cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Das
Status
thumb|right|300px |In yllústraasje fan in das dy't opjage wurdt troch in takshûn. Dassen hawwe suver gjin natuerlike fijannen mear. Bisten as de wolf, de lynks of de brune bear komme yn fierwei it grutste part fan harren ferspriedingsgebiet net mear foar. Sadwaande is de minske foar harren de wichtichste fijân wurden. Oant it begjin fan 'e tweintichste iuw waard der in protte jacht makke op 'e das, wêrfoar't sels in spesifyk hûneras mei koarte poatsjes ûntwikkele waard, dat de das yn syn boarch folgje en him derút jeie koe: de takshûn of tekkel. Tsjintwurdich wurde dassen troch minsken fral by ûngelok deade yn it ferkear, as se in drokke dyk oerstekke. Om dat foar te kommen, binne, fral op 'e Feluwe en omkriten, dassetunnels ûnder snelwegen troch oanlein.
Domestisearring
Der besteane ferskate ferslaggen fan dassen dy't domestisearre binne. Nuete dassen skine oanhellerige húsdieren wurde te kinnen en men kin se beleare om te kommen as men har namme ropt. Se binne net dreech te fuorjen, mei't se hast alle wol ite wolle, al hat bliken dien dat se in swak hawwe foar bargefleis. Se kinne de minske helpe troch rotten, mollen en kninen te bejeien. Hoewol't der ien ferhaal bestiet oer in das dy't befreone rekke mei in foks, duldzje se oer it algemien gjin hûnen of katten om har hinne. Mei't dassen no in beskerme bistesoarte foarmje, is it hâlden en domestisearjen fan dassen hjoed de dei strang ferbean.
Opsomming fan ûndersoarten
Der binne 8 (stân fan saken fan 2005) erkende ûndersoarten fan 'e Jeropeeske das:
Dirk Kerst Koopmans
Dirk Kerst Koopmans, Skilder van de Scheene (Aldlemmer, 7 oktober 1906 - Balk, 5 maart 1998) wie in boeresoan dy'y opgroeide yn de Westhoek fan de gemeente Weststellingwerf en him ûntjoech ta keunstner, yllústrator en dichter.
Koopmans gie nei de legere skoalle yn Spangea en Skerpenseel. Hy folge in jûnsoplieding foar ûnderwizer mar makke dy net ôf. Hy waard fegetaarjer en hielûnthâlder. In soad belangstelling hied er foar de teosofy, in wiisgearige mystike lear dy't ôflaat is fan it hindoeïsme.
Hy ferfear yn 1928 frij ûnferwachts nei Súd-Amearika, nei in sintrum fan de advintisten yn it Argentynske Puiggari, in 500 km noardeastlik fan Buenos Aires. Nei in skoft sette er wer ôf nei oare plakken yn de omkriten fan Buenos Aires. Hy kaam oan de kost troch yllustraasjes te meitsjen foar boeken en tiidskriften. By de revolúsje yn Argentynje keas er partij foar de opstannelingen troch it meitsjen fan affysjes, folders en in kritysk tiidskrift. Begjin 1932 wiek er út nei Montevideo, yn Urûguay, dêr't er kontakt socht mei de ferfolge religieuze folksgroep.
Datselde jiers noch kearde er werom nei Nederlân. Syn tiid yn Súd-Amearika hat syn wurk tige beynfloede. Hy ferdjippe him yn de keunstfoarmen fan de Yndianen dêre, en soks is te sjen yn syn geometrysk abstrakte wurk út syn lettere jierren. Werom yn Weststellingwerf sette er him ta wenjen yn in âld arbeidershúske oan De Scheene. Doe't er letter noch in twadde húske kocht rjochte er dat yn as Scheenemuseum. Neist in tentoanstellingsromte foar eigen wurk wie der in permaninte eksposysje fan ferfeanters en reidsnijersark. De kolleksje waard letter oernomd troch it Iepenloftmuseum yn Arnhim. Koopmans wie ek dichter, en syn (Nederlânsktalige) gedicht Buenos Aires is troch oersetter Klaas Bruinsma yn 1986 fertaald yn sawol it Frysk as it Spaansk.
De Dageraad (skip út 1955)
De Dageraad wie in grut skip foar de lytse haven fan Oudeschild. As gefolch hjirfan kaam it skip geregeld ûngenedich yn oanrekking mei de kaai. Al gau waarden der dêrom oan de boech inkelde oanpassingen dien om skea foar te kommen.
Likernôch de helte fan it autodek op it achterskip fan de Dageraad wie oerdutsen, de oare helte wie iepen. Mar allinnich it iepen part wie geskikt foar hegere weinen lykas frachtweinen. Bestelbuskes en frachtweinen waarden oer it generaal dwers op it autodek ferfierd.
Yn 1962 waard de nije haven by 't Horntje yn gebrûk naam it wie foar De Dageraad hjir oan de fearstoepe in stik makliker om oan te lizzen. Yn 1965 waard it skip lykwols al ferkocht oan Rederij Doeksen dy't it skip omdoopte yn Noord Nederland en der fan 1965 oant 1974 mei fan Harns nei Skylge fear. It wie it twadde skip fan Doeksen dat ûnder de namme Noord Nederland farre soe.
Yn 1966 kearde it skip noch efkes foar in pear wike werom op Teksel nei't de nije Marsdiep skea oprint by in oanfarring mei de havendaam fan ’t Horntje.
Yn 1974 ferkeape Doeksen it skip en waard de eardere De Dageraad omdoopt yn Kalua en sette ôf nei Angoala dêr't de eardere De Dageraad yn 2004 yn de haven fan Lûanda sonken is.
24 febrewaris
Berne
150px|thumb|right|Karel V
Greg (striptekener)
Yn de sechstiger, santiger en tachtiger jierren hie Greg in grutte ynfloed op´e ûntwikkeling fan de strip. Hy hat wurke foar foaroansteande stripjeugdblêden as Spirou (Robbedoes) en Tintin (Kuifje). Under syn lieding as haadredakteur fan it wykblêd Kuifje (fan 1966-1975) ferskynden der jeugdrigen dy´t stik foar stik klassikers wurden binne: Bernard Prince (mei Hermann en Dany), Comanche (mei Hermann), Roze Bottel (mei Dany), Bruno Brazil (mei Vance) en Luc Orient (mei Paape). Under Greg waarden oare tekeners by Kuifje helle dy´t fan grutte ynfloed west ha op de fernijing fan it Jeropeeske byldferhaal, û.o. Pratt en Auclair.
It folsleine wurk fan Greg is tige grut mei mear as 250 albums en hjirfan is it tal súksesrigen al like grut.
Greg wie tige kundich yn syn fak en behearske alle kanten. It levere him in soad prizen en ûnderskiedings op.
Slach by Warns
De Slach by Warns wie op 26 septimber 1345 tusken in legermacht fan de Friezen en it leger fan de Hollanske greve Willem fan Henegouwen. De Friezen behellen de oerwinning yn de slach, dy't noch alle jierren betocht wurdt.
Eftergrûn
thumb|left|De Fryske lannen om it jier 1300 hinne. De Friezen hienen yn 'e midsiuwen har eigen frijheidsideology mei in eigen bestjoerlik systeem en rjochtspraak. Dat waard it konsept fan de Fryske frijheid. Dy Fryske frijheid soe neffens ferskillende boarnen foar elk fan de Sân Fryske seelannen jilde, mar wie yn 'e praktyk it sterkst tusken it Fly en de Wezer mei de Upstalbeam as belangrykste utering dêrfan.
Yn de rin fan de Midsiuwen krigen de Friezen te meitsjen mei in lange rige oanfallen op harren autonomy. Alle Sân Fryske seelannen waarden oanfallen troch wrâldske en geastlike hearen dy’t harren rjochten jilde litte woenen. Foarbylden dêrfan binne de Frysk-Hollânske oarloggen, de Westfryske oarloggen en de Slach by it Wremer Djip.
Mei it ferlies fan de Friezen yn de Slach by Froanen kaam der yn 1297 in ein oan de Fryske frijheid yn Westfryslân. De Sudersee sil help tsjin de besetter fan de oare Fryslannen út opkeard hawwe. De greven fan Hollân hienen dêrtroch de hannen frij en koenen fierder mei gebietsútwreiding. Nei Westfryslân soe Westerlauwersk Fryslân it doel wurde fan de Hollânske ekspânsje. Yn Starum woenen de Hollanners by it Sint-Odulphuskleaster in sterk fort meitsje om dêrwei de Fryske goäen oan de Lauwers ta te feroverjen.
De slach
De Hollanners stutsen yn de iere moarn fan 26 septimber 1345 fan wâl yn Inkhuzen. It leger fan de Hollaners fear ûnder lieding fan greve Willem fan Henegouwen en hartoch Jan fan Beaumont oer de Sudersee nei Starum en Laaksum ta. It doel fan de ûndernimming wie it ynnimmen fan Starum, dêr't se by it Sint-Odulphuskleaster in fort bouwe woenen. It plan wie om dan út Starum wei de Fryske goäen oan de Lauwers ta te feroverjen. De skippen fan de Hollanners moasten dêrom net allinnich ridders en oar kriichsfolk meinimme, mar ek arbeiders en boumaterialen en iten. De Hollânske ridders koenen troch de beheinde romte allinnich mar harren harnassen meinimme, de hynders koenen net mei de Sudersee oer.
De troepen fan hartoch Jan fan Beaumont kamen noardlik fan Starum op 'e wâl en teagen fuort op de stêd oan. It leger fan greve Jan fan Henegouwen soe fan de oare kant nei Starum ta komme en gongen by Laaksum it lân op. De doarpen Laaksum en Warns waarden yn 'e brân stutsen troch de troepen fan Jan fan Henegouwen. By Warns begûn it tsjinoffensyf fan de Friezen. De ridders mei har swiere harnassen en sûnder hynders wienen gjin sterke partij tsjin it Fryske leger dat út boeren en fiskers bestie. Dêrtroch moasten de Hollanners flechtsje nei it Reaklif ta. Yn de sompige grûn by it klif waarden de Hollanners ferslein. Dêrby koe ek greve Willem it libben net mear hâlde. Doe't de troepen fan de hartoch fan Beaumont dat hearden woenen ek sy weromflechtsje. Underweis nei de skippen ta waarden de Hollanners folge troch de Friezen. Lang om let koe der mar in lyts part fan dat leger weromkomme nei Amsterdam.
Strategyen
De strategyen fan de Hollanners yn de Slach by Warns dienen gjin fertuten. Yn it foarste plak waard de legermacht fan de Hollanners yn twa groepen opdield.
Willem kaam noardlik fan Starum oan lân en Jan fan Beaumont súdlik fan de stêd. Boppedat sette Willem gleonhastich op Starum oan sûnder te wachtsjen op syn bôgesjitters. It slagge Willem en 500 man kriichsfolk om by it Sint-Odulphuskleaster te kommen omdat de Friezen har bewust komme lieten. De Friezen koenen dêrtroch Willem en syn 500 man fan de oare troepen skiede en him oer it mêd komme. Dêrnei weefden de Friezen mei de oare troepen ôf dy't net mear werom koenen nei de skippen om't dy te fier foar de kust leinen.
De hartoch fan Beaumont hie oare swierrichheden yn it sompige lân by it Reaklif. De Hollanners hienen derfoar keazen om gjin hynders mei te nimmen foar de ridders. De ridders, dy't wol harnassen droegen, wienen dêrtroch minder mobyl as it Fryske kriichsfolk. It kamp fan de Hollanners wie net taktysk keazen sadat de Hollanners oan de iene kant allinnich mar nei see ta koenen wylst se fan de oare kant oanfallen waarden troch Friezen. De Friezen folgen de Hollanners it wetter yn sadat se allegear deaslein waarden.
Nei de slach
Troch de oerwinning fan de Friezen soe de Fryske frijheid noch sa'n 150 jier oanhâlde. Yn it jier 1396 besochten de Hollanners nochris in oanfal op Fryslân yn de Slach by Skoattersyl. Dy slach like ynearsten wûn troch de Hollanners, mar dy lutsen har nei tsien dagen werom. De Friezen wienen ûnderwylst sels fertiisd yn in partijstriid tusken de Skieringers en Fetkeapers. Dy partijstriid krige syn hichtepunt yn de Grutte Fryske Oarloch (1413-1422). Yn 1498 kaam der yn Westerlauwersk Fryslân in ein oan de Fryske frijheid. Keizer Maksimiliaan I fan it Hillige Roomske Ryk makke yn dat jier Albrecht fan Saksen gûverneur (potestaat) fan Fryslân tusken Fly en Iems. De Fryske frijheid kaam troch de ynterne partijstriid fan de Skieringers en Fetkeapers oan syn ein. De lêste kear dat de Hollanners ferdreaun waarden út Fryslân wie yn it jier 1414.
Betinking
thumb|250px|Ynformaasjeboerd op it Reaklif
Neffens de Frjentsjerter heechlearaar en Frysk skiedskriuwer Pier Winsemius (1586-1644), hawwe de Friezen de 26e septimber ta eare fan Maria ynsteld as tank foar de behelle oerwinning op de greve: Us Frysk Ljeaffrouwedei. Mei de komst fan Albrecht fan Saksen yn 1498 wurdt dat tsjerklik feest ferbean en ek ûnder it regear fan Karel V fan it Hillige Roomske Ryk bliuwt dat sa.
De moderne Betinking fan de Slach by Warns wurdt sûnt 1945 holden. Yn de tritiger jierren fan de 20e iuw kaam it idee op om in nasjonale Fryske tinkdei te organisearjen. Nei de Twadde Wrâldkriich hat dat syn beslach krigen op it Reaklif. Pas op 26 septimber 1945 – 600 jier nei de Slach út 1345 – slagget it om op it Reaklif in „bewegingsdei‟ te organisearjen op oanstean fan de krekt oprjochte Ried fan de Fryske Beweging. Yn 1951 keapet de dêrfoar oprjochte ‟Stifting Slach by Warns‟ in stik lân op it Reaklif om dêr in monumint op sette te kinnen. It jild wurdt byinoar helle troch it útjaan fan keapbewizen foar ƒ 2,50 de kante meter. Mei ynset fan frijwilligers by de bou fan it monumint – neffens plan en tafersjoch fan arsjitekt Arjen Witteveen – kin yn 1952 de betinking by de stien holden wurde. Grif sille in soad minsken by it hearren fan de Slach by Warns fuortendaliks tinke oan de rigel leaver dea as slaef. Dy rigel is te finen op de tinkstien.
De betinking fan de Slach by Warns wurdt noch alle jierren op de lêste sneon fan septimber betocht. By de betinking hearre muzyk en sprekkers. De ûnderwerpen fan de sprekkers binne ornaris taal, ûnderwiis, taalbelied, desintralisaasje en demokrasy.
Castries
Castries is de haadstêd fan de eilânsteat Sint Lusia.
Castries leit yn it fierste part fan in smelle ynholte en is feitlik boud op nij lân. De stêd is sit fan it regear en dêr binne ferskate kantoaren fan pleatslike en bûtenlânske bedriuwen. It strjittepatroan is opset as in roaster (liket op dat fan New York). It plak hat in beskerme lizzende haven dy't sawol troch frachtskippen, fearboaten as cruiseskippen oandien wurdt. Dêr binne belestingfrije winkels sa as Point Seraphine en La Place Carinage, in protte restaurants dy't in grut ferskaat oan menús oanbiede (fan pleatslik oant Sineesk iten), supermerken en noch in soad oare winkelfasiliteiten.
It iepenbier ferfier is dêr goed regele mei bussen. Tusken Castries en Fort-de-France op Martinyk wurdt in feartsjinst ûnderhâlden.
Toeristen komme nei Sint Lusia om belestingfrij te winkeljen en foar de moaie strannen, dêr't ferskate fan yn en by Castries te finen binne.
Ut de skiednis
De stêd waard stifte yn 1650 troch de Frânsen as Carenage ('feilich ankerplak') en yn 1756 neamd nei Charles Eugène Gabriel de la Croix, Marquis de Castries. Fan 1803 oant 1844 waard de stêd in Britske marinehaven fan belang en waarden der fortifikaasjes boud op Morne Fortune, de berch dy't de haven oersjocht. Tsjin 1844 hie Castries in ynwennertal fan 4000. Ein 19e iuw wie it in wichtige bunkerhaven, omdat it de iennige haven yn it Karibysk gebiet wie dy't goed tarist wie foar skippen fan de Britske Royal Navy.
Yn Castries sit ek it sekretariaat fan de Organisaasje fan East-Karibyske Steaten.
Berne yn Castries
thumb|centre|600px|Panorama, haven fan Castries fan [[Morne Fortune ôf sjoen]]
Gryp
thumb|Ynfluenza A, let stadium Echte gryp of ynfluenza is in sykte dy't troch it ynfluenzafirus feroarsake wurdt. Dat firus ynfektearret de luchtwegen. In soad minsken sizze gryp te hawwen as se winterdeis of yn de hjerst troch in ferkâldheideftige sykte mei wat koarts troffen wurde, mar hjirby giet it om in gewoan ferkâldheidsfirus. Echte ynfluenza liedt by de measte minsken ta frijwat sykteferskynsels en in net te ferwaarleazgjen stjerte, benammen by de âlderein. Alle jierren krije sawat 820.000 Nederlanners gryp. By in trochsneed grypepidemy yn de winter geane yn Nederlân 250 oant 2.000 persoanen direkt oan de gryp of oan de gefolgen derfan dea. Slachtoffers fallen benammen yn de risikogroepen: âlderen (sirka 90% fan de stjergefallen is 65 jier of âlder) en persoanen mei in groanyske oandwaning (bygelyks diabetes mellitus, hert- en longoandwaningen).
Symptomen
Gryp kin samar opsetten komme. Kenmerkende symptomen fan gryp binne koarts, pine yn 'e holle, hoastje, pine yn de kiel, spierpine, ferstoppe noas, gefoel fan swakte en minder sin oan iten.
Indianapolis
Indianapolis, gauris ôfkoarte ta Indy, is sawol de haadstêd as de grutste stêd fan 'e Amerikaanske steat Indiana. Dêrnjonken is it ek it haadplak fan Marion County. De ynwenners fan Indianapolis binne Indianapolitanen, en it byhearrende eigenskipswurd is Indianapolitaansk. Indianapolis leit sintraal yn 'e steat, oan 'e Wite Rivier en de Fall Creek, yn in prêrjegebiet dat de namme draacht fan 'e Central Till Plains ("Sintrale Lânbouflakten"). Dat is in frijwol flak gebiet dat út en troch licht gloait. Bestjoerlik sjoen is Indianapolis in konsolidearre stêd-county, wat sizze wol dat it stedsbestjoer fan Indianapolis ek it countybestjoer is fan Marion County. Dy county omfiemet lykwols njonken Indianapolis ek noch ferskate oare, folle lytsere gemeenten dy't op lokaal nivo harsels bestjoere. Neffens gegevens fan 'e Amerikaanske folkstelling fan 2010 hie Indianapolis doe krapoan 830.000 ynwenners, wêrmei't it yn grutte de trettjinde stêd fan 'e Feriene Steaten wie. As alle foarstêden en it heal ferstedske plattelân deromhinne meirekkene wurde, komt Indianapolis as agglomeraasje út op in befolking fan hast 1,8 miljoen minsken.
Fogelsanghstate
thumb|foarkant thumb|achterkant Fogelsanghstate is in state yn Feankleaster. Hy is koart nei 1644 boud troch Sjouck fan Fogelsangh op grûn fan it eardere norbertiner frouljuskleaster De Oliveberch.
Indianapolis
Skiednis
Foar't de kontreien dêr't Indianapolis no leit, kolonisearre waarden, wennen der de Majêmy- en Delawêr-Yndianen, mar dy wiene tsjin 'e 1820-er jierren út it gebiet ferdreaun. Indianapolis waard yn 1821 stifte yn in frijwat sompige krite oan 'e Wite Rivier, pal yn 'e midden fan 'e steat Indiana, as de nije steatshaadstêd (fanôf de talitting fan Indiana ta de Amerikaansk Uny, yn 1816, hie Corydon de haadstêd west). Alexander Ralston, in learling fan 'e Frânske arsjitekt Pierre Charles L’Enfant, de ûntwerper fan Washington, D.C., waard hjitten om 'e plattegrûn fan Indianapolis te ûntwerpen. De yndieling fan 'e stêd dy't neffens dy plattegrûn oanlein waard, hie mar ien inkeld plein, persiis yn 'e midden fan 'e stêd, mar dat wie 3 km² grut. Oant 1857 stie oan dat plein de amtswente fan 'e gûverneur fan Indiana. Hjoed-de-dei stiet op dat plak it Soldate- en Matroazemonumint.
Fogelsanghstate
Nei de dea fan Sjouck komt de state yn besit fan har twa soannen Durk fan Fogelsang en Pibo fan Doma. Durk fan Fogelsangh wenne allinnich simmers op de state om't er gemeentesiktaris wie fan Frjentsjer en net sa fier fan syn wurk wenje koe. Syn soan Hylke fan Fogelsangh hat noch in skoftsje op Fogelsanghstate wenne. Nei it ferstjerren fan Durk yn 1664 wurdt Pibo fan Doma allinnich eigener.
Indianapolis
Skiednis
It neijier fan 1847 gie it spoar fan 'e Madison and Indianapolis Railway iepen, wat Indianapolis op it Amerikaanske nasjonale spoarnetwurk oansleat. Dat hie in sterke befolkingsgroei ta gefolch. Yn 'e neifolgjende tsientallen jierren waard Indianapolis ien fan 'e drokste transportknooppunten fan it Midwesten, mei spoarlinen nei Chicago, Louisville, Cincinnati, Kolumbus, Detroit, Cleveland en Sint-Louis, sadat it wol "it Krúspunt fan Amearika" neamd waard.
Fogelsanghstate
Pibo fan Doma wenne ek net op Fogelsangstate. Nei syn ferstjerren kaam de state yn besit fan syn dochter Catharina en dêrnei har soan Jacob van Rosema, mar de state bleau ûnbewenne. De boel fertutearze dan ek slim. Jacob wie net troud en mei syn ferstjerren kaam it hús yn besit fan Anna van Scheltinga dy't troud wie mei Johannes van Glinstra, dy't grytman wie fan Tytsjerksteradiel. Harren dochter Wya Chatarina van Glinstra erft de state. Sy troude mei de lettere grytman fan Kollumerlân, Willem Hendrik van Heemstra. Yn 1730 waard it hús hielendal ferboud.
Indianapolis
Skiednis
De groei fan Indianapolis gie troch oant healwei de tweintichste iuw, mei troch de fynst fan oalje en gas yn 'e omkriten fan 'e stêd. Fan 'e ein fan 'e Twadde Wrâldoarloch ôf begûnen dielen fan 'e binnenstêd stadichoan te ferpauperjen, earst fanwegen tanimmende wurkleazens, dy't feroarsake waard troch de postyndustriële krisis dy't alle grutte yndustrystêden yn it noardeasten fan 'e Feriene Steaten trof, en letter trochdat lju út 'e middenklasse nei de bûtenwiken en de foarstêden teagen. Mei't de middenklasse fral út blanken bestie, en de efterbliuwende, earmere binnenstedsbefolking fral út swarten en Latino's, soarge dit proses ek foar rasiale spannings yn Indianapolis. Fan 1990 ôf sette it stedsbestjoer útein mei renovaasjeprojekten om fan it stedssintrum wer in gaadlik plak te meitsjen om te wenjen en te wurkjen.
Fogelsanghstate
Ek yn 1873 waard de state modernisearre, yn ferbân mei de besite fan Kening Willem III oan Fryslân.
Stins
thumb|[[Stins Bunderhee]] In stins wie foarhinne yn Fryslân in iere foarm fan in hearehús of boarch.
Indianapolis
Ekonomy
Indianapolis leit yn it yndustriële part fan it Amerikaanske Midwesten dat de Manufacturing Belt neamd wurdt en dat fan New York oan Chicago ta rikt. Nettsjinsteande dat besiket Indianapolis him op in ferskaat oan ekonomyske gebieten te ûntjaan en sa in regionaal sakesintrum en toeristyske trekpleister te wurden. De grutste sektors fan 'e pleatslike ekonomy binne de swiere yndustry, sûnenssoarch, tsjinstferliening en detailhannel.
Fogelsanghstate
Museum
Fogelsanghstate is fan 1948 ôf brûkt as úthôf fan it Frysk Museum. Mar yn 2000 komt dêr in ein oan. De eigeners Kyria Livia d’Asembourg barones van Harinxma thoe Slooten en har man Charles Alfred greve de Marchant et d’Asembourg, rjochtsje de “Stifting Fogelsangh State” op om jild byinoar te sammeljen om Fogelsanghstate op te knappen. Yn 2003 is it wurk dien en giet de state wer iepen as museum. Fan 2004 ôf wurdt de Kolleksje Van Iddekinge, yn brûklien jûn troch de Nederlânske Kastielestifting, tentoansteld.
Stins
It wurd stins komt fan stienhús. Dêrby moat tocht wurde oan bakstien. De stinzen fungearje of as flechtboarch by in houten state, of binne yn letter tiid útwreide ta stiennen states. De iennichste útsûndering hjirby is de noch hieltiid net ynboude Skierstins. De muorren wienen dik, faak mear as in meter, koenen sjitgatten hawwe, en it gebou hie mear as ien ferdjipping. De yngong wie op earste etaazje en waard berikt fia in trep oan de bûtenkant dy't fuorthelle wurde koe. Doe't yn de 14e- en 15e iuw de bewapening better waard, fral troch it opkommen fan fjoerwapens, wienen stinzen net langer feilich. Alle eardere stinzen hjitte troch dy ûntwikling no "state" of boarch.
Indianapolis
Loftfeart
De lofthaven fan Indianapolis, Indianapolis International Airport, is it grutste fleanfjild yn 'e steat Indiana, en leit 11 km súdwestlik fan 'e stêd. Jiers komt der 985.000 ton fracht lâns en betsjinnet de lofthaven likernôch 7½ miljoen passazjiers. Frachtferfierder FedEx hat op it Indianapolis International Airport syn op ien nei grutste filiaal (nei it haadkertier yn Memfis).
Stins
De hearehuzen wiene oarspronklik it besit fan de adelike famyljes dy't oer in soad lân beskikten. It meastepart fan de stinzen is yn de 19e iuw ôfbrutsen, omdat goed ûnderhâld faak te djoer waard foar de eigeners. Yn guon fan de noch besteande stinzen binne tsjintwurdich museums fêstige. Faak lizze by stinzen en boargen prachtige krûdetunen. Foar krûdetunen dy't al út de 16e of 17e iuw stamje wurdt it wurd stinzetún brûkt.
Stinzen komme ek foar yn East-Fryslân en yn Grinslân (Grinslânsk: stainhoes). Yn dy kontreien hjitte dy lykwols - letter - boargen. It iennichst oerbleaune stienhûs yn Grinslân is it Iwema-stienhûs yn Niebert. East-Fryslân hat der noch ien yn Bunderhee by Bunde. Tanksij satellytprogramma's as Google Earth en Virtual Earth binne al in pear kear fûneminten fûn fan oant dan ta ûnbekende stinzen yn Grinslân. Amateurhistoarikus Johan Feikens hat ferskate yn de kontreien om de Doalert hinne fûn.
Indianapolis
Underwiis
Heger ûnderwiis kin yn Indianapolis folge wurde oan in ferskaat oan universiteiten en hegeskoallen, wêrûnder de Universiteit fan Indianapolis, de Butler Universiteit en de Indiana University-Purdue University Indianapolis (in ûnderdiel fan 'e gruttere Purdue Universiteit). De Butler Universiteit is de âldste, en waard stifte yn 1855 as in kristlike skoalle, mar is no net mear oan in beskate religy bûn. It Ivy Tech Community College of Indiana, in technyske hegeskoalle, is mei sa'n 12.000 studinten it grutste ynstitút foar heger ûnderwiis yn 'e stêd. It leger en middelber ûnderwiis yn Indianapolis wurdt fersoarge troch ferskate skoaldistrikten. It grutste dêrfan wurdt foarme troch de Indianapolis Public Schools, wêroan't 79 skoallen ferbûn binne, mei benei 40.000 learlingen.
Klimaat
Indianapolis hat in fochtich lânklimaat, mei fjouwer dúdlik ûnderskate jiertiden, hjitte en fochtige simmers en kâlde winters. Yn july, de waarmste moanne, is de trochsneed temperatuer oerdeis 29,4 °C, en yn jannewaris, de kâldste moanne, is dat 2 °C. Rekôrtemperatueren wiene 41 °C op 25 july 1954 en –27 °C op 19 jannewaris 1994. Indianapolis kriget jiers trochinoar 1.077 mm delslach, mei dêrûnder oer it hiele winterhealjier ferdield 66½ sm snie.
Hendrik Christiaan van de Leur
Hendrik Christiaan van de Leur (Felsen, 12 augustus 1898 - Nimwegen, 8 jannewaris 1994) wie in Nederlânsk arsjitekt.
Libben en wurk
Op 1 jannewaris 1929 waard Van de Leur associé-kompanjon fan Bellot. Dom Bellot gie werom nei it kleaster yn Wisques (Frankryk) en soe dêr syn arsjitektepraktyk fuortsette. Van de Leur fêstige him op 1 septimber 1929 yn Nymwegen en begûn foar himsels.
Omgong fan Frankryk 1907
Ferin fan 'e koers
Yn de twadde etappe by de einspurt yn Metz fochten Emile Georget en Louis Trousselier om de deipriis. Georget like it te heljen, mar de sjuery besliste, dat beide hurdfytsers gelyk einige wiene. Yn de sânde etappe kaam Marcel Cadolle, winner fan de fjirde etappe, slim te fallen. By it oansetten ta de einsprint botste er op in karre dy't oan de dyk stie. It hânfet fan syn stjoer hie by de fal syn knibbel trochboarre. Dat betsjutte it ein fan Cadolle karriêre as hurdfytser. Yn de njoggende etappe fan Toulouse nei Bayonne bruts it frame fan de fyts fan klassemintslieder Émile Georget, neffens de regleminten moast er de skea eigenhannich reparearje. Georget wist dat soks teminsten in efterstân fan 5 oeren opsmite soe en wiksele dêrom fan fyts wat yn striid mei de regleminten wie. Hy waard dêrnei fanwegen klachten fan oare hurdfytsers nei it lêste plak fan de ritútslach weromset. Hy wûn letter noch al wat etappen, mar dizze omgong winne wie net mear mooglik. Guon hurdfytsers wiene it net iens mei dit beslút en stapten út protest út de koers. Lucien Petit-Breton naam de lieding yn it klassemint en waard fierder net mear bedrige.
Hendrik Christiaan van de Leur
Libben en wurk
Yn 1936 wie Van de Leur biskoplik Ynspekteur wurden foar it Bisdom 's-Hertogenbosch. Hy moast de plannen fan pastoors en tsjerkebestjoeren beoardiele, mar hy ûntwurp doe ek wenten en skoallen.
Doe't de oarloch begûn hie Van de Leur trije projekten ûnder hannen dêr't út bliken die dat er mei syn tiid meigie:
Nei de kriich sleat er him hieltyd mear oan by de hearskjende styl fan de R.K. tsjerkebou fan om 1950 hinne, de Boske skoalle.
Twa bysûndere opdrachten krige er yn de jierren 50: De yn de kriich swier skansearre tsjerken fan Berlicum en fan Beugen waarden fannijs opmakke; de Onze Lieve Vrouwekerk fan Beugen yn de âlde goatyske styl, de Petrustsjerke fan Berlicum krige lykwols in Boske-styleftich front. Yn 1960 wreidde Van de Leur de tsjerke fan Ewijk út en boude de Jozef-Opifextsjerke te Leidschendam. Twa jier letter boude er syn lêste nijboutsjerke yn Nijmegen-Brakkenstein.
Fan 1970 ôf boude Van de Leur allinnich noch profane gebouwen: hûzen en skoallen. Van de Leur sette op lettere jierren ek noch útein mei in karriêre as binnenhûsarsjitekt. It wichtichste wurk út dy tiid is nei alle gedachten de rekonstruksje fan in “Via Orientalis” yn it hjoeddeiske Museumpark Orientalis yn Heilig Landstichting. Foar dizze opdracht moast er in strjitte bouwe sa't dy der útsjoen hawwe moat yn it bibelske Jeruzalem. Dit museum stiet tsjinoer syn hûs dat er sels ûntwurpen hie.
Hendrik Christiaan van de Leur is op 8 jannewaris 1994 yn Nymwegen stoarn.
Keppeling om utens
Webstee oer Van de Leur
Anna Koernikova
thumb|right|200px|Anna Koernikova op 15 april 2002 thumb|right|200px|Anna Koernikova Anna Sergejevna Koernikova (ek faak stavere as Kournikova; Russysk: Анна Сергеевна Курникова, sekuere transliteraasje: Anna Sjergjejevna Kurnikova) (Moskou, 7 juny 1981) is in Russyske eardere beropstennisspylster. Hja wennet op 't heden yn Miami, Floarida, yn de Feriene Steaten en hat sûnt 2010 de Amerikaanske nasjonaliteit
Hoewol't Koernikova lange tiid yn de top 20 fan de wrâldranglist stien hat, wûn hja nea in profesjoneel toernoai yn it inkeltspul. Sy hat wol in pear kear de heale finale en de finale fan een grut toernoai helle.
Persoanlik libben
Yn 2003 waard Anna Koernikova troch de lêzers fan it tydskrift FHM ta meast kreze frou fan de wrâld keazen. Koernikova hie in lytse rol (as motelmanager) yn de film Me, Myself and Irene, dêr't ek Jim Carrey yn spile.
Koernikova hat sûnt 2001 in relaasje mei sjonger Enrique Iglesias. Sy krigen kunde oan elkoar op de set fan de fideoklip foar syn hit Escape.
Plakken op de WTA-ranglist
Posysje op de ein fan it seizoen:
Ekslo
thumb|right|Lizzing fan Ekslo Ekslo (Drintsk: Eksel, Nederlânsk: Exloo) is in doarp yn Drinte, gemeente Borger-Odoorn, op de Hondsrug. Ekslo hie (neffens ynformaasje fan de gemeente Borger-Odoorn) op 1 jannewaris 2007 1767 ynwennners (869 manlju en 898 froulju). Yn it doarp stiet it gemeentehûs fan de gemeente, hoewol't it net it grutste plak is.
thumb|left|Molefjild thumb|left|Suderhaadstrjitte It lânskip om Ekslo hinne wurdt kenmerke troch iessen, bosken (Boswachterijen Ekslo en Odoorn, Hunzebos), heide (Molenveld) en fean (Zoersche Landen).
Sûnt 2005 wurdt der by Ekslo boud oan in saneamd LOFAR. Dit is in nij type radioteleskoop dy't úteinlik bestean sil út sa'n 25.000 lytse antennes yn Nederlân en Dútslân. By Ekslo is al in testfjild.
Skiednis
De namme Ekslo tsjut op de iere oanwêzichheid fan bosk yn it gebiet. De namme fan it doarp is nei alle gedachten ûntstien út de Ald-Saksyske wurden ek (iik) en loo (bosk). Hoewol't Odoorn it sintrum wie fan it karspel dêr't ek Ekslo en Valthe ta hearden, wie Ekslo lange tiid wat ynwennertal oanbelanget it wichtichste doarp fan de gemeente Odoorn. It doarp hie yn 1612 112 ynwenners, tsjin Odoorn 92 en Valthe 61. Doe't de ûntginning fan de Eksloër- en Valthervenen begûn, waard it doarp al gau te boppe gien Twadde Eksloërmond en benammen Valthermond.
In soad Drintske sândoarpen waarden eartiids teistere troch grutte doarpsbrânen. Ek Ekslo ûntkaam dêr net oan: yn 1884 baarnden achttjin wenningen yn it doarp finaal ôf. Ek it gemeentehûs, dat yn 1870 ferhuze waard fan Odoorn nei Ekslo en ûnderbrocht wie yn loazjemint Bussemaker, waard proai fan de flammesee. Dêrfoar hie de gemeent sit it yn Valthe, mar ek yn Odoorn, yn in part fan in pleats.
Oan it begjin fan de 20e iuw krige ek Ekslo in halteplak oan it spoar Emmen-Gasselternijveen fan de Noordoosterlocaalspoorweg-Maatschappij. Yn dy tiid waard ek diskusjearre oer it plak dêr't it gemeentehûs fan Odoorn komme moast. Bussemaker krige it klear dat it gemeentehûs yn Ekslo bleau troch de dêrfoar needsaaklike grûn oan de gemeente te skinken. De ynwenners fan Twadde Eksloërmond, dy't hurd striden hiene foar in gemeentehûs yn harren doarp, wienen min te sprekken oer dizze beslissing. Yn 1943 waard it gemeentehûs yn Ekslo opnij troffen troch brân. Troch it yn de brân stekken fan it gemeentehûs besocht it ferset it befolkingsregister te ferneatigjen, wat lykwols net slagge.
Italjaansk Skiereilân
thumb|right|In satelytfoto fan it Italjaanske Skiereilân út [[2003.]]
It Italjaansk Skiereilân (Italjaansk: Penisola italiana), it Apenynsk Skiereilân (Penisola appenninica) of de Lears fan Itaalje, is ien fan de grutste skiereilannen fan Jeropa. Neist it Ibearysk Skiereilân en it Balkan Skiereilân foarmet it ien fan de trije grutte skiereilannen fan Súd-Jeropa. It is neamd nei it lân dat it grutste part fan it skiereilân ynnimt: Itaalje.
Neist Itaalje lizze ek de enklaves San Marino en Fatikaanstêd op it skiereilân.
De foarm fan it skiereilân hat wol wat wei fan in lears, dat it wurdt ek wol de Lears fan Itaalje neamd, mei Kalaabrje as de punt en Apûlje as de hakke.
It skiereilân wurdt omklamme troch in stik as wat seeën dy’t allegear part binne fan de grutte Middellânske See. Yn it noardeasten leit de Adriatyske See, súdeast leit de Ionyske See en yn it súdwesten leit de Tyrreenske See. De Poflakte foarmet de noardlike begrinzing. Yn de midden leit it Apeninen berchtme.
Op it Italjaanske Skiereilân lizze de regio’s Toskane, Marche, Latium, Umbrje, Abruzzen, Molise, Kampaanje, Basilikata, Apûlje en Kalaabrje. It hat in oerflak fan likernôch 130.000 km² (43% fan it oerflak fan Itaalje) en hat likernôch 25 miljoen ynwenners (sa’n 42% fan de Italjaanske ynwenners). It skiereilân hat in lingte fan sa’n 1.000 kilometer fan de Poflakte yn it noarden nei de Middellânske See yn it suden. It klimaat op it skiereilân is it Mediterane klimaat, heger yn de bergen is it in stik kâlder.
Murder of Crows (roman)
Murder of Crows is in fantasy-roman fan 'e hân fan 'e Amerikaanske skriuwster Anne Bishop. De titel is dûbelsinnich, en kin betsjutte: "In Swaarm Krieën", mar ek "Moard op Krieën". It boek fertelt it ferhaal fan Meg Corbyn, in jonge bloedprofetesse, dy't op 'e flecht foar har eigner en de minsklike autoriteiten beskûl socht hat by de rûnom freesde foarmferwikselders dy't bekendsteane as 'de Oaren'. Murder of Crows is it twadde diel fan 'e romansearje The Others, en folget as sadanich op Written in Red. It waard yn 2014 publisearre troch de New Yorkske útjouwerij Roc Books, mei in omslach makke troch Blake Morrow.
Ynhâld
Yn Written in Red, it foargeande diel út 'e romansearje The Others, kaam de lêzer yn 'e kunde mei de jonge bloedprofetesse Meg Corbyn, dy't krekt as alle bloedprofetessen betroubere foarsizzings docht as der in sneed yn har hûd makke wurdt. Om't sokke bloedprofetessen faak ferslave reitsje oan it gefoel fan eufory dat se fiele as se in foarsizzing dogge, en om't se (sa wurdt sein) sljochtsinnich reitsje troch it dwaan fan tefolle foarsizzings, is der in bepaling yn 'e minsklike wet opnommen dy't yn harren gefal in "barmhertich eigendom" tastiet. De maatskippij wit net better as bloedprofetessen liede in luzelibbentsje frij fan soargen yn spesjale ynstellings dêr't se op treflike wize fersoarge wurde. Yn wurklikheid binne sokke tehuzen jildmasines fan 'e eigners, dy't de foarsizzings fan 'e profetessen foar grou jild ferkeapje. Eltse foarm fan tsjinakseljen troch de froulju wurdt beäntwurde mei gewelddieldige bestraffings, wylst de profetessen dêrnjonken ek bleatsteane oan seksueel misbrûk en oare foarmen fan mishanneling troch harren manlike fersoargers.
Meg Corbyn wist lykwols út har finzenis te ûntsnappen, en nei in lange drege reis dêr't se net folle oantinkens mear oan hat, berikte se de stêd Lakeside, dêr't se beskûl fûn yn it binnenplak en de formele kontaktpersoan tusken de Oaren en de minsken waard. Op it kontinint Thaisia binne minsken mar nijynkommelingen, en is alle lân eigendom fan 'e lânseigen Oaren, wêzens dy't fan stal feroarje kinne, en dy't troch de minsken ornaris freze of sels hate wurde. De minsklike stêden yn Thaisia binne mar enklaves yn it wyldlân dat troch de Oaren behearske wurdt, en de Oaren kinne op elts stuit dat hja dat wolle, in stêd fan 'e bûtenwrâld ôfslute en de minsklike befolking dêre útrûgje (wat yn it ferline ferskate kearen bard is as de minsken it te bûnt makken). De ferhâldings tusken de Oaren en minsken binne dan ek tige spand. Yn Lakeside is dat lykwols begûn te feroarjen nei de oankomst fan Meg Corbyn.
Yn Murder of Crows set dy feroaring stadichoan troch. Om't se de Oaren mei har foarsizzings holpen hat, wurdt Meg no beskôge as in folweardich lid fan 'e mienskip fan it binnenplak. Dêrby spilet ek in rol dat se befreone rekke is mei ferskate machtige bewenners, wêrûnder Simon Wolfgard, de lieder fan it binnenplak; pake Erebus Sanguinati, de lieder fan Sanguinati (fampieren) yn it binnenplak (en, sa wurdt suggerearre, yn hiel Thaisia); en de elemintêre ierdgeasten Winter en Maityd. Trochdat Meg ek befreone rekket mei ferskate minsklike wurknimmers fan 'e winkels en restaurants oan it merkplein fan it binnenplak, lykas Merri Lee en Heather Houghton, krije dy foar de Oaren foar it earst ek wearde as persoan: d.w.s. se krije wearde om wa't se binne ynstee fan om wat se foar de Oaren dwaan kinne.
As Merri Lee troch in stikmannich manlike studinten yninoar slein wurdt om't se foar de Oaren wurket, biede de Oaren har in feilich wenplak oan yn ien fan 'e keamers boppe it kantoar fan 'e kontaktpersoan. En har wurkjouster Tess, in libbensrisper, nimt op ferskriklike wize wraak op 'e dieders. As Ruth Stuart, de ferloofde fan plysjeman Karl Kowalski, as skoaljuffer ûntslach kriget fanwegen har positive opfettings oer de Oaren, biede de Oaren har in baan as leararesse fan 'e Oarejongen yn it binnenplak oan. En ek foar Theral MacDonald, in nicht fan plysjeman Lawrence MacDonald, dy't op 'e flecht is foar in stalkende eks-freon, wurdt in wurkplak fûn yn it binnenplak, dêr't de stalker har net berikke kin. As Douglas Burke, de kommandant fan it plysjeburo Chestnut Street, dêr't it binnenplak ûnder falt, freget oft de Oaren ek in plak witte foar plysjeman Roger Czerneda, de soan fan in freon fan sines, dy't net mear bliuwe koe dêr't er wurke om't er de Oaren ferdigene hie tsjin in oanfal fan minsken, wurdt ek dêroan foldien.
Roger wurdt fjildwachter yn Ferryman's Landing, in doarp dat heal op 'e igge fan 'e rivier de Talulah leit en heal op Great Island, in eilân midden yn dy rivier. Ferryman's Landing is in plak yn it wyldlân, wat betsjut dat de minsklike autoriteiten der hielendal gjin foech hawwe en dat it yn prinsipe streekrjocht troch de Oaren bestjoerd wurdt. De boargemaster, Steve Ferryman, is net mear as de wurdfierder fan 'e minsken en it oansprekpunt foar de Oaren. Mei troch de ynfloed dy't Meg Corbyn op it binnenplak fan Lakeside hat (wêrfan't de rop as diggelfjoer troch it lân giet), sykje sawol de minsken fan Ferryman's Landing as de Oaren fan Great Island neieroankommen mei de Oaren fan it binnenplak fan Lakeside. Ferskate tsjinsten dy't de ynwenners fan Lakeside net mear foar it binnenplak ferfolje wolle (lykas de befoarrieding fan it restaurant In Lyts Hapke en it bakken en ferkeapjen fan 'e troch Meg ûntdutsen hûnekoekjes dêr't de Wolven sljocht nei binne, wurde troch ûndernimmers yn Ferryman's Landing oernommen. It doarp is in mienskip fan saneamde 'Yntuïten', minsken mei in ferhege yntuysje, dy't geregeldwei in goed of min foargefoel earne oer hawwe, en har dêr sterk troch liede litte. Steve Ferryman ferklapt oan Simon Wolfgard en de oare lieders fan it binnenplak fan Lakeside dat de bloedprofetessen eins út 'e Yntuïten fuortkomme. Dêrnjonken libbet der op Great Island ek in Simpel Libben-mienskip, besteande út 'gewoane' minsken dy't alle moderne útfinings ôfwize en noch libje sa't se dat iuwen lyn ek diene.
Ek op oare plakken yn Thaisia fine soartgelikense foarfallen plak. It is der dêrom foar de Oaren alles oan gelegen om 'e makkers fan 'e drugs te finen. As Meg harsels by it dwaan fan in foarsizzing te djip snijt, en Simon yn syn Wolvefoarm har wûne skjinslikket, rekket er yn in suver katatoanyske steat fan eufory. It docht dan bliken dat beide drugs makke binne fan it bloed fan bloedprofetessen: fielgoed fan bloed dat ôfnommen is as se yn in steat fan eufory ferkeare nei it dwaan fan in foarsizzing, en ferwolving fan bloed dat ôfnommen is as it harren ûnmooglik makke wurdt om 'e foarsizzing út te sprekken, sadat der inkeld in skriklike pine is, en hielendal gjin eufory. De Oaren fermoedzje dat de driuwende krêft efter de produksje fan beide soarten drugs de Kontroleur is, de eardere eigner fan Meg Corbyn, dy't noch altyd út alle macht besiket om har werom te krijen en dêrby foar gjin inkeld middel tebekskrillet. Dêr hawwe se gelyk oan, mar de Kontroleur en ferskate oare útbaters fan ynstellings dêr't bloedprofetessen fêstholden wurde, hawwe har ek by de Minsken Earst en Lêst-beweging jûn, in rasistyske organisaasje dy't it idee útdraacht dat minsken de wrâld hearre te behearskjen, en dat alle Oaren ferdylge wurde moatte.
Underwilens hat de Kontroleur kontakt makke mei in Phineas Jones, dy't de kost fertsjinnet mei it ûntfieren fan jonge bloedprofetessen by harren âlden wei, en it ferkeapjen fan sokken oan lju as de Kontroleur. It is de bedoeling dat de slûchslimme Jones besykje sil en fang Meg Corbyn, wylst er tagelyk yn 'e Noardeastlike Regio, dêr't Lakeside leit, op 'e sneup sil nei mooglike nije bloedprofetessen. Sadwaande bejout er him nei Ferryman's Landing, mar troch in foarsizzing fan Meg sjogge de Yntuïten en de Oaren dêre him al fan fierrens ôf oankommen. Sadwaande wurdt er, as er arrivearret, troch Steve Ferryman en Roger Czerneda daliks it doarp útbonsjoerd. Hy bejout him dan nei Lakeside, dêr't de Hauken en Earnen fan Great Island dy't him folgje, syn auto yn 'e grimelgrammel fan minsklik ferkear út it each ferlieze.
De lieders fan 'e Oaren út it Midwesten en it Hege Noarden, ferwachtsje fanwegen de nuodlike eigenskippen fan it bloed fan bloedprofetessen in gefaarlik wêzen oan te treffen. Mar as se yn it kantoar komme, sjogge se dêr in gjalpende Meg dy't op in buro klommen is om te ûntkommen oan 'e entûsjaste Skippy, dy't besiket om har fan deunby in múske sjen te litten dat er fongen hat. Dat byld docht in protte om 'e Oaren út it Midwesten ta rede te bringen. Wat noch mear helpt, is dat se tsjûge binne fan wat der bart as Phineas Jones by it binnenplak opdûkt om in wraam op Meg te dwaan. Om Skippy tsjin 'e man te beskermjen, geane Meg en Merri Lee him op eigen manneboet mei in biezem en in teetsjettel te liif. As de Oaren op it lawaai ôf komme en Jones besingelje, makket dy himsels fan kant om mar net finzen nommen te wurden. (Charlie Kriegard makket oer dat ynsidint letter it ferske Biezemfanke en Teetsjettelfrou, dat ta Meg har ûntsetting razend populêr wurdt mank de Oaren.)
Neitiid beslute de Oaren dat de bloedprofetessen wapens binne, dy't te gefaarlik binne om yn minsklike hannen te litten. Ynstee sille se tenei troch de Oaren sels fersoarge wurde of oerdroegen wurde oan 'e soargen fan 'e Yntuïten of de Simpel Libben-mienskippen, dy't it fertrouwen fan 'e Oaren hawwe. Alles wurdt op alles set om te ûntdekken wêr't de ynstelling fan 'e Kontroleur is. Meg kin harren dêr net folle by helpe, om't har flecht sa gaoatysk ferrûn is, dat se gjin idee hat wêr't se wei kaam en hoe't se krekt yn Lakeside bedarre is. Mar mei de pear oanwizings dy't Meg jaan kin en mei help fan 'e plysje slagget it om 'e lokaasje fan 'e ynstelling te efterheljen. (It docht bliken dat de ynstelling earne yn it Midwesten stiet.) In wichtige rol dêrby spilet de abbekaat Pete Denby, in âlde freon fan plysjekommandant Douglas Burke, dy't hjir en dêr syn ljocht opstekt yn fermiddens fan lju dy't wolris foar in foarsizzing betelje. Denby is neitiid syn libben yn it Midwesten net mear feilich, en moat mei wiif en bern nei Lakeside flechtsje. Underweis wurde se yn it wyldlân fan 'e dyk riden troch efterfolgers, mar de Oaren dêre, dy't mei de sitewaasje bekend makke binne troch Simon Wolfgard, gripe yn en soargje dat de Denbys feilich en wol troch it wyldlân komme, wat net sein wurde kin fan 'e efterfolgers.
Meg freget Simon om by de oanfal te wêzen dy't de Oaren dwaan wolle op 'e ynstelling fan 'e Kontroleur. Se hie dêr ien freondinne, in âldere bloedprofetesse dy't Jean hiet, mei wa't se plannen makke om tegearre út te naaien. De trewanten fan 'e Kontroleur kamen dêr lykwols efter, en dêrop liet de Kontroleur Jean har foet stikken slaan, wat de ein fan 'e ûntsnappingsplannen wie, sa miende er. No freget Meg oan Simon om Jean te rêden, as dy noch libbet. Dat, yn 'e mande mei dokter Domenick Lorenzo en plysjeman James Crispin Montgomery ("Monty") set Simon ôf nei it Midwesten. Underwilens ferwûnet cs747, sa't de Kontroleur har neamt, of Jean, sa't se hiet ear't se ûntfierd waard, harsels op har toskfleis (dêr't de wûnen net opmurken wurde troch de fersoargers), sadat se fizioenen oer de takomst kriget dy't se foar harsels hâldt. Ien byld ferwûnderet se har oer: har eigen mei groeden oerdutsen hân dy't in pot fol hunich fêsthâldt. Dat is wêr't al har fizioenen de lêste tiid mei einigje.
Troch wat se sjoen hat yn har fizioenen is Jean alhiel net ferheard as op in nacht de muorren en doarren fan 'e ynstelling oan gruzeleminten slein wurde troch elemintêre geasten, wêrnei't Wolven, Bearen, Koyotes, Poema's en fampieren it gebou binnenstoarmje om op bluodderige wize ôf te weven mei de Kontroleur en syn trewanten. Likemin sjocht se der raar fan op as de doar fan har sel iepenbrutsen wurdt troch Meg har Wolf, dy't se al withoe faak yn har fizioenen sjoen hat. Mar fierder as dizze nacht hat se de takomst noch net ferkend. Nei't de bloedprofetessen rêden binne, beslút Simon, dy't sjocht hoe geastlik skansearre oft Meg har freondinne is, om Jean nei Ferryman's Landing te bringen, dêr't se húsfêste wurdt by de famylje Gardner, in boerehúshâlding dy't ta de Simpel Libben-mienskip op Great Island heart. Frou Gardner ferwolkommet Jean dêre op tradisjonele wize, troch har in pot mei hunich te jaan.
List fan planetoïden 33301-33400
Dit is in list fan planetoïden 33301-33400.
Clas Thunberg
Arnold Clas Robert Thunberg (Helsinki, 5 april 1893 - Helsinki, 28 april 1973) wie in Finsk reedrider. Fyftjin jier lang, fan 1924 oant 1939, wie Thunberg ien fan de bêste reedriders fan de wrâld.
Clas Thunberg, dy't ta de Finlânsweedske minderheid hearde, begûn pas op lettere leeftiid mei reedriden. Nei in wat wyld libben mei smoken en drank konsintrearre er him no folslein op syn sport. Pas mei 28 jier behelle er syn earste titel by it Europeesk kampioenskip allround yn 1922. Dêrnei hearde er tsien jier lang by de bêste reedriders fan de wrâld.
Doe't er foar it earst meidie oan de Olympyske Winterspullen, Chamonix 1924, wûn Thunberg op alle ôfstannen in medalje, trije gouden medaljes (1500 en 5000 meter en allround), ien sulveren (10.000 meter) en ien brûnzen medalje (500 meter). De Finske reedrider is sadwaande de iennige Olympyske allround kampioen yn de skiednis oant no ta, om't dy dissipline oant hjoed-de-dei allinne by dizze edysje op it programma stien hat. Fjouwer jier letter by syn twadde dielname oan de Olympyske Winterspelen, Sankt Moritz 1928, wûn Thunberg goud op de 500 en 1500 meter.
Trochdat by de Olympyske Winterspullen fan 1932 yn Lake Placid de reedrydôfstannen ferriden waarden op Amerikaanske wize mei in massastart, bleaune in soad Europeeske reedriders út ûnfrede oer dy wize fan wedstriidreedriden thús, sa ek Clas Thunberg.
Njonken alle Olympyske poadium pleatsten grossierde Thunberg ek yn earemetaal by de allround kampioenskippen. Sa waard er fjouwer kear Europeesk kampioen en fiif kear wrâldkampioen allround. Mei it oantal fan fjouwer Europeeske titels stiet er tredde op de list fan measte titels by it EK allround. Mei de fiif wrâldtitels allround stiet Thunberg tegearre mei de Noarsk Oscar Mathisen op in dield twadde plak fan gouden medaljes op it WK. Clas Thunberg ferstoar op 28 april 1973, yn 'e aldens fan 80 jier.
De Koaten
De Koaten wie in doarp en wei oan in westlike ynham fan it wetter dat yn de 16e iuw fergroeven waard ta it Knillesdjip yn de gemeente Achtkarspelen. De namme komt ek foar as Cooten (1398), Kooten, Cotum of De Coten. Yn 1478 wurdt it lyksteld oan Westerham, blykber in pindant fan Osterham, in oare namme foar Droegeham.
In diel fan De Koaten wurdt nei 1700 ek Opperkoaten neamd. Op nijere kaarten is Opperkoaten ek in fjildnamme. Op dit steed stie ek de Koatster mûne. Besuden de kearn ûntstie Koatstertille. Yn 1959 waard it âlde doarp by Koatstertille foege en waard it in buorskip. Ek de buorskippen Kealebeintum, Kûkhernstertille en Kûkherne waarden yn de 19e iuw ta Koatstertille rekkene.
Derek Walcott
right|80px