cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fiedingsfezels
Fermintearbere fiedingsfezels
Fermintearebere fiedingsfezels wurde ek wol oplosbere fezels neamd. Se nimme ek wetter op, al is dat minder as de net-fermintearbere fezels. Se binne meast goed yn wetter op te lossen en bine ek gallesoeren, glukoaze, golesterol en fetsoeren oan har. Se wurde yn de grouwe term troch termbaktearjes ôfbrutsen. De stoffen dy’t dêrby frijkomme, lykas koartkeatlingse fetsoeren, befoarderje de termfunksje. Fermintearbere fezels komme benammen foar yn grientes, fruit en púlfruchten. Fezels dy’t as iten tsjinje foar termbaktearjes, wurde wol prebiotika neamd. As fiedingssupplemint binne dy fezels ûnder oare te krijen yn de foarm fan inuline, oligofruktoaze, psylliumfezels (Plantago afra, in weversblêdsoarte).
Uthörn
Geografy
It eilân leit yn de Königshafen, in baai oan de eastkant fan it eilân Sylt. It leit yn it noarden fan gemeente List en in kilometer besuden it skiereilân Ellebogen, it noardlikste puntsje fan Dútslân.
Biologyske lânbou
Libbensomstannichheden
It tal kante meters dat in bist ta syn foldwaan hat is grutter, der binne beheinings foar it op stâl setten en bargen, kij en hinnen krije deiljocht en in frije útrin nei bûten. It rûtinemjittich ôfbaarnen fan snaffels by hinnen en it sturtknippen by bargen mei net. It kastrearjen fan bargen is ek ferbean.
Uthörn
Geografy
Uthörn is 780 meter lang, oant 240 meter breed en hat in oerflak fan goed 13 hektare. It eilân is relatyf jong; it is ûntstien út in sânplaat. Troch sânferstowings fan de Sylter kustdunen ôf is Uthörn útgroeid ta in hichte fan 4,10 meter boppe de seespegel en wurdt by floed net oerstreamd. Der wurdt ferwachte dat it eilân yn ‘e takomst fierder groeie sil. Earder waard Uthörn allinne mar bedutsen mei pioniersplanten dy’t typysk binne foar de Noardseekust, lykas it plomreid.
Fiedingsfezels
Kontroferzje
Der wurdt wol tocht dat fiedingsfezels de terms beskermje tsjin kanker. Wittenskippers en wittenskiplike stúdzjes ha yn it ferline mear kearen de link tusken it tsjingean fan termkanker en fiedingsfezels lein. Ek it Fiedingssintrum docht de oanbefelling fiedingsfezels te iten, en hâldt út dat fiedingsfezels termkanker helpe foar te kommen. Letter wittenskiplik ûndersyk hat lykwols oantoand dat dat net sa is. Fiedingsfezels ferleegje ek it golesterolnivo net.
Biologyske lânbou
Iten
Bisten moatte, dêr wêr’t dat mooglik is, fuorre wurde mei biologysk produsearre feefoer. Allinnich as der gjin genôch biologysk foer foarhannen is mei troch de feeboer oar foer ynkocht wurde, mar dat komt komselden foar. Herbifoaren moatte yn alle gefallen 100% biologysk fuorre wurde.
Uthörn
Natuerbeskerming
Uthörn leit mar in pear meter fan it eilân Sylt ôf, troch de ûndjippe Waadsee kin rinnend it eilân berikt wurde. It eilân is in bried- en rêstplak foar seefûgels, it is oantsjutten as in fûgelreservaat en mei dêrmei ek net samar betrêde wurde. Boppedat leit it yn it Nasjonaal park Sleeswyk-Holstein.
Biologyske lânbou
Medisinen
Krekt as yn net-biologyske lânbou is it brûken fan groeihormoanen by it produksjeproses ferbean. Ek antybiotika meie net previntyf tatsjinne wurde, allinnich as in bist siik is. In fleisbaarch mei yn syn libben mar ién kear mei medisinen behannele wurde, drachtige sûgen foar twa ferskillende oandwanings jiers. Foar kij jildt ek dat se foar twa oandwanings jiers behannele wurde meie.
Skaaimerken fan makke iten
Bedriuwen dy’t biologysk iten meitsje wolle moatte yn it besit wêze fan de krekte sertifikaten. Der moat in dúdlike administraasje byholden wurde fan biologyske grûnstoffen dy’t binnenkomme, en biologyske produkten dy’t levere wurde oan bygelyks winkels of oaren mei regulier itensguod.
Biologysk iten mei gjin gemysk-syntetyske rook-, kleur- en smaakstoffen hawwe en ek gjin konservearringsmiddels. Der binne ek strange easken oangeande de etikettearring. As útsûndering op de algemiene regel mei biologyske wyn oars wól sulfiten hawwe. Yn wêzen bestiet der gjin biologyske wyn mar is it wyn fan biologysk kweekte druven. De finifikaasje dêrfan stiet it brûken fan sulfyt ta.
Easken en wetjouwing
Biologyske lânbou wurdt yn in soad lannen wetlik as produksjemetoade erkend. Om har te ûnderskieden fan konfinsjonele lânbou, mar ek fan oare produksjemetoaden wurde de produkten ûnder in keurmerk ferkocht dat garandearret dat de regels opfolge waarden op it mêd fan:
Jeropeeske wetjouwing en keurmerk
De earste Jeropeeske Feroardering oangeande biologyske lânbouprodukten is fan 1991 (EU-Feroardering 2092/91) en line op de noarmen fan de IFOAM, de wrâldwide organisaasje fan de biolânbou. Anno 2015 jilde de Jeropeeske Feroarderingen 834/2007, 889/2008 en 1235/2008. Yn de Jeropeeske Lidsteaten kinne dochs noch ferskillen foarkomme as gefolch fan ynterpretaasjes fan dizze basiswetjouwing.
Yn de Jeropeeske Uny is ién keurmerk ôfpraat. It logo is grien en hat 12 wite stjerren dy’t meiïnoar in planteblêd foarstelle. Dit logo ferfangt it logo dat oant 1 july 2010 gou. Op produkten meie ek oare keurmerken set wurde.
Oare keurmerken
De measte fan dizze keurmerken berêste op it prinsipe fan kontrôle troch in eksterne ynspeksje- en sertifikaasje-ynstelling, in proseduere dy’t lykwols foar in soad earmere boeren yn de wrâld te djoer en omslachtich is. Dêrom waarden al sûn de sechstiger jierren ferienfâldige prosedueres úttocht foar kontrôle ûnderinoar, basearre op betrouwen en it ûnderskriuwen fan mienskiplike prinsipes. Ien fan de âldste keurmerken is dat fan Nature et Progrès yn Frankryk (oprjochte yn 1964). Dit type fan keuring waard troch IFOAM formalisearre yn in partisipartyf garânsjesysteem (PGS), wêrmei’t ek bûten de lânbou betroubere keurmerken ôflevere wurde kinne.
Omfang
De groep konsuminten, dy’t biologysk produsearre iten keapet, nimt ta. Njonken natueritensguodwinkels biede ek supermerken in hieltyd grutter assortimint biologyske produkten oan.
Nederlân
Yn 2004 wie it merkoandiel fan biologysk itensguod 1,8% en it biologysk lânbou-areaal 2,5% (48.155 hektare) fan it totaal. Sûnt 2004 is it biologysk areaal stadichoan sakke nei 47.019 hektare oan de ein fan 2007 om yn 2008 wer te groeien nei 50.435 hektare. Yn 2010 wie it merkoandiel fan biologyske produkten omheech gien nei 2,5 persint.
Suvel
Nederlân hie yn 2010 sawat 325 biologyske feeboeren. Troch de tanimmende fraach nei biologyske suvel is der krapte kommen. Yn 2010 moast biologyske molke ymportearre wurde út Dútslân en Denemarken.
Biologyske produkten en sûnens
De biologyske lânbou hâldt rekken mei syn belesting fan de natuer en kiest foar miljeu- en bistefreonliker produksjewizen, mar is net rjochte op it produsearjen fan ‘sûner’ iten. Dochs blykt út konsuminte-ûndersyk dat it grutste part fan de keapers fan biologysk iten dat dogge om reden fan sûnens.
Hoewol’t it net ûntinkber is dat biologysk guod sûner is, blykt út guon wittenskiplike ûndersiken dat dit ferskil net sinjifikant is. Yn 2012 bliek út in meta-analize fan 45 ûndersiken dat biologyske produkten sawat 30% minder oan pestisiden hat, mar ek de net-biologyske produkten bleaune binnen de feilichheidsmarzjes. Dêrfoaroer hat biologysk bargefleis mear E-koly-baktearjes, al geane dy dea as it goed trochbakt is. Biologysk fleis blykt wol minder risiko op te smiten op resistinte baktearjes. Biologysk iten wykt ek amper ôf kwa fiedingswearden fan yndustrieel makke iten. Allinnich fosfor komt faker foar, dêr’t in sûn persoan dochs al gjin brek oan hat. It Voedingscentrum beskôget biologysk iten like sûn as net-biologysk iten.
It konsumintebûn kaam nei ferlykjen fan 15 grienten ta de konklúzje dat biologysk kweekte gewaaksen amper in bettere fiedingswearde hawwe. De Ingelske Food Standards Agency die yn 2009 in mânske literatuerstúdzje fan alle wittenskiplik ûndersyk op dit mêd en kaam ta de konklúzje dat der op dit stuit gjin wittenskiplike basis is om biologysk iten as sûner as net-biologysk iten oan te tsjutten. Ek in ûndersyk dat yn 2012 yn Annals of Internal Medicine publisearre waard konkludearre dat der gjin bewiis is dat biologysk iten gâns streksumer is. It risiko om oan in maksimaal talitten wearde fan in bestridingsmiddel te kommen ferskilt net folle tusken biologysk en konfinsjoneel iten.
Ferskillende ûndersyksynstituten komme mei ôfwikende konklúzjes. It Louis Bolk Ynstitút, in ûndersyksynstitút foar biologyske lânbou, komt mei positive resultaten. Yn 2005 konkludearren se dat biologyske suvel mear sûnensbefoarderjende stoffen hat. Yn de mande mei de keatlingorganisaasje foar de biologyske lânbou Platfoarm Biologika tsjutte se oan dat fitamine C faker foarkomme soe yn biologysk kweekte produkten. Yn 2007 konkludearren se dat biologysk fuorre hinnen ferskille kwa ymmúnreaktiviteit, stofwiksel en genekspresje mei gongber fuorre bisten. Wat it effekt fan minsklike konsumpsje dêrfan is, is net dúdlik.
In langduorjend ûndersyk oan de Universiteit fan Kallifornië konkludearre dat biologysk kweekte tomaten sawat twa kear safolle flavonoïden hat as konfinsjoneel kweekte tomaten (yn trochsneed 97% mear) kaempferol en 79% mear quersetine. Ut in oar ûndersiken soe bliken dwaan dat fruitmichjes langer libje en aktiver, fruchtberder en stressbestindiger binne as se biologysk kweekt iten krije.
Biologyske produkten kinne mear fergifstoffen fan skimmels mykotoksinen ha as reguliere lânbouprodukten, omdat skimmels yn de biologyske lânbou dreger te bestriden binne as yn de reguliere lânbou. Nôt kin bygelyks troffen wurde troch ôfripingssykten wêrtroch it DON-gehalte yn it nôt heech wurde kin.
Biologyske greidbuorkerij en epidemyen
Hoewol’t it oannimlik is dat biologyske greidbuorkerij minder gefoelich foar epidemyen is, is dêrfoar gjin streekrjocht bewiis. By de biologyske greidbuorkerij binne de regels foar it feefoer skerper en better omskreaun en ek it feebeslach de kante meter gâns behindiger wat rekkene wurdt ta de krúsjale prefinsjemaatregels fan zoönoaze-epidemyen.
Dêrfoaroer is it sa dat bisten yn de biologyske greidbuorkerij mear bûten komme en mear mooglikheden foar skarreljen hawwe, sadat se beskate bistesykten earder skypje kinne, lykas bygelyks wjirmynfeksjes by bargen.
Spesifike problemen
It ôfstimmen tusken oanbod en fraach is dreech: boeren dy’t har produkten biologysk ôfsette wolle komme wolris op in wachtlist te stean of moatte har biologyske produkten as gongber ferkeapje foar legere prizen. Op oare stuiten driget troch in oanboazjende fraach en in efterbliuwende produksje in tekoart te ûntstean.
Ut ferskate ûndersiken blykt dat boargers faak in natuer- en bistefreonlike lânbou freegje, wêrby’t se oanjouwe dat se ree binne dêr in mearpriis foar te beteljen. It konsumintegedrach bliuwt dêr gauris by benefter: faak wolle se in produkt dochs foar in sa leech mooglike priis en kieze se dus leaver foar goedkeapere produkten út de gongbere lânbou. Likegoed groeit de merk foar biologyske produkten sterk, benammen as jo dy groei ôfsette tsjin it klimaat yn supermerken dêr’t de fokus sterk op de priis is kommen te lizzen. Aktuele sifers oer de merk fan biologyske produkten binne te finen op de webside fan Biologika.
Krityk
Tsjinstanners fan biologyske lânbou hâlde út:
Boppeneamde punten wurde troch foarstanners gauris as folget fan replyk tsjinne:
Farianten
Der binne ferskate spesjale farianten fan biologyske lânbou. Min ofte mear yn folchoarder fan ansjenniteit: Al dy farianten hawwe as mienskiplik skaaimerk, dar se har basearje op ekologyske prinsipes en de gemysk-yndustriële oanpak ôfwize. Hoewol’t se har inkeld tsjininoar ôfsette, stribje se allegearre nei safolle mooglik oparbeidzjen mei de natuer. Allinnich de biologyske lânbou is fêstlein yn ynternasjonale wet- en regeljouwing. Foar de oare foarmen besteane allinnich private labels - en faak ek dy net.
Besibbe foarmen fan lânbou
Eleminten fan biologyske lânbou kinne ûnderdiel wêze fan alternative lânbou of omrinlânbou en fan typen gongbere lânbou dy’t mear each hawwe foar miljeu, duorsumens en/of minsklike sûnens lykas duorsume lânbou, ferbrede lânbou of yntegrearre lânbou.
Oplieding
Yn Nederlân organisearret Warmonderhof yn Dronten twa opliedings foar biologyske en bio-dynamyske lânbou, in 4-jierrige dei-oplieding foar adolesinten & jong-folwoeksenen en in 2-jierrige dieltiidoplieding foar folwoeksenen. Dêrnjonken is der oan de Universiteit fan Weinum in MSc Organic Agriculture (MSc Biologyske Produksjewittenskippen) dy’t him op biologyske produkten rjochtet. Yn Flaanderen organisearret Landwijzer in modulêr leartrajekt biologyske en bio-dynamyske lânbou (2,5 jier) yn Gent en Antwerpen.
Treinramp by Ashtabula
De Treinramp by Ashtabula wie in grutskalich treinûngemak yn 'e Feriene Steaten, wêrby't op 29 desimber 1876 yn 'e neite fan Ashtabula, yn 'e steat Ohio, in passazjierstrein ûntspoarde trochdat de spoarbrêge oer de rivier de Ashtabula ynsakke. Under barre winterske omstannichheden stoarten dêrby twa lokomotiven en alve treinwagons sa'n 23 m nei ûnderen yn it wetter en op 'e rivierwâl, wêrnei't der yn 'e houtene wagons in útslaande brân útbriek. By de ûntspoaring en de brân kamen 92 fan 'e 159 ynsittenden fan 'e trein om it libben, wêrûnder de ferneamde hymneskriuwer Philip Bliss en syn frou. De Treinramp by Ashtabula wie it slimste treinûngemak yn 'e Feriene Steaten oant de Grutte Treinramp fan 1918.
Ramp
Trein Nû. 5 fan 'e Lake Shore en Michigan Southern Railway, mei as bynamme The Pacific Express, ferliet it stasjon fan Erie, yn 'e steat Pennsylvania, op 'e middei fan 29 desimber 1876 yn westlike rjochting, wylst dy krite ûnder in tsjûk pak snie ferskûle gie. Twa lokomotiven, de Socrates en de Columbia, loeken mei-inoar alve treinwagons, wêrûnder twa ekspreswagons, twa bagaazjewagons, in smokerswagon, twa passazjierswagons, trije sliepwagons en in wurkmanswagon. Yn totaal hie de trein 159 ynsittenden, ynkl. masinisten en kondukteurs.
Om likernôch healwei achten jûns stiek de trein yn 'e steat Ohio de rivier de Ashtabula oer tusken de plakken Ashtabula en Edgewood, op likernôch 300 m ôfstân fan it stasjon fan Ashtabula, doe't de spoarbrêge oer de rivier ynsakke. De foarste lokomotyf helle de oare kant, mar de twadde lokomotyf en alle wagons waarden losskuord en foelen sa'n 23 m de djipte yn, dêr't guon delkamen yn 'e rivier en guon op 'e rivierwâl. Ferskate wagons kamen yn in rjochtoppige posysje telâne op har efterkant. Troch it omleech tommeljen wiene oaljelampen stikkenslein en ferwaarmingsstoven mei gleone koallen alle kanten útflein, mei as gefolch dat der yn 'e houtene wagons frijwol daliks in útslaande brân útbriek dy't mei gauwens oanwakkere ta in wier ynferno.
It leven fan it ûngemak waard yn it stedsje Ashtabula heard, en der waard alaarm slein. Tsjin 'e tiid dat de earste boargers de ynstoarte spoarbrêge berikten, hiene ferskate ferwûne passazjiers harsels yn feilichheid witten te bringen, mar begûn de brân it dreech te meitsjen om yn 'e neite fan 'e wagons te kommen. Doe't de brânwacht fan Ashtabula arrivearre, krige dy fan meiwurkers fan 'e spoarweimaatskippij ynstruksje om 'e ferwûnen te rêden en út it ravyn te helpen. Dêrnei waard net mear besocht om 'e brân te blussen, nettsjinsteande it feit dat der dúdlik noch oerlibbenen yn 'e baarnende wagons finzen sieten.
Fan 'e 159 ynsittenden fan 'e trein kamen 92 by de treinramp om it libben of stoaren letter oan har ferwûnings. Dêrnjonken rekken 64 oaren yn slimmere of lichtere mjitte ferwûne. Mar 3 ynsittenden, wêrûnder de masinist fan 'e foarste lokomotyf, dy't net ûntspoard wie, kamen mei de skrik frij. Under de deaden wie de ferneamde hymneskriuwer en gospelsjonger Philip Bliss, dy't de eigentlike ramp oerlibbe, mar de wagons wer yngie om syn frou te rêden doe't er seach dat der brân útbriek. Dêrnei waard neat mear fan him fernommen. Fan 'e stoflike omskotten fan him en syn frou waard neat weromfûn.
De oerlibbenen waarden by de hân laat, droegen en op sliden ferfierd nei hotels en wenten fan partikulieren yn Ashtabula, mei't der gjin sikehûs yn it stedsje wie. Guon fan 'e lju dy't de slachtoffers fan 'e ramp "te help" kamen, stielen jild en oare kostberheden fan sawol de deaden as de oerlibbenen ter wearde fan $1.500 (yn hjoeddeisk jild $32.000), dat weromjûn waard nei in oprop dêrta fan 'e boargemaster en nei't de plysje der in ûndersyk nei ynsteld hie. De liken fan 'e deaden waarden de oare moarns by it plak fan 'e ramp weihelle. Fan 48 passazjiers waard nea in stoflik omskot weromfûn of wie it stoflik omskot sa slim ferbrând dat se net mear identifisearre wurde koene. De spoarbrêge waard koarte tiid letter op provisoaryske wize werboud.
Undersyk
De deis nei de ramp waard in ûndersykskommisje ynsteld (yn it doetiidske Amerikaanske jargon in coroner's jury, "lykskôgerssjuery", neamd), besteande út seis saakkundigen dy't úteinlik 68 dagen de tiid namen om har rapport te skriuwen. De kommisje ûntdiek dat de ûntwerper fan 'e brêge feitliks Amasa Stone wie, dy't fan 1856 oant 1867 presidint-direkteur fan 'e Cleveland en Erie Difyzje fan 'e Lake Shore en Michigan Southern Railway west hie. Hy hie it ûntwerp nommen fan in bekende en goed oanskreaun steande soarte houten spoarbrêge en dy neimeitsje litten fan izer om it 50 m brede ravyn oer de rivier de Ashtabula te oerbrêgjen.
Doe't de brêge yn 1865 oanlein waard, stapte de yngenieur dy't foar de bou oannommen wie, op om't er fûn dat de stutten fierstente licht wiene. De yngenieur fan 'e Lake Shore en Michigan Southern Railway dy't de einferantwurdlikheid foar it projekt droech, Charles Collins, seach de brêge skynber as in eksperimint ûnder de ferantwurdlikheid fan Stone. It rapport fan 'e ûndersykskommisje utere fûleindige krityk op it ûntwerp fan 'e brêge, om't it meijaan fan ien ûnderdiel in keatlingreäksje ta gefolch hie dêr't de hiele brêge troch ynsakke, feroarsake troch it feit dat de stutten net op in ramt stipen, mar op inoar. It rapport sei ek dat eltse kompetinte yngenieur dat probleem opmurken hawwe soe as de brêge ea ûnder syn alvejierrich bestean in ynspeksje ûndergien hie. Fierders waard de brânwachtkommandant fan Ashtabula troch de kommisje teplak set om't er net besocht hie om 'e brân te blussen, wylst ek de wize fan ferwaarming yn 'e trein bekritisearre waard.
Neisleep
It Hûs fan Offurdigen fan Ohio stelde neitiid guon yngenieurs oan om te sjen oft der ek wat oan it izer fan 'e brêge mankearre, mar dêr bliek neat mis mei te wêzen, sadat op 'e nij fêststeld waard dat de ramp oan it minne brêge-ûntwerp te witen wie. Resint hawwe ferskate histoarisy har lykwols ôffrege oft metaalwurgens, in ferskynsel dat yn 'e njoggentjinde iuw net begrepen waard, ek in rol spylje kinnen hat by it ynstoarten fan 'e spoarbrêge.
In pear dagen nei't er foar de kommisje fan it Hûs fan Offurdigen fan Ohio syn tsjûgenis oer de ramp ôflein hie, waard Collins, de yngenieur dy't ferantwurdlik wie foar de bou fan 'e brêge, dea yn syn sliepkeamer fûn mei in skotwûn yn 'e holle. Mei't er de moandeis tefoaren syn ûntslach by de spoarweimaatskippij besocht hie yn te tsjinjen (wat him wegere wie), giene de measte minsken derfan út dat syn skuldgefoelens him tefolle wurden wiene en dat er selsmoard dien hie. In plysjerapport út dy tiid suggerearre lykwols dat de wûne net sels tabrocht wêze koe, en nije dokuminten dy't yn 2001 ûntdutsen waarden en in modern patologysk ûndersyk fan Collins syn skedel wize derop dat de man yndie fermoarde wêze moat.
Amasa Stone, de ûntwerper fan 'e brêge, makke lykwols yn 1883 wol deeglik in ein oan syn eigen libben. Dat wie nei't er finansjeel yn 'e swierrichheden rekke wie trochdat ferskate izerjitterijen dêr't er yn ynvestearre hie, oer de kop giene. Boppedat litte er oan maachswolms dêr't er net fan sliepe koe en waard er doe noch altyd troch de publike opiny ferhune fanwegen syn rol by de treinramp.
Yn Ashtabula waard as útfloeisel fan 'e ramp in sikehûs, it Ashtabula General Hospital, boud. Likernôch tsien jier neitiid waard by de Amerikaanske spoarwegen stoomferwaarming ynfierd om 'e passazjiers waarm te hâlden, wêrmei't stoven mei gleone koallen ta it ferline kamen te hearren. Yn 1887 waard der in formeel federaal systeem ynsteld om fatale spoarûngemakken te ûndersykjen. Tweintich jier neitiid waard der op it begraafplak Chestnut Grove Cemetery yn Ashtabula in monumint oprjochte foar alle ûnidentifisearre slachtoffers fan 'e Treinramp by Ashtabula.
Goldeneye
"Goldeneye" of "GoldenEye" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
goldeneye, it Ingelske wurd foar "goudeach" of foar it eineskaai brildûkers (Bucephala)
Carl Sweezy
Carl Sweezy (by it Darlington Agintskip (Yndiaansk Territoarium), 1881 – Lawton (Oklahoma), 28 maaie 1953) wie in Amerikaansk tekener en keunstskilder fan etnysk Súdlik Arapaho-komôf. Hy skildere in protte yndividuële portretten, mar waard it bekendst troch syn ôfbyldings fan Yndiaanske seremoanjes en dûnsen.
Jonkheid en oplieding
Sweezy waard yn 1881 berne yn 'e neite fan it Darlington Agintskip yn wat doe it Sjajinne en Arapaho Yndianereservaat wie, yn it Yndiaanske Territoarium (it lettere Oklahoma). Hy wie in Súdlike Arapaho, en syn Yndiaanske namme wie Wetten, wat "Swart" betsjut. Syn heit hiet fan Hinen Ba Se3, dat "Grutte Man" betsjut. De troep dêr't Sweezy ta hearde, jage doe't er lyts wie noch op bizons. In bekend sitaat fan him dêroer wie: "De wei fan it maïs, ûntdieken we, ferskilde fan 'e wei fan 'e bizon op mear manearen as dat lykfolwa, blanke of Yndiaan, beseft hie, en it foel de âlderein dreech om dy wei te learen."
Mei't Sweezy syn mem stoar doe't er noch in jong bern wie, waard er neitiid grutbrocht oan 'e minnistyske missyskoalle fan it Darlington Agintskip. Letter ferbleau er oan it Minnistyske Ynternaat, yn Halstead, yn 'e steat Kansas, en noch letter oan 'e Yndiaanske Niverheidsskoalle fan Carlisle, yn Carlisle, yn Pennsylvania, en oan 'e Yndiaanske Lânbouskoalle fan Chilocco, benoarden Ponca City, yn it Yndiaanske Territoarium. In seizoen lang wie Sweezy in profesjoneel honkballer, en letter wurke er as in Yndiaansk plysjeman. Hoewol't er dêr nea lykfol hokker formeel ûnderwiis yn krige, hied er al fan bern ôf oan niget oan tekenjen en skilderjen. In wurknimmer op it Darlington Agintskip moedige him dêryn oan, troch him syn earste samling wetterfervekleuren te jaan.
Karriêre
Om 1895 hinne, doe't Sweezy fjirtjin jier wie, joech de Amerikaanske folkekundige James Mooney him opdracht om tsjin betelling tafrielen fan it tradisjonele Arapaho-libben foar him te skilderjen. Letter wurke Sweezy ek gear mei de antropolooch George Dorsey. Sweezy hie as keunstner in hege produksje, en gie troch mei skilderjen oant syn dea. Mids 1920-er jierren koed er him mei syn skilderijen ûnderhâlde.
Frijwilliger
In frijwilliger is immen dy't út frije wil wurk docht dêr't hy of sy net foar betelle wurdt. Sok wurk wurdt frijwilligerswurk neamd. It is folslein ûnbetelle of der stiet in ûnkostefergoeding foaroer dy't leger is as it minimumlean by betelle wurk.
Carl Sweezy
Karriêre
Sweezy wurke meast yn wetterferve op papier of yn oaljeferve op kanvas. Fral yn syn iere jierren tekene er ek wol mei kleurpotlead op papier, en soms brûkte er hûsferve op hout. Hy wie de mentor fan 'e Sjajinske skilder W. Richard West sr. Hoewol't er in soad yndividuële portretten makke, waard Sweezy benammen bekend fan syn ôfbyldings fan Yndiaanske seremoanjes en dûnsen, soms mei wol fyftjin yndividuële figueren, dy't aksje en ferhaal ymplisearren.
Yn 1950 sei Sweezy oer syn kar fan ûnderwerp: "Mei dravende striidhynders, en fearren en banieren oan spearen en lânsen wapperjend yn 'e wyn, manlju mei de skylden en pylkekokers oer it skouder en op 'e heup, en froulju dy't harren manlju oarlochslieten tasongen; sa wol 'k leauwe dat in oarlochstroep dy't ôfsette of nei de oerwinning wer thús kaam, ien fan 'e moaiste dingen yn it libben west hawwe moat om te sjen. Al haw ik dat misse moatten, ik haw dochs it op ien nei bêste sjoen: ik haw de âlde krigers yn harren pronk sjoen en ik haw taharke wylst se harren ferhalen fertelden..."
Frijwilliger
It tradisjonele byld fan frijwilligers befiemet lju dy't jierrenlang by deselde organisaasje wurkje, faak ek yn deselde funksje. Mar ek lju dy't mei-inoar in putsje foar ien kear opknappe binne frijwilligers. Dêrby kin men bgl. tinke oan it opromjen fan rommel nei in stoarm, it opknappen fan in boarterstún of it ferbouwen fan in doarpshûs.
Carl Sweezy
Karriêre
Sweezy ûntwikkele ek in technyk, dy't letter troch oare Yndiaanske keunstners oernommen waard, om in gearkomste fan 'e Lânseigen Amerikaanske Tsjerke te skilderjen troch de flappen fan 'e tipy op te rôljen, sadat dielnimmers en seremoanje binnenyn de tinte sichtber waarden.
Frijwilliger
Ek foar militêren wurdt de term 'frijwilliger' brûkt. Dêrby giet it om lju dy't frijwillich tsjinst nimme by de striidkrêften as it oarloch is of as der oarloch driget út te brekken. (Yn fredestiid sprekt men by sokken ornaris net fan frijwilligers, mar fan beropsmilitêren.) Militêre frijwilligers wurde ûnderskaat fan tsjinstplichtigen, dy't yn oarlochssitewaasjes ferplichte wurde om yn it leger te tsjinjen.
Misha Latuhihin
Misha Jonas Emanuel Latuhihin (Nijmegen, 26 desimber 1970) is in earder Nederlânsk follybalynternational en beheart ta de gouden generaasje dy’t yn 1996 Olympysk kampioen waard yn Atlanta troch Itaalje yn de finale mei 3-2 te ferslaan. Hy wie twadde spulferdieler, efter Peter Blangé. Hy kaam yn totaal 270 kear út foar de Nederlânske follybalploech.
Op dit stuit is Latuhihin coach fan Manlju 1 fan E.S.V.V. Hajraa út Eindhoven en traint er ferskate oare Hajraa-teams.
Sieriksee
320px|thumb|Kaart fan Sieriksee yn 2017 Sieriksee (Nederlânsk en offisjeel: Zierikzee; Sieusk: Zurrikzeê) is stêd yn de gemeente Skouwen-Duvelân in de Nederlânske provinsje Seelân. De stêd hie begjin 2016 11.117 ynwenners en is it haadplak fan de gemeente.
Etymology
De namme fan Sieriksee is ôf te lieden ta in gearstalling fan de persoansnamme 'Siric' en it Aldnederlânske 'aa' of 'aha' dat 'wetter' betsjut. Siric of Sigiric is in âlde Germaanske namme, en in gearstalling fan de twa dielen 'sigi' (sege of oerwinning) en 'ric' (ryk, soad). Doe't de genityf -s yn 'Sirics Ee' ("de Ee fan Siric") net mear as sadanich werkend waard, is it lêste diel opfet as 'See' ynstee fan Ee (of Aa), liedend ta de hjoeddeiske stavering mei -z.
Skiednis
Yn 976 komt Sieriksee ûnder de namme Creka (kreek=streamke) foar yn in oarkunde wêryn't de Sint-Baafsabdij troch keizer Otto II befêstige wurdt yn har besittings. De namme Sieriksee komt foar it earst foar, as Siricasha, yn in oarkunde út 1156.
Yn 1248 waarden de stedsrjochten fan Sieriksee troch greve Willem II fan Hollân befêstige en útwreide. De earste stedsrjochten wiene ferliend tusken 1217 en 1220 mar de krekte datum is net bekend. . Oan de ein fan de midsiuwen wie Sieriksee in strategysk wichtich plak yn greefskip Seelân en omjouwing.
Yn 1303 en 1304 waard de stêd meardere kearen belegere troch Flaamske troepen ûnder lieding fan Gwijde fan Namen. De Flamingen slaggen der net yn om Sieriksee yn te nimmen en waarden úteinlik ferslein yn de Slach by Sieriksee op 11 augustus 1304 troch in Sieusk-Frânske fleat, wêrby't Gwijde fan Namen finzen nomd waard. It jier dêrnei waard op 23 juny 1305 it Ferdrach fan Athis-sur-Orge tusken greefskip Flaanderen en in keninkryk Frankryk sluten om de machtsferhâldings te regeljen.
Yn 1414, 1458, 1466, 1526 en 1576 wiene yn Sieriksee grutte stedsbrânen. Yn 1414 baarnde de helte fan de stêd ôf. Yn 1458 foel it bêste diel fan de stêd, wêrûnder it Begynhof en it kleaster fan de Fransiskanen, Minderbruorrekleaster ta proai oan de flammen. Yn 1466 baarnde in tredde fan de stêd ôf, wêrûnder de Grutte Tsjerke. Yn 1526 en 1576 wie de skea respektivelik 77 sâltketen en 125 huzen bûten de muorren fan de stêd (1526) en 50 sâltketen en 200 huzen (1576). .
Yn de Tachtichjierrige Oarloch waard Sieriksee op 8 augustus 1572 troch geuzen ynnomd. Yn septimber 1575 lannen Spaanske troepen op Schouwen en Duiveland, en sloegen it belis foar Sieriksee. De stêd joech him oer op 29 juny 1576, mar fjouwer moannen letter ûntstie der oproer ûnder de Spaanske soldaten dy't harren soldij net krigen, wêrnei't de Spanjerts ôfsetten.
Yn de Earste Wrâldoarloch] waarden op 30 april 1917 troch in ferdwaalde Britske piloat seis bommen op de stêd smiten. De piloat hie Sieriksee betize mei Zeebrugge, der foelen trije slachtoffers. Nei de Twadde Wrâldoarloch waard by Sieriksee sa'n 30 miljoen kilo munysje yn de Oosterschelde dumpt, it wie dêrmei de grutste munysjestoart fan Nederlân. Nei de Twadde Wrâldoarloch waard de stêd earst yn eastlike rjochting mei Plan Malta, dêrnei mei de bou fan de wyk Poortambacht ("Plan West") yn westlike rjochting útwreide.
It besjen wurdich
Sieriksee, sûnt 1971 in beskerme doarpsgesicht, stiet bekend as monumintestêd. Foar in relatyf lyts stedsje hat de stêd in grut oantal monuminten, 568.
De Sint-Lievensmonstertoer is it meast opfallende monumint fan Sieriksee. Mei syn 62 meter is it de heechste toer yn de stêd. De toer wurdt yn de folksmûle ek wol de Dikke Toer neamd. Dizze toer liket as twa drippen wetter op de Sint-Romboutstoer yn Mechelen.
Fierder it besjen wurdich binne de:
Jongnammesân
thumb|250px|[[NASA-satellytbyld fan Oomram mei yn it westen Knypsân en mear nei it noardwesten Jongnammesân]] thumb|250px|Seehûnen op Jongnammesân yn 2004 Jongnammesân (Dútsk: Jungnamensand; Noardfrysk: Jongnaamen) is in lytse sânbank yn de Dútske Bocht westlik fan it eilân Oomram.
Geografy
Jongnammesân leit 2,4 kilometer westlik fan Knypsân en 3,2 kilometer westlik fan it westlikste puntsje fan it Sleeswyk-Holsteiner eilân Oomram. Wannear’t it drûch leit is te sjen dat it sirkelfoarmich is. It hat in diameter fan 400 meter.
Noardlik fan de sânbank, rjochting Sylt, binne twa lytsere sânbanken dêr't seehûnen tahâlde: Hörnumknob en Theeknob.
Fee (mytysk wêzen)
In fee is in mytysk wêzen út 'e Westerske folkloare, dat oer it algemien omskreaun wurdt as antropomorf en froulik. It wurd 'fee' komt fan it Aldfrânske fée of faie, en komt yn elts gefal sûnt de achttjinde iuw yn it Nederlânsk en Frysk foar. De oarspronklike Frânske foarmen binne wer ôflaat fan it Latynske fatum, dat "it lot" betsjut, en/of fan 'e goadinne Fata, de ferpersoanliking fan it lot yn 'e Romeinske mytology.
In fee is yn 'e regel in wêzen fan grutte skientme, dat geskinken bringt oan poppen of jonge bern; fleane, tsjoene en winsken ferfolje kin; en foarsizzings dwaan kin of ynfloed útoefenet op 'e takomst. Fral yn mearkes komme faak feeën foar. Der binne sawol goede as boaze feeën, en de begripen boaze fee en heks rinne yninoar oer. Feeën kinne it uterlik fan in jonge frou hawwe, mar kinne ek it stal fan in âldwyfke oannimme.
De eigenskippen fan feeën ferskille per gebiet en kultuer. Ek harren komôf wurdt ferskillend útlein. Sa wurdt soms sein dat in fee in fallene ingel is, in elemintale geast, in spûk of sels in minsklike frou dy't har tsjoenderij eigen makke hat. Meastal wurdt in fee lykwols as in soarte fan ierdgeast sjoen. Feeën binne nau ferbûn mei de krêften fan 'e natoer en it konsept fan 'e oare wrâld. Ferskate oare mytyske wêzens wurde soms as fee beskôge, lykas wite wiven, sirenes en nimfen. Yn 'e Ingelsktalige wrâld wurde mei de termen fairy of fae (de Ingelske oersettings fan 'fee') net inkeld beskate froulike wêzens oantsjut, mar alle ierdgeasten, ek de manlike.
Jongnammesân
Natuerbeskerming
thumb|left|Noardfryske eilannen mei Jungnammesân Hoewol't Jongnammesân gjin diel útmakket fan it Nasjonaal park Sleeswyk-Holstein, is it wol ferbean foar minsken. It makket diel út fan it Fûgelrjochtline en Habitatrjochtline fan de Europeeske Uny. Jongnammesân is neist Helgolân it iennige briedplak foar seehûnen yn Dútslân. Ek is it in ûntwyk foar in soad fûgels.
Yn jannewaris en desimber, wannear't der oerstreamings plakfine, fine de jonge seehûnen harren ûntwyk op it strân fan Oomram en wurde dêr fierder fersoarge troch harren memmen.
Oar
Ferskate húskes op it eilân Oomram hawwe de namme "Jongnammesân".
Manljusblêd
In manljusblêd of heareblêd is in tydskrift dat manlju as doelgroep hat, en dat omtinken jout oan alderhanne ûnderwerpen dêr't in soad manlju belangstelling foar hawwe. Dat kinne wêze: froulju, sport, seks, misdie, auto's en/of motorfytsen, manljusmoade, popmuzyk, ark en reau, beskate soarten boartersguod (bygelyks radiografysk bestjoerbere auto's of fleantugen), tillefyzjeprogramma's, films, manlike lifestyle-ûnderwerpen, iten en drinken, populêr-wittenskiplike ûnderwerpen en 'manljusferhalen', oer it algemien oer seksuële eskapades.
Foarbylden fan manljusblêden binne Aktueel, FHM, Maxim en Panorama. In spesjaal soarte manljusblêd is it neakenblêd, dat foar in diel of benammen fotoreportaazjes opnimt fan neakene froulju. Foarbylden dêrfan binne de Playboy en Penthouse. Noch fierder geane pornoblêden, dy't pornografyske fotoreportaazjes útprintsje wêryn't de neakenmodellen ek wier seksuële omgong hawwe. Hoewol't pornoblêden oer it algemien wol deeglik foar in manlik publyk bedoeld binne, wurde se mar selden omskreaun as 'manljusblêden'. In apart soarte manljusblêd is fierders in tydskrift dat bedoeld is foar in homoseksueel lêzerspublyk.
Dokumint
In dokumint is in samling gegevens fêstlein op in gegevensdrager. Dat kin yn skriftlike foarm wêze op papier of digitaal, mar ek op bygelyks in mikrofiche.
Foarbylden fan dokuminten binne berte-akte’s, nota’s (bygelyks in nota romtlike oardering), sikehûsdossiers, beswierskriften, politike programs, en sels lochboeken, deiboeken, syllabus en reisferslaggen. Yn de earste beskavings waarden ek obelisken fan politike boadskippen foarsjoen.
Yn wittenskiplik ûndersyk waard in dokumint faak as ynformaasjeboarne neamd. Skaaimerk foar dysoarte ynformaasjeboarne is dat der troch de bank nommen gjin publike bestimming oan dizze samling gegevens sit.
It wurd dokumint wurdt ek brûkt om in bestân mei oan te tsjutten yn de burometafoar dy’t gebrûklik is by de grafyske brûkersynterface fan kompjûters. De grûnlizzer foar in klassifikaasjesysteem foar dokuminten is Paul Otlet.
It produsearjen fan de ynhâld fan in dokumint wurdt skriuwen neamd.
Standerdisaasje
Yn oparbeidzjen mei de oerheid, it bedriuwslibben en opliedingsynstituten is troch it Nederlânske Normalisaasje-ynstitút, in noarm opsteld foar it yndielen en útwurkjen fan dokuminten, de NEN 3126. Yn dy noarm binne foarskriften jûn oangeande :
Fierder hat de noarm noch in haadstik wijd oan ûnderskrift en oan brieven.
Who's Nailin' Paylin?
Who's Nailin' Paylin? is in satiryske Amerikaanske pornofilm út 2008, produsearre troch Hustler Video fan pornomagnaat Larry Flynt, wêryn't de doetiidske Republikeinske fise-presidintskandidate Sarah Palin parodiëarre wurdt. De titel betsjut safolle as "Wa naait Paylin?", en yn 'e film wurdt "Serra Paylin" spile troch de Amerikaanske pornoaktrise Lisa Ann, dy't mei dizze rol har karriêre in nije ympuls joech en der tige populêr troch waard.
Produksje
thumb|left|upright|Lisa Ann as "Serra Paylin". De film waard regisearre troch Jerome Tanner en yn twa dagen opnommen. Hy omfettet fiif sênes dy't Palin har libben fan har studintetiid oant har kandidaatskip foar it fise-presidintskip beslane. Dêryn hat Lisa Ann as "Serra Paylin" seksuële omgong mei û.m. aktrises dy't de froulike politisy Hillary Clinton (spile troch Nina Hartley) en Condoleezza Rice (spile troch Jada Fire) parodiëarje, en dêrnjonken mei twa Russyske soldaten. (Datlêste is in ferwizing nei in útspraak fan Palin, dy't doedestiden gûverneur fan 'e Amerikaanske steat Alaska wie en op in stuit opmurk dat men út Alaska wei by goed waar Ruslân lizzen sjen kin.)
Who's Nailin' Paylin? waard útbrocht op 4 novimber 2008, de dei fan 'e Amerikaanske presidintsferkiezings, en wie fuortynienen al in grut súkses. Resensinten wiene minder loovjend en lieten de film folslein ôfrinne, mar dat koe de fans blykber neat skele. Lisa Ann waard útnûge foar fraachpetearen yn Amerikaanske talkshows op 'e nasjonale tillefyzje, lykas Marie Claire en Entertainment Tonight.
In bonussêne mei de titel Obama is Nailin' Paylin, wêryn't "Serra Paylin" seks bedriuwt mei in swarte akteur dy't Barack Obama parodiëarret, waard frijjûn op 'e foarjûn fan ferkiezings; dizze sêne is beskikber fia de ledewebside fan Hustler en op 'e blu-ray-útjefte fan 'e film, mar stiet net op 'e dvd-útjefte. Who's Nailin' Paylin? wie sa populêr, dat Hustler noch ferskate ferfolgen makke hat, mei eltse kear wer Lisa Ann yn 'e haadrol, lykas Letterman's Nailin' Palin (augustus 2009), You're Nailin' Palin (septimber 2009) , Hollywood's Nailin' Palin (2010) , en Who's Nailin' Palin #2 (2011). Dêrfan is Letterman's Nailin' Palin in ferwizing nei de iepentlike deilisskip fan Sarah Palin en talkshow-presintator David Letterman, wylst Hollywood's Nailin' Palin in wink is nei de realitysearje op 'e Amerikaanske tillefyzje, wêrby't Sarah Palin en har gesin harren de hiele dei troch de kamera folgje lieten.
Radiograp
Yn novimber 2008 waard (de echte) Sarah Palin skille troch Sébastien Trudel en Marc-Antoine Audette, twa grapmakkers fan it radiostasjon CKOI-FM út it Kanadeeske Montreal, dy't harsels "de Maskere Wrekers" (the Masked Avengers of les Justiciers Masqués) neame. Dêrby die Audette himsels foar as de doetiidske Frânske presidint Nicolas Sarkozy, wat Palin foar sûkerswiet oannaam. Op "Sarkozy" syn opmerking: 'Ik moat sizze, gûverneur Palin, dat ik geniete haw fan dy dokumintêre dy't se oer jo libben makke hawwe, jo witte wol, Who's Nailin' Paylin?, fan Hustler,' antwurde Palin: 'O, moai sa. Tankje wol.'
Slach by Warbonnet Creek
De Slach by Warbonnet Creek wie in wapene treffen tusken it Amerikaanske Leger en de Noardlike Sjajinnen yn it ramt fan 'e Grutte Sû-Oarloch, dy't plakfûn op 17 july 1876 yn noardwestlik Nebraska. Hoewol't dit foarfal de skiednis yngien is as in 'slach', wie it eins net mear as in skermutseling, dy't benammen karakterisearre waard troch in 'duël' tusken de ferneamde showman Buffalo Bill Cody, dy't doedestiden as ferkenner foar it leger wurke, en in Sjajinske kriger dy't fan Heova'ehe ("Gielhier") hiet.
Foarskiednis
Nei't de Lakota, Noardlike Sjajinnen en Noardlike Arapaho it Amerikaanske 7e Kavaleryrezjimint fan luitenant-kolonel George Armstrong Custer op 25 juny 1876 in ferpletterjende nederlaach tabrocht hiene yn 'e ferneamde Slach oan 'e Little Bighorn, sette it nijs oer dy oerwinning in protte Yndianen dy't har oant dy tiid ôfsidich holden hiene derta oan en jou har by de opstannige opperhaden Mâl Hynder en Sittende Bolle. Dêrûnder wie de Sjajinske troep fan Stomp Mês, besteande út 200 oant 300 krigers dy't, dêrta oantrune troch Lytse Wolf en oaren dy't har al earder yn 'e oarloch mongen hiene, en beselskippe troch harren gesinnen, ôfsetten by de Yndiaanske agintskippen yn Nebraska wei.
Underwilens stjoerde it Amerikaanske Leger it Amerikaanske 5e Kavaleryrezjimint, ûnder befel fan luitenant-kolonel Eugene A. Carr út Oklahoma wei nei it noarden ta om posysjes by de rivier de Cheyenne yn Súd-Dakota lâns yn te nimmen, persiis om foar te kommen dat Yndianen út 'e reservaten har by de opstannelingen jaan koene. Carr waard op 1 july ferfongen troch kolonel Wesley Merritt, en doe't it nijs fan 'e Amerikaanske nederlaach oan 'e Little Bighorn bekend waard, krige dy befel om him by brigadegeneraal George Crook te foegjen, dy't yn noardlik Wyoming lei.
It treffen
Underweis nei Wyoming berikte Merritt it berjocht oer de útbraak fan 'e troep fan Stomp Mês. Buffalo Bill Cody, dy't op dat stuit as ferkenner foar it Amerikaanske Leger wurke, late Merritt en syn troepen nei in plak yn noardwestlik Nebraska ta, yn it hjoeddeiske Sioux County, dêr't de Sjajinnen ûnderskept wurde koene. Op dat plak, oan in beek dy't de Warbonnet Creek hiet (letterlik: de "Fearretoai-beek"), organisearre Merritt in mûklaach, wêrby't er de measten fan syn likernôch 350 soldaten yn oerdutsen kapweinen pleatste, mei skerpskutters op ferskûle posysjes yn 'e neite.
Doe't de Sjajinnen lykwols Merritt syn kwetsbere en skynber ûnbewekke bagaazjetrein seagen, roeken se ûnrie. In groepke fan seis krigers ried lykwols rjocht op 'e weinen yn om 'e oandacht fan 'e Yndiaanske froulju en bern ôf te lieden. In pear fan harren rekken by dy aksje ferwûne, mar it iennichste wiere gefjocht wie in 'duël' tusken Buffalo Bill en in Sjajinske kriger dy't fan Heova'ehe hiet, wat oerset wurde kin as Gielhier (hoewol't de misse fertaling 'Giele Hân' in protte foarkomt en dreech út te rûgjen bleken is).
Buffalo Bill skeat Heova'ehe dea mei syn Winchester-gewear, en skalpearre him dêrnei mei syn Bowie-mês. Letter soed er dy skalp as attribút brûke by de foarstellings fan syn wyldwestshow. It hiele treffen oan 'e Warbonnet Creek kaam sadwaande ek wol bekend te stean as de Earste Skalp foar Custer. De oare Sjajinske krigers besochten ûnder lieding fan Lytse Wolf om 'e earste seis te help te kommen, mar doe't se foar it ferstân krigen hoefolle Amerikanen oft der wiene, loeken se har sa gau wer werom, dat der gjin inkele soldaat dea of sels mar ferwûne rekke.
Hoek fan Hollân
Hoek fan Hollân (Nederlânsk en offisjeel Hoek van Holland) is in kustplak yn Súd-Hollân, lizzend op de noardouwer fan de Nieuwe Waterweg dêr't dy de Noardsee berikt. Hoek fan Hollân is in eardere dielgemeente fan de gemeente Rotterdam, mar leit sa'n 25 kilometer ten westen fan de stêd Rotterdam. De gemeente Rotterdam is foar statistyske doeleinen ûnderferdield yn wiken en buerten, Hoek fan Hollân is Wyk 17 (CBS-wykkoade:059917).
Skiednis
It gebiet Hoek fan Hollân is ûntstien as sânplaat yn de mûning fan de Maas, doe't dy nei de Sint-Elisabetsfloed fan 1421 hieltiten fierder fersâne. Alderlei plannen waarden makke om it farwetter nei Rotterdam te ferbetterjen. Yn 1863 waard definityf besluten ta de oanlis fan de Nieuwe Waterweg. Dizze waard tusken 1866 en 1868 groeven. It trasee rûn troch it gebiet Hoek fan Hollân. Dêr ûntstie in primitive delsetting, de "Oude Hoek" (tsjintwurdich it Súdlik Strânsintrum), dêr't in soad arbeiders en heger personiel fan Rykswettersteat har fêstigen.
Hoek fan Hollân foel yn it earstoan bestjoerlik ûnder de gemeente 's-Gravenzande. It krewearjen fan de Hoekenezen om it plak om te foarmjen ta in selsstannige gemeente mislearre. Op 1 jannewaris 1914 waard Hoek fan Hollân by Rotterdam foege. Nei de Earste Wrâldoarloch begûn it doarp him te ûntwikkeljen, it wurdt sûnttiids ynformeel ek wol 'Rotterdam oan see' neamd.
Flashback
In flashback (Ingelsk foar "weromflits") is de namme foar in technyk dy't yn literatuer, films en tillefyzjesearjes in protte tapast wurdt, wêrby't de lêzer of sjogger mei weromnommen wurdt yn it ferline, faak mei as doel om 'e sitewaasje út it fertelhjoed te ferklearjen of om dêr in beskate fisy op te jaan. Yn 'e regel binne flashbacks koart fan aard, sadat de lêzer of sjogger him derfan bewust bliuwt dat it hjirby om in útstapke nei it ferline giet.
Yn films en tillefyzjesearjes wurdt gauris gebrûk makke fan in oare ynkleuring fan 'e bylden om it ferskil tusken in flashback en it hjoed oan te jaan; sa kin in flashback yn in kleurefilm bgl. yn swart-wytbylden draaid wurde, of mei in patinakleuring (brunich). Soms wurdt ek in stadige oergong tusken it hjoed en de flashback skepen wêrby't it byld wazich en dan wer skerp wurdt, wat almeast mank giet mei in weistjerrend en dan wer oplibjend lûd of mei harpmuzyk. Yn literatuer, dêr't fansels net fan 'e boppeneamde audiofisuële techniken gebrûk makke wurde kin, wurde flashbacks ornaris fan 'e haadtekst ûnderskaat troch it ynfoegjen fan in wytregel en/of trochdat de flashback yn skeanskrift ôfprinte is.
Hoewol't flashbacks feitlik de gronology fan in ferhaal trochbrekke, betsjut dat net dat in ferhaal dêrom as net-gronologysk beneamd wurde kin. Want as de ferhaalsekwinsjes oangeande it fertelhjoed gronologysk oardere binne (dus yn 'e tiid nei inoar sa't se plakfine), wurdt nettsjinsteande it foarkommen fan flashbacks dochs sprutsen fan in gronologysk ferhaal. Allinnich as ek de haadsekwinsjes trochinoarhinne foarkomme is der sprake fan in net-gronologysk ferhaal (bgl. yn 'e syklus De Tandeloze Tijd, fan A.F.Th. van der Heijden).
In bysûnder plak nimt yn dit ferbân de ramtfertelling yn, wêrby't in ferhaal in "omlisting" troch in oar ferhaal hat wêryn't weromsjoen wurdt op it haadferhaal. De flashback is dêrby dus gelyk oan it haadferhaal, wylst de ramtfertelling sels as in foarútblik nei de takomst sjoen wurde kinne soe. Soks is bgl. bekend fan 'e film Braveheart, wêryn't oan it begjin en de ein in ferteller oan it wurd komt, earst om it ferhaal yn te lieden en oan 'e ein om te fertellen hoe't it fierder gie.
Molkbus
thumb|left|175px|Lege molkbussen oan 'e dyk (1967) thumb|175px|Molkbus In molkbus, as molkkanne, is fan oarsprong stielen bus dêr't molke yn ferfierd waard fan de boer nei it molkfabryk. De meast foarkommende maat wie 40 liter. Nei de Twadde Wrâldoarloch waarden izeren molkbussen ferfongen troch aluminium bussen. Dy hiene ferskate foardielen oangeande harren foargongers. Sa hoegden der gjin rustige bussen mear skjirre te wurden en wiene bussen fan aluminium lichter. Neidiel fan de lichtere (lege) bus wie dat se fan wein ôfwaaiden en maklik omfoelen as se op de bussebân yn it molkfabryk stiene. In molkbus hie altyd ôfrûne naden sa't de wet foarskreau.
As de kij molken wienen, waard de molke troch in tjems yn de molkbus getten en dêryn bewarre. De molkbussen waarden oan de kant fan de dyk set. Dêr stiene se oant se troch de molkrider ophelle waarden om nei it suvelfabryk ferfierd te wurden. De molkbussen waarden twa kear deis ophelle yn ferbân mei de hygiëne fan de farske molke, útsein op snein. It kuoljen fan de bussen om soer wurden foar te kommen wie in probleem. Faak waard troch de boeren in rûnbûgde koperen buis mei gatsjes om de boppekant fan de bus hongen dêr't kraanwetter trochstreamde. It streamende wetter oer de molkbus soarge foar wat ferkuolling. Op waarme dagen wie de molke somstiids lykwols al fersuorre by oankomst yn it fabryk. Molkbussen binne tsjintwurdich benammen sierobjekt. Ek wurde se noch brûkt by it karbidsjitten.
Yn 1962 waarden it earste ûndersiken dien nei it bewarjen fan molke yn in kuolle molktank. Yn 1973 molk sa'n 25% fan de Nederlânske melkfeehâlders yn sa'n molktank.
Monumint
Yn de gemeente Staphorst is yn 2001 in molkbusmonumint oprjochte. Dat monumint stiet yn it doarp Rouveen, dêr't ek it suvelfabryk Rouveen Kaasspecialiteiten stiet. It suvelfabryk hat it lêste west, dat noch molke ferwurke dy't mei in molkbus transportearre waard fan feehâlderij nei suvelfabryk. Yn de âldjiersnacht fan 1998 op 1999 waard troch de freonegroep Met Man en Macht as âldjiersstunt in hege molkbus op it dak fan it fabryk set. Dêrmei waard omtinken freg foar dit histoaryske feit dat yn 1999 de lêste molkbusrit staakt wurde soe. Twa persoanen út dy freonegroep hawwe dêrnei út namme fan de freonegroep krewearre foar it oprjochtsjen fan in echt molkbusmonumint. Dy aksje is úteinlik folslein sponsore troch Rouveen Kaasspecialiteiten.