cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ofwennen
Ferfanging foar tatemolke
Yn in protte net-Westerske kultueren krije poppen dy't ôfwûn wurde daliks itselde iten foarset dat harren âlden ek ite, mar dat foar harren foarkôge is troch (meastal) de mem. Wittenskiplik ûndersyk hat oan it ljocht brocht dat sok foarkôgjen fan 'grutte-minske-iten' in wichtige ûntwikkeling wie yn 'e minsklike skiednis, om't it bern al op in iere leeftyd foarseach fan in folle bettere boarne fan proteïnen as dat se oars te iten krije soene, wat by har in izertekoart foarkaam. Boppedat hat foarkôgjen ek ymmunologyske foardielen troch stoffen dy't fia de flibe fan 'e mem oan 'e poppe oerdroegen waarden. Dat giet der dan wol fan út dat de mem sûn, is, want it is likegoed mooglik om sykten op dy wize fan âlder op bern troch te jaan.
Jouster Wettersportferiening
thumb| JWS thumb|Havens fan de JWS De Jouster wettersportvereniging (JWS) is in partikuliere wettersportferiening op De Jouwer. De feriening hat twa eigen jachthavens en is oansluten by it wettersportbûn. De feriening hie yn 2019 sa'n 550 leden.
De beide jachthavens hawwe iepen en oerdekte jierlisplakken. Foar lytsere boaten binne der drûchstallings en trailers. De havens binne saneamde opberchhavens en ha net folle fasiliteiten as ferieningsgebou of sinitêre foarsjennings. By de havens is in wurkplak en in havenkantoar fan de behearder.
Skiednis
Yn 1932 waard de wettersportferiening "Joure en omstreken" oprjochte. De leden betellen in gûne kontribúsje yn it jier. De klupflagge bestie út in puntflagge mei in griene middenbaan mei oan beide kanten bêzje. Op de flagge stiene de letters JWS. De flaggen wiene yn trije gruttes te keap foar 10, 80 en 120 sinten. Yn 1933 wiene der 90 leden, dy't dat jier in demontabele starttoer oantúgden. It oanlizzen oan de Griene Dyk waard dat jier troch de eigener fan de grûn ferbean. Meidat de earste jierren troch min waar de wedstriden net folle dielnimmers hie, rûn it kastekoart op, mei dêrom waard yn 1936 it slepen fan de boaten nei Grou ôfskaft. Dat jier waard ek besluten om net langer sigaren as wedstrydpriis te jaan. Yn 1937 waard de feriening Keninklik goedkard en krige doe de namme Jouster Watersport (JWS). De feriening keapet yn 1937 it 'groote bootenhuis' oan de Jouster Sylroede fan H. Koen en in stripe lân oan de Sweachmerfeart. Doe't de Nutssparbank net it hiele bedrach finansiere woe, waard dat bedrach as obligaasje opbrocht troch de 116 leden en fjouwer donateurs. Yn de oarloch waard in grut ferrin fan leden ferwachte, mar der ûntstie krekt oarsom in wachtlist fan 40 minsken. Der kaam doe in haven yn de Sniksweachster feart. Yn 1944 mocht net syld wurde, omdat de grutte Marren troch de Dútsers as 'spergebiet' oanmerke wiene.
Nei de oarloch rûn it ledetal werom nei 46. De âlde flagge waard fernijd, mar koe pas in pear jier letter levere wurde troch materiaalkrapte. De reade flagge wie troch blauwe banen yn fjouweren ferdield. Op it krúspunt fan de banen steane yn in wite 'maple leaf' de letters JWS. It eskdoarnblêd is in earbetoan oan de Kanadezen dy't De Jouwer befrijd hawwe.
Temagami Earste Naasje
De Temagami Earste Naasje (Ingelsk: Temagami First Nation; Odjibwe: Teme-augama Anishnabai) is in Yndiaanske stamme-organisaasje yn Kanada, mei in eigen reservaat yn it sintrale part fan 'e provinsje Ontario, op in eilân yn 'e Temagami-mar. De Temagami Earste Naasje bestiet út etnyske Odjibwe en hat in lange skiednis fan konflikten mei de Kanadeeske autoriteiten. It haadkertier fan 'e stamme is fêstige yn Bear Island.
Jouster Wettersportferiening
Skiednis
De jierlikse sylwedstryd by Grou waard yn 1948 ôfskaft. Yn 1953 wiene noch mar fiif leden oer sadat de kontribúsje en de flaggepriis omheech moast. It 25-jierrich jubileum waard yn 1957 fierd mei in reüny fan Rûne en Platboaiemjachten en in wedstryd op de puollen. De Griene Dyk waard oankocht troch de gemeente en der kaam in steger fan 100 meter. Yn 1960 krige de feriening tastimming foar in 'houten flier' mei 34 lisplakken foar eksploitaasje yn eigen behear. It ledetal rûn dy jierren hurd op, sa wiene der yn 1966 al trijehûndert leden. Doe't de 'Houten Flier' yn 1967 wer útwreide wurde moast en it ledejild omheech gie, krige de haven as bynamme 'Gouden Flier'. Yn 1968 waard besluten om gjin ûnderlinge wedstriden mear te hâlden. Wol waard in tasichthâlder foar de haven beneamd. De feriening waard yn 1968 lid fan de Marrekrite. In jier letter waard in begjin makke mei de oanlis fan in jachthaven oan de Jonkersfeart dy't de namme Griene Moune krige. De âlde skiphuzen oan de Sweachmerfeart waarden ferkocht. Dy wiene oerstallich wurden trochdat de boaten grutter en heger waarden en net mear goed troch de brêge koene. De nije haven waard nei in ruilferkavilng al yn 1972 fierder útwreide. It jubileum waard dat jier fierd mei in feestjûn yn de Buorkerij. De JWS wie ek belutsen by de organisaasje fan it Nederlânsk Kampioenskip 16 m² op de Snitser Mar. Yn 1978 wie de fjirde faze fan de 'Houten Flier' klear. thumb|Flagge mei de eardere wimpel By it 50-jierrich bestean yn 1982 hie de feriening hast 800 leden. De Houten Flier (103) en de Griene Moune (232) hawwe dan 335 oerdekte lisplakken en 115 iepen lisplakken. Foar de havenmaster kaam der in oare wenarke. By de wedstriden waard gearwurke mei de HWN (Hearrenfeanster Wettersportferiening Nannewiid) Yn 1990 wurde yn haven Griene Moune 40 nije lisplakken yn gebrûk nomd. Yn 1997 komme de T-shirts, poloshirts, sweaters en petten yn de hannel mei it logo fan de JWS. It âlde kaaiesysteem foar tagong ta de havens en skiphuzen waaard yn dizze tiid ferfongen troch in kaartlêssysteem. Yn 1999 waard it 60-jierrich bestean fierd mei spultsjes as piksjitten op de Goaiïngarypster Puollen en in knobbeltocht fan de puollen nei de stêd Sleat. Yn de 21e iuw rûnen de kosten fan ôffalferwidering op. Sa moast der in oerkaping foar de oalje komme en opslachtanks foar bilgewetter. Yn 2008 is de wâlbeskoaiïng ferbettere en waard de púnferhurding fan it terrein ferfongen troch betonplaten. Yn 2010 hie de haven in 100% besetting en in lytse wachtlist.
Temagami Earste Naasje
Reservaat
It Yndianereservaat fan 'e Temagami Earste Naasje is it Bear Island Reservaat 1 (Bear Island 1 Reserve), dat op Bear Island yn 'e Temagami-mar leit. Dat is it op ien nei grutste eilân yn dy mar nei it eilân Temagami. It reservaat hat in oerflak fan 2,9 km² en bestiet sûnt 1971. It haadkertier fan 'e stamme is fêstige yn it doarp Bear Island, dat ferneamd is nei it eilân.
Demografy
De leden fan 'e Temagami Earste Naasje besteane út etnyske Odjibwe (Ojibwe), ek wol Tsjippewa (Chippewa) neamd, in Algonkwynsktalich folk dat de talrykste Yndiaanske groep is yn 'e krite fan 'e Grutte Marren fan Kanada en de Feriene Steaten. De Temagami Earste Naasje bestiet spesifyk út 'e neikommelingen fan 'e tradisjonele Teme-augama Anishnabai-troep (Standert-Odjibwe: Dimii'aagamaa Anishinaabe), dat "Folk fan it Djippe Wetter" betsjut.
Skiednis
De Odjibwe fan 'e Teme-Augama Anishnabai-troep hawwe al iuwenlang yn 'e omkriten fan 'e Temagami-mar wenne, dêr't se har troch jacht, fiskerij en it sammeljen beien en oar yn it wyld groeiend iten ûnderholden. Yn 1850 wiene se ien fan 'e troepen dy't mei de Britske Kroan it Robinson-Huron Ferdrach tekene. Yn 'e 1880-er jierren bouden se wenten op Bear Island njonken de wenten dy't se al hiene op it omlizzende fêstelân.
Yn 1943 kocht it Departemint fan Yndiaanske Saken it eilân fan 'e provinsje Ontario foar in bedrach fan $3.000 om der in permanint Yndianereservaat fan te meitsjen. De leden fan 'e Temagami Earste Naasje hiene dêr lykwols gjin boadskip oan, en wegeren har permanint op it eilân nei wenjen te setten oant har alle oerheidssubsydzjes ûntsein waarden oant se ynbûnen. Uteinlik stimden se der yn 1968 ûnder twang en protest mei yn om har op it eilân te fêstigjen, dat sadwaande yn 1971 formeel de status fan reservaat krige.
De Temagami Earste Naasje joech lykwols syn oanspraken op it omlizzende lân net op, en yn 1973 spande de stamme in rjochtsaak oan tsjin 'e Kanadeeske steat om 'e ekonomyske ûntwikkeling troch dyselde steat fan dat ûnteigene lân tsjin te kearen. Nei jierren fan juridysk toulûken ferlear de Temagami Earste Naasje de rjochtsaak úteinlik yn 1984. Yn heger berop joech it Heechgerjochtshôf fan Kanada de oerheid ek gelyk, mar teffens die it de útspraak dat de Kanadeeske steat syn fidúsjêre ferplichtings foar de Temagami Earste Naasje oer, sa't dy fêstlein wiene by it Robinson-Huron Ferdrach fan 1850, net neikommen wie.
Yn 1988 karde de Ontariaanske minister fan Natuerlike Helpboarnen Vince Kerrio it trochlûken fan 'e Red Squirrel-houtsjerswei goed, dwers troch it gebiet hinne dêr't de Temagami Earste Naasje noch altyd oanspraak op makke. Dat late yn 'e jierren 1988-1989 ta in rige dykôfsettings troch de leden fan 'e stamme, dy't dêrfoar sterke stipe krigen fan miljeu-aktivisten en leden fan oare Yndiaanske stammen yn Ontario. Yn 1991 waard de Wendaban Stewardship Authority oprjochte, wêryn't fertsjintwurdigers fan sawol de Temagami Earste Naasje as de provinsje Ontario sit hiene. Dy kommisje moast it de ynrjochting fan it gebiet oan 'e houtsjerswei regelje, en betocht in plan, mar krige gjin jild om dat plan út te fieren en waard úteinlik opheft sûnder wat bedijd te hawwen.
Edmé Quenedey des Ricets
Edmé Quenedey des Ricets (ek: Edmé Quenedey) (Riceys-le-Haut, 17 desimber 1756 - Parys, 16 febrewaris 1830) wie in Frânsk keunstskilder en graveur, dy't fral bekend waard fan syn miniatueren.
Hy wie boaske oan Marie-Madeleine Pella, sy krigen twa bern, Adèle and Aglaë; de lêste soe letter assistint fan syn heit wurde.
Tou
Tou of koarde is in middel om dingen byinoar te binen of om lûkkrêften oer te bringen. Yn it lêste gefal brûkt men gauris in grouwer soarte tou, dat in keabel of seel neamd wurdt en bestiet út yninoar draaide stringen. Op har beurt besteane sokke stringen wer út ominoar hinne draaide triedden of fezels. Gewoan tou wurdt makke troch tinne triedden te flechtsjen, wylst keabels ûntsteane as stringen of fezels ominoar hinne draaid wurde yn in proses dat 'slaan' hjit. Lju dy't foar har berop tou meitsje, wurde sadwaande touslaggers neamd. Harren wurkplak is in touslaggerij op in lynbaan.
Foarhinne waard tou makke fan natuerlike materialen, lykas himp of flaaks; tsjintwurdich wurde yn 'e regel keunststoffezels brûkt, lykas nylon, polypropeen of polyester. Foar tige swier wurk besteane fierders stielkeabels, dy't makke binne fan stieltriedden. As der ferlet is fan noch sterker materiaal, wurdt yn 'e regel in keatling brûkt ynstee fan tou of keabels.
Yn earder tiid waard tou oeral foar brûkt en wie it in ûnmisber stik ark foar hast alle swiere wurk. Troch de oanhâldende meganisearring en automatisearring binne foar in protte wurksumheden tsjintwurdich metoaden beskikber wêrby't it gebrûk fan tou oerstallich wurden is. (Sa brûkt men no bgl. in heftruck om guod op te tillen dat eartiids ophyst wurde moast.) Sadwaande wurdt tou tsjintwurdich fral noch brûkt yn 'e skipfeart, om skippen fêst te lizzen en ladings fêst te setten, en yn 'e lânbou, om hikken mei ticht te binen. By sylskippen wurdt alle tugaazje dêr't de seilen mei oan 'e mêsten fêstsitte ek wol it touwurk neamd.
Tetraploïde
In tetraploïde sel is in sel wêrfan’’t yn de selkearn fan elk gromosoom troch genoommutaasjes fjouwer eksimplaren oanwêzich binne (geslachtsgromosomen útsûndere). Dat wurdt werjûn mei 2n = 4x, wat sizze wol dat yn it diploïde stadium fan de libbenssyklus de homologe gromosomen fjouwer kear foarkomme en dat ek elk gen op syn minst fjouwer kear foarkomt. By de meloaze ûntsteane de haploïde geslachtssellen en wurdt dat tal midstwa dien ta 2x. Tetraploïde sellen binne fakentiids ûntstien troch ferdûbeljen fan it genoom by diploïde sellen. Dat kin sawol op natuerlike as op keunstmjittige wize barre. Gauris wurdt in kolgisinebehanneling brûkt foar it meitsjen fan keunstmjittige tetraploïden.
Tetraploïde planten binne faak grutter en troch de minske faak selektearre, lykas hurd weet, amerweet, tetraploïde Ingelsk raaigers en tetraploïde Italjaansk raaigers. Ek komme by koalsoarten tetraploïden foar yn de foarm fan allotetraploïden.
By in Alloploïde organisme komme de gromosomen fan mear as ién soarte. Trochdat in diploïde alloploïde faak steryl is, binne by de evolúsje allinnich de tetraploïden of hegere polyploïden útselektearre. In foarbyld fan in allotetraploïde is koalsied (Brassica napus) mei 38 gromosomen dat ûntstien is út koal (Brassica oleracea) mei 18 en Sineeske koal (Brassica campestris) mei 20 gromosomen. By in autoploïde plant komme de gromosomen fan ién plant.
As in diploïde en in tetraploïde organisme har fuortplantsje, kinne der triploïde neikommelingen ûntstean, wêrby’t yn de selkearn fan elk gromosoom trije eksimplaren oanwêzich binne. De geslachtssellen fan tetraploïde organismen binne nammentlik diploïde, en dy fan diploïde organismen haploïde.
Der wurdt op grûn fan de genetyske gearstalling ûnderskied makke yn in: wêrby’t A stiet foar in dominant allel en a foar in resessyf allel.
Fuotbalferiening De Kooi
De Kooi waard oprjochte op 20 maart 1922. De namme is ûntliend oan it gebiet dat rjochting de Wâldfinnen lei. Neist de Kooi waard yn april 1927 op De Jouwer noch in twadde fuotbalferiening oprjochte "Zwaluwen". Dy klup gie al binnen in pear jier op yn De Kooi. De fjilden fan De Kooi leine oan de Hurddraversdyk. By it fuotbalfjild stie in kafee dat ek as kantine brûkt waard.
Yn 1965 fusearre De Kooi mei de roomske fuotbalferiening Friso ta fuotbalferiening SC Joure. De oprjochtingsdatum fan de âldste klup, De Kooi, waard doe as oprjochtingsdatum fan SC Joure oannomd. By de fúzje op 16 augustus 1965 kaam der in nij tenu.
Ola Rudnicka
Rudnicka hat op de catwalk rûn foar 3.1 Phillip Lim, Dolce & Gabbana, Victoria Beckham, Chloé, Dior, Valentino, Roberto Cavalli, Marc Jacobs, Calvin Klein, Diane von Fürstenberg en oaren.
List fan Yslânske ambassadeurs yn Estlân
Dit is in list fan Yslânske ambassadeurs yn Estlân.
Spûkferhaal
It spûkferhaal is in subsjenre fan fantasy en faak ek fan horror. Dat lêste hinget derfan ôf oft it ferhaal bedoeld is om 'e lêzer kjel te meitsjen of net. Yn 'e folksmûle wurde ek wol alle ferhalen dy't bedoeld binne om skrik oan te jeien 'spûkferhalen' neamd, hoewol't in korrektere term dêrfoar winliken grizelferhalen is. It skrikeffekt ûntbrekt lykwols ek gauris yn spûkferhalen, mei't sokke ferhalen foar alderhanne doel skreaun binne, fan komeedzjes oant moraliteiten. Faak wurdt oan it spûk de rol taparte fan in skyldwacht of de oerbringer fan in foarsizzing, profesije of warskôging. Mei't it leauwe (of byleauwe) yn spûken yn maatskippijen út 'e hiele wrâld foarkomt, kinne sokke wêzens ek op kultureel mêd in grut ferskaat oan foarmen oannimme.
Foarbylden fan ferneamde klassike spûkferhalen binne The Legend of Sleepy Hollow fan Washington Irving, The Tell-Tale Heart fan Edgar Allan Poe en The Canterville Ghost fan Oscar Wilde. Behalven in op himsels steand ferhaal kin in spûkferhaal ek in ûnderdiel fan in langer wurk foarmje. Dat is bgl. it gefal mei it toanielstik Hamlet fan William Shakespeare (de passaazje dêr't Hamlet de geast fan syn fermoarde heit moetet) en A Christmas Carol fan Charles Dickens (de passaazje dêr't Ebenezer Scrooge warskôge wurdt om syn libben te betterjen troch de geast fan syn eardere sakepartner Jacob Marley).
Jan Rijpstra
Johannes (Jan) Rijpstra (Gouda, 15 july 1955) is in Nederlânsk politikus en bestjoerder.
Karriêre
Rijpstra folge oant 1975 it ateneum oan it Meander Kolleezje fan no yn Swol en besocht de Akadeemje foar Lichaamlike Opfieding yn Grins. Hy siet fan 1988 oant 1990 foar de VVD yn de gemeenteried fan Grins.
Yn 1994 wied er lid fan de ried fan Meppel. Dat jier stapte er oer nei de Twadde Keamer dêr't er dwaande wie mei ûnderwiis, kultuer, wittenskippen, folkssûnens, wolwêzen en sport. Teffens siet er by it Presidium fan de Keamer en wie er fraksjesekretaris. Ek saken dy't de Nederlânske Antillen en Arûba oanbelangen behearden ta syn portefúlje.
Op 15 april 2005 waard Rijpstra boargemaster fan de gemeente Tynaarlo. In jier earder waard er foarsitter fan de Nederlânske honk- en softbalbûn (KNBSB); hy folge dêr Henk van Hoof op.
Febrewaris 2007 waard er foarsitter fan basketbalklup MPC Capitals. Hy wie ûnder mear fan doel om fan MPC Capitals in Europeeske topklup te meitsjen, mar de klup krige jildkrapte en behelle gjin oansprekkende resultaten.
Op 15 maaie 2008 joech er syn boargemastersamt fan Tynaarlo oer omdat er him in Switserlân nei wenjen sette. Yn desimber 2009 folge er Gert van Driel op as foarsitter fan de Keninklike Feriening foar Lichaamlike Opfieding (KVLO). Fan 16 desimber 2014 oant 31 desimber 2018 wied er boargemaster fan de gemeente Noardwyk. Yn ferbân mei de gemeentlike weryndieling per 1 jannewaris 2019 kaam der in ein oan dat amt fan dy gemeente.
De gemeenteried fan Smellingerlân hat Rijpstra op 14 febrewaris 2019 foerdroegen as boargemaster en op 27 maart folge de beëdiging yn dy gemeente.
Trivia
Rijpstra kin it Frysk aardich ferstean, mar hy hat oankundige dat er mei syn frou Caro van Dijk in kursus Frysk folgje sil.
Slach oan de Powderrivier (1876)
De Slach oan de Powderrivier, of it Reynolds-gefjocht, wie in lytse fjildslach oan 'e igge fan 'e Powderrivier, yn Montana, dy't plakfûn op 17 maart 1876. Dit treffen makke diel út fan 'e Bighorn-ekspedysje fan it Amerikaanske Leger, en foarme de iepening fan 'e Grutte Sû-Oarloch fan 1876. Yn 'e Slach oan 'e Powderrivier foel de Amerikaanske kavalery ûnder lieding fan kolonel Joseph J. Reynolds in doarp oan 'e Noardlike Sjajinnen oan dêr't ek guon Oglala-Lakota taholden. Hoewol't de Amerikanen it doarp wisten te ferwuostgjen, wie de wjerstân fan 'e Yndianen sa grut dat de kavalery him fan it slachfjild weromlûke moast. De oanfal waard min útfierd en sterke de Yndianen nei alle gedachten fuort yn harren ferset tsjin it Amerikaanske besykjen om harren te twingen en fêstigje har yn 'e reservaten.
Eftergrûn
Under it twadde Ferdrach fan Fort Laramie, dat yn 1868 in ein makke oan 'e Oarloch fan Reade Wolk, wie de Lakota it Grutte Sû Reservaat taparte, dêr't ek de Black Hills diel fan útmakken, in bercheftige krite yn it súdwesten fan wat no Súd-Dakota is, dy't foar de Lakota hillich is. Nei't yn dat lân ûnder de kontroversjele Ekspedysje nei de Black Hills, yn 1874, goud fûn waard, late dat ta de Goudkoarts fan de Black Hills, wêrby't tûzenen blanke goudsikers it gebiet binnenkrongen. Doe't it dúdlik waard dat it Amerikaanske regear neat dwaan soe om dat tsjin te hâlden, griepen de Lakota sels yn, mei deaden ûnder de goudsikers ta gefolch.
It Amerikaanske regear besleat dat de rykdommen yn 'e Black Hills ekploitearre wurde moasten, en sette de Lakota ûnder druk om it gebiet te ferkeapjen. Dy woene dêr lykwols út noch yn net fan witte. Om in ferlechje foar in oarloch te kreëarjen, oardere it regear doe alle Lakota dy't har bûten de grinzen fan it Grutte Sû Reservaat befûnen om har foar 31 jannewaris 1876 by de har tawiisde Yndiaanske agintskippen yn it reservaat te melden, wittende dat reizgjen winterdeis op 'e noardlike Grutte Flakten net praktysk wie. Doe't de datum fan it ultimatum ferrûn sûnder dat de Yndianen yn it reservaat kommen wiene, fielden de Amerikanen har frij om in oarloch te begjinnen.
PC 1975
De PC fan 1975 waard op woansdei 30 july ferkeatst. De 118de edysje waard wûn troch it partoer fan Johan van Seijst fan Drachten, Klaas van Wieren fan Berltsum en Jetze Faber fan Stiens.
Slach oan de Powderrivier (1876)
Foarskiednis
Yn bitter kâld winterwaar sette brigadegeneraal George Crook, de kommandant fan it militêre Departemint fan de Platte, op 1 maart ôf út Fort Fetteman, yn 'e neite fan it hjoeddeistige Douglas, yn Wyoming. Syn doel wie om 'e Lakota fan 'e foaroansteande medisynman Sittende Bolle en it opstannige opperhaad Mâl Hynder yn har winterkampen te oerfallen en út te skeakeljen. It wie bekend dat dyselden har earne yn súdlik Montana befine moasten, nei gedachten yn it lân fan 'e rivieren de Powder, de Tongue en de Rosebud. Crook syn troepemacht bestie út fiif kompanjyen kavalery, twa kompanjyen ynfantery, in bagaazjetrein besteande út troch fuorlju mende kapweinen en bepakte mûldieren dy't troch boargers laat waarden, ferskate ferkenners en gidsen ûnder lieding fan Frank Grouard, dy't mank de Lakota libbe hie en harren taal spriek, en ien sjoernalist (Robert Edmund Strahorn) om 'e fjildtocht te ferslaan. Yn totaal kaam dat út op 883 man.
PC 1975
Ferrin
De striid wie in heale oere te let begûn, om't it perk ferkeard lein wie, dêr't de perkspylders troch tsjin sinne en wyn yn spylje moasten. Letter moast troch feroare fan de loft it perk nochris ferlei wurde. De finale waard ferkeatst tusken de partoeren fan Piet de Jong, Johan Halbesma en André Roosenburg en fan Johan van Seijst, Klaas van Wieren en Piet Jetze Faber. It lêstneamde partoer wûn; in oerwinning dêr't alle trije tige wiis mei wienen. Johan van Seijst waard keazen ta kening.
Fiifhûndert gûne
In Frjentsjerter juwelier hie tasein de winner elts fiifhûndert gûne te jaan, mar yn de finale hienen de spylders dêr net om spile. De beide partoeren hienen yn it foar al ôfpraat it jild trijehûndert om twahûndert te ferpartsjen.
Slach oan de Powderrivier (1876)
Foarskiednis
It waar spile Crook syn fjildtocht lykwols parten: it wie sa kâld dat de termometers fan dy tiid de temperatuer net mear werjaan koene. De soldaten moasten foar it iten harren foarken earst yn it kampfjoer opwaarmje, om't se oars oan har tongen fêstfrearen. Op 5 maart smiet in sniestoarm mear as 30 sm snie del, wat de opmars noch fierder fertrage. Crook folge sadwaande mei in slakkegonkje it Bozeman Trail nei it noarden oant it plak dêr't earder Fort Reno stien hie. Dêr oankommen liet er de twa kompanjyen ynfantery en de bagaazjetrein ûnder lieding fan kaptein Edwin M. Coates in befoarriedingsdepot oanlizze, wylst er sels mei de kavalery fierder (en flugger) opteach.
Op 16 maart waarden Crook syn ferkenners twa Yndiaanske krigers gewaar, dy't de Amerikaanske opmars yn 'e gaten holden. Hja identifisearren de Yndianen as Lakota en leauden op basis dêrfan dat it winterkamp fan Mâl Hynder deunby wêze moast. Crook negearre de beide Yndianen, mar de oare moarns om 5.00 oere stjoerde er kolonel Joseph J. Reynolds mei in troepemacht fan 6 kompanjyen (383 man) efter harren oan, wylst er sels 499 man by him hold. Grouard en oare ferkenners folgen de Yndianen nei in plak oan 'e igge fan 'e Powderrivier, dêr't in Yndiaansk doarp opslein wie. Skattings oer it tal krigers dat dêr oanwêzich wie, rinne útinoar fan 60 oant 250. De ferkenners stelden Reynolds op 'e hichte fan it bestean fan it doarp, en de kolonel rekke derfan oertsjûge dat er it doarp fan Mâl Hynder ûntdutsen hie. Yn wurklikheid wie it it doarp fan Alde Bear, in haadman fan 'e Noardlike Sjajinnen, dat bûnsgenoaten fan 'e Lakota wiene, en dêr't sadwaande ek guon Oglala-Lakota taholden.
De slach
It plan fan oanfal mislearre lykwols fuortendaliks al, doe't bliken die dat it Yndiaanske doarp hast 1½ km noardliker lei as dat men ynskatten hie. Sadwaande wie inkeld Kompanjy K fan kaptein Egan, dy't begelaat waard troch sjoernalist Robert Edmund Strahorn, yn posysje doe't de oanfal begûn. It gefolch wie dat Egan en syn ûnderbefelhawwer, twadde luitenant John Gregory Bourke, mei harren 47 man sûnder ienige stipe fan 'e oare detasjeminten it doarp bestoarmen. De Yndianen wiene troch de oanfal folslein ferrast. Froulju, bern en âlderein ûntflechten yn noardlike rjochting it doarp, wylst de krigers nei de súdein tastreamden om ûnder lieding fan 'e Sjajinske opperhaden Twa Moannen, Lytse Wolf en Houten Skonk en de Lakota-haadman Rikel de oanfal ôf te slaan.
Sjajinnen dy't oer gewearen beskikten namen posysjes yn op 'e kliffen dy't oer it doarp útseagen, en namen dêrwei Kompanjy K ûnder fjoer. Ferskate kavaleristen rekken dêrtroch ier yn 'e striid ferwûne en útskeakele. Koart nei't de striid begûn krige Egan fersterking fan ferskate oare kompanjyen kavalery, en wist de Amerikanen it doarp yn te kringen. Doe't Reynolds sels op it slachfjild arrivearre, oardere er om it hiele doarp plat te baarnen, ynklusyf de winteritensfoarrieden fan 'e Yndianen. Mei troch de kjeld en de snie woe it doarp lykwols mar min baarne, oant it fjoer einlings de foarrieden buskrûd fan 'e Yndianen berikte en ferskate tipys eksplodearren. Ek alle winterklean fan 'e Yndianen waarden ferbaarnd, hoewol't de soldaten dy better foar harsels hâlde kinnen hiene, mei't it sa kâld wie dat in grut tal fan harren befriezingsferskynsels oprûnen. Tsjin 14.00 oere wiene der trije soldaten dea en seis ferwûne rekke.
Nei ôfrin fan 'e slach
Yn syn haast om him werom te lûken liet Reynolds behalven de slim ferwûne Ayers ek de stoflike omskotten fan trije oare Amerikaanske soldaten efter, ien op it slachfjild yn it doarp en twa oaren yn in tydlik fjildhospitaal dat de Amerikanen fuort bûten it doarp opset hiene. Reynolds rêste net ear't er tsjin 21.00 oere jûns in ôfstân fan 32 km tusken syn troepen en it doarp pleatst hie. Doe wied er arrivearre op it plak dêr't er him wer by Crook jaan soe, mar Crook wie net op it ôfsprutsen plak, mei't er 16 km nei it noardeasten ta syn kamp opslein hie, en Reynolds dêr net fan op 'e hichte steld hie. Pas tsjin 'e middei fan 18 maart koe Reynolds him sadwaande wer oanslute by Crook syn troepen. Op 26 maart kearden de Amerikanen werom yn Fort Fetterman.
De balâns
Hoewol't de Noardlike Sjajinnen en Lakota mar 4 oant 6 deaden (ynkl. froulju & bern) en 3 ferwûnen te betreurjen hiene, wiene se frijwol al har besittings kwytrekke. De froulju en bern rûnen trije dagen troch de winterkjeld om it doarp fan Mâl Hynder te berikken, dêr't se gastfrij ûnthelle waarde. Underweis frearen lykwols ferskaten fan harren dea. Hoewol't de Amerikanen de hiele hynstekeppel fan it doarp bútmakke hiene, ferlearen se dy de oare deis wer, doe't de Lakota alle hynders op in stik as hûndert nei weromstelle koene om't de útputte skyldwachten de kop der net goed by hiene. Oan 'e Amerikaanske kant wiene der fjouwer deaden fallen, ynkl. soldaat Ayers. Fierders wiene der 6 soldaten ferwûne rekke yn 'e striid, wylst 66 oaren troch de kjeld befriezingsferskynsels oprûn hiene.
Neisleep
Yn jannewaris 1877 waard kolonel Reynolds yn Cheyenne foar de kriichsrie fan it Amerikaanske Leger dage. Der waarden trije oanklachten op it mêd fan plichtsfersom tsjin him ynbrocht: om't er de foarrieden yn it doarp ferbrâne litten hie wylst it leger dy goed brûke kinnen hie; om't er de hynstekeppel ferlern hie; en om't er soldaten op it slachfjild efterlitten hie en de earste oanfal net goed ûnderstipe hie. Reynolds waard op alle trije oanklachten skuldich befûn en feroardiele ta in jier opskoarring fan rang en soldij. Presidint Ulysses S. Grant, dy't oan 'e Amerikaanske Militêre Akademy yn deselde klasse sitten hie as Reynolds, sette dat om yn in straf ûnder betingst, mar Reynolds naam yn juny fan dat jier ûntslach út it leger sûnder ea wer yn aktive tsjinst west te hawwen.
Sem
Sem is yn de bibel de soan fan Noäch en in foarfaar fan Abram.
Akkadyske Ryk
It Akkadyske Ryk (Akkadysk: 𒆳𒌵𒆠, māt Akkadi; Sûmearysk: 𒀀𒂵𒉈𒆠, a-ga-de3KI) wie it earste grutte ryk yn 'e Aldheid fan Mesopotaamje. It waard ferneamd nei de stêd Akkad, dy't it sintrum foarme. It Akkadyske Ryk waard yn 'e earste helte fan 'e fjouwerentweintichste iuw f.Kr., wierskynlik yn of omtrint 2334 f.Kr. (Middellange Gronology), stifte troch kening Sargon fan Akkad, en besloech dielen fan wat no Irak, Iraan, Syrje, Koeweit en Turkije binne. Ek bûten dat gebiet wie de Akkadyske ynfloed grut, en de militêre macht fan it ryk rikte sels oan Dilmûn ta, oan 'e súdpunt fan it Arabysk Skiereilân (yn wat no Omaan is). It Akkadyske Ryk berikte syn hichtepunt om 2250 f.Kr. hinne, wêrnei't de Akkadyske macht fluch yn it neigean rekke, folge troch in hommels útinoar fallen fan it ryk yn 2154 f.Kr. Nei in perioade fan gaos klofte de befolking fan Mesopotaamje úteinlik gear ta twa Akkadysksprekkende naasjes: Assyrje yn it noarden en Babyloanje yn it suden.
Datearring
Der besteane ferskate manearen om 'e foarfallen yn 'e Aldheid yn it Heine Easten te datearjen, mar datoangeande wurdt it measte gebrûk makke fan 'e Middellange Gronology en de Koarte Gronology. De ûnwissigens fan datearjen jildt foar alle data fan foar de ynstoarting fan it ynternasjonaal stelsel oan 'e ein fan 'e Brûnstiid, om 1200 f.Kr. hinne. Resint ûndersyk wêrby't gebrûk makke is fan koalstofdatearring fan argeologyske fynsten liket de middellange gronology te ûnderstypjen, dy't ek al langer it gongberst wie. As men útgiet fan 'e Middellange Gronology, bestie it Akkadyske Ryk fan 2334 f.Kr. oant 2154 f.Kr.; de Koarte Gronology giet út fan 2270 f.Kr. oant 2083 f.Kr.
Oan it Akkadyske Ryk gie yn Mesopotaamje it Ier-Dynastike Tiidrek fan 'e Sûmearyske stêdsteaten foarôf, en yn Syrje it Twadde Marioatyske Keninkryk en it Earste Eblaïtyske Keninkryk. Nei de ynstoarting fan it Akkadyske Ryk folge yn Mesopotaamje de Gûtyske Dynasty fan Sûmearje en yn Syrje it Trêde Marioatyske Keninkryk en it Twadde Eblaïtyske Keninkryk. Beide oergongen binne dizenich. It is wierskynlik dat de opkomst fan it Akkadyske Ryk gearfoel mei de ein fan it Ier-Dynastike Tiidrek, wylst de lêste Akkadyske keningen tagelyk hearsken mei de Gûtyske keningen yn Sûmearje en lânseigen hearskers yn sawol Oerûk as Lagasj.
Namme
It Akkadyske Ryk tanket syn namme oan 'e stêd Akkad en de omlizzende krite mei deselde namme, dy't yn wat no noardlik Irak is tusken de beide grutte rivieren de Eufraat en de Tigris yn leine. Hoewol't de stêd Akkad noch net troch argeologen weromfûn is, stiet it bestean derfan fêst, mei't der ferwizings nei binne yn in grut ferskaat oan skriftlike boarnen. Dêrûnder is teminsten ien dy't datearret fan foàr de opkomst fan it Akkadyske Ryk. Dat, tegearre mei it feit dat it toponym 'Akkad' dúdlik net fan Akkadyske oarsprong is, suggerearret dat de stêd oarspronklik bewenne west hawwe kin troch lju fan in oare etnyske groep.
Sargon
De stifter fan it Akkadyske Ryk wie Sargon, dy't de soan fan in ienfâldige túnker en mooglik in preesteresse fan Isjtar of Inanna west hawwe soe. Hy wie oarspronklik de skinker fan in kening fan Kisj dy't de Semityske namme Oer-Zababa hie. (De funksje fan skinker wie doedestiden eins in tige foaroansteand polityk amt, dat beset waard troch in fertrouling fan 'e kening en dêr't wiidweidige ferantwurdlikheden oan klibben dy't net daliks troch de titel sels suggerearre wurde.) Sargon krige ek it amt fan túnker oer fan syn heit of pleechheit, dat net inkeld mei it ferbouwen fan gewaaksen te krijen hie, mar fral mei it ûnderhâld fan 'e wichtige yrrigaasjekanalen. Dat joech him tagong ta in dissiplinearre kloft arbeiders, dy't mooglik syn earste soldaten waarden.
Neffens in moolik yn bekate mjitte mytologisearre ferhaal rekke Oer-Zababa benaud foar Sargon en besocht er him oant twaris ta fermoardzje te litten. De rest fan it ferhaal is net oerlevere, mar it is dúdlik dat Sargon Oer-Zababa fan 'e troan state en kening foar him yn 't plak waard. Hy fêstige neitiid syn haadstêd yn Akkad en sette útein mei in kampanje fan oanhâldende feroverings. Hy foel Sûmearje binnen en fersloech de machtichste fan 'e Sûmearyske keningen, Lûgal-zage-si fan Oerûk, yn 'e Slach by Oerûk en naam him kriichsfinzen. Nei't er Sûmearje oan 'e kust fan 'e Perzyske Golf ta beset hie, foel er fjouwer kear Syrje en Kanaän binnen, dêr't er trije jier trochbrocht mei it ûnderwerpen fan 'it Westen' om dat mei Mesopotaamje yn ien ryk te ferienjen.
Dêrmei wie Sargon lykwols noch net klear. Hy brocht de rest fan syn libben troch mei it feroverjen dan in grut tal omlizzende gebieten en skoep sa in ryk dat yn it westen oan 'e Middellânske See en mooglik sels Syprus ta rikte. Yn it noardwesten befocht er neffens in lettere Hettityske tekst de Hattyske kening Noerdaggal fan Boerûsjanda, dat in hiel ein Anatoalje yn lei. Yn it easten oerweldige er Elam, yn wat no súdwestlik Iraan is, en Gûtium yn 'e bergen noardlik dêrfan. Yn it suden fierde er fjildtochten út oant yn Dilmûn, oan 'e súdpunt fan it Arabysk Skiereilân, yn it hjoeddeistige Omaan. Sargon hearske nei't it skynt 56 jier, hoewol't dêrfan mar fjouwer "jiernammen" oerlevere binne. Syn strategy wie om yn 'e ferovere gebieten de pleatslike hearskers te ferfangen troch eallju út Akkad, dy't trou oan him wiene. Oan 'e ein fan syn libben kaam neffens in lettere Babyloanyske tekst hast it hiele ryk tsjin him yn opstân en waard er belegere yn syn haadstêd Akkad, mar hy fersloech de opstannelingen en ferdylge harren legers.
Rimûsj en Manistûsjû
Nei syn dea yn likernôch 2279 f.Kr., waard Sargon opfolge troch syn soan Rimûsj. Under dy syn njoggenjierrich regear brieken der fannijs opstannen út. Rimûsj focht fûleindich om syn heite ryk te behâlden, en dêryn wied er súksesfol oant er fermoarde waard troch guon fan syn eigen hôvelingen. Neffens de oerlevere ynskripsjes gie syn werovering fan 'e Sûmearyske stêden Oer, Oemma, Adab, Lagasj, Der en Kazallû mank mei in protte bloedferjitten. De sekuer byholden tellings wolle hawwe dat dêrby oan 'e kant fan 'e opstannelingen yn totaal mear as 56.000 minsken omkamen, wylst nochris goed 29.000 minsken ta slaaf makke en 26.000 "ferballe en ferdylge" waarden (yn totaal mear as 111.000 minsken).
Rimûsj waard yn 2270 f.Kr. opfolge troch syn broer Manisjtûsjû. Dyselde krige te meitsjen mei in koälysje fan 32 Arabyske keningen dy't de behearsking oernamen oer wat no Omaan en de Feriene Arabyske Emiraten binne. Hy skynt op 'e Perzyske Golf in seeslach mei harren útfochten te hawwen, wêrby't er harren fersloech en it bekreaude gebiet foar it Akkadyske Ryk behold. Nettsjinsteande dat súkses waard Manisjtûsjû yn 2255 f.Kr. krekt as Rimûsj it slachtoffer fan in slûpmoard dy't fuortkaam út in gearspanning yn syn hofhâlding.
Naram-Sin
Under Naram-Sin wreide it Akkadyske Ryk him fierder út mei de ferovering fan it Earste Eblaïtyske Keninkryk fan Ebla, yn Syrje, en ek mei de bemastering fan Armanum, wêrfan't de lokaasje mank argeologen noch altyd ûnderwerp fan debat is. Om Syrje better yn 'e macht hâlde te kinnen, liet Naram-Sin in keninklike residinsje bouwe te Tell Brak, yn 'e delling fan 'e rivier de Chaboer. Fierders fierde er oarloch tsjin Magan (yn Omaan) en makke persoanlik Mandannû, de kening fan dat lân, kriichsfinzen, dy't tsjin him yn opstân kommen wie.
Lettere keningen
Naram-Sin regearre 36 jier en waard yn 2218 f.Kr. opfolge troch syn soan Sjar-Kali-Sjarri, dy't nochris 25 jier regearre. Under dy syn bewâld rekke it mei de Akkadyske macht yn it neigean, en begûn it ryk wat langer wat mear yn te krimpen. Ien teory oer de oarsaak dêrfan is dat Akkad it úteinlik gewoan net hâlde koe foar alle oare machtige stêden en gebieten oer dy't it tydlik betwongen hie. In oare teory is dat de stadige ynstoarting fan it Akkadyske Ryk te witen wie oan drûchte, dy't soarge foar jierren fan mislearre rispingen en it ryk sa fan binnenôf útholle.
Om 2200 f.Kr. wie inkeld Mesopotaamje noch oer, en ek dêr sette de teloargong fan 'e Akkadyske hearskippij yn doe't de Gûtjers der yn 2193 f.Kr., oan 'e ein fan it regear fan Sjar-Kali-Sjarri, in ynfal diene. Ut 'e folgjende gaoatyske jierren binne ferskate nammen fan Akkadyske keningen oerlevere (Igigi, Imi, Nanûm en Ilûlû), dy't allegear mar in jier of minder regearre lykje te hawwen. Ek oer Dûdû, dy't yn 2189 f.Kr. oan 'e macht kaam en ienentweintich jier kening bleau, is net folle bekend.
Sjû-Toerûl, de lêste Akkadyske kening, dy't 2169 f.Kr. op 'e troan kaam, liket it sintrale gesach yn it ryk wer werombrocht te hawwen, mar hy wie net by steat om foar te kommen dat de Gûtjers yn 2154 f.Kr. mei in nije ynvaazje foargoed in ein oan it Akkadyske Ryk makken, persiis 180 jier nei't it stifte wie. Nei de fal fan it ryk folge yn Mesopotaamje in 'tsjuster tiidrek' ûnder it bewâld fan 'e Gûtyske Dynasty fan Sûmearje. Oerlevere boarnen suggerearje dat de Gûtjers, dy't nomadyske feehoeders wiene, net folle op hiene mei bou, en likemin mei skriuwen of iepenbiere feilichheid. Se lieten nei't it skynt harren keppels frij troch hiel it lân omrinne, wêrby't lânbougewaaksen opfretten waarden en de ûnmisbere yrrigaasjekanalen skansearre rekken, mei hongersneed ta gefolch. Koart nei 2120 f.Kr. waarden de Gûtjers troch Utû-chengal, de kening fan Oerûk, en dy syn skoansoan Oer-Nammû, de stifter fan 'e Trêde Dynasty fan Oer, út Mesopotaamje ferdreaun.
Bestjoer
It Akkadyske Ryk wie in monargy dy't regearre waard troch de kening of šarrum. Alle keningen kamen út it Hûs fan Sargon, in dynasty dy't ek wol bekendstiet as it Hûs fan Akkad, de Sargoanyske Dynasty (net te betiizjen mei de lettere Sargonidyske Dynasty) of de Aldakkadyske Dynasty. De folchoarder fan 'e Akkadyske keningen stiet fêst. De krekte jiertallen fan harren regearperioaden binne likernôch, sa't dat mei alle data út 'e Aldheid it gefal is dy't datearrje fan foar de ynstoarting fan it ynternasjonaal stelsel oan 'e ein fan 'e Brûnstiid (±1200 f.Kr.). Hjirûnder wurdt foar de jiertallen gebrûk makke fan 'e Middellange Gronology fan 'e Aldheid yn it Heine Easten.
Ekonomy
De ekonomy fan it Akkadyske Ryk wie basearre op 'e yrrigaasjelânbou fan Mesopotaamje, dy't foar oerfloedige rispingen soarge. Dat late ta rykdom yn 'e foarm fan belestings dy't heft wurde koene, mar ek om't de agraryske oerskotten eksportearre wurde koene nei oare lannen. Sa waard der hannel dreaun mei de Yndusbeskaving yn it noardwesten fan it Yndysk subkontinint. De útwreiding fan it Akkadyske Ryk nei de sulverminen fan Anatoalje, de sederwâlden fan it Libanonberchtme en de koperôfsettings fan Magan waard eins benammen ynjûn troch ekonomyske motiven; d.w.s. de winsk om sok ymportguod ûnder eigen behearsking te bringen.
Taal
Yn 'e tiid fan it Akkadyske Ryk ûntjoech it Akkadysk, dat in Semityske taal is, him ta de lingua franca fan it Midden-Easten. Ek wie it de taal dy't formeel troch de amtnerij brûkt waard, hoewol't it Sûmearysk, in isolearre taal, yn gebrûk bleau as sprektaal en foar literêre doelen. It Akkadysk fersprate him oer in gebiet fan Syrje oant Elam, en sels it Elamitysk waard foar koarte tiid yn it Mesopotamyske spikerskrift skreaun. Yn Mesopotaamje brocht it Akkadyske Ryk foar it earst Akkadysksprekkers en Sûmearysksprekkers ûnder ien bewâld, mei as gefolch dat der in kulturele symbioaze tusken dy beide groepen ûntstie en twataligens de noarm waard.
It Akkadysk ferfong it Sûmearysk earne oan 'e ein fan it trêde milennium f.Kr. of it begjin fan it twadde milennium f.Kr. as sprektaal, mar wannear krekt is mank saakkundigen noch altyd ûnderwerp fan debat. Nei de fal fan it Akkadyske Ryk waarden ûnder de Trêde Dynasty fan Oer oerheidsdokuminten wer skreaun yn it Sûmearysk, mar dat wie doe hurd ûnderweis om in deade, poer literêre en liturgyske taal te wurden, ferlykber mei de sitewaasje fan it Latyn trijetûzen jier letter yn Midsiuwsk Jeropa.
Sleat (gemeente)
Sleat (Nederlânsk en offisjeel: Sloten) is in eardere gemeente yn it suden fan Fryslân, dy't inkeld it histoaryske stedsje Sleat omfieme. De gemeente Sleat hie op 1 jannewaris 1980 658 ynwenners, en besloech in oerflak fan 2,26 km². De gemeente Sleat gie yn 1984 op yn Gaasterlân-Sleat.
Geografy
De gemeente Sleat lei yn it suden fan Fryslân, oan 'e súdlike igge fan 'e Sleattemer Mar. Yn it westen grinzge it oan 'e buorgemeente Gaasterlân, yn it suden oan Lemsterlân en yn it easten en noardeasten oan Doanjewerstâl. Yn totaal hie de gemeente Sleat in oerflak fan 2,26 km².
Skiednis
Sleat krige yn 1426 stedsrjochten, wat sjoen wurde kin as it begjin fan it gemeentlik bestjoer. It hearde ta it kertier Sânwâlden en wie binnen dat kertier de iennichste Fryske stêd. By de gemeentlike weryndieling fan 1984 waard Sleat as gemeente opheft en mei de oanbuorjende gemeente Gaasterlân en in diel fan 'e gemeente Himmelumer Aldefurd gearfoege ta in nije gemeente. Dy hiet yn 't earstoan ek fan Gaasterlân, mar naam yn juny 1985 de namme Gaasterlân-Sleat oan.
Gaasterlân-Sleat waard yn 2014 op syn beurt opheft en mei Lemsterlân en Skarsterlân gearfoege ta De Fryske Marren.
Demografy
Op 1 jannewaris 1980 hie de gemeente Sleat in befolking fan 658 minsken. De befolkingstichtens bedroech doe 291,2 minsken de km².
Wat de polityk oangie, wie it CDA yn Sleat fierwei de grutste partij. Fierders hie ek de FNP der in soad oanhing. By de ferkiezings foar de Provinsjale Steaten fan Fryslân fan 1978 krigen de CHU, ARP en KVP (dy't yn 1980 fúzjearje soene ta it CDA) mei-inoar 55,0% fan 'e stimmen; de FNP 18,6%; de PvdA 12,8%; de VVD 8,5%; en D66 0,5%.
Yn 1971 wie fan 'e befolking fan 'e gemeente Sleat 10,6% wurksum yn 'e lânbou; 53,2% yn 'e yndustry; en 31,9% yn 'e tsjinstesektor.
Strykstôk
thumb|''Strijkstokken fan [[altfioele, kontrabas, gdulka en kementsje]] thumb|right|''Strykstôk fan in [[fiolonsello|cello]] In strykstôk is in konstruksje dêr't de snaren fan in strykynstrumint mei yn trilling brocht wurde. Dizze trilling produsearret in klank sadat in yn muzyk brûkber lûd ûntstiet.
In strykstôk is ek de stôk dêr't in maatfet foar drûge stoffen mei ôfstrutsen wurdt; troch it earst mei in kop derop te foljen en dêrnei ôf te striken is it presys fol. Dit is de strykstôk dêr't, nei de siswize, in soad oan hingjen bliuwt.
Johannes Philippus Hogendijk
Johannes Philippus Hogendijk (Zevenaar, 27 novimber 1845 – Apeldoarn, 20 oktober 1926) wie in arsjitekt út Snits.
Kokkola
thumb|left|It stedhûs fan Kokkola Kokkola (Sweedsk: Karleby) is in gemeente en stêd yn de Finske provinsje West-Finlân en yn de Finske regio Sintraal-Österbotten. It plak hat in haven oan de Botnyske Golf
Johannes Philippus Hogendijk
Hogendijk wie gemeente-arsjitekt fan 1876 oan 1914 fan de eardere gemeente Snits. Hy wie dêr ferantwurdlik foar in tal bouwurken dy't letter as ryksmonuminten oanwiisd waarden.
It Frysk Skipfeart Museum yn Snits hat ferskate boutekeningen fan Hoogendijk.
Kokkola
It lânskip rûnom Kokkola is flak, typysk foar de regio Österbotten, mei tal fan rivieren en streamkes. De grutste rivier yn de kontreien is de Perhonjoki, dy't benoarden Kokkola yn de Botnyske Golf útmûnet.
Kokkola is in twatalige gemeente mei Finsk as mearderheidstaal (82%) en Sweedsk as minderheidstaal (13,9%).
Johannes Philippus Hogendijk
Wurk
In kar:
Kokkola
Ut de skiednis
De stêd Kokkola krige yn 1620 stedsrjochten fan kening Gustaaf II Adolf fan Sweden; Finlân wie doe part fan it Sweedske ryk. Kokkola heart sadwaande ta de âldste stêden fan it lân. De kening besleat ek dat it stedswapen it ôfbyld fan in baarnende tarretonne hawwe moast, meidat de wichtige tarrehannel de reden west hie dat it havenplak stichte waard. Anders Chydenius (1729- Kokkola, 1803), in foaroansteand politikus fan Sweden-Finlân, wie grut foarstanner fan ekonomyske frijheid en krewearre yn it Sweedske parlemint foar frije útlânske hannel en fierder foar sosjale herfoarmings. Yn 1765 joech it Sweedske parlemint Kokkola it steapelrjocht. Kokkola waard ek in sintrum fan belang foar de skipsbou yn Finlân. De tarrehannel en de skipsbou makken fan Kokkola in skoft ien fan de woltierichste en rykste stêden fan Finlân.
Johannes Philippus Hogendijk
Njoggen brêgen fan getten izer yn Snits
Van der Aa skreau yn de 19e iuw al oer de brêgen yn Snits en it "hiel protte houten brêgen" binnen de stêd. Hogendijk hat lykwols njoggen as tsien fan de brêgen fan doe ferfongen troch sierlike brêgen fan getten izer.
Kokkola
Ut de skiednis
Oant 1933 hie de stêd in Sweedskpratende mearderheid.
Yn 1977 waard de buorgemeente Kaarlela (Karleby) oan Kokkola taheakke en yn 2009 kamen de gemeentes Lohtaja, Kälviä en Ullava by Kokkola.
Vernal (Utah)
Vernal is in stêd yn it súdeasten fan 'e Amerikaanske steat Utah, sa'n 280 km east fan Salt Lake City en 32 km bewesten de grins mei Kolorado. It is it haadplak fan Uintah County. Ynwennertal: 9.817 (2012)
Niels
Niels is in jongesnamme dy't (fan oarsprong) de Deenske foarm is fan 'e Grykske namme Nikolaas. De namme komt hieltyd mear foar yn oanbuorjende taalgebieten as it Dútsk en it Nederlânsk. De oerienkomstige foarm yn it Noarsk en it Sweedsk is Nils.
Jan fan Menteith
Jan fan Menteith (Ingelsk: John de Menteith; ±1275 – ±1323) wie in Midsiuwsk Skotsk ealman, dy't yn 'e Skotske Unôfhinklikheidsoarloggen oan 'e Ingelske kant stie. Hy is yn oantinken bleaun as de ferrieder fan 'e ferneamde Skotske frijheidsstrider William Wallace.
Libben
Menteith waard omtrint 1275 berne as de soan fan Marije I, grevinne fan Menteith suo jure, en har man Walter 'Bailloch' Stewart. Hy en syn âldere broer Aleksander, greve fan Menteith, brûkten 'Menteith' as harren famyljenamme (ynstee fan 'Stewart'). Jan fan Menteith besiet lânerijen by Ruskie, yn Stirlingshire.
Under de Earste Skotske Unôfhinklikheidsoarloch (1296-1328) bleau Menteith trou oan kening Edwert I fan Ingelân. Dyselde beneamde him ta kastlein fan it Kastiel fan Dumbarton, mei't er dat fêstingwurk, dat in wichtige oerseeske tagongsrûte ta Skotlân behearske, graach stevich yn 'e hannen hâlde woe.
Neffens de Skotske tradysje wie it Menteith dy't de frijheidsstrider William Wallace oan 'e Ingelsen ferrette of oerdroech, wat late ta Wallace syn berjochting en feroardieling foar ferrie en syn dêropfolgjende marteldea op it skavot yn Londen. Sadwaande kaam Menteith neitiid yn Skotlân bekend te stean as the Fause Menteith (Skotsk foar "de Falske Menteith"). Neffens de Ingelske kronykskriuwer Piers Langtoft ûntdiek Menteith Wallace syn skûlplak te Robroyston, yn 'e neite fan Glasgow, troch de ferriedlike ynformaasje fan Jack Short, Wallace syn tsjinstfeint. Neitiid soe Menteith Wallace by nacht oer it mad kommen wêze.
Oer Menteith is fierders net folle bekend. Hy moat omtrint 1323 stoarn wêze, yn 'e âlderdom fan likernôch 48 jier.
Neiteam
By in ûnbekende oarehelte hie Menteith teminsten trije bern:
Krúsferheffingstsjerke (Irkûtsk)
De Tsjerke fan de Ferheffing fan it Hillige Krús (Russysk: Церковь Воздвижения Честного Креста Господня; Krestovozdvizjenskaja tsjerkov) is in otterdokske tsjerke yn it histoaryske sintrum fan Irkûtsk, Ruslân. De Krúsferheffingstsjerke is ien fan de âldste tsjerken fan de stêd en is boud yn de styl fan de Sibearyske barok.
Skiednis
thumb|left|200px|De tsjerke yn de jierren 1890 mei de spits fan foar de ferbouwing Op de Heuvel fan it Krús waard tusken 1747 en 1758 in nije barokke tsjerke boud, dy't fanwegen in brân in âldere houten tsjerke út 1717-1719 ferfong. De houten tsjerke waard oarspronklik wijd oan de Hillige Trije-ienheid, mar de ynwenners fan Irkûtsk bleaune de tsjerke steech nei de namme fan de heuvel Krústsjerke neamen en sa kaam it dat de tsjerke letter dochs de hjoeddeiske namme krige. De bou fan de stiennen tsjerke duorre alve jier en de wijing fûn plak op 11 septimber 1758. Yn 1779 waard oan de noardlike kant fan de tsjerke in oan de Mem Gods wijde kapel tafoege. It westlike portaal waard yn 1860 oanboud en de spits fan de klokketoer waard oan de ein fan de 19e iuw ferboud.
Fanwegen de bysûndere arsjitektuer waard de tsjerke al yn de 19e iuw ynskreaun in it register fan nasjonale monuminten.