cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Petrus Griepink
thumb|right|160px|Gedachtespinsels Petrus Griepink (Amsterdam, 21 july 1947) is in autodidaktysk byldzjend keunstner út Badhoevedorp. Syn wurk bestiet út skilderingen, fotografy, brûns en keramyk.
Griepink hat in oplieding as meubelmakker en fotograaf. Hy folge kursussen en workshops by Henk Wolvers, Natascha Zaludova, Netty Janssens en Ninni Tervoort. Sûnt 2007 hat er him talein op it meitsjen fan keramyk.
Faak makket er in basisûntwerp en wurket dat op ferskate wizes út ta in searje. Sa ûntstiene ek de searjes Portretfûgels, Gedachtefûgels en Gedachtespinsels.
Wurken fan him binne op ôfspraak te sjen yn syn atelier.
Nieuwpoort (Belgje)
Nieuwpoort is in stêd en baaiplak oan de Belgyske kust. Nieuwpoort bestiet út twa dielen, Nieuwpoort-Stad en Nieuwpoort-Bad. Dêrnjonken hearre ek de doarpen Sint-Joris en Ramskapelle by de gemeente. De stêd hat goed 11.600 ynwenners.
Yn Nieuwpoort mûnet de Izer oer de Ganzepoot yn de Noardsee.
Skiednis
Foar it earst waard Nieuwpoort yn 1150 as Isera Portus neamd. Letter waard oer Neo Portus en Novum Oppidum skreaun. Novus Portus (Nieuwpoort) is de namme dy't lang om let bleau. Nieuwpoort ("de nije haven") wurdt sa neamd ta ûnderskieding fan de âlde haven yn Lombardsijde oan de oare kant fan de Izer.
Nieuwpoort heart ta de rige havenstêden dy't troch de Flaamske greven Diederik fan de Elzas en Filips fan de Elzas stifte binne om it ekonomysk libben oan de Noardseekust oan te trunen. Oare stêden dy't ta dizze rige hearre binne Grevelingen, Mardijk, Dúntsjerk, Damme en Biervliet. Yn de 13e en 14e iuw hie Nieuwpoort te lijen fan Frânske (1213 en 1299) en Gintske (1383) plonderers.
Yn 1489 foelen Brugge, Frânsen en Gint de stêd oan. Jan Turpin, doe boargemaster fan de stêd, rôp de help yn fan de froulju dy't, neffens in pleatslike kronykskriuwer, soo cloeckelijkcke fochten as amazones. Ut tankberens foar de oerwinning makken de ynwenners fan Nieuwpoort nei alle gedachten doe harren earste reus. Iuwen letter, by it bouwen fan in nije reus yn 1926, betocht it reuzegild dy striid mei de bou fan de reus 'Jan Turpin'. thumb|left|Nieuwpoort yn 'e 17e iuw Ein 16e en begjin 17e iuw wiene der ferskate hekseprosessen yn Nieuwpoort. Fan 'e 31 fertochte boargers (hast allegear út Nieuwpoort) ferstoaren úteinlik 18 op 'e brânsteapel. Yn 2012 folge de rehabilitaasje fan de slachtoffers mei in offisjele betinkingsplakette.
Nieuwpoort is fral bekend fan de Slach by Nieuwpoort yn 1600 tusken de Republyk en de Spaanske troepen. Yn de 17e en 18e iuw hiene de bewenners fiif kear te krijen mei de Frânsen (1647, 1658, 1745, 1793 en 1794). Yn 1717 kaam Peter de Grutte op besite. Ein 17e iuw en yn 'e earste helte fan de 18e iuw wie de stêd ien fan de fersterke stêden dy't diel útmakken fan de Nederlânske festingbarriêre yn Súd-Nederlân.
Op Ferrariskaarten út de jierren 1770 is Nieuwpoort te sjen as Nieuport. It wie in lyts stedsje, folslein omfieme troch in stedsmuorre en in grutte grêft. It strjittepatroan wie regelmjittich ferdield yn rjochthoekige blokken. Yn 'e noardwestlike en súdeastlike hoeken fan 'e stêd leine beammehôven. Hast alle hûzen hiene in stikje bou en nei it west ta wie in houten wynmûne, wylst de tsjerke hielendal yn it suden stie. thumb|left|175px|[[Fjochtgroppe mei Soeaven op it strân fan Nieuwpoort yn de Earste Wrâldkriich]] Yn 1856 waarden de beheiningen foar Nieuwpoort as garnizoensstêd opheft. Fan 1861-1866 waarden de fêstingwurken ôfbrutsen. Sa ûnstie de mooglikheid foar Nieuwpoort om út te wreidzjen. Ek it kusttoerisme sette útein, fral nei de oanlis fan in spoarferbining, wêrtroch't Nieuwpoort-Bad ûntstie. Op 15 augustus 1869 kaam de earste trein op it stasjon mei kening Leopold II as passazjier oan.
Utersum
thumb|260px|Lizzing Utersum (Feersk Noardfrysk: Ödersem, Deensk: Yttersum) is in plak yn de Dútske dielsteat Sleeswyk-Holstein, en makket diel út fan it distrikt Noard-Fryslân. Utersum telt 413 ynwenners (2011)
Ut de skiednis
It Feer fan no wie al yn de Brûnstiid beewnne, trije dolmens by Utersum tsjûgje dêrfan.
Yn de 17e en 18e iuw wie de walfiskfarderij fan belang op Feer. In folkstelling yn 1787 dat Utersum en Hedehusum tegearre 294 ynwenners hiene; 62 dêrfan wiene seelju. West Feer mei Utersum hearren ta de Deenske enklaves dan it Deensk Keninkryk, wylst East-Feer en Wyk ta it hartochdom Sleeswyk behearren. East doe't Denemark Sleeswyk oan Prusen ferlear nei de Twadde Sleeswykske Kriich fan 1864 waard Utersum yn 1867 part fan Sleeswyk-Holstein by de anneksaasje fan Sleeswyk-Holstein troch Prusen.
Nieuwpoort (Belgje)
Skiednis
Yn 'e Earste Wrâldkriich yn de Slach oan de Izer rekke Nieuwpoort tige slim skansearre. It wie it plak dêr't it Belgyske leger stân hold nei't yn 'e nacht fan 29 op 30 oktober 1914 in detasjemint mei skipper Hendrik de sluzen fan Veurne-Ambacht iepene om it gebiet súdwestlik fan de Izer ûnder wetter te setten.
Nei de Twadde Wrâldkriich waard it haven- en kusttoerisme yn Nieuwpoort fierder útwreide mei de anneksaasjes fan oanbuorjende plakken, wermei't it grûngebiet fan 'e stêd fjouwerris grutter waard. Yn 1971 waarden de gemeenten Ramskapelle en Sint-Joris tegearre mei in part fan Westende folslein by Nieuwpoort yndield, sadat it oerflak hast wer ferfjouwerfâldige nei 29,67 km².
Sint-Annabaai
thumb|right|200px|De Keninginne Julianabrêge oer de Sint-Annabaai hinne.
De Sint-Annabaai is in djippe baai oan de súdkust fan Kurasau. De baai skiedet it âlde sintrum fan Willemstêd yn twa parten en ferbynt de Karibyske See mei it Skottegat, de natuerlike haven fan Willemstêd.
Nieuwpoort (Belgje)
Gemeenteyndieling
It âlde Nieuwpoort leit mear as trije kilometer fan 'e kustline. Oan de kust is lykwols in twadde sintrum ûntstien, it toeristyske Nieuwpoort-Bad. Gebouwen oan de fiskershaven en de Albert I Leane ferbine de twa dielen mei inoar. Njonken Nieuwpoort hearre twa lytse polderdoarpen by de gemeente, nammentlik Sint-Joris en Ramskapelle.
Sint-Annabaai
Oan de eastkant fan de Sint-Annabaai leit de wyk Punda en oan de westkante leit Otrabanda. De wiken wurde ferbûn mei in pontenbrêge oer de Sint-Annabaai, de Keninginne Emmabrêge út 1886. As de brêge iepen is wurdt de ferbining foarme troch in fergeeske pont oer de Sint Annabaai, oan de mûning fan de baai leit Fort Amsterdam, dat yn 1635 boud waard. Mear nei it Skottegat ta leit de Keninginne Julianabrêge,
Nieuwpoort (Belgje)
Befolkingsferrin
Alle histoaryske ynformaasje giet oer de hjoeddeiske gemeente (dus ynklusyf de dielgemeenten), lykas dy ûntstie nei de weryndieling fan 1 jannewaris 1977.
Hânbal op de Olympyske Simmerspullen 1976
200px|thumb|right|It Olympyske Hânbal Stadion fan Montreal 1976 yn oanbou yn 1955
Nieuwpoort (Belgje)
It besjen wurdich
thumb|260px|Stedhûs thumb|260px|Albert I Monumint
Annalen fan Ksanten
De Annales Xantenses of Annalen fan Ksanten binne in rige fan yn it Latyn skreaune annalen, wierskynlik skreaun yn de Abdij fan Lorsch oer it tiidrek 832 oant 852 en yn Keulen foar de tiid oan 873. De skriuwer is faaks Gerward, in keninklike kapelaan, mar de dejinge dy't se fuortset hat is net bekend. Oer de perioade (832-873) biede de annalen in ûnôfhinklike boarne en tsjinje ta ferifikaasje fan de Ryksannalen.
Hânbal op de Olympyske Simmerspullen 1976
De Olympyske Simmerspullen 1976 ek wol de XXIe Olympiade Olympiade neamd waarden yn 1976 yn Montreal, Kanada hâlden. It hânbal waard hâlden yn it Montreal Forum. It stadion wie eins yn gebrûk as in iishal. Tuneezje lúts him nei de 2de wedstriid werom fan de Spullen, De twa al spyle wedstriden waarden as ûnjildich ferklearre. It hânbal foar de froulju stie foar it earst op it programma.
Sint-Annabaai
De namme Sint-Annabaai komt fan de Spanjerts dy't Kurasau yn 1499 ûntdutsen. Sy soenen op de nammedei fan Sint Anna oan lân kaam wêze, en dêrom de namme fan Sint Anna oan de baai jûn hawwe, de Bahia de Santa Ana.
Bohemen
thumb|Bohemen op de kaart fan Tsjechje Bohemen (Tsjechysk: Čechy, Dútsk: Böhmen) is in histoaryske regio yn Tsjechje. It beslacht likernôch in twa-tredde part fan Tsjechje. Moraavje en in lyts part fan Sileezje binne it oare tredde part. It gebiet hat in oerflak fan 52.750 km² en der wenje likernôch 6,25 miljoen minsken. Liberec, Pilsen en Praach binne de wichtichste en grutste stêden fan it gebiet.
Capability Brown
thumb|Lancelot (Capability) Brown thumb|Ingelsk Park mei Minervatempel te Alden Biesen - Bilzen Capability Brown, berne Lancelot Brown (Kirkharle (Northumberland), 1716 - Londen, 6 febrewaris 1783) wie in Ingelske lânskips- en túnarsjitekt. Hy waard berne yn Northumberland en wie yn tsjinst by aadlike famyljes om harren tunen yn te rjochtsjen. Bekende plakken dêr't er arbeide hat, binne Blenheim Palace yn de omkriten fan Oxford, de Kew Gardens by Londen en Warwick Castle.
Lancelot Brown jildt as de skepper fan de Ingelske lânskipsstyl. Feitlik gie Brown fierder mei it wurk fan arsjitekten as Charles Bridgeman, John Vanbrugh en William Kent en makke er de lânskipstún folsleiner en grutskaliger. Teffens ûntwikkele er yngewikkelde drainaazjesystemen. Hy hat mear as 170 parken ûntwurpen yn 30 jier en waard in ryk man.
Guon histoaryske tunen wurde no beheard troch de National Trust for Places of Historic Interest or Natural Beauty/National Trust, te fergelykjen mei de Belgyske Commissie voor Monumenten en Landschappen en de Vereniging Natuurmonumenten yn Nederlân mei dit ferskil dat de National Trust in rjochtspersoan is, dy't eigener en behearder fan de domeinen.
Brown krige "Capability" oan syn namme taheake, om't yn eltse tún wol in "mooglikheid" seach om dizze te feroarjen yn in lânskipstún. De lânskipstún wie in reaksje op de foarmelike, strang oardere, renêssânsetunen mei in muorre der omhinne. Bûten de boppeneamde foarbylden yn Ingelân, binne moaie foarbylden fan lânskipstunen, de Landcommanderij Alden Biesen te Bilzen, de abdij fan Herckenrode en it Kastiel fan Hex. Yn Noard-Nederlân hat Lucas Roodbaard ferantwurdlik west foar in protte tunen yn de lânskipsstyl.
Neitins
Brown syn poulêrens waard hurd minder nei syn dea, om't syn wurk dochs sjoen waard as in wat sêfte ferzje fan de wylde natoer. De Romantisy út dy tiid hiene leaver spektakulêrder tunen fol mei dramatyske effekten. Boppedat wiisde Brown sierstrûken en blommen ôf yn in tiid dat der tûzenen nije eksoatyske planten oanbean waarden. Yn de 19e iuw wie der yn it generaal yn protte krityk op syn wurk, mar yn de 20e iuw waard de wurdearring stadichoan wer grutter en tsjintwurdich is er wer populêr.
Jonathan Banks
Jonathan Banks (folút: Jonathan Ray Banks; Washington, D.C., 31 jannewaris 1947) is in Amerikaansk tillefyzje- en filmakteur. Syn earste rollen dy't it opmerken wurdich wiene, hied er yn 'e films Airplane!, 48 Hrs., en Beverly Hills Cop. Syn trochbraak kaam mei syn rol as de eardere plysjeman Mike Ehrmantraut, yn 'e tillefyzjesearje Breaking Bad. Banks wûn yn 2013 in Saturn Award en hat seis kear nominearre west foar in Emmy.
Jonkheid en oplieding
Banks waard yn 1947 berne yn 'e Amerikaanske haadstêd Washington, D.C., as de soan fan Elena Adams Banks (1917-2012). Nei't er de middelbere skoalle trochrûn hie, studearre er oan 'e Universiteit fan Indiana, yn Bloomington yn 'e Amerikaanske steat Indiana, dêr't er yn deselde klasse siet as de lettere akteur Kevin Kline. Yn dy tiid spilen se tegearre yn in produksje fan The Threepenny Opera. Banks briek úteinlik syn stúdzje ôf om as toanielprodusint yn Austraalje op toernee te gean mei in toanielselskip dat de musical Hair opfierde.
Aktearkarriêre
Yn 1974 ferhuze Banks nei Los Angeles, yn 'e steat Kalifornje, dêr't er him ûnderhold as toanielakteur oant er lytse roltsjes op 'e tillefyzje begûn te krijen. Sa spile er yn in oerheidsfoarljochtingsspotsje út 1974 op it mêd fan seks, mei as titel Linda's Film on Menstruation. Yn 2015 waard dat nochris foar it fuotljocht helle troch de komyk John Oliver yn syn show Last Week Tonight with John Oliver, wêrby't Banks oan 'e ein fan it programma opkaam om 'e ynhâld fan it (ûnderwilens folslein efterhelle rekke) foarljochtingsfilmke bespotlik te meitsjen.
Yn 'e 1970-er jierren hie Banks fierders lytse roltsjes yn tillefyzjefilms en yn tillefyzjesearjes as Barnaby Jones, Lou Grant en The Waltons. Syn earste rol yn in film wie yn Coming Home, út 1978. Yn 'e 1980-er jierren spile er yn searjes as Little House on the Prairie, Whiz Kids, Cagney and Lacey en Falcon Crest. Tagelyk krige er syn earste opmerkenswurdige rollen yn films as Airplane! (1980), 48 Hrs. (1982), Gremlins (1984) en Beverly Hills Cop (1984). Fan 1987 ôf hie Banks ien fan 'e fêste rollen as Frank McPike yn 'e rige Wiseguy, wêrfoar't er nominearre waard foar in Emmy Award yn 'e kategory bêste manlike byrol yn in dramasearje. Dêrmei wie syn namme as akteur fêstige, alteast yn 'e fermiddens fan 'e tillefyzje- en filmyndustry fan Hollywood.
Yn 'e 1990-er jierren hie Banks benammen gastrollen yn searjes as Star Trek: Deep Space Nine, Highlander: The Series, Matlock, Walker, Texas Ranger en Due South, hoewol't er yn 1997 en 1998 in fêste rol as Guy Mann hie yn 'e komeedzjesearje Fired Up. Op it wite doek hie Banks yn dyselde perioade byrollen yn films as Boiling Point, Under Siege 2: Dark Territory en Flipper. Nei de iuwwiksel hied er gastrollen yn plysjesearjes as CSI: Crime Scene Investigation, Cold Case, Without a Trace, CSI: Miami en Body of Proof, de sikehûsrige ER, de fantasytillefyzjesearje Ghost Whisperer en komeedzjesearjes as Modern Family, Two and a Half Men en Parks and Recreation. In weromkearende rol (as Buzz Hickey) hied er yn 2014 yn alve ôfleverings fan 'e komeedzjesearje Community.
Banks briek ynternasjonaal troch mei syn weromkearende rol as de âld-plysjeman Mike Ehrmantraut, dy't er foar it earst yn 2009 spile, yn it twadde seizoen fan 'e misdiesearje Breaking Bad. Hy fertolke dy rol yn 25 ôfleverings fan dy rige, en sleepte dêrmei yn 2013 syn twadde nominaasje yn 'e wacht foar in Emmy foar bêste manlike byrol yn in dramasearje. Teffens wûn er der datselde jiers in Saturn Award mei yn 'e kategory bêste manlike byrol yn in tillefyzjesearje. Fan 2015 ôf kroep Banks fannijs yn 'e hûd fan Ehrmantraut foar in weromkearende rol yn 'e rige Better Call Saul, in spin-offsearje fan Breaking Bad. Yn 2015, 2016, 2017 en 2019 waard er elts jier foar dy rol nominearre foar in Emmy foar bêste manlike byrol. Hy wûn mei de rest fan 'e cast fan Breaking Bad yn 2014 ek in Screen Actors Guild Award foar bêste ensemble yn in dramasearje.
Yn 2014 spile Banks de rol fan plysjeresjersjeur Hatcher yn 'e misdiekomeedzje Horrible Bosses 2. Oare films dêr't er yn 'e 2010-er jierren yn spile, wiene û.m. Identity Thief (2013), Mudbound (2017) en The Commuter (2018). Ek wied er as stimakteur belutsen by de tekenfilm Incredibles 2 (2018). Fierders wurke er yn 2018 mei oan 'e histoaryske aventoerefilm Redbad, fan 'e Nederlânske regisseur Roel Reiné, oer Redbad, kening fan 'e Friezen, dy't yn 'e achtste iuw libbe. Banks spile yn dy film de histoaryske persoan fan 'e Frankyske hofmeier Pepyn fan Herstal, ien fan 'e wichtichste antagonisten.
Priveelibben
Banks troude yn 1968 mei syn earste frou Marnie Fausch, mei wa't er ien dochter krige. Nei't harren houlik yn 1970 al nei twa jier op in skieding útrûn wie, bleau er tweintich jier frijfeint. Yn 1990 wertroude er mei syn twadde frou Gennera, mei wa't er in twilling (twa jonges) krige. Banks hat ek in styfdochter út in eardere relaasje fan syn twadde frou.
Yn april 2016 waard oan Banks troch syn eardere universiteit, de Universiteit fan Indiana, in earedoktoraat takend. Syn hûs yn Kalifornje baarnde yn 2018 ôf by de Woolseybrân, in grutte natoerbrân.
Slach by Salamis
De Slach by Salamis wie in seeslach en gie tusken de Grykske stêdsteaten en Perzje. De seeslach fûn plak yn septimber 480 f.Kr. yn de seenaute tusken Piraeus en it eilân Salamis.
De seaslach
Temistokles hie in tûk plan makke om de Perzen foar de gek te hâlden. Hy stjoerde in soldaat nei de Perzyske kening Kserkses I dy't him foardie as oerrinner en bewearde dat de Griken fia de smelle Strjitte fan Megara besochten te flechtsjen. De Griken leinen yn werklikheid te wachtsjen yn de baai by it eilân Salamis. Kserkses skiede dêrop syn fleat yn twaen en stjoerde beiden der op út, de iene helte soe de Grykske fleat opwachtsje by de Strjitte fan Megara, de oare moast fia Salamis de Griken fuortjeie. No't de Perzyske fleat yn twaen skieden wie koenen de Grieken de Perzen folle makliker oan. Boppedat wienen sy yn it foardiel trochdat de Perzen der net op betocht wienen.
Neidat er de slach ferlern hie luts de Perzyske kening him foargoed werom út Grikelân en de rest fan it Middellânske See-gebiet.
Beier
In beier is in ûnderdiel fan in âld gasthûs.
In beier wie ornearre foar earme siken en trochlûkende frjemdlingen. De beier fan it Sint Antonygasthûs yn Ljouwert lei east fan de tsjerke (Beyerstrjitte). De beier wie foar tydlike, in proveniershûs foar libbenslange ynwenning.
Beier is ek in beneaming foar in âld earmehûs, bygelyks yn Holwert en mear algemien foar in âld ferfallen hûs (d'âld baeijerd)
Grave (band)
Grave is in Sweedske deathmetalband oprjochte yn 1984 yn Visby. Grave begûn ûnder de namme Rising Power. Yn 1985 ha se efkes de namme Destroyer brûkt, tusken 1985 en 1986 hjitte de band Anguish en oant 1988 neamden se harsels Corpse mar fanôf 1988 is de band fierder gien ûnder de namme Grave. De band brocht yn 1991 syn debútalbum Into the Grave út. De teksten fan de band gean benammen oer de dea en anty-kristendom. Grave hat alve studio-albums en twa live-albums útbrocht.
Roptastate (Mitselwier)
thumb|280px|Roptastate begjin 18e iuw troch [[J. Stellingwerf ]] thumb|Skets fan it fûnemint fan de poarte fan Roptastate Ropta state wie eartiids in state ûnder Mitselwier. De doe noch stins waard boud yn de 13e iuw troch Worp fan Ropta en is iuwenlang bewenne west troch de aadlike famylje Ropta.
Yn de Saksentiid wie Roptastate, Grut Ropta, in wichtige stins mei apart dêrfan in pleats, Lyts Ropta. Worp fan Ropta wenne doe op de State. Hy waard berne yn 1505, wie letter grytman fan Dongeradiel (1542) en âlderman fan Dokkum (1550). Syn dochter Cunera (Cnier) wie troud mei Christoffel fan Sternsee in út Dútslân kommen ealman. Sy wennen net op Ropta State, want Christoffel wie âlderman fan Harns en ek grytman fan Barradiel. Harren soan Carel wenne mei syn frou Luts fan Kamminga op it Sjaerdemaslot yn Frjentsjer. Syn namme is noch bewarre bleaun yn de âlde namme fan it Sjûkelân dêr't de PC hâlden wurdt, nammentlik it Sternse Slotland. Hy stoar yn 1615. Syn erfgenamt waard Bocke fan Humalda. As betingst stelde Carl dat Bocke de namme fan Sternsee oannimme moast. Yn 1709 is ek dy famylje útstoarn.
Yn 1731 waard Grut Ropta ôfbrutsen. De poarte bleau earstoan stean, mar waard letter yn 1769 likegoed ôfbrutsen. Dêrmei ferdwûn it lêste part fan in stins dy't ea ferneamd wie om syn sterkens.
Jönköping
thumb|left|Gemeente Jönköping yn Jönköping län
Jönköping is de haadstêd fan de gemeente Jönköping yn it lânskip Småland en de provinsje Jönköpings län (ek de haadstêd fan de dy provinsje) yn Sweden.
Berne yn Jönköping
1000px|Panorama Jönköping
Doro Pesch
Doro Pesch berne as Dorothee Pesch (Düsseldorf, 3 juny 1964) is in Dútske sjongeres. Pesch is foaral bekend as sjongeres fan de bands Warlock en Doro.
Karriêre
Yn 1980 begûn Doro as sjongeres by de rockband Snakebite. Nei't Snakebite útinoar gie, wie Doro ien fan de oprjochters fan de metalband Warlock.
Japansk iikhoarntsje
It Japanske iikhoarntsje (Latynske namme: Sciurus lis) is in sûchdier út it skift fan 'e kjifdieren (Rodentia), it ûnderskift fan 'e iikhoarntsjes en sliepmûzen (Sciuromorpha), de famylje fan 'e iikhoarntsjes (Sciuridae), de ûnderfamylje fan 'e echte iikhoarntsjes (Sciurinae), de tûke fan 'e echte beamiikhoarntsjes (Sciurini), it skaai fan 'e beamiikhoarntsjes (Sciurus) en it lyknammige ûnderskaai fan 'e beamiikhoarntsjes (Sciurus).
Dizze soarte komt inkeld foar yn Japan, en waard yn 1844 foar it earst wittenskiplik beskreaun troch de Nederlânske soölooch Coenraad Jacob Temminck. It Japanske iikhoarntsje hat trochinoar in kop-romplingte fan 16-22 sm, mei in sturtlingte fan 13-17 sm en in gewicht fan likernôch 300 g.
It ferspriedingsgebiet fan it Japanske iikhoarntsje besloech foarhinne de eilannen Honsjû, Sjikokû en Kjûsjû. Koartby is it lykwols mei de populaasjes op Sjikokû en it súdwestlike part fan Honsjû yn it neigean rekke, wylst it Japanske iikhoarntsje op Kjûsjû, it súdlikste fan 'e fjouwer haadeilannen fan Japan, alhielendal ferdwûn is. Saakkundigen wite dy efterútgong benammen oan 'e fragmintaasje fan 'e wâlden, it natuerlike biotoop fan it Japanske iikhoarntsje, yn dy kontreien. Dy fragmintaasje is wer it gefolch fan 'e ûntginning fan almar mear lânbougrûn dy't nedich is om 'e Japanske befolkingsgroei (dy't pas resint ôfflakke is) te ûnderstypjen. Likegoed hat it Japanske iikhoarntsje de IUCN-status fan "net bedrige", mei't er yn it sintrale en noardlike part fan syn areaal noch rûnom foarkomt.
Behalven yn Japan komt it Japanske iikhoartsje as eksoat ek yn West-Jeropa foar. Yn Nederlân binne fral waarnimmings dien op 'e Utertske Heuvelrêch, yn 'e Kop fan Oerisel en yn Twinte, mar ek yn 'e dunen by Skeveningen en yn it uterste noarden fan Limburch.
Doro Pesch
Warlock (1982–1988)
Yn 1982, Pesch foarme Warlock mei gitarist Michael Bastian, bassist Frank Rittel en drummer Thomas Franke yn Düsseldorf, Noardryn-Westfalen, Dútslân. Se brocht fjouwer albums út mei dizze band. Yn 1988 bleau Pesch as iennichst bandlid fan Warlock oer.
Doro (band)
Doro as band is in yn 1989 úntstiene fuortsetting fan de Dútske metalband Warlock. Doro woe earst de namme Warlock brûken bliuwe nei 't se ein jierren 80 útinoar giene, mar waard dêryn behindere troch de eardere platemaatskipij fan Warlock. De band brocht yn 1989 syn debútalbum Force Majeure út. De teksten fan de band gean benammen oer leafde, krêft en oerwinning. Doro hat mei dizze band tretjin studio-albums en fiif live-albums útbrocht.
Priveelibben
Pesch waard berne yn Düsseldorf, Noardryn-Westfalen, Dútslân, as iennichst bêrn fan in frachtautosjauffeur. Doro Pesch is al jierren aktyf als aktiviste foar frouljesrjochten en sil ek nea echt learen klean drage, yn stee dêrfan hat se tidens de optredens klean fan keunstlear oan. Pesch wennet ôfwikseljend yn Amearika en Dútslân, har hûs yn Amearika rekke yn 2011 slim skansearre troch orkaan Irene.
Moraavje
thumb|Moraavje op de kaart fan Tsjechje Moraavje (Tsjechysk: Morava; Dútsk: Mähren) is in histoaryske regio yn Midden-Jeropa. It leit yn it easten fan Tsjechje. De namme komt fan de rivier de Morava, dy't fan noard nei súd troch Moraavje rint. De twa wichtichste en grutste stêden fan Moraavje binne Brno en Ostrava. It is njonken Sileezje en Bohemen ien fan de trije histoaryske regio's fan Tsjechje.
Park Jongemastate
Yn it park steane in tal bysûndere beammen lykas: yn tige minne tastân, in Ginkgo (Ginkgo biloba), Pimpernuten (Staphylea colchica) en Nutebeammen (Juglans regia L.).
Park Jongemastate is sûnt 1931 eigendom fan de feriening It Fryske Gea. It is dêrmei ien fan de âldste besittings fan de feriening.
Stasjon Delft Campus
Stasjon Delft Campus (Dtcp) is in spoarweistasjon ynyn Delft yn de provinsje Súd-Hollân. It waard iepene yn 1970 oan de Alde line (Amsterdam Sintraal - Rotterdam Sintraal).
Hollestelle
thumb|Sint Philipsland, Bruinisser Stelberch 2 2009 08 30 In hollestelle is yn de Nederlânske provinsje Seelân de oantsjutting foar in keunstmjittige drinkput dy't yn in ringwâl leit. De measte hollestelles waarden útdyks oanlein; troch bepoldering kinne sy no yndyks te lizzen kaam wêze. Sy waarden yn begjinsel op kwelders oanlein as drinkplak foar skiep. Teffens koe de harder (stellenaar) him dêr mei syn keppel skiep by heech wetter tebeklûke. In ferneamde hollestelle en de ieinige dy't nochyndyksk leit is de Bruinisser Stelberg op Sint Philipsland.
Halmstad
thumb|Lizzing fan Halmstad yn Sweden Halmstad is de haadstêd fan de gemeente Halmstad en de haadstêd fan de provinsje Hallands län yn it lânskip Halland. It plak hat 59.005 ynwenners (2005) en in oerflak fan 3301 hektare. Halmstad leit op it plak dêr't de rivier de Nissan yn see útmûnet.
Skiednis
Halmstad soe al foar de 11e iuw bestien hawwe en wie in hannelsplak. Ut reden fan oerstreamingen waard de delsetting in tal kilometers nei it noardeasten ferpleatst, tichter by de see. Halmstad soe yn 1307 stedsrjochten krige hawwe; it wie doetiids de grutste stêd oan de westkust fan Sweden. In iuw letter waard de stêd oermastere troch it Deenske ryk. Healwei de 16e iuw skonken de Deenske oerhearskers de stêd in stedswapen, út tankberens foar de moedige wjerstân dy't de stêd bean hie tsjin de opteine Sweden. Yn 1619 moeten de keningen Kristiaan IV fan Denemark en Gustaaf II Adolf fan Sweden oan de mûning fan de Nissan krekt bûten de stedspoarten, dêr't sy de frede ôffûstken. Troch it Ferdrach fan Brömsebro wurdt Halmstad yn 1645 in Sweedske stêd.
2007 waard it 700-jierrich bestean fan de stêd fierd.
Tsjerkasy
thumb|left|75px|Wapen fan Tsjerkasy thumb|Ortodokse St. Michael katedraal yn Tsjerkasy Tsjerkasy (Oekraynsk: Черкаси, [tʂ͡erˈkasɪ] ) is in stêd in it midden fan  Oekraïne. It is de haadstêd fan de oblast Tsjerkasy mei deselde namme en teffens it bestjoerlik sintrum fan it rayon Tsjerkasy, dêr't de stêd sels gjin part fan is, omdat it in apart stedsrayon foarmet. Tsjerkasy hie yn 2001 295.414 ynwenners
Yn de Twadde Wrâldkriich hat der yn 1943-1944 in swiere fjildslach tusken it Reade Leger en de Dútske Wehrmacht by Tsjerkasy west. De fan Russen ynsletten Dútsers koene útbrekke en ûntkomme.
De stêd leit oan it opslachmar fan Krementsjoek, in part fan de rivier de Dnjepr, sa'n 200 km besuden de haadstêd fan de Oekraïne, Kiëv.
It spoar fan Moskou nei Odessa rint troch Tsjerkasy, dêr't it de Dnjepr krúst mei in spoar- en autobrêge mei in lingte fan tolve kilometer.
It is ek it haadplak fan in ortodoks bisdom.
Chinatown
"Chinatown", letterlik Sinastêd, is de namme fan de Sineeske wiken fan de grutte stêden fan Noard-Amearika. De wiken binne foarmje as getto's fan Sinezen dy't harren yn deselde wyk te wenjen setten. Faak wie de kultuer yn sa'n wyk sa Sineesk dat lju út oare parten fan de stêd der net, as net graach, hinne gongen.
Hessen
Hessen is ien fan de 16 Dútske dielsteaten. De dielsteat leit yn it midden fan Dútslân en hat in sterke ekonomy. Haadstêd fan Hessen is Wiesbaden, de grutste stêd is Frankfurt am Main. Oare wichtige stêden binne Kassel, Darmstadt, Offenbach am Main, Marburg, Gießen, Hanau, Fulda en Wetzlar. Hessen hat likernôch 6,3 miljoen ynwenners (2021). It distrikt waard yn 1946 oprjochte en waard yn 1949 in dielsteat fan 'e doetiidske Bûnsrepublyk Dútslân (West-Dútslân).
Haije Kramer
Haije Kramer (Ljouwert, 24 novimber 1917 - dêre?, 11 july 2004) wie in ynternasjonaal skaakmaster foar it libben (FIDE, 1954), sekretaris fan de Ried foar Aldereinoangelegenheden sûnt 1971 (sûnt 1955 wurke er op de gemeentesekretary fan Ljouwert).
Spile foar Nederlân mei yn 7 skaakolympiades ( 1950-1962 ), ferovere 19 kear it kampioenskip fan Fryslân en 32 kear dat fan de keninklike Skaakklup Philidor 1847.
Hessen
Distrikten
<li>Bergstraße (Heppenheim) <li>Darmstadt-Dieburg (Darmstadt) <li>Groß-Gerau (Groß-Gerau) <li>Hochtaunuskreis (Bad Homburg) <li>Main-Kinzig-Kreis (Gelnhausen) <li>Main-Taunus-Kreis (Hofheim am Taunus) <li>Odenwaldkreis (Erbach) <li>Offenbach (Dietzenbach) <li>Rheingau-Taunus-Kreis (Bad Schwalbach) <li>Wetteraukreis (Friedberg
<li>Gießen (Gießen) <li>Lahn-Dill-Kreis (Wetzlar) <li>Limburg-Weilburg (Limburg) <li>Marburg-Biedenkopf (Marburg) <li>Vogelsbergkreis (Lauterbach) <li>Fulda (Fulda) <li>Hersfeld-Rotenburg (Bad Hersfeld) <li>Kassel (Kassel) <li>Schwalm-Eder-Kreis (Homberg (Efze)) <li>Werra-Meißner-Kreis (Eschwege) <li>Waldeck-Frankenberg (Korbach) </ol>
Stêdsdistrikten
(F) Frankfurt am Main, (WI) Wiesbaden, (KS) Kassel, (DA) Darmstadt, (OF) Offenbach am Main
Kofta
260px|thumb|Kofta Kofta is in wiid ferspraat fleisgerjocht. Farianten wurde op de Balkan, yn Turkije, Noard-Afrika it Midden-Easten en yn India iten. It Perzyske wurd kūfta betsjut fleisbal. Koartsein bestiet it gerjocht dan ek út fleisballen dy't ûnderdompele binne yn saus. De baltsjes wurde foarôf stoofd, bakt of sean eardat se de saus yn geane. Soms wurdt ynstee fan fleis ek fisk of griente brûkt. It fleis kin ek om in hurdsean aai rôle wurde.
In opfallende variant is it Iraanske gerjocht Koofteh Tabrizi, wêrby't fleisballen mei in trochsneed fan oant wol 20 sm makke wurde.
Török konyha
Rekluse
In rekluse wie yn de Midsiuwen in fromme of boeteling dy't by in tsjerke ynsluten waard troch immuraasje of ôfsluting mei in doar. Yn Fryslân is om 1410 hinne in rekluse yn Tsjerkwert bekend (as boete); yn 1554 waard immuraasje as straf oplein oan dopers.
Martin Brozius
thumb|250px|Martin Brozius yn 1972 Martin Brozius (Hoarn, 4 novimber 1941 - Amsterdam, 24 maart 2009) wie in Nederlâns akteur, presintator en kabaretier.
Libben en wurk
Brozius waard nei de skieding fan syn âlden yn in Katolyk weeshûs ûnderbrocht. Nei in stik as wat jierren by de nonnen trochbrocht te hawwen kaam er werom by syn mem, dy't in snackbar iepene. Brozius wurke dêr fan syn fjirtjinde ôf, neidat er fan skoalle stjoerd wie. Doe't er sechtsjin wie gie er fan hûs en gie oan it wurk op merken dêr't er lotsjes ferkocht. Dêrnei gie er nei Amsterdam, nei de toanielskoalle.
Yn 1968 hie Brozius syn telefyzjedebút yn de bernesearje Oebele (neist sjonger Rob de Nijs); twa jier letter hie er in gastrol yn de NCRV-rige De Kleine Waarheid. Yn dy snuorje wurke er ek mei kollega's sa as Joop Doderer, Jeroen Krabbé en Bueno de Mesquita. Ek yn dy tiid naam er in tal platen op.
Brozius waard bekend mei de rol fan Aernout Koffij yn de telefyzjerige Kunt u mij de weg naar Hamelen vertellen, mijnheer?; in searje dêr't in grut tal doetiids bekende akteurs oan mei die, sa as Rob de Nijs dy't Brozius noch koe fan de Kleinkunstacademie en Loeki Knol.
Nei Hamelen waard Brozius troch Beppie Nooij frege om foar it Amsterdamsk Folkstoaniel te spyljen en waard er troch Jan Keja útnûge om it bernespulprogramma Ren je Rot te presintearjen. Teffens presintearre er yn dy tiid it radioprogramma De tien om kindershow, in kwisprogramma dêr't bern út groep 8 (doe 6e klasse) yn holpen waarden troch harren pakes.
Ein jierren '80 krige Brozius swierrichheden mei de belestingtsjinst en moast er it grutste part fan syn besit ferkeapje.
Almtoorp
thumb|Lizzing Almtoorp ( Dútsk: Almdorf Deensk: Almtorp ) is in plak yn de Dútske dielsteat Sleeswyk-Holstein, en makket diel út fan it distrikt Noard-Fryslân. Utersum telt 551 ynwenners (2010).
Alwat
thumb|Lizzing Alwat (Dútsk: Arlewat Deensk: Arlevad ) is in plak yn de Dútske dielsteat Sleeswyk-Holstein, en makket diel út fan it distrikt Noard-Fryslân. Alwat telt 337 ynwenners (2010).
Praach
thumb|right|200px|Plein yn 'e âlde stêd thumb|right|200px|Sicht op Malá Strana fan de Hradčany ôf thumb|right|200px|Karelsbrêge
Praach (Tsjechysk: Praha) is de haadstêd en grutste stêd fan Tsjechje en leit oan rivier de Moldau (Tsjechysk: Vltava). Yn 2005 hat de stêd 1.181.610 ynwenners en in oerflak fan 496 km².
De universiteit fan Praach, de Karlsuniversiteit, is stifte yn 1348 troch kening Karl IV en is de âldste universiteit fan Sintraal-Europa benoarden de Alpen en beëasten de Ryn. Sûnt 1992 stiet it âlde stêdssintrum op de UNESCO-wrâlderfgoedlist.
Praach leit yn de histoaryske regio Bohemen, dat tegearre mei Moraavje Tsjechje foarmet. Bohemen wie eartiids in keninkryk, mar troch ferskate houliken mei Habsburchske foarsten waard it lân yn 1526 part fan de Habsburchske dynasty. Tagelyk waard Bohemen in Eastenrykske provinsje dat ta gefolch hie dat Praach Dútsktalich waard. Ferneamde Dútsktalige skriuwers en dichters, lykas Franz Kafka en Rainer Maria Rilke, binne hikke en tein yn Praach.
Hjoed-de-dei is Praach benammen om syn ferskate boustilen in nijsgjirrich plak foar toeristen.
Moddergat (Berltsum)
It Moddergat is in feart yn de gemeente De Waadhoeke. De feart rint fan Berltsum nei it noardwesten yn de rjochting fan Wier en rint oan de oare kant fan de Wierster Dyk troch as it Wiersylster Rak.
Reimer Camminga
Reijmer Haijes Camminga wie oanfierder doe't de Denen yn 1306 fanwege skeel mei de Friezen in ynfal yn Eastergoa weage hienen.
Sint-Finsint en de Grenadinen
Sint-Finsint en de Grenadinen is in lân yn de Kariben. It wurdt foarme troch it eilân Sint-Finsint en de noardlikste twa-tredde fan de eilannegroep de Grenadinen.
Generaal Grievous
Generaal Grievous is in fiktyf personaazje út 'e Star Wars-franchise fan 'e Amerikaanske filmmakker George Lucas. Hy is in cyborg en de opperbefelhawwer fan 'e androïdelegers fan 'e Konfederaasje fan Unôfhinklike Stelsels. Generaal Grievous waard as in ûnderstypjende antagonist yntrodusearre yn 'e tekenfilmsearje Star Wars: Clone Wars (2003-2005), foar't er as live-actionpersonaazje te sjen wie yn 'e film Star Wars: Episode III – Revenge of the Sith (2005). Grievous ûntjoech him ta ien fan 'e populêrdere personaazjes út it Star Wars-hielal en sadwaande ferskynde er ek yn in ferskaat oan oare media, lykas romans, strips en fideospultsjes.
Fertolkings
As personaazje waard generaal Grievous yn it twadde seizoen fan 'e tekenfilmsearje Star Wars: Clone Wars (2003-2005) fertolke troch stimakteur John DiMaggio en yn it trêde seizoen troch Richard McGonagle. Yn 'e live-actionfilm Star Wars: Episode III – Revenge of the Sith (2005) waard er kreëarre troch it gebrûk fan special effects, wylst syn dialooch ynsprutsen waard troch lûdseditor Matthew Wood. Dyselde fertolke it personaazje ek yn 'e tekenfilmsearje Star Wars: The Clone Wars (2008-2014 en 2020), wêryn't Grievous ien fan 'e wichtichste antagonisten is.
Eftergrûn
De eftergrûn fan generaal Grievous waard net út 'e doeken dien yn 'e film en de tekenfilmsearjes, mar ynstee letter berskreaun yn ferkate oare media fan 'e Star Wars-franchise, wêrûnder romans, strips en fideospultsjes. Nei de oername fan filmstudio Lucasfilm, dy't alle auteursrjocht op Star Wars yn 'e hannen hat, troch The Walt Disney Company, yn 2012, waard dat materiaal troch retcons foar it meastepart út 'e Star Wars-kanon skrast. It waard betitele as Star Wars Legends: leginden dus, dy't net echt bard wiene. De eftergrûn fan generaal Grievous waard lykwols letter yn 'e Star Wars-kanon reyntrodusearre fia nije romans.
Grievous wurdt berne as Qymaen jai Sheelal, in kriichshear fan 'e Kaleesh, in reptylsk ras fan bûtenierdske wêzens dat lânseigen is op 'e planeet Kalee. Hy ûntjout in persoanlik skeel mei de Galaktyske Republyk en rekket belutsen by de kriichsmacht fan 'e separatistyske Konfederaasje fan Unôfhinklike Stelsels nei't de Kaleesh har by dat steatsferbân oansletten hawwe. As er libbensgefaarlike ferwûnings oprint by it delstoarten fan syn romtefear, wurdt er rêden troch de Sith-ridder greve Dooku (dy't sels yn it geheim ferantwurdlik wie foar it ûngelok). Mei help fan Dooku wurdt it skeinde lichem fan Qymaen werboud as in cyborg. Neitiid neamt er himsels 'Grievous', dat Ingelsk is foar "smertlik", mar ek foar "aaklik" en "snoad". Yn Star Wars: Clone Wars wurdt suggerearre dat er letter frijwillich ferskate oerbleaune organyske parten fan syn lichem ferfangt troch sybernetyske masinedielen by wize fan 'upgrade'.
Kloane-oarloggen
Neitiid wurdt Grievous de opperbefelhawwer fan alle legers oarlochsandroïden fan 'e Konfederaasje fan Unôfhinklike Stelsels. Yn 'e Kloane-oarloggen lit er sjen dat er in briljant strateech is en betoant him by ferskate militêre operaasjes ek in earsten taktikus. Dêrby wurdt er altyd beselskippe troch syn 'MagnaWachten', dat spesjalisearre gefjochtsrobots binne. Hoewol't er sels net Krêftgefoelich is, traint er ûnder greve Dooku om mei ljochtsabels fjochtsje te kinnen. Dêrby brûkt er fjouwer fan dy wapens tagelyk, mei't syn sybernetysk lichem fjouwer earms hat. De hiele oarloch troch deadet er de iene Jedi-ridder nei de oare, wêrby't er harren ljochtsabels bewarret as trofeeën. Hy wint sa in reputaasje as de meast freze Jedi-jager yn it Stjerrestelsel.
Tagelyk ûntjout Grievous in persoanlike animositeit mei de Jedi-master Obi-Wan Kenobi, mei wa't er yn 'e oarloch withoefolle konfrontaasjes hat. Ien kear, by de ynvaazje fan Naboo, wurdt Grievous troch de Galaktyske Republyk kriichsfinzen nommen troch tadwaan fan generaal Roos Tarpals, dy't dêr syn libben foar opofferet. Hy moat lykwols letter al rillegau wer frijlitten wurde as greve Dooku it libben fan Anakin Skywalker bedriget.
Yn Star Wars: Episode III – Revenge of the Sith docht Grievous tsjin 'e ein fan 'e Kloane-oarloggen op befel fan 'e Sith-master Darth Sidious in domdryste wraam op 'e planeet Coruscant, dêr't it regear fan 'e Galaktyske Republyk syn sit hat. Hy nimt Sheev Palpatine, de kânselier fan 'e Republyk, oan board fan syn stjerreslachskip yn gizeling, wat liedt ta in rêdingsmisje fan 'e Jedi Obi-Wan Kenobi en Anakin Skywalker. Dyselden hawwe dan noch net foar it ferstân dat de ynnimlike Palpatine inkeld in momkape is fan it alter ego fan 'e man: de boasaardige Darth Sidious. De beide Jedi witte de kânselier te befrijen, en Anakin deadet greve Dooku nei't er dyselde yn in gefjocht ferslein hat.
Neitiid wurde de beide Jedi en de kânselier lykwols finzen nommen troch oarlochsandroïden en op 'e brêge fan it romteskip by generaal Grievous brocht. Anakin en Obi-Wan, brekke los en weve handich ôf mei de oarlochsandroïden. Grievous sabotearret it dochs al skeinde skip fierder ear't er sels yn in rêdingskapsule ûntkomt. Mei help fan 'e robot R2-D2 witte de beide Jedi it útinoar fallende flaggeskip op in lâningsbaan op Coruscant oan 'e grûn te setten.
Generaal Grievous bejout him nei de planeet Utapau, dêr't de separatisten in geheime basis fêstige hawwe. Behalven as de militêre kommandant fan 'e Konfederaasje fan Unôfhinklike Stelsels fungearret er no yn it stee fan Dooku ek as de polityk lieder. Op befel fan Sidious stjoert er de lieders fan 'e organisaasjes en planeten dy't oan 'e Konfederaasje dielnimme, ûnder wa Nute Gunray, de ûnderkening fan 'e Hannelsfederaasje, en Poggle de Mindere, de aartshartoch fan Geonosis, nei de fulkaanwrâld Mustafar ta om se yn feilichheid te bringen.
Dea
Palpatine ferriedt Grievous troch oan 'e Jedi út te bringen dat er him op Utapau ophâldt. As de Hege Jedi Ried dan Obi-Wan Kenobi dêrhinne stjoert om mei him ôf te weven, jout dat Palpatine de kâns om op Coruscant Anakin Skywalker te ferlieden om oer te rinnen nei de tsjustere kant fan de Krêft sûnder dat Obi-Wan him dêrmei bemuoie kin. Op Utapau skeakelet Obi-Wan earst Grievous syn MagnaWachten út. Dêrnei nimt er it yn in duël mei de ljochtsabel tsjin Grievous sels op, wylst de kloansoldaten fan it Grutte Leger fan 'e Republyk, dy't Obi-Wan ûnder syn befel hat, ôfweve mei de sljochtwei oarlochsandroïden fan Grievous. It gefjocht is lang en bitter, en Obi-Wan ferliest op in stuit syn ljochtsabel. Mar úteinlik slagget it him om 'e boarstplaten fan Grievous iepen te skuorren, wêrnei't er him mei in ploffer yn it hert sjit, wat ien fan 'e pear noch organyske lichemsdielen fan 'e cyborg is. It hert ûntploft en de sybernetyske lichemsdielen fleane yn 'e brân, wat foar generaal Grievous de dea betsjut.
Aalkersum
Aalkersum (Deensk: Alkersun, Noardfrysk: Aalkersem), is in plak en gemeente op it waadeilân Föhr. Bestjoerlik leit it yn de Dútske dielsteat Sleeswyk-Holstein, en makket diel út fan it distrikt Noard-Fryslân. Alkersum leit op de eastlike helt fan it eilân. Oars as op de westlike helt, dêr't diels noch Noard-Frysk sprutsen wurdt is de omgongstaal in Nedersakssysk dialekt.
Kultuer
Augustus 2009 wie de iepening fan it Museum Kunst der Westküste (Keunstmuseum fan de Westkust) yn Aalkersum. It museum toant keunstwurken mei as ûnderwerpen de Noardsee en de Noardseekusten. Der is wurk fan Edvard Munch, Emil Nolde, Max Liebermann en oaren te sjen.
Govert Bidloo
Govert of Govard Bidloo (Amsterdam, 12 maart 1649 – Leien, 30 maart 1713) wie in sjirurgyn, anatoom, liifdokter, heechlearaar, skriuwer fan toanielwurk en librettist.
De earste opera op Nederlânske tekst, op de Zinspreuk, Zonder Spys en Wyn, Kan geen Liefde zyn mei libretto fan Govert Bidloo, is op muzyk set troch Schenk. Mooglik wie it in sjongspul. De premiêre wie yn 1686 yn de Amsterdamske skouboarch. Bidloo moast it ûntjilde, fanwege de heidenske tafrielen, en krige in protte krityk.
Genêshear
Bidloo promovearre op 8 maaie 1682 oan Universiteit fan Frjentsjer. Yn 1688 waard er lektor yn de anatomy yn Den Haach. Yn 1690 waard er militêr arts en haad fan de genêskundige tsjinst, trije jier letter ek yn Ingelân. 1694 wie it jier dat Bidloo heechlearaar anatomy en sjirurgy te Leien waard oant er yn 1701 troch kening Willem III nei Londen helle waard om syn liifdokter te wurden. De steedhâlder-kening stoar yn Bidloo's earmen, of yn dy fan Hans Willem Bentinck. Yn 1702 waard er op 'en nij heechlearaar yn Leien, wêr't er stoar op 30 maart 1713. Bidloo is opfolge troch Herman Boerhaave.
Nicolaes Bidloo, syn soan, waard yn 1702 liifdokter fan Peter de Grutte. Bidloo frege fanwege syn minne sûnens om net mei te hoegen op de tsaar syn fjildtochten. Krekt as syn heit hie er in soad ferstân fan muzyk en toaniel. Yn it troch him stifte legerhospitaal fan Moskou waarden de earste wrâldske toanielstikken fan Ruslân útfierd.
Bibliografy
Hy skreau ek gedichten en toanielstikken, dy't nei syn dea samle binne en yn trije dielen útjûn binne.
Hy skreau ek de tekst by de plateboeken:
Fedde Schurer
Fedde Schurer (Drachten, 25 july 1898 - It Hearrenfean, 19 maart 1968) wie in Frysk ûnderwizer, sjoernalist en taalaktivist, en ien fan 'e ynfloedrykste Frysktalige dichters fan 'e tweintichste iuw. Doe't er yn 1951 foarkomme moast fanwegen mislediging fan in rjochter dy't wegere Frysk te ferstean, late dat ta Kneppelfreed, in opskuor op it Ljouwerter Saailân dy't úteinlik in wichtige ferbettering fan 'e steatsrjochtlike posysje fan 'e Fryske taal fan gefolgen hie. Dêrnjonken wie Schurer as politikus yn 't spier foar de kristensosjalistyske Kristlik-Demokratyske Uny (CDU) en letter siet er yn 'e Twadde Keamer foar de Partij fan de Arbeid. Teffens wied er ien fan 'e foaroanmannen fan it Kristlik Frysk Selskip en sette er him tige yn foar it Frysk yn 'e tsjerken.
Jonkheid, oplieding en houlik
Mei tolve jier moast Schurer by baas Eelke Jabiks op 'e Lemmer oan it wurk as timmermansfeintsje. De stúdzje loek him lykwols: yn 'e jûnsoeren gie Schurer nei de faktekenskoalle en úteinlik folge er in ûnderwizersoplieding. Syn earste oanstelling krige er yn 1919 oan 'e bysûndere legere skoalle op 'e Lemmer, dêr't er sels ek op sitten hie. Syn frou Willemke "Willy" de Vries, dy't skoaljuffer wie en oan deselde skoalle stie, koed er al út syn jierren as timmerfeint, mei't sy it fanke wie dat eltse dei de krante yn 'e timmerwinkel brocht. Schurer en Willy trouden op 1 july 1924, en hoewol't harren houkik sûnder bern bleau, namen hja letter in jonkje oan, dat fan Andries kaam te hjitten.
Rebûlje op 'e Lemmer en nije kânsen yn Amsterdam
Yn 'e tweintiger jierren ûntjoech de kristensosjalist Fedde Schurer him ta fûleindich en iepentlik pasifist. Sa publisearre er ferskate brosjueres oer kristendom en oarloch (twa konsepten dy't neffens him net mei-inoar te ferienjen wiene). Mei't it pasifisme doedestiden troch de fêstige oarder as in ferdjerlike en gefaarlike libbensoertsjûging beskôge waard, brocht dit him op 'e Lemmer yn konflikt mei sawol de grifformearde tsjerkeried as it skoalbestjoer, dat syn wurkjouwer wie. Yn in opsjen jaande saak late dat der úteinlik ta dat Schurer, dy't net omlyk woe, dien krige. Neitiid ferfear er Amsterdam, dêr't er in oanstelling oan in iepenbiere legere skoalle krije koe.
Schurer wie in bejeftige sprekker, en waard ek geregeldwei as sadanich frege. Syn pasifistyske en sosjalistyske ideeën wiene genôch om guon lju tige senuweftich te meitsjen; dêrfandinne dat de BVD, de Nederlânske geheime tsjinst, in dossier oer him oanlei. Schurer krige dit dossier al rillegau sels ûnder eagen, mar beskôge it as in eareteken, en syn pasifistyske gedachteguod bleau er oant syn dea trou. Under de Twadde Wrâldoarloch wied er belutsen by it Nederlânsk ferset yn Amsterdam, en waard syn wente brûkt as in tydlik skûlplak foar ûnderdûkers, foar't dy de stêd út en nei feiliger oarden ta brocht wurde koene.
Werom yn Fryslân
Nei de oarloch kearde Schurer mei syn gesin werom nei Fryslân, dêr't se har nei wenjen setten op it Hearrenfean. Hy fûn wurk as haadredakteur by de Fryske Koerier, ien fan 'e mar in pear fersetsbledsjes út 'e yllegaliteit dy't har nei 1945 ta folweardige kranten ûntjaan koene. Fan jongs ôf oan hie Schurer in fûleindich pleitbesoarger foar it Frysk west. As tweintichjierrige jongfeint wied er in hoart lid fan 'e Jongfryske Mienskip, mar al gaueftich wied er oerstapt nei it Kristlik Frysk Selskip, dêr't er in skoft bestjoerslid fan west hie. Doe't yn 1950 yn in rjochtsaak tsjin twa molktapers út Aldeboarn en yn 1951 jitris yn in saak tsjin 'e bistedokter Sjirk Frânses van der Burg fan 'e Lemmer de rjochter, mr. S.R. Wolthers, de fertochten lytsachtsjend taspriek om't se yn 'e rjochtseal har memmetaal prate woene, en boppedat offisjeel wegere om har te ferstean (hoewol't er dat wol koe), mong Schurer him as kranteman yn it dêrtroch feroarsake trelit. Yn in haadartikel yn 'e Fryske Koerier feroardiele er Wolthers syn optreden as "lytsbernich, misledigjend en narjend", wylst er de rjochter en syn lyksinnige kollega's ferlike mei de Swarte Heap, de binde moardzjende en plonderjende Saksyske hierlingen dêr't Fryslân yn Grutte Pier syn tiid sa fan te lijen hie. De titel fan syn artikel wie dan ek: De laatste man van de Zwarte Hoop, wat op Wolthers sloech. Dêrop waard er oanklage foar kwealaster, en moast er tegearre mei Tsjebbe de Jong, dy't yn it Boalserter Nijsblêd soartgelikense útlittings dien hie, op freed 16 novimber 1951 foarkomme yn it Paleis fan Justysje te Ljouwert.
Kneppelfreed
Op it Saailân, foar it Paleis fan Justysje, kaam dy deis in grutte macht folk gear. Der wiene guon sympatisanten fan Schurer by (wêrûnder grutte nammen út 'e Fryske literêre fermiddens, lykas Douwe Tamminga, Anne Wadman en Eeltsje Boates Folkertsma), fierders party Fryske nasjonalisten, de leden fan 'e Frysktalige skriuwende parse dy't net yn 'e rjochtseal talitten waarden (sabeare om't dy te lyts wêze soe) en ek in groep studinten mei spandoeken. Mar freeds wie it sawol merk as feemerk yn Ljouwert, en it meastepart fan it folk bestie ienfâldichwei út leden fan it winkeljend publyk en boeren en keaplju dy't fan 'e feemerk kamen, en dy't gearklofte wiene om te sjen wat der te rêden wie. Troch in dwersferkeard optreden fan 'e plysje, rûn it spul folslein út 'e hân en draaide it út op 'e opskuor dy't bekend wurden is ûnder de namme fan Kneppelfreed, nei de wapens dy't de plysje brûkte om op 'e mannichte yn te huffen. thumb|left|250px|It stânbyld fan Fedde Schurer op [[It Hearrenfean (plak)|It Hearrenfean, yn 1974 makke troch Guus Hellegers.]]