Kaliningrad
Kaliningrad
thumb|Stedhûs fan Kaliningrad thumb|Hûs fan de Sowjets thumb|Grize betonnen flats foar Fischdorf oer thumb|[[Kristus-Ferlosserkatedraal]] thumb|Fischdorf mei fjoertoer Königsberg Yn 1946 waard de stêd omneamd ta Kaliningrad, nei Michail Ivanovytsj Kalinin, de presidint fan de Sovjet-Uny en goede freon fan Joazef Stalin. Hy wie doe kreklyn festoarn. Hy hie lykwols neat mei de stêd te krijen en der wiene al twa stêden nei him neamd. Nei de ferdriuwing fan de Dútsers waard de stêd en de omkriten werbefolke mei benammen Russen en wat lytsere groepen fan Wytrussen en Oekraïners. De stêd waard al rillegau weropboud, nei Sovjetrussysk model. Men woe sa min mooglik oerhâlde fan wat Dútsk/Prusysk wie. De âlde Dútske strjittepatroan waard loslitten en de hast folsleine ferwoaste binnenstêd waard foar in part werboud mei grutte grize betonnen fletgebouwen. Resten fan histoaryske bebouwing moasten oprêden wurde, bygelyks dy fan it keninklik-Prusyske stedsboarch Slot fan Keningsbergen yn 1968. Yn de bûtenwiken is mear foaroarlochske bou besparre bleaun. De katedraal mocht as ruïne stean bliuwe as warskôgingssymboal, en it grêf fan Immanuel Kant, dat tsjin de bûtenmuorre boud is. Hy wie nammers as filosoof in ynspiraasje foar lju lykas Karl Marx en Friedrich Engels. In opfallend gebou is it Hûs fan de Sovjets, in grut griis en ûnsjoch betonblok, dat njonken it plak dêr't de âlde stedsboarch, wêromhinne de histoaryske stêd groeid is, stie. Dat gebou hat yn Kaliningrad de bynamme De Meunster krigen. De stêd waard foar de Sovjet-Uny fan strategysk militêr belang, benammen fan de marine, dy't in marinehaven yn Baltiejsk (it eardere Pillau) hie. Om't de enklave in militêr-strategysk gebiet wie, waard it ommelân fertuteaze. De ôfwettering fan de lânbou, dat net mear ûnderholden waard, feroare it lânbougebiet dat fan oarsprong leech en sompich lân wie, wer yn sompich lân. Lytse doarpen waarden ôfbrutsen of as ruïne efterlitten. De grutste plakken holden in lykwichtich befolkingsnivo, dochs net sa as foar de kriich. Kaliningrad waard in sletten stêd, dêr't amper bûtelanners talitten waard. Yn 1991 waard de stêd wer iepene en koenen ek Dútsers der wer foar it earst yn 45 jier hinne. It foar it earst wer besjen fan harren tige feroare plak fan harren jongerein smiet in emosjonele erfaring op foar in protte Dútske besikers. Fan 1993 oant en mei 2006 waard de katedraalruïne troch benammen Dútsk jild wer restaurearre. De omlizzende binnenstêd bleau foarearst noch leech. Yn 2005 waard it 750-jierrich bestean fierd. De Königstor, ien fan de âlde stedspoarten dy't bewarre bleaun is, waard restaurearre. Dêrnei is der in soad oan it stedsbyld feroare, bygelyks de bou fan de Russysk-Ortodokske Kristus-Ferlosserkatedraal. Besuden de âlde katedraal kaam Fischdorf, in nije wyk mei in Dútske namme dy't op âlde Prusyske styl boud wurdt. Hjir steane hotels en restaurants mei ek in Dútske namme. Op 13 septimber 2006 joech de Russyske presidint Wladimir Pûtin it griene ljocht foar de weropbou fan de âlde boarch. Bysûnder is dat der sûnt 1991 in tanimmende oanwêzigens is fan 'Dútsers'. Dit binne benammen Folksdútsers, dy't yn parten fan Ruslân (Wolgagebiet), Oekraïne en Kazachstan wennen fanôf de achttjinde iuw. Nei de Dútske weriening mochten hja wer nei Dútslân komme, mar dizze Dútsers wiene wynliken Russen fan Dútsk komôf en in soad fan harren tochten net goed yn de Dútske maatskippij te pasjen, dus 'emigrearren' hja nei de oblast Kaliningrad. Hja wiene dêr mear as wolkom om't der in tekoart oan goede wurklju is. Der binne yn de stêd ferskate ferienings fan dizze Ruslândútsers en hja foarmje inkelde luterske tsjerkemienskippen. Kaliningrad hat lykwols in probleem, lykas yn in soad oare Russyske stêden, mei korrupsje, drugshannel, prostitúsje en der is in grutte groep swervers, stjitbern en ferslaafden. De libbensferwachting is leger as yn omlizzende lannen, troch de minne miljeutastân feroarsake troch de swiere yndustry dy it gea fersmoarget. Ek ôffalwetter dat fersmoarge fia de Pregel yn de Eastsee útkomt. Mei ferskillende aksjplannen fan de oerheid fan de oblast wurdt der besocht wat oan dy problemen te dwaan mei wikseljend súkses. Yn 2018 wie Kaliningrad ien fan de âlve spilerstêden wêze mei it Wrâldkampioenskip Fuotbal.