cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nije Tsjerke (Emden)
Beskriuiwing
De grêfstiennen op de it tsjerkhôf en de ferskillende teksten op it gebou ferwize nei de Nederlânske oanwêzigens. Boppe it noardeastlike portaal waard om it segel fan de gemeente de tekst "Christus is de enige sthen darup syne gemente rust" oanbrocht. Te lêzen njonken it portaal oan de Brückstraße is de tekst "Godt Allene tho Ehren doer liberale contributie deser Stadt Borgeren, is dese Kercke in kummerlyke tyd des Vaderlands Gestichtet. de fundamenten daer van gelecht synde int jaar Christi unses salichmackers MDCLIII de V. Julii is werck voltrocken" en boppe de doar fan de konsistoarje stiet "Hij is onze vrede".
Ynrjochting
Yn de Twadde Wrâldkriich gyng in grut part fan de ynrjochting fan de Nije Tsjerke ferlern. De tsjintwurdige ynrjochting is modern, útsein it doopfont, de kroanluchter en twa grêfplaten.
Doopfont
It doopfont is fan Bentheimer sânstien en stie oarspronklik yn de tsjerke fan Jennelt. Nei alle gedachten datearret it doopfont út de twadde helte fan de 13e iuw. It is dekorearre mei ienfâldige blêdranken. Liuwen drage it doopfont, werfan't de koppen ûntbrekke.
Kroanluchter
De middelste kroanluchter waard by it foltôgjen fan de tsjerke yn 1648 troch it kûpersgild skonken.
Grêfplaten
Oan de noardlike kant fan de tsjerke binne twa grêfplaten bewarre bleaun. Ien is fan Martin Faber en de oare fan de riedsman-keapman Cornelius Budde.
Oargel
It earste oargel waard yn 1818 troch Johannes Wilhelmus Timpe út Grins op de noardlike galerij boud. It besiet 30 registers ferdield oer twa manualen en pedaal. Troch in bombardemint op Emden yn 1942 rekke it oargel slim skeind en de stikken ruten soargen dat ek it waar ynfloed krige op de steat fan it ynstrumint. It bombardemeint fan 1944 ferneatige mei de tsjerke ek de rest fan it oargel. Karl Schuke út Berlyn boude op 24 augustus 1958 it hjoeddeiske oargel.
Jan van Dommelen (akteur)
thumb|Jan van Dommelen Johannes Sebastianus Engelbertus (Jan) van Dommelen (Amsterdam, 28 april 1878 - Santpoort, 26 oktober 1942) wie in Nederlânsk akteur en filmregisseur út de tiid fan de stomme film. Hy ferskynde yn 44 films tusken 1911 en 1939.
Evangeelje fan de Wierheid
It Evangeelje fan de Wierheid is in algemien as apokryf beskôge kristlike religieuze tekst, besibbe oan it Nije Testamint fan 'e Bibel. It is ien fan 'e gnostyske evangeeljes en waard ferlern waand oant der yn desimber 1945 tafalligerwize troch twa boeren by it Egyptyske Nag Hammady twa Koptyske manuskripten fan weromfûn waarden dy't mei in stikmannich oare gnostyske geskriften, wêrûnder it folle bekendere Evangeelje fan Tomas, yn in krûk bedobbe leine. It iene werûntdutsene manuskript fan it Evangeelje fan de Wierheid is in frijwol folsleine ferzje yn it Achmimyske dialekt fan it Koptysk, wylst it oare in fragmintaryske oerlevering yn it Sahidyske dialekt is. It Evangeelje fan de Wierheid, dat oarspronklik yn it Gryksk skreaun wêze moat en datearret fan 'e perioade fan 140 oant 180, is wierskynlik it wurk fan 'e dissipels fan 'e gnostyske learmaster Falentinus, of mooglik fan de man sels. It wie bekend by de tsjerkfaar Irenaeus, dy't it ta ketterij ferklearre.
Ynhâld
Oars as de kanonike evangeeljes jout it Evangeelje fan de Wierheid net in ferslach fan it libben en de lear fan Jezus fan Nazaret, mar is ynstee in frij esotearysk geskrift dat beskriuwt hoe't de Flater yn personifiëarre, froulike foarm ta wêzen kaam en Jezus oan in beam fêstspikere. It leit fierders út dat guon passaazjes út 'e kanonike evangeeljes net letterlik nommen wurde moatte; sa soe it iten jaan oan 'e hongerigen op spirituële honger slaan, en it rêst jaan oan 'e wurgen op lju dy't wurch fan it libben binne.
West-Afrika
West-Afrika is de loskes definiëarre westlike geografyske regio fan it wrâlddiel Afrika. Dit gebiet wurdt yn 'e regel begrepen as besteande út 15 ûnderskate lannen, deselden dy't mei-inoar de Ekonomyske Mienskip fan Westafrikaaanske Steaten (ECOWAS) foarmje. Soms wurdt dêr Mauretaanje noch oan tafoege, mar meastal net.
Lannen dy't ornaris ta West-Afrika rekkene wurde: Inkeld komt dêr noch by:
Mei-inoar hat West-Afrika in oerflak fan krapoan 5.113.000 km², en in befolking fan likernôch 340 miljoen minsken, mei in befolkingstichtens fan 49,2 minsken de km². Hoewol't der hûnderten ferskillende talen sprutsen wurde, binne der mar trije offisjele talen: Ingelsk, Frânsk en Portegeesk. West-Afrika hat fierders in mienskiplike skiednis dy't tebek giet op 'e grutte riken dy't yn it prekoloniale tiidrek yn it gebiet fêstige wiene, fia de kolonisaasje troch Grut-Brittanje, Frankryk en Portegal (behalven yn it gefal fan Libearia) en fierder sûnt de dekolonisaasje oan 'e eins fan 'e jierren fyftich en yn 'e jierren sechtich en santich fan 'e tweintichste iuw.
Never Say Never Again (film)
Never Say Never Again is in Amerikaansk-Britske spionaazjeskriller út 1983 ûnder rezjy fan Irvin Kershner, mei yn 'e haadrollen Sean Connery as geheim agint James Bond, Kim Basinger as Bond girl Domino Petachi en Klaus Maria Brandauer as de antagonist Maximillian Largo. It wie de lêste kear dat Connery yn 'e hûd fan Bond kroep. De titel betsjut letterlik "Sis Nea Wer Nea" en is in ferwizing nei de útspraak fan Connery út 1971, nei syn optreden yn Diamonds Are Forever, dat er Bond nea wer spylje soe.
De film is basearre op 'e roman Thunderball, fan Ian Fleming, út 1961. Dêrmei is Never Say Never Again teffens in remake fan 'e eardere James Bond-film Thunderball, út 1965, ek mei Connery yn 'e haadrol. Dat wie mooglik om't de filmrjochten op dy iene Bond-roman net yn 'e hannen fan filmstudio Eon Productions wiene. Never Say Never Again heart sadwaande net ta de kanonnike James Bond-filmsearje. De plot fan 'e film folget in âldere Bond dy't wer fan stâl helle wurdt as de ynternasjonale terroristyske organisaasje SPECTRE twa atoombommen fan 'e NATO wit te stellen.
Never Say Never Again krige fan 'e filmkritisy doedestiden oer it algemien positive resinsjes, en ek letter bleaune de kritisy oer it algemien ridlik posityf oer de film. Yn 'e bioskopen wie Never Say Never Again in beskieden kommersjeel súkses. Yn 1983 kaam ek de 'offisjele' Bond-film Octopussy fan Eon Productions út, mei Roger Moore yn 'e haadrol. Dy brocht mear op as Never Say Never Again, mar de reputaasje fan dy film keldere letter, sadat Octopussy no oer it algemien beskôge wurdt as ien fan 'e minste Bond-films.
Plot
Nei't James Bond, geheim agint 007 fan 'e Britske ynljochtingetsjinst MI6, net troch in rûtinemjittige oefening hinne komt, stjoert M him nei Shrublands, in sûnensklinyk fuort bûten Londen, om dêr troch it folgjen fan in strang dieet en deistige trainings wer yn foarm te kommen. Bond sels wyt syn falen oan it feit dat der by in oefening net folle op it spul stiet en dat it dêrom in echte misje net belykje kin. Hy beklaget him oer it feit dat er al tiden net mear op misje stjoerd is, mar dizze M, dy't oansteld is om by MI6 besunigings troch te fieren, hat net folle op mei de ferâlderjende dûbel-0-aginten, dy't nei syn miening djoer en net fleksibel genôch binne.
Wylst Bond yn Shrublands ferkeart, en dêr daliks syn tsjeppe fysioterapeute Patricia Fearing ferliedt, wurdt er gewaar hoe't in oare pasjint mei in heal ferbûne holle yn in foaroerlizzende keamer in wan bruien kriget fan in mysterieuze sadistyske ferpleechster dy't Fatima Blush hjit. Bond, waans nijsgjirrigens wekke is, giet op ûndersyk út. Troch it rút sjocht er hoe't de pasjint syn ferbûne each ûntbleatet om it te scannen mei in apart apparaat. As de man him yn 'e gaten kriget, wykt Bond tebek, mar Blush brûkt in ynfrareadbril en wit sa yn it tsjuster syn identiteit fêst te stellen. De oare deis besiket Lippe, in trewant fan harres, Bond yn 'e sportskoalle fan 'e klinyk te fermoardzjen, mar it slagget Bond, mei muoite, om syn tsjinstanner út te skeakeljen.
Blush en har pasjint, in heroïneferslaafde piloat en kaptein by de Amerikaanske Loftmacht dy't Jack Petachi hjit, binne aginten foar de ynternasjonale terroristyske organisaasje SPECTRE, dy't ûnder lieding stiet fan Ernst Stavro Blofeld. Petachi hat in operaasje oan syn rjochtereach ûndergien, dat dêrtroch no persiis itselde irispatroan hat as it rjochtereach fan 'e presidint fan 'e Feriene Steaten. Sadwaande slagget it him om 'e iriswerkenningsbefeiliging te omsilen en foar in oefening op 'e loftmachtbasis Swadley de sabeare ladings fan twa AGM-86-krúsraketten te ferfangen troch echte, nukleêre ladings. As de raketten yn it ramt fan 'e oefening ôfsketten wurde, nimt SPECTRE de radiokontrôle oer en stelt de atoombommen. Neitiid fermoardet Blush Petachi troch in auto-ûngemak te feroarsaaken. Blofeld nimt kontakt op 'e de NATO en besiket it bûnsgenoatskip foar miljarden dollars ôf te parsjen.
De Britske minister fan Bûtenlânske Saken lord Ambrose oarderet in tsjinnige M om 'e dûbel-0-aginten te reäktivearjen. Bond kriget de opdracht de atoombommen op te spoaren. Hy folget it spoar nei de Bahama's, dêr't eksintrike miljonêr Maximillian Largo ferbliuwt, de SPECTRE-agint dy't de algehiele lieding oer de dieverij fan 'e atoombommen hie. Bond kriget dêr 'help' fan Nigel Small-Fawcett, in knoffelige Britske amtner. Fatima Blush beävensearret in 'tafallige' moeting mei Bond, wêrby't se him útnûget om mei har út te djipseedûken te gean. Om't se der yn bedutsen termen op doelt dat se ynformaasje oer Largo hat, giet Bond mei. Nei't se him earst ferlaat hat ta it hawwen fan seksuele omgong op har boat, besiket Flush him dêrnei ûnder it dûken te fermoardzjen troch by him in fan in magneetsje foarsjoen stjoerderke op 'e soerstofflesse te befêstigjen, dat in ûnwjersteanbere oantrekkingskrêft op haaien útoefenet.
Bond wit mar nauwerneed oan in stikmannich tigerhaaien te ûntkommen, wêrnei't er letterlik opfiske wurdt troch in Amerikaanske toeriste dy't op 'e Bahama's op see út te angelfiskjen is. Bond giet mei har werom nei syn hotel. Underwilens hat Blush ûntdutsen dat har plantsje mislearre is. Dêrop kringt se Bond syn hotelkeamer binnen en befêstiget in tiidbom oan 'e ûnderkant fan syn bêd. Bond giet mei de angelfiskster op bêd, mar as de bom ôfgiet, docht bliken dat se nei hàr hotelkeamer gien binne, sadat Bond op 'e nij mei de skrik frijkomt. As Small-Fawcett him letter trochdocht dat de Flying Saucer, it jacht fan Largo, ûnderweis is nei Frankryk, nimt Bond it fleantúch nei Nice. Dêr betrekt er mei Nicole, in Frânske aginte foar MI6, en Felix Leiter, in befreone spesjaal agint foar de Amerikaanske ynljochtingetsjinst CIA, in filla mei útsjoch op 'e Middellânske See, dêr't er it jacht fan Largo wei yn 'e rekken hâlde kin.
Leiter fertelt Bond dat de minneresse fan Largo in Domino Petachi is. Hja is de suster fan 'e Amerikaanske loftmachtofsier Jack Petachi, dy't op sa'n fertochte wize omkommen is nei't de atoombommen stellen wiene. Bond fynt dat nijsgjirrich, dat hy bejout him nei in wellness-sintrum dêr't Domino hinne giet foar behannelings, en docht him dêr foar as har masseur om in idee fan har persoanlikheid te krijen. It wurdt him al hiel gau dúdlik dat de wat naïve Domino gjin idee hat oer wat har frijer by de ein hat. Ek komt Bond fan har oan 'e weet dat Largo dy jûns in evenemint foar goeddiedichheid organisearret yn in pleatslik kasino.
Bond giet dêr sûnder útnûging hinne en siket it selskip fan Domino op, oan wa't er him ûntskuldiget foar syn eardere skelmdwaan as masseur. Domino fynt him in sjarmante man en se reitsje oan 'e praat. As Largo dêr troch Blush op wiisd wurdt, daget er Bond út ta it spyljen fan in fideospultsje dat er sels betocht hat, wêrby't de spilers fia de joysticks swierdere of lichtere elektryske skokken tatsjinne krije al neigeraden hoe't se der yn it spul foar steane. Bond wit Largo te ferslaan, mar ynstee fan 'e $236.000 dy't er dêrmei wûn hat, freget er om in dûns mei Domino. Wylst se de tango dûnsje, flústeret Bond har yn dat har broer troch Largo-en-dy fermoarde is. Largo jout Blush opdracht om no foar iens en foar altyd mei Bond ôf te weven.
As Bond thúskomt yn 'e filla dy't er hiert, treft er dêr Nicole dea oan, dy't fermoarde is troch Blush. Dyselde soarget derfoar dat Bond krekt noch in glim fan har opfangt foar't se útnaait yn har auto, sadat er op in motor de efterfolging ynset. Yn in tunnel rint er yn in mûklaach fan Blush har trewanten, mar hy wit te ûntsnappen en folget Blush nei in âld pakhûs yn 'e haven fan Nice. Dêr wurdt se him oermânsk en hâldt se him ûnder skot. Bond wit tiid te rekken troch har op 'e mouwe te spjeldzjen dat er yn syn autobiografy skriuwe wollen hie dat syn aventoerke mei har de bêste seks fan syn libben wie, mar dat soks oergean moat as se him fermoardet. Dêrop smyt se him in stik papier ta en hjit him om op te skriuwen dat Fatima Blush syn "nûmer 1-sekspartner" wie. Bond hellet in folpin foar it ljocht dy't er fan Q, de kertiermaster fan MI6 krigen hat, en sjit dêrmei in miniatuerraket op har ôf, dy't har yn stikken skuort.
Neitiid swimme Bond en Leiter ûnder wetter nei de Flying Saucer ta, it jacht fan Largo, om sjen oft se in spoar fine kinne fan 'e stellen atoombommen. Bond wurdt finzen nommen, mar Largo lit him oan board fan syn jacht frij omrinne. Bond sjocht dêr sadwaande Domino werom. As se yn har dûnsstudio foar in spegel steane wêrfan't Bond fermoedet dat it in twasidige spegel is, dêr't Largo fan 'e oare kant ôf trochhinne sjen kin, besiket er Largo jaloersk te meitsjen troch Domino op yntime wize te tongtútsjen. Largo, dy't it yndie sjocht, wurdt breinroer en begjint de dûnsstudio ôf te brekken, dêr't Bond en Domino dan al lang útpykt binne. Dat stelt Bond by steat om Largo syn kontrôlekeamer binnen te kringen en temûk in berjocht te ferstjoeren oer de bestimming fan it jacht: Palmyra, de basis fan Largo yn Noard-Afrika.
Yn in âlde fêsting dêrsanne wurdt Bond mei keatlings oan 'e muorre fêstset yn in boppegrûnske tsjerker, wylst Largo Domino straft foar har ferrie troch har by opbod ferkeapje te litten oan Arabyske bedoeïnen. Mei it laserwapen yn it horloazje dat Bond fan Q krigen hat, baarnt er syn boeiens troch, wêrnei't er Domino rêdt. Tegearre op in hynder springe se fan 'e fêstingmuorre ôf yn see, dêr't se oppikt wurde troch in dûkboat fan 'e Amerikaanske Marine mei Felix Leiter oan board.
Trochdat Largo it net litte koe om op selsfoldiene wize mei syn plannen te pronkjen foar Bond oer, fan wa't er miende dat dy foar de dea opskreaun wie, kin de earste atoombom maklik weromfûn wurde op it plak dêr't er klear leit om ôf te gean yn 'e Amerikaanske haadstêd Washington, D.C. De twadde bom wol SPECTRE ynsette om 'e ierdoaljefoarrieden yn it Midden-Easten te sabotearjen troch in geologyske keatlingreäksje te feroarsaakjen dy't de oalje fuortlekke litte sil nei ûnberikbere djipte.
Bond en Leiter spoare Largo en syn trewanten op oan 'e kust fan 'e Reade See yn Etioopje (no Eritreä), dêr't se de twadde bom fia in ûndergrûnske timpel ûnder in oäze yn in ûndergrûnske rivier ynbringe. Wylst Leiter en de Amerikanen mei de trewanten fan Largo ôfweve, folget Bond Largo sels yn 'e rivier, dêr't de beide mannen ûnder wetter mei-inoar yn gefjocht reitsje. Bond wit Largo klem te setten mei de ûnderwetterslide dêr't de bom mei ferfierd wurdt. Wylst er dwaande is de bom te ûntmanteljen, slagget it Largo om in harpoengewear yn 'e hannen te krijen. Op it momint dat er Bond deasjitte sil, dy't him dêr alhiel ûnbewust fan is, wurdt Largo lykwols sels mei in harpoengewear deasketten troch Domino, dy't mei Leiter en guon oaren efter Bond en Largo oan kommen is. Sa nimt hja wraak foar de moard op har broer. Dêrop wurdt de bom ûntwapene, sadat de wrâld rêden is.
Neitiid swaait Bond ôf út aktive tsjinst by MI6 en set him op 'e Bahama's nei wenjen mei Domino. As Small-Fawcett dêr by him oan 'e doar komt om út namme fan M syn help te freegjen foar in nije misje, seit Bond dat er nea wer geheim agint wêze sil.
Foarskiednis
Never Say Never Again is basearre op 'e roman Thunderball, fan Ian Fleming, dy't yn 1961 publisearre waard. Koart nei't it boek útkommen wie, waard Fleming oanklage foar plagiaat troch syn eardere meiwurkers Kevin McClory en Jack Whittingham. Dyselden beskuldigen him derfan de roman basearre te hawwen op in earder senario foar in mislearre Bond-ferfilming, dat se mei harren trijen skreaun hiene. Nei ferskate jierren waard de rjochtsaak foareart oplost mei in skikking, wêrby't McClory it auteursrjocht behold op it senario en Fleming it auteursrjocht op 'e roman.
Tsjin 'e tiid dat de skikking dertroch kaam, wie de James Bond-rige in grut bioskoopsúkses, en produsinten Harry Saltzman en Albert R. Broccoli fan Eon Productions woene tsjin eltse priis foarkomme dat der in film troch in rivalisearjende filmstudio produsearre wurde soe. Dêrom sleaten se in kompromis mei McClory foar de ferfilming fan Thunderball (1965), wêrby't McClory, alteast op papier, de iennichste produsint fan 'e film waard, wylst sy sels útfierende produsinten waarden. De roman fan Fleming waard omwurke ta in ferfilmber senario troch Richard Maibaum en John Hopkins, mar yn 'e begjintitels fan 'e film waard fermeld dat harren skript basearre wie op in "oarspronklik senario" fan Whittingham, dat wer basearre wie op in "oarspronklik ferhaal" fan McClory, Whittingham en Fleming.
Tsjin 'e midden fan 'e 1970-er jierren begûn McClory wer te wurkjen oan in ferfilming fan it ferhaal fan Thunderball, dy't er folslein op eigen manneboet foarmjaan koe. Om't de nije film dúdlik net wer Thunderball hjitte koe, krige it projekt de wurktitel Warhead ("Raketlading"). Eon Productions besocht in remake fan Thunderball tsjin te hâlden troch in rjochtsaak oan te spannen, mar dy einige mei de rjochterlike útspraak dat McClory net inkeld it folste rjocht hie om in remake te meitsjen, mar dat er ek it allinnerjocht hie op 'e nammen SPECTRE en Ernst Stavro Blofeld, sadat Eon twongen wie om dy út it senario foar de oankommende Bond-film The Spy Who Loved Me (1977) te skrassen.
Produksje
Pas begjin 1980-er jierren kaam der einlings beweging yn 'e produksje fan Warhead. Tsjin dy tiid wie akteur Sean Connery by it projekt belutsen rekke, dy't yn seis eardere Bond-films fan Eon Productions (wêrûnder Thunderball) de rol fan James Bond fertolke hie. Doe't dúdlik waard dat der noch altyd nei in gaadlike titel foar de remake socht waard, stelde Connery syn frou Micheline Never Say Never Again ("Sis Nea Wer Nea") foar, in ferwizing nei Connery syn útspraak út 1971, nei't er Diamonds Are Forever makke hie, dat er nea wer de rol fan Bond spylje soe. Har idee waard oernommen troch de produsinten, en hja krige der in fermelding yn 'e ôftiteling foar.
Never Say Never Again waard regissearre troch Irvin Kershner nei in senario fan Lorenzo Semple jr. op basis fan in ferhaal fan Kevin McClory, Jack Whittingham en Ian Fleming. Yn it skript wiene de nammen fan guon personaazjes út Thunderball om auteursrjochtlike redens feroare. Sa wie Fiona Volpe omneamd ta Fatima Blush; Emilio Largo wie Maximillian Largo wurden; en fan Domino Vitali (yn 'e roman) of Domino Derval (yn 'e earste ferfilming) wie Domino Petachi makke. As produsinten wiene Jack Schwartzman en Kevin McClory by it projekt belutsen foar de filmstudio Taliafilm. Never Say Never Again wie in Amerikaansk-Britske ko-produksje. Foar de film wie in budget beskikber fan $36 miljoen.
De kamerarezjy wie yn 'e hannen fan Douglas Slocombe. De filmmuzyk waard fersoarge troch Michel Legrand, nei't de fêste Bond-filmkomponist John Barry út loyaliteit oan Eon wegere hie. De titelsong Never Say Never Again waard songen troch Lani Hall, nei't Bonnie Tyler, dy't it liet net lije mocht, mei tsjinnichheid ôfsein hie.
Casting
De weromkear fan Sean Connery yn 'e rol fan James Bond yn in film fan in konkurrearjende filmstudio soarge foar panyk by Eon Productions. Dêr hie men fan doel west om Roger Moore nei syn fyfde optreden as Bond yn For Your Eyes Only (1981) ôf te tankjen, mar út noed dat in ûnbekende nije Bond-fertolker it net tsjin Connery hâlde kinne soe, waard Moore dochs op 'e nij frege foar de film Octopussy, dy't itselde jiers útkaam as Never Say Never Again. It casten fan Connery yn Never Say Never Again waard formeel yn maart 1983 bekendmakke. Hy wie doe 52 jier, wat eins wat te âld wie, mar dochs noch trije jier jonger as Roger Moore. Connery gie yn tarieding foar syn rol yn training mei Steven Seagal.
It wie Connery dy't oan 'e produsinten suggerearre om foar de rol fan 'e wichtichste antagonist yn 'e film de Eastenrykske akteur Klaus Maria Brandauer oan te lûken, dy't de haadrol spile hie yn 'e Hongaarske film Mephisto fan István Szabó, de winner fan 'e Oscar foar Bêste Bûtenlânske Film fan 1982. Ek de Sweedske akteur Max von Sydow, dy't de rol fan Ernst Stavro Blofeld spile, kaam út 'e koker fan Connery. Regisseur Irvin Kershner frege Barbara Carrera, in Playboy-centerfold en earder model, om 'e rol fan 'e femme fatale Fatima Blush op har te nimmen. Hja sei letter yn in fraachpetear dat se har rol fierhinne basearre hie op 'e hindoeïstyske goadinne Kali, "mei in lyts bytsje swarte widdo en in lyts bytsje bidsprinkhoanne" deropta.
Opnamen
De produksje fan Never Say Never Again wie problematysk. Regisseur Irvin Kershner hie krityk op filmprodusint Jack Schwartzman, dy't neffens him te min ûnderfining yn 'e filmyndustry hie. Doe't it jild foar de film oprekke, finansierde Schwartzman de rest fan 'e produksje út eigen bûse. Letter joech er ta dat er de kosten fan in filmproduksje slim ûnderskat hie. Haadrolspiler Sean Connery, dy't in bettere organisaasje wend wie, hie net folle geduld mei wat er "in ferrekte Mickey Mouse-operaasje" neamde. Hy wie ek twongen om in protte taken oer te nimmen fan assistint-regisseur David Tomblin. Ien en oar late ta spannings op 'e filmset.
Distribúsje
De distribúsje fan Never Say Never Again waard yn 'e Feriene Steaten fersoarge troch Warner Bros. en yn it Feriene Keninkryk troch Columbia-EMI-Warner. De film gie op 7 oktober 1983 yn 'e Amerikaanske bioskopen yn premiêre. Yn it Feriene Keninkryk iepene Never Say Never Again op 14 desimber fan dat jier yn 'e bioskopen. De film waard yn 1984 al útbrocht as keapfideo op sawol VHS as Betamax, en ferskynde yn 2001 foar it earst op dvd en yn 2009 foar it earst op blu-ray.
Untfangst
Fan 'e filmkritisy krige Never Say Never Again oer it algemien positive resinsjes. Ferskate Britske resinsinten, ûnder wa Ian Christie fan 'e Daily Express en David Robinson fan The Times, wiene fral bliid mei de weromkear fan Sean Connery yn 'e rol fan James Bond. Robinson hie ek lof foar it aktearjen fan Klaus Maria Brandauer as de antagonist Maximillian Largo. Yn it Amerikaanske tydskrift Time priizge ek Richard Schickel de cast. Yn 't bysûnder hied er lof foar Brandauer en foar Barbara Carrera, dy't neffens him "behindich alle femme fatales parodiëarret dy't troch Bond syn karriêre heupwidze binne."
Yn The Guardian makke Derek Malcolm himsels bekend as in fan fan 'e James Bond fan Connery, mar dochs fûn er Never Say Never Again net in bettere film as it inkele moannen earder útbrochte Octopussy mei Roger Moore. Likemin fûn er "dat ien fan dy beide films ek mar yn 'e fierste fierte Dr. No of From Russia with Love belykje [koe]." Philip French, dy't foar The Observer skreau, murk op dat "dizze nuveraardich bestille film úteinlik sels gjin bydrage leveret en ynstee [foar himsels] skansearjende ferlikings opropt mei de orizjinele […] Thunderball."
Janet Maslin fan The New York Times wie posityf oer Never Say Never Again, mei't se fûn dat de film "merkber mear humor en karakter hat as ornaris it gefal is mei Bond-films". Yn 'e Chicago Sun-Times parte Roger Ebert de film 31/2 fan 4 stjerren ta. Hy skreau dat, hoewol't Never Say Never Again "in basale Bond-plot" hie, de film dochs ferskilde fan oare Bond-films: "Sa hat de film bygelyks in grutter minsklik elemint, en dat komt fan Klaus Maria Brandauer, as Largo." Ek Gene Siskel fan 'e Chicago Tribune joech Never Say Never Again 31/2 fan 4 stjerren. Hy kwalifisearre de film as "ien fan 'e bêste 007-aventoeren dy't ea makke is."
Retrospektive resinsjes út lettere jierren befêstigen de positive ûntfangst fan Never Say Never Again. Sa skreau Danny Peary yn 1986 yn syn Guide for the Film Fanatic dat it "geweldich wie om Sean Connery nei in tolvetal jierren werom te sjen as James Bond." De fertolking fan Largo troch Klaus Maria Brandauer wie neffens him "neuroatysk, kwetsber […] ien fan 'e meast kompleksen fan Bond syn fijannen", en Barbara Carrera en Kim Basinger "makken beklibjende yndrukken" as Fatima Blush, resp. Domino Petachi. Fierders wie de setting "eksoatysk", it aktearjen "goed" en de rezjy "stylfol". Hy konkludearre dat it ien fan 'e bêste Bond-fims wêze soe "as de klimaks net sa teloarstellend west hie. Wannear sille filmmakkers no ris begripe dat ûnderwettergefjochten net wurkje om't it publyk yn 'e regel de held en de smjunt net útinoar hâlde kin […]?"
De foaroansteande Amerikaanske kritikus James Berardinelli moast lykwols neat fan Never Say Never Again hawwe. By syn resinsje fan 'e film, yn 1996, oppenearre er dat it werskriuwen fan it Thunderball-ferhaal de film gjin goed dien hie: "[it] is mooglik it minst skreaune Bond-skript fan allegearre." Berardinelli fûn it in grutte teloarstelling dat de filmmakkers, doe't se ienris Connery ferlokke hiene om noch in kear Bond te spyljen, him neat betters te bieden hiene as "dit langtrieddige, ôfseage ferhaal".
Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hat Never Say Never Again in goedkarringspersintaazje fan 69%, basearre op 51 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: "Hoewol't it op 'e nij oereide ferhaal frijwat ûnynspirearre en ûnnedich oandocht, meitsje de weromkear fan sawol Sean Connery as in subtilere Bond [de film] ta in ûnderhâldende werhelling." Op Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, behellet Never Say Never Again in goedkarringspersintaazje fan 68%, basearre op 15 resinsjes.
Opbringst
Never Say Never Again brocht yn 'e bioskopen yn 'e Feriene Steaten en Kanada $55,4 miljoen op, en yn alle oare lannen en territoaria $104,6 miljoen. Wrâldwiid kaam de opbringst dêrmei út op $160,0 miljoen. Ofset tsjin it budget fan $36 miljoen betsjut dat in winst fan $124 miljoen, hoewol't dêr de marketingkosten noch wol ôf moatte. Dêrmei wie de opbringst fan Never Say Never Again leger as fan 'e kanonnike James Bond-film Octopussy fan Eon Productions, dy't ek yn 1983 útkaam en $187,5 miljoen opbrocht. De reputaasje fan dy film keldere letter lykwols, sadat Octopussy no oer it algemien beskôge wurdt as ien fan 'e minste Bond-films.
Dieretún
right|thumb|250px|De yngong fan de útrweiding oan de Noardbargeres fan it eardere [[Noorder Dierenpark, yn Emmen.]] In dieretún, bistetún of mei in anglisisme zoo (koart foar zoological garden, "soölogyske tún") is in samling libbene, fan oarsprong wylde bisten, dy't yn finzenskip holden wurde op in plak dêr't se besjoen wurde kinne troch it publyk.
Untwikkeling
Histoarysk komt de dieretún fuort út 'e menazjeryen fan frjemde bisten dy't keningen en oare lju fan adel yn 'e Midsiuwen wol opbouden. De âldste noch besteande dieretún, Tiergarten Schönbrunn, yn 'e Eastenrykske haadstêd Wenen, begûn ek as sa'n menazjery, yn 1752, doe't er stifte waard yn opdracht fan keizer Frâns I fan Dútslân, de man fan Marije Teresa fan Eastenryk. Foarhinne wiene dieretunen poer in foarm fan minsklike ferdivedaasje, wêrby't hoegenamt gjin rekken holden waard mei it wolwêzen fan 'e bisten, dy't faak yn fiersten te lytse koaien holden waarden oant se weikwûnen en deagiene. Sûnt de midden fan 'e tweintichste iuw binne datsoarte fan dieretunen lokkigernôch fierhinne útband, al komme se fral yn ûntwikkelingslannen noch altyd wol foar. Ek de lytse saneamde roadside zoos fan 'e Feriene Steaten, dy't oan gjin inkele regeljouwing bûn binne, hearre lykwols yn 'e regel ta dit slach dieretún.
De moderne dieretún lit him faak leaver fan "dierepark" of "soo" of sokssawat neame, om 'e assosjaasje mei de minne âlde tiid tsjin te gean. De bisten krije op 't heden ornaris alle romte dy't se brek binne om in ridlik noflik bestean te lieden, en boppedat betinkt men allegeduerigen nije dingen om se wat te jaan om út te finen. Sa wurdt faak it fretten dat se krije op ynvintive manearen ferstoppe of op dreech berikbere plakken weibrocht, sadat de bisten al har fernimstigens brûke moatte om oan 'e kost te kommen, sa't se dat yn it wyld ek dwaan moatte soene. Njonken de bettere libbensomstannichheden foar de bisten is minsklike ferdivedaasje ek net mear it wichtichste doel fan moderne dieretunen, mar mear in middel ta in doel: dieretunen profilearje har tsjintwurdich fral as ynstellings dy't oan 'e iene kant it publyk wat bybringe wolle, wylst se oan 'e oare kant djip behelle binne yn 'e bewissiging fan it oerlibjen fan bedrige bistesoarten.
Underskate soarten dieretunen
De besteane ferskate spesjale soarten dieretunen:
Hjoeddeiske sitewaasje
Tsjinstwurdich binne der wrâldwiid sa'n 3.000 dieretunen, wêrfan 250 yn 'e Jeropeeske Uny. Yn Jeropa moatte bistetunen oer in spesjale dieretúnfergunning beskikke. Yn Nederlân binne de bekendste dieretunen Artis, yn Amsterdam; Diergaarde Blijdorp, yn Rotterdam; it Wildlands, yn Emmen; Burgers' Zoo yn Arnhim; Safaripark Beekse Bergen, yn westlik Noard-Brabân; Ouwehands Dierenpark, yn Renen; en it Dolfinarium Harderwijk, yn Hurderwyk. Yn Fryslân bestiet ien dieretún, Aqua Zoo Friesland (it eardere Otterpark Aqua Lutra), yn Ljouwert.
East-Afrika
East-Afrika is de loskes definiëarre eastlike geografyske regio fan it wrâlddiel Afrika. Hoewol't der oare omskriuwings mooglik binne, wurdt dit gebiet ornaris begrepen as Kenia, Tanzania en Uganda, mooglik oanfolle mei Rwanda en Boerûndy. Yn bredere sin soe men hiel eastlik Afrika, fan Sûdaan oant Mozambyk, ta East-Afrika rekkenje kinne, ynkl. de Afrikaanske eilânsteaten yn 'e Yndyske Oseaan. East-Afrika yn 'e ingste sin, dus besteane út Kenia, Uganda en Tanzania, hat in mienskiplik ferline en foar in part ek in mienskiplike kultuer, mei as mienskiplike taal it Swahily.
Lannen dy't ornaris ta Sintraal-Afrika rekkene wurde: mooglik oanfolle mei:
Wieringermar
thumb|250px|Plak dêr't de dyk opblaasd waard De Wieringermar is in polder  en eardere gemeente yn de kop fan de Nederlânske provinsje Noard-Hollân. As gemeente waard de Wieringermar yn 1941 oprjochte. De gemeente hie op 1 april 2011 12.570 ynwenners op in oerflak fan 309,37 km² (wêrfan 102,70 km² wetter). It eardere eilân Wieringen wie nea ûnderdiel fan 'e gemeente. Op 1 jannewaris 2012 fúzjearre de gemeente Wieringermar mei Anna Paulowna, Niedorp en Wieringen ta de nije gemeente Hollâns Kroan.
Skiednis
De polder wie om 1000 hinne noch gewoan land. It is net hielendal wis oft it by it goa Texla hearde, of dat Wiron in apart goa wie. Troch de stoarms fan ûnder oaren de 12e iuw wie it gebiet ûnderstrûpt en part fan de see wurden. De streamgeulen fan it Ulkedjip en Amsteldjip rûnen troch it gebiet. Sy waarden yn 1924 ôfsletten mei in dyk dy't it eilân Wieringen mei it fêstelân ferbûn. De oanlis fan de Wieringermarpolder waard yn 1927 mei úteinset, middels in elektrysk gemaal by Medemblik, de start fan de bou-oanlis wie febrewaris 1928. Besuden Den Oever op Wieringen is it gemaal Leemans boud, in dieselgemaal mei twa pompen mei in debyt fan 250 km³ de minút. Gemaal Lely hat trije pompen fan 400 kubike meter it stik. Op 10 febrewaris 1930 waarden de pompen yn gebrûk naam om 6 miljoen km³ wetter útdyks te krijen.
Neffens it oarspronklike plan soe de polder earst oanlein wurde at de Ofslútdyk klear wie, mar omdat Nederân grut ferlet fan lânbougrûn hie waard der mear faasje efter set. De dyk moast no yn de Sudersee oanlein wurde en moast ek swierder wurde. De polder wie feitlik gjin Iselmarpolder, mar in Suderseepolder (de saneamde Noardwestpolder). Op 21 augustus 1930 foel de polder drûch. Fan 1934 ôf waard it nije lân yn kultuer naam. De útjefte fan lân barde hjir foar it earst fia de oerheid. Dy woe swierrichheden sa as yn de earste jierren nei it drûchlizzen fan de Haarlimmermarpolder foarkomme (fral partikulier inysjatyf, mei earmoede en it útbrekken fan malaria). De kavelgrutte foar de nije boeren waard fêststeld toch de machtige Wieringermardireksje op 20 hektare en útjûn troch in pachtsysteem. Sa waard itselde jier ek lân fûn foar it Joadske Wurkdoarp, dêr't de heit fan Judith Herzberg direkteur waard. De doarpen waarden lykas de buorkerijen planekonomysk oanlein. Earst waarden de lytse plakken boud, dy't net al te grut wurde mochten, omdat yn grutte doarpen de arbeiders te folle macht krije soene kinne en sa ta "broeinesten van terroristische activiteiten" wurde koene.
Sintraal-Afrika
Sintraal-Afrika of Midden-Afrika is de loskes definiëarre sintrale geografyske regio fan it wrâlddiel Afrika. Dit gebiet wurdt yn 'e regel begrepen as besteande út 10 of 11 ûnderskate lannen. Angoala is in twifelgefal dat der soms wol en soms net ta rekkene wurdt.
Wieringermar
Skiednis
Sûnt 1 july 1941 is Wieringermar in selsstannige gemeente. Op 15 augustus 1941 waard G.G. Loggers boargemaster.
Ein Twadde Wrâldkriich waard de polder troch de Dútsers ûnder wetter set om alliearde loftlânings foar te kommen. Op 17 april 1945 waard de dyk op twa plakken opblaasd troch de Dútsers. De polder strûpte yn twa dagen ûnder. Alle gewaaks en hast alle bebouwing gie ferlern. Nei de kriich waarden de gatten tichtmakke en op 11 desimber 1945 wie de polder wer drûch.
Sintraal-Afrika
De lannen dy't ornaris ta Sintraal-Afrika rekkene wurde, binne: Soms komt dêr noch by:
Temperatuer
Temperatuer is in mjitte wêryn't útdrukt wurdt hoe kâld of waarm oft it is. Natuerkundich sjoen wurdt der lykwols mei metten wat de trochsneed gaoatyske bewegingsenerzjy per molekúl is, plus de beweging fan atomen yn molekulen. Yn it normale spraakgebrûk ferwiist it yn 'e regel nei de bûtenluchttemperatuer of nei koarts (d.w.s. de te hege temperatuer fan it minsklik lichem).
Wieringermar
Skiednis
Yn 1956 waard de kearn Kreileroard oanlein.
Sintraal-Afrika
Mei-inoar hat Sintraal-Afrika in oerflak fan likernôch 5.366.000 km² (ynkl. Angoala 6.613.000 km²), en in befolking fan krapoan 113 miljoen minsken (ynkl. Angoala rom 133 miljoen) mei in befolkingstichtens fan goed 21 minsken de km². Hoewol't der hûnderten ferskillende talen sprutsen wurde, binne der mar fjouwer offisjele talen: Ingelsk, Frânsk, Portegeesk en Spaansk.
Temperatuer
Der besteane ferskate spesifike systemen om 'e mjitting fan temperatuer yn út te drukken. Yn fierwei de grutste part fan 'e wrâld wurdt dat foar deistich gebrûk dien yn graden Celsius, almeast werjûn mei it graadteken (°) folge troch in haadletter C (sûnder punt). By dit systeem leit it friespunt fan wetter (d.w.s. by in gewoane luchtdruk fan ±1.000 millibar) op 0° C, wylst it siedpunt fan wetter op 100° C leit. (Tink derom dat by in legere luchtdruk wetter by in legere temperatuer befrieze, resp. siede sil, en as de luchtdruk heger is, by in hegere temperatuer.) De Feriene Steaten en Belize binne de iennichste lannen dêr't it folle ûnsekuerdere systeem fan Fahrenheit de noarm is. Men kin in temperatuer dy't werjûn is yn Fahrenheit omrekkenje yn Celsius troch der 30 fan ôf te lûken en him dan troch 2 te dielen. Oarsom, dus fan Celsius nei Fahrenheit, fermannichfâldiget men de temperatuer mei 2, wêrnei't men der tritich by optelt. Dus:
30° C x 2 + 30 = 90° F
Wieringermar
Skiednis
De gemeente sil neffens plan op 1 jannewaris 2012 fusearje mei de gemeenten Anna Paulowna, Niedorp en Wieringen en dêrnei de gemeente 'Hollands Kroon' foarmje.
Temperatuer
Dizze omrekkenmetoade is net folslein sekuer, mar it is wol de simpelste en fluchste dy't der is. In oar systeem om temperatuer yn út te drukken, is dat fan Kelvin, dat werjûn wurdt sûnder graadteken, mei inkeld de haadletter K as ôfkoarting. Hjiroan wurdt yn 'e wittenskip de foarkar jûn, om't by dit stelsel de telling begjint by it absolute nulpunt, en men dus net mei positive en negative temperatueren sit, lykas by Celsius, dêr't alles ûnder it friespunt werjûn wurdt mei in min-teken derfoar. It absolute nulpunt (dan is der totaal gjin beweging yn 'e molekulen mear, en kâlder kin it dus net wurde) leit op –273,15° C of 0 K. Fierders besteane der noch de minder brûkte temperatuerstelsels Delisle, Newton, Rankine, Réaumur en Rømer.
Wieringermar
Plakken yn de gemeente
250px|It gemeentehûs yn Wieringerwerf (1955 Berghoef & Klarenbeek).|thumb Doarpen:
Tatra (berchtme)
De Tatra of Hege Tatra (Poalsk: Tatry; Slowaaksk: Tatry) is in berchtme dat de natuerlike grins foarmet tusken de Eastjeropeeske steaten Slowakije en Poalen. It is makket eins ûnderdiel út fan 'e gruttere berchkeatling fan 'e Karpaten, wêrfan't it it heechste diel foarmet.
De Hege Tatra moatte ûnderskaat wurde fan 'e Lege Tatra, dy't súdlik derfan, yn Slowakije lizze. De Hege Tatra beslacht in gebiet fan 785 km², wêrfan't sa'n 610 km² (of 77,%) yn noardeastlik Slowakije leit, en likernôch 175 km² (22,3%) yn súdeastlik Poalen. It heechste punt is de Gerlach, mei in hichte fan 2.655 m, dy't benoarden de stêd Poprad oan 'e Slowaakske kant fan 'e grins leit. It heechste punt yn Poalen is de Rysy, mei in hichte fan 2.499 m, dy't besuden de stêd Zakopane leit.
De Tatra rint oer in lingte fan 80 km fan 'e Huciańska-pas (905 m) yn it westen nei de Zdziarska-pas (1.081 m) yn it easten. It berchtme is mar 19 km breed. Tsjintwurdich is it in beskerme natoergebiet, dêr't twa nasjonale parken oaninoar grinzgje, te witten: it Slowaakske Nasjonaal Park de Tatra en it Poalske Nasjonaal Park de Tatra.
Wieringermar
Gemeenteried
De gemeenteried fan Wieringermar hat 15 sitten. Hjirûnder de gearstalling sûnt 1994:
De Offerplingsters
De Offerplingsters, yn it oarspronklike Aldgryksk: Χοηφόροι, Choēforoi, is in toanielstik fan 'e hân fan 'e grutte Grykske toanielskriuwer en dichter Aiskylos of Aeschylus (±525-±455 f.Kr.). It is in trageedzje dy't ferhellet oer hoe't de bern fan Agamemnon en Klytemnêstra, Elektra en Orestês, inoar moetsje nei't se apart faninoar grutbrocht binne, en hoe't se dêrnei tegearre wraak nimme op harren mem foar de moard op harren heit. It is itselde ferhaal dat ek ferteld wurdt yn 'e trageedzjes Elektra fan Sofoklês en Elektra fan Euripides, al wurdt de stof yn 'e trije stikken ferskillend útwurke. De Offerplingsters heart ta de toanieltrilogy Oresteia, dêr't it it middelste diel fan foarmet. Yn 'e mande mei de oare beide dielen wûn it by de jierlikse toanielwedstryd op it Ateenske Feest fan Dionysus yn 458 f.Kr. de earste priis. It stik waard yn it Frysk oerset troch Klaas Bruinsma.
Ynhâld
Dan roppe Orestês, Elektra en it koar de geast fan Agamemnon op, dy't witte wol wêrom't Klytemnêstra no noch plingoffers op syn grêf bringe lit, no't it dêr al fiersten te let foar is. Elektra ferhellet dan fan 'e nachtmerje fan har mem. Orestês leaut dat hý de slange út 'e dream is, en dat it syn taak is om syn heit te wreekjen troch syn mem en har nije man, kening Aigisthos, te fermoardzjen. Dat, yn 'e mande mei Elektra tinkt er in plan op om dy taak te ferwêzentlikjen.
Orestês en Pûladês dogge har foar as gewoane reizgers út Fokis, en wurde útnûge om yn it paleis te oernachtsjen. Se meitsje Klytemnêstra wiis dat Orestês dea is. Optein oer dat nijs lit hja Aigisthos roppe, dat se it him ek fertelle kinne. Mar as Aigisthos ferskynt, makket Orestês himsels bekend en deadet er de usurpator. Dêrnei moat er syn mem deadwaan, en dan wifket er, want dat pleatst him foar in moreel dilemma: syn plicht as soan fan syn heit is om syn heite moard te ferjilden, mar syn plicht as soan fan syn mem is yn dit gefal fansels persiis tsjinsteld. Dit liket mei it gruttere tema fan 'e hiele Oresteia-trilogy te krijen te hawwen: dat men somtiden foar in ûnmooglike kar komt te stean. Oan 'e oare kant makket Orestês dy kar wol hiel flot as Pûladês him wat oantrunet, dat syn wifkjen wurdt ek wol ynterpretearre as poer foar de foarm. Hoe dan ek, op Pûladês syn oanmoediging stekt er syn mem dea. Mar sa gau't er neitiid it paleis ferlit, wurdt er tramtearre en opjage troch de Fueryen, de ierdgoadinnen dy't yn 'e Grykske mytology misdieden as matriside en patriside bestraffe. Dit wiist foarút nei diel trije fan 'e Oresteia.
Fryske oersetting
De Fryske oersetting fan De Offerplingsters waard foar 't neist yn 'e njoggentiger jierren makke troch klassyk oersetter Klaas Bruinsma, dy't teffens ferantwurdlik is foar de Fryske fertalings fan Homêros syn Ilias en Odyssee en fan alle sân oerlevere trageedzjes fan Sofoklês. Yn in fraachpetear mei Abe de Vries, ta gelegenheid fan it ferskinen fan 'e Fryske Ilias en Odyssee, yn 2004, fertelde Bruinsma dat er ek de "de trilogy oer de Oresteia" yn it Frysk oerset hie. Yn 'e katalogus fan Tresoar is lykwols inkeld it earste diel, Agamemnon, werom te finen, dat De Offerplingsters en it trêde diel, De Eumeniden, lizze spitigernôch wierskynlik noch earne by Bruinsma thús yn in laad te stofgarjen. It is dan ek net alhiel dúdlik wannear't de oersetting krekt makke is, mar mei it each op it feit dat de fertaling fan Agamemnon út 1993 is, sil De Offerplingsters foar 't neist út datselde jier of fan koart dêrnei datearje.
Timon fan Atene
Timon fan Atene, yn it oarspronklike Ingelsk: Timon of Athens (folút eins: The Life of Timon of Athens), is in toanielstik fan 'e hân fan 'e wiidferneamde Ingelske skriuwer en dichter William Shakespeare. It ferhellet oer de libbensein fan 'e Atener Timon en wurdt ornaris beskôge as ien fan Shakespeare syn meast obskuere en drege wurken. It is ûndúdlik wannear't it krekt skreaun is; guon tekstûndersikers tinke op grûn fan nuveraardichheden yn it taaleigen oan 1605. Timon fan Atene waard lykwols pas yn 1623 opnommen yn 'e Stationers' Register (dat doedestiden de gesachhawwende útjouwerskatalogus wie) en datselde jiers ek foar it earst publisearre, as ûnderdiel fan 'e First Folio. Sûnt de njoggentjinde iuw wurdt wol tocht dat dit stik troch Shakespeare skreaun waard yn gearwurking mei in oare toanielskriuwer. Dêrby wurdt gauris de namme fan Thomas Middleton neamd. Mei wissichheid is oer soks lykwols neat te sizzen. De Fryske oersetting fan Douwe Kalma ferskynde yn 1969.
Ynhâld
As Timon fan Atene iepenet, is Timon in rike Ateenske hear. Hy rjochtet in grut gastmiel oan dêr't er in kliber folk foar útnûget. Alle oanwêzigen, útsein de synyske filosoof Apemantus, besykje mei sjerpstriken en swietmûlkjen by him yn it geflij te kommen. Geandewei de jûn jout er almar mear fan syn besittings wei. In part dêrfan giet nei wat men omskriuwe kinne soe as goede doelen. Sa subsidiëarret er keunstners, rêdt er syn freon Fentidius út it skuldnerstichthûs troch dy syn skulden foar him te beteljen, en helpt er syn feint Lusilius oan 'e frou (Lusilius stiket nammentlik nei de dochter fan in gesetene Atener, dy't der neat fan witte wol dat syn bern mei in tsjinstfeint trouwe soe; in jildlik geskink fan Timon makket dat er fan gedachten feroaret). Mar tsjin 'e ein fan 'e jûn hat Timon frijwol al syn besittings weijûn. Syn haadtsjinner Flavius is dêr min oer te sprekken, en stekt syn miening net ûnder stuollen of banken. Timon fynt dat er him wolris earder warskôgje kinnen hie, mar Flavius seit dat er him yn it ferline al withoefolle kearen om 'e nocht besocht hat te bepraten.
Nei't de measte gasten al ôfset binne, komme de Timon syn skuldeaskers del, dy't op slach en stel betelle wurde wolle. Timon hat lykwols gjin jild mear, dat hy stjoert syn feinten út nei syn freonen om jild te lienen. Mar no't hysels help brek is, jouwe syn "freonen" gjin thús, ek al sizze twa fan 'e tsjinstfeinten harren goed it mannewaar op. Ien fan 'e mannen fan Alsibiades, de kaptein fan 'e stedswacht, dy't wól in goede freon fan Timon is, mar sels net rikernôch is om him te helpen, rekket sels sa opsternaat oer it hâlden en dragen fan 'e "freonen", dat er ien fan harren deadet. Alsibiades giet by de Ateenske senaat foar syn soldaat yn 't pleit, mar de senators wegerje de man genede te toanen. As Alsibiades trochgiet mei syn pleidoai, wurdt er sels út 'e stêd ferballe. Alsibiades ferlit dêrop Atene, mar nimt syn troepen mei en swart wraak.
Underwilens besiket Timon sels wraak te nimmen op syn sabeare freonen. Hy rjochtet in nij, behindiger feestmiel oan, dêr't er inkeld dyjingen foar útnûget dy't him ferret hawwe. As de gasten lykwols de lidden fan 'e boarden tille, fine se dêrûnder allinnich mar lij wetter en stiennen. Timon besnjitteret harren mei it wetter, bekûgelet harren mei de stiennen, en ûntflechtet dan de stêd. De trouwe Flavius giet him efternei. Timon giet de wyldernis yn, dêr't er him nei wenjen set yn in grot. Dêr ûntdekt er in goudskat, dy't er brûkt om Alsibiades syn fjildtocht tsjin Atene te bekostjen. Wat der dan noch oer is, jout er oan in pear prostituees om yn 'e stêd geslachtssykten te fersprieden. As Flavius einlings útfynt wêr't syn master him ferskûle hâldt en by de grot ferskynt, jout Timon ta dat Flavius in echte freon foar him west hat. In delegaasje út Atene, dy't koarte tiid letter opdûkt, mei om him lykwols deafalle. Timon stjert as in ferbittere man yn syn grot, en it stik einiget as Alsibiades opmarsjearret tsjin Atene.
Fryske oersetting
Timon of Athens waard ûnder de titel Timon fan Athene yn it Frysk oerset troch Douwe Kalma. Yn 1969 waard dat publisearre troch de Fryske Shakespeare Stifting te Drachten, as ûnderdiel fan harren omnibusútjefte Shakespeare's Wurk Dl. VII, yn 'e mande mei de fertalings fan guon oare trageedzjes, lykas Otello, Kening Lear en Macbeth.
Achterhoeke
De Achterhoeke of de Efterhoeke (Nedersaksysk: Achterhook; Nederlânsk: Achterhoek) is in kontrei dy't it eastlike part fan 'e Nederlânske provinsje Gelderlân omfiemet. Dit gebiet stiet ek wol bekend as "De Greefskip" (Nederlânsk: De Graafschap), nei it eardere greefskip Sutfen, al wie dat oanmerklik lytser. De Achterhoeke beslacht it gebiet tusken de rivier de Isel yn it westen, de Alde Isel yn it súdwesten, de Dútske grins yn it suden en easten, en de provinsje Oerisel yn it noarden. Yn dit gebiet lizze tsjintwurdich 11 gemeenten:
De Achterhoeke hie yn 2012 rom 332.000 ynwenners. De grutste stêden yn 'e Achterhoeke binne Sutfen, Doetinchem, Doesburch, Winterswyk, Aalten, Lochem en Lichtenfurde. Neffens is Sintraal Buro foar de Statistyk wie yn 2003 34,4% fan 'e Achterhoeksters roomsk, 23,9% herfoarme, 4,7% grifformeard en 3% islamitysk, wylst 5,1% in oare denominaasje of godstsjinst oanhong en 31,2% bestie út ateïsten en agnosten.
De befolking fan 'e Achterhoeke sprekt noch foar in grut diel in Nedersaksysk dialekt, it Achterhoeksk. Oars as dat by in protte oare Nedersaksyske dialekten it gefal is, liket it Achterhoeksk de lêste pear desennia wat oan populariteit te winnen, in ûntwikkeling dy't sterk beynfloede is troch de opkomst fan streektaalmuzyk, lykas fan 'e band Normaal.
Leafde's Lêst Al Leanne
Leafde's Lêst Al Leanne, yn it Ingelsk: Love's Labour's Won, is in ferlern gien toanielstik fan 'e wiidferneamde Ingelske skriuwer en dichter William Shakespeare. It wurdt foar it earst neamd troch Francis Meres yn dy syn Palladis Tamia ("De Skatkeamer fan 'e Humor"), wêryn't dy in stik as seis Shakespeariaanske komeedzjes opneamt. Mei't Palladis Tamia datearret fan 1598 soe Leafde's Lêst Al Leanne dus fan foàr dy tiid wêze moatte.