cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Palpatine
Star Wars-prequeltrilogy
Palpatine beneamt Anakin ta syn persoanlike fertsjintwurdiger yn 'e Hege Jedi Ried. De oare leden, ûnder wa Yoda, Mace Windu en Obi-Wan, fine Anakin eins noch lang net geskikt foar sa'n hege post, en se ûnthâlde him de rang fan Jedi-master (en dêrmei in stim yn 'e besluten fan 'e Ried), dêr't er rjocht op mient te hawwen. As se him brûke wolle om Palpatine te bespionearjen, ferliest Anakin in grut part fan syn fertrouwen yn 'e oare Jedi. Underwilens hâldt en draacht Palpatine him foar Anakin oer as in heitefiguer. Hy wit dat Anakin pleage wurdt troch nachtmerjes wêryn't de swier rekke Padmé yn it kreambêd stjert, dat hy fertelt him it ferhaal fan 'e Sith-master Darth Plagueis, dy't sa machtich yn 'e tsjustere kant fan 'e Krêft wie, dat er libben skeppe en de dea foarkomme koe, mar oan syn ein kaam doe't er op 't langelêst fermoarde waard troch syn eigen learling. Nei't er Anakin de tiid jûn hat om dêr ris oer nei te prakkesearjen, makket er him oan Anakin bekend as Darth Sidious en fertelt er dat hysels de learling wie dy't Darth Plagueis fermoarde hat, mar net foar't syn master him alles leard hie wat er wist.
Anakin besiket it goede te dwaan, en rapportearret de bekentenis fan Palpatine oan Jedi-master Mace Windu. Dyselde giet op Palpatine ta mei trije oare leden fan 'e Hege Jedi Ried: Agen Kolar, Saesee Tiin en Kit Fisto. Palpatine weeft handich mei de trije oaren ôf, mar Windu oermasteret Palpatine nei in gefjocht wêrby't er Palpatine syn Krêftwjerljocht yn syn gesicht weromblaze lit, mei as gefolch dat Palpatine bliuwend mismakke rekket. Ear't Windu Palpatine deadzje kin, komt Anakin tuskenbeiden, mei't er ta de konklúzje kommen is dat Padmé har oerlibbing it alderwichtichste is en dat Palpatine de iennichste is dy't him dêrmei helpe kin. Trochdat Windu ôflaat is troch Anakin, slagget it Palpatine om 'e Jedi-master te deadzjen. Neitiid swart Anakin trou oan Palpatine en de tsjustere kant fan 'e Krêft en wurdt er in Sith mei de namme Darth Vader.
Palpatine lit Oarder 66 útgean, dy't alle kloansoldaten it befel jout om harren Jedi-ofsieren te deadzjen. Dêrmei begjint de Grutte Suvering fan 'e Jedi. Oan Vader jout Palpatine it kommando oer it 501e Legioen, wêrmei't er neitiid it haadkertier fan 'e Jedi Oarder op Coruscant binnenfalt en alle oanwêzigen fermoardet. Dêrnei stjoert Palpatine him nei de planeet Mustafar om 'e lieders fan 'e Konfederaasje fan Unôfhinklike Stelsels ôf te slachtsjen, dy't er no net mear brûke kin. Hy ferklearret de Galaktyske Republyk foar beëinige en ropt yn it stee dêrfan it Galaktysk Keizerryk út mei himsels as keizer. Nei in duël mei Obi-Wan, wêrby't Vader ferslein wurdt, fynt Palpatine Vader op stjerren nei dea werom op Mustafar. Hy lit de troch Obi-Wan ôfhoude dielen fan it lichem fan Vader ferfange troch protezes, sadat Vader in cyborg wurdt, heal man en heal masine. As Vader wer bykomt, liicht Palpatine him foar dat hy (Vader) yn in fleach fan razernij Padmé fermoarde hat. Dêrmei ûntnimt er him it lêste restje minsklikheid.
Star Wars-ferfolchtrilogy
De Star Wars-ferfolchtrilogy (2015-2019) spilet tritich jier nei de dea fan Palpatine yn Star Wars: Episode VI – Return of the Jedi. Tsjin dy tiid is út 'e restanten fan it Galaktysk Keizerryk de Earste Oarder gearklofte, dy't besiket de Nije Republyk ûnder fuotten te heljen en it Keizerryk wer op te rjochtsjen. It Ferset, oanfierd troch de helden út it âlde Rebelleferbûn, kantet him dêrtsjin oan. Yn 'e earste beide films fan 'e trilogy, Star Wars: Episode VII – The Force Awakens (2015) en Star Wars: Episode VIII – The Last Jedi (2017) komt Palpatine net foar.
Yn 'e trêde film, Star Wars: Episode IX – The Rise of Skywalker (2019), docht bliken dat Palpatine de tsjustere kant fan de Krêft brûkt hat om wer op te stean út 'e dea, en dat er yndirekt hieltyd al de Earste Oarder bestjoerd hat fia opperste lieder Snoke, dy't syn eigen kreaasje is. Kylo Ren, de soan fan Han Solo en prinsesse Leia en de pakesizzer fan Anakin Skywalker, is krekt as syn pake ta proai fallen oan 'e tsjustere kant fan 'e Krêft. As er foar it ferstân kriget dat Palpatine wer libbet, siket er dyselde op 'e planeet Exegol op, dêr't in lichaamlik beheinde Palpatine troch masines ûnderstipe wurdt.
It docht bliken dat Palpatine fan doel is de hearskippij oer it Stjerrestelsel werom te winnen mei de Lêste Oarder, in float fan stjerreslachskippen tarist mei superlaserkanonnen dy't ûntwurpen binne troch de Ivige Sith. Palpatine biedt it kommando oer de Lêste Oarder oan Kylo oan, op it betingst dat er Rey, de lêst oerbleaune Jedi, opspoart en deadet. Neitiid komt oan it ljocht dat Palpatine foarôfgeande oan syn kânselierskip in soan hie, dy't it kwea fan syn heit fersmiet. Hy en syn frou naaiden út en setten har nei wenjen op 'e planeet Jakku, dêr't se besochten op te gean yn 'e massa troch folslein aldendeiske libbens te lieden. Nettsjinsteande dat spoarde Palpatine harren op en liet harren fermoardzje; harren dochter, syn pakesizzer Rey, wist er lykwols nea te finen.
As it Ferset lucht kriget fan 'e weropstiene Palpatine en de lokaasje fan Exegol ûntdekt, wurdt der in wraam op 'e planeet dien. Wylst de floaten fan it Ferset en de Lêste Oarder de Slach by Exegol útfjochtsje, bejout Rey har nei de planeet ta om mei Palpatine ôf te weven. Dy befynt him dêr lykwols yn it sintrum fan syn macht en belichemet alle macht fan 'e Sith. Hy oarderet Rey om him yn lulkens te deadzjen, sadat syn geast yn har farre kin, mar dat wegeret se. Tegearre mei Kylo Ren, dy't ûnder syn oarspronklike namme Ben Solo weromkeard is nei de ljochte kant fan 'e Krêft, bynt se de striid mei Palpatine oan. Dyselde absorbearret harren libbensenerzjy om syn eigen lichem te ferjongjen. Hy stelt Ben bûten gefjocht en falt de Fersetsfloat oan mei syn Krêftwjerljocht, mar Rey brûkt de macht fan Jedi út it ferline om op krêften te kommen, sadat se it gefjocht mei Palpatine ferfetsje kin. Hy falt hat oan mei syn wjerljocht, mar Rey warret dy ôf mei de ljochtsabels fan Anakin en Leia, en ferdylget einlings en te'n lêsten Palpatine en mei him de Sith.
Oare films
Yn 'e lange tekenfilm Star Wars: The Clone Wars (2008) is Palpatine (ynsprutsen troch Ian Abercrombie) te sjen wylst er as kânselier fan 'e Galaktyske Republyk en Sith-master in dûbel spul spilet en de haadpersoanen, Obi-Wan Kenobi, Anakin Skywalker en dy syn learling Ahsoka Tano, foar 't lapke hâldt. Yn 'e live-actionfilms Rogue One: A Star Wars Story (2016) en Solo: A Star Wars Story (2018) komt it personaazje fan Palpatine net foar.
Tillefyzjesearjes
Op 'e tillefyzje wie Palpatine te sjen yn 'e Star Wars-tekenfilmsearjes Star Wars: Clone Wars (2003-2005), ynsprutsen troch Nick Jameson; Star Wars: The Clone Wars (2008-2014 en 2020), ynsprutsen troch Ian Abercrombie; Star Wars: Rebels (2014-2018), ynsprutsen troch Sam Witwer (seizoen 2) en Ian McDiarmid (seizoen 4); en Star Wars: The Bad Batch (fan 2021 ôf), ynsprutsen troch Ian McDiarmid.
Afro-Aziatyske woastynsliepmûs
De Afro-Aziatyske woastynsliepmûs (Latynske namme: Eliomys melanurus) is in sûchdier út it skift fan 'e kjifdieren (Rodentia), de famylje fan 'e sliepmûzen (Gliridae) en it skaai fan 'e ikelmûzen (Eliomys), dat ek wol fan woastynsliepmûs neamd wurdt. Dit bist moat lykwols net betize wurde mei de Sintraalaziatyske woastynsliepmûs (Selevinia betpakdalaensis), dat in hiel oare soarte is, mar dy't ek wol koartwei woastynsliepmûs neamd wurdt. De Afro-Aziatyske woastynsliepmûs waard foar it earst wittenskiplik beskreaun yn 1839, troch de Dútske soölooch Johann Andreas Wagner.
Fersprieding
De Afro-Aziatyske woastynsliepmûs hat in fersnipele fersprieding dy't in grut part fan it Midden-Easten omfettet. De grutste populaasjes libje yn Syrenaika (it noardeasten fan Lybje), op it Sinaï-skiereilân (yn noardeastlik Egypte) en de Israelyske Negev-woastyn, en yn 'e Syryske Levant. Lytsere populaasjes komme foar yn noardwestlik Egypte, eastlik Turkije, noardlik Syrje, sintraal Irak, noardlik Libanon, noardlik en westlik Jordaanje, noardwestlik Saûdy-Araabje en noardlik Jemen.
Biotoop
It natuerlike biotoop fan Afro-Aziatyske woastynsliepmûzen is wâldlân mei in tuskenbeiden klimaat. Se komme ek wol foar yn drûch subtropysk oant tropysk gebiet dat begroeid is mei strewelleguod, en yn rotsige kontreien.
Hjerringfliet
right|Hjerringfliet
Untstean
Foar 1200 wienen Foarne en Flakkee ien eilân. Stoarmfloeden trochbrieken de dúnrige en sa ûntstie it Hjerringfliet. Fierder it lân yn ûntstie troch ynfloed fan it Hjerringfliet it Hollânsk Djip. It Hjerringfliet hjitte iuwenlang Flakkee; earst yn de 19e iuw krige it wetter de namme dy't it no hat.
Natura 2000
In gebiet fan 11.633 ha yn de gemeenten Bernisse, Cromstrijen, Dirksland, Goedereede, Hellevoetsluis, Korendijk, Middelharnis en Eastflakkee is oanwiisd as Natura 2000-gebiet.
Arkens (mûne)
De Arkens is in spinnekopmûne yn Frjentsjer. It mûntsje waard foar 1827 noardlik fan de yn 1842 ôfbrutsen pleats fan Sybren Jans Teernstra boud foar de wetterhûshâlding fan in likernôch 40 hektare grutte polder. Alhoewol't de mûne de Hollânsktalige namme draacht fan Erkens, hat de mûne net yn dat buorskip stien mar súdlik dêrfan. Sûnt 1967 is de spinnekop in ryksmonumint. Bysûnder binne de sûnt 1910 tapaste flinterwjukken fan 'e mûne. De flinterwjuk is in útfining fan mûnemakker Westra út Frjentsjer en in wjuktype dat fierder net yn Nederlân fûn wurdt. Allinne De Rôt yn Drylts hat noch in skoftke flinterwjukken hân, mar dy waarden al yn de jierren 1930 ferfongen. De Arkens stiet op in achthoekige ûnderbou en is yn Fryslân ien fan de fiif spinnekoppen mei sa'n ûnderbou.
Fanwegen nijbou yn de polder Arkens ferhûze de mûne yn 1973 út syn oarspronklike polderbiotoop nei de hjoeddeiske lokaasje oan de râne fan 'e wyk (Van Andel-Ripkestrjitte). Dêr krige de spinnekop in funksje by it ferfarskjen fan in pear fivers. By de weropbou waard de selsswichting net mear hersteld, mar krigen de wjukken âld-Hollânsk hekwurk.
Eigner fan de mûne is de Monumintestifting Waadhoeke, dy't de mûne yn 2021 restaurearje liet. By dy lêste restauraasje waarden de wjukken yn de oarspronklike steat werombrocht. De mûne krige wer selsswichting, wylst nei de restauraasje allinne de binnenroede flinderwjukken hat. De Arkens hat in flecht fan 11,24 meter.
Baanhurdfytsen op de Olympyske Simmerspullen 1984
De Olympyske Simmerspullen 1984 ek wol de XXIIIe Olympiade neamd waarden yn 1984 yn Los Angeles, de Feriene Steaten hâlden. It baanhurdfytsen waard hâlden yn it Olympic (7-Eleven) Velodrome.
Sintraalaziatyske woastynsliepmûs
De Sintraalaziatyske woastynsliepmûs (Latynske namme: Selevinia betpakdalaensis) is in sûchdier út it skift fan 'e kjifdieren (Rodentia), de famylje fan 'e sliepmûzen (Gliridae) en it monotypyske (út ien soarte besteande) skaai fan 'e woastynsliepmûzen (Selevinia), dat inkeld foarkomt yn Kazachstan.
Taksonomy
Dizze soarte waard foar it earst wittenskiplik beskreaun yn 1939. Foarhinne waard er op taksonomysk mêd yndield yn syn eigen famylje, Seleviniidae, mar tsjintwurdich wurdt er beskôge as in soarte fan sliepmûs, hoewol't der noch altyd net folle oer dit bist bekend is. De Sintraalaziatyske woastynsliepmûs moat net betize wurde mei de Afro-Aziatyske woastynsliepmûs (Eliomys melanurus), dy't ta it skaai fan 'e ikelmûzen (Eliomys) heart.
Status
Der binne te min gegevens oer de Sintraalaziatyske woastynsliepmûs beskikber foar de IUCN om in ynskatting oangeande de status fan dit bist te meitsjen.
Omgong fan Itaalje 2003
De 86ste edysje fan de Omgong fan Itaalje waard hâlden fan 10 maaie oant en mei 1 juny 2003.
Startplak en einstreek
De start wie yn Lecce, haadstêd fan de provinsje mei deselde namme, yn de regio Apûlje.
De einstreek lei yn Milaan de haadstêd fan de Italjaanske regio Lombardije. Teffens is it de haadstêd fan de provinsje mei deselde namme. De stêd leit noardeastlik fan Turyn en bewesten Verona.
List fan planetoïden 54601-54700
Dit is in list fan planetoïden 54601-54700.
Fit Troch Sport (Snits)
Fit Troch Sport is in Snitser sportferiening foar oanpast sporten yn de gemeente Súdwest-Fryslân dy't him rjochtet op sporters mei in lichaamlike beheining.
Fit Troch Sport hat trije sporten binnen de klubmuorren, en trije sportspulgroepen (follybal, swimmen en bôgesjitten). De sitfollyballers fan Fit Troch Sport spylje yn de Earedifyzje fan it sitfollybal.
Baanhurdfytsen op de Olympyske Simmerspullen 1980
200px|thumb|right|De Olympyske Velodrome fan Moskou 1980
De Olympyske Simmerspullen 1980 ek wol de XXIIe Olympiade neamd waarden yn 1980 yn Moskou, de Sowjetuny hâlden. It baanhurdfytsen waard hâlden yn it Krylatskoye Sports Complex Velodrome.
Utslaggen
{| width=100%
Baanhurdfytsen op de Olympyske Simmerspullen 1932
De Olympyske Simmerspullen 1932, ek wol de Xe Olympiade neamd waarden yn 1932 yn Los Angeles, Feriene Steaten hâlden. It baanhurdfytsen waard hâlden yn it Rose Bowl Stadium.
Rose Bowl Stadium
It Rose Bowl Stadium waard yn 1922 boud en hie plak foar 85,000 taskôgers.
Utslaggen
{| width=100%
Francesco Carotta
thumb|Carotta, Kees Sluys (VPRO)) en syn útjouwer Pierik (Aspekt) (rj) nei ôfrin fan de premjêre Gospel of Caesar, Utert 2007 thumb|begjin fan de lezing by Broese en Kemink yn Utert thumb|ôfrin lêzing yn Utert Francesco Carotta (Feneetsje, 1946) is in Italjaanske eardere IT-ûndernimmer, publisist en yngenieur, en ek in ûnôfhinklik taalkundige en filosoof. Carotta is mei-oprjochter fan de Dútske krante die Tageszeitung. As auteur is er bekend wurden mei syn kontroversjele teory dat de teksten oer Jezus (fan Nazaret) ôfkomstich binne út de boarnen oer Julius Caesar. Nei in stikmannich publikaasjes yn blêden en de kranten Stadtzeitung für Freiburg (april 1989) en die tageszeitung (Berlyn, 23-12-1991), publisearre Carotta syn fyzjes yn de boeken ''War Jesus Caesar? 2000 Jahre Anbetung einer Kopie (1999) en yn wittenskiplike tiidskriften sa as it Italjaanske Quaderni Di Storia, Il Cesare incognito - Da Divo Giulio a Gesù'' (2003). De teory waard ek oerset yn it Nederlânsk, Ingelsk en Spaansk.
Diegetyske transposysje
Nei it fergelykjen fan de ferslaggen oer Julius Caesar (± 100 f.Kr. - 44 f.Kr.) en de Romeinske Boargerkriich fan de histoarisy Suetonius, Appianus, Kassius Dio en Plutarchus mei it Evangeelje fan Markus, kaam Carotta ta de konlúzje dat Markus syn ferhaal oer Jezus basearre wie op de Divus Iulius-kultus, de kultus fan de fergoade Julius Caesar. Carotta wol hawwe dat it Evangeelje fan Markus it ferhaal is fan de Romeinske boargeroarloch fan Caesar's oerstekken fan de Rubikon oant syn dea, begraffenis en de ein fan de republyk, yn in ferbastere foarm fannijs beskriuwt; Jezus syn libben en ferkundiging fan syn doop yn de Jordaan oant syn fêstnimming, krusiging en opstanning as parallel fan Ceasars lêste jierren. Carotta brûkt foar de ferklearring fan it ûntstean fan it evangeelje in term fan Gérard Genette,, diegetyske transposysje (it op’en nij ferheljen fan in ferhaal yn in oare romtlike en/of tiid kontekst); it nije ier-kristlike ferhaal oer Jezus mei tekstferoarings dat him yn in oar gebiet ôfspilet, soe ûntstien wêze troch in proses fan kopiëarflaters, ferkeard oersette wurden, foute útlis fan wurden en oanpassings en redaksje yn in oare kulturele kontekst om politike redenen. De úteinlike foarm fan de nije religy, dy’t de Juliaanske kultus fannijs útlizze moast mei as doel dat dy de Flaviaanske polityk, benammen foar Palestina, fertuten dwaan soe, waard ynfierd ûnder Fespasianus en de histoarikus Flavius Josephus, waans vita ek de basis foarme foar it libbensferhaal fan de apostel Paulus sa’t dat ferhelle wurdt yn Hannelingen fan de Apostels, haadstik 2. Neffens Carotta is Jezus dêrom de Divus Iulius fan de Flaviaanske dynasty (69 – 96). Benammen de Flaviaan keizer Konstantyn de Grutte, dy’t it Kristendom foar syn ryk omearme, soe him tige bewust west hawwe fan it strategysk potinsjeel fan de Julius-kultus yn de nije foarm. Carotta sjocht in kontinuïteit fan de Divus Julius kultus, wêrby't de Romeinske oarsprong ferklearjend is foar sawol de teksten fan it Nije Testamint as foar de tradysje, liturgy en ikonografy fan it lettere Kristendom. Yn 2008 sette Carotta syn theory yn in breder perspektyf troch in relaasje te lizzen mei it saneamde amulet Orpheos Bakkikos, dat oant no ta fraachtekens oprôp wat echtens onbelanget. Yn in artikel foar de theologyske akademy fan it aartsdiocees fan Sevilla leinen taalkundige Carotta en histoarikus Arne Eickenberg nije arguminten op it kleed troch oan te toanen dat dit amulet te dwaan hat mei Caesar syn kremaasje. Eickenberg ferdjippe de teory fan Carotta troch oan te toanen dat der grutte oerienkomsten besteane tusken de frjemde natuerferskynsels by de krúsiging yn it ferhaal oer Jezus en de neisleep by de dea fan Caesar. De Utertske oersetter en undersiker fan it wurk fan Carotta, Tommie Hendriks, beskreau op grûn fan de boarnen de trije dagen fan rou en lulkens nei Caesar syn dea.
De Lawei (teater)
De Lawei is it teäter, skouboarch en kultureel sintrum oan de Boargemaster Wuitewei yn Drachten.
Skiednis
Doe't Drachten yn de jierren fyftich fan de 20e iuw begûn te groeien, foaral troch de komst fan Philips, waard yn 1955 in stifting oprjochte om in kultureel sintrum op te setten. Op 20 maaie 1960 waard De Lawei feestlik iepene. De skouboarch waard neamd nei in lawei of 'lavei', de tiidwizer foar de feanarbeiders, ek wol de 'klok fan it fean' neamd, dy't ûnder mear it skoft oanjoech. Earste direkteur wie oant 1 juny 1962 J.W. van Zanten, dêrnei naam Roel Oostra it oer. It gebou De Lawei hie in romme foyer en boppeseal, yn 1972 kaam der in repetysjeromte, kantoaren en ekstra klaaikeamers foar de Noorder Compagnie. Fierders wie der in grutte binnentún. Ek de muzykskoalle "Meldij" waard útwreide en der kaam in romte foar eksposysjes by. Yn 1984 folge in grutte útwreiding mei help fan arsjitekt Abe Bonnema.
Jitze Pieter van Dijk
Jitze Pieter van Dijk (Gau, 16 novimber 1922 - Achlum, 15 april 1945 wie in Fryske fersetsstrider. Hy ferlear oan de ein fan de Twadde Wrâldoarloch it libben yn in fjoergefjocht.
Biografy
Van Dijk waard berne as fjirde fan njoggen bern yn in boerehúshâlding. Op it stuit dat de Twadde Wrâldoarloch útbruts wenne de húshâlding yn it Hitsum. Syn broer Yzne ferstoar yn augustus 1944 yn Kamp Ommen oan kielkanker. Hy siet dêr om't er fertocht waard fan swarthannel.
Jitze Pieter van Dijk wie de driuwende krêft efter it ferset yn Westerhitsum. Op syn inisjatyf waarden op de pleats fan syn âlden de wapens fan de knokploech-Frjentsjer fan Folkert de Jong ferstoppe. Fierder sieten ferskate ûnderdûkers dêr ferskûle. Van Dijk helle boppedat al syn bruorren oer om har oan te sluten by de Binnenlandse Strijdkrachten.
Oan de ein fan de oarloch siet Van Dijk ûnderdûkt yn Dearsum. Yn april 1945 tsjennen de Kanadezen fluch op troch de noardlike provinsjes. Ut Ljouwert wei krigen de Binnenlânske Striidkrêften yn Frjentsjer de opdracht om in ôftocht fan de Dútsers rjochting Harns foar te kommen. Van Dijk siet yn ien fan de trije groepen dy't dêr foar soargje moasten. By Achlum lei dy groep in mûklaach. Sy oerfoelen in Dútske kolonne. Oan de kant fan de Dútsers foelen tsien slachtoffers. Van Dijk waard lykwols ek deadlik rekke.
Stedsskouboarch De Harmony
Stedsskouboarch De Harmony is de grutste skouboarch en konsertseal fan Fryslân. It gebou stiet oan it Ruterskertier yn Ljouwert.
It gebou hat trije teätersealen: de AEGON-seal (1000 gasten), de Friesland Bank-seal mei 450 sit- of 1000 steanplakken en De Friesland Zorgverzekeraar-seal (300 stuollen). Yn dy lêste kin ek kongressen en gearkomsten hâlden wurde. De Harmonie hat noch trije lytsere NIVO Noord-sealen foar gearkomsten en presintaasjes. En dan binne der noch twa grutte foyers en in filmhûs dêr't it Sintrum foar Film yn Fryslân yn sit. De Harmonie is lid fan de Feriening fan Skouboarch- en Konsertgeboudireksjes (VSCD). Yn 2010 lutsen de goed 650 kulturele en kommersjele aktiviteiten mear as 250.000 besikers.
Skiednis
Soasjeteit De Harmony waard boud 1881 op inisjatyf fan de Feriening De Harmonie, oprjochte yn 1874. Hjir waarden poadiumkeunsten en oare eveneminten organisearre: tentoanstellings, feilings, beurzen, gymnastykoefeningen, feesten, sirkussen en letter ek filmfoarstellings en popkonserten. Sadwaande kamen net allinnich de leden mar ek in soad oaren in it gebou.
Yn 1937 waard de grutte seal fergrutte, yn 1957 kaam der ûnder oare in bettere toanielakkomodaasje en waard der in lytse seal by: it ‘Theater oan it wetter’. Der moasten doe wol konsesjes oan de sfear dien wurde en kaam der minder drokte. Yn 1975 waard it oantal sitplakken werombrocht nei 900. Yn de njoggentiger jierren waard De Harmony yngreven feroare en fernijd, by de iepening yn 1995 troch keninginne Beatrix hie it gebou in folle teätraler oansjen. By it tsjienjierrich bestean fan de nije Harmony waard in nij logo ynfierd.
Yn 2018 en 2019 waard Stedsskouboarch De Harmony útroppen ta it meast gastfrije teäter fan Nederlân.
Lloyd Stearman
Lloyd Carlton Stearman (Wellsford, Kansas, 26 oktober 1898 - Northridge, Los Angeles, Kalifornje, 3 april 1975) wie in Amerikaanske fleander, fleantúchûntwerper en oprjochter fan de Stearman Aircraft Corporation.
Libben en wurk
Stearman studearre boukunde en arsjitektuer oan it Kansas State College yn Manhattan yn 1917 en 1918. Hy hold op mei syn stúdzje en gie by de United States Naval Reserve yn San Diego yn Kalifornje. Dêr learde er Curtis N-9 wetterfleantugen te fleanen.
Healwei de jierren 1920 naam Emil Matthew Laird, de ûntwerper fan de Laird Swallow, Stearman yn tsjinst as monteur, wat Stearmans earste kennismakking mei fleantúchbou wie. Op 4 febrewaris 1925 rjochte Stearman yn 'e mande mei Walter Beech en Clyde Cessna de Travel Air Manufacturing Company op, dy 't er op 27 septimber 1927 ferliet om syn eigen bedriuw, de Stearman Aircraft Corporation, op te rjochtsjen. Mei dat bedriuw boude er de Stearman C 2 en de Stearman C 3 en oare twaddekkers foar post- en frachtferfier en training. Nei de Twadde Wrâldoarloch waarden in soad fan de PT-13 trainingsfleantugen omboud ta lânboufleantugen. Yn 1948 wiene der 4.345 Stearman fleantugen yn tsjinst yn de lânboufleanderij.
Yn 1929 waarden Stearman Aircraft, Boeing Airplane Company, Boeing Aircraft of Canada, Varney Airlines, National Air Transport, Pacific Air Transport, Boeing Air Transport, Hamilton Standard Propeller, Sikorsky, Pratt & Whitney, Chance Vought, Northrop en United Airports of Connecticut fusearre ta de United Aircraft and Transportation Corporation fan William Boeing. Stearman hold syn posysje as direkteur fan de Stearman Division oant er yn 1931 ûntslach naam. Yn 1932 waard er chief executive officer fan Lockheed. Yn de tiid dat er by it bedriuw wurke waarden de Lockheed Model 10 en Lockheed 12 ûntwikkele. Yn 1936 rjochte er tegearre mei Dean B. Hammond de Stearman-Hammond Aircraft Corporation om de Stearman-Hammond Y-1 te bouwen.
Stearman stoar oan kanker op 3 april 1975 yn syn hûs yn Northridge, Los Angeles.
Om reden fan syn bydragen oan de fleantúchyndustry waard Lloyd Stearman yn july 1989 opnommen yn de National Aviation Hall of Fame yn Dayton, Ohio.
Amicitiagebou
It Amicitiagebou stiet op de hoeke fan de Wurdumerdyk en de Nijewei by de súdlike entree fan Ljouwert. It earder deftige klassisistyske bouwurk waard yn 1840, yn de tiid fan de Ferljochting, boud as hearesoasjeteit troch stedsarsjitekt Thomas Romein. Der siet doe in konsertseal, in kolfbaan en in lês- en biljertseal yn. Yn 1852 waard it Amicitia ('Freonskip') útwreide en yn 1879 nochris. Doe kaam der troch arsjitekt Hendrik Kramer in hoektuorke by nochris in nije útwreiding. Yn 1902 waard it iepenbier ferkocht oan de bruorren Feldhaus dy't der in hotel fan makken. Yn 1966 moast it hotel slute en waard it yn 1968 ferfongen troch in kantoargebou troch J.C. Teeuw. Dêrnei hawwe der de ABN-bank, de PTT en de Tsjinst Stedsûntwikkeling yn sitten.It gebou krige de titel fan 'Unsjochste gebou fan Ljouwert'.
Yn 2011 waard it ûnder lieding fan arsjitekt Jo Coenen stript oant in betonskelet en kaam der in penthouse boppe-op. Boppe de winkelserre is romte útsparre foar in iepen parkeardek foar de bewenners en sa koenen de wenetaazjes 'optild' wurde. De hoeken fan de flat waarden ôfrûne, oan de eastlike kant sels mei in dûbele bocht. It hat sûnttiids wol wat wei fan in grut cruiseskip.
List fan planetoïden 54701-54800
Dit is in list fan planetoïden 54701-54800.
Baanhurdfytsen op de Olympyske Simmerspullen 1976
200px|thumb|right|De Olympyske Velodrome fan Montreal 1976
De Olympyske Simmerspullen 1976 ek wol de XXIe Olympiade Olympiade neamd waarden yn 1976 yn Montreal, Kanada hâlden. It baanhurdfytsen waard hâlden yn it Olympic Velodrome.
Utslaggen
{| width=100%
Baanhurdfytsen op de Olympyske Simmerspullen 1936
Utslaggen
{| width=100%
Helwei
thumb|right|De Helwei (yn 't read) yn [[Dortmund yn 1610, kaart fan Detmar Muhler]] thumb|rechts|Hellweg yn [[Hildesheim]] Yn de Midsiuwen wie de Helwei (Dútsk: Hellweg) in wichtige east-west hannelsrûte troch Dútslân, de rûte wie doe al iuwenâld. It wie de meast wichtige dyk tusken de Ryn, east fan it Teutoburger Wâld, fan Duisburch ôf, dêr't de Ryn en de Ruhr gearkomme, nei Paderborn. Yn de 10e en 11e iuw wie de Hellweg de foarkarsrûten fan de Ottoanske en Salyske keningen en keizers dy't teminsten ienris it jier tusken Saksen en Aken reizgen, at sy teminsten net yn Itaalje of op it oarlochspaad wienen.
Doe't yn de Ier Moderne Tiid de stienkoal- en stielyndustry opkaam, ûntjoegen de midsiuwske stêden oan dy hannelsrûte har' ta yndustriële sintrums en naam har ynwennertal bot ta.
De Helwei waard brûkt troch Karel de Grutte yn syn Saksyske krigen en stie letter ûnder keizerlik tafersjoch wat ûnderhâld oanbelange. Yn de midsiuwen moasten lâneigners de helwei in breedte fan teminsten trije meter (de lingte fan in lans) gunne en har stik ek ûnderhâlde. De namme fan de brede iepen dyk troch de bosken stammet fan it Nederdútske helwech (brede, heldere dyk ûnder de iepen loft).
De oarsprong fan Hellweg kin ek Salzweg, de "Sâltdyk" wêze, mei woartels yn it grykske hál-s, en it Keltyske hal, dat 'sâlt' betsjut.
In oare ferklearring is "Paad fan de deaden". Yn Grimm syn Worterbuch is Helvegr de wei nei de Hel, de ûnderwrâld.
Baanhurdfytsen op de Olympyske Simmerspullen 1972
200px|thumb|right|De Olympyske Velodrome fan München 1972
Utslaggen
{| width=100%
Republiken fan Ruslân
De Russyske Federaasje is ûnderferparte yn 85 federale dielgebieten, wêrûnder 22 republiken.
Doe't de Sovjet-Uny útinoar foel, waard as alternat yf foar ûnôfhinklikens, sa't dy by de Sovjetrepubliken ûntstie, foar de folken yn de nije Russyske Federaasje in systeem ynfierd dêr't dy folken in foarm fan autonomy by krigen. In tal steaten, lykas Tsjetsjeenje, Tatarije en Basjkortostan, ropten dochs de ûnôfhinlikens út yn de iere 1990-er jierren. Yn maaie en juny 2000 joech it Russyske konstysjonele hôf te witten dat dêr in ein oan komme soe. Under presidint Vladimir Pûtin waard dêr oerhinne yn 2000 in oerkoepeljende bestjoerlike laach ynsteld, de federale distrikten, dy't lykwols gjin grûnwetlike basis hawwe.
Yn 2014 waard de Autonome Republyk fan de Krim, in autonome republyk fan Oekraïne, militêr beset en anneksearre troch Ruslân. De ynternasjonale mienskip erkent dy anneksaasje net en sjocht de Krimrepubliek noch hieltyd as part fan Oekraïne.
De Republiken fan Ruslân
* ) Omstriden. Ynternasjonaal net erkend as diel fan Ruslân, mar as diel fan 'e Oekraïne.
West-Indisch Bedrijf
De oprjochting waard mei mooglik makke troch de tasizzing fan de PTT dy't in lukratyf kontrakt yn it foarútsjoch stelde foar it ferfieren fan de post nei de koloanjes. De earste postflecht fan Nederlân nei Curaçao mei in Fokker F.XVIII, de "Snip", op 22 desimber 1934 markearre it begjinpunt fan de ûndernimming.
Ynearsten fleach it West-Yndysk Bedriuw benammen fan Willemstêd nei Aruba (earste flecht 19 jannewaris 1935) en Fenezuela en Jamaika yn gearwurking mei de Koninklijke Nederlandse Stoomboot-Maatschappij (KNSM). Earst nei de Twadde Wrâldoarloch wie der in reguliere flecht Amsterdam-Curaçao. De Twadde Wrâldoarloch sels wie fan grut belang foar it WIB, it waard troch de oaljaffinaderijen op Aruba in wichtige ferfierder en wie ien fan de bêst rinnende loftfeartmaatskippijen fan dy tiid.
Yn 1964 feroare it West-Yndysk bedriuw yn de Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij (ALM) en waard ek de Nederlânske Antillen mei-eigener.
Edward Givens
Edward Galen Givens Jr. (Quanah (Teksas), 5 jannewaris 1930 - Pearland, 6 juny 1967) wie in Amerikaansk astronaut en majoar-fleander by de United States Air Force (USAF).
Marijetsjerke (Krewerd)
De Marijetsjerke is in romanogoatyske tsjerke yn it doarpke Krewerd yn de Grinslânske gemeente Iemsdelta. De tsjerke stiet op in wierde en op it iennige mitsele doksaal fan Nederlân stiet it âldste oarel fan Grinslân dat út 1531 stamt.
Skiednis
Neffens de kronyk fan Blomhof is de tsjerke yn it lêste fearn fan de 13e iuw boud. De bou hinget gear mei de Steenhuizerboarch, dy't súdlik fan de tsjerke stie. De boarchrouwe Tyadeke soe neffens de oerlevering it ûnthjit dien ha op har lân in kapel te bouwen as har soan Menko fan in slimme sykte better wurde soe. Har soan waard better, mar Tyadeke die net wat hja ûnthjitten hie. Ynstee dêrfan hold Tyadeke har dwaande mei it sykjen nei in goede frou foar Menko. Har soan troude mei Tete, in dochter fan deken Gayko fan Loppersum, dy't oan har sike heit eins ûnthjitten hie de sluier oan te nimmen. Menko ferstoar al gau nei't Tete swier rekke, mar Tete pakte te ier út en it bern ferstoar. Tete gyng werom nei har mem Thialdis en Tyadeke kaam ta ynkear en frege yn 1280 tastimming om de kapel te bouwen as skinking oan it kleaster Blomhof fan Witewierrum en de Blomhofster abt soe by it hearren fan de skinking sein ha In nomine Jesu vivas et facias ("dat jo yn de namme fan Jezus libje en hannelje meie"). Mei de stifting waarden Krewerd en Arwerd ôfskaat fan de parochy Holwierde en in selsstannige parochy. Tyadeke liet de tsjerke oan de Jongfaam Marije wije en krige as stifter fan de tsjerke it kollaasjerjocht (it erflike rjocht om in geastlike te kiezen). Mooglik is it ferhaal ûntstien mei it doel om de minsken by te bringen dat God net mei Him spotte lit.
De tsjerke waard boud yn de opgong fan de romanogoatyske styl en is in foarbyld fan de Grinslânske fariant fan dy styl. De tsjerke is 25 by 8 meter en hat in rjochthoekich sletten preesterkoer. It bakstiennen gebou is trije traveeën lang, dy't troch steunbearen fan inoar skieden wurde. Alle finsters fan de tsjerke hawwe kraalprofilen. De finsters fan it earste en tredde travee boppe de spitsbôgen wurde ôfwiksele troch nissen mei siermitselwurk. Yn de eastlike muorre sitte trije ljochtfinsters. Oars as wenst waard de piskina net yn de súdeastlike mar yn de noardeastlike hoeke fan it koer ynbrocht. Oan de noardlike kant fan it koer stie ek it ynboude sakramintshúske, wêrfan't allinne in drompel bewarre is. De tsjerke krige al gaueftich nei de bou meloenfoarmige koepelferwulften. De ferwulften waarden beskildere mei ferskillende patroanen fan siermitselwurk, dy't by in slútring by inoar komme. Yn 'e selde tiid waard ek it noch jimmeroan besteande doksaal mitsele.
Tsjin it ein fan de 14e iuw fûn in ferbouwing plak. It westlike ferwulft fan it skip waard doe yn in ienfâldige goatysk krúsribferwulft werboud, sadat de tsjerke sûnt noch twa romanogoatyske ferwulften hat. It goatyske ferwulft waard ienfâldich op in wite eftergrûn beskildere, mooglik datearje de wijingskrusen út dy tiid, mar dy kinne likegoed by in oare ferbouwing oanbrocht wêze.
Om 1400 hinne waard in goatyske toer oan de westlike kant boud. Nei alle gedachten waard de tsjerke nei de bou fan de toer wyt farve. Yn 1531 waard in oargel op it doksaal set. Nei de reduksje waard de tsjerke protestantsk. De plaat fan sânstien foar de yngong is mooglik in alterplaat, sadat it tsjerkefolk tenei mei de fuotten oer it symboal fan it roomske leauwe wâdzje koene. De tsjerklike gemeente foarme dêrnei in kombinaasje mei dy fan Jukwerd, mar nei likernôch 20 jier waard Krewerd wer in selsstannige gemeente.
Nei alle gedachten waard tsjin it ein fan de 18e iuw by in restauraasje it sealtek fan de toer ferfongen troch in piramidedak. Ek it oarspronklike oerwurk waard doe ferfongen troch in nijenien fan de oerwurkmakkerij Veenstra. Fierders krige de tsjerke de yngong oan de westlike kant. Yn de 19e iuw waard de eastlike topgevel fan de tsjerke by in fernijing fan it dak ôfbrutsen en ferfongen troch in skylddak. Om 1920 hinne waard it tsjintwurdige oerwurk set. Yn 1943 foardere de besetter de âlde klok fan de tsjerke. De omraande klok waard yn 1949 ferfongen troch in nije klok.
Yn de rin fan de 19e iuw rekke de tsjerke in soad leden kwyt, sadat de gemeente wer kombinearre wurde moast mei Jukwerd. Yn 1905 waard Krewerd op 'e nij in selsstannige gemeente. Mar it herfoarme tsjerkefolk naam yn tal fierder ôf om 't de sinjatuer fan de gemeente frijsinnich wie en in soad ynwenners krektoarsom rjochtsinnich wiene en oerstapten nei de grifformearde tsjerke. It ûnderhâlden fan in dûmny soe foar de jimmeroan lytsere gemeente te djoer wurde en yn 1935 gyng de gemeente wer tegearre mei Jukwerd. Letter foarme de herfoarme gemeente fan Krewerd-Jukwerd ek noch ien gemeente mei dy fan Appingedam. Yn de jierren 1960 wie it herfoarme ledetal sa bot tebekrûn, dat de tsjerke net mear brûkt waard. It ferfal sette yn en der wiene foarstanners om de tsjerke mar ôf te brekken en it oargel te ferkeapjen. Safier is it net kommen en in restauraasje folge tusken 1968 en 1971. Yn 1983 waarde de tsjerke oerdroegen oan de Stifting Alde Grinslânske Tsjerken.
Ynrjochting
It mitsele doksaal bestiet út trije pleistere bôgen, wêrfan't de middelste bôge iepen is en tagong jout ta it koer. Under de oare twa bôgen sille nei alle gedachten sydalters stien ha. Nei 1500 waard it doksaal ferlege om romte te meitsjen foar de bou fan in oargel.
Oargel
Yn 1531 waard troch in ûnbekende oargelmakker in oargel boud yn in houten galerij op it doksaal. Nei alle gedachten kaam de bouwer út de omkriten. Ek beskildere hy de lûken mei piipwurk om it oargel sa grutter lykje te litten. Foar de bou makke de oargelbouwer gebrûk fan 15e-iuwske pipen.
Op de panelen by it oargel wurdt skreaun dat der yn 1620, 1687, 1731 en 1857 wurke is oan it oargel, mar der is faker wurke oan it oargel. Yn 1731 waard it oargel reparearre troch Nicolaas Adolf Willenbrock, yn 1775, 1807 en 1844 troch guon fan de famylje Lohman, yn 1857 troch Herman Eberhard Freytag en tusken 1972 en 1975 troch Albert Hendrik de Graaf. By dy lêste restauraasje waard yn de blaasbalge 15e-iuwske in fragmint fan in stik perkamint fan 15 by 20 sm. mei teksten oer de hillige Blasius fan Sebaste ûntdutsen, mooglik ôfkomstich út in lectionarium. Yn 1987 reparearre Reil út Heerde it oargel.
Transkaspyske sliepmûs
De Transkaspyske sliepmûs (Latynske namme: Myomimus personatus) is in sûchdier út it skift fan 'e kjifdieren (Rodentia), de famylje fan 'e sliepmûzen (Gliridae) en it skaai fan 'e mûssliepers (Myomimus), dat foarkomt oare kant de Kaspyske See (dêrfandinne de namme), yn Turkmenistan en noardlik Iraan. Dizze soarte waard foar it earst yn 1924 wittenskiplik beskreaun troch de Russyske soölooch Sergej Ognev.
Uterlike skaaimerken
De Transkaspyske sliepmûs hat krekt as ferskate oare sliepmûzesoarten in swartkleurige stripe hier dy't oan wjerskanten fan 'e kop fan 'e snút oer de eagen nei de earen rint. Sadwaande komt er oan syn Ingelske namme: masked mouse-tailed dormouse, wat "maskere mûzesturtsliepmûs" betsjut.
Status
De Transkaspyske sliepmûs hat de IUCN-status fan "kwetsber", wat de leechste fan 'e trije foarmen fan bedriigdheid is (de oare beide binne "bedrige" en "krityk").
Barnstienrûte
thumb|250px|Barnstienrûtes, haadrûtes
In barnstienroute is in hannelswei út de âldheid, dêr't rauwe barnstien (fossyl hars) fan de fynplakken oan de Eastsee en Noardsee (Denemark) nei ôfnimmers yn it Middellânske Seegebiet oer ferfierd waard. Dêrwei waard it barnstien ferhannele mei Aziatyske en Noard-Afrikaanske lannen, bygelyks oer de âlde siderûtes.
Allinne de rûte yn Eastenryk, de Alpenrûte en de wei besuden fan de Alpen binne goed dokumintearre. De hannelers sochten de meast feilige diken foar har kostbere fracht, dat dy feroaren sa no en dan. At it heal koe reizgen sy troch rivierdellings en oer feilige pleisterplakken om te oernachtsjen.
Yn de Romeinske tiid roan de haadrûte fan de Baltyske kusten yn Prusen troch it lân fan de Boii (yn wat no Tsjechje en Slowakije is) nei de kop fan de Adriatyske See (no Golf fan Feneesje ). Yn it grêf fan farao Tûtangamon is Baltyske barnstien fûn en yn de timpel fan Apollo yn Delfy waard barnstien fan de Noardseekust as offer brûkt. Ut it Heine Easten wei waard de barnstien ferhannele mei Aziatyske lannen, oer de âlde siderûten.
De âlde Prusyske stêden oan de Baltyske kust, Kaup en Truso wienen begjinpunten fan de eastlike rûte nei it suden ta. Faaks hat de barnstienhannel troch ynfloeden út it Middellânske gebiet nei Skandinaavje te bringen in rol spile by it opkommen fan de Noardske Brûnstiidkultuer dêre.
De oblast Kaliningrad wurdt somtiids wol Янтарный край neamd, dat betsjut 'barnstiengebiet'.
List fan planetoïden 54801-54900
Dit is in list fan planetoïden 54801-54900.
Baanhurdfytsen op de Olympyske Simmerspullen 1948
De Olympyske Simmerspullen 1948, ek wol de XIVe Olympiade neamd waarden yn 1948 yn Londen, Grut-Brittanje hâlden. It baanhurdfytsen waard hâlden yn it Herne Hill Velodrome.
Herne Hill Velodrome
It Herne Hill Velodrome waard boud yn 1891. It stadion wie yn de Twadde Wrâldkriich swier skânsearre rekke nei't it yn de kriich brûkt wie foar geskut. It Olympysk Komitee fûn it it ienigste brûkberre velodrome foar de Olympyske Simmerspullen sadwaande waard it velodrome wer opknapt. It velodrome hat in lingte fan 450 meter.
Utslaggen
{| width=100%
Slach by Bomstersyl
De slach by Bomstersyl wie in Fryske fjildslach op 14 july 1500 by Bomstersyl, in syl oan de westkant fan it hjoeddeiske Nijesyl. In leger fan om-ende-by 1.500 Fryske opstannelingen waard dy dei ferslein troch in grut hierlingeleger fan de Dútske gubinator en potentaat Albrecht fan Saksen; tusken de 100 en 300 man sneuvelen.
Vincent van Rossem
Vincent Theodore van Rossem, (Wageningen, 24 febrewaris 1950), is in Nederlânsk arsjitektuerhistoarikus.
Slach by Bomstersyl
Eftergrûn
Yn 1500 kaam Westerlauwersk Fryslân, de Ommelannen en stêd Grins massaal yn opstân tsjin Albrecht fan Saksen dy't dêr doe krekt syn bewâld fêstige hie. De soan en plakferfanger Hindrik fan Saksen lei Fryslân ferskillende belestings op. De Fryske befolking, dy't soks net wend wie, woe dêr neat fan witte. It ynfoarderjen ferrûn tige min en by Boalsert ûntstie rebûlje doe't Hessel Martena notabelen finzen sette en folsleine doarpen brânskatte dy't wegeren om te beteljen.
Vincent van Rossem
Biografy
Vincent is jongste soan fan keunstskilder Gerard van Rossem en Huberta Gerarda Nolen en de broer fan keunstistoarikus Sis en histoarikus Maarten van Rossem.
Slach by Bomstersyl
Eftergrûn
De bewenners yn de omkriten kamen yn opstân tsjin dy hannelwize dy't oangrepen waard troch in tal Fetkeaperske haadlingen, dêr't Tsjerk Walta by wie dy't in breed ferset organisearre tsjin it Saksyske bewâld. Dy opstân late fuort ta it belis fan Frjentsjer dêr't Hindrik op it Sjaardemaslot tahâlde. Healwei maaie belegeren tûzenen Friezen de stêd wylst de Saksyske besetting út mar trijehûndert hierlingen en wat Skieringer haadlingen bestie. Nettsjinsteande harren grutte ûndertal slagge it harren lang genôch om hoek te hâlden.
Vincent van Rossem
Biografy
Van Rossem wie sûnt 1997 as arsjitektuerhistoarikus wurksum by it Buro Monuminten & Archeology. Hy promovearre yn 1991 cum laude oan de Universiteit fan Amsterdam op it proefskrift ''Het Algemeen uitbreidingsplan van Amsterdam. Geschiedenis en ontwerp''. Mei yngong fan 1 maaie 2009 waard Van Rossem oan deselde universiteit beneamd ta heechlearaar monuminten en stêdeboukundige fraachstikken fan de perioade sûnt de 19e iuw, yn it bysûnder yn de stêd Amsterdam, oan de Fakulteit der Geasteswittenskippen. Syn iepenbiere les hold er op 26 febrewaris 2010. Hy gie op 14 maaie 2015 mei emeritaat.
Slach by Bomstersyl
De Slach
Albrecht fan Saksen hâlde ta yn Eastfryslân by Edzard Sirsena, doe't er te hearen krige dat syn soan yn Frjentsjer belegere waard. Hy reizge fuort ôf nei Fryslân oan it haad fan in grutte legermacht. De Friezen besochten dat leger te kearen en op inisjatyf fan Grins hie in grut boereleger him ferskânze op de dyk rjochting Westerlauwersk Fryslân. It leger fan Albrecht wie lykwols net botte hastich om oan te fallen. Wittende dat it Fryske leger benammen út boeren bestie en yn de ûngetiid- en rispingetiid dreech byelkoar te hâlden wie, belegere it Saksyske leger earst de stêd Grins. En wat Albrecht ferwachte kaam út, want nei in wike wachtsjen begûn it Fryske leger stadichoan leech te rinnen. In protte woenen net langer wachtsje mei it ynheljen fan harren hea. Op 14 july (heamoanne) foelen de Saksen oan en fersloegen it oerbleaune leger. Oan Fryske side sneuvelen tusken de 100 en 300 manlju.
De nederlaach hat ûntmoedigjend wurke op de belegerers fan Frjentsjer. It grutste part naaide út, it oerbleaune part waard ferslein, sadat de stêd wer ûntsetten wurde koe. Wreed wie de wraak fan Albrecht, benammen de stêd Ljouwert moast it belije en rûnom waarden stinzen en doarpen troch him ferwoaste. Bang foar represailles binne doe in protte Friezen nei it bûtenlân flechte.
Vincent van Rossem
Biografy
Mei syn broer en sus presintearret hy it telefyzjeprogramma Hier zijn de Van Rossems. De dêrfan ôflate rige Broeders in Berlijn yn 2019 presintearre hy tegearre mei syn broer, syn sus Sis moast ferstek gean litte fanwegen sûnens problemen
Magrebsliepmûs
De Magrebsliepmûs (Latynske namme: Eliomys munbyanus) is in sûchdier út it skift fan 'e kjifdieren (Rodentia), de famylje fan 'e sliepmûzen (Gliridae) en it skaai fan 'e ikelmûzen (Eliomys), dat foar it earst wittenskiplik beskreaun waard yn 1856. Dizze soarte is nau besibbe oan 'e bekendere ikelmûs (Eliomys quercinus).
List fan planetoïden 15501-15600
Dit is in list fan planetoïden 15501-15600.
Daphne Rosen
Daphne Rosen (Hebriuwsk: דפנה רוזן‎; folút: Daphne Aviva Rosen; Tel Aviv, 9 juny 1982), is in rêstend Israelysk-Amerikaansk neakenmodel, stripper en pornografysk aktrise, mainstream-aktrise, pornoprodusinte, neakenfotografe, radiopresintatrise en aktiviste. Hja is fral ferneamd wurden om har romboarstich foarkommen. Neffens har offisjele opjefte is se 1.60 m, mei in gewicht fan 55 kg en kupmaat 32GG. Hoewol't se fan harsels al frij boarstich wie, hat se har hjoeddeistich figuer te tankjen oan in boarstfergruttingsoperaasje.
Libben en karriêre
Rosen waard yn 1982 berne yn it Israelyske Tel Aviv. Har âldelju wiene minskerjochte-aktivisten, dy't úteinlik útwike moasten nei de Feriene Steaten doe't Rosen trije jier wie. Hja groeide op yn Boston, yn 'e steat Massachusetts. Neffens eigen sizzen "krige se boarsten" doe't se alve jier wie; har earste beha wie ien mei kupmaat D. Se studearre oan it Amherst Kolleezje, ferfear nei it súksesfol ôfrûnjen fan har stúdzje nei Los Angeles, en sette mei achttjin jier útein mei te wurkjen as neakenmodel foar ûnderskate manljustydskriften. Sa stie se op 'e omslach fan Big Butt Magazine, en berikte se al rillegau in kultstatus ûnder de lêzers fan it neakenblêd Score, wat ta har meiwurking as gast oan in ôflevering fan 'e The Jenny Jones Show late, in praatprogramma op 'e Amerikaanske tillefyzje.
Begjin 2003, doe't se tweintich jier wie, makke Rosen har debút yn in pornografyske film, yn Busty Beauties 7, in útjefte fan Hustler Video. Se liet al rillegau in boarstfergrutting dwaan, spile yn har earste pear jier as pornoaktrise mei yn hast 150 ûnderskate films, en waard binnen de koartste kearen in ikoan fan it grutte-boarstesjenre. Hja wurke gear mei grutte nammen yn 'e pornoyndustry, lykas Jenna Jameson, Briana Banks en Flower Tucci, en spile trije jier efterinoar yn 'e film dy't de AVN Award wûn yn 'e kategory grutte-boarstefilm (big bust film). De earste kears dêrfan wie Rosen de tsjinspylster fan Ron Jeremy en Tiffany Towers yn regisseur Elizabeth Starr har remake fan in klassiker fan Russ Meyer (Faster, Pussycat! Kill! Kill!), mei as titel ''Faster, Pussycat! Fuck! Fuck!''
Rosen stie in hoartsje ûnder kontrakt by de lytse studio Venom Digital Media, en ûntjoech har ta radiopresintatrise op 'e stjoerder KSEX Radio, dêr't se mei Harry Weiss it programma Two Live Jews presintearre. Teffens wie se mei mainstream-akteur en komyk Rob Schneider te gast by Playboy Radio en die se mei oan 'e tillefyzjeshow Blind Date. Ein 2005 hold se tydlik op mei aktearjen om har ta te lizzen op har oare beuzichheden, mar yn juny 2006 makke se in comeback as pornoaktrise mei as ympressario har mei-presintator Harry Weiss. Letter stapte se oer nei it buro Clear Talent Management, fan har kollega Lisa Ann, wylst se har noch wer letter fertsjintwurdigje liet troch it managementburo Pure Talent Agency. Yn augustus 2006 joech se har wurk op 'e radio deroan, mei't dat net mear te kombinearjen foel mei har fierders ek smoarfolle aginda.
Ek wurke Rosen in protte foar pornosites as BangBros (dêr't se ien fan 'e earste modellen fan 'e webside Boob Squad wie), Brazzers en Kink.com. Yn 2005 wûn se in AVN Award (de Oskar fan 'e pornoyndustry) en yn 2010 waard se nominearre foar noch ien, allebeide yn 'e kategory bêste groepsekssêne. Njonken har aktearwurk hold Rosen yn dyselde perioade ek oan mei te posearjen foar neakenblêden, en teffens wurke hja as stripper, wêrby't hja as in saneamde feature dancer stripklubs yn hiel Amearika ôfreizge. Fierders hie se ek lytse roltsjes yn in pear mainstream-films.
Yn 2012 hold Rosen úteinlik op mei te wurkjen as aktrise, al bleau se wol belutsen by de Amerikaanske pornoyndustry. Sûnt hat se har nei wenjen set yn Seattle, yn 'e steat Washington, dêr't se har taleit op har wurk as neakenfotografe en dêr't se ek in eigen produksjestudio hat yn 'e wyk Alki Beach. Ek set se har yn foar de frijheid fan mieningsutering yn 'e Feriene Steaten, dêr't de kristlik-konservativen allegeduerigen besykje om it near op 'e pornoyndustry te lizzen.
Sitaat
"There's not a lot of girls that are as busty as I am, and willing to do quite as much as I am. I'm really cool because I'm able to be in the big bust world. But I'm really nasty enough to be a real live porn star. I've got the big bust but I don't use them as an excuse for only doing 'Disney' porn." (AVN Magazine, oktober 2006.)