cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Minsk-akkoarten
thumb|Lieders fan [[Wyt-Ruslân, Ruslân, Dútslân, Frankryk en Oekraïne yn febrewaris 2015 yn Minsk, Wyt-Ruslân.]] De Minsk-akkoarten of Minsk-ôfspraken wiene in oantal ynternasjonale oerienkomsten dy't besochten de Donbasoarloch tusken it leger fan Oekraïne en de bewapene Russyske groepen te einigjen. De earste, it Minsk Protokol (ek wol "Minsk I"), waard yn 2014 opsteld en tekene op 5 septimber 2014 yn Minsk, Wyt-Ruslân, mei as doel in wapenstilstân yn te fieren. Nei ferskate oertredings fan it wapenstilstân oan beide kanten bruts de striid wer út yn jannewaris 2015 wat resultearre yn in neije oerienkomst, Minsk II, dy't tekene waard op 12 febrewaris 2015. Yn begjin 2022, ferklearre Vladimir Pûtin dat de Minsk-ôfspraken "net mear bestean" wernei't hy op 24 febrewaris 2022 Oekraïne oanfoel.
Kiekenberch
De Kiekenberch is in natoergebiet tusken Aldhoarne en Aldeberkeap. De hichten yn it gebiet hjitte de Grutte Kiekenberch (8 m.) en de Lytse Kiekenberch. De Grutte Kiekenberch is it heechste punt fan de heuvelrêch dy't fan Mildaam nei Hoarnstersweach rint. It is in rivierdún dat yn de lêste iistiid foarme is. Dit hege punt wie in feilige lokaasje foar nomadyske bewenners dy't yn it bytiden hege wetter fan de Tsjongerfallei tahâlden. De âldste spoaren fan bewenning komme út ± 11.000 f.Kr.
Dat de Romeinen hjir ek west hat docht bliken út de Romeinske skatfynst oan de Tsjonger. By it ploeien kamen in 14-tal Romeinske munten nei boppen, dy't yn it Frysk Museum bewarre wurde. De âldste munt is fan ± 100 jier foar Kristus. Mooglik binne de munten bedobbe yn tiden fan oarloch of ûnrêst. De namme fan de berch soe neffens de folksoerlevering komd wêze troch de beide reuzen Kromme Knilles en Manke Meine dy't eartiids de Boarn groeven. Ien fan de reuzen smiet op in stuit hannen fol sân yn súdlike rjochting. “Kiek ’n berch” sei er doe tsjin syn maat. De hichte waard eartiids ek brûkt as útsjochpost foar freon en fijân. Yn 1942 binne by it archeologysk ûndersyk spoaren fan in kapeltsje en in midsiuwsk begraafplak fûn. Boaiemfynsten wize út dat it hjir om in kristlik kapeltsje út de 12e of 13e iuw giet.
It gebiet is eigendom fan Steatsboskbehear dy't der ek wannelpaden útsetten hat. De Kiekenberch is in ôfwikseljend terrein mei bosk en âlde groeiplakken en de lânbougrûnen dy't troch elkoar rinne. Der binne in tal houtwâlden mei âlde beammen. De houtwâlen lizze ek op it âlde rivierdún. Yn de lege stikken fan it gebiet groeit heide, dat koart hâlden wurdt troch mobile skiepkuddes. Noardwest fan de Kiekenberch groeide de heide hast ticht en wurde mei frijwilligers de opsjittende beamkes weihelle op saneamde 'kapdagen'. By de Lytse Kiekenberch is in heidemarke, tichtby it saneamde Bommegat. Tichtby leit ek de Tolhiksbosk. Ek leit der in steapel swerfstiennen op it terrein.
Harnzer strân
It Harnzer Strân leit foar de Westerseedyk (mei dêrop de Stiennen Man) oan de Waadsee by Harns en is in rekreaasjestrân mei mooglikheden foar swimmen, (kite)surfen en kanoën. De hoareka en de toiletten binne oanwêzich. It strantsje bestiet sûnt 1997 en is makke mei sân út it, doe ferdjippe, kanaal nei de sâltyndustry. It strân is frij tagonklik foar minsk en bist. Hûnen moatte wol ferplicht oanline wêze. Fierders is der in trelerhelling by it strân oan de Westerseedyk dy't troch elke particulier brûkt wurde mei. Der is parkeargelegenheid tichteby.
Ramtferdrach foar de Beskerming fan Nasjonale Minderheden
It Ramtferdrach foar de Beskerming fan Nasjonale Minderheden (ek wol Ramtferdrach foar Nasjonale Minderheden neamd) is in ferdrach fan de Ried fan Europa. It ferdrach hat ta doel de juridyske erkenning fan nasjonale minderheden en it hoedzjen en noedzjen fan harren rjochten.
Skiednis
Yn 1949 kaam it ramtferdrach foar it earst op it aljemint. It duorre lykwols oant 1990 ear't wer in wurklistpunt wurde soe. De leden fan de Ried fan Jeropa koenen op 1 febrewaris 1995 tekenje, it ferdrach waard jildich op 1 febrewaris 1998.
Doel
It ramtferdrach is it earste juridyske bewyske fan de Ried fan Jeropa foar it hoedzjen fan nasjonale minderheden. It doel is it bewissigjen fan it fuortbestean fan nasjonale minderheden yn de krite dêr't sy wenje. It ramtferdrach stipet folsleine lykberjochtiging fan nasjonale minderheden troch it mooglik meitsjen fan goede betingsten foar de kulturele ûntjouwing en behâld fan identiteit. It lânsregear mei de nasjonale minderheid net beheine op it stik fan taal, ûnderwiis en media.
Friezen
De Friezen yn Dútslân en Nederlân binne beide neffens it ferdrach erkend as nasjonale minderheid.
Nederlân
It Nederlânske regear hie yn 2004 besletten om it ramtferdrach te ratifisearjen. De ratifisearring waard yn 2005 fan krêft.
Dútslân
It Dútske regear hat it ramtferdrach yn 1997 ratifisearre, yn 1998 waard it ferdrach jildich. Njonken de Friezen binne ek de Sorben, Denen en Roma en Sinty erkend as nasjonale minderheid. Oer hokker Friezen der no erkend wurde moasten wie wat betizing. De Noardfriezen en Sealterfriezen binne taalminderheden, dat sy waarden fuort erkend troch it Dútske regear. Omdat de Eastfriezen gjin Frysk mear sprekke, mar har wol Fries fiele, hat de Dútske steatssiktaris fan Ynlânske Saken Christoph Bergner yn febrewaris 2008 wissichheid jûn oer de status fan Eastfriezen as nasjonale minderheid. Omdat de Friezen yn Dútslân erkend binne as ien groep hearre dêr ek de Eastfriezen by.
Sint-Michaelkleaster (Kiëv)
It Sint-Michaelkleaster (Oekraynsk: Михайлівський золотоверхий монастир, Mychajlivski zolotoverchy monastyr; Russysk: Михайловский златоверхий монастырь, Michajlovski zlatoverchi monastyr) is in oan de aartsingel Michael wijd kleaster foar muontsen yn de Oekraynske stêd Kiëv oan de westlike kant fan de Dnjepr noardeastlik fan de Sint-Sofiakatedraal. It is de haadtsjerke fan de Oekraynsk-Otterdokse Tsjerke.
De âldste dielen stamme út de 11e en 12e iuw, doe't de stifting troch Svjatopolk II (1050-1113) plakfûn. De foarst krige as doopnamme Michael en sadwaande waard it kleaster ferneamd nei de aarstingel mei deselde namme.
It kleaster waard yn 1240 troch de Gouden Horde ferneatige. Yn 'e 16e iuw fûn in weropbou plak en twa iuwen letter in barokke ferbouwing.
Gebouwen
Njonken wenromten, in refektoarium en oare kleastergebouwen bestiet it kompleks út:
Skiednis
De tradysje skriuwt de stifting fan it kleaster ta oan de earste metropolyt fan Kiëv, Michael. Prins Svjatopolk Izjaslavitsj joech yn 1108 opdracht om de earste tsjerke te bouwen op it plak fan it Dmitrovski-kleaster dat syn heit Izjaslav Jaroslavitsj, dy't as doopnamme Dmitri (Demetrius) hie, earder boud hie. De tsjerke waard wijd oan de aartsingel Michael, dy't Svjatopolk syn doopnamme joech.
It kleaster krige fanwegen de himelske beskermhillige fan Kiëv grutte betsjutting foar de stêd en waard it begraafplak foar de prinsen fan it lân. Yn de tiid fan Svjatopolk waard ek de skryn mei de reliken fan Sint-Barbara fanút Konstantinopel nei Kiëv brocht. Likernôch tagelyk waarden de ferdigeningswurken fan de haadstêd útwreide troch it opsmiten fan nije wâlen, dy't ek it nije Michaelkleaster omfiemen.
Doe't de troepen fan Batû Khan de stêd oermasteren en by de oanfal fan de Krimtataren yn 1482 rekke it Michaelkleaster slim skeind, mar der folge weropbou. De Poalske kenings ferlienden it kleaster in grutte ûnôfhinklikens en de frije kar om abten te kiezen en yn de 16e iuw hearde it kleaster ta de rykste fan de stêd. Alhoewol't it lânbesit fan it kleaster tsjin it ein fan de 18e iuw nasjonalisearre waard, wennen der yn de 19e en 20e iuw noch sa'n 240 muontsen yn it kleaster. Yn 1870 brochten likernôch 100.000 pylgers hulde oan Sint-Barbara.
Oant de Russyske Revolúsje yn 1917 waarden der yn it kleaster ringen makke en segene, dy't tige populêr wiene by de ynwenners fan de stêd. Se brochten neffens it folk lok en beskermen tsjin tsjoenderij, mar wiene ek tige effektyf tsjin slimme syktes en in ûnferwachtse dea, in folksleauwe dat fuortsterke waard nei't it kleaster foar de pestútbraken yn 1710 en 1770 en it útbrekken fan goalera yn de 19e iuw sparre bleau.
Ferneatiging
Yn it midden fan de jierren 1930, nei't it bestjoerlik sintrum fan de Oekraynske Sosjalistyske Sovjetrepublyk fan Charkov nei Kiëv ferhûze, waard besletten de katedraal te slopen om op it plak de nije regearingsgebouwen del te setten en in plein foar parades oan te lizzen. Earder hie de Nasjonale Akademy fan Wittenskippen fan de Oekraïne in stúdzje nei it gebou dien. Om't neffens de útkomst de katedraal earder de barok fertsjintwurdige dan 12e iuwske arsjitektuer, waard de histoaryske wearde fan de katedraal sa leech achte, dat it behâld der fan net nedich wie. Alle lokale skiedkundigen, argeologen en arsjitekten joegen (mei tsjinsin) harren goedkarring oan de sloop, op ien professor nei. Mykola Makarenko wegere de sloopakte te ûndertekenjen. Hy waard yn 1933 arrestearre en ferballe. Yn 1937 waard er op 'e nij oppakt en troch de NKVD eksekutearre. Op 26 juny 1934 waard útein set mei it ferwiderjen fan de 12e iuwske byzantynske mozaïeken. De spesjalisten stiene ûnder grutte druk om hastich te wurken fanwegen de oansteande sloop en krigen net de tiid om it wurk te foltôgjen. In diel fan de mozaïeken ferdwûnen nei musea yn Moskou Tretjakovgallery, Sint-Petersburch (Hermitaazje), wylst ek in diel opslein waard op de twadde ferdjipping fan de Sofiakatedraal yn Kiëv. By de besetting yn de Twadde Wrâldkriich namen de nazy's dy mozaïeken mei nei Dútslân, mar nei it ein fan de kriich ûntdieken Amearikanen de mozaïeken en joegen se oan Moskou werom.
Yn de maaitiid fan 1935 waarden de fergulde koepels fan it kleaster delhelle. In soad rykdom fan de katedraal waard ferkocht of gewoan fernield. De fiif ferdjippings tellende ikonostaze waard út de katedraal helle en letter ferneatige. De skryn mei de reliken fan de hillige Barbara waard oerbrocht nei de Tsiendentsjerke, en nei't ek dy tsjerke yn 1935 sloopt waard, belânen se lang om let yn de Sint-Volodymyrkatedraal.
De katedraal en de klokketoer waarden yn de maaitiid fan 1936 mei dynamyt opblaasd. Ek de poarte en de kleastermuorren waarden ferneatige. Nei de ferneatiging waard troch de NKVD nochris goed socht nei weardefolle saken.
It plak fan de ôfbrutsen katedraal waard nea brûkt foar de bou fan regearingskantoaren. Om't de autoriteiten ûntefreden wiene mei in ûntwerp waard de bou yn 1938 útsteld. Wat letter waard it plak fan de katedraal brûkt foar de oanlis fan sportfjilden. It refektoarium mei de eastlik oanslutende Jehannestsjerke wie it iennige gebou dat by de ferneatiging fan it kleaster sparre waard en die yn dy tiid foar de sporters tsjinst die om harren om te klaaien. It gebou waard yn de jierren 1973-1982 restaurearre en yn in hast oarspronklike steat werom brocht.
Weropbou
Nei it útroppen fan de ûnôfhinklikens fan Oekraïne yn 1991 waard de ferneatiging fan de katedraal as in misdied feroardiele. Der gyngen lûden op om it kleaster as in wichtich diel fan it kulturele erfgoed fan it Oekraynske folk wer hielendal op te bouwen. De Oekraynsk-Otterdokske Tsjerke (partiargaat Kiëv) sette útein jild yn te sammeljen en de doedestiidske presidint Leonid Kûtsjma feardige in dekreet út, wêrmei't er de weropbou fan it Gouden-Koepel-kleaster fan Sint-Michael as in nasjonale prioriteit definiearre.
De plannen waarden yn de jierren 1997-1998 útfierd. By opgravings foar de weropbou fûnen argeologen mear as 260 weardefolle objekten. Ek in diel fan de âlde katedraal waard by it wurk bleatlein, dat diel foarmet hjoeddedei in diel fan de krypte. De stiennen muorren fan it kleaster waarden wer rekonstruearre en dêrnei fûn de weropbou fan de klokketoer plak. De elektryske klok lit tsjintwurdich sankjes hearre fan ferskate Oekraynske komponisten. De weropbou fan de katedraal fûn as lêste plak. It ynterieur waard fersierd mei houten barokke ikoanen, replika's fan de mozaïeken en fresko's, mar ek mei modern wurk fan Oekraynske keunstners.
Nei de foltôging waarden de rekonstuearre gebouwen oerdroegen oan de Oekraynsk-Otterdokske Tsjerke (partiargaat Kiëv). Op 30 maaie 1999 koe de katedraal offisjeel iepene wurde, mar der waard noch oant 2000 oan de mozaïeken, fresko's en oare dekoraasjes trochwurke. De sydkapellen waarden yn 2001 wijd oan Sint-Barbara en Sint-Katarina. Yn de jierren dêrnei joech Moskou 18 fan de 29 mozaïeken en oare objekten fan de orizjinele katedraal werom. Letter, tsjin it ein fan 2006, waarden ek de lêste objekten fan it kleaster troch de Hermitaazje oan Kiëv werom jûn.
It Gouden Koepel-kleaster fan Sint-Michael waard nei de foarming fan de Otterdokske Tsjerke fan Oekraïne op 15 desimber 2018 it sintrum fan de mienskip.
David Alan Stevenson en Charles Alexander Stevenson
De bruorren David Alan Stevenson (Edinboarch, 1854 - 1938) en Charles Alexander Stevenson (Edinboarch, 1855 - 1950) wiene Skotske yngenieurs dy't fjoertuorren boud hawwe yn en om Skotlân. Hja kamen út in ferneamde famylje fan yngenieurs. Harren omke Thomas Stevenson wie ek in bekend ûntwerper en bouwer fan fjoertuorren. Mei Thomas Stevenson boud David Alan tusken 1885 en 1886 trije. De neikommende 50 jier boude hy mei Charles, dy't ek ferneamd wie út reden fan syn optyske eksperiminten, leafst 23 fjoertuorren.
De bruorren Stevenson wiene neven fan de Skotske skriuwer Robert Louis Stevenson. Harren pake Robert Stevenson wie de bouwer fan Bell Rock Lighthouse, de earste moderne fjoertoer yn Grut Brittanje.
Fjoertuorren
right|thumb|300px|Fidra Fjoertoer, earste fjoertoer fan D.L. Stevenson''
Salyske Franken
thumb|De Frankyske wengebieten 400 - 440 Salyske Franken (of Saaljers) foarmen tegearre mei de Tubanten (wenjend yn it hjoeddeiske Münsterlân en mooglik Twinte) en de Chamaven (wenjend yn de hjoeddeiske Achterhoeke) it stamferbân fan de Franken. Harren namme libbet fierder yn de namme Sallân.
Yn de 4e iuw waarden de Saaljers troch de Romeinen as in aparte groeppearing beskogge binnenyn it Frankyske folk. Yn 358 festige sy harren mei tastemming fan Julianus Apostata yn it hjoeddeiske Belgje. Sy kamen út it noarden, fermoedlik út 'e omkriten fan de Isel, dêrfandinne de namme "Isala" (Isel). Wierskynlik komt it wurd ek fan "sala", de namme fan harren hofstêden, harren hiem.
De Salyske Franken hienen in skoftlang goede ferhâldens mei oare Frankyske stammen (û.o. mei de Ripuaryske Franken), mar dat bleau net sa. De Salyske kening Klovis dulde gjin oare Frankyske foarsten en begûn sy allegearre ien foar ien út te skeakeljen. Oan it begjin fan de 6e iuw hie hy alle Frankyske stammen ferienige en wie hy allinnichhearsker wurden. Hy waard dêrmei stifter fan it Frankyske Ryk.
Natuerkunde
Natuerkunde is de wittenskip fan de matearje. Der wurdt ek wol sein dat natuerkunde de net-libbene natuer bestudearret. De natuerkunde is in eksakte wittenskip.
Natuerkundigen bestudearje it gedrach en de ynteraksje fan matearje yn romte en tiid. It wurd "matearje" moat dêrby breed opfette wurde; it kin massa op makroskopyske skaal wêze, mar ek bygelyks elektromagnetyske strieling of yndividuele elemintêre dieltsjes en harren ynteraksjes. De natuerkundige bestudearret de eigenskippen fan de eleminten en ferbinings, lykas bygelyks faze-oergongen, kristalstruktuer, fiskositeit en waarmtelieding, en besiket in útlis foar dy eigenskippen te finen.
Natuerkunde hat te krijen mei de measte oare eksakte wittenskippen:
Studio F
Studio F is de namme fan de learmetoade Frysk foar it basisûnderwiis dy't yn 2006 út kaam. De metoade hat trije parten:
Studio F is de earste folsleine lesmetoade Frysk foar it basisûnderwiis (folslein útfierd yn kleur en ek dat is foar it earst). Mei de metoade kin lesdifferinsjaasje tapast wurde. Foar elke groep is der in basisboek en dêrby heart in wurkboek. Dy wurkboeken binne op fjouwer nivo's skreaun sadat elke learling op syn eigen nivo oan it Frysk wurkje kin. De basisboeken binne tematysk fan opset. Dy opset is foar alle groepen (fan groep 4 oant en mei 8) itselde. Oan de oarder komme: Feest, Natoer, Taal, Tiid, Technyk, Keunst, Omjouwing en Sport.
Op de webside fan Studio F kinne bern bydragen kwyt. Ek is dêr in soarte fan Guinness book of records.
Yn 2007 wurdt noch wurke oan materiaal foar de groepen 1 oant en mei 3.
Keppeling om utens
Webstee Studio F
List fan planetoïden 10201-10300
Dit is in list fan planetoïden 10201-10300.
Harnzer Belang en Harnzer Alternatyf '97
It Harnzer Belang en Harnzer Alternatyf '97 binne twa lokale politike partijen út de stêd Harns. De beide lokale partijen wurkje al in pear jier gear yn de gemeenteried en brûke dêrom meastal ien namme. Mei it útbringen fan in mienskiplike kandidatelist foar de gemeenterieferkiezingen 2006 is de folgjende stap setten nei gearwurking. Fierders hawwe de bestjoeren har liede litten troch de gearwurkingsgedachte en de kandidatelist dêrom net ynrjochte nei komôf fan de "bloedgroepen". Beide partijen koene har fine yn de tsjintwurdige list. De kandidaten komme út de ferskate dielen fan de gemeente en ek de beide doarpen (Mullum en Winaam) binne fertsjintwurdige.
Suëven
De Suëven of Suëben (Latynsk: Suebi) wie in West-Germaansk folk dat sawat oan it begjin fan de jiertelling by de Eastsee (Mare Suebicum yn it Latyn) wenne hat. Neffens guon is de namme foar Sweden fan dy namme ôflaat en is it oannimlik dat it stamferbân út ferskeidene stammen bestie, dêrûnder de Kwaden, de Markomannen, de Allemannen, de Hermunduren, de Langobarden en de Semnoanen. Yn de 5e iuw en 6e iuw hienen sy in keninkryk yn Spanje.
thumb|It kearnryk fan de Suëven: Galysje and Lusitaanje. thumb|Suëvysk keninkryk ûnder Rechiar
Skiednis
De Suëven emigrearren nei it tsjintwurdige Dútslân en bleaunen dêr earst yn it noarden by de Elbe. Al gau lutsen sy nei it suden ta. Neffens de Romeinske skiedkundige Tasitus dienen de Semnoanen en Langobarden mei oan de striid fan Ariovistus tsjin Julius Caesar yn (58 f.Kr.).
Yn de 4e iuw waarden de Suëven troch de Hunnen ferdreaun en foelen sy yn 406, nei it beheljen fan de oerwinning yn de Slach by Mainz, it Romeinske Ryk binnen. Tegearre mei de Fandalen lutsen sy troch Galje hinne, rjochting Spanje en kamen dêr oan yn 409. Under lieding fan kening Hermerik († 438) stiften sy in eigen ryk yn de Romeinske provinsje Gallaecia, tsjintwurdich de Spaanske regio Galysje. Dêr gongen de Suëven foar in grut part oer op it Arianisme, in kristlik leauwen.
Under kening Rechila (438-448) koenen de Suëven harren ryk útwreidzje mei Baetica en Sevilla. Sy fersloegen dêrby de lêste Romeinske legers en doe't de Fandalen nei Afrika ta lutsen, wienen sy in skoft oermachtich. Dat hichtepunt duorre mar koart, want de opfolger fan Rechila, syn soan Rechiar, waard yn 456 ferslein troch de Fisigoaten ûnder lieding fan Diderik II yn de Slach oan de Urbikus. Dêrnei waarden de Suëven in skoft bestjoerd troch harren oerwinners.
Al gau slagge it de Suëven harren ûnôfhinklikheid werom te krijen. Sy waarden wer troch eigen keningen bestjoerd mar moasten wol in grut part fan Spanje ôfstean oan de Fisigoaten. Se bleaunen ûnder Fisigoatyske ynfloed stean. Yn 465 gongen de Suëven allegear oer nei it roomske leauwen.
De dea fan Rechiar soarge foar in splitsing fan it Suëvyske folk. Aioulf (456-457) en Framta (457-458) ferdielden it ryk ûnderling; mar wol as fazallen fan de Fisigoaten. Under Maldras wienen de Suëven wer koart feriene, dêr't op 'e nij in splitsing op folge tusken Richimund (459-463), Frumar (459-463) en Remismund (459-469). Dy lêste soarge der wer foar dat de feriening yn 463 foarfêst wie. De skiednis oer de perioade tusken 468 oant 560 is hielendal ûnbekend. Lang om let waard yn 585 it ryk fan de Suëven foar altyd ferslein troch de Fisigoaten ûnder lieding fan Leovigild. It Suëvyske folk bleau net as ôfsûnderlik folk bestean, sy soenen harren minge mei de Histo-Romeinske befolking fan Spanje en út de skiednis ferdwine.
Robot
In robot is in masine, yn 't bysûnder ien dy't programmearber is troch in kompjûter, mei it fermogen om in yngewikkelde rige aksjes automatysk, dus sûnder fierder minsklik yngripen, út te fieren. Sa'n masine kin betsjinne wurde fia in ekstern kontrôle-apparaat dat wurket fia ôfstânsbetsjinning, mar it kin ek wêze dat soks yn 'e masine ynboud is. Robots kinne staljûn wurde mei in foarm dy't it minsklik lichem neibeart, en dan sprekt men wol fan in androïde. Mar de measte robots binne taakútfierende masines, ûntwurpen mei inkeld funksjonaliteit as rjochtline, ynstee fan estetyk, en sadwaande lykje se dan ornaris alhiel net op in minske.
Robots rinne útinoar fan androïden as ASIMO (Advanced Step in Innovative Mobility) fan Honda en TOPIO (TOSY's Ping Pong Playing Robot) fan TOPIO oant yndustriële robots, medyske operaasjerobots, kollektyf programmearre swaarmrobots en sels mikroskopyske nanorobots. Se wurde ek al ynset foar militêre doelen; sa binne militêre drones, lykas de General Atomics MQ-1 Predator, ek robots. Troch it neibearen fan in libbensecht stal of it útfieren fan automatyske bewegings kin it wol lykje as beskikt in robot oer yntelliginsje fan himsels. Dat is lykwols net it gefal, mei't wiere keunstmjittige yntelliginsje op dit stuit (2022) noch net bestiet. De ferwachting is wol dat dat yn 'e rin fan 'e ienentweintichste iuw berikt wurde sil. Op 't heden kinne robots autonoom of semy-autonoom wêze, wat betsjut dat se sels beslissings nimme kinne, dy't lykwols folslein basearre binne op foarprogrammearre sitewaasjes. Nei alle gedachten sille yn 'e takomst autonome dingen almar mear foarkomme; in foarbyld dêrfan is de ûntwikkeling fan selsridende auto's.
It wurd "robot" komt fan it Tsjechyske robot, dat "arbeid" of "arbeider" betsjut. It waard foar it earst yn 'e moderne betsjutting brûkt yn it toanielstik R.U.R. (in ôfkoarting fan Rossumovi Univerzální Roboti, "Rossums Universele Robots"), dat yn 1920 skreaun waard troch de Tsjechoslowaakske toanielskriuwer Karel Čapek. (De betinker fan it wurd yn 'e nije betsjutting wie lykwols Karel syn broer Josef Čapek.) Yn 'e tiid dat it toanielstik skreaun waard, wiene robots noch klearebare science fiction. De earste elektroanyske autonome robots waarden yn 1948 makke troch de Ingelske útfiner William Grey Walter. De earste digitale en programmearbere robot waard yn 1954 útfûn troch de Amerikaan George Devol, dy't neitiid syn baanbrekkende roboatikabedriuw Unimation oprjochte. De earste Unimate-fabryksrobot waard yn 1961 ferkocht oan autofabrikant General Motors.
Sulveren Anjer
thumb|Prins Bernhard mei de Anjer op thumb|right|200px|[[Karel van der Hucht hat de sulveren Anjer krigen yn 2003]] De “Sulveren Anjer“ is in ûnderskieding dy’t jierliks útrikt wurdt oan persoanen fan ûnbesprutsen heitelânsk gedrach, dy’t in fertsjinste hân hat foar de Nederlânske kultuer of dy fan de Nederlânske Antillen.
Skiednis
Op 29 juny 1940, de earste jierdei fan S.K.H Prins Bernhard fan de Nederlannen yn besettingstiid, waard protestearre tsjin de Dútske besetting. It protest utere him yn it dragen fan in anjer yn it knoopsgat. Dizze dei soe letter ferneamd wurde as de ‘Anjerdei’. Tsien jier letter beslueten de regint en it bestjoer fan it Prins Bernhard Kultuerfûns om in ûnderskieding yn te stellen as blyk fan wurdearring foar persoanen fan ûnbesprutsen heitelânsk gedrach en dy’t har belangeleas ynsetten hawwe foar de Nederlânske kultuer of dy fan de Nederlânske Antillen.
De ûnderskieding waard elts jier om de jierdei fan de Prins hinne, troch himsels oan maksimaal fiif persoanen útrikt. Nei syn dea hat Keninginne Beatrix dizze taak fan har heit oernaam.
Oarkunde
By de ûnderskieding heart in oarkunde dy’t ûndertekene wurdt troch de foarsitter fan it fûns en de sekretaris fan de Sulveren Anjer. Op de oarkunde stiet it beslút, de redenen om it te jaan. De finansjele grûnslach foar de Sulveren Anjer waard foarme troch it legaat fan de geheim agint Thijs Taconis, dy’t yn septimber 1944 yn Mauthausen deasketten waard. Thijs Taconis wurdt yn de oarkunde memorearre mei de wurden Quae Thijs Taconis - mortuus pro patria anno MCMXLIV legavit pro fundamento sunt (dit betsjut: wat Thijs Taconis, ferstoarn foar it heitelân yn 1944 neilitten hat, foarmet de grûnslach).
Medalje
Earste type (1950-1954) De earste foarm wie in klokfoarmige sulveren medalje. Op de foarside stie in Anjer ôfbyld, mei op de stâle in B fan Bernhard. Lâns dit tafriel yn in útsparre râne, oan wjersiden stippellinen. Lâns de ûnderside rûn in lint mei dêrop de tekst Tua res agitur ('It giet om jo saak'). De medalje wie mei it lint ferbûn troch in keninklike troan.
It lint wie giel mei oan wjersiden in smelle reade baan. Giel en read binne de kleuren fan it Hús Lippe.
Twadde type (1954-hjoeddei) Dit is in sulveren medalje yn de foarm fan in reade emalje heraldyske roas. De roas is dy fan it wapen fan it hús fan Lippe. Op de foarside is in kroande stilearre anjer ôfbyld, dêr't de B fan Bernhard ûnder stiet. It omskrift is Tua res agitur (It giet om Jo saak). De kearside is flak. Fan dit type binne ek miniatueren bekend. Dy wike of fan it model krús. De foarside fertoant in B wêrboppe in stilearre anjer stiet. It lint is oranje mei oan wjersiden in smelle reade baan. Oranje stiet foar it hús fan Oranje en read foar it hús fan Lippe.
1950-1959
1950
1951
1952
1953
1954
1955
1956
1957
1958
1959
1960-1969
1960
1961
1962
1963
1964
1965
1966
1967
1968
1969
1970-1979
1970
1972
1973
1974
1975
1976
1978
1979
1980-1989
1980
1981
1982 Dokumintaasje, skonk yn 1948 syn samling skaak- en damboeken, yn totaal 7.000 titels oan de steat der Nederlannen, de kolleksje waard opnaam yn de keninklike biblioteek.
1983
1984
1985
1986
1987
1988
1989
1990-1999
1991
1993
1994
1995
1996
1997
1998
1999
2000-
2000
2001
2002
2003
2004
2006
2007
2008
Sûnt 2010
thumb|Utrikking fan de Sulveren Anjer yn 2012, Neeltje van der Ven Blonk, Clemens van der Ven, Keninginne Beatrix
Feriening Ald Harns
De Feriening Ald Harns is in feriening út de stêd Harns. De feriening waard op 8 novimber 1954 oprjochte troch in oantal minsken dy't har soargen makke oer de wize wêrop der mei de âlde stedskearn omgien waard. In soad weardefolle pânen yn it tige âlde sintrum hie efterstallich ûnderhâld en der waarden manieren socht om it ferfal te kearen. It woe koartsein it monumintale karakter fan Harns yn stân hâlde.
Yn 1963 kaam de Hein Buisman Stichting derby, oprjochte troch de Ljouwerter Hein Buisman dy't him it lot fan de stêd Harns oanluts. De Hein Buismanstichting hat al mear as 70 histoaryske pânen restaurearre.
De Feriening Ald Harns stribbet op in oare wize har doelen nei. Sa hâldt se sekuer alle foarnommen besluten, bouaktiviteiten en foarnimmens ta sloop yn 'e gaten en besiket dy eventueel te feroarjen. As it needsaaklik is wurde beswierskriften yntsjinne. De feriening jout ek foarljochtingen. Dêrom is der twaris yn jier in ledegearkomst mei lêzingen, films of diafoarstellingen oer har wurkterrein. Elts jier ferskynt ek it ledemagazine mei in soad nijsgjirrige artikels oer notiids en destiids fan de stêd Harns.
De feriening hat ek kontakten mei it Hannemahûs en de Hein Buismanstichting en hat in Wurkgroep Stedshistoarje en in Filmfûns foar histoaryske films.
Kastiel Groeneveld
thumb|Kastiel Groeneveld thumb Kastiel Groeneveld is in lângoed yn de gemeente Baarn. It wurdt brûkt as Nasjonaal Sintrum foar bosk, natoer en lânskip.
Kastiel
Yn de santjinde en achttjinde iuw wie it wenst foar rike Amsterdammers om in bûtenpleats te hawwen dêr't yn de simmer wenne wurde koe. Faak liizze dizze bûtens op de grins fan sân- en feangrûn. De landgoederen yn It Goai ('s-Graveland) en oan de kust (de Keukenhof) binne hjir foarbylden fan. Yn 1696 kocht Marcus Mamuchet grûn oan yn Baarn en liet Groeneveld yn 1710 bouwe. Op dat momint bestie it gebou út it middendiel en in koetshús en in oranjery. Om 1760 waarden oan it kastiel twa healrûne fleugels boud. Yn it kastiel is ien fan de trije ksyloteken fan Nederlân te sjen.
Park
De tún fan Groeneveld waard oanlein yn de Hollânske barokke styl, mei strange geometryske foarmen. Doe't yn de achttjinde en njoggentjinde iuw de Ingelske lânskipsstyl opjild die waard it park oamfoarme. Wetterpartijen, heuvels, slingerjende paden en beampartijen waarden oanlein. Benammen nei 1830 naam de lânskipsstyl yn Groeneveld in hege flecht.
Saûdy-Araabje
Saûdy-Araabje is in lân yn it Midden-Easten. De haadstêd is Riyad.
Lizzing
Saûdy-Araabje wurdt begrinzge troch:
Lânskip
It keninkryk omklamme goed 80 persint fan it Arabyske skiereilân en is 149.690 km² grut. De totale lingte fan de lânsgrinzen binne 4415 km, dêr't 814 km fan mei Irak, 728 km mei Jordaanje, 676 km mei Oman, 222 km mei Koeweit, 60 km mei Katar, 475 km mei FAE en 1458 km mei Jemen. Fierders bedraacht de kuststripe 2640 km (mei de Reade See en de Perzyske Golf.
It heechste punt fan it lân is de Jabal Sawda pyk mei 3133 meter hichte. thumb|left|Read kleure woastyn yn Saûdje-Araabje
De geografy fan Saûdy Araabje is fariearre. Fan út it westlik kustgebiet (Tihamah) rikt it lân fan seenivo nei berchhichte yn (Jabal al-Hejaz) it sintrum fan it skiereilân, dêr't it plato fan Nejd leit. Yn it súdwestlik 'Asir-gebiet lizze bergen boppe de 3,000 meter hichte en is bekend as it grienste en koelste klimaat fan it lân. It easten is foar it meastepart rodseftich mei santerige leechflakten oan de kuststripe mei de Perzyske Golf. De fijannige Rub' al Khali ("Lege Hoek") woastyn lâns Saûdy Araabje net krekt ôfbeakene súdlike grinzen befetsje sawat gjin libben.
Synopsis
Synopsis komt út it Gryksk en betsjut letterlik "tegearre sjen". It giet om in oersichtlike werjefte of gearfetting fan de ynhâld fan in keunstwurk of in boek (do kinst fuort yn ien eachopslach de ynhâld sjen).
Saûdy-Araabje
Klimaat
Ekstreem hiet is karakteristyk foar it grutste part fan Saûdy-Araabje. It is ien fan de plakken op ierde wêr temperatueren yn de simmer boppe de 50°C normaal binne, wylst yn de winter froast en snie yn it hegere berchlân falle kinne, dochs bart dit net jierliks. De gemiddelde temperatuer yn de winter is 8° oant 20°C yn jannewaris, mar yn oare stêden lykas Riyad en Djedda binne de temperatueren 19° oant 29°C lykwols heech. De gemiddelde simmertemperatueren yn july sitte tusken de 27° oant 43°C, yn Riyad en Djedda is dan 27° oant 38°C. Om nachttiid kin it aardich kâld wurde yn de woastyn, sels yn de simmer, as it sân yn de moarntiid wêr sinneljocht krijt rinne de temperatueren rap omheech.
Synopsis
Bibel
Meastentiids wurdt "synopsis" brûkt as it giet om de evangeeljes fan Matteus, Markus en Lukas yn it Nije Testamint fan de Bibel. As men dizze trije njonken inoar leit, dan falt fuortendaliks op dat sy parten oerien hawwe. Dêrom wurde dy trije evangeeljes wol synoptyske evangeeljes neamd en harren skriuwers de synoptisy.
Saûdy-Araabje
Klimaat
Jierliks is falt der net safolle rein (likernôch 100 milimeter yn de measte regioanen), lykwols kin koarte hurde reinfal foar oerstreamend lân soargje. Dochs kinne planten oerlibje yn Saûdy-Araabje, foar it grutste part wol yn de bergen fan it súd-easten en yn de legere parten fan it lân. Hja waakse fan maart oantemei maaie.
Synopsis
Bibel
Yn in synopsis, dêr't hieltyd op ien side de trije evangeeljes fan Matteus, Markus en Lukas njonken inoar ôfprinte stean, binne de oerienkomsten en ferskillen tusken de teksten fan de trije skriuwers oersichtlik werjûn. Dat makket de bestudearring derfan in stik makliker. De oerienkomsten fan dy boeken hawwe laat ta in ûntsteansteory, dy't it synoptysk fraachstik neamd wurdt.
Saûdy-Araabje
Skiednis
De skiednis fan Saûdy-Araabje begûn om-ende-by 1750 doe't yn it sintrum fan it lân Mohammed bin Saoed, in lokale hearsker, in alliânsje foarme mei in puriteinske herfoarmer fan de islam, Mohammed ibn Abd al-Wahhaab. Tegearre smeie sy in politike ienheid, dêr't de macht en wolfeart fan de Saûdyske famyljeen de wahabiten troch taneamd, doe't sy striden mei Egypte, it Ottomaanske Ryk en oare Arabyske famyljes (lykas de Hasjemiten en de Rasjidi's) om kontrole te krije oer it skiereilân. De modêrne Saûdyske steat waard stifte troch Kening Abdoel Aziz al Saoed.
Synopsis
Skilderkeunst
Synopsis wurdt ek brûkt yn de klassike Grykske skilderkeunst. In synopsis is dan in ôfbylding dêr't ferskate mominten út in selde ferhaal werjûn wurde. It liket dan wol wat op in soarte stripferhaal mar sadwaande dat alles gearraant ta ien ôfsûnderlike ôfbylding. Dy synoptyske metoade waard benammen tapast troch romtegebrek op fazen en potten.
Saûdy-Araabje
Skiednis
Yn 1902 oermastere Abdoel Aziz al Saoed Riyad, eartiids haadstêd fan al Saoed-dynasty, op de rivalisearre al-Rasjid-stam. Hy oermastere ek Al-Hasa, de rest fan de Nadjd en de Hidjaz tusken 1913 en 1926. yn 1932 waarden dizze eardere losse gebieten troch al Saoed feriene yn it Keninkryk fan Saûdy-Araabje, dêr't Abdoel Aziz al Saoed de earste kening by waard.
De ûntdekking fan oalje op 3 maart 1938 feroare de ekonomy fan it lân yngripend. De rykdom fan de oalje kaam benammen oan de kening ta en syn famyljeleden.
Knoxville (Tennessee)
Knoxville (Ingelske útspraak: /ˈnɒksvɪl/, likernôch: " noks -wil") is in stêd en gemeente yn 'e Amerikaanske steat Tennessee, dy't it haadplak is fan it omlizzende Knox County. De stêd waard stifte yn 1791 en wie de earste en oarspronklike haadstêd fan Tennessee. Neffens in offisjele skatting út 2016 hie Knoxville doe goed 186.000 ynwenners, wat it ta de trêde stêd fan Tennessee makket (nei Nashville en Memphis) en ta de 117e stêd yn 'e Feriene Steaten. As stêdekloft, d.w.s. mei foarstêden en it omlizzende ferstedske plattelân meirekkene, hat Knoxville in befolking fan krapoan 560.000 minsken. Yn 'e stêd binne de Universiteit fan Tennessee en de Tennessee Valley Authority (TVA) fêstige. As ien fan 'e grutste stêden fan 'e Appalachen foarmet Knoxville fierders ien fan 'e tagongspoarten ta it Nasjonaal Park de Great Smoky Mountains.
Geografy
Knoxville leit yn Knox County, yn it easten fan 'e Amerikaanske steat Tennessee, en yn it foarlân fan 'e Appalachen, dy't it heechste berchtme yn Noard-Amearika eastlik fan 'e Rocky Mountains foarmje. De stêd is sitewearre yn 'e Grutte Appalachendelling, dy't pleatslik bekend stiet as de Tennesseedelling, en markearret likernôch it mulpunt tusken it Cumberlandplato yn it westen en de Great Smoky Mountains (dy't ûnderdiel útmeitsje fan 'e Appalachen) yn it easten. It lânskip yn 'e neite fan Knoxville wurdt karakterisearre troch lange, smelle berchrêgen, flankearre troch brede dellings.
De rivier de Tennessee streamt dwers troch de binnenstêd fan Knoxville en ûntstiet yn it súdeastlike part fan 'e stêd, by de gearfloeiïng fan 'e rivier de Holston, dy't yn súdwestlike rjochting út Firginia wei streamt, en de French Broad River, dy't nei it westen ta streamt út Noard-Karolina wei. It diel fan 'e Tennessee dat troch Knoxville streamt, makket eins ûnderdiel út fan 'e Fort Loudoun-mar, in keunstmjittige opslachmar dy't ûntstien is troch de oanlis fan 'e Fort Loudoun-keardaam fan 'e Tennessee Valley Authority, sa'n 50 km streamôf, yn Lenoir City. Sydrivieren fan 'e Tennessee yn 'e krite fan Knoxville binne û.o. First Creek en Second Creek, dy't troch it stedssintrum streame, Third Creek, dy't westoan streamt fan 'e kampus fan 'e Universiteit fan Tennessee ôf, en Sinking Creek, Ten Mile Creek en Turkey Creek, dêr't de westlike bûtenwiken fan Knoxville yn ôfwetterje.
De stêd Knoxville hat in oerflak fan 269,8 km², wêrfan 255,2 km² lân en 14,6 km² wetter. De stêdekloft fan Knoxville wreidet him út oer in folle gruttere krite, dy't dielen beslacht fan 'e countys Knox, Anderson, Blount, Campbell, Grainger, Loudon, Morgan, Roane en Union. Gruttere plakken yn dat gebiet, dy't as foarstêden fan Knoxville jilde, binne Alcoa, Clinton, Farragut, Lenoir City, Loudon, Maryville, Maynardsville en Oak Ridge. De stêd sels leit op in hichte dy't fariëarret fan 240 m boppe seenivo oan 'e riviersigge oant 300 m boppe seenivo op 'e heuveltoppen yn 'e westlike bûtenwiken. De binnenstêd leit op in hichte fan likernôch 270 m. Hege lânskipseleminten om Knoxville hinne binne û.m. Sharp's Ridge, oan 'e noardkant fan 'e stêd, mei in hichte fan 424 m, en Brown Mountain oan 'e súdkant fan 'e stêd, mei in hichte fan 380 m. House Mountain, it heechste punt fan it hiele Knox County, leit eastlik fan Knoxville, yn 'e neite fan it foarstedsje Mascot.
Kolonisaasje
De ein fan 'e Frânske en Yndiaanske Oarloch yn 1763 en de betizing dy't de yn 1775 útbrutsen Amerikaanske Unôfhinklikheidsoarloch oan 'e eastkant fan 'e Appalachen brocht, soarge yn 'e twadde helte fan 'e achttjinde iuw foar in drastyske taname fan it tal blanken dat him bewesten de bergen nei wenjen sette. Tsjin 'e 1780-er jierren wiene de dellings fan 'e rivieren de Holston en de French Broad River al kolonisearre, en in befel fan it Amerikaanske Kongres út 1785 oan alle kolonisten om dy gebieten te ûntromjen, helle net folle út. Mei't almar mear kolonisten oer de bergen kamen om har op it lân fan 'e Sjeroky nei wenjen te setten, boazen de spannings tusken blanken en Yndianen yn dy snuorje fluch oan.
Yn 1786 bouden James White, dy't as ofsier oan 'e Amerikaanske kant yn 'e Unôfhinklikheidsoarloch fochten hie, en syn freon James Connor it saneamde White's Fort oan 'e mûning fan First Creek yn de Tennessee, op lân dat White trije jier tefoarren oankocht hie. Yn 1790 liet White syn skoansoan Charles McClung it lân fan syn skoanheit opmjitte mei de bedoeling om der in doarp te bouwen. Hy ferdielde it lân yn perselen fan 0,2 ha, wêrby't er twa perselen reservearre foar de bou fan in tsjerke en de oanlis fan in tsjerkhôf, en fjouwer foar de bou fan in skoalle foar heger ûnderwiis, wylst de riviersigge in mienskar waard. De skoalle, dy't yn 1794 oprjochte waard, wie it Blount Kolleezje, dêr't neitiid de Universiteit fan Tennessee út fuortkomme soe.
De skoalle wie ferneamd nei William Blount, de troch George Washington oanstelde, earste gûverneur fan it yn 1790 stifte Territoarium Besuden de Ohiorivier. Ien fan Blount syn earste taken wie om mei de Sjeroky te ûnderhanneljen oer de grins tusken harren lân en dat fan 'e blanke kolonisten, en om it fraachstik fan 'e yllegale kolonisten op te lossen. Dat slagge him troch mei de Sjeroky-lieders yn 1791 yn White's Fort it Ferdrach fan Holston te sluten.
Kongo (rivier)
thumb|250px|Rin fan de Kongo yn [[Demokratyske Republyk Kongo|Kongo]] De Kongo is mei in lingte fan 4373 kilometer nei de Nyl de langste rivier fan Afrika. De rivier is in wichtige skipfeartferbining foar Sintraal-Afrika.
Knoxville (Tennessee)
Kolonisaasje
Hoewol't Blount oarspronklik fan doel west hie om it haadplak fan syn territoarium oan 'e gearfloeiïng fan 'e Clinch en de Tennessee te stiftsjen (dêr't no Kingston leit), wied er twongen wat oars te betinken doe't de Sjeroky ûnwillich blieken om dat lân te ferkeapjen. Sadwaande waard yn 1791 White's Fort as territoriaal haadplak oanwiisd. De delsetting dy't dêr doe nei it plan fan McClung omhinne woeks, neamde Blount Knoxville, nei de Amerikaanske minister fan Oarloch ûnder de Unôfhinklikheidsoarloch, Henry Knox.
Kongo (rivier)
De Kongo hat it op twa nei grutste debyt fan de wrâld en it op ien nei grutste streamgebiet. It streamgebiet is 3.680.000 km² grut en befetsje in oerflak fan 2 345 000 km². De Kongo ûntspringt yn de provinsje Katanga yn Kongo-Kinshasa mei as boarne de rivieren Luapula en Lualaba, en mûnet oan de grins mei Angoala út yn in 40 kilometer brede baai oan de Atlantyske Oseaan. Under it seewetter streamt de Kongo noch 150 kilometer troch.
Jeropeeske Mienskip foar Koalen en Stiel
right|thumb|300px|Lannen en flagge fan de EMKS
Basra
Ekonomy
De stêd hat wichtige oaljefjilden yn de omkriten en is mei dêrom fan grut strategysk belang.
Jeropeeske Mienskip foar Koalen en Stiel
De Jeropeeske Mienskip foar Koalen en Stiel of de EMKS wie in organisaasje fan 6 Europeeske lannen dy't de levering fan stiel en koalen fersekerje moast foar de weropbou fan Europa nei de Twadde Wrâldkriich. De EMKS ûntstie mei it tekenjen fan it Ferdrach fan Parys yn 1951 troch de lannen fan de Benelúks, West-Dútslân, Frankryk en Itaalje. De EMKS wie in foarrinder fan de Jeropeeske Uny en waard yn 2002 opheft.
Basra
Ekonomy
Ek is Basra fan belang as grutste havenstêd fan Irak. Fanâlds binne de omkriten fan Basra ek ferneamd om harren nôt en dadels.
Knoxville (Tennessee)
Kolonisaasje
Der oppenearren har lykwols hast fuortendaliks al nije swierrichheden, want hoewol't Blount miende dat er frijwol hiel eastlik Tennessee oankocht hie, bliek de formulearring fan it ferdrach mei de Sjeroky foar mearderlei útlis fetber, wat late ta ûnienichheid tusken de blanken en de Yndianen, mei oanhâldend geweld oer en wer ta gefolch. Doe't Blount yn 1793 it Sjeroky-opperhaad Hingjende Bek (Hanging Maw) útnûge foar nije ûnderhannelings, makken blanke kolonisten fan 'e gelegenheid gebrûk om 'e Yndiaanske delegaasje oan te fallen, wêrby't de frou fan it opperhaad fermoarde waard. Pas yn 1794 koe sadwaande in nije frede útûnderhannele wurde.
Jeropeeske Mienskip foar Koalen en Stiel
Skiednis
De EMKS waard op 18 april 1951 mei it Ferdrach fan Parys oprjochte en wie op 23 july 1952 fan krêft. De grûnslach fan it EMKS-ferdrach wie it Schuman-plan, in inisjatyf fan de Frânske minister fan Bûtenlânske Saken. Doel fan de EMKS wie in mienskiplike merk foar koalen en stiel, dy't frij ferhannele wurde mochten tusken de lidsteaten. Troch it Ferdrach fan Parys kamen de eardere rivalen Frankryk en Dútslân elkoar aardich yn 'e mjitte. Sûnder koalen en stiel koe in lân allinnich net samar in kriich begjinne. Neffens Robert Schuman wie ien fan de hegere doelen fan it plan it fersegeljen fan de Europeeske frede. Net langer wienen koalen en stiel ornearre foar kriichsdoelen, mar foar weropbou fan Europa.
Knoxville (Tennessee)
Antebellum
Yn 'e oanrin nei de sesesje fan 'e Konfederearre Steaten fan Amearika en de Amerikaanske Boargeroarloch wie eastlik Tennessee in bolwurk fan abolysjonisme en anty-sesesjonisme. Yn Knoxville sels wie de krante-útjouwer William "Parson" Brownlow ien fan 'e liedende tsjinstanners fan 'e ôfskieding, mar net fan slavernij. Blount County, fuort besuden de stêd, hie him ûntjûn ta in sintrum fan abolysjonisme, foar in diel troch it relatyf grutte oandiel dat de quakers dêr útmakken fan 'e befolking, en foar in part troch de ynfloed fan 'e abolysjonistyske direkteur fan it Maryville Kolleezje, Isaac Anderson. De Greater Warner Tabernacle AME Zion Church yn Knoxville wie, nei't it skynt, in stasjon op it ûndergrûnske spoar, dat ûnsnapte slaven nei it Noarden smokkele.
Kongo (rivier)
De mûning fan de Kongo waard yn 1482 ûntdekt troch de Portugeeske ûntdekkingsreizger Diogo Cão; Henry Morton Stanley wie de earste Europeaan dy't de hiele rivier ferkend hat.
Jeropeeske Mienskip foar Koalen en Stiel
Skiednis
It Fúzjeferdrach waard op 8 april 1965 tekene en wie yn 1967 fan krêft. Troch it Fúzjeferdrach krigen de EMKS, de Europeeske Ekonomyske Mienskip en Euratom in mienskiplike ried, kommisje en budzjet. Formeel bleaunen de trije Europeeske mienskippen (organisaasjes) selsstannich. It Ferdrach fan Parys wie yn 1952 fan krêft mei in jildichheid fan fyftich jier. Yn 1993 waarden alle Europeeske Mienskippen oernaam troch Europeeske Uny. Yn 2002 rûn it ferdrach ôf en waard mei troch de ôfnimmende fraach nei koalen en stiel en it ûntstean fan de Europeeske Uny net mear ferlingd.
Dútslân-Frankryk
Nei de Twadde Wrâldkriich stie it Ruhrgebiet as ûnderdiel fan de Britske besettingssône ûnder ynsternasjonaal tafersjoch. De ynfrastruktuer fan it Ruhrgebiet waard oant 1949 foar in part ûntmantele. It Ruhrgebiet krige mei it oprjochtsjen fan de EMKS nije kânsen. It 'Wirtschaftswunder' yn West-Dútslân is mei te tankjen oan de EMKS.
Kongo (rivier)
Hu bestiet út trije parten:
Goed 3000 kilometer fan de Kongo kin befarre wurde en foarmet in wichtige skipfeartsferbining. De rivier fied ek de Inga-daam, dêr't elektrisiteit mei opwekt troch wetterkreft. Yn de omkrite fan Kisangany en tusken Kinshasa en Matady binne spoarwegen oanlein om dizze wetterfallen passearre te kinnen. Allinnich tusken Kinshasa en Matady bestean bygelyks al 38 wetterfallen.
In protte transport yn Sintraal-Afrika giet oer de Kongo; ûnder oare fan koper, palmoaje (yn de foarm fan palmpitten), sûker, kofje en katoen.
Knoxville (Tennessee)
Antebellum
Saaklike belangen holden Knoxville lykwols stevich ferbûn mei de rest fan it Amerikaanske Suden: de hannel yn katoen, dy't de stêd ryk makke hie, berêste frijwol folslein op slavernij. Sok eigenbelang soarge yn Knoxville foar in sterke pro-sesesjonistyske beweging. Dat hoewol't eastlik Tennessee en Knox County by it referindum oer ôfskieding dat op 8 juny 1861 yn Tennessee holden waard, oerweldigjend tsjin 'e ôfskieding fan 'e uny stimden, stimde de stêd Knoxville mei twatrêde part fan 'e stimmen foàr. Neitiid besochten anty-sesesjonisten om fan East-Tennessee in aparte steat te meitsjen en it gebiet binnen de Uny te hâlden. Hoewol't dat yn West-Firginia (earder in diel fan Firginia) wol slagge, rêden de anty-sesesjonisten it yn East-Tennessee net op.
Europeeske Mienskippen
De Jeropeeske Mienskippen is in mienskiplike namme foar twa mienskippen yn de Jeropeeske Uny fan no: de Jeropeeske Mienskip (oant 1993 Jeropeeske Ekonomyske Mienskip), en de Euratom. Neffens it Fúzjeferdrach fan 1967 soe der foar alle Jeropeeske Mienskippen ien Kommisje en ien Ried wêze moatte. De twa mienskippen foarmje meiïnoar de earste pylder fan de Jeropeeske Uny.
Oant 2002 hearde de Jeropeeske Mienskip foar Koalen en Stiel ek by de Jeropeeske Mienskippen. Yn 2002 kaam it Ferdrach fan Parys oan 'e ein, dat ferdrach wie foar 50 jier jildich. Alle rjochten dy't by dat ferdrach hearden binne no mei in protokol taheakke oan it Ferdrach fan Nice en oerjûn oan de Jeropeeske Mienskip.