cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
William Heinesen
Libben
Nei Karen Blixen is Heinesen de meast oersette Deensktalige skriuwer út it tiidrek 1900-1940. Yn 1965 waard him as earste Fêreuster de Literatuerpriis fan de Noardske Ried takend foar syn roman Det Gode Håb ("De Goede Hope"). Njonken Rói Patursson is er de iennichste Fêreuster dy't dy eare ea ta diel fallen is. Fierders wûn er yn 1975 de Fêreuske Literatuerpriis; yn 1980 de Deenske Kritisypriis foar Literatuer (Kritikerprisen) foar syn roman Her Skal Danses ("Der Sil Dûnsjen Wêze"); yn 1985 de Karen Blixenmedalje fan 'e Deenske Akademy; en yn 1987 de Skandinavyske Priis fan de Sweedske Akademy, dy't ek wol de "Lytse Nobelpriis" neamd wurdt. Yn 1981, doe't er nominearre wie foar de Nobelpriis foar de Literatuer, giene der geroften dat de kar foar dy eare ek echt op him fallen wie. Dêrop skreau er de Sweedske Akademy om syn (troch oaren bewurkmastere) kandidatuer yn te lûken. Letter lei er út wêrom't er dat dien hie: "It Fêreusk wie foarhinne net yn tel – sterker noch, it waard planút ûnderdrukt. Nettsjinsteande dat hat it Fêreusk in grutte literatuer skepen, en it soe net mear as reedlik west hawwe en jou de Nobelpriis oan in auteur dy't yn it Fêreusk skriuwt. As er lykwols oan my jûn wie, soed er nei in auteur gien wêze dy't yn it Deensk skriuwt, en bygefolch soe it Fêreuske krewearjen om in ûnôfhinklike kultuer te skeppen in snútslach krigen hawwe." Heinesen stoar yn 1991 te Tórshavn, yn 'e âlderdom fan 91 jier.
Eyzo de Wendt van Sytzama
Biografy
Van Sytzama boaske yn 1842 yn Ljouwert Rinske Heringa Cats (1822-1851), dochter fan Adrianus Heringa Cats en Richtje Johanna Gosliga. Nei syn ferstjerren troude Rinske fannijs mei Sible Speelman, Frysk steatelid.
Op 18 july 1843 wie er mei syn frou ûnderweis nei Ljouwert doe't er in beroerte krige dêr't oan stoar. Hy waard byset yn it famyljegrêf yn Friens. Op dy dei waard op alle tuorren yn Idaarderadiel de swarte flagge útstutsen. Nei syn dea skreau Eeltsje Halbertsma in lofdicht oer him. Yn de tsjerke fan Friens hinget in rouboerd foar Van Sytzama, dat teffens it jongste rouboerd yn Fryslân is. De bou fan it hûs ûnder Tsienzerbuorren waard doe stillein en it al opboude part waard wer ôfbrutsen.
Hoop
Hoop of hope is in optimistyske gemoedstastân dy't basearre is op 'e ûnwisse ferwachting fan in positive útkomst fan it ien of oar. Hoop kin passyf wêze, lykas in winsk, mar ek aktyf. Yn dat lêste gefal wurdt de kâns op 'e winske útkomst fergrutte troch persoanlike ynset foar dy útkomst troch dejinge dy't de hoop koesteret. De beide foarmen fan hoop kinne yllustrearre wurde troch jin in finzene foar te stellen dy't frij wêze wol. Hy kin dêrby inkeld hoopje op syn frijlitting en fierders neat ûndernimme, mar hy kin ek hoopje om frij te kommen en dêr sels oan meiwurkje troch in ûntsnappingsplan te betinken en út te wurkjen.
Hoop hat ferskate tsjinstelden: By in falske hoop is de ferwachting hielendal basearre op fantasij of op in útkomst dy't frijwol ûnmooglik is. By in ferlerne hoop hat men de hoop opjûn om't de positive útkomst tige ûnwierskynlik liket.
Yn it kristendom is hoop ien fan 'e trije kristlike deugden, njonken leauwe en leafde. (Ek wurde der yn it kristendom fjouwer kardinale deugden ûnderskaat, te witten: wiisheid, rjochtfeardichheid, moed en selsbehearsking.) De bân tusken leauwe en hoop wurdt yn it nijtestamintyske Brief oan de Hebreeërs sa omskreaun: "Wat is it leauwen? De fêste grûn fan wat men hopet, it bewiis fan 'e dingen dy't men net sjen kin."
It Nije Hiem
It Nije Hiem, yn it oarspronklike Deensk: Noatun (al is it eins in Fêreusk wurd dat stavere heart te wurden as Nóatún), is in roman fan 'e hân fan 'e Fêreuske skriuwer, dichter, oersetter, keunstskilder, keunstkritikus en komponist William Heinesen (1900-1991). It is in kollektive roman dy't ta de streaming fan it sosjaal reälisme heart, en dy't ferhellet oer in groep earme boeren en fiskers dy't besykje op in ôfhandich plak in nij bestean op te bouwen. Noatun waard foar it earst publisearre yn 1938, en wie ien fan Heinesen syn grutste literêre súksessen. It is oerset yn ferskate talen, wêrûnder it Fêreusk. De Fryske fertaling, fan Gerryt Dykstra, ferskynde yn 1972.
Ynhâld
De roman fertelt it ferhaal fan in kloft earmoedige boeren en fiskers dy't besykje en bou in nij en frij bestean op troch har nei wenjen te setten yn 'e woeste Deademansdelling. Dat is in lyts stikje goede grûn dat ynklamme leit tusken ûnbrûkber rotslân oan 'e stiennige kliffen fan Atlantyske kust fan 'e Fêreu-eilannen. De mienskip moat sterke natoerkrêften sjen te oerwinnen, lykas de wylde oseaan en de strange winter. Teffens moatte se har te skrep sette tsjin 'e ûnmeilydsume Fêreuske natoer, de tsjinwurking troch grutboer Sigvard, de bemuoisucht fan religieuze sekten en de ellinde fan 'e Spaanske gryp.
Mei't it hjir om in kollektive roman giet, en de bedoeling fan in kollektive roman no krekt is om in groep lju mei-inoar ta haadpersoan te meitsjen, springt eins net ien fan 'e personaazjes der echt út. Sels Niels Peter, dy't dúdlikernôch út ferve kommen is, dat syn namme de titel fan 'e Ingelske oersetting wurden is, ûnderskiedt him net bysûnder fan 'e oaren. Troch it koppige bodzjen en krewearjen fan 'e leden fan 'e lytse mienskip slagget it har dochs om 'e Deademansdelling te feroarjen yn in libbene delsetting dy't hja fan Nóatún neame, en harren nije fjoertoer wurdt in symboal fan harren kriich en oerwinning.
Fryske oersetting
Noatun waard yn 1972 ûnder de titel It Nije Hiem yn it Frysk oerset troch Gerryt Dykstra (1879-1973), fan berop learaar Dútsk, dy't ek ferantwurdlik wie foar it ferfryskjen fan û.m. de Aldiislânske Gunnlaugssêge. De 279 siden tellende fertaling fan Noatun waard útbrocht by De Terp te Ljouwert.
National Trust for Places of Historic Interest or Natural Beauty
De organisaasje is ûnôfhinklik fan de oerheid. It ynkommen bestiet út entreejild, abonneminten fan de 3½ miljoen leden, donaasjes en legaten en de winst út kommersjele sydlingske aktiviteiten. Het dagelijks werk is grotendeels in handen van meer dan 42.000 frijwilligers. De ynstelling hat besittingen op letterlik tûzenen plakken, lykas 350 histoaryske huzen, tunen, fabriken en mûnen, dy't meielkoar alle jierren san'n 14 miljoen beteljende besikers lûke. Ut namme fan oaren en mei lokale partners beheart de National Trust bosken, sompen, marren, eilannen, strannen, boerelân en archeologysk erfgoed. It totale oerflak fan it ûnreplik goed fan de National Trust beslacht 2520 km², dat is hast 1,5% fan Ingelân, Wales en Noard-Ierlân meiïnoar.
Healwei de 20e iuw ûntstie der mear omtinken foar bûtenpleatsen en lângoeden, navenant dat de finansjele en arbeidsyntinsive lêsten fan soksoarte besittingen foar hieltiid mear eigeners swierrichheden joech. Nei de beurskrach fan oktober 1929 koe de Trust bygelyks it doarp West Wycombe yn Buckinghamshire mei West Wycombe Park oernimme fan de aadlike famylje Dashwood. Ek it doarp Lacock yn Wiltshire is hast hielendal besit fan de National Trust.
De organisaasje is registrearre as "registered charity no. 205846".
Meast besochte plakken
Yn it boekjier 2005/2006, dat einige op 28 febrewaris 2006, wiene der 70 plakken mei mear as 70.000 besikers. De top 3 is:
Sutton Hoo mocht dat jier 91.293 besikers wolkom hjitte.
Paralympyske Simmerspullen 2016
De Paralympyske Simmerspullen 2016 (Portegeesk: Jogos Paralímpicos de Verão de 2016) wiene in grut ynternasjonaal sportevenemint foar atleten mei in lichaamlike beheining yn 'e tradysje fan 'e Paralympyske Spullen, dat oan 'e ein fan 'e simmer fan 2016 holden waard yn it Brazyljaanske Rio de Janeiro. Hjiroan namen 161 lannen en 4.342 sporters diel. It wie de fyftjinde kear dat de Paralympyske Simmerspullen organisearre waarden. De iepeningsseremoanje fûn plak op 7 septimber, en de ôfslutingsseremoanje op 18 septimber. Dêrmei wiene it de earste Paralympyske Simmerspullen dy't yn 'e winter (op it súdlik healrûn) holden waarden, en ek de earsten dy't holden waarden yn Súd-Amearika en yn in Portegeesktalich lân. It sportbarren omfieme 526 ûnderdielen yn 23 ûnderskate sporten. Twa dêrfan, it kanofarren en de paratriatlon, waarden foar it earste beoefene op dizze edysje fan 'e Paralympyske Simmerspullen. Foar dit sportevenemint waarden deselde fasiliteiten brûkt dy't earder, yn augustus, brûkt wiene foar it hâlden fan 'e Olympyske Simmerspullen.
Organisaasje
As ûnderdiel fan 'e offisjele oerienkomst tusken it Ynternasjonaal Paralympysk Komitee (IPC) en it Ynternasjonaal Olympysk Komitee (IOC) dy't sletten waard yn 2001, organisearret it gastlân fan 'e Olympyske Simmerspullen ek de Paralympyske Simmerspullen. Sadwaande waard dit sportevenemint yn septimber 2016 holden yn Rio de Janeiro, yn Brazylje, dêr't gebrûk makke wurde koe fan 'e fasiliteiten en akkomodaasjes fan 'e Olympyske Simmerspullen dy't in moanne earder, yn augustus 2016, ek yn Rio de Janeiro holden wiene. Yn 'e oanrin ta de Paralympyske Simmerspullen fan 2016 spilen de organisaasje guon fan deselde problemen parten dêr't ek de Olympyske Simmerspullen mei te krijen hân hiene. Dêrby gie it om 'e ekonomyske en politike krisis yn gastlân Brazylje; it dêr hearskjende sikafirus; de smoargens fan it wetter en it driuwende ôffal yn 'e Baai fan Guanabara; en it Russysk dopingskandaal. As gefolch fan dat lêste probleem sleat it IPC op 7 augustus alle Russyske sporters út fan dielname oan 'e Paralympyske Simmerspullen.
Dielnimmende lannen
Der namen 159 lannen diel oan 'e Paralympyske Simmerspullen fan 2016, mei dêropta in tiim besteande út flechtlingen (de yndividuële atleten) en Koeweit, wêrfan't de sporters inkeld meidwaan mochten ûnder de Paralympyske flagge, om't it Koeweitysk Paralympysk Komitee útsletten wie fanwegen oerheidsbemuoienis mei it bestjoer. Ruslân wie hielendal útsletten, fanwegen it grutte Russyske dopingskandaal. De beslissing dêrta makke it Ynternasjonaal Paralympysk Komitee (IPC) op 7 augustus 2016 bekend. Yn totaal wiene de 4.342 dielnimmende atleten. Hjirûnder in opsomming fan 'e dielnimmende lannen, mei tusken heakjes it oantal sporters.
George Edwin Lord
George Edwin Lord (Brunswick (Maine), 17 febrewaris 1846 – oan 'e rivier de Little Bighorn (Montana), 25 juny 1876) wie in Amerikaansk militêr en dokter dy't yn it Amerikaanske Leger tsjinne. Hy makke ûnderdiel út fan it Amerikaanske 7e Kavaleryrezjimint, en sneuvele yn 1876 yn 'e ferneamde Slach oan de Little Bighorn.
Libben en karriêre
Lord waard yn 1846 berne yn Brunswick, yn 'e Amerikaanske steat Maine. Hy groeide op yn West Auburn, as de oannommen soan fan 'e predikant Thomas N. Lord. Hy studearre oan it Bowdoin Kolleezje yn syn berteplak en learde dêrnei foar dokter oan 'e medyske skoalle yn Chicago, dêr't er yn maart 1871 ôfstudearre. Yn april fan datselde jier naam Lord yn Fort Ripley, yn Minnesota, as plakferfangend assistint-sjirurgyn tsjinst yn it Amerikaanske Leger. Fan maaie 1872 ôf wied er legere yn Fort Randall, yn 'e Dakota's. Op 20 maaie 1874 waard er tafoege oan it Amerikaanske 7e Kavaleryrezjimint, dat ûnder befel fan luitenant-kolonel George Armstrong Custer legere wie yn Fort Abraham Lincoln. Mei de 7e Kavalery naam er datselde jiers diel oan 'e kontroversjele Ekspedysje nei de Black Hills.
Neitiid waard Lord op 26 juny 1875 yn Fort Snelling, yn Minnesota, oansteld as assistinst-sjirurgyn mei de rang fan earste luitenant. Hy tsjinne yn Fort Buford, yn Noard-Dakota, oant mids maaie 1876, doe't er op 'e nij tafoege waard oan it 7e Kavaleryrezjimint, dat er ûnder de Grutte Sû-Oarloch op de simmerkampanje fan 1876 beselskippe. Op 25 juny, de deis fan 'e ferneamde Slach oan de Little Bighorn, fielde Lord him net goed, en Custer rette him oan om by de bagaazjetrein fan it rezjimint te bliuwen. Lord wegere dat lykwols en joech him by Custer syn fiif kompanjyen, dy't in oanfal op in grut Yndiaansk doarp oan 'e igge fan 'e rivier de Little Bighorn yn súdlik Montana diene, mar weromdreaun en ferslein waarden yn 'e striid tsjin 'e Lakota, Noardlike Sjajinnen en Noardlike Arapaho. Nei in weromtocht dy't útrûn op in gaoatyske flecht rekken de oerlibbenen fan 'e fiif kompanjyen, wêrûnder Lord, op 'e heuveltop fan Custer Hill besingele, dêr't se oan 'e lêste man ta útrûge waarden.
Doe't koart nei de slach de lichems fan 'e sneuvele Amerikanen provisoarysk begroeven waarden, koe it stoflik omskot fan Lord net mei wissichheid identifisearre wurde. Dêrom waard er troch brigadegeneraal Alfred Terry yn 't earstoan opjûn as fermist. Twa subalterne ofsieren, lykwols, in kaptein Otto E. Michaelis en in luitenant Richard E. Thompson, namen neitiid kontakt op mei de famylje fan Lord om tynge te dwaan fan harren persoanlike oertsjûging dat se it lichem fan Lord op Custer Hill sjoen hiene, wêrby't se net inkeld syn snor en fine hannen neamden, mar ek in nei't it skynt opfallend blau oerhimd dat er droegen hie. Op grûn fan dy ynformaasje waard Lord in fearnsjier nei de slach dochs noch dea ferklearre.
Op it begraafplak fan it Nasjonaal Monumint Slachfjild oan de Little Bighorn, dêr't de measte sneuvelen fan 'e 7e Kavalery yn 1877 seremonieel werbegroeven waarden, is lykwols gjin aparte grêfstien foar Lord oprjochte. Yn 1890 waard foar him in wite tinkstien op Custer Hill pleatst op it plak dêr't er mooglik sneuvele is, op grûn fan 'e ûntdekking dêre fan in pear knopen dy't wierskynlik fan 'e ofsiersjas fan in legerdokter kamen. Lord syn dokterstas mei syn ynstruminten, dy't troch de Yndianen bútmakke wie, waard úteinlik oan it leger weromjûn, en pronket no yn it medysk museum fan it Amerikaanske Leger.
Borough (Feriene Steaten)
In borough (útspr. ['bɔɹə], "borre", of ['bɔɹo:], "borroo") is in foarm fan bestjoerlike yndieling yn 'e Feriene Steaten. Dit begryp hat yn ferskillende Amerikaanske steaten ferskillende betsjuttings.
Oer (Sûmearje)
Oer (ek wol Ur en yn it Sûmearysk: Urim) wie in stêd yn Sûmearje, yn it súdlik part fan Mesopotamië (súdeast Irak), dêr't de rivieren Eufraat en Tigris yn de Perzyske Golf útkomme. De stêd waard al om 4000 f.Kr. stichte. Oer hat iuwenlang ien fan de wichtichste stêden fan de Sumeryske kultuer west. De stêd waard om it jier 500 hinne ferlitte.
Hjoed de dei is it in wichtich archeologysk fynplak.
Meral Polat
Meral Polat (Amsterdam, 25 febrewaris 1982) is in Nederlânsk aktrise fan Koerdysk komôf, dy't û.m. bekend is fan har rollen as Anne Frank yn it toanielstik Anne en Goebbels, en Mel yn 'e telefyzjesearje De Luizenmoeder.
Libben en karriêre
Polat waard yn 1982 yn Amsterdam berne út etnysk Koerdyske âlden dy't oarspronklik út Dersim, yn Turksk-Koerdistan, kamen. Hja groeide op yn Saandam, dêr't har heit in fideoteek runde. Yn 2004 studearre se ôf oan 'e Toanielskoalle fan Amsterdam, en dêrnei spile se yn foarstellings fan û.o. Titus Tiel Groenestege, Anke Boersma en Annechien Koerselman, en Don Duyns. Polat wie ien fan 'e aktrises dy't yn 2007 mei it stik Gesluierde Monologen, fan Adelheid Roosen, yn 'e Feriene Steaten op toernee giene. Yn 2008 hie se de haadrol yn 'e foarstelling Kamp Holland, fan kabaretgroep Orkater, en teffens yn Hollandse Spoor, fan it Nasjonaal Toaniel, dêr't se de Guido Moor-priis foar ûntfong.
Yn 2010 krige Polat bekendheid by in breder publyk fanwegen har yn 'e media breed útmetten fertolking fan Anne Frank yn it stik Anne en Goebbels. Dat wie in rûnom priizge foarstelling dy't basearre wie op 'e deiboeken fan Holokaustslachtoffer Anne Frank en de nazy-minister fan Propaganda Joseph Goebbels, produsearre troch Pim baron Bentinck van Schoonheten en ûnder rezjy fan Ebby Habbema. Teffens hat Polat meispile yn 'e toanielstikken Moord in de Kerststal, Les Enfants du Paradis en Hoogwater Voorheen Laagwater, fan Wim T. Schippers. Yn 2015 brocht se yn gearwurking mei har toanielskoalfreon Eran Ben-Michael har eigen stik Who's Afraid of Romeo & Julia op 'e planken, in ferfolch op it ferneamde toanielstik fan Shakespeare, mei as útgongspunt de fraach wat der bard wêze soe as de haadpersoanen oan 'e ein fan Shakepeare syn stik net deagien wiene.
Njonken har toanielwurk wie Polat ek geregeldwei op 'e tillefyzje te sjen, mei rollen yn searjes as Keyzer en De Boer Advocaten, Lijn 32, Sprint en Hard tegen Hart. Op it wite doek spile se û.m. mei yn 'e films Vreemd Bloed (2010), Brammetje Baas (2012) en Undercover (2015), en yn 'e koarte film Mina Moes (2011). Yn 2015 spile Polat de rol fan Günay yn 'e tillefyzjesearje Noord Zuid, en yn 2016 wie se te sjen as juffer Pauline yn 'e bernesearje Mees Kees. Yn 2018 fertolke hja de rol fan Mel yn 'e rige De Luizenmoeder, dy't ûnferwachts in spektakulêr súkses waard. Behalven as aktrise is Polat ek aktyf as sjongster enn lietsjeskriuwer, mei har eigen band Merals Harem. Dêrmei makket hja in kombinaasje fan Easterske en Westerske muzyk.
Gerrit Rombout
thumb|G. Rombout (1967) Gerrit Rombout (Doanjum, 18 augustus 1930- It Hearrenfean, 20 maaie 2020 ) wie in Nederlânske âld-politikus fan de Partij fan de Arbeid.
Rombout ferstoar op 20 maaie 2020.
Sâltbommel
Sâltbommel (Nederlânsk en offisjeel: Zaltbommel; dialekt: Bommel) is in festingstêd yn de gemeente Sâltbommel yn de Bommelerwaard yn de Nederlânske provinsje Gelderlân. Oant 1 jannewaris 1999 foarme Sâltbommel in eigen gemeente, dêr’t it de ienige kearn fan wie. Op dy datum waarden Sâltbommel, Kerkwijk en Brakel gearfoege ta de nije gemeente Sâltbommel, mei it gemeentehûs yn Sâltbommel.
De stêd hat 12.489 ynwenners (1 jannewaris 2019). Sâltbommel leit krekt besuden de rivier de Waal. Der is in ferkearsbrêge, de Martinus Nijhoffbrêge (rykswei A2) mei fytspaad) en in spoarbrêge, de Dr. W. Hupkesbrêge. Sâltbommel hat in treinstasjon oan it spoar Utert-´s-Hertogenbosch.
Namme
Oarspronklik hiet de stêd Bommel, en sa wurdt de stêd noch ynwenners noch neamd. De âldste foarm fan de namme is ‘Bomela’ of ‘Bomelo’ (in 850) en is in gearfoeging fan ‘Boom’ (yn de tsjintwurdige betsjutting fan ‘beam’)) en lo, wêrby ‘t ‘lo’ ferwiist nei in leafbosk op in ferheging yn in sompich gebiet. Yn dit gebiet bestiet dy ferheging út in ouwerwâl lâns de rivier de Waal. Nammen mei de útgong 'lo' hingje faak gear mei ûntginnings fan ouwerwâlen, wêrtroch’t iepen plakken ûntstiene yn de bosk dêr’t in delsetting ûntstean koe. Yn in lettere faze (earste fermelding yn 1297) krige de delsetting it foarheaksel 'Salt' of 'Saut' om it ûnderskiede te kinnen fan it oare Bommel (Maasbommel). Dizze taheakking slacht op de hannel yn sâlt dy’t hjir wichtich wie. Sâlt waard mei skip ferfierd en grif yn Sâltbommel ferhannele en wie benammen wichtich foar it ynsâltsjen fan fisk.
Skiednis
Sâltbommel is mear as tûzen jier âld. De earste fermelding fan de stêd as Bomala komt út it jier 850. Yn de 13 e iuw groeide Sâltbommel út ta in wichtige hannelsstêd en yn de 15e iuw ta in Hânzestêd fan betsjutting. 13 desimber 1315 krige it fan greve Reinoud I fan Gelre deselde stedsrjochten as Sutfen en waarden de festingwurken oanlein, dy’t der hjoed-de-dei noch binne. Yn de 13e iuw hiene Sâltbommel en de lannen fan de Bommeler- en Tielerwaard al lânrjochten krigen. Dit lânrjocht is it âldste oelevere lânrjocht en wurdt oantsjutten mei eening. De orizjinele oarkonde is net bewarre bleaun. In jier neidat Sâltbommel stedsrjochten krige, waard op 19 oktober 1316 troch Reinald I in nije oarjunde útfurdige. Dêryn waard de âlde regeling befêstige. Der waard in ûnderskied makke tusken de bewenners fan de stêd Sâltbommel en de bewenners fan it plattelân. Stedsbewenners waarden berjochte troch de skepenbank fan Zaltbommel, plattelânsbewenners wiene by swiere misdriuwen lykas moard en brânstifting oerlevere oan de genede fan de greve.
Yn 1325 en 1327 waard it lânrjocht fan de Bommelerwaard troch de greve fernijd wêrtroch’t it ûnderskied tusken de stêd Zaltbommel en het plattelân noch skerper waard.
Op 31 july 1572 waard Sâltbommel ynnomd troch de wettergeuzen ûnder lieding fan Dirck fan Haeften. Dêrop belegeren de Spanjerts de stêd yn de dêrop folgjende jierren sûnder sukses, wêrûnder de blokkade fan 1574. Tegearre mei Buren sleat it har yn juny 1575 oan by de Uny fan Dordrecht tusken Hollân en Seelân, wêrmei’t beide stêden har yn feite ôfskieden fan Gelre; dit waard pas yn 1602 ûngedien makke.
Op oanstean fan Maurits fan Nassau waard de stêd fierder fersterke. Eardat soks klear wie, belegeren de Spanjerts ûnder lieding fan Francesco de Mendoza de stêd wer, by it belis yn 1599. Dit belis koe wer súksesfol ôfslein wurde troch de Steatske troepen.
Sisseton
De Sisseton (Ingelsk: Sisseton, útspr.: ['sɪsətən]; Dakota: Sisíthuŋwaŋ, útspr.: [si'si:tʰũwã]) binne ien fan 'e sân tradisjonele stammen fan 'e Sû-Yndianen fan 'e Grutte Flakten fan Noard-Amearika. Mei trije fan 'e oare seis stammen, te witten de Mdewakanton, de Wahpekûte, en de Wahpeton, foarmje se Eastlike Dakota, ien fan 'e trije grutte etnysk-linguïstyske haadgroepen fan 'e Sû.
De Sisseton, wa har namme oft mooglik "Doarp Dêr't It Goed Fiskjen Is" betsjut, binne it naust besibbe oan 'e Wahpeton ("Blêdedoarp"). Histoarysk sjoen makken de Sisseton diel út fan 'e Očhéthi Šakówiŋ (útspr.: [o'tʃʰe:tʰi ʃa'ko:wĩ]), wat "Sân Riedsfjurren" betsjut en wat yn 'e regel oerset wurdt as de Grutte Sû Naasje. Dêrby stie elts fjoer symboal foar in oyáte ("folk" of "naasje"), d.w.s. ien fan 'e tradisjonele stammen, wêrfan't de Eastlike Dakota der fjouwer hiene, de Westlike Dakota twa en de Lakota mar ien.
HIM
HIM wie in Finske metalband út Helsinki, oprjochte yn 1991.
De sjongteksten, dy 't benammen troch Ville Valo skreaun waarden, kombinearje de tema's fan leafde en dea. De folsleine bandnamme wie oarspronklik His Infernal Majesty, mar nei in tal feroarings yn de band feroare de namme simpelwei yn HIM. HIM brocht yn 1997 syn debútalbum "Greatest Lovesongs Vol. 666" út. It achtste en lêste studio-album "Tears on Tape" kaam út yn 2013. Op âldjiersdei yn 2017 hat HIM syn lêste optreden jûn yn syn thúslân.
Patronaatsrjocht
It patronaatsrjocht joech politike ynfloed en de hâlder fan it rjocht ûntfong it ynkommen fan de karspel. Ek koe de patroanhillige fan de karspel fêststeld wurde. Dêrfoaroer stie dat de pastoar en de tsjerke ûnderholden wurde moast. Benammen abdijen, mar ek kapittels hiene patronaatsrjochten.
De manier om streekrjocht in patronaatsrjocht te bemachtigjen wie om sels karspels te stiftsjen sa as bygelyks yn lânoanmakkerijen, dochs se waarden ek wol skonken troch eallju dy't dy rjochten hiene.
Dyjinge dy't it patronaatsrjocht krige, waard in kollator neamd. De kollator mocht in útstel dwaan wa it ynkommen fan de fikary krije koe. De kollator koe in preester of in likebroer wêze. Yn de midsiuwen wiene it by dy soarte stiftings benammen partikulieren dy't it patronaatsrjocht krigen.
Begryp
It wurd "patronaat" komt fan it Latynske patron dy't foar "tsjerkehear" brûkt waard.
Untstean
De skiednis fan it patronaatsrjocht giet fier werom. It patronaatsrjocht ûntjoech him yn de midsiuwen út de eigentsjerke wei. Foar it goedkarren fan it patronaatsrjocht troch paus Aleksander III yn de tolfde iuw wiene de measte tsjerken yn it besit fan eallju of fan stêden. It patronaatsrjocht gie om it stiftsjen ta geunst fan de tsjerke.
De stifters mochten de tsjerken net foar oare doelen brûke dêr't se foar ornearre waarden, mar se bleaune lykwols de rjochtlike eigeners fan de tsjerkegebouwen. It patronaatsrjocht feroare yn de rin fan de tiid tige. De pausen bestriden it eigentsjerkerjocht yn de hege midsiuwen. Aleksander III fierde it patronaatsrjocht en kollatorrjocht yn dy't it eigendom fan de stifters tsjerkrjochtlik befêstige, dochs ek it rjocht ta it brûken fan de karspel geunstiger makke.
Dakota (folk)
De Dakota (Ingelsk: Dakota; útspr.: [də'ko u :tə]) binne in lânseigen Yndiaansk folk fan 'e Grutte Flakten en de eastlik dêrfan leine boskgebieten fan Noard-Amearika. Mei de Lakota foarmje hja ien fan 'e beide folksdielen fan 'e Sû (Sioux). De Dakota wurde yn 'e regel ûnderferdield yn 'e Eastlike Dakota (of Santy) en de Westlike Dakota (of Jankton-Janktonai). Foarhinne spriek men gauris fan 'e Lakota, de Dakota (d.w.s. de Eastlike Dakota) en de Nakota, wêrby't dy lêste beneaming dan op 'e Westlike Dakota sloech, mar resint taalûndersyk hat útwiisd dat de Eastlike en Westlike Dakota eins nau besibbe binne, sadat de namme "Nakota" no inkeld noch mar brûkt wurdt foar twa besibbe folken (de Assiniboin en de Stony), dy't net ta de Sû rekkene wurde. De Dakota kinne noch fierder opspjalten wurde yn seis fan 'e sân tradisjonele Sû-stammen. De Dakota libje tsjintwurdich benammentlik yn 'e Amerikaanske steaten Noard- en Súd-Dakota, Montana, Nebraska en Minnesota, wylst der fierders lytse groepen yn it suden fan 'e Kanadeeske provinsjes Manitoba en Saskatchewan wenje. Yn totaal binne der hjoed de dei likernôch 70.000 Dakota.
Etymology
De eigen namme "Dakota" (Westlik Dakota: Dakȟóta, útspr.: [da'kˣo:ta]; Eastlik Dakota: Dakhóta, útspr.: [da'kʰo:ta]) betsjut yn 'e Dakota-taal safolle as "freon", of eins mear spesifyk "bûnsmaat". Oare eigen oantsjuttings binne bygelyks Ikče Wičasas ("Frij Folk") en Dakȟóta Oyáte ("de Dakota Naasje").
Demografy
Mei de term "Dakota" wurdt it eastlike folksdiel fan 'e Sû (Sioux) oantsjutten. Histoarysk sjoen bestiene de Sû út sân ûnderskate stammen, te witten: de Mdewakanton, Wahpeton, Wahpekûte, Sisseton, Jankton, Janktonai en Titon. De earste seis fan dy stammen foarmje mei-inoar de Dakota, wylst de Titon lykslein wurde kinne mei de Lakota, it westlike folksdiel fan 'e Sû (mei't "Titon" in etnografyske oantsjutting is, en "Lakota" yn it foarste plak in taalkundigen).
Tsjintwurdich is de taalkundige yndieling fan 'e Sû yn trije groepen lykwols folle bekender. Oarspronklik spriek men dêrby fan 'e Dakota, de Nakota en de Lakota, dêrby de eigen nammen brûkend dy't de Sû foar harrensels hawwe soene, en dy't yn alle trije taalfoarmen itselde betsjutte soene (nammentlik: "bûnsmaat"). Resint taalûndersyk hat lykwols útwiisd dat wat foarhinne it Dakota en it Nakota neamd waarden, eins frij nau besibbe dialekten fan ien en deselde taal binne, en dat de "Nakota" harren eigen namme foar harsels krekt as de Dakota útsprekke mei in "d" as begjinklank. Sadwaande sprekt men tsjinwurdich oer de Eastlike Dakota (dy't earder as Dakota oantsjut waarden) en de Westlike Dakota (de eardere Nakota). De term "Nakota" is no reservearre foar de folle minder nau besibbe Assiniboin (Assiniboine) en Stony (Stoney).
Ta de Eastlike Dakota, dy't ek wol Santy (Santee) neamd wurde, hearre de stammen fan 'e Mdewakanton, Wahpeton, Wahpekûte en Sisseton. Ta de Westlike Dakota, of de Jankton-Janktonai (Yankton-Yanktonai), hearre de stammen fan 'e Jankton en de Janktonai, wêrfan't de lêste noch fierder opdield wurde kin yn 'e Neder-Janktonai en de Opper-Janktonai. Mei't dit grif wakker betiizjend is, hjirûnder nochris in oersichtlike opbou fan 'e Dakota as folk, mei útlis wat de nammen yn 'e eigen taal fan 'e Dakota betsjutte.
Hjoed oan 'e dei libje de Dakota benammentlik yn 'e Amerikaanske steaten Noard- en Súd-Dakota, mei oansjenlike groepen yn 'e steaten Montana en Nebraska, en lytsere tropkes yn 'e steat Minnesota en de Kanadeeske provinsjes Manitoba en Saskatchewan. Harren persize oantal wurdt nearne jûn, mar is net dreech om fêst te stellen. Hoewol't in protte boarnen klakkeleas it oantal fan 20.000 oernimme, dat op 'e taalkundewebside Ethnologue neamd wurdt, is it ledetal fan alle stamme-organisaasjes fan 'e Dakota gewoan bekend, en troch dy sifers op te tellen, komt men al op 66.600 minsken. Dan moat men der noch rekken mei hâlde dat fan 'e 170.000 Sû mar 163.000 by sokke stammen oansletten binne. As men sjocht dat de Sû-stammeleden foar twatrêde diel Lakota en ientrêde diel Dakota binne, soe men dy twadieling hanthavenje kinne foar de net-stammeleden en noch rûchwei 3.000 by dy 66.600 optelle kinne, om út te kommen op in totaal oantal Dakota dat om 'e 70.000 hinne lizze moat. Dêrfan libje 64.000 yn 'e Feriene Steaten en 6.400 yn Kanada. De opdieling fan dy 70.000 Dakota yn Westlike en Eastlike Dakota is dreger te meitsjen, om't in protte Dakota-stammen datoangeande fan mingd erfskip binne en dus út beide groepen besteane. Likegoed soe men in rûge skatting meitsje kinne dat der likernôch 41.000 Westlike Dakota wêze moatte (likernôch 1.800 Kanadeeske Janktonai ynbegrepen), en sa'n 29.000 Eastlike Dakota (ynkl. rom 4.600 yn Kanada). Ungefear de helte fan alle Dakota wennet noch altyd yn 'e Yndianereservaten dy't harren oan 'e ein fan 'e njoggentjinde iuw tawiisd binne.
Yn 'e Feriene Steaten binne der 10 federaal erkende Dakota-stammen en dêropta noch 2 federaal erkende stammen fan mingde etnisiteit (Dakota-Lakota en Dakota-Lakota-Assiniboin). Al dy 12 stammen hawwe in eigen reservaat. Fierders is der noch ien stamme dy't net erkend wurdt, mar wol nei erkenning stribbet. Fan 'e yn totaal alve Dakota-stammen besteane twa útslutend út Westlike Dakota, en 8 binne eksklusyf opmakke út Eastlike Dakota. Dêropta bestiet de Mille Lacs Troep fan Odjibwe (Mille Lacs Band of Ojibwe), út Minnesota, foar in oansjenlik diel út lju fan Dakota-komôf, al identifisearje dy har tsjintwurdich as Odjibwe. Yn Kanada binne der 7 "earste naasjes" (sa't stammen dêr neamd wurde), dy't folslein fan Eastlike Dakota-etnisiteit binne, 1 dy't út sawol Eastlik as Westlike Dakota bestiet, en teminsten noch ien oaren dy't foar in part út Eastlike Dakota bestiet. Ek dizze stammen hawwe wer allegear harren eigen reservaten. Yn grutte rinne de Dakota-stammen útinoar fan 'e Sisseton en Wahpeton Sû Stamme, yn Súd- en Noard-Dakota, mei 12.000 leden, oant de net erkende Mendota Mdewakanton Sû Mienskip út Minnesota, mei mar 250 leden. (Sjoch foar in opsomming ûnder it kopke "Stamme-organisaasjes", leger op dizze side.)
Alve Sû-stammen yn Noard- en Súd-Dakota en Nebraska (mei in mienskiplik ledetal fan likernôch 144.000 minsken) foarmje mei-inoar de Feriene Sû Stammen, in koepelorganisaasje dy't lykwols troch de Amerikaanske oerheid net erkend wurdt. Under dy alve stammen binne seis Dakota-stammen en ien mingde Dakota-Lakota-stamme (de oare fjouwer besteane útslutend út Lakota). Om lid te wurden fan ien fan 'e federaal erkende Sû-stammen yn 'e Feriene Steaten moat men oantoane kinne dat men teminsten foar in fearn fan Sû-komôf is (ien fan jins pakes en beppes moat dus in folbloed-Sû west hawwe).
Iere kontakten en de pelshannel
It earste kontakt fan 'e Dakota mei Jeropeänen fûn plak yn 'e rin fan 'e santjinde iuw, doe't de Dakota noch yn Minnesota, Wiskonsin en noardlik Iowa omhúsmannen. Ferskate Frânske en Frânsk-Kanadeeske ûntdekkingsreizgers, pelskeaplju en misjonarissen besochten harren dêre, en leine kontakten dy't der meitiid foar soargen dat de Dakota yn 'e Frânske ynfloedssfear telâne kamen en sadwaande fijannen fan 'e Britten waarden. Der wie nammentlik grou jild te fertsjinjen mei de pelshannel, en om dêr optimaal fan te profitearjen, rjochten de Britten yn 1670 de Hudsonbaaikompanjy op, dy't in ferbûn oangie mei de Assiniboin (Assiniboine), de Flakte-Kry (Plains Cree) en de Flakte-Odjibwe (Plains Ojibwe). Mei't dy trije stammen erffijannen fan 'e Sû wiene, waarden de Dakota dêrtroch fierder yn 'e earmen fan Frânsen dreaun, mei wa't se oan 'e ein fan 'e santjinde iuw in formeel bûnsgenoatskip oangiene. Nettsjinsteande dat har tydlingswei gewelddiedige ûnderlinge ynsidinten tusken de Frânsen en Dakota foardiene, bleaune sy inoars bûnsgenoaten tsjin 'e Britten, sels noch nei't de Frânsen yn 1763 al harren koloniale besittings op it fêstelân fan Noard-Amearika opjaan moasten.
Op 'e flakten
It westoan opkringen fan 'e Odjibwe út it gebiet fan 'e Grutte Marren wei twong de Eastlike Dakota yn dyselde snuorje út Wiskonsin wei en djipper súdlik Minnesota yn. De Westlike Dakota libben doedestiden yn noardlik Minnesota, dêr't se om 1765 hinne yn 'e krite fan 'e Mille Lacs-mar ferslein waarden troch de mei gewearen tariste Odjibwe en oer de rivieren nei de Grutte Flakten dreaun waarden. Inkeld de Eastlike Dakota bleaune foar in grut part yn Minnesota efter.
Op 'e flakten namen de Westlike Dakota en in diel fan 'e Eastlike Dakota de hynstekultuer oer dy't de Sjajinnen om 1720 hinne by harren Lakota-sibben yntrodusearre hiene. Sa fêstigen se in nomadyske libbenswize yn wat no Noard- en Súd-Dakota, Montana, Nebraska en Wyoming is. Harren kultuer stipe fierhinne op twa bisten, de mustang, dy't harren faasje ferskafte, en de Amerikaanske bizon, dêr't se op jagen. By 't simmer holden de Dakota en Lakota op 'e flakten in grutte folksgearkomste, wêrby't fertsjintwurdigers fan 'e Očhéthi Šakówiŋ, de "Sân Riedsfjurren" (d.w.s. de sân tradisjonele stammen), mei-inoar yn berie giene oer nasjonale oangelegenheden, wylst sljochtwei folk famylje- en freonskipsbannen oanhelle en krigers dielnamen oan it inisjaasjeritueel fan 'e sinnedûns. Om sit te nimmen yn 'e grutte rie fan 'e Sân Riedsfjurren keas elk fan 'e sân tradisjonele stammen fjouwer foaroanmannen út dy't dan mei syn achtentweintigen it folksregear fan 'e Sû foarmen. Om útkard te wurden as ien fan 'e fjouwer fertsjintwurdigers fan in stamme wie de heechste eare dy't in Sû-opperhaad ta diel falle koe. De lêste gearkomste fan 'e Sân Riedsfjurren wie yn 1850.
De Dakota-Oarloch fan 1862
Under de Amerikaanske Boargeroarloch (1861-1865) kaam it ta it grutskalichste wapene treffen tusken de Dakota en de blanken. Mei't de measte Amerikaanske legertroepen doe yn it Easten nedich wiene om 'e Súdlike Konfederaasje te befjochtsjen, waarden de kolonisten yn it Westen yn dy snuorje ornaris inkeld beskerme troch in faak min trainde territoriale milysje. Ferskate stammen besochten dêrfan gebrûk te meitsjen om it almar fierder opkringende tij fan 'e kolonisaasje werom te rôljen. Yn 1862 kamen de Eastlike Dakota yn Minnesota ûnder lieding fan û.o. Lytse Krie en Grutte Earn yn opstân, dêrta dreaun troch in mislearre rispinge nei in winter wêryn't in protte fan harren al de hongerdea stoarn wiene. Yn dy needsitewaasje lieten de jierlikse betellings mar op har wachtsje, dy't it Amerikaanske regear harren neffens de ferdraggen skuldich wie, en de pleatslike keaplju wegeren kâldwei om harren op 'e pof iten te ferkeapjen. Ien fan dy keaplju, in Andrew Myrick, waard ferneamd troch syn útspraak dat as de Dakota sa'n honger hiene, se mar gers ite moasten. Hy waard letter dea weromfûn mei de mûle fol gers troppe.
Hoewol't dit wapene konflikt bekendstiet as de Dakota-Oarloch fan 1862, wie it eins mear in opstân. It begûn op 17 augustus 1862, doe't de Eastlike Dakota systematysk de boerespultsjes fan Dútske kolonisten yn súdlik Minnesota platbaarnden. Yn in pear dagen tiid waarden der by oanfallen yn 'e omkriten fan it Neder-Sû Agintskip, New Ulm en Hutchinson 300 oant 400 blanken deade. De Minnesotaanske steatsmilysje waard mobilisearre en der folge in seis wiken duorjende oarloch mei fjildslaggen by Fort Ridgeley, Birch Coulee, Fort Abercrombie en Wood Lake. Uteinlik waarden de Dakota ferslein.
Neitiid waarden 425 fan harren foar moard foar de kriichsrie sleept; nei in showproses wêrby't harren abbekaat en it opfieren fan eigen tsjûgen willensmoeds ûntholden waard, waarden 303 fan harren skuldich befûn en ta de dea feroardiele. Presidint Lincoln sette foar it grutste part fan harren de deastraf om yn in finzenisstraf, mar 38 lieders fan 'e Dakota waarden op 26 desimber 1862 ophongen te Mankato. De finzenen waarden nei in tichthûs yn Iowa ta stjoerd, dêr't mear as de helte fan harren omkaam foar't de rest jierren letter nei de reservaten stjoerd waard. De jierlikse betellings waarden troch it Amerikaanske regear fjouwer jier lang net oan 'e Dakota útbetelle, mar oan 'e blanke slachtoffers en harren djipdrôven.
Nei it delslaan fan 'e opstân flechten hûnderten Dakota de grins oer nei Kanada, dêr't harren neikommelingen noch altiten wenje. In oar groepke flechte nei it Dakota-territoarium, dêr't se in hoartsje in eigen reservaat tawiisd krigen yn 'e Delling fan 'e Jamesrivier, foar't se ûnder twang ferhuze waarden nei it Crow Creek Yndianereservaat fan 'e Westlike Dakota, op 'e eastoere fan 'e rivier de Missoury. (Yn 1864 waarden deselden wer nei in oar plak ta stjoerd, diskear it Santy Sû Yndianereservaat yn Nebraska.) Wer oaren joegen har by de Lakota om 'e striid tsjin 'e Amerikanen fuort te setten. Mar in lytse minderheid bleau efter yn Minnesota, dêr't se tsjintwurdich noch altiten fiif petiterich lytse reservaatsjes hawwe. Hoewol't de Dakota-Oarloch fan 1862 net o sa bekend is, wie it in krúsjaal barren yn 'e skiednis fan 'e Dakota. De folle ferneamdere lettere Flakte-Yndiaanske Oarloggen tusken de Sû en de Amerikanen wiene folle mear in oangelegenheid fan 'e Lakota.
Taal
It Dakota, de taal fan 'e Dakota, is nau besibbe oan it Lakota. Tegearre foarmje dy beide talen it Sû, dat eins gjin taal is mar mear in taalkontinuum (wêrby't oangrinzgjende dialekten yninoar oergeane en in keatling foarmje; alle buordialekten binne ûnderling fersteanber, mar de sprekkers fan 'e dialekten oan 'e beide úteinen fan it keatling kinne inoar net ferstean). Sels falt it Dakota wer útinoar yn it Eastlik Dakota en it Westlik Dakota. Foarhinne waarden dy beide dialekten yn 'e regel op ien hichte steld mei it Lakota, en droegen se de nammen fan Dakota (Eastlik Dakota) en Nakota (Westlik Dakota). Resint taalûndersyk hat lykwols útwiisd dat Eastlik en Westlik Dakota folle nauwer mei-inoar besibbe binne as mei it Lakota. De term "Nakota" wurdt no inkeld noch brûkt foar it folle fierderôf besibbe Assiniboin en Stony. Hjirûnder foar de dúdlikheid in lyts oersjoch fan 'e bredere taalfamylje, mei alle synonimen derby jûn.
Sûnt de njoggentjinde iuw is it mei it Dakota slim yn it neigean rekke. Neffens gegevens fan 'e Amerikaanske folkstelling fan 2010 wurdt it hjoed de dei noch sprutsen troch 21.000 minsken, wat delkomt op 30,0% fan 'e Dakota-befolking (dy't 70.000 minsken telt). Dêrûnder binne fral in protte âlderein, sadat it Dakota nei alle gedachten yn 'e kommende jierren noch fierder yn 'e nederklits reitsje sil.
Peter II fan Ruslân
Peter II Aleksejevitsj (Russysk: Пётр II Алексеевич, Pjotr II Aleksejevitsj; berne op 23 oktober 1715 en ferstoarn op 30 jannewaris 1730) wie fan 1727 oan syn hommelse dea yn 1730 tsaar fan it Russyske Ryk. Hy wie iennichst soan fan tsarevitsj Aleksej Petrovitsj, de soan fan Peter de Grutte.
Regear
Nei de dea fan Katarina I, de widdofrou fan Peter I, erfde Peter II op 17 maaie 1727 yn 'e âldens fan alve jier de troan. Katarina hie yn har testamint Aleksander Mensjikov en har beide dochters Anna en Elizabeth ta fâlden fan de jonge ornearre. Elizabeth hie gjin politike ambysjes en Anna ferliet ûnder druk fan Mensjikov Ruslân en gyng mei har man nei Kiel.
Mensjikov wie ien fan de rykste manlju yn it Russyske Ryk en besocht mei help fan de jonge tsaar syn macht noch grutter te meitsjen. Hy regele foar de tsaar in ferloving mei syn dochter, mar it ynfloedrike Dolgorûki-skaai hie it mier oan Mensjikov en makke in ein oan syn macht. Op 20 septimber 1727 waard er oppakt en tegearre mei syn hûshâlding nei Berjosov yn it doedestiidske gûvernemint Tobolsk ferballe.
Peter wie it slachtoffer fan de toutrekkerij tusken Mesjikov, Dolgorûki en Golitsin. Under ynfloed fan it Dolgorûki-skaai ferhûze Peter II it hôf nei Moskou en waard dêr op 7 maart 1728 kroand. Yn desimber 1729 ferloofde Peter him mei Jekaterina Dolgorûkova (1712–1745).
Dea
It houlik fan Peter en Jekatarina soe op 2 febrewaris 1730 sletten wurde, mar ein jannewaris kaam de tsjaar siik fan de jacht werom en ferstoar in hoart letter oan de pokken. Hy hie meiïnoar twa jier en njoggen moannen op de russyske troan sitten. Peter en Ivan VI binne dêrmnei de iennige tsaren dy't nei de stifting fan Sint-Petersburch net yn de Petrus- en Pauluskatedraal byset binne.
Mei de dea fan Peter II stoar it Romanov-skaai oer de manlike liny út. It slagge de Geheim Ried net om it iens te wurden oer in manlike opfolger. Lang om let foel de kar op Anna Ivanova, in nicht fan Peter de Grutte en de hartoginne fan Koerlân en Semgallen.
Gabriella Bond
Gabriella Bond, echte namme ûnbekend (Miskolc (Hongarije), 7 septimber 1976), is in rêstend Hongaarsk neakenmodel en pornografysk aktrise. Hja waard ûntdutsen troch de Frânske pornoregisseur Pierre Woodman. Bond sette yn 1996 útein mei in fjouwerjierrige karriêre yn 'e pornoyndustry, wêrby't se benammen foar Jeropeeske filmstudio's wurke.
Libben en karriêre
Bond waard wierskynlik op 7 septimber 1976 berne yn Miskolc, yn Hongarije, hoewol't de Internet Movie Database (IMDb) as iennichste boarne in bertedatum fan 18 july 1975 oanhâldt. Hja waard yn 1996 ûntdutsen troch de Frânske pornoregisseur Pierre Woodman, wêrnei't hja datselde jiers noch, mei 20 jier, har debút yn in pornografyske film makke. Neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) spile Bond neitiid yn totaal yn 22 pornofilms, hoewol't dêr teminsten trije kompilaasjefideo's by lykje te sitten dy't gearstald binne út earder brûkt materiaal.
Bond wie ûnder har pornokarriêre benammen yn 't spier foar de Sweedske Private-studio, wêrby't se ferskate kearen gearwurke mei Pierre Woodman. Sa spile se yn 'e films Sweet Baby 2 (1997) en The Fugitive 1 en 2 (1997), en hie se in net-pornografyske rol yn The Pyramid 1 en The Pyramid 2 (1996). Fierders wurke Bond ek foar minder bekende labels, lykas Pink'O en LuXx Video, en spile se yn ien film foar de foaroansteande Amerikaanske studio VCA Pictures. Uteinlik loek hja har yn 2000 werom út 'e pornoyndustry, hoewol't neitiid noch ferskate films mei earder opnommen materiaal fan har útbrocht waarden.
Lichemsskaaimerken
Gabriella Bond is blank en hat blûn hier en griene eagen. Neffens har offisjele opjefte is se 1.65 m lang en hie se ûnder har karriêre yn 'e pornoyndustry in gewicht fan 50 kg. Hja hie kupmaat 36D, wêrfoar't hja in boarstfergruttingsoperaasje ûndergien hie. Bond hie tatoeaazjes noch piercings.
Flagge fan West-Fryslân
thumb|250px|right|De flagge fan West-Fryslân De offisjeuze flagge fan West-Fryslân bestiet út twa nei foaren sjende liuwen en fiif gouden blokjes op in azueren eftergrûn. Dêrmei komt de flagge oerien mei it wapen fan West-Fryslân. De flagge waard yn 2008 oan it Westfrysk Genoatskip presintearre troch boargemaster Onno van Veldhuizen fan Hoarn. Op fersyk fan 'e Westfryske gemeentes is de flagge registrearre by de Hege Ried fan Adel.
Wahpekûte
De Wahpekûte, wa har namme oft "Bôgesjitters mank de Beammen" betsjut, binne it naust besibbe oan 'e Mdewakanton ("Doarp oan 'e Geastemar") mei wa't hja de Noardlike Ried fan 'e Eastlike Dakota foarmje. Histoarysk sjoen makken de Wahpekûte diel út fan 'e Očhéthi Šakówiŋ (útspr.: [o'tʃʰe:tʰi ʃa'ko:wĩ]), wat "Sân Riedsfjurren" betsjut en wat yn 'e regel oerset wurdt as de Grutte Sû Naasje. Dêrby stie elts fjoer symboal foar in oyáte ("folk" of "naasje"), d.w.s. ien fan 'e tradisjonele stammen, wêrfan't de Eastlike Dakota der fjouwer hiene, de Westlike Dakota twa en de Lakota mar ien.
Boxtel (plak)
thumb|260px|Gemeentehûs Bokstel is it haadplak fan de Noard-Brabânske gemeente Boxtel yn de Nederlânske provinsje Noard-Brabân.
Boxtel leit oan de rivier de Dommel en leit middenyn de trijehoek Tilburg, Eindhoven en 's-Hertogenbosch. Dit makke Boxtel al ier ta in ferkearsknooppunt. Boxtel is bygelyks in spoarknooppunt dêr’t trije (eartiids fjouwer) spoaren gearkomme.
Etymology
Yn de âldste dokuminten dêr’t de plaknamme Boxtel foarkomt (11e iuw) wurdt it skreaun as Buxtel of Buchestelle. It wurd is in gearstalling fan stelle 'stâl' (feilich ûnderkommen) en 'buk' (reebok). Troch de betsjutting fan it twadde diel is it net wierskynlik dat it earste diel bok fan 'boek' (boekebeam) komt.
Bavo Galama
Bavo Galama (Nimwegen, 3 april 1958) is in Nederlânsk kabaretier, presintator, programmamakker en akteur fan Frysk komôf.
Libben en karriêre
Galama waard yn 1958 berne yn it Gelderske Nimwegen. Syn famylje komt lykwols oarspronklik út Boalsert. Hy waard foar it earst bekend as kabaretier, doe't er fan 1981 oant 1989 mei Titus Tiel Groenestege gearwurke as it duo Frisse Jongens, mei foarstellings as Mannetjes op de Rand, Anton Huyg Komt Nooit Meer Thuis en Ons Lowietje Heeft een Engel Gezien. Hja wurken ek in hoart mei oan it VPRO-radioprogramma Pandemonium, en mei Adelheid Roosen en Jack Spijkerman oan VARA's Nachtshow. It duo Frisse Jongens wûn ferskate prizen, lykas de sjuery- en publykspriis fan it Camerettenfestival, yn 1981, en letter de Eerste Nederlandse Cabaretprijs en de Sulverne Harpe.
Nei 't hy en Titus Tiel Groenestege yn 1989 útinoar gien wiene, makke Galama trije solo-kabaretprogramma's, De Vrije Val van Victor Thieu, Iets met een Kist en De Straat, de Straat. Op 'e nij foel er dêrmei yn 'e prizen, en wûn û.m. de CJP Poadiumpriis. Fan 1992 ôf krige er ek bûten it teäter bekendheid, doe't er as panellid meidie oan it humoristyske konsuminteprogramma Ook Dat Nog!, fan 'e KRO. Dêrby ferfong er it oarspronklike panellid Erik van Muiswinkel, en wurke er gear mei presintator Aad van den Heuvel en de oare trije panelleden Sylvia Millecam, Gregor Frenkel Frank en Hans Böhm. Galama fungearre ek jierrenlang as tekstskriuwer foar dit programma, ek noch nei't er opholden wie as panellid. Nei it ferstjerren fan Millecam, yn 2001, breide er dêr in ein oan.
Neitiid wurke Galama mei in grut tal programma's, as betinker, adviseur of regisseur. Sa regisearre er in seizoen fan 'e komeedzjerige Verkeerd Verbonden, mei yn 'e haadrollen Bert Kuizenga en Elsje de Wijn, dy't útstjoerd waard troch de TROS. Ek hie Galama sels gastrollen as akteur yn searjes as Baantjer en Voetbalvrouwen, en spile er mei yn ferskate filmproduksjes, wêrûnder Floris en Vincent. Tegearre mei Jeroen van Merwijk spile er it teäterprogramma De Omgekeerde Wereld, en teffens makken hja tegearre it radioprogramma Radio Magnolia, foar de KRO. Fierders makke Galama mei syn broer Fabian Galama, in balletdûnser, de foarstelling Gebroeders, wêrfoar't er de teksten basearre op it boek mei deselde namme fan Ted van Lieshout.
Sels skreau Bavo Galama fjouwer berneboeken, de saneamde Kleine Thomas-rige. Dy waard yn 2001 útjûn troch Kosmos-Z&K Uitgeverij, en der giene wol 40.000 fan oer de toanbank. Galama skreau ek it senario foar de jongereinsearje Villa Neuzenrode, by Z@ppelin. Fan 2003 ôf wied er fierders as regisseur belutsen by de teätertoers fan sjonger Guus Meeuwis en yn 2010 ek by it toernee fan sjonger VanVelzen. Op RTL 7 presintearre er fan 2004 oant 2010 it autoprogramma Gek op Wielen, en sûnt 2010 docht er op SBS 6 de presintaasje fan it lyksoartige programma Nederland op Wielen.
De Les
De Les, yn it oarspronklike Frânsk: La Leçon, is in toanielstik yn ien bedriuw fan 'e hân fan 'e Roemeensk-Frânske skriuwer, toanielskriuwer, essayist, dichter en literatuerkritikus Eugène Ionesco (1909-1994). It stik heart ta de Frânske literêre streaming fan it Théâtre de l'absurde ("Teäter fan it Absurde"), dêr't it in wichtich foarbyld fan is. It waard foar it earst publisearre en opfierd yn 1951. Sûnt 1957 wurdt it ûnôfbrutsen eltse jûn opfierd yn it Théâtre de la Huchette, yn Parys, yn in dûbele foarstelling mei in oar stik fan Ionesco, La Cantatrice Chauve (De Keale Sjongster). Mei dêrtroch is it ien fan 'e meast opfierde toanielstikken fan Frankryk wurden. It waard yn 1982 yn it Frysk oerset troch Pyt van der Zee.