cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
James Cook
Twadde reis
Tegearre fearen de skippen fierder nei it easten sûnder lân tsjin te kommen en ferfolgens gie de reis nei Tahity. Oer Tonga kearden hja werom nei Nij-Seelân dêr't de skippen opnij it kontakt ferlearen. Diskear slagge it net elkoar wer te finen. De Adventure kearde dêrnei werom nei Ingelân. Cook fear yn súdwestlike rjochting en stiek opnij de poalsirkel oer. Ferfolgens fear hy eastoan lâns it pakiis en berikte de súdlike breedte fan 71°10', wat oant 1841 de súdlikste breedte bliuwe soe dat troch minsken berikt wie. Cook kearde nei oardeheal moanne by it iis lâns fearn te hawwen werom nei Tahity, ûnderweis besocht hy noch Peaske-eilân en brocht de Markwesas yn kaart, dy't sûnt Mendaña (1595) foar safier bekend net mear troch Jeropeanen sjoen wienen. Nei syn besyk oan de Selsskipeilannen ferkende hy Tonga en de Nije Hebriden. Hy ûntduts Nij-Caledoanje en brocht it yn kaart. Ferfolgens fear hy nei it easten nei Fjoerlân.
Begjin 1775 ûndersocht Cook it suden fan de Atlantyske Oseaan en ûntduts Súd-Georgia en de Súdlike Sandwicheilannen. Fia opnij Kaapstêd kearde hy werom nei Ingelân en kaam op 29 july 1775 oan yn Plymouth.
Mei syn twadde reis hie Cook foargoed fêststeld dat Terra Australis net bestie en wie hy deryn slagge, yn in tiid dêr't it normaal wie dat op in lange reis in tredde oant de helte fan de skipslju stoar, mar 4 man te ferliezen, wêrfan gjin ien oan skuorbûk. Hy brûkte soerkoal as boarne foar fitamine C foar syn manlju.
Tredde reis
thumb|300px|De dea fan Cook Yn 1776 giet Cook foar de tredde kear op reis. It doel is diskear om it noarden fan de Grutte Oseaan te ferkennen, en mear spesifyk de kust fan Noard-Amearika. Cook woe sjen oft it mooglik wie fia dy rûte nei Aazje komme te kinnen. De ekspedysje telde twa skippen, de Resolution ûnder Cook sels en de Discovery ûnder Charles Clerke, mei-inoar 384 man. De Resolution set útein fan Plymouth op 12 july 1776, de Discovery op 1 augustus. Yn Kaapstêd waarden beide skippen mei elkoar feriene en fearen tegearre nei it easten. De Crozeteilannen en de Kerguelen waarden ûntdekt en op de kaart setten en fia Van Diemen's Lân (Tasmaanje) kaam de ekspedysje yn Nij-Seelân oan. Rarotonga, de Cookeilannen en de Tubuay-eilannen waarden ûntdekt, en de reis gie fjirder nei Tonga ear't op Tahity inkele moannen rêst hâlden waard.
Fan Tahity fear Cook nei it noarden en seach in eilân dat er Santa Island neamde (distiid Kiritimati) en in kloft eilannen dy't er Sandwicheilannen neamde, mar tsjintwurdich bekend stean as Hawaï. By syn besite die er allinnich de twa westlike eilannen Niihau en Kauai oan. By Heceta Head yn Oregon berikte hy lang-om-let de kust fan Noard-Amearika, it eigentlike doel fan de reis. Hy folge de kust fjirder nei it noarden en brocht ek dy yn kaart, lykwols miste er de Strjitte fan Juan de Fuca Hy berikte fia Unalaska de Beringstrjitte, mar waard op 70°41'NB troch it pakiis tsjinhâlden. By de Siberyske kust fan Beringstrjitte gie Cook wer nei it suden en ûntdekt dêrby St. Lawrence Island. Fia Unalaska kearde hy werom nei Hawaï.
Clerke naam it kommando fan de ekspedysje oer en besocht op 'e nij troch de Beringstrjitte hinne te kommen. Hy hie likemin suskes en stoar ûnderweis oan tuberkuloaze en it wie lang-om-let John Gore ûnder waans kommando de skippen yn oktober 1780 werom kamen yn Ingelân.
Philippus van Blom
thumb|Philippus van Blom
Philippus van Blom (Aldegea, 16 augustus 1824 - De Haach, 13 april 1910) wie in jurist, politikus en skriuwer.
Philippus wie in soan fan Jan Gelinde van Blom, notaris te Drachten. Van Blom wie advokaat en presidint fan de rjochtbank op It Hearrenfean fan 1886 oant 1901; lid fan de Hege Ried; skoalopsjenner fyfde distrikt (1865-1880); liberaal lid fan de Twadde Keamer (1865/67 en 1880-1886); lid Provinsjale Steaten fan Fryslân (1871-1886); lid fan it Frysk Genoatskip, it Frysk Selskip en fan de Staveringskommisje-1876.
Van Blom skreau juridyske en histoaryske artikelen, Fryske gedichten en in Beknopte Friesche Spraakkunst (1889). teffens wie er meiwurker oan it Frysk Wurdboek.
Hofstra Universiteit
thumb|280px|Silhûet fan 'e Hofstra Universiteit De Hofstra Universiteit (Hofstra University) is in Amerikaanske partikuliere universiteit yn Hempstead op Long Island yn de steat New York.
Skiednis
Hofstra is stifte yn 1935 op basis fan de neilittenskip fan de rike houtmagnaat William Sake Hofstra (1861-1932) en syn frou Kate Mason Williams (1854-1933). De heit fan William, Sake Hoftra, waard berne yn Frjentsjer en emigrearre nei de Feriene Steaten, dêr't er troude mei de Wilhelmina Lageweg, dy't fan Nederlânsk komôf wie. William en Kate krigen gjin bern en lieten in grut jildbedrach nei.
De Hofstra's har went wie ferneamd ûnder de namme The Netherlands en is no in part fan it universiteitskompleks. Ek it biedwurd fan de universiteit, Je maintiendray (it motto fan Willem fan Oranje, Ik sil hanthavenje) bringt de Nederlânske nammejouwer te binnen. It wapen hat twa liuwen sûnt de jierren 40; yn 't earstoan wienen it twa mantsjes, mar sûnt 1987 in mantsje en in wyfke, dy't ynformeel 'Kate' en 'Willy' neamd wurde. De universiteitskleuren binne goud en blau, de flagge is goud/wyt/blau.
Hofstra University hie lang de bynamme The Flying Dutchmen (of Dutchmen of allinne Dutch). De offisjele teamnamme fan alle sportteams is sûnt 2005 The Pride ("grutskens").
De skoalle sette útein as in part fan de New York University en waard ûnôfhinklik yn 1937 ûnder de namme Hofstra College. Yn 1963 feroare sy har namme yn Hofstra University.
Ferneamde âld-studinten
Sûnt 1935 binne sa'n 100.000 studinten op Hofstra ôfstudearreafgestudeerd. In kar:
Giuseppe Caspar Mezzofanti
thumb|Giuseppe Caspar Mezzofanti Giuseppe Caspar Mezzofanti (9 septimber 1774 - 15 maart 1849) wie in Italjaanske kardinaal en in ferneamde hyperpolyglot. Berne en ûnderwize yn Bologna. Hy hat Itaalje nea ferlitten, mar koe dochs teminsten 38 talen sprekke.
List fan talen
Mezzofanti koe de folgjende talen hielendal sprekke :
Gnosis
Gnosis is in kearnbegryp út it gnostisisme. It wurd komt fan it Grykske 'gnosis', dat kunde of ynsjoch betsjut. It skaaimerk foar gnostisy is wol dat sy net leauwe (yn godstsjinstige sin), mar harren ynderlik morele autoriteit boppe elts uterlik gesach stelle. Dizze ynderlike autoriteit komt fuort út gnosis: de kennis fan jin sels. It wurd gnosis is besibbe oan it Fryske wurd gewisse. Gnosis stiet as religieusk begrip tsjinoer leauwen. In spirituele streaming dy't rjochte is op gnosis sil it leauwen op gesach prinsipieel fersmite.
Giuseppe Caspar Mezzofanti
List fan talen
De folgjende talen koe hy minder goed (net in folsleine list):
Gnosis
Gnose
Sjoerd Stapert
Sjoerd Stapert (De Lemmer, 9 novimber 1735 - dêre, 6 novimber 1816) wie de tredde en jongste soan fan Jouwert Stapert en Tetje Nannes. Hy wie krektas syn heit wetterboukundige, oannimmer en skipsbouwer. Op De Lemmer stie er bekend ûnder de namme Sjoerdbaas.
Hy wie in waarm patriot en waard 16 juny 1795 yn de gritenij Lemsterlân ta lid fan it bestjoer fan Fryslân keazen. Op 15 july 1795 waard hy troch dat bestjoer beneamd as arsjitekt foar Fryslân. Syn saken die hy oer oan syn soannen. Dat bleau er oant de ferdieling fan de Bataafske Republyk yn provinsjes wizige waard yn in fedieling yn departeminten. Hy kaam troch it beslút fan it Utfierend bewâld fan 14 july 1800 yn tsjinst fan de republyk as kommissaris-ynspekteur fan de wettersteat foar de departeminten Eems en Oude IJsel, tegearre mei J. Sabrier. Hy krige Ljouwert as stânplak. Dizze betrekking hat hy oant 1 novimber 1803 ferfold, doe't er by beslút fan it Steatsbewâld fan 4 oktober dêrfoar bûten tsjinst steld waard en him wer ta wenjen sette op De Lemmer.
Hy boaske 20 novimber 1757 Minke Barre, by wa't hy 2 soannen en 5 dochters hie.
Barûch (bibelboek)
Barûch, yn it Hebriuwsk: ברוך, Bārūḵ (ek wol bekend as 1 Barûch om it te ûnderskieden fan 'e minder bekende teksten 2, 3 en 4 Barûch), is in deuterokanonyk of apokryf boek fan 'e Bibel. Gjin inkele streaming fan it joadendom erkent it as kanonyk, en it heart dus net ta de joadske Tenach. Wat it kristendom oanbelanget, wurdt Barûch troch alle protestantske tsjerken as apokryf beskôge. Allinne de Anglikaanske Tsjerke lit it as regel ôfprintsje yn syn bibels, mar ûnder it betingst dat it net bedoeld is om 'e tsjerklike lear op te basearjen (dus inkeld foar de nijsgjirrigens). Yn 'e bibels fan oare protestantske denominaasjes wurdt it soms (mar lang net altyd) ek wol werjûn as nuttige mar opsjonele taheakke oan it Alde Testamint. Dat is bgl. it gefal yn 'e Nije Fryske Bibeloersetting fan 1978, wêryn't it as fyfde fan tolve apokrife bylagen tafoege is.
Adrianus Heringa Cats
Mr. Adrianus Heringa Cats, ( De Haach, 17 oktober 1798 - It Oranjewâld, huzinge Oranjestein), wie de soan fan Pieter Cats en Rinske Heringa.
Barûch (bibelboek)
De Roomsk-Katolike Tsjerke, lykwols, rekkenet Barûch wol deeglik ta de kanon. Yn roomske bibels makket it sadwaande gewoan ûnderdiel út fan it Alde Testamint, dêr't it tusken Kleilieten en Ezechiël yn stiet. Itselde is it gefal yn 'e kanons fan 'e eastersk-otterdokse en oriïntaalsk-otterdokse tsjerken. Yn 'e Fulgaat en de moderne roomske en anglikaanske bibels is in oare deuterokanonike tekst, it Brief fan Jeremia, as haadstik 6 oan Barûch taheakke; yn 'e Septuaginta en de measte moderne eastersk- en oriïntaalsk-otterdokse bibels foarmje Barûch en it Brief fan Jeremia aparte bibelboeken. Yn 'e bibel fan 'e Koptyske en de Etiopysk-Otterdokse Tsjerke, lykwols, binne Jeremia, Kleilieten, Barûch en it Brief fan Jeremia gearboske ta ien boek ûnder de titel Jeremia.
Adrianus Heringa Cats
Waard 19 septimber 1817 ynskreaun as juridysk studint oan de Universiteit fan Leien en wie lid fan de Steaten fan Fryslân.
Barûch (bibelboek)
Oarsprong en skriuwer
Barûch is in profetysk boek, dat neamd is nei Baruch ben Neriah, de learling en klerk fan 'e Judeeske profeet Jeremia, mar dat net troch him skreaun is. It bestiet út in stikmannich ûnderskate dielen en foarmet gjin ienheid, dat men mei wol oannimme dat it om koarte teksten út ferskillende tiden en fan ferskillende skriuwers giet, dy't letter gearfandele binne ta ien boek. Guon moderne bibelwittenskippers en teologen liket it ta dat Barûch foar 't neist gearstald is ûnder of koart nei de Makkabeeske Opstân (167-160 f.Kr.).
Ynhâld
It boek Barûch set útein mei in ynlieding (Bar. 1:1-14), wêryn't ferteld wurdt dat Barûch, de soan fan Nearia, yn 597 f.Kr. mei de Judeeske kening Jojakin troch de Babyloaniërs fuortfierd is út Jeruzalim nei Mesopotaamje (al wurdt yn Jeremia 43:6 sein dat er nei de fal fan Jeruzalim mei syn master Jeremia yn ballingskip yn Egypte gie). Yn Babylon hat Barûch dit boek skreaun en it doe weromstjoerd nei Jeruzalim, dat it dêr oan 'e efterbleaune Joaden foarlêzen wurde kin. Dêrnei folget in wiidweidich gebed fan boete, mar ek fan hope (Bar. 1:15-3:8), dat Danjiël 9:4-19 net wanlyk is. Dan is der in leardicht oer de wiisheid (Bar. 3:9-4:4), dat wol wat wei hat fan Spreuken 8. En it boek slút ôf mei twa treastlieten (Bar. 4:5-5:9), ien wêryn't de personifiëarre stêd Jeruzalim buorlju en bern tasprekt (Bar. 4:5-29), en in twadden wêryn't Jeruzalim sels bemoedigjend tasprutsen wurdt (Bar. 4:30-5:9).
Ljochtgrien
Ljochtgrien is in kleur dy't beskôge wurdt as in ljochte tint fan grien. By additive kleurminging (bgl. op tillefyzjes en kompjûterskermen) is it in tertiêre kleur, dy't oanmakke wurdt troch de ferminging fan grien mei blau en read, mar by subtraktive kleurminging (bgl. yn 'e druktechnyk) is it in sekundêre kleur, dy't produsearre wurdt troch syaan te mingen mei giel (en yn 'e praktyk ek mei swart).
Barûch (bibelboek)
Fryske oersetting
Yn 'e Nije Fryske Bibeloersetting, dy't yn 1978 mei stipe fan 'e provinsje Fryslân, it Nederlands Bijbelgenootschap te Haarlim en de Katholieke Bijbelstichting te Bokstel útjûn waard, is Barûch yndield ûnder de apokrife of deuterokanonike boeken, oan 'e ein fan it Alde Testamint. Dy oersetting fan Barûch waard makke troch drs. H. Dijkstra, dy't op taalkundich mêd ûnderstipe waard troch Hendrik Twerda.
Ljochtgrien
Tinten ljochtgrien
1) SGBUS is it iepenbier ferfiersbedriuw fan Singapoer
Sjoch ek
Shades of green
Folkert Johannes Witteveen
Folkert Johannes Witteveen (Mitselwier, 18 desimber 1793 - De Lemmer, 12 oktober 1886) wie de soan fan Mr. Jouwert Witteveen, frederjochter te Dokkum, en fan Teltje Stapert, liet him 19 septimber 1819 ynskriuwe as medysk studint oan de hegeskoalle fan Grins, dêr't hy 31 maaie 1822 promovearre ta medysk dokter op it proefskrift: De delirio tremente.
Folkert wie yn 1813 as garde d'honneur útlotte en waard kommandant fan it 3de detasjemint. Hy boaske Pietertje Stapert, en nei har ferstjerren (11 septimber 1827) mei Catharina Gerlsma te Sleat (16 febrewaris 1829). Hy fêstige him as genêshear op De Lemmer en wie lid fan de Provinsjale Steaten fan Fryslân.
Syn broer Sijbrand Witteveen (13 augustus 1802 - Huzum 29 oktober 1884) wie ûntfanger fan de direkte belestingen yn Wurdum, earder luitenant op see fan de 2e klasse, troud 2 desimber 1841 mei Margaretha Carolina Albarda (Starum, 8 maart 1808 - Ljouwert, 19 febrewaris 1890). Syn suster Maria Witteveen wie troud mei Mr. Arnoldus Johannes Andreae.
Arthur Pink
thumb|right|Arthur Walkington Pink Arthur Walkington Pink (Nottingham, Ingelân, 1 april 1886 - Stornoway, Skotlân, 15 july 1952) wie in Ingelske sindeling en in bibelwittenskipper bekend fanwegen syn kalvynistyske en puriteinske lear.
Trentino-Súd-Tiroal
Trentino-Súd-Tiroal (Italjaansk: Trentino-Alto Adige, Dútsk: Trentino-Südtirol) is in autonome regio yn it noarden fan Itaalje, dy't oprjochte is yn 1947. De regio is opdield yn twa provinsjes: Trente en Súd-Tiroal. De provinsje Trente is sawat folslein Italjaansktalich mei lytse Dútske en Ladinyske (Reto-Romaanske) minderheden, wylst de provinsje Súd-Tiroal oer in grutte Dútsktalige mearderheid beskikt.
Fan de bewenners yn de regio sprekt likernôch sechtich persint Italjaansk, sawat fjirtich persint Dútsk en inkele persinten Ladinysk. De Dútsksprekkende minderheid wurdt Zimbern neamd.
Geografy
Trentino-Súd-Tiroal grinzet oan de Italjaanske regio's Feneto en Lombardije en Eastenryk en Switserlân. Simmers wurdt der in soad dien oan berchbeklimmen, en yn de winter is it drok skygebiet.
Yn de streek lizze in oantal goede wyngebieten dêr't in unike druvesoarte Lagrein foarkomt.
Wedge Antilles
Wedge Antilles (útspr.: [wɛʤ ænˈtɪliːz], likernôch: " wedzj en- til -liiz") is in fiktyf personaazje fan minder belang út 'e Star Wars-franchise fan 'e Amerikaanske filmmakker George Lucas. Hy is in Corelliaanske piloat fan it Rebelleferbûn en in freon fan Luke Skywalker. Wedge Antilles waard yntrodusearre yn Star Wars: Episode IV – A New Hope (1977) en foar it meastepast spile troch de akteur Denis Lawson. Yn it lêste diel fan 'e Star Wars-ferfolchtrilogy, Star Wars: Episode IX – The Rise of Skywalker (2019), keart Wedge werom as generaal fan it Ferset.
Fertolkings
Yn Star Wars: Episode IV – A New Hope (1977), it earste diel fan 'e oarspronklike Star Wars-filmtrilogy, waard Colin Higgins yn 'e rol fan Wedge Antilles cast. Der waard in sêne mei him opnommen wêryn't de piloaten fan it Rebelleferbûn útlis krije oer de oansteande oanfal op 'e Deadsstjer, mar nei't it skynt, hied er muoite om syn dialooch te ûnthâlden. Dêrom waard er ferfongen troch de Skotske akteur Denis Lawson, dy't de rol yn 'e rest fan 'e film spile. By beide akteurs waard de dialooch yn 'e postproduksje fan 'e film trouwens neisyngronisearre mei it stimlûd fan David Ankrum. De diskrepânsje tusken de beide akteurs dy't deselde rol yn ien film spilen, waard neitiid berucht mank Star Wars-fans, en Higgins kaam bekend te stean as 'Fake Wedge' ("de Unechte Wedge"), in bynamme dêr't er net sa wiis mei wie.
Yn 'e oare beide films fan 'e oarspronklike trilogy, Star Wars: Episode V – The Empire Strikes Back (1980) en Star Wars: Episode VI – Return of the Jedi (1983), spile Lawson de rol fan Wedge Antilles op 'e nij. Foar dy films waard syn eigen stim brûkt, mei't er syn Skotsk-Ingelske aksint maskearre troch in Amerikaansk-Ingelsk aksint nei te bearen. (Lawson is trouwens in omke oan memmekant fan Ewan McGregor, dy't yn 'e Star Wars-prequeltrilogy de rol fan Obi-Wan Kenobi fertolke.) Foar de Star Wars-ferfolchtrilogy (2015-2019) waard Lawson wer frege, mar it liek him ferfeelsum om op 'e nij yn 'e hûd fan Wedge te krûpen. Dêrom waard doe yn it plak fan Wedge it personaazje Poe Dameron tafoege. Inkeld yn Star Wars: Episode IX – The Rise of Skywalker (2019), it lêste diel fan 'e Star Wars-ferfolchtrilogy, is Wedge noch te sjen, spile troch Lawson. Yn 'e op himsels steande Star Wars-film Rogue One: A Star Wars Story (2016) waard de rol fan Wedge nochris troch David Ankrum spile. Yn 'e tekenfilmsearje Star Wars: Rebels waard de dialooch fan it personaazje ynsprutsen troch Nathan Kress.
Tillefyzje
Op 'e tillefyzje wie Wedge Antilles te sjen yn in weromkearende rol yn 'e tekenfilmsearje Star Wars: Rebels, begjinnend mei ôflevering 4 fan seizoen 3. Dêryn wurdt syn kanonike eftergrûn fêstige as in minske dy't ôfkomstich is fan 'e planeet Corellia (dêr't Han Solo ek wei komt). Foar't er oerrint nei it Rebelleferbûn, is er in piloat by de kriichsmacht fan it Galaktysk Keizerryk. Syn oplieding datoangeande hat er folge oan 'e Loftwraam Akademy. As Keizerlike kadet hat er de oanropkoade TIE SS25.
Films
Nei't er him by de rebellen jûn hat, wurdt Wedge Antilles as piloat yndield by Squadron Read fan 'e Massassi Groep ûnder generaal Jan Dodonna, dy't operearret út 'e âlde Massassi-ruïnes wei op 'e fjirde moanne fan 'e gasreus Yavin. Yn dy hoedanichheid nimt Wedge yn Star Wars: Episode IV – A New Hope yn in X-wjukjager diel oan 'e oanfal fan 'e rebellen op 'e Deadsstjer, wêrby't er Luke Skywalker besiket te beskermjen, mar averij oprint as er ûnder fjoer nommen wurdt troch Darth Vader yn syn TIE-jager, sadat er weromkeare moat nei de basis.
Yn Star Wars: Episode V – The Empire Strikes Back is Wedge mei Luke ien fan 'e oprjochtsjende leden fan Rogue Squadron. By de oanfal troch Keizerlike stoarmtroepers op 'e rebellebasis op 'e iisplaneet Hoth nimt er mei oanropkoade Rogue Trije yn in snieglider diel oan 'e ferdigening, troch de AT-AT's fan 'e stoarmtroepers oan te fallen. Syn harpoenskutter is dêrby Wes Janson. Tegearre witte sy as earsten ien fan 'e AT-AT's ûnder fuotten te heljen. As se de striid opjaan moatte om't de ûntromming fan 'e rebellebasis hast foltôge is, winsket Wedge Luke in goede reis ta.
Oan 'e ein fan Star Wars: Episode VI – Return of the Jedi keart Wedge werom as de lieder fan Squadron Read yn 'e Slach by Endor. Tegearre mei Lando Calrissian yn 'e Millennium Falcon fiert hy de oanfal fan 'e rebellen op 'e twadde Deadsstjer oan. Syn X-wjukjager en de Millennium Falcon kringe it djipst yn 'e iepen struktuer fan it noch net ôfboude romtestasjon troch en ferrinnewearje tegearre de reäktorkearn, wat ta in keatlingreäksje liedt dy't de Deadsstjer ferneatiget. Letter nimt Wedge diel oan it feest dat de rebellen fiere yn 'e Ewok-delsetting op 'e boskmoanne Endor. Wedge is de iennichste piloat fan 'e rebellen dy't de oanfallen op beide Deadsstjerren oerlibbet.
Yn Rogue One: A Star Wars Story, dat yn 'e ynterne gronology fan Star Wars krekt foàr A New Hope spilet, komt Wedge net yn byld, mar syn stim is koart te hearren oer de intercom op 'e rebellebasis op Yavin-IV. Hy waard mei sin weilitten út 'e klimaktyske gefjochtssêne oan 'e ein fan 'e film om in kontinuïteitsflater mei A New Hope foar te kommen. Yn Star Wars: Episode IX – The Rise of Skywalker lit Wedge him mei in grut tal oare feteranen út 'e Galaktyske Boargeroarloch, troch Lando Calrissian beprate om it Ferset te help te kommen yn harren striid tsjin 'e Earste Oarder en de Ivige Sith. Hy nimt mei Lando yn 'e Millennium Falcon diel oan 'e Slach om Exegol.
The Bridge on the River Kwai
The Bridge on the River Kwai is in Amerikaansk-Britske histoaryske oarlochsfilm en anty-oarlochsfilm út 1957 ûnder rezjy fan David Lean, mei yn 'e haadrollen William Holden en Alec Guinness. De titel betsjut "De Brêge oer de Rivier de Kwai". De film waard basearre op 'e roman Le Pont de la Rivière Kwaï, fan 'e Frânske skriuwer Pierre Boulle. It ferhaal folget in kloft Amerikaanske en Britske kriichsfinzenen, dy't ûnder de Twadde Wrâldoarloch troch de Japanners ynset wurdt om in spoarbrêge oer de rivier de Kwai te bouwen. Hoewol't de film gebrûk makket fan 'e histoaryske setting fan 'e oanlis fan 'e Birmaspoarwei yn 1942 en 1943, binne it fierdere ferhaal en de personaazjes frijwol folslein fiktyf. The Bridge on the River Kwai krige doedestiden oerweldigjend positive resinsjes fan 'e filmkritisy, en wurdt noch altyd beskôge as ien fan 'e bêste films aller tiden. It wie de meast opbringende film fan 1957 en wûn sân Oscars, trije Golden Globes en fjouwer BAFTA's, wêrûnder de Oscar foar Bêste Film en de Golden Globe foar Bêste Dramafilm.
Wedge Antilles
Literatuer
Wedge Antilles is de haadpersoan yn it meastepart fan 'e romansearje Star Wars: X-Wing (1996-2012), fan Michael A. Stackpole en Aaron Allston en teffens yn ferskate strips fan Dark Horse Comics. Nei de oername fan filmstudio Lucasfilm troch The Walt Disney Company binne dy útjeften yn 2014 lykwols allegear ta "leginden" ferklearre en út 'e Star Wars-kanon skrast. Yn 'e kanonike Star Wars-literatuer trout Wedge letter mei Norra Wexley, mei wa't er him fêstiget op 'e planeet Akiva. Hy is de styfheit fan Snap Wexley, in piloat fan it Ferset, dy't yn 'e Star Wars-ferfolchtrilogy spile wurdt troch Greg Grunberg.
The Bridge on the River Kwai
Plot
Begjin 1943 wurdt in kloft Britske militêren, dy't yn 'e Twadde Wrâldoarloch kriichsfinzen nommen is troch de Japanners, nei in kamp yn Birma ta brocht. Harren befelfierder, kolonel Nicholson, lit syn manskippen ûnder it fluitsjen fan har rezjimintsliet yn marsoarder dêrhinne optsjen. De oankomst fan 'e Britten wurdt mei drûge humor merkslein troch Shears, in ofsier fan 'e Amerikaanske Marine dy't yn itselde kamp as kriichsfinzene troch de Japanners fêstholden wurdt. Hy keapet in skyldwacht om sadat er oerpleatst wurdt fan it begraffeniskontingint nei de sikeboech. Underwilens sprekt de Japanske kommandant fan it kriichsfinzenekamp, Saito, de krekt oankommen Britten ta. Hy makket harren dúdlik dat se allegear oan it wurk set wurde sille by de oanlis fan in spoarbrêge oer de rivier de Kwai, dy't ûnderdiel útmeitsje sil fan 'e Birmaspoarwei fan Bangkok nei Rangoon. Nicolson kantet him dêr fuortendaliks tsjin oan, mei't er derop wiist dat ûnder de regels fan 'e Konvinsje fan Sjenêve kriichsfinzen ofsieren frijsteld binne fan lichaamlike arbeid.
Neitiid bejout Nicholson him nei de sikeboech, dêr't er Jennings opsiket, ien fan syn mannen dy't ferwûne rekke wie. Majoar Clipton, de legerdokter dy't oer de sikeboech giet, bringt Nicholson yn 'e kunde mei "kaptein-luitenant-op-see" Shears. As Jennings in útstel docht foar in ûntsnapping, leit Nicholson dêrtsjin yn dat it befel ta oerjefte fan 'e legerlieding kaam, en dat in ûntsnapping dêrom oerhearrigens oan it befel fan in superieur wêze soe. Shears, dy't de naïviteit fan Nicholson suver net te leauwen fynt, oppenearret dat ûntsnapping de iennichste kâns is dy't de kriichsfinzenen ûnder de strieminne omstannichheden yn 'e Japanske kampen hawwe om te ûntkommen oan in deastraf troch twangarbeid.
De oare deis kundiget Saito op 'e nij oan dat alle kriichsfinzenen, de ofsieren ynbegrepen, oan 'e brêgebou wurkje sille. Dêrop hellet Nicholson in eksimplaar fan 'e Konvinsje fan Sjenêve foar it ljocht om derop te wizen dat soks ûnreglemintêr is, mar Saito skuort him it dokumint út 'e hannen, slacht him dermei om 'e kop en smyt it dan op 'e grûn del. De sljochtwei soldaten sette ûnder begelieding fan Japanske wachten ôf nei it plak dêr't de brêge komme moat. As Nicholson dan noch altyd wegeret en stean syn ofsieren ta om oan it wurk diel te nimmen, lit Saito in masinegewear opstelle en driget er harren allegear dea te sjitten. Clipton hastiget him út 'e sikeboech nei Saito ta om him te warskôgjen dat hy en syn pasjinten de hiele konfrontaasje sjoen hawwe en tsjûgen wêze sille fan in oarlochsmisdie as Saito syn drigemint trochset. Dêrop betinkt Saito him. Ynstee lit er Nicholson en syn ofsieren de hiele dei yn 'e gleone sinne stean. Neitiid lit er Nicholson yninoar slaan en opslute yn "de ûne", in primitive hutte dy't folslein makke is fan metaal op in plak dêr't er de hiele dei yn 'e sinne stiet. De oare Britske ofsieren ferdwine yn 'e saneamde 'strafhutte'.
Yn it kriichsfinzenekamp lit Saito Clipton by him bringe en befellet him om Nicholson oan it ferstân te bringen dat as er wegeret mei te wurkjen, de pasjinten út 'e sikeboech yn it plak fan 'e ofsieren oan it wurk set wurde sille. Nicholson hâldt lykwols fol dat er net oars kin as by syn wegering te bliuwen, mei't it in prinsipekwestje is. Dat set Saito wol yn 'e pine, want dyselde hat fan syn oerhearrigen noch mar twa moannen de tiid krigen om 'e spoarbrêge te bouwen. Frustrearre troch de stadige foarútgong beslút er om sels de lieding oer de bou op him te nimmen, mar as in diel fan 'e brêge ynstoart, jout er it oer. Hy lit Nicholson út 'e ûne helje en by him bringe, en leit him út dat er rituele selsmoard dwaan moatte sil as de brêge op 1 maaie net klear is. Dat makket net folle yndruk op Nicholson, dy't der fannijs op timmeret dat de Konvinsje fan Sjenêve neilibbe wurde moat. Saito lit him werombringe nei de ûne.
Dagen letter, as er foar it ferstân kriget dat er sa net fierder komt, makket de tsjin dy tiid wanhopige Saito gebrûk fan it jubileum fan 'e Japanske oerwinning op 'e Russen yn 'e Russysk-Japanske Oarloch fan 1905 om ûnder de kriichsfinzenen in algemiene amnesty ôf te kundigjen. De ferswakte Nicholson wurdt út 'e ûne helle en syn ofsieren wurde frijlitten út 'e strafhutte. En boppedat hoege de ofsieren net aktyf oan 'e brêgebou diel te nimmen. Wylst de kriichsfinzenen jûchheie om Nicholson syn oerwinning, sit Saito brutsen en gûlend yn syn kantoar.
Nicholson ynspektearret wat der oant no ta fan 'e brêge oanlein is, en is skokt om fêst te stellen wêr't de ûnkunde fan 'e Japanners en de sabotaazje fan 'e kriichsfinzenen ta laat hawwe. Hy freget ried oan kaptein Reeves, dy't foar de oarloch as yngenieur wurke hat. Dyselde seit dat de rivierboaiem op dizze lokaasje kleare drek is en slacht foar de brêge in ein streamôf te bouwen, dêr't de boaiem út solide rots bestiet. As majoar Hughes krityk hat op 'e ûnderlinge gearwurking fan 'e soldaten, kundiget Nicholson oan dat er it moreel fan syn troepen wer op peil bringe sil troch in foarbyldige spoarbrêge te bouwen, wêrby't it him alhiel liket te ûntkommen dat soks delkomt op kollaboraasje mei de fijân. Hy leit Saito in nij bouplan foar de brêge foar en suggerearret dat de Japanske soldaten har ûnderwilens nuttich meitsje kinne troch de eigentlike spoarline nei it nije plak fan 'e brêge te ferlizzen. Hoewol't er ynsjocht dat Nicholson syn posysje oan it oernimmen is, ferklearret Saito dat er dat befel al jûn hat. Neitiid rekket Nicholson obsedearre troch de brêge, dy't er sa sekuer bouwe wol dat er noch iuwenlang as monumint foar de fernimstigens fan it Britske Leger tsjinje kin. Hy begjint de brêge te sjen as syn eigen neilittenskip, en as er foar it ferstân kriget dat er de deadline net helje sil, set er net inkeld de ofsieren, mar ek de pasjinten út 'e sikeboech oan it wurk om mei te helpen by de bou.
Underwilens genietet Shears op Ceylon fan syn ferbliuw yn in militêr hospitaal, dêr't er opbetteret fan alle trochstiene ûntbearings. Dêr komt lykwols in ein oan as er besite kriget fan in majoar Warden, in springstofynstrukteur fan in deunby legere kommando-oplieding fan it Britske Leger. Dyselde freget Shears om lieding te jaan oan in kommandomisje efter de Japanske linys yn Birma, dy't de nije spoarbrêge oer de rivier de Kwai ferneatigje moat ear't dy foltôge wurde kin. Shears wurdt dêrfoar frege om't er dêromtrint bekend is. Hy fielt der lykwols neat foar en betanket foar de ear. Om út te sluten dat se him dochs de lieding fan 'e misje op 'e hûd skowe kinne, bychtet er op dat er him yn it kriichsfinzenekamp foardien hat as ofsier wylst er dat net wie, om't ofsieren troch de Japanners justjes better behannele wurde as sljochtwei soldaten en matroazen. Warden ynformearret him lykwols dat de Amerikaanske Marine al lang op 'e hichte is fan syn bedroch en him dêrom krekt foar dizze misje oan it Britske Leger útliend hat. Shears begrypt dan dat er der net foarwei kin. Hy nimt it befel oer de misje oan mei de legerrang fan majoar by de lânmacht, dy't net tafalligerwize ekwifalint is oan 'e rang fan kaptein-luitenant-op-see by de marine, dy't er himsels ta-eigene hie.
Shears jout him by in fjouwerkoppich team, dat fierders bestiet út Warden, Chapman en de jonge rekrút luitenant Joyce. Fjouweresom parasjutespringe se boppe Birma út in fleanmasine, wêrby't Chapman omkomt as er ûngelokkich mei in beam yn botsing komt. Shears, Warden en Joyce jouwe har by Yai, in lânseigen gids dy't de Japanners hatet, en fjouwer Siameeske fammen dy't as drager fungearje. Wylst se har tocht troch it oerwâld úteinsette, ûntfange se in radioberjocht út Seylon, wêryn't ferteld wurdt dat de nije spoarbrêge ynwiid wurde sil mei in spesjale trein fol mei Japanske troepen en pommeranten. De kommando's krije opdracht om 'e brêge op te blazen op it stuit dat dy trein deroer hinne giet. By in konfontaasje mei in Japanske patrûlje wurdt Warden yn it ankel sketten, wêrnei't er fierders meidroegen wurde moat. De kommando's berikke de brêge krekt as Nicholson der in plakette op befêstiget dy't yn oantinken bringt dat de brêge boud is troch soldaten fan it Britske Leger.
Dy jûns fiere de Britske kriichsfinzenen feest om 'e foltôging fan 'e brêge, wylst Saito risselwearret om seppuku te dwaan, mei't de Britten him ferslein hawwe. Underwilens litte Shears, Joyce en de draachsters harren op in flot op 'e rivier ôfsakje nei de brêge, dêr't se by de wetterline eksplosiven oanbringe. Joyce siket dekking mei it kastke mei de pomp fan 'e ûntstekking, wylst Shears de rivier oerswimt en oan 'e oare kant ôfwachtet. By moarnsdage komme de kommando's ta de ûnoangename ûntdekking dat it wetternivo yn 'e rivier sakke is, sadat de springstofladings en alle triedden no dúdlik te sjen binne. Nicholson marsjearret mei syn troepen nei de brêge ta foar de seremoanje fan it trochknippen fan it lint, mar legerdokter Clipton fertelt him dat er hjir part noch diel oan hawwe wol, en lûkt him tebek nei in deunby lein ferhef.
Yn 'e fierte is de oankommende trein mei troepen en pommeranten al te hearren as Nicholson ynienen de triedden opmerkt. Hy ropt Saito om mei syn twaen op ûndersyk út te gean. De ferwûne Warden, dy't fan in ôfstân tasjocht, kin syn eagen suver net leauwe as Nicholson de Japanske kampkommandant nei de triedden ta liedt en dêrwei nei de ûntstekking. Joyce beslûpt it twatal ûnderwilens fan efteren en stekt Saito del mei syn mês, wêrnei't er Nicholson fertelt dat se troch it Britske Leger stjoerd binne om syn brêge op te blazen. Breinroer falt Nicholson de ferraste Joyce oan. Shears begjint op 'e nij swimmend oan 'e oertocht fan 'e rivier om Joyce te help te kommen, mar de Japanske soldaten dy't op it trelit ôfkomme, iepenje it fjoer, wêrmei't se Joyce deadzje en Shears deadlik ferwûnje. Pas as er stjerrend oan syn fuotten leit, ken Nicholson Shears werom en beseft er wat er dien hat. In momint letter rekket er sels swier ferwûne as Warden in mortier ôffjurret. Tûzelsinnich strompelet er yn 'e rjochting fan it ûntstekkingskastke, dêr't er foaroer oerhinne knoffelet, sadat it pomphânsel omleech drukt wurdt en de springstofladings ta ûntploffing brocht wurde krekt as de trein de brêge berikt. De brêge wurdt ferrinnewearre en de trein stoart yn 'e djipte yn 'e rivier. Wylst er it bloedbad fan syn ferhef ôf merkbyt, skodhollet Clipton en mompelet: "Waansin, folsleine waansin…"
Produksje
The Bridge on the River Kwai waard regissearre troch David Lean nei in senario fan Carl Foreman en Michael Wilson op basis fan 'e Frânsktalige roman Le Pont de la Rivière Kwaï, út 1952, fan 'e Frânske skriuwer Pierre Boulle. Foreman en Wilson stiene allebeide op 'e Hollywood Blacklist. Hoewol't se yn ballingskip yn Ingelân libben, koene se dochs allinne mar yn it geheim oan 'e film meiwurkje. Dat diene se net tegearre; Wilson eide it senario nochris oer doe't Lean ûntefreden wie oer it wurk fan Foreman.
Doe't de film neitiid de Oscar foar bêste adaptearre senario wûn, gie de priis net nei Foreman en Wilson, mar nei Boulle, dy't hielendal gjin Ingelsk spriek. Pas yn 1984 waard dy sitewaasje rektifisearre troch de Academy of Motion Pictures Arts and Sciences (AMPAS), de organisaasjes efter de útrikking fan 'e Oscars, en krigen Foreman en Wilson dochs noch mei weromwurkjende krêft de Oscar tawiisd, hoewol yn beide gefallen postúm.
As produsint wie Sam Spiegel by it projekt belutsen foar de filmstudio's Horizon Pictures en Columbia Pictures. Foar The Bridge on the River Kwai, dat in Amerikaanske-Britske ko-produksje wie, waard in budget beskikber steld fan $2,8 miljoen. De kamerarezjy wie yn 'e hannen fan Jack Hildyard, en de filmmuzyk waard fersoarge troch Malcolm Arnold.
Opnamen
De opnamen foar The Bridge on the River Kwai fûnen yn it foarjier fan 1957 plak yn wat doe noch it Dominion Seylon wie (no Sry Lanka), dêr't de brêge út 'e film wier boud waard by Kitulgala. It Mount Lavinia Hotel giet yn 'e film troch foar it legerhospitaal yn Seylon. Yn in fraachpetear yn 1988 befêstige regisseur David Lean dat Columbia Pictures nei trije wiken by it projekt suver de stekker derút lutsen hie om't der gjin blanke frou yn 'e film foarkaam. Fan needs hied er in "hiel freeslike sêne" mei Shears en in ferpleechster op it strân tafoegje moatten. Foar de sêne dêr't de brêge by opblaasd waard, op 10 maart 1957, wie Solomon Bandaranaike, de premier fan Seylon, persoanlik op 'e filmset oanwêzich mei in kloft mindere goaden yn syn sok.
Sir Alec Guinness, dy't wrâldferneamd waard mei syn fertolking fan 'e rol fan 'e regelfêste Nicholson, wie eins net de earste kar fan Lean foar dy rol. Ynstee woe de regisseur Charles Laughton foar de rol hawwe, hoewol't er dat letter ûntstried. Guinness en Lean koene min en krigen ferskate kearen rûzje op 'e set. Ek mei James Donald, dy't de rol fan majoar Clipton spile, rekke Lean deilis. Sawol Guinness as Donald fûnen dat de roman fan Boulle anty-Britsk wie, en boppedat woe Guinness de rol fan Nicholson mei wat humor spylje, wylst Lean dat personaazje krekt sa humorleas mooglik delsette woe. Doe't de lêste sêne mei Guinness opnommen wie, sei Lean (neffens Guinness): "No kinne jim allegear opsoademiterje en nei hûs gean, jim Ingelske akteurs. Godsijtank dat ik moarn mei in Amerikaanske akteur wurkje kin."
Distribúsje
De distribúsje fan The Bridge on the River Kwai waard fersoarge troch Columbia Pictures. De film gie op 2 oktober 1957 yn Londen yn premiêre, en iepene dêrnei op 11 oktober yn 'e bioskopen yn it Feriene Keninkryk en op 14 desimber yn dy yn 'e Feriene Steaten. It byhearrende soundtrackalbum ferskynde op 21 oktober 1957 ek by Columbia.
The Bridge on the River Kwai waard op 25 septimber 1966 foar it earst op 'e tillefyzje útstjoerd. Dat barde yn 'e Feriene Steaten, dêr't ABC der $1,8 miljoen foar oer hie, in bedrach dat finansierd waard troch autofabrikant Ford, dy't yn ruil dêrfoar in reklameblok midden ûnder de útstjoering krige.
Untfangst
Fan 'e filmkritisy krige The Bridge on the River Kwai rûnom loovjende resinsjes. Sa omskreau Bosley Crowther de film yn The New York Times as "in geweldich fermaak fan ryk ferskaat en in iepenbiering oer it aard fan 'e minske." Fan 'e akteurs waard benammen Alec Guinness priizge, wêrby't Mike Kaplan, dy't skreau foar it tydskrift Variety, safier gie dat er skreau: "de film is sûnder mis [sines]." Weromsjend op The Bridge on the River Kwai parte de foaroansteande Amerikaanske filmkritikus Roger Ebert yn 1999 de film 4 fan 4 stjerren ta. Hy skreau dat it ien fan 'e mar in pear oarlochsfilms is dy "net fokust op it gruttere goed en kwea, mar op yndividuën." Dêr murk er lykwols by op dat it net alhiel wis is wat der mei de lêste wurden (fan Clipton) bedoeld wurdt fanwegen it hieltyd ferskowende perspektyf fan 'e film.
Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hat The Bridge on the River Kwai in tige heech goedkarringspersintaazje fan 95%, basearre op 58 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: "Dit yngewikkelde oarlochsepos stelt drege fragen, wol fan gjin maklike antwurden witte, en omfettet karriêre-definiëarjend wurk fan haadrolspiler Alec Guinness en regisseur David Lean. Op Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, behellet The Bridge on the River Kwai in goedkarringspersintaazje fan 87%, basearre op 14 resinsjes.
Tsjintwurdich wurdt The Bridge on the River Kwai rûnom beskôge as ien fan 'e bêste films aller tiden. Yn 1998 parte it Amerikaansk Filmynstitút (AFI) de film it trettjinde plak ta op in ranglist fan 'e hûndert bêste Amerikaanske films, en yn 1999 joech it Britsk Filmynstitút (BFI) de film it alfde plak op in ranglist fan 'e hûndert bêste Britske films út 'e tweintichste iuw. Yn 1997 waard The Bridge on the River Kwai troch de Library of Congress útornearre foar preservearring yn it Amerikaanske National Film Registry omreden fan kulturele, histoaryske en/of estetyske wearde.
Historisiteit
De plot en de personaazjes fan 'e roman fan Pierre Boulle en dêrmei ek fan 'e dêrop basearre film binne hast hielendal fiktyf. Yn it echt wiene de omstannichheden dêr't de Britske, Australyske, Nijseelânske, Britsk-Yndyske, Nederlânske en Amerikaanske kriichsfinzenen yn ferkearden noch folle minder as yn 'e film ôfbylde wurdt. By de oanlis fan 'e beruchte Birmaspoarwei, in ferbining dy't foar de Japanners fan krúsjaal belang wie om harren troepen oan it front yn Birma te befoarriedzjen, kamen likernôch 13.000 Alliëarde kriichsfinzenen om troch útputting, ûnderfieding, sykte en mishanneling. Nochris 80.000 oant 100.000 boargers fûnen by itselde projekt ek de dea; dat wiene lânseigen twangarbeiders út Britsk-Malakka, Nederlânsk-Ynje, Britsk-Birma en Siam (Tailân).
Wat it útgongspunt fan 'e film oangiet: der waard yndie in spoarbrêge oer in rivier boud, hoewol't dy doe net de Kwai hiet. Boulle, de betinker fan it ferhaal oer de brêge, wist dat der in brêge boud wie en hy wist dat de Birmaspoarwei deun by de Khwae lâns rûn. Hy telde dêrom it iene by it oare op en gie der (foutyf) fan út dat de Khwae de rivier wie dy't oerbrêge wie. It gie lykwols om 'e Mae Klong, dy't pas yn 'e 1960-er jierren, fanwegen de populariteit fan 'e film (dêr't op it mêd fan toerisme jild mei te fertsjinjen foel), omneamd waard ta de Khwae Yai. De brêge befynt him by Tha Ma Kham, yn Tailân, 5 km fan 'e stêd Kanchanburi. Feitliks waarden der twa opienfolgjende brêgen boud, ien fan hout en ien fan stiel, dy't yn 'e Twadde Wrâldoarloch allebeide twa jier yn gebrûk wiene foar't se by in Alliëard bombardemint út 'e loft (en net troch in kommandomisje) ferneatige waarden. De stielene brêge waard nei de oarloch reparearre en is no noch yn gebrûk.
Yn Japan stiet The Bridge on the River Kwai bleat oan frijwat krityk. Dy spitst him opfallend genôch net ta op 'e behanneling fan 'e Alliëarde kriichsfinzenen troch de Japanske militêren, mar op 'e ymplikaasje dat Japanske yngenieurs sa ynkompetint wêze soene dat se sûnder de know-how fan Britske kriichsfinzenen net in funksjonele spoarbrêge oer in rivier bouwe koene. Dêr hawwe se wol in punt, want yn it echt wie de sjeny fan it Keizerlike Japanske Leger like goed talein op syn wurk as syn wjergaders oan Alliëarde kant.
Opbringst
The Bridge on the River Kwai brocht yn 'e bioskopen yn 'e Feriene Steaten en Kanada $15,0 miljoen op, en yn alle oare lannen en territoaria $15,6 miljoen. Wrâldwiid kaam de opbringst dêrmei út op $30,6 miljoen. Ofset tsjin it budget fan $2,8 miljoen betsjut dat in winst fan $27,8 miljoen, hoewol't dêr de marketingkosten noch wol ôf moatte. Dêrmei wie The Bridge on the River Kwai de meast opbringende film fan 1957. Yn 1964 waard de film yn Noard-Amearika op 'e nij yn 'e bioskoop útbrocht, en waard nochris $17,2 miljoen binnenswile.
Prizen
Yn 1958 waard The Bridge on the River Kwai by de Oscars nominearre foar acht prizen, wêrûnder dy yn 'e kategory bêste byrol fan in akteur (Sessue Hayakawa). De film wûn de Oscars foar bêste film, bêste regisseur (David Lean), bêste akteur (Alec Guinness), bêste adaptearre senario (Pierre Boulle ynstee fan Carl Foreman en Michael Wilson; sjoch útlis hjirre), bêste kamerarezjy (Jack Hildyard), bêste orizjinele filmmuzyk (Malcolm Arnold) en bêste filmmontaazje (Peter Taylor).
By de Golden Globes waard The Bridge on the River Kwai nominearre foar fjouwer prizen, wêrûnder dy yn 'e kategory bêste byrol fan in akteur (Sessue Hayakawa). De film wûn de Golden Globes foar bêste dramafilm, bêste regisseur en bêste akteur (Alec Guinness). By de BAFTA's, de wichtichste Britske filmprizen, wûn The Bridge on the River Kwai de prizen foar bêste film, bêste Britske film, bêste Britske akteur (Alec Guinness) en bêste Britske senario.
Colin Dexter
Ek wie er belutsen by de foarrige Endeavour.
De telefyzjerige Inspector Morse hat 33 ôfleveringen. Yn de measte ôfleverings hie Dexter in kameo-optreden, in byroltsje. De muzyk fan de searje, komponearre troch Barrington Pheloung, hat in motyf basearre op de morsekoade foar M.O.R.S.E. (-- --- ·-· ··· ·)
Dexter siet yn it ûnderwiis, mar moast dêr fanwege tanimmende dôvens mei ophâlde. Dêrnei waard er Senior Assistant Secretary oan de Universiteit fan Oxford Delegacy of Local Examinations – in baan dy't er oan syn pinsjoen yn 1988 hâlde soe. Hy sette útein mei it skriuwen fan mysteryferhalen yn 1973 op in fakânsje yn Wales. Dêr skreau er de earste paragrafen fan in potinsjeel detectiveferhaal mei de titel Last Bus to Woodstock, dat yn 1975 publisearre waard en it personaazje en de wrâld fan Inspector Morse yntrodusearre, in sinnige plysje-ynspekteur mei in kontroversjele wize fan wurkjen en grut leafhawwer foar klassike muzyk en krúswurdriedsels.
Nikolaas fan Kues
thumb|200px|right|Nikolaas fan Kues Nicolaas fan Kues of Nikolaüs fan Cusanus (einliks Nikolaus Krebs von Kues) (Kues, 1401 - Tody, 11 augustus 1464) wie in Dútsk teolooch, filosoof, wiskundige, astronoom, humanist en jurist. Hy wurdt sjoen as in geniale tinker út de lette Midsiuwen.
Grutte Priis Formule 1 fan Azerbeidzjan 2018
Utslaggen fan de Grutte Priis Formule 1 fan Azerbeidzjan 2018 yn Bakû op 29 april. It wie de fjirde fan 21 races fan de Formule 1 yn 2018. Hy waard op de Sirkwy fan Bakû hâlden. De race waard hâlden oer 51 omgongen, op it 6 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 306 kilometer.
Nikolaas fan Kues
Libbensrin
Nikolaas waard berne as soan fan in wynhanneler út Kues in stedsje oan de Moezel. Hy studearre rjochten yn Heidelberch en Padua. Yn Padua healle hy yn 1423 syn doktoraal yn it kanonike rjocht. Nei in skoftsje yn Keulen komt er yn tsjinst by de biskop fan Trier. Yn 1430 waard hy ta pryster wijd. Yn opdracht fan de biskop naam er diel oan it Konsily fan Basel. Foar dat konsily skreau hy yn 1433 syn Concordantia catholica. Yn Keulen begûn hy him yn alderlei wittenskipsgebieten te ferdjipjen. Nikolaas makke fan 1437 ôf namme as pauslik legaat (folmachtige gesant). Nicolaas V ferhefte him yn 1448 ta kardinaal.
Yn 1451 besocht Nikolaas de Nederlannen om de tastân fan de Tsjerke dêr te ûndersykjen. Hy waard ta biskop fan Brixen beneamd, mar de hartoch fan Tirol ferdreaun him yn 1459 út syn bisdom. Hy koe net mear nei syn bisdom werom komme en ferstoar yn ballingskip yn de Umbryske stêd Tody yn 1464. Syn lichem waard begroeven yn San Pietro yn Vincoli te Rome, mar syn hert waard letter oerbrocht nei it Cusanusstift te Kues.
Wurk en betsjutting
Nikolaas hold him dwaande mei in grut ferskaat oan wittenskipsgebieten. Utsein teology en filosofy wiene benammen de wiskunde, astronomy en taalwittenskip dy't him ynteressearre. Hy beskreau as earste it gebrûk fan konkave linzen om steksjoggens te korrizjearjen. Op it mêd fan de polityk ûntwikkele hy in eigen systeem fan woegen ferkiezingen. Hy ûntwikkele begrippen as de coincidentia oppositorum, it oerienkommen fan tsjinstelde saken yn in ûneinich fier punt, te witten God, en de docta ignorantia (1440), de "gelearde ûnwittens". Mei dat lêste idee woe hy sizze dat mei minsklike kennis fan God net mear oer God te sizzen is as wat God net is.
Yn syn boek 'De pace fidei', ta stân kommen yn 1453 nei berjochten oer de fal fan Konstantinopel, beskriuwt Nikolaas in fredesdialooch tusken de ferkate religys en folken. Hy ûntwikkelt it begryp fan de 'una religio in rituum varietate' (de iene religy yn de ferskiedenheid fan gebrûken en riten). Nikolaas toant fierders krekt as Lorenzo Valla oan dat de Donatio Constantini in ferfalsking is.
De fyzje fan Nikolaas op God befet mystike trekken. Him is panteïsme ferwiten.
Basketbal op de Olympyske Simmerspullen 2020/Klassyk toernoai - manlju
It klassike basketbaltoernoai foar manlju op de Olympyske Simmerspullen 2020 fan de XXXIIe Olympiade waarden fan 25 july oant en mei 7 augustus 2021 hâlden yn Saitama yn de Saitama Super Arena. De nûmers ien en twa út de groepen en de bêste nûmer trije giene troch nei de kwartfinalen.
Gratianus
Flavius Gratianus (18 april of 23 maaie 359 - 25 augustus 383) wie keizer fan 4 augustus 367 oant 25 augustus 383; Earst yn it westen tegearre mei syn heit Falentinianus I, letter mei syn healbroer Falentinianus II. Yn it easten wie hy mei Falentinianus II de ienige keizer nei de dea fan Falens (378) oant de beneaming fan Theodosius I (379). Hy stie bekend as in swakke keizer.
Jeugd
Gratianus wie de soan fan Falentinianus I en syn earste frou Severa, en waard yn 359 berne yn Sirmium yn Pannoanje. As bern beselskippe hy yn 367 syn heit op fjildtocht tsjin de Allemannen yn Galje. Syn heit waard slim siik en it hie der oan oft er stjerre soe. Mar Falentinianus waard wer better en beneamde Gratianus as mei-keizer. In soad (lykas generaals as Falentinianus sels) hienen hjirby harren betinkings. Gratianus, wie seker net dom, mar hy hie it net yn him om legeroanfierder te wurden, al hoe't syn heit it ek besocht.
Keizer fan it Westen
Dêrom, en om in opstân fan it leger te foar tekommen, waard nei de dea fan Valentinianus yn 375 syn fjourwer jier âld soan Falentinianus II as mei-keizer útroppen. Gratianus wie hjir net echt bliid mei, mar skikte him der wol yn.
Yn 378 frege Falens, de keizer yn it easten, help by in ekspedysje tsjin de Fisigoaten, dy't yn Thraasje yn opstân komd wienen. Gratianus stjoerde in leger, maar tsjin syn befel yn besleat de legerlieding om in oantal legioenen net meigean te litten. Dit foarbyld lit sjen dat Gratianus net folle gesach hie by syn leger. Efterôf besjoen wie it wol in goeie set om de troepen thûs te litten, want doe't Gratianus fuort wie nei it easten foelen de Allemannen oan. Dizzen koenen folslein ferslein wurde troch it westlike leger.