cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rúgjers
thumb|right|300px|Kriten bewenne fan de Rugii: [[Rogalân, Pommeren (sûnt 1e iuw), Rugilân (5e iuw); Rügen (net wis)]] De Rúgjers wienen in Eastgermaansk folk dat oarspronklik yn Noarwegen wenne, en letter yn in gebiet tusken de Oder en de Weichsel. Troch de Goaten waarden sy ferdreaun doe't dizze fan Skandinaavje kamen.
Senj
Skiednis
Under de Twadde Wrâldoarloch waard Senj fan 1941 oant 1943 beset troch faksistysk Itaalje. Doe't dat him oerjoech, foel Senj yn 'e hannen fan 'e Joegoslavyske partizanen, dy't it brûkten as in befoarriedingshaven. As gefolch dêrfan sette de Dútske Luftwaffe útein mei it bombardearjen fan it stedsje. Tsjin 'e ein fan 'e oarloch stie sadwaande noch mar 50% fan 'e gebouwen oerein. De bombardeminten easken ek in protte slachtoffers ûnder de befolking.
Bestjoer
De stêd Senj makket bestjoerlik diel út fan 'e Kroätyske provinsje Lika-Senj en fan 'e gemeente Senj. It is fierwei it grutste plak fan 'e gemeente. De omlizzende 26 doarpen, dy't ek ta de gemeente Senj hearre, binne: Alan, Biljevine, Bunica, Crni Kal, Jablanac, Klada, Krasno, Krivi Put, Lukovo, Melnice, Mrzli Dol, Pijavica, Podbilo, Prizna, Senjska Draga, Starigrad, Stinica, Stolac, Sveta Jelena, Sveti Juraj, Velike Brisnice, Veljun Primorski, Volarice, Vrataruša, Vratnik en Vrzići.
Ekonomy
Hjoed de dei is Senj in baaiplak oan 'e Adriatyske See. De wichtichste sektoaren fan 'e pleatslike ekonomy binne: it toerisme, de fiskerij en de wettersport.
Susterstêden
Senj hat sân susterstêden:
Rúgjers
Skiednis
De Rúgjers ferbleaunen in lang skoft yn Pommeren, wêr't de namme fan it eilân Rügen noch hieltyd oan harren ferbliuw tinken docht. Yn it begjin fan de 4e iuw lutsen sy súdwerts en fêstigen har oan de bopperin fan de Tisza yn wat tsjintwurdich Hongarije is. Under de Hunnen wiene sy fazallen en dienen mei oan Attila's kampanjes yn 451, mar nei dy syn dea kamen sy yn opstân en seagen kâns tusken 480 en 482 har master te meitsjen fan Vindelicia en it part fan Norikum (tsjintwurdich Eastenryk) dat oan de Donau lei. Under lieding fan Feva stiften sy dêr in eigen keninkryk.
Senj
Demografy
Neffens sifers út 2011 hie de stêd Senj doe 4.810 ynwenners. De gemeente Senj hie datselde jiers in befolking fan 7.182 persoanen. Mei in oerflak fan 658 km² kaam de befolkingstichtens yn 'e gemeente del op 10,9 minsken de km². De etnyske opbou fan 'e befolking wie yn 2011 sa: 97,1% Kroäten; 0,9% Serven; 0,4% Albanezen; 0,3% Bosnyske Moslims; 1,3% oaren.
Klimaat
Senj hat in seeklimaat, mei mylde, winerige winters en relatyf drûge, hjitte simmers. Yn july, de waarmste moanne, is de trochsneed temperatuer per etmiel (dei en nacht) 24,5 °C, en yn jannewaris, de kâldste moanne, is dat 6,1 °C. Rekôrtemperatueren wiene 39,0 °C yn july en –16,6 °C yn febrewaris. Senj kriget jiers trochinoar 1.274 mm delslach en 2.250 oeren sinneskyn.
Dalai Lama
thumb|Gendun Drup, de 1e Dalai Lama De Dalai Lama fan Tibet is de heechste spirituele lieder yn it Tibetaansk Boedisme. De Tibetanen neame him ek wol Yishin Norbu (Tibetaansk: ་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ; Wylie: Yid-bzhin Nor-bu) of Gyalwa Rinpoche (Tibetaansk: རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ; Wylie: Rgyal-ba Rin-po-che). Eartiids wie hy ek de heechste politike lieder fan Tibet. Tsjintwurdich stiet Tibet ûnder Sineesk bewâld dat ôftwongen waard troch de ynvaasje fan it Sineeske leger ûnder Mao Tse-toeng yn 1959. Troch de Tibetanen en in protte minsken wrâldwiid wurdt dat bewâld net erkend en wurdt de Dalai Lama noch hieltyd as harren politike lieder beskôge.
De Dalai Lama heart by de jongste en grutste fan de fjouwer Tibetaanske Boedistyske skoallen, de Gelug-tradysje. Oant deselde skoalle heart de Panchen Lama.
Mei Dalai Lama wurdt net ien persoan oantsjutten mar is in rige fan opinoar folgjende lieders. Dizze opfolging giet net, krektas mei de measte oare liedersposysjes troch fererving of troch ferkiezings, mar troch werberte. De Tibetaanske boedisten leauwe dat de Dalai Lama de werberte is fan de foargeande Dalai Lama. Om dat te ûndersykjen besykje Muontsen de mooglike kandidaten; as part fan bewiis jildt bygelyks dat it bern foarwerpen werkent dy't fan de eardere Dalai Lama west hawwe. De kandidaat wurdt úteinlik troch de Panchen Lama befêstige. Ek jout de Dalai Lama yn it libben dat dêroan foarôf giet, oanwizings, bygelyks oer syn takomstige famylje, berteplak en bertehûs.
Tenzin Gyatso is de tsjintwurdige Dalai Lama.
RoboCop 2
RoboCop 2 is in Amerikaanske dystopyske, satiryske science fiction-aksjefilm en -plysjefilm út 1990 ûnder rezjy fan Irvin Kershner, mei yn 'e haadrollen Peter Weller en Nancy Allen. De film is in ferfolch op RoboCop, út 1987, en heart as sadanich ta de RoboCop-franchise. It ferhaal folget de cyborg-plysjeman RoboCop yn in takomstich Detroit, dat hast oan misdie te sink giet. Diskear nimt er it op tsjin Cain, de sljochtsinnige makker fan in tige ferslaavjende nije soarte drugs. Underwilens besiket Omni Consumer Products, it ymmorele bedriuw dat RoboCop skepen hat, om 'e macht yn Detroit oer te nimmen. Dêrfoar wurdt in nij type cyborg ûntwikkele dat RoboCop ferfange moat. RoboCop 2 krige fan 'e filmkritisy oer it algemien negative resinsjes, mar wie in beskieden kommersjeel súkses yn 'e bioskopen. In folgjende film yn deselde searje, RoboCop 3, kaam út yn 1993.
Plot
Yn in neie, dystopyske takomst stiet Detroit op it punt om derûnder te strûpen oan 'e almar oanboazjende misdie yn 'e stêd. Troch gebrek oan jild en middels stiet it stedsbestjoer machteleas. Fan needs is de pleatslike plysje al oerdien oan it grutte bedriuwekonglomeraat Omni Consumer Products (OCP), mar dy privatisearring hat ferkeard útpakt. OCP hat nammentlik de salarissen fan 'e plysje mei 40% omleech dien en de pinsjoenen hielendal ôfpakt, mei as gefolch dat de plysje yn staking gien is.
Op in gearkomste fan 'e direksje fan OCP docht bliken dat it bedriuw der witten en mienen op oanstjoerd om 'e gemeente bankrot gean te litten; it útlokjen fan 'e plysjestaking is mar ien strategy dy't dêrfoar ynset wurdt. Om't OCP de gemeente in grutte liening dien hat, kin it bedriuw yn it gefal fan in fallisemint nammentlik hiel Detroit oernimme. Dan kin einling it grutte plan fan 'e algemien direkteur, dy't bekend stiet as "de Alde", útfierd wurde: it platwalsen fan 'e fertutearze buerten yn 'e binnenstêd om der in moderne stêd fan glânzgjende wolkekliuwers foar yn it plak te bouwen, dy't Delta City komme moat te hjitten.
Mar net de hiele plysje fan Detroit staakt: de cyborg RoboCop en syn trouwe partner Anne Lewis binne noch oan it wurk en besykje de floedweach fan misdie te beheinen. Dêrby nimme se it op tsjin Cain, de psychopatyske lieder fan in pleatslik drugskartel, dy't in sekte-eftich gefolch om him hinne garre hat. Boppedat hat er in nije en ekstreem ferslaavjende drug ûntwikkele, dy't nuke hjit. By in ynfal witte RoboCop en Lewis in fabryk dêr't nuke produsearre wurdt, plat te lizzen, mar Cain syn neiste meiwurkers, de opslûpen jonge Hob en de tsjeppe dame Angie, witte oan arrestaasje te ûntkommen.
Underwilens hat RoboCop flashbacks krigen nei syn eardere libben as de plysjeman Alex Murphy. Fan gefolgen is er obsedearre rekke troch Murphy syn widdo Ellen, dy't er begjint te stalken troch eltse dei oerenlang yn syn plysje-auto by har yn 'e strjitte te stean en stadich foar har hûs lâns te riden. Ellen, dy't noch altyd rouwet om it ferlies fan har man, tsjinnet dêr in klacht oer yn en driget in rjochtsaak tsjin OCP oan te spannen. Nei't RoboCop troch syn begelieders ûnder druk set is, fertelt er Ellen by in moeting ûnder tafersjoch fan dy begelieders dat Murphy dea is.
RoboCop hat by syn kreaasje fan OCP trije rjochtlinen meikrigen: it tsjinjen fan 'e befolking, it beskermjen fan 'e ûnskuldigen en it hanthavenjen fan 'e wet. Om't er soks as masine tige ûnbûchsum útleit, hat er yn it ferline ek de lieding fan OCP net ûntsjoen by it hanthavenjen fan 'e wet. Sadwaande stiet er by it bedriuw net yn in al te bêst boekje. OCP besiket in RoboCop 2 te ûntwikkeljen, in 'ferbettere' ferzje fan RoboCop dy't docht wat de bedriuwslieding wol. Uteinlik sil dy yn massaproduksje nommen wurde om 'e stakende plysje alhiel te ferfangen. Allinne, it wol net slagje om 'e nije cyborgs, dêr't de harsens fan stoarne plysjeminsken yn ferwurke wurde, derfan te wjerhâlden om 'selsmoard' te dwaan sadree't se aktivearre wurde.
Dr. Juliette Faxx, in psychologe yn 'e tsjinst fan OCP, bringt de teory op 't aljemint dat it Murphy syn strikte morele koade en syn strange roomske opfieding binne dy't him yn dit ferbân ta sa'n unyk súkses meitsje. Hja bepraat de Alde derfan om har it seleksjeproses liede te litten om gaadliker kandidaten te finen, sadat de ynvestearring fan OCP ter wearde fan $90 miljoen oan research en ûntwikkeling net ferlern giet. De researchstêf is lykwols ûntset as bliken docht dat Faxx ta de deastraf feroardiele finzenen selektearje wol, om't dy neat te ferliezen hawwe en earder macht en ûnstjerlikens begeare soene as plysjeminsken.
Cain brûkt ûnderwilens de ynformaasje dy't him taspile wurdt troch de korrupte en oan nuke ferslaafde plysjeman Duffy om 'e operaasjes fan 'e plysje tsjin him en syn kartel mei grouwélich geweld te sabotearjen. As RoboCop, dy't Cain syn helpke Hob ûnder suveillânse hat, foar it ferstân kriget dat Duffy in ferrieder is, jout er him krekt sa lang in wan bruien oant er de lokaasje fan Cain syn haadkertier priisjout. Dat blykt in leechsteand stielfabryk te wêzen. Wannear't RoboCop dêr op eigen manneboet op ôfgiet, rint er lykwols yn in mûklaach en wurdt er oerweldige, wêrnei't Cain en syn trewanten syn lichem oan gruzeleminten houwe en de brokstikken by it plysjeburo dumpe. Neitiid nimt Cain wraak op Duffy troch him libben oan stikken snije te litten foar de eagen fan syn binde.
OCP wol RoboCop earst net reparearje, sabeare om't dat tefolle kostet, mar eins om't se him in gefaar achtsje foar de eigen doelen. Under druk fan 'e plysje en de befolking beslute se de reparaasje úteinlik dochs út te fieren, mar yn opdracht fan 'e Alde soarget Faxx derfoar dat de nije, sêftere rjochtlinen yn it systeem fan RoboCop ymplantearre wurde, dy't syn funksjonearjen as plysje ûnmooglik meitsje. Bykommend foardiel foar OCP is dat dêrtroch it RoboCop 2-projekt needsaakliker wurdt. As RoboCop lykwols in befreone laboratoariumassistinte tsjin Lewis sizzen heart dat er him fan 'e nije programmearring ûntdwaan kinne soe as er himsels ûnder stroom sette, stapt er daliks op in transformatorhúske ôf, dat er iepenbrekt om krekt te dwaan wat se seit. Neitiid reboot syn systeem sûnder de nije rjochtlinen, mar ek sûnder de âlde rjochtlinen, sadat er foar it earst frij is om te dwaan en litten wat er wol.
Georgius Lemke
thumb Georgius (Jurjen) Lemke (Aldeholtpea, 4 april 1721 - Harns, 12 febrewaris 1792) wie in predikant.
Lemke wie dûmny yn Eksmoarre, Koarnjum, Sint Anne en Harns yn de jierren 1766 oant 1792. Hy wie in 'ferljochtings'-predikant, learling fan H. Venema; wie mei tarieder fan de Psalmberiming fan 1775. Oefeners (ûnder oaren Johannes Mecima) agearren tsjin him.
RoboCop 2
Plot
Boargemaster Kuzak is ûnderwilens de wanhoop nei-oan. Syn krewearjen om 'e skuld dy't Detroit by OCP hat, ôf te beteljen troch crowdfunding rint op neat út. As Hob dan kontakt mei him opnimt en oanbiedt de hiele skuld fan $39 miljoen yn ien kear te foldwaan, grypt Kuzak dy rêding mei beide hannen oan. Dat Hob in krimineel is, dy't yn ruil foar it jild wol dat de plysje syn drugsdealers gewurde litte, nimt Kuzak op 'e keap ta. Fia in korrupte wethâlder kriget OCP lykwols lucht fan dit hantsjebakken. Om't Hob syn help oan it stedsbestjoer de plannen foar de oername fan 'e stêd troch it bedriuw en de bou fan Delta City op losse skroeven sette soe, jout de Alde, dêrta oantrune troch Faxx, opdracht om RoboCop 2 yn te setten. De moeting fan boargemaster Kuzak mei Hob wurdt sadwaande fersteurd troch RoboCop 2, oftewol Cain, dy't alle oanwêzigen deasjit. Inkeld Kuzak wit libben te ûntkommen fia it rioel. As de echte RoboCop letter it plak delikt ûntdekt, treft er dêr in swierferwûne Hob oan, dy't him fertelt wa't de dieder is. RoboCop bliuwt by de jonge oant er oan syn ferwûnings beswykt.
De Alde organisearret in parsekonferinsje dêr't er sawol de plannen foar Delta City as de nije RoboCop 2 oan 'e gearklofte media presintearje wurde. As er lykwols as attribút by syn taspraak in fleske nuke sjen lit as de belicheming fan alles dat mis en ferrotte is oan Detroit, soarget Cain syn ûnbehearskbere ferslaving derfoar dat er syn programmearring oerwint en op 'e jacht nei it fleske de media en befeiligingslju oanfalt. RoboCop ferskynt mei in swier masinegewear en lokket Cain nei bûten ta, dêr't in lang gefjocht folget dêr't ek de rest fan 'e plysje him yn mingt. It docht lykwols bliken dat sawol RoboCop as de nije RoboCop 2 net stikken te krijen binne. Op 't langelêst siket RoboCop it fallen fleske nuke op en liedt Cain dêrmei langernôch ôf om him op 'e rêch te springen. De seame tusken de holle en romp fan RoboCop 2, yn 'e nekke, blykt it swakke plak yn it ûntwerp te wêzen, en dêr brekt RoboCop syn tsjinstanner iepen, wêrnei't er de harsens fan Cain út 'e robot skuort en stikken slacht. Dat is de ein fan sawol Cain as RoboCop 2.
Op goerie fan syn neiste ûnderhearrige Johnson, dy't in persoanlike wrok tsjin Faxx koesteret, beslút de Alde om Faxx de skuld fan it hiele debakel op 'e lea te skowen. As Lewis tsjin RoboCop klaget dat OCP alwer de dûns ûntspringt, antwurdet RoboCop dat se geduld hawwe moat, want, sa seit er, "we binne mar minsklik."
Produksje
RoboCop 2 waard regissearre troch Irvin Kershner nei in senario fan Frank Miller en Walon Green. De senarioskriuwers fan 'e foargeande film RoboCop soene earst ek it skript foar de ferfolchfilm skriuwe, mar omreden fan in fiif moannen duorjende staking fan it Writers Guild of America, it fakbûn fan senarioskriuwers, waarden se troch filmstudio Orion Pictures ûntslein foar kontraktbrek. As produsint wie Jon Davison by it projekt belutsen. Foar de film wie in budget beskikber fan $25 oant 30 miljoen. De kamerarezjy wie yn 'e hannen fan Mark Irwin, en de filmmuzyk waard fersoarge troch Leonard Rosenman.
Opnamen
De opnamen foar RoboCop 2 fûnen foar it meastepart plak yn Houston (Teksas), dat neffens regisseur Kershner in ideäle opnamelokaasje wie fanwegen de relative rêst yn it stedssintrum by nacht. It Cullen Center gie troch foar it haadkertier fan OCP, wylst it stedhûs fan Houston te sjen is yn in sêne mei boargemaster Kuzak yn wat it stedhûs fan Detroit foarstelle moat. Oare gebouwen yn Houston dy't prominint yn 'e film te sjen binne, wiene it George R. Brown Convention Center, it Bank of America Center, it Wortham Theater Center en it Alley Theatre. In lyts part fan 'e film waard opnommen yn Los Angeles.
Distribúsje
De distribúsje fan RoboCop 2 waard fersoarge troch Orion Pictures en kaam yn 1999, nei de oername fan dy studio, yn 'e hannen fan Metro-Goldwyn-Mayer, dat syn eigen logo mei de âljende liuw oan it begjin fan 'e film pleatste. De film gie op 22 juny 1990 yn 'e Amerikaanske bioskopen yn premiêre. It byhearrende soundtrackalbum ferskynde op 21 desimber 1992 by platemaatskippij Varèse Sarabande. RoboCop 2 waard op 13 desimber 1990 útbrocht as VHS-keapfideo en kaam yn 1998 út op dvd. Op blu-ray ferskynde er foar it earst yn 2011.
Untfangst
Janet Maslin fan The New York Times skreau: "Oars as RoboCop, dat in fernimstige en orizjinele science fiction-film wie mei in oprjocht tragyske kyk op 'e haadpersoan, nimt RoboCop 2 net de muoite om wat nijs te dwaan. It lient frijmoedich de sitewaasje, personaazjes en morele fragen fan 'e earste film." Hja fûn dat it ferskil tusken RoboCop en RoboCop 2 it ferskil wie "tusken in idee en in tins oer in earder idee dy't letter noch by jin opkomt." It tydskrift Variety skreau: "Dit ultragewelddiedige, nihistyske ferfolch hat genôch technyske heechstantsjes om yndruk te meitsjen fans fan sokke hardware, mar it is sa klear as in klûntsje dat nimmen fan 'e direksje fan Orion Pictures de filmmakkers ferteld hat dat minder mear is."
Yn 'e Kanadeeske krante The Globe and Mail wie Jay Scott ien fan 'e net folle filmkritisy dy't útsprutsen posityf oer RoboCop 2 wie. Hy neamde it "in glêde en fernimstige ferfolchfilm" en skreau fierders: "Foar fans fan gewelddiedige mar fernimstige aksjefilms soe RoboCop 2 skoan ris it bêste wêze kinne wat it simmerseizoen te bieden hat: je krije de bluodderigens fan Total Recall en de satiryske slûchslimmichheidsjes fan Gremlins 2: The New Batch yn ien heech-technologysk pakje, dat byinoar holden wurdt troch it beskieden lintsje fan in B-film."
Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hat RoboCop 2 in goedkarringspersintaazje fan 30%, basearre op 37 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: "[De film is] in minder befredigjend oereidzjen [fan it ferhaal út 'e earste film], dat […] bydraacht oan 'e negative stereotypearring fan ferfolchfilms" en "RoboCop 2 besiket mear fan alles te hawwen, mar hat by einsluten minder." Op Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, behellet RoboCop 2 in goedkarringspersintaazje fan 42%, basearre op 22 resinsjes.
Opbringst
RoboCop 2 brocht yn 'e bioskopen yn 'e Feriene Steaten en Kanada $45,7 miljoen op. Foar oare lannen en territoaria binne gjin sifers bekend. As men allinne de Noardamerikaanske opbringst ôfset tsjin it budget fan $25 oant 30 miljoen, betsjut dat in winst fan teminsten $15,7 miljoen en mooglik $20,7 miljoen, hoewol't dêr de marketingkosten noch wol ôf moatte.
Prizen
RoboCop 2 waard nominearre foar trije Saturn Awards, yn 'e kategoryen bêste science fiction-film, bêste rol fan in jongere akteur (Gabriel Damon as Hob) en bêste special effects.
Johannes Mecima
Johannes Mecima (Harns?, ? – ?, ?) wie in apteker-drogist en sûkelarjefabrikant yn Harns om 1770-1790 hinne.
Undernimmer
Hy ûntfong op 10 maart 1775 ferlinging fan oktroai foar 30 jier foar in terpentynstokerij en harsmakkerij. Teffens sette er útein mei twa fabriken foar de raffinaazje fan swevel en salpeter, dat er ferkocht yn de foarm fan pipen, bôlen, kristallen, en fynmeald. Op 28 maart 1782 waard him oktroai ferliend om mei Menno Vink in feartsjinst te begjinnen fan Harns nei Grins.
Mecima wie yn 1773-1774 en 1775-1777 belutsen by it stedsbestjoer.
Op 19 jannewaris 1791 fernijden de kuratoaren fan syn bern dat it fabryk oergien wie op de Fa. M. Vink en W. de Boer.
Oefener
Mecima wie ek dwaande mei striidskriuwerij, benammen yn 1787 en 1788 tsjin wat neffens him 'sleau kristendom' wie, en tsjin patriotten. Hy wie in tige earnstige, 'fine' oefener dy't mei de Ofskieding fan 1834 tarette.
Wurk
Yn 1787 en 1788 ferskynden fan him de neikommende geskriften:
Sicherheitsdienst
thumb|right|250px|Minsken fan de SD droegen dit embleem op de mouwe De sicherheitdienst (SD) feroare tusken 1931 en 1945 fan in beskieden ynljochtingetsjinst fan de NSDAP ta in wiere steatsynljochtingetsjinst fan Nazi-Dútslân mei 51 haadôfdielingen en 519 regionale ôfdielingen mei inkele tûzenen aginten en inkele tsientûzenen ynformanten.
Eftergrûn
De Sicherheitsdienst waard yn maart 1931 troch Heinrich Himmler ûnder de namme Ic-Tsjinst oprjochte. De foarrinner fan de SD wurke fanút in appartemint en rapportearre rjochtstreeks oan Heinrich Himmler. Foardat de Dútske nasjonaal-sosjalisten oan de macht kamen wie it doel fan de “Ic-Tsjinst” om politike tsjinstanners yn de gaten te hâlden. Ek moast de tsjinst de feilichheid fan Nazilieders fersoargje.
Mei de machtsoername fan de nazi’s yn Dútslân yn 1933 waard de tsjinst bekend as de “SD-Amt”. Der ûntstie in sekere kompetysje mei de Sturmabteilung (SA). Op 9 juny 1934 waard ien inkele partij-ynformaasjetsjinst oprjochte mei de namme Sicherheitsdienst, wêrby de ‘SD-Amt” de basis wie en ûnder it bewâld kaam fan Reinhard Heydrich.
Hotse Bartlema
Hotse Sjoerd Durk (Hotse) Bartlema (Skraard, 1 maaie 1911, Eindhoven, 25 maart 1987) is in earder Frysk roeier.
Sicherheitsdienst
Eftergrûn
De SD groeide út ta in ynfloedrike partijorganisaasje dêr't de Schutzstaffel (SS) en de nasjonaal-sosjalistyske regearing gebrûk fan makke. De SD wurke mei de Sicherheitspolizei (de Gestapo) en de kriminalpolizei.
Hotse Bartlema
Yn 1936 die Bartlema mei 25 jier mei oan de Olympyske Simmerspullen yn Berlyn. Hy naam diel oan it roeien yn de fjouwer mei stjoerman en de fjouwer sûnder stjoerman. Yn de fjouwer mei stjoerman waard er fjirde yn in tiid fan 7.34,7 minuten.
Yn syn aktive jierren wie Bartlema oansletten by de Amsterdamske studintenroeiferiening Nereus. Bartlema wie studint genêskunde en is letter sjirurg wurden.
Sicherheitsdienst
Eftergrûn
Tusken de Sicherheitdienst en de Gestapo wie net folle ferskil. Beide geheime tsjinsten hienen as lieder Reinhard Heydrich en rapportearren oan Heinrich Himmler. De beide organisaasje hâlden harren dwaande mei deselde taken. Dochs kin steld wurde dat de Sicherheitsdienst mear ynformaasje sammele en de Gestapo de útfierende tsjinst wie.
Yn 1938 groeide de SD fan in partij-ynformaasjetsjinst út ta de ynljochtingetsjinst fan Dútslân. De SD observearre politike tsjinstanners fan it Tredde Ryk, it kaam mei polityk nijs út binnen- en bûtenlân. Ek die de tsjinst oan sabotaazjemisjes yn it bûtenlân. Om al dizze taken te dwaan waard er in netwurk fan meiwurkers makke yn it Tredde Ryk mar ek yn de anneksearre gebieten. Om de eigen Dútske befolking te kontrolearjen waarden de NSDAP-blockleiter ynsetten. Dit binne minsken út it leechste nivo fan de partij.
De SD organisaasje bestie út inkele tûzenen aginten. De sammele ynformaasje waard twa oant trije kear wyks rapportearre yn alle SD ôfdielingen. Dit waard oerhannige oan de wichtichste steatsminsken en partijfunksjonarissen. De SD hâldt him ek dwaande mei it beoardielen fan hegere offisieren en partijlieder op harren politike betrouberens.
Fan 27 septimber 1939 ôf waard de Sicherheitsdienst sintraal koördinearre fanút it Reichssicherheitshauptamt (RSHA) en ûnderferdield yn twa kantoaren; it Inland-SD, ek wol Amt III neamd, foar binnenlânske dingen en it Ausland-SD, ek wol neamd Amt VI. foar bûtenlânske dingen. Reinhard Heydrich naam it bewâld op him oant hy fermoarde waard yn 1942. Op 30 jannewaris 1943 naam Ernst Kaltenbrunner de lieding oer en rapportearre lykas Heydrich oan Heinrich Himmler. Kaltenbrunner is oant de ein fan de Twadde Wrâldkriich op syn post bleaun.
Ôfdielings
De SD hie ek lokale kantoaren yn gruttere stêden fan Nazi-Dútslân. De lytsere kantoaren wienen bekend as de “SD-Unterabschnitte” of “Nebenstelle” en de grutte haadkantoaren ûnder “SD-Abschnitte”of “Hauptstelle”. Alle SD kantoaren rapportearren oan de lokale lieder dy’t bekend stie as de Inspektor des Sicherheitspolizei und SD. Der wienen yn totaal 51 haadôfdielings en 519 regionale ôfdielings.
Ynformanten
Under lieding fan Reinhard Heydrich waard der yn de SD in netwurk fan ynformanten oprjochte wêrby't meiwurkers yndield waarden op de foljende manier:
De Sichterheitdienst yn Nederlân
Yn Den Haach siet de SD ûnder oaren yn it eardere Haachsk tehûs foar nrt-trouden oan de Rijswijksewei en yn Villa “Windekind” yn it Westbroekpark. Hjir barden de beruchte ferhearen fan finzenen dy’t yn it ‘oranjehotel sieten.
De SD hie yn Amsterdam it haadkantoar oan de Euterpestrjitte (no de Gerrit fan der Veenstrjitte). Op snein 26 novimber 1944 is dit gebou bombardearre. 24 Typhonns fan de Ingelske RAF dienen de oanfal. Der waarden by de oanfal tritich wenhuzen troffen. Der wiene 69 deaden, wêrfan mar fjouwer SD’ers. Nei it bombardearjen ferhuze de SD nei it Hotel Appolofirst. It Rotterdamske haadkantoar fan de SD waard op 29 novimber 1944 bombardearre.
Sabine Uitslag
thumb|220px|Albertsje Sabine Uitslag thumb|300px|Sabine Uitslag op [[D66-kongres yn Breda]] Albertje Sabine (Sabine) Uitslag (Westerhaar, 4 maart 1973) is in Nederlânse ferpeechster, politika en besjoerster. Fan 8 april oant augustus 2008 ferfong sy Mirjam Sterk, dy't swangerskipsferlof hie, as lid fan de Twadde Keamer út namme fan it CDA. It wie de earste kear dat in keamerlid har ferfange liet út reden fan swierwêzen. Sûnt septimber 2008 kaam sy foar fêst yn de CDA-fraksje troch it fuortgean fan Karien van Gennip. By de Twadde Keamerferkiezingen fan 9 juny 2010 stie Uitslag op it 31e plak, mar waard dochs wer keamerlid troch de 15.933 foarkarstimmen dy't se krige.
Sabine Uitslag siet oant de ferkiezings yn septimber 2012 yn de Keamer.
Libben foar it keamerlidmaatskip
Uitslag waard grut yn Vriezenveen en makke it Kristlik Lyseum yn Almelo ôf. Dêrnei studearre sy ferpleechkunde oan de Saxion Hegeskoalle yn Ynskedee. Tsjintwurdich wennet sy yn Welsum. Tusken jannewaris 2007 oant sy yn de Keamer kaam wie sy oan it wurk by it Wittenskiplik Ynstitút foar it CDA. Dêr wie Uitslag ûnder mear dwaande mei advisearring fan de fraksje op it mêd fan sûnenssoarch. By de Twadde Keamerferkiezingen 2006 stie sy op in fyftichste plak op de kandidatelist en krige sy 6.535 stimmen.
Nei de polityk
Uitslag is hjoed de dei bestjoerder fan in tal soarchynstellingen en njonken dat foarsitter fan de Nederlandse Vereniging van Huidtherapeuten. Yn jannewaris 2016 ferskynde se samar yn de reklamefolder fan Kruidvat; as kompensaasje easke se in jier lang ruften om 'e nocht foar it babyhûs fan Barbara Muller yn Doardt.
Persoanlik libben
Uitslag boaske op 13 septimber 2014 boaske oan Menno Braakman; sy hawwe twa dochters, berne yn jannewaris 2012 en septimber 2013.
1910
Dit jier makket ûnderdiel út fan it desennium fan 'e 1910-er jierren.
Mar
De grutste marren op 'e wrâld
Hjirûnder stiet in opsomming fan de grutste marren op 'e wrâld, oardere nei de boppeflakte. Oardere nei ynhâld soe lykwols it Baikalmar, hjir nûmer 8, de grutste mar wêze.
Grutste marren fan parten fan de wrâld binne:
Loerdes
Loerdes (Frânsk: Lourdes) is in stêd yn it departemint Hautes-Pyrénées yn Frankryk en it grutste katolike beafeartsplak yn Frankryk. Loerdes leit yn it suden fan it lân yn de útrinners fan de bergen fan de Pyreneeën en der wenje om-ende-by 17.000 minsken.
Mar
De grutste marren op 'e wrâld
Fan de Jeropeeske talen binne der guons (Dútsk, Frânsk, Latynsk), dêr't it besibbe Fryske wurd mar, see yn betsjut. Oarsom hat it Dútsk twa wurden See dêr't der See júst mar by betsjut.
Loerdes
Skiednis
Yn 1858 ferklearre Bernadette Soubirous, in yn dy tiid 14-jierrich famke, dat sy tusken 11 febrewaris en 16 july ferskate kearen ferskiningen fan Maria, de mem fan Jezus sjoen hie yn de Grot fan Massabielle.
Yn 1864 waard der in stânbyld oprjochte ta eare fan Us-Leaffrou fan Loerdes op it plak dêr't de ferskiningen barden. Ek waard der in kapel boud dy't al gau te lyts wie. Dy soe letter as krypte tsjinje foar de earste basilyk, de Basilyk fan de ûnbeflekte ûntfangenis. Yn de rin fan de tiid waarden dêr noch twa basiliken en ferskate oare gebouwen by boud, dy't tsjintwurdich allegearre diel útmeitsje fan it hillichdom fan Us-Leaffrou fan Loerdes.
Bernadette Soubirous gie letter yn it kleaster en waard hillich ferklearre yn 1933.
Mar
Marren yn Nederlân
Aldegeaster Brekken -- Alkmarder Mar -- Ankeveense plassen -- Belterwijde -- Burgumer Mar -- Beulakerwijde -- Binnenbedijkte Maas -- Bovenwijde -- Braassemer Mar -- Brandemar -- Brielse Mar -- Feluwemar -- Flakke Brekken -- Fluezen -- Gythoarnske Mar -- Goaiïngarypster Puollen -- Gooimar -- Grevelingenmar -- Grutte Brekken -- Grutte Gaastmar -- Hasker Wiid -- Hegemer Mar -- De Holken -- Iemmar -- Jiskenhúster Mar -- Idzegeaster Poel -- Drylster Brekken -- Iselmar -- Ketelmar -- De Kûfurd -- Langwarder Wielen -- Lauwersmar -- Leekster Mar -- Kagerplassen -- Langeraarse plassen -- De Leijen -- Loosdrechtse plassen -- Moarre -- Naarder Mar -- Nannewiid -- Nieuwkoopse plassen -- Oostvoornsemar -- Paterswoldsemar -- Pikmar -- Reeuwijkse plassen -- Ringwiel -- Sânmar -- Skyldmar -- Sleattemer Mar -- Snitser Mar -- Súdlaardermar -- Swarte Mar -- Terhernster Mar -- Terhernster Puollen -- Terkaplester Puollen -- Tsjûkemar -- Veerse Meer -- Vinkeveense Plassen -- Westeinder Plassen.
Loerdes
Genêzingen
Yn de rin fan de skiednis hat de Roomsk-Katolike Tsjerke ferskate wûnderbaarlike genezingen erkend. Dêrfoar waard yn 1905 it Buro fan de medyske fêststellings en yn 1947 it Ynternasjonaal Medysk Komitee fan Loerdes oprjochte. Op 11 novimber 2005 waard troch it Fatikaan de 67e offisjele wûnderbaarlike genêzing erkend.
Beafearten
It hiele jier troch, mar benammen fan maart oant oktober, komme pylgers út hiel Jeropa, en fan oer de hiele wrâld, nei it hillichdom om der te bidden en harren te laavjen oan it saadswetter dêr't heilsume kwaliteiten oan taskreaun wurde.
Mar
Marren earne oars yn Jeropa
Balatonmar -- Bodenmar -- Fjouwerwâldstêdenmar -- Komomar -- Gardamar -- Ladogamar -- Lago Maggiore -- Loch Ness -- Mälarmar -- Mar fan Annecy - Mar fan Bolsena - Mar fan Genêve -- Mar fan Lugano -- Mar fan Surich -- Neusiedler Mar -- Ohridmar - Onegamar -- Päijännemar -- Peipusmar -- Prespamar -- Saimaamar -- Shkodërmar -- Vänermar -- Vättermar
Marren earne oars yn de wrâld
Aralmar -- Atabaskamar -- Baikalmar -- Biwamar -- Boppemar -- Earymar -- Fiktoariamar -- Grutte Bearemar -- Grutte Sâltmar -- Grutte Slavemar -- Hueronmar -- Manitobamar -- Michiganmar -- Mar fan Nikaragûa -- Ontariomar -- Sevanmar -- Tanganjikamar -- Tobamar -- Titicacamar -- Tonlé Sap-mar-- Vostokmar -- Mar fan de Wâlden -- Winnipegmar -- Winnipegosismar
Erwin Rommel
Erwin Rommel (folút: Erwin Johannes Eugen Rommel; Heidenheim an der Brenz, 15 novimber 1891 – Herrlingen, 14 oktober 1944) wie ien fan 'e meast ferneamde Dútske generaals út 'e Twadde Wrâldoarloch. Oan it begjin fan 'e oarloch wied er kommandant fan Hitler syn liifwacht, en dêrnei fierde er it befel oer ien fan 'e pânserdifyzjes dy't mei har flugge opmars yn 1940 Frankryk ûnder fuotten hellen. Hy makke lykwols fral namme as kommandant fan it Afrikakorps, en wûn mei syn tûke militêre kampanjes yn Noard-Afrika de bynamme fan "de Woastynfoks". Hoewol't er in better strateech wie as de Britske generaals tsjin wa't er it opnaam, waard brekme oan branje, foarrieden en materieel him úteinlik needlottich, sadat it Afrikakorps yn 'e Twadde Slach by El Alamein, yn 'e Egyptyske woastyn, foargoed ferslein wurde koe troch it Britske 8e Leger ûnder generaal Bernard Law Montgomery.
Nei de weromtocht fan syn troepen nei Tuneezje kearde Rommel werom nei Jeropa, dêr't er op D-Day it befel oer de Dútske troepen yn Normanje fierde, mar de Alliëarde ynvaazje net wist te kearen. Troch de ûnferskillige hâlding fan Hitler foar syn troepen yn Noard-Afrika oer wie Rommel ferbittere rekke, en yn it foarjier fan 1944 waard er troch guon freonen fan sines sydlings behelle yn it Komplot fan 20 July, om Hitler te fermoardzjen. Doe't de oanslach mislearre, foel Rommel yn ûngenede en waard er twongen om himsels fan kant te meitsjen troch gif yn it nimmen. Rommel syn militêre súksessen en syn persoanlike eargefoel wûnen him net inkeld it respekt fan syn eigen soldaten, mar ek fan syn fijannen. Hy is de iennichste pommerant út it Tredde Ryk dy't tsjintwurdich in eigen museum hat.
Jonkheid en priveelibben
Erwin Rommel waard op 15 novimber 1891 berne yn Heidenheim an der Brenz, yn it doetiidske Keninkryk Wuertemberch, yn súdwestlik Dútslân, op likernôch 45 km fan Ulm. Syn doop folge twa dagen nei de berte, op 17 novimber. Rommel wie de twadde fan fjouwer bern yn it gesin fan Erwin Rommel sr., in protestantsk luitenant by de artillery en letter boppemaster fan 'e middelbere skoalle te Aalen, en dy syn frou Helene von Luz. Hy hie in âldere broer, Karl, en in jongere broer en suster, Gerhard en Helene. Letter soed er oer syn jonkheid sizze dat dy tige lokkich west hie.
Doe't er 14 wie boude Rommel mei in maat in eigen sweeffleantúch, dat by steat wie en flean in koart eintsje. As opslûpen jonge liet er it yn him omgean om yngenieur te wurden, mar op oanstean fan syn heit, dy't foar him in militêre karriêre yn 'e holle hie, melde er him mei achttjin jier oan by it 124ste Wuertemberchske Ynfanteryrezjimint. As faandrich folge er dêrnei fan 1910 oant 1911 in ofsiersoplieding oan 'e Ofsierskadetteskoalle te Danzig (it hjoeddeiske Gdańsk, yn Poalen), dy't er mei goed gefolch ôfrûne. Yn jannewaris 1912 krige er sadwaande de rang fan luitenant yn it Keizerlike Leger.
Op 'e kadetteskoalle mette Rommel ek syn takomstige frou, de doe santjinjierrige Lucia Maria Mollin. Se trouden yn 1916, en krigen yn 1928 in soan, Manfred Rommel. Dyselde soe letter boargemaster fan Stuttgart wurde. Foarôfgeande oan syn houlik hie Rommel yn 1913 in relaasje mei in Walburga Stemmer, dêr't in dochter, Gertrud, út berne waard. Hoewol't Rommel dizze relaasje neitiid ôfbriek, ûnderhold er wol syn dochter, mei wa't er syn hiele fierdere libben in nauwe bân hie. Hja waard grutbrocht troch har beppe oan memmekant en gie troch foar Rommel syn "omkesizzer".
De Earste Wrâldoarloch
Yn de Earste Wrâldoarloch focht Rommel yn Frankryk, Roemeenje en Itaalje. Hy wie as ofsier earst in hoartsje yndield by it 6e Wuertemberchske Ynfanteryrezjimint, mar waard al rillegau oerpleatst nei it Wuertemberchske Berchbataljon fan it Alpenkorps, in elite-ienheid dy't talein wie op it fjochtsjen yn bercheftige kriten. Rommel krige by dat legerûnderdiel al mei gauwens de namme dat er fluch taktyske beslissings nimme koe. Hy ynfiltrearre ferskate kearen ûnder dekking fan it nachtlik tsjuster de linys fan 'e fijân en wist dan maksimaal te profitearjen fan 'e dêr troch himsels feroarsake betizing. Sa wist er ien kear mei mar fiif ûnderhearrigen 43 fijannige ofsieren en 1.500 soldaten kriichsfinzen te meitsjen.
Rommel rekke yn dy jierren trije kear ferwûne, twa kear oan it Westfront en ien kear ûnder de Roemeenske Fjildtocht. Hy waard yn 1914 ûnderskaat mei it izerne krús, twadde klasse, en it jiers dêrop mei it izerne krús, earste klasse. Ek wûn er yn 1918 de Pour le Mérite-medalje, de heechste Prusyske militêre ûnderskieding, nei syn oandiel yn 'e Slach by Caporetto, yn noardeastlik Itaalje, dêr't er mei mar 100 man it Italjaanske bolwurk Matajur ynnaam en 7.000 Italjaanske militêren kriichsfinzen makke. Rommel tsjinne ûnder de Earste Wrâldoarloch in hoartsje yn deselde ienheid mei Friedrich Paulus, dy't it letter ek ta fjildmaarskalk bringe soe.
It Ynterbellum
Nei de ein fan 'e Earste Wrâldoarloch, de fal fan it Dútske keizerryk en de stifting fan 'e Weimarrepublyk, allegear yn 1918, behold Rommel earst syn posysje as kommandant fan in ynfanterykompanjy. Under it Ynterbellum wied er fan 1929 oant 1933 ynstrukteur oan 'e militêre skoalle te Dresden, dêr't er ferskate non-fiksjewurken op it mêd fan 'e kriichskunde skreau. Neitiid fierde er fan 1933 oant 1935 as ofsier by de Wehrmacht it befel oer in jagerbataljon fan it Alpenkorps. Yn dy hoedanichheid kaam er foar it earst yn 'e kunde mei Adolf Hitler, doe't er by in militêre parade wegere om syn bataljon te presintearjen om't er de hage fan SS-troepen dy't Hitler beskermje moast, as in mislediging fan syn Alpenjagers beskôge.
Rommel sels waard yn 1938 mei de rang fan kolonel oerpleatst nei de Militêre Akademy fan Wiener Neustadt, dêr't hy kommandant waard. Koarte tiid letter krige er lykwols op oanstean fan Hitler sels it befel oer it saneamde Führerbegleitbataillon, in bataljon dat de Führer oaral bûten Dútslân begelate en beskerme. It wie yn dy perioade dat er yn 'e kunde kaam en befreone rekke mei Joseph Goebbels, de minister fan propaganda. Dyselde waard in fanatike bewûnderer fan Rommel, en joech him yn 1941 in foarbyldfunksje as nazy. Dêrby liet Goebbels him net troch de wurklikheid liede, mar werskreau er Rommel syn hiele libben troch him ôf te skilderjen as de soan fan in ienfâldich mitselder dy't al ier lid fan 'e NSDAP wurden wie (yn it echt wie Rommel nea lid fan 'e nazypartij). Doe't Rommel him dêroer beklage, krige er te hearren: Wenn es auch nicht stimme, wäre es doch gut, wenn es stimmen würde"'' ("Al is it net wier, it soe moai wêze as it al wier wie"). Rommel liet it net slûpe, mar easke in rektifikaasje, dy't Goebbels him úteinlik ek joech, op in sa ûnopfallend mooglik plak as er mar fine koe.
Oanslaggen yn Bombay (2008)
De oanslaggen yn Bombay wiene in rige koördinearre terroristyske oanslaggen dy't oer in perioade fan fjouwer dagen fan 26 oant en mei 29 novimber 2008 yn 'e Yndiaaske stêd Bombay (Mumbai) útfierd waarden troch tsien leden út Pakistan fan 'e islamistyske groepearring Lashkar-e-Taiba. De terroristen makken gebrûk fan mitrailleurs, hângranaten en autobommen. De oanslaggen fûnen plak op 12 ûnderskate lokaasjes: it Treinstasjon Chhatrapati Shivaji Maharaj, it Taj Mahal Palace Hotel, it Oberoi Trident (ek in hotel), de Metro Cinema (in bioskoop), it Leopold Café (in kafee), Nariman House (in Joadsk mienskipssintrum), it Cama Hospital (in sikehûs), de haven fan Bombay en inkele willekeurige plakken. Dêrby kamen 174 minsken om it libben, 9 fan 'e dieders ynbegrepen, en rekken mear as 300 oaren ferwûne. Ien fan 'e dieders waard arrestearre en berjochte. Mei't it spoar fan 'e dieders weromlate nei Pakistan, soargen de oanslaggen foar grutte spannings tusken dat lân en Yndia. Hoewol't Pakistan letter meiwurke oan it ûndersyk waarden de opdrachtjouwers foar de oanslaggen nea pakt.
Erwin Rommel
De Poalske Fjildtocht (1939)
Doe't op 1 septimber 1939 mei de Dútske ynfal yn Poalen de Twadde Wrâldoarloch begûn, wie Rommel, ûnderwilens as generaal-majoar, noch altyd kommandant fan it Führerbegleitbataillon. Yn dy hoedanichheid wied er net sasear by de eigentlike striid belutsen, mar befûn er him ornaris wol deun efter de frontliny. Nei't de Poalen ferslein wiene, kearde Rommel werom nei Berlyn foar de Dútske oerwinningsparades.
Oanslaggen yn Bombay (2008)
Eftergrûn
De eftergrûn fan 'e oanslaggen yn Bombay leit yn 'e histoaryske skelen tusken moslims en hindoes op it Yndysk subkontinint, dy't koart nei de Twadde Wrâldoarloch kulminearren yn 'e Ferdieling fan Britsk-Ynje yn in moslimsteat, Pakistan, en Yndia, in lân dêr't hindoes de grutte mearderheid fan 'e befolking útmakken, mar dêr't dochs ek noch hûnderten miljoenen moslims wennen. De stêd Bombay (Mumbai) hie in lange skiednis fan religieuze pogroms tusken moslims en hindoes, wêrby't boargers inoar op ûnmeilydsume wize ferfolgen. Omreden fan har nûmerike minderheid ferlearen moslims dêrby ornaris de slach.
Erwin Rommel
De Poalske Fjildtocht (1939)
Neitiid waard him op syn eigen oanstean it befel jûn oer ien fan 'e fjouwer nije pânserdifyzjes fan 'e Wehrmacht. Hoewol't der by syn ûnderhearrigen, dy't him inkeld koene as in berchynfanterist, yn 't earstoan twifel oer bestie oft er him wol mei tanks rêde kinne soe, seach Rommel sels net safolle ferskil. Syn oerwinnings út 'e Earste Wrâldoarloch hied er ommers behelle mei in kombinaasje fan it ferrassingselemint en faasje, en dat wie persiis wêr't pânserdifyzjes foar makke wiene. Wat er noch net wist, learde er fluch by, sadat syn 7e Pânserdifyzje begjin 1940 ree wie om mei te dwaan oan Fall Gelb, de Dútske útbraak nei it westen troch de Benelúkslannen hinne.
Oanslaggen yn Bombay (2008)
Eftergrûn
Op 12 maart 1993 fierden islamistyske terroristen yn Bombay in rige fan 13 koördinearre bomoanslaggen út, dêr't se wraak mei nimme woene foar de dea fan withoefolle moslims by eardere ûngeregeldheden yn 'e stêd. By dy rige oanslaggen kamen 257 minsken om en rekken mear as 700 ferwûne. Neitiid fûnen yn jannewaris, maart, july en augustus 2003 en yn july 2006 oare oanslaggen yn Bombay plak.
Erwin Rommel
Oer de Maas
Op 10 maaie 1940 gie de 7e Pânserdifyzje as ûnderdiel fan generaal Hermann Hoth syn XVe Legerkorps mei yn 'e oanfal. Rommel en syn mannen trieken de Belgyske grins oer en berikte mei gauwens de Maas by it Waalske Dinant. Dêr moast men hohâlde om't de Alliëarden de brêge opblazen hiene, en de Dútske troepen kamen ûnder fjoer te lizzen fan 'e Belgyske ferdigeners op 'e westigge fan 'e rivier. Mei't de Dútsers net oer reekgranaten beskikten, joech Rommel befel en stek in stikmannich huzen yn 'e brân. Under dekking fan 'e reek dy't dat opsmiet, stiek de Dútske ynfantery mei rubberboaten de rivier oer om in brêgehaad te foarmjen. Dêrnei eigene Rommel him de pontons fan 'e 5e Pânserdifyzje ta om in needbrêge te slaan, en sadree't dy funksjoneel wie, gie Rommel der yn 'e twadde tank oerhinne.
Oanslaggen yn Bombay (2008)
Oankomst fan 'e terroristen
De oanslaggen fan 2008 begûnen op 26 novimber, de jûns om 20.00 oere, doe't de 10 mei grutte rêchsekken bepakte dieders mei rubberboaten út Pakistan wei yn 'e haven fan Bombay oankamen. Hja wiene Hafiz Arshad alias Abdul Rehman Bada; Abdul Rahman Chhota; Javed alias Abu Ali; Fahadullah alias Abu Fahad; Ismail Khan alias Abu Ismail; Babar Imran alias Abu Akasha; Nasir alias Abu Umar; Nazir alias Abu Umer; Shoaib alias Abu Soheb; en Ajmal Kasab. Nei't it skynt seine se tsjin pleatslike Maratyske fiskers, dy't fregen wa't se wiene en wat dit soe, om "har mei har eigen saken te bemuoien". De manlju setten dêrnei yn twa groepen de stêd yn, dy't har letter noch wer fierder opspjalten. De fiskers joegen it foarfal oan by de plysje, mar dêr kaam amper dalje op.
Oanslaggen op it treinstasjon en oare doelwiten
De earste oanslach sette dyselde jûns om 21.30 oere útein, doe't twa fan 'e dieders, Ismail Khan en Ajmal Kasab, yn it Treinstasjon Chhatrapati Shivaji Maharaj mei AK-47-mitrailleurs it fjoer iepenen op reizgers. Hja fermoarden dêre 58 minsken, ûnder wa 3 wurknimmers fan 'e Yndiaaske spoarwegen, wylst 104 oaren ferwûne rekken. Vishnu Dattaram Zende, de omropper fan it lûdsprekkersysteem fan it stasjon, bleau op syn post, en syn warskôgings oan 'e reizgers om it stasjon te ferlitten, rêden in protte libbens. De oanslach waard om likernôch 22.45 oere beëinige, doe't de oankomst fan plysje en rêdingstsjinsten oankundige waarden troch it leven fan sirenes.
Erwin Rommel
Oer de Maas
Ienris oer de rivier teach de 7e Pânserdifyzje de Ardinnen út en Frankryk yn. Dêrby wie it Rommel syn taktyk om terrein te winnen troch oanhâldend oan te fallen en de fijân gjin kâns te bieden om te wergroepearjen. Hy fierde flankearjende oanfallen út en omlûkende maneuvers om 'e Frânske ienheden yn 'e rêch te treffen, en makke dêrby tankber gebrûk fan sawol de Dútske loftmacht, de Luftwaffe, as fan mobile artillery. Sa ûntjoech de ynfantery-ofsier fan in healjier earder him ta ien fan 'e bêste tankkommandanten fan 'e Blitzkrieg. In wichtich ûnderdiel fan syn súkses wie de psychologyske skok dy't sokke felle oanfallen by de fijân tewei brochten. It moreel fan 'e Frânske troepen rekke der raar fan yn 'e nederklits, en se begûnen har massaal oer te jaan.
Oanslaggen yn Bombay (2008)
Oanslaggen op it treinstasjon en oare doelwiten
De beide dieders naaiden doe út en skeaten yn 'e omlizzende strjitten op tafallige foarbygongers en plysjeminsken, wêrby't njoggen plysjes omkamen op Badruddin Tayabji Lane, efter de redaksje fan The Times of India en it St. Xavier's College. Doe't dúdlik waard dat se op in plysjeburo ta giene, besleaten de minmachtige plysjes dêre, yn it besef dat se mei har pistoalen en inkelskots gewearen tsjin 'e mitrailleurs fan 'e terroristen net folle útrjochtsje koene, om it ljocht út te dwaan en de tagongspoarte te beskoatteljen.
Erwin Rommel
De Slach by Atert
Op 15 maaie ferovere Rommel syn difyzje Kameryk (Cambrai), dêr't er in skoftke stilhâlde moast om't troch de flugge opmars de benzine op wie en de kommunikaasje mei it Dútske haadkertier ferlern gien wie. Fiif dagen letter berikte de 7e Pânserdifyzje Atert (Arras), dêr't Rommel besocht om it Britske ekspedysjeleger fan 'e kust ôf te snijen. Yn it earste stadium fan 'e Slach by Atert wist it Dútske ferkenningsbataljon fan kolonel Hans von Luck mei stipe fan Stuka-dûkbommesmiters it La Bassée-kanaal oer te stekken, mar de oare deis diene de Britten in tsjinoanfal mei har swiere Matilda Mk I- en Matilda II-tanks, dy't ûnkwetsber wiene foar de Dútske 37 mm-antytankwapens. In batterij fan 80 mm-houwitsers wist de earste Britske tankkolône tsjin te hâlden, mar de twadde kolône kaam oant binnen in km ôfstân fan Rommel syn fjildhaadkertier, en koe úteinlik mei muoite opkeard wurde troch in batterij 88 mm-antyloftgeskut.
Oanslaggen yn Bombay (2008)
Oanslaggen op it treinstasjon en oare doelwiten
Dêrop setten de beide terroristen dat út nei it Cama Hospital mei de bedoeling om pasjinten, dokters en ferpleechkundigen te fermoardzjen, mar de sikehûsstêf waard yn 't foar warskôge en sleat alle tagongen ta it gebou hermetysk ôf. Underwilens efterfolge in antyterrorisme-ienheid fan 'e plysje fan Bombay, ûnder lieding fan kommissaris Hemant Karkare de terroristen by it treinstasjon wei. Yn 'e strjitte njonken it sikehûs hellen se har einlings by. Der ûntstie in sjitpartij, wêrby't Karkare en trije leden fan syn ienheid omkamen, wylst it fyfde lid, Arun Jadhav, swiere ferwûnings oprûn.
Erwin Rommel
De Slach by Atert
Nei de Slach by Atert liet Hitler syn troepen hohâlde wylst er besocht om ta in ôfsûnderlike frede te kommen mei Grut-Brittanje. Dat smiet in pear dagen rêst op, dy't de 7e Pânserdifyzje goed brûke koe. De Britten hiene lykwols gjin serieuze belangstelling foar frede, mar woene inkeld tiid winne om harren troepen út Belgje en noardlik Frankryk werom te lûken nei Dúntsjerk (Dunkerque), dêr't se mei skippen wei evakuëarre wurde koene nei it heitelân.
Oanslaggen yn Bombay (2008)
Oanslaggen op it treinstasjon en oare doelwiten
Kasab en Khan naaiden út yn 'e plysje-auto fan Karkare-en-dy. By de Metro Cinema, in bioskoop, fierden se in drive-by shooting út op foarbygongers, wêrby't 10 minsken deasketten waarden. Letter wikselen se de plysje-auto om foar in stellen boargerauto. Se rieden harsels lykwols fêst yn in ôfsetting troch de plysje, dy't opset wie nei't Jadhav oer de radio om help frege hie. Der folge in nije sjitpartij, wêrby't Khan deasketten waard en Kasab ferwûne rekke. In plysjeman, Tukaram Omble, kaam om doe't er Kasab besocht te oermasterjen. Oare plysjeminsken waarden Kasab oermânsk en hy waard arrestearre.
Oare iere oanslaggen
Wylst de oanslach op it treinstasjon noch geande wie, fierden twa oare terroristen, Shoaib alias Soheb en Nazir alias Ubu Umer, tusken 21.30 en 21.48 oere in oanfal út op it Leopold Café, in kafee-restaurant oan 'e Colaba Causeway yn súdlik Bombay, dat fral mank Westerske toeristen populêr is. Hja iepenen mei mitrailleurs it fjoer op gasten en personiel, en deaden dêrby 10 minsken en ferwûnen noch folle mear.
Erwin Rommel
Nei de Kanaalkust
Op 5 juny sette Rommel syn opmars fierder, optsjend nei de rivier de Seine, om 'e brêgen by de Normandyske haadstêd Rouen feilich te stellen. Syn troepen leine 100 km yn twa dagen ôf, mar by Rouen oankommen die bliken dat de brêgen al opblazen wiene. Op 10 juny berikte Rommel deunby Dieppe de kust fan it Kanaal, dêr't er him by de pânserdifyzje fan Heinz Guderian joech.
Oanslaggen yn Bombay (2008)
Oare iere oanslaggen
Yn 'e haven fan Bombay waarden troch de terroristen 4 persoanen deasketten.
Erwin Rommel
Nei de Kanaalkust
Op 15 juny gie de 7e Pânserdifyzje op nei Cherbourg, yn westlik Normanje, dat op 18 juny ynnommen waard. Dêrnei soe Rommel fierder op nei Bordeaux, mar doe't op 21 juny tusken de Frânsen en de Dútsers in wapenstilstân sletten waard, kaam syn oandiel yn 'e Slach om Frankryk ta in ein. Yn july sette er mei syn difyzje nei Parys ta om him dêr ta te rieden foar Operaasje Seelöwe, de plande mar nea útfierde Dútske ynfal yn Ingelân. Sels doe al wiene de tarissings mar wat healslachtich, mei't de Luftwaffe de Slach om Ingelân oan it ferliezen wie fan 'e Royal Air Force.
Oanslaggen yn Bombay (2008)
Oare iere oanslaggen
Der wiene ek twa oanslaggen mei tiidbommen dy't temûk pleatst wiene yn taksys, dêr't de terroristen har út 'e haven wei mei ferfiere litten hiene. De earste ûntplofte tusken 22.20 en 22.25 oere en deade de taksysjauffeur en twa passazjiers. De twadde tiidbom gie om 22.40 oere ôf yn Vile Parle, wêrby't de sjauffeur en ien passazjier omkamen. By de beide tiidbomoanslaggen rekken likernôch 15 minsken ferwûne.