cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Aebingastate (Blije)
De oarsprong sil yn de 14e iuw lein hawwe as stamhûs fan de yn de 19e iuw útstoarne aadlike famylje Aebinga fan Humalda. Stamfaar wie Anloff Aebinga dy't sûnt 1419 fermelden waard. Syn soan Syurd Aebinga erve yn 1438 "Abingha statha ende huuss, stens ende stensweer mitter greft"; dy syn broer Tzalingh brocht it ta 22e abt fan Mariëngaarde (1427-1462). Syurd syn soan Anloff sluet him yn 1491 oan by it ferbûn mei de stêd Grins; yn 1511 wie hy ferstoarn en wenne syn widdo "Saepck Aebingen" op Aebinga. De 134 pûnsmiet lân (± 45 hektare) dy't ta de state hearde brûkte hja sels. By in boelskieding krige yn 1524 Anloff syn soan Adzaert Aebbinga de state; in oare soan waard stamfaar fan de staach Aebinga fan Humalda; in tredde soan ferfear nei Amsterdam. Yn itselde jier noch makke Adsert syn testamint; syn frou Tyamck Cammingha soe op Aebingastate, mei syn "deel stens ende alle die landen die daertoe hore" wenjen bliuwe meie. Adsert ferstoar pas tweintich jier letter, tusken 1547 en 1549. Hy wertroude nei Tyamcks ferstjerren mei Wits Ytsma.
Nei it ferstjerren fan harren dochter Tiemck yn 1558 kaam de state oan leden fan besibbe famyljes (Aebinga fan Hijum, Wynia, Aylva). Yn 1640 wie de ritmaster Van Haren eigener. Hoe't Willem fan Haren oan de state kaam is net bekend, mar mooglik fia syn frou dy't in beppesizzer wie fan Tryn fan Beyma, waans omke Jan yn 1540 neamd wurdt as eigener fan lannen yn Blije. Yn 1698 heart de stim oan dr. Abelus Siccama nomine uxore foar de iene helte en de sekretaris Bruinsma foar de oare helte. It goed wie dus wyls in belizzingsobjekt woarn.
Op de kaarten fan Sibrandus Leo (1579) en Winsemius (1622) is Aebinga as edele state oanjûn. Yn 1718 wurdt de state noch binnen singels ôfbylde; yn 1832 stie op it doe noch oan trije siden omgrêfte terrein in kop-hals-romppleats. No noch binne in diel fan de grêft en de singel oanwêzich.
Lytse Sylroede
De Lytse Sylroede is in feart yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De feart rint fan de súdkant fan Makkum mei in grutte bocht nei Skuzum.
De namme Lytse Sylroede jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Kleine Zijlroede.
Moonsorrow
Moonsorrow is in earder Finske folkmetalband oprjochte yn 1995 yn Helsinki. De band brocht pas yn 2001 syn debútalbum Suden uni út. De teksten fan de band gean benammen oer paganisme, folkloare en leginden. De bandleden rûlearden fan ynstrumint. Meastentiids bespile Henri Sorvali de gitaar, Ville Sorvali de bas, Mitja Mitja Harvilathi ek de gitaar, Eurén de keyboards en Tarfonen de drums. Dit ôfwikseljen wie handich by de opnamen fan guon albums, om't Moonsorrow faak langere nûmers komponearre. Guon komposysjes duorje 10 oant 20 minuten, mar op Viides Luku-Hävitetty en Tulimyrsky steane sels nûmers dy 't sa 'n 30 minuten duorje. De band waard yn 2021 opheft. Moonsorrow hat sân studio-albums útbrocht.
Lytse Feart (Ferwâlde)
De Lytse Feart is in feart yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De feart rint fan Ferwâlde nei de Warkumer Trekfeart. It lêste stik nei de Warkumer Trekfeart hjit De Yndyk.
De namme Lytse Feart jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Kleine Vaart.
Trije-ienheidskatedraal (Solikamsk)
Skiednis
Yn 1929 waard de tsjerke foar de earetsjinst sletten. Tanksij it feit dat de tsjerke in museale funksje krige, kaam de katedraal de Sovjet-tiid relatyf goed troch.
Yn 1964 folge in restauraasje fan de tsjerke ûnder lieding fan Gersjen Davidovitsj Kantorovitsj.
The Howdy Boys
Skiednis
Yn 2011 waard harren nûmer "Simmer" troch Omrop Fryslân keazen as "Simmerhit fan 2011". It nûmer waard keazen út hast 100 útstjoerings en 6 finalisten. It trio sjongt trijestimmich mei begelieding troch kontrabas, mandoline en gitaar. The Howdy Boys bestiet út Sake Hijlkema (akoestysk gitaar), Theo Smit (kontrabas) en Jan Peter Woudstra (mandoline). Foarman Sake Hijlkema is ûnderwizer op de Prof. Wassenberghskoalle yn Lekkum (2011).
Marten van der Kooij
Marten van der Kooij (Hylpen, 1903 – dêre?, 19??) is in Fryske hurdrider út Hylpen. Op 28 febrewaris wurdt de twadde Alvestêdetocht fan 1929 ferriden, op inisjatyf fan trije kafeehâlders út Ljouwert. It wurdt ek wol de Tolhúster Alvestêdetocht neamd, nei it kafee fan ien fan de inisjatyfnimmers. Kafee it Tolhûs wie begjin en ein fan dizze tocht. 48 Dielnimers soargen foar striid dy't like fûl wie as yn de offisjele tocht. De tocht waard wûn troch Marten van der Kooij út Hylpen, yn de tiid fan 10 oere en 32 minuten. Doarpsgenoet IJpe Smid út Hylpen kaam ien minút letter oan. Dizze tocht is ek de tocht dy't it lêst yn it jier ferriden is, de offisjele tocht fan 1986 komt net fierder as 26 febrewaris.
Nijetrine
Nijetrine is in doarp yn de Grutte Feanpolder tusken Wolvegea en Kuunder oan de N351 yn 'e gemeente Weststellingwerf.
Namme
Der is gjin wissichheid oer de ferklearring fan de namme. Mooglik soe 'trind' fan it Aldfryske 'trund' stamme, dat nei de foarm fan it eardere doarp 'rûn' betsjut. In oare ferklearring is dat '-trine' ôflaat is fan it tiidwurd 'trahiren' (lûke) en ferwize soe nei in lange rige perselen. In oare mooglikheid is dat '-trine' ôflaat is fan de hillige Katryn, de patroanhillige fan de tsjerke.
Skiednis
Neffens G.P. Mulder yn 'e De Stellingwerfse Dorpsnamen bestie der yn 'e midsiuwen in parochy mei de namme 'Trinde', werút de twa nije parochy's 'Ostrinde' en 'Westrinde' ûntstiene. It âlde diel fan de lytsere parochy waard sûnt 'Oldetrinde' (Aldetrine) neamd. De parochy Westrinde evoluearre oer de namme 'Nije Trinde' yn Nijetrine.
It doarp waard yn 1320 yn in oarkonde fan de biskop fan Utert as 'Nieuwestrinde' neamd. Om 1320 hinne waarden Westrinde en Nijetrinde troch inoar helle om't se noch net oan de nije nammen wend wiene.
Op de Schotanusatlas fan 1716 bestie Nijetrine op de gritenijkaart út wat pleatsen en in pear hûzen. Nijetrine hat in tsjerke hân mei in tuorke, dy't healwei de 18e iuw fanwegen brekfalligens ôfbrutsen waard. Foar de reformaasje wie dy tsjerke wijd oan Sint-Katryn, ek wurdt Nikolaas as patroanhillige neamd.
Troch de feanterij om it doarp hinne ûntstie yn 'e 19e iuw de Rottige Meente. De bebouwing ferhûze yn dy tiid fan 'e Binnenwei nei de letter oanleine Pieter Stuyvesantwei, dêr't yn 1919 ek in nij tsjerkje boud waard. .
Mienskip
thumb|260px|Mûne '[[De Reidfink (mole)|De Reidfink' ]] It doarp hat in eigen feriening foar Pleatslik Belang. De ferienings fan doarpsbelangen fan de doarpen yn 'e Grutte Feanpolder wurkje nau mei inoar gear. De doarpen hawwe it mienskiplik doarpshûs 't Polderhuus yn Munnikebuorren.
Befolkingsferrin
( Boarnen: 1840: Plaatsengids.nl; 2015 en 2020: Alle Cijfers )
Gea
Nijetrine leit midden yn it natoergebiet de Rottige Meente, dêr't sûnt de útsetting ek de otter wer syn leefgebiet hat.
Kaugom
250px|thumb|right|Bubblegum Kaugom (Nederlânsk: kauwgum) is in soarte snobbersguod dat net bedoeld is om troch te slokken. Kaugom wurdt makke op basis fan gom, natuerlike en keunstmjittige smaak- en swietstoffen.
As útfiner fan de earste kommersjele kaugom wurdt de Amerikaan John B. Curtis sjoen.
Nijetrine
Gea
Yn de omkriten steane de eardere poldermoles De Reager en De Reidfink en in pear wynmotors.
Strjitten
Feandyk, Lindedyk, Pieter Stuyvesantwei, Scheenepaad, Spangeahoekwei, Tsjerkewei.
Kaugom
Kaugom stipet de flibeproduksje en helpt neffens guon it oerflak fan tosken skjin te meitsjen. Dit kin lykwols perfoarst net it toskepoetsen ferfange. Om kariës foar te kommen, is it better in sûkerfrije kaugom te brûken. De measte kaugom wurdt lykwols swiete mei in swietmiddel as ksylitol, sorbitol of maltitolsjerp; sûkerhâldende kaugom is tsjintwurdich in útsûndering.
It is bekend fan Yndianen dat se al kôgen op it gom fan beammen, dat se mei krûden op smaak brochten.
Kaugom sa't wy dat no kenne waard Europa ynbrocht troch it Amerikaanske befrijingsleger út de Twadde Wrâldoarloch. Se nommen pakjes kaugom mei út Amearika en ferparten dy ûnder de krekt fan oarloch ferloste Europeanen.
Kaugombal
Nei inkele minuten is de kaugom fan kaugomballen meastal taai en smaakleas.
Bekende merken
In oantal bekende merken:
Sistersjinzers
left|thumb|150px|Wapen fan de kleasteroarder |thumb|De stifters fan Cîteaux: Robert fan Molesme, Sint Alberik, en Stefan Harding right|thumb|Abdij fan Cîteaux De kleasteroarder fan Sistersjinzers, Bernardinen is oprjochte yn it Frânske Cîteaux yn 1098 troch Robert fan Molesme. De muontsen hiene wite klean, mar harren konversen wienen skier klaaid. Om't de konversen folle mear kontakt mei bûtensteanders hienen as de mûntsen krige de oarder sa ek de namme fan Skiere Mûntsen. Yn de partijtiid waard sa de partij yn Fryslân dy't anneks wie mei de Bernardinen ta de "Skieringers".
Skiednis
Ien fan de dochterkleasters fan Cîteaux wie Clairvaux, dêr't yn 1115 in jonge Boergondyske ealman, Bernardus fan Fontaines, dy't trije jier dêrfoar mei in groep jonge famyljeleden yntreden wie, ta abt keazen waard. As Bernard fan Clairvaux waard hy in foaroansteand geastlike. De sistersjinzers wurde dan ek wol bernardinen neamd, en de sistersjinzerinnen bernardinessen.
By de dea fan Bernard fan Clairvaux yn 1153 telde de oarder al mear as 300 kleasters, meastentiids yn ûnherberchsume streken, dêr't men libbe ûnder grutte ûntbearings. Dy geweldige ekspânsje sluet ek in begjin fan ferfal yn him en nei 1300 kaam in drege tiid. De froulju namen lykwols de fakkel oer en de 13e iuw wwaard de Gouden Iuw fan de monialen (= froulike oarderleden).
De sistersjinzerinne-abdij fan Herkenrode wie de earste en mei de tiid de grutste foar froulike sistersjinzers. Wylst yn harren kleasters it ynderlik libben en de mystyk bloeiden, kamen de manljusabdijen ta rykdom, benammen besteande út grûneigendom troch lânûntginning. Muontsen fan de Abdij Us Leaffrou Ten Duinen yn Koksijde en de Abdij fan Boudelo yn Klein-Sinaai hawwe bygelyks grutte dielen fan it Lân fan Hulst yn Siuwsk-Flaanderen ynpoldere. Yn Rotselaar stie de abdij Vrouwenpark, dêr't ûnder oare de Béatrysleginde him ôfspilet.
Oan de ein fan de 12e iuw waarden de earste sistersjinzerkleasters yn Nederlân stifte. Troch de oarder waard yn Fryslân yn 1165 fan Clairvaux en de Abdij fan Riddagshausen út as earste it Kleaster Klaarkamp by Rinsumageast stifte.
De prealsucht naam, doe't de ekonomy yn West-Europa opbloeide, hieltiten gruttere foarmen oan (sjoch ek Habyt fan sistersjinzerinnen). Omdat Jezus, neffens Matteüs 10:9, oer frijwillige earmoede fan syn apostels sprutsen hie, ûntstie tsjin dizze tastân protest dat liede ta de stifting fan herfoarmingsbewegingen binnen de oarder. Dizze rjochten har ûnder oare tsjin it ferskynsel, dat ynstee fan keazen abten saneamde 'commendataire abten' oan it haad fan it kleaster kamen. Sokke abten wienen persoanen dy't de abdij kocht hienen en dy't men eins nea seach yn it kleaster. Dat late ta geastlik ferfal, bygelyks omdat troch de ôfwêzigens fan in abt de regeltucht in soad te winskjen oerliet.
Trappisten
Ofskieden fan de sistersjinzers binne de trappisten - se libje neffens de strangere regel, de saneamde strikte observânsje, en foarmje in selsstannige oarder. Ek yn de sistersjinzer oarder kaam it sa stadichoan wer ta in stranger libben en in útwurke spiritualiteit. De beneaming trappisten is ôflieden fan it Frânske kleaster La Trappe dêr't abt Armand Jean le Bouthillier de Rancé yn 1664 strange regels ynstelde dy't op oare plakken neifolging krigen. Yn 1892 is foar de lêste kear besocht om sistersjinzers en trappisten wer yn ien oarder te ferienjen, mar om 'e nocht. In de Lege Lannen hawwe de trappisten de sistersjinzers benefterlitten. Neist fiif trappistenkleasters (Berkel-Enschot, Sundert, Diepenveen, Echt en Tegelen) is der yn Nederlân mar ien sistersjinzerabdij, abdij Mariënkroon yn Nieuwkuijk. Frij bekend is ek de Belgyske trappisten-abdij fan Westmalle.
Keppeling om utens
Orden de Zistels Цистерианци Sistersiläiset Ordine Cistercense
Saint John's (Antigûa en Barbûda)
thumb|Antigûa en Barbûda Saint John's is de haadstêd fan de Karibyske eilannekloft en lân Antigûa en Barbûda.
St John's is it kommersjele sintrum fan it lân en de meast wichtige haven fan it eilân Antigûa. Dêr wurdt sûker, rum en katoen útfierd.
Sûnt de komst fan de earste Britske kolonisten yn 1632 is Sint John's it administrative sintrum fan Antigûa en Barbûda. Yn it earstoan kamen de bewenners fan de nije delsetting fan Sint Kits en Nevis, fan 1663 ôf kamen sy ek út Ingelân wei dêrhinne. Yn de 18e iuw waard de stêd it haadkertier fan de op de Antillen stasjonearre Keninklike Float. Doe't Antigûa en Barbûda yn 1981 ûnôfhinklik waarden, festige it regear him ek yn Sint John's.
Sint John's hat in anglikaanske katedraal (St. John the Divine, boud yn 1683, en op 'en nij boud yn de 19e iuw) en in Paleis fan Justysje út 1747. De restanten fan Fort James datearje út 1703.
Stedebân
thumb|left|225px|Katedraal fan St. John's thumb|left|225px|[[Krikketfjild St. John's]]
Brendan Behan
Jeugdjierren
Behan waard berne yn de binnenstêd fan Dublin, yn in ûntwikkele arbeidershúshâlding. Sy wennen yn it hûs fan syn beppe, dy’t in oantal hierhuzen yn de stêd besiet. Heit Stephen Behan, in hûsskilder, hie meidien yn de Ierske ûnôfhinklikheidsstriid en lies de bern foar út literêr wurk fan Ierske skriuwers, en mem naam harren mei op literêre kuiertochten troch Dublin. Behan syn omke, Peadar Kearney, skreau Amhrán na bhFiann, it Ierske folksliet. Mei trettjin jier gie Behan fan skoalle en waard hûsskilder lykas syn heit. Doe skreau er ek al wol.
Republikein
Yn 1937 ferhuze de famylje nei in nije wyk yn Crumlin. Dêr waard Behan lid fan Fianna Eireann, de jeugdbeweging fan de IRA, en hy publisearre syn earste gedichten en proaza yn it blêd fan de partij, Fianna: the voice of Young Ireland. Yn 1939 waard er oanholden yn Liverpool fanwege it besit fan eksplosiven ornearre foar in IRA-kampanje. Hy krige trije jier en waard fêstset yn de finzenis fan Borstal (Kent, Ingelân) en gie earst yn 1941 werom nei Ierlân. Yn 1942 waard er ferfolge foar in oanslach op twa plysjeofsieren en krige 14 jier sel. Hy bedarre yn de Mountjoy Prison, en letter yn it Curragh Ynternearings Kamp. Hy kaam lykwols yn 1946 al frij ûnder in algemiene amnesty foar republikeinske finzenen. Yn 1947 siet er in skoftke fêst yn de finzenis fanzat Manchester omdat in oare republikein by in ûntsnapping út de finzenis holpen hie.
Skriuwer
thumb|left| Stúdzje fan it libben fan Brendan Behan troch Reginald Gray, 1961 Behan syn ûnderfiningen mei it libben yn de finzenis steane sintraal yn syn skriuwerij. Yn Mountjoy skreau er syn earste toanielstik, The Landlady, en makke er koarte ferhalen en oar proza. Guon wurk waard publisearre yn it wichtige Ierske literêre tydskrift The Bell. It Iersk learde er ek yn de finzenis en neidat er frij kaam, yn 1946, hâlde er in skoft ta yn de Gaeltacht yn Galway en Kerry; dêr wie it dat er yn it Iersk begûn te skriuwen. Dêrnei ferruile er, begjin jierren 50, Ierlân mei al syn sosjale druk en kontrôle foar Parys. Dêr fielde er him frij om de keunstner yn himsels de romte te jaan. Hy kaam troch de tiid mei it skriuwen fan pornografy en waard dêr ek in swiere drinker.
Ek noch begjin jierren 50 arbeide er as skriuwer foar radio en kranten (The Irish Times) en wie er al bekend as something of a character yn de strjitten en literêre rûnten fan Dublin. It publyk seach him ek graach sa: it romantyske byld fan artistike rânefiguer, en Brehan kaam har yn 'e mjitte.
It toanielstik The Quare Fellow, basearre op syn finzenisûnderfinings, betsjutte syn grutte trochbrekken yn 1954. It stik waard seis moannen lang opfierd yn it Pike teater yn Dublin. Yn maaie 1956 iepene it stik yn it Theatre Royal yn Stratford, Ingelân, en brocht de Behan ynternasjonale ferneamden. Yn 1957 waard syn Ierske stik An Giall (De gizeler) útfierd yn itopgevoerd in het Damer Theatre en waard ek syn autobiografy The Borstal Boy útbrocht.
Yn 1955 troude Behan mei Beatrice ffrench-Salkeld, in skilderesse en in dochter fan in bekende keunstner út Dublin, Cecil Salkeld.
Lêste jierren
Behan wist net goed hoe’t er mei de ferneamdens om gean moast. Hy wie al lang in swiere drinker (hy hat himsels wolris omskreaun as in drinker mei in skriuwprobleem en ferklearre "I only drink on two occasions -- when I'm thirsty and when I'm not") en krige te lijen fan sûkersykte yn de iere jierren 60. Dat late ta in rige wreed ferneamde dronken publike optredens, sawol op it poadium as op telefyzje. Utjouwers en publyk krigen har nocht fan syn hâlden en dragen. Nei 1957 waarden der boeken útbrocht dy’t of earst op kassette ynsprutsen wiene, of dy’t al folle earder skreaun wiene. Behan stoar yn in sikehûs yn Dublin, nei’t er yn in kafee ynelkoarsakke wie, yn 1964. Hy waard beïerdige op it Glasnevinbegraafplak.
Havana
Havana of Havanna (Spaansk: San Cristóbal de La Habana) is de haadstêd fan Kuba en is mei 2.141.993 ynwenners (folkstelling 2009) fierwei de grutste stêd op it eilân Kuba. De stêd leit yn de provinsje Ciudad de La Habana, ien fan de 15 provinsjes. Havana is meast wichtige haven en it ekonomysk sintrum fan Kuba.
Europeeske kampioenskippen reedriden ôfstannen froulju
De Europeeske Kampioenskippen reedriden ôfstannen froulju wurde sûnt 2018 hâlden. Dêrby wurdt ien kear yn de twa jier om de Europeeske titels op de 500 m., 1000 m., 1500m., 3 km, 5 km massastart, ploege-efterfolging en teamsprint striden.
Macy Nihongo
Macy Nihongo, echte namme ûnbekend (1984) is in Taisk neakenmodel en pornografysk aktrise fan Taisk en Japansk etnysk komôf. Neffens har offisjele opjefte wie se ûnder har pornokarriêre 1.75 m, mei in gewicht fan 40 kg.
Rintsje Piters Sybesma
Rintsje Piter Sybesma (Tsjerkgaast, 22 jannewaris 1894 - It Hearrenfean, 5 febrewaris 1975) wie in Fryske dichter en proazaskriuwer dy't publisearre ûnder de skriuwersnamme R.P. Sybesma.
Koper (kleur)
Koper is in kleur dy't yn 'e regel beskôge wurdt as in tint fan brún. It kin omskreaun wurde as in readich ljochtbrún. De kleur ûntlient syn namme oan it metaal koper, dat in soartgelikense kleur hat. As kleuroantsjutting wurdt 'koper' al brûkt sûnt teminsten 1594, doe't it foar it earst yn 'e Ingelske foarm copper optekene waard.
Kleurtechnyk
By additive kleurminging (bgl. op tillefyzjes en kompjûterskermen) is koper in tertiêre kleur, dy't oanmakke wurdt troch it mingen fan 'e trije primêre kleuren read, grien en blau. By subtraktive kleurminging (bgl. yn 'e druktechnyk) is it ek in tertiêre kleur, dy't yn prinsipe produsearre wurde moatte soe troch de trije primêre kleuren syaan, maginta en giel te mingen. Ornaris brûkt men lykwols swart ynstee fan syaan, om't dat yn 'e praktyk bettere resultaten jout.
Besibbe tinten
Inkele nau besibbe kleurfarianten binne:
Rintsje Piters Sybesma
Libben
Nei de middelbare skoalle yn Snits en de lânbouskoalle yn Ljouwert studearre Sybesma diergenêskunde yn Utert. Dêrnei waard er bistedokter op It Hearrenfean (Nijehaske). Tegearre mei Douwe Kalma wie hy aktyf yn de Jongfryske Beweging, dêr't hy de wichtichste dichter wie. Hy skreau ek ympresjonistysk proaza. Tegearre mei J.H.Brouwer redigearre er yn de jierren 1926-1929 it tydskrift De Holder.
Yn de Twadde Wrâldkriich keas Sybesma de ideologyske kant fan de Dútske besetter en syn Nederlânske hânlangers. Daliks nei de maaiedagen fan 1940 skreau hy inkele Fryske fersen dy't ûnder de titel Der Zehnte Mai bondele en oersetten waarden troch Willy Krogmann, wurkjend op de "Hauptabteilung für Volksaufklärung uns Propaganda". Yn 1941 ferskynden se by "Verlag Grenze und Ausland" yn Berlyn. Ut de gedichten spruts de gedrevenheid fan de nasjonaalsosjalist mei syn bewûndering foar de Dútske militêre supremasy en dy't hope dat nei 'de tsiende maaie' de lang-ferwachte nije tiid oanbrutsen wie.
Yn it Dútske Weimar, de stêd fan Schiller en Goethe, organisearre Hitlers propagandaminister Joseph Goebbels sûnt 1938 dichtersgearkomsten, tagelyk mei de Dútske boekewike. Elk jier waarden ferskate dichters útnoadige om yn Weimar te sprekken oer in troch it propagandaministearje betochte leus. Yn 1941 keaze se foar it motto 'Die Dichtung im kommenden Europa'. Foar it earst wienen der gasten út fjirtjin Jeropeeske lan­nen, mei oansprekkende nammen as Felix Timmermans, Robert Brasillach en Pierre Drieu La Rochelle. Ut Nederlân mochten Henri Bruning en Sybesma dielnimme. It 'Dichtertreffen' waard ynliede troch Goebbels:
In jier letter (1942) folge de dichtbondel De swetten útlein, útjûn troch J. Kamminga út Dokkum. Ut de ynhâld blykt dat Sybesma in nije faze yn syn radikalisearring yngien wie, want no waard ek yn lyryske wurden it heil fan de SS besongen.
Yn 1942 krige Sybesma de Harmen Sytstra-priis, in troch it nasjonaalsosjalistyske Departemint fan Folksfoarljochting en Keunsten ynstelde literêre priis dy't bedoeld wie om de Fryske letteren te earjen.
Nei syn dea is yn 1979 Boerke Thae útjûn, dêr't it earste part yn 1929 fan yn De Holder ferskynd wie, en it twadde en tredde part yn 1931 en 1932 yn Frisia.
Nei de oarloch moast Sybesma him ferantwurdzje foar in tribunaal. Hy krige twa jier finzenisstraf en in boete fan 10.000 gûne. Yn april 1947 kaam er frij en gie er wer oan 'e gong as bistedokter. Literêr wurk hat er dêrnei net mear publisearre en mei de Fryske Beweging hat er him nea wer bemuoid.
Privee
Yn 1926, it jier dat er bistedokter waard, boaske er oan Richtsje Hepkema (1892-1989) mei wa't er fiif bern krige. De âldste soan, Sybe (1924-1986), soe letter in ferneamd dichter wurde. Trije oare soannen waarden bistedokter. .
Popta-skat
De Popta-skat is in kolleksje sulver dat heart ta it Poptaslot of Heringastate yn Marsum.
Broeksterhuzen (Aldeboarn)
Broeksterhuzen is in delsetting noard fan Aldeboarn en noardwest fan Poppenhuzen yn de gemeente It Hearrenfean.
De namme komt ek foar as Broekster Huysen. Broek betsjut 'sompich lân'.
Lytse Wiid
De namme Lytse Wiid jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Kleine Wijd.
Jehannes de Dopertsjerke (Solikamsk)
De Tsjerke fan Jehannes de Doper (Russysk: Иоа́нно-Предте́ченская Церковь) is in barokke tsjerke yn it doarp Krasno, likernôch 1 kilometer súdlik fan it sintrum fan de russyske stêd Solikamsk.
Skiednis
De tsjerke fan twa ferdjippings waard tusken 1721 en 1728 op kosten fan de rike sâlt-yndustrieel Ivan Sûrovtsev boud. Nei syn dea finansierre de filantroop Aleksej Fjodorovitsj Tûrtsjaninov de fuortsetting fan de bou. Syn frou joech yn 1788 nochris 18 klokken oan de tsjerke.
De tsjerke is ferskillende kearen restaurearre en waard yn 1798 foar in twadde kear konsekrearre. In stoarm yn 1868 skansearre it dak en de koepel fan de tsjerke. It wie de keapman en lid fan de tsjerkeried V.A. Rjazantsev dy't de skea oan de tsjerke ferhelpe liet en hy finansierre ek in renovaasje nei in grutte brân yn 1877.
Yn 1895 waard in konvint foar froulju stifte en oan de tsjerke tafoege. De famylje Rjazantsev soarge op 'e nij foar de nedige middels om it kleaster te stiftsjen.
It kleaster waard yn 1921 sletten en de nonnen waarden útset. It sluten fan de tsjerke foar de earetsjinst fûn letter yn de jierren 1930 plak. It plan om it gebou op te blazen waard net útfierd, mar it ynterieur waard yn de Sovjet-tiid wol ferneatige.
It kleaster libbe yn 1989 wer op en de tsjerke waard op 'e nij iepene foar de earetsjinst. Nei de weromjefte waard de tsjerke ûnder lieding fan Katsko Genrich Lûkijanovitsj restaurearre.
Elektron
thumb|Opbou fan matearje. In elektron (Ald-Gryksk ηλεκτρόν, barnstien dat troch wriuwing elektrysk laden waard) is in negatyf laden elemintêr dieltsje, dat bûn wêze kin (bygelyks yn in atoom) of frij yn de romte beweecht. As it yn de romte is, ûnderfynt it (krektas in ion) ynfloed fan in elektrysk fjild en as it beweecht t.o.f. in magnetysk fjild ek ynfloed dêrfan. It elektron heart ta de klasse fan de leptoanen. It elektron heart ta de earste generaasje. De dieltsjes binne stabyl.
Struktuer fan it atoom
Atomen besteane neffens Rutherford syn atoommodel út in posityf laden atoomkearn, mei dêromhinne likefolle negatyf laden elektroanen as't der posityf laden protoanen yn de kearn binne. De protoanen en neutroanen yn de kearn fan it atoom befetsje hast de folsleine massa fan it atoom. Se binne 1800 kear sa swier as in elektron.
Skaaimerken fan it elektron
It elektron is in elementêr dieltsje mei spin 1/2, dat it is in fermion, krektas it proton, it neutron en it positron. It antidieltsje fan it elektron hjit positron. Foar safier bekend hat it elektron gjin fierdere ynwindige struktuer. Neffens de snaarteory is it elektron, lykas oare elemintêre dieltsjes, in bepaald trillingspatroan yn in iendiminsjonale snaar. Oer dy snaarteory is noch in soad diskusje.
It elektron hat in negative lading dy't lyk is oan it elemintêre ladingskwantum e (1,6022×10-19 Coulomb), foar it earst mjitten troch Robert Andrews Millikan mei syn oaljedripeksperimint. Elektryske ladingen kinne allinnich foarkomme yn meartallen fan 1 e.
De rêstmassa fan it elektron is 9,109534×10-31 kg, wat 1/1836e is fan de massa fan in proton en oerienkomt mei in rêstenerzjy fan 511,007 keV. It elektron hat lykwols krektas in foton ek weacheigenskippen en is bleatsteld oan de dualiteit fan weagen en dieltsjes neffens de hypoteze fan De Broglie. Dy weacheigenskip fan elektroanen wurdt tapast yn de elektroanemikroskoop.
De elektroanekonfiguraasje bepaalt foar in grut part it gemysk gedrach fan it atoom.
Elektroanen yn in atoom
Yn in atoom kin it elektron allinnich yn bepaalde gebieten en mei in wolbepaalde enerzjy E_n om de atoomkearn bewege; it getal n hjit it haadkwantumgetal. Foar n=1 is it elektron yn de grûntastân, foar n>1 is it elektron yn in oansleine tastân. De wearde fan n kin allinnich in hiel getal wêze. Dy tastiene tastannen wurde diskrete enerzjynivos 'neamd.
Keppeling om utens
ഇലക്ട്രോണ്‍
Broeksterhuzen (Dantumadiel)
Broeksterhuzen is in delsetting súdeast fan Dantumawâld yn de gemeente Dantumadiel. De namme komt ek foar as Broeksterhuysen en Broeksterhuizen. Broek betsjut 'leechlizzend, sompich lân'.
2 Barûch
2 Barûch is in joadske pseudepigrafyske tekst dy't nei alle gedachten skreaun is yn 'e lette earste of iere twadde iuw n.Kr., mar yn elts gefal nei de ferwuostging fan Jeruzalim en de Timpel yn it jier 70. De tekst sels hâldt út dat de auteur Baruch ben Neriah is, dy't yn it Alde Testamint fan 'e Bibel omskreaun wurdt as de learling en klerk fan 'e profeet Jeremia, mar dat is net wier, en 2 Barûch wurdt mei dêrom as apokryf beskôge troch alle joadske streamings en hast it hiele kristendom. Allinne yn 'e Syrysk-Otterdokse Tsjerke makket it ûnderdiel út fan 'e kanon, mei't it yn (guon eksimplaren fan) 'e Peshitta stie.
Opbou en oerlevering
2 Barûch bestiet út 87 haadstikken. De earste 77 dêrfan foarmje de Syryske Iepenbiering fan Barûch (of de Syryske Apokalyps fan Barûch), wylst de lêste tsien it Brief fan Barûch oan de Njoggen en in Heale Stamme foarmje. Oarspronklik wiene dit twa ôfsûnderlike dokuminten. Om't de Syryske Iepenbiering fan Barûch sa'n grut part fan 'e tekst útmakket, wurdt dy namme ek wol brûkt foar hiele 2 Barûch. Op himsels is de Iepenbiering mar oerlevere yn in pear Grykske, Latynske en Syryske fragminten. It Brief fan Barûch hat in folle gruttere fersprieding, en is oerlevere yn teminsten 36 Syryske manuskripten. De hiele tekst fan 2 Barûch is bekend út in Syrysk hânskrift út 'e sechsde of sânde iuw dat yn 1866 weromfûn waard yn Milaan, wylst der ek in Arabysk manuskript bestiet, dat yn 1974 ûntdutsen waard. De Syryske ferzje is hast sûnder mis in oersetting út it Gryksk, wylst de oarspronklike, ferlern giene tekst nei alle gedachten yn it Hebriuwsk skreaun wie.
Ynhâld
De Syryske Iepenbiering fan Barûch is in griemmank fan gebedens, klaachlieten en fizioenen, dy't it kanonike boek Jeremia net wanlyk is. Mar hoewol't "Barûch" it hjir hat oer de ferwuostging fan Jeruzalim troch Nebûkadnêzer II, yn 586 f.Kr., is men fan tinken dat it eins giet oer de ferwuostging fan deselde stêd troch de Romeinen, yn it jier 70. De tekst giet yn op it ûnk en lijen fan in teokratysk folk (de Joaden), en harren úteinlike oerwinning op harren fijannen. Dêrta wiist it foarút nei de komst fan 'e (joadske) messias (net de soan fan God, sa't de kristenen him sjogge, mar in godlik ynspirearre minske). Hoewol't de sûnde weromfolge wurdt nei syn oarsprong yn 'e die fan Adam (doe't dy de apel oannaam fan Eva en derfan iet wylst er wist dat it troch God ferbean wie), wiist de Iepenbiering fan Barûch it idee fan 'e erfsûnde ôf: "elkmis fan ús hat de Adam fan syn eigen siel west" (2 Bar. 54:15).
Yn it Brief fan Barûch oan de Njoggen en in Heale Stamme wurdt benammentlik de hope útsprutsen op in takomstige beleanning nei it hjoeddeisk lijen. Fierders wurde deryn behannele it ferflean fan 'e tiden, it oanduorjen fan it Ferbûn fan Mozes (tusken de Joaden en God), en de frije wil fan eltse minske om God te folgjen of net.
Dúntsjerk
thumb|left|125px|Wapen fan Dúntsjerk Dúntsjerk (Nederlânsk: Duinkerke(n), Westflaamsk: Duunkerke, Frânsk: Dunkerque, Ingelsk: Dunkirk, Dútsk: Dünkirchen) is in stêd yn Frankryk, yn de regio Opper-Frankryk (Hauts-de-France), oan de grins mei Belgje. Dúntsjerk is in ûnderprefektuer fan it Noarderdepartemint (Nord) en it haadplak fan it arrondissemint Dúntsjerk, dat sa'n bytsje oerienkomt mei de Frânske Westhoeke.
Dúntsjerk leit oan de Noardsee (Opaalkust); de haven is de op twa nei grutste fan Frankryk, nei Marseille en Le Havre.
De stêdekloft Dúntsjerk hearre ek de gemeenten Grut-Sinten (Grande-Synthe), Sint-Pols (Saint-Pol-sur-Mer), Nij-Kâldtsjerk (Coudekerque-Branche), Leffrinkhoeke (Leffrinckoucke), Kapelle (Cappelle-la-Grande) en Fort-Mardyk (Fort-Mardyck) ta. Dúntsjerk is in sintrum fan belang foar de regio, oant yn Belgje ta.
Namme en taal
thumb|left|Taalûntjouwing yn Dúntsjerk De namme Dúntsjerk komt fan it West-Flaamske "dun(e)" (dún) en "kerke" (tsjerke). Oant de midden fan de 20e iuw foel de stêd ûnder it Frânsk-Flaamske taalgebiet; hjoeddeis wurdt der noch wol in Flaamsk dialekt praat, mar it dialekt hat in soad terrein ferlern en wurdt stadichoan ferfongen troch it Frânsk.
Skiednis
Yn de Tachtichjierrige Oarloch hiene de Dúntsjerker kapers de stêd as útfalsbasis. Johan fan Oldenbarnevelt, riedpensjonaris fan Hollân, woe harren fuort hawwe om't sy de hannel fan de Republyk fan de Sân Feriene Nederlannen slim behinderen, mar in fjildtocht fan Maurits fan Oranje tsjin de kapers rûn út op de Slach by Nijpoart. De prins fûn fierder oplûken nei Dúntsjerk dêrnei te gefaarlik en luts him tebek sadat de kapers foarearst har gong gean bliuwe koene.
Begjin Twadde Wrâldkriich, yn 1940, waard de stêd ferneamd troch de evakuaasje fan it Britske ekspedysjeleger dat op de rin wie foar de Dútsers. Dy flecht makke dúdlik dat it leger ferbettere wurde moast. De kaam dêrnei in goede oplieding fan ofsieren en soldaten en in wichtige ferbettering fan oarlochsmateriaal. Dat hat sines dien foar de striid fan it Feriene Keninkryk tsjin Nazi-Dútslân. Nei de ynvaazje yn Normandje yn 1944 waard Dútsjerk net befrijd. Dútske troepen hâlden de stêd beset oant de algemiene oerjefte op 8 maaie 1945. De festing waard út IJmuiden wei oant maaie 1945 befoarriede troch Dútske ûnderseeërs (type Seehund).
Ferkear en ferfier
Dúntsjerk hat in fearboatferbining mei Dover yn Ingelân. It spoarstasjon (Gare de Dunkerque) biedt ferbinings mei Kales, Lille (TGV), Arras, Parys (TGV) en ferskate plakken yn de regio.
De stêd leit fierders oan de snelwei E40, dy't sa'n 40 kilometer bewesten Kales begjint. Yn súdeastlike rjochting is der de E42/A25, dy't Frânsk-Flaanderen trochkrúst rjochting Rysel en by Bergen op de E19 útkomt.
Teffens komme fiiftal kanalen by Dúntsjerk út.
Emingastate (Feinsum)
De Emingastins of Emingastate stie noard fan Feinsum yn de gemeente Ljouwerteradiel. Fan de stins is neat werom te finen. Ek ôfbylden en nammen fan bewenners binne ûnbekend.
Dr. Abma skriuwt dat tusken Feinsum en Hijum de lânhear “Sijds Emingen” wenne, it boujier fan de stins is ûnbekend. De stins is foar 1786 ôfbrutsen, want de “Tegenwoordige Staat van Friesland” meldet (oars ferkeard ûnder Hijum): ''Ook liggen hier de overblyfzels van het sterke Slot van Eminga, niet ver van Aebinga State. Weleer werden deeze Staten door twee haatdraagende zusters bewoond, welke een geweldigen kryg in deezen hoek veroorzaakten.'' Mooglik is dizze striid mei de oarsaak west fan it ferdwinen fan Emingastate yn kombinaasje mei it feit dat de measte lannen ûnder Hijum en Feinsum eigendom wienen fan it kleaster Mariëngaarde ûnder Hallum. Krektas de Aebinga’s hawwe ek de Eminga’s al frij gau dizze streek ferruile foar oarden dy't mear perspektyf joegen op it mêd fan (grut)grûnbesit.
Lycklamafeart
thumb|260px|right| De Lycklamafeart by it Fochtelerfean thumb|260px|right| De wikenstruktuer benoarden de Lycklamafeart yn it Fochtelerfean De Lycklamafeart (Stellingwerfsk en offisjeel: Lycklemevaort) is in feart yn de gemeente Eaststellingwerf by de súdwestlike grins fan it Fochtelerfean lâns, dy't ein 19e iuw groeven waard. De feart rint noard fan Ravenswâld, súdwestlik fan it Fochtelerfean en ferbynt de Fjirde Opwyk mei de Alfde Wyk. Op de Lycklamafeart komme in hiel soad wiken út, se binne oerbleaun fan de turfwinning yn dit gebiet.
De namme Lycklemevaort jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Lycklamavaart.
De Lycklamafeart is oanlein troch leden fan it feanterslaach Lycklama à Nijenholt, eigeners fan de Opsterlânske Kompanjy. It kanaal wie foar de ûntwettering fan it Fochtelerfean en de ôffier fan turf. De feart wie ferbûn middels de Nije Feart mei de Opsterlânske Kompanjonsfeart en dêrtroch ek mei de Drintske Haadfeart. It kanaal hat syn oarspronklike funksje ferlern en heart no ta it natoergebiet Fochtelerfean.
Sietze de Groot
Sietze de Groot (Weidum, 17 maaie 1917 - dêre, 19 desimber 1983) wie in Fryske hurdrider.
Achtste Alvestêdetocht
Sietze de Groot wûn de Alvestêdetocht fan 22 jannewaris 1942. Der waard ûnder goede omstannichheden riden, mar einige dochs ferkeard. Yn 't tsjuster ried it peloton earst rjochting Snits en doe nei de marren, dêr't it finaal mis gie. Hiele kloften ferdwaalden op de ûnôfsjenbere iisflakten en party favoriten waarden sa útskeakele. Sietze de Groot, in prima koartebaanrider en slachtersfeint fan Weidum, koe it paad wol. Tegearre mei Dirk de Jong fan Huzum en Jan van der Bij út it Noardhollânske Julianadorp liet hy de hiele kliber efter him en wûn op 't lêst troch syn rappe einsprint. Yn Ljouwert ried hy yn de lêste twa hûndert meter De Jong noch op 9 sekonden en Van der Bij op tsien tellen.
Mar doe't de Nederlânske Feriening foar Befoardering fan it Hurdriden op redens (NVBHS) by't simmer syn bêste rider huldigje woe, mocht hy wol it boek 'Mysterieuze krachten in de sport' fan Joris van der Berg yn ûntfangst nimme, mar net de beker, dy't jierliks útrikt waard. Oarsaak: der wie in ûndersyk west nei de profstatus fan Sietze, dy't ommers om jildprizen op de koarte baan riden hie. Letter krige Sietze de beker dochs noch.
Martin van Amerongen
Martin van Amerongen (Amsterdam, 8 oktober 1941 — Amsterdam, 11 maaie 2002) wie in Nederlânske publisist, kollumnist en sjoernalist, dy't jierrenlang haadredakteur fan it opiny-wykblêd De Groene Amsterdammer west hat.
Hy wie troud mei ferpleechkundige Anneke Woudstra (1938-1994) út Akkrum mei wa't er twa bern krige.
Nei in stikmannich baantsjes begûn er yn 1962 as sjoernalist by de Ljouwerter redaksje fan it Het Vrije Volk. Fan 1965 oant 1 maaie 1984 wie er redakteur fan Vrij Nederland. Dêr is er mei ophâlden nei in yntern redaksjekonflikt oer it Heine Easten. Fan 1985 oant 1997 en fan 1999 oant syn dea yn 2002 wie er haadredakteur fan De Groene Amsterdammer. Njonken dat skreau er ek noch kollums foar NRC Handelsblad.
Neist syn krantewurk skreau Van Amerongen boeken oer komponisten, de dichter Heinrich Heine en joadske persoanen en ek de polemyk gie er net út de wei. Hy kombinearre syn grutte erudysje mei in feardige penne, sadat syn wurk tige tagonklik bleau.
Van Amerongen wie yn 1996 ien fan de oprjochters fan it Republikeinsk Genoatskip. Hy stoar mei 60 jier oan de gefolgen fan sloktermkanker. Neidat ek Prins Bernhard stoarn wie, waard postúm in opskuor jaand ynterview publisearre dat er mei de prins hân hie.
Ton van Duinhoven
thumb|250px|[[Wim de Bie, Ton Lensink en Ton van Duinhoven yn Hadimassa (1970)]]
Antonius Mechel (Ton) van Duinhoven (Skiedam, 12 maaie 1921 - Amsterdam, 26 augustus 2010) wie in Nederlânsk sjoernalist, akteur en tekstskriuwer.
Van Duinhoven begûn op de sportredaksje fan Het Parool. Yn 1948 stie er foar it earst op de planken yn it sjoernalistenkabaret De Inktvis, dêr't ek Annie M.G. Schmidt en Simon Carmiggelt oan meidienen. Dêrnei waard er beropskabaretier yn it ABC Cabaret fan Wim Kan en Corry Vonk.
Van Duinhoven die in protte ferskillend wurk; hy trede op foar radio en telefyzje, wie te sjen op toaniel en yn films, en yn 1960 makke er as sjonger diel út fan de Nederlânske ekyp op it Knokke Festival, mei Rita Reys, Corry Brokken, Teddy Scholten en Willy Alberti. Syn konferênses waarden op plaat útbrocht.
Ton van Duinhoven waard bekend by it grutte publyk troch syn optreden yn it programma Hadimassa, neist Annemarie Oster, Kees van Kooten en Wim de Bie, en it skeppen fan types dy't lang by minsken yn it ûnthâld bleaunen. Sa as dy yn de reklamespots fan Jamin, de Feyenoord-suppoast Crooswijk dy't altyd en ivich in min sin hie en typkes dy't er makke foar de "Van Speykshow" fan de KRO. Syn lêste grutte rol wie dy fan Ronald Reagan yn de VPRO-rige "Reagan – let’s finish the job."
Ton van Duinhoven troude yn 1960 mei de aktrise Ina van Faassen.
Jacques Cartier
Jacques Cartier (Frânske útspr.: [ʒak kaʁˈce], likernôch: " zjak kach- tjee "; Bretonsk: Jakez Karter; Saint-Malo, 31 desimber 1491 – dêre, 1 septimber 1557) wie in Frânsk seeman en ûntdekkingsreizger fan etnysk Bretonsk komôf. Tusken 1532 en 1542 makke er trije reizen nei it noardeastlike kustgebiet fan Noard-Amearika, dêr't er as earste de Saint Lawrencebaai yn kaart brocht en de rivier de St. Lawrence folge oant yn it binnenlân. Dat neamde er it "Lân fan 'e Kanada's", nei de beide grutte Irokeeske delsettings dy't er seach op 'e plakken dêr't no de stêden Kebek en Montreal lizze. Cartier naam dat gebiet yn besit foar de Frânske Kroan.
Iere jierren
Cartier waard yn 1491 berne yn 'e havenstêd Saint-Malo, oan 'e kust fan it It Kanaal, yn it noardeasten fan wat doe it ûnôfhinklike Hartochdom Bretanje wie. Hy groeide dêr op en folge in wurkpaad as seeman. Hy klom al op jonge leeftyd op ta kaptein, dêr't er respekt en oansjen mei wûn. Syn maatskiplike status bettere noch fierder op troch syn houlik, yn 1520, mei Marie Catherine des Granches, in telch út in tige foaroansteand laach yn Saint-Malo.
Oer it libben fan Cartier foarôfgeande oan syn earste ûntdekkingsreis yn 1534 is net folle bekend, mar hy wie yn elts gefal in betûft seeman. Yn dy hoedanichheid hied al op 'e fiskgrûnen fan 'e Nijfûnlânske Undjipten west, dêr't kabbeljau fongen waard, en ek yn Brazylje. Dat er yn Saint-Malo op in tige goede namme lei, blykt út hoe faak oft er as peetheit of tsjûge behelle wie doopseremoanjes (lykas fêstlein yn 'e doopregisters fan 'e pleatslike tsjerken).
Earste reis (1534)
Op 20 april 1534 sette Cartier ôf út Frankryk oer de Atlantyske Oseaan, mei as opdracht om te besykjen in Noardwestlike Trochfeart te finen nei de rike hannelsmerken fan East-Aazje. De reis oer de oseaan naam tweintich dagen yn beslach. Op 10 maaie arrivearre er by it eilân Nijfûnlân, en sette er útein mei syn ferkennings. Cartier sylde yn noardwestlike rjochting by de eastkust fan Nijfûnlân lâns, ûntdiek de Strjitte fan Belle Isle tusken it eilân en it fêstelân fan Labrador, gie dy troch en kaam sa út yn 'e Saint Lawrencebaai. Hy folge de westkust fan Nijfûnlân nei it suden en stiek doe yn westlike rjochting troch de baai nei de Magdalena-eilannen. By in tuskenstop dêre op in pear eilantsjen dy't er Îles aux Oiseaux (de "Fûgeleilannen") neamde (no it Kanadeeske federale fûgelreservaat Roches-aux-Oiseaux), slachten hy en syn bemanning sa'n 1.000 seefûgels ôf, foar it meastepart flechtleaze grutte alken (dy't no útstoarn binne).
Fan 'e Magdalena-eilannen fear Cartier súdwestlik nei de westpunt fan Prins Edwerteilân, dêr't er wei oerstiek nei it fêstelân fan wat no Nij-Breunswyk is. Dêre, oan 'e noardkant fan 'e Chaleurbaai, hied er syn earste beide moetings mei de lânseigen befolking fan Noard-Amearika. It gie dêrby nei alle gedachten om etnyske Mikmak. De moetings duorren mar koart, mar der waard wat ruilhannel by bedreaun. Neitiid folge Cartier de kust fan it Gaspéskiereilân nei it noarden, wêrby't er oan 'e igge fan 'e Gaspébaai in trêde moeting mei Yndianen hie.
Fan Gaspé stiek Cartier yn noardlike rjochting oer nei de súdkust fan it grutte eilân Anticosti, dat er trijefearns rûnfear. Hy folge de súdkust fan wat no de Kanadeeske provinsje Kebek is yn eastlike rjochting werom nei de Strjitte fan Belle Isle en fear dêrwei wer nei Jeropa. Hy kearde yn septimber 1534 werom yn Frankryk yn 'e folle oertsjûging dat er it iene of oare Aziatyske lân besocht hie.
Twadde Reis (1535–1536)
It folgjende jier, 1535, sette Cartier mei trije skippen, 110 bemanningsleden en syn beide Yndiaanske gizelders út Frankryk ôf foar in twadde reis nei wat eins Noard-Amearika wie. Dêr oankommen fear er wer fia de Strjitte fan Belle Isle de Saint Lawrencebaai binnen, folge de súdkust fan Kebek by Anticosti lâns en ûntdiek de mûning fan 'e rivier de St. Lawrence, dy't er in jier earder straal foarbyfearn wie. Doe't er de rivier opfear, berikte er Stadacona (no de stêd Kebek), in delsetting fan 'e Saint Lawrence-Irokezen dêr't it opperhaad Donnacona hearske. Dêr liet Cartier syn beide gruttere skippen efter om mei it lytste fierder streamop te farren oant er op 2 oktober 1535 yn 'e mânske Saint Lawrence-Irokeeske delsetting Hochelaga (no Montreal) arrivearre.
Hochelaga wie in folle grutter plak as it doarpke Stadacona, en der klofte in mannichte fan mear as tûzen lju oan 'e riviersigge gear om 'e Frânsen te ferwolkomjen. It krekte plak fan 'e oankomst fan Cartier-en-dy is mei wissichheid fêststeld as it begjin fan 'e Sainte-Marie Sault, dêr't de nei him ferneamde brêge no leit. Mei't de St. Lawrence boppe Hochelaga blokkearre wie troch streamfersnellings, koe de ekspedysje mei it skip net fierder it binnenlân yn. Dat wie foar Cartier in bittere teloarstelling, want hy wie der hillich fan oertsjûge dat de St. Lawrence de sochte Noardwestlike Trochfeart wie, en dat de streamfersnellings alles wiene dat him it paad nei Sina (Frânsk: la Chine) tichtsette. Dêrfandinne dat dy streamfersnellings neitiid de Lachine Rapids kamen te hjitten en de delsetting by de streamfersnellings Lachine.
Nei't se twa dagen yn Hochelaga trochbrocht hie, kearden Cartier-en-dy werom nei de rest fan 'e ekspedysje yn Stadacona, dêr't se op 11 oktober oankamen. Mei't it tsjin dy tiid te let yn it jier wie om 'e oerstek fan 'e Atlantyske Oseaan werom nei Jeropa te weagjen, bouden Cartier en syn mannen by Stadacona in fort om yn te oerwinterjen. Fan mids novimber oant april 1536 leine de Frânske skippen ûnder de Rots fan Kebek ynferzen oan 'e mûning fan 'e rivier de Saint-Charles. De iislaach wie dêr dat jier 1.80 m tsjûk, en der foel 1.20 m snie. Om 'e ellinde mank de winterkjeld noch minder te meitsjen, briek der skuorbot út, earst ûnder de Yndianen en letter ek ûnder de Frânsen. Neffens de rûzing fan Cartier kamen dêr sa'n 50 Saint Lawrence-Irokezen oan om.
Yn maaie 1536 wiene de Frânsen ree om 'e weromreis nei hûs te meitsjen. Cartier besleat it opperhaad Donnacona mei te nimmen nei Frankryk, sadat dy dêr persoanlik it ferhaal fertelle koe oer in lân dat benoarden sines lei, it "Keninkryk Saguenay". Dat soe nammentlik smoarfol goud, ealstiennen en oare skatten lizze. Nei in drege reis de St. Lawrence del en in trije wiken duorjende oerstek fan 'e Atlantyske Oseaan fear de ekspedysje fan Cartier nei fjirtjin moannen op 15 july 1536 de haven fan Saint-Malo wer binnen. Dizze twadde reis wie foar Cartier fierwei de lukratyfste. Yn syn beskriuwing fan syn ûntdekkings tsjutte er de krite fan 'e St. Lawrence oan as it "Lân fan 'e Kanada's". Dy namme ûntliende er oan it Irokeeske wurd kanata, dat "doarp" betsjutte, mar dat oan him foutyf oerset wie as in term foar nij ûntdutsen gebiet.
Trêde reis (1541–1542)
Op 17 oktober 1540 krige Cartier fan kening Frâns I opdracht om foar de trêde kear werom te gean nei Noard-Amearika, om as kaptein-generaal lieding te jaan oan 'e kolonisaasje fan Nij-Frankryk. Op 15 jannewaris 1541 waard de post fan kaptein-generaal lykwols ynstee ferjûn oan Jean-François de La Rocque de Roberval, in Hugenoatske hôveling en in freon fan 'e kening. Dyselde krige dêrmei de lieding oer de ekspedysje, wylst Cartier syn ûnderbefelhawwer waard. La Rocque de Roberval moast wachtsje op 'e levering fan kanonnen en foarrieden, mar stjoerde Cartier mei fiif skippen alfêst dy kant út.
Cartier sette op 23 maaie 1541 út Saint-Malo ôf. Tsjin dy tiid wie yn Jeropa frij algemien it besef trochkrongen dat Amearika net itselde gebiet wie as Aazje. De trêde ekspedysje fan Cartier socht sadwaande net mear nei de Noardwestlike Trochfeart; ynstee wie no it doel om it "Keninkryk Saguenay" mei syn goud en skatten te finen, en om in permaninte basis oan 'e rivier de St. Lawrence te fêstigjen.
Doe't Cartier-en-dy Stadacona berikten en fannijs de Saint Lawrence-Irokezen metten, achte Cartier harren "freugdefol ûnthel" en harren oanwoeksen oantallen ûntrêstgjend. Hy besleat dêrom en fêstigje de Frânske delsetting net te Stadacona, sa't earst de bedoeling west hie, mar op in plak in pear kilometer fierder streamop, dat er by syn twadde reis sjoen hie, op 'e lokaasje fan it hjoeddeistige Cap-Rouge. Dêr waarden de kolonisten oan lân set, dy't foar in part bestiene út frije minsken dy't de reis frijwillich makke hiene, en út feroardiele misdiedigers, dy't deportearre wiene. Ek it fee dat de reis oerlibbe hie, waard oan lân brocht. Der waard in fortifisearre delsetting boud en in kokentún oanplante mei sied foar koal, koalraap en slaad. De delsetting krige de namme Charlesbourg-Royal.
Deunby de nije delsetting waarden foarmen fan metaal en stiente oantroffen, dy't de kolonisten foar goud en diamanten holden. Dêr waarden de rommen fan twa skippen mei fol laden, en dy waarden op 2 septimber weromstjoerd nei Frankryk. Dêr oankommen die lykwols bliken dat de lading weardeleas wie en út izerpiryt en kwartskristallen bestie. De Frânske taal omfieme yn lettere jierren op basis fan dat fersin fan Cartier-en-dy it sprekwurd faux comme les diamants du Canada ("sa falsk as Kanadeeske diamanten").