cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Théodore Botrel
Iere jierren
As opslûpen jonge rekke Botrel behelle by amateurteäter, û.m. mei rollen yn ferskate toanielstikken. Yn deselde snuorje begûn er lieten te skriuwen. It earst dat er publisearre, Le Petit Biniou ("De Lytse Doedelsek"), wie gjin súkses. Neitiid joech Botrel syn ambysjes op it mêd fan teäter foarearst oer. Hy naam tsjinst yn it Frânske Leger en wie fiif jier soldaat. Dêrnei wurke er as klerk foar Chemins de fer de Paris à Lyon et à la Méditerranée, de spoarmaatskippij dy't treinen ride liet fan Parys nei Lyon en Marseille. Yn dy tiid pakte er syn teäterwurk wer op en begûn er ek wer ferskes te skriuwen en dêr as sjonger mei op te treden. Sa mette er de sjongster Hélène Lugton, dy't bekendstie ûnder de artystenamme Léna, mei wa't er troude.
Trochbraak
Botrel briek yn 1895 troch mei it eigenskreaune ferske La Paimpolaise ("It Fanke út Paimpol"), dat neitiid it liet wie dat altyd mei him assosjearre waard. It is in ballade oer de ynnimlikens fan it fiskersdoarp Paimpol en syn ynwenners, mar Botrel hie dêr noch nea west doe't er it liet skreau en besocht it pas foar it earst yn 1897. Hy hie de namme wierskynlik út 'e doe resint ferskynde roman Pêcheurs d'Islande fan Pierre Loti, wêrfan't it ferhaal yn Paimpol spilet. It is gauris opmurken dat it refrein, mei de tekstregel J'aime Paimpol et sa falaise ("Ik hâld fan Paimpol en syn klif") nearne op slacht en inkeld keazen waard om't falaise rymde op Paimpolaise; der is yn Paimpol nammentlik hielendal gjin klif.
Heechtijdagen
Botrel loek de belangstelling fan 'e foaroansteande cartoonist Caran d'Ache en de yntellektuele klyk dy't assosjearre wie mei de nachtklub Le Chat Noir yn Parys, hoewol't er faker optredens fersoarge yn 'e rivalisearjende nachtklub Le Chien Noir. Mei stipe fan 'e Paryske yntelligintsia publisearre Botrel yn 1898 in bondel fan syn ferskes ûnder de titel Chansons de chez nous ("Ferskes fan te Uzes"), dêr't de Bretonske folklorist Anatole Le Braz in foarwurd by skreaun. Dat boek krige fan alle kanten lof taswaaid en wûn in priis fan 'e Académie Française.
Dêrnei joech Botrel syn baan as klerk deroan om him foltiids ta te lizzen op in karriêre as sjonger en lietsjeskriuwer. As er gjin optredens yn Parys te fersoargjen hie, wenne er yn Bretanje, dêr't er yn 't earstoan in hûs yn Port-Blanc hie, foar't er him foargoed nei wenjen sette yn Pont-Aven. Hy waard redakteur fan it tydskrift foar dichtkeunst La Bonne Chanson en yn 1905 stifte er yn Pont-Aven it Fête des Fleurs D'Ajonc ("Hoannespoarblommefeest", it earste fan 'e festivals foar folksmuzyk dy't sûnt yn Bretanje húsriem wurden binne. Yn 1909 waard op Botrel syn inisjatyf, ek yn Pont-Aven, in monumint oprjochte foar de Bretonske skriuwer Auguste Brizeux.
Njonken syn wurkpaad yn 'e muzyk wie Botrel ek aktyf as toanielskriuwer en stied er as akteur gauris op 'e planken. Ien fan syn stikken wie in eigenskreaun detektiveferhaal oer Sherlock Holmes, Le Mystère de Kéravel, wêryn't de ferneamde privee-detektive in moard oplost wylst er inkognito troch Bretanje reizget.
Syn frou Léna song geregeldwei duëtten mei Botrel en wurke soms mei him gear oan it skriuwen fan syn lieten. Hja ferskynde ek gauris mei him yn tradisjonele Bretonske dracht (hoewol't se eins út Lúksemboarch kaam). Botrel syn freon Émile Hamonic skoep in stikmannich fotografyske tablo's dy't sênes út Botrel syn lieten en toanielstikken útbyldzje moasten, en dy waarden ferkocht en sirkulearren rûnom yn 'e foarm fan ansichtkaarten.
Botrel wie polityk in konservatyf en royalist en religieus in from katolyk, en in protte fan syn lettere lieten droegen dy wearden út. Sa giet it populêre ferske Le Mouchoir rouge de Cholet ("De Reade Bûsdoek fan Cholet") oer in soldaat yn 'e Chouannerie, de royalistyske Bretonske opstân tsjin 'e Frânske Revolúsje, dy't in bûsdoek keapet foar syn faam. Nettsjinsteande syn konservatisme rekke Botrel om 'e iuwwiksel hinne behelle yn 'e opkommende pankeltyske beweging en besochten hy en Léna yn 1904 it Pankeltysk Kongres yn it Welske Caernarfon as ôffurdigen foar Bretanje.
Earste Wrâldoarloch
Under de Earste Wrâldoarloch wie Botrel in entûsjast stiper fan 'e Frânske saak. Hy besocht wer tsjinst te nimmen, mar waard dêrfoar ôfwiisd omreden fan syn leeftyd. Dêrom melde er him oan by it Belgyske leger, mar waard jitris ôfwiisd. Doe besleat er de oarlochsynset te stypjen mei it skriuwen en sjongen fan patriottyske lieten. Dêrfan hied er al yn 1912 in bondel útbrocht ûnder de titel Coups de Clairon, mar yn 1914 rjochte er in moanneblêd op dat Les chants du Bivouac ("De Ferskes fan it Kampemint") kaam te hjitten.
Yn 1915 waard Botrel troch it Frânske regear offisjeel oansteld as Chansonnier des Armées ("Bard fan 'e Legers"). Neffens in artikel dêroer dat yn 'e Amerikaanske krante The New York Times ferskynde, joech him dat foech om elts militêr kamp, opslachplak en sikehûs yn te gean om patriottyske lieten te sjongen of patriottyske gedichten foar te dragen. Botrel reizge de hiele fierdere oarloch mei tuskenskoften by de frontliny lâns om foar de troepen op te treden. Syn populêrste oarlochslieten wiene Rosalie (de bynamme dy't de Frânske soldaten brûkten foar harren bajonet) en Ma P'tite Mimi ("Myn Lytse Mimi"), oer in masinegewear.
Lettere jierren
Botrel syn frou Léna kaam yn 1916 te ferstjerren. Hy wertroude yn 1918 mei Marie-Elisabeth Schreiber, dy't Maïlise neamd waard. Hoewol't syn earste houlik sûnder bern bleaun wie, krige Botrel twa dochters mei syn twadde frou. De âldste fan dy beide waard Léna neamd, nei syn earste frou. Hja soe letter trouwe mei de skriuwer Emile Danoën. Har jongere suster Janick waard de mem fan 'e sjonger Renaud Detressan.
Ferstjerren
Botrel kaam yn 1925 yn syn wenplak Pont-Aven te ferstjerren. Hy wie doe 56 jier. Syn ûnfoltôge autobiografy Souvenirs d'un barde errant ("Oantinkens fan in Omdoarmjende Bard") ferskynde postúm. Syn dochter Léna folle it boek letter oan mei bykommende haadstikken om it ferhaal oer har heite libben folslein te meitsjen. Yn Paimpol, it fiskersdoarp dat Botrel ferneamd makke hie, waard in monumint foar him oprjochte dat ûntwurpen wie troch Pierre Charles Lenoir, besteande út in Paimpoleesk fanke dat fan in tinkbyldich klif ôf útsjocht oer de see. Yn syn wenplak Pont-Aven stiet in stânbyld fan Botrel sels.
Tatiana Pratley
Tatiana Pratley (Ljouwert, 16 febrewaris 1985) is in Frysk toanielregisseur. Hja krige benammen bekendheid om't se yn 2018 ferantwurdlik wie foar de rezjy fan 'e iepeningsseremoanje fan LF2018 yn it ramt fan it projekt Kulturele Haadstêd fan Jeropa.
Komôf
Pratley waard yn 1985 berne yn Ljouwert, mar in jier letter ferhuzen har âlden mei har en har âldere broer Pierre nei Hurdegaryp, dêr't se opgroeide en oant har fyftjinde wenne. Pratley is fan mingd etnysk komôf. Har pake oan heitekant wie in Ingelsman dy't fereale rekke op in boeredochter fan De Feanhoop. Har heit studearre yn Toulouse en krige dêr ferkearing mei in Fransêze. Dat fanke, dat Pratley har mem waard, wie sels de dochter fan in Poalske ymmigrant út 'e omkriten fan Kalisz, dy't yn Frankryk mei in Fransêze troud wie fan wa't de heit in Breton om utens wie dy't him yn Parys nei wenjen set hie.
Oplieding
As bern woe Pratley rjochter wurde, mar doe't se oan it Steds Gymnasium Ljouwert en de Iepenbiere Skoallemienskip Piter Jelles de middelbere skoalle trochrûn hie, besleat se dat se regisseur wurde woe. Se studearre oan 'e Universiteit fan Grins keunst, kultuer en media. Underwilens folge Pratley ek in kursus yn regisearjen by it Fryske teäterselskip Tryater. Nei't se mei it beheljen fan in mastertitel in ein breide hie oan har stúdzje yn Grins, learde se fierder foar regisseur oan 'e rezjyoplieding fan 'e Amsterdamske Hegeskoalle foar de Keunsten.
Karriêre
Pratley wurke yn hiele Nederlân nei't se har oplieding ôfrûne hie, û.m. by Toanielgroep Amsterdam, mar út en troch ek by Tryater en de Ljouwerter Jeugdteäterskoalle Miuw. Fierders rjochte se yn 'e mande mei Aukje Schaafsma en Karel Hermans in eigen toanielkollektyf op mei as namme Skoft&Skiep. Pratley wie sadwaande belutsen by foarstellings as Heimwee nei Hurdegaryp; Never Walk Alone; De Meeuw; It Famke en de Twifeler; Work, Work, Work; en Wat Jo Wolle.
Doe't se hearde dat har berteplak Ljouwert yn 2018 Kulturele Haadstêd fan Jeropa wêze soe, fûn Pratley dat in geweldige kâns. Yn 'e mande mei Ira Judkovskaja, Peter Sijbenga en Ines Sauer betocht se it konsept foar de iepeningsseremoanje. Dêrfoar griepen se werom op it tema fan LF2018, "iepen mienskip", û.m. troch muzykkorpsen en koaren út hiel Fryslân derby te belûken. De seremoanje, dy't plakhie op 27 jannewaris 2018, waard troch Pratley regissearre.
Yn febrewaris 2019 waard bekendmakke dat Pratley yn augustus 2020 Ira Judkovskaja opfolgje sil as artistyk liedster fan it Fryske toanielselskip Tryater.
Saúl Martínez
(29 jannewaris 1976) is in eardere Hondoereesk fuotballer. Earder spile foar Long Island Rough Riders, Miami Fusion, Hampton Roads Mariners, Olimpia, Motagua, Nacional, Shanghai Shenhua, Omiya Ardija, Herediano en Marathón.
Käthe Kollwitz
thumb|Käthe Kollwitz monumint fan [[Gustav Seitz (1960) yn Berlyn]] Käthe Kollwitz (Koningsbergen, no Kaliningrad, Ruslân, 8 july 1867 – Moritzburg, 22 april 1945), berne as Käthe Schmidt, wie in Dútske grafysk keunstneresse en byldhouster. Kollwitz wie de earste frou dy't keazen waard as lid fan de Prusyske Akademy fan de Keunsten.
Biografy
Käthe wie byldhouster en tekenares foar it wykblêd Simplicissimus en wie boaske oan de sosjaaldemokratyske dokter Karl Kollwitz dy't op 19 july 1940 stoar. Se wie de mem fan twa soannen, Hans Kollwitz en Peter Kollwitz.
Käthe wie noch jong doe't al bliken die dat se talint foar tekenjen hie; mei fjirtjin jier jier krige se har earste tekenlessen fan de kopergraveur Rudolf Mauer yn har berteplak.
Nei har oplieding by Mauer gie se foar in jier nei Berlyn (1884-1885) om dêr lessen te folgjen oan de skoalle fan Karl Stauffer-Bern. Werom yn Koningsbergen studearre se fierder by Emil Neide. Under har studintetiid krige Kollwitz in soad niget oan de sosjaaldemokrasy, de frouljusbeweging en it nije naturalisme yn de literatuer. Dy belangstelling soe grutte ynfloed hawwe op har fierdere karriêre. Yn 1889 sette se út ein mei it meitsjen fan etsen.
Yn 1899 gie se by de Berliner Sezession, in separatistyske beweging fan keunstners dy't ôfstân nimme woene fan de doelen fan besteande ferienigingen en nije idealen neistribje woene of in nij publyk berikke woene. Fiif jier letter ferfear se nei Parys dêr't hja in oplieding byldhoukeunst folge. Yn 1904 gie se dêr nochris hinne mei itselde doel.
Yn 1907 helle se de Villa Romana-priis, dêr't in ferbliuw fan in jier yn de filla mei deselde namme yn Florâns oan ferbûn wie.
Yn de oarlochsjierren 1914-1918 begûn se mei it byldhouwen. Op 23 oktober 1914 stoar har soan Peter Kollwitz fan 17, dy't as musketier yn it Dútske leger tsjinne, by in oanfal op Diksmuide yn Flaanderen. April 1915 sette Käthe út ein mei it útwurkjen fan de earste plannen foar in tinkstien foar it grêf fan har soan en nei 1919 bylde se fral de ellinde fan de oarloch út, yn affysjes en yn de houtfyksearje "Der Krieg". Dat drukte se út yn in sterke ferienfâldige foarm en in stribjen nei benei abstrakte, stilearjende monumintaliteit.
Yn 1929 keazen de ridders yn de oarder 'Pour le Mérite für Wissenschaften und Künste' Käthe Kollwitz, as earste frou, ta lid fan harren eksklusive oarder. Op 23 july 1931 waarden de stiennen bylden fan 'De treurjende âlden' op 'It Roggefjild' tusken Zarren en Esen, ûnder Diksmuide set.
Yn 1956 waard Peter, mei 1538 kameraden, oerbrocht nei it "Deutscher Soldatenfriedhof Vladslo", by it Praetbos yn Vladslo. Doe ferhuze ek it byldhouwurk om dêr by syn grêf pleatst te wurden, lykas earder yn Esen dien wie. Käthe joech yn dat byld stal oan it ûnmjitlik fertriet dat de oarloch har besoarge.
Op 22 april 1945 stoar Käthe Kollwitz yn Moritzburg yn de âldens fan 77 jier.
Wurk
Yn 1933 waard har wurk entartet ('ûntaarde') ferklearre en waard se troch de nasjonaalsosjalisten fan de Berlynske akademy ferdreaun, dêr't sy sûnt 1928 heechlearaar fan de grafyske ôfdieling wie. Teffens waard se ferwidere út de oarder Pour le Mérite. Yn 1936 waard har ferbean om langer eksposysjes te hâlden en dêrnei hat se allinne noch tekene en byldhoud. Yn har lette wurk naam it ôfbyldzjen fan mem en bern in sintraal plak yn.
Styl
Nei de iere famylje- en selsportretten dy't realistysk wiene, makke se har earste persoanlike tsjûgeniswurk. Dat wiene detaillearre etsen, yn histoaryske syklussen (bygelyks 'De opstân fan de wevers' en 'De Boerenoarloch'). Under de yndruk fan it wurk fan de Noarske skilder Edvard Munch joech hja har oanklachten stal yn stille figueren sûnder emosjonele útdrukking. Letter ûntwikkele se lykwols in eigen ekspresjonisme.
Gorillas in the Mist
Gorillas in the Mist is in Amerikaanske biografyske dramafilm út 1988 ûnder rezjy fan Michael Apted, mei yn 'e haadrollen Sigourney Weaver en John Omirah Miluwi. De titel betsjut "Gorilla's yn 'e Dize". De film fertelt it wiere ferhaal fan natoerûndersykster en -beskermster Dian Fossey en har wurk mei de slim bedrige berchgorilla's yn Rûanda. Gorillas in the Mist krige fan 'e filmkritisy oer it algemien positive resinsjes. De film waard nominearre foar fiif Oscars en wûn twa Golden Globes.
Plot
De Amerikaanske terapeute Dian Fossey wurdt troch it wurk fan paleöntolooch en antropolooch Louis Leakey ynspirearre om har libben te wijen oan it wittenskiplik ûndersyk nei primaten. Se skriuwt him allegeduerigen brieven wêryn't se oanbiedt om in tige needsaaklike telling te hâlden fan 'e populaasje berchgorilla's yn Afrika. As Leakey yn 1966 in lêzing hâldt yn har wenplak Louisville, sprekt se him neitiid oan en wit se him fan har earnst te oertsjûgjen.
Daniele Massaro
(23 maaie 1961) is in eardere Italjaansk fuotballer. Earder spile foar Monza, Fiorentina, Milan, Roma en Shimizu S-Pulse.
Gorillas in the Mist
Plot
Fossey reizget nei de Demokratyske Republyk Kongo, dêr't se Leakey wer moetet. Ut namme fan syn stifting rist er har ta mei alle nedichheden foar har ûndersyk. Ek bringt er har yn 'e kunde mei in pleatslike spoarsiker, Sembagare, dy't har neiste assistint wurdt. Neitiid lit er har oan har lot oer. Yn it djippe smiten set Fossey har nei wenjen yn in kamp djip yn it oerwâld, dat sân jier earder oanlein is troch in oare Amerikaanske ûndersiker, George Schaller. Mei muoite spoare Fossey en Sembagare trije pleatslike troepen berchgorilla's op, dy't se begjinne te observearjen. Under de Kongokrisis, in fiifjierrige perioade fan politike en militêre ynstabiliteit yn 'e Demokratyske Republyk Kongo, wurde se lykwols út harren kamp ferdreaun troch it regearingsleger, dat Fossey derfan beskuldiget in spionne en in útlânske ûnrêststokelder te wêzen.
Yn Karisoke hat Fossey te krijen mei korrupsje fan 'e Rûandeeske oerheidsfunksjonarissen en streuperij dêr't frijwol neat tsjin dien wurdt. Dêrom sette sy en har assistinten njonken it dwaan fan ûndersyk ek útein mei it patrûljearjen fan it gebiet, wêrby't se alle fâlen dy't de streupers opsette, ferneatigje. Fossey wit kontakt te meitsjen mei ferskate groepen berchgorilla's. Net inkeld hâldt se in telling fan 'e grutte fan 'e populaasje (de oarspronklike reden foar har útstjoering), mar ek docht se wichtige ûntdekkings oer de libbenswize en it hâlden en dragen fan 'e bisten. Har wurk makket yndruk op Leakey en lûkt yn wittenskiplike fermiddens ynternasjonale oandacht.
De Amerikaanske National Geographic Society, dy't Fossey har ûndersyk fia de stifting fan Leakey finansiert, stjoert de Australyske fotograaf Bob Campbell om in fotoreportaazje fan har wurk te meitsjen foar it tydskrift National Geographic Magazine. Fossey fielt dêr yn 't earstoan hielendal neat foar, mar as Campbell har útleit dat it bekendmeitsjen fan it bredere publyk mei de berchgorilla helpe kin om 'e streuperij yn te daamjen, giet se oerstaach. Nei ferskate fotosesjes mei de gorilla's reitsje Fossey en Campbell behelle yn in romantyske relaasje, nettsjinsteande it feit dat Campbell al troud is. Hy stelt foar dat er fan syn frou skiede en mei har trouwe sil, mar dan wol er wol dat Fossey alteast de helte fan it jier mei him earne oars trochbringt. Fossey wol lykwols net sa lang by har gorilla's wei en beëiniget de relaasje.
Underwilens foarmet Fossey in nauwe bân mei in grutte sulverrêch, in mantsjegorilla, dy't se Digit neamd ("Finger"), om't de ringfinger en pink oan syn lofterhân mei-inoar fergroeid binne. As Pucker, in nijberne gorillajong fan in oare groep, fongen wurdt troch streupers, dy't dêrfoar mear as tsien folwoeksen gorilla's ôfmeitsje, riidt Fossey poermâl nei it neiste stedsje ta, dêr't se yn it buske fan 'e bistehanneler Claude van Vecten ynbrekt en Pucker weromnimt. Van Vecten docht oanjefte fan dieverij, mei't er in fergunning fan 'e oerheid hat om it gorillajong te eksportearjen.
Fossey goait it op in akkoartsje mei de Rûandeeske minister Mukara: sy sil it ferwûne en traumatisearre jong fersoargje sadat it genôch opbetteret om 'e reis nei in dieretún yn Keulen te oerlibjen, en yn ruil dêrfoar mei se op kosten fan 'e oerheid trije man oannimme dy't as parkwachters fungearje sille om streuperij te bestriden. Fossey hâldt har oan 'e ôfspraak om't dat op 'e lange termyn it bêste is foar de berchgorilla's, mar har hert brekt as se Pucker nei ferrin fan tiid ôfstean moat oan 'e ûnmeilydsume Van Vecten.
As Pucker in jier letter yn finzenskip deagiet en de Keulske dieretún in nije gorilla hawwe wol, jout Van Vecten de pleatslike streupers opdracht om in nij jong foar him te fangen, ek al hat er dêr diskear gjin fergunning foar. De streupers falle de famyljegroep fan Digit oan, en de sulverrêch wurdt deade yn it gefjocht. Hy hat de streupers lykwols langernôch opholden dat syn troep ûntkomme kinne hat. De streupers slane him de kop ôf om dy te ferkeapjen as jachttrofee en de hannen om der jiskepântsjes fan it meitsjen. As Fossey it skeinde lyk weromfynt fan it bist dat se as har freon sjocht, wurdt se troch alles hinne breinroer. Se stekt de reidene wenten fan 'e streupers yn 'e brân en as sy en har mannen ien fan 'e streupers te pakken krije, fiert se sels in skyneksekúsje út foar't se him oerdraacht oan 'e autoriteiten om berjochte te wurden. Dêrmei ferfrjemdet se har Westerske ûndersyksassistinten fan har.
As Fossey har letter ek tsjin it opkommende toerisme keart, om't soks neffens har de ûnfersteurde libbenswize fan 'e gorilla's bedriget, sprekt Sembagare syn noed út oer alle fijannen dy't se makket. Fossey hat lykwols krekt in nije wurkfergunning krigen, dy't trije jier jildich is, dat se makket har nearne soargen oer en wiuwt nonsjalant Sembagare syn warskôgings fuort. Op 27 desimber 1985 wurdt Fossey yn 'e sliepkeamer fan har blokhutte te Karisoke mei in masjete fermoarde troch in oanfaller fan wa't inkeld it skaad yn byld brocht wurdt. Har begraffenis wurdt bywenne troch Sembagare, Carr en al har Afrikaanske assistinten. Har mei in râne fan stiennen ôfsette grêf komt fuort njonken dat fan Digit te lizzen. Nei't it oare roufolk ôfset is, hellet Sembagare de stiennen tusken de grêven fan Fossey en Digit wei, sadat se ien grêf diele.
In yn byld brochte tekst leit út dat it krewearjen fan Dian Fossey de berchgorilla fan it útstjerren rêden hat. Wa't der efter har moard siet, is noch altyd in mystearje.
Produksje
Gorillas in the Mist waard regissearre troch Michael Apted, dy't earder û.m. it bekroande Coal Miner's Daughter en Gorky Park makke hie. Hy wurke nei in senario fan Anna Hamilton Phelan, dat hja skreaun hie op basis fan artikels troch Alex Shoumatoff en Harold T.P. Hayes en in koart ferhaal fan harsels en Tab Murphy. As produsinten wiene Arne Glimcher en Terence A. Clegg by it projekt belutsen foar de filmstudio's Universal Pictures, Warner Bros. en The Guber/Peters Company. Der wie foar Gorillas in the Mist in budget fan $22 miljoen beskikber. De kamerarezjy wie yn 'e hannen fan John Seale. De opnamen fûnen fierhinne plak op lokaasje yn Rûanda en Kenia. Inkele binnendoarsênes waarden filme yn 'e Shepperton Studios yn it Ingelske greefskip Surrey. De filmmuzyk waard fersoarge troch Maurice Jarre.
Distribúsje
De distribúsje fan Gorillas in the Mist waard yn 'e Feriene Steaten en Kanada fersoarge troch Universal Pictures en yn 'e rest fan 'e wrâld troch Warner Bros. De film gie op 23 oktober 1988 yn 'e Amerikaanske bioskopen yn premiêre.
Untfangst
Fan 'e filmkritisy krige Gorillas in the Mist oer it algemien positive resinsjes. It aktearjen fan Sigourney Weaver en de technyske prestaasjes fan 'e produksje waarden rûnom priizge, hoewol't guon resinsinten der argewaasje fan hiene dat der net mear karakterûntwikkeling siet yn 'e rol fan Weaver. Roger Ebert fan 'e Chicago Sun-Times skreau oer it casten fan Weaver as Dian Fossey: "It is ûnmooglik om jin in bettere kar foar te stellen foar de rol." Hy hie wol krityk op it senario, mei't er fûn dat it personaazje fan Fossey te fier fan it publyk ôf stie en dat har motiven ûndúdlik bleaune: "Gorillas in the Mist fertelt ús wat Dian Fossey berikte en hoe't it mei har ôfrûn, mar de film fertelt ús net wa't se eins wie, en dat is ta einbeslút no krekt wat we witte woene." Ebert priizge de sênes mei echte gorilla's en de wize dy't de film hie om 'e bylden fan libbene bisten naadleas oergean te litten yn opnamen mei minsken yn gorillapakken: "Alles komt my like echt foar, en de gefoeligens wêrmei't regisseur Michael Apted de relaasjes tusken frou en dier ûntwikkele[t], fûn ik tige oangripend."
Yn The Washington Post skreau Hal Hinson oer it casten fan Weaver: "Einlings hat se in rol fûn dy't by har statuer past." Hy hie lykwols krityk op 'e manear dy't it senario hat om mei de persoan fan Dian Fossey om te gean: "It wichtichste probleem fan Gorillas in the Mist is dat de film syn heldinne banalisearret […]. En neffens alle ferslaggen wie Fossey alles behalven gewoan." Hy beskuldige de filmmakkers derfan dat se de geastlike ynstabiliteit fan 'e haadpersoan besocht hiene te ferhimmeljen: "Fossey wie mear as inkeld eksintryk […]. De film befettet hints nei dy aspekten fan har persoanlikheid, mar besiket se te fersêftsjen; […] de filmmakkers hawwe [dêrmei] mear dien as [inkeld] Fossey har libben skjinprate, se hawwe it syn betsjutting ûntnommen." Hinson fûn de film dêrom frustrearjend, mar konkludearre ek: "eltse kear dat de kamera's nei de gorilla's ta draaie – dy't de wiere stjerren fan 'e film binne – hawwe jo it gefoel dat je tsjûge binne fan wat wierlik geweldichs."
Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hat Gorillas in the Mist in heech goedkarringspersintaazje fan 83%, basearre op 18 ûnderskate resinsjes. Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, hie anno 2022 (noch) gjin beoardieling fan Gorillas in the Mist.
Donskoi-kleaster (Starotsjerkasskaja)
It Donskoi-kleaster fan Us Leaffrou fan de Don (Russysk: Старочеркасский монастырь в честь Донской иконы Божией Матери) is in otterdoks kleaster yn de kozakkedelsetting Starotsjerkasskaja yn de oblast Rostov, Ruslân. It kleaster waard stifte yn 1994 op de lokaasje fan it eardere Efremov Kleaster, dat fan 1837 oant 1927 bestie en ferwoastge waard troch it Sovjet-rezjym.
Gorillas in the Mist
Opbringst
Gorillas in the Mist brocht yn 'e bioskopen yn 'e Feriene Steaten en Kanada $24,7 miljoen op, en yn alle oare lannen en territoaria $36,4 miljoen. Wrâldwiid kaam de opbringst dêrmei út op $61,1 miljoen. Ofset tsjin it budget fan $22 miljoen betsjut dat in winst fan $39,1 miljoen, hoewol't dêr de marketingkosten noch wol ôf moatte.
Donskoi-kleaster (Starotsjerkasskaja)
Skiednis
thumb|left|200px|De fertutearze katolikon fan it kleaster yn dejierren 1930-1940 De katolikon fan it kleaster waard tusken 1756 en 1761 boud yn opdracht fan de ataman (kozakkelieder) Stefan Efremov as syn hûstsjerke. Eastlik fan de tsjerke lizze de grêven fan de famylje Efremov.
De famylje Efremov frege yn desimber 1831 oan de biskop om tastimming foar it stiftsjen fan in kleaster foar nonnen by de tsjerke. Foar dit doel joech de famylje in grut part fan harren grûn en famyljekapitaal oan it bisdom. Inkelde jierren letter waard de tastimming offisjeel en op 12 septimber 1837 fûn de iepening fan it kleaster plak. De reliken fan it kleaster waarden tidens de Russyske Boargeroarloch mei nei it bûtenlân nommen. Yn juny 1924 naam de oerheid it beslút om yn it kleaster in weeshûs ûnder te bringen. It kleaster waard sletten en de bewenners waarden ferdreaun. Hast alle kleastergebouwen gyngen ferlern en de ea sa ryke tsjerke waard fan alle wearde en dekoraasje ûntdien.
Gorillas in the Mist
Prizen
Gorillas in the Mist waard yn 1989 nominearre foar fiif Oscars, yn 'e kategoryen bêste aktrise (Sigourney Weaver), bêste orizjinele filmmuzyk (Maurice Jarre), bêste adaptearre senario (Anna Hamilton Phelan), bêste filmmontaazje (Stuart Baird) en bêste lûdsmixing (Andy Nelson, Brian Saunders en Peter Handford). De film wist lykwols net ien fan dy prizen te winnen. By de Golden Globes waard Gorillas in the Mist itselde jiers nominearre yn trije kategoryen, wêrûnder de Golden Globe foar Bêste Film – Drama. De film wûn de Golden Globes foar bêste aktrise (Weaver) en bêste orizjinele filmmuzyk (Jarre).
Bud Spencer
Bud Spencer (wiere namme: Carlo Pedersoli; Napels, 31 oktober 1929 – Rome, 27 juny 2016) wie in Italjaansk akteur, regisseur, filmprodusint, senarioskriuwer, profesjoneel swimmer en politikus. Hy waard benammen bekend mei syn rollen yn 'e aksjekomeedzjes en spagettywesterns dy't er yn 'e 1970-er jierren makke mei syn langjierrige filmpartner Terence Hill. Tegearre mei Hill skreau, regisearre en produsearre er mear as tweintich fan sokke films. Yn syn jonkheid wie Spencer in súksesfol swimmer, en died er trijeris mei oan 'e Olympyske Spullen. Letter learde er foar abbekaat, liet er as útfiner ferskate oktroaien fêstlizze, helle er syn fleanbrevet foar sawol ferkearsfleantugen as helikopters, rjochte er in eigen loftfeartmaatskippij op, en wied er aktyf as regionaal politikus. Teffens die Spencer in protte goeddiedichheidswurk en skreau er in autobiografy.
Donskoi-kleaster (Starotsjerkasskaja)
Skiednis
Op 5 oktober 1994 waard it kleaster nij libben ynblaasd. De muontsen setten harren ynearsten nei wenjen yn in gewoan hûs en hja soargen foar de restauraasje fan de Don-tsjerke, makken it lân wer oan en de grêven wer yn oarder.
York (Ingelân)
thumb|250px|Katedraal fan York thumb|250px|De rivier Ouse York is in stêd (city) en unitary authority yn it noarden fan Ingelân en sûnt 1996 ek in Unitary Authority mei Noard Yorkshire as seremonieel greefskip.
Bud Spencer
Jonkheid en oplieding
Spencer waard yn 1929 yn 'e Napolitaanske wyk Borgo Santa Lucia berne as de soan fan Alessandro Pedersoli en Rosa Facchetti. As bern al toande er grutte oanlis foar swimmen en wûn er dêryn ferskate prizen. Yn 1940, doe't Spencer alve jier wie, ferfear it gesin fanwegen syn heite wurk nei Rome, dêr't Spencer nei de middelbere skoalle gie en lid waard fan in swimklub. Mei sechstjin jier skreau er him yn oan 'e Sapienza Universiteit fan Rome, dêr't er skiekunde studearre. Yn jannewaris 1947, doe't er santjin jier wie, emigrearre er mei syn âlden nei Súd-Amearika, mei as gefolch dat er syn stúdzje ôfbrekke moast. Fan 1947 oant 1949 wurke er op it Italjaanske konsulaat yn it Brazyljaanske Recife, dêr't er learde om floeiend Portegeesk te praten.
York (Ingelân)
De stêd leit op it plak dêr't de rivier de Ouse en de Foss yn inoar oergean. York leit sa'n 40 km noardeastilk fan Leeds, 55 km benoarden Doncaster, 60 km noardwest fan Hull, 65 km bewesten de Noardseekust en 75 km besuden Middlesbrough.
Donskoi-kleaster (Starotsjerkasskaja)
Reliken
Lofts fan it koar fan de tsjerke is in ikoan fan Dmitri fan Rostov. Yn it ikoan is in relyk fan de otterdokse hillige ferarbeide.
York (Ingelân)
Yn 2001 telde de stêd York 137.505 ynwenners. De Unitary authority dy't sûnt 1996 'City of York' hjit, en dêr't ek de omkriten ta hearre, hie yn 2007 193.300 ynwenners.
Bud Spencer
Sportkarriêre
Yn 1949 kearde Spencer werom nei Itaalje om wetterpolo te spyljen foar de Romeinske klub Società Sportiva Lazio Nuoto. Teffens wûn er dat jiers de Italjaanske nasjonale swimkampioenskippen yn 'e dissiplines freestyle en mingde estafette. Hy wie de earste Italjaan dy't de 100 m freestyle yn minder as ien minút swom (om persiis te wêzen yn 59,5 sekonden), in rekôr dat er op 19 septimber 1950 behelle yn Salsomaggiore. Dat jiers fertsjintwurdige Spencer syn heitelân op 'e Jeropeeske kampioenskippen yn Wenen, dêr't er fyfde waard op 'e 100 m freestyle en fjirde op 'e 4 × 200 m estafette.
York (Ingelân)
Skiednis yn it koart
De Romeinske colonia en it fort leinen heech, mar yn 400 rekke de leger lizzende stêd sels ûnderstrûpt troch de rivieren Ouse en Foss en waard doe ferlitten. Yn de iere 5e iuw setten de Angelen har dêr nei wenjen. Begraafplakken út dy tiid tsjûgje dêrfan. Sy neamden de stêd Eoforwic. Yn de 7e iuw, ûnder Kening Edwin, waarden de eardere oerstreamde dielen wer bewenne. De stêd waard de tsjerklike en letter it keninklike sintrum fan it Keninkryk Northumbria. De Wytsingen ferôveren de stêd yn 866, foar de perioade tusken 866 en de ynlivingand fan Northumbria yn it Keninkryk Ingelân yn 954, wurdt York troch moderne gelearden wolris oantsjut mei syn Skandinaviske nammefoarm, Jórvík. De namme "York" waard earst yn de 13e iuw brûkt.
Bud Spencer
Sportkarriêre
Op 'e Mediterrane Spullen fan 1951 yn Aleksandrië wûn Spencer in sulverne medalje op 'e 100 m freestyle. In jier letter naam er diel oan 'e Olympyske Spullen fan Helsinki, dêr't er op datselde ûnderdiel de heale finale helle. Fjouwer jier letter wied er op 'e nij fan 'e partij op 'e Olympyske Spullen fan Melbourne, dêr't er op 'e 100 m freestyle op 'e nij de heale finale helle. Yn 1960 naam er ek noch diel oan 'e Olympyske Spullen fan Rome, mar dêr waard er yn 'e kwalifikaasjestaazje al útskeakele.
York (Ingelân)
Skiednis yn it koart
Yn de Midsiuwen waard York in wichtich sintrum fan de wolhannel en it tsjerklike haadplak fan noardlik Ingelân. De provinsje York is ien fan de twa tsjerklike provinsjes bleaun, mei dy fan Canterbury.
Bud Spencer
Aktearkarriêre
Fanwegen syn mânske postuer en spierde uterlik waard Spencer yn 1949 frege foar in lyts roltsje yn 'e komeedzje Quel Fantasma di Mio Marito (útbrocht yn 1950). Yn 1951 spile er in lid fan 'e Pretoriaanske Garde yn it histoaryske epos Quo Vadis?, dat yn Itaalje opnommen waard troch de Amerikaanske studio MGM. Letter hied er út en troch rollen yn lytse Italjaanske films, lykas Siluri Umani (1954) en Un Eroe dei Nostri Tempi (1955). Syn earste gearwurking mei Terence Hill wie yn 1959, yn Annibale.
York (Ingelân)
Untjouwing ynwennertal
Befolkingsgroei sûnt 1801:
Bud Spencer
Aktearkarriêre
Nei de Olympyske Spullen fan 1960 troude Spencer mei Maria Amato, de dochter fan 'e ferneamde Italjaanske filmprodusint Giuseppe Amato, mar yn 't earstoan koe de filmyndustry him net in soad skele. Ynstee sleat er in kontrakt mei RCA Records om teksten te skriuwen foar bekende Italjaanske sjongers as Ornella Vanoni en Nico Fidenco, wylst er ek meiwurke oan 'e soundtrack fan guon films. Nei't syn kontrakt ôfrûn, ûntjoech er him yn 1964 ta dokumintêremakker foar de Italjaanske nasjonale omrop RAI.
Nasjonaal gerslân
In nasjonaal gerslân (Ingelsk: national grassland) is yn 'e Feriene Steaten in soarte fan beskerme natoergebiet dat eigendom is fan 'e federale oerheid. De beskerme status is leger as by in nasjonaal park, en ferlykber mei dy fan in nasjonaal wâld. Nasjonale gerslannen besteane grutdiels út prêrje dy't brûkt wurdt foar duorsume doelen (lykas jacht, beweiding troch fee en mynbou) en foar rekreaasje. Se ûntstiene troch de Bankhead-Jones Farm Tenant Act of 1937, dy't fan krêft waard ûnder it presidintskip fan Franklin D. Roosevelt.
Bud Spencer
Aktearkarriêre
Yn 1967 bea regisseur Giuseppe Colizzi Spencer in rol oan yn 'e film Dio Perdona... Io No! (yn Nederlân útbrocht ûnder de titel De Duivel Kent Geen Genade), wêryn't er op 'e nij de tsjinspiler fan Terence Hill (wiere namme: Mario Girotti) wêze soe. Yn 't earstoan wiisde Spencer de rol ôf, mar úteinlik liet er him dochs omprate, net allinnich om mei te spyljen, mar ek om syn burd stean te litten en om hynsteriden te learen. Om't it om in western gie, waard de beide haadrolspilers frege om Ingelske nammen oan te nimmen; Spencer kombinearre dêrta de foarnamme fan 'e troch him bewûndere akteur Spencer Tracy mei syn favorite biermerk Budweiser.
Nasjonaal gerslân
Der binne anno 2018 20 nasjonale gerslannen, mei in totaal oerflak fan 15.533 km². De measte nasjonale gerslannen meitsje diel út fan of grinzgje oan de Grutte Flakten fan Noard-Amearika. Op dy regel binne trije útsûnderings: it Nasjonaal Gerslân Butte Valley, yn noardwestlik Kalifornje, it Nasjonaal Gerslân Crooked River, yn sintraal Oregon, en it Nasjonaal Gerslân Curlew, yn súdeastlik Idaho. It behear fan 'e nasjonale gerslannen en nasjonale wâlden is yn 'e hannen fan 'e United States Forest Service, dy't ûnder it Ministearje fan Lânbou resortearret.
Bud Spencer
Aktearkarriêre
Mei Terence Hill foarme Spencer neitiid hast tweintich jier lang in ûnôfskiedlik duo. Se makken mei-inoar mear as tweintich films, meast spagettywesterns en aksjekomeedzjes (knokfilms), wêrfan't Spencer ferskaten regisearre en produsearre, wylst er teffens aktyf wie as senarioskriuwer. Dizze films hiene hast allegear sawol Italjaanske as Ingelske titels, en waarden yn Nederlân útbrocht ûnder Nederlânsktalige titels, hoewol't se net neisyngronisearre mar ûndertitele waarden. De bekensten wiene: De Snelste Vuisten van het Wilde Westen (1969), De Linker- en de Rechterhand van de Duivel (1970), De Vier Vuisten van de Duivel (1971), De Vier Vuisten de Lucht In (1972), Pas Op Of We Slaan Erop (1974), Vier Vuisten Hebben de Tropenkolder (1983) en Vier Vuisten in het Kwadraat (1984). Fral yn Jeropa hiene Spencer en Hill hjirmei grut súkses.
Nasjonaal gerslân
De Nasjonale Gerslannen Cedar River, Little Missouri en Sheyenne yn Noard-Dakota foarmje yn 'e mande mei it Nasjonaal Gerslân Grand River yn Súd-Dakota de Prêrjegerslannen fan Dakota (Dakota Prairie Grasslands). Alle oare nasjonale gerslannen binne bestjoerlik keppele oan in deunby nasjonaal wâld. De reden dêrfoar is dat nasjonale gerslannen oer it algemien folle lytser binne as nasjonale wâlden, en in stik minder ûnderhâld fergje. It grutste nasjonaal gerslân, Little Missouri yn Noard-Dakota, beslacht 4163,3 km², ûngefear like grut as in middelgrut nasjonaal wâld.
Bud Spencer
Aktearkarriêre
Yn in fraachpetear sei Spencer oer Hill: "Terence is as in broer foar me, en krekt as bruorren binne we it net altyd iens, en hy kin soms in ferfelende klier wêze. [laket] Us relaasje wurdt wat dat oangiet werjûn yn ús films. [...] We mochten altyd graach mei-inoar wurkje, en dat sil de reden wol wêze dat we tegearre sa'n soad films makke hawwe." Nei 1983 gie it wat tuike-oan mei Spencer syn aktearkarriêre, en fan dy tiid ôf lei er him ek mear ta op tillefyzjewurk. Yn 'e twadde helte fan 'e jierren tachtich spile er, sûnder Hill, Jack 'Big Man' Clementi yn 'e Big Man-filmrige, wêryn't er as perfester de striid mei de misdie oanbûn. Dy films hiene lykwols mar midsmjittich resultaat. Yn 'e 1990-er jierren hied er, ek sûnder Hill, wol in beskaat nij súkses yn in rige tillefyzjefilms mei as titel Extralarge, wêryn't er as resjersjeur Jack 'Extralarge' Costello op 'e nij de misdie te liif gie.
Oar wurk
Nei de film De Vier Vuisten de Lucht In, út 1972, behelle Spencer syn fleanbrevet foar sawol ferkearsfleantugen as helikopters. Yn 1984 rjochte er in eigen loftfeartmaatskippij op mei as namme Mistral Air, wêrby't er him benammen talei op it ferfier fan poststikken en pylgers, mar letter die er it bedriuw oer oan Poste Italiane en kocht ynstee in tekstylfabryk dêr't klean foar bern makke waarden. Teffens learde Spencer foar abbekaat, en liet er as útfiner ferskate oktroaien fêstlizze. Fierders finansierde en ûnderstipe er in grut tal goeddiedichheidsorganisaasje op it mêd fan bern.
Yn 2005 gie Spencer de polityk yn en stelde er him kandidaat foar it regionale parlemint fan Lazio foar Silvio Berlusconi syn Forza Italia-partij. Spencer sei dat er frijwol alle beroppen alris útoefene hie, behalven balletdûnser, jockey en politikus, en om't balletdûnsjen en hynsteracen fanwegen syn postuer neat wurde koe, woed er it mar ris as politikus prebearje. De opposysje bekritisearre him foar it bedriuwen fan 'showbiz-polityk', en hy ferlear syn ferkiezing.
Priveelibben
Spencer troude yn 1960 mei Maria Amato, de dochter fan 'e ferneamde Italjaanske filmprodusint Giuseppe Amato (û.m. ferantwurdlik foar La Dolce Vita). Ut dat houlik waarden twa soannen berne, Giuseppe (1961) en Diamante (1972), en ien dochter, Christine (1962).
Ferstjerren
Spencer kaam op 27 juny 2016 yn syn wenplak Rome te ferstjerren, yn 'e âlderdom fan 86 jier. Hy liet syn frou, trije bern, fiif pakesizzers en seis oerpakesizzers nei. Syn autobiografy waard yn 2011 publisearre troch de útjouwerij Schwarzkopf & Schwarzkopf.
Memory (roman fan Lois McMaster Bujold)
Memory is in science fiction-roman fan 'e hân fan 'e súksesfolle en mannichfâld bekroande Amerikaanske skriuwster Lois McMaster Bujold. It makket ûnderdiel út fan The Vorkosigan Saga, Bujold har populêrste en omfangrykste searje, mar is in ôfrûne ferhaal, dat ek los dêrfan lêzen wurde kin. Memory waard foar it earst útjûn yn 1996 en is ûnderwilens oerset yn njoggen talen.
Eftergrûn
Bujold skreau Memory, dat oerset wurde kin as "Unthâld", yn 1995 en 1996. It boek is skreaun yn it personele perspektyf en waard foar it earst útjûn yn july 1996 troch Baen Books. It is it iennichste diel fan The Vorkosigan Saga dat tusken 1996 en 2008 net werútjûn waard as ûnderdiel fan in omnibusedysje. Yn 2003 kaam it foar it earst út as e-boek, en yn 2007 as audioboek.
Plot
Memory is it sintrale diel fan The Vorkosigan Saga, dat in radikale feroaring omskriuwt yn it libben fan Bujold har populêre held, de lichaamlik beheinde Barrayareeske ealman Miles Vorkosigan. In jier earder wie Miles omkommen by in operaasje op 'e anargistyske planeet Jackson's Whole, doe't er rekke waard troch in granaat, mar syn mannen hiene him gau-gau ynferzen yn in kryokiste. Letter wied er ûnder sikehûsomstannichheden wer ta libben brocht (sjoch: Mirror Dance). Mar syn kryoanyske behanneling hat bliuwende negative gefolgen hân foar syn lichaamlike sûnens, gefolgen dy't Miles mei opsetsin negearre hat. Yn Memory kriget er (net foar it earst) in epileptyske oerhaal, krekt op it stuit dat er foar de Barrayareeske geheime tsjinst ImpSec, ûnder syn momkape fan admiraal Naismith fan 'e Frije Dendarii Hierlingen, in rêdingsaksje liedt om in ImpSec-koerier te befrijen út in gizelingssitewaasje. Dêrby aktivearret er sûnder erch syn laser en ferwûnet er de krekt befrijde koerier slim.
Dêrnei falt Miles in pear moanne lang yn in djip swart gat, dêr't er mar mei muoite wer ta'n út klauwe kin. Underwilens is op 'e eftergrûn de jonge Barrayareeske keizer Gregor troch Miles syn tadwaan yn oanrekking kommen mei de koarte en mûtele dr. Laisa Toscane, dêr't er binnen de koartste kearen smoarfereale op wurdt, nei twa desennia fan desynteresse foar de lange ranke Barrayareeske Vor-fammen dy't by him lâns paradearre waarden. It probleem is dat Laisa Toscane ôfkomstich is fan Komarr, in planeet dy't goed tritich jier earder út polityk-strategyske omtinkens troch de Barrayarezen ferovere is. De befeiligingsproblematyk foar as de keizer mei in Komarraanske trout, is fansels manifest. Mar dit is noris ien gelegenheid wêrby't it Gregor fan pas komt dat er in autokratysk regearjend steatshaad is: alle beswieren tsjin syn foarnommen houlik wurde troch him oan 'e kant reage.
Dan wurdt Miles trochdien dat Simon Illyan, de sjef fan ImpSec en in persoanlike freon fan him, nuvere flaters begiet. Illyan stiet derom bekend dat er fiifentritich jier earder in eksperimenteel bio-elektroanysk apparaatsje yn syn holle ymplantearre krigen hat mei in eidetyske opslach-chip dy't him in fotografysk ûnthâld jout. It liket it derop dat dy chip no begjint op te spyljen en Illyan op willekeurige tiden willekeurige foarfallen út it ferline op 'e nij belibje lit. Uteinlik moat Illyan midden yn in gearkomste fysyk oermastere en ôffierd wurde. Miles wol him opsykje yn 'e sikeboech fan ImpSec, mar de nije sjef fan 'e geheime tsjinst, generaal Lucas Haroche, wegeret him dêr ta te litten. As dúdlik wurdt dat eltsenien de tagong ta Illyan ûntsein wurdt en dat boppedat Illyan syn boadskippen oan Miles ûnderskept en opkeard wurde, stapt Miles nei keizer Gregor ta mei de eask om him in ryksauditeur te lienen om 'e saak te ûndersykjen. Gregor hat in better idee: hy jout Miles sels in tydlike oanstelling ta ryksauditeur.
Miles lit de restanten fan 'e chip ûndersykje troch in tiim fan ekspêrs, dêr't er op eigen manneboet dr. Vaughn Weddell oan tafoeget, in eksintrike wittenskipper dy't Miles jierren earder by in geheime ImpSec-missy fan 'e planeet Jackson's Whole ôf smokkele hat. Dat wie foar't Weddell syn nije identiteit oanmetten krige, doe't er noch fan Hugh Canaba hiet (sjoch: Labyrinth). Dat blykt in gelokkige set te wêzen, want troch Weddell syn kennis fan 'e produkten fan Jacksoniaanske laboratoaria kin er in mikrobe identifisearje dy't spesifyk ûntwurpen liket te wêzen om Illyan syn chip oan te fallen en út te skeakeljen.
Wylst Illyan fierder opbetteret as Miles syn gast yn 'e Vorkosigan-residinsje, dêr't er fersoarge wurdt Miles syn muoike en Ivan syn mem, frouwe Alys Vorpatril, begjinne Miles en Ivan it ImpSec-haadkertier ôfdieling foar ôfdieling út te kjimmen. Yn 'e kelders, dy't as opslachromte foar bewiismateriaal fungearje, komme se einlings in ûngerjochtichheid tsjin: neffens it kompjûterlochboek hat Miles dêr west op in dei dat er dêr yn it echt nea west hat. In syktocht útfierd troch Ivan smyt in trochbraak op: hy fynt in doaske mei kapsules mei mear fan itselde soarte mikroben dat de swierrichheden mei Illyan syn chip feroarsake hat. It wie op Jackson's Whole besteld troch de Komarraanske organisaasje fan Ser Galen (sjoch: Brothers in Arms) mei as doel om Illyan út te skeakeljen tagelyk mei de troch harren beleine ferfanging fan Miles troch in kloan, de moard op Miles syn heit en in opstân op Komarr. De kapsules mei de mikroben hawwe al fiif jier yn 'e kelders fan it ImpSec-haadkertier lein te stofgarjen, mar no misse der twa. Dat der mei it kompjûterlochboek knoeid is, wiist derop dat men Miles de skuld op 'e lea skowe woe en dat de dieder in ImpSec-agint is.
Sûnder Miles dêr yn 't foar oer yn te ljochtsjen lit Haroche dan kaptein Duv Galeni oppakke, in Komarraanske freon fan Miles, dy't sawol in ImpSec-analist as de soan fan Ser Galen is. Haroche syn bewiisfiering tsjin Galeni is oannimlik, mar Miles, dy't as gjin oar syn freon ken, leaut der neat fan. Dan oerspilet Haroche syn hân troch Miles oan te bieden om wer yn ImpSec-tsjinst werom te kearen; hy kin dan op 'e âlde foet fierder yn syn undercover-rol as Dendarii-admiraal Naismith. Boppedat kin er der noch in promoasje op ta krije, sadree't er de saak oangeande Illyan syn chip mar ôfsletten hat. Miles, dy't neat leaver wol as fannijs "de lytse admiraal" spylje, moat alderdusdanichst mei himsels yn 'e slach, mar ta ein beslút beseft er dat Haroche him nea besocht hawwe soe om te keapjen as er net wat te ferbergjen hie. Mei oare wurden, Haroche moat de dieder wêze. Mar hoe kin Miles dat bewize? Hy tinkt in snoad plan op om 'e ImpSec-sjef deryn rinne te litten, wat dyselde daliks docht. As er op 'e die trappearre wurdt by it fuortmoffeljen fan bewiismateriaal, jout Haroche it oer. Yn it dêropfolgjende ferhear bekent er dat er út ambysje, om't er sels haad fan ImpSec wurde woe, besocht hat Illyan út 'e wei te romjen.
Luchtpiip
De luchtpiip of tracheä is in buisfoarmige ferbining tusken de stimbannen yn de larynks (strôt) en de karina (it plak dêr't de tracheä him spjalt yn de rjochter en linker haadbrongus). Lucht streamt troch de luchtpiip en de brongyen nei de longblaaskes (alveölen) yn de longen, dêr't gasútwikseling mei de bloedsirkulaasje is.
De trachea by folwoeksenen is 10-11 cm. lang. De trochsneed fan de trachea hat in D-foarm. Dat komt troch C-foarmige kraakbienstruktueren dy't foarkomme dat de trachea tichtklapt. De ôfstân tusken dy 'ringen' is sa'n 0,5 cm. By in sykte sa as tracheömalasy binne dy kreakbienringen slapper as normaal of drukt in oare anatomyske struktuer lykas in bloedfet it kreakbien nei binnen ta en kin dy tichtklappe by (fral) it sykheljen, mei benaudens fan gefolgen.
Tracheïtis is in ûntstekking fan de luchtpiip dy't faak by ferkâldenens foar komt.
De Lastdrager
De Lastdrager is in nôtmûne yn it Noard-Hollânske Heechwâld yn de gemeente Opmar.
Skiednis
Om 1608 hinne waard yn Heechwâld de earste nôtmûne boud, mar nei alle gedachten wie dat net de hjoeddeiske mûne, werfan't tocht wurdt dat dy om 1650 hinne boud is. Oarspronklik wie de mûne in binnenkruier, dy't yn 1732 ta bûtenkruier ferboud is.
Nei't yn 1935 de binnenroede briek waard de mûne stilset. It 17e-iuwske geande wurk waard doe ferwidere en de lege romp brûkt foar opslach. It mealbedriuw ferhûze mei in koppel stiennen út de mûne en in dieselmotor nei in skuorre njonken de mûne. Letter ferdwûnen ek de bûtenroede en de sturt fan de mûne.
De mûne krige mei help fan roeden fan oare mûnen yn 1957 it âlde oansjen werom. De mûnder kocht yn 1968 de mûne en ferkocht dy dêrnei troch oan de Stifting de Westfryske Mûne. In grutte restauraasje folge yn 1972 en sûnt 1977 draaide de mûne wer regelmjittich.
Yn 2018 wûn De Lastdrager 95.000 fan de 'BankGiro Loterij Molenprijs'. Dêrmei koe útein set wurde mei in 3,5 ton kostjende restauraasje fan de earder ferwidere mealynrjochting. De Lastdrager waard op 18 septimber 2021 op 'e nij iepene en kin sûnt ek wer mealle.
Vincennes (Indiana)
Vincennes is in stêd yn it súdwesten fan 'e Amerikaanske steat Indiana. It is it haadplak fan Knox County. It ynwennertal wie 18.423 yn 2013.
De Noarger Rún oan Gabe Skroar
De Noarger Rún oan Gabe Skroar is in koart ferhaal fan 'e hân fan 'e Fryske skriuwer en dichter Eeltsje Hiddes Halbertsma (1797-1858). It waard foar it earst publisearre yn 1836, en letter, yn 1871, mei it oare wurk fan 'e bruorren Halbertsma, opnommen yn 'e ferneamde samling Rimen en Teltsjes. De Noarger Rún oan Gabe Skroar is in fermaaklik en by fleagen absurdistysk ferhaal dat de foarm hat fan in brief út it hjirneimels, dy't Gabe Skroar ûntfongen hat fan syn deade hynder, de Noarger rún.
Vincennes (Indiana)
It plak leit oan de rivier de Wabash, sa'n bytsje healwei Evansville en Terre Haute. Vincennes waard yn 1732 stichte troch Frânske pelshannelers. It is de âldste Jeropeeske delsetting yn Indiana dy't sûnder ûnderbrekking bewenne is, en ien fan de âldste bewesten de Appalachen.
De Noarger Rún oan Gabe Skroar
Ynhâld
Yn in byfoege en yn it ik-perspektyf skreaun wurd foarôf fertelt Eeltsje Halbertsma dat de folgjende tekst in brief is dat er mank de besittings fan 'e ferstoarne Gabe Skroar oantroffen hat, foar wa't er 'kurator' (eksekuteur-testamintêr) is. Wat dan folget, is ek yn it ik-perspektyf steld, mar de skriuwer is de Noarger rún, dy't nei syn dea yn it hjirneimels op 'e moanne bedarre is. Dêr is er yn in hjitte-luchtballon hinne brocht troch de Ingelsen (dy't wol witte "dat se de iene dei of d' oare fan Noard-Amearika fergriemd wurde, en om't it dan dochs mei har nei de moanne giet, meitsje se mar yntiids dat se dêr kunde hawwe"). Dyselden hawwe ek it brief foar Gabe mei werom nommen.