cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Palm Beach (Floarida)
Geografy
Palm Beach leit yn it súdeasten fan 'e Amerikaanske steat Floarida, op in barriêre-eilân foar de kust fan it Floarida-skiereilân. It eilân mjit 29 km fan noard nei súd, mar op it breedste punt is it mar 1,2 km, wylst it hjir en dêr sels mar 150 m breed is. Hast it hiele eilân heart ta de beboude kom, dy't in oerflak fan 21,0 km² hat.
De Intracoastal Waterway, in drok befearne rûte foar de skipfeart, skiedt Palm Beach fan it fêstelân fan it skiereilân. It diel fan dat wetter oan 'e eastkust fan Palm Beach hjit de Lagune fan Lake Worth; oarekant dêrfan, op it fêstelân, lizze de oanbuorjende plakken West Palm Beach en Lake Worth. Palm Beach heart ta de stêdekloft fan Miami, dat in stik súdliker leit, en is mei dy stêd ferbûn fia in frijwol oaniensletten beboude stripe lân by de kust lâns fia û.o. West Palm Beach en Fort Lauderdale.
Skiednis
De namme fan Palm Beach (dat Ingelsk is foar "Palmstrân") soe ûntliend wêze oan 'e skipbrek fan in Spaansk skip dat de Providencia hiet. Dat wie ûnderweis fan Havana yn Kuba (doe't dat noch in Spaanske koloanje wie) nei Cádiz yn Andalûsje mei in rispinge kokosnuten fan Trinidad en Tobago. Doe't it skip foar de eastkust fan Floarida fergie, spielden de kokosnuten oan op it strân fan in barriêre-eilân, dêr't se op natuerlike wize ûntsprueten of oars troch minsklik yngripen plante waarden, sadat der meitiid in wielderich bosk kokospalmbeammen groeide.
De earste kolonisten setten har yn 1872 of dêromtrint yn wat no Palm Beach is, nei wenjen. Mear as tweintich jier lang wie it eilân in tinbefolke diel fan Lake Worth, mar yn 'e 1890-er jierren lei Henry Flagler syn Florida East Coast Railway oan, in spoarline dy't it gebiet fan bûtenôf maklik tagonklik makke. Flagler naam sels it eilân yn besit, dêr't er perselen fan ferkocht oan 'e riken fan 'e Belle Époque. De kearn fan it iere Palm Beach waard foarme troch Flagler syn beide hotels, it Royal Poinciana Hotel en it Breakers Hotel. Yn 1902 liet Flagler foar himsels in filla yn Palm Beach sette, dy't er Whitehall neamde.
West Palm Beach, dat no in oansjenlike stêd op himsels is, waard yn deselde tiid oarekant de Lagune fan Lake Worth op it fêstelân boud om 'e bewenners fan Palm Beach fan tsjinsten te foarsjen. Dat barde doe't de ynwenners fan Palm Beach yn 'e iere 1900-er jierren de bewenners fan it diel fan it eilân dat de Styx neamd waard, út har wenten besleaten te setten. Yn dat gebiet wiene de boufakkers húsfêste dy't de filla's fan 'e riken bouden en teffens it tsjinstfolk dat harren fersoarge. Dy lju setten har neitiid oarekant it wetter nei wenjen yn wat West Palm Beach waard.
Besjenweardichheden
Palm Beach omfettet ferskate besjensweardichheden, wêrûnder it histoaryske Breakers Hotel en it Flagler Museum, dat húsfêste is yn Henry Flagler syn âlde filla Whitehall. Elts jier yn april wurdt yn Palm Beach it Ynternasjonaal Filmfestival fan Palm Beach holden.
Demografy
Neffens in offisjele skatting troch it Amerikaanske Folkstellingsburo op grûn fan gegevens fan 'e folkstelling fan 2010 hie Palm Beach yn 2018 in befolking fan 8.802 minsken. De befolkingstichtens bedroech 807,5 minsken de km². De eardere befolkingsûntwikkeling fan Palm Beach gie fan 1.135 ynwenners yn 1920 fia 3.747 yn 1940, 6.055 yn 1960 en 9.729 yn 1980 nei 10.468 yn 2000. Tusken 2000 en 2010 kromp de befolking fan Palm Beach lykwols mei mear as 20% nei 8.348, om dêrnei wer oan te waaksen.
Neffens gegevens fan 'e folkstelling fan 2010 wie doe fan 'e befolking fan Palm Beach 52,7% âlder as 65 jier en 9,4% jonger as 18 jier. Fierders bestie 47,8% fan 'e húshâldings út ien persoan, wylst 5,3% fan 'e befolking ûnder de earmoedegrins libbe.
Wat de etnyske opbou fan 'e befolking oangiet, dy wie yn 2010 sa: 94,1% blanken; 3,9% Latino's; 1,0% Aziaten; 0,6% swarten; minder as 0,1% Yndianen; 0,4% oaren of fan mingd etnysk komôf.
Op taalkundich mêd waard fêststeld dat yn 2000 87,8% fan 'e befolking fan Palm Beach yn 'e hûs inkeld Ingelsk spriek, wylst it Frânsk mei 4,5% op it twadde plak kaam. De op twa nei grutste taal wie it Spaansk, mei 3,7%, en dêrnei folgen Dútsk (2,2%), Italjaansk (0,5%), Jiddysk (0,4%) en Russysk (0,3%).
Klimaat
Palm Beach hat in tropysk klimaat, mei hjitte fochtige simmers en waarme drûge winters. Yn july, de waarmste moanne, is de trochsneed temperatuer oerdeis 32,3 °C, en yn jannewaris, de kâldste moanne, is dat 23,9 °C. Palm Beach kriget jiers trochinoar 1.561 mm delslach.
The V'Dan
The V'Dan is in science fiction-roman mei sterke fantasy-eleminten fan 'e hân fan 'e Amerikaanske skriuwster Jean Johnson. De titel ferwiist nei in ras fan bûtenierdske wêzens. It boek fertelt it ferhaal fan Jackie MacKenzie, dy't as ambassadeur foar de Ierde kontakt leit mei bûtenierdske beskavings. The V'Dan is it twadde diel fan 'e trilogy First Salik War, dy't yn deselde wrâld spilet as Johnson har romansearje Theirs Not to Reason Why, mar ferskate iuwen earder. It is it ferfolch op The Terrans. It boek waard yn 2015 publisearre troch de New Yorkske útjouwerij Ace Books.
Wat foarôf gie
Yn it jier 2287 hat de hiele Ierde ien regear, dat fuortkommen is út 'e âlde Feriene Naasjes. In lyts diel fan 'e minskheid hat tsjin dy tiid psychyske, paranormale krêften ûntwikkele, lykas telekineze, telepaty, teleportaasje en heldersjendheid. Yn it foargeande diel fan 'e trilogy, The Terrans, waard ferteld hoe't de mei krêften op it mêd fan telekineze, telepaty en paralinguïstyk bejeftige eardere politika Jacaranda "Jackie" MacKenzie behelle rekke yn it Aloha-projekt, de earste fierrikkende ferkenningsoperaasje fan 'e Ierde nei omlizzende planetestelsels, nei't heldersjenden har gesicht weromkoene yn fizioenen oer takomstige moetings mei in ferskaat oan rassen fan bûtenierdske wêzens.
Op ien fan 'e ferkenningsmisjes rêde Jackie fiif minsken fan 'e Salik, in bûtenierdsk ras dat kriichsfinzenen libben opyt. De fiif wiene lykwols gjin Ierdlingen mar V'Dan, fan wa't de foarâlden dat neffens harren âlde myten 9.500 jier lyn op in ûnbekende wize fan in ferlern waande memmeplaneet oerbrocht wiene nei harren hjoeddeistige planeet, dy't ek V'Dan hiet. De lieder fan 'e fiif wie kaptein Li'eth Ma'an-uq'en, dy't lykwols ek de soan fan 'e keizerinne fan V'Dan wie. Wylst se mei-inoar yn karantêne ferbleaune, rekken Jackie en Li'eth fereale opinoar.
Ynhâld
Yn The V'Dan reizgje Jackie en Li'eth mei de oare fjouwer befrijde V'Dan en in gesantskip fan 'e Ierde nei de planeet V'Dan ta, dy't it mulpunt foarmet fan in ynterstellêr keizerryk dat regearre wurdt troch Li'eth syn mem, keizerinne Hana'ka. De V'Dan binne lid fan in ferbûn mei ferskate rassen fan bûtenierdske wêzens dat de Alliânsje neamd wurdt. Dat ferbûn is yn oarloch mei de Salik, in ras fan ferdoarne amfibyske wêzens dy't eltse foarm fan empaty ûntbeare en út binne op folsleine oerhearsking fan it bekende hielal. Jackie is beneamd ta ambassadrise fan 'e Ierde by de hiele Alliânsje.
Koart nei oankomst op V'Dan rint Jackie tsjin in stroffelstien oan, dy't alderferskuorrendste dreech út 'e wei te romjen blykt. De V'Dan sjogge der nammentlik krekt as út as Ierdlingen, mei ien ferskil: de kleurige streken en stippen op harren hûd, dy't jungen hjitte. Dy binne it gefolch fan in firus dêr't alle V'Dan oan it begjin fan 'e puberteit mei oanhelle reitsje, en de iennichsten yn 'e V'Dan-maatskippij dy't gjin jungen hawwe, binne sadwaande bern. As gefolch dêrfan is it sels foar wolmienende V'Dan tige dreech om 'e jungen-leaze Ierdlingen as folwoeksenen te beskôgjen, wylst in protte (minder wolmienende) V'Dan inkeld ferachting fiele foar Jackie-en-dy.
Op it mêd fan 'e technology hawwe de V'Dan en de Ierdlingen inoar gâns wat te bieden. Sa hawwe de V'Dan keunstmjittige swiertekrêft foar harren romteskippen ûntwikkele, wylst de Ierdlingen in manear ûntdutsen hawwe foar ynterstellêre kommunikaasje mei mar in pear sekonden tiidsferlies tusken de bydragen oan in petear troch lju dy't har yn ferskillende planetestelsels befine. Fierders hawwe ek de V'Dan lju mei psychyske krêften, mar binne dy nei Ierdske mjitstêven frijwol ûnbeleard, wat yn it gefal fan Li'eth, dy't bejeftige is mei pyrokineze (it troch mentale konsintraasje meitsjen fan fjoer), hartstikkene gefaarlik is.
It is dúdlik dat beide beskavings hiel wat faninoar leare kinne, mar Jackie en de oare Ierdlingen moatte allegeduerigen opbokse tsjin 'e foaroardielen en sels iepen diskriminaasje tsjin lju dy't gjin jungen hawwe. As keizerinne Hana'ka by in oanfal fan 'e Salik swierferwûne rekket en Li'eth syn âldste suster, de heechkroppige kroanprinsesse Vi'alla, tydlik regintesse fan V'Dan wurdt, liedt dat ta in konfontaasje wêrby't Jackie driget de Ierdske ambassade op V'Dan te sluten en de diplomatike relaasjes te ferbrekken. Vi'alla nimt har net serieus, mei as gefolch dat Jackie har drigemint wiermakket troch de ambassade te sluten en risselwaasjes te meitsjen om it hiele gesantskip werom te lûken nei de Ierde.
Opposysje (polityk)
In útsûnderingsposysje nimme partijen yn 'e lanlike polityk yn dy't ôfspraken makke hawwe om in minderheidsregear te stypjen troch gedoochstipe te jaan. Sokke partijen wurde meastal net ta de opposysje rekkene, ek al hawwe se gjin sit yn it regear. De fraksjefoarsitter fan 'e opposysjepartij mei de measte sitten wurdt meastal oantsjut as de opposysjelieder. Yn diktatueren wurdt it fieren fan opposysje as yllegaal sjoen en wurde opposysjeleden dêrom ferfolge en ûnderdrukt. Yn demokrasyen foarmet de opposysje lykwols in ûnferfrjemdber part fan it oerheidsprinsipe.
Dream Walkin' (liet)
Dream Walkin’ is in liet fan 'e Amerikaanske sjonger Toby Keith. It heart ta it sjenre fan 'e countrymuzyk.
Produksje
Dream Walkin’ waard skreaun en komponearre troch Keith yn gearwurking mei lietsjeskriuwer Chuck Cannon, en produsearre troch Keith en James Stroud foar platemaatskippij Mercury Records. De byhearrende fideoklip waard regissearre troch Michael Salomon. It liet waard yn jannewaris 1998 útbrocht as de trêde en foarlêste single fan it album Dream Walkin'. (De oare singles fan dat album wiene We Were in Love en I'm So Happy I Can't Stop Crying, beide útbrocht yn 1997, en Double Wide Paradise, dat yn juny 1998 ferskynde.)
Ynhâld
Dream Walkin’, dat safolle betsjut as "yn dreamelân omrinne", hat in doer fan 3:56 minuten en is skreaun yn it ik-perspektyf. De sjonger fertelt oer in onenightstand dy't er hân hat. Doe't er de oare moarns wekker waard, wie syn bêdpartner al fuort, mar se hie in giele roas yn in flesse op syn nachtkastke efterlitten mei in papierke derby dêr't se yn lippestift op skreaun hie dat se it tige nei 't sin hân hie. Hy wit fierders neat fan har, sels har namme net, en kin har dus net weromfine. No besiket se him inkeld noch elke nacht yn syn dreamen en dêrom wol er net mear wekker wurde, mar draait er him nochris om.
Hitlisten
Yn 'e Feriene Steaten bleau Dream Walkin’ op it fyfde plak yn 'e countryhitlisten stykjen, mar yn Kanada berikte it nûmer it trêde plak. Yn Billboard, it toanoanjaande tydskrift fan 'e Amerikaanske muzykyndustry, skreau resinsinte Deborah Evans Price dat it liet "in sterke meldij" hie, wylst se de liettekst as "tige fisueel" karakterisearre. Sjonger Toby Keith levere neffens har in "winnend optreden" ôf, wêrby't "syn djippe country-bariton eltse lyryske nuânse ferkent."
Wylde knyn
De wylde knyn (wittenskiplike namme: Oryctolagus cuniculus), om ûnderskie te meitsjen mei oare kninesoarten ek wol Jeropeeske knyn of Jeropeeske wylde knyn neamd, is in sûchdier út it skift fan 'e hazze-eftigen (Lagomorpha), de famylje fan 'e hazzen en kninen (Leporidae) en it monotypyske (út ien soarte besteande) skaai fan 'e Jeropeeske kninen (Oryctolagus). It mantsje hjit yn it Frysk in raam en it wyfke is in ei of mot. Wylde kninen komme yn in grut part fan kontinintaal Jeropa (wêrûnder Fryslân) en op 'e Britske Eilannen rûnom foar. Troch opsetlike yntroduksje troch de minske libbet dizze soarte no ek yn oare dielen fan 'e wrâld, benammen yn Austraalje, dêr't er him ûntjûn hat ta in pleachdier. In domestisearre ûndersoarte fan 'e wylde knyn, de nuete knyn (Oryctolagus cuniculus domesticus), is in populêr húsdier.
Algemiene fersprieding
Djip yn 'e prehistoarje kaam de wylde knyn yn hiele Jeropa foar, mar ûnder de lêste iistiid loek er him werom nei it westlike Middellânske-Seegebiet. Nei it ferdwinen fan it lâniis wûn er syn âlde territoarium ynearsten net werom, mei't er yn 'e oerbosken net goed út 'e fuotten koe en om't de hege berchrige fan 'e Pyreneeën boppedat syn opmars tsjinkearde. Yn 'e Midsiuwen waard er troch de minske oeral útset as jachtwyld, mar resint ûndersyk hat útwiisd dat de wylde knyn úteinlik, sij it folle letter, syn hjoeddeistige fersprieding yn Jeropa ek op eigen krêft berikt hawwe soe.
Hoe dan ek, yn Jeropa wurdt de wylde knyn as lânseigen beskôge op it Ibearysk Skiereilân en yn súdwestlik en westlik Frankryk (Bretanje ynbegrepen). Yn oare dielen fan Jeropa komt er ek al sûnt de Midsiuwen foar, mar wurdt er frjemdernôch noch altiten beskôge as in eksoat. Ta dy gebieten hearre: de Britske Eilannen, de Benelúks, noardlik en eastlik Frankryk, Dútslân, Denemark, noardeastlik Itaalje, Korsika, Sardynje, Sisylje, de Baleären, Kreta, Syprus, Sloveenje, Hongarije, Transsylvaanje, Slowakije, Tsjechje, Poalen, Litouwen, eastlik Eastenryk, it uterste westen fan 'e Oekraïne en Wyt-Ruslân, súdlik Sweden en de Finske Ålâneilannen.
Bûten Jeropa is de wylde knyn yn 'e Magreb lânseigen yn it Atlasberchtme fan Marokko en Algerije. As eksoat komt er ek foar yn noardlik Sily, yn it Argentynske Fjoerlân, oan 'e súdpunt fan Súd-Amearika, op 'e Britske Falklâneilannen yn 'e súdlike Atlantyske Oseaan, yn hiele Austraalje, útsein it uterste noarden en noardwesten, en yn Nij-Seelân. Fral yn Austraalje, dêr't er troch de Britske kolonisten ek wer as jachtwyld útset is. hat dat laat ta in wiere kninepleach om't it bist dêr suver gjin natuerlike fijannen hat. Jiers moat der foar kaptalen útjûn wurde om 'e populaasje wylde kninen yn Austraalje yn 'e besnijing te hâlden.
Uterlike skaaimerken
Wylde kninen hawwe in kopromplingte fan 35–45 sm, en in sturtlingte fan 4–8 sm. De earen binne 61/2–71/2 sm lang. It gewicht bedraacht trochinoar 1,2–2,5 kg. De eien hawwe in wat smeller kopke as de rammen. De kleur fan 'e pels kin útinoar rinne fan sânkleurich oant griisbrún, al komme oare kleuren ek foar as gefolch fan krusings mei nuete kninen. De wylde knyn liket frijwat op 'e hazze (Lepus europaeus), mar kin dêrfan ûnderskaat wurde troch fjouwer dingen. Yn it foarste plak is de hazze grutter fan stal; oard binne de earen fan 'e hazze oansjenlik langer; trêd hawwe de earen fan 'e hazze swarte úteinen; en fjird litte hazzen by it draven de dûnkerbrune oant swarte boppekant fan 'e sturt sjen, wylst de wylde knyn dravendewei de wite ûnderkant fan 'e sturt toant.
Biotoop
Wylde kninen komme it meast foar yn drûge gebieten mei sângrûn en healiepen begroeiïng. Iepen gerslân hâlde se net fan en yn klaai kinne se gjin hoalen grave, dat yn 'e Greidhoeke en de Bouhoeke fan Fryslân sille se net gau aardzje. Wiete of moerassige kriten ferspije se alhielendal. Mar fierders hawwe se har oanpast oan in grut ferskaat fan lânskipstypen, mei dêrûnder dunen, sânopspuitings, seediken, begroeide bermen en sleatskanten, beamwâlen, wâldsiggen, nuddelbosken, greiden op sângrûn, tunen, stedsparken en sels yndustryterreinen. Yn 'e bergen komme se foar oant de beamgrins.
Hâlden en dragen
Wylde kninen grave hoalen om har feilich yn deljaan te kinnen en as plak fan beskûl foar as der gefaar driget. Wat langer oft se der tahâlde, wat grutter oft sa'n hoale wurdt en wat mear gongen oft der nei ta en út wei groeven wurde, sadat it úteinlik in boarch wurdt. Yn sa'n boarch libje wylde kninen yn famyljegroepen, dy't op syn measten út tsien eksimplaren besteane. Somtiden nimme wylde kninen ek wol âlde fokse- of dasseboargen oer. Boppegrûnsk meitsje se soms legers, ûndjippe kûltsjes yn 'e begroeiïng, dy't lytser en ûndjipper binne as dy fan 'e hazze. It territoarium fan in famyljegroep strekt him út oant in straal fan 50 m om 'e boarch hinne.
Oars as hazzen kinne wylde kninen allinne mar sprinte en binne it gjin lange-ôfstânsdravers. As se flechtsje moatte, geane se ornaris sigesaagjend op 'e tichtstbye hoale oan. De wylde knyn is eins in nachtdier, dat him benammentlik yn 'e skimer en it tsjuster oppenearret. De famyljes besteane oer it algemien út ien dominant pearke mei in stikmannich ûnderhearrige eien en rammen, dy't faak har eigen âldere jongen binne. De dominante raam, mar ek syn ei, sille nijynkommelingen besykje te ferjeien.
De djoeitiid, as de eien jachtich wurde, rint by de wylde knyn fan jannewaris oant augustus. Nei in draachtiid fan likernôch in moanne wurde der 1–9, mar yn 'e regel 3–7 jongen smiten. In folwoeksen ei kin jiers trijeris smite. By de berte binne de jongen blyn, keal en helpleas, mar al nei 10 dagen komme se foar it earst bûtendoar en nei harren earste winter binne se geslachtsryp. As it fretten krap is of by slimme kjeld of oerbefolking kin by wylde kninen oant 60% fan 'e embryo's noch foar de befalling ôfbrutsen en wer opnommen wurde yn it lichem fan 'e mem, sadat de fuortplanting sterk belunet.
Wylde kninen meitsje oer it generaal net in protte leven, op út en troch in pear gnoarjende lûden nei. Mar as se yn panyk reitsje, kinne se in grille, hege gjalp uterje. Om alaarm te slaan, geane se rjochtop sitten en trommelje dan mei beide efterpoaten op 'e grûn om.
Wylde kninen libje yn it wyld trochinoar mar 11/2 jier, hoewol't se yn teory de fiif jier wol helje kinne. Yn finzenskip kinne kninen wol 9 jier wurde. De grutste gefaren foar wylde kninen wurde oan 'e iene kant foarme troch bejaging troch rôfdieren as de foks, de harmeling, de húskat en beskate rôffûgels (en fansels de minske), wylst oan 'e oare kant epidemyske sykten lykas myksomatoaze en RHD (rabbit haemorrhagic disease; "kninebloedfloeien") in hege tol easkje.
Fretten
Wylde kninen binne herbivoaren, dy't libje op in dieet fan gerzen, krûden en jonge leaten fan strewelleguod. Fierders frette se ek wol plantewoartels en as se der de kâns ta sjogge lân- en túnbougewaaksen, yn 't bysûnder grienten lykas slaad, koal en woartels. Winterdeis tarre se oer it algemien op beamskoars. Ek fret de wylde knyn syn eigen kjitte wol op, in ferskynsel dat kropofagy neamd wurdt.
Status
Fanwegen syn kwetsberens foar epidemyen hat de wylde knyn de IUCN-status fan "gefoelich" krigen, wat sizze wol dat er net bedrige wurdt, mar dat syn tastân al yn 'e rekken holden wurde moat. Yn Nederlân waard er healwei de 1950-er jierren fan 'e tweintichste iuw foar it earst troffen troch myksomatoaze, mei as gefolch dat er doe op in soad plakken ferdwûn is. Neitiid woeks de populaasje wer oan, mar fan 1994 ôf wie der op 'e nij in weromfal. Diskear wie dêr nei alle gedachten in útbraak fan RHD debet oan. Yn 2004 wie der yn Nederlân noch mar in trêdepart oer fan it oantal wylde kninen fan tsien jier earder.
It Libbensein
It Libbensein is in gedicht fan 'e hân fan 'e Fryske skriuwer en dichter Eeltsje Hiddes Halbertsma (1797-1858). It waard foar it earst publisearre yn 1822, as ûnderdiel fan 'e lytse ferhale- en dichtbondel De Lapekoer fan Gabe Skroar, dy't letter, yn 1871, mei it oare wurk fan 'e bruorren Halbertsma útgroeie soe ta de ferneamde samling Rimen en Teltsjes. It Libbensein is in oertinking fan 'e fergonklikheid fan it minsklik bestean, dêr't it ferstjerren fan in âldman yn beskreaun wurdt, eat dêr't Halbertsma, as dokter, faak genôch sels tsjûge fan west hawwe sil.
Rubens Barrichello
Rubens Gonçalves Barrichello (São Paulo, 23 maaie 1972) is in earder Brazyljaansk Formule 1-koereur. Barrichello makke yn 1993 syn debút yn de Formule 1 foar it team fan Jordan. Rubens hat alve kear in Grutte Priis wûn. Syn earste oerwinning yn de Formule 1 wie de Grutte Priis fan Dútslân 2000 foar it team fan Scuderia Ferrari. Nei achttjin jier yn de Formule 1 riden te hawwen naam Barrichello yn 2011 ôfskied.
Bombshells (koart ferhaal)
Bombshells is in koart ferhaal fan it fantasysjenre, skreaun troch de Amerikaanske auteur Jim Butcher. De titel betsjut "Granaatskerven"; bombshell is lykwols ek in Amerikaansk-Ingelske sprektaalterm foar in superseksy frou. It ferhaal is skreaun yn it ik-perspektyf, en makket diel út fan 'e urban fantasyrige The Dresden Files. Oars as by de rest fan 'e searje it gefal is, wurdt de haadrol (ik-persoan) net spile troch Harry Dresden, mar troch syn tsjoenderslearlinge Molly Carpenter. Yn 'e ynterne gronology fan 'e searje spilet Bombshells tusken de foarfallen yn 'e romans Ghost Story en Cold Days.
Yn it ferhaal rekket Molly behelle yn 'e rêding fan in âlde bekende, dy't útrint op wat hiel oars. Butcher skreau Bombshells oarspronklik foar de blomlêzing Dangerous Women, dêr't ek ferhalen fan oare fantasy-auteurs yn stiene. Dat boek waard yn 2013 útjûn troch Tor Books, ûnder redaksje fan George R.R. Martin en Gardner Dozois. Yn 2018 waard it ferhaal werpublisearre yn Butcher syn ferhalebondel Brief Cases, dy't ferskynde by de New Yorkske útjouwerij Ace Books.
Ynhâld
Krapoan in jier nei de dea fan tsjoender en privee-detektive Harry Dresden (sjoch: Changes), libbet syn learlinge Molly Carpenter fierhinne op 'e strjitte. Sy is no de iennichste tsjoender yn Chicago, en fanwegen har problemen mei de Wite Ried fan Tsjoenderij, dy't har as in fuortflechtige krimineel sjocht, en de oanhâldende striid tsjin 'e Fomoaren, dy't nei de ferdylging fan 'e fampieren fan it Reade Hôf (sjoch: Changes) de boppenatuerlike wrâld yn 'e macht besykje te krijen, is it foar har sûner om gjin fêst ferbliuwplak te hawwen. Dat is simmerdeis in stik oangenamer as yn 'e kjeld fan 'e winter. Patolooch-anatoom Waldo Butters, in goede freon fan Harry, hat har in kaai fan syn appartemint jûn, sadat Molly dêr út en troch dûse en har ferskjinje kin. Butters hat no in relaasje mei de tsjeppe wearwolvinne Andi Macklin, dy't de sitewaasje duldet salang't Molly der gjin misbrûk fan makket.
As Justine, de frou dy't in tige yngewikkelde relaasje hat mei Thomas Raith, de healbroer fan Harry Dresden dy't in fampier fan it Wite Hôf is (sjoch: Blood Rites), Molly om help freget om't Thomas ferdwûn is, spoart Molly him op mei in ienfâldige lokalisearringsbetsjoening. Hy befynt him yn in flatgebou yn 'e Chicago Loop. De Leanansídhe, in machtige sídhe fan it Winterhôf fan 'e ierdgeasten dy't de petemem fan Harry Dresden is en dy't it lêste jier Molly har ûnderwiis oernommen hat, fertelt har dat it gebou it pleatslike haadkertier is fan 'e svartálfar. Dat binne de dwergen út 'e Noardske mytology, dy't bekendsteane as grutsk, koppich, deun en folslein ûnmeilydsum en tige op harren ear steld. Neffens de Leanansídhe hawwe de svarálfar in non-agresjepakt sletten mei de Fomoaren, dat dyseldichste jûns by in feestlik barren ûndertekene wurde sil. Thomas wie troch syn suster Lara Raith, de hearskeresse oer it Wite Hôf yn alles útsein namme, stjoerd om it sluten fan dat ferdrach te sabotearjen, mar hy waard pakt en wurdt no finzen holden.
Om't svartálfar in swak foar moaie dingen hawwe, beslút de kreaze Molly om mei de tige tsjeppe Justine en de foluptueuze Andi Macklin it feest te crashen. Se litte harren moai opmeitsje, dogge seksy koarte jurkjes oan mei hege pumps en bejouwe harren trijeresom nei it feest. Dêr oankommen, wurde se binnenlitten sadree't de svartálfr Etri harren yn it each kriget. Op it feest binne alderhanne âlde bekenden oanwêzich, ûnder wa "Gentleman Johnnie" Marcone, de maffiabaas fan Chicago, dy't him as frijhear by de Unseelie Akkoarten fan 'e boppenatuerlike naasjes oansletten hat (sjoch: White Night).
Wylst Justine op it feest sirkulearret en oan ynformaasje besiket te kommen troch op bekenden yn te praten, glûpe Molly en Andi fuort ûnder in wale fan ûnsichtberens. Molly har lokalisearringsbetsjoening is noch altyd aktyf, dat se hat net folle muoite om Thomas Raith op te spoaren. Allinnich blykt er net finzenholden te wurden, mar yn in soarte fan lúkse hotelkeamer te ferbliuwen. Ear't Molly en Andi dat mystearje fierder oplosse kinne, komt de Fomoarske delegaasje foarby. Molly kin dizze útlêzen kâns om út te finen wat sy yn it skyld fiere, net sjitte litte.
Noch altyd ûnder in wale fan ûnsichtberens folgje se de Fomoaren harren hotelkeamer yn, fuort njonken dy fan Thomas. Dêr ûntdekke se dat de lieder fan 'e Fomoarske delegaasje de broer is fan Mag, dy't inkele jierren earder troch Marcone deade is (sjoch: Even Hand). De Fomoaren wolle wraak nimme troch Marcone en alle oare oanwêzigen te deadzjen mei in tiidbom dy't in foarm fan gifgas ferspriede sil, dêr't inkeld Fomoaren sels en de svartálfar ymmún foar binne. As neitiid eltsenien him tsjin 'e svartálfar keart, sille dy gjin oare kar hawwe as de lapen gear te smiten mei de Fomoaren.
De Fomoaren stelle de bom yn en beskermje it ding tsjin bemuoienis fan oaren troch der in beskermingsbetsjoening oerhinne te lizzen. As se de keamer ferlitte om nei de ûndertekeningsseremoanje ta, ûntdekke se op it lêste momint de oanwêzigens fan Molly en Andi. By it gefjocht dat dêrop folget, desoriïntearret Molly de Fomoaren mei felle ljochten en hurde lûden, sadat de heal-minsklike tsjinners fan 'e Fomoarske hear by fersin de ferkearde keamer ynkringe: dy fan Thomas Raith. De fampier makket koarte metten mei harren. Underwilens manipulearret Molly de Fomoarske hear ta it brûken fan fjoermagy, mei as gefolch dat de sprinklerynstallaasje ôfgiet. Om't streamend wetter funest is foar betsjoenings, rekket dêrtroch de beskermingsbetsjoening dy't oer de bom hinne lein is, ûnklear. Molly kin dêrnei de bom ûntwapenje.
As dêrnei de Fomoarske hear har oer it mad komt en op it punt stiet har te smoaren, dûkt efter him Etri op dy't him mei in swurd de hân ôfslacht. De svartálfar, dy't harren rjochten en plichten as gasthear tige serieus nimme, binne poerrazen dat de Fomoaren fan doel wiene harren gasten te deadzjen. De Fomoar wurdt ôffierd om eksekutearre te wurden, en Etri jout oan dat de svartálfar Molly in geunst skuldich binne. Molly freget earst om 'e frijlitting fan Thomas Raith, mar it docht bliken dat Thomas dêroer al ôfspraken makke hat. Fampieren fan it Wite Hôf binne mear ynkuby en sukkuby as 'tradisjonele' fampieren, en ta aller tefredenens is ôfpraat dat Thomas in tal nachten trochbringe sil mei svartálfr-froulju om syn skuld ôf te beteljen. Dêrop behâldt Molly it ynkassearjen fan har geunst foar in lettere gelegenheid.
Neitiid treft Molly de Leanansídhe wer, dy't se derfan beskuldiget dat dy witten en mienen de wierheid ferdraaid hat om Molly-en-dy nei it feest fan 'e svartálfar te krijen. De Leanansídhe befêstiget dat: de sluting fan it ferdrach tusken de Fomoaren en de svartálfar moast tsjinkeard wurde. Se wist net krekt wat der barre soe as se de learlinge fan Harry Dresden yn dy gefoelige sitewaasje yntrodusearre, mar se wie der wis fan dat it net liede soe ta de probleemleaze ûndertekening fan it non-agresjepakt. Molly is der net botte wiis mei dat se sa brûkt is, mar har argewaasje ferdwynt alhiel nei de eftergrûn as de oars sa sekuere Leanansídhe yn 'e notiid oer Harry Dresden praat. As Molly har planút freget oft Harry noch libbet, antwurdet de Leanansídhe dat it noch te betiid is om dat mei wissichheid te sizzen.
The Dresden Files short fiction
Feilichheidsspjelde
Eartiids waarden se in soad brûkt om ruften te befêstigjen, tsjintwurdich mear as tydlike oplossing by stikkene klean of as befêstigingsmiddel foar dekoraasjes lykas korsaazjes. thumb|150px|Feilichheidsspjelde yn it ear fan in punker
Utfining fan de feilichheidsspjelde
De Amerikaanske monteur Walter Hunt wurdt beskôge as de útfiner fan de moderne feilichheidsspjelde. De feilichheidsspjelde befette in sluting dy 't de punt beduts en derfoar soarge dat er net iepen gean koe, en in sirkelfoarmige draai yn 'e bocht om as in fear te wurkjen en him te plak te hâlden. Charles Rowley (Birmingham, Ingelân) patentearre ûnôfhinklik in soartgelikense feilichheidsspjelde yn oktober 1849, hoewol 't se net mear makke wurde. Hunt die de útfining om in skuld fan $ 15 by in freon ôf te lossen. Nei 't er op 10 april 1849 it Amerikaanske patint # 6.281 krigen hie, ferkocht Hunt it patint oan W.R. Grace and Company foar 400 (rûchwei 14.000 yn Amerikaanske dollars fan 2022). Mei dat jild betelle Hunt de $ 15 oan syn freon en hold er it bedrach fan 385 euro dat oerbleau foar himsels. Yn de jierren dy 't folgen, soe W.R. Grace and Company miljoenen dollars winst meitsje mei syn útfining.
Tradysje
Feilichheidsspjelden hawwe in wearde yn beskate kultueren en tradysjes. Yn Yndia wurde spjelden generaasjes lang bewarre en trochjûn oan dochters. Oekraïners brûke spjelden as in wize om kweageasten te kearen as se oan berneklean fêstmakke wurde. Yn oare lannen bringt in feilichheidsspjelde gelok.
Punk
Yn de jierren 70 fan de 20e iuw waard de feilichheidsspjelde ien fan de ikoanen fan de punkbeweging en binnen dy streaming ûnder oare as piercing brûkt.
Jehannestsjerke (Sint-Jânsgea)
Skiednis
De earste tsjerke fan Sint-Jânsgea stie op it tsjerkhôf en waard yn 1608 boud. Yn 1812 waard dy tsjerke ferfongen troch nijbou op it plak foar de hjoeddeiske tsjerke oer. Om't de feangrûn fanwegen bemealling útdroege rekke dy twadde bou troch fersakking al gau brekfallich. De tredde tsjerke waard yn 1864 boud op it tsjintwurdige plak. It gyng om in ienfâldige sealtsjerke mei in houten geveltuorke. Yn 1940 folge in restauraasje en yn 1947 krige de tsjerke noch in nije klok. Op 24 febrewaris 1961 ûntstie der nei alle gedachten troch koartsluting brân, dy't de hiele tsjerke yn de lôge sette. It gebou gyng folslein ferlern, útsein it reau foar it Nachtmiel bleau bewarre.
De hjoeddeiske tsjerke waard op 1 desimber 1963 yn gebrûk nommen. Dêrnjonken waard ek it ferieningsgebou "De Rank" iepene, dat noch altiten brûkt wurdt troch it ferieningslibben. By de iepening fan de tsjerke is in betinkingsstien mei de wurden "Mijn huis zal een bedehuis heten voor alle volkeren" yn it foarportaal ûnthulle.
Skroar
In skroar (mt. skroaren) of kleanmakker, of foarhinne ek wol snider, is fan âlds in ambachtsman dy't boppeklean makket. Ek tsjintwurdich komt dit berop noch foar, benammen foar op maat makke (en tige djoere) hearekostúms en damesjûpen. Men sprekt no ek wol fan in kûpeur of in taljeur.
Skroaren besteane al salang't der lju binne dy't it barre mei en betelje oaren om klean foar harren te meitsjen. It ambacht giet yn elts gefal tebek oant de Alde Griken en de Romeinen, mar nei alle gedachten noch folle fierder.
Frank Grouard
Frank Grouard (op 'e Genoatskipseilannen (Frânsk-Polyneezje), 20 septimber 1850 – St. Louis (Missoury), 15 augustus 1905) wie in ferneamd ferkenner foar it Amerikaanske Leger ûnder de Flakte-Yndiaanske oarloggen yn it Wylde Westen. Yn dy hoedanichheid wied er û.m. belutsen by de Grutte Sû-Oarloch fan 1876 en de Geastedûnsoarloch. Hy focht yn 1876 yn 'e Slach oan 'e Powderrivier, de Slach oan de Rosebud en de Slach by Slim Buttes, en wie yn 1890 oanwêzich by it kweaferneamde Bloedbad fan Wounded Knee. Fierders wurke Grouard ek as tolk en as U.S. marshal.
Jonge jierren
Hoewol't Grouard beskreaun is as in Yndiaan, in healbloed-Yndiaan, in Louisiaanske Kreoal of in heale neger, stelde er sels, yn 'e biografy dy't er yn 1891 diktearre oan sjoernalist Joseph DeBarthe, dat er yn 1850 berne wie op 'e Genoatskipseilannen, yn wat no Frânsk-Polyneezje is, as de soan fan 'e Amerikaanske mormoanske sindeling fan Frânsk komôf Benjamin Franklin Grouard en in Polynezyske frou. Grouard wie de middelste fan trije soannen.
Wurkpaad
Om 1869 hinne, doe't er as postrinner wurke, waard Grouard deunby de mûning fan 'e rivier de Milk oerfallen troch Krie-Yndianen, dy't him al syn besittings ûntnaderen en him efterliten yn in wâld dêr't er neitiid finzen nommen waard troch de Lakota. Mank de Lakota waard Grouard, nei't men oannimme mei om't syn Polynezyske rasskaaimerken foar Yndiaansk oansjoen waarden, foar in broer oannommen troch it opperhaad Sittende Bolle. Grouard troude mei in Lakota-frou en learde floeiend Lakota te sprekken. Hy krige de Yndiaanske namme Yugata ("Steande Bear") taparte, mei't er by syn earste moeting mei de Lakota in bearepelzene jas oan hân hie.
Sân oant acht jier lang libbe Grouard net alhiel as gast en net alhiel as finzene, mar ek net alhiel as gelikense yn 'e kampen fan Sittende Bolle en Mâl Hynder, oant er úteinlik wist te ûntkommen. Neitiid waard er in gesant foar de Yndiaanske Fredeskommisje yn it Reade Wolk-agintskip yn Nebraska. Yn 1873 fungearre er as tolk en ferkenner foar de Yellowstone-ekspedysje fan it Amerikaanske Leger. Doe't yn 1876 de Grutte Sû-Oarloch útbriek, wied er fannijs yn dy funksjes aktyf. Yn maart 1876 naam er ûnder brigadegeneraal George Crook diel oan 'e Bighorn-ekspedysje en wied er ûnder kolonel Joseph J. Reynolds belutsen by de Slach oan 'e Powderrivier. It wie feitliks Grouard dy't, troch it spoar fan twa krigers te folgjen troch in nacht en in sniestoarm hinne, it Yndiaanske kamp oan 'e Powderrivier ûntdiek. Crook skreau yn maaie yn in rapport: "Ik soe leaver in trêde fan myn troepen ferlieze as Frank Grouard."
Under de simmerkampanje fan 1876 wie Grouard op 17 juny oanwêzich by de Slach oan de Rosebud, dêr't Crook syn troepen tsjinkeard waarden troch de Lakota en Noardlike Sjajinnen fan Mâl Hynder. Op 25 juny, de deis fan 'e ferneamde Slach oan de Little Bighorn, wêryn't it Amerikaanske 7e Kavaleryrezjimint fan luitenant-kolonel George Armstrong Custer in ferpletterjende nederlaach tabrocht waard, seach Grouard yn 'e fierte reeksynjalen dêr't er út opmakke dat de Yndianen in grutte oerwinning boekt hiene. Crook syn ofsieren, dy't mei harren fierrekikers de reek amper sjen koene, laken dat idee lykwols fuort. Om syn gelyk te bewizen ried Grouard doe 115 km nei de Little Bighorn ta, dêr't er de liken fan Custer en syn mannen seach ear't er mei dat nijs troch de Lakota weromjage waard nei it kamp fan Crook oan 'e beek Goose Creek.
Yn augustus en septimber fan 1876 wie Grouard ek oanwêzich by Crook syn Hynstefleismars, dy't sa neamd waard om't de rantsoenen oprekken en de kavaleristen har eigen hynders opite moasten. Teffens focht er op 9 septimber mei yn 'e Slach by Slim Buttes, tsjin 'e Lakota fan it opperhaad Amerikaansk Hynder de Aldere. Yn augustus 1877 fungearre Grouard as tolk by de ûnderhannelings tusken de Lakota-opperhaden Mâl Hynder en Reitsje-de-Wolkens-Oan en de Amerikaanske legerlieding yn Fort Robinson. It leger woe dat de beide opperhaden as ferkenners fungearje soene yn 'e doe útbrutsen Nez Persé-Oarloch, tsjin 'e Nez Persé-Yndianen, mar de opperhaden makken dêr beswier tsjin, mei't se har wurd jûn hiene dat se nei har oerjefte yn frede libje soene. Neffens ien ferzje fan 'e foarfallen soe Mâl Hynder úteinlik tajûn hawwe, en sein hawwe dat er nei it noarden reizgje soe, as de blanken dat sa graach woene, en fjochtsje soe oant der gjin Nez Persé mear yn libben wie. Grouard soe dat, mei opsetsin wurdt wol sein, ferkeard oerset hawwe as dat Mâl Hynder nei it noarden gean soe en fjochtsje soe oant der gjin blanke mear yn libben wie. Doe't er konfrontearre waard mei syn misse ynterpretaasje, ferliet Grouard de ûnderhannelings. Neffens Grouard sels wie hy ek oanwêzich doe't Mâl Hynder op 5 septimber fan dat jier yn Fort Robinson ferriedlik fermoarde waard.
Lettere jierren
Nei ôfrin fan 'e Grutte Sû-Oarloch waard Grouard as tolk tawiisd oan it Pine Ridge-agintskip. Dêr wied er noch doe't yn 1890 de saneamde Geastedûnsoarloch útbriek. Op 29 desimber fan dat jier wied er oanwêzich by it kweaferneamde Bloedbad fan Wounded Knee, wêrby't Amerikaanske troepen ûnder barre winterske omstannichheden in grutte groep ûntwapene oanhingers fan 'e Yndiaanske geastedûnsbeweging ôfslachten. Neitiid loek Grouard him út it leger werom en waard er U.S. marshal yn Fort McKinney, by Buffalo, yn Wyoming, dêr't er yn 1892 behelle rekke yn 'e Prêrje-oarloch fan Johnson County. Tsjin 1893 wied er ferneamd wurden, en lies syn heit, Benjamin Franklin Grouard, in krante-artikel oer syn soan, mei wa't er sûnt 1855 gjin kontakt mear hân hie. Dêrop reizge de âldman nei Sheridan (Wyoming) ta, dêr't de beide Grouards weriene waarden nei in skieding fan krapoan fjirtich jier. Frank Grouard stoar yn 1905 yn St. Louis, yn 'e Amerikaanske steat Missoury, yn 'e âlderdom fan 54 jier.
The X Factor (album fan Iron Maiden)
The X Factor is it tsiende studio-album fan Iron Maiden. It album waard opnommen tusken ein 1994 en simmer 1995 yn de Barnyard studios yn Harlow, Esseks en waard op 2 oktober 1995 útbrocht. It wie it earste album mei sjonger Blaze Bayley, dy't de opstapte Bruce Dickinson ferfange moast.
In Poppehûs
In Poppehûs, yn it oarspronklike Noarsk: Et Dukkehjem, is in toanielstik yn trije bedriuwen fan 'e hân fan 'e grutte Noarske toanielskriuwer, dichter en toanielregisseur Henrik Ibsen (1828-1906). It ferhellet oer de húsfrou Nora Helmer, dy't harsels fuortsiferet foar har man, mar troch him as in bern behannele wurdt, en úteinlik beslút om by gesin wei te gean en in eigen libben op te bouwen. Mei Et Dukkehjem stelde Ibsen him fjouwerkant op oan 'e kant fan 'e frou yn 'e njoggentjinde-iuwske maatskippij, en it stik wie yn syn tiid dan ek tige by tige kontroversjeel. Yn in taspraak foar de Noarske Feriening foar Frouljusrjochten, yn 1898, sei Ibsen lykwols dat "ik my de eare ûntsizze moat om my bewust foar de frouljusrjochtebeweging ynset te hawwen", mei't er skreaun hie "sûnder lykfol hokker bewuste tins oan it meitsjen fan propaganda", mar ynstee wurke hie oan "de omskriuwing fan minsklikheid." Oan it begjin fan 'e tweintichste iuw en nochris yn 2006 wie Et Dukkehjem it meast opfierde toanielstik fan 'e wrâld. It waard skreaun yn 1879, en datselde jiers noch foar it earst opfierd yn it Keninklik Teäter yn 'e Deenske haadstêd Kopenhagen. De earste Fryske oersetting, fan Ale Kerkhof, ferskynde yn 1928.
Ynhâld
Nora Helmer is de frou fan Torvald Helmer, dy't in liedingjaande funksje by in bank beklaait. Se hawwe in pear finansjeel krappe jierren efter de rêch, mar no sil Torvald in promoasje en dêrmei in grutter salaris krije, dat dizze kryst hawwe se it wat rommer. Nora fertelt lykwols yn fertrouwen oan Christine Linde, in âld kammeraatske fan har, dat Torvald in pear jier lyn slim siik west hat, en dat se nei Itaalje ta moasten om him opbetterje te litten. Dy reis wie sabeare betelle mei jild dat Nora fan har heit urven hie, mar yn wurklikheid hat se temûk (en yllegaal, want soks meie froulju sûnder goedkarring fan harren man hielendal net dwaan) in liening by de bank ôfsletten troch de hantekening fan har man te ferfalskjen. Sûnt is se troch hiel sunich te libjen dy liening by stikjes en bytsjes oan it ôfbeteljen.
Troch dy yllegale liening komt Nora yn 'e swierrichheden as Torvald beslút en ûntslaan Krogstad, in wurknimmer by de bank. Krogstad is dejinge dy't Nora oan har liening holpen hat, en no begjint er har dêrmei te sjantearjen: as sy Torvald net bepraat om Krogstad yn 'e tsjinst te hâlden, sil er alles oan har man útbringe. Nora docht har bêst, mar Torvald wol fan gjin wiken witte, en leit har út dat Krogstad in liger en bedrager is dy't in hantekening ferfalske hat, wat yn syn eagen in ûnferjoulike sûnde is. As Nora letter oan Krogstad berjochtsje moat dat it har net slagge is om har man op oare gedachten te bringen, stjoert Krogstad Torvald in brief, wêryn't er de hiele saak út 'e doeken docht. Dat brief bedarret yn Torvald syn postbus, dêr't in slot op sit, en hinget dêrnei in grut diel fan it stik as in soarte fan swurd fan Damokles boppe Nora har holle.
Nora har kammeraatske Christine wie foarhinne Krogstad syn faam, mar hja wie fanwegen poer finansjele redens twongen en trou mei in rike man fan wa't hja net hold, om sa har sike mem en jonge bruorren en susters ûnderhâlde te kinnen. Nei it ferstjerren fan har man wie se jierren besteld mei it fersoargjen fan har mem en it grutbringen fan har bruorren en susters, mar no't dy allegear folwoeksen binne, en har mem ferstoarn is, bekent se oan Krogstad dat se noch altiten fan him hâldt. Hja oertsjûget him derfan om Nora gewurde te litten, dat hy stjoert in nij brief, wêryn't er syn ûntskuldigings makket, syn sjantaazjepraktiken ôfswart en syn bewiismateriaal oangeande Nora har liening meistjoerd.
As Torvald einlings en te'n lêsten Krogstad syn earste brief lêst, wurdt er poerrazen. Hy is deabenaud dat Krogstad Nora har temûke liening útbringe sil, want it skandaal dat dat opsmite soe, soe foarfêst de ein fan syn karriêre betsjutte. Hy seit Nora it mannewaar op, en neamt har in falske en ymmorele frou dy't ûngeskikt is om syn bern grut te bringen. Fan no ôf oan, sa fertelt er har, sil harren houlik inkeld noch foar de bûtenwrâld bestean, mar yn 'e hûs wol er neat mear mei har fan dwaan hawwe. Op dat punt komt de faam deryn mei Krogstad syn twadde brief, en hoewol't dy rjochte is oan Nora, skuort Torvald him har út 'e hannen wei. As er sjocht wat deryn stiet, slacht syn sin folslein om. Hy is alhiel feringele mei wat er lêst, en ferbrânt daliks it bewiismateriaal fan Nora har liening yn 'e iepen hurd. Dêrop nimt er syn hurde wurden oan Nora har adres werom, en fertelt har dat er har ferjout foar har domheid, dat er de liening tenei gewoan as ien fan har flaters beskôgje sil, en dat sokke froulike ûnnoazelheid no krekt is wat er sa skattich oan har fynt.
Nora beseft dan foar it earst yn harren achtjierrich trouwen dat hja har man folslein ferkeard ynskatten hat. Hy is net de sterke en galante hear dy't se miend hie dat er wie, mar in nearhertich ikman, dy't har pynlike kar tusken har gewisse en syn eigen sûnens net iens begripe kin, en har jierren fan stikem bodzjen om 'e liening sûnder syn meiwitten ôf te beteljen folslein negearret. Op dat stuit komt se ta in beslút, en dielt se Torvald mei dat se har hiele libben lang al as pop behannele wurdt, earst troch har heit en no troch him, mar dat se dêr har nocht fan hat, en dat se by him wei giet. Se fertelt him dat se fan him ferwachte hie dat er syn reputaasje foar harres opofferje wollen hie, en dat se fan doel wie om harsels tekoart te dwaan om him dat te besparjen, mar dat se no sjocht hokfoar man oft er echt is, en dat de wierheid har raar ôffalt. Torvald besiket har tsjin te hâlden troch har op har plichten as frou en mem te wizen, mar hja antwurdet him dat se frou noch mem wêze kin oant se ûntdutsen hat wa't se sels eins is. Torvald kin mar net begripe wêr't se it oer hat, mei't it yngiet tsjin alles dat er oer froulju mient te witten. Fierders snapt er likemin hoe't er der sels yn har eagen útsjocht, mei't er dêr fiersten te selsynnommen foar is. Nora leit har kaaien en trouring op 'e tafel en ferlit it hûs, dêrby in gûlende Torvald yn folsleine alteraasje efterlittend.
Alternative ein
Ibsen syn Dútske agint fûn de oarspronklike ein yn 'e Dútske steaten ûnbesteanber, en twong him om in akseptabeldere alternative ein te skriuwen, wêryn't Torvald Nora meinimt nei de bernekeamer en hja by it sjen fan har bern ynstoart op it stuit dat it doek falt. Ibsen neamde dy ein letter in ferkrêfting fan it toanielstik en "in barbaarske skande," en hy wurdt sadwaande tsjintwurdich dan ek nea mear brûkt.
Fryske oersetting
Et Dukkehjem is twaris yn it Frysk oerset (tink om it ferskil yn titels). De earste fertaling wie fan 'e hân fan Ale Kerkhof, en waard ûnder de titel Poppethús yn 1928 foar in part publisearre yn it tydskrift De Holder. Yn syn gehiel (43 siden) kaam er pas yn 1956 yn Grou út (nei alle gedachten yn eigen behear, mei't it lemma yn it digitaal argyf fan Tresoar fierders gjin útjouwer fermeldt), mar ûnder in oare titel: It Poppehûs. De twadde oersetting, In Poppehûs (tink om it lidwurd), besteande út 99 siden, waard yn 1985 makke troch it duo Harke Bremer en Jarich Hoekstra foar Tryater, en waard yn 2001 publisearre troch de Stifting Utjouwerij Frysk Toaniel (St.U.F.T.) te Ljouwert.
Sint-Marijekatedraal (Tokio)
De Sint-Marijekatedraal (Japansk: 東京カテドラル聖マリア大聖堂) is de sit fan it Japanske aartsbisdom Tokio fan de roomsk-katolike tsjerke. De tsjerke leit yn it wengebiet Skiguch fan it Tokiose stedsdistrikt Bunkyō.
Skiednis
It oarspronklike gebou út 1899 wie in neogoatyske houten tsjerke, dat by loftoanfallen op de stêd yn de Twadde Wrâldkriich ôfbaarnde. Oan it begjin fan de jierren 1960 noege it aartsbisdom de trije arsjitekten Kenzō Tange, Yoshiro Taniguchi en Kunio Maekawa út om ûntwerpen te leverjen foar nijbou. Der waard keazen foar it ûntwerp fan Tange, dy't in konstruksje fan beton en stiel ûntwurpen hie. Tegearre mei de arsjitekt fan de Keulse aartsbisdom Wilhelm Schlombs en de Switserske arsjitekt Max Lechner en mei finansjele stipe fan it aartsbisdom Keulen fûn de útfiering fan de bou plak.
De yn 1965 foltôge tsjerke hat in krúsfoarmige plattegrûn en is oant 40 meter heech. It heechst is de katedraal boppe it eastlike ein boppe it alter. De tolve sintimeter dikke betonnen platen dêr't de tsjerke mei boud is binne oan de bûtenkant mei rustfrij stiel beklaaid, wylst it ynterieur it beton bleat leit.
De frijsteande klokketoer hat in hichte fan 61.6 meter.
Oargel
It oargel waard yn 2004 troch de Italjaanske oargelboufirma Mascioni boud. By de bou adivisearre de Italjaanske organist Lorenzo Ghielmi.
It ynstrumint hat 46 registers (3.122 pipen) op trije manualen en pedaal. De spyltraktueren binne meganysk, de registertraktueren elektrysk.
Antikwariaat
In antikwariaat is in boekhannel dy't him spesjalisearre hat yn 'e ferkeap fan âlde (twaddehâns) boeken, ansichtkaarten en printen. De eigner wurdt in antikwaar neamd, net te betiizjen mei in antikêr, dy't him taleit op kennis fan en mooglik hannel yn antyk.
Op it mêd fan antikwariaten wurdt gauris in ûnderskie makke tusken saken dy't útferkochte, faak âlde en kostbere, mar ek wol nije, bibliofile boeken ferkeapje, en moderne antikwariaten, dy't twaddehâns boeken ferkeapje dy't faak ek noch wol nij leverber binne. Sokke moderne antikwariaten beskikken gauris oer in ramsjôfdieling, mei folslein nije, mar ôfprize boeken. Njonken antikwariaten foar 'gewoane' boeken binne der ek guon dy't har spesjalisearre hawwe as stripantikwariaat en inkeld stripboeken ferkeapje.
Der bestiet in Nederlânske fakferiening foar antikwariaten, de Nederlandsche Vereeniging van Antiquaren (NVVA). Dy ferlient beskerming oan 'e keaper troch malafide ûndernimmings te bestriden, sadat men wis wêze kin fan itjinge dat men keapet.
Chittagong (stêd)
thumb|left|Kaart fan Banglades Chittagong (bengaalsk:চট্টগ্রাম, Chôţţogram) is de twads grutte stêd yn Banglades. Chittagong leit yn it súdeasten fan it lân oan in sydtûke fan de rivier de Karnaphuli en is in wichtige havenstêd. De Chittagong is tagelyk haadstêd fan de difyzje Chittagong as fan it distrikt Chittagong. De stêd hat goed 2.500.000 ynwenners.
Jean-Marie Le Bris
thumb|150px|Jean-Marie Le Bris thumb|left|Le Bris en syn Albatros II, fotografearre troch [[Nadar, 1868]] thumb|280px|Replika fan Le Bris's sweeffleanmasine Jean-Marie Le Bris, yn it Bretonsk: Yann Vari ar Brizh, (Concarneau yn Bretanje, 1817 - Douarnenez, 1872) wie in Frânske loftfeartpionier, dy't yn desimber 1856 in sweefflecht makke.
Jean Marie Le Bris wie seeman en seekaptein dy't lykwols mear niget oan de fleanderij hie. Op syn reizen bestudearre er de flecht fan de Albatros. Hy fong in tal fan dy fûgels en bestudearre it hâlden en dragen fan harren wjukken yn de loft; sa krige er aan fan it aerodynamysk ferskynsel lift, dat er "aspiration" neamde.