cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Laurentius fan Rome
Ferearing
Keizer Konstantyn liet by it grêf fan de hillige in basilyk bouwe, dy't troch in trep mei it grêf ferbûn waard. Yn 'e rin fan de tiid ferdwûn de oarspronklike basilika. Tsjintwurdich stiet dêr de San Lorenzo fuori le mura, ien fan de sân pylgertsjerken yn Rome. Yn de krypte fan de tsjerke rêst it omskot fan Laurentius tegearre mei dy fan Stefanus yn in âlde sarkofaach. It roaster, dêr't neffens de oerlevering de hillige op lein hat, wurdt bewarre yn de San Lorenzo in Lucina yn Rome. Ien fan de meast kostbere reliken is de skedel fan Laurentius. Eartiids waard dy yn Mönchengladbach bewarre, mar tsjintwurdich yn it Fatikaan. Alle jierren wurdt yn it Fatikaan op 10 augustus it relyk fan de holle fan Laurentius yn in gouden skryn útstald. Yn de katedraal yn Dubrovnik wurdt in diel fan de plasse fan Laurentius bewarre.
Yn Donkerbroek, Kimswert en Raerd steane Laurentiustsjerken. Fierder yn Nederlân hawwe û.o. Rotterdam, Alkmaar en Breda tsjerken dy't oan Laurentius wijd binne.
Feestdei
De feestdei falt foar de measte tsjerken op 10 augustus. Syrysk-otterdoksen en de Armeenske tsjerke betinke de hillige op 11 augustus.
Marek Špilár
Marek Špilár (Stropkov, 11 febrewaris 1975 - Prešov, 7 septimber 2013) wie in Slowaaksk fuotballer. Hy spile as sintrale ferdigener fan 2002 oant 2005 by de Belgyske fuotbalclub, Club Brugge.
Karriêre
Špilár kaam yn totaal tritich kear út foar it Slowaakske nasjonale alvetal. Hij makke syn debút foar it nasjonale alvetal op 2 febrewaris 1997 yn in freonskippelike westriid yn Cochabamba tsjin Bolivia. Slowakije wûn de wedstriid mei 1-0 troch in doelpunt fan Jozef Kožlej. Ek doelman Miroslav König, en middenfjilder Igor Demo, makken yn die wedstriid harren debút foar Slowakije. Špilár syn lêste ynterlân wie yn 2003. Špilár syn lêste profclub wie it Japanske Nagoya Grampus Eight Dêr't er it seizoen 2006-2007 foar spile.
Marek Špilár ferstoar op 7 septimber 2013, yn 'e âldens fan 38 jier nei't er himsels te koart dien hie.
List fan planetoïden 82701-82800
Dit is in list fan planetoïden 82701-82800.
Florian Skilang Temengil
Florian Skilang Temengil (Palau, 4 novimber 1986) is in Palauaansk wrakselder, dy't him spesjalisearre hat yn it freestyle wrakseljen. Hy wennet yn 'e Feriene Steaten en hat ferskate kearen meidien oan 'e Olympyske Spullen.
Libben en karriêre
Temengil waard yn 1986 berne yn Palau, in lyts eilânsteatsje yn 'e Stille Súdsee. Hy wennet op 't heden yn 'e Feriene Steaten, dêr't er studearret oan 'e Newman Universiteit yn Wichita, yn 'e Amerikaanske steat Kansas.
Yn 2008 naam Temengil foar syn heitelân diel oan 'e Olympyske Spullen yn Peking. Hoewol't er dêr yn 'e earste omgong ferlear fan Ottó Aubéli út Hongarije, wist er mei in útslach fan 0-6 en 1-7 yn it wrakseljen it alderearste punt op 'e Olympyske Spullen ea foar Palau te skoaren. Syn lânsman John Tarkong jr. hie nammentlik fjouwer jier earder, op 'e Olympyske Spullen yn Atene, gjin inkeld punt witten te skoaren, en ek syn lânsman Elgin Loren Elwais helle yn Peking gjin punten binnen.
Letter naam Temengil ek diel oan 'e Olympyske Spullen fna 2012 yn Londen en oan 'e Olympyske Spullen fan 2016 yn Rio de Janeiro.
Musa Dagh
De Musa Dagh (Turksk: Musa Dağı, Armeensk: Musa Ler, betsjutting: Berch fan Moazes) is in 1.355 meter hege berch yn Turkije yn de provinsje Hatay. De berch makket diel út fan it Nurberchtme en leit likernôch 25 kilometer westlik fan de Turkske stêd Antiochje.
Doe't de Armeenske folkerenmoard yn 1915 plak fûn flechten de 4.058 bewenners fan seis Armeenske doarpen ûnder lieding fan Moses Der Kalousdian de berch op, om fan dêr út wjerstân te bieden tsjin de troepen fan it Jong-Turkske regear. It slagge de Armenen 53 dagen om meardere oanfallen fan de Turkske troepen ôf te slaan. De befrijing kaam doe't de Frânske kruser Grinsen oan de kust ferskynde en help bea, oare skippen yn 'e omjouwing warskôge en de Armeenske befolking holp by de efakuaasje.
Kornelis Hendrikus Elleboogius
thumb|right|200px|Kornelis Hendrikus Elleboogius Kornelis Hendrikus Elleboogius (Elleboog) (Skiermûntseach, 1603–1701) wie in Frysk grifformeard teolooch.
Musa Dagh
De berch krige mear bekendens, doe't de Eastenrykske skriuwer Franz Werfel yn 1933 de histoaryske roman Die vierzig Tage des Musa Dagh oer it Armeenske ferset op de Musa Dagh útjoech.
Kornelis Hendrikus Elleboogius
Elleboogius studearre tusken 1642 en 1644 oan de Universiteit fan Frjentsjer ûnder Johannes Maccovius. Nei it ferstjerren fan Maccovius gie er nei Utert dêr't er by Gisbertus Voetius fierder learde. Simon Oomius and Petrus fan Maastricht wiene klasgenoaten fan him. Mei dy neifolgers fan Voetius wurdt Elleboogius beskôge as in minder bekende fertsjintwurdiger fan de Neiere Reformaasje. Fan Elleboogius en Voetius waard sein dat se "altyd byinoar" wiene.
Doe't it him net slagge om Anna Maria van Schurman, dy't er leaf hie, safier te krijen dat se it piëtisme fan Jean de Labadie losliet, ferfear Elleboogius nei Skotlân dêr't er bûtengewoan heechlearaar teology waard oan de Universiteit fan Aberdeen.
Yn syn geskriften lit Elleboogius in grutte kennis fan it rabbinaal Hebriuwsk sjen, wylst er pleite tsjin de teoryen fan Thomas Gataker en Louis Cappel, dy't net hawwe woene dat de Hebriuwske wurdlûdtekens in oarspronklik ûnderdiel fan it Hebriuwsk wiene. Fierders wied er in oanhinger fan it idee fan 'e syngroane kontinginsje yn it ramt fan de herfoarme otterdoksy en it skotisme (de lear fan John Duns Scotus). Hy liet ferskate akademyske disputen nei en joech yn syn Huwelijks-Verbond en Borgtocht (1678) kommintaar op it Heechliet.
Indiana (betsjuttingsside)
"Indiana" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
Shocking Blue
Shocking Blue wie in Nederlânske rockband dy't suksesfol wie yn de jierren sechstich en santich.
Skiednis
De groep waard yn 1967 oprjochte troch Robbie van Leeuwen, dy't neffens eigen sizzen oan de boppekant fan syn kinnen kommen wie by The Motions en in groep delsette woe dy't ynternasjonaal mear kânsen hawwe soe. Van Leeuwen socht de groepsleden út ferskate hoeken fan de Haachske beatscene en keas ynearsten foar in sjonger, Barry Hay, dy't krekt The Haigs ferlitten hie. Hay woe net by de band en Van Leeuwen reagearre mei de histoaryske wurden: "Hjir silst noch spyt fan krije". Uteinlik waard Fred de Wilde de sjonger en waard der in LP foar Polydor opnaam. It album wie lykas de earste single Love is in the air net hiel suksesfol.
In jier letter stapte Shocking Blue oer nei it krekt oprjochte Pink Elephant-label fan Dureco. De earste plaat dy't útkaam op dat label wie Lucy Brown Is Back in Town. De single die it bêst yn de Nederlânske Top 40. Doe't De Wilde healwei 1968 in oprop krige foar militêre tsjinst, besleat Van Leeuwen dat hy de groep oanfolle woe mei in sjongeres. Ynearsten waard oan Annet Hesterman tocht, mar sy hie krekt in kontrakt sletten mei in oare manager en betanke. Letter wie sy noch in koart skoftke de sjongeres fan de Grinzer band de Ro-d-Ys. Yn Loosdrecht kamen Van Leeuwen en manager Cees van Leeuwen Mariska Veres (1947-2006) tsjin. Sy hie dêr in optreden mei The Motowns by in feestje fan de Golden Earring. It kontakt waard fia har mem lein.
Shocking Blue wie de earste Nederlânske groep dy't in nûmer ien hit hiene yn de Billboard Hot 100 fan de Feriene Steaten mei it nûmer Venus.
De groep hie noch in soad oare hits foar't se yn 1975 opholden. Yn 1979 waard besocht de groep wer byinoar te krijen, dat duorre lykwols twa jier. Shocking Blue kaam yn 1993 werom mei in oare gearstalling dêr't Mariska Veres by siet, mar Robbie van Leeuwen net. Dy formaasje bleau optreden oant Mariska Veres yn desimber 2006 ferstoar.
Anjar
Anjar (Arabysk: عنجر, Armeensk: Անճար), ek bekend ûnder de namme Haoush Mousa (حوش موسى; Ḥauš Mūsā), is in lytse stêd yn de Bekafallei yn Libanon. De stêd leit likernôch 60 kilometer eastlik fan de haadstêd Beirût en hat ûngefear 2.400 ynwenners. Suver de hiele befolking bestiet út Armenen.
It hjoeddeiske Anjar
It moderne Anjar waard yn 1939 met stipe fan Frankryk stifte troch Armeenske flechtlingen. De flechtlingen moasten harren doarpen op de Musa Dagh (oers.: Berch fan Moazes) ferlitte, nei't Turkije dat gebiet anneksearre. De Armenen kamen hjir yn in krite dy't droech wie en der wie fierders neat. Mear as 10% fan de flechtlingen ferstoar yn it begjin oan syktes en in tekoart oan iten. Mei help fan de Frânsken waarden de tinten ferfongen troch hûzen en waarden de omstannichheden njonkelytsen better.
Nei de Twadde Wrâldoarloch emigrearren in soad bewenners nei Armeenje, mar ek no noch binne hast alle 2.400 ynwenners fan Anjar Armenen, dy't in West-Armeensk dialekt prate. De measte bewenners hearre by de Armeensk-apostoalyske Tsjerke, in lytser oantal by de Armeensk-katolike Tsjerke en de Armeensk-protestanske Tsjerke. Anjar hat boppedat trije kristlike skoallen.
De Sint-Paulustsjerke fan Anjar is de op ien nei grutste Armeenske tsjerke yn Libanon. By de tsjerke stiet in monumint ta oantinken fan de 18 martelaren, dy't yn 1915 harren libben joegen by it beskermjen van de Armeenske befolking tsjin de troepen fan it Jong-Turksk regear op de Musa Dagh.
It antike Anjar
It antike Anjar stie ea bekend ûnder de namme Gerrha, in stêd dy't yn de 8e iuw troch de Umayyaden boud waard. De stêd hie in koarte bloeiperioade fan 20 oant 30 jier. De Abbasiden besochten it kalifaat fan de Umayyaden mei súkses oer te nimmen en oerweldigen yn 744 de stêd. De oerfal liet in ferwoastge stêd efter. De bouwurken bleaune lykwols as ruïnes stean en waarden sûnt de jierren 1940 wer opgroeven. It plak kaam yn 1984 op de Wrâlderfgoedlist te stean. De stêd jildt as ien fan de bêste foarbylden fan iere islamityske stedsûntwikkeling. Yn de arsjitektuer en de wize fan planning falt noch in soad byzantyske ynfloed te bespeuren.
Slach om de Musa Dagh
De Slach om de Musa Dagh barde yn 1915 en wie ien fan de fjouwer foarbylden fan wapene ferset fan de Armeenske befolking tsjin de folkemoard troch de troepen fan it Jong-Turkske regear yn it Osmaanske Ryk.
Nei't de 4.058 bewenners fan de Armeenske doarpen (Kabusia (Kaboussieh), Yoghunoluk, Bitias, Vakıflı, Kheter Bey (Khodr Bey) en Haji Habibli), dy't op de hellingen fan de Musa Dagh (Berch fan Moazes) leine, de oprop krigen om harren ree te meitsjen foar twongen deportaasje, flechten hja nei it heechste diel van de berch.
Skiednis
Op 13 july 1915 krigen de bewenners fan de Armeenske doarpen op de Musa Dagh de oarder om harren klear te meitsje foar deportaasje. De doarpslju hiene al heard fan de deadenmarsen en de moardpartijen yn it lân en wiene net fan doel om harren sûnder ferset de dea yn jeie te litten. Under beskerming fan likernôch 250 striders, dy't ûnder fiering fan Moses Der Kalousdian stiene, teach de befolking mei harren fee en wat hja fierders meinimme koene nei de top fan de berch. Doe't de Armenen nei in dei rinnen oankamen, waard der fuortendaliks útein set mei it oanlizzen fan fersterkings. Slûpskutters namen wichtige posysjes yn. Fan de 60 Armeenske hûshâldings dy't meiwurken oan it deportaasjebefel waard nea wer wat fan heard.
De Ottomaanske troepen wiene numeryk en materieel yn it foardiel en foelen de Armeense fêsting hieltyd wer oan. It slagge de troepen likegoed net om troch de Armeenske ferdigening hinne te brekken en lang om let waard der besletten om de Armenen dan mar út te hongerjen. Mei it ferstriken fan de tiid waarden de Armeense foarrieden jimmeroan lytser en groeide it besef dat der oan in ûntsnappingsplan wurke wurde moest. Nei inkele mislearre fersiken om help waarden der op 2 septimber twa swimmers opsteld, dy't fan ôf de Musa Dagh nei foarby farrende skippen swimme moasten om help yn te skeakeljen. Om mear oandacht te lûken waarden grutte spandoeken mei it reade krús en de Ingelske tekst: "Christians in distress. Rescue" tusken beammen ophongen. Der gyng nochris in Turkske oanfal foarby, mar op 12 septimber ferskynde de Frânske kruser Guichen oan de kime. Nei't ien fan de swimmers it skip intere en de admiraal ynformearre oer de benearjende sitewaasje fan de Armenen, warskôge de admiraal it yn de buert lizzende flaggeskip Jeanne d'Arc. It duorre net lang doe't de Jeanne d'Arc mei mear skippen help brocht. Sa wist de bevolking van de Musa Dagh oan in wisse dea te ûntkommen. De flechtlingen waarden troch de skippen nei Port Saïd en yn in flechtlingenkamp ûnderbrocht.
Nei ôfrin fan de Earste Wrâldkriich setten de Armenen harren wer nei wenjen yn harren doarpen op de Musa Dagh, dy't no ûnder Frânsk mandaat foelen. It gebiet waard lykwols yn 1939 anneksearre troch Turkije mei fan gefolgen dat de Armenen tegearre mei oare kristlike minderheden op 'e nij fan hûs en hiem ferjage waarden. By de ruïnestêd Anjar yn Libanon fûnen hja in nij hinnenkommen yn in provisoarysk tintenkamp. De hjoeddeiske bewenners fan Anjar foarmje it neiteam fan dizze Armeenske flechtlingen en de stedsdielen fan Anjar binne ferneamd nei de seis Armeenske doarpen op de Musa Dagh. . De Armenen yn Vakıflı bleaune efter. Foarhinne wiene der tûzenen Armeenske doarpen yn Turkije, dêrfan is allinnich it lytse Vakıflı mei in ferâlderde befolking fan likernôch 130 ynwenners oerbleaun.
Monumint
Foar de Armeenske striders dy't by de ferdigening fan harren folk op de berch it libben lieten, waard nei it weromkommen fan de Armeenske befolking yn de jierren 1920 in lyts tsjerkhôf mei in monumint oprjochte. De Turkske oerheid hat it monumint neitiid ferneatige om sa de oantinkens oan it ferline fuort te feien. De striid op de Musa Dagh wurdt tsjintwurdich mei monuminten yn Armeenje (Jerevan), Kanada (Cambridge) en Libanon (Anjar) betocht.
Die vierzig Tage des Musa Dagh
It Amerikaanske mediabedriuw MGM hat in grut tal kearen besocht it boek te ferfilmjen. De in earste produksje waard yn 1934 útein set mei Clark Gable yn de haadrol, mar nei presje fan Turkije seach MGM ôf fan it plan. Dêrnei waard noch oant yn de jierren 1970 wit hoe folle kearen besocht de ynhâld fan it boek om te setten yn in werjefte op it wite doek. Op syn minst 12 skripten waarden skreaun. Mar yntusken wie Turkije troch de Kâlde Kriich foar de Feriene Steaten in wichtich bûnsgenoat wurden en alle kearen om it boek te ferfilmjen sneuvelen ûnder druk fan it Turkske regear.
Jan-Baptist Xavery
Xavery wie in soan fan byldhouwer Albert Xavery en de pakesizzer fan Pieter Xavery, ek in byldhouwer. Hy krige ûnderjocht fan syn heit en gie dêrnei yn 1719 oan 't wurk yn Wenen en letter yn Italië. Yn 1721 bedarre er yn De Haach, dêr't er hofbyldhouwer fan steedhâlder Willem IV waard. Der binne ek oanwizings dat er om 1737 in skoftke wurke hat foar Freark I fan Sweden.
Hy makke fral portretskulptueren fan terrakotta, ivoar en moarmer. Guon fan syn wurken binne noch te sjen, ûnder oare yn it Haachske Mauritshûs en de Sint-Petrusbasilyk yn Boxmeer.
Ľubomír Luhový
(31 maart 1967) is in eardere Slowaaksk fuotballer. Earder spile foar Matador Púchov, Inter Bratislava, Dukla Banská Bystrica, Martigues, Urawa Reds, Spartak Trnava, Graz en Artmedia Petržalka.
Epifanykatedraal (Kazan)
De Epifanykatedraal is in russysk-otterdokse tsjerke fan it bisdom Kazan-Tatarstan yn Kazan, Ruslân.
De katedraal stiet yn it distrikt Vachitovski oan de ûlitsa Bauman. Sawol de katedraal as de hege klokketoer binne opfallende monuminten fan de stêd.
Tsjerke
thumb|left|240px| De klokketoer Op 2 febrewaris 1873 waard de lettere operasjonger Fjodor Sjaljapin yn de tsjerke doopt.
Toer
Foar de revolúsje fan 1917 wie de parochy fan de tsjerke ien fan de grutste parochy's fan Kazan. Under de parochianen wiene ek aristokraten en grutte ûndernimmers. Ien fan dy rikere parochianen liet yn 1892 35.000 rûbel nei oan de Epifanytsjerke, wêrfan't 25.000 rûbel ornearre wie foar de bou fan in nije klokketoer. Foar de bou fan de nije toer waard yn july 1893 yn de krante in wedstriid útskreaun foar it bêste ûntwerp. In betingst wie dat de nije toer yn de âld-russyske styl ûntwurpen wurde moast. Om't de tekening fan de klokketoer mei de handtekening fan de arsjitekt ferlern gyng is it net wis wa't it ûntwerp levere hat.
De fundearring foar de toer waard lein op 24 novimber 1893 en pas twa jier letter waard útein set mei de bou fan de toer. Op 17 augustus 1897 wie de toer klear. De klokketoer fan de Epifanytsjerke krige los fan de tsjerke in hiel eigen arsjitektonyske wurdearring en stadichoan waard de toer bekender as de tsjerke sels. It is de heechste klokketoer fan Kazan en ien fan de heechste otterdokse tuorren fan it lân. De âlde toer wie yn 1909 brekfallich woarn en waard pas doe ôfbrutsen.
Fan it ynterieur bleau neat bewarre. De ikonostaze en alle ikoanen binne fan resinte datum. Ek it muorrehek yn neoklassisistyske styl dat de katedraal omfieme mei in poarte en in kapel gyng yn de kommunistyske tiid ferlern.
Nei de oktoberrevolúsje
thumb|260px| De Epifany- en Andréastsjerke foar de ôfbraak fan de âlde toer Tusken 1920 en it sluten yn 1935 tsjinne de Epifanytsjerke as katedraal fan it bisdom.
Njonken de Epifanytsjerke stie oant de jierren 1930 in oan de apostel Andréas wijde wintertsjerke út 1701. Dy tsjerke waard winterdeis brûkt om't it gebou ferwaarme wurde koe, mar waard troch de bolsjewistyske autoriteiten ferneatige. De katedraal sels waard nei it sluten as pakhûs brûkt en yn de toer waarden winkeltjes en in optyk ûnderbrocht. Yn de jierren 1950 waard de katedraal oerdroegen oan de Universiteit fan Kazan. It gebou waard ferboud, rekke syn dekoraasjes en beskilderings kwyt en de koepels waarden ferwidere.
Yn 1960 krige de klokketoer as in monumint fan lokaal belang in beskerme status. De katedraal waard yn 1995 as monumint fan stêdebou en arsjitektuer opnommen yn de list fan histoarysk en kultureel erfgoed fan federaal belang.
Baldrs Draumar (band)
Baldrs Draumar is in Fryske folkmetalband út Noardeast-Fryslân. De teksten fan Baldrs Draumar geane oer it âlde Fryslân en de Noardske mytology. De band is neamd nei de noardske god Baldr dy't de soan is fan de oppergod Weda. Yn 2019 brochten hja harren fjirde album Magnus út yn kombinaasje mei in stripboek, tekene troch striptekener Skelte Siweris Braaksma. It fyfde album Njord folge yn 2022.
Drummer Aant Jelle Soepboer is sûnt 2022 wethâlder in de gemeente Noardeast-Fryslân.
Missouri
"Missouri" of "Missoery" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
Gandzasar
Gandzasar (Armeensk: Գանձասար, Azerbeidzjaansk: Gəncəsər) is in kleaster fan de Armeensk-Apostoalyske Tsjerke yn de Republyk Artsach. It stiet op in hichte súdwestlik fan it plak Vank yn de provinsje Martakert yn de fan Azerbeidzjan ôfskieden Republyk Artsach (ek: Republyk Nagorno-Karabach), himelsbreed likernôch 30 kilometer noarwestlik fan de haadstêd Stepanakert. Yn it kleaster wurde reliken bewarre, dy't taskreaun wurde oan Jehannes de Doper en syn heit Sacharías. It kleaster is de sit fan de troch Edzjmiatsin beneamde aartsbiskop fan Artsach fan de Armeensk-Apostoalyske Tsjerke.
Skiednis
It kleaster waard yn 1216 stifte en betsjut yn it Armeensk de berch fan skatten. Foar de ferdigening fan it kleaster waard in hege muorre om it kompleks oanlein. Binnen de muorren fan it kleaster stiet de oan Jehannes de Doper wijde en tusken 1216 en 1238 boude tsjerke. De tsjerke waard fan reade dowestien boud, dy't yn de rin fan de tiid readbrún ferkleure. De tamboer fan de koepel is dekorearre mei basreliëfs fan de krusiging fan Jezus, Adam en Eva en twa geastliken, dy't boppe harren holle in model fan de tsjerke festhâlde. De reliëfs wurde ferlikene mei dy fan de tsjerke fan Akdamar yn it hjoeddeiske Turkije. It kleaster wurdt ta de moaiste foarbylden fan Armeenske arsjitektuer rekkene.
De fal fan de Sovjet-Uny joech de gelegenheid oan it yn mearderheid troch Armeenjers bewenne Nagorno-Karabach om harren ôf te skieden fan it foar it meastepart islamityske Azerbeidzjan. By it konflikt, dat doe yn 1991 ûnstie, hie ek it kleaster slim te lijen en ien fan de gebouwen waard sels folslein ferneatige.
Friesach
Friesach is in histoarysk stedsje yn it distrikt Sankt Veit an der Glan yn de súdlike Eastenrykske dielsteat Karintië. Friesach stiet bekend as de âldste stêd fan Karintië.
Skiednis
It plak waard yn 860 foar it earst neamd en wie oant 1803 in úthôf fan de aartsbiskoppen fan Salzburg. It stedsje makke in grutte bloei ûnder aartsbiskop Eberhard II fan Regensberg (1200-1246), dy't fan Friesach eartiids it op ien nei grutste plak fan it aartsbisdom en it meast wichtige plak fan Karintië makke.
Grutte dielen fan de stedsmuorren, de grêft en ferdigeningstuorren hawwe de brannen en belegerings út de rin fan de tiid oerlibbe. Pas yn 1803 waard it stedsje by Karintië foege.
Ľubomír Moravčík
(22 juny 1965) is in eardere Slowaaksk fuotballer. Earder spile foar Plastika Nitra, Saint-Étienne, Bastia, Duisburg, Celtic en JEF United Ichihara.
The Lord of the Rings (betsjuttingsside)
"The Lord of the Rings" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
Bysûndere rjochtspleging
De bysûndere rjochtspleging wie de rjochtspraak dy't nei de befrijing fan Súdlik Nederlân it doel hie om al dejingen te berjochtsjen dy't harren yn Twadde Wrâldoarloch yn Nederlân skuldich makke hiene oan fral kollaboraasje, heech- en lânferrie en oarlochsmisdieden. Op 5 novimber 1945 waard it Direktoraat-Generaal foar Bysûndere Rjochtspleging (DGBR) ynsteld op it Ministearje fan Feiligens en Justysje, dat de lieding oer de organisaasje hie. Der waarden 14.000 útspraken dien, dêrfan wiene 145 deastraffen.
Nei alle wierskyn binne der sa'n 150.000 persoanen arrestearre yn it ramt fan de bysûdere rjochtspleging. Ut reden fan dat grutte tal koene al dy lju net ferfolge wurde; hast 90.000 waarden dêrom in de rin fan de tiid (mei betingst) bûten ferfolging steld. De Bysûndere Gerjochtshoven hawwe tsjin goed 14.000 persoanen (dêr't 242 Dútsers ûnder wiene) straffen útsprutsen.
Fan dejingen dy't ta de deastraf feroardield wiene waarden mar 42 wier fusillearre. Dêr wiene Max Blokzijl, Anton Mussert en, as ienichste frou, Ans van Dijk ûnder.
Omrin
"Omrin" of "De Omrin" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
Richard A. Knaak
Richard A. Knaak (folút: Richard Allen Knaak; Chicago, 28 maaie 1961) is in Amerikaansk skriuwer fan fantasyromans. Hy is benammen bekend wurden mei syn Dragonlance- en Dragonrealm-searjes, en mei de A Soldier's Quest-trilogy.
Libben
Knaak waard yn 1961 berne yn Chicago, yn 'e Amerikaanske steat Illinois, as de soan fan James Richard Knaak en Anna Maria Trappen. Hy is fan Dútsk etnysk komôf. Knaak studearre earst skiekunde en letter retoarika oan 'e Universiteit fan Illinois te Urbana-Champaign, en behelle yn 1984 in bachelorstitel. Neitiid wurke er as magazynarbeider en administratyf meiwurker, foar't er him yn 1988 foltiids op syn skriuwkarriêre stoarte.
Troch it lêzen fan 'e roman Storm over Warlock, fan skriuwster Andre Norton, waard Knaak in grut fan fan science fiction en fantasy. Hy skreau yn 1986 syn earste koarte ferhaal, dat er yn 1987 publisearre wist te krijen. Yn 1988 kaam syn earste roman út, mei as titel The Legend of Huma. Dat wie it earste diel fan 'e populêre Dragonlance-rige, dêr't noch tsien oare dielen fan folgje soene. Syn twadde boek, Firedrake, dat yn 1989 útjûn waard, wie it earste diel fan 'e allike populêre Dragonrealm-rige, dêr't Knaak neitiid noch achttjin oare dielen fan skriuwe soe. Yn 2001 sette er útein mei in trêde searje, de Diablo-rige, basearre op it kompjûterspultsje mei deselde namme, dy't twa trilogyen kaam te omfiemjen. Boppedat hat er sûnt 2001 ek al mear as tsien boeken skreaun dy't basearre binne op it kompjûterspultsje Warcraft.
Knaak hat fierders noch ferskate op harsels steande romans op syn namme stean, wêrûnder de kontemporêne fantasyboeken Frostwing, King of the Grey en Dutchman en ek de heroyske fantasyroman The Janus Mask. Yn 2006 publisearre er fierders by útjouwerij Ace Books de trilogy A Soldier's Quest, besteande út The God in the Moon, The Eye of Charon en The Silent Enemy, dy't spilet yn 'e klassike fantasywrâld fan Conan de Barbaar, dy't betocht is troch Robert E. Howard. Knaak hat twa huzen, ien yn Illinois en ien yn Arkansas, ferdielt syn tiid oer dy beide steaten.
Frederick Ayer
thumb|Frederick Ayer
Frederick Ayer (Ledyard, Konnetikut, 8 desimber 1822 - Thomasville Georgia, 14 maart 1918) wie in Amerikaansk sakeman.
Hy is fral ferneamd fan syn aktiviteiten yn de tekstylyndustry, mar wie ek by oare saken belutsen. Sa wie er mei John Munro Longyear stichter fan de Arctic Coal Company.
Ayer syn earste wiif wie Cornelia Wheaton (1835–1878), dochter fan Charles Augustus Wheaton en Ellen Birdseye. It pear krige fjouwer bern: Ellen Wheaton Ayer (1859–1951), James Cook Ayer (1862–1939), Charles Fanning Ayer (1865–1956) en Louise Raynor Ayer (1876–1878).
Nei it fersjerren fan Cornelia, boaske Ayer yn 1884 oan Ellen Barrows Banning (1853–1918). Sy krigen trije bern: Beatrice Banning Ayer (1886–1953), Frederick Ayer (1888–1969) en Mary Katherine "Kay" Ayer (1890–1981).
J.C. Ayer syn soan, syn neef, wie ek in Frederick Ayer. Frederick Fanning Ayer (1851) waard abbekaat en filantroop en wie oandielhâlder yn tal fan bedriuwen.
Nije Slachte
Alde en Nije Slachte
thumb|Slachtedyk by De Jouwer om 1900 hinne De Alde Slachte waard yn de Midsiuwen oanlein as beskerming tsjin opwaaid boezemwetter. Yn sokke tiden waarden de skutslûzen by Terherne en De Jouwer sluten en ek de kearslûzen by Jongebuorren, de Sâltpoel en Goaiïngaryp. De dyk rûn lâns de ouwers fan de Noarder Alde Wei, de Goaiïngarypster Puollen, de Snitser Mar en de Sâltpoel.
De Alde Slachte wie in binnendyk fan de súdlike ouwer fan de Nije Wjittering oer Terherne, lâns de westgrins fan Utingeradiel en Haskerlân nei De Jouwer. De Terhernster syl by de 'Sâlte Poel' waard yn 1554 troch de kompanjons Van Dekema, Cuyck en Foeyts oernomd en krige doe de namme Hearrensyl, ek wol 'Feanhearesyl'. De Alde Slachte beskerme de beëasten lizzende grûnen.
United States Forest Service
De United States Forest Service (letterlik: "Amerikaanske Wâldetsjinst"), ornaris ôfkoarte ta USFS of de Forest Service, is in ynstânsje fan 'e oerheid fan 'e Feriene Steaten dy't ressortearreet ûnder it Ministearje fan Lânbou. Dit buro, wêrfan't it haadkantoar fêstige is yn Washington, D.C., beheart beskate natoergebieten yn 'e Feriene Steaten, te witten de nasjonale wâlden en de nasjonale gerslannen. Anno 2018 wie dêr in oerflak fan 780.000 km² mei muoid, oftewol 25% fan al it grûngebiet dat de Amerikaanske federale oerheid yn eigendom hat. De USFS is de iennichste lânbehearienheid fan 'e Amerikaanske federale oerheid dy't net ûnder it Ministearje fan Binnenlânske Saken falt.
Skiednis
It idee foar de oprjochting fan nasjonale wâlden ûntstie al yn 1875 yn it fermidden fan 'e Boone and Crockett Club, de feriening foar natoerbeskerming dy't oprjochte waard troch (de lettere presidint) Theodore Roosevelt en in tal lykstimden. Yn 1876 rôp it Amerikaanske Kongres in buro yn it libben fan in 'spesjaal agint', dat de tastân fan 'e wâlden yn 'e Feriene Steaten yn kaart bringe moast. Dat buro waard yndield by it Ministearje fan Lânbou. De earste spesjaal agint wie Franklin B. Hough.
Nije Slachte
Alde en Nije Slachte
Yn de 17e iuw rekke de Alde Slachte yn ferfal en ek de silen waarden net mear ûnderholden. De Hearresyl wie oan de ein fan de santjinde iuw net mear yn gebrûk en is yn in swiere stoarm fan 1718 fuortspield. Der wie doe in oerset fan in pleats oan de eastkant fan de Terkaplester Puollen. Yn Terherne ferwiist de strjitnamme Syl noch oan de kearslûs yn it doarp.
United States Forest Service
Skiednis
Yn 1881 waard it buro fan 'e spesjaal agint útwreide en omneamd ta de Difyzje fan Houtfêsterij. Troch de Wet op de Wâldreservaten fan 1891 waard it mooglik om grûngebiet oan it publyk domein te ûntlûken troch der wâldreservaten fan te meitsjen, dy't ûnder tafersjoch kamen fan it Ministearje fan Binnenlânske Saken. Yn 1901 waard de Difyzje fan Houtfêsterij omneamd ta it Buro fan Houtfêsterij, en yn 1905, ûnder it presidintskip fan Roosevelt, waard it tafersjoch oer de wâldreservaten oerdroegen oan dat buro, dat dêrfoar alhiel reorganisearre waard en doe de namme krige fan 'e United States Forest Service ("Amerikaanske Wâldetsjinst"). De earste opperhoutfêster, dy't lieding joech oan 'e nije oerheidsynstânsje, wie Gifford Pinchot.
Nije Slachte
Alde en Nije Slachte
Troch ferheging fan de seespegel yn de jierren dêrnei en it ôfslaan fan feangrûn kaam der yn de njoggentjinde iuw hieltiten mear wetteroerlêst. It gefaar foar dyktrochbrekken en de oanwêzichheid fan in soad binnenwetter, dat by in súdwester stoarm noch heger waard, makke dat besluten waard om kompartiminten fan it wetter yn de Lege Midden fan Fryslân te meitsjen troch de oanlis fan binnendiken. De Provinsjale Steaten besleaten yn 1882 ta de oanlis fan de nije en hegere dyk op benei itselde trasee as de 'Alde' Slachtedyk'. Yn de Nije Slachtedyk kamen skutslûzen by Terherne en De Jouwer en kearslûzen by Jongebuorren en Goaiïngaryp. Dy Slachtedyk rûn by Terherne dwers troch it lân fan it lettere bungalowpark De Herne en yn de Geau (letter 'Alde Sânsleat') wie in kearslúske. Yn 1883 waard de Slachtedyk by Terherne ferlein nei de iggen fan de Snitser Mar. Dat kuierpaad stiet yn Terherne bekend as 'it skulpepaad'. Yn 1883 waard it gat fan de Hearresyl tichtmakke, mar yn 1969 waard foar de rekreaasjefeart wer in iepening makke mei in brêge en in kearslûske.
Oare binnendiken
Yn de 10e iuw waard fan Aldskou nei Aldeboarn de Leppedyk oanlein lâns de Boarn. De Boarn mûne út yn de Middelsee. De 'Leppa' moast Eastergoa beskermje tjin it wetter út de Boarn en de Lege Midden. Fan 1831 ôf waard de Alde Leppedyk ferfongen troch in hegere Nije Leppedyk omdat de ferfallen dyk it wetter net mear keare koe. Oer de dyk waard letter in strjitwei oanlein. Grutte stikken fan de Alde Leppedyk binne letter ôfgroeven, wêrnei't de grûn ferkocht waard. Fan de âlde Leppedyk is dan ek net folle werom te finen.
De Koudumer Slieperdyk út 1732. Dy rint fan de westkant fan Hylpen, oer Koudum en Galamadammen nei Gaasterlân.
De Marnedyk wie in lus oan de Slachte dy't fan Achlum oer Arum en Wytmarsum nei Boalsert rûn.
United States Forest Service
Skiednis
Yn febrewaris 2009 waard troch it Government Accountability Office ûndersocht oft de USFS net better oerhevele wurde koe fan it Ministearje fan Lânbou nei it Ministearje fan Binnenlânske Saken, dat al ferskate soartgelikense tsjinsten hie, wêrûnder de National Park Service, de Fish and Wildlife Service en it Buro fan Lânbehear. Der waard besletten om it spul te litten sa't it wie.
Organisaasje
De USFS hie yn 2016 sa'n 35.000 wurknimmers. Yn 2008 wiene der 28.330 permaninte wurknimmers en 4.488 dy't inkeld foar it simmerhealjier oannommen waarden. Yn 2009 wiene der 34.250 wurknimmers yn 750 lokaasjes, wêrûnder 10.050 brânwachtslju, 737 plysjes en 500 wittenskippers. It budget fan 'e USFS bedroech yn 2008 $5.806.000.000. Yn 2009 waard fan it budget 42% útjûn oan it bestriden fan brannen. It haadkantoar fan 'e USFS is fêstige yn Sidney Yates Building, oan 1400 Independence Avenue South West, yn 'e Amerikaanske haadstêd Washington, D.C.
De struktuer fan 'e USFS is opboud út mear 600 saneamde ranger-distrikten. Elts distrikt hat in stêf fan 10 oant 100 wurknimmers en stiet ûnder lieding fan in saneamde forest ranger. Dat is in beämte dy't ferantwurding skuldich is oan 'e tafersjochhâlder oer in nasjonaal wâld of nasjonaal gerslân. Ranger-distrikten ferskille yn grutte al neigeraden de omstannichheden, en kinne útinoar rinne fan 200 km² oant mear as 4.000 km². It measte wurk dat de USFS docht, bart fia de stêf fan 'e ranger-distrikten, lykas de oanlis en it ûnderhâld fan paden en wegen, it iepenstellen, runnen en sluten fan kampearterreinen, it oanwizen fan beammen dy't kappe wurde kinne en it yn algemiene sin tafersjoch hâlden op floara en fauna.
Ien fan 'e wichtichste ôfdielings fan 'e USFS is de United States Forest Service Law Enforcement & Investigations Unit (LEI), in federale plysjetsjinst mei in haadkantoar yn Washington, D.C. Dizze tsjinst hat foech om streupen en yllegale houtkap yn 'e nasjonale wâlden en nasjonale gerslannen te ûndersykjen en der minsken foar op te pakken, en ek foar alle oare misdieden dy't op 'e gerjochtichheid fan 'e USFS begien wurde tsjin sawol wurknimmers as besikers. De ôfdieling is opdield yn in ienheid op it mêd fan law enforcement (wetshanthavening), besteande út in uniformearre tsjinst dy't sichtber patrûljearret, en in ienheid dy't him taleit op investigations (ûndersyk) nei misdriuwen en bestiet út spesjale aginten.
Aksjekomeedzje
In aksjekomeedzje is hybride filmsjenre wêryn't eleminten út 'e komeedzjefilm fermongen wurde mei eleminten út 'e aksjefilm ta in miks fan humoristyske foarfallen en oneliners en in spannende plot mei gefaarlike stunts. Dit sjenre belibbe syn heechtijdagen yn 'e 1980-er jierren yn Noard-Amearika, doe't komiken lykas as Eddie Murphy rollen begûnen te spyljen dy't mear thúshearden yn aksjefilms. Foarbylden fan aksje-komeedzjes binne 48 Hrs. (1982) en de Beverly Hill Cop-trilogy (1984, 1987 en 1994). Aksjekomeedzjes binne faak saneamde buddyfilms, wêryn't twa partners dy't eins net byinoar passe harren ûnderlinge problemen op sjen moatte te lossen om ôfweve te kinnen mei mienskiplike fijannen. Dat is bgl. it gefal yn 48 Hrs., mar ek yn Bad Boys (1995), Rush Hour (1998) en Starsky and Hutch (2004). Nau mei it sjenre fan 'e aksjekomeedzje besibbe, binne western-komeedzjes lykas Shanghai Noon (2000) en slapstick-fjochtsportfilms lykas in grut part fan it oeuvre fan Jackie Chan.
Alpineskyen op de Olympyske Winterspullen 1994
De Olympyske Winterspullen 1994, ek wol de XVIIe Olympiade' neamd, waarden yn 1994 hâlden yn it Noarske plak Lillehammer fan 12 oant en mei 27 febrewaris. It alpineskyen hie plak op de Hafjell en de Kvitfjell.
Medaljespegel
De top-10 fan lannen dy't by it alpineskyen medaljes wûn ha tidens de Olympyske Winterspullen fan 1994.
Star Wars
Star Wars (Ingelsk foar "Stjerre-oarloggen") is in tige populêre Amerikaanske science fiction-mediafranchise dy't betocht is troch George Lucas. De franchise, dy't ta it subsjenre sword and planet rekkene wurde kin, is eigendom fan Lucasfilm, in filmstudio dy't yn 2012 oernommen waard troch The Walt Disney Company. Star Wars wurdt yn 'e regel ornearre begûn te wêzen mei de film Star Wars, út 1977, dy't letter mei weromwurkjende krêft omneamd waard ta Star Wars: Episode IV – A New Hope. De ferboeking fan it senario fan dy film kaam lykwols al yn 1976 út. De earste film wie in reuseftich súkses, en Star Wars ûntjoech him al rillegau ta in wrâldwiid popkultuerfenomeen.
De ferhalen fan Star Wars spylje har ôf tsjin in optochte eftergrûn "lang ferlyn, yn in stjerrestelsel fier, fier fuort". Yn 'e grûn giet it om 'e ivige striid tusken goed en kwea. Dêrby fertsjintwurdigje de Jedi-ridders it goede, en harren rivalen, de Sith, it kwea. It optochte universum omfiemet ek in protte tema's dy't ûntliend binne oan filosofy en religy. In foarbyld dêrfan is 'De Krêft' (The Force), in pseudowittenskiplike boarne fan enerzjy dy't de brûker boppenatuerlik lykjende fermogens jaan kin. Yn it ramt fan 'e franchise binne njonken de filmsearje adaptaasjes ta oare media ferskynd, lykas tillefyzjefilms, live-actiontillefyzjesearjes, tekenfilmsearjes, fideospultsjes, romans, strips, soundtrackalbums, kaartspullen, boerdspullen en boartersguod. Anno 2022 hawwe de Star Wars-films tsien Oscars en ien Golden Globe wûn, mei dêropta nominaasjes foar nochris tritich oare Oscars en fjouwer oare Golden Globes.
Setting
De Star Wars-franchise jout de aventoeren wer fan personaazjes "lang ferlyn yn in stjerrestelsel fier, fier fuort", dêr't minsken gearlibje mei bûtenierdske wêzens fan alderhanne rassen en teffens mei selstinkende robots. Dy helpe libbene wêzens by it útfieren fan rûtinemjittige deistige taken (lykas ûnderhâld) of beskikke oars oer spesjalistyske kennis (lykas in tolk). Sa'n robot wurdt ornaris oantsjut as in "droïde" (Ingelsk: droid; in ôfkoarting foar "androïde").
Tillekommunikaasje giet fia twasidige radioferbinings, mei audiofisuele byldskermen en mei holografyske projeksjes. Ferfier op it planeetoerflak giet mei saneamde 'lângliders' (Ingelsk: landspeeder), auto's sûnder tsjillen dy't gebrûk meitsje fan anty-gravitaasjetechnology. Der besteane ek 'glydmotors' of 'sweefmotors' (speeder bikes of hover bikes), dat motorfytsen mei deselde technology binne. Foar oarlochfiering op lân wurde fierders saneamde 'rinners' ynset, pânserfiertugen dy't net op tsjillen geane, mar op lange meganyske skonken. De bekendste soarten rinners binne de fjouwerskonkige AT-AT en de twaskonkige AT-ST.
Romtefeart tusken bewenne planeten komt in protte foar en wurdt mooglik makke troch it bestean fan hyperromtetechnology foar flugger-as-ljochtreizgjen. Romteskippen rinne útinoar fan lytse ienpersoans tastellen oant reuseftige skippen. Ienpersoans romteskippen foar oarlochfiering wurde 'stjerrejagers' (starfighters) neamd en binne ferlykber mei strieljagers. De bekendste types fan sokke romteskippen binne de X-wjukjager (X-wing fighter) en Y-wjukjager-bommesmiter (Y-wing fighter-bomber) dy't brûkt wurdt troch it Rebelleferbûn, en de TIE-jager (TIE fighter) fan 'e Keizerlike Striidkrêften. De grutste oarlochsromteskippen, ferlykber mei fleandekskippen, binne 'stjerreslachskippen' (eins yn it Ingelsk star destroyers neamd, dat oerset wurde moat as "stjerretorpedoboatjagers", mar ek letterlik as "stjerreferdylgers" útlein wurde kin). Teffens besteane der stasjonêre romtestasjons, lykas de 'deadsstjerren' (death stars), dy't de grutte fan in lytse moanne hawwe.
In mystike mar skynber apersonele krêft, dy't bekend stiet as "de Krêft" (the Force), wurdt yn 'e oarspronklike film omskreaun as "in enerzjyfjild skepen troch alle libbene wêzens […, dat] it stjerrestelsel gearbynt." Troch training en meditaasje kinne dyjingen dy't "sterk yn 'e Krêft" binne, fermogens bemachtigje dy't boppenatuerlik lykje, wêrûnder telekineze, telepaty, foarkennis en de manipulaasje fan fysike enerzjy. Brûkers fan 'e Krêft binne mar tige minmachtich yn ferhâlding ta de folsleine befolking. De Krêft is it wichtichste ark én wapen fan twa ridderoarders dy't sûnt minskewitten mei-inoar yn konflikt binne. Dat binne de Jedi, dy't fungearje as bewekkers fan 'e frede yn 'e Galaktyske Republyk en de ljochte kant fan 'e Krêft brûke foar selsferdigening en arbitraazje, en de Sith, dy't de tsjustere kant fan 'e Krêft ynsette foar harren persoanlike doelen en it fersprieden fan eangstme en agresje. Wylst Jedi-ridders gauris relatyf manmachtich wêze kinne, binne de Sith altyd beheind ta twa: in master en syn learling.
De Jedi en de Sith jouwe as wapen de foarkar oan 'e saneamde ljochtsabel: in swurd mei in limmet fan enerzjy dat troch frijwol elts materiaal hinne snije kin en dêr't teffens enerzjyprojektilen mei ôfwarre wurde kinne. De rest fan 'e befolking, soldaten likegoed as kriminelen en eltsenien dêrtuskyn, brûkt saneamde "ploffers": projektylfjoerwapens basearre op lasertechnology.
It stjerrestelsel foarmet (fan oarsprong) ien reuseftige republyk, de Galaktyske Republyk, dy't bestjoerd wurdt troch de Galaktyske Senaat op 'e planeet Coruscant. Dêrnjonken hawwe de measte bewenne planeten har eigen, autonome, regear. Al neigeraden dat men fierder fan it sintrum fan 'e macht ôf komt, belunet de ynfloed fan 'e autoriteiten. Yn 'e bûtenste rânen fan it stjerrestelsel slane sadwaande misdiesyndikaten foar master op, lykas de kartels fan 'e Hutt, dy't har talizze op yllegale aktiviteiten lykas smokkeljen en slavehannel. De tsjinsten fan preemjejagers wurdt fakentiden gebrûk fan makke troch sawol gangsters as oerheden.
It fiktyf universum fan Star Wars omfiemet ferskate tiidrekken, wêrûnder: (It eardere Star Wars Expanded Universe omfette oare tiidlinen en tiidrekken, dy't lykwols nei de oername fan Lucasfilm troch Disney, yn 2012, retcond waarden en op 25 april 2014 formeel omneamd waarden ta Star Wars Legends.)
Films
De kearn fan 'e Star Wars-franchise wurdt foarme troch trije filmtrilogyen, dy't mei-inoar oantsjut wurde as de Skywalker Saga. De njoggen ûnderskate films fan dy filmsearje waarden op net-gronologyske wize produsearre. De ôfleverings (Ingelsk: episodes) IV, V en VI foarmen de oarspronklike Star Wars-trilogy, dy't fan 1977 oant en mei 1983 makke waard troch de betinker fan Star Wars, George Lucas, en syn ûnôfhinklike filmstudio Lucasfilm. De folgjende trilogy, dy't tusken 1999 en 2005 ferskynde, omfette de ôfleverings I, II en III, en wurdt dêrom oantsjut as de Star Wars-prequeltrilogy, mei't in prequel in film of oar wurk fan fiksje is dat neffens de ynterne gronology fan it ferhaal foarôfgiet oan in earder publisearre wurk. De prequeltrilogy waard ek troch Lucas en it selsstannige Lucasfilm makke.
Yn 2012 waard Lucasfilm oernommen troch The Walt Disney Company en waard it in dochterûndernimming fan dy multymediakorporaasje. It wie sadwaande Disney dat fan 2015 oant 2019 de ôfleverings VII, VIII en IX makke, dy't de saneamde Star Wars-ferfolchtrilogy foarmje, ek wol de Star Wars-sequeltrilogy neamd (sequel is it Ingelske wurdt foar "ferfolch"). Disney wie ek ferantwurdlik foar de makkelei fan ferskate op harsels steande Star Wars-films, dy't wol oantsjut wurde as de "Antologysearje" (anthology is it Ingelske wurd foar "blomlêzing"). Anno 2022 giet it dêrby om Rogue One: A Star Wars Story (2016) en Solo: A Star Wars Story (2018). Dy films wurde net ta de Skywalker Saga rekkene.
Skywalker Saga
De Skywalker Saga is in rige fan njoggen Star Wars-films, ferdield oer trije filmtrilogyen: de oarspronklike Star Wars-trilogy (1977-1983), de Star Wars-prequeltrilogy (1999-2005) en de Star Wars-ferfolchtrilogy (2015-2019). De rige fertelt oer de aventoeren fan haadpersoan Luke Skywalker en syn famyljeleden en freonen tsjin 'e eftergrûn fan in boargeroarloch yn it Stjerrestelsel, wêrby't de demokratyske mar yneffektive Galaktyske Republyk ûnder fuotten helle wurdt om ferfongen te wurden troch in diktatuer, it Galaktysk Keizerryk. Dat liedt dan letter wer ta in opstân tsjin it Keizerlik skrikbewâld.
George Lucas, de betinker fan Star Wars, hie al foàr it útkommen fan 'e earste Star Wars-film, yn 1977, grutte plannen foar it meitsjen fan in trilogy fan trilogyen. Dat makke er yn 1978 by in fraachpetear mei it tydskrift Time bekend, en yn 1981, nei't de twadde film yn 'e bioskoop kommen wie, befêstige er dat er yn grutte halen it ferhaal foar noch sân oare films klear hie.
Star Wars-trilogy
De Star Wars-trilogy, gauris de 'oarspronklike' Star Wars-trilogy of de 'orizjinele' Star Wars-trilogy neamd om him te ûnderskieden fan 'e letter makke filmtrilogyen yn it ramt fan Star Wars, wie folslein it optinksel fan George Lucas. Dyselde woe yn 1971 in filmadaptaasje meitsje fan 'e searjefilm Flash Gordon, út 'e 1930-er jierren, mar it slagge him net om 'e filmrjochten dêrop te besetten. Linkendewei begûn er dêrom mar in eigen science fiction-epos te betinken, wêrby't er him ynspirearje liet troch de science fiction-romans fan Edgar Rice Burroughs en beskate films (dy't net ta science fiction hearre) fan 'e Japanske regisseur Akira Kurosawa.
Lucas skreau in gearfetting fan twa siden fan syn ferhaal, mei as titel Journal of the Whills, en dêr gied er mei te suteljen by de filmstudio's fan Hollywood lâns. United Artists, Universal Pictures en Disney seagen der neat yn en wiisden it ôf, mar 20th Century Fox besleat der yn te ynvestearjen. Lucas fûn lykwols, nei't er der nochris kritysk nei sjoen hie, dat syn oarspronklike ferhaal te yngewikkeld wie foar in film, dat op 17 april 1973 sette er útein mei in trettjin siden tellende, werskreaune ferzje fan syn senario, dat er diskear The Star Wars neamde. Tsjin maaie 1974 hied er dat útwreide ta in folslein skript troch eleminten lykas de Sith en de Deadsstjer ta te foegjen, mar dêrtroch, sa fûn er, wie it ferhaal te lang wurden foar ien film. Der folgen noch ferskate nije ferzjes fan it senario, oant Lucas it ferhaal úteinlik werombrocht hie ta wat de earste film wurde soe.
It ûnbidige súkses fan dy film, dy't yn 1977 útkaam, makke dat Lucas besleat om fan syn projekt in filmsearje te meitsjen. Hy hie fuort al in trilogy fan trilogyen yn 'e holle, mar it soe mear as fjirtich jier yn beslach nimme om dat idee te ferwêzentlikjen. De beide folgjende dielen fan 'e oarspronklike Star Wars-trilogy, dy't yn 1980 en 1983 yn 'e bioskoop kamen, waarden finansierd troch Lucas syn eigen filmstudio Lucasfilm fan it jild dat fertsjinne wie mei de earste film. Beide ferfolgen wiene ek grutte kommersjele súksessen, hoewol net sa grut as de earste film.
It ferhaal fan 'e oarspronklike trilogy folget it stribjen fan 'e jonge Luke Skywalker om in Jedi-ridder te wurden yn in tiid dat de Jedi sa goed as útrûge binne troch it Galaktysk Keizerryk. Dêrnjonken wurdt ek gâns omtinken jûn oan 'e geduerige striid fan Luke en oaren mei de boasaardige Keizerlike hantlanger Darth Vader en de wrakseling fan it Rebelleferbûn om it Stjerreselsel te befrijen fan it skrikbewâld fan it Galaktysk Keizerryk.
Star Wars: Episode IV – A New Hope
Yn Star Wars: Episode IV – A New Hope wennet Luke Skywalker (Mark Hamill), in weesjonge dy't oannommen is troch syn omke en muoike, op in boerespultsje yn 'e woastyn fan 'e planeet Tatooine, dêr't er dreamt fan gruttere en bettere dingen. As syn omke in pear twaddehâns androïden oanskaft, R2-D2 (Kenny Baker) en C-3PO (Anthony Daniels), ûntdekt Luke dat R2-D2 in boadskip befettet fan prinsesse Leia Organa fan Alderaan (Carrie Fisher) oan Jedi-master Obi-Wan Kenobi (sir Alec Guinness), dy't ûnderdûkt as balling op Tatooine libbet. R2-D2 naait út en Luke giet der mei C-3PO efteroan, en úteinlik bedarje se sa trijeresom by Obi-Wan. Dyselde fertelt Luke dat er foarhinne in freon fan Luke syn heit Anakin wie. Anakin wie nammentlik syn learling oant er fermoarde waard troch Darth Vader (lichem: David Prowse; stim: James Earl Jones), de trewant fan keizer Palpatine.
As Luke ûntdekt dat syn omke en muoike yn syn ôfwêzigens fermoarde binne troch Keizerlike stoarmtroepers op 'e siik nei de beide androïden, jout er him by Obi-Wan, dy't him fertelt dat it syn lotsbestimming is om, krekt as syn heit foar him, in Jedi-ridder te wurden. Se hiere de smokkelder Han Solo (Harrison Ford) en syn Wookiee-piloat Chewbacca (Peter Mayhew) yn, en sette yn harren romteskip, de Millennium Falcon, ôf fan Tatooine nei Alderaan. Dêr oankommen, ûntdekke se dat dy planeet ferneatige is troch in reuseftich Keizerlik romtestasjon dat de Deadsstjer hjit. Harren skip komt fêst te sitten yn in lûkstriel fan it romtestasjon, mar se witte oan finzenskip te ûntkommen en rêde prinsesse Leia, dy't op 'e Deadsstjer fêstholden wurdt. Obi-Wan Kenobi offeret himsels op om 'e oaren de kâns te jaan om te ûntsnappen. Luke, Leia, Han, Chewbacca, R2-D2 en C-3PO leverje de blaudrukken fan 'e Deadsstjer ôf by it Rebelleferbûn, wêrnei't se dielnimme oan in oanfal dy't de Deadsstjer ferneatigje moat.