cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Folwoeksene
Wetlike definysje
De wetlike term foar folwoeksenens is mearderjierrigens. Dat stiet foar minderjierrigens oer, wêrby't men noch bern en dêrom net wilsbekwaam achte wurdt. Men wurdt automatysk mearderjierrich as men in beskate âldens berikt. Yn Nederlân leit dy grins by 18 jier, al wie dat oant 1986 noch 21 jier en oant 1901 sels 23 jier. In protte oare lannen, wêrûnder Belgje, Dútslân, Itaalje, Kroaasje, Ingelân, Wales, Noard-Ierlân, de Feriene Steaten, Austraalje, Brazylje, Kolombia, Meksiko, Yndia, de Filipinen en de Kanadeeske provinsjes Alberta, Kebek, Manitoba, Ontario, Prins Edwardeilân en Saskatchewan hâlde ek 18 jier oan. Yn Skotlân is men lykwols mei 16 jier al mearderjierrich, wylst de Kanadeeske provinsjes en territoaria Britsk-Kolumbia, Yukon, Nijfûnlân en Labrador, Nij-Breunswyk, Nij-Skotlân, Nûnavût en de Noardwestlike Territoaria 19 jier oanhâlde, en Japan, Nij-Seelân, Tailân en Taiwan 20 jier.
Sa mei men as mearderjierrige yn 'e measte lannen (lykas Nederlân) mei 18 jier foar it earst stimme, autoride en trouwe. Yn 'e Feriene Steaten mei men lykwols al mei 16 jier autoride, wylst (famkes) yn guon ûntwikkelingslannen faak al mei 15 jier trouwe meie. Fierders is yn Nederlân 18 jier de minimumleeftyd om alkohol te drinken en de minimumleeftyd om te smoken, wylst men yn 'e Feriene Steaten pas mei 21 jier alkohol drinke mei. Ek kenne in protte lannen in minimumleeftyd foar seksueel kontakt. Yn Nederlân leit dy leeftydsgrins op 16 jier. Yn Angoala en in grut tal dielsteaten fan Meksiko is minimumleeftyd foar seksueel kontakt lykwols 12 jier.
Nederlânske wet
Kêst 1:233 BW seit: "'Minderjierrigen binne sy, dy't âlderdom fan achttjin jierren net berikt hawwe en net troud of registrearre binne dan wol troud of registrearre west hawwe of mei tapassing fan kêst 253ha mearderjierrich ferklearre binne.'"
Foar guon beroppen is yn Nederlân wetlik in minimumleeftyd fan 21 jier foarskreaun, itsij ta beskerming fan 'e beoefener fan it oangeande berop, itsij om't de útoefening fan dat berop in bysûndere ferantwurdlikheid foar oaren mei him bringt. Sa hantearret de Drank- en Hoarekawet (kêst 8) in minimumleeftyd fan 21 jier foar de útoefening fan it hoareka- of slitersbedriuw. Itselde jildt yn begjinsel foar it berop fan bussjauffeur, lykas fêstlein yn 'e Wegeferkearswet 1994 (kêst 110). Fierders skriuwt de oanhingige Wet Regulearing Prostitúsje en Bestriding Misstannen Seksbrâns in minimumleeftyd fan 21 jier foar eksploitanten fan seksbedriuwen en foar sawol manlike as froulike prostituees.
Twadde wente
In twadde wente of rekreaasjewente is in as fakânsjeferbliuw ynrjochte wente, dêr't de eigener/bewenner fan net ynskreaun stiet by de gemeente dy't it oangiet.
Benammen yn de twadde helte fan de jierren 1960 kamen der hurd mear twadde wenten. Yn in oantal lytse buorskippen en doarpen gie de ûntfolking dêrtroch sa hurd dat hiele mienskipspatroanen ferlern giene. Yn it earstoan waard de ferkeap en ynrjochting fan huzen as twadde wente net as ûngeunstich sjoen: se waarden teminsten wer opknapt en bewenne. Oerheid en befolking waarden kritysker, doe't ek kwalitatyf goede huzen oankocht waarden troch rekreanten, krekt yn in tiid dat lytsere plakken yn de omkriten fan kearnen wer yn de belangstelling kamen (suburbanisaasje). Om de tanimming fan twadde wenten foar te kommen, makke in tal gemeentes nije feroarderingen, wêrby't de ferkeap c.q. bestimming fan in hûs yn de buorren as twadde wente ferbean waard. Omdat twaddewentebesitters wol gebrûk makken fan, mar gjin bydrage leveren oan in oantal gemeentlike foarsjennings, waard nei 1970 yn in guon gemeentes teffens in wenforinzebelesting ynfierd. Hjir en dêr waard en peal en perk steld oan de moade om wenten wyt te skilderjen of bûnte kleuren te jaan. Neffens it PPD-rapport (1975) en oare feiten wienen yn Fryslân (benammen yn it suden) sa'n 3660 twadde wenten. De bewenners kamen foar it meastepart út Noard- en Súd-Hollân, mar ek út Dútslân.
Across the Wide Missouri (film)
Across the Wide Missouri (Ingelsk foar "De Brede Missoery Oer) is in Amerikaanske Technicolor-westernfilm út 1951 ûnder rezjy fan William A. Wellman. Yn 'e film wurde yn 'e earste helte fan 'e njoggentjinde iuw in stikmannich blanke pelsjagers en pelshannelers yn Montana folge by harren gedoente mei de Yndianen. It ferhaal wie basearre op it bekroande non-fiksjeboek mei deselde namme, dat yn 1947 publisearre waard troch histoarikus Bernard DeVoto. De haadrollen waarden fertolke troch Clark Gable, John Hodiak, Ricardo Montalbán, María Elena Marqués en J. Carrol Naish. Across the Wide Missouri wie in produksje fan filmstudio Metro-Goldwyn-Mayer, dy't mear as it dûbele opbrocht fan wat er koste hie.
Plot
Across the Wide Missouri wurdt ferteld troch Chip Mitchell, de soan fan 'e haadpersoan, dy't as folwoeksene weromsjocht op 'e moeting fan syn heit en mem en op syn eigen berte. Yn 'e 1830-er jierren moetet de Amerikaanske pelsjager Flint Mitchell simmerdeis op it jierlikse rendez-vous (feestlike gearkomste) yn 'e Rocky Mountains ferskate oare pioniers dy't oan 'e Amerikaanske frontier libje. Se ferhannelje harren pelzen (benammen fan bevers), drinke, fiere feest en fermeitsje harsels mei ûnderlinge wedstriden. Mitchell organisearret tuskentroch ek in 'brigade' fan jagers om nei it lân fan 'e Swartfuotten te gean, dat ryk is oan bevers. Syn Skotske freon en eardere hannelspartner Brecan, dy't no mank de Swartfuotten wennet, besiket him dat plan te ûntpraten, mei't it lân fan 'e Yndianen is.
De ûniennichheid liedt ta in beskate spanning tusken de beide freonen, dy't ta utering komt as rivaliteit wannear't Flint de Yndiaanske squaw Kamiah, dy't by opbod ferkocht wurdt, foar Brecan syn noas weikapet troch mear jild foar har te bieden as Brecan opbringe kin. Kamiah is de pakesizzer fan 'e Swartfoet-medisynman Bear Ghost en de oannommen dochter fan it Nez Persé-opperhaad Looking Glass. Brecan wol har werombringe nei de Swartfuotten om frede tusken de stammen oan te fiterjen, wylst Mitchell mei har trouwe wol om 'e feilichheid fan syn brigade te bewissigjen.
Under de jagers dy't har by Mitchell syn riskante ekspedysje jouwe, binne Pierre, in Frânsk-Kanadeeske coureur du bois, en kaptein Humberstone Lyon, in Skot dy't noch yn 'e Slach by Waterloo fochten hat. Kamiah liedt it selskip mei súkses troch hege berchpassen dy't fol lizze mei djippe snie, en leveret harren ôf yn it lân fan 'e Swartfuotten (yn it lettere Montana), dêr't se in houten fort bouwe. Mitchell wit mar nauwerneed oan 'e dea te ûntsnappen yn in konfrontaasje mei it jonge oarlochsopperhaad fan 'e Swartfuotten, Ironshirt, dy't him finzen nimme en om hals bringe wol. Baptiste DuNord, ien fan Mitchell syn jagers, is net sa lokkich, en wurdt troch Ironshirt fermoarde. Ironshirt stelt ek de hynders fan 'e brigade, mar Mitchell makket sa'n geunstige yndruk op Bear Ghost, dat dy derfoar soarget dat de hynders weromjûn wurde.
Hoewol't er mei Kamiah troud is om redens dy't neat mei leafde te krijen hawwe, en ek al sprekt er har taal net, sadat de kommunikaasje tusken harren foar it meastepart plakfynt troch gebearten, dochs wurdt Mitchell meitiid fereale op 'e kreaze Yndiaanse. Wylst de relaasje fan Mitchell en Kamiah him ûntwikkelet, rekket Mitchell ek befreone mei har pake Bear Ghost. Dyselde keart tsjin dat Ironshirt Mitchell en syn brigade fierder noch lestich falt, mar dan nimt Roy DuNord, ien fan Mitchell syn mannen, wraak foar de dea fan syn broer Baptiste troch Bear Ghost te fermoardzjen. Roy wurdt neitiid sels ombrocht troch Brecan, en Mitchell rekket wei yn in djippe depresje oer de dea fan syn freon. Underwilens folget Ironshirt, dy't him troch dizze gong fan saken yn syn mienings oer de blanken befêstige sjocht, Bear Ghost op as opperhaad. Hy ferfettet daliks syn krewearjen om 'e blanke jagers út it lân fan 'e Swartfuotten te ferdriuwen.
Yn 'e maityd skinkt Kamiah it libben oan in jonkje, dat de namme Chip kriget. Underweis nei it rendez-vous fan dat jier wurdt de brigade oanfallen troch in grutte groep Swartfoet-krigers ûnder lieding fan Ironshirt. Kamiah komt dêrby om, en har hynder, mei de reiswidze mei Chip noch op 'e rêch, giet op 'e rin. Ironshirt, dy't de poppe ombringe wol, set de efterfolging yn, mar Mitchell wit him te deadzjen ear't er dat dwaan kin. Nei't er Chip rêden hat, nimt Mitchell it jonkje mei om mank de Swartfuotten te libjen, mei't dat is wat Kamiah wollen hie. Hoewol't Mitchell fan doel is om syn soan úteinlik nei it Easten te stjoeren om nei skoalle te gean, bepraat Chip him elts jier wer om dat noch in jier út te stellen. Ynstee leart er fan syn heit hoe't er yn 'e bergen oerlibje moat.
Produksje
Across the Wide Missouri waard regissearre troch William A. Wellman, dy't fan 'e 1920-er jierren oant en mei de 1950-er jierren mear as 75 films makke. Produsint wie Robert Sisk foar de filmstudio Metro-Goldwyn-Mayer (MGM). It senario waard skreaun troch Talbot Jennings op basis fan it non-fiksjeboek Across the Wide Missouri fan histoarikus Bernard DeVoto, dat yn 1947 publisearre waard en de Pulitzer Prize for History wûn. De kamerarezjy wie yn 'e hannen fan William C. Mellor, en de filmdistribúsje waard dien troch Loew's Inc. De film hie in spyltiid fan 78 minuten en gie op 26 oktober 1951 yn premiêre.
Across the Wide Missouri waard hielendal op lokaasje filme yn 'e Rocky Mountains, foar it meastepart yn 'e neite fan 'e Molaspas, benoarden Durango (Kolorado). Under de opnamen waard akteur Ricardo Montalbán, dy't de rol fan Ironshirt spile, nei't it skynt fan syn hynder smiten, wêrnei't er ûngelokkich delkaam, in skoftke út 'e tiid rekke en doe fertrape waard troch in oar hynder. Hy rûn dêrby in ferwûning oan 'e rêchbonke op dy't nea hielendal genies, mar mei âlderdom wat langer wat mear opspile oant Montalbán yn 1993 yn in rolstoel belâne.
De filmmuzyk foar Across the Wide Missouri waard komponearre en dirigearre troch David Raksin, dy't der û.m. folksferskes as Oh Shenandoah en Alouette, Pretty Alouette yn ferwurke. Oh Shenandoah waard brûkt foar sawol de begjintitels as de ôftiteling. De folsleine soundtrack fan 'e film waard yn 2009 troch it online-tydskrift Film Score Monthly útbrocht op cd. Yn Across the Wide Missouri waard njonken Ingelsk ek Sjinnûk Pidgin sprutsen, in pidgintaal dy't yn 'e njoggentjinde iuw yn it noardwesten fan 'e Feriene Steaten as lingua franca brûkt waard foar kommunikaasje tusken ferskillende befolkingsgroepen.
Resultaat
Across the Wide Missouri waard makke mei in budget fan $2.220.000. Neffens filmstudio MGM waard oan 'e film yn 'e Feriene Steaten en Kanada $2.789.000 fertsjinne en yn 'e rest fan 'e wrâld $1.812.000, wat delkomt op in totale opbringst fan $4.601.000. Dêrmei brocht de film mear it dûbele op fan wat er koste hie, en makke er in winst fan $2.381.000.
Servaas de Jong
Servaas Cornelis de Jong (Ljouwert, 7 desimber 1806 - Grissee op Java, 1 augustus 1874) wie in keunstskilder.
Hy waard beynfloede fan Matthijs Kessels en Bertel Thorvaldsen.
Berlin-Tiergarten
260px|thumb|Lizzing fan Berlin-Tiergarten yn it distrikt Mitte Tiergarten of Berlin-Tiergarten is in wyk yn it distrikt (bezirk) Mitte yn de Dútske haadstêd Berlyn. De wyk is ûntstien yn 2001 nei it ferpartsjen fan it eardere stedsdistrikt Tiergarten yn de hjoeddeiske wiken Tiergarten, Moabit en Hansaviertel. De wyk hat likernôch 12.000 ynwenners. Yn de wyk stiet it Ryksdeigebou, it Dútske parlemint, mei it Plein fan de Republyk (Platz der Republik). Ek it ferneamde Potsdamer Platz leit yn de wyk. In grut part fan de wyk bestiet út it park Großer Tiergarten.
María Elena Marqués
María Elena Marqués (folút: María Elena Marqués Rangel; Meksiko-Stêd, 14 desimber 1926 – dêre, 11 novimber 2008) wie in Meksikaansk aktrise en sjongster dy't in stjerrestatus berikte yn it Gouden Tiidrek fan 'e Meksikaanske Sinema, yn 'e 1940-er en 1950-er jierren.
Jonkheid en oplieding
Marqués waard yn 1926 berne yn 'e Meksikaanske haadstêd Meksiko-Stêd. Doe't se in jier as fyftjin wie, waard se 'ûntdutsen' troch de filmregisseur Fernando de Fuentes, dy't har buorman wie.
Aktearkarriêre
De earste film dêr't Marqués yn spile, wie Dos Corazones y un Tango, út 1942, wêryn't de Argentynske tangosjonger Andrés Falgás har tsjinspiler wie. Yn 1943 wurke se yn 'e film Doña Bárbara gear mei de Meksikaanske filmstjer María Félix. Datselde jiers spile se de froulike haadrol yn Romeo y Julieta ("Romeo en Julia"), mei Cantinflas as har tsjinspiler, en teffens wie se mei Jorge Negrete te sjen yn Así Se Quiere en Jalisco. Marqués soe fannijs mei Negrete gearwurkje yn Me He de Comer Esa Tuna út 1945 en yn Tal para Cual út 1951.
Yn 1944 wie Marqués foar it earst te sjen yn in Amerikaanske film, doe't se in rol hie yn The Two Orphans. Har bekenste rol spile se yn 1947 yn 'e film La Perla, as de frou fan in fisker dy't in needlottige pearel fynt. Dat wie de earste ferfilming fan 'e novelle The Pearl, fan 'e Amerikaanske skriuwer John Steinbeck. La Perla waard regisearre troch Emilio Fernández, en Marqués har tsjinspiler wie Pedro Armendáriz, dy't de rol fan 'e fisker op him naam.
Neitiid spile Marqués noch trijeris yn in films dy't troch Fernández regissearre waarden: yn Cuando Levanta la Niebla út 1952, Reportaje út 1953, en Pueblito út 1961. Yn 'e 1950-er jierren wie se fierders te sjen yn Meksikaanske films as La Negra Angustias út 1950; Así Era Pancho Villa út 1956, en A Media Luz los Tres út 1958. Underwilens wie Marqués ek aktyf yn 'e filmyndustry fan Hollywood, dêr't se de tsjinspylster fan Clark Gable wie yn 'e westernfilm Across the Wide Missouri (1951). Ek spile se op 'e nij mei Jorge Negrete yn Made for Each Other (1953) en mei John Hodiak yn Ambush at Tomahawk Gap (1953).
Lettere films dêr't Marqués oan meiwurke, wiene ¿Que Haremos con Papá? út 1968, El Jardín de los Cerezos út 1978, en El Testamento ("It Testamint") út 1981. Dêrnjonken brocht se singles út fan lieten as Cartas Marcada, Échame a Mí la Culpa, El Aguacero, Grítenme Piedras del Campo, La Cigarra, La Noche de Mi Mal, La Panchita, Tres Consejos en Tú, Sólo Tú. Dêrby wurke se faak gear mei de Mariachi Santana en it Trío Tamaulipeco. Fierders spile Marqués yn fyftjin soapsearjes dy't as harkspul op 'e Meksikaanske radio útstjoerd waarden en yn tritich oare radioprogramma's fan XEW-AM. Ek aktearre se yn tweintich teäterproduksjes en op 'e tillefyzje yn tsien telenovelas (Latynsk-Amerikaanske soapsearjes). Se breide yn 1981 in ein oan har aktearkarriêre, doe't se 55 jier wie.
Priveelibben
Marqués wie troud mei de Meksikaanske akteur Miguel Torruco, mei wa't se twa bern krige: in dochter, Marisela, en in soan, Miguel Torruco Marqués, dy't in bekend ûndernimmer en politikus yn it federaal distrikt Meksiko-Stêd waard.
Ferstjerren
María Elena Marqués kaam op 11 novimber 2008 yn har wenplak Meksiko-Stêd te ferstjerren oan hertfalen. Hja waard 81 jier.
Douwe Aukes
Douwe Aukes (yn Fryslân, 1612 - op see, 1668) wie in Fryske kaptein foar de Feriene Eastyndyske Kompanjy en in seeheld.
Aukes fear, krekt as syn heit Auke Douwes, foar de VOC. Op de skippen Maastricht en Frede makke hy ferskate reizen nei Súd Afrika. Yn 1641 waard hy as kaptein fan de Vogelstruys beneamd, in skip mei 40 kanons fan de Amsterdamske Keamer fan de VOC. Doe't yn 1652 by de Earste Ingelske Oarloch de Vogelstruys tafoege waard oan de float fan Michiel de Ruyter waard Aukes yndirekt marine-ofsier.
Op in stuit yn de Slach by Plymouth dwaalde hy ôf fan de Nederlânske float en waard it omsingele skip hast nomd troch de Ingelsen. Aukes driigde in baarnende lont yn in krûdfet te stekken, in bekende trúk om de manlju ta fûleindiger fjochtsjen oan te fiterjen. Syn bemanning biet doe sa hurd fan him ôf dat de Ingelske interploech wer fan it skip slein waard, der twa Ingelske skippen hast ta sinken brocht waarden en in tredde slim beskeadige waard. De Vogelstruys wist him doe wer by de rest fan de Nederlânske float oan te sluten. Nei ôfrin fan de oarloch bleau Aukes yn tsjinst by de VOC.
Yn 1657 wurdt hy fermelden as kaptein fan in keapfarder yn de Levanthandel. Yn 1665 wie hy keapman yn Amsterdam. Yn 1666 by de Twadde Ingelske Oarloch waard hy troch de Steaten fan Fryslân frege om luitenant-admiraal fan de Fryske Admiraliteit te wurden as opfolger fan de sneuvele Tsjerk Hiddes de Vries, mar Aukes bliek krekt wer ôfsetten te wêzen en wie ûnderweis nei Ynje. Yn 1668 stoar hy op de weromreis. Syn grêf leit yn de Alde Tsjerke yn Amsterdam
De Nederlânske Marine hat in skip nei Douwe Aukes neamd, Hr. Ms. Douwe Aukes. It giet hjir om in minelizzer fan 687 ton mei in kapasiteit fan 60 minen dy't fan 2 novimber 1922 - 1966 tsjinst dien hat by de Keninklike Marine.
Joaris mei it Burd
right|thumb|250px|Joaris mei it Burd George fan Saksen, better bekend as Joaris (of Georg) mei it Burd (Meißen 27 augustus 1471 – Dresden 17 april 1539) wie fan 1500 oant 1539 hartoch fan Saksen. As potestaat hearske hy oer Fryslân en Grinslân fan 1504 oant 1515.
Libben
Hy waard earst geastlike, mar folge yn 1500 syn heit Albrecht de Kloekmoedige op as hartoch. Hy regearre tegearre mei syn broer Hindrik de Fromme oer Fryslân oant dizze yn 1505 al syn rjochten oan him ôfstie. Dêrnei sintralisearre er bestjoer en rjochtspraak en fierde jiertaks en aksyns yn, wat grutte wjerstân oprôp.
Stasjon Sint-Jabik
Stasjon Sint-Jabik is in earder treinstasjon yn Sint Jabik, lizzend oan it spoar fan Stiens nei Harns, it stasjon waard iepene op 2 desimber 1902, type: NFLS 1e klasse. Mar troch it lege oantal reizgers dat it spoar brûkte sluet it stasjon al wer (foar persoaneferfier) op 1 desimber 1940.
Joaris mei it Burd
Libben
Op 22 febrewaris 1505 sleat er in oerienkomst mei de bruorren Dirk, Floris en Jacob fan Wyngaarden, en Thomas Beukelaar, de skoansoan fan ien fan harren. Dizze Súd-Hollânske Hearen soenen de kwelders yn it noarden fan Fryslân yndykje tsjin frijstelling fan pacht yn it earste jier. Noch datselde jier waard it gebiet yndike troch de oanlis fan in 14 kilometer lange dyk. Sa ûntstie It Bildt.
Stasjon Sint-Jabik
Nei dizze sluting waard it net minder drok op dit stasjon, der waard noch altiten fracht ( benammen jirpels ) ferfierd oer dit Noard-Fryske spoar. Sint Jabik wie, nei it stasjon fan Stiens, it wichtichste stasjon op it spoar Stiens - Minnertsgea (wat wyls it einpunt wie). Doe't it persoaneferfier staakt wie, waard der sels ten suden fan Sint Jabik in nije ferbiningsbôge oanlein dy't oantakke op de tramline nei Berltsum, foar ûnder oare de pleatslike feiling, sadat it frachtferfier noch drokker waard op it spoar. thumb|Tramstasjon Sint Japik Sint Jabik hie ek in grut emplassemint, dêr't in soad bedriuwen neist leinen, inkelen hienen ek in eigen oansluting. Mar doe't de line nei Berltsum ôfsluten wie en in soad drokte út Sint Jabik wei nei Stiens oerpleatst waard, de Sied- en Poater Koöperaaasje (ZPC), kaam der minder frachtferfier op it spoar en waard dy yn 1971 sluten en dêrmei ek it frachtstasjon fan Sint Jabik. It stasjonsgebou sels is trouwens yn 1960 al sloopt. Yn 1980 is it heule spoar Stiens - Minnertsgea opbrutsen.
Rein Munniksma
Rein Wiebe Munniksma (Koudum, 2 juny 1950) is in Nederlânsk politikus út namme fan de PvdA.
Stasjon Sint-Jabik
Sint Jabik hie noch in stasjon, Stasjon Sint-Jabik-Súd, dit wie in tramstasjon fan de NTM, en lei oan de tramline Sint-Jabik - Ljouwert.
Dit stasjon is boud nei it stasjonsûntwerp mei de namme Standerttype NFLS, dat benammen brûkt waard foar stasjons yn Fryslân. It stasjon yn Sint Jabik foel binnen it type NFLS halte 1e klasse.
Joaris mei it Burd
Libben
Hy besocht yn 1514 Grinslân ûnder syn gesach te bringen, dat him earder lykwols ferbûn hie mei Edzard I fan East-Fryslân. Troch de hege kosten fan de striid sleaten de Friezen in ferbûn mei hartoch Karel fan Gelre, tagelyk in bûnsgenoat fan Grinslân. Joaris moast him uteinlik weromlûke oant Ljouwert, Harns en Frjentsjer. Omdat syn macht yn Fryslân ek tanende wie, die er op 19 maaie 1515 syn oanspraken op Grinslân en Fryslân foar it lytse bedrach fan ƒ100.000 oer oan keizer Karel V.
Rein Munniksma
Yn 1987 waard Munniksma beneamd as boargemaster fan de destiidske gemeente Anloo. Nei de fúzje fan de gemeenten Anloo, Gasselte, Gieten en Rolde yn 1998 waard hy boargemaster fan de nije gemeente Aa en Hunze. Nei de Provinsjale Steateferkiezings fan 2007 waard Munniksma op 18 april 2007 keazen as deputearre fan de provinsje Drinte.
Joaris mei it Burd
Libben
Joaris herfoarme ek yn Saksen op foarútstribjende wize bestjoer en finânsjes. Hy stipe Karel V safolle at er koe en die syn biedwurd "de naam des Heren zij geprezen" eare oan troch him dúdlik tsjin de ynfloed fan Jan Hus en Maarten Luther yn it Hillige Roomske Ryk te fersetten.
Hy wie troud mei Barbara (1478-1534), dochter fan kening Kasimir IV fan Poalen. Nei har dea liet er as teken fan rou syn burd stean, wat him syn bynamme oplevere. Ut dit houlik kaam Magdalena fuort, dy't letter boaskje soe mei Joachim II Hector fan Brandenburch. Ek Kristina fan Saksen (1505-1549), de frou fan lângreve Filips I fan Hessen, wie in dochter fan Joaris. Hy waard opfolge troch syn broer Hindrik.
Rein Munniksma
Per 16 april 2015 waard Rein Munniksma yn Menterwolde waarnimmend boargemeester en dêrneist fan 1 augustus 2017 ôf ek fan Slochteren. Op 1 jannewaris 2018 waard er beneamd en be-edige ta waarnimmend boargemaster fan de gemeente Midden-Grinslân dy't op 1 jannewaris 2018 ûntstie út de gemeenten Hoogezand-Sappemeer, Slochteren en Menterwolde. Per 9 july 2018 waard er opfolge troch Adriaan Hoogendoorn.
Gregory Peck
thumb|right|yn Gentleman's Agreement (1947) thumb|right|Gregory Peck op het [[Filmfestival fan Cannes in 2000]] thumbnail||right|Gregory Pecks tombe yn Los Angeles Gregory Peck (La Jolla (Kalifornje), 5 april 1916 – Los Angeles (Kalifornje), 12 juny 2003) wie in Amerikaansk filmakteur.
Op 12 juny 2003 stoar er mei 87 jier yn 'e sliep yn Los Angeles mei syn twadde frou, de 48 jierrige Veronique, oan syn side.
Fuotbalferiening De Westereen
Fuotbalferiening De Westereen spilet oan de Sportleane yn De Westereen. De feriening is oprjochte op 21 juny 1931.
Jakob Vellenga
Jakob Tiede Vellenga (Ljouwert, 2 septimber 1920 - dêre, 20 septimber 2012) wie in PvdA-politikus.
Fan 1946-1974 riedslid fan de gemeente Ljouwert (1953-1965 wethâlder, dêrnei fraksjefoarsitter), fan 1950-1954 en fan 1962-1966 lid fan Provinsjale Steaten fan Fryslân. Fan 1953-1964 einredakteur fan Doorbraak, it moanneblêd fan de Protestantsk-Kristlike Wurkmienskip yn de PvdA. Lid fan de Twadde Keamer fan 8 juny 1965 o/m 21 febrewaris 1967, 3 septimber 1968 o/m 9 maaie 1971 en 11 mei 1971 o/m 27 augustus 1979.
Foar 1965 preke hy geregeldwei en fan 1955-1959 wie hy lid fan de Generale Synoade fan de Nederlânske Herfoarme Tsjerke.
Yn it moanneblêd Leeuwarder Gemeenschap fersoarge hy de rubryk yn it Stedsfrysk mei de titel 'Onder het Klokje' (1953-1959).
Hamar
Hamar is de haadstêd fan de provinsje Innlandet yn Noarwegen. De stêd hie 29.353 ynwenners yn 2013. Hy grinzet yn it noardwesten oan Ringsaker, yn it noarden oan Åmot, yn it easten oan Løten en yn it suden oan Stange.
Hamar waard tusken 500 en 1000 nei Kristus stifte oan de mar Mjøsa, de grutste mar fan Noarwegen. Hamar waard yn 1152 haadstêd fan in bisdom. Hamar wie de iennichste midsiuwske stêd yn Noarwegen bûten de kustregio's.
Sport
By de Olympyske Winterspullen 1994 yn Lillehammer wie Hamar ûnder oare de gasthear foar it keunstriden en it reedriden.
Hamar is yn Nederlân benammen bekend troch syn iisstadion. It plak wie yn it ferline ek al bekend by Nederlânske riders. Foardat yn Nederlân keunstiisbanen oanlein waarden wie Hamar faak it plak dêr't de kearnploech treende at der thús gjin natueriis wie.
Yn it Vikingskipet (in omkeard Wytsingeskip, fanwege de foarm fan it gebou) wurde geregeldwei hurdrydwedstriden hâlden. Sa waard it WK allround foar manlju hjir hâlden yn 1993. Yn 1994 wie Hamar de lokaasje foar it hurdriden fan de Olympyske Spullen en ek yn 1999 en 2004 waard it WK Allround hjir ferriden. Yn 2009 en 2010 waard Sven Kramer wrâldkampioen yn Hamar.
Overveen
Overveen hjitte oarspronklik Tetterode. Yn it ferline wienen der yn Overveen in protte blikkerijen en brouwerijen fanwege it skjinne dúnwetter. Dy wiene foar in grut part yn hannen fan de famylje Gehrels. In soad strjitnammen yn it doarp dogge hjir noch oan tinken.
CKM (tydskrift)
CKM is in Poalsk neakenblêd en manljusblêd dat bestiet sûnt 1998. De ôfkoarting 'CKM' stiet yn it Poalsk foar Czasopismo Każdego Mężczyzny, dat letterlik "Allemans Tydskrift" betsjut. Mar as men it yn lytse letters lêst, kin it ek betsjutte: ciężki karabin maszynowy, "swier masinegewear". Foar de ôfkoarting is ek in offisjele Ingelske betsjutting betocht: Cool Kind of Men.
Skiednis en profyl
CKM waard yn 1998 as tydskrift oprjochte troch útjouwerij Marquard Media Polska. It is in neakenblêd foar in manlik publyk, mei semy-eroatyske fotoreportaazjes fan froulju. Dêrnjonken is it blêd ek sterk rjochte op fermaak en feiten oangeande ûnderwerpen dy't manlju ynteressearje (sport, auto's, lifestyle, ensfh.). De toan is frijmoedich en provokatyf, mar giet ek serieus yn op earnstige ûnderwerpen.
Fan 1998 oant 2013 bestie der ek in Hongaarske edysje fan CKM, wêrby't de titel stie foar Céltudatos Kalandvágyó [Férfiak] Magazinja. In Servyske edysje bestie fan 2003 oant 2014, wêrby't de ôfkoarting stie foar Cice, Kola Medvedi. Beide bûtenlânske edysjes wiene útjeften fan Marquard Media.
700 (getal)
700 is in natuerlik getal, dat let tusken 699 en 701. It hat as faktoren: 7, 5, 5, 2, 2. It is ek de som fan fjouwer opfolgende prymgetallen. Yn it desimaal stelsel is it in Nivengetal.
Jan Velthuis
Jan Velthuis (1949) is in byldzjend keunstner út Grins. Syn eigen Keunstromte Watervast sit oan de Westersingel yn de stêd Grins. Mei syn frou, de akwarelliste Riny Bus, makket er diel út fan de ’Noardlike Akwarellisten’. Farrend mei syn boat Mars jout er workshops op lokaasjes as De Wieden en it Waad.
Syn oplieding krige Velthuis oan de Tekenakademy yn Tilburg en Akademy Minerva yn Grins. Ynspiraasje krijt er by it silen op de Waadsee en de Iselmar. Leafst makket er akwarellen dêr't er syn passy foar wetter it bêste yn útdrukke kin. Underwerpen binne faak it drûchfallen Waad, de ivich feroarjende loftpartijen en skippen yn de haven. It giet him net sasear om it krekt wer te jaan wat er sjocht. Yn grutte halen set er syn wurk op. Mei in pear streken en kontoeren wit er de skippen de hoarizon of kades wer te jaan. Dêrnei skildert hy wiet yn wiet syn yn elkoar oerrinnende kleurflakken. Omdat it úteinlike skilderij trochskinend en sykheljend wêze moat lit er mei opsetsin stikken fan it akwarelpapier ûnbeskildere.
Wurk fan him is yn kolleksjes fan partikulieren, samlers en bedriuwen yn Nederlân, Dútslân en Belgje en ferskate SBK-ynstellingen.<Br> Publikaasjes hawwwe stien yn it Nieuwsblad van het noorden, Ljouwerter Krante, Volkskrant en Telegraaf. Fierders wie der in telefyzjepresintaasje yn it programma Wat is er aan de hand. ('Skilderje op it waad')
Fuotbalferiening Wetterpoarte Boys
Fuotbalferiening Wetterpoarte Boys spilet op akkomodaasje It Skuttersfjild oan de Jachthavenstrjitte yn Snits. De feriening is oprjochte op 14 novimber 1973. De klup wie bedoeld foar de jongerein fan Sperkhim, de wenskiphaven en itwenweinkamp. Der binne 3 senioare- en twa junioare-alvetallen. (2008)
Wispolia
Wispolia is in sportferiening yn Terwispel. De feriening is oprjochte op 6 desimber 1955. Njonken in fuotbalteam dat oan de Smidte spilet, hat de feriening in ôfdieling gymnastyk, tennis en badminton. It earste fuotbalalvetal spilet yn de Fyfde klasse (2016/17).
Live Free or Die Hard
Live Free or Die Hard, bûten Noard-Amearika útbrocht as Die Hard 4.0, is in Amerikaanske aksjefilm út 2007 ûnder rezjy fan Len Wiseman, mei yn 'e haadrollen Bruce Willis en Justin Long. De titel betsjut "Libje Frij of Stjer Dreech". De film is it fjirde diel út 'e Die Hard-filmsearje en folget as sadanich op Die Hard with a Vengeance út 1995. It ferhaal folget plysjeman John McClane as er tegearre mei de jonge kompjûterekspêr Matthew Farrell in binde neat-ûntsjende terroristen besiket tsjin te kearen, dy't harsels in wei yn alle kompjûtersystemen fan 'e Amerikaanske oerheid en finansjele ynstellings hackt hawwe. Se binne skynber fan doel in "leechferkeap" te begjinnen, wat ynhâldt dat se de hiele lanlike ynfrastruktuer lamlizze wolle troch alle kompjûtersystemen út te skeakeljen. Live Free or Die Hard krige oer it algemien positive resinsjes fan 'e filmkritisy en wie in reuseftich kommersjeel súkses yn 'e bioskopen. In fyfde film út deselde searje kaam yn 2013 út ûnder de titel A Good Day to Die Hard.
Plot
Yn it haadkertier fan 'e Amerikaanske federale resjerzje FBI falt inkele mominten de stroom út, mei as gefolch dat it hiele kompjûtersysteem eefkes op swart giet en dan wer op 'e nij opstart. Miguel Bowman, de ûnderdirekteur foar cyberbefeiliging, fermoedet dat de útfal opsetlik wie en dat der in kompjûterfirus yn syn systeem yntrodusearre is. Hy reägearret troch bekende hackers oppakke te litten foar ûnderfreging.
Underwilens is John McClane, in ynspekteur fan it New York Police Department (NYPD), yn Camden, yn Nij-Jersey, dêr't er besiket yn kontakt te kommen mei syn fan him ferfrjemde 23-jierrige dochter Lucy. Hy komt har oer it mad as se tútsjend yn in auto sit mei in jonge dêr't se mei op in ôfspraakje west hat. Lucy jout yn net mis te fersteane bewurdings oan dat se neat mei har heit te krijen hawwe wol. As er wer yn syn eigen auto stapt, wurdt McClane oproppen troch syn baas Jack Sclavino, dy't in fersyk fan 'e FBI binnenkrigen hat om 'e jonge hacker Matt Farrell thús op te heljen en him nei it FBI-haadkertier yn Washington, D.C. te eskortearjen. Mei tsjinnichheid nimt McClane, dy't him net fier fan it appartemintekompleks fan Farrell ôf befynt, dy opdracht oan.
McClane arrivearret krekt op 'e tiid yn Farrell syn appartemint om him te rêden as in team fan hiermoardners besiket him te fermoardzjen. Dyselden binne stjoerd troch Mai Linh, de assistinte fan Thomas Gabriel, dy't it masterbrein is efter in cyberoanfal op 'e hiele ynfrastruktuer fan 'e Feriene Steaten. McClane deadet trije man en ferslacht twa oaren en wit mei Farrell te ûntkommen. Underweis nei Washington, D.C. fertelt Farrell him dat er him te goeder trou troch Mai ynhiere litten hie om in algoritme te skriuwen dat in spesifyk befeiligingssysteem omsile kin.
Gabriel, dy't syn basis fêstige hat yn in truck mei in achttjintsjils oplizzer sadat syn lokaasje net opspoard wurde kin, lit syn trewanten yn 'e tuskentiid de kontrôle oer alle kompjûtersystemen oangeande transport oernimme. Hy set alle ferkearsljochten op grien, wat ûntelbere ferkearsûngemakken en in totale gaos op 'e wegen ta gefolch hat. Dêrnei nimt er de kompjûtersystemen fan 'e Amerikaanske effektebeurzen oer en lit alle oandieleprizen kelderje. Hy brekt yn op alle tillefyzjestjoerders mei in boadskip dat gearstald is út stikjes tekst út 'e taspraken fan ûnderskate Amerikaanske presidinten, en dat bedoeld is om 'e befolking eangst oan te jeien, sadat de gaos noch fierder oanboazje sil. Farrell beseft dat immen in "leechferkeap" útfiert, in cyberoanfal wêrby't de folsleine kompjûterisearre ynfrastruktuer fan in lân lamlein wurdt.
McClane bringt Farrell nei it haadkertier fan 'e FBI, mar dat is ûntromme nei't Gabriel dêr in alaarm ôfgean litten hat dat oanjout dat der spoaren fan myltfjoer yn 'e lucht waarnommen binne. Yn it tydlike wurkplak fan Bowman yn in autobus, hinget in rige foto's oan 'e wand fan hackers dy't yn 'e ôfrûne 24 oeren fermoarde binne; Farrell ken harren wer as syn konkurrinsje foar it skriuwen fan it algoritme. Bowman stjoert Farrell en McClane ûnder bewekking fan in stikmannich FBI-aginten troch nei it Ministearje fan Thúslânbefeiliging (DHS). Mai brekt lykwols yn it systeem yn, docht har foar as radioferbiner en stjoert it konfoai de ferkearde kant út, sadat se yn in mûklaach fan 'e trewanten fan Gabriel ride.
De measte FBI-aginten komme dêrby om, wêrnei't McClane efter it stjoer fan 'e auto krûpt dêr't hy en Farrell yn sitte. Hy naait út, efterfolge troch in helikopter mei de swierbewapene hiermoardners yn 'e tsjinst fan Gabriel. McClane siket foar de oanhâldende besjittings beskûl yn in tunnel, dêr't de helikopter net folgje kin. Gabriel set lykwols fan beide kanten ôf alle rydbanen yn 'e tunnel iepen foar ferkear en skeakelet dan de ferljochting yn 'e tunnel út, mei as gefolch dat midden yn 'e tunnel it ferkear mei hege faasje opinoar yn riidt. McClane en Farrell oerlibje dat mar nauwerneed. Neitiid is McClane sa nidich dat er syn plysje-auto op topfaasje út 'e tunnel ride lit wylst er der sels út springt. De auto fljocht by in obstakel op 'e grins tusken twa rydbanen op en wurdt de loft yn lansearre, wêrnei't er him yn 'e helikopter boarret, dy't delstoart.
Farrell fertelt McClane dat it folgjende doelwyt fan Gabriel, no't er de transportsystemen en de finansjele sektor yn syn macht hat, nei alle gedachten de nutsbedriuwen wêze sille. De kompjûtersystemen dêr't dy ûndernimmings gebrûk fan meitsje, binne lykwols sletten systemen, dy't net ferbûn binne mei it ynternet. Sadwaande sille Gabriel of guon fan syn trewanten dêr fysyk hinne moatte om 'e boel te sabotearjen. Mei't de autoriteiten folslein mei de sitewaasje oan binne en net by steat binne om adekwaat yn te gripen, beslút McClane dat hy de iennichste is dy't de terroristen tsjinhâlde kin. Dat, hy en Farrell ride nei in enerzjysintrale yn West-Firginia, net fier bûten Washington, D.C., dêr't de enerzjyfoarsjenning regele wurdt foar it hiele eastlik trêdepart fan 'e Feriene Steaten.
By de sintrale yn West-Firginia oankommen, treffe McClane en Farrell dêr al in trijemans team fan Gabriel oan, dat ûnder lieding stiet fan Mai. It team hat it personiel fan 'e sintrale fermoarde en is dwaande om 'e enerzjyfoarsjenning út te skeakeljen. Wylst Farrell besiket it útskeakelingsproses om te draaien, deadet McClane ien fan 'e beide manlike trewanten fan Gabriel en rekket yn gefjocht mei Mai. Hja blykt oefene te wêzen yn Easterske fjochtsport en skopt McClane troch in finster út it gebou, wêrnei't se Farrell twingt om alles dat er dien hat wer ûngedien te meitsjen.
McClane is delkommen yn 'e parkeargaraazje en riidt mei in SUV it gebou yn. Hy skept Mai en riidt har mei auto en al in liftskacht yn. De SUV bliuwt mei de efterbumper earne oan heakjen, wêrnei't McClane en Mai harren skeel útfjochtsje al klimmend oan 'e liftkeabels en yn 'e prekêr hingjende auto. It twadde manlike lid fan it team fan Gabriel besiket McClane dea te sjitten, mar Farrell slacht him fan efteren del en smyt him yn 'e liftskacht. Hy komt op 'e auto del, dy't troch it ekstra gewicht los rekket en nei de boaiem fan 'e skacht falt mei Mai der noch yn, wylst McClane mei de skrik frijkomt en oan 'e keabels hingjen bliuwt. By it delkommen ûntploft de auto ta ien grutte fjoersee dy't nimmen oerlibje kin.
As Gabriel Mai opskillet om te hearren hoefier't it is mei it útsetten fan 'e sintrale, nimt McClane op en fertelt him dat er Mai net mear weromsjen sil. Gabriel, dy't in relaasje mei Mai ûnderhold, wurdt alhiel breinroer by it hearren fan dat nijs en lit ierdgas út alle rjochtings weromliede nei de enerzjysintrale om dy op te blazen. McClane en Farrell witte op it nipperke te ûntsnappen, mar mei de ferneatiging fan 'e sintrale falt yn it easten fan 'e Feriene Steaten oeral de stroom en it gas út. As McClane tillefoanysk kontakt mei Bowman wit te krijen, fertelt dy him dat Gabriel as ekspêr op it mêd fan befeiliging foar it Amerikaanske Ministearje fan Definsje wurke hat, dêr't er syn superieuren mei ûnotterdokse metoaden safier besocht te krijen dat se wat diene oan 'e befeiliging fan 'e Amerikaanske kompjûtersystemen, dy't sa lek as in tjems wiene. Dat waard dêr net op priis steld, dat hy waard ûntslein en syn reputaasje waard stikken makke, sadat er neitiid nearne mear oan it wurk kaam.
Farrell wol no nei Baltimore om help te freegjen oan Warlock, in masterhacker dy't er min ofte mear as yn mentor beskôget. Hy wit McClane fan 'e needsaak dêrfan te oertsjûgjen. Yn 'e jierren sûnt syn lêste treffen mei terroristen hat McClane syn fleanbrevet helle, dat se fleane yn Mai har helikopter nei Baltimore. 'Warlock' blykt eins Freddie Kaludis te wêzen, in obese tritiger dy't yn 'e kelder fan syn memme hûs wennet. Hy is net bliid dat Farrell him by syn swierrichheden belûkt en alhielendal net dat er in plysje by him yn 'e hûs brocht hat, mar as McClane him tabyt dat er him totaal yninoar slaan sil as er net meiwurket, wol er wol om lyk. Warlock fertelt dat it algoritme dat Farrell skreaun is, inkeld oerienkomt mei it kompjûtersysteem fan in fasiliteit fan 'e Social Security Administration (SSA), de Amerikaanske oerheidsynstelling dy't oer de útkearings giet, yn Woodlawn. It gebou omfettet lykwols trije kuoltuorren, wat in oanwizing is dat it nei alle gedachten in serversintrum is dat neat mei de SSA te krijen hat.
Underwilens wurdt Bowman troch de ferbiningsofsieren fan DHS en de NSA ynljochte dat it gebou yn Woodlawn in topgeheime fasiliteit fan 'e NSA is, dêr't yn it gefal fan it ynstoarten fan 'e Amerikaanske finansjele sektor alle ynformaasje fan krekt tefoaren opslein wurdt. Mei syn 'leechferkeap' hat Gabriel derfoar soarge dat alle finansjele data nei Woodlawn ta stjoerd is. As it him slagget om dy ynformaasje te downloaden en de fasiliteit sels te ferneatigjen, kin er útpike mei in bút fan miljarden dollars. Gabriel wit fan 'e fasiliteit te Woodlawn om't er dy sels ûntwurpen hat.
Gabriel-en-dy merke op dat de systemen fan Woodlawn hackt wurde en trasearje de hack nei Warlock. Gabriel skillet Warlock op en rekket oan 'e praat mei McClane, wêrby't beide mannen misledigings en bedrigings útwikselje. McClane besiket it petear sa lang te rekken dat Warlock in traceroute útfiere kin om Gabriel syn lokaasje te bepalen. Gabriel, op syn beurt, lit McClane bylden sjen fan syn dochter Lucy, dy't fêst sit yn in lift sûnt yn Nij-Jersey de stroom útfallen is. Wylst McClane meiharkje mar net mei Lucy kommunisearje kin, skillet Gabriel har op en docht him foar as in meiwurker fan 'e meldkeamer, en bewissiget har derfan dat er immen stjoere sil om har út 'e lift te befrijen.
McClane set ôf nei Woodlawn en ried Farrell oan om by Warlock te bliuwen, mar de hacker beslút dat McClane ferlet fan him hat as er mei kompjûters te meitsjen kriget, want dêr wit McClane dúdlik neat fan. Tsjin 'e tiid dat se op har bestimming oankomme, hawwe Gabriel syn mannen Lucy út 'e lift befrijd en dêrnei ûntfierd nei Woodlawn. As der in alaarm ôfgiet om't it befeiligingssysteem in ynkringer yn in fentilaasjekanaal gewaarwurden is, wit Lucy dat har heit deroan komt, mei't dy altyd yn fentilaasjekanalen omskaait. By in fjochtpartij mei ien fan Gabriel syn mannen reitsje Farrell en McClane útinoar. Farrell ûntdekt it tagongssysteem dêr't er sels it algoritme foar makke hat en brekt yn it hert fan it kompleks yn. Dêr beskoattelet er de nei Woodlawn downloade ynformaasje digitaal, sadat Gabriel-en-dy der net by kinne. Neitiid wurdt er lykwols finzen nommen troch Emerson, ien fan Gabriel syn trewanten.
Gabriel pykt yn in bestelbuske út mei de lêsten fan syn mannen en Farrell en Lucy, wylst de truck mei oplizzer mei syn mobile basis der efteroan komt. McClane springt fan it dak fan 'e Woodlawn-fasiliteit op 'e oplizzer en kaapt de truck, wernei't er de efterfolging op Gabriel-en-dy ynset. Gabriel hackt it kommunikaasjesysteem fan in Lockheed Martin F-35 Lightning-strieljager fan it Amerikaansk Marinierskorps, dy't op fersyk fan Bowman in eachje yn it seil hâldt boppe Woodlawn, en oarderet de piloat om 'e truck oan te fallen. Om't Gabriel oer alle korrekte útfierkoades beskikt, hat de piloat gjin reden om te twifeljen oan it komôf fan syn befel. Op in rûngeand fiadukt sjit er de oplizzer en úteinlik ek de truck oan grôt, mar syn fleantúch wurdt dêrby troffen troch fallende brokstikken en stoart del. McClane ûntsnapt op spektakulêre wize oan 'e dea en set geandefoets de efterfolging fuort.
Deunby hat Gabriel in reservebasis ynrjochte yn in hangaar. Dêr besiket er Farrell te twingen om 'e digitale beskoatteling fan 'e downloade finansjele gegevens op te heffen. Farrell wegeret, ek as Gabriel him yn 'e skonk sjit. Pas as er driget Lucy dea te sjitten, jout Farrell ta. Tsjin dy tiid hat McClane de hangaar berikt. Hy sjit twa fan 'e trije lêste trewanten fan Gabriel dea foar't er sels yn it skouder sketten wurdt troch Emerson, de lêste fan Gabriel syn mannen. Dêrby rekket McClane syn pistoal kwyt, dat oer de flier rûchwei yn 'e rjochting fan Farrell glidet. Gabriel nimt McClane yn gizeling troch efter him stean te gean en him mei in earm om 'e kiel hinne fêst te hâlden.
As McClane bewusteleas driget te reitsjen fan al syn oprûne ferwûnings, drukt Gabriel de loop fan syn pistoal yn 'e skotwûne yn McClane syn skouder om him wekker te hâlden troch it tabringen fan ekstra pine. Hy hat lykwols de ûnmeilydsumens fan McClane ûnderskat, dy't Gabriel syn hân fêstpakt en him twingt de trekker oer te heljen. De kûgel fljocht troch de skotwûne yn McClane syn skouder en ferfolget dan syn wei troch it hert fan Gabriel dy't efter him stiet. Op itselde stuit skuort Lucy har los fan Emerson. Farrell grypt McClane syn pistoal en sjit Emerson dea.
Koarte tiid letter arrivearret Bowman mei in team fan 'e FBI, mar syn minsken binne allinnich noch mar op 'e tiid om 'e wûnen fan McClane en Farrell fersoargje. Nei't de wûnen fan har heit provisoarysk ferbûn binne, stjoert Lucy him nei Farrell ta om te sjen hoe't it mei de hacker is. McClane betanket Farrell foar it rêden fan it libben fan syn dochter. Farrell antwurdet dat der nimmen oars wie dy't it dwaan koe, wat deselde riddenearring is dy't McClane earder brûkte om syn eigen dieden te ferklearjen. Farrell freget oft Lucy in freon hat, mar dan trapet McClane gau-gau op 'e rem. As er werom komt by Lucy wol sy lykwols witte oft Farrell ek wat oer har sein hat.
Produksje
Live Free or Die Hard waard regissearre troch Len Wiseman nei in senario fan Mark Bomback. Dat gie úteinlik werom op it non-fiktyf artikel A Farewell to Arms fan sjoernalist John Carlin, dat yn 1997 yn it tydskrift Wired ferskynde. Yn it stik beskreau Carlin in foarm fan cyberterrorisme dy't in "leechferkeap" (Ingelsk: fire sale) neamd wurdt, wêrby't hackers in koördinearre oanfal yn trije stadia útfiere op 'e transportnetwurk, de finansjele sektor en tillekommunikaasje, en de nutsbedriuwen fan in lân. Dat lân wurdt as gefolch dêrfan hielendal lamlein; it wurdt in 'leechferkeap' neamd om't, wat de kompjûtersystemen fan dat lân oanbelanget, alles derút smiten wurdt.
Senarioskriuwer David Marconi skreau op basis fan A Farewell to Arms in skript mei de wurktitel WW3.com, mar de ferfilming dêrfan kaam stil te lizzen nei de terroristyske oanslaggen fan 9/11 op it World Trade Center yn New York en it Pentagon by Washington, D.C. Ferskate jierren letter waard it bewurke troch Doug Richardson en dêrnei nochris troch Mark Bomback, dy't der it senario foar Live Free or Die Hard fan makke.
As produsint wie Michael Fottrell by it projekt belutsen foar de filmstudio's Cheyenne Enterprises, Dune Entertainment en Ingenious Film Partners. Foar de film wie in budget beskikber fan $110 miljoen. De kamerarezjy wie yn 'e hannen fan Simon Duggan, en de filmmuzyk waard fersoarge troch Marco Beltrami.
Opnamen
De opnamen foar Live Free or Die Hard setten op 23 septimber 2006 útein. Der waard filme yn Baltimore en oare plakken yn Marylân, yn Washington, D.C. en yn Nij-Jersey. Guon binnendoarsênes waarden opnommen yn 'e studio yn Los Angeles. Der waarden tusken de 200 en 250 ûnderskate stuntlju ynset om alle stunts yn 'e film út te fieren. Larry Rippenkroeger, de stunt double fan akteur Bruce Willis, rekke bewusteleas doe't er in fal fan 71/2 m makke fan in brântrep op it trottoir. Dêrby briek er beide polzen, ferskate ribben en inkele bonken yn syn gesicht en prikte in brutsen rib troch ien fan syn longen. Willis betelle út eigen bûse foar it ferbliuw fan Rippenkroeger syn âldelju yn in hotel, sadat se deunby him bliuwe koene wylst er yn it sikehûs lei.
Junkers Ju 88
De Junkers Ju 88 wie in twa-motorige middelswiere bommesmiter fan de Dútske fabrikant Junkers. It tastel wurdt beskôge as ien fan de bêste fleanmasines fan de Luftwaffe yn de Twadde Wrâldkriich.
Live Free or Die Hard
Opnamen
Willis sels, dy't him op syn rol taret hie troch ferskate moannen lang eltse dei te trainen, rekke op 24 jannewaris 2007 ferwûne by de opname fan 'e gefjochtssêne tusken syn personaazje John McClane en dat fan aktrise Maggie Q yn 'e kontrôlekeamer fan 'e enerzjysintrale. De stunt double fan Q hie skuon mei nullehakken oan en rekke Willis by in skop mei in hakke krekt boppe syn rjochtereach. Neffens Willis stelde it allegear net folle foar, mar doe't regisseur Len Wiseman de wûne ynspektearre, stelde er fêst dat Willis syn foarholle oant op 'e bonke iepenlei. De akteur waard nei it sikehûs stjoerd en krige sân hechtings. Dy hechtings binne by fersin yn 'e film te sjen, mar troch it non-lineêre opnameskema yn in eardere sêne, wêryn't McClane Farrel ôfleveret by Bowman.
Distribúsje
De distribúsje fan Live Free or Die Hard waard fersoarge troch 20th Century Fox. De film gie op 12 juny 2007 yn Tokio yn premiêre, en iepene dêrnei op 27 juny yn 'e Amerikaanske bioskopen. It byhearrende soundtrackalbum ferskynde op 2 july 2007 by platemaatskippij Varèse Sarabande. Live Free or Die Hard waard op 29 oktober 2007 útbrocht op dvd en blu-ray.
Untfangst
Oan 'e oare kant fan it spektrum skreau resinsint Lawrence Toppman yn 'e krante The Charlotte Observer: "Ik kin sûnder oerdriuwen sizze dat ik noch nea wat sjoen haw dat sa healwiis is as Live Free or Die Hard." Neffens him litte de film dêrnjonken oan in gebrek oan memorabele antagonisten. Ek fûn er dat plysjeman John McClane no neat oars mear wie as "inkeld in keale Terminator mei bettere oneliners."
Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hat Live Free or Die Hard in frij heech goedkarringspersintaazje fan 82%, basearre op 210 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: "[De film] is dan miskien bespotlik, mar it is ek in effisjinte simmerfilm dy't smoarfol mei aksje sit en ek mei spannende stunts en in oertsjûgjende aktearprestaasje fan Bruce Willis. Fans fan eardere Die Hard-films sille net teloarsteld wurde." Op Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, behellet Live Free or Die Hard in goedkarringspersintaazje fan 69%, basearre op 34 resinsjes.
Resultaat
Live Free or Die Hard brocht yn 'e bioskopen yn 'e Feriene Steaten en Kanada $134,5 miljoen op, en yn alle oare lannen en territoaria $249,0 miljoen. Wrâldwiid kaam de opbringst dêrmei út op $383,5 miljoen. Ofset tsjin it budget fan $110 miljoen betsjut dat in winst fan $273,5 miljoen, hoewol't dêr de marketingkosten noch wol ôf moatte. Dêrmei wie Live Free or Die Hard de op alve nei meast opbringende film fan 2007 en kommersjeel sjoen it súksesfolste diel fan 'e Die Hard-searje.
Junkers Ju 88
De Ju 88 wie in fleanmasine mei in brede tapassing. Hy waard ynset as jachtbommesmiter, nachtjager (Ju 88C), (dûk)bommesmiter, torpedobommesmiter en ferkenningsfleanmasine en tsjin de ein fan de oarloch as Mistel (fleanende bom). Tsientallen farianten hawwe der west.