cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Botnyske Golf
De Golf is 725 km lang, 80-240 km breed en hat in trochsneed djipte fan 60 m. De maksimum djipte is 295 m. It oerflak berint 117.000 km². Nijsgjirrich oan de Botnyske Golf is ek dat it sâltgehalte nei it noarden ta hurd ôfnimt. Yn it suden hat de Golf gewoan it brakke wetter fan de Eastsee, mar yn it noarden is het sâltgehalte sa leech dat swietwetterfisk har dêr thús fielt. Dat ferskynsel is ek de reden dat de Golf fiif moanne yn it jier foar it grutste part beferzen is.
Tako Hajo Jelgersma
Biografy
Neffens de RKD ferfear er earst yn 1757 nei Haarlim. Hy wie learling fan Frans Decker en Wigerus Vitringa. Yn it earstoan skildere er skippen en seegesichten, letter skildere er lânskippen, portretten en kopiearre ek wol wurk fan âlde masters. Syn grisailles makke er yn de trant fan Jacob de Wit. Johan Bernard Brandhoff, Johannes Petrus fan Horstok, Cornelis fan Noarde, Martinus fan der Jagt en Johannes Swertner wienen syn learlingen.
Jelgersma stoar as frijfeint yn de âldens fan benei 93 jier.
Wout Muller
Wout Muller (Hilfertsom, 18 juny 1946 - Waterford, 24 jannewaris 2000) wie in Nederlânsk keunstskilder dy't ta de Noardlike Realisten rekkene wurde kin. Hy kin ek sjoen wurde as besibbe oan de 3e generaasje en mei-grûnlizzer fan de 4e (teken- en skilder)-generaasje fan de Groep fan de figurative abstraksje, yn 't koart 'De Groep' neamd.
Karriêre
Muller krige syn oplieding oan de Rietveld Akademy yn Amsterdam. Fan 1971 oant 1990 joech er les oan de Akademy foar Byldzjende Keunst Minerva yn Grins. Yn dy tiid slagge it him om in wichtich plak ûnder de Grinzer figurative keunstners yn te nimmen en lang om let ek yn it Noardlik realisme.
Yn it wurk fan Wout Muller stiet erotyk sintraal. Troch dizze licht eroatyske ôfbylden kin men efkes yn it paradys sjen. Syn wurk is altyd statysk en hat in sfear fan sereen ôfwachtsjen. Tegearre mei Matthijs Röling hat er guon gebouwen fan muorreskilderingen foarsjoen.
Yn 1998 en 1999 die er mei oan de 'ûnôfhinklike realisten útstallingen' yn Museum Møhlmann te Venhuizen. Dêrneist hong wurk fan him yn Museum de Buitenplaats yn Eelde, Het Markiezenhof yn Bergen op Zoom en foaroprinnende galeryen sa as Galerie Utrecht te Utert, Galerie Mokum yn Amsterdam en Galerie Wiek XX yn Grins. Yn 2002 organisearre Galerie Utrecht in retrospektyf fan syn wurk yn it Museum Jan van der Togt te Amstelfean, dêrby ferskynde de útjefte 'Wout Muller, Zijn Paradijs'.
Literatuer
Ek waarden publikaasjes oer Muller opnaam yn de boeken: 10 jaar Mokum, Jonge Nederlânske Realisten fan Galery Mokum, 50 jaar Nederlandse Realistische Kunst, Realisten 1998 en Realisten 1999.
Keppeling om utens
Skilderijen fan Muller:
List fan boargemasters fan Harns
List fan boargemasters fan Harns fan 1850.
ATF-brân (Drachten)
Anno 2011 binne der noch altyd minsken dy't hawwe wolle dat har klachten mei sykheljen (medyske oantsjutting: Reactive Airways Dysfunction Syndrome (RADS)) te krijen hawwe mei dy brân. It giet om minsken dy't tichteby de brân in hege konsintraasje reek ynhelle hawwe, sa as brânspuitlju. Der is gjin RADS fêststeld by minsken dy't op gruttere ôfstân wennen of dêr wurke hawwe. Neist RADS binne der minsken dy't sûnt de brân te lijen hawwe fan oandwanings fan de hûd (kontakt-dermatitis).
De direksje fan Afval Transport Friesland (ATF) waard ein 2010 frijsprutsen fan skuld oan de brân.
Pussykat
Pussykat, echte namme: ûnbekend (16 oktober 1990), is in rêstend Fjetnameesk-Frânsk neakenmodel en pornografysk aktrise fan etnysk Fjetnameesk komôf. Neffens har offisjele opjefte wie se ûnder har pornokarriêre 1.65 m, mei in gewicht fan 40 kg.
Prins/DVC
It Dokkumer Prins/DVC wie in súksesfol frouljusteam follybal fan de DVC dat mei de yn 1995 ferstoarne Hans van Wijnen oan de ein fan de tachtiger/begjin noggentiger jierren is soad súkses hie.
Yn 1977 begjint Van Wijnen mei de krekt oan degradaasje ûntkommen jong team dat mei in oerwinning op Starlift út Voorburg in beslissingsduel yn Doetinchem. Der wurdt spile mei spylsters as Martsje de Vries, Caroline Keulen, Ingrid Piersma, Geke Pinkster, Josefien Wortelboer, Jantien Berg, Joke Reinalda en Joke de Boer. De winst wie it begjin fan in rige Nederlânsk Kampioenskippen.
Yn 1979 wint Prins/DVC de Fryske Sportpriis.
Yn 1982 feroverje de Dokkumer follybalsters neist de lânstitel ek Europa. Yn de finale yn it Italjaanske Ravenna, dat troch FBTO/DVC yn de kwartfinale útskeakele is, hellet de ploech fan Van Wijnen histoarysk sulver. Der wurdt wûn fan Levski Sofia en it Dútske Lohhof; allinnich Sverdlovsk is te sterk foar de Dokkumer ploech. Nei dat súksesfolle jier giet Van Wijnen nei Olympus yn Snits, dêr't hy mear mooglikheden sjocht. Sûnder him hellet Dokkum noch ien kear de dûbel, wêrnei't de hurde kearn fan it team ek nei Snits oergiet. Yn it seizoen ’83-’84 mingt DVC him yn de earedifyzje nochris yn de titelstriid, mar nei in ferlerne finale tsjin it Doetinchemske Ubbink Orion is it nei fiif jier dien mei de hegemony fan it Dokkumer follybal.
Nanook of the North
It ferhaal
De film folget it libben fan de Inuit Nanook, wiere namme, Allakariallak, 'Wite Bear', (? - † 1924), syn frou Nyla, en harren bern. Harren deistich libben en hurde bestean oan de poalsirkel wurdt sjen litten. In protte tradisjonele parten fan it Inuitbestean, sa as de jacht, it omgean mei de slidehûnen en kayaks en it bouwen fan iglo's komme oan bar.
Eftergrûn
thumb|left|Nyla, frou fan Nanook De film waard opnaam by Inukjuak, yn de Hudsonbaai, Quebec, Kanada. Flaherty wie bekend mei dit terrein fanwege syn pionierswurk foar in spoarmaatskippij. De film waard sponsere troch it Frânske moadebedriuw Revillon Frères. Opnames waarden makke fan augustus 1920 oant augustus 1921.
De film waard in grut súkses, fral omdat it oars wie as dat men wend wie. It wie de earste lange film opnaam op lokaasje dêr't it wiere libben fan in beskaat folk yn te sjen wie, ynstee fan in ferhaal troch akteurs spile. Efternei die bliken dat de film dochs net folslein realistysk wie. Flaherty hie guon saken yn sêne sette litten. Sa hienen de Inuit op it stuit fan de opnames al gewearen foar de jacht, mar Flaherty trúne harren oan om foar de film wer te jeien lykas harren foarâlden dat koart yn 't foaren noch dienen. Ek waarden de gefaren dêr't de Inuit yn de film yn ferkeare soenen wat oerdreaun. Dat kaam Flaherty op krityk te stean fan guon filmresinsinten, mar yn it generaal makke men har dêr net al te drok oer, omdat doetiids wol faker dingen foar dokumintêres neispile waarden. Dat hie mei te krijen mei de beheinde mooglikheden fan it filmjen mei de doetiidske mânske kamera's. Flaherty ferdigene syn hanneljen fierders mei de stelling dat sels in dokumintêremakker der net oan ûntkomt om út en troch in barren yn sêne te setten om de geast fan it ûnderwerp goed fetsje te kinnen.
Foppe Fûns
It Foppe Fûns is in goed doel wêr’t âld SK It Hearrenfean-trener Foppe de Haan syn namme oan ferbûn hat. Hy stifte tegearre mei Kiwanis It Hearrenfean yn 2005 it goeie doel om in bydrage te leverjen oan de foarming fan in sportkarriêre foar jonge sporters.
Doel
De stifting hat as doel om finansjele middels te skeppen foar aktiviteiten fan bern dy’t help, bygelyks yn de foarm fan jild, nedich ha om te sporten. De aktiviteiten lizze benammen op it flak fan it stimulearjen fan de ûntwikkeling fan bern. Sa wurdt jild stutsen yn sportakkommodaasjes foar (handikapte) bern. Ek jonge sporters wêrfan de âlden net genôch finansjele earmslach ha wurde holpen troch it fûns.
Op it stuit hat it fûns in tal projekten rinnen en wurde inkele projekten fan oare goeie doelen finansjeel ûndersteund. Sa is der in sportfjildsje, mei de namme It Foppe Fjild, oanlein foar mishypte bern yn Beetstersweach. Fierders is der in projekt opset foar it helpen fan minsken yn in rôlstoel dy’t sporte wolle en wurdt in projekt mei de namme Maatsjes Socht ûndersteund. It wurkgebiet fan it fûns leit benammen yn de provinsje Fryslân.
Stasjon Flissingen Souburg
Stasjon Flissingen Souburg (Vss) is in spoarweistasjon yn it doarp Oost-Souburg yn de gemeente Flissingen provinsje Seelân en waard iepene yn 1986 oan de Steatsline F (Roosendaal - Flissingen). It stasjon betsjinnet njonken de kearn Oost-Souburg ek de noardlike bûtenwiken fan Flissingen. It stasjon leit lâns it Kanaal troch Walcheren, en njonken de draaibrêge dy't Oost-Souburg ferbynt mei West-Souburg en de Flissingske wyk Westerzicht.
It oarspronklike stasjonsgebou wie in typyske foarstêdhalte mei wachtromte en loket, ûntwurpen troch de arsjitekt Hans Bak. It gebou waard yn 2007 ôfbrútsen, mar der kaam net in nij stasjonsgebou foar werom, alline in tal abry's. Der binne twa perrons, dy't net foarinoar oer lizze, mar har oan wjerskanten fan de spoarweioergong befine, de saneamde bajonlizzing. It stasjonsgebou stie op it eastlike perron.
Pieter Taekes van der Herberg
Pieter Taekes van der Herberg (Eanjum, 11 july 1906 - Grins, 1 febrewaris 1965) wie in jurist en fersetsman.
Libben
Pieter Taekes gie nei de kristlike HBS yn Ljouwert. Nei syn oanfoljend steatseksamen foar talitting oan de universiteit, studearre hy Rjochten oan de Frije Universiteit yn Amsterdam en slagge yn febrewaris 1936 foar it doktoraal eksamen yn de rjochten.
Hy begûn in abbekatepraktyk yn Ljouwert en dosearre dêr lanboubedriuwslear oan de rykslânbouwinterskoalle. Yn de besettingsjierren siet er yn it ferset. Hy organisearre de Oardertsjinst yn Fryslân. Earst mei boargemaster Haersma Buma fan Wymbritseradiel en nei dy syn ferstjerren mei notaris Smid en op it lêst mei Meijer. Van der Herberg wie kontaktpersoan foar de Fryske fersetsminsken mei de sjef-staf fan de sintrale lieding. Op 16 april 1945, fuort nei de befrijiing, waard er beneamd as waarnimmend boargemaster fan Dantumadiel en ta foarsitter fan de 7e keamer fan it tribunaal, dat nei de befrijing sitting hâlde yn Dokkum foar de berjochting fan persoanen, dy't yn de besettingsjierren yn meardere of mindere mjitte oan de ferkearde kant stien hienen. Fan 1946 oant 1965 wie er boargemaster fan Dantumadiel. Op 21 maaie 1958 krige Van der Herberg in slim ferkearsûngelok yn Grins. Hy waard by it oerstekken fan in strjitte oanriden troch in trollybus en rûn ûnder oare in skedelbasisfraktuer op, wêrfan't hy stadichoan opknapte, mar waard eins net mear de âlde. Hy ferstoar yn it Akademysk sikehûs yn Grins op 1 febrewaris 1965.
Yn Damwâld is de Mr. P.T. van der Herbergloane nei him neamd.
Piraatjol
De ôfmjittings binne 2,40 m lang, 1,15 m breed en 0,55 m djipgong. Hy is ûngefear 30 kg swier en hat in seiloerflak fan 3,3 m². Hy is yn de jierren fyftich ûntwurpen troch Jaap Kraaier en is goed sels te bouwen mei in boutekening fan de ûntwerper sels. It is in ideaal boatsje foar bern om it silen yn te learen of yn te roeien of te fiskjen.
't Piraatsje kin frijwat wyn hawwe. Der kin in bûtenboardmotorke fan 3 pk efter. It boatsje kin ek maklik meinomd wurde op it autodak.
center|350px
Baskelân (autonome mienskip)
thumb|250px|right|De Selsstannige Regio Baskelân De Selsstannige Regio Baskelân (Baskysk: Eusko Autonomia Erkidegoa; Spaansk: Comunidad Autónoma del País Vasco), koartsein Baskenlân (Baskysk: Euskadi), is ien fan de 17 Spaanske regio's fan Spanje, en as sadanich oprjochte yn 1980. Baskelân leit oan de Atlantyske Oseaan yn it noarden fan Spanje, westlik fan de Pyreneeën en grinzet oan Frankryk. De haadstêd is Vitoria-Gasteiz, mar de grutste stêd fan de regio is Bilbao.
Topografyske oantsjutting
It Baskelân, histoarysk, kultureel, etnysk en taalkundich besjoen omfettet, útsein de selsstannige Regio Baskelân, de oanswettende regio's Navarra en Frânsk-Baskenlân. Ek yn dy kriten wenje benammen Basken. Lykwols wurdt de Baskyske taal dêr net folle mear sprutsen en idintyfisearje in protte ynwenners harren net langer mei it Baskysk nasjonalisme. Yn Frânsk-Baskelân wurdt noch wol in protte Baskysk sprutsen troch de befolking.
Taal en kultuer
De selsstannige regio Baskelân is offisjeel twatalich: it Spaansk en Baskysk binne de offisjele talen. It meastepart fan de ynwenners sprekt beide talen, útsein Spanjerts dy't út oare parten fan it lân komme. De Baskyske taal is in taalkundich riedsel, dat oant no ta gjin besibbenens mei oare talen sjen litten hat.
Bestjoerlike yndieling
De selsstannige regio Baskelân hat trije provinsjes:
Skiednis
Under de Frânske en Spaanske keningen hienen de Baksen altyd in protte selsstannigens hân. Lykwols waard dizze troch de iuwen hinne hieltyd mear oantaasten, oant it gebiet folslein yntegrearre waard yn de Frânske en Spaanske seaat.
Tidens de Twadde Spaanske Republyk ûnder presidint Aguirre, krigen de Basken op 'e nij autonomy. Under it bewâld fan Franco kaam oan dizze situaasje wer in ein en waarden de Baskyske frijheidsidealen sterk ûnderdrukt. As reaksje hjirop ûntstie lang om let de wapene ôfskiedingsbeweging ETA, mei as politike takke Batasuna. Doe't Juan Carlos kening fan Spanje waard, krige de Spaanske regio Baskenlân mear selsstannigens.
Lowell Dijkstra
Lowell Dykstra (Exeter, 14 septimber 1952) is in Nederlânske Komponist. Yn it Nederlânsk wurdt er somtiden Lowell Dijkstra neamd.
Libben en wurk
Dykstra waard yn 1952 yn Exeter (Ontario, Kanada) berne. Doe't er sân jier emigrearre wie de húshâlding nei Nederlân. Hy studearre gitaar oan de Muziekpedagogische Akademie Leeuwarden en komposysje oan it Prins Claus Konservatoarium. Dykstra krige dêr les fan Willem Frederik Bon. Nei dy syn ferstjerren studearre er by Tristan Keuris oan it Utersk Konservatoarium. Yn 1990 studearre er dêr ôf.
Hy begûn syn karriêre as komponist fan koarmuzyk, keamermuzyk en wurken foar orkesten. Syn komposysjes binne útfierd troch ûnder oare it Noordhollands Philharmonisch Orkest, it Noard Nederlânsk Orkest, it Nederlânsk Balletorkest, it Nederlânsk Keamerkoar en ferskate koaren en keamermuzykensembles.
De Wolden
300px|thumb|Kaart fan de gemeente De Wolden en omkriten 300px|thumb|Topografyske kaart De Wolden is in gemeente yn de provinsje Drinte, mei ynwenners (, boarne: CBS), en mei in oerflak fan 299,00 km² (wêrfan 0,60 km² wetter).
Untstean
De gemeente is op 1 jannewaris 1998 ûntstean út de eardere gemeenten Ruinen, Ruinerwold, De Wijk en Zuidwolde.
Plakken
De gemeente De Wolden hat 13 doarpen, 3 útbuorrens en 48 buorskippen dy't yn de doarpsgrinzen fan de 13 doarpen lizze. It gemeentehús stiet yn Zuidwolde.
Utbuorrens en buorskippen binne: Anholt, Armweide, Bazuin, Benderse, Berghuizen, Blijdenstein, Bloemberg, Braamberg, Buitenhuizen, Bultinge, De Oude Tol, De Stapel, De Stuw, De Tippe, Dijkhuizen, Dikninge, Drogt, Dunnigen, Eemten, Engeland, Fort, Gijsselte, Haakswold, Haalweide, Hees, Hoge Linthorst,, Koekange, Koekangerveld, Kraloo, Leeuwte, , Lubbinge, Lunssloten, Middelveen, Nolde, Oldenhave, Oosteinde, Oosterwijk, Oshaar, Oud Veeningen, Paardelanden, Pieperij, Rheebruggen, Ruinerweide, Ruinerwold, Schottershuizen, Schrapveen, Steenbergen, Struikberg, Ten Arlo, Veeningen, Vuile Riete, Weerwille, Wemmenhove en Witteveen.
Gemeenteried
De gemeenteried fan De Wolden bestiet út 19 sitten. Hjirûnder stiet de gearstalling fan de gemeenteried sûnt 1998:
Jan Rodenhuis
Jan Rodenhuis (Húns, 9 desimber 1917 - Ljouwert, 21 febrewaris 1987) wie sosjalistysk steatelid, haadûnderwizer, keatser en sportbestjoerder út Ljouwert. Syn heit wie boere-arbeider en koster yn Húns. Hy wenne letter yn Sint Anne en Ljouwert.
Rodenhuis krige de Fryske Sportpriis yn 1981 fan mr. Hedzer Rijpstra útrikt foar syn fertsjinsten fan 25 jier aktyf keatser, keats- en fuotbalbestjoerder.
Keatste 25 jier lang en wûn yn dat skoft tiid 62 earste prizen, 42 twadde en 49 trede en fjirde prizen. Mei de ôfdieling Húns fan de KNKB wûn hy yn it partoer fan de Ljouwerter Keats Klup foar de fjirde en lêste kear de Bûnswedstriid. Yn 1942 waard hy kening op de PC yn Frjentsjer mei Feite de Jager en Hans Helfrich. Helle 339 punten yn it Ivich keatsklassemint en waard 20 kear kening. Yn 1940 kaam er yn it bestjoer fan de Feriening fan Keatsers en wie dêr oant 1953 ponghâlder en foarsitter. Yn 1966 waard Rodenhuis foarsitter fan de KNKB en soe dat bliuwe oant 1982. De op it alderlêste momint mislearre fúzje tusken KNKB en CFK hat him lang dwers sitten. Fierders wie Jan Rodenhuis lid fan Provinsjale Steaten fan Fryslân foar de Partij fan de Arbeid en mei-oprjochter, lid en foarsitter fan de Provinsjale Sportrie. Ek wie hy foarsitter fan Sportklup Ljouwert en hied er sit in ferskate kommisjes.
Hermann Emil Fischer
Hermann Emil Fischer (Euskirchen, 9 oktober 1852 - Berlyn, 15 july 1919) wie in Dútsk skiekundige en krige yn 1902 de Nobelpriis foar de Skiekunde foar syn paadsljochtsjend wurk op it mêd fan de Sûkerskiekunde.
Ekologyske ferbiningssône
In ekologyske ferbiningssône (EFS) is in ferbining tusken natoergebieten (mei 'nije' of ophelle natoer). Ekologyske ferbiningssônes wurden oanlein om it migrearjen fan (isolearre rekke) bisten en planten tusken natoergebieten mooglik te meitsjen. Dit makket it útwikselen fan genen mûglik, wat liede moat ta sûnere populaasjes.
Ekologysk belang
Libbensmienskippen reitsje tsjintwurdich nochalris isolearre troch libbensgebiettesnipeling: diken, bebouwing en yntensive lânbousônes trochbrekke it gaadlik wengebiet. It is normaal dat de omstannichheden yn in libbensmienskip net hieltyd en oeral gelyk binne. At in populaasje yn in minne perioade efterút giet, kinne eltse libbensmienskip op himsels te lyts wurde om fuort te bestean. Dan soe it organisme ferdwine kinne. Troch libbensgebieten fan organsmen mei elkoar te ferbinen kin it draachflak foar it fuortbestean fan in beskate soart grutter wurde.
Oare belangen
De oanlis fan ekologyske ferbiningssônes kin ek oare belangen tsjinje. De oanlis fan reidlân en ûndjipten lâns marren, rivieren en fearten kin it wetter skjinner meitsje en jout fisk in gaadlik plak om te ridzjen. Ek wurde sokke gebieten ynrjochte as leitegebiet sadat se in beskermjende wurking hawwe foar de diken derefter.
Natuerlike ferbiningssônes yn besprek jûn
As neidielen fan EFS wurde wol neamd: thumb|Brede reidseame as part fan in Ekologyske ferbiningssône
Realisaasje
EFS's kinne op alderhanne wizen realisearre wurde. It binne seamen mei poelen by in feart del (b.g. Drait), brede gersrânen dêr't in útsoartich meanrezjym foar jildt. Ek binne der fiskpassaazjes en dykoanpassings om risiko's foar oerstekkend wyld te beheinen.
Planologysk lizze EFS's fêst yn in Ekologyske haadstruktueren.
De Hop (Sânfurd)
De Hop is in mar yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De mar in útham fan it Ringwiel. Sânfurd leit op de noardlike ouwer.
De namme De Hop jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Het Hop.
Boris Pasternak
Boris Leonidovitsj Pasternak (Russysk: Борис Леонидович Пастернак) (Moskou, 10 febrewaris 1890 [datum Alde Styl: 29 jannewaris] - Peredelkino, 30 maaie 1960) wie in Russysk skriuwer en dichter.
Libben en wurk
thumbnail|left|200px|Boris Pasternak (l) mei syn broer Alex, skildere troch heit Leonid Pasternak’s heit, Leonid, wie portretskilder en dosint op de Keunstakademy yn Moskou; syn mem, Rosa Kaufmann, wie pianiste. Hy waard grut yn in kosmopolitysk-yntellektueel fermidden: ta de besite dy't geregeldwei oer de flier kaam hearden ûnder oaren de komponisten Sergej Rachmaninov en Aleksander Skriabin, de dichter Rainer Maria Rilke en skriuwer Lev Tolstoj.
Boris Pasternak gie yn earsten nei it konservatoarium, mar yn 1910 besleat er om filosofy te studearjen. Al rillegau lei er him lykwols ta op de skriuwerij. Yn 1914 makke er syn debút mei de lytse gedichtebondel “Twilling yn de wolken”, ynspirearre troch Aleksander Blok en de ideeën fan Kant. Yn de Earste Wrâldkriich arbeide er yn in gemyske fabryk yn Perm; guon ûnderfinings dêr hat er ferwurke yn de roman Doktor Zjivago.
Yn 1922 publisearre Pasternak de gedichtebondel “Myn suster it libben”. Dêrnei folgen hurd efter elkoar de bondels “Tema’s en fariaasjes” 1923, “It jier 1905”, (1926), “Luitenant Schmidt” (1927), plus it proazawurk “De jeugd fan Ljoewers” (1922), “Brieven út Toela” (1922) “In ferhaal” 1929 en it autobiografyske “Vrijgeleide” 1929). Dat wurk fêstigen Pasternak syn reputaasje as ien fan de grutste skriuwers fan de Russyske literatuer.
Pasternak's poëzij hat as skaaimerk in yngeand mei-belibjen fan gefoel fan syn skeppings. It giet him om de emoasjes, de ekstaze fan it fielen. Syn gedichten binne 'muzikaal'. Kearn fan syn poëzij is de metafoar dy't rêst op flechtige assosjaasjes. Pasternak's gedichten wiene yn it begjin grif net alte tagonklik.
Pasternak's poëzij fan nei Zhivago ferkent universele fragen oer leafde, ûnstjerlikens en fermoedsûning mei God.
Doktor Zjivago
thumbnail|right|275px|Pasternak (2e f.l.), jierren 20, midden: [[Vladimir Majakovski|Majakovski, Lilja Brik]] Pasternak waard ynternasjonaal ferneamd mei de roman Doktor Zjivago, dy't er yn 1955 foltôge mar dy't troch de Russyske autoriteiten ferbearn waard sadat it yn 1957 earst yn Milaan ferskine koe. Yn it boek beskriuwt er de lotgevallen fan in jonge arts en syn leafde Lara (ynspirearre troch syn faam Olga Freiberg) yn de tiid fan de Earste Wrâldkriich, de Russyske Revolúsje en de Russyske boargeroarloch. left|thumb|180px|Pasternak op in Russyske postsegel út 1990.
De fragmintarisch opsette roman, fol mei metafoaren, is in fuortsetting fan Pasternak’s lyryk, dêr't de personaazjes út it ynderlik wei sjen litten wurde. Doktor Zjivago is fral ek in filosofysk boek: Zjivago rebellearret net yn it foarste plak tjin de Sovjetsteat, mar komt op foar in fertrape ideaal, nammentlik de yndividuele minske. De polemyk nei oanlieding fan de roman waard lykwols wol op polityk nivo fierd. Pasternak waard ferwiten dat er de Russiske Revolúsje as in tebekgong ôfskildere hie, dat it boek mocht net yn eigen lân ferspratt wurde. Mar skraachwurk 20 jier letter berikten oersettings it wrâldpublyk. Men is it der yn it generaal oer iens dat Dr. Zjivago ien fan de hichtepunten fan de wrâldliteratuer fan de 20e iuw is.
Yn 1965 waard it boek adaptearre ta it wite doek yn 'e ferneamde ferfilming Doctor Zhivago fan regisseur David Lean.
Nobelpriis
Yn 1958 waard Pasternak de Nobelpriis foar de Literatuer takend foar de roman Dr. Zjivago, mar it waard him troch it regear net tastien de priis oan te nimmen. Op 25 oktober 1958 stjoerde Pasternak in tillegram nei de Sweedske Akadeemje: ymmins tankber, oandien, grutsk, ferbjustere, ferslein. Op 29 oktober stjoerde er wer in tillegram wêryn't er de priis wegere.
De ein
Pasternak stoar oan longkanker op 30 maaie 1960. Hoewol't er mar lytse adfertinsje yn 'e krante kaam, kamen tûzenen minsken fan Moskou nei syn begraffenis yn Peredelkino. "Frijwillgers droegen syn iepen kist nei syn grêf en de oanwêzigen droegen út de holle syn ferbearne gedicht 'Hamlet' foar (ûnder oaren de dichter Andrej Voznesenski).
Michelangelo
thumb|200px|Madonna mei bern yn de [[Us-Leave-Frouljutsjerke (Brugge)|Us Leaffroutsjerke te Brugge. Dit is it ienige wurk fan Michelangelo dat al yn syn libben fuortgie út Itaalje.]] thumb|200px|In stânbyld fan Michelangelo oan de bûtenkant fan it [[Uffizy, Florâns]] thumb|200px|Michelangelo's, [[Pietà fan Michelangelo|Pietà, 1499, Sint Pitertsjerke, Rome, hichte 174 cm]] thumb|200px|Michelangelo's stânbyld fan [[Mozes (Michelangelo)|Mozes yn de San Pietro yn Vincoli tsjerke te Rome]] thumb|200px|right|[[David (Michelangelo)|David yn Galleria dell'Accademia, Florâns]] thumb|200px|De Skepping, [[Sikstijnske Kapel, Fatikaanstêd]] thumb|200px|It plafond fan de [[Sikstijnske Kapel]] thumb|200px|Koepel fan de [[Sint Pitertsjerke yn Fatikaanstêd]] thumb|200px|Michelangelo's grêftombe yn de [[Santa Croce (Florâns)]] thumb|right|200px|[[Tondo Doni; Uffizy, Florâns]]
Michelangelo di Lodovico Buonarroti Simoni, better bekend mei syn foarnamme Michelangelo (Caprese, 6 maart 1475 – Rome, 18 febrewaris 1564) wie in Italjaanske keunstner, dy't sawol skildere, byldhoude, boude en gedichten makke.
Jeugd
Syn heit Lodovico stamme ôf fan in keapmansfamylje út Florâns dy't fan âlds wolfarrend wiene. Lodovico wie boargemaster fan Caprese. Michelangelo wie seis jier âld doe't syn mem ferstoar. Neidat de húshâlding nei Florâns ferhuze, waard Michelangeo oan in min tafertroud. Omdat de man fan de min de funksje fan stienhouwer hie, makke Michelangelo der letter in grapke fan dat hy de leafde foar de byldhoukeunst al mei de molke fan syn min yngetten krige hie.
Michelangelo hie as jonkje net folle belangstelling foar skoalle. Hy brocht syn tiid leaver troch mei tekenjen. Syn útsûnderlike talinten op dat mêd diene al bliken op jonge leeftyd. Syn heit hie ynearsten net folle begryp foar de plannen fan Michelangelo. Yn dy tiid wie de sosjale status fan keunstner net heech. Lykwols sette Michelangelo troch en gong op sechtjinjierrige leeftyd yn de lear by Domenico Ghirlandaio. Net folle letter soe hy him oanslute by de byldhouwer Bertoldo di Giovanni, in eardere learling fan Donatello.
Fan 1490 oant 1492 stie de jonge keunstner ûnder beskerming fan de romroftige Lorenzo I de' Medici, dy't ek Il Magnifico neamd waard. Op dizze wize krige hy tagong ta de âldheidkundige samling yn de tún by it kleaster San Marco. Yn dy tiid hie Michelangelo omgong mei foaroansteande learden en dichters as Marsilio Ficino en Angelo Poliziano.
Bologna
Nei de dea fan Lorenzo de' Medici komt Florâns ûnder ynfloed fan de Dominikaanske muonts Girolamo Savonarola dy't nochal tsjin de pracht en preal wie fan de keunsten. Savonarola bepaalde in skoftlang it kulturele klimaat yn de stêd wêrtroch't Michelangelo de stêd ferlit en nei Bologna ferhuzet. Dêr komt er foar in jier by de aadlike Gianfrancesco Aldovrandi te wenjen. Yn Bologna skoep de wyls tweintichjierrige de Ingel mei kandler en it byld fan de Hillige Petronius. Michelangelo wie net allinnich ferbûn mei de eallju Aldovrandi troch harren leafde foar de byldzjende keunst, ek dy foar de literatuer hienen sy mien. Michelangelo lêst Aldovrandi foar út it wurk fan de ferneamde Toskaanske dichters Dante Alighieri, Giovanni Boccaccio en Francesco Petrarca. Michelangelo's earste fersen, dy't wat jierren letter ûntstienen, litte fral de ynfloed sjen fan Petrarca.
Earste ferbliuw yn Rome
Nei in koarte weromkomst yn Florâns set hy ôf nei Rome. De mânske antike keunstskatten dêr hawwe in ôfgryslike oantrekkingskrêft op him. Yn Rome makket hy syn earste Romeinske wurken: Bacchus en de ferneamde Pietà, dy't yn distiid opsteld stiet yn de rjochter sydkapel fan de Sint-Piter yn Rome.
Werom yn Florâns
Yn 1501 komt Michelange werom yn Florâns. Hy treft dêr in tige ferbettere polityk klimaat oan. Foar him brekt in fruchtbere tiid oan dêr't hy wichtige opdrachten yn krijt, lykas it ferneamde byld David. Mei Leonardo da Vinci wurdt hy frege foar it meitsjen fan in grutte muorreskildering.
Paus Julius II
Yn 1505 wurdt Michelangelo troch paus Julius II nei Rome helle om foar him in grêfmonumint te ûntwerpen en út te fieren. In projekt dat mei ferskate ûnderbrekkings en oanpassings pas yn 1545 foltôge wurde soe, 32 jier nei it ferstjerren fan de paus. Ynearsten moast it in frijsteand, grutsk monumint wurde mei mear as 40 byldhoude figueren. Yn sterk ôfslanke foarm is it no yn de tsjerke fan San Pietro in Vincoli yn Rome te sjen. It byld fan Mozes (± 1516) is dêrfan it bekendste ûnderdiel, mar ek de ferneamde saneamde Slaven (Galleria dell'Accademia, Florence) wienen foar dizze tombe bedoeld. De opdracht fan de paus foar fresco's op it plafond fan de Sikstijnske Kapel yn Rome, liedt ta Michelangelo's ferneamdste skilderwurken. De Skepping van Adam is it bekendste ûnderwerp op it plafond.
Lêste trichtich jier yn Rome
Yn 1534 fêstige Michelangelo him foarfêst yn Rome dêr't hy de lêste trichtich jier fan syn libben trochbringt. Nei de dea fan Flemens VII nimt de nije paus Paulus III Michelangelo fuortendaliks yn tsjinst. Op dat stuit befynt hy him op it toppunt fan syn rom. Hy skildert dan ek "It lêste Oardiel", it ferneamde fresko yn de Sikstijnske Kapel, yn ien fan de hjoeddeiske musea yn Fatikaanstêd. Yn 1535 wurdt Michelangelo op 'e nij benadere foar in skilderopdracht yn de kapel. Diskear moat hy de muorre efter it alter beskilderje mei it Lêste Oardiel. It fresko wurdt yn 1541 troch him ôfmakke. Troch it grutte Westersk Skisma yn de 14e iuw, wie de pauslike tsjerke yn fiergeande steat fan ferfal. Healwei de 15e iuw wurde ûnder paus Nicolaas V plannen makke foar útwreiding fan de Sint Piter. Troch paus Julius II wurdt fyftich jier letter ta nijbou besletten dêr't ek Michelangelo by belutsen waard. Hy is dan al de sânde boumaster fan it projekt en kearde werom nei it oarspronklike plan Danato Bramante, dy't in symmetryske rûne koepel foar eagen hie. It projekt waard nei de dea fan Michelangelo foltôge.
Michelangelo hat ek it plein en de treppen fan Piazza del Campidoglio yn Rome ûntwurpen.
Dea
Michelangelo stoar op 18 febrewaris 1564 yn Rome, inkele wiken foardat hy 89 jier wurde soe. De lêste wurden fan him binne troch Vasari optekene:"Ik jou myn siel werom yn de hân fan God, myn lichem oan de ierde, en myn besit oan myn famylje". Syn keunstwurken hawwe him ûnder it libben al safolle rom opbrocht, dat hy mei Giorgio Vasari wol Il divino Michelangelo, de godlike Michelangelo neamd wurdt. De wurken fan him wurde as grut en útsûnderlik betitele en jilde as it hichtepunt fan de Renêssânsekeunst. Michelangelo leit begroeven yn in prealgrêf yn de Basilica di Santa Croce yn Florâns.
Leafde
De leafde is hiel wichtich yn it oeuvre en libben fan de keunstner. De wurken fan him belichemje de leafde foar de godlike skepping, sawol yn it marmer, de skilderkeunst as de manlike skientme. De boarne oer it privelibben fan Michelangelo's jouwe ien namme. De grutste leafde fan him soe Tommaso dei Cavalieri west hawwe. Fierders ûnderhâlde Michelangelo in freonskip mei Vittoria Colonna, dêr't hy geregeldwei brieven mei skreau. Michelangelo wie folle âlder as syn aadlike oanbidder Tommaso, mar de leafde foar him docht bliken út de protte romantyske gedichten en sonnetten dy't er oan him opdroech.
De David fan Michelangelo is útgroeid ta in symboal fan de westerske byldhoukeunst. Adam en David binne de godlike folmakke skepping en tsjûge fan Michelangelo's oanbidding foar it manlike lichem. Michelangelo sels hat nea troud west en bleau trou oan syn leafde foar de keunst.
25e iuw
De 25e iuw of fiifentweintichste iuw sil fan 1 jannewaris 2401 oant 31 desimber 2500 rinne.
Hamburger domtsjerke (Alde Marijedom)
De Hamburger domtsjerke (ek: (Alde) Marijedom; Dútsk: Alter Mariendom) wie in tsjerkegebou yn de binnenstêd fan Hamburch. It wie eartiids de katedraal fan it eardere katolike aartsbisdom Bremen-Hamburch. Nei de reformaasje waard de katedraal in lutherske tsjerke oant de stêd yn 1805 opdracht joech ta de sloop fan de katedraal.
Lokaasje
De dom stie súdlik fan de wat letter boude Petrustsjerke yn it âldste diel fan Hamburch op in sânrêch tusken de Alster en de Elbe. Strjitnammen lykas Domstraße, Curienstraße en (ynformeel) Domplatz betinke ek tsjintwurdich noch de eardere domtsjerke.
Wetterlân (regio)
thumb|Kaart fan it Wetterlân yn 1288 It Wetterlân is in krite yn de provinsje Noard-Hollân. It is in leech feangreidegebiet mei in soad sleatten en fearten. De ûndergrûn bestie oarspronklik út fean boppe-op mei dêrûnder slyklagen. Yn letter tiid soargen oerstreamingen foar in laach klaai oer it fean hinne. De hjoeddeistige krite Wetterlân omfiemet it gebiet fan de hjoeddeistige gemeenten Landsmeer, Edam-Volendam, Purmerend (útsein de Beemster en de Purmer) en Wetterlân. Yn dy krite wurdt it Hollânske dialekt Wetterlânsk sprutsen.
Hamburger domtsjerke (Alde Marijedom)
Skiednis
thumb|left|250px|Plattegrûn (1804) De earste tsjerke op it plak waard om 811 hinne as missytsjerke foar Noard-Dútslân en Skandinaavje stifte. Al yn de 9e iuw ferhûze de biskopssit fan Hamburch nei Bremen, twa jier nei't Wytsings de tsjerke ferneatigen. Yn Hamburch bleau in kapittel efter en de tsjerke hold de titel dom. In de tiid dy't folge waard de dom nochris twa kear ferneatige en werboud. Yn de 13e iuw waard útein set mei de bou fan in nije goatyske domtsjerke, werfan't de ynwijing op 18 july 1329 plakfûn.
Wetterlân (regio)
Yn 2018 is der in 17e iuwske Fryske tekst ûntdekt dy't út it Wetterlân ôfkomstich is. It gedicht is yn 1643 skreaun, is 48 rigels lang en is frijwat seksueel.
Hamburger domtsjerke (Alde Marijedom)
Skiednis
Tsjin it ein fan de iuw waard it trijeskippige gebou mei nochris twa skippen útwreide en ta halletsjerke ferboud. Dy tsjerke bleau oant de ôfbraak yn de iere 19e iuw sa foar it measte stean. Yn 1443 krige de domtsjerke noch in toerspits en yn de 16e iuw waard noch in foarhal tafoege, sadat de kleastergong nei it noarden ta ôfsletten waard.
Johann Christian Heinrich Rinck
thumb|right|Monumint foar Christian Heinrich Rinck yn Elgersburg. Johann Christian Heinrich Rinck (Elgersburg, 18 febrewaris 1770 – Darmstadt, 7 augustus 1846) wie in Dútske muzykskriuwer, organist en muzykkritikus. Hy hat de meldij Brüder lagert euch im Kreise skreaun, dy't brûkt is foar it Sealter Liet.
Hamburger domtsjerke (Alde Marijedom)
Skiednis
It domkapittel hold tafersjoch op de tsjerken fan Hamburch en omkriten. It koe pastoars beneame en hie jurisdiksje oer geastlike saken. De domhearen wiene fral út de Holsteiner adel of út de boppelaach ôfkomstich en hiene sûnt 834 immuniteit.
Reformaasje
Sûnt 1522 krige de reformaasje yn Hamburch mear en mear foet oan 'e grûn. Al yn 1526 wiene de measte ynwenners op de lutherske lear oergien en sûnt 1528 gyng ek de stedsried oer op it protestantske leauwe. Op fersyk fan de ried stjoerde Marten Luther syn meistanner Jehannes Bugenhagen nei Hamburch, dy't dêr oant 1529 wurke oan in nije tsjerkeoarder foar de stêd. Bugenhagen woe oarspronklik de prebinden en de ynkomsten fan de domtsjerke en it kapittel tsjin liifrintes ynlûke en oerdrage oan de skatkiste fan de stedstsjerke, om sa de predikanten te beteljen. Mar de domhearen wiene yn 1529 noch jimmeroan trou oan Rome en woene net om lyk. Ferskillende domhearen ferlieten dêrnei de stêd en de dom waard sels foar in skoft sletten.
It skeel wie al oankaarte by it Rykskeamergerjocht, mar de striidbile waard pas nei de Schmalkaldyske Kriich (1546-1547) en de Frede fan Augsburg begroeven. Yntusken wiene no ek leden fan it domkapittel oergien op de nije leare en de fiering fan de katolike misse ferbean. De domtsjerke waard yn 1540 op 'e nij iepene as lutherske tsjerke.
Troch keizer Ferdinand kaam yn 1561 it Ferdrach fan Bremen ta stân en it domkapittel joech dêrmei syn ynfloed op de Hamburger stedstjerken op, mar it bleau de baas yn de domtsjerke en it hold ek de ynkomsten en de jurisdiksje oer de domhearen. Sûnt wie de dom oant 1648 in ûnder de lutherske aartsbiskop fan Bremen fallend enklave yn Hamburch. Nei de Frede fan Westfalen gyng de dom mei it aartsstift Bremen oer yn hannen fan Sweden en yn 1715 oan it karfoarstendom Hannover.
Nei de ôfbraak
thumb|250px|left|Domplatz Nei de ôfbraak bleau it plak leech oant Carl Ludwig Wimmel en Franz Gustav Forsmann yn de jierren 1838-1840 it nije gymnasium bouwe lieten. Dat oerlibbe de grutte stedsbrân fan 1842, mar by de swiere bombardeminten op de stêd yn 1943 waard it ferneatige. Nei it romjen fan it pún en de restanten yn 1955 waard oer it plak de Domstraße oanlein. In plan om in modern glêzen en stalen gebou del te setten sjitte op protesten fan ynwenners en waard ynlutsen.
Sûnt 2009 is it gebiet in argeologysk park. In muorre fan staalplaten jouwe de eardere muorren oan fan de domboarch, dy't ûnderdiel fan de ringmuorre mei in trochsnit fan 140 meter hearde en noch út de tiid datearre doe't de earste bebouwing fan de stêd plakfine moast. 39 wite banken, dy't nachts fan binnenút opljochtsje, jouwe de plakken oan fan de pylders fan de halletsjerke. It lêste stikje fragmint fan de ea sa mânske domtsjerke is noch troch in lyts finsterke yn ien fan de banken te sjen.
Yn 1893 waard yn it stedsdiel Sankt Georg de nije Marijetsjerke boud as roomsk-katolike haadtsjerke fan de stêd Hamburch. Yn it jier 1995 waard de tsjerke nei de weroprjochting fan it aartsbisdom Hamburch de katedraal.
Menzo Pieter Kingma Boltjes
Menzo Pieter Kingma Boltjes (Eanjum, 10 juny 1880 - Rotterdam, 6 oktober 1944) wie in dokter en sjirurch.
Hy waard berne as Menzo Pieter Boltjes, soan fan notaris Tjomme Ynte Kingma Boltjes (1842-1930) en Tettje Halbertsma, mar mocht by Keninklik Beslút fan 6 novimber 1895 de namme 'Kingma Boltjes' drage. Hy boaske yn 1908 yn Gronau mei Anna van Delden (1883-1954).
Hy gie yn Ljouwert nei it Steedlik Gymnasium, dêr't er ek aktyf wie yn de Ljouwerter Gymnasiasten Klup. Yn ien jier wie er twaris ficefoarsitter, omdat it earste bestjoer op 24 septimber 1898 ôfgie. Kingma Boltjes wie de iennige dy't yn it neifolgjend bestjoer wer in sit krige.
Hy waard oplaat ta sjirurch. Yn 1912 promovearre er oan de Universiteit Leien op it proefskrift Intraperitoneale verwonding der urinewegen. Yn 1915 wie Kingma Boltjes arts oan de Stasjonswei te Leien. Fan 1918 ôf wie er haadassistint hielkunde oan de Ryksuniversiteit Leien en dêrnei fan 1920 ôf oan wie er as sjiruch ferbûn oan it gemeentlik sikehûs yn Rotterdam. Hy ûntjoech him ta spasjalist yn de sjirurgy fan it maach-termkanaal. Fan ein jierren 1930 ôf waard er troch de ryksoerheid jierliks offisjeel beneamd ta oplieder fan ko-assistinten. Hy wie teffens lang foarsitter fan de Vereniging voor Heelkunde.
420 (sylboat)
It is de lytse broer fan de 470 en  490.
Merken
Elke registrearre 420 hat in seilnûmer, hoe nijer de boat, hoe heger it nûmer. se sitte no om de 54200.
De Hop (Ealahuzen)
De Hop is in mar yn de gemeente De Fryske Marren. De mar is in diel fan de Fluezen en leit oan de Mardyk noardeastlik fan Ealahuzen.
Anne Koster
Anne Koster (Ljouwert, ?), wie in hurdfytser út Goutum.
Koster ried yn 1959 syn earste wedstriid en stoppe yn 1991. Yn dy tritich jier wûn er mear as trijehûndert wedstriden en is dêrmei offisjeus Frysk rekordhâlder. Offisjeel is dat Tonnie Teuben dy't mei tritch kriteariums yn Fryslân en 52 oerwinnings yn Noard-Nederlân, neffens de gegevens fan statistikus Foppe 'Sport' de Vries út Bûtenpost, as de nûmer ien. Sûnt 1962, doe't er as amateur fytsen gie wûn er bygelyks sân kear op De Jouwer, fiif kear yn Ljouwert en trije kear yn Drachten.
Koster ried leaver in kritearium, as in klassiker, omdat der mear mei te fertsjinjen wie. Neist it prizejild stoppe de sponsor him ek gauris wat ta.
Koster begûn syn fytskarriêre by De Friesche Leeuw, mar neidat er dêr wat spul krige gie er nei DTS yn Zaandam, de saneamde Peugeot-ploech, dêr't ek Tiemen Groen fytste. Dêr bleau er oant syn 28e. Doe waard Otto Ebbens oprjochte en yn de Kroon-ploech fan Henk van de Borg gie Koster gewoan troch mei te winnen, oant er yn 1991 ophâlde te fytsen.
Yn 1984 wûn Anne Koster de Fryske Sportpriis.
Heinz Fischer
thumb|Heinz Fischer Heinz Fischer (Graz, 9 oktober 1938 - Steiermark) is in Eastenryksk jurist en politikus (SPÖ, sûnt syn oantreden as bûnspresidint is er net mear warber as partijlid) en ek sûnt 8 july 2004 de achtste Eastenrykske bûnspresidint fan de Twadde Republyk.
Others
"Others" of "The Others" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
Grutseil
thumb|Grutseil op in [[túch (skip)|sloeptúgd jacht]] thumb|Grutseil op in [[bark]]
It grutseil is in seil dat fierd wurdt op in sylskip.
Fan orizjine wie it grutseil it grutste seil dat fierd waard, by de tsjintwurdige moderne jachten is dat net altiten mear sa. Bygelyks de genua, de healwynder en de spinnaker binne foarseilen dy't kwa seiloerflak grutter binne as it grootzeil. Dochs wurdt it seil dat fêstsit oan de grutste mêst noch stees it grutseil neamd.
In de tradisjonele sylfeart, yn de tiid fan de grutte folskippen mei meardere mêsten wie it grutseil it ûnderste seil dat oan de grutte mêst fierd waard. Dat wie destiids oars wol altiten it grutste seil op it skip.
Sjitsport op de Paralympyske Simmerspullen 2012
200px|thumb|right|200px|De Paralympyske Sjitsportlokaasje fan Londen 2012
De XIVe Paralympyske Simmerspullen waarden fan 29 augustus oant en mei 9 septimber 2012 hâlden yn Londen, dêr't dat jier ek de Olympyske Simmerspullen hâlden wiene. De sjitsport hie plak yn de Royal Artillery Barracks.
Medaljespegel
De top-10 fan lannen dy't by it skermjen medaljes wûn ha tidens de Paralympyske Simmerspullen fan 2012.
Letsk
Letsk (ek wol: Letlânsk) is de offisiële steatstaal fan Letlân. Der binne sa'n 1,5 miljoen earstetaalsprekkers yn Letlân en sa'n 150000 bûten Letlân. It Letsk hat in relatyf grut tal twaddetaalsprekkers, wat eigentlik net by in lytse taal past. Fanwege de taalpolityk yn Letlân kin om-ende-by sa'n 60 persint fan de 900.000 etnyske minderhedenbefolking yn Letlân Letsk prate. It brûken fan it Letsk yn de ferskate gebieten fan it sosiale libben yn Letlân wurdt grutter.
Auke Busman
Auke Busman (Drachten, 1969) is in Frysk sjonger en muzikant. Fan 2007 oant 2009 wie er de manlike helte fan Twarres.
Star Wars: Episode VI – Return of the Jedi
Star Wars: Episode VI – Return of the Jedi, oarspronklik útbrocht ûnder de titel Return of the Jedi, is in Amerikaanske science fiction-film út 1983 mei eleminten fan fantasy en aventoerefiksje. It is it ôfslutende diel fan 'e oarspronklike Star Wars-trilogy en it trêde diel fan 'e Skywalker Saga-filmsearje. De film heart as sadanich ta de Star Wars-mediafranchise en is it ferfolch op Star Wars: Episode IV – A New Hope, út 1977 en Star Wars: Episode V – The Empire Strikes Back, út 1980. Star Wars: Episode VI – Return of the Jedi waard regissearre troch Richard Marquand mei yn 'e haadrollen Mark Hamill, Harrison Ford en Carrie Fisher. De titel betsjut "Stjerre-oarloggen: Oflevering VI – Weromkear fan 'e Jedi".
De plot fan 'e film giet likernôch in jier nei de foarfallen yn 'e foargeande film fierder. Jedi-ridder Luke Skywalker, prinsesse Leia en harren freonen reizgje ôf nei de woastynplaneet Tatooine om Han Solo te befrijen, dy't noch altyd finzen holden wurdt troch de gangster Jabba de Hutt. Underwilens hâldt de Galaktyske Boargeroarloch tusken it Rebelleferbûn en it Galaktysk Keizerryk noch altyd oan. De boasaardige keizer Palpatine lit in nije Deadsstjer bouwe, en de rebellen binne wisberet om dat massaferneatigingswapen út te skeakeljen ear't it brûkt wurde kin. Dêrta fiert harren float, û.l.f. Lando Calrissian en admiraal Ackbar, in oanfal op 'e Deadsstjer út, wylst in kommando-ienheid oanfierd troch Han en Leia de generatorfasiliteit op it oerflak fan 'e boskmoanne Endor útskeakelje moat, dêr't it enerzjyskyld foar de Deadsstjer opwekke wurdt. Luke besiket ûnderwilens syn heit Darth Vader oer te heljen nei de ljochte kant fan de Krêft. Wat de rebellen net witte, is dat keizer Palpatine harren op alle fronten in stap foar is.
Star Wars: Episode VI – Return of the Jedi krige fan 'e filmkritisy oer it algemien positive resinsjes, en ûntjoech him yn 'e bioskopen út ta in ûnbidich kommersjeel súkses en de meast opbringende film fan 1983. De film wûn in Oscar, in BAFTA en fiif Saturn Awards en waard yn 2021 foar preservearring foar de ivichheid opnommen yn it National Film Registry. Star Wars: Episode VI – Return of the Jedi wie it ôfslutende diel fan 'e oarspronklike Star Wars-trilogy. As diel fan 'e Skywalker Saga waard it folge troch Star Wars: Episode I – The Phantom Menace, it earste diel fan 'e Star Wars-prequeltrilogy, dat yn 1999 útkaam.
Titel
Yn 'e oarspronklike trailer fan Star Wars: Episode VI – Return of the Jedi, dy't yn 1982 útkaam, hiet de film Revenge of the Jedi ("Wraak fan 'e Jedi"). Dat kaam út 'e koker fan senarioskriuwer Lawrence Kasdan, dy't tsjin Star Wars-betinker George Lucas sein hie dat Return of the Jedi ("Weromkear fan 'e Jedi") in "swakke titel" wie. Yn desimber fan dat jier besleat Lucas lykwols dat "wraak" wat wie dat Jedi, mei harren ûnderdrukking fan negative emoasjes, nea dwaan soene. Hy besleat dêrom de titel werom te feroarjen yn Return of the Jedi. Tsjin dy tiid wiene der al tûzenen filmposters mei it wurd revenge printe. De 6.800 eksimplaren dy't op dat stuit noch net nei bioskopen ferstjoerd wiene, waarden letter as kuriositeit foar $9,50 it stik oan leden fan 'e Star Wars-fanklub ferkocht.
List fan planetoïden 31101-31200
Dit is in list fan planetoïden 31101-31200.
Star Wars: Episode VI – Return of the Jedi
Titel
Letter waard de film mei weromwurkjende krêft omneamd ta Star Wars: Episode VI – Return of the Jedi, om 'e ûnderlinge relaasje fan 'e dielen fan 'e Skywalker Saga dúdlik te meitsjen. Yn 2005 kaam it trêde diel fan 'e Star Wars-prequeltrilogy út ûnder de titel Star Wars: Episode III – Revenge of the Sith, dy't ferwiist nei de ôftanke titel fan Return of the Jedi.
Plot
Likernôch in jier lyn is de opstanneling en smokkelder Han Solo troch Darth Vader, de neiste hantlanger fan 'e boasaardige keizer Palpatine, yn (de fiktive stof) karbonyt ynferzen (sjoch: Star Wars: Episode V – The Empire Strikes Back) en dêrnei oerdroegen oan 'e Mandaloriaanske preemjejager Boba Fett. Dyselde hat him meinommen nei de planeet Tatooine, om him oer te leverjen oan 'e gangster Jabba de Hutt, dy't Han in hege priis op 'e holle set hie nei't er in lading fan Jabba syn smokkelwaar dumpe moast doe't er troch de autoriteiten pakt drige te wurden. De film iepenet as de androïden C-3PO en R2-D2 har yn opdracht fan harren master, de Jedi-ridder Luke Skywalker, nei it fan alderhanne slach kriminelen optillende haadkertier anneks paleis fan Jabba de Hutt bejouwe mei in boadskip fan Luke oan Jabba. Dat boadskip hâldt yn dat Luke mei de gangster ûnderhannelje wol oer de frijlitting fan syn freon Han. Hoewol't Jabba dêr neat fan witte wol, hâldt er likegoed de beide androïden, dy't daliks oan it wurk set wurde: C-3PO as tolk en R2-D2 as ober op Jabba syn swevende plezierjacht.
Koarte tiid letter komt de Ubeeske preemjejager Boushh by Jabba oan 'e doar, dy't as finzene Han syn ko-piloat meifiert, de Wookiee Chewbacca. C-3PO fasilitearret súksesfolle ûnderhannelings oer de priis dy't Boushh foar Chewbacca krije kin. Dy nachts, as it hiele paleis stil is, bejout Boushh him nei it plak dêr't de ynferzen Han Solo troch Jabba as wandfersiering brûkt wurdt. Hy hellet Han omleech en lit him ûntteie. As Han, dy't troch byferskynsels fan 'e befriezing tydlik blyn is, freget wa't syn befrijer is, docht Boushh de momkape ôf en blykt dêrûnder prinsesse Leia beskûl te gean, mei wa't Han in romantyske relaasje hat. Op dat stuit docht lykwols bliken dat Leia yn in falstrik rûn is, mei't der in gerdyn fansiden skood wurdt dêr't Jabba en neiste klyk efter ferburgen binne, en dêr't se al Leia har meneuvels wei folge hawwe. Han wurdt by Chewbacca yn in tsjerker ûnder it paleis smiten, wylst Leia as slavinne, klaaid yn in metalen bikiny, mei in keatling oan 'e troan fan Jabba fêstmakke wurdt.