cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Granada
Stedsstifting
thumb|left|250px|Albaicín Yn itselde jier dat Tariq ibn Ziyad mei in moslimleger lanne yn Gibraltar oermasteren syn troepen Illiberis en hja feroaren de namme yn Ilbīra (Arabysk البيرة). De âldste Arabyske histoaryske boarnen neame in stêd mei de namme Qashtīliya, letter bekend as Madīnat Ilbīra (Elvira), dy't op de sudlike hellingen fan de Sierra Elvira lei (by it tsjintwurdige Atarfe). Dat waard yn dy tiid de belangrykste stêd yn de kontrijen. In lytsere delsettig mei de namme Gárnata bestie oan de súdlike kant fan de Darro (de tsjintwurdige wyk Albaicín). Yn dy lytsere delsetting wennen foar it measte joaden en wie dêrom ek bekend as Gárnata al-yahud (Garnata fan de joaden). It gebiet om de stêd hinne stie bekend as de provinsje Elvira. Nei 743 kaam yn Ilbīra in kontingint soldaten út Syrje oan, dy't Abd al-Rahman I holpen mei it stiften fan it emiraat Kordoba en it begjin fan it bewâld fan de Omjadyske dynasty.
Ziriden
Oan it begjin fan de 11e iuw krigen de Ziriden it foar it sizzen yn it gebiet, in Berberske groep dy't oer dielen fan Noard-Afrika hearske. De Ziriden foarmen in belangryk kontingint yn it leger fan it doetiidske kalifaat Kordoba. Foar harren trou krigen de Ziriden it bestsjoer oer de provinsje Elvira en doe't it kalifaat ynstoartte nei 1009 en de fitna (boargerkriich) begûn, fêstige de lieder fan de Ziriden, Zawi ibn Ziri, dêr in eigen ryk, de taifa Grenada (1013–1090). Om't Madīnat Ilbīra op in leechflakte lei en dreech te ferdigenjen wie, naam de emir it beslút om syn residinsje te ferhûzjen nei it heger lizzende Gárnata. Neffens Arabyske boarnen waard Ilbīra yn de tiid fan de fitna mei de grûn lyk makke en net mear opboud en ynstee dêrfan waard Gárnata it haadplak. It joadske delsetting feroare dêrmei yn in lyts skoft yn ien fan de belangrykste stêden fan Al-Andalûs.
Pogrom fan 1066
Yn it jier 1066 fûn der in pogrom yn Granada plak, de earste yn syn soarte yn Europa. De pogrom begûn mei de moard op de joadske fizier Yusef ibn Naghrillah (1035–1066). Mooglik wie oergeunst op syn posysje de oarsaak fan de beskuldiging dat er joadske freonen befoaroardiele. Yusef waard op 30 desimber 1066 troch moslims fermoarde en dêrnei krusige by de belangrykste poarte fan de stêd. De oare deis foelen de moslims ek gewoane joaden oan en dêrby waard in grut part fan de mienskip ombrocht. Hoefolle minsken krekt omkamen is net bekend, mar it sifer fan 4.000 slachtoffers wurdt faak neamd. De lytsere joadske gemeente fan Granada werstelde him, mar waard yn 1090 ûnder de Almoraviden ûnder Yusuf ibn Tashfin op 'e nij slachtoffer fan in pogrom.
Almoraviden en Almohaden
Tusken it lêst fan de 11e iuw en it begjin fan de 13e iuw waard Al-Andalûs bestjoerd troch twa Noard-Afrikaanske Berberriken. De Almoraviden hearsken oer Granada sûnt 1090 en de Almohaden sûnt 1166. Neffens de argeologyske fynsten liket it der op dat de stêd ûnder de Almoraviden in bloeitiid kende, wylst de stêd ûnder de Almohaden in tiidrek fan delgong meimakke.
Nasriden
De Nasridyske hearsker Ibn al-Ahmar ferbûn him ferskillende kearen mei kening Ferdinand III en waard lang om let yn 1246 in fazal fan de kristlike kening. Dochs wiene der regelmjittich konflikten tusken it emiraat en Kastylje en wikselen de alliânsjes fan Ibn al-Ahmar regelmjittich. Ek besochten de Nasriden de Noard-Afrikaanske Mariniden yn te setten tsjin Kastylje, mar de yntervinsjes fan de Mariniden op it Ibearyske Skiereilân einigen definityf mei de Slach by Salado yn 1340. thumb|left|250px|Poarte fan Elvira De flechtlingen út de troch Kastylje en Aragon oermastere gebieten droegen by oan in hege befolkingsgroei fan Granada en de stêd dijde mei nije wiken fierder út. Yn de 13e en 14e iuw waarden nije muorren boud mei de Bāb Ilbīra (de tsjintwurdigee 'Puerta de Elvira') as de westlike tagong. Yn it sintrum stie de Grutte Moskee, op it plak dêr't hjoed-de-dei de katedraal stiet. It kommersjele sintrum wie de bazaar (de 'Alcaicería') en dêrnjonken hie Granada sûnt 1349 de iennige madrassa fan Al-Andalûs, de Al-Yusufiyya (tsjintwurdich it 'Palacio de la Madraza'). In oare monumint út dy tiid is de 14e-iuwske karavanserai ('Corral del Carbón') thumb|260px|Liuwehôf en Liuweboarne Sûnt 1237 regearre Ibn al-Aḥmar oer Granada en hy ferhûze it keninklik paleis fan de âlde sitadel op de Albaicín-heuvel nei de Sabika-heuvel en begûn dêr mei de bou fan wat it hjoeddeiske Alhambra wurde soe. It Alhambra wie in stêd fan paleizen, mei in eigen moskee, hamams en ferbliuwen foar wurknimmers en hôfpersoniel. De belangrykste paleizen binne bewarre bleaun, lykas it Comares-paleis en it Paleis fan de Liuwen, mar dy datearje út de tiid fan it regear fan Yusuf I (r. 1333-1354) en syn soan Mohammad V (r. mei ûnderbrekkings 1354-1391). In pear lytsskalige foarbylden fan de paleizearsjitektuer fan de Nasriden yn de stêd binne bewarre bleaun yn de 'Cuarto Real de Santo Domingo' (ein 13e iuw) en de 'Dar al-Horra' (15e iuw).
De foltôging fan de reconquista
thumb|left|250px|De oerjefte fan Granada Francisco Pradilla Ortiz On 2 jannewaris 1492 joech de lêste moslimlieder fan Ibearje, emir Mohammad XII, yn Spanje ek bekend as Boabdil, him oer oan de katolike keningen (Ferdinand II fan Aragon en Isabella I fan Kastylje). Dêrmei kaam in ein oan de reconquista, it werom feroverjen fan it Ibearyske Skiereilân op de moslims.
Yn it Ferdrach fan Granada (1491) wie fêstlein dat moslims (mudéjares) yn de stêd harren leauwen behâlde mochten. Dat hie sûnt it begjin fan de reconquista mei de oermastering fan Toledo yn de 11e iuw it belied fan Kastylje en Aragon west. Joaden krigen dêrfoaroer neffens it ferdrach trije jier betinktiid om harren te bekearen of te fertrekken, mar dy termyn waard al in pear moanne letter troch it Alhambra-dekreet ynkoarte ta fjouwer moannen. Dat soarge ek foar spanningen by de islamityske mienskip fan Granada en it resultaat wie in islamityske opstân yn de omkriten, dy't yn Granada yn 1500 einige en pas in jier letter yn de Alpujarras. De elites fan Granada ferhûzen nei it delslaan fan de opstân nei Noard-Afrika, wylst de measte mudéjares har bekearden ta it katolisisme, sadat hja bliuwe koene.
Yn de rin fan de tiid waard Granada in katolike stêd. Nije ynwenners út Kastylje waarden mei it ûnthjit fan ekonomyske kânsen lokke, mar op it stuit doe't de katolike keningen de stêd oermastere hie de stêd in islamityske befolking mei in lyts tal kristenen (yn 'e regel slaven), wylst de befolking yn 1561 út 30.000 kristenen en likernôch 15.000 moriscos (bekearde moslims) bestie. Fuort nei 1492 feroaren de earste moskeeën yn tsjerken en de rest folge by en nei de massabekearings fan 1500. Mar sawol ûnder de conversos (bekearde joaden) as de moriscos bleaune der in soad trou oan it âlde leauwe.
16e iuw
thumb|260px|Granada yn de 16e iuw Yn 1531 stifte Karel V de Universiteit fan Granada op it plak fan de troch Yusuf I boude madrassa. Foar de rest fan de iuw bestie de hearskjende oligargy fan Granada foar likernôch 40% út (joadske) conversos en 31% út hidalgo's. Sûnt de jierren 1520 waarden de yn tsjerken feroare moskeeën ôfbrutsen en ferfongen troch nijbou, in proses dêr't de hiele iuw mei hinne gie.
Yn it jier 1563 foel de Ottomaanske kommandant Dragut, ek bekend as it Lutsen Swurd fan de Islaam, Spanje oan. Dragut hie in minne reputaasje troch syn grutte tal plonderingen en it ferneatigjen fan in grut tal stêden. Yn 'e regel naam er in soad minsken as slaaf mei mar yn oare plakken liet er ek alle ynwenners ûnthalzje. Dragut naam nei de plondering fan Granada sa'n 4.000 ynwenners as slaaf mei.
Yn desimber 1568, yn in tiid dat de moriscos ferfolge waarden, briek yn de Alpujarras in twadde opstân út. Alhoewol't de moriscos yn Granada sels gjin grutte rol spilen by de opstân, joech kening Filips II de opdracht om de grutte mearderheid fan de moriscos út it keninkryk Granada te ferbaljen, allinne keunstners en minsken dy't foar de ekonomy belangryk wiene, mochten bliuwe. De rest waard oer it keninkryk Kastylje ferspraat yn oare stêden.
17e en 18e iuw
thumb|250px|left|Granada yn de 17e iuw Yn de 17e iuw naam de befolking fan de stêd net in soad ta en it ynwennertal bleau op likernôch 55.000 hingjen. Granada moast it ôflizze tsjin stêden as Sevilla en de haadstêd Madrid. Yn de lannelike gebieten fan it keninkryk Granada, dêr't folle mear moriscos útset wiene, naam de befolking wol ta.
List fan planten
List fan planten
Granada
17e en 18e iuw
Tusken 1810 en 1812 waard Granada beset troch de troepen fan Napoleon. De Frânsen wiene stasjonearre yn it Alhambra en brochten in soad skea oan it monumint. By de ôftocht út de stêd besochten hja it kompleks op te blazen en dat slagge mei acht tuorren, mar de Spaanske soldaat José Garcia makke de oare eksplosiven ûnskealik sadat alles wat hjoed-de-dei stiet bewarre bleau.
20e iuw
Yn de jierren 1930 groeiden de spanningen yn Granada, dy't it hiele lân lang om let ferskuorden. Doe't de Spaanske boargerkriich yn 1936 útbriek foege Granada him by de republikeinske opstân. It ferset tsjin de republikeinen, benammen fan de arbeidersklasse yn de Albaicín, waard mei hurde hân delslein waard. Yn de jierren 1950 en 1960 wie de provinsje Granada ûnder it Franco-rezjym ien fan de earmste gebieten fan Spanje. Tsjintwurdich soarget it toerisme foar in soad wurkgelegenheid.
It besjen wurdich
Granada is bekend fanwegen it grutte tal histoaryske monuminten út de islamityske tiid, de gotyk en de renêssânse. thumb|250px|left|Koepel yn it Alhambra Under de belangrykste gebouwen út de islamityske-arabyske tiid heart it Alhambra, in paleizekompleks dat it grutste profane kompleks yn syn soarte fan Spanje is. It Alhamra waard yn de 13e en 14e iuw as residinsje fan de islamityske keningen fan de Nasriden-dynasty boud.
Albaicín is de âlde Moarske wyk. De wyk leit foar it Alhamra oer, dêr't it mei brêgen oer de Darro is ferbûn. Yn de wyk steane in tal fan tsjerken dy't eartiids op it plak fan moskeeën boud waarden, lykas de 'Iglesia de San Nicolás' (Nikolaastsjerke), de 'Iglesia de San Pedro y San Pablo' (Petrus en Paulustsjerke), de 'Iglesia de Santa Ana y San Gil' (Sint Anna en Egidiustsjerke), de 'Iglesia de San Cristóbal' (Kristoffeltsjerke) en de 'Iglesia del Salvador' (Ferlossertsjerke). Fan de âlde moskee út de 11e iuw bleau de binnenhôf bewarre, dy't no ûnderdiel fan de Iglesia del Salvador is.
Oan de noardlike kant fan Albaicín binne noch resten fan de stedsmuorre út de 11e iuw bewarre bleaun. De 'Puerta de Elvira' wie yn 'e Moarske tiid de belangrykste poarte fan de stêd.
Oan Albaicín grinzget Sacromonte, de wyk dêr't yn de 15e iuw in grutte groep Spaanske sigeuners harren nei wenjen setten. Hja groeven dêr grotwenningen (cuevas) út 'e heuvel en guon dêrfan binne oant de dei fan hjoed noch bewenne. Yn it heechste diel fan Sacromonte binne de moaiste foarbylden fan dy grotwentes. thumb|260px|Bazaar Wat bûten de wyk oan de Camino del Sacromonte stiet de 17e iuwske abdij fan Sacromonte, dy't nei de jierren 1970 restaurearre waard. thumb|left|250px|Grêf fan de katolike keningen yn de Capilla Real Foar de katedraal fan Granada waard op 25 maart 1523 de earste stien lein. De katedraal waard yn renêssânse styl boud, mar hat in gevel mei in barok ûntwerp. Njonken de katedraal stiet de 'Capilla Real' (keninklike kapel), de tusken 1505 en 1507 foar de katolilke keningen boude grêfkapel. Yn de krypte fan de kapel wurde û.o. de kroan fan keninginne Isabella en it swurd fan kening Ferdinand bewarre.
Ek om de katedraal hinne is noch in soad arsjitektuer fan it Moarske Granada werom te finen, lykas de eardere karavanserai ('Corral de Carbón'), dêr't hjoed-de-dei it toeristeburo is ûnderbrocht. Ek de eardere madrassa fan Granada (tagong foar de Capilla Real oer) en de bazaar (Alcaicería) binne dêr te finen. Fuort foar de katedraal oer is it 'Centro José Guerrero', dat in grute samling fan dy keunstner besit. thumb|260px|Monasterio de la Cartuja Yn it neoklassisistyske 'Palacio de las Columnas' út de 18e iuw sit no de Fakulteit foar Oersetting en Tolken fan de universiteit fan de stêd. Tichteby leit it 'Colegio de San Pablo' út de 16e iuw. Dat gebou tsjinne de jezuïten foar de oplieding fan misjonarissen foar de moriscos. Nei de opheffing fan de oarder yn Spanje yn 1767 waard it gebou brûkt troch de Fakulteit Rjochtswittenskippen. Oan it gebou grinzget de botanyske tún ('Jardín Botánico'). thumb|left|250px|Generalife Wat fierderop leit it 'Real Monasterio de San Jerónimo' (Keninklike kleaster fan de hillige Hieronymus). Mei de bou fan it kleaster waard krekt bûten de stêd útein set yn de lêste faze fan de reconquista, noch foardat de stêd belies joech en der definityf in ein kaam oan de islamityske oerhearsking.
Noardlik fan it sintrum leit oan de'Paseo de Cartuga it 'Monasterio de la Cartuja' (Kartuzerskleaster), in gebouwekompleks út de 16e iuw dat bekend stiet om de barokke ynrjochting. It kleaster waard yn 1835 sletten doe't de muontsen der útsetten waarden.
Oan de eastlike râne fan de stêd leit it paleis de Generalife (Arabysk: Jannat al-'Arif - Tún fan de arsjitekt), dat it simmerpaleis fan de Nasridyske sultans fan Granada wie.
Riemkje Geveke
Libben
Rine Geveke produsearre foar Phonogram mear as 2.800 platen. Hja krige de Gouden Harp en Willy Alberti raande ien fan syn gouden platen om ta keatling dy’t er Rine joech by har ôfskied yn 1978 yn it Amsterdamse Konsertgebou. Hja naam de platen op fan Wim Sonneveld, Max van Praag, Malando, Pipo de Clown, Corry Brokken en it Urker Mannenkoor. Mei Feike Asma reizge hja troch it lân om oargelkonserten op te nimmen. Har lêste plaat wie de earste fan Youp van 't Hek.
Riemkje waard berne op De Gordyk yn Opsterlân. Har heit hie in izerwinkel en kocht op de Leipziger Messe foar har in akkordeon. Hja song en spile piano en fioele. Hja die hannelskorrespondinsje Frânsk, Dútsk en Ingelsk en waard sekretaresse bij de Bataafse Petroleummaatschappij yn Amsterdam, dêrnei - yn 1948 - by Decca, dat troch Philips oernommen waard. Hja ferfong har sike baas en stelde út in platerige Music for the Millions te meitsjen. De rige waard in grut súkses.
De earste plaat dy’t hja as programmalieder makke, wie Ik sta op wacht fan Joop de Knegt, yn 1957. Yn 1978 gie hja mei pinsjoen. Hja ferstoar yn 'e âldens fan 90 jier.
Gratamahûs
thumb|Foarkant fan it Gratamahûs It Gratamahûs is in earder hearehûs yn Assen. It waard om 1810 aan de súdkant fan de Drintske Haadfeart boud yn opdracht fan rjochter Sibrand Gratama. Neist rjochter wie hy redakteur fan de Provinciale Drentsche en Asser Courant. De drukkerij fan de krante waard troch soan Jan yn 1858 efter it hûs fêstige.
It hûs hie in symmertryske foargevel, mei yn it middenrisalyt in trije traveeën brede entree. Boppe de doar siet in balkon,, dy is letter ferdwûn. It oarspronklike hûs waard oan it begjin fan de 20e iuw yn trijen splitst. Yn it linkerdiel kaam yn 1919 in fytswinkel, in rjochterdiel waard yn 1924 ferboud foar in molksalon. Troch de bou fan de winkelpui yn 1924 waard de symmetry fan de gevel ferbrutsen. It pân is ûnderdiel fan it beskerme stedsgesicht en is in erkend ryksmonumint.
Uterbuorren
Uterbuorren (Nederlânsk: Uiterburen) is in delsetting noard fan Gersleat yn de gemeente It Hearrenfean. De namme wurdt al neamd om 1700 hinne as Uytter Buiren, dat in ein út de buorren lei.
Arnemuiden
Arnemuiden (Siuwsk Erremu) is in Nederlânske stêd yn de gemeente Middelburch yn de provinsje Seelân en leit op it skiereilân Walcheren. Arnemuiden hie yn 2008, 5.358 ynwenners.
De klok fan Arnemuiden
Arnemuiden is bekend fan syn klok wêr't in liet oer skreaun is.
Victor Marijnen
thumb|Marijnen doe't er minister-presidint waard (1963) Victor Gerard Marie Marijnen (Arnhim, 21 febrewaris 1917 – De Haach, 5 april 1975) wie in Nederlânske politikus fan de KVP. Hy wie fan 1963 oant 1965 minister-presidint fan Nederlân; hy late yn dy tiid it Kabinet-Marijnen.
Nei it heljen fan de hbs die Marijnen steatseksamen gymnasium. Hy helle yn 1941 it doktoraaleksamen rjochten oan de Roomsk-Katolike Universiteit fan Nymwegen. Hy arbeide dêrnei by de accountantstsjinst fan it ministearje fan Hannel, Ambacht en Skipfeart en by it ministearje fan Lânbou, Fiskerij en Fiedselfoarsjenning. Yn 1945 wurdt er ûffurdige by de Ried foar it Rjochtswerstel.
Yn 1949 waard Marijnen sekretaris fan de Stichting fan de Lânbou. Yn 1951 folge de beneaming ta algemien sekretaris foar bûtenlandse agraryske hannelsaangelegenheden fan it ministearje fan Lânbou, Fiskerij en Fiedselfoarsjenning. Fan 1957 ôf wie er algemien sekretaris fan de Algemene Katholieke Werkgevers Vereniging en fan it Katholiek Verbond van Werkgeversvakverenigingen.
Yn it Kabinet-De Quay wie Marijnen fan 19 maaie 1959 oant 24 july 1963 minister fan Lânbou en Fiskerij. Dêrnei wie er oant 14 april 1965 minister-presidint, minister fan Algemiene Saken, yn it kabinet mei syn namme. Dat kabinet stroffele op 27 febrewaris 1965 oer de omropproblematyk.
Fan 1965 oant 1966 wie er lid fan de Twadde Keamer fan de Steaten-Generaal en fan 1965 oant 1968 foarsitter fan it Iepenbier Lichem Rijnmond. 1967 waard er beneamd ta foarsitter fan de PTT-ried en fan 1968 ôf oant syn ferstjerren wie hy boargemaster fan De Haach. Marijnen waard 58 jier.
Utlân
Utlân is in fjildnamme en delsetting benoarden Gerkeskleaster yn de gemeente Noardeast-Fryslân. It heart ta de himrik fan Boerum. De namme komt ek foar as delsetting Kleine Horne, Kleyn Uytland en Uuthlant. De betsjutting is 'in delsetting bûtenút'.
Nieuw- en Sint Joosland
Nieuw- en Sint Joosland is in doarp yn it súdeasten oan 'e râne fan it skiereilân Walcheren, yn de gemeente Middelburch. Nieuw- en Sint Joosland hat rom 1.300 ynwenners.
Wiesbaden
thumb|250px|Wiesbaden Wiesbaden is in stêd yn Dútslân. It is it haadplak fan Hessen en fan it regeardistrikt Darmstadt. Wiesbaden leit oan de rivier de Ryn en hat likernôch 275.000 ynwenners.
De stêd is opdield yn 26 stêddistrikten.
Diogo Cão
Diogo of Diogo Cão (sa. 1456 – sa. 1486) wie in Portegeeske ûntdekkingsreizger en betûft navigator dy’t fanwege kening Johan II fan Portegal twa ûntdekkingsreizen makke de westkust fan Afrika by lâns yn de tachtiger jierren fan de 15e iuw.
Op syn earste reis (1482-1483) ûntduts er de rivier de Kongo en kaam hy yn kontakt mei it Bakongo keninkryk. Dêrnei folge er de Afrikaanske kust oant Kaap Sint Mary yn Angoala.
Op syn twadde reis (1485 – 1486) komt Diogo sels oant Kaap Krús yn Namybje. It is net wis oft dat hy wol werom komd is fan de twadde reis. Guon nimme oan dat er by Kaap Krús ferstoarn en te hôf brocht is.
Riëtte Fledderus
Emmy Henriëtte "Riëtte" Fledderus (Meppel, 18 oktober 1977) is in eardere Nederlânske follybalster.
Riëtte Fledderus begjint mei it follybal wannear't se alve jier, se spilet dan yn Dwingeloo. Yn 1992 wie er de oerstap nei in follybalklup út Assen. Trije jier letter, yn 1995 waard de spulferdielster útnûge foar de Nederlânske ploech. Yn it seizoen 1995-1996 kaam hja út foar Snits. Nei it jier 1998 gie Fledderus nei it bûtenlân, yn Itaalje spile se by ferskate klups. Yn Itaalje en letter ek yn Spanje helle Fledderus ferskate prizen.
Riëtte Fledderus kaam foar Nederlân út op de Olympyske Spullen fan 1996 yn Atlanta. Hja einige doe mei de Nederlânske ploech fiifde fan de alve dielnimmende lannen. Ek makke hja diel út fan de ploech dy't yn 1995 op it Europeesk kampioenskip yn Arnhim de gouden medalje wûn hat. Fierder kaam Fledderus foar Nederlân út op trije oare Europeesk kampioenskippen en op twa edysjes fan it Wrâldkampioenskip. Yn totaal hat Riëtte Fledderus 402 ynterlannen spile foar de Nederlânske ploech. Der binne dêrmei mar twa froulju dy't mear ynterlannen spile hawwe as Fledderus. Wannear't hja har yn 2003 net fine kin yn de hurde oanpak fan de Nederlânske bûnstrener Angelo Frigoni, jout se oan dat se ophâlde sil mei it spiljen fan ynterlannen. Nei't Avital Selinger de nije trener waard, kaam Fledderus yn 2004 wer werom by de ploech.
Sibrand Gratama
Gratama waard berne as soan fan abbekaat mr. Seerp Gratama en Aafke Talma. Hy studearre yn Grins, dêr't syn heit koart dêrfoar heechlearaar wurden wie. Nei syn stúdzje abbekaat en prokureur yn Assen. Hy wie de heit fan Lucas Oldenhuis Gratama.
Gratama waard yn 1810 troch kening Loadewyk oansteld as iepenbier notaris en yn 1811 beneamd ta rjochter-plakferfervanger yn de rjochtbank fan Assen. Hy liet yn dizze perioade it Gratamahûs bouwe. Hy wie yn 1812 trijje wiken maire fan Assen as opfolger fan I. Collard. Fan septimber 1816 oant 1824 wie hy ien fan de trije boargemasters fan de stêd. Yn 1824 waard Gratama beneamd as rjochter fan ynstruksje en yn 1832 waard hy ferheft ta presidint fan de rjochtbank.
Sibrand Gratama ferstoar op 73-jierrige leeftiid yn Assen, dêr't hy begroeven waard op it Noarderbegraafplak. De Boargemaster Gratamastrjitte waard nei him ferneamd.
Roy Greve
Roy Greve (Hilfertsom, 1949) is in hoboïst en byldzjend keunstner dy't sûnt 2005 yn it Drintske Elp wennet. Hy is yn 1994 begûn mei boetsearjen en wurket sûnt 1998 as selsstannich keunstner. Roy is inisjatyfnimmer fan de beropsferiening fan Byldzjende keunstners yn Amsterdam en fan de Sosiëteit fan Drintske keunstners. Seis jier lang joech er portretkop-boetsearlessen yn Hilfertsom.
Roy Greve hat keazen foar in spesjalisaasje byldhouwer-portrettist en makket realistyske, persoanlike portretkoppen. As it praktysk is wurket er ek op lokaasje, dan giet er in kear as fiif nei de minsken ta. By it meitsjen fan in portret besiket er in tal kenmerken te ferwurkjen: gelikenis, útstrieling, hâlding en gefoelsútdrukking fan it antlit. Troch de detaillearring fan syn wurk lit er it jitten yn brûns dwaan troch in spesjale renommearre brûnsjitter. Troch syn prototypen hâldt er sels kontrole oer it proses sadat de kwaliteit fan it ôfjitsel garandearre is.
Wyls hat Roy Greve bekendheid krigen troch it útbyldzjen fan bekende minsken: Anne Frank, Prins Claus, Vincent van Gogh, Rembrandt en Wim Kok. Hy wurket yn de tradysje fan Bertus Sondaar, Charlotte van Palland, Frans Hals en Paul Citroen.
Paulus de Boskkabouter
De boekjes waarden ûnder oaren yn it Dútsk, Ingelsk, Sweedsk en Japansk oerset. Yn 2018 ferskynde der in oersetting fan in ferhaal fan Paulus de Boskkabouter, mei as titel Et Ynstroeperke, yn it Skylgerske dialekt fan it Frysk.
Gosse Ludigman
Gosse Ludigman (keazen 989 en stoarn yn 1000) soe de sechsde potestaat fan Fryslân west hawwe. Foar syn bestean binne gjin betroubere boarnen.
Neffens de kronyk De origine et Rebus gestis Dominorum de Brederode (Oer de oarsprong en de dieden fan de Hearen fan Brederode), skreaun troch de fyftjinde-iuwske karmelyt Johannes a Leydis, wenne Gosse yn Starum, en wie hy troud mei in Tetta. Fia syn dochter Thetburga soe hy ien fan de foarâlden wêze fan de Hearen fan Brederode. Hy libbe yn de tiid fan greve Arnoud, dy’t himsels greve fan Eastergoa en Westergoa neamde sûnder oait gesach útoefene te hawwen.
Opsterlânsk Belang
Opsterlânsk Belang (OB) is in lokale politike partij yn de gemeente Opsterlân. Sûnt 2010 is it de grutste partij yn de gemeenteried.
Oprjochting
“Besteande partijregels en struktueren behinderje riedsleden om it Opsterlânsk belang te tsjinjen.” Dit binne de wurden dy’t de Gerdykster Wietse Veenstra spruts, yn de riedsgearkomst fan jannewaris 1970. Hy kundige oan, net langer nammens de CHU yn de ried sitte te wollen, mar foar in troch him sels oprjochte nije partij, Opsterlânsk Belang. Riedslid Jan de Boer fan de Boerenpartij slute him hjir by oan.
Ferkiezingsresultaten 2002 - hjoed
By de ferkiezingen fan 2002 waard de partij de grutste mei 6 fan de 21 sitten. Yn 2006 waarden se, ûndanks dat harren 6 sitten net de grutste partij. Yn 2010 is lykwols, troch ferlies fan de PvdA, de kopposysje wer oernomd mei 7 sitten.
Koalysje 2010 - 2014
Nei de lêste ferkiezingen hat Opsterlâns Belang it foartou nomd by de koalysjefoarming en hjirút is in akkoard komd mei it CDA en de ChristenUnie.
Kleverskerke
Kleverskerke is in lyts doarpke yn de provinsje Seelân, yn de gemeente Middelburch. Mei mar 70 ynwenners (1 jannewaris 2007) is it ien fan de lytste doarpkes fan Nederlân.
Bep Glasius
thumb|Bep Glasius Motorskip Bep Glasius is in fearboat dy’t de feartsjinst Starum-Inkhuzen ûnderhâldt. Yn de begjinjierren wie der in twadde skip dat de ferbining ûnderhold: de Dr. yr. F.Q. den Hollander.
Histoarje
Bep Glasius hat yn 2009 nije motors krigen. De Scania’s binne ferfongen troch twa Volvo's fan 230 pk it stik. Dit binne saneamde CCR-II motors mei in lege CO2 útstjit. Boppedat binne de generator diesels ferfongen troch CCR-II motors. Winter 2007 is it efterskip 180 sm. langer makke om de wjerstân yn it wetter te ferminderjen,wat in leger brânstofferbrûk oplevere. De Bep Glasius hat wyls ek in smoarchwettertank, sadat der gjin ôffalwetter mear lost hoecht te wurden.
Feartsjinst
De oertocht duorre sirka 80 minuten. Op de fearboat kinne (brom)fytsen meinomd wurde.
Triatlon Warkum
De Triatlon Warkum (Nederlânsk en offisjeel: Triathlon Workum) is in sportevenemint dat sûnt 2014 elts jier yn 'e earste helte fan septimber yn en om 'e Fryske stêd Warkum holden wurdt. Eins is it gjin folsleine, mar in 1/8 triatlon, besteande út de ûnderdielen 500 m swimmen, 21 km hurdfytsen en 5 km hurddraven. It swimmen fynt plak yn bûtenwetter yn it sintrum fan Warkum, it hurdfytsen giet by de Iselmardyk lâns en it hurddraven giet troch de greiden, û.m. oer de Tillefonne.
Yn 2017 wurke de Triatlon Warkum foar it earst gear mei de Triatlon Wommels en de Triatlon Wytmarsum. Fan gefolgen waard der ek in mienskiplike kompetysje opset fan lju dy't oan alle trije eveneminten meidogge. Dy krige yn 2018 de namme Súdwest-Fryslân Triatlon Cup.
Leechberchtme
In leechberchtme of leechberchte is neffens de geology en de geografy in berchtme mei in trochsneed hichte fan tusken 200 en 500 meter. Yn 'e plantegeografy wurde de fegetaasjesône fan dy hichte oantsjut as de kolline sône, nei it Frânske wurd col, dat "berchpas" betsjut. As bergen heger binne, hearre se ta it middelberchtme (500–1500 m). Yn it leechberchtme geane heuvels oer yn bergen, mar wêr't krekt de skiedsline lutsen wurde moat, is net goed wer te jaan. Geologysk sjoen binne leechberchtmen net heger om se nea heger west binne of om't se nei har ûntstean troch eroazje ôfsliten binne. Bekende leechberchtmen binne it Teutoburgerwâld en it Wezerberchlân.
Birgit Schuurman
Birgit Schuurman (Utert, 1 july 1977) is in Nederlânsk sjongster, dy't yn 1999 in karriêre yn 'e popmuzyk begûn. Lang stie se yn it skaad fan har bekendere suster Katja Schuurman. Har bekendste hits wiene A Little Famous en I Know. Fan 2006 ôf wie Schuurman ek aktyf as aktrise, en dêropta hat se ferskate tillefyzjeprogramma's presintearre. Yn 2007 wûn se de Musical Award yn de kategory bêste froulike haadrol foar har optreden yn 'e musical The Last 5 Years.
Jonkheid en oplieding
Schuurman waard yn 1977 yn 'e stêd Utert berne en groeide op yn Bunnik. Har heit is in etnyske Nederlanner, wylst har mem op Kurasau berne waard út Surinaamske âlden mei in tige mingde etnyske eftergrûn: beide oerpakes wiene Nederlanners, mar fan 'e oerbeppes hearde ien ta de Sineeske minderheid yn Suriname, wylst de oare sawol Kreoalsk as Yndiaansk bloed hie. Schuurman har âldere suster is de bekende aktrise en presintatrise Katja Schuurman. Yn it kylwetter fan 'e karriêre fan har suster begûn Birgit Schuurman yn 'e lêste jierren foar't se har VWO-diploma behelle, op te treden as sjongster. Yn 't earstoan betrof it dêrby frij ûnkende projekten op it mêd fan R&B en dance. Ek song se yn 1995 in skoftke mei har suster yn 'e band Jeunes Turcs.
Sjongster
Yn 1999 berikten Schuurman har singles A Little Famous en Maybe the Wine in lanlik publyk. Yn 2000 hie Schuurman in roltsje yn 'e fideoklip fan it nûmer Onderweg, fan 'e band Abel. Har muzikale trochbraak kaam yn 2001, mei it nûmer I Know, dat it tsiende plak yn 'e Nederlânske Top 40 berikte. Datselde jiers brocht se ek har earste album út, mei as titel Few Like Me. In twadde single, Few Like You, ek útbrocht yn 2001, berikte it fyftjinde plak yn 'e Top 40.
Fan it nûmer Alright, dat Schuurman yn 2002 mei help fan har fans opnaam op 'e Megafestatie, gie de opbringst nei it goede doel War Child. Oan 'e ein fan dat jier besleaten Schuurman en har platemaatskippij Virgin om útinoar te gean. Wol song hja noch in cover fan it nûmer Weak fan Skunk Anansie foar de soundtrack fan 'e film Liever Verliefd. Dat waard lykwols gjin hit. Yn septimber 2003 krige Schuurman in nij platekontrakt by Purple Eye Entertainment, wêrnei't se de single Everybody Wants To Be úbrocht, dy't op plak tritich yn 'e Top 40 stykjen bleau. Har twadde album, Sticky Tales, soe earst yn novimber 2004 útkomme, mar dat waard útsteld oant yn 2005.
Yn 2007 ferskynde fan Schuurman allinnich yn 'e Feriene Steaten it album True Stories I Made Up, wêrmei't se har karriêre oer de Atlantyske Oseaan hinne besocht te tillen. Yn july fan dat jier sette se ôf nei Amearika om 'e cd dêr te promoatsjen, ûnder mear yn it moarnstillefyzjeprogramma Good Morning, San Diego, dêr't de presintatrise har oankundige as "de Gwen Stefani fan Amsterdam". It Amerikaanske aventoer waard lykwols net wat Schuurman derfan hope hie.
Yn 2009 song se guon nûmers op it album Stilte Opname fan Arthur Umbgrove en Alberto Klein Goldewijk, in goeddiedichheidsprojekt dat te'n goede kaam oan it Emma Bernesikehûs yn Amsterdam. Yn 2014 song Schuurman fierders foar it programma Ali B en de Muziekkaravaan het liet Nu de Wind Waait. Yn septimber 2017 brocht se de single Fuel My Fire út, yn desimber fan datselde jier folge troch in oarenien, Stranded. In trêde single, Amplify, ferskynde yn febrewaris 2018. Al dy nûmers kamen fan har nije album A Fool for Love, dat op 28 maart 2018 op 'e merk kaam fia platelabel Zip Records.
Aktrise
As aktrise spile Schuurman yn 'e musical De Jantjes de rol fan Toffe Jans. Fan novimber 2006 ôf wie se dêrnei ek te sjen yn 'e teäterfoarstelling Sexual Perversity, produsearre troch Rick Engelkes Producties y.g.m. MTV. Dat stik wie rjochte op 'e jongerein en basearre op 'e film About Last Night... Begjin 2007 spile Schuurman njonken Ara Halici yn 'e musical The Last 5 Years fan Jason Robert Brown, oerset nei it Nederlânsk troch Allard Blom en regissearre troch Maarten Mourik. Foar har optreden yn dat stik wûn se de Musical Award yn 'e kategory bêste froulike haadrol. It twadde seizoen fan dy musical gie fierder ûnder de titel 5 Jaar met Jou. Dêrby wie Jim de Groot de tsjinspiler fan Schuurman.
Fierders wie Schuurman yn 2009 te sjen yn 'e rol fan Marjorie yn it stik Extreem, ûnder rezjy fan Sarah Moeremans, en yn 2010 yn 'e mande mei Liesbeth Kamerling, sjongster Dennis en Maaike Martens yn High Heels in Concert. Yn 2014 spile se yn 'e musical Vijftig Tinten... De Parodie, in parody op 'e eroatyske roman Vijfting Tinten Grijs fan E.L. James. Ek hie se rollen yn 'e teäterstikken Pumps en Penalties, út 2016, en De Gevangenismonologen, út 2017.
Op 'e tillefyzje wie Schuurman foar it earst yn 1996 as aktrise te sjen, yn 'e searje Ik Ben Je Moeder Niet. Yn 2006 en 2006 hie se in fêste rol yn 'e rige Lieve Lust. Yn 2010 hie se in gastrol yn 'e komeedzjesearje S1NGLE. Fierders spile se yn 'e plysjesearje Rechercheur Ria (2014) en de dramasearjes De Mannentester, Meisje van Plezier en Circus Noël (allegear yn 2017). Yn 2018 wie Schuurmans ferliezend finaliste yn it twadde seizoen fan it RTL&nbsp4-programma Kroongetuige. Yn 2021 foarme se in duo mei model Kim Feenstra yn it realitytillefyzjeprogramma Hunted. Yn 2022 die se se mei oant it tillefyzjeprogramma The Masked Singer en ek wie se dat jiers mei har suster Katja te sjen yn Code van Coppens: De Wraak van de Belgen, op SBS 6.
Op it wite doek makke Schuurman har debút yn 2004, mei in roltsje yn 'e koarte film Balverliefd. Yn Floris, út 2004, fertolke se de rol fan Pi. Ek wie se te sjen yn Nadine (2007), De Eetclub (2010), nei de bestseller mei deselde namme fan Saskia van Noort, en Dik Trom (2010), dat regissearre waard troch Schuuman har man Arne Toonen. Yn Black Out spile se yn 2012 tegearre mei har suster Katja Schuurman. Nei û.m. Bro's Before Ho's (2013), Pijnstillers (2014) en Rokjesdag (2016) hie Schuurman yn 2018 in lyts roltsje yn 'e histoaryske aventoerefilm Redbad, fan regisseur Roel Reiné, oer de achtste-iuwske kening fan 'e Friezen mei deselde namme.
Neakenmodel
Hoewol't se earder oanjûn hie dat se nea neaken posearje woe, wie Schuurman dochs as neakenmodel te sjen yn it krystnûmer (jannewaris 2011) fan 'e Nederlânske edysje fan it neakenblêd Playboy.
Priveelibben
Yn july 2002 troude Birgit Schuurman mei regisseur Kaja Wolffers. Dat houlik rûn lykwols yn april 2004 út op in skieding. Op 18 july 2008 wertroude se yn Amsterdam mei regisseur Arne Toonen, mei wa't se in soan krige. Yn 2019 rekken sy en Toonen lykwols útinoar. Op 31 desimber 2021 befoel Schuurmans fan har twadde bern fan in nije partner.
Jerine Fleurke
Jenny Catharine "Jerine" Fleurke (Grins, 11 augustus 1973) is in eardere Nederlânske follybalster.
Jerine Fleurke kaam foar Nederlân út op de Olympyske Spullen fan 1996 yn Atlanta. Hja einige doe mei de Nederlânske ploech fiifde fan de alve dielnimmende lannen. Ek makke hja diel út fan de ploech dy't yn 1995 yn Arnhim de Europeeske titel helle. Yn totaal hat Jerine Fleurke 182 ynterlannen spile foar de Nederlânske ploech. Yn har aktive tiid as follyballer wie hja ûnder oare oansletten by de Algemene Maatschappij Voor Jongeren (AMVJ) út Amsterdam.
Kornelia Vonk
Kornelia Vonk-Tolsma (Mitselwier, 19 april 1969) wûn yn 2007 en 2009 de Wergeaster Kampioenskippen Teatsen. Hja wennet sûnt 1997 yn Wergea.
Welmoed Fearsma
thumb|Welmoed Fearsma op It Literatuerfabryk, 2003. Welmoed Fearsma (1962) is in earder Frysk sjongster.
Welmoed wie in sjongster yn ferskate bands. Yn dy tiid waard har namme stavere as Veersma. Fan 1996 oant 1999 song se yn de gothic-rock-metalband Autumn. Yn 2002 begûn se as solo-sjongster en yn 2003 hat hja de stavering fan har namme nei de Fryske stavering feroarje litten: Welmoed Fearsma.
Har programma bestiet út rêstige harklietsjes en blues. Dêrneist sjongt se ek heftige lietsjes en rapt ze. Yn 2003 helle Fearsma op it Lytske Aaipopfestival it dielde twadde plak, tegearre mei de groep Pierewaayer.
Pier Tania
Meinte Piet (Pier) Tania (Amsterdam, 29 jannewaris 1925 - Amersfoart, 22 april 1995) wie in Nederlânsk presintator.
Libben
Tania wurke foar it ANP en de VARA. Mei syn aparte swiere stim wie er en bekende ferskining op de Nederlânske telefyzje yn de jierren '60. Mei Elles Berger, Koos Postema en Hans Jacobs presintearre hy alle wiken it VARA-magazine "Zo maar een zomeravond."
Dêrnei wie Tania in stikmannich jierren haad fan it Buro Kulturele Saken fan de gemeente Grins. Hy en NCRV-meiwurker Gerard van den Berg hienen tagelyk sollisitearre nei de funksje fan foarljochter en beide waarden oannaam. Mei kulturele manifestaasjes sa as Beeld en Route soarge er foar in protte (ek lanlike) publisiteit, mar yn 1969 hie er it wol besjoen yn it noarden.
Tania kaam werom by de VARA en waard einredakteur by de aktualiteitenrubryk Achter het Nieuws. Tania syn lêste grutte put wie de presintaasje yn 1989 fan de fernijde rige De Bezetting, dy't skreaun en regisearre wie troch de histoarikus Loe de Jong.
Paralympyske Spullen
Paralympyske Spullen binne de Olympyske Spullen foar minsken mei ûnder mear in lichaamlike beheining, Fisuele beheining en/as in harsenskansearring. It evenemint stiet ûnder tafersjoch fan it Ynternasjonaal Paralympysk Komitee.
Skiednis
Yn 1984 wiene der eins twa Paralympyske Simmerspullen. Troch in konflikt waard der ien foar sporters yn in rolstoel yn Stoke Mandeville hâlden, en foar sporters mei oare beheinings ien yn New York.
Tsjintwurdich is it in sportevenimint mei goed 4200 sporters by de Spullen yn Peking yn 2008. Tsjin sa’n 400 sporters dy’t der by wiene yn 1960.
Karst Berkenbosch
Karst Berkenbosch (* 1950, It Hearrenfean) is in keunstner, sjonger, skriuwer en oant 2000 learaar út Aldeberkeap. Hy sjongt kabareteske lietsjes yn it Stellingwerfsk, Nederlânsk en Frânsk. Hy wurke dêrby yn Flatties Haemerslag tegearre mei Guus Huis in't Veld. Berkenbosch wurke ek gear mei gitarist Doeke Dokter út Wolvegea.
Paralympyske Spullen
Skiednis
De Paralympyske Spullen wurde altyd in itselde jier hâlden as de Olympyske Spullen en fan de Simmerspullen fan 1988 ôf wurde se ek altyd wer yn deselde stêd hâlden. Fan 2012 ôf is der sels de ferplichting dat de stêd dy’t de Olympyske Spullen organisearret, ek de Paralympyske Spullen organisearret.
Karst Berkenbosch
Yn de jierren santich spile hy mei yn it Stellingwerfske kabaretprogramma fan Et Harbargespul en it kabaretprogramma fan Leo Dijkstra, it Selskip Leo Dykstra. Yn 1985 song hy op it Nasjonale Befrijingsfeest it liet Lottie op in tekst fan Johan Veenstra. Fierders wie Berkenbosch kollumnist fan de Ljouwerter Krante; de lêste tiid skriuwt er kollums foar de Nieuwe Ooststellingwerver en in de Stellingwerver. Boppedat hat er foarsitter fan it Fryske Filmfûns west.
Paralympyske Spullen
Sporten
Hjoed de dei steane der sa’n tweintich simmersporten en fiif wintersporten op it programma by de Paralympyske Spullen.
Karst Berkenbosch
Karst Berkenbosch hie oant 1 jannewaris 2009 in eigen festbûseteater yn de âlde Legere Lânbouskoalle yn Berkeap. Yn 2010 hat Berkenbosch in boek skreaun yn opdracht fan Steatsboskbehear mei as titel ‘Wat West is’. It jout yn it Stellingwerfsk oan dat it oer de skiednis giet, mar yn it Nederlânsk wat it op dit stuit is. It giet oer de kultuer-histoaryske eftergrûn fan de natoergebieten yn West-Stellingwerf.
Diskografy
Syn earste LP Zaangrond ferskynde yn 1987. Wurk fan him stiet ek op ferskate Sammel CD's mei oaren. As CD ferskynden fierder:
Paralympyske Spullen
Hâlden en takomstige Paralympyske Spullen
{{Kolommen2
Hâlden en takomstige Paralympyske Winterspullen
}}
Sint Laurens
Sint Laurens is in doarp yn de gemeente Middelburch, yn de Nederlânske provinsje Seelân. It doarp hie yn 2007, 950 ynwenners. thumb|It eardere gemeentehûs
Súdwest-Fryslân Triatlon Cup
De Súdwest-Fryslân Triatlon Cup (Nederlânsk en offisjeel: Súdwest-Fryslân Triathlon Cup) is in mienskiplike kompetysje fan: Dy trije eveneminten wurde yn 'e earste helte fan 'e moanne septimber holden yn 'e Fryske doarpen Wytmarsum en Wommels en de stêd Warkum, dy't sûnt 1 jannewaris 2018 allegear yn 'e gemeente Súdwest-Fryslân lizze. Yn 2017 ûntstie der foar it earst gearwurking tusken de trije triatlons, wêrby't ek in mienskiplike kompetysje opset waard foar dielnimmers dy't oan alle trije eveneminten dielnamen. Yn 2018 krige dy mienskiplike kompetysje de namme 'Súdwest-Fryslân Triatlon Cup'.
Steatsline A
Steatsline A is de neffens de Wet op de Oanlis van Steatsspoarwegen fan 18 augustus 1860 troch de Steat fan de Nederlannen oanleine spoarwei tusken Arnhim en Ljouwert. It trajekt is, útsein it part tusken Dimter en Olst, dûbelsporich en is yn 1952 en 1953 elektrifisearre.
Stasjonsgebouwen
Lykas by de oare steatslinen del ferskynden ek lâns steatsline A benammen de standertstasjons fan de Steatsspoarwegen.
Swol krijt in stasjonsgebou fan it grutste type, de earste klasse. Yn Sutfen wurdt in stasjon fan it type twadde klasse boud. It stasjonsgebou is it iennige dat boud wurdt fan dit type. Yn ûnder oare Meppel, Stienwyk, It Hearrenfean en Ljouwert wurde stasjonsgebouwen fan it type tredde klasse boud. Stasjonsgebouwen fan it type fjirde klasse wurde boud yn Dedemsvaart en Wolvegea. Yn Felp, De Steeg, Dieren, Brummen, Gorsel, Olst, Wijhe, Staphorst, Akkrum, Grou-Jirnsum en Wurdum wurdt in stasjonsgebou fan it type fiifde klasse boud.
Yn Arnhim wurdt yn earste ynstânsje gebrûk makke fan it besteande stasjon fan de NRS. Yn 1867 nimme de SS en NRS in nij, mienskiplik stasjonsgebou yn gebrûk. Yn Dimter wurdt in laach en lang stasjonsgebou delset, besteande út styl- en regelwurk, opfold mei stien, ôfsmard mei semint. It stasjon foldocht hjirmei oan de strange bepalingen fan de Fêstingswet. Nei it oanpassen fan de wet yn 1874 wurdt it stasjonsgebou fan Dimter yn 1914 ferfongen troch in opfallend asymmetrysk gebou. Ferskate foarsjenningen wurde yn gebouwen op de perrons ûnderbrocht.
Yn 'e rin fan 'e jierren ûntsteane lâns de line in soad stopplakken en halten. In tal stopplakken krijt oan de ein fan de njoggentjinde iuw in echt stasjonsgebou: Diepenveen West (1900), Windesheim (1895), Pepergea (1884), Aldskoat (1890) en Idaerd-Reduzum (1890) krije in gebou dat ôflaat is fan it type Fiskfliet.
Yn Dieren wurdt yn 1902 in nij stasjonsgebou yn gebrûk naam. It stasjon wurdt hjirmei in saneamde eilânstasjon. It âlde gebou bliuwt, ûnder in oare bestimming, oant 1944 yn gebrûk. Yn 'e rin fan 'e tiid wurdt in tal stasjons en haltes by de line del taheakke. Arnhim krijt twa foarstêdhalten lâns de Iselline: Yn 1893 wurdt Arnhim Felperpoarte iepene, yn 1969 folget Arnhim Presikhaaf. De halte Arnhem Felperpoarte krijt yn 1953 in opfallend stasjonsgebouke. It gebou mei wachtkeamer en loket op perronnivo stiet op twa ranke stielen poaten. Yn 1988] krijt de halte in nij, geunstiger lizzend, stasjonsgebou. Ek foar dit gebou is in opfallend ûntwerp brûkt. It âlde stasjonsgebouke bliuwt as gemeentlik monumint bewarre. Rheden wat tichteby leit, krijt yn 1882 in eigen halte. Dizze wurdt yn 1927 alwer sletten. Yn 1952 wurdt op itselde plak stasjon Rheden iepene. It stasjon De Steeg wurdt dêrby sletten. it stasjonsgebou fan Sutfen is yn de twadde wrâldkriich ferlern gien en kriget yn 1952 in nij stasjonsgebou. Ta beslút is yn 1975 It Stasjon It Hearrenfean Iisstadion iepene, dizze wurd wer sletten yn 2015.
Eksploitaasje
De spoarline waard lykas de measte spoarlinen út de earste steatsoanlis fan 1863 ôf eksploitearre troch de Maatskippij oant Eksploitaasje fan Steatsspoarwegen. Fanôf 1917 wurd de tsjinst útfierd troch de Nederlandse Spoorwegen.
Kalkgerslângroukopke
Kalkgerslângroukopke (“Spialia sertorius”) is in soarte yn de famylje fan de Spialia.
Foarkommen
It Kalkgerslângroukopke is as stânflinter út Nederlân ferdwûn. Der hat lange tiid in populaasje west yn súd Limburch mar dizze is jammer genôch útstoarn. De meast tichtbye populaasje is yn it Belgyske diel fan de Faalskerberch. In ein fan Nederlân is dat net fuort. Der is dan ek noch altyd hoop dat de flinter wer yn Limburch komt.
Op de reade list stiet dizze flinter as ferdwûn.
Flinter
De wjuklingte is likernôch 11 mm. Flinters dy’t krekt út de pop komme kist goed werkenne oan de reade ûnderkant fan de wjukken. Flinters dy’t al in pear dagen fleane hawwe dizze reade ûnderkant net mear. Op de foarwjuk oan de foarkant binne in pear wite plakken.
Fleantiid
De flinter fleant fan begjin maaie ôf oant ein juny. De flinter fleant faak yn ien generaasje, soms yn twa.
Rûp
De aaikes wurde ien foar ien ôfset op de weardplant. De Lytse Pimpernel is de plant wêr't de rûpen fan ite. De rûp oerwinteret as healwaaks rûp.
Ungaboer
Ungaboer is in buorskip súdeast fan Mullum, en eastlik fan yndustryterrein de Eastpoarte yn de gemeente Harns.
De namme komt ek foar as Ungabuur(t), Ongebuer en Unga buir, neamd nei de famyljenamme Unia. Op dat plak wie yn 1402 in brêge op de grins mei Frjentsjerteradiel, dat wie de Vnghaburstara tilla.
De bewenning fan Ungaboer leit oan de Ungaboersterwei. De buorskip bestiet út in nustje huzen. It gebiet fan Ungaboer wie eartiids grutter, mei bewenning foar de Gratinga State oer, mar troch it ûntjaan fan de Rykswei 31 en oanpassings dêrfan oan de ein fan de 20e iuw, en it ûntjaan fan it yndustryterrein yn de iere 21e iuw is der in part fan de buorskip weirekke. Itjinge dat oerbleau leit oan de Ungaboersterwei.
Augsbuert-Lytsewâld
Augsbuert-Lytsewâld (Standertfrysk: Lytsewâld; Grinslânsk: Lutjewolde; Nederlânsk: Augsbuurt of Lutjewoude) is in doarp yn de gemeente Noardeast-Fryslân. Augsbuert-Lytsewâld leit noardeastlik fan Bûtenpost, súdeastlik fan Kollum en westlik fan Boerum. De doarpskearn leit oan de Lytsewâld en Trekwei.
De buorskip Stienharst heart ek by Augsbuert-Lytswâld.
Augsbuert-Lytsewâld hat  ynwenners.
Skiednis
It doarp is fan midsiuwske oarsprong en kaam yn 1654/1656 oan de doe groeven Strobosser Trekfeart tusken Dokkum en Strobos te lizzen.
Clantsate
Clantstate (1723)|thumb|220px|left|Clantstate (1723) De namme Clant is foar it earst oan de eartiidske state ferbûn, doe't Claes Clant it kocht yn 1536. Foar dy tiid hjitte it Harkema Heerd en dy namme waard foar it earst yn 1463 neamd. Claes Clant waard grytman fan Nij-Krúslân yn 1542 en letter fan Kollumerlân en NK oant 1569. Op de state wennen doe noch wol Harkema's. De sate waard letter troch de famyljes Roorda, Van Scheltema en Van Aylva bewenne. Fermoedlik is de state koart foar 1650 opnij boud; oanwizings derfoar jout ek de tekening fan J. Stellingwerf út 1722. Reizgers dy't troch de Strobosser Trekfeart farden hiene it oer in bysûnder gebou. Yn 1757 waard Clantsate of de Augsboarch ôfbrutsen.
Tsjerke
De eardere herfoarme tsjerke is it meast yn it each rinnende gebou yn Augsbuert-Lytsewâld. Op it plak fan de tsjintwurdige tsjerke stie yn 1347 al in kapel. It tsjerkje is boud yn 1782. De toer is lykwols fan resintere datum: 1917. Doe is der ek in nije klok getten as ferfanging fan it troch Jurjen Balthasar getten eksimplaar, mar hy is yn de oarloch yn de raantsjettel bedarre. Yn 1976 is de tsjerke renovearre en is der boukundich ûndersyk dien. Yn de tsjerke binne in twatal roubuorden fan de Van Scheltinga’s út 1708 en 1712 te bewûnderjen. thumb|left|Pastorij De tsjerke, dêr't de banken úthelle binne, hat in bysûndere preekstoel. Op it foarstik binne Mozes en Aäron ôfbylde mei de wet. De preekstoel is yn de 17e iuw skonken troch de grytman Epo van Aylva.
It tsjerkje wurdt winterdeis brûkt as muzykkapel troch streekmuzykskoalle De Wâldsang. Ek wurde der wol eksposysjes hâlden.
De herfoarme gemeente fan Augsbuert-Lytsewâld wie oant 1857 kombineare mei dy fan Kollumersweach. Doe krige Kollum in twadde dûmny, dy't yn Augsbuert-Lytsewâld wenne. Yn 1869 krige Kollum wer ien dûmny. De pastorij stiet der noch.
De brêge
thumb|260px|Brêge Wa't fan de Dokkumer Trekwei nei Augsbuert-Lytsewâld giet, komt oer in no seldsume brêge. Yn 1907 krige Augsbuert-Lytsewâld in nije brêge. As model waard de âlde balkebrêge, dy't meastentiids oer de trekfeart leinen, brûkt.
Willem van Hanegem
thumb|250px|Van Hanegem yn petear mei in NOS-sjoernalist Willem van Hanegem (Breskens, 20 febrewaris 1944) is in Nederlânse fuotbalspiler, trainer, coach en kommentator. Syn bynamme is De Kromme. As fuotballer waarden syn taktysk oersjoch, passing en wedstrydmentaliteit wurdearre. Van Hanegems lêste funksje yn de fuotballerij wie dy fan haadtrener by FC Utrecht. Hy waard dêr op 23 desimber 2008 ûntslein. Hy wie ûnder oare ek trener fan Feyenoord, AZ, Sparta en assistint-bûnscoach.
Herfoarme tsjerke (Gaast)
thumb|Seedyk 9 De herfoarme tsjerke fan Gaast is in tsjerkegebou oan de Seedyk fan Gaast yn de gemeente Súdwest-Fryslân.
De sealtsjerke út 'e 14e iuw mei trijesidige koarsluting waard yn 1916 ommitsele. Yn de houten geveltoer mei ynsnoerde spits hinget in klok (1718) fan Jan Albert de Grave. It meganysk toeroerwurk is makke troch Van Bergen. It oargel út sirka 1860 is boud troch Willem Hardorff. De tsjerke is in ryksmonumint.
De tsjerke waard op 23 novimber 2018 oerdroegen oan de Stichting Alde Fryske Tsjerken.