cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Johannes Stoter
Stoter wie in man dy't sei wat er tocht, hie faak skeel mei dizze en jinge, ferdigene selsmoard, wie in frouljushater, mar faaks waard er wol wurdearre troch in part fan syn gemeente, om't er oanbliuwe mocht.
Stoter stoar mei 44 jier en waard yn de tsjerke te Harich beïerdige. Syn frou gie 17 maart 1772 werom nei Amsterdam.
Ohangwena (regio)
thumb|De Ohangwena Regio yn Namybje
Hockey op de Olympyske Simmerspullen 2012
200px|thumb|right|200px|It Olympyske Hockeystadion fan Londen 2012
De Olympyske Simmerspullen 2012 fan de XXXe Olympiade waarden fan 27 july oant en mei 12 augustus 2012 hâlden yn Londen, de haadstêd fan Grut-Brittanje. Londen wie de earste stêd dy't foar de trêde kear de Spullen organisearje mocht. Earder hiene de Spullen fan 1908 en 1948 dêr ek plak. It hockey waard hâlden yn de Riverbank Arena
Shorttrack op de Olympyske Winterspullen 2018
It Shorttrack op 'e Olympyske Winterspullen 2018 waard fan 10 oant en mei 22 febrewaris hâlden yn Pyeongchang, Súd-Koreä yn de Gangneung Ice Arena.
Medaljespegel
De top-8 fan lannen dy't by it keunstriden medaljes wûn hawwe by de Olympyske Winterspullen fan 2018.
3 km ôflossing
Yn de B-Finale waard rapper riden dan yn de A-finale, en yn de A-finale krigen twa lannen in penalty, wêr't troch Nederlân de brûnzen medalje wûn mei in wrâldrekôr.
Interstellar (film)
Plot
Yn 'e midden fan 'e ienentweintichste iuw bedriigje stofstoarmen en plantesykten yn lânbougewaaksen it fuortbestean fan 'e minskheid op 'e Ierde. Joseph Cooper, byneamd Coop, is in widner en earder testpiloat foar de Amerikaanske romtefeartorganisaasje NASA, dy't no boer wurden is, in bestean dêr't er in grouwéligen hekel oan hat. Hy bebuorket op it Amerikaanske plattelân in pleats dêr't er yn 'e mande mei syn skoanheit Donald, syn soan Tom en syn dochter Murph wennet. De maatskippij dêr't se yn libje is post-wierheid, en Coop wurdt dêrom by de direkteur fan Murph har skoalle op it matsje roppen foar in beskrobbing om't er har ferteld hat dat de Apollomisjes nei de moanne echt plakfûn hawwe: de prestaasjes fan it romtefeartprogramma binne nammentlik út 'e nije Amerikaanske refizjonistyske skiednisboekjes skrast.
Coop lit him lykwols net troch oaren foarskriuwe wat er al en net dwaan mei, dat hy fiteret Murph neitiid oan om neat klakkeleas fan oaren oan te nimmen, mar ynstee har eigen waarnimmings altyd soarchfâldich fêst te lizzen en dêr konklúzjes út te lûken. Underwilens fine der by harren yn 'e hûs, spesifyk yn Murph har sliepkeamer, riedseleftige ferskynsels plak. It giet yn 't earstoan om nuvere, geometryske patroanen yn 'e binnenwaaide moude, dy't dúdlik net tafallich ûntstien wêze kinne. Murph skriuwt dy yn it begjin ta oan 'e oanwêzigens fan in spûk, mar as se letter docht wat har heit har oanret hat, ûntdekt se dat de patroanen feroarsake wurde troch minuskule fariaasjes yn 'e swiertekrêft en dat se omset wurde kinne yn geografyske koördinaten.
Tegearre mei Murph bejout Coop him nei dy koördinaten, dêr't in geheime NASA-fasiliteit blykt te wêzen dy't ûnder lieding stiet fan professor John Brand, Coop syn âlde baas. Brand leit oan Coop út dat him 48 jier lyn in wjirmgat iepene hat yn 'e neite fan Saturnus, wêrmei't in rûte nei in fier stjerrestelsel ûntstien is mei tolve potinsjeel bewenbere planeten deunby in swart gat dat Gargantua doopt is. It wjirmgat kin net op natuerlike wize ûnstien wêzen; der wurdt teorisearre dat it makke is troch in ras fan heech ûntwikkele bûtenierdske wêzens dy't de minskheid in kâns jaan wolle om te oerlibjen. Tolve astronauten dy't har foar it projekt as frijwilliger oanmeld hiene, binne jierren lyn al útstjoerd nei dy planeten, en trije fan harren, Miller, Edmunds en Mann, hawwe positive resultaten weromstjoerd.
Op basis dêrfan hat Brand twa plannen betocht om it fuortbestean fan 'e minskheid te bewissigjen, dy't beide gebrûk meitsje fan it wjirmgat en de ferhuzing fan 'e minsklike beskaving nei ien fan 'e nije planeten yn 'e neite fan Gargantua. Yn elts gefal sil it romteskip de Endurance mei in bemanning fan fjouwer astronauten troch it wjirmgat reizgje om fierdere tariedings te meitsjen. Plan A draait om 'e ûntwikkeling fan in gravitaasje-oandriuwing dy't in massale eksodus fan alle minsken fan hjir nei dêr mooglik meitsje soe. Plan B is it nije begjinnen fan 'e minsklike beskaving mei de 5.000 beferzen minsklike embryo's oan board fan 'e Endurance, wylst frijwol alle libbene minsken by de Ierde efterbliuwe om te stjerren. Professor Band rekrutearret Coop as piloat fan 'e Endurance.
As it romteskip ôfsette sil, wegeret Murph har heit út te swaaien, ek al hat er har derfan bewissige dat er mei in pear jier werom wêze sil. Dêrop lit er syn horloazje foar har efter, sadat se harren relative tiid ferlykje kinne as er werom komt. Behalven út Coop bestiet de bemanning fan 'e Endurance út 'e wittenskippers dr. Amelia Brand (de dochter fan professor Brand), dr. Romilly en dr. Doyle en teffens út twa selsbewuste robots, TARS en CASE. Wylst se troch it wjirmgat reizgje, wurdt Amelia eat foarbygeands bûten de Endurance gewaar dat se ynterpretearret as in bûtenierdsk wêzen.
Nei't it romteskip yn it fiere stjerrestelsel oankommen is, hâlde se earst ho by de wrâld fan Miller. Wylst Romilly it swarte gat Gargantua bestudearret, geane Coop, Doyle en Amelia yn ien fan 'e fjouwer lâningsfartugen omleech nei it planeetoerflak. De wrâld fan Miller blykt in oseaanplaneet te wêzen. Se lânje yn knibbelheech wetter en treffe ta harren ferheardens inkeld brokstikken oan fan it romteskip fan Miller, dat noch mar krekt op 'e planeet arrivearre liket te wêzen. In opkommend tij fan gigantyske proporsjes leit út hoe't it romteskip ferneatige is. Doyle, dy't te fier fan it lâningsfartúch ôfdwaald is, slagget it net om op 'e tiid werom te kearen. Hy wurdt fuortspield en komt om, krekt as Miller foar him. De floechweach bringt skea ta oan it lâningsfartúch, sadat reparaasjes inkele oeren yn beslach nimme. Fanwegen de neite ta it swarte gat is de tiid op 'e planeet yn hege mjitte dilatearre, wat ek de reden is dat it skip fan Miller noch mar inkele oeren earder op 'e planeet arrivearre wie doe't Coop-en-dy dêr kamen. As Coop en Amelia oeren letter (foar harren) weromkeare nei de Endurance, binne dêr foar Romilly ûnderwilens 23 jier foarbygien.
Mei't dúdlik is dat de wrâld fan Miller ûngeskikt is foar de húsfêsting fan in minsklike beskaving, is it de fraach wêr't de Endurance no hinne moat. Troch de fertraging fan 23 jier is de brânstoffoarrie nammentlik sa sterk belune dat se noch mar ien fan 'e beide oare planeten ûndersykje kinne. De wrâld fan Edmunds hat telemetry dy't justjes better is, mar oan 'e oare kant stjoert Mann noch altyd nije gegevens út, en Edmunds al jierren net mear. Der ûntstiet in konflikt oan board as Amelia nei de wrâld fan Emunds wol, wylst Coop fan miening is dat se har liede lit troch har gefoelens, mei't sy in romantyske relaasje mei Edmunds hie. Mei stipe fan Romilly beslút Coop dat se nei de wrâld fan Mann geane. Underweis dêrhinne ûntfange se berjochten fan Murph, dy't wilens in folwoeksen frou wurden is en jierrenlang as wittenskipster ûnder professor Brand wurke hat. Op syn stjerbêd hat Brand oan har opbychten dat syn plan B altyd al it iennichste reälistyske plan wie, mei't foar syn plan A ûnbesetbere gegevens nedich wiene út it swarte gat sels.
De wrâld fan Mann blykt in iisplaneet te wêzen, dêr't de bemanning fan 'e Endurance Mann sels út kryostasis wekker makket. Hy bewissiget harren derfan dat in minsklike kolonisaasje fan 'e planeet mooglik is, nettsjinsteande it fijannige klimaat. As se letter tegearre op in ekskurzje binne, besiket Mann lykwols om Coop te fermoardzjen. Wilens bychtet er op dat er fan it begjin ôf oan ferfalske gegevens útstjoerd hat yn 'e hope om rêden te wurden. Hy stelt in lâningsfartúch en pykt út nei de Endurance. Romilly komt om as er yn in falstrik rint dy't troch Mann efterlitten is. Amelia rêdt Coop mei in twadde lâningsfartúch, wêrnei't se de efterfolging ynsette op Mann. Nettsjinsteande harren warskôgings besiket dyselde syn lâningsfartúch op in ferkearde manear oan 'e Endurance te keppeljen. Dat liedt ta in ûntploffing wêrby't Mann sels dea rekket en de Endurance swiere skea oprint. Nei in ekstreem drege oankeppelingsmaneuver wit Coop oan board fan it romteskip te kommen en dat wer ûnder kontrôle te bringen.
No't de wrâld fan Mann ek ûngaadlik is foar minsklike kolonisaasje, sitte Coop en Amelia der raar foar, want se hawwe te min brânstof om 'e wrâld fan Edmunds noch te berikken. Coop betinkt in plan om 'e benedige faasje te krijen troch in slinger om Gargantua hinne te meitsjen. Dêrfoar komt de Endurance lykwols sa deunby it swarte gat, dat der troch tiiddilataasje yn in flok en in sucht nochris 51 jier foarby giet. Amelia hat der in hurde holle yn dat it slagje sil, mei't it romteskip te swier is. Wêr't se gjin rekken mei holden hie, is dat Coop en TARS it skip mei twa fan 'e lâningsfartugen ferlitte om it lichter te meitsjen en sa te bewissigjen dat Amelia en CASE de wrâld fan Emunds berikke sille.
As se troch de waarnimmingshoarizon fan Gargantua hinne geane, smite Coop en TARS harsels út harren respektivelike lâningsfartugen en ûntdekke se nei in ûnbeskate tiid dat se har befine yn in tesserakt (in fjouwerdiminsjoneel objekt), dat mooglik makke is troch heechûntwikkele minsken út 'e fiere takomst. Mei't tiid de fjirde diminsje is, wurdt Coop dwers troch de tiid hinne de boekekast yn Murph har âlde sliepkeamer op 'e Ierde gewaar, dêr't er in tige beheinde ynfloed op 'e swiertekrêft útoefenje kin. Hy beseft dat hysels Murph har 'spûk' is, en begjint de wizers fan it horloazje dat er oan har jûn hat, te manipulearjen om sa fia Morsekoade de kwantumdata dy't TARS yn it swarte gat sammele hat, troch te jaan. Nei't er dy mânske put oprêden hat, wurdt Coop, tegearre mei TARS út 'e tesserakt smiten. Hy mient dat er no stjerre sil, mar hat dêr frede mei. Hy sjocht ferskate fizioenen, wêrûnder de Endurance dy't troch it wjirmgat komt, mei himsels, Amelia, Doyle en Romilly oan board. Amelia wurdt him gewaar, en Coop beseft dat er behalven Murph har spûk en Amelia har bûtenierdsk wêzen is. Uteinlik wurdt alles swart.
As Coop wekker wurdt, befynt er him op in mânsk romtestasjon yn in baan om Saturnus. Hy blykt krekt op 'e tiid yn it Sinnestelsel weromkeard te wêzen om syn dochter Murph noch werom te sjen, no in âlde frou op hege jierren dy't op har stjerbêd leit. Mei de kwantumdata dy't er har út it swarte gat wei trochjûn hat, wie sy yn steat om 'e gravitaasje-oandriuwing te ûntwikkeljen om professor Brand syn Plan A, de evakuaasje fan 'e hiele minskheid, mooglik te meitsjen. Murph stjoert har heit fuort om't se bern, beppesizzers en oerbeppesizzers by 't folop hat om har yn har lêste oeren selskip te hâlden, en om't, sa seit se, in heit syn eigen dochter net stjerren sjen moatte soe. Se bringt him yn 't sin dat Amelia, op wa't Coop geandewei de misje fereale rekke is, har no mei inkeld CASE as selskip op 'e wrâld fan Edmunds befynt. Coop reparearret TARS en tegearre stelle se in romteskip wêrmei't se útpike troch it wjirmgat om har by Amelia te jaan.
Produksje
Interstellar waard regissearre troch Christopher Nolan nei in senario fan syn broer Jonathan Nolan en himsels. It idee dêrfoar kaam fan filmprodusinte Lynda Obst en natuerkundige Kip Thorne, dy't earder gearwurke hiene foar de film Contact út 1997. As produsinten wiene behalven Obst ek Christopher Nolan en dy syn frou Emma Thomas by it projekt belutsen foar de filmstudio's Legendary Pictures, Syncopy Inc. (fan Nolan en Thomas) en Lynda Obst Productions. Thorne hold tafersjoch op 'e produksje yn 'e funksjes fan útfierend produsint en wittenskiplik adviseur. Foar Interstellar, dat in Amerikaansk-Britske ko-produksje wie, waard in budget beskikber steld dat $165 miljoen bedroech. De kamerarezjy wie yn 'e hannen fan 'e Nederlânske sinematograaf Hoyte van Hoytema, en de filmmuzyk waard fersoarge troch Hans Zimmer.
Opnamen
De opnamen foar Interstellar setten op 6 augustus 2013 útein en duorren oant yn desimber fan dat jier. Der waard filme yn 'e Kanadeeske provinsje Alberta, yn Iislân en yn Los Angeles. Foar de opnamen waard in protte gebrûk makke fan miniatueren, wylst it bedriuw Double Negative yn 'e postproduksje bykommende digitale special effects tafoege.
De begjinsênes op it plattelân waarden opnommen op ferskate lokaasjes op 'e prêrjes fan Alberta, wêrûnder Nanton, Longview, Lethbridge, Fort Macleod en Okotoks. Produksje-ûntwerper Nathan Crowley plante spesjaal 200 hektare bougrûn oan mei stynske weet, sadat dat ferneatige wurde koe yn in stofstoarm. Dat waarsferskynsel waard foarmjûn neffens de stoarmen út 'e saneamde Dust Bowl-perioade dy't yn 'e 1930-er jierren de súdlike Grutte Flakten yn 'e Feriene Steaten teheisteren.
Op Iislân waarden de sênes op twa bûtenierdske planeten filme, te witten de iisplaneet fan Mann en de oseaanplaneet fan Miller. De opnamen fûnen û.m. plak by de gletsjer Svínafellsjökull en yn 'e omkriten fan it plak Kirkjubæjarklaustur. Anne Hathaway, dy't de rol fan Amelia Brand spile, rûn by de opnamen foar de oseaanplaneet suver ûnderkuolling op om't har drysuit net goed tichtbûn wie. De binnendoarsênes waard op ferskate lokaasjes yn Los Angeles en omkriten opnommen, wêrûnder it Westin Bonaventure Hotel, it Los Angeles Convention Center, in soundstage fan Sony Pictures yn Culver City en in priveewente yn Altadena.
Distribúsje
De distribúsje fan Interstellar waard yn Noard-Amearika fersoarge troch Paramount Pictures en yn 'e rest fan 'e wrâld troch Warner Bros. De film gie op 26 oktober 2014 yn it TCL Chinese Theatre yn Los Angeles yn premiêre, en iepene dêrnei op 5 novimber yn 'e Amerikaanske en op 7 novimber yn 'e Britske bioskopen. It byhearrende soundtrackalbum ferskynde op 17 novimber by platemaatskippij WaterTower Music. Interstellar waard op 31 maart 2015 útbrocht op dvd en blu-ray.
Untfangst
Fan 'e filmkritisy krige Interstellar oer it algemien positive resinsjes. Sa joech Richard Roeper fan 'e Chicago Sun-Times de film 4 fan 4 stjerren. Todd McCarthy fan The Hollywood Reporter skreau: "Dit swiid opsette en útfierde epos besiket en jou likefolle gewicht oan yntime minsklike emoasjes as oan spekulaasjes oer de kosmos, mei mingde resultaten, mar it is nea minder as meislepend en soms mear as dat." Op 'e webside RogerEbert.com parte Matt Zoller Seitz oan Interstellar 31/2 fan 4 stjerren ta. Hoewol't er ornaris net fan Christopher Nolan syn niging ta oerdiedige dialooch en syn gebrek oan in gefoel foar komposysje hold, wie dit neffens him "dochs in ymposante, soms sels ferbjusterjende film."
Yn 'e krante USA Today hie Claudia Puig lof foar it fisuele spektakel en de krêftige motiven, mar krityk op 'e "saaie" dialooch en "ferfeelsume stikjes yn it romteskip." Yn 'e Australyske tillefyzjefilmrubryk At the Movies joech David Stratton Interstellar 41/2 fan 5 stjerren. Hy hie lof foar de ambysje dêr't de film fan tsjûge, foar de special effects en de IMAX-byldjouwing, mar bekritisearre it eftergrûnlûd, dat neffens him sa lûd wie dat it de dialooch bytiden ûnfersteanber makke. Henry Barnes fan 'e Britske krante The Guardian parte de film 3 fan 5 stjerren ta en neamde it "in glorieus spektakel, mar in oerflakkich drama, mei mar in pear personaazjes en te seldsume glimpen fan humor."
Yn it Amerikaanske tydskrift Forbes fûn Scott Mendelson net folle oan Interstellar, dat er ien fan 'e meast teloarstellende films fan 2014 neamde. Neffens him hie de film "in gebrek oan floeiende trochstreaming, in ferlies oan tempo folgjend op 'e klimaks, knoffelige lûdsmixing" en "tinne personaazjes". Hoewol't er de film twaris seach om him in werkânsing te jaan, fûn er dat Interstellar úteinlings net mear wie as "in ôfklaaide en wat bedimme fariaasje op lykfol hokker 'tsjoch-de-romte-yn-en-rêd-de-wrâld'-film."
Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hat Interstellar in goedkarringspersintaazje fan 72%, basearre op 337 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: "[Dizze film] fertsjintwurdiget mear fan 'e spannende, ta neitinken stimmende en fisueel wielderige foarm fan filmmeitsjen dy't bioskoopgongers begûn binne te ferwachtsjen fan senarioskriuwer-regisseur Christopher Nolan, sels as it yntellektuele each wat grutter is as de [sinematografyske] mage." Op Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, behellet Interstellar in goedkarringspersintaazje fan 74%, basearre op 46 resinsjes.
Opbringst
Interstellar brocht yn 'e bioskopen yn 'e Feriene Steaten en Kanada $188,0 miljoen op, en yn alle oare lannen en territoaria $487,1 miljoen. Wrâldwiid kaam de opbringst dêrmei út op $675,1 miljoen. Ofset tsjin it budget fan $165 miljoen betsjut dat in winst fan $510,1 miljoen, hoewol't dêr de marketingkosten noch wol ôf moatte. Dêrmei wie Interstellar de op njoggen nei meast opbringende film fan 2014.
Prizen
Interstellar waard yn 2015 by de Oscars nominearre foar prizen yn fiif kategoryen, wêrûnder bêste orizjinele filmmuzyk, bêste lûdsmontaazje, bêste lûdsmixing en bêste produksje-ûntwerp. De film wûn de Oscar foar bêste special effects (foar Paul Franklin, Andrew Lockley, Ian Hunter en Scott R. Fisher). Interstellar waard ek nominearre foar de Golden Globe foar bêste orizjinele filmmuzyk. By de BAFTA's, de wichtichste Britske filmprizen, waard de film nominearre yn fjouwer kategoryen, wêrûnder bêste kamerarezjy, bêste orizjinele filmmuzyk en bêste produksje-ûntwerp. De film wûn de BAFTA foar bêste special effects.
Albertus Magnus
Libben
Albertus waard om 1200 hinne berne as âldste soan fan de greve fan Bollstädt yn Lauingen. Oer syn jeugd is net in soad bekend. Hy gong nei de universiteit fan Padua om frije keunsten te studearjen, mar ûnder yndruk troch de preken fan Jordanus fan Saksen waard hy yn 1223 muonts by de dominikanen yn Padua en folge in teology-stúdzje yn Bologna. Fan 1228 ôf joech hy sels teologyles yn de kleasters fan Regensburg, Freiburg, Straatsburch, Hildesheim en Keulen. De kommuniteit fan Keulen stjoerde Albertus yn 1243/1244 nei Parys, dêr't hy yn 'e kunde kaam mei it gedachtengoed fan Aristoteles en Averroes. Yn 1247 helle hy de mastergraad yn 'e teology en dosearre it dêrnei mei in protte súkses. Under syn harkers wie syn meibroer Tomas fan Akwino, dy't Albertus neifolgje soe nei Keulen, dêr't Albertus de lieding krige oer de nije Studium Generale fan de dominikanen.
left|thumb|250px|Skilderij fan [[Joos van Gent|Joos (Justus) van Gent, Urbino, om-ende-by 1475]] Yn Keulen dosearre Albertus foaral de filosofyske en natuerwittenskiplike wurken fan Aristoteles en joech dêrmei Keulen de reputaasje fan wittenskipsintrum. Tusken 1254 en 1257 wie Albertus provinsjaal fan de Dútske provinsje fan de dominikanen. In dizze tiid hâlde hy him ûnder oaren dwaande mei de ferdigening fan de dominikanen tsjin oanfallen troch de Paryske Fakulteit en de flaters yn it wurk fan de Arabyske filosoof Averroes. Albertus wie in túk bemiddeler yn skelen. Der binne wol tweintich bekend dêr't hy yn bemiddele hat. Trije hjirfan hienen te krijen mei de stêd Keulen en de aartsbiskop fan Keulen. Hy regele dy mei súkses. Yn 1256 rôp Paus Alexander IV Albertus 1256 nei Rome om dêr te helpen by in skeel.
Dizze paus beneamde Albertus yn 1260 ta biskop fan Regensburg. Lykwols wie Albertus net bliid my de funksje en doe't er in oare paus kaam, frege hy yn 1262 om ûntslach. Hy krige dy fan de nije paus en in opdracht om yn Dútslân en Bohemen minsken op te roppen foar in krústocht nei it Hillige lân (de Achtste Krústocht).
Tusken 1264 en 1267 libbe en dosearre Albertus yn Würzburg en Straatsburg. Yn 1270 gie hy foarfêst nei Keulen yn it kleaster fan de dominikanen, dêr't hy de lêste jierren fan syn libben wijde oan ûnderrjocht en stúdzje. Yn 1274 die hy mei oan it konsylje fan Lyon. Nei de dea fan syn âld-learling Tomas fan Akwino op 12 maart 1274 ferdigene hy dy syn wurk tsjin tsjinstanners. Albertus stoarn op 15 novimber 1280.
Ferearing
De oerbleaune resten fan Magnus lizze yn de krypte fan it Sant Andreaskleaster yn Keulen. Yn 1622 waard Albertus troch paus Gregoarius XV sillich ferklearre. De hillichferklearing fûn plak op 16 desimber 1931 troch paus Pius XI. Dizze paus beneamde him tagelyk as tsjerkelearaar en patroanhillige fan de wittenskip. thumb|Albertus Magnus tinkteken oan de Universiteit Keulen
Albertus Magnus en Fryslân
De Keulske biskop hat ek Fryslân oan dyn en in skoft trochbrocht yn it kleaster fan Ljouwert. Fan syn 136 bewarre bleaune preken hat er ien dêrfan fan yn Ljouwert hâlden, dat troch him Liwart neamd waard.
Wurken
It is net maklik om in list fan Albertus syn wurken te jaan. Al sûnt de lette Midsiuwen binne der ferkate wurken ûnder syn namme ferskynd dy't lykwols net fan syn hân wienen. Al mei al hat er sa'n sântich wurken skreaun.
Fryske stêden
thumb|Sleat thumb|Drylts thumb|Hylpen Der binne fan âlds alve Fryske stêden yn Westerlauwersk Fryslân. De measte dêrfan binne ûntstien, net troch't se stêdsrjochten fan in hear krigen, mar trochdat it omlizzende lân harren as stêden erkend hat. Meidat de measte hannel earder mei it westen plakfûn en dêr ek de bêste ferbiningen mei see wiene, lizze de measte stêden yn it westen fan de provinsje; mar twa lizze eastlik fan de eardere Middelsee.
Stedsfrysk
Yn sân fan de alve stêden wurdt neist it Frysk in eigen dialekt sprutsen, nammentlik it Stedsk. Dizze sân dialekten binne:
Alvestêdetochten
As it sterk iis is, wurdt winters de ferneamde Alvestêdetocht op redens hâlden. Dêrneist wurdt de Alvestêdetocht yn organisearre ferbân noch op ferskate oare wizen ôflein, de Kuier- en Fyts-alvestêdetochten binne dêr de bekendste fan.
Alve stêden
De stêden fan it kertier:
Frysk folksliet
It Fryske folksliet is it liet De Alde Friezen, skreaun troch Eeltsje Halbertsma, en bewurke troch Jacobus van Loon. De meldije fan it liet is fan "Vom hoh'n Olymp", troch Heinrich Christian Schnoor.
Skiednis
It liet is yn 1876 opnaam yn de earste printinge fan "It Lieteboek", letter "Frysk Lieteboek". Jacobus fan Loon wie ien fan de redakteuren fan "It Lietboek", en hy brocht it tal fan fersen werom fan sân nei fjouwer. It earste en it lêste fers binne oernaam hast sa't Halbertsma se skreaun hie, mar dêr tuskenyn binne mar twa oare fersen opnaam; oanpaste ferzjes fan it sechde en fyfte fers. It is dizze ferzje dy't al gau populêr wurden is, en no as it Frysk Folksliet beskôge wurdt.
Tekst
Hoe ek fan oermacht, need en see betrutsen, oerâlde, leave Fryske grûn, Nea waard dy fêste, taaie bân ferbrutsen, dy't Friezen oan har lân ferbûn. Klink dan ... (2x)
Fan bûgjen frjemd, bleau by 't âld folk yn eare, syn namme en taal, syn frije sin; Syn wurd wie wet; rjocht, sljocht en trou syn leare, en twang, fan wa ek, stie it tsjin. Klink dan ... (2x)
Trochloftich folk fan dizze âlde namme, wês jimmer op dy âlders grut! Bliuw ivich fan dy grize, hege stamme. In grien, in krêftich bloeiend leat!
Klink dan en daverje fier yn it rûn Dyn âlde eare, o Fryske grûn! (2x)
Tekst út Rimen en Teltsjes
Halbertsma Frysk bloed, tsjoch op! Wol nou'ris broeze ind siede, Ind bonsje throch myn ieren om. Flean op! Ik sjong it baeste lân fenn' ierde; It Frysce lân fol ear ind rom. Klink den, in dawerje fier yn it roun Dyn âlde eare, o Frysce groun.
Ompolske fen it heage sâlte wetter, Forthroppe op ien terp oaf stins, Hien' d'âlde Friezen yn de wrâld net better. Hjar lân ind frydom wier hjar winsk. Klink den, ind dawerje fier yn it roun Dyn âlde eare, o Frysce groun.
Frjemd fen it jok fen frjemde hearen, Faek earm, mar dochs sterk ind fry, Hoe de âlde Fries stânfaest by syn menearen. Hy wier ien Fries, ien Fries stoar hy. Klink den, ind dawerje fier yn it roun Dyn âlde eare, o Frysce groun.
Throch waer ind wyn, tsjin need ind dea to striden. Mei 't gleaune swird yn d'îs'ren hân, Wier wille yn dy fromme tîden, Wier 't foár de frydom fen hjar lân. Klink den, ind dawerje fier yn it roun Dyn âlde eare, o Frysce groun.
Fen buwchjen frjemd, ind fy fen ljeawe wirden, Wier rjocht ind sljocht hjar her tind sin. Hja beane om neat, mar mei de bleate swirden Soen's' alle thwang ind oerlaest jin. Klink den, ind dawerje fier yn it roun Dyn âlde eare, o Frysce groun.
Sa faek throch stoárm yn djippe sé beditsen, Oerâlde ljeawe Frysce groun, Waerd noait dy taye bân forbritsen, Dy Friezen oan hjar lân forbuwn. Klink den, ind dawerje fier yn it roun Dyn âlde eare, o Frysce groun.
Throchloftich folk fen dizze âlde namme, Waes jimmer op dy âlders great. Bljou îwich fen dy grize heage stamme Ien grien, ien kreftich doerjend leat. Klink den, ind dawerje fier yn 't roun Dyn âlde eare, o Frysce groun.
Yurizan Beltran
Yurizan Beltran, echte namme: Yurizan Beltrán Lebanue (Los Angeles, 7 novimber 1986 - Bellflower (Kalifornje), 13 desimber 2017), wie in Amerikaansk neakenmodel en pornografysk aktrise, dy't earder ek wol gebrûk makke fan 'e artystenammen Yurizan en Yuri Luv.
Libben en karriêre
Beltran wie hikke en tein yn Los Angeles, yn 'e steat Kalifornje. Har heit wie in Frânsk-Kanadees, ôfkomstich út 'e provinsje Kebek, wylst har mem fan Brazyljaansk komôf wie. Yn 2005 sette Beltran útein mei har eigen eroatyske webside, SweetYurizan.com, wêrby't se har yn 't earstoan beheinde ta neakenfotografy. Yn 2010 makke se har debút yn in pornografyske film.
Dêrnei spile se yn hast 100 pornofilms, wylst se dêrnjonken yn 2008 ek in roltsje hie yn 'e mainstream-horrorfilm Werewolf in a Women's Prison. Yn totaal waard Beltran seis kear nominearre foar in AVN Award (de Oskars fan 'e pornowrâld), en dêropta ien kear foar in XRCO Award en twa kear foar in NightMoves Award. Yn 2016 beëinige se har karriêre yn 'e pornoyndustry. Op 13 desimber 2017 waard se dea oantroffen yn har hûs yn Bellflower (Kalifornje). Beltran waard 31 jier âld. De plysje fermoede dat de deadsoarsaak in oerdoasis drugs wie.
Jannewaris
thumb|left|Janus-Stânbyld Jannewaris of jannewaarje is foar de Gregoriaanske kalinder de earste moanne yn it jier. De moanne hat 31 dagen en is neamd nei de Romeinske god Janus, god fan oergongen. In oare namme foar jannewaris is "Foarmoanne".
Ferkeapstyling
Ferkeapstyling is it ferkeap-ree meitsjen fan in produkt, benammen fan in hûs.
Fryske puzelmakkers
thumb|150px|right|Frysk Puzelstipe fan [[Jaap Wolthuizen]] thumb|150px|right|55 trochsteekpuzels fan Jaap Wolthuizen Fryske puzelmakkers mei publikaasjes fan Fryske wurdpuzels binne:
Jaap Wolthuizen
Jaap Wolthuizen (1929 - 2017) wie de puzelfeint fan Frysk en Frij. Hjiryn ferskynde de earste Fryske puzels. Fan syn hân ferskynden de Fryske Puzelboekjes 1 en 2 (1984) mei ferskate puzelsoarten en yn datselde jier de Fryske Puzelstipe, listen mei puzelwurden. Yn 1994 ferskynde Wurdsikers mei 55 trochstreekpuzels. Sûnt 2005 ferskynden yn de Ljouwerter Krante syn deipuzels.
Durk Wiersma
Durk Wiersma is meiwurker fan it Mienskiplik Sintrum Underwiisbegelieding yn Ljouwert. Yn 1994 ferskynde fan him it puzelboekje Puzelguod dat gearstald waard út materiaal fan it MSU.
Douwe van der Meulen
Douwe van der Meulen is puzelmeiwurker fan de Ljouwerter Krante ( sûnt 1982 ), Friesland Post, It Fryske Gea en ferskate oare blêden yn en bûten Fryslân. Wie de gearstaller fan it Frysk Puzelwurdboek en wurke mei oan de Fryske Puzelensyklopedy.
Otto B. Wiersma
It boekje is útbrocht troch T&O yn Grins dat ek it programma Puzelspul ûntwikkele hat. Hjirby kinne seis ferskillende puzelsoarten op de kompjûter oplost wurde.
Clara Morgane
Clara Morgane (Marseille, 25 jannewaris 1981) is de artistenamme fan de Frânske sjongster en presintatrise Emmanuelle Aurélie Munos.
Karriêre
Morgane waard op har tolfde al fotomodel. Letter posearre se neaken foar ûnder oaren FHM, de Playboy en Maxim. Yn maaie 2002 stie se yn de Penthouse en wie se de Penthouse Pet fan 'e moanne. Op har njoggentjinde, yn 2000, sette se útein mei in karriêre as aktrise yn soft-eroatyske en pornofilms, dy't se lykwols yn 2004 beëinige.
Morgane brocht yn 2007 har debút-cd DéCLARAtions út, mei nûmers dy't hja sels skreaun hie en song. Teffens wie sy fan 2001 oant en mei 2008 presintatrise by de stjoerder Canal+. Hoewol't Morgane tsjintwurdich net mear aktyf meiwurket oan 'e produksje fan eroatyske films, hat it mêd har omtinken noch wol. Fierders skriuwt hja kollumns dêr't se seksuële rie yn jout, en ek hat se de linzjerymerken Clara M. en Shocking Princess oprjochte. Yn 2003 ferskynde har autobiografy, mei de titel Sex Star.
Timpel (Tsjerke fan Jezus Kristus fan de Hilligen fan de Lêste Dagen)
In timpel fan de Tsjerke fan Jezus Kristus fan de Hilligen fan de Lêste Dagen is in gebou mei spesifike funksjes foar de Mormoanske mienskip.
In timpel ferskilt fan in gewoane tsjerke lykas de Joadske timpel yn Jeruzalim ek ferskilde fan de synagoges. Yn in gewoane tsjerke komt de kongregaasje alle sneinen by inoar foar de earetsjinst, mar in besite oan de timpel is te fergelykjen mei in spirituele retraite, wêryn't in grut part fan de tiid wijd wurdt foar it krijen fan de sakraminten. Foar Mormoanen is in timpel dêrom in tige hillich plak en allinne leden hawwe ûnder betingsten tagong. Hja moatte foldwaan oan de gedrachsnoarmen en de begjinsels fan it Mormoanske leauwe ûnderskriuwe. Net-leden hawwe foar de wijing fan de timpel de mooglikheid om it gebou fan binne te besjen. Dêrnei kin net elkenien mear samar de timpel binnen rinne. Ynstee fan krusen op de timpels wurdt der op de spits fan de toer fan in Mormoanske timpel yn 'e regel in byld fan de ingel Moroni set. Mormoanen brûke gjin krusen om't hja dat as it symboal fan de stjerrende Jezus beskôgje, wylst foar har de libbene Kristus de realiteit is. Moroni wurdt beskôge as de ingel, dy't yn (Iepenbierings 14:6) it ivige boadskip ferkundiget oan alle bewenners fan de ierde. Oan alle timpels is yn de lokale taal de tekst: Wijd oan de Heare; It Hûs fan de Heare oanbrocht.
Al sûnt it begjin fan de Mormoanske skiednis foarmje timpels in wichtich ûnderdiel fan de beweging. De earste timpel wie de Timpel fan Kirtland. Ynearsten hiene de Mormoanen mar in pear timpels. Sûnt 1990 wurde der rûnom yn de wrâld in grut tal nije timpels boud. Ek oare, lytsere Mormoanske denominaasjes bouwe timpels, mar de Tsjerke fan Jezus Kristus fan de Hilligen fan de Lêste Dagen is fierwei de meast produktive bouwer fan timpels. Tusken 2000 en 2002 waard yn Zoetermeer de earste timpel fan Nederlân, de De Haach-timpel, boud.
Boek fan Mormon
Neffens it Boek fan Mormon wurde de dissipels fan God oantrune om timpels te bouwen en God dêr te oanbidden: En ik Nephi boude in timpel, en ik boude de timpel op de wize fan de timpel fan Salomo, allinne koed er net fan sa'n soad kostbere materjalen boud wurde om't dy net te finen wiene yn it lân, dêrom koed er net neffens de timpel fan Salomon boud wurde (2 Nephi 5:16).
Funksje
Yn in timpel dogge folgelings fan it leauwe formeel ûnthjitten oan God. It is it plak dêr't de heechste sakraminten fan it leauwe jûn wurde, lykas û.o. it besegeljen fan it ivige houlik, famyljebannen en generaasjes oer de dea hinne en de bejeftiging (endownment), in seremoanje wêrby't dielnimmers taret wurde op it libben yn 'e himel. Dielnimmers wurde waske en salve en krije in nije namme dy't elts foar him sels hâlde moat. Ek krije dielnimmers in timpelkleed, dat tenei altiten ûnder de gewoane klean droegen wurde moat.
Foar de deaden binne der de sakraminten fan de doop, de jefte fan de Hillige Geast en de wijing ta it preesterskip. It dopen fan deaden wurdt troch Mormoanen basearre op 1 Korinthiërs 15:29 Want wat sille dy minsken oars dwaan, dy't har dope litte foar de deaden?, dêr't hja út op meitsje dat it by de iere kristenen ek wenst wie.
List fan grytmannen fan Dantumadiel
Dit is in list fan grytmannen fan de eardere gritenij Dantumadiel yn de provinsje Fryslân oant de ynfiering fan de gemeentewet yn 1851.
Scilly-eilannen
Geografy
Tabel mei de meast wichtige eilannen: (1) Bewenne oant 1855.
Sandra Romain
Sandra Romain, echte namme: Marioara Cornelia Popescu (26 maart 1978), is in rêstend Roemeensk neakenmodel en pornografysk aktrise en prostituee. Neffens har offisjele opjefte wie se ûnder har pornokarriêre 1.72 m, gewicht 55 kg.
Eerde Schippers
Eerde Schippers (Surhústerfean, 1956) is in Fryske arsjitekt oansletten by en fennoat fan in arsjitekteburo yn Drachten. Schippers studearre yn 1986 ôf oan de Akademy foar Boukeunst yn Grins, dêr't er sûnt 2001 as atelierbegelieder oan ferbûn is. Schippers is advisearjend lid fan Hûs en Hiem.
Maart
Maart is de tredde moanne yn it jier, neffens de Gregoriaanske kalinder, en hat 31 dagen. De moanne is neamd nei de Romeinske god Mars, god fan oarloch.
In oare namme foar maart is "Foarjiersmoanne". Yn de waarkunde is Maart yndie in maitiidsmoanne; yn de stjerrekunde is it in maitiids- en wintermoanne.
Febrewaris
Febrewaris of febrewaarje is foar de Gregoriaanske kalinder de twadde moanne yn it jier. De moanne hat 28 dagen, útsein yn in skrikkeljier wêr't febrewaris 29 dagen hat. Der is ornaris gjin 30 febrewaris, mar dochs hat dy dei der in pear kear west. De moanne is neamd nei it Romeinske reinigingsfeest Februa, dat wer komt fan de Etruskyske god Februus, god fan purifikaasje. In oare namme foar febrewaris is "Selle", ek wol "Sellemoanne".
Rob Bontje
Johannes Cornelius ('Rob') Bontje (Grevenbicht, 12 maaie 1981) is in Nederlânsk follybalspiler. Bontje wennet tsjintwurdich yn Geleen. Hy die foar Nederlân mei oan de Olympyske Spullen fan 2004 yn Atene, dêr't er mei syn ploech as njoggende einige yn it einklassemint. Op 1 oktober 2010 hat Bontje 229 wedstriden spile foar de Nederlânske ploech. Ek is er oanfierder fan de nasjonale ploech.
Syn karriêre as professjoneel follyballer begûn yn Nederlân by SSS Barneveld, dêrnei spile er by Nesselande Rotterdam. Dêrnei gie er nei Itaalje, dêr't er foar ferskate Lega Volley A-teams útkaam.
Bontje waard yn it seizoen 2009-2009 yn de kompetysje fan Itaalje kroane ta bêste blokkearder, bêste middenoanfaller opslagger en de op ien nei bêste middenoanfaller. Tusken midden 2009 en midden 2011 spile er by Sisly Treviso. Yn maart 2011 hat Bontje, mei ûnder oare Robert Horstink, de Europeeske CEV Cup wûn. De earste wedstriid waard mei 3-2 ferlern yn Poalen by Zaksa Kedzierzyn-Kozle, yn eigen hûs waard wûn mei 3-1. Doe moast in saneamde 'golden set' in beslissing bringe. Dêryn wie Treviso mei 15-11 de sterkste, it beslissende punt waard makke troch middenoanfaller Bontje. Heal 2011 makke er de oerstap nei Poalen, hy sil spylje foar Jastrzebski Wegiel.
Skermjen op de Olympyske Simmerspullen 1984
200px|thumb|right|200px|It Olympysk Skerm stadion fan Los Angeles 1984
De Olympyske Simmerspullen 1984 ek wol de XXIIIe Olympiade neamd waarden yn 1984 yn Los Angeles, de Feriene Steaten hâlden. It skermjen waard hâlden yn it Long Beach Convention and Entertainment Center.
Medaljespegel
De top-7 fan lannen dy't by it skermjen medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen 1988.
Blauwe wikel
Foarkommen
De blauwe wikel wurdt tusken de 30 en 36 sm grut. It wyfke is wat grutter as it mantsje, mar fierder ha se in protte fan mekoar. De boppekant fan de fûgel is leigriis, de ûnderkant is wyt mei grize streken. De ûnderkant fan de sturt en de fearren rûnom de poaten hawwe in readbrune kleur. Yn de loft docht de wikel mei syn smelle sikkelfoarmige wjukken en koarte swellesturt tinken oan in grutte toerswel.
Fersprieding
De blauwe wikel komt hast yn hiel Jeropa foar. Yn Grut-Brittanje lykwols allinnich yn it suden fan Ingelân en yn Skandinaavje allinnich yn it suden en by de Eastsee bylâns. Neist Jeropa komt de Blauwe Wikel ek foar yn grutte parten fan noard- en Sintraal-Aazje, oant yn Noard-Sina en Japan.
De Jeropeeske fûgels oerwinterje yn it suden fan Afrika, de fûgels út Aazje yn it noarden fan Yndia en Pakistan en yn it suden fan Sina.
Iten
De blauwe wikel yt it leafst grutte ynsekten sa as hynstebiters dy hy yn de loft fangt en opyt. Ek lytse fûgels fangt er yn de flecht. De blauwe wikel kin sels sa hurd fleane dat er swellen yn de loft fange kin.
Fuortplanting
De blauwe wikel komt yn april werom út it oerwinteringsgebiet. Hy brûkt âlde nêsten fan krieën en oare fûgels. Yn begjin juny leit it wyfke 2-3 aaien. Nei 28 dagen brieden komme de jongen út it aai. Nei likernôch in moanne ferlitte de jongen it nêst en koart dêrnei fleane se út.
Darkest Hour (film)
Darkest Hour is in Britsk-Amerikaanske histoaryske biografyske dramafilm út 2017 oer Winston Churchill, ûnder rezjy fan Joe Wright, mei yn 'e haadrollen Gary Oldman, Kristin Scott Thomas en Lily James. De titel betsjut "Tsjusterste Oere" en ferwiist nei de iere faze fan 'e Twadde Wrâldoarloch (sjoen fanút it Britske perspektyf). It ferhaal folget Churchill yn 'e moanne maaie 1940, as er premier fan it Feriene Keninkryk wurdt wylst nazy-Dútslân mei syn Blitzkrieg West-Jeropa ûnder de foet rint. Hy stiet ûnder swiere druk binnen syn eigen partij en moat kieze tusken it fuortsetten fan 'e oarloch of it iepenjen fan fredesûnderhannelings. Darkest Hour waard foar it earst fertoand op it Filmfestival fan Telluride fan 2017 en ûntfong oer it algemien positive resinsjes fan 'e filmkritisy. Yn 'e bioskopen wie de film kommersjeel súksesfol. Darkest Hour wûn ferskate wichtige prizen, wêrûnder twa Oscars, in Golden Globe, twa BAFTA's, in Screen Actors Guild Award en in Satellite Award.
Plot
Begjin maaie 1940, trijefearns jier nei it útbrekken fan 'e Twadde Wrâldoarloch, easket de opposisjonele Labour Party fan Clement Attlee it ôftreden fan 'e Britske premier Neville Chamberlain, mei't dy himsels te swak opstelt foar de agresje troch nazy-Dútslân oer. Neitiid is de Labour Party ree om sit te nimmen yn in regear fan nasjonale ienheid. Chamberlain fertelt nei it ûnlijige debat yn it Legerhûs yn in besletten gearkomste oan 'e kopstikken fan syn eigen Konservative Partij dat er gjin oare mooglikheid sjocht as om oan 'e eask ta te jaan en syn ûntslach oan te bieden as premier, om't dat it bêste foar it lân is. Hy wol graach dat boarchgreve Halifax, de minister fan Bûtenlânske Saken, him opfolget, mar dy fynt dat syn tiid noch net kommen is. Dêrtroch en troch druk fan Labour wurdt Chamberlain twongen om 'e minister fan Marine as opfolger te kiezen: Winston Churchill.
Nettsjinsteande it feit dat dyselde de iennichste is dy't fan it begjin ôf oan sekuer foarsein hat hokker gefaar Adolf Hitler foarme, hat er him yn 'e eigen partij net botte populêr makke mei syn eigensinnich hâlden en dragen. Behalven dat noch altyd it fiasko fan 'e Gallipoli-kampanje út 'e Earste Wrâldoarloch oan him klibbet, dêr't tsientûzenen soldaten by omkamen, is Churchill yn it Ynterbellum ek noch twa kear oerrûn, fan 'e Konservativen nei de Liberale Partij en wer werom. Syn oanstelling as premier wurdt dêrom troch de opposysje mei mear entûsjasme ûnthelle as troch de leden fan syn eigen partij. Ek foar kening George VI is de beneaming fan Churchill in bittere pil, mei't er dyselde noch altyd wantrout fanwegen Churchill syn stipe oan syn broer en foargonger Edwert VIII by dy syn houlik mei Wallis Simpson, dat ta syn abdikaasje late.
Op 10 maaie, de deis dat de kening him mei tsjinnichheid útnûget om in nij regear te foarmjen, feecht Churchill syn nije sekretaresse Elizabeth Layton de mantel út en besiket har te ûntslaan om't se him net goed ferstien hat by it diktearjen fan in brief. It ûntslach wurdt foarkomd troch syn frou Clementine, dy't har man beskrobbet om syn gebrek oan manieren. Dyselde deis falle Dútske troepen Nederlân en ek Belgje binnen. Nei't er de útnûging fan 'e kening oannommen hat, stalt Churchill it regear fan nasjonale ienheid gear, dêr't er opposysjelieder Attlee yn opnimt, mar ek syn persoanlike fijannen Chamberlain (as foarsitter fan 'e ministerried) en Halifax (as minister fan Bûtenlânske Saken). De ynaugurale taspraak fan Churchill foar it Briske Parlemint, wêryn't er syn taharkers "bloed, bodzjen, triennen en swit" ûnthjit, wurdt troch de Konservative Partij koeltsjes ûnthelle. Der wie ôfpraat dat Chamberlain in sinjaal jaan soe as der jûchheid wurde moast troch mei in wite bûsdoek syn foarholle ôf te feien, mar oan 'e ein fan 'e taspraak berget er de bûsdoek op sûnder dy brûkt te hawwen.
Fuort neitiid begjinne Chamberlain en Halifax it premierskip fan Churchill te ûndermynjen mei as doel om him te ferfangen troch Halifax. Om't se oprjocht ûntsteld binne troch de wegering fan Churchill om mei Hitler oer frede te ûnderhanneljen, besykje se dat punt as brekizer te brûken. Se prate ôf dat se besykje sille om Churchill op papier fêstlizze te litten dat er net oer frede ûnderhannelje wol, wêrnei't sy beiden har ûntslach út it regear oankundigje sille om sa yn it Legerhûs in moasje fan wantrouwen út te lokjen dy't it hiele regear ûnder fuotten helje sil.
Underwilens bringt Churchill in besyk oan 'e Frânske premier Paul Reynaud, dy't fan miening is dat er himsels foar de gek hâldt as er net tajaan wol dat de Alliëarden de Slach om Frankryk oan it ferliezen binne. Churchill, op syn beurt, ûntstekt yn grime as bliken docht dat de Frânsen gjin plannen foar in tsjinoanfal hawwe. Letter skillet er mei presidint Franklin D. Roosevelt fan 'e Feriene Steaten, dy't sympaty hat foar de sitewaasje dêr't Churchill en it Feriene Keninkryk har yn befine, mar amper help biede kin troch de beheinings dy't him datoangeande oplein binne troch it Amerikaanske Kongres, dêr't foarstanners fan it isolasjonisme noch foar master opslane. Om't er it Britske folk in hert ûnder de rym stekke wol, liicht Churchill yn in taspraak foar de BBC-radio dat de Alliëarden yn Frankryk optsjogge wylst se eins inkeld tebekwike, wat him op in beskrobbing fan kening George VI komt te stean.
Moroni (ingel)
Moroni is de ingel, dy't neffens de Mormoanen yn 1827 oan de Amearikaanske profeet Joseph Smith ferskynde en him op in heuvel tichteby syn hûs yn Manchester, New York, it plak sjen liet, dêr't mysterieuze gouden platen bedobbe wiene. De gouden platen beskreaune neffens de Mormoanske tradysje yn in Egyptysk skrift de skiednis fan in folk, dat 600 jier foar de berte fan Jezus fanút Jeruzalim troch God nei it westlik healrûn laat waard. Smith sette de gouden platen oer en publisearre syn wurk as it Boek fan Mormon. Nei it oersetten krige Smith de opdracht om de platen op 'e nij te ferbergjen.
Darkest Hour (film)
Plot
Halifax en Chamberlain fiere de druk op Churchill op om yn te stimmen mei it iepenjen fan ûnderhannelings mei nazy-Dútslân fia Giuseppe Bastianini, de Italjaanske ambassadeur yn it Feriene Keninkryk. Churchill sjocht dêr neat yn, mar is te slûchslim om syn wegering yn 'e gearkomste fan it oarlochskabinet út te sprekken, sadat dy fia de notulist op papier komme soe te stean. Underwilens lûkt it Britske Ekspedysjeleger, beselskippe fan Frânske en Belgyske troepen, him yn noardlik Frankryk werom nei de kust fan It Kanaal. By dy weromlûking kom Elizabeth Layton har broer om. Oan 'e kust komme de Britten fêst te sitten yn 'e havenstêd Dúntsjerk.
Wylst der prikken yn it wurk steld wurde om 'e troepen dêrwei te evakuëarjen nei Ingelân, jout Churchill brigadegeneraal Claude Nicholson befel om mei it 4.000 man tellende garnizoen fan Calais op te tsjen tsjin 'e Dútsers, om tiid te winnen foar de evakuaasje. Dat liedt ta in krisis yn it oarlochskabinet, om't Halifax, Chamberlain en harren oanhingers it beskôgje as it weismiten fan 4.000 libbens. As de Britske 30e Ynfanterybrigade fan Nicholson neitiid yndie hast oan 'e lêste man ta sneuvelet, liedt dat ta nije opskuor yn it oarlochskabinet. Under ekstreme druk stimt Churchill dermei yn om fia Bastianini te fernimmen nei de betingsten dy't Hitler stelle soe foar in eventuele frede. Neitiid slagget it him lykwols net om dêroer in brief te diktearjen oan Layton, mei't er der sels alhiel net efter stiet. Underwilens wurde by Operaasje Dynamo, de Evakuaasje fan Dúntsjerk troch in reuseftige float fan boargerfartugen, op inisjatyf fan Churchill mear as 338.000 Alliëarde militêren nei Ingelân evakuëarre.
Moroni (ingel)
Moroni wie oarspronklik de soan fan de joadske fjildhear Mormon, dy't om 400 hinne libbe hawwe soe yn wat hjieddedei de Feriene Steaten binne. Mormon hold de skiednis fan syn folk by en droech syn wurk oer op syn soan Moroni. De oersetting fan de gouden platen waard yn bundel fan in tal boeken útjûn. It Boek fan Mormon is it religieuze fûnemint en ien fan de hillige skriften fan it leauwe fan de Tsjerke fan Jezus Kristus fan de Hilligen fan de Lêste Dagen (Mormoanen). Moroni wie de lêste profeet fan dat folk en bedobbe de platen, nei't God him tasein hie de platen op in letter stuit wer te iepenbierjen.
Darkest Hour (film)
Plot
Wylst er der de oare moarns, nei in sliepeleaze nacht, noch altyd mei ompakt, kriget Churchill ûnferwachts besite fan kening George VI. Dyselde hat syn eigen dilemma: om yn ballingskip yn Kanada te gean of yn it Feriene Keninkryk te bliuwen, en by it beprakkesearjen fan dat fraachstik is er in ûnfermoede razernij oer de sitewaasje by himsels gewaar wurden. Hoewol't er Churchill noch altyd net bot lije mei, treastget er him mei de gedachte dat Hitler Churchill noch folle minder lije mei. Hy is dêrom kommen om 'e premier te fertellen dat er fan no ôf oan fjouwerkant efter him stean sil en fiteret him oan om net ta te jaan oan 'e druk om fredesûnderhannelings te iepenjen. As Churchill noch altyd wifket, riedt de kening him oan om nei it folk te harkjen.
Churchill, in man út 'e Ingelske hegerein dy't inkeld omgiet mei oaren út itselde maatskiplike fermidden, hat gjin idee oer wat it folk wol. Underweis nei in nije gearkomste fan it oarlochskabinet stapt er dêrom ympulsyf út 'e auto om it lêste ein ôf te lizzen mei de London Underground. Mei't er noch nea mei de metro reizge hat, is er de oanwizings fan in lyts famke nedich om 'e juste line te nimmen. Ienris yn 'e metro befreget er de ferbjustere passazjiers oer harren miening oer de oarloch. Hja wolle allegear trochfjochtsje, by need oan 'e bittere ein ta. As er harren it plan foarleit om fredesûnderhannelings mei nazy-Dútslân oan te knoopjen, binne se ûntsteld en wolle se dêr neat fan witte.