cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ferkearsboerd
Oar
De taal dy't brûkt wurdt is almeast Ingelsk. Yn Kebek wurdt it Frânsk brûkt. Yn Nij-Breunswyk en op guon plakken yn Ontario, Vermont en de stêd Montreal wurde twatalige (Ingelsk en Frânsk) buorden brûkt. Yn Puerto Riko, dat in Amerikaansk oerseesk gebiet is, wurde alle buorden yn it Spaansk oanjûn. Yn it gebiet oan de grins mei Meksiko binne ek wol in soad twatalige (Ingelsk en Spaansk) buorden. Ek binne der wol twatalige (Ingelsk en lânseigen talen) of trijetalige buorden (Ingelsk, Frânsk en lânseigen talen) yn guon parten fan de Feriene Steaten en Kanada.
Mucky Pup
Mucky Pup is in Amerikaanske punkband yn 1985 oprjochte yn Bergenfield. De band brocht yn 1988 syn debútalbum Can't You Take a Joke?. Mucky Pup hat seis studio-albums en twa live-albums útbrocht. Yn 1996 is de band der mei ophâlden, mar der binne noch wol meardere reüny optredens west.
Ferkearsboerd
Latynsk-Amearika en Karibysk gebiet
Yn Suriname en yn de eardere Nederlânske Antillen wurde it Nederlânske buordesysteem brûkt. Yn Haïty wurdt in systeem te ferlykjen mei de Frânske brûkt en wurde de buorden yn it Frânsk en it Haisiaansk Kreoalsk oantsjutten. Ek yn gebieten dy't part fan in oar lân binne, wurdt it systeem fan it memmelân brûkt.
Sliepstêd
thumb|In foarstêd fan [[Parys, foarbyld fan in sliepstêd]] In sliepstêd of forinzestêd is in stêd dêr 't it grutste part fan de yn dy stêd wenjende beropsbefolking, net yn dy stêd wurket en dêr't it tal arbeidsplakken leger leit as it tal arbeidsgeskikten.
Faak is der net folle fraach nei wurk yn sa'n stêd wat it tal ynwenners oangiet. De ynwenners wurkje trochstrings yn in gruttere stêd dy't yn de omkriten fan dizze stêd leit. Sokke stêden lykje dêrom oerdeis wol útstoarn. Foarbylden fan hjoeddeiske sliepstêden yn Nederlân binne ûnder oare Purmerend en Almere.
Yn mear as ien sliepstêden is yn de rin fan harren skiednis de wurkgelegenheid sa tanaam dat se net mear foldogge oan de definysje fan in sliepstêd, ek al wurde se noch wol faak sa neamd. In foarbyld fan in eardere sliepstêd is Zoetermeer.
Abeid Karume
Abeid Karume (folút: Abeid Amani Karume; Mwera (Sansibar), 4 augustus 1905 – Sansibar (Sansibar), 7 april 1972) wie in Sansibareesk en letter Tanzaniaansk steatsman fan etnysk Swahily-komôf. Nei de bloedige steatsgreep tsjin 'e lêste sultan fan Sansibar, yn jannewaris 1964, waard hy presidint fan 'e ûnôfhinklike Folksrepublyk fan Sansibar en Pemba. Under ynternasjonale druk gie er in fearnsjier letter akkoart mei it opgean fan syn lân, tegearre mei de Republyk Tanganjika, yn 'e nije Feriene Republyk Tanzania. Karume waard doe presidint fan 'e autonome republyk Sansibar en as sadanich fise-presidint fan Tanzania. Acht jier letter waard er deasketten by in polityk motivearre moardoanslach.
Iere jierren
Karume waard yn 1905 berne yn it doarp Mwera, op it eilân Sansibar, al soene syn politike tsjinstanners letter úthâlde dat er hielendal net fan Sansibar kaam, mar berne wie yn Malawy. Foar dy bewearing bestiet lykwols gjin bewiis. Karume genoat net folle ûnderwiis, mar wurke as seeman foar't er yn 'e polityk gie. Yn dy hoedanichheid ferliet er Sansibar ier yn syn libben en swalke er in protte oer de wrâldseeën, wêrby't er û.m. Londen oandie. Dêr waard er ynwijd yn 'e geopolityk en ynternasjonale kwestjes doe't er yn 'e kunde kaam mei leden fan 'e Afrikaanske yntelligintsia, lykas Kamuzu Banda út Malawy. Neitiid joech er him by de Afro-Sjirazy Partij (ASP), dy't in lytse radikale kloft fan 'e lânseigen Swahily-befolking fan it Sultanaat Sansibar fertsjintwurdige, dat doedestiden regearre waard troch in hegerein fan etnyske Arabieren.
Politike karriêre
Op 10 desimber 1963 waard Sansibar, dat sûnt de njoggentjinde iuw de status fan in Britsk protektoraat hân hie, ûnôfhinklik as in konstitúsjonele monargy. Der waarden ferkiezings holden, dy't wûn waarden troch de Sansibareeske Nasjonale Partij (ZNP) en de Folkspartij fan Sansibar en Pemba (ZPPP). Neitiid waard in regear foarme troch de ZNP. Karume wie ree om binnen it demokratyske politike ramt fan it nije lân te wurkjen, en brocht plannen foar in steatsgreep troch syn maten fan 'e ASP oan 'e Britske plysje út.
Mei dy ynformaasje waard lykwols neat dien, en op 'e jûn fan 'e 12 jannewaris 1964 koe de kûp sadwaande dochs plakfine. Karume sels wie dêr net by belutsen, mar ferkearde op dat stuit op it Afrikaanske fêstelân, yn it buorlân Tanganjika, in oare eardere Britske koloniale besitting, dy't yn 1961 selsstannich wurden wie. De lieder fan 'e rebûlje wie John Okello, dy't oarspronklik út Oeganda kaam. De Sansibareeske Revolúsje wie súksesfol, en Djamsjyd bin Abdûlla, de lêste sultan fan Sansibar, waard ôfset mank in protte bloedferjitten, wêrby't de tûzenen slachtoffers oer it algemien Sansibarezen fan Arabysk en Yndiaask komôf wiene. Neitiid fûn der in etnyske suvering plak, wêrby't frijwol alle Arabieren en teffens Swahily dy't foar in part Arabyske foarâlden hiene, it lân ûntflechten en beskûl sochten yn Omaan.
Nei't de ASP it op 'e Sansibareilannen foar it sizzen krigen hie, waard ûnder lieding fan Okello de Folksrepublyk fan Sansibar en Pemba útroppen. Karume waard útnûge om werom te kearen en it amt fan presidint fan 'e nije republyk op te nimmen. Oare Sansibareeske ballingen waarden ek oproppen om wer thús te kommen, yn 't bysûnder de marxistyske politikus Abdulrahman Mohammad Babu, dy't beneamd waard yn 'e Revolúsjonêre Ried, it hegerhûs fan Sansibar. Foar himsels reservearre Okello de titel fan fjildmaarskalk, sûnder dy fierder te definiëarjen. Neitiid folge in trije moannen lange ynterne machtsstriid.
Karume brûkte syn politike feardichheden en syn kontakten mei de lieders fan 'e Afrikaanske buorlannen om Okello te isolearjen, en nûge de Tanganjikaanske plysje út om op Sansibar de oarder te hanthavenjen. Sadree't Okello op reis gie en Sansibar ferliet, ferklearre Karume him ta in 'fijân fan 'e steat' en ta persona non grata. Troch it ferlies fan harren lieder en de oanwêzigens fan 'e Tanganjikaanske plysje, dy't op 'e hân fan Karume wie, waarden Okello syn oanhingers bûtenspul setten.
Ynternasjonaal bestie yn it ramt fan 'e Kâlde Oarloch grutte noed mank de Westerske machten oer de ynfloed fan Babu yn 'e nije folksrepublyk. Men freze dat dy de Sovjet-Uny de mooglikheid biede soe en fêstigje in brêgehaad op 'e Eastafrikaanske kust. Dêrom waard der druk útoefene om it lytse Sansibar gear te foegjen mei it gruttere en polityk stabilere Tanganjika. Yn april 1964 sleat Karume dêrta in oerienkomst mei de Tanganjikaanske presidint Julius Nyerere, sadat der op 25 april in nij lân ûntstie, de Feriene Republyk Tanzania, wêrfan't de namme opmakke wie út 'e earste wurdlidden fan 'e beide steaten dy't der yn opgiene.
Yn it nije lân waard Nyerere presidint en Karume waard presidint fan 'e autonome republyk Sansibar, in amt dêr't it fise-presidintskip fan Tanzania oan ferbûn wie. Troch de uny mei Tanganjika wûn Karume de ynternasjonale legitimiteit foar syn regear dy't er earder net krije kinnen hie, mei as gefolch dat it him slagge om Babu en dy syn kommunistyske oanhingers folslein te marginalisearjen. Acht jier letter, op 7 april 1972, waard Karume lykwols troch fjouwer manlju deasketten yn it haadkertier fan 'e ASP yn 'e stêd Sansibar. Babu, dy't derfan fertocht waard efter de moardoanslach te sitten, moast Tanzania ûntflechtsje.
Johann Samuel König
thumb|Johann Samuel König Johann Samuel König (Büdingen, 31 july 1712 - Hûs Zuylenstein, Leersum, 21 augustus 1757) wie in Dútsk/Switserske wiskundige. König waard benammen bekend fan syn stelling oer de kinetyske enerzjy fan in frij bewegend foarwerp en oer it ympulsmomint fan in frij bewegend foarwerp.
Hy studearre yn Lausanne (1729) en Basel (1730) en fan 1735 oan 1737 yn Marburg ûnder superfyzje fan Christian Wolff de filosofy fan Leibniz. Dêrnei gie er werom nei Bern en yn 1738 nei Parys. Yn 1744 waard er foar tsien jier út Bern ferballe, om reden fan it tekenjen fan in polityk pamflet. König krige in oanstelling as heechlearaar wiskunde en filosofy oan de Hegeskoalle fan Frjentsjer. Fan 1749 oant 1751 wie er bibliotekaris fan steedhâlder Willem IV. Yn 1751 waard er lid fan de Prusyske Akademy fan Wittenskippen en ferfoer er nei Berlyn.
König wurdt benammen yn it sin brocht fanwegen syn ferskil fan miening mei Leonhard Euler oer it Prinsipe fan de minste aksje. Hy wie teffens learmaster fan Émilie du Châtelet, ien fan de pear froulike natuerkundigen fan de 18e iuw.
Súdsemityske talen
De Súdsemityske talen foarmje in hypotetyske, mar frij algemien akseptearre taalgroep fan 'e Semityske talen. De kloft stiet op deselde hichte as de Middensemityske talen, en de beide groepen tegearre foarmje de Westsemityske talen. De Súdsemityske talen kinne opdield wurde yn 'e Súdarabyske talen en de Westlike Súdsemityske talen, dy't fierder útinoar falle yn 'e útstoarne Aldsúdarabyske talen en de Etiopyske talen. De wichtichste Súdsemityske talen binne it Amhaarsk, de nasjonale taal fan Etioopje, en it Tigrinja, de nasjonale taal fan Eritreä.
Skiednis
Wat it 'heitelân' fan 'e Súdsemityske talen west hat, is noch altyd ûnderwerp fan debat. Guon taalkundigen binne fan tinken dat de talen ûntstien binne yn it suden fan it Arabysk Skiereilân en har dêrwei ferspraat hawwe nei de Hoarn fan Afrika. Oaren miene dat de talen har pas ûntwikkele hawwe nei de oerstek fan 'e sprekkers nei de Hoarn fan Afrika, en dat dêrwei letter in diel fan 'e sprekkers wer werom oerstutsen wêze moat nei it Arabysk Skiereilân. In ûndersyk út 2009 dat gebrûk makke fan it Bayesiaanske model wiisde út dat de lêste teory it wierskynlikst is.
Independent Spirit Award
De Independent Spirit Awards binne in groep Amerikaanske filmprizen dy't op jierlikse basis útrikt wurde oan ûnôfhinklike filmmakkers (dy't dus net wurkje foar ien fan 'e grutte Hollywood-studio's) en harren produksjes. Dizze prizen waarden yn 1984 ynsteld en foar it earst útrikt, en hieten oarspronklik de Friends of Independent Film Awards of FINDIE's. Yn 1986 krigen se har hjoeddeistige namme.
De Independent Spirit Awards wurde útrikt troch de organisaasje Film Independent. De útrikkingsseremoanje fûn oarspronklik plak yn in tinte op it strân by Santa Monica, yn súdlik Kalifornje. Dat is noch altyd de lokaasje fan 'e seremoanje, mar it wurdt no net mear yn in strântinte dien. Sûnt 1999 wurde de Independent Spirit Awards útrikt op 'e dei foar de útrikking fan 'e Oscars; foartiid waard it dien op 'e sneon foar de Oscar-útrikking. Sûnt 1994 wurdt de seremoanje live útstjoerd troch it Bravo Network en it Independent Film Channel.
GNOME
GNOME is in grafyske skyl foar Linux. Dêrneist bestean der ports foar Mac OS X (û.o. MacPorts) en Microsoft Windows (fia Cygwin). de oarspronklike ferzje is fan 1999.
Oersetting nei it Frysk
Der bin oersetters nei it Frysk aktyf, mar foar de resinte ferzjes is der noch in protte wurk te dwaan.
Fryske staveringshifker
De staveringshifker 'GtkSpell' kin wurdlisten fan Hunspell/Myspell, Aspell of beide tagelyk tapasse, ôfhinklik fan wat ynboud is yn it subprogramma Enchant.
Tanganjika
Tanganjika (Swahily en Ingelsk: Tanganyika) wie in soeverein en ûnôfhinklik lân yn Afrika dat bestie fan 1961 oant 1964. It kaam fuort út 'e eardere Dútske koloanje Dútsk East-Afrika, en wie sûnt de ein fan 'e Earste Wrâldoarloch bestjoerd troch de Britten. Tanganjika besloech it fêstelân fan wat no Tanzania is. It wie yn 't earstoan in parlemintêre monargy mei de Britske keninginne Elizabeth II oan it haad, mar waard yn 1962 in presidinsjele republyk, en krige doe de formele namme Republyk Tanganjika (Swahily: Jamhuri wa Tanganyika; Ingelsk: Republic of Tanganyika). Twa jier letter, yn april 1964, gie it lân mei de Folksrepublyk Sansibar en Pemba op yn 'e nije Feriene Republyk Tanzania. De namme Tanganjika wurdt noch altyd wol brûkt om it diel fan Tanzania oan te tsjutten dat op it fêstelân fan Afrika leit.
Geografy
Tanganjika besloech in oerflak fan 944.842 km² en bestie út it fêstelân fan it hjoeddeiske Tanzania, de súdlikste Sansibareilannen ynbegrepen, wêrûnder it grutte eilân Mafia. It noardlike diel fan dy arsjipel, mei as grutste eilannen Sansibar en Pemba, hearden net ta Tanganjika, mar foarmen it Sultanaat Sansibar, dat sûnt 1890 in protektoraat ûnder Britsk bestjoer wie. Tanganjika waard fierders begrinzge troch Britsk East-Afrika (it lettere Kenia) yn it noarden, de Fiktoariamar, Oeganda (in Britske koloanje), Rûanda en Boerûndy (trustgebieten fan 'e Feriene Naasjes ûnder Belgysk bestjoer) yn it noardwesten, de Tanganjikamar mei oan 'e oare kant de Belgyske Kongo (no de Demokratyske Republyk Kongo) yn it westen, de Britske koloanjes Noard-Rodeezje (Sambia) en Njassalân (Malawy) yn it súdwesten, Portegeesk East-Afrika (it tsjintwurdige Mozambyk) yn it suden en de Yndyske Oseaan yn it easten.
Skiednis
Op 9 desimber 1961 waard Tanganjika in soeverein en ûnôfhinklik lân. Yn 't earstoan hie it de steatsfoarm fan in parlemintêre monargy, mei de Britske keninginne Elizabeth II as steatshaad, yn in personele uny mei de measte oare lidsteaten fan it Britske Mienebêst. De grûnwetlike rol fan 'e monarch waard dêrby fierhinne taparte oan 'e Britske gûverneur-generaal fan Tanganjika. Persiis in jier letter, op 9 desimber 1962, waard de steatsynrjochting lykwols herfoarme. Dêrby waard de monargy ôfskaft, en ûntjoech Tanganjika him ta in republyk mei in presidint oan it haad, by wa't it grutste part fan 'e útfierende macht lei. It lân bleau lid fan it Britske Mienebêst.
Nei't op 10 desimber 1963 it Sultanaat Sansibar ek ûnôfhinklik wurden wie, fûn dêr op 12 jannewaris 1964 in bloedige steatsgreep plak, wêrby't Djamsjyd bin Abdûlla, de lêste sultan fan Sansibar, ôfset waard. Neitiid waard de Folksrepublyk Sansibar en Pemba útroppen. Yn 'e nije steat bestie in sterke marxistyske politike streaming, en yn it ramt fan 'e Kâlde Oarloch ûntstie der ûnder de Westerske grutmachten noed dat soks de Sovjet-Uny in brêgehaad yn East-Afrika ferskaffe soe. Sadwaande waard der druk útoefene op Julius Nyerere, de presidint fan Tanganjika, en Abeid Karume, de nije presidint fan Sansibar en Pemba, om harren lannen gear te foegjen. It tinken wie dat it gruttere Tanganjika de sitewaasje yn Sansibar dan stabilisearje soe.
Yn april 1964 sleaten Nyerere en Karume in oerienkomst, en fan gefolgen ûntstie der op 26 april in nij lân: de Feriene Republyk Tanzania, wêrfan't de namme opmakke wie út 'e earste wurdlidden fan 'e beide steaten dy't der yn opgiene. It lytse Sansibar krige binnen de steatsynrjochting fan Tanzania de status fan autonome republyk. Yn it nije lân waard Nyerere presidint en Karume waard presidint fan 'e Sansibar, in amt dêr't it fise-presidintskip fan Tanzania oan ferbûn wie.
Demografy
Neffens de folkstelling fan 1960 hie Tanganjika doe 9.774.000 ynwenners. De befolkingstichtens bedroech 10,3 minsken de km². De offisjele talen fan Tanganjika wiene it Ingelsk en it Swahily.
Grutte Priis Formule 1 fan Abû Dabi 2020
Utslaggen fan de Grutte Priis Formule 1 fan Abû Dabi 2020 yn Abû Dabi op 13 desimber 2020. It wie de santjinde race fan 17 races fan de Formule 1 yn 2020. Hy waard op it Yas Marina Circuit hâlden. De race waard hâlden oer 55 omgongen op it 5,5 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 305,3 kilometer.
9e iuw f.Kr.
De 9e iuw f.Kr. of njoggende iuw foar Kristus rûn fan 1 jannewaris 900 f.Kr. oant 31 desimber 801 f.Kr.
Hûs Windsor
De Dútske namme komt oarspronklik fan it houlik tusken keninginne Victoria en Albert fan Saksen-Coburg en Gotha, soan fan hartoch Ernst I fan Saksen-Coburg en Gotha, yn febrewaris 1840.
Lykwols, de nammeferoaring gou allinnich foar de neikommelingen yn de manlike line fan Keninginne Victoria, en net yn de froulike line. Yn april 1952, twa moanne nei 't se op de troan kaam, brocht keninginne Elizabeth II dúdlikheid oer de namme fan de dynasty troch in ferklearring foar de Privy Council oer te jaan dat it "Myn wil en myn winsk is dat ik en myn bern tenei ûnderdiel útmeitsje sille fan it Hûs en de Famylje fan Windsor, en dat myn neikommelingen dy 't troud binne en harren neikommelingen de namme Windsor drage sille."
Letter, op 8 febrewaris 1960, lei Elizabeth II in twadde ferklearring ôf dat hjasels en har fjouwer bern ûnderdiel útmeitsje soene fan it Hûs en de Famylje fan Windsor, en dat har oare neiteam yn manlike line de namme Mountbatten-Windsor (Mountbatten fan har man, prins Philip) drage soene. De namme fan dy famylje wie oarspronklik Battenberg en waard yn de Earste Wrâldkriich, op fersyk fan de Ingelske kening George V, mei itselde argumint as by de famylje Windsor feroare yn it mear Ingelsk hearrende Mountbatten.
Eltse takomstige Britske monarch kin de famyljenamme wer feroarje, sûnder rekken te hâlden mei de nammeferoaringen dy't George V en Elizabeth II ynfierd hawwe. Sa soe Charles III, de keninklike famylje bygelyks Mountbatten neame kinne.
Oant no ta binne / wiene der fiif Windsor-monargen:
Sacred Reich
Sacred Reich is in Amerikaanske trashmetalband yn 1985 oprjochte yn Phoenix. De band brocht yn 1987 syn debútalbum Ignorance  út. De teksten fan Sacred Reich geane oer de polityk, maatskippij en humor. Sacred Reichhat fiif studio-albums en trije live-albums útbrocht.
List fan planetoïden 88101-88200
Dit is in list fan planetoïden 88101-88200.
Goalball op de Paralympyske Simmerspullen
Goalball is ien fan de sporten dy’t op it programma fan de Paralympyske Simmerspullen steane. Dizze balsport wurdt spile troch sporters mei in fisuele beheining. It is ien fan de trije Paralympyske sporten dy’t gjin Olympyske tsjinhinger hat.
Skiednis
Goalball stiet fanôf 1976 op it paralympyske programma fan de simmerspullen. Yn earste ynstânsje diene allinne manlju mei. Fanôf 1984 dogge ek de froulju mei.
Domtsjerke fan Salzburg
De Domtsjerke fan Salzburg (Dútsk: Salzburger Dom) is de katedraal fan it roomsk-katolike aartsbisdom Salzburg. Ek is de dom de metropolitane tsjerke fan de tsjerkeprovinsje Salzburg. De katedraal is wijd oan de hillige Rupert en Virgilius. De yn de Tritichjierrige Kriich boude domtsjerke foarmet ûnderdiel fan it wrâlderfgoed fan UNESCO.
Skiednis
De earste romaanske dom wie in trijeskippige basilyk mei in paradys en in baptistearium, dy't yn 774 foltôge waard. Abtbiskop Virgilius wijde dy tsjerke op 25 septimber 774. De tsjerke baarnde ôf nei't de stêd yn 1167 yn opdracht fan keizer Freark Barbarossa yn 'e brân stutsen waard, om't de Salzburger aartsbiskop Konrad II fan Babenberg wegere de troch de keizer beneamde tsjinpaus Viktor IV te erkennen. Under biskop Konrad III waard de dom as in fiifskippige domtsjerke mei fiif tuorren wer opboud. Yn dy tiid wie de dom de grutste basilyk noardlik fan de Alpen. It tsjintwurdige doopfont datearret noch út dy tsjerke.
Nei de brân fan 1598 liet aartsbiskop Wolf Dietrich von Raitenau guon dielen fan de swier skeinde romaanske dom ôfbrekke, om mei in part fan it âlde boumateriaal de dom te modernisearjen. Pas yn 1606 waard útein set mei de folsleine sloop fan de âlde dom om sa plak te meitsjen foar it hjoeddeiske Residenzplatz, it noardlike plein fan dom, it plak dêr't de dom oarspronklik stean soe. De earste tekenings wiene ôfkomstich fan Vincenzo Scamozzi, mar de opfolger fan Wolf Dietrich von Raitenau, Markus Sittikus greve von Hohenems, naam Santino Solari, dy't de eardere plannen in stik lytser makke. Yn 1614 waard de earste stien foar de nijbou lein en op 25 septimber 1628 fûn de konsekraasje plak troch foarst-aartsbiskop Paris von Londron plak. Dêrby waard ek spile op de twa nije oargels yn de krusing fan de dom, dy't Leopold Rotenburger boud hie. It feest fan de konsekraasje duorre acht dagen lang, nei alle gedachten it grutste histoaryske feest dat Salzburg ea fierd hat.
Op 16 oktober 1944 stoarte by de earste loftoanfal op de stêd de koepel yn. Fan 1945 oant 1959 waard de dom renovearre en de koepel rekonstruearre.
Arsjitektuer
Oan wjerskanten fan de gevel steane de wat nei foarren springende fjouwer ferdjippings hege tuorren. By de trije tagongsportalen steane de bylden fan Petrus, Paulus, Rupert en Virgilius. Yn it midden fan de gevel binne de bylden fan de fjouwer evangelisten opsteld, wylst de top bekroand wurdt mei de bylden fan Jezus en oan wjerskanten Mozes en Elía. De trije brûnzen doarren binne modern en datearje útde jierren 1950. De doarren binne troch ferskillende keunstners makke en stelle de Hope, it Leauwe en de Leafde foar.
De domtsjerke hat in foarhal en is trijeskippich. Yn de sydskippen binnen oan beide kanten fjouwer kapellen ûnderbrocht, dy't mei in trochgong mei inoar ferbûn binne. It transept en it koer hawwe in klaverblêdfoarmige plattegrûn.
Ynterieur
It ynterieur is ryk fersierd mei stúkwurk fan Giuseppe Bassarino (1630). De fresko's binne fan de Lombardyske keunstners Donato Mascagni en Ignazio Solari. It koer en it skip hawwe foarstellings fan Kristus as tema. Yn 15 grutte wurken wurdt it lijen fan Kristus útbylde, it súdlike dwersskip hat Marije as ûnderwerp en it noarder dwersskip de hillige Fransiskus. De yn de Twadde Wrâldkriich troch in Amerikaansk bombardemint ferneatige koepel is fersierd mei fresko's fan de fjouwer evangelisten en Ald-Testamintyske foarstellings.
Yn de doopkapel oan de lofterkant by de tagong is it doopfont te sjen, dat eartiids yn de romaanske tsjerke stien hat. It doopfont stiet op brûnzen liuwen út de 12e iuw, mar datearret sels út 1321 en waard makke troch de master Heinrich. Yn it doopfont waard Mozart doopt.
De trep yn it súdlike transept liet nei de krypte, dêr't de measte aartsbiskoppen fan Salzburg sûnt de bou byset binne. De krypte is foar in diel let-romaansk en waard neide Twadde Wrâldkriich útwreide
Boppe de kapellen fan it súdlike sydskip is it museum ûnderbrocht, dêr't tsjerklike keunst fan de 8e oant de 18e iuw fan it aartsbisdom útstald wurdt.
Oargels
De domtsjerke beskikt sûnt 1995 oer sân selsstannige oargels. It haadoargel stiet op de westlike galerij en waard yn 1988 troch it Switserke oargelbedriuw Metzler Orgelbau boud. Op de balkons oan de pylders fan de krusing steane fiif oargels, dy't nei 1990 boud binne. Fierder is der noch in mobyl kistoargel, dat meastentiids yn it loftse dwersskip njonken de doar fan de noardlike sakristy stiet. Alle sân oargels hawwe in suvere mechanyske spyl- en registertraktuer.
Foarbylden fan mienskiplik musisearje mei meardere oargels, ôfwikseljend mei solistysk spul, fynt fral plak yn Itaalje. Yn it koer fan de Salzburger dom kin yn fiif groepen musisearre wurde: foar it Fransiskusalter en op de fjouwer galerijen. De opstelling komt in soad oerien mei sa't dat oant 1859 yn de domtsjerke wenst wie. Sûnt 1995 is de âlde sitewaasje wer yn eare hersteld.
It âlde grutte oargel, dat 75 jier nei de iepening fan de dom boud waard, hat yn de dommuzyk mar in lytse rol. It oargel wurdt allinne brûkt as feestoargel op dy mominten dat de aartsbiskop troch de westlike poarte de tsjerke yn- of útgyng.
Grutte Priis Formule 1 fan Frankryk 2004
Utslaggen fan de Grutte Priis Formule 1 fan Frankryk 2004 yn Magny-Cours op 4 july 2004. It wie de tsiende fan 18 races fan de Formule 1 yn 2004. Hy waard op it Circuit de Nevers Magny-Cours hâlden. De race waard hâlden oer 70 omgongen, op it 4,4 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 308,7 kilometer.
It Grutte Ear
thumb|225px|It Grutte Ear út it suden wei sjoen thumb|225px|De Grutte Earen It Grutte Ear of (neffens de stavering foar de Steatestavering) It Greate Ear, mar offisjeel Satellietgrondstation 12, is de Fryske bynamme foar in grûnstasjon foar satellytkommunikaasje. It grûnstasjon leit noardwestlik fan it doarp Boerum, westlik fan de buorskip De Kegen en beëasten Kollumerpomp. It waard yn 1973 troch de PTT iepene en is it iennige Nederlânske grûnstasjon foar ynternasjonale ferbiningen oer kommunikaasjesatelliten. It stasjon is eigendom fan KPN Satcom en wurdt beheard troch Stratos (it eardere Xantic).
Inmarsat
It grûnstasjon is de tagongspoarte foar it sammeljen fan Europeesk en ynterkontinentaal ferkear fan Nederlân en oanbuorjende lannen; dat giet oer it telefoannet en fia strielstjoerders om it dêrnei troch te stjoeren nei satelliten, sadat it ferstjoerd wurde kin nei de bestimming fan soartgelikense grûnstatsjons earne oars op'e wrâld. It is in ûnderdiel fan Inmarsat. It grutste part fan it terrein (yn it easten, noarden en midden) hat dy funksje.
NSO
Nei de oanslaggen fan 11 septimber besleat it Nederlânsk regear ta de oprjochting fan de Nationale Sigint Organisatie (NSO) foar it koördinearjen fan de ferbiningsynljochtingen fan de AIVD en MIVD. Dat gyng lykop mei in grutter wurdende fraach nei satellytkapasiteit. It al besteande grûnstasjon fan de finsje yn Sâltkamp (ein jierren 1970 oprjochte) mocht fanwegen beswieren fan omwenners net útwreide wurde, wêrnei't definsje it grûnstasjon sleat en syn satellytskûtels op 'en nij by syn basis yn de Marnewaard pleatse. De NSO rjochte him dêrnei yn 2005 ta it Stratosterrein yn It Grutte Ear foar it brûken fan twa besteande grutte skûtels en de bou fan 13 nije. It terrein fan de NSO waard ferwêzentlike yn it suden fan it Grutte Ear. De skûtels binne ornearre foar it opheinen fan al it foarbykommend satellytferkear yn it ramt fan de terrorismebestriding. Fan de twa grutte skûtels waard letter ien sloopt.
LibreOffice
LibreOffice is in ûnôfhinklike ûntwikkeling fan OpenOffice, wêrfan't de oarspronklike ferzje útkaam yn 2011. It is in iepenboarne kantoarpakket mei û.o. in tekstbewurker, rekkenblêd- en presintaasjeprogramma.
Oersetting nei it Frysk
Sûnt 2015 is der wurke oan de Fryske Oersetting. Mei LibreOffice 6.1 is it dan safier. It earste Fryske kantoarpakket. Ferbetteringen en oanfollingen gean troch.
Fryske staveringshifker
In Fryske staveringshifker kin apart tafoege wurde. De staveringshifker wurdt levere troch Hunspell/Myspell dy't op it systeem ynstallearre is (Fryske wurdlist hânmjittich tafoegje), of in losse ekstinsje fan LibreOffice. Yn de lytsere Android-ferzje sit gjin staveringshifker.
William Royall
William Royall (folút: William Bedford Royall; Halifax County (Firginia), 15 april 1825 – Washington, D.C., 13 desimber 1895) wie in Amerikaansk militêr fan etnysk Ingelsk komôf. Hy focht yn 'e Meksikaansk-Amerikaanske Oarloch (1846-1848), de Amerikaanske Boargeroarloch (1861-1865) en yn 'e Grutte Sû-Oarloch (1876-1877).
Jonkheid en oplieding
Royall waard yn 1825 berne yn in begoedige maatskiplik fermidden op it plattelân fan Halifax County, yn 'e Amerikaanske steat Firginia, as de soan fan John B. Royall (1788-1744) en dy syn frou Pamela Williamson Price (1800-1891). Hy wie in ôfstammeling fan John Price, ien fan 'e stifters fan 'e Jamestown-koloanje yn 1620, it alderierste begjin fan Firginia. Royall hie fjouwer bruorren en susters: Albert Royall (18??-18??), Mary Jane Royall Switzler (1820-1879), John Price Royall (1831-1908) en Virgina Lafayette Royall Henderson (1841-1921). Yn 1840, doe't Royall fyftjin jier wie, ferfear it gesin nei Columbia, yn 'e steat Missoury, dêr't Royall heger ûnderwiis genoat oan 'e pleatslike universiteit.
Militêre karriêre
Doe't yn 1846 de Meksikaansk-Amerikaanske Oarloch útbriek waard in Sterling Price, út Chariton County yn Missoury, mooglik famylje fan Royall, troch presidint James Polk oansteld om in frijwilligersrezjimint op te rjochtsjen dat it Amerikaanske Leger yn 'e striid ûnderstypje moast. De doe 21-jierrige Royall waard op 31 july 1846 yn dat rezjimint (it 2e Ynfanteryrezjimint fan Missoury) beneamd ta earste luitenant ûnder in kaptein McMillan. Syn kompanjy ûnderskate him troch dapperens yn ferskate slaggen mei de Meksikanen. Op 14 augustus 1847 waard Royall oerpleatst nei it Santa Fe-bataljon fan it geregelde leger, wêrnei't er oan 'e ein fan 'e oarloch, op 20 oktober 1848, ôfswaaide út militêre tsjinst.
Op 3 maart 1855 naam Royall lykwols op 'e nij tsjinst yn it Amerikaanske Leger mei de rang fan earste luitenant. Hy waard tafoege oan it Amerikaanske 5e Kavaleryrezjimint en op 21 maart 1861, oan 'e foarjûn fan 'e Amerikaanske Boargeroarloch, befoardere ta kaptein. Under de Boargeroarloch focht Royall foar it Noarden, ek al wied er yn de Súdlike steat Firginia berne. Hy waard op 27 maaie 1862 befoardere ta majoar foar dapperens yn 'e Slach by it Gerjochtsgebou fan Hanover, yn noardlik Firginia. Op 13 juny fan dat jier folge in promoasje ta de rang fan luitenant-kolonel foar moed yn 'e Slach by Old Church, en koart foar de ein fan 'e oarloch waard er op 13 maart 1865 noch befoardere ta kolonel.
Nei ôfrin fan 'e Boargeroarloch waard Royall yn rang weromset ta majoar, om't der fanwegen de ôfslanking fan it leger yn fredestiid in oerskot oan ofsieren bestie. Hy tsjinne by it Amerikaanske 3e Kavaleryrezjimint, oan 'e Amerikaanske frontier, yn it Wylde Westen, en waard op 2 desimber 1875 befoardere ta luitenant-kolonel. Under de Grutte Sû-Oarloch focht Royall op 17 juny 1876 ûnder generaal George Crook mei yn 'e Slach oan de Rosebud, yn súdlik Montana, tsjin 'e Lakota en de Noardlike Sjajinnen. Dêrby kaam er mei seis kompanjyen soldaten yn 'e swierrichheden trochdat er de fijân te fier efterfolge en dêrtroch hast ôfsnien rekke fan Crook syn haadmacht. Op 1 novimber 1882 krige Royall mei de rang fan kolonel it befel taparte oer it Amerikaanske 4e Kavaleryrezjimint. Nei't er op 19 oktober 1887 mei pinsjoen gien wie, waard er op 27 febrewaris 1890 foar syn rol yn 'e Slach oan 'e Rosebud noch befoardere ta brigadegeneraal.
Priveelibben en dea
Royall wie troud mei in Elizabeth Coxe Howell (1827-1903), mei wa't er in dochter hie, Agnes Stockton Royall Parsons (1861-1934), dy't letter troude mei in Arthur Jeffrey Parsons. Royall kaam op 13 desimber 1895 te ferstjerren yn 'e Amerikaanske federale haadstêd Washington, D.C., en waard krekt oer de grins mei Firginia begroeven op it Nasjonaal Begraafplak Arlington.
MATE
MATE is in grafyske skyl foar Linux, BSD en Windows (fia Cygwin), en in ûnôfhinklike trochûntwikkeling fan GNOME 2. De oarspronklike ferzje datearret fan 2011.
Oersetting nei it Frysk
It liket dat de Fryske oersettingen noch net ûnderhâlde wurde.
Fryske staveringshifker
De staveringshifker 'GtkSpell' kin wurdlisten fan Hunspell/Myspell, Aspell of beide tagelyk tapasse, ôfhinklik fan wat ynboud is yn it subprogramma Enchant.
Boertanger Fean
250px|thumb|It plak fan it eardere Boertanger Fean It Boertanger Fean (Nederlânsk: Bourtangerveen of Bourtangermoeras, Dútsk: Bourtanger Moor, Leechsaksysk: Boertanger Moor) wie in grut heechfeangebiet yn it easten fan Drinte, it easten fan Grinslân en Iemslân (Dútslân). It gebiet is fan de Midsiuwen ôf foar it grutste part oanmakke, dêr't der yn it begjin fan de 21e iuw noch mar in lyts bytsje fan oerbleaun is.
Foarm
It Boertanger Fean hie winliken in "V-foarm". De westlike poat besloech de iere delling fan de Hunze, dat yn it westen begrinzge waard troch de Hûnsrich en rûn yn it noarden ta de stêd Grins. De eastlike poat lei yn de delling fan de Iems. It súdpunt fan it gebiet lei by Lingen. Tusken de beide poaten yn lei Westerwâlde. It feangebiet omfieme in gebiet fan 3000 km². It lei foar in twatred part yn it hjoeddeiske Nederlân en foar ientred part yn Dútslân. It grutste part fan it feangebiet bestie út heechfean.
Untstean
It Boertanger Fean waard likernôch om 5000 f.Kr. hinne foarme. It gebiet wie foarhinne al bewenne, om't de boaiemfynsten by Hoetmansmar dêrfan tsjûgje. It gie om nomaden, dy't yn de Midstientiid yn it gebiet om tôgen. It allegeduerigen grutter wurden fan it feangebiet ferdreau de befolking en sadwaande waard it gebiet slim te berikken. By Ter Apel en Nieuw-Dordrecht binne resten fan feandiken, út de Jonge Stientiid en Izertiid, fûn. It fean tsjinne lykwols ek as in miltêre beskerming, dêr't it slim wie om trochhinne te kommen. Op plakken mei paden troch it fean, of by it feangebiet del, waarden skânsen boud, sa as bygelyks Boertange, Aldeskâns en Nijeskâns. Tusken 1580 en 1850 waard dy beskermjende wurking fan it fean fan grut belang, sa as bygelyks yn de Earste Münsterske Kriich en de Twadde Münsterske Kriich.
It oanmeitsjen fan it feangebiet
Feanterij wie ynearsten beheind ta de rânen fan it feangebiet. Nei alle gedachten waard turf al hiel lang as brânje brûkt. By it oanmeitsjen fan it fean yn de twadde helte fan de Midsiuwen spilen kleasters in wichtige rôl, sa as bygelyks dy fan Aduard. It fean waard ek oanmakke foar de lânbou. Yn de Midsiuwen waard it fean oan de rânen fan it gebiet ûntwettere foar it ferbouwen fan rogge. Troch it ûntwetterjen ûntstie der in proses fan fertarjen fan it fean, dêr't de boaiem troch sakke. Dêrtroch waarden tusken 1360 en 1500 grutte stikken fan it gebiet troch de Dollard fuortslein. Yn de sechtjinde iuw sette grutskalige feanterij útein. De Fryske metoade fan feanterij waard brûkt, dêr't kanalen groeven waarden en wiken by de kanalen del boud waarden. De earste feanterijen wiene by de Hunze del, ticht by de stêd Grins. De turf waard oer dy rivier ôffierd. Grins hie in soad ferlet fan brânje, en de turf út it Boertanger Fean wie fan grut belang foar de ekonomy fan de stêd. Yn de santjinde iuw bemachtige de stêd Grins de goa Westerwâlde en dêrnei koe de feanterij grutskaliger oanpakt wurde. Johan de la Haye en Johan Sems ûntwurpen de grinsline troch it fean, dy't fan Wolfsbarge, oan 'e Súdlaardermar, yn in rjochte line nei Ter Apel rint. Dy line wurdt de Semsliny neamd en foarmet de grins tusken Grinslân en Drinte. It Stedskanaal, dat yn de achttjinde iuw groeven waard, foalge de Semsliny foar it grutste part. Dat kanaal wie in wichtige ôffierrûte fan it oanmeitsjen fan it fean. Yn de njoggentjinde iuw wie it in drokke farwei. De gebieten dy't oanmakke waarden, wurde feankoloanjes neamd. It oanmakke feangebiet yn Grinslân en Drinte wurdt de Grinzer Feankoloanjes neamd, om't de stêd Grins de wichtichste rôl yn it oanmeitsjen dêrfan spile hat. It oanmeitsjen fan it fean hat der ta laat dat de rest fan it feangebiet drûger waard. Dêrtroch waard de militêre beskerming, dy't it gebiet bea, lykwols minder. By Boertange waarden diken oanlein dy't it wetter better fêsthâlde koene. Boppedat kamen der kolonisten út Dútslân wei, dy't op it fean boekweet ferbouden. Om de grûn dêrfoar gaadlik te meitsjen, moast de fean earst ôfbaarnd wurde. Om de grutte oerlêst dy't dat feroarsake, waard dat yn 1925 ferbean. Yn de njoggentjinde iuw waard turf foar it grutste part ferfongen toch stienkoal as brânje. Winsten fan bedriuwen, besibbe oan de feanterij, namen dêrtroch ôf. Ek yn dy tiid waard de ferlinge Hegefeanske Feart groeven, dêr't feanterij yn de súdlike part fan it Boertanger Fean troch tanamen. Yn de tweintichste iuw wie turf net mear it haadprodukt, mar waarden it struisel fan turf, aktive koal en letter ek potgrûn wichtige produkten fan it fean. Yn it oerbliuwende feangebiet waarden gjin wiken mear boud, maar waard it fean oer in smelle spoar ôffierd nei turfstruiselfabriken. Dêrwei waard it fierder ferfierd mei it skip, stoomtrem, trein of frachtauto. Nei't it Amsterdamsche Veld ôfgroeven waard, wie it dien mei de feanterij op it Nederlânske part. Dat lêste ferfeante gebiet is part fan it natuergebiet de Bargerfean. Yn it Dútske part fûn yn it begjin fan de 21e iuw noch wol feanterij plak.
Young Artist Award
Skiednis
De Young Artist Awards hieten oarspronklik Youth in Film Awards, en waarden yn 1979 foar it earst útrikt. De útrikkingsseremoanje fynt plak yn súdlik Kalifornje, ornaris yn Los Angeles (mar yn 1983 yn Beverly Hills). Sûnt 2012 wurdt de seremoanje holden yn begjin maaie. Oarspronklik wiene der alve kategoryen wêryn't de Young Artist Awards takend waarden, mar meitiid binne der almar mear bykommen. Boppedat binne de measte kategoryen tsjintwurdich opspjalte tusken jonge artysten ûnder en boppe de tsien jier.
Tawizingsproses
Kandidaten foar de Young Artist Awards moatte tusken de 5 en 21 jier âld wêze, en wurde yn 'e regel oandroegen troch film-, tillefyzje-, teäter- of muzykprodusinten, of troch harren eigen ympressariaat. It kandidearringsproses wurdt oan 'e ein fan jannewaris of it begjin fan febrewaris ôfsletten, wêrnei't de organisaasje út 'e kandidaten in oersichtlik tal artysten nominearret foar de eigentlike prizen. Dêrút wurde de winners útornearre troch in stimming ûnder de leden fan 'e Young Artist Association.
Lindefallei
De Lindefallei (Stellingwerfsk en offisjeel: Lendevallei) is in natoergebiet súd fan Wolvegea. De earste stikken moeraslân kamen om 1940 yn besit fan It Fryske Gea.
Oant 2007 krige de natoerbeskermingsorganisaasje 785 hektare yn de beekdelling fan de Stellingwerfske rivier de Linde (Stellingwerfsk: Lende) yn eigendom. Dêrûnder binne de Helomapolder, Driessenpolder, Gorterspolder, Lindepoolder, it Botkereservaat, Onland en it Oude Stroomdal. It gebiet rint rûchwei fan De Hoeve oant foarby de Trijeweislûs by Nijetrine en is ûnderdiel fan de 'wiete as' fan moerasgebieten op de grins fan Fryslân en Oerisel. It natoerbelied is rjochte om de Weerribben en de Wieden yn Noardwest-Oerisel fia de Lindefallei mei de Rottige Meente yn Fryslân te ferbinen.
Tusken 1922 en 1927 waard de Linde kanalisearre. Derby waarden grutte stikken fan de beekdelling ûntgûn. De ûntginning blykte funest foar de natoerhistoaryske wearden yn de beekdelling. Mei in systeem fan sleatten, keardamen en kleppen waard yn it netoerreservaat ferdrûging tsjingien. Yn de 21e iuw binne ek in tal meänders fan de rivier wer iepenlein. De Lindefallei is ryk oan elzebroekbosk. De beammen groeiden hurder troch de ferdrûging en it ferlânjen fan petgatten. Oan de noch oerbleaune petgatten groeie wetter- en moerasplanten as grutte djerreblom, trijekantgers, wetterpinksterblom en krânsfearkrûd. Ek in soad libellesoarten fine hjir in leefgebiet.
De Lindepolder (Stellingwerfsk: Lendepoolder) is in grutte plasse yn it om 1930 ûntgûne petgattegebiet. Yn 1990 waard dit foar boerelân oangekocht troch It Fryske Gea. Troch it wetter net langer út de polder te pompen waard dy gaadlik foar moerasfûgels as blaustirns en blauboarstke, mar ek foar etterfûgels as hjerringslynder en east-ein. Ek wurde greidefûgels as ljip en wylp, en boskfûgels as grutte bûnte spjocht en hauk in gaadlik plak yn it ôfwikseljende lânskip.
Mole en slûs
De achtkante wettermûne by de Blessebrêge krige nei restauraasje yn 1991 de namme ‘De Gooyer’. Geert Gooyer wie de eardere mûnder en opsjenner fan It Fryske Gea yn dit gebiet. Yn de Helomapolder stiet it Helomaslúske, in 18e-ieuske houten feanslûs. Mei dit slúske waarden de turfpreammen skutten dy't de wûne turf oer de Linde ôffierden. It wurdt no út kultuerhistoaryske eachpunt yn stân hâlden.
Kerrie L. Hughes
Kerrie L. Hughes (10 oktober 1959) is in Amerikaansk skriuwster fan koarte ferhalen en redaktrise fan blomlêzings.
Libben en karriêre
Hughes waard berne yn 1959. Hja is troud mei skriuwer John Helfers. Fan 2001 ôf publisearre se ferskate essays, en letter skreau se út en troch ek koarte ferhalen, meast fan it fantasysjenre. Har earste publisearre ferhaal wie Judgment, yn 'e blomlêzing Haunted Holidays, út 2004, ûnder redaksje fan Martin H. Greenberg en Russell Davies. Fan 2005 ôf wurke Hughes sels ek as redaktrise en gearstalster fan blomlêzings fan oarmans wurk. Dêrby wurke se gear mei ferskate oare redakteurs, ûnder wa Martin H. Greenberg, Rachel Caine en Jim Butcher.
Seattle
Seattle, byneamd Emerald City (de "Smaragden Stêd"), is de grutste stêd en it ekonomyske sintrum fan 'e steat Washington, it haadplak fan King County, en ien fan de wichtichste havenstêden oan de westkust fan 'e Feriene Steaten. Mei in befolking fan goed 630.000 minsken hat it krekt justjes mear ynwenners as Portland, yn de oangrinzjende steat Oregon, wat it teffens ta de grutste stêd fan it Amerikaanske Noardwesten (de steaten Washington, Oregon en Idaho) makket. De stêdekloft dêr't Seattle ta heart, telt neffens in offisjele skatting út 2012 mear as 3,9 miljoen ynwenners. De stêd leit likernôch 160 km besuden de Kanadeeske grins, op in smelle lâningte dy't oan 'e eastkant begrinzge wurdt troch Lake Washington. Yn it westen leit Seattle oan 'e Puget Sound, in seeëarm fan de Stille Oseaan dy't in natuerlike haven foarmet.
Skiednis
Seattle, dat op in plak leit dat al op syn minsten 4.000 jier bewenne waard troch Yndiaanske folken ear't kolonisten fan Jeropeeske oarsprong har der nei wenjen setten, waard stifte yn 1853. De stêd is neamd nei Seattle, it opperhaad fan 'e pleatslike Djûwamisj- en Sukwamisj-stammen. Lange tiid wie de houtkap de wichtichste boarne fan ynkomsten foar de stêd, mar tsjin 'e ein fan 'e njoggentjinde iuw wie Seattle teffens in sintrum fan hannel en skipsbou wurden om't it as de poarte ta Alaska fungearre ûnder de Goudkoarts fan Klondike. Tsjin 1910 wie de stêd sasear groeid, dat er ta de 25 grutste stêden fan 'e Feriene Steaten hearde.
Muzyk
Yn it twadde fearn fan de tweintichste iuw wie Seattle wichtich foar de ûntjouwing fan de jazz. Ray Charles begûn bygelyks syn karriêre yn Seattle. Begjin jierren njoggentich wie de stêd de bertegrûn fan de muzykstreaming grunge. Nirvana, Pearl Jam, Soundgarden, Breeders en Alice in Chains wiene de wichtichste fertsjintwurdigers fan dat sjenre. Seattle wie ek it berteplak fan de ikoanyske gitarist Jimi Hendrix, dy't in ûnbidige ynfloed op 'e popmuzyk hân hat.
Seattle hjoed de dei
Hjoed de dei stipet de ekonomy fan Seattle op trije pylders. Yn it foarste plak is der de hannel, mei't de stêd mei San Fransisko, yn Kalifornje, de wichtichste Amerikaanske trochfierhaven is foar ymport út en eksport nei Aazje. Oard is der de fleantúchyndustry, dy't noch altyd in grutte wurkjouwer is. Boeing hat omfangrike produksjefasiliteiten yn Seattle en omkriten, benammen yn Everett, al is it haadkantoar ûnderwilens ferpleatst nei Chicago. En trêd is der de kompjûtertechnology, mei Microsoft as wichtichste wurkjouwer, dat syn haadkertier hat yn Redmond, in foarstêd fan Seattle. Fierders binne der dan noch de "griene" yndustry (dan moat men tinke oan de produksje fan sinnepanielen en sa), dy't noch yn opkomst is, en ek it toerisme is net ûnbelangryk foar de wurkgelegenheid yn de regio.
Ien fan de grutste jierliks weromkearende eveneminten dy't yn Seattle holden wurde, is it Ynternasjonaal Filmfestival fan Seattle (Seattle International Film Festival, SIFF) yn maaie en/of juny, dat yn 1976 foar de earste kear organisearre waard. Sûnt de 1980-er jierren hat it him ûntjûn ta ien fan 'e wichtichste filmfestivals fan de Feriene Steaten. Yn Seattle wurdt yn maart en/of april fierders de Emerald City Comic Con holden, in grutte konvinsje op it mêd fan strips en fideospultsjes.
Klimaat
Seattle hat in Mediterraan klimaat, mei waarme, relatyf drûge simmers en koele, wiete winters. Yn augustus, de waarmste moanne, is de trochsneed temperatuer oerdeis 24,6 °C, en yn jannewaris, de kâldste moanne, is dat 8,4 °C. Rekôrtemperatueren wiene 42 °C op 28 juny 2021 en –18 °C op 31 jannewaris 1950. Hoewol't Seattle derom bekend stiet dat it der "altyd" reint, kriget de stêd feitliks jiers trochinoar net mear as 952,2 mm delslach, mei dêrûnder oer it hiele winterhealjier ferdield 17,3 sm snie.
James Bond (franchise)
James Bond is in fan oarsprong Britske (no Britsk-Amerikaanske) mediafranchise dy't draait om James Bond, in geheim agint mei it koadenûmer 007 fan 'e Britske bûtenlânske ynljochtingetsjinst MI6. Dat no wrâldferneamde personaazje waard yn 1953 skepen troch de Britske skriuwer Ian Fleming. James Bond spile de haadrol yn tolve romans en twa ferhalebondels fan Fleming, en nei dy syn ferstjerren yn 1964 binne der fan acht oare skriuwers autorisearre romans en koarte ferhalen út 'e James Bond-searje ferskynd. Fan 1962 ôf rint der ek in filmsearje oer James Bond, wêrfan't yn 2021 it 25e of 28e diel ferskynde (ôfhinklik fan 'e fraach oft men de films meirekkenet dy't net troch Eon Productions makke binne). Dêrnjonken binne der stripboeken, fideospultsjes, in tekenfilmsearje, in companionboek en in rige soundtrackalbums yn it ramt fan 'e James Bond-franchise ferskynd. Fral de James Bond-films binne útwrydske populêr; se foarmje de langst rinnende filmsearje aller tiden (yn 2022 60 jier) en hawwe (sûnder ynflaasjekorreksje) yn totaal mear as $7 miljard opbrocht.
Romansearje
Ian Fleming skreau tusken 1952 en syn ferstjerren yn 1964 alle jierren op fakânsje yn Jamaika in nij diel fan 'e James Bond-romansearje, dat hieltyd in jier letter útjûn waard. Uteinlik soe syn rige bestean út tolve romans en twa bondels mei koarte ferhalen.
Wurken fan oare skriuwers
Nei it ferstjerren fan Fleming, yn augustus 1964, waarden der ferskate oare auteurs autorisearre ta it skriuwen fan nije James Bond-romans of 'ferboekings' fan James Bond-films.
Spin-off-searjes
Twa spin-off-romansearjes binne út 'e James Bond-rige fuortkommen: in searje oer de jonge James Bond (de Young Bond-rige) en in trilogy oer Miss Moneypenny, de sekretaresse fan MI6-sjef M, dy't fereale is op Bond (The Moneypenny Diaries).
Oare literatuer
Njonken fiksje is der ek non-fiksje oer James Bond ferskynd. Sa publisearre Kingsley Amis yn 1965 de literêre stúdzje The James Bond Dossier. Yn 1984 ferskynde fan 'e hân fan Raymond Benson in companionboek by de James Bond-rige, mei as titel The James Bond Bedside Companion.
Filmsearje
James Bond is it bekendst wurden troch de filmsearje oer him. De titels fan hast alle romans en koarte ferhalen fan Ian Fleming binne oernommen foar de James Bond-films. Yn 'e measte gefallen is der lykwols net folle ferbân tusken de film en it literêre wurk mei deselde titel. De earste James Bond-ferfilming wie in Amerikaanske tillefyzjefilm út 1954. Sûnt 1962 wurde der bioskoopfilms oer James Bond makke, dy't foar it meastepart produsearre wurde troch de Britske filmstudio Eon Productions.
Yn 'e James Bond-films út 'e tweintichste iuw sieten njonken aksje en yntriizje ek in protte humor en brûkte Bond eltse kear in soad technyske gadgets. Yn 'e ienentweintichste iuw waard de searje mei yngong fan Casino Royale reboot, wêrnei't alle humor en de measte gadgets út 'e ferfilmings ferdwûnen. De James Bond-films binne sa populêr dat de titelsongs faak útgroeiden ta grutte hits. Der binne ek ferskate parodyen op James Bond-films útbrocht, wêrfan't de bekendsten de films oer Austin Powers binne.
Dr. No
Yn Dr. No wurdt James Bond, in geheim agint foar de Britske ynljochtingetsjinst MI6, nei Jamaika ta stjoerd dêr't in oare Britske agint fermist rekke is. It spoar liedt nei de ûndergrûnske basis fan 'e krimineel dr. No (Joseph Wiseman), in lid fan 'e skimige organisaasje SPECTRE, dy't fan doel is om in iere Amerikaanske lansearring fan 'e space shuttle te dwerseidzjen mei in radioweachwapen. Dr. No waard regissearre troch Terence Young nei in senario fan Richard Maibaum, Johanna Harwood en Berkely Mather. De rol fan James Bond waard spile troch Sean Connery. Dr. No gie op 5 oktober 1962 yn premiêre, en brocht $59,5 miljoen op tsjin in budget fan $1,1 miljoen.
From Russia with Love
Yn From Russia with Love wurdt Bond nei Turkije ta stjoerd om korporaal Tatjana Romanova (Daniela Bianchi), in administratyf meiwurkster fan it konsulaat fan 'e Sovjet-Uny dêre, te helpen om oer te rinnen nei it Westen. Wylst er yn Turkije is, besiket SPECTRE om Bond út 'e ljochten te helpen út wraak foar it feit dat hy (yn 'e foargeande film) dr. No deade hat. From Russia with Love waard regissearre troch Terence Young nei in senario fan Richard Maibaum en Berkely Mather. Sean Connery spile James Bond. From Russia with Love gie op 10 oktober 1963 yn premiêre, en brocht $79 miljoen op tsjin in budget fan $2 miljoen.