cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Warsjau
Bestjoer
Elts fan de 18 ferskate stedsdistrikten hat syn eigen rie (Rada dzielnicy). Harren wurk is rjochte op it jaan fan stipe oan de boargemaster en de gemeenterie, ek hâlde se tasjoch op guon steedlike bedriuwen, eigendommen fan de gemeente en skoallen. It haad fan sa'n distrikt wurdt boargemaster (Burmistrz) neamd en is ferkeazen troch de lokale rie út de list fan kânshawwers dy't gearstald is troch de Presidint fan Warsjau.
Op it stuit is Hanna Gronkiewicz-Waltz de Presidint fan Warsjau.
Distrikten
Warsjau is in powiat (regio), en is wer opdield yn 18 ferskate distrikten; elts fan dy distrikten wurdt yn dzielnica neamd. Al dy distrikten hawwe harren eigen administratyf bestjoer. De distrikten hawwe allegear wer wiken, dy't lykwols gjin eigen administrative status hawwe. Warsjau hat twa histoaryske distrikten, de Alde Stêd (Stare Miasto) en de Nije Stêd (Noew Miasto) yn it distrikt Śródmieście.
450px
Nijsgjirrichheden
thumb|left|Paleis foar Kultuer en Wittenskip. It hert fan de âlde stêd is de "Rynek Starego Miasta", it âlde merkplein, omjûn troch kleurige huzen dy't tusken 1949 en 1963 minusjeus werboud waarden ûnder lieding fan in Russyske arsjitekt. Ek oare strjitten en in diel fan de âlde wâlen (mei it bastion Barbakan) wurde wersteld.
Oan de râne fan de âlde stêd leit it Slotplein (Plac Zamkowy) mei it Keninklik Paleis (17e-iuwsk, werboud) en de oan kening Sigismund III Wasa wijde betinkpylder. Sigismund wie de kening dy't Warsjau, boppe Krakau as haadstêd ferkeas, omdat it tichter by Sweden lei.
By dat plein begjint de Keninklike Rûte, besteande út de wichtige bûlevaars Krakowskie Przedmiescie en Nowy Świat, dy't lang om let nei de eardere keninklike bûtenferbliuwen Wilanów liede. Bylâns de rûte leit ek it âlde en moaiste stedspark fan Warsjau, Łazienki-park.
West fan de âlde binnenstêd is nei de Twadde Wrâldkriich in nij sintrum ferriisd. Dat gebiet wurdt karakterisearre troch hege modernistyske gebouwen en brede strjitten; meastentiids mei frijlizzende trambanen. Dat gebiet is boud om it paleis fan kultuer en wittenskip "Pałac Kultury i Nauki" hinne, in tige grut bouwurk yn stalinistyske styl, boud tusken 1952 en 1955 en in geskink fan Stalin oan de stêd.
Sûnt de fal fan it kommunisme yn 1989 hat Warsjau him yn rap tempo transformearre ta ien fan de dynamyskste haadstêden fan Sintraal-Jeropa. Moderne wolkekliuwers dominearje no it stedsylhûet fan Warsjau, dêr't foarhinne allinnich it Paleis foar Kultuer en Wittenskippen by opfoel.
Sport
Warsjau hat twa profesjonele fuotbalklups, Legia Warschau en Polonia Warschau. Legia is de populêrste en grutste klup fan de stêd. Legia spilet yn it Wojska Polskiego-stadion, wylst Polonia syn thúswedstriden spilet yn it Polonii-stadion.
Stêdebân
Warsjau hat mei in grut tal stêden in stêdebân. Guon fan dizze stêden binne:
1931
Dit jier makket ûnderdiel út fan it desennium fan 'e 1930-er jierren.
Google
100px|right Google is in sykmasine fan Google Inc. foar dokuminten op it wrâld-wiid-web, lansearre yn 1997 troch twa promovendi oan de Stanford-universiteit, Larry Page en Sergey Brin. Page en Brin hiene twa jier wurke oan in avansearre metoade foar it finen fan ynformaasje op ynternet. Al gau waard Google de populêrste sykmasine fan de wrâld. Brûkers wiene tefreden oer de sykresultaten en oer de presintaasje derfan: op in rêstige side, sûnder de ropperige advertinsjes dy't by oare sykmasines faak te sjen wiene.
De namme is in fariant op it wurd "googol". Googol is neamd nei in getal, it tsjut in 1 mei hûndert nullen (10100) oan. De term wjerspegelet de bedriuwsmissy om alle ynformaasje fan de wrâld tagonklik te meitsjen. Larry Page, ien fan de oprjochters, wie fassinearre troch wiskunde en 'Googol'. De namme is úteinlik 'Google' wurden troch in staveringsfout fan Larry.
Rengersdei
De Rengersdei is in keatswedstryd fan keatsferiening LKC Sonnenborgh út Ljouwert. De Rengersdei wurdt mei de PC, de Aldehoupartij en de Van Aismadei rekkene ta de klassikers ûnder de keatspartijens yn Fryslân.
Sweedsk
thumb|It Sweedske taalgebiet
It Sweedsk (svenska) is in Noard-Germaanske of Skandinavyske taal mei ûngefear 9 miljoen sprekkers. It is de grutste taal yn Sweden (8,8 miljoen sprekkers) en ien fan de offisjele talen fan Finlân (300.000 sprekkers). Yn de Finske autonome provinsje Åland is it Sweedsk de ienige offisjele taal.
It Sweedsk is nau besibbe oan de oare beide fêstelân-Skandinavyske talen, it Deensk en it Noarsk. It Sweedsk en it Noarsk, en wat minder it Deensk, binne ûnderling reedlik fersteanber. Grammatikaal binne de talen nau besibbe. De stavering is wol ferskillend.
De wurdskat fan it Sweedsk is hast hielendal Germaansk. Dochs binne der ek in soad lienwurden út foaral it Latyn, Frânsk en it (Neder)Dútsk. Tsjintwurdich wurde der in soad wurden út it Ingelsk oernommen, oanpast as letterlik oersetten.
Peter Piot
thumb|Peter Piot Peter baron Piot (Leuven, 17 febrewaris 1949) is in Flaamske dokter. Hy is assistint sekretaris-generaal fan de Feriene Naasjes en direkteur fan UNAIDS.
Cas Enklaar
Casper Willem (Cas) Enklaar  (De Helder, 22 april 1943 – Amsterdam, 20 july 2022) wie in Nederlânsk akteur.
Karriêre
Enklaar folge de Amsterdamske Toanielskoalle, dêr't er yn 1968 ôfstudearre. Dêrnei begûn er by Toanielgroep Centrum. Yn 1970 wie er belutsen by de oprjochting fan Het Werkteater, en bleau dêrfoar wurkjen oant hy it yn 1985 ferwiksele foar Toneelgroep Baal. Letter stapte er oer nei Toneelgroep Amsterdam.
Peter Piot
Yn 1974 studearre Piot ôf as doktor oan de Universiteit Gint wêrnei't er yn 1976 mei-ûntdekker en nammejouwer waard fan it Ebolafirus yn Saïre. Yn 1980 helle er in doktoraat yn de Mikrobiology oan de Universiteit Antwerpen, wêrnei't er arbeide foar it Ynstitút foar Tropyske Genêskunde.
Cas Enklaar
Karriêre
Enklaar makke ek diel út fan de fêste ploech fan regisseur Theo van Gogh, en spile ûnder oare yn Een dagje naar het strand, Terug naar Oegstgeest, Loos, Vals licht, Medea, Baby Blue en In het belang van de staat. Dêrneist spile er yn bekende films fan oare regisseurs, lykas De bunker, Flodder, Lang Leve de Koningin, Abeltje, Oorlogsrust, Het woeden der hele wereld, De vliegende Hollander en Masterclass.
Peter Piot
Fan 1991 oant 1994 wie Piot foarsitter fan de International AIDS Society en fan 1992 oant 1994 wurke er as assosiearre direkteur oan de aids-programma’s fan de Wrâldsûnensorganisaasje. Op 12 desimber 1994 waard er beneamd ta direkteur fan UNAIDS en ek assistint sekretaris-generaal fan de Feriene Naasjes. Dat hat er west oant ein 2008. Michel Sidibé folge him doe op.
Cas Enklaar
Karriêre
Enklaar spile faak yn it teater, ûnder mear yn Uit liefde en Wilhelmina, Je maintiendrai. As lêste binne der noch de nedige tv-programma's, lykas Loenatik, Pleidooi, Koefnoen en De dikke man.
Peter Piot
Yn 1995 waard er yn de adelstân ferheft troch Kening Albert II en krige er de titel fan baron. Sûnt 2008 is Piot de nije foarsitter fan de Kening Boudewijn Stifting.
Cas Enklaar
Karriêre
Enklaar ferstoar op 20 july 2022, yn 'e aldens fan 79 jier oan de gefolgen fan sloktermkanker
Peter Piot
Piot is auteur fan 16 boeken en mear as 500 wittenskiplike artikelen.
De Burd (wynmole)
thumb|250px|De Burd yn 2008 De Burd ek wol de Koopmansmole neamd, is in poldermole east fan Grou op eilân en polder De Burd.
De Burd waard boud yn de 18e iuw, mar it krekte boujier is ûnbekend. De mole waard boud foar it bemeallen fan polder De Burd, de eardere Koopmanspolder. Oant wannear dizze spinkopmole as sadanich wurke is likemin bekend, mar yn 2004 wie hy sa ferfallen dat hy gedeeltlik ôfbrutsen waard. De gemeente Boarnsterhim, dy't de mole yn eigendom hat, besleat doe ta restauraasje. Dy krige yn novimber 2005 syn beslach.
Algemiene Alderdomswet
De Algemiene Alderdomswet, yn it Nederlânsk de Algemene Ouderdomswet of AOW, regelet yn Nederlân it ferplichte, kollektive âlderdomspinsioen dat as algemiene basis tsjinnet foar Nederlânske âlderdomspinsjoenen. Fersekere foar de AOW binne de ynwenners fan Nederlân en minsken dy't net yn Nederlân wenje, mar wol wurkje. De AOW is in folksfersekering.
Boarchmole
thumb|250px|De Boarchmole yn 2009 De Boarchmole is in poldermole noardeast fan Grou.
De Boarchmole waard yn 1895 boud foar de bemealling fan de eardere polder De Nije Borgkrite. It is in greinen achtkante mole, dekt mei reid, mei stiennen fjildmuorren. Sûnt 1954 kin er net mear mealle. Troch it tichtsmiten fan de boezemsleat kaam de mole hieltiten skeaner te stean en kaam it fuortbestean derfan yn gefaar. In 2008 waard yn opdracht fan de eardere gemeente Boarnsterhim, dy't de mole yn eigendom hie, mei in restauraasje fan de mole begûn. Dêrby waard de mole ek sawat oardel kilometer fersetten. Nei foltôging fan it wurk sil de mole wer folslein mealree wêze.
Soul Taken
Soul Taken (letterlik: "[de] Siel Untnommen") is it trettjinde diel fan 'e Mercy Thompson-rige fan 'e Amerikaanske skriuwster Patricia Briggs. It is in fantasyroman fan it subsjenre fan 'e urban fantasy, dy't skreaun is yn it ik-perspektyf. It boek ferhellet oer de Amerikaanske monteur Mercedes "Mercy" Thompson, in jonge frou fan heal-Yndiaansk komôf dy't harsels feroarje kin yn in prêrjewolf. Yn Soul Taken ferdwynt de grizelige fampier Wulfe, wylst tagelyk in searjemoardner mei boppenatuerlike krêften yn 'e Tri-Cities aktyf is. Mercy moat mei de help fan har man Adam en har freonen Wulfe sjen op te spoaren, waans ferdwining al rillegau ferbân blykt te hâlden mei de rige moarden. Soul Taken waard foar it earst publisearre yn 2022, yn 'e foarm fan in hardcoveredysje, troch de New Yorkske útjouwerij Ace Books.
Eftergrûn fan 'e searje
Mercedes "Mercy" Thompson is in jonge frou dy't it fermogen om harsels yn in prêrjewolf (coyote) te feroarjen urven hat fan in Yndiaanske heit dy't in ynkarnaasje fan 'e godheid en trickster Coyote wie. Hja hie yn 'e Tri-Cities (Richland-Kennewick-Pasco), yn 'e Amerikaanske steat Washington, as monteur en eigneresse fan in garaazje in relatyf normaal bestean opboud oant se yn 'e foargeande dielen fan 'e searje almar djipper behelle rekke yn 'e oangelegenheden fan 'e pleatslike boppenatuerlike mienskip. Boppedat is se ûnderwilens troud mei har eardere buorman Adam Hauptman, in skieden heit mei in teenagedochter, dy't ek de alfa (lieder) fan 'e pleatslike Columbia-ridel fan wearwolven is.
Ynhâld
Der binne nije spannings yn 'e ridel dêr't Mercy har man Adam Hauptman de alfa fan is. Dat wurdt feroarsake troch it feit dat ien fan 'e leden, de ienskonkige wearwolf Sherwood Post, dy't desennia lang oan ûnthâldsferlies litte, troch it wurk fan Mercy har pleechbroer Charles Cornick en dy syn frou Anna syn ûnthâld weromkrigen hat (sjoch: Wild Sign). It docht bliken dat Sherwood in stik dominanter is as er sûnder syn ûnthâld liek te wêzen, mei as gefolch dat Adam him yn syn liederskip fan 'e ridel troch Sherwood bedrige fielt. Sherwood Post (in oannommen namme) wol net folle loslitte oer syn werfûne identiteit en hâldt fêst oan 'e namme dy't er de ôfrûne desennia brûkt hat. Mercy ûntdekt lykwols dat er eins in Cornick is, de âldste broer fan 'e marrok, Bran Cornick, dy't oer alle wearwolven yn Noard-Amearika hearsket. Mercy ken Bran goed, want dat is har pleechheit, yn waans ridel yn Montana hja opgroeid is. Zack, in oar âld lid fan 'e Columbia-ridel, djippet út syn ûnthâld in ferhaal op oer in Cornick-wearwolf, it Grutte Bist fan Noardumberlân, dy't jierrenlang de bêtawolf (twadde yn rang) fan in ridel wie hoewol't er eins dominanter wie as de alfa. Zack ornearret dat Sherwood dy wearwolf is, en dat er dus syn ynstinkt om Adam te befjochtsjen om 'e lieding oer de ridel ûnderdrukke kinne moat as er dat wol. Sherwood seit ta dat er dat besykje sil.
Wylst se de ôfkearde krisis noch oan it bepraten binne, doemt der al in nijenien op: Marsilia, de hearskeresse oer de fampieren yn 'e Tri-Cities, mei wa't Adam en Mercy in neat te noflike, mar dochs wurkbere ferstânhâlding hawwe, jout op tige ûngebrûklike wize in boadskip oan harren troch. It docht bliken dat Wulfe, dy't behalven in tige grizelige (want geastlik steurde) fampier ek in heks en in tsjoender is, fermist wurdt. Mei't er de lêste tiid Mercy oan it stalken wie (sjoch: Smoke Bitten) nei't se syn belangstelling opwekke hie troch him by fersin in skoftke ynderlike rêst te jaan (sjoch: Storm Cursed), beskuldiget Marsilia Adam derfan dat er Wulfe út 'e wei romme hat. As dat net sa is, kinne Adam en Mercy mar better sjen dat se it bewize troch Wulfe te produsearjen, oars is it ferbûn tusken de ridel en de fampieren foargoed foarby. Behalven dat de manear, dy't Marsilia brûkt om har boadskip oer te bringen, nuver is, jildt dat ek foar har hâlden en dragen. Mercy wurdt dêrom fuortendaliks erchtinkend. Se ornearret dat it wol liket as hat Marsilia de wize fan it kontakt keazen om't it de iennichste manear wie dy't se ta har foldwaan hie, en ek spekulearret se dat Marsilia har wurden soarchfâldich sà keazen hat dat se by in ûnderfreging wierheidsgetrou úthâlde kin dat se Adam en Mercy net holpen of warskôge (want ommers ynstee bedrige) hat.
Mercy har earste reäksje is om te rie te gean by har freon Stefan Uccello, dy't ek in fampier is. By Stefan liket nimmen thús te wêzen. Mercy en Adam kringe it hûs binnen, dêr't Adam oanfallen wurdt troch in grutte ierdgeast mei in dizenich spineftige lichemsfoarm. Adam kriget al rillegau fersterking fan in bûnsgenoat fan 'e ridel, Larry Sethaway, de "kening" fan 'e eardsken. Twaresom weve se mei de 'spin' ôf, wylst Mercy op 'e sneup giet yn 'e kelder, dêr't se mei har skerpe prêrjewolvenoas ierdgeastemagy rûkt. It docht bliken dat der noch in twadde spineftige ierdgeast is, dy't risselwearret om in krêftige betsjoening op Adam en Larry los te litten. Mercy kiest derfoar om dat foar te kommen troch it wêzen op in krúsjaal momint oan te stompen, sadat de magy ynstee harsels rekket. Se ornearret dat sy der better oer kin as Adam en Larry, om't sy as de dochter fan 'e trickster Coyote in beskate ymmuniteit tsjin tsjoenderij hat (hoewol net altyd of tsjin alles). Neitiid weeft Larry mei de twadde spinne-ierdgeast ôf troch it wêzen te deadzjen.
Larry, waans eardsken alle oare boppenatuerlike wêzens yn 'e Tri-Cities yn 'e rekken hâlde, fertelt dat er Adam en Mercy te help komme koe om't ien fan syn ûnderhearrigen it hûs fan Stefan yn it each hold. Hy fertelt dat Stefan al in stikmannich dagen lang net mear sjoen is. Datselde jildt foar Marsilia en de oare fampieren, dy't nei alle gedachten in deimannich lyn yn in konfoai fan SUV's mei blindearre ruten út 'e kommunale filla fan 'e fampieren ôfset binne. Adam, Mercy en Larry freegje har ôf oft Iacopo Bonarata, byneamd de Hear fan 'e Nacht, dêrefter sitte kin. Dat is de gefaarlike hearsker oer alle fampieren yn Jeropa, mei wa't Mercy en Adam earder ris gedoente hân hawwe (sjoch: Silence Fallen). Mar neffens de ynljochtings fan sawol Adam as Larry befynt dyselde him noch altyd yn Milaan. Adam en Mercy wolle de filla fan Marsilia-en-dy trochsykje, mar Larry stiet der by harren op oan om dat by deiljocht te dwaan, dat sadwaande keare se werom nei hûs om yn it sturtsje fan 'e nacht noch in pear oerkes te sliepen. Mercy hat dan in dream wêryn't Stefan har opsiket en har op bittere toan fertelt dat hy en Marsilia oan Mercy in spultsje jûn hawwe om te spyljen. As se ferliest, giet se dea, en as se wegeret te spyljen likegoed. Mercy freget him oft it wol goed mei him en Marsilia giet, en hy antwurdet fan net, mar heakket dêroan ta dat se net oer harren yn noed sitte moat, om't fampieren sa taai as hier binne. It binne harren freonen dy't it altyd mei de dea bekeapje moatte.
De oare moarns komme Adam en Mercy fan George, in lid fan 'e ridel dy't by de plysje fan Pasco wurket, oan 'e weet dat der in deimannich lyn in heks yn Kennewick fermoarde is. It docht bliken dat dat de lêste is yn in hiele rige moarden op swakke brûkers fan in bytsje magy, lykas wite heksen, lytse ierdgeasten en healbloeden. Neffens George liket kwa metoade fan deadwaan yn itselde rychje de moard op in minsklike teenager thús te hearren, in Aubrey Worth, de foargeande jûns yn in supermerk yn Pasco. In tsjûge hat dêr op it parkearterrein fan 'e supermerk in persoan omrinnen sjoen ferklaaid as in fûgelferskrikker mei in sichte yn 'e hân, krekt as de antagonist yn 'e nije horrorfilm The Harvester ("De Risper"), dy't de foargeande jûns yn premiêre gien is. Adam en Mercy witte dat om't Adam syn teenagedochter Jesse dêr mei har freonen Tad en Izzy hinne west hat.
Mei Mercy har freon en eardere baas Zee op sleeptou bejouwe Adam en Mercy harren nei it plak delikt yn 'e supermerk. Zee is Siebold Adelbertsmiter, út âlde folksferhalen bekend as Loan Maclibhuin, de Dûnkere Smid fan Drontheim, in tige machtige ierdgeast dy't foar de bûtenwrâld oer úthâldt dat er in gremlin is. Hy is mear fergetten oer boppenatuerlike saken as oaren ea witten hawwe. Mercy wurdt yn 'e supermerk daliks gewaar dat Aubrey Worth ek in bytsje ierdgeastebloed hie, dat hy heart beslist ta it type slachtoffer dat de searjemoardner útkiest. Se merkt op dat de dieder gjin rook neilit dy't se folgje kin, en dat er him nei it parkearterrein fan 'e supermerk en dêr wer wei ferpleatst hat troch teleportaasje. Se is bang dat Stefan de dieder is, mei't dy teleportearje kin en ek, troch de mystike bân dy't er mei Mercy dielt (sjoch: Bone Crossed), har befelje kinne soe syn rook net te rûken en te ferjitten dat er har sa'n befel jûn hie. Adam en Zee binne net fan 'e skuld fan Stefan oertsjûge, mei't it fermogen ta teleportaasje seldsum is, mar net sa seldsum dat it inkeld beheind is ta Stefan. Adam wiist derop dat Marsilia, bygelyks, ek oer dat fermogen beskikt. It moardwapen liket echt in sichte west te hawwen.
Nei it plak delikt besykje Adam, Mercy en Zee mei George it mortuarium, dêr't se it stoflik omskot fan Aubrey Worth besjogge. Mercy, dy't spûken sjen kin, wurdt de geast fan Aubrey Worth gewaar, dy't gjin ienfâldich spûkrestant is, mar de eigentlike siel fan 'e jongeman, dy't net nei it hjirneimels troch kin om't er fêstholden wurdt troch wat dat âld en kâld oanfielt: sûnder mis de sichte. Neitiid fertelt Zee dat The Harvester ynspirearre is troch wierbarde foarfallen, mei't der fjirtich jier lyn yn 'e Tri-Cities wier in searjemoardner aktyf wie dy't in sichte as wapen brûkte. Ek doe wiene it lytse, frijwol warleaze brûkers fan magy dy't de slachtoffers wiene. Zee bychtet op dat de sichte, dy't de Sielenimmer hjit, de reden wie dat hy him oarspronklik yn 'e Tri-Cities nei wenjen set hat. It is in âld magysk foarwerp, dat, krekt as Mercy har magyske gongelstôk, selsbewust wurden is. In grut ferskil is dat de Sielenimmer dejinge dy't him hantearret, geastlik beset en nei syn pipen dûnsje lit. Sokke selsbewuste wapens kinne machtiger wurde, wat reden genôch is foar Zee om harren te finen foar't se yn 'e hannen fan syn fijannen falle kinne.
In besyk oan 'e grêven fan inkele slachtoffers fan fjirtich jier lyn makket dúdlik dat ek de sielen fan dyselden noch altyd troch de Sielenimmer fêstholden wurde. Neffens Zee is de sichte eins gjin echt wapen, mar in ritueel foarwerp om offers mei te bringen oan in godheid. De namme fan dy godheid is al lang fergetten, mar dat wol net sizze dat de godheid sels net mear bestiet. Zee is poerrazen. Hy fertelt dat de rige moarden fjirtich jier lyn einige doe't de dieder fan 'e moarden, in opslûpen jonge dy't troch de Sielenimmer geastlik beset wie, dea weromfûn waard mei by him in sichte. Dat foarwerp (dat Zee ferneatige hat) wie oer in perioade fan withoefolle jierren makke mei swarte magy en soe mooglik it moardwapen west hawwe kinne, mar it wie net de Sielenimmer. Zee twifele, mar liet him op 'e doele bringe en socht op dat stuit net fierder, in flater dêr't er no spyt fan hat. It is dúdlik dat der fjirtich jier lyn immen efter de skermen aktyf wie dy't de hiele boel beävensearre.
Dy jûns wurdt Mercy thús as fan âlds stalkt troch Wulfe, mar dan in Wulfe dy't ferklaaid is as in fûgelferskrikker en geastlik beset is troch de Sielenimmer. As er foar har eagen weiwurdt, kin Mercy noch in trêdenien tafoegje oan it rychje fan fampieren dy't beskikke oer it fermogen ta teleportaasje. De oare moarns komt Larry by Adam en Mercy del, dy't ta de konklúzje kommen is dat Bonarata efter de moarden sitte moat. Want it is mank de eardsken rûnom bekend dat Bonarata de Sielenimmer al iuwenlang yn besit hat. De omwikseltrúk fan fjirtich jier lyn wie it wurk fan 'e eardsken, dy't hannelen yn opdracht fan Bonarata, mar ek út eangst foar wat der barre soe as de Sielenimmer yn 'e hannen foel fan 'e Dûnkere Smid fan Drontheim. It is dúdlik dat Larry en syn folk Zee net fertrouwe. De hiele episoade fan doedestiden foel foar doe't de fampieren yn 'e Tri-Cities sa machtich waarden dat se wol sûnder de stipe fan Bonarata koene. Dyselde, dy't in tige komplekse relaasje mei Marsilia hat, brûkte de Sielenimmer om 'e fampieren yn 'e eagen fan 'e boppenatuerlike mienskip yn 'e Tri-Cities te ferswakjen, sadat se ôfhinklik fan him bliuwe soene. De skiednis liket him no te werheljen, mei't Bonarata deselde taktyk tapast om 'e wearwolveridel fan Adam te ferswakjen. Ek hat er blykber in horrorfilm meitsje litten om 'e eangst foar de Sienenimmer noch fierder te ferprieden.
Dy middeis trochsykje de leden fan 'e ridel de filla fan Marsilia en har fampieren. Lykas Larry al sein hie, is de wente ferlitten. Wylst Adam en de oaren de ferskate kelderferdjippings en tunnels neiplúzje dêr't de fampieren ornaris libje, bliuwt Mercy ûnder bewekking fan har freon Warren, de op twa nei dominantste wolf fan 'e ridel, boppe de grûn en rint dêr alle (amper brûkte) keamers nei. Op 'e souderferdjipping wurde se oanfallen troch de Sielenimmer dy't Wulfe oerhearsket. Warren wurdt daliks útskeakele. De Sielenimmer brûkt Wulfe syn stim om Mercy te fertellen dat er har hawwe wol omreden fan har bannen mei Coyote, de wearwolven en Stefan, dy't derfoar soargje sille dat er yn ien klap genôch sielen sammele hat om syn master (de godheid) wer yn 'e wrâld te bringen. Mercy ornearret dat dat neat goeds ynhâlde sil en wegeret har meiwurking. Yn it gefjocht dat folget, wit Mercy har Wulfe fan it liif te hâlden mei in swurd, en as se dat kwytrekket, mei de ynienen wer opdûkende magyske gongelstôk. Se beseft dat soks allinne mar mooglik is as Wulfe him aktyf tsjin 'e opdrachten fan 'e Sielenimmer ferset, oars hied er har samar de baas west. As se einlings en te'n lêsten begrypt wat Wulfe fan har wol, besiket se har nuveraardige magy te brûken om him frede te skinken, sa't se ris earder dien hat (sjoch: Storm Cursed). It wurket net sa't se hope hie, mar it jout Wulfe wol de kâns om eefkes los te brekken fan 'e oerhearsking troch de Sielenimmer. Syn frijheid benuttet er troch te besykjen selsmoard te dwaan troch himsels de búk iepen te snijen mei de sichte. De Sielenimmer hat him lykwols gau wer yn 'e besnijing en begjint de ferwûnings te genêzen. Op dat stuit arrivearje Adam en rest fan 'e ridel en brûkt de Sielenimmer Wulfe syn fermogen ta teleportaasje om út te naaien.
Under it gefjocht hat Wulfe Mercy in namme taflústere: Frost. Dat wie in fampier dy't Mercy en har bûnsgenoaten inkele jierren lyn ferslein en deade hawwe (sjoch: Frost Burned). Mercy ornearret dat Wulfe net ferwiisde nei de persoan, mar nei de lokaasje fan 'e konfrontaasje mei Frost, in wyngerd yn Benton City. As se dêr neifraach nei dogge, blykt dat Bonarata de wyngerd oankocht hat en der in nije filla bouwe lit. Se beriddenearje dat dat it plak wêze moat dêr't Stefan, Marsilia en de oare pleatslike fampieren fêstholden wurde. Nei it fallen fan it tsjuster bejouwe Adam en Mercy harren dêrhinne om in befrijingsaksje te ûndernimmen. Bonarata wachtet harren lykwols op mei Wulfe, dy't wer fêst ûnder de ynfloed fan 'e Sielenimmer is. Wulfe en Mercy reitsje yn gefjocht, mar diskear is Mercy der ree foar en wit se Wulfe fan 'e ynfloed fan 'e Sielenimmer te befrijen.
Dat liedt ta in gefjocht tusken Adam en Bonarata, wêrby't Bonarata Adam manipulearret om 'e delsmiten sichte op te pakken. Dat is in grutte flater, mei't Adam dêrnei yn in ynderlike striid mei de Sielenimmer ferwikkele rekket. Underwilens byt Bonarata Mercy ta dat se no neat oars dwaan kin as tasjen hoe't har dierbere Adam ta proai falt oan 'e Sielenimmer. Dêr heakket er oan ta dat er eltsenien fan wa't sy hâldt, in freeslike dea besoargje sil, har hiele libben lang op 'e nij, mar harsels gewurde litte sil. Mercy kriget dan einlings en te'n lêsten foar it ferstân dat it Bonarata inkeld en allinne om wraak te dwaan is om't sy him earder in kear te fluch ôf west hat (sjoch: Silence Fallen). Nei't Bonarata him ôfjûn hat, slagget it de yn tsjoenderij ûnderleine Sherwood Post lykwols om mei help fan 'e oare leden fan 'e wearwolveridel Adam te helpen de Sielenimmer te ferslaan. Stefan, Marsilia en de oare pleatslike fampieren wurde weromfûn yn 'e nije filla fan Bonarata. Se binne tige skeind troch útsochte folterings, mar om't fampieren harren lichems regenerearje kinne, sille se der wer boppe-op komme. Mercy skillet Zee op, mei wa't se oerienkomt dat er de Sielenimmer ferneatigje sil as se him it ding jout. Zee hâldt him dêroan en bringt boppedat it ferhaal yn omrin dat de wearwolven fan Adam syn ridel de Tri-Cities rêden hawwe fan 'e Sielenimmer en dêrby en passant Bonarata in figuerlik blau each slein hawwe.
Hendrik Haverman
Hendrik Johannes Haverman (Amsterdam, 23 oktober 1857 - De Haach, 11 augustus 1928) wie in Nederlâns keunstskilder.
Wurkpaad
Hendrik Haverman studearre oan de Ryksakademy fan Byldzjende Keunsten yn Amsterdam en oan de keunstakademys fan Antwerpen en Brussel. Hy wie in learling fan August Allebé en Hendrik Valkenburg. Hy arbeide ûnder oaren yn Amsterdam, Diepenveen en De Haach. Haverman wie learmaster fan Edmée Broers, Margaretha Josephine Elisabeth Franco-Cohen Gosschalk, Maria Adeline Alice Schweistal en Pauline Suij. Haverman syn oeuvre wie breed: hy skilderde ûnder mear portretten, lânskippen en stedsgesichten.
Yn de lêste troch Nicolaas Beets korrigeare druk fan de Camera Obscura út 1901 is in portret fan de skriuwer opnaam, makke troch Hendrik Haverman.
Haverman wie ek keunstkritikus en skreau ferskate artikels yn De Gids.
Yn 1918 wie der in earetentoanstelling fan wurk fan Hendrik Haverman yn de sealen fan it genoatskip Pulchri Studio yn De Haach. Yn febrewaris 2008 iepene yn Pygmalion Beeldende Kunst te Maarssen de útstalling De Tachtiger-schilder H.J. Haverman (1857-1928) & tijdgenoten, de earste tentoanstelling nei syn ferstjerren, tachtich jier lyn.
Azteken
thumb|Azteekske Kalenderstien (neimakke) De Azteken wienen in Meso-Amearikaanske beskaving dy't bestien hat tusken om-ende-by 1200 en 1520 yn it tsjintwurdige Meksiko. It sintrum fan harren beskaving wie fêstige yn de stêd Tenochtitlan, yn distiid Meksiko-stêd neamd. Nei alle gedachten stammen de Azteken ôf fan de Tolteken. Hja wienen tige kriichshaftich en it is bekend dat sy minsken offeren. Dat offerjen fan minsken dienen sy, omdat sy derfan oertsjûge wienen dat oars de sinne net opkomme soe. De hjoeddeiske Nahûa, dy't fan 'e Azteken ôfstamje en in oansjenlik diel fan 'e Meksikaanske befolking omfiemje, wurde ek wol Azteken neamd.
Namme
De "Azteken" neamden harsels Kuluah, Meksika of Tenochka. De Spaanske konkwistadores neamden har Meksikas, in namme dy't yn Meksiko noch hieltyd brûkt wurdt. It gebrûk om harren as "Azteken" oant te tsjutten komt fan de Dútske wittenskipper Alexander von Humboldt.
It wurdt "Azteken" komt fan it Nahuatl Azteka, "minsken út Aztlan". Aztlan wie in mytysk plak earne yn it noarden, dêr't de Azteken sels fan seinen dat sy dêr weikamen. De Azteken wienen net wend om harsels as Azteka oant te tsjutten. Oer it generaal waarden mei Azteka alle minsken bedoeld dy't Nahuatl sprutsen, en dat wienen net allinnich de minsken yn it Azteekske ryk, mar ek dêr bûten sa as bygelyks de Tlakskalteken, ferklearre fijânnen fan de Azteken.
Untsteansleginde
thumb|Fragmint út in wetboek Neffens de Azteken wennen harren foarâlden yn Aztlan, in eilân yn in mar earne yn it noarden. Harren god Huitzilopochtli fertelde dat sy, tegearre mei oare stammen, nei in nij lân gean moasten. Neidat de oare stammen allegearre in plak fûn hienen om te festigjen, bleaunen úteinlik allinnich de Azteken oer. De Azteken moasten harren neffens de professij festigje dêr't in earn op in kaktus siet en in slang ferslynde. Uteinlik seagen de Azteken dat teken op in eilantsje yn de Tekskokomar dêr't sy har fêstigjen en de stêd Tenochtitlan stiften. It teken stiet no ôfbylde op de flag fan Meksiko.
Opkomst
Yn it begjin tsjinnen de Azteken as hierlingen yn de legers fan de stêdssteaten dy't ûntstien wienen nei de fal fan it Tolteekske Ryk. Dat dienen sy net ûnfertsjinstlik, want guons fan de Azteekske lieders mochten trouwe mei dochters fan Tolteekske foarsten. Fan 1372-1427 wienen de Azteken fazallen fan de Tepaneekske kening Tezozomok. Tezozomok waard opfolge troch Makstla, dy't in tige wreed bewâld fierde. Sa liet er de Azteekske oanfierder Gimalpopoka fermoardzje wat in soad argewaasje joech by de Azteken. In omke fan Gimalpopoka, Itzkoatl sluet in ferbûn mei Nezahualkóyotl fan Tekskoko en tegearre belegeren sy de Tepaneekske haadstêd Azkapotzalko. Nei hûndert dagen belegering joegen de Tepaneken har oer. Makstla waard finzennommen en offere. Dêrnei foege Tlakopan him by Tenochtitlan en Tekskoko en meiïnoar foarmen de stêden it Azteekske Ryk.
Montezuma I wie Itzoatl syn opfolger, hy regearde fan 1440 oant 1469 en wreide it ryk fierder út oant de kusten fan de Stille Oseaan en de Golf fan Meksiko; Aksayakatl (1469-1481) oermastere Tenochtitlans susterstêd Tlatelolko en ûnderwurp de Huaksteken. Hy besocht ek de Tarasken ûnder syn bewâld te krijen, mar dat mislearre. Under Ahuitzotl (1486-1502) ferdûbele it ryk yn omfang. Hy ûnderwurp de Miksteken fan Oaksaka en oermastere Sokonusko, wêrtroch it ryk him útstrekte oant hjoeddeisk Guatemala.
Maatskippij
De Azteken libben yn kalpultin (inkelfâld kalpully), wat te fergelykjen is mei in clan. Meardere kalpultin foarmen mei inoar in altepetl (meartal: altepemeh). De altepetl wie de lytste bestjoerlike ienheid en bestie meastentiids út in doarp of stêd mei it gebiet derom hinne, fan "wetter oant berch" ('altepetl' betsjut 'wetter-berch').
Guons fan de altepemeh hienen oaren ûnder harren bewâld. In altepetl sûnder in oare altepetl boppe harren kin sadwaande in lân neamd wurde. De heechste altepemeh wienen de stêden fan de Azteekske Trijebûn: Tenochtitlan, Tekskoko en Tlakopan.
De Azteekske befolking wie opdield yn twa klassen. De macehualtin, de gewoane befolking, en piltin of tlahtoanimeh, de eallju. De klassen wienen erflik, mar in macehually koe opgong meitsje ta pily troch bygelyks in súksesfolle karriêre yn it leger. Dat soarge derfoar dat de Azteken altyd genôch soldaten krije koenen. Oarsom wie it ek mooglik dat piltin har stân ferlieze soenen.
De Azteken hantearren in tweintichtallich talstelsel. In soad Súd-Amerikaanske Yndianestammen brûke dizze rekkenwize noch altyd.
De ferneatiging fan it Atzekenryk
Neffens in Azteekske leginde soe yn it jier "se aktl" (I-riet, 1519) de god Quetzalcoatl út it easten komme om syn ryk op te easkjen. Dêr kaam by dat ek foartekens sjoen waarden, lykas in komeet en brân yn de timpel fan Huitzilopochtli. Ek waard der in fisk fongen mei in spegel yn syn kop, dêr't Moktezuma II, de Azteekske hueyi tlahtoani, marsjearjende soldaten seach. De Azteken offeren dêrom noch mear minsken. In protte stêden dy't earst bûnsmaten west hienen, kamen hjirtsjin yn it ferset.
Doe't de Spanjerts ûnder lieding fan Hernán Cortés yn Meksiko arrivearren, tochten de Azteken dat Cortés miskien wol Quetzalcoatl wêze koe. Quetzalcoatl hie nammentlik in giel burd, krektas Cortés. Ek wienen de Azteken ûnder de yndruk fan de skippen, de gewearen en de kanonnen fan de Spanjerts, en ek de hynders en wynhûnen fûnen sy bysûnder.
Montezuma twifele of Cortés yndied Quetzalcoatl wie of in gewoane frjemdling dy't inkeld op eigen gewin út wie. Hy besleat Cortés geskinken te jaan en sei him dat it better wie om net nei Tenochtitlan te kommen. Mar de op-goud-sljochte Spanjerts woenen mear hawwe. Sy beslueten dôchs nei Tenochtitlan te gean, beselskippe troch fijânnen fan de Azteken, lykas de Tlakskalteken dy't in soad wichtige militêre ynformaasje oan de Spanjerts joegen.
De Spanjerts seagen har eagen út yn Tenochtitlan. Nei seis dagen fûnen sy efter in tichtmitsele muorre keamers fol mei goud en jewielen. Koart nei dizze fynst deaden de Azteken twa Spaanske boadskippers. Cortes besleat Moctezuma finzen te nimmen en brûkte him as gizeler. Ek sloegen de Spanjerts bylden fan de goaden stikken en ferbeanen it offerjen fan minsken.
Nei't der in oare Spaanske ekspedysje oankommen wie dy't Cortés arrestearde, wêrtroch't er net mear yn Tenochtitlan wie, bruts der gaos út doe't efterbleaune soldaten in Azteekske seremoanje ferhinderje woenen. Yn de gaos kaam Moctezuma om it libben.
Cortes wie ûnderwilens weromkomd en besocht nachts mei syn soldaten te flechtsjen. By dizze flecht ferlear er in soad soldaten. Letter kaam hy werom doe't hy in grut leger byinoar sammele hie fan goed 1000 Spanjerts en 150.000 Meksikaanske bûnsmaten. It waard in ferskuorrende fjildslach dêr't tûzenen Azteken dea by op strjitte leinen en alle finzen nommen Spaanske soldaten fuortendaliks offere waarden. Nei in belegering dy't in tal moannen duorre joegen de lêste Azteken har oer. It ryk fan de Azteken waard as Nij-Spanje in Spaanske koloanje.
Major Osman Ralph Simmons Museum
It Major Osman Ralph Simmons Museum is in museum yn The Bottom. It is ien fan de twa museä op it eilân Saba.
It museum is stifte troch it neiteam fan Major Osmar Ralph Simmons. Simmons wie mear as 40 jier plysje op it eilân. Hy sammele sljochtwei dingen dy't er op it eilân fûn. Yn it museum binne syn fynsten en dingen út syn eigen húshâlding útstald.
Nieuwegein
300px|thumb|''Topografyske gemeentekaart fan Nieuwegein 'Nieuwegein is in plak en gemeente yn de Nederlânske provinsje Utert en leit justjes súdlik fan de stêd Utert. De gemeente hat 64.534 ynwenners (2022) en is in eardere groeikearn. De gemeente ûntstie yn 1971 nei de fúzje fan de twa eardere gemeenten Vreeswijk en Jutphaas.
Namme
Yn it gebiet tusken de eardere doarpen Vreeswijk en Jutphaas lei eartiids in lyts plak, Geyne. Dat plak krige yn 1285 stedsrjochten, dochs waard al rillegau, yn 1313 ferwoastge yn in kriich tusken de biskop fan Utert en de greve fan Hollân. Hjoed-de-dei docht it Hûs Oudegein noch oan dy tiid weromtinken. De gemeentebestjoeren fan Vreeswijk en Jutphaas hawwe foar in skoftke oan itt stinnen west oer in nije namme. Ynearsten soe it 't Gein wurde, mar waard kediisd om it Nieuwegein, nei it âlde plak, te neamen.
Skiednis
Yn de 1960-er en 1970-er jierren wie der yn Nederlân in weach fan suburbanisaasje. Bewenners fan de grutte stêden yn de Rânestêd teagen nei de omlizzende gemeenten. It regear koôrdinearre dy bewegings sa as ûnder oare it Griene Hert syn romten en lânskiplike wearden behâlde te litten. It waard gemeneten dêrnei net mear tastien om selsstannich grutte bouprojekten te ûntwikkeljen en út te fieren. Ynstee waard troch de sintrale oerheid sels boulokaasjes oanwiisd. Om Utert hinne lei it swiertepunt fan ûntjouwing súdlik fan de stêd.
Al yn 1958 bestie der by it provinsjebestjoer fan Utert plannen en brûk it gebiet tusken de doarpen Vreeswijk en Jutphaas folslein foar grutskalige wentebou, dêr't der, mei dy twa gemeenten ynbegrepen, in nij plak troch ûntstean soe. Yn it noardlik gebiet wie Jutphaas al dwaande mei it bouwen fan de wyk Wijkersloot en Vreeswijk yn it suden wie dwaande mei de wyk Zandveld. Dêrtroch woeksen de beide plakken al nei inoar ta.
Op 12 juny 1969 besleaten de gemeenterieden fan de gemeenten Vreeswijk en Jutphaas om harren sels op te heffen en op 1 july 1971 wiene se gearfoege ta d enije gemeente Nieuwegein. Nieuwegein is yn hjoeddeistige begripen in folsleine stêd.
Geografy
De gemeente leit ynsletten tusken de rykswegen A2, A12 en A27. De rivier de Lek foarmet de súdgrins fan de gemeente. Fierder rinne it Lekkanaal, it Amsterdam-Rynkanaal en it Merwedekanaal troch de gemeente hinne.
De gemeente wurdt begrinzge troch de stêd Utert yn it noarden, de gemeente Houten yn it easten, de gemeente Fiifhearelannen yn it suden en de gemeente Iselstein yn it westen.
Wiken
De gemeente Nieuwegein bestiet út de folgjende wiken:
List fan boargemasters fan Frjentsjer
Dit is in list fan boargemasters fan de gemeente Frjentsjer. Sûnt 1 jannewaris 1984 makket Frjentsjer diel út fan de gemeente Frjentsjerteradiel.
Lingtegraad
thumbnail|300px|Kaart fan de [[ierde (planeet)|wrâld sjoen fanôf rjocht boppe de noardpoal. De meridianen rinne rjocht, divergearjend fanôf de noardpoal.]] De lingtegraad is tegearre mei de breedtegraad in geografyske posysjeoantsjutting yn bolkoördinaten. De lingtegraad is de hoek tusken it flak troch in punt en de omwintelingsas fan it bolfoarmich lichem en it flak troch de nulmeridiaan of referinsjemeridiaan. Foar de koördinaten op ierde farieart de lingtegraad fan 0° oant 180°, mei as tafoeging E.L. (easterlingte, ten easten fan de nulmeridiaan, op it eastlik healrûn) of W.L. (westerlingte, ten westen fan de nulmeridiaan, op it westlik healrûn). Wannear in teken takend wurdt, wurdt easterlingte as in positive wearde en westerlingte as in negative wearde werrjûn. De ôfstân fan de lingtegraad is ôfhinklik fan de breedte en farieart fan rom 111 kilometer op de evener oant nul op de poalen.
In lingtesirkel of meridiaan is de line dy't alle punten ferbynt mei deselde geografyske lingte. Alle lingtesirkels binne like lang en rinne as heale grutsirkels tusken de poalen. De ôfstân tusken de lingtesirkels farieart sterk mei de geografyske breedte: op de evener is de ôfstân tusken twa lingtesirkels mei in ferskil fan ien graad ûngefear 111 km. Op de poalen is dizze ôfstân lyk oan nul. De ôfstân op de evener tusken twa lingtesirkels dy't 1 bôgeminút (1/60°) fan elkoar lizze is ien seemyl:
Marie Adrien Perk
thumb|right|250px|Marie Adrien Perk. Marie Adrien Perk (Delft, 23 april 1834 - Amsterdam, 15 desimber 1916) wie in Nederlânsk teolooch, predikant en skriuwer.
Perk wie de heit fan dichter Jacques Perk, in foarrinner de beweging fan Tachtich. Hy is ek pake fan Edward Voûte, boargemaster fan Amsterdam yn de Twadde Wrâldkriich.
Wurkpaad
Perk wenne yn Doardt en Breda en stie úteinlik fan 1872 ôf as dûmny by de Waalske gemeente yn Amsterdam. Yn Doardt wie Perk presidint fan de troch him oprjochte goalerakommissy, doe't dêr 1866 en 1867 in epidemy hearske en wie er de oprjochter fan de Vereniging tot verbetering der volksgezondheid; ek dêrfan wie er de foarsitter. Dêrnjonken wie er lid fan it bestjoer fan it departemint Dordrecht fan de Maatschappij tot Nut van 't Algemeen en fan de kommissy foar de werhellings- en ferfolchskoalle, sekretaris fan it genoatskip Diversa sed Una, de Doardske ôfdieling fan de Hollandse Maatschappij van fraaie kunsten en wetenschappen en (fan 1863 ôf) algemien foarsitter dêrfan.
Yn Amsterdam wie Perk (fanôf 1872) trije jier presidint fan de Vereniging tot veredeling van het Volksvermaak, letter earepresidint en foarsitter fan de kommissy foar de organisearre keunstjûnen en foardrachten foar it folk, soks yn de mande mei de Maatschappij voor de Werkenden Stand. Fierder wie er ien fan de stichters en seis jier foarsitter fan de feriening Floralia en droech er ta de útwreiding fan de Floraliabwegeing yn it hiele lân middels publikaasjes yn tal fan blêden. Perk trede geregeldwei op as algemien sekretaris fan de Hollandse Maatschappij van fraaie kunsten en wetenschappen en wie teffens in stikmannich jierre preidint fan de Amsterdamske ôfdieling fan it Toanielferbûn, letter algemien sekretaris. Hy wie meistichter fan de yn 1876 oprjochte Vereniging tot verbetering van het lot der blinden in Nederland; ôffurdige (mei Jaques Wertheim en Abraham Kuyper) fan it komitee foar Transvaalske Saken, dêr't er ficepresidint fan wie, en lei mei de deligearden fan it Utertske komitee (professor P. Harting, Jacobus Anthonie Fruin, Gerard Jacob Theodoor Beelaerts van Blokland en Dr. H.F. Jonkman) de grûnslaggen fan de Nederlandse-Zuid-Afrikaanse Vereniging.
Ds. Perk wie Ridder (1877) en letter Offisier (1885) yn de Oarder fan de Ikekroan.
Skriuwer
thumb|250px|M.A. Perk, tekening fan [[Hendrik Haverman|H.J. Haverman (1897)]] Fan Perk ferskynden ferskate opstellen yn De Gids, De Tijdspiegel, Nederland, Leeskabinet, Tijdstroom, Europa, Elseviers Maandschrift, De Nederlandsche Spectator, Eigen Haard, de Portefeuille, Nieuw en Oud, Gustaaf Adolf, it tydskrift fan it Keninklik Nederlânsk Ierdrykskundich Genoatskip en it Bulletin de la Commission de l'Histoire des Eglises Wallonnes; fierders ek yn in ferskaat oan dei -en wykblêden, almanakken en samlingen fan stichtlike literatuer.
Buster Keaton
thumb|225px|[[Natalie Talmadge en Buster Keaton op harren troudei]] "Buster Keaton" wie de artystenamme fan Joseph Francis Keaton (4 oktober 1895, Piqua (Teksas) - 1 febrewaris 1966, Hollywood). Hy wie in populêre Amerikaanske akteur en regisseur fan stomme films. Keaton syn fernijende ynfloed as regisseur hat in protte bydroegen ta it ûnjaan fan de filmkeunsten.
Biografy
Joseph Keaton stie al mei syn âlden yn it fariëtee, dat hy is grut wurden mei it akteurslibben. Yn 1917 begûn er foar de film te wurkjen, doe't er mei Roscoe Arbuckle yn de kunde kaam en rollen yn dy syn koarte films krige, dêr't er syn komyske en akrobatyske talint yn fertoande. Mar hoe komyske of gaoatysk de sitewaasje ek wie, Buster syn antlit wie ûnfersteurbar, wat him de bynamme Stone face - stiengesicht - joech.
Nei't er yn 1918 ûnder de Earste Wrâldoarloch yn tsjint moast yn Frankryk, begûn er yn 1920 sels mei it meitsjen fan films. De lange films dy't Keaton yn dy tiid makke binne filmtechnysk hiel knap, en wurde beskôge as fan likense kwaliteit as dy fan Charlie Chaplin. Yn 1928 waard syn kontrakt lykwols troch MGM oernaam, en om't Keaton net goed yn it systeem fan MGM paste, begûnen syn films minder te wurden, oant er yn 1933 dien krige. Yn 1939 krige er noch de opdracht om foar Columbia tsien koarte films te meitsjen, mar nei dy tiid wurke er net mear as filmmakker.
Yn stee dêrfan hie er yn 1950 en 1951 wyklikse tillefyzje-searjes, mar hy stoppe dermei om't er fûn dat er net genôch goed materiaal meitsje koe om eltse wike in útstjoering te meitsjen. Yn dy tiid gong er werom nei syn begjin, en reizge as artyst mei in sirkus troch Jeropa. Yn de nei-oarlochse tiid kaam der in nij publyk foar syn âlde films, dat al sei er sels wolris dat er al lang fergetten wie. Hy wie dochs noch tige populêr. Yn de sechtiger jierren die er no in dan in gastroltsje, en hy skreau syn memwares. Yn 1965 spile er noch ien kear de komyk mei it ûnfersteurbere antlit yn de koarte film The Railrodder. Doe't er yn 1966 ferstoar oan longkanker hie er meispile yn mear as 150 films.
Buster Keaton is twa kear opnaam yn de Hollywood Walk of Fame: Ien kear foar syn filmwurk, en ien kear foar syn wurk foar de tillefyzje .
Sue Hodge
Sue Hodge (Orsett, Esseks, 4 juny 1955) is in Ingelske aktrise. Hja is fral bekend fan har rol as Mimi Labonq yn de komeedzje-rige Allo 'Allo.
Hodge hat te lijen fan astma en is mar 1.45 m lang.
Yn 2003 troude se mei Keith 'Paddington' Richards mei wa't sy yn 2004 troch it Feriene Keninkryk toerde mei in show.
Frankyske Boargeroarloch
thumb|300px|It Frankyske Ryk yn it tiidrek fan it ferstoarn fan [[Pippyn fan Herstal.]] De Frankyske Boargeroarloch of Frankyske Boargerkriich wie fan 715 oant 718 en wie it gefolch fan de dea fan hofmeier Pippyn fan Herstal op 16 desimber 714. Yn dizze oarloch waard striid levere troch ferskillende legers fan de pakesizzer en opfolger Teudobald fan Pippyn, syn widdo Plektrudis, syn basterdsoan Karel Martel, Ragenfrid dy't him opfolge as hofmeier yn Neustrje en de nije kening Gilperik II. Ek in Frysk leger ûnder lieding fan Redbad wie by de oarloch belutsen.
Yn de oarloch wie sprake fan ferskillende belangen en koalysjes. Rûchwei besjoen stie it noardeasten fan it lân Austraasje tsjinoer de rest fan it lân Neustrje en Boergonje, wêrby't de erfgenamten fan Pippyn fan Harstal in wichtige rôle spile. De widdo fan Pippyn, Plektrudis mei har beppesizzer Teudobad tsjinoer Karel Martel, de bastertsoan fan ferstoarne hofmeier. In tredde partij wie kening Gilperik II mei hofmeier Raganfred oan syn side dy't eigen belangen hienen. De Fryske kening Redbad kin beskôge wurde as in fjirde party. As gelegenheidspartner fan de Neustrjes folge hy syn eigen aginda.
De oanlieding
De eallju yn Neustrje en Boergonje seagen troch de dea fan hofmeier Pippyn fan Herstal kâns harren te ûntdwaan fan de Austrasyske dominânsje. Hja woenen werom nei de situaasje foardat Pippyn alle Frankyske gebieten ûnder ien bewâld feriene en woenen Ragenfrid as hofmeier hawwe. De Frankyske kening Dagobert III lit him troch de Austraasjers beynfloedzje en beslút Ragenfrid as syn nije hofmeier te keazen.
Yn Austraasje hie de frou fan Pippyn derfoar soarge dat Karel Martel útsletten wie foar de opfolging, en dat har minderjierrige beppesizzer Teudobald (soan fan Grimoald út in earder houlik) as opfolger beneamd wurden wie. Hy moast de nije hofmeier wurde, mei Plektrudis as regentes. Hja litte Karel finzen nimme en slute him op yn Keulen. As ûnderwilens de kar fan kening Dagobert bekend wurdt, lûkt Plektrudis har dêr neat fan oan, want sy stjoerd Teudobald mei in leger nei it suden ta om de kening op oare tinzen te bringen.
Slach by Compiégne
Op 26 septimber 715 komt dat leger yn gefjocht mei de striidkrêften fan hofmeier Ragenfrid. Dizze Slach by Compiégne lûd it begjin yn fan de Frankyske boargeroarloch. Ragenfrid ferslaat yn dizze slach de jonge Teudoald dy't nei syn beppe yn Keulen werom flecht. Neffens de Liber Historiae Francorum stoar Teudoald fuort dêrnei, mar oare boaren melde dat hy noch in protte jierren dêrnei libben hat. Wat der ek fan wier is, Karel Martel wurdt út syn finzenis befrijd en kening Dagobert III komt te ferstjerren. Gilperik II wurdt nije kening en Ragenfrid bliuwt oan as hofmeier. Der ûntstie in situaasje, lykas op de kaart is werjûn (Akwitaanje wie yn dy tiid in ûnôfhinklike Frankysk hartochdom).
Ynfal troch de Friezen
De Friezen ûnder harren kening Redbad, profitearren hiel bot fan de betizende situaasje dy't by de Franken ûntstien wie, troch de eardere Fryske gebieten dy't sy oan Pippyn ferlern hienen werom te oermasteren, wêrûnder de stêd Utert en omkriten. Ragenfrid sleat mei de Fryske kening in bûnsmaatskip en tegearre foelen harren legers Austraasje oan yn 'e Slach by Keulen. In part fan de Austrasyske eallju is betinken dat sy yn dizze drege tiid in folwoeksen hofmeier nedich hawwe, en befrije de Karel Martel, de basterdsoan fan Pippyn út syn finzenis. Hja hawwe lykwols net genôch tiid om in sterk leger by ien te sammeljen doe't de Friezen en Neustrjers oanfoelen.
It ferrin fan de oarloch
Yn 716 foel Ragenfrid fanút it suden oan en kaam Rebad mei in float oer de Ryn oansetten. Beide legers moetsje inoar by Keulen dêr't Teudoald en Plektrudis harren ferskânst hienen. Karel besiket mei in yn de hast by ien skrappe leger de stêd noch te ûntsetten, mar moat him nei de earste skermutselingen al weromlûke. De ferdigeners moatte har oerjaan en Keulen mei de skatkist fan Austraasje falt yn hannen fan de oerwinners.