cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Yndianen
Sintraal-Amerikaanske Yndianen
Meso-Amearika is it lân fan ferneamde folken lykas de Azteken en de Maya's. Teffens is it ien fan de seis gebieten op de wrâld (de oare binne de sintrale Andes, Egypte, Mesopotaamje, de Indusdelling en Sina) dêr't tige iere technologysk komplekse kultueren ûntstien binne. De measte minsken wennen hjir yn stêden of wienen boer. Midden-Amearika waard lange tiid sjoen as "oergongsgebiet" tusken de "hege kultueren" fan Meso-Amearika en de Andes. Dêrom waarden Kolombia en Ekuador der ek gauris by rekkene. Tsjintwurdich stiet Sintraal-Amearika mear op himsels en krijt it in eigen plak yn de ynhiemske skiednis. Ek hjir wennen oarspronklik benammen boeren.
Súd-Amerikaanske Yndianen
Yn Súd-Amearika binne de wichtichste gebieten, de Andes en de Amazonebekken, histoarysk sjoen heart ek it Karibysk gebiet hjirby. De Andes en Peru binne sawat synonym oan de Inka's.
One (liet fan Metallica)
One is in nûmer dat oarspronklik opnaam is troch Metallica yn 1988 en útbrocht op it album ...And Justice for All fan Metallica út 1988. One wie it fjirde nûmer op it album en waard op 19 jannewaris 1989 útbrocht as tredde single fan it album. Yn 1994 waard it One noch ris útbrocht op single.
Oer it nûmer
It nûmer is basearre op it idee fan in soldaat dy 't al syn lidmaten en kaken ferliest en net hearre kin, prate of sjen, tsjin de eftergrûn fan de Earste Wrâldkriich. De singleferzje fan it nûmer is twa en heale minút koarter as it orizjineel op it album ...And Justice for All.
Oer de fideoclip
One wie it earste nûmer fan Metallica dêr't in fideoclip foar makke waard. De fideo, regissearre troch Bill Pope en Michael Salomon, waard op 20 jannewaris 1989 op MTV foar it earst útstjoerd. De fideo, opnommen yn Long Beach (Kalifornje) op 7 desimber 1988, is hast folslein yn swart-wyt, en lit de band sjen dy 't it nûmer yn in magazyn útfiert. It befettet dialogen en ferskate sênes út de ferfilming fan Johnny Got His Gun út 1971. Timothy Bottoms is te sjen mei yn de haadrol Joe Bonham, de haadpersoan yn de roman (skreaun troch Dalton Trumbo en publisearre yn septimber 1939; de basis foar de film út 1971).
Der binne trije ferzjes fan de "One" fideoklip makke; de earste (de langste albumferzje) befette sênes fan sawol de band as sênes út de film. De twadde is gewoan in ferkoarte ferzje fan de earste, en de tredde, faak bekend as de "jammin"-ferzje", mist de sênes út de film.
Widukind
thumb|Widukind op it titelblêd fan de Topographia Saxoniae Inferioris. Widukind of Wittekind (743 - 807) wie lieder fan de Saksen en de earste hartoch fan de Saksen dy't wy by namme kenne. Oarspronklik keazen de Saksen harren hartoggen allinnich as legeroanfierder (de letterlike betsjutting fan it wurd) dy't yn fredestiid wer ôfgean moast. Trochdat de Saksen yn syn tiid permanint strieden tsjin de Frankyske oerweldigers hold er dy funksje tsientallen jierren, sadat de Saksen wend rekken om in lieder te hawwen. Dêrtroch koe Widukind ek de ynfloed fan syn famylje fergrutsje, dy't letter yn ferskate Saksyske dynastyen in rol spile, lykas de Ottoanen, Welfen, Askanjers en Billungers.
Tsjinstanner fan Karel de Grutte
Widukind wie de liedende krêft yn de Saksyske striid om harren ûnôfhinklikens en leauwen, it heidendom, te behâlden. Neidat Karel de Grutte yn 777 de Saksen ferslein hie, socht Widukind syn taflecht by de Denen. Yn 778 gong Karel nei Spanje ta en Widukind kaam werom en foel plonderjend it Rynlân yn dêr't er in tal stêden ynnaam. Tusken 779 en 781 wie der in bruorrestriid, om't in part fan de Saksyske eallju oan de kant fan de Franken stienen. De oergong nei it Frankyske rjocht die de Saksyske adel fertuten om't de Saksyske frije boeren neffens Frankysk rjocht liifeigenen waarden.
Annemarie Hoogkamp
Groeide op oan de Lollius Ademaleane yn It Oranjewâld. Waard yn 1969 kampioen by de B-junioaren op It Hearrenfean.
Waard yn 1971 17e en yn 1972 12e op it NK Allround.
Widukind
Fredesferdrach
Lang om let sleaten Karel en Widukind yn 785 frede. Karel wist Widukind oer te heljen him ta it kristendom te bekearen en mei krysttiid 785 waard Widukind doopt mei Karel as peetheit. Ta eare dêrfan hold de paus in feestmiel.
Nei alle gedachten is Widukind ferstoarn yn 807 by in slach tsjin de Swaben. Hy soe begroeven wêze yn Enger yn Herford (yn it tsjintwurdige Noard-Rynlân-Westfalen) mar de monumintale tombe dêr is net 9e-iuwsk, sadat der tocht wurdt dat it lichem dat dêr leit fan in oar is.
Gerzen
right|thumb|200px|Ingelsk raaigers De gerzen (Gramineae of Poaceae; beide nammen binne tastien) binne in famylje fan it skift fan 'e gerseftigen (Poales). Ta dizze famylje hearre goed 8.000 plantesoarten. De gerzen binne ien fan de súksesfolste groepen planten op 'e ierde. It blêd wurdt troch weidzjende bisten opiten en de sieden, it nôt foarmet sa'n 80% fan it minsklik iten. In foarnaam part fan de rest fan ús iten wurdt foarme troch weidzjende dieren dy't ek wer fan gers ôfhinklik binne. Koartsein, ús ôfhinklikens fan de famylje fan de gerzen bedraacht sa'n 95% fan ús ferlet fan iten.
It beweide gers kin sa suksesfol wêze omdat it syn ynvestearring benammen ûnder de grûn hâldt. It bewarret syn fiedselfoarrie yn de woartels. Dat makket dat it alhiel net slim is, wannear't in weidzjend bist alle blêden mei sprietfoarm boppe de grûn opyt, want yn koarte tiid waakst der alwer nij blêd út de enerzjyreserves yn de woartels. Ek in steppebrân makket it gers neat út.
It gers foarmet in soartemint symbioaze mei de weidzjende bisten, troch in fan wjerskanten ôfhinklikens: De bisten binne ôfhinklik fan it gers, mar it gers is dat ek fan de bisten, omdat de bisten net allinnich it gers opite mar ek oare planten dy't oars heger groeie soene as it gers en it wichtige sinneljocht fuort helje soene.
Trompetswan
De Trompetswan (Cygnus buccinator) is in grutte wite swan dy't foarkomt yn it westen fan Noard-Amearika. De soarte is besibbe oan de Kloekswan út Jeraazje.
De namme fan de soart komt fan it lûd dat de fûgels meitsje wat tinke lit oan it lúd fan trompetten.
Foarkommen
De Trompetswan is mei sa'n 150-180 sm de grutste fan de swannen. Hy is lykwols net de swierste: mei in 12,5 kg is er wat lichter as de Knobbelswan. De Trompetswan is hielendal wyt en hat swarte poaten lykas al de oare swannen dy't op it noardlik healrûn foarkomme. Oars as de Kloekswan hat er in snaffel dy't hielendal swart is.
Fersprieding
De Trompetswan kaam eartiids yn it grutste part Noard-Amearika foar. Yn it noarden fan Alaska oant Ontario en nei it suden fan Oregon oant Illinois. Troch de jacht komme trompetswannen foaral yn it súdliker briedgebiet net mear foar, mar yn Alaska en Kanada hawwe se harren better hanthavenje kind. Tsjintwurdich wurde de fûgels ek op 'e nij útset, yn it noardwesten fan de Feriene Steaten, mar dizze fûgels bliuwe it hiele jier op itselde plak en wurde gjin trekfûgels, wat de fûgels fan de wylde populaasje al binne.
Iten
De Trompetswannen libje fan plantaardich iten, dat se mei harren lange nekke en platte snaffel fan de boaiem fan ûndjip wetter opslobberje. Winterdeis ite se ek gers en koarn. De jongen wurde earst troch de âlden fuorre mei ynsekten en oare lytse dieren, mar yn de rin fan de earste moannen feroaret harren dieet yn plantaarich iten.
Edward Elgar
Sir Edward William Elgar (Broadheath, 2 juny 1857 – Worcestershire, 23 febrewaris 1934) wie in Britsk komponist waans wurk ta de lette Romantyk rekkene wurdt.
Hoewol 't Elgar faak beskôge wurdt as in typysk Ingelske komponist, kamen de measte fan syn muzikale ynfloeden net út Ingelân mar út kontinintaal Europa. Hy fielde him in bûtensteander, net allinnich muzikaal, mar ek sosjaal. Yn muzikale rûnten dy 't dominearre waarden troch akademisy, wie er in autodidaktyske komponist. Yn it protestantske Grut-Brittannië waard syn roomsk-katolisisme yn guon rûnten mei erchtinken besjoen en yn 'e klassebewuste maatskippij fan it Victoriaanske en Edwardiaanske Grut-Brittannië wie er sels nei syn erkenning tige gefoelich foar syn sljocht hinne komôf. Dochs troude er mei de dochter fan in hege Britske legeroffisier, Caroline Alice Roberts. Hja ynspirearre him muzikaal likegoed as sosjaal, mar hy hie muoite om sukses te berikken oant syn fjirtiger jierren, doe 't nei in rige matich suksesfolle wurken syn Enigma Variations (1899) fuortdaliks populêr waard yn Grut-Brittannië en tal fan oare lannen. Nei de Variations kaam er op in wurk foar koar, The Dream of Gerontius (1900), basearre op in roomsk-katolike tekst dy't wat ûnrêst feroarsake yn it Anglicaanske establishment yn Grut-Brittannië, mar it waard en is in wichtich safolste repertoirewurk yn Grut-Brittannië en op oare plakken. Syn lettere jûnfoljende religieuze koarwurken waarden goed ûntfongen, mar binne net opnommen yn it reguliere repertoire. thumb|left|175px|Edward en Alice Elgar, om 1891 hinne Yn syn fyftiger jierren komponearre Elgar in symfony en in fioelekonsert dy't tige suksesfol wiene. Syn twadde symfony en sellokonsert waarden net fuortendaliks populêr en it duorre gâns jierren foardat se in fêst plak krigen yn it konsertrepertoire fan Britske orkesten. Elgars muzyk waard yn syn lettere libben foaral sjoen as muzyk foar in Britsk publyk. Nei syn dea waard syn wurk in generaasje lang net in protte spile. Yn de jierren 1960 feroare dat bot, holpen troch nije opnamen fan syn wurken. Guon fan syn wurken binne de ôfrûne jierren wer ynternasjonaal oppakt, mar de muzyk wurdt noch hieltyd mear yn Grut-Brittannië spile as earne oars. Elgar wurdt beskreaun as de earste komponist dy't de grammofoan serieus naam. Tusken 1914 en 1925 makke er in rige akoestyske opnamen fan syn wurken. De yntroduksje fan de bewegende spoelmikrofoan yn 1923 makke in folle sekuerder lûdswerjefte mooglik en Elgar makke nije opnamen fan de measte fan syn grutte orkestwurken en fragminten út The Dream of Gerontius.
Elgar waard ûnderskieden mei de titel Master of the King's Musick ( korrekte stavering!).
Waach (Snits)
thumb|250px|Waach fan Snits, 1790 thumb|250px|Merkstrjitte Snits mei waach, om 1900 hinne De Waach fan Snits is in earder waachgebou foar suvelhannel op de hoeke fan de Merkstrjitte en de Liuwenburch (destiids Kroanenburch) oan it Waachplein. It gebou is yn 1945 troch de Dútske besetter ferbaarnd.
Histoarje
Wannear't de waach krekt stifte is, is ûndúdlik. De earste boarnen oer it waachrjocht dat de stêd krige geane werom oant 1427, wêrtroch't dy datum faak as beginjier brûkt wurdt. Mooglik hie de earste waach kantoar yn it Stedhûs fan Snits. De waach stie by it wetter fan De Wip, dy't har name krige troch de oerslach fan guod foar de merken en waach.
Yn de ûnderromte hongen fiif grutte skealen en stellingen foar de tsiisbesoarging. Oan de kant fan de Merkstrjitte wie in romte foar de waachmaster. Op de boppeferdjipping wiene meardere wachtromtes, foar militêren mar ek foar de skutterij. Op it dak stienen twa wynwizers op skoarstiens. Yn 'e midden fan it gebou stiet yn in Hollânsk geveltsje de tekst Doet Regt Stads waag. Njonken de waach stie it bûterhûs.
Yn 1706 waard besletten in hannelsbelesting ôf te skaffen, wat late ta in grutte bloei fan de handel. Yn 1725 isit gebou útwreide mei in grutte brede luifel, dy't rêste op swiere houten pylders. Dy luifel wie foar it beskermjen fan it guod tsjin sinne en rein. Yn 1756 kocht it bestjoer in neistlizzend pân, wêrtroch't de waach fergrutte waard. Yn 1840 is de waach werboud. Om 1865 ferwurket de Snitser Waach 26.39% fan alle Fryske bûter (Ljouwert 25.39%) en 40.80% fan alle Fryske tsiis (Ljouwert 4.37%). De waach is yn 1917 bûten tsjinst steld.
De waach is by de úttocht fan de Dútske besetter nei de Twadde Wrâldoarloch op 15 april 1945 yn 'e brân stutsen troch útnaaiende Dütske militêren, oant dy tiid waard der noch altyd om it gebou hannele yn bûter en tsiis. Yn de oarloch brûkten de Dútsers it gebou as munysjeopslach. Oer dy brân en de besettingsjierren yn Snits is in boek skreaun mei de titel De Waag staat in brand (Friese Pers Boekerij, jannewaris 1995). Njonken de âlde waach waard fuort nei de befrijing it oarlochsmonumint fan Snits oprjochte, dat letter fersetten is nei it Ald Tsjerkhôf.
Werbou moderne styl
Nei de brân is de waach sloopt en werboud yn 1985 (?) yn moderne styl, net nei de smaak fan eltsenien. Hjirby binne de skaaimerken fan de âlde waach opnomd. Hjiryn is letter in fêstiging fan de Fortis Bank komd. Yn 2011 is yn it gebou in snackbar fan de Febo komd.
Broeksterwâld
Broeksterwâld (pleatslik ek: De Broek) is in doarp dat yn de gemeente Dantumadiel leit. Broeksterwâld leit noardlik fan De Falom, noardwestlik fan De Westerein en besuden Damwâld. Broeksterwâld hat  ynwenners. De doarpskearn fan Broeksterwâld leit benammen om de Kavelwei.
Skiednis
It doarp is boud op ôf- en útfeane grûn. "Broek" betsjut "sompich lân". It hiele gebiet tusken de eardere doarpen Ikkerwâld, Moarrewâld en Dantumawâld stie earder bekend as "(De) Broek". No is der westlik fan Broeksterwâld rjochting Feanwâlden en Readtsjerk noch altyd feanlân, lykas It Bûtenfjild. Nammerste mear men eastliker fan Broeksterwâlde komt, feroaret it lânskip hieltyd mear yn sângrûnen, tink dêrby oan De Sânhorst tichteby Driezum.
Lange tiid hearde de Broek, ek wol 'De Broekpollen' of 'De Ikkerwâldster Broek' neamd, as buorskip by Ikkerwâld. It is in betreklik jong ûntginningsdoarp dat ûntstien is op de ôf- en útfeane grûn. De meast betide fermelding, yn de tiid dat it feangebiet noch net bewenne wie, stiet yn in oarkonde út 1453. Dan wurdt der skreaun om "de wey wr de fean to meckyen ende to halden twischen den Broek ende dae Swetta", om it paad oer it fean te meitsjen en te ûnderhâlden tusken de Broek en de Swette. Dat binne no Singel, Schwartzenbergenlaan en de Goddeleaze Singel. Broeksterwâld is ûntstien as wenplak foar arbeidersfolk yn de omkriten.
Sûnt 1964 is Broeksterwâld in selsstannich doarp, dêrfoar hearde it by Damwâld (Ikkerwâld) mei de namme: De Broek of De Ikkerwâldster Broek.
It begraafplak
It begraafplak fan Broeksterwâld leit op liemgrûn. Dêrtroch kin der minder soerstof by de liken komme, sadat se net fergeane. Dit ferskynsel wurdt adiposire (fersjipping) neamd.
Tsjerken
thumb|260px|Kristlike Grifformearde tsjerke (Petrusgemeente)
Ferskaat
thumb|260px|Monumint ta oantinken fan de earste Mormoanske doop
Ferbinings
Eastlik fan it doarp rint de Sintrale As, dêr't Broeksterwâld oer de Dwarsloane in ferbining mei hat. De N356 ferbynt Broeksterwâld mei de doarpen Damwâld en De Falom en oer de Miedloane (of de Sintrale As) mei De Westereen. Oer it Bûtefjild is in ferbining mei de Trynwâlden. Oer de Broekster Feart en de Falomster Feart is der in wetterferbining mei de Swemmer.
Strjitten
Alle strjitten yn Broeksterwâld.
Lea
De lea is ûnderdiel fan it lichem dat troch spieren beweegd wurde kin en dat sels ek wer út ferskate ûnderdielen bestiet. Lea is yn it Frysk ek in synonym foar lichem.
Lea binne:
Dating Terrors
Dating Terrors is in koart ferhaal fan it fantasysjenre, skreaun troch de Amerikaanske auteur Patricia Briggs. De titel betsjut: "Frees foar Ofspraakjes", of as wurdboarterij: "Mei in Meunster op in Ofspraakje". It ferhaal spilet yn 'e wrâld fan 'e Alpha and Omega-searje en de Mercy Thompson-rige. De haadpersoan is de wearwolf Asil Moreno, dy't op in troch syn freonen beävensearre blind date giet dêr't er neat fan ferwachtet. Wat der bart, ferrast him dan ek folslein. Dating Terrors spilet yn 'e ynterne gronology fan 'e beide searjes nei de foarfallen yn 'e roman Wild Sign. It ferhaal waard foar it earst publisearre yn 2022, yn 'e blomlêzing Heroic Hearts, dy't gearstald waard troch Jim Butcher en Kerrie L. Hughes.
Ynhâld
Yn Seattle hat Ruby Kowalczyk, in heal-minsklike, mei lichte magyske talinten bejeftige dochter fan in ierdgeast, in foarsizzende dream oer in dûnkere pels en goudene eagen. As se wekker skrikt, brânt de tatoeaazje op har pols, sadat se wit dat har eigner, oant wa't se ûntsnapt is, har wer op it spoar is.
Troch syn freonen yn 'e ridel fan 'e marrok hat Asil him útdaagje litten ta it gean op in blind date, dy't fia in datingsite op it ynternet ta stân kommen is. Yn Seattle stiet Ruby op it punt om har besittings yn har auto te laden en út te piken foar't har eigner har wer fange kin. Se hat yn 'e jierren dat se yn Seattle ûnderdûkt wie, in freonefermidden om har hinne sammele besteande út oaren dy't in bytsje magy brûke kinne. Har bêste freondinne Miranda, in wite heks, kloarket har út as se sjocht dat Ruby útnaaie wol en kriget sa as earste har eftergrûnferhaal te hearren. It is Miranda, dy't sels troud is mei in wearwolf, dy't op 'e lapen komt mei it plan om Ruby op in ôfspraakje mei in wearwolf te stjoeren, sadat se har date manipulearje kin om ôf te weven mei it meunster dat har eigner is.
Asil bejout him op in reinige winterdei nei Seattle foar syn ôfspraakje mei in Ruby, dy't troch syn freonen foar him útsocht is. Hy kin dy deis syn wolf noch minder yn 'e stringen hâlde as oars en tinkt deroer om 'e boel mar ôf te sizzen, mar beslút úteinlik dochs troch te setten. Om't Ruby net samar mei in wyldfrjemde man op stap doar, is it sa regele dat hy earst mei har en har freonen op spûkejacht sil yn in âlde Fiktoriaanske filla, en as it útfalt tusken harren, kinne se dêrnei tegearre út te iten gean. Ruby wachtet mei in stikmannich fan har freonen op har date by de filla dêr't ferskate spûken foarkomme, wêrûnder in klopgeast dy't it foar de moade hat om mei messen, skjirren en oar puntich gereid te goaien. Miranda, dy't op alle dagen rint, is der net by, mar wol har man, Alan Choo, de minst dominante wearwolf út 'e ridel fan Angus Hopper yn Seattle. De namme Asil Moreno sit Alan wat dwers, mei't er der hast wis fan is dat er dy kenne moatte soe. As er op it lêste stuit immen opskillet om dêrnei te fernimmen, kriget er te hearren dat Asil nimmen oars is as de Moar, ien fan 'e gefaarlikste wearwolven fan 'e wrâld, oer wa't gâns grouwelferhalen geane. Hy wol dan de date noch tsjinkeare, mar it is al te let, want Asil komt foarriden en parkearret syn auto.
Wannear't Asil Ruby moetet, fernimt er fuortendaliks dat se in healbloed-ierdgeast is en folle âlder as de tritich jier dy't se yn har profyl op 'e datingsite neamt, hoewol't se derút sjocht as in fanke fan njoggentjin. Hy wurdt ek gewaar dat se tige machtich is, mei in grut reservoir oan magy dat lykwols bewale is troch in betsjoening. Asil is der net wis fan wat hjir geande is en beslút in ôfwachtsjende hâlding oan te nimmen. Wannear't syn wolf yn syn holle lykwols ynienen op in reedlike en koherinte wize tsjin him begjint te praten, wylst it iuwenlang in ûntinkend moardsuchtich meunster west hat, stiet er foar in riedsel. De wolf wit ek net wat him oerkomt, mar ornearret dat it te krijen hat mei in ynfloed dy't fan Ruby útgiet. De ynset fan 'e blind date is dêrtroch foar Asil ynienen gâns omheech gien.
As Asil de samling brutsen lju sjocht dy't Ruby om har hinne garre hat, deart it him oan. Se hawwe harren ta taak steld, sa leit Ruby him út, om spûken te befrijen dy't earne fêstkommen binne te sitten. Asil kriget foar it ferstân dat se gjin idee hat oer hoe'n macht se wol net beskikt. It fielt foar him oan as is Ruby earne foar op 'e rin, mar as er Alan Choo dêroer ûnderstiet, wol dy him oarmans geheimen net ferklappe. Hy helpt Asil lykwols al om Ruby derfan te oertsjûgjen dat se útlizze moat wat der oan 'e hân is. Sy fertelt dan oan Asil dat har eigner, de ierdgeast dy't har ûntsnappe lit om't er nocht oan 'e jacht op har hat, har heit is, of alteast seit dat er har heit is. En hy parasitearret op har troch har magy út har op te sûgen wannear't er har ienris fongen hat. Syn namme is Ivory Jim, en Ruby kin oan 'e tatoeaazje dy't er har op 'e pols jûn hat, fiele oft er nei-oan is.
Ivory Jim is geandewei de jûn almar tichterby kommen, en op dat stuit ferskynt er efter Ruby. Asil wurdt daliks gewaar dat der gjin besibskipsbân tusken Ruby en Ivory Jim bestiet. Wêr't er Ruby as bern opfandele hat, bliuwt ûndúdlik, mar hy is yn elts gefal net har heit. Likemin is er in botte machtige ierdgeast, mei't er fan oarsprong in soarte fan eardske wie. Mar troch in ferslaving oan 'e magy fan Ruby, dy't machtiger is as hy, is er ta in ferwrongen meunster wurden. Asil goait Ivory Jim by Ruby wei, mar Ivory Jim smyt twa betsjoenings efterinoar, dy't de wearwolf as wjerljochtslaggen treffe en him mei slimme brânwûnen oer syn hiele lichem efterlitte. Ear't er Asil lykwols mei in trêde wjerljochtslach deadzje kin, brekt Ruby troch de betsjoening hinne dy't har fan har eigen magy skiedt en wêrfan't se net iens wist dat dy der wie. Hoewol't se in ierdgeast blykt te wêzen dy't mei it elemint wetter ferbûn is, hat se sa lang mei spûken omgien dat de spûken út 'e âlde filla har wil útfiere. De klopgeast dy't mei puntige foarwerpen goait, smyt trettjin stielen messen, dy't Ivory Jim allegearre yn it boarst treffe. Mei't ierdgeasten net oer izer (of stiel, in fierder bewurke foarm fan izer) kinne, betsjut dat foar Ivory Jim de ein fan 'e rit.
Pas neitiid kriget Ruby foar it ferstân dat Asil sa machtich is dat er maklik sels mei Ivory Jim ôfweve kinnen hie. Om har de kâns te jaan harsels fan 'e ynfloed fan Ivory Jim te befrijen, hat er dat net dien. Asil is tige tefreden oer de gong fan saken, mei't syn wearwolvefermogen ta selsgenêzing betsjut dat de brânwûnen mei in pear oeren wer genêzen wêze sille. Se beslute it ôfspraakje mei koarten in kear oer te dwaan. Asil syn wolf is derfan oertsjûge dat Ruby foar harren bedoeld is om't se harren kompleet makket. Asil is it mei him iens, mar hjit him om geduld te hawwen. Wannear't er mei it yn in tapyt bewuolle lyk fan Ivory Jim ôfsette sil, komt Ruby him efternei en wikselje se in hertstochtlike tút út.
Letter stelle Asil syn freonen in nije blind date mei in oar frommeske foar. Asil e-mailt werom: "Nee."
Down Ampney
Down Ampney is in middel-grut doarp yn it distrikt Cotswold yn it greefskip Gloucestershire, yn Ingelân.
De Old Vicarage yn Down Ampney wie it berteplak fan Ralph Vaughan Williams yn 1872. Hy hat in melodij komponearre (brûkt foar de hymne "Come Down, O Love Divine") mei de titel "Down Ampney".
Yn de Twadde Wrâldkriich hie de RAF in fleanfjild by it doarp. De tsjerke hat glês-yn-leadruten ta oantins fan de fleanders dy't meidienen oan de Slach by Arnhim yn 1944.
It doarp hat in mear as 150 jier âlde skoalle, sportfjilden, in tennisklup, in doarpshûs, in lytse winkel en in tige âlde tsjerke.
Wintersport
Skiednis
De measte wintersporten binne ûntstien as alternatyf ferfier yn de wintermoannen as de diken en farwegen net mear begeanber wiene. Sa wurdt der al iuwen reedriden en prikslyde om iisflakten makliker oerstekke te kinnen. Nei ferin fan tiid waarden dizze alternative foarmen fan ferfier ek foar rekreative doeleinen brûkt. Sa waarden de earste koartebaanwedstriden voor reedriders al om 1800 hinne ferriden en waarden der ek wedstriden foar priksliders hâlden, faak sels letterlik foar spek en beannen.
It skyen ûntstie yn de Skandinavyske lannen. De skyûntwikkeling om 1860 hinne yn Telemark yn Noarwegen wurdt sjoen as de berte fan it skyen as sport. Fan dêr waard de sport yntrodusjearre yn de Alpenlannen. Skyen yn Skandinaavje waard ta noardsk-skye; yn de Alpen ûntstie it alpineskyen.
De toeristyske wintersport ûntstie foaral yn de Alpen om de rike bûtenlanners te fermeitsjen, Sankt Moritz yn Switserlân wurdt sjoen as bertegrûn fan de wintertoerisme ein 19e iuw. in hoteleigner wist een oantal Ingelske simmergasten te oertsjûgjen ek ris yn de winter te kommen. It wintersporttoerisme is al jierren fan grut belang foar de toeristyske sektor yn de alpenlannen en wurdt al lang net mear allinne dien troch de rike boargers.
Wintersport yn Fryslân
Yn Fryslân kinne ek oan wintersporten dien wurde. Sa is der yn Fryslân hast yn elk plak wol in natoeriisbaan te finen. Ek hat Fryslân twa keunstiisbanen de 400-meter baan Thialf op It Hearrenfean en de 200-meter baan Iishal Ljouwert yn Ljouwert.
Wannear't der yn de wintermoannen in goeie froastperioade oanbrekt kin der ek op bûtenwetter riden en slydzge wurde. Dat kin op eigen gelegenheid, mar der kin dan ek meidien wurde oan organisearre toertochten. De ôfstannen fan sa'n toertocht kin fariearje fan 2 oant 200 km. De tochten liede somtiden troch gebieten dy’t oars net as min tagonklik binne.
Natoeriisbaan
In natoeriisbaan is in iisbaan mei natuerlik beferzen iis. Dit hâldt al yn dat er allinnich op riden as slydzge wurde kin as it iis sterk genôch is nei in pear dagen fan froast.
Keunstiisbaan
In keunstiisbaan is in iisbaan mei keunstmjittich oanmakke iis. Dizze iisbaan kin sawol yn de yn it waar lizze as oerdekt dan wol healoerdekt wêze. It grutte foardiel fan in keunstiisbaan is dat der gjin perioade fan froast nedich is om er op ride en slidzje te kinnen. Ek de iiskwaliteit kin better regulearre wurde.
Skypiste
In skypiste, of allinnich piste, is in markearre sône op ‘e flanken fan in berch dêr't skyd wurde kin. Meastentiids is de snie op sa’n piste bewurke dat der in ridlik feilige snielaach ûntstiet dêr't sûnder in soad risiko’s skyd wurde kin.
Alderheljenfloed (2006)
De Alderheljenfloed fan 2006 wie fan 31 oktober op 1 novimber 2006. Noard-Nederlân en Dútslân waarden troffen troch de swierste stoarm sûnt 1991. By Delfsyl is in wetterstân mjitten fan 4,83 m boppe NAP, de heechste wetterstân ea. It foarrige rekord datearre fan 1825, doe't by de stoarmfloed fan 1825 mear as 800 deaden foelen. Op de pier fan Holwert wêr't de fearboat nei It Amelân fertrekt, dreaunen troch de stoarmfloed auto's de Waadsee yn. Yn Marrum ferdronken yn in kwelder tweintich hynders, mear as hûndert oaren wienen troch it troch de stoarm feroarsake hege wetter ynsluten. Troch de sûnt it Deltaplan ferhege diken wienen der nettsjinsteande de hege wetterstannen binnendyks gjin oerstreamings yn Fryslân.
Île-de-France
Île-de-France (Eilân fan Frankryk) is sûnt 1982 in regio fan Frankryk. Yn dizze regio leit de Frânske haadstêd, Parys.
Skiednis
De namme waard foar it earst opskreaun yn 1387, en kaam yn it plak foar it âldere "Pays de France" doe't it wurd pays stadichoan mear naasje as gebiet betsjutte. It gebiet om Parys hinne wie eartiids it persoanlike domein fan de Frânske kening, dat yn tsjinstelling ta oare gebieten troch feodale hearren regeard waard. Oant de Frânske revolúsje wie it ek in selsstannige provinsje fan Frankryk.
Grutte Priis Formule 1 fan Singapoer 2022
Utslaggen fan de Grutte Priis Formule 1 fan Singapoer 2022 yn Singapoer op 2 oktober. It wie de santjinde race fan 22 races fan de Formule 1 yn 2022. Hy waard op it Marina Bay sirkwy hâlden. De race waard hâlden oer 59 omgongen op it 5 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 298,5 kilometer. plande 61 omgongen koene net riden wurden as gefolch fan de oanhâldende rein.
Frysk-Frankyske Oarloggen
right|thumb|350px|Kaart mei ûntwikkeling fan de gebietsútwreidings fan it Frankyske ryk. De Frysk-Frankyske Oarloggen wienen in rige fan oarloggen en wapene konflikten tusken de Germaanske folken fan Friezen en Franken. Dizze oarloggen fûnen plak yn de 7e oant de 8e iuw en ynset wie meastentiids de behearsking fan de delta fan Ryn en Maas. Sokke perioades waarden ôfwiksele mei tiidrekken fan frede. De oarloggen einigen úteinlik mei de pasifikaasje fan de Friezen troch Karel de Grutte en de Fryske opstân fan 793.
Eftergrûn
De oanwêzigens fan de Warnen oan de mûning is oant no ta ûndúdlik, mar it hat der alles fan dat dit folk tusken Friezen en Franken yn de knipe kaam en har ryk derom ferneatige is.
De oerwinning fan Audulf
De Merovingyske en Frankyske kening Gilperik I (561-584) waard yn de skreaune boarne noch as de "skrik fan de Friezen en Sueben" neamd. Lykwols binne der oanwizings fûn dy't derop wize dat de Friezen al rille gau om-ende-by 600, yn kriich, ûnder lieding fan in kening Audulf, súksesfol wienen. It hat der alles mei te krijen dat ûnder syn bewâld der in wichtige oerwinning helle waard op de Franken. De Friezen koenen har macht fierder útwreidzje nei it suden.
Frankyske ekspansje ûnder Dagobert
Dochs wie om 630 hinne de situaasje wer omkeard. Under de krêftige Merovingyske kening Dagobert waard it Frankyske ryk wêr ûnder ien bewâld brocht en it gebiet súdlik fan de Alde Ryn ferovere op de Friezen. De Franken brochten diskear ek harren leauwen mei nei dizze kriten, it kristendom en bouden yn Utert in tsjerke. Mar nei it regear fan Dagobert koenen de Franken har dêr net hanthavenje en omtrint 650 kaam it sintrale rivieregebiet, Dorestêd ynklusyf, wer yn hannen fan de Friezen. It slaan fan Frankyske munten hâlde op en de stêd Utert waard residinsje fan de Fryske keningen.
Aldgillis
Under it regear fan de Fryske kening Aldgillis krigen de Friezen it oan 'e stok mei de Frankyske hofmeier Ebroin. Diskear wie it behearskjen fan de âlde Romeinske grinsfersterkingen de ynset fan de fijannichheden. Aldgilles koe mei syn legermacht de Franken op in ôfstân hâlde en hie net folle fan har te duchtsjen. Yn 678 ûntfong er de Ingelske biskop Wilfried dy't op minne foet stie mei de Franken.
De Frankyske boargeroarloch
Doe't Pippyn yn 714 ferstoar en der in opfolingingsoarloch ûntstie makke Redbad op snoade wize gebrûk fan de problemen by de Franken. Hy sleat in ferbûn mei de Frankyske hofmeier Ragenfrid en syn legers koenen yn 716 oant Keulen ta yn it gebiet fan de Franken ynkringe en wêr't yn de slach by Keulen de oerwinning helle waard. Op dy wize kamen alle eardere gebieten besuden de Ryn wer yn Fryske hannen. De legers kamen mei fan in grutte bút en kriichsfinzenen werom nei it noarden.
Redbad makke lykwols plannen om it Frankenryk foar in twadde kear yn te fallen en luts hjirfoar in grutte kriichsmacht gear. Mar dêrta soe hy net mear de gelegenheid krije. Troffen troch in slimme sykte ferstoar Redbad yn de neisimmer of iere hjerst fan it jier 719.
De Oerweldiging fan Frisia
thumb|300px|Utwreiding en delgong It is net alhiel wis wa't de opfolger fan Redbad wie. Nei alle gedachten wienen der problemen mei de opfolging, omdat de Frankyske tsjinstanner Karel Martel nei de dea fan Redbad ienfâldich it Fryske ryk ynfalle koe en de Friezen ûnderwerpe. De wjerstân dy't hja beaen wie tige swak dat Karel Martel him net beheinde ta it op 'e nij ynliivjen fan citerior Frisia, Fryslân besuden de Ryn, dochs fuortendaliks trochstuts oer de Ryn en it Friezenryk oant en mei de Fly yn besit naam.
De Franken hienen der in protte foar oer om de oerwûnen oan har side te krijen. De Friezen hoegden allinnich in ûnthjit fan trou oan de Frankyske kening ôf te lizzen en oan har waard in belêsting oplein, de huslotha. Dat wie in soart fan midsiuwske ûnroerendesaakbelêsting dy't alle jierren oan de kening ôfdragen wurde moast.
Skelet
In skelet (ek: bonkerak, by fisken: graat of bonkjes) is de gearstal fan alle bonken yn in minske of bist. Alle bonken sitten oan elkoar fêst en jouwe it lichem stevichheid. It skelet beskermet it yngewant en helpt by de beweging.
Frysk-Frankyske Oarloggen
De slach oan de Boarn
Yn 733 kearde Karel Martel him twaris tsjin de Friezen en gong op kriichspaad. It leger fan Friezen dy't ûnder lieding stie fan kening Poppo waard tebek slein nei Eastergoa en it jier dêrop fûn de slach oan de Boarn plak. Karel stiek mei in float mei in leger oan board de Aelmere oer om De Boarn op te farren. De Friezen waarden yn de slach ferslein en har oanfierder Poppo skeat it libben der by yn. De oerwinners sloegen oan it plonderjen en stutsen de heidenske hillichdommen yn 'e brân. Foarsjen fan in grutte bút fear Karel Martel mei syn float werom, de macht fan de Fryske keningen hied er foargoed brutsen en anneksearre Fryslân tusken it Fly en Lauwers.
De Anneksaasje fan Eastlik frisia
Under de Frankyske kening Karel de Grutte waard lang om let in ein makke oan de selsstannigens fan de Friezen eastlik fan de Lauwers. De direkte oanlieding wienen syn kriichsplannen om it Frankyske ryk fierder nei it easten út te wreidzjen. De kriich begûn mei in kampanje tsjin de East-Friezen en waard dêrnei trochset tsjin de Saksen. De kriich tsjin de Saksen soe al gau ferwurde ta in wiidweidige oermastering en leauwensoarloch dy't 32 jier oanhâlde soe, en te boek steld stiet as de Saksenkriich.
Skelet
De spieren sitte oan it skelet hecht om de lea bewege litte te kinnen; wêr twa ûnderling beweechbere bonken elkoar reitsje befynt him in knier.
Frysk-Frankyske Oarloggen
De Fryske opstannen
thumb|left|260px|De oanslach op Bonifatius
Moard op Bonifasius
De earste biskop fan Fryslân Bonifatius wie yn 754 mei in lyts selskip nei Fryslân ta setten om de Friezen te kerstenjen. Hy wie fan plan in grut oantal Friezen te bekearen en rôp in grutte gearkomste út om de kerstening te befestigjen troch doop. Dizze gearkomste soe plak fine tichtby Dokkum, tusken Frjentsjer en Grins, mar ynstee fan de groep bekearden dy't er ferwachte hied er te krijen mei in groep bewapene ynwenners dy't de aartsbiskop op jierren deasloegen. De Fryske striders wienen lulk op Bonifasius, omdat er harren hillichdommen ferwoaste hie. De biograaf fan Bonifasius skriuwt dat de Friezen de biskop deade omdat sy tochten dat er koffers mei skatten fan goud en oare rykdommen by him hie. Mar it die lykwols bliken dat de kisten allinnich mar boeken befetten.
Skelet
Omdat it skelet it hurdste ûnderdiel is fan it lichem, bliuwt it nei de dea faak it beste langst bewarre; ek by fosilenen giet it meastal om skeletten.
Frysk-Frankyske Oarloggen
De Grutte Fryske opstân 782-785
Under oanfiering fan Widukind bleaune de Saksen ferset bieden tsjin de Franken. Yn 782 kamen ek de Friezen eastlik fan de Lauwers yn opstân. De opstân sloech oer nei de eardere pasifisearre Fryske gebieten yn it westen, dêr't de befolking werom foel nei it heidendom. Der waarden rôftochten holden, tsjerken yn brân stutsen en geastliken as Liudger moasten útwike nei it suden.
It antwurd fan Karel op dizze grutte opstân wie in nije fjildtocht yn 783 dêr't er him ynearsten by rjochte op de Saksen en letter op de Friezen. De Friezen joegen Widukind stipe yn de striid tsjin de Franken troch him yn 784 in leger mei Fryske striders te stjoeren. Lykwols moast Widukind him yn 785 oerjaan en ek de Fryske opstân waard mei hurde hân delslein. Karel bestraffe de Friezen troch har it rjocht op it manlik erfdiel te ûntnimmen hjirtroch ferlearen sy harren status fan frije mannen.
De Opstân fan 793
Yn 793 kamen de Friezen foar in lêste kear yn opstân tsjin Karel de Grutte. De direkte oanlieding hjirfoar wiene de twongen rekrutearringen fan Friezen en Saksen foar de Avarenkriich yn it easten. Under oanfiering fan de hartoggen Unno en Eilrad, ûntstie yn Frisa eastlik fan de Lauwers in opstân dy't har útwreide nei de oare Fryske gebieten en soe der ta liede dat de Friezen tydlik weromfoelen nei it heidendom. Op 'e nij waarden Kristlike sindlingen op 'e flecht jage. Troch de Franken waard de ôpstân wreed delslein en kamen de Friezen wer ûnder de kwint.
Broadheath
Broadheath (offisjeel: Lower Broadheath) is in plak en civil parish yn it bestjoerlike gebiet Malvern Hills, yn it Ingelske greefskip Worcestershire.
Upper Broadheath beheart ek ta de kerspel Broadheath, it leit sa'n 5 km noardwest fan de stêd Worcester.
Broadheath is it berteplak fan de Ingelske komponist Edward Elgar.
Guus Hiddink
thumb|Guus Hiddink Guus Hiddink (Varsseveld, 8 novimber 1946) is in Nederlânsk fuotbaltrener.
Hiddink waard in nasjonale held yn Súd-Korea nei't harren nasjonale ploech treend door Hiddink yn it fuotbal-wrâldkampioenskip fan 2002 foar it earst de heale einstriid helle. Hiddink waard letter lieder fan it Australyske nasjonale fuotbalteam. Tsjin eardere ferwachtings yn kaam dat team al troch de kwalifikaasjes fan it fuotbal-wrâldkampioenskip fan 2006, mar waard doe ferslein troch Itaalje.
Brânwacht Snits
Brânwacht Snits is sûnt 2011 in ûnderdiel fan de gemeentlike Brânwacht Súdwest-Fryslân & Littenseradiel en is yn it foarste plak rjochte op brânbestriding yn de stêd Snits. It korps is, mei útsûndering fan in lytse managementlaach, in frijwillich brânwachtkorps en wie oant 2011 in selsstannich gemeentlik brânwachtkorps.
Histoarje
De histoarje fan de Snitser brânwacht giet fier werom. Al yn de histoaryske kronyk fan Eelco Napjus komt brânbestriding en -previnsje yn Snits op it aljemint. Sûnt 1738 wurde der op strategyske plakken yn de stêd brânspuiten opsteld yn dêrfoar ornearre húskes. Dy spuiten stienen op de Fiskmerk, de Alde Komerk en by de Easterpoarte. De stêd Snits hie brânmasters oansteld foar it ûnderhâld en bestjoer. Destiids wienen der ek geregeldwei kontroles fan blusmiddelen by minsken thús, op skoudagen moasten se in amer fan lear mei wetter oan de foardoar hawwe te tean.
Op de hoeke fan it Ald tsjerkhôf en it Martiniplein is letter in brânwachtkazerne komd. Dy is letter sloopt en hat romte makke foar in oarsoartige nijbou. Yn 1935 wienen der 56 man by it korps.
21e iuw
Sûnt ein 20e iuw sit de brânwacht yn in kazerne yn de wyk Malta. It korps hat yn 2008 út 55 leden en is ferdield oer blusgroepen 331, 332 en 333. Bysûnder materieel ta foldwaan fan it korps is in brânwachtboat en in dûkteam. Oant 2011 wie de brânwacht Snits in selsstannich frijwilligerskorps binnen de Feilichheidsregio Fryslân. Nei de gemeentlike weryndieling is it korps 1 jannewaris 2011 opgien yn it korps Brânwacht Súdwest-Fryslân & Littenseradiel.
Grutte brânen
Inkele grutte ynsidinten dêr't de Brânwacht Snits by belutsen wie binne:
Holle
250px|right|Anatomy fan de minsklike holle De holle fan in wêzen (minske of bist) is (anatomysk sjoen) it boppeste part fan it lichem dat de harsens, de eagen, earen, noas en mûle befettet. De holle soarget dêrmei foar sintugen as sjen, hearren, priuwen en rûken. By bisten wurdt meastentiids sein fan kop en net fan holle, útsein by in hynder dat as in eal dier beskôge wurdt. Guon simpele dieren hawwe gjin holle.
By de minske wurdt de foarkant fan de holle, dêr't de eagen, earen, noas en mûle sitte, it antlit neamd.
1932
Dit jier makket ûnderdiel út fan it desennium fan 'e 1930-er jierren.
Bert de Jong
thumb|Bert de Jong, lofts, mei syn coach [[Henk Gemser]] Bert de Jong (Grou, 12 juny 1955) is in earder reedrider út Grou. Hy naam diel oan de Olympyske Spullen fan 1980, yn Lake Placid, mar wist dêr gjin medalje te winnen.
Wijreekrûte - Woastynstêden yn de Negev
thumb|240px|De ruïnes fan Avdat thumb|240px|Shivta De Wijreekrûte - Woastynstêden in de Negev is in (hannels)rûte in de Negev, yn it suden fan Israel, dy't juny 2005 op de Wrâlderfgoedlist fan UNESCO set is.
Der lizze fjouwer Nabateeske stêden yn de Negev oan dizze rûte en oan it fierst westlike part fan de Wijreek- en Speserijenrûte. It binne de stêden Avdat, Halutza, Mamshit en Shivta, mei de forten en it agraryske lânskip dat dêrby heard. De woastynstêden tsjûgje fan de enoarme winstmeitsjende hannel yn olibanum en mirre dy't dêr bestie fan Súd-Araabje oant de Middellânske See. Op harren hichtepunt, fan de 3e iuw f.Kr. oant de 2e iuw, hienen sy in typyske stedbebouwing, moderne foarútskode yrrigaasjesystemen, forten en karavaanserays. De oerbliuwsels fan dy bouwurken binne noch te sjen.
Betsy Perk
thumb|Betsy Perk thumb|Grêf fan Betsy Perk, Rustoord Christina Elizabeth (Betsy) Perk (Delft, 26 maart 1833 - Nijmegen, 30 maart 1906), wie in Nederlânske skriuwster fan romans en toanielstikken. Teffens is hja bekend as pionierster fan de fjouljusbewegeging.
Yn 1869 stichte hja it wykblêd foar froulju Ons Streven en in 1871 de Algemeene Nederlandsche Vrouwenvereeniging 'Arbeid Adelt' mei it tydskrift Onze Roeping. Yn letter jierren waard har ynfloed lytser en har aktivisme ek, mei fanwege har swakke sûnens, en lei sy har fral ta op it skriuwen fan histoaryske romans. Fan 1880 ant 1890 wenne hja yn België. Sy kaam te hôf op 'Rustoord' yn Nymwegen.
Famylje
Se wie lid fan de famylje Perk, suster fan ds. Marie Adrien Perk en muoike fan de dichter Jacques Perk, oer wa't hja yn 1902 in boek skreaun hat.
Skipsgrêf
right|thumb|200px|Fynst fan it Gokstad-skip yn [[1880 ]]
Tonny Ferwerda
Tonny Ferwerda (Boalsert?, 25 juny 1943) wie yn de sechtiger jierren in ferneamd lange-ôfstân rider út Boalsert. Hy waard yn 1963 23e op it Nederlânsk Kampioenskip Allround en yn 1970 achtste op de NK sprint.
Skipsgrêf
In skipsgrêf of boatgrêf is in begraafplak op it lân, út meast de iere midsiuwen, dêr't ien of mear ferstoane(n) by yn in skip of boat bedobbe waarden.
Tonny Ferwerda
Reedriders wurkpaad
Ferwerda syn talint waard yn 1963 opmurken by de Militêre Ljouwerter Kampioenskippen loft- en lânmacht op de Grutte Wielen. Ferwerda waard kampioen fan Ljouwert en de kapitein woe dat er meidie oan de Alvestêdetocht. Mar Ferwerda keas sels foar de toertocht en wie ien fan de pear riders dy't de tocht dat jier útried.
Skipsgrêf
In ferneamd foarbyld is it 7e iuwske skipsgrêf yn Sutton Hoo, Ingelân. Oare foarbylden binne it Gokstadskip en it Osebergskip, twa 9e iuwske Wytsingeskippen dy't yn Noarwegen fûn binne. Wierskynlik gie it om grêven fan foaroansteande minsken. Dizze skipsgrêven leinen ûnder in grêfhichte en hiene faak grêfjeften. Dit soarte fynsten hawwe wichtich west foar it witten oer de iere midsiuwen, en hawwe ek keunsthistoarysk en archeologysk belang.
Tonny Ferwerda
Reedriders wurkpaad
Nei de ôfdijer fan 1963 treende Ferwerda hurd troch om him klear te meitsjen foar de folgjende Alvestêdetocht, ûnder oare mei kreative trenings mei fytsbannen. De útfining fan de reedrydplanke wie ek net in útfining fan Hans van Helden, sa't faak skreaun wurdt, mar fan Ferwerda. Yn 1964 kaam Ferwerda yn de Fryske seleksje. Hy fersloech yn 1966 yn Dimter sels Ard Schenk op de 500 meter yn in eintiid fan 43,5. Op de 1500 meter einige hy as tredde efter Jan Bols. Twarres die Ferwerda mei an de Nederlânske Kampioenskippen Langebaan.
Wrâldoererekord
Hans van Helden miende yn him de júste persoan te hawwen dy't him helpe koe as gongmakker by syn besykjen it oererekord fan 32.970 meter te ferbetterjen op 11 febrewaris 1968. Dat stie al fjirtich jier op namme fan de Frânsman Leon Quaglia. It senario foar Ferwerda wie dúdlik: sa lang mooglik bybliuwe by Van Helden en dan stadichoan ôfheakje. Van Helden lei ek wat foar op Ferwerda, mar sakke stadichoan wei en Ferwerda helle de takomstige kampioen yn. It gat tusken de beëage wrâldoererekordhâlder en Ferwerda waard grutter en grutter. Uteinlik waard it talint Van Helden mar leafst trijeris lapt troch de Boalserter mitselder. Demoralisearre stapte Van Helden út en Ferwerda glide op it bûteniis fan Thialf, mei hurde wyn, nei 34.205,15 meter, mear as trije rûntsjes mear as Léon Quaglia yn 1928. Ferwerda waard sa ek ta syn eigen ferrassing wrâldoererekordhâlder. Pas fiif jier letter soe Jan Roelof Kruithof dy ôfstân ferbetterje.
Ferwerda waard letter foarsitter fan de Boalserter Iisferiening.
Seneca Inggersen
thumb|Seneca Reichsfreiherr von Gelting Skildere fan P. Jeoffroy thumb|left|Wapen fan de Frijhearen fan Gelting thumb|Gelting om 1860 hinne thumb|Bûtenpleats Rustenburg by De Haach thumb|Alde Tsjerke yn Voorburg, dêr't Inggersen bedobbe leit Seneca Inggersen, berne as Süncke Ingwersen, Reichsfreiherr von Geltingen, (Langenhorn (Noardfryslân), 23 maart 1715 - Rustenburg by De Haach, 28 desimber 1786) wie in noardfrysk-nederlânsk keapman en grûnbesitter.
Komôf
Hy wie it tsiende bern fan hynstekeapman Paul Ingwersen en Cäcilia Lucia Brodersen. Syn pake Diederich Brodersen wie in foarfaar fan de komponist Johannes Brahms. Nei it bankrot en de iere dea fan syn âlden waard er grutbrocht by in omke yn Alten Christian-Alberts-Koog en kaam as feint by in barbier dy't him wat medysk ûnderrjocht joech.
VOC
Fan 1734 ôf tsjinne er fiif jier as Adelboarst op skippen fan de Feriene Eastyndyske Kompanjy (VOC). Sa't doe wenst wie fernederlânske er by it ynskriuwen syn noardfryske namme.
1739 kaam er mei de rang fan „Oberchirurg“ yn tsjinst by de VOC en yn 1741 waard er apteker yn Batavia.
De neifolgjende jierren stige er hieltyd mear yn rang en krige tastimming om te hanneljen yn produkten dêr't de VOC it monopoalje op hie. Yn 1752 waard er fertsjintwurdiger en folmacht fan de Eastyndyske Kompanjy yn Cirebon, in sultanaat Java, dêr't er wo er durch Beteiligungen am kofjehannel fan de Kompanjy, mar ek troch eigen sûker- en rumproduksje, mar ek hout- en opiumhannel in grut kaptaal opboude.
Yn Denemark
De Deenske kening Freark V, dy't fan syn rykens heard hie, liet him nei Kopenhagen komme, beneamde him ta Baron von Geltingen en ferkeape it lângoed Gelting oan him, dat allegear yn de hope dat de súkselfolle keapman him as jildsjitter en riedsman yn Kopenhagen festigje soe. Seneca Inggersen ferpachte de bûtenpleats lykwols fuortendaliks oan syn broer, in eardere kompanjyskaptein, Paul Ingwersen (1717–1792), en sette him nei wenjen yn Nederlân.
It Geltinger hearehûs waard doe't Seneca Inggersens eigner wie yn 1770 útwreide en krige in moaie tún yn Régence-styl rûnom neffens in ûnywerp fan túnarsjitekt Johann Caspar Bechstedt. Yn syn testamint beskikke er de frijlitting fan de liifeigenen. De bûtenpleats sit noch yn de famylje. Neisieten fan syn tredde dochter, de famylje von Hobe-Gelting is eigner.
Yn Nederlân
Syn bûtenpleats Rustenburg by De Haach, dat 1912 foar de bou fan it Fredespaleis ôfbrutsen waard, liet er de Rokokostyl sette.
Famylje
1742 boaske er yn Batavia oan Adriana van Loo (1726–1755), de nicht fan de destiidsk gûverneur-generaal fan Ynje Johannes Thedens.
Yn 1763 troude er mei Charlotte Louise Baronesse von Spörcken (* 1733 De Haach - † 1816 Hamburg), in dochter fan de keamerhear en gesant fan kening George III fan Grut-Brittanje Rudolph Freiherr von Spörcken (1696–1766). Syn dochter Gertruyda út syn earste houlik boaske deselde deis mei de broer fan syn breid, Adolph von Spörcken.
Karmelkleaster
It karmelkleaster wie in kleaster fan de susters Us Leaffrou fan de Berch Karmel yn Drachten.
Skiednis
It Karmelkleaster waard stifte yn 1935 troch de Karmelitessen, de saneamde oarder sûnder skuon. De regel grypt werom op in regel út 1226, mar waard yn 1564 herfoarme. Doel wie om troch gebed en boete te kommen ta ferienining mei God en de gebedsyntinsiteit fan de tsjerke te ferheegjen. De Karmelitessen fertsjinnen jild troch it bakken fan hosty's, trokotaazje en lingeryarbeid en jelmissen. Der binne inkele publikaasjes fan oer geastlik libben en keunstsinnich tekenwurk.
Oant 6 augustus 1993 wie de Karmel yn gebrûk as kleaster. It earste beskôgjende en Fryske kleaster is ûntwurpen troch arsjitekt Arjen Witteveen (1894-1952) nei Midsiuwsk foarbyld mei binnentún en ommuorre tún. De Karmel stiet op de list foar jonge monuminten.
It kleaster wurdt no brûkt as eksposysjeromte foar byldzjende keunst, foar konserten, lêzings en as troulokaasje.
Yn jannewaris 2021 waard bekend makke dat it kleaster ferkocht wurdt en ferboud wurde sil ta in lokaasje foar deminte minsken. Oant healwei it jier hâldt it kleaster syn âlde funksje. It oansjen fan it kleaster en de kleastergong sille net feroare wurde.
Ferskaat
It kleaster is boud rûchwei op it plak dêr't it hûs Bouburg fan 1738 oant 1826 stien hat.
François Hollande
François Gérard Georges Nicolas Hollande (Rouen, Normandje, 12 augustus 1954) is in Frânsk politikus fan de Sosjalistyske Partij, de Parti Socialiste (PS).