cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lower Brule (Súd-Dakota)
Lower Brule ['lo u wǝɹ bɹu'le:] is in plak fan Lyman County, yn it sintrale part fan 'e Amerikaanske steat Súd-Dakota, dat yn 1875 stifte waard. Hoewol't it net it haadplak fan 'e county is (dat is Kennebec), is it wol it haadplak fan it Neder-Brulee Yndianereservaat (Lower Brule Indian Reservation), fan 'e Neder-Brulee Sû Stamme (Lower Brule Sioux Tribe). Lower Brule is neamd nei it Neder-Brulee Agintskip (Lower Brule Agency), it agintskip fan it Buro fan Yndiaanske Saken yn it Neder-Brulee Reservaat. Neffens gegevens fan 'e folkstelling fan 2010 lei it ynwennertal fan Lower Brule doe justjes boppe de 600 minsken.
Demografy
Neffens gegevens fan 'e folkstelling fan 2000 wie doe fan 'e befolking fan Lower Brule 4,2% âlder as 65 jier en 44,2% jonger as 18 jier. Fierders bestie 24,8% fan 'e húshâldings út ien persoan, wylst 51,9% fan 'e befolking ûnder de earmoedegrins libbe (foar it befolkingssegmint fan ûnder de 18 jier sels 56,2%). Wat de etnyske opbou fan 'e befolking oangiet, dy wie yn 2000 sa: 94,8% Yndianen; 4,5% blanken; 0,3% Latino's; 0,2% swarten; 2,0% oaren of fan mingd etnysk komôf.
Ernst Vegelin van Claerbergen
Jhr. dr. Frederik Ernst Vegelin van Claerbergen (Arnhim, 10 septimber 1969) is in Nederlânsk museumdirekteur.
Biografy
Vegelin is telch út it laach Vegelin van Claerbergen en in soan fan ambassadeur jhr. mr. Maximilien Vegelin van Claerbergen (1927-2011) en Eudia Beatrix Pierson (1941). Hy troude yn 2003 mei Miori Kato, en krige mei har ien bern.
Vegelin studearre oan it Trinity College dêr 't hy in BA helle. Dêrnei helle hy in MA en in PhD oan The Courtauld Institute of Art, de PhD yn 1999. Hy is spesjalisearre yn let-16e-iuwske religieuze keunst. Hy is haad fan it museum The Courtauld Gallery, fêstige yn Somerset House yn Londen.
Marsberg
thumb|Marsberg yn de [[Hochsauerlandkreis]] Marsberg is in stêd en gemeente in it noardeastlike part fan it Sauerlân yn de Hochsauerlandkreis yn Noardryn-Westfalen, Dútslân. De gemeente ûntstie yn syn hjoeddeiske foarm yn 1975, yn it ramt fan de weryndieling yn Noardryn-Westfalen, út de eardere gemeenten Obermarsberg (yn de 17e en 18e iuw Stadtberge neamd) en Niedermarsberg (earder Horhusen neamd). Yn Obermarsberg moat nei alle gedachten de Irminsul op de Earesburch, it wichtichste hillichdom fan de âlde Saksen, stien hawwe. Nei it ferneatigjen troch Karel de Grutte dêrfan, waard it âldste kleaster fan Westfalen, dat letter part fan de Abdij fan Corvey waard, stifte. Niedermarsberg ûntjoech him ta in wichtige hannelsstêd, mar wie lykwols polityk ôfhinklik fan Obermarsberg. Fan belang wie sûnt de Iere Midsiuwen de mynbou fan erts en it ferwurkjen dêrfan.
Geografy
It plak leit oan de rivier de Diemel, sa'n 20 kilometer beëasten Brilon en 30 kilometer besuden Paderborn.
Ferdieling
Marsberg bestiet út de folgjende 17 buorren:
Oise (departemint)
Oise is in Frânsk departemint yn de regio Hauts-de-France. De namme fan it departemint is ûntliend oan de rivier de Oise.
Skiednis
Oise is ien fan de 83 departeminten, dy't oprjochte waarden yn de tiid fan de Frânske Revolúsje. It wie eartiids in kroandomein fan de Frânske kening en makke doe diel út fan de provinsje Île-de-France.
Fan 1960 oant 2015 hearde it departemint Oise by de regio Pikardje, dy't yn 2016 yn de regio Hauts-de-France opgyng.
Geografy
It departemint Oise grinzget yn it noarden oan it departemint Somme, yn it easten oan it departemint Aisne, yn it suden oan de departeminten Seine-et-Marne en Val-d’Oise en oan it westen oan de departeminten Eure en Seine-Maritime.
Bestjoerlike yndieling
It departemint Somme is ûnder te ferdielen yn 4 arrondisseminten, 21 kantons en 679 gemeenten
Stêden
De grutste gemeenten yn it departemint neffens ynwennertal (2019) binne:
Hichteboarch
In hichteboarch is in boarch dy't op in berch of heuvel stiet, dus boppe it omlizzende gebiet. De namme is ôflaat fan it yndielen fan boargen neffens harren topografyske posysje en men ûnderskied harren fan leechlânboargen. Hichteboargen sels kinne ek ûnderskaat wurde yn de folgjende groepen:
Doe't yn de rin fan de tsiende en alfde iuw de boargen harren suvere ferdigeningskarakter ferlearen en mear as fersterke aadlike wenboargen tsjinjen giene, krigen de hichteboargen de foarkar, om't hja makliker te ferdigenjen wiene. Yn Dútslân binne hast 66 prosint fan de midsiuwske boargen dy't hjoed-de-dei noch besteane hichteboargen. Yn de eardere iuwen koene allinnich keningen en de rykste eallju boargen bekostigje. Fan de tolfde iuw ôf koene ryksministerjelen heuvelboargen bouwe en dat waard folge troch de adel. Hjoed-de-dei binne hichteboargen benammen toeristyske atraksjes, om't hja faak goede útsichten hawwe, hoewol't gauris in tagongspriis frege wurdt. Se hawwe faak restauranten en men kin it ynterieur fan de boarch besjen.
Abel Cahen
thumb|VanAbbe nijbou Abel Cahen (Geldrop, 1934) is in Nederlânsk arsjitekt.
Cahen studearre boukunde oan de Technyske Universiteit yn Delft. Dêrnei waard er dosint oan de Gerrit Rietveld Akademy, it Ynstitút foar Arsjitektuer yn Rotterdam en it Berlage Ynstitút yn Amsterdam. Hy wûn 1989 de Council of Europe Museumprize en yn 1991 de Rietveldpriis.
Cahen is troud mei earder tillefyzjepresintatrise Sonja Barend.
Jureka del Mar
Jureka del Mar, echte namme ûnbekend (yn Tailân, 27 maart 1994), is in Taisk neakenmodel, pornografysk aktrise en prostituee. Hja sette yn 2016 útein mei in wurkpaad yn sawol de Jeropeeske as de Amerikaanske pornoyndustry en spile yn frijwat films.
Libben en karriêre
Jureka del Mar waard yn 1994 berne yn Tailân. Oer har jonkheid is frijwol neat bekend. Yn 2016, doe't se 22 jier wie, makke se har debút yn in pornografyske film. Neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) hie se ein 2018 yn mear as 35 films spile, al moat dêrby oantekene wurde dat de IAFD in Amerikaansk-oriïntearre database is, dêr't inkeld bûtenlânske produksjes yn opnommen wurde ynsafier't dy yn 'e Feriene Steaten útbrocht binne. It wiere tal films dêr't Del Mar yn spile hat, sil sadwaande nei alle gedachten heger lizze. Del Mar hat benammen foar de Jeropeeske filmstudio LegalPorno wurke, mar ek wol foar it Amerikaanske label Evil Angel. Under har karriêre hat se û.m. gearwurke mei kollega-aktrises as Tiffany Doll, Gina Gerson en May Thai.
Lichemsskaaimerken
Jureka del Mar is mongolide, mei grize eagen en swart hier. Neffens har offisjele opjefte is se 1.68 m lang, mei in gewicht fan 58 kg, en in natuerlike kupmaat. Behalven de wenstige gatsjes troch de earlellen hat se piercings troch beide spiennen, beide skamlippen, har klitoris en it tuskenskot fan har noas. Se sit fierders ûnder de tatoeaazjes. Sa hat se ien fan kersen (fruchten) tusken har boarsten; in Medusakop op har búk; twa stjerren oan wjerskanten fan har boppebúk; ferskate stjerren op har rjochterheup; de tekst Exclusive op har lofterheup; de tekst Premium Quality rjochts ûnderoan har búk; flinters op 'e efterkant fan har lofterboppeskonk; in gesicht op 'e efterkant fan har rjochterboppeskonk; de tekst Cream op har rjochterstút; ferskate lytsere tatoeaazjes op har rêch; en gruttere ûntwerpen oan 'e binnenkant fan har rjochterboppeskonk en op har rjochterside.
Draakfisken
De draakfisken (Latynske namme: Chimaeriformes) foarmje in skift fan 'e stamme fan 'e rêchstringdieren (Chordata), de ûnderstamme fan 'e wringedieren (Vertebrata), de tuskenstamme fan 'e kaakdieren (Gnathostomata), de klasse fan 'e kreakbienfisken (Chondrichthyes), de ûnderklasse fan 'e seekateftigen (Holocephali) en it boppeskift fan 'e seekatten (Holocephalimorpha). Dit is in taksonomyske groep fan fisken, dy't de iennichste libbene subgroep foarmet binnen de seekateftigen. De seekateftigen binne de sustergroep fan 'e haaien en roggen (Elasmobranchii).
Skaaimerken
Draakfisken kinne oant 1.50 m lang wurde, al moat dêrby oantekene wurde dat dan de lange sturt meirekkene wurdt, en dat it eigentlike lichem dus folle koarter is. Se hawwe in skelet dat inkeld út kreakbien bestiet en fierders in frij pimitive fysiology, sûnder mage (de funksjes fan 'e mage wurde ferfolle troch de terms). It binne djipseefisken dy't oer it algemien op 'e seeboaiem fan oseänen mei in tuskenbeiden klimaat libje, op in djipte oant 2.600 m ûnder seenivo. In útsûndering wurdt datoangeande foarme troch guon soarten fan it skaai fan 'e ploechnoasdraakfisken (Callorhinchus), dy't pleatslik of periodyk yn ûndjip wetter foarkomme kinne. (Dêrom binne dat ek de soarten dêr't it measte oer bekend is en dy't men yn iepenbiere akwaria oantreft.)
Draakfisken wurde sa neamd om't se der bizar útsjogge, mei in frij smel lichem (fan boppen besjoen), oergrutte finnen, in lange sturt, en faak in útstykjende rjochtoppige stikel foar de rêchfin, dy't by guon soarten giftich is. By in protte soarten is de snút útgroeid ta in yngewikkeld sintúchlik orgaan. Draakfisken lykje har sa'n 420 miljoen jier lyn, yn it Siluer, ûntjûn te hawwen, en de ûnderskate famyljes fan it skift begûnen oan 'e ein fan it Sjuera, sa'n 170 miljoen jier lyn, oan in eigen ûntwikkeling.
Hil Andringa
Hiltje (Hil) Andringa (Ljouwert, 25 maart 1896 – Hilfertsom, 26 febrewaris 1985) wie in Nederlânske byldhouwer en foarmjouwer.
Libben en wurk
Andringa wie in dochter fan Bouwe Andringa en Jacoba Wierda. Har heit wie bierhûshâlder yn Ljouwert. Se krige har oplieding yn Amsterdam. Yn de jierren tweintich ferhuze hja nei Hilfertsom. Se wie dêr in warber lid fan de yn 1949 oprjochte keunstnerferiening Gooisch Scheppend Ambacht (GSA, letter: Genootschap voor Samenwerkende Ambachtskunstenaars). Andringa wurke it leafst mei hurde materialen lykas hout, albast en ivoar en ûntwurp ek ontwierp ook gebrûksfoarwerpen.
Andringa stoar yn de âldens fan 88 jier yn har wenplak Hilfertsom.
Obermarsberg
Skiednis
It plak wie oarspronklik in hichteboarch út de Izertiid, dat stifte wie foar of yn it tiidrek fan de oarloggen tusken Germanen en Romeinen, lykas de Slach yn de Teutoburgerwâld fan 9|9 nei Kr. en de Slach oan de Weser fan 16 nei Kr. It is net alhiel wis oft it gebiet ûnder de Sjerusken, Sjatten of Marsi (sa't it troch Tasitus beskreaun wie) wie. Der binne fierders gjin tawizings ta Eresburch foar de Saksekriich (770-785). Yn de tiid fan de Saksekriich, wie de Eresburch gauris beset troch Widukind, de lieder fan de Saksen, dy't wegeren it kristendom en de hearskippij fan de Franken oan te nimmen. Om 800 liet Karel de Grutte in tsjerke bouwe yn Earesburch en waard it Kleaster Obermarsberg stifte. De hjoeddeiske tsjerke fan Obermarsberg stammet lykwols út de trettjinde iuw. Yn 822 skonk keizer Loadewyk de Fromme Eresburch oan de Abdij fan Corvey. Yn 900 ferliende kening Loadewyk it Bern de ûnderste helte fan Earesburch, yn it deltme lizzende Villa Horhusen (it lettere Niedermarsberg), inkele stedsrjochten lykas in iepen merke, en munt- en tolrjochten. Yn 1115 waard de boarch troch Freark fan Arnsberg en yn 1145 troch Volkwin von Schwalenberg skansearre. Tusken 1205 en 1208 waard de boarch weropboud troch de Abdij fan Corvey. Tusken 1200 en 1220 bouden de ynwenners fan Horhusen by de berch op ûnder de boarch in stêd en neamden it Mons Martis of ek wol Heresberg. Yn dy tiid waard ek de iergoatyske Nikolaitsjerke boud. Yn 1222 krige it stedsrjochten. De stêd waard in wichtich hannelsplak en yn de Lette Midsiuwen waard it lid fan it Hânzeferbûn. Op 1 jannewaris 1975 waard de gemeente Obermarsberg opheft en waard it yn de gemeente Marsberg yndield.
Osterspai
Osterspai (foarhinne: Osterspey) is in gemeente yn de Rhein-Lahn-Kreis yn de Dútske dielsteat Rynlân-Palts. Osterspai is in plak yn de ferbânsgemeente Loreley.
Anton Koolhaas
thumb|Anton Koolhaas as gast fan [[Mies Bouwman in 1968]] thumb|Anton Koolhaas (1981) Anthonie Koolhaas (Utert, 16 novimber 1912 - Amsterdam, 16 desimber 1992) wie in Nederlânsk skriuwer fan romans, senarioskriuwer en resinsint.
Biografy
Anton Koolhaas wie de jongste fan in húshâlding mei fjouwer bern. Hy studearre oan de Ryksuniversiteit Utert, nei't er sels sei, enige vakken die verband konden houden met de journalistiek. As lid fan de Utertskere studinteferiening Unitas wie er befreone mei Albert Alberts en Leo Vroman. Mei dy twa rjochte er it Utertsk Studintetoaniel op. Foar en yn de Twadde Wrâldkriich wurke er tsien jier as bûtenlânredakteur by de Nieuwe Rotterdamsche Courant. Dêrnei wie er keunstredakteur fan De Groene Amsterdammer, oant er yn 1952 ta direkteur fan de Stichting Culturele Samenwerking yn Yndoneezje waard.
Yn 1955 gie Koolhaas werom nei Nederlân en waard toanielresinsint by Vrij Nederland. Tagelyk waard er learaar oan de filmakademy yn Amsterdam, dêr't er fan 1968 oant 1978 direkteur wie. Hy skreau ek sels senario's, ûnder oaren foar Bert Haanstra syn films Bij de beesten af (1972) en Dokter Pulder zaait papavers (1975, nei syn eigen roman De nagel achter het behang).
Koolhaas syn earste boek ferskynde yn 1956, de ferhalebondel Poging tot instinct. Koolhaas' romans gean faak oer bisten mei typysk minsklike einegskippen. De Boekewike fan 2009 wie wijd oan 'it bist yn de literatuer'. Dêrom ûntfâlde biolooch en skriuwer oer bisten Midas Dekkers op 19 maart dat jier in plakette oan Koolhaas' hûs oan it Amsterdamske Vondelpark mei in sin fan Koolhaas: 'Ik zit in alle figuren, al zijn het regenwormen'.
Senario's
¹ Films ek fan Koolhaas regissearre
Manistee (Michigan)
Skiednis
Manistee waard yn 'e iere njoggentjinde iuw oandien troch roomske misjonarissen, en it is bekend dat der yn 1826 in jezuïtyske missypost fêstige wie. Yn 1832 bouden in stikmannich blanke keaplju út Massachusetts in hannelspost oan 'e rivier de Manistee, mar hja waarden al rillegau út 'e krite ferdreaun troch de lânseigen Ottawa-Yndianen.
De delsetting Manistee begûn as ien fan sa'n fyftjin ûnderskate Ottawa-doarpen oan 'e kust fan dit diel fan Neder-Michigan. Under de betingsten fan it Ferdrach fan Washington waard yn 1836 in grut diel fan 'e delling fan 'e Manistee, wêrûnder de delsetting Manistee sels, ta Yndianereservaat ferklearre. Neitiid waard dat reservaat lykwols wer opheft doe't de grûn te oantreklik bliek foar blanke kolonisten.
Ekonomy
De pleatslike ekonomy fan Manistee is sterk ôfhinklik fan it toerisme. Der binne mear as fjirtich charterfiskersboaten dy't mei angelders de Michiganmar opgeane, wylst men by it angeljen yn 'e rivier de Manistee foet oan 'e grûn hâlden kin. Der wurdt benammen op salm en reinbôchforel fiske. Fierders kin der yn 'e omkriten fan Manistee ek jage wurde, en binne der oan 'e kust fan 'e Michiganmar trije publyk tagonklike strannen. Fierders is der de golfbaan fan it Manistee National Golf Resort (5 km besuden Manistee) en it kasino fan it Little River Casino and Resort (13 km noardeastlik fan Manistee). Yn Manistee is ek de filmstudio 10 West Studios fêstige, dy't spylfilms produsearret, wêrûnder de dramafilm What If... (2010), mei Kevin Sorbo en John Ratzenberger, en de bernefilm Mickey Matson and the Copperhead Conspiracy (2012), mei Christopher Lloyd en Ernie Hudson, dy't beide yn Manistee opnommen waarden.
Demografy
Tusken 1870 en 1900 woeks de befolking fan Manistee oan fan 3.300 oant rom 14.000 minsken. Neitiid begûn it ynwennertal lykwols wer te sakjen. Fan 1930 oant 1960 sweefde it tusken de 8.000 en de 9.000, en pas yn 1990 dûkte it foar it earst ûnder de 7.000. Neffens gegevens fan 'e Amerikaanske folkstelling fan 2010 lei it ynwennertal fan Manistee doe op 6.200, en in skatting út 2014 ornearre dat der dat jiers 6.100 ynwenners wiene.
Neffens gegevens fan 'e folkstelling fan 2010 wie doe fan 'e befolking fan Manistee 18,0% âlder as 65 jier en 21,9% jonger as 18 jier. Fierders bestie 36,4% fan 'e húshâldings út ien persoan, wylst yn 2000 11,1% fan 'e befolking ûnder de earmoedegrins libbe. Wat de etnyske opbou fan 'e befolking oangiet, dy wie yn 2010 sa: 88,1% blanken; 3,8% Yndianen; 3,4% Latino's; 0,4% Aziaten; 0,5% swarten; 3,8% oaren of fan mingd etnysk komôf. In grut diel fan 'e blanke ynwenners fan Manistee is fan Skandinavysk komôf. De Yndianen binne foar it meastepart etnyske Ottawa. De Little River Troep fan Ottawa Yndianen, in federaal erkende Amerikaanske stamme-organisaasje, hat syn haadkertier yn Manistee.
Klimaat
Manistee hat in lânklimaat, mei fochtige waarme simmers en kâlde winters. Yn july, de waarmste moanne, is de trochsneed temperatuer oerdeis 27 °C, en yn jannewaris, de kâldste moanne, is dat –8 °C. Manistee kriget jiers trochinoar 847,5 mm delslach.
Raleftigen
De raleftigen (wittenskiplike namme: Ralli) foarmje in ûnderskift fan 'e klasse fan 'e fûgels (Aves) en it skift fan 'e kraaneftigen (Gruiformes). Ta dizze taksonomyske groep hearre mear as 150 soarten fûgels, wêrfan't de bekendste de merkel (Fulica atra) en it reidhintsje (Gallinula chloropus) binne. Raleftigen komme op alle wrâlddielen foar, útsein Antarktika. Se hawwe har oanpast oan alle biotopen behalven woastinen, de poalstreken en it diel fan heechberchtmen boppe de sniegrins.
Estlânsweedsk
It Estlânsweedsk (Sweedsk: estlandssvenska; Estysk: rannarootsi keel) is in (hast) útstoarn dialekt fan it Sweedsk, dat yn Estlân sprutsen wurdt. It hearde ta de East-Sweedske dialekten en waard troch de Estlânsweden sprutsen op de eilannen Vormsi, Saaremaa, Hiiumaa en Ruhnu. Oant de Twadde Wrâldoarloch wie it neist it Estysk, de omgongstaal én de offisjele taal op dizze eilannen. It is net dúdlik oft der noch sprekkers fan de memmetaal binne. Nei de ûnôfhinklikens fan Estlân nei it útelkoar fallen fan de Sovjet-Uny belibbe it Estslânsweedsk in oplibbing, mei kursussen yn de taal dy't op Dagö en Ösel oanbean waarden. Op dit stuit is it tal memmetaalpraters ûnbekend, mar oannommen wurdt dat it leech is (2018).
Foarbyld
Estlânsweedsk: Stick tälknin i stolpan o hälvtor stolpan topa kalkan, säte Halmen o Hälma färe kalkan o ker te Nuckö toka. Standertsweedsk: Stick täljkniven i stolpen och vält stolpen på kälken, sätt Hjälmen och Hjälma för kälken och kör till Nuckö.
Grutte Priis Formule 1 fan Eastenryk 2000
Utslaggen fan de Grutte Priis Formule 1 fan Eastenryk 2000 yn Spielberg op 16 july 2000. It wie de tsiende fan 17 races fan de Formule 1 yn 2000. Hy waard op de A1-Ring hâlden. De race waard hâlden oer 71 omgongen, op it 4,3 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 307 kilometer.
Jan fan Galen
thumb|200px|Jan fan Galen
Fisazjy
Fisazjy is it fakgebiet dat him dwaande hâldt mei it aksintuëarjen fan 'e sterke kanten fan in gesicht en it kamûflearjen of korrizjearjen fan 'e minder sterke trekken. It wurd "fisazjy" is ôflaat fan it Frânske wurd visage, dat "gesicht" betsjut. Lju dy't wurksum binne op dit mêd, wurde fisazjisten neamd.
Leechlânboarch
thumb|Kastiel Trakai yn Litouwen, in eilânboarch thumb|Boarch Calvörde, dêr't de grêft mei de rivier de Ohre ferbynt thumb|De boarch Groß Raden út de Iere Midsiuwen thumb|Kastiel Redbad In leechlânboarch is in type boarch of kastiel dy't ferwiist nei de topografyske yndieling fan boargen en kastielen dy't foarkomme yn in leechlân, flakte of delling. Mei dizze yndieling wurde leechlânboargen ûnderskaat fan hichteboargen.Yn Dútslân binne de kastielen dy't hjoed-de-dei noch besteane sa'n 34 prosint leechlânboargen. Om't leechlânboargen net it ferdigeningsfoardiel hawwe dy't hichteboargen wol hawwe, waarden plakken keazen dy't maklik te ferdigenjen binne, bygelyks yn rivieren, marren, sompen of op eilannen. Op plakken dêr't sokke natuerlike obstakels net besteane, waarden bygelyks grêften of ierdwâlen oanlein. Om it kastiel heger as it omlizzende lân te krijen waarden keunstmjittige heuvels (motten), yn Fryslân Hege wierren neamd, oanlein. Ek waarden der fersterke tuorren by oanboud. Kastielen yn de Midsiuwen, Slavyske en Saksyske kastielen ynbegrepen, hiene faak in smelle, djippe grêft en in hege steile wâl. Leechlânboargen komme almeast foar yn leechlannen, lykas de Baltyske lannen, Noard-Poalen, de Noarddútske Flakte, Denemark, Nederlân en de Fryske lannen. Hja kinne lykwols ek wol fûn wurde yn dellings fan heechlannen of op in eilân of yn in rivier.
Soarten
Neffens funksje:
Fisazjy
It oanbringen fan make-up hat as doel om in positive bydrage oan it uterlik fan 'e behannele persoan te leverjen, bgl. by fotoreportaazjes foar tydskriften, moadeshows of brulloften. Ek by optredens yn it teäter, op 'e tillefyzje en yn films (wêrby't de felle beljochting de minsklike hûd faak glânzgje lit) soarget it wurk fan in fisazjist(e) derfoar dat de kwaliteit fan it byld tanimt.
Ofkoarting
List fan Fryske ôfkoartings
(Hjiryn binne inkeld algemiene ôfkoartings opnomd, dus gjin nammen fan organisaasjes, wetten ensfh.)
Fisazjy
De spesifike fakkennis dy't foar it beoefenjen fan 'e fisazjy nedich is, rjochtet him benammen op 'e ferskate hûdtypen en de ferskillende nuânses yn hûdskleur mei de dêrby passende make-up. Sûnt 2010 bestiet der yn Nederlân in erkend diploma foar fisazjisten, is de fereaske fakkennis omskreaun yn in beropskompetinsjeprofyl en leit de ynhâld fan 'e oplieding ta fisazjist fêst yn it kwalifikaasjedossier.
Ofkoarting
Y
sjoch: i
Fisazjy
Fisazjy is foar de hjoeddeiske film- en tillefyzje-yndustry fan ûnmisbere wearde, en sadwaande wurde der, benammen ynternasjonaal, ek ferskate wichtige prizen foar útrikt, lykas de Oscar foar bêste make-up en hairstyling en ferskate Emmy Awards en Golden Globes.
Australyske Alpen
In Australyske Alpen foarmje it heechste berchtme fan Austraalje. Se lizze yn it súdeasten fan it lân, dêr't se har útstrekke oer in oerflak fan 12.330 km² yn it easten fan 'e steat Fiktoaria, it súdeasten fan 'e steat Nij-Súd-Wales en it suden fan it Australysk Haadstedsk Territoarium. De Australyske Alpen omfiemje de iennichste berchtoppen yn Austraalje mei in hichte fan boppe de 2.000 m. It heechste punt fan it berchtme en fan it lân is de Mount Kosciuszko, mei in hichte fan 2.228 m boppe seenivo. Fan gefolgen binne de Australyske Alpen ek de iennichste krite fan Austraalje dêr't eltse winter in djip pak snie falt.
De Australyske Alpen meitsje it súdlike en heechste diel út fan in gruttere berchkeatling, it Grutte Skiedingsberchtme, in rige fan bergen, heuvels en heechlannen dy't oer in ôfstân fan likernôch 3.000 km lykop rint mei de eastkust, fan noardlik Queenslân yn it noarden fia Nij-Súd-Wales en it Australysk Haadstedsk Territoarium yn 'e midden, oant djip yn Fiktoaria yn it suden. Dat berchtme skiedt de rivieren dy't fia de eastkust fan Austraalje ôfwetterje yn 'e Tasmansee fan dy dy't fia de Murray-Darling-dobbe nei it westen ta streame en úteinlik útmûnje yn 'e Súdlike Oseaan of yn 'e Eyre-mar yn sintraal Austraalje, dêr't it wetter dan ferdampet. De wichtichste rivieren fan Austraalje, de Darling en de Murray, ûntspringe beide yn 'e Australyske Alpen.
Flachsmeer
thumb|264px|Kaart mei de gemeente Westoverledingen Flachsmeer (Eastfrysk: Flasmēr ) is in doarp yn it Landkreis Lier yn de Dútske dielsteat Nedersaksen yn East-Fryslân. It doarp is in Ortsteil yn de gemeente Westoverledingen en hie yn 2020 4.734 ynwenners.
Australyske Alpen
Op biogeografysk mêd kinne de Australyske Alpen ferdield wurde yn twa lytsere berchtmen: de Sniebergen (Snowy Mountains), yn Nij-Súd-Wales en it Australysk Haadstedsk Territoarium, en de Fiktoriaanske Alpen, yn Fiktoaria. Dy lêste krite stiet ek wol bekend as 'it Hege Lân' (the High Country), benammen yn in kulturele of histoaryske kontekst. Yn 'e Australyske Alpen, benammen de Sniebergen, leit it iennichste wintersportgebiet fan Austraalje, dêr't eltse winter fan juny oant oktober grutte oantallen toeristen op ta sette om te skyen. De skysport yn Austraalje begûn yn 1861, doe't Noarske goudsikers dy aktiviteit dêre yntrodusearren. Simmerdeis kin der yn 'e Australyske Alpen rûnom kuiere wurde, bgl. oer it Australian Alps Walking Track, in lange-ôfstânskuierpaad fan 665 km, dat begjint yn Walhalla, yn Fiktoaria, en einiget yn Tharwa, yn it Australysk Haadstedsk Territoarium.
Flachsmeer
Skiednis
thumb|left|De baptistekapel (ûnderwilens ôfbrutsen) It eardere feangebiet op it hjoeddeistige doarpsgebiet waard reedlik let oant yn de ein santjinde en begjin achttjinde iuw kolonisearre. De feankoloanje Flachsmeer waard yn 1770 stifte. Yn it begjûn woeks it doapr stadichoan. Lykas oare feankoloanjes dy't yn dy snuorje oanlein waarden, rekken de kolonisten yn Flachsmeer yn grutte earmoede. Yn de njoggentjinde iuw naam it tal fêstigings rap ta. Tusken 1821 en 1905 ferfjouwerfâldige it ynwennertal. Yn de tweintichste iuw ûntstiene der lykwols problemen mei de ûntwettering en ynfrastrukturele ûntsluting.
Op 1 jannewaris 1973 waard Flachsmeer, dat doe in selsstannige gemeente wie, part fan de gemeente Westoverledingen.
Leauwe
In soad kolonisten wiene roomsk-katolyk. Yn 1860 waard in katolike tsjerkegemeente stifte en waard de Sint-Bernardtsjerke yn neoromaanske styl boud.
De lutherske gemeente hearde oarspronklik ta dy fan Steenfelde. Yn 1962/63 waard fuortendaliks njonken it begraafplak, dy't om de iuwwikseling oanlein waard, in begraafplakskapel boud, dêr't nei it iepenjen regelmjittich tsjerketsjinsten holden wurde. Yn 1966 waard de lutherske gemeente fan Flachsmeer selsstannich.
In lytse baptistekapel stie op Birkenstraße 44. Hy waard yn 1908 oprjochte en wie in ûnderdiel fan de baptistegemeente Westoverledingen-Ihren. Yn 2018 waard er lykwols ferkocht en koart dêrnei sloopt. Hjoed-de-dei stiet der op dat plak in wente.
De doarpsnamme
De hjoeddeistige skriuwwize fan de doarpsnamme is út 1818 oerlevere. De namme ferwiist nei de eardere feanmarren dêr't letter in soad flaaks ferboud waard.
Ban (titel)
In ban is in histoaryske titel yn dielen fan 'e Balkan, dy't tusken de sânde en de tweintichste iuw yn gebrûk wie. Dizze oantsjutting hat in ferskaat oan presize betsjuttings hân, mar koe dêrby ornaris gearfette wurde as steedhâlder, lânfâd of ûnderkening. It amt fan in ban hjit in banskip; it gebiet dêr't sa'nent oer hearsket is in banaat.
Etymology
'Ban' komt fan it let Proto-Slavyske wurd *banъ, dat lykwols gjin Slavyske oarsprong hat, mar oer it algemien beskôge wurdt as in lienwurd út in Turkske taal. De measte saakkundigen binne fan betinken dat it ôflaat is fan 'e Pannoanysk-Avaarske namme Bayan, dy't sels wer fan 'e Proto-Turkske woartel *bāj- komt, dat "rykdom", "foarst" en "manlike houlikspartner" betsjut. Dit Proto-Turkske wurd is mooglik wer in lienwurd op grûnslach fan it Perzyske bay, fan it Proto-Iraanske *baga, dat "god" of "hear" betsjut. Mar it is ek mooglik dat it wol in taaleigen Turksk wurd wie, dat weromgie op it Proto-Altayske *bēǯu, dat "talryk" of "grut" betsjutte.
Histoarysk gebrûk
De bekendste ban wie histoarysk de ban fan Kroaasje. Dat wie oarspronklik in titel foar regionale bestjoerders, mar nei't it Keninkryk Kroaasje yn 1102 in personele uny oangie mei it Keninkryk Hongarije, waard der noch mar ien ban oansteld, dy't funksjonearre as de Kroätyske ûnderkening of steedhâlder fan 'e kening fan Hongarije. Letter waarden der, nei't men oannimme mei nei foarbyld fan 'e steatkundige sitewaasje yn Kroaasje, ek bans oansteld foar oare dielen fan it Keninkryk Hongarije, lykas it Banaat Bosnje (dat bestie fan 1154 oant 1377) en it Banaat Macsó (of Mačva, no yn Servje), dat bestie fan 1254 oant 1496. Yn Kroaasje bestie it banskip as ynstitút fuort oant it útinoarfallen fan Eastenryk-Hongarije yn 1918. Sûnt 1225 foarme de Eastkroätyske krite Slavoanje in apart banaat.
Fierders waard ek de regio it Banaat (dêrfandinne de namme), dy't no yn 'e Servyske provinsje de Woiwodina leit, lange tiid bestjoerd troch in ban. Yn it histoaryske Foarstedom Wallachije (no ûnderdiel fan Roemeenje) wie de titel 'ban' fan 'e trettjinde oant de njoggentjinde iuw yn gebrûk foar de provinsjale gûverneurs fan 'e lânstreken Olteenje en Severyn.
Ruhnu
thumb|Kaart fan Ruhnu thumb|Tsjerke fan Ruhnu Ruhnu is in eilân en gemeente yn de Estyske provinsje Saaremaa en leit oan de Golf fan Riga. De gemeente hat 67 ynwenners (2005) en hat in oerflakte fan 11,5 km².
Troch de iuwen hinne is de befolking mei in soad rezjyms oanhelle west, lykas de Deenske, Sweedske, Letske, Dútske en Russyske ynfloedssfearen. It eilân hat in fleanfjild en in haven. De lokale befolking libbet benammen fan toerisme en fiskerij.
Sjoch ek
It plak mei deselde namme, Ruhnu
Echte Aziatyske pronkiikhoarntsjes
De echte Aziatyske pronkiikhoarntsjes (Latynske namme: Callosciurini) foarmje in tûke fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (Mammalia), it skift fan 'e kjifdieren (Rodentia), it ûnderskift fan 'e iikhoarntsjes en sliepmûzen (Sciuromorpha), de famylje fan 'e iikhoarntsjes (Sciuridae) en de ûnderfamylje fan 'e Aziatyske pronkiikhoarntsjes (Callosciurinae). Ta dizze tûke hearre likernôch 60 soarten iikhoarntsjes, dy't benammen yn Súdeast-Aazje foarkomme. De wittenskiplike namme fan 'e groep is ôflaat fan dy fan it skaai Callosciurus, dat "kreaze iikhoarntsjes" betsjut.
Dorchester (Dorset)
Dorchester is it haadplak fan it Ingelske greefskip Dorset. De stêd leit oan de rivier de Frome en is fanâlds in merkplak foar de fral agraryske omkriten. De pleatslike yndustry hat ûnder oaren bedriuwen foar learferwurking en lânboumasines.
Dorchester hat in lange skiednis. De stêd waard stichte troch de Romeinen om it jier 70 hinne ûnder de namme Durnovaria. Oerbliuwsels út de Romeinske tiid binne restanten fan de stedsmuorren en de fûndearrings fan in Romeinsk hûs. Artefakten binne te sjen yn it Dorset County Museum.
Yn de omkriten binne oerbliuwsels út de prehistoarje, lykas Maiden Castle út de 4e iuw f.Kr., op it plak fan in neolityske delsetting út ûngefear 3000 f.Kr.
Dorchester (Casterbridge), spilet in rol yn in protte romans fan Thomas Hardy, benammen yn The Mayor of Casterbridge. Hardy syn hûs yn Dorchester is iepen foar besikers en der is in stânbyld fan de skriuwer.
Jyn Erso
Jyn Erso (Ingelske útspr.: [ˈʤɪn ˈɜɹsoʊ], likernôch: " dzjin ur -soo") is in fiktyf personaazje út 'e Star Wars-franchise. Se waard yn 2016 yntrodusearre yn 'e roman Catalyst, fan James Luceno, mar se waard it bekendst út 'e film Rogue One: A Star Wars Story, dy't letter datselde jiers útkaam. De geastlike heit fan it personaazje wie special effects-technikus John Knoll, dy't al yn 2003 de plot fan Rogue One betocht. Jyn Erso is de dochter fan Galen Erso, in liedend wittenskipper fan it wapenprogramma fan it diktatoriale Galaktysk Keizerryk. Hja wurdt troch it Rebelleferbûn rekrutearre en giet op in wanhopige misje om 'e blaudrukken te stellen fan 'e Deadsstjer, in massaferneatigingswapen sa krêftich dat it hiele planeten ferdylgje kin. De rol fan Jyn waard yn 'e film spile troch de Ingelske aktrise Felicity Jones.
Yn romans
Jyn Erso wurdt yntrodusearre as in bern fan fjouwer jier yn 'e prequelroman Catalyst: A Rogue One Novel fan James Luceno, dy't yn novimber 2016 útkaam. Dêryn rêdt Orson Krennic, in luitenant 1e klasse yn 'e striidkrêften fan it diktatoriale Galaktysk Keizerryk, syn âlde freon Galen Erso, dy syn frou Lyra en syn dochterke Jyn, as hja yn 'e gaos fan 'e steatsgreep fan kânselier Palpatine fermoarde driigje te wurden. Neitiid freget en kriget Krennic de help fan Galen by de ûntjouwing fan technology om 'e enerzjy te brûken dy't opslein leit yn 'kyberkristallen'.
Jyn Erso is de haadpersoan yn 'e roman Rebel Rising, fan Beth Davis, wêrfan't de foarfallen plakfine tusken de prolooch fan 'e film Rogue One en it haadferhaal yn. It boek beskriuwt guon fan 'e aventoeren dy't Jyn yn dy tiid belibbet mei de partisanen fan Saw Gerrera. Fansels is se ek de haadpersoan yn 'e ferboeking fan 'e film, Rogue One: A Star Wars Story, fan Alexander Freed. Saw Gerrera dûkt fierders mei in alvejierrige Jyn op yn 'e ferboeking fan 'e film Solo: A Star Wars Story.
Yn Rogue One
Yn 'e film Rogue One: A Star Wars Story, dy't yn desimber 2016 yn premiêre gie, waard de rol fan Jyn Erso spile troch de Ingelske aktrise Felicity Jones. It ferhaal begjint mei in prolooch op 'e planeet Lah'mu, dêr't Galen Erso mei syn frou Lyra en harren no achtjierrige dochterke Jyn ûnderdûkt is. Orson Krennic is him lykwols op it spoar kommen, en by in konfrontaasje mei him en syn trewanten komt Lyra om, wylst Galen finzen nommen wurdt. Jyn ûntkomt en wurdt letter opfandele troch de ekstremistyske rebel Saw Gerrera, mei wa't har âldelju kontakt ûnderholden. Dyselde bringt har fierder grut.
Fyftjin jier letter sit Jyn ûnder in falske identiteit yn in wurkkamp fan it Galaktysk Keizerryk op 'e planeet Wobani, dêr't se in finzenisstraf úttsjinnet foar ferskate kriminele aktiviteiten. Se wurdt befrijd troch leden fan it Rebelleferbûn en ûnder twang nei it haadkertier fan 'e rebellen op 'e moanne Yavin-IV brocht. Dêr wurdt se troch senator Mon Mothma, de polityk liedster fan 'e rebellen, bepraat om harren te helpen by in twafâldige misje. Yn it foarste plak moat der kontakt lein wurde mei Gerrera, dy't jierren lyn al brutsen hat mei it Rebelleferbûn. Om't Jyn min ofte mear syn oannommen dochter is, tinkt men mei har in kâns te hawwen dat Gerrera harkje sil wat se te sizzen hawwe foar't er it fjoer iepenet. Fierders moat Jyn har heit Galen befrijd wurde, sadat er de rebellen fan ynformaasje foarsjen kin oer de Deadsstjer. Dat is in nij massaferneatigingswapen fan it Keizerryk dêr't geroften oer geane, en oan 'e ûntwikkeling wêrfan't Galen meiwurke hawwe soe. Jyn wurdt der mei kaptein Cassian Andor, in ynljochtinge-ofsier fan it Rebelleferbûn, en K-2SO, in werprogrammearre gefjochtsandroïde fan 'e Keizerlike Striidkrêften, op út stjoerd om dat allegear te berêden.
Trijeresom bejouwe se har nei de planeet Jedha, dêr't it Keizerryk dwaande is alle kyberkristallen te stellen út 'e Hillige Stêd, wylst Gerrera en syn partisanen yn en om 'e stêd hinne in guerriljastriid tsjin 'e Keizerlike stoarmtroepers fiere. As Jyn en Cassian harren yn 'e stêd bejouwe, reitsje se dêr ûnbedoeld behelle yn in oanfal fan Gerrera syn mannen op in Keizerlik konfoai. Dat kostet harren op in hier nei it libben, mar se wurde rêden troch de bline kriger Chirrut Îmwe, ien fan 'e lêste Beskermers fan 'e Whills (leden fan in monastyske oarder) en dy syn freon, de hierling Baze Malbus.
Om't se de oanfal yn it hûndert jage hawwe, wurde se alle fjouwer finzen nommen troch de partisanen, dy't harren meinimme nei harren basis yn in grot in ein bûten de Hillige Stêd. Dêr wurdt Jyn by Gerrera brocht. Se is ferbittere, mei't er har (yn har eigen wurden) "dumpt" hat doe't se sechstjin jier wie troch har op in stuit sûnder farwol of útlis yn 'e steek te litten. Gerrera leit har lykwols út dat er har doe foar har eigen feilichheid efterlitten hat, mei't har identiteit mank syn mannen bekend wurden wie en der stimmen opgiene om har as gizelster te brûken om har heit ûnder druk te setten. Hy spilet foar har in holografysk boadskip fan har heit ôf, dat him brocht is troch Bodhi Rook, in desertearre Keizerlike piloat.
Galen rjochtet him streekrjocht tsjin sawol Gerrera as Jyn, mei't er derfan útgiet dat sy beiden noch byinoar binne. Hy fertelt dat er ynstee fan fierdere utering te jaan oan syn opstannigens, de lêste fyftjin jier war dien hat om sa hearrich mooglik te lykjen, om't er besefte dat de Deadsstjer sûnder syn help ek wol makke wurde soe. Ynstee hat er syn posysje no brûkt om it Keizerryk te ûndermynjen troch mei opsetsin in swak plak yn 'e Deadsstjer yn te bouwen. Hy jout Jyn opdracht om 'e blaudrukken fan 'e Deadsstjer út it Keizerlik argyfkompeks op 'e planeet Scarif te heljen en dy troch te spyljen oan it Rebelleferbûn. Galen seit ek dat er syn dochter, dy't er by har bynamme 'Stardust' neamd, nea fergetten is en noch eltse dei oan har tinkt. Jyn, dy't folslein desyllúzjonearre rekke wie mei it ferset tsjin it Keizerryk, wurdt troch de wurden fan har heit ta de triennen ta roerd en fettet nije moed.
Underwilens fiert Krennic op befel fan grut-moff Wilhuff Tarkin, in test út fan 'e destruktive krêft fan 'e Deadsstjer. As doelwyt wurdt de Hillige Stêd op Jedha útkeazen. De proef is in súkses en de stêd wurdt yn ien klap ferneatige. De konsintryske skokweagen wreidzje har dêrwei oer de hiele planeet út en ferdylgje alle libben. Jyn, Cassian, Chirrut, Baze, K-2SO en Bodhi Rook witte krekt op 'e tiid fan Jedha te ûntkommen. Neitiid fertelt Jyn oan Cassian en de oaren wat har heit yn it holografysk boadskip sei. Net ien hat der lykwols yn 'e gauwichheid fan 'e ûntsnapping om tocht om 'e bylddrager mei it boadskip mei te nimmen, dat it boadskip sels is ferlern gien yn 'e ferwoastging fan Jedha. Cassian foarseit dat se sûnder de opname de lieders fan it Rebelleferbûn der nea fan oertsjûgje kinne sil om 'e misje nei Scarif yn omtinken te nimmen.
Bodhi liedt it rebelleteam nei Eadu, dêr't Galen Erso him befynt. Om't se ûnder de radar op Eadu binnenkomme wolle, fleane se te leech. Se reitsje in útstykjende rotspjuts en moatte by nacht en min waar in needlâning meitsje, dy't se aldergeloks allegear ûnskansearre oerlibje. Se ferlieze dêrtroch lykwols harren kommunikaasje mei de rebellebasis op Yavin-IV, mei as gefolch dat generaal Davits Draven derfan útgiet dat se omkommen binne. Hy stjoert dêrop in squadron X-wjukjagers om 'e fasiliteit op Eadu te bombardearjen. Wylst K-2SO de kommunikaasje-apparatuer reparearret, geane Cassian en Bodhi op ferkenning.
Underwilens figelearret Jyn út dat Cassian hielendal net fan doel is om har heit te befrijen en dat er ynstee befel krigen hat om him te likwidearjen. Se ferlit de oaren en bejout har, om har heit te warskôgjen, troch in djippe kleau by in hege ljedder op nei in lâningsplatfoarm, dêr't har heit it romtefear fan Krennic ferwolkommet. Jyn berikt har heit mominten foar't it bombardemint fan 'e rebellen begjint. Hoewol't sy it sels ûnskansearre oerlibbet, rekket har heit libbensgefaarlik ferwûne, wêrnei't er yn har earms ferstjert. Cassian, dy't op it lêste momint besletten hie om syn befel njonken him del te lizzen en Galen te sparjen, is Jyn ûnderwilens efternei kommen. Hy skuort har mei werom nei it Keizerlike frachtfear dat Bodhi stellen hat, wêrnei't se mei de rest fan 'e groep ûntkomme.
Werom op Yavin-IV slacht Jyn yn in gearkomste mei de lieding fan it Rebelleferbûn foar om 'e rebellefloat yn te setten foar in wraam op Scarif, om sa de blaudrukken fan 'e Deadsstjer te bemachtigjen. De rebellelieders binne lykwols ferdield, mei't guon, ûnder wa de Mon Calamari-admiraal Raddus, har plan stypje, wylst oaren fan miening binne dat de oerwinning troch de foltôging fan 'e Deadsstjer foargoed bûten berik is en dat harren no inkeld noch flecht of oerjefte rêst. Mon Mothma stelt fêst dat se sûnder unanime stipe fan 'e oare lieders de misje net trochgean litte kin.
Jyn is frustrearre troch de ûnwil fan 'e rebellelieders om har te stypjen, mar Chirrut, Baze en Bodhi bliuwe by har en Cassian komt mei in stik as tweintich oare frijwilligers oan. De groep kaapt it Keizerlik frachtfear dat op Eadu bútmakke is en set dêrmei ôf, tsjin 'e befellen fan 'e lieding fan it Rebelleferbûn yn. Se bejouwe har nei Scarif, dêr't it Keizerryk in ûntrochkringber enerzjyskyld om 'e hiele planeet hinne makke hat, mei mar ien poarte, dy't iepene en sletten wurde kin. Nei't se op 'e tropyske planeet lâne binne, stelle Jyn en Cassian de unifoarmen fan inkele Keizerlike ofsieren dy't oan board komme om it fear te ynspektearjen. Yn 'e mande mei K-2SO ynfiltrearje se neitiid mei dy momkape it argyfkompleks. Chirrut, Baze en de rebellen fiere in koördinearre oanfal op it Keizerlik garnizoen út by wize fan ôfliedingsmaneuver. Dêrtroch wurde de stoarmtroepers dy't Jyn en Cassian it paad tichtsette, nei bûten ta stjoerd om 'e oanfal ôf te slaan.
Underwilens fangt it Rebelleferbûn op Yavin-IV kommunikaasje tusken Keizerlike troepen op dêr't yn sprutsen wurdt fan in rebelle-oanfal op Scarif. Mon Mothma beslút dat se foar in foldongen feit steld binne, en dat se no wol fjochtsje moatte. Admiraal Raddus is op dat stuit al oan board fan syn kruser om 'e float te risselwearjen foar in wraam op Scarif.
Jyn en Cassian geane it reuseftige Keizerlik Argyf binnen, wylst K-2SO efterbliuwt by de yngong om harren fia it kompjûtersysteem nei de juste data-opslach te lieden. Sadree't Krennic berjocht kriget dat de argyfklûs kompromittearre is, beseft er wêr't it de rebellen om te dwaan is. Hy stjoert daliks fersterkings nei it argyf ta. K-2SO wit gâns stoarmtroepers te deadzjen, mar lang om let wurde se him oermânsk. Hy offeret himsels op en wurdt ferneatige, mar net foar't er de argyfklûs fersegele en it kompjûtersysteem dat de klûs bestjoert, fernield hat. Jyn en Cassian helje de ynformaasjedrager mei de blaudrukken út 'e klûs en klimme dan by de rekken mei oare ynformaasjedragers op, fierder omheech yn 'e ûnbidich hege argyftoer. Krennic kringt de argyftoer fia in oare tagong binnen en besjit Cassian en Jyn. Cassian wurdt rekke, komt te fallen en stoart in ein nei ûnderen ta, dêr't er bewegingsleas lizzen bliuwt. Jyn klimt fierder nei boppen en ûntkomt út 'e toer troch in fentilaasjeskacht.
Se komt út by de grutte skûtelantenne, boppe-op 'e toer, dêr't se de ynformaasjedrager yn it kompjûtersysteem ynfiert. Om 'e blaudrukken ferstjoere te kinnen, moat se earste de rjochting oanpasse dy't de antenne útwiist. Tsjin 'e tiid dat se dat oprêden hat, berikt Krennic mei de lift it antenneplatfoarm. Hy hâldt Jyn foar dat hy wûn hat en risselwearret om har dea te sjitten, mar hy wurdt sels fan efteren delsketten as in slim ferwûne Cassian it platfoarm berikt. Jyn ferstjoert de blaudrukken fan 'e Deadsstjer, dy't ûntfongen wurde op it ûnderwilens arrivearre flaggeskip fan admiraal Raddus. Frijwol daliks dêrnei ferskynt de Deadsstjer boppe Scarif. Grut-moff Tarkin lit it superlaserkanon fan 'e Deadsstjer op 'e nij in skot mei lege yntinsiteit ôfsjitte, dat Scarif yn see rekket, in ein foarby it argyfkompleks. De skokweach is lykwols op 'e nij genôch om alle libben op 'e planeet te ferdylgjen. Jyn en Cassian, dy't yn 'e tuskentiid de toer ferlitten hawwe, sjogge it oankommen wylst se tegearre op it strân sitte. Se hâlde inoars hân fêst yn 'e lêste mominten foar't se stjerre.
Op 'e tillefyzje
Jyn Erso komt ek foar yn trije ôfleverings fan 'e tekenfilmsearje Star Wars: Forces of Destiny, dy't him rjochtet op froulike helden út it Star Wars-hielal. Yn it earste seizoen waard de dialooch fan Jyn ynsprutsen troch Felicity Jones, en yn it twadde seizoen troch Helen Sadler.
Yn 'e ôflevering The Stranger sjocht Jyn hoe't de kat fan in lyts famke ôfpakt wurdt troch guon stoarmtroepers. Se stelt it bist werom, is de efterfolgjende stoarmtroepers te fluch ôf en jout it famke har húsdier wer. Yn Accidental Allies moetet Jyn Sabine Wren út Star Wars: Rebels as se in holo-kaart mei gaudievet dy't earder troch Sabine stellen is en dy't krúsjale ynformaasje befettet foar it Rebelleferbûn. As stoarmtroepers har oansjogge foar de oarspronklike dievegge, moat se útpike. Sabine helpt har oan 'e stoartroepers te ûntkommen en bepraat har neitiid om 'e kaart oan har oer te langjen. Yn Jyn's Trade, ta einbeslút, helpt Jyn in jonge dief om in weardefolle les te learen.
Naram-Sin fan Akkad
Naram-Sin (Akkadysk: 𒀭𒈾𒊏𒄠𒀭𒂗𒍪, sekuere transliteraasje: Naram-Sīn; betsjutting: "Beminde fan [de moannegod] Sīn"; Akkad?, 23e iuw f.Kr. – dêre?, 2218 f.Kr.) wie de fjirde kening fan it Akkadyske Ryk, dy't 36 jier lang regearre, fan 2254 f.Kr. oant 2218 f.Kr. Hy wie de pakesizzer fan Sargon fan Akkad, de stifter fan it ryk. Under syn bewâld berikte it Akkadyske Ryk syn grutste omfang. Naram-Sin wie fierders de ierst bekende Mesopotamyske hearsker dy't himsels profilearre as god, en de titel 'god fan Akkad' oannaam.
Mexican standoff
Mexican standoff is Ingelske sprektaalterm dy't yn in soad oare talen oernommen is. It betsjut letterlik: "Meksikaanske ympasse", en ferwiist nei in konfrontaasje wêrby't der foar gjin inkele partij in strategy bestiet om 'e oerwinning te beheljen. Fan gefolgen moatte alle partijen de strategyske spanning behâlde oant de ympasse trochbrutsen wurdt troch in persoan of barren fan bûtenôf. De term Mexican standoff waard oarspronklike bedoeld yn 'e kontekst fan it gebrûk fan fjoerwapens en hat hjoed de dei noch altyd de ymplikaasje fan in sitewaasje wêrby't alle partijen ûnder de iene of oare bedriging steane fan alle oare partijen.
Naram-Sin fan Akkad
Komôf
Naram-Sin waard nei alle gedachten earne yn 'e earste helte fan 'e trijeëntweintichste iuw f.Kr. berne. Hy wie in soan fan kening Manisjtûsjû fan Akkad, en dêrmei in omkesizzer fan kening Rimûsj, in muoikesizzer fan 'e hegepreesteresse Enhedûanna en in bernsbern fan kening Sargon en dy syn keninginne Tasjlûltûm.
Oerwinnings
Naram-Sin kaam yn 2254 f.Kr. op 'e troan fan it Akkadyske Ryk, nei't syn heit Manisjtûsjû omkommen wie by in gearspanning fan syn eigen hôvelingen. Under him wreide it Akkadyske Ryk him út ta syn grutste omfang, nei de kust fan 'e Middellânske See en nei Armeenje. Naram-Sin berikte dat mei de ferovering fan it Earste Eblaïtyske Keninkryk fan Ebla, yn Syrje, en ek mei de bemastering fan Armanum, wêrfan't de lokaasje mank argeologen noch altyd ûnderwerp fan debat is. Om Syrje better yn 'e macht hâlde te kinnen, liet Naram-Sin in keninklike residinsje bouwe te Tell Brak, yn 'e delling fan 'e rivier de Chaboer.
Op in ûnbeskaat stuit ûnder it regear Naram-Sin moat in grut part fan Sûmearje tsjin 'e Akkadyske oerhearsking yn opstân kommen wêze ûnder lieding fan Ipoer-Kis, de gûverneur fan Kisj. Naram-Sin wist de rebûlje del te slaan mei de help fan trouwe fazallen as Lûgal-ûsjûmgal fan Lagasj en Meskigal fan Adab.
Mexican standoff
De útdrukking Mexican standoff krong oan 'e ein fan 'e njoggentjinde iuw de Ingelske taal binnen. Neffens it Cambridge Advanced Learner's Dictionary soe de term oarspronklik út it Australysk-Ingelsk komme, mar foar dy bewearing jout dat wurdboek fierders gjin ûnderbouwing. Neffens oare boarnen soe de term út it Amerikaansk-Ingelsk komme, en yn 'e sprektaal ûntstien wêze yn 'e tiid fan 'e Meksikaansk-Amerikaanske Oarloch (1846-1848) of mooglik koart dêrnei, yn 'e tiid fan it Wylde Westen, doe't Meksikaanske banditen, dy't bandoleros neamd waarden, gauris de Feriene Steaten binnenkrongen. De ierst bekende boarne fan skriftlik gebrûk fan 'e útdrukking Mexican standoff is in koart ferhaal fan F. Harvey Smith dat op 19 maart 1876 ferskynde yn 'e krante de Sunday Mercury.
Naram-Sin fan Akkad
Oerwinnings
Fierders fierde Naram-Sin oarloch tsjin Magan (yn wat no Omaan is) en makke persoanlik Mandannû, de kening fan dat lân, kriichsfinzen, dy't tsjin him yn opstân kommen wie. Hettityske boarnen wolle fierders hawwe dat Naram-Sin ek djip yn Anatoalje oarloch fierde, tsjin 'e Hettityske, Hoerrityske en Hattyske keningen Zipani fan Kanesj, Pamba fan Hatty en fyftjin oaren.
Bedriging út it easten
De wichtichste bedriging foar it Akkadyske Ryk kaam yn 'e tiid fan Naram-Sin lykwols fan guon barbaarske stammen út it noardlike Sagrosberchtme: de Lûllûbjers en de Gûtjers. In fjildtocht tsjin 'e Lûllûbjers einige mei de oerwinning oer de Lûllûbyske haadman Satûni, wat fêstlein waard op 'e Oerwinningsstêle fan Naram-Sin, dy't tsjintwurdich yn it Louvre yn Parys te sjen is. Mei de Gûtjers hie it Akkadyske Ryk lykwols folle mear te stellen.
Elam, yn wat no it súdwesten fan Iraan is, wie yn 'e tiid fan Naram-Sin syn pake Sargon alteast tydlik in Akkadyske fazalsteat wurden. It tinken is lykwols dat de Elamiten har nea alhiel ûnder de útlânske oerhearsking deljûn hiene. Naram-Sin sleat in fredesferdrach mei de Elamityske kening Chita, nei gedachten om frede oan syn súdeastgrins te krijen, sadat er effektiver fanwegen komme koe tsjin 'e bedriging fan it Akkadyske Ryk troch de Gûtjers.