cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sytebuorren
Bewenning
Hy wurdt al yn 1543 neamd as Zytebueren en komt letter ek foar as Sytje Buiren, Zytte buyr, Zyds buuren, Syta huystre guedt en Sitebuorren. Neffens de Schotanusatlas stienen om 1700 hinne yn it gebiet sân pleatsen, elk op in eigen terp. Dy hûsterpen binne allegear ôfgroeven en de grûn is brûkt as dong foar de feanboaiem. No steane der noch fjouwer pleatsen, oan beide kanten fan De Grêft. Troch gemeentlike weryndieling binne yn Sytebuorren noch mar twa pleatsen oer, dy't beëasten De Grêft steane.
Yme Schuitmaker
thumb|right|Yme Schuitmaker thumb|right|Schuitmaker mei syn dochters Geartsje en Aukje thumb|right|Schuitmaker yn de USA Yme Christiaans Schuitmaker (Frjentsjer, 22 febrewaris 1877 - Ljouwert, 16 septimber 1961) wie in jirpelkeapman en toanielskriuwer. Yn 1903 troude er mei Maartje Sytsma fan Achlum en hie mei har twa dochters en yn 1934 mei Boukje Schaafsma fan Wergea krige er noch trije bern.
Schuitmaker hat mear as 40 toanielstikken en revu's skreaun. Rudolf Wilhelm Canne en Schuitmakker befrijden it Fryske toaniel fan de lytsboargerlikheid. Yn tige spylber wurk bringt er maatskiplike problemen foar it fuotljocht. In stik fan 'Schuit' (de 'Fryske Heijermans' dy't ek by Gerhart Hauptmann en Ibsen yn de lear gie) wie jierrenlang regel op in Fryske toanieljûn. Hy boude syn wurk benammen op kontrast en konflikt. Drankmisbrûk, sosjale ellinde en houliksleed binne weromkommende tema’s yn syn wurk. Hy trede ek sels geregeldwei op. Yn 1925 makke er in toerneetroch Amearika, net allinne as toanielman, mar benammen ek as foardrager en as sprekker. Fia Roel Oostra, âld-direkteur fan De Lawei, krige Tresoar in kofferke fol mei persoanlik materiaal fan Schuitmaker. Dêryn sitte boeken dy’t fan him west hawwe, foto’s fan him, mar ek lp’s mei syn foardrachten, skriuwark, bonkaarten en sels syn rydbewiis.
Stoke-on-Trent
Demografy
Fan de befolking is 16,2% boppe de 65 jier. De wurkleazens beslacht 4,0% fan de beropsbefolking (sifers folkstelling 2001).
It tal ynwenners sakke fan sa'n 249.400 yn 1991 nei 240.636 yn 2001.
West-Firginia
West-Firginia (Ingelsk: West Virginia; útspr.: [wεst vəɹ'ʤɪɲə], likernôch "ûest w'r dzjin je"), offisjeel de Steat West-Firginia (Ingelsk: State of West Virginia), is ien fan 'e fyftich steaten dy't mei-inoar de Feriene Steaten fan Amearika foarmje. West Virginia, byneamd de Mountain State ("Berchsteat"), leit middenyn 'e Appalachen, yn it eastlike part fan it lân, en waard histoarysk ta de regio fan it Amerikaanske Suden rekkene. De haadstêd is Charleston, en dat is mei-iens ek de grutste stêd. Neffens in skatting út 2014 hie de steat doe krapoan 1,9 miljoen ynwenners, wêrmei't it kwa befolkingsgrutte de 38e steat fan 'e Feriene Steaten is. Oangeande oerflak is West-Firginia mei krapoan 63.000 km² de 41e steat. West-Firginia stiet bekend om syn bergen en koaleminen, en teffens om it feit dat it him ûnder de Amerikaanske Boargeroarloch ôfskate fan Firginia.
Geografy
West-Firginia hat in oerflak fan 62.755 km², wêrfan't 0,6% út wetter bestiet. It leit yn 'e Eastlike Tiidsône (UTC –5, simmertiid –4), en grinzget oan 'e steaten Marylân (yn it noardeasten), Pennsylvania (yn it noarden), Ohio (yn it noardwesten), Kentucky (yn it súdwesten) en Firginia (yn it suden, súdeasten en easten). It heechste punt yn 'e steat is Spruce Knob, op 1.482 m boppe seenivo, en it leechste punt wurdt foarme troch de rivier de Potomac, oan 'e grins mei Firginia, mei in hichte fan 73 m boppe seenivo.
West-Firginia leit middenyn 'e Appalachen, dat nei de Rocky Mountains it grutste berchtme fan Noard-Amearika is. It meastepart fan 'e steat bestiet sadwaande út heech lein gebiet, dat lykwols steil ôfrint yn 'e dellingen fan grutte rivieren lykas de Potomac en de Shenandoah. De wichtichste rivier fan 'e steat is de Ohio, dy't de grins mei de steat mei deselde namme foarmet. Likernôch 75% fan it grûngebiet fan West-Firginia makket diel út fan twa heechflakten, it Cumberlandplato en it Alleghenyplato. Oan 'e eastgrins mei Firginia foarmje de hege bergen fan it Nasjonaal Wâld Monongahela in eilantsje mei in kâlder klimaat en in ôfwikend ekosysteem.
It grutste part fan it wyldlân fan West-Firginia is begroeid mei mingd wâld, dat benammen hjerstmis swide tafrielen fan kleurepracht biedt. In grut diel fan 'e steat is ek de rest fan it jier ryk oan natoerskientme, in feit dêr't de Westfirginianen har tige bewust fan binne. Hja ferwize wol nei harren heitelân as Almost Heaven ("Suver de Himel"), in sitaat út it liet Take Me Home, Country Roads, fan countrysjonger John Denver, dat in soarte fan ûnoffisjeel folksliet fan 'e steat wurden is. West-Firginia omfiemet twa útstykjende regio's, ien yn it noarden, dy't ynklamme sit tusken Ohio en Pennsylvania, en ien yn it easten, dy't ynklamme sit tusken Marylân en Firginia. Dy regio's steane bekend as de Noardlike en de Eastlike Panhandle fan West-Firginia. Der binne yn West-Firginia gjin Yndianereservaten.
Skiednis
Yn 'e prehistoarje waard West-Firginia bewenne troch in opienfolging fan Yndiaanske kultueren, dy't in grut tal grêfheuvels en oare terpen neilieten, benammen yn 'e omkriten fan Moundsville, South Charleston en Romney. Yn 'e histoaryske perioade waard West-Firginia bewenne troch in ferskaat oan lytse Irokeeske, Sûaanske en Algonkwynske stammen, mar ûnder de Beveroarloggen fan 'e 1670-er jierren waarden dy fierhinne út it gebiet ferdreaun troch de Irokeeske Konfederaasje, dy't neitiid benammen it noardlike diel fan 'e steat as in jachtreservaat brûkte dêr't konkurrinten net talitten waarden.
Doe't de kolonisaasje fan Noard-Amearika troch de Jeropeänen safierhinne optein wie dat it tij dêrfan West-Firginia en Kentucky berikte, waard de krite fan dy beide lettere steaten in omstriden gebiet dêr't twa Britske koloanjes, Pennsylvania en Firginia, oanspraak op makken. Nei desennia fan strideraasje waard der nei de Amerikaanske Unôfhinklikheidsoarloch in kompromis sletten, wêrby't Kentucky in selsstannige steat waard, wylst West-Firginia by Firginia kaam te hearren, dêr't it formeel sûnt 1607 al ta rekkene waard. De earste delsetting dy't troch blanken op it grûngebiet fan it lettere West-Firginia stifte waard, wie New Mecklenburg, oan 'e rivier de Potomac (no Shepherdstown), dêr't har yn 1725 Dútske lânferhuzers fêstigen. Under de Frânske en Yndiaanske Oarloch (1754-1763) waarden de fersprate Britske delsettings yn West-Firginia frijwol folslein ferdylge.
Yn 1774 late John Murray, 4e greve fan Dunmore, de Britske gûverneur fan 'e koloanje Firginia, in legermacht dwers troch West-Firginia hinne om yn 'e saneamde Oarloch fan Dunmore tsjin 'e Sjâny yn Ohio te fjochtsjen. In milysje ûnder kolonel Andrew Lewis, dy't diel útmakke fan dat leger, fersloech de Sjâny ûnder harren opperhaad Maïsstâle yn 'e Slach by Point Pleasant, op it plak dêr't de rivier de Kanawha útmûnet yn 'e Ohio. By it Ferdrach fan Camp Charlotte, dat in ein makke oan 'e oarloch, joegen de Sjâny alle lân yn West-Firginia op dêr't se noch oanspraak op makken. Tsjin 1776 wie it lykwols fannijs oarloch mei de Sjâny, dy't har doe by de Sjeroky joegen. Oerfallen tusken Yndianen en blanke kolonisten giene troch oant nei de Amerikaanske Unôfhinklikheidsoarloch (1774-1783).
Under de Amerikaanske Unôfhinklikheidsoarloch stiene de measte Westfirginianen oan 'e kant fan 'e rebellen. Yn 1780 en 1781 fûn yn it gebiet lykwols Claypools Rebûlje plak, wêrby't in diel fan 'e befolking fanwegen oarlochswurgens wegere om noch langer belesting ôf te dragen oan it revolúsjonêre regear fan 'e jonge Feriene Steaten. Fan 1776 oant 1863 stie West-Firginia ornaris bekend as 'Trans-Allegheny-Firginia', oftewol Firginia oarekant it Allegheny-berchtme. It gebiet wie doedestiden, fanwegen it bercheftige terrein, dat de fêstiging fan grutte katoen- of tabaksplantaazjes ûnmooglik makke, ien fan 'e earmste dielen fan it rike Firginia, en de bewenners wiene oanhâldend ûntefreden oer de ûnderrepresintaasje fan harren krite yn it Steatskongres fan Firginia.
Ien fan 'e meast beruchte foarfallen út 'e skiednis fan West-Firginia wie de Oerfal op Harpers Ferry, dy't plakfûn fan 16 oant 18 oktober 1859. Dêrby besocht in groep radikale abolysjonisten ûnder lieding fan John Brown en jou de oanset ta in wapene slave-opstân yn it Amerikaanske Suden troch it arsenaal yn it plakje Harpers Ferry, oan 'e gearfloeiïng fan 'e rivieren de Shenandoah en de Potomac, yn te nimmen. (Harpers Ferry lei doe midden yn Firginia, mar no leit it krekt oan 'e Westfirginiaanske kant fan 'e grins.) De abolysjonisten waarden lykwols ynsletten en ferslein troch in kompanjy mariniers ûnder kolonel Robert E. Lee. Brown en syn meistanners waarden finzen nommen, ta de deastraf feroardiele en ophongen.
Doe't yn 1861 de Amerikaanske Boargeroarloch útbriek, en Firginia him op 17 april fan 'e Amerikaanske Uny ôfskate om him by de Súdlike Konfederearre Steaten fan Amearika te jaan, ûntstie der yn West-Firginia grutte opskuor tusken foar- en tsjinstanners fan dy ôfskieding. Ynwenners fan 'e westlike en noardlike countys setten op 13 maaie, minder as in moanne nei de ôfskieding troch Firginia fan 'e Uny, ûnder lieding fan Francis H. Pierpont in saneamde 'werynsteld regear' op, dat stappen ûndernaam om West-Firginia op syn beurt los te skuorren fan Firginia. Nei't by in referindum oer dat ûnderwerp in mearderheid fan 'e befolking foar stimd hie, waard de ôffskieding fan West-Firginia yn 1862 in feit. De Amerikaanske presidint Abraham Lincoln ûndertekene dêrnei op 31 desimber 1862 in wet dy't dy ôfskieding bekrêftige en it mooglik makke om West-Firginia as selsstannige steat yn 'e Uny op te nimmen, wat op 20 juny 1863 barde. West-Firginia, yn 't earstoan ûnder de namme 'Kanawha', waard dêrmei de 35e steat fan 'e Feriene Steaten.
De grûnwet fan 'e nije steat datearret fan 1864, en dêryn waard de slavernij ôfskaft en waard oan manlju dy't yn it Konfederearre Leger tsjinnen of tsjinne hiene it kiesrjocht (tydlik) ûntnommen. De fraach oft de ôfskieding fan West-Firginia juridysk wol troch de bûgel koe, wylst de ôfskieding fan it Suden as ûngrûnwetlik beskôge waard, kaam yn 1866 oan 'e oarder. Yn 1864 hiene Berkeley en Jefferson County, oan 'e Potomac beëasten de Appalachen, har by West-Firginia jûn, wylst it meastepart fan 'e manlike befolking (en dus fan 'e stimberjochtige befolking, mei't froulju doedestiden gjin kiesrjocht hiene) yn it Konfederearre Leger tsjinne. Doe't dy lju nei ôfrin fan 'e Boargeroarloch wer thúskamen, wegeren se de gong fan saken te akseptearjen. Dêrop focht Firginia de tafoeging fan 'e beide countys oan by it Amerikaansk Heechgerjochtshôf yn in rjochtsaak dy't net inkeld foar de beide countys, mar foar hiel West-Firginia gou, mei't de hiele steat fierhinne op deselde wize ta stân kommen wie. Yn 1870 die it Heechgerjochtshôf lykwols útspraak yn it foardiel fan West-Firginia.
Nettsjinsteande dat tsjinnen der út West-Firginia likefolle manlju yn it Súdlike as yn it Noardlike leger (beide 22.000 oant 25.000 man). Under de oarloch wisten Noardlike troepen ûnder lieding fan generaal George B. McClellan al ier in grut part fan West-Firginia yn 'e hannen te krijen, en dat stiene se nea wer ôf. De Súdliken fan generaal John D. Imboden rûnen yn 1863 dan wol in grut part fan it gebiet ûnder de foet, mar se hiene de mankrêft net om der in besettingsmacht te legerjen. Wol wiene yn guon dielen fan westlik en noardlik West-Firginia guerriljatroepen fan Konfederearre sympatisanten aktyf. De eastlike râne fan 'e steat en de Eastlike Panhandle fan West-Firginia waarden folle slimmer troffen troch oanhâldende iepen oarlochfiering, en ferwikselen geregeldwei fan besetter.
In oar probleem wie de ferdieling fan 'e steatsskuld fan it foaroarlochske Firginia. Doe't dêr gjin oerienstimming oer berikt wurde koe, betelle Firginia yn 1871 twatrêde part fan 'e skuld ôf en wiisde it op eigen manneboet de rest oan West-Firginia ta. Dizze striidkwestje waard pas beslist yn 1915, doe't it Amerikaansk Heechgerjochtshôf fûniste dat West-Firginia oan Firginia de som fan $12.393.929,50 skuldich wie. It lêste part dêrfan waard yn 1939 ôfbetelle. Underwilens wie nei de oanlis fan it spoar fan 'e Chesapeake and Ohio Railway, yn 1872, de mynbou op it mêd fan stienkoal yn West-Firginia fan 'e grûn kommen, dy't de steat lange tiid in beskate mjitte fan wolfeart brocht.
Bestjoer
West-Firginia bestiet bestjoerlik út 55 countys. De steatshaadstêd, Charleston, leit yn Kanawha County, súdwestlik fan it mulpunt fan 'e steat. Krekt as alle Amerikaanske steaten wurdt West-Firginia bestjoerd troch in steatsregear mei oan it haad de gûverneur. De wetjaande macht is yn 'e hannen fan 'e Legislatuer fan West-Firginia, dy't bestiet út 'e Steatssenaat en it Steatshûs fan Delegearren. Yn 'e Amerikaanske Senaat wurdt West-Firginia, lykas alle Amerikaanske steaten, fertsjintwurdige troch 2 senators. Yn it Amerikaanske Hûs fan Offurdigen hat West-Firginia 3 sitten.
It politike lânskip fan West-Firginia wurdt behearske troch de beide grutte Amerikaanske politike partijen, de Demokratyske Partij en de Republikeinske Partij. Alle oare partijen spylje mar in marginale rol. Fan 'e Grutte Depresje oant likernôch 2000 waard de steat dominearre troch de Demokraten, mar sûnt slane de Republikeinen der oer it algemien foar master op. West-Firginia is ien fan 'e konservatyfste steaten fan 'e Feriene Steaten. Ut in opinypeiling út 2005 die bliken dat 53% fan 'e ynwenners tsjin it rjocht op abortus wie, wylst út in opinypeiling út 2006 bliek dat mar 16% fan 'e befolking foar de ynfiering fan it homohoulik wie.
Demografy
Neffens in offisjele rûzing troch it Amerikaanske Folkstellingsburo (op grûn fan gegevens fan 'e Amerikaanske folkstelling fan 2010) hie West-Firginia yn 2014 1.850.326 ynwenners, wat in ôfname fan 0,14% is yn ferhâlding ta de stân fan saken yn 2010. De befolkingstichtens wie yn 2014 29,8 minsken de km². De grutste stêd fan 'e steat is de haadstêd Charleston, mei 51.000 ynwenners yn 2012. Oare gruttere stêden binne: Huntington (49.000), Parkersburg (31.000), Morgantown (30.000) en Wheeling (28.000). Fan 'e befolking fan West-Firginia wie yn 2010 1,1% bûten de Feriene Steaten berne.
Etnisiteit
Neffens gegevens fan 'e Amerikaanske folkstelling fan 2010 wie de etnyske opbou fan 'e West-Firginia befolking doe sa: 93,2% blanken; 3,4% swarten; 1,2% Latino's; 0,7% Aziaten; 0,2% Yndianen; 1,3% oaren of fan mingd etnysk komôf.
Blanke Westfirginianen binne fierhinne fan Midden- en Noardwestjeropeeske orizjine, mei as grutste oarsprongsgroepen Dútsers (18,9% fan 'e totale steatsbefolking), Ieren (15,1%), Angelsaksyske Amerikanen (12,9%), Ingelsen (11,8%) en Italjanen (4,7%). De mearderheid fan 'e lju dy't harsels identifisearje as 'Angelsaksyske Amerikanen' is fan Ulstersk (d.w.s. Noardiersk protestantsk) komôf. Datselde jildt trouwens foar in diel fan 'e 'Ieren'.
Hoewol't West-Firginia oarspronklik in bolwurk fan 'e Sjeroky en oare Irokeeske stammen wie, is it oandiel fan 'e Yndianen yn 'e steatsbefolking tsjintwurdich tige lyts. West-Firginia hat gjin federaal erkende Yndianestammen, en likemin stammen dy't erkenning fan de steat, mar net fan 'e federale autoriteiten hawwe.
West-Firginia leit op 'e grins fan in stikmannich regio's en hat gjin wiere steatsidentiteit. Lju út 'e súdlike parten fan 'e steat beskôgje harsels oer it algemien as Súdliken, wylst lju út it noarden en noardwesten fan West-Firginia harsels mear as Midwesterlingen beskôgje. Bewenners fan 'e Eastlike Panhandle fan West-Firginia hawwe mear op mei de federale haadstêd Washington, D.C., mei't se dêr fuortby wenje, en krektsa fiele bewenners fan 'e Noardlike Panhandle fan West-Firginia in beskate affiniteit mei Pittsburgh.
Taal
West-Firginia hat gjin offisjele taal dy't as sadanich by wet fêstlein is, mar yn 'e praktyk ferfollet it Ingelsk dy funksje. Fan 'e steatsbefolking hie neffens gegevens fan 'e Amerikaanske folkstelling fan 2010 mar 2,7% in oare taal as memmetaal as it Ingelsk, wat op dat mêd it leechste persintaazje is fan alle Amerikaanske steaten.
Godstsjinst
Op it mêd fan godstsjinst bestie yn 2008 77% fan 'e befolking fan West-Firginia út kristenen, wêrûnder 70% protestanten en 7% roomsen. De grutste protestantske denominaasjes wiene yn 2010 de Feriene Metodistyske Tsjerke mei 136.000 leden, de Amerikaanske Baptistetsjerken yn de Feriene Steaten fan Amearika mei 88.000 leden, de Súdlike Baptistekonvinsje mei 44.000 leden en de Tsjerken yn Kristus mei 22.000 leden. In skaaimerk fan 'e godstsjinstbelibbing yn 'e ôfhandige kriten fan 'e Appalachen is it bestean fan in grut tal ûnôfhinklike pleatslike tsjerkegemeenten dy't net by in grutter ferbân oansletten binne. Ateïsten en agnosten foarmen yn 2014 18% fan 'e befolking fan West-Firginia. Oare godstsjinsten wiene it joadendom en de islaam, beide mei 1% fan 'e steatsbefolking.
Klimaat
West-Firginia hat oer it algemien in fochtich lânklimaat, mei waarme oant hjitte, wiete simmers en koele oant kâlde winters. In diel fan it suden hat in seeklimaat, mei evenrediger wintertemperatueren en simmers dy't wat koeler binne. Simmerdeis binne temperatueren oerdeis fan 28 °C net útsûnderlik, wylst it kwik by 't winter maklik sakje kin oant –6 °C nachts. Rekôrtemperatueren wiene 44 °C, op 10 july 1936 yn Martinsburg, en –38 °C op 30 desimber 1917 te Lewisburg. Delslachhoemannichten rinne útinoar fan minder as 810 mm yn it easten fan 'e steat, oant mear as 1.400 mm yn 'e hegere parten fan it westen. Dêre falt jiers trochinoar ek 4,6 m snie. West-Firginia is ien fan 'e Amerikaanske steaten beëasten de Rocky Mountains dy't it minst lêst fan tornado's hawwe.
Rodenburch (Kollum)
Rodenburch of Rodenburghstate, mooglik ek Brandenborch wie in state beëasten Kollum, gemeente Kollumerlân. Fan de state is neat werom te finen.
Oer it ûntstean fan de state is neat bekend. Oan de súdkant fan de hjoeddeiske Hessewei fermeldt Andreae yn 1883 noch een bijzonder hoog gelegen stuk land, de vroegere standplaats van het huis Rodenburgh. It wie om 1616 grif eigendom fan Wisck Bottinga. Dizze Wisck wie in dochter fan Tjepcke Hessels, sekretaris fan Kollumerlân en Lyse Brandenborch en wie troud mei Hindrik (fan) Botnia. Nei alle gedachten bestie de state yn 1640 al net mear, de lannen wiene eigendom fan de famylje Rosema.
Ronald Zoodsma
Ronald Zoodsma die twaris mei oan de Olympyske Spullen. De earste Olympyske Simmerspullen dêr't Zoodsma oan meidie wie yn 1988 yn Seoel. Yn Súd-Korea waard it Nederlânsk follybalteam fiifde. Yn 1992 waard hy by de Simmerspullen fan 1992 yn Barselona mei it Nederlânsk team twadde efter Brazylje. Yn totaal hat Ronald Zoodsma 349 ynterlannen spile foar de Nederlânske ploech.
Nei syn karriêre as proffollyballer is Ronald Zoodsma follybaltrainer wurden. Hy is no (2010-2011) trainer by de follybalklup Lycurgus yn Grins.
Op 13 febrewaris 2011 waard bekend dat Ronald Zoodsma yn byld wie om Peter Blangé op te folgjen as bûnstrainer fan de Nederlânske ploech. Der soene noch trije gadingmakkers wêze foar dy funksje. Op 22 maart 2011 waard lykwols bekend dat Edwin Benne de nije bûnstrainer wurde soe, mei as assistint Henk-Jan Held.
Oldehove
thumb|200px|De Liudgertsjerke yn Oldehove (2008) Oldehove (Grinslânsk: Ol hoof) is in doarp yn it noarden fan de Grinslânske gemeente Westerkertier. Yn 2018 wennen der 	1.280 minsken.
Beskriuwing
Oldehove leit yn de streek dy't it Humsterlân neamd wurdt. De namme fan it doarp komt foar yn in pear tsjerkelisten út de fyftjinde iuw.
Oant 1990 wie Oldhove it haaddoarp fan in selsstannige gemeente mei deselde namme, mar yn dat jier gong dy op yn de gemeente Súdhorn.
Yn it doarp stiet de protestantske Liudgertsjerke, dy't yn de trettjinde iuw boud is. De toer fan de tsjerke datearret lykwols út de fyftjinde iuw. Yn Oldehove stean fierder twa nôtmûnes: de Aeolus út 1846 en De Leeuw, dy't yn 1855 boud waard. Noardeastlik fan de tsjerke lei de Englumboarch mei in, súdeastiker lizzende koaipleats derby.
Sa'n twa kilometer noardwestlik fan Oldehove stiet oan it Reitdjip it gemaal De Waterwolf, dat yn 1920 setten is en doe it earste elektrysk oandreaune gemaal fan Nederlân wie.
Gemeentlike weryndieling
Gemeentlike weryndieling is it feroarjen fan de grins fan gemeenten. Dit kin barre troch in opskowen fan de grins tusken twa gemeenten, bygelyks om in stêd mear romte te jaan. Of it kin barre troch it gearfoegjen fan gemeenten, bygelyks om de kosten omleech te bringen.
Gemeentlike weryndielings yn Fryslân
Yn de tiid fan de republyk binne de gritenijen meast ûnferoare bleaun. Mar sûnt it ûntstean fan de gemeenten yn 1851 hawwe der ferskate feroarings west.
1984
Der wurdt yn Fryslân in tige yngeande gemeentlike weryndieling trochfierd.
Takomst
Sûnt de ein fan de 20e iuw wurdt der sjoen nei it wer gearfoegjen fan de Stellingwerven. Ek oare gemeenten wurkje oan, as net gearfoeging, dan dochs gearwurking.
Okkenbroek
thumb|Lizzing Okkenbroek yn de gemeente Dimter Okkenbroek is in doarp yn de gemeente Dimter, mei likernôch 620 ynwenners. It leit tusken de doarpen Lettele en Nieuw-Heeten.
De buorskip fan ferspraat lizzende pleatsen ûntjoech him yn de 19e iuw ta in doarpke. In pleatslike grutgrûnbesitter, Adam IJssel de Schepper, skonk yn 1863 jild foar de bou fan in herfoarme tsjerke, dy't earst yn 1904 klear wie en yn 2003 restaurearre waard. De protestanten út Lettele tsjerkje dêr ek, omdat dat doarp allinne in Roomsk-Katolike tsjerke hat. Okkenbroek hat sûnt 2006 in kulturhus mei ferskate funksjes. Ik gebou waard op 2 juny fan dat jier troch prinsesse Margriet iepene.
Oant de gemeentlike weryndieling yn 1999 hearde Okkenbroek ta de gemeente Diepenveen.
Okkenbroek leit beëasten de bosken fan Oostermaet (beheard troch Stifting Isellânskip).
Hr.Ms. Karel Doorman (skip út 1946)
thumb|250px||HMS Nairana Hr. Ms. Karel Doorman (QH 1) wie de Britske escorte-carrier Nairana dy't 20 maart 1946 yn tsjinst naam waard. It skip waard troch de Nederlânske marine foar sa'n twa jier hierd; yn dy tiid waard it skip neamd nei skout-by-nacht Karel Doorman, dy't yn 1942 yn de Slach yn de Javasee as eskaderkommandant mei it flaggeskip Hr. Ms. De Ruyter ûnder gien wie.
De Nairana wie in kuolskip dat yn de Twadde Wrâldkriich fanwege de Royal Navy omboud waard ta fleandekskip. De Nairana waard boud troch de Britske skipswerf John Brown & CO yn Clydebank.
Neidat it skip werom wie by de Royal Navy waard it ferkocht om fannijs te tsjinjen as keapfardijskip ûnder de namme Port Victor. De ombou ta keapfarder barde yn Belfast. July 1971 waard it skip sloopt yn Faslane, Skotlân.
Fleanmasines
It skip koe sa'n 18 fleanmasines oan board nimme. Dy wienen fan it type Fairey Barracuda, Fairey Firefly Mk.1 en Hawker Sea Fury.
Wrâldkampioenskip fuotbal 1958
It wrâldkampioenskip fuotbal 1958 waard fan 6 juny oant en mei 29 juny 1958 yn Sweden holden. It toernoai waard wûn troch Brazylje. De Frânske oanfaller Just Fontaine makke dit toernoai 13 doelpunten.
Groepen
De teams mei tsjokke letters giene fierder nei de knock-outfaze fan 'e lêste 8.
Tom Pitstra
Tom Pitstra (Ljouwert, 6 augustus 1949) is in Nederlânsk politikus foar GrienLinks.
As soan fan in grafikus folge hy nei de middelbere skoalle de Kweekskoalle yn Ljouwert. Fan 1971 ôf studearre hy andragogy oan de Ryksuniversiteit Grins; yn 1979 studearre hy ôf. Yn syn jeugd wie hy in bekende tafeltennisser. As studint wie hy aktyf yn ferskate sosjale bewegings as de kreakbeweging en de wykried fan de Davidstraat-buert (1976-1982). Pitstra is oertsjûge republikein en is lid fan it Republikeinsk Genoatskip. Hy hat in LAT-relaasje mei Betsy Nieuwhof.
Soeaaf
In soeaaf (meartal: soeaven) wie in soldaat fan in histoaryske ynfantery-ienheid. De namme fan dit soarte soldaten giet werom op de Kabylyske stam fan de Zuauas yn it distrikt Zuaua (Zuavia) yn de Algerynske provinsje Constantine. Dy krite levere al yn de tiid fan it Osmaanske Ryk hierlingen dy't ferneamd wiene om harren drystmoedigens.
Skiednis
Oan it begjin fan de Frânske ferovering fan Algerije op it Osmaanske Ryk liet Frankryk op 1 oktober 1830 in korps fan Soeaven oprjochtsje, dat ûnder befel fan generaal Bertrand Clauzel stie. De namme Soeaaf waard al gau wênst foar alle yn Noard-Afrika rekrutearre hierlingen. De soeaven droegen opfallende unifoarms dy't oan oriëntaalske drachten tinken docht.
De soeaven-ienheden bestiene ynearste allinne út Kabylyske manlju, wylst de ofsieren fan Frânske komôf wiene. Yn de slach mei Abd El-Kader die bliken dat net alle soeaven fan Noard-Afrikaanske orizjine like betrouber wiene en sûnt 1839 waarden de Soeaven allinne troch Frânsen foarme. Letter, yn 1842, waarden ynlânske Zoeaven wol opnommen yn de troch maarskalk Thomas Robert Bugeaud foarme tirailleurs.
Yn de Krimkriich (1853-1856) foelen de soeaven by de Slach oan de Alma (1854), Inkerman (1854) en Malachov (1855) op troch harren prestaasjes, dy't de basis lei foar de legindaryske namme fan de ienheden.
Sûnt it midden fan de 19e iuw ûntjoegen de soeaven har ta in ynfantery-ienheid fan it Frânske leger mei in elite-karakter. In grut part fan de tsjinstplichtige Europeanen yn it Franske Noard-Afrika waarden by de soeaven yndield, mar ek Frânsen út Frankryk sels. Nei de Earste Wrâldkriich ferdwûn de karakteristike dracht fan de soeaven en mei de ûnôfhinklikens fan Algerije waarden de lêste soeaven-ienheden yn 1963 opheven.
Nag Hammady
Nag Hammady (Arabysk: نجع حمادي, transliteraasje: Nadj` Hammadi; yn de Klassike Aldheid Chenoboskion, Gryksk Xηνοβόσκιον) is in plak yn boppe-Egypte. It plak leit oan de Nyl it gûvernemint Qina, 127 km benoarden Luksor.
Nag Hammady hat in befolking fan sa'n 30.000; it grutste part is boer. Teffens wurdt der sûker en aluminium produsearreare.
Skiedkundige
In skiedkundige of histoarikus is in wittenskipper dy't him dwaande hâldt mei skiedkundig (histoarysk) ûndersiik en dêroer publisearret yn de foarm fan in artikel of in boek. By dat ûndersiik wurdt gebrûk makke fan in ferskaat oan middels dy't ynsjoch jouwe kinne yn skiednis, bygelyks troch de archeology, mar dat kin ek op it mêd lizze fan hiel wat oars. Om skiedkundige foarfallen ferklearje te kinnen, wurde deugdlike analyzes makke, faak yn de foarm fan teoryen, wêrby't besocht wurdt om de grutte linen fan de skiednis te ûntraffeljen.
Nag Hammady
Skiednis
Nag Hammadi waard stichte troch Mahmoud Pasha Hammadi, lid fan de famylje Hammadi yn de stêd Sohag. Mahmoud Pasha Hammadi wie in grutgrûnbesitter yn Sohag en in fûl tsjinstanner fan de Britske besetting fan Egypte.
Skiedkundige
Universitêre graad
Ien mei him skiedkundige neamme as er beskikt oer in universitêre of Akademyske graad.
Nag Hammady
Skiednis
Desimber 1945 fûn in boer dêr de Nag Hammadygeskriften yn in krûk op it begraafplak fan in ta ruïne ferfallen kleaster. It gie om tige âlde kristlike teksten, meast Gnostyske traktaten, skreaun yn it Koptysk, mar nei alle wierskyn oerset út it Gryksk.
Skiedkundige
Universitêre graad
Historiador
Nag Hammady
Skiednis
Op 7 jannewaris 2010 waarden yn Nag Hammady 9 Kopten deasketten troch moslimfundemintalisten by it útkommen fan in tsjerke.
Hendrik Wagenvoort
Biografy
Wagenvoort studearre klassieke talen yn Utert fan 1904 ôf en promovearre dêr yn 1911 op Horatius syn Oaden. Dêrnei studearre er in heal jier archeology yn Göttingen by de ferneamde klassisi Friedrich Leo, Jakob Wackernagel en Paul Wendland. Werom yn Nederlân boaske er 15 augustus 1912 oan Catharina Maria Knook († 7 july 1966) en waard er learaar yn Arnhim. Fan 1919 oant 1924 wie er learaar yn De Haach. 1924 waard hy heechlearaar Latyn yn Grins; 1930 waard er yn Utert beneamd as opfolger fan syn learmaster P.H. Damsté. Jin kinne sizze dat dêrnei de fokus ferlein waard fan de tradisjoneel filologyske oanpak fan klassike (Latynske) teksten nei in mear kultuereel-antroplogyske wurkwize. Wagenvoort begelate yn Utrecht leafst 36 proefskriften, ûnder oaren dy fan Gilles Quispel en Ida Gerhardt. Yn 1956 gong er mei emeritaat, hy wie doe 70 jier. .
Mariënhafe
thumb|St. Marientsjerke, 2005 Mariënhafe is in gemeente yn it distrikt Auwerk fan de dielsteat Nedersaksen. It leit sa'n 20 kilometer noardeast fan Emden en is it bestjoersintrum fan de Samtgemeinde Brookmerland en it haadplak fan it histoaryske Brookmerlân. Wat oerflak oanbelanget is Mariënhafe ien fan de lytste gemeenten fan Nedersaksen.
It doarp Tjüche kaam yn 1973 by de gemeente. Op 31 desimber 2015 hie de gemeente 2.336 ynwenners.
Mariënhafe lei oarspronklik oan de Leybocht en dus oan see. It plak hie in grutte, trijebeukige tsjerke mei in benei 80 meter hege toer dy't ek as beaken tsjinne. Doe't Mariënhafe troch lânoanwinning yn it binnenlân kaam te lizzen, naam de betsjutting fan it plak bot ôf en ferlear de toer syn meast wichtige funksje. Yn 1829 waarden tsjerke en toer in stik ferlytse. It oargel is fan 1713 en is boud troch Gerhard von Holy.
Mariënhafe hat in monumint ta oantins en eare fan Klaus Störtebeker, de kaper en oanfierder fan de Likedelers dy't dêr yn 1396 syn domisylje hie.
Hydraulic fracturing
thumb|Boartoer yn de Feriene Steaten (skalygas). thumb|Skematyske tekening fan it frackingsproses. Hydraulic fracturing of fracking (tiidwurd: fracken) is in boartechnyk foar it winnen fan fossile grûnstoffen lykas ierdgas en ierdoalje út stienlagen. Troch it ûnder hege druk ynspuitsjen fan floeistoffen kin gas of oalje út de grûn weihelle wurde. De technyk is foaral bekend wurden troch it winnen fan skalygas.
Technyk
It gas en de oalje lizze opsletten yn in stienlaach ûnder de grûn. Yn de boarput wurde ûnder hege druk (sawat tusken de 400 en 1000 bar) wetter, keramykkerrels en gemikaliën spuite. De kombinaasje fan wetter, keramykkerrels en gemikaliën wurdt fracfluid neamd. De fracfluid streamt troch in fertikale boarput en wurdt ornaris horizontaal yn de stienlaach brocht. De stienlaach stiet troch de djipte en de swiertekrêft ûnder in hege druk. Mei help fan de fracfluid ûntstean skuorkes fan in oantal millimeters yn de stienlaach. Ut dy skuorkes komt dan gas of oalje frij. It gas of de oalje wurdt dan mei de fracfluid weromhelle nei de oerflakte. De keramykkerrels bliuwe yn de skuorkes yn de stienlaach efter sadat de druk yn de stienlaach bliuwt en it gas goed troch it stiente streame kin. Om it gas út de grûn te heljen is ien boarput net genôch. Om de oarspronklike boarput hinne binne oare boarputten nedich sadat de fracking technyk genôch jild opsmyt.
Krityk
Ferskate miljeu organisaasjes hawwe fûle krityk op dizze gaswinningstechnyk. Kritykpunten binne ûnder oaren loftfersmoarging en grûnwetterfersmoarging. De gemikaliën yn it wetter soenen de kâns op kanker fergrutsje kinne as de fracfluid yn it grûnwetter komme soe. Sâltlagen skiede de stienlagen fan it grûnwetter, sadat de kâns lyts is dat gemikaliën út de stienlagen yn it grûnwetter komme. De gemikaliën soenen ek yn it grûnwetter komme kinne troch in skuor yn de boarput of lekkaazje oan de oerflakte. De metaangassen dy't frijkomme by it fracken binne broeikasgassen dy't mear as 20 kear sa skealik binne as koalstofdiokside.
Fracking yn Fryslân
Yn juny 2012 is by Kollumerpomp 8200 kilo oan skealike stoffen brûkt by it fracken, wêrfan 41 kilo hiel giftich. Yn East-Fryslân wurdt de technyk ek op ferskate plakken tapast.
Aaster Uurst
thumb|Lizzing Aaster Uurst (Dútsk:Oster-Ohrstedt) is in plak yn de Dútske dielsteat Sleeswyk-Holstein en makket diel út fan it distrikt Noard-Fryslân. Aaster Uurst hat 671 ynwenners (2010).
Victoria Welby
Lady Victoria Welby (1837–1912) wie in foaroansteand Britsk filosofe en taalteoretikus. Sy waard ferneamd as de grûnlizzer fan de significa: in semiotyske stúdzje fan taal en minsklike ferstânhâlding. Frederik van Eeden hat it wurk yn 1897 yn Nederlân ynbrocht; it hie ynfloed op ûnder oaren L.E.J. Brouwer, Gerrit Mannoury, Jacob Israël de Haan en Adriaan de Groot.
Tige ferneamd is ek har briefwikseling mei de filosoof Charles Peirce.
Phoenix (Nederlânsk bedriuw)
Phoenix is in histoarysk merk fan bromfytsen. It wie in Nederlânsk fytsmerk út Ljouwert dat begjin jierren sechtich mei Fongers en Germaan ek in skoft bromfytsen levere. De trjie bedriuwen ferkochten deselde bromfytsen ûnder har' eigen namme. Sy waarden lykwols makke by Germaan. Yn 1966 gong de Phoenix-Fongers-Germaan-kombinaasje oer yn hannen fan Batavus.
Phoenix wie it ienige Nederlânske fytsmerk dat de ferneamde Switserske Mutaped traapasfersnelling hie. It fersnellingssysteem wie der yn 2- en 3-fersnellingsútfiering. At in fearns slach efterút trape waard, waard oerskeakele nei in oare fersnelling. Typysk skaaimerk fan Phoenixfytsen wie in detail: it balkopplaatsje waard mei twa messing skroefkes op de balkopbuis fêstmakke. Eltse oare fabrikant brûkte klinkneils as transfers.
Oare merken mei de namme Phoenix binne:
Ostenfeld (Husum)
thumb|Lizzing Ostenfeld is in plak yn de Dútske dielsteat Sleeswyk-Holstein en makket diel út fan it distrikt Noard-Fryslân. Ostenfeld hat 1528 ynwenners (2010).
Fuotbal op de Olympyske Simmerspullen 1912
200px|thumb|right|It Olympysk stadion fan Stokholm 1912
De Olympyske Simmerspullen 1912, ek wol de Ve Olympiade neamd, waarden yn 1912 yn Stokholm, Sweden hâlden. De finale fan it fuotbal waard hâlden yn de Stockholm Olympic Stadium.
Lokaasjes
De wedstriden yn de groepsfaze fan it fuotbal yn de Olympyske Simmerspullen 1912 waarden beoefene op de folgjende lokaasjes.
It toernoai
De lannen dy't útskeakele waarden tidens de earste omloop spilen fierder yn in ferliezerstoernoai. Belgje en Frankryk lutsen harren werom út it toernoai, de ploech fan de Bohemen waard wegere op it toernoai. Wêrtroch't Ruslân, Hongarije, Grut Brittanje en Noarwegen daliks troch wiene nei de kwartfinales.
Otto I fan it Hillige Roomske Ryk
thumb|250px|Otto by syn oerwinning op Berengar fan Friuly Tekening yn manuskript, ± 1200 thumb|Otto I syn grêf yn Maagdenburch Otto I, byneamd Otto de Grutte (Wallhausen (Saksen-Anhalt), 23 novimber 912 - Memleben, 7 maaie 973), soan fan Hindrik I de Fûgelder en Mathildis fan Ringelheim, wie Hartoch fan Saksen, Kening fan Dútslân, Kening fan Itaalje, en "de earste fan de Dútske foarsten dy't keizer fan Itaalje neamd waard" neffens Arnulf fan Milaan. Neidat Karel de Grutte yn 800 ta keizer kroane waard, waard syn ryk yn de 9e iuw ûnder syn manlike pakesizzers ferparte en wie de keizerlike titel, nei de moard op Berengarius I fan Friuly yn 924, benei 40 jier fakant, ear't Otto de Grutte op 2 febrewaris 962 keizer kroane waard fan wat letter it Hillige Roomske Ryk neamd wurde soe.
Ut in ferhâlding bûten it houlik om mei in Slavyske edelfrou:
Sanatoarium Zonnestraal
thumb|right|500px| Haadgebou Sanatoarium Zonnestraal thumb|right|500px| It Ter Meulen paviljoen thumb|right|260px| Klok op standert yn Duiker-blau thumb|right|260px| Ofdak thumb|right|260px| De Koepel hûsfêste de tsjinstfammen thumb|right|260px| De filla thumb|right|260px| Wurkplakken foar de pasjinten thumb|right|260px| Byldetún Tûkewiif Sanatorium Zonnestraal wie in sanatoarium yn de gemeente Hilfertsom. It kompleks wie yn it earstoan bestimd foar diamantslipers dy't tuberkuloaze oprûn hienen. It waard ûntwurpen troch de arsjitekt Jan Duiker, yn gearwurking mei Bernard Bijvoet en Jan Gerko Wiebenga. It haadgebou waard iepene op 12 juny 1928.
Zonnestraal beslaat ± 120 hektare, en leit yn de Loosdrechtse Bosk. It hat noch altiten in medyske funksje.
Beskriuwing
Zonnestraal is boud yn beton, mei stielen raamsponnings en inkel glês. Duiker hat syn standertkleuren brûkt: wyt, swart en in spesifike kleur ljochtblau, it saneamde "Duiker-blau". It kompleks is in ferneamd foarbyld fan it Nije Bouwen. Doe't it ûntwurpen waard, tocht men dat tuberkuloaze binnen tritich jier útrûge wêze soe. Zonnestraal waard dêrom ûntwurpen foar in relatyf lytse libbensdoer. Omdat letter ynsjoen waard dat de gebouwen wearde hawwe as monumint, is sûnt de jierren njoggentich in grut restauraasjeprogramma begûn (kostpriis 12 miljoen gûne). De restauraasje wurdt útfierd oan de hân fan plannen fan de arsjitekten Hubert-Jan Henket en Wessel de Jonge die de styl fan it oarspronklike ûntwerp respektearje wolle. Op it lângoed wurde ferskate foarmen fan soarch oanbean. It haadgebou is sûnt maaie 2004 yn âlde gloarje werombrocht.
De arsjitekt J.J. Jelles, yn waans wurk de ferwurvenheden fan it Nije Bouwen of de Nije Saaklikheid it meast werom te finen is, waard rûnút lyrysk as hy tocht oan sanatoarium Zonnestraal:
Shirley Temple
thumb|Shirley Temple yn 1944 thumb|left|Shirley (rjochts) mei [[Eleanor Roosevelt yn 1938]] Shirley Jane Temple (Santa Monica (Kalifornje), 23 april 1928 - Woodside, Kalifornje, 10 febrewaris 2014) wie in Amerikaansk aktrise en diplomaat. Shirley Temple is foaral bekend wurden as bernestjerke. It famke mei de goudblûne krollen en fonkeljende eagen wurdt troch in protte minsken beskôge as it meast bekende bernestjerke út de filmskiednis. Sy wie tusken 1932 en 1949 yn mear as fyftich films te sjen. As Shirley Temple Black hat hja karriêre as ambassatrise foar de Feriene Steaten makke, nammentlik yn Gana en Tsjechoslowakije.
Sanatoarium Zonnestraal
Histoarje
Jan van Zutphen wie begjin 1900, yn in tiid fan malêze, ien fan de foaroanmannen fan it Algemien Nederlânsk Diamantbewurkersbûn (ANDB). Hy socht om middels help te bieden oan tuberkuloaze-lijers ûnder syn fakgenoaten. Op moandeitemoarn waard de opbringst fan it ôffal, de brutsen koperen stâltsjes fan de diamanthâlders, "ferdronken". Troch dissipline yn eigen rûnte en it stellen fan in doel makke "Ome Jan" in ein oan dit "moandeitemoarnfieren". It jild waard samle en yn 1905 waard de 'Stichting Diamantbewurkers Koperen Stâlefûns' oprjochte.
Sumarreheide
De namme komt ek foar as Heyd Huysen en Heidhuizen.
Sanatoarium Zonnestraal
Histoarje
Mar der wie te min jild om alle siken ôfsûnderlik te helpen. Opnij waard socht nei mooglikheden, en de gedachte ûntstie om útit ôffalslypsel it suvere diamantstof frij te meitsjen. Uteinlik slagge de Delftse heechlearaar H. ter Meulen hjir yn. Troch it prosedee krige it "Koperen-Stâlefûns" grutte ynkomsten. Ut dank waard letter ien fan de paviljoens fan Zonnestraal nei Ter Meulen ferneamd.
Shirley Temple
Shirley Temple wie tusken 1936 en 1938 in tige súksesfolle artyst yn Hollywood; oare studio's besochten dan ek yn te heakjen op it súkses, en brochten harren eigen films út mei lytse famkes yn de haadrol.
Sanatoarium Zonnestraal
Histoarje
By Hilfertsom waard it lângoed "de Pampahoeve" kocht. Yn de filla koe in beperkt oantal pasjinten (19) kuere yn sinne en bûtenloft. Mei de ûnderfinings fan dit begjin koe de opjefte foar in nij sanatoarium formulearre wurde: ferhâlding fan siik wêze/better meitsje en stadichoan wer dielnimme oan de maatskippij. Te faak foelen pasjinten nei ûntslach werom troch geastlike en lichaamlike oerbelêsting fan it krekt opboude lykwicht. Duiker, dy't yn 1924-25 foar it Koperen-Stâlefûns it sjippefabryk yn Diemen boude, makke de ûntwikkeling en it stellen fan dizze nije opjefte mei.
Shirley Temple
Doe't hja âlder waard, daalde har populêrens hurd.
Sanatoarium Zonnestraal
Histoarje
Mei it doel in sanatoarium, foar- en neisoarchynrjochting mei arbeidsterapy te bouwen, waard yn 1925 de feriening "Zonnestraal" oprjochte, mei Van Zutphen as foarsitter. Duiker krige de opdracht en yn 1926 waard begûn mei de bou fan in grut kompleks foar 100 pasjinten op it terrein fan de Pampahoeve.
De wite gebouwen fan beton, stiel en glês waarden yn 1928 yn gebrûk nomd: de sikeôfdieling foar 28 pasjinten; it haadgebou mei yn trije evenwidige fleugels: de medyske ôfdieling yn it noarden, terrassen, badgelegenheid en tsjettelhûs op it suden, keuken en apteek yn de midden, dêr tuskenyn de haadwei dêr't de grutte ytseal oerhinne leit; twa paviljoens oan beide kanten fan it haadgebou op it súdeasten en súdwesten rjochte mei elk twa ôfdielings foar 25 pasjinten, en in konversaasjeseal dêr't de ferbining omhinne rint.
Arsjitektuer
Dúdlik en direkt binne ferhâlding en lizzing ten opsichte fan elkoar: grutte ytseal, lytse konversaasjesealtsjes, gongen, muorren, paden, terrassen, treppens en balkons.
In sanatoarium foar minsken, dy't koart en stadichoan langer fan it bêd ôf meie, omrinne kinne en rêste om op it lêst inkele oeren dwaande te wêzen op it terrein (ûnder oare yn wurkplakken).
Plan en konstruksje hawwe in maatienheid fan 1,50 m:
1 x 1,50 m gong, balkonbreedte,
1/2 x 1,50 m doar, glêsmaat puien,
3x3m ienpersoans sikekeamer.
Duiker hat yn 1928 troch dizze nije ferhâldings te realisearjen yn dizze nije "heechweardige" materialen, yniens in grutte stap dien nei "it nije belibjen fan romte."
Restauraasje
Op in ynternasjonale konferinsje oan de T.U. Eindhoven (sept 1990) oer de restaurasje fan beskerme monuminten fan it Nije Bouwen ljochtte arsjitekt Wessel de Jonge de bysûndere oanpak derfan ta. By de restauraasjie ffan Sanatoarium Zonnestraal soenen bygelyks gjin galvanisearre ramen brûkt wurde. It behanneljen fan de ramen troch de pasjinten soe ûnderdiel fan de terapy útmeitsje.
Ferskaat
Ien fan de protte pasjinten dy't yn Zonnestraal lein hawwe,wie de Dordtske dichter Cees Buddingh. Hy skreau dêr yn 1942 syn Blauwbilgorgel-gedicht.
Jenning Huizenga
Jenning Huizenga (Frjentsjer, 29 maart 1984) is in Fryske hurdfytser.
Reedriden
Op syn tolfde wurdt Huizinga lid fan de Frentsjerter rydklup De Eskimo’s. Dy sport beoefenet er oant en mei syn sântjinde jier. Geandewie syn reedriderskarriêre docht bliken dat syn krêft op lange ôfstânnen leit. Syn favoriete ôfstannen binne dan ek de 3,000 meter (pr. 4 minuten en 24 sek) en de maraton. Yn 2000 pleatst Huizenga him foar it NK maraton. Dêr't er in sechsde plak hellet.
Hurdfytsen
Huizinga komt út foar it Team Ubbink-Syntec. Yn 2004 wint er de koers yn Surhústerfean, dy't er beskôget as it hichtepunt yn syn karriêre oant no ta. Yn itselde jier waard er ek belutsen by in oantal falpartijen wêrtroch't er ek blesearre rekke.
Huizenga makke yn 2007 syn debút op de baan tidens de World Cup yn jannewaris. Dêrop waard er troch bûnskoach Peter Pieters selektearre foar de Wrâldkampioenskippen baanfytsen. Op it ûnderdiel efterfolgjen helle er dêr in fiifde plak. In jier letter wûn er op datselde ûnderdiel sulver.
Yn 2008 die er mei oan de Olympyske Simmerspullen, dêr waard er sêchstjinde op it ûnderdiel efterfolging. Tidens it Wrâldkampioenskip yn Melbourne, Austraalje wist Huizenga him te kwalifisjearjen foar de Olympyske Simmerspullen 2012 yn Londen.
Yn it deistich libben is Huizenga wurksum as wurktúchboukundige
Osterhever
thumb|Lizzing Osterhever is in plak yn de Dútske dielsteat Sleeswyk-Holstein en makket diel út fan it distrikt Noard-Fryslân. Osterhever hat 252 ynwenners (2010).
Anton de Haen
Antonius (Anton) de Haen (Den Haach, 8 desimber 1704 - Wenen, 5 septimber 1776) wie in Nederlânsk dokter, dy't as heechlearaar en as earste direkteur fan de medyske klinyk fan de Universiteit fan Wenen beneamd waard. thumb|Anton de Haen
Bydragen oan de genêskunde
De Haen makke detailearre kasusbeskriuwings fan pasjinten en wie in grut foarstander fan post mortemûndersyk, om in ferbân te lizzen tusken syktebeskriuwings en resultaten fan autopsy. Ek makke er in soad brûk fan de koartstermometer. Hy beskreau it temperatuerferrin by ferskate syktes. Dat wie doe nij.
De Haen wie ek ien fan de pioniers op it mêd fan reanimaasje. Hy betocht in metoade foar it befoarderjen fan fentilaasje fan de longen dy't no efterhelle is, mar dy't út en troch dochs fertuten dwaan kin, de sameamde "Heilingsmetoade".
Bisdom Utert
It aartsbisdom Utert is in aartsbisdom fan de Roomsk-katolike en fan de Aldkatolike Tsjerke. Sjoch de artikels:
Sjoch foar de eardere wrâldske macht fan de biskop fan Utert it artikel Sticht Utert
Anton de Haen
Bydragen oan de genêskunde
De Haen wie, doe't er yn 1754 nei Wenen helle waard, in fûleindich tsjinstander fan ynintsjen tsjin pokken, dat doetiids foarstien waard troch ûnder oaren James Jurin (1684-1750); neffens De Haen die it mear kwea as goed.
Kastiel Duerstede
thumb|Kastiel Duerstede thumb|13e-iuwske donjon fan Zweder fan Abcoude Kastiel Duerstede is in midsiuwsk kastiel yn de stêd Wyk by Duerstede yn de provinsje Utert.
Oarsprong en ûntwikkeling
De skiednis fan it kastiel giet werom nei de iere 13e iuw doe't de greven fan Bentheim in fersterke hûs, tichtby it plak dêr't eartiids Doarestêd lei, yn lien joech oan it laach fan Abcoude. Yn 1270 boude Zweder I fan Abcoude in swiere bakstienen wentoer (dy't der no ek noch stiet).
Biskop David fan Boergonje, dy't it kastiel tusken 1459 en 1496 yn besit hie, liet it kastiel yngreven ferbouwe. Doe waard de âlde donjon folslein ynsluten troch nijbou. By dy ferbouwing waard ek de no noch yntakte Boergonjeske toer boud. De opfolgers fan David, Freark IV fan Baden en Filips fan Boergonje, brûkten it kastiel ek as harren residinsje.
De lêste grutte útwreiding fan it kastiel wie yn 1577. Doe waard der in ierden, bastionnearre wâl om it kastiel opsmiten.
Delgong en ferfal
Hoewol't it kastiel yn 1640 noch yn goede steat wie, ferfoel it earne yn de twadde helte fan de 17e iuw kompleet ta in ruïne. Op in print út 1700 blykt dat der al net folle mear oer wie fan it ea sa grutske gebou. Dy teloargong kaam troch de besunigings en ferwaarloazing fan de kant fan it Sticht, en troch fernielings troch Frânske troepen yn it rampjier 1672.
De Donjon
De âlde donjon fan Zweder fan Abcoude hat troch syn tige robúste konstruksje de tiid goed trochstien, en is no noch in treflik foarbyld fan in midsiuwske wentoer. De muorren binne twa en in heale meter dik; de oarspronklijke yngong lei op de twadde ferdjipping en wie berikber mei in houten trep dy't yn tiden fan need sloopt of ôfbaarnd wurde koe.
De Boergonjeske toer
thumb|De 15e-iuwske Boergondyske toer Ien fan de hoektuorren fan it âlde kastiel waard yn de 15e iuw útboud ta de no noch besteande Boergonjeske toer. Dêr't de rest fan it kastiel oan de ein fan de midsiuwen mear wei hie fan in lúks slot, wie de Boergonjeske toer dúdlik in bouwurk mei in militêre funksje. De Boergonjeske toer hat in seldsume soarte mezekouw. Mei syn hichte fan mear as fjirtich meter en tige dikke muorren is de toer hjoed de dei noch tige ymposant.
Oare boudielen
Oan it begjin fan de 20e iuw binne de oare resten fan it gebou konsolidearre en opmitsele oant krekt boppe it meanfjild, sadat no ek noch in idee te foarmjen is oer hoe grut it kastiel eartiids wie. Njonken de eardere tagongspoarte is der noch wat heger oprizend muorrewurk te finen, hearrend ta de bûtenmuorre, en in hoektoer.
Omwâling
De bastionnearre omwâling is der noch en is yn de 19e iuw omfoarme ta in park.
Kristlike Basisskoalle De Grûnslach
Kristlike Basisskoalle De Grûnslach is in kristlike basisskoalle yn Wjelsryp, dy't yn 1872 oprjochte waard. It is ien fan de sân skoallen dy't tegearre PKBU-Littenseradiel foarmje.
It Strân (Penjum)
It Strân is in buorskip yn de gemeente Súdwest-Fryslân. Strân leit noardeastlik fan Surch, súdwest fan Penjum yn de gemeente Wûnseradiel, yn de polder Penjum en de himrik fan it doarp Penjum, net fier fan de dyk om de Iselmar. De namme komt ek foar as Strand en Penjumer Skûtelbank.