cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Keninkryk Ingelân
Lette Midsiuwen
Ingelân wie noch net iens útpûst nei de ein fan 'e Hûndertjierrige Oarloch doe't yn 1455 in boargeroarloch útbriek tusken de Huzen York en Lancaster, dy't beide ôfstammen fan Edwert III. Dat konflikt kaam (folle letter) bekend te stean as de Roaze-oarloggen, om't it wapen fan it Hûs York in wite roas wie, en dat fan it Hûs Lancaster in reade roas. Hjirby tsierden de beide dynastyen oanhâldend om it besit fan 'e Ingelske troan, wat oanlieding joech ta in rige bloedige konflikten dy't mei tuskenskoften oanholden oant 1487. Uteinlik kaam yn 1485 it Hûs Tudor op 'e troan yn 'e persoan fan Hindrik VII, in ôfstammeling fan in oerwûn lid fan it Hûs Lancaster, dy't troud wie mei Elizabeth fan York, in lid fan it Hûs York.
It tiidrek fan 'e Tudors
De meast ynfloedrike kening út it Hûs Tudor wie Hindrik VIII, dy't yn 'e 1530-er jierren om persoanlike redens yn Ingelân de Reformaasje trochfierde. Hy woe nammentlik skiede fan syn frou Katarina fan Aragon, om't harren houlik sûnder bern bleaun wie, mar de paus woe him dêr gjin tastimming foar jaan. Dêrom ferfong Hindrik yn syn keninkryk de Roomsk-Katolike Tsjerke troch in eigen protestantske steatstsjerke, de Tsjerke fan Ingelân (of ek wol de Anglikaanske Tsjerke), wêrfan't er sels it haad wie. Fan gefolgen sleat Ingelân him doe polityk oan by noardlik Jeropa, mei't ek yn 'e Skandinavyske lannen, de noardlike Dútske steaten, it Keninkryk Skotlân en in diel fan 'e Nederlannen it protestantisme oannommen waard, wylst súdlik Jeropa (bgl. Frankryk, Spanje en de Italjaanske foarstedommen) fêstholden oan it roomsk-katolisisme.
Hindrik VIII wie ek ferantwurdlik foar oare wichtige feroarings. Nei de ferovering troch Edwert I hie Wales syn eigen wetten en bestjoer beholden, mar ûnder Hindrik VIII waarden mei de Wetten op de Welske Wetjouwing tusken 1535 en 1542 it Welsk rjocht ôfskaft. Neitiid waard de Ingelske wetjouwing yn Wales fan krêft, en teffens waard Wales yn Ingelân ynkorporearre, sadat it neitiid fertsjintwurdige wie yn Parlemint fan Ingelân. Fierders rôp Hindrik himsels yn 1541 út ta kening fan Ierlân, wêrmei't dat keninkryk yn in personele uny mei Ingelân ferbûn waard.
Nei Hindrik syn dea, yn 1547, waard er opfolge troch syn syklike soan Edwert VI, dy't yn 1553 ek stoar. Dêrnei kaam Hindrik syn dochter Marije de Bloedige op 'e troan, in roomse dy't fel op 'e Reformaasje tsjin wie en besocht om dy werom te draaien, mei in bloedige godstsjinststriid ta gefolch. Under Marije har regear gie yn 1558 fierders Kalês ferlern oan Frankryk. Nei har dea, yn 1558, waard se opfolge troch har healsuster Elizabeth I, byneamd de Virgin Queen, om't hja nea troude. Under har bewâld, dat bekend kaam te stean as de Elizabetaanske Tiid, kaam de Ingelske kultuer ta grutte bloei, mei as wichtichste fertsjintwurdiger de wiidferneamde toanielskriuwer en dichter William Shakespeare. Elizabeth wie fan betinken dat Ingelân, as eilânnaasje, in sterke marine hawwe moast, en yn 1588 wie dy sa mânsk groeid dat er mei help fan 'e Steatske float ôfweve koe mei de Spaanske Armada, dy't troch de roomske Filips II fan Spanje stjoerd wie om 'e protestantske Elizabeth fan 'e troan te stjitten.
It tiidrek fan 'e Stuarts
It Hûs Tudor stoar yn 1603 út mei de dea fan Elizabeth I. Der ûntstie lykwols gjin opfolgingskrisis, mei't hja foartiid har efterneef, de Skotske kening Jakobus VI, al oanwiisd hie as har erfgenamt. Sadwaande waard dy doe ek kening fan Ingelân ûnder de namme Jakobus I. Dêrmei kaam it Hûs Stuart op 'e Ingelske troan, en teffens ûntstie der sa in personele uny tusken Ingelân en Skotlân, de Uny fan de Kroanen, hoewol't dy beide keninkriken fierders folslein apart faninoar bestjoerd waarden.
Jakobus syn soan Karel I oerskatte de macht fan 'e Ingelske monargy. Dat late ta de Ingelske Boargeroarloch, dy't einige mei de nederlaach fan 'e royalistyske partij en de berjochting en ûnthalzing fan Karel sels yn 1649. Neitiid waard de Ingelske Republyk útroppen, dy't ûnder it liederskip fan 'e 'beskermhear' Oliver Cromwell yn ferskate foarmen alve jier bestie. Doe't Cromwell nei syn dea yn 1658 opfolge waard troch syn swakke soan Richard, wiene de dagen fan 'e republyk teld, en yn 1660 waard it Keninkryk Ingelân op 'e nij ynfierd by de Restauraasje fan it Hûs Stuart ûnder kening Karel II.
Karel II waard yn 1685 opfolge troch syn jongere broer Jakobus II, dy't roomske sympatyen hie, en inkeld dulde waard om't er sels opfolge wurde soe troch syn protestantsksinnige dochter Marije II. Doe't Jakobus lykwols op syn âlde dei noch in manlike kroanprins produsearre (Jakobus III), dy't sûnder mis roomsk grutbrocht wurde soe, kaam it folk yn opstân. Marije en har man, de Hollânske steedhâlder Willem III fan Oranje-Nassau, waarden útnûge om oer te kommen, en lânen mei in ynvaazjeleger op 'e Súdingelske kust. Dêrnei waard Jakobus II by de Glorieuze Revolúsje troch syn dochter en skoansoan oan 'e kant set en yn ballingskip jage. Neitiid regearren Willem en Marije tegearre oer Ingelân oant har dea 1694, wêrnei't hy allinnich kening waard. Doe't er yn 1702 sûnder bern ferstoar, waard er opfolge troch syn skoansuster Anne, Marije har suster.
Anne wie de lêste monarch fan Ingelân, mei't dat lân yn 1707 ophold te bestean doe't mei it Ferdrach fan de Uny en de beide (Ingelske en Skotske) Wetten op de Uny it feriene Keninkryk Grut-Brittanje skepen waard, mei ien parlemint en ien regear (allebeide yn Londen). Dat barde nei it jammerdearlik ferrûne besykjen om in Skotske koloanje te stiftsjen yn wat no Panama is, dêr't nei't sein wurdt frijwol alle grûnbesitters yn Skotlân jild yn stutsen hiene. It bankrot fan 'e Skotske elite, dat dêr it gefolch fan wie, die in protte om sokken derfan te oertsjûgjen dat de uny mei Ingelân in goed ding wie (foar de miening fan it gewoane folk hie doedestiden nimmen belangstelling), en Ingelske drigeminten dat der oarloch komme soe as de Skotten net omlyk woene, beklonken de kwestje. It Keninkryk Grut-Brittanje bestie oant 1801, doe't troch de tafoeging fan it Keninkryk Ierlân it Feriene Keninkryk fan Grut-Brittanje en Ierlân ûntstie. Yn 1922 waard dat lân fanwegen de ôfskieding fan 'e Ierske Frijsteat omneamd ta it Feriene Keninkryk fan Grut-Brittanje en Noard-Ierlân, dat anno 2017 noch bestiet.
Bestjoer
It Keninkryk Ingelân wie yn 't earstoan in absolute monargy mei oan it haad in kening. Fan 1215 ôf, doe't kening Jan sûnder Lân de Magna Carta ûndertekene, kin it beskôge wurde as in parlemintêre monargy. De sit fan it Ingelske regear wie oant yn 'e tolfde iuw de stêd Winchester, yn it binnenlân fan súdlik Ingelân, dat earder de residinsje fan 'e keningen fan Wesseks west hie. Neitiid waard de âlde Romeinske stêd Londen, oan 'e mûning fan 'e rivier de Teems yn it súdeasten fan it lân, de haadstêd.
Demografy
It Keninkryk Ingelân hie omtrint 1283 nei skatting sa'n 500.000 ynwenners, wat delkaam op in befolkingstichtens fan 3,4 minsken de km². Yn dy tiid moat de befolking fluch oanwoeksen wêze, mar de Swarte Dea, de pestepidemy dy't it lân yn 1349 trof, makke dêr in ein oan. Sadwaande hie Ingelân yn 1542 noch mar sa'n 3 miljoen ynwenners, mei in befolkingstichtens fan 20,7 minsken de km². Yn 1707, it lêste jier fan it bestean fan it Keninkryk Ingelân, waard de befolking rûsd op sa'n 5.750.000 lju, sadat de befolkingstichtens 38,1 minsken de km² bedroech.
Taal
De offisjele taal fan it Keninkryk Ingelân wie it Ingelsk, dat him yn dizze perioade ûntjoech fan it Aldingelsk (oant 1066) fia it Midingelsk (oant 1550) ta it Nijingelsk. Fierders waarden as bestjoerstalen ek it Latyn brûkt (oant de fyftjinde iuw) en it Anglo-Normandysk (fan 'e alfde oant de fyftjinde iuw). Oare lânseigen talen dy't yn it Keninkryk Ingelân sprutsen waarden, wiene it Welsk, it Kornysk en, oant de alfde iuw, it Kumbrysk.
Godstsjinst
De oarspronklike godstsjinst fan it Keninkryk Ingelân wie it roomsk-katolisisme. Dêroan kaam ûnder it bewâld fan Hindrik VIII in ein, doe't yn Ingelân de Reformaasje trochfierd waard. Neitiid wie steatstsjerke fan Ingelân de Anglikaanske Tsjerke, oan it haad wêrfan't de kening fan Ingelân stie.
Tekenfilmstudio
In tekenfilmstudio is de gebrûklike beneaming foar in filmstudio of in tillefyzjestudio dêr't tekenfilms en/of tekenfilmsearjes makke wurde. Eins is de minder bekende en minder faak brûkte oantsjutting animaasjestudio better, om't net alle animaasje tekene wurdt. Sa kin der bgl. ek mei stop-motiontechniken wurke wurde. De ierste tekenfilmstudio, yn 'e sin fan in filmstudio dy't him folslein talei op 'e produksje fan tekenfilms, wie de Amerikaanske Barré Studio (nei 1917 de Bud Fisher Films Corporation), dy't yn 1914 oprjochte waard troch Raoul Barré en bestie oant 1923.
Tekenfilmstudio's mei de breedste opset binne bedriuwen dy't sels betinke hokker produkt se ôfleverje wolle, dêr yn 'e preproduksjefaze sels ûntwerpen foar oandrage, en ek it ark en reau besitte en de animators yn 'e tsjinst hawwe om it produkt úteinlik sels te meitsjen. Soms binne se dêropta ek noch belutsen by de filmdistribúsje. Sokke tekenfilmstudio's litte faak ek merchandising útbringe en hawwe sels it auteursrjocht yn besit op it publisearre produkt. In protte tekenfilmstudio's binne lykwols inkeld produksjestudio's, dy't tsjin betelling opdrachten fan oare bedriuwen of gruttere studio's oannimme en útwurkje en gjin rjochten op it ôflevere produkt hawwe.
Fokker F.III
De Fokker F.III wie in fan it Nederlânske bedriuw Fokker boud fleantúch út de jierren tweintich fan de 20e iuw. De F.III waard ûntwikkele út de Fokker F.II ûnder oaren op fersyk fan KLM direkteur Albert Plesman. It ûntwerp waard oktober 1920 pesintearre en wie fan de hân fan Fokkers yngenieur Reinhold Platz. De earste flecht wie begjin 1921. De masine waard ynearste allinne yn de Dútske Fokkerfabriken makke, mar rillegau ek yn de Nederlânske. Der binne totaal 66 fan boud yn de jierren 1920/21.
De F.III is in ienmotorige heechdekker mei in healiepen cockpit en in dûbelblêdige propeller. De fleander siet njonken de motor wat fanwege de hjitte net noflik wie wylst er oan de oare kant sawat befrear. Efter de cockpit wie in kabine mei komfortabel plak foar 5 passazjiers. Guon ferzjes fan de F.III hiene ek noch in apart frachtrûm.
Fokker F.III by KLM
Hoewol't de Fokker F.II goed foldie by de KLM wie der dochs ferlet fan in better fleantúch. Plesman woe mear faasje en mear kapasiteit en die nei de 2 F.II's in bestelling fan 8 F.III's by Fokker. Plesman woe syn F.II's graach ynruilje by Fokker, mar dy woe dêr net oan en dat joech wat skeel tusken de manlju. De F.III's foldiene oan de winsken en der folgen mear bestellings. KLM hat totaal 16 F.III's yn eigendom hân, útrist mei ferskate types motors. De tastellen waarden brûkt foar flechten op Londen, Hamburch en Bremen en letter yn 1922 ek op de rûte nei Parys. Yn 1926 ferkocht KLM fiif tastellen oan it Switserske Balair. De tastellen hawwe by de KLM tsjinne oant de komst fan de opfolger, de Fokker F.VII.
Op 22 juny 1922 wie it earste ûngemak mei deadlik gefolch yn de KLM-skiednis. Een F.III, flein fan A.P.J. Pijl, rekke it paad kwyt yn de mist boppe It Kanaal. Fan de H-ABS is nea wat weromfûn.
Objektiviteit
Objektiviteit betsjut dat in foarstelling fan saken net basearre is op de ôfsûnderlike mieningen fan yndividuele minsken. Wannear't in foarstelling fan saken objektyf werjûn wurdt, dan wurdt dy 'neutraal' werjûn, sûnder foar ien bepaalde kant te kiezen. It tsjinoerstelde fan objektyf is subjektyf.
Herfoarme tsjerke (Hollum)
De Herfoarme tsjerke yn Hollum is ien fan de trije tsjerken fan de PKN-gemeente fan It Amelân. It grutste part fan de goatyske tsjerke datearret út de 17e iuw.
Skiednis
Op it plak fan de hjoeddeiske tsjerke hawwe neffens ûndersyk yn de jierren 1970 noch teminsten trije oare tsjerken stien. De âldste bouresten fan dy âldere tsjerken datearren út de 11e iuw.
Ynterieur
Fanwegen de swiere steunbearen wurdt der fan út gien dat de tsjerke ea in stiennen ferwulft hân hat. By de weropbou yn de 17e iuw krige de tsjerke in houten tonferwulft mei lûkbalken. De preekstoel en it doophek datearje út de 17e iuw. Se stienen oant de restauraasje fan de jierren 1970 op it tradisjonele plak oan de súdlike muorre. Tsjintwurdich stiet de preekstoel yn it noardeastlike diel fan de tsjerke, wylst it hoophek nei it westlike diel fan de tsjerke ferhuze om dêr de moderne bankeblokken ôf te sluten. Mei de ferhuzing fan de preekstoel nei it koer waarden ek alle banken foar de gemeenteleden yn de rjochting fan it koer opsteld. Oan de noarlike kant fan de tsjerke hinget in stik houtsnijwurk, dat eartiids mooglik in diel west hat fan in hearebank en by in 19e-iuwske restauraasje ûnder de flier fûn waard. It toant de Grykske god Hermes op in karre mei yn syn hân in fan slangen omkronkele stêf.
Yn de tsjerke hingje trije 18e-iuwske kroanluchters.
Oargel
It oarspronklik ienmanualige oargel fan de tsjerke waard yn 1894 troch Bakker & Timmenga boud. Yn de jierren 1970 waard it ynstrumint mei in twadde manuaal útwreide.
Discjockey
In discjockey, dj (almeast skreaun as DJ as der in namme op folget) of deejay is in persoan dy't muzyk draait. De term (letterlik "platerider"), dy't oarspronklik út it Amerikaansk-Ingelsk komt, ferwiist nei immen dy't in plaat (disc) op 'e draaitafel leit.
Der binne twa soarten discjockey's:
Dom fan Eichstätt
De Dom fan Eichstätt (Dom zu Eichstätt) is de oan Sint-Salvator, Us-Leaffrou en Sint-Willibald wijde katedraal fan it katolike bisdom Eichstätt yn de Dútske stêd Eichstätt yn de dielsteat Beieren. De stifting fan de tsjerke giet werom op de hillige Willibald, dy’t hjir al yn de 8e iuw in earste stiennen tsjerke bouwe litten hawwe soe.
Foargonger
Neffens opgravings yn de jierren 1970 wie de earste tsjerke op it plak in 12 meter lange sealtsjerke mei oanslutend in kleaster foar muontsen. It kleaster waard by ynfallen fan Hongaren ferwoastge, mar de tsjerke bleau bestean. Fan dy earste tsjerke binne dielen yn it muorrewurk fan it eastlike koer bewarre bleaun.
Biskop Reginold (966–991) liet foar de oerbliuwsels fan Willibald oer de resten fan it kleaster in rûn bouwurk mei twa tuorren en in krypt oanlizze.
Romaanske tiid
Nei't de stêden Speyer en Augsburg in nije gruttere katedraal krigen, makke ek biskop Heribert (1022–1042) in begjin oan de nijbou fan de domtsjerke fan Eichstätt. It skip en it koer fan dizze nijbou waarden dyn 1060 ynwijd. Dizze romaanske katedraal wie neffens ûndersyk yn 1972-1975 in krúsfoarmige basilyk mei in eastlike en westlike apsis en in 16 meter lange, eastlike krypt. De beide letromaanske tuorren ûntstiene nei alle gedachten net earder as yn de 12e iuw. In wijing op 13 oktober 1310 foarme wierskynlik de ôfsluting fan de bou fan de romaanske domtsjerke.
Goatyk
Fan 1256 ôf waard útein set mei it iergoatyske westlike koer fan de tsjerke. Yn 1269 kaam de bou ree, dêr’t de reliken fan Willibald yn bysetten waarden. De Salyske tsjerke waard ûnder de biskoppen Raban Truchsess fan Wilburgstetten en Freark IV fan Oettingen stadichoan ôfbrutsen en dêr foar yn’t plak kaam de no noch besteande heechgoatyske halletsjerke. Nei 1350 begûn de bou fan it eastlike koer, wylst it westlike koer tsjin 1400 mei it skip ferbûn waard. It noardlike portaal toant it jiertal 1396.
Yn de letgoatyske tiid waarden de sakristy foar it kapittel en de Roritzerkapelle (1463–1480) tafoege.
Yn 1410 waard begûn mei de bou fan de noardlike fleugel fan de oanslutende kleastergong en mei de bou fan it mortuarium de bou fan de kleastergong yn 1510 ôfsletten.
Barok
De barokke westlike gevel stamt út de jierren 1716-1718. De biskop liet de gevel bouwe út tank foar it sparjen fan de stêd tidens de Spaanske Súksesjekriich. It ynterieur fan de tsjerke waard foar in part fan nij barok tsjerkemeubilêr foarsjoen. It goatyske maaswurk waard út de ramen brutsen en de bûnte goatyske beglêzing ferfongen troch helder glês om sa mear ljocht yn te litten.
20e iuw
It risseltaat fan de renovaasje wie foar guon net al te befredigjend. Al gau fûnen kritisy de tsjerke troch de bûnte ramen no te donker en te kâld oandwaan. Yn 1936 waard dêrom in diel fan de ramen wer troch helder glês ferfongen. Efkes letter waard de tsjerke fan binnen ek wer oerskildere. Yn it ramt fan dizze restauraasje waarden de alters op 'e nij oardene en sa ûntstie yn 1942 in gearstalling fan de neogoatyske alters en de orizjnele midsiuwske alters. Om't it tsjerkebestjoer benaud wie dat de nasjonaal-sosjalistyske autoriteiten it rike besit fan it biskoplike museum yn beslach nimme soene, liet se de neogoatyske bylden yn de tsjerke troch de midsiuwske orizjinele bylden ferfange. It museum waard neitiid opheven. Yn de kriich wie brûns wichtich kriichsmaterjaal, mar tanksij monumintensoarch koene teminsten inkelde klokken fan de dom oan beslachlizzing ûntkomme.
It wurk oan de dom yn de kriichsjierren 1940-1945 drukt ek hjoeddedei noch it stimpel op de tsjerke. Dy restauraasje wie ek it útgongspunt foar de renovaasje yn de jierren 1971-1976. Tidens dizze renovaasje sneuvelen de koerhekken, eat dat op fersyk fan de doedestiidske biskop barde, mar dêr't de monumintensoarch bot op tsjin wie. Fan 1958 oant 1965 waard de dom fan de bûtenkant restaurearre.
Ynrjochting (seleksje)
De dom is tige ryk oan keunstwurken, mar it meast ferneamde keunstwurk yn de biskopstsjerke is wol it hast 10 meter hege Pappenheimer alter út 1489-1497. De namme fan it sânstiennen alter ferwiisd nei de man dy't de bou fan it alter mooglik makke. Ut tankberens liet koarhear Kaspar Marschall fan Pappenheim it bouwe, nei't er feilich werom kaam fan in beafeart nei Palestina. It boppendiel toant de krusiging fan de Heilân mei oan wjerskanten de misdiedigers, it ûnderste diel de mannichte fan minsken dy't de krusiging bywennen.
Oan de súdlike fieringspylder stiet in oar wichtich keunswurk: de saneamde Buchenhüller Madonna. It goatyske byld stie sûnt 1430 yn de beafeartstsjerke fan Buchenhüll. Alder is de saneamde Sibotomadonna yn it Willibaldskoer (1296).
Yn it neogoatyske heechalter yn it eastlike koer steane yn de sintrale skryn de houten bylden fan it âlder letgoatysk fleugelalter. De fiif grutte bylden fan in Madonna op in moannesikkel en de beskermhilligen fan it bisdom waarden om 1470 hinne snien. De fleugels binne ek midsiuwsk en drage acht letgoatyske reliëfs oer de lijensskiednis fan Kristus.
Yn it westlike koer stiet it renêssânse byld fan Willibald út 1514. De reliken fan de hillige wurde oan de efterkant fan it byld yn in moarmeren urn bewarre.
Tal fan oare alters en grêfmonuminten binne yn de hiele tsjerke en it mortuarium te finen.
Oargel
It tsjintwurdige oargel waard yn 1975 troch de oargelmakker Sandtner út Dillingen oan de Donau boud. It hat 68 registers ferdield oer fjouwer manualen en pedaal.
Van Eysinga
thumb|Famyljewapen fan Van Eysinga Van Eysinga (ek: Van Humalda van Eysinga en: Burmania van Humalda van Eysinga) is in Frysk laach dêr't leden fan sûnt 1814 ta de Nederlânske adel hearre.
Skiednis
De stamrige begjint mei Tsjalling Entez (Bolta), dy't neamd wurdt tusken 1492 en 1511 en nei 1481 troude mei Hack Eysinga; harren soan Aede naam de namme fan syn mem oan. By Sûverein Beslút fan 28 augustus 1814 waarden inkele leden fan it laach erkend as edelen fan Fryslân en sa opnomd yn de Nederlânske adel; by keninklik beslút fan 23 desimber 1825 waarden inkele leden fan it laach beneamd yn de ridderskip fan Fryslân. In neisiet, jhr. ds. Cornelis van Eysinga (1923-2018), naam it inisjatyf ta weroprjochting fan de ridderskip yn Fryslân.
Rihanna
thumb|right|Rihanna Robyn Rihanna Fenty, artystenamme Rihanna (Saint Michael, Barbados, 20 febrewaris 1988), is in Barbadysk sjongster.
De Lofsang fan Simeön
De Lofsang fan Simeön, yn it oarspronklike Latyn: Nunc Dimittis ("No Lit Hinnegean"), is in hymne dy't neffens it Evangeelje fan Lukas (2:29-32) de wize Simeön útsprutsen hawwe soe doe't er de poppe Jezus mei dy syn âldelju yn 'e Timpel fan Jeruzalim mette. Dizze tekst is ek opnommen yn it apokrife bibelboek Oaden. Neffens Lukas soe dizze Simeön fan 'e Hillige Geast it ûnthjit krigen hawwe dat er net stjerre soe foar't er de messias sjoen hie. No't dy foarsizzing yn ferfolling gien is, kin er rêstich stjerre (hinnegean). De Lofsang fan Simeön waard yn 2003 troch Klaas Bruinsma yn berime foarm oerset yn it Frysk.
Dorum
120px|thumbnail|left|It wapen fan Dorum thumbnail|260px|Loftfoto fan Dorum (2012) thumbnail|Haven fan Dorum Dorum is in doarp en wie oant 1 jannewaris 2015 in gemeente yn it histoaryske Fryske Lân Woersten yn de Dútske dielsteat Nedersaksen. It wie in dielnimmende gemeente yn de gearwurkjende gemeente Lân Woersten (Samtgemeinde Land Wursten). Tegearre mei de oare dielnimmende gemeenten Cappel, Midlum, Misselwarden, Mulsum, Padingbüttel en Wremen en de frije gemeente Nordholz waard it yndield yn de nije ienheidsgemeente Woerster Noardseekust. Dorum wie de sit fan de eardere gearwurkjende gemeente en is tegearre mei Nordholz de sit fan de nije gemeente.
De Lofsang fan Simeön
Tekst
De tekst fan De Lofsang fan Simeön yn ûnberime foarm is sa (neffens de Nije Fryske Bibeloersetting fan 1978):
Dorum
Wapen
Nijsgjirrich is it wapen fan Dorum. It is spjalte yn twa helten. It lofter helte bestiet út sulver fjild mei dêryn in swarte read bewapene heale earn. De rjochter helte bestiet op syn bart út twa parten. It boppeste part is in yn goud fjild mei in yn swart in Sint-Urbanusfiguer en it ûnderste part is in sulveren klaverblêd yn grien fjild. De heale earn, dy't yn in soad Fryske wapens foarkomt, wiist nei de betsjutting fan Dorum as haadplak fan it Fryske Lân Woersten. De hillige Urbanus is beskermhillige fan de Dorumer tsjerke en it klaverblêd is in sinnebyld fan it gea.
Ferkear
Troch Dorum rint de lânwei fan Midlum nei Bremerhaven en it plak leit 6 kilometer fan Bundesautobahn 27. Dorum hat in stasjon oan de spoarwei tusken Cuxhaven en Bremerhaven.
De Lofsang fan Simeön
Fryske oersetting
It Nunc Dimittis is yn 2003 yn beriming oerbrocht nei it Frysk troch klassyk oersetter Klaas Bruinsma, dy't benammen bekend is troch syn ferfrysking fan Homêros syn Ilias en Odyssee en in hiele rige Aldgrykske toanielstikken fan skriuwers as Sofokles, Aiskylos, Euripides en Aristofanes. De fertaling waard publisearre yn it tsjerkebledsje Geandewei, yn it nûmer fan 10 jannewaris 2003.
Chéri (tydskrift)
Chéri is in Amerikaansk pornoblêd dat oprjochte waard yn 1976 en ienris yn 'e moanne ferskynt, en dat himsels oanpriizget as The World's Hottest Sex Mag ("It Meast Seksy Pornoblêd fan 'e Wrâld") en The Place Where the Porn Stars Come to Play ("It Plak Dêr't de Pornostjerren Hinne Geane om te Boartsjen").
Behalven fotorapportaazjes fan neakenmodellen, lesbyske en heteroseksuële pornografy, triosekssênes en gangbangs, nimt Chéri de lêzer ek mei efter de skermen fan 'e pornoyndustry, nei de sets fan big budget-pornofilms, en fierders nei ynternasjonale wedstriden tusken strippers, en nei seksklubs en konvinsjes. De susterpublikaasje Chéri Teens wurdt fiif kear yn 't jier útjûn en konsintrearret him op modellen tusken de 18 en 21 jier.
Kriefûgels
De kriefûgels (wittenskiplike namme: Corvidae), ek kraaifûgels of ravenfûgels neamd, binne in famylje fan sjongfûgels yn it skift fan de moskeftigen (Passeriformes), ûnderfamylje Corvoidea. De famylje telt sa'n 133 soarten ferdield oer 25 skaaien. De kriefûgels binne middelgrutte fûgels. Se binne yntelliginte dieren dy 't bygelyks selsbewustens hawwe en ridskippen kinne meitsje, eigenskippen dy 't allienich minsken en inkelde oare sûchdieren fertoane. De kriefûgels komme oeral yn de wrâld foar, mei útsûndering fan súdlik Súd-Amearika en de poalgebieten. De measte soarten binne ta fine yn tropysk Amearika, en de minste in Afrika en Austraalje.
Jaap Dijkstra (1943)
Jacob (Jaap) Dijkstra (Aldlemmer, 3 april 1943) is in Nederlânsk politikus fan de PfdA.
Dijkstra wie fan 1978 oant 1996 steatelid by de provinsje Oerisel, de lêste 14 jier as lid fan de Deputearre Steaten. Hy hie ûnder oare kultuer yn syn portefúlje. Yn oktober 1997 waard Dijkstra waarnimmend boargemaster fan Olst wat oant 1999 duorje soe.
Kendra Lust
Kendra Lust, echte namme: Michelle Anne Mason (Madison Heights (Michigan), 18 septimber 1978), is in Amerikaansk neakenmodel, stripper en pornografysk aktrise fan mingd Frânsk-Kanadeesk en Italjaansk etnysk komôf. Hja sette yn 2012 útein mei in karriêre yn 'e Amerikaanske pornoyndustry, wêrby't hja gauris yn 'e rol fan 'e milf of cougar cast waard. Neffens har offisjele opjefte is Lust 1.62 m lang, mei in gewicht fan 55 kg en kupmaat 34DD, dêr't se in boarstfergruttingsoperaasje foar ûndergien hat.
Jonkheid, oplieding en iere karriêre
Kendra Lust waard yn 1978 berne yn Madison Heights, yn 'e Amerikaanske steat Michigan. Op 'e middelbere skoalle wie se lid fan sawol it softbal- as it basketbaltiim. Ein njoggentiger jierren wurke hja oardel jier as stripper yn stripklubs yn Detroit om har stúdzje te bekostjen. Lust waard diplomearre ferpleechkundige en wurke neitiid sân jier lang yn 'e sûnenssoarch. Neitiid fêstige hja fanôf ein 2011 har namme yn 'e Amerikaanske pornoyndustry mei webcamshows op har eigen webside.
Pornokarriêre
Yn maart 2012 makke Lust har debút as aktrise yn 'e pornografyske film Peeping at the Keyhole, foar it Brazzers-label, yn in lesbyske sêne mei har kollega's Phoenix Marie en Rachel Starr. Har earste heteroseksuële sekssêne hie Lust mei akteur Manuel Ferrara, yn 'e film Legendary Players 2, dy't begjin 2015 útbrocht waard. Har earste ynterrasiale sekssêne hie Lust yn 'e film The Booty Movie, dy't yn novimber 2014 útkaam.
Neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) hat Kendra Lust sûnt maart 2012 yn totaal yn mear as 130 pornofilms spile, û.m. foar sokke foaroansteande labels as Wicked Pictures, Evil Angel, Zero Tolerance, Jules Jordan Video, Digital Sin en New Sensations. Fierders hat se ek wol yn 't spier west foar wat minder bekende studio's, lykas Pure Play Media, Third Degree Films en Girlfriends Films. Ek hat se in protte wurke foar pornosites as BangBros, Reality Kings, Brazzers en Naughty America.
Njonken har wurk as aktrise is Lust ek noch altyd aktyf as webcamgirl en teffens posearret se geregeldwei as neakenmodel foar in breed skala oan neakenblêden. Fierders is se ek wurksum as stripper, wêrby't se tsjintwurdich as feature dancer by stripklubs yn 'e hiele Feriene Steaten lâns reizget. Teffens runt se in eigen ympressariaat foar pornoakteurs, dat Society 15 hjit. Lust hat ferskate prizen en nominaasjes yn 'e wacht sleept foar har prestaasjes as pornoaktrise en stripper. Sa hat se sân kear nominearre west foar in AVN Award (de Oskars fan 'e pornowrâld). Yn 2015 wûn se de NightMoves Award foar bêste cougar/milf-artyste en dêropta de Xbiz Award foar milf-artyste fan it jier.
Priveelibben
Kendra Lust is troud mei in Amerikaanske plysjeman, mei wa't hja in dochter hat.
Heteroseksualiteit
Heteroseksualiteit (fan it Grykske έτερος, heteros, "ferskillend") is it jin seksueel oanlutsen fielen ta of it útfieren fan seksuele hannelings tusken persoanen fan it tsjinstelde geslacht. Heteroseksualiteit is ien fan trije haadklassifisearrings fan minsklike seksuele oriïntaasje, yn 'e mande mei homoseksualiteit, dat ferwiist nei seksuele oantrekking of hannelings tusken persoanen fan itselde geslacht, en biseksualiteit, dat tsjut op seksuele oantrekking ta of hannelings mei beide geslachten. Dizze trije seksuele oriïntaasjes foarmje mei-inoar it saneamde heteroseksueel-homoseksuele kontinuum. Fan 'e trije is heteroseksualiteit de seksuele oriïntaasje fan fierwei it grutste part fan 'e minskheid. Hoewol't mei de term ornaris ferwiisd wurdt nei minsken, is it likegoed op bisten fan tapassing.
Egyptyske ichneumon
De Egyptyske ichneumon (Latynske namme: Herpestes ichneumon) is in sûchdier út it skift fan 'e rôfdieren (Carnivora), de famylje fan 'e mangoesten (Herpestidae) en it skaai fan 'e gewoane mangoesten (Herpestes), dat foarkomt yn dielen fan Afrika, it Midden-Easten en it Ibearysk Skiereilân. Dit bist spile in wichtige rol yn 'e mytology fan it Alde Egypte.
Fersprieding
De Egyptyske ichneumon komt foar yn 'e eastlike helte fan Egypte, fan 'e Nyldelling oant de kust fan 'e Reade See, en teffens yn eastlik Sûdaan, westlik Eritreä en westlik Etioopje. Fierders libbet er yn hiel West-Afrika besuden de Sahara, yn noardlik Kameroen, súdlik Tsjaad en frijwol de hiele Sintraal-Afrikaanske Republyk en Súd-Sûdaan. Ek komt er foar yn it gebiet fan 'e Grutte Marren fan Afrika, it grutste part fan Angoala, de ûnderrin fan 'e rivier de Kongo en by de kust fan 'e Yndyske Oseaan lâns fan súdlik Somaalje oant en mei Kaap de Goede Hoop.
Dêrnjonken is de Egyptyske ichneumon ek lânseigen yn it noardlike diel fan 'e Libyske lânstreek Syrenaika, op it Sinaï-skiereilân en by de eastkust fan 'e Middellânske See lâns yn Israel, Palestina, Libanon en Syrje. Yn Turkije, ta einbeslút, is er lânseigen yn it súdlike sintrale diel fan Lyts-Aazje, en dêrwei oant djip yn Turksk-Koerdistan. As eksoat hat dit bist him ferspraat nei it Ibearysk Skiereilân, dêr't er yn 'e Moarske Tiid, tusken 711 en 1492, yntrodusearre wêze soe om rotten te bestriden. De ichneumon komt dêr no rûnom yn it wyld foar yn súdwestlik Spanje en yn it súdlike twatrêdepart fan Portegal. Fierders is er ek, sij it op folle beheindere skaal, troch de minske yntrodusearre yn Itaalje en op Madagaskar.
Uterlike skaaimerken
De Egyptyske ichneumon hat trochinoar in kop-romplingte fan 48-60 sm, mei in sturtlingte fan 33-54 sm en in gewicht fan 1,7-4 kg. Dit bist hat in rank bealchje mei in smel, spjochtich snútsje en lytse earen. De bek sit fol mei 35-40 flymskerpe tosken, dy't bedoeld binne om fleis mei te snijen. De lange, rûge pels rint yn kleur útinoar fan grizich oant rodzich brún, en hat brune en giele spikkels. De sturt hat in swart útein. De efterpoaten en lytse stikjes om 'e eagen hinne binne ûnbegroeid.
Biotoop
Egyptyske ichneumons jouwe de foarkar oan wâlden, savannes of gebiet mei in protte strewelleguod. It binne lykwols fernimstige bisten, dy't har maklik oanpasse kinne. Yn elts gefal komme se nea fier fan oerflaktewetter foar.
Fretten
Op it menu fan Egyptyske ichneumons stiet benammen fleis, wêrûnder kjifdieren, fisken, fûgels, reptilen, amfibyen en ynsekten, koartsein alles wat se te pakken krije kinne. Fruchten en aaien litte se ek net lizze. Aaien brekke se iepen troch se tsjin in stien of in muorre te smiten. Likemin as oare mangoesten skrikke Egyptyske ichneumons derfoar werom om gifslangen oan te fallen en op te fretten. Se hawwe sadwaande in hege tolerânsje ûntwikkele foar it gif fan trije soarten slangen: de Palestynske njirre (Vipera palaestinae), de swarte woastynkobra (Walterinnesia aegyptia) en de swarthalskobra (Naja nigricollis).
Status en ferhâlding mei de minske
De Egyptyske ichneuman hat de IUCN-status fan "net bedrige", mei't er yn syn ferspriedingsgebiet noch rûnom foarkomt en om't de populaasje stabyl liket te wêzen. Sterker noch, dit bist is tige talryk en bedriget dêrtroch earder oare bistesoarten yn har fuortbestean as dat er dêr sels yn bedrige wurde soe. Yn 'e Egyptyske mytology koe de god Ra himsels feroarje yn in reuseftige ichneumon mei in lingte fan mear as 24 m om 'e boasaardige slangegod Apopis te befjochtsjen. De ferearing fan Egyptyske ichneumons is bekend út ferskate stêden út 'e Egyptyske Aldheid, nammentlik Heliopolis, Bûto, Saïs, Atribis, Bûbastis en Herakleopolis Magna. Der binne ek in protte mummys fan ichneumons fûn. Yn guon plattelânsgebieten yn Opper-Egypte wurde ichneumons ek hjoed de dei noch holden as húsdieren.
Undersoarten
Der binne alve erkende ûndersoarten fan 'e Egyptyske ichneumon:
Byldhouwer
In byldhouwer is in keunstner dy't utering jout oan syn keunstsinnigens troch it meitsjen fan romtlike, trijediminsjonale keunstwurken. De namme "byldhouwer" ferwiist nei it kapjen fan bylden út stien, mar ek houtfikers, brûnsjitters en oaren wurde beskôge as byldhouwers.
Ienhoarn
In ienhoarn (útspr.: ['i.ənho.ən], likernôch: " ien -hoan"; meartal: ienhoarnen, útspr.: ['i.ənwanən], likernôch: " ien -ûa-nun") is in mytysk wêzen dat rûchwei liket op in hynder mei ien lange, rjochte hoarn dy't út 'e foarholle wei groeit. Sokke wêzens komme rûnom foar yn 'e folkloare fan Jeropa en dielen fan Aazje. Se hawwe in lange skiednis, dy't tebek giet oant de beskaving fan de Yndusdelling. Ienhoarnen wurde yn 'e regel assosjearre mei suverens en de fammesteat. Ek waard it bist meitiid in symboal foar wyldheid, en tsjintwurdich wurdt it brûkt as in metafoar foar seldsumens of homoseksualiteit.
Beskriuwing
De ienhoarn wurdt yn 'e regel ôfbylde as in wyt hynder mei in inkele, lange, rjochte, spiraalfoarmige hoarn, dy't foarútstiket út 'e foarholle wei. Njonken hynste-eftige lichemsdielen hat er lykwols ek geiteftige skaaimerken. Sa hat de ienhoarn spjalten hoeven, oars as hynders, dat ûnevenhoevige bisten binne. Fierders wurde ienhoarnen faak ôfbylde mei in geitesik ûnder it kin. De sturt einiget yn in hierrige punt, dy't noch by hynders, noch by geiten foarkomt, mar earder fan in liuw oernommen liket te wêzen.
Robert de Sorbon
Robert de Sorbon (9 oktober 1201 - 15 augustus 1274) wie in Frânsk teolooch, hofpreker en de oprjochter fan de Universiteit fan Parys.
Biografy
Robert de Sorbon waard berne yn in earme famylje út Sorbon yn de Ardennen. Robert gie by de Roomsk-Katolike tsjerke en waard oplaat ta pryster yn Reims en Parys. Hy wie bekend om syn frommens yn dy tiid. Om 1251 hinne waard er kanunnik yn Kamerijk. Deselde funksje ferfolde er in tal jierren letter yn Parys en hy waard dêr ek de bychtheit fan Loadewyk IX.
Ienhoarn
Skiednis
Yn it âlde Grikelân makken ienhoarnen gjin ûnderdiel út fan 'e Grykske mytology, mar fan 'e natoerhistoarje, om't 'e âlde Griken derfan oertsjûge wiene dat sokke bisten wier bestiene. Spesifyk leauden se dat ienhoarnen yn Ynje foarkamen, dat foar harren in fier en mar dizenich bekend oard wie. De ierste beskriuwing komt út it boek Indika ("Oer Ynje") fan Ktesias, mar ek oare Grykske en Romeinske skriuwers as Strabo, Plinius de Jongere, Klaudius Aelianus en Kosmas Indikopleustes skreaune oer de ienhoarn.
Oan 'e ein fan 'e Aldheid rekke de kennis út 'e boppeneamde boarnen fermongen mei in foutive oersetting fan 'e Bibel. It Hebriuwske wurd re’em (רְאֵם‎), dat foarkomt yn Numeri 23:22 en 24:8, Deuteronomium 33:17, Job 39:10, en Psalmen 22:22, 29:6 en 92:11, waard nammentlik yn ynfloedrike iere bibeloersettings as de Grykske Septuaginta en de Latynske Fulgaat fertaald as "ienhoarn" (monokeros yn 'e Septuaginta, en unicornis yn 'e Fulgaat), en dat waard oernommen troch in soad lettere bibeloersettings, lykas de Ingelske King James Bible (1611) en de Nederlânske Steatefertaling (1637). It giet yn al dy passaazjes om in wyld, net nuet te meitsjen bist fan grutte krêft en linigens. Oft dat bist ien hoarn of in pear hoarnen hat, is yn 'e oarspronklike Hebriuwske tekst ûndúdlik, wierskynlik om't it sa foar de hân lei dat it net iens by de skriuwers opkommen is om dat út te lizzen. Moderne bibelwittenskippers binne it deroer iens dat de jûne omskriuwing it bêste by de oerokse paste. Moderne bibeloersettings brûke it wurdt 'ienhoarn' dan ek net mear, mar skriuwe, lykas de Nije Fryske Bibeloersetting, "wâldokse", "okse", "bolle" of "buffel".
Robert de Sorbon
Biografy
Robert de Sorbon sette út ein mei ûnderwizen om 1255 hinne yn it saneamde Maison de Sorbonne, in hegeskoalle yn Parys. Ynearsten om in tal learlingen yn de teology te ûnderrjochtsjen. Hy waard dêrby stipe troch de kening en krige yn 1259 de goedkar fan paus Alexander IV. Dêrnei waakste syn skoalle ta in wichtich ûnderwiisynstitút, de lettere Universiteit fan Parys. Robert de Sorbon wie de kânselier fan de universiteit. Hy joech les en preke dêr fan 1258 oant syn dea yn 1274.
Ienhoarn
Skiednis
Yn 'e Fysiologus, in Gryksktalige tekst dy't de foargonger fan alle Midsiuwske bestiaria wie, waard in komplekse allegory popularisearre wêryn't de ienhoarn foar weropstanning fan 'e minsklike siel nei de dea stie, en fongen waard troch in faam dy't noch gjin seksuële omgong mei in man hân hie. Sadree't de ienhoarn de faam, dy't stiet foar de Faam Marije, sjocht, leit er de kop by har op 'e skurte en falt yn 'e sliep. Dat ferhaal waard de grûnslach fan it hiele Midsiuwske tinken oer de ienhoarn. It bist waard sjoen as in symboal fan suverens en graasje, dat inkeld troch in faam betwongen wurde koe. Men woe hawwe dat de hoarn fan in ienhoarn fergiftige wetter suverje koe, sadat it wer te drinken wie. Ek soe ienhoarnhoarn yn ferpoeiere foarm alderhanne sykten genêze kinne.
Dat late derta dat de lange tosk fan 'e narwal, in walfiskeftige dy't soms noch wol "de ienhoarn fan 'e see" neamd wurdt, fanwegen de likenis wol as de hoarn fan in ienhoarn ferkocht waard. De saneamde Ienhoarntroan fan Denemark, dy't makke wêze soe fan ienhoarnhoarnen, bestiet bygelyks frijwol wis út 'e slachtosken fan narwals. Itselde materiaal waard brûkt foar it meitsjen fan seremoniële drinkbekers, wat te krijen hie mei it idee dat ienhoarnhoarn gif neutralisearje koe.
Yn 'e trettjinde iuw waard de ienhoarn beskreaun troch de Fenesiaanske reizger Marco Polo, dy't sels sa'n bist sjoen hie. Hy skreau dat de ienhoarnen "mar kwealk lytser as oaljefanten [binne]. Se hawwe it hier fan in buffel en poaten as dy fan in oaljefant. Se hawwe ien inkele grutte swarte hoarn yn 'e midden fan 'e foarholle [...]. Se hawwe in kop as de kop fan in everswyn [...]. Se bringe de tiid by foarkar troch mei it rôljen yn drek en slym. It binne lilke dingen om te sjen. Se binne hielendal net sa't wy se beskriuwe [...]." Mei de kennis fan no is it dúdlik dat Marco Polo hjir eins de Yndyske noashoarn beskreau.
Heraldyk
Yn 'e heraldyk stiet de ienhoarn foar kriichshaftigens en dapperens. Hy komt sadwaande as heraldysk stik foar op in protte famyljewapens en wapens fan stêden en gemeenten. Yn Fryslân is er bekend fan it wapen fan 'e eardere gritenij en gemeente Menameradiel. Dêrfandinne dat de lokale omrop fan dy gemeente Radio Ienhoarn hiet. Bûten Fryslân komt de ienhoarn foar yn û.o. it wapen fan it Flaamske Kruibeke en as skylddrager û.m. yn it wapen fan Hoarn, yn Noard-Hollân. De ienhoarn is ek ien fan 'e skylddragers fan it wapen fan it Feriene Keninkryk, tegearre mei in heraldyske liuw. Dêrby stiet de ienhoarn foar Skotlân en de liuw foar Ingelân.
Amnon
Amnon wie yn it Alde Testamint van de Bibel de âldste soan fan kening David. Fan Amnon is net folle bekend. Hy waard berne yn Hebron en syn mem wie de út Jizreël stammende Achinoäm. As earste soan fan kening David wie Amnon de troanopfolger. Amnon kaam lykwols nea op de troan en bleau yn it oantinken de persoan dy't syn healsuster Tamar te nei kaam en ferkrêfte.
De ferkrêfting fan Tamar
Neffens 2 Samuël 13 barde it dat Amnon ferlangst krige nei syn kreaze healsuster Tamar. Dat waard sa slim, dat hy der raar fan wie. Yn de strang fan inoar skieden paleisromten koe Amnon net samar kontakt ha mei Tamar. Dêrom joech syn neef Jonadab him de rie om op bêd te gean en him siik te hâlden. As kening David dan komme soe te sjen, dan koe Amnon syn heit freegje Tamar te stjoeren, sa't hja foar him in miel klearmeitsje koe. It plan slagge en de kening joech tastimming.
Sa kaam Tamar yn de fertrekken fan Amnon om iten foar him te meitsjen en doe't it ree wie brocht hja it nei de yn bêd lizzende Amnon. Amnon die doe in ûnfatsoenlik foarstel en frege har by him lizzen te gean. De skrokken Tamar seach har penibele sitewaasje yn en besocht noch te ûnderhanneljen mei Amnon: as hy no ris mei de kening prate soe, dan soe de kening him fêst neat wegerje. Mar Tamar's taktyk die gjin fertuten, Amnon grypte Tamar en misbrûkte har. Fuortendaliks nei de misdied bekrûpte Amnon in gefoel fan walging foar syn healsuster en hy liet har alhiel oerstjoer syn fertrekken útsette.
Tamar fûn treast by har broer Absalom. Doe't de kening fan it foarfal hearde wie er sa lilk as in sage, mar hy ûndernaam fierder neat tsjin Amnon.
De dea fan Amnon
Der gyngen twa jier foarby sûnder dat der wat barde. Mar doe't de skiep yn Baäl Chazor knipt wurde moast, like dat Tamar's broer Absalom in moaie gelegenheid om mei de troch him hate Amnon ôf te weven. Hy liet in feest organisearje en krige fan de kening tastimming dat de keningssoannen it feest bywenje mochten. It feest rûn lykwols wat oars as de keningssoannen tocht hiene, want Absalom hie syn mannen opdracht jûn om Amnon tidens it feest te deadzjen. Doe't Amnon fleurich genôch wie fan de wyn sloegen hja ta en fermoarden Amnon. Nei twa jier hie Absalom wraak nommen op it ûntearjen fan syn suster.
High Society (tydskrift)
High Society is in Amerikaansk pornoblêd dat oprjochte waard yn 1976. Njonken pornografyske fotorapportaazjes befettet it tydskrift, dat ienris yn 'e moanne útkomt, ek artikels en publisearret it út en troch neakenfoto's fan bekende (froulike) persoanen. Yn novimber 1981 gie de susterútjefte High Society Live! fan start. High Society hat ek in pornografysk betelkanaal op 'e kabeltillefyzje.
Stikelbargen
De stikelbargen (Latynske namme: Erinaceidae) foarmje in famylje fan de klasse fan de sûchdieren (Mammalia) en it skift fan de ynsekte-iters (Eulipotyphla). Der binne 24 libbene soarten, mei dêrûnder acht soarten hierychels (ûnderfamylje Galericinae) út Súdeast-Aazje, dy't der mear útsjogge as pipermûzen, en sechstjin soarten stikelychels (ûnderfamylje Erinaceinae), út Jeraazje en Afrika.
Sint-Pierre en Miquelon
Sint-Pierre en Miquelon (Frânsk: Saint-Pierre et Miquelon, útspr.: [sɛ̃ pjɛʁ e miklɔ̃]) is in selsbestjoerend oerseesk gebietsdiel fan Frankryk mei de status fan in oerseeske kollektiviteit. It gebiet bestiet út acht lytse eilantsjes yn 'e noardlike Atlantyske Oseaan foar de Kanadeeske kust fan Nijfûnlân, dy't alles binne dat noch restearret fan it ienris sa grutte Frânske koloniale ryk yn Noard-Amearika. Sint-Pierre en Miquelon hie neffens de folkstelling fan 2011 krapoan 6.100 ynwenners.
Etymology
It eilân Sint-Pierre is ferneamd nei de apostel Petrus, dy't de beskermhillige fan 'e fiskerslju is. De namme fan it eilân Miquelon giet wierskynlik werom op Mikelon, de Baskyske foarm fan 'e namme Michael, dy't letter in Frânske stavering krigen hat mei "qu" ynstee fan in "k". De namme fan it eilantsje of skiereilantsje Langlade is nei't it skynt in ferbastering fan l'Île à Anglais, Frânsk foar "Ingelsmaneilân". left|thumb|250px|In trijediminsjonaal ôfbyld fan Sint-Pierre en Miquelon.
Geografy
Sint-Pierre en Miquelon hat in oerflak fan 242 km², dat frijwol hielendal út lân bestiet, mei in te ferwaarleazgjen stikje wetter derby. It gebiet omfiemet yn totaal acht eilantsjes, wêrfan't mar twa bewenne binne, wylst de oare seis net mear as keale rotsen binne dy't boppe de weagen útstekke. De arsjipel leit yn 'e noardlike Atlantyske Oseaan, yn 'e midden fan 'e Grand Banks, op 3.819 km fan 'e stêd Brest, it neiste diel fan Jeropeesk Frankryk, mar net mear as 25 km besuden it Burinskiereilân fan it Kanadeeske Nijfûnlân.
Lange tiid bestie der deilisskip tusken Frankryk en Kanada oer de eksklusive ekonomyske sône dy't de Frânsen foar de eilannen hawwe woene. Behalven fiskerijrjochten op 'e Grand Banks stiene der ek mooglik oalje- en gasreserves op it spul. Uteinlik wiisde in arbitraazjekommisje yn 1992 oan Frankryk in eksklusive ekonomyske sône ta fan 12.348 km², al wie dat mar in fearn fan it gebiet dat de Frânsen hawwe wollen hiene.
Floara en fauna
Oarspronklik wiene de haadeilannen beboske, mar de beammen binne al lang lyn kappe foar branje. No groeie der inkeld noch taksis- en jeneverbeibeammen, dy't troch it ûngeunstige klimaat sa yn har groei beknotte binne dat se eins mear wei hawwe fan strewelleguod. Op it mêd fan fauna hawwe de eilannen benammen seefûgels en seehûnen by 't folop. Elts jier swimme walfisken by de eilannen lâns op harren trektocht nei Grienlân ta. Op Langlade hat men fossilen fan trilobiten oantroffen.
Skiednis
Op Sint-Pierre binne foarwerpen fûn dy't tsjutte op lânseigen bewenning, mar doe't de earste Jeropeänen de eilannen yn 'e sechstjinde iuw berikten, libbe der nimmen. Sint-Pierre en Miquelon waarden op 21 oktober 1520 ûntdutsen troch de Portegeeske ûntdekkingsreizger João Álvares Fagundes, dy't se de namme "Eilannen fan 'e Alvetûzen Fammen" joech, nei de kammeraatskes fan 'e hillige Ursula, wa har feestdei it wie. Yn 1536 waarden se troch de ûntdekkingsreizger Jacques Cartier yn besit nommen út namme fan 'e Frânske Kroan. Hoewol't de eilannen yn 'e sechstjinde en santjinde iuw geregeldwei oandien waarden troch de Mikmak-Yndianen út Nij-Skotlân en Nijfûnlân en troch Jeropeeske fiskerslju út Bretanje en Baskelân wei, waarden se pas yn 'e twadde helte fan 'e santjinde iuw foar it earst kolonisearre. Yn 1670 waarden der 4 permaninte bewenners teld, en yn 1691 22. left|thumb|250px|De Quai La Roncière, yn it haadplak [[Saint-Pierre (Sint-Pierre en Miquelon)|Saint-Pierre, op in foto út 1887.]]
Yn 1670 waarden Sint-Pierre en Miquelon ûnderdiel fan 'e Frânske koloanje Nij-Frankryk, dy't grutte dielen fan it Noardamerikaanske fêstelân besloech. Oan it begjin fan 'e achttjinde iuw wiene de eilannen lykwols wer ûntfolke rekke, en by de Frede fan Utert, yn 1713, stie Frankryk se ôf oan 'e Britten. Dy makken se ûnderdiel fan harren koloanje Nijfûnlân, en dat bleaune se oant 1763, doe't de Frede fan Parys net allinne in ein makke oan 'e Sânjierrige Oarloch yn Jeropa, mar ek de oanhâldende Frânsk-Britske striid om 'e koloniale hegemony yn Noard-Amearika einlings en te'n lêsten besljochte. Under de betingsten fan dat fredesferdrach moast Frankryk al syn besittings op it Noardamerikaanske fêstelân opjaan, mar krige it dêr Sint-Pierre en Miquelon foar werom.
Uteinlik wikselen de eilannen yn 1816 foar de lêste kear fan eigner, doe't de Britten se wer weromjoegen. Tsjin dy tiid stie der yn 'e hiele koloanje gjin stien mear op in oaren, en moast alles der folslein werboud wurde. De kolonisten dy't dy drege put op har namen, wiene benammentlik Basken, Bretonnen en Normandiërs, en de flaggen fan dy trije folken binne noch altyd werom te finen yn 'e hjoeddeistige flagge fan Sint-Pierre en Miquelon, fan boppen nei ûnderen by de stôkkant lâns. Teffens wiene der guon lju dy't oerkamen út Nijfûnlân om har by de kolonisten te jaan. Tsjin 'e midden fan 'e njoggentjinde iuw brocht de fiskerij de koloanje in beskate wolfeart. right|thumb|250px|It eilân [[Miquelon simmerdeis.]]
Under de Twadde Wrâldoarloch stipen de measte ynwenners fan Sint-Pierre en Miquelon nei de Fal fan Frankryk, yn 1940, de Frije Frânsen fan generaal Charles de Gaulle. It koloniale bestjoer wie lykwols op 'e hân fan it kollaborearjende Vichy-rezjym. Nettsjinsteande de wjerstân tsjin sa'n yngripen fan 'e Feriene Steaten besleat De Gaulle de macht yn 'e koloanje oer te nimmen, wat barde by in bloedleaze steatsgreep op Earste Krystdei 1941. It Amerikaanske regear reägearre furieus, en it ynsidint late ta in duorjend wantrouwen tusken De Gaulle en presidint Franklin D. Roosevelt. By in folksriedplachting op Twadde Krystdei die lykwols bliken dat de befolking fan Sint-Pierre en Miquelon yn oerweldigjende mearderheid efter de steatsgreep stie.