cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Teetse Gonggrijp
Yn 1832 waard Gonggrijp beneamd ta boargemaster fan Snits. Hy soe dat amt oan syn dea op 6 april 1938 ferfolje.
Bijehâldersferiening It Oranjewâld
Bijehâldersferiening It Oranjewâld (Nederlânsk en offisjeel: Bijenhoudersvereniging Oranjewoud) is in feriening fan ymkers yn it Fryske doarp It Oranjewâld.
Skiednis
De organisaasje waard ûnder de Twadde Wrâldoarloch yn 1943 oprjochte, doe't iten en alderlei oare saken rantsoenearre waarden en allinnich noch op de bon te krijen wiene. Ymkers, dy't sûker brek wiene om harren hunichbijen by te fuorjen en ek tabak, dêr't se reek mei makken om 'e bijen kalm te krijen, koene dat fan 'e Dútske besetter (dy't de hunich graach ôfnaam) wol krije, mar inkeld as se lid wiene fan in feriening. Sadwaande besleaten ymkers út It Oranjewâld en omkriten doe in eigen organisaasje op te rjochtsjen.
Yn 2018 waard it 75-jierrich bestean fan 'e Bijehâldersferiening It Oranjewâld fierd.
Hingjende tunen fan Babylon
thumb|300px|Ofbylding skildere troch de Nederlânske keunstner [[Martin Heemskerck út de 16e iuw]]
De hingjende tunen fan Babylon wienen in botanysk en arsjitektoanysk keunstwurk dat tsjintwurdich rekkene wurdt ta de sân klassike wrâldswûnders. Dizze tunen waarden yn 6e iuw f.Kr. boud en oanlein yn opdracht fan de Babyloanyske kening Nebukadnezar. It wurk duorre fan 606 oant 562 f.Kr. Nei alle gedachten wie de oanlis it gefolch fan de winsken fan de nije frou fan de kening, Amytes, dy't ôfkomstich wie út bercheftige omkriten, en wend wie om in soad grien om har hinne te hawwen en dat de kening har helpe woe te wennen oan it libben yn it grutte Babylon. Ek de heal-legindaryske keninginne Sammu-ramat wurdt as bouwer neamd.
Seeskou
250px|right De seeskou ek wol Lemsterskou of spekbak neamd ( fanwege syn uterlik) is in fiskersskip fan de Iselmar nei de ôfsluting fan de Sudersee yn 1932.
Hingjende tunen fan Babylon
It bousel bestie út in searje terrassen, omheine troch muorren mei tuorren. De muorren wienen beplante mei beammen, strewellen en blommen. De tunen 'hongen' om samar te sizzen boppe de igge fan de rivier de Eufraat. Bysûnder wie de wize fan yrrigaasje: kanalen ûnder de grûn moasten soargje foar de tafier fan wetter.
Boarnen
De Babyloanyske tunen waarden wiidweidich beskreaun troch Grykske skiedkundigen lykas Strabo en Diodorus Sikulus. Konkrete bewizen fan de tunen binne lykwols net bewarre bleaun.
Seeskou
It is in platboaiem mei in hege kop, smelle swurden en in bun, earst fan hout, letter fan izer. Miskyn foar it earst boud op De Lemmer yn de Earste Wrâldkriich troch G. Wierda. Se wurde dêrom wol "De Mobilisaasje" neamd (offisjeel Le. 21). Seeskouwen wienen yn Hoarn populêr, mar waarden ek troch in soad oare fiskers besteld yn Makkum of werven oan de Iselmar. Botters, kwakken en Kotters wienen nei de ôfsluting net mear rendabel, dat wienen dizze relatyf lytse en goedkeape skippen in útkomst. Se waarden brûkt foar de fiskerij op iel en snoekbears. Troch de âldere fiskers waarden se smeulsk spekbak neamd. It wurdt as jacht dus mei kajút, noch altyd boud.
Joachim Loewenstam
thumb|Joachim Loewenstam
Joachim Loewenstam  of Löwenstamm (Rotterdam, 1782 – Ljouwert, 22 april 1836) wie opperrabbyn fan Ljouwert en it ressort Fryslân fan 1821 oant 1836.
Great Yarmouth
Great Yarmouth, pleatslik Yarmouth neamd, is in Ingelsk plak oan de Noardsee. It plak leit op in lânútsteksel tusken de Noardsee en de mûning fan de rivier Yare 32 km east fan Norwich.
Great Yarmouth is it haadplak fan it distrikt Great Yarmouth. It hie yn 2002 47.288 ynwenners.
Great Yarmouth leit oan de grutte diken A47, A143 en A12, en der is ek in treinferbining mei Norwich. It helikopterfleanfjild fan Great Yarmouth, North Denes Airport, wurdt meast brûkt foar it befoarriedzjen fan boarplatfoarms.
Lukas Sabbe
thumb|left|200px|Marilyn thumb|right|200px|Atelier Lukas Sabbe Lukas Sabbe (1970) is in byldzjend keunstner út West-Flaanderen, Belgje.
Sabbe leit him ta op tekenjen en skilderjen. As techniken brûkt dizze autodidakt frije grafyk en mingde technyk op kanvas en papier.
By syn ekspresje sjocht er de komposysje, it lykwicht as essinsjeel. Hy lit ek in soad oan de taskôger oer. Meastentiids skilderet er neffens in foto en wurket dy dan op syn eigen wize út. Dat in portretskilder kin er net neamd wurde.
Neist minsken binne ek bisten it ûnderwerp fan syn wurk.
Westlik griis iikhoarntsje
It westlike grize iikhoarntsje (Latynske namme: Sciurus griseus) is in sûchdier út it skift fan 'e kjifdieren (Rodentia), de famylje fan 'e iikhoarntsjes (Sciuridae) en it skaai fan 'e beamiikhoarntsjes (Sciurus), wêrbinnen oft it it monotypyske (út ien soarte besteande) ûnderskaai fan 'e westlike grize iikhoarntsjes (Hesperosciurus) foarmet. Dizze soarte komt inkeld foar oan 'e westkust fan Noard-Amearika, en waard foar it earst yn 1818 beskreaun troch de soölooch George Ord, op grûn fan oantekenings dy't makke wiene troch de leden fan 'e ferneamde Ekspedysje fan Lewis en Clark. It westlike grize iikhoarntsje moat net betize wurde mei it grize iikhoarntsje (of eastlike grize iikhoarntsje) (Sciurus carolinensis).
Fersprieding
It westlike grize iikhoarntsje komt foar yn 'e Cascades fan 'e Amerikaanske steaten Washington en Oregon, al is syn areaal yn Washington fersnipele rekke, mei trije gebieten: ien yn it noardlik-sintrale diel fan 'e steat; ien besuden Seattle en ien yn it middensuden, tsjin 'e grins mei Oregon oan. Fierder súdlik wreidet it ferspriedingsgebiet fan it westlike grize iikhoarntsje him út oer grutte dielen fan Kalifornje, útsein de noardeastlike hoeke fan dy steat, it te woastinige súdeastlike binnenlân, en de kriten om San Fransisko en Los Angeles hinne en yn 'e Sintrale Delling, dêr't konkurrearjende eksoatyske iikhoarntsjesoarten yntrodusearre binne, nammentlik it (eastlike) grize iikhoarntsje (Sciurus carolinensis) en it swarte iikhoarntsje (Sciurus niger). Fierders komt it westlike grize iikhoarntsje ek foar yn it uterste westlike puntsje fan 'e steat Nevada (yn 'e Sierra Nevada) en yn it noarden fan it Kalifornysk Skiereilân, yn noardwestlik Meksiko.
Uterlike skaaimerken
It westlike grize iikhoarntsje hat trochinoar in kop-romplingte fan 23-30 sm, mei in sturtlingte fan 22-30 sm en in gewicht fan 0,4-1 kg. Dêrmei is it de grutste iikhoarntsjesoarte oan 'e Noardamerikaanske westkust. De pels is op 'e rêch is griis en op 'e bealch wyt oant krêmkleurich, wylst de wangen gauris wat brunich binne. Der bestiet gjin skerpe demarkaasjeline tusken it griis en it wyt. De sturt, dy't rûchwei like lang is as de rest fan it lichem, is griis mei mooglik hjir en dêr in pear swartige plakjes. De earen binne oan 'e grutte kant, mar hawwe gjin toefen.
Biotoop
Westlike grize iikhoarntsjes komme benammen foar yn bercheftige kriten en yn it heuvelige foarlân fan sokke berchgebieten, dêr't se sawol yn leafwâld as nullewâld libje. Se binne oantroffen oant op in hichte fan 2.000 m.
Hâlden en dragen
Westlike grize iikhoarntsjes binne útslutend by deiljocht aktyf. Se foerazjearje wol op 'e grûn, mar weagje har nea fier fan beammen ôf, en ferpleatse har it leafst fan beam nei beam. Yn ferhâlding mei it (eastlike) grize iikhoarntsje (Sciurus carolinensis) is it westlike grize iikhoarntsje in tige skou bistke, dat beskûl siket yn in beam sadree't er fersteurd wurdt, en dêrwei dan utering jout oan syn ûnfernoegen mei heaze sjirpende skellûden. By sokke gelegenheden spriedt er syn plomsturt noch wider út as dat er oars al docht, sadat it wol liket as sit er ûnder in paraplu. Mooglik dat soks helpt om him tsjin rôffûgels te beskermjen. Hy harket skerp nei de alaarmroppen fan soartgenoaten, oarsoartige iikhoarntsjes en sjongfûgels, en as er sa'n warskôgingsgjalp hearre, jout er dy sels ek troch, wat in rêstich bosk feroarje kin yn in tsjotterjend en sjirpend leven fan komsa.
In Solitude
In Solitude wie in Sweedske metalband oprjochte yn Uppsala en wie aktyf tusken 2002 en 2015. In Solitude begûn ûnder de namme Random Raiders; fan 2004 ôf is de band fierder gien ûnder de namme In Solitude. De band brocht yn 2008 syn debútalbum In Solitude út. De teksten fan de band gean benammen oer magy, en it okkulte. In Solitude hat trije studio-albums útbrocht.
Westlik griis iikhoarntsje
Hâlden en dragen
Westlike grize iikhoarntsjes hâlde gjin wintersliep, mar se binne winterdeis wol minder aktyf as yn oare jiertiden. Se bouwe twa soarten in nêsten: in ienfâldich sliepplatfoarm dat se it grutste part fan it jier brûke, en in rûn nêst om 'e winter yn troch te bringen en jongen yn it smiten. Beide nêstfoarmen wurde makke fan stokjes en twiichjes, blêden, moas, koarstmoas, stikjes skors en soms hier. Jongere bisten, en ek wol âldere eksimplaren dy't ûnderweis binne of lêst hawwe fan it waarme waar, sliepe soms ek wol sa op 'e keale beamtûke.
De peartiid duorret by it westlike grize iikhoarntsje fan desimber oant juny. De pearing is faak in agressyf barren, wêrby't de beide partners inoar bite en ferwûnje kinne. Nei in draachtiid fan likernôch 44 dagen smyt it wyfke dan 1-5 jongen, dy't mear as in healjier yn it nêst bliuwe, wat lang is foar iikhoarntsjes. Jonge eksimplaren ûntwikkelje pas in útgroeide plomsturt as se folwoeksenens berikke (mei likernôch in jier). Drachtige wyfkes en wyfkes mei jongen binne tige territoariaal; se fjochtsje geregeldwei ûnderling en jeie oare soartgenoaten fuort. De wichtichste natuerlike fijannen fan westlike grize iikhoarntsjes binne de reade lynks, prêrjewolf, poema, hûskat en ferskate soarten hauken en earnen. Ek de minske makket wol jacht op it westlike grize iikhoarntsje.
Fretten
Westlike grize iikhoarntsjes binne omnivoaren, dy't benammen beien, nuten en sieden frette en ek wol skimmels, fûgelaaien en ynsekten. It menu bestiet lykwols foar it grutste part út ikels en dinne-apels. Hjerstmis lizze se itensfoarrieden oan troch nuten op in ferskaat fan plakken te bedobjen, en hoewol't se in tigen ûnthâld foar sokke plakken hawwe, brûke se net altyd de hiele foarrie op en ferjitte se ek wolris in pear, dy't dan by 't maityd útgroeie ta nije beammen. Op dy manear ferfollet it westlike grize iikhoarntsje in wichtige rol yn it ekosysteem fan 'e biotopen dêr't er libbet.
Status
It westlike grize iikhoarntsje hat de IUCN-status fan "net bedrige", om't er yn syn ferspriedingsgebiet noch rûnom foarkomt en mei't syn populaasje oer it gehiel nommen stabyl liket te wêzen. Yn 'e steat Washington stiet er lykwols sûnt 1993 oanmurken foar in bedrige bistesoart, wylst er yn beskate kontreien yn Kalifornje (bygelyks de Sintrale Delling en de omkriten fan Los Angeles) beskôge wurdt as útstoarn. De wichtichste bedrigings foar westlike grize iikhoarntsjes binne habitatferlies troch de oanhâldende urbanisaasje en ûntginning fan boskgebieten foar de lânbou, it hege oantal eksimplaren dat omkomt yn it ferkear, ferskate sykten (lykas rude, dat hast epidemyske proporsjes oannommen hat) en de yntroduksje fan rivalisearjende soarten beamiikhoarntsjes yn syn ferspriedingsgebiet.
It swarte iikhoarntsje (Sciurus niger) waard om 1904 hinne yn Los Angeles yntrodusearre troch de feteranen út 'e Amerikaanske Boargeroarloch en/of de Spaansk-Amerikaanske Oarloch, dy't taholden yn it Sawtelle Feteranetehûs, op 'e hoeke fan Sepulveda Boulevard en Wilshire Boulevard. Party fan harren brocht dêr nammentlik swarte iikhoarntsjes dy't se thús, yn 'e Delling fan 'e Mississippy (mooglik yn Tennessee) as húsdier holden. Ienris yn súdlik Kalifornje ûntsnapten guon fan 'e bisten, dy't doe yn 'e omkriten fan Los Angeles in wylde populaasje fêstigen. Is soe kinne dat dy populaasje letter noch oanfolle is troch nije yntroduksjes, mar dêroer is gjin ynformaasje foarhâns. Wol is bekend dat swarte iikhoarntsjes ek by San Fransisko en Portland mei opsetsin of by fersin yn it wyld útset binne.
It (eastlike) grize iikhoarntsje (Sciurus carolinensis) is yn 'e tweintichste iuw krektlyk yntrodusearre yn 'e omkriten fan San Fransisko, Los Angeles, Portland, Seattle, Tacoma, Spokane en oare plakken. It westlike grize iikhoarntsje koe it tsjin dizze agressivere soarten út it easten net bolwurkje, en is sadwaande fral yn Kalifornje en Washington út 'e grutte stedske sintra en it leechlân ferdwûn, en hat him weromlutsen yn 'e bergen, dêr't de konkurrinsje minder grut wie.
Undersoarten
Der binne trije erkende ûndersoarten fan it westlike grize iikhoarntsje:
Annette Gerritsen
Annette Albertine Gerritsen (Ilpendam, 11 oktober 1985) is in Nederlânsk eardere reedrydster.
Sy die sân kear mei oan it Wrâldkampioenskip sprint, en twa kear oan de Olympyske Winterspullen (yn 2006 en 2010). En stie tolfe kear oan de start by it Nederlânsk kampioenskip sprint. Sy waard by dizze kampioenskippen ien kear Nederlânsk kampioene sprint, en behelle op de Olympyske Winterspullen fan 2010 in sulveren medalje op de 1000 meter. Yn 2016 stopte Gerritsen mei reedriden op heech nivo fanwegen in blessuere oan de knibbel.
Rhenen
Rhenen wurket mei de gemeenten Veenendaal, Wageningen, Ede, Barneveld, Nijkerk, Skerpenseel en Renswoude gear yn it regionaal gearwurkingsferbân Regio Foodvalley.
Skiednis
Yn 1950 waard by wurk oan de dyk fan Rhenen nei Elst grêven fûn yn de helling fan de Donderberg. It bliek om in Frankysk grêffjild mei likernôch 1100 grêven te gean dy't fan 350 oant likernôch 750 n.Kr. komme. It is it rykste Merovingyske grêffjild dat yn Jeropa fûn waard. De sieraden dy't fûn waarden binne te sjen yn it Ryksmuseum fan Aldheden yn Leien. Op de Grebbeberch leit de grutste wâlboarch fan Nederlân. De bou dêrfan sette útein yn it tiidrek 650-710. Oare iermidsiuwske fynsten binne in goudskat (Achterberg) en in muntskat fan likernôch 100 gouden munten en 170 sulveren munten by Remmerden en op de Koerheuvel by de âlde wettertoer in brûnzen situla (rituele amer) nei alle gedachten út de iere izertiid (750 f.Kr.)
Rhenen krige yn 1258 stedsrjochten nei't it plak yn 855 as villa Hreni foar it earst neamd waard. Yn de midsiuwen wie Rhenen de fierste fersterking fan de biskop fan Utert yn syn striid dy't er algeduerigen hie tsjin de greven en letter hartoggen fan Gelre. De biskop hie dêr de boarch Ter Horst yn besit, dy't yn 1543 ôfbrutsen waard. Nei de sintralisaasje fan it lânbestjoer troch keizer Karel V bleau Rhenen iuwenlang in rêstige garnizoenstêd, dy't as ien fan de fiif stêden fan it Stift in beskate rôl spile yn it bestjoer fan it goa.
Yn de santjinde iuw hie de ferdreaune kening Freark V fan de Palts in simmerresidinsje yn Rhenen. Hy liet it paleis yn 1630-1631 bouwe nei ûntwerp fan de Haachske arsjitekt Bartholomeus van Bassen. Dat keningspaleis, sa't er neamd waard, waard yn 1812 ôfbrutsen. Hjoed-de-dei dogge allinnich in tinkstien en de strjitnamme ''Frederik van de Paltshof weromtinken oan it ferbliuw fan de kening.
Yn maaie 1940 waard der hurd fochten by Rhenen tusken de Dútske ynfallers en it Nederlânske leger by de Slach om de Grebbeberch. De befolking waard evakuearre nei it westen ta en kearde fan 18 maaie ôf wer werom. It stedsje wie swier skeind troch de fjochterijen. Der rekken 162 wenten folslein ferwoastge, wylst likernôch 1000 hûzen skansearre rekken. De Kunearetsjerke en -toer stiene noch oerein en koene restaurearre wurde. Nei it weromkommen fan de befolking waard úteinset mei it oprêden fan it pún. Dêrby waarden wurkleazen ynskeakele. Arsjitekt C. Pouderoyen makke yn in koarte skoft in ûntwerp foar it weropbouwen fan it stedsje. Dêrby waard mei opsetsin net keazen foar it weropbouwen fan de ferwoastge hûzen, mar foar in nij ûntwerp neffens de ideeëen fan de Delftske Skoalle. Pouderoyen keas dêrfoar en liet de provinsjale wei troch it sintrum rinne litte ynstee fan deromhinne. Yn de rin fan 1942 wie it kostruksjeplan foar it grutste part útfierd. By de fjochterijen by de befrijing fan Nederlân yn 1944 en 1945 waard Rhenen fannijs troffen.
Yn 2008 fierde Rhenen syn 750-jierrich bestean.
Op Keninginnedei kaam de doetiidske keninginne Beatrix mei har famylje op besite yn Rhenen en Veenendaal.
Geografy
Rhenen leit oan de noardouwer fan de Nederryn en is ferbûn fia de Rynbrêge oer de Nederryn mei it doarp Kesteren yn de Neder-Betuwe. Dy brêge waard op fûneminten fan de yn 1944 ferwoastge spoarbrêge boud. De ferkearsbrêge waard yn 1957 iepene en draacht de provinsjale wei 233.
De gemeente wurdt begrinzge troch, mei de klok mei, yn it noarden oan Veenendaal, yn it noardeasten oan Ede, yn it easten oan Wageningen, yn it suden oan de gemeente Neder-Betuwe, yn it súdwesten oan Buren en yn it westen oan de gemeente Utertske Heuvelrêch.
Rhenen leit op de súdeastlike punt fan de Utertske Heuvelrêch. De stêd is omjûn troch ferskate natoergebieten en heuvels. De Grebbeberch dy't eastlik fan it plak leit is de lêste heuvel fan dy driuwwâl, ear't er oergiet yn de Gelderske Fallei.
Stasjon Rhenen is sûnt 1981 de einstasjon fan de Veenendaalline, dy't oer Veenendaal nei Utert rint.
Oare kearnen
Achterberg, Elst, Laareind en (bedriuweterrein) Remmerden.
Sûnt de weryndieling fan de gemeenten Amerongen, Doorn, Driebergen-Rijsenburg, Leersum en Maarn mei yngong fan 1 jannewaris 2006 ta de gemeente Utertske Heuvelrêch, heart it eardere Amerongske part fan Elst ta de gemeente Rhenen.
Bûnte wilster
De bûnte wilster (Charadrius hiaticula) is in 18-20 sm grutte fûgel út de famylje fan de wilsterfûgels.
Foarkommen
Hy hat in protte fan de lytse bûnte wilster mar is in slach grutter. De bûnte wilster hat in griis-brune rêch en in wite búk mei giele poaten. Fierder hat der in swarte bân om syn hals. Syn kop is swart mei wyt, mei in wite flek boppe syn koarte gielswarte snaffel. Mantsjes en wyfkes sjogge der itselde út. Yn 'e flecht is de bûnte wilster goed fan de Lytse Bûnte Wilster te ûnderskieden omdat dy in wite streek oer de wjukken hat. De bûnte wilster kin sa'n 11 jier âld wurde.
Fersprieding
De bûnte wilster libbet op flakke seekusten mei net in soad fegetaasje. By it binnenwetter is er net faak te sjen. De fûgels dy't yn Midden- en Noard-Europa briede lûke winterdeis nei it suden, nei de Atlantyske kust of de kusten fan de Middellânske See. De bûnte wilsters dy't foarkomme yn Grut-Brittanje of by de Noard-Franske kust bliuwe dêr it hiele jier. De bûnte wilster komt ek noch foar yn it noard-westlike part fan Kanada.
Iten
De bûnte wilster yt it meast lytse dierkes dy't hy by it wetter fine kin sa as wjirms, slakken, ynsekten en harren larven.
Sint-Geartruidslien
It Sint-Geartruidslien is in lien dat ynsteld waard by testamint fan Hear Goffa Adema fan 9 july 1508 yn Abbegea ûnder de namme "het leen Sint Geertruit de heilige jonckfrou".
De doelstelling, lêzen fan missen, waard yn oplieding ta predikant feroare troch wetjouwende maatregels fan de Steaten fan Fryslân sûnt de Herfoarming yn 1580. By keninklik beslút fan 12 febrewaris 1829 waarden Deputearre Steaten fan Fryslân belêste mei it tafersjoch ûnder oppertafersjoch fan de kening en by beslút fan de minister fn binnenlânske saken fan 29 novimber 1832 ta bestjoerders waarden beneamde de tsjerkefâden fan de Herfoarme gemeente yn Abbegea en ta provisoaren fan dit lien de grytman en assessoaren fan Wymbritseradiel, de amtsfoargongers fan it lettere kolleezje fan boargemaster en wethâlders fan de gemeente Wymbritseradiel, dêr't Abbegea yn lei. Lêstbedoeld beslút wurdt bewarre yn it gemeente-argyf. Yn dy tiid luts dûmny Sino Attema as benefisiant ek nei syn oplieding de ynkomsten fan it lien; tagelyk wie hy behearder. Oername fan syn behear kaam yn 1833 yn hannen fan de tsjerkefâden fan Abbegea. Sûnt 1870 is de mooglikheid fan in 2e of folgjende beurs iepen, ek far oare stúdzjes as foar predikant. Twa fan de neist bloedbesibben fan de oarspronklike stichter mei it kolleezje fan predikant en tsjerkefâden fan Abbegea wize as kollatoaren de begeunstigden oan, ûnder beperkende bepalings.
Provisoaren lieten yn 1958 de neamde argiven beskriuwe en joegen se yn tydlik behear by dit gemeentlik argyf fan Wymbritseradiel. Dizze stikken, yn trochrinnende nûmering beskreaun, binne net de ienige dy't op it lien betrekking hawwe. Sjoch hjirfoar it argyf fan bestjoerders yn Abbegea en it provinsjaal argyf yn Ljouwert.
Frijfaam
In frijfaam is in allinnichsteande frou, dy't maatskiplik beskôge wurdt as by steat om te trouwen, mar dy't dat (noch) net dien hat. Hoewol't men ornaris by it hearren fan 'e term earder tinkt oan jongere froulju fan yn 'e tweintich of tritich, is der gjin inkele reden dat in frijfaam net yn har middeljierren of op jierren wêze kin. Sadree't in houlik einiget yn in skieding of as in ferlykbere fêste relaasje (lykas gearwenjen) beëinige wurdt, is in frou wer frijfaam. Boppedat kinne froulju ek as frijfaam beskôge wurde as harren houlikspartner komt te ferstjerren en hja widdo wurde.
Maatskiplik oansjoch
De manlike wjergader fan 'e frijfaam is de frijfeint. It frijfammelibben wurdt yn romans, films en op 'e tillefyzje fan âlds minder romantisearre dat it gefal is mei it frijfeintelibben. Dat hat nei alle gedachten te krijen mei de stereotypearring fan 'e geslachten sa't dy ek noch altyd foar in diel yn 'e Westerske wrâld bestiet. Dêrby wurdt oannommen dat froulju graach in gesin stifsje wolle, wylst manlju leaver sa lang mooglik fan 'e 'frijheid' fan it frijfeintelibben genietsje wolle soene.
Troch de oangeande frouljusemansipaasje is dat tinkbyld stadich oan it feroarjen. De Amerikaanske tillefyzjesearje Sex and the City, oer fjouwer freondinnen dy't frijfaam yn New York binne, hat datoangeande in protte ynfloed hân. Krekt as it al langer besteande frijfeintefeest, dat de brêgeman en syn maten foarôfgeande oan in trouwerij fiere, is no ek it frijfammefeest ynboargere rekke, dat foar de brulloft fierd wurdt troch de breid en har kammeraatskes.
Skiednis
Foarhinne kaam it wol foar dat guon dochters út in húshâlding harren hiele libben frijfaam bleaune om't de âlden de breidsskat net opbringe koene dy't fereaske wie om harren trouwe te litten. Foar de Reformaasje giene sokke oerstallige dochters faak yn it kleaster om non te wurden. Yn 'e njoggentjinde iuw en de earste helte fan 'e tweintichste iuw wie it hawwen fan in eigen wurkpaad eins net foar froulju weilein. Hja koene siktaresse wurde, skoaljuffer of ferpleechster. As se trouden, folge dêrop daliks ûntslach, want troude froulju moasten de húshâlding fan man en bern berêde, en koene net bûten it hûs wurkje. Yn dy tiid wiene der inkele froulju dy't dwers tsjin alle maatskiplike ferwachtings yn mei sin dêrom frijfaam bleaune, sadat se in eigen karriêre hawwe koene.
Rederij
thumb|Fearboat Oerd fan de rederij Wagenborg nei It Amelân In rederij is in bedriuw dy't him dwaande hâldt mei it útrissen en eksploitearjen fan skippen. De skippen fan in rederij farre ûnder ien mienskiplike namme.
Reder
In reder is immen dy't ien of mear skippen útrist en eksploitearret. By in reder farre de skippen net ûnder ien mienskiplike namme. In skip kin hielendal eigendom wêze fan in reder, mar in reder kin it eigendom likegoed mei ien diele of himsels reder neame te kinnen.
Jan Riemersma
Jan Herman Riemersma (Menaam, 10 desimber 1860 - Gytsjerk, 1 augustus 1942) wie in ûnderwizer en skoalhaad. Wie ek tige fertsjinstlik op maatskiplik gebiet. Hy stie lang oan de skoalle yn Gytsjerk en rjochte yn 1911 it Bûn fan Sjongkoaren op. Yn 1932 stifte Riemersma de Federaasje fan Begraffenisferienings. Hy hie grutte belangstelling foar Fryslâns ferline. Skreau in oantal artikels wêrûnder De terpen in Nederland (1892), De landaanwinning in de Friesche Wadden en de verbinding van Ameland met de Friesche wal (1901) en De Lauwerszee (1901).
Edzard Sirksena
Edzard Sirksena (* ûnbekend - † 1441) wie in Fryske haadling yn Greetsiel, Norden, Emden en Brokmerlân.
Sawol Edzard as syn heit Enno Sirksena trouden mei de lêst twa erfgenamten fan de famylje fan kwizekwânsje Syardsna fan Berum (ek Sirtzena, Syrtza of Zyertza skreaun) en namen harren famyljenamme oer. Edzard brûkte nei alle gedachten as earste de famyljenamme Sirksena dat letter troch al syn neisieten oernommen waard.
Fan syn heit erfde hy de hearskippij oer hiel Eastfryslân mei útsûndering fan Harlingerlân. Hy stoar yn 1441, ien dei nei syn frou, Gela, oan de pest.
Eric Clapton
Eric Clapton, folút Eric Patrick Clapton, berne te Ripley yn Ingelân op 30 maart 1945, is in Ingelske gitarist, mei as bynamme Slowhand. Hy learde al op jonge leeftyd gitaar spyljen en yn syn jonge jierren lústere hy in soad nei bluesartysten wêrfan Robert Johnson him it leafst wie.
Libben
thumb|left|180px|Eric Clapton 22 jannewaris 2005 op in konsert yn [[Cardiff]] Clapton makke foar it earst namme as lid fan in troch pop beynfloede rock and rol band mei de namme Yardbirds dat yn 1064 mei "For your Love" in hit skoarde. Hy woe lykwols werom nei de blues. Mei de Yardbirds sette hy de earste stap troch yn 1965 opnames te meitsjen mei Sonny Boy Williams. Yn datselde jier waard hy tegearre mei John Mayall lid fan de Bluesbreakers.
Yn 1966 ferliet hy de band om't Clapton it tradisjonele blueskonsept fan Mayall te benearjend fûn. De band Cream wie syn nije muzikale ûnderkommen. Alhoewol Jack Bruce dêr de measte sjongpartijen foar syn rekken naam, ûntwikkele Clapton him dêr ek as sjonger. Op it lêste album fan Cream, "Goodbye" dat yn 1968 útkaam, stiet it nûmer "Badge" dat Clapton tegearre mei George Harrison fan The Beatles makke hie. De freonskip tusken dy twa makke dat Clapton syn gitaarspul te hearren is yn it nûmer "While my guitar gently weeps" op it "White Album" fan de The Beatles. De freonskip tusken de twa bekuolle doe't Harrison syn frou, Pattie Boyd, him ferliet foar Clapton. Yn de maaitiid fan 2005 kamen de âlde leden fan Cream, Clapton, Bruce en Ginger Baker wer byinoar foar in searje optredens yn de Feriene Steaten.
Nei spile te hawwen yn ûnder oaren Blind Faith en Delaney & Bonnie & Friends, naam Clapton in solo-album op. Mei de studio-artysten fan dat solo album en firtuoas op de slidegitaar Duanne Allman brocht er as "Derek and the Dominos" it album Layla and Other Assorted Love Songs út. It titelnûmer fan it album is noch altyd ien de meast spile rocknûmers. Op it sterk troch blues beynfloede album foel benammen de gouden kombinaasje fan it gitaarspul fan Allman en Clapton op.
Clapton hie al muzikaal sukses, mar syn persoanlike libben wie in gaos. Hy gie heroïne-ferslave troch it libben. It soe oant 1974 duorje foar't Clapton, wer suver frij fan syn ferslaving, in nij album, 461 Ocean Boulevard, útbrocht. De hit "I Shot the Sheriff" makke reggae populêr by in grutter publyk.
Oan it ein fan 70-er jierren hie Clapton muoite om oansluting te finen by de destiidse popmuzyk. Hy rekke oan de drank en moast dêrfoar opnommen wurde. Hy pakt it meitsjen fan albums wer op, wêrby't Clapton muzikaal sjoen geandewei wer tichter by de blues komt.
Yn it begjin fan de 90-er jierren slacht it needlot ta. Op 27 augustus 1990 komt, tusken twa konserten gitarist Stevie Ray Vaughan tegearre mei twa leden fan syn 'crew' om by in helikopter-ûngemak. Op 20 maart 1991 komt Clapton syn 4-jierrich soantsje Conor om troch in fal út in raam. Yn "Tears In Heaven" klinkt it fertriet fan Clapton oer dizze foarfallen troch.
Strjitten op De Rottefalle
De Strjitten op De Rottefalle:
Strjitten
thumb|260px|De Buorren
Caroline Stuyfzand
thumb|right|150px|Brûnzen faas thumb|right|150px|Pizza Rotonda
Fan jongs ôf oan wie se al dwaande mei tekenjen en skilderjen op papier, linnen, mdf, hout, tekstyl of stiennen. Se krige har oplieding oan 'Frije Leergongen fan de Frije Universiteit' te Amsterdam, in learare-opleiding. Mear as tweintich jier jout se kursussen yn tekenjen en skilderjen yn Heemstede.
Der binne party ynspiraasjeboarnen, mar se hat in foarleafde foar Romeinske skiednis en keunst. Graach mei se ek oerstappe nei in oare hantearring fan de farve of mear kleurrike tema's. Caroline wurket ek yn opdracht.
Twa kear wie der al in eksposysje fan har wurken te sjen.
Swimmen
thumb|right|300px|In swimwedstriid Swimmen is in sport dy't rekreatyf, mar ek yn wedstriidferbân beoefene wurde kin.
Swimles
It swimmen kin al op jonge leeftyd oanleard wurde en yn in provinsje as Fryslân is it tige wichtich dat bern swimmen leare. Trochgeans geane bern at se in jier as seis binne op swimles. In bern kin dêrrby ferskeidene diploma's behelje dêr't hja de swimfeardigens mei oantoane kinne.
Diploma's
In bern dat op swimles giet, giet earst op foar it swim-ABC oftewol diploma A, B en C. Om dy trije diploma's te beheljen moat in bern oan in oantal easken foldwaan.
Diploma A
Foar it A diploma moat in bern mei deiske klean de folgjende oefeningen yn it wetter útfiere kinne:
Diploma B
Foar it B diploma moat in bern mei deiske klean oan de folgjende oefeningen yn it wetter útfiere kinne:
Foar it B diploma moat in bern fierders mei swimklean oan de folgjende oefeningen yn it wetter útfiere kinne:
Diploma C
Foar it C diploma moat in bern mei deiske klean oan de folgjende oefeningen yn it wetter útfiere kinne:
Ek bern mei in lichaamlike as ferstanlike beheining kinne foar har swim-ABC gean. Mei in yn har mooglikheden lizzende oanpassingen yn it diploma swimmen. Slagget it echt net om in bern mei in ferstanlike beheining foar in diploma swimme te litten dan wurdt der troch de swimskoalle foar soarge dat in bern har feilich yn en om it wetter bewegen leart.
Oare diploma's
Neist it Swim-ABC kinne je troch gean foar de folgjende swimdiploma's:
Wedstriidswimmen
Dat wurdt beöefene yn in 25 -meter bad (koartebaan) en (foar grutte wedstriden) yn in 50-meterbad (langebaan). By swimwedstriden kinne, ôfhinklik fan it oantal banen yn in swimbad, meastal fjouwer (koartebaan) oant acht (langebaan) dielnimmers tagelyk starte. De banen binne skieden troch dripjende linen dy’t spesjaal ûntwurpen binne om sa min mooglik weagen te krijen yn de oare banen. Waarden eartiids start- en oankomsten altyd mei de hân klokke, tsjintwurdich wurde op wichtige wedstriden (kampioenskippen, ynternasjonale wedstriden) dizze tiden elektroanysk metten troch sensoaren, dêr't it thúsplak by oantikke wurde moat, itsy mei de hân of mei in oar lichemsdiel. Dat hinget ôf fan de swimslach. Ek it korrekt nimmen fan it kearpunt kin mei help fan sensoaren en bytiden ek ûnderwetterkamera’s kontrolearre wurde.
Leger des Heils
thumb|300px|It Leger des Heils yn Lausanne It Leger des Heils is in godstsjinstige groepearring dy't him benammen taleit op leauwentsjûgenis en sosjaal wurk, benammen ûnder de sosjaal swaksten. Oprjochte yn 1865 troch William en Catharine Booth (de hjoeddeiske namme is fan 1878). Yn Nederlân begûn yn 1887.
Yn Fryslân yn 1947 1061, yn 1960 1096 soldaten. Yn 1974 wienen der sa'n 400 aktyf yn Ljouwert, yn Harns 150, Snits 100, Drachten 50, Frjentsjer 65 en It Hearrenfean 40. Dizze sifers binne neffens eigen opjefte. Yn Ljouwert binne trije ôfdielings: ien foar evangeliaasje, ien foar kleanynsamling en ien foar reklassearring. Fryslân falt ûnder de difyzje Grinslân, mei Oerisel, Drinte en Grinslân. Yn Ljouwert bestie yn 1974 ek in Nederlânsk Leger des Heils dat fierder ûnder oaren yn de provinsje Grinslân foarkomt en organisatoarysk neat te krijen hat mei it Leger des Heils.
Handy Award
De Handy Award is in nei blueskomponist W.C. Handy neamde muzykpriis foar bluesmuzikanten en komponisten dy't sûnt 1980 alle jierren troch de Amerikaanske Blues Foundation takend wurdt. Tsjintwurdich fynt de stimming dêroer plak fia it ynternet troch de leden fan de Blues Foundation.
List fan planetoïden 3801-3900
Dit is in list fan planetoïden 3801-3900.
Wilsterfûgels
De wilsterfûgels (Charadriidae) binne in famylje fan de wilstereftigen mei sa'n 64-66 soarten fan wilsters en ljippen. It binne kompakte fûgels mei koarte dikke nekken en lange meastentiids puntige wjukken.
Se komme oer de hiele wrâld foar, meastentiids flakby it wetter. Se jeije meast op it sicht en net sa as bygelyks de snipfûgels en klútfûgels dy't harren proai op 'e taast fine.
Famyljeopbou
De wilsterfûgels falle yn de folgjende skaaien en soarten.
List fan planetoïden 40501-40600
Dit is in list fan planetoïden 40501-40600.
Work Song
In Work song wie eartiids de fokale begelieding troch de wurklju by ienfâldich, ientoanich en swier wurk. Dizze lietfoarm wie in soarte fan treast foar it hurde, slaafske wurk dat de wurklju dwaan moasten. De teksten binne faak in belofte op bettere tiden: "Noch eefkes de misêre ferdrage en dan komt der wer eat dat de muoite wurdich is: in goed miel, in flesse sterke drank ensfh." In soad work songs hiene in "shout and response" struktuer. In foarsjonger brocht yn ien sin wat nei foarren, wêrop de rest fan de groep dan respondearre.
Foarbyld
Foarsjonger: I think I smell a fine roast pig,<BR> Refrein: Shuck dat corn before you eat.
Ut de tiid fan de slavernij yn Amearika binne nochal wat teksten oerbleaun. Yn guon betide ientoanige bluesnûmers is de ynfloed fan de Work song noch goed werom te finen.
Work songs song troch seelju tusken de 18e en 20e iuw wurde sjantys neamd.
Folapúk
thumb|left|Tinkstien foar Schleyer yn Litzelstetten. Tekst yn 't Folapúk: Menade bal, püki bal ('Foar ien wrâld, ien taal') Folapúk (Folapúk: Volapük) is in ynternasjonale keunsttaal optocht fan Johann Martin Schleyer, dy't oan de ein fan de 19e iuw populêr wie.
Folapúk waard optocht troch Johann Martin Schleyer, in Katolike priester yn Baden yn Dútslân, en waard yn 1879 publisearre (guon boarnen jouwe 1880). Folapúk waard fluch populêr, mei hunderttûzenen sprekkers. Der wiene tydskriften yn it Folapúk, der wiene learboeken, der wienen Folapúk-klubs en der waarden ynternasjonale Folapúk-kongressen holden.
Mei de opkomst fan it makliker te learen Esperanto ferlear de taal lykwols in grut part fan de brûkers. Yn 1931 hat de Nederlanner Arie de Jong in oanpaste ferzje fan de taal makke mei in maklikere grammatika. Dy ferzje is algemien akseptearre, mar it hat de tebekgong fan de taal net stoppe kind. Hjoed de dei binne der al noch Folapúk-sprekkers, mar harren oantal wurdt rûsd op tusken de 20 en 30. (2008)
Kingmatille
Mei Kingmatille, ek wol Keimpetille kin bedoeld wurde
Strjitten yn Haulerwyk
De Strjitten yn Haulerwyk:
Steven ten Cate
thumb|Steven ten Cate Steven ten Cate (Snits, 4 maart 1788 - dêre, 3 novimber 1854) wie in leartouwer, lid fan de Provinsjale Steaten fan Fryslân en eartiidsk boargemaster fan Snits.
Op 26 july 1838 waard Ten Cate beneamd ta boargemaster fan Snits. Hy folge Teetse Gonggrijp op, dy't it amt oant syn dea útfierde. Ten Cate wie boargemaster oant 30 oktober 1854 en ferstoar fjouwer dagen letter. Earder wie hy lid fan de Provinsjale Steaten fan Fryslân.
Rintie Jans
Rintie Jans, ( ? - Ljouwert, nei 1671 ) wie in sulversmid út Louwert. As learling fan Obe Clasen waard er yn 1646 master yn Ljouwert. Hy waard benammen bekend omdat er wurke yn de kwabornamentstyl; dy styl kaam letter op yn Hollân en Utert. Syn haadwurk bestiet út twa skûtels en kanne (sjoch Popta-skat) dy't yn it Frysk Museum bewarre wurde.
Limnologysk Ynstitút
It Limnologysk Ynstitút wie in ûndersykssintrum yn Nieuwersluis fan de Keninklike Nederlânske Akademy fan Wittenskippen (KNAW) yn Amsterdam. Tusken 1968 en 1991 wie yn Eastersee in dependâns fan de haadfestiging yn Nijerslûs. It ynstitút dêr bestie sûnt 1957, earstoan ûnder de namme Hydrobiologysk Ynstitút. Dy namme dekte de lading net hielendal, dat de mear ynternasjonale namme 'limnology' waard keazen. It Grykske limnè betsjut 'mar'. Yn 1966 waard yn ’e Tsjûkemar ûndersyk dien yn it ramt fan in ynternasjonaal ûndersykprojekt, it International Biological Program. De limnologyske ûndersikers fûnen earst ûnderdak yn in wenarke yn it haventsje fan Eastersee-Giterskebrêge en yn in leechsteand skoalgebou efkes bûten it doarp. Yn 1976 kamen se yn in nij gebou oan ’e râne fan ’e mar. Yn 1991 waard de festiging opheft en ferhuzen de ûndersikers nei de haadfestiging yn Nieuwersluis, dy’t yn 1992 fusearre mei oare biologyske ynstituten fan de KNAW ta "Nederlands Instituut voor Oecologsch Onderzoek" (NIOO, no "Nederlands Instituut voor Ecologie, NIOO"). It NIOO stiet sûnt 2011 yn Wageningen.
It ûndersyk yn 'e Tsjûkemar tusken 1966 en 1991 levere hûnderten wittenskiplike publikaasjes op oer biogemysk en ekologysk ûndersyk yn ’e mar en oare Fryske marren.
Wittenskiplike Revolúsje
thumb|Replika van [[teleskoop (optika)|teleskoop fan Isaac Newton. De teleskoop wie sa'n nije technyk.]] De Wittenskiplike Revolúsje is in perioade yn de skiednis fan de wittenskip wêryn klassyk-religieuze ideeën plakmakken foar modern-wittenskiplike ideeën. Yn de Wittenskiplike Revolúsje waard it aksint yn de wittenskip ferskood nei waarnimmings en empirisme. Der kamen nije ynsichten yn de natuerkunde, wiskunde, stjerrekunde, skiekunde en biology. Hjirtroch ûntstie in nij wittenskiplik wrâldbyld. It idee dat om 1600 in wichtige omwinteling yn de wittenskip barde kaam op yn de 18e iuw. De earste dy't de namme Wittenskiplike Revolúsje brûkte wie Alexandre Koyré yn 1939.
De geast fan fernijing en it feroarjende minskbyld is werom te fieren op it Renêssânse-humanisme, al dienen de humanisten net sels oan wittenskiplik eksperiminteel ûndersyk of waarnimmings fan de natoer. Iuwen lang wie folstien mei it trochjaan fan de ferwurvenheden fan de wittenskip út de Klassike Aldheid. Yn de astronomy waard fan generaasje op generaasje it model fan Ptolemaeus trochjûn, mei de ierde yn de midden fan it hielal. Copernicus syn waarnimmings fan it himelferwulf fan op de tsjerke yn Frauenburg (± 1520) brochten him ta de konklúzje dat alle planeten om de sinne draaiden. Yn 1629 levere Galileo Galilei mei help fan de earste stjerrekiker hjir it bewiis foar. Troch de bloei fan de astronomy waarden wer oare wittenskippen stimulearre dy't nedich wienen foar har ûntwikkeling, benammen natuerkunde (lykas de optika), mar benammen de wiskunde dy't de samle astronomyske gegevens ynterpretearje en kwantifisearje moast. Dizze fernijde ynsichten krigen in grutte ynfloed op hoe't de minsk himsels en syn plak yn de wrâld beskôgjen gie. De nije astronomyske ûntdekkings laten ta de gearkomst fan de Royal Society yn it Gresham College yn Londen op 28 april 1686. Yn deselde perioade waard ek de anatomy basearre op waarnimmings. Ek hjir hie men him iuwenlang basearre op de Romeinen, benammen op Galenus. Yn 1543 ûntdekte de Belch Andreas Vesalius dy't him basearre op eigen ûndersyk, dat in soad fan de oerlevere kennis ferkeard wie. Yn 1628 beskreau William Harvey de bloedsomrin.
De perioade wêryn de revolúsje him ôfspile leit net fêst ôfbeakene. It begjin fan dizze revolúsje wurdt faak lein yn 1543, it jier dat én Copernicus syn de revolutionibus orbium coelestium (oer de bewegingen fan de himelsfearen) as Vesalius’ de humani corporis fabrica (oer de gearstalling fan it minsklik lichem) publisearre waarden, mar sommige historisy sjogge al eleminten fan de Wittenskiplike Revolúsje werom yn de 14e iuw. De ein derfan wurdt meastentiids lein by ûntdekkingen yn de skiekunde en biology n de 18e en 19e iuw.
Krityske historisy as Norman Mailer yn Europe, A History, beklamje dat de Wittenskiplike Revolúsje gjin hommelse brek betsjut mei hearskjende opfettings. It tiidrek fan Copernicus, Bacon en Newton wie likegoed noch it tiidrek fan algemisten, astrologen en magiërs. Yllustratyf hjirfoar is it feit dat Isaac Newton likefolle tiid bestege oan de stúdzje fan algemy en astrology as oan de stúdzje fan de wittenskippen.
Karma to Burn
Karma to Burn wie in Amerikaanske metalband oprjochte yn Morgantown, West-Firginia en wie aktyf tusken 1994 en 2021. De band brocht yn 1997 syn debútalbum Karma to Burn út. Yn 2002 hold de band dermei op, mar makke yn 2009 in trochstart. De teksten fan de band gean benammen oer haat, gaos en wraak. op 29 april 2021 ferstoar gitarist William Mecum oan ferwûningen oan syn holle. Karma to Burn hat sân studio-albums en trije live-albums útbrocht.
Washington (steat)
Washington is in steat fan de Feriene Steaten fan Amearika. De haadstêd is Olympia.
De steat Washington, dy't oan de westkust fan de FS leit, wurdt somtiids betize mei de Amerikaanske haadstêd Washington, dy't ticht by de eastkust leit.
Skiednis
De tsjintwurdige steat Washington makke eartiids diel út fan in folle grutter gebiet, nammentlik it Oregon territoarium. Op 11 novimber 1889 waard it de 42e steat fan de Feriene Steaten. De steat is ferneamd nei de eardere Amerikaanske presidint George Washington.
Geografy
De steat Washington is 184.824 km² grut en leit yn de Pasific-tiidsône.
Washington leit oan de Grutte Oseaan en grinzet yn it noarden oan Kanada, yn it easten oan de steat Idaho en yn it suden oan Oregon.
Troch it midden fan de steat rint fan noard nei súd it Cascadesberchtme. It heechste punt is de pyk fan de fulkaan Mount Rainier (4392 meter). Yn it suden is Mount Saint Helens, in aktive fulkaan. De fjord Puget Sound, wêr't Seattle oan leit, komt fia ûnder mear de Strjitte fan Juan de Fuca út op de Grutte Oseaan.
In wichtige rivier is de Kolumbia, dy't yn Kanada ûntspringt en in grut part fan de grins mei Oregon foarmet. Twa oare grutte rivieren komme hjiryn út, de Spokane en de Snake. Yn it noardwesten fan Washington, it saneamde Olympic Peninsula, leit in reinwâld.
Bestjoerlike yndieling
De steat is ûnderferparte yn 39 county's.
Rudolphus Hamerster Dijkstra
Hamerster Dijkstra waard oansteld as Snitser boargerfaar neidat de stêd fan 12 desimber oant 31 desimber boargemasterleas wie. Hy soe it amt útfiere oant 4 septimber 1873. Hjirnei waard hy opfolge troch Jan ten Cate.
Bluesskema's
Bluesskema's. De blues, in fan âlds swarte muzykstreaming ûntstien oan de ein fan de 19e, begjin 20e iuw, hat in typyske opbou.
Meldij opbou
Meastentiids folget in bluesmeldij it folgjende skema:<BR> I   | IV   | I   | I   | IV  | IV   | I   | I   | V   | IV   | I   | V   |
De Romeinske sifers stelle de triemen fan de toanljedder foar. Yn C wurdt it skema dan:<BR> C   | F   | C   | C   | F   | F   | C   | C   | G   | F   | C   | G   |
Yn de Rock and roll en sommige jazznûmers wurde fariaasjes op dit skema brûkt.
De bluestoanljedders binne 5 of 6-toanich en ôflaat fan pentatoanyske toanljedders, wêrfan de Sjineeske de bekendste is. Der binne twa bluestoanljedders, mineur (I-bIII-IV-bV-bVII) en majeur (I-II-bIII-III-V-VI). De mineurljedder wurdt it meast brûkt.
Blue notes
Bepalend foar de blues-klank binne de saneamde blue notes. Dat binne gliidzjende toanen dy't net yn westerske toanljedders foarkomme en makke wurde mei ynstruminten dy't in toan 'ferbûge' kinne, lykas gitaar, harp en saksofoan. Der binne 3 blue notes, yn de mineure bluestoanljedder: by bIII, bV en bVII.
Tolve maats blues
De tolve maats blues (Twelve bar blues) is in foar bluesnûmers typysk akkoarde-skema wêrby’t de nûmers opboud binne út ferzen fan tolve 4/4-maten.
In ienfâldich foarbyld dêrfan sjocht der sa út: (ien akkoard yn eltse maat mei " B " foar it basis akkoard, " S " foar subdominant akkoard en " D " foar it dominant akkoard.)
Acht maats blues
De acht maats blues (Eight bar blues) is in foar bluesnûmers typysk akkoarde-skema wêrby’t de nûmers opboud binne út ferzen fan acht 4/4-maten.
In ienfâldich foarbyld dêrfan sjocht der sa út: (ien akkoard foar eltse tel mei " B " foar it basis akkoard, " S " foar subdominant akkoard en " D " foar it dominant akkoard.)
B    B     S     S    | B    B     B     B    | S    S     S     S    | B    B     B     B    | B    B     B     B    | S    S     S     S    | B    B     D     D    | B    B     B     B    |
(Boppesteand skema wurdt ek wol sechtjin maats blues neamd wêrby't elk teken stiet foar in heale toan yn in 2/2- of 4/4-maat. De blues hie fanâlds gjin bân mei notaasjes, dus doe't dêr mei begûn waard ynterpretearre de iene in nûmer wol ris wat oars as in oar.)
Ek yn boppsesteand skema wurdt yn de lêste maat it dominant akkoard brûkt en is dêrmei in oergongsakkoard nei in folgjend fers of bygelyks in ynstrumintale solo.
Cornelis Römer
thumb|Cornelis Römer, ± 1925 Cornelis Arnold Römer (De Lemmer, 3 augustus 1855 - Apeldoorn, 15 maaie 1935) wie in jurist út Ljouwert.
As Ljouwerter abbekaat waard er sekretaris by de Fryske Maatskippij fan Lânbou tusken 1883 - 1908.
Wrâldkampioenskip Reedriden Oer Alles
It Wrâld kampioenskip Reedriden Oer Alles waard foar it earst hâlden yn 1889 yn Amsterdam. De earste jierren wie it allinich in kampioenskip foar manlju. Yn 1933 waard ek in kampioenskip foar froulju organisearre yn Oslo. Yn neifolging fan it europeesk kampioenskip wurde de kampioenskippen foar manlju en froulju sûnt 1996 tagelyk en op itselde plak hâlden. Nei 2020 wurd it kampioenskip noch mar ien kear yn de twa jier organisearre.
Monique Smit
Margaretha Geertuida Maria Monique Smit (Volendam 9 april 1989) is in Nederlânske sjongster.
Kryst 2006 song se krystferskes foar eltsien mei har broer Jan Smit dy't as b-kant ferskynden op de single Cupido. Yn 2007 tekene se in platekontrakt; har earste single 'Wild' kaam ein juny út. Foar letter dat jier stie der in album pland, mar it waard útsteld, krekt as har twadde single, fanwegen stimproblemen.
Hja makket ek it programma Kids Top 20.
Yn 2008 die se mei oan de Jan Smit komt naar je toe-toer. Sûnt 2010 presintearret se it deistige programma Wild van Muziek op Sterren 24. Dêr wie se yn desimber 2010 ek gastfrouwe fan de Sterren 24 Awards, tegearre mei Kees Tol en de Fryske sjonger Tim Douwsma.
Op 17 septimber 2010 waard de single Zie wel hoe ik thuis kom fan Jan Smit útbrocht, dêr't Monique Smit tegearre mei har broer op de b-kant mei When you're gone op te hearren is. It duet Eėn zomeravond met jou dat se yn 2011 mei Tim Douwsma útbrocht, is in cover fan it Italjaanske liet Sarà perché ti amo fan Ricchi e Poveri. Yn 2013 nommen Smit en Douwsma tegearre in album op en giene se op toer yn Nederlân en Belgje.
Op 1 augustus 2015 waard har earste bern berne, in jonkje. De man mei wa se it bern krige, hie al in bern út in eardere relaasje. Fan 2017 ôf is se, as presintatrise, online te sjen by Telegraaf VNDG (Telegraaf Media Groep).
Op 11 july 2019 waard har twadde soan berne.
thumb|left|300px|Monique Smit mei Tim Douwsma yn 2013
Stasjon Amsterdam Bijlmer ArenA
Stasjon Amsterdam Bijlmer ArenA (Asb) is ien fan de spoarstasjons yn de Nederlânske stêd Amsterdam, yn de provinsje Noard-Hollân. It waard iepene yn 1971 oan de Rhijnspoarwei (Amsterdam Sintraal - Elten). It stasjon waard oant desimber 2006 Stasjon Amsterdam Bijlmer neamt.
Gebou
200px|thumb|left|2e stasjonsgebou stasjon Amsterdam Bijlmer ArenA yn 1976 It oarspronklike spoarstasjon Amsterdam Bijlmer ArenA wie in tydelik stasjon en waard iepene yn 1971 nei't de earste bebouwing yn de Bijlmer ree kaam wie. It stasjon wie net mear as twa houten perrons, mei in keet foar de kaartferkeap, en in Baileybrêge oer de spoaren hinne.
It stasjon waard yn 1976 ferfongen troch in definityf stasjon fan de hân fan de arsjitekten Ben Spängberg en Sier van Rhijn. It nije stasjonsgebou waard kombinearre mei in metrostasjon, it krige dan ek it úterlik fan oare metrostasjons út die perioade. It stasjonsgebou waard yn 2004 ofbrútsen, nei't it nije stasjon dêr't de bou fan al yn 2000 brûkber wie foar reizgers.