cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Wasco County (Oregon)
Skiednis
Op 11 jannewaris 1854 waard troch de wetjouwende macht fan it Oregon-territoarium Wasco County oprjochte en dy besloech doe alle lân fan it Oregon Territoarium eastlik fan de Cascades. De county wie doe mei in oerflak fan 340.000 km² de grutste county yn de Feriene Steaten. Hy rûn fan de Cascades yn it westen oant de Rocky Mountains yn it easten. Syn noardgrins wie de grins mei it Washington-territoarium. Doe't it Dakota-territoarium (mei de hjoeddeistige steat Wyoming ynbegrepen) yn 1861 foarme waard, it Idaho-territoarium yn 1863 en it Montana-territoarium yn 1864, waarden parten fan Wasco County bûten de grinzen fan hjoeddeistich Oregon oan dy gebieten ôfstien. Yn de rin fan de tiid tusken 1862 en 1908 spjalten oare countys yn east-Oregon harren fan Wasco County ôf, lykas Baker en Umatilla yn 1862, Grant yn 1864, Lake yn 1874, Crook yn 1882, Morrow yn 1885, Sherman yn 1889 en lang om let Hood River County yn 1908.
The Dalles waard fuortendaliks by de stifting oanwiisd as haadstêd fan de county.
Ferkear oer de rivier de Kolumbia waard beynfloede troch it bouwen fan de Bonneville-daam yn Multnomah County yn 1935 en The Dalles Daam yn 1957 yn Wasco County dêr't de Celilo Falls alhiel ûnder wetter troch kamen te lizzen.
De eardere Rajneesj Ranch is hjoed-de-dei bekend as de Washington Family Ranch en wurdt beheard troch in kristlike organisaasje dy't kamptsjinsten far de jongerein organisearret.
Demografy
Neffens de sensus fan 2010 wennen der yn de county 25.213 minsken, wêrfan 10.031 hûshâldings en 6.540 famyljes mei yn totaal 11.487 wenten. De befolking bestie út 86,1% blanken, 4,4% yndianen, 0,8% Aziaten, 0,6% Pasifyske Eilanners, 0,4% swarten, 5,2% fan oare rassen en 2,5% fan mingde rassen. Etnysk sjoen bestie de befolking út 14,8% Hispanics, 19,8% Dútsers, 1% Ingelsen, 10,6% Ieren, 6,4% Amerikanen en 5% Sweden.
De trochsneed hûshâldingsgrutte wie 2,98 en de trochsneed âldens wie 41,7 jer. It trochsneed ynkommen wie $42.133 en it trochsneed famylje-ynkommen wie $50.279. 15,5% fan de befolking libbe ûnder de earmoedegrins
Ekonomy
De ekonomy fan de county bestiet benammen út lânbou, lykas fruithôven, weet, fleisfee, út houtbewurking, elektryske opwekking, transport en toerisme.
Gewoan jier fan freed ôf
Dit is de kalinder foar in gewoan jier fan freed ôf.
Kleine luyden
De tradisjonele efterban fan de ARP waard wol oantsjut mei de kleyne luyden. Hjir waarden protestantsk-kristlike (allinnich grifformearde) middenstanners, boeren, arbeiders en legere amtners mei bedoeld. De oprjochter fan de ARP, Abraham Kuyper kaam op foar dizze gewoane lju; hy woe harren befrije fan de 19e iuwske liberale oerhearsking en foarkomme dat hja harren heil by de sosjalistyske beweging sochten.
Mezquita-Catedral de Córdoba
De Mezquita-Catedral de Córdoba ('Moskee-Katedraal fan Kordoba') of Mezquita de Córdoba ('Moskee fan Kordoba') of de Catedral de Santa María Madre de Dios (Katedraal fan de Hillige Mem fan God) is sûnt de reconquista de roomsk-katolike katedraal fan Kordoba, Spanje.
Mezquita is Spaansk foar moskee en it bouwurk wie yn it tiidrek fan al-Andalus, it moarske Spanje, de belangrykste moskee fan de stêd. De ûnbidich grutte gebedsromte is ferdield yn 19 like hege skippen en 36 traveeën. Ferskillende emirs en kalifen fan Kordoba makken it bouwurk jimmeroan grutter en mei in oerflak fan 23.000 m² heart it ta de grutste religieuze gebouwen fan de hiele wrâld.
Yn de 16e iuw waard yn de gebedsromte in goatyske basilyk tafoege; wylst de minaret troch in klokketoer ferfongen waard.
Sûnt 1984 wurdt de katedraal ta it wrâlderfgoed fan UNESCO rekkene. Yn it gebou hat ek it kapittel fan it bisdom Kordoba syn sit en fanwegen de funksje as katedraal wurdt yn it gebou allinne de fiering fan de katolike ritus tastien.
Bouwurk
De katedraal is tsjintwurdich 179 meter lang en 134 meter breed. Mei in oerflak fan mear as 23.000 m² is it ien fan de grutste religieuze bouwurken fan 'e wrâld. De gebedsromte easket likernôch twatredde fan it oerflak op. De hôf waard yn de tiid fan de iere islaam ek ta gebedsromte rekkene. thumb|left|250px|Hoefizerbôgen Karakteristyk foar de gebedsromte binne de oerinoar lizzende hoefizerbôgen, dy't op 856 pylders fan jaspis, oniks, moarmer en granyt rêste. De pylders stamme oarspronklike foar in grut part fan romeinske gebouwen, sawol fan de eardere romeinske timpel dy't op deselde lokaasje stie as ek fan oare romeinske gebouwen út de provinsje Baetica. De haadas fan de moskee wiist nei it súd-súdeasten, dus net krekt yn 'e rjochting fan Mekka. Om't de lêste útwreiding fan de gebedshal en foarhôf allinne oan de sydkant mooglik wie, stiet de mihgrab (preekstoel) net mear yn de middenas, de gebedsromte is sadwaande breder as lang. Oars as in soad moskeeën fan lettere tiid hat de gebedsseal mar trije lytse koepels, dy't foar de mihrab situearre binne.
De haadas fan de yn 'e 16e iuw midden yn de gebedsromte boude tsjerke leit dwers op de haadas fan de moskee en wiist nei it easten-noardeasten. De tsjerke is in basilyk yn de foarm fan in latynsk krús mei op de krusing in koepel. De tsjerke nimt tsien skippen en tolve traveeën fan de gebedsromte yn beslach en is dus likernôch heal sa lang as de moskee breed is en in tredde breed as de gebedshal lang is.
Skiednis
thumb|left|Bouskema Mei de bou fan de moskee waard nei de Moarske ferovering fan Spanje yn it jier 784 ûnder emir Abd al-Rahman I útein set. Op it plak stie earder in romeinske timpel en letter ek in tsjerke, dy't by de ferovering fan de stêd troch de moslims fernield waard. Yn de twa iuwen dêrnei waard de moskee fergrutte. Under Abd al-Rahman II waard de oarspronklik alveskippige gebedsseal fergrutte. Emir Abdallah ferbûn yn in tiid fan ûnrêst en yntriges mei in soad geweld it paleis mei de moskee troch in oerdekte pazaazje, sa hope er oanslaggen te foarren te kommen. Syn pakesizzer en opfolger Abd al-Rahman III liet him op 17 jannewaris 929 yn de moskee ta kalyf útroppe. Hy joech opdracht ta de bou fan in nije minaret en fergrutte de hôf fan de moskee. Under syn 50-jierrich bewâld feroare Kordoba fan in provinsjestêd yn in metropoal en de haadstêd fan it kalifaat Kordoba. thumb|260px|Mihrab De bou fan de ûnbidich grutte paleizestêd Madīnat al-Zahra westlik fan de stêd feroarsake in grutte befolkingsgroei fan frije boargers en slaven. Nei't de stêd oer de grins fan 100.000 ynwenners gyng, liet al-Hakam II de gebedshal ferdûbelje. Ut dy tiid stamme de hoefizerbôgen, de pylders binne lykwols folle âlder en datearje fan romeinske bouwurken. Mei de oanbou fan nochris acht skippen ûnder Al-Mansur krige de moskee yn 987-988 syn hjoeddeiske omfang. De ûnder Al-Mansur útfierde útwreiding is lykwols kwalitatyf net mei de bou troch syn foargongers te ferlikenjen. Lykas by de bou fan syn paleisstêd al-Madīnatu al-Zāhira (de bloeiende stêd) waarden minder heechweardich materiaal brûkt en ienfâldige techniken tapast. Njonken de bûtenskippen fergrutte Al-Mansur ek de moskeehôf mei de saneamde sinesappelhôf (Spaansk: Patio de Naranjas).
Katedraal
thumb|left|Haadalter Op 29 juny 1236 ferovere Ferdinand III fan Kastylje Kordoba werom en noch itselde jier waard de moskee as katedraal fan it bisdom ynwijd. Op de minaret waard in krús set en de iepen arkades fan de hôf waarden sletten. Opfolger Alfons X joech opdracht ta de bou fan de Villaviciosa-kapel en de keninklike kapel. Ek dy syn opfolgers brochten fernijingen oan it bouwurk oan.
De earste iuwen bleaune beheind ta lytsere feroaringen en de earste dy't de bou fan in goatysk tsjerkeskip neistribbe wie biskop Don Íñigo Manrique (1486–1496). Mar it duorre noch oant 1523, doe't ûnder biskop Don Alonso Manrique lang om let yn 1523 útein set waard mei de bou fan de tsjerke. De stedsried fielde net in soad foar de nijbou, mar kening Karel I joech stipe oan it projekt. Foar de nije tsjerke waarden yn it middendiel 400 pylders ferwidere. Under biskop Diego de Mardones waard de nije tsjerke foltôge. Fan 1593 oant 1664 waard boppedat de minaret troch in klokketoer ferfongen.
Islamityske claims
Sûnt 2004 krewearje moslims der foar om de drokbesochte katedraal ek as moskee te brûken. Yn 2006 sei de doetiidske biskop Juan Jose Asenjo dat in dûbele funksje fan it gebou foar betizing ûnder moslims en katoliken soarget; in mienskiplik gebrûk fan de katedraal soe neffens him boppedat it ynterreligieus debat net befoarderje. Syn opfolger Demetrio Fernández González skerpe de regels oan, mar dy koene yn 2010 net tefoarren komme dat der ûnder in groep fan 120 islamityske toeristen guon wiene, dy't dochs yn de katedraal begûnen te bidden, sadat der opskuor ûntstie doe't hja harren net oan de regels hâlde woene en it ta deilis kaam. Nei't yn 2013 moslims en linkse aktivisten 350.000 handtekeningen ynsammele hiene foar it ôfnimmen fan it tsjerklike eigendomsrjocht fan de katedraal, rjochte it regear fan Andalûsje in wurkgroep op om nei te gean of it gebou in ynterreligieuze funksje krije kin. Neffens biskop Demetrio Fernández González soargje de Spaanske wetten der lykwols foar dat der gjin beslach op de katedraal lein wurde kin. Neffens moslims yn Kordoba sels wurdt de striid fral fanút de Arabyske wrâld oanfjurre.
Oargel
It oargel fan de katedraal waard yn 1702 troch de oargelbouwer José Martínez Colmenero boud. It ynstrumint waard foar it lêst yn 1998 troch de oargelboufirma Organería Acitores restaurearre.
Famke Janssen
thumb|right|250px|Famke Janssen yn 2013 Famke Janssen (Amstelveen, 5 novimber 1964) is in yn 'e Feriene Steaten wenjend en wurkjend Nederlânsk filmaktrise. Hja waard wrâldferneamd mei har rol fan Xenia Onatopp, de frou dy't deadzje koe mei har boppeskonken, yn de Bondfilm GoldenEye.
Libben en karriêre
Janssen waard berne yn Amstelveen (net yn Amsterdam sa't guon boarnen sizze), op 5 novimber 1964 (net 1 jannewaris 1965, neffens guon boarnen). Famke is de suster fan regisseuse Antoinette Beumer en aktrise Marjolein Beumer. Nei it skieden fan harren âlden hawwe de susters de namme fan mem oannomd.
Nei de middelbere skoalle studearre Janssen in blau-moandei ekonomy oan de Universiteit fan Amsterdam, wilens fertsjinne hja by mei modellewurk. Sy arbeide yn hiel Jeropa en emigrearre yn 1984 nei de Feriene Steaten fan Amerika. Rillegau hâlde hja op mei it modellewurk en sette hja útein mei in stúdzje literatuer oan de Columbia-universiteit yn New York. Om foar te kommen dat se as 'Famke Bummer' ('Famke mei boarsten') troch it libben moast, feroare hja har namme wer yn Janssen. Hja folge aktearles - earst as hobby - en ferhuze letter nei Los Angeles, dêr't se in protte audysjes die. Sy wie te sjen yn lytse gastrollen yn telefyzjerigen as Melrose Place en Star Trek: The Next Generation. yn 1992 makke se har filmdebút yn it drama Fathers and Sons.
Privee-libben
Janssen wennet yn West Village yn New York City. Sy wie troud mei de skriuwer en regisseur Tod Culpan Williams, soan fan arsjitekt Tod Williams, fan 1995 oant 2000.
Janssen hat in Boston Terrier dy't harket nei de namme Licorice; hy giet faak mei op en út. Oan de side fan har man wie hja ek wurdfierder foar de PETA dy't opkomt foar bisterjochten: "Be an Angel for Animals".
Fryske Hânbal Kombinaasje
De Fryske Hânbal Kombinaasje (FHC) is in Hânbalferiening út Stiens. De klup is yn 2008 ûntstien troch in fúzje fan SGK47 en Hânbalferiening Stiens. De klupkleuren binne swart mei oranje.
Foar it seizoen 2008-2009 komt de Fryske Hânbal Kombinaasje mei 11 teams út yn de kompetysje. Dêrneist binne der de Tijgetjes en de Mini's, de jongsten fan 4 jier oant en mei 7 jier.
't Kret
't Kret is in buorskip yn it uterste noarden fan de gemeente Westerkertier yn de provinsje Grinslân. Hy leit tusken Niekerk en Tolbert, benoardeasten de krusing fan de Mensumawei mei de Enumatilster Matsleat (net te betiizjen mei de fierder nei it easten lizzende lykneamde streek Matsleat), in dwersferbining tusken it Lâns- of Wâlddjip en it Hoendiep. De namme 't Kret ferskynt pas sûnt healwei de 20e iuw op de kaart. De buorskip bestiet út in pear huzen oan de lykneamde dearinnende dyk 't Kret ten noarden fan de Matsleat. De buorskip falt kwa postkoadeadressen ûnder Tolbert.
Namme
De namme 't Kret ferwiist neffens Wobbe de Vries nei it wurd kret, in oar wurd foar 'ienspan', in span mei (bygelyks) mar ien hynder. Kret slaat dan op de kretstokken (berjebomen); de stokken oan de karre, dêr't it hynder oan fêstmakke waard. Hy fermoedet dat de namme slaat op de oanwêzigens fan de Blink, in sleat dy't heaksk fanút it suden fanút De Like nei de Matsleat streamt en de oanwêzichheid fan de Hiemsleat of Hamsleat, dy't fanút de Blink nei it westenrint, bylâns besuden de Matsleat. De Blink foarmet dan lânskiplik sjoen de efterregel (efterstik fan de draachstokken fan ien karre) en de Heemsleat en de Matsleat ten westen fan 't Kret (eartiids waard de Matsleat ten easten fan 't Kret net Matsleat, mar it Wâlddjipke genoemd) de kretstokken.
Omkriten
't Kret leit yn in leechlizzend gebiet, dêr't eartiids healannen wienen. By heech wetter, lykas yn 1932, 1965, 1979 (winter) en 1995 rûnen meardere huzen ûnder. By de buorskip leinen ek petgatten út de tiid fan de feanterij. Súdlik fan it gebiet lizze de Tolberter Petten. Yn de jierren 1930 waarden de grûnen dêrfan ûntgûn troch de Nederlânske Heidemaatskippij. Yn de jierren 1990 waard it gebiet bewesten de Mensumawei en noardlik fan de Matsleat oanwiisd as wetterbergingsgebiet. Yn de wiete petgatten sieten yn de jierren 2000 in protte griene glêzemakkers, dy't har aaien leinen op de hjir groeiende ielstikel. Yn 2009 rûn de populaasje lykwols hurd werom nei it efterút gean fan de ielstikel.
Kroegen
By 't Kret stienen eartiids twa kroegen. De bekendste wie dy oan de Mensumawei 42 noardlik fan de Matsleat, in feankroech. Sûnt 1926 wie dat it kafee fan A. Otter. De lêste kastlein wie E. Bakker fan ûngefear 1974 ôf. Yn 1980 baarnde it pân ôf en waard dêrnei fannijs boud. It kafee gie definityf ticht yn 1989.
Halvinkhuizen
Halvinkhuizen (Puttensk: Haalvinkhuzen) is in buorskip yn de gemeente Putten, yn de Nederlânske provinsje Gelderlân. De buorskip heart by Putten.
Oarsprong namme
Op de Feluwe einigje ferskate nammen fan delsettings op -huizen. De nammen waarden jûn oan in lytse groep fan huzen itjinge letter in buert, buorskip of doarp waard.
Dokkumer Ferbûn
It Dokkumer Ferbûn wie in ferbûn tusken geastliken, haadlingen en gemeenten fan Eastergoa en de stêd Grins. It ferbûn waard sletten op 17 septimber 1491 en hie as doel te soargjen foar lânsfrede. Wiidweidige bepalingen waarden opsteld om it geweld tsjin te gean en de stêd Grins krige it foech takend om yn te gripen by neilittigens fan de pleatslike rjochters. Boppedat krige Grins rjocht op in part fan de opleine boetes.
Halvinkhuizen
Oarsprong namme
It earste diel fan de namme, Halvink-, is ûntstien út it earste diel fan in namme. De earste namme fan de persoan wie dan nei alle gedachten ek Halver.
De -ing yn de namme fan it buorskip betsjut “yn besit wêze fan”. Halvinkhuzen is dêrom dus sa neamd.
SGK '47
SKG '47 wie in hânbalklub út Sint-Anne, oprjochte yn 1947. Yn 2007 gie de feriening in gearwurkingskontrakt oan mei Hânbalferiening Stiens. Yn 2008 ûntstie hjirút de Fryske Hânbal Kombinaasje FHC.
FHC hat mei de Stifting Ljouwert Hânbalstêd en Hânbalferiening Cometas in oerienkomst sluten oer in assosjaasje. Troch dit twajierrige gearwurkingsferbân kinne twa manljusteams meidwaan oan de lanlike kompetysje sadat der yn Fryslân op heech nivo spile wurde kin.
Skrikkeljier fan freed ôf
Dit is de kalinder foar in skrikkeljier fan freed ôf.
Voorthuizen
thumb|Lizzing Voorthuizen thumb|N.H-tsjerke Voorthuizen thumb|Fjouwersprong is no in drokke rotonde Voorthuizen (Nedersaksysk: Voorthuzen) is in doarp in de gemeente Barneveld, yn de provinsje Gelderlân. It doarp leit yn de Gelderske Fallei, net fier fan de westflank fan de Feluwe, en hat 11.340 ynwenners (2021 ), it op ien nei grutste doarp fan de gemeente.
Lizzing
It doarp leit om it krúspunt fan de Alde Rykswei en de wei Putten-Barneveld. It buorskip Zeumeren, tusken it doarp en bedriuwenterrein Harselaar,heart ta Voorthuizen. Omlizzende stêden en doarpen binne ûnder oare Nijkerk, Barneveld, Putten, Terschuur, Kootwijkerbroek en Stroe.
Ondersmastate
thumb|275px|rjochts|Ondersmastate Ondersmastate, ek: Jongestalstate en it Hûs fan Berou stie besúdwesten Hallum, gemeente Ferwerderadeel, op de grins fan dy gemeente mei Ljouwerteradiel. Op it diels noch mei grêften derom hinne terrein stiet in stjelppleats, mooglik fan koart nei 1870. It yn 1843 boude wenhûs fan de pleats soe doe ôfbrutsen wêze om nei Ljouwert oerbrocht te wurden. De skuorre wie yn 1838 werboud, neidat de foarige ôfbaarnd wie.
De state wurdt begjin 17e iuw foar it earst neamd. Cannegieter tinkt dat Walter de Underthum, dy't neamd wurdt yn it libben fan abt Ethelger fan Mariëngaarde ôfkomstich is fan in plak dêr't ek Ondersma nei neamd is. De buorskip dêr't Ondersmastate lei hiet yn de 13e iuw Underthum, in namme dy't him fia foarmen as Underda en Ondersmaterp (1511) ta Ondersmabuorren ûntwikkelde. Ondersma wie dus in buorskipsnamme en gjin familynamme.
Voorthuizen
Natoer
By Voorthuizen binne ferskate bosken lykas de Wilbrinkbosk en Boeschoten, heideterreinen, de Appelske heide, en plasse as it rekreaasjegebiet Zeumeren. Huzzinge "Sandbergen" is in lânhûs mei inkele goed bewarre bygebouwen yn de "Wilbrinksbosk". De natoer om Voorthuizen herberget net allinnich seldsume bisten as iisfûgels, dassen, blynslang, en njirren, mar ek seldsume planten as de klokjesgintiaan en it miggefangerke.
Toerisme
Voorthuizen is in toeristysk doarp, lizzend yn de Gelderske Fallei, net fier fan de westflank fan de Feluwe. Ten easten fan it doarp, oan de Alde rykswei (no Apeldoarnskestrjitte), lizze in soad campings. Ten súdeasten, oan de A1, leit it rekreaasjegebiet Zeumeren mei middenyn de Zeumerenplasse, dat per jier sa'n 220.000 besikers lûkt. Yn 2008 wie der in stiging fan it besikersoantal, doe kamen der úteinlik 318.000 minsken yn (2008 ) it rekreaasjegebiet.
Ondersmastate
Pas yn de 17e iuw ûntwikkele de bûtenpleats Ondersmastate him. Dizze state is sûnt 1640 yn stimkohieren en floreenkohieren te folgjen; hy koe (noch) net mei gegevens út it Register fan Oanbring fan 1511 en 1540 en út oare âlde boarnen yn ferbân brocht wurde. De grutte wie 100 pûnsmiet (± 37 hektare), oanslein foar 33 floreen. Yn 1640 wie dr. Allard Pieter fan Jongstal (Starum, 1612 – Hallum, 1676), riedshear yn it Hof fan Fryslân eigener. Hy wie ek de bouhear fan it grutte klassisistyske hûs op dizze sate: 't slot Ondersma, bynamme Jongestal of it Hûs fan Berou.
Voorthuizen
Wiken
Voorthuizen is te ferdielen yn inkele wiken. Yn it westen fan Voorthuizen leit De Maat en De Seeheldebuert, yn it suden Wikselaar, yn it easten De Steenkamp en yn de midden De Wheem en De Kromme Akker. Ten noarden fan Voorthuizen is in nije wijk yn oanbou. De namme fan de nije wyk is Blankensgoed, betocht trocch inkele minsken dy't meidienen oan in nammejouwingswedstryd dy't útskreaun wuie troch Pleatslik Belang Voorthuizen. Yn it sintrum fan Voorthuizen, om de Haadstrjitte sitte in soad winkels. Yn 2007 en 2008 hat it sintrum in grutte metamorfoaze ûndergien. Yn 2015 sil begûn wurde mei de wyk Holzenbosch, in namme dy't ferwiist nei it gebiet, yn it bysûnder nei in pleats oan de Baron van Nagellstraat. De pleats is resint ôfbaarnd, mar sil mooglik wer opboud wurde.
Ondersmastate
Neffens in troch Cannegieter neamde akte soe it hûs poorten, gragten, cingels, homeyen, ringmuren, boomen en plantagien, mitsgaders bloemen- en keukentuinen, schiphuis c.a hân hawwe. Op it mei sink besleine platdak wie in bassin met goudvisschen. De namme fan it hûs waard yn de folksmûle al gau 'It Hûs fan Berou' neamd trochdat Allard Pieter hast syn hiele fermogen oan it hûs bestege hie en blykber spyt krige, ek omdat hy gjin begoedige frou troude.
Voorthuizen
Skiednis
Voorthuizen is, neffens de oerlevering ûntstean troch troch in fuorde yn de net mear besteande Ganzenbeek, dêr't de Hessenwei fan Amsterdam nei Dimter troch hinne rûn. De lizzing oan dizze Hessenwei en de krusing mei de hannelswei Hurderwyk-Wageningen, makke fan Voorthuizen in wichtich halteplak.
Peter Bonnet
Peter Bonnet (Boalsert, 3 july 1896 - Sleat, 5 jannewaris 1979) wie in telch út it 'lantearnistelaach', en wenne sûnt 1921 yn Sleat dêr't er direkteur fan it Niverheidsûnderwiis wie. Stifter fan it Fryske toverlantearnemuseum Laterna Magica yn Sleat, yn Museum Stedhûs Sleat. De kolleksje is letter ûnderbrocht yn de Stichting Peter Bonnet Museum. De kolleksje bestiet út 10.000 toverlantearneplaatsjes, 50 km. âlde films en in soad âlde tastellen en apparaten op it mêd fan foto, film en projeksje.
Queensrÿche
Queensrÿche is in Amerikaanske metalband oprjochte yn 1982 yn Bellevue. De band brocht yn 1984 syn debútalbum The Warning út. De teksten fan de band gean benammen oer de leafde, fantasij, technology en polityk. Queensrÿche hat fyftjen studio-albums en seis live-albums útbrocht.
Skiednis
Queensrÿche waard yn 1982 oprjochte troch gitaristen Michael Wilton en Chris DeGarmo, drummer Scott Rockenfield, bassist Eddie Jackson, en sjonger Geoff Tate. Yn 1998 wûn drummer Rockenfield in yndividuele Grammy, datselde jier ferliet gitarist Chris DeGarmo om persoanlike omstannichheden de band. Yn 2012 waard sjonger Geoff Tate ûntslein, om't der de filmrjochten fan Operation: Mindcrime efter de rêch fan de oare bandleden om ferkocht hawwe soe. Tate wurdt ferfongen troch sjonger Todd La Torre earder fan Crimson Glory. oer de merknamme Queensrÿche. De rjochter besleat dat beide partijen it rjocht hiene de namme te fieren, oant troch in gerjochtlike útspraak of in skikking bepaald waard hokker partij rjocht hie de namme te brûken. De rjochtsaak tusken Geoff Tate en de oare bandleden waard meardere kearen útsteld, mei om 't beide partijen útstel oanfregen yn ferbân mei ûnderhannelingen oer in skikking. Yn april 2014 waard in oerienkomst tusken beide partijen berikt, wêryn 't fêstlein wie dat de oerbleaune orizjinele leden Rockenfield, Wilton en Jackson de rjochten krigen op de merknamme "Queensrÿche". Tate hie ûndertusken yn 2013 al in nij album útbrocht ûnder de namme Queensrÿche Frequency Unknown. Nei ’t de skikking oankundige wie, feroare Tate de namme fan syn ferzje fan Queensrÿche yn Operation: Mindcrime.
Badminton op de Olympyske Simmerspullen 2004
200px|thumb|right|It Olympysk Badminton Stadion fan Atene 2004
De Olympyske Simmerspullen 2004, ek wol de XXVIIIe Olympiade neamd, waarden yn 2004 hâlden yn Atene, de haadstêd fan Grikelân. It badminton hie plak yn it Goudi Olympic Hall. Hjoed de dei ek wol bekind as it Badmintn Theater.
Blind Sight
Blind Sight is in Nederlânske metalband oprjochte yn 1996 yn Hintham, Noard-Brabân. De band brocht yn 2006 syn debútalbum The Tenderstrike Salvation út. Blind Sight hat twa studio-albums útbrocht.
Gewoan jier fan sneon ôf
Dit is de kalinder foar in gewoan jier fan sneon ôf.
Kleis Lanting
Kleis Lanting, (Harns, 17 novimber 1783 - Amsterdam, 15 juny 1827 ) wie in sulversmid en medaljeur. Hy wie troud mei Johanna Andringa.
Fan jongs ôf oan lei er him ta op it goud- en sulversmeien en fêstige him yn it begjin fan de 19e iuw yn Amsterdam. Dêr begûn er om 1816 hinne mei it driuwen yn sulver. Ien fan syn earste grutte wurken wie in sulveren-ien, nei it skilderij fan M.I. van Bree, dreaune foarstelling fan it kwetsen fan de Prins fan Oranje, by Quatre-Bras. Fierders dreau hy, benammen op bestelling fan Nederlânske pinningsamlers, ovale portretpinningen fan Herman Boerhaave, Jero. de Bosch, Jacob Cats, Jan Evertsen (yn it Ken. Pinningkabinet yn De Haach), Pieter Cornelis. Hooft, P.P. Rubens, A. van Dijk, Simon Stevin, de bruorren de Witt (yn it Ken. Pinningkabinet). Hy liet by syn ferstjerren syn húshâlding yn earmoedige omstannichheden efter.
Ludum
Ludum is in buorskip west fan Achlum en foarmet mank mei de buorskip Ieslumbuorren it bûtengebiet fan Harns yn de gemeente Harns.
De namme komt ek foar as Ludumerterp, Ludum buyrte, Luijdum, Lijonija, Lijoniaghae, Lonia als gae en bestiet út de twa buorkerijterpen Grut en Lyts Ludum. De namme sil nei alle gedachten fan in persoansnamme ôflaat wêze.
William Penn
thumb|right|200px|William Penn thumb|right|200px|Stânbyld fan William Penn William Penn (Londen, 14 oktober 1644 – Ruscombe, Berkshire, 30 july 1718) wie de stifter fan de Ingelske koloanje 'Provinsje Pennsylvania' yn Noard-Amearika, yn de lettere de Amerikaanske steat Pennsylvania.
Gemma Arterton
thumb|220px|Gemma Arterton yn 2013 thumb|220px|Arterton yn 2010 Gemma Christina Arterton ( Gravesend, 12 jannewaris 1986 ) is in Ingelsk aktrise.
Biografy
Arterton waard berne yn Gravesend, dêr't sy mei har suske Hannah en har allinnesteande mem wenne. Har heit wie lasker en har mem wie skjinmakster. Har âlden gienen útelkoar doe't sy fiif wie. Op de middelbere skoalle spile hja al toaniel. Yn 2007 studearre se ôf oan de aktearskoalle Royal Academy of Dramatic Art yn Bloomsbury. Al yn dy stúdzje waard se cast foar de film Capturing Mary (2007).
Itselde jier makke se har teaterdebút as Rosaline yn in nije ferzje fan it Shakespeare-toanielstik Love's Labour's Lost yn it Londense Globe Teater. Ek 2007 wie har spylfilmdebút yn St. Trinian's, in rol dy't Sienna Miller ek graach hân hie. Omdat Arterton doe noch net bekend wie en Miller al in stjer wie, joech sy harsels net folle kâns.
Bertus Aafjes
Lambertus Jacobus Johannes (Bertus) Aafjes pseudonym Jan Oranje (Amsterdam, 12 maaie 1914 - Swolgen, 22 april 1993), Nederlânsk skriuwer en dichter.
Gemma Arterton
Biografy
By in optreden yn Love's Labour's Lost seach in talintejager fan de film Quantum of Solace har en wie tige ûnder de yndruk. Sy die audysje foar in rol en wie tige ferbaasd doe't se frege waard om in screentest mei Daniel Craig te dwaan. Se krige lang om let de rol en fersloech dêrmei 1.500 oare gadingmakkers. De film betsjutte de grutte trochbraak foar Arterton. Sy wie yn 2008 ek te sjen as Tess Durbeyfield in de minirige Tess of the D'Urbervilles (nei de roman fan Thomas Hardy). Fan doe ôf wist se geregeldwei grutte rollen te pakken. Sa spile se de Grykske healgod Io yn Clash of the Titans en de moaie prinses yn Prince of Persia: The Sands of Time.
Bertus Aafjes
Libben
Aafjes begûn earst oan in preesteroplieding, studearre dêrnei in skoftke archeology yn Rome en wijde him dêrnei oan literêr en sjoernalistyk wurk. Hy debutearre yn 1940 as dichter mei Het gevecht met de muze.
Gemma Arterton
Biografy
Faaks hat har rol yn de film The Disappearance of Alice Creed (2009) de measte opskuor jûn; it personaazje dat se spile waard ûntfierd en misbrûkt yn ferskate neakensênes.
Bertus Aafjes
Libben
Hy wie yn de winter 1944-1945 yn Terbant en skreau dêr Een voetreis naar Rome, Elf sonnetten op Friesland ( klandestine útjefte yn 1944 ) en Boeren ( id. 1945 ). Beide werprinte yn Gedichten 1947 mei dêryn De Friese Stoeltjesklok en Friese Draverij.
Gemma Arterton
Biografy
Op 5 juny 2010 is Gemma Arterton yn it geheim troud mei Stefano Catelli, in sales manager, yn Zuheros, Spanje. Ier yn 2013 giene sy útelkoar. Gemma hat in ingelwjuk efter har lofter ear tatûearje litten..
Bertus Aafjes
Libben
Yn 1946 ferskynde Een voetreis naar Rome, in romantysk-poëtysk reisferslach, dêr't hy yn Nederlân bekendheid troch krige. Yn 1953 ferskynde De karavaan, foarearst syn lêste dichtbundel, omdat it literêre klimaat ûnder ynfloed fan de Fyftigers yntiden bot feroare wie en Aafjes him dêr fûleindich tsjin fersette, wat ta in slim konflikt laat hat.
Hjirnei lei hy him ta op reisbeskriuwings, benammen fan it Middellânske-Seegebiet. Under oaren skreaun hy Capricio Italiano, in autobiografysk ferslach dat er skreaun by syn archeologyske stúdzje yn Rome, en Goden en Eilanden. Hjiryn wurdt in reis troch Grikelân beskreaun oan de hân fan Homerus' Odyssee.
In 1980 ferskynde dochs noch in dichtbondel fan syn hân Deus sive natura, mei eroatyske poëzy.
Skrikkeljier fan sneon ôf
Dit is de kalinder foar in skrikkeljier fan sneon ôf.
25 maart
25 maart is de nasjonale feestdei fan Grikelân.
Andrea Mitscherlich
Andrea Ehrig-Mitscherlich (Dresden, 1 desimber 1960) is in earder Dútsk reedrydster. Wilens har karriêre kaam se út foar it doetiidske East-Dútslân. Se is ek wol bekend ûnder har troude nammen Andrea Schöne, en Andrea Ehrig.
As 15 jierrige wûn Mitscherlich op de Olympyske Winterspelen 1976 yn Innsbruck har earste medalje: sulver op de 3 km.
Yn 1982 waard se twadde op it WK allround, in jier letter, yn 1983, waard se sawol Europeesk- as Wrâldkampioen allround, yn 1985 helle se dizze dûbeldslach op 'en nij. Wêrnei't se yn 1986, 1987 en 1988 allinne noch Europeesk kampioen waard. By de WK's fan 1982, 1984, 1986 en 1987 einige se as twadde yn it klassemint, hieltyd efter har lângenoate Karin Enke.
Gewoan jier fan snein ôf
Dit is de kalinder foar in gewoan jier fan snein ôf.
Andrea Mitscherlich
Op de Olympyske Winterspullen 1988 yn it Kanadeeske Calgary fûn Mitscherlich de Nederlânske Yvonne van Gennip op har wei. Efter Van Gennip waard se twadde op de 3 en 5 km, en tredde op de 1500 meter. Fuort nei dizze Winterspullen beëinige se har reedriid karriêre.
Stasjon Harderwyk
Gebou
200px|thumb|left|1e stasjonsgebou stasjon Harderwyk yn 1974 It oarspronklike spoarweistasjon fan Harderwyk wie in standertstasjon fan de NCS, in stasjon fan it type earste Klasse, boud yn de jierren sechtich fan de 19e iuw, en wie ien fan de fjouwer stasjons dy 't ea yn dizze klasse boud wie. It gebou dat twa jier nei de iepening fan it stasjon ree kaam, wie ûntwurpen troch de arsjitekt Nicolaas Johannes Kamperdijk It stasjon wie sûnt de iepening meardere kearen útwreide. Yn 1880 kaam der oan de foarkânt it stikje oan. Yn 1919 waard de yngong feroare, it tochtportaal waard ôfbrútsen en de yngong waard ferhúze nei de linkerfleugel fan it gebou, de eardere yngong waard in rút. It earste stasjongsgebou waard ôfbrutsen yn 1983.
It stasjon waard yn 1983 ferfongen troch in nij gebou fan de hân fan arsjitekt Koen van der Gaast. In rjochthoekich gebou, mei yn it midden in silinder. Dizze silinder stekt troch it dak hinne en foarmet in reade trommel op it platte dak. Dit dak hat in brede, swarte râne en stekt oan alle kanten royaal oer. It gebou is opboud út in stielskelet en bestiet benammen út glêzen pieën, dy 't troch swarte, houten listen yn fakken ferdield wurde. Yngongen binne oan de foarkant en oan de rjochter sydkant fan it gebou.
Transfiguraasjekatedraal (Nizjni Novgorod)
De Transfiguraasjekatedraal (Russysk: Спа́со-Преображе́нский собо́р; Spaso Preobrazjenski sobor) is in russysk-otterdokse katedraal yn de Russyske stêd Nizjni Novgorod.
De katedraal is it âldste noch besteande gebou fan it âlde hannelsgebiet dat by Nizjni Novgorod oanlein waard nei de grutte brân fan 1816 op it âlde plak by it Makarjevkleaster.
Skiednis
Yn 1816 ferhûze de hannelsbeurs fan Makarjev nei Niznji Novgorod. Yn it ramt fan dy ferhûzing ûntwikkele Agustín de Betancourt de plannen foar de beursgebouwen op de lofter kant fan de Oka. Foar de bou fan in nije katedraal yn dat gebiet helle hy Auguste de Montferrand nei Nizjni Novgorod, dy't ek de arsjitekt fan de Izaäkkathedraal yn Sint-Petersburch wie. Om't de bou fan de katedraal in soad oerienkomsten hat mei de Izaäkkatedraal en Monferrand mear ûntwerpen makke foar dy tsjerke, is it mooglik dat der foar de bou fan de katedraal yn Nizjni Novgorod ien fan syn âlde ûntwerpen brûkte.
De beurs wie mar in moanne iepen en de geastliken fan de katedraal hearden by de Transfiguraasjekatedraal yn it kremlyn, dêr't de ikoanen en it liturgyske reau ek fan brûkt waard.
Voorthuizen
Skiednis
Troch de neioarlochske skaalfergrutting fan Definsje waard it oantal lânmachtkazernes op de Feluwe útwreide. Sa ek troch de tichtbylizzende kazerne Wittenberg yn Stroe, sûnt 1978 de Generaal Majoor Koot Kazerne. Dêrtroch moasten in soad militêren yn de regio hûsfeste wurde. Mannichien keas foar Voorthuizen, wêrfoar't wenningen boud wurde moasten. Sa ûntstie ein jierren 50 de earste nijbouwyk fan Voorthuizen. Yn dizze wyk om de Jan de Jagerwei waarden in soad militêren hûsfêste kreas sortearre nei militêre rang. Sa kaam it dat dizze wyk yn de folksmûle Lyts Korea neamd waard. Troch de komst fan dizze militêren en de neioarlochske ûntwikkeling fan toerisme kaam der in ferskowing fan tradisjonele agraarjers nei breder oriïntearre bewenners. Dizze beide ûntwikkelingen hawwe derfoar soarge dat oant hjoed-de-dei Voorthuizen in liberalisearjende rol spilet yn de gemeente Barneveld.
Transfiguraasjekatedraal (Nizjni Novgorod)
Oktoberrevolúsje
Nei de Oktoberrevolúsje waard de katedraal sletten en oerdroegen oan in bedriuw. De Ried foar Religieuze Saken fan de Sovjet-Uny naam yn 1989 it beslút om de katedraal werom te jaan oan de Russysk-Otterdokse Tsjerke. De klokketoer fan de katedraal út 1906 waard yn de Sovjet-tiid ôfbrutsen.
Voorthuizen
Rûnwei Voorthuizen
Al sinds de jaren zeventig heeft de gemeente Barneveld plannen om het verkeer op de N303 (Alde Rykswei Hurderwijk-Ede), de wei dy't dwers troch Voorthuizen rint, te ûntlêsten. Troch it steatenakkoard fan de Provinsje Gelderlân hat de koalysje him útsprutsen foar in westlike omwei om Voorthuizen. Dit beslút is foarútrinnend op de definitive MER (Miljeu Effekten Rapportaazje). De oanlis sil op syn gausten yn 2012 syn beslach krije. . Ferwachte wurdt lykwols dat de oanlis fan de rûnwei noch wol in skoft op him wachtsje litte sil.
Plomfee
Om Voorthuizen en yn de rest fan de gemeente Barneveld steane in soad plomfeebedriuwen. Yn de heule gemeente binne ûngefear 2,9 miljoen hinnen te finen (2004). Doe't der op in plomfeehâlderij oan de ferbiningswei yn Voorthuizen begjin augustus 2006 in mylde fariant fan de fûgelgriep ûntdekt waard, bruts der lichte panyk út yn de plomfeesektor yn de gemeente Barneveld, omdat de gemeente 3 jaar earder (2003) al troffen wie troch in agressive fariant fan it firus, wêrtroch't in soad pleatsen romme wurde moasten en sommige boeren fallyt gienen. De útbraak fan fûgelgryp ein augustus 2006 yn Voorthuizen helle de lanlike media.
Religy
Yn Voorthuizen binne meardere tsjerken, lykas de Roomsk-katolike Tsjerke, Grifformearde Tsjerke, de Herfoarme Gemeente Voorthuizen, de Nij-Apostoalyske Tsjerke en de evangelyske gemeente It Krúspunt, dy't tsjnsten hâldt yn doarpssintrum 't Trefpunt yn Voorthuizen. Leauwe spilet in grutte rol yn it deiske libben fan de gemiddelde Voorthuizener, sjoen it oantal tsjerken.
Sportferienings
thumb|De Voorde Voorthuizen hat meardere sportferienings: Fierders kin yn it doarpssintrum 't Trefpunt badminton en tafeltennis spile wurde.
Underwiis
Yn Voorthuizen is allinnich basisûnderwiis te finen. Middelbere skoallen binne der net mear yn it doarp. De eardere mulo- c.q. fû-skoalle oan de Jan Steenstrjitte is inkele jierren lyn fusearre en is de fêstiging yn Voorthuizen opheft. Voorthuizen hat ién iepenbiere basisskoalle: OBS de Regenboog. Dêrneist binne der fjouwer kristlike basisskoallen: De Wheemskoalle, de Keningin Wilhelminaskoalle, de Dr. W. van den Bergskoalle en De Hoeksteen.
Aktiviteiten
Yn Voorthuizen binne it heule jier troch in soad aktiviteiten, diels organisearre troch ferienings, lykas de Floralia, mar ek diels troch de gemeente.
Sa binne der yn de simmer de Voorthuizer Braderyen, it jierlikse Fortis Rinfestyn, dêr't yn it ferline renomearre hurddravers as Dolf Jansen en Lornah Kiplagat oan meidien hawwe.
Jierliks wurdt op de tredde sneon fan septimber, in blommekorso organisearre troch de Floraliaferiening Voorthuizen wêrby't mei blommen fersierde prealweinen troch it doarp ride yn in optocht.
Troch de Oranjeferiening Voorthuizen wurdt der ek jierliks in soad omtinken jûn oan Keninginnedei, mei op de dag sels talleaze aktiviteiten. Op de lêste sneon fan july organisearret dizze feriening it Rispingefeest. Op de earste sneon fan july binne op meardere plakken yn it sintrum dweilorkesten te hearen.
Op de lêste tongersdei fan augustus steane yn de buorren in soad oldtimers by it evenemint 'Senioaren foar senioaren'.
Yn Voorthuizen wurdt elk jier trocch de pleatslike World Servants wurkgroep de Aldjiersdûk organisearre.
Prisma (optika)
In alternative manier om in spektrum te meitsjen is mei help fan in traalje.
In oare tapassing fan prisma's makket gebrûk fan de totale refleksje as it ljocht ûnder in grutte hoeke úttreedt. Soksoarte prisma's wurde ûnder oaren brûkt yn prismakikers en spegelreflekskamera's.
Badminton op de Olympyske Simmerspullen 2004
Medaljespegel
De top seis fan lannen dy't by it badminton medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen fan 2004.
Reichsdeputationshauptschluss
thumb|Titelside fan it Reichsdeputationshauptschlusses fan 25 febrewaris 1803 It Reichsdeputationshauptschluss (om krekter te wêzen: it Hauptschluss der außerordentlichen Reichsdeputation; oerset: "it Haadbeslút fan de bûtengewoane Ryksôffurdiging") waard op 25 febrewaris 1803 yn it âlde riedshûs fan Regensburg fêstlein en foarme de basis fan de lêste belangrike wet fan it Hillige Roomske Ryk.
Mei de Frede fan Lunéville yn 1801 kaam der in ein oan de Twadde Koalysjeoarloch tsjin Frankryk. As gefolch dêrfan karde in kommisje fan de Dútske Ryksdei op inisjatyf fan Frankryk yn 1803 it Reichsdeputationshauptschluss goed. thumb|left|It Hillige Roomske Ryk yn 1789 Om de Dútske steaten dy't troffen waarden troch de oerdracht fan de lofterkant fan de Ryn oan Frankryk te kompinsearjen foar harren gebietsferliezen, waard it Hillige Roomske Ryk reorganisearre mei territoriale, konstitúsjonele en tsjerklike feroarings. Hast alle tsjerklike foarstedommen en lytsere ryksstêden waarden opheft. In soad tsjerklik besit waard sekularisearre en de measte ryksstêden waarden opnommen yn de nije steaten. Sa waard it tal steaten foars lytser en dy't oerbleane faak grutter, itjinge as foardiel hie dat dy better tarist wiene om it lân te bestjoeren.
De ûnteigening fan abdijen en tsjerkelân fan fral de Roomsk-Katolike Tsjerke late ta in folle swakkere posysje fan de Tsjerke. It besit waard oerdroegen oan de stêden en de wrâldske foarstedommen. Troch de opheffing fan de roomske karfoarstedommen krigen boppedat de protestanten de oerhân yn de Reichsfürstenrat (Keizerlike Ried fan Foarsten) en it Kurcollegium (Ried fan Karfoarsten), dêr't foarsten it rjocht hiene in kening te kiezen.
Mei it ferlies fan de geastlike foarsten en de tradisjoneel oan de keizer trouwe ryksstêden ferlear de keizerlike rykskohesy syn belangrykste pylders. De útfiering fan it Reichsdeputationshauptschluss betsjutte de oantaasting fan de fûneminten fan it Hillige Roomske Ryk. Neffens de skiedkundige Christopher Clark bestie it besteansrjocht fan de it Ryk út it beskermjen fan it grutte ferskaat oan polityk en stannen fan it âlde Midden-Europa. Troch de ûndergong fan de tsjerklike foarstedommen en de measte keizerlike stêden as gefolch fan it Reichsdeputationshauptschluss, wûn de ambysje fan de gruttere foarstedommen neffens steatssoevereiniteit oan belang.
Op 6 augustus 1806 lei de lêste Roomsk-Dútske keizer Frâns II de keizerskroan del en ferklearre er it Ryk foar ûntbûn. Alhoewol't dy stap al yn de planning stie, joech Napoleon's ultimatum fan 22 july de trochslach: as keizer Frâns net op 10 augustus ôfgyng, dan soene de Frânsen Eastenryk oanfalle. Om 't er it ferlies fan status al lang oan seach kommen, hie Frans II twa jier earder op 11 augustus 1804 it Eastenrykske Keizerryk útroppen en sûnt 6 augustus 1806 neamde er him Frâns I fan Eastenryk.
Liverpool (Ingelân)
Yn de 18e iuw groeide de havenstêd enoarm troch de hannen nei it Karibysk gebiet, Ierlân en it fêstelân fan Europa, mar ek de Trans-Atlantyske slavehannel befoardere de ekonomyske groei. Tsjin de 19e iuw gie goed 40 prosint fan de wrâldhannel oer de haven fan Liverpool.
Hjoededei is de havenfunksje fan de stêd foar it grutstepart ferfallen en is de toeristesektor mei troch de eksponinten fan de Merseybeat, dêr't de The Beatles en Gerry & the Pacemakers by hearre. Liverpool húsmanje ek twa fan de fuotbalklubs út de Ingelske Premier League, Everton FC en Liverpool FC en is it warenhûs Woolworths in Liverpool opset. Yn 2004 kaam it havengebiet en in part fan de binnenstêd fan Liverpool op de Wrâlderfgoedlist fan de UNESCO. Yn 2007 fierde de stêd har 800e jierdei en yn 2008 wie de stêd (tegearre mei it Noarske Stavanger) de Kulturele Haadstêd fan Europa.
Liverpool hat teffens de âldste Swart-Afrikaanske mienskip fan it lân en de âldste Sineeske mienskip yn Europa.
Skiednis
Yn 1207 besleat Jan sûnder Lân (Kening John) ta de oprjochting fan de borough Liverpool. Fjouwer iuwen letter wie de befolking suver noch net groeid en bleau it ynwennertal hingjen op sa'n 500. Yn de 17e iuw makke de hannel opgong en naam de befolking ek ta. Deselde iuw waard der ek fochten yn Liverpool ûnder de Ingelske Boargerkriich en gie it earste slaveskip dêrwei nei Afrika. De stêd profitearre fan it tanimmen fan de slavehannel en waakste stadichoan troch. Oan de ein fan de iuw hie de haven 41 prosint fan Europa's slavehannel en benei 80 % fan it Britske belang dêryn yn hannen.
Begjin 18e iuw gie 40 % fan de wrâldhannel troch Liverpool. Yn 1830 waard it earste intercity-spoar Liverpool and Manchester Railway nei Manchester iepene. Letter luts de stêd in protte Ierske ymmigranten, meidat yn Ierlân de Grutte Hongersneed taslein hie, sadat 1851 likernôch in fearnspart fan de ynwenners fan Iersk komôf wiene. Oant begjin 19e iuw bleau Liverpool Europeeske ymmigranten oanlûken.
Yn de jierren '20 en '30 fan de 20e iuw waarden der nije wiken út de grûn stampt om minsken út de binnenstêd herbergje te kinnen. Dat gie nei de Twadde Wrâldkriich troch, mar doe waarden ek lytsere stêden yn de omkriten by it plan belutsen.
Liverpool waard yn de WO II swier skansearre troch de tachtich bombardeminten dy't it te fernearjen krige. Goed 2500 minsken kamen om en benei de helte fan de huzen waarden ferwoastge. Dat ek nei de kriich wie it nedich om grutskalige nijbou te ralisearjen. Sûnt 1952 is Liverpool in susterstêd fan Keulen dat yn de oarloch ek slimme skea oprûn hie troch de bombardeminten.
Yn de jierren 1960-1969 wie Liverpool mei tank oan The Beatles en in protte oare Liverpoolske bands de haadstêd fan de Merseybeat.
Yn de jierren sântich en tachtich hie de stêd te krijen mei in grutte wurkleazens troch it ynfieren fan de kontener en de ein fan har funksje as wrâldhaven. Tagelyk waard Liverpool in metropolitan borough yn it nije greefskip Merseyside (Greater Liverpool), mei 1.365.900 ynwenners.
Begjin 21e iuw ûntjoech de stêd har wer ta in moderne stêd dêr't in soad te dwaan is, mar no sûnder swiere yndustry. Ekonomysk giet it wer better troch de keunstgalerieën, museums en arsjitektuer, mar ek troch de bliuwende populariteit fan The Beatles en oare rockbands út de jierren sechtich.
Polityk en bestjoer
Liverpool hat mei trije oerheden te krijen: de lokale oerheid dy't de stêd bestjoerd, de nasjonale oerheid en it Europeeske Parlemint.
De stêd wurdt bestjoerd troch it stedsbestjoer (de Liverpool City Council), dat ien fan de fiif metropolitan boroughs is fan it greefskip Merseyside. De ried bestiet út 90 ôffurdigen dy't allegear lytse stedsdielen fertsjintwurdigje. Dêrneist binne der ek noch in tal bestjoersleden dy't oer de deistige gong fan saken fan de ried gean. De stêd hat ek noch in boargemaster, in Lord Mayor en in foarsitter fan it stedsbestjoer.
De stêd hat 30 kiesdistrikten, dy't wards neamd wurde, it binne:
Teater
Simmerdeis wurdt alle jierren It Shakepearefestival fan Liverpool (The Liverpool Shakespeare Festival) hâlden; de Katedraal fan Liverpool is by de organisaasje belutsen.
Museums
Liverpool hat op Londen nei de measte galeryen en museums. It National Museums Liverpool is de iennige Ingelske kolleksje dy't folslein bûten Londen sit. Tate Liverpool wie oant de iepening fan Tate Modern yn Londen de grutste útstallingsromte foar moderne keunst in it hiele Feriene Keninkryk.
Fuotbal
thumb|250px|[[Anfield Road, it stadion fan Liverpool FC]] Liverpool hat twa ferneamde fuotbalploegen, Liverpool FC en Everton FC.
Susterstêden
Liverpool is partnerstêd fan trije stêden.
Frjentsjerter Krante
De Frjentsjerter Krante (Nederlânsk en offisjeel: Franeker Courant) is in Nederlânsktalige krante dy't fergees as hûs-oan-hûsblêd ferspraat wurdt yn Frjentsjer en omlizzende dielen fan noardwestlik Fryslân. It blêd waard yn 1786 oprjochte en wie oarspronklik in 'echte' krante, hoewol't it al foàr de Twadde Wrâldoarloch fergees hûs oan hûs besoarge waard. Yn oktober 1981 is it Frjentsjerter Nijsblêd yn 'e Frjentsjerter Krante opgien, en om 1983 hinne ek it Harnzer Nijsblêd.
Tsjintwurdich is de Frjentsjerter Krante in publikaasje fan 'e NDC Mediagroep, krekt as û.m. de Ljouwerter Krante. It blêd berjochtet oer nijs, kultuer en sport yn it ferspriedingsgebiet, wêrby't benammen in protte oandacht skonken wurdt oan 'e stêd Frjentsjer sels. De rest fan it ferspriedingsgebiet beslacht de gemeenten De Waadhoeke en Harns. Sûnt 1 jannewaris 2018 wurde ek de offisjele meidielings fan gemeente De Waadhoeke yn 'e krante publisearre.
Liverpool (Ingelân)
Susterstêden
De stêd ûnderhâldt ek kontakten mei ûnder oaren Halifax, Napels, New York en Stavanger.
Ludum
It gebiet hearde, lykas Ieslumbuorren, eartiids ta de himrik fan Achlum.
Pier Boorsma
Pier Boorsma (Snits, 15 maart 1944) is in Frysk dichter en skriuwer.
Biografy
Boorsma studearre filosofy oan de Universiteit fan Amsterdam. Yn 'e hjerst fan 1969 rjochte er mei ûnder oaren Pieter de Groot en Johan Frieswijk it fjouwer kear jiers ferskinende blêd "Sonde" op.
Yn 1989 fêstige Boomsma him yn Grins en studearre dêr Frysk oan de Ryksuniversiteit. Yn 1994 ferskynde de twatalige blomlêzing Spiegel van de Friese poëzie. Boorsma syn wurk docht bytiden wat oan Obe Postma tinken. Boorsma hat ek in skoft resinsint poëzij west foar it Frysk Deiblêd
Wurk
In kar:
Prizen
Rely Jorritsmapriis:
William Penn
Quaker
Hoewol't William Penn jr. grutbrocht waard yn de tradysje fan de Anglikaanske Tsjerke, sleat er him as studint yn Oxford oan by de beweging fan de quakers. Hy wie in freon fan George Fox, de stifter van de quakers, dy't as ketters beskôge waarden omdat harren opfettingen ôfwykten fan dy fan de steatstsjerke. Sy wegere bygelyks om in ûnthjit ôf te lizzen, koe net skille oan wa. Lykas in protte oare quakers waard waard William Penn ek ferskate kearen fêstset en waard ek fan de universiteit stjoerd.
Yn 1677 krige in kloft fan foaroansteande quakers, dêr't William Penn by wie, de koloniale provinsje West New Jersey. In protte kolonisten út Ingelân festigen har dêre. Penn bleau sels noch yn Ingelân, mar stelde wol in hânfest dêr't de frijheid fan de kolonisten yn fêstlein waard, teffens it rjocht op earlike berjochting, frije ferkiezingen en godstsjinstfrijheid.
Nei Fryslân
Yn 1677 besocht Penn Nederlân en Dútslân en ek Fryslân. Nei in 'meeting' yn Harns besocht er fergees om ta ferieniging mei de Labadisten yn Wiuwert te kommen, dat wie op 13 july 1677. Hy wie dêr mei John Claus en spruts mei Anna Maria fan Schurman en de famylje Somerdijk. Dêrnei wie er noch in gearkomst yn Lippenhuzen.