cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Strange Onions
Skiednis
Yn 1997 naam de groep yn de Sing-sing studio’s yn Mitselwier in cd mei fiif nûmers op. De titel fan de cd wie ‘Strange Onions’. De titel klinkt Ingelsk, mar is eins oerset Frysk. Dêrmei waard werjûn dat op dy cd sawol Fryske as Ingelske teksten songen waarden. De titel fan de cd waard dan ek de namme fan de band. Ut de namme sprekt ek in bepaalde selsrelativearring.
Yn 1999 waard de band útwreide mei in twadde gitarist en waard it eigen repertôre hieltyd grutter. Nei 2004 leit de groep him op it spyljen fan eigen repertoire ta. By harren earste optreden foar publyk waarden de Strange Onions yn 2004 útroppen ta winner fan Lytske Aaipop.
Strange Onions bestiet út de folgjende persoanen:
Wergea
Wergea is in doarp oan de Wergeaster Feart yn de gemeente Ljouwert. Opfallend binne de twa hast identike tsjerketuorren dy't it doarp de bynamme fan "It doarp mei de twa tuorren" joegen. Se binne fan hast alle rjochtings út goed te sjen.
Skiednis
Foar 1984 wie Wergea part fan de eardere gemeente Idaarderadiel. Dêrnei wie it oant 1 jannewaris 2014 part fan de doedetiidske gemeente Boarnsterhim.
Twa tuorren
thumb|left|250px|De Bidler Yn de buorren by de brêge stiet de eardere herfoarme tsjerke. Tsjintwurdich is de tsjerke in kultureel sintrum mei de namme "De Bidler". Ut en troch wurde der noch tsjinsten fierd. De oare tsjerkeis de roomske Sint-Martinustsjerke oan de dyk rjochting Warten. Beide tsjerketuorren bine ûnderbrocht yn de stifting "De Twa Tuorren".
De Tsien fan Martens Afke
Wergea is it plak fan de De tsien fan Martens Afke fan Nynke van Hichtum. Yn 1903 ferskynde de earste útjefte fan it boek "Afkes Tiental". De earste jierren waard it min ferkocht, oant it ynienen yn 1906 yn 'e belangstelling kaam. It boek waard letter yn in soad talen werprinte. Yn it boek beskriuwt Sjoukje Bokma-de Boer - skûlnamme Nynke van Hichtum - de earste frou fan Mr. Pieter Jelles Troelstra de lekken en brekken fan in Fryske arbeidershúshâlding tsjin de ein fan de 19e iuw.
Hiltje Feenstra, yn it boek letter Wiepkje, hie twa jier lang tsjinstfaam by har west yn it hûs oan de Ferlingde Skrâns yn Ljouwert. Fan har en út har besites oan mem Afke, yn werklikheid Harmke Feenstra-Tuinstra, hat de skriuwster de gegevens foar har boek helle.
Fan de yn it boeke beskreaune húshâlding Veenstra stiet in brûnzen byld fan Suze Berkhout yn it plantsoen oan de Nije Ljouwerterdyk. It Afkes Tsiental-byldsje is yn 1970 ûntbleate troch de, doe noch libjende soan Ale Feenstra (yn it boek lytse Wiebe) en beppesizzer Harmke Wijma-de Vries. Prinses Margriet wie by de ûnthulling, krektas frou Tjits Eisenga-de Groot, dy't it Afkes-Tsiental-boek yn it Frysk oersette. Eins wiene der tolve bern, want nei't it boek útkaam, waarden der noch twa spruten berne. It húske dêr't Marten en Afke mei harren tsien bern wennen, stie efter it hûs oan de Hillebuorren 8; de stege dêrhinne bestiet noch.
It Ald Slot
thumb|250px|left|Ald Slot thumb|260px|Brêge en Tsjerkebuorren Yn Wergea hat ek in stins stien, mar dy is yn 1782 ôfbrutsen. Mei it materiaal dêrfan is letter it Ald Slot boud. Wa't it boek "Afkes Tiental" lêst komt dêryn stikjes tsjin, wêryn't it slot beskreaun wurdt mei in grêft derom hinne. Efter it slot lei in bosk, dêr't winterdeis prikken socht waarden om de kachel mei te baarnen. In poarte joech tagong ta it Ald Slot hjit. In echtpear restaurearre it Ald Slot en makken der yn de jierren 1990 in museum fan. Yn 2018 is it Ald Slot ferkocht en sûnt wurdt it bewenne troch partikulieren.
Popta Gasthûs
De gevel fan it Popma Gasthûs oan de Lytse Buorren wurdt fersierd mei in gevelstien fan it famyljewapen fan de Popma's. De Lytse- en de Grutte Buorren rinne bylâns de Wergeaster Feart (fan de brêge rjochting suden). Yn it Poptahûs koenen eartiids widdo's wenje. thumb|260px|Alde bakkerij (1663)
Mûnen
By Wergea steane twa poldermoles, de Himpenserpoldermûne en in pealtsjasker.
Mienskip
Mei de doarpen Eagum en Warstien hat it doarp it moanneblêd 'De Havenbank'. 'Us Doarpshûs' oan de Nijewei is it doarpshûs fan Wergea. Der binne ferskillende buertferienings: De Foudering, De Fricobuurt, Lyts Sinia, Oan 't Ald Djip, Oan 't wetter, Op en om de âld iisbaen, Op en om it âlde keatslân.
thumb|260px|Grutte Buorren Rounom de Kearewear is ien fan de buertferienings fan it doarp. thumb|260px|Bushokje
Strjitten
Alle strjitten yn Wergea.
Nij-Hampshire
Nij-Hampshire (Ingelsk: New Hampshire; útspr.: [nu: 'hæmpʃəɹ], likernôch "nûû hempsjur"), offisjeel de Steat Nij-Hampshire (Ingelsk: State of New Hampshire), is ien fan 'e fyftich steaten dy't mei-inoar de Feriene Steaten fan Amearika foarmje. Nij-Hampshire, byneamd de Granite State, leit yn it noardeasten, en heart ta de regio Nij-Ingelân. De haadstêd is Concord, mar de grutste stêd is Manchester. Neffens in skatting út 2014 hie de steat doe 1,3 miljoen ynwenners, wêrmei't it kwa befolkingsgrutte de 42e steat fan 'e Feriene Steaten is. Oangeande oerflak is Nij-Hampshire mei 24.217 km² de 46e steat. Nij-Hampshire stiet bekend om 'e New Hampshire Primary, ien fan 'e earste foarferkiezings fan 'e fjouwerjierlikse Amerikaanske presidintsferkiezingskampanje, en om syn bergen dêr't winterdeis skyd wurde kin.
Etymology
Nij-Hampshire is (troch de Ingelske kaptein en letter gûverneur John Mason) ferneamd nei it greefskip Hampshire, yn súdlik Ingelân.
Geografy
Nij-Hampshire hat in oerflak fan 24.217 km², wêrfan't 4,1% út wetter bestiet. It leit yn 'e Eastlike Tiidsône (UTC –5, simmertiid –4), en makket ûnderdiel út fan 'e regio Nij-Ingelân. Nij-Hampshire grinzget yn it easten oan 'e Amerikaanske steat Maine, yn it westen oan 'e steat Fermont en yn it suden oan 'e steat Massachusetts. Yn it súdeasten hat Nij-Hampshire in 29 km lange kustline oan 'e Atlantyske Oseaan (de koartste kustline fan alle Amerikaanske kuststeaten), en yn it noarden in likernôch 70 km lange grins mei de Kanadeeske provinsje Kebek. It leechste punt fan Nij-Hampshire is it strân oan 'e Atlantyske kust, dat op seenivo leit.
Yn it midnoardlike diel fan Nij-Hampshire strekke har de Wite Bergen út, in sydsprantel fan 'e Appalachen. De berch de Mount Washington makket dêr diel fan út en is mei in hichte fan 1.917 m it heechste punt fan 'e steat (en fan 'e hiele noardeastlike Feriene Steaten). Oare hege bergen binne dêrsanne de Mount Madison en de Mount Adams. Alletrije binne ferneamd nei eardere Amerikaanske presidinten. De wichtichste rivieren fan 'e steat binne de Merrimack, dy't dwers troch it súdlike part fan 'e Nij-Hampshire streamt, de Konettikut, dy't de (súd)grins mei Massachusetts foarmet, en de Piscataqua, dy't de (súdeast)grins mei Maine foarmet. De grutste mar fan 'e steat is de Winnipesaukee-mar, mei in oerflak fan 184 km².
In grut part fan Nij-Hampshire wurdt noch altyd oerdutsen troch ûnoantaaste wâlden, wêrby't it yn it súdlike, leger leine diel fan 'e steat giet om leafwâld, en yn 'e hegere, noardliker dielen om mingd wâld. Hegerop yn 'e Wite Bergen komt ek nullewâld foar. It noardlike trêdepart fan Nij-Hampshire stiet bekend as it 'noardlân' of 'benoarden de ynkepings' (north of the notches), nei de passen troch de Wite Bergen, dy't alle ferkear mei dat part fan 'e steat behearskje. Nij-Hampshire omfiemet gjin federale Yndianereservaten.
Skiednis
Foàr de kolonisaasje fan it gebiet troch de Ingelsen waard Nij-Hampshire bewenne troch de Abenaky en de Pennakûk, twa nau besibbe Algonkwynske folken. De krite waard yn 'e jierren tusken 1600 en 1605 foar it earste besocht troch Ingelske en Frânske ûntdekkingsreizgers, en de earste blanke kolonisten wiene Ingelske fiskers dy't yn 1623 in tydlike delsetting fêstigen oan 'e Atlantyske kust te Odiorne Point, by it hjoeddeistige Rye. De earste bliuwende delsetting waard koarte tiid letter fêstige te Hilton's Point, it moderne Dover.
Pitersbierrum
Pitersbierrum is it meast westlike doarp fan de gemeente De Waadhoeke. Pitersbierrum leit noardeastlik fan Winaam, westlik fan Seisbierrum en besuden de Waadsee. De doarpskearn fan Pitersbierrum leit benammen om de Fan Hottingawei, dêr’t ek de tsjerke stiet. De op de westlike grins fan de himrik lizzende buorskip Roptasyl heart foar in part ek by Pitersbierrum.
Nij-Hampshire
Skiednis
Tsjin 1631 omfieme de 'Opper-Plantaazje', sa't de koloanje doe neamd waard, behalven Dover ek Durham en Stratham. Yn 1679 krige Nij-Hampshire de status fan in 'keninklike provinsje' fan Ingelân. Yn 1722-1725 waard op it hiele grûngebiet fan Nij-Hampshire de Dummers Oarloch útfochten tusken de blanke kolonisten en de Yndiaanske Wabanaky Konfederaasje.
Pitersbierrum
Op hie Pitersbierrum  ynwenners.
Nij-Hampshire
Skiednis
Nij-Hampshire wie ien fan 'e Trettjin Koloanjes dy't yn 1774 by de Amerikaanske Revolúsje yn opstân kamen tsjin it Britske koloniale bewâld, wat ta de Amerikaanske Unôfhinklikheidsoarloch late. Tsjin dy tiid wie fan Nij-Hampshire eins inkeld noch de Atlantyske kustregio kolonisearre. De koloanje moast it ekonomysk hawwe fan houtseagerijen, skipwerven en hannel, en waard bewenne troch keaplju en ambachtslju, mar ek troch deihierarbeiders, kontraktarbeiders en slaven. De iennichste fjildslach út 'e Amerikaanske Unôfhinklikheidsoarloch dy't op it grûngebiet fan Nij-Hampshire útfochten waard, wie de oanfal fan 'e opstannelingen ûnder lieding fan John Sullivan op it Fort William and Mary, yn 'e haven fan Portsmouth, op 14 desimber 1774, wêrby't de Amerikanen in grutte foarrie oan fjoerwapens en buskrûd bútmakken.
Pitersbierrum
Skiednis
It twadde diel fan de doarpsnamme stamt fan it Aldfryske bêre, dat skuorre of hûs betsjut. Sint-Piter (Petrus) wie de patroanhillige fan de tsjerke en de namme kin dus as "Hûs fan Petrus" útlein wurde. Mooglik foarme Pitersbierrum mei Seisbierrum it âlde en net mear besteande doarp Westerbierrum. thumb|left|Hottingastate Yn de 19e iuw waard ek de midsiuwske tsjerke ôfbrutsen en ferfongen troch in 19e-iuwsk gebou, dat in jiermannich letter yn 1843 by swier waar ôfbaarnde. Dêrnei waard de hjoeddeiske tsjerke boud, de toer folge letter yn 1878. West fan de Pitertsjerke stie it barokke slot Hottingastate. Hottingastate waard yn 1844 foar de sloop ferkocht.
Nij-Hampshire
Skiednis
Fuort nei ôfrin fan 'e Amerikaanske Unôfhinklikheidsoarloch, yn 1783, skafte Nij-Hampshire de slavernij ôf. Op 21 juny 1788 waard it as njoggende steat ta de Amerikaanske Uny talitten. Yn 'e 1830-er jierren wie Nij-Hampshire in bolwurk fan 'e oanhingers fan 'e Amerikaanske presidint Andrew Jackson, en by de presidintsferkiezings fan 1852 stjoerde de steat Franklin Pierce nei it Wite Hûs ta. De Yndustriële Revolúsje naam yn Nij-Hampshire de foarm oan fan 'e bou fan withoefolle tekstylfabriken, en de wurkgelegenheid dy't dat opsmiet, brocht in grutte ymmigraasjeweach fan Ieren en fan Frânsk-Kanadezen út Kebek op gong. Under de Amerikaanske Boargeroarloch (1861-1865) focht Nij-Hampshire oan 'e kant fan it Noarden.
Pitersbierrum
Skiednis
Mei't yn 1909 it yn 1857 boude Walburgastate it gemeentehûs fan Barradiel waard, waard in lyts diel fan de himrik fan Pitersbierrum by Seisbierrum foege, sadat it gemeentehûs ek yn it haadplak stie. Nei de opheffing fan Barradiel yn 1984 waard de grûn wer oan 'e Pitersbierrum werom jûn. Walburgastate is sûnt 2008 yn gebrûk as Thomashûs.
Nij-Hampshire
Skiednis
Geandewei de njoggentjinde iuw waard einlings it noarden fan 'e steat kolonisearre. Yn it noarden ûntstie yn 'e earste helte fan 'e tweintichste iuw in florearjende hout- en papieryndustry, en nei de Twadde Wrâldoarloch kaam ek it toerisme as boarne fan ynkomsten op. Nei 1960 stoarte de tekstylyndustry alhiel yn, mar de steatsekonomy klaude wer by de wâl op troch him ta te lizzen op 'e produksje fan technology en op 'e tsjinstesektor.
Pitersbierrum
Skiednis
Sûnt 2018 leit Pitersbierrum yn de gemeente De Waadhoeke, dêrfoar lei it yn de gemeente Frjentsjerteradiel en foar 1984 lei it doarp yn sawol de gritenij as de gemeente Barradiel.
Nij-Hampshire
Bestjoer
Nij-Hampshire bestiet bestjoerlik út 10 countys. De steatshaadstêd, Concord, leit yn Merrimack County, yn it súdlike part fan 'e steat. Krekt as alle Amerikaanske steaten wurdt Nij-Hampshire bestjoerd troch in steatsregear mei oan it haad de gûverneur. De wetjaande macht is yn 'e hannen fan it Algemien Hof fan Nij-Hampshire (New Hampshire General Court), dat bestiet út 'e Steatssenaat mei 24 sitten en it Steatshûs fan Offurdigen mei mar leafst 400 sitten. Yn 'e Amerikaanske Senaat wurdt Nij-Hampshire, lykas alle Amerikaanske steaten, fertsjintwurdige troch 2 senators. Yn it Amerikaanske Hûs fan Offurdigen hat Nij-Hampshire ek twa sitten.
Pitersbierrum
Mienskip
thumb|Walburgastate 2007|260px|Walburgastate Pitersbierrum foarmet mei Seisbierrum in dûbeldoarp. De doarpen binne de lêste 60 jier oan elkoar fêstgroeid en diele it ferieningslibben, it tsjerklik libben en alle foarsjennings.
It doarpshûs It Waed fan de twa doarpen stiet yn Seisbierrum. Der wurdt wurke oan in nij Multy Funksjoneel Aktiviteitensintrum (2023).
Nij-Hampshire
Bestjoer
It politike lânskip fan Nij-Hampshire wurdt behearske troch de beide grutte Amerikaanske politike partijen, de Demokratyske Partij en de Republikeinske Partij. Gjin inkele oare partij is yn Nij-Hampshire as sadanich registrearre. Lykwol bestiet it meastepart fan 'e kiezers út saneamde 'ûnôfhinkliken', dy't oan sawol Demokratyske as Republikeinske foarferkiezings meidwaan meie. Yn it ramt fan 'e Amerikaanske presidintsferkiezings komt Nij-Hampshire eltse fjouwer jier wrâldwiid yn it nijs troch de New Hampshire Primary, dy't foar it earst holden waard yn 1952. Dat is ien fan 'e earste foarferkiezings (om 'e Demokratyske en Republikeinske presidintskandidaten oan te wizen), nei de Iowa Caucus.
Yn Nij-Hampshire hat de steat it monopoalje op 'e ferkeap fan alkohol. Dêrtroch floeit jiers $100 miljoen oan ynkomsten nei de steatskas. Nij-Hampshire is fierders de iennichste Amerikaanske steat dêr't it net ferplichte is om ûnder it autoriden in feilichheidsgurdle om te hawwen. Yn 2010 wie Nij-Hampshire de fyfde Amerikaanske steat dy't it homohoulik ynfierde.
Pitersbierrum
Ferienings
( Sjoch foar de meast aktuele ynformaasje oer ferienings op de hiemside)
Befolkingsferrin
(Boarnen: 1840: Plaatsengids, 2015 en 2020: Alle Cijfers.) thumb|260px|Eardere herfoarme pastorij
Nij-Hampshire
Ekonomy
Tekstylproduksje, dat yn 'e achttjinde en njoggentjinde iuw de wichtichste ekonomyske sektor fan 'e steat wie, foarmet no noch mar 2% fan 'e steatsekonomy. Ek de hout- en papieryndustry, konsintrearre yn noardlik Nij-Hampshire, is sûnt de 1970-er jierren yn it neigean rekke. It toerisme docht it wol tige goed, yn 't bysûnder yn 'e Wite Bergen, dêr't winterdeis in protte skyers en snowboarders op ôfkomme, en by 't simmer in soad mountainbikers.
Pitersbierrum
Strjitten
Breed Plak, Hearewei, Hoarnestreek, Hoarpaad, Leane, Liauckamaleane, Skippersdykje, Van Hottingawei, Walburgastrjitte.
Nij-Hampshire
Ekonomy
Op steats- en lokaal nivo wurdt yn Nij-Hampshire gjin BTW en gjin ynkomstebelesting heft. Oan 'e oare kant hat de steat de heechste belestings op ûnreplik goed fan 'e hiele Feriene Steaten. Mei 8,7% fan 'e befolking dy't ûnder de earmoedegrins libbe hie Nij-Hampshire yn 2013 fierders it leechste steatsearmoedesifer fan 'e Feriene Steaten.
Demografy
Neffens in offisjele rûzing troch it Amerikaanske Folkstellingsburo (op grûn fan gegevens fan 'e Amerikaanske folkstelling fan 2010) hie Nij-Hampshire yn 2014 1.326.813 ynwenners, wat in groei fan 0,8% is yn ferhâlding ta de stân fan saken yn 2010. De befolkingstichtens wie yn 2014 56,8 minsken de km². De grutste stêd fan 'e steat is Manchester, mei 110.000 ynwenners yn 2014. Portsmouth (21.000), oan 'e mûning fan 'e rivier de Piscataqua, is de wichtichste seehaven. Oare gruttere stêden binne: Nashua (87.000), de steatshaadstêd Concord (43.000) en Rochester (30.000). Berlin (10.000) is it grutste plak yn it noarden fan Nij-Hampshire.
Etnisiteit
Neffens gegevens fan 'e Amerikaanske folkstelling fan 2010 wie de etnyske opbou fan 'e befolking fan Nij-Hampshire doe sa: 92,3% blanken; 2,8% Latino's; 2,2% Aziaten; 1,1% swarten; 0,2% Yndianen; 1,4% oaren of fan mingd etnysk komôf.
Blanke ynwenners fan Nij-Hampshire binne fierhinne fan Noardwestjeropeeske orizjine, mei as grutste oarsprongsgroepen Frânsen en Frânsk-Kanadezen (23,3% fan 'e totale steatsbefolking), Ieren (20,5%), Ingelsen (16,1%), Italjanen (10,7%), Dútsers (8,3%), Angelsaksyske Amerikanen (5,2%), Poalen (4,7%), Skotten (4,1%) Sweden (2,0%), Portegezen (1,5%), Griken (1,5%), Ulstersen (1,2%) en Nederlanners (1,0%).
Nij-Hampshire omfiemet gjin federaal erkende Yndianestammen, noch binne der yn 'e steat stammen mei inkeld erkenning op steatsnivo.
Klimaat
Nij-Hampshire hat in fochtich lânklimaat, mei waarme, neare simmers en kâlde, wiete winters en gelikense delslach yn alle jiertiden. Simmerdeis binne temperatueren oerdeis fan 24-28 °C normaal, wylst it kwik by 't winter nachts maklik sakje kin oant it friespunt oan 'e Atlantyske kust en oant –18 °C yn it noarden fan 'e steat. Rekôrtemperatueren wiene 41 °C, op 4 july 1911 yn Nashua, en –44 °C op 29 jannewaris 1934 op 'e top fan 'e Mount Washington. By 't winter kin der, benammen by noardeastewyn, in ektreem soad snie falle fan ferskate meters yn ien of twa etmiellen. Soks barde bgl. yn 'e sniestoarm fan 1978 en yn 'e sniestoarm fan 1993.
Elma de Vries
thumb|250px|Elma de Vries op de Olympyske Winterspullen 2010 - 5000 m froulju
Yn it seizoen 2001/2002 ried Elma de Vries ( bynamme Elmie of Elmo) yn Jong Oranje. Nei 2 WK's foar junioaren en 2 seizoenen stoppe se lykwols mei it langebaanriden. Hjirnei gie se troch mei maratonriden. Har rentree yn it langebaanriden makke se yn seizoen 2006/2007 by it NK ôfstannen. It seizoen dêrnei helle se ûnder mear in fjirde plak op de 5000 meter. Har karriêre yn it maratonriden is in stik ymposanter. Yn seizoen 2005/2006 wûn se 7 kear op keunstiis wêrûnder 3 etappes fan the Greenery en de iepeningswedstriid fan it seizoen. Boppedat waard se winner fan de greenery 4-deiske en tredde yn it einklassemint.
Children of Jubal
Children of Jubal (ek bekend as Children) wie in Fryske rockband oprjochte yn 'e Fryske Wâlden, en wie aktyf tusken 1967 en 1979. Children of Jubal begûn ûnder de namme First Edition. Fan 1960 ôf is de band fierder gien ûnder de namme Children of Jubal, mar yn 1974 waard de oanfolling "of Jubal" eins net mear brûkt.
Skiednis
De Children of Jubal dy't har letter koartwei Children neamden, wie in Fryske meloadyske rockband út it ein fan de 60-er en de 70-er jierren. De groep, dy't meast spile yn Fryske en Grinzer jongereinsintra, wie benammen bekend fanwege de harmoanyske- en de foar dy tiid nije, stereolûdseffekten by har optredens. De groep is om 1967 hinne ûntstien yn de Fryske Wâlden (Surhústerfean en omkriten).
Sa as safolle pleatslike bandsjes begûn it mei de Children op in souderkeamer mei suver gjin ynstruminten. Geert van der Velde, Harry Moltmaker en Anne Weening foarmen yn de begjintiid de besetting fan dizze band, dy't doe noch as First Edition troch it libben gie. Doe't bliken die dat der al in band mei dy namme bestie, waard yn 1969 de namme feroare yn "Children of Jubal". Anne Weening ferdwûn fan it toaniel en de earste 'fêste' besetting fan de band foarme him: Geert van der Velde (slachwurk en sang), Harry Moltmaker (basgitaar) en Teake Beukema (oargel). Fierder waard Siete Pultrum as technysk man oanlutsen en syn technysk fernuft soe it foar de Children sa typyske lûd opsmite. Pultrum, dy't sels ek wol ydee by muzyk hie, wie wat âlder as de bandleden en smiet him al gauweftich op as de lieder fan it selskip.
Yn 1971 kaam Erie Dam by de groep as drummer. Geart koe sa de sang los fan de drumkit fersoargje en wat mear teater op it poadium meitsje. In jier letter moast Teake Beukema de band ferlitte fanwege stúdzje. Yntze Heida waard de nije gitarist. Yn dizze besetting soe de band it measte sukses hawwe. De ynfloed fan ekperimentele groepen as Soft Machine, dy't lange meloadyske rocknûmers kombinearren mei ynfloeden út ûnder oaren de jazz, klonk troch yn de muzyk fan de Children of Jubal. Der waarden by Universe Productions fan Wobbe van Seijen twa nûmers op in split-LP setten en in optreden yn it foarprogramma fan Chapaque soe it grutste optreden fan de Children of Jubal wurde.
Sesamstraat
thumb|Presintaasje fan twa boeken oer Sesamstraat (1981) Sesamstraat ("Sesamstrjitte") is in bernetillefyzjesearje mei poppen, mei it doel de ûntjouwing fan bern te befoarderjen. De searje is begûn yn Amearika op 10 novimber 1969, as Sesame Street, mar is oernaam en bewurke yn lannen oeral op 'e wrâld. Op de Nederlânske Omrop is de searje te sjen as Sesamstraat sûnt 4 jannewaris 1976.
Children of Jubal
Skiednis
Yn 1974 sette de band Siete Pultrum oan de kant en fan dy tiid ôf neamden se har koartwei Children. Se geane dan mear de kant fan de rocht-ta-rjocht-út-rock op. Se soene oant 1979, doe't de groep opdûkt wurde, noch regelmjittich ferskine yn it clubsirkwy yn Fryslân en Grins.
List fan rivieren yn it Feriene Keninkryk
thumb|De Tweed ûnder St Boswells. thumb|De Teems by Oxford thumb|De Tees by Low Dinsdale Oersjoch fan de meast wichtige rivieren yn it Feriene Keninkryk.
בריטניה הגדולה
Children of Jubal
Skiednis
Op 5 maaie 1999 fûn yn Vreewijk yn De Folgeren ûnder Drachten in reuny-optreden plak. Yn dat jier ferskynde ek it nûmer "Song of Jubal" op in sammel-CD mei de namme "Waterpipes and Dikes". Op alternative radiostjoerders rûnom op de wrâld ferskynt dat nûmer noch sa út en troch op de spyllist.
Sesamstraat
Krekt as in protte deistige tillefyzjesearjes foar folwoeksenen jout de searje wer wat der bart mei de bewenners fan in fiktive strjitte, Sesamstrjitte. Yn dit gefal binne de bewenners lykwols in mjuks fan minsklike akteurs en spylpoppen. Twa fan dy poppen binne it duo Bert en Ernie.
Lolo Ferrari
Libben
Lolo Ferrari waard berne yn Clermont-Ferrand, yn it Sintraal Massyf, mar groeide op yn La Baule, oan 'e Frânske westkust. Se hie in ûngelokkige jeugd, mei in heit dy't nea thús wie en in mem dy't har net lije mocht en har (neffens har eigen sizzen) oates en toates fertelde dat se lilk, walchlik en dom wie en dat gjin man ea nei har omsjen soe. Se sette útein mei har karriêre troch yn har tinerjierren in pear bybaantsjes as mannekên te sykjen. Yn 1988 troude se mei Eric Vigne, in eardere drugsdealer dy't krekt in finzenisstraf útsitten hie en fyftjin jier âlder wie as sy. Fuort dêrnei begûn se mei modellewurk foar neakenblêden, en ek wurke se wol as prostituee; har man waard arrestearre om't er foar har aktyf wie as sûteneur.
thumb|left|Lolo Ferrari yn 'e film Camping Cosmos fan [[Jan Bucquoy.]] Dêrta oanmoedige troch har man, begûn Ferrari fan 1990 ôf mei wiidweidige plastyske sjirurgy. Dêrby liet se fral har búste 22 kear fergrutsje, mar ek oare parten fan har lichem waarden oanpakt, lykas har lippen. It late allegear ta in ûnbidich resultaat, dat troch ûnderskate boarnen omskreaun wurdt as in behamaat 58F, 54G en 54J. Hoewol't dy maten nei alle wierskyn optocht binne, hawwe boarsten fan ferlykbere grutte de maat 36T of 36MMM. Yn elts gefal bewissige se har der yn 1999 mei fan in Guinness wrâldrekôr. (Dat wrâldrekôr waard har lykwols bekreaud, of is sûnt oertroffen troch guon oare modellen en/of pornoaktrises, lykas Chelsea Charms, Maxi Mounds en Minka. Yn fraachpetearen sei Ferrari oer har boarsten en oare plastyske sjirurgy: "Al dit spul komt fuort út dat ik net oer it libben kin. Mar it hat my neat jûn" en: "Ik wie bang en ik skamme my; ik woe de kâns krije om myn gesicht, myn lichem te feroarjen, om mysels om te foarmjen. Eins woe 'k stjerre." Guon psychologen hawwe de teory op 't aljemint brocht dat se wierskynlik lit hat oan dysmorfofoby, in geastessykte wêrby't de pasjint nea tefreden is mei it eigen uterlik, al hoefolle plastyske sjirurgy oft der ek op tapast wurdt (itselde wurdt wol beweard oer de Amerikaanske sjonger Michael Jackson).
Nei de boarstfergruttings naam se namme "Lolo Ferrari" oan, wêrby't "Lolo" ferwiist nei in Frânske oantsjutting út 'e sprektaal foar "boarsten", en "Ferrari" nei de efternamme fan har pake oan memmekant. Dat late trouwens ta lange rjochtsaken mei de Italjaanske autofabryk Ferrari, oangeande de oantaasting fan in wetlike beskerme hannelsmerk, doe't Ferrari in nei har neamd linzjery-label op 'e merk bringe woe.
Om harsels te promoatsjen, gie se yn 'e simmer fan 1995 mei har man nei it Filmfestival fan Cannes, dêr't se it Jeropeeske kampioenskip grutte boarsten wûn en de leaflinge fan 'e fotografen waard. Dêrmei krige hja ek foar it earst ynternasjonale bekendheid, al waard hja úteinlik allinnich noch mar sjoen en besprutsen yn relaasje ta har búste, dy't hja ek withoefaak op tillefyzje útstalde. It jiers dêrop spile se yn 'e Belgyske spylfilm Camping Cosmos, fan regisseur Jan Bucquoy en produsint Francis De Smet. Dêrnei krige hja in fêste rol yn 'e show Eurotrash, op 'e Britske stjoerder Channel 4, folge troch optredens yn oare programma's op oare Jeropeeske stjoerders. Yn 'e hope om in karriêre yn 'e popmuzyk te krijen, brocht se ek twa singles út, Airbag Generation (1996) en Set Me Free (1997). Dêrnjonken spile se yn in pear pornografyske films, lykas Double Airbags (1996), Planet Boobs (1996) en Mega Tits 6 (1998).
Dea
thumb|right|Lolo Ferrari yn 'e film Camping Cosmos as in soarte fan karikatuer fan [[Pamela Anderson.]] Op 'e moarn fan 5 maart 2000, doe't se 37 jier wie, waard Lolo Ferrari dea fûn troch har man yn harren wente yn Grasse, oan 'e Frânske Riviêra. In autopsy wiisde út dat se in oerdoazis antydepressiva en kalmearringsmiddels nommen hie en harsels mei opsetsin tekoart dwaan wollen hie. Se wie doedestiden depressyf en de lykskôger die de útspraak dat it selsmoard wie. Ferrari har âldelju wiene der lykwols fan oertsjûge dat har man der mear fan ôfwist, en twongen nei twa jier fan gerjochtlike striid in twadde autopsy ôf. By dy twadde lykskôging waard fêststeld dat dea troch fersmoaring net útsletten wurde koe. Eric Vigne waard dêrop oppakt en brocht trettjin moanne yn it tichthús troch, oant in twadde analyze him fan alle blaam suvere en er yn 2007 op frije fuotten steld waard.
Adriaan van der Stel
Adriaan van der Stel, of Adriaen van der Stel (Doardt, jannewaris 1605 – Seylon, 25 maaie 1646) wie foar de Feriene Eastyndyske Kompanjy de gûverneur fan Mauritsius fan 1639 oant 1645. Van der Stel waard as gûverneur op Mauritsius deropfolge troch Jacob van der Meersch.
Van der Stel kaam as nije gûverneur op 8 novimber 1639 mei de Kappel oan yn Vieux Grand Port. Yn syn earste jier as gûverneur hat Van der Stel Fort Frederik Hendrik op Mauritsius ferbouwe litten en bewapene mei 14 kanonnen. Hy wreide it garnizoen út mei 80 man. Yn 1642 liet Van der Stel de earste slaven fan Madagaskar komme om te besykjen de arbeidsproblemen op it eilân op te lossen. Van der Stel hat op Mauritsius ûnder oare besike de lânbou te ûntwikkelje.
De soan fan Adriaan van der Stel wie Simon van der Stel, dy’t letter kommandeur en gûverneur fan de Kaapkoloanje op Kaap de Goeie Hope wurde soe. In pakesizzer fan Adriaan wie Willem Adriaan van der Stel.
Gabbe Selsma
Gabbe Selsma (Ljouwert?, 1536 - ?, desimber 1578) wie in herfoarmingsgesinde foarman fan de geuzebeweging fan Ljouwert.
Yn 1566 wenne er yn Den Vergulden Helm op de Ljouwerter Nijstêd. Yn 1568 waard er ferballe.
Minka
Minka, berne as Michelle Kim (Seoul, 7 septimber 1960), is de artystenamme fan in Súdkoreaansk-Amerikaansk neakenmodel, stripper en porno-aktrise yn it grutte-boarstesjenre.
Minka hat Fjetnameesk en Frânske foarâlden en waard grut yn Súd-Koreä. Nei de middelbere skoalle gie se oan 't wurk as stripper. Dêrnjonken beoefene Minka op heech nivo tennis, en wûn se yn 1993 mei har partner it dames-dûbelevenemint op 'e saneamde "Aziatyske Olympyske Spullen" dy't dat jiers yn Chicago holden waarden. Sa bedarre Minka yn 'e Feriene Steaten, dêr't hja neitiid besocht om in karriêre as tennistrener op te bouwen. Dat slagge har lykwols net om't se sakke foar in eksamen Ingelsk dat hja nedich hie foar it beheljen fan har Amerikaanske ûnderwiisfoech.
Yn 1995 liet hja har boarsten fergrutsje. Minka seit dat dy 6,1 kg it stik wage. Sy hat te sjen west yn ferskate Amerikaanske telefyzjeshows, û.o. by de The Jerry Springer Show (1996).
Prizen
thumb|left|Minka by de oanrikkemandaasje fan it MWF ûnôfhinklik wrakseljen.
MULO
thumb|250px|Kristlike Ulo yn [[Moarrewâld]] Mulo (ek Ulo) wie de ôfkoarting foar (mear) útwreide leger ûnderwiis, in Nederlânske skoalfoarm dy't ûntstie ûnder de Underwiiswet fan 1857, in skoalle foar fuortset ûnderwiis nei de legere skoalle.
Nei de fjouwerjierrige Mulo koe trochstreamd wurde nei de mfs of hbs. It skriftlike en mûnling eksamen bestie út Nederlânsk, Frânsk, Ingelsk, Dútsk, algebra, mjitkunde, ierdrykskunde, skiednis en natuerkunde. Ek waard in sifer jûn foar skriuwen (hânskrift of fersoarging skriftlik wurk), dat lykwols net meitelde foar de útslach. Neist dizze eksamenfakken waard ek lesjûn yn biology, hannelskennis, boekhâlden, bedriuwsrekkenjen en gymnastyk. In R.K. Mulo hie ek noch godstsjinstlear op it programma.
Neist de gewoane Mulo, ek wol Mulo-A neamd, wie der de Mulo-B; yn it lêste jier, it eksamenjier waard ekstra algebra, mjitkunde (o.a. goniometry) en fysika (natuerkunde mei meganika) jûn en eksaminearre. As tagelyk eksamen foar Mulo en Mulo-B dien waard, koe ien fan de frjemde talen en ierdrykskunde of skiednis ferfalle. Fansels ferfoel dan ek de 'normale' algebra, mjitkunde en natuerkunde. Fierders koe eksamen dien wurde yn boekhâlden, bedriuwsrekkenjen, hannelskennis, bedriuwslear en rjochts- en wetskennis. Yn sa'n gefal krige men in oantekening op it diploma, dat lykweardich oan it middenstânsdiploma wie. Dan wienen der skoallen dêr't fakultatyf eksamen dien wurde koe yn tekenjen of skiekunde (mei in ienfâldiger en in moeiliker programma).
Ulo en Mulo wurdt ek skreaun as ULO en MULO of ulo en mulo.
Taning
thumb|Lizzing Taning ( Dútsk: Tönning) is in gemeente yn de Dútske dielsteat Sleeswyk-Holstein en makket diel út fan it distrikt Noard-Fryslân. Taning hat 4921 ynwenners (2010).
Wilhelmine Siefkes
Wilhelmine Siefkes (Lier, 4 jannewaris 1890 - dêre, 28 augustus 1984) is in Eastfrysk skriuwster. Siefkes wie teffens oersetter fan Frysk en Nederlânsk literêr wurk.
Se publisearre gedichten, ferhalen en toanielstikken yn Plat- en Heechdútsk oer Eastfryske miljeus. Har Keerlke is troch Ypk fan der Veer yn it Frysk oersetten as It wurdt skielk wer simmer.
Libben en wurk
Siefkes gie yn Leer nei it gymnasium en wist doe al dat se it ûnderwiis yn woe. Har earste skoalle wie dy fan Jemgum yn 1910. As jong ûnderwizeresse rekke hja bekend mei it Nedersaksysk en begûn hja mei de skriuwerij. Sûnt 1917 wie Siefkes ferbûn oan in skoalle yn Leer en waard sy sosjaaldemokraat, mei om't de earmoed fan guon skoalbern har in ôfgriis wie.
Yn 1933 krige sy dien fan de Nasjonaalsosjalisten en krige boppedat in skriuwferbod dat oant 1945 duorre hat. Dochs gie hja troch mei it skriuwen fan mearkes, mar no ûnder de skûlnamme Wilmke Anners. Under oaren út protest tsjin evangelyske dûmny's dy't it Nazirezjym stipen gie hja yn 1933 út de Evangelysk Lutherske Tsjerke en waard Mennist (oant har dea). Yn 1940 krige hja de Fehrs-Preis  foar har ûnder skûlnamme ynstjoerde Keerlke-manuskript.
Nei de oarloch nimt sy har wurk as ûnderwizer net wer op, mar de skriuwerij komt ta bloei nei 1949. Yn 1952 ferskynt in roman yn it Heechdútsk Kasjen und Amke, dêr'hja it libben fan in feanboerinne yn tekenet. Fan 1949 oant 1970 skriuwt hja romans, gedichten, ferhalen en harkspullen. Siefkes hie fral belangstelling foar it yndividu. In hieltyd weromkommend tema yn har wurk binne de eksistinsjele swierrichheden dy't bern en jongerein ûnderfine kinne.
Wurk (kar út)
thumb|right|260px|Stânbyld fan Siefkes Romanfiguer "Keerlke" yn Leer.
Ensiferum
Ensiferum is in Finske folkmetalband oprjochte yn 1995 yn Helsinki. De band brocht yn 2001 syn debútalbum Ensiferum út. De teksten fan de band gean benammen oer leginden, fantasy, fjildslaggen, fertriet en paganisme. Ensiferum hat acht studio-albums en ien live-album útbrocht.
Japansk dwerchfleanhoarntsje
It Japanske dwerchfleanhoarntsje (Latynske namme: Pteromys momonga; Japansk: ニホンモモンガ, Nihon momonga) is in sûchdier út it skift fan 'e kjifdieren (Rodentia), de famylje fan 'e iikhoarntsjes (Sciuridae), de tûke fan 'e fleanende iikhoarntsjes (Pteromyini) en it skaai fan 'e fleanende iikhoarntsjes fan de Alde Wrâld (Pteromys). Dizze soarte komt inkeld foar yn Japan, op 'e eilannen Honsjû, Kjûsjû en Sjikokû, en waard foar it earst wittenskiplik beskreaun yn 1844, troch de Nederlânske soölooch Coenraad Jacob Temminck. It is de neiste sibbe fan it gewoane fleanende iikhoarntsje (Pteromys volans), dat ek yn noardeastlik Jeropa libbet. Likemin as oare "fleanende" iikhoarntsjes kin it Japanske dwerchfleanhoarntsje fleane, mar ynstee sweeft er, troch in hûdflap tusken syn foar- en efterpoaten út te sprieden.
Uterlike skaaimerken
It Japanske dwerchfleanhoarntsje hat trochinoar in kop-romplingte fan 14-20 sm, mei in sturtlingte fan 10-14 sm en in gewicht fan 150-220 g. Dizze soarte wurdt fan "dwerch"-fleanhoarntsje neamd om him te ûnderskieden fan it folle gruttere Japanske reuzefleanhoarntsje (Petaurista leucogenys), dat in gewicht fan 1½ kg berikke kin. It Japanske dwerchfleanhoarntsje hat in pels dy't op 'e rêch griisbrún is en op 'e bealch witich. De earen binne lyts, de eagen grut en de sturt, dy't by it sweven as in soarte fan roer brûkt wurdt, is ôfplatte. Krekt as oare fleanende iikhoarntsjes hat it Japanske dwerchfleanhoarntsje tusken de foar- en de efterpoaten in losse hûdflap sitten, it saneamde patagium, dat er strak lûke kin troch de poaten út te sprieden. Op dy manear kin er genôch luchtdragend fermogen opwekje om fan beam nei beam te sweven.
Hâlden en dragen
Japanske dwerchfleanhoarntsjes libje fral yn mingde wâlden, op 'e legere berchskeanten. It binne nachtdieren, dy't de dei rêstend trochbringen yn hoalen yn 'e beammen. Dêrby lykje se leaver yn leafbeammen ta te hâlden as yn nullebeammen. De hoalen kinne natuerlik foarkomme of it wurk fan spjochten wêze. It Japanske dwerchfleanhoarntsje fret benammen sieden, fruchten, blêden, beamknoppen en skors. Om te iten nimt er in posysje oan wêrby't er ûnderstboppest hinget. Soms foerazjearret er ek op 'e wâldboaiem.
Ulrich Huber (1636-1694)
thumb|175px|Ulrik Huber (Kolleksje [[Museum Martena) ]] thumb|left|175px|Byld fan Ulrik Huber yn [[De Haach.]] Ulrich Huber (of Ulrik Huber; Dokkum, 12 maart 1636 – Frjentsjer, 8 novimber 1694) of Ulrich Huber, of Ulricus Huber, wie in professor rjochtsgeleardheid oan de Universiteit fan Frjentsjer en in polityk filosoof.
Huber studearre yn Frjentsjer, Utert en Heidelberg. Hy begûn yn 1657, op tige jonge leeftiid, as professor redenrikens en skiednis en yn it jier 1665 waard hy professor rjochtsgeleardheid. Fan 1679 oant 1682 wie Ulrik Huber in rjochter oan it Hof fan Fryslân. Hjirnei gie er werom as professor rjochtsgeleardheid oant syn dea yn 1694. Syn wichtichste wurk, De jure civitatis libri tres, waard oarspronklik publisearre yn 1672 en waard dêrnei in oantal kearen oanpast oant 1694. Huber beskôge it frijwillich ôfstân dwaan fan frijheid en de berte fan in bern fan in froulike slaaf tastiene grûnen foar slavernij. Dat gou ek foar kriichsfinzenen en stiiffêste kriminelen.
Neist syn wurk, wie er benammen ynternasjonaal bekend troch syn stúdzjes oer it Romeinsk rjocht. Hy levere, krektas Hugo Grotius en Johannes Voet, in wichtige bydrage oan it Romeinsk-Hollânsk rjocht. Yn Nederlân waard er ek bekend troch syn wurk Heedensdaegse Rechtsgeleertheyt soo elders, als in Friesland gebruikelijk (1686, 1786). Yn dat wurk presintearre hy in folslein oersjoch fan it rjochtssysteem fan Fryslân fan dy tiid.
Hy wurdt sjoen as de grutste jurist fan de provinsje Fryslân fan alle tiden. Op de Universiteit fan Grins is in ynstitút fan de Fakulteit Rjochten nei him ferneamd. Syn soan Harmannus Huber wie siktaris fan de Steaten fan Fryslân en boargemaster fan Snits.
Keppeling om utens
thumb|125px|Ulrici Huberi Digressiones Justinianeae (Titelblêd fan de Frjentsjerter útjefte út [[1688 fan Hubers Haadwurk) ]]
Karst de Jong
Karst de Jong (Nijehaske, 30 maaie 1866 - It Hearrenfean, 14 desimber 1945) wie sosjalistysk wethâlder op It Hearrenfean en Frysk Steatelid.
Lublin
Lublin is in plak yn it easten fan Poalen, de haadstêd fan it nei de stêd neamde woiwodkip (provinsje) Lubelskie. Lublin is de grutste stêd be-easten de Wisła, sa'n 150 km súdeastlik fan de haadstêd Warsjau en 180 km noardwestlik fan de Oekraynske stêd Lviv. It is in wichtich yndustrieel-, administratyf-, kultuereel- en wittenskiplik sintrum.
Karst de Jong
Al jonge fielde er him oalutsen ta de opkommende arbeidersbeweging. Der gie in grutte ynfloed fan him út yn de pleatslike ôfdielingen fan it Bûn foar algemien kies- en stimrjocht, It Soasjalistysk Bûn en de Democratische Kiesvereniging 'Rjocht troch See'. Doe't de SDAP yn 1902 oprjochte waard op It Hearrenfean wie De Jong har earste foarsitter. Hy bleau dat oant 1926 (útsein in pear koarte tuskenskoftkes). Yn 1897 waard hy riedslid fan de destiidske gemeente Skoatterlân, yn 1902 folge syn beneaming ta wethâlder. Hy wie de earste sosjaal-demokratyske wethâlder yn Nederlân.
Lublin
Fanwege Heinrich Himmler waard yn 1941 it konsintraasjekamp Majdanek boud op sa'n fjouwer kilometer fan it sintrum fan de stêd Lublin.
Berne yn Lublin
thumb|center|800px| Panorama Lublin
Karst de Jong
Neist syn besliste politike oertsjûging wie De Jong in praktysk man. Yn 1907 waard hy keazen ta lid fan Provisjale Steaten fan Fryslân. Yn 1919 waard hy beneamd ta lid fan Deputearre Steaten fan Fryslân, wêrtroch't in ein kaam oan syn lidmaatskip fan de gemeenteried en syn wethâlderskip.
As deputearre behearde hy de portefúlje 'Tasicht op de gemeentebestjoeren' wylst hy dêrneist sitting hie yn ferskate troch it provinsjebestjoer ynstelde kommisjes. Troch in slepende sykte lei hy yn 1930 syn funksje dan Deputearre del. Wol bleau hy earst noch lid fan Provinsjale Steaten, mar syn lichaamlike tastân behindere him stadichoan mear noch oan it provinsjaal bestjoer mei te wurkjen. Nei in langduorjend lijen ferstoar Karst de Jong yn 1945 yn it ferpleechhûs "Huzinge Johanna" oan de Hearrewâl op It Hearrenfean.
Nei him is yn 1959 de K.de Jongwei neamd dy't fan de Atalantastrjitte oant de Jan Mankesleane en de Alma Tademawei op It Hearrenfean rint.
Keimpe Sikkema
thumb|150px|Keimpe Sikkema
Keimpe Sikkema (Dantumawâld, 2 juny 1866 - Ljouwert, 25 septimber 1949) wie in ûnderwizer en politikus.
Sikkema stie fan 1898 - 1931 foar de klas yn De Westereen, en hat in soad foar it doarp dien. Sikkema wie lid fan Provinsjale Steaten foar de SDAP ( 1919 - 1938 ) en wie riedslid fan Dantumadiel ( 1931 - 1941 ). Mei syn soan Keimpe Sikkema jr. skreau er it boek ''Zwaagwesteinde. Het ventersdorp op de Friesche heide''.
Francisco Goya
250px|thumb|Selsportret fan Goya út syn rige Los Caprichos'' 250px|thumb|'Begraaf se en wês stil' út de rige Los desastres de la guerra 250px|thumb|'De neakene Maja' ([[La maja desnuda)]] 250px|thumb|'De klaaide Maja' (La maja vestida) yn [[Museo del Prado]] right|thumb|250px|Allegory op de konstitúsje ('Wierheid', 'Tiid' en 'Skiednis', (1812)
Francisco José De Goya y Lucientes (Fuendetodos, yn de provinsje Zaragoza, Aragón, 30 maart 1746 - Bordeaux, 16 april 1828) wie in Spaanske keunstskilder en graveur.
Skilderstyl
It wurk fan Francisco Goya heart ta de Barok, Rococo en Romantyk.
De ynfloed fan Goya op lettere keunst is fan belang, omdat syn keunst de tradysjes fan destiids ûndermine. Hy rûn foarút rjochting it ekspresjonisme en it surrealisme. Boppedat skildere hy subjektyf. Syn neidruk op in skerpe foargrûn en in dizeniger eftergrûn rint foarút op de keunst fan Manet. Troch de wurken út syn lettere perioade wurdt Goya sjoen as in foarrinner fan de moderne keunst.
De bysûndere styl dêr't er oan de ein fan syn libben skildere wurdt faak apart beneamd. Fjirtjin wurken út dizze tiid stean bekend ûnde de namme de Swarte Skilderijen.
Musea
De skilderijen binne ûnder oare te sjen yn:
Jan Peter Balkenende
220px|rechts|thumb|Jan Peter Balkenende
Jan Pieter (Jan Peter) Balkenende (Biezelinge, 7 maaie 1956) is in Nederlânske rjochtsgelearde en politikus. Fan 22 july 2002 oant 14 oktober 2010 wie er minister-presidint fan Nederlân. Hy is lid fan it CDA.
Wapen fan Achtkarspelen
Flagge
De gemeenteflagge – in symboalyske werjefte fan it gemeentewapen – hat de Rie fêststeld op 28 april 1958. De flagge hat yn de breedte in middenbaan en oan de boppe- en ûnderkant in smelle baan. De trije banen hawwe fan boppen nei ûnderen de kleuren read (de kleur fan de tsjerkemuorren), wyt (de sulveren ûndergrûn fan it wapenskyld) en grien (de skyldfoet út it wapen). Yn de middelste baan is oan de linkerkant in achtpuntige blauwe stjer te sjen (de acht tsjerketuorren).
Simon Maris
thumb|Simon Maris, portret út 1923 Simon Willem Maris (Den Haach, 21 maaie 1873 – Amsterdam, 22 jannewaris 1935) wie in Nederlânsk keunstskilder.
Maris wie soan en learling fan de skilder Willem Maris. Hy wenne en wurke efterinoar yn De Haach, Weesp, Antwerpen (nei 1895), Brussel, Amsterdam en Parys (nei 1902). Hy studearre 2,5 jier oan de Keninklike Akademy fan Byldzjende Keunsten yn De Haach; 2 jier oan de akademy foar Byldzjende Keunsten yn Antwerpen; makke in stúdzjereis fan in jier nei Parys en ien nei Itaalje. Hy skildere, tekene en etste figueren (benammen froulju) en portretten en joech les oan N.F.H. Cevat, M.R. Jacobson, E. van Mastricht. Wurk fan him is oanwêzich yn it Ryksmuseum yn Amsterdam, it gemeentemuseum yn Arnhim, it Drintsk Museum yn Assen en de Universiteitsmuseum yn Grins. Hy wie befreone mei Piet Mondriaan fan 1900 ôf.
List fan planetoïden 4801-4900
Dit is in list fan planetoïden 4801-4900.
Lamantinen
thumb|200px|In groep fan trije lamantinen De Lamantinen (Trichechus) foarmje in skaai fan grutte wettersûchdieren út 'e famylje fan 'e Lamantyndieren (Trichechidae ) yn it skift fan 'e seekij.
It ferskil mei oare seekij is dat Lamantinen mar seis halswringen hawwe, en ôfrûne sturten. Lamantinen binne herbivoaren, dy't libje oan kusten mei ûndjip wetter dêr't se meast dwaande binne mei gerskjen.
Der binne trije soarten fan lamantinen:
De Floridamanaty wurdt meast sjoen as in ûndersoarte fan 'e Manaty.
Wrâldkampioenskip fuotbal 1974
It wrâldkampioenskip fuotbal 1974 waard fan 13 juny oant en mei 7 july 1974 yn it doetiidske West-Dútslân holden. It toernoai waard wûn troch it gastlân West-Dútslân dat foar de twadde kear wrâldkampioen waard.
Yn 1974 waard der in twadde omloop spile besteande út groepswedstriden, en gjin kwart - en heale finales lykas yn de foargeande edysjes. Dizze opset waard hanthavene by it WK yn 1978.
Theo de Jong wie yn 1974 de earste Fryske fuotballer op it wrâldkampioenskip fuotbal, hy kaam dit toernoai fjouwer kear yn aksje foar it Nederlânske alvetal.
Groepen
De teams mei tsjokke letters giene fierder nei de twadde omloop.
De teams mei tsjokke letters giene fierder nei de finale, de teams mei de skeane letters sille spylje om it tredde plak
Klaas Jeltes Hornstra
Klaas Jeltes Hornstra (It Oranjewâld, 5 novimber 1846 - Aldskoat, 25 oktober 1911) wie ien fan de oprjochters fan it molkfabryk en earmfâd yn Aldskoat.
Hornstra wie foarsitter fan de kommisje dy't krewearre foar in koöperative molkfabryk yn Aldskoat. Yn de doe sa ûngeunstige tiid waard in gearwurking sjoen om soks klear te krijen. It fabryk waard oprjchte yn 1900. Fan de feriening dy't it fabryk yn it wurk hold wie Hornstra inkele jierren foarsitter. Hy hat jierrenlang earmfâd west fan it boargerlik earmbestjoer fan Skoatterlân.
By syn stribjen nei it molkfabryk hie Hornstra de folle steun fan syn lânhear, de hear J. Bieruma Oosting, dy't pro deo ôfstân die fan de foar de bou fan it fabryk needsaaklike grûn. Meiwurkers fan Hornstra wienen de feehâlders Piet Hofstee, Hans Hoekstra en Watse Hepkema. Tsjinwurking krigen se fan Auke Snijder (feehâlder by de draai oer de Engelenfeart), dy't nammers syn lânhear jonkhear Mr. Engelen yn Ljouwert war die foar in molkfabryk oan de Engelenfeart. De geunstiger, mear sintraal lizzende posysje fan Aldskoat hat op it lêst de trochslach jûn. It fabryk is yn 1964 opheft nei in fúzje mei oare molkfabriken.
Jouster Slûs
thumb|Kaartsje mei de trije slûslokaasjes thumb|Gasbedriuw by de brêge oan de Slûsdyk. De Jouster slûs is in slûs benoarden De Jouwer, tusken de Noarder Alde Wei en de Jouster Sylroede. De Jouster slûs is al jierrenlang in skutslûs, mar hat wierskynlik ea in spuislûs west, in sylroede is ommers fanâlds in feart efter in spuislûs. De slûs fan it Wetterskip Fryslân stiet meastentiids iepen. Allinnich by noard- oant súdwesterstoarm wurde de slûsdoarren sluten om foar te kommen dat it boezemwetter te heech opjage wurdt yn ûnder mear de Sylroede, De Kolk, de Noardbroekster Feart en de Jonkersleat. De polderdiken en kaaien om dy fearten soenen oars gear rinne kinne.
Twa eardere slûzen
It krekte plak fan de earste slûs fan De Jouwer en de tiid fan ûntstean is net krekt oan te jaan. Mar doe't de gebieten om Westermar mear bewenne waarden sil ferlet ûntstien wêze om te wetterstân regelje te kinnen. Op 9 febrewaris 1647 waard in fernijing fan 'de slutslûs op De Jouwer' oanbestege. De slûs krige doe in nije fulling, dy't oant 1718 tsjinst die. Yn 1718 is de slûs ferpleatst. In lettere tekening toant in houten falbrêge, sûnder slûsdoarren. Dat hat mooglik te krijen mei de tanommen skipfeart neidat yn 1614 De Kolk groeven wie.
De nije slûs lei tichter by De Jouwer. Dat wie geunstiger foar de hannel en ek foar de bûtermerk. Trochdat de nije slûs foarby De Kolk kaam te lizzen moasten de kaaimuorren fa De Kolk ferhege wurde. Oars soe fia de Skipsleat it lân by de Hoarnstermar ûnder wetter strûpe. Dêrom waard yn 1718 in daam tusken de Skipsleat en De Kolk makke. De daam sels bleau letter bestean, mar de namme is ferdwûn, krektas de oanlynjende buorrens. It skipferkear koe nei 1718 trochfarre nei it sintrum fan de flekke. Neist in soad, hea, fee en bûter koe ek terpierde en grienten fan it bûtewetter troch de slûs farre. Yn de tritiger jierren fan de tweintichste iuw waard noch in slûswachterhûs by de slûs setten, mar koart nei 1960 waard de slûs dimpt. Dêrtroch ferdwûn ek de wetterferbining fan it bûtewetter mei de nije wenwiken fan de Jouwer. Yn dy tiid waarden ek de klapbrêgen yn de buert ôfbrutsen. De sloop fan de slûs by it gasfabryk betsjutte ek de ein fan in tiidrek dat De Jouwer twa slûzen hie. Yn 1883 hiene Provinsjale Steaten besluten om de âlde Slachtedyk net te fersterkjen. Ynstee waard in nije Slachtedyk oanlein. Dy soe begjinne by de Skiensdyk ûnder de Jouwer, dêrwei nei de Alde Wei, de Noarder Alde Wei, Goaiïngarypster Puollen, Sâltpoel en dan lâns de Snitsermar. By de krusing fan de dyk mei de Jouster Sylroede waard in skutslûs fan san meter breedte oaniein. Omdat de dyk nei de Jouster Slûs lâns de Noarder Aldewei kaam te lizzen, kaam de poel de Kromme Far binnendyks te lizzen. De Kromme Far soe yn 1953 droechlein wurde.
Jacob de Haan
Jacob de Haan (It Hearrenfean, 28 maart 1959) is in komponist en musikus. Hy publisearret ek wurken ûnder de pseudonimen Dizzy Stratford en Tony Jabovsky.