cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Karel II fan Ingelân
Jeugd
Yn 1660, dus nei de dea fan Cromwell, luts de militêre befelhawwer fan Skotlân, generaal Monck, op nei Londen, dêr't hy it "rompparlemint' by elkoar rôp. Yn dizze gearkomst waard Karel weromroppen om de regearing oer te nimmen, wêrfoar't hy romme folmachten krige. Fanút de Republyk kaam hy werom yn Ingelân. Him waard - benammen troch Amsterdam - in grut geskink meijûn, yn de hoop op bettere ferhâldings, mooglik sels in ôfskaffing fan de Akte fan Navigaasje.
Kening
Karel troude op 21 maaie 1662 mei Portegeeske Katarina fan Braganza, dy't him wol trou wie, mar allinnich miskreammen hie. Karel sette lykwols ferskate ûnwetlike bern op de wrâld wêrfan hy der fjirtjin erkende, wêrûnder James, hartoch fan Monmouth. Hy krige troch syn hâlden en dragen dan ek de bynamme "de Fleurige Kening". Syn favorite minnaressen wienen Barbara Palmer, de aktrise Nell Gwyn en in hofdame fan syn jongste suster, Louise de Kérouaille.
Mei it ferdwinen fan heit en soan Cromwell en de macht fan de puriteinen gie der in oare wyn waaien yn Ingelân, dy't wol oantsjutten wurdt as the Restoration (restauraasje), dy't net allinnich slacht op it werstel fan de monargy, mar ek op in kulturele oplibbing. De swiersettigens fan de puriteinen makke romte foar mear fleurigens. De ûnder Cromwell sluten teaters waarden weriepene, wêrby't froulju sels it oant dan ta bjusterbaarlike rjocht krigen op de planken te stean; satirisy en oare skeppende keunstners krigen net earder meimakke frijheid fan mieningsuting.
Karel joech ek in soad jild út, wêrûnder oan twa Ingelske oarloggen tsjin de Nederlânske Republyk, dy't net folle goeds opleveren. Ingelân hie yn syn tiid mei in soad tsjinslaggen te krijen. Yn 1665 bruts de pest út, dy't in protte slachtoffers easke en yn it jier dêrnei waard Londen teistere troch de Grutte Brân. Dizze episoade (en oare) waarden wiidweidich beskreaun yn it unike deiboek fan Samuel Pepys. Yn datselde jier waard troch de Nederlânske fleat, ûnder lieding fan Michiel de Ruyter en Cornelis de Witt in grut diel fan de Britske fleat ferneatige, by de Tocht nei Chatham, dy't in sûnt 1066 nea meimakke ynvaazje fan it kontinint ôf op Ingelsk grûngebiet betsjutte.
Dea
Koart foar syn dea gie hy oer ta it katolike leauwe. Hy stoar op 6 febrewaris 1685 oan in beroerte en waard begroeven yn de kapel fan Hindrik VII yn Westminster Abbey. Hy waard opfolge troch syn katolike broer Jakobus II.
Judo op de Olympyske Simmerspullen 1976
200px|thumb|right|It Olympysk judostadion fan Montreal 1976
De Olympyske Simmerspullen 1976 ek wol de XXIe Olympiade neamd waarden yn 1976 yn Montreal, Kanada hâlden. It judo waard hâlden yn it Olympic Velodrome.
Henk Veenstra
Henk Veenstra (±1980) wie basgitarist fan The Amp. Tegearre mei Fre de Vries wie er ek aktyf as it duo Swier Izer. Tsjintwurdich is er fotograaf yn Grins en bassist fan de band Spitkate. Hy folge de HTS (elektroanika) en studearre oan de Akademy Minerva yn Grins ôf yn de fotografyske rjochting.
Hy wurket foar ferskate kommersjele opdrachtjouwers en is dêrnjonken aktyf as fotograaf yn pop- en skriuwersfermiddens yn Grins. Sa fersoarge hy ûnder oaren de foto's en grafysk wurk foar in tal projekten fan Meindert Talma (û.o. Dammen met ome Hajo, De Blauwe Fedde en Leave Stumper)
Demokratyske Republyk Kongo
De Demokratyske Republyk Kongo, ek wol Kongo-Kinsjasa is in lân yn Afrika. De haadstêd is Kinsjasa. De Demokratyske Republyk Kongo is net itselde lân as de Republyk Kongo.
Lizzing
It lân wurdt begrinzge troch
Lânskip
thumbnail|left|150px|[[Livingstonewetterfallen tichtby Kinsjasa]] Kongo-Kinsjasa is it op twa nei grutste lân fan Afrika en leit yn it Saire-bekken, in 200 oant 400 meter hege flakte. Yn it easten wurdt it troch de Sintraal-Afrikaanske Slinke en yn it westen troch de rivieren Kongo en Kuango begrinze.
It lân omfiemet it grutste part fan it streamgebiet fan de Kongorivier, dy't sawat in miljoen kante kilometer beslagget en dêr't de Livingstonewetterfallen ek yn lizzen. De heechste bergen fan it lân binne de Firunga-fulkaan en it Ruwenzory-massyf.
Yn it lân lizze in tal grutte marren, dêr't de grutste mar de Tanganjikamar fan is, oare grutte marren binne de Albertmar, de Edwardmar en de Kivumar. Al dy marren lizze oan de eastgrins.
Skiednis
Yn 1885 waard de Kongo privee-besit fan de Belgyske kening, dy't systematysk de âlde stamgebieten útinoar helle. It lân stie doe bekend as Belgysk Kongo. Op 30 juny 1960 waard it ûnôfhinklik fan Belgje en krige it de namme Kongo-Kinsjasa, nei de haadstêd. Yn 1971 waard keazen foar de namme Saïre dat wer feroare waard yn Demokratyske Republyk Kongo yn 1997.
Befolking
Neffens de Feriene Naasjes wie de befolking sûnt 1997 fan 46,7 miljoen útwaakse ta om-ende-by 62.6 miljoen yn 2007. Yn it lân libje mear as 250 etnyske groepen. De grutste befolkingsgroep binne de Kongo, Luba en Mongo.
Taal
Hoewol't sânhûndert lokale talen en dialekten sprutsen wurde, wurdt de taalkundige diversiteit oerbrêge troch it wiidferspraat gebrûk fan it Frânsk en yntermediêre talen lykas Kongo, Tshiluba, Swahily en Lingala.
Religy
Mear as 80% fan de befolking is kristen, dêr't 50% fan roomsk-katolyk, 30% protestantsk en 17% dy't by ferskate ynhiemske tsjerkegenoatskippen hearre.
Neist kristenen binne yn Kongo ek moslims, dy't mar in lyts part fan de befolking útmakke. Hoewol't lyts in tal hawwe de Moslims wol altyd in wichtich plak ynnommen yn de skiednis.
Snitser Wettertoer
thumb|right|200px|Wettertoer Snits De Snitser Wettertoer is ûntwurpen troch arsjitekt G. Halbertsma en boud yn 1908 yn in neorenêssânse-styl. De toer stiet oan de Lemmerwei 45.
De wettertoer hat in hichte fan 44 meter en hat ien wetterreservoir fan 350 m3. Sûnt 1998 wurdt de toer brûkt as kantoar.
De toer is útroppen as gemeentlik monumint.
Welland (rivier yn Ingelân)
De rivier de Welland (Ingelsk: River Welland) is in 105 km lange rivier yn it easten fan Ingelân.
Hy ûntspringt by Market Harborough yn Northamptonshire en streamt yn noardeastlike rjochting troch Stamford, Market Deeping en Spalding nei de Noardsee, dêr't er ûnder Fosdyke yn The Wash útmûnet. It is ien fan de gruttere wetters yn it part fan de The Fens yn Lincolnshire dat bekend is as South-Holland. Under Spalding is it in tijrivier.
VSB Poëzypriis
De VSB Poëziepriis is in priis dy't alle jierren útrikt wurdt foar de bekroaning fan in bondel Nederlânsktalige poëzy, foar it earst yn boekfoarm publisearre yn it jier foarôfgeand oan it jier dat de útrikking fan de priis wie. De kâns foar in froulike dichter om de priis te winnen wie 1:5 (21%), dat betsjut relatyf lyts.
Yn augustus 2017 makke it VSBfonds buorkundich ophâlde te sillen mei de VSB Poëzypriis. Fan 2019 ôf hat it Elise Mathildefûss en it Van Beuningen/Peterich-fûns de priis oernommen. De nije namme waard De Grutte Poëzypriis. Yn 2019 gie it by trije fan de seis nominaasjes om debuten.
Idolatry
Idolatry (fan it Grykske εἰδωλολατρία, eidololatria, fan εἴδωλον, eidolon, "byld", en λατρεία, latreia, "ferearing") is de ferearing yn in religieuze kontekst fan in fysyk byld, lykas in stânbyld, houtsnijwurk of skilderij, of fan in persoan yn it plak fan God of de goaden. In synonym foar dit ferskynsel is byldetsjinst, en in âldere, benammen bibelsk brûkte oantsjutting is ôfgoaderij. De strikte ôfwizing fan idolatry wurdt anikonisme neamd. It fuortdwaan of fernielen fan godsbylden hjit ikonoklasme of byldestoarm.
Wettertoer (Frjentsjer)
thumb|right|200px|Wettertoer fan [[Frjentsjer]] De Wettertoer yn 'e Fryske stêd Frjentsjer is ûntwurpen troch de I. W. G. L. en boud yn 1925.
Idolatry
Beoardieling yn ferskate religyen
Idolatry is in begryp dat benammen foarkomt yn 'e abrahamityske religyen, wêrûnder it joadendom, it kristendom en de islaam. Dy godstsjinsten binne strang monoteïstysk, en wize eltse foarm ôf fan wat se omskriuwe as "de ferearing fan falske goaden". Soks wurdt fierders eksplisyt ferbean yn 'e joadsk-kristlike Tsien Geboaden en ymplisyt yn 'e islamityske leauwensbelidenis. Yn 'e Yndyske religyen, lykas it hindoeïsme, it boedisme en it jaïnisme, wurde bylden (mūrti) beskôge as symboalen foar it absolute, mar net as it Absolute sels. It kinne ek dragers foar spirituele ideeën wêze of belichemings fan it godlike. Sokke bylden wurde yn 'e Yndyske religyen brûkt as fokus foar it leauwe fan en de ferearing (bhakti) troch leauwenden. Yn 'e heidenske godstsjinsten fan it Alde Egypte, it Alde Grikelân, de Romeinen, de Germanen, de Kelten en de Slaven, en yn 'e natoerreligyen fan Afrika, Aazje en de Amearika's wie idolatry yn it ferline in mannichfâld foarkommend elemint fan religy. Dêrby waard oan 'e bylden ferskate betsjuttings en wichtigens takend.
Wettertoer (Frjentsjer)
De wettertoer hat in hichte fan 48,80 meter en in wetterreservoir fan 445 m3.
Idolatry
Skiednis
De wjerstân tsjin it gebrûk fan lykfol hokker byld yn it ramt fan religy stiek it earst de kop op by de âlde Israeliten. Yn it bibelboek Exodus wurdt ferhelle hoe't de profeet Mozes de berch de Sinaï beklom om 'e Tsien Geboaden út Gods eigen hân yn ûntfangst te nimmen. Dat duorre de Israeliten, dy't oan 'e foet fan 'e berch wachten, te lang. Dat, se stiene der by Mozes syn broer Aäron op oan om foar harren in gouden keal te meitsjen dat se ferearje koene. Doe't Mozes úteinlik de berch ôfkaam en syn folk om it gouden keal hinne dûnsjen seach, waard er sa lulk dat er de stiennen tafels dêr't de Tsien Geboaden op ynkurven wiene, oan gruzeleminten smiet. Hy ferbaarnde it gouden keal en de Israeliten moasten bot boete dwaan.
Ek op oare plakken yn it Alde Testamint fan 'e Bibel farre profeten en oare oanhingers fan it strange joadendom út tsjin it gebrûk fan godsbylden. Neffens de Midsiuwske rabbyn en wittenskipper Maimonides is idolatry op himsels gjin slimme sûnde; wat it sa slim makket, is dat men leaut dat God in lichaamlike foarm hat, wat yn it joadendom as in absurde en ketterske gedachte beskôge wurdt. Nettsjinsteande de bibelske polemyk tsjin idolatry hawwe argeologyske fynsten útwiisd dat Joaden oant yn 'e Romeinske Tiid wis wol gebrûk makken fan (ôf)godsbylden.
It kristendom, dat út it joadendom fuortkaam en sadwaande de strange ôfwizing fan idolatry oernaam, krige meitiid ynterne strideraasjes oer dit ûnderwerp. De leauwenspraktyk fan 'e Roomsk-Katolike Tsjerke, de Eastersk-otterdoksy, de Oriïntaalsk-otterdoksy en de Tsjerke fan it Easten omfiemet nammentlik eleminten as Marijeferearing, hilligeferearing en it gebrûk fan hilligebylden, ikoanen en krusifiksen mei ôfbyldings fan 'e krusiging fan Jezus. Under de Reformaasje fan 'e sechstjinde iuw waard dat allegear yn 'e kiif steld troch de oanhingers fan 'e ûnderskate protestantske streamings, dy't al dy dingen as foarmen fan idolatry beskôgen. Yn 'e Nederlannen mûne dat yn 1566 út yn 'e Byldestoarm, wêrby't protestanten de roomske tsjerkegebouwen en kleasters ynkrongen en dêr alle hilligebylden, ikoanen en oare uterings fan "paapske ôfgoaderij" koart en klien sloegen. Dat barren wie ien fan 'e oanliedings ta it útbrekken fan 'e Tachtichjierrige Oarloch.
De islaam, de trêde grutte abrahamityske religy, hat in tige strange regel tsjin idolatry, wêrby't eltse ôfbylding fan God ferbean is. Dat soks ek jildt foar de profeet Mohammed kin, yn 'e mande mei de djippe earbied dy't moslims foar him hawwe, op himsels lykwols ek wer oanmurken wurde foar in foarm fan idolatry. Itselde jildt foar de hillichheid dy't yn 'e islaam tatocht wurdt oan 'e Kaäba yn Mekka.
Op dizze manear is de skiednis fan 'e religyen fan 'e wrâld, benammen dy fan 'e abrahamityske religyen, ôfmakke mei beskuldigings en ûntkennings fan idolatry oer en wer. Sokke beskuldigings litte lykwols de symbolyk fan bylden en ikoanen bûten beskôging. As in roomsenien delknibbelet foar in houtsnijwurk fan Jezus oan it krús, of as in moslim ûnder de hadj de omgong om 'e Kaäba makket, sjogge se dy foarwerpen net as God sels, mar as in symboal foar God. Dy symbolyk wurdt binnen de eigen religy erkend, mar yn 'e kontekst fan oare religyen faak ûntstriden. Sa wurdt yn 'e Bibel mei minachting sprutsen oer de "ôfgoaderij" fan bgl. de Filistinen, dy't har delbûgden foar "ôfgodsbylden". In protte kristenen ite dat foar swiete koeke op, wylst se sels ferlykbere dingen dogge. In treffend foarbyld yn dat ramt wie neffens skiedkundige Carlos Eire dat de conquistadores by de Spaanske ferovering fan it Azteekske Ryk, yn wat no Meksiko is, de "skriklike Azteekske ôfgodsbylden" stikken sloegen en ferfongen troch "prachtige krusen en bylden fan 'e Faam Marije en de hilligen".
Saskia Appel
Saskia Appel (Dokkum, 14 novimber 1977) is in Nederlânsk skriuwster.
Yn 2006 ferskynde har ferhaal Een politieagent vormt geen gevaar yn de bondel Duistere Parels, útjûn troch Suspense Publishing fan kollega skriuwer en útjouwer Jack Lance. Har ferhalebondel Verloren Onschuld kaam út op 1 augustus 2008 en waard presintearre op Castlefest. Dizze ferhalebondel waard útjûn by Books of Fantasy fan kollega-skriuwer en útjouwer Alex de Jong.
Biografy
Saskia Appel groeide op yn Damwâld. Se gie nei de Dr. Jacob Botkeskoalle yn Damwâld en dêrnei it Steedlik Gymnasium yn Ljouwert, se foltôge har middelbere skoalleoplieding VWO oan de Iepenbiere Skoallemienskip De Delta (tsjintwurdich Piter Jelles) yn Ljouwert. Yn Amsterdam studearre hja Skiednis oan de Frije Universiteit Amsterdam. Tsjintwurdich wurket hja as projektkoördinator by in útjouwerij.
Ynfloeden
Saskia Appel waard sterk beynfloede troch Stephen King, Anne Rice, Isaac Asimov en H.P. Lovecraft.
Niebert
Niebert (Grinslânsk: Nijbert) is in doarp yn de gemeente Westerkertier yn de provinsje Grinslân (Nederlân).
It doarp leit bewesten Tolbert. Beide plakken hawwe in soad mei-elkoar te meitsjen. Niebert is feitlik de nije buorren (nie = nij, bert = buorren) fan Tolbert (tol = t' ol = d' âlde). Niebert leit op in sânrêch dy't troch it súdlik part fan it Westerkertier rint. Dy sânrêch hjit Fredewold.
Niebert leit mids it karakteristike kûlisselânskip fan it súdlik Westerkertier. Tichteby it doarp leit de iennichst oerbleaune stienhûs fan Grinslân, it Iwema-Stienhûs (14e/15e iuw). De seiskante Nieberter mole stamt út 1899.
Swier Izer
Swier Izer wie in akoestysk duo mei eigen Frysktalige ferskes. De band bestie út Fre de Vries en Henk Veenstra. Sy wienen aktyf yn Fryslân tusken 1991 en 1994. It duo wie foaral bekend fanwege de demokasette "De Plysje".
Swier Izer is (min of mear) de Fryske oersetting van Heavy Metal. De mannen makken Heavy Metal op akoestyske gitaren. It gie der faak rûch op 'n ta.
Neist de ferneamde teksten en net te folgjen gitaar rifs, wie it duo bekend om harren frjemde easken dy't se stelden oan harren klaairûmtes. Sa moasten der altiten trije kratsjes bier (Heineken®) klearstean, wylst allinnich Henk (aka Henkie Heinekens) bier dronk. Fré stie bekend om in ynnimmen fan jus d'orange. Dêrfan moast altiten 'in net te lytse mar ek net te grutte amer' farskperst klear stean.
Yn 1994 is it duo der mei op hâlden omt hja de druk fan it sukses net langer oan koenen.
Boksen op de Olympyske Simmerspullen 1928
200px|thumb|right|It Olympysk boksstadion fan Asmsterdam 1928
De Olympyske Simmerspullen 1928, offisjeel de Spullen fan de IXe Olympiade, wie de achtste Spullen yn de rige fan de moderne Olympyske Spullen. De Spullen waarden organisearre yn Amsterdam, Nederlân. It boksen waard hâlden yn it Krachtsportgebouw.
Krachtsportgebouw
It Krachtsportgebou waard boud yn 1928 en hie doe plak foar 4,634 taskôgers. It krêftsportgebou is nei de Spullen ôfbrútsen. Op it plak derfan stiet no it haadkantoor fan Citroën Nederlân yn de styl fan it eardere krêftsportgebou.
Medaljespegel
De top acht fan lannen dy't by it boksen medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen 1928.
Bunschoten (stêd)
thumb|right|Buorren thumb|right|Mûne Bunschoten Bunschoten is in stêd yn de gemeente Bunschoten. Mei Spakenburch der by rekkene hat de stêd 19.400 ynwenners.
Bunschoten en Spakenburch binne troch ferskate nijbouwiken sa oanelkoar groeid, dat, op de âlde kearnen fan de twa plakken nei, gjin ûnderskied tusken de twa plakken mear makke wurdt. Foar de post, bygelyks, lizze alle adressen yn Bunschoten-Spakenburch. Dochs ferskilt it karakter fan de beide plakken dúdlik. Bunschoten, oan de súdkant, wie altyd in boeredoarp, mar hie yn it ferline wol stedsrjochten. Spakenburch hat altyd in fiskersdoarp west, eartiids oan de Sudersee, tsjintwurdich oan de Iemmar.
Karakteristyk foar Bunschoten en Spakenburch binne de oerâlde dracht, hoewol't it dragen hurd minder wurdt. Ek hawwe de doarpen in dúdlik Pprotestantsk-Kristlik karakter; benammen de Grifformearde Tsjerken frijmakke hawwe in soad leden.
Oan de westkant fan de stêd is in soad yndustry. Der leit in nije dyk om de drokte op de âlde dyk troch de stêd te ferminderjen. East fan Bunschoten-Spakenburch is yn 2009 begûn mei in nije wenwyk. Foarby de súdein fan de Doarpsstrjitte stiet it âld molkfabryk 'Eemlandia'. Yn de buorren steane noch in soad opknapte âlde pleatsen dy't ta wenhûs makke binne.
Departemint Brabân
It departemint Brabân wie in Nederlânsk departemint yn it keninkryk Hollân fan 1807 oant 1810. De haadstêd wie beide kearen De Bosk.
Nei it oprjochtsjen fan it keninkryk Hollân yn 1806 waard by wet fan 13 april 1807 de yndieling fan it ryk fêstlein. It departemint Brabân kaam fuort út it departemint Bataafsk-Brabân dat part fan it Bataafsk Mienebest wie. De grinzen waarden justjes feroare. De Waal soe tenei de noardgrins fan Brabân wurde. Willemstêd waard fan it departemint Maaslân, earder it departemint Hollân, by Brabân foege.
Oeffelt, dat oant doe ta it Frânske departemint fan de Roer hearde, waard op 11 novimber 1807 by it keninkryk Hollân foege, en kaam by it departemint Brabân.
Lândrost fan it departement Brabân wie Paulus Emanuel Antonius de la Court (8 maaie 1807 - april 1810).
Op 16 maart 1810 waard it departemint Brabân, mank mei oare gebieten fan it keninkryk Hollân súdlik fan de Waal, ynlive by it Earste Frânske Keizerryk. It departemint waard yn twaen spjalte. It part westlik fan de Donge waard as it arrondissemint Breda oan it Frânske departemint Twa Neten tafoege. It eastlik part waard mei it anneksearre part fan Gelderlân súdlik fan de Waal it nije Frânske departemint Mûnings fan de Ryn.
Tuba
right|Tuba De tuba is de sammennamme fan de tenoaren ûnder de bassen by de koperblaasynstruminten. Ynstruminten dy't by dy groep hearre binne û.o. de euphonium, de bariton (baritontuba) en de es-bas. It ynstrumint hat trije of fjouwer fentilen, by symfoanyske tuba's gauris fiif en by F-tuba's gauris sels seis. It yndrukken fan de kleppen/fentilen by in tuba fergruttet yn wêzen de lingtefan de brûkte buis, sadat de toan leger wurdt. It twadde fentyl lit de noat in heale toan sakje, it earste fentyl twa heale toanen, it earste en twadde tegearre trije, it twadde en tredde tegearre fjouwer, it earste en it tredde tegearre fiif en alle trije tagelyk meiinoar seis (dat lêste komt komselden foar). It (eventuele) fjirde fentyl lit de toan dalik mei in kwart sakje en wurdt dêrom kwartfentyl neamd.
It nammejaan fan de tuba-eftige ynstruminten is in frijwat lestige saak:
Repertoire
Der is net in soad skreaun foar de tuba-famylje as solo-ynstrumint. Earst yn de 20ste iuw wie de tiid der klear foar. Underwilens binne in tal konserty foar it ynstrumint komponearre.
Pakistan
Pakistan, sûnt 1956 de Islamityske Republyk Pakistan (dêrfoar fanôf 1947 it Dominion Pakistan), is in lân yn Súd-Aazje. De haadstêd is Islamabad.
Pakistan betsjut Lân fan de reinen, dêrmei wurde de moslims bedoeld. Ek hawwe de letters fan Pakistan in betsjutting. De P is fan Punjab, de A fan Afganistan (noardwesten), de K fan Kasjmir, de S fan Sindh en Tan fan Baluchistan. Dizze letters foarmje meielkoar Pakstan. De Ingelsken hawwe der noch in i tusken setten sadat it wat makliker útsprutsen wurde kin.
Lânskip
thumb|left|[[K2, op 8.611 meter hichte, is de twadde heechste pyk yn de wrâld.]] Pakistan hat in oerflakte fan 803.940 km. Te suden fan it lân befynt him de Arabyske See, mei 1046 km kuststripe. Ten easten leit Yndia (grins 2912 km), ten noardeasten Sina (grins 523 km), ten noarden en noardwesten leit Afganistan (grins 2430km) en ten westen leit Iran (grins 909 km).
It noarden fan Pakistan is bercheftich en guon bergen, lykas de K2 yn Kasjmir, hearre ta de heechste yn de wrâld. Yn it suden fynt men it Kirtharberchtme. De wichtichste rivier is de Indus rivier. Yn it suden fan it lân komme woastinen foar.
Klimaat
It klimaat fariearet krekt sa folle as it lânskip, mei kâlde winters en hjitte simmers yn it noarden en in myld klimaat yn it suden dat hoeden wurdt troch de ynfloed fan de oseaan. De sintrale dielen hawwe ekstreme hjitte simmers mei temperatueren dy't rize oant 45 °S folge troch tige kâlde winters, meastentiids ûnder it friespunt. Yn it hiele lân falt trochstrings net folle reinwetter. Delslach wurdt meastentiids brocht troch de net betroubere súd-westlike monsoon winen tidens de lette simmers. It sifer leit tusken de 250 milimeter oant 1,250 milimeter. De bou fan damen yn de rivieren en it slaan fan wetterputten yn skrokke gebieten hawwe tydlik ferlichting jûn oan it te koart oan wetter foar de hieltyd tanimmende befolking.
Skiednis
Pakistan waard op 14 augustus 1947 makke sadat de Indiaaske moslims harren eigen steat hienen. Doetiids wie it in dominion yn it Britske Commonwealth. Yn 1956 waard it in selsstannige republyk. Twa jier letter waard in kûp dien troch it leger dy't it bestjoer fan it lân oernaam. Mohammed Ayub Khan regeare oant 1969 en dêrnei regeare Agha Mohammed Yahya Khan oant 1971.
Yn 1971 bruts der in boargeroarloch út en yn de rin fan dizze kriich ferklearre Banglades har ûnôfhinklik fan Pakistan.
Nei de dea fan Zia ul-Haq (augustus 1988) kamen der frije ferkiezings, dy't troch Benazir Bhutto wûn waarden. Sy soe hjirtroch de earste froulike premier wurde yn in islamitysk lân. Dôchs waard har rezjym kenmerke troch korrupsje en freonepolityk. Yn 1990 waard sy troch presidint Ghulam Ishaq Khan ûntslein.
Demografy
Oan it begjin fan de 20e iuw telde it gebiet dat no Pakistan is 20 miljoen ynwenners; dat oantal is yn distiid fersânfoudige.
Etnyske groepen
De Punjaby's foarmje de grutste etnyske groep y it lân. Oare wichtige etnyske groepen binne de Patanen, Sindy's, Beloetsjy, Muhajirs en Seraiky's. Ferskate oare etnyske groepen wenje benammen yn it bercheftige noarden fan it lân.
Ek wenne der in protte flechtlingen út buorlân Afganistan, benammen Patanen mar ek Hazara's en Tadzjiken.
Bestjoer en polityk
Yn 1999 griep generaal Pervez Musharraf de macht troch it demokratyske regear fan Nawaz Sharif oan de kant te skowen. Sûnt dy steatsgreep regeart presidint Pervez Musharraf it lân mei hurde hân. Hy fiert in pro-westersk belied en krijt dêrom in proatte stipe út it westen. Dar is faak net nei't sin fan de (ekstremistysk) godstsjinstige befolking. Hy krijt de benammen út de Feriene Steaten. Dizze stipe komt foaral om't Presidint Musharraf meidocht as bûnsmaat yn de kriich tsjin it terrorisme. De premier is Shaukat Aziz.
Yn it lân binne in soad groepearrings it net iens mei it belied fan Musharraf. Benammen godstsjinstige groepearrings sjogge him as in sekuliere diktator dy't it lân net yn namme fan de islam regeart.
Yn de provinsje Beloetsjistan binne der groepen dy't stribje nei gruttere selsstannigens. Dit komt foaral fanwege ûnfrede oer de ferdieling fan de opbringsten fan de oanwêzige gasfoarrieden en oare minerale rykdommen. Somtiids wurdt troch dizze groepearrings geweld brûkt. Baloechistan jildt as ien fan de earmste provinsjes fan it lân.
Bestjoerlike yndieling
Pakistan bestiet út 4 provinsjes, 2 grûngebieten en 2 gebieten yn Kasjmir dy't in striidpunt foarmje:
Frysk Ridend Autobusmuseum
It Frysk Ridend Autobusmuseum is in museum oan de Tussendiepen yn Drachten, gemeente Smellingerlân, stichte troch Jan Hofstra.
Yn 1981 kaam in Switserske 'noasbus' yn Drachten (Saurer), kocht fan it Switserske leger. Yn 1970 gienen de Switserske sjassyfabriken Berna, FBW en Saurer mei Mersedes fierder ûnder de namme NAW. Geandewei kamen der mear oldtimerbussen by. Om se te ûnderhâlden en bewarjen waard yn 1991 it Ridend Autobusmuseum iepene. Benammen it ride litten fan de bussen stiet foarop, omdat sa de sfear fen eartiids better oan te fielen is. De 15 Switserske oldtimerbussen ride ek wol nei it bûtenlân en jouwe in moai oersjoch fan de ûntwikkeling fan de Switserske busbou fanôf 1930, 1937, 1949, de fyftiger jierren oant en mei 1968. Sa is der net allinnich de ferneamde Alpenwein IIIa (hjir te sjen), mar ek tige modern eagjende frontstjoerbus út 1968 dy't op de Europaline riden hat. Fierder in persoanenoanhinger, de foarrinder fan de gelede bus en inkele bagaazjeweintsjes om de post te ferfieren.
Bataafsk-Brabân
Bataafsk-Brabân wie in goa fan de Bataafske Republyk en in departemint yn it Bataafsk Mienebest. De haadstêd wie beide kearen De Bosk.
Frysk Ridend Autobusmuseum
De bussen wurde ferhierd oan selskippen en foar bepaalde gelegenheden.
Bataafsk-Brabân
Skiednis
Doe't de Bataafske Republyk yn 1795 foarme waard waard Bataafsk-Brabân út Steatsk-Brabân foarme dat, mank mei Steatsk-Oermaas, Steatsk-Boppe-Gelre en Steatsk-Flaanderen, ien fan de generaliteitslannen fan de Republyk fan de Sân Feriene Nederlannen wie. De generaliteitslannen hiene gjin regionale selsstannigens lykas de oare goaen, en waarden streekrjocht troch de Steaten-Generaal bestjoerd. Hja hiene ek gjin sizzenskip yn it bestjoer fan de republyk. De generaliteitslannen waarden op 8 jannewaris 1795 troch Frankryk ynlive. De âlde republyk foel en de Bataafske Republyk, dy't in fazalsteat fan Frankryk waard, waard foarme. Op 16 maaie fan dat jier kaam Steatsk-Brabân werom by de Bataafske Republyk en waard omneamd ta Bataafsk-Brabân.
De politike elite yn Brabân die dêrnei alle war en soargje dêrfoar dat Bataafsk-Brabân net sa as foarhinne in ûnderwurpen goa wurde soe. Op 1 maart 1796 waard Bataafsk-Brabân as in lykweardich autonoom goa part fan de Bataafske Republyk. Meidwaan mei it lânbestjoer duorre noch lykwols, want earst moast it oandiel fan Bataafsk-Brabân yn de steatsskuld fêstlein wurde.
De Bataafske Republyk kende in rûzich bestean. Dat hie ek gefolgen foar Brabân. Yn 1798 waard in nije grûnwet oannommen en waard de âlde ryksyndieling mei goaen feroare ta in yndieling mei departeminten en in sintraal bestjoer. Bataafsk-Brabân waard yn twaen spjalte: it departemint fan de Dommel yn it easten en it departemint fan de Skelde en Maas yn it westen, dêr't ek it greefskip Seelân by tafoege waard. De haadstêden waarden respektivelik De Bosk en Middelburch
Nei it oprjochtsjen fan it Bataafsk Mienebest yn 1801 waard by wet fan 21 juny 1802 de yndieling fan it ryk fêstlein. De grinzen fan it eardere goa Bataafsk-Brabân waarden weromdraaid endoe waard it departemint Bataafsk-Brabân foarme. Willemstêd, dat earder by it goa Bataafsk-Brabân hearde, waard by it departemint Hollân foege.
De Sedearre Lannen waarden mei yngong fan 26 septimber 1805 by it departemint foege.
BCS '97
Badminton Combinatie Sneek '97 (ôfkoarte as BCS '97) is in badmintonferiening út Snits.
De feriening is ûntstien út in fúzje fan Badmintonclub Garuda (oprjochte yn 1979) en de SBC (Sneker Badminton Club, oprjochte yn 1968). Dizze fúzje barde yn 1997. De feriening hie yn 2011 in ledenbestân fan 140 leden en is oansluten by de Nederlânsk Badminton Bûn. De feriening jout elk fearnsjier in ledeblêd út. De BCS'97 spilet har wedstriden yn de sportsealen fan Sportsintrum Skuttersfjild.
It earste team fan de club komt út yn de tredde klasse.
Euro
De euro is de muntienheid fan de lannen fan de Jeropeeske Ekonomyske en Monetêre Uny (EMU), ek wol oantsjut as de "eurosône". Nei de Amerikaanske dollar is de euro de wichtichste munt fan de wrâld. De munt bestiet al sûnt 1999 as bankjild; op 1 jannewaris 2002 is it as echt betelmiddel yn omrin kaam. De offisjele koade fan de muntienheid is EUR.
Meidoggers / Wikselkoersen
Yn de takomst sille ek oare lannen fan de Jeropeeske Uny tatrede ta de Eurosône. thumb|upright=1.2|De eurosône (2023)
De euro is in wettich betelmiddel yn 20 fan de 27 lannen fan de Jeropeeske Uny.
Dy lannen binne:
Fierders binne der ek noch guon lannen en territoaria dy't net by de Jeropeeske Uny hearre, mar wol de euro as betelmiddel hawwe. De folgjende lannen hawwe dêrta in monetêre oerienkomst mei de Jeropeeske Uny sletten: en itselde jildt foar de ûnbewenne Frânske oerseeske gebieten Clipperton en de Frânske Súdlike en Antarktyske Lannen.
Lannen dêr't de euro as betelmiddel ynfierd is sûnder dat dêrta in monetêre oerienkomst mei de Jeropeeske Uny sletten is, binne:
Sweden hat him der by ferdrach ta ferplichte de euro ek yn te fieren, mar sûnt in folksstimming op 14 septimber 2003 de ynfiering op dat stuit ôfwiisd hat, is it lân der net mear aktyf mei dwaande.
De euro is ek de munt fan de oerseeske gebieten fan Frankryk, Portegal en Spanje. Om't de munten fan de oerseeske parten fan it Keninkryk fan de Nederlannen keppele wienen oan de dollar wurdt de euro dêr oant no ta net brûkt.
Fêste wikselkoers
Der binne fierders 12 muntienheden dy't in fêste wikselkoers mei de euro hawwe, d.w.s. dy't oan 'e euro fêstmakke binne en dêrom ôfhinklik fan 'e eurokoers binne:
Munten
De munt wurd opdield yn 100 sinten de euro (oanjûn mei in ‘c’). Der binne munten fan 1, 2, 5, 10, 20 en 50 sint. De munten fan de 1 en de 2 sint binne yn in protte lannen al net mear yn omrin. De bankbiljetten bestean út dy fan 5, 10, 20, 50, 100, 200 en 500 euro. Alle munten hawwe in Jeropeeske kant dêr't in ôfbyld fan Jeropa op stiet. Op de oare kant stiet in ôfbyld dy’t de lân fan útjefte ferskillet.
Gyliasme
It gyliasme, ek wol de lear fan it tûzenjierrich ryk of it milennialisme, is in lear baseare û.o. op it boek Iepenbiering yn de Bibel, en dan foaral op haadstik 20 fan dit boek. (Chilioi is Gryksk foar tûzen en mille betsjuttet yn it Latyn ek tûzen.) It begrip tûzenjierrich ryk komt yn de tekst fan de Bibel net foar, mar wurdt somtiden brûkt as titel foar Iepenbierings 20:1-6, de earste ferrizenis. Dy iepenbiering beskriuwt in perioade fan tûzen jier dêr't Jezus regearet en Satan finzen holden wurdt. It Gyliasme basearet him op ynterpretaasjes fan dy iepenbiering.
Der binne ferskillende opfettings en gradaasjes yn it Gyliasme. Men kin it ferpartsje yn 3 haadstreamings:
Keunstdûken op de Olympyske Simmerspullen 1976
200px|thumb|right|It Olympyske Swimbad fan Montreal De Olympyske Simmerspullen 1976 ek wol de XXIe Olympiade Olympiade neamd waarden yn 1976 yn Montreal, Kanada hâlden. It keunstdûken waard hâlden yn it Olympic Pool.
Boalserter Wettertoer
thumb|right|200px|Wettertoer fan Boalsert De Boalserter wettertoer is ûntwurpen troch arsjitekt IWGL en Bredasche Beton Mij. v/h H. Vriens en waard boud yn 1929. De stiennen wettertoer stiet op it bedriuwenpark De Marne oan de westkant fan de stêd, oan rykswei A7.
De wettertoer is oerstallich wurden omdat wetterleidingbedriuw Vitens in nije ynstallaasje bout yn Boalsert. Ein 2007 is de toer bûten gebrûk steld. Yn 2015 is de toer kocht troch Sonnema Berenburg.
Alex de Jong
Alex de Jong (Kollum, 11 novimber 1967) is in Nederlânsk fantasyskriuwer en útjouwer. Syn earste roman, De Raad van Zeven, waard yn 2003 útbrocht troch útjouwerij Attest Fantasy. As earste Nederlanner wûn hy mei dizze roman de Elf Fantasy Award, de lêzerspriis fan Elf Fantasy Magazine.
Biografy
De Jong waard grutbrocht yn Kollum. Hy is de âldste yn in húshâlding mei fjouwer bern. Hy folge de HBU-oplieding Sjoernalistyk yn Kampen en wurke as bedriuwssjoernalist yn Dimter. Sûnt augustus 2009 wurket hy oan it fierder útbouwen fan syn útjouwerij en komt hy sels ek wer oan skriuwen ta.
Yn desimber 2004 begûn hy mei it útjaan fan it ferhalemagazine Pure Fantasy wêryn't er opmommend skriuwtalint en yllustrators fan fantasy en sciencefiction in poadium biedt. Yn 2005 waard syn earste roman De Raad van Zeven opfolge troch Saga Santorian, in ferhalebondel mei njoggen koarte ferhalen dy't hy sels skreau foar ferskate skriuwwedstriden. Yn 2006 wûn De Jong de Unleash Award foar syn fantasyferhaal Valstrik in Aikririane.
Yn 2007 starte hy mei in nije útjouwerij 'Books of Fantasy'. Dizze útjouwerij hat wyls as hast tweintich boeken fan ferskate auteurs útbrocht.
Bibliografy
Yn tarieding:
Feanwâlden
Feanwâlden is in doarp dat yn de gemeente Dantumadiel leit. Feanwâlden leit noardlik fan Noardburgum, noardeastlik fan Hurdegaryp, súdwestlik fan De Westerein en besuden De Falom. Feanwâlden hat  ynwenners. De doarpskearn fan Feanwâlden leit benammen oan de Oastein, Haadstrjitte, Stinswei en Suderwei.
Skiednis
Ut archeologyske fynsten is dúdlik woarn dat der al yn de Stientiid minsklike aktiviteit wie yn de omkriten fan Feanwâlden. Der binne in soad pylkpunten, fjoerstienmateriaal ensfh. fûn.
Ierste skiednis
Feanwâlden is ûntstien út twa doarpen: Eslawâld (earste fermelding 1387) en Jehanneswâld (earste fermelding yn 1372). Beide doarpen leinen op in hege sânkop. Yn it lânskip binne noch inkele terpen sichtber dêr't út opmakke wurde kin dat der wat bewenning wie foardat begûn waard mei it oanlizzen fan diken. Doe't úteinlik yn de 11e iuw diken oanlein waarden, kaam it omlizzende lân mei heechfean en leechfean drûch te lizzen. Dat waard yn de iuwen dêrnei ôfgroeven.
Lykas earder skreaun wie de macht fan it katolike kleaster tige grut yn Feanwâlden. De leauwensoertsjûging fan katolyk nei protestant (reformaasje) sil dan ek grutte gefolgen hân hawwe foar it doarp. Yn geskriften út 1549 is trouwens beskreaun dat der in 'ketterske' pastoar yn Feanwâlden wie. De lêste katolike pastoar waard fermeld yn 1580. Yn dat jier waarden alle roomske besittings konfiskearre, wêrûnder de úthof Skierstins yn Feanwâlden (dy kaam fan 1609-1916 yn hannen fan partikulieren). It lânbesit fan de kleasters waard by opbod ferkocht.
Ut folkstellingen út 1749 en 1829 kin in goede ynventarisaasje makke wurde fan de ferskillende beroppen yn Feanwâlden. Dêrút falt op te meitsjen dat it persintaazje arbeiders (ûngefear 45%) itselde bleaun is. Dêrneist is it oantal fan de boeren en feanbazen yn de tuskentiid bot sakke, wylst it oantal middenstanders en skippers/fiskers krekt mear waard. Ek docht út de folkstelling bliken dat yn 1829 goed 60% fan de befolking yn Feanwâlden berne is en dat in soad ôfkomstich binne út de súdlike buordoarpen Burgum en Hurdegaryp. Mear as 90% fan de doarpelingen is yn dat jiertal protestantsk.
Namme
De namme "Feanwâlden" is de iennige plaknamme mei in 'n' efter "wâlde". It plak is earder ûntstien út de plakken Johanneswâld en Eslawâld. Jehanneswâld lei wêr't de Jehannestsjerke en de Skierstins no steane en Eslawâld moat krekt benoarden it hjoeddeiske Feanwâldsterwâl lein hawwe.thumb|260px|Filla El Dorado thumb|260px|Buorren
De Haven
Oan beide kanten fan de feart (de strjitten de Finnen en de Haven) wie eartiids in soad aktiviteit en stienen in soad huzen. Boppedat wie der in helling en yn de haven leinen skûtsjes, tsjalken en oare binnenfeartskippen, dy't fracht ferfierden nei oare plakken. Der waard strie en reid, mar benammen turf ferfierd. Sûnt ûngefear 1900 ek sûkerei. Nei de Twadde Wrâldoarloch rekken de havens geandewei har funksje kwyt. Tsjintwurdich lizze der allinnich noch plezierboatsjes.
Stasjon, trein en tram
Yn 1866 krige Feanwâlden in treinstasjon oan it spoar Grins-Ljouwert. It jier dêrop waard foar it stasjon oer it sjike stasjonskofjehûs ‘’villa Schoonoord’’ boud. Dit bleau bestean oant 1947. It treinstasjon is meardere kearen ferboud en útwreide. Om de hege ûnderhâldskosten waard yn 1972-1973 it âlde stasjonsgebou ferfongen troch in moderner en geryfliker stasjonsgebou.
Yn 1880 kwam op inisjatyf fan de NTM de earste tramrûte fan Fryslân klear: Feanwâlden-Dokkum. De tramraljes waarden yn Feanwâlden oanlein oer de tsjintwurdige Stinswei, Haadstrjitte en Eastein. In herberch waard omboud ta in mânsk stasjon, dêr't in hotel en it regionale kantoar fan de NTM yn sieten. Tusken it treinspoar en it tramstasjon lei in ranzjearstasjon foar de trams. Yn 1881 waard in twadde tramspoar Feanwâlden-Burgum oanlein. Ek waarden meardere tramraljes oanlein foar it treinstasjon, sadat beide ferfiermiddels goed op inoar oan slueten. Earst wie op beide linen in hynstetram oanwêzich, nei 1913 (Feanwâlden-Drachten) en 1926 (Feanwâlden-Dokkum) waarden dy ferfongen troch de stoomtram. Noch wer letter kaam de motortram. Troch de hieltiten effisjinter wurdende bussen koe de tram de konkurrinsje net mear oan. Op 5 oktober 1947 ried de lêste tram út Feanwâlden. It eartiidske tramstasjon wie troch de eigener, de famylje Popma, omboud ta restaurant. Yn 1969 moast it gebou plakmeitsje foar de Rûnwei en is doe ôfbrutsen. In nij restaurant mei deselde namme waard inkele tsientallen meters fierderop boud.
Bûterfabryk Freia en feemerk
thumb|260px|Freia N.V.
Suvelpionier Mindert Bokma de Boer fêstige him yn 1874 te Feanwâlden. Hy kaam te wenjen yn de toch him sels boude grutte filla "El Dorado" oan de Suderwei. Yn de jierren dêrnei boude hy it bûterfabryk Freia efter syn hûs, dat iepene waard yn 1879. Dat wie it earste bûterfabryk yn Fryslân. Nei in dreech begjin ferkocht Bokma de Boer it fabryk al nei trije jier. Yn de desennia dêrnei waard it fabryk tige winstjouwend. Ek de âlde feemerk fan Feanwâlden profitearre fan it fabryk. Ut sifers docht bliken dat de merk nei 1880 hurd groeide. Op de hjerstmerk fan topjier 1886 waarden bygelyks yn totaal 2250 stiks fee ferhannele. De merk hâlde op te bestean yn 1921. De namme fan de feemerk libbet tsjintwurdich troch yn it koartlyn boude winkelsintrum "de Koemarkt", dat op itselde steed stiet as dêr't de merk hâlden waard.
De fabrykspiip fan Freia stuts mei syn 50 meter boppe it hiele doarp út. It joech wurkgelegenheid oan maksimaal sechtich man. Yn 1970 gie it fabryk ticht. Der hawwe lang plannen west om der in museum fan te meitsjen, mar yn 1991 waard it gedieltlik oerbrocht nei it Iepenloftmuseum Arnhim. Yn Feanwâlden stie it fabryk op it plak dêr't no de Freiahôf is.
Wettertoer
Yn 1925 waard opdracht jûn ta de bou fan in wettertoer, oan de tsjintwurdige Wettertoerwei. It wetter waard dêr oppompt, suvere en troch in parslieding transportearre nei Ljouwert. De masines wurken op stoomkrêft en doe't it stoomtiidrek foarby wie, rekke de toer syn funksje kwyt. Yn 1957 waard de wettertoer dêrom ôfbrutsen.
De Sanjes
Krekt bûten Feanwâlden lei eartiids in iepenloftswimbad: de Nije Sanjes. Dat bestie út twa baden. It waard oanlein yn it begjin fan de twadde helte fan de tweintichste iuw. Om 1990 hinne is it swimbad sloopt.
Op itselde plak as dêr't it eardere swimbad stie, is nei 1998 on boarterspark komd, oprjochte troch de hear Visbeek út Rinsumageast. Dat is it grutste boarterspark fan Fryslân en hjit SanjesFertier. In pear jier letter is dêrneist noch in amusemintspark, Sanjesplezier, iepene. Offisjeel falt de Sanjes ûnder de Westereen, mar himelsbreed leit it tichter by Feanwâlden. It âlde swimbad foel wol altiten ûnder Feanwâlden.
Nijbou
Oant de 19e iuw bestie it doarp benammen út in lintbebouwing fan de Hoeke, Achterwei, Haadstrjitte en it Eastein. Fierders wie der noch wat bewenning by de Haven, it stasjon en oan de súdlik lizzende doarpsgrins de Swette. Yn de 20e iuw is it oantal wenten yn Feanwâlden hurd groeid.
Feanwâlden hat altyd yn sawol de gritenij as de gemeente Dantumadiel lein.
Doarpswapen
Beskriuwing: Yn goud in toer fan keel, dekt fan azuer, mei in tichte poarte en fiif finsters, yn de boppeste skyldhoeken mei in elzeblêd fan sinopel; en in skylfoet skeake fan sulver en sabel fan fiif rigen fan sân balken.
Mienskip
It doarpshûs hjit 'De Mienskip'. It multyfunksjoneel sintrum yn Feanwâlden wie in stapke tichterby kaam troch de oankeap fan de âlde drogisterij yn de Haadstrjitte. Der wurdt al jierren neitocht oer de bou fan in multyfunksjoneel sintrum, mar yn 2022 is dat noch jimmeroan sa. It doarpskrantsje Doarpskompas fan de Feriening Doarpsbelangen wurdt yn eigen behear fersoarge en besoarge yn Feanwâlden, Feanwâldsterwâl, Bûtefjild en Kûkherne.
Tsjerken
Feanwâlden hat yn 2009 fjouwer tsjerkegenoatskippen (PKN, Menisten, Kristlik Grifformearden en Ald Grifformearden) en fiif tsjerkegebouwen.
Jehannestsjerke
thumb|260px|Jehannestsjerke Dit tsjerkegebou waard oant foar koart brûkt troch de Herfoarme Gemeente. Resint is de gemeente oansluten by de PKN, wêrby't de namme fan de tsjerke feroare is yn Jehannestsjerke. De takomst fan de tsjerke is ûnwis omdat der twa gemeentes yn Feanwâlden oansluten binne by de PKN en dat tsjerkegebou te lyts is foar beide gemeentes.
De tsjerke is foltôge yn 1648 sa stiet op de toer te lêzen. Der is ek in âlde Steatebibel út dy tiid. Pas nei hûndert jier krige de gemeente syn eigen dûmny, dêrfoar wie der sprake fan ‘’dielde’’ predikanten mei de omlizzende doarpen. De tsjerke hat in sealtektoer dy't yn de tsjerke boud is mei dêrop in fergulde waarhoanne. Opmerklik is dat de drompel ûnder de tagongsdoar fan de tsjerke in Roomske alterstien west hat. De klokken yn de toer binne út 1715 en it oerwurk út 1798. In balustrade-oargel kaam klear yn 1890 doe't ek de preekstoel restaurearre waard en ferpleatst waard fan de sydkant nei foaren. Der binne ek antike kroanluchters, jûnsmielsulver, doopbekken en tekstbuorden yn de tsjerke. Yn 1924 wie der in driigend tekoart fan sitplakken wêrtroch't keazen waard om in kreake te bouwen. Resintere grutte restauraasjes wienen yn 1971, 1991 en 2004-2005. Fan binnen is it ynterieur fan de tsjerke no frij modern en it oarspronklike karakter is dúdliker oan de bûtekant te sjen. De tsjerke hat ek in pastorij dy't op inkele tsjientallen meters stiet. Wannear't dy boud is, is ûnbekend, grif om 1780. It gebou hat in grutte tún en wurdt noch altiten brûkt as pastorij.
Swettetsjerke
Dit tsjerkegebou waard oant foar koart troch de Grifformearde gemeente fan Feanwâlden brûkt. Resint is de gemeente oansluten by de PKN wêrby't de namme feroare is yn Swettetsjerke). De takomst fan dy tsjerke is ûnwis omdat de PKN gemeente fan Feanwâlden twa tsjerkegebouwen hat en dy tsjerke oan restauraasje ta is.
It pân waard boud yn 1871. Dêrfoar kamen de grifformearden gear yn Burgum. De pastorij waard njonken de tsjerke boud en hat dy funksje no noch. It grutter wurden fan de gemeente makket útwreiding fan it pân needsaak; dat waard yn 1922-1923 realisearre. Tagelyk krige it gebou in klokketoer. De lêste renovaasje wie yn 1954.
Meniste Tsjerke
thumb|260px|Menistetsjerke mei pastorij Op 10 septimber 1609 krige Michiel Saeckes út Feanwâlden in fisioen. Hy krige in soad bekendheid en troch him is nei alle gedachten in menistegemeente yn Feanwâlden ûntstien. Al yn 1691 waard melding makke fan in menistegemeente yn Feanwâlden. Dy hie syn skûltsjerke yn Feanwâldsterwâl, yn in gebou dat no omboud is ta wenning. Yn 1865/1866 lieten de dopersken in tsjerke en pastorije sette oan de tsjintwurdige Suderwei, dêr't de tsjerke no noch stiet. Yn 1895 kaam der in oargel yn. Yn 1973 en 1997 hawwe der restauraasjes west.
Kristlik-grifformearde tsjerke
De Kristlik Grifformearde Tsjerkegemeente fan Feanwâlden waard grut ûnder lieding fan doarpsgenoat Hindrik Bijlsma. Men tsjerke earst bûten it doarp, mar nei in skoftke kaam men gear yn de kapperssaak fan Bijlsma dêr't gastprekkers ûntfongen waarden. Dy romte waard al rillegau te lyts en neist de wenning fan Bijlsma waard in beskieden tsjerkegebou realisearre (no oan de Boargemaster Faberwei). Dy moast al gau útwreide wurde. De gemeenteleden waarden Bijlianen neamd, nei Hindrik Bijlsma. Yn 1930 sluet dy tsjerke fan Feanwâlden him oan by de Kristlik Grifformearde Tsjerke. Mar yn 1954 bruts de tsjerkerie wer mei dat tsjerkegenoatskip. In diel fan de gemeente folge de tsjerkerie, wylst in oar part fan de leauwigen him wer oanslute woe by de Kristlik Grifformearde Tsjerke fan Nederlân. Dy twadde groep kaam gear y it eardere hotel Schoonoord, foar it stasjon oer. Doe't it oantal gemeenteleden him sterk útwreide waard it eardere hotel opkocht en ferboud ta Kristlik Grifformearde Tsjerke mei pastorij.
Ald-Grifformearde tsjerke
Yn 1954 wie der in skuorring yn de Kristlik Grifformearde Gemeente fan Feanwâlden. De tsjerkerie en har folgelingen brutsen mei dat Tsjerkegenoatskip en neamden har Kristlik Grifformearde Tsjerke Bûten Ferbân. De tsjerkestjinsten bleaunen yn it Bijlsma tsjerkje oan de Boargemaster Faberwei. Yn 1962 sluet de gemeente him oan by it Ald-Grifformearde Tsjerkegenoatskip. Yn de doarpsmûle wurdt it 'de swarte kousetsjerke' neamd. De lytse gemeente telt ûngefear 70 leden. Leden komme út de wide omkriten nei dy tsjerke, mei om't it de ienige tsjerke is yn it noarden fan Nederlân dy't oansluten is by it Ald-Grifformearde Tsjerkegenoatskip.
Skoallen
Yn 2009 hat Feanwâlden twa basisskoallen. De kristlike basisskoalle de Frissel mei ± 300 learlingen en de iepenbiere basisskoalle dr.'Theun de Vriesskoalle mei ± 150 learlingen.
Iepenbier ûnderwiis
thumb|260px|Earder skoalgebou (1778) It âldste bekende skoalgebou fan Feanwâlden kaam yn 1778 klear. It bestie út in skoallokaal en skoalhûs dat grinze oan it tsjerkhôf fan de herfoarme tsjerke. It gebou is resint sloopt wylst it skoalhûs noch bestiet. It hat noch in ynmitsele betinkingsstien. Yn 1892 ferlear de skoalle syn funksje en waard it in wenning. Troch romtegebrek waard yn 1892 in nije skoalle boud oan de Feintensleane. Dêrneist waard it skoalhûs setten. Beide gebouwen ferlearen harren oarspronklike funksje yn 1954. Yn dat jier ferhuze de iepenbiere skoalle fan Feanwâlden nei in nij gebou oan de Johannes Prinsstrjite. Dêr sit de skoalle yn 2010 noch. Sûnt 1979 hjit dy skoalle de 'dr. Theun de Vriesskoalle', ferneamd nei Theun de Vries, in ferneamd skriuwer. It âlde gebou oan de Feintensleane waard letter omboud en is noch brûkt as badhûs en gymnastyklokaal. Letter is it noch brûkt as ynloopsintrum, pjutteboartersplak en jeugdsoas. Yn 2009 is it gebou sloopt en it plan is om it op te nimmen yn it winkelsintrum. De eardere skoalmasterswente der njonken waard ein jierren ’60 ôfbrutsen en op it stee stiet no in moadehûs.
kristlik ûnderwiis
Yn 1869/1870 waard in kristlike skoalle mei in skoalhûs setten oan de Swette. Dat wie ien fan de earste kristlike basisskoallegebouwen fan Fryslân. Dat die tsjinst oant 1909, doe't de skoalle ferhuze nei in nij gebou efter de grifformearde tsjerke. Dat pân sluet yn 1960 en krige in oare funksje. Yn 1930 waard in twadde kristlike skoalle boud oan de Nijewei. De learlingen fan de oare kristlike skoalle kamen der tusken 1958-1960 by. Nei meardere útwreidings waard de skoalle te lyts. Der waard besluten ta it bouwen fan in twadde kristlike skoalle by de Haven. De skoalle oan de Nijewei krige de namme 'it Beaken' en dy oan de Haven de Paadwiizer. Ein jierren '90 binne beide skoallen op it grûngebiet fan lêstneamde fusearre ta 'De Frissel'. Yn it gebou oan de Nijewei sit no in sportskoalle.