cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fantastic Beasts and Where to Find Them
It boek yn ús wrâld
Yn it echt is it boek njonken it boek Quidditch Through the Ages skreaun troch J.K. Rowling, wêrfan de opbringst foar de stifting Comic Relief wie. Yn it boek stiene oantekenings, sabeare makke troch Harry Potter en syn freonen. Op 'e flap fan it boek stiet dat it boek skreaun is troch Newt Scamander, krektas yn 'e tsjoenderswrâld.
Steven Spielberg
thumb|Spielberg in 2017 Steven Allan Spielberg (Cincinnati, 18 desimber 1946) is in Amerikaanske regisseur en film- en tillefyzjeprodusint.
Spielberg waard yn de jierren 70, 80 en 90 fan de 20e iuw suksesfol troch syn fantasyrike mainstreamfilms dêr't er in simpel ferhaal yn kombinearre mei special effects, muzyk en spektakel. Films as Jaws, Close Encounters of the Third Kind, E.T. the Extra-Terrestrial, de Indiana Jones- en de Jurassic Park-franchises hiene kommersjeel sjoen in protte sukses en hiene in enoarme ynfloed op de filmyndustry.
Quidditch Through the Ages
thumb|De skriuwster fan it boek (yn ús wrâld) J.K. Rowling Quidditch Through the Ages is in Ingelsk boek út 2001 dat beskreaun wurdt yn 'e Harry Potterrige fan 'e skriuwster J.K. Rowling. Hja hat it boek letter lykwols ek wier skreaun,en it is útjûn troch 'e útjouwer Bloombury yn Ingelân.
It boek yn 'e tsjoenderswrâld
Yn 'e wrâld fan Harry Potter is it boek skreaun troch Willyworthy Wisp, in swurkbalekspêr. Yn it boek wurdt 'e histoarje fan 'e tsjoenderssport swurkbal beskreaun. Op Swiniastate is it boek te fine yn 'e grutte biblioteek.
Oregon Book Award
De Oregon Book Awards binne in groep Amerikaanske regionale literatuerprizen yn 'e steat Oregon, dy't elts jier útrikt wurdt foar de as bêste beoardiele wurken op it mêd fan fiksje, literêre non-fiksje, poëzij, toaniel en jongereinliteratuer. De prizen waarden ynsteld yn 1987, troch de Oregon Institute for Literary Arts, de foargonger fan 'e hjoeddeistige organisator fan sawol de tawizing as de útrikking, Literary Arts, Inc., in non-profitorganisaasje út Oregon dy't himsels ta doel steld hat om it libben fan 'e Oregonezen te ferrykjen troch harren yn oanrekking te bringen mei taal en literatuer. De winners wurde útornearre op grûn fan literêre fertsjinsten, troch in sjuery wêrfan't alle leden fan bûten de steat ôfkomstich wêze moatte.
Kategoryen
De Oregon Book Awards wurde útrikt yn 'e folgjende kategoryen en subkategoryen:
Foar in folsleine list mei winners, sjoch op dizze side, op 'e Ingelske Wikipedy.
Wapen fan Dokkum
right|thumb|Stedswapen fan [[Dokkum]] right|thumb|Gemeentewapen fan Dongeradiel
It stedswapen fan de stêd Dokkum bestiet út in blau skyld mei dêrop trije giele seispuntige stjerren en in sulveren waaksende moanne mei de punten nei ûnderen ta. It wapen wurdt dekt mei in gouden kroan.
De oarsprong fan it wapen komt nei alle gedachten fan it grutsegel dat yn de 15e iuw yn Dokkum brûkt waard. Dat grutsegel bestie út in grutte tsjerke (de Abdijtsjerke), dêr't in sinne, in moanne en tolve stjerren boppe stienen. Op in lytsere segel wienen der noch trije himellichems oer mei dêrboppe in wassenaar (dat is in waaksende moanne yn it earste kertier). Dit is de wierskynlike komôf fan it stedswapen fan Dokkum.
In oare ferklearring is neffens oerlevering dat de heale moanne tafoege is nei de ferovering fan it Egyptyske Damietta yn 1219 by de Fiifde Krústocht. Dêrby spilen de Dokkumers en de Haarlimmers in bysûndere rol.
In oar ferhaal oer de ôfkomst fan it wapen is dat oer it laach Riemersma. Dizze ynfloedrike famylje út de gemeente hie ek in soksoarte wapen. It wapen fan de famylje bestie út trije klavers fan goud yn in blauwe eftergrûn mei in omkearde wassenaar fan sulver.
It wapen is op meardere plakken yn Dokkum werom te finen, ûnder oare op gevelstienen, Dokkumer sulver, skilderijen en brêgen. Sa ek op de gevelstien fan de eastlike tagong fan Dokkum. Dizze eardere poarte hjit dan ek de Healemoannepoarte. Ek is it wapen foar in diel werom te finen yn it gemeentewapen fan Dongeradiel, dêr't Dokkum it haadplak fan is.
Grutte Priis Formule 1 fan Sina 2005
Utslaggen fan de Grutte Priis Formule 1 fan Sina 2005 yn Shanghai op 16 oktober 2005. It wie de njoggentjinde race fan 19 races fan de Formule 1 yn 2005. Hy waard op it Sirkwy fan Shanghai hâlden. De race waard hâlden oer 56 omgongen, op it 5,5 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 305 kilometer.
Jupiter Award
De Jupiter Awards wiene in groep jierlikse Amerikaanske literatuerprizen dy't fan 1974 oant 1978 fjouwer kear (útsein yn 1976) útrikt waarden foar de bêste wurken op it mêd fan science fiction fan it foargeande jier. Der wiene fjouwer kategoryen: bêste roman, bêste novelle, bêste koarte novelle en bêste koarte ferhaal. De tawizing en útrikking fan 'e Jupiter Awards waard fersoarge troch de organisaasje Instructors of Science Fiction in Higher Education.
Tramwei Dokkum - Feanwâlden
thumb|250px|Trajekt tramwei Dokkum - Feanwâlden De tramwei Dokkum - Feanwâlden bestie fan 1880 oant 1947.
Skiednis
Yn 1915 waard troch de Nederlandsche Tramweg Maatschappij (NTM) de line Dokkum - Feanwâlden iepene. In ôfstân fan sa'n 12 km. Der waard op dit trajekt earst riden mei hynstetrams en fan 1926 ôf mei stoomtrams. De line waard sletten op 17 febrewaris 1947.
Haltes
(net folslein)
Ratteljende Tekken
Ratteljende Tekken (Lakota: Tasina Hlahlawin, útspr.: [ta'sina hla'hlawin]; Ingelske oersetting: Rattling Blanket of Rattling Blanket Woman; 1814 – 1844) wie in frou fan 'e Minnikonzjû-substamme fan 'e Lakota-Sû (Sioux), in Yndiaansk folk fan 'e Grutte Flakten fan Noard-Amearika. Hja wie de mem fan it ferneamde opperhaad Mâl Hynder (Crazy Horse).
Libben
Ratteljende Tekken waard nei alle gedachten yn 1814 berne as de dochter fan it opperhaad Swarte Bizon en dy syn frou Wite Ko. It Minnikonzjû-opperhaad Inkele Hoarn wie har broer. Se troude mei Mâl Hynder de Aldere, en brocht yn 1837 in dochter te wrâld, Sjocht-nei-Har, en wierskynlik yn 1840 in soan, Mâl Hynder. Yn 1844 holp Mâl Hynder de Aldere, wylst er op jacht wie, by it ferdigenjen fan in oar Minnikonzjû-doarp tsjin in oanfal fan 'e Krieën (Crow). As tank foar syn help joech de haadman fan dat doarp, Nôt, dy't by de oanfal syn frou ferlern hie, oan Mâl Hynder de Aldere syn beide âldste dochters ta frou: Izer-tusken-de-Hoarnen, dy't 18 jier wie, en Deadet-de-Fijân, fan 17 jier. De jongste dochter, de 15-jierrige Reade Broek, dy't net fan har susters skaat wurde woe, smeke har heit om ek mei Mâl Hynder de Aldere trouwe te meien, en dy stimde dêr yn ta.
Doe't Mâl Hynder de Aldere lykwols fan syn jachtekspedysje thúskaam mei trije nije froulju, miende Ratteljende Tekken, dy't al ferskate jierren net mear swier rekke wie, dat se de leafde fan har man ferlern hie. Dêrop hong se harsels op. Mâl Hynder de Aldere gie doe fjouwer jier yn 'e rou, wylst Ratteljende Tekken har suster, Kreaze Frou, by syn gesin ynloek om Ratteljende Tekken te ferfangen as wiif en mem. It wie Kreaze Frou dy't de jonge Mâl Hynder fierhinne grutbrocht.
List fan planetoïden 91901-92000
Dit is in list fan planetoïden 91901-92000.
Swarte Sjaal
Swarte Sjaal (Lakota: Tasina Sapewin, útspr.: [ta'sina sa'pewin]; Ingelske oersetting: Black Shawl; ? – 1927), wie in frou fan 'e Oglala-substamme fan 'e Lakota-Sû (Sioux), in Yndiaansk folk fan 'e Grutte Flakten fan Noard-Amearika. Hja wie famylje fan it Brulee-opperhaad Bûnte Sturt, en troude yn 1871 mei it ferneamde opperhaad Mâl Hynder (Crazy Horse), nei't dy in jier earder yn 'e kaak sketten wie by in deilisskip om in oare frou, Swarte Bizonfrou, en Swarte Sjaal nei him ta stjoerd wie om syn wûne te fersoargjen.
Noch ear't se formeel troud wiene, brocht Swarte Sjaal yn 1870 in dochterke te wrâld, dat Se-Binne-Bang-fan-Har kaam te hjitten. Dat wie foar safier bekend Mâl Hynder syn iennichste bern, mar it famke stoar al yn 1873, wierskynlik oan goalera. Swarte Sjaal litte oan deselde sykte, mar by har bettere it oer ûnder behanneling fan dokter Valentine McGillycuddy, de legerdokter fan Fort Robinson, yn Nebraska. Swarte Sjaal oerlibbe har man, dy't yn 1877 yn Fort Robinson deade waard, en ferstoar úteinlik op hege jierren ûnder in grypepidemy, yn 1927.
Flight
"Flight" of "The Flight" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
Polynezyske rôt
De Polynezyske rôt (Latynske namme: Rattus exulans), ek wol de Pasifyske rôt neamd, is in sûchdier út it skift fan 'e kjifdieren (Rodentia), de famylje fan 'e mûseftigen (Muridae), de ûnderfamylje fan 'e mûzen en rotten fan de Alde Wrâld (Murinae) en it skaai fan 'e echte rotten (Rattus), dat oarspronklik fan it fêstelân fan Súdeast-Aazje stammet. Hy hat him lykwols al relatyf ier ferspraat nei frijwol de hiele Yndyske Arsjipel, de Filipinen, Taiwan, Nij-Guineä, de Melanezyske eilannen (lykas de Salomonseilannen, de Nije Hebriden en Fidzjy), en it grutste part fan 'e Polynezyske eilannen, ynkl. Nij-Seelân, Hawaï en Peaske-eilân. Mei't de Polynezyske rôt net lange ôfstannen swimme kin, wurdt syn histoaryske fersprieding, dy't oan 'e hân fan bonkeresten en oar bewiismateriaal fêststeld wurde kin, sjoen as in treflike oanwizing foar iere minsklike migraasjes yn it gebiet fan 'e Stille Oseaan.
Uterlike skaaimerken
De Polynezyske rôt sjocht der rûchwei itselde út as oare rotten, mar hat gruttere, rûne earen en relatyf lytse poaten. Hy hat trochinoar in kop-romplingte fan 11-13 sm, mei in sturtlingte fan 12-15 sm, en in swarte of dûnkerbrunige behierring, dy't nei de bealch ta ljochter útskaait. Op gruttere eilannen, lykas Nij-Seelân, hat er him ûntjûn ta in gruttere lichemsgrutte as it gemiddelde, wylst er him op lytse eilantsjes krekt ta in dwerchfoarm liket te ûntwikkeljen.
Biotoop en ynfloed op lânseigen floara en fauna
Polynezyske rotten binne by steat om har oan te passen oan in grut ferskaat fan biotopen en habitats, fan iepen gerslân yn koelere klimaten oant ticht begroeid tropysk reinwâld. Se hawwe lykwols leard dat it leannet om deunby minsklike bewenning te bliuwen, mei't dêr altyd wol wat te heljen is. Troch dy assosjaasje mei de minske is de Polynezyske rôt nei de brune rôt en de swarte rôt de op twa nei meast wiid fersprate rottesoarte wurden. Dat hat der wer ta laat dat er yn in oansjenlik diel fan syn ferspriedingsgebiet as eksoat grutte skea tabrocht hat oan kwetsbere pleatslike ekosystemen op Pasifyske eilannen, dêr't de lânseigen diersoarten (benammentlik fûgels en ynsekten) evoluëarre wiene sûnder ea lêst te hawwen fan rôfsûchdieren. Sadwaande hiene dy bisten gjin ferwar tsjin 'e rotten doe't dy op sokke eilannen yntrodusearre waarden, en kin it útstjerren fan in grut tal bistesoarten dêrsanne wierskynlik op it konto fan 'e Polynezyske rôt skreaun wurde.
Fierders wurdt der ek wol tocht dat Polynezyske rotten foar in diel ferantwurdlik wiene foar de ûntbosking fan Peaske-eilân trochdat se de nuten fan 'e Peaske-eilânske palmbeam opfrieten, wat foarkaam dat nije beammen de âlde, troch de minske kappe eksimplaren ferfange koene. Yn Nij-Seelân, dêr't de Polynezyske rôt ek wol bekend stiet ûnder de Maoary-namme kiore, waard yn 'e 1990-er jierren fan bonkeresten fan it bist fêststeld dat se mear as 2000 âld wiene, wat de teoryen oangeande de fersprieding fan 'e Polynezyske rôt raar yn it hûndert jage. Letter ûndersyk hat dy befinings lykwols ûnderút helle, en no wurdt rûnom akseptearre dat de Polynezyske rôt Nij-Seelân om it jier 1280 hinne berikte, tagelyk mei de earste Maoary. Yn Nij-Seelân is it bist ûnderwilens op 'e measte lytse eilantsjes útrûge, mar twa, yn 'e Hen and Chickenseilannen, binne apart holden as in reservaat foar de Polynezysk rôt.
Grutte Priis Formule 1 fan Belgje 2010
Utslaggen fan de Grutte Priis Formule 1 fan Belgje 2010 yn Stavelot op 29 augustus 2010. It wie de tretjinde race fan 19 races fan de Formule 1 yn 2010. Hy waard op it Sirkwy fan Spa-Francorchamps hâlden. De race waard hâlden oer 44 omgongen, op it 7 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 308 kilometer.
Underskie tusken blau en grien
It ûnderskie tusken blau en grien is yn 'e measte moderne Jeropeeske talen oer it algemien hiel dúdlik, mar yn in protte net-Westerske talen binne de begripen "blau" en "grien" ko-leksifisearre, d.w.s. dêr wurde se beflapt ûnder ien term. Der besteane dan dus gjin aparte wurden foar "blau" en "grien", mar ien inkele term foar "blau/grien". Soks is bgl. it gefal yn it Japansk, wêryn't fan âlds it wurd ao (haadwurd) of aoi (eigenskipswurd) ferwiist nei sawol blau as grien. Der bestiet yn it Japansk wol in apart wurdt foar grien, midori, mar dat is in resinte fernijing.
In soartgelikense sitewaasje bestiet yn û.m. it Koreaansk, it Tibetaansk en it Fjetnameesk. Yn oare talen komt it foar dat it wurd foar "blau" ek "griis" of "swart" betsjutte kin, wylst it wurd foar "grien" ek "giel" betsjutte kin. Yn in taalkundich ûndersyk nei kleurnammen troch Brent Berlin en Paul Kay, dat yn 1969 publisearre waard ûnder de titel Basic Color Terms: Their Universality and Evolution, waard steld dat in taal pas nammen foar de kleuren brún, pears, rôze, oranje en griis ûntwikkelje kin nei't der ûnderskie makke is tusken blau en grien.
Hoséa (bibelboek)
Hoséa, yn it oarspronklike Hebriuwsk: הושע, Hošea, is in tekst út sawol de joadske as de kristlike Bibel. Yn 'e joadske Tenach makket it ûnderdiel út fan it boek תרי עשר, Ṯrei Asar, dat "De Tolve" betsjut (t.w. de tolve lytse profeten, dy't yn 'e joadske Bibel gearboske binne ta ien inkeld boek), it 13de fan 24, dat dan wer ûnder de Neḇi'im Aḥaronim (de "Lettere Profeten") falt. Yn it Alde Testamint fan 'e kristlike Bibel foarmet Hoséa in bibelboek op himsels, it 28ste fan 39 (neffens de Nije Fryske Bibeloersetting fan 1978), dat yn 'e offisjeuze ûnderferdieling fan 'e bibelboeken ta de Lytse Profeten heart (dy't sa neamd wurde om't dy teksten frij koart binne yn ferhâlding ta de saneamde Grutte Profeten).
Yn it boek Hoséa binne de profesijen fan 'e profeet Hoséa fêstlein, dy't besocht om 'e Israeliten ta ynkear te bringen, mei't hja har fan God ôfkeard hiene en oare goaden begûn wiene te ferearjen. De measte moderne bibelwittenskippers akseptearje de autentisiteit fan Hoséa as in tekst dy't yn 'e achtste iuw f.Kr. skreaun is troch de Israelityske profeet Hoséa sels (of neffens syn oanwizings optekene is troch in klerk), al is er neitiid bewurke troch in Judeeske kopiïst, dy't de útspraken dy't oarspronklik bedoeld wiene foar it noarderryk Israel sa oanpaste dat se ek op it suderryk Juda slaan koene. Boppedat hat de tekst de iuwen net ûnskeind trochstien, sadat de swierrichheden op it mêd fan oersetting en ferklearring noch lang net allegearre oplost binne. De earste folsleine Fryske oersetting fan Hoséa stie yn 'e fertaling fan it Alde Testamint, fan dû. Geart Aeilco Wumkes en Eeltsje Boates Folkertsma, dy't yn 1943 útkaam.
Ynhâld
Hoséa syn profesijen spitse har ta op 'e leafde fan God foar de sûndige Israeliten en syn pine fanwegen harren ferrie fan syn ferbûn mei harren. Bibelwittenskipper Stephen Cook hâldt út dat de profesijen fan Hoséa gearfet wurde kinne yn dizze passaazje: "Mar Ik, de Heare, wie dyn God al sûnt Egypte; in God bûten My koesto net, en der wie gjin oar as Ik, dy't dij befrije koe" (Hos. 13:4). It wie Hoséa syn taak om sokke wurden te sprekken yn in tiid dat dy de lju fergetten en ûnwolkom wiene.
Fryske oersetting
Yn 1919 joech dû. Geart Aeilco Wumkes, yn syn Ut 'e Heilige Dobbe, û.m. in oersettingsfragmint fan eigen hân fan Hos. 14:5-10 út. De earste folsleine útjefte fan Hoséa stie yn it Alde Testamint fan Wumkes en Eeltsje Boates Folkertsma, dêr't dy yn 1943 de earste Fryske bibeloersetting mei foltôgen. Om't sawol teologen as taalkundigen beswieren tsjin 'e fertaling Wumkes-Folkertsma hiene, waard fan 1966 ôf wurke oan in nije bibeloersetting, dy't yn 1978 útkaam as de Nije Fryske Bibeloersetting (mei stipe fan 'e provinsje Fryslân, it Nederlands Bijbelgenootschap te Haarlim en de Katholieke Bijbelstichting te Bokstel). Dat is de fertaling dy't noch altiten yn gebrûk is, yn 'e foarm fan 'e trêde, ferbettere druk fan 1995. De oersetting fan Hoséa waard dêrby dien troch dû. Bernard Smilde, dy't op taalkundich mêd ûnderstipe waard troch frisikus M.J. de Haan.
Nuete rôt
De nuete rôt of domestisearre rôt is in ta hûsdier makke foarm fan 'e brune rôt (of, yn seldsume gefallen, fan 'e swarte rôt). Nuete rotten wurde beskôge as oanhinklik en leargjirrich, en teffens binne se relatyf skjin, mar se fergje wol tawijing en in protte ûnderhâld. Troch selektyf fokken hawwe se har ûntjûn ta in wiid ferskaat oan kleuren en foarmen. Brune rotten wurde sels yn finzenskip mar twa oant trije jier âld, mar swarte rotten kinne wol acht jier wurde.
Skiednis
De oarsprong fan 'e nuete rôt giet werom op 'e rottefangers dy't yn 'e achtjjinde en njoggentjinde iuw yn hiel Jeropa tsjin betelling rotten fongen. De bisten dy't hja fongen hiene, ferkochten hja dan yn in protte gefallen wer foar saneamde bloedsport. Yn 'e regel kamen de rotten dan oan har ein yn in rottebyt, oant yn 'e tweintichste iuw in populêre "sport" wêrby't ferskate rotten yn in djip gat yn 'e grûn pleatst waarden, en in terriër derby yn smiten waard. It omsteand laach koe dan weddenskippen ôfslute oer de fraach hoelang't de hûn wurk hawwe soe om 'e rotten ôf te meitsjen. Sawol de rottefangers as de "sportleafhawwers" begûnen beskate nuverkleurige rotten te hâlden om dermei te fokken en de jongen as hûsdieren te ferkeapjen. Twa manlju dy't oan 'e widze fan it hâlden fan 'e rôt as hûsdier stiene, wiene Jack Black, de offisjele rottefanger fan 'e Britske keninginne Fiktoaria, en Jimmy Shaw, de eigner fan in Londenske kroech dêr't de in protte "sport"-eveneminten organisearre waarden. left|thumb|250px|Leaver ien rôt yn 'e hân as tsien yn 'e loft.
Yn 1901 naam in dame út 'e Britske hegerein, in Mary Douglas, har rôt mei nei de tentoanstelling fan 'e Nasjonale Mûzeklub op 'e Aylesbury Town Show. Har swart-wytbûnte rôt wûn dêr de haadpriis, wat ûnder de Ingelske elite late ta algemiene belangstelling foar de rôt as hûsdier. Healwei de 1920-er jierren begûn de raazje lykwols efter de moade te reitsjen, en yn 1931 feroare de National Mouse and Rat Club (sa't de organisaasje yn 1912 kommen wie te hjitten), syn namme werom ta National Mouse Club. Pas fanôf de 1960-er jierren ûntstie der op 'e nij belangstelling foar it hâlden fan rotten as hûsdier, en yn 1976 waard mei de Ingelske National Fancy Rat Society (NFRS) de earste nasjonale organisaasje op dat mêd stifte. Tsjintwurdich is it hâlden fan nuete rotten yn in protte lannen ridlik ynboargere rekke, al beskôgje in soad minsken it noch wol as in eksintrike hobby.
Ferskillen tusken nuete en wylde rotten
Oars as dat by hûnen of fretten it gefal is, wike nuete rotten net genôch fan harren wylde wjergaders ôf om in eigen ûndersoarte te foarmjen. Lykwols binne der ferskate dúdlike ferskillen tusken nuete en wylde rotten. It dúdlikst komt dat nei foarren yn 'e hierkleur: wylde rotten hawwe yn 'e regel in brunige kleur, mar nuete rotten kinne alderhanne kleuren hawwe, fan wyt oant gielich oant blauwich oant bûnt. Der binne sels hierleaze rotten. right|thumb|200px|In hierleaze rôt.
Teffens kinne nuete rotten in ôfwikende lichemsfoarm hawwe; wat dat oanbelanget binne de wichtichtste farianten de dumbo en de Manks. By de saneamde dumbo (neamd nei it grutearige sirkusoaljefantsje Dombo út 'e Disney-tekenfilm mei deselde namme) sitte de earen net boppe-op 'e kop, mar oan wjerskanten fan 'e kop. De Manks is neamd nei de Mankske kat, in sturtleas hûskatteras, en mist krekt as dy kat de sturt.
Op it mêd fan hâlden en dragen binne nuete rotten echte domestisearre bisten, dy't (as se goed behannele wurde, fansels) út eigen wil harren baaske opsykje sille as se bûtendoar frij omspringe. Fierders binne se minder skrikfallich as har wylde soartgenoaten, akseptearje se williger nije soarten fretten, en kinne se better oer libjen mei in protte soartgenoaten yn in relatyf lytse romte.
Sykten
De nuete rôt hat in gruttere kâns om oanhelle te reitsjen mei sykten as syn wylde wjergader, mar paradoksalernôch binne dat net deselde sykten dêr't wylde rotten oan bleatsteane. Wylde rotten rinne de measte sykten op troch it drinken fan mei baktearjes besmet wetter en troch kontakt mei kakkerlakken, flieën en oar soksoarte wrimelt. Nuete rotten krije skjin wetter foarset en wurde yn 'e regel tsjin parasiten behannele en by oar "ûngedierte" weiholden. Hàrren sûnensswierrichheden komme oer it algemien fuort út it libjen mei tefolle soartgenoaten yn in te lytse romte, it opfuorre krijen fan fretten dat net goed foar har is, en gewoan âlderdomssykten (mei't se folle langer libje as wylde rotten). left|thumb|250px|Nuete jongrotsjes.
It hâlden fan rotten as hûsdieren draacht noch altiten it stigma mei dat men dan it risiko rint om 'e pest en oare slimme sykten te krijen, "want dy wurde ommers troch rotten ferspraat." Yn wurklikheid binne nuete rotten krekt frij fan slimme sykten, wylst de brune rôt (dêr't de measte nuete rotten ta hearre) nea wat mei de pest te krijen hân hat – dat wie de swarte rôt (dy't mar selden as hûsdier holden wurdt). Yn 2004 fûn der yn 'e Feriene Steaten wol in útbraak fan salmonella plak ûnder rottehâlders, mar ûndersyk hat útwiisd dat soks it resultaat wie fan kontakt tusken nuete rotten en wylde rotten, itsij troch in rottepopulaasje yn it hûs fan ien fan 'e eigners, itsij troch it brûken fan besmet fretten, wetter of struiguod.
Regeljouwing oangeande it hâlden fan rotten
Mei't de brune rôt en oanbesibbe soarten gauris as skealik ûngedierte beskôge wurdt, binne der yn guon lannen en regio's wetten dy't it hâlden fan nuete rotten oan bannen lizze of hielendal ferbiede. Sa is de ymport fan bûtenlânske kjifdieren yn Austraalje ferbean, wylst it yn 'e Kanadeeske provinsje Alberta, dat as in rottefrij gebiet beskôge wurdt, yllegaal is om rotten te hâlden bûten dieretunen en laboratoaria.
Buddy Guy
thumb|Buddy Guy George "Buddy" Guy (Lettsworth (Louisiana), 30 july 1936) is in Amerikaanske blues- en rock gitarist en sjonger dy't fiif Grammy Awards hat wûn. Hy is bekend om de ynspiraasje te wêzen fan Jimi Hendrix, Stevie Ray Vaughan, Eric Clapton, en oare ferneamde bluesgitaristen fan 'e jierren 60.
Guy groeide op yn Louisiana en begûn yn syn jongerein gitaar te spyljen. Syn ynspiraasje wie Muddy Waters. Yn 'e iere fyftiger jierren begûn er op te treden mei bands yn Baton Rouge. Yn 1957 ferhuze er nei Chicago, en yn 1958 krige er in opnamekontrakt. Hy hat sûnt in protte albums útbrocht ûnder ferskate labels.
Guy waard yn 2005 opnommen yn 'e Rock and Roll Hall of Fame en de Musicians Hall of Fame yn 2014.
Pilgrim Award
De Pilgrim Award is in Amerikaanske literatuerpriis dy't sûnt 1970 elts jier troch de Science Fiction Research Association útrikt wurdt. It is in oeuvrepriis op it mêd fan 'e wittenskiplike ûnderbouwing fan science fiction-literatuer, en is ferneamd nei it baanbrekkende boek Pilgrims through Space and Time, fan J.O. Bailey, dy't tapaslikerwize ek de earste winner fan 'e Pilgrim Award wie. Oare winners wiene û.m. Ursula K. Le Guin, Joanna Russ en Brian W. Aldiss. Foar in folsleine list mei winners, sjoch op dizze side, op 'e Ingelske Wikipedy.
Wiarda (De Súdlannen)
Wiarda is in buorskip en wyk yn it suden fan de stêd Ljouwert. De wyk is sels gjin doarp, mar is in wenwyk dy't yn de foarm fan in doarp boud waard, en leit besúdeasten it doarp Goutum. De wyk is part fan de gruttere wyk De Súdlannen.
Mei de bou fan Wiarda waard yn 2015/2016 úteinset, en wie dêrmei de tredde buorskip fan De Súdlannen. It is in wetterryk wykdoarp. Wiarda waard neamd nei de Wiarda State, dy't oant de 19e iuw ien fan de grutste steatlike huzen yn Fryslân wie, en dy't doe ûnder Goutum foel.
Foksepark-Helicon
Foksepark-Helicon is in wyk yn de stêd Ljouwert en hat (, boarne: CBS).
Swarte Bizonfrou
Swarte Bizonfrou (Lakota: Ta'sina Tȟatȟáŋkawin, útspr.: [tasina tˣa'tˣã:kawin]; Ingelske oersetting: Black Buffalo Woman; ±1840 – ?) wie in frou fan 'e Minnikonzjû-substamme fan 'e Lakota-Sû (Sioux), in Yndiaansk folk fan 'e Grutte Flakten fan Noard-Amearika. Hja wie in omkesizzer fan it Oglala-opperhaad Reade Wolk en in folle nicht fan 'e haadman Reu. Se wie de grutte leafde fan it ferneamde opperhaad Mâl Hynder (Crazy Horse).
Libben
Swarte Bizonfrou en Mâl Hynder koene inoar al fan bern ôf oan, mar hja troude mei in oare kriger, dy't fan Gjin Wetter hiet, en in alkoholist west skynt te hawwen. Yn 1870 krige Mâl Hynder Swarte Bizonfrou safier dat se mei him op bizonjacht gie. Under de Lakota wie it foar froulju in rjocht om altyd skiede te meien, om lykfol hokker reden. Soks waard dien troch by famyljeleden yn te lûken of troch de besittings fan 'e man bûten de tipy te pleatsen. Hoewol't soms in beskate finansjele kompinsaasje fereaske wie, koe in man tsjin 'e skieding sels neat ynbringe, en waard fan him ferwachte dat er him derby dellei. Mar sokke regels wiene yn dit gefal net fan tapassing, want der wie neffens de ferhalen gjin sprake fan in skieding.
De rie fan âldsten gie oer de saak gear en oertsjûge beide partijen derfan om gjin geweld mear te brûken. Fierders kaam men ta de konklúzje dat beide partijen mis west hiene: Mâl Hynder hie net mei in troude frou omslaan moatten, mar dat koe Gjin Wetter syn besykjen ta moard net behimmelje. As kompinsaasje foar de ferwûning, dy't in opfallende groede yn Mâl Hynder syn gesicht efterliet, moast Gjin Wetter him trije hynders jaan. Om't Mâl Hynder mei in oar syn frou omslein hie, ferlear er syn earetitel fan ogle taŋka un of "himddrager" (wat feitliken del kaam op "oarlochslieder"), mar syn himd waard neitiid nea wer droegen. Swarte Bizonfrou kearde werom nei har man, en it is bekend dat se mei him noch trije bern krige.
James Tiptree, Jr. Award
De James Tiptree, Jr. Award is in Amerikaanske literatuerpriis dy't elts jier útrikt wurdt oan 'e skriuwer fan it bêste Ingelsktalige wurk yn it sjenre fan 'e science fiction, dat yngiet op konsepten as seksuële identiteit en geslachtsidentiteit. Dizze priis waard yn 1991 oprjochte troch de science fiction-skriuwsters Pat Murphy en Karen Joy Fowler, dy't him ferneamden nei James Tiptree jr., it pseudonym fan science fiction-skriuwster Alice B. Sheldon.
Troch in manlik pseudonym te kiezen en ûnder dy namme literatuerprizen te winnen, toande Sheldon oan dat it frij algemien oannommen ûnderskie tusken manlike en froulike science fiction-auteurs nearne op basearre wie. Om it lêzerspublyk tebinnen te bringen hokker ûnbewuste subjektive ynfloed oft geslacht hawwe kin, liek it de inisjatyfnimsters fan 'e James Tiptree, Jr. Award in goed ding ta om 'e priis nei Sheldon te ferneamen.
De priis wurdt tsjintwurdich tawiisd en útrikt troch de Tiptree Motherboard, dy't ek ferskate bondels koarte fiksje en essay's fan winners en nominearden útjûn hat. In spesjale foarm fan 'e priis is de James Tiptree, Jr. Retrospective Award, dy't ferskate kearen takend is foar wurken dy't publisearre binne foarôfgeande oan 'e ynstelling fan 'e reguliere priis. De Retrospective Award is ien kear wûn troch Ursula K. Le Guin en twa kear elk troch Suzy McKee en Joanna Russ. Foar in folsleine list mei winners, sjoch op dizze side, op 'e Ingelske Wikipedy.
Doarpsrjochter
In doarpsrjochter wie yn funksje en namme de opfolger fan de eardere atta. Yn de tiid fan de Republyk wie er yn de doarpen fan de gritenij net allinne de pleatslike fertsjintwurdiger fan it gritenijbestjoer, mar fral ek tsjinstber by it rjochtsprekken. Ek die er de oproppings foar de wetterskippen.
Sûnt de Saksyske Ordonnânsje waard de doarpsrjochter troch de grytman beneamd (sûnt 1603 út trije foardroegen persoanen), dêrfoar waard er keazen. Oant yn de 19e iuw wiene hjir en dêr yn Fryslân noch doarpsrjochters.
The Blues Brothers (band)
The Blues Brothers wie in Amerikaanske Bluesband oprjochte yn Calumet City, Illinois en wie aktyf tusken 1978 en 1982. Yn 1992 waard it album Red, White & Blues útbrocht. Der binne twa studio-albums en fjouwer live-albums útbrocht.
Skiednis
De earste foarstelling wie in werjefte fan it ferske I'm a King Bee, dat Belushi song yn in bijekostúm nei oanlieding fan de "Killer Bee" sketch op Saturday Night Live. Letter ûntstie it yn it swart klaaide duo Jake en Elwood Blues, begelaat troch it doetiidske hûsorkest fan Saturday Night Live, wêryn't bekende nammen fan it Stax-label spilen, lykas Steve Cropper, Donald Dunn (Cropper en Dunn hearre by Booker T. & de MG's), Lou Marini en Alan Rubin. As ûnderdiel fan 'e show droech Aykroyd in mei hânboeiens befeilige attasjeekoffer mei dêryn in bluesharp (Hohner Special 20).
Nei it súkses fan Saturday Night Live besleat de "band" om te toeren. Dat resultearre yn har earste live album mei de titel Briefcase Full Of Blues. In twadde live-opname folge yn 1980, mei de titel Made In America.
Ek waard yn 1980 de film The Blues Brothers makke, dy't basearre wie op de personaazjes fan 'e band. De film Blues Brothers 2000 kaam út yn 1998.
List fan planetoïden 92001-92100
Dit is in list fan planetoïden 92001-92100.
Theodore Sturgeon Memorial Award
De Theodore Sturgeon Memorial Award ("Theodore Sturgeon Betinkingspriis"), ek wol koartwei de Theodore Sturgeon Award neamd, is in Amerikaanske literatuerpriis dy't ienris yn 't jier útrikt wurdt troch it Sintrum foar Science Fictionstúdzje fan 'e Universiteit fan Kansas, oan 'e skriuwer fan it as bêste beoardiele koarte ferhaal fan it science fiction-sjenre fan it foargeande jier. Dizze priis is de wjergader op it mêd fan koarte fiksje fan 'e John W. Campbell Memorial Award for Best Science Fiction Novel foar de bêste roman, dy't útrikt wurdt troch deselde organisaasje.
De Theodore Sturgeon Memorial Award is ferneamd nei Theodore Sturgeon (1918-1985), ien fan 'e meast foaroansteande science fiction-auteurs út it saneamde Gouden Tiidrek fan de Science Fiction, fan 1939 oant 1950. De priis waard yn 1987 ynsteld troch Sturgeon syn erven (syn widdo Jayne Sturgeon ynbegrepen) en James Gunn, dy't doedestiden de direkteur fan it Sintrum foar Science Fictionstúdzje wie.
Fan 1987 oant 1994 waard de winner útornearre troch in sjuery fan science fiction-ekspêrs, mei oan it haad skriuwer Orson Scott Card. Fan 1995 ôf wurdt de winner bepaald troch in faksjuery dy't net út auteurs bestiet, sadat der wat mear ôfstân tusken de ynstjoerders en de sjueryleden kreëarre is. Under de skriuwers dy't de priis alris wûnen, binne Ursula K. Le Guin en Pat Murphy. Foar in folsleine list mei winners, sjoch op dizze side, op 'e Ingelske Wikipedy.
The Tales of Beedle the Bard
It boek yn 'e tsjoenderswrâld
Yn 'e wrâld fan Harry Potter is it in boek wêryn't tsjoendersmearkes en -telstjes stiene. Ien fan dy mearkes is it teltsje fan 'e trije bruorren. In protte tsjoenders en tsjoensters yn 'e wrâld fan Harry Potter binne opfiede mei dizze mearkes, û.o Ron, in freon fan Harry.
It boek yn ús wrâld
Yn it echt is it boek skreaun troch J.K. Rowling, wêrfan de opbringst foar de stifting Children's High Level Group wie. Yn it boek stiene oantekenings, sabeare makke troch Albus Dumbledore*.
(* Bin in fryske oersetting nedich.
It teltsje fan 'e trije bruorren
thumb|Teken fan 'e Reliken fan 'e Dea Yn it mearke wurdt it ferhaal beskreaun fan trije mei-inoar opreizgjende bruorren, dy't by in rivier komme. Se meitsje in magyske brêge, dêr't se net troch 'e rivier hinne kinne. De personifikaasje fan 'e 'Dea' stiet lykwols op 'e brêge en is tsjoed, dêr't 'e trije bruorren net ferdronken binne. Se meie allegearre in beleanning kieze. De âldste broer wol in tsjoenwisp hawwe dy't ûnferwinber is. De twadde broer wol eat hawwe dêr't er minsken mei út 'e dea oproppe kin en hy krijt in stien fan wjerkear. De tredde (de wiiste, hy leaut net yn betrouberens fan 'e 'Dea' ) wol eat hawwe, dêr't er him mei beskûlje kin foar de 'Dea'. Hy krijt in ûnsichtberensmantel. Dan geane de bruorren wei, apart fan inoar.
It plaatsje hjirnjonken lit ús de mantel sjen (trijehoek), de stien (rûnte) en de ûnferwinbere wisp (streek).
Lykwols: immen makket de âldste broer dea en rôft dêrnei de wisp. De twadde broer brûkt de stien om syn deade freondin werom te roppe út 'e dea, mar makket himsels dea as er útfynt dat se net 'echt' is. Se is kâld en tsjuster en semi-dea. De tredde broer wie net te finen troch 'e 'Dea', meidat er de mantel hie. Wannear't er âld is, jout er syn mantel oan syn bern en ferstjert rêstich. Einlings binne se allegearre dea.
Wolf
De wolf is in rôfdier en in sûchdier út de famylje fan de hûnêftigen, Canidae. Syn Latynske namme is Canis lupus. In wyfke wurdt in wolvinne neamd. Wolven kinne in soad kleuren hawwe, fan hielendal wyt oant readbrún. Der binne ek swarte eksimplaren. In wolf is likernôch fan kop oant sturt 2 meter lang. In wolf yt alles, útsein grienten. Se libje yn ridels, dy't wat grutte oanbelanget ferskille kinne en dêr't de wichtichste wolven út 'e ridel it alfa-mantsje en it alfa-wyfke fan binne. Wannear't der in protte iten is, binne de ridels grutter. Se jeie mei-inoar op wyld.
Wengebiet
Yn de ferskate Europeeske lannen nimt it tal wolven stadichoan wer ta. Dat is it gefal yn Spanje, Tsjechië, Slovenië, Kroäsië en Slowakije. Troch it genetysk ferskaat wurde de wolven yn Skandinavië as bedrige kategorisearre. Neffens it Sweedske Rôfdiersintrum soene der yn 2008 sa'n 180 wolven yn Sweden en Noarwegen west hawwe. Yn lannen as Frankryk en Switserlân is de wolf weromkommen.
Yn Dútslân binne spoaren fan in wolf fûn yn de dielsteat Noardryn-Westfalen. Yn de dielsteat Nedersaksen ferwachtsje saakkundigen foar 2015 de earste ridel wolven. Yn 2011 wiene der yn it easten fan Dútslân alve ridels. De wolven yn de dielsteaten Noardryn-Westfalen binne ienlingen en nei ferwachting sille de earste wolven yn Nedersaksen dat ek wêze.
De wolf yn Fryslân
De lêste wolf yn de provinsje Fryslân waard yn 1712 by Wolvegea deasketten. Yn 1772 waard yn it súdeasten fan de Grinzer Ommelannen de lêste wolvejacht holden. Yn East-Fryslân wurdt yn 1738 yn de omkriten fan Jever in wolf deasketten.
Sûnt 2000 binne der yn Nederlân út en troch, mar hieltyd faker meldingen fan wolven. Yn 2011 waard der mei wissichheid in wolf sjoen yn Gelderlân. Yn july 2013 is der in deade wolf fûn yn it Suderleech, neffens de earste berjochten wie er troch in auto oanriden. Ut ûndersyk die bliken dat de wolf by syn ferstjerren in bever yn 'e mage hie en dat soe betsjutte dat de wolf wierskynlik dêr dellein wie as grap.
Yn 2015 dûkte in jonge wolf yn Drinte op. en Grinslân. Op de A28 tusken Meppel en Hoogeveen waard yn 2017 in wolf deariden.
Op 14 april 2018 waard by Appelskea in bist filme dat op in wolf like. Dy nacht wiene earder by Boyl al trije skiep deabiten. It hat troch DNA-ûndersyk bliken dien dat de wolf yn 2018 yndied werom wie yn Fryslân. Yn it twadde wykein fan maaie waard de wolf mooglik ek by Bontebok sinjalearre. It soe hiel goed kinne dat de deabiten skiep by Langsweagen en De Knipe yn maaie 2018 ek it wurk wie fan de wolf. De wolf dûkte letter yn Flaanderen op en krige fan de Belgen de namme August. De wolven komme út Dútslân en sykje yn it easten fan Nederlân en sûnt 2018 ek Fryslân nei nije wengebieten.
Yn desimber 2019 waard foar it earst in wolf yn Fryslân op bylden fêstlein. Dat barde troch in kamera fan Natueurmonuminten súdlik fan Bakkefean.
Ein maaie 2021 waard foar it earst in wolf yn Fryslân op de N381 by Appelskea by de ôfslach nei de camping De Roggeberg deariden. It gyng om in jongfolwoeksen mantsje. Earder wie der skiep by Ketlik, Jobbegea en De Fochtel deabiten. It die út DNA-ûndersyk bliken dat de deariden wolf dêr ferantwurdlik foar wie.
Hurdfytsen op de Paralympyske Simmerspullen
Hurdfytsen is ien fan de sporten dy't op it program fan de Paralympyske Simmerspullen steane. De sport bestiet út twa dissipines baanhurdfytsen en dykhurdfytsen. De sport is tagonklik foar hurdfytsers mei in fisuele beheining, fytsers mei in harsensferlamming, amputaasje en fytsers mei in lichaamlike beheinings, bygelyks troch in dwerslesy of iepen rêch. Der wurdt gebrûk makke fan in racefyts -(twatsjiller), -trijetsjiller, tandem as in  fêstframehânfyts.
Klasifikaasje
De fytsers wurde klassifisearre ôfhinklik fan harren funksjonele mooglikheden, dit klassifikaasjesysteem makket it mooglik dat sporters mei inselde beheining, mei inoar stride kinne.
2008
Tandems Twatsjillers Trijetsjillers Hânfytsen
2012
Tandems Twatsjillers Fytsers dy't net op in normale fyts fytse kinne yn ferbân mei ien as meardere amputaasjes fergroeiing, ferlamming as in harsesferlamming Trijetsjillers fytsers mei in harsesferlamming dy't dreech yn lykwicht bliuwe kinne en dêrom op in trijetsjiller fytse. Hânfytsen Fytser mei in beheining oan har fuoten. Sy fytse mei harren earmen, wêr't twa posysjes mooglik binne: lizzend as op 'e knibbels.
Regels
By de Paralympyske hurdfytse binne de standertrigels fan de hurdfytse fan tapassing.
Skiednis
It hurdfytsen stie yn 1984 op it programma, as demonstraasjesport. Yn 1988 stie it foar it earst echt op it programma allinne foar manlju. Fjouwer jier letter wiene de froulju ek wolkom en waarden der ek mingde ûnderdielen hâlden. De tandems diene yn 1992 foar it earst mei en fanôf 1996 stiet it baanhurdfytsen ek op it programma. De hânfytsers binne sûnt 2004 wolkom op de spullen.
Babyloanyske Ballingskip
De Babyloanyske Ballingskip of Babyloanyske Finzenskip wie in perioade út 'e skiednis fan 'e Joaden, dy't de ynwenners fan it keninkryk Juda yn ballingskip yn Babyloanje trochbringe moasten. Neffens de Bibel wiene der trije ôfsûnderlike deportaasjes fan 'e Judeeërs nei Babyloanje: dy fan kening Jojakin syn hof en in smacht oar folk, yn 598 f.Kr., dy fan syn opfolger Sedekía, de lêste Judeeske kening, en it meastepart fan it folk dat noch oer wie, yn 586 f.Kr., en in trêde en definitive deportaasje fan alle efterbliuwers yn 581 f.Kr. As begjin fan 'e Ballingskip wurdt lykwols altiten 586 f.Kr. oanholden. Yn dat jier waard Jeruzalim, de haadstêd fan Juda, nei in opstân ynnommen troch Nebûkadnêzar II, de kening fan Babyloanje. Hy liet kening Sedekía de eagen útstekke en mei syn folk yn finzenskip fuortfiere; Juda waard dêrnei ta in Babyloanyske provinsje. De Ballingskip waard beëinige yn 538 f.Kr., nei de fal fan it Nijbabyloanyske Ryk en de fêstiging fan it Perzyske Ryk yn it stee dêrfan, doe't de Perzyske kening Syrus de Grutte de Joaden tastimming joech en kear werom nei harren heitelân. Dêr werbouden hja de Timpel en de stêd Jeruzalim. Sawol de Ballingskip as de fernijing fan stêd en timpel nei de weromkear wurde yn it hjoeddeiske joadendom noch altiten beskôge as krúsjale ûntwikkelings yn 'e skiednis fan 'e Joadske religy en kultuer.
Ierdkarre
thumb|In ierdkarre mei twa tsjellen In ierdkarre is in houten karre mei in losse laadbak op in ûnderstel mei trije tsjillen. In ierdkarre waard brûkt foar it modderriden, mar ek foar it ferfier fan bygelyks molkbussen en lytsguod en, útrist mei in jarrebak, foar it jarjen.
Nei de oarloch, doe't it hynder starichoan ferfongen waard troch de folle sterkere trekker, waard de ierdkarre ferfongen troch gruttere weinen.
Gebed
In gebed is in oanropping of fysike hanneling die dêr't men in reäksje mei besiket los te krijen fan in godheid, in foarwerp fan ferearing of in spiritueel wêzen troch de wei fan opsetlike kommunikaasje. Gebedens kinne in foarm fan religieuze praktisearring wêze, en kinne dêrby plakfine as yndividuële of mienskiplike ûndernimming, yn it iepenbier of yn beslettenens, yn stiltme of mei spraak of sang. As der wurden foar brûkt wurde, kin in gebed de foarm oannimme fan in hymne, in út 'e holle learde formule, in formele leauwensbelidenis of in spontaan opseine of preuvele utering.
Der besteane ûnderskate foarmen fan gebedens, lykas ôfsmeking, tanksizzing, bycht en lofpriizging. Men kin in gebed opdrage oan ien of mear goaden, geasten of ferstoarnen (bgl. jins foarâlden), mar men kin ek in ferheft ideaal oanbidde. In doel foar gebedens kin wêze om te ferearjen, lieding te freegjen, help ôf te smeekjen, sûnden op te bychtsjen of gewoan om jins gefoelens en tinzen út te sprekken; men kin bidde foar jinsels of foar oaren.
Siebe Torensma
thumb|Wethâlder S. Torensma (1975) Siebe/Sybe Torensma (Gruttegast, 10 septimber 1926 – Dronten, 28 oktober 2016) wie in Nederlânske politikus út namme fan de VVD.
Gebed
De measte grutte en minder grutte godstsjinsten omfiemje wol de iene of oare foarm fan gebed. Guon ritualisearje de gebedsdie en lizze har leauwenden in strikt oan te hâlden opienfolging fan dieden en útspraken op, of lizze sels beheinings op oangeande wa't der bidde mei en oan wa. Oare religyen leare harren folgelingen krekt dat it gebed in folslein spontane die wêze moat om't it oars gjin sin hat. It bekendste gebed, alteast yn 'e Westerske wrâld, is nei gedachten it kristlike Us Heit.
Siebe Torensma
Hy wie in soan fan Dirk Torensma, amtner by de gemeentesekretary fan Gruttegast ear't er yn 1935 boargemaster fan Ezinge waard en letter ek boargemaster fan Menameradiel. Siebe Torensma studearre rjochten oan de Ryksuniversiteit Grins. By de Jierbeurs yn Utert wie er direksjesiktaris en fan mids 1969 ôf oan hast fiif jier direkteur algemiene organisaasje. Dêrneist wie er aktyf yn de lokale polityk. Sa wie er fan 1970 oant 1982 lid fan de gemeenteried fan Utert en fan 1974 oant 1978 hat er dêr wethâlder west. Yn maaie 1982 waard Torensma de boargemaster fan de gemeente Mearum wat er oant syn pinsjoenearring yn 1991 bliuwe soe.
Torensma stoar ein 2016 yn de âldens fan 90 jier.
Autobiografy
thumb|250px|Earste druk fan de autobiografy Aus meinem Leben. Dichtung und Wahrheit fan [[Johann Wolfgang von Goethe]] In autobiografy (fan it Grykske αὐτός, autos, "self"; βίος, bios, "libben"; en γράφειν, graphein, "skriuwe") is in literêr sjenre yn 'e foarm fan in eigenskreaun ferslach fan jins libben. Yn 'e Aldheid waard sa'n tekst in apology, oftewol "ûntskuldiging" neamd, mei't it doedestiden altiten mear wei hie fan in selsrjochtfeardiging as fan in selsdokumintêre. Fiksjewurken befetsje gauris autobiografyske eleminten, ek al makket dat se uteraard noch net ta autobiografyen.
Twa sjenres dy't nau besibbe binne oan 'e autobiografy binne it deiboek en de memoires. It deiboek ferskilt fan 'e autobiografy trochdat it gjin trochrinnend ferhaal is, mar in losse deistige opsomming fan barrens. En memoires hawwe in smeller eachweid as in autobiografy: wylst in autobiografy it libben en de wrâld fan in persoan beskriuwt, rjochtsje memoires harren yn 'e regel inkeld op in beskate perioade út en in beskaat diel fan in libben. Sa soe de hear X, as dy bgl. minister-presidint fan Nederlân west hie, yn in autobiografy syn hiele libben fan syn berte ôf behannelje, wylst er yn syn memoires nei alle gedachten inkeld syn amtsperioade beskriuwe soe, en dan noch allinnich ynsafier't dy yn ferbân stie mei syn minister-presidintskip, dus sûnder (djip) yn te gean op syn priveelibben.
Grutte Priis Formule 1 fan Itaalje 2010
Utslaggen fan de Grutte Priis Formule 1 fan Itaalje 2010 yn Monza op 12 septimber 2010. It wie de fjirtjinde race fan 19 races fan de Formule 1 yn 2010. Hy waard op it Sirkwy fan Monza hâlden. De race waard hâlden oer 53 omgongen, op it 5,8 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 306,7 kilometer.
Westerpark (Ljouwert)
thumb|De Fokseparkwyk mei it Westerpark yn grien thumb|It Westerpark It Westerpark is in stedspark yn de stêd Ljouwert en leit yn de Fokseparkwyk/Westerparkwyk. It park wurdt yn de folksmûle ek wol "Foksepark(je)" neamd. De namme komt fan de eigener fan de eardere mûne It Laam, Hermanus Albertus Vosman (1862-1922). It park wurdt oan de eastkant begrinzge troch de Westersingel, oan de súdkant troch de Fonteinstrjitte, oan de westkant troch de Westerparkstrjitte en oan de noardkant de Mûnestrjitte.
Yn 1872 waard troch de gemeente in drinkwetterfiver oanlein. De grûn fan de fiver waard troch túnarsjitekt Gerrit Vlaskamp brûkt om ôfrinnendehellings te meitsjen foar in park yn lânskipstyl. Yn 1926 waard it park fannijs ynrjochte.
Foar tsien Joadske slachtoffers út Ljouwert yn de Twadde Wrâldkriich, waard op snein 28 april 2019 yn it park in ynformaasjepaniel ûntbleate.
Carlos Sainz (1962)
Carlos Sainz Cenamor (Madrid, 12 april 1962) is in Spaansk koereur. Sainz makke yn 1987 syn debút yn de Rallysport foar it Marlboro Rally Team. Yn 2005 makke Sainz de oerstap fan it wrâldkampioenskip nei de Dakar. Carlos Sainz is de heit fan Formule 1 koereur Carlos Sainz.
Arthurleginde
In Arthurleginde, Arthurroman, Arthurferhaal, Keltyske roman of Britske roman is in literêr sjenre dat in subsjenre fan 'e ridderroman is. It is in Midsiuwsk hoask ferhaal dat oer kening Arthur en syn ridders fan 'e Rûne Tafel giet. Arthurlegindes wiene yn 'e Midsiuwen en iere Renêssânse tige populêr oan 'e aadlike hôven. Der binne twa foarmen fan: de saneamde graalroman, wêryn't in ridder út stjoerd wurdt of der op eigen manneboet op út giet om in foarwerp te sykjen (lykas de hillige graal); en de saneamde frouljusroman, wêryn't it winnen fan in beskate, útkarde frou sintraal stiet. Foarbylden fan Arthurlegindes binne bgl. it Midingelske Sir Gawayne and the Grene Knyght, en út it Nederlânske taalgebiet Ferguut, Moriaen en De Roman van Walewein.
Jabikswâlde
thumb|Jabikswâlde yn oanbou yn 2015 thumb|Eco-Zathe Jabikswâlde of Goutum-Súd is in buorskip en wykdoarp yn de gemeente Ljouwert. It leit benoarden it wykdoarp Techum en leit njonken de wyk De Súdlannen. Jabikswâlde is sels net in doarp, mar in wenwyk dat yn de foarm fan in doarp boud waard.
Jabikswâlde wie part fan it útwreidingsplan De Zuidlanden fan Ljouwert, mar is de iennige fan de nijboude buorskippen dy't net ûnder de stêd Ljouwert falt, mar ûnder it doarp Goutum. Dêrom wurdt de buorskip ek wol "Goutum-Súd" neamd. It plan foar Jabikswâlde krige mei ophâld te krijen fanwegen in beropsproseduere tsjin it bestimmingsplan. De Rie fan Steat hie oanjûn dat der gjin wenten boud wurde mochten yn in straal fan 100 meter fan it krematoarium Goutum. Yn 2010 waard de grûn reemake foar it bouwen en yn 2011 waarden de earste wenten boud. Jabikswâlde leit tusken Techum en Goutum yn en it plan befettet likernôch 240 wenten en in multyfunksjoneel sintrum (soarchynstelling mei foarsjennings dy't der by hearre) fan Zorgpartners Friesland.
Oan de râne fan de buorskip stiet de biogassintrale Eco Zathe.
Profeet
In profeet of sjenner is in persoan dy't, yn it ramt fan in beskaat leauwe, úthâldt dat hy (of sy; yn dat gefal in profetesse of sjenneresse) yn kontakt stiet of stien hat mei it boppenatuerlike of it godlike, en dêrfoar sprekt. Hy foarmet sa in brêge of in midsman tusken de minskheid en de goadewrâld, en bringt dêrby gauris nijwûne of nijfûne kennis oer fan syn boppenatuerlike patroan oan 'e leauwenden. Syn boadskip wurdt dan in profesije neamd.