cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Skiermûntseach
Skiermûntseach of Skiermuontseach (Nederlânsk: Schiermonnikoog), yn it Skiermûntseagersk: Schiermonnikeich, Lytje Pole of gewoan it Eilaun, is ien fan de fiif Nederlânske Waadeilannen. It is mei ynwenners (, boarne: CBS) de lytste gemeente fan Fryslân, en sels de lystste gemeente fan Nederland, beide mjitten nei ynwennertal. De gemeente hat in oerflak fan 199,07 km², dêr't 155,08 km² wetter, en 43,99 km² lân fan is.
Eilân
Sûnt 1989 is it grutste part fan it eilân in Nasjonaal park. Fan Skiermûntseach giet in fear nei Lauwerseach. thumb|left|De [[Noardertoer (Skiermûntseach)|Noardertoer, ien fan 'e beide fjoertuorren fan Skiermûntseach.]] It eilân feroaret, lykas oare Fryske eilannen, ûnder ynfloed fan de Noardsee en Waadsee, hieltiid fan foarm. Om't de wettelike grinzen fan de gemeente, en fan de provinsje, útgongen fan de lytste omfang, lei om 2000 hinne de eastpunt fan it hjoeddeiske, gruttere eilân yn Grinslân, yn de gemeente Iemsmûn. Op 1 jannewaris 2006 is de grins dêrom oanpast, dat dy no troch de Balch rint. Op himsels wie it in foardiel om dúdlikens te hawwen oer de ferantwurdlikens oer it eilân, bygelyks by rampbestriding. Lykwols moast de provinsje Fryslân foar de 0,7 km2 lân- en 7 km2 wettergebiet 274.000 euro oan Grinslân betelje, en de gemeente Skiermûnseach nochris 23.000 euro oan Iemsmûning. Dat hie der mei te krijen dat de ferdieling fan it gemeentefûns en fan it provinsjefûns beide basearre binne op gebiet. De lizzing fan it eilân sil no alle tsien jier op 'e nij besjoen wurde.
Skiermûntseach hat ien persoan dy't folslein ferantwurdlik is foar de hiele wetterketen op it eilân, sa wol foar it drinkwetterbedriuw en Wetterskip Fryslân. De meiwurker hâldt tafersjoch op de drinkwetterproduksje, it suverjen fan ôffalwetter, it peilbehear en de dykbewaking. Yn 2010 is it drinkwetterbedriuw renovearre. It bedriuw kin maksimaal 60.000 liter drinkwetter yn de oere produsearje. Dêrneist kin der op it eilân 300 kubike meter drinkwetter opslein wurde.
Plakken
It ienichste doarp op it eilân is Skiermûntseach oftewol Easterbuorren, meastal allinnich "it doarp" neamd om't Westerbuorren yn 1719 troch it wanneljen fan it eilân ferlern gien is.
Skiednis
Wannear't it eilân ûtstien is is net mei wissichheid te sizzen. De Waadsee ûntstie yn de rin fan de trettjinde iuw nei in rige stoarmen dêr't de Sint-Lusiafloed fan 13 desimber 1287 de swierste fan wie. It eilân wie, lykas de measte oare Waadeilannen, earst noch ferbûn mei it fêstelân, mar nei it trocbrekkken fan de strânwâlen luts de see hieltyd mear it lân yn. Sadwaande ûntstiene de Waadeilannen.
It eilân hjit nei de Skiere Muontsen fan it Kleaster Klaarkamp, by Rinsumageast. Yn 1440 wurdt de namme Skiermûntseach foar it earst neamd yn akte (fan Philips fan Bourgondje). It wie yn de Midsiuwen yn besit fan dat kleaster en in part fan de mûntsen wenne op it eilân. Yn 1580 waard Fryslân protestantsk, en dêrtroch waard Skiermûntseach eigendom fan de provinsje. Om't de provinsje te min jild hie waard it eilân yn 1638 ferkocht, en fan 1640 oant 1859 wie it yn it besit fan de famylje Stachouwer. Yn 1859 waard it kocht troch John Eric Banck, dy't in nije waaddyk oanlei en helm plante tsjin it stosân.
Underwilens wie Skiermûntseach yn 1816 in gritenij wurden. Yn 1851 waard it in gemeente, nei de ynfiering yn Nederlân fan de gemeentewet fan Thorbecke. Yn 1893 waard it eilân ferkocht oan de Dútske greve Hartwig Arthur von Bernstorff-Wehningen, dy't der nullebeammen plante as produksjebosk. Nei de Twadde Wrâldkriich is it as fijannich kaptaal oan Nederlân kaam. Greve Bechtold Eugen von Bernstorff hat yn 1964 noch besocht it eilân werom te krijen, mar moast it yn 1983 dwaan mei in skeafergoeding fan mar 80.000 Dútske Marken. thumb|Strân by Peal 3 thumb|Fearboat Monnik tusken Lauwerseach en Skiermûntseach thumb|Fearboat Rottum tusken Lauwerseach en Skiermûntseach
Ferdieling gemeenteried
De gemeenteried fan Skiermûntseach bestiet út 9 sitten. De útslaggen fan de gemeenteriedsferkiezings binne sûnt 2018:
Taal
Op Skiermûntseach wurdt in dialekt fan it Frysk sprutsen. It Skiermûntseagersk Frysk wykt sa'n soad ôf fan de fêstewâldialekten dat oare Friezen it net maklik ferstean kinne.
Troch tanimmende ynfloeden fan bûtenút (ûnder oare fan it toerisme) waard it dialekt stadichoan ferkrongen troch it Frysk en it Nederlânsk. Op it heden binne der noch mar in hûndert minsken dy't it dialekt praten kinne. Hja neame har eilân "Lytje Pole", dat letterlik betsjut 'Lytse Poalle' (lyts stikje grûn).
Wassermann
De Wassermann is in 27 meter lange bunker noardeast fan it doarp. De ± 1943 boude Marineflakbatterie-bunker wie part fan de Atlantikwall, in ferdigeningsliny fan de Dútsers yn de Twadde Wrâldkriich.
Folkloare en eveneminten
Om Pinkster hinne wurdt Kallemoai fierd, in feest dat allinnich noch op Skiermûntseach foarkomt. Op en om 5 desimber wurdt Klozem fierd. Begjin juny fynt op Skiermûntseach elts jier it Muzyk- en Sangfestival Skiermûntseach plak, organisearre troch de Organisaasje fan Muzykferienings yn Fryslân.
Conrad Schumann
thumb|right|250px|De strjitte wêr't Schumann op wacht stie en hy oer it stikeltried hinne sprong.
List fan Deenske keunstskilders
Dit is in list fan keunstskilders dy't yn Denemark berne binne, oardere op alfabet.
Conrad Schumann
Hans Conrad Schumann (Leutewitz, 28 maart 1942 – Oberemmendorf (Kipfenberg), 20 juny 1998) wie ien fan de earsten dy’t nei de bou fan de Berliner Muorre ûntsnapte nei it westen. De foto fan syn sprong oer in stik stikeltried is ien fan de meast ferneamde foto’s fan de Kâlde Kriich.
Libbensrin
Schumann waard berne yn Leutewitz, dat no in part is fan Riesa, Saksen. Hy waard soldaat by de East-Dútske Bereitschaftspolizei. Nei trije moannen trenen yn Dresden waard hy by in ûnderoffisiersskoalle yn Potsdam ynsetten. Dêrnei melde hy him frijwillich foar de tsjinst yn Berlyn.
Op 15 augustus 1961 bewekke hy de Berliner Muorre, dy't sûnt twa dagen boud waard, by de krusing tusken de Ruppiner Straße en de Bernauer Straße. Op dit plak wie de Muorre noch net mear as in stikeltried. In stik as wat minsken oan de westkante fan de Muorre raasden nei him “Kom rüber!” (kom hjir), Schumann sprong dêrop oer it stikeltried, noch yn syn sprong die hy syn masinepistoal ôf, hy rûn troch nei in polysje-auto tsien meter fierderop dy’t mei iepen doar klear stie.
thumb|right|250px|De Mauerspringer.
Peter Leibing, in fotograaf, makke in foto fan it stuit dat Schumann oer it stikeltried sprong. De foto waard sketten mei in Exacta-kamera mei in 200-mm-objektyf. It byld fan Schumann dy’t oer it stikeltried springt waard wrâldferneamd. Fan likernôch it selde stânpunt waard ek in fideo-opname makke.
Nei syn flecht nei it westen bedarre Schumann yn Gúnzberg yn Bayern. Dêr kaam hy yn de kunde fan Kunigunde, de frou wêr’t hy letter mei trouwe soe. Hy kaam oan it wurk by Audi yn Ingolstadt.
Nei de fal fan de Berliner Muorre sei Schumann: “Allinnich sûnt 9 novimber 1989 (de dei dat de Muorre foel) fiel ik mei wier frij.” Hy fielde him mear thús yn Bayern as yn syn berteplak, dat hie ûnder oare te krijen mei de reaksjes fan syn eardere kollegaas. Hy wie benaud foar de minsken fan de Stasi. Schumann twifele sels oer at hy syn âlden en syn broers en susters opsykje moast yn Saksen. Hy hat nei syn sprong te lijen hân fan depresjes, en op 20 juny 1998 hat hy himsels fan kant makke, hy ferhinge himsels yn syn tún yn de omkriten fan Kipfenberg yn Oerbayern.
Flakby it plak dêr’t Schumann oer de Muorre sprong stiet no in byld, de Mauerspringer (Muorrespringer), makke troch Florian en Michael Bauer en Edward Anders.
Amel fan Oenema
Amel fan Oenema (Latyn: Amelius fan Oenema) (1602- 7 april 1647) wie Frysk steatelid en grytman fan Skoatterlân tusken 1627-1647 en fan Aenjewier tusken 1630–1636 Hy waard berne as soan fan grytman fan Skoatterlân, Tinco fan Oenema (1591 - 1627). Amelius wie yn 1641 lid fan de Steaten fan Fryslân en fan 4 maaie 1644 oant syn dea op 7 april 1647 lid fan Deputearre Steaten.
Fan Oenema liet yn 1637 út eigen middels de Nederlânsk Herfoarme tsjerke fan Skoatterlân op It Hearrenfean bouwe. It stik grûn wie skonken troch de Ridders fan Ballye fan Utert ( de Dútske oarder, dêr't it kleaster fan Aldskoat ta hearde).
Yn 1640 stifte Amel it âlde gemeentehûs fan Skoatterlân (letter belestingkantoar en no stedskafee Oenemastate) Fan Oenema hearde ta de bestjoerders fan de Fan Dekema, Cuyck en Foeyts Feankompanjy. Hy ferstoar sûnder bern yn 1647.
Gerard Reve
Gerard Kornelis van het Reve (14 desimber 1923, Amsterdam - 8 april 2006, Zulte), wie in Nederlânsk skriuwer en dichter. Mei Harry Mulisch en Willem Frederik Hermans wurdt er ta de saneamde Grutte Trije fan de neioarlochske Nederlânske skriuwers rekkene. Guonts dy't it wurk fan Jan Wolkers of Hella S. Haasse heech hawwe sprekke leaver oer 'De Grutte Fjouwer' of 'Grutte Fiif'.
De avonden
Gerard Reve makke namme mei syn earste roman, De avonden ('De jûnen') út 1947. De roman beskriuwt de lêste tsien dagen fan 1946 sjoen troch de eagen fan Frits van Egters. Reve docht sels neat as mei in soad detail beskriuwe wat der bart, mar der ûntstiet in swiere sfear trochdat de haadpersoan frij synysk is oar it froede fermidden dêr't er yn libbet.
Persoanlik
Om de persoan fan Gerard Reve wie mear as ien kear wat te dwaan. Hy makke der in grut ferhaal fan dat er katolyk waard, mar yn deselde tiid joech er God yn syn wurk in ynkarnaasje as ezel. Dat er homofyl wie hat er ek ferskate kearen dúdlik witte litten. 250px|thumb|right|Húshâlding Van het Reve om 1929 hinne. Lofts sit Gerard. Reve wie fan 1948 oant 1959 troud mei Hanny Michaelis. Se rekken mei inoar yn 'e kunde yn 1947 by de útrikking fan de Reina Prinsen Geerligspriis, dy't dat jier takend wie oan Reve, en wêrby't Michaelis in earfolle fermelding krige. Yn 1963 makke se de (autorisearre) oersetting fan Reve's bondel The acrobat and other stories ûnder de titel Vier wintervertellingen. It houlik waard ûntbûn doe't Reve derfoar keas om foar syn homoseksualiteit út te kommen en mei in man fierder woe. Michaelis en Reve bleaune wol tige goede freonen.
Earbetoan
Yn 1998 waard er Kommandeur yn de Oarder fan de Nederlânske Liuw. Yn 2001 waard Reve de Priis fan de Nederlânske Letteren takend, mar kening Albert fan Belgje wegere dy út te rikken. Reve hat de priis fan immen fan de Taaluny oerlange krigen.
Stasjon Veenendaal-De Klomp
Stasjon Veenendaal-De Klomp (Klp) is in spoarstasjon yn it Nederlânske doarp De Klomp, yn de gemeente Ede yn de provinsje Gelderlân. It waard iepene yn 1845 oan de Rhijnspoarwei (Amsterdam Sintraal - Elten). It stasjon leit op in kilometer ôfstân fan it Utertske plak Veenendaal.
Gebou
200px|thumb|left|1e stasjonsgebou stasjon Veenendaal-De Klomp om en de by 1905 It oarspronklike stasjonsgebou fan stasjon Veendendaal-De Klomp wie in eardere direksjekeet. It ienfâldige lege gebou waard yn de rin fan de jierren fierder geskikt makke om tsjinst te dwaan as stasjonsgebou. Der kamen wachtromten en in romte foar de stasjonsjef. Yn de Twadde Wrâldkriich rekke it gebou slim skansearre en waard mar foar in part provisoarysk reparearre. Yn 1960 waard it âlde stasjonsgebou ôfbrutsen en yn 1962 ferfongen troch nijbou neffens ûntwerp fan arsjitekt Cees Douma: in leech gebou mei twa romten mei in plat dak en twa skoarstiennen.
Célia Xakriabá
Célia Xakriabá (útspr.: [ˈsɛ.li.ɐ ʃɐˌkɾi.ɐˈba], likernôch: " sê -lië sjuh-krië- ba "), eigentlike namme: Célia Nunes Correa (útspr.: [ˈsɛ.li.ɐ ˈnu.nɛs kɔˈɾe.a], likernôch: " sê -lië nûû -nes kor- ree -a"; São João das Missões, 1990) is in Brazyljaansk ûnderwizeresse en aktiviste fan Yndiaanske etnysk komôf. Se is yn har heitelân bekend wurden troch it dielnimmen oan debatten en it hâlden fan lêzings op ferskate universiteiten. Xakriabá kantet har oan tsjin 'e marginalisearring fan de oarspronklike befolking yn 'e Brazyljaanske maatskippij en set har yn foar û.m. de rjochten fan Yndiaanske froulju, de rjochten fan Yndianen op harren lân en foar it ferbetterjen fan it ûnderwiis dat oan 'e Yndiaanske befolkingsgroepen bean wurdt.
Willem George Friso fan Nassau-Dietz
Willem George Friso van Nassau-Dietz (Ljouwert, 24 juny 1685 - Ljouwert, 25 juny 1686) wie de âldste soan fan Hindrik Kasimir II fan Nassau-Dietz en Henriëtte Amalia fan Anhalt-Dessau.
Célia Xakriabá
Jonkheid en oplieding
Célia Xakriabá waard yn 1990 berne yn São João das Missões, yn 'e Brazyljaanske steat Minas Gerais. Hja is in Yndiaanse fan it folk fan 'e Sjakriaba (Portegeesk: Xakriabá). Dêrfandinne har oannommen efternamme; har wettige namme is lykwols Célia Nunes Correa. Xakriabá genoat ûnderwiis oan de Xukurnuk Lânseigen Steatsskoalle. Dêrnei learde se fierder oan 'e Federale Universiteit fan Minas Gerais yn Belo Horizonte. Fan 2016 oant 2018 studearre se edukaasje oan 'e Universiteit fan Brasilia yn 'e Brazyljaanske haadstêd Brasilia. Dy stúdzje rûne se yn 2018 ôf mei it beheljen fan in mastergraad. Hja wie it earste lid fan har folk dat ea in universitêre graad behelle.
Karriêre
Xakriabá begûn har al yn 2003, doe't se trettjin jier wie, as aktiviste yn te setten foar de rjochten fan 'e Yndianen yn Brazylje. Fan 2013 oant 2015 wie se as dosinte ferbûn oan 'e Federale Universiteit fan Minas Gerais, dêr't se sels earder ek studinte west hie. Yn 2015 waard Xakriabá as earste persoan fan Yndiaansk komôf oansteld om 'e belangen fan de lânseigen befolking te behertigjen yn it Ministearje fan Underwiis fan 'e steat Minas Gerais. Dy posysje beklaaide se oant 2017.
Neitiid lei Xakriabá har mear ta op har aktivisme. Hja hold taspraken op ferskate konferinsjes, naam diel oan in protte debatten op Brazyljaanske universiteiten en fersoarge dêr ek lêzings oer ûnderwerpen as de rjochten fan de lânseigen befolking, it belang fan it befoarderjen fan ûnderwiis oan 'e Yndiaanske jongerein en it oanfiterjen fan 'e refitalisearring fan de bedrige lânseigen talen fan Brazylje.
Xakriabá is in fûleindich tsjinstanner fan 'e populistyske Brazyljaanske presidint Jair Bolsonaro, dy't iepentlik blyk jûn hat fan syn bewûndering foar de diktatuer fan de 1970-er jierren, en dy't sein hat dat er de Yndianen yn Brazylje alle rjochten ûntnimme wol. Neffens Xakriabá is hy in fertsjintwurdiger fan it blanke rasisme en it behimmeljen fan 'e genoside op 'e Yndianen dy't in erfenis út 'e koloniale skiednis fan Brazylje is. Under de troch Bolsonaro wûne presidintsferkiezings fan 2018 naam Xakriabá yn São Paulo diel oan 'e demonstraasjes tsjin him en syn tinkbylden.
Yn febrewaris 2019 joech Xakriabá har by de advysrie fan Áurea Carolina, in folksfertsjintwurdiger fan de Partij foar Sosjalisme en Frijheid (Partido Socialismo e Liberdade, PSOL) út Minas Gerais. Yn april fan dat jier kante se har fûleindich oan tsjin in wetsfoarstel dat ynbrocht wie yn de Wetjaande Gearkomste fan Minas Gerais, dat in ferbod omfieme op it dragen fan holdeksels en net-Westerske klean troch lju dy't in taspraak hâlde. Neffens Xakriabá wie dat dúdlik rjochte op it beheinen fan 'e sichtberens fan Yndiaanske sprekkers.
Underwiis
Xakriabá seit dat it ûnderwiis dat yn Brazylje oan 'e Yndiaanske jongerein bean wurdt, net goed genôch is en dat it harren net leart dat se rjochten hawwe op har lân en op har eigen kultuer en identiteit. Se fynt dat it Brazyljaanske ûnderwiis fierstente min oandacht besteget oan 'e skiednis fan 'e Yndianen en de Afro-Brazyljanen, mei neffens har as gefolch dat dy groepen har ûntkeppele fiele fan harren eigen skiednis en foarâlden. Xakriabá wol hawwe dat it ûnderwiis foar de lânseigen jongerein in ferbân skeppe moatte soe tusken harrensels en harren lân, kultuer, identiteit en spiritualiteit. Se hat ek krityk op it opkringen fan 'e Gregoriaanske kalinder oan 'e lânseigen befolking, mei't Westerske en kristlike hjeldagen neffens har foar de Yndianen fan nul en gjinderlei betsjutting binne.
Genoside
Neffens Xakriabá begûn it koloniale proses fan genoside mei it fysyk fermoardzjen fan 'e Yndianen, mar gie it neitiid fierder mei it útrûgjen fan harren kulturele identiteit en noch letter troch it ferneatigjen fan harren lânseigen kennis. Se sjocht films dy't produsearre en regissearre wurde troch Yndianen as in middel om de lânseigen kennis te bewarjen en út te dragen.
Posysje fan froulju
Fierders is Xakriabá fan miening dat de ôfwêzigens op hege posten fan Brazyljaanske froulju yn it algemien en fan lânseigen froulju yn it bysûnder in útfloeisel is fan it kolonialisme en fan 'e konservative noarmen en wearden fan it kristendom. Oan dat ûnbrekken fan froulju yn machtsposysjes wyt se de hege mjitte fan geweld tsjin froulju en húslik geweld yn lânseigen fermiddens yn Brazylje. Dêrnjonken wurdt de ynfloed fan lânseigen froulju yn 'e maatskippij ek lyts holden troch hoe't de Brazyljaanske skoallen de skiednis fan 'e kolonisaasje foarstelle, nammentlik op in wize dêr't de oarspronklike, lânseigen kultueren primitiver en mear partriargaal troch lykje as dat se neffens har eins wiene.
Keppelings om utens
Célia Xabriabá op Instagram
Sineeske kalinder
De Sineeske kalinder is basearre op de syklus fan de Moanne (tiidsienheid; ien moanne) en de syklus fan de sinne (in jier). De kalinder wurdt beskieden fan it astronomsyke barren. Yn Sina (en Taiwan) wurdt de kalinder brûkt, bygelyks foar it oanjaan fan de feestdagen. Foar it deistich libben wurdt meast de Gregoariaanske kalinder brûkt.
Sjakriaba (folk)
De Sjakriaba (Portegeesk: Xakriabá, útspr.: [ʃɐˌkɾi.ɐˈba], likernôch: "sjuh-krië- ba ") binne in lânseigen Yndiaansk folk yn it sintrale part fan Brazylje. Se hawwe ferskate eigen reservaten yn 'e steat Minas Gerais. Oarspronklik wiene se nomaden, dy't yn 'e krite fan 'e rivier de Tocantins libben. Harren eigen taal, it Sjakriaba, stoar yn 'e njoggentjinde iuw út.
Namme
It etnonym 'Sjakriaba' wurdt yn it Portegeesk stavere as Xakriabá. Histoarysk kamen ek de staveringsfoarmen Xacriabá, Chakriaba, Chikriaba en Shacriaba foar. Yn 'e Brazyljaanske steat Bahia stiene de Sjakriaba foarhinne bekend as Acroás of Coroás, en yn 'e steat Piauí as Gamelas.
Demografy
De Sjakriaba binne in lânseigen Yndiaansk folk dat besibbe is oan 'e oare Sjê-talige befolkingsgroepen út sintraal Brazylje. Neffens sifers út 2010 libben der doe 9.196 etnyske Sjakriaba yn 'e steat Minas Gerais.
Skiednis
Yn pre-koloniale tiid wiene de Sjakriaba nomaden sûnder dúdlik ôffrede wengebiet yn 'e delling fan 'e rivier de Tocantins, en by de rivier de São Francisco lâns, yn wat no de Brazyljaanske steat Goiás is. Yn 'e iere achttjinde iuw waarden de Yndianen yn dy kriten ôfslachte troch de Portegeeske kolonist Matias Cardoso de Almeida.
Letter twongen misjonarissen de stammen dy't dêr libben om missyposten fan 'e Roomsk-Katolike Tsjerke te bouwen. Dêrwei waard doe de kerstening fan 'e Yndianen organisearre. In stânbyld fan 'e hillige Jan fan de Yndianen (Portegeesk: São João dos Índios), yn ien fan 'e missyposten, ûntjoech him ta de beskermhillige fan 'e hiele regio en syn ynwenners.
Oan 'e ein fan 'e achttjinde iuw waarden de Sjakriaba oerbrocht nei Yndianereservaten (aldeias) op lân dat ta de oanbuorjende steat Minas Gerais kaam te hearren. Yn 1927 fûn dêr it earste grutskalige wapene konflikt plak tusken blanke Brazyljaanske feeboeren en de Sjakriaba. De boeren bouden stekken sadat se fee weidzje litte koene op 'e gerjochtichheid fan 'e Sjakriaba. Dêrop stieken de Yndianen de stekken yn 'e brân. De boeren reägearren dêrop mei geweld.
Taal
De Sjakriaba binne hjoed de dei allegearre ientalich Portegeesk. Harren eigen oarspronklike taal, it Sjakriaba, stoar yn 'e twadde helte fan 'e njoggentjinde iuw út. Dy taal hearde ta de Sjê-talen, in taalkloft dy't er ûnder de gruttere Makro-Sjê-taalfamylje falt.
Religy
Nettsjinsteande de druk dy't histoarysk op harren útoefene is om har te bekearen ta it kristendom, hingje in protte Sjakriaba tsjintwurdich noch altyd harren foarâlderlike natoerreligy oan. In diel fan harren is lid fan 'e Roomsk-Katolike Tsjerke, wylst oaren ta in protestantske denominaasje hearre.
Betraying the Martyrs
Betraying the Martyrs is in Frânske metalband oprjochte yn 2008 yn Parys. De band brocht yn 2011 syn debútalbum Breathe in Life út. Betraying the Martyrs hat fjouwer studio-albums en ien live-album útbrocht.
Romeinske mytology
De Romeinske mytology skaaimerkt him troch in grut ferskaat oan foarstellings oer in wrâld mei goaden en helden. It is in mingeling fan de ferskate ferzjes fan oarspronklike religy fan de Romeinen, de mytologyen fan oare folken om harren hinne, en de skiedskriuwing dy't de Romeinen foar in part dêr wêr op basearren.
Foar-Grykske goaden
De oarspronklike godstsjinst fan de Romeinen wie benammen in foar-stêdske boerereligy dy't behearske waard troch de natuer. De goaden yn dy religy wienen fral machten, gjin persoanen dy't ôfbylde wurde koenen. It wichtichste part fan de religy wie faaks it seremoanieel, mear as de goaden sels. Dat seremoanieel wie net sintraal oplein, dat alle streken, sels alle famyljes koenen har eigen ferzjes dêrfan hawwe. Dat ferskaat liet ek ta dat oermastere folken, wat der yn Itaalje sels al gâns in protte wienen, trochgongen mei harre eigen reiligy oan te hingjen en oan harren eigen mytology fêst te hâlden.
Heal-Grykske goaden
Om-ende-by de 5e iuw f.Kr. kamen de Romeinen yn kontakt mei de Griken en ûnder harren ynfloed waarden de goaden persoanliker en begûnen de Romeinen de goaden yn 'e keunst op te nimmen. Stadichoan ymportearren hja sels de Gryske goaden, dy't keppele rekken oan oarspronklike Romeinske goaden. Sa waard de himelgod Jupiter keppele oan Seus, waard syn suster Juno keppele oan Hera, Fenus mei Afrodite, Mars mei Ares, ensafuorthinne. De sa ûntsteane persoanlike goaden wienen lykwols de Gryske goaden neier, en hienen yn de mytology minder ferbân mei de âlde Romeinske goaden. It machtsgebiet wie faak al noch dat fan de Romeinske goaden, en dat wie ek sa foar de seremoanjes.
Mingde mytology
Sa ûntstie stadichoan in Romeinske goadehimel dy't foar in grutstepart ûntliend wie oan de Grykske mytology, al wie de Romeinske mytology net sa tsjok befolke mei goaden en helden as dy fan de Griken. Wylst de Romeinen hieltyd mear fan harren buorfolken oermasteren, absorbearren sy faak de goaden fan de oermastere folken. Mei benammen de Gryske goaden kamen de Gryske myten en sêgen mei, oanpast troch de Romeinen. Troch de gruttere fersprieding fan de Romeiske kultuer oer Jeropa binne it faaks dy oanpaste, Romeinske ferzjes dy't part fan de Jeropeeske kultueren waarden. De eigen mytology dy't de Romeinen sels bassearren op dy mingeling is fral mytologyske skiedskriuwen, dêr't it ferhaal fan de stifting fan de stêd troch Romulus en Remus grif it ferneamdste fan is.
Adriana Chechik
Jonkheid
Adriana Chechik waard yn 1991 berne yn Downington, yn 'e Amerikaanske steat Pennsylvania, as Dezarae Kristina Charles. Hja groeide op yn in pleechgesin en is fan mingd Ingelsk, Russysk en Servysk etnysk komôf. Se makke it fuortset ûnderwiis net ôf, mar gie ynstee fan skoalle en begûn neitiid te wurkjen as stripper yn 'e stripklub Scarlett's Cabaret yn Hallandale Beach, yn Floarida. Chechik hat yn in fraachpetear ferteld dat se nettsjinsteande har beropskar as stripper noch mar mei ien man op bêd west hie foar't se in karriêre begûn yn 'e Amerikaanske pornoyndustry.
Karriêre
Neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) hie Chechik mids 2019 yn mear as 675 pornofilms spile, û.m. foar sokke foaroansteande labels as Penthouse, Wicked Pictures, Evil Angel, Diabolic Video, Red Light District, Digital Sin, Hustler Video, New Sensations, Jules Jordan Video, Digital Playground, Elegant Angel en Adam & Eve. Fierders hat se ek wol wurke foar minder bekende studio's, lykas Third Degree Films, Mile High Media, Girlfriends Films en Pure Play Media. En teffens hat se in protte yn 't spier west foar pornowebsiden op it ynternet, wêrûnder BangBros, Reality Kings, Brazzers, Naughty America en Kink.com.
Under har karriêre hat Chechik yn deselde sêne spile mei kollega-aktrises as Asa Akira, Anikka Albrite, A.J. Applegate, Veronica Avluv, Casey Calvert, Mercedes Carrera, Vicki Chase, Skin Diamond, Alana Evans, Ana Foxxx, Keisha Grey, Dillion Harper, Marica Hase, Jasmine Jae, Peta Jensen, Francesca Le, Brandi Love, Shy Love, Kendra Lust, Mia Malkova, Jynx Maze, Mandy Muse, Penny Pax, Veronica Rodriguez, Nicolette Shea, Dakota Skye, Natalia Starr, India Summer en Jennifer White. Ek hat se gearwurke mei manlike tsjinspilers as Mike Adriano, Jordan Ash, Marco Banderas, Mick Blue, James Deen, Eric Everhard, Manuel Ferrara, Tommy Gunn, Jules Jordan, Sean Lawless, Keiran Lee, Logan Long, J. Mac, Mandingo, Sean Michaels, Ramon Nomar, Mr. Pete, Toni Ribas, Rocco Siffredi, Johnny Sins, John Stagliano, Lexington Steele, Criss Strokes, Bruce Venture, Mark Wood, Pierre Woodman en Prince Yahshua.
Chechik stiet bekend om har talint foar anale seks. Se die har earste gangbang en dûbele anale sekssêne yn 'e film This Is My First… A Gangbang Movie, fan Digital Sin, dy't útkaam yn novimber 2013. Se die in trijedûbele anale sekssêne yn 'e film Gangbang Me, fan Mile High Media, dy't útbrocht waard yn 2014. Foar dat optreden waard oan Chechik en har tsjinspilers Mick Blue, James Deen en Erik Everhard yn 2015 in prestizjeuze AVN Award takend yn 'e kategory skandalichste sekssêne.
Dêrnjonken hat Chechik noch sân oar AVN Awards (de Oscars fan 'e pornowrâld) wûn: ien kear foar de bêste orale sekssêne, ien kear foar de bêste anale sekssêne, ien kear foar de bêste virtual reality-sekssêne, noch in twadde kear foar de skandalichste sekssêne, twa kear foar de bêste sekssêne mei in transseksuële pornoaktrise en ien kear (yn 2017) foar artyste fan it jier. Datselde jiers wûn se ek de XRCO Award foar artyste fan it jier. Fierders hat se noch twa oare XRCO Awards wûn, trije NightMoves Awards en twa Xbiz Awards. Ek hat se noch 23 (oare) kearen nominearre west foar in AVN Award.
Fryske hin
thumb|Gielwytweiten hoanne thumb|Gielwytweiten hin
De Fryske hin is in Frysk hinneras. It is in sierlike libbene hin fan sawat 50 sm. dy't eartiids in soad op boerehiemen omskarrele. It ras kin goed oer kjeld en kin goed fleane. De hinnen reitsje net gau brodsk en lizze sa'n 200 aaien yn in jier. Der bestiet ek in krielfariëteit fan.
Soarten
Der binne mear as tsien kleurefariëteiten: wytweiten (readpel), gielweiten (goudpel), sitroenpel, readweiten, swart, wyt, koekútfearrich, reabûnt en swartbûnt. It Nederlânske efterheaksel -pel slacht op de flekketekening op de fearren, yn de foarm fan nôtkerls.
Fryske Hinneklub
Ut terpfynsten blykt al dat der al oan it begjin fan de jiertelling hinnen hâlden waarden wêrfan grutte en foarm tige op de Fryske Hin lykje. It ras wie begjin 1900 hast útstoarn. Der kamen hieltyd mear 'nutrassen' dy't gruttere aaien leinen, lykas Leghorn, Minorka's en Wyandottes. De Fryske Hinneklub mei 240 leden yn en bûten Fryslân wol sûnt 1922 it âlde ras safolle mooglik weromfokke nei sa't it foar 1900 west hawwe moat: mei libbene en sierlike bewegings, sierlik bûgde frij lange nekke, in heechoppe sturt mei moaie waaierfoarmige fearren en laaiblauwe poaten sûnder fearren. Der wurde keurings en tentoanstellings hâlden en in soad aaien en materiaal útwiksele.
Kortikosteroïde
thumb|right|225px|Gemyske struktuer van [[kortikosteron]] Kortikosteroïden binne in gemyske fariant fan it lichemseigen bynierskorshormoan. Dy groep fan stoffen ûnderdrukt ferskate reaksjes fan it lichem by ûntstekkingen, al as net by ynfeksjes. Teffens hawwe hege doseringen (in meast stimulearjende) ynfloed op de psyche.
De bynierskorshormonen wurde makke troch de skors fan de bynieren. Dy hormonen kinne twa soarten by ûnderskieden wurde:
Oswald Achenbach
thumb|200px|Portret fan Achenbach troch [[Ludwig des Coudres]] Oswald Achenbach (Düsseldorf, 2 febrewaris 1827 - dêre, 1 febrewaris 1905) wie in Dútske keunstskilder fan meast lânskippen.
Kortikosteroïde
Glukokortikoïden
In foarbyld is it hormoan kortisol. Glukokortikoïden wurde ûnder ynfloed fan it ACTH (AdrenoKortikoTroop Hormoan) makke, in hormoan dat ôfjûn wurdt troch it foarste part fan de hypofyse, de adenohypofyse. Sy befoarderje it omsetten fan aaiwiten en fetten yn glukoaze (glukoneogenese). Dêrtroch giet it bloedsûkerhalte omheech. Glukokortikoïden binne wichtich foar it regeljen fan de aktiviteit fan it ymmúnsysteem, komme mear frij by stress en ûnderdrukke ûntstekkingsreaksjes.
Oswald Achenbach
Oswald Achenbach folge syn oplieding oan de keunstakadeemje yn Düsseldorf en by syn broer Andreas Achenbach, dy't ek skildere. Om syn natuerstúdzjes te ferdjipjen makke er in reis troch Tirol en Itaalje. Achenbach hat by syn lânskippen each foar de rike en fûle kleureffekten; dat brocht him ek nei de baai fan Napels en Rome.
Kortikosteroïde
Glukokortikoïden
As medisyn wurde yn it plak fan it natuerlike kortisol fral syntetyske derivaten foarskreaun. De neifolgjende middelen binne registrearre foar it gebrûk as genêsmiddel: Kortison, Hydrokortison, Prednisolon, Prednison, Metylprednisolon, Triamsinolon, Betametason, Deksametason. De earste 2 hawwe ek in frij sterke mineralokortikoïde wurking, prednisolon al minder, de lêste 3 hast net. Foar lokale tapassingen (eachdrippen, eardrippen, noasspray, ynhalaasje (by astma en COPD), hûd) binne der noch mear middelen beskikber.
Messerschmitt Bf 110
It ûntwerp wie it gefolch fan de fraach fan it Reichsluftfahrtministerium (RLM), oantrune fan Hermann Göring, om in nije jachtfleanmasine dy't yn ferskillende rollen brûkt wurde koe, in saneamde Kampfzerstörer. Op dat stuit wie de Bf 110 syn konkurrinten (Focke-Wulf Fw 187 en Henschel Hs 124) de baas.
Kortikosteroïde
Glukokortikoïden
Kortikosteroïden kinne op ferskate wizen tatsjinne wurde :
Oswald Achenbach
Achenbach syn lânskippen (faak mei figueren der yn) binne romantysk fan aard en meastal troch Itaalje ynspirearre, sa as 'Tafreel yn in Italjaansk park' (München, Neue Pinakothek).
Kortikosteroïde
Glukokortikoïden
De wichtichste bywurkingen fan kortikoïden op de lange doer binne:
Ab urbe condita
Yn 248 fierde Filippus I Arabs it earste milennium fan Rome, tegearre mei de Ludi saeculares foar it (saneamde) tsiende saeculum fan Rome. De munten dy't ûnder syn bewâld slein binne binne in oantinken oan dy feestlikens. Pacatianus, dy't it foarsjoen hie op de ymperiale troan, liet ek in munt slaan dêr't dúdlik op stiet "jier tûzen en ien", dat jout mooglik oan dat it foar de ynwenners fan it ryk krekt fielde as wie it in nije jiertelling, in Saeculum Novum.
Lek (rivier)
thumb|Lokaasje fan de Lek thumb|De Lek by Nieuwegein De Lek is in Nederlânske rivier fan 62 km. De Lek is in tûke fan de Ryn, rint nei it westen en komt fia de Nije Maas en Nije Wetterwei út yn de Noardsee. Lek ûntstiet as in fuortsetting fan de Nederryn by Wyk by Duerstede op it plak dêr't de Kromme Ryn him ôfspjalt. De Nederryn sels is in ôfspjalting fan de rivier de Ryn. De Lek einiget by it doarp Kinderdijk dêr't it ôfspjalt yn de rivier de Noard en de Nije Maas. Dêrwei streamt it wetter oer de Nije Wetterwei de Noardsee yn.
Kortikosteroïde
Glukokortikoïden
Om dy lêste reden mei it brûken fan orale kortikoïden net yn ien kear stoppe wurde, mar ôboud wurde neffens in ôfbouskema. (sjoch Addisonkrisis)
Mineralokortikoïden
In foarbyld is aldosteron wat makke wurdt yn it byniermoarch. Mineralokortikoïden regelje mei de bloeddruk en de wetter- en sâlthûshâlding. Sy befoarderje de weromresorpsje fan natrium en wetter yn de nieren. Teffens befoarderje sy de útskieding fan kalium troch de nieren. Registrearre as genêsmiddel is it Fludrokortison, wat in folle langere healweardetiid hat as aldosteron.
Lek (rivier)
Parten fan de rivier foarmje de grins tusken de provinsjes Utert en Gelderlân en Utert en Súd-Hollân.
Yn de Romeinske tiid streamde de Nederryn yn de Kromme Ryn en sadwaande oer de Alde Ryn nei de Noardsee. Dat wie de haadstream fan de Ryn yn dy tiid. Doe't yn de Midsiuwen de Kromme Ryn hieltyd mear begûn te fersânjen, waard de Lek in wichtigere rivier. Doe't de Kromme Ryn yn 1122 alhiel ôfdamme waard, waard de Lek de haadrivier.
Justjes nei Wyk by Duerstede krúst de Lek it Amsterdam-Rynkanaal, dy't súdlik nei de Waal rint. In tûke fan dat kanaal, it Lekkanaal, ferbynt mei de Lek by Nieuwegein. Oare plakken oan de rivier binne Culemborg, Fianen, Schoonhoven, Nieuw-Lekkerland, Lekkerkerk en Krimpen oan de Lek. De boaiem fan de rivier leit justjes heger as it lân deromhinne en diken binne needsaaklik om it wetter te kearen.
Balthasar Gerards
thumb|Balthasar Gerards Balthasar Gerards, berne as Balthasar Gérard (Vuillafans, sa'n 1557 - Delft, 14 july 1584), wie de moardner fan prins Willem fan Oranje. Hy skeat twa kear mei in pear pistoalen en waard dêrnei berjochte, feroardiele en eksekutearre.
Gérard waard berne yn Franche-Comté (dat doe by it Hillige Roomske Ryk hearde en dêrnei oan Frankryk). Hy kaam út in roomsk-katolike hûshâlding mei 11 bern en wie in grut bewûnderer fan Filips II, kening fan Spanje en de Nederlannen. Hy studearre rjochten oan de universiteit fan Dole. Op 15 maart 1580 hie kening Filips in beleanning fan 25.000 kroanen, adelstân en in erflik fermogen útloofd oan elkenien dy't Willem de Swijer deadzje of finzen nimme soe, dy't er yn syn dekreet in "pleach foar it hiele kristendom en de fijân fan it minsklik geslacht" neamde.
Messerschmitt Bf 110
It tastel hat de hiele kriich troch tsjinst dien, yn it lêstoan neist syn opfolgers, de Messerschmitt Me 210 en de Me 410.
Oswald Achenbach
Oswald Achenbach levere syn bêste wurk mei syn lytse skilderijen dy't syn flotte penseelfiering sjen litte.
Messerschmitt Bf 110
De Bf 110 wie tige súksesfol yn de kampanjes tsjin Poalen, Noarwegen en Frankryk. Yn de Slach om Ingelân die bliken dat er fierstende swak wie foar de ienmotorige jagers oer dat syn oarspronklike taak (it beskermjen fan bommesmiters oer langere ôfstân) koe neat fan komme. De Bf 110 wie net manoevrearber genôch fergelike mei de Britske Spitfire en Hurricane. Dat kaam ûnder oaren troch it grutte gewicht fan de boardkanonnen yn de noas fan it tastel. Yn de Slach om Ingelân wie it faak sa dat men sa drok wie mei it elkoar te beskermjen dat fan it ferdigenjen fan de bommesmiters neat mear te lâne kaam.
It tastel waard doe, oan it Westlik front, ynset as nachtjager. Dat waard in súkses út reden fan it grutte fleanberik, deeglike konstruksje, fjoerkrêft en de romte foar in radarynstallaasje dy't it tastel biede koe. Beruchte azen út de Dútske Nagdjagd wienen ûnder oaren Heinz Wolfgang Schnaufer, Helmut Lent en Egmont Prinz zur Lippe Weissenfeld. Alle trije wienen tydlik stasjonearre op Fliegerhorst Ljouwert. Schnaufer slagge it om op íén dei 9 bommesmiters del te heljen (dêrfan 7 nachts).
Yn de WOII wienen der ek 40 Bf 110's stasjonearre op de Fliegerhorst Deelen yn it 3e Zerstörergeschwader.
Itumbiara
It plak leit oan de rivier de Paranaíba en de wegen BR-153, BR-154, BR-452, BR-483, GO-206 en GO-309. Oan de oarekant fan de rivier leit Araporã yn de dielsteat Minas Gerais.
De Moarre
thumb|De Moarre mei op de eftergrûn de [[Galamadammen]] De Moarre is in mar yn it súdwesten fan Fryslân tusken de Fluezen en de Iselmar by Starum. De mar is, krekt as de Fluezen, ûntstien yn de foarlêste iistiid. De mar ûntstie neidat it iis tusken de kearwâlen fan Warns, Koudum en Gaasterlân tebekwiek.
Muntjesylster Ryd
De Muntjesylster Ryd is in âlde slinke en kanaal dy't rint fan Muntsjesyl, Lauwerssyl bylâns nei de Fryske slûs by Sâltkamp.
De ryd is de eardere útrin fan de Lauwers. It earste stik is ek de grins fan Fryslân en Grinslân is, mar it stik fan Lauwerssyl ôf leit hielendal yn Grinslân. It kanaal oant it Ryddjip is groeven yn 1754. Om't der doe swierrichheden wiene mei it ôfwetterjen oan de eastkant fan it Ryddjip is der in daam yn lein en is in kanaal parallel oan it Ryddjip groeven oan de Fryske Slûs ta. In pear hûndert meter foarby de Fryske slûs komme de twa streamen yn de Lauwersmar by elkoar.
De monumintale spilslûs fan Muntsjesyl mei de Nije Fryske Brêge leit yn it yn 1881 groeven streamkanaal by De Skâns. It streamkanaal en de slûs waarden troch de provinsje Fryslân lein as ferbettering fan de wetterôffier. Bewesten De Skâns leit de âlde slûs út 1741 (ferfanger fan de slûs fan 1476).
The Rhythm Stars
The Rhythm Stars wie in band út Emmen. Se spilen ûnder oare by Karstens, eigener fan Dancing D'Olde Hof yn Gasselte. Dêr spilen yn dy perioade op sneontejûn en sneintemiddei altiten ferskate regionale bandsjes.
Begjin jierren '70 kaam der in soarte "fúzje" mei Black Lake Shadows, harren "konkurrinten". Dit gie lykwols net hielendal samar. The Rhythm Stars mar ek Black Lake Shadows wienen op dat stuit net tefreden oer de besetting. Doe't Johan Lutke en Koos Bloemsma oer gienen nei de band dy't doe Black Lake hjitten gie, hâlde Rhythm Stars op te bestean. Muzikanten yn de besetting fan maaie 1968: Bert Slomp (slachreau/saksofoan), Johan Lutke (sang/slachreau), Joop Ekelhof (basgitaar), Jan Zondag (oargel), Koos Bloemsma (slachgitaar).
Adolf fan Nassau (1540-1568)
Sneuvele by Heiligerlee
thumb|Monumint foar Adolf fon Nassau yn Heiligerlee Adolf stoar yn de Slach by Heiligerlee (1568), dy't troch syn broer Loadewyk wûn waard. Neidat de steatske troepen de Spanjerts ynsletten hienen sloech it hynder fan Adolf op 'e rin. Hy bedarre mids de Spaanske troepen en de Greve fan Aremberg stoarte him persoanlik op Adolf en deade him en twa ruters dy't him te help kamen. Koart skoft dêrnei waard de Greve fan Aremberg sels delsketten en stoar ek. It is net witten oft greve Adolf weromfûn is. Dêr gean ferskillende ferhalen oer:
Wierskynlik is hy byset yn de Grutte Tsjerke fan Emden om't it kastiel yn Wedde, de Wedderborg, in middelpunt fan de striid yn de Tachtichjierrige Oarloch bleau. De Grutte Tsjerke yn Emden dêrfoaroer wie in taflechtsoarde foar Nederlânske protestanten wurden, boppedat is it harnas fan de greve noch altyd te sjen yn it riedhûs fan Emden. Dat it liket dêrop dat syn lichem wis wol nei Emden brocht is. Allinne is it net wis dat er dêr ek bedobbe is. De stedsargiven sizze neat oer in begraffenis fan de greve en de tsjerke is yn de Twadde Wrâldkriich swier skansearre, dat fan it ynterieur is hast neat oerbleaun. It lêste rêstplak fan Adolf is noch altyd ûnbekend.
Neitins
It fjirde kûplet fan it Wilhelmus neamt Adolf mei klam:
NBA Live
De NBA Live searje fan basketbalspultsjes fan EA Sports, is op it stuit de meast ferkochte NBA-simulaasje, oarpronklik útbrocht yn 1994. De wichtichste konkurrint is de NBA 2K rige fan Sega. It begûn mei NBA Live 95, en waard alle jierren foar de wichtichste spulkompjûters útbrocht.
Yn it earstoan wie de NBA Live searje inkeld foar de Sega Genesis en de SNES spulkompjûters. Beide ferzjes hiene wol wat fan mekoar en de wichtichste opsjes wienen foar beide ferzjes beskikber.
Smeekskrift fan de Eallju
thumb|300px|Oanbieding fan it Smeekskrift fan de eallju, [[Frans Hogenberg.]] It Smeekskrift fan de Eallju wie yn it foarspul fan de Tachtichjierrige Oarloch yn de Nederlannen, in fersykskrift dat likernôch 200 net wapenen eallju, ferienen yn it Eedferbûn fan de Eallju laat fan Hindrik fan Brederode, op 5 april 1566 oanbeaen oan de lânfâdesse Margareta fan Parma. Hja fregen op freedseme wize om it fersêftsjen fan de plakkaten.
By it oanbieden fan it smeekskrift waarden de eallju foar it earst 'geuzen' neamd. It "súkses" fan de aksje hie fan gefolgen dat de kalvinisten harren tenei iepenlik oppenearje koenen (sn. hagepreken).
It Smeekskrift hie fierder, lykas it twadde (30 july 1566) en it tredde Smeekskrift (febrewaris 1567), gjin praktysk resultaat.
Baukje Wytsma
Baukje Wytsma (Reduzum, 1 april 1946 - dêre, 29 desimber 2022 ) wie in Fryske skriuwster en sjoernaliste. Nei har oplieding oan de PABO folge se in HBU oplieding foar de sjoernalistyk.
Wurkpaad
Har earste wurk bestie út bernepoëzij en ferskynde yn 1976 yn de bondel Romke Timen Tomke. De ferskes ûntstienen neist har wurk as skoaljuffer. Se skreau ek berneboeken en die mei oan bernefoarstellingen. Yn har dichtwurk komme de grutte tema’s yn de poëzij oan de oarder lykas leafde, dea, fergonklikens en de ivige striid tusken dream en realiteit. Yn 2006 skreau se it Boekewikepresint De Stien tegearre mei Sjoerd Bottema.
Boppedat wie se belutsen by eveneminten as Simmer 2000: Se is de tekstdichter fan het Simmer 2000-liet dat songen waard troch Maaike Schuurmans, Rients Gratama, Piter Wilkens en Syb van der Ploeg. Ek wie se aktyf by it evenemint rûnom de PC yn Frjentsjer. Foar LF2018 skreau hja de tekst fan de keatsshow Heedaar..! dy't opfierd waard op It Sjûkelân yn Frjentsjer.
As sjoernaliste wurke Baukje Wytsma foar de Ljouwerter Krante en de Friesland Post.
Op 29 novimber 2018 waard Wytsma beneamd ta Ridder yn de Oarder fan Oranje Nassau fanwegen har grutte fertsjinsten foar de Fryske taal.
Baukje Wytsma is hommels ferstoarn yn de âldens fan 76 jier oan hertfalen.
Saskia Sassen
thumb|Saskia Sassen Saskia Sassen (De Haach, 5 jannewaris 1949) is in Nederlânsk-Amerikaanske sosjologe en ekonome, bekend fan har ûndersyk nei globalisearring en ynternasjonale migraasje. Op 't heden (2007) is se heechlearaar sosjology oan de Universiteit fan Chicago en oan de London School of Economics. Sassen betocht de term wrâldstêd. Sy is troud mei de sosjolooch Richard Sennett.
Jeugd en stúdzje
Sassen waard berne yn Nederlân mar waard grutbrocht yn de Argentynske haadstêd Buenos Aires, dêr't har heit, de SS'er Willem Sassen, hinne flechte wie om oan feroardieling en finzenis te ûntkommen. Fierders wenne sy in grut part fan har jeugd yn Itaalje.
Fan 1966 ôf studearre se elts jier yn in oare stêd filosofy en politikology, nammentlik oan de Universiteit fan Poitiers yn Frankryk, de Università degli Studi di Roma en de Universidad Nacional de Buenos Aires. Sûnt 1969 studearre hja sosjology en ekonomy oan de University of Notre Dame, Indiana, dêr't sy yn 1971 en 1974, har Master- en Doctor of Philosophy-diploma helle. Fierders helle hja ek noch har master-diploma yn filosofy yn Poitiers (1974).
Wurkpaad
Nei har post-doctoral fellowship oan it Center for International Affairs fan de Harvard-universiteit, hat Sassen sawol yn as bûten de F.S. ferskillende akademyske posysjes hân. Op dit stuit is se Ralph Lewis Professor of Sociology oan de Universiteit fan Chicago en Centennial Visiting Professor of Political Economy by it 'departemint foar sosjology' oan de London School of Economics.
Sûnt hat sy har spesjalisearre yn transnasjonale ymmigraasjestreamen dêr't sy it ferskynsel fan de global city yn beskriuwt. Har boek Global City, út 1991, hie fan gefolgen dat sy rillegau ien fan de meast oanhelle skriuwers oer globalisearring waard. Yn 2001 waard it boek fannijs besjoen en werútjûn. Yn 2002 wie hja ien fan de saakkundigen, mei Arnoud Boot en Khyentse Norbu yn de dokumintêre Zandkastelen fan Alexander Oey.
Sassen har boeken binne oerset yn tolve talen en sy is lid fan de Klup fan Rome.
Op 15 maaie 2013 is har de Spaanske wittenskipspriis Prins fan Asturiëpriis, yn de kategory sosjale wittenskippen, takend.
Wapen fan Weststellingwerf
Fan sulver beladen mei in griffioen fan keel, de holle nei efteren dragend, mei tusken de foar- en efterpoaten in reade bal, beladen mei in fiifpuntige stjer fan sulver. Net beskreaun is de gouden kroan mei trije blêden en twa pearels.
Yn it wapen stiet in griffioen of grypfûgel, in fabeldier út de âldheid. Aristias (+/_ 560 f.Kr.) fermeldet dat de griffioen de beweitser wie fan it goud yn it noarden fan Europa en de bestrider fan de ieneagige Arimaspen yn Skytsje. Oare skriuwers miene dat hy út Ynje kaam: hjir wie hy oan de sinne wijd en wurke as skatbewarder. Dit ferhaal is letter nei it westen oerbrocht, dêr't de griffioen in plak krige yn de keunst en de heraldyk. It bist hat it boppeliif fan een earn, hynsteearen en it ûnderliif fan in liuw. It wurdt meastal fan de sydkant ôfbylde, mei de sturt oerein. Soms is de sturt ek tusken de efterpoaten troch slein. Op it wapen stiet in griffioen ôfbylde mei de holle nei efteren draaid. Tusken de foarpoaten en efterpoaten hâldt hy in reae bal mei in fiifpuntige stjer fan sulver.
Cornered
Cornered is in Fryske hardcorepunkband oprjochte yn 2009 yn Ljouwert. De band brocht yn 2010 syn debútalbum Living the Lie út. Cornered hat twa studio-albums útbrocht.
Konstantin Meyl
Konstantin Meyl (Lemgo, 29 augustus 1952) is in Dútske elektroanikus en enerzjytechnikus. Sûnt 1986 is er professor yn ‘e fermogenselektroanika oan ‘e technyske hegeskoalle fan Furtwangen.
Biografy
Meyl is yn 1984 promovearre oan ‘e TU München en waard yn 1986 as professor an oan ‘e hegeskoalle fan Furtwangen beneamd. Dêr is er dosint yn e fermogenselektroanika en yn’e oandriuwtechnyk en de bestjoeringstechnyk.
Dêrnjonken striidt Meyl foar syn oertsjûging dat de klassike elektrodynamika op grûn fan ‘e Wetten fan Maxwell ûnfolslein is en troch syn eigen teory ferfongen wurde moat. Dêr brûkt er trefwurden foar as potinsjaaltwirre, skalêrweach of neutrinofermogen (ek yn ferbân mei de teory fan 'e útsettende ierde). Hy beweart dat er dêrmei in unifoarme fjildteory ûntwikkele hat, dêr ‘t alle bekinde wikselwurkings út ôf te lieden binne..
De hegeskoalle fan Furtwangen hat him fan Meyl syn teoryen distânsearre en hat derop wiisd, dat dy “wittenskiplik en metoadysk net erkend, mar yn fakrûnten uterst omstriden binne”. Fierders hawwe se dúdlik makke, dat dy gjin ûnderwerp fan syn wurksumheden oan’e universiteit binne en dat Meyl oer syn teoryen gjin kolleezje jaan mei. Kritisi fan Meyl binne Gerhard Bruhn, dy 't GWUP-lid is, en Klaus Keck, dy 't ticht by de GWUP stiet. Bûten de skeptisi beweging hat Thomas Eibert foar de stúdzjegroep Funk inkelde wurken fan Meyl kritysk besprutsen.
It Institut für Gravitationsforschung fan ‘e Göde-Wissenschaftsstiftung hat de fan Meyl ferkochte eksperimintearboudoaze ûndersocht en kaam ta de konklúzje, dat alle waarnimmings yn it ramt fan ‘e „klassike" elektrodynamika har mei oerdracht troch transfersale elektromagnetyske weagen ferklearje litte“.
Opmerking
Ien fan ‘e opfallendste dingen yn Meyl syn teory is, dat er oannimt dat de ljochtfaasje net konstant is. Fierders soe syn teory ynfloed hawwe op oannames oangeande de miljeufeiligens.
Film
Konstantin Meyl feroaret Hilgenbergs teory fan 'e útsetting fan 'e ierde sadanich, dat net de eter, mar de absorbsje fan neutrino's út 'e wrâldrûmte de ierde útsette lieten.
Wapen fan Tytsjerksteradiel
thumb|Gemeentewapen Tysjerksteradiel It gemeentewapen fan Tytsjerksteradiel waard fêststeld op 25 maart 1818 as:
''Fjouwerendield; it earste fan lazuer beladen mei in skepnet en in seine, steand as in St.Andrieskrús; it twadde fan sulver, beladen mei in griene nôtplant; it tredde mei fan sulver, beladen mei 3 beammmen fan sinopel; it fjirde fan keel, beladen mei in swarte hoarn. It skyld dekt mei in kroan fan goud.'' De seine en it skepnet binne fan sulver, de beammmen steane op in losse grûn, de hoarn is in posthoarn, de nôtplant is earder in reidkraach mei trije plommen en de kroan hat trije blêden en 2x3 pearels.
Op 11 july 1985 kaam der in nij wapen: ''Fjouwerendield : I yn keel in skepnet en in seine fan sulver, II yn sulver in reitplant mei 3 plommen, op in grûn, alles fan sinopel, III yn sulver 3 plante beammen fan sinopel, IV yn azuer in jachthoarn fan goud. It skyld dekt mei in gouden kroan fan 3 blêden en 2x3 pearels.''