cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Slach oan de Little Bighorn
Foarskiednis
De Black Hills foarmen ûnderdiel fan it Grutte Sû Reservaat dat de Lakota en harren neie sibben, de Westlike Dakota, yn 1868 by it twadde Ferdrach fan Fort Laramie tawiisd wie. Boppedat wiene dy heuvels foar de Lakota hillich, en soene se der nea frijwillich ôfstân fan dwaan. De ûntdekking fan goud dêre brocht in tastream fan goudsikers op gong ûnder de saneamde Goudkoarts fan de Black Hills, en doe't it Amerikaanske regear besleat om, yn striid mei it Ferdrach fan Fort Laramie, sokken net tsjin te hâlden as se Yndiaansk lân binnenkringe woene, besleaten de Lakota om eigenhandich harren rjochten te beskermjen. Lulkens ûnder de Amerikaanske befolking oer de dea fan guon goudsikers en de frij algemien oanhongen miening dat it Amerikaanske regear de Black Hills oan 'e Lakota ûntnaderje moast, laten úteinlik ta it útbrekken fan 'e Grutte Sû-Oarloch fan 1876.
Hoewol't in grut diel fan 'e Yndianen deryn tastimde om yn 'e almar krimpende reservaten te bliuwen en har ôfsidich te hâlden, joegen in protte har by de foaroansteande Lakota-medisynman Sittende Bolle, dy't him bûten it Grutte Sû Reservaat yn it iepen lân fan 'e Powderrivier ophold, yn súdlik Montana. Under in sinnedûnsseremoanje dy't omtrint 5 juny 1876 holden waard, krige Sittende Bolle in fizioen wêryn't er "soldaten yn syn kamp fallen seach, sa't sprinkhoannen út 'e loft rûgelje."
Tsjin dy tiid wiene de Amerikanen al úteinset mei harren simmerkampanje, wêrby't se de Yndianen fan trije ferskillende kanten oanfallen en ynslute woene. Ut it noarden kaam de Montana-kolonne, ûnder befel fan kolonel John Gibbon, dy't op 30 maart ôfset wie út Fort Ellis mei 6 kompanjyen fan it 7e Ynfanteryrezjimint en 4 kompanjyen fan it 2e Kavaleryrezjimint. Ut it suden teach op 29 maaie brigadegeneraal George Crook op, mei de Wyoming-kolonne út Fort Fetterman, besteande út 10 kompanjyen fan it 3e Kavaleryrezjimint, 5 fan it 2e Kavaleryrezjimint, 2 fan it 4e Ynfanteryrezjimint en 3 fan it 9e Ynfanteryrezjimint. En út it easten wei kaam brigadegeneraal Alfred Terry mei de Dakota-kolonne út Fort Abraham Lincoln, dy't op 17 maaie ôfset wie en bestie út 2 kompanjyen fan it 17e Ynfanteryrezjimint, it Gatling-mitrailleurdetasjemint fan it 20e Ynfanteryrezjimint en de 12 kompanjyen fan it Amerikaanske 7e Kavaleryrezjimint, dat ûnder befel stie fan luitenant-kolonel George Armstrong Custer.
Custer hie foar it Noarden yn 'e Amerikaanske Boargeroarloch fochten en dêrby de reputaasje wûn in dryst befelfierder te wêzen. Hy hie yn 'e oarloch de rang fan generaal-majoar berikt, mar wie neitiid fanwegen in oerskot oan ofsieren yn rang weromset nei luitenant-kolonel. Yn 1868 hied er yn it Yndiaanske Territoarium (it hjoeddeiske Oklahoma) ûnder de Súdlike Sjajinnen it Bloedbad fan de Washita oanrjochte. Krekt foar't de simmerkampanje fan 1876 fan start gean soe, rekke er behelle yn it saneamde Hannelspostskandaal, en moast er oangeande dat korrupsjeskandaal foar it Amerikaanske Kongres tsjûgje. Dêrby makke er frijwat fijannen en it wie inkeld troch de net-ôflittende stipe fan syn superieuren, de generaals Sherman, Sheridan en Terry, dat er uberhaupt oan 'e fjildtocht dielnimme mocht. Dêrby waard er lykwols ûnder direkt tafersjoch pleatst fan generaal Terry. Yn Fort Snelling sei Custer tsjin kaptein William Ludlow, it haad fan Terry syn ôfdieling sjeny, dat er by de earste gelegenheid by Terry wei "útnaaie" (cut loose) soe. Dy útspraak wiist derop dat Custer syn ambysje om op eigen manneboet in wichtige oerwinning te boeken, ferantwurdlik wie foar de ramp dêr't de fjildtocht foar de Amerikanen op útrinne soe.
De kolonne fan Terry en Custer waard beselskippe troch in bagaazjetrein besteande út 'e fuorlju fan 150 weinen en de lieders fan gâns rigen pakezels. Op 29 maaie joegen boppedat oan 'e mûning fan 'e Powderrivier trije kompanjyen fan it 6e Ynfanteryrezjimint har by de kolonne, dy't út Fort Buford, oan 'e rivier de Missoury, nei de Yellowstone marsjearre wiene om dêr in foarriedepot oan te lizzen. Letter arrivearre ek it steamskip de Far West, dat 200 ton foarrieden út Fort Abraham Lincoln brocht en foar anker gie op it plak dêr't de Bighorn en de Little Bighorn gearfloeiden.
De koördinaasje fan 'e trijefâldige oanfal gie op 17 juny nei de barrebysjes, doe't de súdlike kolonne ûnder generaal Crook yn 'e Slach oan de Rosebud ta stilstân brocht waard. Hoewol't Crook sels úthold in oerwinning behelle te hawwen, in bewearing dy't in beskaat gehalte fan wierheid befette om't er oan 'e ein fan 'e slach stânholden hie op it slachfjild, binne histoarisy it deroer iens dat de Yndianen eins syn opmars tsjinkeard hiene. Neitiid behold Crook syn posysje wylst er op fersterkings wachte, wat him yn 'e praktyk lange tiid út 'e oarloch hold.
Har ûnbewust fan Crook syn wederwarichheden teagen Gibbon en Terry fierder op, wêrby't se begjin juny kontakt mei-inoar makken by de mûning fan 'e rivier de Rosebud. Op 22 juny waard Custer der mei it 7e Kavaleryrezjimint allinnich op útstjoerd om 'e dellings fan 'e Rosebud en de Bighorn te ferkennen, op 'e siik nei de Yndianen. It wie dúdlik net de bedoeling dat er op eigen manneboet de slach oangean soe; it plan fan it Amerikaanske leger wie dat alle eleminten fan 'e simmerkampanje, dus dy fan Custer, Crook en de no feriene troepen fan Gibbon en Terry, op 26 of 27 juny gearkomme soene op it plak dêr't de Yndianen konsintrearre wiene, om foargoed mei harren ôf te weven. Custer syn taak wie om te ferkennen en op te driuwen, al mocht er dy oarders "ferlitte" as dêr "genôch reden" ta wie. Foar't er ôfsette bea generaal Terry oan Custer fersterkings oan yn 'e foarm fan fjouwer ekstra kompanjyen fan it 2e Kavaleryrezjimint, mar dat oanbod stegere er ôf. Ek it oanbod fan it gebrûk fan 'e Gatling-mitrailleursienheid woed er neat fan witte, want dy bombidige dingen soene him mar ophâlde. Ta einbeslút oardere er al syn manskippen, ofsieren ynbegrepen, om har sabels efter te litten. Elts fan dy besluten soe him postúm op slimme krityk komme te stean.
Wylst de kolonne fan Gibbon en Terry opmarsjearre nei de mûning fan 'e Little Bighorn, arrivearre it 7e Kavaleryrezjimint let op 'e jûn fan 24 juny (of ier op 'e moarn fan 25 juny) op in plak dat 23 km eastlik fan 'e rivier de Little Bighorn lei. By moarnsdage op 25 juny beselskippe Custer syn seis Krieske ferkenners nei in hichte dy't fan Crow's Nest ("Kraaienêst") neamd waard, en dy't in frij útsicht bea oer de Delling fan 'e Little Bighorn. De ferkenners waarden oanwizings foar de oanwêzigens fan in grutte keppel hynders yn 'e delling gewaar, en seagen de reek fan in grut tal kampfjurren, hoewol't it kamp sels net sichtber wie. Op grûn dêrfan en fan spoaren fan grutte groepen Yndianen dy't se yn 'e direkte omkriten fûn hiene, warskôge Heal Giel Gesicht, de lieder fan it seistal, Custer dat it om in útsûnderlik grut kamp gie.
De generaal, dy't sels mei it bleate each gjin inkeld teken fan bewenning ûntdekke koe, besleat likegoed om oan te fallen, mei't er bang wie dat de Lakota en Sjajinnen alle kanten útspatte soene as er se net fluch ta in fjildslach twong. Hy wie earst fan doel om syn troepen in dei útrêste te litten en moarnsier op 26 juny oan te fallen, mar doe krige er berjocht dat de spoaren fan syn rezjimint ûntdutsen wiene troch guon Yndianen. (Dat wiene eins lju dy't it Yndiaanske doarp ferlieten en gjin warskôging trochjoegen, mar dat wist Custer net.) Sadwaande naam er it beslút om daliks oan te fallen. Dêrop spriek Heal Giel Gesicht fia tolk Mitch Bouyer dizze histoaryske en gauris oanhelle wurden tsjin Custer: "Jo en ik geane hjoed nei hûs oer in paad dat wy net kenne."
De Amerikanen
It Amerikaanske 7e Kavaleryrezjimint bestie yn juny 1876 út 45 ofsieren en 718 soldaten. Dêrfan wiene lykwols 14 ofsieren en 152 soldaten fan it rezjimint losmakke om foar oare taken detasjearre te wurden, sadat de eigentlike sterkte 31 ofsieren en 566 soldaten bedroech, yn totaal 597 man. (Dit persintaazje fan 22% detasjearre troepen wie doedestiden yn it Amerikaanske Leger net ûngewoan.) De opbou fan it regmint (mei alle ofsieren) wie sa: Njonken de geregelde Amerikaanske troepen omfieme it 7e Kavaleryrezjimint: Yn totaal wiene der by de Slach oan 'e Little Bighorn oan 'e Amerikaanske kant 647 minsken belutsen.
De kavaleristen wiene bewapene mei de Colt .45-revolver, dy't seis kûgels ôffjurje koe foar't er werladen wurde moast, en mei de ienskots efterladende Springfield Model 1873-karabyn, dy't har in folle grutter berik joech as de gewearen dêr't de Yndianen oer beskikten. Harren sabels hiene se op befel fan Custer efterlitten by de bagaazjetrein fan generaal Terry syn kolonne. Inkeld guon ofsieren en de ferkenners, dy't net ta de geregelde troepen rekkene waarden, beskikten oer oare fjoerwapens. Eltse soldaat hie 100 karabynkûgels útrikt krigen. In diel dêrfan waard op in patroangurdle op it lichem droegen, en de rest yn 'e sealtassen. Nochris 50 kûgels de man waarden meinommen yn 'e bagaazjetrein dy't it rezjimint beselskippe. Foar syn revolver hie eltse soldaat 24 kûgels.
De Yndianen
It doarp dat Custer syn ferkenners ûntdutsen hiene, wie ûngewoan grut, mei't der in grut tal lytsere Yndianetroepen gearklofte wiene fanwegen de oanwêzigens fan 'e medisynman Sittende Bolle, dy't yn heech oansjen stie. Al mei al wurdt rûsd dat der op it stuit fan 'e slach sa'n 10.000 Yndianen yn it doarp taholden, mei dêrûnder likernôch 2.000 krigers. De rest fan 'e oanwêzigen bestie út froulju, bern en de âlderein. It lân koe sa'n grutte kliber folk net lang drage, en doe't Custer oanfoel stiene de Yndianen dan ek op it punt om wer útinoar te gean. Hoewol't fierwei de measte bewenners fan it doarp út Lakota fan 'e Oglala- en Hûnkpapa-stammen en Noardlike Sjajinnen bestiene, wiene der ek oaren fertsjintwurdige: Neffens in bekend ferhaal fochten yn 'e Slach oan de Little Bighorn mar fiif Arapaho-krigers mei, te witten de Noardlike Arapaho Giele Earn, Giele Mich, Lofterhân en Wetterman en de Súdlike Arapaho Wolwittende Man (ek wol bekend as Grien Gers). Hja wiene der fiifresom op útgien om 'e Sjosjoanen te oerfallen, mar rekken by tafal yn 'e striid tsjin it Amerikaanske Leger behelle. Mar dêrnjonken focht noch teminsten ien oare Arapaho mei, ntl. de froulike kriger Tsjeppe Noas. Hoewol't guon Amerikaanske boarnen har as Sjajinne te boek stelden, waarden yn ferskate beskriuwings de mei reade, swarte en wite kralen fersierde úteinen fan har mouwen neamd, dy't har foar saakkundigen dúdlik identifisearren as in opperhaad fan 'e Arapaho.
Plan fan oanfal
Op 'e moarn fan 25 juny 1876 ferdielde Custer syn rezjimint yn fjouwer parten foarôfgeande oan 'e oanfal, mei't er de Yndianen fan ferskillende kanten ôf yn 'e skjirre nimme woe:
De oanfal fan Reno
De Slach oan 'e Little Bighorn sette útein doe't de trije kompanjyen fan majoar Marcus Reno de súdlike ein fan it Yndiaanske doarp oanfoelen. Hoewol't it oarspronklik de bedoeling west hie dat Reno wachtsje soe oant de fiif kompanjyen fan Custer de noardlike ein fan it doarp berikke kinnen hiene, sette Reno daliks de oanfal yn nei't er nije oarders fan Custer ûntfong, skreaun troch Custer syn adjudant, luitenant William W. Cooke, wêryn't sein waard dat fierder wachtsjen gjin sin hie om't Custer syn Arikara-ferkenners sjoen hiene dat guon Lakota-krigers de oanwêzigens fan Amerikaanske troepen yn 'e neite fan it doarp gewaarwurden wiene. Reno syn fierdere oarders wiene frijwat dizenich; hy moast de Yndianen "efterfolgje" en se "twinge om it gefjocht oan te gean", mar dy oarders wiene opsteld sûnder kennis fan 'e grutte of de presize lokaasje fan it doarp, fan 'e oantallen fan 'e fijân of hoe't it moreel fan 'e fijân wie.
Sadwaande stieken Reno en syn mannen omtrint 15.00 oere op 25 juny 1876 de rivier de Little Bighorn oer ter hichte fan 'e mûning fan in beek dy't no Reno Creek hjit. Hja teagen fluch op troch it iepen fjild oan 'e súdkant fan it doarp, wêrby't in tichte begroeiïng fan strewelleguod en beammen by in bocht yn 'e rivier lâns har oan 'e rjochterkant dekking bea, mar teffens it doarp oan harren sicht ûntloek. Pas doe't se fier genôch optein wiene om 'e bocht yn 'e rivier foarby te wêzen, krigen se it doarp yn it each, mar op dat stuit wiene se ek binnen sjitôfstân fan 'e bûtenste tipys. It wie daliks dúdlik dat der in grut tal Yndianen oanwêzich wiene, dy't der net oan tochten om út te naaien. Reno stjoerde al syn Yndiaanske ferkenners, Arikara en Krieën, nei syn kwetsbere lofterflank ta, om't syn rjochterflank beskerme waard troch it tichte strewelleguod by de rivier lâns. Doe't er de folle omfang fan it doarp foar it ferstân krige, fermoede Reno al rillegau dat er op it punt stie om yn wat er letter "in mûklaach" neame soe te rinnen. Dêrom liet er syn mannen op likernôch 150 m ôfstân fan it doarp stilhâlde.
Reno oardere syn soldaten om ôf te stiigjen en harren op te stellen yn in saneamde 'skermutselingliny', in standertformaasje fan 'e Amerikaanske kavalery, wêrby't eltse fjirde soldaat de hynders fan syn maten by de leien hold. De soldaten stiene sa'n 3 oant 7 m útinoar, mei de ofsieren dêrefter en de mannen dy't de hynders fêstholden dêr wer efter. Dy formaasje berôve Reno dus fan 25% fan syn fjoerkrêft. Doe't de kavaleristen it fjoer iepenen op it doarp, dat oan 'e súdkant bewenne waard troch leden fan 'e Hûnkpapa-substamme fan 'e Lakota, deaden se dêrmei fral froulju en bern, wêrûnder it gesin fan it opperhaad Gal. Frijwol daliks begûnen krigers te hynder en geandefoets ta it doarp út te streamen om 'e oanfal ôf te slaan. Om't Reno syn liny oan 'e rjochterkant ferankere wie yn it strewelleguod, konsintrearren se har op 'e lofterflank fan 'e Amerikanen, dy't ferdigene waard troch de Arikara- en Krieske ferkenners.
De belegering fan Reno en Benteen
Op it klif, dat no Reno Hill hjit, wergroepearren Reno en syn kjel wurden mannen har, en begûnen se har yn te graven mei messen, de kolven fan harren gewearen en wat se ek mar hiene dat foar graven brûkt wurde koe. Soks wie standertpraktyk wurden yn it lêste jier fan 'e Amerikaanske Boargeroarloch. Doe't de Krieske ferkenner Heal Giel Gesicht, dy't yn it strewelleguod efterbleaun wie om syn ferwûne maat Wite Swan te rêden, him tsjin 16.00 oere by Reno syn mannen op it klif joech, ried dy der daliks op út om fersterkings te sykjen. Net fierôf fûn er de trije kompanjyen fan kaptein Frederick Benteen, dy't oarspronklik nei it súdwesten ta stjoerd wiene. Benteen hie lykwols ûnderwilens in boadskip fan Custer ûntfongen (skreaun troch dy syn adjudant William W. Cooke) mei de tekst "Kom... grut doarp, opsjitte... bring pakken." "Pakken" ferwiisde nei de reservemunysje fan 'e bagaazjetrein, wat derop tsjut dat Custer him der tsjin dy tiid bewust fan wie dat der mear krigers wiene as dêr't er earst op rekkene hie. Mar Benteen koe dêr fierders neat oer freegje, want de boadskipper wie Custer syn Italjaanske trompetter John Martin (eins Giovanni Martini), dy't gjin wurd Ingelsk spriek.
Benteen syn tafallige oanwêzigens deunby wie it iennichste dat Reno syn mannen derfan rêde om troch de Yndianen ûnder de foet rûn te wurden. Ynstee fan oan it befel gehoar te jaan om him by Custer sels te foegjen, naam Benteen it beslút om syn troepen by dy fan Reno te foegjen, eat wat him letter op in protte krityk kaam te stean, temear omdat bekend wie dat hy en Custer beslist net mei-inoar koene. Letter waarden Reno en Benteen noch fierder fuortsterke troch de oankomst fan kaptein McDougall mei B Kompanjy en de bagaazjetrein. Mei sa'n 360 man koene se doe de hiele omtrek fan it klif bestrike en slagge it harren om stân te hâlden.
It beslút fan Reno en Benteen om harren posysje op it klif te hanthavenjen, nettsjinsteande it feit dat der ferskate kearen gewearfjoer yn it noarden heard waard, ynklusyf dúdlike salvo's om 16.20 oere, foel net goed by in diel fan harren ûnderhearrigen. Om 17.00 oere hinne negearre kaptein Thomas Weir direkte oarders fan Reno en Benteen en sette er mei D Kompanjy op eigen manneboet ôf nei it noarden mei de bedoeling om Custer te finen en te help te kommen. D Kompanjy teach likernôch oardel kilometer op, nei in hichte dy't tsjintwurdich Weir Ridge hjit. Dêrwei koene se omtrint 17.25 oere tusken krûdwolken troch sjen hoe't krigers te hynder yn 'e fierte op foarwerpen skeaten dy't op 'e grûn leine. It is ûndúdlik wat dat krekt west hat; der is gauris fan útgien dat it Custer syn lêste gefjocht op 'e heuveltop west hawwe moat, mar dêrfoar doocht de tiid net. Guon moderne histoarisy hawwe oppenearre dat it mooglik it gefjocht op Calhoun Hill wie, dat ûnderdiel útmakke fan Custer syn weromtocht. Tsjûgeferslaggen fan Yndianen sprekke dat lykwols wer tsjin, en de kwestje is noch altyd net útiten.
Yn elts gefal besleaten Reno en Benteen úteinlik om Weir te folgjen, wêrby't Benteen foarop gie en folge waard troch Reno syn oansleine detasjemint, mei B Kompanjy en de bagaazjetrein yn 'e efterhoede. Oanwaaksende druk troch Yndiaanske oanfallen op 'e troepen op Weir Ridge twong lykwols alle sân kompanjyen om tebek te wiken nei Reno Hill, noch ear't de bagaazjetrein 400 m ôflein hie. Op it klif namen se har âlde posysjes wer yn, en waarden dêr noch in dei lang belegere. Se koene der net wei, mar de Yndianen koene ek net troch harren linys hinne brekke. Kaptein Benteen sels bleau kalm en toande moed by de oanhâldende oanfallen. Hy joech himsels bleat oan fijanlik fjoer en waard yn 'e hakke fan syn lears rekke troch in kûgel. Op in stuit joech er persoanlik lieding oan in tsjinoanfal om krigers te ferdriuwen dy't temûk yn 'e beskutting fan it lange gers oant deunby de linys fan syn manskippen krûpt wiene.
Assessoire
In assessoire (fan it Frânske accessoire, dat "bykomstich" betsjut) is in algemiene beneaming foar in bykommend, net direkt needsaaklik foarwerp, dat heart by it ien of oar dat wol needsaaklik is. Hoewol't dit wurd yn prinsipe nei fan alles ferwize kin, wurdt 'assessoire' it meast brûkt yn ferbân mei klean of moade. Yn dy kontekst slacht it bgl. op hântaskes, seintueren, sieraden en juwiellen by froulju, mansjetknopen, posjets en mulrimen by manlju en holdeksels en fuotark by beide. Ek sinnebrillen, wantsjes, hierbannen, waaiers en sels parasols kinne as assessoires beskôge wurde.
Kroanenbergerpark
thumb|Porta Futura It Kroanenbergerpark (Kronenbergerpark) is in stedspark midden yn de wyk Kammingabuorren yn de stêd Ljouwert. It park leit tusken in tal basisskoallen oan de Idzerdastins en de sintrale fiskfiver.
De wyk Kammingabuorren ûntstie yn de 1980-er jierren as griene nijbouwyk oan de eastkant fan Ljouwert. It is in wyk mei in soad jonge hûshâldings út ferskate lagen fan de maatskippij. It park ûntstie as sintraal belibbenssintrum fan de wyk en ferbyn jong en âld meiïnoar. Sa binne der feskate boartersfjilden, in klimheuvel, mei earder in útsjochtoer, klimark ensafuorthinne.
Thea de Roos-Van Rooden
thumb|Thea de Roos Th.C.M. (Thea) de Roos-van Rooden (Hillegom, 27 maaie 1949) is in Nederlânske skiedkundige, wetterskipsbestjoerder en earder gemeentebestjoerder út namme fan de PfdA.
Libben en wurk
Yn Hillegom gie De Roos-van Rooden nei de Mulo A. Yn Haarlim helle hja it diploma fan de MMS. Yn 1968 sette sy út ein mei in stúdzje skiednis oan de Ryksuniversiteit Grins, helle yn 1973 se de akte MO skiednis en yn 1975 die se doktoraaleksamen skiednis.
Kroanenbergerpark
Yn 2018 waard it park fannijs ynrjochte mei in fuotbalfjild, kuorbalfjild, in half pipe foar skaters. De skoallen meitsje op boartersdagen ek gebrûk fan it park.
Ek binne der keunstwurken, sa as bygelyks de Porta Futura, ynspirearre op in âld amfiteater, dy't oan it wetter ûnder oan de boartersklimheuvel stiet.
Thea de Roos-Van Rooden
Libben en wurk
Fan 1975 ôf oannwie hja skiednisleararesse yn it middelberûnderwiis yn Beverwyk en Haarlim. Yn 1978 waard se keazen ta riedslid foar de PvdA yn Heemskerk. oant 1990 siet hja yn de gemeenteried, fan 1986 oant 1990 wie se ek wethâlder.
Dêrnei wie se fan 1990 oant 1997 boargemaster fan de Gelderske gemeente Millingen oan de Ryn. Fan 1997 oant 2003 wie se dykgraaf fan it Noard-Hollânske wetterskip Het Lange Rond dat yn 2003 mei fiif oare wetterskippen fusearre ta it Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier.
Neifolgjend wie se fan 1 desimber 2003 ôf oan boargemaster fan de gemeente Gaasterlân-Sleat. Nei oanlieding fan skeel mei in tal fraksjefoarsitter besleat se der mei yngong fan 1 febrewaris mei op te hâld. Se waard opfolge troch de CDA'er Willem Hoornstra.
Slach oan de Little Bighorn
De oanfal en weromtocht fan Custer
Nei alle gedachten ûntdiek Custer pas by it dwaan fan syn oanfal dat Minneconjou Ford net oan 'e noardkant fan it ûnbidich grutte doarp lei, mar yn 'e midden. Underwilens soe doe Reno syn oanfal oan 'e súdkant fan it doarp al fierhinne ôfslein west hawwe. It wie it Hûnkpapa-opperhaad Gal, dy't as iennichste Yndiaanske lieder fermoede dat it hjir wolris om in twafâldige oanfal gean koe. Sadwaande ried er sels op 'e sneup nei Custer nei it noardeasten, dêr't er Custer syn ferkenner Mitch Bouyer yn it each krige doe't dy weromkearde nei de haadmacht fan 'e 7de Kavalery nei it begnuven fan it doarp. Gal folge him temûk en ûntdiek sa de lokaasje fan Custer syn fiif kompanjyen. Nei't er de Noardlike Sjajinnen warskôge hie dy't dat part fan it doarp bewennen, late Gal tegearre mei it Oglala-opperhaad Mâl Hynder in grut tal Lakota-krigers fan 'e suderein fan it doarp nei Minneconjou Ford ta, en doe't Custer syn troepen dêr opdoeken, wiene se klear foar de striid. Troch de ûnferwachts sterke wjerstân fan 'e Yndianen berikten de troepen it doarp nea. Krektoarsom, se waarden troch Yndiaanske skerpskutters weromdreaun oer de rivier, wêrby't soldaten yn 'e fjoerliny ôfstige moasten om ferwûne maten wer op har hynders te helpen. Doe't se har oare kant fan 'e rivier weromloeken, streamden hûnderten krigers ta it doarp út om har te efterfolgjen.
Thea de Roos-Van Rooden
Libben en wurk
Sûnt jannewaris 2009 is Thea de Roos heechhiemried (deistich bestjoerder) fan it Súd-Hollânske hoogheemraadschap Rijnland.
Slach oan de Little Bighorn
De oanfal en weromtocht fan Custer
Custer-en-dy besochten har oare kant de rivier yn te graven, mar dat mislearre om't guon krigers omriden wiene en har no út it noarden wei oanfoelen, fanôf de heuvelrêch boppe de rivier. It liket der sterk op dat Custer syn mannen doe in skoft lang opstelde yn in skermutselingliny, krekt as Reno earder dien hie, (wêrby't eltse fjirde man om 'e hynders tocht). As dat sa is, soed er himsels yn dit krúsjale stadium fan 'e slach dêrmei in fjirdepart fan syn fjoerkrêft ûntsein hawwe. Wat begûn as in organisearre weromtocht, feroare troch de oanhâldende oanfallen fan 'e Yndianen al rillegau yn in gaoatyske flecht. Argeologysk bewiismateriaal liket derop te tsjutten dat L Kompanjy fan luitenant James Calhoun it earste ûnderdiel fan it rezjimint wie dêr't dissipline it ôflei tsjin ynstinkt, en wêrfan't de soldaten begûnen út te naaien wylst se har bombidige gewearen fuortsmieten om flugger fuortkomme te kinnen. Yn tsjinstelling dêrta lykje de mannen fan I Kompanjy sneuvele te wêzen op it plak dêr't se stiene, mei't harren liken letter yn in klútsje om dat fan harren befelhawwer, kaptein Myles Keogh, hinne oantroffen waarden. It wie Gal dy't de krigers oanfierde dy't L Kompanjy en in diel fan C Kompanjy fan 'e rest fan 'e Amerikanen ôfsnie, sadat der handich mei ôfweefd wurde koe. Wat mear soldaten kamen te sneuveljen, wat mear gewearen en munysje oft de krigers bútmakken, mei as gefolch dat de Amerikanen de foardielen fan harren bettere bewapening fluch kwytrekken.
Thea de Roos-Van Rooden
Libben en wurk
Njonken har ûnderwiiskundige en politike wurk publisearre hja ferskate boeken, fral op it mêd fan lokale skiednis.
Slach oan de Little Bighorn
De oanfal en weromtocht fan Custer
Uteinlik loek likernôch de helte fan Custer syn troepen, de Kompanjyen E, F en de helte fan C, har op in heuveltop werom, dêr't se neffens de tradisjonele lêzing fan 'e slach al gau besingele rekken troch de Yndianen. Dy heuveltop kaam bekend te stean as Custer Hill, Custer's Last Stand of Last Stand Hill. Der is bewiis dat der tsjin dy tiid noch organisearre ferset bean waard, mei't deade hynders as boarstwarring brûkt waarden. It wie op dy heuvel dat Custer syn mannen har meast ferbiten ferset beaen, en neffens ferslaggen fan 'e Lakota foelen de measte deaden oan Yndiaanske kant by it bestoarmjen fan 'e heuvel. Fan in lange belegering wie lykwols gjin sprake; alle ferslaggen binne it deroer iens dat de Yndianen mei Custer ôfweefd hiene binnen in oere nei't er syn wraam oer de rivier die. Neffens de Lakota waard it ferset op 'e heuvel oerweldige troch in ferrassingsoanfal út noardeastlike rjochting wei, dy't oanfierd waard troch Mâl Hynder en Wite Bolle, en dy't troch de Amerikaanske linys hinne briek, mei it ynstoarten fan 'e kommandostruktuer as gefolch.
Custer sneuvele op 'e heuveltop, dêr't er nei ôfrin fan 'e slach oantroffen waard mei skotwûnen yn 'e loftersliep en yn it boarst, krekt boppe it hert. Beide wûnen hiene deadlik west, mar der waard fêststeld dat er út dy yn syn boarst blet hie en net út dy yn syn holle, wat suggerearret dat de skotwûne yn syn sliep postúm tabrocht wie. Ferskate krigers easken neitiid persoanlik de ferantwurdlikheid op foar de dea fan Custer, wêrûnder Wite Bolle fan 'e Minnikonzjû en Rein-yn-'t-Gesicht fan 'e Hûnkpapa. Yn juny 2005 ferbrieken de Noardlike Sjajinnen mear as hûndert jier fan stilswijen oer de fjildslach en makken bekend dat neffens harren mûnlinge oerlevering Bizonkeallepaadfrou, in Sjajinske heldinne út 'e Slach oan de Rosebud, dejinge wie dy't Custer fan syn hynder skeat. Yn 'e 1920-er jierren fertelden twa âlde Sjajinske froulju dat se nei de slach Custer syn lichem op it slachfjild weromfûn hiene en in Lakota-kriger tsjinholden hiene dy't it lyk skeine woe. De froulju wiene nammentlik famyljeleden fan Maitydsgers, Custer syn Sjajinske frou, en beskôgen him sadwaande as famylje. Hja stieken him doe mei harren naai-elzen yn 'e earen, dat er yn it hjirneimels better harkje kinne soe; hy hie nammentlik syn ûnthjit oan 'e Sjajinnen brutsen om nea wer tsjin 'e Yndianen te fjochtsjen.
Neffens de tradisjonele lêzing fan 'e foarfallen einige de Slach oan 'e Little Bighorn op 'e top fan Custer Hill, mar modern ûndersyk liket út te wizen dat der noch inkele tsientallen oerlibbenen wiene fan it gefjocht op 'e heuveltop, dy't in lêste wanhopige útbraak prebearren. Teminsten 28 liken fan Amerikaanske soldaten, wêrûnder dat fan ferkenner Mitch Bouyer, waarden oantroffen yn of op in rjochte line nei in djip ravyn, dat de namme Deep Ravine krige, op sa'n 250 m ôfstân fan Custer Hill. Dat liket it plak te wêzen dêr't de slach wier einige is.
Fuortsetting fan 'e slach
Nei't se Custer syn fiif kompanjyen ferdylge hiene, wergroepearren de Yndianen har en setten se de oanfallen op Reno en Benteen en harren mannen fuort. It gejocht op en om Reno Hill hinne gie troch oant it jûns om 21.00 oere hinne tsjuster waard, en begûn de oare deis, op 26 juny, daliks wer by moarnsdage. It hold ek it grutste part fan dy dei noch oan. Dêrby wie foar de besingele kompanjyen op it klif de útkomst lange tiid ûnwis. Majoar Reno skreau it ôfslaan fan in swiere Yndiaanske oanfal, op 'e twadde dei fan 'e belegering, op it diel fan 'e liny dat bemanne waard troch de Kompanjyen H en M, ta oan it liederskip fan kaptein Benteen. Tsjin 'e ein fan 'e middei fan 26 juny koe fan Reno Hill ôf waarnommen wurde hoe't de Yndianen harren doarp opbrieken. Om dyselde tiid hinne holden de oanfallen op. De reden dêrfoar wie it neieroankommen fan 'e farske troepen fan generaal Terry en kolonel Gibbon. Dy arrivearren ier op 27 juny op it slachfjild en ûntsetten doe de detasjeminten fan Reno en Benteen. De ferwûnen op Reno Hill waard doe alle mooglike fersoarging bean, mar fiif fan harren beswieken letter noch oan 'e oprûne ferwûnings. Earder hie der mar ien sirurgyn foar harren beskikber west, dokter Henry R. Porter, mei't de haaddokter fan it rezjimint, George Edwin Lord, mei Custer omkommen wie, wylst in oaren, James Madison DeWolf, sneuvele wie ûnder Reno syn gaoatyske weromtocht oer de rivier.
De oankomst fan Terry en Gibbon brocht de flecht fan 'e Yndianen tewei. It grutte doarp waard halje-trawalje opbrutsen en de grutte kliber folk foel wer útinoar yn lytse troepen dy't har mei tûzen hasten út 'e fuotten makken en dêrby alle kanten út spatten. De Yndianen flechten de hiele nacht fan 26 op 27 juny troch om genôch ôfstân tusken harsels en de troepen fan Terry en Gibbon te skeppen. Mar de Amerikanen hiene oare saken oan 'e holle as om 'e Yndianen te efterfolgjen. Uteinlik soene se wraak nimme en it Yndiaanske ferset op 'e Grutte Flakten dêrby definityf brekke, mar foar it momint hiene se de hannen fol oan 'e fersoarging fan 'e oerlibbenen fan it 7e Kavaleryrezjimint en it op provisoaryske wize begraven fan 'e deaden. Dy waarden almeast fan klean en wapens ûntdien oantroffen, skalpearre en ritueel skeind. In jier letter waarden de liken fan Custer en syn ofsieren wer opgroeven en nei it Easten ferfierd om oan 'e djipdrôven oerdroegen te wurden, wylst de gewoane soldaten formeel werbegroeven waarden op it begraafplak fan it Nasjonaal Monumint Slachfjild fan de Little Bighorn.
De balâns
It is nea persiis fêststeld hoefolle deaden oft der oan 'e Yndiaanske kant yn 'e Slach oan 'e Little Bighorn foelen. De oantallen dy't neamd wurde, fariëarje sadwaande fan in minimum fan 36 oant in maksimum fan 300. Yn 'e regel wurdt in oantal fan 136 deaden en 160 ferwûnen oanholden, wat de oantallen binne dy't it Lakota-opperhaad Read Hynder yn 1877 neamde doe't er oer de slach befrege waard.
Oan 'e Amerikaanske kant wiene der 268 militêre deaden te betreurjen, wêrfan 16 ofsieren en 242 soldaten. Foar it 7e Kavaleryrezjimint as gehiel komt dat del op in stjertesifer fan 52%. De famylje Custer wie slim troffen, mei't net inkeld luitenant-kolonel George Armstrong Custer sneuvele wie, mar ek syn jongere bruorren kaptein Tom Custer, de befelfierder oer C Kompanjy, en Boston Custer, in fuorman. Ek Custer syn sweager luitenant James Calhoun, de kommandant fan L Kompanjy, en syn omkesizzer Autie Reed, in stâlfeint, hearden ta de deaden. Fierders wiene teminsten 9 Yndiaanske ferkenners sneuvele en ferskate fuorlju en oare boargers yn in ûnderstypjende funksje, wat it totaal oantal deaden oan 'e Amerikaanske kant op 280 bringt. Der wiene 55 militêre ferwûnen: 1 ofsier en 51 soldaten, mei dêropta noch teminsten 2 Yndiaanske ferkenners, yn totaal dus 57.
De iennichste oerlibbene fan Custer syn fiif kompanjyen liket Comanche west te hawwen, it slim ferwûne hynder fan kaptein Myles Keogh, dat neitiid op it slachfjild oantroffen waard troch de troepen fan generaal Terry (hoewol't men oannimme mei dat ek oare hynders yn libben bleaun wiene, mar troch de Yndianen fongen en meinommen wiene). Nei de slach waard Comanche troch it 7e Kavaleryrezjimint oannommen as in soarte fan maskotte, en sels by in formele legerseremoanje beneamd ta plakferfangend befelfierend ofsier fan it rezjimint.
Neisleep
Yn 1878 waard troch it Amerikaanske Leger oan 24 soldaten de Medal of Honor útrikt foar betoande moed ûnder de belegering op it klif. It plak fan 'e fjildslach waard troch de Amerikaanske oerheid yn 'e oarspronklike steat beholden as in nasjonaal begraafplak, in status dy't it yn 1879 krige, om 'e grêven fan 'e soldaten dy't der sneuvele wiene, te beskermjen. Yn 1946 waard it omfoarme ta it Nasjonaal Monumint Slachfjild fan Custer (Custer Battlefield National Monument).
Neigeraden dat der, fan 'e 1960-er jierren ôf, mear erkenning kaam foar it feit dat de Slach oan 'e Little Bighorn twa siden hie, kaam men ta it besef dat dy namme net doogde. Sadwaande waard it monumint yn 1991 omneamd ta it Nasjonaal Monumint Slachfjild oan de Little Bighorn (Little Bighorn Battlefield National Monument). Yn 1881 waard der in moarmeren obelisk pleatst as tinkteken foar de Amerikaanske deaden, en yn 1890 waarden moarmerne tinkstiennen tafoege dy't it plak oanjoegen dêr't yndividuële Amerikaanske soldaten sneuvele wiene. Yn 1991 waard in tinkteken foar de Yndiaanske deaden opsteld, en tusken 1999 en 2006 waarden tsien readgranitene tinkstiennen pleatst foar yndividuële Yndiaanske deaden op 'e plakken dêr't hja sneuvelen.
Sint-Petruskatedraal (Genève)
Skiednis
Op 8 augustus 1535, nei in preek fan de reformator Guillaume Farel, waarden it meubilêr en de bylden fan de tsjerke ferneatige en de fresko's oerkalke. De tsjerke waard in grifformearde haadtsjerke en Jehannes Kalvyn wie 23 jier as preker oan de tsjerke ferbûn.
De yn de jierren 1400-1405 yn opdracht fan kardinaal De Brogny yn flamboyant-gotyk boude Makkabeeërskapel krige yn it ramt fan de reformaasje in oare funksje, mar waard letter oant 1888 wer restaurearre.
Ynrjochting
Yn it ynterieur fan de tsjerke is noch in soad byldhouwurk te sjen, benammen oan de kapitelen.
Oargels
Dêrnjonken hat de katedraal yn de Makkabeeërskapel in Walcker-oargel út 1889 en in lyts koeroargel fan 1970.
Omjouwing
Njonken de katedraal stiete de Temple de l’Auditoire út de 15e iuw, dêr't Jehannes Kalvyn en Theodorus Beza harren teologyske lêzings holden.
Under de tsjerke binne opgravings te besjen. Ut de opgravings kin opmakke wurde dat de tsjerke in komplekse bouskiednis hat, wêrfan't de foargongers oant de 4e iuw werom geane.
Under de opgravings fan de tsjerke is in grêf fûn fan in Keltyske haadling.
Mennistetsjerke (Poppenwier)
De Fermanje fan Poppenwier oan de Binnenbuorren is in ryksmonumint. De menisten fan Poppenwier foarmje net mear in selsstannige gemeente en binne sûnt 2006 opgien yn de 'Menistegemeente Mid-Fryslân'. Hja tsjerkje tsjintwurdich yn de Fermanje fan Grou. Sawol it eksterieur as it ynterieur fan de tsjerke is lykwols goed bewarre bleaun.
Skiednis
Mei of fuort nei de reformaasje ûnstie der in menistegemeente yn it doarp. Wylst de katoliken de midsiuwske Nikolaastsjerke ôfstean moasten oan de oanhingers fan de kalvinistyske lear, waard it de menisten tastien harren tsjinsten te fieren yn in ûnopfallende skûltsjerke.
De tsjintwurdige tsjerke datearret út 1848, doe't it gebou fergrutte wurde moast. En alhoewol't yn de rin fan de tiid in wente by de tagong ôfbrutsen waard, falt de tsjerke noch jimmeroan hast net op tusken de oare bebouwing. It giet om in ienfâldige sealtsjerkje fan brune bakstien, dy't op it westen trijesidich ôfsletten wurdt en in gearstald skylddak hat.
De tsjerke waard yn 1996 restaurearre. Yn 2008 waard de Poppenwierster fermanje mei dy fan Akkrum, Wergea, Terherne en Aldeboarn sletten, nei't de menistegemeente fan Poppenwier al earder de selsstannigens ferlear. De menistegemeente Mid-Fryslân hold allinne de tsjerke fan Grou oer.
Mei de fermanjes fan Akkrum, Aldeboarn en Terherne waard de Poppenwierster tsjerke ûnderbrocht by de 'Stifting Fryske Fermanje', dy't de tsjerken yn oarspronklike steat hâlde wol.
Ynterieur
Oan wjerskanten fan it middenpaad steane seis rigen banken, werfan't de earste banken in hegere rêch en in doarke mei in klinke hawwe. De preekstoel stiet op it westen yn in ferhege dooptún. Oan wjerskanten fan de preekstoel mei klankboerd steane oerkape banken foar de tsjerkerie. De tsjerke hat in kreake oan de eastlike kant, mar in piipoargel is der net. Ynstee dêrfan waard it sjongen troch in harmoanium begelaat.
De swiere lûkbalken binne mooglik noch ôfkomstich út it earste tsjerkegebou fan de menisten.
Katedraal fan de Hillige Trije-ienheid (Tbilisi)
De Trije-ienheidskatedraal fan Tbilisi (Georgysk: თბილისის წმინდა სამების საკათედრო ტაძარი), mear bekend ûnder de namme Sameba-katedraal (სამების ლავრა) is de wichtichste katedraal fan de Georgysk-Otterdokske Tsjerke. De katedraal stiet yn Tbilisi, de haadstêd fan Georgje, en waard boud tusken 1995 en 2004. It is de op twa nei grutste Eastersk-Otterdokske katedraal fan de wrâld en fertsjintwurdiget in mingeling fan tradisjonele stylen yn de Georgyske tsjerke-arsjitektuer út ferskate tiden mei guon byzantynske aksinten.
Bou en skiednis
thumb|left|250px|De eardere Armeenske tsjerke dy't yn de Sovjet-tiid sloopt waard en ea op it plak fan de hjoeddeiske residinsje stie It idee om in nije katedraal te bouwen om it 1.500 jierrich jubileum fan it autosefale karakter fan de Georgysk-Otterdokske Tsjerke en it 2.000-jierrich jubileum fan Kristus' berte te betinken datearret fan 1989, it jier fan it nasjonale ûntweitsjen fan de doe noch Sovjet-republyk Georgje. Yn maaie 1989 kundigen de autoriteiten en de Georgysk-Otterdokske Tsjerke in ynternasjonale wedstriid foar it bouprojekt oan. De earste ynskriuwing levere mear as hûndert ûntwerpen op, mar der kaam gjin winnend ûntwerp. Lang om let waarden de tekeningen fan de arsjitekt Archil Mindiashvili keazen. De dêropfolgjende turbulinte jierren fan ûnrêst yn Georgje liede ta in útstel fan seis jier en it wie net earder as op 23 novimber 1995 dat it fûnemint foar de nije katedraal lein waard.
Mozilla Thunderbird
Mozilla Thunderbird is it e-mailprogramma fan Mozilla, dat yn 'e oarspronklike ferzje útkaam yn 2003. It brûkt diels deselde programmatriemmen as Firefox, en wannear't dy ek ynstallearre is, kin sa it totaalgebrûk fan ûnthâld ferlege wurde. Mei de Lightning-ekstinsje kin in kalinder/aginda tafoege wurde.
Oersetting nei it Frysk
Mei de kommando-opsje '--UILocale fy' kin de Fryske oersetting opstart wurde, wannear't dy ynstallearre is.
Fryske staveringshifker
De staveringshifker wurdt levere troch Hunspell/Myspell dy't op it systeem ynstallearre is (Fryske wurdlist hânmjittich tafoegje), of de 'Frysk Wurdboek'-tafoeging yn Thunderbird/Firefox sels.
Katedraal fan de Hillige Trije-ienheid (Tbilisi)
Bou en skiednis
De bou fan de katedraal waard útroppen ta in symboal fan de Georgyske nasjonale en religieuze weroplibbing. Gewoane boargers en sakelju brochten it nedige jild byinoar en op 23 novimber 2004, op de feestdei fan Sint-Joris, koe de katedraal ynwijd wurde troch de katolikos Ilia II yn de mande mei oare fertsjintwurdigers fan otterdokske sustertsjerken út oare dielen fan de wrâld. Ek politike lieders en ôffurdigen fan oare religieuze mienskippen yn Georgje wennen de seremoanje by,
Op in part fan de lokaasje lei earder in âld tsjerkhôf fan de Armeenske mienskip mei de namme Khojavank. Op it tsjerkhôf stie ea ek in Armeenske tsjerke, mar dy wie al yn de Sovjet-tiid yn opdracht fan Lavrenti Beria sloopt. Ek de measte grêfstiennen en monuminten waarden doe fernield en sûnder de grêven te romjen waard fan it tsjerkhôf in parkje makke. Ôp it plak fan de grêven waard de residinsje fan de patriarch fan de Georgysk-Otterdokske Tsjerke boud. It feit dat de minsklike resten as hûssmoargens oerbrocht waarden nei it stoart fan de stêd feroarsake in skandaal. Neffens tsjûgen waarden tusken it pún minsklike bonken en grêfstiennen yn kypweinen fuortbrocht en wat foel bleau gewoan lizzen.
Arsjitektuer
De katedraal waard boud op de Elía-heuvel yn de histoaryske wyk Avlabari yn Ald-Tbilisi. De tsjerke is ûntwurpen yn in tradisjonele Georgyske styl, mar dan mei in gruttere fertikale foarm. Der binne guon minsken dy't it bouwurk ferhúnje, mar oaren bejubelje de tsjerke. De katedraal is yn de foarm fan in krús boud mei in koepel oer in fiering dy't op acht pylders rêst. De koepel wurdt bekroand mei in 7,5 meter heech verguld krús.
De katedraal bestiet út njoggen kapellen (kapellen ta eare fan de aartsingels, Jehannes de Doper, Sint-Nina, Sint-Joris, Sint-Nikolaas, de Tolve Apostels en Alderheljen); fiif fan dy kapellen lizze yn it grutte ûndergrûnske diel fan de katedraal. It totale oerflak fan de katedraal, ynklusyf de lange nartheks, is 5.000 kante meter, de hichte fan de katedraal fan de grûn oant de top fan it krús rikt oan 105,5 meter.
It hiele kompleks bestiet njonken de katedraal û.o. ek út in frijsteande klokketoer, de residinsje fan de patriarch, in kleaster, in seminary en in teologyske akademy.
Carel Jacob van Baar van Slangenburgh
Carel Jacob van Baar van Slangenburgh (Ljouwert, 2 oktober 1783 - Delft, 16 febrewaris 1845) wie in litograaf, keunstskilder, tekener en akademysk dosint. Hy wurdt ek fernijd as Carel Jacob van Slangenburgh. De famylje Van Baar ûntliende de tafoeging oan it Gelderske kastiel Slangenburg. De nammen Van Slangenburgh en (Van) Baar van Slangenburgh waarden, ek troch de keunstner sels, troch elkoar brûkt. Hy sinjearre syn wurk wol mei C.J.V.S. of V.S..
Libben en wurk
Van Baar van Slangenburgh wie in soan fan ûnderwizer Jork Abraham Johannes van Baar van Slangenburgh (1754-1835) en Maria Elizabeth Juliana Baunach (-1830). Hy krige ûnderrjocht fan de Ljouwerter skilders Harmen Wouter Beekkerk, Jan Hendrik Nicolaij en Willem Bartel van der Kooi. Mei Van der Kooi makke er yn 1804 in stúdzjereis naar Düsseldorf. Hy waard yn 1805 as lektor en tekenmaster oansteld oan de universiteit fan Hurderwyk. By syn inaugurele rede, in jier later, spriek er oer de opkomst en fuortgong fan de tekenkeunst. Hy boaske yn 1809 yn Ljouwert oan Anna Juliana Brouwer (1780-1845). Nei't de universiteit ûnder de Frânske besetting opheft waard, gie Van Baar Van Slangenburgh yn 1815 werom nei Ljouwert. In stikmannich jierren letter ferhuze er mei syn húshâlding nei Haarlim en wenne dêrnei noch yn Utrert en Amsterdam. Fan 1832 oant 1839 wied er wer lektor yn de tekenkunde yn Utert; dêrnei festige er him mei syn oarehelte yn Delft. Wilhelmina Geertruida van Idsinga wie ûnder syn learlingen.
De kunstenaar schilderde en tekende portretten, genrevoorstellingen en interieurs. Hij nam deel aan tentoonstellingen in binnen- en buitenland, waaronder tentoonstellingen van Levende Meesters in onder andere Amsterdam, Haarlem, Nijmegen, Rotterdam, en Utrecht. Zijn schilderij Koor der Nieuwe Kerk te Delft, met de tombe van Prins Willem I, waard yn 1845 kocht troch kening Willem II; oar wurk is opnommen yn de kolleksjes fan ûnder oaren it Frysk Museum en it Ryksmuseum Amsterdam.
Aeroflot
Aeroflot - Russian Airlines (Russysk: Аэрофло́т - Росси́йские авиали́нии) is de nasjonale loftfeartmaatskippij fan Ruslân. It bedriuw makket diel út fan 'e loftfeartalliânsje SkyTeam en wie lange tiid de grutste loftfeartmaatskippij fan 'e wrâld. Aeroflot is foar it grutste part yn hannen fan 'e Russyske steat. De float bestiet 21 july 2015 út 162 fleanmasines mei in gemiddelde âldens fan 4,3 jier.
Nop Maas
Norbert Maria Hubert (Nop) Maas (Hoensbroek, 1 desimber 1949) is in Nederlânsk literatuerhistoarikus.
Biografy
Maas studearre oan de Katolike Universiteit Nymwegen en waard dêr nei syn doktoraaleksamen (1975) universitêr dosint by de fakulteit Nederlânsk. Nei't er de universiteit (1989) ferlitten hie wijde er him folslein oan it skriuwen fan boeken, yn 't earstoan fral oer 19e-iuwske auteurs. Teffens wie er belutsen by de tydskriften Maatstaf, Spiegel Historiael, Over Multatuli, De Parelduiker, Tirade en by útjouwerijen, lykas de Vaderland-reeks fan útjouwerij Vriendenlust (1983-1989).
Fierders wie er dwaande mei de skiednis fan it stripferhaal (De archeologie van het Nederlandse stripverhaal, 1997) en mei seksualiteit yn it ferline (Seks!... in de negentiende eeuw, 2006).
Oktober 2009 ferskynde by útjouwerij G.A. van Oorschot diel I (De vroege jaren 1923 - 1962) fan syn biografy yn trije dielen fan Gerard Reve ûnder de titel ''Gerard Reve. De kroniek van een schuldig leven''. Yn dat boek wurdt ûnder mear de earste ferhâlding fan Reve mei de sjongster Tine Fratermanan oan it jlocht brocht. Diel II (De 'rampjaren' 1962 - 1975) folge yn maart 2010. Diel III (De late jaren 1975 - 2006) soe neijier 2010 ferskine, mar de útjefte waard fanwege beswieren fan Reve's eardere partner Joop Schafthuizen tsjin holden. Maas hat him mei opset sin beheind ta referearjen oan skreaune teksten en benei altyd ôfsjoen fan tsjûgenissen út oare boarnen. Nei in útspraak fan de rjochter op 26 juny 2012 koe it boek dochs ferskine.
Keechelus-mar
De Keechelus-mar (Ingelsk: Keechelus Lake) is in natuerlike en boezemmar yn it Cascadesberchtme yn de Amerikaanske steat Washington. It is de boarne fan de rivier de Yakima. De Keechelus-mar is it meast westlike en grutste fan trije marren by Interstate 90 lâns, benoarden de rivier de Yakima, wêrby't de oare beide de Cle Elum-mar en de Kachess-mar binne. Interstate 90 rint justjes eastlik fan Snoqualmie Pass by de eastigge fan de mar lâns.
De namme Keechelus betsjut yn in Yndiaanske taal 'bytsje fisk', yn tsjinstelling ta de namme fan 'e Kachess-mar, dy't 'mear fisk' betsjut.
Frije Grifformearde Rehobothtsjerke (Twizel)
Sawol it eksterieur as it kleurrike ynterieur fertoant grutte oerienkomsten mei de grifformearde BOAZ-tsjerke oan de Kosterijwei yn it Grinslânske Westeremden, dy't ek troch de Bedumer arsjitekt Albert Wiersema ûntwurpen is.
Skiednis
De ekspressionistyske tsjerke waard yn 1934 as grifformearde tsjerke boud. De âldere grifformearde tsjerke baarnde op 7 febrewaris 1934 folslein ôf. Foar de nijbou waard de earste stien op yn oktober 1934 lein troch dûmny H.J. ten Brink.
Yn 1945 gyng de tsjerke oer op de frijmakke gemeente nei't de dûmny en in mearderheid fan de tsjerkeried mei de frijmakking mei gie. In nije skuorring troch in skeel oer de wize fan preekjen fûn plak yn 1967. Doe ûntstie de Frije Grifformearde gemeente.
De tsjerke biedt plak oan likernôch 450 minsken, mar de lytse gemeente makket foar de tsjerketsjinsten gebrûk fan it achterste diel fan it gebou.
Oargel
It oargel komt oarspronklik út de grifformearde tsjerke fan Rinsumageast en waard yn 1913 troch Mart Vermeulen út Woerden boud. Nei it foltôgjen fan de nije tsjerke ferhûze de firma Valckx & Van Kouteren it ynstrumint yn 1937 nei de Rehobothtsjerke.
Idas Sommarvisa
Idas Sommarvisa ("Ida's Simmerwyske") of Du Ska Inte Tro det Blir Sommar ("Silst Net Leauwe Dat it Simmer Wurdt") is in Sweedsk berneferske mei in simmertema, skreaun troch Astrid Lindgren. Foar de film Emil och Griseknoen út 1973 waard it op muzyk set troch Georg Riedel.
Idas Sommarvisa hat trije kûpletten en wurdt yn Sweden gauris songen oan de ein fan in skoaljier.