cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Eagmaryp
Molkfabryk
thumb|260px|''Molkfabryk De Lege Wâlden (± 1946) Eagmaryp hat fan 1896 oant 1968 oan de Fjildwei 39 in molkfabryk hân. Op 4 maaie 1896 waard de koöperative feriening troch 34 feehâlders oprjochte, dy't mei harren molke fan sa’n 700 kij taseinen. De feriening krige de namme 'Coöperatieve Zuivelfabriek De Lege Wâlden'. Der wie likernôch 50.000 gûne nedich en dat moast troch de boeren sels by inoar brocht wurde. Op 1 desimber 1896 waard it fabryk iepene.
Wiene der by de oprjochting fan de koöperaasje 34 feehâlders dy't de molke fan sa’n 700 kij ynbrochten; yn 1916 wie dit oprûn oant 132 leden mei 2433 kij. Ek moasten der wentes komme foar it personiel. In soad minsken fan it doarp fertsjinnen op it fabryk harren brea. It fabryk fan Eagmaryp wie in goed ynrjochte bedriuw dat op in bepaald moment sels as foarbyld foar oaren jilde. Under ynfloed fan de Earste Wrâldoarloch gyng it wat minder, mar dêrnei sette de groei wer troch. Yn 1947 wiene der al 166 leden.
Mar doe begûn de konsintraasje yn de suvel op te kommen. It earste besykjen om mei "De Takomst" te fusearjen mislearre om't de boeren it fabryk yn eigen doarp hâlde woene. Wat letter is fan dat idee ôfstapt en yn 1965 fuearren beide fabriken. It wurk waard yn Eagmaryp ôfboud en yn 1968 wie it definityf dien en gyng alles oer nei Wolvegea. It gebou waard ferkocht en krige as nije funksje it winterdeis bergjen fan boaten en caravans, letter waarden der polyester sylboaten makke. Nei in faillissemint wiksele it tal eigners, mar it fabryk rekke mear en mear yn it neigean en produksje fan belang hat der net mear west. Nei in brân yn 1981 bleau der in soarte fan ruïne oer. Uteinlik is kompleks in 1988 ôfbrutsen.
Skoalle
Yn de 17e iuw hie Eagmaryp lykas Terkaple in eigen skoaltsje. Simmerdeis wie de skoalmaster net nedich, dy holp dan de âlden fan de bern mei it haaien of gie mei te fiskjen. Winterdeis wie der wol in boer of ambachtsman dy 't in "winterskoalle" organisearre. Sokke skoalmasters waarden troch de tsjerkefâldij betelle. Fan Terkaple-Eagmaryp binne noch doop-, trou- en lidmatenregisters fan 1641-1660 bewarre bleaun, dêr't inkele skoalmasters yn neamd wurde.
Gemeente
Eagmaryp lei oant 1984 yn de ophefte gemeente Utingeradiel. Dêrnei wie Eagmaryp in doarp yn de gemeente Skarsterlân en sûnt 2014 leit it doarp yn De Fryske Marren.
Mienskip
right|thumb|260px|Om Eagmaryp hinne stean dizze buorden fanwege it earrebarredoarp It doarp wurket op it mêd fan ferieningen, tsjerke en skoalle gear mei Terkaple. De twa doarpen binne suver oan inoar groeid, dogge in soad mei-inoar en hawwe ek tegearre in webstee.
It doarpshûs wie altyd yn 't Centrum fan de herfoarme tsjerke, mar letter is der in nij multifunksjoneel sintrum komd.
Efter it molkfabryk De Lege Wâlden waarden oant 1974 fierljepwedstriden hâlden. Dêrnei is der in fêste ljepskâns komd.
Ferienings
Ynformaasje ôfkomstich fan de side fan Roelof Fopma
Israeliten
thumb|De [[Stêle fan Merenptah, dêr't Israel foar it earst op neamd waard]]
De Israeliten (Hebriuwsk: בְּנֵי יִשְׂרָאֵל‎, Bənēy Yīsrāʾēl, "bern fan Israel") wiene in groep Semitysktalige stammen yn it Midden-Easten, dy't yn in part fan Kanaän wennen.
Neffens de Bibel binne de Israeliten de ôfstammelingen fan harren aartsfaar Jakob. Nei in ûnbidige drûchte ferfearen Jakob en syn tolve soannen nei Egypte, dêr't se stadichoan de tolve stammen fan Israel foarmen. De Israelliten waarden troch Mozes út de slavernij yn Egypte wei holpen en werom nei Kanaän brocht. Hja oermasteren Kanaän ûnder it liederskip fan Jozua. Letter foarmen der twa Israelityske keninkriken: Israel en Juda. Neffens de Bibel binne se it resultaat fan it opspjalten fan it eardere Feriene Keninkryk Israel. It keninkryk Israel, mei haadstêd Samaria foel oan it Assyryske Ryk om 720 f.Kr. hinne, wylst it keninkryk Juda, mei haadstêd Jeruzalim, troch it Babyloanyske Ryk yn 589 f.Kr. ferneatige waard.
De Joaden en Samaritanen binne de ôfstammelingen fan de âlde Israeliten. De Joaden tinke dat se fan de stammen fan Juda, Benjamin en Levy ôfstamje, om't de noardlike tsien stammen ferlern rekke wiene nei de Assyryske oermastering. De Samaritanen tinke dat se fan de stammen fan Efraïm en Manasse ôfstamje.
Etymology
Yn de Hebriuwske Bibel komt Israel foar it earste foar yn Genesis 32:29 doe't Jakob mei in ingel wraksele en oerwûn. Jakob waard dêrnei "Israel" neamd. De namme Israel yn de tekst soe ôfkomme fan yisra, "oerhearskje/triomfearje" of "wrakselje", en El (god). Lykwols hjoeddeistige saakundigen oppenearje dat El it ûnderwerp is: "El oerwint/wrakselet" fan sarar (שָׂרַר) "oerhearskje" (besibbe mei sar (שַׂר) "hearsker") en it Akkadyske šarru "hearsker/kening", dy't besibbe is oan de woartel sara (שׂרה) "focht, stribbe".
Yn de Hebriuwske Bibel is it begryp "Israeliten" tagelyk brûkt mei it begryp "Tolve stammen fan Israel". Nettsjinsteande dat binne de begripen "Hebreeërs" en "Joaden" net tagelyk brûkt mei "Israeliten". Israeliten (B'nei Yisrael) ferwiist nei it folk dy't neffens de Hebriuwske Bibel as de streekrjochte ôfstammelingen fan harren aartsfaar Jakob, letter Israel neamd, wiene, ynklusyf dyjingen dy't harren bekearden ta it leauwen yn de nasjonale god fan Israel, Jahweh. "Hebreeërs" (Ivrim) binne dêrfoaroer oantsjut as de streekrjochte foarfaars fan de Israeliten dy't harren nei wenjen setten yn it lân Kanaän, de Israeliten sels en harren hjoeddeistige neikommelingen de Joaden en de Samaritanen. "Joaden" (Yehudim) binne oantsjut as de neikommelingen fan de Israeliten dy't fan it keninkryk Juda, de súdlike stammen, ôfstammen allyk de Israeliten fan it keninkryk Israel dy't nei Juda flechten nei de Assyryske oermastering fan de noardlike stammen.
Israeliten yn de Bibel
thumb|De Tolve stammen fan Israel It ferhaal fan de Israeliten sette útein doe't Abraham de tasizzing krige fan Jahweh dat hy en syn neiteam it lân Kanaân krije soe (Genesis 11:32 - 12:3). Abraham syn pakesizzer Jakob waard ta Israel omneamd nei in geheimsinnich foarfal dêr't er mei in ingel wraksele. Jakob syn tolve soannen waarden de foarfaars fan de tolve stammen, mei de útsûndering fan Joazef, dy syn twa soannen Manasse en Efraïm de foarfaars fan twa stammen waarden (Genesis 48).
The memmen fan Jakob syn soannen wiene:
Jakob en syn soannen moasten by in hongersneed nei Egypte flechtsje. Joazef wie dêr doe al. Hy waard troch syn bruorren as slaaf ferkocht doe't er jong wie. Doe't se yn Egypte oankamen bestiene harren famylje út 70 persoanen. Nei fjouwer generaasjes wiene de Israeliten útwoeksen ta 600.000 manlju dy't fjochtree wiene. De farao fan Egypte krige noed oer harren oantal en makke harren ynearsten as slaaf en hjitte letter de dea fan alle Hebriuwske manlju. In frommes fan de stamme fan Levy ferstoppe har poppe yn in koer en liet him de rivier de Nyl ôffarre. De poppe waard Mosheh as Mozes neamd troch it Egyptyske frommes dy't him fûn. Om't er in Hebriuwske poppe wie mocht er troch in Hebriuwsk frommes grutbrocht wurde. Syn mem bea dat oan en doe waarden mem en soan fannijs feriene.
Doe't er fjirtich jier âld wie die er in Egyptner dea, nei't er sjoen hie doe't dy in Hebreeër deadie. Doe flechte er nei de Sinaïwoastyn dêr't er oannommen waard troch de Midjaniten en doe boaske er Sippora, dochter fan de Midjanityske preester Jetro. Doe't Mozes tachtich jier wie hoede er in keppel skiep en seach er in boskje baarnen. Doe waard er troch de God fan Israel rôpen en makke syn namme, Jahweh oan him bekend. Hy hjitte Mozes nei farao ta te gean en bring it folk fan Israel út Egypte wei. Mozes gie werom nei Egypte en frege farao de Hebriuwske slaven frij te litten, mar dy wegere dat. Doe sloech Jahweh ta en joech de Egyptners in searje pleagen en katastrofen. Dêrnei joech de farao ta en hjitte alle Hebreeërs út Egypte wei te gean. Mozes late de Israeliten nei de Reade See, dochs de farao feroare fan gedachten en efterfolge harren om harren allegear dea te dwaan. Farao en syn troepen kamen se foar de Reade See temjitte en besocht harren de see yn te driuwen dêr't se dan fersûpe soene.
thumb|In hjoeddeistich model fan de [[Tabernakel, sa't dy ûnder Mozes west hawwe moatten ]] Doe't Mozes fan de berch delkaam kamen de Israeliten oerien it keazen folk fan Jahweh te wêzen en folgje de wetten fan de Torah. De Ark fan it Ferbûn waard boud, dêr't it tablet fan de Tsien Geboaden yn oanbrocht waard en waard pleatst yn de Tabernakel, it Hûs fan God. Dêrnei liet Mozes spionnen it lân Kanaän bespionearje sa''t de Israeliten it lân oermasterje koene. De Israeliten wegeren kriich te fieren en Jahweh feroardiele dy gânse generaasje, mei Mozes ynbegrepen, ta ferballing en ferstjerren yn de Sinaïwoastyn. Hja mochten Kanaän net mear yn.
Nettsjinsteande dat fergeat Jahweh syn folk net en liet Syrus, kening fan Perzje, harren werom fan ballingskip stjoere. De Israeliten mochten werom nei it stamlân fan Juda en Benjamin en de Timpel waard fannijs opboud.
Histoaryske Israeliten
Argeologysk ûndersyk hat sjen litten dat de Israeliten en harren kultuer Kanaän net mei kriichsfiering oernommen hawwe, mar in ôfspjalting binne fan de lânseigen Kanaänityske folken dy't de súdlike Levant en Syrje befolken. Harren leauwe feroare stadichoan fan it Kanaänitysk polyteïsme ta in monolatristyske en letter monoteïstysk leauwe. It útgroeien fan it Kanaänitysk polyteïstysk leauwe ta in monolatristysk leauwe basearre op Jahweh wurdt Jahwisme neamd, in leauwe yn it bestean fan in soad goaden en goadinnen fan it Kanaänitysk panteon, mar mei in algeduerigen oanbidden fan ien god, Jahweh. Jahweh wie nei alle gedachten de namme fan de Edomityske of Midjanityske godheid. Mank mei it útoefenjen fan beskate kultussen, ûntstie sa stadichoan in ûnderskate Israelyske etnyske groep. It omfoarmjen ta it op Jahweh basearre monolatristysk leauwe ta it monoteïstysk leauwe en it fersmiten fan it oanbidden fan oare goaden makke it ûnderskaat tusken de Israeliten en harren Kanaänityske sibben noch grutter. Nettsjinsteande dat holden de Israeliten guon kulturele aspekten gemien mei oare Kanaäniten sa as it brûken fan ien fan de Kanaänityske dialekten, it Hebriuwsk, dat hjoed-de-dei de iennige oerlibjende fariant fan dy taalgroep is.
Earste ferskining
De namme Israel komt foar it earst foar om 1209 f.Kr. hinne op de Stêle fan Merenptah, in stêle fan de farao Merenptah op de ein fan de lette brûnstiid en it begjin fan wat skiedkundigen neame Izertiid I. Ta tsjinstelling fan de stêden neamd dêrop (Asjeklon, Gezer en Jenoam) dy't mei in topografyske markearring skreaun binne, is Israel skreaun mei in hiëroglyph dy't oanjout dat it om in ferwizing nei in folksgroep gie dy't him in it midden fan Palestina yn de hichten fan Samaria tahâldt.
Oarsprong
thumb|Finzenetegels fan farao [[Ramses II mei de foarrinners fan de Israeliten: Kanaäniten fan de stedsteaten en in lieder fan de Sjasû]] thumb|Oerbliuwsels fan in iere Israelitysk kultus plak op de berch Ebal De Israeliten komme mooglik fan ferskate Kanaänityske groepen, besteande út nomaden en earmoedigen fan de woltierigere Kanaänityske stedsteaten dy't harren lok besochten te sykjen yn de hegere geaen. Ferskate ûnderskate etnyske groepen nomaden, lykas de Habirû] en [[Sjasû, dy't yn Egyptyske teksten foarkomme as wenjend yn Edom en Kanaän binne mooglik besibbe oan de lettere Israeliten. It wurd "Habarû" en "Hebreeër" binne mooglik besibbe oaninoar. De Israeliten hawwe nei alle gedachten harren oarsprong yn Kanaän, net yn Egypte alhoewol't der in lytse migraasje út Egypte wei nei Kanaän mooglik west hie. Dêr komt it ferhaal út bibelboek Exodus wei. Wat kultuer en taal oanbelange hiene de Israeliten in soad gemien mei oare Kanaänityske folken. Sa komt it Paleo-Hebriuwsk skrift sterk oerien mei it Fenisysk skrift. De etnyske gearstalling wie lyk oan dy fan Ammon, Edom en Moab, mei Habarû en Sjasû ynbegrepen. De Israeliten waard in groep mei etnyske en religieuze eleminten. Yn it âlde Midden-Easten hie eltse stamme syn eigen religy, dus ek de Israeliten. Religy wie likefolle besibbe oan etnisiteit as oan spiritualiteit. Foar de Israeliten waard Jahweh de nasjonale god, dêr't se fan leauden dat se in spesjaal ferbûn mei hiene. Dy ûnderskate etnyske identiteit waard fersterke troch harren konflikten mei buorfolken lykas de Filistinen.
De oarspron fan de god Jahweh is net wis, om't de earste Israeliten de Kanaänityske god El as harren nasjonale god oanbidden, om him letter mei Jahweh te ferfangen. Der wurdt wol spekulearre dat de kultus fan Jahweh nei Israel broct waard troch in groep Kanaänityske slaven dy't fan Egypte flechten en letter mei de Israeliten feriene.
Yn de folgjende twahûndert jier, it tiidrek fan Izertiid I, it tal doarpen yn de hegere geaen woeks fan 25 ta mear as 300 en de befolking ferdûbele ta likernôch 40.000
Keninkriken
Neffens de Hebriuwske Bibel ferienen ferskate stammen fan Israel yn de tsiende iuw f.Kr. ta in feriene keninkryk Israel, earst ûnder Saul en letter ûnder David. Nei de dea fan David, kaam syn soan Salomo op 'e troan en hearske oant syn dea ta. Dêrnei waard it keninkryk opspjalte yn it keninkryk Israel en it keninkryk Juda. De historisiteit fan it feriene keninkryk wurdt troch bibelske histoarisy bestriden. Bibelske maksimalisten en sintristen, lykas Kenneth Kitchen, William G. Dever, Amihai Mazar, Baruch Halpern en oaren, binne fan betinken dat de bibelske ferzje min of mear in wierheid befettet, wylst bibelske minimalisten, lykas Israel Finkelstein, Ze'ev Herzog, Thomas L. Thompson en oaren tinke dat de keninkriken Israel en Juda harren as selsstannige steaten ûntjoegen en dêr nea in feriene keninkryk bestie. Fan om 850 f.Kr. hinne ôf binne in searje ynskripsjes it bewiis fan in keninkryk dy't troch syn buorfolken ferwiisd wurdt as it "Hûs fan David"
Lettere ûntjouwings
Nei de fal fan Babylon oan it Perzyske Achmenidyske Ryk ûnder Syrus de Grutte yn 539 f.Kr. mochten de Joaden, dy't ûnder de Babyloanjers weifierd waarden, weromkeare nei Juda. Dêr mochten se in fasalsteat ûnder Perzysk bestjoer bestjoere. De Twadde Timpel wie yn 516 f.Kr. ree ûnder de hearskippij fan kening Darius de Grutte.
Tochmastate
Tochmastate stie noardlik fan Kollum yn de gemeente Kollumerlân, in eintsje besuden Ter Lune. Op it plak fan de state stiet no in pleats.
Tochmastate ûntstie om 1631 hinne. A.J. Andreae skreau dat foar it naderjen fan it stee fan kastiel ter Lune “treft eene landbouwerswoning door hare bijzondere bouworde, onze aandacht. Niet minder is dit het geval, als wij het huis binnentreden, waar het eikenhouten beschot en de kleine balkjes aan de zoldering ons aan vroegere dagen herinneren. Dit huis droeg voorheen den naam van Tochma-state…” Yn it begjin fan de 16e iuw wenne op in sate by Ter Luine in eigenierd laach. Yn 1549 wenne dêr Phaes Alberts, waans widdo yn 1559 noch foarkomt. Syn neisiet (pakesizzer?) Tjaerd Taeckes wennet der om 1590 hine. Dy wie troud mei Jenck, dochter fan Arent Bauckes (Idema) en Reinier Harckema dy't op Westerbuorren ûnder Westergeast wennen. Tjaerd Taeckes kocht yn 1631 in tichtbylizzende sate en liet nei alle gedachten in oansjenlik hûs sette dat Tochmastate neamd waard.
Hy ferkocht de state yn 1640 oan dr. Dirck fan Fogelsangh, sekretaris fan Frjentsjerteradiel ûnder kondysje dat de ferkeapers de state, sate en lannen “beclempt in huyringe sullen beholden”. Fogelsangh ferkocht it goed yn 1662 oan Gajus fan Broersma, sekretaris fan Kollumerlân. Yn de akte fan oerdracht wurdt it omskreaun as in “heerlycke eigenerfde State en sate lands Tochma genaampt, gelegen op de Luyne onder de clockslach van Collum”.
De state hie frij seker it rjocht fan swannedrift, want yn 1883 wienen der op de pleats noch twa halsbannen fan swannen oanwêzich mei de tekst “M. van Scheltinga, 1682”. Dizze Martinus fan Scheltinga wie troud mei Jetscke Wisckia, dochter fan boppeneamde Gajus fan Broersma, dy't de state fan har âlden erfd hawwe sil.
Yn de tiid fan de ynfiering fan it kadaster leine om it hiem noch brede grêften. Yn 1883 lei der sudlik fan de pleats noch in heal dimpte fiver.
Laren (Noard-Hollân)
thumb|right| pofferkeskream op de Brink thumb|right| terraskes:Sjen en besjoen wurde thumb|right| Sint Janstsjerke thumb|right| kultureel sintrum de Warrekam thumb|200px|Monumint fan de fallenen thumb|200px|Larenske mûne thumb|200px|Dennenoord Laren is in plak en gemeente yn de Nederlânske provinsje Noard-Hollân. (Van Larelcarspell, Laoren, Laaren nei de namme Laren, in 'Laar' is in iepen plak yn de bosk.) De gemeente, dy't oprjochte waard yn 1817, telt ynwenners (11.342 ynwenners (1 jannewaris 2010, boarne: CBS) en hat in oerflakte fan 12,37 km² (wêrfan 0,19 km² wetter). Binnen de gemeentegrinzen lizze gjin oare kearnen. Fanâlds is it in brink- of esdoarp.
Skiednis
Laren hat in boeredoarp west, mar ek de weefyndustry naam in wichtich plak yn. Nei it oanlizzen fan de tramline fan Hilfertsom nei Amsterdam (de Gooise Moordenaar) yn 1892 is Laren ek in keunstners- en forinsedoarp wurden.
Yn de 19e iuw waarden de Goaiske doarpen ûntdutsen troch keunstners dêr't letter de Larenske Skoalle út fuortkomme soe. Inkelde bekende keunstskilders dy't yn Laren taholden wienen Anton Mauve (learmaster fan Vincent van Gogh), Jan Sluijters en Ferdinand Hart Nibbrig.
Sûnt ein jierren 1980 is Laren fral in forinsedoarp wurden foar de 'nije riken' (nouveau riche). Yn de doarpskearn binne noch ferskate pleatsen dêr't lykwols net mear buorke wurdt.
Kof
thumb|200px|right|Kof(fe) In kof of koffe of kofskip is Nederlânsk type fan sylskip foar de lytse feart, de kustfeart en de eastfeart. De kof hat rûne, brede foar- en efterstjûne, en hat net in kiel. Guon koffen lykje in soad op in smak. Typysk oan in kof is dat dy in fege ûnderwetterskip hat, dat werom giet op de bouwize fan de kogge en ewers; ek hat in kof mear seech.
Koffen fan net mear as in 12 meter, kofskûten hawwe ien mêst, mei langs- en dwerstúch. Sokke skûten hawwe in kylbalke fan net mear as sa'n 10 sintimeter djip. Yn stee fan in kyl binne der twa sydswurden tsjin ôfsaaien. En sûnder kyl hat it foardiel dat de kofskûte droechfalle kin. Dit type kof waard dêrom brûkt op de binnenfeart en de kustfeart. Gruttere koffen kinne wol oant 28 meter lang wêze. Dizze hawwe oardel mêst. De grutte mêst is dan dwêrstúgd. De drúlmêst stiet efter de roef, en is fral lânstúgd. De kylbalk is sa'n 30 sm djip, dat sa'n kofskip hat gjin sydswurden nedich. Sokke kofskippen hawwe mear laadromte, dat dit type waard brûkt foar de Eastfeart. Ut de lannen om de Eastsee waard nôt, fisk en hout helle. Dit guod waard ferkocht oant yn Súd-Frankryk. As retoerfracht waard faak wyn meinomd. Sokke grutte kofskippen wienen minder gaadlik foar de lytse feart.
Tusken ±1800 en ±1870 berikte de kustfeart mei it kofskip syn hichtepunt.
It wurd is foar it Hollânsk ek bekend fan it taalkundige ezelsbrechje 't Kofschip dat de bûging fan Nederlânske tiidwurden oanjout.
Katedraal fan Toledo
De Katedraal fan Toledo (Spaansk: Catedral de Santa María de Toledo of Catedral Primada de Toledo) is ien fan de belangrykste katedralen yn Spanje. It is de belangrykste tsjerke fan it aartsbisdom Toledo.
Skiednis
Ferdinand III lei yn 1227 de earste stien foar de 120 meter lange en 59 meter brede katedraal nei't de âlde Westgoatyske tsjerke ôfbrutsen waard. Dy tsjerke wie earder fan de Moaren yn in moskee feroare. Oer de earste boumasters is net in soad mei wissigens te sizzen. In dokumint út 1227 neamt in boumaster mei de namme 'Master Martín', dy't de bou oant 1234 late. Yn 1238 wie it koer foltôge. Dêrnei wurke in 'Master Petrus Petri' oan de tsjerke, dy't yn 1291 ferstoar. Yn Spaanske boarnen wurdt er ek 'Pedro Perez' neamd en dêrom wurdt der ek wol tocht dat dy boumaster deselde is as Pierre de Corbie, mei wa't de Frânske arsjitektuerskiedkundige Villar de Honnecourt it koer yn syn ferneamde tekenboek ûntwurp.
Eksterieur
thumb|left|250px|Ynterieur De bou oan de westlike gevel sette yn 1418 útein en wie oan it begjin fan de 16e iuw foltôge. Mei de bou fan de 90 meter hege noardlike toer waard om 1400 hinne begûn. Yn de út dy tiid datearjende ûnderste ferdjipping is de skatkeamer tsjintwurdich ûnderbrocht. De dêrboppe lizzende ferdjippings waarden ûnder lieding fan Alvar Martínez tusken 1425 en 1440 boud. Dat die er yn in wat minder ienfâldige styl as it ûnderste diel mei bline arkades, kroanlisten en in fries fan swart mei wyt moarmer ynlein mei blau en wyt azulejo kermayk.
De toer waard sûnt 1448 foltôge troch Hanquín de Egas (Annequin de Eycken), in boumaster út Brussel. De toer krige in achthoekig boppebou mei filialen op de hoeken en in spits mei in trijefâldige toarnekroan, dy't de toer ferneamd makke.
De koepel fan de folle legere súdlike toer is in ûntwerp út de 17e iuw fan Jorge Manuel Theotocopuli, de soan fan El Greco.
It hegere diel fan de gevel waard ynearsten yn de twadde helte fan de 16e iuw fernijd en dêrnei nochris yn it lêst fan de 18e iuw troch de arsjitekt Durango. thumb|250px|left|Westlik portaal It trijedielige portaal hat as tema yn it linker toerportaal de hel, yn it midden de ferjouwing (1418 fan Alvar Martínez) en rjochts it Jongste Gerjocht (1492–1493).
Ynterieur
thumb|Koerbanken Lykas it plan fan de Frânsk-goatyske katedraal fan Bourges hat de katedraal fan Toledo fiif skippen sûnder echt transept en in dûbele koeromgong, mar besit yn it easten en noardeasten fan it koer in wiidweidich kapellensysteem en noardlik fan it skip in grutte kleastergong fan twa ferdjippings.
De tsjerke is gjin ienheid en generaasjes lang waard der wurke oan de katedraal. Wat opfalt is de sels foar Spanje grutte klam op breedte, yn tsjinstelling ta it Frânske type, alhoewol't it skip dochs noch in hichte fan 40 meter hat. De sydskippen binne meiïnoar breder as it middenskip.
Haadaltar
thumb|left|Haadalter It ûnbidich grutte haadaltar waard yn opdracht fan kardinaal Cisneros tusken 1497 and 1504 fike troch Petit Jean, Copin van Holland, Felipe Bigarny en Sebastian de Almonacid en ferguld troch Francisco de Amberes en Jean van Bourgondië. It haadaltar waard foltôge yn 1504, it jier wêryn't keninginne Isabella ferstoar lykas op ien fan de basisbalke skreaun is.
It ûntwerp nimt de hiele breedte en hichte fan it koer yn en toant it libben en lijen fan Kristus.
Edikt fan Tessaloniky
It Edikt fan Tessaloniky of "Cunctos populos" fan de trije keizers Theodosius I, Gratianus en Falentinianus II waard yn Tessaloniky ôfkondige op 27 febrewaris 380. It dekreet makket in ein oan de godstsjinstfrijheid dy't yn de 4e iuw hearske hie en jildt as in wichtige stap om fan it (katolike) kristendom de steatsreligy fan it Romeinske ryk te meitsjen.
Katedraal fan Toledo
Oargels
De katedraal hat twa oargels dy't oan de súdlike kant en oan de noardlike kant fan it koer hingje. Beide ynstruminten datearje út de 2e helte fan de 18e iuw.
Edikt fan Tessaloniky
Skiednis
Yn febrewaris 380 sprekt Teodosius him út fia it edikt. Yn it foarste plak rjochtet hy him op de befolking fan de eastlike haadstêd Konstantinopel, mar wie ek bedoeld foar it hiele ryk. Foarop stie in polityk doel: de ienheid fan it ryk fersterke. Oerlis mei tsjerklike en teologyske fertsjintwurdigers wie der net by. It jier derop folgjend waard it edikt oanfolle mei bepalingen tsjin ketters.
It Roomsk-Aleksandrijnske leauwen yn de trije-ienheid fan God waard ta grûnslach fan it kristlike leauwen ferklearre. Alles wat dêrfan ôfwike waard as ketterij sjoen mei alle gefolgen fan dien. Biskoppen dy't harren opfettings net feroarje woenen waarden út de tsjerke jeie en ferfongen troch katoliken.
Pierre Tetar van Elven
Petrus Henricus Theodorus ( Pierre ) Tetar fan Elven (Sint-Jans-Molenbeek, 30 augustus 1828 - Milaan, 1 maaie 1908) wie in Nederlânsk keunstskilder en etser út de 19e iuw mei in foarkar foar arsjitektuer en lânskippen, stedsgesichten. Hy makke ek in pear sjenrestikken mei lju út de Frânske high society.
Biografy
Pierre wie in soan fan de skilder Johannes Baptist Tetar van Elven (1805-1839) en Sophia Francisca Noll (of Noël). Sophie Hindrik wie syn suster, berne yn 1830 yn Brussel, Joseph Edouard wie syn broer, dy't yn 1832 berne waard yn Amsterdam. De arsjitekt Martinus Gerardus Tetar fan Elven, ien fan de oprjochters fan Arti et Amicitiae, en de keunstskilder Paul Tetar van Elven wiene efterelkoar syn omke en neef. De famylje Tetar fan Elven bewenne in pân yn 'e Spinhuissteeg (nûmer 16). Hy begûn syn oplieding yn Amsterdam, mar giet nei De Haach, dêr't er oan de Keninklike Akademy fan Byldzjende Keunsten fierder studearre. Pierre gie om 1853 nei Milaan; yn 1855 wenne er yn Rome. Tusken 1856 en 1863 siet er yn Turyn, dêr't er op 13 maaie 1856 oan Anna Maria Angela Felicita -? Fumao (1831) (of Annette Fumero) boaske. Sy krigen trije dochters. Hy waard foar 1861 beneamd ta hofskilder fan Victor Emanuel II fan Italië en levere in pear skilderijen dy't it Risorgimento stipen. Yn 1866 sette er ôf en reizge miskien mei Tinco Martinus Lycklama à Nijeholt (1837-1900), dy't er in kearmannich portrettearre yn Easterske klaaiïng, nei Tunesië en Turkije. Yn 1869 wenne er yn Parys. Om 1873 ferhuze werom nei Amsterdam en beloek dêr in pân oan de Plantage Muidergracht nûmer 33. Dêr wenne er mei frou en bern. Yn in ûnbekend jier gong er werom nei Milaan, dêr't er stoar. Syn wurk hinget yn Milaan, Genua en Turyn, mar ek yn Haarlim.
Deenske Eastyndyske Kompanjy
thumb|250px|Deenske en oare Europeeske delsettingen yn Yndia thumb|250px|Fort Dansborg yn [[Trankebar, boud troch Ove Gedde yn 1620]] De Deenske Eastyndyske Kompanjy (Deensk: Dansk Østindisk Kompagni) wie in hannelskompanjy dy't yn 1616 stifte waard troch in privileezje fan de Deenske kening Kristiaan IV.
Skiednis
thumb|left|150px|Kristiaan IV fan Denemark en Noarwegen De kompanjy waard oprjochte mei it doel te hanneljen mei Yndia. De haadbasis lei yn Trankebar, yn fort Dansborg, de sit fan de gûverneur fan Deensk Yndia (de opperhoved). Op syn hichtepunt wie de ynfier fan tee troch de Deenske Eastyndyske Kompanjy en Sweedske Eastyndyske Kompanjy heger as dy fan de Britske Eastyndia Kompanjy. Njoggentich prosint dêrfan waard it Feriene Keninkryk ynsmokkele, dêr't it mei grutte winst ferkocht wurde koe.
Nei in koarte perioade fan bloei, waard it belang fan de kompanjy hurd minder en yn 1729 waard er opheft. Yn 1730 waard er lykwols fannijs oprjochte ûnder de namme Aziatyske Kompanjy (Asiatisk Kompagni); yn 1732 folge de keninklike lisinsje en in monopoalje foar 40 jier op alle Deenske hannel beëasten Kaap de Goeie Hope. Dochs ferlear de kompanjy yn 1772 syn monopoalje en yn 1779 waard Deensk Yndia in kroankoloanje.
Under de Napoleontyske oarloggen, yn 1801 en nochris yn 1807, foel de Britske Keninklike Marine (Royal Navy) Kopenhagen oan. Dat hie fan gefolgen dat Denemark (ien fan mar in pear West-Europeekse lannen dy't net troch Frankryk beset wie) syn hiele float ferlear en ek it eilân Helgoland (doe part fan it hartochdom Holstein-Gottorp. Lang om let ferkocht Denemark syn oerbleaune besittings op it fêstelân fan Yndia yn 1845, en de Deenske Goudkust yn 1850 oan de Britten. De Aziatyske Kompanjy waard opheft yn 1845.
Willem Usselincx
|thumb|200px|Willem Usselincx Willem Usselincx (1567-1647?) wie in sakeman en diplomaat út Antwerpen.
Hy hâlde lang ta yn Spanje, Portugal en op de Azoaren. Hy seach dêr de rykdom fan de koloanjes. In skoft nei de fal fan Antwerpen gie er, lykas de measten fan syn stedsgenoaten, nei de Noardlike Nederlannen, earst nei Middelburch. Hy wie derfan oertsjûge dat de opstannige Nederlannen koloanjen sykje moasten om de Spanjerts baas te wurden. Yn 1621 stie hy mei oan de widze fan de Westyndyske Kompanjy, plannen dêrfoar hied er al yn 1600 op papier set. Hy hie dêrmei net allinnich in kommersjeel doel foar eagen. Hy winske dat yn de Nije Wrâld in nije en bettere mienskip stâl krije soe. Tûzenen Nederlanners woe hy dêrhinne hawwe. It moast gjin wingewest wurde, mar in twadde Nederlân (Nij-Nederlân). Hy krige lykwols net genôch stipe foar it plan. Mei help fan fral Sweden rjochte er ek de Suderkompanjy op, mar fanwege finansjele swierrichheden waard dat neat.
Hy is om 1647 hinne stoarn, neidat er himsels yn in fallissemint holpen hie troch it útsetten fan jild yn de bepoldere Beemster.
Goffers
De goffers (wittenskiplike namme: Geomyidae) foarmje in famylje fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (Mammalia), it skift fan 'e kjifdieren (Rodentia), it ûnderskift fan 'e bevers en goffers (Castorimorpha), it tuskenskift fan 'e goffereftigen (Geomorpha) en de boppefamylje fan 'e goffers en mûsgoffers (Geomyoidea).
Etymology
De oarsprong fan it wurd "goffer" (Ingelsk: gopher) is ûnwis. Der wurdt wol sein dat it in ferbastering is fan it Frânske gaufre, dat "wafel" betsjut, om't de troch goffers oanleine ûndergrûnske hoalestelsels wol wat hawwe fan 'e hunichskiifstruktuer fan in wafelkoek. In oare, en faaks wierskynlikere etymology fan it wurd is dat it in ûntliening is út ien fan 'e Yndiaanske Muskogeeske talen.
Beskriuwing
Goffers binne middelgrutte kjifdieren, mei in kop-romplingte fan 15–20 sm mei dêropta in lyts sturtsje fan 21/2–5 sm. It gewicht fan 'e bisten bedraacht foar de measte soarten sa'n 200 g, hoewol't inkelen in gewicht fan 2 kg helje. By eltse soarte binne de mantsjes grutter as de wyfkes. Goffers hawwe eksterne wangpûden, d.w.s net yn 'e mûle mar oan 'e bûtenkant fan 'e wangen, mei de yngong nei foarren wizend, dêr't se iten yn sammelje en sa mei weromnimme nei har hoale. De wangpûden binne ek oan 'e binnenkant mei hier begroeid en kinne binnenstbûtenst keard wurde om se te himmeljen.
Goffers libje sa'n 3 jier mei in absolút maksikum fan 5 jier. Se steane bekend as fûleindige gravers, dy't grutte ûndergrûnske hoalestelsels oanlizze en dêr it oergrutte part fan harren libben trochbringe. It binne foar it meastepart solitêre herbivoaren, dy't mar komselden boppe de grûn komme en besteane op in dieet fan plantewoartels oanfolle mei strewelleguod. Teffens frette se graach sophâldende grienten, lykas woartels, slaad en radiis. Sadwaande wurde se troch túnkers faak beskôge as in pleachdier.
Goaiïngaryp
Goaiïngaryp is in doarp yn de gemeente De Fryske Marren, oan de eastkant fan de Goaiïngarypster Puollen. Oant de gemeentlike weryndieling yn 2014 makke Goaiïngaryp diel út fan de eardere gemeente Skarsterlân.
It doarp hat ynwenners (, boarne: CBS).
Etymology
De namme Goaiïngaryp komt fan Goai (in persoansnamme), gea (doarp) en ryp (stripe). Goingarijp leit op 'e ein fan ûntginningsstripen dy't harren oarsprong hawwe yn it doarp Goaiïngea.
Skiednis
Goaiïngaryp is ûntstien op in sânrêch dêr't de minsken feilich wienen foar oerstreamings dy 't der faak wienen yn de Lege Wâlden. De huzen waarden boud oan in streamke of rivierke, sadat in streekdoarp ûntstien is. Dy rivierkes fierden harren wetter ôf fia de Boarn nei de Middelsee. De hjoeddeiske Lykfeart soe noch in oerbliuwsel wêze kinne fan dat rivierke. Ut Goaiïngaryp wei rint de Lykfeart nei Ballingboer en giet dêr oer yn de Jousterfeart. Dat wie eartiids in drok befearn wetter nei Snits ta. De grins tusken Goaiïngaryp en Terkaple hat altyd de âlde Slachtedyk west dy't om it jier 1000 oanlein is. De âlde Slachtedyk wie ek de grins tusken de gemeentes Doanjewerstâl en Utingeradiel. Oft de Slachte oanlein is op de grins fan de gemeenten, of dat de grins lutsen is oer de âlde Slachte is net bekend. Sa’n grins waard “Skien” of “Skeen” neamd en soms ek wol “Scheen”. It soe wolris in ferkoarting wêze kine fan “skieding”. Yn de benefysjaalboeken is sprake fan doorgaande landen, terp ende huijssteedt streckende van die scheenswal op die pollenswal. Lân dus tusken skien en poel. Inkele boeren hienen ek lân op de Lytse Griene en de Grutte Griene yn de Snitser Mar, rjocht foar harren perselen oer op de fêste wâl. Yn âlde geskriften wurdt ek sprutsen oer “poelenswal” en “meerswal”, dus lân dat grinze oan de poel of oan de mar. De bewenning rûn eartiids fierder noardwerts troch, want oant hast by de Hearresyl binne yn de grûn spoaren fan bebouwing fûn. Folle âldere spoaren binne oantroffen yn de Goaiïngarypster Puollen, ûnder oare stiennen ark dat datearre is op sawat 5000 foar Kristus. Der wurdt ek sprutsen oer in kleaster oan de noardkant fan it doarp, mar dúdlike bewizen hjirfoar binne der net. Der is allinnich de namme “Kleasterwei”. At dat der al stien hat dan sil it in kleaster yn de buert west hawwe. Oer in selsstannich kleaster yn Goaiïngarijp is neat bekend.
It besjen wurdich
Ien fan de meast kenmerkende eigenskippen fan Goaiïngaryp is noch altyd syn prachtige lizzing oan de Goaiïngarypster Puollen, in sydmarke fan de Snitser Mar. By it slúske fan Goaiïngaryp leit in wettersportrestaurant. Fierders is der noch in lytse jachthaven, in boateferhierbedriuw en de sylskoalle "It Garyp".
De tsjerke stiet yn 'e midden fan it doarp. De bou fan de hjoeddeiske tsjerke sette út ein yn 1770. Boppe de yngong stiet op in wapenstien de namme oanjûn fan jonkhear Johan Vegelin fan Claerbergen, grytman fan Doanjewerstâl. Syn finansjele stipe makke it mooglik dat de tsjerke boud waard. Njonken de tsjerke stiet in klokkestoel.
Oan de noardeastkant fan it doarp stiet sûnt 2007 in restaurearre Amerikaanske wynmotor.
ASCAP
De ASCAP (folút: American Society of Composers, Authors and Publishers; "Amerikaansk Genoatskip fan Komponisten, Auteurs en Utjouwers") is ien fan 'e trije Amerikaanske not-for-profitorganisaasjes (de oaren binne BMI en de SESAC) dy't it copyright fan muzykstikken yn 'e Feriene Steaten regelje (en dêrmei dus in gelikense funksje hawwe as de BUMA-STEMRA yn Nederlân). De ASCAP waard oprjochte yn 1914, en is fêstige yn New York. De organisaasje inet betellings foar auteursrjochten fan draaide of útfierde muzyk foar de lietsjeskriuwers, komponisten en muzykútjouwers dy't lid binne fan 'e ASCAP, en soarget dat sok jild as royaltys oan 'e oangeande leden útkeard wurdt.
Sa ine de ASCAP yn 2012 mear as $941 miljoen, wêrfan't $828,7 miljoen yn 'e foarm fan royaltys by de leden telâne kaam (de rest waard brûkt om 'e ûnkosten fan 'e organisaasje sels fan it beteljen). De organisaasje hat mear as 460.000 leden, wêrûnder bgl. de Beatles, Dr. Dre, de Rolling Stones en Stevie Wonder, en de erven fan John Denver, Jimi Hendrix, Marvin Gaye en Janis Joplin. Elts jier rikt de ASCAP fierders de ASCAP Awards út om dý leden te earjen fan wa't it foargeande jier de wurken it meast draaid of útfierd binne.
Wetterpolo op de Olympyske Simmerspullen 1900
200px|thumb|right|It Wetterpolo wedstriid tidens de Olympyske Spullen fan Parys 1900 De Olympyske Simmerspullen 1900, ek wol de IIe Olympiade neamd, waarden yn 1900 yn Parys, Frankryk hâlden. It wetterpolo kompetysje wie yn de Seine. It wie de earste kear dat it wetterpolo op it programma stie fan de Olympyske Simmerspullen. Der waard spile troch klubteams.
Strobosser Trekfeart
thumb|right|250px|Lizzing thumb|right|De Trekfeart súdlik fan Westergeast thumb|right|Peinje (foarside) thumb|right|Peinje (efterside) De Strobosser Trekfeart is in feart dy't rint fan Dokkum nei Gerkeskleaster, dêr't er yn it Prinses Margrietkanaal útkomt.
Ferbining mei Grins
De Strobosser Trekfeart is yn de jierren 1654 - 1656 groeven yn opdracht fan it stedsbestjoer fan Dokkum. Dokkum woe it ferlies fan skipfeart troch it tichtslykjende Dokkumer Djip goed meitsje troch in bettere ferbining oer binnendyks wetter mei Grins. Nei foarbyld fan de trekfeart fan Harns nei Ljouwert waard de feart útfierd as in trekfeart, mei neist de feart in jaachpaad dêr't de hynders fan de trekskippen rinne koenen. Ta eare fan dit feit waard yn 1656 yn Dokkum in pinning slein mei it ôfbyld fan de trekskûte fan Dokkum nei Grins der op.
Dokkum fallyt
De oanlis fan de feart koste de stêd 245.755 gûne, en de stêd sette dêrom tolhuzen by de feart om it jild werom te krijen. Wat der oan jild binnenkaam wie lykwols net genôch, en yn 1682 gong de stêd fallyt en waarden feart en tolhûzen oerdroegen oan de skuldeaskers. De tolhuzen bleaunen yn gebrûk, om't ek de nije eigners harren jild werom hawwe woenen.
Tolhuzen
De tolhuzen stiene op de neifolgende plakken:
Provinsje en Ryk
Yn 1779 waard de provinsje eigner fan de feart. Yn 1810, mei it ferdwinen fan it Keninkryk Hollân, waard de trekfeart eigendom fan it Frânske keizerryk, en earst yn 1819 wurdt de feart wer provinsjaal. Sûnt 1879 is de feart wer ryksbesit.
Microsoft
Programma's
Dit binne de meast wichtige programma's dy't microsoft útjûn hat:
Skiednis
Yn 1975 waard it bedriuw oprjochte troch Bill Gates en Paul Allen. It earste produkt wie in BASIX-interpreter foar ferskillende kompjûters lykas de MITS Altair 8800, Commodore VIC-20 en Commodore 64. Microsoft ûntjoech him hiel fluch nei't se fan IBM in opdracht krigen om in bestjoeringssysteem te skriuwen foar de IBM-PC yn 1980. Microsoft hie sels gjin bestjoeringssysteem en kocht dêrom de QDOS foar $50.000,- fan in lyksoartich bedriuw. QDOS waard omtsjoene ta MS-DOS en mei lisinsje oan IBM jûn.
Yn 1981 begûn Microsoft mei it meitsjen fan in grafysk brûkersdiske foar MS-DOS mei de namme Interface Manager dat letter Microsoft Windows neamd wurde soe. Yn 1985 waard Windows 1.0 buorkundich makke. Jierren letter makken IBM en Microsoft in nei bestjoerinssysteem ûnder de namme OS/2. IBM en Microsoft krigen spul mei elkoar en woenen net mear fierder oparbeidzje. Microsoft wurke fierder oan de ûntjouwing fan Windows en IBM makke OS/2 Warp. Microsoft hie yn de konkurrinsjestriid mei IBM mear sukses omdat Windows 3.0 en 3.1 flugger wienen en mear WYSIWYG-applikaasjes lykas Word besikber hie. Microsoft krige syn monopoly mei it útbringen fan Windows 95 en de Microsoft Office pakketten.
Zelda Rubinstein
Zelda Rubinstein (Pittsburgh, 28 maaie 1933 - Los Angeles, 27 jannewaris 2010) wie in Amerikaansk aktrise en minskerjochtenaktiviste.
Rubinstein waard ferneamd troch har rollen yn de Poltergeist-films (sy spile it medium Tangina) en dy yn de telefyzjerige Picket Fences. Rubinstein wie mar 1,30 m grut fanwege in steuring fan de adenohypofyse (groeihormoan-tekoart).
Tenach
De Tenach, yn it Hebriuwsk: תַּנַ"ךְ, Ṯěnaḵ, is de joadske Bibel, besteande út wat de kristenen it Alde Testamint neame, sij it mei in radikaal oare yndieling en oardering fan 'e ûnderskate boeken. Om dat ferskil oan te jaan, wurdt der (troch kristenen) ek wol de oantsjutting "Hebriuwske Bibel" foar brûkt. De namme "Tenach" is in akronym fan 'e trije tradisjonele ûnderferdielings fan 'e joadske Bibel: de Torah ("Leare" of "Wet"), de Neḇi'im ("Profeten") en de Ḵeṯuḇim ("Geskriften"), dêrfandinne: TeNaCh (Om't yn it Hebriuwsk gjin lûden skreaun wurde, hawwe de 'e' en de 'a' hjir gjin betsjutting). De Tenach wurdt ek wol oantsjut as de Masoretyske Tekst of de Miqra ("Wat Lêzen Wurdt").
Zenboedisme
Zenboedisme is in foarm fan it boedisme dy't de klam leit op: meditaasje (za-zen) as middel om ta ferljochting te kommen. By dizze foarm fan meditaasje binne û.o. behearsking, wiisheid en in goed sin foar humor wichtich. Sintraal yn zen stiet "it gewaarwurde fan wat geande is. Zen giet oer niks oars as it libben sels dêr't it net te trochgrûnjen mystery en it alledeiske op it selde stuit yn gearkomme. Bodydarma (470-535) wurdt sjoen as de grûnlizzer fan it hjoeddeistige zen. It zenboedisme hat in protte oanhingers yn Japan.
Meditaasjetechnyk
De technyk dy't brûkt wurdt by it meditearen (za-zen) is der eins op rjochte om de sinnen en it tinken út te skeakeljen. Foar de measte minsken is dat dreech om net te dwaan. Under it meditearjen moat in minske syn tinken loslitte en him konsintrearje op syn sykheljen of troch it werheljen fan in mantra syn tinken útskeakelje oant er de Atma of it 'neat' berikt. Yn in groep is it makliker om yn dy tiidleaze tastân te kommen dan as men it allinne docht.
Zenstreamingen
Yn it zenboedisme besteane ferskate streamings, te witten:
De Messingklopper
De Messingklopper is in monumintaal wenhûs yn Drylts, oan de Iegrêft. It is boud yn 1669 en is dêrmei op mole De Rôt nei it âldste bewarre bleaune gebou fan Drylts. It gebou hat in klassike renêssânse trepgevel. It pân is yn 1919 kocht troch de Feriening Hendrick de Keyser en yn 1926 restaurearre.
Hugo Gunckel Lüer
thumb|Hugo Gunckel thumb|175px| Hugo Gunckel Lüer (Valdivia, 10 augustus 1901 - Santiago, 17 july 1997) wie in Sileensk apteker, botanikus en natuerûndersiker. Der is in plant nei Gunckels neamd Bromus gunckelii O.Matthei, Hierochloe gunckelii Parodi, Gleichenia squamulosa (A.N.Desv.) Moore var. gunckeliana (Looser)Duek
Trident (Sweedske band)
Trident is in Sweedske black metalband oprjochte yn 2007 yn Stockholm. De band brocht yn 2010 syn debútalbum World Destruction út. De teksten fan de band geane benammen oer it okkulte, trystens, satanisme, mystyk en tsjoenderij. Trident hat twa studio-albums útbrocht.
Berchgoffers
De berchgoffers (wittenskiplike namme: Thomomys) foarmje in skaai fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (Mammalia), it skift fan 'e kjifdieren (Rodentia), it ûnderskift fan 'e bevers en goffers (Castorimorpha), it tuskenskift fan 'e goffereftigen (Geomorpha), de boppefamylje fan 'e goffers en mûsgoffers (Geomyoidea) en de famylje fan 'e goffers (Geomyidae). Ta dit skaai hearre alve soarten goffers, dy't foarkomme yn 'e westlike helte fan Noard-Amearika.
Lourdesgrot (Sint-Nyk)
thumb|left|Lourdesgrot Sint-Nyk thumb|right|Lourdesgrot Sint-Nyk De Lourdesgrot fan Sint-Nyk is in lourdesgrot by de Sint-Nikolaastsjerke yn Sint-Nyk. It falt ûnder de monumintesoarch.
Dizze replika waard yn 1935 troch Huite Huitema boud (mei help fan timmerlju), neidat hy op pylgerreis nei Lourdes yn 1933 fan in handikap genêzen wie. It bouwurk fan wapene beton is 12 by 8 meter en hat in hichte fan 7 meter. Foar de grot stiet in smei-izeren stek.
In Nije Dei
In Nije Dei is de namme fan in ferske makke troch de Fryske popgroep De Kast. It ferske waard yn 1997 skreaun foar de film De Gouden Swipe fan Steven de Jong.
It ferske wie de grutte trochbraak fan de groep yn heul Nederlân. In Nije Dei kaam op 20 septimber 1997 yn de Top 40 en steech úteinlik troch nei it twadde plak, it hat al mei al 18 wike lang yn de hitlist stien. Yn de Mega Top 50 kaam it nûmer úteinlik op it tredde plak te stean. Fan de single fan In Nije Dei waarden 73.000 ferkocht.
It ferske kaam op de kompakt skiif De Kast Live te stean. Ek op 3X Gelredome (skiif II), Simmertime (de kompakt skiif fan Simmer 2000), In Carré en Kastkrakers stiet it nûmer.
Benammen de ferzje fan it optreden fan De Kast yn it Abe Lenstra Stadion waard tige populêr.
Anita Looper
Anita Giusti-Looper (Aldeberkeap, 21 oktober 1975) is in Nederlânsk atlete dy’t spesjalisearre is yn lange ôfstannen. Se is trije kear Nederlânsk kampioen op de 5.000 meter wurden en Nederlânsk kampioene fjilddrave.
Libbensrin
Looper begûn doe’t se 22 jier wie mei atletyk by AV’55 op It Hearrenfean. Yn septimber 1998 gie se yn Grins trenen ûnder lieding fan Arend Karenbeld. Om haksine klachten koe se yn 1999 net folle wedstriden rinne. Yn 2000 gie se foar in jier nei Teksas yn de Feriene Steaten.
Yn 2002 helle se it twadde plak op it Nederlânsk Kampioenskip 10.000 meter en 5.000 meter. Yn 2003 hie Looper te krijen mei in skuorke yn de haksine, dy’t se oprûn hie mei it fjilddraven. Nei it herstel waard se de beste Nederlânske op de 4 Myl fan Grins en helle in 67e plak op it WK fjilddraven yn Brussel.
Yn 2004 waard se Nederlânsk kampioene op de 5.000 meter en ferhuze Looper mei har Australyske freon Paul Giusti, mei wa't se no troud is, nei New York. Yn de simmer fan 2005 kaam se werom nei Nederlân en waard se wer nasjonaal kampioen op de 5.000 meter.
Nei in sulveren medalje op de 10.000 meter en nei it weromkommen fan de haksine klachten stoppe Looper mei topsport yn 2006.
Haskerdiken
Haskerdiken is in doarp oan it Hearrenfeanster Kanaal yn de gemeente It Hearrenfean. It noardlike diel fan de fersprate lintbebouwing wurdt Krom Haskerdiken neamd. Under Haskerdiken falt ek de buorskippen Sythuzen en Spitsendyk. Haskerdiken foarmet mei it jongere Nijbrêge in twillingdoarp.
It doarp hat  ynwenners.
Skiednis
thumb|left|Kleasterkapel (18e iuw) De namme waard yn it ferline ek neamd as 'tho da Dijcken' (1465), 'to Hasche dykem' (1473), 'in Hasscher dyken' (1489), 'in Hasscha dyken' en Hasker dycken (1496).
Op it plak wenne yn 'e 13e iuw de Norbertynske hearemyt Dodo, dy't ferstoar nei't yn 1231 syn klinte of kapel ynstoartte en hy ûnder it pún bedobbe waard. By it finen fan syn lichem waarden de tekens fan stigmata ûntdutsen en fuort dêrnei waard op it plak troch de muontsen Sirikus en Sifridus mei in pear leken it Hasker Konvint (ek it kleaster fan Marije's Roazedelling) stifte, dat de rigel fan Augustinus folge. Oer de fûneminten fan de kapel waard in kleastertsjerke boud, dy't tagelyk ek in parochytsjerke wie. Ynearsten wie it in dûbelkleaster, mar doe't it kleaster him yn 1466 by de kongregaasje fan Windesheim oanslette wie it al in manljuskleaster. De muontsen dienen oan it oanmeitsjen fan it ûnlân en leinen diken oan, mar der wie ek in hospitaal. Tusken 1576 en 1579 waard it kleaster ferneatige. De kleastertsjerke bleau lykwols yn gebrûk as protestantske tsjerke, dy't yn 1817 ferfongen waard troch de hjoeddeiske tsjerke fan Haskerdiken.
Yn de 19e iuw waard besuden it doarp in nije brêge boud; dêr ûntstie it doarp Nijbrêge, dat mei Haskerdiken in twillingdoarp foarmet. Oant de gemeentlike weryndieling op 1 jannewaris 1984 hearde Haskerdiken by de gemeente Haskerlân, wylst Nijbrêge ta de gemeente It Hearrenfean rekkene waard. Dêrnei hearde Haskerdiken by de gemeente Skarsterlân en mei't yn 2014 de gemeente Skarsterlân opheft waard, waard ek Haskerdiken by de gemeente It Hearrenfean yndield.
Oant 1954 waard ek de hjoed-de-dei by Vegelinsoard yndielde buorskip Twahûs ta de himrik fan Haskerdiken rekke.
Sûnt 2012 makket it Dodopaad diel út fan it Jabikspaad, in diel fan de pylgersrûte fan Sint-Jabik nei Santiago de Compostella.
Tsjerke
thumb|260px|De kapel fan Haskerdiken
Haskerdiken is oansletten by de PKN-gemeente It Hearrenfean. Alle moannen wurdt der in tsjinst fierd yn de tsjerke fan Haskerdiken.
Skoalle
Oant 2016 wie 'It Fiifde Sté' de iepenbiere basisskoalle fan it doarp. De bern kamen fral út Haskerdiken en Nijbrêge, mar ek út de himrikken fan oanbuorjende plakken. De basisskoalle waard fanwegen it lytse tal bern sletten. thumb|260px|Doarpsstrjitte
Ferienings
( De list is yn 2023 bywurke mei help fan de hiemside fan Haskerdiken-Nijbrêge. Sjoch foar de meast aktuele ynformaasje oer ferienings op dy hiemside) thumb|260px|Pleats Kapellewei
Befolkingsferrin
( Boarnen: 1840: Plaatsengids; 2009: 2015 en 2020: Alle Cijfers )
Strjitten
Sjoch: strjitten yn Haskerdiken mei ferklearring fan de nammen.
Merkueriusfontein
thumb|right|250px|De Merkueriusfontein yn Ljouwert, op it âlde plak oan 'e eastkant fan it [[Saailân.]] De Merkueriusfontein is in fontein dy't lange tiid op 'e eastlike útein fan it Saailân yn de stêd Ljouwert stie, fuort besuden it Ruterskertier. De fontein waard yn 1923 troch de VVV skonken oan de stêd Ljouwert. De Merkueriusfontein stiet symboal foar de boarnen fan wolfeart fan Ljouwert (en omkriten) en waard ûntwurpen troch de Dútske byldhouwer Gustave-Adolf Bredow.