cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Premio Amigo
Fan 1997 oant 2003 waarden de Premios Amigo elts jier útrikt, mar fan 2004 oant 2006 gie de útrikking net troch fanwegen de krisis yn 'e Spaanske muzykyndustry. Yn 2007 fûn de lêste útrikking plak. Winners foar de ynternasjonale prizen wiene bgl. U2, The Corrs, de Spice Girls, Shakira, Celine Dion, Britney Spears, Tom Jones, Jennifer Lopez, Bruce Springsteen, Gloria Estefan, Robbie Williams, Christina Aguilera, Kylie Minogue en Beyoncé Knowles. Foar in folsleine list mei winners, sjoch op dizze side, op 'e Spaanske Wikipedy.
Keppelings om utens
● Offisjele webside fan 'e Premios Amigo
Cry Wolf
(De Ingelske útdrukking to cry wolf (letterlik: "wolf roppe") betsjut safolle as "falsk alaarm slaan", en is ûntliend oan 'e fabel The Boy Who Cried Wolf, oer in jonge dy't der aardichheid oan hie om falsk alaarm te slaan, oant der op in kear wier wat wie en net ien him mear leaude.)
Johnny Sins
Libben en karriêre
Sins waard yn 1978 berne yn Pittsburgh, yn 'e Amerikaanske steat Pennsylvania. Yn 1999 rette in freondinne fan sines him oan om nei Los Angeles te ferfarren en dêr wurk te sykjen yn 'e pornoyndustry. Sins gie dêr doe net serieus op yn, mar doe't er ferskate jierren letter as boufakker wurke, betocht er him. Sadwaande sette er yn 2006, doe't er 28 jier wie, útein mei in wurkpaad as pornoakteur. Hy foel al rillegau op troch syn keale holle en spierde uterlik, en ûntjoech him ta ien fan 'e bekendste akteurs út 'e Amerikaanske pornoyndustry.
Tsjin begjin 2017 hie Sins, neffens de Internet Adult Film Database (IAFD), yn mear as 800 ferskillende pornofilms spile. Dêrby hat er wurke foar sokke foaroansteande labels as Penthouse, Wicked Pictures, Vivid Entertainment, Hustler Video, New Sensations, Evil Angel, Zero Tolerance, Jules Jordan Video, Sin City, Adam & Eve, Elegant Angel, Digital Playground, Shane's World, Diabolic Video en VCA Pictures. Fierders hat er ek wol wurke foar minder bekende studio's, lykas Pure Play Media, Third Degree Films en Mile High Media. En teffens hat Sins in protte yn 't spier west foar pornowebsiden op it ynternet, yn 't bysûnder Brazzers, mar ek BangBros, Reality Kings en Naughty America. Tusken 2008 en 2015 waard Sins alve kearen nominearre foar in AVN Award (de Oscar fan 'e pornowrâld). Yn 2015 wûn er in Xbiz Award yn 'e kategory bêste sekssêne yn in koarte film (vignet release).
Johnny Sins hat ûnder syn karriêre yn 'e pornoyndustry gearwurke mei aktrises as Ava Addams, Asa Akira, Anikka Albrite, Britney Amber, August Ames, Eva Angelina, A.J. Applegate, Cherokee d'Ass, Veronica Avluv, Bridgette B, Cassidy Banks, Sarah Banks, Belladonna, Lexi Belle, Yurizan Beltrán, Breanne Benson, Nikki Benz, Carmella Bing, Audrey Bitoni, Julia Bond, Summer Brielle, Amy Brooke, Ashlynn Brooke, Abbey Brooks, Codi Bryant (America Moore), Hunter Bryce, Casey Calvert, Mercedes Carrera, J.R. Carrington, Lily Carter, Adriana Chechik, Cherokee, Renae Cruz, Courtney Cummz, Cytherea, Daisy Marie, Claire Dames, Dana DeArmond, Sophie Dee, Ava Devine, Devon, Skin Diamond, Gia DiMarco, Kelly Divine, Noelle Easton, Bobbi Eden, Ariella Ferrera, Jada Fire, Alexis Ford, Ana Foxxx, Diamond Foxxx, Savannah Gold, Esperanza Gomez, Keisha Grey, Sasha Grey, Aaliyah Hadid, Holly Halston, Dillion Harper, Allie Haze, Jenna Haze, Jenny Hendrix, Tara Holiday, Kylie Ireland, Diamond Jackson, Jewels Jade, Franceska Jaimes, Nikita von James, Jesse Jane, Jillian Janson, Sara Jay, Dani Jensen, Peta Jensen, Jenaveve Jolie, Julia Ann, Victoria June, Kylie Kalvetti, Kortney Kane, Eva Karera, Kagney Linn Karter, Katja Kassin, Anissa Kate, Katsuni, London Keyes, Austin Kincaid, Katie Kox, Kayden Kross, Ava Lauren, Eve Laurence, Shayla LaVeaux, Francesca Le, Brooklyn Lee, Jayden Lee, McKenzie Lee, Leilani Leeane, Ashlynn Leigh, Mia Lelani, Shawna Lenée, Lea Lexis, Alina Li, Rebeca Linares, Lisa Ann, Brandi Love, Brianna Love, Sinnamon Love, Kendra Lust, Gina Lynn, Krissy Lynn, Christy Mack, Candy Manson, Janet Mason, Nyomi Marcela, Madelyn Marie, Tanner Mayes, Jynx Maze, Marie McCray, Kiara Mia, Gianna Michaels, Trina Michaels, Maxi Mikita, Mariah Milano, Memphis Monroe, Allison Moore, Mason Moore, Tiffany Mynx, Nia Nacci, Valentina Nappi, Mya Nichole, Alexa Nicole, Nika Noire, Aletta Ocean, Brittany O'Connell, Bree Olson, Priva, Alanah Rae, Priya Rai, Romi Rain, Veronica Rayne, Ricki Raxxx, Riley Reid, Rhylee Richards, Abby Rode, Veronica Rodriguez, Blake Rose, Kristina Rose, Rachel Roxxx, Dylan Ryder, Katie St. Ives, Kendra Spade, Rachel Starr, Jada Stevens, Stoya, Kylee Strutt, Shyla Stylez, Daisy Summer, India Summer, Shae Summers, Puma Swede, Alexis Texas, Teanna Trump, Flower Tucci, Angelina Valentine, Juelz Ventura, Teri Weigel, Sienna West, Jennifer White en Ricki White.
Kahoölawe
Kahoölawe (Ingelsk: Kahoolawe, útspr.: [kə'ho:u.əlɑ:wi:], likernôch: "kuh-hoowe-laawii"; Hawaïaansk: Kaho‘olawe, útspr.: [kə'hoʔolɐve], likernôch "kuh-hoo-oo-luh-vee") is it lytste fan 'e acht haadeilannen fan 'e Hawaï-arsjipel, in eilannegroep yn 'e midden fan 'e Stille Oseaan. It is teffens it iennichste fan 'e acht haadeilannen dat gjin fêste bewenners hat. Kahoölawe hat de bynamme fan the Target Isle ("it Besjittingseilân"), om't it foarhinne troch de Amerikaanske Marine brûkt waard as oefengebiet. Bestjoerlik foarmet it eilân mei de buoreilannen Maui en Lanaï en it grutste part fan Molokaï de county Maui.
Geografy
Kahoölawe hat in oerflak fan 116,5 km², en mjit 18 km fan east nei west by 9,7 km fan noard nei súd. Dêrmei is it lytste fan 'e acht haadeilannen fan 'e Hawaï-arsjipel. Kahoölawe leit 11,2 km súdwestlik fan it gruttere eilân Maui, dêr't it fan skaat wurdt troch it ʻAlalākeiki-kanaal. Yn noardwestlike rjochting leit oare kant it 18 km brede Kealaikahiki-kanaal it gruttere eilân Lanaï. Oan 'e súdeastkant fan Kahoölawe leit it eilân Hawaï in stik fierderôf, oare kant it ʻAlenuihāhā-kanaal.
Krekt as de oare Hawaï-eilannen is Kahoölawe oarspronklik foarme troch fulkanyske aktiviteit. De heechste krater op it eilân is de Pu‘u Moaulanui, mei in hichte fan 450 m boppe seenivo. Fanwegen syn yn ferhâlding ta de oare Hawaï-eilannen flakke lânskip en it feit dat Kahoölawe oangeande de noardeastlike passaatwinen yn it reinskaad fan 'e hege Haleakalā-fulkaan fan it buoreilân Maui leit, kriget it eilân mar in bytsje delslach. Sadwaande is Kahoölawe sterk erodearre, foar in fjirdepart sels oan 'e hurde rotsboaiem ta.
Skiednis
Archeologyske fynsten bewize dat Kahoölawe om it jier 1000 hinne foar it earst kolonisearre waard troch de lânseigen Hawaïaanske befolking, wêrfan't de earsten har 700 jier earder op 'e Hawaï-eilannen nei wenjen set hiene út súdliker kontreien fan Polyneezje wei. Iuwenlang waard it eilân regearre troch rivalisearjende ali‘i (haadlju), wêrby't in grut part fan it lân troch oarloch ferwuostge waard. Yn 'e twadde helte fan 'e achttjinde iuw waard Kahoölawe boppedat plondere troch Kamehameha de Grutte, de kening fan it eilân Hawaï, by dy syn besykjen om it eilân Maui te feroverjen op Kahekili II, de kening fan Maui.
List fan planetoïden 69101-69200
Dit is in list fan planetoïden 69101-69200.
Ivanovski-kleaster (Pskov)
Skiednis
thumb|left|De katedraal foar de restauraasje fan 1949-1959 De bou fan de katedraal wurdt tradisjeel holden op it begjin fan de jierren 1240. Publisearre stúdzjes yn 1970-1980 fan in lokale arsjitekt, Sergej Michailov, wolle ha dat de katedraal âlder is en tusken 1124 en 1127 boud waard. It kleaster wurdt foar it earst neamd yn 1243. Neffens de tradysje waard de katedraal stifte troch prinses Efrosinija, de frou fan prins Jaroslav Vladimirovitsj fan Pskov, dy't ûnder de namme Eupraksija non waard yn it kleaster. Yn 1243 ferstoar hja en waard se yn de katedraal by de noardlike muorre begroeven. Letter waarden mear prinsessen non yn it kleaster en ek hja waarden yn de katedraal begroeven.
Yn 1615 waard by it Sweedske belis fan Pskov it kleaster beset troch de troepen fan Sweden en rekke de katedraal slim skeind. Oan it monastike libben kaam mei in dekreet fan 16 septimber 1923 in ein en de katedraal waard yn de rin fan de tiid brûkt as garaazje, as opslach (earst foar koal en letter foar papier fan de lokale printerij) en as museum. Krusen en klokken waarden ferwidere en yn 1925 waard it tsjerkhôf fan it kleaster sljochte. Yn de Twadde Wrâldkriich rekke de tsjerke by de striid om de befrijing fan de stêd fierder skansearre troch brân, mar yn de jierren 1949-1959 folge in restauraasje.
De katedraal waard yn 1991 werom jûn oan de Russysk-Otterdokse Tsjerke en yn 2007 ûnderbrocht by it Kripetski-kleaster.
De Jehannes de Doperkatedraal is it iennige tsjerklike monumint yn Pskov dat neffens de tradysje fan de Novgorod-arsjitektuer fan de 12e iuw boud waard. It wie ien fan de earste stiennen tsjerken fan de stêd en toant fierder gjin oerienkomsten mei de ferneamde Pskov-arsjitektuer. It is ek de iennige tsjerke wêrfan't de helmfoarmige koepels rekonstruearre binne.
Kahoölawe
Skiednis
Fan 1778 ôf, doe't de earste Jeropeeske ûntdekkingsreizgers de Hawaï-eilannen besochten, waard Kahoölawe beskreaun as in ûnbewenne en ûnfruchtbere woastenije, dêr't gjin beammen groeiden noch drinkwetter te finen wie. Nei't yn 1795 de hiele arsjipel ûnder de hearskippij fan Kamehameha de Grutte feriene wie ta it Keninkryk Hawaï, en sindelingen út Nij-Ingelân wei Westerske ideeën op 'e eilannen yntrodusearren, waard Kahoölawe omtrint 1830 ûnder it regear fan kening Kamehameha III ta in strafkoloanje foar manlju makke. Dizze ferballing nei in ûnherberchsum oard waard op oanstean fan 'e sindelingen ynfierd ta ferfanging fan 'e deastraf. It is mar de fraach oft de ballingen it wol in ferbettering fûnen, mei't it sizzen is dat guon fan harren op Kahoölawe ferhongeren, wylst oaren sa wanhopich wiene dat se it 11 km brede ʻAlalākeiki-kanaal nei Maui oerswommen om oan iten te kommen. Yn 1853 waard de strafkoloanje opheft. Yn 1857 hie Kahoölawe likernôch 50 bewenners, dy't mei oerbeweiding troch harren fee de desolaasje fan it eilân noch helte minder makken.
Nei't de Hawaï-eilannen yn 1898 anneksearre wiene troch de Feriene Steaten, waard Kahoölawe fan 1910 oant 1918 ta in wâldreservaat makke, yn 'e hope dat troch it fuortheljen fan it weidfee de natuerlike floara fan it eilân der wer boppe-op komme soe. Doe't der gjin tekens wiene dat dat barre soe, waard Kahoölawe yn 1918 ferpachte oan 'e feeboer Angus MacPhee út Wyoming, dy't der (fanwegen de hieltyd weromkearende drûchten) mei mar midsmjittich súkses in feepleats begûn. Yn 1941 beëinige MacPhee syn bemuoienissen mei it eilân en waard de pacht oernommen troch de Amerikaanske Striidkrêften.
Under de Twadde Wrâldoarloch (1941-1945) waard Kahoölawe brûkt as opslachplak foar legerfoarrieden en treningslokaasje foar troepen. Teffens waard doe úteinset mei it gebrûk fan it eilân as oefenplak foar bombardeminten troch fleantugen fan 'e Amerikaanske Marine. Inselde rol spile Kahoölawe yn 'e fyftiger jierren ûnder de Koreaanske Oarloch en yn 'e sechtiger en santiger jierren ûnder de Fjetnamoarloch. Fan 1976 ôf focht de organisaasje Protect Kahoolawe Ohana it gebrûk fan it eilân foar militêre oefenings foar de rjochter oan. In útspraak út 1977 stie de marine ta om troch te gean mei de besjittings, mar tagelyk moast der in rapport opsteld wurde oangeande de ynfloed fan 'e bombardeminten op it miljeu en in list mei alle archeologyske fynplakken fan Kahoölawe.
It krewearjen om Kahoölawe te befrijen fan 'e Amerikaanske Marine wie wichtich foar de opkomst fan in nij soarte aktivisme op Hawaï, dat weromgriep op 'e lânseigen tradysjes, en sadwaande in protte wjerklang fûn by de lânseigen Hawaïanen. Under lieding fan Walter Ritte en mei stipe fan ferskate Yndiaanske stamme-organisaasjes fan it Amerikaanske fêstelân waarden ferskillende protestaksjes ûndernommen. De bekendste dêrfan wie in besettingsaksje fan it oefengebiet, yn 1976, troch lânseigen Hawaïanen, blanke miljeu-aktivisten en leden fan 'e Pûjallup Stamme fan Yndianen en de Mukkelsjût Yndianestamme út 'e steat Washington, wêrby't twa aktivisten omkamen. It aktivisme droech yn 1981 frucht doe't it hiele eilân Kahoölawe opnommen waard yn it Amerikaansk Nasjonaal Register fan Histoaryske Plakken, wêrmei't it ta in nasjonaal monumint waard. Lykwols giene de bombardeminten troch de marine troch oant presidint George H.W. Bush der yn 1990 in ein oan makke. Yn 1993 rjochte it Steatskongres fan Hawaï it Eilânreservaat fan Kahoölawe op, dat it hiele eilân omfiemet, mei in 3 km brede stripe see deromhinne.
Gregoarius VII (paus)
Gregoarius VII (tusken 1025 en 1030 berne yn Sovana; ferstoarn 25 maaie 1085 yn Salerno) wie in Italjaansk biskop dy't fan 22 april 1073 oant 1085 paus fan Rome wie. Fanwegen de grutte betsjutting fan Gregoarius VII foar de herfoarmings yn de 11e-iuwske Roomsk-Katolike Tsjerke, dy't letter de 'Gregoriaanske Herfoarming' neamd waard, jildt er as ien fan de wichtichste, mar ek al yn syn tiid ien fan de kontroversjeelste pausen út de skiednis. Paus Gregoarius VII stried foar de frijheid fan de Tsjerke en sette it yn 'e kant tsjin it religieuze ferfal en de macht fan de adel oer tsjerklike funksjes.
In oare strider tsjin misstannen yn de tsjerke, Petrus Damiani, dy't yn deselde tiid libbe as Gregoarius, beskreau him mei in soad wurdearring mar tagelyk ferwitend as de "hillige Satan", de "tuchtroede fan God" en it "Hellefjoer", en ferlikene him mei in tiger, liuw of in ferskuorrende wolf. Neffens Damiani wie elts ferset tsjin paus Gregoarius yn 't foar om 'e nocht.
It pontifikaat fan Gregoarius VII duorre tolve jier en in moanne.
Libben
Yn 1046 reizge er mei de troch him heech achte paus Gregoarius VI nei Keulen. Gregoarius VI wie troch de synoade fan Sutri ôfset en ferballe. Keizer Hindrik III woe twa jier letter (1048) Bruno fan Egisheim-Dagsburg ta de nije paus Leo IX oanstelle, mar dy stie der op, mooglik op adfys fan Hildebrand, om him troch it folk en de geastlikens kieze te litten. Nei Bruno's ferstjerren soe Hildebrand yn 1054 paus wurde, mar om syn belangen feilich te stellen beneamde de keizer biskop Gebhart fan Eichstätt ta paus, dy't de namme Fiktor II oannaam.
Pontifikaat
Yn 1073 ferstoar paus Aleksander II en al by syn begraffenis skandearre it folk dat Hildebrand de nije paus wurde moast. Sûnder in formele stimming troch de oanwêzige kardinalen liet Hildebrand him as paus Gregoarius VII kroane. Dat gyng yn tsjin it dekreet oer it kiezen fan pausen yn 1059, dat ornearre dat de paus keazen waard troch kardinalen en dat yn algemiene wurden ek foarskreau dat de roomsk-dútske keizer in stim yn it kapittel hie.
Yn de earste jierren fan syn pontifikaat makke Gregoarius plannen om mei in leger it troch de isalmityske Seltsjoeken bedrige Byzantium te helpen. Guon histoarisi beskôgje dat as de earste oprop ta in krústocht. Gregoarius woe sels de lieding nimme yn de krústocht nei it easten. Yn de tiid dat de paus fuort wie woed er it liederskip oer de westerske kristenheid yn hannen lizze fan de Roomsk-Dútske keizerg Hindrik IV. Lokale strideraasjes yn Súd-Itaalje, in konflikt mei de Frânske kening Filips I en in ôfwizende hâlding fan de Easterske Tsjerke makken útfiering fan de plannen ûnmooglik.
Ynvestituerstriid
Under it bewâld fan paus Gregoarius VII ûnstie de saneamde ynvestituerstriid, dat foar it Hillige Roomske Ryk pas nei de dea fan Gregoarius mei it konkordaat fan Worms yn 1122 bylein waard. De Roomsk-Dútske keizers hiene it foar inoar krigen dat hja bepaalden wa't biskop yn harren ryk waard. Dêrmei krigen hja macht oer de tsjerke en koene hja de geastlikens foar eigen gewin brûke. By it oannimmen fan it amt ferliende de keizer de nije biskop de ynvestituer, it oerlangjen fan de beklaaiïng, dy't bestie út in ring (foar it geastlike wurk) en in stêf (foar it wrâldske wurk). Om dy misstannen yn de tsjerke oan te pakken ferklearre de paus op de synoade fan Rome yn 1074 de kriich oan it misbrûk fan it tsjerklike amt.
De ôfkundige maatregels waarden lykwols ynearsten net opfolge. Yn 1075 liet Gregoarius it Dictatus Papae opskriuwe, in diktaat dat it pauslik gesach en it primaat fan Rome oer biskoppen en wrâldske saken herstelle moast. It liede ta in grut konflikt mei Hindrik IV. Op de Romeinske fêstelsynoade fan 1075 sette Gregoarus VII in tal Roomsk-Dútske biskoppen tydlik út it amt om't se harren net sjen lieten. Gregoarius VII rôp fiif riedshearen fan Hindrik IV, dy't er earder yn 1073 fanwegen de rol fan de keizer by de besetting fan it aartsbisdom Milaan ekskommunisearre hie, ta ferantwurding. Doe't Hindrik IV nettsjinsteande eardere ûnthjitten dochs wer syn ynfloed op it aartsbisdom Milaan útoefene mei it beneamen fan de ealman Tedald as aartsbiskop, stjoerde Gregoarius de keizer in earnstige warskôging, dêr't it hôf oan it begjin fan it jier 1076 mei lilkens kennis fan naam.
As andert op de ferkillende yntervinsjes fan de paus yn biskoplike saken noardlik en súdlik fan de Alpen, skreau Hindrik op 24 jannewaris fanút Worms in brief mei de eask dat de paus ôfstân die fan de troan. De keizer hold de paus foar dat net de paus, mar de kening mei it berterjocht troch God yn it amt roppen waard en dat de paus troch minsken keazen waard. In soad Roomsk-Dútske biskoppen ûnderskreaune de eask fan de keizer dat de paus ôftrede moast. Gregoarius liet him lykwols net út it lead slaan en liet Hindrik IV en syn oanhingers yn 'e ban dwaan. Dat lêste die de politike ferhâldings yn it Hillich Roomske Ryk op syn grûnfêsten skodzje. De keizer moast it no opnimme tsjin fijannen yn eigen lân en it Hillige Roomske Ryk stie foar de fraach oft der in oare keizer keazen wurde moast. De paus wie fan doel om oer de Alpen te reizgjen en diel te nimmen oan it oerlis oer de tsjinstanner fan Hindrik. Mar om syn troan te redden wie it Hindrik, dy't de paus yn 'e mjitte kaam om boete te dwaan. Dy reis waard bekend as de "gong nei Canossa", de reis fan Hindrik nei it kastiel Canossa yn Noard-Itaalje. De keizer reizge yn ienfâldige klean op bleate fuotten om de paus op it kastiel Canossa deemoedich om ferjouwing te freegjen. Nei't er trije dagen om de muorren fan it kastiel rûn hie, fûn de paus it moai west. Op 28 jannewaris 1077 ferwolkomme de tsjerkefoarst de keizer werom yn de skoat fan de Tsjerke mei it opheffen fan de ban. Mar Hindrik hold him net oan de ôfspraken en op 'e nij bemuoide de keizer him mei tsjerklike saken. Yn 1077 keazen de Roomsk-Dútske foarsten Rudolf fan Rheinfelden ta keizer. Hindrik IV easke no fan de paus fuortendaliks in ban op Rudolf en sa net, dan soe Hindrik as wraak in tsjinpaus beneame. Gregoarius twifele, hold beide opsjes iepen en pas yn maart 1080 naam Gregoarius is iepenlik foar Rudolf op. Dat betsjutte in definitive breuk tusken de paus en Hindrik. De oarloch tusken Hindrik en Rudolf liede ta de Slach by Hohenmölsen, dêr't Hindrik ferslein waard. Rudolf rekke by de slach lykwols ferwûne oan de rjochter hân, dy't er brûkt hie by de eedôflizzing, en ferstoar wat letter oan syn ferwûnings. Mei de dea fan Rudolf briek ek de wjerstân tsjin Hindrik en no 't Hindrik de macht yn it ryk wer yn hannen hie, reizge Hindrik IV op 'e nij nei Itaalje en liet yn Brixen aartsbiskop Wibertus fan Ravenna as tsjinpaus Klemens III beneame. Dêrmei ûnstie in skisma, dy't oant nei de dea fan Wibertus yn it jier 1100 duorje soe. Wylst keizer Hindrik en de nije paus tegearre yn it pauslik paleis residearren, hold Gregoarius him skûl yn de Castel Sant'Angelo. Gregoarius krige stipe fan de Normandjers út Súd-Itaalje, dy't Rome binnenfoelen. Mar hja befrijden net allinne de paus mar plonderen ek yn 'e selde reis de stêd. De Romeinske befolking ferdreau dêrnei paus Gregoarius; hy ferliet mei lyts gefolch de stêd en loek him yn Salerno werom.
De dea fan de paus en hillichferklearring
Op 25 maaie 1085 ferstoar Gregoarius VII yn Salerno. Op syn stjerbêd soe de paus twa opfolgers neamd ha: aartsbiskop Hugo fan Lyon en de abt Desiderius fan Montecassino, dy't ek yn Salerno oanwêzich wie en him in jier letter as Fiktor III opfolgje soe. De paus waard byset yn de katedraal fan Salerno.
Paus Paulus V ferklearre Gregoarius VII yn 1606 hillich. De dei fan syn ferstjerren is in (net ferplichte) betinkingsdei fan de Roomsk-Katolike Tsjerke.
Graaff-Reinet (stêd)
left|thumb|De NG Tjerke ([[Groot Kerk (Graaff-Reinet)|Groot kerk) mei 1.500 sitplakken. De arsjitekt hat him ynspirearje litten troch de Katedraal fan Salisbury]] Graaff-Reinet is in stêd yn de provinsje Ooskaap yn Súd-Afrika. It is de op trjie nei âldste stêd yn Súd-Afrika, nei Kaapstêd, Stellenbosch en Swellendam.
Graaff-Reinet leit oan de foet fan de Sniebergen en oan de Sondagsrivier en wurdt foar it grutste part omjûn troch it natuerpark Kamdeboo. It plak is in sintrum fan belang foar de hannel yn agraryske produkten.
Skiednis
Yn de 18e iuw berikten de earste kommando's op hynders fan de Nederlânske kolonisten de kontreien dêr't Graaff-Reinet no leit. Sy wiene earder út de Kaapkoloanje nei it easten lutsen. De earste buorkerijen waarden yn de jierren 70 fan de 18e iuw stichte. Yn de earste jierren hearske der anargy en wetteleazens yn it gebiet. Pas neidat in nije lândrost nei de regio stjoerd waard om de wet te handhavenjen, koe de delsetting him freedsum ûntjaan.
Op 13 desimber 1785 kaam de earste lândrost, Mauritz Woeke, nei it nije doarp. Hy besleat de desetting te ferneamen nei de destiidske gûverneur fan de Kaapkoloanje, Cornelis Jakob van de Graeff, en de famyljenamme fan syn frou Reinet. De grinzen fan it nije distrikt, it fjirde nei Kaapstêd, Stellenbosch en Swellendam, waarden yn 1786 middels in plakkaat bekendmakke.
Yn 1795 roepen de ynwenners, nei jierren fan ûnderdrukking troch de V.O.C., de republyk Graaff-Reinet út. De ynwenners fan Swellendam diene itselde. Ear't de lieders fan de Kaapkoloanje de nije republykjes wer ferôverje koene, waard de Kaapkoloanje sels oermastere troch Grut-Brittanje.
Nei't Nederlân de Kaapkoloanje noch in kear weromwûn fan de Britten, waard dy yn 1806 foarfêst troch de Britten ynnaam. In protte bewenners fan de koloanje noaske dat lykwols net. Fral in soad minsken út it distrikt Graaff-Reinet diene dêrnei mei oan de Grutte Trek.
Hjoed de dei is de stêd noch in plak dêr't it Afrikaansk en de Kaapske kultuer dominant binne.
Demografy
By folkstelling fan 2011 besloech de befolking fan Graaff-Reinet (it township uMasizakhe meirekkene) 35.672 minsken ferparte oer 8.393 húshâldings. Fan de befolking beskriuwt 62.2% harsels as "kleure", 28.2% as "Swarte Afrikaan" en 8.7% as "wyt". De oerhearskjende taal wie Afrikaansk, de memmetaal fan 76.0% fan de befolking. 18.9% prate Kosa (Xhosa) en 3.6% Súd-Afrikaansk-Ingelsk.
Dirk van Weelden
Dirk van Weelden (Zeist, 22 novimber 1957) is in Nederlânsk skriuwer.
Libben en wurk
Van Weelden waard grutbrocht yn Alkmaar, dêr't er nei it gymnasium gie. Hy studdearre yn de jierren '70 en '80 filosofy oan de Ryksuniversiteit Grins. Nei syn ôfstudearjen yn 1983 ferfear er nei Amsterdam. Yn dy tiid publisearre er yn ferskate tydskriften en wurke er as skriuwer op mei byldzjende keunstners.
Hy krige kunde oan Martin Bril yn syn studintetiid yn Grins en sy waarden dêrnei in skriuwersduo. Yn 1987 debutearren se mei ''Arbeidsvitaminen. Het ABC van Bril & Van Weelden''. De roman Tegenwoordigheid van geest út 1989 wie syn solodebút. Foar Mobilhome út 1991 krige Van Weelden yn 1992 de Multatulipriis. Yn 1999 ûntfong er de Frans Kellendonk-priis.
Van Weelden wie fan 1991 ôf redakteur fan it keunsttydskrift Mediamatic. Fan 1999 ôf oan siet er yn de redaksje fan it literêre tydskrift De Gids. Van Weelden is foaroansteand lid fan de Nederlânske Akadeemje foar Patafysika.
De Lichtbron (Wâlterswâld)
"De Lichtbron" is de namme fan de tsjerke fan de grifformeard-frijmakke gemeente fan Driezum-Wâlterswâld.
Skiednis
Yn 1944 fûn der in skuorring plak yn de Grifformearde Tsjerke. Utspraken fan de synoade fan de Grifformearde Tsjerke waarden binend ferklearre en it beswierre diel wie fan betinken dat dizze útspraken yn striid wiene mei artikel 31 fan de Doardtske Tsjerkeoarder. Dat hie grutte gefolgen foar de grifformearde gemeente fan Wâlterswâld-Driesum. Hast de helte fan de leden ferliet de âlde gemeente en sleat him oan by it nij foarme tsjerkegenoatskip.
Foar de jonge frijmakke gemeente waard yn 1952-1953 in ienfâldige tsjerke boud oan de Tsjerkeloane.
Sûnt 2004 makket ek de Hersteld Herfoarme gemeente fan Wâlterswâld gebrûk fan "De Lichtbron".
Oargel
Yn de tsjerke stiet in oargel fan de firma Van Vulpen út Utert. It ynstrumint waard oarspronklik yn 1972-1973 foar de grifformearde (tsjintwurdich PKN-) tsjerke De Fontein yn Dokkum boud. Mei it sluten fan de Dokkumer Noardertsjerke naam De Fontein it Reil-oargel fan de Noardertsjerke oer. De frijmakke tsjerke fan Wâlterswâld kocht doe it Van Vulpen-oargel fan De Fontein oan. It oargel ûndergyng yn 2017 in restauraasje.
Buchenwald
Buchenwald wie ûnder de Twadde Wrâldoarloch in konsintraasjekamp yn nazy-Dútslân yn de boskige omkriten fan de stêd Weimar yn Tueringen. It kamp waard yn 1937 oanlein troch SS'ers en finzenen. Buchenwald waard 11 april 1945 befrijd troch de sechde pantserdifyzje fan it tredde Amerikaanske leger. Yn 't earstoan hiet it kamp Konzentrationslager Ettersberg nei it plak, mar waard al gau omneamd ta Konzentrationslager Buchenwald/Post Weimar op voorspraak fan de kultuerkommissy fan Weimar.
Deadetal
Salang't Buchenwald bestie hawwe dêr 238.979 minsken fêstsitten. Dêrfan ferlearen 56.545 it libben, dêr't 11.000 Joaden ûnder wiene.
Scrabble
Scrabble is in wurdspul dat ferkocht wurdt yn 121 landen yn 29 talen. It is in boerdspul foar 2-4 spilers of spilerteams wêrby’t mei in oanjûn tal blyn pakte letters wurden makke wurde moatte op in spylboerd. Dêrby geane gelok en fernimstigens hân yn hân, omdat de letters aselekt pakt wurde en it de keunst is om dêrmei in sa heech mooglike skoare te heljen. Neist it Latynske alfabet ferskynt Scrabble ek yn oare skriften, lykas it Hebriuwsk, Arabysk, Syrillysk, Gryksk, Sineesk, Japansk en mear. Der bestiet ek in brailleferzje. It spul wûn yn 2011 oan populariteit troch it ferskinen fan in digitale ferzje, Wordfeud. De app kaam beskikber op ûnder oare smartphones en waard al gau troch brûkers oer de hiele wrâld spile.
Skiednis
It spul waard ûntwikkele troch de wurkleas rekke arsjitekt Alfred Mosher Butts (1899-1993), dy’t fassinearre wie troch spultsjes. Earst betocht hy it spul Lexiko, dat sûnder boerd spile waard. Troch it útplúzjen fan The New York Times stelde hy fêst hoe faak in bepaalde letter gemiddeld foarkaam yn it Ingelsk en dêrop basearre hy de ferdieling fan it oantal ferskillende letters yn it spul. Mar hy fûn dat in tefolle oan s'en it spul te maklik meitsje soenen en beheinde it oantal dêrom ta fjouwer.
Hy wist syn idee lykwols net oan de man te bringen: der wie te min belangstelling foar. Yn 1938 kaam hy op it idee syn spulkonsept op te setten yn de foarm fan de populêre krúswurdpuzel. Hy joech it ferskillende nammen, mar it súkses waard it net.
Pas yn 1948 waard it idee oppikt troch James Brunot, dy’t der wol brea yn seach. Der waarden oanpassings trochfierd yn de útfiering fan it boerd en de pleatsing fan de preemjefekjes, de bonus foar it yn ien beurt dellizzen fan 7 letters waard yntrodusearre en de namme waard feroare yn Scrabble. Dêrnei wûn it spul hurd oan populariteit.
Fia ynternet koe it letter spile wurde yn in soad farianten.
Spulmateriaal
Scrabble wurdt spile op in boerd besteande út 15 × 15 = 225 fekjes, dêr’t 61 kleure fekjes (8 reade, 17 rôze, 24 ljochtblauwe en 12 donkerblauwe) in bysûnder karakter hawwe. De oare 164 binne grien. Der binne yn de Nederlânsktalige ferzje 100 letters en twa blanko blokjes te ferdielen. De blokjes binne meastentiids fan hout makke, mar guon moderne útfierings hawwe keunststoffen blokjes mei in rûne útsparring oan de efterside. Yn de moderne útfiering wurde de letters yn in stoffen sekje bewarre, wêrút de blokjes maklik blyn pakt wurde kinne. By âldere ferzjes kin dêrfoar oarsoarte pûdsjes brûkt wurde, bygelyks in pûdsje út in bingospul of men pakt de letters dan gewoan út de doaze pakt, wêrby’t de letters earst omdraaid en hutsele wurde. De sân lutsen blokjes wurde njonken elkoar op in rakje setten, út it sicht fan meispilers. Yn de doaze fan it Nederlânske spul sit in notysjeblok mei in skets fan it spylboerd, dêr’t alle leine letters en wurden op notearre wurde kinne. Oan de efterside fan elk fel kinne fan elke spiler de helle punten per beurt skreaun wurde.
Fekjesnotaasje
Yn âldere Nerderlânsktalige ferzjes (en noch altiten yn kompetysjescrabble) wurde de boerdkolommen, lykas hjirboppe, oantsjutten mei de letters A oant O en de boerdrigen mei de getallen 1 oant 15, in yndieling dy’t fergelykber is mei dy fan in wurkblêd (spreadsheet).
Yn in soad net-Nederlânsktalige ferzjes, en ek yn de nijste Nederlânsktalige edysjes, steane dy getallen lykwols foar de kolommen en de letters foar de rigen.
In boerdfekje wurdt – lykas in sel fan in wurkblêd – oantsjutten mei de kombinaasje fan syn kolom en syn rige. A1 is dus it fekje yn de linkerboppehoeke, H8 it sintrale fekje en O15 it fekje yn de rjochterûnderhoeke.
Spulregels
Elke spiler besiket yn syn beurt troch it oanlizzen fan op syn minsten ien fan de sân pakte letters oan de al op it boerd leine wurden fan teminsten twa letters te foarmjen. En wol sa dat in sa heech mooglik punteoantal helle wurdt. De blanko blokjes meie troch de spiler foar likefolle hokker letter brûkt wurde (te fergelykjen mei in joker yn in kaartspul). Se leverje sels gjin punten op. Dêrnei folt de spiler syn oantal letters wer blyn oan oant sân blokjes, útsein at der oan de ein fan it spul minder oer binne. It spul is út as ien fan beide spilers gjin letters mear hat (of at nimmen mear in wurd betinke kin).
It boerd sjocht derút lykas hjirboppe ôfbylde. De letterwearde wurdt op de ljochtblauwe fekjes ferdûbele en op de donkerblauwe fertrijefâldige. De wurdwearde wurdt op rôze feksjes (ynklusyf it sintrale fekje mei de stjer) ferdûbele en op de reade, dy’t it meast yn trek is, mar dêr’t tagelyk ek de minste fan binne, fertrijefâldige. By it berekkenjen fan de helle punten wurdt earst de letterwearde bepaald en dêrnei de wurdwearde. In letter dy’t op in donkerblau fekje lein wurdt en diel útmakket fan in wurd dat ek op in rôze fekje lein wurdt, levert sa seiskear syn punten op.
Hege punteoantallen
In soad punten kinne helle wurde troch:
Ekstreem foarbyld: in Q10 dy’t op in donkerblau fekje diel útmakket fan sawol in horizontaal as in fertikaal wurd levert allinnich al 60 punten op!''
It resultaat fan in scrabblepotsje mei in punteoantal tusken 600 en 700 wurdt beskôge as "goed", tusken 700 en 800 as "tige goed" en boppe de 800 als "treflik". Foar it fergelykjen fan yndividuele skoares moatte dy getallen dield wurde troch it tal dielnimmers. De heechst helbere skoare fan it scrabblespul is ûnbekend en sil ek wol ûnbekend bliuwe.
Utwreidings
Spilers betinke gauris ekstra regels:
Letters
Problematyske letters binne yn it Nederlânsk de C3 (dy’t faak oerbliuwt oan’e ien) en de Q10 (dy’t hast net sûnder U brûkt wurde kin).
De Nederlânske spulrigels binne net dúdlik oer de Y8 en guon brûke de Y8 as IJ.
By guon útjeften stiet yn de gebrûksoanwizing in foarbyld dêr’t út bliken docht dat de Y8 as Y brûkt wurde maot wylst de IJ út I1 en J4 gearstald wurdt, wat ôfwykt fan it gebrûk y krúswurdpuzels. Der binne ek Nederlânske útjeften mei de IJ4 op ien blokje. Yn dat gefal is dúdlik dat de Y8 net as IJ brûkt wurde moat. Of de I1 en de J4 kombinearre ek in IJ foarmje mei, sille spilers ûnderling oer beslute moatte.
Sulveren Harpe
De Sulveren Harpe (Nederlânsk: Zilveren Harp) wie in Nederlânske priis dy't fan 1969 oant 2012 alle jierren útrikt waard oan nije artysten yn 'e Nederlânske muzykyndustry. It wie bedoeld as in oanfiteringspriis foar oanstoarmjend talint, en wie ferbûn mei de Gouden Harpe, dat in oeuvrepriis wie. De tawizing en útrikking fan beide prizen wie yn 'e hannen fan Buma Cultuur, in dochterorganisaasje fan 'e Buma/Stemra. De winners waarden oer it algemien oan 'e ein fan it oangeande jier útornearre, wêrnei't de útrikkingsseremoanje yn febrewaris fan it jier dêrop holden waard.
Lou Seerden
Lou Seerden (folút: Ludwig Lambert Seerden; Viersen (Dútslân), 11 oktober 1911 – Frjentsjer, 20 july 1988) wie in Frysk keatser út Frjentsjer, berne yn it geslacht Seerden. Hy wie yn 1940 winner fan 'e PC. Seerden keatste fan 1930 oant 1946.
Oansprekkende Resultaten
De folgende binne de meast oansprekkende resultaten yn it keatsen :
Seerden hat 102 punten yn it Ivich Keatsklassemint.
Wenplakken
Seerden wenne yn Frjentsjer. Yn dizze stêd is in strjitte nei him ferneamd.
Golem
Aldste ferhalen
De âldste ferhalen oer golems geane tebek op it iere joadendom. Adam, de earste minske, dy't troch God makke waard fan klaai, wie oarspronklik in golem, mar waard troch Gods almacht mear as dat. Der wurdt wol sein dat joadske gelearden yn 'e Midsiuwen it Sefer Yetzirah ("Boek fan de Skepping") bestudearren om te learen hoe't se golems meitsje en behearskje koene, hoewol't dy ferhalen mooglik net op wierheid basearre binne. Yn elts gefal ûntstie yn 'e Midsiuwen wol it idee dat golems aktivearre wurde koene troch in esktatyske ûnderfining dy't oproppen waard mei it ritualistysk gebrûk fan ferskate letters fan it Hebriuwske skrift as dêrmei in shem (namme fan God) stavere waard. De shem waard dêrby op in stikje papier skreaun en yn 'e mûle of de foarholle fan 'e golem ynbrocht. De ierst bekende hânlieding oer hoe't men in golem meitsje en ta libben bringe kin, stiet yn it wurk Sodei Razayya, fan Eleazar ben Judah fan Worms (1165-1230).
De Golem fan Praach
Fierwei it meast ferneamde ferhaal oer in golem is dat fan 'e Golem fan Praach, dy't oan 'e ein fan 'e sechstjinde iuw makke wêze soe troch Judah Löw ben Bezalel, de opperrabbyn fan Bohemen, om it Joadske Kertier fan Praach te beskermjen tsjin antysemityske oanfallen en pogroms. Der besteane ferskate ferzjes fan dit ferhaal. Ofhinklik fan 'e ferzje soene de joaden fan Praach ûnder it regear fan keizer Rudolf II fan it Hillige Roomske Ryk (dy't ek kening fan Bohemen wie) ferballe of fermoarde wurde. Om syn folk te beskermjen, makke Judah Löw ben Bezalel in golem út 'e klaai fan 'e igge fan 'e rivier de Vltava, dy't er ta libben wekke troch rituëlen en beswarrings. De golem waard Josef neamd en krige de Jiddyske bynamme Yossele. It sizzen wie dat er himsels ûnsichtber meitsje koe en macht hie oer de geasten fan 'e deaden. De iennichste fersoarging dêr't er ferlet fan hie, wie dat er net aktyf wêze koe op 'e sabbat. Dêrom deäktivearre Löw him eltse freedtejûns troch de shem te ferwiderjen.
Der binne ferskate ferhalen oer hoe't de Golem fan Praach oan syn ein kaam. Neffens ien ferzje fergeat Löw him in kear freedtejûns te deäktivearjen, en wied er sa bang dat de golem de sabbat skeine soe, dat er doe foargoed in ein oan it wêzen makke. In oar ferhaal wol hawwe dat de golem fereale rekke op in kreaze jongfaam en dat er, doe't er ôfwiisd waard, feroare yn in gewelddiedich meunster, dat (neffens guon ferzjes) in spoar fan dea en ferdjer troch Praach loek. Wer in oare ferzje fan it ferhaal fertelt dat Löw úteinlik syn skepping net mear behearskje koe. Hy hie de golem makke om 'e joaden te beskermjen tsjin lju dy't har kweadwaan woene, en dyselden deade er. Mar meitiid begûn er ek net-joaden te deadzjen dy't alhiel gjin kwea yn 't sin hiene, en dêrnei joaden dy't har net oan 'e joadske foarskriften holden, en doe joaden dy't dat wol diene, mar dy't oare sûnden begien hiene, oant der úteinlik nimmen oer wie dy't feilich foar de golem wie.
Wat de oanlieding ek krekt wie, de ferhalen binne it deroer iens dat Löw úteinlik foar de yngong fan 'e Alde Nije Synagoge de shem út 'e mûle fan 'e golem wist te ferwiderjen, mei as gefolch dat it ding oan stikken foel. It lichem fan 'e golem soe doe opslein wêze op 'e souder fan 'e Alde Nije Synagoge, om it te bewarjen foar it gefal dat it letter nochris nedich wêze soe. Neffens de leginde leit de golem dêr noch altyd, ek al waard der gjin spoar fan fûn doe't de souder yn 1883 renovearre waard, noch doe't in filmploech yn 1984 de souder besocht en filme. It feit dat de souder fan 'e Alde Nije Synagoge net iepen is foar it publyk, hat it ferhaal yn libben holden. It fuortbestean fan 'e golem is lykwols tige ûnwierskynlik, yn it foarste plak om't it ferhaal fan 'e Golem fan Praach net op wierheid berêst en de golem nea wier bestien hat, mar sels as der in neimakke foarm fan 'e golem op 'e souder fan 'e synagoge bewarre wêze soe, wie dy ûnder de Twadde Wrâldoarloch sûnder mis stellen troch de nazys, dy't grutte wearde stelden yn alles wat mei magy te krijen hie.
Fierders wurdt ek wol sein dat de golem foàr 1883 fan 'e souder stellen is en begroeven waard op in begraafplak yn 'e Praachske wyk Žižkov, op it plak dêr't no de Tillefyzjetoer fan Žižkov stiet. In oar ferhaal wol hawwe dat in nazy-ofsier ûnder de Twadde Wrâldoarloch de souder binnenkrong en de golem mei in dagge stiek, mar dêrtroch sels kaam te ferstjerren.
Guon strang otterdokse joaden leauwe oant op 'e dei fan hjoed dat rabbyn Löw wol deeglik in golem makke hat. Rabbyn Menachem Mendel Schneerson, de lêste rebbe fan 'e Lubavitsh-beweging, skreau dat er syn skoanheit, rabbyn Yosef Yitzchak Schneersohn, befrege hie oer dy syn ûnderfinings nei't er de souder fan 'e Alde Nije Synagoge besocht hie, mar dat dy wegere om dêroer te praten. Yosef Yitzchak Schneersohn skreau sels yn syn autobiografy oer dat besyk inkeld dat er op 'e souder foar syn eigen feilichheid oanhâldend psalmen opsein hie. Neffens in artikel fan Shnayer L. Leiman soe Schneersohn syn dochter Chana Gurary oan rabbyn Berel Junik ferteld hawwe dat har heit op 'e souder "[de] bewuolle en bedutsen foarm fan in minske [sjoen hie]. It lichem lei op 'e side," en Schneersohn soe letter oan har ferteld hawwe dat er "tige benaud wurden wie doe't ik dat seach. Ik seach om my hinne nei guon fan 'e ôftanke rituële foarwerpen dy't dêr wiene en joech my ôf, bang troch wat ik sjoen hie."
Rabbyn Chaim Noach Levin skreau fierders in ferslach dat er nei eigen sizzen út 'e earste hân hie fan rabbyn Yosef Shaul Halevi, dy't oan it haad stie fan it Rabbinale Hôf fan Lemberch (it hjoeddeistige Lviv, yn 'e Oekraïne). Neffens dat ferhaal gie Halevi, doe't er ris yn Praach wie, nei de Alde Nije Synagoge ta om it lichem fan 'e golem te sjen, mar de koster fan 'e synagoge fertelde him dat rabbyn Yechezkel Landau oanret hie om net nei de souder te gean nei't er dat sels àl dien hie, dat Halevi seach fan syn foarnimmen ôf.
Histoarisy binne oer it algemien fan betinken dat it ferhaal fan 'e Golem fan Praach in Dútsk literêr betinksel út 'e iere njoggentjinde iuw is. De ierst bekende ferzje fan it ferhaal fan 'e Golem fan Praach stiet yn it boek Der Jüdische Gil Blas, fan Josef Seligman Kohn, út 1834. It waard werferteld yn Gallerie der Sippurim, út 1847, in ynfloedrike joadske ferhalebondel útjûn troch Wolf Pascheles te Praach, en fersprate him neitiid rûnom. Der besteane oanwizings dat it ferhaal basearre wie op 'e mûnlinge oerlevering fan 'e joadske mienskip, wêrby't neffens letterkundige Robert Zucker it ferhaal fan 'e Golem fan Chełm omtrint de midden fan 'e achttjinde iuw mei Praach en rabbyn Löw assosjearre rekke wêze soe.
De Golem fan Wilna
Der bestiet in soartgelikense tradysje oangeande rabbyn Elijah ben Solomon Zalman, better bekend as de Gaon fan Wilna, oftewol 'it hillige sjeny fan Vilnius' (1720-1797). De Litouske rabbyn Chaim Volozjin (1749-1821) die der yn in wurd foarôf dat er tafoege oan Siphra Dzeniouta (1818) ferslach fan dat er syn learaar, de Gaon fan Wilna, ris tsien ferskate ferzjes fan in beskate passaazje fan 'e Sefer Yetzirah foarlein hie en him frege hie om te sizzen hokker oft de juste wie. De Gaon wiisde daliks de goede ferzje oan, en de ferbjustere Volozjin murk doe op dat er, mei sa'n kennis, grif ek by steat wêze moast om in libbene persoan te skeppen. De Gaon befêstige dat, en sei dat er, doe't er jonger as trettjin jier wie, alris besocht hie om soks te dwaan, mar dat er it net trochset hie om't er in teken út 'e himel krigen hie dat er der omreden fan syn jonge jierren mei ophâlde moast. De Gaon fan Wilna skreau sels in djipdollend kommentaar op 'e Sefer Yetzirah, mei as titel Kol Ha Tor, wêryn't er úthold dat er in golem besocht hie te meitsjen om it kwea oan 'e poarten fan Jeruzalim te befjochtsjen. Ynsafier't bekend is, wie de Gaon fan Wilna de iennichste rabbyn dy't ea sels sa'n bewearing dien hat; by alle oare rabbinen dy't golems makke hawwe soene, doeken dy ferhalen pas nei harren dea op.
Standing Rock Sû Stamme
De Standing Rock Sû Stamme (Ingelsk: Standing Rock Sioux Tribe) is in federaal erkende Yndiaanske stamme-organisaasje yn 'e Feriene Steaten, mei in eigen reservaat yn 'e steaten Noard-Dakota en Súd-Dakota.
Algemien
De organisaasje, dy't oprjochte waard yn 1868, hat 16.000 leden, en it haadkertier is fêstige yn Fort Yates, yn Noard-Dakota. De leden besteane út etnyske Sû (Sioux), foar it meastepart Westlike Dakota fan 'e Opper-Janktonai substamme fan 'e Janktonai, mei in lytsere groep Lakota fan 'e Hûnkpapa-stamme. De Standing Rock Sû Stamme foarmet mei tsien oare Sû-organisaasjes de Feriene Sû Stammen.
Reservaat
It reservaat fan 'e Standing Rock Sû Stamme is it Standing Rock Yndianereservaat (Standing Rock Indian Reservation) fan súdlik Noard-Dakota en noardlik Súd-Dakota, dat in oerflak hat fan rom 9.250 km², en dêr't yn 2000 likernôch 8.300 minsken libben. De Westlike Dakota wenje foar it meastepart yn it Noarddakotaanske diel fan it reservaat, en de Lakota wenje frijwol allegear yn it Súddakotaanske diel.
Oarspronklik makke it Standing Rock Reservaat diel út fan it Grutte Sû-reservaat, dat yn 1868 stifte waard, mar nei de nederlaach fan 'e Sû yn 'e Flakte-Yndiaanske Oarloggen fan 'e 1860-er en 1870-er jierren waard de helte dêrfan troch de Amerikanen ôfnommen, wylst de rest yn 1889 opdield waard yn fiif lytsere reservaten, wêrfan't Standing Rock ien wie.
De oarspronklike súdgrins mei it Cheyenne River Yndianereservaat lei oan 'e Grand River, mar yn 1909 waard troch de Amerikaanske oerheid in stripe lân súdlik dêrfan oerhevele fan Cheyenne River nei Standing Rock.
Wolkomstsjerke (Damwâld)
De Wolkomstsjerke is de fermanje fan de doopsgesinde gemeente fan Damwâld.
Skiednis
Op it plak fan in âldere houten skûltsjerke waard op 29 april 1767 troch de twa-jierrige Wyger Martens Wiegersma de earste stien foar in stiennen tsjerke lein. Yn 1910 waard oan de súdlike kant fan de sealtsjerke in oanbou tafoege.
Sûnt 1964 stiet it gebou op de monumintenlist. It ynterieur fan de tsjerke waard mei in ferbouwing yn 1974-1975 oanpast. De preekstoel waard ferfongen en foar de tsjerkebanken kamen stuollen yn it plak.
Yn april 2017 fierde de gemeente it 250-jierrich bestean fan de tsjerke.
Oargel
It oargel fan de Wolkomstsjerke waard yn 1885 boud troch de Ljouwerter oargelfirma Bakker & Timmenga. Op 17 maaie 1885 waard it ynstrumint yn gebrûk nommen. Yn 2008 waard it front tagelyk mei in opknapbeurt fan it ynterieur wyt skildere.
Gouden Griffel
De Gouden Griffel is in Nederlânske literatuerpriis dy't op jierlikse basis útrikt wurdt oan it as bêste beoardiele Nederlânsktalige berneboek fan it foargeande jier. Dizze priis waard yn 1971 ynsteld, en de útrikking derfan wurdt bewurkmastere troch de CPNB, as ûnderdiel fan 'e Nederlânske Berneboekewike. Oan 'e Gouden Griffel is in jildpriis fan wikseljende hichte ferbûn (€1500 in 2014).
Iku-Turso
Iku-Turso (Finske útspr.: [ˈikuˌturso], likernôch: " yk kû toer so"), ek bekend as Iku-Tursas, Iki-Tursas, Meritursas, Tursas en Turisas, is in kwea-aardich seemeunster út 'e Finske mytology. De term tursas is yn it Finsk in argaysk wurd foar "walrus" (de gongbere namme foar dat bist is mursu). Meritursas betsjut yn it Finsk "oktopus", hoewol't ek dêr in gongberder namme foar bestiet: mustekala (letterlik: "inketfisk"). Taalkundigen binne fan tinken dat de namme fan it seemeunster wierskynlik weromgiet op in prehistoaryske ûntliening út it Proto-Germaansk, fan *þurisaz, dat "reus" betsjutte.
Beskriuwing
Hoe't Iku-Turso der krekt útsjocht, is net dúdlik, mar hy wurdt beskreaun mei ferskate termen dy't dêr suggestjes oer jouwe, wêrûnder partalainen ("dy't riskant libbet", mar ek: "de burdige"); Tuonen härkä ("de okse fan Tuoni", de god fan 'e dea); tuhatpää ("tûzenkoppich"); en tuhatsarvi ("tûzenhoarnich"). Soms waard sein dat er wenne yn Pohjola, in mytysk plak earne yn it noarden, mar it kin skoan wêze dat dat komt om't Pohjola beskôge waard as it plak dêr't alle kwea weikaam.
Yn guon ferzjes fan 'e myte De Berte fan Njoggen Sykten wurdt Iku-Turso oantsjut as de heit fan alle sykten. De mem soe dan Loviatar wêze, de bline dochter fan Tuoni, de god fan 'e dea. De reuzen út 'e Noardgermaanske mytology, de Jötunn, waarden ek wol þursas neamd (inkeltal: þurs). Sy koene neffens de myten pylken ôfsjitte dy't by minsken sykten feroarsaken, as se dertroch rekke waarden. Dat en it feit dat de wurden þurs en Tursas sterk opinoar lykje, jout oannimlikens oan 'e teory dat der in bân tusken Iku-Turso en de Jötunn bestiet.
Guon myten wolle hawwe dat Meritursas partalainen de goadinne fan 'e lucht, Ilmatar, swier makke en sa de heit waard fan Väinämöinen. Dat soe betsjutte dat er in wier oerwêzen is. Oan 'e oare kant wurdt Iku-Turso ek beskreaun as de soan fan Äijö, in namme dy't ornaris brûkt wurdt foar Ukko, de god fan 'e himel. Yn 'e list fan Tavastyske goaden, opsteld troch Mikael Agricola, wurdt Iku-Turso neamd as de god fan 'e oarloch: Turisas voiton antoi sodast ("Turisas brocht oerwinning yn 'e striid"). Der is wol oannommen dat de god yn dy list eins net Iku-Turso, mar de Noardgermaanske god fan 'e oarloch Tyr is. Dy teory hat lykwols hjoed de dei net mear in soad oanhing.
Yn it Kalevala
Iku-Turso wurdt inkele kearen neamd yn it Finske nasjonale epos, it Kalevala. Yn 'e twadde kanto riizget er op út 'e see om in heaberch te ferbaarnen. Letter groeit út 'e jiske in reuseftige ikebeam, dy't sa grut wurdt dat er de sinne en moanne fertsjusteret en omkappe wurde moat. Fierderop yn it epos wurdt Iku-Turso oproppen troch Louhi, de Frouwe fan it Noarden, om de dieverij fan it magyske foarwerp Sampo tsjin te kearen. Väinämöinen, dy't de plonderders oanfiert, grypt Iku-Turso dan by de earen en twingt him mei betsjoenende wurden om te ûnthjitten dat er nei de boaiem fan 'e see weromkeare en dy nea wer ferlitte sil.
Tom van Deel
Tom van Deel (Apeldoarn, 21 febrewaris 1945 - Amsterdam, 12 augustus 2019) wie in Nederlânsk dichter, essayist en literatuerkritikus. Hy publisearre allinne mei syn foarletter as T. van Deel.
Wurkpaad
Yn 1967 publisearre er ûnder de pseudonimen G. en Gerrit Vogel gedichten yn Pharetra, it studinteblêd fan de Frije Universiteit Amsterdam. Yn 1969 ferskynde syn debút, de dichtbondel Strafwerk, by útjouwerij Querido. Yn 1987 krige er de Jan Campertpriis foar syn dichtbondel Achter de waterval. Yn 1988 ferskynde Gedichten, 1969-1986, in samling fan syn gedichten oant dan ta.
Van Deel wie fan 1969 oant 2008 literêr resinsint fan it deiblêd Trouw. Hy wie teffens ien fan de oprjochters fan it literêre tydskrift De Revisor, dêr't er oant 1981 redakteur wie.