cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Arabysk
Fokalen
De measte hjoeddeistige Arabyske talen hawwe deselde trije koarte fokalen en deselde beide twaklanken, mar fiif lange fokalen: [a:], [i:] en [u:] mei dêropta [e:] (ee fan "leed") en [o:] (oo fan "rook"). De útspraak fan 'e fokalen ferskilt fan sprektaal ta sprektaal, mar oer it algemien kin steld wurde dat de [a] en [a:] út it Modern Standertarabysk yn 'e measte Arabyske talen oerhingje ta [æ] (de klank fan it Ingelske hat), resp. [æ:] (de klank fan it Ingelsk sad), of ta [ɛ] (e fan "lek"), resp. [ɛ:] (ê fan "dêr"). As se folgje op faryngale (yn 'e kiel útsprutsen) konsonanten wurdt dy útspraak lykwols troch de foarm fan 'e mûle ûnmooglik makke en bliuwe se [a], resp. [a:].
Konsonanten
It Modern Standertarabysk omfettet 28 ûnderskate konsonanten. De [b], [d], [f], [j], [k], [m], [n], [r], [s], [t] en [z] binne bekend om't dy ek yn it Frysk foarkomme. Oare bekende klanken binne [ʃ] (sj fan "sjippe"), [w] (w fan "skowe") en ʤ (dzj fan "siedzje"). De Arabyske [l] skaait krekt as de Fryske l gauris út nei in tsjûke l [ɫ], bgl. yn it wurd الله, Allāh.
Fierders binne der de [x] (ch fan "berch") en [ɣ] (g fan "bûge"), dy't ek wol fierder nei de kiel ta útsprutsen wurde kinne, as [χ], resp. [ʁ]. De Arabyske h is eins de stimhawwende glottale frikatyf [ɦ], oftewol in oerdreaun útsprutsen h-klank. Ek bekend binne [θ], de stimleaze th (lykas yn it Ingelske thin) en [ð], de stimhawwende th (lykas yn it Ingelske this).
De [q] is in yn 'e kiel útsprutsen k-klank, en de [ʔ] is de glottisslach, oftewol de klank tusken de beide gelikense lûden yn wurden as "Aäron" en "koöperaasje". Fierders hat it Arabysk noch seis konsonanten dy't foar Frysksprekkers folslein ûnbekend binne. Dêrby giet it om [ħ], in yn 'e kiel útsprutsen stimleaze h-klank, [ʕ], in yn 'e kiel útsprutsen stimhawwende h-klank en fjouwer saneamde emfatyske konsonanten, dy't mei klam yn 'e kiel útsprutsen wurde: [dˁ], [ðˁ], [sˁ] en [tˁ].
N.B.: de klanken [ɡ] (g fan "goed") en p (fan "pet") komme yn 'e Arabyske standerttaal net foar (en de p ûntbrekt ek yn alle sprektalen).
Yn it Modern Standertarabysk hat de letter jīm (ج) de wearde [ʤ] (dzj fan "siedzje"), mar yn 'e hjoeddeistige Arabyske sprektalen wurdt dyselde klank op ferskate manearen útsprutsen. De útspraak [ʤ] komt fral foar yn noardlik Algerije, Irak en it meastepart fan it Arabysk Skiereilân, mar mei yn beskate posysjes as allofoan [ʒ] (zj fan "bagaazje"). Yn 'e Levant en it grutste part fan 'e Magreb seit men altyd fan [ʒ], wylst yn Egypte en beskate kriten fan Jemen en Omaan de útspraak [ɡ] (g fan "goed") is. Yn oare regio's fan Jemen, en ek yn in grut part fan Sûdaan, seit men ynstee [ɡʲ] (gj fan "gjin") of [ɟ] (dj fan "djoer"), dat eins de oarspronklik útspraak fan dizze klank yn it Klassyk Arabysk wie.
De stimleaze th [θ] (th fan thin) wurdt yn guon sprektalen útsprutsen as [s] (s fan "sin"), wylst er yn 'e Magreb soms ek reälisearre wurdt as [ʦ] (ts fan "tsiis"). Fierders wurde yn in protte sprektalen de faryngale [ħ] en [ʕ] noch fierder nei efteren yn 'e kiel útsprutsen as de epiglottale [ʜ] resp. [ʢ].
De emfatyske konsonant [dˁ] waard yn it Klassyk Arabysk eins útsprutsen as [ɮˁ] (in faryngalisearre stimhawwende alveolêre laterale frikatyf) of mooglik as [dɮˁ] (in faryngalisearre stimhawwende alveolêre laterale affrikaat), mar yn elts gefal in tige seldsume klank. Yn 'e Midsiuwen neamden de Arabieren harren taal dêrom ek wol luġat al-ḍād, "de taal fan 'e ḍād" (ḍād is de namme fan dy letter). Se mienden nammentlik dat dy klank unyk wie foar harren taal; eins komt er lykwols ek foar yn inkele lytsere Semityske talen, lykas it Súdarabyske Machrysk. De ḍād [dˁ] (skreaun as ض) en de oare trije faryngalisearre konsonanten fan it Arabysk, ẓa’ [ðˁ] (ظ), ṣād [sˁ] (ص) en ṭa’ [tˁ] (ط), komme fuort út 'e Proto-Semityske ejektive konsonanten [d’], [ð’], [s’], resp. [t’], dy't foar yn 'e mûle mei ekstra krêft útsprutsen waarden. Yn 'e hjoeddeistige Arabyske talen fertoane se sawol faryngalisaasje as útinoar rinnende mjitten fan felarisaasje.
Fierders komt yn it Arabysk ek it ferskynsel geminaasje foar, wêrby't konsonanten twa kear sa lang útsprutsen wurde as normaal. Dat ferskil kin betsjuttingsûnderskiedend wêze. De oanwêzigens fan sokke lange konsonanten wurdt yn it Arabysk-Perzyske skrift oanjûn mei in diakritysk teken dat in šaddaẗ of sjadda(h) hjit (ferlykje قبل, qabila, "hy stimde ta", en قبّل, qabbala, "hy tute"). Yn 'e transliteraasje wurdt dit ferskynsel werjûn troch ferdûbeling fan 'e konsonanten (bgl. bb, dd, ensfh.).
Grammatika
Krekt as by oare Semityske talen is yn it Arabysk de grammatika basearre op saneamde triliterale stammen. Dat binne patroanen fan wurden dy't besteane út trije konsonanten, oanfolle mei fokaalwikselings, foarheaksels en efterheaksels om se te ferbûgen. It Arabyske wurd foar "ik skreau" wurdt bgl. gearstald út 'e triliterale wurdstam k-t-b ("skriuwe"), mei it fokaalpatroan -a-a- en it efterheaksel -tu, dat de earste persoan inkeltal yn 'e doetiid oanjout, dus "ik …de".
Sa komt it wurd katabtu ta stân, dat "ik skreau" betsjut. De earste persoan inkeltal yn 'e doetiid fan oare tiidwurden hat ornaris itselde patroan, mar mei in oare triliterale stam, lykas qara’tu ("ik lies"), akaltu ("ik iet"), ḏahabtu ("ik gie"). Oare farianten binne ek mooglik, lykas šaribtu ("ik dronk"), qultu ("ik sei") en takallamtu ("ik spriek"), wêrby't it subpatroan om 'e doetiid oan te jaan oars is, mar it efterheaksel -tu, dat de earste persoan inkeltal werjout, itselde bliuwt.
Op dy wize kinne fan 'e triliterale stam k-t-b withoefolle wurden ôflaat wurde troch ferskillende fokaalpatroanen en foar- en/of efterheaksels ta te passen:
Dialekten (of talen)
[[File:Arabic Varieties Map.svg|500px|thumb|right|De moderne Arabyske talen of dialekten (begrinzgings by benadering):
]]
De hjoeddeistige Arabyske talen wurde troch Arabieren ornaris as dialekten oantsjut, mar taalkundigen sjogge se yn 'e regel as selsstannige talen, mei't se faak net ûnderling fersteanber binne. Fan in taalkundich perspektyf út wurdt gauris steld dat de Arabyske talen krekt likefolle faninoar ferskille as de Romaanske talen (Frânsk, Spaansk, Portegeesk, Italjaansk, Roemeensk, Katalaansk, Oksitaansk, ensfh.). De fraach oft it Arabysk ien taal mei in protte ferskillende dialekten is, of in taalgroep besteande út ferskate tsientallen selsstannige talen, hat in politike lading en leit dêrom gefoelich. It soe ferlike wurde kinne mei lyksoartige kwestjes dy't besteane om it Sineesk hinne, om it Hindy en Oerdû hinne, en om 'e nasjonale fariëtetien hinne dy't fuortkommen binne út it Servo-Kroätysk (Servysk, Kroätysk, Bosnysk en Montenegrynsk). Mar wylst sprekkers fan it Hindy en it Oerdû, of fan it Servysk en it Kroätysk, úthâlde dat se inoar net ferstean kinne, wylst se dat wól kinne, beweare sprekkers fan it Arabysk dat se inoar wól ferstean kinne wylst dat nèt sa is.
Fan in etnyske Arabier fan lykfol hokker nasjonaliteit dy't in beskate mjitte fan taalûnderwiis genoaten hat, mei oannommen wurde dat er sawol syn memmetaal sprekt, ien fan 'e hjoeddeistige Arabyske sprektalen, as it Modern Standertarabysk, dat er op skoalle as twadde taal oanleard hat. As Arabieren dy't ferskillende Arabyske sprektalen as memmetaal hawwe, mei-inoar yn petear reitsje, bgl. in Marokkaan en in Libanees, moatte se dêrfoar harren taflecht nimme ta it Modern Standertarabysk, om't se inoar oars net ferstean kinne. Dêrby moat oantekene wurde dat Arabysksprekkers harren bekendheid mei oare Arabyske talen faak ferbetterje troch it harkjen nei muzyk of it sjen fan films yn dy taal. Om't de measte Arabyske films fan âlds yn Egypte makke wurde, binne lju yn 'e hiele Arabyske wrâld bekend mei it Egyptysk-Arabysk, de taal dy't yn Kaïro sprutsen wurdt.
De Arabyske talen falle útinoar yn trije grutte groepen: it Magrebbynsk-Arabysk fan 'e Magreb, it Nilo-Egyptysk-Arabysk fan Egypte, Sûdaan en dielen fan Súd-Sûdaan en de eastlike Sahara, en it Middeneastlik-Arabysk fan it Midden-Easten. Dêrby steane it Middeneastlik-Arabysk en it Nilo-Egyptysk-Arabysk tichter byinoar as by it Magrebbynsk-Arabysk; dy beide groepen foarmje sadwaande it Masjrikynsk-Arabysk (Magreb is Arabysk foar "westen" en Masjrik betsjut "easten"). De ferskillen tusken de Arabyske talen binne alteast foar in part werom te fieren op it ferskillende substraat: de talen dy't al sprutsen waarden yn dat spesifike gebiet foar't se ferkrongen waarden troch it Arabysk. Foar in grut part fan 'e Fruchtbere Healmoanne gie dêrby om it Arameesk, yn it Egypte om it Koptysk, yn 'e Magreb om 'e Berbertalen en yn it suden fan it Arabysk Skiereilân om 'e Súdarabyske talen.
Return of the Jedi (betsjuttingsside)
"Return of the Jedi" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
2 Guns (film)
Plot
Twa Amerikaanske kriminelen, de swarte Bobby Trench en de blanke Michael "Stig" Stigman, bringe in besyk oan 'e Meksikaanske hacienda fan drugsbaron Papi Greco, om yn ruil foar in bondel ferfalske paspoarten in lading kokaïne op te heljen. Papi hat lykwols krekt in swakke skeakel yn syn eigen organisaasje eliminearje moatten, en hy is dêrom skruten om in nije konneksje oan te gean mei de klant dy't Trench fertsjintwurdiget. Dêrom biedt er oan om ynstee te beteljen mei kontant jild. Trench wegeret dat oan te nimmen en ferlit de hacienda yn it selskip fan Stig sûnder wat bedijd te hawwen.
As de beide mannen de grins oerstekke nei de Feriene Steaten, wurde se oanholden troch de dûane, dy't derfan oertsjûge liket dat se drugs oan it smokkeljen binne. De beide mannen wurde apart faninoar ûnderfrege. Dan docht bliken dat Trench eins in spesjaal agint is fan 'e Amerikaanske narkotikabrigade, de Drug Enforcement Administration (DEA), dy't dwaande is mei in undercoveroperaasje om by de organisaasje fan Papi Greco te ynfiltrearjen. Hy rapportearret oan syn superieuren Deb Rees en Jessup dat it plan om kokaïne los te krijen fan Papi net slagge is. Jessup fynt dat it te gefaarlik wurdt foar Trench, mar dyselde hat trije jier fan syn libben ynvestearre om sa ticht by de drugsbaron komme te kinnen, dat hy is noch net ree om it byltsje derby del te smiten.
Trench en Stig betinke in plan om Papi Greco in leske te learen. De drugsbaron hat nammentlik in jonge mêtresse yn it stedsje Tres Cruces yn Teksas te wenjen, dy't er ienris yn 'e fjirtjin dagen besiket. Eltse kear nimt er in tas mei kontant jild mei út Meksiko, dat er fertsjinne hat mei drugshannel. Dat slacht er op yn in bankklúske by de pleatslike bank. Trench en Stig wolle dat jild, sa'n 3 miljoen dollar, stelle troch in bankberôving út te fieren.
De DEA hat net genôch bewiismateriaal om yn it bankklúske fan Papi Greco sjen te meien, mar Trench ornearret dat by it ûndersyk nei de bankberôving fierders gjin ferlet is fan bewiismateriaal, salang't de bút mar fuortendaliks weromfûn en yn beslach nommen wurdt. Papi Greco sil dan yn beskuldiging steld wurde kinne foar wytwaskjen. Dêrom regelet er mei Deb, mei wa't er behalven in profesjonele ek in seksuele relaasje ûnderhâldt, dat de DEA by de bankberôving klear stean sil om him en Stig oan te hâlden sadree't se mei de bút út 'e bank nei bûten komme.
Wylst Trench mei Deb op bêd giet en de plannen foar de bankoerfal regelet, hat Stig, dy't eins in Navy SEAL-kommando is dy't wurket foar it Office of Naval Intelligence (ONI), de ynljochtingetsjinst fan 'e Amerikaanske Marine, in moeting mei syn eigen superieur, luitenant-op-see 1e klasse Harold Quince. Dy is bot ynnommen mei it plan foar de bankoerfal, mei't it ONI fan doel is de $3 miljoen fan Papi Greco te brûken foar de finansiering foar swarte operaasjes. Quince jout Stig opdracht om nei de bankoerfal Trench dea te sjitten, sadat der gjin losse eintsjes binne dy't nei de marine liede kinne.
Mei de bankoerfal giet it dat it slydjaget. Mar út 'e bankklúskes helje Trench en Stig net $3 miljoen, mar mear as $43 miljoen. By beide mannen geane dêrtroch de alaarmbellen ôf. By Trench boazet it gefoel fan ûngerêstens noch oan as der taal noch teken fan 'e DEA is as hy en Stig mei de bút út 'e bank wei komme. Op in ôfhandich plak yn 'e woastyn folget Stig syn oarder op troch Trench te ferrieden en mei it jild út te naaien. Hy lûkt syn pistoal om Trench dea te sjitten, mar ynstee dat er him troch it hert sjit, rekket er him yn it skouder. (Mei't er in earsten skerpskutter is, dy't nea mist, docht er dat mei sin; hy is Trench nammentlik yn 'e acht moannen dat se no gearwurkje as in freon begûn te beskôgjen.)
Neitiid sjocht er it ynsinje fan 'e DEA dat Trench yn 'e hân hie, om't dyselde op it stuit stie himsels bekend te meitsjen en Stig te arrestearjen. Unwis wat er dêrfan tinke moat, lit Stig Trench ferwûne en mei in fleske wetter yn 'e woastyn efter. By in nije moeting mei Quince en inkele matroazen bekent Stig dat er, nettsjinsteande dúdlike oarders dêrta, Trench net deade hat. Quince lit him nei it plak ta bringe dêr't Stig Trence delsketten hat, om Trence dochs noch út 'e ljochten te helpen, mar de fûgel is flein. Dêrop jout Quince syn mannen befel om Stig te deadzjen. Dy is harren lykwols te fluch ôf en naait út. Trench hat yn 'e tuskentiid de bewenne wrâld wer berikt, dêr't er syn skotwûne klandestyn oplaapje lit troch in bistedokter.
Underwilens wurdt de bankberôving net inkeld ûndersocht troch de plysje, mar ek troch in trijetal mysterieuze manlju ûnder lieding fan 'e ûnmeilydsume Earl. Dy ûnderfreget op hurdhannige wize de bankdirekteur en komt Trench en Stig op it spoar fia in besyk dat de beide mannen in dei earder brocht hawwe oan it kafetaria yn Tres Cruces, lyk foar de bank oer. (Dêr't se de sitewaasje beseagen en de lêste hân leine oan 'e plannen foar de oerfal.) Letter kriget deselde bistedokter dy't Trench behannele hat, besite fan Earl-en-dy, dy't him martelje om ynformaasje los te krijen oer Trench.
Trench bejout him nei it appartemint fan Stig om it jild werom te krijen, mar wurdt dan opskille troch Stig, dy't mei in skerpskuttersgewear op it dak fan in oanbuorjend gebou leit. Op dat stuit kriget Trench foar it earst yn 'e gaten dat Stig ek in undercoveragint is. In oprommingsteam dat troch Quince stjoerd is, kringt it appartemint binnen om Stig te deadzjen, mar treft dêr ynstee Trench oan. Mei help fan Stig wit Trench nauwerneed te ûntkommen. Hy giet nei Jessup om it hiele fiasko op te bychtsjen, mar wurdt dêr opwachte troch Earl en syn mannen, dy't Jessup oermastere hawwe. Earl sjit Jessup dea en fertelt dan oan Trench dat er derfoar soargje sil dat Trench foar de moard op syn baas efter de traaljes ferdwynt as er de $43 miljoen net weromjout.
Trench en Stig fetsje dêrnei los faninoar itselde plan op: om Papi Greco te ûnderfreegjen. Se ride inoar dêrby yn 'e tsjillen en beslute úteinlik om 'e lapen mar gear te smiten, mei't se no dochs yn itselde skûtsje sitte. Se ûntfiere Papi Greco en nimme him mei nei de garaazje fan Deb har hûs, dêr't Trench de kaaien fan hat. Ut 'e antwurden fan 'e drugsbaron meitsje se op dat Earl-en-dy aginten fan 'e CIA binne, dy't troch ôfparsing 7% fan 'e ynkomsten fan 'e Meksikaanske drugskartels ynsammelje om dêrfan de swarte operaasjes fan 'e ynljochtingstsjinst te finansieren.
Maksim Gorki
thumb|'Maxim Gorki' thumb|[[Lev Tolstoi mei Gorki op Jasnaja Poljana yn 1900]]
2 Guns (film)
Plot
Stig hat Quince sizzen heart dat er it jild nei it Marineloftstasjon Corpus Christi yn Corpus Christi (Teksas) oerbringe soe, dat nei't se mei muoite de Amerikaanske grins wer oerkommen binne, sette de beide mannen dêrhinne. Trench kringt op 'e marinebasis it kantoar fan Quince binnen, dêr't er ûntdekt dat Quince ek in seksuele relaasje mei Deb ûnderhâldt. It docht bliken dat Quince en Deb de hiele operaasje mei de bankberôving fan begjin oant ein manipulearre hawwe, sadat se sels de $43 miljoen efteroer drukke koene. De bút befynt him lykwols net yn Quince syn kantoar. Underwilens bejout Stig him nei skout-by-nacht Tuwey, de kommandant fan 'e basis, oan wa't er alles útleit. Lykwols, ynstee dat Tuwey him helpt, beslút er alle bannen mei sawol Stig as Quince te ferbrekken, om't syn earste soarch de reputaasje fan 'e Amerikaanske Marine is. Trench wit de marinebasis te ferlitten yn 'e momkape fan in marine-ofsier, wylst Stig troch de militêre plysje fan it basisterrein smiten wurdt. Mei't se it jild net fine kinne, hâldt Papi Greco wurd en sjit Deb dea. Neitiid ûntdekt Trench, te let, de lokaasje fan it jild, yn in motelkeamer dêr't hy en Deb inoar gauris troffen.
Maksim Gorki
Maksim Gorki (stavering wikselet) (Russysk: Максим Горький) skûlnamme fan Aleksej Maksimovitsj Pesjkov (Russysk: Алексе́й Макси́мович Пе́шков) (Nizjni Novgorod, 28 maart <Small>[O.T.: 16 maart]</Small> 1868 – Moskou, 18 juny 1936) wie in Russyske roman- en toanielskriuwer, waans komplekse libben en wurk gearfalle mei de Russyske Revolúsje. Yn syn hiele oeuvre spilet it dûbbele tema fan de ferachting foar de minske sa't er wier is en earbied foar wat de minske wêze kinne koe. (Fan guon minsken, bygelyks syn beppe yn 'Bernejierren', makke er in leafdefol portret.) Dêrneist spilet syn polityke ferwevenheid mei it kommunisme in grutte rol. Yn it Westen is him wol it ferwyt makke dat er syn keunstnerssiel oan it kommunisme ferkocht hat.
2 Guns (film)
Plot
Stig keart werom nei de hacienda fan Papi Greco om wraak te nimmen op 'e drugsbaron. Hy makket sawol Papi as Quince wiis dat er it jild by him hat en besiket de beide groepen fijannen safier te krijen dat se inoar útmoardzje. Dat liket net bot te slagjen, oant Trench mei it echte jild ferskynt nei't er op 'e hacienda ôfsprutsen hat mei Earl-en-dy. Hy blaast de auto mei it jild op, wat it startsein is foar in grutte sjitpartij tusken Papi Greco en syn trewanten, Quince en syn mannen, Earl-en-dy en Trench en Stig. Wylst de trije groepen fijannen inoar ôfmeitsje, flechtsje Trench en Stig de stâlen fan 'e hacienda yn, dêr't him úteinlik in Mexican standoff ûntjout, wêrby't Stig Earl ûnder skot hâldt, wylst Earl Trench ûnder skot hâldt, Trench Quince ûnder skot hâldt en Quince Stig ûnder skot hâldt. De ympasse einiget as Trench en Stig beslute om inoar te fertrouwen: se sjitte tagelyk en deadzje sa Earl en Quince. Neitiid spoare se in ferwûne Papi Greco op en sjitte him ek dea. Dêrnei spylje se fan rutens, mar net foar't Trench Stig yn 'e skonk sketten hat as ferjilding foar de skotwûne yn syn skouder.
Maksim Gorki
De skûlnamme betsjut: 'Maksim de Bittere'.
2 Guns (film)
Plot
Under de ympasse yn 'e stâlen hie Earl derút blaft dat de CIA noch tweintich oare geheime banken hat foar it opslaan fan it jild dat se fan 'e Meksikaanske drugskartels krije, dat Trench en Stig beslute om ris te sjen hoe't se de ynljochtingetsjinst noch mear jild ôfhandich meitsje en sa de swarte operaasjes sabotearje kinne. Wylst se oan in taffeltsje yn in kafetaria in oare lytse bank yn it grinsgebiet observearje, bychtet Trench op dat er net de hiele $43 miljoen yn 'e auto stoppe hie dy't er opblaasd hat.
Produksje
2 Guns waard regissearre troch de Iislânske filmmakker Baltasar Kormákur nei in senario fan Blake Masters. Dat wie basearre op 'e stripsearje 2 Guns, fan Steven Grant en Mateus Santolouco, mar de Britske krante The Observer murk op dat der ek gâns oerienkomsten binne tusken de film en in eardere film, de skriller Charley Varrick, út 1973. De beide films hawwe ferlykbere plots en yn beide gefallen stiet de bank dy't berôve wurdt yn in plak dat Tres Cruces hjit.
Maksim Gorki
Yn 1935 waard hy haad fan it Russysk Skriuwersbûn. Dêrmei wie hy in machtich man en beskermeling fan Stalin. Gorki formulearre yn syn taspraak op het earste kongres fan Sovjetskriuwers yn 1935 de artistike doktrine fan it sosjalistysk realisme. By syn wichtichste wurk hearre Мать ('De mem', 1907) en syn autobiografysk wurken Детство ('Bernejierren', 1913/1914), В людях ('Under de minsken', 1915/1916) en Мои университеты ('Myn universiteiten', 1923), dy't in goed byld jouwe fan it Russyske libben fan foar de Oktoberrevolúsje en de oanrin dêrta).
In hiele protte fan syn wurk is yn Ruslân ferfilme, mar ek yn bygelyks Spanje, Dútslân en Sweden.
2 Guns (film)
Produksje
As produsinten wiene Marc Platt, Randall Emmett, Norton Herrick, Adam Siegel, George Furla, Ross Richie en Andrew Cosby by it projekt belutsen foar de filmstudio's Marc Platt Productions, Emmett/Furla Films, Envision Entertainment, Herrick Entertainment en Boom! Studios. Foar de film wie in budget beskikber fan $61 miljoen. De kamerarezjy wie yn 'e hannen fan Oliver Wood, en de filmmuzyk waard fersoarge troch Clinton Shorter. De opnamen fûnen plak yn New Orleans, yn 'e Amerikaanske steat Louisiana, en op ferskate plakken yn Nij-Meksiko.
Yn 2 Guns wurke akteur Mark Wahlberg foar de twadde kear gear mei regisseur Baltasar Kormákur, nei de film Contraband, út 2012. It wie ek de twadde kear dat Denzel Washington en Paula Patton yn in film in stel foarmen, nei Déjà Vu, út 2006.
Maksim Gorki
Sitaten
right|thumb|250px|1931. [[Kliment Vorosjilov|Vorosjilov, Gorki, Stalin (lofts nei rjochts)]]
Bibliografy (seleksje)
Oar wurk
2 Guns (film)
Distribúsje
De distribúsje fan 2 Guns waard yn 'e Feriene Steaten fersoarge troch Universal Pictures en dêrbûten troch Sony Pictures Releasing fia TriStar Pictures en Stage 6 Films. De film gie op 30 july 2013 yn New York yn premiêre en iepene dêrnei op 2 augustus fan dat jier yn 'e Amerikaanske bioskopen.
Maksim Gorki
Literatuer
ûnder oaren:
2 Guns (film)
Untfangst
Fan 'e filmkritisy krige 2 Guns mingde resinsjes. Peter Bradshaw fan 'e Britske krante The Guardian joech de film 2 fan 5 stjerren. Sawol Peter Travers, fan it tydskrift Rolling Stone, as R. Kurt Osenlund fan Slant Magazine parten de film 2 fan 4 stjerren ta. Osenlund tekene dêrby oan: "It is opfallend en nuver dat 2 Guns sydlings sosjaal-politike opmerkings makket, mar net de wil hat om dêr wat provosearjends mei te dwaan." Yn 'e Denver Post krige de film fan Lisa Kennedy 3 fan 4 stjerren. Hja skreau: "De grutste wapens dêr't dizze aksjefilm mei swaait, binne filmstjerren Denzel Washington en Mark Wahlberg, dy't tige ferskillende aktearstilen hawwe dy't ferrassend goed opinoar oanslute."
Maksim Gorki
Sjoch ek
മാക്സിം ഗോര്‍ക്കി
2 Guns (film)
Untfangst
Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hie 2 Guns in boppegemiddeld goedkarringspersintaazje fan 64%, basearre op 187 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: "Mei't er formulemjittich fan opbou en gauris steurend gewelddiedich is, stipet de âlderwetske oantrekkingskrêft fan [de film] op 'e ynterpersoanlike omgong tusken syn garismatyske stjerren, dy't goed oaninoar weage binne." Op Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, behelle 2 Guns in goedkarringspersintaazje fan 55%, basearre op 43 resinsjes.
Resultaat
2 Guns brocht yn 'e bioskopen yn 'e Feriene Steaten en Kanada $75,6 miljoen op, en yn alle oare lannen en territoaria $56,3 miljoen. Wrâldwiid kaam de opbringst dêrmei út op $131,9 miljoen. Ofset tsjin it budget fan $61 miljoen betsjut dat in winst fan $70,9 miljoen, hoewol't dêr de marketingkosten noch wol ôf moatte.
Guloaze
thumb|Struktuer fan guloaze. Guloaze (C<SUB>6</SUB>H<SUB>12</SUB>O<SUB>6</SUB>) is in monosacharide mei seis koalstof atomen en in aldehyde kloft. It is in sjerp mei in swiete smaak en komt net foar yn de natuer. It lost op yn wetter en in bytsje yn metanol.
Willem Bastiaan Tholen
thumb|Selsportret (1914) Willem Bastiaan Tholen (Amsterdam, 13 febrewaris 1860 - Den Haach, 5 desimber 1931) wie in Nederlânsk keunstskilder.
Tholen wenne en arbeide yn ferskillende plakken yn Nederlân. Hy krige û.o. les fan Paul Joseph Constantin Gabriël. Fan 1877 oant 1878 hâlde er yn Delft ta. Dêr krige Tholen les fan Adolf le Comte en helle de akte M.O. rjochtlinich tekenjen oan de Polytechnyske skoalle. De natoer wie foar Tholen de grutste boarne fan ynspiraasje.
Tholen troude yn 1886 mei Jacoba Suzanne Muller, dy't yn 1918 stoar. Hy troude fannijs yn 1919 mei Lita de Ranitz. Hy wenne en wurke yn De Haach yn de saneamde Kanaalfilla. Hy wie lid fan it keunstnersgenoatskip Pulchri Studio yn De Haach. Hy ferstoar yn desimber 1931 yn de âlderdom fan 71 jier yn syn wenplak De Haach. Hy waard beïerdige op de Nieuwe Begraafplaats oan de Soerenseweg yn Apeldoarn yn it grêf fan syn heit.
Syn wurk waard yn 1903 bekroand mei de 'gouden medalje', beskikber steld troch keninginne-mem Emma.
Tholen syn wurk is te sjen yn in soad museums, ûnder oaren yn it Boijmans van Beuningen en it Ryksmuseum Amsterdam.
Robert Nivelle
thumb|right|250px|Robert Nivelle yn WO I Robert Nivelle (Tulle, 15 oktober 1856 – Parys, 22 maart 1924) wie in Frânske generaal.
Robert Nivelle waard berne yn Tulle yn Frankryk. Hy folge in oplieding oan de École Polytechnique en slagge yn 1878. Dêrnei tsjinne hy as artillery offisier yn YndoSina, Algerije en Sina. Yn oktober 1914 waard hy krekt as Pétain befoardere ta brigadegeneraal.
Begjin 1916 wie hy ien fan de ûnderkommandanten fan Pétain en holp hy om de Dútske oanfal by Ferdun te kearen. Yn maaie 1916 folge hy Petain sels op as kommandant fan it twadde leger by Ferdun. Hy fierde de spesjale artillery technyk yn fan in krûpend fjoerskerm wêrby de ynfantery efteroankaam. Yn oktober 1916 waard dizze technyk brûkt by de oermastering fan fort Douamont. Yn desimber fan 1916 waard hy befoardere as opfolger fan generaal Joseph Joffre. Yn dy funksje sei hy dat de techniken dy’t hy brûkt hie by Ferdun de oarloch beëinigje soe. Hy woe dêrom tastimming hawwe foar in grutte frontale oanfal mei in goeie koördinaasje fan in soad artillery bombardeminten en de technyk fan it trochrinnende fjoer. De Frânske premier Aristide Briant en syn Britske kollega David LIoyd George leauden Nivelle’s ferhalen graach. Op dizze manier krige Nivelle it kommando foar syn oanfal fan de Britske legers en fan de Frânske legers.
Syn plan
Nivelle’s plan bestie út in Britske oanfal yn it noarden om de Dútske reserves te lokjen wat folge op in grutte Frânske oanfal op de Saillant Arras-Soissons-Reims. Geheimhâlding wie net Nivelle’s sterkste kant. Hy spruts op in diner yn Londen hûndertút oer de kommende gefjochten. De Dútsers hienen sels in eksimplaar fan it oanfalsplan yn hannen krigen.
De Britske legers foelen earst oan yn de slach by Arras, fan 9 oant 15 april 1917. Dêrnei kaam de grutte Frânske oanfal, de twadde slach fan de Aisne fan 16 april oant ein maaie 1917. De oanfal begûn mei in grut artillery bombardemint fan 11.000.000 granaten. Mar al nei in pear oeren rûn de oanfal fêst. By de oanfal wienen ek tanks ynsetten. Hy hie beloofd de oanfal stop te setten as it net mear gie mar doe’t it drige te mislearjen stjoerde hy noch mear manskippen. Yn de moannen april en maaie ferlearen de alliearden mear as 350.000 man en der stie mar in lyts oantal kilometers terreinwinst tsjinoer. It resultaat wie dat it Frânske leger oproer begûn te meitsjen. Sy fûnen dat de generale stêf fierstente licht neitocht oer in minskelibben.
Nivelle waard ûntslein en desimber oerpleatst nei Noard-Afrika. Philippe Pétain folge him op. Hy moast it moreel fan de troepen stadichoan herstelle. Dêr hie hy de rest fan 1917 foar nedich.
Nei de kriich kaam Nivelle werom nei Frankryk. Hy gie yn 1921 mei pensjoen. Hy ferstoar op 22 maart 1924.
Altona
thumb|left|Altona yn 1850 thumb|260px|Altona (Hamburch) Altona is it westlike distrikt fan de stêd Hamburch yn Dútslân oan de rjochterouwer fan de Elbe. It hat in lytse 250.000 ynwenners (2006).
Ut de skiednis
Altona waard stifte yn 1535 as fiskersdoarp. Yn 1664 krige it stedsrjochten fan Freark III fan Denemark. Oant 1864 wie Altona ien fan de wichtichste Deenske havenstêden. It earste Deenske spoar, fan Altona nei Kiel waard iepene yn 1844. Yn 1867 waard Altona diel fan Prusen. Yn 1938 waard it opnaam yn de stêd Hamburch neffens de Grut-Hamburchwet. It makket noch altiten diel út fan dizze hânzestêd dy't ek in eigen dielsteat foarmet. De namme komt boppedat noch foar yn it treinstasjon Hamburg-Altona. Op 17 july 1932 kaam Altona yn it nijs troch in gewelddiedige rebûlje, de Bluodderige Snein fan Altona, tusken nazys en kommunisten dat oan 18 minsken it libben koste hat.
Foekje Dillema
thumb|left|Foekje Dillema yn 1949 Foekje Dillema (Boerum, 18 septimber 1926 - Kollum, 5 desimber 2007), wie in Fryske atlete, dy't yn 1950 it Nederlânske rekord op de 200 meter hurdrinnen behelle. Foekje Dillema waard yn 1950 foar it libben útsluten foar it atletykbûn.
Biografy
Foekje Dillema waard as tredde dochter berne yn de arbeidershúshâlding Dillema. Nei har kamen der noch fiif bern. Foekje begûn har sportkarriêre op 30 maaie 1948, doe't se as taskôger by in atletykwedstryd útdage waard om ek mei te rinnen. Se wûn doe en har earste echte wedstryd oer 100 meter rûn se op 21 juny 1948 yn Marsum. Se klom al gau op fan de D-klasse nei de A-klasse. Foekje Dillema giet al rillegau trainen by de atletykferiening Vitesse yn Ljouwert. Hjir waard har minne technyk ferbettere troch har trainer en lange ôfstânrinner Hans Huizinga. Mei har feriening Vitesse wûn se yn 1949 de 4x200 meter foar klubteams. Yn datselde jier pakte se tegearre mei Corrie Hospes, Baukje Jongsma en Nelie de Jager it Nederlânske rekord op de 4x200 meter yn 1 minút 48,3 sekonden. Ek behelle se yn 1949 it Nederlânske rekord op de 4x100 meter tegearre mei deselde Baukje Jongsma, Nelie Jager en Imi Miedema. Yn de winter fan '49/'50 wurke Foekje in soad oan har sprinttechnyk, wat fertuten die mei de titels Frysk kampioen op de sprint en Frysk kampioen op de 200 meter. Op 18 juny 1950 ferbettere se it Nederlânske rekord op de 200 meter, dat doe noch op namme stie fan Fanny Blankers-Koen, ta in tiid fan 24,1 sekonden. Troch al dizze prestaasjes waard Foekje sjoen as in tige grutte kânshawwer foar earemetaal op de Olympyske Simmerspullen fan Helsinky yn 1952. Dat is der lykwols net fan kaam.
Fanny Blankers-Koen
Troch Foekjes rappe tiden op de sprintnûmers waard hja in direkte konkurrinte foar de doetiidske topsprinster Fanny Blankers-Koen. Mar ta in rjochtstreekse konfrontaasje tusken beide dames kaam it mar ien kear. Fanny melde harsels altyd blesseare at se tsjin elkoar rinne koenen. De iene kear dat se tsjin elkoar striden wie by de Olympyske dagen fan 1949, neidat Foekje oanjûn hie dat sy sels blesseare wie en net folút rinne koe. De wedstriid einige mei Blankers-Koen earst en Dillema twadst.
It útsluten
Troch Foekjes manlike eigenskippen waard se troch in soad lju, mei faaks op it earste plak Jan Blankers en Fanny Blankers-Koen, as bedrager sjoen. Yn 1950 waard, op inisjatyf fan de IAAF in seksetest organisearre, dêr't neist Foekje noch fan fjouwer oare hurdrinsters ûndersocht waard at se wol echt frou wiene. De útslach fan dit gynakologyske ûndersyk waard Foekje ferteld doe't hja op 13 july 1950 mei it Nederlânske atletykteam ûnderweis wie nei in ynternasjonale atletykwedstryd yn Frankryk. Jan Blankers tegearre mei noch twa manlju fan de KNAU fertelden har op it perron fan Hilfertsom dat se útsluten wie foar it libben, fanwegen dat hja gjin frou wêze soe.
Foekjes nasjonale titels en rekords waarden troch de KNAU út de boeken helle. Hja mocht net mei nei de Olympyske Spelen fan Helsinky. Foekje hat nea wer oer har tige koarte atletykkarriêre prate wollen.
Ekskús
Koart nei har ferstjerren erkende de KNAU Foekjes persoanlik rekord op de 200 m. Yn in persoanlik petear fan direkteur Rien van Haperen mei in muoikesizzer fan Dillema hat de Atletykuny har ûntskuldige foar de wize wêrop't Dillema nei de útsluting oan har lot oerlitten waard.
DNA-ûndersyk
De dokumintêre fan Andere Tijden Sport fan 20 july 2008 presintearre in ûndersyk nei DNA út hûdsellen út Foekje har klean. Yn it DNA waard in Y-gromosoom oantoand wat tige seldsum is by froulju. Ek bysûnder wie dat de ferhâlding X:Y yn de hûdsellen neffens molekulêr biolooch Anton Grootegoed fariearre fan 1:1 oant 1:4. Grootegoed syn konlúzje wie dat nettsjinsteande it Y-gromosoom Dillema op grûn fan úterlik, hâlden en dragen in frou wie. Yn in publikaasje oer dat ûndersyk stelle de skriuwers fêst dat der in fersteurde geslachtsûntjouwing wie - disorder of sexual development. De auteurs ûnderstelle dat Dillema in genetysk mozayk fan 46,XX (genotype frou) en 46,XY (genotype man) wie. Nei in befruchting mei in Y-gromosoom soene flaterkes yn de earste seldielings - non-disjunksje - sellen foarme wêze, earst in sel XXY en by lettere seldieling faaks mei twa X-gromosomen (XX) en sellen mei in X- en in Y-gromosoom (XY). Beide typen sellen komme dan nei de berte neist elkoar foar, as mozayk yn it hiele lichem. De ferdieling fan de XX- en XY-sellen yn de geslachtsklieren is beskiedend foar it foarmjen fan froulike as manlike geslachtsklieren (ovaria of testes). As der in soad XY-sellen binne sille de geslachtsklieren har' ûntjaan ta testes. Binne der in protte XX-cellen, dan ûntsteane der ovaria. By in beskate ferhâlding fan XX- en XY-sellen kin der ik siedbalweefsel yn de aaistkken foarme wurde. Dat testisweefsel kin gjin siedsellen oanmeitsje, mar wol it geslachtshormoon testosteron. Neffens har famylje is Foekje Dillema koart skoft nei har útsletting yn it geheim holpen oan har klieren yn it Akademysk Sikehûs fan Grins.
Marco van Basten
thumb|right|Marco van Basten Marcel (Marco) van Basten (Utert, 31 oktober 1964) is in Nederlânske âld-fuotballer en âld-ynternasjonaal.
As jonkje skreau er op it buroblêd fan syn keamerke yn Utert: 'Ik ben de beste, Op mij na'. Spile as skraal jonkje út Utert by UVV en Elinkwijk. Syn heit wie in bikkelhurde ferdigener by profklup DOS, syn mem Leny ( 1932 ) komt fan Ljouwert. Marco hat in broer Stanley en in suske Carla.
Tusken 1981 en 1987 groeide Van Basten út ta in fedette. Goreograaf Rudi von Dantzig brocht yn 1987 in oade oan him doe't er syn bewegings fergelike mei dy fan balletdûnser Rodolf Noerijef. De Italjaanske miljonêr Silvio Berlusconi helle him nei Milaan. Yn desimber 1986 krige Marco in slimme ankelblessuere. Trijeris waard er Europeesk fuotballer fan it jier, en ien kear de bêste fan de wrâld. Marco van Basten waard wrâldwiid bekend troch syn goal op it EK fan 1988. Op 17 augustus 1995 naam 'San Marco' ôfskied fan it fuotbal by AC Milan, mei in gûlende trainer Fablo Capello op de bank. Neidat de ankelblessueres fierder fuotbaljen ûnmooglik makken naam er ôfstân fan it fuotbal. Nei fiif jier kaam er werom as bûnscoach fan it Nederlânsk Alvetal en dêrnei waard er trainer by Ajax. Yn 2009 stapte er op as trainer omdat er himsels net goed genôch fûn. Begjin febrewaris 2012 tekene er in kontrakt foar twa jier as coach by SK It Hearrenfean. Letter waard er trainer by AZ. Yntusken wurket Van Basten foar de FIFA.
John Maynard
Sir John Maynard KS (Tavistock (Devon), 1602 – 9 oktober 1690), wie in Ingelsk rjochtgelearde en politikus, foaroansteand ûnder it bewâld fan Karel I fan Ingelân, the Commonwealth, Karel II fan Ingelân, Jakobus II fan Ingelân en Willem III fan Ingelân.
Museum Belvédêre
thumb|right|300px|it museum is oer it wetter hinne boud thumb|300px|Museum Belvedêre Museum Belvédère is in museum foar moderne en hjoeddeiske keunst yn It Hearrenfean, Fryslân.
Odijk
thumb|right|250px 260px|thumb|Goatyske doarpstsjerke Odijk 260px|thumb|kaart Odijk 1866 thumb|right|250px Odijk is in plak yn de gemeente Bunnik yn de provinsje Utert. Odijk wie oant 1964 in selsstannige gemeente.
Skiednis fan Odijk
De skiednis fan Odijk giet werom nei sa'n 2000 jier ferlyn. De Romeinen bouden koart nei it begjin fan de jiertelling by Fectio, tsjintwurdich better bekend as Vechten, in wichtich castellum (fort) mei in haven oan de Ryn, destiids de grinsrivier fan it Romeinske Ryk. It measte wettertransport gie fan Wijk by Duurstede nei it noarden, troch de hjoeddeiske gemeente Bunnik oer Utert nei Katwijk oan de Ryn.
Odijk wie destiids net mear as inkele pleatsen en in lyts Romeinsk kamp dat de namme Odichum droech. Yn de 4e iuw ferliet men Fectio/Vechten foargoed. It gebiet waard doe earst besetten troch de Friezen en dêrnei troch de Franken. Yn 732 skonk de Frankyske hofmeier Pippijn û.o. de restanten fan Fectio oan de biskop fan Utert. Under tsjerklike lieding waard it gebiet tusken de 8e en de 14e iuw hielendal ûntgûn. Belangryk foar de ûntginningen wie de daam dy't yn of koart nei 1122 yn Wijk by Duurstede yn de Ryn lein waard, sadat de Lek de trochgeande rûte waard. Sûnttiid is de wetterstân yn de Kromme Ryn te regeljen, mar is der hast gjin skipfeart mear. Yn de 8e en 9e iuw ûntwikkelen har de trije tsjerkedoarpen Bunninchem (Bunnik), lodichem (Odijk) en Wercundia (Werkhoven). Yn de 12e en 13e iuw waarden der lytse doarpstsjerkjes boud.
Oan de ein fan de midsiuwen ûntstienen inkele gerjochten (bestjoerlike organisaasjes), dy't yn de Frânske tiid ferfongen waarden troch gemeenten, en krige Odijk ek werklik syn hjoeddeiske namme. Fan 1817 oant 1856 wienen der fjouwer gemeenten op it grûngebiet fan de hjoeddeiske gemeente Bunnik, dy't elk in kertier leveren fan it gemeentewapen, de reade hoanne fan Bunnik, St. Nikolaas út Odijk, it wite hynder fan Werkhoven en de Frânske leelje (út it Renesse-wapen) fan Rhijnauwen. Yn 1964 waard Odijk, tegearre mei Werkhoven, offisjeel gemeente Bunnik.
Hommemasate
De Hommemasate wie in eardere sate by de Sinnema’s brêge oer de Hijumer Feart ûnder Hijum. Fan de sate is neat mear stean bleaun. De foarein is oant yn de fyftiger jierren fan de 20e iuw stean bleaun. It stee dêr't de sate stie, oan de eastkant fan de feart dêr't dy noard-súd rint, wurdt no ta Alde Leie rekkene.
Yn de twadde helte 18e iuw wennen hjir de bruorren Roelofs, dy't de sate hierden; as lêste fan harren wenne hjir yn de 19e iuw oant syn ferstjerren yn 1828 noch Arjen Roelofs. Noch yn 1941 stie op detailkaarten by de sate de tekst Arjen Roelofs. Wat oerbleaun is, is de namme de Roels Pôle.
thumb|250px|Op dizze foto út 1941 stiet de foarein fan Hommemasate der noch.
Treinramp by Winsum (Grinslân)
De treinramp by Winsum barde op freed 25 july 1980 om 7.30 oere besuden Winsum op it Spoar fan Grins nei Roodeschool. By de botsing wiene twa stoptreinen belutsen. By de botsing kamen 9 passazjiers om it libben, en rekken 21 passazjiers ferwûne. It ûngelok wie 40 jier nei de treinramp by Ranum benoarden fan Winsum.
Taloaze
thumb|Struktuer fan (D-)taloaze. Taloaze (C<SUB>6</SUB>H<SUB>12</SUB>O<SUB>6</SUB>) is in monosacharide mei seis koalstofatomen en in aldehyde kloft. It lost op yn wetter en in bytsje yn metanol.
Treinramp by Winsum (Grinslân)
Belutsen treinen en omstannichheden
It trajekt mei inkeldspoar tusken Sauwerd en Roodeschool waard al sawat trettjin jier beriden sûnder ATB en ljochtseinen. It trajekt waard befeilige mei CRVL. Yn de iere moarn fan 25 july om 7.30 oere hinne ried de masinist fan de folle passazjierstrein 8726 (twa treinstellen) út stasjon Winsum wei rjochting Grins. De ferkearslieding hie krekt oanjûn dat er yn Winsum wachtsje moast omdat syn tsjinlizzer (rjochting Roodeschool) mei in pear minuten fertraging út Sauwerd fuort gien wie. Troch de tichte mist wie it sicht mar sa 'n 200 meter. De masinist seach yn de buert fan de Voslaan op it lêste momint de ljochten fan trein 8713, mar doe wie it al te let. De twa stoptreinen wiene mei 80 km it oere tsjin inoar opriden. De kabine fan de trein út Sauwerd wie oer de kabine fan de trein út Winsum hinne walst. It wie dreech om de ferwûnen te befrijen fanwegen de tichte mist en troch in sleat njonken it spoar.
Nei de ramp
Wat noch ride koe is dêrnei fuortsleept. De ferûngelokke parten fan de treinstellen, waarden fan it spoar takele en yn de greide delsetten foar ûndersyk. Dêrnei binne de treinen op djipladers ôffierd nei de sloop. De ûnskansearre dielen waarden gearfoege ta in 'nij' treinstel. De masinist fan de trein út Roodeschool, hie opdracht krigen om yn Winsum te wachtsjen op de tsjintrein. Wêrom't er dochs fuortgie, is nea dúdlik wurden. Faaks tocht de masinist dat er noch op stasjon Baflo wie. De CRVL fereaske in soad hânwurk en omtinken fan alle belutsenen en hie as neidiel dat de treinen net folge wurde koene en der dus fertroud wurde moast op it krúsingberjocht fan de masinisten fan beide treinen wêrnei 't de kondukteur it befel om ôf te setten jaan koe. Doe't de trein ienkear út Winsum fuortgien wie, koe er net mear opholden wurde, om de deasimpele reden dat de ferkearslieder derop fertroude dat de trein yn Winsum wachtsjen bleau.
Yn 1981 is de CRVL ôfskaft en krige it trajekt ljochtseinen. Yn 2005, 25 jier nei it ûngelok, is der yn de greide oan de Voslaan in betinkings-stek mei de ynskripsje 1980 – 2005 pleatst ta oantinken oan de njoggen slachtoffers. Ein 2007 is de spoarline útrist mei it treinbeynfloedingssysteem ATB Nije Generaasje, wêrtroch't de kâns op ûngemakken in stik lytser wurden is.
Odyssee
De Odyssee, yn it oarspronklike Aldgryksk: Ὀδύσσεια, Odysseia (of Odusseia), is in ier Gryksk epos dat taskreaun wurdt oan 'e grutte (en neffens de tradysje bline) skriuwer en dichter Homêros (of Homearus), dy't om 850 f.Kr. hinne libbe hawwe moat. It kin min ofte mear beskôge wurde as in ferfolch op it oare grutte dichtwurk fan Homêros, de Ilias. Saakkundigen binne it der lykwols oer iens dat de Odyssee en oare, soartgelikense wurken wierskynlik earst lange tiid mûnling oerlevere en pas letter skriftlik fêstlein binne. Dat soe dus betsjutte dat Homêros inkeld in al besteand wurk op skrift steld hat. De Odyssee bestiet út 12.110 yn daktylyske heksameters fêstleine dichtregels, dy't skreaun binne yn it saneamde Homearysk Gryksk, in literêre griemmank fan doetiidske Grykske dialekten.
It epos fertelt it ferhaal fan 'e omdoarmings fan Odysseus, de Grykske kening fan Itaka (yn Romeinske myten Ulysses neamd), dy't nei de ôfrin fan 'e Trojaanske Oarloch nei hûs reizget, mar doemd is om tsien jier lang op see om te swalkjen mei't er de seegod Poseidon tsjin him yn 't harnas jage hat. De titel is ûntliend oan 'e namme fan 'e haadpersoan. Mei de Ilias heart de Odyssee ta de âldste oerlevere wurken fan 'e Westerske literatuer en hat it in grutte ynfloed útoefene op 'e Westerske kultuer; de Odyssee is ek op withoefolle manear adaptearre ta oare media, en it wurd "odyssee" is yn in grut tal Westerske talen, wêrûnder it Frysk, in epyske en suver einleaze reis kommen te betsjutten. Yn 2004 kaam der fan klassyk oersetter Klaas Bruinsma in Fryske fertaling fan 'e Odyssee út.
Skriuwer
Der wurdt gauris twifele oft de Odyssee wol fan deselde skriuwer is as de Ilias. De Odyssee hat nammentlik guon histoaryske en taalkundige ferskynsels dy't derop lykje te wizen dat it wurk in heale iuw jonger is dan de Ilias. Beide epossen hawwe troch iuwen fan mûnlinge oerlevering wizigings ûndergien en binne sadwaande it wurk fan generaasjes fan dichters dy't it ferhaal oaninoar oerdroegen. Ynhoefier't de ferzjes fan 'e Ilias en de Odyssee dy't wy hjoed de dei kenne beide troch ien dichter mei de namme Homêros skreaun binne, is dreech mei wissichheid te sizzen. Yn alle gefallen binne beide wurken him yn 'e Aldheid taskreaun.
Opbou
De Odyssee is nei alle gedachten op skrift steld oan 'e ein fan 'e achtste iuw f.Kr., earne yn Ioanje, de Grykske krite oan 'e westkust fan Lyts-Aazje. De taal dy't dêrfoar brûkt waard is in literêre griemmank fan it Aldgryksk, wêryn't Ioanysk Gryksk, Eoalysk Gryksk en oare doetiidske dialekten trochinoar mjukse wurde. De 12.110 fersregels yn daktylyske heksameters, dêr't de Odyssee út opboud is, binne opdield yn 24 boeken of sangen, dy't nûmere binne mei lytse Grykske letters α (alfa) oant ω (omega). Under de meast yn it each springende eleminten fan it epos binne de non-lineêre plot, en de ynfloed op 'e foarfallen fan it ferhaal, net inkeld troch de dieden fan krigele fjochters, mar ek troch froulju en slaven. De ferneamde begjinregels fan it epos binne sa:
Ynhâld
De Odyssee behannelet de lêste 41 dagen fan 'e jierrenlange omdoarmings fan Odysseus, de kening fan it Grykske eilân Itaka. Tsien jier nei de ôfrin fan 'e Trojaanske Oarloch is it dy krigele held noch altyd net slagge om syn thús te berikken. De oarsaak dêrfan is dat er him de hate fan 'e seegod Poseidon op 'e hals helle hat, dy't syn skip dêrom almar wer fan 'e koerts reitsje lit en him en syn maten yn nuodlike aventoeren stoart. De iennichste reden dat Odysseus nei tsien jier noch libbet, is dat er nea de stipe fan 'e goadinne Atene ferlern hat; hja stelt alles yn it wurk om him in beholden thúskomst te besoargjen. Thús, op Itaka, is Odysseus syn soan Telemachus ûnderwilens folwoeksen wurden. Hy dielt syn heite hûs mei syn mem Penelope en in kliber fan 108 bolbjirkene jongfeinten, de saneamde "Frijers", dy't besykje Penelope safier te krijen dat se ien fan harren ta man nimt yn it stee fan 'e deawaande Odysseus, wylst se yn 'e tuskentiid op 'e gastfrijens fan 'e húshâlding fan Odysseus tarre en syn rykdom opite.
It epos iepenet in medias res (d.w.s. middenyn 'e ferwikkelings), as Atene yn in opienfolging fan momkapen de jonge Telemachus oantrunet om ôf te setten fan Itaka om nijs oer syn heit te sykjen. Nei in reis oer see en oer lân komt Telemachus oan yn Sparta, dêr't er fernimt dat Odysseus finzen holden wurdt troch de seenimf Kalypso. Dan ferspringt it perspektyf nei Odysseus ta. Hy wurdt al sân jier finzen holden op Kalypso har eilân, mei't de seenimf smoarfereale op him wurden is. Lykwols, hy hat nea tajûn oan har besykjen om syn leafde te winnen. No stjoert de oergod Seus op ynskunen fan Atene de god Hermes, de boadskipper fan 'e goaden (en Odysseus syn oerpake), dy't Kalypso bepraat om Odysseus gean te litten. Dan bout Odysseus in flot en ûntsnapt er einlings en te'n lêsten fan it eilân, mar al rillegau ûntdekt Poseidon wat der geande is, en hy tebrizelet it flot. Odysseus spielt oan op it eilân fan 'e Faiaken. Dêr wurdt er fûn troch it fanke Nausikaä, dat him foar har heit Alkinoes, de kening fan 'e Faiaken bringt. Hy wurdt yn 't earstoan net nei syn namme frege, en bringt ferskate dagen mank de eilanners troch. Dan heart er de bline bard Demodokus sjongen en freget Odysseus him om it liet fan 'e mûklist mei it Hynder fan Troaje foar te dragen, in mûklist dy't er sels optocht hie. As er de bard dêroer sjongen heart, kriget er it te krap en fertelt er wa't er is en wat him sûnt syn ôfreis út Troaje oerkommen is. left|thumb|400px|Odysseus Kriget it te Krap troch Demodokus syn Liet, troch [[Francesco Hayez, út 1813-1815.]]
Nei't se in ynfal yn it lân fan 'e Kikoanen dien hiene, rekken hy en syn tolve skippen alhiel harren koerts kwyt yn in opienfolging fan stoarmen. Nei in besyk oan it eilân fan 'e Loatusiters (of Lotofagen), waarden se op in oar eilân finzen nommen troch de sykloop Polyfemus, dy't úteinsette mei it by de tiid lâns opiten fan Odysseus syn mannen. Uteinlik ûntkamen se oan him nei't Odysseus him syn iene each útstutsen hie, mar ear't er ôfsette, fertelde er de sykloop ûnnoazeldernôch syn namme. Polyfemus rôp dêrop syn heit oan, de seegod Podeidon, dy't Odysseus út wraak ta syn tsienjierrige swalkerstocht ferflokte. Neitiid brochten Odysseus-en-dy in hoart troch by Eoalus, de broer fan Poseidon en de god fan 'e winen. Dyselde joech Odysseus in sek dêr't alle winen útsein de westewyn yn sieten. Dêr soene se, nettsjinsteande Poseidon syn wjerstân, wer mei thúskomme moatten hawwe, mar krekt doe't Itaka yn sicht wie, iepenen de gjirrige seelju de sek wylst Odysseus eefkes mei it fel oer de eagen lei, mei't se mienden dat der goud yn siet. It resultaat wie in stoarm dy't harren wer weromblies nei wêr't se weikommen wiene.