cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Flodder (telefyzjesearje)
Gastrollen
Huub Stapel, dy't yn 'e films Flodder (1986) en Flodder in Amerika! (1992) de rol fan Johnnie Flodder fertolke, spile yn 'e ôflevering Egotrip út seizoen 5 de gastrol fan Paolo Marquez. Horace Cohen, dy't yn 'e film Flodder de rol fan Henkie Flodder spile, wie yn 'e ôflevering Huisarrest, út seizoen 4, te sjen as in tennisjonge en yn 'e ôflevering Egotrip, út seizoen 5, as klant. Mandy Negerman, dy't de rol fan Toet Flodder fertolke yn seizoen 1, kearde yn 'e ôflevering Rijles út seizoen 5 werom as learlinge.
Oare bekende persoanen dy't gastrollen yn 'e tillefyzjesearje Flodder fertolken, wiene û.o. Cynthia Abma, Najib Amhali, Ben Cramer, Jules Croiset, Ellen ten Damme, Frans van Deursen, Wendy van Dijk, Porgy Franssen, Theo van Gogh, Bart de Graaff, Frédérique Huydts, Arthur Japin, Frits Lambrechts, Victor Löw, Michiel Romeyn, Leontine Ruiters (letter Borsato), Ernst-Daniël Smid, Serge-Henri Valcke en Edwin de Vries.
Untfangst en resultaat
Flodder hie as komeedzjesearje grut súkses op 'e Nederlânske tillefyzje en ek om utens, û.m. yn Dútslân. Op Veronica waarden de ôfleverings út 'e searje trochinoar troch 800.000 minsken besjoen, wat foar de 1990-er jierren poerbêste sjochsifers wiene. Sûnt is de searje suver sûnder ophâlden op 'e Nederlânske tillefyzje werhelle, oant 2001 troch Veronica, fan 2001 oant 2005 troch Yorin, fan 2005 oant 2015 op RTL5 en fan 2016 oant 2021 (no) op RTL7. Yn febrewaris 2016 waard Flodder troch de lêzers fan Veronica Magazine útroppen ta de bêste Nederlânske tillefyzjesearje fan 'e ôfrûne 25 jier. Yn Belgje waard de searje fan 2018 oant 2020 werhelle troch de Flaamske tillefyzjestjoerder CAZ.
Boekhannel Schaaf
Boekhannel Schaaf (Nederlânsk en offisjeel: Boekhandel Schaaf) wie in boekhannel yn 'e Fryske stêd Dokkum, dy't fan grutte betsjutting wie foar it hiele noardeasten fan 'e provinsje.
Skiednis
Boekhannel Schaaf wie in famyljebedriuw, dat yn 1898 oprjochte waard. Eigneresse Anita Schaaf kloppe yn 2016 op eigen inisjatyf oan by Boekhannel Van der Velde yn Ljouwert mei de fraach oft men dêr belangstelling hie om Boekhannel Schaaf oer te nimmen. Dy belangstelling wie der yndie, en trochdat de Gemeente Dongeradiel in liening fan €175.000 beskikber stelde, waard de oername en de dêrfoar nedige ferbouwing fan it âlde winkelpân oan 'e Breedstrjitte mooglik makke.
Foar Van der Velde waard de boekhannel yn Dokkum de sânde fêstiging yn Noard-Nederlân, nei de haadfêstiging yn Ljouwert en ien filiaal yn Snits, ien yn Drachten, twa yn Grins en ien yn Assen. Skaalfergrutting wie it iennichste dat it behâld fan in boekhannel yn Dokkum mooglik makke, dêr't yn 2016 Boekhannel Bergsma oer de kop gie, dat krekt as Schaaf in âld famyljebedriuw wie. In bedriuw mei ferskate fêstigings, lykas Van der Velde, hie gruttere ynkeapkrêft, legere overheadkosten en mear mooglikheden ta ynvestearjen. Boppedat koe it ûnferkochte foarrieden oerhevelje nei oare filialen. Van der Velde makke fierders mei de iepenbiere bibleteken yn Dokkum en omkriten de ôfspraak dat harren ynkeap tenei fia Van der Velde rinne soe.
Arent Johan fan Glinstra
Arent Johan fan Glinstra (Koarnjum, 1754 - Ljouwert, 31 maaie 1814) wie grytman fan Haskerlân. Arent wie de soan fan Watze (Valerius) fan Glinstra, postmaster fan Fryslân, en Anna Catharina fan Haersma.
Yn 1770 skreau de jonge Arent him yn as studint by de Akadeemje fan Frjentsjer. Ta syn learmasters hearde de heechlearaar teology Samuel Manger en fan 26 july 1774 ôf folge hy kolleezjes by de heechlearaar Romaanske talen Johan Hendrik Verschuur. Hy promovearre op 29 july 1774 yn de rjochtsgeleardheid. Arent fan Glinstra waard yn 1790 grytman fan Haskerlân, as opfolger fan Schelte Hessel Roorda fan Eysinga. Fiif jier letter waard hy oan it begjin fan de Frânske tiid yn 1795 ôfsetten. Nei dy tiid hat hy fan 1812 oant syn dea lid west fan de Algemiene Rie fan it Departemint fan Fryslân. thumb|Ruters by in merketintsterstinte; kopy fan A.J. fan Glinstra nei Philips Wouwerman
Skilder
Nei 1795 libbe hy benammen as rintenier en wijde hy him oan syn leafhawwerijen. Hy wie amateurkeunstner en stie bekend as keunstleafhawwer. Hy krige les fan de Amsterdamske behangskilder Jurriaan Andriessen en makke benammen kopyen fan wurken fan oare keunstners. In soad fan syn skilderijen byldzje lânskippen út mei soldaten, ruters of wyldjeiers.
Soasjeteitsgebou yn Ljouwert
Op 7 augustus 1799 kocht Arend Johan van Glinstra yn Ljouwert foar 7830 karolusgûnen en 20 stuorren in hûs oan de Nijstêd nûmer 150. Neffens de omskriuwing hie it hûs op de ûnderste ferdjipping in foar- en efterkeamer, beide mei "vuursteden", bêdsteden en kasten. In romme treppen late nei de boppeferdjipping dêr 't twa grutte keamers wiene dy 't ferbûn wiene troch in porte-brisée. Dy keamers waarden brûkt as soasjeteitsseal fan it patriottegenoatskip De Fraterniteit, dat it hûs oant dan yn besit hân hie. It genoatskip wie koart dêrfoar opheft omdat der in soad ûnderlinge politike ferdieldheid wie. Om de soasjeteitsfunksje wie der yn de grutte tún efter it hûs, neist in blikke en grientetún, in oerdekte kolfbaan. Fan Glinstra wreide it persiel yn dyselde tiid út troch it oankeapjen fan in húske, mei in wearde fan 317 karolusgûnen en 20 stuorren, oan de Fermanjestege, njonken de doopsgesinde tsjerke. Koart nei de oankeap hat Fan Glinstra it hûs ferboud en útwreide mei in efterhûs. Doe 't op 19 july 1814 in boelguodynventaris fan it hûs opmakke waard, blykte de ûnderferdjipping te bestean út fjouwer ynstee fan twa fertrekken en waard sprutsen oer in foar- en eftersouder. Nei de dea fan Fan Glinstra fererve it hûs op syn neef jhr. Valerius Loadewyk Vegelin fan Claerbergen (1774-1844). Arend fan Glinstra ferstoar op 31 maaie 1814 yn syn hûs oan de Nijstêd. Hy wie net troud en mei him stoar it laach Fan Glinstra út. Hy beneamde de bern fan syn suster Louisa Albertina (1749-1772), dy 't troud wie mei Pieter Benjamin Philip Ernestus Vegelin fan Claerbergen (1743-1780), as syn erfgenamten. De neef Valerius Lodewijk erve fjouwerseisde fan de neilittenskip, de beide susters Helena Corien en Anna Catharina Wilhelmina krigen elk in seisdepart taparte.
Mnjikaning Fish Weirs
De Mnjikaning Fish Weirs (Ingelsk foar "Fûke fan Mnjikaning") is ien fan 'e âldste minsklike bouwurken yn Kanada. It stiet yn it suden fan 'e Kanadeeske provinsje Ontario, yn it distrikt Muskoka, eastlik fan 'e Georgiaanske Baai, dy't ûnderdiel útmakket fan 'e Hueronmar, op 44°36′16″ noarderbreedte by 79°22′11″ westerlingte. De neiste stêd is Orillia. De Mnjikaning Fish Weirs binne in wear, oftewol in soarte fan fûke dy't bestiet út in stek dat yn ûndjip oerflaktewetter oanbrocht is, yn dit gefal yn 'e Atherley Narrows, de smelle trochgong tusken de gruttere Simcoe-mar, yn it suden, en de lytsere Couchiching-mar, yn it noarden. Mnjikaning, ek wol stavere as M'njikaning, betsjut yn 'e Odjibwe-taal: "by it stek", dat in ferwizing nei de fûke is.
De Mnjikaning Fish Weirs geane, neffens de koalstofdatearring fan 'e âldste dielen, tebek oant omtrint 3300 f.Kr., nei wat argeologen en antropologen de Argayske Perioade yn Noard-Amearika neame. Dêrmei is dizze fûke 5.300 jier âld. Hy waard oarspronklik boud mei staken fan pleatslike houtsoarten, yn 't bysûnder fan 'e westerske libbensbeam (Thuja occidentalis), de sûkeresdoarn (Acer saccharum) en de papierbjirk (Betula papyrifera). Tusken dy staken troch weven de fiskers strewelleguod en oare fegetaasje om der in net-eftich skud fan te meitsjen. De fisken waarden troch it stek nei dearinnende opfangplakken ta loadst dêr't se gjin útwei mear út fine koene. Dêr koene se dan letter troch de fiskers mei spearen of skepnetten (of mooglik mei de hân) fongen wurde. Sa'n wisse itensboarne wie benammen by 't winter fan grut belang.
Troch de milennia hinne waarden de Mnjikaning Fish Weirs nei alle gedachten ûntelbere kearen reparearre of bymakke. De âldste dielen waarden lykwols beholden troch de beskerming dy't it wetter en in laach beskermjend slib deroan bea. De Mnjikaning Fish Weirs waarden mear as 5.000 jier lang brûkt, oant it begjin fan 'e santjinde iuw. De Frânske ûntdekkingsreizger Samuel de Champlain makke noch gewach fan it bestean en gebrûk fan 'e fûke doe't er op 1 septimber 1615 troch it gebiet reizge mei in groep Huroanske krigers, dêr't er mei ûnderweis wie nei in fjildslach mei de Irokezen oan 'e súdigge fan 'e Ontariomar. Op 12 juny 1982 erkende it Kanadeeske regear de Mnjikaning Fish Weirs as in nasjonaal monumint mei de status fan Nasjonaalhistoarysk Plak fan Kanada. De fûke is hjoed de dei op 'e noed fan 'e Tsjippewa's fan Rama Earste Naasje. Yn 1993 rjochten leden fan dy Odjibwe-stamme de Mnjikaning Fish Fence Circle op, in organisaasje dy't tawijd is oan 'e beskerming en it behâld fan 'e fûke.
Klassyk Hollywood
Styl
De styl fan Klassyk Hollywood waard sterk beynfloede troch de Renêssânse. Oare wichtige ynfloeden wiene vaudeville, melodrama en it ekspresjonisme. Benammen it idee dat de minske sintraal stie, rûn as in reade tried troch Klassyk Hollywood hinne. De fertelstruktuer waard dêrby hieltyd stjoerd troch psychologyske motivaasje. Dat betsjutte dat in ferhaal hieltyd in minsklik personaazje folge dat in beskaat doel besocht te berikken. Tiid en romte wiene minder wichtich as de ferhaalline, dy't almeast opdield wie yn twa aksjes: de earste aksje wie hiel faak in romantyske (heteroseksuële) relaasje, wylst de twadde aksje mear saaklik fan aard wie (bgl. it oplossen fan in misdriuw).
Yn it gefal fan tiid wie kontinuïteit yn 'e film tige wichtich. De iennichste tastiene foarm fan tiidsmanipulaasje wie de flashback. En sokke weromblikken mochten inkeld brûkt wurde by it toanen fan in oantinken fan it folge personaazje, of by it yntrodusearjen fan in nij personaazje. Op it mêd fan romte lei, om't de minske sintraal stie, de klam op hângebearten en/of gesichtsútdrukkings. Om dy reden makke men allegeduerigen gebrûk fan medium shots of medium-long shots. Persoanen of objekten dy't fan belang wiene, waarden hieltyd skerp en sintraal yn byld brocht. De aksje dy't him op it skerm ôfspile, wie ek oanhâldend nei de sjogger ta rjochte. En ta einbeslút soargen de beljochting (benammen trijepuntsbeljochting), setdekoraasje en kostúms derfoar dat de personaazjes dúdlik te ûnderskieden wiene fan it fierders eins ûnbelangrike dekôr.
Produksje
De produksjemetoade dy't yn Klassyk Hollywood wizânsje wie, waard ek wol it studiosysteem of it stjerrestysteem neamd. It wie in standerdisearre manear fan it meitsjen en oan 'e man bringen fan films. De oantsjutting 'studiosysteem' ferwiist nei it feit dat alle meiwurkers oan in film, ynkl. akteurs, filmprodusinten, regisseur, kameraregisseur, kameralju, filmeditors, produksje-ûntwerper ensfh., yn 'e tsjinst wiene by ien beskate (grutte) filmstudio. Dat soarge derfoar dat de filmstyl in gefolch wie fan it belied fan 'e studio ynstee fan de artistike kar fan 'e filmmakkers. Frijwat bekende regisseurs, ûnder wa Alfred Hitchcock, Orson Welles, Howard Hawks en John Ford, fersetten har dêrtsjin, soms mei súkses mar faak om 'e nocht.
Studio's
Yn 'e tiid fan Klassyk Hollywood wiene der acht filmstudio's dy't yn 'e filmyndustry fan Hollywood de tsjinst útmakken. Dat wiene de Grutte 5: 20th Century Fox, RKO Pictures, Paramount Pictures, Warner Bros. en Metro-Goldwyn-Mayer (MGM). Dy fiif studio's foarmen mei-inoar it studiosysteem. Dêropta wiene der de Lytse 3: Columbia Pictures, United Artists en Universal Pictures. United Artists koe trouwens de titel fan 'grutte' filmstudio faak mar kwealk behâlde, en operearre yn haadsaak as stiper en distributeur fan films dy't troch ûnôfhinklike filmprodusinten makke waarden.
Ynfloedrike filmmakkers
Tige ynfloedrike regisseurs út 'e tiid fan Klassyk Hollywood wiene: John Ford, D.W. Griffith, Howard Hawks, Alfred Hitchcock, Orson Welles en Billy Wilder. De wichtichste filmprodusinten út it tiidrek wiene Cecil B. DeMille op it mêd fan live action-films en Walt Disney op it mêd fan tekenfilms.
Wichtige akteurs en aktrises
Wichtige akteurs út Klassyk Hollywood wiene: Fred Astaire, John Barrymore, Humphrey Bogart, Marlon Brando, Charlie Chaplin, Gary Cooper, Kirk Douglas, Henry Fonda, Clark Gable, Cary Grant, Charlton Heston, Danny Kaye, Buster Keaton, Gene Kelly, James Stewart en John Wayne. Wichtige aktrises wiene: Lauren Bacall, Ingrid Bergman, Joan Crawford, Bette Davis, Doris Day, Greta Garbo, Ava Gardner, Judy Garland, Jean Harlow, Audrey Hepburn, Katharine Hepburn, Grace Kelly, Virginia Mayo, Marilyn Monroe, Mary Pickford, Ginger Rogers, Jean Simmons, Barbara Stanwyck en Elizabeth Taylor.
Sybe Pierssoan
Sybe Pierssoan, ek Sijbe Pierszoon wie grytman fan Haskerlân.
Sybe Pierssoan wie yn 1574 folmacht foar it Hasker Fiifgea, it lettere Haskerlân. Op 31 maart 1580 besleaten de Steaten fan Fryslân dat preesters en oare geastliken gjin katolike seremoanjes mear útfiere mochten. Sybe Pierssoan folge dat jier Hoijte Uninga fan Hoytema op as grytman. Yn 1582 waard Sybe Pierssoan as grytman opfolge troch Asse Obbes.
Jeraziatyske dassen (skaai)
De Jeraziatyske dassen of echte Jeraziatyske dassen (Latynske namme: Meles) foarmje in skaai fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (Mammalia), it skift fan 'e rôfdieren (Carnivora) en de famylje fan 'e martereftigen (Mustelidae). Ta dit skaai heart û.o. de (Jeropeeske) das. It skaai fan 'e Jeraziatyske dassen moat net betize wurde mei de ûnderfamylje fan 'e Jeraziatyske dassen (Melinae).
Soarten
left|thumb|400px|Fersprieding fan 'e Jeraziatyske dassesoarten: de [[Jeropeeske das (dûnkergrien), de Aziatyske das (brún) en de Japanske das (blaugrien).]]
Jurriaan Andriessen
thumb|Behangskildering makke troch Jurriaen Andriessen nei in skets op in reis troch Fryslân yn 1796. De oerset by Galamadammen is hjir fan de noardkant ôf te sjen. It hok heart by de pont. Nei 't sein wurdt soe dizze skildering hingje yn it hûs Sparrendaal yn Driebergen thumb|Untwerp foar in behingselskildering fan Jurriaen Andriessen Jurriaen Andriessen (Amsterdam, 12 july 1742 – dêre, 31 july 1819) wie in Nederlânske behangskilder en tekener.
Biografy
Andriessen waard berne op Uilenburg yn de Batavierstrjitte. Syn heit kaam fan Brandenburg en syn mem fan Holstein. Hy waard op 12-jierrige leeftyd in learling fan Anthony Elliger en fjouwer jier letter by Jan Maurits Quinkhard. Hy gie yn 1760 nei de Teeken-Akademie yn Amsterdam en yn 1766 wûn hy de earste priis. Yn datselde jier waard Andriessen lid fan it Sint-Lucasgilde. Hy krige dêrnei fan David van Lennep de wichtige opdracht om behing te leverjen foar it Hûs te Manpad yn Heemstede.
Hy wurke gear mei Johannes fan Dreght en luts op mei Reinier Vinkeles. Andriessen troude yn 1770. It span wenne yn it earstoan oan de Bloemgracht, mar ferhuze letter nei de Prinsengracht, de Binnen-Amstel en it Roeterseilân. Dêr rjochte hy mei Isaac Schmidt in wurkplak op foar skildere behingsels, dêr 't ek syn broer Anthony, de reauskilder syn help ferliende. Syn skildere behangsels toane ornaris arkadyske lânskippen. Andriessen skildere ek dekors foar de skouboarch op de Keizersgracht (1774); tegearre mei Hermanus Numan skildere hy Italjaanske strjittetafrielen. Yn 1799 krige hy in oerhaal en rekke geandewei fierder ferlamme.
Der binne mar in pear ynterieurs mei ensembles fan Andriessen oerbleaun. Yn Museum Van Loon wurde doeken tentoansteld dy 't oarspronklik út kastiel Drakesteyn komme. Yn de túnkeamer fan It Grachtenhuis (Herengracht 386, Amsterdam) is in ensemble te sjen dat Andriessen yn 1776 makke yn opdracht fan Gillis Alewijn.
Niederhagen
Niederhagen wie yn de Twadde Wrâldoarloch fan maaie 1939 oant yn 1943 in lyts Dútsk konsintraasjekamp. It lei tichteby Wewelsburg, it kastiel yn Noardryn-Westfalen dat fan 1934 oant 1945 it haadkertier fan de SS wie.
Skiednis
It kamp waard yn maaie 1939 yn gebrûk naam. Totaal waarden der 3.900 minsken fêstholden yn Niederhagen. De earste finzenen kamen út it kamp Sachsenhausen, mar doe't de Russyske kriichsfizenen kamen gie it tal finzenen omheech nei 1.200. Sy wiene feroardield ta twangarbeid. Yn 1940 en 1941 wie Niederhagen ek in trochfierkamp foar Jehova's tsjûgen, mar ek homoseksuelen, Sinty, Roma en politike finzenen hawwe der sitten. Yn desimber 1942 die de SS tynge dat der tolve Joaden nei Niederhagen deportearre wiene, dy't allegear it libben ferlearen.
Fan de 3.900 finzenen stoaren der te minste 1.285. Maitiid 1943 waard it kamp foar it grutste part opheft en waarden de oerlibben nei it konsintraasjekamp Buchenwald oerbrocht. Der bleaune sa'n fyftich persoanen efter, dy't fungearren as it saneamde "Restkommando". Op 2 april 1945 waard it "Restkommando" fan Amerikaanske troepen befrijd.
Kampkommandanten
De neifolgjende SS-ofsieren hawwe Lagerführer fan it wurkkamp west:
Kriesk
It Kriesk (Ingelsk: Crow; Kriesk: Apsáalooke, útspr.: [ə'psa:ɾo:ɡe:], likernôch: "uh-psaa-roo-gee"), is de lânseigen taal fan 'e Krieën (Crow), in Yndiaansk folk fan 'e eastlike Rocky Mountains en de Grutte Flakten fan Noard-Amearika. De taal wurdt ek wol Absaroka neamd, dat in Ingelske ferbastering fan it autonym is. It Kriesk is in Westsûaanske taal, dy't ta de gruttere Sûaanske taalfamylje heart. It is nau besibbe oan it Hidatsa, wêrmei't it de Missourydelling-Sûaanske taalgroep foarmet. It Kriesk is mei likernôch 3.000 sprekkers ien fan 'e gruttere Yndiaanske talen fan 'e Feriene Steaten.
Sprekkers
Neffens in taalkundich ûndersyk út 2007 fan Victor Golla wiene der doe noch 3.000 sprekkers fan it Kriesk. Hoewol't dêrby net oanjûn is hoe't de ferdieling yn memmetaalsprekkers en twadde-taalsprekkers wie, docht it Kriesk it dêrmei in stik better as de measte oare Yndiaanske talen yn 'e Feriene Steaten. In soad fan dy talen hawwe nammentlik heechút noch inkele hûnderten sprekkers, wylst in oansjenlik tal op it rântsje fan it útstjerren balansearret. Mei in oantal fan 3.000 minsken leit it sprekkerspersintaazje fan it Kriesk yn ferhâlding mei de Krieën as etnyske groep op 25%.
Dêrby moat lykwols al oantekene wurde dat in grut diel fan 'e sprekkers ta de âlderein heart. Ut gegevens fan 'e Amerikaanske folkstelling fan 1991 die bliken dat der dat jiers noch 4.280 sprekkers wiene. Yn ferhâlding mei it oantal fan 3.000 sprekkers yn 2007 giet it om in ôfname fan 29,9% oer in perioade fan 15 jier. Boppedat kaam út it taalûndersyk fan 2007 ek nei foarren dat it grutste part fan 'e jongerein it Kriesk net floeiend sprekt, en dat it oergrutte part fan 'e floeiende sprekkers âlder as tritich jier wie, oftewol foàr 1975 berne wie.
Yn syn A Grammar of Crow, ek út 2007, skreau R. Graczyk lykwols dat der oars as by oare Yndiaanske talen, yn 't bysûnder dy fan 'e Grutte Flakten, yn it gefal fan it Kriesk noch sprekkers fan alle leeftiden wiene. Ek murk er op dat der "noch teminsten guon" bern wiene dy't it Kriesk as memmetaal learden. Fierders wiene neffens him op inkelen fan 'e alderâldsten nei alle Kriesk-sprekkers ek floeiend yn it Ingelsk, en koene frijwol alle leden fan 'e jongerein dy't it Kriesk net sels sprieken, it wol ferstean. Likegoed waard it Kriesk yn 2012 troch de UNESCO as "beslist bedrige" klassifisearre. Der wurdt fanút 'e Krieëmienskip sels yn tanimmende mjitte besocht om it Kriesk te behâlden en te refitalisearjen.
Alfabet
It Kriesk wurdt skreaun mei in Latynsk alfabet dat út 19 letters bestiet. De letters f, g, j, q, r, v, y en z komme net foar, en de c allinnich yn kombinaasje mei de h as ch.
Fonology
It Kriesk omfiemet fiif ûnderskate fokalen, wêrfan't de a ([a], lykas yn "lam"), i ([i], lykas yn "wyt") en u ([u], lykas yn "tûk") ek yn lange foarm foarkomme: aa ([a:], lykas yn "laad"), ii ([i:], lykas yn "wiid") en uu ([u:], lykas yn "lûd"). De e ([e:], lykas yn "bleek") en de oo ([o:], lykas yn "loop") komme inkeld as lange lûden foar. Fierders binne der twa diftongen, ia en ua, en ien marzjinale diftong, éa dy't him yn mar twa wurden foardocht déaxa ("helder") en béaxa ("út en troch").
Jan Pol (mole)
De Jan Pol is in nôt- en pelmûne yn it Drintske doarp Dalen. It is de heechste mûne fan de provinsje Drinte.
Kriesk
Fonology
Op it mêd fan 'e konsonanten hat it Kriesk mar in tige beheinde klankynventaris. De h, k, m, n, p, s en t wurde krekt as yn it Frysk útsprutsen. De ch is de [ʧ], de begjinklank fan "tsjerke", en krektsa is de sh de [ʃ], de begjinklank fan "sjippe". De x is de [x], dy't yn it Frysk as "ch" skreaun wurdt, lykas yn "berch". De b ([b]) en w ([w], lykas yn "skowe") komme inkeld foar as allofoanen fan 'e m, en krekt-en-gelyk komme de d ([d]) en l ([l]) allinnich mar foar as allofoanen fan 'e n. Fierders hat it foneem k in palatalisearre allofoan [kʲ] (kj fan "kjers"), dy't foarkomt nei i, e, ch en sh, faak yn wurdeinige posysje. Ek de glottisslach ([ʔ]) de klank tusken de beide gelikense lûden yn "Aäron" of "koöperaasje", komt yn it Kriesk foar, mar wurdt net skreaun.
Jan Pol (mole)
De foargonger fan de hjoeddeiske mûne, mooglik in standermûne, datearre fan 1820 en baarnde nei de bliksemynslach fan 1875 út. In jier letter waard op it plak de hjoeddeiske mûne boud.
Nei de Twadde Wrâldkriich rekke de mûne bûten gebrûk en yn 1958 waard de mûne ta in piperbus ôftakele. Restauraasjes folgen yn 1971 en 1994. Oant 1981 wie Jan Pol eigner fan de mûne. Syn widdo ferkocht de mûne en yn 1988 naam de doedestiidske gemeente Dalen de mûne oer, tsjintwurdich de gemeente Coevorden. De mûne hie eartiids gjin namme en waard as "mûne fan Jan Pol" oantsjut.
Kriesk
Fonology
Fierders is ek aspiraasje, it útsprekken fan plofklanken mei in lyts h-ke derefteroan (lykas yn 'e bekende Grinslânske útspraak fan Marthinithoren), yn it Kriesk in wichtich ferskynsel. Plofklanken wurde aspirearre as se oan it begjin of de ein fan in wurd steane, wannear't se ferdûbele wurde (bgl. [ppʰ]) en as se efter in oare plofklank oan komme (bgl. [ptʰ]). Plofklanken yn in konsonantekluster mei de h as earste klank (hp, ht, hk) bliuwe ûnaspirearre. Ferdûbeling fan konsonanten komt inkeld yn ynterfokale (tuskenlûdige) posysje foar. Yn dyselde posysje wurdt de sh faak stimhawwend, en klinkt er dus as [ʒ] (zj lykas yn "bagaazje"). De s wurdt soms ek stimhawwend útsprutsen, as "z", mar de x is nea stimhawwend.
Jan Pol (mole)
De Jan Pol is in achtkante stellingmûne. It houten achtkant op de stiennen ûnderbou is reitdutsen en hat oarspronklik fan in houtseachmûne west. De flecht is 21,60 meter en de wjukfoarm âldhollânsk.
Dalen is twa mûnen ryk; oan de súdlike kant fan it doarp stiet de stellingmûne De Bente.
Asse Obbes
Asse Obbes of Aesse Obbesoan wie grytman fan Haskerlân fan 1582 oant 1601. Asse Obbes wie jierrenlang folmacht op de Lândei fan Fryslân en waard yn 1594 earste âlderling by de gemeente op De Jouwer, yn de tiid dêrfoar waarden diakens keazen. Hy troude mei Aaltsje Terwisgha, en hie mei har yn elk gefal ien soan, Obbe Obbes. Obbes wie fan 1594 - 1596 ôffurdige by Deputearre Steaten fan Fryslân foar Sânwâlden en Haskerlân.
Assema
Asse Obbes komt nei alle gedachten út it laach fan de Assema's. It begjin fan it laach Assema leit op de Assemastate yn Aldeouwer oan de noardlike igge fan de Tsjûkemar, yn de eardere gemeente Doanjewerstâl. Om 1580 hinne blykt dat dizze âldste laach fan de Assema's, ôfstamjend fan Obbe Asses, herfoarme wurden is. Dy kar fersekere harren plak yn de boppelaach fan de Fryske mienskip yn de tiid fan de Republyk. Dat hja dêr sosjaal besjoen diel fan útmakken blykt út de houliken mei leden fan de grytmansfamyljes Terwischa, Wyckel, Crack en Haersma en it juristelaach Boner. It blykt ek út it gegeven dat Asse Obbes en Obbe Obbes grytman fan Haskerlân en Gaasterlân waarden. Yn de earste helte fan de santjinde iuw liket dizze takke fan de famylje, foar safier bekend, út te stjerren.
Fûke
In fûke is in stik ark dat brûkt wurdt yn 'e fiskerij (benammen yn 'e binnenfiskerij) yn 'e foarm fan in fan netten of wylgeteannen makke fâle foar fisken. Sa'n fûke bestiet út in stikmannich efterinoar pleatste trachters, dêr't fisken (yn 't bysûnder iel) maklik yn swimme, mar hast net wer útkomme kinne. Fûken wurde yn 'e boaiem fêstset mei fûkestokken. Se besteane út in yngong (de snabbe), dy't by it opheljen mei in tou (it snabbetou), tichtreaun wurde kin, in middendiel (it middelliif) en in útein (de snabein). Faak hat in fûke ek twa sydtrachters, dy't wjukken neamd wurde en ûnderstipe wurde troch wjukstokken.
In fûke wurdt ûnder wetter pleatst op in gaadlike lokaasje, it leafst op in plak dêr't wat streaming stiet. De iepening wurdt dan de kant út set dêr't de streaming wei komt. It plak dêr't in fûke stiet, wurdt boppe it wetteroerflak ornaris markearre troch in stikmannich lange stokken. Ut en troch komt de fisker dêr ris del om 'e fongen fisk derút te heljen. Yn Nederlân komme behalven fisken ek gauris muskusrotten fêst te sitten yn fûken; om't dy oars as fisken net ûnder wetter sykhelje kinne, fersûpe se as se yn in fûke betize reitsje. Ek amfibyen en kreefteftigen fangt men net selden by fersin yn in fûke.
Oerdrachtlik gebrûk
Yn oerdrachtlike sin wurdt wol sprutsen fan "yn 'e fûke rinne", in sprekwurd dat basearre is op 'e wurkwize fan it fiskersark. Soks bart bygelyks as de plysje yn 't foar lucht krigen hat fan in oerfal, ynbraak of oar misdriuw en de dieders op it plak delikt opwachte wurde.
Sasha Rionda
Sasha Rionda (folút: Sasha Sybille Rionda Hogger; Meksiko-Stêd, 29 septimber 1977) is in Meksikaansk presintatrise, nijslêzeresse en ferslachjouster fan mingd Meksikaansk en Switserdútsk etnysk komôf. Hja waard bekend as presintatrise fan Detalles con Sasha, op 'e Spaansktalige nijsstjoerder CNN Español en fan The Music Room op 'e Ingelsktalige nijsstjoerder CNN International. Rionda wennet op 't heden yn Atlanta, yn 'e Amerikaanske steat Georgia.
Jonkheid
Rionda waard yn 1977 berne yn 'e Meksikaanske haadstêd Meksiko-Stêd. Mei fanwegen in mingde etnyske eftergrûn (Meksikaansk en Switserdútsk) sprekt hja floeiend Spaansk en Ingelsk en kin hja in petear fiere yn it Frânsk en it Dútsk. Se begûn har karriêre mei 8 jier, doe't se yn 1985 har earste reklamespotsje die foar de Meksikaanske tillefyzje. Yn 1989 hie se in lyts roltsje yn 'e film Old Gringo, en yn 1990 wie se te sjen as mutantebern yn in sêne mei akteur Arnold Schwarzenegger yn 'e film Total Recall, fan regisseur Paul Verhoeven. Neitiid presintearre Rionda op 'e Meksikaanske tillefyzje in programma foar tsieners en jongere bern oer sûnens en iten.
Karriêre
Yn 2001 waard Rionda fanwegen har tanimmende bekendheid frege om The Music Room op 'e Amerikaanske nijsstjoerder CNN International te presintearjen. Dat wie in programma wêryn't djipdollende reportaazjes te sjen wiene oer stjerren en oanstoarmjend talint yn 'e muzykyndustry fan oer de hiele wrâld. Yn dy tiid fierde Rionda fraachpetearen mei û.o. Moby, Usher en Britney Spears. Underwilens wist se yn dyselde snuorje in stúdzje binnenhûsarsjitektuer ôf te rûnjen mei in bachelortitel, en teffens hie se yn 2002 in rol as aktrise yn 'e ûnôfhinklike film The Devil to Pay.
Yn 2006 kearde Rionda werom by CNN, dêr't se op 'e Spaansktalige stjoerder CNN Español it programma Detalles con Sasha ("Details [fan it Nijs] mei Sasha") begûn te presintearjen. Dat is in aktualiteiterubryk dy't ienris yn 'e moanne útstjoerd wurdt en in breed ferskaat oan ûnderwerpen út Latynsk-Amearika en de Feriene Steaten beljochtet, lykas keunst, arsjitektuer, iten en moade. Dêrnjonken makke Rionda ek noch oare programma's, lykas Stay, Eat, Play – Louisiana, in dokumintêre fan in oere oer de stêd New Orleans, en Atlanta Mom, in dokumintêre oer nije memmen yn Atlanta, ta gelegenheid fan it feit dat se sels krekt in poppe krigen hie.
Radiaaldieren
De radiaaldieren (Latynske namme: Radiata) foarmje in tuskenryk fan it ryk fan 'e bisten (Animalia) en it ûnderryk fan 'e echte dieren (Metazoa), dat tegearre mei it tuskenryk fan 'e twasidigen (Bilateria) ûnderbrocht wurdt by it rangleaze tuskentakson fan 'e weefseldieren (Eumetazoa). Radiaaldieren binne alsidich symmetrysk boude bisten, dy't in mûle hawwe mei dêromhinne in krâns fan tentakels. Se omfiemje fierders twa sellagen: in bûtenste (de ektoderm of bûtenhûd) en in binnenste (de endoderm of binnenhûd), wêrfan't de lêste de termholte beklaait. Soms wurdt foar de radiaaldieren ek de term holtedieren (Coelenterata) brûkt, mar dat moat ûntret wurde, mei't dy namme foarhinne ek brûkt waard om 'e spûnsdieren (Parazoa) oan te tsjutten.
Underferdieling
It tuskenryk radiaaldieren bestiet út twa libbene stammen, wylst in trêdenien útstoarn is: Ta de netteldieren hearre de skiifkwabben, polipen en koralen. Hoewol't in symmetryske lichemsbou yn 'e regel jûn wurdt as it definiëarjende skaaimerk fan radiaaldieren, fertoane guon netteldieren yn it larvale stadium in ûnmiskenbere twasidige symmetry. Dêrom tinke guon saakkundigen dat in twasidige symmetry him al earder ûntwikkele hawwe moat as by it útinoarfallen fan 'e radiaaldieren en de twasidigen, wat betsjutte soe dat symmetry yn radiaaldieren gjin primêr skaaimerk id. Sadwaande is de term 'radiaaldieren' no stadichoan út 'e graasje oan it reitsjen yn 'e wittenskip.
Ferhuzing
In ferhuzing, ek it ferhúzjen of it ferfarren, is it proses fan it feroarjen fan wen- of ferbliuwplak, oftewol it wikseljen fan adres. Dêrby kin it gean om ien persoan of in hiele húshâlding dy't fan wente feroaret, of om wat oars, lykas in bist (bgl. by in ferhuzing fan 'e iene dieretún nei de oare) of in bedriuw of organisaasje (bgl. by in ferhuzing nei in nij gebou). By ferhuzings feroaret men meastal fan wenplak, hoewol't it ek mooglik is binnen itselde plak te ferhúzjen. As men fan it iene lân nei it oare ferfart, sprekt men meastal net fan ferhuzing, mar fan emigraasje.
Behalven it eigentlike ferhúzjen moat men foarôfgeande oan in ferhuzing ek sykje nei in nij ûnderkommen en dat nije ûnderkommen himmelje en gauris ek fervje, behingje en foarsjen fan nije flierbedekking, parket of betegeling. Faak wurdt der ek in hiel nije koken ynstallearre. Dêrnjonken bringt ferhúzjen ek administrative rompslomp mei, lykas it trochjaan fan 'e adresferoaring, net inkeld oan famylje, freonnen en kunde, mar ek oan 'e boargerlike stân (foar it byhâlden fan it befolkingsregister), banken, fersekeringsmaatskippijen, organisaasjes dêr't men by oansletten is en tydskriften en kranten dêr't men op abonnearre is. Fierders moat de âlde fersekering opsein en de nije ôfsletten wurde en moat de ôf- en oansluting fan gas, elektrisiteit, wetterlieding, tillefoan, keabeltillefyzje en ynternet regele wurde. It is dan ek net sa raar dat ferhúzjen sjoen wurdt as ien fan 'e wichtichste oarsaken fan stress en spannings tusken partners.
Der besteane ferskate redens om te ferhúzjen. Sa komt it faak foar dat der ferhuze wurdt as men in baan fûn hat yn in oare stêd of regio. Studinten hiere yn 'e stêd dêr't se studearje faak in studintekeamer, sadat se net eltse dei op en del nei it âlderlik hûs hoege te reizgjen. Oare redens om te ferhúzjen kinne wêze dat men earne wenje wol dêr't mear rêst hearsket, of krekt nei in drokker om-en-by ta wol. Ek komt it foar dat men ferhuzet fanwegen lûdsoerlêst, stankoerlêst, hoarizonfersmoarging, kriminaliteit yn 'e omkriten fan jins wente, skea oan jins wente of buorrelêst.
Pieter Jan Leeuwerink
Pieter Jan Leeuwerink (Wormer, 10 febrewaris 1962 – Capelle aan den IJssel, 27 septimber 2004) wie in Nederlânsk follyballer. Hy wie drager fan de sulveren bûnsspjelde fan de NeVoBo.
Gernier
In gernier is yn it Frysk ien fan twa dingen. Yn it foarste plak is it in (histoaryske) oantsjutting foar immen mei lytsskalich lânboubedriuw, wêrby't de klam leit op it ferbouwen fan gewaaksen, al is it net útsletten dat sokke persoanen ek oan marginale feehâlderij dogge, bgl. troch it hâlden fan ien ko of in pear geiten. (De ekwifalinte term foar in lytsskalich boer mei de klam op 'e feehâlderij is komelker.) Dêrnjonken kin gernier ek brûkt wurde as algemiene term foar immen dy't in túnboubedriuw hat (dus synonym mei túnker). Yn 'e praktyk sil lykwols hast altyd de earste betsjutting bedoeld wêze. Dêrby wurdt mei de term "gernier" frijwol altyd ferwiisd nei immen út it ferline; foar tsjintwurdige persoanen is dit wurd yn ûnbrûk rekke.
Pieter Jan Leeuwerink
Tusken 1985 en 1989 kaam Leeuwerink 187 kear út foar de nasjonale ploech. Hy naam diel oan syn earse en iennige Olympyske Spullen: de Olympyske Spullen yn 1988 yn Seoel. De Nederlânske ploech einige yn dat toernoai op it fyfte plak. Yn de nasjonale kompetysje spile er foar VC Wormer, Compaen en Brother/Martinus.
Hy makke de begjinfaze mei fan it priizge Bankrasmodel, dat útmûne yn in gouden medalje by de Olympyske Spullen fan Atlanta yn 1996. Leeuwerink wie mei Ron Zwerver ien fan de earste Nederlanners dy't de sprongopslach brûkten. Dy wize fan opslach die syn yntree yn 'e jierren '80 en waard ynearstenoan troch in inkeling op ynternasjonaal (manljus)topnivo útfierd.
Malakology
De malakology is de tûke fan 'e soölogy dy't de weakdieren bestudearret. Nei oantallen ferskillende soarten is dat de op ien nei grutste subgroep fan it bisteryk, nei de ynsekten. Behalven slakken hearre der û.m. ek de moksels en inketfisken ta. Mei't in protte weakdieren by wize fan útwindich skelet in skelp oanmeitsje, wurdt de konkology, de stúdzje fan skelpen, as subdissipline ta de malakology rekkene.
It wurd 'malakology' komt fan it Grykske μαλακός, malakos ("weak"), en -λογία, -logia ("kunde"). De grûnlizzer fan 'e malakology wie de Italjaanske jezuyt Filippo Bonanni (1638-1723), dy't yn 1681 mei Ricreatione dell' Occhio e dela Mente nell Oservation' delle Chiociolle it earste wittenskiplike wurk skreau dat folslein oer seeskelpen gie.
De malakology leit him benammen ta op ûndersyk nei taksonomy, ekology, evolúsje en sykten. Mei't in protte soarten weakdieren gif en/of oare ynteressante stoffen ôfskiede, wurdt ek ûndersyk dien nei de tapassing dêrfan foar medyske, feterinêre en lânboukundige doelen. Fierders wurdt malakologyske kennis yn 'e archeology brûkt om 'e ûntwikkeling fan it klimaat en de ekologyske skiednis fan in plak fan opgraving te begripen, mei't skelpen relatyf maklik fossilisearre reitsje en sokke fossielen dus rûnom fûn wurde kinne.
Pieter Jan Leeuwerink
Hy stoar yn 2004 yn 'e âldens fan 41 nei in swiere sykte.
Nanne Zwiep
Nanne Zwiep (Beemster, 3 augustus 1894 - Dachau, 24 novimber 1942) wie in frijsinnich Nederlânsk-herfoarme predikant yn Ynskedee, dy't troch de nazys arrestearre waard ûnder de Dútske besetting fan Nederlân yn de Twadde Wrâldoarloch. Zwiep stoar yn it konsintraasjekamp fan Dachau, by München.
Deadpool (film)
Deadpool is in Amerikaanske superheldefilm, aksjekomeedzje en swarte komeedzje út 2016 ûnder rezjy fan Tim Miller, mei yn 'e haadrollen Ryan Reynolds en Morena Baccarin. De film is basearre op it personaazje Deadpool, út 'e strips fan Marvel Comics. It is it earste diel út 'e Deadpool-filmsearje, en it wie teffens de achtste film út 'e bredere X-Men-searje. It ferhaal giet oer de mismakke Wade Wilson, dy't as de maskere held Deadpool jacht makket op 'e man dy't him troch yllegale eksperiminten bejeftige hat mei superkrêften. Deadpool krige oer it algemien positive resinsjes fan 'e filmkritisy en woeks yn 'e bioskopen út ta in daverjend kommersjeel súkses. Yn 2018 kaam in ferfolchfilm út, mei as titel Deadpool 2. Anno 2020 is in trêde film yn ûntwikkeling.
Plot
Wade Wilson is in ûnearfol út militêre tsjinst ûntsleine âld-kommando dy't as hierling wurket as er de prostituee Vanessa moetet. Se krije in romantyske relaasje en in jier letter jout se tawurd as hy har in houliksoansyk docht. Koarte tiid letter wurdt by Wilson terminale kanker fêststeld, en hy ferlit Vanessa sûnder warskôging, sadat se net tsjûge hoecht te wêzen fan syn ôftakeling en ferstjerren.
In mysterieuze rekruteur nimt kontakt mei Wilson op, en biedt him in eksperimintele behanneling fan syn kanker oan. Begryplikerwize hat er dêr wol belangstelling foar, mar as er op it foarstel yngiet, wurdt er by Ajax en Angel Dust brocht, dy't him ynjektearje mei in searum dat ûntwurpen is om genetyske mutaasjes yn him wekker te meitsjen. Se ûnderwerpe Wilson dagenlang oan martelpraktiken om't pine en ekstreme stress helpe kinne by it aktivearjen fan hokfoar ressessive mutaasjes oft er ek mar oer beskikt. Dat is lykwols om 'e nocht.
As Wilson ûntdekt dat Ajax eins Francis hjit, en dat mei de gek beslacht, reägearret Ajax troch him foar it wykein efter te litten yn in dekompresjekeamer dêr't er om it hoartsje op 'e râne fan 'e ferstikking brocht wurdt. Dêrtroch wurde einlings syn mutaasjes aktivearre, wêrûnder in boppeminsklik selsgenêzingsfermogen, dat de kanker ta in minimum werombringt en syn sitewaasje stabilisearret. In bywurking is lykwols dat it proses Wilson slim mismakket, en oer syn hiele lichem brânwûne-eftige groeden efterlit. Hy ûntsnapt út 'e dekompresjekeamer en falt Ajax oan, mar as dy him wysmakket dat er de mismakkings genêze kin, lit Wilson him gean. Dêrop oermasteret Ajax Wilson en lit him efter om te krepearjen yn it yn 'e brân rekke laboratoarium.
Wilson oerlibbet de brân lykwols en siket Vanessa op, mar hy doar him net oan har bekend te meitsjen út eangst oer har reäksje op syn mismakke uterlik. Ynstee giet er yn 'e kost by in âldere bline swarte frou dy't Bline Al neamd wurdt. Nei oerlis mei syn bêste freon Weasel beslút er om Ajax op te spoaren om 'e genêzing fan syn groeden ôf te twingen. Dêrfoar nimt er it uterlik fan in maskere figilante oan. Hy neamt himsels 'Deadpool' om't Weasel him útkeazen hie yn in dead pool (wêrby't men, by wize fan weddenskip, út in groepke lju de persoan kiest wêrfan't men tinkt dat dy it earst fan al dy lju stjerre sil).
Deadpool set mei syn syktocht útein mei it finzennimmen, ûnderfreegjen en fermoardzjen fan 'e iene nei de oare fan Ajax syn trewanten, oant úteinlik ien fan harren fertelt wêr't er de man fine kin. Hy ûnderskept Ajax en in konfoai wapene lju op in autosnelwei en bringt se allegear om útsein Ajax sels, fan wa't er de ûnthjitten genêzing fan syn groeiden opeasket. De X-Man-superheld Colossus en syn stazjêre Negasonic Teenage Warhead ûnderbrekke Deadpool lykwols. Colossus wol dat Deadpool syn libben betteret en him by de X-Men oanslút. Ajax makket fan 'e ôflieding gebrûk om te ûntsnappen. Hy bejout him nei de kroech fan Weasel, dêr't er it bestean fan Vanessa gewaarwurdt. Neitiid ûntfiert Ajax Vanessa en nimt har mei nei in skipstsjerkhôf, dêr't er har finzen hâldt op in foar de sloop opjûn skip.
Deadpool bepraat Colossus en Negasonic om him te helpen by it rêden fan Vanessa. Se kringe it skipstsjerkhôf binnen en Colossus en Negasonic bine dêr de striid oan mei Star Dust en ferskaten fan har trewanten, wylst Deadpool himsels in paad klearret nei Ajax. Under it gefjocht fernielt Negasonic by fersin de masinery dy't it skip rjochtop hâldt. Deadpool beskermet Vanessa tsjin it omfallende skip, wylst Colossus Negasonic en Angel Dust yn feilichheid bringt. Ajax falt Deadpool oan, mar wurdt oermastere. Under druk set, jout er ta dat der hielendal gjin genêzing foar it mismakke uterlik fan Deadpool is. Nettsjinsteande de smeekbea fan Colossus om dat net te dwaan, makket Deadpool Ajax dêrnei dea, hoewol't er ûnthjit dat er war dwaan sil om tenei syn libben te betterjen. Hoewol't Vanessa lulk op Deadpool is om't er har ferlitten hat, kinne syn groeden har neat skele en fermoedsoenje se harren mei-inoar.
Produksje
Deadpool waard regissearre troch Tim Miller nei in senario fan Rhett Reese en Paul Wernick, dat basearre wie op it personaazje Deadpool, fan Fabian Nicieza en Rob Liefeld, út 'e strips fan Mavel Comics. As produsinten wiene Simon Kinberg, haadrolspiler Ryan Reynolds en Lauren Shuler Donner by it projekt belutsen, foar de filmstudio's 20th Century Fox, Marvel Entertainment, Kinberg Genre, The Donners' Company en TSG Entertainment. De kamerarezjy wie yn 'e hannen fan Ken Seng, wylst de filmmuzyk fersoarge waard troch de Nederlânske live-dj Junkie XL (Tom Holkenborg). Der wie foar de film in budget fan $58 miljoen beskikber. De opnamen fan Deadpool setten op 23 maart 2015 útein op lokaasje yn it Kanadeeske Vancouver ûnder de wurktitel Wham! De binnendoarsênes waarden opnommen yn 'e Vancouver Film Studios. De lêste opnamedei foel op 29 maaie.
Distribúsje
De distribúsje fan Deadpool waard fersoarge troch 20th Century Fox. De film gie op 8 febrewaris 2016 yn premiêre yn it Grand Rex yn Parys, en iepene op 9 febrewaris yn 'e bioskopen yn Hongkong. Yn 'e Feriene Steaten draaide de film fan 12 febrewaris ôf yn 'e bioskopen. Deadpool kaam op 26 april 2016 beskikber as digitale download en waard op 10 maaie fan dat jier útbrocht op dvd en blu-ray. De soundtrack waard digitaal frijjûn op 12 febrewaris 2016, en waard op 4 maart útbrocht op cd troch platemaatskippij Milan Records.
Untfangst
Deadpool krige oer it algemien positive resinsjes fan 'e filmkritisy. Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hie de film in heech goedkarringspersintaazje fan 85%, basearre op 336 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, omskriuwt Deadpool as "Fluch, grappich en freugdefol flokkend en skellend", en stelt fierder: "[De film], dy't de fjirde wand oan gruzeleminten slacht, hellet de fêste formule fan superheldefilms ûnderút, mei ûnbidich fermaaklike – en beslist famylje-ûnfreonlike – resultaten." Op Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, behelle Deadpool in goedkarringspersintaazje fan 65%, basearre op 49 resinsjes.
Resultaat
Deadpool brocht yn 'e bioskopen yn 'e Feriene Steaten en Kanada $363,1 miljoen op, en yn alle oare lannen en territoaria $420 miljoen. Wrâldwiid kaam de opbringst fan 'e film dêrmei út op in daverjende $783,1 miljoen. Ofset tsjin in budget fan $58 miljoen late dat ta in winst fan $725,1 miljoen, al moasten dêr de marketingkosten noch wol fan ôf. It wie dêrmei de meast opbringende X-Men-film en de op acht nei meast opbringende film fan 2016. It Amerikaanske tydskrift Deadline Hollywood berekkene de netto winst fan Deadpool op $322 miljoen.
Deadpool ûntfong in grut tal prizen en nominaasjes, net inkeld foar de film as gehiel, mar ek foar de prestaasjes fan 'e cast (benammen Ryan Reynolds) en op ferskate technyske mêden. De film waard nominearre foar û.o. 2 Golden Globes, 3 Saturn Awards (wêrfan't er 1 wûn), 4 Critics' Choice Movie Awards (wêrfan't er 2 wûn), 5 Britske Empire Awards, 1 Hugo Award, 8 MTV Movie Awards (wêrfan't er 2 wûn), 4 People's Choice Awards (wêrfan't er 2 wûn), en 6 Teen Choice Awards (wêrfan't er 2 wûn). Nei de nominaasje foar de Golden Globes en de Critics' Choice Movie Awards waard Deadpool sjoen as in serieuze kânshawwer foar de Oscars, en doe't de film foar dy prizen gjin inkele nominaasje yn 'e wacht sleepte, waard dat rûnom beskôge as in sneue behanneling en in befêstiging fan 'e foarynnommenens tsjin superheldefilms fan 'e Academy of Motion Picture Arts and Sciences, dy't de Oscars útrikt.
Hilda Kanselaar
Hildebranda (Hilda) Kanselaar-de Vries (Snits, 1950) is in Nederlânskske byldhouwer en skilder fan Frysk komôf.
Libben wurk
Kanselaar is in dochter fan de skilder Sjoerd de Vries (1909-1996), har mem wie huoddemakster. Se waard oplaat oan de Akademy Vredeman de Vries yn Ljouwert, ôfdieling Monumintale Foarmjouwing. Yn 1988 studearre se ôf oan de learare-oplieding handvaardigheid en tekenjen; dêrnei waard se learares yn it fuortset ûnderwiis. Kanselaar is aktyf as monumintaal keunstnares.
Grutte Priis Formule 1 fan São Paulo 2021
Utslaggen fan de Grutte Priis Formule 1 fan São Paulo 2021 yn São Paulo op 14 novimber 2021. It wie de njoggentjinde race fan 22 races fan de Formule 1 yn 2021. Hy waard op Interlagos hâlden. De race waard hâlden oer 71 omgongen, op it 4,3 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 305,8 kilometer. It wie it tredde GP-wykein dêr 't in sprintkwalifikaasje ferriden waard.
Kwalifikaasje systeem
De Grutte Priis fan São Paulo 2021 wie it tredde GP-wykein dêr 't in sprintkwalifikaasje ferriden waard. In sprintkwalifikaasje is hast itselde as in normale race, mei as grut ferskil dat de wedstriid minder lang duorret. De sprintkwalifikaasje is likernôch 100 kilometer en sil dêrtroch om de 25 à 30 minuten duorje.
It Grutte Priis-wykein begjint op freed mei de earste frije training fan sechstich minuten. Dêrnei folget in kwalifikaasje, dy 't de startopstelling foar de sprintkwalifikaasje bepaalt. By dizze kwalifikaasje meie de koereurs allinnich de sêfte bannen brûke.
Sneontemoarns wurdt in twadde frije training fan in oere ferriden wêrnei 't middeis de sprintkwalifikaasje hâlden wurdt. De winner fan de sprintkwalifikaasje krijt ek de pole posysje foar de wedstriid op snein op syn namme. De wedstriid op snein wurdt ferriden oer in " normale " Grutte Priis ôfstân (sa 'n 300 kilometer) en de teams hawwe in frije kar yn it type bân.
Hørsholm (gemeente)
thumb|255px|It eardere gemeentehûs fan Hørsholm (1918); yndertiid ek postkantoar en fergaderplak fan de tsjerkerie
Skiednis
Yn Hørsholm stie it Paleis Hirschholm, it simmerferbliuw fan kening Kristiaan VII en syn hofhâlding yn 1771, doe't syn frou keninginne Caroline Matilda befoel fan har dochter by liifdokter Johann Friedrich Struensee, prinsesse Louise Augusta. It kastiel, wol it "Versailles fan it Noarden" neamd, waar nei dat jier net mear ûnderholden en letter ôfbrutsen fanwege Frederik VI, soan fan de kening, om as boumateriaal te tsjinjen foar Paleis Christiansborg, dat yn 1794 ôfbaarnd wie.
It pleatslike museum, Hørsholm Egns Museum, hat een permaninte útstalling oer it paleis en syn skiednis.
Ferneamde ynwenners
Karen Blixen en Johannes Ewald hawwe yn de gemeente wenne en ek de Deenske tycoon Simon Spies dy't jierliks 50 oant 60 m. Deenske Kroanen oan gemeentebelestingen deltelde, sa'n 31 oant 37 m euros (2013).
Boargemasters
Foar de gemeentlike weryndieling:
Nei de gemeentlike weryndieling:
Lockheed C-5 Galaxy
De Lockheed C-5 Galaxy is in militêr transportfleantúch dat oarspronklik ûntwurpen en makke waard troch Lockheed, mar no ûnderholden en by de tiid holden wurdt troch Lockheed syn opfolger Lockheed Martin.
De Galaxy makke foar it earst in proefflecht op 30 juny 1968. Fan de 131 makke tastellen wiene ein 2012 noch 73 yn tsjinst by de US Air Force.
Dizze fleanmasine wurdt troch it Amerikaanske leger brûkt om grutte dingen te ferfieren. It laadrom is tagonklik troch de noas omheech te setten en troch in grutte laaddoar efter ûnder de sturt. De Galaxy hat in protte oerienkomsten mei syn foargonger, de lytsere Lockheed C-141 Starlifter en de lettere Boeing C-17 Globemaster III. It is it grutste Amerikaanske transportfleantúch en ien fan de grutste fan de wrâld.
De USAF brûkt de C-5 sûnt 1969. It tastel waard ynset by alle grutte Amerikaanske militêre operaasjes sûnt dy tiid, lykas yn Fjetnam, Irak, Joegoslaavje en Afganistan; teffens ta stipe fan Israel ûnder de Jom Kippoer-oarloch en by operaasjes yn de Golfoarloch. De Galaxy waard ek brûkt by humanitêre aksjes (yn dat ramt stoarte 4 april 1975 in C-5 del by Saigon yn Fjetnam ûnder in militêre rêdingsaksje fan oarlochsweesbern) en by ferfier fan guod by natuerrampen en by it Amerikaanske Space Shuttle-programma.
Dowe-aaiekop
Dowe-aaiekop (Assiniboin: Wi-jún-jon, útspr.: [wi'ʤu:nʤon], likernôch: "û-ydzjûûndzjon"; Ingelske oersetting: Pigeon's Egg Head; op 'e Grutte Flakten, 1796 – yn Montana, 1872) wie in opperhaad fan 'e Assiniboin, in Yndiaansk folk fan 'e Grutte Flakten fan Noard-Amearika. Hy is it bekendst fan twa skilderijen dy't de Amerikaanske keunstskilder George Catlin yn 1831 en 1832 fan him makke.