cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Putter
Beskriuwing
De kopkes fan jonge putters hawwe noch gjin opfallende kleuren. De grize oant giele boppekant is streepeftich en spikkelich. De ûnderkant is ljochter as by in folwoeksen fûgel en de kop is effen kleurd. De giele strepen op de wjukken meitsje dat jonge fûgels as putters te werkennen binne. Jonge en folwoeksen fûgels ferfearje tusken july en augustus.
Biotoop
De putter komt foar yn Europa oant yn parten fan West-Sibearje, Noard-Afrika en West-Aazje. Op Iislân en it grutste part fan Skandinaavje ûntbrekt de fûgel. Minsken hawwe de putter yn Súd-Amearika, Austraalje en Nij-Seelân en op guon eilannen yn Oseaanje ynfierd. Yn de gebieten fan Europa mei in sêft klimaat, bliuwt de putter ek oerwinterjen. Mar yn kontrijen mei strange winters siket er syn heil yn waarmere gebieten.
Putters binne te finen yn iepen en beamrike kontreien oant in hichte fan likernôch 1300 meter. De putter hat in foarkar foar hôven mei fruchtbeammen, lânskippen mei hagen en beamwâlen, boskrânen, braaklân, âlde tunen en parken mei in soad ûnkrûd en strûken. Bûten de briedtiid siket de putter it iepen gea en is de fûgel fakentiden yn lytse groepkes te sjen.
Iten
Putters ite healryp en ryp sied fan fêste planten en beammen, benammen dy fan guon stikels. As de fûgel briedt wurdt it oanfolle mei lytse ynsekten, fral bledlús.
Oantallen
It ferspriedingsgebiet fan de putter oer de wrâld wurdt op 15.800.000 km² rûsd. Neffens de IUCN (International Union for Conservation of Nature and Natural Resources) binne der sa'n 75.000.000 oant 350.000.000 putters. De Europeeske populaasje makket minder as de helte fan de folsleine populaasje út, mar is mei mear as 12.000.000 pearkes tige grut. Tusken 1970 en 1990 bleau it tal stabyl, mar yn de jierren 1990-2000 naam it tal putters bot ôf, benammen yn Turkije. Yn it grutste diel fan Europa naam it tal putters lykwols ta of bleau it tal stabyl. Yn súdlike lannen lykas yn Frankryk, Itaalje, Spanje en op Malta en Syprus wurdt der op putters jage. Ek wurde dêr fûgels fongen troch lym op tûken te smarren. Yn guon lannen is it noch gewoan om de putter yn in kouwe te hâlden.
Yn ús kontreien is it tal putters bot tanommen. It tal pearkes yn Nederlân wurdt op 35.000-43.000 (2013-2015) rûsd, wylst de populaasje winterdeis oant 200.000 oprinne kin.
NLTO
Noardlike Lân- en Túnbou-organisaasje (Nederlânsk en offisjeel: Noordelijke Land- en Tuinbouworganisatie), yn 'e regel ôfkoarte ta NLTO, wie de namme fan trije opinoar folgjende Nederlânske regionale ûndernimmers- en wurkjouwersorganisaasjes foar de agraryske sektor en de túnbou yn Noard-Nederlân. De beide lêste organisaasjes wiene regionale belangeferienings dy't oansletten wiene by it lanlike LTO Nederlân. It haadkantoar fan alle trije organisaasjes wie fêstige yn Grins.
Earste NLTO
De earste NLTO ûnstie yn 1993, doe't de provinsjale ôfdielings yn Grinslân en Drinte fan it roomske Katolyk Nederlânsk Boere en Túnkers Bûn (KNBTB) en it liberale Keninklik Nederlânsk Lânbou-Komitee (KNLC) besleaten te fúzjearjen. De earste NLTO bestie los fan 'e ôfdielings Grinslân en Drinte fan it protestantske Kristlik Boere en Túnkers Bûn (CBTB), dy't sels trouwens yn 1993 ferraanden ta CBTB Noard-Nederlân.
Twadde NLTO
De twadde NLTO hie syn woartels yn it gearfoegjen, yn 1995, fan 'e lanlike organisaasjes fan it KNBTB, it KNLC en it CBTB ta de nije koepelorganisaasje LTO Nederlân. Yn it ramt fan dy fúzje waarden datselde jiers de regionale ôfdielings yn Grinslân en Drinte fan it KNBTB en it KNLC (de earste NLTO) en it CBTB (CBTB Noard-Nederlân) ferraand ta in nije NLTO.
Trêde NLTO
De trêde NLTO ûntstie yn 1999, doe't by in algemiene reorganisaasje fan LTO Nederlân de âldere Drintsk-Grinslânske NLTO fúzjearre mei de Frysk-Flevolânske Lân- en Túnbou-organisaasje (FLTO). De nije fúzje-organisaasje behold dêrnei de namme NLTO, mar besloech fan dat punt ôf ek de provinsjes Fryslân en Flevolân en hie yn totaal sa'n 15.000 leden. Yn 2005 gie dizze trêde NLTO, yn 'e mande mei de Westlike Lân- en Túnbou Organisaasje (WLTO) yn Noard- en Súd-Hollân en de Gewestlike Lân- en Túnbou-organsaasje (GLTO) yn Utert, Gelderlân en Oerisel, op yn it nije LTO Noard.
Kasem Soleimani
Kasem Soleimani (Perzysk: قاسم سلیمانی‎, sekuere transliteraasje: Qāsem Soleimānī, útspr.: [ˈɢɒːsemə solei̭ˈmɒːniː], likernôch: " gâ -see-muh soo-lei- mâ -nii") (Kanat-e Malek 11 maart 1957 – Bagdad, 3 jannewaris 2020) wie in Iraansk generaal en de kommandant fan 'e Kuds Striidkrêften, in wichtige ôfdieling fan 'e tige ynfloedrike Iraanske Revolúsjonêre Garde. Hy begûn syn militêre karriêre yn 'e Iraansk-Iraakske Oarloch fan 'e 1980-er jierren. Nei de terroristyske oanslaggen fan 9/11 wied er belutsen by it ûnder fuotten heljen fan it rezjym fan 'e Taliban yn Afganistan. Letter hie Soleimani in liedende posysje yn 'e Syryske Boargeroarloch en de Oarloch tsjin IS. Begjin jannewaris 2020 waard er fermoarde by in doelrjochte drone-oanfal troch de Feriene Steaten.
Putter
Keunst
De putter is in symboal foar trochsettingsfermogen en fruchtberens. Fanwegen syn foarkar foar stikels en de reade kleur fan syn kopke waard it fûgeltsje yn de kristlike ikonografy ek in symboal foar it lijen fan Kristus. De putter stiet op in soad ôfbylden mei Marije, dêr't er de foarsizzing is fan de krusiging fan Jezus.
Kasem Soleimani
Jonkheid
Soleimani waard yn 1957 berne yn it doarp Kanat-e Malek, yn 'e provinsje Kerman fan 'e Keizerlike Steat Perzje. Syn heit († 2017) wie boer. Syn mem († 2013) hiet Fatemeh. Hy hie fiif susters en ien broer, Sochrab, dy't anno 2017 sipier yn in tichthûs yn Teheran wie. As opslûpen jonge ferfear er nei de stêd Kerman, dêr't er as boufakker wurke om syn heit te helpen in liening werom te beteljen. Yn 1975 kaam Soleimani te wurkjen foar de pleatslike wettersuvering. Yn syn frije tiid died er oan gewichtheffen en besocht er preken fan 'e sjiïtyske geastlike Hodjat Kamjab, in beskermeling fan Ali Chamenei.
Putter
Keunst
Taddeo Gaddi (1290–1366) skildere syn "Madonna en Bern" mei in putterke yn de hân fan Jezus. Yn Federico Barocci's skilderij fan de Hillige Famylje hâld de lytse Jehannes in putterke yn 'e hân, sadat in ynteressearre kat de fûgel net benei komme kin. In skilderij fan Rafael (1483-1520) wurdt sels "De Madonna mei it Putterke" neamd. De putter wurdt as symboal foar it lijen fan Jezus as in suver fûgeltsje beskôge en ek wol mei in mich ôfbylde, dy't foar ferdjer en smoargens stiet.
Kasem Soleimani
Iere militêre karriêre
Nei de Islamityske Revolúsje, wêrby't yn 1979 de sjah ôfset waard en de sjiïtyske geastlikheid, ûnder lieding fan grutajatollah Chomeini, oan 'e macht kaam, joech Soleimani him by de Revolúsjonêre Garde, dy't de elite fan 'e kriichsmacht fan it nije rezjym foarme. Hoewol't syn militêre training minimaal west hawwe soe, klom Soleimani fluch op troch de rangen. Ier yn syn militêre karriêre wied er as sljochtwei soldaat belutsen by it delslaan fan 'e Koerdyske Opstân fan 1979 yn 'e provinsje West-Azerbeidzjan.
Putter
Keunst
It skilderij "De Distelfink" fan Carel Fabritius joech de namme en it ûnderwerp oan de roman "De Distelfink" (The Goldfinch) fan de Amearikaanske skriuwster Donna Tartt.
Yn "De fjouwer jiertiden" fan Antonio Vivaldi wurd it sjongen fan de putter yn it twadde konsert (Op. 8 No. 2, RV315) yn de akten 72 oant 77 troch de solofioele neidien.
Kasem Soleimani
Iraansk-Iraanske Oarloch
Tsjin 'e tiid dat yn septimber 1980 de Iraansk-Iraakske Oarloch (1980-1988) útbriek, hie Soleimani it befel oer in kompanjy, dy't bestie út manlju út Kerman dy't er sels rekrutearre en traind hawwe soe. Yn dy oarloch wûn er al rillegau in reputaasje foar moed en krige er ferskate kearen promoasje om't ûnder syn lieding gebiet weromwûn waard dat troch de Irakezen ferovere wie. Uteinlik waard er sels beneamd ta kommandant fan 'e 41e Tarallah Difyzje wylst er noch gjin tritich jier wie.
Soleimani naam yn 'e Iraansk-Iraakske Oarloch diel oan 'e measte militêre operaasjes oan it súdlik front. Hy rekke slim ferwûne yn 'e Operaasje Tarik-ol-Kods, en omskreau de Operaasje Fat-ol-Mobin yn 1990 yn in fraachpetear as syn 'bêste' offinsyf, omreden fan it súkses dat dêrby mei muoite berikt waard. Soleimani wie ek belutsen by kommandomisjes dy't djip efter de frontlinys op Iraaksk grûngebiet útfierd waarden. It wie yn dy tiid dat er persoanlik yn 'e kunde kaam mei de foaroanlju fan 'e Koerdyske minderheid yn Irak en fan 'e Badr-organisaasje fan 'e Iraakske sjiïtyske Arabieren, dy't har ek oankanten tsjin it rezjym fan 'e Iraakske diktator Saddam Hoessein.
1990-er jierren
Nei ôfrin fan 'e oarloch wie Soleimani kommandant fan 'e Revolúsjonêre Garde yn 'e provinsje Kerman. Mei't dat gebiet relatyf tichteby Afganistan leit, waard it brûkt as trochfierrûte foar drugs út Afganistan nei Turkije, en dêrwei fierder nei Jeropa. Soleimani wie sadwaande yn 'e 1990-er jierren benammen aktyf as bestrider fan 'e ynternasjonale drugshannel, dêr't er neffens de berjochten tige effektyf yn wie.
It is ûndúdlik wannear't Soleimani krekt it befel krige oer de Kûds Striidkrêften, mar wierskynlik wie dat earne tusken 10 septimber 1997 en 21 maart 1998. De Kûds Striidkrêften binne in difyzje fan 'e Revolúsjonêre Garde dy't him benammen dwaande hâldt mei militêre operaasjes bûten Iraan en mei klandestine militêre operaasjes.
By de Iraanske studinteprotesten fan 1999 wie Soleimani ien fan 'e ofsieren fan 'e Revolúsjonêre Garde dy't in brief oan presidint Mohammed Chatami ûndertekenen, wêryn't drige waard mei militêr yngripen as Chatami de studinterebûlje net sels de kop yndrukke soe.
2000-er jierren
Nei de terroristyske oanslaggen fan 9/11 troch Al-Qaida op it World Trade Center yn New York en it Pentagon yn Washington, D.C., stie Soleimani oan it haad fan in Iraanske delegaasje dy't yn Sjenêve in moeting hie mei de Amerikaanske diplomaat Ryan Crocker. Der waard in geheime gearwurking oerienkommen om yn Afganistan it Islamitysk Emiraat fan 'e fûnemintalistysk soennityske Taliban ûnder fuotten te heljen, dat in mienskiplike fijân fan it sjiïtyske Iraan en de Feriene Steaten wie. Oan dy gearwurking kaam lykwols abrupt in ein doe't de Amerikaanske presidint George W. Bush Iraan yn jannewaris 2002 neamde as ien fan 'e trije lannen dy't er oanmurk foar de "As fan it Kwea" (mei Irak en Noard-Koreä).
Yn 'e earste helte fan 'e 2000-er jierren sterke Soleimani de gearwurking fuort tusken de Kûds Striidkrêften en de sjiïtyske Hezbollah-beweging yn súdlik Libanon. Yn in fraachpetear út oktober 2019 fertelde er dat er yn 2006, ûnder de Oarloch tusken Israel en Hezbollah, persoanlik yn Libanon oanwêzich west hie om "tafersjoch te hâlden" op it konflikt. Yn 2007 waard Soleimani as ien fan 'e gadingmakkers beskôge om ta kommandant fan 'e hiele Revolúsjonêre Garde beneamd te wurden doe't generaal Jachja Rahim Safavi mei pinsjoen gie. Datselde jiers waard er opnommen op in list fan Iraanske persoanen tsjin wa't sanksjes oplein waarden yn Resolúsje 1747 fan 'e Feilichheidsried fan 'e Feriene Naasjes.
Yn maart 2008 holp er om yn súdlik Irak in wapenstilstân te beävensearjen tusken it Iraakske regearingsleger en it Leger fan 'e Machdy, in sjiïtyske milysje. Yn 2009 waard der in rapport lekt wêryn't steld waard dat Christopher R. Hill en generaal Raymond T. Odierno, de heechstpleatste boargerlike en militêre Amerikaanske funksjonarissen yn Irak op dat stuit, yn it kantoar fan 'e Iraakske presidint Djalal Talabani in moeting mei Soleimani hân hiene. Hill en Odierno ûnstrieden letter dat sa'n moeting plakfûn hie. Op 24 jannewaris 2011 waard Soleimani troch de Iraanske heechste lieder, grutajatollah Ali Chamenei, befoardere ta de rang fan generaal-majoar.
Syryske Boargeroarloch
Yn syn hoedanichheid as kommandant fan 'e Kûds Striidkrêften wie Soleimani nau belutsen by de Syryske Boargeroarloch. It rezjym fan diktator Basjir al-Assad wie ien fan 'e mar in pear goede bûnsgenoaten dy't Iraan yn it Midden-Easten hie, en der wie it Iraanske regear dan ek alles oan gelegen om 'e opstân fan 'e demokratyske opposysje yn Syrje, dy't yn 2011 útbriek, te ûnderdrukken. Behalven Iraanske troepen fochten ek Hezbollah-striders út Libanon en sjiïtyske milysjes út Irak oan 'e kant fan Assad mei, en fan septimber 2015 ôf mong ek Ruslân him aktyf yn it konflikt oan 'e kant fan it Syryske regear.
Yn it neijier fan 2012 naam Soleimani persoanlik it befel oer de Iraanske, Libaneeske en Iraakske troepen yn Syrje oer. De werovering fan Al-Kûsayr op demokratyske rebellen en it terroristyske Al-Nûsrafront, dat bannen ûnderhold me Al-Qaida, wie neffens CIA-boarnen it wurk fan Soleimani. Hy wie datselde jiers ek de driuwende krêft efter de oprjochting fan 'e Nasjonale Definsje Striidkrêften (NDF), wêryn't de gearwurking fan alle pro-Assad-partijen formalisearre waard. Ien fan Soleimani syn wichtichste ûnderhearrigen yn Syrje wie brigadegeneraal Hossein Hamadani, dy't dêr yn 2015 op it slachfjild sneuvele. Yn 2015 en 2016 spile Soleimani in beslissende rol yn 'e Slach om Aleppo, wêrby't de trijejierrige belegering fan Nûbi en Al-Zachraä beëinige waard. Yn maart 2017 assistearre er nei't it skynt generaal-majoar Sûheil al-Hassan by it ôfslaan fan Hama-offinsyf fan 'e rebellen.
Oarloch tsjin IS
By de Oarloch tsjin Islamityske Steat makke de terreurorganisaasje ISIS gebrûk fan 'e swakke posysje fan it Iraakske regear en de gaos fan 'e boargeroarloch yn Syrje om in grut grûngebiet yn noardeastlik Syrje en noardwestlik Irak yn 'e hannen te krijen. Krekt as Al-Qaida en de Taliban bestie ISIS út soennityske ekstremisten dy't alle sjiïten útrûgje woene, dat op 'e nij stiene it sjiïtyske Iraan en it Westen oan deselde kant yn in konflikt yn it Midden-Easten.
Oer de flugge opmars fan IS en de ynstoarting fan it Iraakske Leger besaude in elk him. Sels Mosûl, yn grutte de trêde stêd fan Irak, foel suver sûnder slach of stjit yn 'e hannen fan 'e terroristen. Neffens Iraakske regearingsboarnen dy't troch de Britske omrop BBC sitearre waarden, wiene it nei de Fal fan Mosûl net de Amerikaanske bombardeminten op IS-doelen dy't foarkamen dat IS ek hiel sintraal Irak ûnder de foet rûn, mar it flugge yngripen fan Iraan, dat tsientûzenen grûntroepen yn 'e striid smiet om 'e opmars ta stilstân te bringen.
Soleimani joech lieding oan dy Iraanske troepen en koördinearre ek de ynset fan 'e sjiïtyske milysjes út súdlik Irak dy't oan 'e striid dielnamen om noardwestlik Irak te befrijen. Fierders ûnderhold er nauwe kontakten mei de lieding fan 'e Koerdyske pesjmerga's, de iennichste troepen yn Irak dy't wól stânholden tsjin IS. Yn 2014 wied er behelle yn it ûntset fan Amirli, sintraal Irak, dat troch IS-striders belegere waard. Neffens de Los Angeles Times, in foaroansteande Amerikaanske krante, wie Amirli de earste stêd dy't de opmars fan IS wjerstie, in feit dat mooglik makke waard troch "in ûngebrûklik ferbûn fan Iraakske en Koerdyske soldaten, mei Iraanske stipe operearjende sjiïtyske milysjes en Amerikaanske bommesmiters."
Under Operaasje Asjoera, de befrijing fan Djoerf al-Sachar, wie Soleimani prominint oanwêzich op it slachfjild, hoewol't er neffens de geroften sels oan 'e frontliny wegere in kûgelfrij fest te dragen. Mank de sjiïtyske milysjes en syn eigen Iraanske troepen waard grute dat er net wist wat eangst wie. Yn maart 2015 spile Soleimani in rol fan krúsjaal belang by de Befrijing fan Tikrit, oan 'e rivier de Tigris, de grutste en wichtichste stêd tusken Bagdad en Mosûl yn.
Moard en begraffenis
Yn 2011 waard Soleimani troch de Feriene Steaten oanmurken foar in terrorist, en waard alle Amerikaanske steatsboargers ferbean saken mei him te dwaan. Op 3 jannewaris 2020 waard Soleimani fermoarde op 'e Ynternasjonale Lofthaven fan Bagdad yn Irak, dêr't er krekt arrivearre wie nei in besyk oan Libanon of Syrje. Hy waard it slachtoffer fan in oanfal mei in drone troch de Amerikaanske Loftmacht dêr't de Amerikaanske presidint Donald Trump persoanlik opdracht ta jûn hie (sa't it Amerikaansk Ministearje fan Definsje befêstige). Fjouwer leden fan 'e Folksmobilisaasje Striidkrêften, in Iraakske sjiïtyske milysje, kamen ek om, ûnder wa de kommandant fan dy groep, Abû Machdi al-Mûhandis.
De moard wie nei't it skynt in ferjilding foar de bestoarming fan 'e Amerikaanske ambassade yn Bagdad troch leden fan in sjiïtyske milysje op 31 desimber 2019. Soleimani waard as kommandant fan 'e Kûds Striidkrêften opfolge troch Esmaïl Gaäni. Hy moast neffens de gerjochten identifisearre wurde oan 'e hân fan in ring dy't er droech. Syn lykprekaasje sette op 4 jannewaris yn Bagdad útein, kaam op 6 jannewaris troch Teheran en berikte op 7 jannewaris Kerman, dêr't er begroeven waard. De publike belangstelling wie dêrby sa oerweldigjend dat der 56 minsken omkamen om't yn it gedrang ûnder de foet rûn waarden.
Neisleep
Op 8 jannewaris 2020 lansearre Iraan, om 'e dea fan Soleimani te wreekjen, raketten dy't delkamen op twa bases fan it Amerikaanske Leger yn Irak. Dy oanfal waard lykwols oeren yn 't foar oankundige, sadat der mar alve ferwûnen by foelen.
Frisiast
In frisiast is in foarstanner fan en krewearder foar de doelstellings en ideeën fan 'e Fryske Beweging.
Winnetou 2. Teil
'Winnetou 2. Teil' (de punt jout in rangtelwurd oan, dus útsprutsen as Winnetou zweiten Teil) is in Westdútsk-Joegoslavysk-Frânsk-Italjaanske westernfilm út 1964. De Servo-Kroätyske titel wie Vinetu II, yn it Frânsk hiet de film Le Trésor des Montagnes Bleues, yn it Italjaansk Giorni di Fuoco, en yn it Ingelsk stied er bekend as Last of the Renegades. It wie de twadde yn in trilogy ferfilmings fan 'e ferneamde Winnetou-romans fan 'e Dútske skriuwer Karl May. ''Winnetou 2. Teil'' waard regissearre troch Harald Reinl, wylst Pierre Brice en Lex Barker de haadrollen spilen fan Winnetou en Old Shatterhand. De plot folget Winnetou wylst er yn it noarden fan 'e Grutte Flakten frede besiket te stiftsjen tusken de Yndianen en de blanken. ''Winnetou 2. Teil'' waard troch de Westdútske filmkritisy mei mingde resinsjes ûnthelle, mar ûntjoech him nettsjinsteande dat yn 'e bioskopen ta in kommersjeel súkses.
Plot
Winnetou, it opperhaad fan 'e Apachen, bejout him nei de noardlike Grutte Flakten, dêr't oarloch driget tusken de ûnderskate Yndiaanske folken en de almar fierder harren lân ynkringende blanke kolonisten. Underweis nei it kamp fan 'e ynfloedrike Ta-Sha-Tunga, it opperhaad fan 'e Assiniboin, rêdt er in tsjeppe squaw dy't oanfallen wurdt troch in grizzlybear. It fanke blykt Ribanna te wêzen, de dochter fan Ta-Sha-Tunga. As Winnetou mei har it Assiniboin-kamp berikt, beriede de âldsten fan it folk harren dêr krekt oer it lot fan trije finzennommen Amerikaanske kavaleristen, ûnder wa luitenant Robert Merrill. Ta-Sha-Tunga is Winnetou tige tankber dat er syn ienlingsdochter fan in wisse dea rêden hat, dat hy freget him om mar te neamen wat er dêr as beleanning foar hawwe wol, en as it yn syn macht is, sil er it krije. Dêrop freget Winnetou om 'e frijlitting fan 'e trije Amerikanen. Dat falt der by de Assiniboin net bot yn, mar Ta-Sha-Tunga hâldt wurd, en lit Merrill-en-dy gean.
Merrill en syn mannen keare neitiid werom nei Fort Niobrara, dêr't Merrill syn heit bepraat om Winnetou syn bedoelings te fertrouwen. Underwilens folgje Old Shatterhand en syn eksintrike Britske selskipsman Lord Castlepool it spoar fan 'e oerlibbenen fan it groepke banditen dat efter Merrill-en-dy oan stjoerd wie, nei in plak ta dêr't blanken mei man en macht oan it wurk binne om oalje út 'e grûn op te pompen. Luke en syn mannen blike te wurkjen foar de eigner fan it oaljestasjon, Bud Forrester. Dyselde is ûnrjochtlik op it lân fan 'e Ponka nei oalje oan it boarjen en hat besletten de Ponka út te rûgjen, sadat nimmen him dat belette kin. Old Shatterhand en Castlepool wurde finzennommen, mar it docht bliken dat Forrester ek it meastepart fan 'e arbeiders fan it oaljestasjon tsjin harren wil dêr oan it wurk hâldt. Nachts organisearret Old Shatterhand in útbraak fan 'e arbeiders, dy't útrint op in grut fjoergefjocht. In Ponka-kriger makket fan 'e gaos gebrûk troch in oaljebassên yn 'e brân te stekken, wêrnei't it hiele oaljestasjon yn flammen opgiet. Forrester-en-dy moatte tebekwike, de arbeiders flechtsje alle kanten út en Old Shatterhand en Castlepool witte te ûntkommen.
Underwilens binne Winnetou en Ribanna fereale opinoar wurden, en as Old Shatterhand him by syn bloedbroer yn it Assiniboin-kamp jout, bringt dy him mei syn nije leafde yn 'e kunde. Castlepool, dy't efterbleaun is om Forrester syn meneuvels by it útbaarnde oaljestasjon yn 'e rekken te hâlden, wurdt al rillegau troch de mannen fan Luke finzennommen en oan in grutte peal fêstbûn. Old Shatterhand reizget mei Winnetou en Ta-Sha-Tunga nei Fort Niobrara, dêr't Winnetou in fredeskonferinsje belein hat. Der binne fertsjintwurdigers fan alle stammen útnûge. It opperhaad fan 'e Ponka, dat begryplikerwize wrokket oer it útmoardzjen fan ien fan 'e doarpen fan syn folk, sjocht gjin oare mooglikheid om gerjochtichheid te krijen as troch oarloch. De oare opperhaden, útsein Ta-Sha-Tunga, binne it mei him iens. Luitenant Merrill rêdt lykwols de konferinsje troch te ferklearjen dat er ree is om Ribanna ta frou te nimmen om dêrmei de frede tusken Yndianen en blanken te besegeljen. Mei syn wolsprekkendheid kriget er alle Yndiaanske foaroanlju, útsein it opperhaad fan 'e Ponka, safier dat se de frede noch in kâns jaan wolle. Winnetou wurdt dan foar de bittere kar steld tusken frede op 'e noardlike Grutte Flakten en it folgjen fan hert. Hy kiest mei syn ferstân foar de frede, en wit neitiid ek de slim oerstjoere Ribanna te bepraten om datselde te dwaan.
Luitenant Merrill en Ribanna trouwe yn Fort Niobrara, mar Winnetou kin it net oansjen en ferlit healwei de plechtichheid it fort. Old Shatterhand giet mei syn freon en tegearre ride se nei it oaljestasjon, dêr't se ûntdekke dat Castlepool finzennommen is. Se wachtsje oant de nacht fallen is, wêrnei't Winnetou de Britske ealman befrijt. Dy fertelt harren dan dat Forrester en it meastepart fan syn mannen earder dy deis útriden binne om in konfoai mei kapweinen fan blanke kolonisten te oerfallen en út te moardzjen. It is harren doel om it lykje te litten as is de oerfal útfierd troch de Assiniboin, sadat de kavalery fanwegen komme sil tsjin dat folk en de frede daliks wer brutsen wurdt. Winnetou, Old Shatterhand en Castlepool driuwe harren hynders ta it uterste, mar arrivearje pas as de mannen fan Forrester harren bloedige wurk al dien hawwe en it konfoai útmoarde is. Se reitsje yn in fjoergefjocht ferwikkele mei Forrester-en-dy en wurde besingele.
Underwilens is Luke nei Fort Niobrara riden, dêr't er beart de iennichste oerlibbene fan it konfoai te wêzen. Hy fertelt freeslike ferhalen oer de dieden fan 'e Yndianen, dy't kolonel Merrill foar sûkerswiet oannimt. Robert Merrill, lykwols, is skeptysk as er de ferhalen út 'e twadde hân heart, en as er sels op ûndersyk útgiet, ken er Luke werom as de lieder fan 'e banditen dy't it Ponka-doarp útmoarden. Hy komt Luke oer it mad en oermasteret him, wêrnei't er him mei help fan Ribanna nei it Assiniboin-kamp ta bringt. Ta-Sha-Tunga ropt fuortendaliks al syn krigers gear en riidt nei it oaljestasjon fan Forrester, wylst Luitenant Merrill en Ribanna yn it Assiniboin-kamp efterbliuwe mei de froulju, bern en âlderein. Op it oaljestasjon binne lykwols inkeld de pear mannen dy't dêr efterbleaun wiene om Castlepool te bewekjen.
Winnetou, Old Shatterhand en Castlepool witte op slûchslimme wize oan 'e besingeling troch Forrester-en-dy te ûntkommen. Se ride in kavalery-ôfdieling ûnder kaptein Bruce yn 'e earms, dy't troch kolonel Merrill útstjoerd is om 'e spoaren fan 'e Assiniboin by it plak fan 'e oanfal op it konfoai wei werom te folgjen nei harren kamp. Old Shatterhand wit Bruce der lykwols fan it oertsjûgjen dat Forrester efter it bloedbad sit. Dyselde hat ûnderwilens ûntdutsen dat Winnetou-en-dy him troch de fingers glûpt binne. Hy begrypt dat dat betsjut dat syn spul hast út is, en beslút him te ferskânzjen op it oaljestasjon. Underweis komt er lykwols Luke tsjin, dy't oan 'e krigers fan Ta-Sha-Tunga ûntkommen is en him warskôget dat it oaljestasjon no yn 'e hannen fan 'e Assiniboin is. Hy fertelt lykwols ek dat luitenant Merrill en Ribanna ûnbewekke yn it Assiniboin-kamp efterbleaun binne. As se dy beiden finzen nimme, kinne se easken stelle oan net inkeld Ta-Sha-Tunga, mar ek oan kolonel Merrill.
Sadwaande ride Forrester en syn mannen nei it Assiniboin-kamp ta, dêr't luitenant Merrill en Ribanna harren mei de froulju, bern en âlderein yn in grot ferskûle hawwe. Forrester-en-dy nimme harren finzen, en as net folle letter Winnetou en Old Shatterhand mei de kavalery arrivearje, folget der in besingeling fan 'e grot. Ta-Sha-Tunga en syn krigers jouwe har by de kavalery. Forrester easket farske hynders, foarrieden en in frije trochtocht nei de Meksikaanske grins, of oars sil er Merrill en Ribanna begjinne te folterjen. Old Shatterhand besiket safolle mooglik tiid te rekken, wylst Winnetou mei in stikmannich Assiniboin-krigers de grot binnenkringt út in oare grot wei, dy't ûnder wetter mei-inoar yn ferbining steane. Dan is it gau dien mei Forrester syn binde. Inkeld hysels wit út 'e grot te ûntkommen, mar de Assiniboin-krigers sjitte him sa fol mei pylken dat er úteinlik wol in stikelbaarch liket.
De frede op 'e noardlike Grutte Flakten is no bewissige, en Winnetou en Old Shatterhand ride fuort, dêrby útwiuwd troch Ribanna en luitenant Merrill.
Produksje
''Winnetou 2. Teil waard regissearre troch Harald Reinl nei in senario fan Harald G. Petersson dat skreaun wie op basis fan 'e Winnetou''-boeken fan 'e Dútske skriuwer Karl May (1842-1912). As produsinten wiene by de film belutsen: Horst Wendlandt, Ivo Vrhoveć, Erwin Gitt en Wolfgang Kühnlenz. ''Winnetou 2. Teil'' wie in ko-produksje fan it Westdútske Rialto Film, it Joegoslavyske Jadran Film, de Frânske Societé Nouvelle de Cinématographie (S.N.C.) en it Italjaanske Atlantis Film. De kamerarezjy wie yn 'e hannen fan Ernst W. Kalinke, en de filmmuzyk waard fersoarge troch Martin Böttcher.
Distribúsje
Filmstudio Constantin Film wie ferantwurdlik foar de distribúsje fan ''Winnetou 2. Teil''. De film gie op 17 septimber 1964 yn 'e Westdútske bioskopen yn premiêre.
Untfangst
''Winnetou 2. Teil'' krige mingde resinsjes fan 'e Westdútske filmkritisy. Sa skreau de Mannheimer Morgen dat de film lang net Winnetou 1. Teil belykje koe. De Evangelischer Filmbeobachter fûn dat it wol liek as wie it de filmmakkers wat rûtine wurden en diene se net sa bot har bêst mear: "Oer rezjy, cast, kamerarezjy en filmmuzyk is sadwaande neat fan betsjutting te fermelden. Dat it romantyske lânskip fan Joegoslaavje yn 'e film kreas meispilet, komt net folslein op it konto fan 'e filmstêf."
Yn 'e Allgemeine Zeitung Mainz waard lykwols de aktearprestaasje fan Lex Barker as Old Shatterhand priizge, en ek dy fan Klaus Kinski as de bandyt Luke Lucas. De resinsje omskreau ''Winnetou 2. Teil'' mei trije wurden: "ienfâld, soberens en spanning," en fûn it fral foar de jongerein in tige gaadlike film.
Yn it Karl-May-Filmbuch, út 1998, omskreaun Michael Petzel de film as "de meast romantyske Karl May-film," dy't neffens him "net sunich wie mei moaie lânskippen, prachtige kleuren en tragyske leafde." Yn it Lexikon des internationalen Films waard ''Winnetou 2. Teil'' dan wer omskreaun as "al dúdlik oerflakkiger en stereotypysker as syn foargonger" en as "triviaal fermaak mei in soad gefjochten, in bytsje humor, in soad sentimint en inkele moaie lânskipsbylden."
Resultaat
Yn oktober 1965 waard oan ''Winnetou 2. Teil'' de Goldene Leinwand takend, in Westdútske priis foar films dy't binnen in jier tiid troch mear as trije miljoen minsken yn 'e bioskoop sjoen wiene.
Bakstien
thumb|Bakstiennen thumb|In steapel bakstiennen In bakstien of bakklinkert is in keunstmjittige stien dy't út klaai of liem bakt is. Bakstiennen wurde ornaris brûkt foar it bouwen fan muorren, it oanlizzen fan strjitten of oar mitselwurk.
Skiednis
thumb|Kastiel Marienburg yn [[East-Prusen boud troch de Dútske Oarder is it grutste bakstiennen kastiel yn de wrâldgebou]] De earste bakte stiennen binne yn Mesopotaamje fûn en komme fan likernôch 5000 f.Kr.. Sûnt 3000 f.Kr. waarden se as boumateriaal op gruttere skaal brûkt. Ynearsten waarden se mei de hân út in hompe klaai foarme, dochs al rillegau waarden foarmbakken as jitfoarmen brûkt, dêr't stiennen mei likense ôfmjittings troch makke wurde koene.
De Romeinen brûkten bakstiennen op grutte skaal yn Jeropa. Nei de Romeinske tiid waarden bakstiennen lykwols amper mear brûkt. Fan de trettjinde iuw ôf waard it stienbakken fannijs brûkt troch muontsen. De Fryske kleasteroarders, dy't kontakt hiene mei Itaalje, dêr't it brûken fan bakstiennen noch hieltyd dien waard, brochten de technyk yn de trettjinde iuw fannijs nei de Fryske lannen en dêromhinne. Der waard al gau fan kleastermoppen, kleasterstiennen of muontsestiennen sprutsen.
It gebrûk fan de bakstiennen naam yn de midsiuwen fluch ta doe't it bouwen fan houten hûzen omreden brângefaar ferfongen waard troch it bouwen mei stiennen. Soks is werom te sjen yn de bakstiengotyk. Ynearsten waarden dowestiennen oanfierd út it Dútske Rynlân en Eifel wei. Letter waard in soad gebrûk makke fan it bakken fan seeklaai dy't yn oerfloed oanwêzich wie yn 'e omkriten en rivierklaai yn de uterwaarden by de rivieren lykas de Iems, Weser of it Nederlânske rivieregebiet.
By it weropbouwen nei de Twadde Wrâldkriich naam it brûken fan bakstiennen yn Nederlân tige rap ta. Dat late ta in skaalfergrutting fan de tradisjoneel lytse bedriuwen dy't bakstiennen makken. Bakstien wurdt hjoed-de-dei noch hieltyd in soad brûkt as boumateriaal omreden de grutte fariaasje oan soarten, mjitten, tekstueren en kleuren en se hawwe mar in bytsje ferlet fan ûnderhâld. Yn Nederlân wiene yn 2010 likernôch 35 stienbakkerijen aktyf dy't meiïnoar 1,1 miljard bakstiennen it jier makken.
Opslach
Om de fariaasjes en klaaigearstalling en kerrelferdieling lyk te meitsjen wurdt de foarrie klaai neisjoen en systematysk opboud. De klaai wurdt foar in skoftke yn horizontale lagen opsteapele. Soks hjit in klaaiberch as klaaibulte. Dat jout de tiid foar oerbliuwende organyske matearje, lykas plante-oerbliuwsels, fuort te rotsjen. Oars kinne dy gasfoarming feroarsaakje en blaze de stiennen suver op. Om de klaaibulte fertikaal ôf te graven ûntstie al in mjuks fan de ferskate klaailagen.
Tarieden
thumb|In klaaiparse Ear't it klaai brûkt wurde kin foar it bakken, wurde stientsjes en metaaldielen út 'e klaai mei in elektromagneet fuorthelle. Dêrnei wurdt de klaai knette en meald. It knetsjen en meallen en it tafoegjen fan wetter en steam binne ornearre en meitsje de klaaimassa homogeen en fleksibel genôch om de stiennen syn foarm te jaan. De tafoegings jouwe de klaaimassa de winske doelen. Fette klaaisoarten wurde fermeagere troch it tafoegjen fan sân.
Foarmjen
Ek wurde der masinaal stiennen makke troch middel fan in parse. Dy parse leveret in ûneinige stream klaai op in rinnende bân en wurdt op de winske stienhichte ôfsnien. Unbakke klaaiblokken hjitte "foarmelingen".
Drûgjen
Ear't de foarmelingen de ûne yn gean om bakt te wurden, moatte se earst it grutste part fan it wetter, dat de klaai noch hieltyd befettet, ferlieze. Oars bestiet de kâns dat de stiennen by it bakken brekke sille.
Yn nijmoadrige stienbakkerijen wurde de foarmelingen keunstmjittich drûge yn drûchkeamers as drûchtunnels dêr't it proses regelmjittich ferrint yn ornaris 2 oant 4 dagen. Yn âldfrinzige bakkerijen wurde de stiennen, bytiden ûnder in ôfdak, yn de iepen loft drûge. Dat duorret ornaris 1 oant 3 wike en hinget ôf fan it klimaat en de foarm.
Bakken
Nei't de klaaistiennen drûge binne, wurde se bakt. Sok bakken barde eartiids yn fjildûnen. Yn de twadde helte fan de njoggentjinde iuw waard oergien op algeduerigen baarnende ûnen. Nei de Twadde Wrâldkriich kamen tunnelûnen yn gebrûk. It is wichtich dat by it bakken de temperatuer net te fluch omheech giet, want oars kin de bûtenkant oerbakt reitsje wylst de binnenkant noch net alhiel trochbakt is, dêr't de stiennen troch oerdruk bol troch wurde as sels brekke kinne. Ofhinklik fan de klaaisoarte is de baktemperatuer tusken de 900 en 1100 °C. Troch it bakken ferglêzje de sânkerrels suver yn 'e klaai, dêr't der in hurde bakstien troch ûntstiet. Ek it ôfkuoljen mei net te fluch gean.
Brûken
thumb|In muorre boud yn Flaamsk ferbân thumb|In muorre boud yn Ingelsk ferbân By it bouwen fan muorren wurde de bakstiennen troch middel fan mitseljen mei speesje yn beskate ferbannen opboud. Der binne ferskate ferbannen dêr'tin muorren út boud wurde kin, lykas it Ingelsk, Flaaamsk, healstien- of koppeferbân.
Ofmjittings
thumb|Kleastermoppen yn de tsjerke fa Jistrum Ofmjittings fan de bakstiennen yn Nederlân:
Lady Bird Johnson
Lady Bird Johnson, echte (berte)namme: Claudia Alta Taylor (Karnack (Teksas), 22 desimber 1912 – West Lake Hills (Teksas), 11 july 2007), wie de frou fan 'e Amerikaanske presidint Lyndon B. Johnson. Hja wie second lady fan 'e Feriene Steaten (fise-presidintsfrou) fan 1961 oant 1963, en first lady fan 'e Feriene Steaten (presidintsfrou) fan 1963 oant 1969. Dêrnjonken wie hja in gewykst sakefrou en in kundich assistinte fan har man.
Jonkheid en komôf
Lady Bird Taylor wie hikke en tein op in Eastteksaanske katoenplantaazje deunby de grins mei Louisiana, dy't datearre fan foar de Boargeroarloch. Hja wie de dochter fan Thomas Jefferson Taylor sr., in katoenboer fan mingd Ingelsk-Welsk-Deensk etnysk komôf, en dy syn frou Minnie Lee Pattillo, in geastlik fragile húsfrou mei Ingelske en Skotske foarâlden, dy't de lju yn 'e wide omkriten shockearre troch negers yn 'e hûs te nûgjen. Sawol Taylor har heit as har mem wiene berne yn 'e steat Alabama. Se hie twa âldere bruorren. Doe't se fiif jier wie, foel har mem wylst hja swier wie by de trep del, krige in miskream en stoar oan 'e komplikaasjes dêrfan. Neitiid wertroude Taylor har heit noch twa kear. Doe't se noch in poppe wie, murk Taylor har bernefamke, in Alice Tittle, ris op dat se "purty as a ladybird" wie (Súdlik Amerikaansk-Ingelsk dialekt foar "sa tsjep as in leavehearsbistke"). Dy namme bleau stykjen, en ferfong de rest fan har libben suver folslein har eigentlike foarnammen, sels op offisjele dokuminten. Har heit en bruorren neamden har "Lady", en har man neamde har "Bird".
Oplieding en houlik
Doe't se nei de middelbere skoalle moast, wenne Taylor op keamers yn it gruttere stedsje Jefferson, en kaam se inkeld yn 'e wykeinen noch thús. Fan 1928 oant 1934 folge se in oplieding oan efterinoar de Universiteit fan Alabama, it St. Mary's Episcopal College for Women en de Universiteit fan Teksas. Yn 1933, resp. 1934 studearre se cum laude ôf mei bachelorstitels yn 'e keunsten en sjoernalistyk, wêrmei't se foar in frou fan har tiid opmerklike heech oplaat wie. Wylst se noch studinte wie te Austin, oan 'e Universiteit fan Teksas, mette se de ûnderwizer Lyndon B. Johnson, ta wa't se har nei eigen sizzen oanlutsen fielde "as in mot ta in flam." Se trouden op 17 novimber 1934 te San Antonio, en krigen twa dochters, Lynda Bird Johnson (1944) en Luci Baines Johnson (1947).
Oarehelte en sakefrou
Taylor hie oarspronklik in karriêre yn 'e sjoernalistyk foar eagen hân, mar yn in tiid dat in troude froulju achte waard thús te bliuwen en foar har gesin te soargjen, wie dat nei har houlik fan 'e baan. Likegoed ûntjoech se har as assistinte fan har man ta in kundich manageresse en in slûchslim ynvestearster. Se brûkte har beskieden beërf yn 1937 om Johnson syn kampanje foar de ferkiezings fan it Amerikaanske Hûs fan Offurdigen te finansieren, en fungearre letter as syn offisjeuze pleatsferfangster wylst er sels yn 'e Amerikaanske Marine tsjinne. Yn 1943 kocht se in radiostasjon yn Austin oan, en dy ynvestearring wreide se yn 1952, nettsjinsteande har man syn protesten, út mei in tillefyzjestjoerder. KTBC-TV wie it earste tillefyzjestasjon yn Austin, en it monopoalje dat se sadwaande yn 'e hannen krige, makke har en har man ta miljonêrs.
First lady
Yn 1960 waard Johnson fise-presidint, en yn 1963, nei de moard op John F. Kennedy, waard er ynsward as presidint. Hy siet Kennedy syn termyn út en wûn yn 1964 de ferkiezings, sadat er oan 1969 ta yn it Wite Hûs bleau. Under it presidintskip fan har man wie Taylor de earste first lady fan 'e Feriene Steaten dy't sûnder tuskenpersoanen gedoente hie mei it Amerikaanske Kongres, en dy't op eigen manneboet foar har man op kampanje gie. Sa reizge se yn 1964 troch acht súdlike steaten om 'e blanke kiezers dêre te oertsjûgjen fan 'e justheid en ûnûntkomberens fan 'e nije boargerrjochtewetjouwing (dy't de swarten gelikense rjochten joech). Taylor sette har fierders har libben lang yn foar it kreazer meitsjen fan 'e Amerikaanske stêden en ynfrastruktuer. (Ien fan har bekendste útspraken wie: "Dêr't blommen bloeie, docht hope dat ek.")
Lettere jierren en dea
Nei Johnson syn ferstjerren oan in hertoanfal, yn 1973, hold Taylor har dwaande mei de neilittenskip fan har man, en fierders mei in projekt ta it opkreazjen fan 'e Teksaanske haadstêd Austin. Teffens siet se yn 'e rie fan bestjoer fan 'e Universiteit fan Teksas en yn it bestjoer fan 'e National Geographic Society, en wie se adviseur fan 'e National Park Service. Fierders rjochte se yn 1982 mei aktrise Helen Hayes it National Wildflower Research Center op, dat de reyntroduksje fan lânseigen Noardamerikaanske floara yn kultuerlân foarstie.
Yn 1977 krige Taylor fan presidint Gerald Ford de Presidinsjele Frijheidsmedalje útrikt, de heechste boargerlike Amerikaanske ûnderskieding. Teffens waard har yn 1988 de Goudene Medalje fan it Amerikaanske Kongres takend. Yn 1993 krige se in oerhaal en rekke se frijwol blyn. Yn 2002 folge in twadde, slimmere oerhaal, dy't har har spraakfermogen ûntnaam en wêrnei't se inkeld noch mei help rinne koe. Yn 2006 ferlear se wat se noch fan har gesichtsfermogen oer hie, en op 11 july 2007 stoar se thús, yn har hûs yn it Teksaanske West Lake Hills, yn 'e âlderdom fan 94 jier in natuerlike dea.
List fan planetoïden 88201-88300
Dit is in list fan planetoïden 88201-88300.
Mienskiplik Bûtenlânsk en Feiligensbelied
It Mienskiplik Bûtenlânsk en Feiligensbelied (GBFB) is it bûtenlânske en definsjebelied fan de EU nei de bûtenwrâld. De GBFB waard mei it Ferdrach fan Maastricht yn 1993 oprjochte.
It giet om in yntergûvermintale gearwurking fan regearingen. Dêrtroch moatte besluten tusken de lidsteaten ienriedich nommen wurde yn de Europeeske Rie of yn de Rie fan de Europeeske Uny. Foar de útfiering fan it GBFB binne hege EU-fertsjintwurdigers ferantwurdlik mei de Europeeske tsjinst foar ekstern optreden en diplomaten fan de lidsteaten. thumb|Federica Mogherini De GBFB wurdt foarsitten en fertsjintwurdige troch de Hege Fertsjintwurdiger foar it GBFB. Op 1 desimber 2014 naam Federica Mogherini dy post oer Catherine Ashton, dy't sûnt 2009 Hege Hertsjintwurdiger wie.
Doelen
Neffens kêst 24 fan it EU-ferdrach is it GBFB ferantwurdlik foar it ymplemintearjen fan de doelen, dy’t yn kêst 21 fan it EU-ferdrach fêstlein binne. Dêrby giet it om:
Flossenbürg (konsintraasjekamp)
Konsintraasjekamp Flossenbürg wie in Nazikonsintraasjekamp yn de regio Oberpfalz, Beieren yn Dútslân, tichtby de grins mei Tsjecho-Slowakije. It waard boud yn maaie 1938 fanwege Schutzstaffel (SS) út Flossenbürg. Oant de befrijing fan it kamp yn april 1945 hawwe dêr mear as 96.000 minsken fêstsitten. Likernôch 30.000 fan harren stoaren.
Skiednis
Fan begjin ôf oan waard de finzenis as in konsintraasjekamp neffens it Dachau-prinsipe opset en tsjinne it yn it foarste plak foar it fêstsetten fan kriichsfinzenen út de besette gebieten yn it easten, mar der sieten ek 'a-sosjalen', 'kriminelen', homoseksuelen en in tal Jehova's Tsjûgen. De earste, meast Dútske finzenen bouden it kamp. It plak fan it kamp (en fan de 100 subkampen) wie sa útsocht dat de finzenen maklik as fergese arbeiders yn de pleatslike granytgatten en Messerschmitt-fabriken brûkt wurde koenen. Sy waarden ûnderbrocht yn sechtjin grutte houten barakken. It krematoarium lei yn in delling efter it kamp en wie foar de finzenen net direkt te sjen. De subkampen hienen oant seistûzen finzenen.
Tsjin 1945 sieten der 40.000 gevangenen yn it Flossenbürgkompleks; 11.000 wienen froulju. Sy wien twangarbeiders yn de stiengatten en yn de wapenyndustry. Lykas yn alle oare konsintraasje kampen wie ek yn Flossenbürg ûnderfieding, sykte en bealgjen skearing en ynslach. Dêr kaam de hurdens en wredens fan de beweitsers noch oerhinne. Dat byinoar koste in soad minsken it libben. Yn 1944 waard Flossenbürg in opliedingskamp foar frouljus bewakers fan de Waffen-SS. Totaal waarden 500 froulju oplaat en oan it wurk set, fral yn de subkampen van Flossenbürg. It tal foarbylden fan dy subkampen wienen: Dresden Ilke Werke, Freiberg, Helmbrechts, Holleischen, Leitmeritz, Mehltheur, Neustadt (ûnder Coburg), Nürnberg-Siemens, Oederan, en Zwodau.
Der wurdt rûsd dat tusken april 1944 en april 1945 1.500 deafonnissen útfierd waarden. Om dat oan te kinnen waarden seis nije galgen oprjochte. Yn de lêste moannen foelen der mear deaden as it krematoarium oan koe. Dêrom liet de SS de liken op bulten smite en dêrnei ferbaarne. Neist de deafonnissen easken it swiere wurk, syktes en te min iten ek hieltyd faker slachtoffers. Wa't yn it stiengat arbeide, hie trochsneed noch trije moannen te libjen. Fan ein 1944 ôf oerlibbe 1 op de 3 finzenen it wurk yn de stiengatten en de boskbou net.
Doe't iere april 1945 de Amerikaanske troepen hast oan it kamp ta wienen, fusillearre de SS generaal Hans Oster, admiraal Wilhelm Canaris, dûmny dr. Dietrich Bonhoeffer, dr. Karl Sack, dr. Theodor Strünck en generaal Friedrich von Rabenau, dy't belutsen west hienen by it komplot fan 20 july tsjin Adolf Hitler. De oaren waarden krekt foar de befrijing twongen om rinnendewei nei oare noch net befrijde kampen te gean. Uteinlik wiene dy marsen ornearre om de oerlibbenen te likwidearje. Sadwaande soene alle spoaren útwiske wurde. Sokke marsen krigen de namme deademarsen.
It Flossenbürgproses
It Flossenbürgproses sette útein yn Dachau op 12 juny 1946 en einige op 22 jannewaris 1947.
Seisenfjirtich eardere stafleden fan konsintraasjekamp Flossenbürg waarden berjochte troch in Amerikaansk militêr tribunaal. Sy waarden oanklage foar it fermoardzjen, marteljen en ferhûngerjen fan harren finzenen. Op fiif persoanen nei waarden sy allegear skuldich achte. Fyftjin krigen de deastraf, alve libbenslange finzenisstraf en fjirtjen krigen finzenisstraffen fan ien oant tritich jier.
Holocaustmuseum
Op 22 july 2007 waard in Holocaustmuseum iepene yn Flossenbürg. De plechtichheid waard bywenne troch 84 eardere finzenen. Ek de presidint fan Oekraïne, Viktor Jusjtsjenko, waans heit fiif moanne yn it kamp fêstsitten hat, wie dêrby oanwêzich.
Ferdrach oangeande de wurking fan de Jeropeeske Uny
Yn it Fedrach oangeande de wurking fan de Jeropeeske Uny (FwJU), ek wol it Wurkingsferdrach neamd, is in ferdrach sletten tusken de lidsteaten fan de Jeropeeske Uny. Yn it FwJU stiet wat it foech fan de Jeropeeske Uny is en op hokker wize de Jeropeeske Uny dat foech útoefenje kin. Tegearre mei it Ferdrach oangeande de Jeropeeske Uny foarmet de FwJU foarmet it de grûnslach fan it polityk systeem fan de JU.
De FwJU is in feroare ferzje fan it Ferdrach fan Rome, it ferdrach dat yn 1957 ta de oprjochting fan de Jeropeeske Ekonomyske Mienskip. It ferdrach waard fan krêft yn 2009, doe’t de Jeropeeske Mienskip ophold te bestean mei de ôfskaffing fan de pylderstruktuer troch it Ferdrach fan Lissabon (2007). Yn maart 2011 waard in nije paragraaf oan kêst 136 fan it ferdrach taheakke wêrmei’t it Jeropeesk Stabiliteitsmeganisma fêstige waard.
Salzburg
Salzburg is in Eastenrykske stêd en de haadstêd fan de dielsteat Salzburg. De gemeente, dy't ek it statút fan in distrikt hat, telt likernôch 155.000 ynwenners en is nei Wenen, Graz en Linz de fjirde stêd fan Eastenryk. It histoaryske sintrum fan Salzburg stie sûnt 1996 yn it gehiel op de wrâlderfgoedlist fan UNESCO.
Karakteristyk foar de stêd binne de stedsbergen, de Salzach dy't troch de stêd rint, de barokke tsjerken en de fêsting Hohensalzburg, dy't al fan fierrens te sjen is. It noardwesten fan de statutêre stêd Salzburg grinzget oan Freilassing yn Dútslân (Beieren), de rest fan de stêd grinzget oan it distrikt Salzburg-Umgebung, dat rûnom bekend stiet as "Flachgau".
Salzburg is de bertestêd fan Mozart en organisearret simmerdeis de oer de hiele wrâld ferneamde Salzburger Festspiele.
Iere skiednis en Beierske tiid
It gebiet fan de stêd wurdt sûnt it neolitikum oant hjoeddedei al bewenne. It wie yn it La Tène-tiidrek in bestjoerlik sintrum fan de Keltyske Alaunen yn it keninkryk Noricum. De bewenners op de stedsbergen waarden nei de Romeinske oermastering yn 15 foar Kristus neffens Romeinske planning nei it gebiet fan de histoaryske binnenstêd ferhûze. Under keizer Klaudius stie de stêd bekend as Municipium Claudium Iuvavum en it wie doe ien fan de belangrykste plakken fan de doe Romeinske provinsje Noricum. Nei it opjaan fan de provinsje Noricum yn 488 oan it begjin fan it Grutte Folkeferfarren sloech in diel fan de romanokeltyske befolking yn it gebiet om. Yn de 6e iuw namen de Bajuwaren it lân yn. Biskop Rupert krige yn 696 nei Kristus de resten fan de Romeinske stêd fan hartoch Theodo II fan Beieren skonken om yn it easten en súdeasten fan it lân it evangeelje te preekjen. De biskop fernijde it Sint-Petruskleaster, stifte it benediktynske frouljusstift Nonnberg en makke fan Salzburg in sintrum fan kristlike kultuer. Ek tsjintwurdich wurdt de earste biskop fan Salzburg noch fereare as apostel fan Eastenryk.
De missy-aktiviteiten, mar ek in bloeiende sâltwinning, soargen der foar dat Salzburg yn Beieren jimmeroan mear ynfloed krige. Yn 996 krige Salzburg fan keizer Otto III it merk-, munt en tolrjocht, yn 1120 hie Salzburg al in stedsrjochter en yn 1287 krige Salzburg stedsrjochten.
Residinsje fan de prinsaartsbiskoppen
Sûnt de Slach by Mühldorf yn 1322 stie it aartsbisdom fijannich foar Beieren oer. Salzburg waard in selstannich, ûnôfhinklik prins-aartsbisdom yn it Hillige Roomske Ryk. De ekonomyske bloei fan de stêd yn de 15e iuw liede ta in selsbewuste boargerij mei tanimmende rjochten en plichten. Yn 1481 waard de stêd troch Freark III it privileezje jûn om sels in stedsbestjoer en boargemaster te kiezen. Aartsbiskop Leonhard von Keutschach, dy't ekonomysk tige súksesfol wie en Salzburg ta grutte wolstân brocht, makke in ein oan de autonomy troch de stedsfertsjintwurdigers út te noegjen foar in banket en harren finzen te nimmen en sa twingen de privileezjes ôf te stean.