cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fan Noli
Politike karriêre
Hoewol't er him earst oan dy ôfspraak hold, begûn er him yn 'e oanrin nei de Twadde Wrâldoarloch dochs wer mei politike oangelegenheden te bemuoien. Nei't kening Zog yn 1939 Albaanje ûntflechtsje moatten hie om't it lân troch faksistysk Itaalje beset wie, sleat Noli foar koarte tiid in bûnsgenoatskip mei him, mar it slagge net om in sterk anty-faksistysk, anty-kommunistysk front te foarmjen. Nei de oarloch hie Noli gedoente mei it nije kommunistyske Albaneeske regear fan Enver Hoxha, dy't yn 1944 de macht grepen hie. Hy besocht om 'e nocht en krij it Amerikaanske regear safier dat dat Hoxha syn rezjym erkenne soe. Letter krige er sels ek spul mei de kommunisten, doe't dy de kristenen yn Albaanje begûnen te ferfolgjen. Dy ferfolging resultearre der ek yn dat Noli syn tsjerke om utens alle kontakt ferlear mei de otterdokse tsjerke yn Albaanje. Nettsjinsteande dat besleat de Amerikaanske federale resjerzje FBI dat Noli tefolle op hie mei kommunisten en sadwaande waard er mear as tsien jier lang bespionearre.
Skriuwkarriêre
Fan 'e tritiger jierren ôf sette Noli syn eigen stúdzjes fuort. Hy lei him ta op 'e ûntwikkeling fan 'e Albaneesk-Otterdokse Tsjerke yn 'e Feriene Steaten, ferdjippe him yn Byzantynske muzyk, en promovearre yn 1945 oan 'e Universiteit fan Boston op in proefskrift oer de Albaneeske Midsiuwske held Skanderbeg. Tuskentroch died er oan 'e muzykfakulteit fan 'e Universiteit fan Boston ûndersyk foar in biografy oer de komponist Ludwig van Beethoven, dy't er letter publisearre. Yn 1947 komponearre er sels in symfony dy't er de namme Scanderbeg joech. Ek brocht er publikaasjes oer Shakespeare en religieus wurk út en fertaalde er út it Albaneesk nei it Ingelsk. Boppedat skreau er teminsten 24 gedichten.
Ferstjerren
Tsjin 'e ein fan syn libben loek Noli him werom yn Fort Lauderdale, yn it suden fan 'e Amerikaanske steat Floarida, dêr't er yn 1965 kaam te ferstjerren oan komplikaasjes by in operaasje. Hy waard 83 jier. De tûke fan 'e Albaneesk-Otterdokse Tsjerke dêr't hy oan syn dea ta lieding oan joech, ûntwikkele him úteinlik ta it Albaneeske Aartsepiskopaat fan 'e Otterdokse Tsjerke yn Amearika. De byltenis fan Fan Noli stie fan 1996 oant 2008 op it bryfke fan 100 Albaneeske lek.
Unthâld (psychology)
Yndieling nei belibbing
It langetermynûnthâld kin fierder ferdield wurde nei belibbing. Ynformaasje dy't opslein is yn it deklaratyf ûnthâld is eksplisyt oanwêzich. Dat wol sizze dat men sokke ynformaasje (bylden, feiten, gefoelens, ensfh.) oproppe kin yn jins bewustwêzen. It deklaratyf ûnthâld hat twa ûnderfoarmen: Ynformaasje dy't opslein is yn it net-deklaratyf ûnthâld is ymplisyt oanwêzich. Dat betsjut dat men jin der net bewust fan is dat men oer dy ynformaasje beskikt. It net-deklaratyf ûnthâld hat fiif ûnderfoarmen: It is wittenskiplik oantoand dat yn 'e harsens aparte gebieten en sirkwys besteane foar de foarming fan it deklaratyf en it net-deklaratyf langetermynûnthâld.
Emosjoneel ûnthâld
It is net wis oft der in apart emosjoneel ûnthâld bestiet, of dat emoasjes in aspekt fan it deklaratyf of it net-deklaratyf ûnthâld foarmje. By bewuste oantinkens kinne ek emosjonele yndrukken en ûnderfinings loskomme, dy't skynber in ûnderdiel foarmje fan it deklaratyf ûnthâld. Mooglik kinne foarfallen mei in emosjonele lading de opslach yn it deklaratyf ûnthâld modulearje of 'kleurje' fia in sirkwy yn 'e harsens dat rint fan 'e amygdala nei de hippokampus. Emoasjes blike by te dragen oan in bettere konsolidaasje (ferankering) fan foarfallen yn it langetermynûnthâld; mei oare wurden: dingen wêrby't men in sterke emosjonele reäksje hat, itsij posityf, itsij negatyf, wurde makliker en better ûntholden as foarfallen dy't jin kâld litte.
Unthâldssteurings
In protte fan 'e hjoeddeistige kennis omtrint de wurking fan it ûnthâld is basearre op ûndersyk nei ûnthâldssteurings. Rûchwei kin dêrby in ûnderskie makke wurde tusken steurings yn it koartetermynûnthâld (it net ûnthâlde kinnen fan resinte foarfallen) en it langetermynûnthâld (it net ûnthâlde kinnen fan eardere foarfallen). Yn it lêste fefal sprekt men ek wol fan ûnthâldsferlies of amnesy. Dêr besteane ferskate foarmen fan, ôfhinklik fan it aard of it plak fan 'e steuring yn 'e harsens. Soms komme der swierrichheden foar mei it ynprintsjen fan nije ynformaasje (konsolidaasje) of mei it oproppen fan âlde ynformaasje.
Ek by normale ferâldering en yn sterkere mjitte by âlderdomssykten lykas de sykte fan Alzheimer en it syndroom fan Korsakov is der sprake fan progressyf (oanboazjend) ûnthâldsferlies. By sûne âldere minsken liket benammen it koartetermynûnthâld minder goed te funksjonearjen. Lykwols kin ek it langetermynûnthâld fan sawol âlde as jonge sûne minsken har tydlik yn 'e steek litte, lykas yn 'e gefallen wêrby't men net op in beskaat wurd of in beskate namme komme kin, wylst de sochte ynformaasje jin 'op it puntsje fan 'e tonge' leit. By it âlder wurden kin men benammen dreger nije ynformaasje yn it episoadysk ûnthâld opslaan; it prosedureel ûnthâld bliuwt lykwols frijwol yntakt.
Bysûndere foarmen fan it ûnthâld
Bysûndere foarmen fan it ûnthâld binne it fotografysk ûnthâld en it flitsoantinken. By dy beide foarmen fan it ûnthâld soe der sprake wêze fan in soarte fan fotografysk byld dêr't alderhanne sekuere details fan in foarfal, tekst, ensfh. yn fêstlein binne. Lang net alle psychologen leauwe yn it bestean fan it fotografysk ûnthâld.
Baan (astronomy)
PO
In polêre baan of polar orbit (PO) stiet heaks op 'e evener, mei in ynklinaasje fan likernôch 90°. As de baan net geosyngroan is, sil sa'n satellyt by de tiid lâns eltse lokaasje op 'e Ierde observearje kinne. Sadwaande wurdt fan polêre banen fral gebrûk makke troch (militêre) spionaazjesatelliten, mar ek wol troch satelliten dy't brûkt wurde foar ûndersyk nei it miljeu. Polêre banen dy't sterk elliptysk binne (mei in ynklinaasje fan likernôch 63,5°), wurde ek wol Molnija-banen neamd, nei it Russyske wurd foar wjerljocht. Ruslân hat fanwegen syn noardlike lizzing nammentlik in protte satelliten yn in polêre baan brocht.
Graveyard orbit
In graveyard orbit (letterlik: "begraafplakbaan") of ek wol junk orbit ("rommelbaan") of disposal orbit ("fuortsmytbaan") is in baan om 'e Ierde dêr't (as dat mooglik is) defekte, ferâldere en op oare manearen opbrûkte satelliten opburgen wurde sadat men wit wêr't se binne en se gjin gefaar foar oare satelliten foarmje. It bêste is om sokke satelliten ôf te remjen om ta in saneamde de-orbit ("ûntbaning") te kommen, wêrby't de satellyt sa'n faasje ferliest dat er út syn baan rekket en weromfalt nei de Ierde om, almeast, by it ynkommen fan 'e atmosfear op te brânen. Mar om ôf te remjen is brânstof nedich en it komt foar dat der net genôch brânstof oan board is om in de-orbit te dwaan. Om yn in graveyard orbit te kommen, moatte satelliten just de faasje opfiere (wat paradoksaal genôch minder branje kostet), sadat se yn in hegere baan, fierder as de GTO en GSO bedarje, dêr't se gjin gefaar mear foarmje.
Baan om oare himellichems hinne
De ferskillende soarten banen dy't om 'e Ierde hinne reälisearre wurde, kinne ek by oare himellichems tapast wurde. By de Apollomisjes nei de Moanne draaide der altyd in orbiter om 'e Moanne hinne wylst de lander op it moanne-oerflak delstriek. Oare himellichems dêr't keunstmjittige satelliten yn in stabile baan omhinne sirkelen of sirkelje, binne de planeten Fenus en Mars, en de Sinne. Romtesondes mei fiere bestimmings meitsje faak gebrûk fan 'e oantrekkingskrêft fan planeten. Sa hawwe de Voyager 1 en de Voyager 2 fan Jupiter en Saturnus in swiertekrêftsslinger meikrigen om fan koerts te wizigjen en ekstra faasje te ûntwikkeljen. Om (yn 'e takomst) sa sunich mooglik troch it Sinnestelsel te reizgjen, is der in model opsteld dat fan datselde prinsipe gebrûk makket en bekendstiet as de 'Ynterplanetêre Snelwei'.
Planetêre banen
Binnen in planetestelsel lykas it Sinnestelsel bewege alle planeten, planetoïden en kometen yn in baan om in sintrale stjer hinne, lykas yn it Sinnestelsel om 'e Sinne. Dy banen binne nea suver sirkelfoarmich of paraboalysk, mar almeast mear elliptysk of hyperboalysk. De paraboalyske of hyperboalyske banen binne net periodyk en komme benammen foar by kometen. As gefolch fan alderlei swiertekrêftsynfloeden fariëarje de periodike banen fan tiid ta tiid (yn 'e oarder fan tûzenen oant miljoenen jierren). De banen fan Fenus en Neptunus fertoane bgl. relatyf lytse ôfwikings, mar Pluto hat in dusdanich eksintryske baan dat dy de baan fan Neptunus krúst.
Jehannestsjerke (Burchwert)
De Jehannestsjerke fan Burchwert is in goatysk tsjerkegebou fan de protestantske gemeente Burchwert-Hartwert-Hichtum.
Skiednis
Alhoewol't der om 1100 hinne skreaun waard oer it wijen fan in alter yn Burchwert, bliuwt it dizich hoe fier de skiednis fan de tsjerke werom giet. Der wurdt fanút gien dat de romanogotyske tsjerke yn de 13e iuw boud waard. Nei't de oan de apostel Jehannes wijde tsjerke troch de Swarte Heap plondere waard, is de tsjerke yn goatyske styl fernijd. Feike Wobbes hat ûnder lieding fan de Ljouwerter boumaster Claes Bockes Balck de tsjerke yn de jierren 1724-1726 op 'e nij ommitsele mei âlde stien. Tagelyk binne doe ek de súdlike finsters fan it skip grutter makke. De finsters yn de noardlike en súdlike kant fan it fiifsidige koer binne âlder, wylst in rûn finster yn de eastlike muorre tichtset is.
Yn de 19e iuw krige de tsjerke oan de súdlike kant de hjoeddeiske steunbearen. De tsjerke waard yn de jierren 1990 restaurearre en yn it ramt dêrfan is in romaansk finster wer foar it ljocht helle. Oan de noardlike kant is boppe de tagong in goatysk finster restaurearre. Om't de tsjerke súdlik fan it doarp leit is der allinne in noardlike tagong. Ek de toer hat allinne in wizerplaat oan de noardlike kant.
Toer
Neffens in 18e-iuwske print hie de toer eartiids op 'e siden topgevels mei in opgeand bôgefries en in achthoekige spits. Yn 1816 waard de toer fan de tsjerke op 'e nij ommitsele en bekroand mei de hjoeddeiske achtsidige spits. De liedklok waard yn 1512 troch J. van Bremen getten. In gruttere klok út 1656 waard yn de Twadde Wrâldkriich omraand.
Ynterieur
De tsjerke krige yn de jierren 1724-1726 in nije ynrjochting fan ikehout en dy is noch jimmeroan itselde. By de restauraasje oan it begjin fan de jierren 1970 krige it koer syn liturgyske funksje werom en binne de stuollen dêr ferwidere. De mei it Leauwe, de Hope en de Leafde fersierde kûp fan de preekstoel en it doophek wurde taskreaun oan de Ljouwerter Jaan Oenema. Foar de preekstoel oer stiet in hearebank. Yn it koer hinget in boerd mei de Wet en in boerd út 1726, dy't de fernijing fan de tsjerke betinkt.
Fan de houten steunkonstruksje yn de tsjerke binne dielen yn it koer âlder dan it skip. Dat soe betsjutte dat net de hiele tsjerke yn 1515 troch Swarte Heap fernield waard.
Ut de roomske tiid datearret in grêfsark oer de grêfkelder yn it koer fan de Ockinga's (1550). Yn de súdeastlike muorre fan it koer is de piskina bewarre bleaun. Fierder leit yn de flier in grêfsark fan it boereskaai Grons, dat de state tusken Burchwert en Hichtum bewenne.
Oargel
Mei de lêste restauraasje fan it oargel waard yn septimber 2009 troch de firma Flentrop útein set. Eardere feroarings en tafoegings oan it ynstrumint út 1948 waarden ferwidere en it oargel waard werom brocht nei de steat fan 1736. It noch oanwêzige materjaal fan Schwartzburg waard restaurearre en twa net mear besteande registers binne rekonstruearre. De oare registers binne noch orizjineel.
Ek de ryklik mei fykwurk dekorearre oargelkas is by dy gelegenheid werombrocht yn de oarspronklike barokke kleuren. It wapenboerd, werfan't de wapens op de skylden yn de Frânske tiid ferwidere wiene, krige de orizjinele wapens werom.
Theo Jellema naam it restaurearre oargel op 11 maaie 2012 wer offisjeel yn gebrûk.
Tim Allen
Tim Allen (artystenamme fan Timothy Alan Dick; Denver (Colorado), 13 juny 1953) is in Amerikaansk komyk en akteur, dy't benammentlik bekend wurden is troch syn rollen yn 'e komeedzjesearjes Home Improvement en Last Man Standing en de films The Santa Clause en Galaxy Quest. Hy fersoarge ek de stim fan it personaazje Buzz Lightyear yn 'e tekenfilms fan 'e Toy Story-searje.
Jonkheid en oplieding
Tim Allen waard yn 1953 berne yn Denver, yn 'e Amerikaanske steat Colorado, as de soan fan makelder Gerald M. Dick (1923-1964) en dy syn frou Martha Katherine Fox, in maatskiplik wurkster. Hy wie de middelste fan fiif bruorren. Doe't er alve jier wie, kaam syn heit om by in auto-ûngemak dat feroarsake waard troch ien dy't dronken efter it stjoer siet. Twa jier dêrnei wertroude Allen syn mem mei in man dêr't se yn har skoaltiid ferkearing mei hân hie, en dy't tsjin dy tiid in súksesfol sakeman wurden wie. Se ferhuze doe mei har fiif soannen nei Michigan, en loek dêr yn Birmingham, in foarstêd fan Detroit, by har nije man en dy syn trije bern út in earder houlik yn.
Karriêre
Yn 1975 sette Allen útein mei in karriêre as komyk, doe't er nei dêrta útdage te wêzen troch in maat fan him, meidie oan in komeedzjejûn yn in nachtklub yn Royal Oak, in foarstêd fan Detroit. Dêrtroch krige er de smaak te pakken en died er faker mei oan sokke jûnen. Ek wurke er mei oan ferskate reklamespotsjes op 'e regionale tillefyzje. Nei ferrin fan tiid ferfear er nei Los Angeles, dêr't er stand-up comedy begûn te dwaan yn ferskate klubs en ek yn praatprogramma's op 'e tillefyzje. Sa wist er him de hiele 1980-er jierren troch aardich te bedrippen. Hy briek lykwols pas troch doe't er him talei op aktearjen.
Nei eigen sizzen hat Allen in beheind aktearfermogen; yn in fraachpetear seid er: "Ik kin in rol allinnich mar spylje as ik út persoanlike ûnderfining putte kin, en dy boarne kin nuvere hurd opdrûgje." Nettsjinsteande dat rekke er wrâldferneamd mei syn rol as Tim "The Tool-Man" Taylor, yn 'e populêre komeedzjesearje Home Improvement, dy't rûn fan 1991 oant 1999. Mei dy rol wûn Allen in Golden Globe foar bêste akteur, acht People's Choice Awards en ferskate mindere prizen. Syn nije faam late derta dat er ek foar filmrollen frege waard, en sa spile er yn 1994 yn The Santa Clause in man dy't by fersin de krystman om hals bringt en dan sels krystman wurde moat. It wie net in djipdollend ferhaal, mar likegoed waard de film in grut súkses, dat der waarden noch twa ferfolchfilms op makke: The Santa Clause 2, út 2002, en The Santa Clause 3: The Escape Clause, út 2006.
Allen hie ek gastrollen yn tillefyzjesearjes as The Drew Carey Show, The Larry Sanders Show en Spin City. Fierders spile er ek yn û.m. de Star Trek-parody Galaxy Quest, út 1999, de midlifekrisisfilm Wild Hogs, út 2007, en liende er syn stim oan it personaazje Buzz Lightyear yn 'e tige súksesfolle tekenfilms fan 'e Toy Story-franchise. Fan 2011 oant 2021 wied er wer op 'e tillefyzje te sjen mei de haadrol yn 'e komeedzjesearje Last Man Standing, as tsjinspiler fan Nancy Travis. Allen fertolket yn dy searje de rol fan Mike Baxter, in man dy't fan echte manljusdingen hâldt, lykas sport en houthakjen en dingen deasjitten, mar dy't trije dochters hat en himsels steande sjen moat te hâlden yn hûs fol froulju.
Priveelibben
Op 2 oktober 1978 waard Allen arrestearre op 'e Ynternasjonale Lofthaven Kalamazoo/Battle Creek om't er goed 650 g kokaïne yn syn bagaazje hie. Neitiid trof er in skikking mei de iepenbier oanklager, wêrby't ôfpraat waard dat Allen oare drugsdealers oanjaan soe en teffens skuld bekenne soe op it mêd fan drugssmokkel. Yn ruil dêrfoar soed er dan in selstraf krije fan trije oant sân jier ynstee fan libbenslang, wat ek ta de mooglikheden hearde. Allen siet dêrnei twa jier en fjouwer moannen út, fan febrewaris 1979 oant juny 1981, yn in tichthûs yn Sandstone, yn Minnesota.
Yn 1997 waard Allen yn Birmingham (Michigan) fannijs arrestearre, diskear om't er dronken efter it stjoer siet. Yn dy saak krige er in jier ûnder betingst en in troch de rjochter oplein ferbliuw yn in ôfkickklinyk foar alkoholisten.
Allen is twaris yn it houliksboatsje stapt. Fan 7 april 1984 ôf wied er troud mei Laura Diebel, mei wa't er yn 1989 in dochter krige dy't Katherine hjit. Hy en syn earste frou giene yn 1999 útinoar, en skieden formeel yn 2003. Op 7 oktober 2006 wertroude Allen yn Grand Lake (Colorado) mei aktrise Jane Hajduk, nei't se al fiif jier mei-inoar omgien wiene. Yn 2009 krigen se in dochter, Elizabeth.
Hero Oomkens fan Esens
Hero Oomkens fan Esens (om 1455 - 1522) wie in East-Frysk ealman, hear fan Harlingerlân, in titel dy't er by de dea syn heit Sibet Attena fan Esens yn 1473 erve.
Hy wurdt meast oantsjut mei Hero Oomkens "de Jongere" om betizing mei syn pake fan memmekant, Hero Oomkens de Aldere, foar te kommen. Hero Oomkens von Esens komt yn teksten út syn tiid ûnder tal fan nammefarianten foar: Hero, Here, Heer, Her; Omken, Omcken, Oemkens, Omkens, ensafuorthinne. Meidat er ek hear fan oare plakken en kriten wie, wurdt der ek, neist von, zu Esens, von Wittmund, von Harlingerland, von Stedesdorf, ensafh. oan syn namme taheakke. De famylje Oomkens wie festige yn East-Fryslân (no part fan Nedersaksen yn Dútslân) en yn it doe Fryske Oldambt (no part fan de Nederlânske provinsje Grinslân). De family liet har foarstean op in streekrjochte ôfstamming fan kening Redbad.
Natália do Vale
Maria Natália Ferreira do Vale (Floriano, 6 maart 1953) is in Brazyljaansk telefyzje-aktrise. Se is ûnder mear bekend fan de telefyzjeprogrammas Olho no Olho, Água Viva en Women In Love.
Hero Oomkens fan Esens
Hero Oomkens fan Esens' houlik mei Armgard grevinne fan Oldenburg yn 1489 die sines ta it fersterkjen fan de alliânsje fan de âlde Fryske aristokrasy mei de greven fan Oldenburg yn harren striid tsjin de famylje Cirksena dy't doe yn opkomst wie.
Hero Oomkens fan Esens hie fiif soannen, Balthasar, Melchior, Caspar, Johann en Sibo, en twa dochters, Onna (of Anna) dy't mei Otto III fan Rietberg troude, en Adelaide, dy't boaske oan har fiere neef Eppo Hayo Heres Oomkens fan Ommeland, fan it Oldambt yn Grinslân. Baltasar Oomkens fan Esens folge syn heit op nei syn dea yn 1522. Sibo en Caspar gienen it leger fan harren neef, de Kening fan Denemark, yn stoaren op it slachfjild Caspar stoar by de bestoarming fan Königsberg yn 1521.
Hero Oomkens fan Esens syn wapenskyld hie twa krúste toernoailânsen, dy't opnaam binne yn it wapen fan de stêd Wittmund en ek yn it wapen fan Eastfryslân.
Marcel Lobelle
Marcel Jules Odilon Lobelle (Kortrik, om 1893 - Slough, 30 augustus 1967) wie in Belgysk loftfeartyngenieur en fleantúchûnt.
Damsterdjip
Oan it Damsterdjip lizze de plakken: Grins, Oosterhoogebrug, Ruischerbrug, Garmerwolde, Ten Boer, Ten Post, Winneweer, Garrelsweer, Wirdumerdraai, Eekwerderdraai, Tjamsweer, Appingedam, Solwerd, Tuikwerd en Delfsyl.
Marcel Lobelle
Yn de Earste Wrâldoarloch focht er yn it Belgyske leger en rekke swier ferwûne yn de slach om de Izer yn oktober 1914. Yn 1917 ferliet er it leger, mar koe net werom nei syn famylje dy't yn beset gebiet wenne. Dêrom gie er nei Ingelân. Hy wurke dêr earst by W. G. Tarrant Ltd. en dêrnei by Martinsyde.
Damsterdjip
Skiednis
It eastlike part fan Ten Post oant Delfsyl is de oarspronklike Delf, wat 'groeven' betsjut. Dat part stamt fan foar it jier 1000 en hie doe noch in iepen ferbining mei de see. Troch de ynfloed fan it tij krige it wetter dêr in meänderjende rin. By Delfsyl ûntstie dêrtroch it Tuikwerderrak, dat yn de 15e iuw bekend wie as Olde Ee. De earste ôfsluting lei by Appingedam. Om 1300 waard de mûning fan de Delf by Delfsyl ôfsletten mei trije silen.
Marcel Lobelle
Yn 1925 waard er haad fan de ûntwerpôfdieling fan de Fairey Aviation Co.. Hy wie dêr ferantwurdlik foar it ûntwerp fan tal fan fleantugen.
Damsterdjip
Skiednis
It westlik part fan it kanaal rint hast stokrjocht fan Grins oant Ten Post en datearret fan om 1424. Dat trasee hie in âldere foarrinner, dy't by de Grasdijk del rûn. Yn 1419 wie der praat fan de Damster vaert ûnder Heidenschap, yn 1469 fan it olde Damster maer. Dy foarrinner waard nei alle gedachten yn 1370 dold, doe't de doarpen Middelbert en Engelbert tastimming krigen harren oertallich wetter oer de Euvelgunner Waterlozing of Midelberghera Weterlesne en it Oldemaar yn de rjochting fan Delfsyl te lossen. Yn 1424 waarden ek in part fan it Oosterstadshamrik en yn 1434 it fierdere gebiet talitten by it Generale Zijlvest der Drie Delfzijlen. It nije Damsterdjip moast de tanommen wetterstream nei see liede. De nije lannen fan it sylfest waarden ferplichte in kanaal te graven van Gronyngen in de Lustighe Maere (in wettergong by Ten Boer). Neffens in ferdrach út 1440 moast de nijen dijck bijlanges het nijen deep oftewol (neffens in letter ôfskrift) de Nijenwall bij Dampster diep fjouwer foet (1.58 m) heech wêze. De namme Damsterdeep komt foar it earst foar yn de kronyk fan Johan Lemego, skreaun om 1425-1427 hinne, mar allinne bewarre yn lettere ôfskriften. It Wierumer Zijlboek (om 1470) hat it noch oer it Groniger deep, in akte út 1462 neamt it wetter derfoaroer Damsater deepp ('Appingedammer djip').
Marcel Lobelle
Yn 1940 ferliet hij Fairey. Tegearre mei Eric Mobbs naam er de R. Malcolm Company oer, dy't jildproblemen hie. Eric Mobbs brocht it nedige jild yn en waard direkteur fan it bedriuw, dat dêrnei M.L. Aviation waard (mei de L fan Lobelle en de M fan Mobbs). M.L. Aviation ûntwurp en boude allerhanne ûnderdielen en systemen foar de fleantúchyndustry. Lobelle ûntwurp ûnder mear in fleanhelm mei ynboud soerstofmasker om 1961.
Damsterdjip
Brêgen
De brêgen of tillen oer it kanaal wiene faak in djoere ynvestearring. De Eekwerdertil (1449: Ekawerdertil) datearret út teminsten de 15e iuw en waard troch trije waarmannen út Eekwerd, Zeerijp en Eenum ûnderholden. Harren útjeften skreaune se op yn it tyllboeck. Oer dy brêge koene de bewenners fan de kustdoarpen de leechlizzende healannen oan it Schildmeer berikke. Nei it yn ferfal reitsjen fan de tille by de Popingeweg mochten de ynwenners fan 't Zandt fan 1588 ôf ek tsjin beteljen gebrûk fan de brêge meitsje. By de brêge stie in galge.
Marcel Lobelle
Lobelle stoar yn de âldens fan 74 jier yn it Wexham Park Hospital yn Slough.
Lobelle syn ûntwerpen
thumb|180px|De Fairey Battle
Damsterdjip
Trekskip
Yn 1650 stifte Stad en Lande de earste trekskiptsjinst tusken Grins en Delfsyl. De kommissaris dy't it tafersjoch op it Damsterdjip hie bewenne yn de 18e iuw in hearehûs mei herberch anneks yn Winneweer.
Fiksje
De roman De nieuwe man (2003) fan Thomas Rosenboom spilet him ôf yn de kriten om it Damsterdjip.
Blier
In blier is in lyts reservoirke yn 'e boppeste lagen fan 'e hûd dat folsit mei lichemsfocht. Dêrby giet it om in ferwûning dy't faak feroarsake wurdt troch oanhâldende wriuwing op in plak dêr't de hûd dêr net oer kin, en dêrom komme blierren faak foar op 'e fuotten as men langer rint of reedriidt as dat men ornaris docht, bgl. om't men dielnimt oan in kuier- of in reedriidtocht. Fierders kinne blierren fan dat type ek maklik ûntstean oan 'e hannen as men wurk docht dat men net wend is, lykas it skoffeljen fan 'e tún. As men oanhâldt mei sok wurk of as men trochgiet mei it rinnen of ferriden fan gruttere ôfstannen, dan sille de hannen of fuotten dêroan wend reitsje en sil der in laach yl ûntstean op 'e dielen dêr't de wriuwing plakfynt.
In blier kin lykwols ek ûntstean trochdat men jin earne oan brând hat (brânblierren); as befriezingsferskynsel; trochdat men jin knypt hat; troch bleatstelling oan gemyske stoffen; of as ûnderdiel fan in ynfeksje. De measte blierren sitte fol mei lymfefocht of bloedplasma, dat beide kleurleaze floeistoffen binne. As men in lyts diel fan 'e hûd earne tusken knypt hat (lykas in autodoar), dan ûntstiet der faak in bloedblier, dy't folsit mei bloed, en dêrom in pearzige kleur hat. As der sprake is fan in ynfeksje, kin in blier ek folsitte mei dracht (pus).
Lytse blierkes binne pynlik, benammen brânblierren, mar sille mei in stikmannich dagen út harsels genêze. By grutte blierren troch slimme brânwûnen of by blierfoarming troch bleatstelling oan gemyske stoffen, of as in blier ynfektearre rekket, is it de baas om medyske bystân te sykjen troch in húsdokter te rieplachtsjen.
Skeel fan Adam en Eva mei Satan
It Skeel fan Adam en Eva mei Satan is in algemien as apokryf beskôge religieuze tekst, besibbe oan it Alde Testamint fan 'e Bibel. It is in kristlik pseudepigrafysk geskrift, dat inkeld oerlevere is yn it Ge'ez, de deade tsjerketaal fan Etioopje. Undersikers hawwe fêststeld dat it orizjineel yn it Arabysk skreaun west hawwe moat, en út 'e fyfde of sechsde iuw datearre.
Ynhâld
It Skeel fan Adam en Eva mei Satan is opdield yn fjouwer boeken. De tekst set útein fuort nei't Adam en Eva út it Hôf fan Eden set binne, wêrby't Adam syn fertriet en helpeleazens yn 'e wrâld bûten it Hôf sterk beklamme wurdt. Yn boek 2 wurde de "soannen fan God", dy't yn 'e Bibel neamd wurde yn Genesis 6:2, identifisearre as de bern Adam en Eva harren soan Set, wylst de "dochters fan de minsken" ôfstammelingen wêze soene fan harren oare soan Kaïn. De Kaïnityske froulju ferlokje de measten fan 'e Settiten om 'e berch dêr't hja op wenje, te ferlitten en har by de Kaïniten yn 'e delling te jaan. Dy wurde laat troch in Genun, dy't in soan wêze soe fan Lamech. Dy Genun wurdt presintearre as de útfiner fan 'e muzykynstruminten, en liket datoangeande te korrespondearjen mei de bibelske Jûbal; lykwols wurdt fan Genun sein dat er teffens de oarlochswapens útfûn.
De Kaïniten, dy't ommers de neiteam binne fan Kaïn, de earste moardner, wurde omskreaun as oerute ferkeard en allegeduerigen ree om moard of ynsest te begean. Nei't harren froulju de Settiten ferlaat hawwe, skinke dy it libben oan 'e Nefilim of reuzen, de "sterke mannen út 'e âlde tiden, de mannen fan namme", sa't se yn Genesis 6:4 neamd wurde. Dyselden waarden lykwols allegear ferdylge yn 'e Sûndfloed, sa't ferhelle wurdt yn oare wurken, lykas Henoch en Jubileeën. Boek 3 en 4 geane fierder mei yn it koart te fertellen oer de libbens fan Noäch, Sem, Melchisedek, ensfh. oant en mei de ferwuostging fan 'e Timpel fan Jeruzalim troch de Romeinen yn it jier 70. Dêrby wurdt de geneälogy fan Adam oant Jezus Kristus jûn, krekt as yn 'e kanonike evangeeljes fan Mattéus en Lukas, mar hjir wurde de nammen fan 'e froulju fan elkmis fan Jezus syn foarfaars derby neamd, wat frijwol nea dien wurdt.
Angel Kelly
Angel Kelly, echte namme Pamela Moore (7 desimber 1962) is in rêstend Amerikaansk pornografysk aktrise fan Afro-Amerikaansk komôf, dy't berne is yn Lansing, yn 'e steat Michigan. Hja makke har debút yn in pornografyske film yn 1985. Neffens har offisjele opjefte is se 1.70 m lang, mei in gewicht fan ? kg en kupmaat 34C. Yn it begjin fan har karriêre brûkte hja ek wol de artystenammen Angel Kelley en Sugar Brown.
Lockheed U-2
De Lockheed U-2, byname Dragon Lady, is in strategysk ferkenningsfleantúch, ûntwurpen foar langduorjende operaasjes op grutte hichte, foar alle waarsomstannichheden by dei en nacht. De U-2 is dêrom útrist mei krêftige kamara's. De U-2 fleach foar de CIA. De U-2 waard ek brûkt foar elektroanysk sensor ûndersyk, de kallibraasje fan satelliten en kommunikaasjedoelen.
De U-2 hat in rol spile by in tal wichtige barrens yn de Kâlde Kriich; by ferkenningen boppe de Sowjet Uny, de Folksrepublyk Sina, Noard-Fietnam en Kuba. Yn 1960 waard CIA-piloat Gary Powers by in flecht boppe Sowjetterritoarium delsketten, mei fan gefolgen fûle Russyske krityk op de Amerikaanske polityk
Skanderborg (gemeente)
Skanderborg is in gemeente yn de regio Midden-Jutlân (Deensk: Midjylland) yn Denemark. De gemeente ûntstie mei de gemeentlike weryndieling troch de gearfoeging fan de âlde gemeente Skanderborg mei de gemeentes Galten, Hørning en Ry en dielen fan de parochy Voerladegård.
Geografy
De Møllehøj is mei 170,86 boppe seenivo it heechste natuerlike punt fan Denemark. De Møllehøj is 51 sintimeter heger as de 200 meter eastliker lizzende Ejer Bavnehøj (170,35 meter boppe seenivo). De Yding Skovhøj, súdwestlik fan Skanderborg, is offisjeel it heechste punt fan Denemark mar dat is ynklusyf in ûnnatuerlike grêfhichte út de brûnstiid. Sûnder de grêfheuvel is de Yding Skovhøj 170,77 meter boppe seenivo, dus krekt wat leger as de Møllehøj. De Himmelbjerget (Himelberch) leit yn it westlike diel fan de gemeente.
Mount Rainier
Mount Rainier (útsprutsen: /reɪˈnɪɘr/), ek bekend as Tahoma, Tacoma, Tacobet, of təqʷubəʔ, is in stratofulkaan yn it Cascadesberchtme 87 km besúdeasten fan Seattle yn de Amerikaanske steat Washington. It is mei syn 4392 m hichte de heechste berch yn de Cascades en yn de steat Washington. De berch en it omlizzende gea hearre by it Nasjonaal Park Mount Rainier.
Mei syn 26 grutte gletsjers is Mount Rainier de berch mei de measte gletsjers yn de 48 tsjininoaroanlizzende steaten op it fêstelân fan Noard-Amearika. 91 km² fan it gebiet is hieltyd bedutsen mei snie en iis. Fierder binne der twa fulkanyske kraters, mei elts in diameter fan 300 meter. Geotermyske hite út de fulkaan hâldt de kraters frij fan snie en iis, en hat in útwreide netwurk fan gletsjergrotten foarme. In lyts kratermar, de heechste fan Noard-Amearika, leit yn it djipste punt fan de westlike krater. Dat mar is allinne troch de grotten te berikken.
Kazankatedraal (Irkûtsk)
De Katedraal fan Us Leaffrou fan Kazan (Russysk: Казанский собор; Kazanski Sobor offisjeel: Katedraal fan it ikoan fan Us Leaffrou fan Kazan) wie fan 1894 oant de sluting troch de bolsjewistyske autoriteiten in otterdokske katedraal yn de Sibearyske stêd Irkûtsk. De katedraal waard yn 1932 opblaasd.
Beskriuwing
thumb|left|250px|De bou fan de katedraal De Kazankatedraal wie in grutte fiifkoepelige tsjerke yn de foarm fan in Gryksk krús. Fia in gallerij wie de klokketoer mei de tsjerke ferbûn. De tusken 1875 en 1894 boude katedraal wykte ôf fan it oarspronklike ûntwerp en waard yn de neobyzantynske styl boud.
De Kazankatedraal wie ien fan de grutste tsjerken fan Russyske Ryk en koe 5.000 minsken bergje. De hichte fan de katedraal wie 60 meter.
Skiednis
Nei de oktoberrevolúsje begûn it ferfal fan de katedraal. Yn 1919 gyng de ferwaarming stikken en sa koe de katedraal allinnich noch yn de waarme moannen iepen bliuwe. Yn de jierren 1920 waard it terrein njonken de tsjerke in plak dêr't de jongerein fuotbalje mocht. In grut part fan de ramen moast der oan leauwe en dêrnjonken wie de lokale parse begûn mei in aktive kampanje dy't de sloop fan de katedraal ta doel hie. Sa kamen der jimmeroan minder minsken yn de tsjerke en dêrmei ûntbriek ek it jild om de skea te ferhelpen.
De katedraal waard yn 1930 sletten en yn jannewaris 1932 folge de ûndertekening fan it beslút om de katedraal te slopen. De autoriteiten wiene fan betinken dat de tsjerke gjin histoaryske of artistike wearde takend wurde koe en útstellen om fan de katedraal in museum te meitsjen waarden ôfwiisd. Foar de sloop wiene meardere eksploazjes nedich, wêrfan't de earste plak fûn yn augustus 1932. Fan it rike ynterieur bleaune allinnich in pear ikoanen oer.
Yn 1938 waard op it plak fan de katedraal it Hûs fan de Sovjets boud. Tsjintwurdich is hjir it bestjoerlik sintrum fan de oblast Irkûtsk ûnderbrocht. Yn 2009 dielde boargemaster Viktor Kondrasjov mei fan doel te wêzen om de katedraal wer op it âlde plak op te bouwen.
Grifformearde tsjerke (Broeksterwâld)
Skiednis
De earste stien foar in tsjerke yn Broeksterwâld waard yn 1872 of 1873 lein. Dy tsjerke stie op de hoeke fan de Kavelwei/Master Hamstrastrjitte en wie al gau te lyts en moast yn 1882 fergrutte wurde. De nijbou krige in lyts tuorke mei in klok. Yn deselde snuorje waard ek in pastory boud. Under lieding fan dûmny R.J. Reitsma keas de gemeente yn 1887 foar de doleânsje. Fiif jier letter fûn de fúzje plak fan de ôfskieden en dolearende tsjerke en waard de Broekster tsjerke in grifformearde tsjerke.
Yn 1955 waard oan de oare kant fan de Kavelwei oan de Feitsmawei in nije tsjerke boud. Op 12 jannewaris 1956 waard it gebou yn gebrûk nommen. Yn de jierren 1980 fûn oan de súdeastlike kant fan de tsjerke in útwreiding plak mei romte foar gearkomsten.
De âlde grifformearde tsjerke waard yn septimber 1976 ôfbrutsen, nei't it gebou noch in skoft foar de foeraazjehannel tsjinne hie. De pastory út 1922/1923 waard yn 1995 ôfbrutsen en ferfongen troch nijbou.
Sûnt april 2004 is de tsjerke in beswierre gemeente yn de Protestanske Tsjerke fan Nederlân.
Boek
Yn it ramt fan it 100-jierrich bestean fan de grifformearde tsjerke waard yn 1987 it boekje "Omdat zij de ere Gods beoogden" útjûn.
Johan Kaartpriis
Skiednis
Yn de santiger jierren hawwe en teatermakker, regisseur en akteur John Lanting, skouboarchdirekteur Wim Bary, ympressario Jacques Senf en Guus Oster, de eardere direkteur fan Teater Carré it inisjatyf nommen om de Johan Kaartpriis yn te stellen. Hja wiene fan betinken dat dêr der by grutte publyk wol in protte belangstelling wie foar blijspullen en kluchten, mar dat it sjenre te min oan bar kaam by de offisjele beoardielingen en priisútrikkingen.
De priis waard foar it earst yn 1975 útrikt. De priis bestiet út in brûnzen byldsje dat Johan Kaart foarstelt. It byldsje makke is troch Piter de Monchy. Yn de perioade oant 1990 waard de priis alle jierren útrikt, mar yn de perioade dêrnei noch mar twa kear.
Yn 2005 waard de priis nij libben ynblaasd en is de jierlikse takenning weromkommen.
Winners
thumb|[[Mary Dresselhuys (1982)]] thumb|John Lanting (1987)
Diana DeVoe
Diana DeVoe, echte namme: April Carter (26 oktober 1980) is in rêstend Amerikaansk pornografysk aktrise fan mingd Afro-Amerikaansk-Filipynsk-Hawaïaansk etnysk komôf, dy't berne is op it eilân Oahu, yn 'e steat Hawaï. Hja makke har debút yn in pornografyske film yn 1999. Neffens har offisjele opjefte is se 1.63 m lang, mei in gewicht fan 58 kg en kupmaat 36C. Yn it begjin fan har karriêre brûkte hja ek wol de artystenammen Diana DeVee, China Storm, Chyna Storm, Chynna Storm, Storm en Mercedes.
Pro-Pain
Pro-Pain is in Amerikaanske metalband oprjochte yn 1991.
Skiednis
Pro-Pain waard oprjochte yn 1991 troch sjonger en bassist Gary Meskil en drummer Dan Richardson, beide earder fan Crumbsuckers. De band brocht yn 1992 syn debútalbum Foul Taste of Freedom út. De band begûn mei in hardcore lûd, mar waard stadichoan in groove / thrashmetal band. Yn de rin fan de tiid hat de band ek in protte cleane sang en keyboards yn harren muzyk ferwurke. Pro-Pain hat op alle trije de grutte Fryske metalfestivals spiele, Wâldrock 1995 & 1998, Dokk'em Open Air 2012 en yn 2017 stiene hja op it poadium fan Into the Grave, op it aldehouster tsjerkhôf yn Ljouwert.
Coming-of-age
Coming-of-age (ek wol stavere as coming of age) is in Ingelske term dy't safolle betsjut as "folwoeksen wurde". Dêrmei wurdt ornaris net sasear doeld op lichaamlike folwoeksenens, dat lykslein wurde kin mei mearderjierrigens, mar earder op geastlike en emosjonele riping. Dat proses falt gauris gear mei fysike riping yn 'e tinerjierren, mar dat hoecht net. It kin bygelyks ek gean oer in lichaamlik folwoeksen man fan 'e yn tritich dy't emosjoneel noch nea folwoeksen wurden is. Coming-of-age is in sjenre yn 'e literatuer, yn films, en yn tillefyzjesearjes. Sokke ferhalen lizze de klam op karakterferoarings ynstee fan aksje, hoewol't dy beide eleminten inoar net needsaaklikerwize útslute. De Bildungsroman is in spesifyk subsjenre fan it coming-of-ageferhaal.
Guon bekende foarbylden fan coming-of-ageferhalen út 'e literatuer binne: Candide fan Voltaire (1759), Northanger Abbey fan Jane Austen (1817), A Portrait of the Artist as a Young Man fan James Joyce (1916), The Catcher in the Rye fan J.D. Salinger (1951), en To Kill a Mockingbird fan Harper Lee (1960). Foarbylden fan bekende films dy't draaie om coming-of-ageferhalen binne: Bambi (1942), The Breakfast Club (1985), Mermaids (1990), American Pie (1999), Girl, Interrupted (1999), de Harry Potter-filmsearje (2001-2011), Juno (2007), Superbad (2007), en Moonlight (2016). Foarbylden fan tillefyzjesearjes mei in coming-of-agetema binne: Happy Days, Degrassi Junior High, The Wonder Years, Boy Meets World, Glee en Awkward.
Rede Globo
Rede Globo is it grutste telefyzjenetwurk fan Latynsk-Amearika en it op ien nei grutste fan de wrâld; allinne it Amerikaanske ABC is grutter. It kanaal wurdt alle dagen troch sa'n 200 miljoen minsken besjoen.
Alvestêdehal
Skiednis
De Alvestêdehal is de opfolger fan 'e Iishal Ljouwert, dy't yn 2015 sletten en sloopt wurde moast om't de kuolfloeistof dy't dêr brûkt waard, fan dat jier ôf ferbean wurde soe. Op 31 oktober 2013 besleat de gemeenteried fan Ljouwert definityf dat de nije keunstiisbaan der komme soe. Dêrby soe de 220-meterbaan fan 'e Iishal Ljouwert ferfongen wurde troch in 400-meterbaan yn it nije kompleks, dy't gaadlik is foar it organisearjen fan ynternasjonale reedrydwedstriden.
De kosten fan 'e nije iisbaan bedroegen €22 miljoen, wêrfan't de provinsje Fryslân en de gemeente Ljouwert elts de helte betellen. Op 22 maart 2015 gie de Iishal Ljouwert foargoed ticht. De nije Alvestêdehal waard op 26 septimber fan dat jier oplevere en gie op 30 septimber iepen. Fan 4 oant 6 maart 2016 waard yn 'e Alvestêdehal it offisjeuze WK Allround foar masters ferriden.
Op 30 septimber 2016, persiis in jier nei de yngebrûkname, waard de 400-meterbaan formeel omneamd ta de 'Atsje Keulen-Deelstra-baan', sadat in âld ûnthjit dat de gemeente Ljouwert yn 1974 oan 'e yn 2013 ferstoarne hurdrydster Atsje Keulen-Deelstra dien hie, einlings en te'n lêsten neikommen waard.
Sudertsjerke (Assen)
De Sudertsjerke (Zuiderkerk) oan de Sudersingel is in tsjerkegebou fan de City Life Church yn de Drintske haadstêd Assen. De gemeente makke diel út fan de City Life Church Nederlân.
Skiednis
De ekspressionistyske tsjerke waard yn 1924 boud foar de grifformearde gemeente fan Assen. Arsjitekt fan it op in grûnplan fan in Gryksk krús boude ryksmonumint wie Albert Smallenbroek. De earms fan it gebou hawwe alle fjouwer in sealtek mei in topgevel, wêryn't smelle hege finsters mei glês-yn-lead ynbrocht binne. Oan de noardeastlike kant stiet by de tagong in toer, wylst der oan de efterkant fan de tsjerke in kosterswente en inkelde sealen oanboud binne.
Nei de foarming fan de protestantske gemeente Assen naam de tsjerkeried yn 2012 it beslút om de gemeente gear te foegjen mei twa oare besteande gemeenten en de Sudertsjerke ôf te stjitten. De reden dêrta wie it djoere ûnderhâld en it weromrinnen fan it ledetal fan de protestanske gemeente. Yn 2014 koe de tsjerke oerdroegen wurde oan de gemeente City Life Church, in yn 2012 yn Assen oprjochte gemeente dy't benammen jongerein oansprekt en yn koarte tiid oanwoeks ta in echte gemeente. Dêrmei koe it gebou in kristlike funksje behâlde.
Kwestje Geelkerken
De tsjerke kaam yn 1926 lanlik yn it nijs doe't dêr de synoade fan de Grifformearde Tsjerken yn Nederlân gearkaam. No hie de Amsterdamske dûmny Johannes Geelkerken al sûnt 1920 in konflikt mei de synoade. Oan de oarder yn Assen kaam de ynterpretaasje fan de ferhalen yn de Bibel. De ynterpretaasje dat de sprekkende slang tsjin Eva yn it paradys sintúchlik waar te nimmen west hat late ta in grut konflikt. Oars as de mearderheid fan de synoade woe Geelkerken dat net oan, hy tocht dat it ferhaal mear yn in oerdrachtlike sin bedoeld wie, en tegearre mei in tal meistanners waard hy útsluten fan it amt. De skorsing en letter ôfsetting út it amt soe sels ta skuorrings yn it grifformearde bolwurk liede.
Oargel
Nei twa foargongers krige de grifformearde tsjerke yn 1932 in nij twamanualich oargel fan de firma Valckx & Van Kouteren út Rotterdam. Dit yn 1962 en 1975 feroare en ferbettere ynstrumint stiet noch jimmeroan yn de tsjerke, mar wurdt troch de nije gemeente net brûkt om't se gebrûk makket fan moderne muzyk.
Wilhelm Röntgen
Wilhelm Conrad Röntgen (Lennep (no in wyk fan Remscheid), 27 maart 1845 - München, 10 febrewaris 1923) wie in Dútsk natuerkundige. Hy is benammen ferneamd fan de ûntdekking fan de nei him ferneamd röntgenstrieling (as X-strieling). Yn 1901 ûntfong er de earste Nobelpriis foar de Natuerkunde foar syn ûndersyk.
Ta eare fan Röntgens prestaasjes ferneamde de International Union of Pure and Applied Chemistry (IUPAC) yn 2004 elemint 111, Röntgenium, in radioaktyf elemint mei meardere ynstabile isotopen, nei him. Ek de mjitienheid Röntgen waard nei him ferneamd.
Röntgens ûntdekking betsjutte in revolúsje yn ûnder oaren de medyske diagnostyk en die sines ta oare wichtige ûntjouwings yn de 20e iuw, bygelyks de ûntdekking fan en ûndersyk nei radioaktiviteit.
Skiednis fan de Babyloanyske Ballingskip
De Skiednis fan de Babyloanyske Ballingskip is in algemien as apokryf beskôge religieuze tekst, besibbe oan it Alde Testamint fan 'e Bibel. It is in pseudepigrafysk geskrift ûnder de namme fan 'e âldtestamintyske profeet Jeremia, dat sadwaande ek wol it Geheime Boek fan Jeremia neamd wurdt (al wurdt dy namme ek wol brûkt om guon fragminten fan in oare tekst oan te tsjutten dy't te Qumran mank de Deade-Seerôlen fûn binne). De Skiednis fan de Babyloanyske Ballingskip is oerlevere yn manuskripten yn it Koptysk, it Arabysk en it Garshuni (Arabysk skreaun yn it Arameeske alfabet), al wie it orizjineel nei alle gedachten yn it Gryksk. Saakkundigen binne fan betinken dat it datearre wurde moat tusken 70 en 132, en dat de anonime wiere skriuwer foar 't neist fan Joad wie. Neitiid moat it nochris bewurke wêze troch in kristlike redakteur, sadat de úteinlike foarm wol wat wei hat fan 4 Barûch, in oare apokrife tekst.
Ynhâld
De aartsingel Michael besiket de Babyloanyske kening Nebûkadnêzer II, en bepraat him om tsjin Juda fanwegen te kommen (h. 16-21). Ebed-Mêlek falt yn 'e sliep wylst er yn 'e tún is (h. 22). Jeruzalim wurdt ynnommen en kening Sedekía en it Judeeske folk wurde finzen nommen en tramtearre (h. 23-26). God docht Jeremia te witten dat it folk ferballing besparre bliuwe sil as er mank de Judeeërs ek mar ien oprjocht man fine kin, mar dat slagget him net (h. 27-28). Dêrop wurdt it folk yn ballingskip fuortfierd nei Mesopotaamje ta, dêr't Sedekía nei fjirtich jier komt te ferstjerren (h. 29-31). Ek Nebûkadnêzer stjert, en yn syn plak komt de Pers Syrus de Grutte op 'e troan, wylst Ezra as lieder fan 'e Joaden oansteld wurdt (h. 32-35). Nei godlik yngripen wurde de Joaden befrijd út har ballingskip (h. 36-37). Ebed-Mêlek wurdt wekker út in sliep dy't santich jier duorre hat, om mei te meitsjen hoe't Jeremia weromkeart nei Jeruzalim (h. 38-40). It boek einiget as Jeremia de Timpel yngiet en in tankoffer oan God bringt (h. 41).
Silkeborg (gemeente)
Silkeborg is in gemeente yn de regio Midden-Jutlân (Deensk: Midjylland) yn Denemark. De hjoeddeiske gemeente ûntstie by de weryndieling fan 2007 troch gearfoeging fan de âlde gemeente Silkeborg mei de trije eardere gemeentes Gjern, Them en Kjellerup.
Jaimee Foxworth
Jaimee Foxworth (17 desimber 1979) is in rêstend Amerikaansk pornografysk aktrise fan Afro-Amerikaansk komôf, dy't berne is yn Belleville, yn 'e steat Illinois. Hja makke har debút yn in pornografyske film yn 2000. Yn it begjin fan har karriêre brûkte hja ek wol de artystenammen Crave en Monet.
Universiteit fan Glasgow
De Universiteit fan Glasgow (Skotsk-Gaelysk: Oilthigh Ghlaschu) is in universiteit yn de Skotske stêd Glasgow. De universiteit waard 1451 oprjochte. It is de op ien nei âldste universiteit fan Skotlân, en de op trije nei âldste fan it Feriene Keninkryk.
Skiednis
De Universiteit fan Glasgow waard yn 1451 fanwege Paus Nikolaas V opjochte, op oanstean fan kening Jakobus II fan Skotlân, dy't in nije universiteit yn Skotlân hawwe woe as tsjinwicht fan de Ingelske universiteiten fan Oxford en Cambridge. De earste kolleezjes wiene yn it kapittelgebou fan de katedraal fan Glasgow. Yn de iuwen dêrnei ferhuze de universiteit in stikmannich kearen. Yn 1871 kaam de haadfestiging foar fêst op it plak fan no, de Gilmorehill.
Bestjoer
De rektor (offisjele titel: Lord Rector) fan de universiteit, fral in seremoanjele funksje, wurdt alle trije jierren troch de studinten keazen. De hjoeddeiske rektor is de Amerikaanske kloklieder Edward Snowden. Hy waard op 18 febrewaris 2014 keazen.
De wittenskiplike en deistige lieding fan de universiteit is yn hannen fan de Chancellor en de Principal; anno 2016 binne dat efterelkoar Kenneth Calman en Anton Muscatelli.
Fakulteiten
De universiteit hat njoggen fakulteiten:
Hasmoneeërs
De dynasty fan de Hasmoneeërs (Hebriuwsk:חַשְׁמוֹנַּאִים‎, Ḥašmona'īm) wie in dynasty dy't oer Judeä hearske yn de Klassike Aldheid fan om 140 f.Kr. hinne oant 37 f.Kr. Tusken 140 en 116 f.Kr. hearske de Hasmoneeske dynasty oer Judeä as in heal-ûnôfhinklik keninkryk fan it Seleusidyske Ryk. Doe't it Seleusidyske Ryk útinoar foel, waard Judeä in selsstannich keninkryk en wist it syn gebiet út te wreidzjen mei de gebieten Samaria, Galileä, Itureä en Idumeä. De Hasmoneeërs namen de titel basileus (kening, keizer), en guon skiedkundigen ferwize nei it tiidrek as in selsstannich keninkryk Israel. It keninkryk waard yn 63 f.Kr. troch de Romeinske Republyk oermastere en de dynasty waard ferfongen troch Herodes de Grutte.
Skiednis
De Hasmoneeske dynasty waard stifte ûnder it liederskip fan Simon de Makkabeeër, sa'n tweintich jier nei't syn broer, Judas de Makkabeeër (יהודה המכבי Yehudah HaMakabi), it Seleusidyske leger fersloech yn de Makkabeeske Opstân. Neffens 1 Makkabeeërs, 2 Makkabeeërs, en it earste boek fan de Joadske Kriich troch de Joadske skriuwer Flavius Josefus (37 n.Kr. - om 100 n.Kr. hinne) besocht de Seleusidyske kening Antiochus IV Epifanus strange kontrôle út te oefenjen yn de satrapyen Koelesyrje en Fenysje nei't er him nei syn súksesfolle ynfal yn Ptolemeesk Egypte troch druk fan de Romeinske Republyk wer weromlûke moast. Hy plondere Jeruzalim en de Timpel, hy ûnderdrukte de Joadske en Samaritaanske religieuze en kulturele fierings en hy besocht it gebiet te hellenisearjen. Mei de dêrop folgjende opstân fan de Joaden yn 167 f.Kr. sette it tiidrek fan ûnôfhinklikens fan de Joaden útein. It Seleusidyske Ryk foel stadichoan útinoar troch oanfallen fan de opkommende machten lykas de Romeinske Republyk en it Partyske Ryk.
Yn 139 f.Kr. erkende de Romeinske Senaat de Joadske steat. Yn 63 f.Kr. foelen de Romeinen Judeä yn en waard it in Romeinske fazalsteat.
Hyrkanus II en Aristobulus II, oerpakesizzers fan Simon de Makkabeeër, rekken belutsen yn de tsierderijen tusken Julius Caesar en Pompejus. Nei de dea fan Pompejus yn 48 f.Kr. en Caesar yn 44 f.Kr., en de dêroan besibbe Romeinske boargerkriich, fersêfte de Romeinske druk op it Hasmoneeske keninkryk. Troch stipe fan it Partyske Ryk wisten de Hasmoneeërs tydlik harren selsstannigens werom te krijen, mar dy koarte ûnôfhinklikens kaam fannijs ta 'n ein nei't de Romeinen ûnder Markus Antonius en Oktavianus de macht yn Judeä wer werom namen.