cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Alpenboskmûs
Uterlike skaaimerken
De Alpenboskmûs hat trochinoar in kop-romplingte fan 8-11 sm, mei in sturtlingte fan 10-13½ sm. Hy is justjes grutter as de boskmûs (Apodemus sylvaticus) en ûngefear like grut as de grutte boskmûs (Apodemus flavicollis), mar hy hat yn ferhâlding in folle langere sturt, dy't trochinoar goed 120% (mei útrinners oant 140%) fan 'e kop-romplingte bedraacht. It rêchhier is gielbrún oant readbrún en de behierring op 'e bealch grizich wyt oant witich. It gielige plak op 'e kiel rint almeast yn 'e lingterjochting yn in streek út nei de bealch ta en foarmet mar komselden in sletten bân om 'e hals, sa't by de grutte boskmûs it gefal is. Boppedat is de begrinzging folle dizeniger. Lykwols is it sels foar saakkundigen soms dreech om beskate eksimplaren inkeld op grûn fan uterlike skaaimerken fan grutte boskmûzen te ûnderskieden, nammenste mear om't der oan 'e grinzen fan it ferspriedingsgebiet fan 'e Alpenboskmûs oergongsfoarmen foarkomme. Inkeld de foarm fan 'e plasse (skedel) kin wissichheid biede.
Sudden Impact (film)
Distribúsje
De distribúsje fan Sudden Impact waard fersoarge troch Warner Bros. De film gie op 9 desimber 1983 yn 'e Amerikaanske bioskopen yn premiêre.
Alpenboskmûs
Biotoop
De Alpenboskmûs jout de foarkar oan steile berchskeanten, iepen plakken en berchgreiden, it leafst mei in kombinaasje fan útstykjende rotsen, rinnend wetter en tichte boaiembegroeiïng (gers). Yn kontreien dêr't sawol de Alpenboskmûs as de grutte boskmûs (Apodemus flavicollis) foarkomme, bestiet der in habitatskieding yn fertikale rjochting: Alpenboskmûzen libje dan boppe likernôch 1.000 m hichte, en grutte boskmûzen inkeld dêrûnder. Op oare plakken komt de Alpenboskmûs lykwols oant 550 m foar. De boppegrins fan syn fersprieding liet op 2.000 m.
Anhalt-Bitterfeld (Landkreis)
Anhalt-Bitterfeld is in bestjoerlik distrikt yn de Dútske dielsteat Saksen-Anhalt en hat 174.235 ynwenners. It distrikt waard oprjochte yn 2007. It haadplak is Köthen.
Sudden Impact (film)
Untfangst
Fan 'e filmkritisy krige Sudden Impact mingde resinsjes. Sa skreau Vincent Canby fan The New York Times oer de film dat "it senario bespotlik [is] en Eastwood syn rezjy primityf […]." Dêr heakke er oan ta: "[Dat] is ferrassend, mei't er sjen litten hat dat er in feardich regisseur is yn sokke films as The Outlaw Josey Wales en The Gauntlet." Oangeande de rezjy hie Canby benammen krityk op 'e kontinuïteit fan 'e film, mei't neffens him soms sênes dy't tagelyk plakfine "wol wiken of sels moannen útinoar lykje te stean." Roger Ebert fan 'e Chicago Sun-Times wie positiver, en hoewol't er opmurk dat de film "ûnoannimlik" wie en in "boardkartonnen smjunt" hat, priizge er Sudden Impact ek as "in Dirty Harry-film mei inkeld de goede stikjes oerholden by de filmmontaazje" en as "in geweldige publyksfilm".
Augsburg (Landkreis)
Augsburg is in bestjoerlik distrikt yn de Dútske dielsteat Beieren en hat 240.950 ynwenners. It distrikt waard yn syn hjoeddeistige foarm oprjochte yn 1972.
Sudden Impact (film)
Resultaat
Sudden Impact brocht yn 'e bioskopen yn 'e Feriene Steaten $67,6 miljoen op. Hoewol't de wrâldwide opbringst ûnbekend is, behelle de film allinne dêrmei al, ôfset tsjin it budget fan $22 miljoen, in winst fan $45,6 miljoen, hoewol't dêr de marketingkosten noch wol ôf moatte.
Ynfloed
Sudden Impact is ferneamd wurden fanwegen de tekst "Go ahead, make my day" ("Toe mar, meitsje myn dei mar goed"), dat Dirty Harry by in wapene ympasse seit tsjin in oerfaller dy't him ûnder skot hâldt en in servearster bedriget. (Dêrmei daget er him út om troch te gean, sadat er him deasjitte kin, eat dêr't er alhiel gjin problemen mei hawwe soe en dat, sterker noch, syn "dei goed meitsje" soe.) De Amerikaanske presidint Ronald Reagan brûkte datselde sitaat yn maart 1985 yn in taspraak wêryn't er drige syn feto út te sprekken oer eltse wetjouwing fan it Amerikaanske Kongres dy't de belestings ferheegje soe. Doe't er sels yn 1986 kampanje fierde om boargemaster fan Carmel-by-the-Sea te wurden, brûkte Eastwood de slogan Go ahead – make me mayor ("Toe mar, meitsje my mar boargemaster").
Barnim (Landkreis)
Barnim is in bestjoerlik distrikt yn de Dútske dielsteat Brandenboarch en hat 176.953 ynwenners. It waard oprjochte yn 1993.
Bamberg (Landkreis)
Bamberg is in bestjoerlik distrikt yn de Dútske dielsteat Beieren en hat 144.361 ynwenners. It distrikt waard yn syn hjoeddeistige foarm oprjochte yn 1972.
List fan planetoïden 95101-95200
Dit is in list fan planetoïden 95101-95200.
Bautzen (Landkreis)
Landkreis Bautzen is in bestjoerlik distrikt yn de Dútske dielsteat Saksen en hat 318.618 ynwenners. It distrikt waard oprjochte yn 2008.
Bayreuth (Landkreis)
Bayreuth is in bestjoerlik distrikt yn de Dútske dielsteat Beieren en hat 105.740 ynwenners. It distrikt waard yn syn hjoeddeistige foarm oprjochte yn 1972.
Bad Tölz-Wolfratshausen (Landkreis)
Bad Tölz-Wolfratshausen is in bestjoerlik distrikt yn de Dútske dielsteat Beieren en hat 122.342 ynwenners. It distrikt waard yn syn hjoeddeistige foarm oprjochte yn 1972.
Bradery
thumb|275px|In bradery yn Mondorff, Lúksemboarch In bradery, diskemerk of kreamkemerk, is in jiermerk yn Nederlân en Belgje; de meidwaande winkelju biede spesjale produkten oan yn in diske foar harren winkel, op 'e strjitte.
Unbemanne fleanmasine
thumb|[[MQ-9 Reaper fan de Amerikaanske loftmacht.]] thumb|Amerikaansk grûnstasjon foar drones In ûnbemanne fleanmasine of drone (Ingelsk: unmanned aerial vehicle of UAV) is in fleanmasine dy't gjin piloat oan board hat. Se wurde ûnder oaren brûkt troch loftmachten, polysjes, geheime tsjinsten of foar sivile of wittenskiplike doelen. Der wurdt oars al sûnt de iere 20e iuw eksperimintearre mei ûnbemanne fleanmasines.
Bradery
Tagelyk is der gelegenheid foar (tradisjonele) ambachtslju en merklju om spesjaal guod oan de man te bringen. Faak wurdt der ek live muzyk makke troch in (omrinnende) band of is der strjitteater. Meiinoar jout dit in protte geselligens en drokte.
Unbemanne fleanmasine
Ut in grûnstasjon wei kin in ûnbemanne fleanmasine bestjoerd wurde, der binne ek mobile stasjons of ôfstânsbetsjinnings dêr't de drone mei bestjoerd wurde kin. Sawol sivile as militêre drones kinne brûkt wurde foar observaasje troch der kamera's ûnder te hingjen. Sommige militêre drones kinne ek wapensystemen drage. It formaat fan in drone kin aardich wat ferskille. Der binne drones fan in pear sintimeter en der binne drones mei sa'n 60 meter spanwiidte (Boeing Condor).
Bradery
Namme
De namme is ûntstien út it feit dat der eartiids yn Flaanderen fleis en hjerring bret waard op in braderij en dy produkten dan ferkocht waarden. Yn it pleatslik West-Flaamsk of troch it West-Flaamsk beynfloede dialekt is de letter yn de standerttaal brûkte Brabantske -ij útgong in -ie klank wurden. Ut reden fan de ekonomyske- en kultuerele macht fan it greefskip Flaanderen de hiele Midsiuwen troch, bleau braderie de term foar soksoarte barren.
Unbemanne fleanmasine
Yn it Frysk wurdt gauris it Ingelske wurdsje drone as synonym foar ûnbemanne fleanmasine brûkt. Dat wurd hie yn it Ingelsk oarspronklik de betsjutting fan brieder of broedbij (manljusbij).
Ansbach (Landkreis)
Ansbach is in bestjoerlik distrikt yn de Dútske dielsteat Beieren en hat 179.557 ynwenners. It distrikt waard yn syn hjoeddeistige foarm oprjochte yn 1972.
Sintrale Burgum
alt=Burgumermar-sintrale yn de winter|thumb|Burgumermar-sintrale yn de winter De Sintrale Burgum is in elektrisiteitssintrale by Burgum, dy't iepene waard yn 1975. De sintrale hat twee ierdgasstookte kombi-ienheden (in kombinaasje fan in gasturbine en stoomturbine) mei elk in fermogen fan 332 MW. Eigener fan de sintrale is GDF Suez, it eardere Electrabel. De oarspronklike eigener wie it PEB Fryslân, letter EPON. Kuolwetter hellet de sintrale út de neistlizzende Burgumer Mar.
De sintrale is in pyksintrale, dy't oanset wurdt yn tiden fan pykfraach yn de elektrisiteit.
RAAP Archeologysk Advysburo
RAAP Archeologysk Advysburo (RAAP Archeologisch Adviesbureau) is in Nederlânsk ûndersyks- en advysburo dat archeologysk en kultuerhistoarysk ûndersyk (fral op it mêd fan lânskip) docht yn Nederlân en Flaanderen. It is it âldste finânsjeel ûnôfhinlike ûndersyksynstitút yn de archeology fan de Benelux.
Skiednis
De earste direkteur wie Roel Brandt (1940-2009), fan 1985 oant 1998, dy't opfolge waard troch Marten Verbruggen (1998-no).
Aktiviteiten
RAAP jout advys op grûn fan eigen ynterdisiplinêr ûndersyk op it mêd fan de lânskips- en kultuerskiednis oer it maatskiplik en wittenskiplik omgean mei kultuerhistoarysk erfgoed. It buro stiet dêrneist bekend om har ynnovaasjess: RAAP makke de earste archeologyske ferwachtingskaarten yn Nederlân.
RAAP hellet geregeldwei it nijs met syn archeologysk ûndersyk. It buro is ûnder mear spesjalisearre yn grutte prospeksjeûndersiken en Archeologyske opgravings en it meitsjen fan kaarten (ek GIS-databanken), lykas geomorfogenetyske kaarten, archeologyske wearde- en ferwachtingskaarten, kultuerhistoaryske weardekaarten en beliedskaarten en -nota's doar dy dissiplines. Njonken dat binne der spesjalisten yn tsjinst foar ûnder mear archeologysk ûndersyk nei oerbliuwsels út de Twadde Wrâldoarloch, maritime argeology, geofysysk en boubiografysk ûndersyk. Under mear provinsjes, gemeenten, wetterskippen, terreinbehearders, projektûntwikkelers, agrariërs en ûntwerpers binne klant fan RAAP.
It advysburo bringt neist rapporten foar opdrachtjouwers en publikaasjes út foar in breder publyk, lykas Verborgen Kastelen in zicht en de Cultuurhistorische Atlas Winterswijk. RAAP hat fjouwer regiokantoaren (Leien, Sutfen, Drachten, Weert) en in haadkantoar (Weesp), en hat dêrnjonken in ôfdieling Flaanderen. It bedriuw hat goed 130 wurknimmers; njonken archeologen, fysysk-geografen en histoarysk-geografen wurkje der ek GIS-spesjalisten, redakteuren, dtp'ers, kartografen en grafysk ûntwerpers. Dêrneist waard yn 2021 in ôfsûnderlik bedriuw foar opspoaring fan eksplosiven oprjochte: RAAP OPEX.
Grutte Priis Formule 1 fan Monako 2016
Utslaggen fan de Grutte Priis Formule 1 fan Monako 2016 yn Monte Carlo op 29 maaie. It wie de sechsde race fan 21 races fan de Formule 1 yn 2016. Hy waard op it Circuit de Monaco hâlden. De race waard hâlden oer 78 omgongen, op it 3,3 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 260,5 kilometer.
Pontyske boskmûs
De Pontyske boskmûs (Latynske namme: Apodemus ponticus) is in sûchdier út it skift fan 'e kjifdieren (Rodentia), de famylje fan 'e mûseftigen (Muridae) en it skaai fan 'e boskmûzen (Apodemus), dat foarkomt yn Súd-Ruslân en de Kaukasus.
Fersprieding
Om persiis te wêzen strekt it ferspriedingsgebiet fan 'e Pontyske boskmûs him út oer de Súdrussyske Koeban-regio (fanôf de See fan Azov oant de Kaukasus), en fierders oer Abgaazje, Georgje, Súd-Osseesje, Armeenje, Azerbeidzjan, eastlik Turkije (mei it Pontusberchtme dêr't er nei neamd is) en mooglike it noardwesten fan Iraan en it uterste noarden fan Irak.
Besibskip en taksonomy
It wurdt wierskynlik (mar net wis) achte dat de Pontyske boskmûs eins in ûndersoarte (of mooglik sels in synonym) fan 'e grutte boskmûs (Apodemus flavicollis) is. De reden foar de ûndúdlikheid is dat it eardere Izerne Gerdyn yn 'e tweintichste iuw lange tiid de ferliking fan eksimplaren ûnmooglik makke. Foar de Pontyske boskmûs wurdt inkeld ek wol de namme Apodemus fulvipectus brûkt, mar dat is yn wurklikheid in synonym foar de Perzyske boskmûs (Apodemus witherbyi).
Biberach (Landkreis)
Biberach is in bestjoerlik distrikt yn de Dútske dielsteat Baden-Wuertemberch en hat 189.523 ynwenners. It is oprjochte yn 1934.
Böblingen (Landkreis)
Steden en gemeenten
De stêden en gemeenten yn Böblingen:
Berchtesgadener Land (Landkreis)
Berchtesgadener Land is in bestjoerlik distrikt yn de Dútske dielsteat Beieren en hat 102.994 ynwenners. It distrikt waard oprjochte yn 1972.
Iisklub Balk
Iisklub Balk is de iisklub oan de Houtdyk by Balk yn de gemeente De Fryske Marren.
De feriening waard oprjochte yn 1878. Ein 19e iuw rieden de Balksters leafst op de Luts. De destiidske boargemaster Gaikema joech allinnich tastimming foar riden op de mar as der 21 sintimeter iis lei. Ein tweintiger jierren sakke it ledetal en it wetter op de baan ek. Yn 1934 wienen der noch mar 187 leden oer. Nei de oarloch wienen dat 369 en yn 1949 sluet de iisklub him oan by de KNSB.
It hûndertjierrich bestean waard ein febrewaris 1978 fierd op in feestjûn ûnder lieding fan Lútzen de Vries yn De Treemter. It gewest Fryslân joech dêrby in bûnsflagge, de troch de KNSB spesjaal foar hûndertjierrigen bestimde oranje KNSB-wimpel. De tennis- en follybalklub beaen noch seis baanbiezems en in nammebuordsje oan.
Hippolytus Crack
Hippolytus Crack, (†17 oktober 1626), wie grytman van Aenjewier fan 1605-1626.
Wie soan fan Roelof Crack († 8 novimber 1604 en Doekeltje Doekles († 1622). Waard yn 1605 as grytman oansteld, wie yn 1618 meunster-kommissaris en yn 1625 lid fan Deputearre Steaten fan Fryslân. Stifte nei alle gedachten yn 1608 Crackstate, mei har foarplein, fersierde gevel en koepeltoer op It Hearrenfean. Dit waard letter troch it ryk oankocht as setel foar de arrondissemints- en kantonrjochtbanken. Hy wie troud mei Gaeltje Gerrytsma en ferstoar 17 oktober 1626, syn frou trije dagen letter.
Ursula Andress
thumb|Ursula Andress yn 2006 Ursula Andress (Ostermundigen (kanton Bern), 19 maart 1936) is in Switsersk aktrise. Hja is benammen bekend as Bond girl Honey Ryder yn Dr. No, de earste James Bond-film. Om har swiere aksint is har stim yn de film net brûkt, de teksten waarden letter ynsprutsen troch Nikki van der Zyl. Foar de rol as Bond girl barde Ursula Andress in fergoeding fan 10.000 dollar.
De skriuwer fan de James Bond-boeken Ian Fleming wie sa wei fan de ferskining Ursula Andress, dat hja in rol krige yn it boek On Her Majesty's Secret Service. Letter kaam se werom as Bond girl yn de offisjeuze Bond-film Casino Royale (1967).
Ursula Andress wie in bekend sekssymboal yn de jierren '60. It stuit dat hja sjongendewei yn allinnich in bikiny út de Karaïbyskee See stapt yn Dr. No heart ta de meast bekende fragminten út de James Bond-films. Dizze sêne wurdt parodiearre yn it twadde part fan de Austin Powers-trilogy.
Börde (Landkreis)
Börde is in bestjoerlik distrikt yn de Dútske dielsteat Saksen-Anhalt en hat 177.302 ynwenners. It distrikt waard oprjochte yn 2007.
Frede fan Westfalen
thumb|225px|Ratifikaasje Frede fan Múnster troch [[Gerard Ter Borch ]] De Frede fan Westfalen binne 11 ferdraggen, ûnder oaren de Frede fan Münster, dy't yn oktober 1648 sletten waarden troch de keningen fan it Hillige Roomske Ryk, Sweden en Frankryk en makken in ein oan de Tritichjierrige Oarloch. De fredespetearen waarden hâlden yn Osnabrück en Múnster.
De ôfspraken dy't yn dizze ferdraggen fêstlein waarden, hawwe oant en mei de tiid fan Napoleon de grûnslach foarme foar de steatkundige ferhâldings yn Jeropa. Frankryk krige de Elzas sûnder Straatsburch, Switserlân waard ûnôfhinklik fan it Dútske Ryk en op godstsjinstich mêd krigen de protestanten offisjele erkenning fan har leauwen. Tagelyk sleaten Spanje en de Republyk te Múnster frede, dêr't in ein mei kaam oan de Tachtichjierrige Oarloch.
Keppeling om utens
Harmincéves háború
Borken (Kreis)
Borken is in bestjoerlik distrikt yn de Dútske dielsteat Noardryn-Westfalen en hat 369.107 ynwenners. It distrikt waard yn syn hjoeddeistige foarm oprjochte yn 1975.
Breisgau-Hochschwarzwald (Landkreis)
Breisgau-Hochschwarzwald is in bestjoerlik distrikt yn de Dútske dielsteat Baden-Wuertemberch en hat 252.327 ynwenners. It waard oprjochte yn 1973.
Burgenlandkreis
Burgenlandkreis is in bestjoerlik distrikt yn de Dútske dielsteat Saksen-Anhalt en hat 191.484 ynwenners. It distrikt waard yn syn hjoeddeistige foarm oprjochte yn 2007.
Perzyske boskmûs
De Perzyske boskmûs (Latynske namme: Apodemus witherbyi) is in sûchdier út it skift fan 'e kjifdieren (Rodentia), de famylje fan 'e mûseftigen (Muridae) en it skaai fan 'e boskmûzen (Apodemus), dat foarkomt yn súdwestlik Aazje. Dizze soarte libbet yn elts gefal yn Georgje, Armeenje, Azerbeidzjan, Lyts-Aazje, Israel, Palestina, westlik Jordaanje, Iraan, Turkmenistan en westlik Pakistan. Yn it westen komt er wierskynlik ek foar yn westlik en noardwestlik Syrje, Libanon en noardlik Irak, en yn it easten yn Afganistan, mar dêr is er oant op 't heden noch net oantroffen. Soms wurdt ek de súdlike Oekraïne ta syn ferspriedingsgebiet rekkene.
Taksonomy
Yn ûnderskate publikaasjes is de Perzyske boskmûs of in dielpopulaasje dêrfan identifisearre as: Apodemus arianus Blanford, 1881; Apodemus falzfeini Mezjerin & Zagorodnjuk, 1989; en Apodemus iconicus Heptner, 1948. Apodemus arianus is lykwols in synonym foar de grutte boskmûs (Apodemus flavicollis), en de oare nammen binne minder âld as Apodemus witheryi Thomas 1902, dy't sadwaande foarrang genietet. Twa mooglik ûndersoarten (mar it kinne ek gewoan synonimen wêze) wurde soms as aparte soarten erkend: de gielboarstboskmûs (Apodemus fulvipectus Ognev, 1924) en de Hermonboskmûs (Apodemus hermonensis Filippucci et al., 1989), út 'e omkriten fan 'e berch de Hermon, op 'e Syrysk-Libaneeske grins.
Besibskip oan oare soarten
It soe skoan kinne dat de Perzyske boskmûs it naust besibbe is oan 'e lytse boskmûs (Apodemus uralensis) en oan 'e wardboskmûs (Apodemus pallipes). De Perzyske boskmûs is lykwols in slach lytser as de (gewoane) boskmûs (Apodemus sylvaticus), de soarte dêr't er yn it ferline ornaris mei lykslein waard. Boppedat ferskilt er dêr ek fan yn kleur.
Cham (Landkreis)
Cham is in bestjoerlik distrikt yn de Dútske dielsteat Beieren en hat 127.993 ynwenners. It distrikt waard yn syn hjoeddeistige foarm oprjochte yn 1972.
Coburg (Landkreis)
Coburg is in bestjoerlik distrikt yn de Dútske dielsteat Beieren en hat 87.744 ynwenners. It distrikt waard oprjochte yn 1939.
Coesfeld (Kreis)
Coesfeld is in bestjoerlik distrikt yn de Dútske dielsteat Noardryn-Westfalen en hat 218.870 ynwenners. It distrikt waard oprjochte yn 1975.
Plysjeskoalle
In plysjeskoalle is in ynstelling op it mêd fan ûnderwiis dêr't rekruten fan plysjetsjinsten har oplieding folgje. Fan 'e lju dy't har by sa'n ynstitút oanmelde, wurdt ornaris de eftergrûn neigien foar't se talitten wurde. Sa moat men yn Nederlân in ferklearring fan goed gedrach toane kinne en gjin strafblêd hawwe.
Oan 'e plysjeskoalle krije de learlingen sawol teory-ûnderwiis as praktykûnderwiis. It teory-ûnderwiis bestiet foar in grut part út 'e oerdracht fan kennis omtrint de wetten op it neilibjen wêrfan't de learlingen as plysje tafersjoch útoefenje moatte. It praktykûnderwiis hat te krijen mei it bybringen fan feardichheden op it mêd fan û.m. EHBO, autoriden, man-tsjin-mangefjochten, gebrûk en ûnderhâld fan fjoerwapens, en de-eskalaasje.
Yn 'e regel is sa dat oan in plysjeskoalle nea mear learlingen oplaat wurde as dat oan 'e ein fan 'e oplieding by in plysjekorps pleatst wurde kinne. It sil dus nea sa wêze dat in plysjeman nei it ôfrûnjen fan syn oplieding wurkleas rekket om't der in oerskot oan plysjes bestiet. Mocht der wol sa'n oerskot driigje te ûntstean, dan wurdt de opname fan nije rekruten oan 'e 'foarkant' fan 'e oplieding keard troch minder learlingen ta te litten ta de plysjeskoalle.
Judit (bibelboek)
Judit, yn it Hebriuwsk: יְהוּדִית, Yehūḏīṯ (in frouljusnamme dy't "priizge" of "joadinne" betsjut; de froulike foarm fan "Juda"), is in deuterokanonyk of apokryf boek fan 'e Bibel. Gjin inkele streaming fan it joadendom erkent it as kanonyk, en it heart dus net ta de joadske Tenach. Wat it kristendom oanbelanget, wurdt Judit troch alle protestantske tsjerken as apokryf beskôge. Allinne de Anglikaanske Tsjerke lit it as regel ôfprintsje yn syn bibels, mar ûnder it betingst dat it net bedoeld is om 'e tsjerklike lear op te basearjen (dus inkeld foar de nijsgjirrigens). Yn 'e bibels fan oare protestantske denominaasjes wurdt it soms (mar lang net altyd) ek wol werjûn as nuttige mar opsjonele taheakke oan it Alde Testamint. Dat is bgl. it gefal yn 'e Nije Fryske Bibeloersetting fan 1978, wêryn't it as earste fan tolve apokrife bylagen tafoege is.
De Roomsk-Katolike Tsjerke, lykwols, rekkenet Judit wol deeglik ta de kanon en dêr makket it sadwaande gewoan ûnderdiel út fan it Alde Testamint, en stiet it folgjend op Tobit, in oar apokryf boek, tusken de kanonike boeken fan Nehemia en de Psalmen yn. Itselde is it gefal yn 'e kanons fan 'e eastersk-otterdokse en oriïntaalsk-otterdokse tsjerken (lykas de Gryksk-Otterdokse, de Russysk-Otterdokse, de Georgysk-Otterdokse, de Armeensk-Otterdokse, de Syrysk-Otterdokse, de Etiopysk-Otterdokse en de Koptyske Tsjerke).
Ynhâld
Mei inkeld har slavinne by har bejout hja har nei it Assyryske legerkamp ta, dêr't se stadichoan by Holofernes yn 'e geunst wit te kommen mei ûnthjitten fan ynformaasje oer lân en folk dy't er brek is foar syn fjildtocht. As de legeroerste dan op in jûn goed ta de wyn sitten hat en mei Judit op bêd wol, slacht se him mei syn eigen swurd de holle ôf. Dêrmei keart se werom nei Betylûa. As de bangige stedsjers dêre sjogge dat de lieder fan harren fijannen dea is, fetsje se nije moed en falle mei de dage de Assyriërs oan. Dy reitsje alhiel yn ûnstjoer as se merke dat har legeroerste dea is. It Assyryske leger falt útinoar en de Joaden ferslane harren. Sa wurde lân en folk rêden troch de die fan ien inkele frou. Dêrop sjongt Judit in lofliet op God. It boek beslút mei de fernijing dat Judit noch libbe oant se hûndert en fiif jier âld wie, en dat se withoefolle houliksoansiken krige, mar dat se dy allegear ôfwiisde en de oantins oan har man silger trou bleau.
Eftergrûn
De tekst fan Judit hat nochal wat problematyske eleminten, dingen dy't oanwiisber net strike mei de wurklikheid. Sa wie Nebûkadnêzer in Babyloanyske kening, en net in Assyrysken-ien, en regearre er net yn (de Assyryske haadstêd) Ninevé, mar yn Babylon. Likemin hied er in legeroerste dy't Holofernes hiet, wat trouwens in Perzyske namme is. Fierders wurdt fernijd (Jud. 4:3) dat de Joaden noch net lang út 'e ballingskip (dêrmei sil de Babyloanyske Ballingskip bedoeld wêze) werom wiene, wylst dy weromkear pas fier nei it regear fan Nebûkadnêzer plakfûn, yn in tiid dat it Assyryske Ryk al lang net mear bestie, en ynstee it Perzyske Ryk hast it hiele Midden-Easten behearske. En dan is der noch de stêd Betylûa, dy't fierders folslein ûnbekend is.
Neeltje Maria Min
thumb|It gedicht Mijn moeder is mijn naam vergeten op in muorre yn [[Leien]] Neeltje Maria Min (Bergen, 21 july 1944), is in Nederlânsk dichteres. Har earste gedichten waarden publisearre ûnder it pseudonym Sophie Perk, in ferwizing nei de dichter Jaques Perk. Sy waard oantrune ta dichtsjen troch Chris J. van Geel en A. Roland Holst en ûntdekt troch útjouwer Bert Bakker yn 1966.
Judit (bibelboek)
Eftergrûn
Om dizze tsjinstridichheden te ferklearjen, binne der troch de iuwen hinne withoefolle teoryen optocht. Party fan 'e tsjerkfaars hat besocht om "Nebûkadnêzer" te identifisearjen mei de Perzyske kening Artakserkses III Ochus, inkeld op grûn fan it feit dat der in "Holofernes" en in "Bagoäs" ûnder dy syn legerofsieren wiene. Mar fierders liket Artkserkses III hielendal net op 'e "Nebûkadnêzer" sa't dy yn Judit beskreaun wurdt.
Calw (Landkreis)
Calw is in bestjoerlik distrikt yn de Dútske dielsteat Baden-Wuertemberch en hat 156.919 ynwenners. It waard oprjochte yn 1938. Kreisstadt is de stêd Calw.
Judit (bibelboek)
Eftergrûn
De teory fan 'e teolooch Fulcran Vigouroux (1837-1915) is dat mei "Nebûkadnêzer" eins de Assyryske kening Assurbanipal (reg. 668-627 f.Kr.) bedoeld wêze moat, en mei "Arpaksad" de Medyske kening Fraortes (reg. 665-653 f.Kr.), wylst de foarfallen fan Judit dan bard wêze moatte soene nei de oarloch tusken de Assyriërs en de Meden en de dea op it slachfjild fan Fraortes yn 653 f.Kr. Holofernes soe dan de legeroerste Turtanu wêze moatte, en Betylûa identifisearret Vigouroux mei Meseliyeh, in oerâlde Joadske stêd yn 'e Delling fan Jisreël, fuort by de yngong fan in strategyske pas dy't súdoan nei Judeä liedt. Dizze ynterpretaasje wurdt noch altiten oanhongen troch de mear tradisjonalistyske roomske bibelwittenskippers. Oaren liket dizze teory fiersocht ta, mei't der fierders neat bekend is oer it belis fan Meseliyeh troch Assurbanipal. Ek binne de nammeferoarings dreech te begripen, of it moat wêze dat yn 'e oarspronklike tekst de nammen net neamd waarden en de Grykske oersetter letter nei bêste kinnen nammen tafoege hat. thumb|right|350px|Judit dy't Holofernes Unthalzet, in skilderij fan [[Caravaggio.]]
Neeltje Maria Min
Sy is een omkesizzer fan de Bergenske keunstskilder Jaap Min. Har earste bondel wie Voor wie ik liefheb wil ik heten (1966). De gedichten yn dy bondel geane oer leafde en dea en oer de ferhâlding tusken âlden en bern.
Judit (bibelboek)
Eftergrûn
In oare teory is dat it ferhaal eins foarfallen út 'e earste iuw f.Kr. beskriuwt, dy't mei sin kryptisearre binne troch de nammen en it dekôr te feroarjen. Yn dizze ynterpretaasje soe "Nebûkadnêzer" lykslein wurde moatte mei de Seleusidyske kening Antiochus IV Epifanes, dy't de Joaden yn it Hellenistyske Tiidrek bedrige.
Moderne saakkundigen jouwe, ynsafier't se al leauwe dat it boek Judit in histoaryske grûn hat, yn 'e regel de foarkar oan 'e teory fan 'e Italjaanske bibelwittenskipper Gabriele Boccaccini, dy't hawwe wol dat "Nebûkadnêzer" eins de Armeenske kening Tigranes de Grutte foarsteld, dy't yn 'e earste helte fan 'e earste iuw f.Kr. grutte feroverings útfierde yn it Midden-Easten. Hoewol't it eigentlike ferhaal fan Judit neffens dizze teory optocht is, kin it begrepen wurde as in allegory, mei't de doetiidske Joadske keninginne Salomé Aleksandra (reg. 76-67 f.Kr.) troch diplomasy safolle tiid wûn dat de Romeinske generaal Lusius Lisinius Lukullus yn Lyts-Aazje in leger byinoar bringe koe om 'e Armeenske haadstêd Tigranoserta binnen te fallen, sadat Tigranes syn feroveringstocht opjaan moast.
In lêste teory, en dejinge dy't de measte moderne bibelwittenskippers oanhingje, is dat Judit in likenis of in histoaryske roman is, dy't alhiel net bedoeld is om letterlik opfet te wurden.
Fryske oersetting
Yn 'e Nije Fryske Bibeloersetting, dy't yn 1978 mei stipe fan 'e provinsje Fryslân, it Nederlands Bijbelgenootschap te Haarlim en de Katholieke Bijbelstichting te Bokstel útjûn waard, is Judit yndield ûnder de apokrife of deuterokanonike boeken, oan 'e ein fan it Alde Testamint. Dy oersetting fan Judit waard makke troch drs. H. Dijkstra, dy't op taalkundich mêd ûnderstipe waard troch Hendrik Twerda.
Dornier Do 335
thumb|270px|Lêst bewarre bleaune Dornier Do 335 yn it Udvar-Hazy/National Air and Space Museum, [[Washington, DC]] thumb|270px|Dornier Do 335 Pfeil thumb|270px|Do 335 dy't 1945 teste waard yn de [[FSA]]
De Dornier Do 335 Pfeil („Pylk“) wie in Dútske jager/bommesmiter út de Twadde Wrâldkriich dy't makke waard troch Dornier. It tastel hie twa linemotors, ien yn de noas en de oare mids yn de romp. De achterste motor hie in ferlingde as fan 3 meter nei de propeller efter de sturt.
De prestaasjes fan de Pfeil wiene folle better as dy fan oare twamotorige fleantugen. Dat siet him yn de lûk- en triuwpropeller en de folle legere luchtwjerstân dy't berikt waard mei it efter elkoar setten fan de motors.
De earste flecht fan it prototype wie op 26 oktober 1943 fanôf fleanfjild Mengen-Hohentengen. Yn 1944 en 1945 ûntstiene der ferskate útfierings: jager, jachtbommesmiter en ferkenner. It tastel hie in sjitstoel.
Totaal waarden der, prototypen meirekkene, sa'n 40 stiks fan de Do 335 boud, dêr't mar in pear fan feitlik brûkt waarden.
It Breahûs
It Breahûs oan de Van Swinderenstrjitte yn Balk is ien fan de twa tsjerken, dy't de PKN-gemeente Balk ryk is. De oare tsjerke is de moderne, eardere grifformearde tsjerke oan de Siemen de Jongstrjitte, dy't 'De Paadwizer' hjit.
Beskriuwing
De eardere herfoarme tsjerke is in ryksmonumint út 1728 fan master-timmerman Roelof Saegman. It sealgebou hat in fjouwersidige koarsluting; de foargevel foarmet strjittemuorre mei in topgevel; ûnder de oansetkrollen stiet anno 1728.
Ynterieur
De preekstoel is fersierd mei fykwurk en krekt lykas it doopstek 18e-iuwsk.
Yn de tsjerke steane twa 18e-iuwske famyljebanken. It brânskildere raam út 1729 is as oantinken skonken by de bou fan de tsjerke. Oare glês-yn-leadramen binne skonken troch de herfoarme frouljusferiening.
De toer hie twa klokken, mar yn de Twadde Wrâldkriich binne beide klokken foardere en nei de befrijing is mar ien werom kommen.
De tsjerke waard yn de jierren 1997-1998 restaurearre.
De Paadwizer (Balk)
De Paadwizer oan de Siemen de Jongstrjitte is ien fan de twa PKN-tsjerken yn Balk. It ûntwerp is fan arsjitekteburo Steen en Tuinhof. De tsjerke waard yn 1982 as grifformearde tsjerke yn gebrûk nommen en ferfong de âlde tsjerke oan de Gaaikemastrjitte. De oare tsjerke fan de PKN-gemeente is de eardere herfoarme tsjerke, It Breahûs.
Oargel
It oargel is yn 1985 troch de firma Mense Ruiter Oargelbou (Súdwâlde), Grinslân), boud. Yn 1990 binne noch inkele ûntbrekkende registers yn setten.
Meganyske sleepladen. Manuaalomfang: C-f3. Pedaalomfang: C-d1. Wyndruk: 72 mm. WK.
Kelvin (ienheid)
De kelvin (symboal: K) is de ienheid fan termodynamyske temperatuer, ien fan de sân basisienheden fan it SI.
De skaal is neamd nei de fysikus William Thomson, dy't letter adele waard ta Lord Kelvin. De definysje fan de kelvin-temperatuerskaal bestiet út twaen:
De skaal fan Kelvin is eins ôflaat fan de skaal fan Celsius, mei in oar nulpunt. De Celsiusskaal kin útdrukt wurde yn kelvin mar der is in wichtich ferskil. Yn de termodynamika bestiet it begryp termyske enerzjy. Rûchwei is dat de enerzjy dy't yn de termyske beweging fan de molekulen opslein is. Dy enerzjy is evenredich mei de absolute temperatuer T:
thumb|William Thomson alias Lord Kelvin De evenredichheidskonstante k hjit de Boltzmannkonstante en hat as ienheid joule per kelvin [J/K]. Dat as de absolute temperatuer twa kear sa heech is, is der ek twa kear safolle termyske enerzjy oanwêzich. Dy útspraak jildt foar in absolute temperatuerskaal, lykas de kelvinskaal, mar net foar de Celsiusskaal. De Kelvin is in absolute ienheid mei in natuerlik nulpunt, krektas de joule of de ampère, en der kin mei fermannichfâldigje, dield wurde, ensfh. Mei graden Celsius kin dat net.
De ienheid fan temperatuer hjit sûnt 1967 offisjeel de kelvin, en net mear lykas dêrfoar de "graad Kelvin", sa't wy begelyks wol graden Celsius kenne. Foarbyld:
By tige hege temperatueren is der kwealik ferskil tusken de oantsjutting yn kelvin en yn graden Celsius. Yn populêre literatuer wurdt sein dat de temperatuer yn de midden fan de sinne 15 miljoen graden Celsius is. Dat skilt net folle fan 15 miljoen kelvin, sa't yn wittenskiplike literatuer stiet.
Yn de definysje fan de Kelvin wurdt referearre oan wetter mei as isotoopferhâlding:
Ek de kleurtemperatuer wurdt meast yn kelvin oanjûn.
Darmstadt-Dieburg
Darmstadt-Dieburg is in bestjoerlik distrikt yn de Dútske dielsteat Hessen en hat 290.032 ynwenners. It distrikt waard oprjochte yn 1977.
Steatsgreep
In steatsgreep, coup, coup d'état of putsch is in flugge politike hanneling, wêrby't op in net-reguliere manier in persoan of groep persoanen him master makket fan de macht fan de steat. Steatsgrepen binne meastentiids, mar net per definysje, gewelddiedich of barre ûnder driging fan geweld.
Haven fan Delfsyl
De haven fan Delfsyl is in seehaven oan de mûning fan de Iems yn de Grinslânske stêd Delfsyl yn de gemeente Iemsdelta. De haven is de sechsde grutte haven fan Nederlân en wurdt beheard troch Groningen Seaports.
Skiednis
Yn de sechtjinde iuw wie der sprake fan in haven by de fêsting Delfsyl. By ebbe foel de haven drûch. Troch it meänderjende wetter fan it Damsterdjip dy't troch de silen útspuid waard, ûntstie in natoerlike slinke. Fan de wetterpoarte ôf rûn in steger nei de slinke. De hjoeddeistige hannelskaai rint foar it grutste part njonken dy slinke.
By it Belis fan Delfsyl (1813-1814) waard de haven ôfsletten troch de Grutte Wetterpoarte en Lytse Wetterpoarte ôf te sluten.
Yn 1819 gie it behear fan de haven fan it Ryk oer nei de provinsje en letter nei de gemeente Delfsyl. It behear waard lykwols te dreech foar de gemeente en yn 1897 naam it Ryk it behear fanijs oer. Delfsyl waard yn de njoggentjinde iuw in konkurrint fan Harns, dy't doe sjoen waard as de grutte seehaven fan it noarden fan Nederlân. De haven fan Delfsyl ûntjoech him mear nei it oanlizzen fan it Iemskanaal nei de stêd Grins yn 1876 en de bou fan it spoar fan Grins nei Delfsyl yn 1884. It opkommen fan de Haven fan Emden nei it stiftsjen fan it Dútske Keizerryk yn 1871 wie ek geunstich foar Delfsyl. De haven waard wichtich foar it útfieren fan lânbouprodukten fan de trije noardlike provinsjes fan Nederlân. Yn 1892 kaam der in koaletip foar de oerslach fan stienkoal op seeskippen. Yn 1901 krige de haven fan Emden in nije elektryske koaletip foar de oerslach út it Ruhrgebiet wei en waard de koaleferfier oer Delfsyl oerstallich.
Tusken 1900 en 1909 waard de haven fergrutte. De kaai waard mei 230 meter ferlinge en der kaam in spoaroansluting nei de kaaien. De haven waard trije meter djipper oant 7 meter ferdjippe. Tusken 1917 en 1927 waard de kaai fannijs mei 150 meter ferlinge. Yn 1951 waard der sâlt by Wynskoat ûntdutsen en yn 1957 waard der in grutte polkefabryk iepene. Dy fabryk makke it needsaaklik dat de haven fierder útwreidzje moast. De twadde en tredde haven en in nije binnenhaven waarden oanlein. Ek waard de mûning fan it Iemskanaal ferlinge en by de mûning kaam der yn nije seeslûs by Farmsum.
Yn de twadde helte fan de tweintichste iuw waard de Iemsmûnregio, dêr't Delfsyl yn leit, troch de Nederlânske oerheid oanmurken as gebiet foar ekonomyske ûntjouwing en oansluting foar Noard-Nederlân. Dêrtroch waard der in djipseehaven oanlein en dêrfoar moasten doarpen lykas Heveskes, Oterdum en Weiwerd plakmeitsje. Doe't de haven yn de 1970-er jierren ree wie, bruts de oaljekrisis út en bleau in grut part fan it havengebiet leech stean en hie Delfsyl sels te krijen mei efterútgong.
Havens
De haven fan Delfsyl bestiet út in bûten- en ynhaven. De tagong nei de bûtenhaven leit by it Eastfryske Gatsje. De ôfstân tusken de twa pieren is 400 meter en skippen mei in djipte fan 10 meter kinne de haven yn- en útfarre. Dy tagong leit yn it easten fan de haven en skippen kinne westlik farre troch it Seehavenkanaal. Oan de súdkaai fan it Seehavenkanaal lizze ferskate bedriuwen mei los- en laadplakken. It tijferskil is likernôch trije meter. Skippen dy't trochfarre komme hast by it âlde sintrum fan Delfsyl yn de Hannelshaven. It eastlik part fan dy haven is ornearre foar de beropsfeart en it westlike part foar de plezierfeart.
Om yn de binnenhaven te kommen moatte de skippen troch de slûzen hinne. Der binne twa slûzen. In lytseren ien, dy't eastlik leit is 123 meter lang, 7 meter breed en 2,4 meter djip. De grutteren ien leit westlik en is 120 meter lang, 16 meter breed en 5,45 meter djip.
It behear foel sûnt 1958 by it Havenskip Delfsyl, dy't sûnt 1997 Groningen Seaports hjit.
Oerslach
Yn de ôfrûne jierren wie de oerslach yn de haven om de 5 miljoen ton it jier hinne.
Ofbyld
800px|thumb|center|Westlike part fan de ynhaven
Harry Truman
thumb|right|250px|foto fan Harry Truman Harry S. Truman (Lamar (Missoury), 8 maaie 1884 – Independence (Missoury), 26 desimber 1972) wie in Amerikaansk steatsman. Hy waard yn 1945 de 33e Presidint fan de Feriene Steaten.
Skiednis
Harry Truman waard yn 1934 en 1940 foar de Demokraten keazen ta senator yn Missoury. Yn 1944 waard hy troch presidint Roosevelt oanwiisd as fise-presidint en doe't de presidint yn april ferstoar waard er troch Truman opfolge. Presidint Truman stiet bekend as in krêftich en beslútfeardich bestjoerder. Troch him waard it beslút naam om de atoombom te brûken yn de kriich tsjin Japan. Yn 1947 formulearre hy de Trumandoktrine dêr't de beheining ('cointainment') fan de Russyske driging mei besocht waard. Yn dat kader passe û.o. de ôfkundiging fan it Marshallplan en de oprjochting fan de NATO. Yn 1948 fersloech Truman syn republikeinske tsjinstanner.
Dachau (Landkreis)
Dachau is in bestjoerlik distrikt yn de Dútske dielsteat Beieren en hat 140.219 ynwenners. It distrikt waard oprjochte yn 1939.
Yndieling
Dachau bestiet út 17 gemeenten. Allinne it haadplak, Dachau, hat de stedsstatus. Twa gemeenten meie har Markt neame.
Stêd
Märkte
Oare gemeenten
Dillingen an der Donau (Landkreis)
Dillingen an der Donau is in bestjoerlik distrikt yn de Dútske dielsteat Beieren en hat 93.221 ynwenners. It distrikt waard yn syn hjoeddeistige foarm oprjochte yn 1972.
List fan planetoïden 95201-95300
Dit is in list fan planetoïden 95201-95300.
Bearenburchkup
thumb|left|Bearenburchkup thumb|Knobbelige Sleattemer Mar (2009) '' |thumb|Winners 2009 De Bearenburchkup is in hurdsylwedstryd op de Sleattemer Mar tusken ynstrukteurs fan Balkster sylskoalle De Ulepanne. De earste wedstryd yn de poly-Falkklasse waard yn 1998 hâlden foar de grap. Letter waard it serieus oanpakt.
De Kup wurdt fersyld yn trije wykeinen. Yn 2006 dienen sa'n 60 ynstrukteurs mei. Op de earste beide wykeinen yn novimber en desimber wurdt op sneon treend en wurde sneins wedstriden syld. Yn it finalewykein yn jannewaris wurdt op beide dagen wedstriden syld. Jûns jouwe erfaren wedtrydsilers ynstrukteurs nuttige teorylessen en jûns is der tiid foar in bearenburchje.
NKZ
De Bearenburchkup jildt as in seleksjewedstryd foar de Nederlânske Sylskoalle Kampioenskippen (NZK), dy't alle jierren yn oktober op de Langwarder Wielen fersyld wurdt. De earste fjouwer fan de Bearenburchkup dogge mei oan it NKZ.
Yn 2001 wûn de Ulepanne, as earste sylskoalle út Fryslân, de NKZ. Der diene doe 21 teams mei. Yn 2006 foar de twadde kear.
Deggendorf (Landkreis)
Deggendorf is in bestjoerlik distrikt yn de Dútske dielsteat Beieren en hat 117.281 ynwenners. It distrikt waard yn syn hjoeddeistige foarm oprjochte yn 1972.
Reutlingen
Skiednis
De âldste spoaren fan delsettings op it stedsgebiet fan Reutlingen datearje fan de lette stientiid. Op de Achalm, ien fan de hegere bergen yn 'e omkriten fan Reutlingen (likernôch 706 m), wurdt al sûnt de jierren 1970 groeven en dêr wize argeologyske fynsten út dat der al foar de Romeinske tiid fêste bewenning wie, fral yn de Urnenfjildetiid (10e-9e iuw f.Kr.) en de Keltyske tiid (tusken de 6e en de 4e iuw f.Kr.). Ut de tiid fan de Alemannen binne op it stedsgebiet ferskillende plakken fan fêste bewenning fûn. De útgong -ingen yn de namme Reutlingen wiist op in Alemannyske stifting. Greve Egino sette folle letter om it jier 1030 hinne útein mei de bou fan in kastiel boppe op de Achalm. It kastiel waard troch syn broer Rudolf foltôge. Yn de 15e iuw rekke it kastiel yn ferfal en yn de Tritichjierrige Kriich folge de sloop. In soad stiennen waarden as boumateriaal brûkt foar de hûzen yn 'e stêd. Ien fan de tuorren fan dat kastiel, dat iepensteld is foar toeristen, waard yn de 19e iuw boud. Al gau nei de bou fan it kastiel waard de namme Reutlingen foar it earst yn it 11e iuwske saneamde Ferdrach fan Bempflingen (1089 of 1090) neamd, in oerienkomst weryn't de greven Kuno fan Wülflingen († 1092) en Liutold fan Achalm († 1098) oan de iene kant en harren neef greve Werner IV fan Grüningen oan de oare kant in erfenis regelen.
Yn 1182 ferliende keizer Freark I merkrjochten oan Reutlingen. Mear stedsrjochten folgen fan keizer Otto IV yn 1209. De stêd waard in frije ryksstêd. De Marijetsjerke, ien fan de belangrykste goatyske bouwurken yn Wuertemberch, waard yn 1343 foltôge.
Nei it begjin fan de reformaasje yn 1519 waard Reutlingen ûnder de ynfloed fan de protestantske preker Matthäus Alber ta in bolwurk fan de protestantske leare yn it súdwest fan Dútslân. Foar lange tiid jilden boargerlike rjochten allinne foar protestanten. Oant 1860 wie it joaden ferbean om harren yn de stêd nei wenjen te setten en yn it bêste gefal waarden katoliken as tsjinstfeinten of -fammen tolerearre. thumb|left|250px|De stedsbrân fan 1726 Gabriel Bodenehr Tige slim wie de grutte stedsbrân yn 1726. In grut part fan de histoaryske stêd waard doe ferneatige; likernôch 80% fan alle hûzen en de measte belangrike gebouwen baarnden ôf. Dochs foelen der hast gjin deadlike slachtoffers. Oan it begjin fan de 19e iuw rekke de stêd yn de Frânske tiid de status fan frije ryksstêd kwyt en de stêd waard ûnderdiel fan it hartochdom en lettere keninkryk Wuertemberch.
De stêd waard oan it ein fan de Twadde Wrâldkriich yn fjouwer loftoanfallen foar 25% ferneatige. Om mear oanfallen tefoarren te kommen joech Oskar Kalbfell op 20 april 1945 de stêd oan de Frânske troepen oer, wêrmei't fierdere ferneatiging tefoarren kommen waard.
Stedsyndieling
Njonken de kearnstêd (Reutlingen-Mitte) binne der noch 12 oare stedsdielen, earder selstannige gemeenten dy't tusken 1907 en 1975 by Reutlingen yndield waarden. Dy plakken hawwe allegear in lokaal bestjoer, dy't tagelyk mei de gemeenteried fan Reutlingen keazen wurdt. De lokale bestjoeren hawwe by wichtige saken in bydrage yn it beslútfoarmingsproses en kieze ek in boargemaster. De gemeenteried hat lykwols lang om let it lêste wurd.
De tolve stedsdielen fan de stêd Reutlingen binne:
Befolkingsûntwikkeling
thumb|600px|left|Ynwennerferrin fan Reutlingen sûnt 1871
Dingolfing-Landau (Landkreis)
Dingolfing-Landau is in bestjoerlik distrikt yn de Dútske dielsteat Beieren en hat 91.478 ynwenners. It distrikt waard oprjochte yn 1972.
Dahme-Spreewald
Dahme-Spreewald is in bestjoerlik distrikt yn de Dútske dielsteat Brandenboarch en hat 161.556 ynwenners. It waard oprjochte yn 1993.
Fahrenheit
thumb|''Termometer mei de temperatuer yn Fahrenheit op de bûtenrâne en dy yn Celsius dêrbinnen Fahrenheit is in temperatuerskaal betocht troch Daniel Gabriel Fahrenheit. It is gjin SI-ienheid. Neffens in artikel dat Fahrenheit sels skreau yn 1724, is syn skaal basearre op trije referinsjepunten. It nulpunt waard krigen troch de termometer yn in mingsel fan iis, wetter en ammoniumgloride (in sâlt) te setten. Dit wie yn dy tiid in soad brûkte metoade om in lege temperatuer te krijen. It twadde referinsjepunt, 32 °F fûn hy troch de termometer yn suver wetter te setten wêrop iisfoarming barde. It tredde en lêste referinsjepunt, 96 °F, waard bepaald troch de lichemstemperatuer fan in sûn persoan, mjitten yn de mûle of ûnder de oksel. Sa bedroech it ferskil tusken it teipunt fan iis (32 °F) en de lichemstemperatuer (96 °F) 64 graden, wat him taliet syn skaal op syn ynstruminten oan te bringen troch it ynterfal 6 kear yn de helt te ferdielen.
Fahrenheit kaam mei syn skaalferdieling yn 1724, earder dus as Anders Celsius, dy't yn 1742 de temperatuerferdieling yn graden Celsius definiearre. Fahrenheit basearre syn temperatuerskaal op earder wurk fan Ole Christensen Rømer, dy't yn 1701 de Rømer-skaal ûntwikkele.
Temperatuermjitting yn graden Fahrenheit wurdt hast allinnich noch mar brûkt yn de Feriene Steaten fan Amearika. Graden Fahrenheit wurde ek noch wol brûkt troch de âldere generaasje fan it Feriene Keninkryk, Austraalje, Súd-Afrika, Kanada, Ierlân, Yndia en Jamaika omdat de temperatuerskaal fan Fahrenheit earder ek yn dizze lannen brûkt waard. Yn oare lannen wurdt de temperatuer yn graden Celsius útdrukt.
Ebersberg (Landkreis)
Ebersberg is in bestjoerlik distrikt yn de Dútske dielsteat Beieren en hat 130.818 ynwenners. It distrikt waard oprjochte yn 1939.
Donau-Ries (Landkreis)
Donau-Ries is in bestjoerlik distrikt yn de Dútske dielsteat Beieren en hat 129.123 ynwenners. It distrikt waard oprjochte yn 1972.
Grutte Priis Formule 1 fan Hongarije 2006
Utslaggen fan de Grutte Priis Formule 1 fan Hongarije 2006 yn Mogyoród op 6 augustus 2006. It wie de trettjinde fan 18 races fan de Formule 1 yn 2006. Hy waard op de Hungaroring hâlden. De race waard hâlden oer 70 omgongen, op it 4,4 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 306.7 kilometer.
Strjitten yn Eastermar
thumb|Boerestreek 6 [[It Heechsân]] thumb|Boerestreek 6 [[It Heechsân]] thumb|Boerestreek 6 [[It Heechsân]] thumb|Boerestreek 6 [[It Heechsân]] thumb|Elte Martens Beimastrjitte 46 thumb|Elte Martens Beimastrjitte 43 thumb|Elte Martens Beimastrjitte 12 en 10 thumb|Elte Martens Beimastrjitte 10 thumb|Elte Martens Beimastrjitte 2 thumb|Grutte Hornstwei 16 [[It Heechsân]] thumb|Seadwei 6 [[It Heechsân]] thumb|Skûlenburgerwei 5 [[It Heechsân]] thumb|Swartewei 2 thumb|Toerleane 12 [[It Heechsân]] thumb|Toerleane 11 [[It Heechsân]] thumb|Toerleane 1 [[It Heechsân]]
Wardboskmûs
De wardboskmûs of Wards boskmûs (Latynske namme: Apodemus pallipes, foarhinne faak Apodemus wardi) is in sûchdier út it skift fan 'e kjifdieren (Rodentia), de famylje fan 'e mûseftigen (Muridae) en it skaai fan 'e boskmûzen (Apodemus), dat foarkomt yn 'e berchtmen fan Sintraal- en Súd-Aazje: de Pamir fan Tadzjikistan en oangrinzgjende kontreien fan Kirgyzje, Afganistan en Pakistan; de Hindoe Kûsj fan noardlik Afganistan; en de Himalaya fan noardlik Pakistan en Yndia, sintraal Nepal en mooglik súdwestlik Tibet. Dizze soarte is oantroffen fan 1.465 oant 3.965 m hichte, mar liket ornaris net boppe de 2.440 m foar te kommen.
Strjitten yn Eastermar
De Strjitten yn Eastermar:
Wardboskmûs
Taksonomy
Foarhinne stie de wardboskmûs ek faak bekend ûnder de wittenskiplike namme "Apodemus wardi Wroughton, 1908", mar "Apodemus pallipes Barrett-Hamilton, 1900" is âlder en hat dêrom foarrang. De namme "Mus sublimus Blanford, 1879" is mooglik in noch âldere oantsjutting foar deselde soarte, mar dy is basearre op ien inkeld jong eksimplaar, wêrfan't de plasse (skedel) weiwurden is. Sadwaande kin dy net mear mei wissichheid mei de wardboskmûs identifisearre wurde, want yn itselde gebiet komme ek guon oare soarten boskmûzen foar.
Besibskip en uterlike skaaimerken
De wardboskmûs is it naust besibbe oan 'e Perzyske boskmûs (Apodemus witherbyi) en de lytse boskmûs (Apodemus uralensis), hoewol't er foarhinne as in foarm (synonym of ûndersoarte) fan 'e (gewoane) boskmûs (Apodemus sylvaticus) sjoen waard. De wardboskmûs is grutter as de lytse boskmûs, mar lytser as de oare soarten dy't yn syn wengebiet foarkomme, te witten de Kasjmierboskmûs (Apodemus rusiges) en de Himalayaboskmûs (Apodemus gurkha). De rêchpels fan 'e wardboskmûs is brúngrizich, mar ûnder de bealch hat er ljochtgriis of witich hier. Syn sturt is like lang of langer as syn lichem, mei in trochsneed lingte fan 10-11 sm.
Carry Tefsen
thumb|Carry Tefsen yn 1991 Carla Tefsen (Amsterdam, 6 augustus 1938) is in Nederlânsk aktrise, presintatrise en keunstskilder.
Telefyzje
Tefsen waard by it grutte publyk fral bekend fan har rol as Mien Dobbelsteen yn de VARA-searje Zeg 'ns Aaa (1980-1993).
Follybal op de Olympyske Simmerspullen 1980
200px|thumb|right|It Olympysk Follybal Stadion fan Moskou Minor Arena Follybal is ien fan de sporten dy't beoefene waard by de Olympyske Simmerspullen 1980 yn Moskou.
Foar de follybalsport waard útkaam yn ien dissipline: it sealfollybal. By dy Olympyske Spullen wie der in toernoai foar manlju en froulju. De wedstriden begûnen op 20 july en einigen op 1 augustus. Yn totaal wiene der 103,337 taskôgers dy't de 49 wedstriden sjoen hawwe. De wedstriden waarden spile yn de Minor Arena en de Druzhba Multipurpose Arena yn Moskou
Manlju
Sina en Tuneezje hiene har wol kwalifisearre foar de Olympyske Simmerspullen 1980, mar diene net mei. Dy twa lannen waarden ferfongen troch Tsjechoslowakije en Lybje.
De 10 dielnimmende lannen wiene ferdield yn 2 groepen.
Groep A:
Groep B: