cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hegewei (Smellingerlân)
Skiednis
Nei it trochlûken fan de Drachster Feart nei it sintrum fan Drachten waard rûchwei op it plak fan de âlde Pypsterbrêge in nije hege fêste brêge oanlein yn de Hegewei dy't de namme De Piip krige. Dy waard yn oktober 2015 offisjeel iepene.
NHL Hegeskoalle
thumb|250px|It âlde gebou fan de NHL oan de Tesselschadestrjitte yn Ljouwert. De NHL Hegeskoalle (Nederlânsk en offisjeel: NHL Hogeschool) wie in ynstelling foar heger ûnderwiis yn Nederlân. De skoalle hie mear as 10.000 studinten en 1.000 meiwurkers. NHL Hegeskoalle bestie fan 1 augustus 1987 oant 2018, doe't de skoalle nei in fúzje mei Stenden University opgie yn it nije NHL Stenden Hegeskoalle. De ynstelling waard laat troch de Stifting Noardlike Hegeskoalle Ljouwert.
Lokaasjes
thumb|right|250px|It nije gebou fan de NHL oan de Rengersleane yn Ljouwert.
De haadlokaasje fan de NHL siet yn Ljouwert, mar oare plakken yn Nederlân húsmanje ek ûnderdielen; bygelyks yn Grins, Swol, West-Skylge en Ynskedee. De festigings:
Nijbou
Ein 2009 binne de lokaasjes dy’t festige yn Ljouwert ferhuze nei in nijboulokaasje. It nije gebou stiet op it plak dêr’t eartiids it Bouhouf stien hat, wat earst ek in lokaasje fan de NHL wie. Dat nije gebou stiet neist de Stenden Hegeskoalle.
Grûnslach
De NHL Hegeskoalle hat in algemiene grûnslach. Dit betsjut dat de skoalle net iepenbier of Kristlik is, mar útgiet fan in lykweardige posysje fan alle libbensbeskôgings en maatskiplike oertsjûgings.
Bestjoer
Oan de top fan de NHL stiet de Ried fan Tasjoch. Dizze kiizje en stjoere it Kolleezje fan Bestjoer (KfB) oan. De KfB is ferantwurdlik foar it deiliks bestjoer oer de skoalle.
Meisizzenskip
De NHL hat trije nivo’s fan meisizzenskip: Yn teory binne der foar alle trije nivo’s ferkiezings, mar omdat der meastal te min kandidaten binne fine dizze ferkiezings meastal net plak.
Oare organisaasje ûnderdielen
Neist de fjouwer ynstituten binne der ek noch de beliedsstêf, it Service Centre en it Learning Centre. It Service Centre soarget foar alle fasilitêre saken binnen de NHL. It Learning Centre biedt foar studinten en meiwurkers kursussen oan.
Opliedings
De NHL hat 73 ferskate opliedings, dizze opliedings binne ferdield oer fjouwer ynstituten. De opliedings wurde yn fjouwer domeinen opdield:
Neist de Bachelor opliedings fersoarget de NHL ek in tal Master-opliedings, wêrfan de measten earstegraad foegen foar de learareopliedings binne.
Underwiis
De studinten wurkje ûnder oare mei it Blackboard-systeem. Fierders krijt eltse studint in eigen e-mailadres en tagong ta it yntranet fan de skoalle.
Nijehaske
Nijehaske is in doarp yn de gemeente De Fryske Marren, krekt west fan It Hearrenfean. It doarp hat ynwenners (, boarne: CBS).
Skiednis
Nijehaske is begûn as eastlike útbou fan it âldere doarp Haske, dat letter Aldehaske hjitte soe. Dy twa doarpen foarmen it sintrum fan de eardere gemeente Haskerlân. Troch feanterij, dy't al yn de 16e iuw geande wie, ûntjoech it doarp. Doe't 200 jier letter de Gitersken nei it gebiet kamen om fean ôf te graven, woeks it tal ynwenners fan beide doarpen hurd.
De groei fan it tichteby lizzende It Hearrenfean, dat op de grins fan trije gemeenten lei, soarge der foar dat in grut stik fan it doarp ferdwûn. De bebouwing west fan de Hearresleat en noard fan de Stasjonsstrjitte bleau oer. It oarspronklike hert fan Nijehaske hearde al sûnt de gemeentlike weryndieling fan 1934 by It Hearrenfean. Dêr stie ek de herfoarme tsjerke dy't eartiids ien wie mei Haskerdiken en Nijbrêge. Allinnich it tsjerkhôf oan de Jousterwei is dêr noch fan oer. It stasjon fan It Hearrenfean stie oant 1933 yn Nijehaske.
It oerbliuwend part fan Nijehaske hearde oant 1984 by de gemeente Haskerlân dy't doe opie yn de gemeente Skarsterlân. Yn 2014 gie dy wer op yn de nije gemeente De Fryske Marren.
Ferskaat
Yn It Hearrenfean is in tichtebylizzende nijbouwyk Nijehaske neamd nei it doarp.
Foarby Nijehaske rint ek it Nije Hearrenfeanster Kanaal.
Reformaasje
thumb|left|Martin Luther De herfoarming of Reformaasje is de tsjerklike feroaring yn de 16e iuw ûnder lieding fan Maarten Luther en Jehannes Kalvyn. Harren ynfloed strekte him út oer in protte lannen yn Jeropa en is oant en mei tsjintwurdich oanwêzich yn tsjerke en maatskippij.
Basilique Sainte-Clotilde
Bouskiednis
Yn 1790 waard de augustynske Oarder fan de beroufolle dochters fan Marije Magdalena twongen harren kleaster op te heffen. Foar dy tiid hiene de susters harren kleaster oan it ein fan de Rue de Grenelle-Saint-Germain. De kleasterkapel bleau lykwols bestean en waard tenei troch de parochy as de Église Saint-Valère brûkt. Yn 1817 waard ek de tsjerke ôfbrutsen en de parochy ferhûze nei in provisoarysk ûnderkommen foar salang't der noch gjin nije tsjerke wie. It gemeentebestjoer seach yn 1825 de needsaak om in nije tsjerke foar de parochy te bouwen, mar it duorre noch oant 1827 doe't it beslút dêrta nommen waard. De nije tsjerke soe de namme Église Saint-Charles krije, nei de patroanhillige fan de op dat stuit regearjende kening Karel X.
De útfiering fan de plannen bleaune lykwols lizzen oant 1846. Dat hie te krijen mei de styl fan de te bouwen tsjerke. Dy wie nammentlik ynspirearre op de grutte Rynlânske katedralen fan de 14e iuw. Yn Parys bestie der ynearsten in soad wjerstân om yn it lân dêr't de gotyk útfûn wie in tsjerke lykas in Dútske domtsjerke te bouwen. Underwilens waard besletten om de nije tsjerke net te ferneamen nei Sint-Karel mar nei Sint-Klotildis.
Reformaasje
De 16e-iuwske reformaasje wurdt troch protestanten sjoen as in grutte yngripende opwekking fan de tsjerke. Lykwols wurdt de reformaasje troch de Roomsk-Katolike Tsjerke ôfwiisd en hawwe oanhingers dêrfan ferflokt. Op it Konsily fan Trente (1545-1563) is 126 kear in ferflokking (Anathema sit) útsprutsen oer oanhingers. Yn reaksje hawwe de Roomsken in kontrareformaasje ynsetten. Foaral de jezuïten en de ynkwisysje hawwe tige dwaande west de reformaasje te bestriden.
Basilique Sainte-Clotilde
Bouskiednis
De tsjerke waard boud troch de yn Keulen berne arsjitekt Franz Christian Gau. Nei syn ferstjerren yn 1854 waard er ferfongen troch Théodore Ballu, de arsjitekt fan de Sainte-Trinité. De neogoatyske tsjerke waard yn 1857 foltôge en op 30 novimber fan dat jier wijd troch de aartbiskop fan Parys, François Nicolas Madeleine Morlot.
Yn 1897 waard yn it ramt fan it 14e iuwfeest fan de doop fan Klovis (syn twadde frou wie Klotildis) de tsjerke troch paus Leo XIII de status fan basilica minor ferliend.
Reformaasje
De Reformaasje yn Fryslân
Ek yn Fryslân wie de Reformaasje in kompleks ferskynsel. Der is yn dy tiid spanning yn- en bûten de tsjerke. De doarpspastoars, meast Friezen, troch frije prysterkar oansteld, stienen de Fryske Frijheid foar: gjin 'ûngewoane' tsjerklike belestingen, gjin tsjerklike maatregels út it fiere Brussel of Rome wei, gjin steun foar de Ynkwisysje. Mar, it beskavingspeil fan de prysters wie net heech, harren hannel en wannel wekte krityk, de macht fan de kleasters mindere. Dêrneist groeit de twivel oer de roomske tsjerkelear. thumb|Jehannes Kalvyn Wat it earst en it sterkst wurke hat, falt net te sizzen. De earsten dy't de herfoarming tadien binne, binne Sakremintaarjers, sy ûntkenne it miswûnder en neist harren oppenearje har hieltiten mear de dopersken oer de werdoop. Dat it Munsterske aventoer sa'n yndruk makket, wylst der bygelyks fan Luteranisme gjin sprake is, moat gearhingje mei de ekonomyske posysje fan de massa. Oant koart foar 1580 is der ek gjin eigentlik kalvinisme, men is anti-roomsk. Al in hiel skoft foar 1560 wienen der in soad non-paschanten. Oarsaak: de ynfloed fan geastliken as Gellius Faber, de wurking fan strange plakkaten fan oerheid en ynkwisysje op de folksaard, stúdzjes oan bûtenlânske universiteiten (Wittenberch). Dat dit lêste 1544 ferbean waard seit genôch. In soad fan dizze studinten waarden frijheidsstriders (sjoch Karel Roarda). Dochs hat in goedlieden herfoarming yn hert en holle hjir in soad kânsen hân. Doe't dy útbleau, kaam ek troch de politike situaasje (sjoch Rennenberg) de omkear. De grifformearde sjerke krige de macht en waard steatstsjerke yn 1580.
Basilique Sainte-Clotilde
Bouskiednis
De basilyk stie model foar de yn de jierren 1863-1888 troch de arsjitekt Léon Vautrin boude gevel fan de Katedraal fan it Hillich Hert yn Guangzhou yn Sina.
Ynterieur
De neogoatyske basilyk hat in lingte fan 96 meter en in breedte fan 38 meter. De twa tuorren oan wjersiden fan de gevel binne goed 70 meter heech. Yn de Chapelle de la Sainte-Vierge binne skilderijen fan Jules-Eugène Lenepveu te sjen. Der is byldhouwurk fan James Pradier en Francisque Duret (krúswei) en in searje bylden fan Eugène Guillaume, dy't de bekearing fan Valeria fan Limoges foarstelle, har feroardieling ta de ûnthalzing en de ferskining oan Sint-Martial. It gebou wurdt ferljochte mei glês-yn-leadramen; de roasfinsters binne fan Émile Thibaud (1806–1896).
Reformaasje
De Reformaasje yn Fryslân
Bekend is dat Deputearre Steaten fan Fryslân, dy't de kant fan de Nederlânske Opstân hâlden, begjin 1580 de militêre macht griepen doe't se yn 'e gaten krigen dat steedhâlder Rennenberg úteinlik de kant fan de kening kieze soe. Op dat momint wie ien fan har earste soargen it feilich stellen fan al it geastlik besit, dat no net mear de Hillige Memmetsjerke mar 'de ware gereformeerde' religy tsjinje moatte soe. Fanwege de algemiene gaos yn it lân en it ophâlden fan de katolike earetsjinst wiene se bang foar it ferlern gean fan tsjerklik goed. Noch ear't se in nije lândei gearroppen hiene, dy't har gesachsútoefening legitimearje koe, hiene hja de grytmannen opdracht jûn al it geastlik besit yn har gebieten te registrearjen. Dat betsjut, dat neist it patroansgoed op har befel ek de pastory- en vikarybesittings, de kosterijfûnsen, de prebinden of lienen en de tsjerklike kostberheden ynventarisearre wurde moasten. De kleasterbesittings waarden troch aparte kommissarissen registrearre.
Op 31 maart 1580 bringt in resolúsje fan Deputearre Steaten (de grûnwet fan de Frysk grifformearde tsjerke) it kleasterbesit oan de Steaten, lykas it oare tsjerkebesit. Roomsken wike út (Consriptio Exulum), oaren fersetten har ferduldich. De dopersken hienen yn stilte trochwurke, mar de grifformearde minderheid, mei dizze resolúsje yn de rêch, pakte fêstiging fan de grifformearde tsjerke hurd oan.
Marten Luther
thumb|Marten Luther skildere troch Lukas Kranach de Alde yn [[1529]] Marten Luther (Eisleben, 10 novimber 1483 - Eisleben, 18 febrewaris 1546) wie in tige wichtige Dútsk protestantske teolooch en reformer. Hy wurdt tegearre mei Huldrych Zwingli en Jehannes Kalvyn rekkene ta de liedende persoanlikheden fan de Reformaasje. Mei syn optreden op 31 oktober 1517 soed er it startsein jaan oan dizze beweging.
Basilique Sainte-Clotilde
Oargel
It haadoargel fan de tsjerke waard yn 1859 troch Aristide Cavaillé-Coll boud. Yn 1933 feroare Beuchet-Debierre út Nantes de klank fan it ynstrumint. Deselde oargelboufirma elektrifisearre yn 1962 de traktuer en wreide de klaviatuer fan it oargel út. It oargel krige yn dy tiid in mear neoklassyk klankbyld.
Marten Luther
Biografy
Luther waard berne út in famylje fan mynwurkers dy't harren opwurke hienen. Hy brocht syn jeugd gruttendiels troch yn Mansfeld en krige les op Latynske skoallen. Op 17-jierrige leeftiid gong er nei de universiteit fan Erfurt om jurist te wurden, mar al gau soed er nei it Augustinekleaster gean om muonts te wurden (1505).
Basilique Sainte-Clotilde
Oargel
Yn it ramt fan de lêste revyzje troch Bernard Dargassies (2004) waarden û.o. in chamaderegister ynboud en in mobile elektryske spyltafel tafoege.
Op it oargel hawwe in grut tal Frânske komponisten spile: César Franck (1859–1890), Gabriel Pierné (1890–1898), Charles Tournemire (1898–1939), Flor Peeters (1939–1942), Joseph-Ermend Bonnal (1942–1944), Jean Langlais (1945–1987).
Marten Luther
Biografy
Hy waard ta pryster wijd en yn 1508 ta heechlearaar yn de moraalteology oan de universiteit fan Wittenberg. Op 31 oktober 1517 makke er yn Wittenberg syn 95 stellings tsjin de hannel yn ôflaten troch de Roomsk-Katolike Tsjerke bekend. Dat wie it begjin fan de Reformaasje, dy't late ta de ûntwikkeling fan it Protestantisme. It populêre byld is dat er syn stellings tsjin de doar fan de tsjerke spikere, mar feitlik is hjir gjin ûnbestriden bewiis foar.
Luther waard troch syn lear yn 1521 yn de ban dien troch de Roomske tsjerke.
Luther syn wetten
Luther formulearre in stikmannich wetten foar de tsjerke:
Wâldgieltsje
It Wâldgieltsje is in ierappelsoarte dy’t benammen yn de Fryske Wâlden iten wurdt. Hy komt fuort út it gieltsje, in ierappelras dêr’t ek oare Fryske ierappelsoarten as it Berltsumer gieltsje, it Wierumer gieltsje en it Lange gieltsje út fuort komme.
It is yn fergelyk in lytse jirpel mei in tin jaske. Hy kin betiid yn it seizoen dolde wurde, sa healwei july. Under deskundigen is it wâldgieltsje in kwaliteitjirpel. It wâldgieltsje hat in stik as wat eigenskippen dy’t ek foar oare jirpels ynteressant binne. Sa hat hy in bêste wjerstân tsjin sykten en is hy lang te bewarjen. Dêrom binne der ek plannen om it wâldgieltsje mei oare ierappelsoarten te mingen.
Skiednis
It ras hat om 1700 hinne al yn de provinsje west. Om 1800 hinne wienen der sa’n fiif soarten yn Fryslân. Nei alle gedachten is it ras troch Frânske protestanten nei Fryslân brocht. Kwekers hawwe troch de jierren hinne troch seleksje harren eigen gieltsje ûntwikkele.
Healwei de jierren ’50 fan de 20e iuw rekke de ierappel wat út byld omdat oare earpelrassen mear opsmieten. Mar ûnder in lyts groepke minsken bleaun it ras bestean. Benammen de famylje Wilman fan Ingwierrum hat in wichtige rolle spile by it behâld fan it soarte.
Sûnt 2007 wurdt de jirpel yn it projekt Wâldpyk en Wâldprodukten belutsen. Under de namme Wâldpyk wurdt it tegearre mei oare produkten út de Fryske Wâlden op de merke brocht. Yn 2009 krige it jirpelras it keurmerk Erkend Streekprodukt oanbean troch de Stifting Streekeigen Produkten Nederlân.
Tapassing
De jirpel kin yn de skyl sean wurde. Hy wurdt ûnder oare by de soerstip iten.
DGM (band)
DGM is in Italjaanske metalband oprjochte yn 1996 yn Rome, DGM stiet foar de inisjalen fan de oprjochters fan de band Diego Reali (gitarist), Gianfranco Tassella (drummer) en Maurizio Pariotti (toetsenist). De band brocht yn 1997 syn debútalbum Change Direction út. De teksten fan de band gean benammen oer wrakselingen en fragen oer it libben. DGM hat tsien studio-albums en twa live-albums útbrocht.
Tadzjikistan
Tadzjikistan (Тоҷикистон) is in lân yn Sintraal-Aazje, de haadstêd is Dûsjanbe. It makke ûnderdiel fan de 't Sowjet-Uny foardat it yn 1991 útinoar foel.
Lizzing
It lân wurdt begrinzge troch:
Lânskip
left|thumb|Lânskip yn it [[Pamirberchtme]] Tadzjikistan is in útsûnderlik bercheftich lân, dat foar 90% op in hichte leit boppe de 1.000 meter. Sawat de hiele befolking wennet yn de smelle dalen. Yn it súdeasten leit it Pamirberchtme mei in oerflakte fan 64.000 km². De rige bergen yn it westen heare by de Pik Ismail Somony, (eartiids de Pik Kommunisme, 7945 meter) en de Pik Lenina (7134 meter).
De haadstêd Dûsjanbe leit yn it westen fan it lân op de súdlike skeanten fan it Hisorberchtme dat it streamgebiet fan de Amu Darja skiedet fan dat fan Syr Darja. Sawat hiel Tadzjikistan wettert ôf op de Amu Darja, dy't tegearre mei de Panj de grins foarmet mei Afganistan.
It klimaat is kontinintaal dat karakterisearre wurdt troch skrokke simmers en sêfte winters.
Skiednis
De omkriten, dy't al sûnt de 1e millenium f.Kr. bewenne wie, hearde oant-en-mei de 9e iuw by de grutte riken fan de Perzen, Griken, Masedoanjers en Arabieren. Nei iuwenlange oerhearsking troch Mongoalen en Oezbeken kaam it noarden fan Tsjadikistan om 1870 ûnder ynfloed fan Ruslân. Yn 1918 waard it diel fan de Sowjet-Republyk Turkestan en sûnt 1929 as apart dielrepublyk. Mei it útinoar fallen fan de Sowjet-Uny yn 1991 waard it in selsstannige steat.
Fuort nei de ûnôfhinklikheid bruts in etnysk konflikt út regio's (provinsjes) Chodzjand en Kulob mei de regio Qurghonteppa dat harren útwreide ta in boargerkriich tusken de Islamisten en de regearing fan ûnder Emomalii Rachmon. It konflikt einige yn 1997 doe't de islamisten yn de regearing opnommen waard.
Befolking
It grutste diel fan de befolking bestiet út etnyske Tadzjiken, in Perzysk folk, de Oezbeken foarme yn it lân in grutte minderheid. Fierders wenje yn Tadzjikistan ek noch Russen, dy't it lân yn grutte tallen ferlitten hawwe ûnder de boargeroarloch.
De taal fan de Tadzjieken is it Perzysk, dat ek de offisjele taal is fan Iran en Afganistan. It Perzysk wurdt yn Tadzjikistan mei it syrillyske alfabet skreaun en betiden ek wol Tadzjiky-Perzysk neamd.
Religy
De Tadzjiken hawwe mei de Oezbeken de soennityske islam mien. Under de leauwige Russen is de Eastersk-Ortodokse Tsjerke de grutste godstsjinst.
Megawati Soekarnoputri
Megawati is de twadde dochter fan de eardere presidint Soekarno.
1970, it jier dat Soekarno stoar, begûn Megawati in stúdzje psychology oan de Universitas Indonesia, mar nei twa jier hâlde hja dêrmei op.
Neffens in protte minsken hat hja it sitte litten ûnder it presidintskip.
Megawati is in fromme moslim, mar folget ek (lykas har heit) de tadysjonele Javaanske gebrûken en leaut tige yn astrology.
Hotel Lauswolt
It Hotel Lauswolt of it Lângoed Lauswolt is in eardere bûtenpleats yn it Fryske doarp Beetstersweach, dy't sûnt healwei de tweintichste iuw as hotel en resort tsjinst docht. It lângoed beskikt, njonken it tige deftige eigentlike hotelgebou, ek oer in heech oanskreaun restaurant, in golfbaan en oare foarsjennings. De namme 'Lauswolt' is yn Fryslân ferneamd, en is suver synonym mei lúkse en beslettenens. Yn it hotel útfanhûzje gauris ferneamde persoanen, en yn 2007 wie it it toaniel fan 'e Nederlânske kabinetsformaasje. Oant mids 2018 makke Lauswolt diel út fan 'e hotelkeatling Bilderberg.
Namme
Lauswolt is ferneamd nei de oarspronklike einierde famylje dy't op it stee wenne, de famylje Lauswolt fan Beetstersweach. De namme 'Lauswolt' komt (yn it Nederlânsk) ek foar as plaknamme Lauswold, Louwswoud en Louswolt. It tinken is dat it in ôflieding is fan 'e jongesnamme Nikolaas, yn it Dútsk Nikolaus. It lêste diel fan 'e gearstalling, "-wolt", kin yn it Frysk oerset wurde as "wâld", mar kin sawol op bosk as op heide slaan.
Skiednis
It oarspronklike hûs Lauswolt waard boud yn 'e santjinde iuw en wurdt foar it earst yn histoaryske stikken neamd yn 1631. De earste eigner fan it lângoed wie de famylje Lauswolt fan Beetstersweach, dy't yn 'e omkriten fan it doarp in stikmannich pleatsen besiet. Yn 'e rin fan de njoggentjinde iuw kaam Lauswolt yn eigendom fan jonkhear Jan Anne Lycklama à Nijeholt, de boargemaster fan Opsterlân. Mids 1860-er jierren joech de nije eigner opdracht oan 'e Uterter arsjitekt Samuel Adrianus van Lunteren (1813-1877) om op syn lângoed in hearehûs te setten. Dat wie it hjoeddeistige Lauswolt, dat yn 1867 reekaam.
Jan Anne syn soan Augustinus Lycklama à Nijeholt wie de earste bewenner fan Lauswolt. Hy ferbleau der lykwols net lang, mei't er nei syn houlik, yn 1872, rillegau ferfear nei de buorren fan Beetstersweach. Yn 1878 ferkocht de famylje Lycklama à Nijeholt de bûtenpleats Lauswolt foar ƒ100.000 oan Reinhard baron van Harinxma thoe Slooten. Augustinus Lycklama à Nijeholt útfanhuze neitiid geregeldwei yn it hûs fan syn heit en nei har ferstjerren yn dat fan syn suster, it Lycklamahûs, yn Beetstersweach. Van Harinxma thoe Slooten bewenne Lauswolt mei syn beide bern en húshâldster oant syn dea yn 1928. Syn dochter Adriana, dy't troud wie mei in Jan Bieruma Oosting fan It Oranjewâld, urf it lângoed doe, en liet it gebou ferbouwe troch arsjitekt Willem Gerretsen en de yndieling fan 'e tún oanpasse troch S. Voorhoeve.
Yn 1954 kaam Lauswolt yn it besit fan 'e Algemiene Fryske Libbensfersekering Maatskippij (AFLM). Fan it hearehûs waard doe in hotel makke, dat al gau bekend kaam te stean om syn lúkse, dy't it ta in ûntwyk foar de Nederlânske hegerein makke. Yn 1990 waard it hotel ferkocht oan 'e Bilderberggroep, in ynternasjonaal operearjende Nederlânske hotelkeatling. Mids 2018 waard bekend dat Bilderberg Lauswolt foar €6,8 miljoen ferkocht hie oan FB Oranjewâld, dy't ek eigner is fan it Lângoed It Oranjewâld. Reden dêrfoar wie dat Bilderberg yn 2017 sels oernommen wie troch de Singapoereeske First Sponsor Group en it Dútske Event Hotels. It belied fan 'e nije eigners wie om har te konsintrearjen op 'e stêden, en it lanlik sitewearre Lauswolt paste net yn dat plaatsje.
Kabinetsformaasje
Begjin jannewaris 2007 wie Hotel Lauswolt it toaniel fan besprekkings foar de kabinetsformaasje fan Nederlân (2006-2007). Dielnimmers dêroan wiene ynformateur Herman Wijffels en partijlieders Jan Peter Balkenende (CDA), Wouter Bos (PvdA) en André Rouvoet (KristenUny). Letter soe Balkenende sizze dat yn Beetstersweach de basis lein wie foar de formaasje fan it Kabinet-Balkenende IV.
Foarsjennings
Hotel Lauswolt telt 65 lúksueuze hotelsuites. Fierders binne yn it hotelgebou ek Bistro Nijholt en it restaurant De Heeren van Harinxma húsfêste. Sjef-kok Marc van Gullick soarge dat it restaurant fan 2001 oant 2006 in Michelinstjer hie. Letter waard op 'e nij in Michelinstjer byinoar-itensean troch sjef-kok Arjan Bisschop. Lauswolt beskikt ek oer in golfbaan fan 18 holes fan 'e Golf & Country Club Lauswolt.
Trivia
Op ien fan de pleatsen fan it Lângoed Lauswolt wenne de ferneamde akteur Rutger Hauer.
Ousterhaule
Ousterhaule is in doarp yn de gemeente De Fryske Marren, súd fan De Jouwer. It doarp hat ynwenners (, boarne: CBS).
Namme
De naam ferwiist nei ouwer en hichte ("haule"). It plak hiet foar de oarloch “Oosterhaule”.
Organisearre territoarium
In organisearre territoarium is yn 'e Feriene Steaten in krite lân ûnder Amerikaanske soevereiniteit dy't net binnen de grinzen fan in Amerikaanske steat leit, mar wol in eigen regear hat dat oprjochte is troch in wet fan it Amerikaanske Kongres. Sa'n regear bestiet ornaris út in territoriale folksfertsjintwurdiging om 'e wetjaande macht út te oefenjen, in keazen territoriaal gûverneur dy't oan it haad stiet fan in bestjoer dat de útfierende macht hat, en fierdersoan de basisorganisaasje fan in eigen rjochterlike macht. Sûnt 1959 besteane der gjin organisearre territoaria mear.
Ousterhaule
Skiednis
Ut it oarspronklike âlde dorp (Alde Ouwer) is it nije stifte, Ouwster-Nijega, en is ek de haule (hichte) fan de Ouwer bewenber makke: Ousterhaule. It foarmet mei Aldeouwer en Ouster-Nijegea it Ouster Trijegea, feitlik in trijelingdoarp. It blykt bygelyks út in mienskiplike basisskoalle "Trijegeaster Honk". Yn 1741 waard hjir troch de ynset fan de aadlike laach Vegelin de Trijegeasterpolder oanlein. De nijbouwyk hjit Wolsmastate.
Organisearre territoarium
Skiednis
Histoarysk hiene gebieten dy't in folweardige steat fan 'e Feriene Steaten wurde woene de bestjoerlike status fan organisearre territoarium foardat se de status fan steat krigen. Dat gou net foar de Trettjin Koloanjes (Nij-Hampshire, Massachusetts, Rhode Island, Connecticut, New York, Nij-Jersey, Pennsylvania, Marylân, Delaware, Firginia, Noard-Karolina, Súd-Karolina en Georgia), dy't de oarspronklike oprjochtsjende steaten fan 'e Feriene Steaten wiene, mar wol foar de measte oaren fan 'e hjoeddeistige fyftich Amerikaanske steaten.
Behalven de oarspronklike trettjin binne der mar seis oare steaten dy't nea in organisearre territoarium west hawwe. Dêrby giet it yn it foarste plak om Kentucky, Maine en West-Firginia, dy't ôfspjalte waarden fan in gebiet dat al in folweardige steat wie: Kentucky (1792) en West-Firginia (1863) waarden allebeide ôfspjalte fan 'e steat Firginia, wylst Maine (1820) ôfspjalte waard fan 'e steat Massachusetts. Fierders wiene Fermont (1791) en Teksas (1845) ûnôfhinklike lannen doe't se yn 'e Feriene Steaten opnommen waarden, wylst Kalifornje (1848) fanwegen de Kalifornyske Goudkoarts as folweardige steat opnommen waard sadree't it op Meksiko ferovere wie.
Ousterhaule
Mienskip
It doarp hat mei Ouwster-Nijega en Oldeouwer ien feriening foar Pleatslik Belang en ien doarpshûs, De Hichte. Omdat de feriening yn 2010 hûndert jier bestie, en de skoalle 175 jier, waard in jubileumboek útjûn.
Organisearre territoarium
Skiednis
Oare gebieten dy't by de tiid lâns yn Amerikaanske hannen kamen, lykas troch de Oankeap fan Louisiana yn 1803, de Meksikaansk-Amerikaanske Oarloch fan 1846-1848 of de Oankeap fan Alaska yn 1867, krigen faak earst de status fan ûnorganisearre territoarium. Letter waarden dêrút organisearre territoaria oprjochte, dy't, as se ienris in befolking krigen hiene dy't dêr grut genôch foar wie, opklimme koene ta folwearige steaten. Guon organisearre territoaria bestiene mar hiel koart foar't se in steat waarden, wylst oaren desennia lang dy status holden. It koartst besteande organisearre territoarium wie it Territoarium Alabama, dat mar 2 jier bestie, wylst de langst besteande it Territoarium Nij-Meksiko wie, dat krapoan 62 jier bestie.
Ousterhaule
Tsjerke
It doarp hat in oarspronklik midsiuwsk tsjerkje, dat yn de 20e iuw ommitsele waard. De grutte houten geveltoer fan de Tsjerke fan Ousterhaule is beklaaid mei lead.
Organisearre territoarium
Hjoeddeistige sitewaasje
It lêste organisearre territoarium wie it Territoarium Hawaï, dat op 21 augustus 1959 as folweardige steat yn 'e Feriene Steaten opnommen waard. Yn 'e Wet op de Talitting fan Hawaï waard it ûnbewenne atol Palmyra, yn 'e Stille Oseaan, dat wól ta it Territoarium Hawaï heard hie, spesifyk fan talitting útsletten. Sadwaande is Palmyra sûnt 1959 it iennichste ynkorporearre ûnorganisearre territoarium fan 'e Feriene Steaten, wat sizze wol dat it folslein ûnder de Amerikaanske wetjouwing falt (oftewol "ynkorporearre" is), mar dochs net heart ta in Amerikaanske steat (oftewol in "territoarium" is), en likemin in eigen, troch it Amerikaanske Kongres by wet oprjochte regear hat (oftewol "ûnorganisearre" is). Alle oare ûnorganisearre territoaria binne ûnynkorporearre, wat sizze wol dat se net folslein ta de Feriene Steaten hearre en dêrom ek net ûnder alle aspekten fan 'e Amerikaanske Grûnwet falle. It Distrikt Columbia (d.w.s. de federale haadstêd Washington, D.C.) funksjonearret likernôch gelyk oan in ynkorporearre organisearre territoarium, mar as in federaal distrikt falt it lykwols ûnder in folslein oar diel fan 'e Amerikaanske Grûnwet.
List fan histoaryske organisearre territoaria
(op folchoarder fan oprjochtingsdatum) * ) mei weromwurkjende krêft jildich fanôf 12 augustus 1898.
N'Dea Davenport
thumb|N'Dea Davenport mei Brand New Heavies ([[Wenen 2008)]] thumb|N'Dea Davenport mei Brand New Heavies 2016 thumb|N'Dea Davenport mei Brand New Heavies 2016
N'Dea Davenport (Atlanta, Georgia, 6 maaie 1966) is in Amerikaanske R&B/soul sjonger-songwriter dy't meast bekend is fan har oandiel yn de Brand New Heavies, in Britske funk/R&B band, dy't ferantwurdlik wie foar de Acid Jazz-weach yn de iere jierren '80. Hja is alris nominearre foar in Grammy Award
Smak
De Smak is in âld skipstype út de 18e en iere 19e iuw, oarspronklik út Nederlân. De smak wie in licht skip foar de kustfeart. De measte smakken koenen sa'n 60 ton fracht hawwe, mar de grutsten koenen oant 100 ton fracht ferfiere.
Bou
De romp wie foar en efter rûn, de boaiem wie frij plat. De smak wie fierder útrist mei swurden en hie in lytse roef, kombof en sliepplak foar de bemanning.
Mêsten en seilen
Smakken wiene meastal twamêsters mei in grutte fokkemêst en in lytsere drúlmêst. Smakken hiene oarspronklik sprietseilen op beide mêsten, mar letter waarden hieltyd mear gaffelseilen brûkt. De fokkemêst mei spriet of gaffel droech it grutseil en somtiids ek it topseil boppeoan en staachfok. De boechspriet hie twa klúffokken. De drúlmêst droech ien drúl. Trochdat de drúlmêst flak foar de efterstjûne pleatst wie, stiek de drúl efter it skip út. De drúl waard oan de pappegaaistôk befêstige.
Fersprieding
De smak wie fan oarsprong Nederlânsk, mar rekke letter ek ynboargere yn Dútslân. Smakken farden fan de seeën om it Ibearysk Skiereilân hinne oant Noarwegen ta, mar waarden dochs it meast brûkt foar de kustfeart op de lannen oan de Eastsee en de Noardsee.
Rottumerplaat
250px|thumb|right|200px|Rottumerplaat 200px|thumb|right| Satelytfoto Rottumereach en Rottumerplaat. thumb|200px|right|Rottumerplaat fan see ôf. De observaasjetoer is al fan fierren byldbepalend foar it eilân. De shovel wurdt brûkt om bagaazje te ferfieren fan en nei de sloep dy't brûkt wurdt om nei it eilân te kommen. right|thumb|200px|Gesicht op Rottumerplaat út de observaasjetoer op it eilân wei Rottumerplaat is in ûnbewenne Waadeilân fan 7,82 km², dat by de provinsje Grinslân heart ûnder de gemeente Iemsmûn.
Lizzing
Benoarden grinzet it eilân oan de Noardsee en besuden oan de Waadsee. Westlik leit Skiermûntseach en eastlik Rottumereach. Op Rottumerplaat leit it noardlikste punt fan Nederlân. It eilân hat in post dêr't yn it briedseizoen twa fûgelwachters tellingen dogge.
Skiednis
Rottumerplaat is ûntstien nei 1833. Yn earste ynstânsje wie it net mear as in sânplaat dat om 1860 hinne Rottumerplaat neamd waard. Yn 1950 hat Rykswettersteat der in stodyk oanleit, omdat der plannen wienen Rottumerplaat yn de takomst te brûken as wurkeilân foar it ynpolderjen fan de Waadsee.
Krektas Rottumereach rint Rottumerplaat stadichoan nei it easten, trochdat de westside ôfbroazelt en de eastside oanslibbet. Fan 1965 oant 1985 waakse de plaat oant 900 bunder, mar dêrnei kaam in omslach en tsien jier lang waard it eilân stadichoan lytser. Sûnt midden njoggentiger jierren liket it eilân wer te groeien. Benammen omdat sûnttiids in soad dúnfoarming wie oan de noardwestside fan it eilân en de ôfslach oan de eastkant stadich troch giet.
Rottumerplaat is ûnbewenne en de tagong is ferbean. It behear wurdt dien troch Rykswettersteat, Steatsboskbehear en it Ministearje fan Lânbou, Natoer en Fiedselkwaliteit. Oant 1991 waard besocht de kustline te hanthavenjen. Yn 1991 waard foar Rottumereach en Rottumerplaat in behearsplan opsteld, wêryn bepaald waard dat it eilân tenei allinnich noch twaris jiers frijmakke wurdt fan swerfôffal.
Fauna
Krektas Rottumereach is Rottumerplaat in rêst- en foerazjeargebiet foar de trijeteansgril, de bûnte gril en it dûkelmantsje, en is briedgebiet fan de eiderein, de berchein, de Noardske stirns, de blaustirns, de lytse stirns, it dûkelmantsje en de bûntbekstirns. Sûnt 1996 hat de klikstirns in oantal jierren op Rottumerplaat bret, mar is dêr no wer ferdwûn.
Godfried Bomans en Jan Wolkers
Yn 1971 brochten de skriuwers Jan Wolkers en Godfried Bomans elk in wike troch op it eilân, yn de fakânsje fan de fûgelwachters. Bomans wie dêr fan 10 july oant 17 july, en Wolkers fan 17 july oant 24 july. Harren ienichste ferbining mei de bûtewrâld bestie alle dagen út in koart radiocontakt mei VARA-meiwurker Willem Ruis, dy't yn in hotel yn Warffum siet. Wolkers brocht ferslach út fan wat er meimakke yn Groetnis fan Rottumerplaat (1971); it deiboek fan Bomans ferskynde yn Op Reis rond de Wereld en op Rottumerplaat (1972).
Mûljearring
Mûljearring is in ferskil fan útspraak yn it Frysk, dêr't opgeande twalûden as  'ja' en 'jo' sein wurde dy't oars yn it Frysk mear as 'wa' en 'wo' sein wurde.
Foarkommen
Mûljearjen komt oeral wol yn Fryslân foar, mar benammen is it in skaaimerk fan it Wâldfrysk. Mûglik hat dit in feroaring west troch de útspraak fan feanters fan bûten Fryslân. Dy soenen dy foar harren drege Fryske twalûden makliker sein hawwe, wat dêrnei troch de Friezen yn dy gebieten oernaam wêze soe.
Mûljearjen wurdt ek dien troch bern wylst dy de taal oanleare.
Oare betsjuttings
Under ‘mûljearring’ wurde by útwreiding ek wol in tal fan ferskillende, besibbe ferskynsels beflapt.
Hottingasyl
Hottingasyl wie in syl yn de Leppedyk by Aldskou. De syl is boud troch mûontsen fan it Kleaster Ealsum. Tsjin 1900 is de syl ferfallen.
Sipko Basseleur
Sipko Basseleur (Boalsert, 10 april 1746 - Ljouwert, 8 novimber 1831) wie in jurist. Basseleur wie yn de Fryske Steaten haad fan de ultra-konservativen. Oant 1773 wie er anty-prinsgesind mar letter sterk foar de prins. Hy wie yn 1776 opsteller fan de saneamde Bloedplakkaten. Tusken 1795 - 1814 wie er abbekaat, dêrnei lid fan Provinsjale Steaten.
Swob Sjaardema
Swob Sjaardema, better bekend as Swobs Lauwa (betsjut: falske trou), wie in Frysk ealfrouwe. Yn 1480 ferdigene sy, de widdo fan Skieringer Jarich Hottinga, har stins yn Nijlân. Troch in mûklist slagge it har om har fijân Skerne Wibe yn hannen te krijen.
Komôf
Swob wie yn 1435 berne yn Frjentsjer. As dochter fan Douwe Tjaerts Aylva en Edwert Sjaarda. Mei as bruorren Tjaert en Sicke.
Bernetiid
Se wennen op Oud-Sjaerdema, oant de ferwoesting derfan yn 1444. Wêrnei 't se yn in hûs wennen flakby de tsjerke yn Frjentsjer. Oant 1449 wêrby 't se yn it Sjaerdemaslot ferhuze en Swob fierder libbe ta har houlik.
Houlik en gesin
Swob troude mei Jarich Epes Hottinga yn 1455, wêrby 't se yn Wommels wenne oant de dea fan Jarich syn heit yn 1458. Wêrby 't se yn Hottingastins wenjen gien binne. Se krigen tegearre 3 dochters en 3 soannen. Wêrby 't Swob alle trije de soannen útlibbe hat. Jarich gie dea yn 1475.
Striid tusken Skier en Fet
Swob wie belutsen by de Grutte Fryske Oarloch tusken de Skieringers en de Fetkeapers, dy't de Fryske gebieten tusken 1439 en 1524 yn syn gryp hold. Har famylje stie oan de kant fan de Skieringers. Swob har man Jarich siet earst oan de kant fan de Fetkeapers. Mar nei it trouwen is er oerstapt nei de Skieringers mei as reden dat er trou oan syn frou is. Sels nei de dea fan har man in 1475 bleau se belutsen. Mei dat de Hottingastins dy 't se fan har man hie. Wurde brûkt troch har broer en heit as útfalbasis foar plondertochten. Yn 1481 waard de Hottingastins trije wike lang belegere mei in grutte kanon. Mar de hottingstins hûs sels waard net ferwoaste. Ozet hold Swob en ien fan de belegerders Wybe Grovestins in ûnderhanneling. Wêrby 't troch Swob sward waard dat Wybe mei it petear net fongen wurde soe. Nei it petear doe 't Wybe fuort rûn. Rôp Swob him werom. En dêrnei naam se him finzen yn har kerker. Mei as ferklearring dat de swarde allinnich telde foar de earste petear. dêrnei nei in wapenstilstân. waard op 20 april besletten dat Wybe frijlitten soe yn ruil foar de frijlitting fan de broer fan Swob. Dy 't in jier lyn fongen waard troch Wybe.
Kninebuert
Kninebuert is in buorskip yn it doarp Waskemar yn de gemeente Eaststellingwerf.
Johannes Henricus Bekker
Johannes Henricus Bekker (Loenen, 26 juny 1676 - Jelsum, 3 juny/3 july 1737) wie in predikant, soan fan de teolooch Balthasar Bekker, mar net in geastessibbe fan syn heit.
Bekker troude op 31 augustus 1710 mei Sytske Baukes (fan) Unia (Stiens,1690 - Jelsum,1748). Hy wie dûmny yn Jelsum fan 1701 oant syn dea yn 1737.
Yn 1698 kaam der in boekje fan him út oer it stjerbêd fan syn heit: Sterf-bedde van....Ds Balthazar Bekker. Dêryn ferhellet er wiidweidich oer syn heite sizzen foar't er stoar. Johannes fielde him derta roppen om't guonts stiiffêst úthâlden dat Balthasar eardere útspraken oer de macht fan de duvel op syn stjerbêd ynlutsen hie.
Alliott Verdon Roe
thumb|De replika fan de Roe Triplane I Sir Edwin Alliot Verdon Roe (Patricoft, 26 april 1877 - 4 jannewaris 1958) wie in Britsk pionier-fleander en fleanmasinebouwer. Tegearre mei syn broer Humphrey stifte er yn 1910 de A.V. Roe (AVRO) Aircraft Co. Neidat hy eksperimintaerre hie mei modelfleanmasines makke er yn 1907-08 proefflechten mei in grut fleantúch ûnder Weybridge yn Surrey.
Biografy
Roe waard berne yn Patricoft, no in wyk Manchester, as soan fan in dokter. Maart 1892 reizge er mei in freon fan syn heit, in sivyl yngenieur, nei Kanada, dêr't er in skoft as túnman arbeide en ferkocht er fisk dy't er sels fong hie. Teloarsteld yn de ekonomyske foarútsjoch yn Kanada gie er 1893 werom nei Ingelân en gie oan it wurk yn in lokomotivewurkpleats. Yn 1898 pakte er in stúdzje skipsboukunde yn Londen op. Hy makke de oplieding net dien, mar hâlde der wol in soad technyske kennis oan oer. Tusken 1900 en 1902 fear er as fyfde wurktúchboukundige foar de British and African Royal Mail Company. Hy brocht it dêr úteinlik ta tredde wurktúchboukundige. Op syn seereizen observearre er de flecht fan Albatrossen en tocht er nei oer de mooglikheid om in fleanmasine te bouwen.
Hy sette útein mei it meitsjen fan fleanende modellen dêr't er yn 1907 in priis fan de Daily Mail (75 pûn) mei wûn.
Mei dat jild koe er doe in fleanmasine bouwe, de Roe I Biplane. De JAP-motor wie te swak om it tastel de loft yn te krijen, mar de ferzje fan 1908 hie in Frânske Antoinette motor, dy't wol sterk genôch wie. Doe't er 8 juny 1908 de earste flecht mei dy masine makke, waard hy de earste Brit dy't mei in folslein Britsk tastel fleach. Hy boude ek noch de Roe Triplane I.
Yn 1910 stifte er tegearre mei broer Humphrey de A.V. Roe Aircraft Co. De yn 1912 ûntwurpen AVRO 504 waarden 8300 stiks fan makke. Yn 1928 ferkocht Roe syn oandielen oan de Armstrong Siddeley Company. Yn 1929 naam hy de skipsbouwer S.E. Saunders Co. yn Cowes (Isle of Wight) oer, yn 'e mande mei John Lord. De namme fan it bedriuw waard feroare yn Saunders-Roe Ltd. en makke fan dat stuit ôf wetterfleanmasines.
Fanwege it ûntwerpen fan in nij fleanmasinetype waard hy yn Ingelân riddere, sawaande hjitte er tenei Sir Alliot. Nei de Twadde Wrâldkriich ûntwurp Sir Alliot luchtkessenreau en draachblêdboaten. Op 25 july 1959 makke de earste hovercraft, de SRN-1 de earste tocht oer it Ingelske kanaal; it wie in ûntwerp fan Christopher Cockerell en boud troch Saunders-Roe. Alliot Roe makke it net mear mei, hy wie al op 4 jannewaris 1958 ferstoarn.
Turkmenistan
Turkmenistan is in lân yn Aazje. Eartiids hearde it by de Sowjetuny. De haadstêd fan it lân is Asjchabad
Lizzing
Turkmenistan hat in oerflak fan 488,100 km² en wurdt begrinzge troch:
Lânskip
De heechste berch fan it lân hjit de Ayrybaba (3137m). It klimaat is kontinintaal subtropysk. Der falt oer it hiele jier net folle rein. De simmers binne waarm mei minder strange winters.
Skiednis
Nei de Oktoberrevolúsje yn Ruslân wie der in soad politike ûnfrede yn de regio en dat late ta it stiftsjen fan de Turkmeenske Sosjalistysk Sowjetrepublyk dy't in jier letter ta de Sowjetuny tatreedzje soe. Turkmenistan ferklearre himsels op 27 oktober 1991 ûnôfhinklik fan de Sowjetuny dy't yn datselde jier opholden wie te bestean.
Demografy
Fan de befolking is 89% moslim en 8% russysk-ortodoksk. Turkmeensk is de offisjele taal fan it lân. Likernôch 12% fan de ynwenners praat Russysk en 5% Oezbeeksk.
Distrikten
Bestjoerlik is Turkmenistan ferdield oer fiif provinsjes of welayatlar (meartal fan welayat):
De haadstêd Asjchabad falt net ûnder in provinsje mar is in autonoame stêd mei 604,000 ynwenners.
Sry Lanka
Sry Lanka, sûnt 1972 offisjeel de Demokratyske Sosjalistyske Republyk Sry Lanka, is sawol in lân as in eilân yn de Aazje. De haadstêd is Kotte. It eilân waard eartiids, oant en mei 1972 Seylon neamd.
Lizzing
Sry Lanka leit krekt súdlik fan Yndia, yn de Yndyske Oseaan. Troch de Palk Strjitte en de Golf fan Manar wurdt it skieden fan it Yndiaaske subkontinint.
Lânskip
thumbnail|left|Berchlânskip op Sry Lanka. Yn it noarden en easten fan it eilân lizze lâns de kust grutte leechflakten dy't betiden trochbrutsen wurde mei isolearre berchpiken. It sintrale berchlân rint fia terrassen stadich op nei in hichte fan 2524 meter, dêr't de berch Pidrutalagal de heechste pyk fan is.
De kuststripe wurdt ûnderbrutsen troch lange strannen, klippen yn it súdwesten en lagunes yn in protte oare gebieten. Sawat 40% fan it eilân bestiet út bosk mei greiden yn de eastlike heechlannen en goed 40% fan it lân is yn kultuer brocht.
Klimaat
It eilân hat in tropysk klimaat dat troch de moesson beynfloede wurdt. De noardeastlike moesson duorret fan desimber oant maart en de súdwestlike moesson fan juny oant oktober. It eastlike part fan Sry Lanka is drûger as it westlike diel.
Skiednis
Yn de prehistoarje libben op Sry Lanka de Wanniyala-Aetto, better bekend as de Fedas. Yn de 6e iuw f.Kr. arrivearren de Singalezen fanút it noarden fan Yndia. Healwei de 3e iuw f.Kr. waard it Boedisme yntrodusearre. Ferskate beskavings kamen ta ûntwikkeling rûn stêden as Anuradhapura en Polonnaruwa.
Jeropeanen
Yn 1505 kamen de earste Portegezen dy't oant de kust delsettings stiften. Troch de Nederlanners waarden de Portugeeske koloanjes yn 1658 beset en oernomd. De Nederlanners festigen in kaniel monopoalje en fierden in boargerlike administraasje yn. Yn 1796 waarden de Nederlanners ferdreaun troch de Ingelsken, dy't yn 1802 Seylon ferôveren. Sy ûnderwurpen ek it Singaleeske keninkryk fan Kandy, wêrmei hiel Sry Lanka ûnder Britsk bestjoer kaam. De neisieten fan de Jeropeanen wurde Burgers neamd
Unôfhinklikens
It eilân waard ûnôfhinklik ûnder de namme Seylon op 4 febrewaris 1948. Nei de ûnôfhinklikens makke de regearing yn de jierren '50 it Singaleesk ta de offisjele taal fan it eilân. Troch de minister-presidint waard de taal fan de Tamyls yn guon gebieten tastien. Yn 1959 waard hy troch in Singaleeske ekstremist fermoarde. Syn frou Sirimavo Bandaranaike folge him op. Sûnt dy tiid is der sprake fan hieltyd oplôgende konflikten tusken Tamyls en Singalezen.
Yn 1972 waard de namme fan it lân feroare yn Sri Lanka en waard de haadstêd ferpleatst nei Sri Jayawardhenapura Kotte. Lijen tusken de Tamyl-minderheid en de Singaleeske mearderheid eksplodearre yn it midden fan de jierren '80 fan de 20e iuw. Sûnt dy tiid binne der tsientûzenen minsken omkomd by de boargeroarloch.
Troch in yntervinsje fan it Yndiaaske leger waard yn 1987 in sjitferbod oerienkomd. Yndia stjoerde dêrnei troepen mar luts him yn 1990 wer werom omdat der net slagge wie om de Tamyltigers te ûntwapenen. Yn 1993 kaam de presidint fan it lân troch in oanslach om it libben. Nei 20 jier fan fjochtsjen binne de Tamyltigers en de regearing ta in sjitferbod kaam yn febrewaris 2002, nei ûnderhannelings wêrby't troch Noarwegen bemiddele waard.
Op 7 febrewaris 2004 waard it parlemint troch Chandrika Bandaranaike Kumaratunga ûntbûn. Har man, in ferneamde Singaleeske filmstjer, is fermoarde troch de JVP. Dizze partij siet mei har Bandaranaike-partij yn har twadde kabinet oant ein 2005. Sy wie de tredde presidint fan de Bandaranaike famylje.
Befolking
De grutste befolkingskloft binne de Singalezen, mei om-ende-by 75% fan de befolking fan Sry Lanka. De twadgrutste kloft binne de Tamyls, dy't sawat 18% fan de befolking útmeitsje en benammen yn it noarden en easten fan it lân wenje. Fierders wenje der noch de Sry Lankaanske Moaren, dy't 7% fan de befolking útmeitsje, de Burgers fan mingd Jeropeeske komôf, en de Fedda (of Wanniyala-Aetto), de lêste ôfstammelingen fan âlde folken.
Religy
Neffens de folkstelling fan 2001 is 69,1% fan de befolking boedistysk (yn haadsaak teravada-boedisten, meast Singalezen), 7,1% hindoe (yn haadsaak Tamyls), 7,6% is moslim (benammen soennitysk) en 6,2% is kristlik (yn haadsaak roomsk-katoliken). Fan de oaren 10% is net bekend wat sy leauwe.
Taal
Sry Lanka hat twa offisjele talen; it Yndo-Aryske Singaleesk (sûnt 1965) en it Dravidyske Tamyl. Oare talen binne it Ingelsk, it Sry Lankaansk Maleisk, it Sry Lankaansk Yndo-Portegeesk en it sawat útstoarne Fedda.
Ekonomy
thumb|300px|right|Teeplantages foarmje in wichtich part fan de Sry Lankeenske ekonomy Sry Lanka wurdt ta de ûntwikkelingslannen rekkene mei in leech trochsneeds ynkommen. Troch fiergeande yndustrialisaasje meitsje lânbouprodukten yn 1996 noch mar 20% út fan de eksport, neffens 93% yn 1970. De lânbousektor soarget noch altyd foar wurk foar sawat de helte fan befolking. Tekstyl en klaaiïng binne goed foar 63% fan de eksportprodukten. De wichtichste eksportprodukten fan it lân binne rubber, tekstyl, klaaiïng, tee, diamanten, robinen, smaragden, kokosnútprodukten, ierdoalje en in waaksend persintaazje tsjinsten.
Yn de jierren '90 fan de 20e iuw waakse it BNP alle jierren mei 5,5% oant in tiid fan drûchte en de boargeroarloch soarge foar in tebekgong nei 3,8% yn 1996. Dernei gie it wer better, oant yn 2001 doe't de ekonomy foar it earst yn de skiednis kromp. Underwillens binne de groeisifers wer tebek op it in trochsneed fan mear as 5% yn it jier (2008-2010).
Yn Sry Lanka fertsjinnet in trochsneed ynwenner jierliks sawat 5.000 US$ en stiet dêrmei op it 148e plak fan de wrâldranglist (2010). Neffens it ûntwikkelingsprogramma fan de Feriene Naasjes libbet yn Sry Lanka 22,7% fan de befolking ûnder de earmoedgrins. .
Smookbelied
Yn Sry Lanke jildt in algemien smookferbod. Toeristen wurde oanrieden gjin sigaretten of shag yn de hânbagage mei te nimmen. Der jilde jildboetes fanôf €80 it ynfierd smookartikel en foar smoke yn it iepenbier kinst in finzenisstraf krije.
Koudenburch
Koudenburch is in buorskip yn de gemeente Eaststellingwerf. Hy leit yn de buert fan it doarp De Haule.
Koudenburch is neamd nei in boerepleats.
Christopher Cockerell
thumb|Christopher Cockerell thumb|100px|Betinkstien Cockerell yn Hythe Sir Christopher Sydney Cockerell (Cambridge, 4 juny 1910 - Hythe, Hampshire, 1 juny 1999) wie in Britsk yngenieur en útfiner fan de hovercraft. Yn 1969 waard Cockerell riddere.
Cockerell waard berne as soan fan Sir Sydney Cockerell, kurator fan it Fitzwilliam museum. Al jong hie er gefoel foar technyk. Hy studearre oan de Universiteit fan Cambridge.
1950 krigen Cockerell en de frou in erfnis. Dêrnei ferliet er it bedriuw fan Marconi en begûn foar himsels. 1953 wie it prototype fan syn grutste útfining klear, de hovercraft. It waard net fuortendaliks in súkses dat hy waard twongen syn eigendommen te ferkeapjen om syn ûndersyk betelje te kinnen. Yn 1959 stiek in prototype It Kanaal oer tusken Dover en Calais.
Ynkwisysje
thumb|right|250px|[[Galileo foar de ynkwisysje]] De Ynkwisysje (fan it Latyn inquisitio = 'ûndersyk'), folút: Inquisitio haereticae pravitatis ('ûndersyk nei it ferdjer fan de ketterij') wie in soartemint rjochtbank fan de Roomsk-Katolike Tsjerke, belêst mei de opspoaring, it ûndersyk en it straffen fan ketters, dat wol sizze minsken dy't earder oare opfettings hienen oer it leauwen yn Kristus, en de offisjele lear fan de Tsjerke ôfwize.
De Ynkwisysje wie in tige krêftich ynstrumint, dat fuortendaliks ûnder it gesach stie fan de paus. Sels de biskoppen hienen gjin sizzenskip oer de ienfâldige muontsen dy't de ynkwisiteurs eins wienen, omdat ynkwisiteurs ek it dwaan en litten fan biskoppen ûndersykje mochten. Boppedat hie de paus bepale dat alle dieden tsjin de Inkwisysje, ek rjochterlike prosedueres, bestrafe soenen wurde mei ekskommunikaasje. Dêrtroch stie de ynkwisysje ek boppe alle wrâldske gesach en wie tige machtich.
Dochs wie de ynkwisysje op bepaalde hichte ôfhinklik fan de wrâldske macht, omdat sy sels net straffe koenen. Hja hienen allinnich it foech om te ûndersykjen. Sa gau as de ketters feroardiele wienen, wie de wrâldske autoriteit nedich om de straf út te fieren.
Oprjochting
De Ynkwisysje waard oprjochte troch de dominikanen, in kleasteroarder stifte troch Dominikus Guzman, tidens de krústocht tsjin de Kataren.