cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Joadske Autonome Oblast
Under Stalin
Yn de jieren foar de Twadde Wrâldkriich hie de JAO in Joadske befolking fan likernôch 20.000, sa'n 16% fan de befolking. Troch it tanimmen fan de Joadske befolking krige de Jiddyske kultuer ek mear ynfloed. In Jiddyske krante, de Birobidzjaner Sjtern en in teätergroep waarden oprjochte, en nije strjitten dy't yn de stêd boud waarden, waarden nei promininte Jiddyske skriuwers neamd.
Nei de Twadde Wrâldkriich
thumb|''Twatalich, Russysk en Jiddysk, boerd op in oerheidsynstelling Nei de Twadde Wrâldkriich wie der fannijs ynteresse foar Birobidzjan as in potinsjeel thúslân foar Joadske flechtelingen. Yn 1948 telde de JAO 46.000-50.0000 Joaden, likernôch 25% fan de befolking. Yn 1959 wie de Joadske befolking neffens in sensus tebekrûn ta 14.269 persoanen. In synagoge waard justjes nei de kriich iepene, dochs sleat yn de 1960-er jierren nei in brân it gebou foar it grutste part skeind hie. Yn 1980 waard der in Jiddyske skoalle yn Valdgejm iepene. Yn 1989 wennen der noch 8.887 Joaden yn de JAO, 4% fan de befolking fan 214.085.
Nei de Sovjet-Uny
Yn 1991 nei de ynstoarting fan de Sovjet-Uny waard de JAO in dielgebiet fan de Russyske Federaasje en foel tenei net mear ûnder de kraj Chabarovsk. De Joaden besloegen doe noch mar krapoan 2% fan de befolking, om't in soad Joaden út de Sovjet-Uny wei emigrearre wiene. Yn 2002 wiene der noch 2.357 Joaden oer.
Nettsjinsteande dat wurdt der noch hieltyd Jiddyske lessen jûn op skoallen, is der in Jiddysktalige radiostjoerder en binne der Jiddyske siden yn de krante de Birobidzjaner Sjtern.
Geografy
thumb|300px|Reliëf fan de Joadske Autonome Oblast It gebiet kin geografysk sjoen yn twa regio's ferparte wurde. It westen en noardwesten foarmet in bercheftich gea mei de Chingan-Boergejaberchtme as wichtichste berchrêch. Oare berchtmen yn dy regio binne dem Maly-Chingan, Sûtara, Pompejevsky en Sjûky-Poktoi. Yn it easten en súdeasten fan it gebiet is it gea frij flak dat part is fan de Sintrale Amoerleechflakte. Dêr binne fjouwer ûnderskate ekosystemen: de Amoer- as Mansjûrynske mingde en blêdferliezend bosk, Ochotsk-Kamtsjatkaanske spar-taigabosk, Eastsibearysk as Angara lichte konifear-taigabosk en de Dahuriaansk-Mongoalske steppe.
Likernôch 44% fan it gebiet bestiet út bosk. Dat wie erarder tusken 65-70%. Yn it suden waard der in soad bosk kapt. It bosk bestiet foar it grutste part út konifeareftigen.
Der binne fjouwer rivieren dy't troch it gebiet rinne: de Amoer, dy't de grins foarmet mei Sina; de Bira en de Bidzjan dy't yn it noardwestlik berchgebiet ûntspringe en nei it suden troch de JAO rinne en yn de Amoer útmûnje. De Grutte Tûngûska ûntspringt yn it noardlik berchgebiet en rint oer de noardlike grins en mûnet ek út yn de Amoer.
Bestjoerlike yndieling
De JAO bestiet út de folgjende distrikten (Russysk: районы, rajons):
Befolking
thumb|It stasjonsplein yn Birobidzjan mei in menoara
Etnisiteit
De etnyske opmaak fan de JAO neffens de Russyske folkstelling fan 2010 foar de totale befolking fan 176.558 bestiet foar 93% (160.185) út Russen, 3% (4871) Oekraïners, en 1% (1628) Joaden.
Taal
Russysk is de fiertaal en wurdt foar it grutste part brûkt, wylst Jiddysk op skoallen ûnderrjochte wurdt.
Leauwe
Neffens in peiling yn 2012 wie 23% fan de befolking fan de JAO Russysk-otterdoks, ^% oare kristlik otterdoksen, 9% kristenen dy't net by in beskate tsjerke hearre, 0,2% Joaden, 5% identifisearje harren as "spiritueel mar net religieus", en 22% ateïsten. De oblast is ien fan de minst religieuze plakken yn Ruslân.
Ekonomy
De ekonomy is bestiet benammen fan de folgjende wichtichste sektoaren:
Sigerswâld (Opsterlân)
Sigerswâld is in lintdoarp yn 'e gemeente Opsterlân. It doarp wurdt troch in wei en in feart yn twaën dield. Oan de grins mei Oerterp leit oan De Mersken de Mersker Heide. By Sigerswâld hearre ek nog twa lânlike dielen, de Boerestreek (rjochting Oerterp) en de Mjûmer (noardeastlik fan de Bakkefeanster heide).
Sigerswâld hat  ynwenners.
Skiednis
De namme komt faaks fan de eigennamme Siger en bosk, dat grif in broekbosk west hat. Troch de muontsen út it kleaster fan Smelle Ie waard hjir yn de midsiuwen turf stutsen. Dy wurken en wennen yn in úthôf op it Foarwurk. Yn ien fan de âldste akten dy't bekend binne, akkordearren se mei de boeren oer it kearen fan it wetter fan it Alddjip en de langte fan de ûngetiid. Om 1250 hinne waard der yn Sigerswâld in tsjerke boud. thumb|left|De yn 1909 ôfbrutsen Jakobustsjerke Neffens guon boarnen wie de Drachtster Kompanjonsfeart om 1664 hinne oer Sigerswâld trochlutsen nei Bakkefean. Yn 1744 wie de feanterij by Sigerwâld dien. Tusken 1950 en 1960 is de feart dêr wer ticht smiten, yn deselde tiid dat De Mersken en in stik fan it Skar omset binne ta greide en boerelân.
De oarspronklik oan de apostel Jakobus wijde midsiuwske tsjerke fan Sigerswâld waard yn 1909 ôfbrutsen, doe't oan de Binnenwei in nije herfoarme tsjerke boud waard. Op it tsjerkhôf is noch dúdlik te sjen wêr de âlde tsjerke stie.
Mienskip
De Uthôf is it doarpshûs fan it doarp, dêr't it yn 1879 stifte Doarpsbelangen gearkomt. Sigerswâld hat har eigen kabelnetwurk, dat yn 1998 oanlein is.
Tsjerken
Sigerswâld hat twa tsjerken.
Skoallen
thumb|260px|Eardere kristlike basisskoalle Sigerswâld hie oant 2012 noch twa basisskoalle en hjoed-de-dei gjin ien mear. It Bijehûs is it pjutteboartersplak.
Kristlike basisskoalle De Foarikker
Yn 1922 waard de skoalle oprjochte as School met den Bijbel troch de evangelist Everhardus van Aken, dy't in soad foar de earme heidsjers dien hat. De skoalle waard yn 1984 ferboud en hat yn dy snuorje de namme KBS De Foarikker krige. Maaie 2014 waard bekend dat de skoalle op 31 july 2014 ticht gie fanwegen te min learlingen. De skoalle fusearre mei CBS 'Betrouwen' yn Bakkefean.
Iepenbiere basisskoalle 't Foarwurk
Fan 1922 oant 2012 koe der yn Sigerswâld iepenbier ûnderwiis folge wurde oan 't Foarwurk. Te min learlingen wie de reden dat de skoalle yn augustus 2012 slute moast en fusearre mei de iepenbiere basisskoalle 'De Skâns' yn Fryske Peallen. Gearwurkjen tusken 't Foarwurk en De Foarikker as brede skoalle krige te min stipe fan de âlders fan de bern fan de twa skoallen. it skoalgebou oan It Foarwurk datearre út 1922.
Ferienings
Der binne fiif buertferienings: 'Foarút', 'Om de Waskmer', 'Klauwertsbrêge', 'Mei inoar Ien', 'Rûnom de skoalle'.
Befolkingsferrin
(*) mei Fryske Peallen
Vroeg op Stap
In aksje mei de namme Vroeg op stap fan de froulju Gorter en Loonen út Sigerswâld smiet yn 2008 56.000 hantekens op. De froulju woene mei de aksje foarinoar krije dat de jongerein sneonstejûnen earder te stappen giene. De hantekens waarden 2008 oanbean oan de Twadde Keamer. thumb|260px|Pleats 'It Foarwurk', Sigerswâld
Strjitten
Beakendyk, Binnenwei, Boskwei, Bremerwei, De Mersken, Dwarswyk, Foarwurk, Grinzerleane, Klauwertswei, Langpaed, Middenwei, Skieppedrift, Skoallelân, Taeijewyk, Uthôf, Van Akenwei, Van Houtenwei, Waskmerwei.
Joadske Autonome Oblast
Ekonomy
Ek de Transsibearyske Spoarline, dy't Birobidzjan mei stêden sa as Moskou, Novosibirsk en Chabarovsk ferbynt, is wichtich foar de pleatslike ekonomy.
Nijsgjirrich
Yn 2002 ferskynde de dokumintêre L'Chayim, Comrade Stalin! oer de stifting fan de Joadske Autonome Oblast troch Stalin, en it kommen fan de Joadske kolonisten. De film befettet ek sênen fan it hjoeddeistige Birobidzjan en ynterviews mei oerbleaune Joadske ynwenners.
Kariljon (Drachten)
thumb|It kariljon yn Drachten It Kariljon yn Drachten is ûntwurpen troch arsjitekt Gunnar Daan en waard boud yn 1996.
It kariljon stiet op it plak dêr't yndertiid de brêge oer de Drachtster Kompanjonsfeart lei. Op de draachbalken stiet in tekst fan de skriuwer en dichter Harmen Wind. Dy tekst, yn it Nederlânsk (bûtenkant) en it Frysk (binnenkant), ferwiist nei de fjouwer eleminten; ierde, fjoer, wetter en loft.
De Arke (Drachten)
De Arke is in, earder grifformeard-, PKN-tsjerkegebou yn de Drachtster wenwyk De Drait.
Skiednis
De tsjerke is boud op it plak dêr't al yn de Midsiuwen in tsjerke stie. It stee wie bekend as 'it âld tsjerkhôf' en is op âlde kaarten oanjûn. De tsjerke fan no waard boud yn 1979 neffens in ûntwerp fan arsjitekt Rinze Kijlstra fan Drachten. Op 3 septimber 1980 waard de tsjerke offisjeel iepene. Der is plak foar 440 persoanen en kin op ienfâldige wize mei nochris 80 útwreide wurde.
Yn 2009 waard De Arke renovearre; de moetingsromte waard fergrutte, de koken fernijd en de tsjerkeseal krige nije lampen en in nij plafond. It gebou hat no, neist de tsjerkeseal, fjouwer sealen, in kantoar en in romte foar berne-oppas. De renovaasje koste 350.000 euro.
De Drachtster PKN-gemeente makke yn 2018 bekend fan doel te wêzen om de tsjerke te ferkeapjen. De Grifformearde Tsjerke Frijmakke Drachten Súd-West hat de tsjerke yn per 1 jannewaris 2020 oernommen.
Oargel
It oargel út 1981 is boud troch S. Haarsma. Der waard dêrby gebrûk makke fan âlder materiaal fan in oargel fan Maarschalkerweerd út 1890, dat earder yn de Herfoarme tsjerke fan Sint-Anne stie.
Boba Fett
Boba Fett is in fiktyf personaazje út 'e Star Wars-franchise, betocht troch de Amerikaanske filmmakker George Lucas. Hy is in Mandaloriaanske preemjejager klaaid yn in metalen wapenris "lang ferlyn yn in stjerrestelsel fier, fier fuort". Boba Fett ferskynde foar it earst yn 'e Star Wars Holiday Special (1978), mar waard it bekendst út 'e films Star Wars: Episode V – The Empire Strikes Back (1980) en Star Wars: Episode VI – Return of the Jedi (1983). Yn dy lêste film falt er yn 'e sarlacc en liket dêrmei oan syn ein te kommen, mar út lettere wurken fan 'e Star Wars-franchise docht bliken dat er it oerlibbet. Yn 'e film Star Wars: Episode II – Attack of the Clones (2002) komt syn oarsprong oan it ljocht as kloan en oannommen soan fan Jango Fett, in oare Mandaloriaanske preemjejager. Yn 2021 kaam de live-actiontillefyzjesearje The Book of Boba Fett, dy't om him draait, beskikber fia de streamingtsjinst Disney+.
Untwikkeling
Star Wars-betinker George Lucas skoep it personaazje Boba Fett yn april 1978, doe't er wurke oan 'e earste ferzje fan it senario fan 'e film Star Wars: Episode V – The Empire Strikes Back. Boba Fett moast gau in fêste foarm krije, om't Lucas dermei ynstimd hie dat it personaazje yn it neijier fan 1978 in rol spylje soe yn 'e Star Wars Holiday Special. Hy griep dêrfoar werom op syn iere ideeën foar in oar Star Wars-personaazje, Darth Vader, dy't oarspronklik mear in lossleine preemjejager wurde moatten hie. Doe't er letter stal krige as in soarte fan swarte ridder, ferlear er de skaaimerken fan in preemjejager. Dy wiene sadwaande beskikber om oernommen te wurden troch Boba Fett, dat yn 'e wurden fan Lucas "in like gemien" mar "minder opfallend" personaazje waard. Lucas helle datoangeande in diel fan syn ynspiraasje út it personaazje fan 'e Man sûnder Namme (spile troch Clint Eastwood) út 'e Dollars-trilogy fan westernfilms fan Sergio Leone.
Artdirector Norman Reynolds en syn meiwurkers ûntwurpen de ikoanyske lichems- en gesichtsbedekkende wapenris en helm fan Boba Fett, dy't oarspronklik bedoeld west hie foar 'supertroepers'. Yn 't earstoan wie de wapenris hielendal wyt, mar dêr wie men net tefreden oer. Uteinlik kriget er in grize kleur, wêrmei't Boba Fett tusken de stoarmtroepers fan it Galaktysk Keizerryk, yn harren wite wapenrissen, en de yn it swart klaaide Darth Vader yn pleatst waard. De grize kleur hie it bykommend foardiel dat dy ek de dizenige noarmen en wearden fan it personaazje wjerspegele. Boba Fett waard yn Star Wars: Episode V – The Empire Strikes Back en Star Wars: Episode VI – Return of the Jedi spile troch Jeremy Bulloch, dy't foar de rol cast waard op basis fan it feit dat de wapenris fan Boba Fett him paste as wied er foar him makke. De stim fan Boba Fett waard lykwols ynsprutsen troch Jason Wingreen.
Star Wars Holiday Special
Boba Fett waard yn 1978 yntrodusearre yn it animearre segmint fan 'e Star Wars Holiday Special, ynsprutsen troch Don Francks. Dêryn dûkt er op as in mysterieus figuer dat Luke Skywalker, de Wookiee Chewbacca en de androïden R2-D2 en C-3PO rêdt fan in meunster. Neitiid blykt er lykwols in preemjejager te wêzen yn 'e tsjinst fan 'e Darth Vader, de foarnaamste hantlanger fan 'e boasaardige keizer Palpatine.
Oarspronklike Star Wars-trilogy
Op it wite doek makke Boba Fett syn debút yn Star Wars: Episode V – The Empire Strikes Back (1980), it twadde diel fan 'e oarspronklike Star Wars-filmtrilogy (1977-1983). Dêryn is er ien fan seis preemjejagers oan wa't troch Darth Vader in rynske beleanning ûnthjitten wurdt as se de bemanning fan it romteskip de Millennium Falcon opspoare en/of finzen nimme kinne. Fett is de iennichste fan it sekstet dy't súkses hat; hy wit út te figelearjen wêr't de Millennium Falcon wêze moat en folget it skip nei de Stêd yn 'e Wolkens, op 'e planeet Bespin, dêr't Vader troch de ynformaasje dy't er fan Fett kriget in falstrik opsette kin foar de bemanning. Sa wit er Han Solo, Chewbacca, prinsesse Leia en de androïde C-3PO yn 'e hannen te krijen.
Vader lit Han martelje en dêrnei ynfrieze yn (de fiktive stof) karbonyt, om te testen oft er op dy wize súksesfol immen finzen hâlde kin (hy is ntl. fan doel om itselde mei de jonge Jedi Luke Skywalker te dwaan). Mei't er fierders gjin belang mear by de beferzen Han hat, jout er him oan 'e Boba Fett. Dyselde nimt Han yn syn romteskip, de Slave I, mei nei de planeet Tatooine, dêr't er him ôfleveret by de gangster Jabba de Hutt. Dy hat Han nammentlik in hege preemje op 'e holle set om't Han, dy't smokkelder is, (foarôfgeande oan 'e foarfallen yn Star Wars: Episode IV – A New Hope troch oermacht) in lading smokkelwaar fan him  kwytrekke is.
De film Star Wars: Episode VI – Return of the Jedi (1983) begjint mei in sekwinsje fan sênes wêryn't de freonen fan Han Solo him besykje te befrijen. Earst komme de androïden R2-D2 en C-3PO by it haadkertier anneks paleis fan Jabba de Hutt oan 'e doar, letter folge troch prinsesse Leia yn 'e momkape fan in preemjejager dy't Bloushh hjit mei in 'finzen nommen' Chewbacca op sleeptou, en úteinlik ferskynt de Jedi Luke Skywalker op it toaniel. Boba Fett hat him yn dy sênes om ûndúdlike redens by it gefolch fan Jabba jûn. Mooglik is er troch de gangster as hierling ynhierd, want hy hâldt en draacht him as in soarte fan liifwacht. As 'Bloushh' Jabba bedriget mei in termale detonator, rjochtet Fett syn ploffer op har. Fett is in stille taskôger by de finzenname fan Leia troch Jabba, nei't se harsels ferret hat troch Han Solo te ûntteien út it karbonyt, en by it gefjocht fan Luke mei Jabba syn reuseftige húsdier, in rancor. De remastere special edition fan Return of the Jedi, út 1997, befettet in ekstra sêne wêryn't Fett it besiket oan te lizzen mei ien fan Jabba syn Twi'lek-dûnseressen.
As Jabba neitiid Luke, Han en Chewbacca ta de deastraf feroardielet troch oan in sarlacc opfuorre te wurden, reizget Fett mei Jabba-en-dy op it swevende plezierjacht fan 'e gangster nei it Grutte Gat fan Carkoon, in lokaasje yn 'e woastyn fan Tatooine dêr't de sarlacc libbet. Op dat plak arrivearre, docht lykwols bliken dat Lando Calrissian, in oare freon fan Han, mei súkses as in liifwacht de entoeraazje fan Jabba ynfiltrearre hat, wylst R2-D2 yn syn binnenste Luke syn ljochtsabel ferburgen hat, dy't er Luke op in beslissend momint tasmyt. De finzenen komme yn opstân en meitsje koart wurk fan Jabba syn trewanten, wylst prinsesse Leia, dy't klaaid yn in metalen bikiny as slavinne mei in keatling oan 'e troan fan Jabba fêstlein is, Jabba ombringt troch him te smoaren mei it keatling. As de slaanderij begjint, fljocht Fett, dy't tarist is mei in jetpack, nei de finzenen ta en bynt de striid oan mei Luke. Chewbacca warskôget Han, dy't noch blyn is nei in jier yn karbonyt beferzen west te hawwen, dat Fett deunby is. Han skuort himsels skrokken yn 'e rûnte om Fett te sykjen en rekket by fersin Fett syn jetpack, dy't stikken giet. Dêrtroch rekket Fett stjoerleas en knoffelet er yn 'e mûle fan 'e sarlacc.
Yn 'e remastere special edition út 1997 fan Star Wars: Episode IV – A New Hope (1977) waard in earder fuortknipte sêne tafoege wêryn't Han en Jabba inoar moetsje foar't Han en Chewbacca yn 'e Millennium Falcon mei Obi-Wan Kenobi en Luke Skywalker as passazjiers ôfsette nei de planeet Alderaan. Yn dy sêne is op 'e eftergrûn hiel koart Boba Fett ek eefkes te sjen. Op it stuit dat dy film makke waard, bestie it personaazje noch net iens, dat it waard foar de edysje fan 1997 mei fisuele effekten op 'e filme bylden út 1976 plakt.
Star Wars-prequeltrilogy
Yn 'e film Star Wars: Episode II – Attack of the Clones (2002), it twadde diel fan 'e Star Wars-prequeltrilogy (1999-2005), is Boba Fett as jonkje te sjen (spile troch Daniel Logan). Dêrby komt oan it ljocht dat er eins in kloan en de oannommen soan is fan 'e Mandaloriaanske preemjejager Jango Fett. Dyselde tsjinnet op 'e planeet Kamino as it sjabloan foar de kloansoldaten fan it Grutte Leger fan 'e Republyk, en as ûnderdiel fan syn priis dêrfoar hat er de kreaasje fan Boba betinge. Boba helpt syn heit om te ûntkommen oan 'e Jedi Obi-Wan Kenobi en beselsskippet him nei de planeet Geonosis, dêr't er tsjûge is fan syn heite dea as er yn it earste militêr treffen fan 'e Kloane-oarloggen mei de ljochtsabel ûnthalze wurdt troch de Jedi-master Mace Windu. Oan 'e ein fan 'e film is te sjen hoe't Boba Fett om it ferlies fan syn heit rouwet en syn heite helm opnimt, wêrmei't foarútwiisd wurdt nei syn eigen lettere karriêre as preemjejager yn syn heite wapenris.
Star Wars: Droids
Yn 'e tekenfilmsearje Star Wars: Droids (1985) wie it personaazje fan Boba Fett (krekt as yn 'e Star Wars Holiday Special ynsprutsen troch stimakteur Don Francks) te sjen yn 'e ôflevering A Race to the Finish. De searje spilet yn 'e ynterne gronology fan Star Wars foarôfgeande oan Star Wars: Episode IV – A New Hope, mar waard nei de oername fan filmstudio Lucasfilm troch The Walt Disney Company yn 2012 út 'e kanon fan 'e mediafranchise skrast. Yn A Race to the Finish wurdt Boba Fett ynhierd om wraak te nimmen tsjin 'e eigners fan 'e androïden R2-D2 en C-3PO, mar as dat net slagget, nimt er der genoegen mei om syn opdrachtjouwers út te leverjen oan Jabba de Hutt.
Star Wars: The Clone Wars
Yn 'e tekenfilmsearje Star Wars: The Clone Wars (2008-2014 en 2020) ferskynt de jonge Boba Fett yn 'e beide lêste ôfleverings fan seizoen 2, R2 Come Home en Lethal Trackdown. Dêryn ynfiltrearret er it romteskip fan 'e Jedi-master Mace Windu, dy't syn heit Jango Fett deade hat, en besiket dyselde te fermoardzjen. As dat net slagget, sabotearret er it romteskip en lit it delstoarte op in planeet. Hy en de preemjejagers dy't syn meistanners binne, nimme dan leden fan 'e bemanning yn gizeling om Mace Windu nei harren ta te lokjen. Fett komt sekuer foar om geweld tsjin syn mei-kloanen te brûken, mar syn mentor Aurra Sing hat net sokke skrupules en fermoardet Windu syn ûnderbefelhawwer. Uteinlik wurde Fett-en-dy opspoard troch Plo Koon en Ahsoka Tano. Fett bedarret yn it tichthûs op Coruscant, dêr't er spyt betsjûget foar de deaden en ferwûnen dy't syn aksjes (mei) feroarsake hawwe, mar tagelyk swart dat er net rêste sil ear't er Mace Windu deamakke hat.
Yn 'e ôflevering Deception, út seizoen 4, ûntsnapt Boba Fett út it tichthûs, wêrnei't er in eigen preemjejagerienheid oprjochtet, dy't Krayts Klau komt te hjitten. Yn 'e ôflevering Bounty wurdt Krayts Klau ynhierd om in pakket ôf te leverjen oan in diktator. As de preemjejagers ûntdekke dat it pakket eins in jonge frou befettet dy't bestimd is foar in twongen houlik mei de tiran, lit har lot Boba Fett kâld en wol er de opdracht gewoan útfiere. Dat is lykwols bûten de tsjustere Jedi Asajj Ventress rekkene, dy't in tydlik lid fan Krayts Klau is. Alhiel breinroer smoart se Fett mei de Krêft, bynt him fêst en knevelet him en stoppet him dan yn it krat om yn it stee fan 'e jonge frou by de perpleks steande diktator besoarge te wurden.
The Mandalorian
De earste hint foar de oanwêzigens fan it personaazje Boba Fett yn 'e live-actiontillefyzjesearje The Mandalorian (fan 2019 ôf) kaam oan 'e ein fan 'e ôflevering Chapter 5: The Gunslinger, út it earste seizoen, dy't einiget as op 'e planeet Tatooine in mysterieus figuer yn learzens en wat in cape liket te wêzen, tarint op it deade of bewusteleaze lichem fan 'e hiermoardneresse Fennec Shand. Yn maaie 2020 waard bekendmakke dat de Nijseelânske akteur Temuera Morrison yn it twadde seizoen fan The Mandalorian meispylje soe as Boba Fett. Mei't The Mandlorian fiif jier nei de foarfallen yn Star Wars: Episode VI – Return of the Jedi spilet, waard dêrmei dúdlik dat Fett syn fal yn 'e sarlacc oerlibbe hawwe moast.
De earste folslein ferskining fan Boba Fett yn The Mandalorian wie yn Chapter 14: The Tragedy. Yn dy ôflevering wurdt útlein dat Fennec Shand yn Chapter 5: The Gunslinger noch libbe, mar dat se libbensgefaarlik ferwûne wie. Hja bettere op troch fersoarging troch Boba Fett, oan wa't se neitiid in libbensskuld ôfbetelje moast. Fett en syn nije partner Fennec folgje Djarin nei de planeet Tython, dêr't se him oansprekke. Fett leit út dat de wapenris sines is, urven fan syn heit Jango, en dat er it ding weromhawwe wol. Yn ruil dêrfoar biedt er oan om 'e feilichheid fan Grogu te garandearjen, in jong bûtenierdsk bern dêr't de restanten fan it Galaktysk Keizerryk it op foarsjoen hawwe, mar dat Djarin adoptearre hat as syn soan.
As de stoarmtroepers fan moff Gideon de groep oanfalle, docht Fett syn wapenris oan en slacht dan it meastepart fan 'e soldaten dea. Nettsjinsteande dat wurdt Grogu úteinlik dochs troch Gideon syn trewanten ûntfierd. Dêrop hâldt Fett út dat hy en Fennec by Djarin yn 'e skuld bliuwe sille oant Grogu rêden is. Neitiid stypje se syn krewearjen om it bern frij te krijen yn Chapter 15: The Believer en Chapter 16: The Rescue, wêryn't Fett toand wurdt yn in wapenris dy't himmele en op 'e nij ferve is. Yn Chapter 16: The Rescue rekket Fett deilis mei Bo-Katan Kryze, de eardere regearjend hartoginne fan harren thúswrâld Mandalore en ien fan 'e bûnsgenoaten dy't Djarin om him hinne sammele hat foar de rêdingsmisje. Sy fynt it omreden fan syn oarsprong as kloan in skande dat er in Mandaloriaanske wapenris draacht. Dochs witte se harren skeel oan 'e kant te setten foar Grogu.
Nei de rêding fan it bern fljocht Boba Fett mei Fennec Shand yn syn romteskip de Slave I de hyperromte yn en wurdt der neat mear fan him fernommen oant in sêne dy't folget nei de ôftiteling, wêryn't hy en Fennec weromkeare nei Tatooine en it haadkertier fan Jabba de Hutt silger binnenkringe. Fett fermoardet Bib Fortuna, Jabba syn majordomo, dy't sûnt Jabba syn dea de macht oernommen hat. Dêrnei plantet er himsels op 'e troan fan Jabba, wylst Fennec har njonken him opstelt.
The Book of Boba Fett
The Book of Boba Fett (fan 2021 ôf) is in spin-offsearje fan The Mandalorian. Yn dizze searje wurde de aventoeren fan Boba Fett en Fennec Shand folge as se nei de (hjirboppe beskreaune) foarfallen yn it twadde seizoen fan The Mandalorian úteinsette mei de weropbou fan it misdiesyndikaat fan Jabba de Hutt op Tatooine.
Oare tillefyzjesearjes
Yn 'e tekenfilmsearje Star Wars: The Bad Batch (fan 2021 ôf) komt yn 'e ôflevering Bounty Lost oan it ljocht dat de oarspronklike koadenamme fan Boba Fett as kloan "Alpha" wie, en dat Omega, in froulike kloan dy't har nei de opkomst fan it Galaktysk Keizerryk by Kloanienheid 99 jûn hat, eins in twadde ûnferoare replikaasje fan Jango Fett is, en dus Boba syn suster. Yn 'e animesearje Star Wars: Visions ferskynde Boba Fett (ynsprutsen troch Temuera Morrison) yn 'e twadde ôflevering, Tatooine Rhapsody.
Oare media
Boba Fett waard nei syn ferskining yn 'e oarspronklike Star Wars-filmtrilogy al rillegau ien fan 'e populêrdere personaazjes fan 'e franchise, en doek sadwaande neitiid ek yn gâns oare wurken op, fan strips en fideospultsjes oant romans. Nei't filmstudio Lucasfilm fan Star Wars-betinker George Lucas yn 2012 oernommen wie troch The Walt Disney Company, waard it meastepart fan dy oanfoljende wurken út 'e Star Wars-kanon retcond om't Disney foar de Star Wars-ferfolchtrilogy in hiele oare kant út woe mei de ferhaalline. Yn april 2014 waarden alle skraste ferhaallinen omneamd ta Star Wars Legends, "leginden", dy't dus net wier bard wiene.
Ien fan syn ynteressantste ferskinings fan Boba Fett yn 'e literatuer komt foar yn it koarte ferhaal A Barve Like That: The Tale of Boba Fett, fan Daniel Keys Moran ûnder it pseudonym J.D. Montgomery (ferskynd yn 'e ferhalebondel Tales from Jabba's Palace, út 1996, û. red. f. Kevin J. Anderson). Dêryn wurdt ferteld hoe't Fett yn 'e mage fan 'e sarlacc fan it Grutte Gat fan Carkoon fierhinne tsjin fertarring beskerme wurdt troch syn wapenris en hoe't er yn hallusinaasjes kommunisearret mei de sarlacc. Dy sprekt by him yn 'e holle mei de stim fan Susejo, in bûtenierdsk wêzen dat er fjouwertûzen jier earder ferslynd hat. Uteinlik lit Fett syn jetpack ûntploffe en brûkt er in skokgranaat om himsels út 'e sarlacc te befrijen. Yn it koarte ferhaal Payback: The Tale of Dengar fan Dave Wolverton, út deselde bondel, wurdt ferteld hoe't de preemjejager Dengar Boba Fett nei syn ûntsnapping út 'e sarlacc swierferwûne yn 'e woastyn fan Tatooine oantreft en him ferpleecht oan er opbetteret.
West Point (betsjuttingsside)
"West Point" hat yn 'e Wikipedy ferskate betsjuttings:
West Point, de Amerikaanske Militêre Akademy
Autosefaly
Om in foarbyld te jaan: yn 431 ferklearre de Tsjerke fan Syprus him autosefaal. Dat waard net erkend troch it Patriargaat fan Antiochië, dêr't Syprus oant dy tiid ûnder fallen hie. It duorre noch oant 478 oant de patriarch fan Antiochië him by de ûntstiene sitewaasje dellizze woe. Sûnt dy tiid ferkeart de Tsjerke fan Syprus yn folsleine kommuny mei alle oare eastersk-otterdokse tsjerken, wylst de aartsbiskop fan Syprus him dochs foar gjin inkele hegere autoriteit oer hoecht te ferantwurdzjen. Oare foarbylden binne de Georgysk-Otterdokse Tsjerke, dy't yn 466 autosefaal waard fan 'e patriarch fan Antiochië; de Etiopysk-Otterdokse Tsjerke, dy't yn 1959 autosefaal waard fan 'e Koptyske paus fan Aleksandrië; en de Otterdokse Tsjerke yn Amearika, dy't yn 1970 autosefaal waard fan 'e patriarch fan Moskou. Guon tsjerken dy't harsels autosefaal ferklearre hawwe mar net as sadanich erkend wurde, binne de Abgazysk-Otterdokse Tsjerke, de Masedoanysk-Otterdokse Tsjerke en de Montenegrynsk-Otterdokse Tsjerke.
List fan planetoïden 20701-20800
Dit is in list fan planetoïden 20701-20800.
Paus
thumb|Pauslike Embleem De paus is yn de Roomske tsjerke de opfolger fan Petrus, lieder fan de tsjerke en plakbesetter fan Kristus op ierde.
Titel
De paus is de Hillige Sit, biskop fan Rome, aartsbiskop fan de Romeinske tsjerkeprovinsje, primaat fan Itaalje en patriarch fan it Westen. De paus is ek de soeverein monarch fan Fatikaanstêd.
De titel fan Paus of Hillige heit (Gryksk: pappas; Latyn: papa) en de funksje fan plakbesetter fan Kristus op ierde wienen oarspronklik mien foar alle biskoppen. Earst yn de 6e iuw ûntstie it idee dat de biskop fan it biskdom fan Petrus de earste ûnder de biskoppen wêze moast.
Symboalen
De symboalen fan de paus hawwe tradysjes dy't werom gean ta de tiid fan en foar Kristus, en ta de gebieten fan de Middellânske See en it Heine Easten. Bygelyks, de wite toga fan de paus, syn krússtêf en de pauslike fiskersring binne nei alle gedachten basearre op âlde Romeinske symboalen.
Trijekroan
In wichtich symboal fan de pausen is de trijekroan. De trijekroan is ûntstean út de tiara fan de foar-kristlike preester-keningen fan Perzje. De biskoppen fan Rome hienen oarspronklik in biskopsmûtse, lykas oare biskoppen, mar paus Hormisdas kombinearre dy mei de kroan dy't er fan Klovis krige ta in tiara, Bonifatius VIII foege dêr yn 1298 in twadde kroan by, foar wylst Clemens V likernôch 1314 de earste wie dy't in tredde kroan hie. Ferskate betsjuttings binne oan dizze trije kroanen takend, mar de oarspronklike betsjutting is ûnbekend.
Feitlik hienen ferskate pausen eigen trijekroanen, en guon dêrfan binne hieltiid noch yn it Fatikaan te finen. Paus Paulus VI hat syn trijekroan oan 6 febrewaris 1968 oan de Basilica of National Shrine of the Immaculate Conception yn Washington jûn, en sûnt hawwe de pausen gjin trijekroanen mear droegen. De trijekroan is lykwols net, as guon oare symboalen, ôfskaft en is hieltiid noch in pauslik symboal. Eltse paus kin kieze dy wer te brûken.
Beneaming fan in nije paus
Yn teory kin in paus it pontifikaat ek wer dellizze, mar sûnt 1294 is dat net mear bart. As de funksje frij komt, komme de kardinalen, nei tusken de twa en trije wike yn Rome gear yn konklaaf. Yn dat konklaaf wurdt in doopte katolike man, meast ien fan dy kardinalen, ta it pontifikaat roppen. Dit wurdt bepaald troch in searje fan stimmings, oant mear as twatredde fan de kardinalen op ien kandidaat stimt, útsein dat nei de tritichste stimming beslet wurde kin dat in gewoane mearheid genôch is. Dy kandidaat kiest dan in pauslike namme, en wurdt toand oan de wrâld. Op de earstfolgende snein of feestdei wurdt de kandidaat dan ta paus wijd.
Hjoeddeiske paus
Nei de dea fan paus Johannes Paulus II op 2 april 2005, waard op 19 april Benedictus XVI ta paus roppen. Sûnt 24 april is er paus fan de Roomske tsjerke. Benedictus hat oankundige dat er him 28 febrewaris 2013 om 20.00 oere út it amt weromlûke sil. Dat makket him de earste paus dy't frijwillich ophâldt sûnt 1415.
Emilio Estevez
Emilio Estevez (New York 12 maaie 1962) is in Amerikaansk akteur en filmregisseur.
List fan planetoïden 60601-60700
Dit is in list fan planetoïden 60601-60700.
Kitty Hawk (Noard-Karolina)
Kitty Hawk is in plak (town) op Bodie Island op de Outer Banks yn de Amerikaanske steat Noard-Karolina. It plak falt bestjoerlik ûnder Dare County.
Kitty Hawk is bekend as it plak dêr't de bruorren Wright fan 1901 - 1904 harren earste flechten makken mei sweeffleantugen en mei de Wright Flyer. Under mear it fleandekskip USS Kitty Hawk en de Apollo 14-kommandomodule binne dêrom nei dit plak ferneamd.
Xanten
Xanten is in stêd yn it noardwesten fan de Dútske dielsteat Noardryn-Westfalen. De stêd heart ta it Kreis Wesel.
Skiednis
De skiednis fan Xanten giet werom op de Romeinske tiid dat is mear as 2000 jier âld. By it romeinske kamp Castra Vetera waard yn dy tiid in delsetting stifte mei de namme  Colonia Ulpia Traiana. It tsjintwurdige Xanten ûntstie in eintsje fierderop, nei't oer it grêf fan de hillige Fiktor fan Xanten in tsjerke boud waard en dêr om hinne de earste bebouwing ferskynde. De namme "Xanten" is in gearlûking fan Ad Sanctos (by de hilligen). Yn 1263 waard úteinset mei de bou fan de domtsjerke fan Xanten. Al yn 1228 krige Xanten stedsrjochten.
Gemeenteyndieling
Sûnt 1969 bestiet de gemeente út de plakken Beek, Birten, Lüttingen, Marienbaum, Mörmter, Obermörmter, Ursel, Vynen, Wardt, Willich en Xanten.
Folksliet
In folksliet is in oer it algemien patriotistysk ferske dat faak de skiednis, tradysjes en swierrichheden fan in folk of mienskip besjongt, al dan net gearfallend mei of yn in steatkundich ferbân.
In folksliet is dus net bûn oan grinzen, in folk of naasje sûnder eigen steat of mei selsbestjoer kin ek in folksliet hawwe, lykas in krite, stêd of doarp.
Skiednis
Folkslieten kamen yn de 18e en 19e iuw op. It wie ûnder ynfloed fan de Romantyk en it nasjonalisme yn Jeropa dat folken en steaten in eigen folksliet keazen. Mar guon folkslieten binne folle âlder, bygelyks Het Wilhelmus fan Nederlân (1568-1572), it God Save the Queen fan it Feriene Keninkryk (1745) en La Marseillaise fan Frankryk (1795).
In liet kin in folksliet wurde troch it fêstlizzen fan it ferske yn in grûnwet, troch in wet of gewoan troch tradysje. Folkslieten hawwe oer it algemien in stik as wat eigenskippen dy’t by it grutste part fan de folkslieten werom komme. Der moat dan tocht wurde oan it tempo fan it folksliet, faak in marstempo, en in relatyf koart en ienfâldige meldij.
Frysk folksliet
De ierste gegevens oer sang en liet yn Fryslân binne fan koart nei 1500. Jancko Douwama berjochtet oer it sjongen op Aldjiersjûn yn Ljouwert. Ut it sitaat blykt, dat dizze lieten in Nederlânske tekst hienen. Der moat dan ek oannomd wurde dat oant de opkomst fan de Fryske Beweging it folksliet yn Fryslân itselde repertwaar omfette as earne oars yn Nederlân.
De lieteboekjes en lietebledsjes, ek yn Ljouwert, It Hearrenfean en Snits drukt, brochten Nederlânske teksten op faak ynternasjonale meldijen ûnder it folk. Op Skylge soenen net safolle folkslieten mear bekend wêze sûnder de ynfloed fan de Overtoomske Merkskipper (ek yn Fryslân printe). Sokke boekjes hawwe ek har spoaren efterlitten yn de Wâlden, mar de bierpsalmen binne dêr tradisjoneel wurden, trochdat de befolking der yn de ûngetiid en de turfmakkerij yn Grinslân en Drinte mei yn oanrekking kaam. De streek om de Burgumer Mar is in troch Dam Jaarsma ûntdekt en mei súkses eksploitearre Folkslieteilân, wêrfan diels noch Midsiuwske Folkslieten ek yn it bûtenlân de oandacht fregen. Publikaasje fan dit unike materiaal stie op it program fan de Fryske Akademy. Tsjibbe Gearts van der Meulen, Waling Dykstra, Johan Winkler en Nynke fan Hichtum samlen al yn de 19e iuw it Folksliet yn Fryslân.
Gebrûk
Utlanners sjonge net mei by it folksliet fan in oar. Yn guon lannen is it wênst om de rjochterhân op it hert te lizzen. Ek is it wênst om petten, hoeden en sok soart saken ôf te nimmen.
Meast wurde mar ien kûplet, soms twa kûpletten spile, en songen, al binne de measte folkslieten langer as dat. Yn guon lannen wurdt it folksliet alle dagen oan it begjin fan de skoaldei songen. In protte radio- en telefyzjestjoerders begjinne harren útstjoeringen alle dagen mei it folksliet en einige der ek mei. Guon lannen hawwe in keninklik folksliet, in presidinsjeel folksliet, in steatsfolksliet, ensfh. foar ferskate gelegenheden.
De Oase (Drachten)
De Oase is in tsjerkegebou fan de PKN yn Drachten. De tsjerke waar yn 1997 yn gebrûk naam. Yn 2005 binne de Herfoarme Gemeente en de Grifformearde Tsjerke yn Drachten fusearre ta de Protestantske Gemeente fan Drachten.
Beskriuwing
De nije tsjerke 'de Oase' waard iepene op 13 april 1997 en is in opfallend gebou op in sintraal plak yn Drachten-Noard, op de hoeke fan de Ringwei en de Stasjonswei. De twa dielen fan it gebou binne rjochte op de betonkleurige tsjerketoer mei in hichte fan 26 meter. Yn it grutste geboudiel binne de tsjerkeseal en de moetingsromte. Yn de tsjerkeseal is plak foar 640 stuollen. Troch it iepenjen fan in tearwand kin de moetingsromte by de tsjerkeseal lutsen wurde (romte foar 200 plakken). It dak fan de tsjerkeseal is hol en rêst op 5 spanten as de fingers fan in hân. De fiif spanten symbolisearje de hân fan God. It reinwetter wurdt opfongen yn in bak dêr't de toer yn pleatst is. It dak fan it oare geboudiel is bol, yn dit geboudiel binne de njonkenromten.
Oargel
thumb|left|175px|It oargel It oargel waard 1978 troch de firma Pels & Van Leeuwen (Waardenburg) boud foar de Noardertsjerke. Dêrby waard gebrûk makke fan de oargelkast en frontpipen fan it oargel dat de firma L. van Dam & Soannen (Ljouwert) yn 1845 foar de herfoarme tsjerke fan Mantgum makke en ek fan piipwurk út de Noardertsjerke. It piipwurk fan alve registers stammet út 1794 en is makke troch J.S. Strümphler fan Amsterdam. Yn 1949 is it piipwurk fan fiif registers troch oargelbouwer J. Reil (Heerde) levere. Fan seis registers is yn 1978 it nije piipwurk makke. Nei sluting fan de Noardertsjerke sette de firma Bakker & Timmenga (Ljouwert) it oargel yn 1998 oer nei "De Oase".
List fan planetoïden 20801-20900
Dit is in list fan planetoïden 20801-20900.
Archangelskoje
It bûten Archangelskoje is in paleis en park mei oare bouwurken oan de Moskva yn it distrikt Krasnogosk fan de oblast Moskou, likernôch kilometer súdwestlik fan Krasnogorsk en tweintich kilometer westlik fan de Russyske haadstêd Moskou. It âldste gebou op it gebiet is de Aartsingel Michaeltsjerke út de 17e iuw, dy't de namme oan it bûten joech.
Skiednis
It lângoed is al bekend sûnt 1537, mar hiet foarhinne nei de namme fan ien fan de eigners Aleksej Ivanovitsj Upolotskogo "Upolozy". It bûten wiksele dêrnei in pear kear fan eigner en kaam yn 1703 yn hannen fan prins Dimitry Michailovitsj Golitsyn, dy't troch tsarina Anna Ivanovna beskuldige waard fan sabotaazje en yn 1736 arrestearre waard. Lykwols waard it lângoed yn 1741 werom jûn oan syn soan Alexej Dimitrivitsj Golitsyn en dêrnei gyng it oer op Nikolai Golitsyn. De lêste sette útein mei de bou fan in nij klassistysk paleis troch de Frânske arsjitekt Charles de Guerne. Giacomo Trombaro soarge yn de jierren 1790 foar it ûntwerp fan de twa terrassen mei de balustrades, dy't fersierd waarden mei moarmeren fazen, banken en bylden fan âlde goaden, helden en filosofen. Yn 1810 kocht de keunstleafhawwer prins Nikolai Jûsûpov it bûten oan om dêr syn kolleksje ûnder te bringen. Troch de ynfaazje fan de Frânsen yn 1812 moast de keunstkolleksje yn alle hasten oerbrocht wurde nei it fiere Astrakhan, it bûten waard plondere en rekke yn 1820 fierder skeind troch brân. Foar it herstel waarden de bêste arsjitekten út Moskou oansteld en it krige de bynamme "It Versailles fan Moskou". It waard in bûtenpleats dêr't de hegerein graach kaam en tal fan pommeranten besochten it bûten, dêrûnder wiene skriuwers, dichters, keunstners en musisy en leden fan it keninklik hûs.
Prins Feliks Jûsûpov, de soan fan de lêste eigner, beskreau yn syn memoires Avant l'Exil ('Foar de ferballing) it bûten wiidweidich. Net fier fan Archangelskoje steane de resten fan it bûten Ilinskoje fan grutfoarst Sergej Alekandrovitsj, dy't it nei syn dea neiliet oan syn omkesizzer Dimitri Pavlovitsj. Feliks Jûsûpov en Dimitri Pavlovitsj wiene beide anneks mei de moard op Raspûtin.
Archangelskoje waard in museum en tusken 1934 en 1937 waard in diel fan de gebouwen ôfbrutsen foar de bou fan in sanatoarium foar it Folkskommisariaat fan Definsje.
Tsjintwurdich is Archangelskoje in steatsmuseum.
List fan planetoïden 60701-60800
Dit is in list fan planetoïden 60701-60800.
De Puriteinske
De Puriteinske, yn it Ingelsk: The Puritan (eins folút: The Puritan, or: The Widow of Watling Street, en ek wol bekend as The Puritan Widow), is in toanielstik fan ûnbekend auteurskip út it begjin fan 'e santjinde iuw, dat foar it earst publisearre waard yn 1607 en wierskynlik skreaun is yn 1606.
Auteurskip
Op 'e foarside fan 'e earste útjefte fan De Puriteinske waard de skriuwer oanjûn as "W.S.", en dy inisjalen waarden yn 1656 troch Edward Archer yn syn opsomming fan toanielstikken identifisearre as steand foar William Shakespeare. Yn 1664 waard De Puriteinske troch útjouwer Philip Chetwinde tafoege oan syn twadde printinge fan 'e saneamde Third Folio fan Shakespeare syn wurk, en sadwaande wurdt it stik tsjintwurdich ta de Shakespeariaanske apokrifa rekkene, ek al binne moderne saakkundigen frijwol unanym yn har ôfwizing fan Shakespeariaansk auteurskip foar De Puriteinske.
Poer op grûn fan 'e inisjalen binne de obskuere ier santjinde-iuwske toanielskriuwers Wentworth Smith en William Smith wol neamd as de wiere auteur, mar út ûndersyk fan skriuwstyl en taaleigen is nei foarren kommen dat it stik nei alle gedachten ynstee skreaun is troch Thomas Middleton.
Ynhâld
It toanielstik giet oer de puriteinske frou Plus, wa har man oft krektlyn kommen is te ferstjerren. Nettsjinsteande de strange leauwigens fan puriteinen, docht geandewei it stik bliken dat de hear Plus silger in earsten smjunt wie, dy't gjin skrupules hie om lykfolwa op glûpske wize jild ôfhandich te meitsjen. De skynhilligens fan 'e puriteinen is ien fan de haadtema's fan De Puriteinske, wat makke dat it stik yn syn tiid foar nochal wat trelit soarge.
It grutste part fan it stik giet oer in espeltsje ûnrant út de Londenske ûnderwrâld, ûnder lieding fan in George Pyeboard, dy't fan doel binne om mei in yngewikkeld plan ien fan harren út it tichthûs te befrijen en tagelyk frou Plus en har famylje op te lichtsjen. It slagget harren om har freon út 'e finzenis te heljen, en se krije frou Plus en ien fan har dochters hast sa gek dat se mei guon fan harren trouwe, mar krekt foar't de houliken sletten wurde, komt alles út, en de froulju beslute dan om te trouwen mei de manlju oan wa't se oarspronklik foarsein wiene, wylst de sympatike Pyeboard en syn helpers oan 'e lange earm fan de wet witte te ûntkommen, sadat de ein fan it stik in fleurige toan hat.
Nei Jim Beleavjen
Nei Jim Beleavjen, yn it oarspronklike Ingelsk: As You Like It, is in toanielstik fan 'e hân fan 'e wiidferneamde Ingelske skriuwer en dichter William Shakespeare. It is in komeedzje dy't it ferhaal fertelt fan 'e ealfrouwe Rosalind, dy't op 'e flecht foar har smjunt fan in omke yn in wâld middenmank in espel oare fûgelfaaien bedarret, en dêr har frijer Orlando weromfynt. Dit stik hat de Ingelske taal ferrike mei útdrukkings as all the world's a stage ("de hiele wrâld is mar toaniel") en too much of a good thing ("tefolle fan it goede"). Nei Jim Beleavjen moat skreaun wêze yn 1599 of 1600, en waard foar it earst publisearre as ûnderdiel fan 'e First Folio, yn 1623. De Fryske oersetting fan Douwe Kalma ferskynde yn 1962.
Ynhâld
Nei Jim Beleavjen spilet yn in net by namme neamd hartochdom yn Frankryk, dêr't Frederick syn âldere broer Senior it hartochskip ûntnadere hat. Senior sels hat er twongen om yn ballingskip te gean, mar syn dochter Rosalind is oan it hof bleaun, mei't hja it bêste kammeraatske is fan Frederik syn eigen dochter Celia. De jonge ealman Orlando wurdt daliks as er har moetet smoarfereale op Rosalind, mar hy moat de wyk nimme as syn eigen broer Oliver him tsjin him keart. Nei in oanfarring mei har omke moat ek Rosalind earne oars har taflecht sykje, mar Celia en de hofnar Touchstone beslute mei har út te naaien, Rosalind ferklaaid as in jongfeint en Celia as in ferearmoede ealfrouwe.
Rosalind, dy't har no fan "Ganymedes" neame lit, en Celia, dy't de namme fan "Aliëna" (Latyn foar "frjemdlinge") oannommen hat, arrivearje mei Touchstone yn it Wâld fan Arden (dêr't guon fan miene dat Shakespeare der de Ardinnen mei bedoelde). Dêr húsmannet ek de ferballe hartoch Senior mei syn folgelingen om, by wa't Orlando en syn feint Adam harren ûnderwilens oansletten hawwe. Uteinlik treffe Orlando en Rosalind inoar, mar Orlando ken har net werom. Se binne allebeide fereale opinoar, mar "Ganymedes" beart dat er Orlando wol fan syn ferealens ôfhelpe kin troch tegearre mei Orlando syn hofmakkerij fan Rosalind nei te bearen, wêrby't "Ganymedes" it plak fan Rosalind ynnimt.
It wurdt allegear noch yngewikkelder as de harderinne Phebe fereale wurdt op 'e kreaze "Ganymedes", wylst de skieppehoeder Silvius wer fereale is op Phebe. Hoewol't "Ganymedes" (Rosalind dus) almar wer blike lit gjin belangstelling foar Phebe te hawwen, hâldt it fanke oan as kâld wetter. Underwilens is de hofnar Touchstone fereale wurden op in oar harderintsje, de ûnnoazele Audrey. Hy besiket har mei syn hofmakkerij safier te krijen dat er har bekrûpe kin, mar úteinlik moat er earst mei har trouwe. William, in oare skieppehoeder, dy't krektlyk belangstelling foar Audrey hat, wurdt troch Touchstone ôfpoeiere mei it drigemint dat er him "op hûndertfyftich manearen" fermoardzje sil.
Op 't langelêst wurde Silvius, Phebe, "Ganymedes" en Orlando gearbrocht om op in hilarysk betize wize harren leafdesperikels út te praten. Nei lang hinne-en-wer-eameljen lost Rosalind, noch altiten ferklaaid as "Ganymedes", de swierrichheden op troch Orlando ûnthjitte te litten dat hy mei Rosalind trouwe sil, wylst se Phebe ûnthjitte lit dat dy mei Silvius trouwe sil as se Ganymedes net krije kin.
Koart dêrnei treft Orlando syn broer Oliver yn it wâld en rêdt him fan in woeste liuwinne. Dêrtroch kriget Oliver berou oer it ûnrjocht dat er syn broer oandien hat, en nûget er Orlando út om wer thús te kommen. Orlando stelt him foar oan "Ganymedes" en "Aliëna", en Oliver wurdt op slach fereale op dy lêste. Yn 'e slotsêne, as alle momkapen einlings ôfsmiten binne, fine der sadwaande fjouwer houliken plak, tusken Orlando en Rosalind, Oliver en Celia, Silvius en Phebe en Touchstone en Audrey. Neitiid docht bliken dat Frederick ek berou krigen hat oer hoe't er syn broer Senior misjegene hat, dat hy jout it hartochskip werom oan Senior en giet sels yn it kleaster.
Fryske oersetting
As You Like It waard ûnder de titel Nei Jim Beleavjen yn it Frysk oerset troch Douwe Kalma. Yn 1962 waard it publisearre troch de Fryske Shakespeare Stifting te Drachten, as ûnderdiel fan harren omnibusútjefte Shakespeare's Wurk Dl. III, yn 'e mande mei de fertalings fan guon oare Shakespeariaanske komeedzjes, lykas De Fleurige Wyfkes, Lyk om Lyk en Folle Spul om Neat.
Meinse Molenaar
Meinse Molenaar (De Lemmer, 20 septimber 1805 - Snits, 31 maaie 1883) wie in Frysk arsjitekt.
Meinse Molenaar wie de soan Nolke Meinses en Rinske Rommerts Asma. Hy boaske yn Snits op 20 juny 1830 oan Anna Daniels Straatsma. Yn 1845 folge er Pyter Jentsjes Rollema op as stedsboumaster fan Snits. Dy funksje ferfolde er oant 1872.
IJme Gerardus Bijvoets
IJme Gerardus Bijvoets (Gzn.) (Wymbritseradiel, 2 septimber 1837 – Haarlim, 25 jannewaris 1901 ) wie in Nederlânsk arsjitekt fan Frysk komôf.
Hy wie in soan fan skilder en glêzemakker Gerardus Adrianus Bijvoets en Dieuwke Ymes Pietersma.
Hy liet him yn 1866 as boukundige yn Amsterdam ynskriuwe. Under oaren yn Amsterdam en Westbeemster ûntwurp er ferskate gebouwen. Guon dêrfan binne hjoed de dei monumint, mar it meastepart fan de wenten en winkels dy't Bijvoets boud hat binne wilens sloopt. Yn 1891 kaam de Wintertún foar de ien jier earder iepene Tivoli Skouboarch yn Rotterdam klear.
Hy wie troud mei Adriana Dolphina Boonekamp († 1890) en krige mei har teminsten twa bern.
Jennifer Fallon
Jennifer Fallon (Melbourne, 1959) is in Australysk skriuwster fan romans, novelles en koarte ferhalen fan 'e sjenres fantasy- en science fiction. Ek hat hja ferskate non-fiksjepublikaasjes útbrocht. Fallon is ek ûndernimster, kompjûterspesjaliste en sakekonsulinte.
Libben en karriêre
Fallon waard yn 1959 berne yn it Australyske Melbourne, yn 'e steat Fiktoaria, as de njoggende dochter yn in gesin mei mar leafst trettjin bern, allegearre famkes. Hja groeide op yn Melbourne oant har heit, in hege amtner, yn 1970 wurk krige yn 'e Australyske haadstêd Canberra, en it gesin sadwaande nei it Australysk Haadstedsk Territoarium ferhuze. Fallon wenne acht jier lang yn en yn 'e omkriten fan Canberra, en folge it middelber ûnderwiis oan in roomsk-katolike famkesskoalle.