cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Wjelsryp
Oansjen
Noch fierder súdwestlik rint de Frjentsjerter Feart troch de doarpsbebouwing, hoewol't oan 'e súdwestkant fan dat wetter mar in bytsje huzen mear steane. It eigentlik Wjelsryp wurdt fan 'e byhearrende buorskip De Westerein ôfsnien troch de provinsjale wei N384, wêrfan't it trasee tusken Winsum en Frjentsjer yn 1977 oanlein waard en dy't pleatslik bekend stiet as de Suderpolderwei. Likernôch in heale km besuden Wjelryp leit de brêge yn de N384, dêr't de wei de Frjentsjerter Feart krúst.
Tsjerke
Yn de 11e iuw is it tsjerkje boud dat wijd waard oan de Ursula. Yn 1834 is de stompe toer ynstoarten. Yn it plak fan de toer kaam op de tsjerke in dûknekkich spitske. Wjelsryp en Baaium foarmje tegearre in tsjerklike gemeente.
Ramp
Op 21 novimber 1960 wie der in slim fleantúchûngelok yn Wjelsryp. In strieljager (Republic F-84 Thunderstreak) stoarte del op it pleatske fan de famylje Postma. Tsjerk en Richtsje Postma en harren 4 bern Tryntsje, Aaltsje, Willem en Gerrit binne hjirby ferstoarn. Se waarden te hôf brocht op it tsjerkhof fan Wjelsryp. Ek de piloat Jacques Snijders oerlibbe it ûngelok net.
Mienskip
It doarp hat in kristlike basisskoalle, De Grûnslach, dy't besocht wurdt troch likernôch 80 bern út Wjelsryp, Baaium en Winsum. De skoalle waard yn 1872 oprjochte. Winkels binne der hjoed-de-dei (2004) net mear yn Wjelsryp. Yn 2003 hold sels de S.R.V.-man op mei suteljen. Wol binne der noch twa timmerbedriuwen, in skildersbedriuw en in smidterij/metaalferwurkingsbedriuw. In soad aktiviteiten fine plak yn it doarpshûs Yn 'e Mande. Dêr hat ek de feriening foar Doarpsbelang syn gearkomsten.
Strjitten
't Heechhout, De Warren, Frjentsjerterpaad, Galemawei, Grutte Buorren, Iestwei, Lytse Buorren, Nije Buorren, Noarderein, Oasterein, Pastoryleane, Stjelpdyk, Suderpolderwei, Terpwei, Tillewei, Tsjeppenbûr, Westerein.
Freestyleskyen op de Olympyske Winterspullen 1992
It freestyleskyen op 'e Olympyske Winterspullen 1992 waarden fan 15 oant en mei 24 febrewaris 1992 hâlden yn Tignes. It hie plak yn Stade de ski artistique. It wie de earste kear dat it freestyleskyen op it programma stie. Njonken de Moguls wiene der ek noch twa ûnderdielen dy't as demonstraasje op it programma stiene, aerials en sky-ballet.
Isaac Asimov
thumb|200px|Dr. Isaac Asimov yn 1965 Isaac Asimov (Petrovitsji, 2 jannewaris 1920 – New York, 6 april 1992) wie in Amerikaansk skriuwer en biogemikus. Hy wie in tige súksesfol skriuwer fan science fiction- en fan populêr-wittenskiplike boeken foar in grut publyk. Hy hat om-ende-by 500 publikaasjes op syn namme. Troch syn fans wurdt hy noch hieltyd koezjend The Good Doctor neamd. Mei Arthur C. Clarke (1917-2008), en Robert Heinlein heart hy ta de 'Grutte Trije' fan de sciencefiction-skriuwers yn de 20e iuw.
Populêr wittenskiplik wurk
Asimov hat ek al trije (boek)dielen fan syn autobiografy klear. In Memory Yet Green (1979), In Joy Still Felt (1980), en I. Asimov: A Memoir (1994).
Fierders skreau er noch ferskate essays, sa as Thinking About Thinking en Science: Knock Plastic (1967).
Wichtichste prizen
Hugo Award
Nebula Award
Nebula Grand Master Award (1986)
Locus Award
Ferskaat
Stasjon Krommenie-Assendelft
Stasjon Krommenie-Assendelft (Kma) is in spoarweistasjon healwei de doarpen Krommenie en Assendelft en waard iepene yn 1869 oan de Steatsline K (De Helder - Amsterdam Sintraal). Yn dizze Noard-Hollânske doarpen is yn 2008 it fjirde stasjonsgebou sûnt 1867 iepene.
Gebou
200px|thumb|left|Tekening fan it 1e stasjonsgebou stasjon Krommenie-Assendelft tekene yn 1871 200px|thumb|left|2e stasjonsgebou stasjon Krommenie-Assendelft yn 1967 It earste stasjon waard ûntwurpen troch de yngenieurs Karel Hendrik van Brederode en Louis Abraham Reuvens en iepene op 1 novimber 1869 syn doarren foar treinreizgers. It is boud as in standertstasjon fan de Steatsspoarwegen, in stasjon fan it type Hoogezand.
Yn 1930 waard it earste stasjonsgebou sloopt en ferfongen troch nijbou, nei ûntwerp fan arsjitekt H.G.J. Schelling. In strak en asymmetrysk stasjonsgebou, mei in heech haadgebou en twa lege wjukken dy't ferskille yn lingte en hichte.
It stasjonsgebou út 1930 waard yn 1975 ôfbrutsen fanwegen ferbreding fan de provinsjale dyk fan Saandam nei Castricum, en waard ferfongen troch in ûntwerp fan arsjitekt Cees Douma. Dit wie in tige lyts gebouke, mei alline in loketfunksje.
Yn 2008 waard besletten om in nij en grutter stasjonsgebou te bouwen op sa'n 400 meter ôfstân fan it eardere stasjon. Dit nije stasjonsgebou waard ûntwurpen troch arsjitekt Jeroen Eulderink. It 3e stasjonsgebou bleau stean en is hjoed-de-dei yn gebrûk as snackbar.
Drûdel
thumb|Foarbylden fan drûdels: r-om-er en heal-oer-e In drûdel is in soarte riedsel en wurdspultsje dêr't letters in wurd foarstelle. It wurd 'drûdel 'komt fan it Ingelske droodle, in gearlûking fan 'doodle' ('krabbele tekeninkje') en riddle ('riedsel'). Drûdels hawwe as puzelsoarte wat fan de ferburgen betsjuttings fan kryptogrammen mar lykje ek wol wat op in rebus.
Letters
Yn de measte drûdels binne de ûnderlinge posysje fan de letters belangryk. Ferhâldingswurden lykas 'yn, op, ûnder, tusken, oer, efter' en 'boppe' wurde faak brûkt. Yn de puzels fan Dr. Denker yn de Ljouwerter Krante steane neist byldkrypto’s ek drûdels. Yn 1989 waarden Fryske drûdels publisearre yn Fryske puzelboekjes. Guon drûdels kinne ek brûkt wurde as âfkoartings yn sms-taal of ynternetjargon, lykas "88888" foar 'Drachten'.
Riedseltekening
thumb|Twa tekendrûdels: 1. Meksikaan op de fyts' 2. In baarch dy't de hoeke om giet' In ienfâldich plaatsje dat wat yngewikkelders foarstelle moat wurdt ek drûdel neamd. De Amerikaan Roger Price samle drûdels yn syn boek Droodles (1953), mar de term 'droodles' krige letter de ek betsjutting foar oare fergelykbere fisuele riedsels. De algemiene foarm fan in tekene drûdel is in fjouwerkant mei in pear abstrakte byldeleminten. By de tekening heart in humoristyske clou. In grut rûntsje mei in lytser rûntsje deryn kin bygelyks in Meksikaan ûnder syn grutte hoed foarstelle. De drûdelfoarm as riedsel útdrukt yn fisuele foarm hat lykwols âldere woartels, bygelyks yn in tekening (indovinelli grafici) fan de Italiaanske skilder Agostino Carracci (1557-1602).
Drûdels ferskynden op ûngefear deselde plakken (kranten, paperbackkolleksjes, badkeamermuorren) yn de jierren fyftich oant santich fan de tweintichste iuw. It kommersjele súkses fan Price syn kolleksjes fan Droodles late ta de oprjochting fan de útjouwerij Price-Stern-Sloan, en ek ta de oprjochting fan in Droodles-tema spulshow, Droodles, op NBC yn 1954. Der wie ek in op droodle basearre spultsje mei de namme Mysteriosos op 'Braingames' fan HBO. Yn in rige kranteadvertinsjes waarden drûdels mei in sigarettetema brûkt foar it sigarettemerk 'Kent'. Ien fan Price syn orizjinele Droodles waard brûkt as bûtekant fan Frank Zappa syn album Ship Arriving Too Late to Save a Drowning Witch (1982). Price syn oare byskriften foar dy tekening binne ûnder mear 'Memmepiramide dy’t har poppe fiedet'. Ofbylden yn in fergelykbere styl binne te sjen yn De Lytse Prins fan Antoine de Saint-Exupery.
Krabbeltekening
It tiidwurd drûdelje betsjut ek gedachteleas tekenje of krabbelje, bygelyks by gearkomsten of oan de telefoan. Drûdelje is dan in foarm fan sketsen/tekenjen sûnder in dúdlik doel, foar immen waans tinzen earne oars binne. It binne krabbels dy’t yn ferlerne oerkes makke wurde. Faak binne it ienfâldige tekeningen, soms groeie se út ta grutte patroanen. Drûdeljen wurdt benammen dien op gearkomsten en op skoalle at learlingen de oandacht net by de les hâlde kinne. Faak begjint in drûdel yn de kantline fan in skrift of skriuwblokje, en ûntwikkelt it him fan dêrút oer it papier. Faak foarkommende drûdels binne popkes, húskes, sirkels, fjouwerkantsjes, pylkjes en geometryske foarmen.
Unterallgäu (Landkreis)
Unterallgäu is in bestjoerlik distrikt (Landkreis) yn de Dútske dielsteat Beieren en hat 135.736 ynwenners. It distrikt waard oprjochte yn 1972.
Knjilles Ynses Reen
Knjilles Ynses Reen (ek: Kornelis Ynses) wenne om 1880 hinne as boer yn Kûbaard en wie in ferneamd hurdrider. Der binne in soad ferhalen oer syn prestaasjes op it iis. Sa soe er, om lange rjochte streken meitsje te kinnen op smelle greppels oefene hawwe. Syn namme soe ferwize kinne nei it doarp Rien.
Streektaal
Streektaal, soms ek oantsjut as regionale taal, is in begryp dat foar beskate taalfarianten brûkt wurdt. Yn 'e regel wurde taalfarianten oersichtlik (hoewol soms frijwat willekeurich) ferdield yn talen en dialekten, wêrby't in dialekt net as in folweardige taal sjoen wurde, mar as ûnderdiel fan in grutter taalferbân. De term 'streektaal' omsylt dy yndieling en wurdt ornaris opfet as grutter en/of wichtiger as in dialekt, mar lytser en/of fan minder belang as in taal. Dêrnjonken is in streektaal yn 'e politike en bestjoerlik-juridyske sin eltse taalfariant dy't troch de oerheid mei de term 'streektaal' oantsjut wurdt, wylst it begryp yn 'e poer taalkundige sin ferwiist nei in almeast lytse taalfariant wêrfan't it spraakgebiet konsintrearre is yn of beheind is ta in beskate lânstreek. Streektalen genietsje soms (mar lang net altyd) erkenning fan 'e oerheid, mar hawwe oer it algemien gjin offisjele status: d.w.s. de sprekkers hawwe gjin rjocht op it brûken fan harren streektaal, bgl. yn kommunikaasje mei de oerheid.
Yn Fryslân
Yn 'e kontekst fan Fryslân wurdt mei de term 'streektalen', troch sawol de provinsjale en gemeentlike oerheden as de media, ferwiisd nei alle autochtoane taalfarianten útsein de Fryske en Nederlânske standerttalen. Dêrûnder falle de Hollânsk-Fryske taalfoarmen (Biltsk, Amelânsk, Midslânsk en de Stedske dialekten), de ûnderskate Nedersaksyske dialekten yn 'e provinsje (Stellingwerfsk, Westerkertiersk/Kollumerlânsk en Pompstersk) en de meast ôfwikende dialekten fan it Frysk (Hylpersk, Skylgersk, Aastersk en Skiermûntseagersk).
Yn Nederlân
Yn 'e Nederlânske kontekst kin mei it begryp 'streektaal' eltse foarm fan it Nederlânsk bedoeld wurde dy't ôfwykt fan 'e standerttaal (hoewol't stedsdialekten der faak fan útsletten wurde om't in stêd no ienris gjin 'streek' is). Men kin dan tinke oan Hollânske dialekten lykas Westfrysk, Kennemerlânsk, Saansk en Wetterlânsk, mar ek oan Utertsk-Alblasserwaardsk, Brabânsk en Siuwsk. Dêrnjonken wurdt der ek hiel faak mei ferwiisd nei nau besibbe talen as it Nedersaksysk en it Limboarchsk. Soms wurdt ek it Frysk as streektaal oantsjut, mar dat komt aldergeloks tsjintwurdich net faak mear foar.
Yn Jeropa is de erkenning fan streektalen regele yn it Jeropeesk Hânfêst foar Regionale en Minderheidstalen, dat de oerheid fan in lân ferplichtet om it gebrûk fan erkende streektalen fuort te sterkjen. Nederlân hat it Frysk, it Nedersaksysk en it Limboarchsk erkenning skonken ûnder dat ferdrach, it Frysk ûnder Diel III en it Nedersaksysk en it Limboarchsk ûnder Diel II.
De erkenning fan it Frysk giet tebek nei 1955 en 1956, doe't dy taal yn Fryslân tanksij de opskuor fan Kneppelfreed (1951) de offisjele status fan twadde rykstaal krige. It Frysk hat dêrtroch binnen de grinzen fan 'e provinsje Fryslân in status dy't (alteast yn namme) gelyk is oan dy fan it Nederlânsk. It Nedersaksysk en it Limboarchsk hawwe gjin offisjele status, en harren erkenning ûnder it Jeropeesk Hânfêst foar Regionale en Minderheidstalen giet lang sa fier net as dy fan it Frysk. Benammen taalorganisaasjes út it Nedersaksyske taalgebiet krewearje om dat te feroarjen. De lobby yn Seelân om ek it Siuwsk erkend te krijen, mislearre yn 2005, en in selde soarte lobby fan 'e Biltske Beweging om it Biltsk erkend te krijen, mislearre yn 2017.
Yn oare lannen
Inkele foarbylden fan streektalen yn oare lannen:
Yn Belgje, dat alhielendal gjin streektalen erkent, kinne as sadanich lykwols yn it Nederlânske taalgebiet it Westflaamsk en it Limboarchsk neamd wurde, en yn it Frânske taalgebiet it Loataringsk, Pikardysk, Sjampeneesk en Waalsk. Dêrnjonken wurdt der ek noch Lúksemburchsk sprutsen yn Belgje, dat dêr lykwols troch de oerheid as in fariant fan it Dútsk beskôge wurdt.
Yn Dútslân kinne de Nederdútske dialekten yn 'e noardlike helte fan it lân oantsjut wurde as streektalen, mar itselde jildt foar ferstkate Middeldútske en Heechdútske dialekten yn it suden fan it lân, lykas Beiersk, Heechsaksysk, Hessysk, Mainfrankysk, Moezelfrankysk, Nederallemannysk, Nedersilezysk, Paltsysk, Ripuarysk (of Rynfrankysk), Súdfrankysk, Swabysk en Tueringsk.
Yn Frankryk wurde yn it noarden ferskate Oïlyske streektalen sprutsen: Anzjevynsk, Boergondysk, Frank-Komteesk, Gallo, Loataringsk, Normandysk, Pikardysk, Poitevynsk, Sjampeneesk en Sêntongeesk. Yn it suden, yn it Oksitaanske taalgebiet, kinne as streektalen ûnderskaat wurde: it Auvernjatysk, Fivaro-Alpynsk, Gaskonsk, Langedoksk-Guyenneesk, Limûsynsk en Provansaalsk.
Yn Itaalje falt wat ornaris it Italjaansk neamd wurdt, útinoar yn in grut tal ûnderskate, sterk ôfwikende sprektalen. Oft dat streektalen of gewoan talen binne, is in grutte striidkwestje. It giet om: Emyljaansk, Fenesiaansk, Gallo-Italysk fan Basilikata, Gallo-Italysk fan Sisylje, Kalabrysk, Liguerysk, Lombardysk, Napolitaansk, Piëmonteesk, Romanjoalsk, Salentynsk en Sisyljaansk.
Folksynstruminten
thumb|200px|Rommelpôtspiler skildere troch [[Frans Hals.]] Folksynstruminten binne meast selsmakke ynstruminten om folksmuzyk op te spyljen.
Reizgjende sjongers, bidlers en oar omrinnend folk makken eartiids in grut ferskaat oan muzykynstruminten. Yn Fryslân is de rommelpôt as biddel- en jeugdynstrumint bleaun oant nei 1900. Noch nei 1800 hie men 'de 'bongel op de stôk': in smelle reep hout, dêr't de snaar op spand siet, oer in mei lucht folde bargebongel. Yn it Frysk Museum yn Ljouwert wurdt noch in lange houten hoarn bewarre foar it saneamde 'midwinterblazen'. In mear folmakke ynstrumint wie de Noardske balke.
Konqueror
Konqueror, oarspronklik útbrocht yn 1996, is in webblêder, triembehearder en triemwerjouwer yninoar, ûntwikkele as part fan de K Desktop Environment. It is ûntwikkele troch frijwilligers en kin omgean mei bestjoeringssystemen lykas linux, Windows en Mac Os X. Konqueror en dêrmei ek de rest fan de komponinten yn it pakket KDEBase, wurdt útbrocht ûnder de lisinsje fan GNU General Public License.
De namme "Konqueror" komt fan in wurdspultsje tusken twa blêderprogramma's: "After the Navigator and the Explorer comes the Conqueror". Conqueror wurdt stavere mei in K om sa oan te jaan dat it heard by de KDE famylje.
Op 23 oktober, 2000 waard mei ferzje 2 fan KDE foar it earst Konqueror meilevere, en ferfong it hjir syn foargonger KFM (KDE file manager).
Webblêder
thumb|Konqueror mei de haadside fan Wikipedia De motor dy't soarget foar it werjaan fan websiden is KHTML, dy is net allinnich hiel avansearre mar ek útwikselber, wat te sjen is oan Safari de blêder fan Apple.
In stikmannich funksjes dy't stipe wurde troch de KHTML-motor:
Triembehearder
thumb|right|Konqueror as triembehearder Konqueror hat de mooglikheid om troch de triemtafels te rinnen, troch óf in adres yn te fieren yn it adresfjild, óf in item te selektearjen yn it finster fan de webblêder. It byld dat jo sjogge as jo brûkme meitsje fan de triembehearder is frij oan te passen, sadat grutte en it brûken fan byldkaikes nei jo ynsicht barre kin. Triemmen kinne ek kopiearre, ferpleatst, wiske, besjoen of útfierd wurde.
It is ek mooglik om in ynbêde ferzje fan de Konsole te starten, sadat spesifike kommando's útfierd wurde kinne.
It is wol sa dat Konqueror as triembehearder net mear ûntwikkele wurdt omdat it yn KDE 4 as standert triembehearder ferfongen is troch Dolfyn.
Triemwerjouwer
Troch it brûken fan it Kparts objektmodel, kin Konqueror komponinten útfiere dy't stipe ha foar it werjaan fan beskate triemtypen en har ûnderbringe yn in paniel. Dat makket it mooglik om, bygelyks, in OpenDocument (mei help fan KOffice) of PDF dokumint fanút Konqueror te besjen. Alle applikaasjes dy't it KParts-model goed brûke, kinne sa ynbêde wurde.
KParts kin ek brûkt wurde om yn HTML-siden beskiede typen fan multymedia yn te sluten. Dat jout KMPlayer's KPart de mooglikheid oan Konqueror om fideo op websiden te besjen.
Lykas Konqueror brûkme meitsje kin fan oare programma's sa wurket it ek oarsom. Sa krije je bygelyks programma's dy by it ôfspyljen fan in kompaktskyfke de ynformaasje fan de artyst werjouwe.
KIO
thumb|right|Konqueror lit de ynhâld fan in audioskiif sjen
Konqueror kin mei help fan KIO-plugins syn mooglikheden útwreidzje bûten it gewoane triem sneupjen en it besjen fan websteeën. Sa kin Konqueror mei KIO-plugins (neamd IOslaves) tagong krije ta ZIP triemmen en oare argiven, smb (Windows) shares, en ed2k(edonkey/emule) keppelings ferwurkje, en sels troch audio CDs blêdzje, ("audiocd:/") en har rippe. De IOslave FISH ("fish://user@host") lit Konqueror triemmen beheare op secure shell tsjinners op ôfstân, en de "man:" en "info:" IOslaves binne handich foar it ynheljen fan kreas opmakke dokumintaasje.
Mear ynformaasje kinne jo fine yn de seksje fan KDE Ynfo sintrale protokollen.
Platfoarm
Konqueror is ûntwikkele foar Linux, mar it kin oeral wurkje wêr't KDE op te ynstallearjen is. Dat binne dus Unix-eftige systemen, lykas BSD en Solaris, mar ek Mac OS X en Windows.
Oek de Jong
Oebele Klaas Anne (Oek) de Jong (Breda, 4 oktober 1952) is in Nederlânsk skriuwer. Hy is de soan fan de eardere steatssekretaris Klaas de Jong Ozn. Syn jeugd brocht er ûnder mear troch yn Dokkum en Goes, ferhuzingen dy't in gefoel fan ferfjemding by him feroarsaken. Hy studearre keunstskiednis yn Amsterdam.
Inkelde boeken fan de Jong binne yn it Dútsk, Deensk en it Frânsk oerset.
Samuel Morse
thumb|right|250px|Samuel Morse thumb|right|250px|It bertehûs fan Morse (om 1898 hinne) yn Charlestown.
Samuel Finley Breese Morse (Charlestown, Massachusetts, 27 april 1791 – New York City, 2 april 1872) wie in útfiner en keunstskilder út de Feriene Steaten. Hy ûntwikkele de elektryske tillegraaf en de morsekoade.
Libbensrin
Samuel Morse waard berne yn Charlestown, Massachusetts, Feriene Steaten. Hy wie it earste bern fan ierdrykskundige en pastoar Jedidiah Morse (1761-1826) en Elizabeth Ann Finley Breese (1766-1828). Jedidiah wie in grut preker fan it kalivinistyske leauwe en oanhinger fan de Amerikaanske Federale Partij.
As bern gie Morse nei de Phillips Academy yn Andover, Massachussets en letter nei Yale Universiteit (doe Yale College) om les te krijen yn godstsjinstige filosofy en wiskunde doe’t er fjirtsjin jier wie. Hy hie sels mear op mei skilderjen, en waard learling fan Washington Allston, in ferneamde Amerikaanske skilder. Wylst hy oan Yale studearre, wenne hy kolleezjes fan Benjamin Silliman en Jerimiah Day by oer elektrisiteit. Hy fertsjinne yn dy tiid jild troch it skilderjen fan portretten. Yn 1810 studearre hy ôf oan Yale, en gie hy mei Allston nei Ingelân yn 1811 om him dêr fierder ta te lizzen op de skilderkeunst. As skilder waard Morse ferneamd mei syn portretten en syn skilderijen fan histoaryske barren.
Yn de tiid fan syn stúdzje hie hy al kennis makke mei de elektrotechnyk, mar pas op letter leeftyd rekke hy hjiryn ynteressearre. Mei in boatreis fan Havre nei New York yn 1832 hearde hy foar de earste kear oer it ferbân tusken elektrisiteit en magnetisme, in ferskynsel dat koart dêrfoar ûntdutsen wie. As leafhawwer fan natuerkunde en elektrisiteit set him dat oan it tinken oer in manear om mei de help fan dizze ûntdekking in kommunikaasjemiddel te meitsjen. By syn eksperiminten mei in telegraaftastel ûntwurp hy yn 1835 de morsekoade foar kommunikaasje.
thumb|left|150px|Stânbyld fan Morse yn New York.
Wichtich persoan yn de ûntwikkeling fan de telegraaf en de morsekoade wie neist Morse ek Alfred Vail, in jongfeint, dy’t Morse stipe joech by syn ûntwikkelingen.
Doe’t hy yn 1838 syn útfining yn Washington, D.C. oan it Kongres sjen liet om finansjele stipe te krijen foar fierdere ûntwikkeling, sêgen de bewâldfierders it belang fan syn útfining net yn. Yn desimber 1842 besike hy it op ‘e nij, doe slagge it al, hy krige yn 1943 $30.000 stipe foar de oanlis fan in telegraafline fan 61 kilometer fan Washington nei Baltimore. Op 24 maaie 1844 waard it earste berjocht oer dizze line stjoerd.
De telegraaf fan Morse wie in súkses, Samuel Morse waard yn koarte tiid wrâldferneamd troch syn útfining, dy’t simpeler fan konstruksje wie as de measte oare systemen wêrby't mar twa triedden nedich wiene foar in ferbining.
Samuel Morse troude yn 1848 mei Sarah Elizabeth Griswold, mei wa't hy fjouwer berne krige. Hy ferstoar doe’t hy 80 jier wie yn New York City. Morse leit beïerdige op it Green-Wood-tsjerkhôf yn de wyk Brooklyn yn New York.
Anti-katolyk
Morse wie fûl tsjin it katolisisme mei syn papisme. Hy wie in foaroanman yn de anti-katolike- en anti-ymmigraasjebeweging mids 19e iuw yn Amearika. Morse krewearre foar it mei-inoar oplûken fan protestanten tsjin katolike ynstituten, woe ferbiede dat katoliken in iepenbier amt besette koene (ek op skoallen) en woe hawwe dat de ymmigraasjewetten feroare waarden en soargen foar in beheining fan de ymmigraasje út katolike lannen (yn dy tiid fral Ieren en Dútsers). Hy skreau dêroer: “Wy moatte earst it lek yn it skip tichtsje om it modderich wetter te kearen dat ús ta sinken driget te bringen” en ek: "Wekker wurde! War jimme! Slut de poarten! Jo fijannen, ferklaaid as freonen, komme mei tûzenen tagelyk jo ruïne ynstreamen troch de iepen poarten fan de naturalisaasje".
Yn syn boek Conspiracy Against the Liberties of the United States ferklearre er dat it Pausdom en katolisisme net te ferienigjen binne mei in frije demokratyske steat, ja, dêr sels tsjin gearspanne ûnder it mom fan religy. Pausdom is religy EN polityk:  in this respect it differs totally from all other sects, from all other forms of religion in the country.
Toskane
Toskane (Italjaansk Toscana, is in regio yn sintraal Itaalje, dy't oprjochte waard yn 1860. De regio grinzget yn it noarden oan Liguerje en Emylje-Romanje, yn it easten oan Umbrje, yn it suden oan Latium en yn it westen oan de Tyrreenske See. De regio wurdt faak sjoen as ien fan de moaiste parten fan Itaalje.
Nederlânsk puzelmakker
Nederlânske puzelmakkers binne ûnder oare:
Keimpe fan Jongema
Keimpe fan Jongema wie in Geldersk grytman fan Wymbritseradiel. Hy wykte yn 1498 út nei Brabân omdat er net ûnder de Saksen libje woe. Troch in skeel mei Gelderske ronselders koe er yn 1522 de stêd Snits net ynkomme. Ferdigene yn 1523 sûnder súkses de stêd Sleat tsjin de Boergonjers.
Rely Jorritsma Fûns
It Rely Jorritsma Fûns is in fûns ynsteld by it testamint fan de dichter Rely Jorritsma. Ut it fûns wurdt sûnt 1955 de Rely Jorritsmapriis bekostige.
Srebrenica
Srebrenica (Servysk: Сребреница) is in stêd en gemeente yn Bosnje-Hertsegovina en leit yn de regio Vlasenica, yn de Servyske Republyk yn Bosnje-Hertsegovina: de Servyske entiteit fan it lân.
It leit yn de delte fan de rivier de Guber, dêr't it him yn de lingte útstrekt mar net de heuvels opklimt. Troch dy langhalige lizzing bestiet it stedsje benammen út twa lange haadstrjitten.
De namme 'Srebrenica' betsjut yn it Servo-Kroätysk safolle as 'sulveren plak'. Soksoarte namme waard foar it earst tapast troch de Romeinen, dy't yn de Guber-fallei sulver ûntdekten en de delsetting Argentario (ofwol Sulverstêd) stiften. Neist sulver waarden der yn it gebiet ek oare grûnstoffen en mineralen fûn, lykas erts en sink.
Srebrenica is benammen bekend wurden troch de genoside dy't yn 1995 barde. Dat barren is bekend as de fal fan Srebrenica.
Viersen (Kreis)
Kreis Viersen is in bestjoerlik distrikt yn de Dútske dielsteat Noardryn-Westfalen en hat 299.842 ynwenners. It distrikt waard oprjochte yn 1975.
Stêden en gemeenten
thumb|left|Gemeenten yn Viersen De folgjende stêden en gemeenten lizze yn it distrikt:
Orosius
Paulus Orosius (berne tusken 375 en 385 – stoarn yn of nei 417), wie in Romeinske skriuwer, dy't berne waard yn Gallaecia (nei alle gedachten yn Braga, Portegal). Syn wurken binne fan skiedkundige en teologyske aard.
Biografy en wurken
thumb|in eksimplaar fan de Historiae adversus paganos fan OrosiusOrosius flechte op jonge leeftyd foar de ynfallende Fandalen nei Noard-Afrika. Dêr waard hy learling fan de tsjerkfaar Augustinus.
It wichtichste wurk dat er makke hat is de Historiae adversus paganos (de Wrâldskiednis, oant 417), dy 't er skreau op fersyk fan Augustinus, en dy't er, wierskynlik yn 418, foltôge nei syn weromkomst út it easten, dêr 't hy yn Jeruzalem yn 415 Pelagius ferfolge hie foar "ketterij". It skriuwen fan Orosius is in apologetyske skiednis, dêr't er de beskuldigingen fan net-kristenen yn besocht te wjerlizzen dat alle rampspoed fan dy tiid en benammen de plondering fan Rome, dien troch Alarik yn 410, it gefolch wie fan it leauwen yn de tradisjonele goaden en sadwaande de skuld fan it kristendom.
Wurdearring
Orosius ferparte de wrâldskiednis yn fjouwer grutte tiidrekken en dy yndieling hat foar in stikmannich iuwen de historiografy bepaald. It grutte belang fan syn wrâldskiednis is lykwols it feit dat er as boarnen û.o. grutte parten brûkt hat fan it ferlern wurk fan Titus Livius en út Tasitus' Histoaria.
Sibillus Catharinus Kylstra
Sibillus Catharinus Kylstra (Bears, 16 july 1869 - 1950) wie in Nederlânsk Herfoarme predikant en kristen-anargist (Tolstojaan).
Hy stie as dûmny yn Ingelum (1894-1897) en Rottefalle (1897-1899). Kylstra rjochte yn 1900 de Ynternasjonale Bruorskip te Blaricum op; wie dêr befreone mei Anne de Koe. Hy libbe dêr fjouwer jier.
Doe't er syn amt wer opnaam hie wie er predikant yn Sint-Jabik fan 1908 oant 1913 en begjint dêr it earste frijsinnich-godstsjinstige blêd De Wekker en krewearret foar frijsinnige hagepreken. Hy hat ferskillende brosjueres skreaun. Hy jout it predikantskip lykwols oer en emigrearre yn july 1913 mei syn famylje nei Yakima (11th Avenue) tichtby Portland, Oregon yn de Feriene Steaten om dêr grienten (benammen tomaten, mais) te kweken en te ferkeapjen.
Kylstra woe in kristen fan de die wêze en sette him yn foar de 'earme Fryske heide'.
Siderûte
thumb|280px|De siderûtes fan Súd-Europa troch [[Araabje, Somaalje, Egypte, Perzje, Yndia en Java oant yn Sina]] thumb|280px|De ruïne fan in Sineeske wachtoer út de [[Han Dynasty (206 BC – 220 AD), makke fan oanstampte ierde by Dunhuang, provinsje Gansû]] De siderûte of sidewei wie in netwurk fan hannelsrûtes oer it Aziatysk kontinint, en oer see, dy't East-Aazje, Súd-Aazje en West-Aazje mei it Middellânske Seegebiet ferbûn, mar ek noard- en noardeast Afrika en oare parten fan Europa hiene hannelswegen dy't oanslueten op de siderûte.
Fan de klassike âldheid oant de lette midsiuwen, wie de siderûte de wichtichste ferbining tuske east en west.
De siderûte is neamd nei de side dy't oer dy diken út it easten oanfierd waard; side wie doetiids tige kostber hannelsgoed. De earste persoan dy't de namme "siderûte' (Seidenstraße) brûkte wie de Dútske geograaf en ûntdekkingsreizger Ferdinand von Richthofen yn 1877
Balthasar Hubmaier
Yn Nickolsdorf fûn Hubmaier in protte harkers, ûnder oaren de foarst fan Lychtenstein. Uteinlik waard hy dôchs pakt en yn Wenen fûn er de dea op de brânsteapel. Syn frou moast tasjen; in pear dagen letter soe sy sels yn de Donau ferdronken wurde.
Siderûte
It Sintraal Aziatyske diel fan de rûte wie al yn gebrûk om 115 f.Kr. troch de Han-dynasty.
Balthasar Hubmaier
De Eastenrykske baptisten yn seagen Hubmaier as de earste baptist fan it lân. Yn de âldste Baptistetsjerke fan Eastenryk (oan de Mollardgasse yn Wenen) hinget ta syn eare in plakette yn it foarportaal. Yn 1928 hawwe se der de fjouwerhûndertjierrige stjerdei fan him betocht.
Siderûte
Anno 2011 wurde sawol guon sidewegen oer lân en oer see wer brûkt. Faak folgje sy de âlde rûtes. Yn 1994 waard der in spoartrajekt taheakke oan de siderûte, it ynternasjonale spoar tusken Almaty yn Kazakstan en Ürümqi yn de Sineeske provinsje Sinkiang.
Oersjoch
De siderûtes (yn 't generaal bekend as "siderûte") wiene wichtige paden foar de útwikseling fan kultuer, hannelsgoed en technyk tusken hannelers, keaplju, pylgers, misjonarissen, soldaten, nomaden en de bewenners fan it âlde Sina, it âlde Yndia, it âlde Tibet, Perzyske en de Mediterrane lannen oer in tiidrek fan benei 3000 jier. De namme komt fan de lukrative Sineeske sidehannel, dy't ûnder de Han Dynasty (206 f.Kr. – 220 nei Kr.) begûn, neidat Sina en it Heine Easten hieltyd tichter by elkoar kaam wiene. Aleksander de Grutte wie al djip Aazje yn west, en de Romeinen kamen oant de Eufraat ta. Neist dy lju en Sinezen (sjoch ûnder) hawwe joadske hannelslju faaks ek harres dien ta it ta stân kommen fan de rûte: nei de earste diaspora en de ferfolgingen ûntstiene djip yn Aazje joadske mienskippen.
De sa’n 11.500 km diken waarden ‘gewoane’ produkten, slaven en lúks guod sa as side, satyn, hennep en oare fine weefsels, musk, oare parfums, speserijen, medisinen, juwelen, glêsguod, porselein, en sels rabarber oer ferfierd, mar tsjinnen ek as paad foar de fersprieding fan kennis, ideeën, kultueren, bistesoarten en guon net-lânseigen syktes, tusken it Alde Sina, Ald Yndia (Indusfallei, no Pakistan), Lyts Aazje en it Middellânsk See. De siderûtehannel wie in wichtige faktor yn de ûntjouwing fan de grutte beskavingen fan Sina, it Yndia, Egypte, Perzje, Araabje, en it Alde Rome, en holp yn ferskate opsichten mei oan it lizzen fan it fûnemint fan de moderne wrâld. De siderûte waard meast net oan ien stik wei bereizge. Meastentiids waard it hannelsgoed ferfierd troch in rige aginten/fertsjintwurdigers oer parten fan it trajekt om dan ferhannele te wurden op de drokke merken fan oazestêden. thumb|left|150px|Europeeske hanneler oan de siderûte troch in Sineeske keunstner (Tang Dynasty, [[7e iuw.)]]
De al besteande sintraal Aziatyske seksjes fan de hannelsrûtes waarden útwreide om 114 f.Kr. hinne fanwege de Han dynasty,, foaral nei de misjes en ûntdekkingstochten fan Zhang Kwian,. Yn de lette Midsiuwen nimt de transkontinintale hannel oer de lânrûtes ôf en makket de hannel oer see opgong. Hoewol’t de hannel yn side mei Sina grif tige wichtich wie, waarden der ek in soad oare produkten ferhannele. Ferskate techniken, religys, en filosofyske ideeën, mar ek de pest (de saneamde "Swarte Dea") kamen oer de siderûtes nei it Westen. It benei tsjin it sintrum fan de rûte lizzende Yndia spile in fitale rol yn dy hannel mei syn unike produkten, sa as speserijen, edelstiennen en ambachtsprodukten. Mei de delfal fan de Han dynasty iyn de 3e iuw belune de hannel tusken east en west. Neidat de Byzantynske histoarikus Prokopius ferhelle hie dat twa Nestoariaanke muontsen ûndutsen hienen hoe't side makke waard, waarden spionnen útstjoerd om de aaien fan de siderûp te stellen, dêrnei waard ek side makke yn it Middellânske Seegebiet en wie it dien mei it monopoalje fan Sina op dat mêd. Doe’t keizer Wu Di (141-87) yn oarloch wie mei de Xiongnu nomaden yn it noarden, dy't de hannel op de siderûte geregeldwei behinderen, stjoerde er syn generaal Zhang Kwian op paad om bûnsgenoaten te finen en om de ferneamde Iraanske kriichshynders fan Nisaia te keapjen. Alhoewol't Zhang Kwian syn misje net slagge, besocht er wol Baktria en ûtduts er it paad nei it westen. Under it bewâld fan Wu Di wie de siderûte iepene en it duorre oant likernôch 1400 eardat de siderûte net mear brûkt waard foar it ferfier fan side. Yn 1492 hie Christopher Columbus besocht om in oare siderûte nei Sina te finen, mar dat slagge him net en late ta teloarstelling yn de Westerske lannen.
Stêden oan de noardlike siderûtes wienen: Antiochje, Damaskus, Bagdad, Isfahan, Merv, Konstantinopel, Balkh, Samarkand, Tasjkent, Kasjgar, Ürümqi, Xi'an en Hotan.
San Paolo fuori le Mura
De Sint-Paulus bûten de Muorren (Italjaansk: San Paolo fuori le mura, Latynsk: Ecclesia Sancti Pauli extra muros; folút: Papale Arcibasilica Patriarcale Maggiore Abbaziale di San Paolo fuori le Mura) is in pauslike aartsbasilyk oan it Piazzale San Paolo yn Rome. De oer it grêf fan de apostel Paulus boude tsjerke leit tusken de tsjintwurdige Via Ostiense en de Tiber en wurdt dêrom ek fakentiden Basilica Ostiense neamd. Sûnt it Lateraanske Ferdrach fan 1929 heart it kompleks ta de eks-territoriale besittings fan de Hillige Stoel. De Sint-Paulus is ien fan de Sân Pylgertsjerken fan Rome.
De tafoeging "bûten de muorren"" ferwiist nei de lokaasje fan de tsjerke bûten de tusken 271 en 280 boude Aureliaanske stedsmuorre.
Skiednis
Nei de ûnthalzing fan Paulus troch Nearo waard it lichem fan de apostel begroeven op it lân fan de frou fan de oerman Aulus Plautius, de ta it kristendom bekearde Pomponia Graecina. Hja liet oer it grêf in lytse kapel bouwe om de apostel te betinken, mar keizer Konstantyn joech opdracht om dêr yn it earste fearn fan de 4e iuw in lytse, troch paus Silverster I wijde, basilyk te bouwen. Under Teodoasius I waard de basilyk fan Konstantyn foars útwreide. Yn dy tiid ûnstie de hjoeddeiske tsjerke mei in middenskip en fjouwer sydskippen. Nei de foltôging yn de twadde helte fan de fyfte iuw waard de útwreide basilyk mooglik troch paus Innocentius I ynwijd. De basilyk lei bûten de muorren en waard yn de 9e iuw by de islamityske ynfal yn Rome yn 843 plondere, wêrby 't neffens de oerlevering tûzenen kilo's goud en sulver stellen waard. It waard foar paus Jehannes VIII de oanlieding om de Sint-Paulus, it kleaster en it lân der om hinne te fersterken, wêrmei't de stêd Johannispolis (Italjaansk: Giovannipoli) ûntstie, dy't oant 1348 bestie doe't in ierdskodding de stêd folslein ferneatige.
Yn de 13e iuw waard de tsjerke fersierd mei keunstwurken lykas it oanbringen fan in grut mozaïek yn de apsis. Ek waard útein set mei de bou fan in kleastergong neffens it ûntwerp fan Vassallectus. Yn 1285 boude Arnolfo di Cambio in prachtich siboarium. Ut deselde perioade stamt de kandelaber foar de Peaskekjers, in seis meter hege pylder mei romaanske reliëfs út it Nije Testamint.
By de ierdskodding fan 1348 dy't Johannispolis ferneatige bleau de basilyk sparre, mar yn 'e nacht fan 15 op 16 july 1823 baarnde de tsjerke hielendal ôf troch sleauwens fan ien fan de wurkers by in reparaasje fan de tsjerke. Mei help fan finzenen koe de tsjerke wer opboud wurde. Om de rekonstruksje mooglik te meitsen droegen katoliken út de hiele wrâld by, mar ek foarsten lykas tsaar Nikolaas I en kening Fûad I fan Egypte diene in bydrage oan de weropbou, dy't foar it measte yn de oarspronklike styl plakfûn. Yn 1854 wijde paus Pius IX de Sint-Paulus op 'e nij yn. Dat barde yn oanwêzigens fan in grut tal kardinalen en biskoppen, dy't yn it ramt fan de ôfkundiging fan it dogma fan de ûnbeflekte ûntfinzenis yn Rome wiene.
Grêf fan de apostel Paulus
Op 6 desimber 2006 makke it Fatikaan bekend dat yn de tsjerke it grêf fan de apostel Paulus op 'e nij ûntdutsen wie. De opgravings fûnen plak yn it ramt fan in renovaasje fan 2002 oant septimber 2006 ûnder lieding fan de Fatikaanske argeolooch Giorgio Filippi. De ûngewoan grutte sarkofaach fan 2,5 meter lang waard mei in let-antyk epitaaf mei it ynskrift Paulo Apostolo Mart ("Paulus, apostel, martler") ûnder it haadalter fan de basilyk fûn, dêr't it grêf fan de apostel al sûnt 1600 jier fereare waard. Likernôch fiif iuwen lyn wie de krypte sletten en it krekte plak fan it grêf rekke nei ferskate ferbouwings en in brân fan 1823 yn it ferjitten. . Ferskate ûndersikers fine it oannimlik dat de reliken fan de apostel tsjin it ein fan de 4e uw út it oarspronklike grêf yn de apsis fan de basilyk fan Konstantyn opgroeven binne en dêrnei yn de ûntdutsen sarkofaach lein waarden. By in sonde-ûndersyk yn de sarkofaach waarden stof- en bonkeresten oantroffen, dy't neffens in koalstofdatearring út de 1e of 2e iuw nei Kristus stamme. Op de dei foar it Petrus en Paulus-feest yn 2009 sei paus Benediktus XVI yn de taspraak by it ôfsluten fan it Paulusjier dat er oertsjûge wie fan de autentisiteit fan de ynhâld fan de sarkofaach.
Kleaster
Al ûnder paus Gregoarius I bestiene der by de tsjerke in kleaster foar manlju en in kleaster foar froulju. Beide kleasters rekken yn de rin fan de tiid yn it neigean, mar paus Gregoarius II fernijde it manljuskleaster en joech de muontsen de ferantwurdelikens foar it ûnderhâld fan de basilyk. Nei't yn 937 Odo fan Cluny Rome besocht, waard it kleaster oerdroegen oan de benediktinen. Fan 1205 oant 1241 waard troch Pietro Vasaletto de kleastergong boud. Dy heart mei de moarmeren dekoraasjes op de pylders ta de moaisten fan Europa. It kleaster wie yn it tiidrek 1425-2005 in territoriale abdij, mar ûnder Jehannes Paulus II krige it de status fan in gewoane abdij.
Jacob Sjoukes Visser
Jacob Sjoukes Visser, meast Jacob (Snits?, 1793 of 1794 - Snits, 18 maaie 1820) wie in bekend persoan yn de omkriten fan Snits. Hy spile in grutte rol yn de histoarje fan de Snitswike en Hurdsyldei yn Snits.
De Snitser Jacob Visser wie yn Frânske kriichstsjinst naam. Yn 1814, oan de ein fan de Frânske besetting waard der tocht dat er dea wie. Doe't it bliken die dat er desertearre wie en noch libbe, wie dat reden foar de Snitser befolking om Jacob Visser feestlik te ûntfangen. Hy wie op wei nei hûs en dat paad gie doe noch oer wetter. Yn sân hasten waard in feestlike boattocht út Snits wei organisearre. Yn slachoarder luts hiel farrend Snits nei De Jouwer om Jacob Visser feestlik op te heljen. De sylpartij foel sa yn de smaak dat besluten waard om tenei elk jier in dei mei feestlike sylwedstriden en -plechtigheden te organisearjen. Dat waard de Snitser Hurdsyldei, dy't de opfolging foarme fan it Snitser Admiraalsilen. Letter waard de dei útwreide ta de hjoeddeiske Snitswike.
Basketbal op de Olympyske Simmerspullen 2004
De Olympyske Simmerspullen 2004, ek wol de XXVIIIe Olympiade neamd, waarden yn 2004 hâlden yn Atene, de haadstêd fan Grikelân. It basketbal waard hâlden yn it O.A.C.A. Olympic Indoor Hall.
Wrakseljen op de Olympyske Simmerspullen 2000
200px|thumb|right|It Olympysk wraksel stadion fan Sydney 2000
De Olympyske Simmerspullen 2000, ek wol de XXVIIe Olympiade neamd, waarden yn 2000 hâlden yn de Australyske stêd Sydney. It wrakseljen waard hâlden yn it Sydney Convention and Exhibition Centre.
Doping
De Dútske wrakseler Alexander Leipold dy mei die yn de klasse oant 76 by it Frije Styl wrakseljen waard trapearre op it brûken fan doping en moast syn medalje ynleverje.
Henriëtte de Beaufort-priis
De Henriëtte de Beaufort-priis is in literêre priis dy 't om 'e trije jier útrikt wurdt en yn 1985 ynsteld is troch de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde. De priis wurdt betelle út in legaat fan Henriëtte Laman Trip-de Beaufort (1890-1982). Yn 'e beneaming foar bekroaning komt in literêr-histoaryske biografy of autobiografy. De priis wurdt ôfwikseljend takend oan in Nederlânske en in Flaamske skriuwer.
Osasco
left| thumb|
Osasco waard stifte troch de Italjaan Antonio Agù (no de namme fan ien fan de haadstrjitten fan Osasco). Hy kaam út Osasco yn de provinsje Turyn. It is ien fan de tichtstbefolke stêden fan de wrâld, fergelykber mei Tokio en New York City. It wurdt beskôge as it wichtichste stêdlike sintrum fan it westen fan Grut São Paulo. Oant 1962 wie it in distrikt fan de stêd São Paulo, wêrnei't it in gemeente waard. Yn 1989 waard it de setel fan in roomsk-katolyk bisdom.
Thérèse Schwartze
Thérèse Schwartze (Amsterdam, 20 desimber 1851 – dêre, 23 desimber 1918) wie in Nederlânske portretskilderes en litograaf.
Libben en wurk
thumb|175px|left|Har went yn Amsterdam, Prinsengracht 1091 Swartze kaam út in artistike famylje. Har heit Johann Georg Schwartze wie skilder, har suster Georgine wie byldhouster en de dochters fan har suster Clara Theresia, Lizzy Ansingh en Thérèse Ansingh waarden ek keunstskilderessen. Hja troude yn 1906 mei de haadredakteur fan it Algemeen Handelsblad, Anton van Duyl.
Schwartze krige har earste oplieding fan har heit, ear't se in jier studearre oan de Rijksacademie van Beeldende Kunsten. Dêrnei reizge se nei München en studearre by Gabriel Max en Franz von Lenbach. Yn 1879 gie se nei Parys om fierder te studearjen by Jean-Jacques Henner. [ 1 ] Doe 't se weromkaam nei Amsterdam waard se lid fan de feriening Arti et Amicitiae. Schwartze eksposearre har wurk yn it Paleis foar Skiene Keunsten op de World's Columbian Exposition fan 1893 yn Chicago, Illinois.
Se portrettearre ûnder oare leden fan de Nederlânske keninklike famylje. De bekendheid dy't se dêrtroch krige, late ta hieltyd mear opdrachten. Ferskate fan har wurken befine harren yn it Ryksmuseum en yn it Joadsk Histoarysk Museum yn Amsterdam.
Op 22 july 1918 stoar har man, Anton van Duyl. Foar Schwartze, dy't sels in swakke sûnens hie en dat foar elkenien besocht te ferbergjen, wie it ferstjerren fan har man in klap dy't se net te boppe komme soe. Ek gie har sûnens hurd achterút oant sy sels oan in hommels opkommen sykte op 23 desimber 1918 ferstoar yn de âldens fan 67 jier.
Thérèse Schwartze Priis
In healjier nei har ferstjerren waard de Thérèse fan Duyl-Schwartze Stichting oprjochte dy't him ûnder mear ynset foar de Nederlânske portretkeunst. Sûnt 1920 rikt de stichting de Thérèse Schwartze Priis út oan in portretkeunstner.
Tsjerke fan Brantgum
left|20px thumb|Tsjerke fan Brantgum (2010) thumb|left|Romaanske fersierings yn de noardlike muorre thumb|175px|Tsjerke fan Brantgum De Tsjerke fan Brantgum is in monumintale romaanske tsjerke yn Brantgum en stiet middenyn it radiale terpdoarp. De tsjerke is erkend as in ryksmonumint.
Pas by de restauraasje yn 1972 waard dúdlik dat sprake wie fan in oarspronklik romaanske tsjerke út de 12e iuw. Foar dy tiid waard oannomd, dat it in let-goatyske tsjerke út de 15e iuw wie. By it der weiheljen fan de pleisterlagen yn 1972 blykten lykwols dielen fan de tsjerke út de tolfte iuw te kommen. Twa traveeën fan it skip, makke fan dowestien, binne yn dy perioade boud. Benammen yn de noardwand fan de tsjerke sitte dúdlik romaanske siereleminten. De tsjerke is yn de 16e iuw nei it easten ferlinge. Ut dy perioade komt ek it koar mei de trijesidige ôfsluting. De toer is fan 1877.
Op 2 septimber 2018 organisearre it Feitsma Fûûns fwar it Frysk yn 'e tsjerke fan Brantgum in betinking fan Tony Feitsma mei as namme it Bûter yn 'e Brij Festival 2018.
Nicolaas Molenaar
Nicolaas Molenaar sr. (Snits, 30 july 1850 - De Haach, 30 desimber 1930) wie in Nederlânsk arsjitekt.
Koarte biografy
Molenaar syn neogoatyske tsjerken litte de ynfloed sjen fan ûnder oaren Alfred Tepe. Molenaar krige yn 1928 in beroerte en stoar twa jier letter.
149
Foarfallen
thumb|Barbaratermen, 2007 Begjin fan de bou fan de Barbaratermen yn Trier
Fryske Stoomtrein Maatskippij
thumb|It trajekt Under de namme Fryske Stoomtrein Maatskippij (FSM) soene nei 2010 toeristyske stoomtreinen ride tusken Snits en Starum.
Yn 2003 waard dêrom de Stifting Stoomtrein Fryslân (SSF) oprjochte. De stoomlokomotiven moasten doe noch oankocht wurde en ProRail moast inkele stasjons en it spoar oanpasse. It eartiidske stasjon Aldegea soe wer yn gebrûk nomd wurde. It trajekt Snits - Starum fan 28 km. is part fan it spoar Ljouwert - Starum.
De FSM wie sûnt maaie 2009 eigner fan it Nasjonaal Modelspoar Museum yn Snits.
In juny 2009 waarden twa weinen Plan W (21-37 455 en 21-37 457) fan it Nederlands Spoorwegmuseum te Utert oerdroegen oan de FSM, dy't se nei it opmeitsjen ynsette woene op de stoomtreintsjinst tusken Snits en Starum.
Fallisemint
De rjochtbank Ljouwert ferklearre op 9 novimber 2011 de Stichting Stoomtrein Fryslan fallyt, neidat de FStM op 2 novimber 2011 wrâldkundich makke hie dat fallisemint oanfrege wie. De eksploitaasje fan de stoomferbining tusken Snits en Starum hie de lêste jierren ferskate kearen opûnthâld hân. Dêrtroch wie de jildkrapte sa grut wurden dat der gjin oare útwyk mear mooglik wie.
Klimaatklassifikaasje fan Köppen
thumb|right|400px|Köppen-Geiger klimaatkaart De klimaatklassifikaasje fan Köppen of de klimaatklassifikaasje fan Köppen-Geiger, is in oarspronklik yn 1918 troch de Russysk/Dútske biolooch Wladimir Köppen ûntwurpen klimaatklassifikaasje, dy’t letter sekuerder makke is troch de Dútske klimatolooch Rudolf Geiger.
Algemien
It klassifikaasjesysteen giet út fan de plategroei: de klimaatgrinzen waarden op grûn fan minimale en maksimale trochsneed moannetemperatuer bepaald troch it ferspriedingsgebiet fan beskate planten. Planten wienen in wichtich part fan de ûndersiken fan Köppen, dy't him ôffrege wêrom't beskate planten earne wol as net foarkamen. Hy fûn út dat it te krijen hie mei delslach en temperatuerferskillen. It die bliken dat de klimaatgrinzen meast lizze op de grinzen tusken twa as mear haadtypen fegetaasje. De skieding tusken tropyske en drûge klimaten is de al as net oanwêzigens fan beammen beskiedend foar, ek is beammegroei de indikator tusken it lânklimaat en it toendraklimaat. De skieding tusken leafbeamfegetaasje en nullebeamfegetaasje leit rûchwei op de skieding tusken it kâldere lânklimaat en it mylde seeklimaat.
Yndieling
Köppen dielde it klimaat op trije nivo's yn ferskillende groepen yn. Eltse groep op elts nivo krige in letter. De fiif haadgroepen krigen elts in aparte haadletter (A o/m E). De twa lytsere nivo's krigen der elts in lytse letter oan taheakke. Sa kin der bygelyks in waarm maritym klimaat wêze, mei delslach yn alle seizoenen, oantsjut mei Cfa. De B- en E-klimaten krije elts noch in haadletter as 2e letter. Yn guon gefallen wurdt ek in fjirde letter takend. Op nivo 1 wurdt foaral in rûge yndieling makke op grûn fan temperatuer en delslach. Op nivo 2 wurdt der fierder opgsplitst oan de hân fan de delslachferdieling yn in jier. Nivo 3 is basearre op de temperatuerferskillen, faak giet it dêr om in waarm, tuskenbeide of koel klimaat.
Nivo 2
De A-, C- en D-klimaten krije in ekstra (lytse) letter dy't in eventuele drûge perioade oantsjut: Dêrby is it yn in gebiet simmer at de sinne heech stiet en winter at de sinnestân leech is.
De B-klimaten krije in ekstra haadletter:
De E-klimaten krije der ek in haadletter op ta: Dy wurde yn guon boarnen ek wolris apart set fan de E-klimaten en as it H-klimaat klassifisearre.
Nivo 3
Foar C- en D-klimaten
Foar B-klimaten
Nivo 4
Foar B-klimaten
Edge of Tomorrow
"Edge of Tomorrow" of "The Edge of Tomorrow" hat yn 'e Wikipedy ferskate betsjuttings:
Technyske Universiteit fan Denemark
thumb|left|Technyske Universiteit fan Denemark, Kongens Lyngby De Technyske Universiteit fan Denemark is in technyske universiteit yn Kongens Lyngby, sa'n 12 kilometer noardlik fan Kopenhagen. De universiteit biedt in ferskaat oan technyske stúdzjes, wêrûnder yngenieurwittenskippen, natuerkunde en ynformaasjetechnology.
Skiednis
Yn 1829 waard it Polytechnysk Underwiisynstitút oprjochte. De driuwende krêft wie de natuerkundige Hans Christian Christirsted, dy't doe heechlearaar wie oan de Universiteit fan Kopenhagen. Hy waard ynspirearre troch de École polytechnique yn Parys. By de iepening yn 1829 waard er de earste rektor wat er oant oant syn dea yn 1851 bliuwe soe.