cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rockploech Spul
De earste kear dat Rockploech Spul op 'e planken stie (doe noch 'goed foar in goed healoere') wie op 10 juny 1977 op de TH (no Universiteit) Twente yn Enskedee. De Fryske premiêre wie net earder as op 28 desimber fan dat jier op it Krystkongres fan Fryske Studinteselskippen yn Frjentsjer.
Yn de rin fan 1979 makke John Anemaet (oargel en piano) de ploech kompleet.
Wurklist
De wurklist fan Rockploech Spul bestie ynearsten út besteande rocknûmers (û.o. fan The Velvet Underground) dy't bewurke waarden yn it Frysk en in fjouwertal teksten fan de skriuwer Reinder van der Leest dy’t doe noch yn Enskedee wenne, waard op muzyk set. Letter soe it measte materiaal troch Goaitsen van der Vliet skreaun wurde.
Twa eigen komposysjes, Lytse wrotter en Wie't mar freed fiif oere, waard yn 1980 in singel fan makke by de 1000 Idioten Records yn Enskedee en yn eigen behear utjûn. Earder al ferskynde in boekje mei sjongteksten.
Dat alles yn it Frysk dien waard, lei foar de hân, ek omdat dy taal him sa goed brûke lit foar sjongteksten. Feitlik wie Rockploech Spul as earste Frysktalige band har tiid in ein foarút. By harren earste ôfskie (1981) wienen groepen as Okke Hel (fan Piter Wilkens) en Skuor yn it opkommen.
Rockploech Spul hat noait úthâlde wollen technysk perfekte muzyk te meitsjen, want dat wie útsoarte net it gefal. It wichtichste wie altyd it oerbringen fan de yntinsje fan muzyk en tekst ('wy spylje jim de earen fan 'e holle'). Dat de sjonger net altyd like sekuur wie en it ritmespantsje net altyd like strak, koe net foarkomme dat de muzikale ideeën en mooglikheden yn 'e groep in tiidlang wûnderwol byinoar oansleaten. Yn de skeamele, út in fraachpetear fan de LC mei Piter Wilkens oernommen fuotnoat yn it boek Pop in Friesland ('Bij Spul staat de Friese taal voorop, de muziek komt op de tweede plaats.') kenne de âld-Spul-mannen har dus net werom.
De ein fan de band en reünys
It begjin fan de ein wie it min of mear mislearjen fan har 28e, mar earste echt grutte optreden, op de anty-kearnwapenmanifestaasje fan 11 april 1981 yn Ljouwert. Dêr koe in tige slagge jûn foar mear 'eigen' publyk in wykmannich letter yn de Brouwershoek neat oan feroarje. Op 12 juny 1981 hie Spul har offisjele ôfskied yn It Brune Jaske yn Drachten. It hjitte dat Rockploech Spul soe yn refyzje en oan nij repertwaar wurkje, mar it kaam der op del dat it fjoer der út rekke en frontman Goaitsen van der Vliet der yn maaie 1982 in punt achter sette.
Fiif jier letter moasten de gitaren wer út it fet foar in Spul-reüny op it earste Aaipop festival op 20 april 1987 yn kafee Boanstra yn Nijlân.
De lêste kear dat Spul yn folsleine, oarspronklike besetting spile wie op har twadde reüny yn Jellum yn 1993.
Rockploech Spul op cd
Op de Aaipop-reüny binne twa omtrint yntegrale opnames makke: ien mei in studiorekorder rjochtstreeks fan it mingpaniel troch it lokale radiostasjon fan Snits en ien mei in kassetterekorder út de seal wei troch de Fryske fideograaf Hein van der Vliet. Beide ha wat foar: de earste fanwegen de lûdskwaliteit, de twadde fanwegen de sfear en de bettere ûnderlinge lûdferhâldings.
De cd Rockploech Spul - Singel & Swanesang befettet neist de singel de sealopnames. Allinne de Ljouwerter ballade mist it lêste kûplet troch it folreitsjen fan de kassette. De cd Rockploech Spul - Swanesang (PA) befettet de rjochtstreekse opnames. Allinne Kringspul, dat as lûdtest fungearre, waard by fersin net opnaam.
Wâldnet
WâldNet is in regionale nijsside op ynternet mei deistich nijs foar it easten fan Fryslân. Der binne ek links nei bedriuwen en organisaasjes.
Rockploech Spul
Rockploech Spul op cd
It lange Goddeleaze tiid koe troch tiidkrapte net mear spile wurde. Moarn is wer in nije dei wie in oanset ta in splinternij nûmer, dat de foarige jûns op 'e lêste rippetysje yn Burgum foar it earst útbesocht wie. Swanesang ('Ik moat hjir wei') wie in needgjalp út de neidagen fan Spul yn 1982, mar krige earst by dizze gelegenheid ymprovisearjendewei syn definitive foarm.
Wâldnet
Wâldnet.nl
WâldNet.nl bestiet sûnt 2001 en set alle lokale nijsberjochten op de side. Yn july 2008 waard de side platlein nei in digitale oanfal op de side en dêrtroch gie de tsjinner plat. Der binne ek fideoferslaggen te sjen. Rubriken binne:
WâldNet TV
WâldNet TV stjoerde fan 2006 oant 2008 út op it telefyzjekanaal fan de lokale omrop Radio Noordoost Friesland. De omrop luts sûnder oerlis de stekker derút en wie net earlik mei útspraken yn 'e media oer WâldNet. Nei oerlis efter de skermen is û.o. besluten om de lokale omrop in rektifikaasje dwaan te litten.
Rockploech Spul
Rockploech Spul op cd
Rockploech Spul – Singel & Swanesang:
Alle muzyk, teksten en bewurkings binne fan Goaitsen van der Vliet, behalven wêr’t wat oars oanjûn is.
Museum It Hearrenfean
thumb|right|250px Museum It Hearrenfean (Museum Heerenveen), it eardere Museum Willem van Haren, is in kultuerhistoarysk museum op It Hearrenfean.
Skiednis
It museum is neamd nei Willem van Haren (grytman) (1655-1728). Fan 1944 ôf docht in gebou oan de Vleesmarkt tsjinst as âldheidkeamer, wêr’t in kolleksje ûnderbrocht is oer de skiednis fan It Hearrenfean. Yn 1982 ferhuzet de kolleksje nei in pân oan it Van Harenspaad en sûnt dy tiid hjit it: Museum Willem van Haren. Yn 1999 wurdt it neistlizzende eardere skoalgebou (MULO) by it museum lutsen, sadat der mear romte komt foar tentoanstellingen. It gebou hjit De Heerenveense School. Hjiryn sitte ek De Cirkel, in sintrum foar keunstsinnige foarming en fêstigingen fan VVV en ANWB.
List fan planetoïden 36601-36700
Dit is in list fan planetoïden 36601-36700.
Willem Kloos
Willem Johannes Theodorus Kloos (Amsterdam, 6 maaie 1859 – Den Haach, 31 maart 1938) wie in Nederlânsk dichter en in wichtich fertsjintwurdiger fan de Tachtigers.
Biografy
thumb|260px|Willem Kloos (r) mei syn freon [[Hein Boeken (maart 1892)]] Kloos waard berne as soan fan de skroar Johannes Kloos en syn wiif Anna Cornelia Ameise; syn mem stoar yn 1860. Fan 1879 ôf studearre Willem Kloos klassike letteren oan de Gemeentelike Universiteit fan Amsterdam en helle syn kandidaatstitel yn 1884. Yn syn studintetiid krige er kunde oan Jacques Perk, waans gedichten er nei Perks dea oanpaste en útjoech. De ynlieding ta dy bondel dy't Kloos skreau jilde letter as manifest fan de Beweging fan Tachtich.
Yn 1880 debutearre er yn it tydskrift Nederland mei it gedicht Rhodopis. Kloos syn gedichten út de 80er jierren fan de 19e iuw binne beynfloede troch de Ingelske dichter Shelley.
Yn 1885 rjochtte er mei Frederik van Eeden, Albert Verwey, Frank van der Goes en Willem Paap it tydskrift De Nieuwe Gids op. Dêryn publissearre er in rige literêre kritiken dy't mei inoar in byld jouwe fan syn poëtika. Hy lei de klam op it op persoanlike wize stâl jaan fan de gefoelens fan de dichter. In faak sitearre "slogan" fan Kloos is dat keunst de aller-individueelste expressie van de aller-individueelste emotie wêze moast. Foarm en ynhâld binne net te skieden; it giet om l'art pour l'art (keunst om de keunst). Foar it beskriuwen fan wat der yn de dichterssiel omgiet binne twa middels: klankekspresje en byldspraak. Kloos fûn dat elts unyk gefoel in eigen byldspraak meibrocht. Mei dizze fyzje sette er him ôf tsjin de generaasje fan dûmny-dichters as J.J.L. Ten Kate, Nicolaas Beets en Bernard ter Haar, dy't yn syn eagen fral húslike poëzij makken, fol klysjees en mei in benypte moraal. Kloos publissearre in protte fan syn sonnetten yn De Nieuwe Gids. Se wurde meast beskôge as syn bêste literêre wurk en as karakteristyk foar de opfettings fan de Tachtigers. De gedichten beskriuwe it fielen fan de dichter en syn wikseljend sin. De ferneamdste dichtrigel fan Kloos is faaks wol:
Ein 1885 skreau Kloos tegearre mei syn goede freon Albert Verwey de roman ''Julia. Een verhaal van Sicilië''. I wurk wie skreaun yn de troch harren ferhúne, âldfinzige romantyske styl fan in Beets en Fiore della Neve en waard publissearre ûnder de skûlnamme "Guido". It boek wie in grap en tsjinne om de literêre resensinten de gek oan te jeien. Harren opset slagge, hoewol it foar harren wichtige tydskrift De Gids net reagearre. Yn harren brosjure De onbevoegdheid der Hollandsche literaire kritiek waard oan it ljocht brocht dat it grapjeien wie.
Ek yn 1885 skreau Kloos ûnder de namme Sebastiaan Slaap in foarrede by de bondel Grassprietjes of Liederen op het gebied van Deugd, Godsvrucht en Vaderland troch Cornelis Paradijs, dêr't in plechje Tachtigers efter skûle (û.o. Frederik van Eeden). Dizze bondel wie in pastiche fan de dûmnyspoëzij.
Yn de jierren 90 begûnen ferskillende dichters harren te fersetten tsjin it yndividualisme en it "keunst om de keunst"-prinsipe fan Kloos en woene in mear op de maatskippij rjochte, sosjale dichtkeunst. Ek yn de oarspronklike beweging fan Tachtich kaam it ta skeel. Van Eeden en Van der Goes tochten dat it sosjalisme ferbettering bringe koe, wylst Kloos en Van Deyssel mienden dat it sosjalisme ta nivellearing fan de keunst liede soe. Kloos hâlde de poat stiif en lûkte him werom om poëzij te meitsjen neffens syn oertsjûging. Privee gie it doe ek minder mei him, hy begûn te drinken, hie lêst fa psygoazes en skreau skeldsonnetten.
Yn 1896 ferskynde Veertien jaar literatuurgeschiedenis, in bondel mei Kloos syn literêre kritiken. Yn 1900 troude er mei Jeanne Reyneke van Stuwe, een produktyf skriuwster fan societyromans. Kloos' ynfloed wie doe al in stik minder wurden, mar hy bleau gedichten publissearjen yn De Nieuwe Gids en soe oant syn dea lid fan de redaksje fan dit blêd bliuwe.
Op 3 maart 1935 krige Kloos, mei Lodewijk van Deyssel, in earedoktoraat oan de Universiteit fan Amsterdam.
Sonnet V
Guonts fûne dit sonnet by de publukaasje yn 1894 godslastering, mar Kloos hie der in hiel oare bedoeling mei. Mei "Ik ben een God..." woe er allinnich mar sizze dat de dichter de autonome skepper is fan syn eigen ferzen en almachtich troant yn eigen dichtkeunst.
Leeds
Leeds is in stêd yn it noarden fan Ingelân yn it Feriene Keninkryk. De stêd (city) leit oan de rivier de Aire yn Yorkshire. thumb|left|250px|Lizzing fan Leeds yn Ingelân Leeds waard yn 14e iuw fan belang troch de komst fan Flaamske wolwevers. De stêd wie bekend om syn wolyndustry; dy hat lykwols net folle mear te betsjutten. Leeds is hjoed de dei fral in wichtich sintrum fan hannel en heger ûnderwiis en hat de ynternasjonaal ferneamde Universiteit fan Leeds.
Leeds dielt in lofthaven mei it justjes westliker Bradford: Leeds Bradford International Airport.
Elts jier yn novimber wurdt yn Leeds it Ynternasjonaal Filmfestival fan Leeds holden.
Lisanne Stoit
It eigen paad bestiet út it meitsjen fan reliëfskilderijen. Dat foarmet in oanfolling op har oare wurk, it meitsjen fan bylden. Meast slanke minskefigueren, allinnich of mei meardere by elkoar. De bylden binne allegear makke fan selshurdzjende klaai.
De skilderijen binne oer it generaal mei akryl skildere op kanvasdoek mei tuskentiids wurken mei applikaasjes en reliëfstruktueren foar it opfleurjen fan it wurk. Lisanne brûkt faak readbrune en okerbrune ierdetinten dy't it meditative karakter fuortsterkje moatte.
Sanne Stoit hie al in eksposysje yn Hapert en Lommel.
Katey Sagal
Sagal spile ek yn in tal Hollywoodfilms, sa as Mr. Headmistress, Trail of Tears, The good mother en A Chance of a lifetime.
Fan 2008 ôf spilet se in haadrol yn de misdiesearje Sons of Anarchy dêr't se yn 2011 in ''Golden Globe foar krigen hat.
Yaddle
Yaddle (útspr.: [ˈjædəl], likernôch: " jed -dul") is in fiktyf personaazje fan minder belang út 'e Star Wars-franchise fan 'e Amerikaanske filmmakker George Lucas. Sy is in Jedi-master fan in ûnbekend ras fan bûtenierdske wêzens, en teffens in lid fan 'e Hege Jedi Ried, it bestjoer fan 'e Jedi Oarder. Yaddle waard yntrodusearre yn Star Wars: Episode I – The Phantom Menace (1999). It personaazje waard yn dy film spile troch poppespiler Phil Eason.
Iere jierren
Yaddle wurdt yn it jier 509 f.Sl.Y. berne as in lid fan itselde ûnbekende ras fan bûtenierdske wêzens as master Yoda. Omreden fan har oanberne Krêftgefoeligens wurdt se al jong nei de Jedi Timpel, it haadkertier fan 'e Jedi Oarder, op Coruscant ta brocht, dêr't se oplaat wurdt ta Jedi-ridder. Yaddle ûntjout har ta in foaroansteande Jedi en komt bekend te stean om har swijsumens, geduld en freonlikens. Se hat grutte earbied foar master Yoda, dy't hast twaris sa âld is as sysels. Meitiid wurdt har in sit yn 'e Hege Jedi Ried taparte, it bestjoersorgaan fan 'e Jedi Oarder. Yaddle is de master fan ferskate padawans efterinoar, ûnder wa de Thisspiasaan Oppo Rancisis, dy't letter mei har en Yoda yn 'e Hege Jedi Ried tsjinnet.
Nabookrisis
Yn 32 f.Sl.Y., as de Nabookrisis útbrekt, tsjinnet Yaddle al ferskate hûnderten jierren as lid fan 'e Hege Jedi Ried. Hja is behelle yn 'e rieplachtings fan 'e ried oer de krisis sels, mar ek oer it wer opdûken fan 'e Sith, de âlde aartsfijannen fan 'e Jedi, fan wa't oannommen waard dat se tûzenen jierren lyn al útrûge wiene.
Yaddle is fierders oanwêzich as master Qui-Gon Jinn de njoggenjierrige Anakin Skywalker foar de Ried bringt, dy't sa sterk yn de Krêft is dat Qui-Gon derfan oertsjûge rekke is dat er de Utkarde is dêr't de oerâlde profesijen fan 'e Jedi gewach fan meitsje. De leden fan 'e Ried, ûnder wa Yaddle, binne it deroer iens dat in leeftyd fan njoggen jier fierstente let is om noch oan in oplieding ta Jedi te begjinnen, en Yoda wurdt grutte eangst yn 'e jonge gewaar, wat in negative emoasje is. De Ried beslút Qui-Gon syn fersyk om Anakin dochs noch oan 'e Jedi-training begjinne te litten, ôf te wizen.
Nei it ferstjerren fan Qui-Gon yn 'e Slach om Naboo by in konfrontaasje mei de Sith Darth Maul, kundiget Qui-Gon syn eardere padawan Obi-Wan Kenobi oan dat er hoe dan ek gehoar jaan sil oan 'e lêste wurden fan syn âlde master, wêrmei't dyselde him frege hat om Anakin ta Jedi te trainen. De Ried beslút mei tsjinnichheid om dêr tastimming foar te jaan.
Lettere jierren
Koart nei de Slach om Naboo beslút Yaddle tenei in wat minder aktive rol yn 'e Jedi Oarder te spyljen. Tsjin 'e tiid dat yn 22 f.Sl.Y. de Kloane-oarloggen útbrekke, hat se har sit yn 'e Hege Jedi Ried opjûn. Yn har plak wurdt de Togruta-Jedi Shaak Ti oansteld.
Yn 19 f.Sl.Y. fiert kânselier Palpatine, dy't eins de boasaardige Sith-master Darth Sidious is, in steatsgreep út om himsels ta allinnichhearsker oer it Stjerrestelsel te meitsjen. Dêrta furdiget er Oarder 66 út, dy't de kloansoldaten fan it Grutte Leger fan 'e Republyk befel jout ta de moard op harren eigen Jedi-ofsieren, in foarfal dat letter bekend wurdt as de Grutte Suvering fan 'e Jedi.
It is ûndúdlik wat der fan Yaddle wurdt. Mar yn 14 f.Sl.Y. hawwe Jedi-ridder Cere Junda en syn kaptein Greez Dritus in petear wêryn't Dritus fertelt dat der op syn thúswrâld Lateron leginden omgeane oer Yaddle en dat er fermoedet dat hja de Grutte Suvering oerlibbe hat en op syn planeet beskûl socht hat.
Keppelings om utens
List of Star Wars characters
Kapteyn Ynstitút
It ynstitút is ferneamd nei syn oprjochter, Jacobus Cornelius Kapteyn (1851–1922). Kapteyn waard yn 1878 heechlearaar yn de astronomy en teoretyske meganika doe't der noch gjin observatoarium yn Grins bestie. Kapteyns earste "Astronomische laboratorium" waard yn 1896 iepene. Yn 1913 ferhuze it laboratoarium nei de Broerstrjitte op it terrein fan it Akadeemjegebou yn it sintrum fan de stêd. Yn 1970 ferhuze it ynstitút nei in nij gebou op it Zernikekompleks en sûnt 1983 sit it ynstitút yn it hjoeddeistich gebou, Kapteynborg, dat dield wurdt mei de ôfdieling Low-Energy Astrophysics fan SRON.
Fan 1965 oant 1995 wie der in observatoarium tichtby Roden dat de namme Kapteyn Stjerrenwacht hie. De gebouwen binne der noch, mar wurde net mear troch de universiteit brûkt.
It âlde gebou oan de Broerstrjitte fleach op 2 febrewaris 1988 yn 'e brân. It pân waard doe al hast net mear brûkt en waard dêrom net op 'e nij boud. It terrein fan it pân waard in parkearplak.
Sânpoel
De namme Sânpoel jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Zandpoel.
Sânmar
thumb|Sânmar De Sânmar is in mar op de grins fan de gemeenten Nijefurd en Wymbritseradiel. De mar stiet oan de eastkant yn ferbining mei de Grutte Gaastmar en fia de Koartfliet en Langfliet yn it noardwesten is der ferbining mei Warkum. Yn it noardlike gedielte fan de Sânmar leit it eilantsje Bûterpôle. Op de westlike ouwer leit It Heidenskip.
De namme Sânmar jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Zandmeer.
Gerhardus Dieters
thumb|175px|Gerhardus Dieters Gerhardus Dieters jr. (Eexterveen, 17 augustus 1902 - Nieuw Annerveen, 22 jannewaris 1980) wie in Nederlânsk nasjonaalsosjalistysk politikus.
Dieters wie boer. Op 16 jannewaris 1932 wie er mei-oprjochter fan de Drentsche Boerenbond en yn itselde jier waard rûntebestjoerslid fan de Nationale Bond Landbouw en Maatschappij. Yn 1933 waard er lid fan de Nasjonaal-Sosjalistyske Beweging (NSB) fan yr. A.A. Mussert. Hy krige it stamboeknûmer 4646. Foar de NSB hie er fan 1937 oant 1940 in sit yn de Twadde Keamer en fan 1935 ôf oan yn de Drintske Provinsjale Steaten.
Dieters wie in bejeftige sprekker en hat op in soad gearkomsten fan Landbouw en Maatschappij en de NSB de oanwêzigen tasprutsen. Yn de oarlochsjierren waard er lid fan de Waffen-SS.
Klokbekerkultuer
thumb|Fersprieding yn Jeropa thumb|Klokbekers út de iere faze fan de kultuer De Klokbekerkultuer is in neolityske argeologyske kultuer út it oergongstiidrek fan stientiid nei brûnstiid yn Jeropa tusken sirka 2200 en 1600 f.Kr. De kultuer is neamd nei it karakterisearjende oerbliuwsel dêrfan, de klokfoarmige beker, dy't nei alle gedachten fanút Spanje wei, oer sawat hiel Jeropa ferspraat rekke.
Oehoe
De Oehoe (Bubo bubo) is de grutste ûlesoart. Lykas by de measte ûlen is it wyfke mei sa'n 67 sm in stik grutter as it mantsje, dat 61 sm grut wurdt. In mantsje weaget tusken de 1900-2800 gram, in wyfke kin wol in gewicht hawwe oant 4200 gram. De Oehoe hat brune en grize fearren mar is foaral wer te kennen oan syn grutte kop mei lange donkere earfearren dy't nei de sydkanten útstekke. Fierder hat de fûgel in swarte heaksnaffel dy't gruttendiels net te sjen is tusken de fearren. Oan de poaten hat de Oehoe 2-4 sm grutte klauwen dêr't er grutte proaidieren mei pakke kin.
Fuortplanting
De Oehoes briede it leafst yn in hoale yn in rotswand. Mar se briede ek wol op âlde rôffûgelnêsten yn beammen. It wyfke leit 2-3 aaien en briedt de aaien allinnich yn 34 dagen út. Se moat ek sels foar har iten soargje en giet derom ien of twa kear deis te jeien. De jongen ferlitte nei sa'n 28-30 dagen it nêst en skarrelje wat yn de buert fan it nêst om. Nei 50 dagen kinne de jonge ûlen fleane.
Iten
Omdat de Oehoe in grutte rôffûgel is kin er ek grutte proaidieren pakke. Hy yt eins alles wat er pakke kin, lykas rotten, mûzen en hazzen, mar ek fûgels lykas krieen, dowen en einen. Yn de spuiballen fan oehoes binne resten fûn fan sa'n 50 ferskillende sûchdiersoarten en sa'n 180 fûgelsoarten. Sels stikelbargen kin de Oehoe te pakken krije.
Fersprieding
thumb|right|294px| Fersprieding fan de Oehoe Utsein it úterste noarden komt de Oehoe yn sawat hiel Europa en Aazje foar, en ek noch yn it noarden fan Afrika. Yn West-Europa komt hy net foar yn it noarden fan Frankryk en ek net yn Grut-Brittanje. De lêste jierren (2004) binne yn Nederlân ek in pear briedpearen fan de Oehoe yn súd-Limburch en Gelderlân, de Oehoe liket syn gebiet yn Nederlân stadichoan te fergrutsjen.
De Werp
De Werp wie in buorskip tusken Goutum en Wurdum. It lei by Werpsterhoeke, dêr't de Wâldwei en de Oeriselskewei inoar kruse. De buorskip bestie yn 2007 út twa pleatsen en ien wenhûs. De buorskip lei oan de âlde terp De Werp.
De sloop fan de bebouwing fûn plak yn 2009 sadat de oanlis fan 'e Heak om Ljouwert mooglik waard.
Yn it ramt fan it bouwen fan de Ljouwerter wyk De Súdlannen, wurdt De Werp ien fan de wenwiken, dy't yn de foarm fan doarpen boud wurde. By De Werp komt ek it nije treinstasjon Ljouwert-Werpsterhoeke.
Stasjon Amsterdam Muiderpoarte
Stasjon Amsterdam Muiderpoarte (Asdm) is ien fan de spoarstasjons yn de Nederlânske stêd Amsterdam, yn de provinsje Noard-Hollân. It waard iepene yn 1896 oan de Easterspoarwei (Amsterdam Sintraal - Sutfen).
Gebou
200px|thumb|left|1e stasjonsgebou stasjon Amsterdam Muiderpoarte om en de by 1912 It oarspronklike spoarstasjon Amsterdam Muiderpoarte bestie út twa gebouwen op it eilânperron. Yn 1907 binne trije ekstra gebouwen mei wachtromten en húskes op it perron pleatst. Dêrneist is ien fan de oarspronklike gebouwen fergrutte. It gehiel waard mei in lange perronkape oerdutsen. It earste stasjonsgebou waard ôfbrutsen yn 1937 om't de spoaren ferhege waarden.
Yn 1998 en 1999 binne it stasjon en de omjouwing fan it stasjon yngreven ferboud en waarden de tunnels ôfsletten. Ek ferdwûnen alle oarspronklike funksjes út it stasjonsgebou. Beide perrons binne tenei mei treppen en liften te berikken fan ôf de strjitten Yn de tunnels binne inkelde winkels en ek it service loket fan de NS te finen. It stasjonsgebou is tsjintwurdich yn gebrûk as fytsewinkel.
Anne Feddema
thumb|right|300px|Anne Feddema Anne Feddema (folút: Anne Hendrik Berend Feddema; Ljouwert, 24 septimber 1961) is in Fryske dichter, skriuwer en byldzjend keunstner. Hy wûn yn 2007 de Margaretha de Heerpriis foar syn byldzjende keunst. Yn 2009 wûn hy de prestisjeuze Gysbert Japicxpriis foar syn dichtbondel 'Reidhintjse op’e Styx'. Yn 2016 krige hy de Rink van der Veldepriis foar syn koarte ferhalebondel 'De Triennen Fan Cheetah'.
Feddema groeide op yn Ljouwert. Nei de middelbere skoalle folge hy twa jier lang, fan 1986 oant 1988, de keunstnersoplieding by Ateliers ’63 yn Haarlim.
Dichter en skriuwer
Yn 1997 trede hy op foar it Poetry International-festival yn Rotterdam. Anne Feddema skriuwt yn it Frysk, mar ek yn it Stedsk en Nederlânsk. Boppedat sette hy wurk oer fan oare dichter-keunstners yn it Nederlânsk lykas fan Kurt Schwitters, Hans Arp, Godfried Benn, Paul Klee en Wassily Kandinsky. Foar Omrop Fryslân makke hy radiokollums yn it Stedsk, dy’t alle wiken te hearren wienen. Hy die ek optredens op it Oerol Festival op Skylge.
Byldzjend keunstner
De skilderijen fan Anne Feddema binne ludyk en bûnt. Hy bewûndert de Dadaïsten en mingt dizze ynfloeden yn syn wurk. De dichters dy’t hy lêst, fine wy as figueren werom yn syn wurk, lykas Velimir Chlebnikov, Vladimir Majakovski, en Aleksander Poesjkin. Dêrneist wurde oare figueren ôfbylde, lykas Vincent van Gogh, Claude Monet, mar ek in Franz Liszt op de fyts, en in Wolfgang Amadeus Mozart op syn stjerbêd. Ek religy en mytology spylje in rol. Mei absurdistyske komposysjes as Yntocht fan Kristus yn de buert fan Beetstersweach stelt hy dy tema’s ter diskusje.
Syn skilderwurken waarden yn de ôfrûne jierren útstald yn it Frysk Museum, it Grinzer Museum, yn Potsdam, yn Vilnius en yn ferskate Fryske Musea, dêr't it Museum Belvedêre yn It Oranjewâld en it Museum Smellingerlân yn Drachten by binne.
Midsimmertwirre
Midsimmertwirre wie in iendeisk muzykfestival foar ien kear, dat op sneon 23 juny 2018 holden waard yn it Fryske doarp Aldeboarn. Mei dit evenemint waarden libben en wurk fierd fan 'e Fryske komponist Paulus Folkertsma (1901-1972), dy't jierrenlang yn Aldeboarn wenne.
Beskriuwing
Midsimmertwirre waard organisearre troch de Paulus Folkertsma Stichting, dy't de muzikale neilittenskip fan Paulus Folkertsma op 'e noed hat, yn gearwurking mei de Stichting Aldeboarn Foarút. Doe't de Boarnsters yn it foarjier fan 2018 fia Aldeboarn Foarút nije strjitferljochting krigen, mochten se dêroan in kultureel evenemint fan harren eigen kar keppelje. Hja keazen foar de muzyk fan harren âld-doarpsgenoat Folkertsma yn 'e foarm fan Midsimmertwirre.
It festival bestie út fjouwer beskieden konserten op fjouwer ferskillende lokaasjes, wêrby't it publyk groepgewiis fan lokaasje wiksele. De konserten waarden jûn yn 'e Flintertún fan Aldeboarn, de tún fan 'e Dokterswente, de Doelhoftsjerke en de Minnistetsjerke, en waarden fersoarge troch û.o. pianist Johan Bijhold, tenoar Albert Bonnema, fioeliste Marieke de Bruijn (fan it Vondel Kwartet) en jazzmuzikant Wiebe Kaspers. Foarôf en healwei, yn it skoft fan 'e konsertrige, spile fierders Muzykkorps Concordia op in pream yn 'e Boarn ferskate marsen fan Folkertsma.
Sânsleat (Heech)
De Sânsleat is in sleat yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De sleat rint fan Jutryp nei it suden, njonken de N354 troch De Hommerts rjoching Eastersee. Oan de súdkant fan De Hommerts rint de feart mei in heakske bocht nei it westen en komt út op it krúspunt fan Jeltesleat, Hegemer Far, en Nauwe Wimerts en Wide Wimerts.
De namme Sânsleat jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Zandsloot.
Teun Tolman
thumb|250px|Teun Tolman Teunus (Teun) Tolman (Aldeholtpea, 22 septimber 1924 - dêre, 30 oktober 2007) wie in Nederlânske boer en politikus. Hy wie lid fan de Twadde Keamer foar de CHU en wie lid fan it Jeropeesk Parlemint.
Tolman waard berne as soan fan de feefokker Andries Tolman en Geertje de Boer. Syn beide pakes wienen feehâlder. Tolman groeide op yn in Nederlânsk Herfoarme húshâlding en folge letter de Legere Lânbouskoalle. Yn 1951 troude hy mei Doutzen Gerbrandy.
Fan 2 septimber 1958 ôf wie Tolman as lid fan de gemeenteried fan Weststellingwerf wethâlder, oant hy yn septimber 1967 op oanstean fan it haadbestjoer fan it CBTB ûntslach naam. Op 9 novimber 1959 waard hy boppedat lid fan de Provinsjale Steaten fan Fryslân, op 5 juny 1963 waard hy ek lid fan de Twadde Keamer. Neidat hy syn wethâlderskip dellein hie, kaam op 17 july 1979 in ein oan syn lidmaatskip fan de Twadde Keamer, dat hy sûnt 8 juny 1977 foar it CDA beklaaide. Hy wie yntiids 19 jannewaris 1978 lid wurden fan it Jeropeesk Parlemint, oanwiisd troch de Steaten-Generaal. Ek waard hy yn jannewaris 1978 twadde fise-fraksjefoarsitter fan it CDA. Neidat syn Twadde keamer lidmaatskiap einige bleau Tolman lid fan it Jeropeesk Parlemint. Fan 1990 ôf wie hy foarsitter fan de Jeropeeske Lânboukommisje.
Hy hie ferskate bybaantsjes en wie ûnder oare bestjoerslid by de NCRV en by de Uny fan Wetterskippen.
Teun Tolman ferstoar op 83-jarige leeftyd yn syn wenplak. Hy hie twa soannen en twa dochters. Hy wie Ridder yn de Oarder fan de Nederlânske Liuw (1975) en Kommandeur yn de Oarder fan Oranje-Nassau (1988).
Oarkonderûnte
De Oarkonderûnte is in selskip mediëvisten fan de Fryske Akademy, besteande út profesjonele wittenskippers en amateurs, dy't fjouwer kear yn it jier byïnoar komme om midsiuwske teksten oangeande de Fryske lannen filologysk en histoarysk te bestudearjen. It selskip is oprjochte yn 1963 om 'e stúdzje fan Aldfryske oarkonden te befoarderjen. Aldfryske teksten steane noch altiten sintraal, mar geregeldwei wurdt der ek omtinken jûn oan Middelnederlânske en Latynske boarnen.
Alexandra Timmer
thumb|right|200px| De Tút, út de searje Eroatyske tekeningen (16 x 20 sm, bister op papier)
Alexandra Helena Timmer (Kerkrade, 27 maaie 1952) is in byldzjend keunstner út Amsterdam. Nei har ôfstudearjen oan de Hegeskoalle fan Amsterdam yn 1995 (Tekenjen en Skilderjen) hat se har talein op portret: yn akryl, oaljeferve, bister en pastel. Hja skilderet nei de waarnimming, mar ek wol middels foto's. Kop- en skouderportretten, mar ek figuerstúdzjes en neakenportretten. Se makke yn opdracht ek ferskate postume portretten. Sûnt 2000 makket Alexandra geregeld eroatyske tekeningen. Wosken pinnetekeningen mei figurative foarstellings. Hja brûkt graach bistre en akwarel, faak kombinearre mei oaljepastel. Ek de struktuer fan tekst ynspirearret har.
Dêrneist makket se sûnt 2006 ek byldferhalen: in tekening by in tekst fan Rozé van Leemput. Underwerp is it deistige libben fan Kick en Ickx of de cartoons fan "Ald en Fersliten" (begûn nei jannewaris 2009).
De útdaging foar har yn 2009 is it gearbringen fan it sekuere portretskilderjen by it frije tekenjen. Yn de werklikheid en yn de fantasij bliuwe minsken lykwols har ynspiraasjeboarne.
Eksposysjes fan har wienen ûnder oare yn Amsterdam en De Hoarn op Tessel.
Sânsleat (Terherne)
De Sânsleat is in feart yn de gemeente De Fryske Marren. De feart rint troch Terherne en komt út yn de jachthaven oan de Terhernster Mar. De eardere beweechbere brêge oer de Sânsleat is yn de sechtiger jierren in fêste brêge wurden. De nij groeven feart mei beweechbere brêge bûten Terherne by it Oksewiel, oan de kant fan Akkrum, wurdt ek wol de Nije Sânsleat neamd.
De namme Sânsleat jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Zandsloot.
Kertieren fan Fryslân
thumb|right|250px|Kertieren fan Fryslân De kertieren fan Fryslân foarmen in bestjoerlike yndieling (1579-1795) fan Fryslân.
Eli Whitney
thumb|Eli Whitney thumb|Eli Whitney is mei de útfining fan 'e cotton gin ferneamd wurden Eli Whitney of Eli Whitney jr. (Westborough, Worcester County (Massachusetts ), 8 desimber 1765 – New Haven (Connecticut), 8 jannewaris 1825) wie in Amerikaansk útfiner. Hy is wierskynlik it meast bekend fan syn cotton gin, in egrenear- of ûntkerlmasine dêr't de siedsjes fan katoen automatysk fan de plant mei skieden wurde koenen.
Biografy
Whitney is yn Worney Country berne as de âldste soan fan Eli Whitney sr., in rike boer. Syn mem, Elizabeth Fay Whitney, ferstoar yn 1777 doe 't Eli alve jier âld wie. Nei syn ôfstudearjen yn 1792 as jurist oan 'e Universiteit fan Yale reizge er nei Súd-Carolina om húslearaar te wurden. By oankomst die bliken dat it salaris folle leger as ôfpraat wie en hy betanke foar it wurk. Hy kaam telâne op de plantaazje dêr't syn reismaat Phineas Miller opsichter wie. Dêr seach er de problemen fan katoenplantaazje en dan benammen de hoefolle tiid dy't in slaaf nedich hie om de katoenfezels te ûntpitten. Doe ûntwurp en boude er yn 1793 syn cotton gin. Troch syn útfining koe ien persoan tenei it wurk fan 15 minsken (binnen deselde tiid) dwaan.
Troch de grutte fraach nei katoen waard syn egrenearmasine in grut sukses. Yn 1794 krige er patint op syn útfining. Tegearre mei syn sakepartner Miller begûn er yn New Haven in masinefabryk en ferkocht er syn masine oan plantaazje-eigeners yn it suden fan de Feriene Steaten. Al gau waard syn útfining troch oaren kopiearre, oan 'e iene kant omdat Whitney de tige grutte fraach nei egrenearmasines net byhâlde koe, oan de oare kant omdat hy en syn partner in part fan de produksjewinst fan de masines ôftwongen. Troch de breklike oktroaiwetjouwing koe Whitney syn útfining net beskermje en wie er in soad tiid en jild kwyt oan rjochtsaken – dy't er fan de ynfloedrike plantaazje-eigeners wol gauris ferlear.
Yn opdracht fan Samuel Colt produsearre Ely Whitney sûnt 1847 de Colt Walker (of 'Walker Colt') yn Whitneyville, in buertsje yn Hamden dat letter troch New Haven opslokt wurde soe. Nei 90 jier famyljebesit ferkocht de pakesizzer fan Eli Whitney jr., Eli Whitney IV (1847-1924), de wapenfabryk yn 1888 oan 'e Winchester Repeating Arms Company yn New Haven.
Stasjon Amsterdam Science Park
Stasjon Amsterdam Science Park (Assp) is in stasjon oan de Easterspoarwei (Amsterdam Sintraal - Sutfen) en is ien fan de stasjons yn Amsterdam yn de provinsje Noard-Hollân.
Gebou
It fiaduktstasjon waard yn gebrûk naam op 14 desimber 2009. It stasjon is in ûntwerp fan arsjitekt KCAP Architects&Planners. By beide perrons stiet in C-foarmige konstruksje dy't tsjinnet as oerkaping boppe in part fan it perron, de trep en de wachtromten. It is in typyske foarstedshalte mei in iepen fytsestalling mei fytsklûzen en in pear parkearplakken. It stasjon leit njonken it ranzjearterrein Watergraafsmeer.
Tine van de Ven
thumb|right|180px|Marleen Tine van de Ven (Tilburch, 1960) is in byldzjend keunstner út Tilburch. Se studearre yn 1982 ôf oan it Mollerynstitút yn Tilburch as dosinte tekenjen en hânarbeid. Sûnttiids wurket se as tekenleraresse en audiofisuele foarmjouwing oan it fuortset ûnderwiis.
Ynspiraasje is foar har om de útdrukking, hâlding en blik en oanwêzigens fan minsken fêst te lizzen. Harren hâlding, útdrukking, beweging en tsjinbeweging is alle kearen oars. Foarbyld foar har binne skilders út de 20e iuw as Kirchner, Schiele, Matisse, Picasso en Nolde.
Har tekeningen binne figuratyf wêrby't line, flak en kleur de wichtichste byldeleminten binne neist foarm en ekspresje.
Nederlânsk Kanker Ynstitút
thumb|It Laboratoariumgebou fan it NKI oan de Plesmanloane yn 1973 It Nederlânsk Kanker Ynstitút, NKI, te Amsterdam is in ûndersyksynstitút dat yn 1913 oprjochte waard troch ûnder oaren de sjirurch Jacob Rotgans. It NKI foarmet mei it Antoni van Leeuwenhoeksikehûs ien organisaasje. Yndertiid waard dy organisaasje it NKI-AVL neamd. Yn 2013 is de namme wizige yn Antoni van Leeuwenhoek, dat sadwaande in wittenskiplik ûndersyksynstitút en in spesjalisearre klinyk, rjochte op it bestriden fan de sykte kanker, omfiemet. Sûnt 1973 is it Antoni van Leeuwenhoek yn Amsterdam Nij-West njonken it Slotervaartsikehûs festige.
Sintraal steane nije metoaden fan diagnostyk en behanneling. De primêre klusters fan het Antoni van Leeuwenhoek binne: Research, Hielkundich Onkologyske Disiplines, Medysk Onkologyske Disiplines, Radioterapy en Diagnostysk Onkologyske Disiplines.
Yn de iere njoggentiger jierren hat it NKI opwurkjend mei de medyske fakulteit fan de Frije Universiteit Amsterdam de Undersykskoalle Onkology Amsterdam (OOA) oprjochte foar postdoktoraal ûnderwiis en ûndersyk. Dy ûndersyksskoalle waard yn 1993 foar it earst akkreditearre troch de KNAW.
Bekende (âld-)meiwurkers
thumb|Wassink en Joosse (1940)
Alexia fan de Nederlannen
thumb|Prinsesse Alexia, neijier 2014 Alexia fan de Nederlannen (De Haach, 26 juny 2005), folút Alexia Juliana Marcela Laurentien van Oranje-Nassau, is de twadde dochter fan Kening Willem-Alexander en Keninginne Máxima.
Nammen
Prinsesse Alexia is op de neikommende wize ferneamd:
Titel
Har persoanlike titel is Prinsesse. Nei har heit Willem-Alexander en har âldste suster Prinsesse Amalia is Prinsesse Alexia de tredde yn de oarder fan troanopfolging.
Bijen en holders
thumb|[[Andrena nitida]] thumb|[[Osmia ribifloris]] Bijen en holders binne in famylje fan de fluesfleugeligen (Hymenoptera), wêrûnder in oantal soarten bijen en alle holders falle.
Taksonomy
Famylje Apidae
Ancient Rites
Ancient Rites is in Belgyske blackmetalband oprjochte yn 1989 yn Diest, Flaamsk-Brabân. De band brocht yn 1994 syn debútalbum The Diabolic Serenades út. De teksten fan de band gean benammen oer satanisme, paganisme en de Jeropeeske skiednis. Yn de rin fan de jierren hat de band in protte wikselingen yn de besetting hân. Yn 2021 ferstoar drummer Walter van Cortenberg ta gefolch fan in hertynfarkt. Ancient Rites hat seis studio-albums útbrocht.
Strjitte fan Hormûz
Yn de strjitte lizze ferskate eilannen. Hormûz, Kish, Qishm, Aboe Musa en de Grutte en Lytse Tunbs. Dize eilannen binne strategysk fan grut belang.
Strategysk belang
De Strjitte fan Hormûz is in wichtige skipfeartrûte, benammen foar it ferfier fan ierdoalje út de Golfregio; it is de iennige útgong fan de Perzyske Golf. Trochstrings komme eltse dei sa'n 15 tankers mei 16.5 oant 17 miljoen fetten rauwe oalje troch dizze seestrjitte. Dit is 40% fan alle oalje yn de wrâld dat mei it skip ferfierd wurdt, en 20% fan alle wûne oalje yn de wrâld.
Op in parsekonferinsje op 18 desimber 1997 ferklearre pleatferfangend minister fan Bûtenlânske Saken fan Iran Abbas Maleki, dat Iran de frije skipfeart stipet, mar dat Iran wol it rjocht hat om de Strjitte te sluten yn gefal at it bedrige wurdt.
Ek yn it ferline wie de strjitte al strategysk wichtich. De Portugezen stiften der yn de 16e iuw in hannelspost op it eilân Hormuz. Dy waard lykwols yn 1622 troch sjah Abbas I mei help fan ûnder oaren de Ingelsman William Baffin ferovere en sa waarden de Portugezen út Iran ferdreaun. Abbas stifte doe de stêd Bandar Abbas, mei de bedoeling kontrôle oer it skipfeartferkear te krijen. De VOC krige doe in hannelspost yn dy stêd.
Navigaasje
Skippen moatte yn de seestrjitte in Traffic Separation Scheme (TSS) oanhâlde, wat de skipfeart nei en fan de Perzyske Golf út elkoar hâldt om it risiko fan oanfarringen te beheinen. De farwei is ferdield yn twa banen fan 2 km breed, ien foar hinne en ien foar werom, dy't twa km út elkoar lizze.
ഹോര്‍മൂസ് കടലിടുക്ക്
Sânsleat (Twizel)
De Sânsleat is in feart yn de gemeente Achtkarspelen. De feart rint east fan Twizel en rint fan in kilometer súdeast fan Bûtenpost nei it súdwesten en komt út yn de Twizeler Feart. Mear nei it easten rint bylâns de Sânsleat de Miedsleat.
De namme Sânsleat jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Zandsloot.
Walter Gropius
thumb|200px|Walter Gropius yn 1920 thumb|200px|Alfeld: Fagusfabryk thumb|200px|Dessau: Bauhaus Walter Adolf George Gropius (Berlyn, 18 maaie 1883 – Boston, 5 july 1969) wie in Dútsk (letter Amerikaansk) arsjitekt.
Libben en wurk
Gropius wie tusken 1915 - 1920 troud mei Alma Schindler, de widdo fan komponist Gustav Mahler, mei wa't hy al foar de dea fan Mahlers in relaasje hie. Harren dochter Manon ( berne 1916) stoar yn 1935 oan polio.
Begjin maart 1919 folge hy arsjitekt Bruno Taut op as foarsitter fan de yn Berlyn fêstige Arbeitsrat für Kunst, in breed-oriïntearre feriening ta befoardering fan de (ynternasjonale) gearwurking tusken keunstners en mei as doel keunstners bewust te meitsjen fan harren maatskiplike rol yn de weropbou fan it Europa fan nei de Earste Wrâldoarloch middels publikaasjes, kongressen en tentoanstellings. Dy Ried gie yn 1921 earleas te'n ûnder en har idealen waarden pas folle letter, yn 1928, súksesfol oppakt troch de CIAM.
Yn 1919 rjochte Gropius it Bauhaus op. Dizze foaroansteande akademy foar arsjitektuer en tapaste keunst kaam fuort út de Großherzoglich-Sächsiche Hochschule für Bildende Kunst en de Grossherzoglich-Sächsische Kunstgewerbeschule, beide yn Weimar. Sûnt 1925 siet it Bauhaus yn Dessau. Oant 1928 bleau it Bauhaus Ûnder syn lieding stean. Om dizze tiid hinne waard Gropius mei Le Corbusier, Ludwig Mies van der Rohe en J.J.P. Oud rekkene ta de Grutte Fjouwer fan de boukeunst.
De machtsoername fan de nazi's late yn 1934 ta it fertrek fan Gropius nei it Feriene Keninkryk. Dêrnei ferhuze hy yn 1937 nei de Feriene Steaten, dêr't hy heechlearaar waard oan de Harvard-universiteit. Hy werkte nau gear mei de fan oarsprong Hongaarske arsjitekt Marcel Breuer die hy noch koe út de Bauhaus-perioade en dy't ek flechte wie foar de nazy's.
Mei in oantal jongere arsjitekten fioarme Gropius yn 1945 TAC (The Architect Collaborative).
Teroele
Teroele is in doarp yn de gemeente De Fryske Marren, oan de eastkant fan de Kûfurd. It doarp hat likernôch 20 ynwenners.
Oant de gemeentlike weryndieling fan 1 jannewaris 1984 wie Teroele part fan de eardere gemeente Doanjewerstâl.
De súdlike hoeke by de Jiskenhúster Mar heart offisjeel by Jiskenhuzen, mar romtlik by Teroele. Dêr steane in stik as wat pleatsen oan ynhammen en opfearten byinoar en der binne in pear rekreaasjewenningen op de wâlskanten boud. Noardlik leit oan de eastkant fan de dyk mei de namme Diken it âlde omgrêfte tsjerkhou, dêr’t oan it begjin fan de 18e iuw in tsjerke stie. Teroele hat in hôf mei klokhûs. It klokhûs is om 1600 hinne boud by de tsjerke dy't der doe stie, mar dy tsjerke is yn likernôch 1700 ôfbrutsen. Der binne oanwizingen dat hjir al om 1600 hinne in klokkestoel stie. De liedklok dy’t de tsjintwurdige stoel draacht is yn 1621 getten troch Jan Burgerhuys. De konstruksje is inkele kearen fernijd, ûnder mear yn 1723 en it lêst yn 1974.
Hjir yn de buert stiet ek ien fan de wynmotors yn Fryslân. Dy wynmotor is anno 2007 yn tige minne steat.
James Stewart
right|225px|thumb|James Stewart yn de [[FS Air Force]] right|230 px|thumb|Stewart yn Rope (1948) thumb|230px|Jimmy Stewart boasket Gloria McLean, 1949 right|230 px|thumb|James Stewart yn Vertigo (1958) right|230 px|thumb|James Stewart yn Winchester '73 1950 right|230 px|thumb|Stewart yn [[How the West Was Won (film)|How the West Was Won (1962)]] James Maitland "Jimmy" Stewart (Indiana (Pennsylvania), 20 maaie 1908 - Beverly Hills (Kalifornje), 2 july 1997) wie in Amerikaansk filmakteur, dy't tige populêr by it publyk wie. Jimmy Stewart spile foaral sjuchtwei hinne all-American rollen, faak freonlike, fatsoenlike, bytsje skrutene karakters. Guon fan de films dêr't er yn meidie wurde no as klassikers beskôge, sa as Frank Capra's It's a Wonderful Life en Mr. Smith Goes to Washington en Alfred Hitchcocks Rear Window en Vertigo. James Stewart hat fiif kear gading makke nei in Oscar, wêrfan er ien krigen hat. Yn 1984 krige er in eare-Oscar.
Neist syn filmkarriêre hat Stewart ek lang tsjinne by de loftmacht. Yn 1941 gong er it leger yn om te tsjinjen yn de Twadde Wrâldkriich. Hy wie de earste akteur dy't dat die. James Stewart waard piloat op in bommedrager, en fierde in soad misjes boppe Dútslân út. It levere him tal fan ûnderskiedings op, wêrby it Distinguished Flying Cross, de Croix de guerre wiene. Yn 1959 tsjinne er noch by de Air Force Reserve. Earst yn 1968 ferliet er it leger. Syn lêste misje wie boppe Noard-Fietnam yn in B-52 Stratofortress. Wilens wie er doe Brigadegeneraal.
Op 9 augustus 1949 troude er mei it eardere model Gloria Hatrick McLean. Hy wie doe 41 jier. Sy binne by inoar bleaun oant har dea op 16 febrewaris 1994. Se hiene in twilling, Judy en Kelly, berne op 7 maaie 1951. Gloria hie noch twa soannen út in earder houlik, Michael en Ronald. Ronald sneuvele yn 1969 yn de Fietnamoarloch.
Sitaat
''You hear so much about the old movie moguls and the impersonal factories where there is no freedom. MGM was a wonderful place where decisions were made on my behalf by my superiors. What's wrong with that?''
Lêste wurden: I'm going to be with Gloria now.
Dokumintêres en koarte ûnderwerpen
Unfolslein
Greefskip Mid-Fryslân
Greefskip Mid-Fryslân is de namme dêr't skiedskriuwers it gebiet mei oantsjutte dat yn de 11e iuw troch it laach fan de Brunoanen bestjoerd waard en bestie út de Fryske goaen Eastergoa, Westergoa en Sudergoa. Steatkundich hearde it gebiet by it Hillige Roomske Ryk en wienen de Fryske greven lienman fan de Dútske keizer.
Untstean
Yn de iere midsiuwen makke it gebiet fan de hjoeddeiske provinsje Fryslân diel út it fan it saneamde Fryske ryk en nei de oermastering troch de Franken fan in hartochdom Frisia dat lei tusken it "Sincfal" (Swin), de tsjintwurdige swette tusken Belgje en Siuwsk-Flaanderen, oant de Weser yn Dútslân.
Yn 1006 krijt Liudolf fan Brunswyk sizzenskip oer de Fryske greefskippen. Hoe't dat syn beslach krige hat is net mear wis. Nei alle gedachten waarden de goaen fan de Hollânske greven mei geweld ôfhandich makke. .
Gebiet
Mid-Fryslân hat fjouwer greven hân, dy't tagelyk greve fan Breunswyk wiene en sadwaande Brunoanen neamd wurde. Harren gebiet wie ynearsten gearstald út de goaen Sudergoa (ek wol it greefskip Starum neamd), Eastergoa en Westergoa; fierders hienen de Brunoanen ek it Iselgoa yn besit. Letter krigen de Mid-Fryske greven ek de rjochten oer de Grinslanner goaen Hunzegoa en Fivelgoa. Omdat harren hiele amtsgebiet yn dy tiid tusken de geografyske gebieten West-Fryslân en East-Fryslân lei, wurdt tsjintwurdich sein fan 'Mid-Fryslân'.
It greeflik bewâld
In grut part fan de 11e iuw wie it Greeflik bewâld yn Mid-Fryslân stiif ferankere, sa't bliken docht út de fynst fan sulveren munten mei greeflike ôfbyldings. Dy munten waarden ûnder oaren slein yn Starum, Boalsert, Ljouwert en Dokkum. De munten binne op in protte plakken fûn en meastentiids yn grutte oantallen.
De greeflike rjochten wiene yn hannen kaam fan foarsten waans machtssintrum fier fan Mid-Fryslân yn Breunswyk lei. In wichtich part fan dy rjochten hat út rjochtspraak bestean. Hjirfoar betsjinne de greven harren fan amtners dy't mei de namme skelta oantsjutte waarden. Dêrneist hiene sy rjocht op muntslach, aksynzen, boeten e.d.. Twa greeflike tollen út dy tiid binne bekend, nammentlik te Starum en Dokkum. Ut de sânde kêst blykt dat de Dútske keizer rjocht hie op in skatting út it Fryske lân, de saneamde "Huslota" of "Huslaga". De ynnimt dêrfan wie opdragen oan de skelta's, wylst de Fryske greve belêste wie mei de ôfdracht.
Keizer Hindrik IV joech Mid-Fryslân yn 1088 (sûnder oerlis mei de Fryske greve) oer oan de biskop fan Utert. Dat wie tsjin it sin fan greve Egbert II, dy't tsjin keizer Hindrik IV (syn neef) yn opstân kaam. Nei Egberts dea yn 1090 folge Hindrik fan Northeim (de Fette) him op as greve fan Mid-Fryslân. Hindrik de Fette waard op 10 april 1101 fermoarde troch Friezen dy't ûnder lieding stienen fan de biskop fan Utert. Mei de dea fan dizze greve einiget it tiidrek fan de greven en set it tiidrek fan de Fryske frijheid útein, dêr't de Friezen harren sa goed as selsstannich yn bestjoere, nettsjinsteande oanspraken fan Hollân en Utert op it gebiet.
Boekelo (Haaksbergen)
thumb|right|300px|Oerisel Boekelo (Nedersaksysk: Bokel) is in buorskip yn it noardwesten fan de Nederlânske gemeente Haaksbergen yn Oerisel ), ten noarden fan de buorskip Holthuizen, tusken Hengevelde en St. Isidorushoeve. Yn de midsiuwen wie Boekelo ien fan de marken yn it richteramt Haaksbergen. De buorskip moat net betize wurde mei it lykneamde doarp yn de gemeente Ynskedee.
Bot
Botas
Gelre
thumb|Gelre om 1350 hinne. Gelre
Sânwielen
De Sânwielen is in trijetal markes yn de gemeente Kollumerlân. De markes lizze oan de eastkant fan de Lauwersmarwei N358 yn de polder Tochmaand, west fan Kollum.
De namme Sânwielen jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Zandwielen.
Rolstoel
200px|thumb|right|In rolstoel foar deistich gebrûk 200px|thumb|right|In rolstoel foar ynsidinteel gebrûk 200px|thumb|right|In rolstoel foar tydlik gebrûk In rolstoel is in helpmiddel foar it ferfier fan minsken dy't min of net rinne kinne.
Oer rolstuollen
In rolstoel is in stoel mei tsjillen, en ôfhinklik fan it model:
Der is in soad ferskaat yn rolstuollen. Hokker rolstoel geskikt is, hinget ôf fan allegear faktoaren. Foaral fan wat de persoan allegear kin en mei de rolstoel dwaan wol. Foar minsken dy't net rinne kinne, is in rolstoel faak de ienichste ferfanging fan de fuotten.
Yn rin fan de jierren is der troch de tapassing fan moderne konstruksjes en lichte materialen lykas karbon en titanium, in breed assortimint foar eltse tapassing leverber. Ek de bestjoering fan elektrysk oandreaune rolstuollen kin op ferskate manieren.
Ek de rollator, skootmobyl en hânfyts wurde faak diels as rolstoel beskôge, mar se binne dat beslist net. Foar in skootmobyl en in hânfyts jilde der hiele oare regels as foar rolstuollen.