cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Green Book (film)
Untfangst
Fan 'e filmkritisy krige Green Book oer it algemien positive resinsjes. Sa skreau Mick LaSalle yn 'e San Francisco Chronicle: "Der is wat sa alderferskuorrendste just oan dizze film, sa trou oan 'e tiid dy't ôfskildere wurdt en sa wolkom op dit momint; sa licht yn 'e oanrekking, sa foechsum respektfol foar syn personaazjes, en sa grut fan geast, dat de film derfan begjint te strieljen. Dat giet stadich, mar tsjin 'e midden en beslist oan 'e ein is dy strieling der, it gefoel dat der wat magysk bart, op it skerm likegoed as yn 'e herten fan it publyk." Steve Pond fan TheWrap skreau: "De film tsjusteret ta wat fierder nei it Suden de reis giet, en wat djipper de myriaden misledigings en fernederings oanboazje. Mar ús belangstelling foar de personaazjes hat dêr mar komselden ûnder te lijen, tanksij Mortensen en Ali en in regisseur dy't in ferhaal dat it hearren wurdich is graach sûnder omhalen en effisjint fertelle wol."
De famylje fan Don Shirley feroardiele Green Book lykwols, om't de film de relaasjes fan 'e pianist mei syn famylje en mei Tony Lip misrepresintearje soe. Ek wiene se der pikearre oer dat se pas yn in let stadium fan 'e produksje fan 'e film op 'e hichte steld wiene. Maurice Shirley, de broer fan Don sei: "Myn broer hat Tony nea as syn 'freon' beskôge; hy wie in wurknimmer, syn sjauffeur, dy't der in hekel oan hie om in unifoarm drage te moatten. Dit is wêrom't kontekst en nuânse sa wichtich binne. It feit dat in súksesfolle, begoedige, swarte artyst tsjinstfolk hie dat net deselde hûdskleur hie as hysels, hie net ferlern gean moatten by de ferfilming." Don Shirley sels spriek lykwols yn 'e dokumintêre Lost Bohemia út 2010 de bewearings fan syn broer faaljekant tsjin. Yn in fraachpetear dêryn seid er oer Tony: "Ik fertroude him folslein. Jo moatte begripe, Tony waard– hy wie net inkeld myn sjauffeur. Wy hiene nea in relaasje fan wurkjouwer ta wurknimmer." Itselde fraachpetear foarmet ek de basis foar oare omstriden foarfallen út 'e film. Neffens senarioskriuwer Nick Vallelonga hie Don Shirley him opdroegen "mei nimmen te praten" oer it senario.
Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hat Green Book in goedkarringspersintaazje fan 77%, basearre op 360 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: "[De film] nimt it publyk mei foar in oerdiedich flakke rit troch in hobbelich ûnderwerp, hoewol't de aktearprestaasjes fan Mahershala Ali en Viggo Mortensen de nedige djipgong tafoegje." Op Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, behellet Green Book in goedkarringspersintaazje fan 69%, basearre op 52 resinsjes.
Opbringst
Green Book brocht yn 'e bioskopen yn 'e Feriene Steaten en Kanada $85,1 miljoen op, en yn alle oare lannen en territoaria $236,7 miljoen. Wrâldwiid kaam de opbringst dêrmei út op $321,8 miljoen. Ofset tsjin it budget fan $23 miljoen betsjut dat in winst fan $298,8 miljoen, hoewol't dêr de marketingkosten noch wol ôf moatte. De webside Deadline Hollywood berekkene de skjinne winst fan Green Book op $106 miljoen.
Prizen
Yn 2019 waard Green Book by de Oscars nominearre foar prizen yn 5 kategoryen, wêrûnder bêste akteur (Viggo Mortensen) en bêste filmmontaazje. De film wûn 3 Oscars, foar bêste film, bêste byrol fan in akteur (Mahershala Ali) en bêste orizjinele senario. By de Golden Globes waard Green Book datselde jiers ek nominearre yn 5 kategoryen, wêrûnder bêste regisseur en bêste akteur yn in musical of komeedzje (Mortensen). De film wûn 3 Golden Globes, foar bêste musical of komeedzje, bêste byrol fan in akteur (Ali) en bêste senario. By de Screen Actors Guild Award wûn Ali de priis foar bêste manlik byrol, wylst Mortensen mei in nominaasje foar bêste akteur op 'e nije krekt bûten de prizen griep.
By de BAFTA's, de wichtichste Britske filmprizen, waard Green Book nominearre foar 4 prizen, wêrûnder bêste film, bêste akteur (Mortensen) en bêste orizjinele senario. De film wûn de BAFTA foar bêste byrol fan in akteur (Ali). Green Book waard ek nominearre foar 5 Satellite Awards (0 wûn) en 7 Critics' Choice Movie Awards (1 wûn: bêste manlike byrol foar Ali) en 2 Australyske AACTA International Awards (1 wûn: bêste manlike byrol foar Ali). Fierders wûn Green Book prizen op it Filmfestival fan Austin, it Filmfestival fan Denver, it Filmfestival fan Firginia, it Filmfestival fan Mill Valley, it Filmfestival fan New Orleans, it Ynternasjonaal Filmfestival fan Palm Springs, it Filmfestival fan Philadelphia, it Ynternasjonaal Filmfestival fan St. Louis, it Ynternasjonaal Filmfestival fan Santa Barbara en it Ynternasjonaal Filmfestival fan Toronto.
Alternative Alvestêdetocht
De Alternative Alvestêdetocht is in reedrydtocht fan 200 kilometer dy't alle jierren holden wurdt as alternatyf foar de Alvestêdetocht. De organisaasje fan de oarspronklike tocht is útelkoar gongen sadat der no twa tochten holden wurde, op de Kallavesi Mar by Kuopio yn Finlân en op de Weissensee yn Eastenryk.
Skiednis
Om't de Alvestêdetocht net alle jierren riden wurde kin wurdt der sûnt 1974 in alternative tocht holden yn in lân dêr't se al natueriis hawwe. It earste jier wie dat op it Mjøsa by Lillehammer, yn Noarwegen. Yn 1975 wie der dêr gjin goed iis, dat de grutte tocht gong net troch en de organisaasje socht nei in oar plak. Yn 1976 waard dat de Vesijärvi Mar by Lahti yn Finlân, dat in sukses waard.
Foar 1976 hie it KNSB him ôfsidich holden wat dy tocht oanbelange, lykas de measte sportbûnen dogge as der lju mei in nij idee oankomme. Doe't de tocht in sukses wie, woe it bûn ynienen ek part hawwe oan de organisaasje. It bûn en de organisaasje koenen beide de diplomatike oanpak net fine, wat it gefolch hie dat it noch jierren duorje soe eart de gearwurking yn oarder wie.
In probleem yn Lahti wie al dat der wetter op it iis kaam wie, dat der waard fierder socht. Fan 1977 oant en mei 1980 waard de tocht holden by Oulu yn Finlân, op it iis fan de Botnyske Golf. Yn 1981 waard dochs wer yn Lathi riden. Yn 1983 gong de alternative alvestêdetocht nei Newport, yn Fermont yn de Feriene Steaten fan Amearika, en in jier letter nei Ottawa yn Kanada.
Nei dizze alternative lokaasjes kaam der in ferskil yn ynsicht yn de organisaasje. Guon woenen werom nei Finlân, wylst oaren dêr perfoarst net mear hinne woenen. Krekt yn it jier dat der wer in echte Alvestêdetocht hâlden waard foel de organisaasje dy't it alternatyf fersoarge hie útelkoar. De iene helte organisearret sûnt 1985 de alternative alvestêdetocht yn Finlân, yn Kuopio of Oulu. De oare helte gong yn 1985 en 1986 nei de Mazuryske Marren yn Poalen. Nei't in tredde Poalske tocht yn 1987 mislearre, gong de organisaasje yn 1989 nei de Weissensee yn Eastenryk.
De Finske tocht waard al in skoftke ûnder auspysjes fan de KNSB organisearre, mar sûnt 2000 waard de tocht yn gearwurking mei de KNSB organisearre. Ein 2005 luts de Stifting Alternative Alvestêdetocht Finlân him tebek út de Finske organisaasje, nei't it Finske organisaasjekomitee mear gearwurking mei de KNSB socht hie.
Hjoeddeiske situaasje
Der wurde op it stuit alle jierren twa Alternative Alvestêdetochten organisearre, troch twa organisaasjes, yn twa lannen. Mannich kranteman dy't it net mear folgje koe hat al skreaun oer De Weissensee yn Finlân, mar de organisaasjes liken net fan doel de nuvere situaasje te ferbetterjen.
Stifting Alternative Alvestêdetocht
De tocht yn Finlân wurdt sûnt ein 2005 organisearre troch in Finsk organisaasjekomitee yn gearwurking mei de KNSB. Hy wurdt holden as in kombinearre toertocht en wedstriid. De tocht wurdt riden yn meardere omgongen, mei in totale langte fan 200 kilometer.
Der wurdt ek in tocht oer 100 kilometer organisearre. By de froulju is net altiten genôch oanmelding foar in wedstriid oer 200 kilometer, dat somtiden ride dy ek de 100 kilometer. De tocht wurdt holden oan de ein fan it wedstrydseizoen, yn de lêste wike fan febrewaris of de earste wike fan maart. Om de tocht hinne binne ferskate oare wedstriden en oare iissporten, dy't tegearre in wike fan wintersport foarmje.
Yn 2001 wie de tocht bysûnder. Fanwege min iis wienen de omgongen koarter as oars, 10 kilometer yn stee fan 25, wêrtroch de riders tichter opelkoar kamen. Om't de organisaasje dan net mear sjen koe wa yn hokfoar omgang ride, moasten de dielnimmers echt stimpelje, wat oars by de alternatyve alvestêdetocht net dien wurdt.
Stifting Wintermaraton
De tocht yn Eastenryk wurdt organisearre troch de Stifting Wintermaraton. De datum is altiten yn de lêste wike fan jannewaris of de earste wike fan febrewaris. De tocht wurdt riden yn meardere omgongen, mei in totale langte fan 200 kilometer. Der wurde apart in wedstriid foar wedstriidriders, toertochten en in iepen wedstriid organisearre. Tegearre mei oare reedrydeveneminten foarmje dizze tochten in wike reedriden op de Weissensee.
Utslaggen
In ûnfolsleine list fan útslaggen:
305
right|thumb|250px|De bôge fan Galearius.
Gersdrûgerij
In gersdrûgerij is in fasiliteit dêr't middels koalen of letter middels gas gers omsetten wurdt in brokken of pakjes. Om de Twadde Wrâldoarloch hinne hienen in soad doarpen in eigen gersdrûgerij, faak yn de foarm fan in koöperaasje. Letter binne in soad drûgerijen fusearre. Diels troch skaalfergrutting yn de lânbou, mar ek troch de oprinnende gasprizen. Boppedat kûlen de boeren it gers hieltiten faker yn omdat it ynkûljen mei plestyk en rydbulten better foer oplevere.
In boer kin by in gersdrûgerij syn eigen gers drûgje litte en ferwurkje litte ta it einprodukt dat er hawwe wol. Ek kin hy kieze om allinnich gers te leverjen tsjin in ôfsprutsen priis. Fan dit gers kinne ferskate einprodukten makke wurde, dy't trochferkocht wurde oan oare boeren, of de detailhannel. Neist it gers wurde ek oare gewaaksen drûge, lykas luzerne.
Smokkeljen
Smokkeljen, smokkel(d)erij, slûkjen of slûkerij is it yllegaal oer de grins tusken twa lannen bringen fan guod dat ferbean is (lykas drugs), of sadat der gjin ynfierrrjochten en aksynzen oer betelle hoege te wurden (lykas grutte partijen sigaretten of sterke drank). Guod dat smokkele wurdt, hjit smokkelwaar of kontrabande. Dêrnjonken bestiet ek it smokkeljen fan libbene wêzens: minskesmokkeljen, wêrby't minsken yllegaal oer de grins brocht wurde, en bistesmokkeljen, wêrby't faak bedrige bisten yllegaal oer de grins brocht wurde foar de yllegale bistehannel.
Redens om te smokkeljen
By guod dat legaal is yn sawol it útfierlân as it ynfierlân kin it foardielich wêze om it de grins oer te smokkeljen as it ynfierlân hege ynfierrjochten en aksynzen hantearret. It omsilen fan it beteljen dêrfan soarget derfoar dat de ferkeaper fan 'e smokkelwaar folle gruttere winst behelje kin, sels as er syn guod yn it ynfierlân ûnder de wenstige priis ferkeapet. Soks is in foarm fan belestingfraude. In foarbyld fan dit soarte smokkeljen is de histoaryske sâltsmokkel tusken Belgje en Nederlân. Yn Nederlân waard nammentlik yn 'e njoggentjinde iuw in relatyf hege aksyns op sâlt heft. Doe't yn Belgje yn 1870 sa'n selde aksyns ôfskaft waard, bloeide der in libbene foarm fan smokkeljen fan sâlt fan Belgje nei Nederlân op. Tusken 1920 en 1927 barde persiis itselde doe't yn Nederlân hege belestings en ynfierrjochten heft waarden op spylkaarten en yn Belgje net.
Ek de útfierrjochten dy't heft wurde troch it útfierlân kinne in reden foar smokkeljen wêze, om deselde reden as hege ynfierrjochten yn it ynfierlân. Hege útfierrjochten komme lykwols folle minder foar. Histoarysk binne der wol klompen út Nederlân nei Belgje smokkele om 'e Nederlânske útfierrjochten te omsilen.
By guod dat yllegaal is yn it ynfierlân (en faak ek yn it útfierlân) is smokkeljen de iennichste manear om it guod de grins oer te bringen. It bekendste foarbyld dêrfan is drugssmokkeljen foar de yllegale hannel yn drugs. Dêrby giet it faak om harddrugs as heroïne en kokaïne, mar ek softdrugs lykas marihûana wurde wol smokkele, want hoewol't dy yn hieltyd mear lannen legaal binne is de út- en ynfier dat faak net. Drugs wurde op ferskate manearen smokkele: troch se te ferstopjen yn ladings fracht of yn bagaazje fan yndividuele reizgers, mar ek wol troch se yn kondooms te stopjen en dy dan troch te slokken, sadat de smokkelder de drugs yn syn eigen lichem ferfiert. Yn it lân fan bestimming komme de kondooms (as alles goed giet) der dan ûnskeind mei de trochgong fia de anus wer út. Sokke smokkelders wurde boltsjesslokkers neamd. Behalven drugs wurde yn fracht en bagaazje ek saken as wapens, swier fjoerwurk, sterke drank en sigaretten smokkele. Minder faak komt it smokkeljen fan antykonsepsjemiddels en beskate boeken (bgl. de Bibel) en films foar nei lannen dêr't sokke dingen ferbean binne.
Smokkeljen wurdt ek wol dien om't de smokkelwaar, of de hannel dêryn, inkeld ferbean is yn it útfierlân. Men kin dan tinke oan wapenreau, mei't in protte lannen it near lizze op 'e útfier fan wapens nei oarlochsgebieten. Ek ferbiede guon lannen de útfier fan keunstwurken dy't fan nasjonaal belang achte wurde.
Manearen om te smokkeljen
Der besteane rûchwei twa manearen om te smokkeljen. Men kin de smokkelwaar meinimme of ferstjoere yn in fiertúch, fartúch of fleantúch en hoopje dat it by de grins, yn 'e haven of op 'e lofthaven troch de dûane oer de holle sjoen wurdt. Dat is de iennichste wize om guod fluch oer langere ôfstannen of tusken kontininten te smokkeljen. Foar it ferfier fan smokkelwaar tusken oanbuorjende lannen dy't in lângrins diele, kin men ek besykje it guod temûk fia de saneamde griene grins te smokkeljen, dus bûten de offisjele grinsoergongen om. Soks wurdt by foarkar ûnder dekking fan it nachtlik tsjuster dien, ornaris geandefoets op in ôfhandich plak dêr't men gjin dûane of plysje ferwachtet. Wat ek wol dien wurdt, is om smokkelwaar mei yn in lytse fleanmasine ûnder de radar krekt oer de grins te fleanen en dêr op in ôfsprutsen plak op te slaan, dêr't it letter ôfhelle wurdt troch hantlangers om fierder ferfierd te wurden.
Sitewaasje yn Nederlân
Histoarysk hie Nederlân wat smokkeljen oangiet fral te krijen mei lytse, yndividuele smokkelders, dy't yn 'e earste helte fan 'e tweintichste iuw guod lykas bûter, sûker en sâlt de grinzen mei Belgje en yn mindere mjitte Dútslân oer smokkelen. Fral it súdlike part fan Noard-Brabân (mei de Belgyske enklave Baarle-Hertog) en Siuwsk-Flaanderen stiene doedestiden bekend as smokkeldersnêsten, en yn mindere mjitte ek dielen fan 'e Achterhoeke en Twinte. Doe't nei ôfrin fan 'e Twadde Wrâldoarloch de Benelúks oprjochte waard, wêrfoar't Nederlân en Belgje harren ynfierrjochten opinoar ôfstimden, leanne it smokkeljen tusken dy beide lannen net mear. Itselde lot trof it smokkeljen tusken Nederlân en Dútslân doe't yn 'e 1950-er jierren de Jeropeeske yntegraasje op gong kaam.
Tsjintwurdich kontrolearret de Nederlânske Dûane net mear oan 'e grinzen mei Belgje en Dútslân om't alle trije lannen ta it Schengen-gebiet hearre, dêr't frij ferkear fan persoanen en guod hantearre wurdt. De dûane hâldt him sadwaande no inkeld noch dwaande mei it bestriden fan smokkeljen yn 'e Nederlânske havens en lofthavens. Dêr hat men benammen te krijen mei drugssmokkeljen út Súd-Amearika wei.
Ella Schadd-De Boer
Ella Schadd-De Boer (Velp, 27 oktober 1949) is in Nederlânsk politikus en boargemaster.
Eardat hja boargemaster waard, wie se foar de PvdA gemeenteriedslid fan de gemeente Rheden. Sûnt 1998 wie se wethâlder en fan 2002 ôf teffens loko-boargemaster. Sûnt 15 april 2005 is se boargemaster fan de gemeente Boarnsterhim en op 1 maart 2009 hâlde hja dêr mei op. Fan septimber 2009 oant febrewaris 2010 wie hja waarnimmend boargemaster fan de gemeente Flylân. Ek is hja wiernimmend boargemaster fan Doesburg. Schadd is ek bestjoerslid fan de Feriening fan Fryske Gemeenten.
Sweden
Sweden is in konstitúsjonele monargy mei in parlemintêre demokrasy. It is sûnt 1946 lid fan de Feriene Naasjes en sûnt 1995 fan de Jeropeeske Uny. Tegearre mei de oare Skandinavyske lannen foarmet Sweden de Noardske Ried. It is yn tsjinstelling ta Denemark en Noarwegen lykwols net lid fan de NAFO.
Skiednis
thumb|250px|left|Kaart fan Sweden út de [[17e iuw|17de iuw.]] De Romeinske skiedskriuwer Tasitus wie de earste dy't oer Sweden skreau. Op basis fan de archeologyske fynsten kin sein wurde dat der yn de earste fiif iuwen nei Kristus in soad hannel west hat mei de Romeinen. Om 150 n.Kr. hinne wie Ptoleméus de earste dy't in kaart fan Skandinaavje makke. Yn de twadde iuw ûntstie yn it suden dêrfan it Runeskrift. Om 800 hinne begjint de tiid fan de Wytsingen. De minsken dy't doe yn it súdwesten fan Sweden wennen teagen fierder nei it westen ta, dyjingen dy't sintraal yn Sweden of oan 'e westkust wennen teagen nei it easten ta. Hannelsstêden lykas Birka wiene yn de tiid fan de Wytsingen fan grut belang.
Om 1300 hinne is de tiid fan de Wytsingen foarby en wurdt it lân kristlik. Mei Denemark en Noarwegen foarme Sweden yn 1389 de Uny fan Kalmar. Oan it begjin fan de 16de iuw ferliet Sweden de Uny, wêrnei't it deilis rekke mei Noarwegen en Denemark. De 16de en 17de iuw wiene in bluodderige tiid mei in soad krigen. Sweden wreide syn grûngebiet út en om 1660 hinne besloech dat it hjoeddeistige Sweden, it gebiet fan Finlân oant boppe Koerlân ta, en parten fan it noarden fan Dútslân.
Denemark, Poalen, Saksen en Ruslân setten útein mei de Grutte Noardske Kriich (1700-1721) dy't late ta it ferlies fan grûngebiet fan de grutmacht Sweden. It ferlear de Baltyske steaten en de gebieten besuden de Eastsee. De Grutte Noardske Kriich late ek ta in feroaring yn it hâlden en dragen fan Sweden, wat him oppenearret yn it feit dat Sweden nei 1814 jimmeroan yn elke kriich neutraal bleaun is, ek yn de Twadde Wrâldkriich. Om dy neutraliteitspolityk is Sweden ek gjin lid fan de NAFO. Sûnt 1995 is Sweden lykwols al lid fan de Jeropeeske Uny.
Geografy
Sweden leit yn it noarden fan Jeropa en yn it eastlike part fan it Skandinavysk Skiereilân. It is nei oerflak it fiifde grutste lân yn Jeropa en wurdt begrinzge troch Denemark, Finlân en Noarwegen. De omlizzende wetters binne de Botnyske Golf as part fan de Eastsee, it Skagerrak, it Kattegat en de Sont. It Skandinavysk Heechlân skiedt Sweden fan Noarwegen.
It heechste punt fan Sweden is Kebnekaise mei 2.097 meter boppe seenivo. In sompelân by Kristiansand wurdt mei -2,41 meter beskôge as it leechste punt fan it lân.
Kultureel, geografysk en histoarysk wurdt Sweden opdield yn trije lânsdielen (landsdelar): Norrland, Svealand en Götaland. Dy lânsdielen binne fierder opdield yn 25 saneamde lânskippen (landskap), ek wol histoaryske provinsjes neamd.
Sweden hat hast 96.000 marren grutter as ien hektare, dêr't de twa grutste fan yn it suden fan it lân lizze: de Vänermar (Vänern) en de Vättermar (Vättern). De langste rivier fan Sweden is de Göta älv. De twa grutste eilannen fan it lân binne Gotland en Öland.
Bestjoerlike yndieling
Sweden hat 21 provinsjes (län): Blekinge, Dalarna, Gotland, Gävleborg, Halland, Jämtland, Jönköping, Kalmar, Kronoberg, Norrbotten, Skåne, Stockholm, Södermanland, Uppsala, Värmland, Västerbotten, Västernorrland, Västmanland, Västra Götaland, Örebro en Östergötland. Elke provinsje hat in eigen bestjoer (länsstyrelse) mei in gûverneur (landshövding).
Natuer
250px|thumb|Utsjoch op [[Nasjonaal park Stora Sjöfallet.]] Sweden hat noch relatyf grutte gebieten dy't der noch sûnder wryt of slyt by lizze, benammen yn it noarden fan it lân en yn de berchgebieten oan de grins mei Noarwegen. Bosken beslaan in grut part fan it lân, mei foaral nullebosken yn it noarden en leafbosken nei it suden ta. Yn it uterste noarden giet it lânskip oer yn toendra.
De natuer wurdt yn Sweden troch de oerheid bewarre yn de foarm fan natuerreservaten en nasjonale parken. De natuerreservaten falle ûnder it provinsjebestjoer wylst de nasjonale parken ûnder de ferantwurdlikens fan de sintrale oerheid falle.
It noardwesten fan Sweden makket diel út fan Laplân (Sápmi), it ûnbegrinze wengebiet fan de Samen, de oarspronklike bewenners fan Noard-Skandinaavje. Yn Noard-Sweden binne natuerferskynsels lykas de middernachtsinne en it noarderljocht te sjen.
Klimaat
It klimaat fan Sweden is foar syn geografyske lizzing frij myld. Dat hat foaral te krijen mei de ynfloed fan de Atlantyske Oseaan mei syn waarme Golfstream. Dy soarget it hiele jier troch foar delslach en relatyf lytse temperatuerferskillen tusken simmer en winter yn it grutste part fan it lân. Fierder nei it noardlik heechlân ta binne dy ferskillen grutter en falt der minder delslach. De heechste temperatuer ea yn Sweden waard yn 1947 mjitten, doe't it yn Målilla 38,0 °C waard. It kâldst wie it yn 1966, doe't men yn Vuoggatjålme in temperatuer fan -52,6 °C registrearre.
Demografy
Op 31 desimber 2017 hie Sweden 10.120.242 ynwenners, 1,3 prosint mear as in jier earder. It hat dêrmei ien fan de fluchst groeiende befolkingen yn Jeropa. It suden fan it lân is oanmerklik tichter befolke as it noarden, en sa'n 85 prosint fan de minsken wennet yn stedske gebieten. De haadstêd Stokholm is mei 1,5 miljoen ynwenners de grutste stêd fan it lân, folge troch Göteborg en Malmö.
It noardlike lânsdiel Norrland, dat likernôch 60 prosint fan it Sweedske grûngebiet beslacht, is mei minder as 5 ynwenners de kante kilometer tige tinbefolke. Yn de bergen en de measte ôfhandige kustgebieten wenje hast gjin minsken. Dochs binne der fierder nei it suden ta ek tinbefolke gebieten, lykas it westen fan Svealand en de midden fan Småland.
Taal
De offisjele taal fan Sweden is it Sweedsk, in Noard-Germaanske taal dy't in protte oerienkomsten mei it Deensk en it Noarsk hat. Foar Sweden is it Noarsk oer it algemien frij ienfâldich te ferstean, mar dat jildt net foar it Deensk. It Finsk wurdt fan alle minderheidstalen yn Sweden troch de measte minsken praat, goed 5 prosint fan de Sweedske befolking. Oare erkende talen binne Meänkieli, Samysk, Romani en Jiddysk.
It Sweedsk waard pas op 1 july 2009 troch in nije taalwet de offisjele taal fan Sweden. Earder, yn 2005, waard troch it Sweedske parlemint al in kear stimd oer it foarstel om de taal in offisjele status te jaan, mar dêr wie doe krekt net genôch stipe foar.
Relygje
Yn 2021 wie 53,9 prosint fan de Sweden lid fan de evangelysk-lutherske Sweedske Tsjerke. Ungefear 2 prosint fan de leden wennet geregeldwei sneinstsjinsten by. De reden foar it hege tal ynaktive leden is dat oant 1996 bern nei harren berte fansels lid waarden as ien fan de âlden ek lid wie. Sûnt dy tiid wurde allinnich doopte bern noch lid. Sa'n 275.000 Sweden binne hjoed de dei lid fan frije evangelyske gemeenten, en troch ymmigraasje binne der op 't heden likernôch 600.000 moslims.
Polityk
Sweden is in konstitúsjonele monargy, dat wol sizze in monargy mei in monarch as steatshaad dy't beheind is yn syn foegen. Yn Sweden hat er lykwols alhiel gjin politike funksje, net by de formaasje fan it regear en ek net by it ôfkundigjen fan wetten.
It politike systeem fan Sweden is fêstlein yn fjouwer fûnemintele wetten (Sweedsk: grundlagar) dy't mei-inoar de konstitúsje foarmje:
Parlemint
thumb|right|De plenêre seal fan de Ryksdei, it Sweedske parlemint Sweden hat in ienkeamerparlemint, de Ryksdei (riksdag), mei 349 ôffurdigen dy't om de fjouwer jier, op de twadde snein fan septimber, ferkeazen wurde. It is lykwols mooglik om it parlemint te ûntbinen en tuskentiidske ferkiezingen út te skriuwen, mar it fêste patroan wurdt dêr net troch ferbrutsen. It is dêrom dat der ek hast nea tuskentiidske ferkiezingen binne. De lêste kear dat dit barde wie yn 2015, en dêrfoar yn 1958.
Yn it Sweedske regear hat de premier in wichtige funksje. Sa gau't er troch it parlemint ferkeazen is, kiest er sels syn ministers en wiist er harren de ministearjes ta. De premier kin sels ek ministers ûntslaan. As in minister net langer troch it parlemint stipe wurdt, moat er syn funksje dellizze. As de premier om wat foar reden ek opstapt, falt it folsleine regear. De premier en de ministers binne oer it algemien út it parlemint ôfkomstich. Nei harren beneaming yn it regear behâlde hja in parlemintssit, mar harren parlemintêre taken wurde troch in ferfonger waarnommen. Om dy reden hat in minister wol it rjocht om as folksfertsjintwurdiger yn it parlemint it wurd te fieren, mar hat er gjin stimrjocht.
Yn Sweden komt relatyf faak in minderheidsregear foar, in regear dat net de stipe fan de mearderheid fan it parlemint hat. Dat is inkeld in bewuste strategy om de opposysje ynfloed op it regearbelied te jaan.
Regionale en lokale polityk
Op provinsjaal nivo besteane yn Sweden parallelle struktueren. De sintrale steat hat yn de provinsjes útfierende organen (länsstyrelse) dy't ferantwurdlik binne foar sosjale saken en regionale organisaasje. Alle provinsjale organen hawwe in gûverneur (landshövding) dy't troch it regear foar in tiidrek fan seis jier beneamd wurdt.
Sawol de provinsjes as de gemeenten hawwe harren eigen ferkeazen rieden en bestjoeren dy't oer in protte autonomy beskikke. Der binne 20 provinsjale parleminten (landsting), dy't yn de measte gefallen de ynwenners fan de oangeande provinsje fertsjintwurdigje. Fanwegen it grutte ynwennertal nimt de provinsje Stokholm in aparte posysje yn. Yn alle 290 gemeenten is der in gemeenteried dy't in gemeentebestjoer kiest.
Ekonomy
Sweden is in typysk útfierlân mei in neokapitalistyske ekonomy. De produkten hout, izererts en wetterkrêftenerzjy foarmje de basis fan in ekonomy dy't him foaral op de ynternasjonale hannel rjochtet. Sweden is it sânde rykste lân fan de wrâld wat BYP (Bruto Ynlânsk Produkt) de persoan oanbelanget, en de libbensstandert is der heech.
Ynfrastruktuer
thumb|right|[[Lofthaven Stokholm-Arlanda út de loft wei]] It Sweedske wegenet hat in lingte fan 214.800 kilometer, dêr't 2.145 kilometer fan autodiken binne. Ien fan dy autodiken leit oer de Sontbrêge dy't Sweden mei Denemarken ferbynt. Oant 1967 waard yn Sweden oan de lofterkant riden. De dei fan de oergong nei it riden oan de rjochterkant wurdt Dagen H neamd.
De grutste lofthaven fan Sweden is Stokholm-Arlanda, dêr't yn 2017 mear as 26 miljoen passazjiers ferwurke waarden. Oare wichtige fleanfjilden binne Göteborg-Landvetter mei 6,7 miljoen passazjiers yn 2017 en Stockholm-Skavsta mei 2 miljoen passazjiers yn 2016. In protte minsken yn it suden fan Sweden meitsje lykwols gebrûk fan de lofthaven fan Kopenhagen, om't dy meastentiids tichterby is.
Sweden hat de twa grutste havenbedriuwen fan Skandinaavje: Port of Göteborg AB en Copenhagen Malmö Port AB.
Keppelingen om utens
🇪🇺
Marije fan Jever
Marije fan Jever of Maria fan Jever (Jever, 5 septimber 1500 - dêre, 20 febrewaris 1575), frouwe fan Jever, Rüstringen, Östringen en Wangerlân wie de lêste regintesse fan Jeverlân fan 1511 oant har ferstjerren yn 1575 út it haadlingelaach Wiemken.
Libben
Marije wie de tredde fan Edo Wiemken de Jongere en dy syn twadde wiif Heilwig von Oldenburg. Har mem stoar doe't hja ien jier wie en har heit stoar sa'n tsien jier letter. Meidat ek har ienige broer jong stoar waard hja 1511 regintesse fan de hearlikheid Jever. Troch in houliksoerienkomst fan Marije mei de soan fan de greve fan East-Fryslân besocht de lêstneamde ynfloed yn Jever te krijen. It houlikskontrakt waard lykwols net neikaam en de troepen fan de greve besetten yn 1527 it slot fan Jever. Mei help fan de drost fan Oldersum koe Marije de besetters ferdriuwe.
Marije hat as regintesse in protte foar Jever dien. It plak krige 1536 stedsrjochten, it slot waard útwreide, it lân waard grutter troch bepolderjen, nije slûzen waarden oanlein en de rjochtspraak waard troch har befoardere. Under har bestjoer boaze de hannel ek oan.
It ferstjerren fan Marije yn 1575 waard yn it earstoan stilholden om in oerfal fan de East-Friezen foar te kommen. Marije hie yn har testamint fêstlein, dat de hearlikheid Jever oan har memme famylje, de greve fan Oldenburg, takomme soe.
62
Foarfallen
thumb|220px|L.A. Seneca
Ferstoarn
60er
Folkloare
thumb|Ringriden yn Ljussens It begryp folkloare (Ingelsk folk "folk" en loare tradysje of "wiisheid") omfettet yn ingere sin de mûnlinge oerleveringen fan in folk. Yn bredere sin hâldt folkloare yn alle populêre oerleveringen fan de wrâld en dy't oeral oantroffen wurde. It betsjut letterlik "Wiisheid fan it folk" of "Witten fan it folk".
Death Valley
Geografy
Death Valley leit yn it súdeastlike part fan 'e Amerikaanske steat Kalifornje, eastlik fan 'e Sierra Nevada, deunby de grins mei Nevada. De delling rint yn noard-súdrjochting oer in lingte fan goed 225 km en is 8 oant 24 km breed. Yn it easten wurdt er omsletten troch it Amargosaberchtme en yn it westen troch it Panamintberchtme. De noardlike en súdlike tagongen wurde ôfsletten troch it Grapevineberchtme, resp. it Owlsheadberchtme. Death Valley hat in oerflak fan rûchwei 7.800 km².
Skiednis
Histoarysk waard Death Valley teminsten inkele tûzenen jierren bewenne troch de Timbisha-stamme fan 'e Westlike Sjosjoanen. Hja neamden de delling Tümpisa, wat "Rotsferve" betsjut en ferwiist nei de readokerôfsettings yn 'e klaai yn in diel fan it gebiet. Guon Timbisha wenje noch altyd yn 'e delling, te Furnace Creek. In oar âld doarp, yn 'e neite fan 'e hjoeddeistige filla Scotty's Castle, is no ferlitten.
Yn 1849, yn 'e tiid fan 'e Kalifornyske Goudkoarts, krige de delling syn Ingelske namme. Dy waard betocht troch goudsikers en oaren dy't de delling oandiene, nei't trettjin kolonisten fan in iere karafaan kapweinen der omkamen fan 'e hjitte. Yn 'e 1850-er jierren waard der yn Death Valley nei goud en sulver dold, dat ek yn beheinde mjitte fûn waard. Grutter wiene de foarrieden natriumtetraboraat, dy't yn 'e 1880-er jierren yn 'e delling ûntdutsen en opdold waarden om yn fan mûldieren lutsen weinen fuortfierd te wurden.
Op 11 febrewaris 1933 rôp presidint Herbert Hoover Death Valley út ta in nasjonaal monumint, sadat it gebiet ûnder federaal tafersjoch kaam te stean om 'e wrede natoerskientme te beskermjen. Yn 1994 waard it nasjonaal monumint omfoarme ta it Nasjonaal Park Death Valley, dêr't ek de folle lytsere Saline- en Eurekadellings yn opnommen waarden.
Klimaat
Death Valley is ferneamd as ien fan 'e hjitste plakken fan 'e wrâld. It gebiet hat in subtropysk woastynklimaat mei ekstreem hjitte simmers, koarte mylde winters en mar in hiel lyts bytsje delslach. Yn july, de waarmste moanne, is de trochsneed temperatuer oerdeis 47,4 °C, en yn desimber, de kâldste moanne, is dat 18,7 °C.
De rekôrtemperatuer yn Death Valley wie 56,7 °C op 10 july 1913 op 'e Greenland Ranch (no Furnace Creek). Dat is de heechste temperatuer dy't ea op 'e wrâld metten is. (Berjochten oer in temperatuer fan 58 °C yn Lybje yn 1922 waarden letter ornearre ûnsekuer te wêzen). Death Valley kriget jiers trochinoar mar 56 mm rein.
Herman Witsius
Herman Witsius (Inkhuzen, 12 febrewaris 1636 - 22 oktober 1708), of Hermannus Witsius, wie predikant, teolooch en fertsjinwurdiger fan de Fierdere Reformaasje.
64
Foarfallen
thumb|240px|Fresko yn Domus Aurea
Herman Witsius
Biografy
Herman Witsius is op 12 febrewaris 1636 berne yn Inkhuzen as Herman Wits (of Witz), soan fan Claes Jacobsz. Wits, dy’t âlderling en boargemaster yn Inkhuzen wie en Jannetje Hermanni. Neidat er privee klassike talen leard hie, folge er yn Utert, en in jier yn Grins, de stúdzje yn de Teology. Hy krige dêr les fan Gisbertus Voetius en Johannes Hoornbeeck. Fan 1654 oant 1655 gong Witsius in jier nei de Universiteit fan Grins, dêr't er les hie fan Samuel Maresius.
Fan 1657 oant 1661 wie Herman Witsius predikant te Westwâld en doe oant 1666 te Wormer. Yn de gemeente fan Wormer hie er as kollega ds. Petrus Goddaeus. Tegearre hâlden sy troch de wike winterlêzings oer bepaalde stikken oangeande it leauwen. Dêr kamen in soad minsken op ôf. Fan 1666 ôf wie er koarte tiid predikant te Goes, oant 1668 doe't er predikant te Ljouwert waard oant 1675. Hjirnei wie Witsius fan 1675 oant 1680 predikant en heechlearaar yn Frjentsjer. Nei't er yn maart 1675 befoardere waard ta dokter yn de teology, fûn yn april de ynauguraasje plak. Hy hold in rede oer "De wiere teolooch: in wiere godgelearde is in learling fan de Skrift en fan de Hillige Geast". Sa'n godgelearde wie er troch genede sels ek. Yn Frjentsjer skreau Witsius syn haadwurk oer de "De Ferbûnnen". Dat wurk droech er op oan kening-steedhâlder Willem III. Witsius joech him de earetitel "Defensor fidei - Beskermer/ferdigener fan it leauwen". Dy godfruchtige Prins fan Oranje, wie yn it jier 1688 mei in hiele grutte float ûnder syn bewâld nei Ingelân fearn om it lân frij te meitsjen fan it roomske jok fan kening Jakobus II, syn eigen skoanheit. Jakobus II flechte nei Frankryk en de protestanten koenen wer sykhelje. De Heare God hat Willem III dêrfoar brûke wold. Fan 1680 oant 1698 wie er prefester yn Utert en as lêste waard er fan 1698 ôf oant syn dea heechlearaar yn Leien. Op 22 oktober 1708 is er ferstoarn. Herman Witsius is begroeven yn de Buurkerk yn Utert.
Herman Witsius wie befreone mei Guiljelmus Saldenus en Johannes à Marck. Doe’t sy meiïnoar yn Fryslân wennen hie er ek goede kontakten mei Wilhelmus à Brakel en dy syn frou Sara Nevius.
Inkelde troch him útjûne publikaasjes binne:
64
Ferstoarn
60er
Europeeske kampioenskippen baanhurdfytsen froulju
De Europeeske kampioenskippen baanhurdfytsen binne in rige wedstriden om te bepalen wa't Europeesk kampioen wurdt yn de ferskate ûnderdielen fan it baanhurdfytsen. De wedstriden wurde jierliks troch de Union Européenne de Cyclisme organisearre yn ferskate kategoryen.
Fjouwer fan Breda
thumb|rechts|Minister [[Dries van Agt yn it debat oer de Trije fan Breda (1972)]] De Fjouwer fan Breda, letter Trije fan Breda en Twa fan Breda, wienen Dútske ooarlochsmisdiedigers. Sy sieten fêst yn de koepelfinzenis fan Breda.
It wienen: Lages krige strafûnderbrekking yn 1966, omdat Nederlânske artsen tochten dat er terminaal siik wie, wat efternei bliken die net wier te wêzen. Hy libbe nei in termoperaasje noch benei fiif jier yn frijens.
Oer de trije oerbleaune finzenen ûntstie yn 1972 skeel tusken de doetiidske minister fan Justysje, Dries van Agt en de Twadde Keamer. Van Agt hie trochskimerje litten dat er posityf reagearje woe op in graasjefersyk fan de trije fan Breda, mei op grûn fan in advys fan de Hege Ried. Uteinlik waard it graasjefersyk ôfwiisd, nei it oannimmen fan de moasje-Voogd. De frijlitting gie net troch nei in fan Anneke Goudsmit (D66) bepleite harksitting en in ferheftich Keamerdebat, fanwege tige sterk en emosjoneel ferset fan de mienskip út, benammen fan ferienings fan oarlochsslachtoffers.
Op 31 july 1979 stoar Kotälla yn de Bredaaske finzenis. Op 27 jannewaris 1989 waarden de oerbleaune twa frijlitten op oanstean fan minister Korthals Altes. De minister waard stipe troch njoggentjin foaroansteande Nederlanners, sa as âld-fersetsman Hans Teengs Gerritsen en oare eardere tsjinstanner fan de frijlitting, dy't in brief ûndertekenen dêr't sy  ynstimden mei Korthals' útstel. Ek skriuwer en oerlibbene fan Bergen-Belsen Abel Herzberg pleite yn it iepenbier foar frijlitting.
Feriening
In feriening, yn 'e folksmûle gauris in klup (ek stavere as club of klub) neamd, is in organisaasje mei rjochtspersoanlikheid, dy't bestiet út in kloft minsken dy't tegearre in bepaald doel befoarderje of stypje wolle.
Fjouwer fan Breda
Herzberg wie strafrjochtsaakkundige en naam in stânpunt yn dat folslein tsjinoersteld wie oan dat fan in protte Nederlânske Joaden yn dy tiid. De opstelling fan Joadske tsjinstanners fan frijlitting neamde hy fol fan 'haat en ferjilding' en hy lei der de klam op dat wraak op sa'n wize gjin doel hie. Neidat de lêste twa fan Breda frijkaam wiene liet Herzberg witte, dat hysels ek twifele oan syn eigen opstelling yn dy saak.
Aus der Fünten en Fischer stoaren koart skoft nei harren frijlitting.
Feriening
Beskriuwing
Yn Nederlân wurde de rjochten en plichten fan ferienings regele yn Boek 2 fan it Boargerlik Wetboek. Oer it generaal wurdt in feriening oprjochte troch dêrfan by in notaris in akte op te meitsjen. Dat is net ferplicht, mar as der gjin akte is, is it juridysk foech fan de feriening beheind en binne de bestjoerders sels oanspraaklik foar wat út namme fan de feriening dien wurdt.
As der in oprjochtingsakte is, binne der ek statuten. Dêryn moat fan de wet yn elts gefal stean wat it doel fan de feriening is, wat de ferplichtings fan de leden binne, hoe't de algemiene ledengearkomste organisearre wurdt en hoe't bestjoerders beneamd en ûntslein wurde. Fierder lit de wet in soad romte om oare saken yn de statuten te regeljen.
It doel fan in feriening mei net it ferparten fan winst ûnder de leden wêze. Soks betsjut net dat der gjin winst makke wurde mei, mar winst dy't al makke wurdt moat brûkt wurde foar saken dy't mei it doel fan de feriening te krijen hawwe.
Teminsten ien kear yn it jier moat in feriening in algemiene ledengearkomste hâlde. Derfoar moatte alle leden útnûge wurde, dy't dan prate en beslisse kinne oer it belied fan de organisaasje. Yn eltse feriening hat de algemiene ledengearkomste it lêste wurd. Tige grutte ferienings meitsje faak gebrûk fan in systeem wêrby't de leden fertsjintwurdigers kieze, dy't dan tegearre it heechste orgaan fan de feriening binne. Sa'n orgaan wurdt dan faak ledenrie of bûnsrie neamd.
De deiske lieding fan in feriening leit by it bestjoer, dat meastal út in foarsitter, in skriuwer, in skathâlder en faak ek noch út oare leden bestiet. Guon grutte ferienings bestean út ôfdielings, dy't dan meast in eigen bestjoer hawwe.
Skouwen (It Hegelân)
Skouwen (Nederlânsk en offisjeel: Schouwen) is in buorskip yn de gemeente It Hegelân (oant 1 jannewaris 2019 gemeente De Marne) yn it noarden fan de provinsje Grinslân. It leit oan de wei fan Roodehaan nei Skouwersyl en bestiet út in twatal pleatsen op in wierde oan de noardouwer fan it Ryddjip yn de yndike Skousterpolder.
De iene pleats is fan 1910 en hat in moai foarhûs en in omgrêfte moai oanleine tún (oansluten by de stifting 'It Túnpaad Op'). Foar de oprit oer stiet noch in húske. De pleats oan de oare kant fan de wei lei oant begjin 19e iuw tichter by de wei, mar waard nei in brân fierder fan de wei ôf werboud yn 1836. Skean foar dy pleats oer stiet noch in húske, wêrefter begjin 20e iuw noch twa letter sloopte húskes stienen.
Skouwen komt fan Schuwum en betsjut plak fan skowen (oersette), ek brûkt foar in fuotfear of in skipstype skou.
Noardlik fan it buorskip leit de Kromme Raken (ek Skouwersylsterryd of Skouwersyldjip neamd). Ut Skouwen wei rûn eartiids in tsjerkepaad nei Warfhuzen oer de eastersingel fan de ôfbrutsen Gaykingaboarch.
Lörrach
Lörrach is in stêd en gemeente yn de Dútske dielsteat Baden-Wuertemberch. It is de grutste, mar ek de haadstêd fan it stêdsdistrikt mei deselde namme, en hat 48.626 ynwenners. Yn de omkriten lizze it Swarte Wâld, de Ryndelling en de stêden Weil am Rhein en Basel.
Lörrach leit skraachwurk fiif kilometer fan it trijelannepunt fan Dútslân, Frankryk en Switserlân; de gemeente grinzet oan Switserlân.
Echte sliepmûzen
De echte sliepmûzen (wittenskiplike namme: Glirinae) foarmje in ûnderfamylje fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (Mammalia), it skift fan 'e kjifdieren (Rodentia), it ûnderskift fan 'e iikhoarntsjes en sliepmûzen (Sciuromorpha) en de famylje fan 'e sliepmûzen (Gliridae). Dizze ûnderfamylje omfettet mar 2 libbene soarten, ferdield oer 2 skaaien. Dêrûnder is ek de sânslieper (Glis glis), de bekendste sliepmûzesoarte, dy't yn grutte dielen fan Jeropa foarkomt.
Alan Pardew
Alan Scott Pardew (Wimbledon, 18 july 1961) is in Ingelsk eks-fuotballer en fuotbaltrainer. Op it stuit is hy haadtrainer fan Newcastle United.
Omgong fan Frankryk 1965
De 52ste edysje fan de Omgong fan Frankryk waard hâlden fan 22 juny oant en mei 14 july 1965.
Casualties of War (film)
Casualties of War is in Amerikaanske histoaryske anty-oarlochsfilm út 1989 ûnder rezjy fan Brian De Palma, mei yn 'e haadrollen Michael J. Fox en Sean Penn. De titel betsjut "Oarlochsslachtoffers". It ferhaal is basearre op it wier barde ynsidint op Heuvel 192 en it non-fiksjeboek dêroer fan sjoernalist Daniel Lang. By it ynsidint waard yn 1966, ûnder de Fjetnamoarloch, in Fjetnameesk famke troch in stikmannich soldaten fan it Amerikaanske Leger út har doarp ûntfierd waard om letter ferkrêfte en fermoarde te wurden. Mar ien soldaat fan dy ienheid wegere om mei te dwaan en krewearre letter om 'e dieders ferfolge te krijen foar oarlochsmisdieden. Foar it doel fan 'e film waarden beskate eleminten fan dizze saak oanpast en ek waarden de nammen fan alle belutsenen feroare. Casualties of War krige fan 'e filmkritisy oer it algemien positive resinsjes, mar flopte yn 'e bioskopen.
Plot
De film begjint mei in ramtferhaal, wêryn't Max Eriksson, in feteraan út 'e Fjetnamoarloch dy't noch net sa lang werom is yn 'e Feriene Steaten, yn 'e trein in studinte fan etnysk Fjetnameesk komôf sitten sjocht, dy't him syn ûnderfinings yn Fjetnam wer tebinnenbringt. Geandewei de treinrit sakket er wei yn in ûnrêstige sliep en belibbet er wer de ferskrikkings dy't him mar net loslitte wolle.
Trije wiken nei't er as rekrút fan it Amerikaanske Leger yn Fjetnam oankomt, tsjinnet Eriksson yn it peloton fan luitenant Reilly. By in nachtlike patrûlje yn it tropysk reinwâld wurdt de geweargroep fan Eriksson oanfallen troch de Viet Cong nei't de panikerige soldaat Hatcher harren posysje ferret hat troch sûnder reden it fjoer te iepenjen. Eriksson, dy't op dat stuit op 'e flank fan 'e geweargroep opsteld stiet, sakket troch de grûn oant er heal yn in Viet Cong-tunnel hinget. Wylst in Viet Cong-strider yn 'e tunnel mei in mês op him ôf komt, wurdt er rêden troch sersjant Tony Meserve, dy't him út it gat skuort en de rebel dea sjit.
Letter hâldt it peloton eefkes ho by in doarpke oan in rivier yn 'e Sintrale Heechlannen. Wylst de manskippen har wachens slûpe litte, wurde se ûnferhoeds oanfallen troch de Viet Cong, wêrby't soldaat "Brownie" Brown, in freon fan Meserve, sneuvelet. De dea fan syn maat hat in grutte ynfloed op it hâlden en dragen fan Meserve, dat neitiid almar minder wurdt. It peloton keart werom op 'e basis, dêr't soldaat Antonio Díaz him by de geweargroep fan Meserve jout as ferfanger foar Brownie.
Meserve, de rasistyske korporaal Clark en Hatcher hawwe har sinnen derop set om yn har koarte perioade fan ferlof nei in bordeel te gean om dêr seks te hawwen mei in Fjetnameeske hoer, mar dat plan rint op 'e non. It docht bliken dat fan hegerop besletten is dat it langer net feilich is foar Amerikaanske manskippen om 'e basis te ferlitten, dat se wurde tsjinkeard en weromstjoerd troch de militêre plysje. De mannen binne frustrearre dat harren iennichste fersetsje har no ek noch ôfnommen wurdt, en wrokje dat Viet Cong-striders har nei alle gedachten op dit eigenste stuit prima fermeitsje mei de hoeren. Meserve kundiget oan dat se de oare moarns har patrûlje in oere earder begjinne sille, sadat se in útstapke nei in doarp oan 'e rûte meitsje kinne om dêr in oantreklik famke te sykjen om mei te nimmen en ûnderweis seks mei te hawwen. Eriksson is ûntrêstge oer dat praat, mar hy oertsjûget himsels derfan dat de sersjant mar in grap makket. De oare trije leden fan 'e geweargroep hawwe der in protte wille om.
De oare deis liedt Meserve syn geweargroep lykwols dochs nei in Fjetnameesk doarpke ta, dêr't er noch foar't de dage oan 'e loft is, in tsjep fanke, Tran Thi Oanh, fan bêd ôf skuort, fêstbynt, knevelet en meisleept. Eriksson is raar gesteld oer wat neffens him sûnder mis in ûntfiering is, en hy protestearret ferskate kearen tsjin 'e gong fan saken. Mar Meserve negearret him en Clark en Hatcher fine it allegear geweldich. Inkeld Díaz is it mei him iens, en mei him praat Eriksson ôf dat se inoar stypje sille. De geweargroep tsjocht fierder troch it berchlân en Hatcher twingt it famke om syn bepakking te dragen.
De oare moarns geane Meserve, Hatcher, Díaz en Eriksson op ferkenning yn 'e omkriten fan 'e hutte, en sjogge fan in klif boppe in rivier ôf hoe't in kamp fan 'e Viet Cong oer it wetter befoarriede wurdt. Meserve stjoert Hatcher en Eriksson werom nei de hutte om mear eksplosiven op te heljen. Ienris dêre nimt Clark, dy't bittere graach fjochtsje wol, Eriksson syn plak yn. Dêrtroch bliuwt Eriksson allinne efter mei it famke, dat er losmakket en wat te iten en drinken jout. Dêrmei wit er har fertrouwen te winnen. As er foar it ferstân kriget dat se koarts hat, stiet er yn bestân om mei har út te naaien en har wer thús te bringen, mar op it lêste stuit beslút er dat net te dwaan, om't Meserve syn oerhearrige is en soks desersje betsjutte soe. Underwilens is Meserve, dy't mei sin Eriksson net by it famke efterlitten hie, poerrazen op Clark as dy op it klif ferskynt en him fertelt wat er dien hat. Hy stjoert him fuortendaliks werom nei de hutte, mei de opdracht om Eriksson en it famke op te heljen.
As Clark by de hutte ferskynt, is Eriksson syn kâns om it famke te rêden fersjoen. Se moatte allebeide mei nei it klif, dêr't in spoarline rint. Benaud dat it oanhâldende hoastjen fan it famke harren posysje ferriede sil, jout Meserve opdracht om har mei in jachtmês dea te stekken. Clark biedt oan om 'e put op te knappen, mar Meserve wol dat Eriksson it docht. Dy wegeret. Dêrop wol er dat Hatcher it docht, mar dy giet it ek te fier. Dan kriget Díaz itselde befel, en hy wifelet. Eriksson sjit yn 'e loft en ferriedt dêrmei harren posysje oan 'e Viet Cong, sadat der gjin reden mear wêze sil om it famke te deadzjen. Wylst hy en de oaren mei de rebellen yn in fjoergefjocht ferwikkele binne, besiket it famke út te piken. Clark giet lykwols ûngemurken efter har oan en stekt op har yn.
Meserve, Clark, Hatcher en Díaz flechtsje oer de spoarline en litte Eriksson efter om 'e efterhoede te dekken. It famke, dat swierferwûne mar noch net dea is, besiket strompeljend fuort te kommen, mar Meserve oarderet de oaren om it fjoer op har te iepenjen. Eriksson, dy't lang om let einlings foar it ferstân kriget wat der efter him geande is, besiket dat tsjin te kearen, mar Meserve slacht him del, wêrnei't er helpeleas tasjen moat hoe't it famke trochsingele wurdt mei kûgels út 'e wapens fan 'e oare fjouwer leden fan 'e geweargroep, oant se by it klif del knoffelet en te pletter falt. Fuort dêrnei arrivearret de loftstipe dêr't Meserve om frege hie, en it Viet Cong-kamp wurdt mei de grûn lyk makke. Eriksson, dy't by it delkommen syn holle stompt hat oan ien fan 'e bylzen fan 'e spoarline, rekket bewusteleas.