cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Star Wars: Episode V – The Empire Strikes Back
Senario
Fan 28 novimber oant 2 desimber 1977 wiene Lucas en Brackett yn konklaaf. Lucas hie de wichtichste ideeën foar de ferfolchfilm al yn gedachten, mar wist net krekt hoe't er dy oaninoar riuwe moast. Hy stelde him in plot foar mei trije ferhaallinen, ferdield oer 60 sênes, 100 bledsiden en 2 oeren spyldoer. Nije eleminten wiene û.m. de planeet Kashyyyk, de thúswrâld fan 'e Wookiees (dy't de film net helle), de keizer, in gokker út it ferline fan Han Solo, de ferlerne twillingsuster fan Luke Skywalker (waard bewarre foar it trêde diel) en in lyts wiis wêzentsje dat earst Minch hiet, mar letter Yoda kaam te hjitten. Om dyselde tiid hinne kaam filmprodusint Gary Kurtz op 'e lapen mei de titel The Empire Strikes Back. Neffens him moast in titel as Star Wars II foarkomd wurde om't films mei "II" of "2" yn 'e titel (neffens him) sjoen wurde as minderwurdich.
Bracket foltôge de earste ferzje fan it senario yn febrewaris 1978. Dêryn wiene sokke út 'e úteinlike film werom te kennen eleminten opnommen as in stêd yn 'e wolkens, in efterfolging troch in asteroïdefjild, in fokus op 'e trijehoeksferhâlding tusken Luke, Han Solo en prinsesse Leia, in fjildslach op in iisplaneet, Leia yn 'e rol fan 'e jonkfrou yn need en in klimaktysk duël tusken Luke en Darth Vader. Luke waard lykwols besocht troch de geasten fan Obi-Wan Kenobi en syn heit Anakin, wylst Vader in selsstannich personaazje wie. Fierders waard yn dizze ferzje fan it senario bekendmakke dat Luke in twillingsuster hie dy't net Leia wie, wylst Lando in kloan út 'e Kloane-oarloggen wie en Han op in kweeste gie om 'e help fan syn machtige styfheit foar it Rebelleferbûn te winnen. Lucas makke in lange list fan oantekenings oer dingen dy't oars moasten en besocht doe kontakt op te nimmen mei Brackett, mar hja wie ûnderwilens opnommen yn in sikehûs, dêr't se palliative soarch ûntfong foar't se in pear wiken letter, op 18 maart 1978 oan kanker ferstoar.
Omreden fan it strakke skema dat er himsels oplein hie, koe George Lucas doe net oars as eigenhandich it senario omwurkje. Hy foltôge in hânskreaune twadde ferzje op 1 april. Yn Lucas syn ferzje waard Luke syn twillingsuster as in nij personaazje opfierd dat in selde soarte ûntwikkeling trochmakket as Luke; Vader is benaud foar de keizer en makket plannen om him ûnder fuotten te heljen; Yoda kriget syn karakteristike eksintrike spraakpatroan; en preemjejagers, ûnder wa Boba Fett, wurde efter Han en Leia oan stjoerd. Hoewol't de hânskreaune ferzje fan Lucas syn skript de ferrassing befettet dat Vader Luke syn heit is, mist dy ûntwikkeling út 'e úttypte ferzje fan datselde skript. Lucas sei letter dat er dat mei sin dien hie om't er bang wie dat dy grutte ferrassing útlekke soe, en dat woed er út noch yn net.
Yn juny 1978 hierde Lucas Lawrence Kasdan yn, dy't yndruk op him makke hie mei syn wurk oan Indiana Jones and the Raiders of the Lost Ark (1981), om it senario fierder út te wurkjen. Kershner waard ek by de besprekkings dêroer belutsen. Kasdan foltôge de trêde ferzje yn begjin augustus en nei fierdere op- en oanmerkings fan Lucas levere er de fjirde ferzje op 24 oktober yn. In fyfde ferzje, mei lytse oanpassings en de yntroduksje fan 'e troch Kershner betochte Ugnaughts (dêr't Lucas net wei fan wie om't er harren as slaven seach), waard yn febrewaris 1979 definityf.
Hoewol't in diel fan Bracket har ideeën yn it skript bleaune, lykas de training dy't Luke op Dagobah ûndergiet, wie tsjin dy tiid al har dialooch en karakterisearring fan 'e personaazjes fuortskrast. Eins wie it senario it wurk fan Kasdan en Lucas, mar Lucas hie Brackett graach lije mocht en lobbyde by it Writers Guild of America, it Amerikaanske fakbûn fan senarioskriuwers dat sizzenskip oer sokke dingen hat, om har en Kasdan op 'e ôftiteling as senaristen neame te meien. Teffens kearde er oan har djipdrôven in grutter salaris út as de $50.000 dêr't er kontraktueel ta ferplichte wie.
Produksje
Star Wars: Episode V – The Empire Strikes Back waard regissearre troch Irvin Kershner nei in senario dat formeel op namme kaam fan Leigh Brackett en Lawrence Kasdan op basis fan ideeën fan George Lucas. As produsint wie Gary Kurtz by it projekt belutsen foar de filmstudio Lucasfilm. George Lucas hie yn 'e funksje fan útfierend produsint it tafersjoch oer de hiele produksje. Foar de film wie in budget beskikber fan $30,5 miljoen, dat fierhinne finansierd waard troch 20th Century Fox. De kamerarezjy wie yn 'e hannen fan Peter Suschitzky, en de filmmuzyk waard fersoarge troch John Williams.
Opnamen
De opnamen foar Star Wars: Episode V – The Empire Strikes Back setten op 5 maart 1979 útein. De binnendoarsênes waarden, krekt as by it foargeande diel, filme yn 'e Elstree Studios yn Hertfordshire, ûnder de reek fan Londen. De sênes op 'e iisplaneet Hoth waarden op lokaasje yn Noarwegen opnommen, op Hardangerjøkulen, in gletsjer yn 'e neite fan it doarp Finse. Dêr hearsken op dat stuit temperatueren fan –32 oant –39 °C, wylst de leden fan 'e filmcrew alve oeren deis bûtendoar oan it wurk wiene.
By it opnimmen fan 'e sêne wêryn't Han Solo yn karbonyt beferzen wurdt, waard gebrûk makke fan wolken steam om te fertsjustermoanjen dat de filmset eins mar foar in part ôf wie. De temperatuer yn 'e studio klom op ta 32 °C, en Peter Mayhew, dy't de rol fan Chewbacca spile yn in tsjûk wollen pak, waard op in stuit net goed doe't er befongen rekke troch de hjittens. Mark Hamill, dy't Luke Skywalker spile, ferwûne syn hân doe't er by in sêne in stuntsprong dwaan moast. Neitiid wied er ferskate dagen út 'e running. David Prowse, dy't de rol fan Darth Vader spile, krige oare tekst om op te sizzen yn it plak fan syn útbringen dat Vader Luke syn heit wie, om't de filmmakkers bang wiene dat dy opsjenjaande ûntwikkeling oars gau útlekke soe. Om't Prowse syn dialooch yn 'e postproduksje dochs neisyngronisearre waard mei de stim fan James Earl Jones, smiet it feroarjen fan Prowse syn tekst fierders gjin swierrichheden op.
Distribúsje
De distribúsje fan Star Wars: Episode V – The Empire Strikes Back waard fersoarge troch 20th Century Fox. De film gie op 6 maaie 1980 yn Londen yn premiêre, folge troch in Amerikaanske premiêre yn Washington, D.C. op 17 maaie. De film iepene dêrnei op 20 maaie yn 'e Britske en op 21 maaie yn 'e Amerikaanske bioskopen. It byhearrende soundtrackalbum ferskynde op 16 maaie by platemaatskippij RSO Records.
Star Wars: Episode V – The Empire Strikes Back waard yn 1985 útbrocht as VHS-keapfideo. Yn 1997 brocht George Lucas de trije dielen fan 'e oarspronklike Star Wars-trilogy yn remastere foarm op 'e nij yn 'e bioskoop. Dêrfoar waard mei moderne special effects berikt wat yn 1980 ûnmooglik wie. Foar The Empire Strikes Back betsjutte dat û.m. dat de wampa yn 'e iepeningssekwinsje no ta fuotten út yn byld brocht waard. Dy ferzje fan The Empire Strikes Back stiet bekend as de special edition. De film ferskynde yn 2004 foar it earst op dvd, yn in boxset mei Star Wars: Episode IV – A New Hope en Star Wars: Episode VI – Return of the Jedi. Yn 2011 kaam The Empire Strikes Back foar it earst út op blu-ray, ek wer yn 'e mande mei de oare dielen fan 'e trilogy.
Untfangst
Fan 'e filmkritisy krige Star Wars: Episode V – The Empire Strikes Back mingde resinsjes, mei't in diel fan harren net fuortendaliks waarm rûn foar de dûnkerder toan en de mear folwoeksen tematyk fan 'e film yn ferhâlding ta it lichthertige Star Wars: Episode IV – A New Hope. In protte fans fan 'e earste film wiene ek net entûsjast oer de feroaring fan toan en de ferskate ûnferwachtse draaien yn it ferhaal, yn 't bysûnder dat Leia foar Han keas boppe Luke en it oan it ljocht bringen fan it feit dat Darth Vader Luke syn heit wie.
Joy Gould Boyum, dy't foar The Wall Street Journal skreau, fûn it "absurd" om dramatyk ta te foegjen oan Star Wars, mei't dat de filmsearje neffens har fan syn ûnskuld berôve. Judith Martin fan The Washington Post neamde Star Wars: Episode V – The Empire Strikes Back in "goede pulpfilm", dêr't men inkeld flechtich fan genietsje koe om't it ferhaal net op himsels stean koe. Vincent Canby fan The New York Times fûn Star Wars: Episode V – The Empire Strikes Back yn ferhâlding ta syn foargonger in mear meganyske, minder spannende ûnderfining, mei in saaie, ûnynteressante cast. Sels de brike setten fan 'e robots C-3PO en R2-D2 wiene neffens him net frij fan 'e wet fan 'e minderjende mearopbringsten, mar Yoda fûn er in súkses, salang't dat personaazje mar sparsum ynset waard.
Yn The Washington Post skreau Gary Arnold dat er de dûnkere ûnderstreamings en gruttere ferhaalopbou krekt ynterssant fûn, om't sa mear ferhaallinen ferkend wurde koene. Gerald Clarke, fan it tydskrift Time, fûn Star Wars: Episode V – The Empire Strikes Back op ferskate manearen better as Star Wars: Episode IV – A New Hope, wêrûnder op fisueel en artistyk mêd. De ein fan 'e film omskreau er lykwols as "net botte befredigjend", en hy koe it ferhaal út en troch mar dreech folgje om't er ynformaasje miste yn 'e rimpen foarúthastigjende plot. Yn 'e Los Angeles Times omskreau Charles Champlin de iepen ein fan 'e film as in fernimstige cliffhanger.
Wat de cast oanbelange, hie Champlin lof foar Mark Hamill ("jeugdich ûnskuldich") en Carrie Fisher ("ûnôfhinklik"). Janet Maslin fan The New York Times hie in protte krityk op it personaazje fan Lando Calrissian, dy't se "oerdreaun glysterich, ûnbetrouber en fol sittend mei kletspraat" neamde. Yn 'e Chicago Tribune skreau Gene Siskel dat de net-minsklike personaazjes, de robots en Chewbacca ynbegrepen, de ynnimlikste wêzens yn 'e filmsearje bleaune, mei as ûnbekreaud hichtepunt de yntroduksje fan Yoda.
Yn lettere jierren bettere de wurdearring fan 'e kritisy foar Star Wars: Episode V – The Empire Strikes Back oansjenlik op. De film waard re-evaluëarre, en wurdt no rûnom beskôge as ien fan 'e bêste films dy't ea makke binne. Yn in ranglist fan bêste films fan The Hollywood Reporter, út 2014, waard de film it 32e plak takend. Yn 2010 waard Star Wars: Episode V – The Empire Strikes Back troch de Library of Congress foar preservearring foar de ivichheid opnommen yn it National Film Registry omreden fan kulturele, histoaryske en/of estetyske wearde.
Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hat Star Wars: Episode V – The Empire Strikes Back in tige heech goedkarringspersintaazje fan 94%, basearre op 105 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: "Mei't [de film] dûnker, sinister, mar úteinlik sels noch oangripender is as A New Hope, ferget The Empire Strikes Back de ferwachtings fan it publyk en fiert dêrby de searje nei in emosjoneel hichtepunt." Op Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, behellet Star Wars: Episode V – The Empire Strikes Back in goedkarringspersintaazje fan 82%, basearre op 25 resinsjes.
Opbringst
Star Wars: Episode V – The Empire Strikes Back brocht yn 'e bioskopen yn 'e Feriene Steaten en Kanada $292,8 miljoen op, en yn alle oare lannen en territoaria $190,7 miljoen. Wrâldwiid kaam de opbringst dêrmei út op $483,4 miljoen. Dêrmei wie Star Wars: Episode V – The Empire Strikes Back de meast opbringende film fan 1980. Lettere re-releases yn 'e bioskoop brochten nochris $55 miljoen op, sadat de totale opbringst útkaam op $538,4 miljoen. Ofset tsjin it budget fan $30,5 miljoen betsjut dat in winst fan $507,9 miljoen, hoewol't dêr de marketingkosten noch wol ôf moatte. Yn 'e bioskopen yn Noard-Amearika ûnderfûn Star Wars: Episode V – The Empire Strikes Back konkurrinsje fan û.o. de aksjekomeedzje Smokey and the Bandit II.
Prizen
Yn 1981 waard Star Wars: Episode V – The Empire Strikes Back nominearre foar 4 Oscars, wêrûnder de prizen yn 'e kategoryen bêste orizjinele filmmuzyk en bêste artdirection. De film wûn de Oscar foar bêste lûdsmixing en de Spesjale Prestaasje-Oscar foar bêste fisuele effekten. Itselde jiers waard de film by de Golden Globes nominearre foar de priis yn 'e kategory bêste orizjinele filmmuzyk (mar wûn dy net).
By de BAFTA's, de wichtichste Britske filmprizen, waard Star Wars: Episode V – The Empire Strikes Back nominearre yn trije kategoryen, wêrûnder bêste lûd en bêste produksje-ûntwerp. De film wûn de BAFTA foar bêste filmmuzyk. Star Wars: Episode V – The Empire Strikes Back wûn ek 2 Grammy Awards, foar bêste ynstrumintele komposysje en bêste soundtrack foar fisuele media, 4 Saturn Awards, foar bêste science fiction-film, bêste regisseur, bêste akteur (Mark Hamill) en bêste special effects, de Hugo Award foar bêste dramatyske presintaasje (lange foarm) en de People's Choice Award foar favorite film.
Auke Adema
Auke Adema (Frjentsjer, 4 oktober 1907 – Berltsum, 31 maart 1976) wie in Frysk rider.
Adema wûn de 6e Alvestêdetocht op 30 jannewaris 1940. Dizze oerwinning moast hy lykwols diele mei Durk van der Duim, Cor Jongert, Piet Keijzer en Sjouke Westra, omdat se mei syn fiven tagelyk oer de streek kamen. De fiif riders hienen yn Dokkum ôfpraat mei-inoar finisje te sillen, in ôfspraak dy’t letter bekend bleaun as it Pakt fan Dokkum. Op 6 febrewaris 1941 wûn Adema de 7e Alvestêdetocht, dit kear allinnich.
Eeltsje Boates Folkertsma
Eeltsje Boates Folkertsma (13 novimber 1893, Ferwert – 1 jannewaris 1968, Frjentsjer) wie in Frysk skriuwer en ûnderwizer.
Jongfriezen
Eeltsje Boates Folkertsma kaam út in grifformeard fermidden, dêr’t Abraham Kuyper yn hege eare holden waard. Hy waard oplaat foar ûnderwizer oan de kweekskoalle yn Dokkum en waard ûnderwizer yn Drachten en op De Gaastmar. Al gau krige er niget oan it Frysk. Hy waard doe fral beynfloede fan Douwe Kalma. Doe’t Kalma de Jongfriezen yn 1915 oprjochte waard Folkertsma skriuwer. Dochs it die bliken dat de karakters fan Kalma en Folkertsma tige ferskilden. Kalma wie frijsinnich en Folkertsma string kalvinistysk. Yn 1920 gienen se dan ek útinoar. Folkertsma sei de skoalle op en libbe yn Ljouwert as publisist. It wie gjin fetpot, mar Folkertsma koe der as frijfeint fan bestean.
Baffinbaai
thumb|right|250px|Baffinbaai tusken de [[Atlantyske Oseaan en de Noardlike Iissee]] 250px|thumb|In iisberch in de Baffinbaai De Baffinbaai (Ingelsk: Baffin Bay, Frânsk: Baie de Baffin) is in see tusken de Atlantyske Oseaan en de Noardlike Iissee. Hy is fan noard oant súd 1130 kilometer breed. De see is it meastepart fan it jier net befarber troch it grutte tal iisbergen.
De Baffinbaai wurdt begrinze troch it Baffineilân yn it westen, Grienlân yn it easten, en it Ellesmere yn it noarden. De Davis Strjitte foarmet de ferbining mei de Atlantyske Oseaan en mei de Noardlike Iissee binne der betreklik smelle seestrjitten. Dizze binne lykwols it hiele jier beferzen.
Eeltsje Boates Folkertsma
Opfetting oer it Frysk
Folkertsma waard bot beynfloede troch wat yn de Nederlânske literatuer de Tachtigers neamd wurdt. Dêrtroch is it wurk fan Folkertsma foar de hjoeddeiske lêzer net maklik te lêzen. Hy woe foaral it Frysk ferheffe ta in kultuertaal. Dat die er as romantikus, realisme en troch syn leauwe. Folkertsma syn oertsjûging wie, dat as it Frysk gjin literêre foarm hie, de taal ferdwine soe.
Baffinbaai
De Britske ûntdekker John Davis wie yn 1585 de earste Jeuropeaan dy't de baai befearn hat. De baai is lykwols neamd nei William Baffin, dy't yn 1616 de baai trochkruse. Baffinbaai wie yn 1933 it episintrum fan in ierdskodding fan 7.3 op de Skaal fan Richter
Eeltsje Boates Folkertsma
Blêden
Yn 1920 begûn er mei it ienmans tydskrift Tsjûgenis. Doe fûn er oansluting by it Kristlik Frysk Selskip. Hy hat meiwurke oan Yn ús eigen tael en waard yn 1928 redakteur fan De Stim fan Fryslân. Yn 1945 waard hy lid fan kommisje fan redaksje fan it Frysk Deiblêd. 1949 waard er ek redakteur fan it literêr blêd De Tsjerne. Dêrneist skreau er yn mear blêden. Folkertsma syn wurk is dêrtroch tige ferspraat rekke.
Lincolnsee
thumb|250px|De Lincolnsee benoarden [[Grienlân]] De Lincolnsee (Ingelsk: Lincoln Sea) is part fan de Noardlike Iissee; de see leit benoarden Grienlân. De Nares Strjitte, de meast noardlike útrinner fan de Baffinbaai komt út yn de Lincolnsee. It iis op de Lincolnsee heart mei trochstrings 15 meter ta it dikste seeiis op ierde, dat oan de see lizze gjin havens.
Willem George Frederik Jansen
Willem George Frederik Jansen (Harns, 25 desimber 1871 - Haarlim, 21 juny 1949) wie in Frysk keunstskilder.
Lincolnsee
De see is neamd nei Robert Todd Lincoln, eartiids Amerikaansk minister fan Definsje en de soan fan Abraham Lincoln, dy't oan Adolphus W. Greely syn poalekspedysje fan 1881-1884 nei de Lady Franklinbaai meidie.
Eeltsje Boates Folkertsma
Blêden
Folkertsma krige út it fermidden fan it KFS ek wer nije maten. Fedde Schurer, Ulbe van Houten en Inne de Jong fielden harren ynspirearre troch it wurk fan Folkertsma.
Baffinbaai
Natoer
Der libje sa'n 120,000 Belugas yn Baffinbaai, dy't lytse fisk en skaaldieren ite. Hja binne gefaarlik om fan it iis ynsletten te reitsjen en hawwe ek te krijen mei oare bedrigings fan it miljeu.
Eeltsje Boates Folkertsma
De Fryske beweging.
Yn 1924 waard Folkertsma de lieder fan it Kristlik Frysk Selskip. Sa spile er ek mei yn de hiele Fryske beweging. By alles wat der tusken de beide Wrâldkrigen yn dat ferbân oprjochte is hat Folkertsma mei oan ‘e widze stien.
Yn 1940 die it rillegau bliken dat de Dútsers, wêrûnder Eastfriezen, belangstelling hienen foar de Fryske beweging. Om nazifikaasje fan de beweging tsjin te gean, waard 31 july 1940 in trijemanskip yn ‘t libben roppen fan Ds. Jacob Jetses Kalma foar it Selskip foar Fryske Taal en Skriftekennisse, Folkertsma foar it Kristlik Frysk Selskip en Rintsje Pieters Sybesma út de mear nasjonaal-sosjalistyske streaming. Dy foarm fan kollaboraasje waard opset as beskerming tsjin slimmere nasjonaal-sosjalistyske ynfloed.
Jannewaris 1941 krigen Kalma en Folkertsma lykwols spul mei Sybesma, en besletten as twamanskip fierder te gien. Hja koenen sa lykwols de waaksende ynfloed fan de Dútsers net keare. Yn 1942 krigen de Fryske net-Dútskgesinde blêden gjin papier en oare fasiliteiten mear. It twamanskip is doe noch in jier fierder gien mei it útlizzen fan in paad foar nei de oarloch. Ein 1943 waard het twamanskip troch beide opheft.
Striidboun Fryslân frij
Folkertsma wie yn 1948 mei Albertus Martein Sustring de oprjochter fan it Striidboun Fryslân Frij. It bûn soe tritich jier bestean bliuwe.
Bibeloersetting
Om 1920 hinne besleaten it Kristlik Frysk Selskip en it Nederlânsk Bibelgenoatskip dat der in Fryske oersetting fan de Bibel komme soe. De opdracht dêrfoar krige dr. G.A. Wumkes. Guon fûnen Wumkes syn Frysk oan de minne kant en dêrom waard Folkertsma beneamd om tafersjoch op it goede Frysk te hâlden. Dit hat der ta laat dat Folkertsma eins de einredakteur waard. Yn 1933 kaam it Nije Testamint ree en it Alde Testamint wie yn 1943 klear. Folkertsma hie sels in oersetting makke fan de Heidelberger Kategismus. Op 29 oktober 1943 is de nije oersetting oan it Fryske folk oanbean.
Oplieder
Yn 1925 waard Algemiene Fryske Underrjocht Kommisje (AFUK) oprjochte. Ien fan de taken fan de AFUK is it ûnderwizen yn it Frysk. Folkertsma waard al gau oanlutsen as begelieder. In protte Friezen binne sa fan Folkertsma yn ‘e knepen fan it Frysk op ‘e hichte brocht.
Yn 1945 waard de Fryske akte ynsteld. Dêr wie Folkertsma fan it begjin ôf as dosint oan ferbûn.
Gysbert Japicxpriis
Yn 1959 waard Folkertsma foar syn boek Eachweiding, ferskynd yn 1950, de Gysbert Japicxpriis takend troch Deputearre Steaten. Folkertsma hat dy priis wegere. As motyf joech er op dat dit boek te min omtinken krige hie.
De lêste jierren fan Folkertsma hawwe net lokkich west. Syn geast waard dizich. Hy waard oerbrocht nei it psychiatrysk sikehûs yn Frjentsjer, dêr’t er yn 1968 ek ferstoarn is.
Willem George Frederik Jansen
Willem Jansen waard berne yn Harns en folge in oplieding foar masinist en wurke by it spoar yn Tilburch. Letter studearre er oan de keunstnijverheidsskoalle yn Haarlim en wurke as dekoraasjeskilder yn Amsterdam. Hy makke as dekoraasjeskilder ek souderskilderingen in Ljouwert. Hy hat dêrnei wurke by ferskate ierdewurkfabriken. Hy hat foar syn wurk in soad prizen krige. Yn 1898 boaske hy mei Hillegonda Zijlstra en wenne tusken 1903 en 1908 yn De Haach en Amsterdam (nei 1906). Yn 1908 sette er him ta wensjen yn Blaricum. It wetter is op in soad fan syn ympresjonistyske wurken te sjen. Hy skildere ek in soad lânskippen mei kij en hynders, stedsgesichten en strângesichten mei skulpefiskers, alles yn de styl fan de Haachske Skoalle.
Lincolnsee
It iennichste bewenning op de kusten fan de Lincolnsee is yn Alert op Ellismere, it meast noardlike stasjon fan Kanada.
Willem George Frederik Jansen
Wurk fan him is te sjen yn it Suderseemuseum, it Harnzer Ierdewurkmuseum en yn it Singermuseum yn Laren.
Publikaasjes
H.P. Ter Avest: W.G.F. Jansen 1871 - 1949 : schilder van de losse toets. Swol, Waanders, 2010. ISBN 9789040077050
List fan planetoïden 23001-24000
Dit is in list fan planetoïden 23001-24000.
Wite See
De Wite See (Russysk: Белое море, Beloje More) is in rânesee fan de Barentssee yn de Noardlike Iissee mei in oerflakte fan 90.000 km², dy't omsletten wurdt troch Ruslân. De tagong nei de Barentssee leit tusken de skiereilannen Kola (dat part fan Laplân is) yn it westen en Kanin yn it easten.
Klaas Norel
Klaas Norel, gewoanwei oantsjutten as K. Norel (Harns, 9 novimber 1899 – Baarn, 4 maaie 1971) wie in skriuwer fan benammen berneliteratuer en fersetsman yn de Twadde Wrâldoarloch.
Wite See
Geografy
De Wite See hat trije grutte baaien: de Kandalaksjabaai, de Onegabaai en de Dvinabaai. Yn it noardeasten leit noch in fjirde baai: de Mezenbaai. thumb|left|230px||Satellytfoto Wite See
Klaas Norel
Libbensrin
Nei syn legere skoalletiid gie hy nei de ULO, mar nei it ferstjerren fan syn heit moast norel op 14-jierrige leeftyd fan skoalle ôf. Hy gie op in kantoar wurkjen om sadwaande thús wat jild yn te bringen. Dochs wie it kantoarwurk nei wat de jonge Norel woe. Neidat er yn tsjinst west hie gie er de sjoernalistyk yn. Hy wie redakteur by ûnder oare ‘de Vrije Westfries’ en it wykblêd ‘De Spiegel’.
Norel blykte oer in flotte pinne te beskikken en op oanrieden fan in kunde skreau er syn earste boek: ‘Land in zicht’ oer de drûchlizzing fan de Sudersee. It boek ferskynde yn 1935 en wie daliks in súkses. Norel syn earsteling hie al de eleminten dy't syn lettere oeuvre kenmerke soenen: avontoer, spanning en wetter. Hy wie in berne ferteller, dy't him dêrneist goed dokumintearre en wist wêr't er oer skreaun. Der ferskynden mear, wylst Norel dêrneist wurkjen bleau as sjoernalist.
Wite See
Geografy
De foarnaamste haven oan de Wite See is dy fan Archangelsk by de mûning fan de Noardlike Dvina. De stêd Severodvinsk justjes westliker hat in nukleêre-ûnderseeboatbasis. Lytsere stêden oan de see binne Kandalaksja, Kem en Onega. Oan it begjin fan de Onegabaai lizze de Solovetsky-eilannen.
Sûnt 1933 ferbynt in 227 kilometer lang kanaal, it Wite See-Eastseekanaal (Belomorsko-Baltijskij kanal) de see mei it Onegamar en dêrmei ek mei de Eastsee. It is it langste kanaal fan Europa.
Klaas Norel
Libbensrin
Yn maaie 1940 waard Nederlân besetten troch Nazi-Dútslân. Norel wie ien fan de earsten dy't him fersette. Yn juny hie hy de twifeleftige eare om as ien fan de earste sjoernalisten arrestearre te wurden troch de besetter. Hy ferdwûn foar trije wike efter de doarren fan de finzenis. Nei syn frijlitting bleau Norel him fersetten, hy wegere lid te wurden fan de Kultuerkeamer en gie yn it ferset. Al gau dûkte hy ûnder en waard redakteur fan de fersetskrante ‘Trouw’. Yn syn ûnderdûktiid skreau hy ek it boek dat útgroeie soe ta ien fan syn ferneamdste wurken: “Engelandvaarders”.
Sjouke Westra
thumb|Alvestêdetocht 1940, de winners: f.l.n.r.: [[Auke Adema, Sjouke Westra, Cor Jongert, Durk van der Duim en Piet Keijzer]] Sjouke Westra (Warmenhuzen, 3 jannewaris 1907 - dêre, 7 april 1993) wie in Nederlânske rider. Hy wûn de 6e Alvestêdetocht op 30 jannewaris 1940. Dizze oerwinning moast hy lykwols diele mei Auke Adema, Durk van der Duim, Cor Jongert en Piet Keijzer, omdat se mei syn fiven tagelyk oer de streek kamen. De fiif riders hienen yn Dokkum ôfpraten mei-inoar finisje te sillen, in ôfspraak dy’t letter bekend bleaun as it Pakt fan Dokkum. Letter waard de mooglikheid om de winst fan de Alvestêdetocht te dielen mei oare riders ferbean. Dit hat ien kear laat ta in tocht sûnder winst. Op 14 febrewaris 1956 gienen wer fiif riders tagelyk oer de streek. Se waarden letter út de útslach skrast, hoewol’t der gjin nije winner oanwiisd waard.
Klaas Norel
Libbensrin
Nei de oarloch waard hy sjef binnenlân by it wyls legaal útkommende “Trouw”. Dêrneist bleau Norel boeken skriuwen. De kombinaasje fan syn soad easkjende baan mei it skriuwerskip feroarsake sûnensklachten yn de foarm fan in mageswolm. Norel hie yn 'e gaten dat hy in kar meitsje moast en yn 1946 besleat hy him hielendal oan it skriuwen te wijen. Yn in oanhâldend tempo levere hy jierliks meardere manuskripten yn by syn útjouwer. Meiïnoar ferskynden der hûnderttritich titels. Norels boeken wiene populêr. De haadpersoanen út syn boeken, hast allegear manlju en jonges, binne stoer, aventoerlik en benammen fan protestant-kristlike komôf. Yn “Engelandvaarders” bygelyks ‘bekeart’ haadpersoan Evert Gnodde, in fiskerssoan fan Urk, syn sosjaaldemokratyske kammeraat Jan ta it kristlike leauwe. Dêrneist binne de boeken frijwat swart-wyt. De helden binne sûnder blaam, de smjunten sûnder útsûndering labbekakkich. Undanks dit gebrek oan nuânse litte de boeken har flot lêze.
Wite See
Geografy
De hiele Wite See falt ûnder Russysk bestjoer en wurdt beskôge as binnenwetter fan Ruslân.
Klimaat
It Klima wurdt troch it kontinint bepaald: de winter duorret lang en is strang mei temperatueren oant –30 °C, mar de simmer mei waarn hjitte. De lofttemperatuer wurdt dan regelmjittich oant 30 °C, mar komt meast net boppe de 15-20 °C. De wettertemperatuer is it heechst yn augustus en berikt dan 14-15 °C yn de Kandalakscha-Bocht, 12-13 °C yn it sintrale bekken, 20-24 °C yn de flauwe ynholten. Winterdeis binne dielen fan de see tichtferzen, lykwols friest de see allinne yn tige strange winters hielendal ticht. De temperatuer yn de boppeste wetterlagen lizze yn dit seizoen ticht by it friespunt, 0 oant -1,9 °C; dat hinget mei ôf fan it sâltgehalte op ferskillende plakken. Under in djipte fan likernôch 130 m bliuwt de temperatuer it hiele jier troch konstant (-1,4 °C).
Klaas Norel
Libbensrin
Norel wie ek aktyf yn de tsjerke, hy waard meardere kearen as âlderling keazen en redigearre hy in tsjerkeblêd. Mear en mear hong er oer nei oekumene, sa wie hy aktyf belutsen by it gearranen fan de roomske en protestantske politike partijen ta it CDA.
Yn 1971 kaam Norel om by in auto-ûngelok. Hy leit begroeven op it Amsterdamske begraafplak Zorgvlied.
Foar safier bekend, draacht ien basisskoalle syn namme. De kristlike basisskoalle K. Norel yn Epe (Gld).
Boeken
In kar:
Aldjiersdei
thumb|right|250px|[[Fjoerwurk]] Aldjiersdei (ek wol: Silvester of Silvesterjûn, neamd nei de hillige paus Silvester) wurdt alle jierren fierd op de lêste dei fan it jier, 31 desimber, en tegearre mei de dêrop folgjende dei nijjiersdei as Ald en Nij fierd. Nei middernacht, as it nije jier begûn is, wurdt fjoerwurk ôfstutsen. By de Sinezen, dêr't fjoerwurk wei komt, waard leaud dat se mei fjoerwurk de geasten fuort jeije koenen.
Oerdei
In alternatyf foar fjoerwurk is karbyd; it karbydsjitten is fral yn it noarden en easten fan Nederlân in gebrûk en bart meastentiids oerdeis.
Jûns
Yn Nederlân is it tradysje om âldjiersjûn mei famylje en freonen te fieren. Meastal bart dat yn húslike rûnte, dêr't oaljekoeken en/of appelflappen en (hertlike) hapkes by iten wurdt en teffens dronken wurdt. Ek wurdt der faak in diner hâlden. De lêste sekonden fan it jier wurde mei-inoar hurdop ôftelt.
thumb|right|250px Op tal fan plakken wurde spesjaal âldjiersfeesten hâlden. Meastentiids wurde dizze feesten organiseare troch de gemeenten sels, om it alkoholgebrûk ûnder de jongerein en fandalisme yn de hân hâlde te kinnen.
Yntusken is de âldejierskonferênse, dat op de tillefyzje útstjoerd wurdt, ek in tradysje wurden.
Yn grifformearde famyljes wurdt foar middernacht psalm 90 lêzen, al is dizze tradysje oan it ferdwinen.
Om klokslach tolf oere wurdt tradisjoneel Glühwein (biskopswyn) of sjampagne dronken en winsket men elkoar bygelyks 'in goed en sûn nij jier.' Dêrnei wurdt nei bûten gien om de buorlju gelok ta te winskjen en fjoerwurk ôf te stekken.
Venedikt Jerofejev
Venedikt Jerofejev, folút Venedikt Vasiljevitsj Jerofejev (Russysk: Венедикт Васильевич Ерофеев; 24 oktober 1938 - 11 maaie 1990) wie in Russysk skriuwer en dichter.
Libben en wurk
Jerofejev waard berne yn de lytse delsetting Niva-2, in foarstêd fan Kandalaksja, yn de oblast Moermansk. Syn heit waard fêstset yn de tiid fan Stalin syn grutte suveringskampanje, mar hy oerlibbe 16 jier yn de Gûlach. Jerovjev wenne it grutste part fan syn jeugd yn Kirovsk, oblast Moermansk. Hy besocht om filology te studearjen oan de Universiteit fan Moskou, mar waard nei oardel jier fan dy universiteit stjoerd omdat er net mei die oan de ferplichte militêre treningen. Letter studearre er oan ferskate oare ynstituten, ûnder oaren yn Kolomna en Vladimir, mar hy hat nea in stúdzje ôfmakke. Meast waard er fan skoalle stjoerd fanwege 'ymmoreel hâlden en dragen' (frijtinkerij). Tusken 1958 en 1975 wenne er sûnder propiska yn stêden yn Ruslân, Oekraïne, Wyt-Ruslân, Litouwen en ek in skoftke yn Oezbekistan en Tadzjikistan, dêr’t er ienfâldige en min betelle baantsjes hie; ek in skoft wenne en wurke er yn in datsja yn Moskou. Hy sette útein mei de skriuwerij doe’t er 17 jier wie. Yn de jierren 60 skreau er artikelen foar ferskate literêre blêden oer Henrik Ibsen and Knut Hamsun, dy’t net in soad wurdearring krigen.
Aysmastate
thumb|right|300px|States om Bitgum en Ingelum Aysmastate (ek Aysma sate) wie in state yn Bitgummole (oant 1963 Bitgum) op it adres Dyksterhuzen 16. It is net bekend wannear't de state boud waard. De âlde (Grut) Aysmastate stie in pear hûndert meter fierder nei it easten yn de buert fan Dyksterhuzen. De wei oer dy âlde seedyk hjit no offisjeel Dyksterhuzen en Aysmastate stie besuden fan dy wei oan de lânside fan de âlde seedyk. It stee moat dus al foar de ôfsluting en ynpoldering fan de Middelsee bewenne west ha. Grut Aysma wurdt al troch Christiaan Schotanus yn 1664 fernijd as in saneamde ‘eigenerfde state’.
Venedikt Jerofejev
Libben en wurk
Jerofejev wie bekend om syn ûnbidich alkoholisme. Syn yn ferskate talen oersette epyske 'Moskou op sterk wetter' (1969) (Nederlânsk: Moskou op sterk water; Ingelsk: Moscow to the End of the Line en Moscow Stations) is in ferslach fan in treinreis fan Moskou nei Petûsjky drinze yn alkohol. Underweis bringt de helt him guon fan syn fantastyske eskapades te binnen, ûnder oaren syn oarlochsferklearring oan Noarwegen en it yn detail byhâlden fan de drinkgewoanten fan syn kollegas doe't er sjef wie fan in ploech kabellizzers. Stadichoan wurdt it ferhaal surrealistysker. Dit masterwurk fan Jerofejev is ien lange skerpe satire op it libben yn de Sovjet-Uny mei in filosofysk karakter.
Aysmastate
Fan de state binne gjin tekeningen bekend. Op it hiem fan de eardere state stiet tsjintwurdich noch it foarein fan in eardere pleats.
Venedikt Jerofejev
Libben en wurk
Jerofejev hat sels sein dat er yn 1972 de roman "Sjostakovitsj" oer de ferneamde komponist Dmitri Sjostakovitsj skreaun hat, mar dat it manuskript út in trein stellen wurden is. De roman is lykwols nea fûn.
Yn 1987 liet Jerofejev him ta Roomsk-katolyk dope. Jerofejev is stoarn oan kielkanker. Foar syn dea hat er noch in toanielstik ôfmakke mei de namme "Walpurgisnacht of Stappen fan de Kommodore" ("Вальпургиева ночь или Шаги командора") en wie er noch dwaande mei in stik oer Fanny Kaplan.
Syn deiboeken ferskynden postúm.
Lauwersloop
De Lauwersloop is in estafette-hurdrinwedstryd fan Ljouwert oer Lauwerseach nei Grins oer sa'n 115 kilometer. De oarspronklike Lauwersloop waard organisearre fan 1980 oant 2000.
Nei oanlieding fan it 400-jierrich bestean fan de Ryksuniversiteit Grins waard de rin nei trettjin jier fannijs, op 30 maaie 2014, foar (âld)studinten holden. De Lauwersloop wurdt organisearre troch de Lauwersloopcommissie en de organisaasje fan it 400-jierrich bestean fan de universiteit yn Grins.
De Lauwersloop giet oer:
Fryske Akte
De Fryske Akte is in diploma foar lesjouwers yn it Frysk oan legere skoallen/basisskoallen en Folk- en Gealeargongen. Tusken 1915 - 1924 útrikt oan 20 persoanen troch de Underwiiskommisje fan it Selskip foar Fryske Tael en Skriftekennisse. Tusken 1925 en 1956 troch de Algemiene Fryske Underrjocht Kommisje (Afûk) útrikt oan 531 slaggen. As konsekwinsje fan de Wet Cals is it eksamen dêrnei regele by Keninklik Beslút fan 10 septimber 1955, Steatsblêd  413.
Thijs Feenstra (politikus)
Thijs Feenstra (Frjentsjer, 17 augustus 1766 — Ljouwert, 23 novimber 1840) wie in Fryske politikus en keapman, fan remonstrants komôf.
Yn saken
Feenstra sette him yn 1783 ta wenjen yn Dokkum als kûper, keapman en touslagger. Yn 1800 rjochte Feenstra mei de hearen Cats en Van der Veen in administraasjekantoar fan it grutboek fan’e nasjonale skuld op, dat er oant syn dea bekwaam bestjoerde.
Bestjoerder yn de Frânske tiid
Fan 1795 oant 1798 wie er lid fan de munisipaliteit yn Dokkum. Dêrnei waard er lid fan it tredde Yntermediêr Administratyf Bestjoer fan Fryslân fan 21 juny 1798 oant 30 maart 1799 en fan it Departemintaal bestjoer fan Fryslân.
Bestjoerder fan Ljouwert
Thijs Feenstra wie lid fan de Ried fan Ljouwert dan 1811 oant 1820 en waard yn 1824 boargemaster fan Ljouwert oant koart foar syn ferstjerren yn 1840.
Houlik
Feenstra troude op 21 maaie 1786 foar it gerjocht fan Dokkum mei Rinske Allards Scheltinga, berne te Dokkum op 17 desimber 1764. Rinske ferstjert op 22 febrewaris 1829 yn de Skierstins te Feanwâlden, dy’t sûnt 1814 eigendom fan Feenstra wie.
Ferskaat
Hy wie Ridder yn de Oarder fan de Nederlânske Liuw en wenne yn Ljouwert yn it Sminiahûs oan de Twibaksmerk 36. Hy wie yn dy tiid ien fan de rykste boargers fan Ljouwert.
Fryske Akte
De Afûk bliuwt foar syn lesjouwers oan de Folk en Gealeargongen (dus ek net-ûnderwizers) akte-eksamens ôfnimmen. It eksamenprogramma is sa goed as itselde as dat fan de Ryksakte. Wa't foar 1957 de Afûk-akte helle hat, krijt itselde foech as besitters fan de ryksakte. De Afûk bliuwt de opliedingskursussen fersoargjen.
Kweekskoallelearlingen fan de tredde en fjirde klasse kinne as karfak in oplieding foar de Fryske Akte folgje. It Ynstitút Fryslân jout in skriftlike leargong.
De Ie (Wâldsein)
De Ie is in feart yn de gemeente Súdwest-Fryslân. It wetter rint fan de brêge yn Wâldsein nei it suden en komt út yn de Sleattemer Mar. Oan de oare, súdlike, kant fan de Sleattemer Mar rint De Ie troch it Sleattemer Gat en de stêd Sleat fierder nei Teakesyl oan de Iselmar.
De namme De Ie jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Ee.
List fan planetoïden 24001-25000
Dit is in list fan planetoïden 24001-25000.
Garstenmole
thumb|Garstenmole De Garstenmole yn Nigtevecht is yn 1876 boud op it steed fan in eardere mole, dy't ôfbaarnd wie. Oant 1960 bemealde de mole de Garstenpolder, dêrnei waard de Garstenmole ferboud ta rekreaasjewente en waard it geande wurk weihelle. Oant midden jierren '90 wie de mole draairee. De Garstenmolen is eigendom fan de Stichting De Utertske Moles en is yn 2006/2007 yngreven restaurearre. De mole is net te besichtigjen.
List fan grytmannen fan Hinnaarderadiel
Dit is in list van grytmannen fan de eardere gritenij Hinnaarderadiel yn de provinsje Fryslân oant de ynfiering fan de gemeentewet yn 1851. Nei de ynfiering fan de gemeentewet yn 1851 hie Hinnaarderadiel net langer grytmannen, mar boargemasters; sjoch hjiroar de list fan boargemasters fan Hinnaarderadiel.
Kommodus
right|thumb|250px|Kommodus, Museum Capitolani Kommodus, folút yn it Latyn: Marcus Aurelius Commodus Antoninus, (31 augustus 161 – 31 desimber 192) wie keizer fan Rome tusken 177 en 192, wêrfan trije jier tegearre mei syn heit, Markus Aurelius. Neffens de klassike, nei alle gedachten partidige skiedskriuwerij fan de Historia Augusta - wurdt er beskôge as yn fan de minste keizers fan it Romeinske Ryk. Yn alle gefallen wie de Romeinske Senaat min te sprekken oer him.
Jeugd
Op de âldens fan tsien jier krige Kommodus de titel "Germanikus" en op syn fjirtjinde waard "princeps iuventutis". Yn 175 gie hy tegearre mei syn heit nei it easten. Sy kamen in jier letter werom yn triomf en Kommodus ûntfong de titel "imperator". thumb|right|200px|Kop fan jonge Kommodus, [[Romeinsk-Germaansk museum|Römisch-Germanisches Museum, Keulen.]] thumb|right|200px|Kommodus' búste yn it [[Kunsthistorisches Museum, Wenen. Neffens Herodianus wie Kommudus wiis op syn knappe uterlik mei ljocht en krollend hier.]]
Earste jierren as keizer
Yn 177 krige Kommodus de titel Augustus en waard dêrtroch meikeizer fan it Romeinske Ryk, tagelyk mei syn heit. Yn itselde jier troude hy mei Krispina. Nei de dea fan syn heit yn 180 krige Kommodus de folsleine macht as keizer. Syn offisjele namme waard Marcus Aurelius Antoninus Commodus, mar dizze namme wurdt letter wer feroare. Sûnt 180 die hy syn bêst om de frede yn it Ryk te bewarjen en beëinige de ekspânsje fan it ryk, dêr't syn foargongers mei úteinset wiene. Hy sluet frede mei Germaanje en gie hurd werom nei Rome dêr't er syn heit eare mei de titel 'Divus' (=fergoade).
Komplot
Neffens de skiedskriuwers fan de tredde en fjirde iuw Kassius Dio, Herodianus en de anonime skriuwer fan de Historia Augusta soe de nije keizer net deselde kwaliteiten hawwe as syn heit. Ek soe er in protte fijannen makke hawwe troch minne kornútsjepolityk en ferkearde adviseurs. Syn suster Lusilla en syn frou Krispina, dy't earst net mei-inoar koenen, lieden it spul by en rekken yn 183 belutsen by in komplot fan in kloft senatoaren om Kommodus út de wei te romjen. De saak lekte út en Lusilla waard ferbanne en eksekutearre. Yn datselde jier beskuldige de keizer syn frou Krispina fan troubrek en lit har ombringe. Neffens de Romeinske boarne soe dizze beskuldiging fan in man komme dy't sels sa troubrekkend wie dat ferhalen rûn gienen dat er in harem hie fan 300 froulju en likefolle manlju derop nei hâlde.
It bewâld fan Kommodus soe it keizerryk teistere hawwe en oeral brutsen protesten út, ek yn it leger. Ferskate moardoanslaggen waarden op him plige dy't allegear mislearren. De korrupsje feroarsake sels in hongersneed en brocht Rome op de râne fan in boargerkriich. Boppedat bruts in pestepidemy út dy't him oer hiel Itaalje útwreide. thumb|right|200px|Kommodus as [[Herakles (mytology)|Herkules. Brûnzen stânbyld, Musei Capitolini, Rome]]
Terreur
Yn de rin fan jierren soe de waansin fan Kommodus him sa dúdlik manifestearre hawwe dat it in pleach wurde soe fan it Romeinske Ryk. Hy hannele hieltyd wreder en om de lytste fertinkings liet er minsken ombringe. Syn terreurrezjym soe net ûnder dien hawwe foar de regearings fan Kaligula, Nearo (en Domitianus) en hy soe net allinnich troch de senaat, mar ek troch befolking hate wurde. Sels syn eigen adviseurs wiene net feilich foar him.
Grutheidswaan
It omtinken foar it regear waard stadichoan minder by Kommodus as at yn it begjin it gefal wie en hy hâlde him hieltyd faker dwaande mei syn hobbys: de jacht en gladiatorspullen. Ta grutte ôfgriis fan de senaat die er ek mei as gladiator yn it sirkus. Syn grutheidswaan wie sûnder grinzen. Hy identifiseare himsels mei Herkules en de minsken om him moasten him ek dêrmei oansprekke. Ek werneamde hy alle moannen fan it jier nei syn eigen nammen en titels. Sels it leger waard nei him ferneamd. Doe't yn 192 in part fan Rome ôfbaarnde makke hy brûk fan de situaasje en doopte de stêd om ta Colonia Commodiana.
Ein
Op de ein fan syn bewâld makke Kommodus it hieltyd bûnter. Sa makke Kommodus yn 192 bekend dat er by de wichtige eveneminten dy't dat jier op it program stienen Nijjiersdei 193, as gladiator optrede soe om sadwaande it nije konsulaat te begjinnen. De senaat wie der sa ferûntweardige oer dat in kloft senatoren beslute dat hy ûnder gjin beding de kâns krige mocht de plechtige tradisjonele seremoanjes te ûnthilligjen. Der waard snel mar tige krekt in komplot makke om him út de wei te romjen en op âldjiersjûn waard hy troch syn byfrou Marsia fergiftige en, om der wis fan te wêzen dat hy it net oerlibje soe, waard hy ek noch wurge troch in ynhierde atleet, Narsissus. Jûchheiend ûntfong de opteine senaat it berjocht fan syn dea en spruts in damnatio memoriae (ferflokking fan syn oantins) út. Noch gjin trije jier letter waard de senaat lykwols troch keizer Septimius Severus twongen de titel 'Divus' (godlik) oan de troch har ferflokte Kommodus te jaan.
Kassius Dio
Al yn de âldheid beskôgen de destiidske skiedskriuwers Kommodus as ien fan de ‘minste’ keizers (tegearre mei Kaligula), Nearo en Domitianus). Fral troch de skriuwer Dio waard hiel bot oer him kwea skreaun. Foar in part wie dat net sa ferwûnderlik omt Kassius Dio sels senator wie en soan fan in senator. Hy wie tsjin eltse beheining fan de senatoriale macht. Kommodus beheinde de macht fan de senatoren hiel bot en syn relaasje mei de senaat wie as alles mar net freonskiplik. Foar wichtige beslissingen wegere hy de senaat te riedpachtsjen en ûnder Kommodus waarden in protte senatoren ferband of ombrocht. Troch Dio wurde alle beslissingen dy't Kommodus naam bespotlik makke.
Herodianus
Herodianus, de oare wichtige skiedskriuwer dy't Kommodus berjochtet, is minder negatyf as Dio mar it giet wol deselde kant út, foar in part is dat te ferklearjen omdat Herodianus putte út it wurk fan Dio. Ek Herodianus seach Kommodus as in tiran, (en troch syn jeugdige leeftyd) as in willich spultsje yn hannen fan korrupte, malafide persoanen.
Historia Augusta
De tredde klassike boarne dêr't in protte oer Kommodus yn skreaun wurdt is de Historia Augusta, in wurk dat tsjûget fan in sterke pro-senaatshâlding. Alle keizers dy't mei de senaat yn konflikt kommen wienen wurde dêryn tige negatyf beskreaun. Kommodus wurdt deryn foarsteld as foarbyld ‘hoe't men net regearre moat’.
Cor Jongert
thumb|Alvestêdetocht 1940: f.l.n.r.: [[Auke Adema, Sjouke Westra, Cor Jongert, Durk van der Duim en Piet Keijzer]] Cor Jongert (Edam, 10 septimber 1896 - ?, 15 septimber 1970) wie in Nederlânske reedrider út Ilpendam. Hy wûn de 6e Alvestêdetocht op 30 jannewaris 1940. Dizze oerwinning moast hy lykwols diele mei Auke Adema, Durk van der Duim, Piet Keijzer en Sjouke Westra, omdat se mei syn fiven tagelyk oer de streek kamen. De fiif riders hienen yn Dokkum ôfpraten mei-inoar finisje te sillen, in ôfspraak dy’t letter bekend waard as it Pakt fan Dokkum.
Letter waard de mooglikheid om de winst fan de Alvestêdetocht te dielen mei oare riders ferbean. Dit hat ien kear laat ta in tocht sûnder winst. Op 14 febrewaris 1956 gienen wer fiif riders tagelyk oer de streek. Se waarden letter út de útslach skrast, hoewol’t der gjin nije winner oanwiisd waard.
Rinsma Pôle
Rinsma Pôle is in natoer- en rekreaasjegebiet by Driesum. It is in earder baggerdepot fan de Petsleat /- De Swemmer en yn 1972 oanlein. It depot is yn 1985 feroare yn rekreaasje- en natoerterrein Rinsma Pôle. Oan de Swimmer binne lisplakken foar boaten.
Beaufortsee
Oalje
De Beaufortsee wurdt fan tocht dat er mânske oaljereserves yn de boaiem sitte, in fuortsetting fan reserves by de net safier ôf lizzende Mackenzierivier en de Noardskeante fan Alaska. De Beaufortsee waard foar it earst eksplorearre yn de 1960er jierren en sûnt 1986 is der in oaljeplatfoarm yn bedriuw.
Grins
De Feriene Steaten en Kanada binne it nei iens oer de rin fan de grins tusken beide lannen. Mei it each op fiskrjochten en oaljereserves is der noch hieltyd oerlis.
Herma Bovenkerk
thumb|Byld Sybren de Jong, timmerman te Koudum Herma Bovenkerk (Amsterdam, 3 febrewaris 1950 ) is in byldhouster út Koudum.
Bovenkerk set har yn om de byldhoukeunst te stimulearjen. Sa hat se yn Koudum it bloeiende partikuliere Byldhousintrum opsetten. Dêr jout se les, organisearret byldetentoanstellings en in jierlikse Keunstrûte yn it doarp. Ek gastdosinten, lykas Bram de Smit, Wigle Engelsma, Joop van Bergen en Hanshan Roebers wurde belutsen by it ûnderwiis. Neist de reguliere twajierrige kursus (sûnt 2004), wurde der workshops organisearre foar it bedriuwslibben, it ûnderwiis en de sosjale sektor.
Op 10 desimber 2010 krige se hjirfoar de Fryske Anjer útrikt troch Kommissaris fan de Keninginne John Jorritsma, foarsitter fan it Prins Bernhard Kultuerfûns Fryslân. Se wurket yn in bernegalery en bernewurkplak dy't yn in leechsteand pakhûs foarm krije moat.
Yn 1990 makke se it byld Sybren de Jong dat oan de Haadstrjitte fan Koudum stiet.
Alarik II
Alarik II (berne tusken 458 en 466 – stoarn yn augustus 507) folge syn heit Eurik yn 485 op as kening fan de Fisigoaten. Syn Fisigoatysk ryk omfieme trije kwart fan Spanje (útsein de noardwesthoeke) en de helte fan Galje.
It Paradys
Het Paradijs is in gebiet tusken Barneveld en Terschuur yn de provinsje Gelderlân. It bestiet no út meardere lângoeden, dy't begjin 20e iuw ûnderdiel wienen fan it noch gruttere lângoed "Erica". Dit rûn oant de Achterveldse wei en oan beide kanten fan de Kallenbroekerwei, en ek it diel Erica-Noard, dat no fan it Gelders Landschap is.
Alarik II
thumb|right|it [[Fisigoatyske ryk|Fisigoatyske keninkryk ûnder Alarik II.]]
Binnenlânsk belied
Yn 498 en 506 hie hy yn Spanje te stellen mei opstannen dêr't de Romeinske befolking by belutsen wie. Under lieding fan usurpators besochten sy harren te ûntdwaan fan it Fisigoatyske bewâld. De twadde kear oermasteren de Fisigoaten de stêd Dertosa yn de delling fan de Ebro en deade de Romeinske oanfierder Peter.
Alarak wie in oanhinger fan it Ariaanse leauwen, lykas de measten fan syn folk. Hy wie net fanatyk en fersêfte de ferfolging fan de Katoliken. Ek joech hy tastimming oan de Katoliken yn 506 om it Konsily fan Agde te hâlden. In oar wiis beslút wie syn inisjatyf om in oersjoch te meitsjen fan alle Romeinske wetten en Keizerlike besluten, dat gesachhawwend wêze moast foar syn Romeinske ûnderdienen. Dizze gearstalling stiet bekend as it Breviarium Alaricianum.
Bútenlansk belied
Yn 486 wegere Alarik de Romeinske kening Syagrius asyl te jaan, doe't dizze hearsker fan in gebiet om Soissons hinne, troch Klovis ferslein waard. Hy kaam hjirmei temjitte oan it fersyk fan de Frankyske kening om útlevering.