cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Stasjon Amsterdam Bijlmer ArenA
Gebou
Yn 2006 kaam it nij stasjonsgebou ree, nei ûntwerp fan arsjitekt Jan van Belkum. It stasjon is foar in part situearre boppe de santich meter brede ArenA Boulevard. En bestiet út in twahûndert meter lange bûgde oerkaping fan stiel, hout en glês mei in hichte fan tweintich oant tritich meter.
Auck van Haersma
Auck van Haersma (Aldegea, 1705 - Menaam?, 1781) wie in bewenster fan Orxma State yn Menaam.
Libben
Op 28 oktober 1730 boasket se mei Tjalling Willem van Camstra, grytman fan Idaerderadiel. Doe't Tjalling van Camstra yn 1742 ferstoar waard er as grytman opfolge troch syn soan Hans Willem. Mar as dizze yn 1761 ferstjert erft Auck van Haersma al syn bezittings, wêrûnder Orxma State.
Bert Steen
Bert Steen (Rotterdam, 1 septimber 1937) is in keramist út Zwanenburg.
Auck van Haersma
Libben
In 1761 set se har nei wenjen op Orxma. De state leit dan tusken brede grêften, de grutte hôven en moaie leanen. Auck klaait har heul gewoan, ûndanks dat se in rike frou is; se wurdt bytiden wol foar lânrinster oansjoen. At se ris by har suster Wickje van Haersma yn Eastermar op besite giet, wurdt se troch it personiel weromstjoerd mei it boadskip: 'Mefrou keapet net oan de doar'.
Bert Steen
By syn oplieding oan de kweekskoalle ûntdekte hy syn leafde foar plastiken en klaai. Nei jierren yn it middelber en heger ûnderwiis is hy fanwege syn sûnens stoppe. en is nei 1980 in soad mei kearamyk dwaande.
Auck van Haersma
Libben
Auck hie de broek oan. Nei it ferstjerren fan har man waard de âlde feint Kees har fertrouweling. Fierders is hja wizer mei bisten en blommen as mei minsken. Der binne dan ek in soad bisten en benammen skoathûntsjes op de Orxma State. Om net op dizze bisten te traapjen mei it personiel yn de hûs net gewoan rinne, mar moast him sleepsoaljend troch de fertrekken bewege.
As Auck van Haersma yn 1781 op har stjerbêd leit, wol se noch ien kear al har bisten sjen. It personiel lit de kij, hynders, bargen, hinnen, guozzen, hûnen ensfh. by har yn de keamer. Dêrnei stjert se, 76 jier âld, sûnder bern. As har feebeslach by dozinen ferkocht wurdt, wienen de keapers ferplicht om de bisten sels te fangen, sa rûn alles troch elkoar.
Bert Steen
Yn 2001 en 2002 makke hy yn ferbân mei Tolkiens ferhaal Lord of the Rings, in searje objekten, wêrûnder it drinkfet fan Sauron dat macht en pompeusheid symbolisearret.
Hurdsilen op de Olympyske Simmerspullen 1952
200px|thumb|right|Wedstriid yn de 5,5 m klasse tidens de Spullen fan 1952 De Olympyske Simmerspullen 1952, ek wol de XVe Olympiade neamd waarden yn 1952 yn Helsinki, Finlân hâlden. It hurdsilen waard hâlden op twa lokaasjes
lokaasjes
Der waard syld by Harmaja in lyts eilantsje mei in fjoertoer en in haventsje yn de buert fan Helsinky.
Mar der waard ek syld by Liuskasaari in oar eilantsje yn de buert fan Helsinky
Medaljespegel
De top sân fan lannen dy't by it silen medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen fan 1952.
Kroniken fan Fredegar
De Kroniken fan Fredegar is in kronyk dy't ferhellet oer de skiednis fan it Frankyske Galje fan 584 oant 641 en is gearstald troch de gelearde Fredegar. Letter hawwe oare skriuwers de kronyk útwreide mei nije foarfallen oant de kroaning fan Karel de Grutte en syn broer Karloman op 9 oktober 768.
It wurk is mei de "decem Libri Historiarum" fan Gregorius fan Tours en de Neustryske kronyk, it "Liber Historiae Francorum", de wichtichste boarne fan de skiednis fan Frankysk Galje. Mei elkoar jouwe de skriften benei in folsleine skiednis fan de ein fan de Romeinske oerhearsking ôf oant de tiid fan de Karolingers, in tiidrek dat trije iuwen beslacht.
Auteurskip
De mieningen oer de wize fan ûntstean fan de kronyk ferskille. Oant en mei ein 19e iuw waard tocht dat de kronyk troch ien persoan skreaun wie. Bruno Krusch kaam mei de teory dat mear as ien persoan oan de kronyk wurke hienen. Yn syn bydrage foar it tydskrift Monumenta Germaniae Historica út 1883 brocht hy it idee fan trije skriuwers nei foaren. Dy teory waard letter akseptearre troch histoarisy as Theodor Mommsen, Wilhelm Levison, en Wallace-Hadrill. Ferdinand Lot lykwols kritisearre de teory fan Krusch en dy fan meardere skriuwers; syn beswieren waarden stipe yn 1928 troch Marcel Bardot en Leon Levillain. Neffens S. Hellman yn 1934 wie de kronyk it wurk fan mar twa skriuwers.
Fan Fredegar wurdt meastentiids tocht dat er in Boergonjer wie út de omkriten fan Avenches. Dat is basearre op syn kennis fan de alternative naam Wifflisburg foar dat stee, in namme dy't allinnich troch insiders brûke waard. Dat wurdt noch ris befêstige troch it feit dat er in grut part fan de Boergondyske tsjerken de annalen ynsjen koe. Hy hie ek tagong ta rjochterlike dokuminten en koe blykber Longobardyske, Fisigoatyske en Slavyske ambassadeurs ûnderfreegje. Fierders hie hy in goed fiel fan wat der allegearre foarfoel yn it Byzantynske Ryk. Dat lêste wurdt faak ferkleare omdat Boergonje oan it Byzantyske Itaalje grinzge.
Fredegar libbe noch om 660 hinne, mar de kronyk giet lykwols net fierder as it jier 641. Oaren hawwe de kronyk útwreide en oanfolle mei nije feiten dy't trochrinne oant it jier 768.
Ynhâld
thumb|In oare side fan Kroniken fan Fredegar De Kronyk fan Fredegar is yn min Latyn skreaun en oerlevere yn 38 hânskriften, dêr't it âldste eksimplaar fan fermoedlik skreaun is om-ende-by it jier 700 yn Metz. De ferdieling fan de seis kroniken yn fjouwer boeken en ferskillende haadstikken is pas letter ta stân kaam.
In grut part fan de eigentlike Kronyk is benammen ûntliend oan fiif eardere wurken: Liber Conversationis fan Hippolytus; de Kronyk fan Hydatius; de Kronyk fan Eusebius yn de oersetting fan Hieronymus, de skriften fan Isidorus fan Sevilla en Gregorius fan Tours syn útjefte fan de Historiae.
Oan de kompilaasje en bewurking fan foarneamde boeken hat Fredegar, útsein in eigen ynterpellaasje en tafoegings, en, hiel opmerklik, twa gronologyen tafoege: in list mei pausen oant Theodore en in orizjinele en tige ynfloedrike genealogy fan de Frankyske keningen, dy't werom giet oant de helden fan Troaje.
Fredegar hat him yn de beskriuwing fan de skiednis benammen rjochte op hearskers dêr't hy yn wiisde op harren swakke punten en de oerdriuwing betiden net mijde. Allyksa joech er omtinken oan de ynfloed fan froulju op it ryksbestjoer. Neffens him hawwe de froulju meastentiids in kwealike ynfloed útoefene. Fierders befettet syn kronyk ien fan de ierste fernijings oer Arabyske oermasteringen yn Jeropa en beskriuwt it de relaasje fan it Frankyske Ryk mei de lannen fan Sintraal-en East-Jeropa. Ek wurdt der foar it earst grute fan it Slavyske Samoryk.
Tjirken
right|thumb|300px|[[Grienskonk]] De tjirken of tsjirken (Tringa) binne in skaai yn de famylje fan de Snipfûgels.
Skaaimerken
It binne meast net al te grutte waadfûgels mei lange poaten en in lange snaffel dy't meast yn it undjippe wetter har iten byinoar skarrelje.
Kolumbia
Geografy:
Oare:
Hatsumermole
De Hatsumermole is in poldermole en ryksmonumint yn de neite fan it doarp Dronryp yn de gemeente Waadhoeke.
It is in mealreeë muonts, dy't sawat oardel kilometer besúdwesten Dronryp stiet. It is in houten achtkante mole, mei stiennen fjildmuorren, dekt mei houten fertikale dielen mei in flecht fan 11,56 m.
Skiednis
De Hatsumermole waard yn 1878 boud foar de bemealling fan de 60 ha. grutte polder Sikma, as opfolger fan in spinnekopmole. De Hatsumermole waard yn 1988/1989 restaurearre en krige yn 2003 in nije kape. De wipstôk fan de mole is fersierd mei in ienhoarn. De Hatsumermole, dy't eigendom is fan de Stifting Moles yn Menameradiel, mealt tsjintwurdich yn sirkwy en is op ôfspraak te besichtigjen.
Kaamp
thumb|Lizzing Kaamp (Dútsk: Kampen) is in plak op it eilân Sylt yn de Dútske dielsteat Sleeswyk-Holstein en makket diel út fan it distrikt Noard-Fryslân. Kampen hat 475 ynwenners (↓2014).
PC 2007
thumb|right|300px|ympresje heale finale thumb|right|300px|winnend partoer (yn 't blau) fan de PC De PC fan 2007 waard op woansdei 1 augustus ferkeatst. It wie de 154ste edysje fan de wichtichste keatspartij fan it jier.
It Lotsjen
Foarôf wie nochal wat diskusje oer it lotsjen. De partoeren 5 oant en mei 8 bestiene út allinne mar haadklasse partoeren wêrûnder twa fan de favoriten. Fan dizze partoeren koe dus mar ien de heale finale berikke. It partoer fan Klaas Berkepas wie it ienichste haadklasse partoer by de lêste 8 fan de list. Dit betsjutte dat op syn minst ien earste klas partoer de heale finale helje soe, en op papier hiene Berkepas en dy in maklike 1e en 2e omloop.
Finale
De finale wie tusken de partoeren fan de winners fan it jier derfoar Johan van der Meulen, Taeke Triemstra en Auke van der Graaf en it partoer fan Klaas Berkepas, Pieter Scharringa en Daniël Iseger. It partoer fan Van der Meulen kaam maklik op in foarsprong fan 4-0, mar dêrnei wie it foaral troch wat opslachflaters fan Van der Meulen it partoer fan Berkepas wat wêr tichteby komme koe. It waard op lêst alles oan de hang, mei in lytse keats doe't Johan van der Meulen de partij mei in sitbal útmakke.
Johan van der Meulen wie oer de hiele dei sjoen poerbêst oan de opslach en waard, nettsjinsteande in minne rite ûnder de finale keazen ta kening fan de PC 2007.
Aldmear (Mitselwier)
thumb|It Aldmear mei [[Nijewier op de eftergrûn]] De Aldmear is in tochtsleat dy't fan de Súd Ie nei de Mearwei tusken Nijewier en Mitselwier rint en dêrwei nei de wei Mitselwier - Ternaard. It wetter foarmet de midsiuwske grins tusken de himrikken Nijewier en Mitselwier. It lêste stik fan de Mearwei ôf soe neffens guon ûndersikers it oerbliuwsel fan in seeslinke wêze kinne.
Haven
thumb|250px|De haven fan [[Rotterdam by nacht]] In haven is in plak dêr't skippen oanlizze kinne. De beneaming wurdt ek brûkt foar it plak dêr't fracht skipe en lost wurdt. In ankerplak dêr't gjin minsken as guod oan de wâl brocht wurde, wurdt in ree neamd.
De haven fan Shanghai is de grutste haven fan de wrâld, Singapore is nûmer 2. De haven fan Shanghai sloech yn 2010 goed 29 miljoen konteners oer, jusjes mear as de 28,4 miljoen konteners yn Singapore. De haven fan Rotterdam is wat beide kriteria oanbelanget de grutste haven fan Europa.
Soarten havens
It wurd haven wurdt ek brûkt foar plakken dy't wat funksje oanbelanget op havens lykje:
Utertske Heuvelrêch (gemeente)
De gemeente Utertske Heuvelrêch (Nederlânsk en offisjeel: Utrechtse Heuvelrug) is in gemeente yn it súdeasten fan de Nederlânske provinsje Utert. De gemeente ûntstie op 1 jannewaris 2006 nei in fúzje fan de eardere gemeenten Amerongen, Doorn, Driebergen-Rijsenburg, Leersum en Maarn. De gemeente hie op 31 jannewaris 2022 50.016 ynwenners.
In grut part fan nasjonaal park Utertske Heuvelrêch leit yn de gemeente, dêr't de namme fan de gemeente weikomt.
De gemeente gringet, mei de klok mei, yn it noarden oan Woudenberg, yn it noardeasten oan Renswoude, yn it easten oan Veenendaal, yn it súdeasten Rhenen, yn it suden oan Buren, yn it súdwesten oan Wyk by Duerstêd, yn it westen oan Bunnik en yn it noardwesten oan Seist.
Kearnen
De gemeente bestiet hat sân offisjele kearnen, dêr't Driebergen-Rijsenburg de grutste fan is. It gemeentehûs stiet yn Doorn.
Oare plakken en buorskippen
500px|thumb|left|Topografyske gemeentekaart fan de gemeente Utertske Heuvelrêch
Mysene
thumb|250px|right|De Liuwepoarte fan Mysene Mysene (Gryksk Mykènai, Latyn Mycenae, Nijgryksk Mýkines) wie yn de âldheid in wichtige stêd dy't yn it Grykske lânskip Argolis sintraal lei op 25 km súdwestlik fan Korinte, en foarme ea it wichtige politike en kulturele sintrum fan de nei har neamde Myseenske kultuer.
Skiednis
Mysene spile yn ferskate Grykske myten in rol fan betsjutting, û.o. yn de Trojaanske syklus. By Homerus is it Goudrike Mysene de stêd fan kening Agamemnon, oerbefelhawwer fan it Grykske koalysjeleger dat tsjin Troaje útfear.
De skiednis fan Mysene en de Myseenske kultuer begûn mei Yndo-Jeropeeske stammen dy't likernôch 2100 f.Kr. it gebiet fan it tsjintwurdige Grikelân ynfoelen. Ien fan dy stammen, de Agajers, krong troch oant yn de Peloponnesus, dêr't troch harren ferskate stêden stifte waarden, wêrûnder Mysene, Tiryns en Pylos, mei mânske burchten en muorren.
De bloeitiid fan Mysene hat west yn it tiidrek tusken ± 1600 en 1400 f.Kr. Yn dy tiid waard de stêd regeare troch in machtich keningshûs, waans macht wjerspegele waard troch rike archeologyske fynsten, dy't har yn distiid gruttendiels yn it Nasjonaal Archeologyske Museum te Atene befine. De machtsposysje fan Mysene bleau oanienwei oant it tiidrek tusken ± 1400 en 1150 f.Kr. doe't plonderjende Doarjers út it noarden de Myseenske kultuer ferwoasten. Myseenske kastielen waarden yn brân stutsen en der kaam in ein oan de hannel bûten Grikelân. Sûnt dy tiid wie Mysene noch mar in lytse stêd. Foar keunstners wie der net langer wurk mear en allinnich lânbou en feefokke bleau oer as middelen fan bestân.
In lêste heldhaftige died fan de stêd wie it stjoeren fan in lyts kontingint hoplieten nei Plataee yn 479 f.Kr. Yn 468 f.Kr. waard de iens sa machtige keningsburcht ferovere troch it tichtby lizzende Argos en foar altyd ferlitten.
Worp fan Ropta (1504-1551)
thumb| Worp fan Ropta (1542) Worp fan Ropta (1504 - 28 novimber 1551) wie grytman fan East-Dongeradiel (1542).
Worp wie in soan fan Focke fan Ropta († 4 july 1512) en Graets fan Eysinga († 24 juny 1512).
Worp fan Ropta wie grytman fan East-Dongeradiel (1542); 23 jannewaris 1550 waard er olderman fan Dokkum en yn 1550 wie er folmachtigde op 'e lânsdei.
Willem fan Roggendorf
thumb|right|200px|Wilhelm fan Roggendorf Willem fan Roggendorf (1481 - augustus 1541) wie baron fan Roggendorf, en steedhâlder fan Fryslân út namme fan lânfâdesse Margareta fan Eastenryk (dy't foar de Habsburchse hearsker Karel de Habsburchse Nederlannen bestjoerde).
Yn 1509 die hy mei oan Maksimiliaan fan Eastenryk syn kampanje tsjin de Republyk Feneesje. Juny 1509 levere hy striid by Padua.
Roggendorf folge Floaris fan Egmond yn 1517 as steedhâlder op (1517 - 1521); hy koe tsjin de Geldersen net folle útrjochtsje. Yn 1521 naam hy ûntslach en gie werom nei Dútslân, dêr't er yn 1541 omkaam by it belis fan 'e Hongaarske stêd Boeda.
Karlum
thumb|Lizzing Karlum is in gemeente yn de Dútske dielsteat Sleeswyk-Holstein en makket diel út fan it distrikt Noard-Fryslân. Karlum hat 215 ynwenners (2010).
Ljouwerterdyk (wyk)
thumb|''Ljouwerterdyk De Ljouwerterdyk, statistysk Omjouwing Ljouwerterdyk en bungalowpark, is in wenwyk binnen de stêd Snits. De wyk hat (iyn 2008) 840 ynwenners en hat in oerflakte fan 43 hektare (wêrfan 5 hektare wetter).
Lizzing en berikberheid
De wyk grinzet yn it noarden oan de wyk Pasveer, yn it easten oan de De Domp, yn it suden oan de Binnenstêd en de It Eilân en yn it westen oan de Beammebuert.
Histoarje en bebouwing
thumb|In blik op de Ljouwerterdyk (2011).De earste bebouwing fan dizze wyk wie oan it Simmerrak. Om 1860 wie de binnenstêd fol en waard hjir, krektas yn de Noardeasthoeke, bûten de stêdswâlen boud. Oan de Ljouwerterdyk folgen letter steatige huzen yn de riante styl fan Engelsman Ebenezer Howard. Yn dizze tiid waard ek it Sportpark Ljouwerterdyk oanlein.
Efter it Sportpark leit it Boargemaster de Hooppark, mei ûnder mear swimbad It Rak en it Joadske begraafplak. Ten noarden fan it park is yn de jierren 70 in grutte bungalowwyk boud.
Strjitnammeferklearring
De strjitten yn it suden fan de wyk binne ferneamd nei skipsûnderdielen. Yn it noarden binne de strjitten ferneamd nei it Wiarda (laach).
Jacob Schut
Jacob Rudolf Johann Schut (Essen, 4 maart 1903 - Amsterdam, 6 novimber 1957) wie in yn de Twadde Wrâldoarloch yn Nederlân aktive Dútske politikus en predikant.
Ferfolging
Op 11 oktober 1949 waard Schut troch de Bysûndere Strafkeamer fan de Arrondissemintsrjochtbank Ljouwert feroardield ta in finzenisstraf fan sân jier. Him waard it boargerrjocht ûntsein en ek it kiesrjocht. Hy waard boppedat útsletten as predikant.
Lourens de Rook
Lourens de Rook (De Lemmer, 1 maart 1884 - dêre, 13 maaie 1952) wie in koardirigint. Mei de mingde sjongferiening 'Excelsior' helle er in soad súksessen.
Lourens wie ien fan de tsien soannen út de muzikale húshâlding fan Klaas de Rook senior. Dy syn soannen Jan en Poppe waarden ek koardirigint, Carel waard lid fan it Keninklik Konsertgebouorkest (hjir). Klaas de Rook jr. wie oprjochter en earste dirigint fan it Twintsk Filharmoanysk Orkest.
Stasjon Amsterdam Holendrecht
Stasjon Amsterdam Holendrecht (Ashd) is ien fan de spoarstasjons yn de Nederlânske stêd Amsterdam, yn de provinsje Noard-Hollân. It waard iepene yn 2008 oan de Rhijnspoarwei (Amsterdam Sintraal - Elten). It stasjon leit tusken de wyk Holendrecht en it Akademysk Medysk Sintrum (AMC), wêrmei't it troch middel fan in promenade ferbûn is. De beide perrons fan it stasjon binne berikber fia in trep en in lift. Yn 2011 hawwe de perrons in koarte oerkaping krigen. Fierders is der in iepen fytsestalling mei fytsklûzen oanwêzich.
Seppelin
Bou
Yn in ramt fan aluminium sitte ien of mear sellen folle mei in gas dat lichter is as lucht. Oan en yn it ramt binne ek de oandriuwing en de romten foar bestjoering en foar passazjiers of fracht befestige.
Earste seppelins
Op de ein fan de 19e iuw waarden troch ferskate persoanen loftskippen ûntwikkele. Ien fan harren wie David Schwarz út Zagreb. Hy brûkte in stiif ramt, mar by syn demonstraasje yn Sint Petersboarch die bliken dat it ramt te swier wie. Ruslân woe der doe net mear oan, mar Dútslân al. Mei jild fan it Dútske Ministearje fan Oarloch waard in nij loftskip boud, dizze kear mei in ramt fan it "nije" metaal aluminium. Nei de dea fan David Schwarz makke syn widdo Melanie Schwarz it projekt ôf, en op 3 novimber 1897 wie de earste flecht fan wat letter in seppelin hjitte soe. Greve Ferdinand von Zeppelin kocht it patint, en liet it fierder ûntwikkelje. Syn earste slagge flecht mei in seppelin, de LZ1 hold er op 2 july 1900. Noch net iens tsien jier letter wienen seppelins út ferskate Dútske fabryken yn fêst gebrûk foar posttsjinsten en foar reizgers.
Earste Wrâldkriich
Yn de Earste Wrâldkriich hat it Dútske leger de seppelins ek brûkt, mar om't seppelins yn dy tiid wetterstofgas brûkten, wienen se al tige kwetsber. De fleantugen waarden troch de oarloch rap ferbettere, en om de seppelins brûke bliuwe te kinnen moasten dy ek ferbettere wurde. It leger brûkte de patinten fan de oare fabryken om de seppelins út de Zeppelin-fabryk te ferbetterjen en ûntwikkele seppelins dy hieltiid mear fracht hâlde koenen en dy't heger fleane koenen om de fleantugen kwyt te reitsjen. Om't de fleantugen úteinlik bettere oarlochsmasines wienen, en om't Ferdinand von Zeppelin sels op 8 maart 1917 ferstoarn wie, waard de ûntwikkeling fan de seppelins yn de rin fan 1917 stoppe.
Graf Zeppelin
Nei de oarloch waarden in ferskate lannen projekten mei seppelins begûn. Mei muoite koenen de Zeppelin-fabriken, no ûnder lieding fan Dr. Hugo Eckener, ek fierder. De seppelins wienen in de oarloch al grut wurden, mar no waarden se noch grutter. De measte lannen gongen net troch mei harren projekten, dat doe't op 18 septimber 1928 de LZ127, de Graf Zeppelin, syn earste flecht makke wie dat, mei in lengte fan 236,6 meter it grutste loftskip ea.
Ungemakken
Twa oare lannen dêr't noch Seppelins boud waarden krigen mei swiere ûngemakken te meitsjen. Grut-Brittanje woe in hiel network fan seppelintsjinsten, troch gâns it ryk. Twa proefmodellen waarden boud, de R100 en de R101. De R101 dy't boud wie troch it Loftministearje wie dúdlik minder. Dochs gie dy in 1930 ûnderweis nei Yndia, en op 5 oktober fleach er te platter by Beauvais yn Frankryk. It gefolch wie dat al wie de R100 dúdlik better, Grut-Brittanje doch stoppe mei seppelins. De FS hienen it grutste seppelinûngemak ea doe't de Akron, op 3 april 1933, mei 76 minsken yn de Atlantyske Oseaan foel, en mar 3 minsken it oerlibben. Doe't yn april 1935 de Macon yn de Stille Oseaan foel, waard ek yn de FS stoppe mei it brûken fan seppelins.
Hindenburg
thumb|De ytseal fan de 'Hindenburg' thumb|200px|De Hindenburg yn e brân Al nei it ûngemak mei de R101 waard it ûntwerp fan de Dútske seppelins feroare. De LZ129, de Hindenburg, waard ûntwurpen op feiligens. Dochs waard it ûngemak mei de Hindenburg in byld fan de ûnfeiligens fan de seppelins. Doe't 6 maaie 1937 de Hindenburg, de grutste seppelin ea, de fêste tsjinst nei New York oernaam fan de Graf Zeppelin, waard de earste oankomst opnaam mei de kamera. Sadwaande waard op film fêstlein hoe't de Hindenburg yn 'e brân fleach, en 36 minsken stoaren, wylst 61 it oerlibben. De polityke situaasje wie sa dat Dútslân en de FS beide de oare partij as de skuldige oanwize woenen, en dêrom it ûngemak sa slim mooglijk ôfskilderen.
Katharinenheerd
thumb|Lizzing Katharinenheerd (Deensk: Katrineherd) is in gemeente yn de Dútske dielsteat Sleeswyk-Holstein en makket diel út fan it distrikt Noard-Fryslân. Katharinenheerd hat 166 ynwenners (2010).
Jacob Roorda
Jacob Roorda (Ljouwert, 1 juny 1802 - De Bosk, 22 desimber 1834) wie in jurist. Hy wie fûl frisiast en wurke mei oan it Friesch Jierboeckje. Stoar as earste luitenant fan de Vriesche Schutterij yn de Belgyske Opstân.
Provinsjes fan Noarwegen
right|514px|Noarske provinsjes mei haadstêden
Sjoerd van der Schaaf
Sjoerd Thomas van der Schaaf (De Gordyk, 1 april 1906 - Oentsjerk, 8 juny 2006) wie in Fryske sjoernalist, dichter en skriuwer.
Libben en wurk
Van der Schaaf syn sjoernalistike wurkpaad begûn by it Friesch Dagblad. Lykwols brocht hy it grutste part fan syn wurksum libben troch yn Hollân. Hy skreau foar it Het Volk en it fersetsblêd Je Maintiendrai.
Nei de befrijing waard Van der Schaaf haadredakteur fan de Heerenveense Koerier, dy't letter de Friese Koerier hjitte soe. Syn adjunkt en opfolger dêr wie Fedde Schurer. Yn 1951 gie Sjoerd van der Schaaf út Fryslân wei om by de Utertske edysje fan Het Parool te wurkjen. Hy wie dêrnei jierrenlang polityk kommentator fan it Parool oant en mei syn pinsjonearring.
Nei syn pinsjonearring gie Van der Schaaf werom nei Fryslân en fêstige him yn Oentsjerk. Dêr skreau hy romans, ferhalen en gedichten yn de Fryske taal. Yn opdracht fan de Fryske Akademy skreau hy in histoarysk oersjoch fan de Fryske beweging, in streaming dy't opkaam foar de erkenning fan de Fryske kultuer. Mei dizze Skiednis fan de Fryske beweging wûn hy yn 1978 de Piter Jellespriis. Yn 1983 wûn hy foar syn roman De bijekening de Gysbert Japicxpriis.
Frysk Jierboek
It Frysk Jierboek wie in jierboek mei wittenskiplike en literêre bydragen. It ferskynde yn de jierren 1937 en 1938 ûnder redaksje fan Jelle Hendriks Brouwer en Pieter Sipma yn 1942, 1943 en 1944 fanwegen de Fryske Akademy.
Blaricum (gemeente)
Blaricum is in gemeente yn de Nederlânske provinsje Noard-Hollân, yn 'e lânstreek it Goai. It haadplak is Blaricum (plak). De gemeente, dy't yn 1817 ûntstie as in ôfspjalting fan it âldere Laren, hat 8.962 ynwenners (boarne: CBS) en in oerflak fan 15,59 km². Mei in trochsneed ûnreplik-goedwearde (WOZ-wearde) fan €539.000 wie de gemeente de op twa nei rykste fan Nederlân neffens it CBS yn 2007.
Yn de gemeente leit it streeksikehûs Goai-Noard (sûnt 15 oktober 2006 omdoopt yn 'Tergoaisikehuzen -- lokaasje Blaricum'. Troch dat sikehûs hat de gemeente in heech bertesifer (mei memmen út de omkriten), mar wol in konstant ynwennertal.
Rienck Bockema
Rienck Bockema of Reinik Bockema, ek wol Rewenich, (± 1350 - Thabor, 29 febrewaris 1436) wie in Fryske haadling yn it gebiet om Snits hinne.
Skiednis
Bockema wiie de soan fan Bokke Doedinga en wie troud mei Bot. Hja wie de dochter fan Fokke Sikkinga út Doanjum. Tegearre hienen se ien dochter, neamd His. Sy troude mei Agge Harinxma út Heech. Hjirút kaam yn 1403 in soan (Bokke). Syn skoansoan Agge Harinxma folge him op as haadling.
Doe't de Skieringers yn 1400 súkses hiene tsjin de greve binne in soad Fetkeaper eallju flechte nei Starum, dat it lêste bolwurk fan greve Albrecht wie. Bockema is tusken 1399 - 1402 balling west yn Hollân. De stins Rodenburch is dêrnei ferwoaste troch de Snitsers.
Yn 1406 kaam Rienck werom en stifte it Kleaster Thabor by Turns, dêr't hy yn 1410 sels yn gie. Hy waard opfolge yn syn rjochten as haadling troch syn skoansoan Agge Harinxma.
Rienck hat yn syn libben in protte fochten û.o. tsjin Litouwers en tsjin de Turken. Hy hat in pylgerreis makke nei Jeruzalim.
Yn Snits is in de Rienck Bokkemakade nei him neamd.
Binnenstêd (Snits)
Lizzing en berikberheid
De wyk grinzet yn it noarden oan de wiken Noardeasthoek en Beammebuert, yn it noardeasten oan de Ljouwerterdyk, yn it súdeasten it Sperkhim, yn it suden oan de Lemmerwei-East, yn it súdwesten oan de Lemmerwei-West, en yn it westen oan de Stasjonsbuert en yn it westen oan de wyk Noarderhoek I.
De Prins Hindrikkaai en de Singel foarmje de wichtichste ferkearsieren fan de wyk.
De wyk wurdt begrinze troch de stedsgrêft en de Kolk.
Oarsprong
thumb|Snits anno 1652, de hjoeddeiske Binnenstêd. De binnenstêd leit op in âlde lântonge oan de Ie. It is de âldste wyk fan Snits en foarmet it hert en de oarsprong fan de stêd. De bebouwing fan de binnenstêd konsintrearre him om de Martinytsjerke dy't op in terp stiet, oan ít súdein fan de sânrich. De earste stedsfoarming giet werom oant de 11e iuw.
Snits hat ferskate grutte stêdbrânen hân, mar de brân fan 1295 wie bysûnder om't yn de ferslachjouwing foar it earst skreaun waard oer "it stêdke Snits". Yn stêdbaarnen gong neffens lettere boarnen in part fan de stêdsdokuminten teloar, dat earst mei't Karel V ýn 1523 de stêd op 'e nij stêdsrjochten joech, koe Snits him offisjeel wer stêd neame. ^Dy stêdsrjochten waarden daalks brûkt om de stêdwâlen te fersterken mei in muorre. Sa waard wat no de Binnenstêd is in folslein ommuorre stêd, as ienige stêd yn Fryslân. Fan de wâlen binne noch in pear lytse stikken oer; fan de muorre is allinnich de Wetterpoarte oerbleaun.
17e-20e iuw
De binnenstêd bloeide yn de 17e en 18e iuw opnij op troch de goede ferbinings. De Súdwesthoeke oriïntearre him benammen op de stêd en toanoanjouwende keap-, en ambachtsllju bouden harren wen- en bedriuwsgebouwen oan de binnengrêften. De pânen út de 17e iuw binne faak werkenber oan harren topgevels, de gebouwen út de 18e iuw hawwe faak neo-klassistyske listgevels, mar sokke gevels wienen sa populêr dat ek âldere gebouwen yn dy 18de en 19de iuw faak sa'n nije gevel krigen. Letter yn de 19e iuw nom de eklektyske bouwstyl de oerhân, ûnder lieding fan arsjitekt Albert Breunissen Troost. Letter folgen gebouwen fan neogoatyske en neo-renêssânsestyl fan de hân fan Nicolaas Molenaar. In soad fan dizze gebouwen foarmje mei de Martinytsjerke en de stedsgrêften noch altiten it hjoeddeiske byld fan de Snitser binnenstêd.
Strjitnammeferklearring
Inkele bekende strjitten yn Sneek en in ferklearring fan harren strjitnamme binne:
Winkelje en útgean
In de wyk binne de grutte winkelstrjitten fan Snits, wêrûnder it Easterdyk, de Wide Burchstrjitte en it Skiepmerkplein. Ek it útgeanslibben is yn dizze wyk konsintrearre. Om de Merkstrjitte en Lytse Tsjerkestrjitte binne ferskate kafeekes en klups te finen
Weromkommende eveneminten
Alle jierren wurde der yn de binnenstêd in soad eveneminten organisearre:
Gerjocht en polityk
Yn de Binnenstêd sit ek de bestjoerlike macht: it Stêdhûs en gemeentehûs fan Súdwest-Fryslân. Oant it bejin fan de 21ste iuw stie oan de Merkstrjitte ek it Kantongerjocht.
Yn de begjinjierren fan de 21ste iuw is de Gemeente Snits begûn oan in werynrjochtingsprojekt foar de wyk. By dit project wurdt ûnder mear de riolearring, it strjitmeubilêr, de strjitferljochting en de strjitfluorring ferfongen.
It besjen wurdich
thumb|De Grutte- of Martinustsjerke oan de Grutte Tsjerkestrjitte. Sjoch ek: list fan ryksmonuminten yn Snits Yn de wyk steane ek in tal ryksmonuminten, wêrûnder:
Ek it besjen wurdich binne:
Foarsjennings
As foarsjennings sitte yn de wyk:
Yn de wyk binne ek in tal toeristyske foarsjennings, wêrûnder ôffeartplakken foar rûnfeartboaten.
Europeesk kampioenskip follybal froulju 2005
It Europeesk kampioenskip follybal 2005 foar froulju waard hâlden fan 17 septimber oant en mei 25 septimber 2005 yn Kroaasje.
De opset
Der diene by dit Europeesk kampioenskip tolve lannen mei, dêrtroch waard der yn de earste omloop spile yn twa groepen fan seis lannen. De top-2 fan eltse groep gie fierder nei de heale finales. De lannen dy´t yn beide groepen tredde en fjirde einige binne, meie spylje om plak 5 o/m 8. It Europeesk kampioenskip waard organisearre troch de CEV, it Europeeske follybalbûn.
De Nederlânske seleksje
De Nederlânske seleksje foar dit Europeesk kampioenskip wie sa:
Harry Linthorst Homan
thumb|275px|Linthorst Homan (mei bril) mei [[Beatrix fan de Nederlannen|Beatrix en Claus, septimber 1965]]
Henri Peter Linthorst Homan, meast Harry Linthorst Homan (Assen, 29 maaie 1905 - Wapenveld, 3 febrewaris 1989) wie kommissaris fan de keninginne tusken 1945-1970.
Libben en wurk
Linthorst Homan wie de soan fan de lettere kommissaris fan de Keninginne fan Drinte Jan Tijmens Linthorst Homan en Jeannette Staal. Ek syn pake fan heitekant, Johannes Linthorst Homan, wie kommissaris fan de Keninginne fan Drinte. De pake fan memmekant wie Henri Staal, minister fan Oarloch yn it kabinet-De Meester. Harry Linthorst Homan boaske op 9 jannewaris 1940 yn Wassenaar René Henriëtte del Court van Krimpen, dochter fan de golfer Gerry del Court van Krimpen en May van Loon. Se wienen inisjatyfnimmer ta de oprjochting fan de Golf & Country Club Lauswolt. Hja waard dêr beneamd as earelid.
Linthorst Homan wenne yn syn jeugd op it famyljelângoed Overcinge yn Havelte. Hjirnie folge er yn Assen it gymnasium, en studearre fan 1924 - 1929 rjochten oan de Ryksuniversiteit Leien. Fan 1929 - 1935 wie hy abbekaat, yn in praktyk mei syn broer Hans Linthorst Homan. Hjirnei waard er direksje-sekretaris by Philips. Hy die mei oan it ferset en drige yn 1942 arrestearre te wurden. Nei in flecht fia Belgje, Frankryk en Spanje kaam hy yn 1943 yn it Feriene Keninkryk. Linthorst Homan waard amtner op it ministearje fan Binnenlânske Saken fan it Nederlânske regear yn ballingskip, en waard sous-chef fan it Militêr Gesach. Yn dy funksje moast hy syn broer Hans yn 1945 meediele dat dizze staakt wie yn syn funksje as kommissaris fan de keninginne fan Grinslân.
Yn de hjerst fan 1945 frege Louis Beel him kommissaris fan de kenininginne yn Fryslân te wurden. Linthorst Homan wegere, omdat hy fûn dat hy dêr as Drint nei op syn plak wie. Doe't der nochris mei klam in berop op him dien waard, stimde hy ta, mar allinnich as hy in proeftiid krije soe fan twa jier. De Friezen wienen lykwols wiis mei him, en hy soe úteinlik 25 jier yn funksje bliuwe. Hy waard opfolge troch Hedzer Rijpstra.
Klixsbüll
thumb|Lizzing Klixsbüll (Deensk: Klægsbøl, Noardfrysk: Klasbel) is in gemeente yn de Dútske dielsteat Sleeswyk-Holstein en is part fan it distrikt Noard-Fryslân. Kleksbel hat 955 ynwenners (2010).
Harry Linthorst Homan
Libben en wurk
Hy ferstoar op 83-jierrige leeftiid en leit begroeven yn in famyljegrêf by de Herfoarme Tsjerke fan Havelte. Nei him is in slûs neamd yn it rivierke de Linde, de Mr. H.P. Linthorst Homanslûs.
Klixsbüll
Yn de gemeent lizze ûnder oare de folgjende delsettingen:
Zeemanshoop (rêdingsboat út 1925)
thumb|350px|De Zeemanshoop De Hr. Ms. Zeemanshoop (as Mrb Zeemanshoop) wie in rêdingsboat fan de KNZHRM fan 1925 oant 1976.
Om it 100-jierich bestean fan Kolleezje Zeemanshoop yn Amsterdam te fieren, waard 1922 besletten om de Zeemanshoop te bouwen, dy't yn 1925 oan de KNZHRM skonken waard. De Zeemanshoop tsjinne goed 50 jier, farde 224 kear út en rêde 341 libbens. Har earste thúshaven wie Skeveningen, har lêste wie Urk; 14 juny 1975 wie dêrwei de lêste rêding.
Earste rêding
Neidat it regear op 13 maaie 1940 nei Ingelân útwykt wie, wie Hoeke fan Hollân yn hannen fan de Dútsers, dat lju dy't ûntkomme woenen gienen nei Skeveningen. De Britske marine-attasjee Admiraal Sir Gerald Charles Dickens en syn assistinten Charles M. Morrel en Louden wienen dêr ek ûnder. Skipper M.J. de Bruin naam har' yn de Zeemanshoop mei nei in Britske ûnderseeboat; sy waarden besketten by it oan board gean. De Bruin koe feilich weromkomme yn Skeveningen.
Twadde rêding
In stikmannich oeren letter gienen fjirtjin Nederlânske marineoffisieren en fiif Frânske militêren nei de haven fan Skeveningen, ûnder oaren fice-admiraal J Th Furstner en syn staf en de Frânske generaal Eugène Mittelhauser. De Zeemanshoop en de Johanna brochten har' nei see, dêr't de Nederlânske ûnderseeër Z-5 har' helje soe. Doe't dy net kaam, waarden de passazjiers fan de Zeemanshoop oerset op de Johanna, dy't dêrnei nei Falmouth farde.
Ingelânfeart
De Zeemanshoop is op 14 maaie 1940 útwykt nei Ingelân mei fjouwer studinten en 42 passazjers. Op 15 maaie waarden de passazjiers oernaam troch in Ingelske torpedoboatjager. De rêdingsboat waard troch de Ingelsken nei Dover brocht. De Nederlânske marine brûkte har letter as kommunikaasjefartúch by de minetsjinst yn Holyhead en letter yn Harwich.
Under de 42 passazjers wienen 24 joaden, 15 froulju en twa bern, en tafallich Marien de Jonge, dy't nei it strân fytst wie om te sjen at er fuortkomme koe. Hy soe eigentlik nei Belgje, earst op see ûntduts er dat de boat nei Ingelân gie.
Doe't der fjouwer skippen oan de kym ferskynden, waard de Nederlânske flagge en dy fan de KNZHRM. Ien fan dy fjouwer die bliken de Nederlânske sleepboat de Atjeh te wêzen. De torpedoboatjager HMS Venomous naam de flechtlingen oan board.
Fan it Reade Krús hearde de KNZHRM in jier letter dat it skip feilich yn Ingelân oankaam wie: "het broertje van Dorus, Arthur en Hilda is hier en maakt zich verdienstelijk".
Keimpetille (mole)
De Keimpetille (Nederlânsk: Kingmatille) is in poldermole en ryksmonumint oan de Hatsumer Opfeart besúdwesten it doarp Dronryp yn de gemeente Waadhoeke.
Skiednis
De Keimpetille waard yn 1870 boud en yn 1987 op it hjoeddeiske stee tichteby it Van Harinxmakanaal setten, dêr't er de 'Hatsumerpolder' bemealt.
Zeemanshoop (rêdingsboat út 1925)
Passazjiers
De folgjende nammen fan passazjiers witte wy fan:
Nei de oarloch
Nei de oarloch kaam it skip werom yn Nederlân en waard it nei reparaasje by Rykswerf Willemsoord yn De Helder oan de eigner weromjûn. Sy tsjinne noch jierrenlang op it Iselmar, mei as thúshavens Inkhuzen, Hylpen (1952), Nijkerk (1961) en Urk (1966),
Keimpetille (mole)
Skiednis
De mole is dêrneist ek mealree yn sirkwy. Súdeastlik fan de mûne stiet it mûndershûs.
Beskriuwing
De Keimpetille is in houten achtkante muonts mei stiennen fjildmuorren. It achtkant en de kape binne mei mei reid dutsen en de wjukken hawwe in flecht fan 13 meter. De wipstôk fan de Keimpetille is fersierd mei in ienhoarn.
Debauchery
Debauchery is in Dútske metalband oprjochte yn 2000 yn Stuttgart. Debauchery begûn ûnder de namme Maggotcunt fanôf 2002 is de band fierder gien ûnder de namme Debauchery. De band brocht yn 2003 syn debútalbum Kill, Maim, Burn út. De teksten fan de band gean benammen oer de dea, bloed, kriich, Warhammer 40k en bisterjochten. Yn maaie 2010 kaam it ferhaal út dat The Bloodbeast (Thomas Gurrath) ûntslein waard út syn deistige wurk as dosint filosofy op in middelbere skoalle nei't skoalfunksjonarissen efter de teksten fan syn band kamen, en de byhearrende toanielfoarstellingen. Amtners yn Stuttgart, Baden-Wuertemberch hawwe Gurrath nei 't sein wurdt fersocht syn baan op te sizzen of syn band te behâlden, wêrby 't se seine dat syn optredens "in foarm fan mentale ynstabiliteit" wiene en dat er "net feilich is mei bern", se drigen him ek te ferbieden les te jaan op skoallen yn de dielsteat Baden-Wuertemberch as er besleat by syn band te bliuwen. Gurrath naam ûntslach en bleau by Debauchery. Debauchery hat njoggen studio-albums en ien live-album útbrocht.
Friesch Jierboeckje
It Friesch Jierboekje(n) wie in boekje dat ferskynde tusken 1829 en 1831 en útjûn waard troch it Frysk Genoatskip. De redaksje wie yn hannen fan Jacob van Leeuwen, Jan Dirks Ankringa en Albartus Telting. Oan it boekje wurken ûnder oaren mei: Rinse Posthumus, Jan Gelinde van Blom en Jacob Roorda.
It wie it earste hielendal Frysktalige periodyk. It ûntstie by it earste besyk fan John Bowring, bedoeld om foar de beskaafde stân en de stedelingen om harren smaak voor hunne veel vergetene moedertaaal in te boezemen.
Stifting Moles yn Menameradiel
De Stifting Moles yn Menameradiel (offisjele namme: Stichting Molens in Menaldumadeel) is in molestifting yn it doarp Marsum.
Moles
De wynmoles dy't de stifting yn eigendom hat binne: Op de Amerikaanske wynmotor Heechhiem nei, binne se allegear ta ryksmonumint ferklearre.
Kotzenbüll
thumb|Lizzing Kotzenbüll is in gemeente yn de Dútske dielsteat Sleeswyk-Holstein en makket diel út fan it distrikt Noard-Fryslân. Kotzenbüll hat 220 ynwenners (2010).
Sint-Bavokatedraal (Haarlim)
De katedraal is wijd oan de hillige Bavo, de patroanhillige fan de stêd. De ferearing fan Bavo is komt út Gent, dêr't Haarlim in hannelsrelaasje mei hie. De bou sette yn 1895 útein en waard yn 1930 foltôge. Paus Pius XII ferliende de Bavotsjerke op 2 maaie 1948 de earetitel fan basilyk. Nei de Sint-Jan yn De Bosk is de Bavokatedraal de grutste roomske tsjerke fan Nederlân.
Om betizing mei de Grutte of Sint Bavotsjerke yn it sintrum tefoarren te kommen, waard de namme fan de katedraal feroare yn KoepelKatedraal. Under dy namme wurket de katedraal nei bûten ta mei in kombinaasje fan tsjerklike funksje en kulturele aktiviteiten. De aktiviteiten wurde organisearre troch de Stichting Kathedrale Basiliek Sint Bavo, dy't it behâld fan it gebou neistribbet.
Skiednis
It gebou is de iennige roomske katedraal yn Nederlân dy't ek foar de katedrale funksje boud is. De oare Nederlânske katedralen krigen dy funksje letter. Oare tsjerken, dy't wol as katedraal boud binne, lykas de domtsjerke yn Utert, ferlearen de katedrale funksje mei de reformaasje.
De katedraal kaam op 12 july 2013 yn it nijs om't der yn de nacht earder seis antike ornaminten út de tsjerke stellen wiene. By de ynbraak rekke it gebou slim skansearre.
Yn jannewaris 2004 waard útein set mei de restauraasje, dy't laat waard troch Van Hoogevest Architecten. De restauraasje waard foltôge yn 2017.
Oargels
It Willibrodoargel is it haadoargel fan de katedraal en waard tusken 1921 en 1923 boud troch de firmma Adema foar de Amsterdamske Sint-Willibrordustsjerke bûten de Fêste boud. Yn 1971 ferhûze it ynstrumint nei Haarlim doe't de Willibrordustsjerke sloopt waard. It oargel hat no likernôch 80 registers, ferdield oer fjouwer manualen en pedaal.
Njonken it Willibrordoargel besit de katedraal yn it transept ek in trijemanualich ynstrumint út 1907.
Katedraal Museum
De tsjerkeskat wurdt útstald yn it Katedraal Museum ûnder it heechkoer fan de Bavo. De skat bestiet yn in grutte samling liturgyske saken, wêrûnder in soad sulver út de 15e oant 20e iuw. Nijsgjirrich is ek it tsjerklik tekstyl út it begjin fan de 16e iuw, dat ôfkomstich is út it eardere begynhôf fan Haarlim. Fierder binne der bylden, skilderijen, findels en tekeningen te sjen.
Kolkerheide
thumb|Lizzing Kolkerheide is in plak yn de Dútske dielsteat Sleeswyk-Holstein en makket diel út fan it distrikt Noard-Fryslân. Kolkerheide hat 61 ynwenners (2018).
Skiednis
De plaknamme waard foar it earst dokumintearre yn 1499 en betsjut 'Heide fan Koldkær'. De Deenske dialektfoarm tsjut op in fjildnamme, Koldkjær of Koldkær, sompich lân of sompe. In oare ferklearring komt út it Aldnoarsk: kol foar koalen. Faaks waard dêr stienkoal wûn.
Mineralogysk Museum
It mineralogysk museum by Grou. It museum is om 1984 hinne oprjochte yn 1985 troch de behearder Sleiffer. Op 15 july 2002 is it oernommen troch de Delftse heechlearaar geology Van Tooren. Yn de ferboude pleats stean fitrines mei edelstiennen, mineralen, berchkristallen en geodes.
I Chaos
I Chaos wie in Nederlânske deathmetalband oprjochte yn De Haach en wie aktyf tusken 2009 en 2015. De band brocht yn 2011 syn debútalbum The Human Repellent út. I Chaos hat twa studio-albums útbrocht.
Museum Opsterlân
thumb|225px|Museum Opsterlân, yn de eardere [[legere skoalle]] Museum Opsterlân is sûnt 1955 in streekmuseum oer de gemeente Opsterlân oan de Haadstrjitte fan De Gordyk. Tema's binne: Fierders binne der út en troch tentoanstellings oer de Opsterlânske skiednis en fan keunstners dy't dêr in bining mei hawwe.
Gytsjerk
Gytsjerk is in doarp yn de gemeente Tytsjerksteradiel. Gytsjerk is it súdlikste doarp fan de Trynwâlden; it leit tusken Oentsjerk en Ryptsjerk. By Gytsjerk heart ek de buorskip Gytsjerksterhoeke.
Ladelund
thumb|Lizzing Ladelund is in plak yn de Dútske dielsteat Sleeswyk-Holstein en makket diel út fan it distrikt Noard-Fryslân. Ladelund hat 1499 ynwenners (2010).
Gytsjerk
Gytsjerk hat  ynwenners.
Skiednis
Gytsjerk is neamd nei Gatzerka, in namme dy't tsjerke fan it doarp betsjutte soe. Dy tsjerke moat om 1100 boud wêze by it krúspunt fan de wei fan Ljouwert nei Dokkum mei de east-westferbining fan Ljouwert oer de Kanterlânskewei en de Nije strjitwei. Yn de 19e iuw hie Gytsjerk – benammen by de Gytsjerksterhoeke - sa'n 50 huzen en ± 320 ynwenners. thumb|left|250px|Laboratorium en molkeûntfangst Koöperative Stoomsuvelfabryk "Trynwâlden" Oant healwei de 19e iuw bestie Gytsjerk út wat fersprate pleatsen en arbeidershûskes sûnder in echte kom. Troch mear hûzen ûnstie der westlik fan de strjitwei stadichoan in kom, fral mei de bou fan it molkfabryk en de wentes en de bou fan rinteniershûzen oan de Rinia van Nautawei.
Wegen
Fan de Rinia van Nautawei ôf rûn in wei dwers troch de lannen nei de tsjerke. De ferbining fan de Moark nei Gytsjerk rûn doe oer de Gytsjerkersterhoeke. It doarp wie yn dy tiid allinnich mar ferbûn mei Mûnein en Aldtsjerk. Wa't nei Ryptsjerk woe moast mei in boatsje oer de De Ryd. De Ryddyk waard yn 1727 oanlein mei in brêge oer De Ryd. Om't de brêge in slompe jild koste, moast der tol betelle wurde by in tolhúske op it stee dêr't it (eardere) molkfabryk stiet. Dan waard yn it tolhúske in raamke iepenskood en op in plankje dat nei foaren skood waard koe it toljild lein wurde. Rinnende minsken moasten in sint betelje en foar in wein of reau in botsen. De Rydwâlstertolhikke ferdwûn yn 1897, doe't de gemeente it tolhúske mei de grûn ferkocht. De brêge waard letter ferfongen troch in dûker, dy't no de Ryd en de Bouwe Pet mei inoar ferbynt.
It Mienskar
Gytsjerk lei eartiids op in nei alle kanten ôfsluten sâneilân. Mei de doarpen Aldtsjerk en Oentsjerk ûntstie wat fan ferbûnens en yn de rin fan de tiid krige dit heger lizzende gebiet de namme 'Trynwâlden'. It sâneilân wie lang ferlyn tige ryk oan bosk en yn de midsiuwen wennen hjir minsken, dy't de rânen fan dit gebiet meast brûkten foar boulân. De earste bewenners sille grif de âld Germaanske grûnferdieling tapast hawwe. Tige wichtich by de rjochtsgong wie doe dat elke boer rjocht hie op in oandiel yn it mienskiplike besit, it saneamde mienskar. Alde stikken (± 1581) fermelde noch it bestean fan sa'n mienskar. De buorkerijen yn Gytsjerk wienen boud op de hegere dielen fan it sâneilân en de boulannen leinen yn stroken efter dy pleatsen. Foar feehâlders wie it leger lizzende lân geskikt en yn de boeremienskip gou de regel: hoe grutter it besit oan boulân nammerste mear men rjocht hie op de 'grasinge of koeganck' yn it mienskar, dat sa'n 600 pûnsmiet grut wie. Neist de einekoai op de Gytsjerksterhoek wie de tagong en as de kij molken wienen, dan wachten de boeren ornaris op elkoar om dêrnei meiïnoar op hûs oan te gean.
Sjoerdastate
Yn 1511 wurdt foar it earst skreaun oer eigener Lieuwe Sjoerda fan Sjoerdastate, dat oan it Eastein stien hat op it stee dêr't yn 2008 in wenpleats stiet. Nei alle gedachten hawwe letter syn soan Sicke Lieuwes Sjoerda en syn pakesizzer Benne Sickes Sjoerda de state yn eigendom hân. Benne Sickes wie troud mei Jent Rintses Ytsma. Yn 1640 wie de state fan Sytske Bennes Sjoerda. Hja wie troud mei Jonkhear mr. Tinco fan Andringha, grytman fan Utingeradiel. Se wennen sels yn Akkrum, mar ferhierden de state oan Ate Copsma. Yn 1660 wenne Ina fan Andringha dêr, hja wie troud mei dr. Hartesius Jepema, riedshear oan it Hof fan Fryslân. Yn 1698 wenne op de state dr. Suffridus (Sjoerd) Eelcoma yn 1748 Arnoldus Gerardus Ernthuys en dêrnei T. Sijlstra en syn dochter Clara Maria Sijlstra.
Sjoerdastate wurdt beskreaun as een Slot met deszelfs lange laan van stamboomen en grooten Boerenplaats van wel 140 pondematen lands, aan de weg van Giekerk naar Oenkerk en Buitenverblijf met bos, weiland, plaisierlaan, huis en erf, tuin, boomgaard, water tot vermaak en een plaisierbos met boerderij. It slot wie uit het water opgehaald en in lange leane rûn dêrwei nei Gytsjerk en kaam út op de Rinia van Nautawei. Op 30 desimber 1850 waard de buitenplaats Sjoerda-state te Giekerk met 80 bunder greide, bouw en bosgrond ferkocht. De widdo P.S. Westra wie de (lêste) bewenner fan de state, dy't dêrnei sloopt waard. Der waard doe in pleats setten dy't nei in brân ferfongen waard troch in wenpleats.
Limes
Mei de limes (Latyn foar 'grins') wurde de grinzen oantsjutten fan it Romeinske Ryk. De oantsjutting sels rekke earst yn 'e swang yn de 19e iuw. Yn Jeropa lei de grins by de Ryn, Donau en de Noardsee lâns. De muorre fan Hadrianus dy't rûchwei op 'e Skotsk-Ingelske grins leit, is ek in limes. De namme limes is troch Dútske archeologen optocht. De limes ferbûn ferdigeningstuorren, castra (legerkampen) en garnizoenstêden. De trochsneed ôfstân tusken de castra wie 6.5 kilometer, mar der is net ien castrum oerbleaun dat oan de súdgrins fan it eartydske Fryske Ryk lein hat. De limes binne yn 47 n.Kr. ûntstien nei it Germania offensyf; doe waard besletten dat de Ryn de grins wurde moast.
left|thumb|250px|Wachttoer oan de limes (rekonstruksje)
Gytsjerk
Mûne
thumb|260px|Nôtmûne De Windlust Op freed 23 juny 1978 baarde de nôtmûne út 1863 oan de Rinia van Nautawei ôf. By it brûken fan in gasbranner om nije daklear boppe de doar oan te bringen rekke it reit fan it achtkant yn'e brân. De mûne hie al gjin kape en wjukken mear, mar gyng by dy brân hielendal ferlern.
Mienskip
Alve kear yn 't jier komt doarpskrante 'De Einekoer' út. It is neamd nei de skelnamme foar Gytsjerksters: 'Einekoerskonten'. It doarp hat in eigen swimbad: 'De Sawn Doarpen'. Gytsjerk hat ek in post fan de brânwar.