cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Taylor Sheridan
As akteur
Sheridan begûn syn wurkpaad yn 1995 mei in gastrol yn 'e plysjesearje Walker, Texas Ranger. Letter hied er oare gastrollen yn û.m. de westernsearje Dr. Quinn, Medicine Woman mei Jane Seymour, de dramasearje Party of Five mei Neve Campbell, de aksjekomeedzjesearje V.I.P. mei Pamela Anderson, de plysjesearjes NYPD Blue, CSI: Crime Scene Investigation en CSI: New York en de science fiction-searje Star Trek: Enterprise. Yn 2005 bemachtige Sheridan in weromkearende rol yn 'e jeugddetektivesearje Veronica Mars. Hy briek troch as akteur mei de rol fan David Hale, dy't er fan 2008 oant en mei 2010 spile yn 'e misdiesearje Sons of Anarchy, oer in Amerikaanske motorbinde. Pas nei't er yn 2010 fjirtich jier wurden wie, stapte er oer fan aktearjen nei it skriuwen fan senario's.
Skiednis fan Kurasau
Slavehannel en frijhaven
Yn de 18e iuw besocht Kurasau syn hannelsposysje te konsolidearjen. De hannel yn Fenezuela en oare Spaanske koloanjes waard lykwols ferhindere troch de Spaanske kustwacht. Dy wie spesjaal oansteld om de yllegale hannel fan Fenezuela út yn tabak en kakao in halt ta te roppen. De Ingelsken en Frânsken waarden yn it Karibysk gebiet hieltiten sterker. De posysje fan Kurasau waard hjirtroch minder. Boppedat wie Kurasau net geskikt foar de grutskalige ferbou fan sûkerreid, katoen, tabak of oare tropyske plantaazjegewaaksen. Ein 17e en begjin 18e iuw waard hjirmei opholden. Oare eilannen lykas Barbados, hienen wol grutte ynkomsten troch plantaazjebou. De lânbou fan Kurasau rjochte him op itensfoarsjenning foar de eigen befolking. Dochs waard in part fan it fiedsel ynfierd. Slavehannel bleau de grutste boarne fan ynkomsten foar Kurasau, benammen troch de konkurrearjende prizen fan de slaven.
Taylor Sheridan
As senarioskriuwer
It earste skript fan Sheridan dat ferfilme waard, resultearre yn 2015 yn 'e film Sicario, dy't regissearre waard troch de Frânske filmmakker Denis Villeneuve. De plot draait om 'e FBI-aginte Kate Macer (spile troch Emily Blunt), dy't tafoege wurdt oan in spesjale taakgroep fan 'e oerheid mei as doel om 'e lieder fan in machtich en ûnmeilydsum Meksikaansk drugskartel ûnder fuotten te heljen. Oare rollen yn 'e film waarden spile troch Josh Brolin en Benicio del Toro. Sicario waard mei loovjende kritiken ûnthelle en smiet Sheridan in nominaasje op foar in Writers Guild of America Award yn 'e kategory 'bêste orizjinele senario'.
Sheridan wie ek de auteur fan in skript mei de titel Comancheria. Hoewol't er dat nei Sicario skreau, waard it earder as Sicario ferkocht. It kaam lykwols fêst te sitten yn 'e preproduksjefaze en jierrenlang wie der gjin beweging yn te krijen. Uteinlik waard de film dochs makke, mar de titel waard feroare yn Hell or High Water. De film kaam yn 2016 út, mei yn 'e haadrollen Jeff Bridges, Chris Pine en Ben Foster, en waard mei noch mear lof ûnthelle as Sicario earder. Foar syn senario waard Sheridan û.m. nominearre foar in Writers Guild of America Award, in Saturn Award, in Independent Spirit Award, in BAFTA, in Golden Globe en in Oscar. Hell or High Water waard ek nominearre foar noch trije oare Oscars, wêrûnder dy yn 'e kategory bêste film.
Skiednis fan Kurasau
Nederlânske koloanje
Yn 1830 ferbeanen de Ingelsken de ynternasjonale hannel yn slaven. Dit late derta dat de hannel yn slaven ekonomysk hurd weromrûn, omdat der net folle mear oan te fertsjinjen wie. Yn 1863 waard de slavernij yn Kurasau ôfskaft. De lokale ekonomy rekke yn in delgong. In protte eardere slaven koenen min harren jild fertsjinje op it eilân en ferfarden nei plakken lykas Kuba om dêr yn sûkerplantaazjes te wurkjen.
Taylor Sheridan
As regisseur
As regisseur wie Sheridan yn 2011 foar it earst aktyf, yn it ramt fan 'e lowbudget-horrorfilm Vile. Sels fynt er lykwols dat Wind River, út 2017, syn debút as regisseur wie. Hy sei dêroer yn in fraachpetear: "In freon fan my brocht [...] tweintichtûzen [dollar] of sa byinoar, en caste syn maten, en skreau dy minne horrorfilm, dêr't ik him noch fan sei dat er net besykje moast om it te regissearjen. Hy soe it regissearje en produsearje en hy begûn dêrmei en rekke yn panyk, en skille my op en sei: 'Kinst my ek helpe?' Ik sei: 'Ja, ik sil it besykje.' Ik hold de boech fan it skip min ofte mear yn juste rjochting, en sy joegen har ôf om 'e montaazje te dwaan en makken derfan wat se derfan makken. Ik fyn it tefolle ear om my de regisseur te neamen. Ik leau dat er [dêrmei] op 'e iene of oare manear besocht om 'tankjewol' te sizzen. It wie in treflike kâns om 'e kamera yn 'e goeie rjochting te wizen en in stikmannich lessen te learen dêr't ik echt wat oan hie mei Wind River."
Sadwaande wie de neo-western Wind River, út 2017, Sheridan syn twadde projekt as regisseur, al sjocht er it sels as syn rezjydebút. Hy skreau foar de film ek it senario, nei eigen sizzen mei as doel om 'e kwestje fan it grutte tal fermiste en fermoarde lânseigen froulju yn Noard-Amearika ûnder de oandacht fan in breder publyk te bringen. De plot giet oer de moard op en ferkrêfting fan in jonge Yndiaanske frou yn it Wind River Yndianereservaat fan Wyoming, dy't in FBI-aginte (spile troch Elizabeth Olsen) en in spoarsiker fan 'e U.S. Fish and Wildlife Service (spile troch Jeremy Renner) tegearre besykje op te lossen. De film gie yn premiêre op it Sundance Filmfestival yn Utah. Op 'e nij wiene de kritiken loovjend (hoewol net sa loovjend as foar Hell or High Water), en Sheridan waard foar Wind River nominearre foar in Directors Guild of America Award yn 'e kategory 'treflik debút (langspylfilm)'.
Skiednis fan Kurasau
Nederlânske koloanje
Yn 1954 krige Kurasau mei de oare Nederlânske Antillen politike autonomy. Yn de fjirtiger en fyftiger jierren brocht de raffinaderij woltier en modernisearring foar it eilân, mar de woltier wie ûngelyk ferdield. De krekt ûntstiene Kurasauske arbeidersklasse waard hieltiten ûntefredener mei de leanen fan Shell. Ek wie de dielname fan de Afro-Kurasauske befolking oan it polityk proses noch beheind. Op 30 maaie 1969 bruts in arbeidersopstân út by de tagongspoarte fan de Shell-raffinaderij. By de opmars nei de binnenstêd waard ûnder oaren de fakbûnslieder Wilson Godett delsketten en stutsen lilke arbeiders gebouwen yn Punda en Otrobanda yn de brân. Neidat de lokale regearing Nederlânske mariniers oerfleane litten hie om de oarder wer te stellen, waard der war dien om de oerheid te 'Antiljanisearjen'. Dit barren stiet bekend as Trinta di mei (tritich maaie). Wilson Goddett hat sels in skoftlang in bestjoerlike funksje hân. Yn de jierren tachtich ferliet Shell Kurasau. De oaljeraffinaderij waard fan doe ôf troch it eilân ferhierd oan de Fenezolaanske steatsoaljemaatskippij PDVSA.
Neilittenskip fan it ferline
thumb|right|It [[Penhagebou (wrâlderfgoedlist)]] Op Kurasau binne in soad oerbliuwsels fan it koloniale ferline. It dúdlikst is dat noch te sjen yn de bysûndere arsjitektuer fan 17e-iuwske oant ier-20e-iuwske gebouwen yn Willemstêd.
Troch de aard en de tichtheid fan de gebouwen stiet in part fan de binnenstêd fan Willemstêd op de Wrâlderfgoedlist fan UNESCO. Ek binne der lânhuzen en eardere plantaazjehuzen ta monumint ferklearre.
Taylor Sheridan
Alles tagelyk
Anno 2023 rint Yellowstone fiif seizoenen. De searje is sa súksesfol dat der ferskate spin-offsearjes út fuortkommen binne. In prequelsearje mei as titel 1883 makke yn desimber 2021 syn debút fia de streamingtsjinst Paramount+. Sheridan wie dêrby belutsen as senarioskriuwer, regisseur en produsint. De rige folget it wol en wee fan 'e oerpake en -beppe fan John Dutton yn 1883, en de haadrollen waarden fertolke troch û.o. de bekende Hollywood-akteur Sam Elliott en countrysjongers Tim McGraw en Faith Hill. In oare prequelrige, 1923, waard fan desimber 2022 ôf útstjoerd. Dy searje, mei Helen Mirren en Harrison Ford yn 'e haadrollen, folget de pake en beppe fan John Dutton ûnder de Drûchlizzing yn de Feriene Steaten. In trêde prequelrige, 1944, is anno 2023 yn preproduksje.
In fjirde spin-off-rige, mei as titel 6666 (sprek út: Four Sixes), is ek yn preproduksje en sil yn 'e rin fan 2023 foar it earst útstjoerd wurde. Dy searje spilet yn 'e hjoeddeistige tiid en sil gean oer de Four Sixes Ranch yn Teksas, dêr't de Duttons yn seizoen 4 fan Yellowstone gedoente mei hawwe. Bass Reeves , ta einbeslút, is in spin-off-searje fan 1883, oer de U.S. marshal Bass Reeves. Foar dizze searje binne anno 2023 de opnamen úteinset.
Underwilens spile Sheridan yn 2018 de rol fan in oan 'e Noardlike Alliânsje yn Afganistan tafoege CIA-agint yn 'e oarlochsfilm 12 Strong en ek skreau er de senario's foar noch trije nije films. Dêrby giet it yn it foarste plak om it ferfolch op Sicario, mei as titel Sicario: Day of the Soldado, in film dy't regissearre waard troch de Italjaanske filmmakker Stefano Sollima, en dy't yn 2018 útkaam. Oard wie der de film Without Remorse, dy't yn 2021 yn premiêre gie. Datselde jiers kaam ek Those Who Wish Me Dead út, mei Angelina Jolie yn 'e haadrol, dêr't Sheridan behalven senarist ek regisseur en produsint fan wie. Dêrnjonken produsearre Sheridan fan 2019 ôf de realitytillefyzjesearje The Last Cowboy en makke er ek noch ferskate dramasearjes dy't net mei Yellowstone ferbûn wiene: Mayor of Kingstown, dat rint fan 2021 ôf, Tulsa King, dat rint fan 2022 ôf, Lioness, dat yn 2023 útkaam, en Land Man, dat anno 2023 noch yn preproduksje ferkeart.
Priveelibben
Sheridan is sûnt 2013 troud mei aktrise en model Nicole Muirbrook. Se hawwe in soan en wenje (anno 2022) yn Weatherford, yn Teksas.
Wynmotor De Knipe
thumb|240px|De Wynmotor De Knipe yn 2006 De Wynmotor De Knipe is in poldermole yn it doarp De Knipe yn de gemeente It Hearrenfean. It is in lytse Amerikaanske wynmotor, dy't sawat in heale kilometer súdwestlik fan it doarp oan de Wâldsterdyk stiet. De wynmotor, dy't eigendom is fan in partikulier, stie der yn 2010 ferfallen by. De mole waard yn 2012 fan syn sokkel helle om restaureare te wurden. Yn maaie 2014 is er wer teplak set en is er te berikken fan de Wâldsterdyk ôf, oer in brêchje.
Feike Alles Clock
thumb|400px|Detail fan de troch [[Cornelis Pijnacker yn 1634 tekene kaart fan Drinte opnomd yn de Atlas Maior van Blaeu - de ûntginning fan it feangebiet is dúdlik te sjen, der rinne yn de rjochting fan Pekela trije lykstrekige kanalen, de Peekel Sloot, de Venke Sloot en de Swelt Sloot]] Feike Alles Clock (Ljouwert, grif berne ein 1604, doopt dêr op 1 jannewaris 1605 - grif Alde Pekela, hjerst 1653) wie in ferfeanter yn de East-Grinslanner Feankoloanjes.
Clock wie de twadde soan út it houlik fan Alle Feickes en Talke Pieters Clock, dy't op 15 oktober 1603 yn Ljouwert troud wiene. Op 19 jannewaris 1623 boaske hy op It Hearrenfean mei Tieets Boelens. Clock wie sûnt 1629 ferfeanter yn Alde Pekela. Van 1630 oant 1635 en yn 1644 kaam hy ek foar as offisier yn it leger.
De gemeenteried fan de op 1 jannewaris 1990 nijfoarme gemeente Pekela hat de herinnering oan Clock libben hâlden troch yn it nije gemeentewapen in ôfbyld fan in klok op te nimmen. Al foar de weryndieling fan Alde en Nije Pekela, waarden in strjitte, in skoalle en in âldereinsintrum yn de Pekela's nei him ferneamd.
Verchotoerje
Skiednis
It plak waard yn 1597 as in ostrog op it plak fan de Mansyske delsetting Neromkarr stifte by in ekspedysje fan Vasili Golovin en Ivan Vojejkov. Al gau waard it plak in bestoerlik sintrum foar de kolonisaasje fan it gebiet. Oant healwei de 18e iuw wie it sels in wichtich ekonomysk sintrum foar Sibearje. Om dy tiid hinne hellen lykwols Jekaterineburch en Pervo-oeralsk Verchotoerje yn. De stêd waard sûnt dy tiid in belangryk otterdoks sintrum en is dat noch jimmeroan.
Yn 1926 ferlear it plak de status fan stêd, dy't yn 1947 werom jûn waard.
It besjen wurdich
Grutte dielen fan de âldste stêd binne bewarre bleaun, it neamen wurdich binne û.o.:
De Ferwachting (Hollum)
De Ferwachting is in achtkante wynmole yn Hollum op It Amelân út 1991. De stellingmole hat as funksje nôtmole en is mealree.
Op it stee fan dizze mole stie in foargonger út 1840, dy't lykwols yn 1949 sloopt waard. Yn 1991 waard in mole út Brucht op dat plak werboud. Yn 1994 waard de mole offisjeel iepene. Eigener is de gemeente It Amelân.
De oare mole op It Amelân is de De Feniks yn Nes.
Jerry Hall
thumb|Jerry Faye Hall Jerry Faye Hall  (Gonzales, Teksas, 2 july 1956) is in model en aktrise. Sy hie lange tiid in relaasje mei Mick Jagger.
Biografy
Hall is in dochter fan Marjorie Sheffield en John P. Hall. Sy hat in twillingsuster, Terry, en trije âldere susters.
Hall hie fan 1976 oant 1977 ferkearing mei Bryan Ferry, dy't hja yn 1975 by foto-opnamen foar de Roxy Music-albumcover Siren mei yn 'e kunde kaam. Fan 1977 oant 1998 libbe hja mei Mick Jagger. Op 21 novimber 1990 troude Hall mei Mick Jagger op Baly, yn in hindoeïstyske seremony, it wie lykwols gjin offisjeel houlik. Sy en Mick hawwe fjouwer bern: Elizabeth Jagger, James Jagger, Georgia May Jagger en Gabriel Jagger.
Yn 2016 troude Hall (doe 59 jier) yn Londen mei mediamagnaat Rupert Murdoch (84).
1973
Dit jier makket ûnderdiel út fan it desennium fan 'e 1970-er jierren.
Jeraziatyske wangpûdiikhoarntsjes
De Jeraziatyske wangpûdiikhoarntsjes of Jeraziatyske wangpûdiikhoarntsjes (wittenskiplike namme: Eutamias) foarmje in skaai fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (Mammalia), it skift fan 'e kjifdieren (Rodentia), it ûnderskift fan 'e iikhoarntsjes en sliepmûzen (Sciuromorpha), de famylje fan 'e iikhoarntsjes (Sciuridae), de ûnderfamylje fan 'e grûniikhoarntsjes en Afrikaanske beamiikhoarntsjes (Xerinae), de tûke fan 'e grûniikhoarntsjes (Marmotini), de ûndertûke fan 'e wangpûdiikhoarntsjes (Tamiina) en it lyknammige boppeskaai fan 'e wangpûdiikhoarntsjes (Tamias). Ta dit skaai hearre 1 libbene en 5 fossile soarten wangpûdiikhoarntsjes út Jeraazje. Foarhinne waard dizze groep as in ûnderskaai fan 'e wangpûdiikhoarntsjes beskôge, mar by in resinte reorganisaasje hat er erkenning as in selsstannich skaai krigen.
Teudebert II
Teudebert II (586 - 612) wie in Frankysk kening fan Austraasje fan 595 oant 612. Nei alle gedachten rekke hy belutsen yn in kriich mei de Friezen en waard troch de Fryske kening Audulf ferslein.
Famylje
Teudebert wie in bastertsoan fan kening Gildebert II en krige nei de dea fan syn heit it bewâld oer Austraasje, wylst syn broer Teuderik as Teuderik II it keninkryk Boergonje tawiisd krige. Syn beppe Brunhilda (of Brunichild) waard ynearsten syn regintesse.
Hy hy in soan dy't Mérovee hiete en in dochter fan him, Emma wie troud mei kening Eadbald fan Kent.
Foarfallen
Teudebert hie gauris wat te stellen mei syn broer Teuderik. Sy fierden striid tsjin inoar mar wurken ek tegearre. Yn 599 wienen sy yn oarloch en fersloech Teuderik him by Sens, mar in oarlochssuchtige neef Klotarius II, dy't kening fan Neustrje wie, dreau harren nei inoar ta. De bruorren foelen tegearre it keninkryk fan Klotarius oan en fersloegen him by Dormelles (tichteby Montereau), en krigen troch de oerwinning in soad lân derby (600). De dêrop folgjende fjildtocht nei it suden tsjin de Basken, dy't it lân ynfallen wienen, wie ek súksesfol en einige mei de ynrjochting fan grins hartochdommen tusken de Pyreneeën en de Garonne.
Lykwols krigen sy nei dizze oerwinning op 'e nij spul en hienen wer kriich. By Etampes ferlear Teudebert fan syn broer en wegere syn broer him stipe te jaan doe't er yn 605 te krijen hie mei in ynfal fan Klotarius en Saksen en Friezen.
Teudebert en de Friezen
Teudebert II komt it meast yn de beneaming foar de Frankyske kening dêr't om 605 troch de Fryske kening Audulf in prachtige oerwinning behelle waard. Yn in slach by Keulen soe in alliânsje fan Saksen en Friezen fan de Franken wûn hawwe. .
Curitiba
Curitiba is de grutste stêd - en de haadstêd fan Paraná, Brazylje. Hy hat 1.788.559 (2007) ynwenners en in gebiet fan 434,967 km2.
De Flyt (Koudum)
thumb|right|250px|De Flyt yn Koudum De mole De Flyt stiet oan de Molebuert yn Koudum (gemeente Nijefurd).
De mole waard oarspronklik yn de 18e iuw boud as poldermole yn Toppenhuzen. Yn 1986 waard de mole ferpleatst nei syn hjoeddeiske lokaasje en ferboud ta in nôtstellingmole, type spinnekop.
Konstruksje: de romp fan de ûndertoer is dekt mei dakpannen; de kape is dekt mei houten dielen en hielendal tarre, mei in flecht fan 16,40 m. De mole is mealree en it meallen fan nôt bart op frijwillige basis.
Eigener is de Stifting De Fryske Mole. Moolners binne H. en L. Veenstra.
Grutte Priis Formule 1 fan Súd-Afrika 1984
Utslaggen fan de Grutte Priis Formule 1 fan Súd-Afrika fan 1984 feriden op it sirkwy fan Kyalami op 7 april 1984. It wie de twadde wedstriid fan 16 wedstriden fan de Formule 1 yn 1984. It wie de 18de Grutte Priis Formule 1 fan Súd-Afrika.
Titia Bergsma
thumb|225px|Jan Cock Blomhoff en húshâlding (Japanske print fan 1817) Titia Bergsma (Ljouwert, 13 febrewaris 1786 oan de Nijstêd - De Haach, 2 april 1821) wie de earste westerske frou yn Japan.
Se wenne de earste helte fan har frijwat koarte libben yn Ljouwert. Hja boaske de Haachske keapman Jan Cock Blomhoff (Amsterdam, 5 augustus 1779 - Amersfoart, 15 augustus 1853), dy't yn 1816 it Japanske Desima as stânplak krige. Tsjin de regels yn reizge Titia mei har man en soantsje moannen troch Japan. Dêrmei kin sy sjoen wurde as de earste Europeeske frou yn dat lân.
Literatuer
322x322px|thumb|Jan Cock Blomhoff mei bernefaam Petronella Muns dy't syn soan Jehannes yn har earms hat (anonime Japanske print)
Aldrij (Burchwert)
De Aldrij is in wetter op de eardere grins fan Wûnseradiel en Littenseradiel. It wetter rint eastlik fan Burchwert tusken de Boalserter Trekfeart en de Wynser Dyk. Besuden de Aldrij leit de Aldrij Polder.
De namme Aldrij jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Oude Rijd.
List fan planetoïden 7501-7600
Dit is in list fan planetoïden 7501-7600.
Roland Moreno
Roland Moreno (Kaïro, 11 juny 1945 – Parys, 29 april 2012) wie in Frânsk wittenskipper. Hy kin beskôge wuerde as de útfiner fan de chipkaart, in plestyk kaart mei in mikroprosessor.
Roland hat meardere elektroanyske gadgets ûntwikkele, wêrûnder de basis foar de tsjipkaart yn 1974. De chipkaart krige talleaze tapassings. as betelkaart, telefoankaart en as simkaart yn mobile telefoans. Op de chipkaart hie Moreno mear as 45 patinten, dat – troch de royalty's dy't oare bedriuwen oan him betelje maosten – him in rûsd fermogen fan 100 miljoen euro oplevere.
Hy spile ek inkele koarte rollen yn ferskillende films.
Salomon de Wolff
thumb|Sam de Wolff Boarne [[Joadsk Histoarysk Museum ]] Salomon (Sam) de Wolff (Snits, 13 augustus 1878 - Amsterdam, 24 novimber 1960) wie in ekonoom, politikus en sionist.
Hy wie in soan fan grossier yn manufaktueren Abraham de Wolff en Goudje de Vries. Hy folge it gymnasium yn Snits fan 1891 oant 1897 en studearre dêrnei yn it earstoan medisinen. Yn 1910 boaske er mei Sara Veldman. Sy krigen ien soan. Nei har ferstjerren (11 desimber 1941), belâne De Wolff yn 1943 yn Kamp Westerbork, dêr't er trochstjoerd waard nei it konsintraasjekamp Bergen-Belsen. Om't er lykwols as sionist op 'e saneamde "Palestina-list" stie, waard er net fermoarde, mar ynstee útwiksele tsjin Dútske kriichsfinzenen yn Palestina. Op 10 july 1944 kaam er yn Haifa oan, mar nei de oarloch gie er werom nei Nederlân, dêr't er op 31 jannewaris 1946 op 'en nij troude mei de ferpleechster Anna Maria Gruntjes. It pear krige gjin bern.
De Wolff waard in fûl sosjalist. Hy publisearre in protte- en grut ferskaat oan artikels. Hy wie ien fan de oprjochters fan 'Poale Zion' (sionistyske sosjalisten).
Brachmaan (ko)
thumb|240px|Brachmaanbolle yn [[Brazylje]] thumb|240px|Brachmaankeallen De brachmaan (Ingelsk: brahman of brahma) is in Amerikaansk koweras behearend ta de sebûkij (Bos primigenius indicus), dy't oarspronklik út Yndia komme. De wichtichste rassen dy't foar de fok fan dit ras brûkt waarden wiene Kankrej, Gujurat, Nelore of Ongole en it Gir of Gyrfee. It ras is tige oanpast oan it tropyske klimaat.
Skaaimerken
De Amerikaanske brachmaan hat in opfallende grutte bult op skouder en nekke, in losse hûdflap ûnder de hals en lange flapearen. Bollen wage 800 oant 1,100 kg en de ko 500 oant 700 kg. Keallen wage by de berte 30 oant 33 kg. Amerikaanske brachmanen binne ferneamd as in guodlik, yntelligint fleiskoweras. Brachmanen kinne grys as read wêze. De sturt hat swart en der sit swart oan de noas, earpunten en hoeven. Oer it generaal hat de brachmaan hoarnen, mar der binne ek bloedlinen dy't gjin hoarnen krije.
Brachmanen kinne in soad hjitte ferneare, omdat sy in protte switklieren en in fettige, glêdhierrige hûd hawwe, dy't har ek beskermet tsjin ynsekten. Sy binne teffens minder gefoelich foar oare parasiten en sykten. Brachmanen binne in protte ynkrúst mei Europeeske kowerassen yn it subtropysk part fan de Feriene Steaten, yn Sintraal-Amearika en yn guon tropyske gebieten om dy rassen better hâlde te kinnen yn hjitte klimaten. Kowerassen dy't krúst binne mei brachmaan, oantsjut as F-1 brachmanen, binne tige populêr yn it suden fan de FS en yn Súd-Amearika, Aazje en Austraalje fanwege it subtropysk klimaat dat dêr hearsket. In F-1 brachmaan kin in krusing wêze tusken alle net besibbe soarten rassen, mar meast giet it om in krusing mei de Hereford en de Angus.
In brachmaan hat in goed memmeynstinkt, beskermet de keallen en makket oerdiedich molke foar har keallen. Brachmaankeallen. Yn sommige lannen, fral yn Súd-Amearika, wurdt de brachmaan foar sawol fleis- as molkeproduksje holden.
Fokkerij en tapassing
Amerikaanske brachmanen wiene it earste fleisras dat begjin 20e iuw yn de Feriene Steaten fokt waard; it resultaat fan krusen mei fjouwer ferskillende Yndiaaske kowerassen (Gyr, Gujarat, Nelore en Krishna Valley). De oarspronklike Amerikaansk brachmanefeestapel is ûntstien út in kearn fan sa'n 266 bollen en 22 kij fan ferskate Bos indicus (fee út Yndia)-soarten dy't dêr tusken 1854 en 1926 ynfierd wienen.
De brachmaan wurdt it meast brûkt foar de fokkerij en yn de fleisyndustry; it ras is faak krúst wurden meiJeropeeske fleiskowerassen. De brachmaan is ien fan de meast populêre fleiskij en wurdt in protte mei dat doel hâlden yn lannen as Argentynje, Brazylje, Feriene Steaten, Kolombia en it noarden fan Austraalje. It ras waard fierders brûkt by de ûntjouwing fan tal fan oare Amerikaanske fleisrassen, sa as Brangus, Beefmaster, Simbrah en Santa Gertrudis.
Aldrij (Reahûs)
De Aldrij is in wetter yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De Aldrij rint fan de Frjentsjerter Feart by Reahûs nei de Nijlânsdyk. It wetter rint bylâns de Sânleansterdyk tusken Reahûs en Greate Wierrum.
De namme Aldrij jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Oude Ried.
Oertún fan Lyndensteyn
thumb|Oertún fan Lyndensteyn, sjoen yn de rjochting fan Lyndensteyn thumb|left|''Neptunus yn de oertún fan Lyndenstein De Oertún fan Lyndensteyn is in histoarysk park yn Beetstersweach.
De tún wie oarspronklik in yn de 18e iuw oanleine tún, dy't troch de túnarsjitekt Lucas Pieters Roodbaard nei 1832 transformearre waard yn in Ingelske lânskipstún mei slingerpaden en in slingerjende fiver. Yn 1978 waard de tún opnij ynrjochte troch de Heidemaatskippij yn in geometryske styl.
De tún einiget op in keunstmjittige heuvel rjocht foar Lyndensteyn oer. Oarspronklik stie hjir in simmerhûs. Inkele linebeammen komme noch út de perioade fan de earste oanlis yn de 18e iuw.
Tetman de Vries
Tetman de Vries (Bitgummole, 1 maart 1915 - Ljouwert, 13 july 1988) wie in Fryske kabaretier, revuskriuwer. Hy foarme mei syn twillingbroer Jarich de Vries it selskip Tetman en Jarich. Hy skreau sels de stikken en kabaretprogramma's en fierde dy yn it bigjin mei syn famylje op, letter hast ek altyd mei syn frou, Miene ( Wilhelmina de Vries-Ganzinga). Underwerpen yn harren stikken wiene, neist it boerelibben, aktuele en soms licht filosofyske tema's.
Yn 1935 waard Tetman winkelsjef by it koöperative "Excelsior" yn Ljouwert. Doe't de revustikken hieltiten mear súkses krigen waard hy 1947 beropsartyst. De grutte trochbraak komt mei de revu "De tiid hâldt gjin skoft", in opdracht fan it Bitgumer muzykkorps. De premiêre wie yn jannewaris 1944 en it waard dêrnei hast 1200 kear opfierd. Hjirnei folgen noch 23 Fryske revu's en kabarets, 17 gelegenheidsrevu's en 10 Nederlânske revu's. Hjir spilen ek oare famyljeleden oan mei, letter benammen dochter Leny (Leny Dijkstra-de Vries) en Klaas en Tine Westra. Oant 1951 wie S.J. van der Molen pianist, Cor Huisman wie dêrnei oant 1963 muzikant en faak komponist.
Ek lettere artysten as Rients Gratama, Leo Dijkstra, Riek Landman en oaren, tofolle om allegearre op te neamen learden by Tetman en Jarich it fak.
De Hoop (Holwert)
De Hoop is in stellingmûne yn Holwert út ± 1713. De achtkante boppekruier wie yn gebrûk as nôt- en pelmûne en wurket tsjintwurdich regelmjittich mei frijwillige mûnders.
Skiednis
De mûne De Hoop is in mûne dy't yn alle gefallen al foar 1713 bestie. Healwei de 18e iuw wie it mealwurk net mear lykas earder en koe de mûne mar foar in diel ynset wurde. Nei alle gedachten binne doe de roggestiennen bûten wurking steld en die de mûne allinne noch tsjinst as pelmûne.
Troch de opgong fan de moalfabriken gyng it yn 'e rin fan de tiid jimmeroan minder mei de mûne, wylst de pellerij benammen nei 1945 bot yn 't neigean rekke.
De Hoop waard yn de jierren 1950 bûten gebrûk steld en it binnenwurk waard weihelle. Yn 1963 kocht de gemeente Westdongeradiel De Hoop oan. Dêrnei ûndergyng de mûne ferskate restauraasjes, ûnder oare yn 1970 en 1980.
Yn 1994 waard Stifting Monumintebehâld Dongeradiel de nije eigener, dy't nei de gemeentlike weryndieling fan 2019 de namme Stifting Monumintebehâld Noardeast-Fryslân krige.
Aldryd
De Aldryd is in feart yn de gemeente Súdwest-Fryslân. It wetter rint fan Easthim nei de Alde Himdyk by Atzebuorstertille. De namme Aldryd jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme.
Fuotbal op de Olympyske Simmerspullen 1924
200px|thumb|right|It Olympysk Stadion fan 1924 De Olympyske Simmerspullen 1924, ek wol de VIIIe Olympiade neamd, waarden yn 1924 yn Parys, Frankryk hâlden. De finale fan it fuotbal waard hâlden yn it Stade de Colombes.
Goesearn
thumb|left|Jong fan sa'n 50 dagen âld De goesearn, see-earn of guozze-earn (Haliaeetus albicilla) is in grutte rôffûgel út de famylje fan de haukfûgels.
Foarkommen
De goesearn is ien fan de grutste rôffûgels yn Jeropa. De goesearn falt ek op troch syn giele snaffel dy't yn ferhâlding mei oare rôffûgels hiel grut is. De fearren fan de goesearn binne foar it grutste part brún. Op de kop, rêch en boarst binne de fearren wat ljochter. De folwoeksen goesearn hat in koarte wite sturt.
In jonge goesearn is folle donkerder. De fearren binne donkerder, de sturt is ek noch brún ynstee fan wyt en ek de snaffel is noch donker.
In goesearn is tusken de 74 en 92 sm. grut en de wjukspanwiidte leit tusken de 193 en 244 sm. De wyfkes binne mei in gewicht tusken de 3,7 en 6,9 kilogram wat swierder as de mantsjes dy't tusken de 3,1 oant 5,4 kilogram wage.
Fersprieding
thumb|right|400px|Fersprieding, grien = hiele jier rûn, oranje = simmers, blau = alline winters De goesearn komt foar yn gebieten mei in protte wetter, fan Grienlân, oer hiel Jeraazje oant de Kust fan de Stille Oseaan.
Yn West-Jeropa wie de soarte troch it jachtsjen fan de minsken en troch fergiftigjen mei it lânbougif DDT hast hielendal ferdwûn. Mar sûnt it midden fan de jierren '80 wreidet de fûgel syn gebiet yn grutte parten fan Jeropa wer út.
Yn Nederlân is de see-earn ek geregeld te sjen. Foaral yn de Oostvaardersplassen yn Flevolân. Dêr briedt al sûnt 2006 in pearke see-earnen.
Foarkommen yn Fryslân
It earste besykjen fan de fûgel om yn Fryslân te brieden datearret fan 2009. Dat wie yn it Lauwersmargebiet. Yn 2010 hie it pear súkses en fleach in jonge earn út. De goesearn briedt tsjintwurdich (2017) ek yn de Alde Feanen by Earnewâld en yn de Súdwesthoeke by Koudum. .
Iten
De goesearn yt it meast fisk, wetterfûgels en ies. De fisken wurde it meast sels fong troch de earnen, mar se ite ek wol deade as heal fergiene fisken. Fan de wetterfûgels binne de eiders en de seachbekken populêr as proai.
Fuortplanting
Goesearnen bouwe grutte nêsten, faak yn âlde beammen. De nêstkûle wurdt mei gers en mos oanklaaid. In nije nêst hat in trochsnee fan 1,2 oant 1,5 meter in is sa'n heale meter heech. Alde nêsten kinne wol in trochsnee fan 2 meter hawwe en wol 3 oant 5 meter heech wurde. Oan de kusten wêr't net in protte beammen binne briede de earnen ek wol op de rotswanden as op de grûn.
It wyfke begjint yn Jeropa meast tusken mids febrewaris en mids maart te brieden. Sy leit dan ien oant trije wite aaien dy't yn likernôch 38 dagen útbret wurde. It duorret sa'n 80 oant 90 dagen foar de jongen fleane kinne.
Eindhoven
thumb|''Lizzing fan Eindhoven yn Noard-Brabân thumb|Kaart fan Eindhoven thumb|Earste Philipsfabryk njonken flat De Admirant
Eindhoven is in stêd yn it súdeasten fan de provinsje Noard-Brabân. De gemeente Eindhoven beslacht 89,36 km² en is mei 238.326 ynwenners (1 jannewaris 2022) de fyfde stêd fan Nederlân en de grutste fan Noard-Brabân. De stêd is it technologysk sintrum fan Nederlân en wurdt wol de Hollânske Ljochtstêd neamd.
Histoarje
Eindhoven ûntstie as delsetting oan de Dommel en krige yn 1232 stedsrjochten fan greve Hindrik I fan Brabân. De stêd groeide lizzend ûnder der de reek fan Weert en De Bosk net út ta in foarnaam sintrum en yn 1583 waard de wâlmuorre sels ôfbrutsen, hoewol't it stedsje in doarpskarakter hawwe soe oant fier yn de 19e iuw.
Augusta Gregory
Sosjale eftergrûn
Lady Gregory wie de jongste dochter yn de Ingelsk-Ierske húshâlding Persse, grutgrûnbesitters, yn Roxborough, County Galway. De bûtenpleats fan de famylje omfieme 24 km², it grutte hûs soe letter, ûnder Ierske Boargerkriich ôfbaarne. Isabella krige thús ûnderrjocht; har takomstige karriêre waard bot beynfloede troch har nanny, Mary Sheridan, in katolike Iersk sprekkende frou, dy't de jonge Isabella Augusta Persse oer de pleatslike skiednis en leginden ferhelle.
Lady Gregory waard dus berne yn in fermidden dy't har idintifisjearre mei de Britske hearskjende klasse. Har 'bekearing' nei it (Iersk) kultureel nasjonalisme, sa't út har wurk bliken die, wie eksimplarysk foar de politike striid yn it Ierlân fan hat tiid.
Priveelibben
Yn 1880 troude sy mei de 35 jier âldere Sir William Henry Gregory, earder gûverneur fan Seylon en parlemintslid, in widner mei in lângoed yn Coole Park, County Galway. Troch dat houlik waard sy "Lady Gregory". Sir William wie in ûntwikkele man mei niget oan literatuer en keunst. Cool Park soe in moetingsplak foar skriuwers en keunstners wurde.
William hie ek in hûs yn Londen dêr't it pear faak tahâlde. Sy holden dêr ienris yn de wike in salon dy't besocht waard troch de liedende literêre en artistike persoanen fan dy tiid, sa as Robert Browning, Lord Tennyson, John Everett Millais en Henry James. Yn 1881 krigen sy in soan, Robert Gregory. Hy sneuvele as gefjochtspiloat yn de Earste Wrâldkriich. It foarfal wie in ynspiraasjeboarne foar Yeats syn gedichten "An Irish Airman Foresees His Death," "In Memory of Major Robert Gregory" en "Shepherd and Goatherd."
Skriuwster
Mei William Butler Yeats en Edward Martyn stifte hja it Iersk Literêr Teater en it Abbey Teater. Foar beide selskippen hat sy in protte skreaun. Yn it Nederlânsk taalgebiet is hja ek bekend fanwege har bewurkingen fan Ierske mytologyske ferhalen.
Lady Gregory is ûnder oaren bekend fanwege har bondel dy't yn 1902 publisearre waard, mei in foarwurd fan Yeats. Yn 1896 krige sy kunde oan Yeats, dy't har yn kontakt brocht mei de Gaelic League, dy't de besocht de âlde Keltyske taal nij libben yn te blazen. Nei oanlieding fan in diskusje oer it al as net ynfieren fan it Iersk op de legere skoalle, sette Lady Gregory 'tein mei it útwurkjen fan âlde ferhalen yn it Kiltartan-dialekt ("Kiltartan" is Lady Gregory's oantsjutting foar Ingelsk mei in Gaelyske sinsbou, basearre op it dialekt fan Kiltartan). Doe't sy de Cú Chulainn útjaan woe, moast sy de tekst wer omsette yn it Ingelsk. De publikaasje smiet lang om let yn protte royalty's op.
Al by har libben naam de wurdearring fan har stikken foar it Abbeyteater ôf omdat se op in stuit te konservatyf fûn waarden. Nei har dea al hielendal en no wurde se noch komselden opfierd. In protte deiboeken en ferslaggen fan Lady Gregory binne publisearre. Sy foarmje in rike boarne fan ynformaasje oer de Ierske literêre skiednis fan de earste tritich jier fan de 20e iuw.
Wurk
- Karút har toanielstikken:
- Proaza en oersettingen:
- Tydskriften:
Jarich de Vries
Jarich de Vries (Bitgummole, 1 maart 1915 - Marsum, 26 desimber 1965) wie in Frysk kabaretier en revuskriuwer. Tegearre mei syn twillingbroer Tetman de Vries foarme er it selskip Tetman en Jarich.
Hy fûn himsels mar in "suertsje by de boadskippen" mar waard troch it publyk tige wurdearre troch syn mimyk, syn rake typearrings en it spyljen fan komyske, mar ek gefoelige rollen. Ta syn eare waard yn 1968 in ienfâldich tinkteken foar oprjochte yn Bitgummole.
Rotsiikhoarntsjes
De rotsiikhoarntsjes (wittenskiplike namme: Otospermophilus) foarmje in skaai fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (Mammalia), it skift fan 'e kjifdieren (Rodentia), it ûnderskift fan 'e iikhoarntsjes en sliepmûzen (Sciuromorpha), de famylje fan 'e iikhoarntsjes (Sciuridae), de ûnderfamylje fan 'e grûniikhoarntsjes en Afrikaanske beamiikhoarntsjes (Xerinae), de tûke fan 'e grûniikhoarntsjes (Marmotini), de ûndertûke fan 'e echte grûniikhoarntsjes (Spermophilina) en it boppeskaai fan 'e echte grûniikhoarntsjes (Spermophilus). Ta dit skaai hearre 3 soarten út Noard-Amearika. Foarhinne waard dizze groep as in ûnderskaai fan 'e echte grûniikhoarntsjes beskôge, mar by in reorganisaasje hat er yn 2007 erkenning as in selsstannich skaai krigen.
Gerbrandus van der Haven
thumb|Frede en Gerjochtichheid Gerbrandus van der Haven (Ljouwert, foar 1690 - Grins, 1765) wie in Nederlânske byldhouwer.
Libben en wurk
Gerbrandus (ek: Gerbrand) van der Haven wie byldhouwer yn Ljouwert, yn 1713 wurdt hy ek fermeld as master-mitseler. Hy wurke mei hout en mei stien. Yn 1757 fêstige hy him yn Grins. Hy makke dêr ûnder oare byldhouwurk foar it Sichtermanhûs, dat boud waard troch syn broer Theodorus.
Hollânsk klassisisme
thumb|275px|[[Paleis op de Daam, Amsterdam: Jacob van Campen, 1646.]]thumb|200px|[[Bibliotheca Thysiana yn Leien, troch Arent van 's-Gravesande.]] thumb|200px|Vingboons, ûntwerptekening dûbeldhûs, Rokin 145-147 thumb|200px|It Loo, yngong en foarkant (strakke styl) It Hollânsk klassisisme wie fan de jierren 1620 ôf oant de ein fan de 17e iuw de wichtichste boustyl yn de Noardlike Nederlannen. De bloeiperioade fan it Hollânsk klassisisme leit tusken likernôch 1625 en 1665; wichtige fertsjintwurdigers binne de arsjitekten Jacob van Campen (1595–1657) en Philips Vingboons (1607–1678). It Hollânsk klassisisme gie fia de Strakke styl oer yn de lokale fariant fan de Loadewyk XIV-styl.
Arsjitektuer
Yn it Hollânsk klassisisme, ferkeard ek wol Klassisistyske barok neamd, wurdt dien makke mei de maniëristyske wize fan bouwen yn de tradysje fan Hendrick de Keyser. Op strange wize wurdt it klassike "oardeboek" neilibbe, dêr't de ôfmjittings, proporsjes en opienfolging fan de fiif boukeunstoarden (Toskaanske, Doaryske, Ioanyske, Korintyske en komposyt-oarder) yn beskreaun wurde. In wichtige ynspiraasjeboarne binne de foarbylden fan Andrea Palladio (1508-1580) en Vincenzo Scamozzi (1548-1616) yn Noard-Itaalje.
Histoarysk ûndersyk hat bliken dien dat de waaksende rykdom fan de hearskjende elite fan de Republyk de grûnslach foarme fan in nije, deftiger libbensstyl. Dy útere him yn in ynbannich en ôfstanlike, mar tagelyk en ymposante arsjitektuer. It wichtichste foarbyld fan it Hollânsk klassisisme yn Amsterdam is teffens it wichtichste gebou fan de stêd: it eardere stedhûs op de Daam, no Paleis, fan Jacob fan Campen (boud yn 1648/55).
Wichtige foarbylden fan it Hollânsk Klassissisme wurde fral fûn by it dûbelde hûs(50–60 foet breed). Dy binne hast allegear fan Philips Vingboons, in inkelde fan syn broer Justus Vingboons (1620–1698). By it inkelde hûs (25–30 foet) jout de tapassing fan de klassisistyske foarmen swierichheden, omdat pylder- en pilasterstellingen in behoarlike breedte nedich hawwe om ta harren rjocht te kommen. Philips Vingboons brocht de trepgevel werom ta in halsgevel om de klassisistyske foarmen by it inkelde hûs better ta syn rjocht komme te litten, ek al blykt it meastal net te slagjen om de mjitten fan de pilasters oerien komme te litten mei dy fan de pylderboeken.
Op twa ôfwikende wizen waarden dy foarbylden neifolge:
Werom nei it (neo)klassisisme
Tsjin de ein fan de 18e iuw ûntstie der opnij nijsgjirrigens foar it klassissime. Yn de measte lannen waard der weromsjoen nei de arsjitektuer fan de âlde Griken en Romeinen(neoklassisisme). Yn Nederlân waard dat lykwols kombineaerre mei in oplibjen fan it eigen 17e iuwske klassisisme.
It Nederlânsk klassisisme fan ein 18e - begjin 19e iuw foeget beide stilen gear. Sa kin bygelyks yn it stedhûs fan Grins in kombinaasje fan de pilastergevel (typysk foar it Hollânsk klassisisme fan de 17e iuw) mei it portyk mei frijsteande pylders (typysk foar de âlde Romeinske boukeunst en 18e-19e-iuwsk neoklassisisme) sjoen wurde.
Ilford
thumb|250px|Sintrale bibleteek en museum, Clements Road thumb|250px|Spoarstasjon fan Ilford Ilford is in wyk yn it noardeast Londenske bestjoerlike krite Redbridge, yn de regio Grut-Londen. It leit 9 km noardeastlik fan Charing Cross en is ien fan de grutte sintrums fan de stêdekloft.
Ut de skiednis
Ilford komt yn it Domesday Book (1086) foar as Ilefort. wat furde fan de Hyle betsjut. Hyle is in âlde namme foar de rivier de Roding. It âldste bewiis fan minsklike bewenning is in soarte fan skâns út de 1e en 2e iuw f.Kr. (Izertiid), Uphall Camp. Yn de omkriten binne ek fynsten dien út de Romeinske tiid.
Ilford lei oan in grutte dyk fan Londen nei Colchester. Dy wei waard behearske en ûnderhâlden troch de Middlesex and Essex Turnpike Trust fan 1721 ôf oan. De rivier Roding waard 1737 befarber makke foar frachskippen oan de brêge fan Ilford ta. Oant de útwreiding yn de 19e iuw ta wie Ilford in doarpke fan neat op it plattelân. De útwreiding luts bedriuwen en yndustry. Yn 1839 waard it spoarstasjon oan it spoar fan Romford nei Mile End yn Ilford iepene, mei in soad nije bewenners fan gefolgen. It plak krige dêrnei hieltyd mear yndustry, sa as papierfabriken, boardmakkerijen en stoomwaskerijen. De widze fan in tal grutte bedriuwen stie yn Ilford. Ferneamd waard de produsint fan fotofilm en gemikaliën anneks 'Ilford Photo'. It bedriuw waard stifte yn 1879 fan Alfred H. Harman, in fotograaf út Peckham. It radio-, elektronika- en telekommunikaasbedriuw Plessey, stichte 1917 yn Marylebone, ferhuze nei Ilford yn 1919 en waard dêr ien fan de grutste op syn mêd. Yn de Twadde Wrâldkriich waard de fabryk bot bombardearre; it fabryk gie doe fierder mei 2000 arbeiders yn de ûndergrûnske spoartunnel tusken Wanstead en Gants Hill. Yn 1955 hie it bedriuw 15.000 minsken yn it wurk op plakken yn Ilford en oanswettende buorren. Ilford makke yn de fyftiger jierren BAL-AMi Jukeboxen.
Demografy
Neffens de folkstelling 2001:
Wynmotor De Tynje
thumb|275px|Wynmotor Tynje De Wynmotor Tynje is in poldermole tichtby it doarp De Tynje yn de gemeente Opsterlân. De mole is in lytse Amerikaanske wynmotor mei in wynrêd fan 8 blêden en in diameter fan 2,5 meter, dy't makke waard troch de firma Bakker yn Drylts. It boujier is net bekend. Hy stiet mear as twa kilometer benoardeasten Tynje yn de polder De Dulf. De mole is net te besichtigjen.
Anglikaanske Tsjerke
thumb|250px|[[Katedraal fan Canterbury]] De Anglikaanske Tsjerke (fan it Middenlatynske anglicanus, ingels), offisjeel de Episkopaalske Tsjerke fan Ingelân, faak koartwei Tsjerke fan Ingelân (Church of England) neamd, waard berne út de missy fan Romeinske militêren en keaplju en wie yn it earstoan ferbûn mei de tsjerke fan Rome oant der yn 1534 in skisma troch Hindrik VIII feroarsake waard.
De Anglikaanske Tsjerke yn Nederlân hat sa'n 30.000 leden. Sa'n 10% fan de leauwigen giet alle wike nei't tsjerke. Yn de tolve anglikaanske tsjerken yn Nederlân komme alle wiken 2000 oant 3000 minsken byelkoar. John de Wit, foarganger fan de Holy Trinity Church yn Utert, is aartsdeken (archdeacon) fan de anglikanen yn Noard- en West-Europa. Ut namme fan de biskop foar it bisdom Europa, Geoffrey Rowell, is hy lieder fan de anglikanen yn de Benelux.
thumb|150px|Justin Welby, Aartsbiskop fan Canterbury De Tsjerke fan Ingelân hat sa'n 13,4 miljoen leden. It steatshaad is formeel ek haad fan de Anglikaanske Tsjerke.
Jangtse
thumb|De Jangtse op de kaart fan [[Sina.]] thumb|Rivier Yangtze De Jangtse is in rivier yn Sina mei in langte fan 6380 km. It is de natuerlike swette tusken it noarden en it suden fan Sina. It is de grutste rivier fan Sina en fan it kontinint Aazje. Nei de Amazône en de Nyl is it de tredgrutste river op de wrâld. Lykwols kin mar 2.800 km as farwetter brûkt wurde. De rivier ûntspringt yn Tibet en einiget noardlik fan Shanghai yn de Eastsineeske See. De trijspjaltedaam is de grutste hydroëlektryske keardaam op de wrâld en ek it grutste hydroëlektyske elektrisiteitsstasjon op de wrâld.
Beefmaster
De krekte gearstalling fan it ras is net witten, mar der wurdt tocht dat Beefmasters foar sa'n 25% Hereford, 25% Shorthorn en 50% Brahman binne. It ras wie it twadde nije koweras dat registrearre waard yn de Feriene Steaten. It oarspronklik doel fan de fok wie om in ko te krijen dy't ekonomysk út koe yn de drege omstannichheden fan Súd-Teksas. Der waard selektearre op seis kearneigenskippen – gewicht, lichemsbou, molkproduksje, fruchtberens, hurdens en karakter. Der is gjin kleurstandert fêstlein, mar de measten binne read.
Maastricht
thumb|Lokaasje fan de gemeente Maastricht yn Limburch thumb|Kaart fan Maastricht
Gerrit Keizer
Libben
Op syn tredde hâlde er op te groeien en bleau syn libben lang 98 sm heech en ûngefear 20 kilo licht. Hy akseptearre syn handikap en wie meastentiids op 't skik en siet fol streken mei de froulju. Fan seis jier ôf waard er tentoansteld op de merke en reizge mei syn suster en lettere sweager Bos. Hy stie op de poadia fan Milaan, Rome, Londen en Parys en trede op foar de Dútske keizer, de Turkske sultan, de sjah fan Perzje de Kedive fan Egypte. De Ottomaanse sultan hâlde yn dy jierren in komplete groep "Lilliputters" oan syn hof. De Keizer fan Ouwe-Syl wie neist syn lingte om, ek bekend om syn grutte krêft.
Maastricht
Maastricht (Limburchsk: Mestreech) is de haadstêd en grutste gemeente fan de Nederlânske provinsje Limburch, mei likernôch 121.000 ynwenners op slach fan 2022. Dernjonken is it in stêd mei in rike histoarje en in wichtige betsjutting as toeristeplak. Maastricht leit oan de Maas.
Skiednis
thumb|left|250px|De "Vriethof" yn Maastricht De skiednis fan Maastricht giet werom oant de Romeinske tiid, doe't it as Mosae Trajectum, dat is "in krúswei by de Maas", stifte waard. Yn dy tiid waard ek al in brêge slein oer de Maas, dy't yn 'e Midsiuwen ôftakele is. Archeologyske fynsten wize út dat it plak by it kommen fan de Romeinen al in pear hûndert jier bewenne wie.
Gerrit Keizer
Libben
Doe't er fielde dat er om syn lingte misbrûkt waard, kaam er werom út Amearika en krige in segarewinkeltsje yn Loosduinen en waard dêr boekhâlder. Yn 1985 is dêr in strjitsje nei him neamd. Fytsfabryk Gazelle makke foar him in spesjale oanpaste fyts as reklame.
De froulju fan Aldebiltsyl borduerden syn namme op harren lapen as hy op toernee wie. Yn it Biltske gemeenteargyf wurdt noch sa'n lape bewarre dêr't hy de "Klaine Keizer" op neamd wurdt. Foar it hûs oan de Laaisterstreek 13 yn Aldebiltsyl stiet te lêzen: De eerste steen gelegd den 1 april 1892 door Gerrit Keizer oud 18 jaar. alt=Gerrit Keizer mei syn fyts, in Crescent nr. 8 út 1899.|thumb|Yn 1899 kriget Gerrit Keizer in troch Titus Postma út Ljouwert op maat makke Crescent no 8. oanbean troch Johan Koopmans, fytsymporteur út Amsterdam.
Neilittenskip
Jan van der Mast, de man fan Wilma Keizer, in âldomkesizzer fan Gerrit, ferdjippe him yn it aventoerlike libben fan 'e âldomke fan syn frou en skreau der in histoaryske roman oer.[boarne nedich] Yn 2018 krige Gerrit Keizer in stânbyld yn syn berteplak Aldebiltsyl, dat kaam te stean by Kafé 't Graauwe Paard. It wie makke troch keunstner Hans Jouta, en waard op snein 3 juny ûntbleate troch Keizer syn hjoeddeiske famyljeleden. Nei de ûntbleating folge de Klaine Keizer Koier, in histoaryske doarpskuier troch Aldebiltsyl, wêrby't biograaf Sytse Keizer (gjin famylje) oan 'e hân fan beskate plakken yn it doarp it libbensferhaal fan Gerrit Keizer fertelde. Yn histoarysk sintrum De Aerden Plaats is in permaninte útstalling te sjen fan in tal foarwerpen fan 'klaine Gerryt', wêr't syn fyts ûnder is.
Maastricht
Skiednis
Yn 'e Midsiuwen waard de stêd troch de hannel oer de Maas in rike havenstêd, mar foaral waard er populêr as pylgerstêd foar de hillige Sint-Servaas, dy't hjir ferstoarn is en foar wa't in Romaanske tsjerke oprjochte waard, de grutste fan Nederlân yn syn styl. Wat de stêd wol hindere wie de Twahearigens, dy't sûnt 1204 bestie: sawol de hartoch fan Brabân as de prinsbiskop fan Luik hienen hjir wat te sizzen en belêsting te heffen. Dat duorre oant de Frânske ferovering yn 1794.
Mei it ôflitten fan it kalvinisme troch de noardlike Nederlannen bleau Maastricht, krekt as de wide omkriten, katolyk. By de Frede fan Münster yn 1648 kaam Maastricht yn in enklave tusken it Spaansk en Keulsk gebiet te lizzen. As katolyk gebiet hie dy enklave gjin stim yn de Steaten-Generaal. In 1794 is Maastricht troch Frankryk beset.
Doe't yn 1815 it Keninkryk fan 'e Nederlannen oprjochte waard, waard Maastricht de Haadstêd fan in nije provinsje, dy't earst ek Maastricht hjitte soe mar letter Limburch neamd waard. Dy besloech it moderne Nederlânske en Belgyske Limburch. Yn 1830, doe't de súdlike Nederlannen har ofskieden, keas hiel Limburch de kant fan Belgje. Yn Maastricht wie in garnisoen Nederlânske soldaten, wêrtroch't de stêd foar Nederlând behâlden waard en men yn 1839 besleat de provinsje Limburch yn twa stikken op te dielen.
No't Maastricht sa yn in hoekje lei koe it him net wer ekonomysk ûntwikkelje. Wol kamen der in pear fabriken, mar noch altiten libbe twa tredde oant trije kwart fan de befolking sûnder wurk en fier ûnder de earmoedegrins. Earst nei 1900 ûntwikkele de stêd him better en waard it ek in echte Nederlânske stêd, foaral mei it Noarden ferbûn.
Tomas fan Akwino
thumb|right|250px|Tomas fan Akwino; alterstik fan Carlo Crivelli (detail) Tomas fan Akwino of Tomas Akwinas (kastiel Roccasecca by Napels, 1225 – Fossanova, 7 maart 1274) wie in wichtige Italjaanske filosoof en teolooch út de Midsiuwen. Syn wichtichste bydrage foar de westlike wrâld hat west it meitsjen fan in synteze tusken de ideeën fan de Gryske filosoof Aristoteles en de Tsjerkelear.
Libben
Tomas fan Akwino waard berne yn 1225 op it kastiel Roccasecca by Napels. Hy wie in telch út in foarneam laach, dy't woene dat Tomas op jonge leeftyd yntree dwaan soe by de benediktinen, in kleasteroarder. Tomas kaam lykwols yn 1244 by in oare kleasteroarder, de dominikanen. Syn hiele famylje wie hjir sa lulk oer, dat syn bruorren him ûntfierden en op it kastiel finzen setten.