cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Technyske Universiteit fan Denemark
Skiednis
It kolleezje wie húsfeste yn twa gebouwen yn Studiestraede en St-Oederstraede yn it sintrum fan Kopenhagen oant 1890, doe't it ferhuze nei in gebouwekompleks yn Sølvgade, ûntwurpen troch de arsjitekt Johan Daniel Herholdt. Fan 1920 ôf waard de romte foar de hieltyd grutter wurdende universiteit hieltyd minder tarikkend en yn 1929 waard de earste stien lein foar in nij gebouwekompleks yn Østervold. De Twadde Wrâldoarloch hold de foltôging lykwols tsjin oant 1954, en yn 1960 waard besletten de universiteit te fersetten nei it noarden fan Kopenhagen, nei de hjoeddeiske lokaasje yn Lyngby, dêr't de iepeningsseremoanje op 17 maaie 1974 wie.
Fan 1933 ôf wie de universiteit offisjeel bekend as de Technyske Universiteit fan Denemark (Deensk: Danmarks tekniske Hettinga, DtH ). Nei de fúzje mei de Deenske yngenieursakademy (Danmarks Ingeniørakademi, DIA) yn 1994 waard de namme wizige yn Technyske Universiteit fan Denemarken (Danmarks Tekniske Universitet, DTU).
Op 1 jannewaris 2007 is DTU fusearre mei de folgjende ûndersyksynstituten: Forskningcenter Risø, Danmarks Fødevareforskning, Danmarks Fiskeriundersøgelser (sûnt 2008 it 'Nasjonaal Ynstitút foar Akwatyske Helpboarnen'; DTU Aqua), Danmarks Rumcenter en Danmarks Transport-Forskning.
Yn 'e mande mei École polytechnique yn Parys, École Polytechnique Fédérale de Lausanne, Technyske Universiteit Eindhoven, Technyske Universiteit München en Technion - Israel Institute of Technology, is DTU lid fan EuroTech Universities Alliance.
Yslân
Yslân of Iislân, offisjeel de Republyk Yslân, is in lân yn Noardwest-Jeropa. De haadstêd is Reykjavík. Mei de oare Skandinavyske lannen hat Yslân in sterke histoaryske en kultuerele bân, mar ek organisatoarysk is Yslân lid fan de Noardske Ried.
Lizzing
Yslân wurdt begrinzge troch:
Lânskip
thumb|200px|left|Yslâns lânskip. Foar it meastepart bestiet Yslân út leech- en middel-berchtme, wêr't in protte rivieren en rivierkes fan nei de see streame. It berchtme is amper begroeid mei bosken. De heechste berch is de Hvannadalshnúkoer op 2110 meter hichte. It eilân is ferneamd troch syn geisers. It binnenlân wurdt sawat net bewenne; it tichtst befolke gebiet leit oan de súdwestkust om de haadstêd Reykjavík hinne.
Klimaat
Yn it suden fan it eilân soarget de waarme golfstream dy't bylâns de kust streamt foar in evenredich klimaat dat lykwols kâlder is as yn Jeropa troch de wyn dy't meastentiids út it noarden waait.
Skiednis
De iere Romeinen en Griken hienen al fermoedens dat der noardlik fan de Britske eilannen in grut eilân lizze moast. It "Ultima Thule", dêr 't de Romeinen oer berjochtsje, giet nei alle gedachten oer Yslân, mar wissichheid hjiroer ûntbrekt lykwols. Ut archeologyske fynsten docht bliken dat de Romeinen sels foet oan wâl setten hawwe, mar de earste minsken dy't in skoft lang op Yslân wenne hawwe wienen Ierske muontsen. Mei de komst fan de Wytsingen binne sy ferdwûn.
Yn de 9e iuw kamen de bewenners fan Noarske ôfkomst dêrhinne. De earste Wytsing dy't him foarfêst op Yslân festige wie Ingólfur Arnarson. Hy lanne yn 874 oan de súdkust en festige him om-ende-by 877 oan in baai yn it súdwesten. Dat plak neamde hy Reykjavik. Sûnt dy tiid waard it eilân stadichoan folslein kolonisearre.
Befolking
Yslân hat 308.910 ynwenners. De ynwenners fan Yslân binne neikommelingen fan de Wytsingen, fermingd mei Skotske en Ierske ymmigranten. De grutste útlânske kloft folk wurdt foarme troch de Denen. De befolking fan Yslân is benammen konsintrearre yn it súdlik en westlik part fan it lân. Sawat de helte fan de befolking wennet yn de omjouwing fan de haadstêd Reykjavík.
De trochsneed leeftydsferwachting yn Yslân is 80,79 jier. De befolkingsopbou sjocht der sa út:
Taal
De offisjele taal fan Yslân is it Yslânsk, in Noard-Germaanske taal, dat in ferfoarme ferzje fan it Aldnoarsk is. De taal is troch de iuwen hinne kwealik feroare en liket sa dwaande mear op it Aldnoarsk as de oare Noardske talen. It Yslânsk is de ienichste taal fan hjoed de dei dy't de letter Þ út it runeskrift noch yn gebrûk hat. De taal dy't it meast liket op it Yslânsk is it Faeröersk.
It Ingelsk wurdt troch in soad minsken as twadde taal sprutsen. Dêrnjonken is ek it Deensk in algemiene taal op it eilân. Ek it Dútsk, Noarsk en Sweedsk wurdt wol sprutsen.
Leauwe
Ynwenners fan Yslân binne neffens de grûnwet frij yn de kar foar in leauwe, dochs is it lân in steatstsjerke yn de foarm fan de Luterske tsjerke de Nasjonale Tsjerke fan Yslân.
It Nasjonaal Register fan Yslân hâld by hokker leauwe eltse ynwenner fan it lân hat. Yn 2022 seach de ferdieling der sa út:
Nettsjinsteande it grutte tal leauwigen binne de opkomsten by tsjerketsjinsten lyts, lykas yn de oare Skandinavyske lannen. De boppesteande sifers jouwe it administratyf lidwêzen fan in religieuze organisaasje oan, dat it seit neat oer de besibbens by it leauwe fan de minsken. Neffens in ûndersyk út 2001 wie 23% fan de minsken ateïst of agnostysk.
Ekonomy
BYP per persoan is $40.400 (2007). Gearstalling fan BYP per sektor is 5,2% lânbou, 25,7% yndustry en 69,1% tsjinsten.
Transport
Wichtichste havens binne Grundartangi, Hafnarfjordur en Reykjavik. Riga hat it grutste fleanfjild fan Yslân. Der binne gjin autodiken op Yslân. Der is ek gjin treinferkear op it eilân.
Yslân hat (2006):
13.058 km ferhurde dyk.
Tsjerke fan Ferwâlde
thumb|Tsjerke fan Ferwâlde anno 2011 De Tsjerke fan Ferwâlde yn Ferwâlde is in ienbeukich tsjerkegebou, dat yn 1767 syn hjoeddeiske foarm krigen hat. thumb|left|Opskrift boppe it tagongspoartsje as oantinken oan de bou fan de tsjerke yn 1767
Beskriuwing
De hjoeddeiske tsjerke fan Ferwâlde komt út 1767. Doe waard de midsiuwske foargonger grif yngreven ferboud. Boppe it tagongspoartsje oan de súdkant fan de tsjerke is in fronton makke. Op dit fronton stiet it jiertal fan de bou 1767 en de nammen fan de grytman fan Wûnseradiel, Wilco baron thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg en fan de beide tsjerkefâden Pier Binkes en Claas Luwes, dy't belêste wienen mei it tafersjoch by de bou fan de tsjerke. Op het dak stiet oan de westside in houten dakruter. Yn 1877 krige de tsjerke oan de bûtenkant in pleisterlaach. Ut dy tijd stamt ek it tagongsportaal oan de westside fan de tsjerke.
It oargel fan de tsjerke waard yn 1911 makke troch de Ljouwerter oargelbouwers Bakker & Timmenga.
De tsjerke is erkend as in ryksmonumint.
Vogelsbergkreis
Vogelsbergkreis is in bestjoerlik distrikt yn de Dútske dielsteat Hessen en hat 108.538 ynwenners. It distrikt waard oprjochte yn 1972.
Skiednis
Vogelsbergkreis is op 1 augustus 1972 oprjochte troch it byinoar bringen fan:
Ljouwerter Fearhûs
Blikens de gevelizers yn de wetterherberch „De Laatste Stuiver" oan De Swette waard it gebou setten yn 1712. Hjirwei farden de trekskûten op Ljouwert. Eelko Napjus skriuwt hjir oer yn syn Chronyk van Oud en Nieuw Sneek, printe yn 1772. Sa skriuwt er dat der in brêge oer de stedsgrêft lei ter hichte fan de Ljouwerter Piip of Wetterpoarte, dy't spesjaal boud wie foar passazjiers fan de trekskûte dy't sûnt 1661 op Ljouwert farde. Fia dizze brêge koenen minsken oan de oare kant fan de grêft kome en dêrwei - fia in twadde brêge oer de Swette- by it punt fan ôffarren. De skûten leinen doe al net mear efter de Ljouwerter Wetterpoarte oan de ein fan de Pôle mar oan de wâl fan de Swette, flak foar de yn 1712 boude wetterherberch „De Laatste Stuiver".
Dedemsvaart (doarp)
Dedemsvaart hat syn namme te tankjen oan de Dedemsfeart (Nederlânsk: Dedemsvaart) dy't yn dit gebiet oanlein is. Dizze feart rûn fan Hasselt ôf nei Ane ta en waard oanlein yn it tiidrek fan 1809 oant 1854. De oanset en in grut part fan de útfiering fan dizze oanlis waard dien troch Willem Jan baron fan Dedem (1776-1851).
Musketiers (Snits)
Musketiers Snits is in mingd hockey- en floorballferiening út Snits.
De Musketiers is oprjochte as treningsgroep en die yn it seizoen 2004-2005 foar de earste kear mei oan de GasUnie-kompetysje. De club splitet meast yn de Mixed Kleinveld kompetysje. De feriening is lid fan de NeFUB en spilet har wedstriden yn de Snitser Sporthal.
Kaligula
right|thumb|250px|buste fan Kalikula Gaius Julius (of Iulius) Caesar Augustus Germanicus, better bekend ûnder syn bynamme Kaligula (Antium, 31 augustus 12 - Rome, 24 jannewaris 41) wie in Romeinsk keizer.
Hy wie de tredde keizer fan it Imperium Romanum. Yn 37 folge hy Tibearius, syn efterneef, op. De koarte tiid dat er regearre stiet bekend as ien fan de meast wrede en bizarre tiidreken fan it Keizerryk.
Jeugd
Kaligula wie de jongste soan fan Germanikus en Agrippina de Aldere en oerpakesizzer fan keizer Augustus. Kaligula groeide op yn soldatenkampeminten. En ûnder de soldaten wie hy populêr en dêr komt er ek oan syn bynamme Kaligula (dat soldatenlears ynhâld), fan it Latyn caligae). Lykwols waard dizze bynamme yn syn eigen tiid amper brûkt, mar hawwe lettere histoarisy him meastentiids dêrmei neamd.
De heit fan Kaligula, Germanikus ferstoar yn 19 ûnder nuvere omstannichheden. Syn mem dy't Tibearius ferantwurdlik hâlde foar de dea fan har man, waard troch de keizer ferbannen en stoar de hongersdea. Tiberius wie ferfolgens ek ferantwurdlik foar de dea fan de âldere broers fan him, Nearo en Drusus. Dat Kaligula sels net troch de keizer fermoarde is hie, benammen te krijen dat er noch jong wie om in gefaar te foarmjen. Wol waard er twongen om yn it paleis te libjen fan syn omke Tiberius. Nei alle gedachten hat er hiel bot te leiden hân fan dizze bizarre opfieding en hat it ynfloed hân op syn letter dieden as keizer.
thumb|250px|[[Denarius mei op de foarside Kaligula en de legende C. CAESAR. AVG. GER. P.M. TR. POT. en op de oare side Agrippina maior en de legende AGRIPPINA. MAT. C. CAES. AVG. GERM. (37 f.Kr.).]]
Keizer Gaius
De earste moannen fan syn bewâld ferrûn ûnthjittend en wienen in ferromming neffens it terreurbewâld fan Tibearius. Hy wie sels sa goederjousk dat nei njoggen moannen de skatkiste (troch Tibearius oan de nok ta fuld) folslein leech wie. Nei in earnstige sykte begûn hy lykwols him hiel oars te gedragen. Lykas keizer Augustus foar him besocht er alle regearingsmacht nei him ta te loeken dêr´t hy tagelyk de yllúzje by ophâlde dat er de "res publica" hanthavene. Nei de sykte gong Kaligula iepentlik it konflikt oan mei de aristokrasy. Mei gefolch dat er oanhâldend te krijen hie mei gearspanningen troch senatoren en hy hieltyd mear geweld brûkte dat úteinlik eskalearre soe en dêr´t hy yn in persoanlik isolemint troch rekke. Dêrby kaam dat er net bot suksesfol wie yn syn militêre kampanjes.
Sljochtsinnich?
Kaligula jild as ien fan de meast sljochtsinnige keizers fan it Romeinske Keizerryk. It stiet fêst dat ûnder syn bewâld in protte wreedheden fernederingen en eksessen plak fûn hawwe. Fan syn dea ôf is hiel negatyf oer him skreaun. Lykwols bestien der amper boarnen út syn eigen tiid. De wandieden dy´t beskreaun wurde, nimme hiel bot ta yn ekssessiviteit nei gelang de tiid mear ferstrykt. Fral troch de Romeinske skiedkundige Suetonius – dêr´t wy wat de ynformaasje oer Kaligula oanbelanget nochal ôfhinklik fan binne – skriuwd tige negatyf oer him.
Troch skiedkundigen wurde tsjintwurdich net langer alle ferhalen dy´t oer Kaligula skreaun binne foar wier beskôge. My syn sljochtsinnichheid soe it wol wat meifallen en de ferdachtmakkings oer him fan ynsest (mei syn trije sussen) wurde nei it ryk der fabelen ferwiisd.
Ein
It bewâld dat Kaligula fierde waard him úteinlik fataal. In tal promininte leden fan de Praetorjaanske garde (Cassius Chaerea en Sabinus) fielden harren sadanich kwetst troch de keizer dat sy yn 41 mei leden fan de senaat Kaligula, de frou fan him Milonia Kaesonia en harren twajierrich dochterke fermoarden. Kaligula waard opfolge troch in omke fan him Klaudius.
Gerrit Komrij
thumb|250px|Gerrit Komrij yn [[1994]] thumb|250px|Gerrit Komrij, Vila Pouca Da Beira, 1994
Biografy
Gerrit Komrij waard berne, skreau er yn Demonen, yn de Iepenstraat 23 ('yn in arbeidersbuert - type túndoarp') yn Winterswyk. Op de Ryks-HBS skreau er gedichten en oare bydragen yn de skoalkrante. In drukkerij yn Winterswyk printe yn 1963 syn earste bondel fan fjouwer gedichten, Dekonstruktie in vier delen. Foar Komrij wie dat lykwols in sabearedebút, syn wiere debút as dichter wie de bondel Maagdenburgse halve bollen en andere gedichten yn 1968. Yn 1976 skreau er op muzyk fan Boudewijn de Groot it liet Kinderballade, dat in jier letter op single ferskynde. Yn 1979 publisearre er de earste ferzje fan de blomlêzing De Nederlandse poëzie van de 19de en 20ste eeuw in 1000 en enige gedichten. Nei in fearnsiuw wie dy bibel fan de dichtkeunst fan de Lege Lannen yn 2004 troch útwreiding ta oan in fjirtjinde druk mei de oanpaste titel Nederlandse poëzie van de 19de t/m de 21ste eeuw in 2000 en enige gedichten.
Tegearre mei syn partner, Charles Hofman, emigrearre Komrij 1984 nei Portugal en sette him nei wenjen yn Alvites, yn de bergen fan Trás-os-Montes. Yn 1988 ferhuze er nei Vila Pouca da Beira.
Yn 1990 hold er yn de Piterstsjerke te Leien de Huizingalêzing oan de Universiteit Leien. Trije jier letter ûntfong er de P.C. Hooft-priis foar syn beskôgjend proaza. Op 26 jannewaris 2000 waard Komrij troch Nederlânske lêzers útroppen ta earste Dichter des Vaderlands, foar fiif jier. In jannewaris 2004 joech er syn funksje oer; hy waard yn 2005, neidat Simon Vinkenoog ad interim de honneurs waarnaam hie, opfolge troch Driek van Wissen en yn 2009 troch Ramsey Nasr.
Gerrit Komrij waakste ta in wurdearre skriuwer en in kritikus dêr't minsken benaud foar wiene. Hy wûn tal fan literêre prizen en krige op 8 febrewaris 2000 in earedoktoraat fan de Universiteit Leien. By gelegenheid fan syn sechtichste jierdei organisearre it Nederlânsk Letterkundich Museum yn 2004 de útstalling Scripta Manent, maar niet altijd – Gerrit Komrij zestig jaar.
Yn 2009 ferskynde de aparte útjefte Dansen op Spijkers, in cd, makke mei komponist Louis Gauthier, mei in part fan Komrij syn wurk yn lietfoarm. Komrij skreau dat jier ek it Grut Diktee fan de Nederlânske Taal en stie oan de widze fan de Turing Nasjonale Gedichtekriich, ynspirearre troch de National Poetry Competition yn it Feriene Keninkryk. Yn 2011 wie er ferteller en skriuwer, yn it teaterstik De zeven zonden van Jeroen Bosch tegearre mei Camerata Trajectina.
Yn 1976 skreau Komrij foar NRC Handelsblad in jier lang kollumns oer telefyzje. De dichter waard sadwaande mear ferneamd by in grutter publyk as resensint dy't net benaud wie om fijannen te meitsjen. De jierren '90 skreau er foar de NRC oer literêre saken. Fan maart 2011 ôf fersoarge er in jier lang it weblog 'Komrij 2.0' op de ynternetside fan de krante oer syn ûnderfinings as 'technologykolumnist' yn de digitale wrâld.
Komrij stoar nei in koart siikbêd yn it Onze Lieve Vrouwe Gasthuis yn Amsterdam.
Bibliografy
thumb|De schoolverlater (Leien)
Bear Boeloe
Bear Boeloe is in bear dy't op Skiermuontseach wennet. Hy is de haadfiguer út de printeferhalerige oer de aventoeren dy't syn freonen en hy belibje, sa't dy útstjoerd waard/wurdt op de Fryske tillefyzje.
Bear Boeloe waard skreaun en tekene troch Helena de Boer. Sy makke de ferhalle fansels fral foar de bern, mar se binne ek foar folwoeksenen aardich: yn de ferhalen en tekeningen sitte lytse grapkes dy't somtiden ek yngean op aktualiteiten.
De rige waard sûnt 1995 foar de bern útstjoerd troch Omrop Fryslân, yn desimber 2006 waard it lêste teltsje útstjoerd troch de Omrop. Maart 2006, mei de rige yn it tolfde jier, hie De Boer al mear as 600 ferhalen tekene en skreaun. No wurde dy teltsjes út en troch op de Omrop werhelle. By de Afûk binne ek printeboeken fan Bear Boeloe ferskynt:
Ek is der yn 2001 in ferhaal fan Bear Boeloe opnaam yn it boek Trije Protters op in Prikje. It boek Bear Boeloe, lytse poppe is ek útjûn in trije Noardfryske dialekten.
Leuven
250px|thumb|right|200px|Lizzing fan Leuven yn Flaamsk-Brabân thumb|200px|It stêdhûs thumb|right|200px|Grut Begynhof thumb|200px|Kollegiale Sint-Piterstsjerke Leuven (Nederlânsk en offisjeel: Leuven; Frânsk: Louvain) is in stêd en gemeente yn de Belgyske provinsje Flaamsk-Brabân. It is de sintraal lizzende haadstêd fan dizze provinsje en teffens it haadplak fan it bestjoerlike en gerjochtlike arrondissemint Leuven. Gemeente Leuven hat in oerflakte fan sawat 57 km² en hat mear as 92.000 ynwenners.
Leuven is ûnder mear bekend as fêstigingsplak fan de K.U.Leuven, de âldste universiteit yn de Lege Lannen, de multinational AB InBev (foarhinne InBev, Artois, letter noch Interbrew hiten) en it universitêr sikehûs Gasthuisberg.
It besjen wurdich
Yn Leuven is in soad te sjen (sjoch ek de foto's ûnderoan it artikel):
Hilary Duff
thumb|300px|Hilary Duff (2009) Hilary Erhard Duff (Houston (Teksas), 28 septimber 1987) is in Amerikaansk popsjongster en aktrise. Sûnt 2002 is sy meast populêr by de jeugd. Duff har kleanûntwerpen hjitte "Stuff by Hilary Duff" en har rûkersguod is op de merk komd ûnder de namme "With Love...Hilary Duff".
Biografy
Duff waard berne as twadde bern fan Robert Erhard Duff, eigner fan in keatling nachtwinkels, en Susan Colleen, hûsfrou. Duff hie har debút op telefyzje mei tsien jier, doe't sy in figuranteroltsje hie yn de telefyzjefilm True Women.
Yn Nederlân en Belgje waard hja bekend nei har rol yn de tsienersearje Lizzie McGuire (2001); der waard ek in bioskoopfilm fan makke, de The Lizzie McGuire Movie. Sy rekke dêrtroch sa begoedige dat hja in hûs yn Los Angeles foar har heit en mem kocht, sels wenne hja dêr ek. No wennet hja mei har suster Haylie yn Los Angeles.
Yn 2003 kaam har album 'Metamorphosis' út en yn 2004 har twadde album 'Hilary Duff'. In 2005 brocht se it sammelalbum 'Most Wanted' út, en yn 2007 it soarte fan dance-album  Dignity dêr't sy alle nûmers sels fan skreau.
Nei de Most Wanted Tour yn 2005-2006 sette Duffy yn augustus 2007 út ein mei de Dignity Tour 2007.
150
Ferstoarn
150er
Jack Kooistra
Jack Kooistra (De Westereen, 24 maart 1930) is in Fryske nazy-jager, dy 't as bynammen ûnder mear de Fryske Wiesenthal en Hunting Jack krige.
Yn syn hûs yn Ljouwert hat hy in grut argyf fan de Twadde Wrâldoarloch. Kooistra sette yn de jierren 1960 útein mei de jacht op âld-nazys en kollaborateurs. It slagge him sa'n 100 op te spoaren.
Kooistra spoarde yn 1992 mei it telefyzjeprogramma Reporter fan de omrop KRO de kollaborateur Jacob Luitjens op yn Kanada. Kanada wiisde him út en Luitjens waard yn Nederlân ta 28 moannen finzenisstraf feroardield. Yn 1993, ek yn 'e mande mei Reporter, gie er nei Dútslân om de oarlochsmisdiediger Herbertus Bikker oan 'e kaak te stellen.
Kooistra stoppe yn de âldens fan 81 as sjoernalist foar it Frysk Deiblêd op 14 novimber 2011; hy wie doe 43 jier lang rjochtbankferslachjouwer west.
Klaas Jansma skreau yn 2009 in biografy oer Kooistra, De hardloper. Yn juny 2016 krige Kooistra de Sulveren Anjer foar syn wurk as kronikeur fan de Twadde Wrâldoarloch.
Sealtersk Bûn
thumb|right|300px|It Seelterfräiske Kulturhuus fan de Sealtersk Bûn, ek studio fan de [[Sealter útstjoering]] thumb|130px thumb|130px|Sealtersk Bun: It berneboek Robin Hood fan John F. Hooker, nei it Sealtersk oerset It Sealtersk Bûn (Sealtersk: Seelter Bund; Dútsk: Heimatverein Saterland) is in organisaasje dy’t striidt foar it Sealterfryske taal- en kultueraktivisme yn Sealterlân. It bûn waard yn 1977 oprjochte as ferfanger fan it Sealterbûn fan 1952. Lange tiid waard tocht dat it Sealtersk net mear te rêden wie. Rûnom 1960 waard de taal sels ferbean op skoallen. Mar mei help fan de sprekkundigen Marron C. Fort en Pyt Kramer en troch ynspannings fan it bûn is de taal sûnt de jierren ’70 wer sterk yn opkomst.
It Sealtersk Bûn hâldt him dwaande mei it bewarjen en ûntwikkeljen fan it Sealtersk. Ek ûndersyk en dokumintaasje fan de Sealterske skiednis en kultuer foarmet in wichtich part fan it wurk fan it bûn. It Sealtersk Bûn bewarret in protte kulturele bydragen yn syn argyf.
De feriening hat likernôch 300 stipers. Tusken de 30 en 40 minsken dogge frijwilligerswurk troch aktyf te wurkjen oan de taal. Bygelyks it wurkjen oan de Sealterske stavering en grammatika en it skriuwen fan Sealterske teksten. De organisaasje wurdt benammen stipe troch private ûndersteunings en help fan it federale regear.
De organisaasje is lid fan it Jeropeesk Buro foar Minderheidstalen. Ek is it bûn dielnimmer oan de Fryske Rie en fan it Oldenburger Lânskip. Lykas it Westerlauwersk-Frysk en it Noardfrysk is de taal oanmeld by it Jeropeeske Hânfêst foar regionale talen of talen fan minderheden. Dat it Sealtersk opnomd is yn de list fan it hânfêst is fan grut belang foar de erkenning fan it Sealtersk.
Pyt Kramer is sûnt 6 maart 2010 earelid fan it Sealtersk Bûn yn it Sealterlân.
Vogtlandkreis
Vogtlandkreis is in bestjoerlik distrikt yn de Dútske dielsteat Saksen en hat 241.643 ynwenners. It distrikt waard oprjochte yn 1996.
Waldeck-Frankenberg
Waldeck-Frankenberg is in bestjoerlik distrikt yn de Dútske dielsteat Hessen en hat 160.571 ynwenners. It distrikt waard oprjochte yn 1974.
Primaten
It skift fan de primaten (wittenskiplike namme: Primates), is ien fan de twa skiften yn it grutskift fan de primaten en hûdfleaners (Primatomorpha). De namme primaten is ôflaat fan it Latynsk foar earste, dêr't Linnaeus nei gedachten mei oanjoech dat er de primaten beskôge as de heechste oarder fan de dieren.
It oare skift binnen it grutskift binne de hûdfleaners (Dermoptera). Dat is in lyts takson, fan twa soarten fan sweefmakys yn Súdeast-Aazje.
Opdieling
De primaten kinne ûnderskieden wurde yn it ûnderskift fan de healapen (Strepsirrhini), en dat fan de drûchnoazigen (Haplorhini). Dy healapen binne frij primitive dieren, mei net in soart spesjalisaasje. Hja hawwe wier noch in snút, mei eagen oan beide kanten, en in goed ûntwikkele noas. Lykwols hawwe hja it aapeftige fan alle primaten, mei fjouwer earms dy't unôfhinklik beweegje kinne, en rjochte binne op bewegings yn 'e beamen.
De drûchnoazigen binne wat fierder spesjaliseare dêr't it giet om it ûntwikkeljen fan yntelliginsje, mei in plattere holle mei beide eagen foarút. Hja hawwe in minne noas, mar goede eagen. Drûchnoazigen binne it fermogen kwytrekke om sels fitamine-C te meitsjen, dat hja moatte dêr oare dieren of ynsekten foar ite. Dêr stiet tsjinoer dat harren gruttere yntelliginsje it fangen dêrfan makliker makket.
Ried fan de Fryske Beweging
thumb|right|300px| It logo fan de Ried fan de Fryske Beweging De Ried fan de Fryske Beweging (RfdFB) is in belange-organisaasje foar minsken dy't wiis binne mei Fryslân en har ynsette wolle foar mear romte foar it Frysk en de Fryske kultuer. De Ried is in ûnôfhinklike frijwilligersorganisaasje. De Ried fan de Fryske Beweging is in stifting, dêr't in tal organisaasjes en goed 500 stipers (donateurs) by oansletten binne.
Hotze Klots
Hotze Klots is in jongfeint út Makkum dy't út in ferneamd keatslaach komt. Yn syn boeken belibbet hy allegear aventoeren, hjiryn wurdt hy bystien troch in âld fisker. Lykas as syn foarâlden beskikt ek Hotze oer goed wat keatstalint, allinnich fynt Hotze neat oan it spultsje. Mar as de 'âlde fisker' yn it libben fan Hotze komt feroaret alles. Yn it twadde part fan de printeboekerige blykt dat Hotze ek goed reedride kin.
Ried fan de Fryske Beweging
Skiednis
De stifting Ried fan de Fryske Beweging is oprjochte yn 1945 mei as doel om as Fryske bewegers nei it regear en de legere oerheden ta mei ien mûle te sprekken. Nei de oarloch libbe der in gefoel dat de ûnderskate bewegingsselskippen ('It Selskip foar Fryske Tael en Skriftekennisse', It Kristlik Frysk Selskip, it Roomsk Frysk Boun en it Frysk Boun om Utens) har krêften bondelje moasten troch mei-inoar ûnder ien koepel gear te wurkjen en sa nei bûten ta mei ien mûle te sprekken. Ien fan de kearndoelen wie/is om de Fryske taal steviger wetlik te ferankerjen. It Nederlânske regear hie oant dy tiid foar it Frysk amper wat juridysk regele. De konstruksje fan in ried joech oan minsken de mooglikheid om har yndirekt, fia selskippen, of direkt te organisearjen. Njonken de oansletten selskippen koene minsken ek direkt stiper wurde fan de Ried. Ut de stipers koene bestjoersleden keazen wurde dy’t mei de fertsjintwurdigers fan de selskippen it riedsbestjoer foarmje. De lêste jierren is it tal oansletten selskippen útwreide sadat ûndersteande selskippen yn de Ried fertsjintwurdige binne.
Hotze Klots
Op it stuit binne der twa albums fan de strip makke, oan in tredde wurdt op it stuit wurke:
Ried fan de Fryske Beweging
Gearstalling
De fertsjintwurdige selskippen binne:
Aktiviteiten
Yn de earste 50 jier lei de klam op it regeljen fan de formele rjochten fan it Frysk. In pear fan de rjochten dy't troch it krewearjen fan de Ried no op papier steane, binne:
Untjouwing
Healwei de jierren 90 begûn de Ried him mear ta te lizzen op it befoarderjen fan it brûken fan it Frysk yn ynformele fermiddens. Dat stribjen is werom te finen yn tal fan projekten fan de Ried:
Aktuele Projekten
Eardere projekten fan de Ried
Hjoed-de-dei
De hjoeddeiske Ried is te ferlykjen mei in konsuminte-organisaasje foar de Fryske taal en kultuer. Hy spant him yn foar minsken dy’t wat mear wolle mei it Frysk. De Ried ûnderhâldt kontakten mei oerheden, offisjele ynstânsjes, bedriuwen, ferienings en partikulieren. Alhoewol’t der yn de measte gefallen fan it krewearjen fan de Ried net altyd wat yn de krante werom te finen is, binne de measten it der wol oer iens dat de status fan it Frysk de lêste desennia heger wurden is.
De Ried spant him yn foar it Frysk, om't de leden en stipers leauwe dat in minderheidstaal him it bêste ferlykje lit mei in bedrige diersoarte. Wol sa’n bist oerlibje, dan moat him safolle romte jûn wurde dat er himsels fuortplantsje (of: ûntjaan) kin. Sa kin in minderheidstaal allinnich oerlibje as er njonken thús ek yn oare fermiddens brûkt wurdt, omdat er allinnich op dy wize nijsgjirrich (en nuttich) genôch is om leard te wurden.
De Ried wol de minsken – troch har bewust te meitsjen fan de wearde en rykdom fan har taal – bringe ta it mear regulier brûken dêrfan yn alderhanne situaasjes. In doel is dat de gewoane man oan it Frysk moat. De RfdFB wurket gear mei Tûmba. Tûmba is in organisaasje dy’t diskriminaasje tsjingiet. Op de hiemside fan de Ried stiet in antydiskriminaasjeformulier. Dat kin ynfolle wurde om in klacht oan Tûmba troch te jaan. Tûmba hannelet yn gearwurking mei de Ried de klachten ôf).
De Ried hat ferskillende wurkgroepen. Dy hawwe in eigen taak. Wurkgroep Y(nternasjonale)K(kontakte)K(lup): De doelstelling is om ynformaasje út te wikseljen en mei ferlykbere kulturele minderheden yn Europa kontakt te ûnderhâlden, om elkoar te helpen en te stypjen by it opsetten en útfieren fan plannen ta it yn stân hâlden fan de taal en kultuer en it fuortsterkjen fan de materiële betingsten dêrfoar.
Politike wurkgroep: Doelstelling is mear omtinken foar de Fryske taal en kultuer yn de lanlike en de regionale polityk te berikken. Derneist hâldt de RfdFB in tal eigen websiden/hiemside/thússide by. Dêr wurdt melding op makke fan nijs oer it Frysk of de Fryske kultuer. Ek wurdt op de websiden útlein wêr’t de Ried foar stiet. De Ried is aktyf op Hyves, Facebook, Myspace en Twitter. De Ried besiket troch sokke nije mediums kontakt te krijen mei de jongerein. Omdat de Ried him ynset foar it behâld en de útbou fan de Fryske kultuer wurde ek streektalen lykas it Biltsk en it Stellingwerfsk stipe.
Kneppeljen nei keppeljen
Septimber 2011 is it 60 jier lyn dat kneppelfreed plak fûn. De Ried fan de Fryske Beweging grypt dit oan om sechtich dagen lang feest te fieren. It feest hat de namme fan kneppeljen nei keppeljen. De Ried fan de Fryske beweging wol boppedat de betinking yn in breder mondiaal ramt sette: hoe komt it mei de rykdom oan talen op ’e wrâld. Moatte wy, wrâldboargers, it útstjerren fan de rykdom oan talen gewurde litte, of komme wy yn aksje.
Literatuer
Sjoerd van der Schaaf, Skiednis fan de Fryske Beweging. Ljouwert 1977.
Mickey Mouse
Mickey Mouse is in stripfiguer. Hy waard yn 1928 foar Walt Disney ûntwurpen troch Ub Iwerks. Mickey is in antropomorfyske mûs waans antlit tekene wurde kin as trije swarte sirkels. Mickey Mouse is in ikoan foar The Walt Disney Company en ien fan de meast werkenbere symboalen yn de wrâld.
Tjallema
thumb|150px|Speurder nû 21 Bruorren Tjallema wie in fervefabryk yn Snits dy't benammen selsdoggerferven produsearre.
It bedriuw starte yn 1904 yn Boazum by Snits, dêr't ferver Ruurd Tjallema in fervefabrykje begûn. Hoewol't eltse skilder doe noch syn eigen ferve makke, fûn hy it ferve meitsjen en ferkeapjen lukrativer. Syn earste krêftboarne wie in piteroaljemotor.
Yn 1914 ferhuze it fabryk nei Snits, en yn 1923 naam Ruurd it fervefabryk fan Jan Houwing oer. Oarspronklik waarden skipsferven en bûtenferven makke, dy lêste foar boeren. Dêr dienen de feinten alderlei skilderswurk, bygelyks oan boereweinen dy't yn elk doarp in spesifike kleur hienen. Tjallema levere dy kleuren en lei sadwaande de basis foar de selsdoggermerk. Dat resultearre yn in hurder drûgjende ferve ûnder de merknamme Speurder, nei de hûn fan Gerrit Tjallema.
Yn 1947 waard ferhuze nei de Toppenhústerwei yn Snits, wêr't in leechsteand pân fan Noury & Van der Lande belutsen waard. Neidat it bedriuw yn 1954 oernomd wie troch Sikkens waard yn 1955 it merk Flexa ynfierd. Yn dy snuorje begûnen in soad skilders mei in fervewinkel, en it assortimint spile dêrop yn. Doch-it-selzers makken bytiden sels noch poeierferve oan, en it Bredaaske fabrykje Wenzo waard omtrint 1955 opkocht om dit te produsearjen. Wenzo waard al gau wer sluten.
Letter is ek it Tjallema bedriuw yn Snits sluten.
Stasjon Saandyk-Saanske Skâns
Stasjon Stasjon Saandyk-Saanske Skâns (Zzs) is in spoarweistasjon yn Saandyk en waard iepene yn 1869 oan de Steatsline K (De Helder - Amsterdam Sintraal). Yn dit Noard-Hollânske doarp is yn 1976 it tredde stasjonsgebou sûnt 1867 iepene.
Gebou
It earste stasjon waard ûntwurpen troch de yngenieurs Karel Hendrik van Brederode en Louis Abraham Reuvens en iepene op 1 novimber 1869 syn doarren foar treinreizgers. It is boud as in standertstasjon fan de Steatsspoarwegen, in stasjon fan it type Hoogezand.
Yn 1930 waard it earste stasjonsgebou sloopt en ferfongen troch nijbou, nei ûntwerp fan arsjitekt H.G.J. Schelling. In strak en asymmetrysk stasjonsgebou, mei in heech haadgebou en twa lege wjukken dy't ferskille yn lingte en hichte.
It stasjonsgebou út 1930 waard yn 1976 ôfbrutsen, en ferfongen troch in ûntwerp fan arsjitekt Cees Douma. It waard in ienfâldich gebou op it middenperron. It perron en gebou binne berikber fia in tunnel, yn 2014 waarden der liften op it stasjon boud sadat it stasjon ek tagonklik waard foar reizgers mei in rolstoel.
Namme
Oant 2016 hjitte it stasjon "Koog-Saandyk". Yn 2010 fersocht de gemeente Saanstêd de NS om dizze namme en fan dy fan stasjon "Koog Bloemwijk" (tsjintwurdich Koog oan de Saan) te feroarjen. Dizze nammen soene betiizjend wêze foar toeristen en reizgers dy't net bekend binne mei de regio. Toeristen dy't de Saanske Skâns besykje wolle, soene har maklik yn 'e twa stasjons fersinne kinne. Dit fersyk waard doetiids ôfwiisd. Yn 2014 die de gemeente op 'e nij in fersyk. Uteinlik stimde de NS yn july 2016 yn, en fiert sûnt de tsjinstregeling fan 2017 de nije nammen.
Star Wars: From the Adventures of Luke Skywalker
Star Wars: From the Adventures of Luke Skywalker is in science fiction-roman en de ferboeking fan 'e earste film út 'e Star Wars-franchise. Dy hiet oarspronklik Star Wars en kaam yn 1977 út. It boek, dat publisearrew waard troch útjouwerij Ballantine Books, ferskynde lykwols in healjier foàr de film, yn 1976, en waard basearre op it oarspronklike senario en net op 'e foltôge film. Sadwaande komme der stikjes yn foar dy't net yn 'e film sitte om't se letter by de filmmontaazje fuortknipt binne. Star Wars: From the Adventures of Luke Skywalker ferskynde op namme fan Star Wars-betinker George Lucas, mar waard eins skreaun troch ghostwriter Alan Dean Foster. Nei't de film yn 1981 mei weromwurkjende krêft omneamd wie ta Star Wars: Episode IV – A New Hope, kamen letter werprintingen fan it boek út ûnder de titel Star Wars: A New Hope.
Eftergrûn
Star Wars: From the Adventures of Luke Skywalker waard basearre op it senario foar de earste Star Wars-film. It waard publisearre ûnder de namme fan Star Wars-betinker George Lucas, mar it wie eins skreaun troch ghostwriter Alan Dean Foster. Yn in fraachpetear yn 2000 fertelde Foster dat immen yn it fermidden fan Lucas syn eardere roman Icerigger (1974) lêzen hie en dêr blykber fan ûnder de yndruk wie. Om't er al faker ferboekings fan film skreaun hie, naam Lucas syn abbekaat, Tom Pollock, kontakt mei him op. Foster hie twa eardere films fan Lucas sjoen (THX 1138 en American Graffiti), dat hy stimde yn mei in moeting, dy't plakfûn yn it doetiidske haadkertier fan Lucas syn special effects-bedriuw Industrial Light and Magic (ILM), yn in pakhûs yn 'e Los Anzjelynske wyk Van Nuys. Se koene daliks goed mei-inoar opsjitte, dat Foster tekene in kontrakt foar it skriuwen fan twa boeken.
Mei't de ynformaasje yn it senario frijwat summier wie, wreide Foster it ferhaal yn oerlis mei Lucas fierder út wat lokaasjes, planeten, bûtenierdske rassen, talen, skiednis en technology oangie. Doe't him, by itselde fraachpetear yn 2000, frege waard oft it dreech foar him wie dat úteinlik de namme fan Lucas op 'e roman kaam te stean, antwurde er ûntkennend. Hy sei: "Hielendal net. It ferhaal wie in idee fan George. Ik borduerre dêr allinne mar wat op fuort. Dat myn namme net op 'e omslach stie, wie foar my alhiel gjin probleem. It soe krekt sawat west hawwe as dat in oannimmer easke dat syn namme op in hûs stean moast dat ûntwurpen wie troch Frank Lloyd Wright."
Ynhâld
Luke Skywalker, in weesjonge dy't oannommen is troch syn omke Owen en muoike Beru, wennet op in boerespultsje yn 'e woastyn fan 'e planeet Tatooine, dêr't er dreamt fan gruttere en bettere dingen. As syn omke in pear twaddehâns androïden oanskaft, R2-D2 en C-3PO, ûntdekt Luke dat R2-D2 in boadskip befettet fan prinsesse Leia Organa fan Alderaan oan Jedi-master Obi-Wan Kenobi, dy't ûnderdûkt as balling op Tatooine libbet. R2-D2 naait út en Luke giet der mei C-3PO efteroan, en úteinlik bedarje se sa trijeresom by Obi-Wan. Dyselde fertelt Luke dat er foarhinne in freon fan Luke syn heit Anakin wie. Anakin wie nammentlik syn learling oant er fermoarde waard troch Darth Vader, de wichtichste hantlanger fan 'e boasaardige keizer Palpatine.
As Luke ûntdekt dat syn omke en muoike yn syn ôfwêzigens fermoarde binne troch stoarmtroepers fan it Galaktysk Keizerryk dy't op 'e siik binne nei de beide androïden, jout er him by Obi-Wan. Dyselde wol hawwe dat it syn lotsbestimming is om, krekt as syn heit foar him, in Jedi-ridder te wurden. Se hiere de smokkelder Han Solo en syn Wookiee-piloat Chewbacca yn, en sette yn harren romteskip, de Millennium Falcon, ôf fan Tatooine nei Alderaan. Dêr oankommen, ûntdekke se dat dy planeet ferneatige is troch in reuseftich Keizerlik romtestasjon en massaferneatigingswapen dat de Deadsstjer hjit. Harren skip komt fêst te sitten yn in lûkstriel fan it romtestasjon, mar se witte oan finzenskip te ûntkommen en rêde prinsesse Leia, dy't op 'e Deadsstjer fêstholden wurdt. Obi-Wan Kenobi offeret himsels op om 'e oaren de kâns te jaan om te ûntsnappen. Luke, Leia, Han, Chewbacca, R2-D2 en C-3PO leverje de blaudrukken fan 'e Deadsstjer ôf by it Rebelleferbûn, wêrnei't Luke, Han en Chewbacca dielnimme oan in oanfal wêrby't de Deadsstjer ferneatige wurdt.
Ferskillen mei de film
Ien fan 'e opfallendste ferskillen fan Star Wars: From the Adventures of Luke Skywalker mei de film dêr't it boek op basearre is, komt direkt al oan it begjin. De ikoanyske wurden "lang ferlyn yn in stjerrestelsel fier, fier fuort," dêr't eltse Star Wars-film mei begjint, misse nammentlik. Dêrfoar yn 't plak wurdt skreaun: "In oar stjerrestelsel, in oare tiid." Fierders mist ek de iepeningstekst fan 'e film, dêr't de foarfallen yn beskreaun wurde dy't krekt foartiid plakfûn hawwe. Ynstee is der in prolooch tafoege, wêryn't de politike eftergrûn oansjenlik wiidweidiger útlein wurdt. De prolooch befettet ek de earste fermelding fan 'e namme fan 'e keizer, Palpatine, dy't yn 'e filmsearje pas yn it earste diel fan 'e Star Wars-prequeltrilogy (1999) brûkt wurdt. De beskriuwing fan Palpatine út 'e prolooch komt lykwols net alhiel oerien mei dy út 'e lettere films. It opmerklikste ferskil is dat er himsels neffens de prolooch kieze liet ta presidint fan 'e Galaktyske Republyk, in funksje dy't yn lettere Star Wars-wurken net bestiet (ynstee lit Palpatine himsels dêr ta kânselier kieze.)
De ferboeking ferskilt fierders fan 'e film trochdat er ferskate sênes út it oarspronklike senario omfettet dy't wol filme waarden, mar letter by de filmmontaazje fuortknipt waarden en net yn 'e film bedarren. It wichtichste dêrfan binne de moetings fan Luke Skywalker mei Biggs Darklighter en syn oare maten yn Tosche Station op Tatooine. In oare sêne fan dizze soarte is dy wêryn't Han Solo foar syn ôfreis nei Alderaan mei Luke en Obi-Wan Kenobi in moeting hat mei de gangster Jabba de Hutt, oan wa't er jild skuldich is. Dy sêne waard yndie filme en fuortknipt, mar by de publikaasje fan 'e special edition fan Star Wars: Episode IV – A New Hope, yn 1997, wer tafoege. De ôfskildering fan Jabba yn it boek (mei in "hierrige plasse" en oerdutsen mei groeden dy't syn reputaasje as in ferfrettend fjochter oanjouwe) ferskilt trouwens sterk fan 'e omskriuwing yn it oarspronklike senario (mei eagen op stâltsjes) en syn oansjen yn 'e film (as in soarte fan reuseftige slak). It oansjen fan 'e Wookiee Chewbacca doocht likemin, mei't er ôfskildere wurdt mei felle gielkleurige eagen.
De ferneatiging fan 'e planeet Alderaan wurdt net neamd yn 'e roman, noch fernimt Obi-Wan Kenobi dêr wat fan (yn 'e film krekt ien fan 'e bekendste sênes). Obi-Wan wurdt yn it boek echt ferslein troch Darth Vader yn harren duël mei de ljochtsabel, wylst er himsels yn 'e film mei opsetsin deadzje lit. Ek wol it boek hawwe dat de formele beneaming foar in robot eins "meganyske libbensfoarm" is, en dat "droïde", stiiffêst skreaun mei in apostrof (as ’droïde) om oan te jaan dat "an-" fuortfallen is, eins in sprektaalterm is. Ferskate lytsere ferskillen komme ek foar. Sa jout Luke him foar de oanfal op 'e Deadsstjer by Squadron Blau ynstee fan Squadron Read, sadat syn oanropkoade "Blue Fiif" is ynstee fan "Read Fiif".
Publikaasjeskiednis
Star Wars: From the Adventures of Luke Skywalker waard yn 'e Feriene Steaten op 12 novimber 1976 publisearre troch útjouwerij Ballantine Books, mei in omslach dy't ûntwurpen wie troch Ralph McQuarrie, dy't ek as produksje-yllustrator belutsen wêze soe by de oarspronklike Star Wars-filmtrilogy. Op 'e yllustraasje wie Luke Skywalker mei in ljochtsabel te sjen, mei by him de androïden R2-D2 en C-3PO en in wat te lichte, te koarte en lang net hierrich genôge Chewbacca, tsjin 'e eftergrûn fan it reuseftige masker mei helm fan Darth Vader.
Tsjin febrewaris 1977, in fearnsjier foar't de earste Star Wars-film yn 'e bioskoop komme soe, wie de earste printinge fan 500.000 eksimplaren fan 'e ferboeking al útferkocht. Yn it folgjende fearnsjier waarden nochris 3,5 miljoen eksimplaren printe. Guon lettere edysjes waarden foarsjoen fan kleurefoto's út 'e film. Nei't de film yn 1981 mei weromwurkjende krêft omneamd wie ta Star Wars: Episode IV – A New Hope, kamen letter werprintingen fan it boek út ûnder de titel Star Wars: A New Hope.
Nei it súkses fan it earste boek makke Alan Dean Foster syn kontrakt foar twa boeken ôf mei it skriuwen fan 'e earste orizjinele Star Wars-roman, Splinter of the Mind's Eye, dat yn 1978 útkaam. Dat wurk waard troch George Lucas besteld om in lowbudget-ferfolchfilm op te basearjen foar it gefal dat Star Wars yn 'e bioskopen floppe soe. Mei't de film in daverjend súkses wie, waard Splinter of the Mind's Eye nea ferfilme. De folgjende offisjele ferboeking yn it ramt fan 'e Star Wars-filmsearje wie The Empire Strikes Back (basearre op Star Wars: Episode V – The Empire Strikes Back), in roman dy't yn 1980 skreaun waard troch Donald F. Glut.
Herman Brood
thumb|Herman Brood yn 2000. thumb|It grêf fan Herman Brood. Hermanus (Herman) Brood (Swol, 5 novimber 1946 – Amsterdam, 11 july 2001) wie in Nederlânske sjonger, keunstskilder, pianist, akteur en dichter. Brood ûnderskiede him troch syn werkenbere sjongstim en muzikale ferskaat. Hy wie de Nederlânske belicheming fan it hedonistyske credo Sex, drugs & rock 'n' roll. Neidat de amfetamine oan wurking begûn te ferliezen, hy klassike ûntwenningsferskynsels as ynkontininsje, epilepsy en delirium tremens fertoande en de alkohol syn tol begûn te easkjen, plege Brood selsmoard troch fan it dak fan it Amsterdamse Hilton-hotel te springen.
Singles
Basearre op gegevens fan de Nederlânske Top 40.
Kuorbalferiening De Wetterpoarte
De Wetterpoarte (oprjochte: 21 oktober 1971) is in kuorbalferiening út Snits.
Oprjochting
De grutte "stifter" fan de feriening wie Job Benedictus. Hy trommele yn koarte tiid in oantal entûsjastelingen by elkoar. Yn septimber fan it jier 1971 waarden der n oantal gearkomsten organisearre wêrnei't úteinlik op 26 oktober 1971 offisjeel de kuorbalklub "De Wetterpoarte" oprjochte waard, neamd nei it ryksmonumint yn Snits.
1972-2004
Foarsitter yn it begjinjier fan De Wetterpoarte wie Job Benedictus, hy soe it amt 10 jier hâlde. Dêrnei naam Harm de Wagt syn taak oer. Yn 1985 waard de hammer oerdroegen oan Rutger van Dijk. Yn 2008 is Kees Bruin foarsitter fan de feriening, hy folge Jan Voogd op.
Op sportyf gebiet is der yn de ôfrûne jierren hiel wat bard. Begûn yn de ôfdieling Fryslân kaam de Wetterpoarte úteinlik yn de promoasjeklasse, dit ûnder lieding fan coach Fetze Speerstra. Dêrnei kamen de saneamde jierren fa siedzjen. Oan degradaasje wie in pear kear net te ûntkommen en de Wetterpoarte spile in pear jier yn de 4e klasse.
Problemen wienen der foar de Wetterpoarte mei it ledeoantal. Senioaren wienen der genôch, mar der wiene net folle jeugd. Op 21 septimber 1976 waard op de algemiene ledegearkomst, doe noch yn de Sneeker Sporthal) in jeugdkommisje oprjochte besteande út Job de Vlas en Harm de Wagt. De JK besocht kuorbal by de jeugd te promoaten. Yn 1982 waard dan ek it earste skoallekuorbaltoernoai organisearre. Oant no (2008) wurdt it toernoai noch altyd spile.
Yn de hjerst fan it jier 1985 begûnen Sietske Buisman en Zwaantje Terpstra mei in welpeteam. Yn it klubblêd Poartepraat stiet te lêzen dat der yn 1988 trettjin bern lid wienen.
In 1987 is it grut feest by de Wetterpoarte. Net allinnich waard it 15-jierrich jubileum fierd, mar waard ek it nije klubhûs It Praatfek iepene.
Yn 2002 waarden it fjild en it klubhûs sluten en ferhuze de Wetterpoarte fan it Keatslân nei de lokaasje neist de C. Kanhal, in eigen kantine hie de feriening net mear.
151
Ferstoarn
150er
Kuorbalferiening De Wetterpoarte
Perioade Skuttersfjild
thumb|Flagge fan de feriening (2011) Ein 2006 begûn in nije perioade yn de skiednis fan Kuorbalferiening de Wetterpoarte: de oerstap nei it hyper moderne Sportsintrum Schuttersveld. De feriening krige doe de beskikking oer in eigen kantine, twa keunstgersfjilden en koe gebrûk meitsje fan de nije sporthal. Ein 2007 hie de feriening hast 160 leden. Mei de oerstap nei it Skuttersfjild gie it sportyf ek wer better mei de feriening. Under lieding fan súkses-coach Harm de Wagt (2004-2008) promovearret it earste team fan de feriening op it fjild en de seal út de 4e klasse nei de 2e en de earste klasse. Nei 25 jier giet trener Harm de Wagt nei it tredde team. Mei yngong fan de hjerstkompetysje wurdt Hillebrand Diever oansteld is as nije koach.
Götaland
thumb|Götaland Götaland is ien fan de trije lânsdielen fan Sweden. Götaland is it meast súdlike lânsdiel fan Sweden en is gelyk mei sa'n 4,4 miljoen ynwenners ek it meast befolke lânsdiel fan Sweden. It is in heuveleftich gebiet oant sirka 377 meter heech en oan de kust is it leech.
De fegetaasje bestiet út leafbeammen lykas de bûk en de bjirk. Ek binne der nuddelbosken.
Yn Götaland lizze ek de grutte marren lykas de grutste mar fan Sweden, de Vänermar.
Götaland bestiet út de folgjende lânskippen:
Inkele stêden in Götaland binne: Jönköping, Norrköping, Linköping, Göteborg, Malmö, Helsingborg.
Louis Adriën Bähler
thumb|Louis Adriën Bähler om 1906
Louis Adriën Bähler (Kesteren, 2 oktober 1867 - Paterswolde, 22 maart 1941) wie in teolooch en kristen-anargist.
Louis Bähler kaam út in Switsersk predikantelaach dêr't keunst en kultuer in wichtich plak hiene; syn oerpake wie Louis Henri Bähler, ién fan de foaroanmannen fan It Réveil. Bähler stie as predikant op Skiermûntseach (1895), yn Easterwâlde (1902) en Aduart (1909). Op Skiermûntseach hold er lêzingen oer natoer en Boedisme en krige rillegau rûzje mei de fiskers om't er it foar de seehûnen opnaam. Yn Easterwâlde waard Bähler op hannen droegen. Dêr wie it ek dat er út reden fan Boedistyske sympatyen skeel mei it Pronvinsjaal tsjerkebestjoer krige (1905), mar hy waard frijsprutsen.
Yn 1911 joech er syn amt oer en ferliet de Nederlânske Herfoarme Tsjerke. Hy naam as anargo-sosjalist diel oan de Fredebeweging (mei Felix Ortt en Lodewijk van Mierop), wie strider foar hielûnthâlding, fegetarisme, anty-militarisme en stifte de Rein-Leven-beweging. Naam diel oan de Ynternasjonale Bruorskip yn Blaricum.
Bähler wie in geleard teolooch en skreau in protte boeken. Syn frou G. Bähler-Boerma wie de 'geastlike mem fan de folkshûzen'.
Literatuer
In kar:
Iselmar
thumb|right|250px|De Iselmar en de Suderseewurken. thumb|right|250px|De Iselmar De Iselmar is yn 1932 ûntstien doe't de Sudersee troch de Ofslútdyk ôfsletten waard. De mar is 1.100 km² grut en op it djipste punt, yn de Fal fan Urk, is der 5,5 m djip.
Yn 1975 is mei de Houtribdyk it súdlike part ôfsplit as de Markermar
Lizzing
De Iselmar wurdt begrinzge troch:
Wetter
De Iselmar krijt wetter fan:
Dat wetter giet fierder nei de Waadsee troch de Stevinslûzen by Den Oever en de Lorentzslûzen by Koarnwertersân. Ek wurdt it ynlitten ta de Fryske Boezem as it wetter dêr leech is.
Nei alle gedachten sil troch klimaatferoarings mear wetter yn de Iselmar komme. Foar dit wetter binne de hjoeddeiske silen fan de Ofslútdyk net genôch. Der wurdt dêrom tocht oan de bou fan nije silen. It wurk soe om 2008 hinne begjinne moatte.