cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Willem Wilmink
Learaar en wittenskipsman
Fan 1961 - 1978 joech er les yn Moderne Letterkeunde oan it Ynstitút foar Neerlandistyk fan de Universiteit fan Amsterdam. Hy hie dêr yn syn jeugd trekzakles hân, en trede dêrmei op by de feestjûnen fan syn fakgroep, wêrby't hy jankfodden song, of bewurkings fan Midsiuwske lieten. Hy sette "Beatrys" om fan it Middel-Nederlânsk nei it Moderne Nederlânsk. Yn 1988 promovearre hy oan de Katolike Universiteit Brabân mei in stik oer it dichwurk fan Hendrik de Vries. Fierders stie er bekend om syn wurk as literatueroersetter, mei ûnder mear wurk fan Emily Dickinson en W.H. Auden. Mei help fan oare Nederlânsk-gelearden sette er it bekende ferhaal fan de Ierske hilligen Brendaan oer. Hy skreau in tal beskôgings oer de Midsiuwen, die mei oan de bondel mei as namme Mijn Middeleeuwen. Ek skreau hy skiedkundige artikels oer kattedrollen, en de skiednis en komôf fan it Belgyske bier.
Skriuwwurk
thumb|250px|[[Don Quishocking yn 1974. Links Wilmink]] Sûnt 1965 skreau er gedichten, opstellen, lietsjes en ferhalen foar de literatuerblêden "Tirade", "Maatstaf" en "De Revisor". Yn 1966 begûn syn literatuerrinbaan mei "Brief van een Verkademeisje". Fan 1968 - 1970 wie er dichtkeunstkritikus foar deiblêd "De Tijd" en fan 1971 - 1977 wie er redakteur fan it blêd "Spektator".
Mei Hans Dorrestijn, Karel Eykman, Ries Moonen, Fetze Pijlman en Jan Riem foarme hy yn 1970 de groep dy't skreau foar ferskate telefyzjeprogrammas lykas "Het Klokhuis", "De Film van Ome Willem", "Sesamstraat", "J.J. De Bom voorheen De Kindervriend" en "Kinderen voor kinderen". Ek skreau er folle foar musicals. Yn 1978 rjochte er him folslein op it skriuwen fan teksten en hy sette him ta wenjen yn Kapelle oan de Isel. Oant syn dea skreau Wilmink op in typmasine want fan de kompjûter woe er neat witte. Sûnt 1979 joech er ek in tal jierren les oan de Lytskeunstakademy fan Amsterdam
Optreden en lietsjes
Mei syn begeliedingsgroep Quasimodo trede er yn de 90er jierren op wêrby't er trekzak spile. Syn lietsjes binne in soad brûkt troch oaren, lykas Herman van Veen (Hilversum 3, De bom valt nooit), Wieteke van Dort (Arm Den Haag), Joost Prinsen (Frekie) en kabaretgroep Don Quishocking (De Oude School)". Harry Bannink en Frank Deiman hat by in soad fan syn teksten muzyk betocht.
Ferskaat
Wilmink hat in soad Berneboeken skreaun. Earder skreau er mear foar folwoesenen, mar rjochte him letter mear op bern. Hy skreau gedichten en ferhalen foar folwoeksenen en foar bern, teksten foar kabaret en telefyzje, nen koers oawer wo a'j gedichtn skriewn munn, bewurkings fan âlde teksten lykas De reaize van Sunte-Brendaan út de 12e iuw, en hy ferklearre it Wilhelmus. Sette ferskate teksten, gedichten en boeken om út it Dútsk, Ingelsk, Frânsk en it Súd-Afrikaansk.
Twinte
Wilmink wie tige wiis mei Twinte. Hy is dêr hikke en tein en ek ferstoarn. Lange tiid hâlde er ek yn Hollân ta, mar op lettere leeftiid wie er graach werom. Hy begûn ek yn it Twintske te skriuwen. Yn it kupersdieks, sa't er it sels neamde. Dy waarden letter bondele yn it wurk ''Heftan tattat! (24 gedichtn yn it Stedsdialekt)'':
Stichting Willem Wilmink Festival
Yn 2008 is de Stichting Willem Wilmink Festival oprjochte. Dizze stichting organisearet fan 2009 ôf it Willem Wilmink Festival en rikt sûnt 2010 de Willem Wilminkpriis út, in priis foar it bêste berneliet. De earste edysje fan de priis is wûn troch tekstskriuwer Ted van Lieshout mei it liet Opa.
Oersjoch fan syn wurk
Proaza
Poëzij
Poëzij foar bern
Proaza foar bern Opstellen
Petronella fan Loataringen
Petronella fan Loataringen boaske om 1100 hinne mei greve Floaris II. Sadwaande wie sy grevinne fan Hollân en Seelân: grevinne Petronella. Nei de iere dea fan har man wie sy reginte foar har soan, greve Durk VI.
Jakoba fan Beieren
Jakoba fan Beieren (Le Quesnoy, Henegouwen, 16 july 1401 – Teijlingen, by Sassenheim, 9 oktober 1436) wie grevinne fan Hollân en Seelân, Henegouwen en hartoginne fan Beieren.
De earste jierren
Op 15-jierrige leeftyd trout se mei de Frânske prins Jan fan Touraine, dy’t yn jannewaris 1417 ferstjert. Fermoedlik troch fergif. Yn 1417 ferstoar har heit greve Willem VI. Sy folge har heit op, mar har omke, de Luikske biskop Jan fan Beieren krige Hollân tawiisd fan de Dútske Keizer Sigismund. De striid tusken Jakoba en Jan betsjutte in oplibbing fan de Hoekske en Kabbeljauske twisten.
Yn 1418 troude Jakoba fan Beieren mei har neef, Jan IV fan Brabân. Se krigen hjirfoar tastimming fan de Paus. Der wie in soad protest tsjin it houlik, sa wienen ûnder oare Hollân en Seelân tsjin. Under druk fan keizer Sigismund waard de pauslike tastimming ynlutsen. Omdat hy syn finansjele ferplichtingen net neikomme koe, ferhierde Jan IV it grûngebiet fan Jakoba foar 12 jier oan har fijân Jan fan Beieren. Jakoba liet doe it houlik ûnjildich ferklearje en gie nei Ingelân ta, wêr't sy yn 1422 troude mei Humphrey fan Gloucester.
Tegearre mei Humprey gie sy yn 1424 werom nei Hollân om de striid oan te gean tsjin har eks-man Jan IV, dy’t stipe waard troch Filips fan Boergonje (Filips de Goede). Doe't Hymprey har yn 1425 yn de stiik lit foar in hofdame, joech Jakoba fan Beieren de striid op. Se joech har oer oan Philips fan Boergonje en waard yn Gint finzen setten.
Fernijde striid
Doe't har omke Jan fan Beieren ferstoar, kamen syn gebieten yn hannen fan Philips fan Boergonje. Jan IV waard greve fan Hollân en Seelân. De Hoeken fersetten har hjirtsjin en befrijden Jakoba fan Beieren. De eallju (leden fan it skuttersgilde “Sint Joaris” fan Heusden Spiering en Aalburch) slaggen der yn Jakoba fan Beieren te moetsjen en tegearre mei har waard in ûntsnappingsplan makke. Jakoba en har keamenier ferklaaiden har yn mânljusklean en rûnen simpel it kastiel út. Bûten wachte Spiering yn Aalburch mei hynders en it fjouwertal wist te ûntkommen oer Breda en Woudrigem nei Fianen.
Jakoba pakt de striid tsjin Philips fan Boergonje wer op yn de trijehoek Gouda - Oudewater - Schoonhoven. Trije jier letter moat se wer frede slute. Yn dit fredesferdrach (de Tút fan Delft) waard bepaald dat Philips fan Boergonje erfgenamt wurde soe fan Jakoba fan Beieren. En dat Jakoba fan Beieren net mear trouwe mocht. Jakoba bleau yn namme noch grevinne fan Hollân mar moast al rillegau alle macht ôfstean.
In skoft letter is se dochs troud mei Frank fan Borselle. Trochdat se hjirmei it fredesferdrach skeinden, moast se definityf ôfstân dwaan fan al har macht. Se luts har werom op it slot Teylingen, wêr't se yn 1436 op 35-jierrige leeftyd ferstoar oan tuberkuloaze. It is net bekend wêr't Jakoba fan Beieren te hôf brocht is. Der binne oanwizingen dat se yn de Nederlânske herfoarme tsjerke yn Sint Maartensdyk leit. Mar mear foar de hân leit dôchs dat se yn Delft leit.
Keppelings om utens
thumb|left|Jakoba fan Beieren
Tibestyberchtme
thumb|right|250px|Tibesty mei de [[Emy Koussy, sjoen fanút it Ynternasjonaal romtestasjon.]] It Tibestyberchtme is in kloft fulkanen dy't in berchrige foarmje yn de Saharawoastyn yn it noarden fan Tsjaad en in stikje yn it suden fan Lybje. De measte fan dizze fulkanen sliepe, mar trije binne noch aktyf.
It berchtme foarmet in trijehoeke fan sa'n 560 km lang en is it grutste en heechste yn de Sahara. De heechste berch is de Emy Koussy mei 3415 meter. Oare hege piken binne de Kegueur Terby (3376 m), Tarso Taro (3325 m), Toussidé (3265 m) en Soborom (3100 m). De berchrige leit op in plato dat mooglik foarme is troch in mantelplom.
It klimaat yn de Tibesty is fochtiger as de woastyn rûnom. Yn de heechste gebieten wurdt de delslach rûsd op 120 mm it jier.
It Tibestyberchtme wurdt fanâlds bewenne troch de nomadyske Tibû. Dat folk driuw al om 500 f.Kr. hinne hannel mei Kartago. De wichtichste stêd yn it gebiet is Bardaï, yn it noardwesten fan Tsjaad. Oare stêden binne Zouar en Aouzou.
Tibesty is ek ferneamd om har rotstekenings út it 5e oant it 3e milennium f.Kr. en de geisers en waarmwetterboarnen yn de omkriten fan Soboroum.
Triple Alliânsje
De Triple Alliânsje (Dútsk: Dreibund; Italjaansk: Triplice Alleanza; Hongaarsk: Hármas Szövetség) wie in militêr bûnsgenoatskip tusken it Keizerryk Dútslân, de Eastenryksk-Hongaarske Dûbeldmonargy en it Keninkryk Itaalje, dat oprjochte waard op 20 maaie 1882. Neitiid waard it om 'e safolle tiid fernijd oant it ferrûn yn 1915, ûnder de Earste Wrâldoarloch. De Triple Alliânsje spile, yn 'e mande mei de rivalisearjende Triple Entente tusken it Feriene Keninkryk, Frankryk en it Keizerryk Ruslân, in wichtige rol by de oanrin nei it útbrekken fan 'e Earste Wrâldoarloch. Doe't dat konflikt úteinlik losbaarnde, foel de Triple Alliânsje útinoar, mei't Itaalje wegere him yn in oarloch behelje te litten dy't troch Dútslân en Eastenryk-Hongarije sels begûn wie. Krektoarsom: Italjaanske territoriale belangen yn it neidiel fan Eastenryk-Hongarije soargen derfoar dat it lân him yn 1915 oan 'e kant fan 'e Alliëarden yn 'e striid mong.
Foarskiednis en oprjochting
It troch Prusen behearske Keizerryk Dútslân en de Eastenryksk-Hongaarske Dûbeldmonargy rekken nei de Prusysk-Eastenrykske Oarloch fan 1866 in skoft útinoar, mar tsjin 'e ein fan 'e 1870-er jierren kroepen se inoar wer oan. Op 7 oktober 1879 sleaten se in militêr bûnsgenoatskip, de Dûbeldalliânsje, dy't benammen rjochte wie tsjin Frankryk en it Keizerryk Ruslân. Om dy snuorje hinne socht Itaalje om stipe tsjin 'e Frânsen, nei't dyselden it Beylikaat Tunis (it hjoeddeistige Tuneezje) kolonisearre hiene, in gebiet dêr't de Italjanen ek op longeren. Sadwaande waard op 20 maaie 1882 de Triple Alliânsje foarme, dat eins in útwreiding wie fan 'e Dûbeldalliânsje.
Neffens de oerienkomsten fan it bûnsgenoatskip soene Dútslân en Eastenryk-Hongarije inoar militêr te help sjitte as ien fan beiden oanfallen waard troch in oare grutmacht, wêrmei't yn 'e praktyk ferwiisd waard nei Frankryk en Ruslân. De beide lannen soene Itaalje militêr te help komme as dat lân oanfallen waard troch Frankryk. Yn ruil dêrfoar soe Itaalje Dútslân militêr te help komme as dat lân troch Frankryk oanfallen waard, en as Eastenryk-Hongarije (dat gjin grins mei Frankryk hie) oanfallen waard troch Ruslân, soe Itaalje neutraal bliuwe. Dat lêste wie fan grut belang foar Eastenryk-Hongarije, mei't Itaalje oanspraak makke op ferskate Eastenryksk-Hongaarske gebietsdielen (Súd-Tiroal, Istrje en Dalmaasje). It lei dêrom foarôfgeande oan it sluten fan 'e Triple Alliânsje yn 'e reden dat Itaalje fan in oarloch tusken Eastenryk-Hongarije en Ruslân gebrûk meitsje soe om 'e Eastenrikers yn 'e rêch oan te fallen. It bestean fan dit militêr bûnsgenoatskip en hokker lannen deroan dielnamen, wie algemien bekend (yn in tiid dat it hiel normaal wie om militêre bûnsgenoatskippen geheim te hâlden), mar wat krekt de ôfspraken tusken de lidsteaten wiene, waard pas yn 1919 iepenbier.
Lettere ûntjouwings
Doe't de Triple Alliânsje nei fiif jier, yn febrewaris 1887, fernijd waard, krige Itaalje op 'e eardere ôfspraken ta in leech ûnthjit fan Dútslân dat it de Italjaanske koloniale ambysjes yn Afrika stypje soe. Fan Eastenryk-Hongarije betongen de Italjanen dat se rieplachte wurde soene oer alle grinsferoarings op 'e Balkan en oangeande eilannen yn 'e Adriatyske, Ioanyske en Egeyske Seeën. Eastenryk-Hongarije moast troch Dútslân ûnder druk set wurde om dêrmei akkoart te gean, en Itaalje en Eastenryk-Hongarije wisten harren tsjinstelde territoriale belangen op 'e Balkan net te oerwinnen, ek al wiene se op papier bûnsgenoaten.
Yn 1891 waard der war dien om it Feriene Keninkryk as fjirde lidsteat oan 'e Triple Alliânsje ta te foegjen. Dat slagge net, mar yn Russyske diplomatike fermiddens waard lang miend dat it wol slagge wie. Op 18 oktober 1883 hie kening Karel I fan Roemeenje, fia syn minister-presidint Ion C. Brătianu, yn it geheim wol in bûnsgenoatskip mei de Triple Alliânsje sletten (mar by it útbrekken fan 'e Earste Wrâldoarloch soe Roemeenje neutraal bliuwe om't Eastenryk-Hongarije de agressor wie).
Koart nei in nije ferlinging fan 'e Triple Alliânsje yn juny 1902 sleat Itaalje yn it geheim in selde oerienkomst oer ferlizzing fan grinzen op 'e Balken mei Frankryk as it mei Eastenryk-Hongarije hie. Noch wer fiif moannen letter, op 1 novimber 1902, tekenen Itaalje en Frankryk in geheime oerienkomst wêryn't se fêstleine dat elts fan 'e beide lannen neutraal bliuwe soe yn it gefal fan in oanfal fan in trêde lân op 'e oare.
Utinoarfallen
Op 28 juny 1914 waarden by in besyk oan Sarajevo, yn 'e Eastenrykske provinsje Bosnje, de Eastenryksk-Hongaarske aartshartoch en troanopfolger Frâns Ferdinand en syn frou, hartoginne Sophie von Hohenberg, fermoarde troch de Servyske nasjonalist Gavrilo Princip. Dat foarfal lette de saneamde Julykrisis yn, wêrby't Eastenryk-Hongarije it Keninkryk Servje ferantwurdlik hold foar de moardoanslach, ek al wie dy op Eastenrykske boaiem útfierd. Nei it ferrinnen fan in ultimatum foar de ynwilliging fan ûnreedlike easken, ferklearre Eastenryk-Hongarije op 28 july 1914 oan Servje de oarloch. Dat wie it begjin fan 'e Earste Wrâldoarloch, wêrby't it stelsel fan militêre bûnsgenoatskippen ta in keatlingreäksje fan oarlochsferklearrings late. Itaalje fielde him lykwols op gjin inkele wize ferplichte om 'e oare leden fan 'e Triple Alliânsje militêr te help te sjitten, mei't Eastenryk-Hongarije de oarloch sels begûn wie.
Bôle
thumb|right|200px|sniene wite bôle thumb|200px|Bôlesoarten yn Nederlân thumb|right|200px|Boltsjes Bôle en brea binne twa ferskillende produkten. Der binne in protte soarten bôle: fine bôle (fan de bêste wetensoarte), krintebôle en sûkerbôle, mar ek krystbôle dy't de bakker wol as geskink joech foar de krystdagen, en peaskebôle (mei krinten), krúskebôle (in rûne krintebôle dêr't foar it bakken in krúske yn snien is). Wite bôle waard ek brûkt foar waarm iten: weakke bôle en prom-en-bôle.
Roggebrea is der yn soarten, bleek en donker, Switsersk brea (grof blank brea fan útseefd of bûle roggemoal). By boeren waard faak brea mei spek iten, mar ek bak en brea (roggebrea mei twibak mei tsiis der tusken). Der waard eartiids mear brea iten as tsjintwurdich, no't der meastentiids mar ien stikje fan iten wurdt. Men wist: Brea slacht de honger dea. Oare útdrukkings: ta breasein wêze (alles is op), bûter, brea en griene tsiis is goed húsmannespiis (of: dy't dat net sizze kin is gjin oprjochte Fries of:  Is goed Ingelsk en ek goed Frysk). It hawwe as wyn en bôle (in goed bestean hawwe) en Kinne as wyn en bôle betsjut goed mei elkoar oerwei kinne.
Dat wite bôle eartiids rikeljusiten wie blykt wol út útdrukkings as: By brek oan brea yt men wolris bôle. Dy fan Beetstersweach hieten bôlefretters. Dat net elkenien oer dy wite weake bôle mocht blykt út Sa goed as bôle. Brune bôle wurdt sûnt de Earste Wrâldoarloch wol bakt as 'kuch', mar op it plattelân net folle. Der is nei de Twadde Wrâldoarloch wol folle mear ferskaat komd, guon stedsbakkers gienen hjiryn foar.
Heechterp-Skieringen
thumb|left|Flats yn Heechterp-Skieringen Heechterp-Skieringen is in wyk yn it easten fan Ljouwert, dy't ûnder mear bekendheid krigen hat troch de 40 wiken fan Vogelaar. De wyk bestiet út de buerten Heechterp, Skieringen en De Sintrale. Yn Heechterp wenje likernôch 1870 ynwenners en yn Skieringen 2000 (2008). De Sintrale beslacht it yndustryterrein fan FrieslandCampina
Lange tiid hat Heechterp in efterstânswyk west, mei in soad kriminaliteit, drugsoerlest en sosjale en maatskiplike problemen. Ferâldere flats waarden doe ôfbrutsen, en derfoar yn it plak waarden doe keapwenten boud, itjinge de wyk totaal feroare hat. Dat wie alles al foardat der sprake wie fan Vogelaarwiken. Yn dat ramt binne mar in pear boarterstúntsjes opknapt.
Op de flats fan Heechterp is in sinne-enerzjysintrale dy't doe ien fan de grutste yn Nederlân wie.
De Moskee Assalam stiet yn de wyk.
Survivor (film út 2015)
Plot
Yn 'e Oarloch yn Afganistan wurdt by gefjochtsaksjes fan it Amerikaanske Leger tsjin 'e Taliban in Amerikaanske helikopter delsketten. De beide piloaten wurde finzennommen troch de Taliban, wêrnei't oan 'e hân fan harren identiteit fêststeld wurdt dat de iene weardeleas en de oare brûkber is. Ien fan 'e mannen, Johnny, wurdt dêrnei twongen om tsjûge te wêzen fan 'e eksekúsje fan syn maat Ray.
De Roskam
thumb|350px|Logo van De Roskam. De Roskam is in ûnôfhinklik nijs- en opinywykbklêd foar Twinte dat fanút Almelo útjûn wurdt. It blêd hat bûten nijs ek in soad kommentaar, dêryn besiket se stikelich en ferrassend te wêzen om dêrmei it publike debat mei oan te fiterjen.
Missy
It blêd skreau sels oer hoe't se Twinte besjocht: ''De redactie ziet Twente als een grote stad met ruime parken. In die zin zijn zowel de steden als de dorpen wijken van de op drie na grootste stad van Nederland. Dat dit feitelijk nog niet zo is, ligt vooral aan de bestuurders in de regio, maar de krant loopt vooruit en wil wat verder kijken dan de waan van vandaag.''
Survivor (film út 2015)
Plot
Net folle letter komt Kate Abbott, in spesjaal aginte fan 'e Amerikaanske Diplomatic Security Service (DSS), as meiwurker yn it ramt fan befeiliging op 'e Amerikaanske ambassade yn 'e Britske haadstêd Londen te wurkjen. Hja besiket dêr in stranger neilibjen fan 'e regels ôf te twingen oangeande it útjaan fan reisfisa nei de Feriene Steaten, mar wurdt dêrby tsjinwurke troch har oerhearrige, Bill Talbot. Harren skeel spitst him ta op 'e oanfraach fan 'e Roemeen Emil Balan. Dyselde is neffens syn papierren hûsdokter, mar sil yn 'e Feriene Steaten in konvinsje fan bernedokters bywenje. Balan syn útlis is dat er njonken syn wurk as hûsdokter by in klinyk wurket dêr't er fral mei hiel jonge pasjinten te krijen hat. Kate fynt dat nuver, mar Talbot wiist derop dat genôch minsken in bybaantsje hawwe om wat ektra te fertsjinjen.
Konettikut
Konettikut of Konnektikut (Ingelsk: Connecticut; útspr.: [kǝ'nɛtɨkǝt], likernôch "k'- net -ty-k't"), offisjeel de Steat Konettikut (Ingelsk: State of Connecticut), is ien fan 'e fyftich steaten dy't mei-inoar de Feriene Steaten fan Amearika foarmje. Konettikut, byneamd de Constitution State, leit yn it noardeasten, oan 'e kust fan 'e Atlantyske Oseaan, en heart ta de regio fan Nij-Ingelân. De haadstêd is Hartford, mar de grutste stêd is Bridgeport. Neffens in skatting út 2014 hie de steat doe krapoan 3,6 miljoen ynwenners, wêrmei't it kwa befolkingsgrutte de 29e steat fan 'e Feriene Steaten is. Oangeande oerflak is Konettikut mei 14.357 km² de 48e steat, mei't inkeld Delaware en Rhode Island noch lytser binne. Konettikut stiet bekend om syn wolfeart, syn (foar Amerikaanske begripen) hege befolkingstichtens en de Universiteit fan Yale, yn New Haven.
De Roskam
Skiednis
Yn de earste helte fan 2011 waard begûn mei Roskam TV fanút studio Spoer 3 yn Wierden. Wykliks in djipte-ynterview fan in oere mei in belangwekkend persoan út it bedriuwslibben, bestjoer, polityk of keunst fan binnen of bûten Twinte.
Survivor (film út 2015)
Plot
Kate besiket persoanlik by in Britsk bedriuw dêr't Balan ek wurke hawwe soe, en freget om dêr syn dossier ynsjen te meien. Eins hat se dêr hielendal gjin rjocht op as Amerikaanse yn it Feriene Keninkryk, en hie se de saak trochspylje moatten oan 'e Britske autoriteiten. Dat in Amerikaanske funksjonaris nei privee-ynformaasje oer ien fan syn wurknimmers freget, sjit de direkteur fan it bedriuw dan ek hielendal yn it ferkearde kielsgat; hy freget Kate om fuort te gean en skillet de plysje. Dy nimt de saak heech op, nammenste mear om't de direkteur fan it bedriuw kunde oan 'e Britske minister fan Binnenlânske Saken hat. Ynspekteur Paul Anderson fan 'e Londenske Metropolitan Police Service komt op 'e Amerikaanske ambassade om Kate de mantel út te fegen en ambassadrise Maureen Crane, dy't in tillefoantsje fan 'e minister krige hat, slút har dêrby oan. Kate wurdt inkeld stipe troch har direkte superieur Sam Parker.
Jurjen Mellema
thumb|Fractievoorzitters [[Barend Biesheuvel|Biesheuvel (ARP), Mellema (CHU) en Schmelzer (KVP) oerlizze (26 febrewaris 1968)]] thumb|left|Mellema yn in keamergearkomst oer it wizigjen fan in haadstik út de ryksbegrutting. 26 febrewaris 1968. Jurjen Tammo (Jur) Mellema (Nij-Scheemda (Grinslân) 18 septimber 1923 – 11 maaie 2017) wie in Grinzer heareboer, dy't yn jierren sechtich yn de Twadde Keamer it wurd fierde foar de CHU oer lânbou en keninkrykssaken. Hy folge yn 1967 Beernink op as fraksjefoarsitter. Hy besocht om fan de CHU in moderne partij mei in sintrum-politike ynstelling te meitsjen en sa om har ryp te meitsjen foar de kristendemokratyske fúzje. Hy lansearre de slogan "samen uit, samen thuis". Mei Schmelzer en Biesheuvel hold er it Kabinet-De Jong oerein. Op 26 juny 1968 joech er it fraksjefoarsitterskip oer nei in feroardieling ta twa wiken finzenis fanwege it ûnder ynfloed fan alkohol feroarsaakjen fan in ferkearsûngemak. Fierders waard syn riidbewiis foar 1 jier ynholden.
De Roskam
Skiednis
Doe't ein 2006 alve Twintske boargemasters polityk De Haach witte lieten dat harren gemeenten net meiwurkje woene oan de útsetting fan asylsikers dy't langer as fiif jier yn Nederlân ferbleaune, sei VVD-minister Johan Remkes: "Oan dit soart sinjalen bestiet perfoarst gjin ferlet. Ek net as se ôfkomstich binne út de Vrije Republiek Twente." Fuort nei Remkes syn útspraak waard de namme "Vrije Republiek Twente" fêstlein. Han Pape, haadredakteur fan De Roskam, begûn dêrnei in wyklikse rubryk ûnder de titel: De Republiek. Pape beljochte dêryn ûntwikkelings yn Twinte dêr't er de Frije Republyk Twinte brûkt as ideaalbyld fan in eigensinnich Twinte.
Konettikut
Etymology
De namme fan Konettikut komt fan quonehtacut, in Algonkwynsk wurd út 'e Mohigan-taal foar "lange rivier mei tijwurking", in ferwizing nei de rivier de Konettikut. De namme hat dus, oars as wol tocht wurdt, neat te krijen mei it Ingelske tiidwurd to connect ("ferbine"). De offisjele bynamme fan Konettikut is de Constitution State (de "Grûnwetsteat"), in oantsjutting wêrfan't de oarsprong ûnwis is, mar de steat wurdt ek wol de Nutmeg State ("Nútmuskaatsteat"), de Provisions State ("Proviandsteat") en it Land of Steady Habits ("Lân fan Fêste Gewoanten") neamd.
Jurjen Mellema
Neitiid wie Mellema foarsitter produktskip. Hy hie yn 'e jierren santich in ferhâlding mei Carla Mutsaerts, de frou fan Norbert Schmelzer, mei wa't er op 9 maaie 1980 troude, nei't harren beider houliken ûntbûn wiene.
Konettikut
Geografy
Konettikuthat in oerflak fan 14.257 km², wêrfan't 12,6% út wetter bestiet. Dêrmei is it de op twa nei lytste steat fan 'e Feriene Steaten; inkeld Rhode Island en Delaware binne noch lytser. It leit yn it noardeasten fan 'e legere 48 Feriene Steaten, en makket mei Maine, Massachusetts, Rhode Island, Nij-Hampshire en Fermont diel út fan 'e regio Nij-Ingelân. Ek wurdt it gauris mei New York en Nij-Jersey ta it Trije-steategebiet rekkene. Konettikut leit yn 'e Eastlike Tiidsône (UTC –5, simmertiid –4) en grinzget yn it easten oan Rhode Island, yn it noarden oan Massachusetts en yn it westen oan New York. Yn it suden wurdt it beswette troch de Long Island Sound, in see-earm fan 'e Atlantyske Oseaan. Oare kant dat wetter leit it eilân Long Island, dat by de steat New York heart.
De Roskam
Skiednis
Yn novimber 2014 krige Pape in harsenblieding. Hy koe tydlik syn wurksumheden net útfiere. Op 7 jannewaris 2016 makke er buorkundich dat it wykblêd foarearst ophâlde soe. Troch syn fysike beheiningen wie hy net mear by steat syn advertearders persoanlik te besykjen. Der ûnstie doe in ynkomstegat fan 5 ton.
Survivor (film út 2015)
Plot
Neitiid drukt Talbot syn sin troch, wat it fisum fan Balan oangiet. Dyselde deis geane Kate en fjouwer oare leden fan it ambassadepersoniel nei in restaurant om 'e jierdei fan Talbot te fieren. Sels komt hy letter om't er op it lêste momint weromroppen wurdt de ambassade yn foar in wichtich tillefoanpetear. Ienris yn it restaurant docht bliken dat it keapjen fan in jierdeiskado misrûn is troch in misferstân tusken de oare ambassademeiwurkers. Se lappe allegear jild, wêrnei't Kate gau-gau nei in winkel foar it restaurant oer giet om in gaadlik kado út te sykjen. Wylst se dêr is, wurdt der in bomoanslach op it restaurant útfierd, wêrby't alle fjouwer kollega's fan har omkomme. Kate komt mei de skrik frij, mar wurdt neitiid efterfolge troch in ûnbekende man mei in pistoal mei lûdsdemper, dy't har besiket dea te sjitten.
Konettikut
Geografy
De rivier de Konettikut rint fan noard nei súd troch de midden fan Konettikut hinne, om út te mûnjen yn 'e Long Island Sound. De delling fan dy rivier is it tichtstbefolke gebiet fan 'e steat. Nettsjinsteande syn lytse oerflak hat Konettikut in grut ferskaat oan lânskippen, lykas de Litchfieldheuvels yn it noardwesten, dy't in útrinner fan 'e Appalachen foarmje, en de sânstrannen fan 'e súdeastlike kust. Nettsjinsteande de (foar Amerikaanske begripen) hege befolkingstichtens, wurdt likegoed noch in oansjenlik part fan Konettikut oerdutsen troch mingd wâld, dat deunby de kust fan 'e Long Island Sound oergiet yn leafwâld en op 'e hichten fan 'e Litchfieldheuvels yn nullewâld. It heechste punt yn 'e steat is Bear Mountain, yn 'e Litchfieldheuvels, op 725 m boppe seenivo (op 'e berchskeante fan 'e Mount Frissell, wêrfan't de top oer de grins yn Massachusetts leit), en it leechste punt is de kust.
Foar it meastepart besteane de grinzen Konettikut út rjochte linen, mar yn 'e noardlike grins, mei Massachusetts, sit de saneamde Southwick Jog of Granby Notch, in omwei dy't likernôch 4 km² yn Konettikut op snijt. De reden dêrfoar is in slepend grinskonflikt dat yn 1804 úteinlik besljochte waard mei in kompromis. De westgrins fan Konettikut, mei de steat New York, omfettet de saneamde Panhandle fan Konettikut, in lyts nei it súdwesten ta útstykjend part fan 'e steat, by de kust fan 'e Long Island Sound lâns, dat it resultaat is fan in oar grinskonflikt út 'e lette santjinde iuw. Der binne yn Konettikut twa Yndianereservaten, dy't beide yn it súdeastlike part fan 'e steat lizze. Dat binne:
Skiednis
It grûngebiet fan wat no Konettikut is, waard oarspronklik bewenne troch Algonkwynsktalige Yndiaanske folken, wêrûnder de Mohigan (Mohegan), Pikwot (Pequot) en Paugusset (Paugussett). De earste Jeropeeske ûntdekkingsreizger dy't de krite ferkende, wie yn 1614 de Nederlanner Adriaen Block. Koarte tiid letter sylden Steatske pelskeaplju de rivier de Konettikut op (dy't se de Versche Rivier neamden) om yn 'e neite fan wat no Hartford is, in fort te bouwen dat it Huijs van Hoop kaam te hjitten. Dat waard yn 1654 troch de WIC opjûn om't it troch de kolonisaasje fan it omlizzende gebiet troch de Ingelsen ynsletten drige te reitsjen.
Om 'e Nederlânske ynfloed yn 'e regio tsjin te gean, ûntfong yn 1635 John Winthrop de Jongere, in Ingelske kolonist út 'e koloanje Massachusetts, de opdracht om in nije koloanje te stiftsjen oan 'e mûning fan 'e rivier de Konettikut. Dat waard de koloanje Saybrook, de earste fan trije ûnderskate Ingelske koloanjes dy't neitiid gearfoege wurde soene ta Konettikut. Saybrook ûntgroeide nea it stadium fan 'e koloniale foarpost, en gie yn 1644 op yn 'e mânskere koloanje Konettikut, dy't yn 1633 stifte wie. De grutste groep kolonisten fan dy lêste koloanje bestie út in kloft puriteinen, dy't yn 1636 ûnder lieding fan 'e teolooch Thomas Hooker oerkamen út Massachusetts en har te Hartford fêstigen. De trêde fan 'e trije oarspronklike koloanjes wie de koloanje New Haven, dy't yn 1638 troch John Davenport, Theophilis Eaton en oaren te New Haven stifte waard.
Twintske Taalbank
De Twintske Taalbank (Tweantse Sproakbaanke) is in wurkplak fan de Aldheidkamer Twinte, dêr't alles wat yn it ferline skreaun is, útbrocht, songen en dichte yn en oer it Twintsk by elkoar garre wurdt op ien stee, sadat it foar eltsenien tagonklik is.
De Roskam
Skiednis
It tydskrift makke lykwols in trochstart en bestiet anno 2023 noch altyd.
Twintske Taalbank
De Taalbang is in trochgeande ûndernimming, dy't it benammen hawwe moat fan in oantal frijwilligers. Konservator is Goaitsen van der Vliet, buromeiwurker is Han Hassink. De Taalbank is ûnderbrocht yn it hûs fan de Feriening Aldheidkeamer Twinte, foar de yngong fan TwentseWelle oer.
De Roskam
Namme
De titel 'de Roskam' ferwiist nei trije dingen: it hynder dat symboal stiet foar de Twintske regio, in lykneamd foarwerp út de Twintske teskstylbedriuwen en in stikeldicht fan Joost van den Vondel mei dy namme, dêr't er de rânestêdlike regearders it burd mei ôfskrabet.
Survivor (film út 2015)
Plot
Paul Anderson kriget de lieding oer it ûndersyk nei de oanslach. Hy en syn ûnderhearrigen ûntdekke al rillegau dat der yn 'e bom spoaren fan groom sieten. Sam Parker fermoedet dêrom dat de dieder in sochte hiermoardner is dy't bekend stiet as 'de Horloazjemakker'. Dat is ien dy't graach bommen ferstoppet yn oerwurken, dêrfandinne de bynamme. Net ien wit hoe't de Horloazjemakker derút sjocht, mei't er in protte plastyske sjirurzjy oan syn gesicht ûndergien hat.
Konettikut
Skiednis
Mei't noch de koloanje Konettikut, noch de koloanje New Haven mei tastimming fan 'e Ingelske Kroan ta stân kommen wiene, waarden beide gebieten juridysk as ôfskate foarposten fan Massachusetts beskôge. Yn 1662 wist Winthrop, gebrûk meitsjend fan in machtsfakuum yn 'e Ingelske polityk dat feroarsake waard troch de Restauraasje fan it Hûs Stuart, fan 'e nije kening Karel II in koloniale oarkunde los te krijen dy't fan 'e koloanjes Konettikut en New Haven ien nije koloanje makke ûnder de namme fan Konettikut. Hoewol't it âlde Konettikut binnen it nije steatsferbân de boppetoan fierde oer New Haven, funksjonearren as gefolch fan 'e gearfoeging oan 1875 ta Hartford en New Haven om bar as haadstêd fan Konettikut.
Survivor (film út 2015)
Plot
Nei't se oan har efterfolger ûntkommen is, bejout Kate har neffens it ambassadeprotokol nei in 'feilige sône' yn it park Kensington Gardens, dêr't se Bill Talbot treft, dy't dêr ek hinne gien is. Talbot seit tsjin har: "No hast my gjin oare kar litten," wêrnei't er in pistoal lûkt en har besiket dea te sjitten. Kate grypt syn hân lykwols fêst en as yn 'e wrakseling it pistoal ôfgiet, blykt Talbot sels dejinge te wêzen dy't deadlik rekke is. Kate bliuwt mei it pistoal yn 'e hannen stean wylst Talbot yninoar sakket, en wurdt sa mei mobile tillefoanen filme troch tafallige foarbygongers dy't op 'e knal fan it skot ôfkomme. As se beseft wat der bard is, draaft se fuort. Ynspekteur Anderson, dy't neat ôfwit fan 'e earste man dy't Kate fermoardzje woe, liedt út har útnaaien nei de oanslach ôf dat se dêr wat mei te krijen hie. As er de filmkes sjocht fan 'e dea fan Bill Talbot, rekket er derfan oertsjûge dat Kate Talbot moedwillich fermoarde hat om't sysels ferantwurdlik wie foar de bomoanslach. Ambassadrise Crane folget deselde logika en is it dêrmei iens. Inkeld Sam Parker leaut yn Kate har ûnskuld.
Konettikut
Skiednis
It earste wapene konflikt mei de Yndianen wie yn Konettikut de Pikwot-Oarloch fan 1636 tsjin 'e Pikwot, dy't fuortkaam út it har ta-eigenjen fan Yndiaansk lân troch de kolonisten. Doe't de Pikwot har dêrtsjin oankanten, reägearren de kolonisten mei in oanfal op in Pikwot-doarp op Block Island. De Pikwot belegeren ein 1636 de koloanje Saybrook en diene begjin 1637 in wraam op Wethersfield. Dêrop organisearren de kolonisten in milysje dy't in Pikwot-doarp oan 'e rivier de Mystic oanfoel en útmoarde, mei 300 oant 700 Yndiaanske deaden. Nei in fjildslach yn 'e neite fan Fairfield ferlern te hawwen, moasten de Pikwot úteinlik belies jaan.
Survivor (film út 2015)
Plot
Underwilens demonstrearret de Horloazjemakker oan Balan en de machtige sakeman Pavlou, dy't net mei folle skrupules belêstge is, wat der bard as er mei in slûpskuttersgewear in eksposive kûgel yn in tank mei heecheksplosyf gas sjit: der folget in reuseftige ûntploffing, dy't it flatgebou yn Tower Hamlets dêr't de tank by op it dak set wie, frijwol folslein ferwoastget. Ut it petear fan 'e trije mannen docht bliken dat dit in test is foar in oanslach mei fjouwer kear safolle gas, dy't se yn New York dwaan wolle. Neitiid giet de Horloazjemakker wer op jacht nei Kate, dy't lykwols by in konfrontaasje yn 'e metrotunnels fan 'e London Underground oan sawol him as Anderson-en-dy wit te ûntkommen.
Kate giet nei it appartemint fan Bill Talbot ta, dêr't se ynbrekt om op ûndersyk út te gean. As de binnenkomt, treft se dêr Sam Parker oan, dy't itselde idee hie. Tegearre fine se yn it appartemint bewiismateriaal dat Johnny, Talbot syn soan dy't by it Amerikaanske Leger yn Afganistan tsjinne, net sneuvele is, sa't eltsenien tocht, mar troch de Taliban fêstholden wurdt. Talbot koe dêrtroch maklik sjantearre wurde om dingen te dwaan, lykas it goedkarren fan fisa fan terroristen lykas dr. Balan. De Horloazjemakker komt Kate en Sam yn it appartemint oer it mad, wêrby't Sam sa earnstich ferwûne rekket, dat er letter yn kritike tastân nei it sikehûs brocht wurde moat. Kate ûntkomt op 'e nij, mar om't Sam net oansprekber is, geane Anderson en ambassadrise Crane derfan út dat Kate dejinge is dy't Sam tenei kommen is. Crane jout Anderson mei safolle wurden te kennen dat er net wifelje moat om te sjitten as er Kate yn it fizier kriget.
Konettikut
Skiednis
Yn it koloniale Konettikut ûntjoech him in konservative maatskiplike hegerein dy't alle dwaan en litten yn it gebiet oant de Amerikaanske Revolúsje fan 'e 1770-er jierren behearske. Yn 1701 waard yn New Haven it Yale Kolleezje stifte, dat úteinlik útgroeie soe ta de Universiteit fan Yale. Tsjintwurdich is dat mei de Universiteit fan Harvard ien fan 'e beide meast prestizjeuze universiteiten fan it westlik healrûn. De oarspronklike oarkunde fan 'e koloanje Konettikut omfieme alle lân dat nei it westen ta yn it ferlingde fan 'e steat lei oan 'e Stille Oseaan ta. Doe't de koloanje nei oanlieding dêrfan yn 1753 in njoggende county stifte, Westmoreland, dat tusken de rivieren de Susquehanna en de Delaware yn komme moast te lizzen (no foarby de westgrins fan 'e steat), late dat ta de slepende (mar net botte bloedige) Pennamityske Oarloggen mei Pennsylvania, oant Konettikut it gebiet yn 1784 ôfstie oan Pennsylvania.
Under de Amerikaanske Unôfhinklikheidsoarloch wie Konettikut ien fan 'e trettjin koloanjes dy't it tsjin 'e Britske koloniale oerheid yn 'e kant setten. Nei't yn 1774 de oarloch útbrutsen wie, rjochte Konettikut in milysje op besteande út seis rezjiminten, wêrfan't de earste ienheden yn juny fan dat jier dielnamen oan 'e Slach by Bunker Hill, yn Massachusetts. Yn 1777 lâne der in Britsk leger fan 2.000 man by Westport op 'e kust fan Konettikut, dat dêrwei it binnenlân yn marsjearre en in arsenaal fan 'e Amerikaanske rebellen by Danbury ferneatige. Op 'e weromweis nei de kust waarden de Britten lykwols opwachte troch in Amerikaansk leger ûnder David Wooster en Benedict Arnold, mei as gefolch de Slach by Ridgefield, dy't einige yn in taktyske Britske, mar in strategyske Amerikaanske oerwinning. Fan Konettikut út waarden fierders ek ferskate wramen op it troch de Britten besette Long Island dien. As antwurd dêrop fierde de Britske generaal William Tryon yn july 1779 in oanfal op 'e kust fan Konettikut út, wêrby't New Haven, Norwalk en Fairfield plondere waarden. Ek waard yn septimber 1781, nei de Slach by Groton Heights, New London plondere.
Survivor (film út 2015)
Plot
Kate ûntdekt ûnderwilens dat Balan eins in skiekundige is dy't himsels spesjalisearre hat yn 'e omgong mei gefaarlike gassen. Se rekket derfan oertsjûge dat der in terroristyske oanslach yn New York op steapel stiet, om't Balan en ferskate oare fertochte fisumoanfregers dy't troch Talbot trochlitten binne, allegearre dêrhinne reizge binne of reizgje sille. De iennichste dy't se no noch fertrouwe kin (en dy't har noch fertrout), is Sally, de oan in rolstoel klústere kompjûterekspêr fan 'e ambassadebefeiliging. Mei har help wit Kate fia in geheime yngong de ambassade binnen te kommen, dêr't se yn 'e kelder foar harsels in nije paspoart oanmakket ûnder in falske identiteit, wêrnei't se de kompjûter dêr't se dat mei dien hat, stikken slacht en de hurde skiif stelt, sadat net mear te efterheljen is hokker namme se foar harsels betocht hat. Se wit krekt op 'e tiid út 'e ambassade te ûntkommen en boekt in flecht nei New York.
Yn 'e tuskentiid is dúdlik wurden dat it motyf fan Balan wraak is: hy wol de Feriene Steaten safolle mooglik skea tabringe om 'e dea fan syn frou silger te ferjilden, dy't ferstoarn is oan in genêsbere sykte om't de Amerikaanske oerheid har gjin fisum ferstrekke woe foar in behanneling yn in Amerikaansk sikehûs. Pavlou beart dat er ideologyske redens hat om 'e oanslach yn New York te organisearjen, mar de Horloazjemakker riddenearret út dat it him eins om jild te dwaan is. Pavlou hat ynset op it ynstoarten fan 'e effektebeurs en sil nei de oanslach miljarden dollars fertsjinje. De Horloazjemakker easket dêr de helte fan, oars fiert er de oanslach net út. Foar it blok set, beslút Pavlou dat in heal aai better is as in lege dop.
List fan planetoïden 2201-2300
Dit is in list fan planetoïden 2201-2300.
Skoalgebou
thumb|Skoalgebou fan it [[Kristlike Skoallemienskip Bogerman|Bogerman Kolleezje yn Snits]] In skoalgebou is in gebou dêr't in skoalle yn sit.
Survivor (film út 2015)
Plot
Sawol Balan, de Horloazjemakker as Kate reizgje nei New York, dêr't se op âldjiersdei arrivearje. Kate lit har dêr omride troch in taksy, op 'e siik nei in oanwizing. Dy fynt se yn in nijsberjocht dat meldt dat de bekende bal, dy't op âldjiersjûn om midsnacht by de fiering op Times Square omleech falt, foarsjoen wurdt fan LED-ljochtsjes en folle wurdt mei in kuollingsgas. Se beseft dat Balan fan doel is de bal te foljen mei in eksplosyf gas. Op Times Square kriget se Balan en de Horloazjemakker yn 'e gaten, dy't se folget nei in appartemintekompleks in ein fan Times Square ôf. Op it dak stelt de Horloazjemakker syn slûpskuttersgewear op, mar hy fermoardet Balan foar't er op 'e bal sjit, mei't er gjin lestige tsjûgen hawwe wol. Kate ûnderbrekt him om midsnacht, krekt ear't er sjitte sil. Se krije slaanderij, wêrby't de Horloazjemakker Kate úteinlik oermânsk wurdt. Wylst er har smoart, set se har mei de foet ôf tsjin in muorre en triuwt dêrmei de Horloazjemakker fan it dak. Sels kin se har noch rêde, mar de Horloazjemakker falt te pletter wylst de klok tolve slacht.
Fuort letter kringt de New Yorkske plysje op it dak fan it gebou troch (mei't Kate de portier mei in pistoal bedrige hie om binnen te kommen). De oerdie oan bewiismateriaal dat se in terroristyske oanslach foarkomd hat, soarget der lykwols foar dat alle beskuldigings tsjin har gau ynlutsen wurde. Neitiid kriget se tillefoan út Londen. It blykt Sam te wêzen, dy't opbettere is fan 'e oprûne ferwûnings. Hy lokwinsket har mei har súkses.
Konettikut
Skiednis
Nei't de Unôfhinklikheidsoarloch yn 1783 ôfsletten wie mei in Amerikaanske oerwinning, ratifisearre it steatskongres fan Konettikut op 9 jannewaris 1788 de Amerikaanske Grûnwet, wêrmei't it de fyfde steat fan 'e Feriene Steaten waard. Oan 'e ein fan 'e achttjinde en yn 'e earste helte fan 'e njoggentjinde iuw florearre de ekonomy fan Konettikut troch hannel en yndustry. Katoenweverijen en oare tekstylfabriken droegen dêr yn hege mjitte oan by, en ek de fiskerij wie tige wolfarrend. Yn 1786 joech de steat in diel fan syn westlike gebietsdielen op dy't bewesten Pennsylvania oan 'e súdkant fan 'e Grutte Marren leine, en dy't dêrnei ûnderdiel waarden fan it Noardwestlik Territoarium. Konettikut behold lykwols in útstrutsen gebiet oan 'e súdkant fan 'e Earymar yn wat no noardlik Ohio is, dat bekendstie as it Westlik Reservaat fan Konettikut (Connecticut Western Reserve). Dy krite waard fierhinne kolonisearre troch lju út Konettikut wei, mar waard yn 1800 oerdroegen oan 'e Amerikaanske federale oerheid. Under de Oarloch fan 1812 soarge in Britske seeblokkade foar drege tiden yn Konettikut.
Skoalgebou
In skoalgebou kin neffens struktuer ferskille, mar yn haadlinen bestiet sa'n gebou út klaslokalen, dêr't learlingen les yn krije fan in ûnderrjochter, in mediateek, in kantine, in haadyngong, in resepsje, gearkomsteromten en skoftromten foar it personiel. Om sa'n gebou hinne, benammen by skoallen foar primêr ûnderrjocht, binne skoalpleinen en fytsestallings fêstige.
Konettikut
Skiednis
Under de Amerikaanske Boargeroarloch (1861-1865) focht Konettikut foar it Noarden tsjin it Suden, dat him doe ûnder de namme fan 'e Konfederearre Steaten fan Amearika besocht ôf te skieden. Hoewol't der gjin inkele oarlochshanneling út 'e Boargeroarloch op it grûngebiet fan Konettikut plakfûn, spile de steat in wichtige rol yn 'e Noardlike oarlochsynset, troch 55.000 man nei it front te stjoeren, wêrûnder twa rezjiminten fan frije swarten. Fierders levere Konettikut ek 2.250 man oan 'e Noardlike marine. Yn totaal sneuvelen yn 'e Boargeroarloch 2.088 soldaten en matroazen út Konettikut, wylst 2.801 oan sykten stoaren en nochris 689 omkamen yn 'e kriichsfinzenekampen fan it Suden.
Survivor (film út 2015)
Rolferdieling
Emma Thompson waard cast yn 'e film en ferskynde foarôf yn promoasjemateriaal, mar loek har krekt foar it begjin fan 'e opnamen werom.
Konettikut
Skiednis
Nei ôfrin fan 'e Boargeroarloch makke Konettikut in twadde weach fan yndustrialisaasje troch, wêrby't benammen de spoarwegen tige wichtich wiene. Under de Earste Wrâldoarloch wie Konettikut ien fan 'e grutste produsinten fan oarlochsmaterieel foar de Amerikaanske Striidkrêften. Tsjin 1918 hearde 80% fan 'e yndustry yn 'e steat ta de wapenyndustry. Dêrby moat men tinke oan 'e produksje fan fjoerwapens troch û.m. Remington Arms yn Bridgeport, de Winchester Repeating Arms Company yn New Haven en Colt's Manufacturing Company yn Hartford, mar ek oan skipswerven dêr't frachtskippen en dûkboaten foar de Amerikaanske Marine boud waarden. Nei de oarloch rjochte Frederick Rentschler yn 1925 yn Hartford Pratt & Whitney op, dat it earste bedriuw fan 'e loftfeartyndustry wie dy't neitiid sa wichtich wurde soe foar de ekonomy fan Konettikut.
Op 21 septimber 1938 kamen der yn Konettikut hûnderten minsken om by in orkaan dy't de bynamme fan 'e Long Island Express krige. Dat wie de meast ferneatigjende orkaan út 'e skiednis fan Nij-Ingelân. Hy skearde besuden New Haven lâns, mar ferrinnewearre de hiele eastlike helte fan 'e kustline fan Konettikut, fan Saybrook oant Stonington. Under de Twadde Wrâldoarloch draaide de ekonomy fan Konettikut, troch syn wapen- en loftfeartyndustry, wer as in tierelier, en de steat produsearre 4,1% fan alle Amerikaanske oarlochsguod út dy perioade.
Nei de oarloch foelen guon fabriken om, mar dat ferlies waard goedmakke troch in útwreiding fan 'e ekonomy yn oare sektors, lykas de wegebou en de huzebou. Yn 1965 ratifisearre it steatskongres fan Konettikut de hjoeddeiske steatsgrûnwet. Yn 1974 waard de Demokrate Ella T. Grasso gûverneur fan Konettikut en dêrmei de earste froulike gûverneur fan alle Amerikaanske steaten. Op 14 desimber 2012 fûn yn Newtown it Bloedbad fan Sandy Hook plak, wêrby't in geastlik steurde man, Adam Lanza, 26 bern en dosinten deaskeat op 'e Sandy Hook Basisskoalle. Dy slachting soarge yn 'e Feriene Steaten foar in nij lanlik debat oer de rjocht op wapenbesit.
Bestjoer
Konettikut bestie foarhinne bestjoerlik út 8 countys, mar krekt as yn Rhode Island binne dy gebieten yn Konettikut as oerheidsynstânsjes opheft (hoewol't se as statistyske gebieten fuortbesteane). De steatshaadstêd, Hartford, leit yn 'e delling fan 'e rivier de Konettikut, yn 'e midden fan 'e steat, en wie foarhinne it bestjoerlik sintrum fan Hartford County. Foàr 1875 fungearren Hartford en New Haven om bar as steatshaadstêd.
Ekonomy
It bruto steatsprodukt fan Konettikut bedroech yn 2012 $229,3 miljard, en it bruto steatsprodukt per lid fan 'e befolking wie yn 2013 $60.847, dat it heechst fan alle Amerikaanske steaten wie. Der bestiet lykwols in grutte ynkommenskleau tusken de ûnderskate maatskiplike klassen yn Konettikut, dy't ek de grutste fan alle Amerikaanske steaten is, útsein New York. New Canaan is it meast woltierige plak yn Konettikut, mei in trochsneed ynkommen fan $85.459. De ynwenners fan Darien, Greenwich, Weston, Westport en Wilton hawwe ek in trochsneed ynkommen fan boppe de $65.000, wylst de ynwenners fan 'e steatshaadstêd Hartford it earmst binne, mei in trochsneed ynkommen fan $13.428.
De ekonomy fan Konettikut moat it benammen hawwe fan 'e tsjinstesektor, en dêrbinnen is it bank- en fersekeringswêzen it wichtichst, dat yn 2009 foar 16,4% oan it bruto steatsprodukt bydroech. De fêstgoedbrâns wie datselde jiers goed foar nochris 15% fan it BSP. De yndustry leveret 11,9% fan it BSP, en is sterk talein op 'e loft- en romtefearttechnology, mei as grutste wurkjouwer de United Technologies Corporation, in dochterûndernimming fan Lockheed Martin. Fierders is Konettikut histoarysk it sintrum fan 'e Amerikaanske fjoerwapenyndustry, en noch altyd binne der fjouwer fjoerwapenprodusinten yn 'e steat fêstige: Colt, Stag, Ruger en Mossberg, dy't mei-inoar 2.000 banen hawwe.
Yn 2010 hiene likernôch 12.000 ynwenners fan Konettikut wurk yn 'e lânbou. De wichtichste agraryske produkten fan 'e steat binne fruit, grienten en oare túnbouprodukten; suvel (benammen aaien); en tabak. Oan 'e kust bestiet fierders in libbene fiskerij, dy't behalven op fiskfangst ek sterk op 'e moksel- en oestertylt talein is. Toerisme en rekreaasje smieten yn Konettikut yn 2006 $14 miljoen op. De beide Yndianereservaten fan 'e steat hawwe allebeide in eigen kasino, it Foxwoods Resort Casino, resp. Mohegan Sun, dy't sterk oan 'e ynkomsten út toerisme bydrage.
Demografy
Neffens in offisjele rûzing troch it Amerikaanske Folkstellingsburo (op grûn fan gegevens fan 'e Amerikaanske folkstelling fan 2010) hie Konettikut yn 2014 3.596.677 ynwenners, wat in groei fan 0,63% is yn ferhâlding ta de stân fan saken yn 2010. De befolkingstichtens bedroech yn 2014 285,0 minsken de km², wat de op trije nei heechste befolkingstichtens fan alle Amerikaanske steaten is. De grutste stêd fan 'e steat is Bridgeport, mei 147.000 ynwenners yn 2013. Oare gruttere stêden binne: New Haven (131.000), Stamford (128.000), de steatshaadstêd Hartford (125.000), Waterbury (109.000), Norwalk (88.000), Danbury (82.000), New Britain (73.000), Greenwich (62.000) en Bristol (60.000).
Etnisiteit
Neffens gegevens fan 'e Amerikaanske folkstelling fan 2010 wie de etnyske opbou fan 'e befolking fan Konettikut doe sa: 71,2% blanken; 10,1% swarten; 6,4% Latino's; 3,8% Aziaten; 0,3% Yndianen; 12,0% oaren of fan mingd etnysk komôf. Blanke ynwenners fan Konettikut komme fierhinne út Noardwest-, Midden- en Súd-Jeropa en fan 'e Britske Eilannen. De grutste oarsprongsgroepen binne: Italjanen (19,3% fan 'e totale steatsbefolking), Ieren (17,9%), Ingelsen (10,7%), Dútsers (10,4%), Poalen (8,6%), Frânsen (6,6%), Frânsk-Kanadezen (3,0%), Angelsaksyske Amerikanen (2,7%), Skotten (2,0%) en Ulstersen (1,4%).
Konettikut hat it heechste persintaasje Italjaansk-Amerikanen fan alle Amerikaanske steaten mei útsûndering fan Rhode Island. Dy groep foarmet de grutste befolkingsgroep yn it hiele westlike twatrêde part fan 'e steat. Iersk-Amerikanen binne yn 'e mearderheid yn Tolland County en New London County, wylst lju fan Frânsk-Kanadeesk komôf de mearderheid foarmje yn Windham County, de uterste noardeasthoeke fan 'e steat. Fierders omfettet Konettikut ek ien fan 'e grutste konsintraasjes fan lju fan Hongaarsk komôf, dy't benammen yn Fairfield, Stamford, Naugatuck en Bridgeport wenje.
Survivor (film út 2015)
Produksje
Survivor waard regissearre troch James McTeigue, dy't earder û.m. V for Vendetta (2005) makke hie. Hy wurke op basis fan in senario fan Philip Shelby. As produsinten wiene Charles Winkler, Irwin Winkler, Matt O'Toole en Les Weldon by it projekt belutsen foar de filmstudio's Millennium Films en Chartoff-Winkler Productions. Foar de film, dy't in Britsk-Amerikaanske ko-produksje wie, waard in budget fan $20 miljoen beskikber steld. De kamerarezjy wie yn 'e hannen fan Danny Ruhlmann, en de filmmuzyk waard fersoarge troch Ilan Eshkeri. De opnamen setten op 20 jannewaris 2014 útein en fûnen plak yn Londen en Bulgarije.