cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Appingedam
20e iuw
thumb|Nikolaïtsjerke, goatyske halletsjerke thumb|It Riedhûs Yn 'e iere tweintichste iuw ûntjoech Appingedam ta it yndustriële sintrum fan Fivelgoa. Der kaam in suvelfabryk, in flaaksfabryk, in striekartonfabryk De Eendracht, in gasfabryk, in oanhingweinfabryk (part fan DAM) en twa karrosseryfabriken Medema en Bos (letter Smit). De masinefabryk Ter Borg & Mensinga (Borga) waard wrâldferneamd en de Appingedamster Bronsmoatoarefabryk fan Jan Brons produsearre de Bronsmotor, in eigen útfûne skipsmotor dy't oer gâns de wrâld ferkocht waard. Hjoed-de-dei op de hoeke fan de Kniestraat en Dijkstraat as yndustrieel monumint is in grutte krukas fan in Bronsmotor. De yndustry fêstige him benammen by it Damsterdjip del en De Groeve, it Damstermaar, de ferbining mei it Iemskanaal. Mei it waaksen fan de yndustry naam ek de middenstân, it bankwêzen en ûnderrjocht ta. Dêrtroch ûntstie der ek ferlet fan wenromte foar wurklju. Nije wiken waarden boud noardlik fan it âlde stedsintrum. Oan de súdkant fan it stedsintrum, súdlik fan it Nije Djip, in omlizzing fan it Damsterdjip, kamen der ek nije wenten.
Nei de Twadde Wrâldkriich waard Delfsyl linkendewei de grutte buorgemeente fan Appingedam. Delfsyl ûntjoech him mei faasje ta in wichtige havenstêd. De ûntjouwing fan Appingedam gie lang sa hurd net.
Ekonomy en ûnderrjocht
Appingedam hat twa yndustryterreinen en guon bedriuweterreinen. Yn it sintrum is in grut winkelgebiet. Op it Overdiepterrein binne keap- en hierwenten en in winkelsintrum. Tusken Appingedam en Delfsyl, ek wol it Tuskengebiet neamd, binne kantoarkompleksen en in swimbad.
Appingedam hat fiif basisskoallen en fêstigings fan twa skoallen foar fuortset ûnderwiis: it Noorderpoort College (vmbo en mbo) en it Rudolph Pabus Cleveringa Lyceum (havo en vwo).
Ferkear
It spoar fan Grins nei Delfsyl rint troch Appingedam, dêr't in stasjon, fan it standerttype Snits, yn stiet. De busline (1)40 ferbynt Grins en Delfsyl en rydt troch de stêd. Der binne oare busferbinings mei de doarpen om Appingedam hinne. De grutste diken binne de N33 (Feandam - Iemshaven), de N989 (Appingedam) en de N360 (Grins-Delfsyl).
Himriksmole
De Himriksmole is in mealreeë spinnekopmole yn it rekreaasjegebiet De Griene Stjer yn de gemeente Ljouwert.
Skiednis
De mûne waard oarspronklik yn 1860 boud foar it bemeallen fan de Himrikspolder by Huzum. Yn 1952 waard de mûne oerbrocht nei Ryptsjerk, dêr't er in skoft yn de buert fan pleats 'Wielsicht' tichtby de Ryptsjerkster Feart stie. De Himriksmûne waard yn 1976 fersetten nei it hjoeddeiske plak yn it natuer- en rekreaasjegebiet De Griene Stjer, dêr't er tsjinst docht as ynmealler. Sûnttiids wurdt hy ek wol De Griene Stjer neamd.
Troch brânstifting waard de Himriksmole yn 1995 hast hielendal ferwoaste, mar hy waard it jier dêrop wer opboud.
Anna Cornelia Craandijk-Schuil
Biografy
Se wie dochter fan musikus Martinus Schuil en Martha van der Meulen. Yn 1898 troude hja mei Pieter Herman Craandijk, doe adjunktdirekteur fan de Haarlemsche Hyckeykbank, soan fan Jacobus Craandijk (1834 -1912). Har broer wie de bekende berneboekeskriuwer Jouke Broer Schuil.
Se krige muzykûnderrjocht oan it Konservatoarium fan Utert dêr't Bertha Zegers-Veeckens har learares wie en dêr't se yn 1894 har diploma helle mei in sjuery wêryn't ûnder oare Daniël de Lange en Richard Hol sitting hiene. Se joech in skoft les oan de muzykskoalle yn Dordrecht (solosang, koarsang, sprekkeunst en resitearjen), en waard dêr yn 1898 opfolge troch Betsy Hol.
Fan de iuwwiksel ôf wie se withoefaak te bewûnderjen as sjongster yn en om Haarlim. Fierder trede se wolris op as toanielregisseur al wie dat dan yn útfieringen fan De woudkoningin, in berne-operette komponearre troch har heit.
Se song yn har libben mei tal fan bekende musisy, ûnder oaren Jac. van Kempen, Louis Robert, Aaltje Noordewier-Reddingius, Berthe Seroen ensfh. Yn 1902 en 1906 trede se op yn de Johannes-Passion fan Johann Sebastian Bach útfierd yn it Konsertgebou te Amsterdam. De útfieringen mei it Konsertgebouworkest stiene beide kearen ûnder lieding fan Anton Averkamp; ûnder de oare solisten wiene dyselde Noordewier-Reddingius, mar ek Johannes Messchaert (1902) en Hendrik C. van Oort (1906).
Sy makke teffens de ienakter De crisis, wêryn't se sels út en troch de haadrol fertolke. Se spile dan Louise van Geervliet; in troude frou yn in ûngelokkich houlik dy't úteinlik nei in freondinne flechtet. Dy wit de frou te oertsjûgjen om de krisis oan 'e kant te skowen en har taak as frou en opfiedster fan de bern wer op har te nimmen.
List fan planetoïden 2901-3000
Dit is in list fan planetoïden 2901-3000.
Sheffield
thumb|left|150px|Wapen Sheffield
thumb|left|150px|Lizzing Sheffield Sheffield is in stêd (city) en (sûnt 1842) in distrikt yn Súd Yorkshire, Noard-Ingelân, mei 512.242 ynwenners, dat de stêd is nei ynwennertal de tredde fan Ingelân. Yn de agglomeraasje om de stêd hinne wenje sa'n 1,37 miljoen minsken.
Eartiids wie Sheffield fral in yndustrystêd, dy't yn de 19e iuw wrâldferneamd wie fanwegen it bêst stiel dat dêr makke waard. Op dat mêd waarden in soad pleatslik ûnwikkele fernijingen tapast, sa as stainless stiel. Yn it tiidrek fan de Yndustriële Revolúsje feroarsake dat in fertsienfâldiging fan it ynwenneroantal. Troch ynternasjonale kompetysje en konkurrinsje rekke de stielyndustry yn de jierren 1970/80 yn de nederklits, tafallich tagelyk mei delgong fan de stienkoalminen yn dy kriten.
Begjin 21e iuw lit in soad nije ûntjouwings sjen yn Sheffield en oare Britske stêden. Sheffield's ekonomy waakst stadichoan, mear as yn oare parten fan Yorkshire en Humber. Sheffield is in wichtich tsjinstesintrum wurden, dêr't ek in tal grutte banken sitte. De stêd hat in eigen tramsysteem, de Sheffield Supertram.
De stêd Sheffield leit op in punt dêr't fiif rivieren byinoar komme, en in grut part is boud op de hellings fan hichten en sjocht út op it stêdssintrum en it omlizzend plattelân. Der wurdt rûsd dat Sheffield mear as twa miljoen beammen hat, mear de man as yn hokker Jeropeeske stêd dan ek; 61% fan de stêd is griene romte.
Berne yn Sheffield
thumb|750px|center|Panorama fanút Meersbrook Park.
Domastate
Domastate, ek: Doumastate en Clemijnsstate, wie in eigenierde state ûnder Eanjum yn de gemeente Dongeradiel. Op it stateterrein stiet noch in (wen)pleats.
Oan de Alddyk leit in yn 1872 werboude pleats, dy't yn 1972 troch de nije Hollânske eigeners Clemijnsstate neamd is. Hy moat neffens Iedema-Keune identyk wêze mei Doumastate, yn 1511 in 32 pûnsmiet grut eigengoed. Eekhoff en Schotanus jouwe op dat plak 'Doma'. Yn 1600 wie it it grutste bedriuw ûnder Eanjum.
Yn 1972 is yn de skuorre boaiemûndersyk dien nei bouspoaren; doe is in bakstiennen muorre mei fjouwer rûnbôgige mitsele poartsjes oan it ljocht kaam. Houtskoal en in oantal diels sintere bakstiennen fan 29 x 32 x 7 sm, gieleftich read bakt, jouwe oan dat hjir in stienûne west hat. De mitsele poartsjes binne yn dat ferbân útsûnderlik en kinne derop wize dat de ûne gjin tydlik karakter hie. De kadastrale situaasje jout in omgrêfte lyts terrein beëasten fan de hjoeddeiske pleats. Mooglik wie dêr de âldste bewenning en dat foar de lettere pleats it ophege terrein fan de ferlitten stienûne yn gebrûk nomd is. Der binne gjin nammen fan bewenners bekend.
De Gaastmar
De Gaastmar (Nederlânsk: Gaastmeer) is in doarp yn de gemeente Súdwest-Fryslân, west fan Heech. It doarp hie likernôch 287 ynwenners yn 2006. Oant 2011 lei De Gaastmar yn de eardere gemeente Wymbritseradiel. Offisjeel bestiet De Gaastmar út twa dielen, Grutte Gaastmar en Lytse Gaastmar, mar se foarmje tegearre wol ien doarp.
Doarp
It mear as 875 jier âlde Gaastmar is in wettersportplak. It stiet rjochtstreeks yn ferbining mei in oantal oare marren lykas de Fluezen, de Hegemer Mar en de Grutte Gaastmar. It kompleks "De Liuwe Daem" is in grut bungalowpark oan it wetter. De grutte boerepleats Attema Sate, oer de brêge oan de Wide Sleat, is restaurearre en hat in rekreative bestimming krigen. Troch pontsjes oer de Yntemasleat en oer De Grûns kin oer it fytspaad om de Aldegeaster Brekken fytst wurde. Yn 1998 is tusken de Ringwiel en de Sânmar it ferbiningswetter de Skrokfeart oanlein foar kanofarders. Westlik fan it doarp is in fyts- en fuotfear oer De Grûns nei Nijhuzum; súdlik is in fearpont nei It Heidenskip.
De herfoarme tsjerke, de Pieltsjerke, stiet op de monumintelist. De tsjerke hat in moaie iken kânselkûp út de 17e iuw en in restaurearre oargel. De toersklok is fan 1517.
Foar de 1940 waard der troch de De Gaastmarders in soad iel ferhandele mei Ingelân. Der sit no noch in fisker yn it doarp.
Ulke Brolsma
Ulke Brolsma (Grou, 29 desimber 1943) is in Frysk skriuwer út Saandam.
Biografy
Ulke Brolsma is hikke en tein yn Grou. Op de kweekskoalle op It Hearrenfean folge er de oplieding foar ûnderwizer, om dêrnei de skoalle foar sjoernalistyk yn Utert te dwaan. Earst waard er yn Wageningen gemeentefoarljochter, letter waard er dat yn Saandam. Ek wie er haadredakteur fan it Universiteitsblêd fan de Lânbou Universiteit fan Wageningen.
Ulke Brolsma komt út in skriuwerslaach: syn heit Lieuwe Brolsma (1912-1976) hat trije romans, ferskate ferhalen en de earste Frysk strip: 'Kopkewoartel' op syn namme stean en pake Reinder Brolsma (1882-1953) wie foar in lang tal jierren ien fan de meast produktive en meast lêzen Fryske skriuwers. Ulke begûn pas op lettere leeftyd te skriuwen, hy die dat earst fral as gemeentefoarljochter. Nederlânske stikjes skreau er foar de Maatstaf en De Groene Amsterdammer. Sûnt Doeke Sijens in biografy skreaun hie oer syn pake, begûn Ulke Brolsma ek serieus te skriuwen. It earste ferhaal dat er opstjoerde hiet fan It hûs, it waard yn juny 1999 publisearre yn it tydskrift Trotwaer. Dêrnei ferskynde fan syn hân ek ferhalen by Kistwurk, Farsk en Ensafh. Yn 2000 krige Brolsma de Rely Jorritsmapriis foar syn ferhaal Ioana. Yn septimber 2001 ferskynde syn debút, dat ek de titel Ioana hie, by de Friese Pers Boekerij. Guon fan de ferhalen spylje har ôf yn Fryslân, oare krekt yn lannen as Frankryk, Roemeenje en Perû. Ien fan de sintrale tema’s is de relaasjeproblematyk en ûnmooglike leafdes. Besprekker Jabik Veenbaas wie ridlik posityf oer it debút fan Brolsma.
Yn 2006 ferskynde it twadde boek fan de hân fan Brolsma, it hiet Een slagje hier en daar : De Tsiendeiske Fjildtocht fan Hessel Brolsma en ferskynde by Utjouwerij Bornmeer. It is in dokumintêre roman oer syn oer-oer pake Hessel Brolsma. It boek is basearre op de brieven dy't Hessel Brolsma oan syn âlden skreaun hat. Hy skreau dy brieven yn de perioade dat er tsjinne yn it Nederlânsk leger, dat wie yn de tiid fan de Tsoemdeiske Fjildtocht tsjin de Belgyske opstân (1831-1836). Yn 2009 kaam ûnder de titel Werom nei Grou syn tredde boek út. Yn 2006 hat Brolsma foar de krante De Midfrieslander in stikmannich stikjes skreaun oer syn jeugd yn Grou mei as titel Efkes werom nei Grou. Yn 2007 kamen noch mear fan dy ferhalen. Foar it nije boek hie Brolsma de ferhalen flink bewurke en útwreide, ek kamen der nije ferhalen by. Nei in jier wie it boek fierhinne útferkocht. It jier derop ferskynde it boek Werom nei Fryslân, dat boek befettet ferhalen dy't in byld jouwe fan Brolsma syn aventoeren yn de jierren sechtich. Skildereftige persoanen en allerhande lokaasjes komme oan de oarder. It boek waard presintearre yn Boekhandel Friso yn Grou, de earste eksimplaren wiene foar twa pakesizzers fan Brolsma: sjonger-skilder Gerrit Breteler en aktrise Anke Bijlsma. Yn 2016 ferskynde it boek Oarloch yn en om Grou, it ferhaal fan de oarlochsjierren 1940 - 1945 yn Grou.
Skippy
thumb|right|200px|Macropus giganteus Skippy de Boskangoeroe (ferkearde Nederlânsktalige oersetting fan de oarspronklike titel: Skippy the Bush Kangaroo) is in Australysk telefyzjeprogramma út de jierren 60 (1968-1970) basearre op de avontueren fan de bush kangaroo (easterske grize reuzekangoeroe). Skippy en syn baaskes. De searje spilet him ôf yn it Nationaal park Waratah by Sydney. Skippy wie in tige populêre tsjinhinger fan de Amerikaankse dolfyn Flipper en de hûn Lassie. De namme is ôflaat fan it Ingelske tiidwurd to skip dat ûnder oaren "in sprongbeweging meitsje/ljeppe" betsjut.
Skippy bewiist hieltiid wer in tûkke freon te wêzen yn it finen fan boeven, it rêden fan minske en dier en it rêden fan auto's. Yn de jierren 90 is it programma út en troch noch te sjen west op de Belgische stjoerder Ketnet. Yn 1992 ward der in nije Australyske ferfolg searje produsearre: The New Adventures of Skippy.
Fen Fryske Groun
Fen Fryske Groun wie in famyljewykblêd dat yn Fryslân ferskynde fan 1926 oant en mei 1949. Utjouwer wie Piet van de Griendt fan printerij NDI yn Dimter. In soad foto's út it blêd ferskynden letter as nostalgyske rubryk yn de Friesland Post.
Yn 1986 ferskynde in seleksje yn boekfoarm as ''Friesland 1926-1940. Een selectie uit het weekblad fen Fryske groun''
FryskArgyfNet
It FryskArgyfNet is in oerheidswebstee, mei in oersjoch fan de ynhâld fan in grut oantal oerheidsargiven yn Fryslân.
It FryskArgyfNet is in mienskiplik projekt fan de provinsje Fryslân (ynklusyf de argyftsjinst dêrfan, de opfolger fan it eardere Ryksargyf yn Fryslân), it Wetterskip Fryslân, it Histoarysk Sintrum Ljouwert, it Streekargivariaat Noardeast Fryslân en hast tritich gemeenten. De webstee waard yn 2000 oprjochte mei as doel de ynhâld fan de oansluten Fryske oerheidsargiven better tagonklik te meitsjen foar in grut publyk. Op FryskArgyfNet wurdt in oersjoch jûn fan de ynventarissen fan dizze argiven en ek in oantal genealogyske boarnen. De stikken sels binne no noch net middels ynternet te rieplachtsjen: dêrfoar moat men by de argiven sels wêze. It FryskArgyfNet biedt fierders in Undersyksgids fan legere oerheden yn Drinte, Fryslân en Grinslân oan, dy't fergees downloaden wurde kin.
Yn 2001, doe't it FryskArgyfNet as twadde einige by de jierlikse beoardieling fan Nederlânske oerheidswebsiden, telde de website ûngefear 78.000 besikers. Yn 2006 wienen dat mear as 210.000.
Printer
In printer printet teksten of plaatsjes op papier.
Nulleprinter
thumb|left|230px|nulleprinter-meganisme De matrix printer hie in printkop mei njoggen (de matriks bestie út njoggen punten) en letter mei fjouwerentweintich (de matriks hie fjouwerentweintich punten) nullen. Dy lêste fariant joech dus skerpere printen. De nudles pripten op in inketlint en sa kamen der stipkes op it papier. Om’t it inketlint yn in kassette siet, joech soks al folle minder gegriem as by de skriuwmasine. Wol rûn de kwaliteit fan it printsjen stadich efterút.
Inket(snjit)printer
De inkjet printer spuitet de inket, salang’t dy der is, mei deselde dikte op papier. Yn sa’n printer moat in inketpatroan en dêr sit de oast, dy binne prizich. Inketpatroanen binne der yn ferskate fariaasjes. Der binne dy't alle trije kleuren (RGB-ried-grien-blau) yn ien patroan hawwe. Yn sa'n gefal is it patroan gau ta weismiten keard as bygelyks it read op is. Der binne ek inketprinters dy't foar alle kleuren in oar patroan hawwe. Yn dat gefal kin maklik ien fan de patroanen ferfongen wurde as dy kleur op is, sûnder dat de oare patroanen weismiten hoege te wurden. By printers dy't RGB-patroanen hawwe wurdt it swart opboud út in kombinaasje fan RGB. Der binne ek printers dy't it swart yn in apart patroan hawwe sadat dy kleur net opboud hoecht te wurden út de RGB-rige. Ferlykje dus by oankeap èn de prizen fan de patroanen (en sjoch oft it om ien kombinearre patroan of om foar elke kleur in apart patroan giet) èn dy fan de printers. Patroanen dy’t yn mear as ien model brûkt wurde kinne, kinne jo faak as werfolpatroan krije. Soks skeelt in soad jild en ús miljeu net te ferjitten. Leveransiers fan printers warskôgje wol dat it foar de printer net it bêste is.
Ljochtprinter
thumb|right|230px|Laser Jet Printer Yn kantoar- en bedriuwsomjouwings is de laserprinter de meast brûkte printer. De laserprinter wurket mei tonerkassettes dy't in gâns gruttere produksje mooglik meitsje as de inketpatroanen fan in inketprinter. Boppedat leit de printfaasje gâns heger (ien fel A4 de sekonde is al lang gjin útsûndering mear). De measter laserprinters hawwe ek gâns gruttere papierkassettes as de inketprinter. Hoewol't inketprinters hjoed-de-dei (2007) ek kwalitatyf goede prints leverje binne de prints fan laserprinters oer 't it generaal skerper. Sjoch by it oantugen fan in printer dan ek net allinich nei de priis fan de printer mar ek nei hokker produktiviteit it apparaat leverje moat. It kin al gau sa wêze dat in laserprinter yn gebrûk foardieliger is as in inketprinter.
Der binne ek laserprinters dy't yn kleur printsje.
Foar thúsgebrûk foldogge dizze printers en de inketsnjitprinters troch de bank nommen skoan. Dochs is it hjoeddedei 2017 sa dat it by justjes gruttere oplagen (tink oan struimateriaal foar ferienings ensfh.) faak foardieliger is om it út te besteegjen oan in ekstern printbedriuw.
Printallyk (of LiPa)
In soad kompjûterprogramma’s wurkje hjoed de dei neffens it systeem fan printallyk. Oare programma's jouwe de mooglikheid in foarfertoaning fan sa'n printallyk te meitsjen. Dy metoade (Ingelsk: WYSIWYG - What-You-See-Is-What-You-Get) pretindearret dat wat jo op it skerm sjogge krekt sa út de printer komt. Mei oare wurden: Op it skerm soene jo al krekt besjen kinne oft ien en oar goed op papier komme sil. Dat is lykwols lang net altyd wier want de fertaalslach dy't in kompjûter meitsje moat nei in skerm is altyd in oarenien as de fertaalslach nei in printer. It moat dan ek net mear as yndikaasje sjoen wurde. De terms printallyk en WYSIWYG binne dan ek slim misliedend en soargje foar mannich teloarstelling. De term SePa (it-SEems-to-be-PAper) hie dan ek bettter te plak west. Yn it Frysk hie dat dan LiPa (it-LIket-wol-PApier-) wurde kind. Ut boppeneamde reden wolle profesjonele printers sokke bestannen net ferwurkje en easkje in (certified) PDF (Portable Document Format). In soad moderne tekstbewurkingsprograms binne by steat sa'n bestân te generearjen. Tagelyk kin fêststeld wurde dat it WYSIWYG fan de hjoeddeiske tekstferwurkers 2017 wol sa fier is dat it yn 99,9% fan de gefallen ek WYSIWYG is.
Sofia Rose
Sofia Rose (24 july 1975), is in Amerikaansk neakenmodel en pornografysk aktrise fan mingd komôf. Neffens har offisjele opjefte wie se ûnder har pornokarriêre 1.70 m, mei in gewicht fan 109 kg.
Östringen
thumb|right|Östringen om 1300 thumb|right|''it kleaster Oestringfelde yn Östringen om 1300 Östringen hearde by de saneamde East-Fryskse goaen, dêr't Willehad oerienkomstich de foarskriften fan Karel de Grutte kerstenje moast. In 787 wiene dat de goaen Rustri (Rjustringen), Ostri (Östringen), Wanga (Wangerland) en Nordendi, dat yn Nordi (Norderland) en Herloga (Harlingerland) opdield waard.
Yn 961 hat Hermann Billung it Stamhartochdom Saksen krigen, grif ek it greefskip yn it Breemske Fryslân. Syn soan Bernard waard yn elts gefal yn 983 as greve yn Oestringen fermeld. Nei it útstjerren fan dit laach, folgen de Ammerlandse Hunige en de Oldenburgse Egilmaringe op. Jever waard mei de tiid it foaroansteande plak fan Östringen en hie syn earste bloeitiid as merk- en hannelsplak. Yn de trettjinde en fjirtjinde iuw wienen der grutte twisten tusken de ferskate Fryske stammen yn it hiele Fryske gebiet. De autoriteit fan de greve ferdwûn geandewei en de ferbining tusken Oldenburg en Östringen ferbruts.
Ut de anargy fan de fjirtjinde iuw ûntwikkelen har meardere erflike dynastyen yn East-Fryslân (Cirksena) en yn it Jeverland (Edo Wiemken). Yn de 14e iuw ferienen har Östringen en it Harlingerland, yn de 15e iuw kaam Rjustringen der by. Dy trije gebieten foarmen de Hearlikheid Jever, letter Jeverland, mei 19 parochys of gemeenten.
It Jeverland omfette doe de parochys Accum, Fedderwarden, Jever, Cleverns, Pakens, Sandel, Schortens, Sengwarden, Sillenstede, Waddewarden, Westrum en Wiefels. Nei 1175 waard it kleaster Oestringfelde stifte, 200 jier letter waard it in nonnekleaster en oan de ein fan de sechtjinde iuw úteinlik sluten. It gebou en de toer rekken letter yn ferfal.
Fedderwarden, Sengwarden en Accum foarmen sûnt 1495 de Hearlikheid Knyphausen, dat oant 1854 bestie. Dêrnei hearden ek dy gemeenten by it Jeverland.
By it westlike diel fan Östringen hearden de parochys Diekhausen, Etzel, Gödens, Horsten, Marx, Reepsholt en Wiesede. It kleaster fan Reepsholt waard yn 983 stifte en wie it earste fan Östringen. Dit westlike diel fan Östringen kaam ein fyftjinde iuw definityf by East-Fryslân.
Oars as Wangerland en Harlingerland ferdwûn de namme Östringen folslein. Allinnich yn de plaknamme Oestringfelde bleau de namme bewarre. Dat plak heart tsjintwurdich ta de stêd Schortens.
Sealterfriezen
thumbnail|150px|right|Lokaasje fan it Sealterlân. De Sealterfriezen hearre ta de eastlike groep Friezen. Harren taal is it lêst libbene dialekt fan it eardere Eastfrysk. It Sealterfrysk (koart: Sealtersk) wurdt ta it Iemsfrysk rekkene.
De Sealterfriezen wenje yn de gemeente Sealterlân (Dútsk: Saterland), yn it noardwesten fan de dielsteat Nedersaksen, bewesten de stêd Aldenboarch, sa'n fyftich km fan Nijeskâns ôf. De gemeente Sealterlân, dy't in gebiet fan 123 km² beslacht, heart ta it bestjoerlike distrikt Kloppenboarch.
Sa likernôch om 1200 hinne wurdt it Sealterlân fan Friezen út East-Fryslân bewenne. Nei ferskate stoarmfloeden moasten hja harren lân ferlitte. Yn maaie 1400 ûndertekenje de Sealterfriezen mei oare East-Fryske kriten in ferdrach mei de Hânze, om de Likedielers (opfolgers fan de Fiktaaljebruorren) tenei gjin help mear te jaan. It Sealterlân is dêrmei in ûnderdiel wurden fan de Sân Fryske seelannen. Yn in oarkonde út dy tiid jouwe de Sealterfriezen ek oan dat se by de bewenners fan de Sân seelannen hearre.
Der is gjin fêste definysje fan in "Sealterfries". Ornaris binne it de Fryskpraters fan it Sealterlân. Net Frysktalige minsken kinne ek ta de Sealterfriezen rekkene wurde. De ynwenners dy't gjin Frysk prate binne minsken dy't de taal net leard hawwe fan heit en mem, of ymport binne út in oar gebiet/lân wei. It wurdsje Sealterfries is in juridysk iepen begryp yn Dútslân. Dêrtroch kin elkenien, dy't him sa oppenearret, in Sealterfries wêze.
De kulturele belangen fan de Sealterfries en it beskermjen fan de taal nimt de Sealtersk Bûn op syn noed. It bûn hat yn syn wapen net allinnich it segel fan it Sealterlân mei de ôfbylding fan Karel de Grutte, mar ek it motyf fan de flagge fan de provinsje Fryslân. Dêrmei jouwe se de kulturele bining mei de oare Fryske lannen oan. Yn de Fryske Rie is it Sealterlân mei oare East-Fryske gebieten fertsjintwurdige yn de Seksje East.
Om't Dútslân, sûnt de Twadde Wrâldoarloch, net langer befolkingsoantallen of sosjaalekonomyske gegevens op etnyske grûnslach sammelet, kin de omfang fan de Saterlandse minderheid yn Dútslân inkeld rûsd wurde. Op basis fan de taalbehearsking wurdt it tal Saterfriezen tusken de 1500 en 2500 minsken rûsd.
Elba (buorskip)
Elba is in buorskip yn de gemeente Noardeast-Fryslân. De dyk tusken Waaksens en Holwert dêr't Elba oan leit hjit ek sa. Ek súd fan Warniahuzen en Kollumerpomp rinne wegen dy't Elba hjitte. De namme ûntstie doe't Napoleon yn 1814 nei it eilân Elba band waard.
Ton Baas
Ton Baas (Midwolda, 31 augustus 1946) is in Nederlânsk politikus fan de VVD.
Baas wie manager by de bierbrouwerij Interbrew foar't er yn 1995 lid waard fan de Provinsjale Steaten dêr't er fraksjefoarsitter wie. Yn 2003 waard er deputearre dêr't er de ûnder oare de funksje Miljeu, Provinsjale Wettersteat en Ferkear en Ferfier yn de portefúlje hie. Doe't Sicko Heldoorn yn 2007 fuort gie as boargemaster fan Opsterlân om dy funksje yn Assen te ferfoljen, folge Baas him yn de tiid fan in heal jier op as waarnimmend boargemaster. Inkele moannen letter waard er waarnimmend boargemaster fan Dongeradiel wat er bleau oan jannewaris 2009. Yn maart fan dat jier waard Baas op 'e nij beneamd ta waarnimmend boargemaster, yn Boarnsterhim nei't de boargemaster dêr mei alle wethâlders opstapt wie troch finansjele problemen.
Stasjon Almeare Bûten
It waard yn gebrûk naam op 30 maaie 1987 mei de iepening fan de Flevoline (Weesp - Lelystêd Sintrum). It stasjonsgebou wie in ûntwerp fan arsjitekt Peter Kilsdonk. It stasjon hat twa brede perrons mei twa lange perronkappen. Oan beide siden binne hellingbanen, en de twa wichtichste treppehuzen binne oerdutsen en ôfskerme mei glêzen muorren. Beide treppen binne om in betonnen klokketoer hinne boud. Under it spoarweifiadukt is in stasjonshal mei in loket en in ytgelegenheid.
Ton Baas
Ton Baas waard op 31 oktober 2014 beneamd ta waarnimmend boargemaster fan Midden-Drinte. Baas folge dêr Jan Broertjes op, dy't net weromkomme woe as boargemaster, nei oanlieding fan in kritysk rapport oer it sosjale belied fan Midden-Drinte. Oant Midden-Drinte gijn nije troch de Kroan beneamde boargemaster hie soe Baas in dy gemeemte bliuwe.
Sûnt 9 maaie 2016 is Baas de earste foarsitter fan de VVD Regio Noard (it oerkoepeljende bestjoer fan de VVD foar Grinslân, Fryslân en Drinte). Yn juny 2018 folge syn beneaming ta waarnimmend boargemaster fan de gemeente Aa en Hunze.
Hurdsilen op de Olympyske Simmerspullen 1960
De Olympyske Simmerspullen 1960, ek wol de XVIIe Olympiade neamd waarden yn 1960 hâlden yn Rome, de haadstêd fan Itaalje. It hurdsilen waard hâlden by Napels yn de Golf van Napels.
Medaljespegel
De top tsien fan lannen dy't by it silen medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen fan 1964.
Carl Weber
Yn it earstoan wurke Weber in neogoatyske styl, mar yn tsjinstelling ta Pierre Cuypers, mei wa't er oparbeide hat, kaam it him minder krekt wat styl oanbelange. Om 1880 hinne makke Weber ûntwerpen yn neo-romanogoatyske styl. Weber's lêste wurk wie it ûntwerp út 1893 foar in toerpunt foar de katedraal fan Roermond. Dêrnei krige hy lêst fan de eagen en koe er syn wurk net mear dwaan.
Weber boude totaal 33 tsjerken, ien dêrfan stie yn Frjentsjer; in protte binne wyls ferdwûn.
Knivskjellodden
thumb|Knivskjellodden sjoen fan de Noardkaap ôf Knivskjelodden is in skiereilân op it eilân Magerøya, ticht foar de noardkust fan Noarwegen, op 71° 11' 08" NB. It is it noardlikste plakje fan Noarwegen en dêrmei ek fan Jeropa.
It leit om-ende-by oardel kilometer noardliker as it folle bekendere Noardkaap (op itselde eilân) en 1,5 km noardliker as Nordkinn dat net op in eilân leit.
Oars as de Noardkaap rint Knivskjelodden hiel stadich nei de Barentssee ôf. Knivskejelloden is allinnich rinnend te berikken fia in 8 km lange kuiertocht.
Johannes de Graeff
thumb Mr. Johannes de Graaff, ek Johannes de Graeff (Sint-Eustasius, 1729 - dêre 1813), wie de soan fan Simon de Graeff. Hy hie earst in sit yn de ried en wie letter kommandeur (meast gûverneur neamd) fan Sint-Eustsius.
Noardkaap
thumb|300px|De Noardkaap thumb|300px|Omkriten Noardkaap De Noardkaap (Noarsk: Nordkapp) oan de Barentssee wurdt tradisjoneel beskôge as it noardlikste puntsje fan it Jeropeesk kontinint. De Noardkaap leit op in eilân, dat mei in tunnel fan de fêstewâl ôf te berikken is. It leit op 71° 10' 21" NB, yn de gemeente Nordkapp tichteby Hammerfest, yn Noarwegen. De kaap leit op 2080 km fan de Noardpoal.
It wie in Ingelske seefarder Richard Chancellor dy't de kaap syn namme joech. Hy wie yn 1553 op 'e siik nei de Noardeastlike trochgong nei Yndia. In drokke handel tusken Ingelân en Moermansk wie dêrfan it gefolch.
Op 25 desimber 1943 fûn tichteby de Noardkaap in seeslach plak dêr't it Dútske slachskip de Scharnhorst ta sinken brocht waard. Fan de 1934 opfarrenden oerlibbe mar 36 man de katastrofe.
Yn it winter tiidrek is de Noardkaap mar beheind iepen.
Rudi Hemmes
Rudi Willem Hemmes (Harderwyk, 20 juny 1923 - De Haach, 13 novimber 2022) wie in Nederlânsk generaal-majoar fan de Keninklike Loftmacht.
Libbensrin
Hemmes woe nei de Keninklike Militêre Akademy (KMA) yn Breda, mar troch it útbrekken fan de Twadde Wrâldkriich wie dat net mooglik en keas er foar de stúdzje genêskunde yn Utert.
Kriichsjierren
Hemmes waard Ingelânfarder. Hy gie ein 1943 mei syn jeugdfreon Bob Tusenius oer Parys, Toulouse en Nîmes nei de Pyreneeën. Yn Spanje waarden se oppakt en finzen set. Nei in moanne waarden se frijlitten en reizgen hja oer Lissabon nei Bristol. Yn Ingelân melden se har as tsjinstplichtigen by de Prinses Irene Brigade yn Wolverhampton. Op 8 augustus 1944 lâne er mei de 1.100 man sterke brigade op de strannen fan Arromanches yn Normandje.
Nei de kriich
Yn de jierren 70 wie er kommandant fan de Loftmacht Kaderskoalle (KMSL) yn Schaarsbergen. Hemmes wie ek adjudant fan de minister fan Definsje en kommandant fan it Kommando Logistiek en Opliedingen fan de Keninklike Loftmacht west. Hemmes wie foarsitter fan de Stichting Genootschap Engelandvaarders, de Stichting Samenwerkend Verzet 1940 -1945 en de Vereniging Oud Strijders Prinses Irene Brigade.
List fan drosten fan Drinte
De titel Drost fan Drinte waard ynsteld om it jier 1400 hinne.
It wie de heechste titel yn it Lânskip Drinte, de provinsje Drinte fan no.
Achter de Hoven
220px|thumb|right|Achter de Hoven Achter de Hoven is in buert yn it easten fan de stêd Ljouwert en falt ûnder de wyk Potmargesône. Oant 2018 wie de buert in eigen wyk. De buert leit oan it spoar Ljouwert-Grins, de Pieter Stuyvesantwei (rûnwei) en de Potmarge. Yn 2017 wennen der 2440 minsken.
De buert bestiet út de Vegelinbuert, Fruitbuert en it Reade Doarp. De Vegelinbuert is ein 18e iuw boud as arbeidersbuert. It Reade Doarp wurdt skaaimerke oan de Spoarstrjitte.
De namme Achter de Hoven betsjut eigentlik "efter de tunen". De wyk leit op it plak dêr't oarspronklik it bûtenferbliuw Mariënburch fan Maria Louise fan Hessen-Kassel, ofwol "Marijke Muoi" stien hat. Ek wienen der earder túnkerijen (grientetúntsjes) fan boargers fan Ljouwert.
Yn de Vegelinbuert bestean de strjitnammen út nammen fan woldoggers fan ein 18e iuw. De strjitnammen yn it Reade Doarp ferwize nei it túnkerijferline. De strjitnammen fan de Fruitbuert bestean út de nammen fan fruit.
De wyk leit neist de fabriken fan Koopmans en Friesche Vlag. Foar de wurknimmers fan dy fabriken is yn it ferline in treinhalte makke. Nei lange tiid in spoarstasjon west te hawwen stoppen noch yn de spitsoeren in pear treinen op de Ljouwert Achter de Hoven. Yn 2018 waard it stasjon sletten.
Egbert Sjuck Gerrold Juckema fan Burmania Rengers
thumb|E.Sj.G.J. van Burmania Rengers (1754) Egbert Sjuck Gerrold Juckema fan Burmania Rengers (Ysbrechtum, 21 maart 1745 - De Haach, 24 febrewaris 1806) wie in politikus, dy't fan in tsjinstanner fan steedhâlder Willem V feroare yn in foarstanner. Hy wie doe lieder fan de Fryske adel en hie in soad ynfloed. Hy wie bekend as Lange Rengers.
Biografy
Egbert van Burmania Rengers wie de soan fan Sjuck fan Burmania Rengers en lykas syn heit en pake grytman fan Wymbritseradiel, kurator fan de Universiteit fan Frjentsjer en yn 1782 boargemaster fan Ljouwert. Hy hearde yn it earstoan ta ien fan de acht steatsgesinde reginten yn Fryslân, dy't Court Lambertus fan Beyma yn 1782 yn syn krewearjen in provinsjale milysje op te rjochtsjen, steunden. Sûnder Rengers waarden sels gjin beslissingen nomd. Hy wie in tsjinstanner fan de hartoch fan Breunswyk. Syn heit drige om him te ûntervjen. , mar soe ek anti-steedhâlder west hawwe kind. Hy soe bretaal wêze, ûnferstannich, ien dy't op syn eigen foardiel út wie, net maklik en ûntefvreden. Omdat hy gjin bern mear hawwe woe, sliepte hy net mear by syn frou, de dochter fan in Nymwegenske boargemaster.
Yn 1783 besochten de prinsgesinden him te troaien. Yn juny 1784 reizge hy nei Amsterdam, mooglik fanwege in patriottyske gearkomst yn de Handboogdoelen (Amsterdam). Yn desimber 1784, neidat de hartoch fan Brunswyk it lân ferlitten hie, oerlei hy fannijs yn Amsterdam. Mooglik gie Rengers begjin 1785 om doe't in skuorring ûntstie tusken demokratyske patriotten en republikeinske aristokraten. Rengers waard tsjinstanner fan Van Beyma, dy't yn novimber 1785 syn kredyt ferlern hie. Yn septimber 1786 wie Van Burmania Rengers ien fan de fûlste tsjinstanners fan de Patriotten yn Fryslân wurden, om te foar te kommen dat it foarbyld fan Daendels, dy't yn Hattem op revolúsjonêre wize besocht hie in sit yn de froedskip te besetten, sûnder goedkarring fan de steedhâlder, folge wurde soe.
Neffens Simon Schama soe hy sûnt septimber 1787 ien fan de bloedhûnen west hawwe, mar dy basearre him grif op de saneamde bloedplakaten dy't yn septimber 1786 útfurdige waarden. Op 10 septimber 1791 krige hy besite fan de steedhâlder dy't te iten kaam op de Epemastate. Yn 1792 joech hy opdracht om in kaart te meitsjen yn ferbân mei in grinsskeel mei de stêd Snits. Yn 1793hearde hy ta de frijmitselderij.
Op 3 febrewaris 1795 ûnderhannele hy ( mei Willem Anne van Haren, R.L. van Andringa de Kempenaer en Petrus Wierdsma) yn Swol mei Daendels as fertsjintwurdiger fan de Fryske Steaten. De fjouwer steateleden soene gizele wurde moatte, mar Daendels wist dat te foarkommen. Se betellen wol in hege priis foar in frije ôftocht. Se moasten plechtich ûnthjitte dat alle wegens de rebûlje fan 1787 feroardiele patriotten graasje krigen en de rinnende prosedueres tsjin harren fuortendaliks útsteld waarden. Boppedat moasten alle sanksjes tsjin de boargerbewapening ûngedien makke wurde. Op straffe fan it ferlies fan harren libben moasten de delegaasjeleden ek noch swarre dat de Fryske Steaten har op gjin inkele wize tsjin de kommende revolúsje fersette soene. Op de weromreis moeten se Abraham Staal. Wêrom't y krekt mei Daendels sprekke woe is ûndúdlik. Op 11 febrewaris waard hy opbrocht nei it blokhûs, yn ferbân mei it Kollumer oproer. Syn frou folge him mooglik de hiele wei rinnendewei.
Hy wie lid fan it Wetjaand Lichem, lid Notabelenfergadering en steatsried. De Steatsregeling fan 1801 yntrodusearre in krêftich binnenlânsk bestjoer. Yn 1801 waard hy ien fan de tolwe leden fan it Steatsbewâld. Net eltsenien wie tefreden mei it nije bestjoer. de measten wienen âld, swak, midsmjittich en idel. Bernardus Bosch hei de gek mei him.
Hy wenne op de Prinsessegracht. en leit begroeven yn Ysbrechtum? Utsein twa soannen, Bernard Walraad van Welderen Rengers en Justinus Sjuck Gerrold (Baron) Juckema Van Burmania Rengers hie hy ek in dochter?
Waskmar
thumb|right|400px|Waskmar De Waskmar is in marke yn de gemeente Opsterlân. De plasse leit benoarden Sigerswâld en súd fan De Wylp yn Grinslân op it krúspunt fan it Foarwurk en de Waskmarwei.
De Heer'n van Stellingwarf
De Heer'n van Stellingwarf is in bierbrouwerij yn Wolvegea dy't yn 2020 oprjochte is troch de freonen Rene Hoornstra, Rudy Kasmarik, Martin Mulder, Marco Hofman en Pim Pera.
Hjoed
De haaddoelstelling fan de brouwers is autentike Stellingwerfske bieren brouwe om biergenieters belibje te litten wat hja bedoele mei bier.
Checkpoint (telefyzjeprogramma)
Yn it programma wurde tests dien dy't troch de sjoggers ynbrocht wurde kinne. Dy tests wurde lykwols net op wittenskiplik ferantwurde wize dien. Dat it is fral in programma dêr't de meast útienrinnende stunts yn dien wurde.
Programmaopset
De opset fan it programma is sûnt 2009, doe't it foar it earst op it skerm kaam, al ferskate kearen feroare.
De earste twa seizoenen fan Checkpoint bestie eltse ôflevering út trije tests. De twadde test út dy rige wie standert Jongens tsjin Famkes. Yn de test waarden de ferskillen tusken jongens en fammen ûnder de loep naam en waard sjoen at manlju as froulju yn beskate saken as in funksje better wienen. De oare twa tests wienen de ôflevering ferskillend en dêryn gie it fral om produkten.
Fan it tredde seizoen ôf, dat wie maitiid 2010, waard de opset feroare. It tal proeven yn in ôflevering waard yn seizoen 3 omheech broch nei fjouwer as fiif. Teffens kamen der rubriken dy't hieltyd weromkamen, ien hie altyd in priisfraach. Dêrnei waard dy opset standert (útsein in pear ôfleverings); de ienige wiziging wie dat it tal ûndierdelen de ôflevering fanôf it seizoen dêrnei standert fjouwer waard. In ôflevering wie meast út de folgjende dielen opboud (folchoarder koe ferskille):
Besetting testteam
thumb|Vincent Meijering
Súkses
Checkpoint is in grut súkses. It is tige populêr en yn de perioade dat it programma rint, binne de sjochsifers fan de útstjoeringen op sneontemoarm oprûn oant boppe de 150.000 sjoggers de útstjoering (madl tsjin 20%). Dat betsjut dat it faak it bêst besjoene programma fan Nederlân 3 west hat fan de hiele sneon. Ek de eveneminten dy't om it programma hinne organisearre wurde, sa as de alle jierren weromkommende Checkpoint heit/soan-dei falle yn de smaak en wurde goed besocht.
Yn 2011 is it programma bekroane mei de Cinekid Bernekastpriis yn de kategory non-fiksje. 2012 waard it programma nominearre foar de prestizjeuze Prix de Jeunesse International en wûn dêr de bernesjurypriis.
Alde Tsjerke (Skeveningen)
De Alde Tsjerke (Nederlânsk: Oude Kerk) is de monumintale tsjerke fan de by de PKN oansletten herfoarme gemeente fan Skeveningen. De trijeskippige pseudobasilyk is in ryksmonumint en is it âldste gebou fan Skevingen.
Skiednis
De oarsprong fan de hjoeddeiske tsjerke leit yn in kapel út 1357, dy't wijd waard oan de hillige Antonius. Foar de betsjinning fan de sakraminten wiene de ynwenners lykwols oanwiisd op De Haach. Om't de reis nei De Haach troch de dunen faak beswierlik wie en dat foar sike of âldere minsken net te dwaan wie, waard yn 1466 de status fan de kapel feroare yn in selsstannige tsjerke, sadat de sakraminten tenei yn it doarp sels jûn wurde koene. De eardere kapel waard earne yn de 15e iuw ferfongen troch de hjoeddeiske tsjerke. Ut ynhakte nûmers yn de houten kape hat bliken dien dat de bou yn de twadde helte plakfûn hat. De Alderheljenfloed fan 1 novimber 1570 hat in grut part fan it doarp weislein, mar de tsjerke bleau stean en sa kaam de tsjerke net mear midden mar oan de râne fan it doarp te lizzen. Yn 1578 waarden de katolike geastlike útwiisd en fûn de ynfiering fan de reformaasje yn Skeveningen plak. Foar it geskikt meitsjen fan de tsjerke foar de kalivinistyske earetsjinst ferdwûnen de alters, de bylden en oare roomske oantinkens. Tusken it koer en it skip kaam in hek as ôfskieding en de romte fan it koer waard letter brûkt foar it fraachlearen.
Oarspronklik lei in grut tsjerkhôf om de tsjerke. Yn 1778 waard der it begraafplak Ter Navolging oanlein, itjinge it earste Nederlânske begraafplak wie bûten de beboude kom.
Tsjin it ein fan de 19e iuw krige de tsjerke oan de noardlike kant kreaken. Ek ferdwûnen de grêfsarken yn de flier ûnder planken en waarden muorren, pylders, balken en de kape fan in beskildering yn 19e-iuwske styl foarsjoen. By de restauraasje fan 1957-1959 waarden dy feroarings weromdraaid: de kreaken waarden weibrutsen, de tsjerke waard wyt skildere en de sarken wer tefoarskyn helle en yn in oar skema lein.
Doe't yn 1893 in twadde tsjerke yn Skeveningen boud waard oan de Duinstraat krige de tsjerke ta ûnderskieding fan de nijbou de namme Alde Tsjerke.
Ynterieur
De rokoko preekstoel datearret út 1756-1757 en is fersierd mei fykwurk fan Jozephus de Bondt. De houtsnijer levere letter ek it houtsnijwurk foar it front fan it oargel, dat yn 1765 boud waard. Nei de reformaasje waard it koer mei in houten koerhek fan it skip skieden. Yn in hoeke by de noardlike muorre steane de kaak en in pear oare oerbliuwsels fan in 20 meter lange potfisk dy't yn 1617 op it Skeveninger strân oanspielde.
It tsjerkesegel fan in bomskút wurdt op in brânskildere raam útbylde. Sûnt 2012 hinget der in 80 sintimeter lang model fan de bomskút SCH 107 "Scheveningen" yn de tsjerke. It ynterieur is hjoed-de-dei oanpast foar multifunskjoneel gebrûk; de tsjerke wurdt troch de wike in soad ferhierd foar kulturele oangelegenheden. De houten flierren ûnder de banken binne ferfongen troch tegels mei flierferwaarming.
Yn de toer hingje twa klokken. De âldste klok waard yn De Haach getten yn 1597 troch Conraet Antonisz. In twadde klok, dy't fanwegen in skuor yn 1798 ferkocht waard, is yn 2013 ferfongen troch in nije klok. Sûnt 1975 hinget yn de toer in kariljon fan 37 klokken, getten troch Eijsbouts út Asten. Op sneons en tongersdeis spilet de stedsbeiaardier op moarntiden fan 11:00 oant 12:00 oere.
Oargels
It grutte oargel út 1765 waard boud troch Gerard Steevens út De Haach as in ienmanualich ynstrumint. Yn 1845 waard troch de oargelboufirma H.B. en G.W. Lohman it ynstrumint útwreide mei in twadde manuaal. Nei alle gedachten is doe ek it front oanpast, wêrby't in grut diel fan it oarspronklike rikere fykwurk fan de kast ferlern gyng. De trije bylden op it front mei op de middentoer kening David binne oerbleaun fan it wurk fan Jozephus de Bondt. Yn 1932 feroare J. de Koff & Soan de disposysje op 'e nij, ek krige it oargel in frij pedaal. By in restauraasje yn de jierren 1970 brocht Flentrop út Saandam it ynstrumint foar in grut part werom nei de disposysje fan 1845.
Njonken it haadoargel besit de tsjerke noch in koeroargel. Dat oargel waard troch Johann Michael Gerstenhauer (Monnickendam) yn 1791 foar de roomske skûltsjerke fan it Noard-Hollânske Westwâld boud. It hat dêrnei noch op ferskate oare plakken yn Noard-Hollân stien en kaam nei in restauraasje yn 1959 troch Flentrop yn 1961 yn de Alde Tsjerke telâne.
Hessel Hermana
Hessel Hermana wie in figuer út in sêge dy't ferhellet oer de skiednis fan Fryslân. Fan syn bestean binne gjin boarnen of bewizen.
Ferhaal
De sêge seit oer him en syn tiid it neifolgjende: Hermana út Seisbierrum (keazen 869- ûngefear 876) soe de fjirde potestaat fan Fryslân west hawwe, de opfolger fan Adelbrik Adelen.
Yn 876 kamen de Denen ûnder lieding fan Rudolf Haraldsson yn Eastergoa om mei geweld danegeld te foarderjen. Dy Denen wienen op weromreis fan Frankryk. Der folge in slach mei de binde fan 800 "Noarmannen" wêrby't goed 500 Denen op it slachfjild sneuvelen. Rudolf Haraldsson sneuvele ek en de Friezen wûnen, mar Hessel sels kaam ek om it libben. Hy waard opfolge troch de fiifde potestaat, Igo Galema
Syn famyljewapen hat twa Fryske Heale Earnen, yn dy tiid waarden noch gjin "wapens" fierd, mar wol banieren.
Wetterskip Fryslân
thumb|260px| Kaart mei de Nederlânske wetterskippen (2014). Nûmer 2 is it Wetterskip Fryslân thumb|260px|It haadkantoar yn Ljouwert It Wetterskip Fryslân is in wetterskip yn Fryslân. It hat de noed foar alle diken yn en om de provinsje en is dêrneist ferantwurdlik foar it kwantitative en kwalitative behear fan it oerflaktewetter yn hast hiel Fryslân en in stik fan it Grinslanner Westerkertier. De organisaasje sit yn Ljouwert.
Skiednis
It hjoeddeiske Wetterskip Fryslân waard yn 2004 foarme, mar hat in skiednis dy’t al yn de midsiuwen begjint.
Untstean
Fan de 10e iuw ôf waard yn Nederlân op grutte skaal ferfeante fanwegen it branjeferlet fan de sûnt dy tiid sterk tanimmende befolking. Sadwaande bleau in leger lizzende boaiem oer, wat noch fuortsterke waard troch it besakjen fan it oerbleaune fean. Dêrtroch ûntstie ferlet ta gearwurking om it lân tsjin de see te beskermjen en it wetter doelmjittich ôf te fieren. Ek yn Fryslân ûntjoech de sitewaasje him sa. Yn it earstoan wie wetterbehear dêr in ferantwurdlikheid fan de gritenijen, mar sûnt de Midsiuwen ûntstienen mei dat doel selsstannige organisaasjes, dy’t har letter ta wetterskippen ûntwikkelen. De earste foarrinder fan sa'n wetterskip waard yn 1680 troch de Steaten fan Fryslân ynsteld. Dy saneamde seedykkontribúsje moast tasjen op de beskerming tsjin de see fan de by Boalsert lizzende Tjaard fan Aylvapolder. Oant 1815 ûntstienen yn Fryslân yn totaal tsien seedykkontribúsjes, sawat 55 polders en trettjin drûchmakkerijen.
Dykwetterskippen
Yn de Grûnwet fan 1848 waard fêstlein, dat de wetterskippen tenei ferantwurdlik wêze soenen foar de wettersteatsoarch en dat de provinsjes dêrop tafersjoch hâlde moasten. De provinsje Fryslân fierde hjirnei nije regleminten yn foar alle seewarrende wetterskippen, de dykwetterskippen. Ek waard de wize feroare wêrop de wetterskipsbelestingen heft waarden. Yn de desennia dêrnei foege de provinsje boppedat guon dykwetterskippen gear. Yn 1892 waard troch de provinsje foar de seewarrende in algemien reglemint fêststeld, dêr't ûnderwerpen as it foech fan it wetterskipsbestjoer en syn ferkiezing yn fêstlein waarden. Dat reglemint waard dêrnei op mear wetterskippen fan tapassing ferklearre. It heechste bestjoersorgaan fan in wetterskip wie òf in kolleezje fan folmachten, dy’t dan de stimhawwende grûneigeners fertsjintwurdigen, òf in gearkomst fan yngelannen, besteande út dy grûneigeners sels.
Feanpolders
It jier dêrop besleat kening Willem I (1772-1843) in adviseur nei Fryslân ta te stjoeren, Edmond de la Coste (1778-1870), dy’t in oplossing foar de sitewaasje betinke moast. Yn it rapport dat er nei syn reis útbrocht, beskreau De la Coste de troch ferfeantingen ûntstiene wetterplassen sa: Dochs stie De la Coste gjin yngripende maatregels foar. Nei oanlieding fan syn befinings waarden de Fryske gritenijen yn fjouwer klassen opdield, elk mei in eigen ferfeantingsreglemint. Feanterijen yn gritenijen fan de earste klasse koenen foarearst op âlde foet trochgean. Dizzen hoegden yn earste ynstânsje dus net drûchlein te wurden, wat dêrtroch yn guon feanterijen noch ûngefear tritich jier duorje soe. Wol waarden yn dizze gritenijen slyk- en earmejild heft. In kolleezje fan “kommitearden” waard ûnder oare belêste mei de kontrole op it ynjen en de besteging hjirfan. Dy kolleezjes soenen har letter ûntwikkelje ta feanpolderbestjoeren..
Boezemwetterskippen
In oare kategory binnendykske wetterskippen wienen de saneamde boezemwetterskippen. Dy waarden yn Fryslân benammen nei 1875 oprjochte, neidat yn de rin fan de 19e iuw hieltyd mear boezemlân foar de lânbou ynpoldere wie. De ynstelling fan dizze wetterskippen waard oanmoedige troch de provinsje, dy’t hjir in goede manier yn seach om de wetterbehearsking te ferbetterjen. Boezemwetterskippen moasten leechlizzende stikken lân bedykje en sa beskermje tsjin hege boezemwetterstannen. Ek waarden se ferantwurdlik foar it bemeallen fan dizze gebieten. It heechste bestjoersorgaan fan in boezemwetterskip wie de gearkomste fan yngelannen, dy’t meast ienkear yn it jier gearroppen waard. De deistige gong fan saken wie yn hannen fan in bestjoer, dat troch de yngelannengearkomst beneamd waard.
Joanna David
Joanna David (Lancaster, Ingelân, 17 jannewaris 1947) is in Britsk telefyzje-aktrise.
Wetterskip Fryslân
Fúzjes
By de provinsje groeiden yn de rin fan de 20e iuw stadichoan mear beswierren tsjin it grutte tal wetterskippen yn Fryslân, hoewol’t om 1958 hinne noch altyd in tredde part fan de provinsje by gjin inkel wetterskip hearde.
Joanna David
David's earste grutte rol wie dy fan Elinor Dashwood yn de BBC-bewurking út 1971 fan Jane Austen's boek Sense and Sensibility. In jier letter die hja mei oan de telefyzjerige 'Oarloch en Frede', neist ûnder oaren Anthony Hopkins.