cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Middelburch (stêd)
Reformaasje
By in tsjerklike weryndieling fan de Nederlannen waard yn 1559 yn opdracht fan Filips II Middelburch foar koarte tiid de sit fan de biskop. Oars as oare Siuwske plakken keas Middelburch lykas Amsterdam de kant fan Spanje nei it ynnimmen fan Den Briel troch de Wettergeuzen yn 1572. Nei in lang belis moast de stêd yn febrewaris 1574 lang om let belies jaan. Nei de oergong nei de republyk waard de abdij sekularisearre. De abdijtsjerke waard de protestantske haadtsjerke fan de stêd en dêrmei waard de Westmunstertsjerke oerstallich en yn 1575 ôfbrutsen. Yn it abdijkompleks waard it bestjoerssintrum fan it gewest Seelân ûnderbrocht. Om't Arnemuiden, Feare en Flissingen yn 1572 wol de kant fan de opstân keazen hie, moast Middelburch nei de alteraasje in tal rjochten ôfstean oan dy stêden. Tenei wie de stêd it monopoly op de havenaktiviteiten kwyt en mocht Flissingen de havens útwreidzje, sadat dy stêd nei ferin fan tiid de wichtichste haven fan it eilân hie. Wol waard Middelburch yn 1582 in wichtich sintrum foar de lekkenhannel mei Ingelân. Troch de Fal fan Antwerpen en de blokkade fan de Skelde yn 1585 rekke Middelburch as foarhaven it achterlân kwyt, mar mei help fan in soad hannelslju, dy't harren fanút de Sudlike Nederlannen yn Middelburch nei wenjen setten, bleau de skea beheind en koe de stêd in aktive hannelspolityk fiere. Yn in koart skoftke tiid makke de stêd in grutte bloei troch. Middelburch wie ien fan de wichtichste oandriuwers by it stiftsjen fan de Feriene Eastyndyske Kompanjy en de Westyndyske Kompanjy. De Keamer fan Seelân wie nei dy fan Amsterdam de machtichste hannelskeamer fan de FEK. Middelburch wie as sadanich like belangryk as de fjouwer oare FEK-stêden Delft, Inkhuzen, Hoarn en Rotterdam byinoar. Ek de WYK hie fanwegen de Kaapfeart en de trans-Atlantyske slavehannel in wichtige Keamer yn de stêd. In soad nammen fan strjitten en âlde hûzen, dy't fakentiden nei it bûtelân ferwize, betinke de tiid dat Ingelske en Frânske skippen yn de haven fan Middelburch oanleine. De ekonomyske wolstân makke dat de befolking fan de stêd tusken 1576 en 1675 oanwoeks fan likernôch 7.000 nei sa'n 27.000 ynwenners. Middelburch wie om 1675 hinne de op fjouwer nei grutste stêd fan it lân en it hie mear ynwenners dan De Haach en Utert. Foar al dy nije ynwenners moast de stêd twa grutte útwreidingsprojekten realisearje: tusken 1578 en 1591 waard de âlde haven grutter makke en waard noardeastlik dêrfan in nije stêd boud, dêr't yn de twadde helte fan de 17e iuw de earste nije protestantske tsjerke boud waard, de barokke Easttsjerke. Tusken 1595 en 1598 folge in noch gruttere útwreiding, werby't ek in nije omwâling mei 13 bastions oanlein waard. Middelburch krige in grutte werf voor fan FEK-skippen. Dochs droech it ferdwinen fan it achterlân der oan by dat de ekonomy stûke. Middelburch wie nammentlik sels yn it achterlân kommen te lizzen. Om 1660 hinne naam Rotterdam de posysje oer fan Middelburch as havenstêd, mar de konkurrinsje fan Amsterdam brocht de stêd noch folle mear swierrichheden.
Yn 1779 hie de stêd noch likernôch 25.000 ynwenners, mar dêrnei folge in ekonomyske delgong. De seeblokkade en it ferlies fan FEK- en WYK-besittings yn de Fjirde Ingelsk-Nederlânske Kriich oan it begjin fan de jierren 1780 soargen foar dy delgong. Yn 1795 wie it ynwennertal sakke oant 20.146 en wie de stêd de achtste stêd fan it lân woarn. De Frânske tiid makke it noch slimmer en de ekonomyske krisis fan de Bataafske Republyk sloech nearne sa hurd ta as yn Seelân. Der wie gjin jild foar ynnovaasje en it folk hie gjin wurk en socht earne oars in hinekommen. Yn 1807 wie de befolking mei in tredde sakke oan 16.000 ynwenners en yn 1824 sels ûnder de 13.000. Yn in heale iuw tiid wie de befolking mei de helte sakke. In soad gebouwen en hûzen moasten ôfbrutsen wurde, dêrûnder ek monumintale gebouwen lykas de Waach. De 19e iuw soe foar in grut part yn teken stean fan in drege ekonomyske sitewaasje yn Middelburch.
Nei 1900 waard der foar it earst bûten de âlde binnenstêd boud.
Twadde Wrâldkriich
Nei de kapitulaasje fan Nederlân op 15 maaie 1940 fochten Frânske troepen noch mei Dútske ynheden yn Seelân. De Frânsen waarden op 17 maaie 1940 by harren weromlûken út Middelburch besketten troch Dútske artillery. By it gefjocht waard Middelburch slim troffen; de binnenstêd baarnde foar in grut part út en sa'n 600 gebouwen gyngen ferlern. Dêrûnder wiene ek in soad histoaryske gebouwen, lykas de abdij, it stedhûs, it East-Yndysk Hûs, de FEK-pakhûzen en monumintale wenhûzen. Om't de befolking op 'e tiid evakuëarre wie, bleau it tal deaden beheind ta 11. Noch yn maaie 1940 waard it inisjatyf nommen ta de weropbou fan de stêd.
Yn oktober 1944 kaam Middelburg, útsûndere de binnenstêd, ûnder wetter te stean troch it ûnder wetter setten fan Walcheren. By gefjochten fan 1 oant 6 novimber 1944 waard de stêd troch alliearre jachtbommenwerpers en troch Ingelske en Kanadeeske artillery besketten en op 'e nij slim skeind. Op 6 novimber 1944 waard de stêd befrijd.
Nei de oarloch
De weropbou fan de stêd gyng noch troch oant de jierren 1970. Om de stêd hinne waarden grutskalich nije wenwiken oanlein. Ek kaam der yn dy tiid mear omtinken foar it herstel fan monuminten. Yn 1984 waard de hiele binnenstêd fan Middelburch oanwiisd as beskerme stedsgesicht.
Monuminten
De Abdij fan Middelburch hat in hast 91 meter hege toer en grinzget oan de Nije Tsjerke en de Koertsjerke. De toer wurdt de Lange Jan neamd en is foar mannichien it symboal fan de stêd. Yn de Nije Tsjerke is it moarmeren grêf fan de Siuwske seehelden Kornelis en Johan Evertsen. By de abdij is de 15e-iuwske munttoer. Yn it abdij-kompleks is no it Provinsjehûs fan Seelân en it Siuwsk Museum ûnderbrocht.
De âldste dielen fan it letgoatyske stedhûs (no in universiteitsgebou) oan de Markt datearje út 1458. Yn de gevel binne de bylden fan greven en grevinnen te sjen dy't oer Seelân hearsken. Njonken it stedhûs en de abdij binne in pear oare bekende monuminten, lykas de Sint-Joarisdoelen, it Van de Perrehûs (Siuwsk Argyf) en it Hûs 's-Hertogenbosch.
De stêd hie fan de Nederlânske stêden nei Amsterdam ea de measte histoaryske gebouwen fan it lân. Maastricht helle Middelburch lykwols yn en troch de ferneatiging fan in pear hûndert monuminten yn de kriich en it ôfbrekken fan in soad âlde gebouwen yn de jierren 1950-1960 is Middelburch wat ryksmonuminten oanbelanget tsjintwurdich (nei Amsterdam, Maastricht, Leien en Utert) de fyfte monumintestêd fan Nederlân. Oan it begjin fan de jierren 1970 krigen restauraasjes fan monuminten in ympuls. Yn it ynternasjonale monumintejier 1975 waard Middelburch útroppen as ien fan de foarbyldstêden. De gemeente Middelburch telt mear as 1150 ryksmonuminten en is dêrmei de sânde gemeente fan Nederlân.
It besjen wurdich
Fierder besit de stêd noch fiif mûnen:
Alpen
thumb|300px|right|Alpen op 01-12-2002 makke troch de Terra satellyt (boarne:[[NASA)]] right|thumb|300px|Matterhorn De Alpen is in berchtme yn Jeropa, mei in oerflakte fan mear as 200.000 km², dat him útstrekt út Frankryk wei (Frânske Alpen) nei Eastenryk en Sloveenje (de Julyske Alpen) en fan Itaalje nei it Súd-Dútske Beieren (de Beierske Alpen). Switserlân leit der tuskenyn.
De Alpen is in frijwat jong berchtme, benammen foarme yn it Kryt (lykas de Dent du Villard dúdlik sjen lit) en yn it Tertiêr. Mar njonken it âlde kearngebiet mei de Mont Blanc- en it Gotthardmassyf, binne ek noch jongere oerdekkings foarme. Yn de Alpen ûntsteane ek de grutte rivieren fan Jeropa, lykas de Rhône, de Ryn en de Inn.
Hege Alpentoppen
De heechste Alpentop is de Mont Blanc, dy't by de earste mjitting yn 1775 in hichte fan 4775 meter oanjoech. Sûnt mjittingen fan 2003 is de berch 4808 meter en 45 sm heech (by dy mjitting kin 10 sm ferskil wêze). Dat dy berch is de heechste fan Jeropa, Ruslân net meirekkene. De berch leit op de Frânsk-Italjaanske grins, tichtby Chamonix yn de Frânske Alpen.
Asunción
Kultuer
Asunción is de sit fan it regear, wichtichste lofthaven en ekonomysk en kultureel sintrum fan Paraguay. De wichtichste yndustryen binne tekstyl en tabak. De stêd hat in tal opmerklike gebouwen, wêrûnder it Panteón Nacional – in lytsere ferzje fan it Hôtel des Invalides – dêr't de nasjonale helden begroeven binne. Dêrneist binne it Catedral Metropolitana en de Casa de Independicia foarbylden fan it koloniale erfgoed. De âlde koloniale stêd is foar it meastepart ferdwûn yn de jierren 70 en 80 fan de 20e iuw troch renovaasje.
Ankie Koopmans
Ankie Koopmans - de Vos (Meppel, 1952) is in byldzjend keunstner dy't opgroeide yn Stienwyk en sûnt 1974 yn De Blesse wennet.
Nei har stúdzje oan de kûpeuze moadefakskoalle (1968 - 1970). hat se har nei 1988 talein op it tekenjen fan portretten en lânskippen skilderjen. Se krige les fan dosinten as Ton Verhij, Roel Smelt, Eduard Moleveld en Vincent van de Post.
Spesjaliteit binne portretten dy't se fan foto's makket of troch posearjen. Har portretten foelen sa op dat se frege waard om in portret te tekenjen fan Jan Katers, ien fan de beide oprjochters fan it fabryk De Dijka yn Stienwyk. Se is ek faak te sjen op keunstmerken, omdat minsken en bisten har favorite ûnderwerpen binne. Se is boeid troch it kleurespul fan ljocht en wetter.
It sykjen nei foarm en komposysje late der ta dat se letter ek byldhouwen gie. Lessen krige se dêrby fan Lia Versteege en Gosse Dam. Se wurket dan mei klaai, stien en aluminiumseminten bylden. Foar de gemeente Stienwyk makke se yn 2000 bygelyks portretten fan de âld-boargemasters Molendijk en Schippers.
Gewichtheffen op de Olympyske Simmerspullen 2008
200px|thumb|right|200px|It Olympysk Gewichthef stadion fan Peking 2008
De Olympyske Spullen fan de XXIXe Olympiade waarden fan 8 oant en mei 24 augustus 2008 hâlden yn Peking, de haadstêd fan Sina. It gewichtheffen hie plak yn it Beihang University Gymnasium.
Doping
De Oekraïnse gewichtheffer Igor Razoronov dy't mei die ien de klasse 105 kg waard trappearre op it brûken fan doping en út de útslag skrast.
Medaljespegel
De top tsien fan lannen dy't by it gewichtheffen medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen fan 2008.
Heeren Zeventien (polityk)
De Heeren Zeventien wie in groep fan Nederlânske bestjoerders dy't yn de Twadde Wrâldoarloch ynternearre wiene yn it kamp Sint-Michielsgestel.
Yn juny, septimber en oktober 1940 setten de nazi's in grut tal foaroansteande Nederlanners fêst. Harren gizeling wie in reaksje op de finzennimming fan Dútsers yn Nederlânsk-Ynje. De troch de nazi's oppakte minsken waarden dêrom de 'Yndyske gizelers' neamd.
Namme
Ynearsten rjochten de gizelers in stúdzjegroep besteande út 50 persoanen op dy't neitocht oer de polityk nei de oarloch. De stúdzjegroep late lykwols net ta de winske resultaten en it ferlet ûntstie om yn in lytser selskip djipper op de saken yn te gean. Der waard dêrom, neist de sosjologyske stúdzjegroep, in nije groep oprjochte. Fan july 1942 ôf kaam dy groep fan santjin manlju byinoar as de Heeren Zeventien (ferneamd nei de Heeren Zeventien yn de tiid fan de VOC).
Tsjinstellingen en splitsing
Fan it begjin ôf die lykwols al bliken dat de Heeren Zeventien yntern ferdield wiene. Foarsitter Schermerhorn fûn dat der nei de oarloch in kristlike steat opboud wurde moast. It fannijs oplibjen fan it kristlik leauwe yn de oarloch mocht net ferlern gean. De net-kristenen soene de superioriteit fan it kristendom ferstanlik oannimme moatte. Van der Goes en Geijl fersette harren hjir fûl tsjin. Geijl wegere te erkennen dat allinne yn it kristendom in boarch tsjin it nasjonaalsosjalisme te finen wie.
De ferkate opfettings oer de nei-oarlochske fernijing blieken net te oerbrêgjen en dêrom besleat in tal dielnimmers in aparte petearrûnte te foarmjen. De fêste kearn fan dy rûnte waard foarme troch Banning, Schermerhorn, Lieftinck en Einthoven. Ein augustus 1942 kaam de groep foar it earst byinoar. Yn jannewaris 1943 diene ek Jan de Quay en Hendrik Kraemer mei. De bedoeling wie om mei in mienskiplik opsteld manifest nei bûten te kommen en in programma op te stellen foar in brede folksbeweging. Ta tarieding dêrfan stelden de dielnimmers in tal nota’s op dy 't wiidweidich mei elkoar besprutsen waarden. De ynhâld fan dy nota’s foarmen de basis fan it lettere program fan de Nederlandse Volksbeweging (NVB) werjûn yn harren útjefte Program en Toelichting van de Nederlandse Volksbeweging.
Nammelist
Unfolsleine list fan nammen fan de Heeren Zeventien en de perioade fan harren ferbliuw yn kamp Sint-Michielsgestel:
Iqaluit
Iqaluit (útspr.: [iˈkaluit], likernôch: "y- kal -lû-yt"; Inûktitût: ᐃᖃᓗᐃᑦ, útspr.: [iˈqaluit], mei in yn 'e kiel útspr. k-klank) is de haadstêd fan it Kanadeeske territoarium Nûnavût. It is yn dat territoarium teffens de grutste delsetting en de iennichste stêd. De namme komt út it Inûktitût, de taal fan 'e Eskimo's fan Eastlik Arktysk Kanada, en betsjut letterlik: "plak dêr't in protte fisk sit". Iqaluit leit oan 'e súdwestlike kust fan it grutte eilân Baffinlân. De stêd waard yn 1942 stifte en stie oant 1987 bekend ûnder de Ingelske namme Frobisher Bay, nei de oanswettende baai. Neffens gegevens fan 'e folkstelling fan 2021 hie Iqaluit doe goed 7.400 ynwenners.
Groningen (Minnesota)
Groningen is in plak (gemeentefrij gebiet) yn de Amerikaanske steat Minnesota yn Pine County. Groningen leit fuort noardwest fan Sandstone tichtby de krúsing fan Pine County 35, Pine County 28 (Groningen Road) en it eardere Northern Pacificspoar (no Willard Munger State Trail). Yn 1977 waard de befolking rûsd op sa'n 30 minsken.
Swiebertje
thumb|right|Joop Doderer as Swiebertje Swiebertje is in rige berneboeken dy't fan 1936 ôf skreaun binne troch John H. uit den Bogaard. Haadfiguer is de swalker Swiebertje. Swiebertje waard fral bekend troch de populêre Nederlânske telefyzjerige yn de sechtiger en sântiger jierren. Joop Doderer hie de rol fan Swiebertje, in omrinner dy't it hieltyd wer oan de stôk kriget mei fjildwachter Bromsnor. Swiebertje makket oanienwei wurk fan juffer Saartje ("Een kopjen kofjen, nou lekker Saar...."), de tsjinstfaam fan de boargemaster (Riek Schagen). Yn 1968 kaam it personaazje Nuvere Pyt (Malle Pietje), spile troch Piet Ekel, foar fêst in searje.
Swiebertje waard fan 20 april 1955 oant 25 april 1975 op telefyzje útstjoerd. De searje einige mei it ferfarren fan "Swieb" nei Kanada.
De maatskiplike ferhâldings yn de rige binne foaroarlochs, tige hiërargysk, noch tsjin it feodale oan. It spilet him ôf op it plattelân dêr't in baron, mei in boargemaster it foar it sizzen hat.
Yn totaal binne der 103 ôfleverings makke. De útstjoerings yn kleur (1973 -1975) binne troch de NCRV op dvd útbrocht.
Slach op de Wylde Ikkers
De Slach op de Wylde Ikkers hat west op 28 oktober 1427 en wie de twadde slach tusken Fokko Ukena en Okko II tom Brok. Tusken de opponinten waard earder fjochte yn de Slach fan Detern. Beiden slaggen waarden wûn troch Fokko Ukena. Nei de slach waard Okko finzen nommen en wie Fokko Ukena de nije hearsker oer East-Fryslân.
Eftergrûn
Okko II tom Brok wie de earste haadling fan East-Fryslân dy't allinnich oer it hiele gebiet hearske. De Friezen seagen it strange bewâld fan de haadlingefamylje tom Brok as ûnfrysk. Dêrtroch groeide by in protte Friezen de langstme nei de Fryske frijheid. It bewâld fan de famylje tom Brok wie sa machtich sterk dat oare haadlingefamyljes suver gjin kâns hienen om tsjin de tom Brok yn ferset te kommen. Yn it suden fan East-Fryslân kaam syn machtichste bûnsmaat, Fokko Ukena, yn 1426 yn opstân mei it East-Fryske befrijingsleger yn de Slach fan Detern.
Neirin
Fokko Ukena wie nei de beide oerwinnings tsjin Okko II tom Brok de nije hearsker fan East-Fryslân wurden. Hy koe syn posysje as hearsker net hâlde. Dêrfoar wie er net betûft genôch yn it politike spultsje. De belestings dy't er frege wienen te heech en troch syn ûnderdrukkende bewâld makke er him as hearsker swak. De befolking wie slim teloarsteld yn Ukena. Al gau ûntstie yn it Brookmerlân ferset tsjin Ukena. It ferset waard grutter doe't in oanfal fan Ukena yn it Stêdlân by Bremen op 'e non rûn. Under lieding fan de haadlingefamylje Sirksena út Greetsiel ûntstie yn 1430 it Frijheidsbûn fan de Sân Eastfryslannen. Dat wie it begjin fan de hearskippij fan de Sirksena's dy't oant 1744 bestien hat.
Archeologyske fynsten
Yn 1845 waarden by wurksumheden oan 'e dyk fan Georgsheil nei Marijehaven, ter hichte fan Easterupgant/Skot, ferskillende minsklike skeletten en hynstebonken fûn. Sawol de minsklike as hynstebonken wienen hûnderten jierren âld. Der kin fêststeld wurde dat it resten binne fan de deaden út de Slach op de Wylde Ikkers.
Kollumersweach
Kollumersweach (pleatslik ek: De Sweach) is in doarp yn de gemeente Noardeast-Fryslân. Kollumersweach leit noardlik fan Twizel, eastlik fan De Westerein, westlik fan Feankleaster en besuden De Trieme. De doarpskearn leit om de Foarwei hinne.
De buorskippen Sânbulten en Hanenburch hearre ek by Kollumersweach.
Kollumersweach hat  ynwenners.
Skiednis
thumb|left|Trochgeande wei thumb|left|Willems hûske Yn 1443 wurdt it doarp Swaech foar it earst neamd yn in offisjele akte: ...Greetmans, Rechters ende meente in Oestbroecksterlande, also Kolmerland, Zwaech, Oldewolde ende Gaest.... De namme betsjut greide. It destiidse doarp wie tige útstrekt en omfieme it tsjintwurdige Sweagerbosk, De Westerein en it westlik part fan it hjoeddeistige Kollumersweach Nei 1543 kaam de tsjintwurdige namme yn swang. Sweagerbosk is fan 1880 ôf in selsstannich doarp. Fan de eartiidske earmoede is net folle mear oer. De beskieden wenninkjes en boerespultsjes binne frijwol allegearre opromme. Tsjin de tsjerke oer is op nûmer 120, mei in soad ynspannings, ‘Willems Húske’ bewarre bleaun. It foldocht abslút net mear oan bou- en bewenningsfoarskriften, mar as belangrike tsjûgenis fan hoe't hjir troch kreas en himmel folk op in beskieden manier libbe waard, is it stean bleaun en restaurearre. Yn dit húske wennen generaasjes lang de kloklieders fan de tsjerke.
Tsjerke
Yn it sintrum stiet yn in slinger oan de Foarwei op in ferheging de âlde doarpstsjerke. Tsjerke en sealtektoer datearje út de 12e iuw. It koar is yn de 15e iuw fernijd. Der binne doe nije finsters oanbrocht. De tsjerke is yn 1888 fan de ûndergong rêden om't jonkhear Victor de Stuers yn it kueroard Mariënbad in rapport oer de werstelplannen fan de tsjerke skreau: Deze kerk [...] verdient in zijn oorspronkelijke karakter hersteld en onderhouden te worden, iets wat zonder veel moeite noch kosten kan geschieden.
Tsjerken
De Grifformearde tsjerke is yn 2008 fan binnen folslein renovearre; dat wie te folgjen wie op in spesjale ynternetside.
Befolkingsferrin
Oantal ynwenners troch de jierren hinne op 1 jannewaris. * neffens Abraham Jacob van der Aa
Jane Russell
Russell har earste filmrol wie yn de western The Outlaw fan produsint Howard Hughes dêr't har aktearprestaasjes yn fan minder belang wiene as har dekolletee. De film waard trije jier lang tsjinhâlden troch de Amerikaanske filmkeuring. Ek de filmposters wie striderij oer, mar makke wol dat hja ien fan de earste foaroansteande sekssymboalen wie dy't troch de film bekend waarden.
Russell wie fral ferneamd troch har rol yn de film Gentlemen Prefer Blondes, wêr't hja ûnder oaren neist Marilyn Monroe spile.
Hûnjild
Hûnjild is in belesting fan fiif stuorren dy't betele wurde moast foar turfferfier yn de Kompanjonsfearten. Noch nei 1900 heft troch de Dekema, Cuyck en Foeyts Feankompanjy. De opbringst wie ornearre foar it ûnderhâld fan slûzen, brêgen en oare wurken. In "hûn" is in feanmaat fan 20 stok of twa roede.
Grutte Antillen
De Grutte Antillen is in groep eilannen yn de Karibyske See. Tegearre mei de Lytse Antillen foarmje se de Antillen. Oannaam wurdt dat de eilannen fan Belize út befolke binne troch de Arowakken.
Ta de Grutte Antillen hearre:
Ek de lytsere eilannen dy't ûnderdiel útmeitsje fan de lannen behearre ta de Grutte Antillen.
De Kaaiman Eilannen wurde meastal ek ta de Grutte Antillen rekkene.
Op de Grutte Antillen wenje yn totaal 35 miljoen minsken, it gebiet is sa’n 207.000 kante kilometer grut.
Tsjamme
De Tsjamme wie yn de midsiuwen it grinsrivierke tusken de Grinslânske streken en âlde Fryske goaen it Aldamt en Reiderlân en ek tusken de bisdommen Münster en Osnabrück. Op in stuit is de Tsjamme rjochte dat it kin ek wêze dat it in groeven kanaaltsje is. It Aldfryske wurd tiā betsjut rjocht (meitsje). Oan de westlike en de noardlike kant fan de Tsjamme leinen ûnder mear de karspels Meeden, Eexta, Midwolda, Oostwold, Finsterwolde, East-Finsterwolde en it ferdronken doarp Megenham. Oan de súdkant leinen Westerlee, Wynskoat, Beerta en Ulsda. De grins wurd yngeand beskreaun yn in ferdrach fan 1391:
Oant yn de tweintichste iuw wie de Tsjamme de gemeentegrins tusken Midwolda en Wynskoat, Beerta en Finsterwolde. Ek no noch is it rivierke de grins tusken Scheemda en Wynskoat.
Nicolaas Okma
Nicolaas Okma (Snits, 24 desimber 1904 - Amsterdam, 14 july 1955) wie in Nederlânske abbekaat en heechlearaar fan Frysk komôf.
Hy wie in soan fan Hendrik Okma en Catharina Oberman. Syn heit wie advokaat yn Snits en lid fan de Twadde Keamer foar de ARP. Op 10 augustus 1936 boaske er mei Paulina Geertruida Rutgers. It pear krige seis bern, in soan en fiif dochters.
Fan 1923 ôf studearre Okma teology, klassike letteren en rjochten oan de Frije Universiteit Amsterdam. Yn 1929 waard er master yn de rjochten. Hy fêstige him as advokaat yn Amsterdam. Yn de oarlochsjierren skreau er yn in yllegale krante, it antyrevolúsjonêre Hou en Trou. Hy wurke ek mei oan it yllegale blêd Vrij Nederland. Yn 1941 waard er arrestearre. Hy siet 9 moanne finzen yn it Oranjehotel yn Scheveningen. Fan 1943 ôf siet er ynternearre yn kamp Sint-Michielsgestel, dêr wie er ien fan de Heeren Zeventien. Hjir wurke er ek oan syn dissertaasje Misbruik van recht. Nei in feroardieling folge noch in straf yn in finzenis yn Kleef yn Dútslân. Yn augustus 1944 siet syn straf derop en waard er frijlitten.
Rikkie en Slingertje
Rikkie en Slingertje wie in Nederlânsk berneprogramma dat fan 18 juny 1966 oant 16 novimber 1974 útstjoerd waard troch de AVRO.
De searje waard opnommen yn it Poppeteater Merlijn yn Haarlim. Maaike Baartmans die de stim fan Rikkie en Rien Baartmans fan it aapke Slingertje. Nei't it echtpear út elkoar gien wie yn 1973 is Rien Baartmans oant de lêste ôflevering allinne trochgien mei Slingertje.
De muzyk by de sankjes wie fan Joop Stokkermans
Marloes Bolman
Yn 2000 makke se op 22-jierrige leeftiid har Olympysk debút by de Olympyske Spullen fan Sydney op it ûnderdiel Twa sûnder stjoerfrou. De Olympyske roeiwedstriden waarden hâlden op it Regatta Centre fan Penrith Lake, in spesjaal foar de Olympyske Spullen oanleine roei- en kanobaan.
Yn har aktive tiid wie se oansletten by de Amsterdamske studinteroeiferiening ASR Nereus.
Barend de Beer
Barend de Beer wie in fan oarsprong Frânsk berneprogramma dat fan 3 jannewaris 1964 oant en mei 28 septimber 1968 útstjoerd waard. Earst troch de KRO en de NCRV, en fan maart 1965 ôf troch de NTS.
It programma waard betocht troch de Frânsman Claude Laydu en yn it Nederlânsk neisprutsen. Barend kaam eltse jûn op syn wolkje oanfleanen, kaam dan mei in touljedderke del om de bern Klaasje en Pimpernel in teltsje te ferheljen. It einige as it Sânmantsje sân yn harren eachjes struide en Barend mei syn swiere bromstim altyd sei: 'Doech leave berntsjes, lekker sliepe!'. (Dag lieve kindertjes, slaap maar lekker!)
Alberta
Alberta is ien fan 'e tsien provinsjes fan Kanada. It leit yn it súdwesten fan it lân, en heart ta de regio's fan 'e Kanadeeske Prêrjes en Westlik Kanada. De provinsje is wat oerflak oanbelanget ien fan 'e middenmoaters ûnder de Kanadeeske gewesten, mei 6,6% fan it nasjonaal grûngebiet. Alberta stiet bekend om syn natuerskientme, benammen wat it diel fan 'e provinsje oanbelanget dat yn 'e Rocky Mountains leit. It is ek de iennichste Kanadeeske provinsje mei in echte cowboy-kultuer, dêr't rodeo ien fan 'e populêrste sporten is. De haadstêd fan Alberta is Edmonton, mar de grutste stêd is Calgary. Neffens sifers fan 'e folkstelling fan 2011 hie Alberta doe rom 3,6 miljoen ynwenners, wat delkomt op 10,9% fan 'e totale Kanadeeske befolking.
Etymology
De provinsje is ferneamd nei prinsesse Louise Carolina Alberta (1848-1939), de fjirde dochter fan 'e Britske keninginne Fiktoaria. Hja wie troud mei John Campbell, hartoch fan Argyll en markys fan Lorne, dy't fan 1878 oant 1883 gûverneur-generaal fan Kanada wie. It plak Lake Louise, de Louisemar en de berch de Mount Alberta (allegear yn 'e provinsje Alberta) binne ek nei dizze prinsesse ferneamd.
Geografy
Alberta hat in oerflak fan 661.848 km², wêrfan't 640.081 km² út lân bestiet en 19.531 km² út wetter. Dêrmei is it de op trije nei grutste Kanadeeske provinsje, nei Kebek, Ontario en Britsk-Kolumbia. De provinsje grinzget yn it westen oan Britsk-Kolumbia en yn it easten oan 'e provinsje Saskatchewan. Yn it noarden wurdt Alberta begrinzge troch de Noardwestlike Territoaria, wylst it oan 'e súdkant swet it oan 'e Feriene Steaten, om persiis te wêzen de steat Montana. Alberta is ien fan mar twa Kanadeeske gewesten (it oare is Saskatchewan), dat alhiel troch lân omsletten wurdt en gjin seekust hat.
Yn it súdeastlike diel fan Alberta, dat in prêrjelânskip hat, wennet fierwei it grutste part fan 'e befolking. Dêr lizze ek de measte gruttere stêden, lykas Calgary, dat it grutste befolkingssintrum fan Alberta is. It suden is teffens it iennichste diel fan 'e provinsje dêr't lânbou mooglik is. De haadstêd Edmonton leit justjes noardliker, hast persiis op it geografyske mulpunt fan 'e provinsje, dêr't it de poarte nei en in wichtich trochfierstasjon foar Noardlik Kanada foarmet. It noardlike part fan Alberta is fierhinne oerdutsen mei nullewâlden, wylst de westlike râne fan 'e provinsje dominearre wurdt troch de Rocky Mountains. Utsein it drûge súdwestlike part fan Alberta hat de provinsje wetter by 't folop, mei withoefolle rivieren en markes. Der binne trije gruttere marren, de Claire-mar, de Lytse Slavemar en de Atabaskamar, wêrfan't de lêste, op 'e grins mei Saskatchewan, fierwei de grutste is. It heechste punt fan 'e provinsje is de Mount Columbia, mei in hichte fan 3.747 m.
Skiednis
Foar de komst fan 'e blanken waard it grûngebiet fan Alberta bewenne troch ferskate Yndiaanske folken, wêrûnder de Flakte-Kry (Plains Cree), Swartfuotten (Blackfeet), Sarsy (Sarcee) en Assiniboin (Assiniboine), dy't op 'e súdlike flakten fan 'e jacht op 'e Amerikaanske bizon libben, en de Wâld-Kry (Woods Cree), Tsjippewaien (Chipewyan) en Stony (Stoney), dy't yn it noardlike boskgebiet yn har ûnderhâld foarseagen troch te jeien, strikken te setten en te fiskjen.
Filips de Goede
thumb|right|300px|Filips de Goede Filips de Goede, ek wol neamd Filips III fan Boergonje (Dijon, 31 july 1396 - Brugge, 15 juny 1467) wie hartoch fan Boergonje fan 1419 oant syn dea. As lânshear fan Greefskip Flaanderen, Hartochdom Brabân, Greefskip Namen, Greefskip Hollân, Hartochdom Limburch hat hy de basis lein fan de naasjefoarming yn de Nederlannen. Hy hat ek in koarte tiid Greve west fan Charolais. Filips is de stifter fan de Oarder fan it Gulden Flues.
Alberta
Skiednis
Nei de oankomst fan 'e Jeropeänen yn it tsjintwurdige Kanada waard yn 1670, foar de lukrative pelshannel, de Hudsonbaaikompanjy oprjochte, dy't fan 'e Ingelske Kroan de folsleine sizzenskip krige oer it hiele gebiet dat ôfwettere yn 'e Hudsonbaai. Dêrta hearde ek de súdlike helte fan Alberta, dat sadwaande ûnderdiel kaam te foarmjen fan Rupertslân, sa't it domein fan 'e Hudsonbaaikompanjy hiet. De noardlike helte fan Alberta, dy't fia de rivieren de Slave en de Mackenzie ôfwetteret yn 'e Noardlike Iissee, hearde net ta Rupertslân. Yn 1731 krongen dêr de earste Frânsk-Kanadeeske pelskeaplju troch, dy't der harren eigen hannelsposten opsetten as ûnderdiel fan 'e yn Montreal fêstige Noardwestlike Kompanjy, in konkurrint fan 'e Hudsonbaaikompanjy.
Tydlingswei fûnen der wapene konfrontaasjes mei bloedige ôfrin plak tusken de wurknimmers en oanhingers fan 'e beide kompanjyen, oant it Britske regear harren yn 1821 twong om te fusearjen. De Noardwestlike Kompanjy gie doe yn 'e Hudsonbaaikompanjy op, en it domein fan 'e Noardwestlike Kompanjy kaam as it Noardwestlike Territoarium ûnder Britsk en letter (fan 1867 ôf) Kanadeesk bestjoer. Yn 1803 krigen de Feriene Steaten troch de Louisiana-oankeap, fan 'e Frânske koloanje Louisiana, in stripe fan wat no súdlik Saskatchewan en Alberta is, yn 'e hannen. Dat gebiet waard yn 1818 ruile mei Grut-Brittanje foar de súdlike punt Rupertslân, dy't dielen omfette fan wat no de Amerikaanske steaten Noard-Dakota en Minnesota binne. De rest fan Rupertslân waard úteinlik yn 1869 troch de Hudsonbaaikompanjy oan Kanada oerdroegen, en waard doe gearfoege mei it al besteande Noardwestlike Territoarium ta de nije Noardwestlike Territoaria.
Filips de Goede
Libben
Nei de dea fan syn heit, Jan sûnder Eangst folge Filips him op yn it Hartochdom Boergonje en yn de greefskippen Flaanderen en Arteezje. Hy waard ek baas fan it greefskip Namen yn 1429, de hartochdommen Braban en hartochdom Limburch troch erfopfolging fan Filips fan Saint-Pol (1430) Greefskip Hollân, Greefskip Seelân en Greefskip Henegouwen yn 1433 en yn 1451 hartochdom Lúksemboarch. (1451)
Alberta
Skiednis
Nei't yn 'e iere 1880-er jierren de Canadian Pacific Railway troch it suden fan Saskatchewan oanlein wie, naam de kolonisaasje fan it gebiet foar it earst in grutte flecht. It lân waard opdield en fergees útparte oan lykfol hokker kolonist oft ek mar in stikje hawwe woe, sûnder dêrby rekken te hâlden mei de oarspronklike bewenners. Dêrûnder wiene de Métis, in heal-blanke, heal-Yndiaanske befolkingsgroep, dy't foar it meastepart Frânsktalich wie. Hja wiene earder al, by in selde soarte barren, fierhinne út it eastliker leine Manitoba ferdreaun, en hiene no har nocht. Yn 1885 briek ûnder harren de Noardwestlike Opstân út, wêrby't se oanfierd waarden troch de yn Kanada noch altyd kontroversjele figuer fan Louis Riel. De Flakte-Kry, Assiniboin en Flakte-Odjibwe fan 'e Izeren Konfederaasje, dy't troch it ynstoarten fan 'e pelshannel en de útrûging fan 'e bizon marzjinalisearre wie, sleaten har by de Métis oan. Troch harren nûmerike mearderheid, gruttere mobiliteit en bettere bewapening koene de Britten de rebûlje lykwols binnen in pear moannen delslaan. Riel, dy't himsels oerjûn hie, waard feroardiele foar heechferrie en op 16 novimber 1885 ophongen te Regina. Foar de Métis, de oare lânseigen groepen en de Frânsk-Kanadezen is er in held en ien fan harren grutste histoaryske lieders, wylst de Ingelsktalige Kanadezen him oer it algemien noch altyd as oproerling en ûnrêststokelder sjogge.
Filips de Goede
Libben
Nei de moard op syn heit woe hy net al te folle te krijen hawwe mei [Frankryk]. Hy begûn nei de grutte ekspânsje fan syn ryk him te rjochtsjen op de ynterne konsolidaasje fan al dy gebieten. Yn syn rol as hear fan de Nederlânske gewesten fierde hy in soad herfoarmingen yn dy’t it bestjoer oer syn gebieten makliker meitsje moasten. Hy begûn mei de ynfiering fan in sintraal bestjoer foar alle Nederlânske gewesten en ek in sintrale rjochtspraak fierde hy yn. Tink oan de grutte ried fan Mechelen. Ek fierde Filips de goede in sintrale ining fan belestingen yn, dit yn de foarm fan ien inkele jildsom foar it hiele gebiet. Hoe oft dit opbrocht wurde moast, moasten sy sels beslute troch in goeie ferdielssleutel te meitsjen. Om dit oerlis mooglik te meitsjen waard troch Filips de Steaten-Generaal oprjochte. Dizze Steaten-Generaal waard foar it earst oproppen yn 1464 yn Brugge. Dizze maatregels mei al dy sintrale ynstellingen fan Filips lei de basis foar de Nederlannen as lân. De gewesten waarden konfrontearre mei it feit dat se mienskiplike belangen hienen omdat se ien foarst hienen.
Alberta
Skiednis
Underwilens wie yn 1882 as ûnderdiel fan 'e Noardwestlike Territoaria it distrikt Alberta stifte. Nei in lange kampanje fan 'e stadichoan úttynjende kolonistebefolking dêre, waard dat distrikt yn 1905 einlings útwreide ta syn tsjintwurdige grûngebiet en as in folweardige provinsje opnommen yn 'e Kanadeeske Konfederaasje. Yn 'e tweintichste iuw ûntjoech Alberta him ta ien fan 'e ekonomysk sterkste dielen fan Kanada, wylst de stêd Calgary oanwoeks ta de grutste stêd fan Westlik Kanada. Yn juny 2013 foel der yn Alberta safolle rein dat it súdlike part fan 'e provinsje der by rampsillige oerstreamings fierhinne ûnder strûpte. Yn in tolvetal gemeenten waard de needtastân útroppen en yn ferskate plakken moast de befolking alhiel evakuëarre wurde.
Filips de Goede
Libben
By de earste gearkomst fan de Steaten-Generaal waard it regintskip besprutsen. Filips woe graach op krústocht. Mar yn 1465, foardat hy fuort soe, sakke hy fuort yn gekte en syn soan Karel de Stoute naam doe de touwen yn hannen.
Famylje
Filips de Goede wie de soan fan Jan sûnder Eangst en Margareta fan Beieren-Straubing en troude trije kear.
Alberta
Bestjoer
Alberta hat in provinsjaal parlemint mei 87 sitten. De parlemintsleden fertsjintwurdigje har eigen kiesdistrikt (riding), dêr't se by de ferkiezings op persoanlike titel de mearderheid fan 'e stimmen helle hawwe (krekt itselde systeem as yn Grut-Brittanje). De provinsje wurdt regearre troch in eigen regear mei oan it haad in minister-presidint. Yn Kanada is it trouwens wenst (mar gjin wet) dat de minister-presidinten fan 'e ûnderskate provinsjes oantsjut wurde as premier, wylst de federale minister-presidint de prime minister is. Yn it federale Kanadeeske parlemint yn Ottawa wurdt Alberta yn 'e Senaat fertsjintwurdige troch 6 fan 105 sitten (5,7%), en yn it Legerhûs troch 28 fan 308 sitten (9,1%).
Ekonomy
De ekonomy fan Alberta is ien fan 'e sterksten fan Kanada, ûnderstipe troch de noch altyd oanwaaksende oaljeyndustry yn 'e provinsje, en yn mindere mjitte troch de lânbou- en technologysektors en it toerisme. It bruto pronvinsjaal produkt wie yn 2007 mei K$74.825 61% heger as it nasjonaal gemiddelde.
Alberta is de grutste produsint fan ierdoalje en ierdgas yn Kanada. Op it mêd fan 'e lânbou is fral de fetweiderij fan belang; yn Alberta wurde mear as 3 miljoen stiks kij holden, en it grutste part fan it Kanadeeske kowefleis is út 'e provinsje ôfkomstich. Behalven kij wurde der ek healwylde bizons holden foar it fleis, en ek dêrfan is Alberta ien fan 'e topprodusinten. As lânbougewaaksen binne fral weet en koalsied fan belang. Wat it hâlden fan bijen foar hunich en waaks oanbelanget, is Alberta ek wer de liedende provinsje yn Kanada. Yn it noarden fan Alberta binne fral mynbou en boskbou wichtich, mei de papieryndustry as grutste ôfnimmer fan dy lêste sektor.
Demografy
Neffens de Kanadeeske folkstelling fan 2011 hie Alberta doe 3.645.257 ynwenners, wat 10,8% mear is as yn 2006. De befolkingstichtens wie yn 2011 5,7 minsken de km². Neffens gegevens fan 'e Kanadeeske folkstelling fan 2006 (dy't basearre binne op selsidentifikaasje, wêrby't men mear as ien etnisiteit oanfinke koe) bestiet de befolking foar in grut diel út lju fan Noardjeropeesk en Eastjeropeesk komôf, mar Alberta hat in folle grutter etnysk ferskaat as de oare Kanadeeske Prêrjeprovinsjes. De grutste etnyske groep wiene de Ingelsen (27,2%), folge troch de Dútsers (20,9%), de Skotten (20,3%), de Ieren (16,6%), de Frânsen (11,9%), de Oekraïners (10,2%), de Nederlanners (5,3%), de Poalen (5,2%) en de Noaren (4,4%). De Skotten hawwe in bûtenproporsjonele ynfloed op 'e plaknammen yn Alberta útoefene; nammen as Calgary, Airdrie, Canmore en Banff binne allegear fan Skotske oarsprong.
De grutste net-Westerske minderheid waard yn 2006 foarme troch de Sinezen, mei 4,2% fan 'e Albertaanske befolking, folge troch de Ynjers mei 2,1%. De earste Sinezen kamen yn 'e 1880-er jierren yn Alberta telâne, doe't se as arbeiders ynset waarden by de oanlis fan it spoar fan 'e Canadian Pacific Railway. Mei-inoar foarmje alle net-Westerske minderheden yn Alberta 13,9% fan 'e befolking, wat de provinsje op dat mêd it trêde plak yn Kanada tapartet, nei Ontario en Britsk-Kolumbia.
De hjoeddeiske Frânsktalige minderheid, de Franko-Albertanen, foarmje mei in oantal fan goed 226.000 sa'n 6,1% fan 'e befolking. Hja binne fral konsintrearre yn 'e midden en it noardwestlike part fan 'e provinsje. Alle lânseigen Yndiaanske folken en de Métis mei-inoar wiene yn 2006 goed foar 5,2% fan 'e befolking. Dy befolkingsgroepen hawwe in heger bertesifer as it Albertaanske gemiddelde, en winne dus net inkeld yn abslute sifers oan, mar ek relatyf foar de oare ynwenners fan 'e provinsje oer.
Godstsjinst
Op it mêd fan godstsjinst bestie neffens sifers út 2001 70,1% fan 'e befolking Alberta út kristenen, wêrfan 42,1% protestanten, 25,7% roomsen, 1,3% eastersk-otterdoksen en 1,0% eastersk-katoliken. De grutste protestantske denominaasjes wiene de feriene protestantske United Church of Canada (13,5%), anglikanen (5,9%), lutheranen (4,8%), baptisten (2,5%), mormoanen (1,7%), pinksterkristenen (1,4%), minnisten (1,2%) en presbyterianen (1,0%). Ateïsten en agnosten foarmen 23,1% fan 'e befolking. Oare godstsjinsten wiene, yn folchoarder fan grutte: de islaam (1,7%); it boedisme (1,1%); it sikhisme (0,8%); it hindoeïsme (0,5%); it joadendom (0,4%); en it Westersk heidendom (0,1%). De oanhingers fan 'e lânseigen religyen fan 'e ûnderskate Yndiaanske folken foarmen mei-inoar 0,2% fan 'e befolking. De Al-Rashidmoskee fan Edmonton is de âldste moskee fan Kanada.
Taal
It Ingelsk is de offisjele taal fan Alberta, dy't as sadanich by wet fêstlein is. It is ek de memmetaal fan in grutte mearderheid fan 'e Albertaanske befolking, 80,0%. Nei it Ingelsk folgje it Frânsk (6,1%), it Sineesk (3,0%) en it Dútsk (2,6%) as de twadde, trêde en fjirde taal fan 'e provinsje. Oare talen dy't yn Alberta sprutsen wurde, binne it Pûndjaabsk (1,1%) en (yn folchoarder fan ôfnimmende sprekkersoantallen) it Filipynsk, Oekraynsk, Spaansk, Poalsk, Arabysk, Nederlânsk, Fjetnameesk, Italjaansk, Oerdû, Koreaansk, Hindy, Perzysk, Portegeesk en Hongaarsk, allegear sprutsen troch minder as 1% fan 'e befolking. De grutste lânseigen taal wie it Kry (Cree), mei goed 17.000 sprekkers (0,5%).
Klimaat
Yn súdlik en sintraal Alberta hearsket in drûch lânklimaat mei waarme simmers (mei temperatueren fan soms wol 40 °C) en strange winters (wêrby't it kwik soms sakje kin oant –46 °C). It klimaat fan 'e provinsje wurdt yn hege mjitte beynfloede troch de Rocky Mountains, yn it westen, fral wat delslachhoemannichten oanbelanget, mei't de bergen oan harren eastkant in grut reinskaad smite, dêr't it folle drûger is as oan 'e westkant, yn Britsk-Kolumbia. It noardlike part fan Alberta hat in toendraklimaat, mei koarte koele simmers en tige strange winters dy't it grutste part fan it jier yn beslach nimme. It westen fan 'e provinsje leit yn 'e smoute fan 'e bergen, sadat it beskerme wurdt tsjin 'e kâlde poallucht dy't yn 'e rest fan Alberta winterdeis sokke lege temperatueren feroarsaket. Yn it súdwesten wurdt de winter fierders gauris ûnderbrutsen troch de waarme, drûge chinook, in wyn dy't delblaast út 'e bergen en yn hiele koarte tiid ûnbidige temperatuerferskillen feroarsaakje kin. By Pincher Creek is sa de temperatuer yn ien oere ris omheechgien fan –19 °C oant 22 °C.
Filips de Goede
Famylje
Filips hie 30 erkende mêtressen en 18 bûtenechtlike bern
Bûtenlânse polityk
Diplomatyk gie Filips de Goede folle foarsichtiger te wurk as syn heit Jan sûnder Eangst of syn soan Karel de Stoute. Hy makke handich gebrûk fan de twastriid tusken Ingelân en Frankryk yn de tiid fan de Hûndertjierrige Oarloch. Mar hy woe him net echt minge yn it konflikt. Yn in kampanje tsjin Compiegne arrestearre hy Jeanne d’Arc, dy’t hy útlevere oan de Ingelsen. Uteinlik twong hy yn 1435 de Frânske kening ta in frede my de namme Frede fan Atrecht. Yn 1436 beslute hy ta in belis fan Calais om dizze stêd fan de Ingelsken ôf te pakken. Mar dit mislearre. Syn fierdere ekspânsjepolityk wie foaral basearre op erfenissen en it opkeapjen fan titels.
Rykdommen fan it hof
It Boergondyske ryk omfette de tichtbefolke en it rykste gebiet fan West-Jeropa. Net tafallich liet Filips de Goede him dan ek neame "grand duc d'occitaine" (grutte hartoch fan it westen). Hy joech hjir hiel dúdlik mei oan dat hy ûnôfhinklik wie fan Frankryk. Hoewol't de boargers yn de stêden mear en mear privileezjes krigen en mear ekonomyske macht, profitearre de aristokrasy op wielderige manier mei fan de rykdom fan it hof. Dat utere him yn grutte útjeften om klean en keunstfoarwerpen te keapjen. It skynt sels sa te wêzen dat oan it hof fan Filips de Goede yn de perioade 1444-1446 oant 2 persint fan ynkomstenbegrutting spandearre is oan de oankeap fan goud beklaaide stof en side. De Oarder fan it Gouden Flues wie ferneamd om de grutte feesten. Filips boude skitterjende paleizen lykas Coudenberg yn Brussel, Palais de ducs yn Dijon. Filips de Goede fûn in tapijt moaier mar ûnder syn bewald berikte de skilderkeunst in toppunt mei masters lykas Van Eyck en Rogier van der Weyden. De Boergondyske skoalle ûntstie út in elite fan musisy Gilles Binchois, Robert Morton en letter Guillaume Dufay dy’t allegear tsjinnen yn de hofkapel fan de hartoggen. thumb|right|200px|Filips de Goede op in miniatuur skildere troch Rogier van der Weyden
Dea en begraafplak
Filips de Goede ferstoar yn Brugge op 15 juny 1467. De hiele stêd wie yn djippe rou. In roustoet en 20.000 taskôgers soenen him begeliede nei de Sint-Donaas katedraal wêr't hy seremonieel te hof brocht is. Yn 1467 besliste Karel de Stoute om it stoflik omskot fan syn heit nei syn útdruklike winsk oer te bringen nei it paleis fan de hartoggen fan Boergonje yn Dijon. Inkel it hert en de yngewanten, dy’t al apart bewarre wienen binne efterbleaun yn Brugge.
Jacob Michiel Ydema
Jacob Michiel Ydema (Greonterp, 5 oktober 1901 - Winterswijk (Miste), 14 oktober 1990) wie in Nederlânske keunstskilder en glêzenier.
Libben en wurk
Ydema studearre in jier lang Medisinen yn Grins en begûn dêrnei oan in stúdzje Dútsk dy’t er trije jier letter yn Amsterdam foltôgje soe. Ienkear yn Amsterdam oankommen skreau er him yn foby de tekenskoalle, in skoalle foar ûntwerpers yn de tún fan it Ryksmuseum. Dêr waard syn talint opmurken. By hege útsûndering mocht Ydema tuskentiids oerstappe nei de tichtby lizzende Ryksakademy. Under lieding fan de heechleararen Jurres en Bronner bekwame de jonge studint him de kommende jierren yn de skilder- en de byldhoukeunst.
Hy gie werom nei Fryslân, mar krige net folle opdrachten. De omslach kaam yn 1936 doe’t hy troch Machiel Visser, behearder fan de koloanje "Moai Gaasterlân" yn Riis frege waard om de kapel fan it koloanjehûs te skilderjen. Foar de Sint-Michaeltsjerke yn Wâldsein makke hy doe panielen dy’t lofts en rjochts fan it heechalter te sjen binne. Dy panielen stelle de kosmyske striid tusken it Goede en it Kweade foar. Foar de tsjinjende ingelen yn dizze foarstelling brûkte hy de gesichten fan de Wâldseinder roomske jongerein. Syn reputaasje as keunstskilder wie hjirmei setten. Soks kaam mei troch in befreone preester en keunsthistoarikus, Frits van der Meer, in jubeljende krityk skreau oer de skilderingen yn Wâldsein. Fan dat stuit ôf rûnen de opdrachten binnen en úteinlik hawwe in tritichtal tsjerken yn Nederlân wanskilderingen of brânskildere ramen krigen. It betreft dan benammen tsjerken yn it noarden fan Nederlân, lykas de Sint-Odulfustsjerke yn Bakhuzen en de Sint-Nikolaastsjerke yn Sint Nyk dy’t meardere brânskildere ramen en twa roasfinsters hat fan de keunstner. It wiene dizze ramen dy’t de tsjerke foar ôfbraak behoeden en der foar soargen dat de tsjerke ûnder monumintesoarch kaam. Mar ek op oare plakken, lykas yn Doetinchem, Apeldoorn en Breda, binne skilderingen fan Ydema te finen. Ek in tsjerke yn Jennings (Louisiana, USA) waard yn 1957 troch Ydema fan skilderingen en ramen foarsjoen. Dat wie ek de lêste opdracht dy’t hy akseptearre.
Hy gie werom nei de universiteit en studearre kulturele antropology yn Nymwegen en Leien. Hy spesjalisearre him op keunst en kultuer fan de Bataks op Sumatra. Om 1975 naam hy it pinsiel wer op. Lange dagen brocht hy troch yn syn atelier, wêrby’t hy benammen selsportretten skildere. Yn 1988 bejoegen syn eagen it foar it meastepart en gie Ydema opnij oan de stúdzje. Hy begûn oan in artikel oer de ikoanografy fan ier-Sineeske brûnzen en oare keunstfoarwerpen, wêryn hy parallellen seach mei de ikoanografy fan de Batak. Ta publikaasje is it net mear komd. Op 15 oktober 1990 ferstoar hy yn syn stúdzjekeamer. Hy waard begroeven yn Blauhûs.
Strjitten yn Beetstersweach
thumb|right|200px|Hoofdstraat De Strjitten yn Beetstersweach:
B
thumb|Beetsterwei 2 thumb|Beetsterwei 13
H
thumb|Gerjochtsgebou Haadstrjitte 85 thumb|''Haadstrjitte 84'
M
thumb|Moleleane 15
P
thumb|Poostwei 2
T
thumb|Tsjerkepaad West 1
Oranje (Drinte)
thumb|left|Lizzing Oranje yn Midden-Drinte
Oranje is in lyts doarp yn de provinsje Drinte, yn de gemeente Midden-Drinte, oan it Oranjekanaal tusken Hijken en Smilde.
Oranje leit om in eardere ierappelmoalfabryk fan Avebe hinne, dat al mids jierren tachtich tichtgien is. Fan 1992 oant yn 2014 húsmanne Boartersstêd Oranje yn dy fabryk. By it gebou leit ek it bungalowpark Pipodoarp. Yn oktober 2014 waard nije bestimming troch eigner Hennie van der Most fûn, it bungalowpark Oranje waard verhierd oan it 'COA' om der asylsikers yn ûnder te bringen.
Tichteby Oranje leit it Hijkerfjild. Bewesten dat natuergebiet leit it "Diependal"; earder floeifjilden fan it ierappelmoalfabryk, no is it in natuerreservaat dêr't it publyk net komme mei.
Tink derom
Oranjedoarp is in oar doarp lâns in kanaal yn Drinte dat net beiiisd moat wurde mei Oranje oan it Oranjekanaal.
Lier (stêd)
Lier (East-Frysk-Plat: Læær, Sealterfrysk: Lier, Dútsk: Leer) is in stêd yn Nedersaksen, yn 'e Landkreis Lier. De stêd hat sa likernôch 34.000 ynwenners en is dêrmei nei Emden en Auwerk de op twa nei grutste stêd fan Eastfryslân. Lier is oarspronklik ûntstien oan 'e iggen fan 'e rivier de Leda, mar wreide him letter út nei de Iems ta. Sa koene ek skippen fan see de stêd berikke. Troch alle ferkearsferbiningen dy't by Lier gearkomme, wurdt de stêd ek wol de Poarte fan Eastfryslân neamd (Tor Ostfrieslands). Yn 'e lette fjirtjinde en iere fyftjinde iuw wie Lier troch tadwaan fan 'e haadling Fokko Ukena it politike sintrum fan Eastfryslân. Lykwols krige it pas yn it 1823 stedsrjochten. Yn earder tiden wie Lier in flekke, mar it funksjonearre yn 'e praktyk al folle langer as in stêd. De âlde binnenstêd mei syn histoaryske huzen makket Lier ta ien fan 'e moaiste stêden fan 'e regio. Fjouwer boargen, in ferskaat oan monumintale bouwurken, en tsjerken út ferskillende iuwen binne yn 'e stêd werom te finen.
Klimaat
Lier leit yn in reedlike sône en it klimaat wurdt beynfloede troch de Noardsee. Yn de simmer binne de deistige temperatueren leger as yn it binnenlân, yn ‘e winter binne de temperatueren ornaris heger as yn it binnenlân.
Neffens de klimaatklassifikaasje fan Köppen leit Lier yn in gebiet mei de yndieling Cfb. (tuskenbeiden seeklimaat). Binnen dy matige sône is Lier ûnderdiel fan it Klimabezirk Niedersächsisches Flachland Nordsee-Küste. It klimaat is maritym mei relatyf kâlde simmers mei relatyf in protte rein, mar de winters binne myld en der falt net in protte snie.
It waarstasjon dat it tichste by Lier leit is yn Emden.