cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fonteintsjerke (Bûtenpost)
Oargel
It oargel fan de Fonteintsjerke waard yn 1977 kocht fan de herfoarme Maranathatsjerke yn Lunteren. Oarspronklik stamt it ynstrumint út 1860. De oargelmakker Norbertus Stephanus Leijser boude it doe ienmanualige oargel mei njoggen registers foar de herfoarme tsjerke yn Gendt. Yn de jierren 1950 waard it oargel, dat oan it ein fan de Twadde Wrâldkriich slim skeind rekke, renovearre. Brek oan jild makke dat it oargel fan de njoggen mar fiif registers oer hold. It ferhûze yn 1968 nei Lunteren, dêr't it yn in modern front kaam te stean. By dizze gelegenheid krige it oargel in frij pedaal en waard it oargel útwreide nei twa manualen. Ek waarden der nije registers tafoege. Yn 1977 fûn der noch ris in útwreiding fan it ynstrumint plak mei in dwerswurk fan fiif stimmen. Om't de tsjerke yn Lunteren in grutter oargel ha woe, waard it oargel yn 1996 te keap oanbean en sa kaam it yn de Fonteintsjerke telâne.
Nieve Jennings
Nieve Jennings (Bishopbriggs, 7 augustus 1987) is in Skotsk model, aktrise, sjongster en dûnseresse. Hja waard bekend doe't hja yn 2007 Miss Skotlân waard en yn 2008 Miss Feriene Keninkryk.
Modellewurk
Jennings waard yn 1987 berne yn it Skotske Bishopbriggs. Hja begûn mei fiif jier al as model te wurkjen en waard op har fyftjinde 'ûntdutsen' troch in scout fan in foaroansteand modelleburo. Dêrtroch waard se yn 'e folgjende jierren frege foar opdrachten yn 'e hiele wrâld, en wurke se û.m. op Syprus en yn Spanje, Londen, Parys, Gibraltar, Japan en Sina, foar prestizjeuze haute couture-labels as Amanda Wakeley, Marcus Eagleton, Joyce Young en Ultimo.
Skientmewedstriden
Teffens naam Jennings diel oan ferskate skientmewedstriden. Yn 2007 waard se keazen ta Miss Skotlân, en yn dy hoedanichheid fertsjintwurdige se har heitelân dat jiers by de Miss World-ferkiezing yn Sanya, yn 'e Folksrepublyk Sina. Dêr behelle se it twadde plak by twa ûnderdielen, Miss World Sports en Miss World Talent. Yn 2008 waard Jennings kroane ta Miss Feriene Keninkryk, wêrnei't se letter datselde jiers Grut-Brittanje fertsjintwurdige op 'e Miss International-ferkiezing yn Makau.
Oare beuzichheden
Har bekendheid as model late foar Jennings ek ta oare putsjes. Sa waard se yn 2011 frege om 'e GAMTA Entertainment Award te oerlangjen op 'e útrikkingsseremoanje fan 'e Young Scot Awards, yn Glasgow. Los fan har modellwurk is Jennings ôfstudearre oan 'e Glasgow Academy of Musical Theatre Arts (GAMTA), en hat se sadwaande ek aktyf west as toaniel- en musicalaktrise, sjongster en dûnseresse. Sa hat se û.m. prinsesse Jasmine spile yn 'e musical Aladdin, Ms. Wotherspoon yn Doon at the Buroo, jonkfrouwe Marion yn The Magical Adventures of Robin Hood en Wendy yn The Magical Adventures of Peter Pan.
Oergongskalinder foar 1582 (Frankryk)
Dit is de oergongskalinder foar 1582 fan Frankryk:
Blau plak
In blau plak is de meast foarkommende fariant fan in bloedútstoarting of hematoom, in sichtber plak op 'e hûd fan minsken en bisten dêr't, ornaris troch útwindich geweld, in kniezing fan ierkes plakfûn hat, mei as gefolch dat der bloed yn it hûdweefsel lekt is. Blauwe plakken komme fral fuort út kniezings en binne yn 'e regel pynlik as men der op drukt, mar meastal hat men der fierder net al tefolle lêst fan. Oars wurdt it fansels as blauwe plakken symptomen binne fan swierdere ferwûnings, lykas brutsen bonken of ynwindige bliedings.
It útlekte bloed wurdt nei ferrin fan tiid wer troch it lichem ôfbrutsen en opnommen. Geandewei dat proses feroaret it yn 't earstoan reade of út 'en blauwens skinende plak fan kleur. It ôfbrutsen izerhâldende hemoglobine yn it bloed wurdt nammentlik omset yn giele pigminten, dy't it 'blauwe plak' yn 'e mande mei it blau in grienich oansjen jouwe. Neigeraden dat de tiid foarderet en almar mear blau yn giel omset wurdt, ferdwynt it grienige en kriget it plak in gielige kleur, dy't stadichwei oplost yn in normale hûdskleur.
De genêzing fan in blau plak kin, ôfhinklik fan 'e swierte fan 'e oarspronklike bloedútstoarting, útinoar rinne fan in stikmannich dagen oant in pear wiken. Dêrby moat wol oantekene wurde dat blauwe plakken by âldere minsken in stik minder gau genêze as by de jongerein. Boppedat rinne âlderen yn it foarste plak al folle makliker blauwe plakken op, om't harren hûd en oare weefsels minder fleksibel binne en harren hûd teffens tinner is.
Johan Vaaler
Johan Vaaler (Aurskog, 15 maart 1866 – Kristiania, 1910) wie in Noarsk útfiner. Yn 1899 krige er it patint op de paperclip. Hy wurdt faak sjoen as de útfiner fan dizze kantoarnoviteit, hoewol't der op it stuit dat de patinten útrikt waarden al krammerkes bestiene.
Hy studearre natuerkunde en wiskunde (studearre ôf yn 1887) en wurke fan 1892 ôf yn in oktroaiburo yn Oslo. It keizerlik oktroai waard op 12 novimber 1899 yn Dútslân ferliend, en in oare waard yn 1901 yn de FSA jûn. Noarwegen hie doe gjin oktroaiwet. Syn patint wie it earste fan 'e wrâld foar stik ark dat it papier net skansearre.
It krammerke dat er útfûn hie gjin ekonomysk sukses, der wiene al dy't better foldiene. Foar safier bekend hat er net besocht kontakt op te nimmen mei potinsjele fabrikanten yn Noarwegen of yn it bûtenlân, en dat gebrek oan inisjatyf liket te befêstigjen dat er der al gau efter kaam dat der al in bettere krammerkes bestiene. Syn oktroai liet er rêstich ferrinne.
It dinkje wie polityk wol fan betsjutting. Nei de besetting fan Noarwegen yn april 1940 droegen in soad Noaren in paperclip oan de kraach fan de jas. It wie in symboal fan trou oan kening Håkon VII en it regear, dat yn ballingskip gie yn Ingelân. Dat dragen waard troch de Dútske besetter strang ferbean en bestraft.
Schaumburg (Illinois)
Schaumburg (Amerikaansk-Ingelske útspr.: ['ʃɔ:mbɜ:ɹɡ], likernôch: " sjôm -beurk") is in doarp (village) yn it noardeastlike part fan 'e Amerikaanske steat Illinois. It leit foar in diel yn Cook County en foar in diel yn DuPage County, en is in noardwestlike foarstêd fan Chicago. Schaumburg stiet benammen bekend om 'e Woodfield Mall, it grutste winkelsintrum fan Illinois, dêr't lju út 'e hiele steat op ôfkomme. Neffens in offisjele skatting út 2016 hie it doarp doe krapoan 75.000 ynwenners. Yn 2018 waard Schaumburg troch it tydskrift MONEY Magazine it earste plak taparte op in ranglist fan bêste plakken om te wenjen yn Illinois.
Geografy
Schaumburg leit yn it noardeastlike part fan 'e Amerikaanske steat Illinois, foar in diel yn Cook County en foar in diel yn DuPage County. It is in foarstêd fan 'e grutte metropoal Chicago, dy't rûchwei 45 km noardwestlik fan 'e binnenstêd fan Chicago leit en op likernôch 25 km bewesten de kust fan 'e Michiganmar. De Ynternasjonale Lofthaven O'Hare leit 16 km súdeastlik fan Schaumburg. It doarp hat in oerflak fan 50,2 km², wêrfan't 50,0 km² bestiet út lân en 0,2 km² út oerflaktewetter. Schaumburg grinzget yn it noarden oan Hoffman Estates en Palatine, yn it noardeasten oan Rolling Meadows, yn it súdeasten oan Elk Grove Village, yn it suden oan Roselle, yn it súdwesten oan Hanover Park en yn it westen oan Streamwood.
Johan Vaaler
Johan Vaaler krige, mei fanwege de politike bestjutting fan it symboal paperclip, fan de Noaren in monumint foar syn útfining yn Oslo yn de foarm fan in tige grutte paperclip (7 m heech).
Schaumburg (Illinois)
Skiednis
De oarspronklike bewenners fan 'e krite fan Schaumburg wiene Yndianen fan 'e Sôk-, Foks-, Potawatomy- en Kikkepû-stammen. Tsjin 1830 begûnen de earse blanke kolonisten har yn it gebiet nei wenjen te setten. Dy kamen foar in part út 'e eastlike Feriene Steaten (benammen út noardlik New York) en foar in part út Dútslân. Yn 1840 bestie 56% fan 'e (blanke) bewenners út saneamde Yankees (lju út it noardeasten fan 'e Feriene Steaten) en 28% út Dútsers. Omtrint 1855 bestie 28% út Yankees en 48% út Dútsers. Dat kaam om't der mear Dútsers by kamen, wylst de Yankees fierder nei it westen teagen om 'e Grutte Flakten te kolonisearjen. Tsjin 1870 waard de krite frijwol hielendal troch etnyske Dútsers bewenne, en it Dútsk soe oant yn 'e 1950-er jierren de memmetaal bliuwe fan it meastepart fan 'e ynwenners.
Johan Vaaler
Yn 1999, in iuw nei de útfining, waard op er 'e nij eare yn de foarm fan in postsegel.
Schaumburg (Illinois)
Skiednis
It distrikt (township) dêr't Schaumburg letter yn komme soe te lizzen, krige pas yn 1850 in namme. Om't it meastepart fan 'e kolonisten ôfkomstich wie út it Foarstedom Schaumburg-Lippe (om persiis te wêzen, út 'e parochy Apelern), waard besletten dat it distrikt Schaumburg Township komme moast te hjitten. Fan 'e midden fan 'e njoggentjinde iuw ôf gie it it distrikt ekonomysk tige foar de wyn, sadat yn 1858 by it krúspunt fan Schaumburg Road en Roselle Road, dat doedestiden bekendstie as Olde Schaumburg Centre, in merk ûntstie dêr't agraryske produkten ferhannele waarden. Dêr kaam al rillegau fêste bewenning út fuort, mei twa winkellju, fjouwer tsizers, in skuonmakker, in skroar, in weintsjer en in hoefsmid. De nije útbuorren krige de namme fan Schaumburg Centre.
Yn syn begjintiid wie Schaumburg Centre frij isolearre fan 'e bûtenwrâld, mei't men mei hynder-en-wein twa dagen ûnderweis wie nei Chicago, dat doedestiden trouwens noch mar 35.000 ynwenners hie. Pas yn 'e midden fan 'e tweintichste iuw waard it isolemint trochbrutsen, doe't yn 1955 16 km fierderop it eardere fleanfjild O'Hare Field útwreide waard ta de Ynternasjonale Lofthaven O'Hare. In jier letter waard de Northwest Tollway by Schaumburg lâns oanlein, en yn dyselde snuorje fêstige ek Pure Oil Company in fabryk yn 'e buorskip. Sadwaande begûn de befolking fan Schaumburg Centre te groeien, en krige it plak yn 1956 de status fan doarp ûnder de (nije) namme Schaumburg. De befolkingsgroei dy't it doarp benammen yn 'e 1960-er en 1970-er jierren trochmakke, feroare it karakter fan 'e mienskip op dramatyske wize. Yn 1956 wiene der 130 ynwenners; yn 1980 wie dat oantal oanwoeksen ta 53.305.
It earste grutskalige nijbouprojekt yn Schaumburg (mei de namme Weathersfield) sette yn 1959 útein ûnder lieding fan Alfred Campanelli. Yn 1967 waard it earste appartemintekompleks fan it doarp boud, dat it International Village neamd waard. Yn 1968 fêstige it telekommunikaasjebedriuw Motorola syn haadkertier yn Schaumburg. Yn dyselde snuorje waard de countrysjonger Bob Atcher (bekend fan 'e hit You Are My Sunshine) keazen ta boargemaster fan Schaumburg, in amt dat er beklaaide oant 1975. Yn 1970, doe't it doarp 18.730 ynwenners hie, waard de autosneldyk Interstate 290 oanlein, dy't oan 'e eastkant fuort by de beboude kom fan Schaumburg lâns rûn. Dat soarge foar in noch fluggere ferbining mei Chicago. Yn 1971 gie by it krúspunt fan Golf Road en Interstate 290 de Woodfield Mall iepen, dy't doedestiden it grutste winkelsintrum fan 'e Feriene Steaten wie.
Yn it begjin en de midden fan 'e jierren '80 lei Schaumburg him benammen ta op 'e ûntjouwing fan grutte kantoargebouwen yn it Woodfield Center-kompleks, oan Golf Road. De ein fan itselde desennium waard karakterisearre troch de flugge útwreiding fan yndustryterreinen en opslachromten oan 'e noardeastlike en súdwestlike rânen fan Schaumburg. Ek waarden yn 'e 1980-er jierren ferskate grutte hotels yn it doarp set. Yn 1994 kocht it doarpsbestjoer it Regionaal Fleanfjild Schaumburg oan fan 'e partikuliere eigners en renovearre it folslein mei subsydzjes dy't fral fan 'e federale oerheid kamen. Yn 1991 waard fuort njonken de Woodfield Mall in lytser winkelsintrum oanlein, One Schaumburg Place. Dat waard yn 1999 en 2000 lykwols wer ôfbrutsen en ferfongen troch in winkelstrjitte yn 'e iepen loft, The Streets of Woodfield. Yn 'e mande mei Woodfield Village Green foarmje The Streets of Woodfield en de Woodfield Mall no in trijetal gearwurkjende winkelakkomodaasjes. Yn 1998 iepene de Sweedske meubelreus IKEA in winkel fan 42.500 m² foar de Woodfield Mall oer.
Ekonomy
Fierwei de grutste wurkjouwer yn Schaumburg is (mei 4.400 banen) de Woodfield Mall, dy't mei in oerflak fan krapoan 200.000 m² it grutste winkelsintrum fan Illinois is. It omfiemet (anno 2018) 234 ûnderskate winkels en restaurants. Op jierbasis komme der mear as 27 miljoen besikers del, en it is sadwaande in wichtige toeristyske attraksje yn Illinois. Yn 2000 keazen de ynwenners fan Chicago de Woodfield Mall út as harren favorite bestimming yn 'e foarstêden. Oare grutte wurkjouwers yn Schaumburg binne fersekeringsmaatskippij Zurich Insurance Group (2.600 banen), dy't der syn Noardamerikaanske haadkertier hat; it pleatslike skoaldistrikt (2.030 banen); telekommunikaasjebedriuw Motorola Solutions (1.600 banen); katamaranbouwer OptumRx (1.300 banen) en I.T.-gigant IBM (900 banen).
Demografy
Neffens in offisjele skatting troch it Amerikaanske Folkstellingsburo op grûn fan gegevens fan 'e folkstelling fan 2010 hie Schaumburg yn 2016 in befolking fan 74.446 minsken. De befolkingstichtens bedroech 1.481,8 minsken de km². Neffens gegevens fan 'e folkstelling fan 2010 wie doe fan 'e befolking fan Schaumburg 12,3% âlder as 65 jier en 20,4% jonger as 18 jier. Fierders bestie 32,4% fan 'e húshâldings út ien persoan, wylst yn 2011 8,1% fan 'e befolking ûnder de earmoedegrins libbe, ynkl. 10,1% fan 'e lju út 'e leeftydskategory fan 18 jier en jonger.
Wat de etnyske opbou fan 'e befolking oangiet, dy wie yn 2010 sa: 61,6% blanken; 19,8% Aziaten; 8,8% Latino's; 4,2% swarten; 0,2% Yndianen; 5,4% oaren of fan mingd etnysk komôf. Fan 'e Aziaten wiene de Ynjers de grutste groep (10,8% fan 'e doarpsbefolking), op ôfstân folge troch de Koreänen (2,5%), Filipino's (1,8%), Sinezen (1,7%) en Japanners (1,4%).
Klimaat
Schaumburg hat in fochtich lânklimaat, mei fjouwer dúdlik ûnderkate jiertiden, waarme oant hjitte en faak neare simmers en kâlde snieïge winters. Yn july, de waarmste moanne, is de trochsneed temperatuer oerdeis 29 °C, en yn jannewaris, de kâldste moanne, is dat –0,3 °C. Schaumburg kriget jiers trochinoar 993 mm delslach, mei dêrûnder oer it hiele winterhealjier ferdield sa'n 94 sm snie.
Krústsjerke (Bûtenpost)
De Krústsjerke yn Bûtenpost is de eardere grifformearde tsjerke fan it doarp. Tsjintwurdich is it mei de foarhinne herfoarme Mariatsjerke ien fan de twa tsjerken fan de protestanske gemeente fan Bûtenpost.
Untstean fan de gemeente
Dêrmei wie ek de doleânsje yn Bûtenpost in feit. Yn in iuw tiid soe it tal leden fan de grifformearde gemeente mear as fertsienfâldigje en dêrmei waard de grifformearde gemeente fan Bûtenpost wat ledetal oanbelanget grutter as de herfoarme gemeente. Letter soe ek de grifformearde gemeente te meitsjen krije mei in skuorring. Yn Bûtenpost makken yn 1945 likernôch 130 leden harren los fan de synodale tsjerke en gyngen oer nei it nije ferbân fan frijmakke tsjerken
Nei in drege oanrin tekenen de herfoarme en de grifformearde gemeente fan Bûtenpost op snein 3 jannewaris 2010 de fúzje-akte. Sawol de herfoarme tsjerke as de grifformearde tsjerke, dy't folle grutter is en mear kapasiteit hat, bleaune yn gebrûk.
Gebou
De grifformearde tsjerke waard yn 1887 as in sealtsjerke boud. Nei't it gebou elektrysk krige yn 1921, moast troch de nije oanwaaks de tsjerke yn 1923 nochris útwreide wurde mei in eastlike fleugel, sadat it grûnplan fan de tsjerke tsjintwurdich in T-foarm hat. Mei de útwreiding en de bou fan in kreake naam it tal sitplakken yn de tsjerke ta oant 600. Yn de jierren 1930 wie der wer brek oan sitplakken en moast in twadde kreake boud wurde.
Yn 1982 waard it beslút nommen de tsjerke te restaurearjen. Underdiel fan de restauraasje foarme it ferwiderjen fan de wite farve oan de muorre.
Oargel
It oargel fan de Bûtenposter Krústsjerke koe yn 1964 troch de firma E. Pels út Alkmar boud wurde nei't de tsjerke in legaat krige hie fan boargemaster Eringa. It oargel mei 16 registers ferfong doedestiids in âlder ynstrumint mei materiaal fan in Hardoff-oargel út 1860, dat yn 1924 oernommen waard fan de Nederlânsk Herfoarme Tsjerke fan Abbegea. Op 10 septimber 1964 waard it nije Pels-oargel offisjeel yn gebrûk nommen.
List fan planetoïden 67001-67100
Dit is in list fan planetoïden 67001-67100.
Mylène de la Haye
Mylène de la Haye (Maastricht, 29 maart 1959) is in Nederlânsk sjoernaliste, presintatrise en skriuwster fan Limburchsk komôf.
Libben en karriêre
Nei in sjoernalistike karriêre, wêrby't De la Haye û.m. jierrenlang bydragen levere oan it tydskrift Panorama, sette se útein mei in nij wurkpaad op 'e tillefyzje, by RTL Nederlân. Dêrby presintearre se de programma's Echte Mannen, op RTL 4, Te Paard Te Paard, op RTL 5, en fierders Lief en Leed en De Vakantievrouw. Ek hie se yn 2012 in gastrol yn Het Sinterklaasjournaal.
Total loss (betsjuttingsside)
"Total loss" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
Richard Burton (akteur)
thumb|Burton yn Kleaopatra, 1963 thumb|Burton yn Kleaopatra, 1963 thumb|Burton mei [[Ava Gardner yn The night of the Iguana]] Richard Burton (Ponthrydyfen (Wales), 10 novimber 1925 - Genêve (Switserlân), 5 augustus 1984) wie in Welsk filmakteur.
Biografy
Burton waard berne as Richard Walter Jenkins yn it doarpke Pontrhydyfen ûnder Port Talbot. Hy kaam ýt in mynwurkershushâlding dêr't Welsk sprutsen waard. Syn mem stoar doe't er twa wie nei de berte fan har tretjinde bern. Doe waard benammen syn 19 jier âldere broer fan grut belang foar him. Letter waard er as bern oannaam troch syn ûnderwizer Philip H. Burton, dy't ek syn akteartalint ûntduts en oanmoedige.
Hy studearre yn Oxforden tsjinne fan 1944–1947 as navigator by de RAF. Hy hie in soad niget oan sport, spile in it studinteteater en stie rillegau op de planken yn de Old Vic. Hy gou as foarneam fertolker fan stikken fan Shakespeare. Mei 19 jier makke er syn debút yn de Londenske Westendteaters. Yn 1949 briek er troch yn it Globeteater mei it stik The Lady's Not For Burning neist Sir John Gielgud. Teffens ferskynde Burton doe ek al in Ingelske films. Yn 1952 feruile Burton Ingelân foar Hollywood, dêr't er yn de film My cousin Rachel de haadrol krige en Olivia de Havilland as tsjinspylster hie.
Burton wie ferslaafd oan alkohol en koe min sliepe. Nei syn earste houlik mei Sybil Williams hat er twaris troud west mei Elizabeth Taylor; mei har makke er ek syn bêste films, sa as Who's Afraid of Virginia Woolf? nei it toanielstik mei deselde namme fan Edward Albee.
Letter troude Burton noch mei Suzy Hunt, de eardere frou fan James Hunt, en as lêste mei Sally Hay, in grimeuse dy't letter skriuwster waard. Op fakânsje yn syn hûs yn Switserlân is Burton hommels ferstoarn oan in harsenblieding. Hy is ek yn Switserlân te hôf kaam.
Burton is sânris nominearre foar in Oscar (û.o. foar syn rol yn Who's Afraid of Virginia Woolf?), mar hat nea ien krigen.
Richard Burton wie ek te hearren op it muzykalbum Jeff Wayne's Musical Version of The War of the Worlds, dat yn 1978 ferskynde. Burton hie de rol fan sjoernalist op Jeff Wayne syn album dat basearre wie op it boek fan H.G. Wells.
List fan planetoïden 73801-73900
Dit is in list fan planetoïden 73801-73900.
Hase (rivier)
thumb|De Hase yn Meppen De Hase is in rivier mei in langte fan 193 km yn it noardwesten fan Dútslân.
De Hase ûntspringt op in hichte fan 163 meter yn het Teutoburger Wâld en rint troch Nedersaksen om ûnder Meppen yn de Iems út te mûnjen.
Oan de Hase ûntstiene in oantal stêden, ûnder oare Osnabrück, Melle, Meppen en Bramsche. By Melle leit in bifurkaasje. Under Alfhausen waard fan 1971 ôf de Alfsee oanlein, in heechwetterbekken foar de Hase. By Bokeloh waarden yn de iere jierren njoggentich fan de tweintichste iuw bevers útset. Dy waarden út de Elbe helle. Yn 2001 sieten der om de Hase hinne sa'n 50 stiks.
Súdlike fyskatsja
De súdlike fyskatsja (Latynske namme: Lagidium wolffsohni) is in sûchdier út it skift fan 'e kjifdieren (Rodentia), de famylje fan 'e wolmûzen (Chinchillidae) en it skaai fan 'e berchfyskatsja's (Lagidium). Dit bist waard yn 1907 foar it earst wittenskiplik beskreaun troch de Britske soölooch Oldfield Thomas.
De súdlike fyskatsja, dy't frij nau besibbe is oan 'e folle bekendere tsjintsjilla, is lânseigen yn dielen fan Argentynje en Sily. Syn natuerlike biotoop wurdt foarme troch rotsige gebieten mei genôch beskûl. Oer de súdlike fyskatsja is fierders net in protte bekend, en der binne sels te min gegevens foar de IUCN om in ynskatting te meitsjen oangeande de status fan 'e populaasje.
Altitude (album)
Altitude is it fjirde studio-album fan Autumn. It album waard yn 2008 opnommen yn de Graveland studios yn Kortenhoef en yn de SplitSecondSound studios yn Amsterdam en  waard op 13 febrewaris 2009 útbrocht. It wie it earste album fan Autumn mei sjongeres Marjan Welman,
Boarch Hochosterwitz
De Boarch Hochosterwitz is in kastiel út de lette midsiuwen yn de Eastenrykske gemeente Sankt Georgen am Längsee, likernôch 8 kilometer eastlik fan de stêd Sankt Veit an der Glan. It kastiel leit op in 175 meter hege dolomytrots.
Skiednis
De berch dêr't de boarch op stiet waard al yn de brûnstiid bewenne. Nei alle gedachten lei der doe al in fêsting op de berch. Osterwitz (Alpenslavysk: Astarwizza - Skerpe berch) waard foar it earst yn 860 neamd. Wannear't it earste fort boud waard is ûnbekend, mar yn 1200 wurdt der foar it earst tynge fan dien. Oant it midden fan de 12e iuw wie it yn besit fan it aartsbisdom Salzburg, doe't de aartsbiskop as geunst foar de stipe oan de machtsstriid tusken de Roomsk-Dútske keizer en de paus fan Rome it kastiel as lien oerdroech oan de schencken fan Osterwitz. Yn de 15e iuw waard Georg fan Osterwitz, troch de Turken finzen nommen. Hy ferstoar yn 1476 yn de finzenis sûnder neiteam. De lêste fan de famylje wie Hans Osterwitz, mar dy hie in grutte skuld útstean by de keizer en moast om dy ôf te beteljen it kastiel opjaan. Nei fjouwer iuwen gyng de boarch op 30 maaie 1478 oer yn hannen fan keizer Ferdinand I.
Yn de folgjende tritich jier rekke de boarch troch it grutte tal Turkske oanfallen slim skeind. Op 5 oktober 1509 droech keizer Maksimiliaan I it kompleks oer oan Matthäus Lang von Wellenburg, yn dy tiid noch biskop fan Gurk en tsien jier letter de prins-biskop fan Salzburg, dy't it kompleks renovearje liet. De boarch waard yn 1541 as pân oerdroegen oan Georg von Khevenhüller, dy't it yn 1571 kocht. Sûnt dy tiid bleau de boarch sûnder ûnderbrekkings yn it besit fan deselde famylje. Khevenhüller liet de boarch fan 1570 oant 1583 yn syn hjoeddeiske oansjen útbouwe.
Beskriuwing
De wei nei de boarch giet omheech mei ferskate bochten oer in rotseftige omjouwing troch fjirtjin grutte poarten, itjinge it tige dreech makke de boarch yn te nimmen. De wei giet oer ravinen en djippe kleauwen, út en troch by útbeitele stikken rots lâns oant de wei by it kastiel komt. In twadde tagong, de Narrensteig, giet oer de steile westlike helling en is foar in part yn de rots úthoud. Dy tagong waard ûnder mei in ferdigeningsmuorre en net mear besteande oanbousels ôfsletten. Alle twa tagongen bestienen neffens in 13e-iuwske kronyk al fan ôf it iere begjin.
Yn de smidterij oan de bûtenkant fan de boarch wurde histoaryske wapens en harnassen makke en restaurearre. Dêrnjonken leit in systerne foar de opfang fan reinwetter.
Boarchtsjerke
Om't yn dy tiid de katolike parochy fan Villach de bysetting fan de protestantske frijhear fan Khevenhüller yn harren domtsjerke wegere, is de Jehannes Nepomyktsjerke sûnt 1607 de grêftsjerke fan de famylje,
Halskeatling
Wrâldwiid wurde halskeatlings troch sawol manlju as froulju droegen, mar yn 'e Westerske wrâld wurde se oer it algemien earder mei froulju assosjearre as mei manlju. Men is fan betinken dat de earste halskeatlings sa'n 40.000 jier lyn yn 'e Stientiid ûntwikkele waarden, en bestiene út folslein dierlike materialen, lykas in koarde fan sine mei dêroan tosken of klauwen fan bejage bisten.
Der besteane ferskate soarten halskeatlings.
Brest
Dútslân:
Frankryk:
Kroatië:
Sloveenje:
Wyt-Ruslân:
Tsjechje
Wilhelm August Rieder
Wilhelm August Rieder (Oberdöbling, 30 oktober 1796 - Wenen, 8 septimber 1880) wie in Eastenryksk keunstskilder, litograaf en tekenener.
Rieder wie in soan fan de komponist Ambros Rieder (1771–1855). Hy studearre al mei 16 jier oan de keunstakademy fan Wenen dêr't studearre by Hubert Maurer ( 1738 - 1818). Yn 1825 studearre er ôf. Op de akademy rekke er befreone mei de komponist Franz Schubert. Hy waard de ferneamdste portretist fan Schubert. Rieders skildere in tal wurken mei religieuze en histoaryske temas.
Fjildnamme
In fjildnamme is de toponym (namme) dy't in eigner oan in beskaat stik lân joech ta ûnderskieding fan oare stikken lân. Dy nammen kamen ek wol foar yn registers fan kavels dy't bygelyks by in pleats hearden. Dat jin soene it as in foarrinner fan de kadastrale oantsjutting beskôgje kinne.
Miehlen
Miehlen is in plak yn de Dútske dielsteat Rynlân-Palts. It makket diel út fan de Rhein-Lahn-Kreis.
Bestjoer
Miehlen is in saneamde Ortsgemeinde yn de Verbandsgemeinde Nastätten.
Johannes Bückler
De ferneamste ynwenner fan Miehlen hat nei alle gedachten Johannes Bückler west (berne yn de hjerst fan 1779 yn Miehlen en ferstoarn op 21 novimber 1803 yn Mainz). Bückler hie de bynamme Schinnerhannes of Schinderhannes en wie in krimineel, dy't yn alle gefallen 211 misdieden op syn namme hie stean. Hy makke him fral skuldich oan stellerij, sjantaazje en rôfoerfallen, mar ek rôfmoard en moardzjen waarden bewiisd. Nei syn feroardieling waard Bückler ûnder grutte belangstelling fan it folk op 20 novimber 1803 mei 19 fan syn helpers troch de falbile yn Mainz eksekutearre. Yn it bertehûs fan Bückler oan de Hauptstraße 60 is in bibleteek ûnderbrocht, dy't besocht wurde kin.
Druktechnyk
Drukke is in fermannichfâldigingsprosedee dêr’t, foar it werjaan fan it ûnderwerp, drukinket oerbrcht wurde op in te beprintsjen materiaal mei help fan in drukfoarm en in drukkrêft. De druktechnyk wurdt ûnder oare brûkt yn de boekdrukkeunst foar it fermannichfâldigjen fan skriften. Yn Jeropa kaam de boekdrukkeunst op yn de 15e iuw. It Book of St. Albans, eins The Bokys of Haukyng and Huntyng; and also of coot-armuris, in Ingelske útjefte út 1486, is foarsafier bekend it earste boek yn kleuredruk.
In ienfâldige foarm fan drukken is stimpelje. De hjoeddeiske drukker brûkt op ’t heden gjin hânstimpel mear, mar in yngewikkelde drukmasine.
Der binne fjouwer klassike druktechniken neigeraden de aard fan it drukwurk wêrby’t it ûnderskie makke wurdt nei de drukfoarm dêr’t de inket op oanbrocht wurdt:
Yn it lêste fearn fan de tweintichste iuw is it digitaal printsjen of drukken ûntstien. Offset hat tsjintwurdich heechdruk sa goed as hielendal ferfongen. offset is tsjintwurdich folslein ôfhinklik fan digitale techniken wurden. Heechdruk, litografy en djipdruk wurde noch brûkt foar spesjale bibliofile útjeften en yn de saneamde (grafyske) byldzjende keunst.
Heechdruk
Heechdruk is de âldste foarm fan drukken. By heechdruk of boekdruk binne op de drukfoarm de stikken dy’t de ôfdruk foarmje moatte ferhege oanbrocht. Yn it begjin waard dêr hout foar brûkt. De stikken dy’t net drukke mochten waarden fuortsnien sadat allinnich it drukbyld oerbleau. Letter waard foar de drukfoarm in leadlegearing brûkt. De drukfoarm bestie doe út losse (leaden) letters en klisjees. De lêste technyk mei help fan de leaden foarm wurdt noch wol ambachtlik brûkt. De hjoeddeistige materialen binne keunststof, metaal of rubber. De byldfoarm is yn spegelbyld.
De tekst yn it setsel is nei wat oefenjen maklik te lêzen, yn de gewoane lêsrjochting, as de tekst omdraaid wurdt, te begjinnen by de ûnderste rigel. Dat wie de manier dêr’t in hânsetter syn rigel op kontrolearre yn de setheak, foar’t er oan de folgjende rigel begûn. De ôfdruk op it te bedrukken materiaal is fanselsprekkend gewoan te lêzen.
Heechdruk wurdt inkeld noch wol tapast foar drukwurken yn beheinde oplages, benammen foar it saneamde smoutwurk, lykas besitekaartsjes, famylje-drukwurk yn it algemien, sluven, formulieren en soksawat. Ek dat rint yn de kommersjele merk tige werom. Allinnich âldere personielsleden binne der noch yn foarme, en kompjûterstjoerde printers jouwe in ridlike kwaliteit op, dêr’t de klant ûnderwilens ta wend rekke is. Boppedat foldiene âlde drukparsen meast net oan de hjoeddeiske noarmen en foarskriften foar feiligens. En de kosten om dy masines oan te passen kinne amper weromfertsjinne wurde.
Tsjntwurdich rint it gebrûk fan de heechdruk sterk werom troch it tanimmend belang fan de offsetdruk, dy’t, ek op lytsere masines, hieltyd mear ekonomysk gebrûk talit. By boeken en tydskriften wurdt it al lang net mear brûkt, útsein as it om bibliofile, gauris hobbyistyske útjeften giet. Dêr moat by oantekene wurde dat in soad fan dy hobbyisten mei in private-parse in aldermachtichst soad fakkennis hawwe, en der in hiel soad tige weardefol materiaal en kostbere masines troch harren bewarre wurde, koestere en brûkt. Alde masines en de fakkennis om dy masines te brûken is in part fan ús kultuer.
Fleksodruk (ek: anilinedruk) makket gebrûk fan fleksibele drukplaten fan rubber of keunststof en waard yn ’t earstoan benammen brûkt foar ferpakkings.
Flakdruk
By flakdruk wurdt gebrûk makke fan de eigenskippen fan fet en wetter dy’t elkoar ôfstjitte. It ôf te drukken byld hat in tige glêd oerflak en it net ôf te drukken byld in hiel fyn rûch oerflak (finer as it allerfynste skjirpapier). Earst wurdt de drukplaat klam makke dêr’t de hiel glêde stikken it wetter by ôfstjitte en de rûgere stikken it wetter krekt oanlûke. Dêrnei wurdt de plaat inke dêr’t it wetter by op de rûgere (net drukkende parten) de fette inket ôfstjit. Dan kin de ôfdruk dien wurde.
In oare technyk wie om earst de stien mei soere gom te bewurkjen, en dêrnei hiel opperflakkich de soere laach fuort te skraabjen, sadat de ûnbewurke kalkstien wer frij kaam. De stien wurdt dêrnei earst wiet makke en dêrnei yninke. It papier wurdt dêrnei op de yninkte stien lein, en mei wat druk wurdt it byld op it papier oerbrocht. It byld op de stien is spegelferkeard. Dat soarte bylden is maklik lêzen te learen, troch it byld op ‘e kop te hâlden en de tekst te lêzen yn de gewoan lêsrjochting.
By de offsetdruk wurdt de drukplaat al dan net om in grutte silinder spand dy’t ûnder de inketrôlen en fochtrôlen trochdraait. Dêrnei wurdt it byld oerset tsjin in silinder dy’t mei in rubberen doek beklaaid is en dêr fan ôf wurdt in ôfdruk op it papier oerbrocht. Under dat papier sit in tsjindruksilinder dy’t foar de nedige drukspanning soarget. Der binne ek stiendruk-offset-drukparsen konstruearre, wêrby’t it byld op de stien oanbrocht waard, en dêrnei op in mei rubber beklaaide silinder oernommen waard, wêrnei’t it byld fan it rubber ôf op it papier oerbrocht waard. By offset is it byld op de plaat gewoan te lêzen, en net spegelferkeard. It byld op it rubberdoek is wol spegelferkeard. Offset(oersette)-flakdruk is yn tsjinstelling ta de oare klassike druktechniken in yndirekte druk.
Tsjintwurdich binne de measte drukmasines mearkleureparrsen. Dat wol sizze dat de parse út in tal eleminten (druktuorren) gearstald is. De parse wurdt dêrtroch nochal wat djoerder en nimt gâns mear romte yn beslach. Nettsjinsteande dat wage de foardielen folle swierder. Fjouwerkleuredruk kin yn ién inkelde drukgong op papier set wurde, wat de produksjefaasje en kwaliteit te’n goede komt.
Djipdruk
By djipdruk is it drukbyld, sa’t de namme al seit, ferdjippe oanbrocht. De inket sit yn saneamde napkes. Neidat de hiele drukfoarmsilinder fan in inketlaach foarsjoen is wurdt dy mei in tinne stielen lineaal (de reakel) ôfstrutsen sadat allinnich de inket yn de ferdjippe napkes sitten bliuwt. Dêrnei wurdt de ôfdruk ta stân brocht. Dat bart troch it substraat tusken de foarm-silinder en in tsjindruk-silinder troch te heljen. By it ôfdrukken op papier kin elektrostatyske drukstipe brûkt wurde. De dêrby brûkte inket is tige floeiber, en der sitte in soad flechtige oplosmiddels yn.
De hjoeddeistige generaasje djipdruk-masines kinne útrist wurde mei kearstangen om twasidich bedrukke te kinnen, UV ôflakstasjons, ynfrareaddrûging, konfinsjonele drûging foar solvint of wetterbasis en serfomoters sadat by it (bygelyks) ôflakken in ôfwikende omfang fan de foarmsilinder brûkt wurde kin.
It gravearjen fan in silinder is in djoer proses. De koperen beklaaiïng fan de foarmsilinder giet nei it drukken ferlern. Dat betsjut dat nei elts drukwurk de silinder fannijs beklaaid en fannijs gravearre wurde moat. Fofografyske metoaden foar it oanbringen fan de drukfoarm op de silinder binne folle gebrûkliker. Dêrfoar is nedich: in rastere fotografysk diaposityf, pigmintpapier en ultrafiolette lampen. Pigmintpapier is papier mei dêr in laach sjelatine op, dêr’t ammonium-bigromaat yn sit. De sjelatine yn it pigmintpapier wurdt loaid, dat wol sizze ûnoplosber as it troch de lampen beljochte wurdt. Der ûntstiet in negatyf yn it pigmintpapier. Earst wurdt it raster yn de sjelatinelaach kopiearre, mei in twadde beljochting wurdt it byld oanbrocht. Nei de beljochting wurdt de sjelatinelaach op de silinder oerdroegen, en útwosken. Dêrnei wurdt de silinder behannele mei in oplossing fan ferry-gloride, wat it koper oplost, op dy plakken, dêr’t de sjelatine tinner is, ûntstiet in djipper napke, dat letter mear inket hawwe sil by it drukken. Nei it etsen wurdt de silinder útspield en skjinmakke, en eventueel fergrome by grutte oplages. It etsen duorret sawat 15 oant 20 minuten, de maksimale etsdjipte is sawat 0.05 mm.
Slavekust
thumb|Festigingen fan de WIC dy't ta de Slavekust rekkene waarden
Druktechnyk
Djipdruk
In silinder kin mannich kearen brûkt wurde, troch der elektrolitysk in maklik te ferwiderjen koperlaach op oan te bringen. Yn dy laach wurdt it byld dan oanbrocht. In tinne nikkellaach beskermet de silinder, en makket dat de byldlaach gau fan de silinder helle wurde kin. It foardiel fan dy technyk is benammen de hege oplages (1.000.000 stiks is gjin probleem) en de grutte kleuregamma.
Trochdruk
By trochdruk wurdt de inket troch de iepen stikken fan de drukfoarm drukt.
Foarbylden fan dizze technyk binne:
De drukfoarm by de seefdruk bestiet út in fyn nylon of polyester (eartiids: side) gaas, dêr’t in sjabloan op hechte is, dat op in raam spand is. Nei dat gaas wurdt dy drukmetoade ek silkscreenprinting (letterlik: ‘sideseefdrukken’) neamd. In oare namme foar in artistike seefdruk is serigrafy. De mesken yn it gaas dy’t net troch it sjabloan ôfdutsen binne, litte de inket troch. It te bedrukken materiaal wurdt ûnder it raam lein en de inket mei in rubberen reakel oer it gaas strutsen. De inket wurdt troch de reakel troch de iepen mesken fan it gaas op it te bedrukken materiraal parse, dêr’t de ôfbylding troch ta stân komt.
Fotografyske metoadiken, bygelyks mei bigromaatsjelatine, kinne brûkt wurde om de seef pleatslik inket-ticht te meitsjen. Dy drukmetoade komt ek slim automatisearre foar en jo fine op’t heden healautomatyske seefdrukmasines foar it bedrukken fan de meast ferskate dragers lykas papier, hout, glês, blik, weefsels, keunststoffen en sokssawat. Ek uv-inkten ha harren yntrede yn de seefdruk dien. Pluspunt foar seefdruk is dat de inketlaachtsjokte stjoerd wurde kin sadat it prosedee him by útstek lient foar bûtentapassings.
Digitaal drukken
De term digitaal drukken wurdt faak brûkt foar twa bot ferskillende techniken; it digitaal printsjen, bygelyks mei in inketsnjitprinter, en it drukken op in drukparse wêrby’t de drukplaten streekrjocht digitaal op de parse makke wurde.
Digitale printers besteane al sûnt de santiger jierren, mar binne benammen sûnt ein njoggentiger jierren o sa yn opkomst as alternatyf foar de tradisjonele druktechniken. Los fan de technyk is it grutste ferskil mei de tradisjonele druktechniken dat de fêste kosten de drukwurkopdracht hiel leech (firtueel nul) binne. Dêrfoaroer binne de fariabele kosten it fel folle heger as by tradisjoneel drukwurk. As gefolch dêrfan is digitaal drukken benammen yn it foardiel by lytse oplages en ynderhaastputsjes. De trochsneed oplage fan drukwurk is al sûnt de njoggentiger jierren oan it sakjen. Ek de winske omlooptiid fan drukwurk wurdt hieltyd koarter, trochdat de opdrachtjouwers dat easkje. Beide trends stimulearje it kiezen foar digitaal drukwurk.
Digitale printers binne yn haadlinen yn trije technologyen te ferpartsjen: Océ Copy Press, elektrofotografysk en Inket(snjit)printer. Elektrofotografyske printers wurkje neffens itselde prinsipe as de bekende Laser(ljocht)printers, mar dan grutte, flotter en betrouberder. Océ Copy Press is te ferlykjen mei it offsetprosedee. Toner wurdt oanbrocht op in rubberdoek en mei in tsjindrukrôle op it papier oerbrocht.
Fabrikanten fan produksjeprinters binne ûnder oare Océ, Kodak, Xerox, Agfa, Canon.
Profesjonele inketsnjitprinters wurkje globaal neffens itselde prinsipe as inketsnjitprinters foar konsuminten. Benammen foar drukken op grut formaat (alternatyf foar seefdruk) is inketsnjit al jierren de dominante technology. De wichtichste leveransiers binne dêrby ûnder oare Océ, Mutoh, Vutek en Roland. Sûnt in tal jierren is inketsnjit ek yn opkomst as alternatyf foar offsetdrukken. De nijste produkten binne kwa faasje al gau te ferlykjen mei guon offsetparsen.
Gislee
In gislee is in ôfdruk mei help fan in inketsnjitprinter. It wurdt benammen brûkt om reproduksjes fan keunstwurken te meitsjen. De term gislee is ôflaat fan it Frânske tiidwurd gicler, dat striele of fernevelje betsjut. Yn dy druktechnyk wurdt gebrûk makke fan ûnûnderbrutsen inketstrielen dy’t ferskate kleurlagen op ferskate materialen oanbringe lykas keunststofplaten, skilderslinnen of heechweardige papier/kartonsoarten. In piëzo-printkoptechnology, dêr’t de inketstoart en frekwinsje sekuer mei dosearre wurde kinne. Mei heechweardich pigmintearre inkten kin in kleurechtens krigen wurde fan 100 jier of mear neffens de lêste ûndersiken. Foar it meitsjen fan in gislee moat it wurk allerearst digitalisearre wurde. Dan is it ek mooglik dy technyk te brûken foar wurk dat op in byldskerm ûntwurpen is en dêr’t allinnich in digitaal orizjineel fan bestiet, de saneamde digitale keunst. As in digitaal wurk net yn in oplage mar mar ienkear ôfdrukt wurdt ha wy it oer in monogislee.
Slavekust
De Slavekust wie in hannelsgebiet fan de Westyndyske Kompanjy (WIC), oan de Baai fan Benyn, yn West-Afrika. De faktorijen leine yn Nigeria, Benyn en Togo. Ek waard it eilân Sao Tomee ta it gebiet rekkene. De faktorijen waarden hast allinne brûkt om slaven te ronseljen foar de slavehannel op Amearika. De Slavekust lei beëasten de folle gruttere Goudkust, dêr't njonken goud ek slaven weihelle waarden.
Festingen
Plakken dêr't de WIC faktorijen hie, wine:
Angelique Midthunder
Angelique Midthunder (folút: Angelique Roehm Midthunder; Bangkok, 1970) is in Amerikaansk aktrise, stuntfrou en casting director fan Taisk-Dútsk komôf.
Libben en karriêre
Midthunder waard berne yn 'e Taiske haadstêd Bangkok út in Taiske mem en in Dútske heit, mar emigrearre op jonge leeftyd mei har âlden en har broer Mark nei de Feriene Steaten. Hja begûn yn 'e filmyndustry doe't hja begjin njoggentiger jierren út klearbare nijsgjirrigens besleat te reägearjen op in iepen oprop foar in Japanske film, foar figuranten dy't hynsteride koene. Nei't se as aktrise yn ferskate Amerikaanske en bûtenlânske films spile hie, sette se ek útein mei te wurkjen as stuntfrou, en letter ûntdiek se har belangstelling foar it castingproses (it sykjen fan gaadlike akteurs foar de beskikbere rollen) en waard se casting director.
Midthunder kombinearre alletrije funksjes en wurke lange tiid yn Los Angeles, mar yn 2005 ferfear se nei Santa Fe, de haadstêd fan 'e súdwestlike Amerikaanske steat Nij-Meksiko, dêr't har Midthunder Casting al rillegau it wichtichste en ynfloedrykste castingburo fan 'e steat waard. Dêrby hat se har spesjalisearre yn it casten fan Yndiaanske rollen (dy't se sels ek gauris spile hat), en lit se har foarstean op it kombinearjen fan it behâld fan 'e kulturele yntegriteit fan 'e Yndianen mei de kreätive frijheid fan 'e filmmakkers.
Sûnt de iuwwiksel hat Midthunder ek wurksum west as regisseur, filmprodusinte, dokumintêremakster, senarioskriuwster en filmeditor. Yn 2006 wûn se op it Filmfestival fan Fargo de priis foar de bêste ferheljende koarte film (foar it troch har regisearre Reservation Warparties), en yn 2010 waard se (yn 'e mande mei David Rubin en Richard Hicks) nominearre foar in Emmy (de wichtichste Amerikaanske tillefyzjepriis) foar har casting fan 'e minysearje Georgia O'Keeffe. Hja is lid fan 'e Casting Society of America en de Academy of Television Arts & Sciences. Angelique Midthunder is troud mei de Yndiaanske akteur David Midthunder, dy't fan mingd Sû- en Assiniboin-komôf is. Harren dochter Amber Midthunder is ek aktrise.
Minnistetsjerke (Bûtenpost)
Skiednis
De earste minnistegemeente fan Bûtenpost ûntstie oan it begjin fan de 17e iuw. In grutte gemeente hat it nea west. In grut part fan it bestean fan de gemeente hie de gemeente net in eigen predikant of moast der in predikant dield wurde mei Kollum. Yn de 19e iuw rekke de gemeente sa bot yn it neigean, dat de noch mar tsien leden tellende gemeente yn 1835 opheft en by dy fan Surhústerfean foege waard.
De skilder Jan Murk de Vries skildere de foarstellings fan de Wûnderbaarlike Fiskfangst en de Doop fan Jezus troch Jehannes de Doper. De minniste gemeenten Hallum en De Westereen skonken it doopfont respektivelik de kânselbibel.
Yn 2007 bestie de gemeente fyftich jier. Yn it ramt fan it jubileum ferskynde fan de hân fan Dirk Visser it boek ''Open en gastvrij. 50 jaar Doopsgezinde Gemeente Buitenpost 1957-2007''
Oargel
Yn 1968 boude de firma Verschueren út Heythuysen it oargel foar de fermanje fan Bûtenpost.
Tamar (bibelsk persoan)
Ferballing
Yn Genesis 38 wurdt beskreaun dat Tamar de frou is fan Juda's earste soan Er. Mar om't Er in minnen-ien wie, liet de Heare him al sûnder dat er by Tamar bern ferwekt hie stjerre. Neffens in Levityske tradysje joech Juda Tamar doe oan Onan, de jongere broer fan Er, om op namme fan Er foar neiteam te soargjen. Onan woe lykwols gjin bern ha, dy't net op syn eigen namme stiene en alle kearen as er by de frou fan syn broer slepte, liet er syn sied op 'e grûn falle. De Heare achte dat net goed en liet dêrom ek Onan stjerre. Om't Juda tocht dat der faaks in flok op Tamara rêste en benaud wie dat ek syn lêste soan Sjela stjerre soe, stjoerde Juda har werom nei har eigen folk, dêr't hja as widdo ûnderdak krige.
Tamar en Juda
Yn de tiid dat Sjela grut waard, ferlear Juda syn frou. Nei de routiid wie Juda fan doel om mei syn maat Chira nei de skieppekearders fan Timna te gean. Tamara klaaide har noch jimmeroan as in widdo, en alhoewol't Sjela no âld genôch wie om har as frou oan him te jaan, wie dat net bard. Doe't Tamara fan Juda's reis hearde ferklaaide hja har as hoer, die in wale foar it gesicht en gyng nei Enaïm op in plak oan 'e wei nei Timna sitten, dêr't ek Juda del komme soe. Juda seach de frou dêr sitten en Tamara's plan like te wurken want hy herkende har net as skoandochter mar sa yn har klean as in publike frou. Hy frege wat de priis wie foar har seksuële tsjinsten en hja koene it iens wurde dat Juda yn ruil foar de seks neitiid in geit stjoere soe. Om der wis fan te wêzen dat Juda syn ûnthjit nei komme soe, easke hja as ûnderpân syn stôk, segelring en koarde, dy't er grif oan har joech. Om syn ûnthjit nei te kommen stjoerde Juda letter syn maat mei de geit nei Enaïm, mar de hoer wie dêr net te finen en ek die bliken dat nimmen yn Enaïm in hoer koe.
Juda liet it fierder mar gewurde, hie wie syn ûnthjit neikommen en woe fierder gjin drokte om't minsken der oars om spytgnyskje soene. In moanne of wat letter gyng it praat dat Juda's skoandochter huorke hie en in bern by har droech. Ek Juda hearde dat ferhaal en easke dat hja bûten kaam om ferbaarnd te wurden. Mar Tamara hie har ûnderpân en stjoerde de stêf, de segelring en de koarde nei Juda mei it boadskip dat de eigner fan dy saken de man wie dy't har swier makke hie. Doe't Juda seach dat dy sines wiene, krige er begrutsjen en sei dat it syn eigen skuld wie, om 't er Sjela net oan har jûn hie.
By de berte die bliken dat Tamara twa bern by har droech: Pêres en Sêrach. Juda en Tamar hiene soene letter gjin omgong mear mei inoar ha.
Neffens de Bibel is Pêres in foarfaar fan kening David en neffens in Etiopyske tradysje waard Pêres in kening fan Perzje.
Karl Drais
thumb|Karl Drais yn 1820 Karl Friedrich Christian Ludwig Freiherr Drais von Sauerbronn (Karlsruhe, 29 april 1785 - dêre, 10 desimber 1851), yn 't koart Karl Drais, wie de útfiner fan de draisine, of rinfyts, de foarrinner fan de fyts yn de Biedermeierperioade.
Libben en wurk
Karl Drais wie in soan fan in jurist. Hy studearre oan de boskbou-akademy en ek wis- en natuerkunde oan de universiteit fan Heidelberch.
Drais waard houtfester yn tsjinst fan gruthartoch Karel fan Baden en nifele yn syn frije tiid oan apparaten, wêrmei't de minske him effisjinter foarút komme kinne soe.
Drais wurke ûnder mear oan in wein mei fjouwer tsjillen, dy't mei de fuotten yn 't plak fan hynstekrêft op in goede dyk flugger gie as oar reau. De presintaasje fan dy wein yn Wenen yn 1814 waard lykwols in fiasko. Letter waard it troch Drais betochte systeem wol tapast op weintsjes dy't op reels rûnen en dy't ek draisine neamd wurde.
Wabe (namme)
Wabe (útspr.: [ˈʋaːbə]) is in Fryske jongesnamme. It is in gearlûking fan Germaanske foarnammen dy't begjinne mei Wald-, wat "hearsker" betsjut, en dy't in twadde part hawwe dat begjint mei de letter b, lykas Waldbert of Waldbrecht.
Karl Drais
Libben en wurk
Drais syn wurkjouwer, de gruthartoch fan Baden, wie oars wol ûnder de yndruk rekke fan syn prestaasjes en soarge derfoar dat er him hielendal oan syn útfiningen wijde koe mei behâld fan salaris. De gruthartoch joech him de titel "Professor der Mechanik".
Yn lettere jierren betocht Drais ûnder oare noch in stoompanne, in periskoop en in skriuwmasine. Dy lêste joech er de tapaslike namme "Schnellschreibmaschine".
Martin Ros
Martin Ros (Hilfertsom, 2 jannewaris 1937 - Amersfoort, 8 desimber 2020) wie in Nederlânsk útjouwer, redakteur, boekenresensint, radiopresintator, skriuwer en publisist.
Biografy
Ros waard grutbrocht yn in tige katolike Hilfertsomske arbeiderswyk Klein Rome. Syn net altyd postive ûnderfinings yn syn jonkheid dêre hat er yn 1997 beskreaun yn it boek Herinneringen aan mijn rijke roomse jeugd.
Yn 1964 waard er redakteur by útjouwerij De Arbeiderspers, wêrfoar't er ek it tal boekerigen makke. De bekendste binne Privé-Domein en Oorlogsboeken. Ros wie ek redakteur fan it literêr tydskrift Maatstaf. Sûnt 1996 wurket er as freelance-publisist en fertaler. Ros skreau sels ek boeken, fral oer syn passy hurdfytsen.
Ros waard by it grutte publyk bekend fanwege syn boekresinsjes yn het radioprogramma TROS Nieuwsshow op Radio 1, dy't er fan 1985 ôf alle wiken fersoarge. Omdat de TROS it programma ferjongje woe, moast Ros dêr mei ophâlde. Dat levere ferdielde reaksjes op ûnder de 800.000 fêste harkers fan it programma. Op 22 desimber 2007 wie syn lêste útstjoering. Yn 2008-2010 wie er wer as kollumnist te beharkjen, no oer it ynternet by de doetiidske boekwinkelkeatling Selexyz.
Martin Ros wenne de lêste jierren fan syn libben yn in ferpleechhûs yn Amersfoort. Hy stoar dêr yn de âldens fan 83 jier oan de gefolgen fan in ynfeksje troch it koroanafirus.