cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Padmé Amidala
Yn The Phantom Menace
Neitiid keart Padmé mei Qui-Gon, Obi-Wan, Anakin en de rest fan har gefolch werom nei Naboo om dan sels mar foar de frijheid fan har thúswrâld te fjochtsjen, ek al giet dat eins tsjin har politike ideeën yn. Se ropt de help yn fan 'e Gungaanske ferstjitling Jar Jar Binks om in militêr bûnsgenoatskip te sluten mei de Gunganen, it lânseigen ras fan amfibyske bûtenierdske wêzens op Naboo. Dêrby nimt se op 'e nij de momkape fan ien fan har hofdames oan, wylst har hofdame Sabé har plak as keninginne ynnimt. Midden ûnder de ûnderhannelings mei de Gungaanske lieder baas Nass grypt Padmé yn en makket har wiere identiteit bekend, in die fan fertrouwen dy't helpt om in ferbûn te sluten. Wylst de Gunganen fanwegen komme om striid te leverjen mei de androïdelegers fan 'e Hannelsfederaasje, witte de Nabooanen ûnder lieding fan Padmé it paleis te weroverjen en Nute Gunray kriichsfinzen te nimmen, wat in ein oan it konflikt, de blokkade en de hiele krisis makket. Neitiid is Padmé oanwêzich by de kremaasje fan 'e sneuvele Qui-Gon Jinn. By in oerwinningsparade fan it Gungaanske leger troch de strjitten fan Theed langet se oan baas Nass de Fredesglobe oer as teken fan duorjende freonskip tusken de Nabooanen en de Gunganen.
Yn Attack of the Clones
Yn Star Wars: Episode II – Attack of the Clones (2002), dat tsien jier nei de foarfallen yn The Phantom Menace spilet, hat Padmé ûnderwilens har termyn as keninginne fan Naboo úttsjinne. Hja is yn 'e polityk bleaun en is no senator foar Naboo en oanbuorjende planetestelsels yn 'e Galaktyske Senaat. Dêr is Padmé de liedster fan 'e pasifistyske opposysje tsjin it wetsfoarstel om 'e Galaktyske Republyk in steand leger te jaan ta bestriding fan it groeiende gefaar fan 'e separatisten fan 'e Konfederaasje fan Unôfhinklike Stelsels. Hja hat noch hieltyd gjin idee dat kânselier Palpatine ek de nije, separatistyske krisis sels feroarsake hat, mei as doel om himsels yn in tiid fan need mear foech ta te eigenjen.
As Padmé op Coruscant arrivearret om har stim tsjin it wetsfoarstel út te bringen, wurdt der in oanslach op har libben útfierd troch hiermoardners yn 'e tsjinst fan 'e separatisten. Se oerlibbet de oanslach, wêrnei't op foarstean fan kânselier Palpatine de Jedi-ridder Obi-Wan Kenobi en syn padawan Anakin Skywalker oanwiisd wurde om har te beskermjen. Wylst Obi-Wan efter de hiermoardners en harren opdrachtjouwers oangiet, stjoert Palpatine Padmé, mei Anakin as har liifwacht, nei Naboo ta om ûnder te dûken. Dêr besykje sy en Anakin in platoanyske relaasje te bewarjen, nettsjinsteande harren oerdúdlike wjerssidige seksuele oantrekking. Dat is allegearre ûnderdiel fan Palpatine syn plan om Anakin oer te heljen nei de tsjustere kant fan de Krêft.
As Anakin troch de Krêft gewaarwurdt dat syn mem Shmi pine lijt, bejout er him nei Tatooine om har te rêden. Padmé beselskippet him dêrhinne, mar bliuwt efter op 'e pleats fan syn styfheit Cliegg Lars as Anakin de woastyn yn giet om Shmi te sykjen, dy't ûntfierd is troch Tusken-kapers. As er nei ferrin fan tiid weromkomt mei it stoflik omskot fan syn mem, bychtet er oan har op dat er yn in fleach fan skriklike razernij de hiele clan Tusken-kapers útrûge hat dy't foar de dea fan Shmi ferantwurdlik wie. Wat er dien hat, ûntrêstget Padmé, mar nettsjinsteande dat treastget se him om't se smoarfereale op him is.
Nei't se in boadskip ûntfange fan Obi-Wan, dy't op 'e planeet Geonosis finzen nommen is, hastigje Anakin en Padmé har dêrhinne. Lykwols wurde se sels ek finzen nommen troch Sith-ridder greve Dooku, de learling fan Darth Sidious, dy't foar syn master de oprjochting fan 'e Konfederaasje fan Unôfhinklike Stelsels bewurkmastere hat. Dooku feroardielet harren en Obi-Wan ta de deastraf, dy't útfierd wurde sil troch wylde bisten yn 'e arena foar it each fan in grut publyk. Obi-Wan, Anakin en Padmé befrije harsels, deadzje de bisten en witte hàst te ûntkommen. As it derop liket dat se it net oerlibje sille, ferklearje Anakin en Padmé harren leafde foarinoar. Fuort letter wurde se dochs noch rêden troch Yoda, Mace Windu en de oare leden fan 'e Hege Jedi Ried, dy't mei in bataljon kloansoldaten de arena binnenfalle. Neitiid trouwe Anakin en Padmé yn it djipste geheim (om't dat foar Jedi strang ferbean is), by in seremoanje dêr't inkeld de androïden C-3PO en R2-D2 tsjûge fan binne.
Yn The Clone Wars
Neitiid harket hja syn petear mei greve Dooku ôf, en sa ûntdekt Padmé dat Ziro belutsen is by in yngewikkeld plan om syn âldomkesizzer Rotta te fermoardzjen, de Jedi dêrfoar de skuld op 'e lea te skowen en sa Jabba tsjin harren op te setten. As Jabba dan besiket wraak te nimmen, wat er perfoarst docht, sille de Jedi him sûnder mis deadzje, sadat Ziro Jabba syn plak oan it haad fan syn misdiesyndikaat oernimme kin. Padmé wurdt ûntdutsen foar't se dy ynformaasje trochjaan kin oan Obi-Wan en Anakin. Se is Ziro syn androïden lykwols te fluch ôf en wit yndirekt har eigen befrijing te bewurkmasterjen. Dêrnei nimt se kontakt op mei Jabba, dy't dan op it punt stiet om Anakin en Ahsoka te eksekutearjen, en twingt se Ziro om syn ferrie op te bychtsjen. Mei de goede wil dy't se dêrmei wint, slagget it har om in ferdrach te sluten tusken de Galaktyske Republyk en de Hutts.
Yn 'e op 'e film folgjende tekenfilmsearje Star Wars: The Clone Wars (2008-2014 en 2020) boddet Padmé foar it meastepart yn 'e Senaat foar in freedsume oplossing fan 'e Kloane-oarloggen. Yn inkele ôfleverings fjochtet se njonken Anakin, Ahsoka en Jar Jar Binks tsjin 'e separatisten fan 'e Konfederaasje fan Unôfhinklike Stelsels. Padmé hat yn 'e tekenfilmsearje gjin haadrol, mar in weromkearende byrol, mei ferskinings yn 7 ôfleverings fan it 1e seizoen, 4 fan it 2e seizoen, 7 fan it 3e seizoen, 9 fan it 4e seizoen, 1 fan it 5e seizoen en 3 fan it 6e seizoen. De trije ôfleverings yn it sechsde seizoen foarmje in trilogy wêryn't se har eardere amtsgenoat en frijer Rush Clovis moetet, wat by Anakin liedt ta jaloerskens.
Padmé komt ek foar yn acht ôfleverings fan 'e tekenfilmsearje Star Wars: Clone Wars (2003-2005), wêryn't har dialooch ynsprutsen waard troch Grey DeLisle. Dêryn spilet se lykwols in byrol fan (noch) minder belang.
Yn Revenge of the Sith
Wylst de androïden C-3PO en R2-D2 de bewusteleaze Padmé yn feilichheid bringe, ferslacht Obi-Wan Vader yn in duël mei de ljochtsabel en lit him foar dea efter. Hy bringt Padmé nei de geheime basis Polis Massa, op in asteroïde, dêr't se koarte tiid letter it libben skinkt oan in twilling dy't se Luke en Leia neamt. Hoewol't se sûn fan lichem is, hat se troch it ferrie fan Anakin de wil om te libjen ferlern. Tsjin Obi-Wan hâldt se út dat Vader net folslein kwea wêze kin. Koarte tiid letter ferstjert se. Nei't har stoflik omskot feroare is om te bearen dat de poppen mei har stoarn binne, wurdt it nei Naboo ta brocht, dêr't Padmé in steatsbegraffenis kriget mei grut seremonieel. Op it befel fan 'e Jedi-master Yoda wurdt de beide twillingbern foar harren eigen feilichheid útinoar helle en ferburgen. Leia wurdt oan kening Bail Organa fan Alderaan jûn om grut te bringen, wylst Luke troch Obi-Wan op Tatooine oan Anakin syn styfbroer Owen Lars en dy syn frou Beru jûn wurdt.
Kostúms
Fral as keninginne fan Naboo, yn Star Wars: Episode I – The Phantom Menace (1999), mar ek as senator, yn Star Wars: Episode II – Attack of the Clones (2002), wie Padmé Amidala te sjen yn in protte ferskillende, tige swiid foarmjûne kostúms. Dy garderôbe waard ûntwurpen troch yllustrator Iain McCaig en kostúmûntwerpster Trisha Biggar en (foar Attack of the Clones) yllustrator Dermot Power. In protte fan 'e kostúms waarden ynspirearre troch histoaryske keninklike drachten út ferskate kultueren. Sa wie de jûpe dy't Padmé draacht as se yn The Phantom Menace op Coruscant de Galaktyske Senaat tasprekt, basearre op klaaiïng fan 'e Mongoalske keninginne-gemalinnen Tsendiin Dondogdulam (1876-1923) en Genepil (1905-1938), de oarehelten fan 'e bogd chaan. En de reisjûpe fan Padmé yn Attack of the Clones waard ynspirearre troch de santjinde-iuwske moade fan froulike leden fan it Russyske tsarehûs, dêr't aartshartoginne Ksenija Aleksandrovna Romanova yn 1903 mei op 'e foto gie.
De Komelker (Terherne)
De Komelker is it 'flaggeskip' fan it doarp Terherne. De boerepream wurdt brûkt foar ploechjesilen en is troch de gemeente Utingeradiel yn brûklien jûn oan de VVV fan Terherne. De Komelker is neamd nei de komelker, in boer, mei in pear kij, dy't gjin eigen grûn hie, mar it gers en hea mei preammen fan stikken lân fier fan hûs helle. Der wennen eartiids in soad komelkers yn it wetterlân om Terherne dy't lân hienen oan de Terhernster- en Terkaplester Puollen en fierder.
Yn brûklien
Doe't preammen as ferfiermiddel yn ûnbrûk rekken, wienen der in soad fan oer. Sa gie it ek mei de eardere tûntsjepream fan Akkrum dy't brûkt waard foar ferfier fan de húsketûntsjes en dy't eigendom wie fan de gemeente Utingeradiel. Doe't hast alle huzen yn Akkrum op de riolearring oansluten wienen kaam de pream frij. It ûnderskip waard yn 1963 yn brûklien oerdien oan Pleatslik Belang en de VVV fan Terherne. De pream wie tarkleurich en wat yn ferfal. Alles moast der lykwols noch oansetten wurde: roer, swurd, mêst en túch. As oanpassing waarden de orizjinele ringen fan de pream ferfongen troch bolders. In soad Terhernsters stutsen der tiid yn. Troch Sjerp de Vries waard in mêst skonken, Westerdyk makke de seilen fan 48m² en de pream krige de autentike grize kleur fan de âlde boerepreammen werom, der kamen nije swurden, mar ek in motor yn. Oarspronklike seilen wienen der wol, mar dy waarden doe meastentiids as dekkleed brûkt.
Doopt mei Rivella
Op sneon 23 juny 1963 wie de pream klear. By in plechtichheid doopte boargemaster Anker de "showpream". Hjirby waard gjin sjampanje brûkt, mar Rivella. It earste tochtsje gie mei sa'n tritich man nei de Hynstewerp. Der siet mear gong yn as it selskip tocht hie en al gau moasten de gasten fan stjoerboard nei bakboard op it buiswetter te ûntrinnen. Op it lange elân oan de Terkaplester Poel stiene lange tafels en hjir waard fleurich iten en dronken en wie der in taspraak fan de boargemaster. It wie de bedoeling dat der wer in parte sylklasse fan in fiiftal of mear sylpreammen komme soe, sadat der wer krekt as froeger silerijen holden wure koene. Earste skippers wiene Terhernsters as âld-komelker Jouke de Vries en Tjeard van der Schouw dy't mei oare âld-komelkers en opstappers ploechjesylden en bygelyks nei it skûtsjesilen ta gie. Foar it komfort fan de gasten en de (âldere) bemanning wie der ek in motor sadat men net hoegde te kloetsjen of yn de beage bealgje. Ek moast der in tintseil komme, om by wiet waar ûnder te skûljen. Der waarden tagelyk filmopnames makke, foar de nije film oer Terherne (presintaasje 1964)
En doe
Kondysje fan de gemeente wie wol dat it gemeentebestjoer der ienris yn it jier mei sile mocht en dat de pream foar feestlike eveneminten ynsetten wurde soe.Dy tradysje is bleaun oant 1984. Doe kaam Boarnsterhim. Yn 1986 krige de pream in grutte beurt, wêrûnder nije spanten. Omdat de pream noch eigendom wie fan de gemeente woe Pleatslik Belang hjir net oan, mar troch boargemaster Holtrop waard De Komelker foar F1,- oerdien oan Pleatslik belang en de VVV. Skipper waard doe Auke Bijlsma, dy't ek op de Gerben van Maanen, it wedstriidskûtsje fan It Hearrenfean sylde. Troch ploechjesilen koe de pream fiif jier letter dochs restaurearre wurde enkoe der in goede motor oanskaft wurde. Wer fiif jier letter wie der jild foar in nij túch.
Lyts neidiel wie al dat De Komelker, dy't earder as gemeenteskip fergees troch de brêgen mocht, no brêgejild betelje moast. Trochdat de bemanning en de ûnderhâldsminsken út frijwilligers bestiet kinne ek lisplak, ûnderhâld en stallingskosten betelle wurde. Jild dat oerbliuwt giet nei Terhernster ferienings. Yn 2009 waard alles út de Komelker úthelle en op 'e nij der ynsetten. De Komelker kaam dêrnei yn de klassike skipshaven fan it doarp te lizzen.
Rekreaasjegebiet
thumb|Rekreaasjegebiet [[De Heide (rekreaasjegebiet)|De Heide.]] thumb|Waarden fan Gravenbol In rekreaasjegebiet of rekreaasjeterrein is in gebiet dêr't men rekreëarje kin. Meastentiids is der in rekreaasjeplasse yn it gebiet. In rekreaasjegebiet is meastentiids keunstmjittich, troch de mins oanlein.
Yn in rekreaasjegebiet kin men, ôfhinklik fan de foarsjennings, swimme, wettersporte, kuierje, fytse, hynsteride, sinnebaaie, draakjefleane, wynsurfe of skeelerjen.
Lintdoarp
thumb|right|200px|In printsje fan hoe dat in lintdoarp der útsjen kin.
In lintdoarp is in doarp dat in lang útlutsen foarm hat. De measte fan dit slach doarpen binne te finen by kanalen, paden of diken.
Yn it noarden en it westen fan Nederlân binne lintdoarpen faak op âlde natuerlike diken of sânrêgen boud. Ek de troch minsken oanleine diken binne in protte brûkt foar dit slach bebouwing.
Untstean
Lytse rivierkes lieten sân efter op de boaiem, wêrtroch der in sânlaach lizzen bleau. As troch ûntwettering fan it lânskip de boaiem fuortsakke, bleaunen de kreekrêgen troch harren fêste sânlaach efter as hegere parten fan it lânskip. Oerstreamingen spielden feangrûnen fuort, mar de sânlaach bleau lizzen. Yn tiden wêryn in protte oerstreamings foar kamen waarden dizze kreekrêgen goeie plakken foar bewenning. Dit ferklearret de somtiden krinkeljende rin fan guon lintdoarpen.
Yn Súdeast-Fryslân en Súdwest-Drinte lizze lintbebouwings dy't âlder binne as it slach doarpen dat hjirboppe beskreaun stiet. Dizze doarpen binne yn de Midsiuwen ûntstien doe't boeren fan de esdoarpen út, as Vledder, Wapse en Ruinen, nei de wietere beekdeltes lutsen om hjirop te buorkjen. Doarpen dy't hjirtroch ûntstienen binne doarpen as Nijensleek, Wapserveen en Ruinerwold.
thumb|right|200px|Lintbebouwing yn [[Stedskanaal]]
Lintdoarpen yn Fryslân
Yn Fryslân binne der in protte doarpen en gruttere plakken dy't as lintbebouwing boud binne:
Stasjon d'Eenhonderd Roe
Stasjon d'Eenhonderd Roe wie in stasjon oan de Alde line yn Amsterdam yn de provinsje Noard-Hollân. It stasjon stie yn it hjoeddeiske Westerpark. It wie mei Stasjon Haarlim it earste stasjon fan Nederlân
Nei't de Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij (HIJSM) oerienstimming mei de stêd Amsterdam berikt hie oer in stasjon tichter by de stêd, waard yn 1842 Stasjon Amsterdam Willemspoarte yn gebrûk nommen. Dit stasjon lei tsjinoer de yn 1840 boude Willemspoarte, de tsjintwurdige Haarlimmerpoarte, en makke d'Eenhonderd Roe oerstallich.
Der is hjoed-de-dei neat mear fan it stasjon en stasjonsgebou werom te finen. Op inisjatyf fan reizgersferiening Rover is op de oarspronklike stasjonslokaasje fan d'Eenhonderd Roe yn 2009 in plakette ûntbleate, as earbetoan oan it earste stasjon fan Nederlân. Dy plakette is te finen yn it Westergasfabryk op 'e hichte fan Polonceaukade 13.
Saint George's
thumb|Lokaasje St. George's op Grenada Saint George's is de haadstêd fan Grenada. De troch de Frânsen yn 1650 stifte stêd leit oan in lytse baai. It strjitbyld wurdt behearske troch gebouwen út de koloniale tiid. De stêd wurdt omjûn fan de skeanten fan in âlde fulkaan.
De stêd is in populêre toeristebestimming |Karibyske dy't tûzenen toeristen, cruiseskippen en pommeranten lûkt. De stêd hat har tige ûntjaan kinnen de lêste jierren, mei behâld fan syn skiednis, kultuer en natuerskientme. Yn Sint George's is in universiteit festige, St. George’s University School of Medicine. De wichtichste eksportprodukten binne kakaobeannen, nútmuskaat en foelje.
Grenada hat in myld tropysk klimaat dêr't speserijen it tige goed dogge. Nútmuskaat is it wichtichste lânbouprodukt, folge troch in ferskaat oan oare speserijen sa as kakao, foelje, krûdnagel, fanille, kaniel en gimber.
Hessel van der Zee
Hessel van der Zee (1842 - De Haach, ± 1890), wie in lettersetter en Frysk toanielskriuwer.
Hannelsfederaasje
De Hannelsfederaasje (Ingelsk: Trade Federation) is in fiktive organisaasje út 'e Star Wars-franchise fan filmmakker George Lucas. It is in ynterstellêre koepelorganisaasje foar gearwurking tusken grutte hannelsûndernimmings binnen de Galaktyske Republyk, dy't gâns oan ynfloed wint yn it tiidrek fan 'e Hege Republyk. Letter rekket it ferbûn oerhearske troch de Neimoïden, en yn 'e neidagen fan 'e Alde Republyk wurdt it manipulearre troch de Sith-master Darth Sidious om 'e Nabookrisis te feroarsaakjen en in wichtige rol te spyljen by de oprjochting fan 'e separatistyske Konfederaasje fan Unôfhinklike Stelsels. Nei't Sidious (dy't eins deselde is as kânselier Palpatine) de macht grypt en it Galaktysk Keizerryk útropt, weeft er ôf mei de macht fan 'e Hannelsfederaasje.
Hessel van der Zee
Op in dei kaam er op klompen út de strafkoloanje Feanhuzen by de útjouwer N.A. Hingst op It Hearrenfean en frege om wurk. Sa kaam er oan de letterkast. Syn blijspul De âld jas (1866) waard sân kear werprinte. Ek oar wurk fan him waard in soad spile yn de Fryske doarpen.
Hannelsfederaasje
Oprjochting
De Hannelsfederaasje wurdt oprjochte wurdt yn 350 f.Sl.Y. en hat syn woartels yn it krewearjen fan it regear fan 'e Galaktyske Republyk om wolfeart te bringen yn 'e minder ûntwikkele planetestelsels oan 'e bûtenrâne fan it Stjerrestelsel. Troch frijhannelssônes te skeppen, waard besocht om 'e ekonomyske aktiviteit dêr oan te fiterjen. De taname fan hannel late lykwols ek ta it oanboazjen fan piraterij, plonderings en dievjen fan alderhanne soarte. De Hannelsfederaasje is it resultaat fan it gearkloftsjen fan in stikmannich wichtige bedriuwen om in mienskiplike, dus koste-effektive, manear te finen om harsels te beskermjen tsjin sokke foarmen fan misdie. Dêrnjonken komt in mienskiplike organisaasje ek fan pas om ûnderlinge skelen op te lossen foar't se út 'e hân rinne, en om in mienskiplik front te foarmjen foar de burokrasy fan 'e Republyk oer.
Meitiid wint de Hannelsfederaasje gâns oan yn omfang, prestiizje en macht. De organisaasje bout in grutte float oarlochsromteskippen om mei piraten ôfweve te kinnen en wit in eigen fertsjintwurdiging yn 'e Galaktyske Senaat te krijen. Op 't langelêst begjint de Hannelsfederaasje op 'e hannelsrûtes dy't de organisaasje behearsket, de wet oan oaren foar te skriuwen en op te lizzen. Ek wurdt de eigen ynfloed útwreide nei oanbuorjende planetestelsels en wurde troch ôfparsing grutte bedraggen ûntfytmanne oan swakke planetêre regearings foar 'beskerming' tsjin piraten. It rint derop út dat de frijhannelssônes dêr't de Hannelsfederaasje foar master opslacht, inkeld noch 'frij' binne foar de bedriuwen dy't by de Hannelsfederaasje oansletten binne. Unôfhinklike keaplju wurde twongen hege tollen te beteljen, wylst harren hannel beheind wurdt troch alderlei regels dy't troch de Hannelsfederaasje oplein wurde.
Eriadukonferinsje en oerhearsking troch de Neimoïden
Der ûntstiet in machtsstriid tusken de Hannelsfederaasje en de oerheid fan 'e Galaktyske Republyk, wêrby't de Hannelsfederaasje yn it foardiel is fanwegen de trage burokrasy fan 'e Republyk en omreden fan it feit dat de Republyk gjin steand leger hat dat tsjin 'e oarlochsfloat fan 'e Federaasje ynset wurde kin. Yn 33 f.Sl.Y. wurde der direkte ûnderhannelings organisearre tusken kânselier Finis Valorum en it direktoraat fan 'e Hannelsfederaasje. Dy Eriadukonferinsje einiget yn in debakel as terroristen fan it saneamde Dizefront, in ekstremistyske politike groepearring, in oanslach op 'e oanwêzigen útfiere. Dêrby komt it meastepart fan 'e lieders fan 'e Hannelsfederaasje om.
Fan gefolgen wit ien ras fan bûtenierdske wêzens, de Neimoïden, de organisaasje frijwol oer te nimmen. Ien fan harren, Nute Gunray, wurdt beneamd ta de nije ûnderkening fan 'e Hannelsfederaasje en stelt neitiid syn eigen lju op oare kaaiposysjes oan. De oare leden fan 'e Hannelsfederaasje litte dat gewurde om't de organisaasje ûnder de lieding fan 'e ynklauwerige en op winst beluste Neimoïden sterk yn rykdom en macht oanwaakst. Yn dyselde tiid set de Hannelsfederaasje útein mei de bou fan fabriken om oarlochsandroïden te produsearjen foar grûnlegers, sadat de organisaasje tenei net inkeld de romte behearskje kin, mar ek it oerflak fan planeten.
Nabookrisis
Sidious, dy't eins ien-en-deselde is as Sheev Palpatine, de senator foar Naboo, brûkt de Hannelsfederaasje om in heechoprinnende krisis te feroarsaakjen dy't de ein betsjut fan 'e politike karriêre fan kânselier Valorum. Hy wit it spul sa te manipulearjen dat er Valorum sels úteinlik opfolgje kin. Ta ferrassing fan Gunray wegeret Padmé Amidala, de fjirtjinjierrige minsklike keninginne fan Naboo, om ta te jaan oan syn easken. Mei de help fan Jedi-master Qui-Gon Jinn en syn padawan Obi-Wan Kenobi ûntsnapt se oan finzenskip, wêrnei't se troch de blokkade hinne brekt om nei de Galaktyske haadstêd op Coruscant reizgjen. Dêr wol se help freegje oan Valorum en de Galaktyske Senaat, mar as dat net fertuten dochs, keart se werom nei Naboo. Dêr slút se in militêr bûnsgenoatskip mei de Gunganen, it lânseigen ras fan bûtenierdske wêzens op 'e planeet. Troch gear te wurkjen witte de Nabooanen en Gunganen de Hannelsfederaasje te ferslaan en de besetting fan 'e planeet te beëinigjen.
Separatistyske Krisis en de Kloane-oarloggen
Tsien jier letter is de Hannelsfederaasje yn 'e mande mei it Keapmansgilde, de Techno Uny en de Yntergalaktyske Bankêre Groep ien fan 'e organisaasjes dy't oan 'e widze stiet fan 'e Konfederaasje fan Unôfhinklike Stelsels (KUS), in separatistyske beweging fan planetestelsels dy't har losmeitsje wolle fan 'e Republyk. Dat liedt ta in wapene konflikt dat bekend komt te stean as de Kloane-oarloggen. Op 'e nij wurdt dêrby de wil fan Darth Sidious folge, diskear fia dy syn learling greve Dooku. Nei bûten ta ûntstriidt de Hannelsfederaasje eltse konneksje mei de KUS, en stelt de organisaasje him neutraal op. Sa kin Lott Dod, de fertsjintwurdiger fan 'e Hannelsfederaasje yn 'e Galaktyske Senaat, in eachje yn it seil hâlde by wat de Galaktyske Republyk by de ein hat.
Hoewol't de Hannelsfederaasje ferskate kearen syn float ynset om 'e KUS te skewielen, soargje ûnbidige ôfstannen oanfolle mei leagens, juridyske eartetellerij en it opofferjen fan lju dy't de smoarge putsjes opknapt hawwe derfoar dat der hieltyd te min bewiis is foar ferfolging fan 'e hiele organisaasje. Oan 'e ein fan 'e Kloane-oarloggen, as kânselier Palpatine by in steatsgreep de Galaktyske Republyk ûnder fuotten hellet en yn it plak dêrfoar it Galaktysk Keizerryk oprjochtet mei himsels oan it haad as autokratysk regearjend keizer, komme de lieders fan 'e Konfederaasje fan Unôfhinklike Stelsels gear op 'e planeet Mustafar. Palpatine, dy't harren no net mear brûke kin, stjoert syn nije learling Darth Vader dêrhinne om harren ôf te slachtsjen. Sa komt û.o. ek Nute Gunray oan syn ein. Neitiid nasjonalisearret Palpatine de Hannelsfederaasje en is it dien mei it selsstannich bestean fan 'e organisaasje.
Desintralisaasje
De term Desintralisaasje as tsjinstelling mei sintralisaasje wurdt benammen brûkt by oerheden en oare organisaasjes. Hjirby wurdt bedoeld it minder sintraal te regeljen. In foarbyld is it opsplitsen fan ien grut steatsbedriuw yn losse ûnderdielen.
De Ferljochting ferwachte alles fan de sintrale, ferjochte, oerheid. De sosjale striid, taspitst op it nasjonale nivo, hat yn de praktyk ek de sintralisaasje befoardere. De finansjele kuratele fan it ryk yn de krisisjierren die de rest; de selsstannichheid fan de gemeentes en de provinsje teide fuort. Tsjin dy sintralisaasje is ferset komd, benammen yn Fryslân. Dêr woe men mear foech, ferantwurdlikheid en selsstannichheid foar gemeentes en provinsje, benammen yn de striid tsjin nivellearring en massafikaasje foar de ûntwikkeling fan de eigen kultuer. De Ried fan de Fryske Beweging joech in brosjuere út en de Fryske Steaten lieten in kommisje rapport útbringe. Beide waarden brûkt troch de steatskommisje ta wersjenning fan de provinsjale wet. Yn it ramt fan it regionalisme waarden kontakten lein mei organisaasjes út oare provinsjes en lannen. Ynstee fan unifoarme sintralisaasje winsket men erkenning fan it rjocht ta selswurksumheid en selsferantwurdlikheid. Sa kinne de mienskippen eigen mooglikheden en karakter op alle terreinen ûntjaan. De Fryske Nasjonale Partij hat it stribjen nei federaal ferbân yn har program opnomd.
List fan planetoïden 31801-31900
Dit is in list fan planetoïden 31801-31900.
Neimoïden
Neimoïden (Ingelsk: Neimoidians; inkeltal: Neimoïde) binne in fiktyf ras fan bûtenierdske wêzens út 'e Star Wars-franchise. Hja binne humanoïden mei in lichemslingte fan likernôch 2 m, in griene hûdskleur en grutte reade eagen. Se hawwe gjin noas of lippen. Neimoïden binne ôfkomstich fan 'e planeet Neimoïdia, en stamje ôf fan iere Duro-kolonisten op dy wrâld, dy't har dêre mear as 25.000 jier lyn, om 'e tiid hinne dat de Galaktyske Republyk oprjochte waard, nei wenjen setten. Op Neimoïdia hawwe de Neimoïden op in stuit yn harren evolúsje reuzetoarren witten te domestisearjen, en sûnt hawwe se der altyd nei stribbe om oaren it fysike wurk foar harren opknappe te litten.
Yn it Stjerrestelsel fan 'e Star Wars-franchise wurde Neimoïden ornaris troch oare rassen beskôge as stereotypysk foar korrupsje, gjirrigens en ûnbetrouberens, en se hawwe faak genôch toand dat se ree binne om gebrûk te meitsjen fan leagens, manipulaasje en sjantaazje om harren winst te maksimalisearjen. In diel fan harren súkses tankje se lykwols oan harren oanberne talint foar organisaasje. Neimoïden sjogge harrensels net as boasaardich, mar krekt as tawijd oan 'e ambysje om har folle pontinsjeel te berikken yn har eigen maatskippij.
List of Star Wars species (K–O)
Jar Jar Binks
Jar Jar Binks (útspr.: [ˈʤaːɹʤaːɹ bɪŋks], likernôch: " dzjaar -dzjaar binks ") is in ferneamd fiktyf personaazje út 'e Star Wars-franchise, dat betocht waard troch de Amerikaanske filmmakker George Lucas. Hy waard yntrodusearre yn 'e film Star Wars: Episode I – The Phantom Menace (1999) as in Gungaanske ferstjitling dy't de foarming fan in militêr bûnsgenoatskip fasilititearret tusken syn folk en keninginne Padmé Amidala fan Naboo. Jar Jar waard yn alle trije films fan 'e Star Wars-prequeltrilogy spile troch akteur Ahmed Best. It personaazje waard troch in grut part fan it publyk ûnthelle mei in oerweldigjende yrrasjonele hate, en waard troch guon kritisy sels weiset as in rasistysk stereotype.
Yn The Phantom Menace
Jar Jar Binks wurdt yntrodusearre yn it earste diel fan 'e Star Wars-prequeltrilogy, de film Star Wars: Episode I – The Phantom Menace (1999), as in omgriemend en frijwat dwaas figuer dat soargje moat foar de komyske noat. Hy is ien fan 'e Gunganen, in ras fan amfibyske bûtenierdske wêzens dat lânseigen is op 'e planeet Naboo. Jar Jar is troch syn eigen folk ferballe as bestraffing foar syn oanhâldende knoffeligens, dêr't er geregeldwei by fersin grutte fernielings mei oanrjochtet.
As it androïdeleger fan 'e Hannelsfederaasje in ynvaazje fan Naboo útfiert, komt Jar Jar op in hier nei om, mar op it lêste stuit wurdt er rêden troch Jedi-master Qui-Gon Jinn. Hy liedt dyselde en dy syn padawan, Obi-Wan Kenobi, neitiid nei de Gungaanske ûnderwetterstêd Otoh Gunga ta. Dêr bepraat Qui-Gon baas Nass, de lieder fan Jar Jar syn stamme, om Jar Jar oan him ôf te stean as gids. Letter reizget Jar Jar mei de beide Jedi en keninginne Padmé Amidala fan Naboo nei de haadstêd fan 'e Galaktyske Republyk op Coruscant, dêr't de keninginne de Galaktyske Senaat en kânselier Finis Valorum om help freegje wol tsjin 'e blokkade en besetting fan har wrâld troch de Hannelsfederaasje. By in tuskenstop op 'e woastynplaneet Tatooine moetet en befreonet Jar Jar de njoggenjierrige slavejonge Anakin Skywalker.
Nei't dúdlik wurdt dat Senaat en kânselier neat foar Naboo dwaan kinne, keart Jar Jar yn it gefolch fan keninginne Padmé werom nei Naboo, en spilet er in rol fan krúsjaal belang by it sluten fan in militêr bûnsgenoatskip tusken minsklike Nabooanen en de Gunganen. Om him dêrfoar te earjen, wurdt er (ta syn skrik) troch baas Nass oansteld ta in generaal yn it Gungaanske leger en is er as sadanich belutsen by de klimaktyske fjildslach wêryn't de Gunganen it opnimme tsjin 'e oarlochsandroïden fan 'e Hannelsfederaasje. Nei't de fijân belies jûn hat, is Jar Jar oanwêzich by de kremaasje fan 'e sneuvele Qui-Gon Jinn. Letter nimt er diel oan in oerwinningsparade troch de strjitten fan 'e Nabooaanske haadstêd Theed.
Yn Attack of the Clones
Nei oanlieding fan 'e minne ûntfangst fan it personaazje Jar Jar Binks yn 'e earste film, waard syn rol yn it ferfolch Star Wars: Episode II – Attack of the Clones (2002) gâns lytser makke as earst de bedoeling west hie. Nettsjinsteande dat binne syn dieden wichtich foar de plot. De film spilet tsien jier nei de foarfallen yn The Phantom Menace. Jar Jar is no lid fan 'e Nabooaanske fertsjintwurdiging yn 'e Galaktyske Senaat, en is as sadanich belutsen by it weromheljen fan syn âlde freonen Obi-Wan en Anakin nei Coruscant, dêr't er harren entûsjast begroetet. Letter hâldt er, út namme fan Naboo, in taspraak foar de gearkommen Senaat, wêrby't er him útsprekt foàr it ferlienen fan wiidweidich ekstra foech oan kânselier Palpatine fanwegen de hearskjende needtastân yn ferbân mei de Separatistyske Krisis.
Yn Revenge of the Sith
Yn it trêde diel fan 'e prequeltrilogy, Star Wars: Episode III – Revenge of the Sith (2005) is de rol fan Jar Jar noch fierder beheind. Hy ferskynt mar yn in pear sênes en hat frijwol gjin dialooch, útsein op in stuit in koart "nim my net kwea-ôf". Hy hie oarspronklik wol dialooch, mar dy waard fuortknipt by de filmmontaazje. Yn ien fan dy sênes dy't net yn 'e úteinlike film bedarre, soe Palpatine Jar Jar bespot hawwe om't er him (Palpatine) oan 'e macht brocht hie (te witten: troch him ekstra foech te jaan), foar't er himsels ta keizer kroanet en yn it stee fan 'e Galaktyske Republyk it Galaktysk Keizerryk oprjochtet. Jar Jar is yn Revenge of the Sith it prominintst te sjen by de lykprekaasje fan Padmé Amidala, oan 'e ein fan 'e film, wêrby't er drôf mei baas Nass njonken de deakiste rint.
Yn The Clone Wars
Yn 'e mande mei Jedi-master Mace Windu is Jar Jar de haadpersoan yn 'e twadielige ôflevering The Disappeared, út seizoen 6, wêryn't sy tegearre nei fermiste âldsten sykje en in keninginne rêde mei wa't Jar Jar foarhinne in romantyske relaasje hân hat. Jar Jar komt yn Star Wars: The Clone Wars foar yn 5 ôfleverings fan it 1e seizoen; 1 ôflevering fan it 2e seizoen; 1 ôflevering fan it 3e seizoen; 4 ôfleverings fan it 4e seizoen; en 2 ôfleverings fan it 6e seizoen.
Publike persepsje en beoardieling
It personaazje Jar Jar Binks krige fan filmkritisy in oerweldigjend negative ûntfangst en ek in protte fans fan 'e Star Wars-franchise moasten der neat fan hawwe. Hy waard ien fan 'e meast hate personaazjes út Star Wars en neffens guon sels út 'e hiele filmskiednis. Star Wars-betinker George Lucas reägearre dêrop troch te sizzen dat syn films ek foar bern binne, wa't sokke personaazjes krekt oansprekke. Neffens him bestiet der in groep fans dy't "wol dat de films hurd binne, lykas The Terminator, en dy't tige lulk en lûdroftich wurdt oer alles dat ek mar it lytste dinkje te krijen hat mei [wat se sjogge as] bernigens."
Yn 2015 feroare de persepsje fan Jar Jar Binks, doe't in teory ynboargere rekke mank fans fan Star Wars, dy't ôfkomstich wie fan in tige detaillearre analyze troch in meidogger mei de namme "Lumpawarroo" op it ynternetfoarum Reddit. Dêryn waard spekulearre dat Jar Jar oarspronklik as ien fan 'e wichtichste antagonisten fan 'e prequeltrilogy bedoeld wie, in manipulative hantlanger fan 'e boasaardige kânselier en letter keizer Palpatine, waans wiere rol by it oan 'e macht bringen fan syn master pas yn it twadde diel fan 'e trilogy oan it ljocht komme sillen hie. Nei de negative ûntfangst fan it personaazje yn 'e earste film soed er lykwols sa goed as út it ferhaal skreaun wêze, en soe yn syn stee it personaazje fan greve Dooku yntrodusearre wêze. Sawol Best as J.J. Abrams, dy't twa dielen fan 'e Star Wars-ferfolchtrilogy regissearre, joegen neitiid oan te leauwen dat "Lumpawarroo" it by it rjochte ein hie. George Lucas die der lykwols it swijen ta.
Ljochtrôze
Ljochtrôze is in kleur dy't beskôge wurdt as in tint fan rôze. As webkleur yn HTML is it, nettsjinsteande de namme, eins in tint dy't wat dûnkerder is (en net ljochter) as rôze sels. By additive kleurminging (bgl. op tillefyzjes en kompjûterskermen) is it in tertiêre kleur, dy't produsearre wurdt troch alle trije primêre kleuren (read, grien en blau) mei-inoar te mingen. By subtraktive kleurminging (bgl. yn 'e druktechnyk) is it in sekundêre kleur, oanmakke troch ferminging fan maginta en giel.
Sjoch ek
Shades of pink
Heveskes
Heveskes wie in doarp yn de provinsje Grinslân yn Nederlân.
It doarp is, in pear gebouwen útsein, yn de jierren 1970 ôfbrutsen om romte te meitsjen foar it yndustryterrein Oosterhorn. It iennichste dat fan it doarp oerbleaun is binne de midsiuwske tsjerke op de wierde, in skuorre foar de tsjerke oer en twa pleatsen. It âldste part fan de tsjerke wurdt datearre op it jier 1200. De Stifting Alde Grinslânske Tsjerken is eigener. It oargel út 1888 is oerbrocht nei de tsjerke fan Uitwierde.
Doe't it yndustryterrein oanlein is, binne de fûneminten fan it eardere Heveskeskleaster ûndersocht. De fynst fan in hunebed hat de archeologen doetiids tige fernuvere. It wie it meast noardlike hunebed fan Nederlân. It hunebed is opdold en is no útstalt yn it Aquariom yn Delfsyl.
Yn novimber 2007 kaam Groningen Seaports, de behearder fan ûnder oaren de haven fan Delfsyl, mei it plan it tsjerkje fan Heveskes te ferhúzjen nei Weiwerd. Dat soe technysk kinne om't de tsjerke net op peallen boud is, mar op in balstienliemplaat stiet. De Stifting Alde Grinslânske Tsjerken kearde it plan op om't it om beskerme lânskiplik gebiet giet.
Roelof van der Zee
Roelof van der Zee (Jobbegea-Skuorregea, 1 jannewaris 1909 - ?) wie in ûnderwizer en Frysk skriuwer.
Haad fan de iepenbiere legere skoalle yn Stienwyk. Sette him yn foar hielûnthâlding en skreau Frysk toaniel.
Blomkamp
Blomkamp is in delsetting fan fjouwer pleatsen oan de eastkant fan Hartwert, dêr't it ûnder falt, yn de gemeente Súdwest-Fryslân, foar 2011 Wûnseradiel.
It is in oerbliuwsel fan it kleaster Blomkamp dat yn 1191 stifte waard út it kleaster Klaarkamp wei. De namme is in oersetting fan de Latynske namme Floridi Campi út 1200. Yn 1453 waard de namme feroare ta Floercamp.
Yn 1233 waard út dit kleaster wei de frouljuskleaster Nijekleaster by Skearnegoutum stifte. Sadwaande waard Blomkamp ek wol Aldekleaster neamd.
It kleaster waard yn jannewaris 1535 beset troch werdopers ûnder lieding fan Jan fan Geelen. Steedhâlder Georg Schenk fan Toutenburch belegere op twadde peaskedei yn april 1535 it kleaster en dat foarfal kaam bekend te stean as it Belis fan Aldekleaster. Nei it belis waarden der 100 werdopers oppakt en yn Ljouwert ûnthalze. ophongen en ferdronken. It kleaster waard fannijs opboud, mar waard yn oktober 1572 troch de geuzen belegere en platbaarnd.
Letter ûntstie op de âlde kleasterterp in pear pleatsen. De buorskip hjit Blomkamp, dochs op âlde kaarten ferskynde de namme Aldekleaster ek wol. Troch de buorskip rint de Kleasterfeart. De Hartwerter Mieden of ek wol De Mieden falle ek ûnder de buorskip. Yn De Mieden stiet in Amerikaanske wynmotor, wynmotor Hartwert.
Skûtsjesilen
thumb|SKS skûtsjesilen yn Earnewâld thumb|Skûtsjesilen op de [[Aldegeaster Brekken.]] It skûtsjesilen is it hurdsilen mei skûtsjes, spesjaal de wedstriden dy't útskreaun wurde troch de SKS en de IFKS.
Skiednis
Al yn de 19e iuw waard der Skûtsjesilen hâlden. lykas yn 1820 yn Snits. Yn dy tiid waard der fral syld as de boeren gjin fracht hiene en de skippers op dy wize faaks in jildpriis fertsjinje koenen. It wienen faak kastleins dy't in wedstriid útskreaunen, bygelyks as der merke wie, sadat nei ôfrin de priisútrikking yn it kafee hâlden wurde koe. Mar yn de twadde helte fan de iuw kamen der klubs dy't it silen organisearren. Doe kaam ek it idee fan amateursport op, dat der waarden hast gjin wedstriden mear om jild útskreaun. Om't de skippers dan de tiid net misse koenen begûn it tal fan meidoggers werom te rinnen.
Doe't yn de earste helte fan de 20e iuw de frachtfeart motorisearre rekke, begûn ek it tal skûtsjes werom te rinnen. Yn de oarloch wie der al wer mear te dwaan foar skûtsjeskippers, om't der te min brânstof wie. Sa kaam der wer mear silerij en mei dêrtroch waard yn 1945 in Sintrale Kommisje Skûtsjesilen (SKS) oprjochte.
Oan Lodewijk Meeter hawwe wy te tankjen dat de wedstrydrige noch bestiet. Yn 1953, doe't it silen ôflast wurde soe troch te min dielnimmers, regele Meeter genôch boaten om de wedstriid troch dwaan te litten kinnen. Hy wie ek de earste skipper dy't in skûtsje allinnich foar wedstriden kocht.
Yn de santiger en tachtiger jierren die bliken dat it al wer mooglik wie foar ien eigner en besit in eigen skûtsje. Om't dizze skûtsjes net pasten yn it stramyn fan de SKS, hawwe harren skippers in eigen organisaasje opset, dy't de Iepen Fryske Kampioenskippen Skûtsjesilen (IFKS) útskriuwt. Op dy manier binne der no yn Fryslân twa kampioenskippen Skûtsjesilen.
Amerikaanske frontier
De Amerikaanske frontier, of koartwei de frontier, is de oantsjutting foar de histoaryske foargrins fan 'e "beskaving" (dat wol sizze: de kolonisaasje troch de blanken) yn Noard-Amearika yn it algemien en binnen de grinzen fan 'e Feriene Steaten yn it bysûnder. It begryp omfettet sawol geografy en skiednis as in no grutdiels útstoarne way of life ("manear fan libjen"), dy't suver in kultuer op himsels wie.
De Amerikaanske frontier as sadanich (d.w.s.: yn in foarm dy't ûnderskiedber wie fan it kolonisearre gebiet mei stêden, yndustry en maatskiplike foarsjennings dat almar mear op Jeropa begûn te lykjen) ûntstie om 1700 hinne oan 'e westgrins fan 'e oarspronklike trettjin Amerikaanske koloanjes. Meitiid skode er almar fierder op nei it westen, oant Kalifornje en de rest fan 'e Noardamerikaanske westkust ek kolonisearre rekke; doe waard de frontier beheind ta de flakten en de bergen yn 'e midden fan it kontinint. Oer it generaal kin de ferskowing fan 'e frontier fêststeld wurde oan 'e hân fan it talitten fan steaten ta de Uny. Dêroan foarôfgeande wie in gebiet in territoarium; sadree't it oan 'e kwalifikaasjes foldie om in folweardige steat te wurden, eat dêr't alle territoaria nei stribben, waard it net mear as ûnderdiel fan 'e frontier beskôge. Op dy manear ferdwûn de frontier yn 1912, mei de talitting fan Arizona, út 'e legere 48 steaten. Alaska, dat pas yn 1959 ta de Uny tatrede, hat sadwaande noch altyd as offisjele bynamme The Last Frontier.
De frontier is yn 'e Feriene Steaten in suver ikoanysk begryp wurden, dat ferwiist nei de goudene tiden doe't wâldrinners lykas de fiksjonele Nathaniel "Natty" Bumppo, better bekend as Haukeach (Hawkeye), út James Fenimore Cooper syn ferneamde roman The Last of the Mohicans, troch de no grutdiels weiwurden wâlden yn 'e eastlike Feriene Steaten swalken, en letter, doe't stoere cowboys harren keppels fee oer de prêrjes fan it Wylde Westen dreaune en dêrby tusken de bedriuwen troch banditen en Yndianen moares learden. Men ferjit fansels dat it foar de lju dy't doedestiden libben nei alle gedachten hielendal net sa'n ideäle tiid wie. Likegoed komt men it begryp frontier yn Amearika oeral tsjin. Yn Jeropa is it faaks hast noch wol it bekendst wurden fan 'e troch Gene Roddenberry optochte iepeningswurden fan eltse Star Trek-film en -tillefyzjeôflevering: Space: the final frontier. These are the voyages of the star ship Enterprise..."''
Moammar al-Kadaffy
thumb|right|150px|Moammar al-Qadhafi, 2009 Moammar al-Kadaffy (folút: Moammar Mohammed Abû Minjaar al-Kadaffy; Arabysk: معمر محمد أبو منيار القذافي; sekuerdere transliteraasje: Muʿammar Muḥammad ʾAbū Minyār al-Qaḏḏāfī) (Sirte 19 juny 1942 - Sirte 20 oktober 2011) wie fan 1969 oant 2011 de lieder (diktator) fan Lybje.
Hy waard op 20 oktober 2011 yn of by Sirte deasketten.
Rinse Klazes Koopmans
thumb|Rinse Koopmans, skildere troch [[Douwe de Hoop]] Rinse Klazes Koopmans (Grou, 9 maart 1770 - Koudum, 5 septimber 1826) wie in minnistysk teolooch en predikant.
Rinse Koopmans wie in soan fan Klaes Rinses Coopmans, bûterkeapman en likepreker fan de menistegemeente yn Ljouwert. Hy studearre oan it Amsterdamske Menisteseminary en stie dêrnei as predikant yn Bloksyl 1794, Dokkum 1795 en fan 1795 oant 1812 yn Amsterdam. Dêrnei waard er heechlearaar oan it Menisteseminary.
Koopmans skreau in tal Verhandelingen, dy't publisearre waarden. De zoenoffers des Ouden Verbonds en den dood van Christus met derselve vergeleken wûn in priis fan it Teylers Earste Genoatskip, dêr't er yn 1815 ek lid fan waard.
Koopmans syn rede oer Gysbert Japiks yn 1801 brocht fannijs omtinken foar dy 17e-iuwske Fryske dichter.
Yn 1797 boaske er oan Janke Cnoop (stoarn 1823) fan Boalswert. Koopmans stoar yn syn hûs yn Boppebuorren ûnder Koudum.
Jan Wolkers
Jan Hendrik Wolkers (Oegstgeast, 26 oktober 1925 – Westermient, Tessel, 19 oktober 2007) wie in Nederlânsk skriuwer, keunstskilder en byldhouwer. Wolkers wurdt rekkene ta de bêste auteurs fan de nei-oarlochske Nederlânske literatuer. Syn byldzjende, direkte taalgebrûk waard in soad neifolge troch lettere skriuwers.
TÜRKSOY
thumb|Steaten en dielrepubliken dy't lid binne fan TÜRKSOY
TÜRKSOY (Turksk: Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı  - TÜRKSOY) is in feriening fan Turksktalige steaten dy't yn 1993, krekt nei de fal dan de Sowjetuny, oprjochte is. Yn it foarste plak stiet de organisaasje noed foar kulturele saken mei de klam op it kultureel-eigene.
Skiednis
Alle Turksktalige republiken dy't yn 1992 ûnôfhinklik wienen, waarden lid fan de feriening, lykas Turkije, Noard-Syprus en inkelde Russyske dielrepubliken. Grutte Turkske regio's dy't gjin diel útmeitsje fan de organisaasje binne Sinkiang (Sina) en it Iraanske Azerbeidzjan.
TÜRKSOY is sûnt 2006 dwaande om in gearwurkingsprojekt op te setten mei UNESCO.
Yn 2009 waard de Turkske ried oprjochte as polityk orgaan. TÜRKSOY sil him yn 'e takomst mooglik ûnder de Turkske ried fierder ynsette op it mêd fan kulturele gearwurking.
Leden
De neikommende lannen binne lid:
De neikommende ôfhinklike gebieten binne lid:
Tradysje
In tradysje (fan it Latynske tradere, "trochjaan", fia it Frânske tradition) is in oertsjûging of in foarm fan hâlden en dragen dy't fan symboalyske betsjutting is of in spesjale bedoeling hat, en dy't troch minsken binnen in maatskiplike of kulturele kontekst fan âlder op âlder trochjûn wurdt. Tradysjes kinne dêrom ek omskreaun wurde as ferstienne gewoanten of wizânsjes dy't ûnderdiel útmeitsje fan 'e ymmateriële kultuer, en utere wurde troch folkloare. Faak falle tradysjes gear mei in beskate tiid fan it jier. Se hawwe ek gauris te krijen mei leauwe, al is it mar sydlings of fan (fergetten) oarsprong. Foarbylden fan tradysjes binne bygelyks yn Nederlân it Sinteklaasfeest, it by de doarren lâns gean fan om snobbersguod biddeljende bern op Sint Marten, en it oanbieden fan in poppebak as der in poppe berne is. Regionaal kin men tinke oan kloatsjitten en it stoken fan Peaskefjurren mei Peaske. Yn Fryslân binne foarbylden fan tradysjes it aaisykjen, fierljeppen, keatsen en it dragen fan earizers as ûnderdiel fan 'e Fryske dracht fan froulju. In foarbyld fan in pleatslike tradysje is it Sint-Pitersfeest yn Grou, en in foarbyld fan in wrâldwide tradysje is it yn 'e hûs heljen fan in krystbeam as ûnderdiel fan it Krystfeest. Soms wurde tradysjes wittens en mienens kreëarre om in nasjonale identiteit te skoarjen en sa de ienheid fan in (nij) lân te befoarderjen. Dat ferskynsel is troch de antropologen Eric Hobsbawm en Terence Ranger oantsjutten as in 'útfûne tradysje'.
De funksje fan in tradysje is it yn stân hâlden fan 'e stabiliteit fan in maatskippij of kultuer. Yn dat ramt wurde tradysjes ornaris as weardefol beskôge, en eat dat it wurdich is om te behâlden. Se foarmje lykwols ek in type fan konservatisme, dat in remjende wurking op 'e foarútgong hawwe kin, temear om't tradysjes faak boppe alle krityk ferheft binne. De oanhingers fan tradysjes nimme it jin sadwaande meastal net yn tank ôf as harren tradysjes dochs bekritisearre wurde. Boppedat binne net alle tradysjes goedaardich; sa is yn Nederlân bgl. de ûntgriening fan earstejiers studinten troch harren studinteferienings tradisjoneel. Troch de jierren hinne binne dêr withoefolle 'grientsjes' by ferwûne rekke, en binne der sels ferskate deaden fallen. En yn dielen fan Spanje en Frankryk wurde bollegefjochten as in tradysje sjoen, wêrby't bollen troch saneamde toreadors op ûnmeilydsume wize ôfslachte wurde.
De oantsjutting 'tradysje' wurdt ek wol brûkt om te ferwizen nei de mûnlinge oerlevering, almeast yn in formulearring as "de tradysje wol hawwe dat..." of "neffens de tradysje..." Dat is foar de lêzer in teken dat wat folget net ûnderstipe wurdt troch wittenskiplik of dokumintêr bewiis en dêrom net wier hoecht te wêzen. Sa kin men bgl. lêze: "Neffens de tradysje is Homêros berne op it eilân Chios, mar oare plakken hawwe der ek oanspraak op makke it berteplak fan 'e grutte dichter te wêzen."
As eigenskipswurd, tradisjoneel, kin it idee fan 'e tradysje oan alderhanne dingen taheakke wurde, mei de betsjutting "sa't it foarhinne wie". It tradisjonele roomsk-katolisisme is dus it roomsk-katolike leauwe fan eardere tiden, dat folle stranger yn 'e lear wie as dat it hjoed de dei is. It konsept 'tradysje' wurdt soms ek politisearre ta it tradisjonalisme. Dat is in politike streaming dy't fêsthâlde wol oan of werokeare wol nei de sitewaasje út eardere tiid. Sa'n ideology is benammen oanloklik foar lju dy't har oankantsje wolle tsjin tradysjeferlies. Dat is in ferskynsel dat altyd al bestien hat, mei't net alle tradysjes altyd goed trochjûn waarden oan 'e folgjende generaasje of om't der meitiid gewoan minder oandacht foar in beskate tradysje kaam. Tsjintwurdich wurdt sok 'normaal' tradysjeferlies lykwols oanboaze troch faktoaren as yndustrialisaasje, globalisaasje en assimilaasje en marginalisaasje fan kulturele groepen.
Everglades
De Everglades (Ingelsk foar "Jimmermieden", dat wol sizze: "leechlein, sompich greidlân dat him sûnder ein útstrekt") is in krite fan tropyske moerassen yn 'e Amerikaanske steat Floarida. It gebiet hat in oerflak fan 20.000 km² en beslacht de súdpunt fan it Floaridaskiereilân. Ta de Everglades hearre û.m. it streamgebiet fan 'e rivier de Kissimmee, de mânske Okeechobeemar en de grutte stêdekloft fan Miami. It yn 1947 oprjochte Nasjonaal Park De Everglades beslacht mar in lyts (súdwestlik) diel fan 'e moeraskrite. In folle grutter diel is sûnt de ein fan 'e njoggentjinde iuw drûchlein om minsklike bewenning en lânbou mooglik te meitsjen.
Geografy
De Everglades lizze yn 'e Amerikaanske steat Floarida en beslane de súdlike útein fan it Floaridaskiereilân, dat fan it fêstelân fan Noard-Amearika nei it suden ta útstiket en sa mei de Grutte Antillen (Kuba en lytsere eilannen) de skieding foarmet tusken de Atlantyske Oseaan yn it easten en de Golf fan Meksiko yn it westen. Utsoarte foarmje de Everglades eins in reuseftich ûntwetteringsgebiet, dat healwei it skiereilân begjint, by de stêd Orlando. Súdlik dêrfan foarmje de Marrekeatling en de rivier de Kissimmee in ôfwetterssysteem dat reinwetter ôffierd nei it suden, dêr't it opfongen wurdt yn 'e grutte mar ûndjippe Okeechobeemar. Dêrwei hat it wetter trije wegen om nei see te kommen: fia de St. Lucie nei de Atlantyske Oseaan, fia de Caloosahatchee nei de Golf fan Meksiko, of, allinne yn it reinseizoen, fia in stadich streamende 'rivier' fan 100 km breed en 160 km lang fierder nei it suden fan it skiereilân, dêr't it yn 'e moerassen bedarret.