cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kûzma Minin
Libben
Fan syn jonge jierren is net in soad bekend. Oarspronklik komt er út Balachna, dêr't syn famylje nei alle gedachten yn de sâltwinning wurke. It praat gyng dat er in doopte Tataar wie, dy't foar syn doop Kirisja Minibajev hiet. Yn 1610 besocht de Poalske kening Sigismund III syn soan Władysław IV op de tsarentroan te setten en yn Ruslân it katolike leauwen yn te fieren. De patriarch fan Moskou Hermogenus of it Trije-ienheidskleaster fan Sergiev Posad stjoerde dêrom in fersyk om it otterdokske leauwen te ferdigenjen en rôp op ta ferset tsjin de Poalsk-Litouwske besetting fan in rige Russyske stêden. Kûzma Minin stipe de oprop yn Nizjni Novgorod en begûn mei it ynsammeljen fan jild en oanhingers. Doe't der genôch jild wie stelde er de foarst Pozjarski út as oanfierder fan it leger. Dy koe him dêr wol yn fine, mar hy stelde wol it betingst dat Minin foar it logistike diel fan de ûndernimming ferantwurding nimme soe.
Al gau diene mear stêden mei en yn it begjin fan april 1612 waard yn Jaroslavl in folksleger ûnder lieding fan Pozjarski en Minin organisearre, dat yn augustus 1612 it Poalske leger ûnder lieding fan hetman Chodkiewicz fersleach. In pear moanne letter moast ek it Poalske garnizoen Moskou opjaan. Yn july 1613 waard Michael Romanov ta tsaar kroand en al in dei letter waard Minin fan 'e adel makke en waard er lid fan de Bojaar-Dûma.
Minin hie it fertrouwen fan de tsaar, itjinge ek die bliken dat er de lieding oer Moskou krige doe't de tsaar op in reis nei it Trije-ienheidskleaster fan Sergiev Posad makke. Minin ferstoar yn de kontreien fan Kazan doe't dêr in opstân ûnder de Tataren wie. Hy waard yn it kremlyn fan Nizjni Novgorod yn de katedraal fan de Aartsingel Michael begroeven.
Mini en Pozjarski wurde mei it 'Minin en Pozjarsky-monumint' op it Reade Plein fuort by de Basiliuskatedraal yn Moskou betocht.
List fan planetoïden 84601-84700
Dit is in list fan planetoïden 84601-84700.
Abovjan
Abovjan (Armeensk: Աբովյան) is in stêd yn de Armeenske provinsje Kotajk. De stêd leit 10 kilometer noardeastlik fan de haadstêd Jerevan op in hichte fan likernôch 1.450 meter boppe seenivo.
Abovjan is neffens ynwennertal de op fjouwer nei grutste stêd fan it lân (sinsus 2011). De stêd hat goede ferbinings mei Jerevan en wurdt as noardlike tagongspoarte en foarstêd beskôge fan Jerevan.
De stêd ûnstie yn de jierren 1960 doe't it doarp Elar omdoopt waard ta Abovjan. Op it plato tusken de rivieren Hrazdan en Azat waard yn de jierren 1962-1963 de moderne stêd situearre, dy't him ûntwikkele ta in yndustrieel sintrum yn de Armeenske Sosjialistyske Sovjetrepublyk. De stêd is ferneamd nei de ferneamde Armeenske skriuwer Chatsjatûr Abovjan.
Befolking
Nei it útienfallen fan de Sovjet-Uny sakke it ynwennertal. Yn 1989 telde de stêd noch 59.000 ynwenners, yn 2009 wiene dat der noch mar 36.000. In offisjele rûzing yn 2016 gyng út fan in ynwennertal fan likernôch 35.400.
Mear dan 90% fan de befolking bestiet út etnyske Armeenjers. Hja stamme benammen ôf fan Armeenjers út de diaspora, dy't yn de jierren 1960 út Syrje, Iran en Libanon ferhûzen nei Armeenje en harren yn de nije stêd nei wenjen setten.
Fierder wenje der lytse minderheden fan Koerden, Jezidy's, Russen en Assyriërs.
(De sifers tusken 1873 en 1959 geane oer it tal ynwenners fan it eardere doarp Elar, dat tsjintwurdich ûnderdiel foarmet fan Abovjan.)
Elmina
thumb|left|225px|Kaart fan Gana mei Elmina yn it súdlik Sintraal distrikt São Jorge da Mina of Elmina is in stedsje fan sa'n 34.000 ynwennners yn Gana, de earderere Goudkust, op 155 kilometer bewesten de haadstêd Akkra. Elmina is de earste Jeropeeske delsetting yn West-Afrika.
Jachtfleanmasine
In jachtfleanmasine, jachtfleantúch of jager is in militêre fleanmasine dy't benammen ûntwurpen is foar loftgefjochten mei oare soksoarte fleanmasinen. De wichtichste skaaimerken fan in jachtfleanmasine binne net inkeld syn fjoerkrêft, mar fral ek syn faasje en manûvrearberens yn ferhâlding ta it model fleanmasine dêr't er it tsjin opnimme moat. Sokke fleanmasinen kinne sawol oanfallend as ferdigenjend ynset wurde. Moderne jachtfleanmasinen, dy't mei strielmotors tarist binne, wurde yn 'e regel strieljagers neamd.
Elmina
Skiednis
Yn 1482 bouden de Portegezen dêr it fort São Jorge da Mina (it lettere Sint George), de earste Jeropeeske delsetting yn West-Afrika. Ynearsten wie it fort ornearre om de goudwinning en de myn te beskermjen en as opslach te tsjinjen. Al fan 1596 ôf hawwe de Hollanners besocht om it fort te feroverjen, mar dat slagge net. Nei't Johan Maurits fan Nassau-Siegen yn 1637 Brazylje op de Portegezen ferovere hie waard de needsaak foar de oanfier fan slaven nei Nij-Hollân rillegau dúdlik, de tige lukrative ferbou fan sûker moast ommers wer oppakt wurde. Sadwaande besocht Johan Maurits ek de slavehannel fan de Portegezen oer te nimmen en fear yn de rin fan 1637 rjochting Elmina. It fort hie wilens ek in wichtige rol yn de slavehannel krige. De iuwen dêrnei soe it fort it sintrum fan de trans-Atlantyske slavehandel fan de Westyndyske Kompanjy wêze (om deselde reden waarden Sao Paolo de Luanda en it elân Sao Tomé yn Angola beset troch Cornelis Jol, mar it slagge de Portugezen en feroverje dy plakken wer yn 1648).
Jachtfleanmasine
It wichtichste taktyske doel fan in jachtfleanmasine is om loftoerwicht boppe in slachfjild te fêstigjen. As it loftrom dêre ienris behearske wurdt, binne de eigen grûntroepen of oarlochsskippen frijwarre fan loftoanfallen troch de fijân, en kinne de grûntroepen of skippen fan 'e fijân krekt straffeleas út 'e loft wei oanfallen wurde. It slagjen of mislearjen fan it beheljen fan loftoerwicht hinget gear mei ferskate faktoaren, wêrûnder it tal jachtfleanmasinen dat beskikber is, de kapasiteiten fan dy jachtfleanmasinen yn ferhâlding ta de jachtfleanmasinen fan 'e fijân, de training fan 'e piloaten en de wize fan it ynsetten fan 'e jachtfleanmasinen troch de legerlieding.
Elmina
Skiednis
De ferovering fan Elmina yn augustus 1637 troch de Hollanners gie betreklik ienfâldich. Johan Maurits en sy manskippen besetten de hiche St Jago. Fan boppe ôf beskeaten de Hollanners mei in stikmannich kanonnen it leger lizzende Elmina. Nei in pear dagen al joegen de Portegezen harren oer. Dat hie Johan Maurits sels ek net ferwachte. Oan beide kanten foelen hast gjin slachtoffers. Om foar te kommen dat se mei deselde taktyk te meitsjen krije soene, waard rillegau nei de ferôvering út ein set mei de bou fan in fort op de St. Jago hichte. It fort krige de namme Coenraadsburg.
It gie de Nederlanners foar de wyn. Yn 1642 wie hiel Portegeesk Afrika yn hannen fan de WIC. Komselden is sa'n protte goud nei Nederlân brocht. It goud, út it ynlân oanfierd, waard ruile tsjin tekstyl, koperguod, kralen en brandewyn. Alle jierren waarden 2.000 slaven nei de West-Yndyske eilannen of Súd-Amearika transportearre, op syn minst fjouwer skippen it jier. Ek de Deenske en Sweedske Afrika Kompanjy waarden hieltyd warberder yn dy kontreien. Dy kompanjyen hiene lykwols mar in bytsje kapitaal, dat se koene net sûnder de stipe fan de sterke Amsterdamske en Hamboarchske keaplju.
Blackveil
Blackveil is in fantasy-roman fan 'e hân fan 'e Amerikaanske skriuwster Kristen Britain. De titel betsjut: "Swartwale", en ferwiist nei in wâld dêr't boasaardige magy hearsket. It boek fertelt it ferhaal fan 'e keapmansdochter Karigan G'ladheon, dy't tsjin wil en tank ien fan 'e saneamde Griene Ruters wurden is, de keninklike koeriers yn it keninkryk Sacoridia, en almar djipper behelle rekket yn 'e stiid tsjin 'e kwea-aardige tsjoender Mornhavon de Swarte en dy syn trewanten. Blackveil is it fjirde diel fan 'e Green Rider-searje, en folget as sadanich op 'e romans Green Rider, First Rider's Call en The High King's Tomb. Blackveil waard yn 2011 publisearre troch de New Yorkske útjouwerij DAW Books, mei in omslach makke troch Donato Giancola. Yn 2012 wie it nominearre foar de David Gemmell Legend Award for Best Fantasy Novel.
Jachtfleanmasine
Jachtfleanmasinen kinne tsjintwurdich tarist wêze mei fiif soarten wapens: kanonnen (de saneamde 'boardkanonnen'), stjoerde raketten, net-stjoerde projektilen, bommen en torpedo's. Bommen, raketten en torpedo's wurde almeast ûnder de wjukken befêstige. De kanonnen sitte yn 'e measte jachtfleanmasinen yn 'e noas fan it tastel. Guon stjoerde raketten hawwe in ynfrareadsensor dy't ôfgiet op in waarmteboarne, lykas de strielmotor fan it fijannige fleantúch. Bommen falle troch de swiertekrêft gewoan nei ûnderen, hoewol skean nei foarren fanwegen de faasje dy't de fleanmasine hat as it se loslit. Net-stjoerde projektilen binne almeast raketten dy't op eigen krêft fleane mar net fan rjochting feroarje kinne.
Blackveil
Ynhâld
Blackveil spilet in fearnsjier nei de foarfallen yn The High King's Tomb, it foargeande diel yn 'e romanrige. Haadpersoan Karigan G'ladheon is in keapmansdochter dy't in jier as trije earder tsjin wil en tank ien fan 'e saneamde Griene Ruters wurden is, de keninklike koeriers yn it keninkryk Sacoridia. Krekt as de oare Ruters waard hja op boppenatuerlike wize ta dat amt roppen, mei't de Griene Ruters de lêsten yn Sacoridia binne dy't noch (op beheinde wize) gebrûk meitsje fan magy. Allegearre hawwe se in oanberne jefte op dat mêd, dy't fuortsterke wurdt troch it dragen fan 'e rutersspjelden: sierbrosjes dy't mear as tûzen jier lyn troch machtige tsjoenders makke binne. Karigan har jefte is dat se harsels ûnsichtber meitsje kin (hoewol by ljochtskyndei net folslein). Sels hie se der gjin idee oer wat der eins barde as se dat die, mar koartlyn is har útlein dat har oanberne jefte en de brosje mei-inoar har it fermogen jouwe om har op 'e drompel fan it deaderyk te bejaan. Dat is in foarm fan it oergean fan grinzen, en dêrmei besibbe is it fermogen ta tiidreizgjen. Hoewol't Karigan dat lêste net sels behearsket, is it har yn it ferline al ferskate kearen oerkommen dat se foar in skoftke meiskuord waard nei in oare tiid. It is om dy boppenatuerlike fermogens en om har wapenfeiten út it ferline, dat Karigan troch kaptein Laren Mapstone, de kommandant fan 'e Griene Ruters, útkeazen wurdt foar in ekspedysje nei it tsjustere wâld Swartwale (Blackveil).
Jachtfleanmasine
Foarbylden fan jachtfleanmasinen binne de Hawker Hurricane, de Supermarine Spitfire, de Messerschmitt Bf 109, de Mitsubishi A6M "Zero" en de P-40 Warhawk út 'e Twadde Wrâldoarloch. Modernere jachtfleanmasinen, dy't almeast as strieljagers oantsjut wurde, binne bgl. de Mikojan-Goerevitsj MiG-31, de Panavia Tornado, de Dassault Mirage 2000, de Sûchoi Sû-27, de F-16 Fighting Falcon, de F/A-18 Hornet en de F-35 Lightning II.
Blackveil
Ynhâld
Dat Swartwale wie oarspronklik it Eletyske keninkryk Argenthyne, mar lang lyn waard it yn 'e Lange Oarloch ferovere troch de boasaardige tsjoender Mornhavon de Swarte, dy't de pleatslike Eletyske befolking útmoardzje liet troch syn Arkoazyske troepen en oarkeftige grûnmiten en fan Argenthyne syn machtsbasis makke. Nei't Mornhavon oan 'e ein fan 'e oarloch ferslein en deade waard, slommere syn ûnrêstige geast dêr tûzen jier lang. Troch syn ynfloed rekke alles yn it wâld ferwrongen nei it kwea, sadat der by wize fan sprekken in swarte wale oerhinne kaam te lizzen. De Sacoridianen bouden doe de magyske D'yer-muorre, dy't it skiereilân fan Swartwale skate fan 'e rest fan Sacoridia oant de boasaardige Eletiër Shawdell der in brek yn sloech (sjoch: Green Rider). Doe't Mornhavon de Swarte net lang dêrnei út 'e dea opstie, hied er troch dy brek Sacoridia berikke kinnen as Karigan him net mei help fan 'e geast fan Lil Ambriodh, de stifteresse fan 'e Griene Ruters, meifierd hie nei in ûnbeskaat punt yn 'e takomst, om him dêr efter te litten.
Elmina
Skiednis
Yn 1642 waard Isaac Coymans beneamd ta opperkeapman en boekhâder yn Elmina; yn 1648 waard Hendrik Carloff fiskaal; yn 1656 wie Jan Valkenburg direkteur-generaal fan de hannelspost. Yn 1668 waard de dichter Willem Godschalck fan Focquenbroch as sjirurgyn beneamd. Cornelis fan Aerssen fan Sommelsdijk soarge der foar dat de WIC de oanfier fan slaven nei Suriname fan 1683 opfierde. Yn 1687 waard it fort oanfallen troch Jean du Casse, in boekanier en slavehanler. Nei 1720 lei de Middelburchske Kommersy Kompanjy him ta op slavetransporten en hie dêrmei in protte súkses.
Barabbas
Barabbas (Arameesk: Bar-abbâ, "soan fan de heit") is in persoan yn it Nije Testamint. Barrabas spile in rol yn it lijensferhaal fan Kristus. Hy wie in feroardiele misdiediger, neffens it Nije Testamint sels in moardner. It folk gunde de skuldige Barrabas leaver de frijheid dan de ûnskuldige Jezus en waard dêrom yn it ramt fan in amnestyregeling mei Pesach frijlitten.
Historisiteit
Moderne teologen binne oer it algemien fan betinken dat Barabbas gjin histoaryske persoan wie en dat it bibelske ferhaal oer him net op wierheid berêst. Yn inkele âlde manuskripten wurdt foar Barabbas de folsleine namme Yeshua Bar-abbâ (oftewol "Jezus Barabbas") brûkt. In minderheid fan 'e teologen, ûnder wa Benjamint Urrutia en Stevan Davies, hat op basis dêrfan de teory oppenearre dat Barabbas en Jezus fan Nazaret eins ien en deselde persoan wiene.
De frijlitting fan Barrabas
De joadske lieders woene fan Jezus ôf en hiene besletten dat Jezus dea moast. Nei't Jezus ferret wie en yn de hôf finzen nommen wie, brochten de hegepreesters Him de oare deis ûnder falske beskuldigings nei Pontius Pilatus, de Romeinske bestjoerder fan Judea. Fan de ûnderfreging fan Jezus waard Pilatus net folle wizer, hy koe Jezus net op in misse stap betraapje en wist dat de beskuldigings fan de joadske lieders net dogen. Ek Pilatus syn frou ornearre dat Jezus ûnskuldich wie en trune der by Pilatus op oan om Jezus frij te litten. It wie yn de tiid in goed gebrûk om by it oansteande Pesachfeest in finzene frij te litten en Pilatus naam dy tradysje te baat troch it folk de kar te jaan tusken it frijlitten fan Jezus en de moardner Barrabas. Pilatus gokte der op dat by de fraach wa't amnesty krije moast, de joaden dan dochs leaver foar Jezus keazen, om't Barrabas in grutte misdiediger wie.
Neffens it Markus-evangeelje hie Barrabas by in opskuor immen fermoarde en dêrom siet er finzen. Faaks wied er lid fan de Sikariërs, in ekstremistyske joadske fersetsbeweging, dy't de Romeinen mei geweld út Judea ferdriuwe woe. En sa frege Pilatus oan de kliber folk wa't er frijlitte moast, mar it folk, oanfitere troch de hegepreesters, skandearre massaal "Barrabas" en op Pilatus' fraach wat er dan dwaan moast mei Jezus, raasden hja dat Er krusige wurde moast. Pilatus besocht de minsken op oare gedachten te krijen, mar hja raasden noch hurder dat Jezus krusige wurde moast. It folk waard dwyl en it slagge Pilatus net mear om it del te bêdzjen. Doe naam Pilatus it beslút om syn hannen te waskjen yn ûnskuld. Nochris sei er dat Jezus ûnskuldich wie, hyn sei by eintsjebeslút dat hja it fierder mar útsykje moasten en achte him net ferantwurdlik foar de dea fan in ûnskuldige. De joaden rôpen dat harren dat neat skille koene en raasden "lit Syn bloed mar oer ús en ús bern hinne komme".
Blackveil
Ynhâld
Foar de winter hie prins Jametari fan Eletia oanjûn dat er it yn him omgean liet om in ekspedysje nei Swartwale te stjoeren, no't wis wie dat Mornhavon dêr net mear wie. Midden yn 'e winter komt de befêstiging: op 'e maitydsevening sille seis Eletiërs Swartwale yngean. Kening Zachary fan Sacoridia wurdt útnûge om guon minsken mei te stjoeren. Zachary, dy't syn Eletyske bûnsgenoaten net alhiel fertrout, beslút in gelikens oantal minsken ôf te furdigjen. Dêrûnder binne twa militêren (luitenant Grant en soldaat Porter) en de houtfêster Gillard Ardmont, dy't harket nei de ropnamme 'Ard' en in ûnderdien is fan 'e hear fan Coutre, Zachary syn oansteande skoanheit. Fierders sille der trije Griene Ruters mei: Lynx, dy't mei wylde bisten kommunisearje kin, de grapmakker Yates Cardell, dy't yn it tsjuster sjen kin, en Karigan G'ladheon. Mei dat lêste is kening Zachary it perfoarst net iens, want hy is fereale op Karigan, mar kaptein Mapstone hâldt út dat sy ien fan 'e Griene Ruters is dy't it meast geskikt is foar de ekspedysje, en úteinlik leit de kening him mei tsjinnichheid by har beslissing del. Richmont Spane, in ealman dy't oan it Keninklik Hof de hear fan Coutre fertsjintwurdiget, mar eins fral dwaande is om syn eigen belangen feilich te stellen, kriget lucht fan 'e gefoelens dy't de kening foar Karigan koesteret. Om't er har as in bedriging sjocht foar it foarnommen houlik fan 'e kening mei frouwe Estora fan Coutre, jout er Ard de opdracht en soargje derfoar dat Karigan net libben út Swartwale weromkomt.
By de D'yer-muorre hat Alton D'yer, in Griene Ruter dy't de opdracht hat om út te sykjen hoe't de brek yn 'e muorre reparearre wurde kin, einlings en te'n lêsten wat súkses boekt. De brek is noch altyd like wiid as earder, mar hy hat it fierder ôfbroazeljen fan 'e muorre oan wjerskanten fan 'e bres teminsten tsjinhâlde kinnen. As de minstreel Estral Andovian, Karigan har bêste freondinne út har studintetiid oan 'e Universiteit fan Selium, by de muorre arrivearret, wol Alton har earst fuortstjoere. Mar Estral is de dochter fan Aaron Fiori, de Gouden Beskermhear fan Selium, dy't oan it haad fan alle minstreels yn Sacoridia stiet. It sizzen is dat der Eletysk bloed yn 'e ieren fan 'e Fiori's rint, en Estral bewiist dat as se mei inkeld har sjongen de muorre fersterket. Alton rekket der dan fan oertsjûge dat Estral de kaai is ta de reparaasje fan 'e brek. Wylst se nau mei-inoar gearwurkje, reitsje se fereale opinoar en krije se in relaasje.
Elmina
Skiednis
Jan Pieter Theodoor Huydecoper kaam yn 1756 yn Elmina oan; yn 1764 waard er direkteur-generaal. Hy krige in tapûjerin ta syn foldwaan, in dochter fan in blanke man en in lânseigen frou, dy't njonken selskip ek strategyske betsjutting hie. Yn 1767 en 1768 binne 42 skippen nei de Goudkust fearn, achtjin hiene de opdracht slaven te ferfieren.
Blackveil
Ynhâld
Koart foar de maitydsevening komme Karigan en de oare Sacoridiaanske leden fan 'e ekspedysje oan by de D'yer-muorre om dêr op 'e Eletiërs te wachtsjen. Om't it dúdlik is dat it tusken har en de kening fanwegen it stânsferskil nea wat wurde kin, hat Karigan harsels ûnderweis dêrhinne oanpraat dat se it ris besykje moat mei Alton D'yer, dy't yn it ferline om har stike. Grut is dan ek har teloarstelling en gefoel fan ferrie as se ûntdekt dat dyselde it ûnderwilens oanlein hat mei har bêste freondinne Estral. Lulk set se mei de oare leden fan 'e ekspedysje ôf troch de brek yn 'e muorre, it wâld Swartwale yn. Se hat der gjin weet fan dat Beppe, de liedster fan 'e ûndergrûnske organisaasje Twadde Ryk (besteande út ôfstammelingen fan Arkoazyske soldaten dy't fanatike oanhingers fan Mornhavon de Swarte binne), harren foargien is mei in groepke oanhingers. Noch wit se dat op dyselde deis yn Sacor-Stêd kening Zachary slim ferwûne rekket by in moardoanslach.
Yn Swartwale reitsje se al de earste dei in lid fan 'e ekspedysje kwyt: soldaat Porter fynt de dea as se oanfallen wurde troch in swaarm bloeddrinkende kolibrys. Dat se dêrby net allegear omkomme, is inkeld te tankjen oan 'e fluggens en handigens fan harren elfeftige Eletyske reisgenoaten. It is sadwaande daliks dúdlik dat de Sacoridianen sûnder help fan 'e Eletiërs yn Swartwale net lang oerlibje kinne. Luitenant Grant, dy't it him earst yn 'e holle helle hie dat hy de lieder fan 'e ekspedysje wie, leit der dan neat mear tsjinyn dat Graelalea, de suster fan prins Jametari, de lieding oernimt. Djipper yn Swartwale komt noch wat oars oan it ljocht: de magyske jeften fan 'e Griene Ruters, dy't harren helpe moasten, blike krekt in obstakel te wêzen, mei't se beynfloede wurdt troch it kwea fan Swartwale. Lynx heart allegeduerigen de tinzen fan 'e ferwrongen fauna fan it wâld, wylst Karigan op in hier nei it ferline ta sûcht wurdt en Yates, dy't by tsjuster sjen kin, blyn rekket.
Tsjin dy tiid is lykwols dúdlik wurden dat de Eletiërs net weromgean sille om 'e Sacoridianen te geriivjen, en de Sacoridianen hawwe dan ek gjin oare kar as om troch te gean, om't se op eigen manneboet gjin kâns meitsje om 'e brek yn 'e D'yer-muorre wer te berikken. Dat de Eletiërs sa ûnwrigber trochwolle, komt troch harren misje: prins Jametari hat harren stjoerd om te sjen oft se de Sliepers fan Argenthyne befrije kinne. Eletiërs hawwe it ivige libben, en as se sêd en oersêd fan it libben reitsje, jouwe se har soms foar langere tiid (tink oan tûzenen jierren) del troch ien te wurden mei in beam. It is ûnbekend wat der wurden is fan 'e Sliepers fan Argenthyne doe't dat keninkryk troch Mornhavon de Swarte ferovere waard, mar prins Jametari mient dat der in kâns bestiet dat se noch altyd yn libben binne. No't Mornhavon sels net mear yn Swartwale is, hat er dêrom in ekspedysje útstjoerd om te sjen oft dat sa is of net. Oankommen by Kastiel Argenthyne, de âlde sit fan Laurelyn, de keninginne fan Argenthyne, docht bliken dat de Sliepers yndie noch libje, mar trochdat se mear as tûzen jier bleatstien hawwe oan 'e ynfloed fan Mornhavon, binne it boasaardige, ferwrongen wêzens wurden, dy't troch harren Eletysk komôf tige gefaarlik binne.
Underwilens leit yn Sacor-Stêd kening Zachary, dy't by de oanslach op syn libben troch in pylk yn it boarst rekke wie, noch altyd it grutste part fan 'e tiid bewusteleas op bêd, hoewol't er út en troch eefkes dwyljendewei bykomt. Hoewol't der wetten en regels binne foar wat der barre moat yn it gefal dat de kening út 'e tiid of dea rekket, beslute in stikmannich fan Zachary syn riedslju dan eigenmachtich yn te gripen. Colin Dovekey, de ynfloedrike kommandant fan 'e 'Wapens' (formeel de Oarder fan 'e Swartskylden), dy't de keninklike liifgarde foarmje; generaal Harborough, de kommandant fan it leger, en de keninklike liifdokter Destarion beslute dat it foarnommen houlik fan 'e kening mei frouwe Estora fuortendaliks plakfine moat. Estora wurdt dêrtroch keninginne en kin dan, mocht de kening komme te ferstjerren, it lânsbestjoer oernimme. Kaptein Mapstone kantet hat skerp tsjin dizze gong fan saken oan, mar rekket bedwelme trochdat Destarion har tee oanlinget mei in sliepmiddel, en wurdt neitiid fêstset. Under twang fan 'e glûpske Richmont Spane, moat Estora sels it 'ritueel fan konsummaasje' útfiere troch de nacht mei de kening troch te bringen en seksuële omgong mei him te hawwen. Dêrby ûntdekt se op wa't Zachary fereale is as er har dwyljendewei 'Karigan' neamt.
Yn Swartwale hawwe ek Beppe en har trewanten Kastiel Argenthyne berikt, dêr't sy mei har tsjoenderij de ferwrongen Sliepers út 'e beammen ropt en ynset tsjin 'e leden fan 'e Eletysk-Sacoridiaanske ekspedysje. Dyselden sykje taflecht yn it kastiel, wêrby't Gaelalea it libben lit. Ienris binnendoar komt Ard Karigan oer it mad en besiket har te deadzjen, mar ynstee komt er sels om as de Eletiër Ealdaen him in pylk troch de strôt sjit. Fuort dêrnei ferskynt de geast fan keninginne Laurelyn oan Karigan. Wylst har freonen fjochtsje foar harren libben tsjin 'e boasaardige sliepers, dy't it kastiel ynkrongen binne, wurdt Karigan troch Laurelyn mei werom nommen nei it ferline, nei in stikje tiid dat de keninginne troch har macht sels nei har dea noch witten hat te beskermjen. Laurelyn ropt dêr de Sliepers út 'e beammen en op har oanwizings liedt Karigan harren oer boppenatuerlike wegen nei Eletia ta, dêr't se arrivearret yn 'e tiid fuort nei de Lange Oarloch. Sels keart se gau-gau werom om't se har freonen net yn Swartwale efterlitte wol, mar ûnderweis werom wurdt se opholden troch de Spegelman, de trickster fan it Sacoridiaanske panteön, dy't foarsteld wurdt as in man mei in masker op dat bestiet út spegelglês.
Elmina
Skiednis
Oant yn 1850 waarden der yn fort Elmina soldaten wûn foar tsjinst yn it KNYL, de Orang Blanda Itam (= Swarte Hollanners). Nettsjinsteande de befoarrjochte posysje fan de Orang Blanda Itam yn it KNYL, waard der nei 1871 op oanstean fan de Ingelsken mei opholden om it net lykje te litten op ferhoalen slavernij. De skiednis fan de Ganezen dy't yn it KNYL tsjinnen is te sjen yn it Java museum yn Elmina.
It fort soe oant 1871 yn Nederlânske hannen bliuwe en waard doe lykas in protte oare Nederlânske besittings yn Afrika oan Ingelân ferkocht foar it bedrach fan fl. 47.000,-. kening Willem III wie der bot op tsjin, mar it wie logysk meidat de forten harren funksje kwyt wiene en it ûnderhâld en de slarissen fan de dêr oanwêzige amtners in soad jild koste. De ferkeap fan de Nederlânsk-Afrikaanske besittingen oan Ingelân wie regele yn it Ferdrach fan Sumatra.
Elmina hat in Nederlânsk begraafplak, in Nederlânske wyk en in protte bewenners hawwe in Nederlânske achternamme, sa as Bartels, Van Dyck, de Graft, de Heer, Vroom, de Veer of van der Puye.
Ekonomy
De wichtichste ynkomsteboarne is de fiskerij, mar ek sâltwinning en boatebou binne fan belang. Sa'n 100.000 toeristen it jier besykje it plak.
Yn 2003 is Elmina, mei bûtenlânske ynvestearders, út ein set mei it projekt Elmina Stratezjy 2015, in grut projekt om tal fan saken fan de stêd te ferbetterjen. De ôffier fan wetter en smoargens sil oanpakt wurde om de sûnens fan de ynwenners te ferbetterjen; de fiskerijyndustry en haven fan Elmina sil fernijd wurde; toerisme en ekonomysk ûntjouwing, sûnenssoarch en ûnderwiis sille yn dat ramt ek omtinken krije.
Blackveil
Ynhâld
Beppe hat ûnderwilens murken dat der immen is dy't de D'yer-muorre reparearje kin, en mei in tsjoen ûntnimt se Estral Andovian har stim en jout dy ynstee oan har eigen stomme beppesizzer Lala. Yn Sacor-Stêd komt kening Zachary nei lange tiid wer by besleur, en hy is alhiel net wiis mei wat der yn 'e tuskentiid bard is. De earste dêr't er mei ôfweeft, is Richmont Spane, dy't plannen hie om Zachary út 'e ljochten te helpen sadat er mei Estora trouwe en sels kening wurde koe. Ynstee ferdwynt dat hearskip no yn 'e tsjerkers. Mar Zachary fielt him likegoed ferret troch syn neiste riedslju, dy't syn oerhastige houlik en houliksnacht beävensearre hawwe wylst er sels út 'e tiid wie. Dokter Destarion stjoert er yn ballingskip as legerdokter by de Rivierdifyzje, yn it uterste noarden fan Sacoridia, wylst er generaal Harborough oerdraacht oan 'e kriichsried, en Colin Dovekey syn hâlden en dragen ferantwurdzje moatte sil oan in sjuery fan syn gelikensen binnen de Oarder fan 'e Swartskylden. De âlde seneskalk Sperren, dy't part noch diel oan 'e gearspanning hie, mar him der ek net tsjin oankante, giet earfol mei pinsjoen, wylst kaptein Mapstone frijlitten wurdt en har âlde funksje weromkriget.
Krekt op dat stuit berikt it ferrin fan 'e tiid dat punt yn 'e takomst dêr't Karigan earder Mornhavon de Swarte efterlitten hie. De boaze tsjoender beset it lichem fan Yates Cardell, en besiket Karigan mei bedragerij, troch him foar te dwaan as har freon, derta te bringen en jou him it spegelmasker. Mar Karigan, dy't Yates troch ende wer troch ken, lit har net bedrage. Ynstee smyt se it gefaarlike spegelmasker oan syn fuotten yn gruzeleminten, wat in eksploazje fan tiidsdielen en takomstmooglikheden opleveret dy't Mornhavon slim ferwûnet. Alle oanwêzigen wurde troch de ûntploffing fuortsmiten út it kastiel. Lynx en de Eletiërs Telagioth en Ealdaen wurde wekker op in útstrutsen gersflakte, dy't, sa sjogge se nachts oan 'e stjerren, de Wandaflakte wêze moat, fier benoarden de D'yer-muorre yn in ôfhandige hoeke fan Sacoridia. Ek Yates Cardell is by harren, mar dy is troch de besetting troch Mornhavon de Swarte sa slim skansearre, dat er koarte tiid letter oan ynterne ferwûnings stjert. Fan 'e oare beide oerlibjende leden fan 'e ekspedysje, Karigan en de Eletiër Lhean, is gjin spoar.
Nei't se it spegelmasker stikkensmiten hat, tommelet Karigan in ûnmjitlike tiid lang troch in boaiemleaze swarte djipte, oant se opfongen wurdt troch Westrion, de Sacoridiaanske god fan 'e dea. Hja beslút dat se stoarn wêze moat en ferliest it bewustwêzen. Letter wurdt se wekker yn it tsjuster, mar wêr't (en wannear't) se is...? (Sjoch foar it ferfolch: Mirror Sight, it folgjende diel yn 'e Green Rider-searje.)
Dragons: Dawn of the Dragon Racers
Dragons: Dawn of the Dragon Racers, ek wol koartwei Dawn of the Dragon Racers neamd, is in Amerikaanske histoaryske fantasy-aventoerefilm út 2014 yn 'e foarm fan in kompjûteranimearre koarte tekenfilm foar de hiele famylje. De film stie ûnder rezjy fan Elaine Bogan en John Sanford, en de haadrollen waarden ynsprutsen troch Jay Baruchel en America Ferrera. De titel betsjut "Dage fan 'e Drakeracers" (wêrby't "dage" in oerdrachtlike oantsjutting foar "begjin" is). Dragons: Dawn of the Dragon Racers heart ta de How to Train Your Dragon-filmsearje, en falt yn 'e gronology fan dy rige tusken de earste en de twadde lange film yn. It ferhaal folget de jonge Hik, syn draak Toskeleas, syn faam Astrid en harren freonen as in syktocht nei ôfdwaalde skiep him ûntjout ta de earste drakerace fan it eilân Berk. Dragons: Dawn of the Dragon Racers waard oarspronklik publisearre as bonusfilm op 'e earste dvd- en blu-ray-edysje fan 'e lange film How to Train Your Dragon 2.
Plot
Dragons: Dawn of the Dragon Racers spilet trije jier nei How to Train Your Dragon, wêryn't de Wytsingen fan it ôfhandige eilân Berk en de draken dêr't se al withoelang mei yn ûnmin libben, troch tadwaan fan Hik, de jonge soan fan 'e haadman Stompum de Mânske, frede sleaten. De film begjint as Hik, syn faam Astrid en harren freonen Snotbongel Jorgenson, Fiskepoat Ingerman en de twilling Skoarre en Moarje Thorston rûzje krije oer de fraach wa't de nije sport fan it drakeracen eins betocht hat. (Dêrby fleane se op harren draken oer it eilân om út 'e loft wei ôfdwaalde skiep te fangen en nei it doarp te bringen om in punt te skoaren.) Astrid besiket har tebinnen te bringen hoe't it drakeracen ek alwer begûn is, wat ta in lange flashback liedt.
It wie yn in snuorje dat de frede tusken Wytsingen en draken noch net sa lang bestie, doe't Berk tariedings makke foar de jierlikse drakeskiprace yn 'e haven. Stille Sven, dy't no Net Sa Stille Sven hjit, ferbriek nei jierren syn stilswijen en makke dêrmei syn skiep sa kjel dat se alle kanten út spatten en fersille rekken. Haadman Stompum en syn maat, de pleatslike smid Rachelman Krôk, hawwe der klauwen oan om 'e skiep wer gear te driuwen, en dat docht Stompum him no, sa koart foar de boatrace, net oan tiid. Dat dêrom jout er syn soan Hik en dy syn freonen opdracht om 'e skiep te sykjen. De jonge drakeriders beävensearje it putsje dat oan harren tawiisd is op in sa handich mooglik manear: út 'e loft wei. Al rillegau rint de syktocht, ta frustraasje fan Hik, út op in wedstryd tusken harren om safolle mooglik skiep te finen en gear te bringen.
As alle (wite) skiep gearbrocht binne, docht bliken dat de drakeriders elts trije skiep fûn hawwe, wat betsjut dat der gjin winner is. Hik wiist der nochris op dat it alhiel gjin wedstryd wie, mar de oaren negearje him. Dan arrivearret Sven, dy't alhiel oerémis is dat syn favorite (swarte) skiep noch altyd mist. Hy hopet mar dat it knoffelige bist net wer yn in put fallen is. Dêrop roppe de drakeriders (minus Hik) it swarte skiep út ta tie-breaker. Se sette gau-gau wer ôf, wêrnei't Snotbongel úteinlik it swarte skiep wit te fangen. Underwilens wurdt Hik by syn heit Stompum roppen, dy't him fertelt dat hy in pear dagen fuort moat. Hy draacht de ferantwurdlikheid foar de organisaasje fan 'e boatrace oan syn soan oer. Hik is dêr net botte entûsjast oer om't er boatraces saai en traach fynt, mar Stompum wiist derop dat it in tradysje is en boppedat in goede manear foar de Wytsingen om steam ôf te blazen; oars soene se mar ûnderling slaande deilis reitsje.
Fisflieterdjip
Krekt foar it spoar, foarby de Sappentil is yn 2005 troch Wetterskip Fryslân in sompich gebiet oanlein foar otters.
Namme
De namme Besheersdiep komt út in akte út 1543 dêr't yn stiet dat it ûnderhâld fan it djip besheer troch de bewenners fan de Ruigewaard en Lutjegast dien waard. It wurd "besheer" waard net goed begrepen en hja mienden dat it de namme fan it wetter wie, dat it "Diep Besheer"; letter waard dat "Besheersdiep". "Besheer" betsjutte lykwols "oant no ta" (ferlykje it Dútske bisher). De namme wurdt net folle mear brûkt, mar de polder oan de westkant fan it hjit noch de Besheerpolder. Yn de 20e iuw waard de namme Visvlieter Vaart brûkt en no de namme Visvlietderdiep.
Dragons: Dawn of the Dragon Racers
Plot
Nei't Astrid op him ynpraat hat en derop wiisd hat dat Stompum de earste pear dagen noch fuort is, stimt Hik úteinlik yn mei ien drakerace. Snotbongel en de twilling beslute dat sy ien team foarmje sille, en dat se it tsjin Hik, Astrid en Fiskepoat opnimme sille. Mei't Fiskepoat it fierstente drok hat mei it risselwearjen foar de boatrace, wurdt it twadde team inkeld troch Hik en Astrid foarme. Op 'e nij driget de race yn in gelykspul te einigjen, dat it swarte skiep is wer de tie-breaker. Astrid en Snotbongel komme yn botsing as se allebeide besykje it swarte skiep te pakken te krijen, en dêrby brekt Astrid har earm. Snotbongel fljocht mei it swarte skiep fuort, mar wurdt troch in leechhingjende beamtûke fan syn draak reage.
As de nije drakerace fan start gean sil, keart Stompum de Mânske ûnferwachts ier werom op Berk. Hy wol fan Hik witte wat dit allegearre sil en wêrom't der gjin risselwaasje makke is foar de boatrace. Mei't de oare drakeriders dogge as witte se fan neat, nimt Hik alle skuld op him en fertelt er syn heit dat er, as plakferfangend haadman, guon beslissings nimme moatten hat dy't yn it belang fan 'e hiele mienskip wiene. En ien dêrfan wie it ferfangen fan 'e tradisjonele boatrace troch in drakerace. Ynstee dat Stompum him dêrfoar bestraft, sa't er ferwachte hie, is er eins grutsk op Hik en jout er him opdracht om troch te gean. De beide teams dogge ferskillende kleuren gesichtsferve op (Snotbongel en de twilling grien; Hik en Fiskepoat read) en geane fan start.
Elts wyt skiep dat fongen en yn 'e arena ôflevere wurdt, is ien punt wurdich, mar it swarte skiep hat in wearde fan fiif punten. Nei in spektakulêre race wêrby't alle wite skiep fongen binne, hawwe beide teams wer itselde oantal punten. Dat betsjut dat it team winne sil dat it swarte skiep fangt. Fiskepoat komme de wurden fan Net Sa Stille Sven yn it sin, dat it swarte skiep gauris yn 'e put knoffelet. Dat hy giet derop út om dêr te sykjen. Underwilens arrivearret de twilling mei it swarte skiep yn 'e arena. Stompum ropt Snotbongel en de twilling út ta winners, mar dan komt Fiskepoat werom mei it swarte skiep, wat ta grutte betizing liedt as Net Sa Stille Sven ferkundiget dat der mar ien swart skiep op it hiele eilân is. Skoarre werhellet nochris dat syn team wûn hat en krûpt syn swarte skiep oan. Dat lit lykwols in swart plak op syn gesicht efter. It docht bliken dat de twilling in wyt skiep dat net ta Sven syn keppel hearde, swart ferve hat, mei as gefolch dat se diskwalifisearre wurde. Stompum ropt Hik en Fiskepoat út ta de wiere winners fan 'e earste jierlikse drakerace fan Berk. Dêrnei nimt Stompum einlings it haadmanskip wer werom fan Hik, en dyselde naait mei syn draak Toskeleas út foar't syn heit him betinke kin.
De flashback einiget en it ferhaal keart werom nei de hjoeddeistige tiid. Hik konkludearret dat it eins Skoarre wie dy't it drakeracen betocht hat, om't hy dejinge wie dy't mei de regels op 'e lapen kaam (dy't er dêrnei mei falskspyljen besocht te brekken).
Produksje
Dragons: Dawn of the Dragon Racers is in koarte film mei in spyldoer fan 26 minuten, dy't regissearre waard troch Elaine Bogan en John Sanford nei in senario fan Art Brown en Douglas Sloan. Krekt as de rest fan 'e How to Train Your Dragon-franchise wie de film basearre op 'e romansearje How to Train Your Dragon fan 'e Britske berneboekeskriuwster Cressida Cowell. As produsint wie Chad Hammes by it projekt belutsen foar de filmstudio DreamWorks Animation. De filmmuzyk waard fersoarge troch John Paesano.
Distribúsje
De distribúsje fan Dragons: Dawn of the Dragon Racers waard fersoarge troch 20th Century Fox. De film waard op 11 novimber 2014 publisearre as bonusfilmke op 'e earste dvd- en blu-ray-edysjes en as taheakke by de earste digitale download fan 'e lange film How to Train Your Dragon 2. Op 3 maart 2015 waard Dragons: Dawn of the Dragon Racers ek apart op dvd útbrocht, yn 'e mande mei twa oare koarte films út 'e How to Train Your Dragon-franchise, te witten: Book of Dragons en Legend of the Boneknapper Dragon.
Entreprise (Kolham)
De Entreprise is in nôtmûne yn it Grinslânske doarp Kolham.
Skiednis
Nei't de eardere mûne út 1880, oarspronklik ien fan de bolwurkmûnen fan de stêd Grins, yn 1906 ôfbaarnde, waard it achtkant fan in poldermûne fan de Harksteder polder brûkt foar de bou fan in nije stellingmûne yn Kolham. De mûne krige de Frânske namme 'Entreprise'.
Op 19 juny 2000 ûnstie yn in oanbuorjende bargeskuorre brân. It fjoer sloech oer nei de mûne, werfan't de houten boppebou folslein útbaarnde. Der ûnstiene al gau plannen om de mûne wer op te bouwen. De earste aksjes dêrta setten yn 2002 útein en sûnt 2006 waard in begjin makke mei de renovaasje fan de noch besteande stiennen ûnderbou.
De mûnemakker sette yn 2009 útein mei de bou fan in nij achtkant en in nije kape. Op 19 april 2010 waarden dy wer op de stiennen ûnderbou set. Wat letter binne ek de roeden stutsen en waard de mûne mealfeardich oplevere. Op 15 septimber 2012 is de mûne troch de Grinslânske Kommissaris fan de Keninginne Max van den Berg offisjeel in gebrûk nommen.
Beskriuwing
De mûne is in achtkante boppekruier mei in hege stiennen ûnderbou. De flecht is 22,60 meter en beide roeden hawwe selsswichting. De mûne is útrist mei twa koppel mealstiennen.
In Midsimmernachtdream
In Midsimmernachtdream, yn it oarspronklike Ingelsk A Midsummer Night's Dream, is in toanielstik fan 'e hân fan 'e wiidferneamde Ingelske skriuwer en dichter William Shakespeare. It is, nei't men tinkt, skreaun wurden tusken 1590 en 1596, en docht ferslach fan 'e foarfallen om 'e trouwerij hinne fan 'e Theseus, de hartoch fan Atene, en Hippolyta, de keninginne fan 'e Amazônes. It stik, dat klassifisearre wurdt as in komeedzje, is ien fan Shakespeare syn populêrste wurken en wurdt noch altyd oeral op 'e wrâld opfierd. De Fryske oersetting fan Douwe Kalma datearret út 1949.
Eftergrûn
It is ûndúdlik wannear't A Midsummer Night's Dream krekt skreaun is, mar 1595 of 1596 liket it wierskynlikst. Guon saakkundigen binne fan miening dat it yn opdracht fan in aadlik laach skreaun is foar in brulloft. Yn alle gefallen liket it in orizjineel stik te wêzen, dat net werom te fieren is op in earder boarne, al binne guon eleminten dúdlik liend út 'e klassike literatuer, lykas de transformaasje fan 'e holle fan Nick Bottom (yn 'e Fryske oersetting Klaas Klos), dy't út De Goudene Ezel fan Apuleius oernommen is. En it toanielstik dat de hantwurkslju opfiere wolle, Pyramus en Thisbe, komt streekrjocht út Ovidius syn Feroarings fan Stal.
De ûntfangst wie net daliks loovjend. De ynfloedrike Samuel Pepys skreau yn 1662 nei it sjen fan it toanielstik: "This is the silliest stuff that ever I heard" ("Dit is it ûnnoazelste spul dat ik ea heard haw"). Syn miening dat it in oerflakkige en laffe (yn 'e sin fan smaakleaze) lytse komeedzje wie, waard pas yn 'e tweintichste iuw bystjoerd. Hjoed de dei wurdt A Midsummer Night's Dream krekt beskôge as in yngewikkeld en sinnich stik.
Personaazjes
(Nammen neffens de oersetting fan Douwe Kalma, sij it oanpast oan 'e hjoeddeiske stavering (dus "ae" = "aa", "é" = "ee", ensfh.).)
Plot
It toanielstik iepenet mei in diskusje tusken Hermia en har heit Egeus; har heit wol dat hja trout mei Demetrius, mar Hermia wegeret dat. Egeus hellet dan in âlde Ateenske wet oan, dy't stelt dat in dochter ferplichte is om te trouwen mei wa't har heit wol dat se trout, of oars de deastraf krije kin of feroardiele wurde kin ta in libben fan keinens. Dêrop beslute Hermia en har frijer Lysander om nachts út te naaien troch in tichtby wâld. Foar't se ôfsette, ljochtet Hermia har bêste kammeraatske Helena yn oer har foarnimmen, mar Helena, dy't fereale is op Demetrius, is noch mar koartby ôfstegere troch dyselde, en no fettet hja it plan op om him dochs noch foar har te winnen troch him te fertellen oer Hermia en Lysander. It gefolch is dat Demetrius Hermia en Lysander efternei set troch it wâld, wylst Helena him wer folget. left|thumb|350px|Fragmint út it toanielstik A Midsummer Night's Dream troch [[Johann Heinrich Füssli.]]
Underwilens arrivearje Oberon en syn frou Titania, de kening en keninginne fan 'e feeën, yn deselde bosk om it oansteande houlik fan Theseus, de hartoch fan Atene, en Hippolyta, de keninginne fan 'e Amazônes, by te wenjen. Oberon en Titania binne lykwols alhiel faninoar ferfrjemde fanwegen Titania har wegering om har jonge tsjinstfeint oan Oberon ôf te stean om't syn mem ien fan har oanbidsters wie. Oberon wol har straffe foar har dôfhûdigens en rekrutearret de elf Puck, ek wol bekend as Robyn Goemaat, om him te helpen in magysk sop fan in beskate blom te krijen, dat makket dat de sliepende persoan op waans eachlidden it wreaun wurdt nei it wekker wurden fereale wurdt op it earste libbene wêzen dat hy of sy sjocht. Oberon is fan doel om Titania har eachlidden mei dat sop yn te smarren, sadat sy fereale wurde sil op it iene of oare wâldbist; út skamte sil se dan grif de jonge wol opjaan wolle yn ruil foar it tsjingif.
It spul wurdt noch yngewikkelder as Oberon yn 'e kunde komt mei Demetrius en Helena. Hy jout Puck opdracht om it magyske sop ek te brûken by Demetrius, om sa Helena te helpen syn leafde te winnen. Puck wriuwt lykwols by fersin Lysander syn eachlidden yn en dêrtroch wurdt dy fereale op 'e Helena as dy him wekker makket. Lysander ferklearret Helena syn leafde, mar sy mient dat it in grap is en naait út. Lysander giet har efternei en lit Hermia allinne efter. As Hermia wekker wurdt, giet hja op 'e syk nei har frijer, mar rint ynstee dêrfan Demetrius tsjin it liif. Se beskuldiget Demetrius derfan Lysander deadien te hawwen, wat dy ûntkent. Underwilens is Oberon efter it fersin kommen en hy is wisberet om it rjocht te breidzjen. Hy draacht Puck op om Helena op te heljen en past dan sels it sop ta op 'e eachlidden fan 'e sliepende Demetrius. No hat Helena twa oanbidders, wylst Hermia gjint oerhâldt. Helena mient lykwols dat de mannen har de gek oanstekke en sa meitsje de fjouwer jonge lju de rest fan 'e nacht rûzje oant Oberon Puck opdraacht om Lysander it tsjingif ta te tsjinjen; dêrop is dy wer gewoan fereale op Hermia, wylst Demetrius fereale bliuwt op Helena.
In groepke hantwurkslju, dy't ta eare fan 'e brulloft fan Theseus en Hippolyta it toanielstik Pyramus en Thisbe opfiere wolle, hawwe har ek yn it wâld bejûn om yn it geheim te rippetearjen. Klaas Klos, in wever sûnder in protte lok, wurdt opmurken troch Puck, dy't yn in ympuls syn holle feroaret yn dy fan in ezel. As Klos, dy't sels neat fan 'e transformaasje murken hat, wer opkomt foar syn earstfolgjende tekst, naaie syn maten yn deadseangst út. Klos, dy't der neat fan begrypt en beslút om mar te wachtsjen oant se weromkomme, begjint út ferfeling te sjongen en makket dêrmei Titania wekker, dy't op slach fereale op him wurdt. Se oerlaadt him mei oandacht en bedriuwt, sa wurdt suggerearre, de leafde mei him. Neat oars kin har mear wat skele en Oberon makket fan 'e gelegenheid gebrûk om har it feintsje te ûntnaderjen. No't er syn doel berikt hat, wurdt de betsjoening fan Titania ferbrutsen en Puck kriget oarders om Klos syn holle wer werom te feroarjen. thumb|right|350px|The Quarrel of Oberon and Titania ("De Rûzje fan Oberon en Titania") troch [[Joseph Noel Paton.]]
Nei't de feeën har weromlutsen hawwe, ferskine Theseus en Hippolyta yn 'e bosk, op in betide jacht. Se fine de fjouwer jonge lju en meitsje harren wekker. Om't Demetrius net mear fan Hermia hâldt, wiist Theseus it troch Egeus easke houlik ôf en organisearret ynstee dêrfan op it plak in groepshoulik wêrby't Demetrius mei Helena en Lysander mei Hermia trout. Neitiid beslute se mei syn fjouweren dat de foarfallen fan 'e ôfrûne nacht in dream west hawwe moatte. As sy de bosk ferlitten hawwe, wurdt Klaas Klos wekker, en ek hy beslút dat wat er belibbe hat inkeld in dream west hawwe kin.
Werom yn Atene wenje Theseus, Hippolyta en de fjouwer minners de opfiering fan Pyramus en Thisbe fan 'e hantwurkslju by. It is ûnnoazel en min opfierd, mar makket in elk oan it laitsjen. As de nacht fallen is en eltsenien einlings sliept, komme Oberon en Titania del, dy't it hûs, syn bewenners en de takomstige bern fan it breidspear seingje.
Fryske oersetting
De Fryske oersetting fan A Midsummer Night's Dream ferskynde yn 1949 ûnder de titel In Midsimmernachtdream by útjouwerij Drukkerij Laverman N.V. te Drachten, as it fjirde diel fan 'e Nije Fryske Rige. De Fryske fertaling wie fan 'e hân fan Douwe Kalma, dy't it 96 siden tellende boekje ek foarseach fan in ynformative ynlieding. De priis dy't men doedestiden foar de ynbûne ferzje betelle, wie ƒ2,75. Letter makke dizze fertaling diel út fan Shakespeare's Wurk Dl. II, ien fan 'e omnibusútjeften fan 'e Fryske Shakespeare Stifting te Drachten, út 1959.
Amazon.com
Amazon.com, Inc. is in Amerikaansk bedriuw dat him taleit op e-commerce (de hannel oer it ynternet). It waard yn 1994 oprjochte en is fêstige yn Seattle, yn 'e steat Washington. Amazon begûn oarspronklik as in ynternetboekhannel, en de ferkeap fan boeken en byld- en lûdsdragers is noch altyd ien fan 'e wichtichste sektors foar it bedriuw. Lykwols hâldt it him tsjintwurdich ek mei oare saken dwaande. Amazon.com operearret yn 'e hiele wrâld, en hat him ûntjûn ta ien fan 'e bekendste en meast foaroansteande ynternetûndernimmings ea.
Skiednis
Amazon.com waard yn july 1994 oprjochte troch Jeff Bezos, dy't earder yn 'e Amerikaanske finansjele sektor op Wall Street wurke hie. It nije bedriuw operearre yn 't earstoan fanút de garaazje fan Bezos syn hûs yn Belleview. Earst droech it bedriuw de namme fan Cadabra.com, mar it waard al rillegau omneamd ta Amazon, om't Cadabra tefolle op "kadaver" liek, en Bezos in namme mei in A hawwe woe om yn alfabetyske listen boppe-oan te stean. Yn jannewaris 1995 gie de webside fan Amazon fan start, wêrnei't yn july fan dat jier it earste boek ferkocht waard.
Nei't er in ferslach lêzen hie wêryn't foarsein waard dat ynternethannel jierliks mei 2.300% groeie soe, hie Bezos in listke makke mei tweintich mooglike produkten dy't er fia Amazon oer it ynternet ferkeapje koe. Dêrûnder wiene cd's, kompjûters, software, VHS-fideo's en boeken. Hy keas úteinlik foar boeken, om't dêr wrâldwiid in net sêd te krijen fraach nei bestiet. Boppedat liek in ynternetboekhannel him in streekje foar te hawwen boppe gewoane boekwinkels, mei't in ynternetboekhannel in ûnbegrinzge oanbod biede kin om't in firtueel pakhûs ûnbegrinzge grut is (de wiere pakhuzen dêr't Amazon gebrûk fan makket, binne dy fan 'e eigentlike útjouwerijen fan 'e oanbeane boeken). Yn 'e earste pear moannen fan it bestean as boekhannel ferkocht Amazon.com al boeken oan klanten yn alle fyftich Amerikaanske steaten en dêropta yn 45 oare lannen. Binnen twa moannen waard der oant $20.000 oan boeken wyks ferkocht.
Yn 1997 gie Amazon nei de beurs, dêr't de oandielen lykwols mar dreech ferkocht waarden. Bezos syn bedriuwsmodel foarseach der nammentlik yn dat der pas yn it fjirde of fyfde jier fan it bestean fan Amazon.com winst makke wurde soe, en dat noaske de measte effektehannelers mar min. Lykwols oerlibbe it bedriuw de dot-comkrisis ridlik ûnskansearre, en waard úteinlik foar it earst winst útkeard oan 'e oandielhâlders yn it fjirde kwartaal fan 2001, ter grutte fan 1¢ per oandiel. Hoewol't dat fansels wol hiel beskieden wie, waard dêrmei wol bewiisd dat Bezos mei syn bedriuwsmodel gelyk hie. Yn 1999 wie Bezos trouwens troch Time Magazine al útroppen ta persoan fan it jier, fanwegen syn krewearjen foar it revolúsjonarisearjen fan online-winkeljen.