cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nije rinfûgels
De presize ûnderlinge relaasjes fan 'e skiften dy't ta de nije rinfûgels hearre, wurde troch ornitologen pas sûnt koartby, troch genetysk ûndersyk, begrepen. Sa hat bliken dien dat de kiwy-eftigen, út Nij-Seelân, folle nauwer besibbe wiene oan 'e útstoarne oaljefantsfûgeleftigen fan Madagaskar as oan 'e (krektlyk útstoarne) moä-eftigen (Dinornithiformes) dy't ek út Nij-Seelân kamen. De oaljefantsfûgeleftigen binne sadwaande de iennichste nije rinfûgels dy't fan bûten Oseaanje komme. Dat ferrassende resultaat betsjut dat de ferskillende groepen rinfûgels harren fermogen ta fleanen ûnôfhinklik faninoar ferlern hawwe moatte.
Romansearje
In romansearje of romanrige is in boekesearje fan romans of novelles dy't byinoar hearre, soms oanfolle mei koarte ferhalen. Yn 'e regel giet it dêrby om romans dy't deselde haadpersoan(en) hawwe of ek wol oer romans dy't deselde setting of tiidline diele. Meastal wurde romansearjes skreaun troch ien en deselde auteur, mar it komt ek foar dat ferskillende skriuwers gearwurkje oan ien rige, dy't dan wol publisearre wurdt troch ien inkele útjouwerij. Romansearjes komme in protte foar yn sjenrefiksje, lykas detektives, science fiction, fantasy of westerns, en teffens op it mêd fan berneboeken.
Herfoarme tsjerke (Noardwâlde)
De Herfoarme tsjerke fan Noardwâlde yn de provinsje Grinslân is in tsjerkegebou fan de Herfoarme gemeente Noardwâlde-Súdwâlde.
Romansearje
It kin wêze dat in romanrige ien lang ferfolchferhaal foarmet, wêrby't de ûnderskate romans beslist yn ien beskate folchoarder lêzen wurde moatte, om't men in stik fan it ferhaal mist as men in diel oerslacht, en der neat fan begrypt as men midden yn 'e searje begjint mei lêzen. Searjes fan dat soarte binne bgl. The Sharing Knife fan Lois McMaster Bujold, de Foreigner-searje fan C.J. Cherryh en de Harry Potter-rige fan J.K. Rowling. It komt lykwols ek in protte foar dat de ôfsûnderlike dielen fan in romansearje fierhinne op harsels steane en los faninoar of yn in willekeurige folchoarder lêzen wurde kinne, om't der mar komselden nei eardere foarfallen ferwiisd wurdt en de personaazjes frijwol gjin karakterûntwikkeling trochmeitsje. Foarbylden fan sokke searjes binne de Miss Marple-detektiveromans fan Agatha Christie en de berneboeken fan De Kameleon-searje, fan H. de Roos. Guon searjes sitte wat tusken dy beide ekstremen yn, mei't der wol karakterûntwikkeling plakfynt en der ferwizings nei eardere ferhalen opnommen binne, dy't lykwols net steurend wurkje en de útkomst fan eardere ferhalen net ferklappe (behalven dan fansels it feit dat de haadpersoan dy aventoeren oerlibbe hat). Soksoarte searjes binne bgl. de Vorkosigan-kroniken, fan Lois McMaster Bujold, en de Mercy Thompson- en Alpha and Omega-searjes fan Patricia Briggs.
Foar searjes fan beskate oantallen romans besteane aparte nammen: in searje fan twa boeken wurdt in duology neamd, ien fan trije boeken in trilogy, ien fan fjouwer boeken in tetralogy, ien fan fiif boeken in pentalogy, ien fan seis boeken in heksalogy en ien fan sân boeken in heptalogy. Soms wurde ek non-fiksje-wurken yn searjefoarm publisearre. Om dat te beneamen wurdt de term boekerige of boekesearje brûkt, dy't breder is as romanrige of romansearje.
Herfoarme tsjerke (Noardwâlde)
Skiednis
It oarspronklik roomske tsjerkegebou datearret út de 13e iuw en waard nei de reduksje fan Grins yn 1594 in protestantsk gebou. Likernôch in iuw nei de bou fan de tsjerke waard eastlik in nij koer oanboud. Yn it rjochthoekich sletten koer bleau út de roomske tiid de piskina bewarre, dy't oan de bûtenmuorre maklik fûn wurde kin troch de útstekkende platte bistekop mei goatsje fan Bremer sânstien.
Yn de earste helte fan de 17e iuw fûn der in ferbouwing plak, û.o. om de tsjerke geskikt te meitsjen foar de protestantske earetsjinst en de bou fan in nij oargel. It brekfallige stiennen ferwulft waard yn dy tiid útbrutsen en ferfongen troch in tonferwulft. It dak moast ferhege wurde en der waarden gruttere, goatyske finsters ynbrocht foar mear ljocht yn de tsjerke. De súdlike muorre krige yn dy tiid steunbearen. Yn it ramt fan de komst fan in oargel waard de tsjerke westlik langer makke mei in smel travee en ferbûn mei de earder frijsteande toer, dy't heger makke en mei in sipel bekroand waard.
Ynrjochting
Oars as de tsjerke fan it oanbuorjende Súdwâlde, wie de tsjerke fan Noardwâlde ferbûn mei de bewenners fan in boarch en sadwaande is de ynrjochting fan Noardwâlde folle riker dan yn Súdwâlde. Opfallend is de heech oan de noardlike muorre oanbrochte lôzje út de 17e iuw. Lykas it koerhek út deselde tiid is de lôzje fersierd mei ryk fykwurk. De barokke preekstoel oan de súdlike muorre mei it doophek waarden yn 1743 makke. Ek de oare banken fan de tsjerke binne ryk fersierd mei fykwurk. De brânskildere ramen mei teksten en wapens fan de bewenners fan de boarch Thedema binne yn 1718 ynbrocht.
De klok yn de toer datearret fan 1597. Tegearre mei in lytsere klok út 1888 waard de klok yn 1943 foardere troch de besetter. Wylst de lytse 19e-iuwske klok omraand waard op it Hamburger klokketsjerkhôf, kaam de alde klok werom, dy't ek hjoed-de-dei noch mei de hân let wurdt.
Oargel
Troch in brân yn 1934 op in pleats is it tsjerkeargyf ferlern gien, wêrmei't in soad ynformaasje oer de oargelhistoarje ferdwûn. Wol is it bekend dat al yn de roomske tiid tsjin de westlike muorre in lyts oargel stien hat. Dat 16e-iuwske oargel waard yn 1621 renovearre en op in gruttere oargelkreake yn it nij oanboude travee set. Hendrik Huisz boude yn 1658 in nij trijemanualich oargel mei in frij pedaal en brûkte dêrby materjaal fan it âlde oargel. It hie 27 registers en wie yn dy tiid it grutste oargel fan de Ommelannen. Dêrnei wurken Arp Schnitger, Albertus Antoni Hinsz en Frans Casper Snitger, in pakesizzer fan Arp Snitger, oan it oargel. Heinrich Hermann Freytag brocht yn 1802 grutte feroarings oan it ynstrumint oan. Hy ferlytste it oargel ta twa klavieren, in frij pedaal en tweintich registers. De oargelkas bleau mei de kreake bewarre en it measte âlde piipwurk waard wer op 'e nij brûkt. Dêrnei renovearre yn 1833 Nicolaas Anthoni Lohman it oargel. Hy ferfong trije registers en in diel fan it fykwurk fan de oargelkas. Oant 1870 bleau de famylje Lohman oant it oargel wurkjen.
Sûnt 1903 wurke organist en oargelmakker Marten Eertman oan it oargel. Hy ferfong de Fluit 2′ fan it haadwurk troch in Bourdon 16′. Nei de Twadde Wrâldkriich wie it oargel net mear yn bêste steat. Mense Ruiter soarge der foar dat it oargel noch sa goed as it koe te bespyljen bleau, mar it duorre noch oant 2004 dat in restauraasje mooglik wie. By dy troch Mense Ruiter útfierde restauraasje waard it oargel safolle mooglik yn de steat fan 1833 werom brocht.
Apsis
thumb|250px|Apsis (links) fan de [[Basilyk fan Maksentius yn Rome]] 250px|thumb|De apsis (griis) fan in [[krústsjerke]]
In apsis of abside (absidiool ) is in healrûne, of mearhoekige, nisfoarmige romte oan in basilka, tsjerke, katedraal of timpel oerdutsen mei in healbolfoarmich ferwulft of heale koepel, ek bekend as in eksedra.
De apsis wie yn de Romeinske tiid it plak yn in basilica dêr't in bestjoerder of rjochten siet. Basilika's hiene in publike funksje als regeringsgebou of als rjochtsgebou. In foarbyld fan sa'n basilika is de Basilika fan Konstantyn yn de Dútske stêd Trier.
Letter waard de apsis de ôfsluting fan it koer, nei't der ferlet fan in gruttere romte ûntstien wie meidat de preester en muontsen harren njonken it alter opstelden om te sjongen. Doe waard ek it haadalter ferset fan de krusing nei de apsis. De term apsis wurdt foaral brûkt yn it ramt fan de romaanske styl; by de gotyk wurdt ek wol fan in koersluting sprutsen.
By in protte tsjerken is de apsis net dúdlik fan it koer te ûnderskieden, de hichte fan de apsis is yn dat gefal lyk oan de hichte fan it koer. By in grut part fan de tsjerken is de hichte fan de apsis lykwols leger as de koerhichte, dêrtroch is de apsis oan de bûtenkant fan it gebou dúdlik te ûnderskieden fan it koer.
In apsis kin ek tsjin in sydboek of in transeptarm boud wurde as sluting fan in kapel. Oan de achterkant fan de tsjerke binne yn dat gefal trije apsiden neist elkoar te sjen. De St. Mariatsjerke yn Gengenbach (Dútslân) hat sels fiif apsiden, ien ôfsluting fan it koer, twa ôfslutingen fan de sydboeken en twa ôfslutingen oan de transept-earmen.
Blekinge län
Geografy
Blekinge län beslacht itselde gebiet as it lânskip Blekinge en is wat oerflak oanbelanget de lytste provinsje fan Sweden. Nei Gotlands län is it ek de provinsje mei de minste gemeenten. De fiif gemeenten (kommuner) binne:
Plakken
Neffens Statistika centralbyrån (Frysk: it Sintraal buro foar de statistyk) wienen op 31 desimber 2015 de fiif grutste plakken fan de provinsje:
Enoch Seeman
thumb|Selsportret, mei broer Isaac thumb|Enoch Seeman om 1727 Enoch Seeman jr. (Danzig, om 1694 - Londen, 1744) wie in keunstskilder dy't him benammentlik talei op potretskilderjen. Hy kaam út in skildersfamylje fan Flaamsk komôf.
Dalarnas län
Geografy
De provinsje hat 15 gemeenten (kommuner) en neffens Statistika centralbyrån (Frysk: it Sintraal buro foar de statistyk) wienen op 31 desimber 2010 de tsien grutste plakken fan de provinsje:
TikTok
TikTok, yn Sina bekend as Douyin, is in sosjale media-app dy't rjochte is op it dielen fan filmkes.
It is yn hannen fan it Sineeske bedriuw ByteDance. It biedt in grut ferskaat oan koarte filmkes oan, fan útienrinnende sjenres, lykas dûnsjen, komeedzje en ûnderwiis. De filmkes duorje tusken de 15 sekonden en trije minuten. It is in ynternasjonale ferzje fan Douyin, oarspronklijk frijjûn oan de Sineeske merk yn septimber 2016. TikTok is útbrocht yn 2017 foar iOs en Android op de measte merken bûten it fêstelân fan Sina; mar pas op 2 augustus 2018, nei it gearfoegjen mei in oare Sineeske sosjalemediaservice, Musical.ly, waard it wrâldwiid beskikber.
TikTok en Douyin hawwe sawat deselde brûkersynterface, mar gjin tagong ta inoars ynhâld. Harren servers binne pleatst yn de merk dêr't de app beskikber is. De beide produkten binne itselde, mar harren skaaimerken binne net persys gelyk. Yn Douyin sit in sykfunksje dy't nije filmkes sykje kin fan deselde persoan troch gesichtswerkenning. Douyin hat ek de mooglikheid om dingen te keapjen, hotels te boeken en resinsjes te pleatsen mei geo-tags. Sûnt harren lansearring yn 2017  binne TikTok en Douyin hiel fluch tige populêr wurden yn East-Aazje, Súd-Aazje, Súdeast-Aazje, de Feriene Steaten, Turkije, Ruslân en oare parten fan de wrâld. Op 2 oktober 2020 wie TikTok mear as 2 miljard kear op in mobile telefoan laden.
FEST (Belgrado)
FEST (Servysk: ФЕСТ) is in filmfestival dat alle jierren yn it earste fearnsjier holden wurdt yn 'e Servyske haadstêd Belgrado. It evenemint bestiet sûnt 1971. Foarôfgeande oan 'e fal fan it Izeren Gerdyn yn 1989 wie it it iennichste barren fan syn soarte yn in kommunistysk lân dêr't Hollywoodstjerren op ôf kamen, lykas Kirk Douglas, Peter Fonda, Dennis Hopper, Jack Nicholson en Robert De Niro, en ferneamde filmmakkers lykas Francis Ford Coppola, Miloš Forman, Sam Peckinpah en Roman Polanski.
Sûnt it begjin fan 'e 1990-er jierren hat FEST oan wichtigens ynboete. Dat hie fral te krijen mei it ynternasjonaal embargo dat doe ynsteld waard tsjin 'e Federale Republyk Joegoslaavje (dêr't Belgrado doe haadstêd fan wie), fanwegen de belutsenens fan dat lân by de Kroätyske Unôfhinklikheidsoarloch en de Bosnyske Oarloch. Yn 1993 en 1994 gie it festival hielendal oer, en yn 1997 waad it ûnderbrutsen troch in demonstraasje tsjin plysjegeweld yn it ramt fan 'e doetiidske studinteprotesten.
Neitiid hat FEST syn eardere heechtijdagen nea mear belykje kind, mar dochs komme der noch in protte belangstellenden op ôf. Sa waarden yn 2007 yn it ramt fan it festival likernôch 80 films fertoand, wêrfoar't 98.191 kaartsjes ferkocht waarden. Datselde jiers wie de Frânske aktrise Catherine Deneuve earegaste fan FEST, en yn 2009 waard it festival iepene troch de Amerikaanske akteur Ralph Fiennes. Sûnt 2006 wurde yn it ramt fan FEST ek de saneamde 'B2B Yndustrygearkomsten fan Belgrado' holden, in platfoarm foar it lizzen fan konneksjes tusken lju út 'e filmyndustryen fan ûnderskate Eastjeropeeske, Transkaukazyske en Sintraalaziatyske lannen.
San Jose (Kalifornje)
San Jose, ek wol stavere as San José (útspr.: /'sæn ho u 'ze i /), is in stêd yn it noarden fan 'e Amerikaanske steat Kalifornje en it haadplak fan it omlizzende Santa Clara County. Neffens in offisjele skatting út 2013, troch it Kalifornyske ministearje fan Finânsjes, hat San Jose krapoan 985.000 ynwenners. Dêrmei is it de trêde stêd fan Kalifornje (nei Los Angeles en San Diego) en is it feitliks grutter as it deunby leine en folle bekendere San Fransisko, dat rûchwei 150.000 ynwenners minder hat. San Jose is de op njoggen nei grutste stêd yn 'e Feriene Steaten, en de grutste yn Silicon Valley. Mei alle foarstêden derby komt it ynwennertal fan 'e stêdekloft om San Jose hinne op hast 2 miljoen minsken út, wylst it, as de deroan fêstgroeide stêden San Fransisko en Oakland meirekkene wurde, op 8,4 miljoen útkomt. Allinnich New York, Los Angeles, Chicago en Washington, D.C.-Baltimore binne grutter as dat.
Namme
De oarspronklike namme fan San Jose wie El Pueblo de San José de Guadalupe, mei't it ferneamd waard nei de hillige Joazef, de styfheit fan Jezus Kristus. Under it Amerikaanske bestjoer waard de namme ferkoarte en anglisearre ta San Jose, mar op 3 april 1979 naam de gemeenterie fan 'e stêd it beslút om 'e namme yn it ferfolch te staverjen op 'e Spaanske manear, as "San José", mei in skerpteken op 'e "e". Yn alle offisjele korrespondinsje en by alle gebrûk op oare mêden wurdt sûnt troch it stedsbestjoer skreaun fan San José, al is de offisjele namme neffens de oarkunde wêrmei't de stedsrjochten ferliend binne, noch altiten fan San Jose, sûnder skerpteken. Dat is ek de wize wêrop oft de measte ynwenners en bûtensteanders de namme staverje.
Skiednis
San Jose waard op 29 novimber 1777 stifte troch de Spaanske luitenant José Joaquin Moraga, op befel fan Antonio María de Bucareli y Ursúa, de ûnderkening fan 'e koloanje Nij-Spanje (it lettere Meksiko). Foartiid hie it gebiet bewenne west troch de Ohlone-Yndianen. De earste fêste Jeropeeske oanwêzigens yn 'e krite wie yn 1769 úteinset mei in stikmannich fransiskaanske missys, dy't stifte wiene troch pater Junípero Serra. San Jose, dat de earste Spaanske delsetting yn Noard-Kalifornje wie, bleau iuwenlang in boeredoarpke. Yn 1821 kaam it, mei de rest fan Kalifornje, by Meksiko te hearren, dat dat jiers ûnôfhinklik waard. Nei de Meksikaansk-Amerikaanske Oarloch waard it, op 'e nij mei de rest fan Kalifornje, yn 1848 ûnder it Ferdrach fan Guadelupe Hidalgo troch Meksiko ôfstien oan 'e Feriene Steaten.
Yn 1850 krige it as it twadde plak yn Kalifornje (nei Sakraminto) de status fan stêd taparte (al hie it doe noch mar in befolking fan 3.500 minsken). San Jose wie de earste haadstêd fan Kalifornje, al rekke it dy status yn 1851 al wer kwyt. Om 'e iuwwiksel hinne hie San Jose 21.500 ynwenners. Yn 1906 rekke San Jose nochal wat skansearre troch de Ierdbeving fan San Fransisko, al foel dat yn it neat neffens de skea dy't der yn San Fransisko sels oanrjochte waard. Dochs foelen der noch mear as hûndert deaden doe't it Agnews Asylum, in psychiatrysk sikehûs, ynstoarte.
De Twadde Wrâldoarloch wie foar San Jose in ûnlijige tiid, en teffens in kearpunt. Tsjin 1940 hie de stêd krapoan 70.000 ynwenners, wêrûnder tûzenen lju fan Japansk komôf, dy't fierhinne gearklofte wiene yn 'e wyk Japantown. Dy waarden oan it begjin fan 'e oarloch allegear oppakt en nei ynternearringskampen yn 'e woastyn stjoerd, mei't se fertocht waarden fan sympatisearjen mei de fijân (al wie der net ien dy't foarstelde om 'e Amerikanen fan Dútsk en Italjaansk komôf yn kampen op te sluten). Under de ynternearre Sanjoseesters wie ek Norman Mineta, in takomstige boargemaster fan 'e stêd. Troch de oarloch ferskode de ekonomy fan San Jose fan ien dy't basearre wie op lânbou, mei fruitynblikker Del Monte Foods as grutste wurkjouwer, nei ien dy't fral stipe op yndustriële fabrikaazje fan oarlochstúch.
Nei de oarloch fêstige IBM yn 1943 syn haadkertier oan 'e westkust yn San Jose, en dêropta iepene it yn 1952 in ûndersyks- en ûntwikkelingsfasiliteit yn 'e stêd. Dat wiene de foarrinders fan hoe't de takomstige ekonomy fan it gebiet derút komme soe te sjen. Yn 'e fyftiger en sechstiger jierren wreide San Jose sterk út, en anneksearre it ferskate omlizzende stêden, lykas Alviso en Cambrian Park. Yn 'e santiger jierren folge de weromstuit, doe't der ûnder de boargemasters Norman Mineta en Janet Gray Hayes beheinings oan 'e útwreiding steld waarden. Likegoed groeide San Jose gewoan troch, allinnich wie de groei no rjochte op fierdere ûntwikkeling fan it gebiet dat al ta de stêd hearde. Tsjin 1980 hie it in ynwennertal fan 630.000 berikt. Tusken 1976 en 2001 hie San Jose fierders mei in ûnbidige groei fan 'e ekonomy te krijen, mei't it it wichtichste plak fan Silicon Valley wie, dat him yn dy snuorje ûntjoech ta it sintrum fan 'e kompjûtertechnology yn 'e Feriene Steaten.
San Jose hjoed de dei
Hjoed de dei stipet de ekonomy fan San Jose noch altiten foar it meastepart op 'e kompjûtertechnology fan Silicon Valley. Op in ranglist fan 'e grutste wurkjouwers fan San Jose komt men by de earste fyftjin njonken oerheidsynstânsjes en ûnderwiisynstellings eins allinne mar kompjûter- en ynternetbedriuwen tsjin. Yn San Jose binne de haadkantoaren fêstige fan ûndernimmings as Adobe Systems, eBay, de Echelon Corporation en Cisco Systems, dat mei hast 12.000 banen ek de grutste wurkjouwer yn 'e stêd is, op 'e Santa Clara County nei. It Noardamerikaanske haadkertier fan Samsung stiet yn San Jose, krekt as wichtige fasiliteiten en fabriken fan Ericsson, Hewlett-Packard, Hitachi en IBM.
Trochdat de lofthaven fan San Jose, Mineta San Jose International Airport, sa ticht op 'e beboude kom leit, jilde der yn it sintrum fan 'e stêd, dat lyk op ien fan 'e oanfljochrûtes leit, heechbourestriksjes. Yn San Jose steane ferskate universiteiten, wêrfan't de grutste de Steatsuniversiteit fan San Jose State (SJSU) is, dy't al yn 1862 stifte waard. Besjensweardichheden yn 'e stêd binne û.o. it Ira F. Brilliant Center for Beethoven Studies, mei de grutste Beethoven-kolleksje bûten Jeropa; de Dr. Martin Luther King, Jr. Library, de grutste iepenbiere bibleteek yn 'e Feriene Steaten bewesten de Mississippy; de Circle of Palms Plaza, in plein mei in sirkel palmbeammen ta oantins oan it feit dat San Jose de earste steatshaadstêd fan Kalifornje wie; it Mexican Heritage Plaza, in museum en kultureel sintrum dat de skiednis fan 'e Latino-mienskip yn en om San Jose beljochtet; en it San Jose Museum of Art, mei in grutte keunstkolleksje. Op it mêd fan sport is San Jose fierders de thúsbasis fan 'e fuotbalteams de San Jose Earthquakes en Real San Jose en fan it iishockeyteam de San Jose Sharks.
Geografy
San Jose leit persiis tusken de San Andréasbrek en de Calaverasbrek yn, yn in krite dy't geregeldwei troffen wurdt troch ierdbevings. Yn trochsneed is der twaris yn 't jier in tuskenbeiden ierdbeving (fan boppe krêft 4 op 'e Skaal fan Richter), wylst lichtere ierdbevings noch folle faker foarkomme, sadat de pleatslike befolking dêr mar frijwat blasee oer docht. Slimme ierdbevings hawwe San Jose troffen yn 1839, 1851, 1858, 1864, 1865, 1868 (de Ierdbeving fan Hayward), 1891, 1906 (de Ierdbeving fan San Fransisko), 1957, 1984 en 1989 (de Ierdbeving fan Loma Prieta).
Klimaat
San Jose hat in subtropysk Mediterraansk klimaat, mei mear as 300 dagen sinne it jier. De kâldste moanne is desimber, mei in trochsneed deitemperatuer fan 14,4 °C, wylst de waarmste moannen july en augustus binne, beide mei in trochsneed temperatuer oerdeis fan 27,7 °C. Winterdeis binne der trochstrings 2,7 dagen dat de temperatuer nachts ûnder it friespunt komt, en by 't simmer binne der ornaris 16 dagen dat it hjitter is as 32 °C. Wat delslach oangiet, dêrfan falt der yn in trochsneed jier 401,9 mm, frijwol allegear yn 'e foarm fan rein; de lêste kears dat der yn San Jose snie foel, wie op 5 febrewaris 1976 (mar doe foel der dan ek yn ien kear in laach fan 7½ sm).
Matroas (skipfeart)
In matroas is in seeman yn 'e keapfardij of de fiskerij dy't alle algemiene en foarkommende wurksumheden oan board fan in skip ferrjochtet dy't nedich binne om dat skip skjin en seeweardich te hâlden. Behalven foar skjinmeitsjen en ûnderhâld wurde matroazen ek ynset as útkyk en as roerman. As it om in sylskip giet, komt dêr noch by it by it hysjen, sakje litten en op oare wize betsjinjen fan 'e seilen.
Yn 'e keapfardij wurdt ûnderskie makke tusken licht- en folmatroazen. In lichtmatroas is in learling-matroas, yn it jargon fan 'e skipfeart in 'oankommend matroas' of 'matroas ûnder gaazje' neamd. Fan âlds holpen lichtmatroazen op sylskippen de boatsman en de kertiermaster. Se soargen foar de feilichheid fan 'e eventuële passazjiers en ferrjochten ek ûnderdeks taken oangeande it skjinhâlden en ûnderhâld fan it skip. Nei in deksman is de lichtmatroas de leechste yn 'e hierargy fan 'e bemanning fan in skip. In lichmatroas folget lykwols in oplieding en mei sadwaande ferwachtsje meitiid heger op te klimmen, wylst in deksman gjin oplieding hat of folget. In folmatroas is in matroas dy't syn oplieding ôfrûne hat en (tsjintwurdich) beskikt oer in diploma. Dat betsjut dat er splisse en knope en mei seilen en roeirimen omgean kin. Teffens kin er oan it roer stean en it skip ûnderhâlde.
Tora! Tora! Tora!
"Tora! Tora! Tora!" of "Tora Tora Tora" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
Honkbal op de Olympyske Simmerspullen 2000
De Olympyske Simmerspullen 2000, ek wol de XXVIIe Olympiade neamd, waarden yn 2000 hâlden yn de Australyske stêd Sydney. De finale fan it honkbal waard hâlden yn it Sydney Baseball Stadium. Hjoed de dei ek wol bekind as it Sydney Showgrouwd Stadium.
Fryslân Sjongt
Fryslân Sjongt is in algemien lieteboekje mei âlde en nije Frysktalige folksferskes, dat yn 1943 foar it earst ferskynde as in útjefte fan 'e Fryske Akademy te Ljouwert. De gearstalling fan it bondeltsje kaam oarspronklik ta stân op inisjatyf fan 'e Federaasje fan Fryske Studinteferienings, dy't besleat om ynstee fan in nij lieteboekje foar studinten út te jaan, te stribjen nei de publikaasje fan in lietebondel op breder grûnslach. Neffens it foaropwurd fan 'e earste printinge wie it de bedoeling om fan it âlde it goede te behâlden en fan it nije it geunstige op te nimmen.
Om't Fryslân Sjongt in protte yn it leger ûnderwiis en letter it basisûnderwiis yn Fryslân brûkt waard om 'e skoalbern Fryske ferskes by te bringen, ûntjoech it bondeltsje him meitiid ta in wier ynstitút. Nei de fyfde printinge, dy't yn 1956 ferskynde, is de gearstalling fan it boekje troch it Musikologysk Wurkferbân fan 'e Fryske Akademy sterk feroare en modernisearre. By eltse nije printinge waard Fryslân Sjongt dêrnei oan 'e easken fan 'e tiid oanpast, wêrby't guon âlde ferskes út 'e bondel ferdwûnen (faak ta lulkens of teloarstelling fan 'e âldere generaasjes), wylst nije ferskes tafoege waarden.
Kobe Bryant
Biografy
Bryant groeide in part fan syn jeugd op yn Itaalje, om't syn heit dêr spile. Doe't Kobe Bryant as rookie yn de NBA kaam, waard er fuortendaliks beskôge as in mooglike opfolger fan Michael Jordan. Hy spile dêrfoar op de Lower Merion High School (yn Ardmore, by Philadelphia) en makke de stap nei de NBA sûnder dêrfoar collegebasketbal te spyljen.
Titels yn de NBA
In pear jier nei syn debút as basisspiler groeide Bryant al út ta in superstjer. Mei Bryant, Shaquille O'Neal en coach Phil Jackson pakten de Lakers trije titels op rige: 2000, 2001 en 2002. Letter ûntstienen der hieltyd mear irritaasjes tusken de trije. Jackson neamde Bryant yn in boek net te coachen en Bryant fûn dat O'Neal net bot genôch foar de sport libbe.
Strafsaak ferkrêfting
Yn 2003 waard Bryant beskuldige fan ferkrêfting. In hotelmeiwurker sei dat Bryant har twongen hie ta seks. Bryant joech ta dat se seks hân hiene, mar dat it op frijwillige basis bard wie. De frou sette de strafsaak net troch, om't se har privacy beskermje woe en dus net yn it iepenbier tsjûgje woe.
81 punten
Op moandei 23 jannewaris 2006 skoarde Bryant 81 punten yn de wedstriid tsjin de Toronto Raptors. Dêrmei stiet er op it twadde plak yn de list fan meast skoarende spilers yn ien wedstriid. Allinnich Wilt Chamberlain makke oait mear punten yn ien wedstriid: yn 1962 makke hy foar de Philadelphia Warriors 100 punten.
Yn dy jierren groeide Bryant yn de rol fan dirigint fan 'e ploech en tagelyk as ien fan de bêste skoarers yn de NBA. Syn ploech wie lykwols net sterk genôch om mei te dwaan yn de titelstriid.
Mear kampioenskippen
In jier letter wiene de Lakers noch hieltyd ien fan de sterkste teams yn de NBA en op 'e nij hellen se de finale. Diskear wie Orlando Magic dêryn de tsjinstanner. De Lakers wiene dúdlik te sterk en wûnen de finalerige mei 4-1. It wie it fjirde kampioenskip foar Bryant. Yn 2010 bedarren de Lakers wer yn de finale en no wie, krekt as yn 2008, de grutte rivaal de tsjinstanner: Boston Celtics. It waard in tige spannende finalerige. Nei seis wedstriden stie it 3-3 en dus moast de sânde wedstriid útslútsel bringe. Yn Los Angeles wûnen de Lakers mei 83-79, mei troch 23 punten fan Bryant. Hy waard foar de twadde kear (nei 2009) útroppen ta bêste spiler yn de NBA-finale.
Lêste jierren
Yn de jierren dêrnei foel de ploech stadichoan útinoar. De Lakers hellen de play-offs noch wol in pear kear, mar kamen net mear yn de finale. Op 12 april 2013 skuorde Bryant de achillessine. Acht moannen letter kaam er foar it earst wer yn aksje, mar hy waard nea wer de âlde.
Bryant naam ôfskied nei it seizoen 2015/2016, syn tweintichste seizoen yn de NBA, dy't er allegear foar de Lakers spile. It waard gjin topjier, mar de wize wêrop't Bryant syn alderlêste wedstriid spile, makke wol yndruk: tsjin Utah Jazz skoarde Bryant 60 punten. Dêrmei wie er de âldste spiler oait dy't dat foarinoar krige.
List fan planetoïden 85901-86000
Dit is in list fan planetoïden 85901-86000.
Kobe Bryant
Olympyske Spullen
Bryant wûn twa kear goud mei de Feriene Steaten op de Olympyske Simmerspullen. By de Spullen fan 2008 stie Amearika yn de finale tsjinoer Spanje, dêr't Pau Gasol foar spile, doe ploechgenoat fan Bryant by de Lakers. Yn de finale wûn Amearika mei 118-107.
Fjouwer jier letter, by de Spullen yn Londen, stiene deselde twa lannen yn de finale. En op 'e nij wûn Amearika, diskear mei 107-100.
Dea
Bryant siet op 26 jannearis 2020 mei syn dochter Gianna en acht oare minsken oan board fan in helikopter doe't dy boppe Calabasas (yn de buert fan Los Angeles) delstoarte. Net ien fan de ynsitters oerlibbe it ûngemak.
Dear Basketball
Yn 2017 waard de koarte animearre film Dear Basketball útbrocht op basis fan in gedicht dat Bryant skreau, doe't er oankundige op te hâlden mei basketbal. De film waard regissearre troch Glenn Keane en de muzyk kaam fan John Williams. Bryant wûn in Oscar foar bêste koarte animearre film foar de film.
Privee
Bryant troude op 13 april 2001 mei Vanessa Laine. Op 19 jannewaris 2003 waard har earste bern berne, Natalia. Op 1 maaie 2006 hie it pear in twadde bern, Gianna. En op 5 desimber 2016 waard Bianka berne, it tredde bern fan it pear.
Middeltrimdiel
It Middeltrimdiel fan Ljouwerteradiel wie it middelste trimdel fan dy gritenij. It is yn de 15e iuw ta de klokslach fan Ljouwert wurden. Dêrfoar omfieme it Bilgaart, Kammingabuorren en Kleaster Fiswert.
Anna Folkema
Anna Folkema (Dokkum, doopt 22 maaie 1695- Amsterdam, beïerdige 8 oktober 1768) wie in Frysk 18e iuwsk graveur en skildereresse.
Libben en wurk
Se waard berne yn Dokkum as dochter fan goudsmid en graveur Johann Jakob Folkema (†1735) en Brechtsje Jacobs Faber († 1728). Se wie de suster fan Jacob Folkema en fan Fopke. Om 1708 hinne ferfear de húshâlding nei Amsterdam dêr't se meiïnoar in bedriuwke foar it meitsjen fan printen begûnen.
Njonken etsen en gravueres makke Anna Folkema ek miniatuerportretten
Anna Folkema bleau frij faam en waard, lykas ek har broer en heit, beïerdige yn de Westertsjerke yn Amsterdam.
Wurk
Har etsen en gravueres ferskynden yn:
Skåne län
Geografy
De provinsje hat 33 gemeenten (kommuner) mei yn totaal sa'n 1,3 miljoen ynwenners. Dat komt oerien mei 13% fan de folsleine Sweedske befolking.
Plakken
Neffens Statistika centralbyrån (Frysk: it Sintraal buro foar de statistyk) wienen yn 2015 de tsien grutste plakken fan de provinsje:
Tsjerke fan Adorp
De Tsjerke fan Adorp is in 17e-iuwsk tsjerkegebou yn it Grinslânske Adorp. De tsjerke is sûnt 1979 in tsjerke fan de Stifting Alde Grinslânske Tsjerken. De tsjerke wurdt troch de PKN noch jimmeroan brûkt as tsjerke, mar dêrnjonken is it gebou ek yn gebrûk foar eksposysjes, konserten en útfierings.
Skiednis
De oarspronklike tsjerke wie neffens in pastoarssegel út 1409 in oan Dionysius wijd tsjerkegebou mei in toer. De âlde sealtektoer, dy't westlik fan de tsjerke stie en tsjin it ein fan de 18e iuw ôfbrutsen waard, wie frijsteand en tsjinne as wartoer foar de lokale befolking. Sûnt dy tiid hat de tsjerke in ienfâldige dakruter boppe de westlike gevel. Yn de 17e iuw waard de tsjerke ferboud, wertroch't alle midsiuwske skaaimerken fan de tsjerke ferlern gyngen en de noardlike en súdlike tagongen tichtmitsele waarden. By dy ferbouwing waard ek de mei bline nissen of finsters fersierde topgevel ôfbrutsen. Mooglik is yn de muorre noch in sakramintsnis bewarre bleaun. De tsjerke waard yn de 19e iuw bepleistere en yn dy tiid ferdwûnen ek de glês-yn-leadramen.
Ynterieur
Yn de dakruter hinget in klok út 1618, dy't oarspronklik yn de toer fan de yn 1800 ôfbrutsen tsjerke fan Harssens hong en getten waard troch Henrick Wegewart.
Oargel
It oargel fan de tsjerke waard yn 1899 boud troch Marten Eertman. Hy makke by de bou gebrûk fan 18e-iuwsk piipwurk. It fykwurk oan de oargelkas is ôfkomstich fan in 19e-iuwsk oargel. Yn 1915 ferfong Eertman de Roerfluit 4′ troch in Fluit Travers 4′. It ienmanualige oargel hat acht registers en in oanhongen pedaal.
Grutte Priis Formule 1 fan Yndia
De Grutte Priis Formule 1 fan Yndia wie in wedstriid op de Formule 1-kalinder dy't foar de earste kear hâlden waard op 30 oktober yn 2011 op it Yndiaaske Buddh International Circuit. Der waard in kontrakt sletten dat de grutte priis op syn minst fiif jier op de kalinder stean bliuwe soe, mar hy ferdwûn nei 2013 dochs fan de kalinder. De Yndiaaske Grutte Priis kaam ta 'n ein troch belestingskelen tusken de FIA en it regear fan Uttar Pradesh. It regear fan Uttar Pradesh, laat troch de doetiidske minister-presidint Akhilesh Yadav, wie fan betinkst dat autosport gjin sport is, mar entertainment en hefte hege belestingen op it evenemint. Alle grutte prizen waarden hâlden op it Buddh International Circuit. Der ha nea grutte ynsidinten west by dizze grutte priis.
Trimdiel
In trimdiel as trimdel is Aldfrysk foar tredde part. It wurd trim, (Aldfrysk: thrim, ek tryn=trije), is noch werom te kennen yn Trynwâlden). It wie in steatkundich ûnderdiel fan guon gritenijen, benammen yn Ljouwerteradiel, Skoatterlân en Utingeradiel. Bestjoerlik hienen de trimdielen faak betsjutting as bygelyks it gebiet dat in eigen eehear ôffurdige.
Yn Ljouwerteradiel waard de opdieling yn trimdielen ek in skieding doe't it Middeltrimdiel ta de klokslach fan Ljouwert waard, en it Noardertrimdiel en it Sudertrimdiel oerbleaunen as twa losse parten dy't tegearre Ljouwerteradiel wienen.
Biatlon op de Paralympyske Winterspullen 2002
De VIIIe Paralympyske Winterspullen waarden yn 2002 hâlden yn Salt Lake City, de Feriene Steaten.
Songs of Love and Death (ferhalebondel)
Songs of Love and Death is in blomlêzing yn 'e foarm fan in ferhalebondel, gearstald troch de Amerikaanske redakteuren en skriuwers George R.R. Martin en Gardner Dozois. De titel betsjut "Lieten oer Leafde en Dea". It boek omfettet 17 koarte ferhalen fan it fantasysjenre. De ferhalen binne skreaun troch foaroansteande auteurs as Jim Butcher, Robin Hobb, Jacqueline Carey, Tanith Lee en Diana Gabaldon. Alle ferhalen út Songs of Love and Death waarden yn dizze bondel foar it earst publisearre, hoewol't de measten neitiid troch de respektivelike skriuwers op 'e nij útjûn binne yn eigen ferhalebondels. Songs of Love and Death waard yn 2010 publisearre troch de New Yorkske útjouwerij Gallery Books.
Justus fan Beauvais
Justus (berne yn 277 yn Auxerre; ferstoarn yn 287 in Amiens) is in ierkristlike martler fan de Roomsk-Katolike Tsjerke. Syn feestdei is op 18 oktober. De hillige Justus falt ûnder de groep sefalofoaren, hilligen dy't fanwegen harren leauwen ûnthalze waarden en neffens de oerlevering wer opstiene en dêrnei mei de holle yn 'e hannen fierder kuieren.
Oerlevering
Neffens de oerlevering soe Justus as njoggen- of tsjierjierrich jonkje mei syn kristlike heit nei in omke socht ha, dy't al as bern stellen en ferkocht wie as slaaf. Hja fûnen him yn Amiens en hawwe him dêr befrijd. De heit en syn omke koene op 'e tiid flechtsje en holden harren ferside yn in grot, mar de jonge Justus koe net mear útpike en foel yn 'e hannen fan in groep manlju fan Rictius Varus, de troch keizer Maksimianus beneamde romeinske prefekt.
Rictius Varus wie in ferbittere fijân fan kristenen en om't er syn heit en omke net ferriede woe en likemin syn leauwe ôfswarde liet er Justus ûnthalzje. Nei de ûnthalzing pakte Justus lykwols syn holle op en rûn dêrmei nei syn heit en preke. Dat mirakel soe plak fûn ha tusken Beauvais en Compiègne op in plak dat sûnt Saint-Just-en-Chaussée hjit. De legindefoarming soe ûnstien wêze nei't de mem fan Justus de holle fan har soan thússtjoerd krige.
Reliken
Sint-Justus wurdt fral fereare yn Frankryk, Switserlân en Belgje. Syn kultus ferspriede him fierder yn Ingelân. De stêd Winchester seit in fragmint fan de skedel te besitten. Mar der binne mear plakken dêr't de skedel fan Justus wurdt bewarre. Doe't de Fransiskanen it kleaster Galilea yn Sutfen stiften, namen hja in hollerelikwy fan Sint-Justus mei. Yn de 16e iuw waard de skedel fan Sint-Justus stellen en nei omswalkings kaam de skedel lang om let yn de Antwerpske Sint-Karolustsjerke telâne, dêr't ek hjoeddedei de hollerelikwy noch bewarre wurdt.
In diel fan de holle wurdt ek yn de eardere benediktynske abdij fan Corvey as relikwy fereare. In hast folslein bewarre skedel wurdt yn Flums yn it Switserske kanton St. Gallen fereare. Ek it bisdom Chur yn Switserlân en de abdij fan Malmedy yn Belgje soene reliken krigen hawwe.
Matroas (rang)
In matroas is de leechste militêre rang by de marine (yn Nederlân sprekt men by sokke lege rangen yn it militêre jargon fan stannen). De ekwivalinte stân by de mariniers is marinier, de ekwivalinte stân by de lânmacht en loftmacht is soldaat, en de ekwivalinte stân by de maresjesee is maresjesee. Mei-inoar wurde dy saneamde ûngraduëarre stannen ek manskippen neamd. Sy fersoargje alle legere útfierende taken en binne ynsetber foar ûnderskate tsjinsten binnen de ienheid fan it kriichsmachtsûnderdiel dêr't se ta hearre.
Gradaasjes
By de Nederlânske Keninklike Marine is de stân fan matroas ûnderferdield yn trije klassen: De oansprektitel fan matroazen is yn alle gefallen "matroas".
Skematysk oersjoch
Oersjoch fan 'e ûnderskate manskipstannen:
The Gathering (Nederlânske band)
The Gathering is in Nederlânske progressive rockband. The Gathering waard yn 1989 oprjochte en makke in ûntwikkeling troch fan deathmetal oer Gothic metal nei progressive rock. Yn 1994 wie Anneke van Giersbergen oannaam as sjongeres en yn 1995 waard it album "Mandylion" mei har útbrocht. Der soene nog seis studio-albums folgje mei Anneke op sang. Mar yn 2007 ferlit se de band om har eigen band op te rjochtsen. Van Giersbergen waard opfolge troch Silje Wergeland.
Yn 2014 naam de band nei it fuortgean fan de bassiste Marjolein kooijman in pauze dy't úteinlik oant 2017 duorre.
Gazprom
Gazprom is in Russysk ierdgasbedriuw. It is yn 1989 ûntstien as privatisearring fan it Russyske steatsgasbedriuw. Lykwols hat it Russyske bewâld al de mearheid yn it bedriuw (50,002% fan de oandielen yn 2008), wat makket dat it bedriuw him rjochtet nei de hearsker fan Ruslân. It bedriuw leveret ierdgas oan Ruslân en in protte oare lannen yn Jeropa.
Noordermolen (Noardbroek)
De Noardermûne waard yn 1805 boud en is ien fan de âldste poldermûnen fan de provinsje Grinslân. De mûne rekke yn de jierren 1950 bûten bedriuw en yn hannen fan in partikulier. Dy man, Simon Graafhuis, liet de mûne yn 1963 restaurearje. De mûne rekke lykwols stadichoan dochs yn it neigean en in ruïne bleau oer.
De nije eigner 'Mûnestifting Aldamt' liet de mûne yn 2004 opknappe. Oarspronklik hie de mûne selsswichting, mar krige doe âld-hollânsk hekwurk. Sûnt wurket de mûne mei help fan in frijwillige mounder alle wiken. De mûne is tsjintwurdich ien fan de mûnen fan de 'Mûnestifting Midden en East-Grinslân'.
De Noardermûne is in houten achtkant op stiennen fjildmuorren. It houten achtkant is beklaaid mei daklear en de flecht fan de wjukken is 22,80 meter.
Al Azizja
Al Azizja as Azizija (Arabysk: العزيزيه ) is in plak yn it noardwesten fan Lybje sa'n 55 km súdwest fan Tripoly.
Op 13 septimber 1922 waard yn Al Azizja yn Lybje 58 graden yn it skaad metten, de heechste bûtentemperatuer ea metten. Sûnt 2012 beskôget de Wrâld Meteorologyske Organisaasje de mjitting lykwols as in flater.
Dûdû fan Akkad
Dûdû (Akkadysk: 𒁺𒁺, sekuere transliteraasje: Du-du; Akkad?, 23e iuw f.Kr. – dêre?, 2169 f.Kr.) wie de tsiende kening fan it Akkadyske Ryk, dy't neffens de Sûmearyske Keningslist tweintich of ienentweintich jier regearre, fan 2189 f.Kr. oant syn ferstjerren. Hy kaam oan 'e macht nei in likernôch trijejierrich ynterregnum mei fjouwer ûnderskate troanpretendinten, dat folge op 'e dea fan Sjar-Kali-Sjarri, yn 2193 f.Kr. It is net dúdlik oft, en sa ja, hoe't Dûdû besibbe wie oan it Hûs fan Akkad fan 'e ierdere Akkadyske keningen.
Regear
Dûdû kaam yn 2189 f.Kr. op 'e troan fan it Akkadyske Ryk, wêrmei't in ein kaam oan 'e gaos en anargy dy't dat ryk parten spile hie sûnt de dea fan Sjar-Kali-Sjarri, yn 2193 f.Kr. Yn 'e tuskenlizzende perioade, dy't ek wol karakterisearre is as in ynterregnum, strieden fjouwer troanpretendinten om 'e macht: Igigi, Imi, Nanûm en Ilûlû. Dûdû naam de macht oer fan Ilûlû en liket wer oarder yn it ryk brocht te hawwen, hoewol't ûndúdlik is hoefolle oft dêr tsjin dy tiid fan oer wie.
Al sûnt it regear fan Naram-Sin, de heit fan Sjar-Kali-Sjarri, stie it Akkadyske Ryk nammentlik bleat oan ynfallen 'e Gûtjers, in folk út it Sagrosberchtme yn wat no it westen fan Iraan is. Dy ynfallen boazen meitiid oan, en it soe sadwaande skoan kinne, de snuorje fan ynterne strideraasje yn acht nommen, dat der tsjin 'e troansbestiging fan Dûdû eins net folle mear fan it Akkadyske Ryk oerwie as inkeld de stêd Akkad en de krite mei deselde namme dêromhinne yn it noarden fan Mesopotaamje.
Dûdû syn fjouwer foargongers binne inkeld bekend út 'e Sûmearyske Keningslist, mar fan himsels binne inkele artefakten mei ynskripsjes oerlevere, wêrfan't de teksten syn hearskippij oer it Akkadyske Ryk befêstigje. Oars as de eardere keningen fan it Akkadyske Ryk, dy't harrensels net inkeld 'kening fan Akkad', mar ek 'kening fan Sûmearje' neamden, wurdt Dûdû yn 'e ynskripsjes inkeld oantsjut as 'kening fan Akkad'. Ek dat is in oanwizing dat de macht fan it Akkadyske Ryk tsjin it begjin fan syn regear bot weromrûn wie.
As kening liket Dûdû, behalven tsjin 'e Gûtjers, ek oarlochfierd te hawwen tsjin gebieten yn it suden fan Mesopotaamje, dy't foarhinne ta it Akkadyske Ryk hearden. Sa wurdt yn 'e ynskripsjes sprutsen fan fjildtocht tsjin 'e stêd Oemma en fan 'e ferwoastging (troch Dûdû) fan 'e stêd Girsû. It is mooglik dat er ek op fjildtocht tsjin it lân Elam gie, yn wat no it súdwesten fan Iraan is, mar dat hinget ôf fan in twifelige ynterpretaasje fan ien fan syn jiernammen.
Oars as by eardere Akkadyske keningen it gefal wie, binne der gjin wisse nammen fan jierren fan 'e hearskippij fan Dûdû oerlevere. Guon histoarisy achtsje it dêrom ûnwierskynlik dat er wier tweintich of ienentweintich jier regearre hat. Neffens de Sûmearyske Keningslist waard Dûdû nei syn dea yn 2169 f.Kr. opfolge troch syn soan Sjû-Toerûl, dy't de lêste kening fan it Akkadyske Ryk wie.
Honkbal op de Olympyske Simmerspullen 2004
De Olympyske Simmerspullen 2004, ek wol de XXVIIIe Olympiade neamd, waarden yn 2004 hâlden yn Atene, de haadstêd fan Grikelân. It honkbal waard spile yn it Olympic Baseball Centre.
Sudertrimdiel (Ljouwerteradiel)
It Sudertrimdiel fan Ljouwerteradiel wie it súdlikste trimdiel fan dy gritenij. Mei't it middeltrimdiel net mear part fan de gritenij wie, en it Noardertrimdiel en it Sudertrimdiel losse parten waarden woeks de selsstannichheid fan it Sudertrimdiel. Mei de ynfiering fan it sintraal bewâld troch de Saksen waard it lykwols weromset yn de struktuer as part fan Ljouwerteradiel.
Op 29 desimber 1943 waard it Sudertrimdiel troch weryndieling part fan de gemeente Ljouwert.
It trimdiel omfieme Wurdum, Wytgaard, Swichum, Goutum, Huzum, Himpens, Tearns
Alice Eve
Alice Eve (folút: Alice Sophia Eve; Londen, 6 febrewaris 1982) is in Ingelsk film-, tillefyzje- en toanielaktrise. Hja is benammen bekend wurden mei har rol as doktor Carol Marcus yn 'e Star Trek-film Star Trek: Into Darkness.
Jonkheid en oplieding
Eve waard yn 1982 yn 'e Britske haadstêd Londen berne as de dochter fan 'e akteurs Trevor Eve en Sharon Maughan. Hja is fan mingd Iersk, Ingelsk en Welsk etnysk komôf. Eve genoat ûnderwiis oan efterinoar de Bedales School, de More House School en de Westminster School yn Londen. Neitiid brocht se in tuskenjier troch mei lessen oan it Beverly Hills Playhouse, in toanielskoalle yn Beverly Hills, wêrnei't se Ingelske taal- en letterkunde studearre oan it St. Catherine's College fan 'e Universiteit fan Oxford. Yn har tiid yn Oxford wie Eve lid fan in studintetoanielselskip dat foarstellings op 'e planken brocht lykas The Importance of Being Ernest, Animal Crackers en Scenes from an Execution.
Aktearkarriêre
Fan 2004 ôf sette Eve útein mei in profesjonele aktearkarriêre. Se spile foar de BBC yn 'e tillefyzjefilm Hawking en dramasearjes as The Rotters' Club en Agatha Christie's Poirot. Har debút op it wite doek makke se datselde jiers yn it filmdrama Stage Beauty. Yn 2006 wie Eve te sjen yn 'e yn Yndia opnommen minysearje Losing Gemma, oer lju dy't as backpackers op fakânsje geane. Datselde jiers spile se ek yn twa filmkomeedzjes: Starter for 10 en Big Nothing. Foar dy lêste film moasten sy en har tsjinspiler Simon Pegg harrensels in Amerikaansk-Ingelsk aksint oanmjitte.
Op it toaniel wurke Eve mei oan twa stikken dy't regissearre waarden troch Trevor Nunn. Yn 2006 spile se de jonge Esme/Alice yn it stik Rock 'n' Roll, fan Tom Stoppard. Dat wie earst te sjen yn it Royal Court Theatre yn Londen, mar gie yn 2007 oersee nei Broadway. Foar har rol yn Rock 'n' Roll waard Eve nominearre foar in Whatsonstage.com Theatregoers' Choice Award yn 'e kategory bêste byrol fan in aktrise. En yn 2009 spile se Roxane yn in produksje fan Cyrano de Bergerac yn it Chichester Festival Theatre.
Yn 2010 hie Eve de froulike haadrol yn 'e Amerikaanske romantyske komeedzje She's Out of My League, wêryn't har echte âlden de rollen fan 'e âldelju fan har personaazje spilen. Datselde jiers fertolke Eve ek de rol fan Erin, it Ierske bernefamke fan Charlotte, yn 'e film Sex and the City 2. Yn 2011 hie se in weromkearende rol yn it achtste seizoen fan 'e komeedzjedramasearje Entourage. Fierders wie Eve dat jiers te sjen as Lara Tyler yn 'e romantyske komeedzje The Decoy Bride. Yn 2012 spile se de jongere ferzje út 1969 fan Agent O yn 'e science fictionkomeedzje Men in Black 3 (de âldere ferzje waard spile troch Emma Thompson).
Eve har grutte trochbraak as aktrise kaam yn 2013, doe't se de rol fan dr. Carol Marcus fertolke yn 'e film Star Trek: Into Darkness, it twadde diel fan 'e reboot-filmsearje fan 'e Star Trek-franchise. Datselde jiers wie Eve ek te sjen yn it romantyske drama Before We Go, mei Chris Evans, dy't behalven har tsjinspiler ek de regisseur fan 'e film wie. Yn 2014 wie se sels as filmprodusinte belutsen by it meitsjen fan 'e film Death of a Farmer, en teffens spile se dat jiers harsels yn 'e komeedzjefilm Night at the Museum: Secret of the Tomb. Eve spile ek yn 'e skriller Criminal, út 2016, en fan desimber 2017 ôf yn 'e Netflix-rige Iron Fist.
Films dêr't Eve neitiid noch yn spile, wiene û.o. Untogether (2018), Bombshell (2019) en Warning (2021). Fierders hat hja meiwurke oan ferskate fideoclips, wêrûnder dy fan it nûmer Queenie Eye fan Paul McCartney (2013), en fan it nûmer Hotel Ceiling fan 'e band Rixton (2015).
Priveelibben
Eve hat heterogromy, in oandwaning dy't makket dat de irissen fan 'e beide eagen ferskillende kleuren hawwe. Yn har gefal is har loftereach blau en har rjochtereach grien. Hja is ek oanhelle mei ADHD, in oandwaning dy't ta it autismespektrum rekkene wurdt.
Eve wennet ôfwikseljend yn Londen en Los Angeles. Se liet har op 16 novimber 2017 naturalisearje ta boarger fan 'e Feriene Steaten, mar joech har Britske nasjonaliteit net op. Sadwaande hat se sûnt in dûbele nasjonaliteit.
Flechtleaze fûgel
In flechtleaze fûgel is fûgel dy't fan natuere net oer it fermogen beskikt om te fleanen. Koartwjukte fûgels dy't mei sin dat fermogen troch minske ûntnommen is sadat se net fuortfleane kinne, falle net ûnder dit begryp. Oft hinnen oantsjut wurde kinne as flechtleaze fûgels is twifelich. De domestisearre hin hat troch it proses fan domestikaasje it fermogen ferlern om langere ôfstannen te fleanen, mar syn wylde foarfaar, de reade kaamhin, is dêr wol ta yn steat.
Flechtleaze fûgels wurde faak lykslein mei rinfûgels, mar dat doocht net, want rinfûgels binne in beskate groep flechtleaze fûgels, dy't har adaptearre hawwe ta it draven fan lange ôfstannen op lân. Foarbylden binne de strúsfûgels út Afrika, de emoes út Austraalje, de kasuarissen út Nij-Guineä en de nandoes út Súd-Amearika. Oare foarbylden fan flechtleaze fûgels binne de pinguins fan it súdlik healrûn, dy't har net oan in libben op it lân, mar krekt oan in bestean yn it wetter oanpast hawwe. Itselde gou foar de no útstoarne grutte alk fan 'e noardlike Atlantyske Oseaan.
Flechtleaze fûgels binne gauris evoluëarre op in eilân of in eilannegroep, dêr't fan oarsprong gjin rôfdieren libben dy't fan har ûnfermogen om fuort te fleanen profitearje koene. Sadree't de minske sokke eilannen lykwols berikte, kamen sokke spesjalisearre fûgelsoarten yn 'e swierrichheden, itsij troch opsetlike of ûnopsetlike útrûging troch de minske sels, itsij trochdat de minske opsetlik of by fersin eksoatyske bisten op sokke eilannen yntrodusearre dy't dan de flechtleaze fûgels sels opfrieten (lykas katten) of harren aaien lytsman makken (lykas rotten). It skoallefoarbyld fan sa'n soarte flechtleaze fûgel is de útstoarne dodo fan Mauritsius.
Herfoarme tsjerke (Mearum)
De herfoarme tsjerke fan Mearum is ien fan de âldste bakstiennen tsjerken fan Grinslân. Fan oarsprong is de tsjerke romaansk, mar fan dy boustyl is net in soad bewarre bleaun.
Skiednis
It fiifsidich koer fan de tsjerke ûnstie yn de tolfte iuw en is dêrmei it âldste diel fan de tsjerke. It tichtmitsele portaal yn de súdlike muorre fan it koer wie eartiids de yngong foar de preester. Yn de noardlike muorre is noch in tichtset romaansk finster te sjen. Yn de muorren fan it koer binne tichtmitsele finsters dy't yn de 16e iuw ynbrocht binne.