cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Herman Makkink
Libben en wurk
Yn 1972 festige Makkink him yn Amsterdam, mar hy hold ek geregeldwei tan yn Deià (Majorka). Syn earste solo-útstalling by de Wetering Galery yn Amsterdam wie yn 1982. Yn 1986 wie er gastdosint oan de ArtEZ Akademy foar byldzjende keunsten Arnhim. Fan 1987 oant 2000 wie er as dosint 3-D ferbûn oan de Gerrit Rietveld Akademy yn Amsterdam. Makkink wurke ôfwikseljend yn Bramfield (Suffolk), Molini di Triora-Agaggio en Amsterdam. Yn Amsterdam dielde Makkink jierrenlang oant syn dea in atelier mei syn eardere learling Adriaan Rees.
Borger
Skiednis
De streek om Borger hinne wie al ier bewenne. Spoaren fan de trachterbekerkultuer ferwize nei delsettings fan mear as 5.000 jier ferlyn. Ek waard der in 75.000 jier âlde fûstbile fûn. It bisdom Utert registrearre Borger yn 1381 as kerspel tot Borgheren.
Herman Makkink
Libben en wurk
Yn Amsterdam wie der striderij om syn byld Oude grond, in fan bakstien makke buisfoarm oan it Spinozahof. It moast yn 1994 sloopt wurde, mei't it neffens omwenners harren útsjoch yn de wei stie.
Borger
Skiednis
Oant yn de midsiuwen wie Borger net mear dan in hânfol pleatsen. De lokaasje oan it paad fan Grins nei Coevorden soarge foar wat mear leven, mar om 1800 hinne hie Borger dochs noch hieltiten mar 300 ynwenners. Nei de Twadde Wrâldkriich kaam der mear skot yn it ynwennertal en groeide it doarp mei it oanlizzen fan nije wiken.
Herman Makkink
Libben en wurk
Pas nei 17 dagen waard syn ferstjerren op 20 oktober 2013 publisearre. Fan 1999 oant syn dea wie er boaske oan de Britske skriuwster Julia Blackburn.
Borger
Hunebêden
Borger is bekend fanwegen it grutste hunebêd fan Nederlân, de D27. Fuortendaliks by Borger lizze noch de oare hunebêden D28 en D29. Tichteby it hunebêd D27 stiet it Hunebêdsintrum, dêr't in soad ynformaasje oer hunebêden jûn wurdt.
Tsjerke
De oarspronklike midsiuwske tsjerke fan Borger wie wijd oan de apostel Willibrord. De tsjerke moast yn it begjin fan de 19e iuw fanwegen brekfalligens ôfbrutsen wurde. In saneamde wettersteatstsjerke ferfong de âlde tsjerke, mar de goatyske 14e-iuwske toer bleau stean. Tsjintwurdich wurdt de tsjerke brûkt as kultureel sintrum. De protestantske gemeente makket tsjintwurdich gebrûk fan de moderne Goede Hoedertsjerke, de eardere grifformearde tsjerke, dy't krekt lykas de eardere herfoarme tsjerke oan de Haadstrjitte stiet.
Mad Max (franchise)
Mad Max 2
Yn Mad Max 2, ek bekend as The Road Warrior of Mad Max 2: The Road Warrior, is Austraalje fierder weisakke yn barbarij. Mad Max (Mel Gibson) is in omdoarmjende Einzelgänger wurden, dy't op in delsetting stjit dy't in restant fan 'e beskaving is. It plak wurdt belegere troch in nomadyske binde fan plonderders, moardners en ferkrêfters, dy't it foarsjoen hawwe op 'e oarljefoarrie en de lytse oaljeraffinaderij fan 'e bewenners. Troch omstannichheden dêrta twongen, jout Max him by de bewenners as dy mei harren foarrie oalje by har besykje om troch de besingeling hinne te brekken en feilichheid te berikken.
Mad Max 2 waard op 'e nij regissearre troch George Miller, nei in senario fan himsels, Terry Hayes en Brian Hannant, wylst Byron Kennedy fannijs de produsint wie. De film gie op 24 desimber 1981 yn premiêre, en brocht (yn Austraalje en Noard-Amearika) $39,8 miljoen op tsjin in budget fan $6,7 miljoen. Mad Max 2 wûn de Saturn Award foar bêste ynternasjonale film en waard ek nominearre foar in Hugo Award. De film wurdt no troch filmkritisy rûnom beskôge as ien fan 'e bêste aksjefilms ea makke.
Mad Max Beyond Thunderdome
Yn Mad Max Beyond Thunderdome doarmet Max (Mel Gibson) noch altyd troch de Australyske wyldernis om as er fan al syn besittings berôve wurdt. Geandefoets berikt er de delsetting Bartertown, dêr't de korrupte pleatslike hearskeresse, 'Aunty Entity' (Tina Turner) him foar har eigen foardiel ynset as gladiator yn har arena Thunderdome. As Max beswier makket, wurdt er de woastyn yn ferballe, dêr't er in isolearre frachtkultus fan bern ûntdekt dy't om in delstoarte Boeing 747 hinne ûntstien is. De bern miene mar dat Max de piloat is dy't weromkommen is om it fleantúch te reparearjen en harren nei de beskaving te bringen. Dat twingt Max tsjin betterwitten yn om him op 'e nij mei de saken fan oaren te bemuoien. Hy nammentlik dat der oan it fleantúch neat te reparearjen falt en dat Bartertown de iennichste foarm fan beskaving yn fiere omtrek is.
Mad Max Beyond Thunderdome waard regissearre troch George Miller en George Ogilvie nei in senario fan Miller en Terry Hayes. Miller wie ek de produsint. De film gie op 10 july 1985 yn premiêre, en brocht (yn Austraalje en Noard-Amearika) $40,5 miljoen op tsjin in budget fan $10 miljoen. Mad Max Beyond Thunderdome wie de lêste Mad Max-film wêryn't Mel Gibson de titelrol spile.
Mad Max: Fury Road
Mad Max: Fury Road waard tritich jier nei de foargeande Mad Max-film makke, en moast in reboot fan 'e franchise wêze, hoewol't it mear wei hie fan in remake fan Mad Max 2. Yn 'e film doarmet Mad Max (Tom Hardy) noch altyd (of wer) troch in treastleaze woastenije, oant er op 'e folgelingen fan Immortan Joe (Hugh Keays-Byrne) stjit. Dat is de tirannike lieder fan in grizelige sekte, dy't froulju as 'fokmerjes' finzen hâldt yn in steat fan seksuele slavernij. Max jout him by Imperator Furiosa (Charlize Theron), dy't mei in tankwein fol branje en Joe syn fiif jonge wiven oan 'e klauwen fan 'e sektelieder besiket te ûntkommen.
Mad Max: Fury Road waard regissearre troch George Miller nei in senario fan himsels, Brendan McCarthy en Nico Lathouris. De film waard produsearre troch Miller, Doug Mitchell en P.J. Voeten. Mad Max: Fury Road gie op 7 maaie 2015 yn premiêre, en brocht $375,2 miljoen op tsjin in budget fan $150 oant 185 miljoen. Mad Max: Fury Road wurdt rûnom beskôge as ien fan 'e bêste aksjefilms aller tiden en waard nominearre foar 10 Oscars, dêr't er 6 fan wûn.
Takomstige films
By it skriuwen fan it senario foar Mad Max: Fury Road ûntdieken regisseur en filmprodusint George Miller en senarioskriuwer Brendan McCarthy dat se genôch ferhaalmateriaal hiene foar trije films. De ferfolchfilms waarden lykwols fertrage troch oanhâldende rûzje oer jild tusken Miller en filmstudio Warner Bros. Nettsjinsteande dat toande Miller him yn in fraachpetear fol fertrouwen dat de swierrichheden oplost wurde sille. Yn maart 2020 waard bekendmakke dat der earst in spin-off-film oer Imperator Furiosa makke wurde soe, mei as titel Furiosa. It is de bedoeling dat dy film ein juny 2023 yn 'e bioskopen komme sil. In folgjende film, dy't ek yn preproduksje is, sil nei alle gedachten Mad Max: The Wasteland komme te hjitten. Dêrfoar binne anno 2021 noch gjin premiêredata bekend.
Muzyk
Fan alle Mad Max-films binne soundtrackalbums útbrocht:
Fideospultsjes
Fideospultsjes dy't op basis fan 'e Mad Max-franchise ferskynden, binne:
Strips
Mad Max: Fury Road is behalven in film ek in fjouwerdielige stripsearje fan George Miller, Nico Lathouris en Mark Sexton, dy't as prequel tsjinne foar de film út 2015 mei deselde namme. De albums út 'e searje konsintrearje har op ferskate personaazjes út 'e film. It diel oer Imperator Furiosa kaam frijwat krityk op om't guon it oerstallich en min útfierd fûnen. De dielen oer Nux, Immortan Joe en Max Rockatansky sels waarden positiver ûnthelle.
List fan Yslânske ambassadeurs yn Botswana
Dit is in list fan Yslânske ambassadeurs yn Botswana.
Randers (gemeente)
Randers is in gemeente yn de regio Midden-Jutlân (Deensk: Midjylland) yn Denemark.
By de gemeentlike weryndieling yn 2007 waard de besteande gemeente Randers gearfoege mei:
Stjermotor
In stjermotor of radiaalmotor (Dútsk Sternmotor, Frânsk moteur en étoile) is in type motor mei de silinders yn in stjer- as sirkelfoam om de krukas hinne.
It motortype waard fral tapast by fleanmasines foar't turbinemotors meast brûkt waarden. Yn it ferline waarden auto's en motorfytsen ek wol útrisd mei in stjermotor, mar dat wie in selsumheid.
De begraffenis fan omke Wopke
It liet wie oarspronklik in Amsterdamsk folksferske De begrafenis van Manke Nelis oer in begraffenis dy ’t finaal út de klauwen rint. De orizjinele ferzje waard om 1924 hinne skreaun troch Ferry van Delden. It waard yn 1956 noch songen troch Johnny Jordaan en letter ek noch troch Jenny Arean. De oarspronklike tekst wie folle langer en it gie dêryn noch folle mâlder om en ta. Neffens Veeman binne de Jordanezen ommers ‘de Wâldpiken fan Amsterdam'. It oarspronklike ferhaal wie mooglik skreaun nei in wier bard ferhaal út de iuw dêrfoar. De mei Wâldfrysk opgniste Fryske ferzje fan Jan de Hoop waard as foardracht en as liet wol brûkt yn it Winterjûnenocht. Yn de santiger jierren waard it troch Doede Veeman op de plaat setten. Yn it liet wurdt it stoflik omskot fan Omke Wopke ferjitten ûnder it biljert, famylje tsiert leaver as dat se rouje en de taap jout in soad treast.
De begraffenis fan Omke Wopke stie tusken 2001 en 2020 alle jierren yn de top tsien fan de Fryske Top 100 fan Omrop Fryslân.
De Juffer (Gasselternijveen)
De Juffer is in nôtmûne yn Gasselternijfean yn de Drintske gemeente Aa en Hunze.
Skiednis
De mûne waard oarspronklik yn 1841 yn it doarp boud, mar dêr yn 1963 ôfbrutsen, wêrnei't in soad oarspronklike ûnderdielen ferlern gyngen. Mei de stiennen fan de âlde mûne en ûnderdielen fan oare ôfbrutsen mûnen út Noard-Nederlân waard tusken 1968 en 1971 de mûne bûten it doarp oan de Hunze wer opboud.
De mûne hat ien koppel mealstiennen en frijwillige mûnders sette De Juffer regelmjittich oan it draaien. Sûnt 1985 is de mûne in ryksmonumint. De mûne hat jierrenlang ek tsjinst dien as troulokaasje.
Beskriuwing
De Juffer is in rûne stellingmûne, werfan't de stelling 6,20 meter heech is. De mûne is mealfeardich en hat in flecht fan 19,80 meter. De wjukkenfoarm is âld-hollânsk en der binne fierder gjin ferbetterings yn it wjuksysteem oanbrocht.
In Ikoan mei in Knypeach
In Ikoan mei in Knypeach (de offisjele namme is Frysktalich) wie in betinking yn 'e foarm fan in teäterfoarstelling, fan 'e yn 2015 ferstoarne akteur Rense Westra. It barren waard mids septimber 2018 holden yn 'e tsjerke fan Warten yn it doarp Warten, dêr't Westra lange tiid wenne en tsjerke. Op 'e jûn fan freed 14 septimber wie de premiêre, inkeld foar minsken dy't útnûge wiene, en op sneon 15 septimber en snein 16 septimber wiene der elk trije iepenbier tagonklike foarstellings, dy't in heal oere duorren.
Regisseur Tsjam Epema, in generaasjegenoate fan Westra dy't gauris mei de man spile hie, woe de foarstelling earst basearje op Westra syn fertolking fan 'e titelrol yn Richard III, fan Shakespeare, dy't er foar Tryater spile. Doe't lykwols bliken die dat it byldmateriaal dat dêrfan bewarre bleaun is, fan in te minne kwaliteit wie, besleat se de oade oan har âld-kollega te basearjen op syn rol yn 'e Frysktalige film De Fûke, oer de Twadde Wrâldoarloch. Yn 'e foarstelling sieten sadwaande Dútske soldaten en ûnderdûkers, dy't even ta libben kamen en dan wer as yn in skilderij befrearen. Westra sels wie allinnich te sjen op bylden út 'e film dy't syn soan Berry oaninoar plakt hie. It publyk hearde de akteur nea praten; it gie yn 'e foarstelling om Westra syn gesichtsútdrukkings, om't er, neffens Epema, in master fan mimyk wie.
Beaconsfield (Ingelân)
Beaconsfield is in plak (town) yn it distrikt South Bucks, yn it Ingelske greefskip Buckinghamshire. Beaconsfield leit likernôch 40 kilometer noardwestlik fan Londen.
It plak waard foar it earst yn geskriften neamd yn 1185 as Bekenesfeld. De parochy hat in tsjerke út 1869, wijd oan Marije. Alle jierren op 10 maaie is der in jiermerke, dy't al goed 735 jier hâlden wurdt. It plak hat in treinstasjon fan de Chiltern Railways en de National Film and Television School, de wichtichste hegeskoalle op dat mêd yn Grut-Bretanje.
Bekonscot
Beaconsfield hat sûnt 1929 ek it âldste miniatuerstedsje fan de wrâld, Bekonscot Model Village, boud op in skaal fan 1:12. Madurodam yn De Haach is ynspirearre op Bekonscot. Bekonscot lit typysk Ingelske huzen en oare bouwurken sjen, fral út de perioade fan nei 1930.
Bekende persoanen
Beaconsfield wie it stimdistrikt fan de Ingelske premier Benjamin Disraeli yn de 19e iuw. Yn 1876 beneamde Keninginne Victoria him as earste Greve (Earl) fan Beaconsfield. De fantasyskriuwer Terry Pratchett is yn Beaconsfield berne en skriuwer Gilbert Keith Chesterton, filosoof Edmund Burke en de dichter Edmund Waller kamen dêr te hôf. Aktrise Angelina Jolie hat dêr in hûs.
Bekende persoanen út Beaconsfield:
James Bruce
thumb|James Bruce James Bruce (Kinnaird House, 14 desimber 1730-27 april 1794) wie in Skotsk ûntdekkingsreizger dy't yn Etioopje socht om de boarnen fan de Nyl.
Betsjutting
Bruce seach himsels as de ûntdekker fan de boarnen fan de Nyl, mar dêr wurdt hjoed-de-dei oars oer tocht. Wat hy ûntduts wie de boarne fan de Blauwe Nyl. Yn Khartoem komt lykwols de Wite Nyl dêr by en dy is dúdlik grutter, en it is dêrom ek de oarsprong fan de lêste dy't as de 'boarne fan de Nyl' beskôge wurdt. Boppedat wie Bruce net de earste Jeropeaan dy't dy boarnen fûn. De Spaanske Jezuïet Pedro Paez hie dat al yn 1618 dien. Wol waard de kennis oer Etioopje yn Jeropa folle grutter troch Bruce syn wurk, en by de tiid brocht.
Kajto
thumbnail|Kajto. Fan lofts nei rjochts: [[Ankie van der Meer, Marian Nesse en Marita Kruijswijk]] Kajto is in Fryske muzykgroep en bringt sûnt 1988 libbene folksmuzyk út yn it Esperanto. By optredens nûget de groep it publyk faak út om mei te sjongen.
Yn 2004 makke Kajto in omgong troch Dútslân nei oanlieding fan de takenning oan de groep fan de FAME Kultur-Premio yn Aalen (Baden-Württemberg), de wichtichste kulturele priis yn de Esperanto-wrâld. De priis draacht de namme fan de stifting mei deselde namme dy is ferneamd nei Franz Alois Meiners.
De groep sjongt ek yn it Frysk. Yn Fryslân is de groep bekend as Kat yn 't Seil.
Boeken
De groep hat ek twa boeken yn it Esperanto útbrocht:
Willem de Jong
thumb|W. J. E. H. M. de Jong, 1913 Willem Julius Emile Herman Marten de Jong (Skiermûntseach, 21 oktober 1872 – De Haach, 14 desimber 1918) wie in Nederlânsk ûnderwizer en politikus foar de Liberale Uny.
Libben
Willem de Jong wie in soan fan Maarten de Jong en Luisa Elisabeth Lauer. Nei de middelbere skoalle studearre er fierder oan de Kweekskoalle foar ûnderwizers. Hy waard dêrnei ûnderwizer yn Middelharnis. Hy sie lange jierren oan skoalle en gie dêrnei de polityk yn. Fan 3 maaie 1912 oant 17 septimber 1918 hie de Jong in sit yn de Twadde Keamer fan de Steaten-Generaal. Dêrneist hat er noch ferskate njonkenfunksjes hân.
De Jong waard op in stuit beskuldige fan korrupsje by de distribúsjefoarsjenning. Hy waard letter foar in part rehabilitearre, mar die himsels te koart yn 1918.
Op 20 july 1897 boaske Willem de Jong yn Kampen oan Jacomina Hindrika van Heuven; sy krigen trije bern.
Meinardus Meiners
Meinardus Meiners (Holwert, doopt op 4 april 1745 - Warkum, 27 april 1817) wie in Frysk predikant.
Meiners wie in fertsjintwurdiger fan de saneamde 'finen' en in ferdigener fan it folk dat Oranje oanhinge. Hy kaam út de rûnten fan de oefeners en wie ien fan de earste dolearjende predikanten. Hy stie as dûmny yn Drylts (1787-1798), yn Sleat (1798-1804) en Warkum (1804-1817) en soarge yn de Súdwesthoeke foar frijwat beroering.
Op 2 july 1784 boaske er oan Janke Annes Visser (1760-1813) yn Heech; sy krigen 7 bern.
Ferskaat
Der bestiet in skilderij fan de houliksplechtichheid, sjoch hjir
Paul Earste Naasje
De Paul Earste Naasje (Ingelsk: Paul First Nation), foarhinne de Paul Troep (Paul Band) is in Yndiaanske stamme-organisaasje yn Kanada, mei eigen reservaten yn it sintrale part fan 'e provinsje Alberta. ("Earste naasje" is in Kanadeeske oantsjutting foar in Yndianestam of -troep.) As offisjele stamme-organisaasje datearret de Paul Earste Naasje fan 1877. It haadkertier is fêstige yn Wabamun, yn Alberta, in doarp dat 67 km bewesten de stêd Edmonton leit.
Demografy
Neffens gegegevens út 2005 hie de Paul Earste Naasje doe 1.900 leden. Dat binne foar it meastepart út etnyske Stony (Stoney), fan 'e substamme fan 'e Noardlike Stony, mei dêropta noch in groep Kry (Cree), fan 'e Wâld-Kry-substamme. Mei't der troch de jierren hinne mar frijwat yninoar omtroud is, leit in yndieling neffens etnyske skiedslinen wat dreech, mar rûchwei kin sein wurde dat der likernôch 1.600 Stony en sa'n 300 Kry wêze moatte.
Reservaten
De Paul Earste Naasje hat trije eigen reservaten yn 'e omkriten fan Wabamun, dy't yn totaal 73½ km² beslane en yn 2011 in ynwennertal hiene fan 1.086 minsken. It giet om 'e folgjende reservaten:
Skiednis
De opperhaden fan 'e Paul Earste Naasje fan 'e Noardlike Stony ûndertekenen yn 1877 in offisjeel dokumint wêrmei't se harren oansleaten by it Ferdrach Nû. 6, ien fan 'e regionale, saneamde Nûmere Ferdraggen tusken de ûnderskate Yndiaanske folken en de Britske koloniale autoriteiten fan Kanada. Yn 1892 waarden offisjeel de trije reservaten fan 'e Paul Earste Naasje oprjochte. Mei't de Wabamunmar yn Alberta in populêre fakânsjebestimming is, hat de stamme op reservaatlân de Ironhead Golf and Country Club oanlein, om mei te profitearjen fan it toerisme.
Lucas Fockens
thumb|Lucas Fockens Litografy fan [[Binnert Tinga ]] Lucas Fockens (Grins, 9 septimber 1763 - Snits, 13 july 1850) wie in Nederlânske rjochtsinnige dûmny en teolooch, dy't wol de 'heit fan it Frysk Reveil' neamd waard. Hy hie in soad ynfloed yn de Súdwesthoeke fan Fryslân.
Biografy
Hy wie in soan fan Herman Frederik Theodoor Fockens en Egbertina Catharina Schrader. Hy studearre teology oan de Universiteit Grins (1781). Yn 1793 boaske er oan Anna Wilhelmina Havingha (1771-1846). Harren beide soannen waarden ek dûmny.
Fockens stie as herfoarme dûmny yn Windeweer-Lula fan 9 maaie 1790 ôf oan. Dêrnei wie er predikant yn Hellum, Ruinen, Grypskerk (1789-1803), Twizel/Koaten (1803-1805) en fierder oant syn dea ta yn Snits. Fockens utere him faker as ien kear negatyf oer syn kollega-dûmnys yn Snits. Op 18 april 1819 rôp er yn in preek, doelend op in preek fan in frijsinnige kollega: ''‘Wat is Abraham buiten Christus? in luidend metaal. Wat is de prediking van Abraham? een lichaam zonder ziel''. Dat kaam him op in oanklacht by it bestjoer fan de klassis te stean. Dat hjitte him te ferskinen by in strafpredikaasje oer him op 2 july 1820.
Schaumburg (Landkreis)
De Landkreis Schaumburg is in lânkring yn it sintrale diel fan it Dútske bûnslân Nedersaksen, westlik fan Hannover. De kreisstadt is Stadthagen. It distrikt ûnstie by de weryndieling fan Nedersaksen yn de jierren 1970 troch de fúzje fan de eardere lânkringen Schaumburg-Lippe en Grafschaft Schaumburg mei in pear gemeenten fan de eardere lânkring Springe. Yn de lânkring Schaumburg wenje likernôch 158.000 minsken. De lânkring bestiet út 38 gemeenten, wêrfan 33 gemeenten ûnder de 7 samtgemeinden yn 'e lânkring falle. De oare fiif binne saneamde ienheidsgemeenten.
De lânkring Schaumburg foarmet ûnderdiel fan de Metropoalregio Hannover-Braunschweig-Göttingen-Wolfsburg.
Geografy
De noardlike helte fan de lânkring leit yn de Noarddútske Leechflakte. De súdlike helte heart ta it Weserberchlân, dat bestiet út de berchtmes Harrl, Süntel, Bückeberg en Deister. De heechste punten fan de berchtmes mjitte likernôch 400 meter boppe seenivo. It Schaumburger Wald is in lange stripe bosk noardlik fan it Mittelland Kanal. Noardlik fan de grins fan de lânkring leit it 29,1 km² grutte Steinhuder Mar. Yn it súdlike diel streamt de Weser fan it easten nei it westen troch in brede delte en de stêd Rinteln.
De lânkring Schaumburg grinzget mei de klok mei (begjinnend yn it noarden) oan de lânkring Nienburg, oan de Regio Hannover en oan de lânkring Hameln-Pyrmont (allegear yn Nedersasken) en ek oan de distrikten Lippe en Minden-Lübbecke (alle twa yn Noardryn-Westfalen).
Gemeenten
Ienheitsgemeenten
Samtgemeinden mei de dêrûnder fallende plakken ( * sit fan it bestjoer fan de samtgemeinde)
AquaZoo Friesland
AquaZoo Friesland is in Fryske dieretún dy't beëasten Ljouwert yn it rekreaasjegebiet De Griene Stjer leit. Dit bedriuw waard yn 1994 oprjochte as Otterpark Aqualutra, mar ûntjoech him yn 2003 ta in mear algemiene dieretún, hoewol't de bisten yn 'e kolleksje allegear in bân mei wetter holden. Hjoed de dei binne der yn AquZoo Friesland mear as fyftich soarten bisten te besjen.
Skiednis
AquaZoo Friesland waard yn 1994 iepene ûnder de namme fan Otterpark Aqualutra. De oprjochting dêrfan wie yn 1990 al oankundige en mei de bou wie yn 1992 úteinset. Otterpark Aqualutra kaam op it plak fan it âld iepenloftswimbad De Lytse Wielen. It hie yn 't earstoan, sa't dy namme al fermoedzje lit, mar ien bistesoart ta besichtiging: de otter, en it bestie út in besikerssintrum, in fokstasjon en in ûndersyksstasjon. Men rekkene op 100.000 besikers yn 't jier, mar hoewol't der al rillegau wat oar bistespul bykaam, die bliken dat sokke sifers by lange nei net helle waarden. Aqualutra wie sadwaande net rindabel wie, en yn 2001 waard it park ferkocht oan 'e ynvestearringsmaatskippij Libéma.
Libéma die it park per 1 jannewaris 2003 oeer oan Zodiac Zoos, in bedriuw wie ek eigner fan Dierenpark Wissel, ZooParc Overloon en Kasteeltuinen Arcen. Nei in grutskalige renovaasje waard Aqualutra omdoopt ta AquaZoo Friesland. Dêrmei waard it in algemienere dieretún, al konsintrearre it him noch altiten fral op fûgels en sûchdieren dy't in konneksje mei wetter hawwe. Te hege skulden en tebekrinnende besikersoantallen soargen der foar dat Zodiac Zoos ein jannewaris 2015 oer de kop gie.
It fuortbestean fan AquaZoo Friesland liek in skoftke oan in rottich toutsje te hingjen, mar op 19 febrewaris waard bekend dat de kurator it mei Dierenpark Wissel en ZooParc Overloon weromferkocht hie oan Libéma, dat ek de eigner wie fan Safaripark Beekse Bergen, yn Hilvarenbeek, en fan it Dierenrijk yn Nuenen. Libéma (in ôfkoarting fan Lips Beheer Maatschappij) wie fan doel en slút Dierenpark Wissel, mar foar ZooParc Overloon en AquaZoo Friesland seach men goede kânsen om wer finansjeel sûne attraksjes te wurden. De trochstart fan AquaZoo Friesland yn 2015 ferrûn muoisum, mei't der in protte efterstallich ûnderhâld wie en inkele grutte putten (lykas it graven fan in bad foar it seeliuweferbliuw) healôf lizzen bleaun wiene.
Utwreiding
Sûnt 2016 wurdt AquaZoo mei tuskenskoften útwreide. Sa kamen der yn juny 2016 iisbearen by, yn july 2017 Nylkrokkedillen. en yn oktober 2019 loaierts. De iisbearen soargen yn 2016 mei foar it rekôroantal besikers fan 130.000. (Ta ferliking: yn 2015 wiene der noch 85.000 besikers.) Troch de Nylkrokkedillen passearren yn 2017 155.000 minsken de kassa, wat op 'e nij in rekôr wie.
Neffens fêstigingsmanager Jeroen Loomeijer, dy't yn jannewaris 2018 sitearre waard yn 'e Ljouwerter Krante, kamen in protte lju nochris werom, en wiene der per 1 jannewaris 2018 sa'n 5.500 jierkaarthâlders. Under de besikers wiene neffens him in soad Dútske toeristen dy't har fakânsje yn Fryslân trochbrochten, en teffens groeide de belangstelling fan ynwenners fan û.m. Drinte en Noard-Hollân fanwegen de "ynteressante kolleksje bisten". De úteinlike ambysje fan AquaZoo is neffens Loomeijer in besikersoantal fan 200.000 minsken jiers. Foar 2018 waard ynset op 170.000.
Yn 2018 kamen der gjin nije bisten by om't dat jiers ynstee it parkearterrein en de húskes fernijd waarden. Ek waarden ferskate fan 'e besteande bisteferbliuwen, lykas de ûlefoliêre, alhiel renovearre. Yn 2019 waarden in stikmannich beammen rûge, dy't ûnhandige ticht by it iisbeareferbliuw stiene. Mids 2021 waard úteinset mei de oanlis foar in nij ferbliuw foar in pearke Sibearyske tigers. De beide grutte katten arrivearren yn april 2022 yn 'e dieretún.
Cold Spring (Wiskonsin)
Cold Spring is in plak (town) yn Jefferson County, Wiskonsin, yn de Feriene Steaten. By de folkstelling fan 2010 wennen der 727 minsken.
Agnus Dei
Agnus Dei (Latyn foar "Laam Gods") is sûnt it ûntstean fan it kristendom in symboal foar Jezus Kristus. As peaskelaam ôfbylde mei in oerwinningsflagge is it in symboal foar de opstanning fan Kristus.
It Laam Gods komt in soad foar yn de kristlike keunst en heraldyk. Boppedat foarmje de wurden "Laam Gods" it begjin fan in gebed yn de eugaristyske liturgy, dat ien fan de fêstleine dielen is fan it ordinarium. Ek wurde litanyen ôfsletten mei it Agnus Dei.
De Sinnestien
Yn it gedicht ferkent Paz de betsjutting fan it bestean. De minske is allinnich en iensum, mar teffens by steat en kom gear mei oaren fan syn soarte troch leafde en mienskipssin. De Sinnestien waard ynspirearre troch de ferearing fan 'e Azteken foar de planeet Fenus. De lingte fan 584 regels is net tafallich; dat is persiis hoefolle dagen oft Fenus nedich is om om 'e sinne te draaien, oftewol in Fenusiaansk sinnejier dus. Krekt as de baan fan 'e planeet om 'e sinne is ek Paz syn gedicht sirkulêr; de lêste seis regels fan De Sinnestien binne itselde as de earste seis (dat lêste seistal regels wurdt trouwens net meiteld by de 584, dus eins hat it gedicht yn totaal 590 regels). De titel fan it dichtwurk ropt fierdersoan assosjaasjes op mei de ferneamde Azteekske alterstien dy't yn 'e achttjinde iuw yn Meksiko-Stêd opgroeven waard.
Fryske oersetting
Piedra de Sol waard ûnder de titel De Sinnestien (hoewol't yn it Spaansk it lidwurd eins ûntbrekt) yn it Frysk oerset troch Klaas Bruinsma, dy't benammen bekend is troch syn ferfrysking fan Homêros syn Ilias en Odyssee en in hiele rige Aldgrykske toanielstikken fan skriuwers as Sofokles, Aiskylos, Euripides en Aristofanes. Bruinsma publisearre syn fertaling fan Piedra de Sol yn it tydskrift HJIR, yn ôfl. 5 fan 1984.
Lope de Vega
Lope de Vega (folút: Félix Arturo Lope de Vega y Carpio; Madrid, 25 novimber 1562 – dêre, 27 augustus 1635) wie ien fan 'e wichtichste Spaanske dichters en toanielskriuwers, net allinnich út it tiidrek fan 'e Barok en út 'e Spaanske Goudene Iuw, mar út 'e hiele skiednis fan 'e Spaansktalige literatuer. Yn reputaasje docht er inkeld ûnder foar Miguel de Cervantes, wylst kwa omfang fan oeuvre nimmen him belykje kin. Op it mêd fan it toaniel fernijde er it Spaanske teäter, yn 'e mande mei Calderón de la Barca en Tirso de Molina, yn in tiid dat dat fan in elitêr tiidferdriuw feroare yn in algemien kultureel ferskynsel. Fanwegen de djipgong fan syn toanielstikken, wylst se tagelyk o sa maklik te spyljen en te folgjen binne, wurdt Vega beskôge as ien fan 'e bêste toanielskriuwers út 'e Westerske literatuer. Dêrnjonken wied er ien fan 'e bêste lyryske dichters dy't de Spaanske taal ea kennen hat, mei in oeuvre fan likernôch 3.000 sonnetten en 9 epyske gedichten. Fierders skreau er 3 romans, 4 novelles, 1 operette en likernôch 1.800 toanielstikken. Hoewol't er wol bekritisearre wurdt om er gauris kwantiteit foar kwaliteit gean liet, wurde teminsten 80 fan syn stikken rûnom beskôge as masterwurken.
Jonkheid
Lope de Vega waard berne yn Madrid, yn in ûnopmerklik boargergesin dat koart tefoaren nei de Spaanske haadstêd ferfearn wie út Valle de Carriedo, yn Kantaabrje, oan 'e noardkust. Vega syn heit, Félix de Vega, wie in borduerder; oer syn mem, Francisca Fernández Flórez is frijwol neat bekend. Eins hiet Vega neffens de Spaanske nammewizânsjes fan Lope de Vega y Flórez, mei't de efternamme fan 'e mem nei de efternamme fan 'e heit tafoege wurdt; lykwols ferfong er letter op eigen manneboet "Flórez" troch it mear distingearre "Carpio" fan ien fan syn skoanâlden.
Vega wie in foarlik jonkje, dat op syn fyfde al Spaansk en Latyn lêze koe en op syn tsiende fersen út it Latyn yn it Spaansk oersette. Syn earste toanielstik, mooglik El Verdadero Amante, skreau er doe't er tolve jier wie. Fanwegen syn grutte talint krige er de mooglikheid om ûnderrjocht te folgjen oan 'e Madrileenske skoalle fan dichter en muzikant Vicente Espinel, en fan syn fjirtjinde ôf ferfolge er syn stúdzje oan it Colegio Imperial, in jezuïtyske kostskoalle, dêr't er wei útnaaide om diel te nimmen oan 'e ferovering fan Portegal, yn 1580, troch in Spaansk leger ûnder lieding fan 'e hartoch fan Alva.
Nei dy eskapade hied er it gelok dat de biskop fan Ávila, dy't seach hoe grut oft syn talint wol net wie, him ûnder syn hoede naam en him ynskreau oan 'e Universiteit fan Alcalá. It wie de bedoeling dat Vega yn 'e fuotstappen fan syn patroan trêdzje soe troch in tsjerklike karriêre te folgjen, mar dy plannen rûnen op 'e non doe't er smoarfereale op in famke rekke en ûntdiek dat it selibaat him net sinnige. Sadwaande makke er syn stúdzje oan 'e universiteit net ôf, mar bedripte er himsels ynstee troch toanielstikken te skriuwen en as siktaris foar eallju te wurkjen. Yn 1583 naam er tsjinst op 'e Spaanske float en focht er mei yn 'e Slach om Ponta Delgada, op 'e Azoaren, wêrby't er de ûnderhearrige wie fan syn lettere freon Álvaro fan Bazán, markys fan Santa Cruz.
Doe't Vega nei dat aventoer weromkearde nei Madrid, sette er serieus útein mei syn karriêre as toanielskriuwer. Hy begûn ek in affêre mei in Elena Osorio, in troude toanielspylster dy't ferfrjemde rekke wie fan har man, de akteur Cristóbal Calderón, en dy't de dochter wie fan in foaroansteande skouboarcheigner. Hja figurearret yn syn gedichten as "Filis". Nei in hertstochtlike relaasje dy't in fiif jier duorre, tanke hja him ôf foar in oare minner. Vega koe dat net ferkropje en de giftige en net-ôflittende oanfallen op har en har famylje dy't er neitiid yn syn skriuwwurk bemjukse, smieten him yn 1588 in jier finzenisstraf op foar kwealaster, en doe ek nochris acht jier ferballing fan it Keninklik Hof (dat wol sizze, út Madrid) en twa jier ferballing út Kastylje.
Ballingskip
Vega bejoech him yn ballingskip sûnder dat er lytsman makke wie, en skaakte dêrby de sechstjinjierrige Isabel de Urbina y Alderete, dy't yn syn gedichten foarkomt as "Belisa". Hja wie de docher fan Filips II syn hofskilder Diego de Urbina. Op 10 maaie 1588 troude er mei har, dêrta twongen troch har famylje. Kwealk in pear wike letter, op 29 maaie, naam Vega op 'e nij tsjinst op 'e Spaanske float: it wie de simmer fan 1588, de Spaanske Armada stie op it punt om út te farren tsjin Ingelân en de Nederlânske opstannelingen. Men wol wol hawwe dat dit him opkrongen wie troch Isabel har famylje, dy't mar wat graach fan sa'n ûngaadlike skoansoan ôf woe, as betingst foar de ferjeffenis foar it skaken fan it fanke. Mar ta syn gelok wie Vega syn San Juan ien fan 'e mar in pear skippen fan 'e Armada dy't yn desimber 1588, nei de jammerdearlik ferrûne ekspedysje, ûnskansearre wer yn Spanje weromkearde.
Dêrnei sette Vega him mei Isabel nei wenjen yn Falinsje, oan 'e kust fan 'e Middellânske See, en lei him ta op it perfeksjonearjen fan syn dicht- en fral syn toanielskriuwkeunst. Syn grutste foarútgong boekte er dêrby doe't er learde om 'e klassike ienheid fan aksje geweld oan te dwaan troch twa plots gear te weevjen yn ien inkeld toanielstik, in technyk dy't imbroglio hjit.
thumb|250px|Lope de Vega syn wente yn [[Madrid (stêd)|Madrid (1610-1635).]] Yn 1590, oan 'e ein fan syn twa jier ballingskip út Kastylje, gied er nei Toledo, dêr't er earst Francisco de Ribera Barroso tsjinne, dy't neitiid markys fan Malpica waard, en letter Antonio Álvarez de Toledo, de 5de hartoch fan Alva. Yn dy lêste hoedanichheid brocht er it ta keamerhear oan it hartochlik hof fan Alva, dêr't er fan 1592 oant 1595 tahold. Yn 'e hjerst fan 1594 kaam Isabel de Urbina te ferstjerren oan âldkreamse komplikaasjes. Om dyselde tiid hinne skreau Vega syn pastorale roman La Arcadia.
Werom yn Madrid
Yn 1595 ferliet Vega de tsjinst fan 'e hartoch fan Alva, en doe't koarte tiid letter de acht jier fan syn ballingskip fan it Hof om wiene, kearde er werom nei Madrid. Dêr belibbe er nije amûrettes, affêres en oare skandalen, lykas mei Antonia Trillo de Armenta, wat him op in nij proses kaam te stean, en mei Micaela de Luján, in analfabetyske mar tige tsjeppe toanielspylster, dy't him ynspirearre ta it skriuwen fan in rige treflike sonnetten en him fjouwer bern skonk. Hoewol't er yn 1598 wertroude mei Juana de Guardo, de dochter fan in rike slachter, wie dat foar him gjin reden om syn relaasjes mei oare froulju, lykas Micaela, ôf te brekken.
Synagoge fan Baden-Baden
De Synagoge fan Baden-Baden waard yn 1899 boud foar de joadske mienskip fan Baden-Baden en foar it grutte tal joadske spa-gasten dy't it kueroard oandiene. Sûnt de 18e iuw hie Baden-Baden him ûntjûn as in wichtich kuerplak mei in goede reputaasje yn hiel Jeropa. De synagoge waard yn 1938 ferwoastge troch de nazy's.
Lope de Vega
Werom yn Madrid
Yn it earste desennium fan 'e santjinde iuw berikte Vega it hichtepunt fan syn literêre produktiviteit. Underwilens wurke er as siktaris en hantsjemuoisfeint by de hartoch fan Sessa. Nei 1610 folgen der lykwols mindere tiden: Vega syn leaflingssoan Carlos Félix (dy't er by Juana oanset hie) kaam te ferstjerren, en yn 1612 stoar Juana sels yn it kreambêd. Ek Micaela ferdwynt om dy tiid hinne út 'e skiednis, as is net wis wat der fan har wurden is. It is yn elts gefal dúdlik dat Vega der raar ta siet, en hy brocht al syn bern út beide relaasjes byinoar yn ien hûs. Yn dyselde snuorje kriget syn skriuwerij in djippere religieuze ûndertoan, en yn 1614 liet Vega him ta preester wije. Likemin as syn houlik hold dat him fan frijaazjes mei kreaze froulju ôf, al moat dêrby oantekene wurde dat it der wol fan hat dat Vega syn wurkjouwer, de hartoch, datoangeande in twifelige rol spile troch him allegeduerigen froulik selskip foar de fuotten te smiten, mei't er benaud wie en ferlies syn siktaris. De opmerklikste en langst duorjende fan Vega syn relaasjes wie yn dy snuorje dy mei Marta de Nevares, dy't oant har dea, yn 1632, by him bleau.
Synagoge fan Baden-Baden
Skiednis
Pas nei 1862 stie it joaden frij harren as lykweardige boargers yn Baden-Baden te fêstigjen. Nei in foarse groei fan de joadske mienskip waard op 2 novimber 1890 de joadske gemeente Baden-Baden stifte en al gau waard der ek besletten om in provisoaryske gebedsseal yn in hotel yn te wikseljen foar de nijbou fan in grutte synagoge. It ûntwerp fan it gebou wie ôfkomstich fan de joadske arsjitekt Ludwig Levy (1854-1907), dy't yn Dútslân al meardere synagogen boud hie, lykas dy fan Pforzheim, Barmen en Kaiserslautern.
De nije synagoge fan it kuerplak waard yn neoromaanske styl boud, mei in rûnbôgeportaal en in grut roasfinster oan de súdlike kant. It grûnplan fan de synagoge wie krúsfoarmich en it bouwurk kirge twa tuorren mei treppen nei de galerij foar de froulju. Njonken de synagoge stie it hûs fan de joadske gemeente.
Lope de Vega
Werom yn Madrid
Yn 1634 waard Vega nochris troch twa trageedzjes troffen. Earst kaam Lope Félix om, in soan fan him en Micaela, dy't sels in weardich dichter wie, doe't er skipbrek litte foar de kust fan Fenezuëla. En dêrnei waard Vega syn jongste dochter Antonia Clara troch in hidalgo (in Spaansk ealman sûnder fierdere titel), ûntfierd, ferkrêfte en doe yn 'e steek litten (wat har yn dy tiid ta in skeinde frou makke, dy't nea trouwe kinne soe). Koarte tiid letter waard Vega siik, en hy stoar thús, te Madrid, op 27 augustus 1635, oan reafonk.
Synagoge fan Baden-Baden
10 novimber 1938
Op 10 novimber 1938 waarden fan ôf moarnsier likernôch 80 joaden út harren hûs helle en nei it sintrale plysjeburo brocht. Oan it ein fan de moarn gie de poarte wer iepen en waarden de manlju yn kolonne mei oan beide kanten bewakers nei bûten fierd en twongen om ta fermaak fan belangstellenden troch de strjitten fan Baden-Baden te marsjearjen. De measte ynwenners fan Baden-Baden lieten it lykwols ôfwitte en bleaune thús. It minste stik wie doe't de kolonne de synagoge benei kaam, dêr't uniformearre lju en oar nazy-folk harren by de tagong fersammele hiene. De joaden waarden twongen om oer de gebedsmantel hinne te wâdzjen en sa de synagoge yn te gean. Dêr moasten de joaden yn de banken sitte, harkje nei stikken út Mein Kampf, dy't troch guon foaroansteande joaden foarlêzen waarden. Ek waarden hja meardere kearen twongen it Horst Wessel-liette sjongen. Wylst wiene SS-ers op de kreake foar de froulju drok dwaande tariedings te meitsjen om it gebou yn 'e lôge te setten. Dêrnei waarden de joaden yn ôfwachting fan deportaasje nei Dachau nei in hotel brocht, dêr't se te iten krigen.
Lope de Vega
Vega yn it Frysk
Teminsten ien gedicht fan Lope de Vega is nei it Frysk ta oerbrocht troch klassyk oersetter Klaas Bruinsma, dy't benammen bekend is troch syn ferfrysking fan Homêros syn Ilias en Odyssee en in hiele rige Aldgrykske toanielstikken fan skriuwers as Sofokles, Aiskylos, Euripides en Aristofanes. De fertaling fan El Pastor Divino hat Bruinsma ûnder de titel Oan de Godlike Hoeder yn 1982 publisearre yn it febrewarisnûmer fan it tydskrift HJIR.
Synagoge fan Baden-Baden
10 novimber 1938
Noch deselde deis baarne de synagoge folslein út. Yn de folgjende wiken waard de synagoge sloopt, de kosten foar de ôfbraak moasten betelle wurde troch de joadske mienskip.
Nei de ferwoasting
It plak dêr't eartiids de synagoge stie bleau oant nei de Twadde Wrâldkriich braak lizzen. Dêrnei krige it de funksje fan parkearplak. Ta oantinken fan de synagoge stiet op it plak tsjintwurdich in ienfâldich monumint.
Göttingen (Landkreis)
De Landkreis Göttingen is de meast súdlike lânkring fan it Dútske bûnslân Nedersaksen. De grinzen fan de hjoeddeiske lânkring Göttingen ûnstiene op 1 novimber 2016, doe't de besteande lânkring mei Osterode am Harz útwreide waard.
Geografy
De lânkring grinzget mei de klok mei (begjinnend fanút it noarden) oan de lânkringen Northeim en Goslar (Nedersaksen), oan de lânkringen Nordhausen en Eichsfeld (Thüringen) en oan de Werra-Meißner-Kreis, oan de lânkring Kassel, oan de kreisfreie stêd Kassel en oan de eksklave Kragenhof (Hessen).
It westlike diel fan de lânkring heart noch by it Weserberchlân, wylst it easten fan de lânkring in part fan de Harz foarmet. De heechste bergen fan de lânkring lizzen yn de Harz mei toppen oant 860 meter boppe seenivo. De rivier de Leine rint troch de sintrale haadstêd Göttingen. Yn Münden yn it suden fan de lânkring rinne de Werra en de Fulda tegearre. Fanôf dat punt hjit de rivier de Weser, dy't fierderop de westlike grins fan de lânkring foarmet.
Hast de helte (45%) fan de lânkring bestiet út bosk. Yn de lânkring lizze sân bekende grotten: de Himmelreichhöhle eastlik fan Walkenried, de Lichtensteinhöhle by Osterode, de Jettenhöhle yn it natoergebiet Gipskarstlandschaft Hainholz westlik fan Düna, de Marthahöhle yn itselde natoergebiet by Düna, de Steinkirche Scharzfeld by Scharzfeld, de foar toeristen iepene Iberger Tropfsteinhöhle by Bad Grund en Einhornhöhle by Scharzfeld.
Julius Vitringa Coulon
thumb|Julius Coulon gravuere nei it oarspronklike skilderij fan [[Willem Bartel van der Kooi ]] Julius Vitringa Coulon (Ljouwert, 29 maaie 1767 - Parys, 15 augustus 1843) wie in medikus.
Julius Coulon wie learling fan Valentinus Slothouwer. Nei syn stúdzje yn Frjentsjer en Leien wurdt er dokter yn Ljouwert mei in drokke praktyk. Hy wurdt presidint fan 'Departementale Commissie van Geneeskundig Bestuur' tusken 1801-1827. Joech ûntleedkundige lessen en hâlde him ek dwaande mei feesykten. Coulon wie oprjochter fan it 'Vriesch Genootschap van proefondervindelijke Landbouw' (1835). Boppedat hat er opstellen en boeken skreaun op it mêd fan genêskunde.
List fan Yslânske ambassadeurs yn Brazylje
Dit is in list fan Yslânske ambassadeurs yn Brazylje.
Odder (gemeente)
Odder is in gemeente yn de regio Midden-Jutlân (Deensk: Midjylland) yn Denemark. De gemeente ûntstie by de gemeentlike weryndieling fan 1970 en bleau by de gemeentlike weryndieling fan 2007 selsstannich.
De gemeente leit súdlik fan de gemeente Aarhus en tusken it Norsminde Fjord yn it noarden en Horsens Fjord yn it suden. Westlik lizze de gemeentes Horsens en Skanderborg, wylst de eastlike kant begrinzge wurdt troch it Kattegat mei de eilannen Tunø en Samsø.
Wageningen
thumb| De grutte tsjerke fan Weinum thumb| Hotel De Wereld Wageningen is in stêd en gemeente yn 'e Nederlânske provinsje Gelderlân, yn' e regio Gelderske Fallei. De stêd hat ynwenners (, boarne: CBS), wêrfan't in soad studint binne. Yn Wageningen stiet de Wageningen University & Research. Dy universiteit en de dêroan besibbe ynstellings hawwe meiïnoar sawat 7.400 meiwurkers. De gemeente hat trije wenwiken: Wageningen, Wageningen-Hoog en Nude. Wageningen-Hoog en Nude hawwe gjin eigen postkoade en plaknamme yn it postkoadeboek, dus dy lizze 'yn' Wageningen foar de postadressen. Wageningen wurket gear mei de gemeenten Rhenen, Veenendaal, Ede, Barneveld, Nijkerk, Scherpenzeel en Renswoude yn it regionale gearwurkingsferbân Region Foodvalley.
Lokaasje
Wageningen leit op it plak dêr't de Feluwe, de Gelderske Fallei en de Ryn (dêr de Nederryn neamd) moetsje. Op it plak dêr't de Utertske Heuvelrêch yn Rhenen einiget mei de Grebbeberg, hat Wageningen in lêste hichte fan 'e Veluwe yn' e foarm fan 'e Wageningse Berg. Wageningen hat in wichtige binnenfearthaven oan de Ryn, mei oerlaad- en opslachkapasiteit foar oalje ynbegrepen. Oan de westkant fan de stêd is der oer de Opheusdense Veer in ferbining oer de Nederyn mei Opheusden en oer de eastlik lizzende Lexkesveer is der ferbining mei de doarpen yn de Betuwe, Randwijk en Zetten. De gemeente Wageningen leit besuden de gemeente Ede. De gemeente leit foar in grut part benoarden de Nederryn, mar omfettet ek in diel fan' e oerstreamingsflakten súdlik fan 'e rivier (Maneswaard).
Topografy
Topografyske gemeentlike kaart fan Wageningen, desimber 2016.
Monuminten
Yn 'e gemeente binne der ferskate nasjonale monuminten, gemeentlike monuminten en kriichsmonuminten.
Studintelibben
Wageningen hat trije gruttere studinteferienings: WSV Ceres, KSV Sint Franciscus Xaverius en SSR-W en in lytsere studinteferiening DLV Nji-Sri. Dernjonken wurde de jongereinferiening JV Unitas en de roeiferiening WSR Argo beskôge as studinteferienings. Wageningen hat ek fjouwer kristlike studinteferienings: VGSW, CSFR Dei Gratia, NSW en Ichthus Wageningen. Meiïnoar hawwe dy fjouwer ferienings sawat 400 leden. Sûnt begjin 2020 hat Wageningen ek in feganistyske studinteferiening: VSA Wageningen.
Njonken dy ferienings hat Wageningen ek trije regionale studinteferienings, te witten it Wageningsk Studinte Selskip foar Fryske Stúdzje (WSSFS) foar Fryske studinten, it Brabânske studintegilde (BSG) foar Brabanners en it Noaberschop foar de Achterhoeke en Twinte.
Fryske studinten dêre neame it plak ek wol ûnoffisjeel, as in soarte fan studintegrap, fan Weinum
Kingdom
"Kingdom", "Kingdoms", "The Kingdom" of "The Kingdoms" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
Steven Seagal
Steven Seagal (folút: Steven Frederick Seagal; Lansing (Michigan), 7 april 1952) is in Amerikaansk akteur en filmregisseur.
Dokkum (gemeente)
Dokkum wie foarhinne in gemeente yn Fryslân dy't inkeld de stêd Dokkum besloech. De gemeente Dokkum hie op 1 jannewaris 1980 in befolking fan 12.071 minsken, en besloech in oerflak fan 9,88 km².
Geografy
De gemeente Dokkum lei yn it noardeasten fan Fryslân ynklamme tusken trije folle gruttere buorgemeenten. Yn it noardwesten grinzge it oan West-Dongeradiel, yn it noardeasten oan East-Dongeradiel en yn it suden oan Dantumadiel. Yn totaal hie de gemeente in oerflak fan 9,88 km².
Skiednis
It jier 1298, doe't Dokkum stedsrjochten krige, kin sjoen wurde as it begjin fan it gemeentlik bestjoer. Oars as by de measte oare Fryske stêden it gefal wie, hie Dokkum gjin klokslach en einige it domein fan 'e gemeente fuort bûten de stedswâlen. Yn 1925 waarden dielen fan 'e oangrinzgjende gemeenten East-Dongeradiel en West-Dongeradiel anneksearre om romte te krijen foar de útwreiding fan 'e stêd.
By de gemeentlike weryndieling fan 1984 waard de gemeente Dokkum opheft, om yn 'e mande mei East- en West-Dongeradiel op te gean yn 'e nije gemeente Dongeradiel. Op 1 jannewaris 2019 gie Dongerdiel mei de buorgemeenten Ferwerderadiel en Kollumerlân en Nijkrúslân op syn beurt op yn 'e nije fúzjegemeente Noardeast-Fryslân.
Demografy
Op it mêd fan 'e godstsjinst wie yn 1971 26% fan 'e befolking fan Dokkum herfoarme, 44% grifformeard en 5% roomsk. Fierders bestie 14% fan 'e ynwenners út ateïsten en agnosten.
Wat de polityk oangie, wie it CDA yn Dokkum fierwei de grutste partij. By de ferkiezings foar de Provinsjale Steaten fan Fryslân fan 1978 krigen de CHU, ARP en KVP (dy't yn 1980 fúzjearje soene ta it CDA) mei-inoar 58,1% fan 'e stimmen; de PvdA 22,2%; de VVD 7,5%; de FNP 3,0%; en D66 2,3%.
Yn 1971 wie fan 'e befolking fan 'e gemeente Dokkum 36,8% wurksum yn 'e yndustry en 57,4% yn 'e tsjinstesektor. It wurkleasheidspersintaazje bedroech yn 1981 foar manlju 7,9% en foar froulju 8,3%.
List fan planetoïden 80501-80600
Dit is in list fan planetoïden 80501-80600.
Otter
De otter (alternative stavering: atter (mei deselde útspraak); Latynske namme: Lutra lutra), ek wol bekend as de fiskotter, de gewoane otter, de Jeropeeske otter of de Jeraziatyske rivierotter is in semy-akwatysk sûchdier út 'e famylje fan 'e martereftigen (Mustelidae), de ûnderfamylje fan 'e otters (Lutrinae) en it skaai fan 'e fiskotters, dat yn frijwol hiel Jeropa en grutte dielen fan Aazje lânseigen is. Yn Nederlân stoar er yn 1988 út, mar is er sûnt 2002 wer yn it wyld reyntrodusearre. Yn Fryslân waarden de earste otters yn 2012 yn 'e Alde Feanen útset.
Fersprieding
De otter is lânseigen yn hast hiele Jeropa, útsein Yslân, de eilannen yn 'e Middellânske See, it uterste noarden fan Ruslân, de Súdrussyske Koeban en it súdlike part fan 'e Oekraïne. Yn West-Jeropa is it mei de otter sûnt 1900 lykwols hurd efterút gien en op in soad plakken, wêrûnder hiele Nederlân, is er útstoarn (al is er sûnt wer op 'e nij útset). Noch hiel algemien is de otter yn Ierlân, Noard-Ierlân, Skotlân, Noarwegen, Portegal en dielen fan Frankryk, Ingelân, Denemark, Sweden, Finlân, Tsjechje en Slowakije, wylst yn it Dútsk-Poalske grinsgebiet noch in restpopulaasje bestiet.
Bûten Jeropa komt de otter ek foar yn it Atlasberchtme fan Noard-Afrika, Lyts-Aazje, de Kaukasus en de súdlike helte fan Sibearje en oangrinzgjende dielen fan Kazachstan, Mongoalje en Mantsjoerije; fierders yn grutte parten fan Iraan, Afganistan en Sintraal-Aazje, yn 'e legere dellingen fan 'e Himalaya, de Súdyndiaaske dielsteat Tamil Nadû en op Sry Lanka; yn súdeastlik Sina, dielen fan it fêstelân fan Súdeast-Aazje, hiele Koreä, en op Taiwan en Sumatra. De Japanske rivierotter (Lutra lutra whiteleyi), dy't foarhinne op it Japanske eilân Sjikokû foarkaam, wie in ûndersoarte fan 'e (gewoane) otter, dy't lykwols yn 2012 offisjeel foar útstoarn ferklearre waard.
Hâlden en dragen
De otter is eins in skruten bist, dat fral nachts aktyf is, al giet er it deiljocht net út 'e wei as er him feilich fielt. Krekt oarsom, want hy mei graach sinnebaaie. Hy hat in semy-akwatyske libbensstyl, wêrby't er mear yn as út it wetter tahâldt. By it dûken kin er oant 4 minuten lang ûnder wetter bliuwe ear't er wer boppekomme moat om te sykheljen. Otters libje yn prinsipe solitêr, mar de jongen bliuwe in jier lang by de mem, en sawol mem as jongen hâlde en dragen har dan gauris tige boartlik. Sa meitsje se by glysterige wâlen del of winterdeis as der snie leit faak in glydbaan, dêr't se har dan om bar by del glydzje litte, nei't it skynt poer foar harren eigen fermaak.