cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Stefan Vermaes
Libben en wurk
Mei 1 maaie 1874 sloech er lykwols in oare rjochting yn. Hy gie yn tsjinst fan de provinsje Grinslân en waard ûnder de yngenieur J. Kater Tz. belêste mei de foltôging fan it Iemskanaal, in kanaal fan Grins nei Delfsyl.
Neidat de provinsje Fryslân besluten hie, net langer gebrûk te meitsjen fan de tsjinsten fan de yngenieurs fan Rykswettersteat, waard Vermaes yn de gearkomst fan Provinsjale Steaten fan 14 maaie 1876 beneamd ta haadyngenieur fan de provinsjale wettersteat. Dat soe er bliuwe oant syn ferstjerren.
Nei de stoarmfloed fan 31 jannewaris 1877 waard him frege om foarstellen ta ferbettering fan de Fryske seediken te dwaan. Vermaes syn útstel wie om de âlde pealwurken te hâlden, mar gjin nije te meitsjen en de diken te ferheegjen en mei basaltgloaiïng te fersterkjen. In grut part fan de Fryske seedyk is yn de jierren neffens syn plan ferbettere.
Nei syn meast al yn 1877 opmakke plannen is mei finansjele help fan it Ryk de wettersteat fan Fryslân troch fergrutting fan de profilen fan in grut oantal fearten ferbettere yn de jierren 1880-1889. Doe't dy ferbettering net genôch bliek, waard troch Vermaes yn gearwurking mei syn Grinslanner amtgenoat Kater (ek in diel fan Grinslân wettert op de Lauwersee ôf en soe hjirfan grut foardiel hawwe) foarsteld, it súdlike diel fan de Lauwerssee ôf te damjen en ta boezem foar Fryslân en it westlik diel fan Grinslân te meitsjen. Dit foarstel waard troch Deputearre Steaten fan de beide provinsjes oernomd en 2 maart 1895 oan it regear yntsjinne. Der waard 18 juny 1896 fan Rykswege in steatskommisje ynsteld, wêrfan Vermaes lid waard; sy brocht 5 maaie 1900 ferslach út. De kommisje stelde út, by de yndiking fan de súdlike Lauwerssee de te meitsjen boezem yn trije dielen te ferdielen, ien foar Fryslân, ien foar Grinslân en ien foar East-Dongeradiel. Deputearre Steaten fan de beide provinsjes achten de plannen fan de kommisje, dy't op 4½ millioen taksearre wiene, te djoer. Se mienden, dat, hoe foardielich foar de ôfwettering in bediking fan it súdlike stik fan de Lauwerssee en wêze mocht, it stiftsjen fan in gemaal, útslaande op de Sudersee, it doel folle goedkeaper berikt wurde koe. Dêrom stelden se 7 febrewaris 1902 in kommisje yn ta beoardieling fan itselde fraachstik, mar allinnich út technysk eachpunt. Hjirfan waard Vermaes ek lid, mar hy is troch syn ferstjerren ferhindere wurden, oan de opstelling fan it ferslach fan dizze kommisje mei te wurkjen.
Vermaes wie in fûl foarstanner fan de drûchlizzing fan de Sudersee, dy't hy perfoarst needsaaklik fûn yn it belang fan Fryslân. Hy wie lid fan de steatskommisje, 8 septimber 1892 oangeande dit fraachstik ynsteld, en hat him yn 1895 fûl útlitten oer tsjinstanners fan dy drûchmakking yn in troch de Suderseeferiening publisearre opstel. Hy wie praktysk ynsteld, wat bliken die út it tapassen fan bajonetslûzen. Mooglik wie it syn grut optimisme, wêrtroch't it him net slagge de Fryske wettersteatstastân genôch te ferbetterjen. Hy ferstoar nei in sykte fan inkele oeren.
Reitze Jonkman
Reitze Jonkman (folút: Reitze Johannes Jonkman; Nijskoat, 1957) is frisist en taalsosjolooch. Hy publisearre oer de ûntsteansskiednis fan it Ljouwertersk, taalferhâldings yn Fryslân, standerttaal en non-convergent discourse.
1414
Foarfallen
thumb|[[Jan Hus wurdt op it Konsily fan Konstâns as ketter finzennomd]]
Stasjon Woensdrecht
Stasjon Woensdrecht (Wsd) wie in stasjon oan de Steatsline F yn it doarp Woensdrecht yn de provinsje Noard Brabân. It stasjon wie in standertstasjon fan de Steatsspoarwegen type SS fiifde klasse en is ien fan de achtentritich stasjons dy 't ea yn dy klasse boud waard.
Rhein-Sieg-Kreis
Rhein-Sieg-Kreis is in bestjoerlik distrikt yn de Dútske dielsteat Noardryn-Westfalen en hat 600.432 ynwenners. It distrikt waard oprjochte yn 1969.
Stasjon Woensdrecht
Gebou
It stasjonsgebou kaam yn 1863 ree, en waard iepene op 1 july 1868 foar treinreizgers doe't ek dit part fan it spoar fan Steatsline F oanlein wie. Yn 1916 waard der oan de linkerkant in koarte fleugel oanboud en krige it middenpart der in ferdjipping by. It stasjon waard sletten yn 1938, It stasjonsgebou gie yn 1944 ferlern yn de Twadde Wrâldkriich ta gefolch fan besjittingen. Der is hjoed-de-dei neat mear fan is stasjon en stasjonsgebou werom te finen. It stasjon stie oan de Statieweg yn Woensdrecht.
Angelsaksyske ynvaazje
By De Angelsaksyske ynvaazje krongen by de folksferhuzing yn de 5e iuw Angelen út Sleeswyk-Holstein en Saksen fan tusken Elbe en Weser Noard-Nederlân yn.
Dat se hjir wenne hawwe blykt út grêffjilden yn Hegebeintum, Bitgum en Ferwert. It diggelguod dat ûnder oare Pieter Boeles as bewiismateriaal brûkt wiist heechút op ymportbeweging en hannelsferbinings. Der soene miskyn technysk-politike oerwichtsferhâldingen út opmakke wurde kinne. Britsk-Romeinske ynfloed op it Angelsaksyske ierdewurk is der wol. Dit potguod wurdt allinnich yn grutte terpen oan de kust fûn, dêr't ek de hannelskontakten mei Ingelân wienen. It waard brûkt as brânurn en wie kostber. Ek de ymport út it Rynlân waard sadanich brûkt.
It is ûnwis hoefolle emigranten hjir bleaun binne en hoefolle fierder teagen nei Ingelân. It ienichste dat op in ynvaazje wize koe is it brûken fan in minderheid om de deaden te ferbaarnen. De Friezen beïerdigen oant dy tiid de deaden. De kremaasjes binne yn de rin fan de 7e en 8e iuw wer ferdwûn. Yn de tiid fan de folksferhuzing, doe't dus de kremaasje en it begraving yn de rjochting noard-súd neist inoar foarkamen fine wy beide foarmen fan deadekultus troch elkoar, soms yn ien grêffjild yn in selde perioade. Wylst Boeles mient dat der gjin Anglo-Fryske kultuer ûntstien is, bestride oaren lykas Pieter Sipma dit.
Biikebrennen
thumb|Biikebrennen by [[Risum-Lindholm]] Biikebrennen (Dútsk), biikebrånen (Noardfrysk) of Pers Aften (Deensk) is in tradisjoneel folksfeest yn Noard-Fryslân en yn Denemark. Op Sint Piter (21 febrewaris) wurde dan grutte brânsteapels (de biike) opsmiten. Elk doarp en in soad pleatsen en buorskippen hawwe harren eigen biike. By in soad biikes binne ek noch oare feestlike aktiviteiten, lykas toaniel en sjongen. Op de eilannen Föhr/Feer, Amrum/Oomram en Sylt/Söl hawwe harren ferskate tradysjes ûntwikkele, lykas it besykjen om de biikes fan de oanbuorjende doarpen foar de tiid te fernielen. Op de fêstewâl is yn de earste helte fan de 20e iuw mar in bytsje oan it biikefeest dien, mar nei de Twadde Wrâldoarloch is de tradysje fuortset.
Oer de oarsprong fan it biikebrennen bestean ferskillende teoryen. Mei de biike soe de kommende maaitiid ferwolkomme wurde. De striepoppe dy't yn guon doarpen op de brânsteapel stiet soe dan de winter foarstelle dy't troch de waarmte fertard wurdt. Der wurdt ek wol tocht oan de biike as symboalyske fjoertoer, lichtwol as opfolger fan de primitive ljochtbeakens dy't yn de 17e en 18e iuw opsmiten waarden foar de seefarders en benammen de protten manlju dy't mei wiene op walfiskfeart. Dat soe de namme fan it feest 'beaken baarne' ferklearje.
Boppestamme
In boppestamme (Latyn: superphylum) is in taksonomyske rang dy't tusken in ryk en in stamme yn sit. Dit is net ien fan 'e haadrangen fan 'e taksonomy, mar in takson dat brûkt wurdt as helpmiddel foar fierdere yndieling fan riken.
Teravada
It Teravada (Paly, letterlik 'Tradysje fan de Aldsten') is de tradysje dy't de oarspronklike boedistyske lear en konvinsjes folget. Soms wurdt it Teravada ek it 'Boedisme fan it Suden' neamd, omdat it fanút Yndia nei it suden (Sry Lanka) ferspriede. It Teravada wurdt benammen oanhongen yn Sry Lanka, Myanmar, Tailân, Kambodja en Laos. Ek yn Yndoneezje en Chittagong (East-Bengalen) wurdt it Teravada sûnt lange tid praktisearre, mar dêr is it in minderheidsbeweging. Tsjintwurdich ferspriedet it Teravada him ek mear en mear yn de Westerske lannen.
Skiednis
De skiednis fan it Teravada giet werom op de Sanga (de mienskip fan boedistyske mûntsen) yn de tiid fan de Boeddha. Nei it Parinibbana (ferstjerren) fan de Boeda ûntstienen der troch splitsingen yn de Sanga achttjin ferskillende skoallen; de iere boedistyske skoallen. It Teravada wie de haadstreaming, dêr't de oare skoallen út fuortkamen troch ôfsplitsingen. It Teravada is de ienige fan dizze iere boedistyske skoallen dy't noch altiten bestiet.
It Teravada stie soms ek bekend ûnder de nammen Staviravāda en Vibajyavāda. 'Sthavira' is Sanskryt foar it Paly-wurd 'Thera', en waard brûkt yn de Sanskryt literatuer oer de iere boedistyske skoallen. 'Vibhajya' referearet oan 'analyze', en waard foar relatyf koarte tiid brûkt, yn de perioade fan kening Asoka.
Louis Couperus
thumb|right|Louis Couperus Louis Marie Anne Couperus (Den Haach, 10 juny 1863 – De Steech, 16 july 1923) wie in Nederlânsk skriuwer en dichter. Al by syn libben hie Couperus in ynternasjonale reputaasje; syn wurk is yn in alderhanne talen oerset. Lykas oaren yn it fin de siècle (bygelyks: Oscar Wilde) wie er in dandy en kin syn libbenshâlding as dekadint oantsjut wurde.
Sitaat
right|200px|thumb|Dit byld fan Louis Couperus stiet oan it Lange Voorhout yn De Haach. thumb|right|200px| Louis Couperus yn de Surinamestrjitte Foto: P.L. van Till
Oer Louis Couperus
Der binne in protte stúdzjes oer Louis Couperus. De standertbiografy is fan Frédéric Bastet:
In grut prentenboek waard ek troch Bastet gearstald:
In hânsum oersjoch jout H.T.M. van Vliet yn it lemma 'Louis Couperus' yn it Kritisch literatuur lexicon, ôfl. 98, augustus 2005.
Martenastate
thumb|250px|De fertutearze state yn 1899 De âlde Martenastate wie in state yn Koarnjum. Hy waard yn 'e 15e en 16e iuw bewenne troch de Martena's, in wichtige aadlike famylje. It hûs waard letter eigendom fan de famylje Vegelin fan Claerbergen. De lêste bewenner wie Duco Martena van Burmania Vegelin van Claerbergen. Hy joech it hûs oan de tsjerke fan Koarnjum, dy't de âlde ferfallen state yn 1899 ôfbrekke liet.
De nije Martenastate waard ûntwurpen troch de Ljouwerter arsjitekt W.C. de Groot. It gebou stiet op in eilân yn 'e slotgrêft. It hûs hat neorenessansistyske trepgevels en liuwen op 'e toer. Eat wat de oandacht lûkt is de sipel boppe op 'e toer. De tagongspoarte (út 1620) by de yngong fan it park komt fan it ôfbrutsen Lânskipshûs yn Ljouwert.
Park Martenaste
It 4,5 bunder grutte park om de state is ien fan de rykste stinzetunen fan Fryslân. Yn de maitiid binne dêr ûnder mear Haarlimmer klokkespul, bosktulp, holwoartel, fingerhelmblom, blêdlok, giele anemoan, njirrewoartel en it boerekrookje te bewûnderjen. It behear fan it bûten wurdt dien troch It Fryske Gea.
Yn 2014 waard útein set mei it werombringen yn âlde steat fan it park dat eartiids yn lânskipsstyl oanlein waard. By dy gelegenheid kaam in noch ûnbekende hynstewâd yn de grêft fan de state oan it ljocht.
Tennis op de Olympyske Simmerspullen 1924
200px|thumb|right|It Olympysk Stadion fan 1924
De Olympyske Simmerspullen 1924, ek wol de VIIIe Olympiade neamd waarden yn 1924 yn Parys, Frankryk hâlden. It tennis waard hâlden yn it Stade de Colombes. It wie foarearst de lêste kear dat it Tennis op it programma stie fan de Simmerspullen.
Boppeklasse (taksonomy)
In boppeklasse (Latyn: superclassis) is in taksonomyske rang dy't tusken in stamme en in klasse yn sit. Dit is net ien fan 'e haadrangen fan 'e taksonomy, mar in takson dat brûkt wurdt as helpmiddel foar fierdere yndieling fan stammen.
Ashoka de Grutte
Ashoka de Grutte (304 f.Kr. – 232 f.Kr.) wie in Yndysk keizer. Hy wurdt beskôge as de grutste hearsker fan it âlde Ynje. Hy wie de tredde keizer út 'e Maurya-dynasty.
Keizer Ashoka stiet ek bekend om it effisjinte bestjoer fan syn útstrutsen ryk. Hy hat it boedisme yn Aazje propagearre en ferspraat.
It wapen fan 'e Republyk Yndia is ôflaat út 'e Pylder fan Ashoka. En it Tsjil fan Ashoka stiet yn 'e midden fan' e nasjonale flagge fan Yndia.
Hynstesport op de Olympyske Simmerspullen 1972
200px|thumb|right|De Olympyske Hynstesportlokaasje fan München
De Olympyske Simmerspullen fan de XXe Olympiade waarden yn 1972 hâlden yn it Westdútske München. De hynstesport waard hâlden by Schloss Nymphenburg.
Dressuer
{| width=100%
Eventing
{| width=100%
Springe
{| width=100%
Medaljespegel
De top-seis fan lannen dy't by de hynstesport medaljes wûn ha op de Olympyske Simmerspullen fan 1972.
Ford v Ferrari
Ford v Ferrari, yn in protte Jeropeeske lannen útbrocht as Le Mans ’66, is in Amerikaanske sportdramafilm út 2019 ûnder rezjy fan James Mangold, mei yn 'e haadrollen Matt Damon en Christian Bale. De titel betsjut "Ford tsjin Ferrari". It ferhaal folget de op wiere foarfallen berêstende rivaliteit tusken de Amerikaanske Ford Motor Company en it Italjaanske automerk Ferrari foarôfgeande en ûnder de edysje fan 1966 fan 'e 24 Oeren fan Le Mans. Ien en oar wurdt beljochte út it eachpunt fan Ford wei, yn 't bysûnder dat fan auto-ûntwerper Carroll Shelby en autokoereur Ken Miles. Ford v Ferrari waard foar it earst fertoand op it Filmfestival fan Telluride. De film krige in oer it algemien poerbêste resinsjes fan 'e filmkritisy en wie kommersjeel súksesfol yn 'e bioskopen. Ford v Ferrari wûn twa Oscars, in BAFTA en fiif Satellite Awards en waard nominearre foar ferskate oare prizen, wêrûnder de Oscar foar Bêste Film.
Plot
Yn 1963 stelt Lee Iacocca, de adjunkt-direkteur fan 'e Amerikaanske Ford Motor Company, oan algemien direkteur Henry Ford II foar om 'e yn jildneed sittende Italjaanske sportautofabrikant Ferrari oer te nimmen. Hy ornearret dat Ford de ferkeap fan auto's yn 'e Feriene Steaten oanfiterje kin troch fia de dielname fan Ferrari de 24 Oeren fan Le Mans te winnen, in romrofte autosportwedstryd dy't in etmiel duorret. Ferrari-eigner Enzo Ferrari brûkt it bod fan Ford lykwols om in lukrativere deal te sluten mei de Italjaanske autofabrikant Fiat, werby't er sels it folsleine eigendom hâldt fan Scuderia Ferrari, it raceteam fan it bedriuw.
Troch Ford oan it lyntsje te hâlden en dan publyklik foar gek te setten, mislediget Ferrari witten en mienen sawol de Ford Motor Company as Henry Ford II persoanlik. Om wraak te nimmen jout in poerlulke Ford neitiid de racedifyzje fan syn bedriuw opdracht om in auto te bouwen dy't Ferrari by de 24 Oeren fan Le Mans ferslaan kin. Foar dy taak hiert Iacocca auto-ûntwerper Carroll Shelby yn, eardere autokoereur en de eigner fan it bedriuw Shelby American. Dyselde wûn yn 1959 de 24 Oeren fan Le Mans, mar wie letter twongen om op te hâlden mei racen om't er oanhelle rekke mei in hertoandwaning. Shelby hellet syn freon Ken Miles derby, in opljeppende Ingelske koereur en feteraan út 'e Twadde Wrâldoarloch, dy't op dat stuit mei muoite de kost fertsjinnet as monteur.
Shelby en Miles ûntwerpe en teste it prototype fan 'e Ford GT40 Mk I op 'e Ynternasjonale Lofthaven Los Angeles, wêrby't se alle ûntwerpflaters derút helje oant de auto raceklear is. Nei advys fan Ford-direksjelid Leo Beebe, dy't nei in persoanlike rûzje wrok koesteret tsjin Miles, beslút Henry Ford II om ynstee Phil Hill en Bruce McLaren ôf te furdigjen nei de edysje fan 'e 24 Oeren fan Le Mans fan 1965. Sa't Miles al foarsein hie, riidt net ien Ford de race út. As Henry Ford II dat sjocht as in fernederjende tebeksetter, leit Shelby him út dat GT40 Enzo Ferrari benaud makke hat doe't er op it rjochte ein in faasje fan krapoan 351 km/h helle, foar't er mei motorpech útfoel.
Shelby en Miles geane fierder mei de ûntwikkeling fan 'e Ford GT40 Mk II, mar Miles komt op in hier nei om as de auto by in test lêst fan fading kriget, wêrby't de remmen troch oanhâldend gebrûk net mear goed wurkje. Yn 1966 wurdt Leo Beebe oansteld as haad fan 'e racedifyzje. Omreden fan syn rûzje mei Miles is er wisberet om it raceprogramma fuort te setten sûnder him. Shelby wit dat foar te kommen troch Beebe yn syn kantoar op te sluten en Henry Ford II te traktearjen op in ritsje yn 'e GT40 dat de âldman oant triennen ta op it moed komt. Neitiid slút er in weddenskip ôf mei Ford: as Miles foar Shelby American de 24 Oeren fan Daytona wint, mei er foar Ford meidwaan oan 'e 24 Oeren fan Le Mans; as er ferliest, wurdt Ford eigner fan Shelby American.
Sadwaande is Miles by de 24 Oeren fan Daytona koereur foar Shelby American. Mar Beebe skriuwt, om in oerwinning fan Miles foar te kommen, foar dy race in team fan Ford yn dat gearwurket mei it top-NASCAR-team Holman-Moody. Wylst it team fan Ford-Holman-Moody fluggere pitstops berêdt, jout Shelby oan Miles tastimming om mei syn auto foarby de reade line fan 7.000 toeren per minút te gean. Dat makket krekt it ferskil, en Miles wint de race. Dat betsjut dat er no foar Ford meidwaan mei oan 'e 24 Oeren fan Le Mans.
By de 24 Oeren fan Le Mans fan 1966 hat de tiid fan Miles yn 'e earste omgong te lijen ûnder in portier dat net goed ticht wol, mar nei't de teammonteur Phil Remington dat euvel ferhelpt troch der mei in hammer op te slaan, begjint er omgongsrekôrs te fêstigjen, wylst er almar tichter nei de Ferrari's ta krûpt. By in twastriid mei Lorenzo Bandini, dy't it nije prototype fan 'e Ferrari 330 P3 riidt, ûnderfynt Miles swierrichheden mei de remmen en lit er by de folgjende pitstop syn hiele remsysteem ferfange. Enzo Ferrari tsjinnet dêr in formeel protest tsjin yn, mar Shelby oertsjûget de officials fan 'e race derfan dat soks binnen de regels falt.
Miles en Bandini krije it op it rjochte ein wer mei-inoar oan 'e stôk, oant Bandini syn motor opblaast, wat Ferrari út 'e race eliminearret. Mei't der no trije auto's fan Ford foaroan yn it fjild lizze, jout Beebe oan Shelby opdracht om Miles ôfremje te litten, sadat de oare beide Fords him byhelje kinne en der in trijedûbele fotofinish plakfine kin foar it each fan 'e media. Miles liket dat earst wol nei fleanen en giet troch mei it fêstigjen fan omgongsrekôrs, oant er yn 'e lêste omgong tastiet dat de oare Fords him byhelje. De trije auto's komme tagelyk oer de einstreek. Uteinlik wurdt McLaren ta winner útroppen op basis fan in formaliteit, mei Miles as twadde en Ronnie Bucknum as trêde. Dat liedt ta in lulke konfrontaasje tusken Shelby en Beebe, mei't Shelby him fan 'e oerwinning bestellen fielt. Miles seit lykwols letter tsjin Shelby dat er tankber is dat er überhaupt oan 'e 24 Oeren fan Le Mans meidwaan mocht.
Twa moannen nei Le Mans, by it testen fan 'e Ford GT40 J-car op it Ynternasjonaal Sirkwy fan Riverside, hat Miles op 'e nij te krijen mei fading. Diskear liedt dat ta in ûngemak wêrby't er omkomt. In healjier letter giet Shelby op besite by Miles syn widdo Mollie en syn soan Peter, wêrby't er Peter in monteurskaai jout dy't Miles him yn 1963 nei de holle smiet doe't de beide mannen spul krigen foar't Miles de SCCA-race op it Ynternasjonaal Autosportpark Willow Springs wûn.
In tekst dy't yn byld komt foar it begjin fan 'e ôftiteling fertelt dat Ford ek yn 1967, 1968 en 1969 de 24 Oeren fan Le Mans wûn. Ken Miles waard yn 2001 postúm ynhuldige as lid fan 'e Motorsports Hall of Fame of America.
Produksje
By filmstudio 20th Century Fox waard al jierren prakkesearre oer in film oangeande de rivaliteit fan Ford en Ferrari yn 'e midden fan 'e 1960-er jierren. Yn 't earstoan soene de haadrollen spile wurde troch Tom Cruise en Brad Pitt. It oarspronklike senario wie skreaun troch Jason Keller en hie as titel Go Like Hell (frij fertaald: "Flean as de Duvel"). Dy namme wie ûntliend oan it non-fiksjeboek Go Like Hell: Ford, Ferrari, and Their Battle for Speed and Glory at Le Mans ("Flean as de Duvel: Ford, Ferrari en Harren Striid om Feart en Gloarje yn Le Mans") fan A.J. Baime. It projekt rûn lykwols op 'e non om budgetêre redens.
It senario fan Keller waard letter bewurke troch de bruorren Jez en John-Henry Butterworth foar in minder djoere film. Under de titel Ford v Ferrari waard dy regissearre troch James Mangold. As produsinten wiene Mangold sels, Peter Chernin en Jenno Topping by it projekt belutsen foar de filmstudio's Chernin Entertainment, TSG Entertainment en Turnpike Films. Foar de film wie in budget beskikber fan $97,6 miljoen. De kamerarezjy wie yn 'e hannen fan Phedon Papamichael, en de filmmuzyk waard fersoarge troch Marco Beltrami en Buck Sanders.
Opnamen
De opnamen foar Ford v Ferrari setten op 30 july 2018 útein en duorren oant en mei 5 oktober fan dat jier. Der waard filme yn op ferskate plakken yn Kalifornje; yn New Orleans (Louisiana); yn Atlanta, Savannah en Statesboro (Georgia); en yn Le Mans (Frankryk). De race yn Daytona (Floarida) waard eins opnommen op 'e Auto Club Speedway yn Fontana (Kalifornje); ferskate oare racesênes waarde filme op testsirkwys fan Honda yn Antelope Valley (Kalifornje) en fan Porsche yn Carson (Kalifornje). De tribunes, pits en garaazjes fan it sirkwy fan Le Mans waarden neiboud yn it Agua Dulce Airpark yn Agua Dulce (Kalifornje). De sênes yn 'e hangaars dêr't de auto's fan Ford ûntwikkele waarden op 'e Ynternasjonale Lofthaven Los Angeles, waarden eins filme op 'e Ynternasjonale Lofthaven Ontario yn Ontario (Kalifornje).
Distribúsje
De distribúsje fan Ford v Ferrari waard fersoarge troch 20th Century Fox. De film waard foar it earst fertoand op it Filmfestival fan Telluride yn Colorado, op 30 augustus 2019. Ford v Ferrari wie op 9 septimber fan dat jier ek te sjen op it Ynternasjonaal Filmfestival fan Toronto. Op 15 novimber 2019 iepene de film yn 'e Amerikaanske bioskopen. It byhearrende soundtrackalbum ferskynde op 15 novimber 2019 by platemaatskippij Hollywood Records. Ford v Ferrari kaam op 28 jannewaris 2020 beskikber as digitale download en waard op 11 febrewaris fan dat jier útbrocht op dvd en blu-ray.
Untfangst
Fan 'e filmkritisy krige Ford v Ferrari oer it algemien tige positive resinsjes. Sa joech Mick LaSalle fan 'e San Francisco Chronicle de film 4 fan 4 stjerren. Hy skreau: "Ford v Ferrari hie gewoan in sportferhaal wêze kind dat in ynteressant haadstik út 'e autosportskiednis beljochte, en dat hie bêst west. Mar troch sjen te litten hoe't Ford en syn hantlangers har oan ien wei troch bemuoie mei it tawijde wurk fan Miles en Shelby, wurdt dizze film fan James Mangold in ferhaal oer sielen dy't tsjin 'e sielleazen stride." Peter DeBruge, fan it tydskrift Variety, priizge de racesênes en de aktearprestaasjes fan Christian Bale en Matt Damon. Hy skreau: "De bêste sportfilms geane net iens sasear oer de sport as wol oer de persoanlikheden, en dizze beide geane hielendal los mei harren aktearwurk."
Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hat Ford v Ferrari in tige heech goedkarringspersintaazje fan 92%, basearre op 353 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: "[De film] leveret alle prachtich yn byld brocht auto-aksje dy't it publyk ferwachtsje sil en bringt dat yn lykwicht mei genôch oangripend minsklik drama om ek lju tefreden te stellen dy't net fan autosport hâlde." Op Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, behellet Ford v Ferrari in goedkarringspersintaazje fan 81%, basearre op 47 resinsjes.
Opbringst
Ford v Ferrari brocht yn 'e bioskopen yn 'e Feriene Steaten en Kanada $117,6 miljoen op, en yn alle oare lannen en territoaria $107,9 miljoen. Wrâldwiid kaam de opbringst dêrmei út op $225,5 miljoen. Ofset tsjin it budget fan $97,6 miljoen betsjut dat in winst fan $127,9 miljoen, hoewol't dêr de marketingkosten noch wol ôf moatte.
Prizen
Yn 2020 waard Ford v Ferrari by de Oscars nominearre foar prizen yn 4 kategoryen, wêrûnder bêste film en bêste lûdsmixing. De film wûn 2 Oscars, foar bêste filmmontaazje en bêste lûdsmontaazje. By de Golden Globes waard Ford v Ferrari allinne mar nominearre foar de priis foar bêste akteur yn in dramafilm (Christian Bale). De film waard ek nominearre foar 3 BAFTA's, de wichtichste Britske filmprizen, wêrûnder dy foar bêste kamerarezjy en bêste lûd. De iene BAFTA dy't wûn waard, wie dy foar bêste filmmontaazje.
Ford v Ferrari waard ek nominearre foar 10 Satellite Awards, û.m. yn 'e kategoryen bêste kamerarezjy, bêste orizjinele senario, bêste orizjinale filmmuzyk, bêste special effects en bêste artdirection en produksje-ûntwerp. De film wûn 5 Satellite Awards, foar bêste dramafilm, bêste rezjy, bêste akteur yn in dramafilm (Christian Bale), bêste filmmontaazje en bêste lûd. Ford v Ferrari waard fierders nominearre foar 2 Screen Actors Guild Awards, 5 Critics' Choice Movie Awards en de Australyske AACTA Award foar bêste ynternasjonale akteur (Christian Bale).
Rosenheim (Landkreis)
Landkreis Rosenheim is in bestjoerlik distrikt yn de Dútske dielsteat Beieren en hat 251.105 ynwenners. It distrikt waard yn syn hjoeddeistige foarm oprjochte yn 1972.
Rottal-Inn (Landkreis)
Rottal-Inn is in bestjoerlik distrikt yn de Dútske dielsteat Beieren en hat 118.011 ynwenners. It distrikt waard oprjochte yn 1972.
Stéphane Audeguy
Stéphane Audeguy (Tours, 1964) is in Frânsk romanskriuwer en essayist.
Wurk
Essays net neamd.
Stasjon Wouw
Stasjon Wouw (Wow) wie in stasjon oan de Steatsline F yn it doarp Wouw yn de provinsje Noard-Brabân. It stasjon wie in standertstasjon fan de Steatsspoarwegen type SS fiifde klasse en is ien fan de achtentritich stasjons dy 't ea yn dy klasse boud is.
Gebou
It stasjonsgebou kaam yn 1862 ree en waard iepene op 23 desimber 1863 foar treinreizgers doe't ek dit part fan it spoar fan Steatsline F oanlein wie. It stasjon waard sletten yn 1938. It stasjonsgebou waard yn 1961 ôfbrútsen. Der is hjoed-de-dei neat mear fan is stasjon en stasjonsgebou werom te finen. It stasjon stie oan de Bergsebaan yn Wouw, ûngefear op'e hichte fan nr 41.
Roth (Landkreis)
Landkreis Roth is in bestjoerlik distrikt yn de Dútske dielsteat Beieren en hat 123.982 ynwenners. It distrikt waard oprjochte yn 1972.
Horp
Horp is de namme fan in buorskip en terp op it Waadeilân Skylge. It leit tichtby it doarp Kaard, dat wer tusken West-Skylge en Midslân yn leit.
Op de terp stiet in pleats. In pleats westlik fan de terp wurdt ek ta Horp rekkene. Horp is ûnderdiel fan de buorskip Kaard. Mei-inoar hiene Kaard en Horp op 1 jannewaris 2005 14 ynwenners. (Gemeentegids Skylge, 2005 - 2006).
Livermoarium
Livermorium is de tydlike namme fan in gemysk elemint mei symboal Lv en atoomnûmer 116. It is allinne noch mar oantoand as in ferfalprodukt fan it elemint ununoktium.
Ofbyld:Uuh1.gif
De namme is ôflaat fan it Latynske unus (ien) en it Grykske hexi (seis): twa kear unus en ien kear hexi wurdt ununhexium: 116, it atoomnûmer.
Basketbal op de Olympyske Simmerspullen 2008
400px|thumb|It Olympyske Basketbalstadion fan Peking 2008
De Olympyske Spullen fan de XXIXe Olympiade waarden fan 8 oant en mei 24 augustus 2008 hâlden yn Peking, de haadstêd fan Sina. It basketbal hie plak yn it Wukesong Indoor Stadium. Hjoed de dei ek wol bekind as it MasterCard Center.
Victoria (Seysjellen)
thumb|250px|Lizzing Victoria op de Seysjellen
De eksport út Victoria wei bestiet foar it meastepart út fanylje, kokosnuten, kokosnute-oalje, skyldpoddeskylden, sjippe en gûano.
It besjen wurdich binne:
De stêd hat it nasjonaal stadion en in polytechnysk ynstitút. De binnenhaven leit fuort east fan de stêd; tonyn- en oare fiskerij en ynblikjen fan fisk hawwe grutte lokale ekonomyske betsjutting.
It fleanfjild Seychelles International Airport waard yn 1971 foltôge. In grutte brêge yn Victoria waard ferneatige troch de tsûnamy troch de ierdskodding yn de Yndyske Oseaan yn 2004.
Keppeling om utens
thumb|left|250px|Klokketoer (Big Ben)
Aldamt (gemeente)
It Aldamt Nederlânsk en offisjeel: Oldambt) is in gemeente yn it easten fan de provinsje Grinslân, dy't by in gemeentlike weryndieling yn 2010 ûntstien is út de gearfoeging fan de gemeenten Scheemda, Wynskoat en Reiderlân.
De gemeente hie op  ynwenners (boarne: CBS). It is dêrmei nei ynwennertal de sechsde gemeente fan Grinslân mei in oerflak fan ûngefear 296 km².
Algemien
De goed 30.000 ynwenners hawwe de beskikking oer in sikehûs: Ommelanner Sikehûs Grinslân yn Scheemda,de wiidweidige winkelfoarsjennings yn en om it sintrum fan Wynskoat hinne en in soad romte, fytspaden, de Aldamtmar fan 800 bunder en it kuerkompleks Thermen Bad Nieuweschans. Yn de stêd Wynskoat is der ûnderrjocht oanwêzich yn de foarm fan basisskoalle, middelber ûnderwiis (oant en mei gymnasium), ynternasjonaal ûnderwiis en ferskate MBU-opliedings.
De gemeente Aldamt rint foarop mei de fergrizing fan de befolking yn Nederlân, om't de gemeente in krimpgemeente is. It projekt Blauwestêd moat befolking nei de gemeente oanlûke.
Skiednis
Yn jannewaris 2008 besleaten de trije gemeenten ûnder druk fan de provinsje Grinslân ta de gemeentlike weryndieling, ek om't der tusken Scheemda en Wynskoat om de keunstmjittige Aldamtmar hinne it Blauwestêd-projekt oanlein waard. Benammee de kommunistyske partijen, de Nije Kommunistyske Partij Nederlân yn Reiderlân en de Feriene Kommunistyske Partij yn Scheemda, hawwe fûl protestearre tsjin de weryndieling. Yn de riedsgearkomsten blieken se de iennige tsjinstanners.
De gemeente leit yn de streken en de âlde Fryske goaen Reiderlân en it Aldamt, dêr't de gemeentenamme weikomt. Troch middel fan in enkête koene de ynwenners in namme kieze, dêr't Wynskoat en Reiderlân de oare twa karren wiene. Op 20 novimber 2008 kaam Aldamt dêrby as de winnende namme út de bus.
Ekonomy
300px|thumb|Topografyske gemeentekaart fan Aldamt De gemeente Aldamt hat yn 2019 goed 16.000 wurkplakken en is dêrmei de fjirde ekonomy yn de provinsje. Nijsgjirrich is dat yn de sektoaren soarch en oare tsjinstferliening Aldamt nei de gemeente Grins de measte banen hat. Wichtige sektoaren yn de gemeente binne yndustry, hannel en lânbou. De wichtichste bedriuweterreinen yn de gemeente binne yn Scheemda (Eextahaven), Wynskoat en Bad Nijeskâns.
Befolking
De gemeente Aldamt hat 15 plakken:
Xandra Schutte
thumb|Xandra Schutte (2015) Xandra Schutte (Amsterdam, 15 july 1963) is sûnt 1 juny 2008 haadredakteur fan it Nederlânske opinywykblêd De Groene Amsterdammer.
Earder wie hja haadredaktrise fan it opinywykblêd Vrij Nederland en wurke sy as útjouwer by útjouwerij Meulenhoff. Oant 1999 wie sy ek al literatuerredakteur op de redaksje fan De Groene Amsterdammer.
Lelystêd
thumb|Lizzing fan Lelystêd
Xandra Schutte
Schutte studearre kommunikaasjewittenskip en Nederlânske taal- en letterkunde oan de Universiteit fan Amsterdam.
Lelystêd
Lelystêd (Nederlânsk: Lelystad) is in stêd en gemeente yn de provinsje Flevolân. It is de haadstêd fan de provinsje. De gemeente hat ûngefear ynwenners (, boarne CBS) en in gebiet fan 765 km². Lelystêd waard yn 1980 in selsstannige gemeente.
Xandra Schutte
Privee
Schutte hie jierrenlang in relaasje mei de skriuwster Doeschka Meijsing, dy't har boek Over de liefde (2008) foar it grutstepart basearre op harren ferbrutsen ferhâlding. Schutte hat in soan út in relaasje mei sjoernalist Hendrik Jan Schoo († 2007)
De Holken
De Holken is mar in de gemeenten Súdwest-Fryslân en De Fryske Marren. De mar is in ûnderdiel fan de marrenrige tusken Heech en Warns.
De Holken is krekt as de Hegemer Mar, de Fluezen en de Moarre yn de Riss-iistiid troch in gletsjer yn de ûndergrûn útslipe; Se foarmje feitlik in langhalich gletsjerdal.
Okke Geerts Kluin
Okke Geerts Kluin  (Grinslânsk: Kluun; Kantens, 15 desimber 1813 - Grins, 12 april 1838) wie de lêste Grinslanner dêr't de deastraf by útfierd is.
Kluin syn namme libbet noch yn de útdrukking: "Hest meer geluk had as Okke Kluun, want dij mos hangen" (Do hast mear gelok hân as Okke Kluin, want dy moast hingje), it wurdt sein as immen oan in ûngemak ûntkaam is. In fariant is: "Doar bist beter of komen as Okke Kluin, want dij mos hangen". Somtiids (yn beide gefallen) folge troch: "tot hai doodstil hing". Dit lêste ferwiist nei it plakje Doodstil.
Okke Geerts Kluin hie yn 1837 de widdo Marijke Arends Taaisma fermoarde om oan jild te kommen. Dat barde yn it doarp Doodstil, nei't Okke in jûn oan 't drinken west wie yn Uithuizen en er syn jild ferspile hie by it kaartspyljen. Neffens in oare ferzje fan it ferhaal hie er dat jild krekt nedich om kaartspylje te kinnen.
Op 12 april 1838 waard er foar dit fergryp op de Grutte Merk (Grins) ophongen; syn deadshimd wurdt bewarre yn it Grinzer Museum.
Reidblazer
In reidblazer bespilet in muzykynstrumint mei reid as mûlestik. It lûd ûntstiet troch it ta triljen bringen fan in inkeld of dûbeldreid. Dat trilje litten fan it reid bart troch lucht te parsen tusken it mûlestik en it reid. It jout it ynstrumint in typyske klankkleur. Foarbylden fan ynstruminten mei in mûlestik fan reid binne:
De reidblazers binne dus in ûnderferdieling fan de houtblazers.
Mokkenburg
thumb|right|De pleats Mokkenburg, 2008 Mokkenburg wie yn 't earstoan in streekje wenten yn de gemeente Westerkertier yn de provinsje Grinslân. De buorskip leit fuort súdwestlik fan Noardhorn, tusken it spoar Grins - Ljouwert en de âlde wei tusken Grins en Ljouwert. De gemeente hat der in bedriuweterrein oanlein. De namme fan it streekje komt fan de pleats Mokkenburg.
Wieteke Cramer
Wieteke Harmanna Cramer (De Lemmer, 13 juny 1981) is in earder Frysk reedrydster. Sy makke part út fan de Postcodeloterij Ploeg fan Jac Orie en Floor van Leeuwen, mei ûnder oaren ek Mark Tuitert, Marianne Timmer en Beorn Nijenhuis. Yn 2013 hold Cramer op mei reedriden op heech nivo.
Frijheidsbeam
Nei de fal fan Napoleon en de Restauraasje yn Frankryk waarden de beammen op befel fan de kening út de stêden ferwidere, hoewol't se yn doarpen faak stean bleaune. By de Febrewarisrevolúsje fan 1848 waarden opnij in soad frijheidsbeammen plante. Yn Nederlân waard der wol in oranjebeam fan makke, as symboal fan it Hûs Oranje-Nassau.
Nei 1795 bleaune de frijheidsbeammen stean, mar hiene pleatslik gâns te hâlden fan anti-revolúsjonêren, bygelyks yn it Kollumer Oproer.
Nei de befrijing fan 1945 binne yn Nederlân wer in protte frijheidsbeammen set.
Saarlân
It Saarlân (histoarysk Saargebiet, Dútsk: Saarland) is mei in oerflakte fan 2570 km² en 1,08 miljoen ynwenners ien fan de sechtjin dielsteaten (Bundesländer) yn Dútslân. De haadstêd is Saarbrücken.
Skiednis
It Saarlân is ûntstien út parten fan de Prusyske Rynprovinsje en de Palts. It waard as aparte bestjoerlike ienheid foar it earst oprjochte yn 1920, doe't it ûnder de kêsten fan de Frede fan Versailles nei de Earste Wrâldoarloch as it Territoarium fan it Saarbekken in mandaatgebiet fan it Folkebûn waard. Nei fyftjin jier ûnder ynternasjonaal tafersjoch stien te hawwen, waard op 13 jannewaris 1935 it referindum oer de status fan it Saargebiet holden, dêr't út bliken die dat 90,3% fan alle kiezers oansluting by nazy-Dútslân foarstie. Neitiid waard de krite sadwaande yn Dútslân ynkorporearre, dêr't it troch de nazys de 'Westmark' neamd waard.
Nei de Twadde Wrâldoarloch kaam it Saarlân yn 1945 by de Frânske besettingssône yn Dútslân te hearren, oant it dêr yn jannewaris 1946 fan losmakke waard. Yn 1947 waard, benammen op Frânske ynstigaasje, it Protektoraat Saarlân oprjochte, dat alhiel los fan de rest fan Dútslân bestie, mei in eigen grûnwet en in eigen nasjonaliteit. It gebiet naam yn 1952 sels mei in eigen ploech atleten diel oan de Olympyske Simmerspullen yn Helsinki. Doe't de befolking op 23 oktober 1955 by in nije folksriedplachting de fêstiging fan it Saarlân as in folslein ûnôfhinklike steat ferwurp, waard dat troch de Feriene Steaten en it Feriene Keninkryk ynterpretearre as woene de Saarlanners wer by Dútslân komme te hearren. De Frânsen bûnen yn en op 1 jannewaris 1957 sleat it gebiet him as in dielsteat oan by West-Dútslân.
Geografy
It Saarlân wurdt begrinze troch Frankryk yn it suden, Gruthartochdom Lúksemboarch yn it westen en Rynlân-Palts yn it noarden en easten.
De dielsteat is neamd nei de Saar, in rivier dy't fan it suden nei it noardwesten troch it gebiet streamt.
Bestjoerlike yndieling
It Saarlân is ûnderferdield yn seis distrikten (Kreise):
Rottweil (Landkreis)
Rottweil is in bestjoerlik distrikt yn de Dútske dielsteat Baden-Wuertemberch en hat 138.719 ynwenners. It waard oprjochte yn 1934.
Stêden en gemeenten
Oare gemeenten
Koalstof
Koalstof is in gemysk elemint mei symboal C en mei atoomnûmer 6. It is in net-metaal dat op meardere manearen foarkomme kin.
Untdekking
Koalstof is al sûnt de prehistoarje ûntdutsen en brûkt as houtskoal. It Ingelske carbon is ôflaat fan it Latynske wurd foar houtskoal. Ek diamanten binne al lang bekend.
Saale-Holzland-Kreis
Saale-Holzland-Kreis is in bestjoerlik distrikt yn de Dútske dielsteat Tueringen en hat 86.303 ynwenners. It distrikt waard oprjochte yn 1994.
Ynwenners
Untjouwing ynwennertal:
Prachtflinters
De Prachtflinters (Riodininae) binne in ûnderfamylje yn de famylje fan de Reachwjukflinters (Lycaenidae).
Prachtflinters komme foaral foar yn it tropysk oerwâld. Der binne mear as twatûzen soarten. Yn Jeropa libbet mar ien soarte, de Kaaiblomflinter (Hamerias lucina). thumb|right|300px|[[Abisara echerius]] thumb|right|300px|[[Dodona durga]] thumb|300px|right|[[Hamearis lucina]] right|300px|thumb|[[Zemeros flegyas ]] right|300px|thumb|[[Abisara neophron]]
Sjoch ek
Würfelfalter
Rjoerik
Rjoerik (Aldnoarsk: Rørik, Syrillysk: Рюрик; Rjoerik; "ferneamde regint") wie in Wytsingehaadman en de earste foarst fan Novgorod en tagelyk stamhâlder fan de nei him ferneamde dynasty, dy't oer it Kiëvske Ryk hearske en oant 1598 oer Ruslân hearske. Rjoerik wurdt as grûnlizzer beskôge fan wat no Ruslân en Oekraïne is.
De krekte jiertallen fan syn berte en ferstjerren binne ûnbekend, mar de meast neamde jiertallen binne 830 resp. 879.
Oarsprong
Oer de persoan fan Rjoerik besteane ferskillende teoriën. Dêrfan binne fjouwer dy't foar ûndersikers ynteressant binne:
Ien fan de manlju dy't foarst Rjoerik fan Novgorod mooglik west hawwe kin, soe Roarik fan Jutlân wêze, ek bekend as Roarik fan Fryslân. Roarik wie de broer (of neef) fan de Deenske kening Harald Klak. De namme Roarik wurdt foar it earst yn 845 neamd by de oanfal fan in groep plonderaars yn de Fryske lannen en oare plakken oan de Ryn. Keizer Lotarius I joech Roarik Doarestêd op betingst dat Roarik him dope liet. Yn 855 besocht Roarik by in trocht nei Jutlân om 'e nocht de fakante troan fan de ferstoarne kening Hoarik I oer te nimmen. Der bestiet in oantekening út 882 oangeande de skinking fan Fresia oan Godfryd de Wytsing, dy't de dea of it fertrek fan Roarik suggerearret.
Undertusken besteane yn de argiven gjin oanwizings dat Roarik by syn mooglike reizen fierder eastlik fan it Baltikum west hat. Syn keppeling mei Rjoerik fan Novogorod is suver taalkundich: syn besit yn it goa Rustri (Rustringen) kin de namme ferklearje, wêrmei't Rjoerik's manlju harrensels yn Ruslân bekend makken ('Rustres', dat tichteby 'Rus' komt).
De Sweedske teory ferbynt Rjoerik fan Novgorod oan de Deen Erik Emurdarsson, kening fan Uppsala yn Sweden. De Iislânske skald Snorri Sturluson ferhelle oer syn grutte tal reizen nei Estlân, Koerlân, Finlân en Austerlân, dêr't er in soad grûn hie. It Austerlân wie in namme dy 't Skandinaavjers faak brûkten om de lannen eastlik fan de Eastsee mei oan te tsjutten, it tsjintwurdige Ruslân dus.
De Prussysk-Baltyske teory waard ûntwikkele troch Gerbentschtein, in 16e-iuwske Eastenrykske ambassadeur yn Moskoovje. Neffens him neamde in Baltyske stamme, dy't troch harren Dútske en Skandinavyske buorlju Wenden neamd waarden, harrensels Wagri. Hy fierde oan dat de Slaven yn dy tiid in Wagri folle earder akseptearje soene om oer har te regearjen as in Varjaach, om't dy't taalkundich en kultureel mear oan har besibbe wiene. Dizze teory waard ek ferdigene troch Lomonosov, dy't opmerkte dat de Slaven harren Prusyske buorlju "Rûs" neamden. Rjoerik soe neffens dizze teory út it Memelgebiet komme.
Neffens de Finsk-Slavyske teory is Rjoerik in Varjaach, dy't oer gebieten yn Finlân hearske. Syn iennige ferbining mei Rjoerik fan Novgorod is in mooglik houlik mei Umila, de dochter fan Gostomisl.
Gjin fan de teoriën neamt de hypotetyske bruorren fan Rjoerik, Truvor en Sineus. Neffens guon teoriën wiene hja earder wapenbruorren dan bruorren yn 'e betsjutting fan sibben.
Sterk politisearre is de teory fan nasjonaalsosjalistyske skiedkundigen, dy't yn de Slavyske oprop oan Rjoerik om oer harren te hearskjen it bewiis seagen fan it dúdlike ûnfermogen om harrensels te rêden en Germaanske oerhearsking nedich hiene. It soarge foar in tsjinreaksje fan Sovjet-skiedkundigen, dy't it bestean fan Rjoerik hielendal yn 'e kiif stelden of him foarstelden as in Slavysk lieder, basearre op it idee dat gjin inkel lân in lieder mei in oare taal, kultuer en godstsjinst akseptearje soe. Dat idee hâld gjin stân om't de noardlike Slaven en de eastlike Varjagen sterke kulturele bannen meiïnoar hiene, fral op religieus mêd mei ferskillende mienkiplike goaden. De Varjagen tsjinnen boppedat faak as hierlingen yn Slavyske lannen, in soad waarden mei lân útbetelle, hja setten harren dêr nei wenjen en waarden lang om let sels ek Slavysk. En alhoewol't de Varjagen regelmjittich de Slavyske rivieren brûkten om nei Konstantinopel te silen, wurdt nearne skreaun oer taalkundige misferstannen. De Noard-Slaven brûkten nei alle gedachten in alfabet dat tichteby it Skandinavyske runenalfabet lei. Dy kontakten ûntkrêftsje fuort ek de nazy-teoriën oer in Dútske of sterk Germanisearre Rjoerik.
Machtsoername
thumb|left|250px|Oankomst fan Rjoerik Viktor Vasnetsov (1848-1926) Der is net in soad bekend oer de fraach hoe't Rjoerik oan de macht kaam. Neffens âlde kroniken waard er mei syn bruorren Truvor en Sineus troch stamhaden frege om oer Novgorod en syn fazalstêden Staraja Ladoga, Beloozero en Izborsk te hearskjen. Hja woene immen foar dy taak, dy't net mei alle ûnderlinge wrok, strideraasjes en oare swierrichheden belêste wie en hiene in grutte bewûndering foar de Wytsings mei harren kennis op militêr en wittenskiplik mêd. Sa nuver wie dat yn dy tiid net om in berop te dwaam op in lieder út it bûtenlân. Der wiene ferskillende soartgelikense gefallen, benammen yn Poalen en Feneesje. In soad skiedkundigen hawwe lykwols grutte twifel oer dit ferhaal. thumb|260px|Rjoerik op it milleniummonumint foar de [[Sint-Sofiakatedraal (Veliki Novgorod)|Sofiakatedraal yn Novgorod]] Foar skiedkundigen dy't de autentisiteit fan de kroniken betwifelje wie it foar Rjoerik ienfâldich om in pear grutte plakken te oermasterjen en himsels út te roppen ta foarst, sûnder dêrfoar de tastimming fan Slavyske lieders te freegjen.
Libben
Doe't Rjoerik ienris de macht hie yn Novgorod, Izborsk en Lagoda, besocht er fanút it noarden en easten Ruslân te ferienigjen. Hy naam Moerom, Polotsk en Rostov yn en in tal minder belangrike stêden. En alhoewol't it net dúdlik is of dat sa sûnt it begjin sa wie, waard der yn de Slavyske stêden fan in tribaal stamferbân oergien op in feodaal systeem. De stamhaden regearren net mear allinne oer harren sibben, mar hiene eale fazallen om haren hinne, dy't as swiere kavalery op de slachfjilden tsjinnen. Under ynfloed fan de Varjagen fûn der ek in technologyske revolúsje plak, lykas yn de skipfeart en yn de metaalferwurking.
Dea
Rjoerik soe yn it jier 879 yn Novgorod stoarn wêze, dêr't syn lichem neffens heidenske riten ferbaarnd waard. Syn njoggenjierrige soan Igor folge him ûnder regintskip fan Oleg op, dy't de feriening fan de Kiëvske Rûs foltôge.
Oscar Wilde
thumb|right|200px|Oscar Wilde fotograaf: [[Napoleon Sarony ]] Oscar Fingal O'Flahertie Wills Wilde (Dublin, 16 oktober 1854 – Parys, 30 novimber 1900) wie in toanielskriuwer, skriuwer, dichter en esteet fan Ierske komôf dy't in grut part fan syn libben yn Ingelân wenne hat. Hy wurdt faak yn ien sike wei neamd mei J. K Huysmans, Louis Couperus, D'Annunzio en Hugo von Hofmannsthal at it oer dekadinsje en dandyisme giet yn it Fin de siècle.
Sitaten
"There is only one thing in the world worse than being talked about, and that is not being talked about"
Films
Syn libben is ferskate kearen ferfilme: The Trials of Oscar Wilde (1960) mei Peter Finch en Wilde (1997) mei yn de haadrol Stephen Fry. Ek de akteur Michael Gambon hat him yn in tillefyzjerige stâl jûn.
2010
Dit jier makket ûnderdiel út fan it desennium fan 'e 2010-er jierren.
Midstrjitte
thumb|210px|right|De eastkant fan de Midstrjitte.
thumb|210px|de Midstrjitte ein 18e iuw. 210px|thumb|1915 thumb| thumb|1936 De Midstrjitte is it hert fan De Jouwer. De winkelstrjitte is mear as in kilometer lang. De haadstrjitte is fan 2001-2004 alhiel fernijd.
De strjitte hat in lange skiednis. De earste gebouwen binne der lykwols net mear. It âldste gebou fan de Midstrjitte is de Jouster Toer (1628). De santjinde iuw wie ek foar De Jouwer in gouden iuw. Fanút de westkant fan de Midstrjitte is de groei begûn. Nije ambachtslju gienen neistelkoar wenjen. Sa groeide de Midstrjitte stadichoan út fan in lânwei nei in hannelssintrum.
De eastlike útein fan de Midstrjitte is De Merk. Dêr waarden yn eardere iuwen merken hâlden; in keallemerke yn 'e santjinde iuw, de joadsje foddemerke yn 'e achttjinde iuw en ûnder de Jouster Merke wie dêr lange tiid de hynstemerke. Oan de Merk stie yn it begjin fan de 20e iuw in hotel mei in tramstasjon. It spoar splitste him hjir fanút It Hearrenfean yn de rjochting fan Snits en fan de De Lemmer. Op dit plak sit no de bibleteek fan de Jouwer.
Ear't de Midstrjitte him echt ûntwikkele stienen der in soad buorkerijen. Om dy buorkerijen ek oer it wetter berikber te meitsjen waarden der opfearten groeven. Dy fearten rûnen parallel mei de Midstrjitte. Doe't De Jouwer groeide kamen der huzen oan dizze fearten. Sa ûntstienen der in soad steechjes en strjitsjes mei nammen as de Bûterstege, de Fisksteech, de Joadesteech. Yn 1902 is de grutte feart tichtsmiten. De hannel rûn bot werom. De feart hie benammentlik in grut oandiel yn it ferfier fan guod. It ienige opfeartsje dat oerbleaun is leit lâns de museumkade by it museum.
Foarby de westein fan de Midstrjitte leit it Park Heremastate.
Doodstil
Doodstil is in buorskip mei 70 ynwenners (2008) – en de namme fan de brêge (tille) oer it Bûterdjip – yn de gemeente It Hegelân yn de provinsje Grinslân yn Nederlân. Doodstil leit sa'n 3 km besuden Uthuzen en 20 kilometer noardlik fan Grins.
De namme komt wierskynlik fan de manljusnamme Doode of Doede. De namme Doede wurdt noch hieltyd brûkt yn Fryslân en Grinslân; efternammen as Dooijes, Doma en Doema binne der fan ôflaat. Dat de namme 'Doodstil' betsjut: de tille fan Doode.
In oerlevering wol hawwe dat de oarsprong fan de namme oars is. Eartiids soe der op dit plak gjin brêge lein hawwe, mar in pontsje. Op in stuit moast der in deakiste oerset wurde. Midden op it Bûterdjip makke it boatsje in ûnferwachte beweging en rekke de kist yn it wetter en wie ferdwûn. Om dat tenei foar te kommen is der doe "in brêge foar de deaden" oanlein.
De moaiste namme
De namme Doodstil sprekt minsken oan út reden fan syn wurdboek-betsjutting: folslein stil. Yn maaie 2005 waard Doodstil sa ek útroppen ta moaiste plaknamme fan Nederlân. It doarpke wûn it by in ynternetferkiezing fan it Siuwsk-Flaamske Waterlandkerkje, it Oerisselske Muggenbeet en de Brabantse haadstêd 's-Hertogenbosch.
<Gallery> Ofbyld:De Doodstil in Doodstil.jpg|De nije "Doodstil" yn Doodstil Ofbyld:Barmerweg 1 Doodstil.jpg|Filla fan de eardere boargemaster fan Kantens, in ryksmonumint Ofbyld:Barmerweg 12 Doodstil.jpg|De pleats Nij Hoijkingaheerd Ofbyld:Langenhuis1 Doodstil.jpg|De pleats Langenhuis, foar 1600 in úthôf fan Kleaster Juliana fan Rottum.