cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lois McMaster Bujold
Lettere jierren
Fan likernôch de iuwiksel ôf hat se ek har eigen offisjele, troch tawijde fans runde webside, de saneamde Bujold Nexus (op www.dendarii.com). Yn 2000 ferskynde A Civil Campaign as Bujold har earste e-boek.
Yn it earste desennium fan 'e nije iuw begûn Bujold mear fantasy as science fiction te skriuwen, mei sawol de ferskate kearen bekroande searje The World of the Five Gods as it populêre The Sharing Knife. Nei ferrin fan tiid kearde hja lykwols ek wer werom nei har earste leafde, science fiction, mei CryoBurn en Captain Vorpatril's Alliance. Yn 2010 bewearde Baen Books dat it al mear as twa miljoen eksimplaren fan Bujold har boeken ferkocht hie. Dêrby is de ferkeap fia de útjouwerij Eos/HarperCollins en fan e-boeken, audioboeken en oersettings net meiteld.
Skriuwen
Lois McMaster Bujold is ien fan dy auteurs dy't net mei skema's en grutte hoemannichten oantekenings wurkje, mar fierhinne út 'e losse hân skriuwe, in metoade dy't har blykber leit, al is it net sûnder tûkelteammen. Sa jout se oan dat se har skriuwproses ornaris ûnderfynt "as it skreppen fan 'e iene berchtop fan ynspiraasje nei de oare troch dizige dellingen fan ferspijde logika. Ynspiraasje is better — as je deroan komme kinne."
Yn 'e wiken foar't se oan in roman of novelle begjint, makket se mei potlead oantekenings oer personaazjes, plot, eftergrûn, ensfh. op in ferskaat oan papierkes dy't allegear mei-inoar yn willekeurige folchoarder yn in ordner opslein wurde, benammentlik as stipe foar har ûnthâld. Foar de rest fynt de tarieding folslein yn har holle plak. In stikmannich ideeën dy't faaks wol oantreklik, mar net tapasber binne, wurde yn dit stadium oerboard kipere. It eigentlike skriuwen, dat op dizze faze folget, is in folle yntinsiver proses, wêrby't, as de kladferzje ienris yn 'e kompjûter stiet, mar komselden grutte lapen tekst fuortredigearre hoege te wurden. "Dat komt net inkeld om't myn proaza stjurret as beton en ik ferlet haw fan in pneumatyske boar om ferbetterings troch te fieren, en ik it haatsjest, Skatsje, hoewol't dêr ek in elemint fan bestiet." De haadreden is lykwols neffens Bujold dat fierwei de measte ûngerjochtichheden der al yn 'e tariedingsfaze útsuvere binne.
Bujold is tige ynnommen mei har berop, û.m. om't, sa't se yn 'e akseptaasjetaspraak fan 'e Ohioana Library Career Award yn 2007 sei, "skriuwen in tige befrijende profesje [is] — sels jins falen kin men gewoan fan sizze dat it noch ûnbewurke materiaal is." By deselde gelegenheid joech hja trouwens wol oan dat net alles oan it auteursfak har oanstiet: it promoatsjen fan boeken, de konvinsjes en konferinsjes, de reizen en synjearsesjes, de fraachpetearen ensfh., koartom, alles dat tiid ôfgnabbelet fan it eigentlike skriuwwurk, soe sy wol sûnder kinne.
As immen dy't foarhinne lêzeresse fan in ferskaat oan searjes wie, is Bujold har tige by tige bewust fan 'e konsekwinsjes fan har kar om in searje te skriuwen. Sels omskriuwt hja it sa: "Dêrby komt noch dat men derfan útgean moat dat lêzers, sa't dat mei mysels ek it gefal wie by it lêzen fan myn eigen favorite searjes, de boeken yn in folslein willekeurige folchoarder tsjinkomme sille. Sadwaande moat eltse roman dy't ûnderdiel útmakket fan in searje sawol in kompleet ferhaal op himsels wêze, as syn unike plak yn 'e groeiende struktuer hanthavenje; it moat twa boeken tagelyk wêze." Der wie ek noch in oar omtinken. Bujold: "Hoewol't ik hope in searje te ûntwikkeljen, doarst ik dêr net op te rekkenjen; boeken út in searje soene mei-inoar driuwen bliuwe kinne, mar se koene ek mei-inoar kopke-ûnder gean, en ik woe my derfan bewissigje dat eltse roman oer in eigen rêdingsboat beskikte." Dêrfandinne dat hast al Bujold har romans en novelles, ek al meitsje se op ien nei allegear diel út fan searjes, goed los faninoar te lêzen binne (mei as mooglike útsûndering de beide earste dielen fan The Sharing Knife (Beguilement en Legacy), mar dy wiene oarspronklik ek as ien trochrinnend ferhaal skreaun en binne inkeld om útjoutechnyske redens faninoar skaat).
Motiven
Ien fan Bujold har almar wer weromkearende motiven is it jin ûntwrakseljen oan jins stigmatisearjende lichaamlike of geastlike beheinings. Hiel dúdlik komt dat nei foarren yn it gefal fan Miles Vorkosigan, de haadpersoan yn it grutste part fan The Vorkosigan Saga, dy't slim yn syn ûntwikkeling behindere is, iroanyskernôch troch it tsjingif dat nedich wie nei in gifgasoanfal op syn âldelju, doe't hy noch mar in foetus yn syn memme limoer wie. Hy waard berne mei tige by tige fragile bonken en hat as folwoeksene in lingte fan likernôch 1.45 m. Dêrby libbet er ek noch op 'e militaristyske planeet Barrayar, dêr't foaroardielen en sels haat tsjin lju mei oanberne krupsjes skearing en ynslach binne. Mar hy is heechbejeftige en wit troch syn besieling en klearebare stiifsinnigens alle obstakels op syn paad te oerwinnen.
Inselde sitewaasje docht him foar mei de ienhannige wachtrinder Dag, yn The Sharing Knife. Dy hat net mei foaroardielen tsjin syn hendikep te krijen (al binne dy der wol tsjin syn komôf), mar hy hat al in funksje dêr't syn brekme him parten by spilet. Op in stuit rekket er boppedat ek noch it gebrûk fan syn goede earm kwyt, mar mei heak en brutsen earm is er dochs noch de groep jongemannen te slim ôf dy't him mei geweld fan syn houlik mei Fawn ôfbringe wolle. Letter moat Fawn middenmank Dag syn folk op har beurt tsjin foaroardielen opbokse en leare om te gean mei it feit dat sy dêr de iennichste is dy't oer gjin swymke magy beskikt. Ferlykbere senario's kinne fûn wurde yn The Curse of Chalion, dêr't de ferearmoede ealman Cazaril, foar it libben tekene troch syn tiid op 'e galeien, de trie wer oppakke moat, en yn The Hallowed Hunt, dêr't de mei in wolvesiel oanhelle swurdfjochter Ingrey mei himsels yn it reine sjen moat te kommen.
In oar mannichfâld motyf fan Bujold is it omgean mei it hawwen fan in "grutte", d.w.s. in romrofte, heit. Dêrby spylje foar har sûnder mis persoanlike omtinkens in rol, mei't har eigen heit, alteast yn wittenskiplike fermiddens yn 'e Feriene Steaten, wiidferneamd wie. Yn 'e psychology bestiet hjir in namme foar: great man's son syndrome; Bujold, dy't seit dat hja dit ferskynsel sawol yn manlju as froulju waarnommen hat, freget har ôf wêrom't it nea great man's daughter syndrome neamd wurdt.
Yn Miles Vorkosigan, soan fan 'e man dy't efterinoar de feroverder (of slachter) fan Komarr, regint fan Barrayar, minister-presidint fan Barrayar en ûnderkening fan Sergyar is, en pakesizzer fan 'e man dy't suver eigenhandich in ein makke hat oan 'e Cêtagandyske besetting fan Barrayar, is dit syndroom ûnmiskenber. Ek yn Ingrey is dit aspekt, sij it yn lichtere mjitte, werom te finen.
Ingelsktalige bibliografy
Bujold har folsleine Ingelsktalige bibliografy, oardere op jier fan (earste) útjefte.
Oersettings
It wurk fan Lois McMaster Bujold is oerset yn teminsten tweintich talen. Op dit stuit (1 juny 2014) binne boeken fan har oerset yn it: thumb|right|220px|De [[Fryske oersetting fan The Hallowed Hunt.]]
Op har offisjele webside hâldt Bujold út, dat se ek yn it Gryksk oerset is, mar dêr is fierders gjin ynformaasje oer foar hannen. Fierders moat noch oantekene wurde dat, fanwegen fertragings fan 'e Ingelsktalige útjefte, de earste publikaasje fan 'e novelle Winterfair Gifts yn it Kroätysk (2002) wie, folge troch de Russyske oersetting (2003) en dêrnei earst de Ingelske ferzje (2004).
The Vorkosigan Saga
The Vorkosigan Saga foarmet Bujold har âldste en omfangrykste searje, dêr't op it stuit (1 juny 2014) fyftjin romans en fiif novellen ta hearre. It is in science fiction-epos, dat likernôch njoggenhûndert jier yn 'e takomst spilet, mei as haadpersoan almeast de heechbejeftige mar lichaamlik hendikepte Miles Naismith Vorkosigan, in ealman fan 'e maatskiplik benefterbleaune planeet Barrayar, wêr't lichaamlike hendikeps krekt grutte foaroardielen oproppe. Syn karriêre makket in grut ferskaat oan fazes troch, wêrby't er û.m. operearret as hierling, militêr, spion, diplomaat, admiraal, ryksauditeur, politikus en keizerlik riedshear.
Yn sân fan 'e tweintich romans en novellen spilet Miles Vorkosigan net de haadrol. Yn twa romans (Shards of Honor en Barrayar) is dy nammentlik weilein foar syn mem, Cordelia Naismith. Captain Vorpatril's Alliance giet oer Miles syn neef, Ivan Xav Vorpatril. Yn Ethan of Athos wurdt Miles inkeld neamd, mar is de haadpersoan syn ûnderhearrige Elli Quinn. Yn 'e novelle Winterfair Gifts komt Miles wol wer foar, mar spilet syn kriichsman Roic de haadrol. En Dreamweaver's Dilemma en Falling Free steane eins hielendal los fan 'e rest fan The Vorkosigan Saga.
De folchoarder wêryn't Bujold de boeken fan dizze searje skreaun hat, komt trouwens net oerien mei de ynterne gronology; dêrfandinne dat se hjirûnder net yn 'e folchoarder fan publikaasje steane.
Dreamweaver's Dilemma
Dreamweaver's Dilemma is in thriller dy't spilet op 'e Ierde, likernôch sân- of achthûndert jier foar de berte fan Miles Vorkosigan. De keunstneresse Anias rekket troch har wurk, it tsjin betelling weevjen fan dreamen, behelle yn in misdie.
Shards of Honor
Shards of Honor spilet in jier foar de berte fan Miles Vorkosigan en beskriuwt hoe't syn heit en mem inoar moetsje, wylst se oan wjerskanten yn in oarlochssitewaasje steane.
Barrayar
Barrayar is it direkte ferfolch op Shards of Honor, en spilet yn it jier fan Miles Vorkosigan syn berte, in ûnlijige tiid op 'e planeet Barrayar, mei in steatsgreep en in boargeroarloch, dy't Miles yn syn foetale stadium mar kwealk oerlibbet.
The Warrior's Apprentice
Yn The Warrior's Apprentice is Miles santjin jier. Troch syn lichaamlike beheinings slagget er der net yn troch de legerkeuring te kommen. Op in dêropfolgjende reis wurdt er troch omstannichheden twongen om 'e Frije Dendarii Hierlingen te foarmjen, dy't er fjouwer moanne lang liedt ûnder de namme fan admiraal Naismith, ear't er weromkeare moat nei Barrayar om in gearspanning tsjin syn heit te ferideljen. Neitiid wurdt er fan hegerhân dochs noch it leger ynloadse.
The Vor Game
The Vor Game spilet as Miles tweintich is en fanwegen syn opstannigens foar syn basiskommandant oer arrestearre wurdt foar muiterij. Syn heit, de minister-presidint, lit him dan in skoft "ferdwine" nei de Frije Dendarii Hierlingen, dy't ûnder syn ôfwêzigens aktyf bleaun binne. Hy brûkt de hierlingen letter om Gregor, de útnaaide jonge keizer fan Barrayar, dy't himsels djip yn 'e swierrichheden wurke hat, te rêden.
Ethan of Athos
Yn Ethan of Athos stjoert Miles syn ûnderhearrige by de Dendarii, Elli Quinn, mei ferlof nei Stasjon Kline. Dêr moetet hja dr. Ethan Urquhart, in gesant fan 'e útslutend troch manlju bewenne planeet Athos, dy't útstjoerd is om aaistôkweefselkultueren te keapjen om it fuortbestean fan 'e befolking fan Atos te garandearjen. Tegearre reitsje se belutsen by in Cêtagandysk komplot om ien fan harren projekten op it mêd fan fiergeande genetyske manipulaasje yn 'e dôfpôt te stopjen.
Labyrinth
Yn 'e novelle Labyrinth smokkelet Miles mei de Dendarii yn opdracht fan it Barrayareeske regear in wittenskipper fan 'e anargistyske planeet Jackson's Whole ôf. Mar de operaasje giet net sa't er plend wie en Miles komt mei mear thús as inkeld de wittenskipper.
The Borders of Infinity
Yn The Borders of Infinity lit Miles himsels finzen nimme troch Cêtagandiërs en ynternearje yn in kriichsfinzenekamp op Dagoola IV. Syn misje foar ImpSec, de Barrayareeske geheime tsjinst, is om út dat kamp in wichtige Marilacaanske fersetslieder te befrijen. It spul rint lykwols wer út 'e klauwen en einlings brekke Miles en de Dendarii alle mear as tsientûzen finzenen út it kamp.
Brothers in Arms
Yn Brothers in Arms binne de Dendarii nei harren huzarestikje op Dagoola IV troch de Cêtagandiërs withoelang neisitten. Uteinlik berikke se de Ierde om dêr de skippen fan 'e float reparearje te litten. Op 'e Ierde moat Miles tagelyk luitenant Vorkosigan en admiraal Naismith wêze, wylst syn fijannen snoade plannen smeie om him te ferfangen troch in kloan.
Mirror Dance
Yn Mirror Dance nimt Miles syn kloan-broer Mark syn rol as admiraal Naismith oer en besiket dêrnei de Dendarii te brûken foar syn eigen doelen. As Miles dat ûntdekt en him en de hierlingen rêde wol út 'e swierrichheden dêr't se op Jackson's Whole yn ferkeare, komt er om, al witte syn mannen him noch yn in kryokiste te pleatsen; dy kiste giet lykwols ek ferlern. Mark komt dan foar it earst yn 'e kunde mei syn biologyske famylje en beslút úteinlik werom te gean nei Jackson's Whole om Miles te sykjen en te rêden.
Memory
Yn Memory is Miles tritich jier en kriget er op in krityk momint yn in militêre operaasje in epileptyske oanfal, wêrnei't er him derby dellizze moat dat syn resinte dea en kryobehanneling en it dêropfolgjende wer ta libben bringen him ûngeskikt makke hawwe foar fierdere tsjinst as militêr of spion. Mar as it haad fan 'e geheime tsjinst ImpSec in teknoeiende geastlike oantaasting oprint, fermoedet Miles kweawillige opset. Keizer Gregor beneamt him ta ryksauditeur, sadat er oeral syn noas yn stekke mei, en al hiel gaueftich wit Miles derefter te kommen wêr't de ein fêstsit.
Komarr
Yn Komarr wurdt Miles yn syn hoedanichheid fan ryksauditeur nei de planeet Komarr ta stjoerd, dy't ek diel útmakket fan it Barrayareeske Ryk, om in romteûngemak te ûndersykjen. Hy ûntdekt dêr in gearspanning fan Komarraanske separatisten en komt ûnderwilens yn 'e kunde mei de prûze Ekaterin Vorvayne Vorsoisson.
A Civil Campaign
Yn A Civil Campaign hat Miles it razend drok mei de oankommende brulloft fan keizer Gregor en mei alderlei politike yntriizjes yn 'e Barrayareeske haadstêd Vorbarr Sultana. Lykwols wit er tusken de bedriuwen troch noch tiid frij te meitsjen om om Ekaterin te stykjen.
Winterfair Gifts
De midwinterbrulloft fan Miles en Ekaterin is oansteande, yn Winterfair Gifts. Miles syn kriichsman Roic en serzjant Taura witte in gearspanning te ferideljen om it feest ûntspoare te litten, en reitsje ûnderwilens sels yn in romantyske relaasje fersyld.
Diplomatic Immunity
Yn Diplomatic Immunity moat Miles syn houliksreis mei Ekaterin ûnderbrekke foar in misje nei it stjerrestelsel fan 'e quaddies, dêr't er in diplomatyk ynsidint ûndersykje en ûnttiizje moat. Alde freonen en fijannen blike deryn behelle te wêzen en it is al 'en duvel yntriizjes.
Captain Vorpatril's Alliance
Yn Captain Vorpatril's Alliance komt Miles syn neef, de loaibûse Ivan Vorpatril, einlik yn aksje as der in berop op him dien wurdt om in tsjep frommeske te rêden. Troch omstannichheden twongen trout er mei dyselde Tej, dy't in dochter fan ien fan 'e misdiebaronnen fan Jackson's Whole blykt te wêzen. It liket allegear net iens sa gek te betearen, oant op in dei har hiele deawaande famylje, krekt as sysels op 'e flecht foar harren fijannen, by him op 'e stoepe stiet, wisberet om hoe dan ek harren posysje en besit werom te winnen.
CryoBurn
Yn CryoBurn geane Miles en syn kriichsman Roic nei de planeet Kibou-daini ta, om dêre ûndersyk te dwaan nei fraude op it mêd fan kryonika (it nei de dea befriezen en opslaan fan minklike lichems yn 'e hope dat se ienris wer ta libben brocht wurde kinne).
Gentleman Jole and the Red Queen
Yn Gentleman Jole and the Red Queen fynt Miles syn mem Cordelia trije jier nei it hommels ferstjerren fan har man nije leafde, en teffens set se útein mei de ynfolling fan in lang útstelde winsk.
The World of the Five Gods
De boeken spylje yn in fantasy-wrâld dy't basearre is op 'e Jeropeeske Midsiuwen, en in lêzer dy't op dat mêd wat bekend is sil yn 'e searje frijwat winken nei de echte skiednis fan beskate Jeropeeske lannen gewaarwurde kinne. It meast opfallend binne yn dat ferbân de ferwizings nei de Werovering of Reconquista, de bemastering fan it Ibearysk Skiereilân troch de kristlike keninkriken nei de mear as fiifhûndertjierrige oerhearsking troch de Arabieren.
Elts fan 'e romans yn 'e searje hat oant no ta syn eigen haadpersoan. De ferbinende faktor wurdt foarme troch de fiif goaden fan 'e wrâld fan The World of the Five Gods (de Heit fan 'e Winter, de Mem fan 'e Simmer, de Soan fan 'e Hjerst, de Dochter fan 'e Maityd en de Bastert), dy't harren frij streekrjocht lykje te bemuoien mei de libbens en dieden fan 'e minsken.
The Curse of Chalion
Yn The Curse of Chalion lijt it keningshûs fan Chalion, en yn it ferlingde dêrfan it hiele lân, ûnder de flok dy't derop pleatst is troch in fersleine fijân. De breklike en alhiel ta reapsein brochte ealman Cazaril, krekt weromkeard nei syn befrijing út 'e slavernij op 'e Roknaarske galeien, wurdt it ûnwierskynlike stik ark yn 'e hannen fan 'e Dochter fan 'e Maityd om keningshûs en lân te rêden.
The Hallowed Hunt
Yn The Hallowed Hunt (oerset yn it Frysk as Yn it Skaad fan de Wolf), wurdt de kriichsman Ingrey nei in ôfhandich jachtslot stjoerd om it stoflik omskot fan in prins, en de frou dy't him deadien hat, dêrwei nei de haadstêd te bringen. Mar de ienfâldige opdracht feroaret yn in kearpunt yn syn libben as er fereale rekket op 'e moardneresse en boppedat te meitsjen kriget mei in mysterieuze fijân dy't oer liken giet om syn geheimen te bewarjen, wylst de Soan fan 'e Hjerst en de oare goaden wisberet lykje en brûk Ingrey om in âlde misdie goed te meitsjen.
De The Sharing Knife
The Sharing Knife, ek wol bekend as de Wide Green World-searje, is in ôfrûne romansearje fan it fantasy-sjenre. It is eins fierhinne in trochrinnend ferhaal, wat de fjouwer boeken wat minder goed los faninoar te lêzen makket as Bujold har oare wurk. De eftergrûn is in fantasy-ferzje fan Noard-Amearika, in soarte fan Wylde Westen sûnder fjoerwapens, mar mei tsjoenderij en guon boppenatoerlike wêzens.
Legacy
Yn Legacy ferfarre Dag en Fawn nei it Marrestrijderskamp dêr't Dag hikke en tein is. Wylst Fawn dêr foar harsels in plak besiket te winnen tusken lju dy't delsjogge op har boerekomôf en op harsels, om't sy oer gjin swymke magy beskikt, liedt Dag de wachtrinders fan 'e Marrestrijders yn harren striid tsjin in machtige kweawillichheid dy't yn in oangrinzgjend achterlân opkommen is. Se komme it ding oer it mad, deadzje it en rêde withoefolle fan 'e slachtoffers derfan. Mar einlings is Fawn nedich om 'e rêders te rêden.
Horizon
Yn Horizon reizgje Dag en Fawn oer lân wer noardoan, werom nei harren beider bertegrûn. Underweis belibje hja op 'e nij witwat, mei as hichtepunt de striid tsjin in kweawillichheid dy't him fan fleanende trewanten betsjinje lit. De reis einiget yn it stedsje Clearcreek, dêr't Dag en Fawn harren nei wenjen sette en mei-iens ek harren lotsbestimming fine yn it neier ta-inoar bringen fan boeren en Marrestrijders.
Knife Children
Knife Children wie in novelle dy't yn 2019 ferskynde as ferfolch op 'e oarspronklike fjouwer romans fan The Sharing Knife. Yn it boek keart de Marrinner Barr Foxbrush nei twa jier werom út it noarden en ûntdekt er dat syn healbloeddochter, mei wa't er noch nea kontakt hân hat, syn boppenatuerlike krêften urven hat.
The Spirit Ring
De The Spirit Ring is in fantasyroman dy't spilet yn in Midsiuwske ferzje fan Noard-Itaalje, dêr't tsjoenderij in fêststeand feit is. De fyftjinjierrige ealsmidsdochter Fiametta rekket, tegearre mei de Switserske mynwurker Thur Ochs, behelle yn 'e striid tsjin 'e tsjoede hierlingelieder hear Ferrante, dy't yn 'e stêdsteat Montefoglia de macht grepen hat.
The Adventure of the Lady on the Embankment
De novelle The Adventure of the Lady on the Embankment is in Sherlock Holmes-imitaasje, skreaun yn 'e santiger jierren: it ierste, sij it pas yn 1996 foar it earst útjûne, wurk fan Bujold. As der op 'e kade fan 'e Teems in frou oantroffen wurdt, dweiltrochwiet, ferwûne en ferklomme, dy't wegeret om antwurd te jaan op 'e fragen fan 'e plysje, wurdt Sherlock Holmes derby roppen om út te sykjen wa't se is en hoe't se dêr bedarre is.
Barter
It komyske Barter is it trêde koarte ferhaal dat Bujold skreau, mar it earste fan al har skriuwwurk dat se ferkocht, yn 1984. It ferskynde yn 1985 yn twa ôfleverings yn 'e maart- en aprilnûmers fan The Twilight Zone Magazine en waard letter werútjûn as ûnderdiel fan 'e bondel Dreamweaver's Dilemma, yn 1996, en fan 'e e-boekbondel Proto Zoa, yn 2012. Koart nei de earste publikaasje fan Barter ferkocht Bujold de tillefyzjerjochten derop oan Tales from the Darkside, in searje mei op harrensels steande ôfleverings, dy't mar in koart libben beskern wie. It waard ek echt ferfilme en as episoade op tillefyzje útstjoerd, mar nei't de skriptskriuwers deroer gear west hiene, liek it mar kwealk mear op Bujold har ferhaal. Barter is ek oerset yn it Russysk, ûnder de titel Bartjer, troch T. Čerjezova, yn 2003. Barter ("Ruilhannel") giet oer in opjage mem en húsfrou dy't in tige ûnferwachtse oplossing fynt om fan har houtenhammersliper fan in man en har trije kringen fan bern ôf te kommen en sa wat heechnedige rêst en kalmte te bemachtigjen.
Garage Sale
It koarte ferhaal Garage Sale waard foar it earst publisearre yn it maitydsnûmer fan 1987 fan it blêd American Fantasy en yn 1996, resp. 2012 werútjûn as ûnderdiel fan 'e bondel Dreamweaver's Dilemma en de e-boekbondel Proto Zoa. Yn 2002 is Garage Sale oerset yn it Russysk, ûnder de titel Garažnaja Rasprodaža, troch A. Balabčenkov. Yn Garage Sale ("Twaddehâns Ferkeap") is de haadpersoan in Krieger, in man dy't dreaun wurdt ta it nimmen drastyske maatregels tsjin syn kring fan in buorfrou.
The Hole Truth
The Hole Truth is in koart ferhaal dat foar it earst ferskynde yn it desimbernûmer fan 1986 fan The Twilight Zone Magazine en letter op 'e nij útjûn waard as ûnderdiel fan 'e bondel Dreamweaver's Dilemma (1996) en fan 'e e-boekbondel Proto Zoa (2012). The Hole Truth is yn 2003 oerset yn it Russyske ûnder de titel Istina v Dyrje (alternative titel: Provaliťsja Nam na Etom Mjestje), troch T. Čerjezova. The Hole Truth (frij fertaald: "De Gatsgroulike Wierheid") is in komysk ferhaal mei fannijs Krieger yn 'e haadrol, dy't diskear in grut gat yn 'e strjitte ûntdekt dat him moai fan pas komt om't er noch wat rommel kwyt moat. It gat blykt lykwols ferburgen djipten te hawwen.
Prizen en Nominaasjes
Lois McMaster Bujold is op 't heden ien fan 'e súksesfolste skriuwers fan har sjenre en har mannichfâld bekroande romans en novelles hearre ta de populêrste wurken dy't de hjoeddeiske science fiction en fantasy te bieden hawwe. Har earste priis wie in Nebula Award, dy't Bujold yn 1989 wûn foar har roman Falling Free. Har earste Hugo Award, de meast prestizjeuze priis fan har sjenre, folge yn 1990 foar de novelle The Mountains of Mourning.
Sûnt hat Bujold fjouwer kear in Hugo Award foar de bêste roman wûn, foar The Vor Game (yn 1991), Barrayar (yn 1992), Mirror Dance (yn 1995), en Paladin of Souls (yn 2004). Dêrnjonken hat wurk fan har ek noch sânris nominearre west foar in Hugo Award.
Nei de Nebula Award foar Falling Free hat Bujold, yn 1990 noch ien yn 'e wacht sleept foar The Mountains of Mourning en yn 2005 noch ien foar Paladin of Souls. Fierders hat har wurk foar dy priis fiifris nominearre west. De HOMer Award wûn Bujold foar Barrayar, wylst se troch de jierren hinne noch fjouwer oare nominaasjes op har namme skreau.
Locus Awards, útrikt op grûn fan in opinypeiling ûnder de lêzers fan it tydskrift Locus, hat Bujold wûn foar Barrayar, Mirror Dance en Paladin of Souls; fierders wiene der troch de jierren hinne foar dizze priis foar har trije twadde plakken en twa trêde plakken. De SF Chronicle Award, takend troch in oar tydskrift, hat Bujold wûn foar The Mountains of Mourning en hat har wurk fierders noch twa oare kearen foar nominearre west. De Analytical Laboratory Award fan Analog Magazine hat Bujold wûn foar Labyrinth en The Weatherman, mei noch in trêde plak foar The Mountains of Mourning.
Bujold har roman Komarr wûn yn 1999 de Minnesota Book Award yn 'e kategory fantasy en science fiction, wylst Bujold letter noch twaris in nominaasje foar dy priis yn 'e wacht sleepte. Yn 2002 wûn se teffens (ek foar Komarr) de Premio Italia, yn 'e Italjaanske oersetting fan Anna Feruglio Dal Dan.
A Civil Campaign wûn sawol de Sapphire Award, útrikt troch de Science Fiction Romance Newsletter) foar de bêste miks fan science fiction en romantyk fan 1999, as de PEARL (Paranormal Excellence Award in Romantic Literature) Award foar bêste roman yn 'e science fiction-kategory foar 1999. Ek de Russyske Strannik-priis fan 2000 yn 'e kategory "de fiere gast" waard wûn troch A Civil Campaign, sij it as fertsjintwurdiger fan 'e hiele Vorkosigan Saga.
Mei The Curse of Chalion wûn Bujold yn 2002 de Mythopoeic Award foar Folwoekseneliteratuer, dêr't se letter noch twaris foar nominearre waard. Fierders hat Bujold mei har wurk noch ien nominaasje elk foar de Prometheus Award, de World Fantasy Award en de PEARL Award opgarre.
Ta ein beslút hat se foar har hiele oeuvre yn 2007 de Ohioana Library Career Award takend krigen, yn 2009 de Romantic Times Reviewers' Choice Award yn 'e kategory science fiction en fantasy, en yn 2011 de Skylark Award fan 'e New England Science Fiction Association. Yn 2013 wûn se, ek foar har hiele oeuvre, de Forry Award fan 'e Los Angeles Science Fantasy Society.
Montabaur
Montabaur is in stêd yn de Dútske dielsteat Rynlân-Palts. It is de Kreisstadt fan de Westerwaldkreis en it bestjoerssintrum fan de Verbandsgemeinde Montabaur, dêr't noch 24 Ortsgemeinden ûnder falle. Montabauer is bekend fanwegen it barokke slot, dat it stedsbyld behearsket. Dêrnjonken is de stêd ek bûten de regio bekend fanwegen it Fashion-Outlet-Center.
Geografy
Montabaur leit yn it suden fan it Westerwald.
Skiednis
De skiednis fan Montabaur giet op it jier 959 werom, doe't it kastiel Humbach (çastellum Humbacense), it tsjintwurdige slot, foar it earst neamd waard. Nei't aartsbiskop Dietrich von Wied yn 1217 fan in krústocht werom kaam, liet dy it ferneatige kastiel werbouwe. Hy ferneamde it slot 'Mons Tabor' nei de berch Tabor yn Israel, it plak fan de transfiguraasje fan Jezus. Dy namme waard lang om let Montabaur. Yn 1291 krige Montabaur fan kening Rudolf stedsrjochten.
Stedsdielen
Montabaur hat njonken de stedskearn noch sân stedsdielen, dy't tagelyk saneamde Ortsbezirke foarmje.
It besjen wurdich
Boppe de stêd stiet op in 321 meter hege heuvel it barokke slot Montabaur. It slot tsjinnet tsjintwurdich as in foarmings- en kongressintrum fan de 'Akademie Deutscher Genossenschaften'.
De midsiuwske stedsmuorre bleau yn dielen bewarre. It âldste bouwurk fan de ferdigeningswurken is de 20 meter hege 'Wolfsturm' út de 14e iuw, dy't ek as finzenis tsjinne en dêr't heksenprosessen holden waarden. Yn de histoaryske binnenstêd binne it neogoatyske stedhûs 'Roter Löwe' en in tal fakwurkhûzen út de 16e en 17e iuw it besjen wurdich. De roomske Sint-Petrustsjerke mei twa tuorren is letgoatysk.
Bûten de stêd yn it Ortbezirk Wirzenborn stiet de oan Marije wijde beafeartstsjerke út 1498-1510. Yn de tsjerke stiet in genedebyld út 1380.
Ferkear
Montabaur hat in stasjon fan de Intercity-Express oan it trajekt Keulen-Frankfurt. De stêd leit oan de súdlike kant fan de E35.
Millennium Falcon
De Millennium Falcon is in fiktyf romteskip út 'e Star Wars-franchise. It waard foar it earst neamd yn 'e roman Star Wars: From the Adventures of Luke Skywalker, út 1976, de ferboeking fan it senario fan 'e film Star Wars: Episode IV – A New Hope, dy't in jier letter útkaam, yn 1977. Foar dy film waard it romteskip fysyk foarmjûn troch produksje-ûntwerper Joe Johnston. Hy makke dat de Millennium Falcon der op sa'n manear út kaam te sjen dat it yn alle sitewaasjes fuort werkenber wie, mei in ôfplatte, rûnige foarm, dy't wol wat wei hat fan in fleanende skûtel. De eigentlike miniatueren foar de opnamen waarden makke troch special effects-technikus Grant McCune.
Sûnt 1977 hat de Millennium Falcon te sjen west yn 'e tillefyzjespecial Star Wars Holiday Special (1978) en de films Star Wars: Episode V – The Empire Strikes Back (1980), Star Wars: Episode VI – Return of the Jedi (1983), Star Wars: Episode VII – The Force Awakens (2015), Star Wars: Episode VIII – The Last Jedi (2017), Solo: A Star Wars Story (2018) en Star Wars: Episode IX – The Rise of Skywalker (2019). Dêrnjonken spile it romteskip ek in rol yn The Lego Movie (2014), yn ferskate ôfleverings fan Star Wars-tekenfilmsearjes en yn withoefolle spin-offwurken, lykas romans, strips en fideospultsjes. De roman Millennium Falcon fan James Luceno, út 2008, giet spesifyk oer it romteskip.
Yn Solo: A Star Wars Story wurdt de Millennium Falcon foarsteld as in licht frachtskip fan it type YT-1300, makke op 'e planeet Corellia. It kompjûtersysteem fan it skip wurdt belicheme troch de androïde L3-37, dy't yn dyselde film yn it skip yntegrearre wurdt. De Millennium Falcon stiet bekend as it romteskip fan 'e Corelliaanske smokkelder en rebel Han Solo en dy syn ko-piloat, de Wookiee Chewbacca. It skip wie earder eigendom fan Han syn maat Lando Calrissian, dy't it lykwols oan Han ferlear doe't er it brûkte as ynset by in kaartspul (lykas werjûn yn Solo: A Star Wars Story). Hoewol't de Millennium Falcon der (mei sin) âld en fertutearze útsjocht, is it eins ien fan 'e fluchste romteskippen fan 'e Star Wars-kanon. It skip spilet yn 'e films in rol fan krúsjaal belang by de oerwinnings fan it Rebelleferbûn en de Nije Republyk op it Galaktysk Keizerryk en de Earste Oarder.
Izjevsk
Izjevsk (Russysk: Ижевск) is in stêd oan de rivier de Izj (in sydrivier fan de Kama) yn de autonome republk Oedmoersje yn Ruslân. De stêd hiet fan 1984 oant 1987 'Oestinov' (Устинов, Ustinov) en is it kulturele hert fan de republyk. Izjevsk telt twa universteiten, hegeskoallen, musea en teäters.
Skiednis
It plak ûntstie yn 1760 ûnder de namme 'Izjevski Zavod' (Ижевский завод) as in delsetting fan de wurknimmers fan in izerfabryk mei deselde namme. Foar it izerfabryk wie de rivier de Izj fan grut belang en om't wetterkrêft foar de izerproduksje nedich wie, waard in daam lein, sadat de Opslachmar fan Izjevsk ûnstie.
Rebellen fan Jemeljan Pûgatsjov besetten yn 1774 de stêd en fernielden it fabryk. Yn 1807 waard troch tsaar Aleksander I besletten in wapenfabryk te bouwen by it yn 1775 wer iepene izerfabryk. Noch yn itselde jier sette de bou fan in haadgebou fan it fabryk neffens plannen fan de arsjitekt Sergei Dûdin útein. Om sa gau mooglik in goed rinnende fabryk te krijen waarden foar dat doel faklju út Denemark, Dútslân en Sweden en mynbouwers út de Oeral oanlutsen. It izerfabryk en it wapenfabryk waarden yn 1884 nasjonalisearre en dêrnjonken waarden tagelyk noch ferskillende partikuliere wapenfabriken stifte. thumb|left|250px|Izjevsk yn 1918 De stêd wie yn 1918 in plak dêr in opstân ûntstie fan in ferbûn fan mensjewiken, sosjaal-revolúsjonêren en in lokaal ferbân tsjin it hearskjende bolsjewisme. It late ta in machtswikseling yn augustus 1918, mar al yn novimber dat jier krige de bolsjewiken mei help fan it Reade leger de stêd wer yn hannen. thumb|260px|Stedskantoar Sûnt 1921 is Izjevsk de haadstêd fan de republyk Oedmoersje (dy't ynearsten de namme 'Votjaakske Autonome Oblast' krige). Fan 1926 oant 1939 fertrijefâldige de befolking him troch de yndustrialisaasjepolityk yn it ramt fan it Fiifjierreplan.
De partijleiders doopten de stêd yn 1984 om yn 'Oestinov', in ferneaming nei Dmitri Oestinov, dy't jierren in wichtige rol spile yn de lokale wapenyndustry. Mar nei protesten krige de stêd yn 1987 de âlde namme werom. thumb|260px|Arsenaal fan Izjevsk
Ekonomy
Noch jimmeroan binne de wapenfabriken in belangrike wurkjouwers. De Izjmazj-fabriken, dy't yn de Twadde Wrâldkriich út dielen fan fabriken út it westen boud waarden, binne de grutste en produsearje njonken lytsere wapens ek auto's.
Strjitten yn Stynsgea
De Strjitten yn Stynsgea:
Izjevsk
It besjen wurdich
thumb|260px|Aleksander Nevskikatedraal
Wat bûten de stêd leit by it doarp Lûdorvai it iepenlofmuseum mei lokale houten arsjitektuer.
Oars
Yn Izjevsk is ek it ferneamde AK-47-gewear ûntwurpen troch Michail Kalasjnikov.
Jannah (Star Wars)
Fiktive biografy
Yn Star Wars: Episode IX – The Rise of Skywalker (2019) is in team fan it Ferset op 'e siik nei in 'weifiner', in apparaat dat it paad wiist nei de ferburgen Sith-wrâld Exegol, dêr't de boasaardige, út 'e dea opstiene keizer Palpatine in reuseftige float fan stjerreslachskippen boud hat. De syktocht liedt it team, dat bestiet út Poe Dameron, Rey, Finn, de Wookiee Chewbacca en de robots BB-8 en C-3PO, nei de moanne Kef Bir, in oseaanwrâld yn it planetestelsel fan Endor. Dêr befynt de weifiner him yn ien fan 'e reuseftige wrakstikken fan 'e twadde Deadsstjer, dy't dêr mear as tritich jier earder delkommen binne nei de Slach om Endor.
Nei't de leden fan it team yn 'e Millennium Falcon op 'e moanne lâne binne, moetsje se dêre in kloft op orbaks ridende minsken, oanfierd troch in jonge, negroïde frou dy't Jannah hjit. Hja rekket yn petear mei Finn, dy't in âld-stoarmtroeper fan 'e faksistoïde Earste Oarder is, in organisaasje dy't it foarsjoen hat op 'e oerhearsking fan it hiele Stjerrestelsel. As Jannah dat foar it ferstân kriget, fertelt se dat sy en har selskipslju ek desertearre stoarmtroepers binne. Krekt as Finn wegeren se de oarlochsmisdieden te begean dêr't se befel ta krigen, mar oars as him wiene Jannah-en-dy gjin ienlingen, mar kamen se as ienheid yn opstân, kaapten harren romteskip en fleagen it nei Kef Bir ta, dêr't se delstoarten. Sûnt sitte de leden fan Kompanjy 77 fêst op it lytse kontinint fan 'e moanne, dy't fierders gjin yntelliginte bewenners hat, mar wol floara en fauna.
Mei't de Millennium Falcon by de lâning op Kef Bir skansearre rekke is en reparearre wurde moat, wylst it Rey ynbaarnt, trotsearret se yn in lyts boatsje de reuseftige weagen fan 'e see om by it wrakstik fan 'e Deadsstjer te kommen dat de weifiner befettet. Finn en Jannah weagje harren libben troch har yn in oar boatsje efternei te gean, mar it docht bliken dat Rey gjin ferlet hat fan harren help. Se wit it wrak op eigen krêft te berikken, om dêrnei de weifiner op te spoaren. Dy rekket se kwyt as de Sith-ridder Kylo Ren syn TIE-jager op it wrak lânet, mar Rey ferslacht him yn in duël en stelt syn TIE-jager, dy't in oare weifiner befettet. Neitiid liedt Rey de float fan it Ferset nei Exegol ta om yn in klimaktysk treffen ôf te weven mei Palpatine en syn float, dy't er de Lêste Oarder neamt.
Tanksij de ynformaasje dy't it Ferset fan 'e befrijde robot D-O krigen hat, is bekend dat de stjerreslachskippen fan 'e Lêste Oarder foar it grutste part noch fan it planeetoerflak opstiigje moatte. Om dat yn ien kear te dwaan sûnder dat de mânske romteskippen mei-inoar yn botsing komme, is in sinjaal fan in navigaasjetoer nedich. It Ferset skeakelet dêrom fuortendaliks de navigaasjetoer út, mar generaal Enric Pryde, de befelhawwer fan 'e Lêste Oarder, lit itselde sinjaal dan útstjoere troch syn eigen stjerreslachskip. Dêrop litte Finn, Jannah en de oare leden fan Kompanjy 77 har op it dek fan it stjerreslachskip fan Pryde ôfsette. De generaal jout befel ta it útskeakeljen fan harren lângliders, mar it docht bliken dat se dy net brûke, om't se orbaks beride.
Nei gâns striid witte Finn en Jannah-en-dy it sein te sabotearjen. Pryde lit syn systeem lykwols reboote. Wylst de oaren fan harren groep fan it stjerreslachskip evakuëarre wurde, wegeret Finn fan board te gean, en Jannah beslút by him te bliuwen. Tegearre nimme se de kontrôle oer ien fan 'e boardkanonnen oer en rjochtsje dat op 'e brêge. As se it wapen ôffjurje, giet de hiele brêge nei gychem en Pryde en syn stêf komme om. It stjerreslachskip begjint del te stoarten, en Finn en Jannah wurde op it lêste momint rêden troch Lando Calrissian en Chewbacca yn 'e Millennium Falcon. De Slach by Exegol rint út op 'e ferneatiging fan 'e Lêste Oarder.
Jannah keart neitiid mei Finn werom nei de fersetsbasis op Ajan Kloss om 'e oerwinning te fieren. Dêr rekket se oan 'e praat mei Lando, in held fan it Rebelleferbûn út 'e Galaktyske Boargeroarloch. As dyselde har freget wêr't se weikomt, antwurdet Jannah dat se dat net wit, mei't se op tige jonge leeftyd by har âlden weihelle is om ta stoarmtroeper oplaat te wurden. Dêrop biedt Lando oan om har te helpen út te sykjen wêr't se wei komt.
Naturalisme (literatuer)
It begryp naturalisme ferwiist yn de literatuerwittenskip nei in literêre streaming dy't permanint oanwêzich wie yn de perioade 1850-1900 en fral ta utering kaam yn it proaza en it drama. Dy streaming wie in gefolch (of neffens guon: ûnderdiel) fan it literêre realisme en wurdt sjoen as in streekrjochte tsjinreaksje op de romantyk.
Naturalisme, romantyk en realisme
Grutte ferskillen tusken de doetiidske romantyske tendins oan 'e iene kant en it realisme en naturalisme oan 'e oare kant binne de tematyk, werjefte en wurkwize.
Wylst de romantyske keunstner faak it idealistyske, boppenatuerlike en fantastyske behannelet, rjochtsje de realisten naturalisten harren op it alledeiske. Yn de romantyk stiet de held en de keunstner sintraal, by it realisme en naturalisme wurdt dat de man fan ‘e strjitte, de arbeider. It naturalisme giet dêr noch wat fierder mei: it stelt bytiden ek de prostituee of de sike sintraal. De romantikus hat ûnnocht mei de werklikheid, en ûntrint dy dan ek: de romantikus flechtet yn it fantastyske en ferhevene en ferhearliket it. De realist stapt fan dy ferhearliking ôf, en keart him nei de realiteit. De naturalist, op syn bar, toant syn ûnnocht mei de maatskiplike tastannen. Yn it naturalisme is neat werom te finen fan de idealen fan de romantyk. It docht bliken dy bytiden sels oan te kleien.
Wylst yn de romantyske literatuer it goede it opnaam tsjin it minne, en dy respektivlik beleanne en bestraft waarden, falt dy tsjinstelling en dúdlikens fuort yn de naturalistyske. It wrâldbyld giet fan swart-wyt nei (donker)griis.
Dornburg (Hessen)
Dornburg is in gemeente yn de lânkring Limburg-Weilburg yn 'e Dútske dielsteat Hessen. it bestjoer fan de gemeente hat syn sit yn Frickhofen.
Geografy
Dornburg leit yn it Westerwald en grinzget oan gemeenten fan de Westerwaldkreis yn Rynlân-Palts en plakken fan de lânkring Limburg-Weilburg yn Hessen.
Skiednis
De gemeente ûntstie op 1 febrewaris 1971 yn it ramt fan de weryndielings yn Hessen troch in frijwillige gearfoeging fan de trije eardere selsstannige gemeenten Frickhofen, Dorndorf en Wilsenroth.
Yndieling
Dornburg bestiet út fiif Ortsteilen:
Naturalisme (literatuer)
Ynfloeden fan bûten de keunst
It naturalisme is dúdlik mear fan bûten de keunst beynfloede as it realisme. By it realisme is in artistyk engaazjemint werom te finen, by it naturalisme ek in wittenskiplike-filosofisyke en in politike.
Fan grut belang foar it ûntstean en ûntjouwing fan it naturalisme is it darwinisme, dat opkaam nei de útjefte fan Charles Darwins The Origin of Species yn 1859. It fersterkte de miening fan de naturalisten dat de persoanlikheid in skepping is, fan erflikens (genen) en omjouwing.
Ek likegoed, en foar de Frânske naturalisten sels gâns, fan ynfloed wie de leare fan it sosjaal positivisme en de tapassing dêrfan op de literatuerwittenskip fan Hippolyte Taine: net it sjeny fan de keunstner is de grutst skeppende krêft efter in keunstwurk, dêr’t dy bleatsteld wie oan de komponinten "race, milieu et moment" (kulturele groep, omjouwing en tiid, ferlykber mei de genius seculi).
Charles Augustin Sainte-Beuve, in Frânsk literêr kritikus, brocht de auteurs teoryen by dy’t ferlykber binne mei dy fan Taine. Ek Sainte-Beuve ornearre dat it wurk fan in keunstner net loskeppele worde mei fan inkele bepalende faktoren, lykas biologysk-sosjaal miljeu, godstsjinst en bertegrûn, mar leaude net - yn tsjinstelling ta Sainte-Beuve - yn in “oerhearskjend eigenskip”. Filosoof en sosjolooch Auguste Comte brocht de naturalisten yn kontakt mei it wittenskiplik positivisme, dat ynhâlde dat in nije en ferbettere wittenskip oer de maatskippij liede soe ta maatskiplike ferbettering, troch middel fan oarder en foarútgong.
Filosofysk hie it naturalisme fral tryste ynfloeden:
De ûntjouwing fan it naturalisme hinget foar in part - en net tafallich - gear mei dy fan it sosjalisme (it earste part fan Marx’ Das Kapital ferskynde yn 1867 en It kommunistysk manifest yn 1848). De naturalist toande syn engaazjemint troch sosjale wantastannen en de seare plakken fan de maatskippij bleat te lizzen troch middel fan tema’s as prostitúsje, dekadinsje, earmoede en rasisme, mar likegoed materialisme en yndustrialisearring. Naturalisten kieze yn harren wurk faak de kant fan de lytse man, tsjin de bourgeoisie, wêrtroch’t hja in soarte fan hiemhûnfunksje ferfolle, ek al seagen hja harsels as objektive wittenskippers.
Émile Zola, ien fan de wichtichste figueren út it Frânsk naturalisme, hie it dan ek oer “le roman expérimental”. Hy wie fan miening dat de keunstner in wittenskipper wurde moast, dy’t in objektive analyze fan de minske jout. Foar him bestie de naturalistyske technyk út in temperamint yn in miljeu te pleatsen (it opstellen fan kondysjes), en dêrnei te registrearjen wat der bart neffens deterministyske regels.
Wichtige wurken dy’t - fral de Frânske - naturalisten beynfoede hawwe, wiene Introduction à la médicine expérimentale (1865) fan psycholooch Claude Bernard en Hérédité naturelle (1847) fan Dr. Lucas.
Naturalisme yn Frankryk
thumb|[[Émile Zola]] It naturalisme sette útein yn Frankryk, dêr’t it út in jonge tradysje fan it realisme fuortkaam. Gustave Flaubert, in realistyske skriuwer, joech de oanset mei syn yn 1857 ferskynde roman Madame Bovary, dêr’t er in seker wittenskiplikens yn taheakke oan syn realistyske objektiviteit, mar dochs dúdlik de boargerij, yndustrialisearring en ferstedsking bekritisearre. Ek Alphonse Daudet foel op trochdat er ôfwykte fan it suver realisme, mar kin - yn tsjinstelling ta Flaubert - wol as naturalist pur sang sjoen wurde. Syn scientistyske pretinsjes wiene minder mei klam oanwêzich as by oare naturalisten, lykwols wiene se der wol. Sa droech er it fúljeton L’Évangéliste, dat fan 1882 ôf yn Le Figaro ferskynde, op oan neurolooch Jean-Martin Charcot. Yn syn oeuvre fynt men neist naturalistyske (irony, Provençaalske sjarme, sympaty foar de lytse, falende boarger) ek al tekens fan in betiid ympresjonisme.
De bruorren Edmond en Jules de Goncourt droegen ek by ta it naturalisme troch it bleatlizzen fan it ûnbekend-psychologyske efter harren personaazjes en makken seis romans yn kolloboraasje. Harren sin foar nuânse kaam fuort út harren doetiidske berop as skilder-yllustrator.
De meast útspruten eksponint fan it naturalisme wie Émile Zola, dy’t de Europeeske dekadinsje opdielde yn alle wierhiedsekuerens. Bytiden wurdt Zola noch ta de let-romantisy rekkene troch syn projeksje fan syn ferhalen tsjin de eftergrûn fan lotsferbettering. De figueren yn syn romans binne net inkel de keunstner en pryster, mar ek de dokter, mynwurker, prostituee en dronkeman. De wittenskiplike ynfloed yn syn wurk kaam fan Bernard, Lucas en fral Taine.
Ek Guy de Maupassant brocht syn personaazjes werom ta in stik elementêre natoer, slaafsk oan yntuïtive krêften en emoasjes, en skaaimerkte syn wurk troch in anty-metafysysk en aromantsyk objektivisme.
Naturalisme yn Nederlân
Yn neifolging fan Frankryk bestiet ek yn Nederlân ûnnocht oer de romantysk-idealistyske roman. Ynearsten wurdt der nochal wat ompankoekt hoe’t men omgean moat mei it naturalisme yn de literatuer. Foar skriuwer Lodewijk van Deyssel is net it wittenskiplike aspekt fan beskiedend belang foar it naturalisme, mar it wurkjen nei de natoer ta. Hy achtet ek de keunst noch altiten wichtiger as de wittenskip. Ek leveret er krityk op it samar oernimmen fan it Frânske naturalisme troch Nederlânske auteurs, dy’t neffens him in nije, eigen – en dus Nederlânske – keunstrjochting nei foarren bringe moatte. Hy sprekt fan "sensitivisme" as Nederlânske tsjinhinger foar it Frânske naturalisme.
Hoewol’t it debat om it naturalisme al jierren dwaande wie, set de streaming pas yn 1888 echt útein yn Nederlân. Yn dat jier ferskynt sawol Een liefde fan Van Deyssel as Juffrouw Lina fan Marcellus Emants. Tusken 17 juny en 4 desimber ferskynt yn Het Vaderland boppedat de earste roman fan Louis Couperus yn fúljetonfoarm: Eline Vere. Van Deyssels Een liefde falt fuortendaliks op troch syn stylbreuk middenyn it ferhaal: it earste part is typysk wittenskiplik-naturalistysk, mar yn it twadde part komt syn sensitivisme nei foarren. Van Deyssel sels sprekt oer it twadde part as utering fan ympresjonisme.
Nettsjinsteande Van Deyssels oprop ta it kreëarjen fan in typysk Neederlânske streaming, stean de auteurs dochs dúdlik noch ûnder de Frânske ynfloed, en binne it - sa’t Zola it seit - "anatomen dy’t in temperamint bleatlizze". Wol typysk foar it Nederlânske naturalisme is de tradysje fan écriture artiste ("wurdkeunst"), dy’t by Van Deyssel begjint en sterk ta utering komt yn it oeuvre fan Israël Querido en Arnold Aletrino, mar ek wer werom te lûken falt ta de skriuwstyl fan Edmond en Jules de Goncourt. Trocht is skjinne taalgebrûk woe Van Deyssel bydrage ta de wrâldliteratuer, mar dat hie ta gefolch dat dy skriuwstyl in moadeferskynsel waard. De iennige Nederlânske skriuwer dy’t mei syn nochteren skriuwstyl en alledeiske wurdkar dúdlik net beynfloede waard troch de bellettry is Paul Adriaan Daum, nei alle gedachten trochdat er him fêstige hat yn Nederlânsk-Ynje, fier fan de literêre rûntes yn Nederlân.
Nei de roman Noodlot út 1890, syn twadde (naturalistyske) roman, stapt Couperus fan it naturalisme ôf, en kriget yn syn skriuwen mear oanstriid nei it dekadintisme. Ek Van Deyssel, jierrenlang foarfjochter fan de streaming, ferlit dy. Fan de trije grutste Nederlânske naturalistyske auteurs (Van Deyssel, Couperus en Emants) giet inkel Emants troch mei it skriuwen yn de styl.
Tatooine
Tatooine (útspr.: [ˌtætuˈiːn], likernôch: "tet-tû- iin ") is in fiktive planeet út 'e Star Wars-franchise, wêrfan't it oerflak foar it measte part út woastinen bestiet. It is in bêzjekleurige, desolate wrâld, dy't in baan folget om in binêre stjer. It grutste en wichtichste plak op Tatooine is Mos Eisley, dat in broeinêst fan misdie is. Tatooine is de thúsplaneet fan 'e Skywalker-famylje. Sawol Luke Skywalker, de haadpersoan yn 'e oarspronklike Star Wars-trilogy, as syn heit Anakin, de haadpersoan yn 'e Star Wars-prequeltrilogy, komme der wei. It is teffens de planeet dêr't de Jedi-master Obi-Wan Kenobi ûnderdûkt nei de útrûging fan 'e Jedi-oarder op befel fan 'e boasaardige keizer Palpatine.