cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Amazon.com
Skiednis
Nei syn begjin as ynternetboekhannel begûn Amazon syn oanbod al gau út te wreidzjen. Tsjintwurdich wurde sadwaande net inkeld boeken ferkocht, mar ek dvd's, cd's, fideo- en kompjûterspultsjes, software en oare kompjûternedichheden (lykas USB-kabels en sa), fideodownloads, elektroanika, húshâldlik guod, meubilêr, iten, klean, kosmetika, túnguod, húsdieren, muzykynstruminten, sportnedichheden, ark en reau, boartersguod, horloazjes en juwiellen. Teffens produsearret Amazon no sels konsuminte-elektroanika, wêrûnder e-readers fan it merk Kindle en tabletkompjûters, tillefyzjes en mobile tillefoans fan it merk Fire. Ek jout it bedriuw sûnt 2009 sels boeken út. Dêrnjonken hat Amazon him ûntjûn ta in wichige provider fan cloud-tsjinsten (foar de sintrale opslach fan digitale gegevens).
Amazon ûnderhâldt ferskillende webwinkelsiden op it ynternet, foar de Feriene Steaten (amazon.com), Austraalje (amazon.au), Brazylje (amazon.com.br), Dútslân (amazon.de), Frankryk (amazon.fr), Yndia (amazon.in), Japan (amazon.co.jp), Grut-Brittanje (amazon.co.uk), Itaalje (amazon.it), Kanada (amazon.ca), Meksiko (amazon.com.mx), Nederlân (amazon.nl), Sina (amazon.cn) en Spanje (amazon.es). Dêrnjonken binne der plannen om ek yn Poalen en Sweden in eigen webside op te setten. Yn 2008 waard de webside www.amazon.com allinnich al 615 miljoen kear besocht. Yn 2014 kaam 63% fan alle boeken dy't oer it ynternet ferkocht waarden, by Amazon wei, wylst 40% fan alle boeken dêr kocht waarden.
Skandalen en krityk
Sûnt syn ûntstean hat Amazon allegeduerigen krityk krigen om't it klanten by de "echte" bakstien-en-flierbedekking-boekhannels weilokje soe. Yn 1997 waard Amazon.com foar de rjochter dage troch de Amerikaanske boekhannel Barnes & Noble, dy't úthold dat de bewearing fan Amazon dat it "wrâlds grutste boekhannel" wie, klearbare bedragerij wie. Barnes & Nobles liet in ferklearring útgean wêryn't steld waard: "[Amazon] is hielendal gjin boekhannel. It is in boekmakelerdij." De saak waard úteinlik bûten de rjochter om skikt, wêrnei't Amazon trochgie mei it publisearjen fan 'e bewearing dy't by Barnes & Noble oanstjit jûn hie. Bykommende beskuldigings op dit mêd oan it adres fan Amazon hawwe fral te krijen hân mei it út 'e merk drukken fan lytse boekhannels troch boeken ûnder de kostpriis te ferkeapjen.
Oare krityk op Amazon gie ûnder mear oer it brûken fan privee-gegevens fan lêzers en it op ôfstân wiskjen fan e-boeken fia Amazon Kindle e-readers; de rang dy't Amazon tawiisde fan boeken skreaun troch homo's en lesbiënnes of mei ynhâld oer de homomienskip (dy't de homomienskip yn 'e Feriene Steaten as diskriminaasje beskôge); en de ferkeap fan wurken wêrfan't de ynhâld kwealaster befette of oansette ta it hâlden fan hûnegefjochten, hoannegefjochten of it praktisearjen fan pedofily.
Ien fan 'e wichtichste skandalen gie oer de behanneling fan it personeel yn 'e pakhuzen, dat bgl. yn 2011 yn Breinigsville syn wurk dwaan moast by in temperatuer fan 38° C, wêrby't it management net woe dat de pakhúsdoarren iepenset waarden om't men bang wie foar dieverij. Ferskate meiwurkers wiene ûnder dy omstannichheden fan 'e hjittens net goed wurden. Doe't dat bekend waard, wie de earste reäksje fan 'e direksje fan Amazon om in ambulânse klear te setten om sokke wurknimmers ôf te fieren. Ferskate oare gefallen fan minne behanneling en/of yntimidaasje fan pakhûsmeiwurkers kamen neitiid oan it ljocht, en teffens die Amazon.com war om it wurk fan fakbûnen ûnmooglik te meitsjen en fakbûnsleden safier te krijen dat se út harsels ûntslach namen.
Omslaan
Omslaan, yn 'e regel oantsjut as kapseizen (hoewol't dat yn gjin inkeld Frysk wurdboek stiet en dus in hollanistyske ynterferinsje liket te wêzen), is it omrôljen of kanteljen fan in boat of skip yn it wetter. As soks bart, giet in fartúch earst oer de side, wêrby't de iene kant leger yn it wetter komt te lizzen as de oare. As de iene kant sa leech yn it wetter leit dat it wetter oer it dek spielt, sil omslaan foar de measte skippen net mear tsjin te kearen wêze. Omslaan kin feroarsake wurde eksterne ynfloeden, lykas stoarm, oarlochsgeweld of de weachslach fan in passearjend skip, mar ek troch ynterne oarsaken, lykas in ferkearde ferdieling fan 'e lading of trochdat de lading loskomt en begjint te skowen. Op omslaan folget yn 'e regel it sinken fan it skip.
Guon lytsere boaten binne sa makke, dat se nei it omslaan (bgl. yn in stoarm) út harsels daliks wer rjochtop draaie. Dat is bgl. sa mei rêdingsboaten. Sokke fartugen wurde mei in Ingelske term self-righting ("selsrjochtsjend") neamd.
Zvartnots
Zvartnots of Zûartnots (Armeensk: Զվարթնոց տաճար, Զուարթնոց տաճար; letterlik "Katedraal fan de Himelske Ingels") is in ruïneuze lokaasje oan de râne fan de stêd Vagharsjapat yn de provinsje Armavir yn Armeenje. Underdiel fan it ruïnekompleks is de oarspronklik 7e-iuwske katedraal, dy't yn 643-652 yn opdracht fan katolikos Nerses III (de Bouwer) boud waard. It is ien fan de meast wichtige argeologyske lokaasjes fan it lân en foarmet sûnt 2000 mei de katedraal en tsjerken fan de stêd ûnderdiel fan it wrâlderfskip fan UNESCO. It eastlike diel fan de lokaasje wurdt foar in part brûkt troch de ynternasjonale lofthaven Zvartnots.
Skiednis
De katedraal waard boud yn in tiid doe't islamityske Arabieren krekt in grut part fan Armeenje ferovere hiene en in jimmeroan grutter diel fan it Sassanidyske Ryk besetten, dêr't Armeenje doe ûnderdiel fan wie. Fanwegen de Arabyske feroverings en de hieltiten gruttere botsings tusken de Byzantynske en de optwingende Arabyske legers liet Nerses de lokaasje fan it patriarchale paleis fan Dvin nei Zvartnots ferhûzje.
Oer de ferneatiging fan de katedraal bestiet gjin histoaryske ynformaasje. Bekend is dat de katedraal noch oant de 10e iuw bestie. Mooglik makke in ierdskodding in ein oan it bouwurk. De katedraal wie wijd oan Sint-Gregoarius en boud op it plak dêr't kening Trdat III en Gregoarius de Ferlochter inoar moete hawwe soene.
Bou
De foaroansteande Armeenske arsjitekt Toros Toramanjan wurke oan de opgravings mei en stelde út dat it gebou trije ferdjippings hân hie. In soad gelearden koene harren wol fine yn it ûntwerp, mar guon wiisden it ôf en makken eigen ûntwerpen. Hja woene ha dat it útstel fan Toramanjan boukundich ûnlogysk wie en ornearren dat it technyske ynscht yn dy tiid net tarikkend wie foar it dryste ûntwerp dat Toramanjan úttocht hie. Dochs akseptearren de measte gelearden wol de ideeën fan Toramanjan. De tsjerke wie fan binnen fersierd mei mozaïeken en it hie de plattegrûn fan in Gryksk krús of fjouwerpas, mei dêrom hinne in sirkelfoarmige romte dy't fan bûten twaentritichsidich wie en op ôfstân rûn like. De diameter fan de ûnderste laach wie 35,75 meter. De pylders wiene bekroand mei kapitelen mei sniene ôfbylden fan krusen, earns en figueren dy't bydroegen oan de tsjerke. Súdwestlik fan de katedraal lizze de ruïnes fan it patriarchale paleis, de wenferbliuwen fan Nerses III en in wynmakkerij.
Guon wolle ha dat de katedraal fan Zvarnots stiet ôfbylde op ien fan de reliëfs fan de arke fan Noäch by de tagong fan de Sainte-Chapelle fan Parys. Dat liket lykwols tige ûnwierskynlik, om't de reliëfs 300 jier nei de ferneatiging fan de katedraal makke waarden.
Tegearre mei de tsjerken fan Vagharsjapat (Etsjmiadzin) waard Zvartnots yn 2000 ynskreaun yn de list fan it wrâlderfgoed fan UNESCO.
Ynfloed
De Gregoariustsjerke fan Ani, tsjintwurdich Turkije, waard yn 1001-1005 boud as in soarte fan rekonstruksje fan Zvartnots.
De bou fan de yn 2003 foltôge Hillige Trije-ienheidstsjerke yn Jerevan is ynspirearre troch Zvartnots.
Etymology
De 7e-iuwske kronykskriuwer Sebeos wie de earste dy't de katedraal "Zvartnots" neamde: "In tsjerke waard hjir boud mei de namme Zvartnots, wat betsjut in gasthear fan himelske krigers". De namme ferwiist nei de ingels, dy't oan Gregoarius de Ferljochter yn in dream ferskynden op it plak fan de takomstige tsjerke. De katedraal stiet dêrom mei beskermjende machten, ingels en soksoarte himelske skepsels yn ferbining. In âldere oarsprong út de tiid foar't Armeenje kristene waard fan it wurd zvartnonk giet werom op in geast, dy't deaden wer libben meitsje koe. It yn Zvartnots ferwurke wurd zavrk betsjut oarspronklik "militêre troepen". It stamt fan "zavr", it diel fan it wurd dat stiet foar militêr. By gefolch waarden de ingels "himelske soldaten", dy't boppenatuerlike beskerming jouwe.
How to Train Your Dragon 2
How to Train Your Dragon 2 wie, krekt as syn foargonger, loskes basearre op 'e romansearje mei deselde namme fan Cressida Cowell. It ferhaal spilet yn in fiktive Wytsingtiid op it ôfhandige eilân Berk, dêr't de knoffelige Hik út 'e earste film him ûnderwilens ûntjûn hat ta in gewante jongfeint. As er op ien fan syn flechten mei syn draak Toskeleas in groep drakefangers moetet dy't foar de ûnmeilydsume feroverder Drago Bloedfûst wurkje, wol er mei dyselde om 'e tafel om him op oare gedachten te bringen. Ear't Hik Drago fine kin, treft er lykwols in oare, ûnbekende drakerider, dy't syn deawaande mem Valka blykt te wêzen.
Plot
Fiif jier nei't de Wytsingen fan it isolearre eilân Berk en de draken dy't har oan ien wei troch tramtearren, frede sleaten (sjoch: How to Train Your Dragon), libje se no gear yn folsleine harmony. Hik, syn faam Astrid en harren freonen Snotbongel Jorgenson, Fiskepoat Ingerman en de twilling Skoarre en Moarje Thorston binne no betûfte drakeriders, dy't geregeldwei mei harren fleanende draken wedstriden hâlde yn it skieppefangen. Hik hat it boppedat foar de moade om mei syn draak Toskeleas op ferkenning út te gean, wêrby't er allegeduerigen nije, ûnbewenne eilannen yn 'e noardlike Atlantyske Oseaan ûntdekt en yntekenet op in eigenmakke lânkaart. Wat er minder fynt, is dat er, no't er tweintich jier is, troch syn heit Stompum de Mânske ûnder druk set wurdt om him op te folgjen as haadman fan Berk. Hik fielt dêr neat foar, om't er himsels noch lang net ree achtet foar sa'n grutte ferantwurdlikheid.
Op ien fan syn ûntdekkingsreizen wurdt Hik in nije eilân gewaar. Nei't Astrid har dêr mei har eigen draak by him jûn hat, geane se op ferkenning út boppe in tebaarnd wâld, dêr't se de restanten fan in fêsting ûntdekke, dy't alhiel ûnder it iis sit. Se moetsje in kloft manlju ûnder lieding fan in Eret, soan fan Eret, dy't nei eigen sizzen drakefangers binne. Dyselden besykje Toskeleas en Astrid har draak Stoarmmich te fangen, om se oer te dragen oan 'e ûnmeilydsume feroverder Drago Bloedfûst, dy't in leger fan ta slaaf makke draken oan it gearstallen is. Hik en Astrid witte mei harren draken te ûntkommen en fleane werom nei Berk, dêr't Hik oan syn heit fertelt wat se belibbe hawwe. Stompum harket mar heal nei it ferhaal, oant er de namme fan Drago Bloedfûst heart. Sadree't Hik dy namme uteret, jout syn heit it befel om Berk te fortifisearjen en oarderet er dat net ien it eilân noch ferlitte mei. Hy is derfan oertsjûge dat oarloch ûntsjinkearber is, mar Hik wegeret dat te leauwen. Tsjin syn heite wil yn fljocht er op Toskeleas fuort om Drago te sykjen en yn alle reedlikheid mei de man te praten, sadat er him fan syn healwize plannen ôfbringe kin. Astrid giet him efternei.
Hik en Astrid fine Eret en syn drakefangers oan board fan harren skip ûnderweis nei Drago, en om't Hik net wit wêr't er dyselde sykje moat, beslút er him oan Eret oer te jaan, sadat dy him by Drago bringe kin. Dat plantsje rint averij op as bliken docht dat Snotbongel, Fiskepoat, de twilling, Stompum en Hik syn mentor Rachelman Krôk him en Astrid op harren eigen draken folge binne. Stompum en Rachelman hawwe gjin inkele muoite om Eret en syn mannen út te skeakeljen, en dêrnei hjit Stompum syn soan om mei werom nei Berk te gean. Hik begrypt net wêrom't syn heit der sa wis fan is dat mei Drago net te praten falt, dat Stompum fertelt him dat er jierren lyn op in moeting fan Wytsinghaadlju west hat, dêr't harren mienskiplike drakeprobleem besprutsen waard. Dêr kaam ek Drago, dy't gjin haadman wie, mar dy't de oanwêzige haadlju derfan bewissige dat er harren swierrichheden oplosse koe, op betingst dat se foar him delbûgden en trou oan him swarden. Net ien dy't dat serieus naam, dat doe liet Drago troch syn draken de gearkomsteseal yn 'e brân stekke, wêrby't alle haadlju útsein Stompum sels omkamen.
Sels nei't er dat ferhaal heard hat, is Hik noch altyd wis dat er Drago op oare gedachten bringe kin as er de man mar te wurd krije kin. Dat, hy is syn heit op 'e nij oerhearrich troch jitris op Toskeleas fuort te fleanen, op 'e siik nei Drago. Ynstee moetet er in ûnbekende, maskere drakerider, deselde dy't neffens Eret de fêsting fan 'e drakefangers oanfallen en mei iis oerdutsen hie. Hja nimt him mei nei in keal rotseilân dat hol fan binnen is, en dêr't binnenyn om in waarmwetterboarne hinne in wielderich oerwâld groeit. As se har masker ôfset, docht bliken dat se nimmen oars is as Valka, de deawaande mem fan Hik, dy't tweintich jier earder by in drake-oanfal op Berk troch in draak oppakt en meinommen is. Se fertelt him dat se har der nea ta bringe koe om draken te deadzjen, en nei't se troch in draak ûntfierd wie, ûntdiek se dat draken eins hiel yntelliginte, sympatike bisten binne. Hja wie der lykwols wis fan dat se dat Stompum en de oare Wytsingen nea oan it ferstân krije kinne soe, dat se ornearre dat it foar eltsenien better wie as se net weromkearde nei Berk. De ôfrûne tweintich jier hat se oanhâldend draken rêden fan Drago syn fangers en út syn fâlen, dy't se gearbrocht hat op har eilân. Dêr libje se ûnder de hearskippij fan in ferbjusterbist, in alfadraak fan in reuseftige soarte, dy't de lytsere draken mei syn tinzen hearrich oan him meitsje kin.
Stompum en Rachelman binne op har eigen draken efter Hik oan gien. Hja berikke Valka har eilân, dêr't se besykje de tsjinakseljende Hik te 'rêden' sûnder nei him te harkjen, oant Stompum Valka sjocht. Sy ferwachtet dat er har ferwiten meitsje sil om't se him tinke litten hat dat se dea wie, mar Stompum is fierstente bliid dat er syn frou weromfûn hat. Underwilens binne Astrid en de oare jonge drakeriders troch Stompum oardere om werom te gean nei Berk, mar Astrid praat harsels oan dat Hik, Stompum en Rachelman wol finzennommen wêze kinne troch Drago, wêrnei't se de oaren oerhellet om mei te gean op in rêdingsmisje. Fiifresom ûntfiere se Eret fan syn skip om harren it paad nei de basis fan Drago te wizen. Under twang docht dy dat, mar sadree't se dêr arrivearje, wurde harren draken mei pylkjes mei in ferdôvjend middel besketten en finzen nommen. Inkeld Stoarmmich wit te ûntkommen. Eret besiket it lykje te litten as wie it altyd al syn doel om Drago de nije draken te besoargjen, mar Drago trapet dêr net yn en jout opdracht om him fan kant te meitsjen. Stoarmmich keart werom om Eret syn libben te rêden, mei as gefolch dat it bist ek finzen nommen wurdt. Fan Astrid har lulke drigeminten komt Drago oan 'e weet dat der in hiel eilân mei drakeriders bestiet. Hy beslút dat út te skeakeljen sadree't er ôfweefd hat mei dy iene drakerider en har drakekoloanje dy't him al jierren in stikel yn 'e foet is.
Eret, wa't dúdlik wurden is dat er fan Drago neat te ferwachtsjen hat, helpt Astrid en har freonen om te ûntkommen oan harren bewekkers. Se sykje harren draken op yn it rom fan Drago syn float, dêr't se har kâns ôfwachtsje. Dy komt as de float by it eilân fan Valka arrivearret, dêr't Drago en syn trewanten en draken fuortendaliks de oanfal ynsette. Hik, Valka, Stompum en Rachelman komme foar it ljocht om it eilân te ferdigenjen en krije help fan Astrid en har freonen. It docht lykwols bliken dat Drago (ûnder wetter) syn eigen ferbjusterbist meibrocht hat, dy't it frije ferbjusterbist fan it eilân útdaget om 'e macht oer syn draken. De twa reuseftige draken fjochtsje, mar it ferbjusterbist fan Drago wurdt it frije ferbjusterbist oermânsk en deadet him, mei as gefolch dat alle draken fan it eilân him hearrich wurde moatte. Hik wit einlings Drago te berikken, mei't er der noch altyd fan oertsjûge is dat er de man op oare gedachten bringe kin as er him mar te wurd kin. Dat blykt lykwols in grutte misrekken te wêzen, mei't dúdlik wurdt dat Drago hielendal neat om 'e draken jout; foar him binne se inkeld in middel om ta syn eigentlike doel te kommen: de oerhearsking fan 'e hiele wrâld. Under ynfloed fan Drago syn ferbjusterbist falt Toskeleas Hik oan, mar Stompum springt der krekt op 'e tiid foar, en wurdt yn it plak fan Hik deade.
Mei't er yn 'e ûnderstelling ferkeart dat Hik dea is, nimt Drago neitiid alle draken mei foar in oanfal op Berk. Hik, Valka, Rachelman, Astrid, Eret, Snotbongel, Fiskepoat en de twilling Skoarre en Moarje bliuwe strâne efter op it eilân. Se jouwe Stompum in Wytsingútfeart troch him op it wrak fan ien fan Drago syn skippen de see op driuwe te litten en dat yn 'e brân te stekken troch der fjoerpylken op ôf te sjitten. Hik, dy't sawol syn heit as syn bêste freon (Toskeleas) kwyt is, wit net mear wat er no moat. Syn mem praat him moed yn, wêrnei't er beslút dat Drago noch net fan him ôf is. Mei de oaren keart er werom nei Berk troch op 'e efterbleaune drakejongen te fleanen, dy't troch harren jonkheid noch ymmún binne foar de oerhearsking troch it ferbjusterbist.
As se op Berk oankomme, hat Drago it eilân al ferovere en ferkeare alle draken fan Berk ûnder ynfloed fan it ferbjusterbist. Nettsjinsteande dat giet Hik de konfrontaasje oan mei Drago, dy't der wol niget oan hat om ta te sjen hoe't Hik troch syn eigen draak Toskeleas deade wurdt. Ynstee docht bliken dat de bân tusken Hik en Toskeleas sterker is as de hypnoatysk-eftige oerhearsking troch it ferbjusterbist. Stipe troch Hik wit Toskeleas, ta ferbjustering fan Drago, dy oerhearsking fan him ôf te skodzjen. Mei help fan 'e oare drakeriders witte Hik en Toskeleas Drago fan it ferbjusterbist te skieden om sûnder help fan syn reuseftige draak mei him ôf te weven. Se wurde lykwols oanfallen troch it ferbjusterbist, dat harren mei in tsjûke iislaach oerdekt. Ynstee dat dat harren ein wurdt, blaast Toskeleas it iis yn in grutte ûntploffing fuort mei syn fjoerspuiende azem.
Produksje
How to Train Your Dragon 2 waard regissearre troch Dean DeBlois nei in senario fan himsels op basis fan 'e romansearje How to Train Your Dragon fan 'e Britske skriuwster Cressida Cowell. As produsinte wie Bonnie Arnold by it projekt belutsen foar de filmstudio DreamWorks Animation. DeBlois en Chris Sanders, dy't tegearre de earste film regissearren, hiene as útfierende produsinten it algemien tafersjoch oer de produksje, dêr't in budget fan $145 miljoen foar beskikber wie. De filmmuzyk waard fersoarge troch John Powell.
Distribúsje
De distribúsje fan How to Train Your Dragon 2 waard fersoarge troch 20th Century Fox. De film waard foar it earst (bûten de kompetysje om) fertoand op it Ynternasjonaal Filmfestival fan Cannes, op 16 maaie 2014. Hy gie op 8 juny fan dat jier yn Los Angeles yn premiêre en iepene dêrnei op 13 juny yn 'e Amerikaanske bioskopen. It byhearrende soundtrackalbum ferskynde op 17 juny 2014 by platemaatskippij Relativity Music Group. How to Train Your Dragon 2 kaam op 21 oktober 2014 beskikber as digitale download en waard op 11 novimber fan dat jier útbrocht op dvd en blu-ray. De blu-ray-ferzje en de digitale download omfettet ek de koarte film Dragons: Dawn of the Dragon Racers.
Untfangst
Fan 'e filmkritisy krige How to Train Your Dragon 2 oer it algemien positive resinsjes. Sa neamde Peter Debruge fan it tydskrift Variety it "de bêste ferfolchfilm fan DreamWorks Animation oant no ta". Yn The Arizona Republic joech Bill Goodykoontz de film 4 fan 5 stjerren en skreau: "It liek as koe it [mei de ferhaalline] nei de earste film gjin kant mear út, mar dit is in djipdollender ferhaal dat dûnkerder doar te wêzen en dêrtroch mear leannet." Yn Rolling Stone parte Peter Travers How to Train Your Dragon 2 mar leafst 31/2 fan 4 stjerren ta. Hy skreau: "Krekt as The Empire Strikes Back tilt [dizze film] it ferfolch nei in nij nivo fan ynbyldingsfermogen en ynnovaasje. It is wierlik in heech fleanend, djip dûkend wûnder om te sjen."
Claudia Puig fan USA Today joech de film 3 fan 4 stjerren, en skreau: "How to Train Your Dragon 2 is hast like útskroeven as it orizjineel, en wit op linige wize 'ferfolch-itis' te ûntwiken." Yn 'e Chicago Tribune parte Michael Phillips de film 31/2 fan 4 stjerren ta. Neffens him wie dit "foar ien kear" in ferfolchfilm "dy't frij is fan it gefoel dat er it kompromis is fan 'e ideeën fan 'e leden fan in kommisje". Stephen Holden fan The New York Times wie ien fan 'e seldsume kritisy dy't net folle fan 'e film hawwe moasten. Hy skreau: "It ferhaal liket earne op ta te gean, oant it stûket mei de ûntsjinkearbere konfrontaasje tusken de krêften fan it tsjuster en de krêften fan it ljocht."
Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hat How to Train Your Dragon 2 in tige heech goedkarringspersintaazje fan 91%, basearre op 170 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: "[De film] is spannend, emosjoneel oangripend en prachtich animearre, en bout sadwaande fuort op it súkses fan syn foargonger sa't in ferfolchfilm dat heart te dwaan." Op Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, behellet How to Train Your Dragon 2 in goedkarringspersintaazje fan 76%, basearre op 39 resinsjes.
Prizen
Yn 2015 waard How to Train Your Dragon 2 nominearre foar de Oscar foar Bêste Lange Animaasjefilm. De film wûn de Golden Globe foar Bêste Lange Animaasjefilm. Hy waard ek nominearre foar twa BAFTA's, de wichtichste Britske filmprizen, yn 'e kategoryen bêste lange bernefilm en de bernepublykspriis. Fierders sleepte How to Train Your Dragon 2 ek nominaasjes yn 'e wacht foar twa Saturn Awards (wêrûnder bêste lange animaasjefilm), in Satellite Award, in Critics' Choice Movie Award, in People's Choice Award en in Nickelodeon Kids' Choice Award.
By de Annie Awards, de wichtichste Amerikaanske filmprizen dy't spesifyk oan animaasjefilms wijd binne, waard How to Train Your Dragon 2 nominearre foar tsien prizen yn sân kategoryen, wêrûnder bêste senario fan in lange animaasjefilm, bêste animearre effekten yn in animaasjeproduksje en twa kear foar bêste personaazje-animaasje yn in lange animaasjefilm (Shaggy Hornby en Thomas Grummt). De film wûn seis Annie Awards, foar bêste lange animaasjefilm, bêste regisseur fan in lange animaasjefilm (Dean DeBlois), bêste filmmuzyk fan in lange animaasjefilm (John Powell), bêste personaazje-animaasje yn in lange animaasjefilm (Fabio Lignini), bêste storyboarding yn in lange animaasjefilm (Truong Son Mai) en bêste filmmontaazje fan in lange animaasjefilm (John K. Carr).
Cumberland (rivier)
right|thumb|250px|Streamkrite fan de Cumberland. De Cumberland is in sydrivier fan de Ohio yn it súdeasten fan de Feriene Steaten. De rivier hat in streamgebiet fan 46.830 km2, in langte fan 1106 kilometer en in ferfal fan totaal 352 meter. De rivier hat in debyt van 862 kubike meter de sekonde.
Ungefear de helte fan de rivier, nei de Cumberland Falls, hat trije opslachmarren (ien is Cadiz Lake), en is befarber makke.
Wurkdei
In wurkdei is yn it foarste plak in dei dat men wurket, en kin dêrom lykfol hokker dei wêze. Yn it offisjele ferkear wurdt mei de term 'wurkdei' lykwols spesifyk in dei oantsjut dat de measte persoanen mei in foltiids baan wurkje. Yn 'e Westerske maatskippij komt dat tsjintwurdich yn 'e regel del op 'e dagen moandei oant en mei freed. Dy fiif dagen wurde dêrom mei-inoar ek wol oantsjut as de wurkwike, wylst de beide frije dagen sneon en snein it wykein foarmje. Algemien erkende hjeldagen en oare offisjele frije dagen dy't yn 'e wurkwike falle, wurde net beskôge wurkdagen. Oare kultueren hawwe faak in oare definysje fan wurkdagen; sa binne yn Israel de wurkdagen snein oant en mei freed.
Yn Dútslân, Eastenryk, Lychtenstein en Dútsktalich Switserlân wurdt ûnderskie makke tusken Werktage en Arbeitstage, begripen dy't yn it Frysk beide oerset wurde as 'wurkdagen'. Mar yn 'e Dútsktalige lannen binne Arbeitstage moandei oant en mei freed (útsein hjeldagen en oare offisjele frije dagen), wylst Werktage moandei oant en mei sneon binne (op 'e nij: útsein hjeldagen en oare offisjele frije dagen). Dat ûnderskie soarget by bûtenlanners gauris foar betizing, benammen as it brûkt wurdt foar ferkearsbuorden dêr't in jildichheidsperioade op neamd wurdt, bgl. foar parkearjen. As men dan Werktage as 'ús' wurkdagen ynterpretearret en op sneon earne de auto delset dêr't dat op Werktage net mei, dan kin men ek noch in fikse boete oprinne.
Go with Me (novelle)
Go with Me is in skriller-novelle fan 'e hân fan 'e Amerikaanske skriuwer Castle Freeman jr. De titel betsjut: "Gean mei My". It boek, dat mar 160 siden telt, beskriuwt it ferhaal fan in jonge frou dy't yn in lyts plak yn de Amerikaanske steat Vermont stalkt wurdt troch in pleatslike krimineel. Hja kriget help fan 'e sterke jongfeint Nate en de slûchslimme âldman Lester. Go with Me waard yn jannewaris 2008 publisearre troch de útjouwerij Steerforth Press yn Lebanon (Nij-Hampshire). It boek is letter werútjûn troch de gruttere Amerikaanske útjouwerij HarperCollins en foar de Jeropeeske merk ek troch it Britske Duckworth Overlook. Yn 2016 waard Go with Me ferfilme ûnder de titel Blackway.
Ynspiraasje
Neffens de skriuwer wie de novelle ynspirearre troch de Arthurleginden út Le Morte d'Arthur, fan Thomas Malory, en yn 't bysûnder troch The Tale of Sir Gareth of Orkney.
Ynhâld
Yn in lyts plakje yn 'e Amerikaanske steat Vermont, wêrfan't de namme yn it hiele boek net neamd wurdt, is sheriff Ripley Wingate moarns ier ûnderweis nei syn kantoar, as er dêr foar de doar in sliepende jonge frou yn in auto sjocht. It blykt Lillian te wêzen, dy't mei in lyts ierappelskilersmeske by har yn har auto mei in ôfplakt efterrút oernachte hat. Se wurdt stalkt troch Blackway, in pleatslike krimineel, dy't har al wikenlang oanhâldend lestich falt. Hy hat it rút fan har auto ynslein en de jûns tefoaren hat er har kat Annabelle de kiel trochsnien en sa op 'e stoepe by har foardoar efterlitten. Lillian wol dat Wingate wat docht, mar de sheriff leit har út dat se gjin bewiis hat dat Blackway har kat fermoarde hat, en dat er fierders neat dien hat dat strafber is. Hy kin har dêrom net helpe, mar hy riedt har oan om ris by de pleatslike houtseagerij te sjen, en dêr nei in Scotty Cavanaugh te freegjen; mooglik dat dy wat foar har dwaan kin.
It is Lillian net dúdlik wa't Scotty is of wêrom't hy har wol helpe kinne soe as de sheriff dat net kin, mar se is sa stadichoan wanhopich, dat se giet nei de houtseagerij ta. Dêr treft se in kwartet âlde mantsjes oan dat yn it kantoar sit te drinken en te praten. It giet om Coop, D.B., Conrad en Whizzer, de eigner fan 'e seagerij, dy't eins Alonzo Boot hjit en dy't yn in elektryske rolstoel sit sûnt der tsien jier lyn in beam op him fallen is. Whizzer fertelt har dat Scotty der op 't heden net is. Hy is op famyljebesyk en sil pas dy middeis wer werom wêze. As se fan Lillian har swierrichheden hearre, riede de âlde mantsjes har oan om te ferhúzjen, mar dat wegeret se. Whizzer jout ta dat it ek net folle sin hawwe soe, want Blackway soe har gewoan efternei komme. Lillian hat him nammentlik syn baan as helpsheriff koste trochdat se in offisjele klacht yntsjinne hat doe't er har eardere frijer Kevin Bay ôfparste. (Kevin, dy't lang sa moedich of koppich net is as Lillian, hat neitiid sûnder in wurd fan ôfskie oan syn faam de wyk nommen en hâldt no ta by in omke fan him yn Floarida.)
Whizzer, dy't it fanke wol lije mei, ropt in pear fan syn arbeiders deryn. It binne Nate, byneamd Nate the Great, in grutte, ûnbidich sterke jongfeint dy't foar de duvel noch net bang is, en Lester Speed, in âldman dy't noch âlder is as de âldmantsjes yn it kantoar, mar noch goed halich. Tsjin Lillian har beswieren yn regelet Whizzer dat dy beiden mei har geane om Blackway te sykjen, hoewol't ûndúdlik bliuwt wat se krekt dwaan sille as se him fûn hawwe. Mei him prate, tinkt Lillian, al wit se eins wol dat mei Blackway net te praten falt. Wylst Lillian mei Lester en Nate op 'en paad giet, bliuwe Whizzer, Coop, D.B. en Conrad efter yn it kantoar fan 'e houtseagerij, dêr't harren praat de lêzer fan eftergrûnynformaasje foarsjocht by de ûnderfinings fan it trio.
Lester, Nate en Lillian geane earst oan by Fred Fitzgerald, byneamd Fitz, de baas fan in houtkapbedriuw, dy't út en troch saken docht mei Blackway. Fitz hat dúdlik de lêste nachten gjin wink yn 'e eagen hân. Hy liket senuweftich en is op 'e iere moarn al oer in flesse sterke drank gear. By de doar wachtet er harren op mei in pistoal, mar Lester wit it trijetal nei binnen te praten. Oan 'e kokentafel fertelt Fitz dat Blackway koartlyn by him kaam mei in kontrakt foar it roaien fan in boskperseel, dat er mei de eigner yn Boston sletten hie. Dat, Blackway krige syn kommisje en Fitz-en-dy giene oan it wurk. Ofrûne moandei stie der ynienen in abbekaat by him op 'e stoepe: de eigner fan it perseel wist nearne fan, útsein dat er no in perseel bosklân sûnder beammen hie. Fitz waard dêr ferantwurdlik foar holden en hy soe noch fierder fan 'e abbekaat hearre. Dat Fitz risselwearre om tiisdei nei sheriff Wingate ta om Blackway oan te jaan foar oplichting en fraude. Midden yn 'e nacht fan moandei op tiisdei waarden Fitz en syn frou Cynthia wekker doe't Blackway oan it fuottenein fan harren bêd siet mei de teddybear fan harren lytse dochterke Heidi yn 'e hân. Dat betsjutte, sa besefte Fitz daliks, dat er by it famke op 'e keamer west hie. Blackway hie heard dat Fitz him oanjaan woe. Hy sei dat er leafst net twongen wurde soe om 'e saak fierder te eskalearjen, en frege oft it boadskip oerkommen wie. Fitz antwurde befêstigjend en Blackway joech him ôf.
Foar't Lester, Nate en Lillian wer ôfsette, jout Fitz harren de rie om it ris op Diamond Mountain te besykjen, dêr't Blackway in ploech houtsjers oan it wurk hat. Lester wol lykwols earst by him thús oan, dêr't er in mei doek bewuolle pakket ophellet dat de foarm fan in ûnbidich grut gewear hat. As Lillian him freget oft it in gewear is, beweart er lykwols der gerdynrails yn sitte. Op Diamond Mountain kriget it trijetal te hearren dat Blackway dêr net is. Ien fan 'e houtsjers oppenearret dat er miskien wol yn The High Line is. The High Line is in âld motel dat Blackway en syn trewanten min ofte mear feroare hawwe yn in bordeel. Der fine ek oare kriminele saakjes plak, en as Lester, Nate en Lillian deryn geane om nei Blackway te fernimmen, lykje se in drugsdeal te ûnderbrekken. Troch fluch te praten, en om't de kriminelen blykber fan harren eigen produkt brûke en net al te helder binne, wit Lester harren ûnskansearre wer bûten te krijen. Hy hie syn 'gerdynrails' yn 'e auto lizze litten, en as Lillian him freget wêrom't er dy net meinommen hie, antwurdet er: ast inkeld mei in gewear driigje wolst, hast der allinne wat oan asto de iennichste mei in fjoerwapen biste.
De folgjende stop is it Fort, in rouwe kroech dêr't Blackway geregeldwei komt. It wie dêr dat Blackway mear as tsien jier lyn Scotty Cavanaugh en trije fan syn maten hielendal yninoar slein hat. Dat barren wie neffens Whizzer de reden dat sheriff Wingate Lillian nei Scotty ta stjoerde, om't Scotty noch wat mei Blackway rjocht te setten hawwe soe. Allinnich, sûnt dy tiid is Scotty skitende benaud foar Blackway, en as er letter dy deis by de houtseagerij opdaagjen komt, en Whizzer-en-dy fertelle him wat der allegear bard is, wit er net hoe gau't er fuortkomme moat. Underwilens treffe Lester, Nate en Lillian yn it Fort Murdock, in neiste meiwurker fan Blackway by syn tsjustere saakjes. Murdock is in yn it kwea behurde krimineel, dy't neat loslitte wol oer wêr't syn baas úthinget. De moeting eskalearret fluch, en Nate komt oerein. Murdock syn oandacht is alhielendal op Nate fêstige, en dêrmei begiet er grutte flater, want Lester pakt de grutte glêzenen kanne mei bier dy't midden op 'e tafel stiet en slacht it ding stikken tsjin 'e sydkant fan Murdock syn holle oan. Murdock is op slach bewusteleas en hy bliedt as in baarch, want de skerven hawwe him syn hiele ear ôfsnien. Wylst er dêr sa leit, springt Lester mei syn hiele gewicht op Murdock syn knibbel, dy't dêrtroch brekt. As Lillian him dêr letter yn 'e auto oer ûnderstiet, leit Lester har kalmkes út dat er net nochris mei Murdock te krijen hawwe wol, en dat er no yn elts gefal net mear efter harren oan komt.
Der is dan noch mar ien plak oer dêr't se Blackway sykje kinne, en dat is by syn skûlplak yn 'e Lost Towns, in útstrutsen wâld dêr't troch de jierren hinne al withoefolle minsken spoarleas yn ferdwûn binne. It gebiet hat syn namme (de "Ferlerne Towns") te tankjen oan 'e stedsjes (towns) dy't dêr foarhinne leine, mar dêr't no nimmen mear wennet. Eltsenien wit dat Blackway earne yn it wâld in skûlplak hat dêr't er him bytiden yn weromlûkt, mar hast nimmen wit wêr dat skûlplak krekt is. Lester, lykwols, is âld genôch dat er syn wurkpaad as houtsjer oarspronklik noch yn 'e Towns begûn is, en hy is sadwaande ien fan 'e mar in pear minsken dy't it gebiet ken as syn eigen broeksbûse. Wylst it tsjuster begjint te wurden, nimt Lester Nate en Lillian mei nei Boyd's Job, in âld houtsjerskamp dat al tsientallen jierren ferlitten is. Dêr stiet in âld skoalbus sûnder tsjillen dêr't Blackway yn wennet as er yn 'e Towns tahâldt.
Lester lit Nate in grut fjoer meitsje en it flink opstoke. Sels jout er him ôf mei syn 'gerdynrails' dy't eins in âld dûbelloops guozzeroer is dat sa grut is dat it suver wol foar in stik fjildartillery trochgean kin. Hy sirkelet werom nei it kamp en klimt op it dak fan 'e bus, dêr't er ôfwachtet. Tsjin dy tiid is it nacht. Nate en Lillian, dy't by it fjoer sitte, wurde hommels oerfallen troch Blackway. Nate en Blackway slane opinoar yn en beide mannen rinne ferwûnings op. It gefjocht duorret oant Blackway Nate tsjin 'e knibbel oan skopt, wêrnei't Nate op 'e grûn falt en Blackway him bewusteleas trapet. Hy pakt in bile en wol Nate deaslaan wylst Lillian ferstive fan skok tasjocht, mar dan klinkt boppe har holle ynienen in knal dy't sa lûd is dat har hearren en sjen fergiet. Lester hat beide lopen fan it guozzeroer tagelyk ôffjurre en Blackway op 'e hichte fan 'e kaaibonken rekke. Op dy ôfstân hawwe de beide reuseftige hagelpatroanen sa'n skea oanrjochte, dat Blackway syn holle loskommen is fan 'e romp.
Earder dy deis hat Whizzer yn it petear mei de oare âlde mantsjes útholden dat sheriff Wingate de hiele keatling fan foarfallen al úttocht hie doe't er Lillian de rie joech om nei de houtseagerij te gean om Scotty Cavanaugh te sykjen. Neffens him wist Wingate dat se oan Scotty neat hawwe soe om't dy skitende benaud foar Blackway wie, mar wist er ek dat Scotty der net wêze soe. Hy ornearre dat Wingate him (Whizzer) wol sa goed koe, dat er witten hie dat er it fanke helpe wollen hie, en de sheriff koe sadwaande yn 't foar wol betinke dat er Nate en Lester mei har stjoere soe, om't dat de iennichsten wiene dy't dêrfoar yn oanmerking kamen. En de sheriff wist dat Lester op syn eigen wize like gek is as Blackway. En de Lost Towns lizze bûten Wingate syn jurisdiksjegebiet, dat wat dêr bart, binne syn saken net. De oare âlde mantsjes tinke dat Whizzer net wiis is, mar moarns ier de oare deis komt Wingate by de houtseagerij del, en syn útspraken yn syn petear mei Whizzer lykje derop te wizen dat Whizzer gelyk hie.
Untfangst
Go with Me waard rûnom mei loovjende kritiken ûntfongen. It Amerikaanske literêre fakblêd Kirkus Reviews omskreau de novelle as "in lyts masterwurk fan swarte humor en spanning oer in trio helden op in ôfhandich plattelân dy't ôfsette op in moderne kweeste." Dêr foege de resinsint oan ta: "As alle boeken sa goed wiene, soene Amerikanen mear lêze." De krante USA Today omskreau Go with Me as "in troch dialooch oandreaun nim-de-wet-yn-eigen-hânferhaal dat grôtfol sit mei humor." Neffens The Boston Globe is de novelle "in juwieltsje dat glinsteret mei geheim ynsjoch en sa skerp is as in mês." O: The Oprah Magazine neamde it boek "in elegante lytse skriller oer in striid fan fernimstigens tsjin wreedheid" en "in sekuer miniatuer fan Nij-Ingelân dêr't gjin wurd yn fergriemd wurdt."
Ferfilming
Go with Me waard yn 2016 ferfilme ûnder de titel Blackway, mei sir Anthony Hopkins as Lester, Julia Stiles as Lillian en Ray Liotta as Blackway. De film spilet lykwols net yn Vermont, mar yn Oregon. Ek fierder binne der ferskate oanpassings oan it ferhaal dien; sa is de folchoarder fan 'e foarfallen feroare, is it treffen mei Murdock yn it Fort oars, en ek de úteinlike konfontaasje yn it wâld is net itselde. De snoade sheriff Wingate, dy't yn it boek de hiele keatling fan foarfallen like hat te manipulearjen, is yn 'e film ienfâldichwei in leffert dy't Blackway net oan doar te pakken. Nettsjinsteande dat komt it ferhaal yn grutte trekken op itselde del.
Wesel (stêd)
Skiednis
Yn de lette midsiuwen ûntwikkele Wesel him ta in wichtige hannelsstêd. Yn 1407 waard Wesel lid fan it Hânzebûn. Ut dy tiid stamt it histoaryske riedshûs, werfan't de yn de Twadde Wrâldkriich ferneatige gevel oant 2011 rekonstruearre waard.
Oars as yn de omkriten krige de reformaasje al gau ynfloed yn Wesel. Mei Peaske 1540 waard yn de domtsjerke fan Wesel it nachtmiel foar it earst ek op protestantske wize fierd. Fanôf dat stuit wie Wesel in protestantske stêd en de stêd waard in taflecht foar in soad minsken út de Nederlannen. Yn novimber 1568 kamen hja byinoar yn it saneamde Konvint fan Wesel. De ôfspraken dy't dêr makke binne hiene grutte ynfloed op de protestantske tsjerkeoarders fan Nederlân en ek Dútslân. De stêd krige yn 1578 twa sierbokalen fan de flechtlingen mei de yngravearre tekst Vesalia hospitalis (gastfrij Wesel). Wesel foel yn 1609 mei it Hartochdom Kleef oan de karfoarsten fan Brandenburg ta. Yn de Tachtichjierrige Kriich waard Wesel troch Spanje beset, oant de stêd yn 1629 troch Nederlânske troepen oermastere waard. Yn de Frânsk-Nederlânske Kriich waard Wesel yn 1672 troch de Frânsen beset, dy't de stêd oant 1680 besetten en leechplonderen.
Under karfoarst Freark Willem waard Wesel lang om let útboud ta in fêsting en om de stêd waarden grêften en bastions oanlein. De stêd bestie doe út de histoaryske binnenstêd en de Mathena-foarstêd en hie trettjin poarten, wêrfan't der noch fjouwer bewarre binne. Ut de 16e oant 19e iuw datearret in rige fan fêstingwurken, dy't benammen troch Prusen en Frankryk oanlein binne. Oant yn de 20 iuw soe de militêre oanwêzigens yn Wesel in stimpel op de stêd sette. De sitadel is tsjintwurdich in kultureel sintrum, dêr't ferskate ynstellings ûnderdak fine.
Yn de Earste Wrâldkriich waarden fanút Wesel troepen nei it westlike front stjoerd. Mei de demilitarisearring fan it Rynlân yn it ramt fan it Ferdrach fan Versailles rekke Wesel syn militêre status kwyt, wylst der foar de strategyske stedsdielen oant oktober 1924 in alliearde besetting folge. Mei it begjin fan it werbewapenjen fan de Wehrmacht yn de tiid fan it nasjonaalsosjalisme waarden der op 'e nij troepen yn Wesel stasjonearre.
Twadde Wrâldkriich
Fanwegen de strategyske lokaasje kaam de stêd yn 1945 slim ûnder fjoer te lizzen. Nei fûleinich ferset fan de Dútsers slaggen alliearde troepen by Wesel in brêge oer de Ryn oan te lizzen om dêrnei it Ruhrgebiet te oermasterjen. Om de opmars mooglik te meitsjen moast Wesel earst troch alliearde bombardeminten en besjittings op 16, 17 en 19 febrewaris hast folslein ferneatige wurde. De Wehrmacht liet alle brêgen oer de Ryn en de Lippe opblaze, lykas ek de lêste brêge oer de Ryn dy't noch yn Dútske hannen wie: de op 10 maart opblaasde en 1950 meter lange spoarbrêge. Fan dy spoarbrêge is noch in lang stik yn it lânskip werom te finen. Op 23 maart waard de stêd nochris bombardearre en doe't de alliearde troepen de stêd lang om let ynteagen wie 97% fan it stedsgebiet folslein ferneatige.
Weropbou
Fanôf it midden fan 1946 waard in planmjittich begjin makke mei it romjen fan it pún. In soad histoaryske gebouwen waarden net wer opboud. Fan de al rekonstruearre bouwurken binne benammen de Willibrordi-dom en it riedshûs it neamen wurdich.
Bestjoer
De stêd is sûnt 1842 it bestjoerlike sintrum fan de kreis Wesel. Mei de weryndielings fan 1969 en 1975 waarden de gemeentegrinzen in stik útwreide. Sûnt dy tiid omfiemet de gemeente in grutter lannelik gebiet, dat fierder fan de rivieren de Ryn en de Lippe, de útbaggere Auesee en bosk foarmjûn wurdt.
Stedsyndieling
De stedsdielen besteane út de folgjende Ortsteile:
Ezels fan Wesel
Ferneamd is de echo op de fraach "Hoe hjit de boargemaster fan Wesel" (ezel). Tsjintwurdich steane yn de stêd dêrom oeral libbensgrutte ezels, dy't kleurryk beskildere binne. De trije bistjes yn it wapen fan de stêd binne lykwols gjin ezels mar wezelings.
Betty Mahmoody
Betty Mahmoody (berne as: Betty Lover; Alma (Michigan), 9 juny 1945) is in Amerikaansk skriuwster en aktiviste dy't fral bekend wurden is troch har autobiografysk boek Not Without My Daughter, dat neitiid omset is ta in film mei deselde namme en ek oerset is yn it Frysk ûnder de titel Net Sûnder Myn Famke. It beskriuwt hoe't se mei har Iraanske man Sayed Bozorg Mahmoody en harren dochterke Mahtob nei it heitelân fan har man reizget foar in koarte famyljebesite dy't foar har útrint op in lange finzenskip, en hoe't se úteinlik mei har dochter ûntsnapt.
Mahmoody is foarsitter en mei-oprjochter fan 'e organisaasje One World: For Children ("Ien Wrâld: Foar Bern"), dy't him derop taleit om begryp te kweekjen tusken ferskillende kultueren en dernei stribbet om feilichheid en beskerming te bieden oan bern út ynterkulturele houliken. Hja stalde ek de bondel For the Love of a Child ("Om 'e Leafde fan in Bern") gear, dêr't ferhalen yn samle binne fan âldelju dy't fan harren bern ferfrjemde rekke binne troch tadwaan fan harren bûtenlânske oarehelte.
Jehannes de Dopertsjerke (Abovjan)
De Sint-Jehannes de Dopertsjerke (Armeensk: Սուրբ Հովհաննես Մկրտիչ Եկեղեցի, Sûrp Hovhannes Mkrtitsj) is in monumintale armeensk-apostoalyske tsjerke yn it sintrum fan Abovjan en de provinsje Kotajk, Armeenje. De bou fan de tsjerke begûn yn augustus 2006 en waard finansjearre troch de Armeenske oligarch Gagik Tsarûkjan, dy't mear tsjerken bouwe liet. "Syn" tsjerken wurde allegear wijd oan Jehannes de Doper, de patroanhillige fan de famylje Tsarûkjan. Nei in boutiid fan sân jier waard de tsjerke yn maaie 2013 troch katolikos Karekin II ynwijd. By dy plechtichheid wiene ek de doedestiidske presidint fan Armeenje Serzj Sarkisjan, premier Tigran Sargsian, de eardere presidint Robert Kotsjarjan en de presidint fan Wyt-Ruslân Aleksander Lûkasjenko, dy't in offisjele besite oan it lân brocht.
Foar dy dei waar in diel fan de oerbliuwsels fan Jehannes de Doper út it museum by de katedraal fan Edzjmiatsin nei Abovjan oerbrocht, dat yn in krús ynlein waard dat by de ynwijing brûkt waard.
De haadarsjitekt fan de tsjerke is Artak Ghûljan en de fresko's binne fan de hân fan de ikoaneskilders Abraham en Hajk Azarjan, mar oan de bou en dekoraasjes wurken nochris likernôch 40 arsjitekten, byldhouwers en skilders mei. De tsjerke is fersierd mei kopieën fan dekoraasjes fan midsiuwske Armeenske tsjerken, fral dy fan de Krústsjerke op it eilân Akdamar yn Turkije.
Kolonialisme
Ferskillende soarten kolonialisme
Skiedkundigen meitsje faak ûnderskie tusken twa oerlaapjende foarmen fan it kolonialisme: In trêde foarm fan kolonialisme is surrogaatkolonialisme, wêrby't de kolonisaasje útfierd wurdt troch de leden fan in oare etnyske groep as de dominante etnyske groep yn 'e koloniale macht. By yntern kolonialisme, ta einbeslút, bestiet der in ûngelikense machtsferhâlding tusken gebieten binnen in beskaat lân. Dêrby wurdt ien diel fan it lân troch in oar lânsdiel eksploitearre, meastal foar grûnstoffen. In lichte foarm dêrfan is bgl. de gaswinning yn Grinslân, wêrby't Grinslân yn sekere sin troch Hollân eksploitearre waard/wurdt.
Skiednis
Aktiviteiten dy't ûnder de namme fan kolonialisme beflapt wurde kinne, fûnen al plak yn 'e Aldheid, doe't de Egyptners, Fenysjers, Griken en Romeinen allegearre koloanjes stiften yn it Middellânske-Seegebiet. Soks wie lykwols net ta de Westerske wrâld beheind; tusken de alfde en de achttjinde iuw stiften bgl. de Fjetnamezen oanhâldend koloanjes yn gebieten dy't besuden har eigentlik wengebiet leine (in proses dat nam tiến neamd waard), mei as gefolch dat de súdgrins fan Fjetnam stadichoan nei it suden ta opskode.
It moderne kolonialisme begûn omtrint 1450, tagelyk mei it Tiidrek fan de Untdekkingsreizen. Portegal en Spanje (feitliks yn 't earstoan inkeld noch Kastylje) ûntdieken yn dy perioade 'nije lannen' oare kant de oseänen en bouden dêr hannelsposten dy't al rillegau útgroeiden ta koloniale foarposten. Doe't de roomske Spanjerts en Portegezen deilis drigen te reitsjen oer de 'nije lannen' (Amearika, mar ek de Yndyske Arsjipel en de Filipinen en dielen fan Afrika, Súd-Aazje, East-Aazje), griep de paus yn troch de bul Inter caetera út te furdigjen. Dêrút kamen it Ferdrach fan Tordesillas fan 1494 en it Ferdrach fan Saragossa fan 1529 fuort, wêrby't de wrâld ferdield waard tusken it Spaanske Ryk en it Portegeeske Ryk.
De protestantske machten fan noardlik Jeropa wiene dêr lykwols net troch bûn, en fan likernôch 1600 begûnen de Republyk fan 'e Feriene Nederlannen en it Keninkryk Ingelân ek koloanjes te foarmjen, krekt as Frankryk en yn mindere mjitte Sweden, Denemark en Brandenburch. De santjinde iuw omfieme sadwaande de heechtijdagen fan it Nederlânske Ryk, wylst yn dy tiid de grûnslach lein waard foar it Frânske Ryk en it lettere Britske Ryk. Yn 'e achttjinde iuw fûn yn Noard-Amearika de Amerikaanske Unôfhinklikheidsoarloch (1774-1783) plak, wêrby't trettjin Britske koloanjes harsels ûntskuorden oan 'e Britske hearskippij. De Spaanske en Portegeeske koloanjes fan Latynsk-Amearika namen dêr in foarbyld oan, mei as gefolch dat oan 'e ein fan 'e achttjinde en it begjin fan 'e njoggentjinde iuw by de Latynsk-Amerikaanske Unôfhinklikheidsoarloggen frijwol hiel Súd- en Midden-Amearika him losmakke fan it memmelân.
De njoggentjinde iuw wie lykwols it hichtepunt fan it koloniale tiidrek, wêryn't hast hiel Afrika, Súd- en Súdeast-Aazje en Oseaanje kolonisearre waarden. Fral ûnder de saneamde Wedrin om Afrika naam it kolonialisme in grutte flecht. As nije spilers diene dêrby har yntree Belgje en it feriene Dútslân en Itaalje. Yn Jeropa en Aazje bestiene yn dyselde tiid Ruslân, it Osmaanske Ryk en Eastenryk-Hongarije, dy't wol gebieten kolonisearren mar har net útwreiden nei oerseeske gebieten (ôfsjoen fan 'e Russyske kolonisaasje fan Alaska). Oan it begjin fan 'e tweintichste iuw fêstigen de Feriene Steaten en Japan harren eigen koloniale riken.
Nei ôfrin fan 'e Earste Wrâldoarloch, wêryn't Dútslân, Eastenryk-Hongarije en it Osmaanske Ryk ferslein wiene, ferdielden de Alliëarden de Dútske koloanjes en de net-Turkske dielen fan it Osmaanske Ryk ûnderinoar as mandaatgebieten fan it Folkebûn. Tagelyk fûn yn Jeropa de ûntmanteling fan Eastenryk-Hongarije plak en waard ek it Baltyske diel fan Ruslân dekolonisearre. It koloniale systeem wie in wichtige oanlieding ta it útbrekken fan 'e Twadde Wrâldoarloch yn Aazje en Oseaanje, wêrby't Japan besocht om syn eigen koloniale ryk út te wreidzjen yn it neidiel fan 'e koloniale riken fan Grut-Brittanje, Frankryk, Nederlân en de Feriene Steaten. Fierders waard de Twadde Wrâldoarloch yn Noard-Afrika fierhinne feroarsake troch it besykjen fan Itaalje om syn koloniale besittings dêr út te wreidzjen yn it neidiel fan Frankryk en Grut-Brittanje.