cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
De Noarger Rún oan Gabe Skroar
Ynhâld
Yn it brief docht de Noarger rún syn libbensferhaal, begjinnend doe't er noch in jong fôltsje wie yn it Drintske fean by Peize. Hy wie lykwols sa'n alderbêst hynder dat er oant yn Amsterdam by alle hynstekeaplju oer de tonge gie, en úteinlik waard er op 'e feemerk fan Noarch ferkocht oan Gabe syn heit, út it Fryske Grou. Doe't de rún de hurddraverij te Wytmarsum wûn, waard er lykwols trochferkocht oan in hear Flessinga, dy't sljocht wie fan hurddravers. Fjouwer jier letter, doe't er oer syn hichtepunt hinne wie, waard er eigendom fan in Von Steinach út Utert, in ferearmoede ealman dy't ferlet hie fan in fluch hynder om eltse dei wer oan syn skuldeaskers ûntkomme te kinnen.
Nei't er kreupel rekke wie, waard de Noarger rún weromferkocht nei Fryslân, dêr't er fiif noflike jierren as molehynder op in einekoai tsjinne. Doe't er it ek noch oan 'e luchtwegen krige, waard er ferkocht oan in glêde tsiiskeapman út Kollumersweach dy't him noch in simmer foar de tsiiswein yn Grinslân hie. Hy kaam efter de wein werom op 'e Sweach, mei't er it amper mear op 'e fuotten hâlde koe. De keapman besleat him te slachtsjen, mar ear't dat plan útfierd wurde koe, stoar de Noarger rún nachts op stâl. Neitiid libbe er troch reynkarnaasje noch as ferskate oare bisten, oant er úteinlik nei it hjirneimels op 'e moanne rekke, dêr't er minister fan Finânsjes waard. Dêr wied er einlings goed teplak, want "Ik nim de minsken it jild hjir flitich ôf, en ik jou it jitte flitiger wer út."
Aoife Clancy
Aoife Clancy (útspr. foarnamme: ['i:fə], "iife"; Carrick-on-Suir, 1966) is in Iersk sjongster en muzikante dy't har benammen taleit op it meitsjen fan folksmuzyk en Keltyske muzyk. Hja is de dochter fan Bobby Clancy (1927-2002), in legindaryske Ierske folksmuzikant.
Libben en karriêre
Clancy waard yn 1966 berne yn Carrick-on-Suir, in lytse plakje yn it Ierske greefskip Tipperary, as de dochter fan folksmuzikant Bobby Clancy en dy syn frou, skoaljuffer Moira Mooney. Hja hat in âldere suster, Roisin (1966), in jongere suster, Aideen (1979), en in jonger broer, sjonger Finbarr Clancy (1970). Har heit, dy't sels grutte faam wûn hie as ien fan 'e Clancy Brothers, stoppe har mei tsien jier in gitaar yn 'e hannen, en tsjin 'e tiid dat se fjirtjin jier wie, begelate se him dêrop by optredens yn kroegen yn 'e wide omkriten. Letter ferfear Clancy nei de Ierske haadstêd Dublin, dêr't se toaniel studearre oan 'e Gaiety School of Acting.
Nei har earste jier dêre krige se fia har heite kunde in útnûging om in jier mei op toernee yn Austraalje. Hja trede dêr op by festivals en konserten en dielde it poadium mei guon fan Ierlâns grutste artysten, wêrûnder Christy Moore en de Furey Brothers. Letter gie se ek op toernee mei de Clancy Brothers troch it Karibysk Gebiet, en yn 'e Feriene Steaten stie se û.m. op it Milwaukee Irish Festival yn Milwaukee (Wiskonsin). Yn 1995 waard Clancy frege om lid te wurden fan 'e band Cherish the Ladies, ien fan 'e populêrste Iersk-Amerikaanske groepen ea. Sadwaande gie se yn 'e twadde helte fan 'e njoggentiger jierren allegeduerigen op toernee yn 'e Feriene Steaten en ek yn Jeropa, wêrby't se meiwurke oan likernôch twahûndert konserten jiers.
Yn dyselde snuorje brocht Clancy har beide earste solo-cd's út by plateprodusint Rego Records. Op har debút-cd It's About Time, út 1994, fertolke se û.m. ferskate tradisjonele Ierske lieten, wêrûnder Factory Girl en Mrs. McGrath, mar liet se ek nijer wurk hearre. Op har twadde album, Soldiers and Dreams, út 1997, besocht se tradisjonele en moderne folksmuzyk mei-inoar te kombinearjen. Yn 2002 kaam Clancy har trêde album út by Appleseed Recordings, mei as titel Silvery Moon. Dêrop song se de titelsong Silvery Moon, en fierders û.m. it gefoelige The Nightbird en it tragyske The Earl of March's Daughter.
Maria Rutgers-Hoitsema
thumb|Maria Rutgers-Hoitsema Maria Wilhelmina Hendrika (Mietje) Rutgers-Hoitsema (Britsum, 10 july 1847 – Rijswijk, 26 oktober 1934) wie in Nederlânsk feministe, ûnderwizeres en sosjaal herfoarmster.
Biografy
Rutgers-Hoitsema wie feministe en (mei-)oprjochtster fan ûnder mear de Vereeniging voor Vrouwenkiesrecht, de Rotterdamsche Buurtvereeniging ter Ontwikkeling van Vrouwen en Kinderen en Gezinnen uit de Arbeidersklasse en de Vereeniging ter Behartiging van de Belangen der Vrouw. Sy die ek mei oan de gearkomsten om de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898 hinne en sûnt 1898 wie Rutgers-Hoitsema fice-foarsitster fan de Nationale Vrouwenraad. Teffens wie hja nau belutsen by de oprjochting fan de Amsterdamse School voor Maatschappelijk Werk en wie hja bestjoerslid fan de Nieuw-Malthusiaanse Bond. Begjin 20e iuw waard hja SDAP-lid. Teffens wie hja belutsen by de oprjochting fan de Vereeniging Onderlinge Vrouwenbescherming, yn 'e mande mei ônder oaren Annette Versluys-Poelman.
Wabash (rivier)
De Wabash is in rivier fan 765 km langte dy't troch de Amerikaanske steaten Ohio, Illinois en Indiana rint. De Wabash is de grutste sydrivier fan de Ohio
Herfoarme tsjerke (Heechwâld)
De herfoarme tsjerke fan it Noard-Hollânske plak Heechwâld is ien fan de tsjerken fan de protestantske gemeente Midden Westfryslân. Fan it tsjintwurdige gebou binne de ûnderste dielen fan de toer fan de goatyske nijbou fuort nei 1472. It tsjerkeskip datearret fan it lêste fearn fan de 17e iuw en it boppeste diel fan de toer mei de spits binne yn 1886 tafoege.
Skiednis
Hoe fier de skiednis fan de tsjerke yn Heechwâld werom giet is net wis, mar tsjin it lêste fearn fan de 15e iuw waard de besteande tsjerke ferboud ta in krústsjerke. Dat barde nei it ynstoarten fan de toer op 18 juny 1472. De âlde tsjerke wie wijd oan Marije, mar de ferboude krústsjerke waard wijd oan Jehannes de Doper. Noch flak foar de reformaasje krige de tsjerke it patrosinium fan de berte fan Jehannes de Doper. Nei de reformaasje waard in âld Marije-alter fan de yntusken protestantske tsjerke noch jimmeroan in soad besocht troch katoliken. Yn 1674 waard de tsjerke troffen troch grut ûnheil doe't in stoarm de âlde toer en in diel fan de tsjerke ferneatige. Boumaster Thys Janssoan fernijde de tsjerke en út dy tiid datearret de hjoeddeiske letgoatyske sealtsjerke mei in fiifsidich koer.
Alhoewol't de tsjerke mei de reformaasje oergyng yn protestantske hannen, bleau in foars diel fan Heechwâld trou oan de âlde leare. De katoliken tsjerkten tenei yn in skûltsjerke en in houten tsjerke, oant yn 1821 in nije stiennen tsjerke boud waard, dy't yn de jierren 1863-1865 ferfongen waard troch de nije trijeskippige krústsjerke yn it súdlike diel fan Heechwâld.
De tsjerke is yn de jierren 1966-1967 restaurearre.
Ynterieur
It doopfont fan de tsjerke datearret noch fan foar de reformaasje en is 15e-iuwsk. De preekstoel mei it doopstek binne 17e-iuwsk. Foar de preekstoel oer stiet de hearebank út 1634. De trije grutte kroanen binne ek 17e-iuwsk en fierder is der noch in Wetsboerd út 1687. De tsjerke is ryk oan âlde grêfsarken.
De klok dy't yn de toer hinget waard yn 1650 getten fan twa âldere klokken en oerlibbe de stoarm fan 1674.
Oargel
De tsjerke hat in oargel fan de firma L. van Dam & Sn. út 1878.
Saigon (rivier)
De rivier mûnet út yn de Nhà Bè op it plak dêr't de rivier gearkomt mei de Đồng Nai. Dat is op de hichte fan phường Phú Thuận yn Quận 7 op de westlike igge en phường Thạnh Mỹ Lợi yn Quận 2 op de eastigge.
The O'Reilly Factor
The O'Reilly Factor, dat ynearsten The O'Reilly Report en op de ein gewoan The Factor hiet, wie in Amerikaansk praatprogramma op de keabeltillefyzjestjoerder Fox News dat op 7 oktober 1996 úteinsette. It programma waard troch konservatyf polityk kommentator Bill O'Reilly presintearre, dy't de aktualiteiten en kontroversjele politike ûnderwerpen bespruts mei gasten. De lêste ôflevering wie op 21 april 2017 nei't O'Reilly dien krigen hie fan it netwurk nei't er beskuldige waard fan seksuele yntimidaasje.
Formaat
The O'Reilly Factor sette útein daliks nei Fox News lansearre op 7 oktober 1996. It hiet doe noch The O'Reilly Report en waard yn 1998 omneamd ta The O'Reilly Factor. It programma waard almeast foarôf opnommen, ma sa no en dan waard it streekrjocht útstjoerd wannear't der bysûndere foarfallen geande wiene, sa as bygelyks der breaking news wie, of wichtige politike foarfallen dy't barden yn de haadstjoertiid. It programma waard ornaris opnommen tusken fiif oere middeis en sân oere jûns Eastern Standerd Time, en waard om acht oere jûns útstjoerd en werhelle om alve oere jûns, en hie in stjoertiid fan 60 minuten, wêrfan't der 17 minuten oan reklame. It programma waard opnommen kreksa as it programma streekrjocht útstjoerd waard, mei ûnderbrekkings foar reklame. Guon gasten waarden wolris earder ynterviewd en dat waard der dan ynplakt. Bill O'Reilly begûn syn programma fan 28 febrewaris 2005 oant 11 april 2017 ornaris mei de slachsin: "Warskôging, do stietst no op it punt de net-ferdraaiïngskrite (No Spin Zone) yn te kommen. The Factor begjint no!", dy't folge waard troch it yntroduksjeliet en dêrnei sei er: "Goeie ik bin Bill O'Reilly, tanke foar it sjen fannejûn". Dêrnei yntrodusearre er syn earste ûnderwerp, wêernei't er sei: "en dat is it ûnderwerp fan de Talking Points Memo fannejûn", dat gauris folge waard mei in ynterview oer dat ûnderwerp. Regelmjittige gasten wiene ûnder oaren: Eric Bolling, Monica Crowley, Greg Gutfield, E. D. Hill, Laura Ingraham, John Kasich, Michelle Malkin, Geraldo Rivera, Tony Snow en Juan Williams. thumb|left|Bill O'Reilly ynterviewt eardere presidint [[George W. Bush yn novimber 2010]]
It programma hold út, lykas Fox News, "earlik en lykwichtich" te wêzen, mar kritisy, sa as bygelyks oare stjoerders en programmamakkers twivelen dêr oan, en beskuldigen The O'Reilly Factor konservative tinkbylden út te stjoeren.
Publyk
Yn ier 2009 krige it programma mear sjoggers en yn july fan dat jier hie The O'Reilly Factor sa'n 3,1 miljoen sjoggers, 37% mear as in jier earder. Yn septimber 2009 wie it programma it meast besjoene programma op keabeltillefyzje foar 106 opienfolgjende wiken. Yn maaie 2014 wie it noch hieltyd it meast besjoene programma, mar de trochsneed sjoggers wie del nei 2,1 miljoen sjoggers, mei in trochsneed âldens fan 72 jier. Yn maart 2015 wie The O'Reilly Factor noch hieltyd programma nûmer ien en hie in groei fan 19% fan sjoggers fan 25 oant 54 jier.
It tal sjoggers wie ynearsten nei de beskuldigings tsjin O'Reilly yn april 2017 fan seksuele yntimidaasje noch heech. Yn de wike fan syn frije wike foar syn ûntslach, foel it tal sjoggers mei 26%.
De ein
Nei't The New York Times ferslach makke fan fiif skikkings dy't O'Reilly en Fox News dien hiene oan froulju dy't O'Reilly fan seksuele yntimidaasje beskuldige, ferlear The O'Reilly Factor mear as de helte fan syn advertearders (60) yn in wike tiid, mar nettsinsteande dat ferhege it tal sjoggers. Op 11 april 2017 make O'Reilly buorkundich dat er twa wike fakânsje nimme soe en op 24 april 2017 wer weromkomme soe.
Op 19 april 2017 krige O'Reilly dien. Op it webstee fan Fox News waarden alle fuortendaliks ferwizings nei O'Reilly fuorthelle. It programma waard noch foar trije dagen fuortset sûnder O'Reilly, mar de namme fan it programma waard ferkoarte ta The Factor. Dana Perino presintearre it programma op 19 en 20 april en Greg Gutfield die de lêste presintaasje op 21 april 2017. Dêrnei waard Tucker Carlson Tonight, presintearre troch Tucker Carlson, op dy tiid ferpleatst.
Bentincksleanetsjerke
De Bentincksleanetsjerke (ek Bentinckstsjerke) is in monumintale tsjerke yn Hoogeveen. De tsjerke waard boud as grifformearde tsjerke. Nei de Twadde Wrâldkriich waard de tsjerke dield troch synodale en frijmakke grifformearden. Sûnt 1997 is de tsjerke in ryksmonumint.
Skiednis
De tsjerke waard yn 1933 boud foar de twadde grifformearde tsjerke fan Hoogeveen neffens in ûntwerp fan D. van Dijk. Foar de bou hiene de leden fan de tsjerke 57.000 gûne by inoar brocht. Tagelyk foarme de bou ek in wurkgelegenheidsprojekt foar wurkleaze grifformearden. De bou fûn plak yn in oan de Nije Haachske Skoalle besibbe styl yn in yn de jierren 1930 oanleine nijbouwyk. It is in krústsjerke mei yn de noardeastlike hoeke in klokketoer.
Nei de frijmakking fan 1944 waard de tsjerke oant 1978 troch sawol de synodale as de frijmakke grifformearden yn ôfsûnderlike tsjerketsjinsten brûkt. Sûnt 1978 bleau de tsjerke allinne yn gebrûk as frijmakke tsjerke.
Noch yn de jierren 1988-1990 waard in nij oargel oanskaft. It waard troch Sicco Steendam út Warffum boud yn de styl fan in 19e-iuwsk ynstrumint fan G.F. Witte. De frijmakke tsjerke groeide yn de rin fan de tiid lykwols út de Bentinckstsjerke. Yn 2002 liet de tsjerke oan de Alteveerstrjitte it nagelnije 'De Opgang bouwe. Ek it Steendam-oargel waard nei de nijbou meinommen.
Latécoère 631
De Latécoère 631 wie in passazjiersfleanmasine (fleanboat), ornearre foar transatlantyske flechten, boud by Latécoère yn Frankryk. Doetiids wie it folslein metalen tastel de grutste fleanmasine ea boud. It type wie gjin súkses, wie net te betrouwen en koe ekonomysk net út. Fiif fan de alve tastellen dy't makke waarden giene by in ûngemak ferlern en ien waard ferneatige by in bombardemint yn de Twadde Wrâldoarloch.
Baptistetsjerke 'De Schutse'
De Baptistetsjerke 'De Schutse' oan de Schutstraat is de eardere synagoge fan it Drintske Hoogeveen.
Skiednis
Op it plak waard yn 1799 in synagoge boud, dy't yn 1865-1866 ferfongen waard troch in neoklassisistyske nijbou. De joadske mienskip fan Hoogeveen waard yn de Twadde Wrâldkriich hast folslein oppakt en nei kampen deportearre. De Dútsers plonderden en skeinden it gebou yn febrewaris 1944.
Yn 1948 waard it gebou ferkocht oan de Grifformearde Tsjerke frijmakke en it krige doe de namme 'Schutsstraatkerk'. De frijmakke grifformearden feroaren it ynterieur en lieten in oargel bouwe. It gebou ûndergyng yn 1983-1984 in restauraasje. Tagelyk waard it ynterieur mei respekt foar de joadske oarsprong fan it gebou rekonstruearre. By de rekonstruksje wie der in soad omtinken foar de kreake, preekstoel en it oargelbalkon. De kreake is fersierd mei sân joadske en kristlike symboalen, wylst it oargelbalkon fersierd is mei fiif tekstpanelen.
Salvatore Schillaci
(1 desimber 1964) is in eardere Italjaansk fuotballer. Earder spile foar Messina, Juventus, Internazionale Milano en Júbilo Iwata.
Gazastripe
Geografy
De boaiem yn de Gazastripe bestiet benammen út sângrûn en dunen. Sa’n 14 persint fan de hiele Gazastripe kin foar de lânbou brûkt wurde. De lingte fan noard nei súd is 40 kilometer, de breedte ferskilt fan 6 oant 14 kilometer. De oerflak fan it hiele gebiet beslacht 360 km², sawat likegrut as dat fan de gemeente De Fryske Marren en jústsjes grutter as de ûnôfhinklike steat Malta. It heechste punt fan de Gazastripe is de berch Abu Auda mei in hichte fan 105 meter. Jierliks falt der tusken de 150 en 450 millimeter rein; fierders hat it gebiet aardich wat grûnwetter ta foldwaan. Foar it kustgebiet lizze in stikmannich ierdgasfjilden. Yn it suden grinzet de lânstripe oan de Egyptyske Sinaï, yn it noarden en easten oan Israel. De Middellânske See yn it westen stiet ûnder Israelyske kontrôle. De lângrins mei Israel wurdt foarme troch in barriêre fan elektryske stekken en stikeltrie. De gruttere stêden binne Gaza-Stêd, Rafah, Abasãn, Khan Younis en Dayr al Balah.
Skiednis
De grinzen fan de Gazastripe binne fêststeld nei in wapenstilstân tusken Egypte en Israel nei de Arabysk-Israelyske oarloch fan 1948, wêrnei’t de Britten harren troepen weromloeken út it gebiet. De lânstripe waard earst troch Egypte beset, mar letter oernommen troch Israel nei’t se Israelyske oerwinning yn de Seisdagekriich yn 1967. It gebiet waard net ynnommen troch Israel, mar mei de beskerming fan it Israelyske leger mochten Israelyske kolonisten wol delsettingen bouwe yn it gebiet. Mei de Oslo-akkoarden yn 1993 tusken Israel en Palestina kaam in grut diel fan de lânstripe ûnder Palestynske bestjoer. Yn de Oslo-akkoarden stie ûnder oaren dat it Israelyske leger him weromlûke soe út de Gazastripe. Yn febrewaris 2005 joech de Knesset goedkar oan in plan om it leger werom te heljen út Gaza en Joadske delsettingen te sluten. Op 12 septimber 2005 makke it Israelyske regear wrâldkundich dat der nei 38 jier in ein kommen wie oan de besetting fan de Gazastreek.
Noch hieltyd wurdt de Gazastripe troch de Feriene Naasjes sjoen as in gebiet dat troch Israel beset is, want de Palestynske gebieten foarmje gjin soevereine steat. Yn 2007 kaam Hamas, nei in ynterne oarloch mei Fatah, yn de Gazastripe oan ‘e macht en naam fuort ek de militêre kontrôle oer it gebiet oer. Troch de machtsoername fan Hamas boaze it konfilkt mei Israel oan. Hamas fjurre raketten ôf op Israelyske wengebieten, sadat it Israelyske leger yn desimber 2008 de wapens opkrige. Mei loftoanfallen en in grûnoffensyf besocht it Israelyske leger de raketoanfallen fan Hamas te stopjen. Nei 22 dagen hie Israel syn militêre doelen helle en luts syn leger werom. Nei it militêre yngripen wienen it tal raketoanfallen minder wurden, lykwols hie de befolking yn Gaza in soad te lijen fan it Israelyske offensyf. Yn 2009 waard bekend dat Egypte begûn wie mei de bou fan in muorre tusken Egypte en de Gazastripe, dy’t 20-30 meter ta de grûn yn moast. Egypte woe mei de muorre it smokkeljen troch tunnels ûnmooglik meitsje. Tunnels dy’t troch Egypte ûntdutsen waarden, waarden ferneatige of opfolle mei gas, sadat ferskate Palestinen kamen te ferstjerren.
Eppstein
Eppstein is in stêd yn de súdhessyske Main-Taunus-Kreis, Dútslân. It gemeentehûs fan Eppstein stiet yn it stedsdiel Vockenhausen.
Geografy
De stêd Eppstein leit westlik fan Frankfurt am Main en likernôch 15 kilometer noardeastlik fan Wiesbaden.
Yndieling
Op 1 jannewaris 1977 fusearre de stêd Eppstein mei de oant doe selsstannige gemeenten Bremthal, Ehlhalten en Vockenhausen. Niederjosbach wie al earder yn 1971 by Bremthal yndield en waard sa ek op 1 jannewaris 1977 by Eppstein yndield.
Showroom (tillefyzjeprogramma)
Showroom wie in Nederlânsk tillefyzjeprogramma dat fan 1977 oant 1982 troch de NCRV útstjoerd waard. It wie makke troch Jan Fillekers, Henk van der Horst en Arnold-Jan Scheer. It wie in programma wêryn’t eigensinnige, eksintrike, markante minsken oan it wurd kamen. Dizze minsken diene harren ferhaal oer hoe´t hja harren dagen slieten en de wize werop’t hja dit libben beskôgen.
Skiednis
thumb|Coen van Vrijberghe de Coningh, de studiopresintator fan 1977 oant 1980 Showroom fûn syn oarsprong yn it NCRV-radioprogramma foar it jongerein, 'Halte', wêrfan't Jan Fillekers einredakteur wie en Arnold-Jan Scheer fanôf 1968 reportaazjes makke. De ynterviews foelen op trochdat hja fanôf 1966 eigensinnich, eksintrik, markant folk opspoarden foar in ynterview. Dat brocht Fillekers op it plan in tillefyzjeprogramma mei de namme 'Kijkkijk' (ynstjoering Montreux), mei inkeld en allinne dat slach folk. Hy stelde dit programma foar oan syn baas by de ôfdieling 'Gevarieerd'. Dit programma waard yn 1971 opfolge troch 'D'rop en D'ran'. Beide programma’s wiene tillefyzjefoarrinners fan it lettere Showroom. Scheer dy’t as freelancer foar de programmas ûndersyk die, makke diel út fan de redaksje dêrfan en makke ynterviews en reportaazjes derfoar. Yn Nieuwe Revu sette hy zyn foarleafde foar bysûnder folk troch mei in eigen rubryk, wêrnei’t Fillekers him yn 1977 wer frege foar de redaksje fan Showroom. Showroom begûn earstoan as in grut studioprogramma mei in grutte redaksje (û.o. Gerrit den Braber, Rik Felderhof, Hugo Brandt Corstius [Piet Grijs], Drs. P Ben ten Holter). It waard opnommen yn Studio 7 fan it Mediapark as in ferskes- en fariëteeprogramma, in parody op de op dat momint opkommende 'Showbussines'-sjoernalistyk. Coen van Vrijberghe de Coningh wie fan 1977 oant 1980 de studiopresintator. Omdat Scheer bysûndere types foardragen bleau, wêrút bliek dat de skreaune teksten, spile troch akteurs en kabaretiers, net opwûksen wiene tjsin de reportaazjes út it echte libben en ynterviews mei gewoan folk, gie Showroom fanôf 1980 de studio út en allinne foar reportaazje it lân yn. Henk van der Horst die de beeldrezjy fan dy reportaazjes. Fanôf dat momint bruts it programma troch by it grutte publyk.
Opset
De bekendste ynterviews fan Scheer binne:
Yn 1981 waard Showroom mei eare neamd as tillefyzjeprogramma troch de stifting Nipkow.
Nei ôfrin fan de Showroom
Yn 1981 neamde Scheer syn boek mei portretten fan bysûndere minsken dy’t hy yn syn libben metten en beskôge hat “Paradijsvogels”, en organisearre in jûn yn Paradiso (Amsterdam): “Paradijsvogels in Paradiso” (waaryn û.o. de samler fan dia's fan tramûngemakken, de Sterke Belg, It “Vuilharmonisch Orkest” (swalkers en dakleazen) en it Frommes mei de oankleide hûntsjes, Grace Maddy) en neamde it sa ûntstiene sjenre: “Naïef Variété”. De namme “Paradijsvogel” ferrike dêrnei stadichoan hieltyd faker de Nederlânske taal en jûch dy de nije betsjutting fan kleurryk nuver folk. Scheer jûch dizze ek as titel oan it tillefyzjeprogramma “Paradijsvogels” (1992-1996), waarfan hy mei Peter Wingender en Ronald Koopmans produsint (Dreamtime Productions) en makker wie. Oare sjenre-opfolgers fan Showroom: De Stoel, fan Rik Felderhof, dy´t redaksjonele bydragen levere hat en in soad ûnderwerpen opspoarre hat troch syn radioprogramma Rozengeur en Prikkeldraad (1975). Fierdere troch Showroom ynspirearre ôflaten wiene: Man Bijt Hond (1998) en de programma's fan Michiel van Erp, Lang leve ... (2001).
Joris' Showroom
Fan novimber oant desimner 2008 sette de NCRV de formule Showroom troch yn in nije fjouwerdielige searje: Joris' Showroom mei as presintator, ynterviewer Joris Linssen. De earste útstjoering hie in sjochtichtens fan 900.000 sjoggers. De searje krige yn 2009 en 2011 in fuortsetting.
Nico ter Linden
Nico Marius Adriaan ter Linden (Amersfoart, 26 july 1936 – Amsterdam, 28 jannewaris 2018) wie in Nederlânsksk predikant fan de Protestantske Tsjerke yn Nederlân en skriuwer.
Biografy
Hy studearre teology yn Utert, Nymwegen en de Feriene Steaten. Ter Linden stie as predikant yn Stompetoer, gemeente Alkmaar, Nymwegen en fan 1977 oant 1995 yn de Westertsjerke yn Amsterdam. Ut dy tsjerke wei brocht er in eigen telefyzjeprogramma: Op verhaal komen in de Wester dat troch de NCRV útstjoerd waard. Hy hat ûnder oare yn 1998 it houlik fan prins Maurits van Oranje-Nassau, van Vollenhoven en Marilène van den Broek befestige en ek harren bern doopt.
As auteur waard Ter Linden bekend fan de ferhalerige Het verhaal gaat. Yn de tradysje fan de Amsterdamske Skoalle, mar wol op syn eigen wize, fertelde er de Bibel op 'en nij. It sechde en lêste diel kaam lyk foar syn emeritaat ein 2003 út. Teffens wie er kollumnist fan it deiblêd Trouw.
Hy wie de jongere broer fan Carel ter Linden, earder predikant fan de Kleastertsjerke yn De Haach. Hy stoar yn de âldens fan 81 jier. Hy wie foar syn ferstjerren al lange tiid siik.
Nico ter Linden koe floeiend Dútsk prate. In part fan syn wurk waard yn it Dútsk oerset.
Bertrix
thumb|left|Lizzing fan de gemeente yn it arrondissemint [[Neufchâteau (arrondissemint)|Neufchâteau, provinsje Lúksemboarch]] Bertrix (Waalsk: Bietris) is in plak en gemeente yn de Belgyske provinsje Lúksemboarch.
Yn de gemeente Bertrix leit de NATO-loftmachbasis Jehonville Air Base.
Twadde Wrâldoarloch
Op 11 maaie 1940, de twadde dei fan de westlike kampanje, waard Bertrix om 16.00 oere hinne ynnommen troch troepen fan de Wehrmacht (1e Panzer Division), dy 't as doel hiene de Maas by Sedan oer te stekken, wat fluch slagge. Earder wiene Frânske kavalery-ienheden op harren weromtocht troch Bertrix gien. Se hiene dêr in pear Hotchkiss H-39 lichte tanks efterlitten - omdat de H-39 mar in 37 mm kanon hie, koe er gjin bedriging foarmje foar de Dútske Panzer III en Panzer IV. België wie beset troch de Wehrmacht oant de winter fan 1944/45. Bertrix en omkriten waard ek troffen troch it Ardennenoffensyf fan 16 desimber 1944.
Ferfier
Bertrix leit oan it spoar en hat treinferbinings mei Libramont, Dinant en Virton. Utsein it wykein ride der treinen oer Virton en Aubange nei Arlon.
Optina-kleaster
It Optina-kleaster (Russysk: Введенский ставропигиальный мужской монастырь Оптина Пустынь) is in russysk-otterdoks manljuskleaster by Kozelsk, Ruslân. It kleaster waard yn de 19e iuw it wichtichste spirituele sintrum fan de Russysk-Otterdokse Tsjerke en tsjinne as model foar in tal oare kleasters, wêrûnder it tichteby lizzende Sjamordinokleaster. It krige foaral namme as it sintrum fan it Russyske staretsendom.
Skiednis
It is net mei krektens te sizzen wannear't it kleaster stifte waard. Neffens in leginde soe it kleaster yn de 14e iuw stifte wêze troch in rôver mei de namme Opta, dy't spyt krige hie fan syn misdieden, muonts waard en de kleasternamme Markarius oannaam. Oarspronklik wie it in kleaster foar muontsen en nonnen, letter allinne foar muontsen. De measte gebouwen fan it hjoeddeiske kleaster stamme út it ein fan de 18e en it begjin fan de 19e iuw en binne yn klassistyske styl oplutsen. Yn dy tiid waard it kleaster renovearre om as in sintrum fan it staretsendom te tsjinjen. Yn 1821 waard in pear hûndert meter fierderop in hermitaazje foar staretsen boud. De muontsen soargen foar in grutte stream pylgers nei Kozelsk. Dêrûnder wiene û.o. Fjodor Dostojevski, Vasili Zjoekovski, Nikolaj Gogol, Ivan Toergenjev en Vasili Rozanov. Ek Lev Tolstoj besocht it kleaster, alhoewol't dy net sa'n soad op hie mei it staretsendom.
It kleaster hie in rike bibleteek, by inoar sammele mei help fan de slavofile bruorren Kirejevsky, dy't beide op it kleasterterrein begroeven binne. De filosoof Konstantin Leontjev wenne fjouwer jier yn it kleaster en waard hjir muonts. Fan de lokale starets Sint-Amvrosyis wurdt sein dat er model stie foar Zosima in Dostojevski's roman "De Bruorren Karamazov" (yn Nederlân útjûn ûnder de titel De gebroeders Karamazov).
Nei de Oktoberrevolúsje
Nei de Oktoberrevolúsje waarden de lêste staretsen deportearre en it kleaster foarme sûnt ûnderdiel fan de Goelag. De lêste hegumen waard yn 1938 eksekutearre yn Toela. Op 23 jannewaris 1918 folge per dekreet de sluting fan it kleaster, mar it bleau noch oant de maaitiid fan 1923 as in agraryske koöperaasje operatyf. It kleaster waard oernommen troch de Glavnauka, de sintrale ried fan wittenskip, de keunst en musea en it kleaster waard in museum.
Yn 1931 waard in rêsthûs op it kleasterterrein iepene en yn novimber 1939, nei de dieling fan Poalen, naam Beria's NKVD it kleasterterrein yn beslach om it as it konsintraasjekamp Kozelsk-1 yn gebrûk te nimmen. Likernôch 5.000 Poalske ofsiers waarden yn Kozelsk-1 fêstholden, wêrfan't 4.400 letter yn Katyn deasketten binne. Yn de Twadde Wrâldkriich waard it kamp ynearsten as in hospitaal brûkt en yn de jierren 1944-1945 wer as in kamp foar repatriearre Sovjet-ofsiers, dy't yn Dútslân finzen sitten hiene en no troch de eigen oerheid finzen set waarden. Nei de Twadde Wrâldkriich bleaune militêren oant 1949 it kompleks brûken.
Mei it begjin fan de Perestrojka waard it kleaster yn 1987 as ien fan de earste kleasters werom jûn oan de Russysk-Otterdokske Tsjerke. De Tsjerke ferklearre yn 1990 de meast bekende staretsen fan it kleaster hillich. Hja wurde betocht op 10 oktober.
Tsjintwurdich binne de measte gebouwen fan it kompleks wer restaurearre of rekonstruearre. Ek de muorre mei sân tuorren binne yn de Sovjet-tiid foar in part fernield, mar hjoeddedei wer yn oarder makke.
Moard op trije muontsen
It kleaster kaam yn 1993 op ferskriklike wize yn it nijs fanwegen de moard op trije bewenners nei de Peaskewake. De twa muontsen Ferapont en Trofim waarden beide, doe't hja de klokken lieden, mei messtekken troch in satanist om it libben brocht. Dêrnei waard Vasili, in tredde muonts dy't ûnderweis wie nei de hermitaazje om de bycht ôf te nimmen, mei itselde mes troch de moardner fermoarde. De trije muontsen binne bekend wurden ûnder de Martlers fan Optina. .
Jehannes de Doperkleaster
Under it Optina-kleaster falt it krekt wat eastliker yn de bosken lizzende Jehannes de Doperkleaster of Ioanno-Predtesjenski-kleaster. De muontsen yn dat kleaster libje mear yn ôfsûndering as gewoane muontsen, mar libje oars as hearremiten net folslein yn ôfsûndering en hâlde bygelyks wol mienskiplike earetsjinsten. It Jehannes de Doperkleaster hat twa tsjerken.
Nicoletta Orsomando
Nicoletta Orsomando (folút: Nicolina Orsomando; Kasapulla, 11 jannewaris 1929 - Rome, 21 augustus 2021) wie in Italjaansk presintatrise en kommentatrise fan Kampaanysk komôf.
Sy wie de earste Italjaanske telefyzjepresintator by in útsjoering op 22 oktober 1953 en wurdt beskôge as de 'nestor' fan de Italjaanske presintators.
Orléans
Orléans (Latynsk: Aurelianum/Aurelia) is in stêd yn Frankryk, likernôch 130 km riden fan de haadstêd Parys. De stêd is de prefektuer fan it departemint Loiret en fan de regio Sintrum-Loiredelling yn de eartiidske provinsje Orléanais. Orléans hat in universiteit en it is de sit fan it bisdom Orléans. It histoaryske sintrum fan de stêd mei de goatyske katedraal leit oan de noardlike kant fan de Loire, de oan de súdlike kant fan de Loire lizzende stedsdielen binne fan lettere datum.
Skiednis
Ien fan de grutte histoaryske barrens fan de stêd wie de befrijing fan Frankryk yn 1429 fan de Ingelsen troch Jeanne d'Arc. Op de dagen 29 april en 7 en 8 maaie wurdt de befrijing fan de stêd noch jimmeroan betocht. Oan die befrijing hie Jeanne d'Arc har bynamme "Jongfaam fan Orléans" te tankjen.
Yn de Twadde Wrâldkriich rekke yn 1940 it westlike diel fan de histoaryske binnenstêd troch Dútske bombardeminten slim skeind. Nei in trije dagen duorjende brân lei 13 hektare yn pún. Letter feroarsaken alliearre loftoanfallen foar noch mear skea.
Ekonomy
Yn de tiid doe't de Loire noch befarber wie, wie Orléans in wichtich merk- en hannelssintrum. Tsjintwurdich is Orléans in yndustrystêd en foarmje de bestjoerlike funksje fan de stêd en de tsjinstferliening wichtige wurkjouwers. Ek it toerisme spilet in grutte rol yn de ekonomy fan de stêd.
Befolkingsûntwikkeling
Benammen yn de 20e iuw makke de stêd in grutte groei troch tanksij weryndielings en migraasje út de troch mechanisaasje troffen lannelike omkriten.
Stephen Crane
Libben en wurk
Crane waard as fjirtjinde bern berne yn in metodistefamylje en begûn al ier yn syn libben te skriuwen. Hy studearre ûnder oare oan de Universiteit fan Syracuse te New York en waard dêr letter ek sjoernalist. As sjoernalist berjochte er mannichfâld oer de skrinende tastannen yn de efterstânswiken, hokker ûnderfinings him oansetten ta it skriuwen fan syn earste roman: Maggie: A Girl of the Streets (1893, Frysk: Maggie, in famke fan de strjitte), dêr't er it libben fan in prostituee op naturalistyske wize yn behannelet. Fanwegen syn kontrofersjele tema krige it boek lykwols in minne ûntfangst.
Yn 1898 ferfear Crane nei Susseks yn Ingelân en kaam dêr yn kontakt mei literêre grutheden lykas Joseph Conrad en Henry James. Op grûn fan syn literêre rom waard er oarlochsferslachjouwer, ûnder oare yn de Spaansk-Amerikaanske Kriich. Tidens in seereis sloech syn skip brek en dreau guon dagen op in iepen boat, dêr't syn sûnens troch fermindere. Crana hie TBC en stoar yn 'e âldens fan 28 jier by in kuer yn Badenweiler, yn 1900.
Ljocht
Ljocht is elektromagnetyske strieling binnen in beskaat diel fan it elektromagnetysk spektrum. Yn 'e regel wurdt der sichtber ljocht mei bedoeld, mei in frekwinsjeberik dat waarnimber is mei it minsklik each, en dat dêrmei ferantwurdlik is foar it minsklik gesichtsfermogen. Dy definysje slút ynfraread ljocht, mei in wat legere frekwinsje (of langere weachlingte), en ultrafiolet ljocht, mei in wat hegere frekwinsje (of koartere weachlingte), út. Sichtber ljocht wurdt ornaris omskreaun as elektromagnetyske strieling mei in weachlingte fan 400–700 nanometer (nm) of 4,00 × 10–7 oant 7,00 × 10–7 m. Dat kom del op in frekwinsjeberik fan rûchwei 430–750 tearahertz (THz). It tsjinstelde fan ljocht is tsjuster. De stúdzje fan ljocht en de ynteraksje fan ljocht mei matearje hjit optika.
Ljochtboarnen
De wichtichste (natuerlike) boarne fan ljocht op 'e Ierde is de sinne. Sinneljocht leveret enerzjy dy't troch blêdgrienhâldende planten troch it proses fan fotosynteze brûkt wurdt om sûkers oan te meitsjen, almeast yn 'e foarm fan setmoal. As oare organismen sokke planten of dielen fan sokke planten ite, komt by de fertarring fan it setmoal de fan 'e sinne ôfkomstige enerzjy frij, dy't alle libbene wêzens nedich binne om libje te kinnen. Troch fotosynteze en fertarring is ljocht dus de boarne fan frijwol alle enerzjy dy't it libben mooglik makket.
Histoarysk hat foar minsken fierders ek fjoer in wichtige boarne fan ljocht west, fan prehistoaryske kampfjurren oant moderne oaljelampen. Oan 'e ein fan 'e njoggentjinde iuw waard elektryske ferljochting útfûn dy't mooglik makke waard troch de ûntdekking hoe't men elektrisiteit opwekje moast. Sûnt hat elektryske ferljochting fjoerljocht yn 'e measte minsklike kultueren yn hast alle omstannichheden ferkrongen.
Guon foarmen fan organismen meitsje har eigen ljocht oan yn in proses dat bioluminisinsje hjit. Sa brûke glimmiggen eigen ljocht bygelyks om fuortplantingspartners oan te lûken, wylst fampierinketfisken it brûke by de jacht op proaidieren.
Skaaimerken
De faasje fan ljocht yn in fakuum (299.792.458 meter de sekonde) is ien fan 'e grutte konstanten fan 'e natoer, en dêrmei ek ien fan 'e grûnslaggen fan 'e natuerkunde. Oare soarten fan elektromagnetyske strieling bewege har trouwens ek mei de faasje fan it ljocht fuort. De wichtichste fariabele skaaimerken fan sichtber ljocht binne ljochtsterkte, fuortplantingsrjochting, kleur en polarisaasje. Ljochtsterkte wurdt ek wol amplitude neamd. Kleur wurdt bepaald troch frekwinsje of weachlingte; it ferskil tusken dy beide begripen is dat de weachlingte, oars as de frekwinsje, ôfhinklik is fan 'e stof dêr't de strieling (yn dit gefal it ljocht) trochhinne giet. De polarisaasje wurdt ek wol de trillingsrjochting neamd; dy stiet altyd heaks op 'e fuortplantingsrjochting.
Jaap van der Meij
Jacob (Jaap) van der Meij (Amsterdam, 1 septimber 1923 – Tortellà (Olot), 1 juny 1999) wie in Nederlânsk byldhouwer, keunstskilder en monumintaal keunstner.
Ljocht
Skaaimerken
Yn 'e natuerkunde wurdt mei 'ljocht' soms ferwiisd nei elektromagnetyske strieling fan lykfol hokker weachlingte, oft it no sichtber is of net. Yn dy sin binne gammastrieling, röntgenstrieling, mikroweagen en radiostrieling ek ljocht. Krekt as alle foarmen fan elektromagnetyske strieling beweecht sichtber ljocht him fuort yn 'e foarm fan weagen. De troch de weagen opwekke enerzjy wurdt lykwols op isolearre lokaasjes absorbearre sa't dieltsjes absorbearre wurde. De absorbearre enerzjy fan elektromagnetyske weagen wurdt in foton neamd en fertsjinwurdiget de kwanta fan it ljocht. As de weach fan ljocht transformearre rekket en absorbearre wurdt ta in foton, stoart de enerzjy fan 'e weach fuortendaliks yninoar nei in isolearre lokaasje en dy lokaasje is wêr't de foton "arrivearret". Dat proses wurdt weachfunksje-ynstoarting neamd. It resultearjende dualistyske weach-eftige en dieltsje-eftige aard fan ljocht stiet bekend as de weach-dieltsjedualiteit. Fotoanen spylje in wichtige rol yn 'e kwantumoptika.
Wurking fan ljocht
Brekking of refraksje is it bûgen fan ljochtstrielen as se troch in oerflak geane tusken twa trochsichtige materialen. Dêrby wurdt de fuortplanting fertrage yn ferhâlding ta in fakuum, mei in faktor dy't brekkingsyndeks neamd wurdt. Ljochtbrekking kin beskreaun en berekkene wurde mei de Wet fan Snellius. By bûging of diffraksje giet ljocht troch in iepening mei ôfmjittings yn deselde oarder fan grutte as de weachlingte. Der is dan net ien beskate striel of bondel strielen dy't rjocht troch de iepening falt, mar ynstee dêrfan bûcht in diel fan 'e bondel him ôf. As ljochtweagen fersteurd wurde troch lytse ûngerjochtichheden yn it medium (lykas dripkes wetter of stofdieltsjes) wurdt it effekt ferstruiïng neamd. It bekende foarbyld fan ferstruiïng is om ljocht troch in prisma skine te litten; it falt dan útinoar yn strielen fan ferskate weachlingten, dy't sjoen wurde kinne as ferskillende kleuren. By wjerkeatsing of refleksje wurdt it ljocht, of in diel fan it ljocht, weromsmiten fan in oerflak tusken twa materialen mei in ferskillende brekkingsyndeks as it dat oerflak ûnder in beskate ynfalshoeke rekket. It eventueel net wjerkeatste diel ferfolget syn wei troch it twadde materiaal. In foarbyld fan in materiaal dat alle ljocht wjerkeatst is spegelglês; in foarbyld fan in materiaal dat in diel fan ljocht wjerkeatse kin, is wetter.
Jaap van der Meij
Libben en wurk
Van der Meij waard berne yn Amsterdam út Amelanner âlden. Hy wie in soan fan keapfardijkaptein Jacob van der Meij en Sijtske Molenaar. Hy krige syn oplieding oan it Instituut Opleiding tot Tekenleraren en by perfester Heinrich Campendonk oan de Ryksakademy yn Amsterdam. Dêrnei studearre er fierder oan it Gents Hoger Instituut Schone Kunsten. Van der Meij syn wurk is fral yn Noard-Nederlân te finen; it oeuvre bestiet ûnder oaren út reliëfs en plastiken fan beton, somtiids kombinearre mei glês of hout. Hy wie dosint oan de Akademy Vredeman de Vries yn Ljouwert.
Van der Meij wenne ûnder mear yn Amsterdam, Schoonhoven, Meppel en fan 1961 ôf yn Fryslân. Yn 1963 naam er de Adelstsjerke yn Ald-Beets as atelier yn gebrûk, letter hie er syn wurkpleats yn in skuorre yn Ketlik. Fan 1987 ôf oan wenne er yn Spanje, dêr't er yn de âldens fan 76 jier ferstoar. Hy waard beïerdige yn Hollum.
Stiermarken
Stiermarken (Dútsk: Steiermark, Sloveensk: Štajerskais) is in dielsteat fan Eastenryk. De haadstêd en it grutste plak fan de dielsteat is Graz. Fan de njoggen Eastenrykske dielsteaten is Stiermarken mei in befolking fan 1.246.395 ( 2020 ) wat ynwennertal oanbelanget de fjirde dielsteat. Wat oerflak oanbelanget is Stiermarken de twadde dielsteat.
Oant it ein fan de Earste Wrâldkriich wie it folle gruttere Hartochdom Stiermarken in kroanlân yn it Keizerryk Eastenryk, sûnt 1867 yn Eastenryk-Hongarije. Sûnt de ynstoarting fan de dûbelmonargy yn oktober/novimber 1918 en it Ferdrach fan Saint-Germain (1919) heart it súdlike diel, likernôch in fearn fan it histoaryske kroanlân, by Sloveenje.
Griene Hert fan Eastenryk
Stiermarken hat as bynamme Grüne Mark en wurdt ek wol it Griene Hert fan Eastenryk neamd. Goed 60% fan it oerflak fan Stiermarken bestiet út bosk en nochris in fearn út greide en wyngaarden. It heechste punt fan Stiermarken foarmet mei 2.995 meter hichte de Dachstein, it leechste punt leit mei 200 meter hichte eastlik fan Bad Radkersburg. Dêrnjonken hat de dielsteat 788 berchtoppen boppe de 2.000 meter.
Befolking
Yn Stiermarken wurde ferskate dialekten praat, dy't fan plak oant plak fan inoar ferskille. Sûnt 2004 wurde de lytse Sloveenske en Kroatyske mienskippen as autochtoane minderheden erkend. De autochtoane Sloveenske mienskip is de lêste jierren troch immigraasje út Sloveenje wat grutter woarn.
De befolking is foar likernôch 80% roomsk en falt ûnder it bisdom Graz-Seckau, dat mei de grinzen fan de dielsteat oerienkomt. Fierder is der in protestantske (5%) en in islamityske (2%) minderheid. Likernôch 10% fan de befolking jout gjin leauwe op.
Bestjoerlike yndieling
Stiermarken is ûnderferdield yn 1 Statutarstadt (in selsstannige stêd) en 12 Bezirke (distrikten). Der binne 286 gemeentes, wêrfan 25 stêden en 122 Marktgemeinden.
Wet gebrûk Fryske taal
De Wet gebrûk Fryske taal is in wet dêr't it brûken fan de Fryske taal yn it rjochtsferkear en it bestjoerlik ferkear yn fêstlein is. De wet is op 1 jannewaris 2014 fan krêft wurden. Troch de wet kinne Frysktaligen harren taal brûke yn de rjochtseal en yn kontakt mei bestjoersorganen. De wet beheind him by it brûken fan it Frysk yn de rjochtseal net ta de provinsje Fryslân, mar jildt ek foar rjochtbanken dy’t de provinsje Fryslân as har wurkgebiet hawwe.
Orgaan fan de Fryske taal
De ynstelling fan it Orgaan foar de Fryske taal is ûnderdiel fan de Wet gebrûk Fryske taal. Dat orgaan hat in wetlik foech en sjocht ta op de tapassing fan de Wet gebrûk Fryske taal en rapportearret dêroer oan de minister fan Ynlânske Saken en it Kolleezje fan Deputearre Steaten. Doel fan it orgaan is de liksende posysje fan it Frysk en it Nederlânsk yn de provinsje Fryslân te befoarderjen.
It Orgaan hat ek in soarte fan Ombudsfunksje. It bringt it ferlet en de winsken fan de ynwenners fan Fryslân op it mêd fan it Frysk yn kaart. It Orgaan sjocht aanst ek ta op de krekte ynfolling fan it Ramtferdrach foar Nasjonale Minderheden dat foar de Friezen ûndertekene is en op it Europeesk Hânfest foar regionale talen of talen fan minderheden dat foar it Frysk ûnder diel III ûndertekene is. Gemeenten yn Fryslân moatte tenei taalbelied meitsje neffens de wet. It nije Orgaan foar de Fryske taal sjocht dêr op ta. In soad gemeenten hawwe al taalbelied of binne dêr mei dwaande. De gemeenten It Amelân, Skiermûntseach, Skylge, Flylân en Weststellingwerf binne frijsteld fan dy ferplichting.
Bestjoersôfspraken
Yn kêst 2a wurdt de Bestjoersôfspraak Fryske Taal en Kultuer (BFTK) tusken Ryk en Provinsje wetlik ferankere. Dy bestjoersôfspraak moatte provinsje en ryksoerheid periodyk mei elkoar slute om de ferantwurdlikheden oangeande de Fryske taal en kultuer út te wurkjen. Kêst 2a seit ek dat ôfspraken dy't fêstlein binne yn ynternasjonale ferdraggen ûnderdiel wêze kinne fan de bestjoersôfspraak, sadat de bestjoersôfspraak breder wêze kin as allinnich it bestjoerlik ferkear en it rjochtsferkear. It Orgaan foar de Fryske taal sil tafersjoch hâlde op it ta stân kommen fan de bestjoersôfspraken en jout advizen oer de útfiering dêrfan.
Boarch Eppstein
De Boarch Eppstein is in ruïne fan in hichteboarch boppe de Hessyske stêd Eppstein yn de Main-Taunus-Kreis, Dútslân. De boarch wie de residinsje fan de hearen Fan Eppstein.
Eigners
Argeologysk ûndersyk hat útwiisd dat de boarch yn de 10 iuw stifte waard. De boarch tsjinne as ryksboarch om de grins te beweitsjen en waard yn 1122 foar it earst yn in oarkonde neamd. Al nei twa jier dêrnei skonk keizer Hindrik V de helte oan it aartsstift Mainz, dat wat letter ek de oare helte yn syn besit krige. Oan it begjin fan de 14e iuw ûntstie oan de foet fan de boarch in delsetting, de lettere stêd Eppstein.
Nei de grutte feroarings en de sekularisaasje fan 1803 yn Dútslân krige it Hartochdom Nassau de boarch yn hannen. De Hessyske helte stie al sûnt 1776 leech en wie sadwaande útsloerd en net mear om yn te wenjen. Nassau liet it kompleks dêrom yn 1804 feile en de nije partikuliere besitter sloopte oant 1823 de gebouwen om de frijkommen stiennen as boumateriaal wer te brûken, mei útsûndering fan in gebou yn it easten dat op dat stuit as katolike tsjerke brûkt waard.
De Eastenrykske frijhear Franz Maria fan Carnea-Steffaneo di Tapogliano fan Kronheim en Eppenstein kocht yn 1824 de ruïne oan, om't er by fersin himsels as in neikommer fan de hearen fan Eppstein seach. Franz Maria fan Carnea-Steffaneo ferstoar al yn 1825 en syn neiteam ferkocht de ruïne yn 1869 oan greve Otto fan Stolberg-Wernigerode. Dy syn soan, Christian-Ernst fanu Stolberg-Wernigerode, liet de resten fan it kompleks ûnder lieding fan arsjitekt Franz Burkhard renovearje om it kompleks yn 1929 oan de stêd Eppstein te skinken.
Beskriuwing
De hjoeddeiske boarch datearret foar it measte út de 14e en 15e iuw. Karakteristyk is de rûne toer fan it kompleks. De ûnderbou is fjouwerhoekich en yn de toer binne flakke koepelferwulften bewarre bleaun. Fan de oarspronklik 33 meter hege toer is no 24 meter oerbleaun. Heech yn de toer binne noch twa yngongen te sjen, dy't mei de daken fan de eastlik oangrinzgjende gebouwen en de souder fan it súdlik oansletten paleis wiene ferbûn. Fan it paleis binne allinne wat resten fan de twa ûnderste ferdjippings bewarre bleaun. It hie fjouwer ferdjippings en datearret lykas de toer út de 14e iuw.
De boarch hat twa yngongen. De eastlike leit oer in brêge oer de grêft, wylst de haadpoarte yn it westen oer in steil paad te berikken wie.
Fan de ferdigeningsmuorren binne resten oerbleaun. Fan de twa súdlike ferdigeningstuorren is ien bewarre bleaun, de saneamde "Bettelbub" (Biddelersjonge). De namme fan de toer is te tankjen om 't de kelder fan de toer brûkt waard as finzenis foar minsken dy't harren skulden net betellen.
It iennige noch folsein bewarre diel fan de boarch is yn it eastlike diel. It Mainzer Slot waard troch Kar-Mainz boud en hie sûnt 1765 ek noch in kapel. Oan it feit dat dat gebou noch oant 1903 brûkt waard is it te tankjen dat it gebou net lykas oare gebouwen as stiengroeve ôfbrutsen waard.
Gebrûk
Sûnt 1826 tsjinnet it bêste gebou fan de boarch as museum. Dêrnjonken wurde der tusken de ruïnes eveneminten holden, lykas bygelyks de Eppsteiner Burgfestspiele, dy't sûnt 1913 ienris yn 't jier holden wurde.
De troch in nij dak en finsters wer te brûken kemenade kin foar útstallings hierd wurde. De romte wurdt foar de stêden Eppstein en Kelkheim ek as troulokaasje brûkt.
Ian McShane
thumb|McShane, 2022 Ian McShane (folút: Ian David McShane; Blackburn, 29 septimber 1942) is in Britsk akteur. Foar syn rol fan de histoaryske figuer Al Swearengen yn de telefyzjerige Deadwood wûn er yn 2005 in Golden Globe foar bêste akteur.
Lânferrie
Lânferrie of lânferried is in sammelnamme foar misdriuwen wêrby't troch ferrie de eksterne feilichheid fan in lân yn gefaar brocht wurdt. Dêrby falt te tinken oan it trochspyljen fan steatsgeheimen oan in bûtenlânske ynstânsje of it gearwurkjen mei in fijân yn tiid fan oarloch (kollaboraasje). Immen dy't him hjiroan skuldich makket, is in lânferrieder. As lânferrie begien wurdt troch in militêr, sprekt men fan militêr ferrie. De bekendste lânferrieder út 'e skiednis fan Nederlân wie Anton Mussert, de lieder fan 'e NSB, dy't ûnder de Dútske besetting fan Nederlân yn 'e Twadde Wrâldoarloch yngeand mei de Dútsers gearwurke. Ek in man as Poncke Princen waard lange tiid beskôge as lânferrieder om't er ûnder de Polysjonele Aksjes yn Nederlânsk-Ynje oerrûn nei de Yndonezyske opstannelingen.
Men hoecht jin lykwols net wier skuldich te meitsjen oan lânferrie om as lânferrieder sjoen te wurden. Faak is it uterjen fan krityk op 'e steatsynrjochting fan jins heitelân dêrfoar al genôch. Sa waarden yn it tsaristyske Ruslân kommunisten beskôge as lânferrieders, wylst letter yn 'e Sovjet-Uny û.m. royalisten dêrfoar oanmurken waarden. Yn it hjoeddeiske Turkije wurdt de skriuwer Orhan Pamuk troch in soad lju as lânferrieder sjoen fanwegen syn krityk op 'e yn Turkije gongbere ynterpretaasje fan 'e Turkske skiednis, en yn it bysûnder omreden fan syn stânpunt op it mêd fan 'e Armeenske Genoside. Mei't de histoaryske en juridyske ynterpretaasje fan it begryp 'lânferrie' sterk ôfhinklik is fan 'e belangen fan 'e ynstânsje dy't it oardiel útsprekt en teffens fan it fierdere ferrin fan 'e skiednis, is it saak om skruten te wêzen mei it opplakken fan it label 'lânferrieder'.
Millian Blaze
Millian Blaze (15 april ?), is in Amerikaansk pornografysk aktrise fan Afro-Amerikaansk komôf, dy't berne is yn Atlanta, yn steat Georgia.
Sint-Joazefkatedraal (Grins)
De Katedrale Tsjerke fan de H.H. Martinus en Joazef (ek: Sint-Joazefkatedraal) is de katedraal fan it bisdom Grins-Ljouwert.