cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tsjerke fan Garmerwâlde
Skiednis
Nei't yn 1845 earder noch reparaasjes oan it gebou útfierd wienen, namen de tsjerkfâden yn 1859 it beslút om de brekfallige midsiuwske tsjerke ôf te brekken en te ferfangen troch nijbou. It twa traveeën lange skip fan de tsjerke waard dêrnei sloopt, mar de plannen foar de nijbou fan de arsjitekt J. Maris pakten te djoer foar de gemeente út en sadwaande blea de sloop beheind ta allinne it skip. It koer bleau mei it dwersskip stean. Te sjen is wer't it skip op de rest fan de tsjerke eartiids oansleat, mar de wat ruïne-eftige hoeken fan it westlike skip binne mei âlde stien weropboude dielen om sjen te litten wer't de muorren ea sitten ha.
De frijsteande 13e-iuwske toer wie noch yn de jierren 1840 restaurearre en bleau ek sparre foar ôfbraak. De heal ôfbrutsen tsjerke waard op 'e nij ynrjochte, mar it befoel sa net en besletten waard it koer en de eardere krusing mei wanden fan de dwersearms ôf te sluten, in sitewaasje dy't duorre oant de iere jierren 1940. Fan 1941 oant 1943 waard de tsjerke restaurearre. It ynterieur fan de tsjerke waard yn de jierren 2013-2014 wer restaurearre. Oanlieding wie de degeneraasje fan de yn 1941-1943 oanbrochte pleisterlaach.
De tsjerke wurdt tsjintwurdich ek brûkt foar edukative aktiviteiten fan de Stifting Alde Grinslânske Tsjerken.
Ynterieur
Yn de tsjerke stiet in preekstoel út 1740. De hearebank yn it noardlik dwersskip mei in ryk fike opsetstik is 17e-iuwsk. De tsjerkebanken krigen by de restauraasje fan 2013 de hjoeddeiske kleur. De restauraasje wie yn 2014 dien.
De 17e iuwske klokken waarden yn de Twadde Wrâldkriich út de tsjerke helle. Allinne de âldste klok út 1604 kaam nei de befrijing werom.
Muorreskilderings
By de restauraasje yn de Twadde Wrâldkriich waarden yn de meloenfoarmige ferwulften 16e-iuwske muorreskilderings ûntdutsen, dy't mooglik troch Jan fan Aken oanbrocht binne. Mei stipe fan it ryk slagge it keunstskilder Gerhard Jansen om de skilderings wer foar it ljocht te heljen en te restaurearjen. Te sjen binne foarstellings út it libben fan Kristus, lykas de ferkundiging, de berte, de oanbidding fan de Trije Kenings, de dea fan Marije, en it stjerren fan Kristus (de hôf, Jezus foar Pilatus, de Krusiging en de Opstanning). Oannommen wurdt dat it byldprogram yn it tsjerkeskip oanfolle waard mei foarstellings oer de Himelfeart en Pinkster. De muorreskilderings binne sûnt 2013 restaurearre.
Oargel
It oargel waard yn 1851, noch foar de ôfbraak fan it skip, boud troch Petrus van Oeckelen. De restauraasjes fan 1943 en 1964 brochten feroarings óan it ynstrumint oan, dy't by de fasearre restauraasje tusken 1995 en 2019 werom draaid binne en werby't safolle mooglik autentyk materiaal van Van Oeckelen brûkt waard. Ek de oargelkas krige de oarspronklike kleuren werom. It oargel hat 20 registers en in oanhongen pedaal.
Bebuording
thumb|Paadwizers yn [[Lúksemboarch (lân)|Lúksemboarch]] Bebuording omfettet de foarm, de ynhâld en lokaasje fan paadwizers foar it ferkear. Der binne ferskate soarten paadwizers, sa as bygelyks dy foar it dykferkear, foar fytsers en fuotgongers, paadwizers yn bygelyks in stêd of gemeente dy't bygelyks nijsgjirrige gebouwen, parken, en yndustryterreinen oanjouwe, en paadwizers yn iepenbiere gebouwen, sa as fleanfjilden, stasjons, gemeentehuzen en museums.
Iere paadwiezers
thumb|In poddestoel tusken [[Borger en Rolde]] De earste paadwizers wiene de mylpeallen op de Romeinske wegen. Op de lange rjochte diken wie it dreech en fyn in lokaasje. Dêrom waarden der grutte stiennen om de safolle myl pleatst dy't de ôfstân oanjoegen yn Romeinske milen nei oankommende wichtige stêden, en ornaris ek de haadstêden fan de provinsjes. Om't de measte diken op Rome ôfkamen, wie ien fan de nûmers ornaris de ôfstan nei de Milliarum Aureum, in grutte gouden stiennen mylpeal dy't yn it sintrum fan Rome stie. Ek wiene der wol oare stiennen dy't tsjinnen as it mjitpunt wannear't it ûnmooglik wie om fan Rome ôf te mjitten.
It brûken fan mylpeallen gie nei de Romeinske tiid gewoan troch. Letter, doe't de hannel tusken stêden en gebieten tanaam, waard it brûken fan mylpeallen minder gaadlik, en waarden der hânwizers, paadwizers yn de foarm fan in peal mei earmen dêroan, dy't de rjochting fan in bepaald doel oanwiisden, brûkt. Sokke paadwizers waarden troch pleatslike parochys of kleasters pleatst en wiene goedkeaper en makliker te lêzen foar dejingen dy't mei it hynder reizgen.
Modernisaasje
thumb|In hânwizer fan de [[ANWB yn Marsum]] De measte paadwizers wiene makke op grûnwurk fan de tradisjonele styl dy't yn in bepaald gebiet brûkt waarden. Yn Nederlân waarden der gauris poddestuollen brûkt, en letter waarden der hânwizers mei jitizeren earmen brûkt. Troch it brûken fan de automobyl waarden der gruttere diken en al rillegau autodiken oanlein. Dêrtroch kaam der ferlet fan bettere bebuording. Net eltsenien wie bliid mei fernijing, sa as bygelyks dyjingen dy't de tradisjonele styl moaier fûnen, en fan sake-eigeners by de oanbelangjende rûten del, dy't noed hiene dat by in standertsysteem ta geunst wie foar de nije diken en de âldere plattelânsdiken mijd wurde soene.
Yn de Twadde Wrâldkriich rekke it modernisearjen fan de bebuording yn Jeropa stil, en guon oerheden hiene sels paadwizers fuorthelle om't der noed wie dat dy de fijân helpe koene. De ein fan de Twadde Wrâldkriich bea mooglikheden by in soad Jeropeeske oerheden en ûntwerp fannijs harren bebuordingsysteem. Troch it bouwen fan nije autodiken, dêr't mei in gruttere faasje oerhinne riden wurde koe, betsjutte dat de tradisjonele systemen net mear gaadlik wiene. Gruttere buorden mei skreefleaze lettertypen en diagrammen, dy't de rydstripen oantsjutten, waarden ûntjûn.
Untwerp
Benammen foar it autoferkear is it tige wichtich dat der goede en logyske buorden opsteld binne. In bestjoerder moat net betiisd wurde en ek net remje moatte om it boerd goed te lêzen. Tefolle ynformaasje kin der ta liede dat de bestjoerder tefolle nei it boerd sjocht ynstee fan nei oar ferkear. Te min ynformaasje kin der ta liede dat er him minder wis is fielt, en him dus minder feilich gedrage sil, troch bygelyks hommels te remjen, folle stadiger oan rydt of hommels fan rydstripe te wikseljen. Paadwizers hawwe ek de funksje it ferkear yn de krekte baan of rûte te begelieden. Bygelyks yn in stêd kin trochgeand ferkear om it sintrum laat wurde, sa't it sintrum net ferstoppe rekket. Dêrom steane om in soan binnenstêden de buorden "RING", "stedsring" of "trochgeand ferkear", dêr't it ferkear mei de stêd troch laat wurdt.
Njonken plaknammen, binne ek dyk- en ôfritnûmers wichtich, om't dy ek op kaarten en navigaasjesystemen oanjûn wurde. Yn de stêden komt bebuording minder foar en moatyn haadsaak nei strjitnammebuorden sjoen wurde.
De measte lannen brûke kleurkoaden foar de ferskillende dyksoarten. Foarbylden binne:
Yn de Feriene Steaten, Kanada, Austraalje en Nij-Seelân binne alle algemiene buorden wyt op grien. Allinnich buorden foar bysûndere bestimmings, lykas sikehuzen en rêstplakken wurde yn wyt op blau oanjûn, en toeristyske bestimmings yn wyt op brún. Yn Austraalje en Ontario wurde toldiken ek mei in oare kleur oanjûn.
Op autodiken wurde ôfslachoantsjuttings meardere kearen oanjûn, om't in bestjoerer maklik ien boerd misse kin omreden syn faasje of frachtferkear dy't it sicht op de boerd behinderet. Ek op oare diken wurde de bestimmings gauris werhelle. Ynearsten wurde se op in foaroankundigingsboerd oanjûn op inkelde hûnderten meters foar de krusing, dêr't de bestimmings op de krusing mei paadwizers fannijs oanjûn steane.
Der wurdt besocht stêden oan te jaan op in foar de bestjoerder sa logysk mooglike manier. Yn Nederlân en in soad oare lannen wurde in soarte fan linebeneiering brûkt. De eindoel fan in rûte stiet oanjûn, tagelyk mei oare wichtige plakken oan de rûte, dy't haaddoel binne. Sa wurdt bygelyks Ljouwert al op de Ring Amsterdam oanjûn en is dan de eindoel op de rûte A8/A7 oant it knooppunt Surch. Haaddoelen oan dy rûte binne Saandam, Purmerein, Hoarn en De Helder. Om't de rûte nei Ljouwert dêrnei oer de A31/N31 ôfspjalt, wurdt Grins de eindoel en binne Boalsert, Snits, De Jouwer, It Hearrenfean en Drachten de haaddoelen oer de fierdere rûte oer de A7.
Foar in stêd op de buorden oanjûn te stean is suver fergeze reklame. Gemeentebestjoeren trune der by de nasjonale oerheid dan ek gauris op oan harren stêd sa fier mooglik oanjûn te krijen.
Nederlân
thumb|Paadwizer yn [[Wierden. Op de earm loftsûnder stiet gjin autosymboal, mar lykwols is dy earm allinnich faor fluch ferkear, want der is in oare rûte foar (brom)fytsers. De earm loftsboppe is foar alle ferkear.]] Yn Nederlân hat de ANWB mar as in iuw it pleatsen en it ûntwerpen fan de buorden fersoarge. Sûnt 2004 hat Rykswettersteat dy funksje, fan dat it rykswegenet oanbelanget, oernommen en is it ûntwerpen fan de buorden útbestege oan it bedriuw Tebodin. De ANWB fersoarge oant 2013 noch wol hieltyd de bebuording op provinsjale en gemeentlike diken. Sûnt 1 april 2013 waard de Nasjonale Bebuordingstsjinst (NBd) ferantwurdlik foar it ôfstimmen en koördinaasje tusken de ferskillende dykbehearders oangeande in gelikense útfiering fan de bebuording
Lady Like
Ynhâld
Andress wie sels mei-skriuwster fan alle lieten op it album en mei-produsinte fan it album sels. De lead-single is More Hearts Than Mine, hoewol't dat nûmer yn 'e spyllist fan it album op plak 6 stiet. More Hearts Than Mine, dat yn septimber 2019 al in goud waard, kaam yn july 2019 út as single en wie de bêst prestearjende debútsingle fan in froulike artyst op 'e Amerikaanske Country Airplay-hitlist yn 2019.
Untfangst
Marlo Ashley fan it tydskrift Exclaim! joech Lady Like in 7 op in skaal fan 1 oant 10, hoewol't er dêrby oantekene dat it album "audityf ôfwykt fan 'e country-popnoarm". Hy skreau ek dat "de lyryske oprjochtens fan Andress" in "sentiminteel perspektyf" oan it album tafoeget, dat de harker "útnûget om te lústerjen nei wat bûtengewoans".
Bebuording
Nederlân
thumb|It nije bebuordingsssysteem by [[Fenlo.]] De wichtichste feroarings:
Dútslân
thumb|Dútske paadwizers yn 1936 Yn Dútslân jilde hast deselde regels oangeande de bebuording. Der wurdt standert op alle buorden it lettertype DIN 1451 brûkt.
Der binne inkelde grûnregels dêr't de buorden oan foldwaan moatte:
Harmen Monsma
Harmen Monsma, ek Hermanus Mensma en Hermannus Monsma (Ljouwert, foar 1640 - dêre beïerdige 10 novimber 1687) wie in Frysk portretskilder dy't wenne en wurke yn Ljouwert.
Monsma boaske yn novimber 1660 yn Ljouwert oan Bauckien Metz (? - ?).
Wurk
Der binne portretten fan him bekend út 1635/36, ien sinjearre mei Mens(ma), ien dêrfan is in portret fan Jeepke Lycklama, dy't letter troude mei Johannes fan Glinstra. Fan kaptein Schelte Hotzes fan Aysma (1655-<1708) makke Monsma in berneportret, dat yn it Stedsk Museum Swolle hinget.
It Sael
thumb|It Sael It Sael is in ryksmonumint oan de Gieljittersstrjitte op De Jouwer. It Seal is ûnderdiel fan Museum De Jouwer.
De boerepleats op dit steed wie al yn de njoggentjinde iuw ôfbaarnd. Fan de skuorre waard in seal foar dakleazen yn de gemeente Haskerlân makke. Yn 1954 is it pân ôfbrutsen en waard in nije gieljitterij fan Gieljitterij Keverling boud op de fûneminten fan it dakleazegebou. Yn dit fabrykje stiene in smeltûne, in jitterij, modellemakkerij en rimmen mei in soad jitmallen. It ôfwurkjen barde yn it metaalguodfabryk.
Yn 1980 waard it gebou oankocht troch de gemeente dy't it fan 1991 ôf brûkte as museumwurkplak en opslachromte. Yn 2010 waard it gebou hielendal oanpast yn opdracht fan de gemeente Skarsterlân. Sûnt 2010 is it in eksposysjeromte foar Fryske klokken fan Museum De Jouwer mei in ambachtlik wurkplak.
It sobere gebou is oplutsen út reade en giele stien. Op it sealdak mei hollânske dakpannen stiet in skoarstien. Fierders is der in rjochtsluten fyftjinrúts ramen en dûbele bedriuwsdoarren. Yn de gevel sit in stientsje mei as opskrift P.S.K. G.Z. 1954. De letters binne inisjalen fan Petrus Sybrandus Keverling Gerards zoon, de soan fan eigener Gerard Keverling, dy't de earste stien lei yn 1954.
Swolske Feart
De Swolske Feart is in 15 km lang kanaal yn de Noardeastpolder yn de provinsje Flevolân. It kanaal rint fan de Kadoelermar (de Foarsterslûs by gemaal Smeenge) troch it Foarsterbosk oer Marknesse nei Emmeloard en giet dêr oer yn de Urkerfeart.
Ofstamming
By patrilineêre ôfstamming kriget men troch ôfstamming it lidmaatskip fan 'e manlike ôfstammingsgroep (oftewol de famylje fan jins heit). Dat is bygelyks sa yn Westerske maatskippij, dêr't bern dy't fuortkomme út in houlik of oare seksuële relaasje ta de famylje fan 'e heit rekkene wurde en dêrom ek dy syn efternamme krije. (Mei resinte oanpassings yn it houliksrjocht is dat yn Nederlân en guon oare lannen trouwens net mear folslein fanselssprekkend.) By matrilineêre ôfstamming is it krektoarsom en kriget men troch jins ôfstamming it lidmaatskip fan 'e froulike ôfstammingsgroep (oftewol de famylje fan jins mem).
Njonken dizze beide foarmen fan unilineêre ôfstamming is ek dûbel-unilineêre ôfstamming mooglik, wat betsjut dat beskate rjochten patrilineêr (fia de heit) trochjûn wurde, en oaren matrilineêr (fia de mem). Der wurde lykwols ek binnen unilineêre ôfstammingsgroepen troch it proses fan kompemintêre filiaasje rjochten oerdroegen oan famyljeleden dêr't men gjin biologyske (mar wol sosjale) besibskip mei ûnderhâldt, en dy't bûten de eigentlike ôfstammingsgroep falle. Dêrby kin men tinke oan styfbern, pleechbern en adopsjebern. By bilaterale ôfstamming, ta einbeslút, wurde de manlike en froulike ôfstammingsgroepen as lykweardich beskôge, en makket men troch ôfstamming diel út fan beide.
Ovengebou en sliperij fan Keverling
It âldste diel fan de gieljitterij waard boud yn 1854. Yn 1911 waard it fabryk útwreide mei it hjoeddeiske ovengebou. Dit bestiet út in heech middengebou fan twa boulagen mei in oerstekkend sealdak yn sjaletstyl, mei oan beide siden in ienlaachske oanbou mei platte dakken. It ovengebou mei sliperij waard oplutsen út giele Fryske giele stien en oranje-reade (sier)stien. It monumint hat in sealtek fan fryske weachjespannen. De oerstek hat in trochhingjende makelder mei bewurke latwurk.
It gebou hat in soad ramen mei draachbalken en ferdieling fan getten izer. Fierders binne der oranje-reade sierstiennen ienstiens hoannekamen en profilearre bakstiennen finsterbanken. Yn de geveltoppen sit in rûn finster mei in jitizeren roasfoarm oan de foarkant en in rjochthoekich finster mei jitizeren ferdieling oan de efterkant. It gebou hat sier-en stêfankers. Op de foargevel steane de jiertallen 1854 en 1911. De rûnmitsele skoarstien is, útsein it ûnderstik, ôfbrutsen by de restauraasje yn 1984-1985. Yn 1983 waard it bedriuw oankocht troch de gemeente. By de restauraasje fan 1996 binne de earder weihelle houten tekstbuorden boppe de sydfleugels weromsetten.
Yn it gebou steane de kokes- en gasoven fan de eartiidske jitterij en de masines fan de sliperij, skuorderij en polysterij. Foar dat doel hat de ferdjippingsflier fan it sintrale blok swiere op I-profilen rêstende trochferwulften.
White Pine Award
De White Pine Award is in Kanadeeske literatuerpriis dy't op jierlikse basis útrikt wurdt oan de skriuwer fan it as bêste beoardiele wurk op it mêd fan jong-folwoekseneliteratuer fan it foargeande jier. De organisaasje en útrikking fan dizze priis wurde beävensearre troch de Ontario Library Association (OLA), de provinsjale feriening fan bibleteken yn 'e Kanadeeske provinsje Ontario.
De White Pine Award, wêrfan't de namme "Wite-Dinnebeampriis" betsjut, waard foar it earst útrikt yn 2002. De doelen dy't de OLA foar eagen hat mei it útrikken fan de priis, binne it oanfiterjen fan lêzen ûnder jong-folwoeksenen, it bewust meitsjen fan dy leeftydsgroep fan 'e kwaliteit fan de Kanadeeske literatuer, en it oanmoedigjen fan diskusjes oer literatuer ûnder learlingen oan de middelbere skoallen troch it nominaasjeproses fan 'e priis.
Yn it ramt fan dat lêste punt wurdt de winner fan de White Pine Award útornearre troch in stimming, holden ûnder learlingen út hiel Ontario. Om oan 'e stimming diel te nimmen, moat men lid wurde fan jins pleatslike bibleteek en teminsten fiif fan 'e tsien nominearre boeken lêzen hawwe. De dei dat der stimd wurde kin, falt ornaris op 18 april.
Michiel Schrier
Politike karriêre
Michiel Schrier hat sân jier lang riedslid foar de SP yn de gemeenteried fan Smellingerlân west. Yn april 2015 skode syn partij him nei foaren as deputearre. De SP sit mei CDA, FNP en VVD yn de koälysje. Kielstra waard de earste SP'er yn de Deputearre Steaten fan Fryslân. Yn syn portefúlje hat er Miljeu en hanthavening (ynklusyf de FUMO), Duorsume enerzjy (ynklusyf de Mynwet), Sosjaal belied en soarch, Fyts- en kuierbelied en Sport.
Schrier is listlûker foar de SP by de Provinsjale ferkiezingen fan 20 maart 2019.
Klaas Kielstra
Klaas Kielstra (Drachten, 16 novimber 1963) is in Frysk VVD-politikus út Stiens.
Politike karriêre
Kielstra wie fraksjefoarsitter foar de VVD yn de gemeenteried fan Ljouwerteradiel. Sûnt 2011 siet er foar dy partij yn de Provinsjale Steaten fan Fryslân. Nei't Aukje de Vries ophold as fraksjefoarsitter fan de VVD yn de Steaten, folge Kielstra har op. De Vries gie nei de Twadde Keamer.
Wêrom as fraksjefoarsitter
Kielstra wie listlûker foar de VVD by de Provinsjale ferkiezingen fan 20 maart 2019. De nûmer twa op de list, Avine Fokkens, hie op de ferkiezingsjûn by Omrop Fryslân al ferteld dat Kielstra net automatysk wer deputearre wurde soe, mocht de VVD yn it kolleezje komme.
Dat die bliken yn april, in moanne nei de ferkiezingen,: de oare Steateleden fan de VVD hiene mear fertrouwen yn Fokkens as deputearre. Kielstra naam har plak yn as fraksjefoarsitter yn de Steaten.
Bitterfûgels
De bitterfûgels (Latynske namme: Afroaves) foarmje in pas yn 2012 definiëarre en dêrom noch rangleaze taksonomyske groep fan 'e klasse fan 'e fûgels (Aves), de ûnderklasse fan 'e moderne fûgels (Neornithes), de tuskenklasse fan 'e nijkakigen (Neognathae), it boppeskift fan 'e nije fûgels (Neoaves) en de rangleaze groep fan 'e lânfûgels (Telluraves). Ta dizze groep hearre 9 skiften fûgels, wêrûnder de rôffûgels (Accipitriformes), de ûle-eftigen (Strigiformes), de spjochteftigen (Piciformes), de rôldereftigen (Coraciiformes), lykas de iisfûgel, en de noch mar koartby as selsstannich skift erkende giereftigen fan de Nije Wrâld (Cathartiformes), lykas de Kalifornyske kondor.
Strúsfûgels
De strúsfûgels (wittenskiplike namme: Struthionidae) foarmje de ienichste famylje in it skift fan 'e strúsfûgeleftigen (Struthioniformes). De famylje fan 'e strusfûgels omfettet mar ien libben skaai: de echte strúsfûgels (Struthio).
Katedraal fan Naga
Skiednis
De earste tsjerke waard fuort boud nei de stifting fan it doedestiidske bisdom Caceres in 1595. Om't de âlde katedraal yn 1768 ôfbaarnde waard yn 1808 útein set mei de bou fan in nije katedraal. De yn 1843 ynwijde katedraal rekke yn oktober 1856 skeind troch in tyfoan, mar waard neitiid yn de jierren 1862-1879 restaurearre.
De skea fan de ierdskodding fan 1887 waard yn 1890 wer ferholpen. De lêste restauraasje fan de katedraal datearret fan 1987-1988.
Feandam
250px|thumb|Topografyske gemeentekaart fan Feandam (2017) thumb|Herfoarme tsjerke fan Feandam thumb|Gemeentehûs fan Feandam Feandam (Nederlânsk: Veendam, Grinslânsk: Veendaam) is in grut doarp en gemeente yn de provinsje Grinslân. De gemeente hat in oerflak fan 78,7 km², dêr't der 2,6 km² wetter fan is. De gemeente hie op in ynwennertal fan  (boarne: CBS). Haadplak fan de gemeente is it plak mei deselde namme. It plak leit oan de rykswei N33, de wei tusken Iemshaven en Assen. Yn 2017 hie it plak 21.525 ynwenners. Fan 2010 oant 2021 wie de gemeente mei de buorgemeente Pekela amtlik fusearre. De amtlike organisaasje hiet De Kompanjie. De gemeente krige har hjoeddeiske grinzen yn 1969 doe't it in part fan de eardere gemeente Wildervank krige.
Tsjerkedoarpen
Yn 1655 waard it karspel (tsjerkedoarp) ûnder Muntendam ôfskaat fan Muntendam en Súdbroek. It nije tsjerkedoarp hiet Feandam en Wildervank. Yn 1687 waard de Grutte Tsjerke boud. Yn 1702 waarden Feandam en Wildervank selsstannige kerspels. Feandam krige it wapen, dy't earder mei de skiednis fan Wildervank te krijen hie as dy fan Feandam. Mei de gemeentlike weryndieling waard de gemeente Wildervank op 1 jannewaris 1969 opheft en waard it ferparte ûnder Feandam en Stedskanaal.
Feankoloanjes
Feandam hie yn it gebiet fan de Grinzer Feankoloanjes altyd in bysûnder plak. De skiednis sette 350 jier lyn út ein mei de feanterij. Feandam hat foar in part de typyske feankoloniale lintbebouwing, útsein yn de omkriten fan it sintrum. Dy bebouwing waard feroarsake troch it rivierke de Munte, wêrtroch't de lykop rinnende Easter- en Westerdjip yn noardlike rjochting fan inoar wike moasten. Sa ûntstie winliken Feandam syn foarke-eftige foarm, dêr't tuskenyn in kom ûntstean koe. Dêrtroch krige Feandam in wier sintrum yn it eardere langhalich lintdoarp. Romte, grien en wetter binne tekenjend foar it sintrum (Parkstêd Feandam). Dat skaaimerk hat de bewenners in soad oanlutsen.
Kustfeart en lânbou-yndustry
Ut de oarspronklike turffeart ûntstie stadichoan de wichtige kustfeart. It Ingelske Lloyds Register fêstige yn 1868 syn earste kantoaren op it fêstelân yn Amsterdam, Rotterdam en Feandam. De Feandamske seekapitein Hendrik Pieter Hazewinkel wie de krêft efter de oanwêgens fan Lloyds Register yn Nederlân. Hy wie heechoplaat yn bûtelânske hannel en publisearre yn 1870 in lyts boekje mei de namme A short sketch of the English Lloyd’s. Hjoed-de-dei soe men dat beskôgje kinne as in saaklike brosjuere dêr't de skiednis en de tsjinsten yn omskreaun steane. Njonken de seefeart spile de lânbou yn de njoggentjinde iuw in wichtige rol. Nei de feanterij waard de grûn foar de lânbou brûkt. Ut de lânbou kaam in wichtige agraryske yndustry fuort: de ierdappelmoal- en de derivate-yndustry. De hjoeddeiske koöperaasje Avebe is dêrút fuortkaam en hat syn haadkantoar noch hieltyd yn Feandam. Yn de twadde helte fan de njoggentjinde iuw rekke de skipfeart en de skipbou yn it neigean en waard der oergien op bygelyks de metaalferwurkjende yndustry.
Yndustriële gemeente
De gemeente Feandam is in yndustriële gemeente, dêr't in wichtich part fan de yndustry ornearre is foar lânbouprodukteferwurkjende bedriuwen. Der binne stikmannige bedriuwen dy't harren ta ynternasjonale grutbedriuwen ûntjûn hawwe. Sa wurde yn Feandam tûzenen konteners yn it jier opslein op ien fan de grutste binnenlânske konteneropslachplakken yn Nederlân. De provinsje Grinslân hat Feandam in regionale funksje foar kantoarfêstigings jûn.
Ynwenners
Feandam en Wildervank hawwe troch de feanterij in befolking fan mingd komôf. In part fan de feanters kamen út Fryslân, de Kop fan Oerisel en it grinsgebiet yn Dútslân. Ek wie der in frij grutte Joadske mienskip. Der wie sels in pleatslike ôfdieling fan de Maatschappij tot Nut der Israëlieten (Maatskippij ta Nut fan de Israeliten) yn Nederlân. Yn de tweintichste iuw waard der in Feriening foar Help oan Palestina-pioniers oprjochte en in Joadske kulturele jongereinferiening. Ek namen ferskate Joadske ynwenners fan Feandam-Wylderfank diel oan it iepenbier bestjoer. Nei 1900 naam it tal Joadske ynwenners wer ôf. Yn de Twadde Wrâldkriich wisten inkelden de holokaust te oerlibjen. Mei it kommen fan gastarbeiders yn de lânbou- en tekstylyndustry ûntstie der in Turkske mienskip yn Feandam. Yn de rin fan de tweintichste iuw woeks it ynwennertal ta in goed 20.000 ynwenners. De skiednis fan Feandam is it ûnderwerp fan it Feankoloniaal Museum, dat yn it sintrum fan it doarp stiet.
Wiken
It doarp Feandam hat de folgjende wiken:
Oare plakken en buorskippen yn de gemeente
Yn de gemeente Feandam lizze de folgjende plakken en buorskippen: Doarpen: Bareveld, Borgercompagnie (foar in part), Ommelannerwyk, Tripscompagnie (foar in part), Wildervank Utuorrens: Kibbelgaarn, Numero Dertien, Wildervanksterdallen Buorskippen: Boven Veensloot (foar in part), Korte Akkers, Westerdiepsterdallen, Zuidwending
Ferfier
thumb|[[Arriva-trein komt oan yn it stasjon fan Feandam]] Sûnt 2011 is Feandam it einstasjon fan de nije spoarferbing Grins - Feandam
Sport
Oant 2013 wie SC Veendam de profesjonele fuotbalklup fan Feandam. Fierder is der de amateurklup VV Veendam 1894.
Gemeenterie
De gemeenterie fan Feandam bestiet út 21 sitten. Sûnt 2021 is Berry Link de boargemaster
Émile Hoyois
Émile Hoyois (Frameries, 1889 – yn Belgje, 19??) wie in Belgysk keatser fan Waalsk komôf, dy't yn 'e iere tweintichste iuw in kear de PC wûn.
Libben en karriêre
Hoyois waard yn 1889 berne yn Frameries, yn 'e Waalske provinsje Henegouwen. Under de Earste Wrâldoarloch (1914-1918) tsjinne er soldaat yn it Belgyske leger, doe't er foar de Dútske opmars flechtsje moast. Hy wiek út nei Nederlân, dat ûnder de Earste Wrâldoarloch neutraal wie en militêren fan alle stridende partijen dy't oer de grins kamen, ynternearre (d.w.s. finzen sette). It wie lykwols gjin kriichsfinzenskip, mar in hoflike beheining fan frije beweging. Hoyois waard ynternearre yn Hurderwyk, yn Gelderlân, mar it stie him frij om hjir en dêr hinne te reizgjen.
Yn 1917 naam er diel oan 'e PC yn Frjentsjer mei in partoer dat hielendal opmakke wie út ynternearre Belgen. Mei August van Lierde en Georges Herphelin wûn er dat jier dy wichtichste keatspartij fan Fryslân. Dat wie de iennichste kear dat in bûtenlânsk partoer de PC wûn. Van Lierde waard útroppen ta kening. Hoyois gie ek yn 1918 troch mei keatsen, mar hold dêrmei op nei't der yn 1919 in ein oan 'e Earste Wrâldoarloch kommen wie, en syn ynternearring opheft waard, sadat er werom koe nei Belgje. Yn totaal hied er doe 81 punten opgarre foar it Ivich Keatsklassemint. It is ûnbekend wêr't of wannear't er kommen is te ferstjerren.
Salim Ahmed Salim
Salim Ahmed Salim (Sansibar, 23 jannewaris 1942) is in Tanzaniaansk steatsman en diplomaat fan mingd Afro-Yndysk, Arabysk en Swahily etnysk komôf. Hy is lid fan 'e regearingspartij Chama cha Mapinduzi (CCM). Salim tsjinne lange tiid as ambassadeur foar Tanzania yn ferskate lannen en by de Feriene Naasjes, en wie letter minister en minister-presidint fan syn heitelân. Fan 1989 oant 2001 beklaaide er de funksje fan siktaris-generaal fan 'e Organisaasje fan de Afrikaanske Ienheid.
Jonkheid en oplieding
Salim waard yn 1942 berne yn wat doe noch it Sultanaat Sansibar wie, as de soan fan Ahmad Salim Riyami, dy't oan heitekant etnysk Arabysk wie (mei in famylje dy't oarspronklik út Omaan stamme), en oan memmekant fan Swahily-komôf wie. Salim syn mem wie in Tanzaniaanse fan Afro-Yndysk komôf. Hy genoat middelber ûnderwiis oan it Lumumba Kolleezje yn Sansibar en learde neitiid fierder oan 'e Universiteit fan Delhi, yn Yndia, dêr't er in bachelortitel yn 'e politikology behelle dy't er letter oan 'e Columbia Universiteit fan New York omsette yn in mastergraad. Yn 'e iere 1960-er jierren ûntjoech Salim him ta in polityk aktivist en wied er behelle yn 'e oprjochting fan 'e All-Zanzibar Student Union (AZSU), dêr't er de earste fise-foarsitter fan wie.
Karriêre
Yn 1961 sette Salim syn wurkpaad útein as plakferfangend folmacht yn 'e Sansibareeske diplomatike fertsjintwurdiging op Kuba, in posysje dy't er oant 1962 beklaaide. Fan 1963 oant 1964 wied er haadredakteur fan in Sansibareesk deiblêd en siktaris-generaal fan 'e All-Zanzibar Journalists Organisation (AZJO).
Nei't Sansibar yn april 1964 mei Tanganjika gearfoege wie ta de Feriene Republyk Tanzania, kearde Salim werom nei de diplomasy. Efterinoar wied er de Tanzaniaanske ambassadeur yn Egypte (1964-1965), Yndia (1965-1968) en Sina (1969-1970). Fan 1970 oant 1980 beklaaide er de post fan permanint fertsjintwurdiger fan Tanzania by de Feriene Naasjes yn New York, wylst er yn dyselde perioade tagelyk ek fungearre as Tanzaniaansk ambassadeur yn Barbados, Guyana, Jamaika, Kuba en Trinidad en Tobago. Yn 1976 wie Salim foarsitter fan 'e Feilichheidsried fan de Feriene Naasjes en yn 1979 siet er de Algemiene Gearkomste fan de Feriene Naasjes foar.
Yn 1980 kearde Salim werom nei hûs, wêrnei't er oant 1984 de Tanzaniaanske minister fan Bûtenlânske Saken en Ynternasjonale Gearwurking wie. Fan 1984 oant 1985 tsjinne er ûnder presidint Julius Nyerere as premier (en dêrmei automatysk ek as fise-presidint) fan Tanzania, en fan 1986 oant 1989 wied er ûnder it regear fan presidint Ali Hassan Mwinyi minister fan Definsje en teffens fise-premier fan Tanzania. Ynternasjonaal waard Salim bekend doe't er fan 1989 oant 2001 it amt beklaaide fan siktaris-generaal fan 'e Organisaasje fan de Afrikaanske Ienheid (OAU), in gearwurkingsferbân fan Afrikaanske steaten dêr't yn 2002 de Afrikaanske Uny út fuortkomme soe.
Sûnt 2001 is Salim foarsitter fan 'e Julius K. Nyerere Stifting, en teffens is er lid fan it Sintraal Komitee fan 'e politike partij Chama cha Mapinduzi (CCM). Fan 2004 oant 2008 tsjinne er fierders as spesjaal gesant fan 'e Afrikaanske Uny oangeande de Oarloch yn Darfoer. Sûnt 2002 hâldt er him op útnûging fan 'e Afrikaanske Untwikkelingsbank (ADB) dwaande mei kwestjes op it mêd fan 'e wetterfoarsjenning en wetterbesparring.
Priveelibben
Salim is troud mei syn frou Amne, mei wa't er trije bern hat, Maryam, Ali en Ahmed. Hy hat ûnder syn lange wurkpaad earedoktoraten takend krigen fan 'e Universiteit fan de Filipinen Los Baños (1980), de Universiteit fan Maiduguri, yn Nigearia (1983), de Universiteit fan Mauritsius (1991), de Universiteit fan Kartûm, yn Sûdaan (1995), de Universiteit fan Bologna, yn Itaalje (1996), de Universiteit fan Kaapstêd, yn Súd-Afrika (1998) en de Universiteit fan Addis Abeba, yn Etioopje (2003).
Urkerfeart
De Urkerfeart is in 13 km lang kanaal yn de Noardeastpolder yn de provinsje Flevolân. It kanaal rint fan de Swolske Feart by Emmeloord nei Urk. It Gemaal Vissering pompt it wetter by Urk de Iselmar yn.
It doarp Tollebeek hat in lytse ynstekhaven oan de Urkerfeart.
Cheyenne (rivier)
De rivier de Cheyenne (útspr.: [ʃɨ'jɛ:n]) is in likernôch 475 km lange sydstream fan 'e rivier de Missoury, yn it westen fan 'e Amerikaanske steat Súd-Dakota en it easten fan 'e steat Wyoming, dy't in gebiet fan krapoan 63.000 km² ûntwetteret.
Rin
De rivier wurdt foarme troch it gearstreamen fan 'e rivierkes de Antelope Creek en de Dry Fork Creek yn it Nasjonaal Gerslân Thunder Basin, yn it noardeastlike diel fan Converse County, yn 'e steat Wyoming. Dêrwei streamt de Cheyenne, dy't ferneamd is nei it Yndiaanske folk fan 'e Sjajinnen (Ingelsk: Cheyenne), yn eastlike rjochting oer de grins fan Súd-Dakota, it stedsje Edgemont foarby en oan 'e súdlike kant om 'e Black Hills hinne.
Dan floeit de rivier nei it noardeasten, it stedsje Oral en it Nasjonaal Gerslân Buffalo Gap foarby en by de noardwestlike grins fan it Pine Ridge Yndianereservaat en it Nasjonaal Park de Badlands lâns. Dêr mûnet de Rapid Creek deryn út. De Cheyenne streamt dêrnei it stedsje Wasta foarby, waakst oan troch de gearfloeiïng mei de Belle Fourche, yn it easten fan Meade County, en hâldt dan in eastnoardeastlike koerts oan by de súdlike grins fan it dernei neamde Cheyenne River Yndianereservaat lâns. By it stedsje Cherry Creek mûnet it rivierke de Cherry Creek deryn út, krekt foàr it punt dêr't de Cheyenne sels by de Oahe-kearmar útmûnet yn 'e Missoury, sa'n 50 km noardnoardwestlik fan Pierre, de haadstêd fan Súd-Dakota. De lêste 56 km foarmet de Cheyenne ien fan 'e beide earms fan 'e Oahe-mar.
Sunburst Award
De earste útrikking fan 'e Sunburst Award fûn plak yn 2001. De priis is ferneamd nei Sunburst (1964), de earste roman fan skriuwster Phyllis Gotlieb. Fan 2002 oant en mei 2008 wie der ien inkele priis. Fan 2009 oant en mei 2016 wiene der twa kategoryen: literatuer foar folwoeksenen en literatuer foar jong-folwoeksenen. Yn 2016 waard in trêde kategory tafoege foar koarte ferhalen. De winners wurde útornearre troch in faksjuery, wêrfan't de gearstalling elts jier wikselet. Behalven dat de winners in medalje útrikt krije, is oan 'e Sunburst Award ek in jildbedrach fan K$1.000 ferbûn. Foar in folsleine list mei winners, sjoch op dizze side, op 'e Ingelske Wikipedy.
Sevearus fan Ravenna
De hillige Sevearus (Ravenna, ? - dêre, 1 febrewaris 344/346) wie fan ± 342 oant ± 344/346 biskop fan Ravenna.
Libben
Histoarysk is oer syn libben mei wissens te sizzen dat Sevearus dielnommen hat oan it Konsylje fan Serdica (it tsjintwurdige Sofia) yn 342/343. Ek is wis dat Sevearus de 11e opfolger fan Apollinaris, de earste biskop fan Ravenna, wie.
Sevearus waard yn 344 yn Classe begroeven, it tsjintwurdich net mear besteande havengebiet fan Ravenna. Syn bonken waarden yn 836 troch de aartsbiskop Otgar fan Mainz mei nei Mainz nommen en lang om let nei Erfurt yn Thüringen brocht, dêr't se yn in monumintale sarkofaach yn de Severikirche op de Domberg te rêste lein waarden.
Ferearing
Sevearus wurdt al sûnt de 5e iuw fereare. Hy wurdt ôfbylde yn ien fan de apsismozaïeken fan de 6e-iuwske Basilica di Sant'Apollinare in Classe yn Ravenna. Al gau nei syn dea waard Sevearus hillich ferklearre en mei de pinkster fan it jier 582 wijde Jehannes Romanus de nije Sevearusbasilyk fan Ravenna.
Sevearus wurdt op 1 febrewaris, de dei fan syn ferstjerren, betocht. Hy is beskermhillige fan wevers en spinners, plysjes en makkers fan doek, hoazen, moffen en huodden.
Ikonografy
Sevearus wurdt faak as biskop mei in do útbylde. Ek hâldt de hillige somtiden weversreau yn 'e hannen
Jitterijgebou fan Keverling
thumb|Jitterijgebou fan Keverling, links stiet '[[It Sael']] It Jitterijgebou fan Keverling is in ryksmonumint oan de Gieljittersstrjitte 11 op De Jouwer. It eardere bedriuwsgebou fan Gieljitterij Keverling is ûnderdiel fan Museum De Jouwer.
De eardere jitterij waard yn 1854 oplutsen yn Fryske giele stien. De beide boulagen hawwe in pandekt sealdak. De raam- en doaryndieling binne foar in part oarspronklik. De dûbele fabryksdoarren hawwe in boppeljocht mei rútfoarmige yndieling en twa achttjinrúts skoramen. Fierders is der in hysdoar, lizzende ramen mei rútfoarmige yndieling yn de kopgevel, en in doar oan it Hurdspytsje. De oare gevels hawwe fyftjin- en njoggenrútsramen. Rjochts fan de doar sit in stientsje mei it opskrift P.S.K.BZ. De letters binne inisjalen fan Petrus Sybrandus Keverling Gerards zoon, de soan fan eigener Gerard Keverling, dy't de earste stien lei yn 1954.
Yn it gebou sitte in wurkplak, pakhûs, kantoar en in kolleksje gieljitwurk.
Charlaine Harris
Charlaine Harris (folút: Charlaine Harris Schulz; Tunica (Mississippy), 25 novimber 1951) is in Amerikaansk skriuwster fan romans en koarte ferhalen dy't ta de sjenres fantasy, horror en detektivefiksje hearre. Hja is it bekendst wurden mei har romansearje The Southern Vampire Mysteries, ek bekend as de Sookie Stackhouse-searje. De rige is adaptearre ta de tillefyzjesearje True Blood, dy't op 'e Amerikaanske tillefyzje rûn fan 2008 oant en mei 2014. Guon fan har boeken groeiden út ta bestsellers, en de The Southern Vampire Mysteries binne yn in grut tal talen oerset.
Jonkheid en oplieding
Harris waard yn 1951 berne yn Tunica, yn 'e Mississippydelta fan 'e Amerikaanske steat Mississippy, dêr't se ek opgroeide. As tsiener skreau hja al gedichten oer spûken en ûnberiddenearre teener-eangst. Nei de middelbere skoalle learde Harris fierder oan it Rhodes Kolleezje yn Memphis (Tennessee), dêr't se úteinsette mei it skriuwen fan toanielstikken.
Karriêre
Nei't se har stúdzje ôfrûne hie, stapte Harris op in stuit oer nei it skriuwen fan detektiveromans. Har earste boek, Sweet and Deadly, ferskynde yn 1981, en har twadde, A Secret Rage, yn 1984. Beide boeken stiene op harsels, mar Harris har trêde roman, Real Murders, dy't yn 1990 útkaam, wie it earste diel fan 'e luchtige detektiverige Aurora Teagarden, wêrfan't yn 2017 it tsiende part ferskynde. Real Murders wie har earste echte súkses, en it boek waard yn 1990 nominearre foar in Agatha Award.
Nei noch fjouwer Aurora Teagarden-boeken ferskynde fan Harris yn 1996 Shakespeare's Landlord, it earste diel fan har Shakespeare-searje oer Lily Bard, in skjinmakster anneks detektive op it plattelân fan Arkansas. Yn 2001 kaam Shakespeare's Counselor út, it fyfde en lêste diel fan dy romansearje, dêr't noch it koarte ferhaal Dead Giveaway, oer deselde haadpersoan, op folge, dat yn desimber 2001 publisearre waard yn it Ellery Queen Mystery Magazine.
Yn maaie 2001 brocht Harris Dead Until Dark út, it earste diel fan The Southern Vampire Mysteries, wêryn't se detektiveferhalen yn in fantasy- en/of horrorsetting pleatste. Dy romansearje stiet ek wol bekend as de Sookie Stackhouse-rige, nei de namme fan 'e haadpersoan. De searje giet oer in telepatyske servearster dy't wurket yn in bar yn it fiktive plak Bon Temps yn noardlik Louisiana, en moarden oplost dêr't fampieren, wearwolven en oare boppenatuerlike wêzens by belutsen binne. Mei it earste diel, Dead Until Dark, wûn Harris yn 2001 de Anthony Award foar bêste paperback-detektiveroman. It twadde diel, Living Dead in Dallas, ferskynde yn 2003 en it trêde diel, Club Dead, yn 2004. Neitiid publisearre Harris elts jier in nij diel, oant se de rige yn 2013 besleat mei it trettjinde diel, Dead Ever After.
The Southern Vampire Mysteries wiene tige populêr en waarden oerset yn it Bulgaarsk, Deensk, Dútsk, Estysk, Finsk, Frânsk, Gryksk, Hebriuwsk, Hongaarsk, Iislânsk, Italjaansk, Japansk, Litousk, Nederlânsk, Noarsk, Poalsk, Portegeesk, Roemeensk, Servysk, Spaansk, Sweedsk en Tsjechysk. Behalven de trettjin romans skreau Harris ek in soarte fan lange epilooch, After Dead: What Came Next in the World of Sookie Stackhouse; in companionboek; en de ferhalebondel A Touch of Dead. The Southern Vampire Mysteries waarden troch tillefyzjestjoerder HBO adaptearre ta de populêre tillefyzjesearje True Blood, dy't sân seizoenen rûn (fan 2008 oant en mei 2014) en yn totaal 80 ôfleverings telde.
Yn oktober 2005 sette Harris mei de publikaasje fan it boek Grave Sight útein mei in nije romanrige, The Harper Connelly Mysteries. De ferhalen út dy searje wurde ferteld troch de jonge frou Harper Connelly, dy't, nei't se troch de wjerljocht troffen is, by steat blykt te wêzen om liken te finen en de lêste mominten fan 'e deaden te sjen. Yn 2010 ferkocht Harris de filmrjochten op The Harper Connelly Mysteries, hoewol't it anno 2020 noch net ta in ferfilming kommen is. Yn 2014 ferskynde it earste diel fan 'e Cemetery Girl-searje, in rige grafyske romans dy't Harris skreau mei Chistopher Golden, en dy't yllustrearre waard troch Don Kramer. Datselde jiers begûn Hallmark Movies & Mysteries Harris har Aurora Teagarden-searje te adaptearjen ta in stikmannich tillefyzjefilms, mei aktrise Candace Cameron Bure yn 'e haadrol. Harris har trilogy Midnight, Texas waard ta in tillefyzjesearje adaptearre dy't yn 2017 troch NBC útstjoerd waard.
Harris hat troch de jierren hinne as redaktrise ek seis blomlêzings fan fantasyferhalen gearstald, wêrfan fiif kear tegearre mei Toni L.P. Kelner.
Priveelibben
Harris troude yn 1978 mei Hal Schulz, mei wa't se trije (no folwoeksen) bern krige: Patrick, Timothy en Julia. Sy en har man binne ûnderwilens pake en beppe wurden. Harris wenne foarhinne jierrenlang yn Magnolia, yn Arkansas. Tsjintwurdich wennet se yn Teksas. Yn it ferline die se oan gewichtheffen en karate. Har hobbys binne lêzen en films sjen. Se is in aktyf lid fan 'e Episkopaalske Tsjerke. Yn Magnolia wie se koster fan 'e pleatslike St. James Episcopal Church. Harris is ek lid fan 'e Mystery Writers of America, in soarte fan fakferiening fan Amerikaanske detektiveromanskriuwers. Fierders is se belutsen by ferskate oare ferienings fan skriuwers fan detektivefiksje: de American Crime Writers League, de Sisters in Crime en de Arkansas Mystery Writers Alliance.
Olympyske Winterspullen 2022
De Olympyske Winterspullen 2022, ek wol de XIXe Olympiade neamd, waard yn 2022 holden yn Peking, de haadstêd fan Sina. fan 4 oant en mei 20 febrewaris.
Tawizing
Op 31 july 2015 keas it IOC yn Kuala Lumpur de gaststêd. Peking is de alfde stêd dy 't de Olympyske Spelen foar in twadde kear organisearje mei en de earste stêd dy 't sawol de Simmerspullen (yn 2008) as de Winterspullen tawiisd krigen hat.
Sporten
Formeel waarden der op 'e Olympyske Winterspullen fan 2018 7 sporten beoefene, om't it Ynternasjonaal Olympysk Komitee (IOC) inkelde oansletten sportbûnen telt. Dêrfan binne der yndie sân: biatlon, curling, iishockey, reedriden, rodeljen, skyen (ynkl. skyskânsspringen en snowboarden) en slydzjen (bobslydzjen en skeleton). Yn 'e praktyk waarden der lykwols 15 sporten ûnderskaat, sa't hjirûnder werjûn is, mei it tal ûnderdielen tusken heakjes.
Nije ûnderdielen dy't op 'e Olympyske Winterspullen fan Peking foar it earst oan it offisjele wedstrydprogramma tafoege wurde, binne Snowboardcross mingd tiim, de monobob by it bobslydzjen, by it freestyleskyen kaam it big air der by foar manlju en froulju en Aerials mingd tiim, nij by it skânspringen is de lannenwedstriid mei in mingt tiim, en by it shorttrack komt mingde estafette derby.
Dielnimmende Lannen
Ofbyld:2022 Winter Olympics team numbers.svg
Katedraal fan Lichfield
De Katedraal fan Lichfield (Lichfield Cathedral) yn Lichfield, Staffordshire, is de katedraal fan it Anglikaanske bisdom Lichfield en de iennige midsiuwske katedraal fan Ingelân mei trije spitsen.
Dakota's
De beneaming "Dakota" is ôfkomstich fan 'e namme fan it Yndiaanske folk fan 'e Dakota, dat yn 'e njoggentjinde iuw yn súdlik Minnesota en de eastlike Dakota's libbe (en no benammentlik reservaten yn 'e Dakota's, Montana en Nebraska bewennet). Noard- en Súd-Dakota hawwe tegearre in befolking fan likernôch 1.460.000 minsken op in mienskiplik oerflak fan sa'n 383.000 km², wat in befolkingstichtens fan 3,8 per km² opsmyt. De befolking is fierhinne fan Noardjeropeesk komôf, mei hege persintaazjes Dútsers (44,9%), Noaren (21,8%) en Ieren (9,6%). Teffens hawwe de Dakota's yn ferhâlding ta oare regio's fan 'e Feriene Steaten in heech persintaazje Yndianen, benammentlik Lakota en Dakota, mei yn Noard-Dakota ek guon Odjibwe. It klimaat fan 'e Dakota's is in fochtich lânklimaat, mei waarme oant hjitte simmers en kâlde oant sels suver Arktyske winters.
Katedraal fan Lichfield
It bisdom Lichfield beslacht Staffordshire, in grut part fan Shropshire en in diel fan it Black Country en de West Midlands.
Algemien
De oarspronklik oan de Angelsaksyske hillige Sint-Chad en de Jongfaam Marije wijde katedraal hat in ynterieurlingte fan 113 meters en it skip hat in breedte fan 21 meter. De sintrale toer boppe de fiering mjit 77 meter en de twa westlike spitsen binne likernôch 58 meter heech. It boumaterjaal foar de katedraal waard súdlik fan Lichfield wûn. Troch it gewicht fan it stiennen ferwulft hingje de muorren fan it skip nei bûten ta wat út it lead, mar troch maatregeles is der oan de fersakking in ein kaam.
De Ingelske Boargerkriich brocht grutte skea oan de katedraal. Doe gyngen alle brânskildere ramen ferlern. Likegoed besitte de ramen fan de Marijekapel noch jimmeroan Flaamsk midsiuwsk brânskildere glês fan hege kwaliteit. Se datearje út de jierren 1530 en waarden oan it begjin fan de 19e iuw oankocht nei't ûnder Napoleon de abdij fan Herkenrode yn Belgje sletten waard. Der binne ek ramen fan hege kwaliteit fan Betton en Evans (1819) en út it lêste diel fan de 19e iuw, benammen dy fan Charles Eamer Kempe.
De Evangeeljes fan Lichfield (de saneamde Lichfield Gospels), ek bekend ûnder de namme it Boek fan Chad, binne de manuskripten fan de evangeeljes fan Mattéus en Markus en it begjin fan Lukas. Se binne benammen yn it Latyn skreaun, hawwe guon teksten yn it âld-Welsk en stamme út ± 730. Oarspronklik wiene der twa wurken, mar yn de tiid fan de Ingelske Boargerkriich gyng der ien ferlern. Fan Peaske oant de Kryst wurdt it manuskript útstald yn it kapittelhûs.
Skiednis
Doe't Chad yn 669 biskop fan Mersia waard ferhûze hy de sit fan Repton nei Lichfield, mooglik om't it al in hillich plak fan martlerdom yn de Romeinske tiid wie. De earste katedraal op it hjoeddeiske plak waard om 700 hinne boud, doe't biskop Hedda in nije tsjerke bouwe liet om dêr it bonkerak fan Sint-Chad yn ûnder te bringen. Chad wie yn 672 stoarn en syn reliken waarden yntusken drok besocht troch pylgers. Om de macht fan de aartsbiskop fan Canterbury te beheinen stifte kening Offa fan Mersia mei de segen fan de paus yn 786 it aartsbisdom Lichfield. De fertsjintwurdigeres fan de paus waarden tige wolkom hjitten troch Offa en wiene oanwêzich by it kontroversjele Konsylje fan Chelsea yn 787, dêr't útsteld waard om yn it neidiel fan Canterbury yn Lichfield in aartsbisdom te fêstigjen. Der wie fûl ferset, mar de aartsbiskop fan Canterbury moast it ôflizze tsjin Offa en de pauslike ôffurdigen, dy't Higbert as de nije aartsbiskop fan Lichfield beneamden. Paus Adrianus stjoerde Higbert it pallium, wêrmei't er syn stipe oan it beslút joech. Ut tank foar syn stipe ûnthiet Offa om alle jierren goud nei de paus te stjoeren foar de soarch foar earmen en de ferljochting fan de Sint-Piter yn Rome. It aartsbisdom Lichfield bleau lykwols mar 16 jier bestean en waard al gau nei it ferstjerren fan Offa opdoekt, wêrtroch Súd-Ingelân wer folslein ûnder bisdom Canterbury kaam te fallen.
Ingelske Boargerkriich
Yn de jierren fan de Ingelske Boargerkriich waard der yn it tiidrek 1643-1646 slim fochten om Lichfield. Om it gebiet fan de katedraal lei in grêft en mei de ferdigeningsmuorren wie de katedraal in soarte fan militêr fort. De autoriteiten fan de katedraal keazen yn it konflikt de kant fan Karel I, wylst it stedsfolk benammen de kant sochten fan it Parlemint.
De katedraal rekke by it geweld slim skeind; de fieringstoer waard fernield, de daken ferneatige en alle ramen gyngen ferlern. Biskop Hacket sette nei de restauraasje fan de monarchy mei stipe fan kening Karel II yn de jierren 1660 mei it herstel fan de tsjerke útein, mar de wurksumheden soene noch oant yn de 19e iuw duorje. Op de gevel tusken de twa muorren stie oant yn de 19e iuw in ûnbidich grut byld fan kening Karel II, tsjintwurdich stiet it bûten by it súdlike portaal.
Fiktoriaanske restauraasje
Ek al wie de 18e iuw in gouden iuw foar de stêd Lichfield, yn dyselde tiid rekke de katedraal yn ferfal. De 15e-iuwske bibleteek oan de noardlike kant fan it skip moast ôfbrutsen wurde en de boeken ferhûzen nei it tsjintwurdige plak boppe it kapittelhûs. De measte bylden fan de westlike gevel waarden ferwidere en it mitselwurk oerdutsen mei romeinsk semint. Oan it ein fan de iuw liet de arsjitekt James Wyatt it heechalter ferwiderje om sa fan it koer en de Marijekapel ien romte te meitsjen en in stiennen doksaal oan it begjin fan it koer tafoegje. Ek waard it eastlike raam fan brânskildere glês foarsjoen.