cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fokker C.V
De Sweedske Loftmacht kocht 1927 ien Fokker C.V-D en ien Fokker C.V-E. Begjin 1928 waard in oerienkomst tekene dy't Sweden it rjocht joech om beide farianten yn lisinsje te meitsjen. Dat barde yn fabriken te Malmen. Teffens waarden seis C.V-D'S en fjouwer C.V-E's by Fokker kocht. Sweden boude 35 Fokkers fan 1929 oant en mei 1935. In Sweedske C.V mei sky's rêde de Italjaanske poalûndersiker Umberto Nobile doe't er yn 1928 op in iisskosse fêst siet.
1928 helle de Noarske loftmacht 5 Fokker C.V's oan. Haerens Flyvemaskinfabrikk (HF) yn Kjeller krige it foech om de C.V yn lisinsje te bouwen. HF levere 15 C.V-E' s en 27 C.V-D' s oan de Noarske loftmacht. April 1940, wiene noch sa'n 40 Fokkers C.V, ferspraat oer Noarwegen, aktyf. De âldfrinzige C.V foldie net mear as jager, mar koe sines noch wol dwaan by it bombardearjen fan doelen yn en om Narvik hinne.
Yn Itaalje waard it tastel makke as I.M.A.M.(Romeo) Ro.1. It fleantúch is brûkt yn Somaalje, Lybje en yn de Twadde Italjaansk-Etiopyske Kriich.
Hanno (oaljefant)
thumb|right|Hanno yn 1514/1516, tekene troch [[Rafael (keunstner)|Rafael.]] thumb|left|Tristão da Cunha mei op 'e eftergrûn Hanno (goed sjen!), gravuere út ± 1575 Hanno (± 1510 - 8 juny 1516), yn it Italjaansk Annone neamd, wie in Aziatyske oaljefant en in presint fan kening Emanuel I fan Portegal (Manuel de Lokkige) oan de nij keazen Paus Leo X. Hanno kaam yn 1514 yn Rome en waard it leavelingsbist fan de paus. Hy stoar troch konstipaasje én de behanneling dêrtsjin mei in goudhâldend laksearmiddel.
Henk Rouwé
Yn syn aktive jierren wie er oansletten by Grinzer studintenroeiferiening Aegir. Hy studearre toskhielkunde en is nei syn stúdzje oan de gong gongen as ortodontist. Syn broer Herman Rouwé wie ek roeier en hat meidien oan de Spullen fan 1964 en 1968.
Reggae
Reggae (útspr.: [ˈɹɛɡeːʲ], likernôch: " rek -gee" mei de g fan "goed"; alternative stavering: reggee) is in sjenre fan muzyk dat ôfkomstich is fan Jamaika, yn it Karibysk Gebiet. It is foar eltsenien fuortendaliks werom te kennen om't it as ien fan 'e iennichste muzyksjenres de klam op 'e twadde en fjirde tel hat (ynstee fan op 'e earste en trêde). It ûntstie yn 'e 1960-er jierren út 'e eardere muzyksjenres ska (dêr't it him fan ûnderskiedt troch in stadiger styl) en rocksteady. It omfettet ek sterke ynfloeden fan mento, in tradisjonele Jamaikaanske soarte fan folksmuzyk, en teffens an Amerikaanske jazz en rhythm and blues. Reggae ûntlient syn namme oan 'e single Do the Reggay fan Toots and the Maytals út 1968, dat it earste popliet wie dat de term 'reggae' brûkte (wêrfan't de stavering doe noch net fêstlei).
Patriottetiid yn Boalsert
right|thumb|300px|Foargevel fan it stêdhûs fan Boalsert De patriotten yn Boalsert krigen tusken 1782 en 1789 lanlik omtinken fan de parse troch harren ferset en striid tsjin it steedhâlderlik stelsel en it opsluten en feroardieljen fan in tal patriotten.
Reggae
Hoewol't reggae tsjintwurdich ek troch in protte net-Jamaikanen spile en beharke wurdt, is it sjenre noch altyd sterk ferbûn mei de Jamaikaanske kultuer en mei eleminten dêrfan, lykas dreadlocks (in hierstyl) en it smoken fan marihûana. Op Jamaika en mank de Jamaikaanske diaspora is de muzyk rûnombywêzich. Reggae is ek sterk ferbûn mei it rastafarianisme, in afrosintristyske religy dy't him yn 'e 1930-er jierren yn Jamaika ûntjoech mank de sosjale ûnderklasse fan negroïde ôfstammelingen fan plantaazjeslaven. It spyljen fan reggae is in wichtige manear om 'e boadskip fan it rastafarianisme te fersprieden.
Op it mêd fan muzykynstruminten spilet it basgitaar faak de boppetoan yn reggaemuzyk, wylst it drumstel ek wichtich is. Tegearre mei it basgitaar soarget dat foar de basis fan 'e muzyk, de riddim ("ritme"). Foar de rest kinne oare ynstruminten tafoege wurde, mar dy binne net nedich. Lietteksten wurde by reggae faak songen yn Jamaikaansk-Kreoalsk of Jamaikaansk-Ingelsk (dat in troch Jamaikaansk-Kreoalsk beynfloede foarm fan it Ingelsk is). De muzyksoarte hat in tradysje fan maatskippijkrityk en religieuze boadskippen yn syn lieten. Ut reggae is reggae en Español fuortkommen, in Spaansktalige foarm fan reggae mei eigen tradysjes, dy't oarspronklik ûntstien is yn Panama en him letter ferspraat hat nei benammen Fenezuëla en Guyana.
Patriottetiid yn Boalsert
Foarspul
Yn 1773 stelde steedhâlder Willem V foar om de froedskip fan Boalsert – besteande út seis boargemasters, twa riedslieden en 24 froedskipsleden – mei de helte fan de leden te ferminderjen. Der wienen net genôch kwalifisearre kandidaten op in befolking fan 2.500 ynwenners. Boppedat wienen Katoliken (likernôch 30% fan de befolking), Menisten (5%) en Lutersken en Joaden (5%) destiids útsletten fan it froedskipsamt. Omdat der skeel ûntstie, kaam der in nij útstel yn 1776, wêrby’t de rie mar mei ien tredde fermindere wurde soe. Yn 1778 stelde de steedhâlder foar om it ûnderwerp rêste te litten, omdat der dochs noch in lid tsjinstimde. Blykber wie in mearderheid fan stimmen net genôch. Dochs liet de prinseman boargemaster Schelto van Heemstra yn syn folgjende amtsperioade de froedskip op autokratyske wize "útstjerre". Faaks net ferkeard, want Amsterdam, in stêd mei mear as 200.000 ynwenners, hie doedestiids fjouwer boargemasters en 34 froedskipsleden.
Reggae
As grutste reggaemuzikant ea wurdt troch hast eltsenien Bob Marley oanwiisd, dy't mei syn muzyk grut ynternasjonaal súkses hie yn 'e 1970-er en iere 1980-er jierren, foar't er yn 1981 mei 36 jier ûntidich kaam te ferstjerren oan kanker. Ien fan syn bekendste nûmers wie One Love (1978). Oare tige bekende reggaelieten binne Dreadlock Holiday fan 10cc (1978), I Got You Babe fan UB40 (1985) en Don't Worry, Be Happy fan Bobby McFerrin (1988). Yn 'e Nederlânske kontekst stie de band Doe Maar yn 'e 1980-er jierren bekend om syn reggaenûmers.
Patriottetiid yn Boalsert
Foarspul
In desimber 1782 waard boargemaster Van Heemstra, dy’t net yn Boalsert wenne en lykas syn foargongers nea amtejild betelle hie, bûtenspul set. De spanning wie oprûn omdat Van Heemstra yn augustus fan dat jier in Oranje tadiene stedsskriuwer beneame wollen hie, noch foardat de ferstoarne sekretaris begroeven wie. It slagge de patriotten om S. Braaksma beneamd te krijen op grûn fan prosedurele flaters, it earste sukses. Binnen in jier rekke Van Heemstra – dy’t der faak net by wie en as it sa útkaam op himsels stimde – syn boargemastserssit en jierrenlange ôffurdiging nei de Provinsjale Steaten kwyt. De steedhâlder ûnderkende dat Van Heemstra yn behyplike omstannichheden siet.
De patriotten yn Boalsert hienen harren opmerklike suksessen yn 1782 en 1783 te tankjen oan in stikmannich kundige en trochtaastende sismannen, ûnder oaren notaris N. Elgersma, de ierdewurkfabrikant F. Tichelaar en de abbekaat A. van den Burg. De patriottyske magistraat fan Boalsert brocht de omfang fan de froedskip werom, him basearjend op âlde rjochten út 1637 en op proseduereflaters. De feitlike beneaming fan in tal nije froedskipsleden waard noch lange tiid tsjinholden, omdat de foardroegen kandidaten te min kapitaal hienen: it lidmaatskip fan de grifformearde tsjerke en it besit fan in eigen hûs wienen destiids needsaaklike betingsten.
De frijwillige skutterij
Yn de lange, strange winter fan 1784 wie troch it genoatskip Frije Friezen yn Harns in priisfraach útskreaun om praktyske advizen te leverjen oangeande in optimaal organisearre, provinsjale boargermilysje. Yn oktober 1784, nei it ferdwinen fan de hartoch fan Brunswijk, ûntstie der in nije situaasje yn de Republyk. De Eastenrykske keizer Jozef II besocht om mei in pear skippen de tagong oer de Westerskelde te forsearjen. It gefolch wie de saneamde tsjetteloarloch, dêr’t gjin inkel skot by foel. Op 7 jannewaris 1785 waard yn Ljouwert (op 'en nij) besocht om ta in provinsjaal leger te kommen. De eangst foar woaste Kroaten en Hongaren út it Eastenrykske leger spile in net ûnbelangrike rol yn de propagandaoarloch. Hûs en hiem, frou en bern moasten beskerme wurde, sa’t it omskreaun waard.
De patriotten yn Boalsert hiene op 21 jannewaris in frijwillige skutterij oprjochte, dêr't eltsenien lid fan wurde koe en de offisieren demokratysk keazen wurde soenen. Allinnich ien boargemaster, G. Rondaan, stimde úteinlik foar, in beslissing dy't him mooglik noch swier oanrekkene wurde soe. De froedskip protestearre fûl tsjin de ôfwêzigens fan safolle magistraatsleden, wêrûnder fansels de fjouwer boargemasters dy't op de hân fan de prins wienen. Twa eardere patriotten keazen ûnderwilens foar in lykwichtiger koerts. Âld-boargemaster Tichelaar wegere alle meiwurking, mar ek boargemaster Elgersma wynde him derfoar wei, wylst dy nota bene in pear moanne earder 2.600 gûne út de tegoeden fan it Sint Antonygasthûs helle hie foar it oanskaffen fan wapens en unifoarms. It lot fan Johan van Oldenbarnevelt wie blykber genôch om hoeden te wêzen mei it setten fan hantekenings foar it organisearjen fan pleatslike of provinsjale milysjes. Ûnderwilens waard troch twa kompanjyen fan elts 40 man alle wiken oefene yn de Broeretsjerke en, wat ûngewoan, opsteld neffens harren natuerlike lingte. Boargemaster Van Heemstra stelde foar om twa trommels en fluiten te skinken, mar de offisieren wiisden it foarstel fan de hân, omdat der gjin oar wapen as dat fan de stêd akseptearre wurde koe. It duorre oant 30 augustus 1786, ear't provinsjale tastimming ferliend waard en de offisieren offisjeel beneamd wurde koenen. De kriichsried fan de frijwillige skutterij ferbea lykwols alle festiviteiten.
De situaasje rûn yn augustus 1786 út 'e hân troch in foarfal yn Utert, dêr't lanlike gearkomsten fan frijkorpsen en eksersysjegenoatskippen holden waarden, mar ek sûnder goedkarring fan de steedhâlder sechtjin nije froedskipleden ynstallearre waarden. Daendels, dy't it eksersysjegenoatskip yn Hattem oanfierde, easke in wike letter in sit yn de net folsleine froedskip op, wêrnei't Hattum op 5 septimber beset waard troch steedhâlderlike troepen. Doe ûntstie de eangst dat ek it "demokratysk eldorado" Utert bedrige wurde soe.
Ûnrêst yn Boalsert
thumb|left|300px|De [[Tille by Easterwierrum ± 1750, mei de herberch, dêr't de trekskippen fan hynder wikselen]] Yn de simmer fan 1787 lôge it konflikt op en net allinnich omdat de stêd Utert oanfallen waard. Ein maaie waard it de eksersysjegenoatskippen yn Fryslân ferbean om nije wapens oan te skaffen. Studinten en heechleararen yn Frjentsjer mochten net langer oan eksersysjes meidwaan. Yn augustus ferbea Provinsjale Steaten, fanwegen de driging fan in Prusyske ynfal, om Hollân te helpen. In tsiental Fryske steateleden ûnder lieding fan Court Lambertus fan Beyma, de lieder fan de Fryske patriotten, lûken harren doe werom yn Frjentsjer. Yn Boalsert waarden yn de earste wike fan septimber in stikmannich definsive maatregels nommen: it stedsje waard binnen in wike troch de frijwillige skutterij yn steat fan paraatheid brocht. De bolwurken waarden ophege ûnder lieding fan de út Siegen ôfkomstige skoalmaster H.C. Achenbach, in eks-militêr út it Steatske leger. Der waard 500 gûne liend fan de abbekaat Taco Mesdag om de arbeiders op sneontejûn yn de kroech út te beteljen.
Net alle patriotten yn Boalsert wiene ree en stypje de rebelearjende "Frjentsjerter Steaten", sa docht bliken út de prosesstikken. Der hawwe fûle diskusjes west op moandeitejûn 10 septimber, nei't de pleatslike herberch t Fontein oan de Merkstrjitte omsingele waard troch paraat steand legerke fan fyftich patriotten út Barradiel. It personiel hearde binnendoar geflok en geraas. De offisieren fan de frijwillige skutterij, dy't yn de herberch in gearkomste holden, waarden foar stiifkoppen útmakke. De offisieren moasten it declaratoir (in pleit foar it werombringen fan rjochten en frijheden) net lêze, mar ûndertekenje, sadat it noch dyselde jûns regele wurde koe! Oant djip yn de nacht waard by Boltsjes thús de ûntstiene situaasje besprutsen en waard der kofjedronken. Ek de befolking waard benaud. In frou, dy't earder har hûs oranje ferve hie, wie fuortdaliks dy jûns al begûn om it oer te fervjen.
De auxiliairen (helptroepen) waarden de earste nacht ûnderbrocht yn de skoalle fan master Achenbach. De oare deis waarden de stedspoarten sletten en de brêgen barrikadearre, nei't der mienskiplik paradearre wie. Noch gau waard besocht om de stedskas yn feilichheid te bringen. P. Westerbaan en syn frou, yn in sjeas ûnderweis nei Ljouwert, waarden sa'n 18 km efterneisitten oant de brêge by Easterwierrum troch Willem Lycklama à Nijeholt. By de weromkomst fan it selskip stelde boargemaster D. Eerdmans yn in taspraak foar om it jild oan de Steaten yn Frjentsjer te skinken. Nei ôfrin waard by Westerbaan thús noch in slokje nommen.
Om in lang ferhaal koart te meitsjen, nei in wike fan oerlis erkende de sleauwe froedkip fan Boalsert op 17 septimber 1787, nei't in stik of seis ôffurdigen it stedhûs ynkrongen wie, as iennichste stêd yn Fryslân de "Pretense Steaten" te Frjentsjer. De patriottyske boargemasters B. Braaksma en Eerdmans stimden ta, sadat de rêst yn it stedsje weromkomme koe. It stânpunt fan Cornelis van den Burg hoecht eins net útlein te wurden. De oare boargemasters sieten al wiken thús, net reewillich om hokfoar aksje dan ek te stypjen.
Ûnderwilens drige Van Beyma de diken troch te stekken as Fryslân beset wurde soe troch in ûnderdiel fan it Prusyske leger, dat nei it noarden opteach. Albertus Lycklema à Nijeholt, in tekstylhanneler út Boalsert, sette mei de sulversmid B. Jelgerhuis ôf om in stikmannich kanonnen út Sleat nei De Lemmer te ferslepen. Doe't op sneintemiddei 23 septimber dúdlik waard dat prins Willem V werom kommen wie yn De Haach, der net genôch stipe fan de befolking kaam, de finansjele middels beheind wienen, Frankryk net komme soe om te helpen, waard it de patriotten yn Fryslân oanret om oer De Lemmer en Starum nei Amsterdam te flechtsjen. In twatal, de kolonel J. Boltjes en de majoar F. de Boer, flechte (oer It Amelân) nei Bremen. Wopko Cnoop liende noch de lêste hûndert gûne.
Neiwurking
De sân efterbleaune offisieren fan de frijwillige skutterij en trije boargerkommitearren - earder dy moanne yn sân hasten beneamd om de froedskip te kontrolearjen - waarden yn de nacht fan 1 oktober yn in trekskûte nei Ljouwert brocht. Ûnder harren wie de meniste fabrikant Wopke Cnoop, dy't yn de finzenis in koart en betyzjend deiboek byhold fan wat er meimakke. Troch in misferstân - it wie net dúdlik wa't de kaai hie - fergeat de flechtsjende Van Beyma (of syn sekretaris) ûndertekene en dus tige belêstjende stikken út Frjentsjer wei mei te nimmen. Foar justysje wie it dêrnei "maklik" in stik of sân patriotten út Boalsert te feroardieljen. Cornelis van den Burg krige ien fan de swierste straffen dy't destiids útsprutsen waarden. Hy waard ta de dea feroardiele fanwegen syn radikale demokratyske opfettings. Dochs, mei in blyndoek foar en al knibbeljend op it skavot, waard er weromroppen. Hy krige te hearren dat him foar tweintich jier de tagong ta Fryslân ûntsein waard en dat er binnen trije dagen it lân ferlitte moast. De oare finzenen krigen tsien, seis, fjouwer jier ferbanning of in jildboete oplein. Twa finzenen stoaren yn finzenskip troch de ekstreme winter yn 1788, dy't al betiid ynfoel. Van den Burg gie nei syn freonen yn Noard-Frankryk. Dêr waarden inkele tûzenen patriotten oer de prinsipen fan de Frânske Revolúsje ûnderrjochte en wachten oant de kânsen keare soene.
Yn jannewaris 1795 - by de komst fan it Bataafske legioen - waard boargemaster Van Heemstra ôfset. Hy flechte fan Oentsjerk nei Emden. Katoliken (roomsken) en menisten krigen dêrnei mear rjochten en ôffurdigen yn de Earste Nasjonale Gearkomst. Rûnom yn Nederlân waard de erflikheid fan amten plechtich ôfsward. Ta beslút, yn 1811, yn de lêste jierren fan it Frânske bewâld, waard de ried fan Boalsert dochs noch troch de helte dien en oer de beneamde of keazen boargemaster binne de mienings noch altyd ferdield.
Molesleat (Folsgeare)
De Molesleat is in feart súdwestlik fan Snits, dy't de Folsgearster Opfeart bylâns rint en útkomt yn de Alde Rien
De namme Molesleat jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Molensloot.
Spoarsykjen
Spoarsykjen is in aktiviteit wêrby't men in spoar folget, mei as doel om 'e ein of de feroarsaker fan it spoar te finen. Men kin in spoar ek weromfolgje nei it begjin. It wichtichste ûnderdiel fan spoaren binne printen yn of op 'e grûn, makke troch de fuotten fan minsken, de poaten fan bisten, oare lichemsdielen (lykas by slangen de búk), of troch oare dingen, lykas de tsjillen fan ferfiermiddels.
Dêrnjonken hearre ek oare bewizen fan it foarbygean fan in minske of bist ta it spoar, lykas ombûgd gers, ôfbrutsen tûkjes, territoriale markearrings mei urine of klaumerken, efterlitten kjitte en eventueel ferlerne drippen bloed. Spoarsykjen wurdt gauris dien yn it ramt fan 'e jacht, om fuortflechte oansketten wyld werom te finen, en op it mêd fan 'e ekology, om kennis te fergearjen oer de libbensomstannichheden fan 'e ûndersochte bisten.
Spoarsikers wurde ek wol ynset troch de plysje om sochte kriminelen of weirekke bern of oare fermiste persoanen op te spoaren. Ek de striidkrêften (benammen kommando-ienheden) en feilichheidstsjinsten meitsje gebrûk fan spoarsikersfeardichheden om fijannen weromfine te kinnen yn wâld, woastyn, bergen of oare ûnherberchsume gebieten. Ek by de paadfinerij is spoarsykjen in aktiviteit wêrfan't de leden de basisfeardichheden bybrocht wurde.
Tristan da Cunha (ûntdekkingsreizger)
Yn 1506 hie Tristão da Cunha de lieding oer in ekspedysje dy't as doel hie de Portugeeske oerhearsking yn Aazje en Afrika te fersterkjen. Silend nei Kaap de Goeie Hope, wie er, nei Brazylje oandien te hawwen, fierstente fier nei it suden trochsetten. Earst nei't de bemanningen mei beferzen teannen kamen te sitten ferlei er koers nei it noardeasten. Sa kaam it dat er tafallich in eilannegroep yn it suden fan de Atlantyske Oseaan ûntduts; de grutste neamde er nei himsels: Tristan da Cunha (1506), 2816 km. fan Súd-Afrika ôf. Hy lâne dêr net om't de see te ûnrêstich wie.
Nei dizze ûntdekking farde Cunha nei Madagaskar, brocht in besite oan Mozambyk, Brava (dêr't er de Arabieren in gefoelige klap tabrocht). Dêrnei waard Sokotra ferovere. Fan dêrút gie it op Yndia oan, dêr't Cunha in tal militêre aksjes útfierde.
Yn 1514 wie Tristão da Cunha lieder fan in misje nei paus Leo X, dy't geunstich stimd wurde moast fanwege oanspraken dy't Portegal makke op de Molukken. De paus krige eksoatyske bisten út Yndia fan him as presint, ûnder oaren in oaljefant mei de namme Hanno.
Syn soan Nuno da Cunha waard de 9e Gûverneur fan (Portegeesk) Yndia yn 1538 en ferovere ek Basra yn 1529.
Molotovcocktail
thumb|150px|Finske molotovcocktail mei stoarmlúsjefers as ûntstekking In molotovcocktail is in mei de hân smiten brângefaarlik wapen besteande út in mei brânbere stoffen folle hâlder mei in lont (ornaris in glêzen flesse mei brânbere floeistoffen dy't mei in stoffen lont ôfsletten is). By gebrûk wurdt de oan de hâlder befêstige lont oanstutsen en it wapen smiten, wêrby't it by de ynslach fersplinteret. Dat ûntstekt de brânbere stoffen yn de flesse en ferspriedt flammen.
Molotovcocktails binne fanwegen har relatyf ienfâldige produksje typysk ymprovisearre wapens. Har ymprovisearre gebrûk fariearret fan kriminelen, relskoppers, fuotbalhooligans, stedsguerrilla's, terroristen, irreguliere soldaten, frijheidsstriders en sels reguliere soldaten, yn it lêste gefal faak troch in tekoart oan lykweardige militêre wapens.
Foar de baarnende floeistof wurde mingsels brûkt, lykas:
Skiednis en gebrûk
It komôf fan dit wapen leit nei alle gedachten yn de Spaanske boargeroarloch dêr't dizze simpele, mar doeltreffende bom troch de troepen fan Franco brûkt waard as antytankkwapen. thumb|left|Monargisten yn 'e Spaanske boargeroarloch mei in molotovcocktail De Finnen namen dizze útfining massaal oer yn de Winteroarloch tusken de Sovjet-Uny en Finlân. De Finnen neamden it nije wapen 'molotovcocktail', nei Vjatsjeslav Molotov, de minister fan Bûtenlânske Saken fan de Sovjet Uny. De grap wie dat se "om te drinken by de itenspakketten" wiene. Dy "itenspakketten" wiene Sovjet-bommen, hoewol 't Molotov claimde dat it humanitêre itensleveringen" wiene. Sa'n 450.000 molotovcocktails waarden fabrisearre yn de Alko-wodkadestillearderij fan it Finske regear.
Ek de Russen brûkten molotovcocktails, hoewol't dy зажигательные бутылки (zazhigatelnije butilki) neamd waarden, letterlik oersetten betsjut dat 'brânende flessen'. Hoewol't jin wol bekend wiene mei de term " molotovcocktail " waard it polityk ynkorrekt achte om grappen te meitsjen oer minister Molotov.
Yn it Russyske leger wiene twa types molotovcocktail standerdisearre: de "КС" (KS) en No. 1. In inkelde molotovcocktail fan it model LDODK baarnde 90 oant 180 sekonden mei in temperatuer fan 800 -1000 ° C, wylst de No. 1 40 oant 50 sekonden baarnde mei in temperatuer fan 700 -800 ° C. Beide mingsels waarden yn flessen fan 0,5 oant 0,75 liter getten. Foar beide modellen gou ek dat se net ûntbrâne soene as de temperatuer leger as -40 ° C wêze soe.
Ek no noch oefenje in soad moderne militêren it gebrûk fan molotovcocktails.
What Women Want (film út 2000)
What Women Want is in Amerikaanske romantyske komeedzje mei fantasy-eleminten út 2000 ûnder rezjy fan Nancy Meyers. De haadrollen waarden spile troch Mel Gibson en Helen Hunt. De titel betsjut "Wat Froulju Wolle". It ferhaal giet oer in macho reklameman dy't ynienen frouljusprodukten sjen moat te ferkeapjen. Dat is neat foar him. Mar troch in bizar ûngemak, wêrby't er himsels heal elektrokutearret, kriget er it fermogen om 'e gedachten fan froulju te hearren. Dêr wurdt er wol eefkes kjel fan, mar dan begjint er syn nije talint te brûken om der sels better fan te wurden. What Women Want krige fan 'e filmkritisy mingde resinsjes, mar wie yn 'e bioskopen in grut kommersjeel súkses. In omkearde remake mei as titel What Men Want en Taraji P. Henson yn 'e haadrol, kaam út yn 2019.
Plot
Nick Marshall is in macho keardel dy't yn Chicago in liedingjaande funksje by it reklameburo Sloane Curtis hat. Neffens syn eks-frou Gigi, dy't him oan har freondinnen útleit, is er in seksist mei twa talinten: it ferkeapjen fan produkten oan manlju en it ferlieden fan froulju. Sy wyt syn ûnoanpaste persoanlikheid oan syn mem, dy't in allinnichsteande showgirl yn Las Vegas wie. Hja naam him altyd mei nei har wurk, en Nick groeide sadwaande op yn 'e klaaikeamers tusken de healneaken en folslein neaken dûnseressen. Gigi har houlik mei Nick is fanwegen Nick syn ûntrou en ûnfolwoeksenens al rillegau op in skieding útrûn. Mei de opfieding fan syn no fyftjinjierrige dochter Alex hat er him eins nea bemuoid. Gigi hat har leske goed leard, dat no't se wertrouwe sil, docht se dat mei de betroubere Ted.
By Sloane Curtis sil in nije kreätyf direkteur oansteld wurde. Nick giet derfan út dat hy dat wurdt, om't hy fan alle gadingmakkers al it langste by it reklameburo wurket en in goede steat fan tsjinst hat. Mar hy wurdt foarbyparte. Syn baas, Dan Wanamaker, fertelt him dat Sloane Curtis him mear rjochtsje moat op reklame foar dingen foar froulju en minder op reklame foar manljusprodukten. Nick is de bêste yn syn fak as it giet om it ferkeapjen fan spul oan manlju, mar wat froulju wolle, dêr hat er gjin brea fan hân. Sadwaande hat Wanamaker ien fan bûten ynhierd om 'e nije kreätyf direkteur te wurden, te witten: Darcy Maguire, in frou dy't by konkurrint B.B.D. & O. sjen litten hat dat se oare froulju begrypt. Dat komt foar Nick wol as in hiel ferfelende ferrassing, temear om't er tenei ûnder Darcy wurket. Underwilens komt Nick syn dochter Alex by him te útfanhûzjen salang't har mem en har nije styfheit Ted op houliksreis binne. Nick besiket himsels wat ûnwennich yn 'e funksje fan heit yn te passen, mar Alex lit dúdlik blike dat se dêr gjin priis op stelt en dat se harsels wol rêde kin.
Op har earste dei as kreätyf direktrise dielt Darcy oan 'e reklamemakkers by Sloane Curtis doazen mei in stikmannich frouljusprodukten út. Dy moatte se by wize fan 'húswurk' mei nei hûs nimme om 'e oare deis op 'e lapen te kommen mei ideeën foar in reklamekampanje foar ien of mear fan 'e produkten. Yn 'e doaze blike dingen te sitten lykas lippestift, neillak, in panty, ûnthierringswaaks en baaikralen. Nick giet nei hûs, dêr't er him dy jûns bedrinkt. Yn beskonken steat beslút er de produkten út te testen. Wannear't Alex en har achttjinjierrige frijer Cameron deryn komme, treffe se him mei readlakte neilen yn in panty oan. Alex is freeslik yn ferlegenheid brocht, mar Nick sit mear yn oer it feit dat sy en Cameron trije jier skele. Hy hat sels ek achttjin jier west en kin him noch klear foar de geast helje wêr't it mei jonges fan dy leeftyd om draait. Nei't Cameron opsokkeballe is en Alex har lulk yn har keamer opsletten hat, kriget Nick in ûngemak wêrby't er mei in blazende föhn yn 'e hân útglidet oer in stikmannich oer de flier griemde baaikralen, sadat er yn it bad falt en himsels heal elektrokutearret. Hy kneppelet bewusteleas del.
De oare moarns komt Nick wer by besleur as syn húshâldster Stella him fynt. Dyselde is frijwat iepenhertich, om net te sizzen brutaal, mar Nick giet derfan út dat se har dei net hat. Pas as er de seksueel yntimidearjende mienings oer himsels heart dy't Flo, de mânske swarte froulike portier fan syn appartemintekompleks, oer him fentilearret sûnder har lippen te bewegen, begjint Nick foar it ferstân te krijen dat er froulju tinken hearre kin. In kuiertocht nei syn wurk befêstiget dy ûnwierskynlike mooglikheid. Hy is raar gesteld, fral as er foar it earst foar it ferstân kriget dat syn froulike kollega's him in aaklike kwal fine. Yn 't earstoan docht er fan alles om wer fan syn nije fermogen ôf te kommen. Hy giet sels mei de föhn yn 'e útstutsen hân by swierwaar op syn balkon stean, yn 'e hope dat alles wer werom by it âlde komme sil as er rekke wurdt troch de wjerljocht. Lang om let giet er, ta wanhoop dreaun, oan by dokter Perkins, de froulike psychiater by wa't er tsien jier earder mei Gigi yn (mislearre) houliksterapy west hat. Nei't er har derfan oertsjûge hat dat er yndie wit wat se tinkt, fiteret sy him oan om syn nije fermogen as in seine te sjen en der safolle mooglik gebrûk fan te meitsjen.
Dat Nick, dy't noch altyd fynt dat de baan fan kreätyf direkteur rjochtens sines is, begjint Darcy telepatysk ôf te harkjen en har ideeën foar syn eigen trochgean te litten. Yn in petear mei Wanamaker seit er bygelyks hieltyd wat Darcy fan in reklamekampanje tinkt foar't sy it sels sizze kin. Wannear't sy har eltse kear by Nick oanslút, begjint Wanamaker him ôf te freegjen oft er net misse set dien hat troch har oan te nimmen, mei't se fan syn eachpunt út neat bydraacht. Om witte te kinnen wat se tinkt, moat Nick lykwols in protte tiid mei Darcy trochbringe, en stadichoan begjint er foar har te fallen.
Nick brûkt syn nije fermogen ek om nei jierren fan ferwaarleazging syn relaasje mei Alex nij libben yn te blazen. Oars as Darcy ken syn dochter him lykwols, en sit se fol wantrouwen oer Nick syn oprjochtens. Wannear't er Darcy fertelt dat Alex mei koarten nei it lêstejiers dûnsfeest fan har skoalle sil, leit sy him út dat it dêrby foar famkes yn it foarste plak draait om 'e jurk dy't se drage. Sadwaande nimt Nick Alex mei om in jurk foar har te keapjen, en dêrtroch begjint se foar it earst wat te ûntteien. Under it oerenlange jurkepassen wurdt Nick lykwols út 'e tinzen fan syn dochter gewaar dat se fan doel is om 'e nacht fan it lêstejiers dûnsfeest te brûken om har ûntfamje te litten troch Cameron. Dat liket him wol nei fleanen, mar hy beseft dat in frontale oanpak har wer tsjin him yn it harnas jeie sil. Dat hy besiket har op omsichtige wize goerie te jaan en oan it ferstân te peuterjen dat Cameron net fan har hâldt, sa't sy mient, mar dat it him inkeld om seks te dwaan is. Syn advizen wurde lykwols troch Alex net wurdearre.
Op syn wurk wurdt de nije, gefoeligere Nick populêr by it froulike personiel. Hy jout goerie oer hoe't se mei manlju omgean moatte, makket grappen ta skea fan manlju (wylst er earder inkeld grappen ta skea fan froulju fertelde) en fernuveret him oer de suïsidale gedachten fan 'e deprimearre administratyf meiwurkster Erin. Dêrnjonken rekket Nick almar mear yn 'e ban fan Darcy. As sportskuonprodusint Nike omsjocht nei in reklameburo foar in nije reklamekampanje, tinget Sloane Curtis dêrfoar mei. Nick stelt Darcy har idee foar de kampanje, mar fielt him dêr al rillegau skuldich oer, fral as hy en Darcy yn in romantyske relaasje behelle reitsje. Dat Darcy der mar wat by sit wylst Nick de wichtige nije klant binnenhellet, is foar Wanamaker reden om Darcy te ûntslaan. As er dat heart, bychtet Nick op dat al syn ideeën fan Darcy stellen wiene. Hy praat op Wanamaker yn oant dy taseit dat er syn beslút weromdraaie sil.
Dyselde deis ferskynt Erin net op har wurk en lit se neat fan har hearre. Bang dat se lang om let de hân oan harsels slein hat, hastiget Nick him by rein en swierwaar nei har appartemint ta. Underweis slacht de wjerljocht yn in heechspanningskeabel yn, krekt op it stuit dat Nick der ûnder troch rint. As er by Erin arrivearret, blykt se har ôfskiedsbrief al skreaun te hawwen, dat hy is krekt op 'e tiid. Hoewol't er merkt dat er har gedachten no net mear hearre kin, oertsjûget Nick har derfan dat se wol deeglik mist wurde soe as se stoar. Hy ûnthjit har boppedat in promoasje ta reklamemakster, in funksje dêr't er har mear as in jier lyn foar ôfwiisd hie sûnder sels mar mei har te praten. Erin akseptearret syn oanbod.
Nei't er by har weigiet, kriget Nick in tillefoantsje fan Gigi, dy't him fertelt dat se opskille is troch in oerstjoere Alex, mar dat de ferbining ferbrutsen rekke foar't se fertelle koe wat deroan wie. Beseffend dat fan 'e jûn de jûn fan it lêstejiers dûnsfeest is, hastiget Nick him nei de skoalle fan syn dochter ta, dêr't er Alex gûlend op it húske oantreft. Se fertelt dat Cameron har dumpt hat fuort nei't se oan him opbychte hie dat se noch net ree is foar seks. Nick treastget har, oertsjûget har derfan dat der wat mis is mei Cameron en net mei har, en nimt har mei nei hûs, dêr't er har op bêd bringt. Neitiid docht er it him einlings en te'n lêsten oan tiid om nei Darcy ta. Hy fertelt har dat er har fan it begjin ôf oan sabotearre hat en dat al 'syn' ideeën fan har stellen wiene. Ek seit er dat er mei Wanamaker praat hat en dat se har baan werom hat. Dêrop seit se dat hy dan ûntslein is. Hy akseptearret dat en sil him ôfjaan, mar dan ropt se him werom, ferjout him en tutet him.
Erna Augusta Brinkman
Erna Augusta Brinkman (Snits, 25 maart, 1972) is in eardere Frysk follybalster. Se kaam foar Nederlân út op de Olympyske Spullen fan 1992 en op dy fan 1996.
Brinkman spile yn it Nederlânsk follybalteam dat de gouden medalje wûn op it Europeesk kampioenskip fan 1995 troch Kroaasje yn de finale te ferslaan. Yn totaal hat Erna Brinkman 333 ynterlannen spile foar de Nederlânske ploech.
What Women Want (film út 2000)
Produksje
What Women Want waard regissearre troch Nancy Meyers, dy't earder de remake fan The Parent Trap (1998) makke hie. Hja wurke nei in senario fan Josh Goldsmith, Cathy Yuspa en Diane Drake. As produsinten wiene Meyers sels, Susan Cartsonis, Bruce Davey, Gina Matthews en Matt Williams by it projekt belutsen foar de filmstudio's Paramount Pictures, Icon Productions en Wind Dancer Films. Foar de film wie in budget beskikber fan $70 miljoen. De kamerarezjy wie yn 'e hannen fan Dean Cundey, en de filmmuzyk waard fersoarge troch Alan Silvestri. De opnamen foar de measte bûtendoarsênes fûnen plak op lokaasje yn Chicago, wylst de binnendoarsênes filme waarden yn 'e studio yn Los Angeles.
Untfangst
Fan 'e filmkritisy krige What Women Want mingde resinsjes. Sa joech Kimberley Jones de film yn The Austin Chronicle in lauwe ûntfangst. Hja priizge haadrolspiler Mel Gibson, mar kwalifisearre de plot, en fral de ein fan 'e film, as in "ferfeelsume, langtrieddige moraliteit". Yn 'e Chicago Sun-Times wie Roger Ebert positiver, hoewol't ek hy tajaan moast dat de film syn minne kanten hie. Hy skreau: "[De film] springt fan 'e iene goede sêne nei de oare oer de gatten hinne dy't foarme wurde troch de saaie sênes dêrtuskenyn." Hy konkludearre dat What Women Want "net saai" wie en "faak hiel grappich". Dêr wie Stephanie Zacharek fan 'e webside Salon.com it net mei iens. Sy skreau: "Hoewol't What Women Want him op froulju rjochtet, docht de film neat oars as froulju út 'e hichte wei behannelje."
Opbringst
What Women Want brocht yn 'e bioskopen yn 'e Feriene Steaten en Kanada $182,8 miljoen op, en yn alle oare lannen en territoaria $191,3 miljoen. Wrâldwiid kaam de opbringst dêrmei út op $374,1 miljoen. Ofset tsjin it budget fan $70 miljoen betsjut dat in winst fan $304,1 miljoen, hoewol't dêr de marketingkosten noch wol ôf moatte. Yn 'e Amerikaanske bioskopen ûnderfûn What Women Want benammen konkurrinsje fan 'e krystfilm How the Grinch Stole Christmas en de dramafilm Cast Away, dêr't Helen Hunt ek syn spile.
Prizen
Mel Gibson waard foar syn rol yn What Women Want yn 2001 by de Golden Globes nominearre foar de priis yn 'e kategory bêste akteur yn in filmmusical of komeedzjefilm. Marisa Tomei (Lola) krige foar har rol yn 'e film in nominaasje foar de Satellite Award foar bêste byrol fan in aktrise, wylst Ashley Johnson (Alex) nominearre waard foar in Young Artist Award. De film sels waard by de Saturn Awards nominearre foar de priis foar bêste fantasyfilm. Komponist Alan Silverstri wûn foar de filmmuzyk by What Women Want in ASCAP Award.
Remakes
In Yndiaaske, Maratysktalige remake fan What Women Want kaam yn 2004 út ûnder de titel Aga Bai Arrecha! In Sineeske remake, dy't bekendstiet ûnder syn ynternasjonale titel What Women Want, waard yn 2011 útbrocht. Yn 2019 kaam in Amerikaanske film út dy't min ofte mear in remake fan What Women Want is, mar dan mei in frou yn 'e haadrol (spile troch Taraji P. Henson), dy't de gedachten fan manlju hearre kin. De film hiet dan ek What Men Want.
Tryntsje van der Zee
Tryntsje van der Zee-De Boer (Penjum, 29 july 1940 - Ljouwert, 28 novimber 2009) wie in Fryske oersetster.
Biografy
Se sette sa'n sechtich Nederlânske en bûtenlânske toanielstikken oer nei it Frysk foar toanielselskip Tryater en in soad oare Fryske amateurselskippen, lykas it Burgumer Iepenloftspul. Begûn as sekretaresse by Tryater, dêr't har man Pyt van der Zee artistyk lieder wie. Neidat se earste teksten kontrolearre, is se begûn mei it sels oersetten. Dêrneist wurke se as taalkorrektor en taalwacht foar Tryater.
Underskiedingen
Yn 2008 is Tryntsje van der Zee foar har fertsjinsten beneamd ta Ridder yn de Oarder fan Oranje Nassau. Ek krige se dat jier de dr. Obe Postmapriis takend foar har oersettings fan toanielstikken yn de trije jier dêrfoar. Neffens de sjuery hat se mei har oansprekkende taalgebrûk bydroegen oan it súkses fan Tryater.
Justus Zuidema
Justus Zuidema (Ljouwert, 6 augustus 1890 - dêre, 21 jannewaris 1970) wie gemeentearsjitekt yn Ljouwert. Hy ûntwurp ûnder oare it GEB-gebou, de Noarderbrêge, de Frouwepoartsbrêge en de Beursbrêge. Fierders it Pier Pander Museum en inkele skoallen.
Lancelot Volders
Lancelot Volders (Brussel, doopt op 10 maart 1636 – dêre beïerdige op 23 maart 1723) wie in Flaamsk keunstskilder. Hy wurke fan ûngefear 1700 ôf oan it Steedhâlderlik Hof yn Ljouwert. Yn de literatuer wurde Louis Volders, Jan en Lancelot Volders faak ferwiksele. Oare boarnen helje de trije skilders, harren wurk, data en nammen troch elkoar. Neffens it Ryksburo foar Keunsthistoaryske Dokumintaasje (RKD) is dizze Lancelot sa goed as seker deselde persoan as Louis Volders Earder waard dêr oer twifele en soe it om heit en soan gean. Yn de literatuer komt Lancelot Volders ek mei de foarnammen 'Jan' en 'François' foar, dat op grûn fan in ferkearde lêzing fan syn inisjaal. De measte oan him taskreaune skilderijen binne sinjearre mei "L Volders" en yn ien gefal "Louis Volders". Op in portret is "L. Volders pinxit Bruxelles 1691".
Lancelot Volders syn aktiviteiten as skilder leine benammen tusken 1657 en 1675.
Lancelot Volders wie in learling fan Gaspard de Crayer en waard yn 1657 in master yn it Brusselske gilde. Victor Honoré Janssens (Brussel, 1658 - 1736) wie op syn beurt de learling fan Lancelot Volders.
Wurk
Karút: Neffens Artfact skildere de om 1660 berne ûnder oare:
Jacob Algera
thumb|Jacob Algera yn 1958 Jacob Algera (Wurdum, 28 maart 1902 — De Haach, 8 desimber 1966) wie in jurist en politikus.
Nei in juridyske stúdzje yn Grins waard hy amtner by de provinsjale griffy en de Provinsjale Bibleteek oant 1937. Sûnt 1937 waard hy lid fan de Twadde Keamer foar de AR. Fan 1935-1945 wie Algera lid fan de gemeenterie fan Ljouwert, yn 1945 en 1946 waarnimmend boargemaster en tusken 1946-1952 lid fan Deputearre Steaten fan Fryslân. Sûnt 2 oktober 1952 wie hy minster fan Ferkear en Wettersteat. De brêge by Krimpen aan den IJssel by de stoarmfloedkearing is nei him neamd. Yn Wurdum is in strjitte nei him ferneamd.
Geiserik
thumb|right|275px|Munt mei ôfbylding fan Geiserik right|thumb|275px|Ynnamme fan Rome Geiserik (of Genserik) (sirka 389 oant 25 jannewaris 477) wie kening fan de Fandalen en de Alanen tusken 428 en 477. Hy wie yn de 5e iuw ien fan de grutste fijannen fan it Romeinske Ryk. Under syn fyftichjierrich bewâld slagge hy der yn om fan it Fandaalske folk ien fan de wichtigste machten yn it Middellânske Seegebiet te meitsjen.
Jeugd en opkomst
Geiserik waard sirka 389 berne en brocht syn jeugd troch yn de Romeinske provinsje Pannoanje. De Fandalen foarmen dêr in foederaty mei de Romeinen. Hy wie in bastertsoan fan de Fandalenlieder, kening Godegisel. Om-ende-by 400 lutsen de Fandalen fuort en gongen in swalkjend bestean folgjen. Yn 406 dienen sy by Mainz in ynfal en foelen Galje yn. Geiserik die hjir oan mei. Doe't syn heit sneuvele tsjin de Franken waard dizze opfolge troch syn healbroer Gunderik. En doe't dizze stoar yn 428 waard Geiserik kening. Geizerik ûntwikkele him as in grut strateech en besocht de macht en wolfeart fan syn folk te fergrutsjen. Omdat de Fandalen yn Hispania Baetica yn Súd-Spanje in protte te lijen hân hienen fan de Fisigoaten, besleat Geiserik om Spanje te ferlitten en mei syn folk nei Mauritaanje te ferfarren.
it Fandaalske ryk yn Afrika
Mar noch foardat Geiserik de oertocht weage, rekkene hy earst ôf mei de Sueven, it folk dêr't de Fandalen mei deilis wienen. Yn 429 fierde hy in kriichstocht en fersloech de Sueven by Merida. Fuortendaliks dêrnei stiek er mei it hiele folk fan om-ende-by 80.000 minsken oer nei Afrika. It slagge him om sûnder grutte swierrichheden de Romeinske ferdigeners te oerwinnen en wreide syn macht út fanút it tsjintwurdige Marokko nei Algerije en Tuneezje. Ek belegere hy Hippo Regius dêr't de tsjerkfaar Augustinus biskop wie. Yn 439 slagge it Geiserik om Kartago te oermasterjen en foel in grut part fan Romeinske float yn syn hannen. Dizze float stelde him yn steat om te hearskjen oer it westlik part fan de Middellânske See. Hy makke Kartago ta haadstêd fan syn Fandalenryk, dat in grut part fan de Afrikaanske kust besloech. En yn koarte tiid koe hy mei syn float Sisylje, Sardynje, Korsika en de Balearen oermasterje. Yn 442 sleat Geiserik mei de Romeinske keizer Falentinianus III in ferdrach. Yn ruil foar frede waard hy troch de keizer as kening erkend en wienen de troch him besete gebieten net langer in kwestje. Yn de tritich jier dêrnei swaarmen de soldaten fan Geiserik as piraten oer de Middellânske See.
De ynnamme fan Rome
Doe keizer Falentinianus III yn 455 fermoarde waard en opfolge troch Petronius Maksimus fûn Geiserik dat er net langer bûn wie oan it fredesferdrach. Noch gjin pear wiken letter stie er al op Italjaanske grûn mei it doel om Rome te ûnderwerpen. Paus Leo I frege lykwols oan Geiserik om de stêd en har ynwenners te ûntsjen. Geiserik gong hjirmei akkoard en yn tsjinstelling ta har sprekwurdlike namme bleaunen Rome en har ynwenners foar it meastepart ferwoastingen besparre. De Fandalen soenen wol alles fan wearde út de stêd meinimme. Benammen út de timpels en tsjerken waard in protte stellen. Bûten alle rykdommen nimt Geiserik ek de widdo keizerinne Licinia Eudoksia en har dochters finzen en nimt harren mei as gizelers. Ien fan de dochters, Eudokia, troude letter mei Hunerik, in soan fan Geiserik.
Slach by Kaap Bon
Yn 468 hienen de beide Romeinske riken harren bekomst fan de Fandalen. Hja foelen it Fandaalse keninkryk fan beide kanten oan. Dochs wûn Geiserik it de Romeinen ôf. Troch in mûklist slagge it him om de Romeinske float yn de slach by Kaap Bon te ferslaan. Nei dit militêre fiasko joegen de Romeinen har besykjen op en oant syn dea soe Geiserik hearskje tusken de Strjitte fan Gibraltar en Tripolitaanje oer de Middellânske See. De East-Romeinske keizer Zeno wie opnij twongen om frede mei him te sluten.
Geiserik stoar úteinlik yn 477. Hy wie doe 87 jier. Syn soan Hunerik soe him as kening opfolgje.
Molesleat (Rotsterhaule)
De Molesleat is in feart yn de gemeente De Fryske Marren, tusken Aldeouwer en Sint-Jânsgea. De Molesleat rint fan de Wite Peal nei de Tsjûkemar.
De namme Molesleat jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Molensloot.
Johannes Bogerman
thumb|Johannes Bogerman Johannes Bogerman (Uplewert, 1576 - Frjentsjer, 11 septimber 1637) wie in Fryske teolooch. Hy krige bekendheid as foarsitter fan de Synoade fan Dordrecht yn 1618 en as oersetter fan dielen fan it Alde Testamint foar de Steate-oersetting.
Bogerman waard berne te Uplewert yn East-Fryslân as soan fan Johannes Bogerman, in eardere pastoar en letter predikant. Bogerman wie strang kalvinistysk en fûl bestrider fan oanhingers fan ôfwikende kalvinistyske en oare farianten fan it kristlik leauwe lykas de sosianen, arminianen en menisten. Hy studearre oan de Universiteit fan Frjentsjer en wie dêrnei predikant te Snits (1599-1602), Inkhuzen (1603-1604) en Ljouwert (1604-1634) en heechlearaar teology oan de Universiteit fan Frjentsjer (1634-1637). Hy wie troud mei Grytsje Piers en ferstoar sûnder bern nei te litten. Op 18 augustus 1605 wurdt yn Ljouwert in Corneliske (Knilliske) doopt as dochter fan Joanes (Jehannes) Bogerman.
Op 1 maart 1605 wurde de Fryske deputearren Wiarda en Oenema kommitearre om mei Willem Loadewyk fan Nassau-Dillenburg en Johannes Bogerman har te kearen ta Jacobus Lautenbach oanhinger fan it sosinianisme om him te freegjen oft hy by 'sijne opinie en dwalinge' bliuwt.
Jorwert
Jorwert is in doarp yn de Fryske gemeente Ljouwert. Ek de buorskippen Fûns en Hesens hearre by Jorwert.
Skiednis
Yn de 9e iuw waard ien fan de gruttere terpen yn Westergoa Everwirdt neamd. Dat waard letter Jorwert. Tichteby it doarp is it 9e-iuwske 'Amulet fan Jorwert' fûn, in fynst dat ea grif troch in pylger efter litten waard. It wurdt bewarre yn it Frysk Museum.
thumb|left|250px|Jorwert sûnder toer (1951) De Jorwerter tsjerke waard yn de 12e iuw boud en wijd oan Sint-Redbad, dy't yn de 11e iuw biskop fan Utert wie. Yn de lette midsiuwen waard yn de tsjerke it seendrjocht sprutsen. Foar it hiele goa wie Jorwert it haaddekanaat, dêr't op wrâldsk en tsjerklik mêd rjocht spruten waard. De tsjerketoer sakke moarns 25 augustus 1951 om 7 minuten by de restauraasje fan de tsjerke yn inoar. Troch in grut tal aksjes koe de toer al gau wer opboud wurde. Foar de rynkse jouwers waard as tank it iepenloftspul 'De Klokken fan Jorwert' yn de notaristún spile. Dat wie de oarsprong fan in tradysje, dy't tsjintwurdich alle jierren plak fynt.
Sint-Petrustsjerke (Oerterp)
De Sint-Petrustsjerke yn Oerterp is in oarspronklik yn de 13e iuw boude tsjerke.
Skiednis
thumb|left|De eardere pastorij De tsjerke leit bewesten Oerterp en waard tusken 1200 en 1250 as roomske tsjerke boud troch de sistersjinzers dy't út kleaster Mariëngaarde by Hallum wei dy't op ferskate plakken yn Fryslân úthôven en tsjerken bouden. Oarspronklik wie de tsjerke oan Sint-Piter wijd.
Jorwert
Skiednis
Oant de gemeentlike weryndieling fan 1984 wie Jorwert part fan de gemeente Baarderadiel; sûnt hearde Jorwert by de doe nije gemeente Littenseradiel. Yn 1991 fierde de gemeente Littenseradiel Frysktalige plaknammen yn en sûnt hat Jorwert offisjeel in -t op it ein fan de plaknamme. By de gemeentlike weryndieling fan 1 jannewaris 2018 hold Littenseradiel op te bestean en kaam Jorwert yn 'e gemeente Ljouwert te lizzen.
Jorwerter wapen
De giele flakken oan wjerskanten fan de blauwe fertikale stripe ferwize as tuorren nei de twa eardere states fan it doarp; de Hesensstate en de Fûnsstins. De ikel yn it lofter giele fjild is ûntliend oan it wapen fam de bewenners fan Hesensstate, de Hettinga's, wylst de earn yn it rjochter giele fjild út it wapen fan de famylje Fons komt. De blauwe stripe stiet foar de Jorwerter Feart. De trije ruten ferwize nei it seendrjocht en dat Jorwert yn de lette midsiuwen it haaddoarp fan Baarderadiel wie.
Mienskip
Doarpsnut komt op foar de belangen fan de doarpsbewenners. Der binne kommisjes foar de Boarterstún, it doarpshûs, de doarpskrante (De Hiele Toer) en de Jongereinkommisje.
Nijkleaster
Krekt bûten it doarp wurdt by de kop-hals-romppleats Westerhûs it Nijkleaster ûntwikkele. It is in inisjatyf fan de PKN-Westerwert mei de lannelike PKN. It lytsskealige kleaster siket nei nije wegen foar leauwe en spiritualiteit en wol ek in skûlplak wêze foar minsken, dy oer it Jabikspaad de pylgersreis nei [[Katedraal fan Santiago de Compostela
Ferienings
thumb|260px|It Wapen fan Baarderadiel thumb|260px|Sluitermanwei/Master Fopmawei
Keunstwurken
thumb|260px|De pet van Slauerhof
Strjitten
Arsumerdyk, Battenserreed, De Him, De Krunen, Ewerwert, Fûns, Havenspaad, Hegedyk, Hesenserreed, It Noard, Jaanbuorren, Lucht en Veld, Lucht en Veldsterdyk, Maliebaan, Master Fopmawei, Pastorijfinne, Redbadwei, Sije Hogerhuisstrjitte, Sluytermanwei.
Sint-Petrustsjerke (Oerterp)
Skiednis
Nei de reformaasje yn 1580 waard it in protestantsk tsjerke gebou. Likernôch yn 'e selde tiid waarden galmgaten yn 'e toer ynbrocht. Doe't yn 'e 18e iuw de toer it gewicht fan de klokken net mear ferneare koe, binne dy út de toer helle en yn in klokkestoel hongen.
Oarspronklik wie de tsjerke hielendal boud fan kleastermoppen. Grutte dielen fan de tsjerke, lykas de noard- en eastmuorre binne om 1800 hinne fernijd. Oan de súdkant is it midsiuwske karakter fan de tsjerke noch ôf te lêzen. De preekstoel, mei útsûndering fan it klankboerd, komt út de 17e iuw. Tsjerke en toer binne erkend as ryksmonumint.
De eardere (reade) pastorij stiet foar de tsjerke oer en waard yn 1787 boud en as sadanich oant 1970 brûkt. It hûs njonken de tsjerke hat eartiids it kostershûs west. thumb|left|Oargel
Klokkestoel
Neist de tsjerke stiet op it tsjerkhôf in houten klokkestoel. De orizjinele klokken binne troch de Dútsers yn de Twadde Wrâldoarloch weirôve. Yn 1948 waarden se ferfongen. De nije klokken koenen oantúgd wurde nei in finansjele ynsamling ûnder de befolking. De pleatslike útfeartferiening waard de eigener fan de klokkestoel. Yn 1982 wie der in restauraasje. Sûnt 2008 is de klokkestoel yn it besit fan de gemeente Opsterlân. Beide klokken hawwe in râneskrift. Op efterelkoarre de grutte en lytse klok: