cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Konrad Adenauer
Adenauer wie û.m. fan 1917 oant 1933 boargemaster fan Keulen. Hy wie in fûl tsjinstanner fan it nazirezjym en waard nei de machtsoername twongen ûntslach te nimmen. Yn de Twadde Wrâldkriich hat er ferskillende kearen finzen sitten. Nei de oarloch wie hy yn 1945 mei-oprjochter fan it CDU en op 15 septimber 1949 waard Adenauer ta earste bûnskânselier fan de nije Bûnsrepublyk keazen. Dy funksje bleau er ferfolgens fjouwer terminen (oant 1967) ferfolje. Under syn regear belibbe Dútslân in sterke ekonomyske opgong (Wirtschaftwunder) en ferkrige it lân soevereiniteit, wylst it har oansleat by alle Jeropeeske organisaasjes.
Cortina d'Ampezzo
Cortina d'Ampezzo is in plak yn de Italjaanske regio Feneto en yn de provinsje Belluno. It plak leit yn de delling fan de rivier de Boite. Dy berchkom, de Conca di Cortina, wurdt omjûn troch de berchmassiven Cristallo en Tofane. Cortina d'Ampezzo is it grutste sintrum yn dit part fan de Dolomiten en in renomearre skygebiet. Der wurde regelmjittich grutte skywedstriden organisearre, ûnder oare World Cup-wedstriden.
Yn 1956 waarden yn Cortina d'Ampezzo de Olympyske Winterspullen organiseare. It reedriden fûn lykwols plak yn it 13 kilometer fierderop leine Misurina, hoewol't Cortina d'Ampezzo sels ek in poerbêste iisbaan hat, de Fiames baan.
Cortina d'Ampezzo leit tichteby inkele bekende berchpassen lykas de Falzarego, Valparola, Giau en Tre Croci. Winters bliuwe dy nettsjinsteande de hichte iepen om it plak sa goed mooglik berikber te meitsjen foar toeristen.
Skiednis
thumb|240px|left|Cortina d'Ampezzo thumb|240px|left|Tofana Fan de iere midsiuwen is der mar in bytsje bekend. Fan de sechsde iuw ôf namen de Langobarden de macht oer en fan 776 ôf namen de Franken ûnder lieding fan Karel de Grutte de macht oer. It hearde dêrnei ta it Hillige Roomske Ryk. Yn 1420 waard Cortina d'Ampezzo troch Feneetsje ferôvere. Op 21 oktober 1511 wurdt it troch keizer Maksimiliaan I ferôvere en by it greefskip Tirol taheakke. Tusken 1809 en 1813 waard it beset troch de Frânske troepen fan Napoleon. Oant en mei de Earste Wrâldkriich behearde it by Eastenryk. It plak hat in soad te lijen hân ûnder dy kriich. Nei de wapenstilstân fan 4 novimber 1918 waard it troch de Italjaanske leger beset. Neffens it Ferdrach fan Saint-Germain waard de stêd oan Itaalje tabedield. Omdat de Ladiners harren net as Italjanen seagen, waarden hja hurd troffen troch de Italjaanisearringspolityk fan Itaalje. Ampezo waard losmakke fan Súd-Tirol en by de provinsje Belluno taheakke en waard sûnt dy tiid Cortina d'Ampezzo neamd. Yn de stêd waard in grut monumint oprjochte foar de fallen Italjaanske soldaten, mar der mocht gjin monumint komme foar de fallen soldaten út Ampezo sels omdat dy oan Eastenrykske kant fochten hiene. Pas yn 1998, tachtich jier nei de oarloch, kaam der tastimming om in monumint foar de fallen soldaten op te rjochtsen. Nei de ein fan de Twadde Wrâldkriich sleat Cortina d´Ampezzo him by it stribjen fan Súd-Tirol oan om him wer by Eastenryk oan te sluten. Dat hie arrestaasjes ta gefolch. Men woe dêrnei op syn minst wer ûnderdiel wurde fan de provinsje Súd-Tirol. Op 29 oktober 2007 mocht der in referindum hâlden wurde. De útslach wie dat 78% foar oansluting by Súd-Tirol wie. Lykwols laten de protesten fan de provinsjes Belluno en de regio Feneto der ta dat der gjin gehoar oan jûn waard. Wichtichste reden wie dat lêstneamde regio in wrâldbekend toeristeplak ferlieze soe.
Bakhuzen
Bakhuzen is in doarp tusken De Moarre en it Murnser Klif yn de gemeente De Fryske Marren. Oant 1955 foarme Bakhuzen mei Murns ien doarp. Bakhuzen leit op de râne fan it pleistosene sângebiet (gaasten) op weagjende boaiem tusken 1-10 meter boppe NAP. It Bakhúster heech is bekend om it moaie útsicht oer de greiden en de Iselmar. Foar de kust leit it natoergebiet de Mokkebank.
Bakhuzen hie op  ynwenners.
Skiednis
De namme Bakhuzen komt yn 1412 foar as Backhysen, letter ek Baccahuzen. It komt nei alle gedachten fan de foarnamme  Bakke. As gebiet sil de namme grif âlder wêze troch it Bakhústerheech, in hichte fan sawat 7 meter fan balstienliem dat ûnderdiel is fan it Bakhústerwaad en it Murnser Klif. Dat gebiet waard mei de oanlis fan de earste bekende seedyk tusken Murns en Laaksum ynpoldere. Wannear't dat wie is ûnbekend, mar de seediken yn Fryslân binne oanlein nei it jier 800. De lêste spoaren fan dy âld dyk binne yn de jierren 1970 troch ruilverkaveling hielendal ferdwûn. De earste bewenning wie mooglik op "de Burde", dat buert en of wetterkant betsjutte kin, wetterkant dus de ein fan it klif. De hege grûnen wienen om op te wenjen, it lege "simmerlân" mear foar healân yn 'e simmer. En op de grins by it wetter ûntstie in buert. Tsjintwurdich is "de Burde" it bedriuweterrein.
Nei de oanlis fan de seedyk wie de wei nei see ôfsluten, de alde "Bakhústerfeart" as wetterwei. Mooglik is de syl yn de rin fan de tiid geskikt makke foar skippen. Oant ein foarrige iuw wennen yn Bakhuzen in soad skûtsjeskippers. In soad ynwenners wiene letter boer of skipper, de fiskerij ferhûze nei de oanlis fan de diken nei Murns. Yn it jier 1744 hienen Murns en Bakhuzen tegearre 286 ynwenners en yn 1749 254, besteande út 67 húshâldings, 167 persoanen fan 12 jier en âlder en 87 bern ûnder de 12 jier.
Tusken 1950 en 1970 wurken in soad Bakhústers by de firma Mous (stielkonstruksje). Yn 1975 gie it fabryk ticht.
Mienskip
Bakhuzen wurket in soad gear mei de oanbuorjende doarpen Murns en Riis. Sa is der it doarpsbelang BMR, de foarletters fan de trije doarpen. Doarpskrante "Op 'e Hichte" wurdt om 'e moanne útbrocht. Bakhuzen hat in doarpshûs: De Gearte. Foar de jongerein is der soas ’t Swalkershûs. Der is in katolike basisskoalle: 'De Takomst'. Alle jierrren wurdt it Mokkebankfestival hâlden.
Sint-Odulfustsjerke
thumb|left|200px|Sint-Odulfustsjerke
De hjoeddeiske Odulfustsjerke datearret fan 1914 en ferfong in âlder tsjerkegebou út 1857. Sûnt 1412 tsjerken de Bakhústers yn de tsjerke fan Murns, dy't út it benediktynske (Odulfus)-kleaster fan Starum wei stifte wie. Nei de reformaasje wie it roomsk-katolike leauwe ferbean en wie de tsjerke oerdroegen oan de protestanten. Yn de jierren 1630-1657 wie op Elfbergen by Aldemirdum in staasje. Ek yn in nôtmole tusken Bakhuzen en Himmelum wie in staasje, no noch bekend as de "Mole Pôle". Sûnt 1663 wie der wer in skûltsjerke en waard Bakhuzen in hast hielendal roomske mienskip.
Bokkedaam
Mei karnaval wurdt Bakhuzen sûnt 1979 omdoopt yn Bokkedaam troch it oerlangjen fan de doarpskaai oan jeugd-karnavalsprins Petrus. Middeis is der faak kostumearre fuotbal, jûns wurde de festiviteiten fuortset en wurde ek delegaasjes fan de fjouwer oare Fryske karanvalsferienings útnûge.
Strjitten
A. Rampionstrjitte, Ageommeleane, Bakwei, De Burde, De Fûke, De Kei, De Mesk, De Simmen, De Steke, Feartswâl, Gaastwei, Havenstrjitte, Hear Jacobstrjitte, Hollewei, It Skod, J Nagelhoutleane, Koaiwei, Master Dollestrjitte, Middenpaad, Pastoar Coendershof, Plantsoen, Rysterdyk, Sint Odulphusstrjitte, Skuniadyk, Teeuwes de Boerstrjitte, Túnkershof, Watteaustrjitte, Wite Burch, Wytlânspaad.
Skrikkeljier fan woansdei ôf
Dit is de kalinder foar in skrikkeljier fan woansdei ôf.
Lânsfeint
thumb|upright|Lânsfeint mei syn wiif. [[Ets fan Daniel Hopfer. Hy hat in mânske Zweihänder oer it skouder, en in lytse Katzbalger oan 'e heup, beide typysk foar de lânsfeint.]] 300px|thumb|Lânsfeinten, ets fan Daniel Hopfer, ±1530. Lânsfeinten binne frije soldaten (fuotfolk), hiersoldaten, meast út Dútslân, dy't troch keizer Maksimiliaan, dy't de earste lânsfeinterezjiminten foarme, en Albrecht fan Saksen nei Fryslân kamen en hjir fan 1500 - 1515 húsholden. Letter kamen sy ek fan Alsace, Flaanderen, en it Rynlân. Harren hâlden en dragen op it slachfjild koe tige ferskille; bytiden wiene sy tige dapper en dissiplinearre, mar disoarder en ûnbetrouberens kaam ek faak foar.
Wapene mei in lange spear, helleburd, koart swurd ("Katzbalger") en bytide ek in twahânsswurd ("Bidenhänder" of "Zweihänder"). Se droegen "plunderhosen" en hienen in eigen moraal en earekoade. Yn de kroniken fan Peter en Worp fan Thabor hieten se Duytsche Knechten. De Swarte Heap is in Frysk foarbyld fan lânsfeinten.
Etymology
De term komt fan it Dútske, Land, "lân" + Knecht, "(tsjinst)feint", en wurdt yn sa. 1480 foar it earst neamd. It wie oarspronklik de oantsjutting foar de hiersoldaten fan de lege lannen fan it Hillige Roomske Ryk om Underskaat te meitsjen mei de Switserske Landsknechten. Al yn 1500 wie der betizing oer it wurd en waard it ek wol stavere as Lanzknecht en yn ferbân brocht mei in Lanze, "lâns".
List fan gûverneurs-generaal fan Nederlânsk-Ynje
gûverneurs-generaal fan Nederlânsk-Ynje (it haad fan bestjoer fan it gebiet, waard oansprutsen mei toean besar).
Strjitten yn Ljouwert
thumb|Beginestrjitte De Strjitten fan Ljouwert:
Royal Lankhorst Euronete Group
thumb|Fabryksgebou fan de Selfhelpwei ôf sjoen (2011) Royal Lankhorst Euronete Group B.V. (foarhinne: Lankhorst Touwfabrieken N.V.) is it op ien nei grutste toufabryk nei de Twadde Wrâldoarloch. Der wiene op it hichtepunt sa'n 400 wurknimmers. It fabryk yn Snits waard yn 1803 oprjochte troch N.J. Lankhorst.
Der waard tou fan natuerlike en fan syntetyske rizels en alle soarten tou en jern makke foar de fiskerij, de handel en de yndustry. Bygelyks skipstrossen, seilen, jern foar de tapytyndustry, bynjern en foar de lânbou. Der waard in soad eksportearre nei de Feriene Steaten en Kanada. Yn 2009 is it útgroeid ta in konsern dat wrâldwiid in breed assortimint oan produkten makket. Sûnt 1977 wurde der ek keunststof produkten makke. Sa wurde der ek opslachsystemen foar de stielyndustry en de offshore-yndustry fabrisearre.
List fan Nederlânske byldhouwers
Dit is in list fan Nederlânske beoefeners fan de byldhoukeunst oardere op namme neffens alfabet.
Gewoan jier fan tongersdei ôf
Dit is de kalinder foar in gewoan jier fan tongersdei ôf.
Niersen
Niersen is in buorskip yn de gemeente Epe, yn de Nederlânske provinsje Gelderlân. De buorskip heart by Vaassen.
Niersen leit yn de bosken fan de Feluwe. De buorskip leit oan dyk wêr in soad grêfheuvels te finen binne.
Niersen bestiet al iuwen lang, it waard yn 1335 al neamd as 'Marka niirsen '. De lizzing fan de grêfterpen oan de Elburgerweg suggerearret lykwols dat it gebiet om Niersen hinne nei alle gedachten sa'n 6.000 jier lyn al bewenne west hat.
Yn de midsiuwen libben de bewenners fan Niersen fan skiep en ikkerbou. De skieppestront waard brûkt as dong foar oer de ikker.
Yn it gebiet om Niersen hinne binne in soad sprengen te fine. Dy sprengen makken iere yndustrialisaasje yn it doarp Vaassen mooglik. Papiermûnen, waskerijen, forelkwekerijen, en oare troch wettermûnen oandreaune bedriuwen waarden oprjochte bylâns de rin fan de ferskate streamen.
It Kroandomein It Loo slet Niersen oan de west- en súdkant yn.
Eveneminten
Tegearre mei Gortel binne der yn Niersen allerhanne aktiviteiten en Aldhollânske spultjes op en om Keningsdei hinne. Dat evenemint bestiet sûnt 1946.
292
Foarfallen
thumb|200px|De tetrarchen byld út de 4e iuw, no yn Feneetsje
List fan planetoïden 33801-33900
Dit is in list fan planetoïden 33801-33900.
Vision in Silver
Vision in Silver is in fantasy-roman fan 'e hân fan 'e Amerikaanske skriuwster Anne Bishop. De titel betsjut "Fizioen yn Sulver". It boek fertelt it ferhaal fan Meg Corbyn, in jonge bloedprofetesse, dy't op 'e flecht foar har eigner en de minsklike autoriteiten beskûl socht hat by de rûnom freesde stalferwikselders dy't bekendsteane as 'de Oaren'. Vision in Silver is it trêde diel fan 'e romansearje The Others, en folget as sadanich op Murder of Crows. It waard yn 2015 publisearre troch de New Yorkske útjouwerij Roc Books, mei in omslach makke troch Blake Morrow.
Ynhâld
Doe't Meg Corbyn, in jonge bloedprofetesse, ûntsnapte oan 'e klauwen fan har eigner, de Kontroleur, en beskûl socht en fûn yn it binnenplak fan 'e stêd Lakeside, by de freesde stalferwikselders dy't bekendsteane as 'de Oaren', koe nimmen dêr de gefolgen fan oersjen. Simon Wolfgard, de Wolf dy't de lieder fan it binnenplak fan Lakeside is, en waans beslissing oft it wie om Meg op te nimmen, hie der gjin idee fan wat er him dêrmei op 'e hûd helle. Troch Meg har tadwaan hat der in neieroankommen plakfûn tusken de minsklike wurknimmers fan it binnenplak en de Oaren, dy't harren wurknimmers foar it earst as ûnytbere persoanen begûn binne te sjen, ynstee fan 'handich mar ferfangber fleis'.
Sterker noch, Meg en de freondinnen dy't se makke hat, lykas Merri Lee, Ruth Stuart en Theral MacDonald, wurde no troch de Oaren beskôge as de 'minsklike ridel' fan it Binnenplak. Trochdat Merri en Ruth relaasjes ûnderhâlde mei de plysjes Karl Kowalski en Michael Debany, en om't Theral de nicht is fan plysjeman Lawrence MacDonald, wurde dy trije en harren kollega Monty (James Crispin Montgomery) ek hieltyd mear ta de minsklike ridel rekkene. No binne dêr noch bykommen Pete en Eve Denby en harren bern Robert en Sarah, mei't Pete de Oaren holpen hat by it opspoaren fan 'e Kontroleur, wêrnei't er mei syn gesin syn wenplak yn it Midwesten ûntflechtsje moast.
As Meg yn ien fan har fizioenen makeldersbuorden mei de tekst "TE KEAP" derop sjocht, en koart dêrnei in stikmannich wenten oarekant Crowfield Avenue, lyk foar it binnenplak oer, te keap komme te stean, beslute Simon, Vlad Sanguinati en de oare lieders fan 'e it binnenplak om dy wenten op te keapjen. It is in ideaal plak om guon fan de minsklike ridel te húsfêstjen, lykas Merri Lee, dy't har âlde wente op 'e kampus fan 'e universiteit ûntflechtsje moatten hat nei't se dêr yninoar slein wie om't se foar de Oaren wurke. Ek it gesin Denby kin dêr komme te wenjen, en itselde jildt foar Karl Kowalski en Ruth Stuart, dy't al in hiel skoft op 'e sneup binne nei in plak om gear te wenjen. As de leden fan 'e minsklike ridel it hawwe oer de ferwachte itenstekoarten dy't neffens de berjochten it kommende jier ûntstean sille, steane de Oaren harren boppedat ta om folkstúntsjes oan te lizzen op it terrein fan it binnenplak. It is de Oaren lykwols net dúdlik hoe't der te min iten komme kin, mei't der op dat mêd neat feroare is en de rispingen krekt-en-gelyk as foargeande jierren binne.
Underwilens reizget Nathan Wolfgard, ien fan 'e befeiligers fan it binnenplak, werom út it wyldlân dêr't er in pear wiken mei fakânsje west hat. Yn 'e trein nei Lakeside treft er in jong famke oan dat allinnich reizget; dat blykt Lizzy Montgomery te wêzen, de dochter fan Monty, dy't mei har mem yn Toland (in grutte stêd oan 'e eastkust) efterbleaun is doe't Monty oerpleatst waard nei Lakeside. Dy oerpleatsing (nedich om't Monty yn Toland net mear te hanthavenjen wie nei't er ien fan 'e Oaren ferdigene hie tsjin in minsklike misdiediger) makke in ein oan 'e relaasje tusken him en Lizzy har mem, Elayne Borden. Sûnt hawwe se almar mear en faker rûzje krigen, fral nei't Elayne it oanlein hat mei Nicholas Scratch, in lieder fan 'e Minsken Earst en Lêst-beweging, in rasistyske organisaasje dy't him op alle mooglike manearen oankantet tsjin 'e Oaren. Wêrom't in famke fan sân jier allinnich reizget, is ûndúdlik.
As Nathan en Lizzy yn it binnenplak oankommen binne, en it famke dêr troch har heit befrege wurdt, wurdt dúdlik dat Elayne Borden te djip yn 'e yllegale aktiviteiten fan 'e Minsken Earst en Lêst-beweging behelle rekke is. Doe't se besocht te flechtsjen, wie it al te let. Ut Lizzy har ferhaal begripe Monty en de Oaren dat Elayne op it treinstasjon yn Toland delstutsen is, en letter hearre se op it nijs dat der op it stasjon fan Toland de jûns tefoaren in frou fermoarde is. As in pear jonge Wolven mei Lizzy har teddybear Boo Bear oan 'e haal geane en de pop dêrby skansearre rekket, wurdt yn it binnenste fan de bear in pûdsje mei ealstiennen oantroffen.
Monty, dy syn kommandant, Douglas Burke, en de Oaren beriddenearje dat it de bút wêze moat fan in rige ynbraken yn Toland wêrby't fûnkelstiennen stellen binne. De plysje fan Toland hat dy misdriuwen taskreaun oan 'e Krieën fan it binnenplak fan Toland, wêrmei't de dochs al minne relaasje tusken de Oaren en de minsklike autoriteiten yn 'e havenstêd noch fierder oanboaze is. It wurdt no dúdlik dat de ealstiennen yn wurklikheid troch de eigners oan 'e Minsken Earst en Lêst-beweging jûn binne om der yllegale aktiviteiten mei te bekostjen, wylst de lju dêrnei bearden dat it spul stellen wie sadat se it fersekeringsjild ynkassearje koene. Leo Borden, Elayne har broer en Lizzy har omke, is dejinge dy't neffens Lizzy Boo Bear 'operearre' hat om't er siik wie, wat ferklearret hoe't de ealstiennen yn 'e teddybear bedarre binne.
Om't dúdlik is dat Lizzy allinnich net feilich wêze sil yn Monty syn hierappartemint as er deis sels oan it wurk is, biede de Oaren him in keamer oan yn ien fan 'e gebouwen oan it merkplein fan it binnenplak. Dat hat as bykommend foardiel dat de autoriteiten fan Toland it famke dêrwei net meinimme kinne om har nei har beppe Celia Borden te bringen, mei't de minsklike wet op 'e gerjochtichheid fan de Oaren net fan krêft is. Underwilens set Monty Pete Denby yn (dy't abbekaat is), om nei de dea fan Elayne de fâdij oer syn dochter yn 'e hannen te krijen. Felix Scaffoldon, in plysjekommandant út Toland dy't spesjaal nei Lakeside ta komt om Lizzy (en Boo Bear) op te heljen, makket sadwaande in fergese reis. Wol kriget er Boo Bear mei, mar de Oaren hawwe ûnderwilens de ealstiennen yn beslach nommen en ferfongen troch weardeleaze stikjes kleure glês. Scaffoldon is al wer yn Toland ear't er dat ûntdekt, mar in poerrazen tillefoantsje nei Douglas Burke, dy't de fermoarde ûnskuld spilet, helpt him neat.
Neitiid wachtet Simon yn eangst en beven ôf wat der no barre sil, want troch de aksjes fan 'e Minsken Earst en Lêst-beweging is de beslissing datoangeande út syn hannen nommen. De stalferwikselders en fampieren foarmje nammentlik inkeld de buffer tusken de minsken en de wiere Oaren. Dat binne de nammeleaze foarmen fan 'e Oaren dy't de Aldsten neamd wurde, dy't djip yn it wyldlân libje en nea kontakt mei de minsken hawwe. Uteinlik kriget er berjocht dat de Aldsten noch net alle minsken op it kontinint Thaisia útrûgje wolle. Ynstee wolle se de sitewaasje noch skoftke oansjen, mei as iennichste reden dat se yntrigearre rekke binne troch Meg Corbyn en de feroarings dy't troch har oanwêzichheid yn it binnenplak fan Lakeside ûntstien binne.
Dat wol lykwols net sizze dat fierders alles samar troch de fingers sjoen wurdt. Underwilens is ek oan it ljocht kommen wêrom't der op Thaisia itenskrapte driget: de Minsken Earst en Lêst-beweging (dy't ôfkomstich is út 'e Cel-Romano Alliânsje fan Naasjes) hat dwaande west mei it smokkeljen fan in oermjitte soad nôt en oare itenswaar en ek stiel nei Cel-Romano, dêr't in oarloch tsjin 'e Oaren tarist wurdt. Dat dêrtroch krapte of sels hongersneed útbrekke sil yn Thaisia is yn 'e eagen fan 'e beweging in moaie bykomstichheid, om't soks de minsken yn Thaisia noch mear tsjin 'e Oaren opsette sil. No't de Oaren har hjirfan bewust binne, wurde lykwols de skippen dy't by de smokkel belutsen binne, ta sinken brocht troch de elemintêre geast Oseaan, wylst de Haaien en Orka's de havens yn 'e rekken hâlde. Fierders wurdt yn Toland Leo Borden dea oantroffen mei in trochsniene kiel, en Celia Borden en kommandant Felix Scaffoldon ferdwine sûnder in spoar efter te litten.
Lycklama à Nijeholt
thumb|right|Wapen. thumb|right|In printsje fan de stins Friesburg yn Nijeholtpea. De tekening is makke troch J. Stellingwerf yn 1722.
Lycklama à Nijeholt, ek Lycklama à Nyeholt of Lijcklama à Nijeholt, is de namme fan in aadlik laach dat syn oarsprong yn Fryslân hat.
De famylje bewenne eartiids de stins Friesburg yn Nijeholtpea. Dat plak is ek de werkomst fan it twadde part fan de efternamme. It earste part komt nei alle gedachten fan Lyckle Eables (1458-1538); syn neikommelingen hawwe syn foarnamme opnaam yn de efternamme. It geslacht hat in stik as wat grytmannen levere, benammen yn de gritenijen Weststellingwerf en Eaststellingwerf hawwe sy dy funksje útoefene. Guon foaroansteande steatslju kamen ek út dizze famylje. It geslacht, dat fan âlds diel útmakke fan de Fryske eallju, waard yn 1814 opnaam yn de Nederlânske adel.
Greidspringmûs
De greidspringmûs (Latynske namme: Zapus hudsonius) is in sûchdier út it skift fan 'e kjifdieren (Rodentia), de famylje fan 'e jerboä's (Dipodidae), de ûnderfamylje fan 'e springmûzen (Zapodinae) en it skaai fan 'e echte springmûzen (Zapus). Dizze soarte komt it meast algemien foar fan alle springmûzesoarten yn Noard-Amearika. De greidspringmûs waard foar it earst beskreaun en as aparte soarte erkend yn 1780.
Fersprieding
De greidspringmûs komt foar yn hast hiel Noard-Amearika beëasten de Rocky Mountains, yn it easten oant de Atlantyske kust, yn it noarden oant de Arktyske beamgrins yn noardlik Kanada en Alaska, en yn it suden oant yn Georgia, Alabama, Nij-Meksiko en Arizona.
Uterlike skaaimerken
De greidspringmûs hat trochinoar in kop-romplingte fan 7⅓-7⅔ sm, mei in sturtlingte fan 10¾-16½ sm en in gewicht fan 11½-25 g. De pels is koart en rûch, mei op 'e rêch in brunige kleur. Oer de wringe hinne rint yn 'e lingterjochting in dûnkerbrunige streek. De fangen binne ljochter, giel oant oranje-eftich, en de bealch en poaten binne witich. De sturt, wêrfan't de lingte mear as ⅔ fan 'e totale lichemslingte bedrage kin, is twakleurich: brunich fan boppen en witich fan ûnderen. De efterpoaten binne ferlinge, oant 3½ sm, wylst de foarpoaten just relatyf koart binne. Dy skaaimerken jouwe de greidspringmûs in wat kangoeroe-eftich uterlik, en hy beweecht him yndie op deselde manear fuort as in kangoeroe, troch op 'e krêftige efterpoaten te huppen. Fierders hawwe greidspringmûzen earen dy't dúdlik útstykje út it hier, en frij grutte snorhierren.
Biotoop
Greidspringmûzen jouwe de foarkar oan in fochtich biotoop mei rûnom opgeande boaiemfegetaasje. Se komme foar yn wiet greidlân en ticht begroeid terrein mei beken, puollen of sompen, mar mije ticht beboske gebieten.
Hâlden en dragen
De greidspringmûs is in beweechlik lyts dierke dat mei syn krêftige efterpoaten, as er kjel wurdt, út stân wei wol in meter fier springe kin. It is in goede swimmer, en hy kin wol 1¼ m fier dûke, wylst ek graven him treflik ôf giet. Greidspringmûzen binne nachtdieren, al komme se soms ek oerdeis foar 't ljocht, as it dûnker waar is. Se libje solitêr en wurde mar komselden yn pearkes oantroffen, al binne se, oan 'e oare kant, ek wer net agressyf foar soartgenoaten oer as se dy tsjinkomme. De wichtichste natuerlike fijannen fan 'e greidspringmûs binne ûlen, foksen, hauken en wezelingen.
Fretten
Greidspringmûzen hawwe it leafst ferskillende soarten sieden, mar se frette ek wol beien en oare fruchten, skimmels en dierlik guod, lykas ynsekten, larven (bgl. rûpen). Hjerstmis, as se har tariede op 'e wintersliep, frette se folle mear as oars, en komme se fluch oan.
Status
De greidspringmûs hat de IUCN-status fan "net bedrige", om't er yn syn romme ferspriedingsgebiet noch rûnom foarkomt. Trije ûndersoarten fan 'e greidspringmûs giet it lykwols net sa goed mei; dy wurde bedrige troch habitatferneatiging en oerbeweiding. De Nijmeksikaanske ûndersoarte, Zapus hudsonius luteus, waard yn july 2014 yn 'e Feriene Steaten op 'e list fan bedrige diersoarten set.
Ypke Gietema
Ypke Gietema (Maarn, 4 jannewaris 1942- 9 maart 2013) wie in Nederlânske politikus foar de PvdA.
Skrikkeljier fan tongersdei ôf
Dit is de kalinder foar in skrikkeljier fan tongersdei ôf.
Carl Steffeck
Carl Constantin Heinrich Steffeck (Berlyn, 4 april 1818 - Königsberg, 11 july 1890) wie in Dútsk keunstskilder en grafikus. Hy waard fral bekend fan syn skilderijen fan hynders en hûnnen.
Libben en wurk
Steffeck syn heit hie ek niget oan keunst. Doe't er noch op it gymnasium siet folge er ek al lessen oan de Prusyske Akademy fan Keunsten. Yn 1837 folge er lessen fan hynsteskilder Franz Krüger en letter gie er oan 't wurk yn de ateliers fan Carl Joseph Begas. Yn 1839 studearre er twa moanne by Paul Delaroche yn Parys en waard dêr beynfloede troch it wurk fan Horace Vernet. Fan 1840 oant 1842 hâlde er ta yn Itaalje.
Ypke Gietema
De dûmyssoan Ypke Hein Gietema groeide op yn Koarnjum. Nei de HBS yn Ljouwert studearre hy sosjology oan de RuG en waard dêrnei yn 1969 beneamd as dosint en koördinator by de destiidske sosjale academy (ASCA) yn Grins. Yn 1974 waard hy keazen as riedslid fan de gemeente Grins. Hy folge yn 1978 Max van den Berg op as wethâlder fan Romtlike Oardering. Gietema ûntwikkele him as ien fan de driuwende krêfen efter ferskate - faak kontroversjele - bouprojekten yn de stêd, lykas de nijbou fan it Grinzer Museum.
Carl Steffeck
Libben en wurk
Werom yn Dútslân wijde er him yn 't foarste plak oan it skilderjen fan jagers en bisten. Yn de rin fan de tiid konsentrearre er him mear op hynders, mar gie ek troch mei it skilderjen fan portretten, makke histoarjestikken, litografyen, etsen en sels lytse brûnzen fan bisten. Max Liebermann, syn learling, koe him te binnen bringe dat er lytse ruterportretten skildere, dy't er foar seis Friedrichsdor it stik ferkocht at se noch net iens opdrûge wiene.
Ypke Gietema
Gietema rekke yn augustus 1990 belutsen yn in polityk reltsje oer de kosten fan de ynrjochting fan de wethâlderskeamers. It tydskrift Eigen Huis en Interieur ûntfâlde dat syn fergadertafel en de byhearrende stuollen mei inoar mear as 5.300 gûne koste hie. De opposysjepartij GrienLinks easke klearrichheid. Gietema neamde de krityk "ûnsinnich".
Carl Steffeck
Libben en wurk
Fan de fyftiger jierren ôf oan, wijde er him hieltyd mear oan lesjaan. Yn 1859 waard er perfester oan de Prusyske Akademy en yn 1880 waard er beneamd ta direkteur fan de keunstakademy fan Keningsbergen. ta syn meast ferneamde wurken dy't gjin bisten ta ûnderwerp hawwe hearre 'De Eksekúsje fan Robert Blum yn Brigittenau' en in rige sênes út de skiednis fan Prusen foar it Wilhelms-Gymnasium yn Königsberg.
Hy ferstoar hommels oan in beroerte en waard beïerdige op it Frânsk Tsjerkhof yn Berlyn.
Ypke Gietema
Yn 1992 gie Gietema ôf nei oanlieding fan de Grinzer Kredytbank-affêre. Yn datselde jier krige hy de Rotterdam-Maaskantpriis foar syn bydrage oan de arsjitektuer.
Nei syn ôfgean as wethâlder krige Gietema te kampen mei sykte. Letter hold hy him dwaande mei "it realisearber meitsjen fan foar de mienskip wichtige saken yn de romste sin fan it wurd en dat benammen yn gearhing mei foarjouwing en ynrjochting fan de iepenbiere romte". Yn 1996 wie hy sjueryfoarsitter fan de twajierlikse Omjouwingsarsjitektuerpriis.
Oer Gietema waard in 2007 troch Jasper Huizinga en Lotte Veltman de dokumintêre "Ypke" makke.
In funksje yn de lanlike polityk hat er, nei eigen sizzen, nea ha wold. "Lit my mar lekker kloaie yn de provinsje", wie syn biedwurd.
Jamie Grant
alt=|thumb|265x265px|Jamie Grant (2019) Jamie Grant (1986) is in Nederlânsk aktrise út Tilburch.
Jamie Grant studearre yn 2011 ôf oan de Toanielskoalle Maastricht. Sy hie al op jonge jierren nocht oan teater en die mei oan monolooch-wedstriid dy't sy ek wûn.
Yn 2009 spile Jamie de haadrol neist Hans Teeuwen yn de koarte film Gewoon Hans. Noch yn har stúdzje hie se in fêste gastrol yn de TROS-telefyzjerige 'Flikken Maastricht'. Yn itselde jier spile sy Sascha yn de NCRV-rige In therapie.
Keppeling om utens
Jamie Grant yn de IMDb
Friesburg
thumb|right|''Friesburg yn Nijeholtpea. De tekening is makke troch [[Jacob Stellingwerf yn 1722.]]
Karyske Poarte
De Karyske Poarte of Karastrjitte (Russysk: Карские Ворота; Karskieje Vorota) is in smelle seestrjitte yn de Noardlike Iissee dy't it súdlike eilân Joezjni fan Nova Sembla yn it noarden skiedet fan it eilân Vajgatsj foar de kust fan noardlik Europeesk Ruslân; de strjitte is de ferbining tusken de Barentssee yn it westen en de Karasee yn it easten. De Karyske Poart hat in minimale djipte fan 52 meter. It grutste part fan it jier is de strjitte beferzen.
Friesburg
De stins waard yn 1514 plondere en yn 1515 op Sint Antonius dei, 13 juny, yn de brân stutsen troch de minsken fan Gelre.
Sûnt wannear it gebou net mear bestiet is net wis, nei alle gedachten is dy al foar 1780 ôfbrutsen.
Nasjonaal Reaumuseum
thumb|right|200px|Borg Nienoord, ûnderdiel fan it museum It Nasjonaal Reaumuseum is oprjochte yn 1958 en is fêstige op it lânguod Nienoard yn De Like yn Grinslân. Ien fan de grûnlizzers is Freek Bischoff van Heemskerck.
Kolleksje
It museum jout in oersjoch fan de skiednis fan it reizjen mei reauwen yn Nederlân yn de foarbye 300 jier. It hat in grutte kolleksje rau, belsliden, tugen, sealen, ark, skilderijen, printen en klean. It museum seit sels in soarte Arke fan Noach wêze te wollen, dêr't fan elk type reau teminsten ien eksimplaar bewarre wurdt.
Mei syn mear as 300 stiks ridend reau hat dit museum de grutste kolleksje reau yn de wrâld. Jierliks ûntfangt it museum, dat yntinsyf gearwurket mei reaumusea yn Lissabon en Wenen, 15.000 oant 25.000 besikers.
In diel fan it museum sit yn it kastiel fan Nienoard. Hjir binne histoaryske foarwerpen samle dy't te krijen hawwe mei de skiednis fan it bûten. Yn 2007 kaam it reau fan Kastiel de Haar yn it besit fan it museum.
50-jierrich jubileum
Under de titel "Goud" waard it 50-jierrich bestaan fan it museum fierd.
Arkansas
Arkansas (Ingelsk: Arkansas; útspr.: ['ɑɹkənsɔ:], likernôch "ark'nsô"), offisjeel de Steat Arkansas (Ingelsk: State of Arkansas), is ien fan 'e fyftich steaten dy't mei-inoar de Feriene Steaten fan Amearika foarmje. Arkansas, byneamd de Natural State ("Natuersteat"), leit oan 'e westkant fan 'e rivier de Mississippy, en heart ta de regio fan it Amerikaanske Suden. De haadstêd is Little Rock, en dat is ek de grutste stêd fan 'e steat. Neffens in skatting út 2014 hie de Arkansas doe krapoan 3 miljoen ynwenners, wêrmei't it kwa befolkingsgrutte de 32e steat fan 'e Feriene Steaten is. Oangeande oerflak is Arkansas mei hast 138.000 km² de 29e steat. Arkansas is in fierhinne lanlik gebiet, dat bûten de Feriene Steaten benammen bekend stiet om it feit dat de eardere Amerikaanske presidint Bill Clinton der wei kaam.
Etymology
De namme 'Arkansas' is ôflaat fan 'e Frânske útspraak fan it wurd akakaze, dat yn it Kwapou, in Yndiaanske taal dy't yn Arkansas lânseigen wie, "lân fan it folk oan 'e ûnderrin fan 'e rivier" betsjut. It wurd soe ek út 'e (besibbe) taal fan 'e Sû (Sioux) kommen wêze kinne, dêr't it "folk fan de suderwyn" betsjut. Uteinlik komt 'Arkansas' fan deselde woartel as de namme fan 'e buorsteat Kansas. De útspraak fan Arkansas mei de stomme lêste s waard yn 1881 offisjeel fêstlein nei't der in mieningsferskil oer ûntstien wie tusken de beide doetiidske federale senators fan 'e steat, fan wa't ien de lêste s útsprutsen en de oare de lêste s stom hawwe woe.
Geografy
Arkansas hat in oerflak fan 137.733 km², wêrfan't 2,1% út wetter bestiet. De steat leit yn 'e Sintrale Tiidsône (UTC –6, simmertiid –5), en grinzget oan Louisiana yn it suden, de steat Mississippy yn it súdeasten, Tennessee yn it noardeasten, de steat Missoery yn it noarden, Oklahoma yn it westen en Teksas yn it uterste súdwesten. Yn it noardwesten dielt Arkansas krekt gjin grins mei Kansas. De eastgrins fan 'e steat wurdt foarme troch de rivier de Mississippy, behalven yn it uterste noardeasten, dêr't de saneamde Hakke fan Missoery by de Mississippy lâns nei it suden ta útstiket en de eastgrins fan Arkansas sadwaande gearfalt mei de rivier de St. Francis. De rest fan 'e steatsgrinzen bestiet fierhinne út rjochte linen.
Geologysk kin Arkansas rûchwei midstwa spjalten wurde, mei heuvels en lege bergen yn it noardwesten en leechlân yn is súdeasten. It berchlân omfiemet dielen fan it Ozark-plato, oan 'e grins mei Missoery, en fan it Ouachita-berchtme, oan 'e grins mei Oklahoma. It leechlân makket ûnderdiel út fan 'e alluviale flakte fan 'e rivier de Mississippy en beslacht û.m. de delta fan 'e rivier de Arkansas, dêr't dy yn 'e Mississippy útmûnet.
It heechste punt yn 'e steat is de Mount Magazine, op 839 m boppe seenivo yn it noardwesten, en it leechste punt is it wetteroerflak fan 'e rivier de Ouachita, oan 'e súdgrins mei Louisiana, mei in hichte fan 200 m boppe seenivo. De grutste, langste en wichtichste rivieren yn 'e steat binne de Mississippy en de Arkansas. Arkansas omfiemet gjin federale Yndianereservaten. Wol binne der ferskate nasjonale parken en oare beskerme gebieten yn 'e steat, wêrûnder it Nasjonaal Park Hot Springs en 52 steatsparken.
Skiednis
Foarôfgeande oan 'e kolonisaasje fan it gebiet waard Arkansas bewenne troch ferskate Yndiaanske folken, wêrûnder de Kwapou (Quapaw), Osadzje (Osage) en Keddo (Caddo). De earste Jeropeaan dy't it grûngebiet fan 'e lettere steat besocht, wie de Spaanske ûntdekkingsreizger Hernando de Soto, yn 1541. Yn 1673 waard Arkansas oandien troch de Frânsen Jacques Marquette en Louis Jolliet, en yn 1681 troch harren lânslju Robert la Salle en Henri de Tonti. Yn 1686 fêstige Tonti de Arkansas Post yn it gebiet, de earste Jeropeeske delsetting. Yn 'e iere achttjinde iuw setten har de earste kolonisten yn Arkansas nei wenjen, dat almeast pelsjagers en keaplju wiene.
Arkansas waard in ûnderdiel fan 'e ûnbidich grutte Frânske koloanje Louisiana, dy't him útstriek fan 'e Mississippydelta oant yn wat no Kanada is. It bleau yn Frânske hannen oant 1763, doe't de koloanje by de Frede fan Parys yn Spaanske hannen kaam. Dêrnei hearde it 37 jier ta de Spaanske koloanje Nij-Spanje (it lettere Meksiko), oant de Spanjerts it yn 1800 wer weromjaan moasten oan Frankryk. Napoleon lykwols, dy't it doe yn Parys foar it sizzen hie, koe fanwegen de Britske oppermacht op 'e wrâldseeën net folle mei it gebiet, dat yn 1803 ferkocht er de koloanje oan in oare fijân fan 'e Britten, de Feriene Steaten, by in transaksje dy't bekendstiet as de Louisiana-oankeap.
Yn 1819 waard Arkansas bestjoerlik fan 'e rest fan it eardere Louisiana losmakke troch de oprjochting fan it Arkansas-territoarium, dat oant 1824 ek hiel Oklahoma útsein de Oklahoma Panhandle omfieme, en dêrnei noch in brede stripe lân oan 'e westgrins dy't yn 1828 oerhevele waard nei it Yndiaanske Territoarium (it lettere Oklahoma). As ûnderdiel fan it Amerikaanske Suden koene der yn it nije territoarium slaven holden wurde, al skeelde it mar ien stim yn it Amerikaanske Hûs fan Offurdigen of de slavernij hie ôfskaft wurden yn it Arkansas-territoarium. Fral yn it leechlân fan it súdeastlike part fan it territoarium waarden slaven holden, mei't dêr in protte arbeidsyntinsive katoenplantaazjes wiene. Yn it noardwesten, dêr't gjin katoen groeie woe en de kolonisten harsels as gerniers en komelkers mar kwealk itende hâlde koene, kamen slaven suver net foar.
Begjin 1830-er jierren waard de oarspronklike Yndiaanske befolking út Arkansas wei deportearre nei it oangrinzgjende Yndiaanske Territoarium (Oklahoma). Dat proses waard yn 1833 folôge mei de deportaazje fan 'e Kwapou. Op 15 juny 1836 waard Arkansas as folweardige steat (de 25e) ta de Amerikaanske Uny talitten. It gebiet hie doe sa'n 60.000 ynwenners. Tsjin it útbrekken fan 'e Amerikaanske Boargeroarloch (1861-1865) wie dat oantal mear as fersânfâldige, oant likernôch 440.000 minsken, wêrûnder rom 111.000 negerslaven.
Under de Amerikaanske Boargeroarloch (1861-1865) wie Arkansas fan grut strategysk belang, mei't de steat de rivier de Mississippy behearske. Yn it begjin fan 'e oarloch fûnen der ferskate fjildslaggen plak yn it noardwestlike part fan Arkansas, lykas de Slach by Cane Hill, de Slach by Pea Ridge en de Slach by Prairie Grove. Yn 1862 klearre de Noardlike generaal Samuel Curtis him in paad troch eastlik Arkansas oant Helena, yn 'e delta fan 'e rivier de Arkansas. Yn 1863 foel de steatshaadstêd Little Rock yn Noardlike hannen, sadat it steatsregear yn ballingskip gean moast yn Hot Springs en noch letter yn Washington. De rest fan 'e oarloch fûn yn Arkansas in ferbittere guerrilja-oarloch tsjin 'e besetters plak, dy't sawol it plattelân as de stêden ferrinnewearre.
Nei't it Noarden úteinlik de oerwinning behelle hie, stie Arkansas trije jier lang ûnder federaal tafersjoch, foar't de steat yn juny 1868 wer yn 'e Uny opnommen waard. It regear fan 'e steat waard yn dy snuorje dominearre troch radikale Republikeinen út it Noarden (de saneamde carpetbaggers), wat late ta in jierrenlange opskuor en oanhâldend rasiaal geweld tsjin 'e swarten en tusken de Republikeinske steatsmilysje en de Ku Klux Klan. Yn 1874 waard Little Rock boppedat opskrikt troch de Brooks-Baxter-oarloch, in politike wrakseling tusken twa faksjes binnen de Republikeinske Partij dy't útmûne yn iepentlik geweld dat pas stoppe doe't presidint Ulysses S. Grant persoanlik yngriep.
Oan 'e ein fan 'e njoggentjinde iuw setten har almar mear ymmigranten yn Arkansas nei wenjen, wêrûnder Italjanen, Syriërs en Sinezen. Oan it begjin fan 'e tweintichste iuw kamen der ek in protte lju oer út Midden- en East-Jeropa, wêrûnder Dútsers en Slowaken. Yn 'e 1890-er jierren naam it Steatskongres, dat tsjin dy tiid wer stevich yn 'e hannen fan 'e Demokraten wie, ferskate konstitúsjonele amendeminten oan dy't it foar swarte en earme blanke manlju ûnmooglik makken om diel te nimmen oan ferkiezings, hoewol't se yn prinsipe wol it stimrjocht hiene. Sa waard om as kiezer registrearre te wurden û.m. it betingst ynfierd dat men lêze en skriuwe kinne moast (yn in tiid dat 25% fan 'e steatsbefolking analfabeet wie) en letter ek it betingst dat men in beskate mjitte oan belesting betelje moast. Pas nei't yn 1964 de federale Wet op de Boargerrjochten oannommen wie, in jier letter folge troch de Wet op it Stimrjocht, waarden dizze amendeminten oan 'e grûnwet fan Arkansas neatich ferklearre.
It ferset tsjin sokke diskriminearjende maatregels kaam mids tweintichste iuw ta utering yn 'e Amerikaanske Boargerrjochtebeweging. Nei't it Amerikaanske Heechgerjochtshôf yn 1954 it near lein hie op segregaasje yn it ûnderwiis, helle Arkansas it ynternasjonale nijs mei de saneamde Njoggen fan Little Rock. Dat wiene njoggen Afro-Amerikaanske skoalbern dy't yn 1957 as de earste swarte learlingen op in blanke middelbere skoalle komme soene. De Arkansaanske gûverneur Orval Faubus joech lykwols oan 'e Nasjonale Garde fan Arkansas befel harren de tagong ta de Central High School te ûntsizzen, wêrnei't de saak sa heech oprûn dat de Amerikaanske presidint Dwight Eisenhower 1.000 soldaten fan 'e Amerikaanske 101e Parasjutistedifyzje stjoere moast om 'e bern nei de skoalle ta te begelieden en harren tsjin 'e Arkansaanske steatstroepen te beskermjen. Dêrop besleat Faubus yn gearwurking mei it stedsbestjoer fan Little Rock om 'e skoallen yn 'e stêd foar de rest fan it skoaljier ticht te dwaan. Dat holp lykwols net, want tsjin it neijier fan 1959 wie it hiele skoalsysteem fan Arkansas desegregearre.
Bestjoer
Arkansas bestiet bestjoerlik út 75 countys. De steatshaadstêd, Little Rock, leit yn Pulaski County, yn 'e midden fan 'e steat. Krekt as alle Amerikaanske steaten wurdt Arkansas bestjoerd troch in steatsregear mei oan it haad de gûverneur. De wetjaande macht is yn 'e hannen fan it Steatskongres fan Arkansas, dat bestiet út 'e Steatssenaat mei 35 sitten en it Steatshûs fan Offurdigen mei 100 sitten. Yn 'e Amerikaanske Senaat wurdt Arkansas, lykas alle Amerikaanske steaten, fertsjintwurdige troch 2 senators. Yn it Amerikaanske Hûs fan Offurdigen hat Arkansas 4 sitten.
It politike lânskip fan Arkansas wurdt behearske troch de beide grutte Amerikaanske politike partijen, de Demokratyske Partij en de Republikeinske Partij. Tradisjoneel binne yn Arkansas de Demokraten fierút it sterkst, en ynternasjonaal stiet de steat der fral om bekend dat de (Demokratyske) eardere presidint Bill Clinton der wei komt. Sûnt likernôch 2000 lykje de Republikeinen (dy't tradisjoneel fral oanhing hiene yn it noardwestlike part fan 'e steat) yn Arkansas mear ynfloed te krijen.
Ekonomy
Yn 2010 bedroech it bruto steatsprodukt per haad fan 'e befolking yn Arkansas $36.027. Yn april 2013 lei de wurkleasheid op 7,5%. Foarhinne line de ekonomy fan Arkansas benammen op 'e lânbou, en hoewol't dy tsjintwurdich noch mar wurkgelegenheid biedt oan 3% fan 'e beropsbefolking, is it noch altyd in wichtige sektor. Arkansas produsearret û.m. hinne- en kalkoenefleis, aaien, sojabeane, sorgum, kowefleis, katoen, rys, bargefleis en suvelprodukten. De steat is de grutste produsint fan rys en kalkoenen yn 'e Feriene Steaten, en stiet yn 'e top 3 oangeande katoen en kweekte fisk.
Op it mêd fan 'e yndustry produsearret Arkansas benammen itensprodukten, elektryske apparatuer, metaalprodukten, masinery en papier. Yn Arkansas fynt ek mynbou plak, wêrby't dold wurdt nei ierdgas, ierdoalje, broom, fanadium en foarhinne ek bauksyt. Ek wurdt yn it westen en súdwesten fan 'e steat wol oan boskbou dien. Sûnt de 1970-er jierren is fierders it toerisme in wichtige boarne fan ynkomsten wurden. Arkansas profilearret him mei de skientme fan 'e natoer (dêrfandinne de bynamme the Natural State), en fierders lûkt ek de William Jefferson Clinton Presidinsjele Bibleteek, yn Little Rock, dêr't alle argiven fan it regear fan presidint Bill Clinton opslein lizze, in protte besikers.
Demografy
Neffens in offisjele rûzing troch it Amerikaanske Folkstellingsburo (op grûn fan gegevens fan 'e Amerikaanske folkstelling fan 2010) hie Arkansas yn 2014 goed 2.966.000 ynwenners, wat in groei fan 1,7% is yn ferhâlding ta de stân fan saken yn 2010. De befolkingstichtens wie yn 2014 21,8 minsken de km². De grutste stêd fan 'e steat is de haadstêd Little Rock, mei 198.000 ynwenners yn 2014. Oare gruttere stêden binne: Fort Smith (88.000), Fayetteville (81.000) en North Little Rock (66.000). Jonesboro (70.000) is it grutste plak yn eastlik Arkansas, en Pine Bluff (49.000) is it grutste plak yn it súdeasten.
Etnisiteit
Neffens gegevens fan 'e Amerikaanske folkstelling fan 2010 wie de etnyske opbou fan 'e Arkansaanske befolking doe sa: 74,2% blanken; 15,6% swarten; 6,6% Latino's; 1,3% Aziaten; 0,9% Yndianen; 0,2% Polyneziërs, Melaneziërs en Mikroneziërs; 2,5% oaren of fan mingd etnysk komôf. Blanke Arkansanen binne sterk oerfertsjintwurdige yn it noardwestlike part fan 'e steat, wylst swarten benammen konsintrearre binne yn it suden en easten fan Arkansas.
De blanken binne fierhinne fan Britske en Middenjeropeeske orizjine, mei as grutste oarsprongsgroepen Ieren (15,5% fan 'e totale Arkansaanske befolking), Dútsers (11,5%), Angelsaksyske Amerikanen (11,0%), Ingelsen (10,1%), Frânsen (2,1%), Skotten (1,7%), Nederlanners (1,7%), Italjanen (1,6%) en Ulstersen (1,4%). Dêrby moat oantekene wurde dat it hjir giet om persintaazjes dy't basearre binne op selsidentifikaasje yn in enkête, en dat it by de 'Ieren' yn Arkansas foar it oergrutte part eins ek om Ulstersen (oftewol Noardierske protestanten) gie.
Arkansas omfiemet gjin federaal erkende Yndianestammen, noch binne der yn Arkansas stammen mei inkeld erkenning op steatsnivo.
Taal
De offisjele taal fan Arkansas is it Ingelsk, dat neffens in offisjele enkête út 'e jierren 2006-2008 doe foar 93,8% fan 'e steatsbefolking de memmetaal wie. Op it twadde plak kaam it Spaansk, dat troch 4,5% fan 'e Arkansanen as memmetaal sprutsen waard, wylst 0,7% fan 'e befolking in oare Yndo-Jeropeeske taal spriek. Fierders spriek 0,8% in Aziatyske taal en 0,2% in oare taal.
Godstsjinst
Op it mêd fan godstsjinst bestie yn 2010 56,1% fan 'e befolking fan Arkansas út kristenen. De steat heart ta de saneamde Amerikaanske Bibelgurdle (Bible Belt), dêr't troch in grut part fan 'e befolking fûnemintalistyske foarmen fan it protestantisme beliden wurde. De grutste protestantske denominaasje yn Arkansas wie yn 2010 de Súdlike Baptistekonvinsje, mei rom 661.000 leden, folge troch de Feriene Metodistyske Tsjerke mei krapoan 159.000 leden. Yn totaal meitsje protestanten 52,0% fan 'e steatsbefolking út. De Roomsk-Katolike Tsjerke hie yn 2010 yn Arkansas 123.000 leden (oftewol 4,1% fan 'e befolking. De restearjende 43,9% fan 'e befolking bestiet út ateïsten, agnosten, boedisten, heidens, wikka-oanhingers, hindoes en moslims.
Klimaat
Arkansas hat in fochtich subtropysk klimaat, dat yn it heuvelige noarden fan 'e steat tsjin in fochtich lânklimaat oan sit. Hoewol't de steat net oan 'e Golf fan Meksiko leit, is dy see dochs noch tichtby genôch om in sterke en timperjende ynfloed op it waar te hawwen. Oer it algemien hat Arkansas sadwaande hjitte, neare simmers en kâlde, justjes drûgere winters. Yn Little Rock, yn 'e midden fan 'e steat, kin men yn july oerdeis rekkenje op temperatueren fan likernôch 34 °C, en yn jannewaris fan ûngefear 11 °C, wylst Siloam Springs, yn it bercheftige noardwesten, yn july temperatueren hat fan om-ende-by de 32 °C, en yn jannewaris fan likernôch 7 °C. Yn Little Rock hat men winterdeis soms nachtfroast, wylst it yn Siloam Springs yn jannewaris nachts yn trochsneed –5 °C friest. Rekôrtemperatueren yn Arkansas wiene 49 °C, op 10 augustus 1936 yn Ozark, en –34 °C op 13 febrewaris 1905 te Gravette.
Delslachhoemannichten rinne yn Arkansas útinoar fan 1.000 oant 1.500 mm; snie falt der net faak, mar folle faker yn it noardwesten as yn 'e rest fan 'e steat. Arkansas stiet bekend om ekstreem waar en in protte stoarmen. Tonger en wjerljocht, swiere hagelbuien en izel binne der frij normaal. Swierwaar komt yn trochsneed op 60 dagen yn 't jier foar. Arkansas leit midden yn it gebiet dat bekenstiet as Tornado Alley, en hat sadwaande guon fan 'e swierste en meast destruktive tornado's fan 'e Feriene Steaten. Hoewol't it fier genôch fan 'e kust ôf leit dat it feilich is foar orkanen, kriget Arkansas geregeldwei de restanten fan tropyske stoarmen oer him hinne, dy't der faak in ûnbidige protte reinwetter yn koarte tiid falle litte kinne.
Wasco County (Oregon)
thumb|260px|Mount Adams yn Washington sjoen út Wasco County wei thumb|260px|In loftfoto fan de county thumb|In âlde nôtsilo oan de Fifteenmile Creek by it plakje Boyd Wasco County is in county yn it noarden fan de Amerikaanske steat Oregon en is ien fan de 36 countys fan dy steat. Neffens de folkstelling fan 2020 hie de county 25.213 ynwenners. Haadstêd en de grutste stêd is The Dalles. De county wurdt yn it noarde begrinzge troch de rivier de Kolumbia, dy't de grins foarmet mei de steat Washington. De namme fan de county komt fan de yndiaanske stamme fan de Wasko.
Geografy
Wasco County leit yn it noarden fan Oregon eastlik fan it Cascadesbechtme, dy't as in reinskaad funksjonearret en Wasco County dêrmei in drûch lânklimaat hat. De county hat in oerflak fan likernôch 6.200 km² mei 36 km² wetter. De county wurdt yn it noarden troch de rivier de Kolumbia begrinzge oan Klickitat County yn Washington, yn it easten oan Sherman County en Gilliam County, yn it súdeasten oan Wheeler County, yn it suden oan Jefferson County, yn it súdwesten oan Marion County en yn it westen oan Clackamas County en Hood River County. Yn de county leit it Mount Hood National Forest.
Skiednis
Celilo Falls oan de Kolumbia is foar likernôch 10.000 jier in hannelsplak fan yndiaanske stammen lykas de Wasko, Pajût en Warm Springs. Frânsk-Kanadeeske pelshannelers kamen yn de iere njoggentjinde iuw yn de kontreien en neamden de wetterfallen yn de Kolumbia Les Grandes Dalles de la Columbia (de grutte wetterfallen fan de Kolumbia), dêr't de stêd The Dalles dus nei neamd waard. The Dalles tsjinne ynearsten as in tuskenstop oan de Oregon Trail nei de delling fan de Willamette yn it westen fan Oregon. De Kolumbia wie troch de streamfersnellings dêre tige dreech om fierder oer te reizgjen, dus waard yn 1845 mei de bou fan it Barlowpaad troch de Cascades hinne. Troch de Donation Land Claim Act fan 1850 setten der in soad pioniers harren nei wenjen yn de county. Yn de folgjende jierren waard Wasco County in wichtich ferkearsmulpunt oer wetter en oer lân.