cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sword and planet
Der bestiet frijwat oerlaping tusken sword and planet en in oar subsjenre fan science fiction, planetary romance. Wurken kinne faak ta beide subsjenres rekkene wurde, mar net altyd. Planetary romance hat ynfloeden fan A Princess of Mars en soartgelikense wurken ûndergien, mar de setting is moderner en mear konsekwint technologysk ûntwikkele. Sword and planet beart op folle direktere wize de konvinsjes nei dy't troch Burroughs yn syn Barsoom-romansearje oer it libben op Mars fêstlein waarden. Sa is faak de haadpersoan de iennichste Ierdling en binne swurden de wapens dêr't de foarkar oan jûn wurdt. Hoewol't de bûtenierdske planeet dêr't it ferhaal spilet oer heechûntwikkele technology beskikt, wurdt dy mar yn beheinde mjitte brûkt en inkeld om 'e plot foarút te helpen of om 'e klam te lizzen op 'e swidens fan 'e setting. Dêrtroch sil de bûtenierdske planeet oer it algemien primitiver as de Ierde lykje en Midsiuwsk oandwaan. Sa ûntsteane anagronistyske sitewaasjes, wêrby't bgl. fleanende skippen yn 'e loft holden wurde troch anty-graviteitstechnology, wylst foar reizgjen op 'e grûn noch domestisearre ryddieren brûkt wurde.
Fisknet
In fisknet of net is in fleksibele konstruksje fan touwurk dy't yn 'e fiskerij brûkt wurdt om fisk yn te fangen. It basismateriaal foar it meitsjen fan in net is tou, tsjintwurdich faak fan nylon makke, dat ta in beskate mêskwiidte knope is. Netten wurde tsjintwurdich faak masinaal makke, mar eartiids moasten se knoop foar knoop mei de hân makke wurde, wat in tige tiidrôvend putsje wie. It meitsjen fan in nij fisknet wurdt 'breidzjen' neamd. In grut part fan 'e tiid fan fiskers gie foarhinne ek op oan it reparearjen fan besteande netten, it boetkjen.
In mêsk of mesk is de beneaming foar de gatten tusken de touwen fan it net, dy't bedoeld binne om it wetter fuortstreame te litten, om't it opheljen fan in ticht net troch it gewicht fan it wetter ûndwaanber wêze soe. Troch de mêsken kinne lykwols ek fisken fuortswimme dy't lytsernôch binne om dêrtrochhinne te passen, dus wat lytser de mêskwiidte, wat lytser de fisken dy't fongen wurde. De grutte fan 'e brûkte mêskwiidte en de grouwens of finens fan it tou kin sterk fariëarje, fan mar in pear milimeter oant ferskate desimeters, ôfhinklik fan 'e soarte fisk dêr't op fiske wurdt. As it in net skansearre rekket sadat twa of mear mêsken mei-inoar in gat yn it net foarmje, sprekt men fan mêskbrek.
Der besteane ferskate soarten netten, dy't lykwols allegear ûnderbrocht wurde kinne yn twa haadkategoryen: steande netten (foar passyf gebrûk) en sleepnetten of treilen (foar aktyf gebrûk). Steande netten wurde op in beskaat plak útset yn 'e see of in binnenwetter. Bekende types binne de hjerringfleet, dy't as in soarte fan grut gordyn yn 'e see stiet, en de fûke, dat in rûne, ôfsletten fâle fan netten is. Sleepnetten wurde efter de fiskersboat oan of dernjonken troch it wetter sleept. Ek kin it wêze dat in fisker in lyts sleepnet fan it strân ôf útsmyt yn 'e see en it dan mei in tou wer nei him ta lûkt. In sleepnet liket sterk op in fûke yn 'e sin dat fisken deryn fêst komme te sitten trochdat se yn in trachterfoarmich net bedarje dêr't se gjin útwei mear út fine kinne. By in hjerringfleet swimt de fisk him fêst yn it net trochdat er efter syn kiuwdeksels yn 'e mêsk heakjen bliuwt.
Lenie Dijkstra
Lenie Dijkstra (De Jouwer, 3 oktober 1967) is in Fryske hurdfytsster. Yn 1992 waard se Nederlânsk kampioene tiidriden by de elite.
Jan Wolkers Priis
De Jan Wolkers Priis is in priis dy't alle jierren takend wurdt foar it bêste Nederlânske natuerboek, ynsteld troch it VARA-radioprogramma Vroege Vogels, de Volkskrant en it Wrâld Natuer Fûns (WNF).
De priis is neamd nei de Nederlânske byldhouwer, skriuwer en natuerleafhawwer Jan Wolkers (1925 -2007). De sjuery bestiet út Wolkers syn widdo Karina, Allard Stapel (WNF), Jean-Pierre Geelen (de Volkskrant) en Daniel Gulpers (Vroege Vogels). De priis bestiet út in jildbedrach fan 5.000 euro en in orizjineel literêr portret makke troch Siegfried Woldhek.
De priis waard foar de earste kear útrikt op 27 oktober 2013, yn Ecomare op Teksel, oan Simon van der Geest. Fan 2014 ôf wurdt de priis alle jierren útrikt op de Dei fan it Natuerboek yn Leiden.
Jan Wolkers Oeuvrepriis
By gelegenheid fan it fiifjierrich bestean fan de Jan Wolkers Priis is de Jan Wolkers Oeuvrepriis yn it libben roppen. De priis bestiet út in bedrach fan fiiftûzen euro en wurdt betelle út it Natuerheldefûns fan it Wrâld Natuer Fûns.
Karlovy Vary
Karlovy Vary, ek bekend ûnder de Dútske namme Karlsbad, is in stêd yn it westlik diel fan Tsjechje. De stêd leit op it plak dêr't de rivier de Teplá (Dútsk: Tepl) yn de rivier Ohře (Dútsk: Eger) útmûnet.
Skiednis
Karlovy Vary waard healwei de 14e iuw stifte troch Karel IV, keizer fan it Hillige Roomske Ryk en kening fan Bohemen. Hy joech syn namme oan de stêd, dy't oer de hiele wrâld ferneamd waard fanwegen de boarnen. De 13 grutte boarnen, de likernôch 300 lytsere boarnen en it waarme wetter fan de Teplá brochten de stêd grutte rykdom. Ek krige de stêd namme fanwegen de produksje fan porslein.
Karlovy Vary is tsjintwurdich in toeristysk kuerplak.
Abraham Bueno de Mesquita
Abraham (Appie) Bueno de Mesquita (Amsterdam, 23 july 1918 – Lelystêd, 19 augustus 2005), meast yn 't koart Bueno de Mesquita of Bueno neamd, wie in Nederlânske komyk en akteur fan joadsk komôf.
Libben en wurk
Yn de Twadde Wrâldoarloch bedarre Bueno de Mesquita yn it trochgongskamp fan Kazerne Dossin yn it Belgyske Mechelen. Doe't de SS-kommandant muzikanten socht, melde Bueno de Mesquita him oan. Sadwaande ûntkaam er oan deportaasje nei konsintraasjekamp Auschwitz.
Bueno de Mesquita wurke as bandparodist en as muzikant, ûnder oare yn it orkest fan Malando en by The Skymasters. Mei ûnder oaren Rudi Carrell, Rita Corita en André van Duin wurke er op as komyk; fan 1968 ôf by Carrell yn Dútslân. As akteur hie er ûnder mear in rol yn de telefyzjerige Kunt u mij de weg naar Hamelen vertellen, mijnheer?.
Bueno de Mesquita stoar yn de âldens fan 87 jier oan de gefolgen fan longkanker en in harsenstumor.
Sterke drank
Regeljouwing yn Nederlân
Yn Nederlân wurdt mei sterke drank eltse foarm fan alkoholhâldend drinken bedoeld, dy't by keamertemperatuer foar 15 folumepersint of mear út alkohol bestiet, mei útsûndering fan wyn, dy't troch folsleine gêsting oan syn folumepersintaazje alkohol kommen is. Foar de tarieding fan wyn is nammentlik ferlet fan gêstsellen dy't pas ôfstjerre by in alkoholpersintaazje fan tusken likernôch 11% en maksimaal 16%, ôfhinklik fan 'e brûkte gêstsoarte.
Tarieding
It hege alkoholpersintaazje fan sterke drank kin op ferskate manearen berikt wurde:
Ferkeap
Drinken mei in alkoholpersintaazje fan 15% of heger mei yn Nederlân inkeld troch erkende en fergunninghâldende sliterijen ferkocht wurde. Utsûnderings op dy regel binne port, sjerry en fermût, dy't ek yn 'e supermerk ferkocht wurde meie. Datselde jildt foar swak-alkohoalyske foarmen fan drinken, lykas bier en gewoane wyn. Der besteane plannen om 'e útsûnderingsposysje fan port, sherry en fermût op te heffen, sadat alle sterke drank allinnich noch yn 'e sliterij te krijen wêze sil.
Underskate soarten
Der besteane wrâldwiid in grut tal ferskillende soarten sterke drank, dy't faak ferbûn binne mei in beskaat lân. Foarbylden binne:
Oare bekende soarten sterke drank binne absint (in sterke krûdelikeur op basis fan alsem en anys), brandewyn (makke troch distillearring fan wyn), mea (gêste hunichdrank) en punch (in fruchtedrinken mei wyn of rum dertrochhinne).
Foarsjonger
In foarsjonger of kantor is in persoan dy't de tsjerklike gemeente yn it sjongen foargiet.
Yuki Abe
(6 septimber 1981) is in Japansk fuotballer, dy't spilet foar Urawa Reds. Earder spile foar JEF United Chiba en Leicester City. spile ek yn it Japansk fuotbalalvetal. Hy die mei oan it Olympyske Simmerspullen 2004, it Aziatysk kampioenskip 2007 en it Wrâldkampioenskip 2010.
Pesto
Pesto is in Italjaanske saus, oarspronklik makke troch (Ligueryske) oliifoalje, basilikumbledsjes (út Pra, in wyk yn Genua), knyflok (út Fessaliko), seesâlt, pekorino en/of Parmesaanske tsiis, en pynbeampitten fyn te meallen. De yngrediïnten waarden yn in fizel gearwreaun. De namme 'pesto' betsjut dan ek 'prakt'.
Yn Itaalje kombinearret men pesto mei pastagerjochten. De saus is ek populêr bûten it lân, mar dêr wurdt it ek tapast op toast, oer carpaccio en hin of as smaakmakker yn salades, op pizza of op broadsjes.
Omry fan Israel
Omry († 869, 874 of 871 f.Kr.), wie tusken 876 en 869 f.Kr. (ek 885–874 f.Kr. of 882-878/871 f.Kr.) kening fan Israel. Syn regear duorre tolve jier.
Striid om de opfolging
Neffens de Bibel wie Omry oarspronklik kommandant yn it leger fan kening Ela fan Israel. Nei't in dronken Ela nei twa jier keningsskip troch de legerkommandant Simry deaslein waard en it pak fan Ela as kening ynnaam, rôp it folk Israel noch dyselde deis Omry út ta kening. Omry teach dêrnei mei gâns folk nei Tirsa om Simry ôf te setten. It slagge Simry net de stêd te ferdigenjen en dêrom stiek er it paleis yn 'e brân en makke hy him sels fan kant. Nei de dea fan Simry rekke it folk ferdield: it iene diel woe Tibny as kening, it oare diel Omry. De striid waar yn it foardiel fan Omry beslochte.
It regear fan Omry
Yn de Bibel wurdt Omry as in wize kening beskreaun. Tagelyk wurdt syn religieus belied negatyf beoardiele: Omry die wat ferkeard wie yn de eagen fan de Heare, slimmer as alle oaren foar him.
Omry wurdt yn teksten fan Moabiten en ynskriften fan Assyrjers neamd, dy't Israel noch lang nei syn dea as it "Lân fan Omry" of it "Hûs fan Omry" beskriuwe.
Tjarko Meyer Cramer
Tjarko Meyer (Lucas) Cramer (Manslagt, 1 juny 1780 - Rome, 26 april 1812) wie in Dútske keunstskilder. Hy waard benammen bekend fan syn skilderij fan de finzennimming fan Ocko I tom Brok troch Focko Ukena yn 1427. It grutste part fan syn wurk wurdt as ferlern beskôge.
Libben en wurk
Tjarko Meyer (Lucas) Cramer wie de âldste soan fan de ûnderwizer Albert Dircks Cramer en in dochter fan de Manslagter predikant Tjarko Meyer. Hy hie fjouwer bruorren, fan wa't der twa ek skilderen en fan wa't skilderijen en tekeningen bewarre bleaun binne.
Koart skoft nei syn berte moat de húshâlding nei Emden ferhuze wêze, dêr waard Tjarko grutbrocht. Dêr learde de pleatslike skilder Peter Anton Honsberg him de grûnbegjinselen fan it skilderjen. Sa't it like hied er súkses mei't in groep keunstleafhawwende freonen fan de famylje him de nedige lessen oan de Keninklike Deenske Keunstakadeemje (Det Kongelige Danske Kunstakademi) yn Kopenhagen foar him betelle. Hy skreau him wierskynlik yn de maitiid fan 1800 yn en studearre dêr de folgjende achttjin moannen. Syn lêste wurk wie in selsportret, dêr't er op 5 oktober 1801 de lytse sulveren medalje fan de Akademy foar krige. thumb|180px|[[Okko II tom Brok as finzene foar Fokko Ukena nei de Slach op de Wylde Ikkers]]
Dêrnei gong er foar koarte tiid werom nei Emden, wie in lyts jier yn Berlyn en ferhuze lang om let yn'e hjerst fan 1803 nei Dresden. Dêr wurke er as kopiïst yn de Galery fan Alde Masters (Gemäldegalerie Alte Meister). Hy folde syn ynkommen oan mei kopyen fan Italjaanske masters en skilderijen fan Rubens, dy't er yn Emden ferkocht. Dêrtroch waard er ferneamd yn East-Frylân en krige dêr yn 1803 syn meast wichtige opdracht: De Ostfriesische Landschaft joech him opdracht in skilderij te meitsjen fan it fêstnimmen fan Ocko tom Brok nei de Slach op de Wylde Ikkers yn 1427 en betelle him dêr de som fan 400 gûne foar.
Dochs bleau Cramer net yn East-Fryslân. Yn 1804 reizge er earst nei Switserlân en dêrwei troch Italië nei Rome, dêr't er ûnder oaren Caroline en Wilhelm von Humboldt en de Deenske byldhouwer Bertel Thorvaldsen trof. Ek yn Rome foltôge er opdrachten út East-Frylân, sa as in foarstelling fan de Ferrizenis, dy't oant de brân fan 1943 in grut alterstik wie yn de katolike tsjerke yn Emden.
Yn 'e neisimmer fan 1808 ferliet Cramer Rome en hearde yn Switserlân dat de krekt oprjochte Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten yn De Haach him as beurshâlder oannommen hie. De beurs hold ek in ferbliuw fan twa jier yn Rome yn, dat Cramer gie daalks nei Rome werom. Mar in jier letter waard er slim siik. Dat hie gefolgen foar syn wurk, sadat er net langer foldwaan koe oan de betingsten fan de Nederlânske Akadeemje. Yn maart 1811 waard syn stúdzjebeurs ôfsein. Yn de betide simmer makke er syn lêste reis nei Napels. Nei syn weromkommen yn Rome rekke syn sûnens fierder yn it delgean. Hy waard al gau bêdlegerich. Yn dy tiid bekearde er himsels ta de katolike tsjerke, waard doopt, naam de namme Lukas oan en waard fjouwer dagen letter befêstige. Syn sûnens gie hieltyd fierder tebek en úteinlik stoar er op 26 april 1812 oan de sykte. Twa dagen letter waard er beïerdige yn de tsjerke fan Sant'Andrea della Fratte.
Harlingen (Teksas)
Harlingen (Amerikaansk-Ingelske útspr.: /'hɑrlɨnʤən/; "harlendzjen") is in stêd yn it uterste suden fan 'e Amerikaanske steat Teksas. It leit yn 'e Delling fan de Rio Grande, fuortby de grins mei Meksiko, en likernôch 50 km fan 'e seekust fan 'e Golf fan Meksiko ôf. Neffens gegevens fan 'e folkstelling fan 2010 hie Harlingen doe krapoan 65.000 ynwenners, wêrmei't it nei Brownsville de grutste stêd is yn Cameron County. Mei Brownsville en in stikmannich lytsere plakken foarmet it in stêdekloft dy't yn 2010 in befolking fan goed 385.000 minsken hie. Ut 'e folkstelling fan 2010 kaam ek oan it ljocht dat Harlingen de goedkeapste stêd yn 'e Feriene Steaten is kwa kosten fan libbensûnderhâld.
Skiednis
Harlingen waard yn 1904 stifte troch Lon C. Hill, dy't de nije delsetting ferneamde nei Harns. Hoewol't it gebiet suver folslein agrarysk wie, mei as wichtichste gewaaksen katoen en ûnderskate soarten grienten, groeide Harlingen al rillegau út ta in sintrum fan trochfier en hannel. Dat kaam troch de strategyske lokaasje, oan it krúspunt fan twa wichtige wegen: U.S. Route 77 (no Interstate 69 East) en U.S. Route 83 (no Interstate 2). Yn 1910 krige Harlingen offisjeel de status fan stêd; it hie doe in befolking fan goed 1.100 minsken.
De militêre fasiliteiten dy't ûnder de Twadde Wrâldoarloch yn 'e omkriten fan Harlingen oanlein waarden, soargen nei de oarloch foar in sprong yn it ynwennertal fan 23.000 yn 1950 ta 41.000 yn 1960, ek al waard de Loftmachtbasis Harlingen yn 1962 al sletten. Yn 1985 hie de stêd in befolking fan 49.000, wêrfan't sa'n 80% út Latino's bestie. Dat wiene foar in grut part resinte ymmigranten út Meksiko, al wiene der ek in protte saneamde Tejanos ûnder, Spaansktalige Teksanen wa har foarfaars oft al yn Teksas wennen doe't dat yn 1845 by de Feriene Steaten kaam te hearren. Tsjin 'e tachtiger jierren hie Harlingen him ûntjûn ta in sintrum fan 'e produksje fan en hannel yn sitrusfruchten. Toerisme naam dêrnei it wichtichste plak yn foar de pleatslike ekonomy, en it ferbouwen fan nôt en katoen folge dêr wer op. Sûnt binne ek de detailhannel, gruthannel, lichte yndustry en de tsjinstesektor wichtich wurden.
Harlingen hjoed de dei
Harlingen hat in earsten fleanfjild yn 'e foarm fan it Ynternasjonaal Fleanfjild Valley, dêr't streekrjocht wei flein wurdt op Austin, Dallas, Houston, San Antonio, Minneapolis-Sint-Paul en ferskate bestimmings yn noardlik Meksiko. Wat heger ûnderwiis oanbelanget, hat de stêd in fêstiging fan it Texas State Technical College, dêr't in twajierske technyske oplieding folge wurde kin. Foar oare of fierdere hegere opliedings moat útwykt wurde nei it deunby leine Brownsville, dêr't de Universiteit fan Teksas te Brownsville in ferskaat oan heger ûnderwiis biedt. Harlingen hat fierders in grut eigen sikehûs, it Valley Baptist Medical Center, dat heech oanskreaun stiet. Dêrnjonken binne der yn 'e stêd twa lytsere kliniken en teffens in psychiatrysk sikehûs.
Demografy
Neffens gegevens fan 'e folkstelling fan 2000 wie doe fan 'e befolking fan Harlingen 15,0% âlder as 65 jier en 30,7% jonger as 18 jier. Fierders bestie 24,5% fan 'e húshâldings út ien persoan, wylst 24,9% fan 'e befolking ûnder de earmoedegrins libbe. Wat de etnyske opbou fan 'e befolking oangiet, dy wie yn 2000 sa: 72,8% Latino's; 5,9% blanken; 0,9% Aziaten; 0,9% swarten; 0,5% Yndianen; 19,0% oaren of fan mingd etnysk komôf.
In wichtich part fan 'e befolking fan Harlingen bestiet, krekt sa't dat by oare stêden yn 'e Delling fan de Rio Grande it gefal is, út saneamde "Winterteksanen". Dat binne grutdiels pinsjonearden út 'e Midwestlike Amerikaanske steaten en Kanada dy't har elts jier rûchwei tusken novimber en maart yn Harlingen deljouwe om oan 'e noardlike winter te ûntkommen. Dit fenomeen is tige wichtich foar de pleatslike ekonomy.
Klimaat
Harlingen hat in fochtich subtropysk klimaat, mei smoarhjitte simmers en tige mylde winters. Yn augustus, de waarmste moanne, is de trochsneed temperatuer oerdeis 35,4 °C, en yn jannewaris, de kâldste moanne, is dat 20,9 °C. Harlingen kriget jiers trochinoar 709,9 mm delslach; snie falt der mar hiel selden.
Histoarjestik
thumb|275px|Gustaaf Wappers Antwerpen [[1803 - Parys 1874, De selsopoffering fan boargemaster Van der Werff, 1829, Sintraal Museum, Utert]] thumb|275px|Gustaaf Wappers, De Belgyske Revolúsje fan 1830 In histoarjestik is in skilderij dat in ôfbylding jout fan in bibelsk, mytologysk, histoarysk, allegoarysk of literêr tafreel. Meast giet it om in wurk fan betreklik grutte ôfmjittings, dêr't meardere figueren op ôbylde binne. De term is net fan tapassing op de bibelske skilderijen út de Midsiuwen. Yn de Renêssânse kaam it ôfbyldzjen fan tafrelen út de Aldheid yn de moade. Doe gou it histoarjestik as it heechst berikbere yn de skilderkeunst. Dat bleau sa oant de ein fan de 19e iuw.
Histoarjeskilderkeunst yn Nederlân
Yn de Gouden Iuw koe de histoarjeskilderkeunst yn de Republyk fan de Nederlannen trochtocht nimme. De foarnaamste fertsjintwurdiger wie Rembrandt, dy't foaral in protte bibelske tafrelen skildere.
In soad wichtige Nederlânske skilders binne ynspirearre en beynfloede, alteast yn de begjinjierren, troch Italjaanske foarbylden. Kopyen fan Italjaanske masterstikken giene rûn yn de Republyk. Dêrfan waarden beskate kompositoaryske skema's fan ôf sjoen. Ek de behanneling fan ljocht en tsjuster (chiaroscuro), wie foar in part werom te fieren op Italjaanske foargongers, foaral op Caravaggio. De Hollanners soene der sels absolute masters yn wurde. Der waard sels nei Itaalje gien om de orizjinele foarbylden te besjen. De Utertske caravaggisten sa as Hendrick ter Brugghen, Dirck van Baburen en Gerard van Honthorst, foarmen út soarte in skeakel tusken Itaalje en Nederlân.
Histoarjeskilderkeunst yn Belgje
Yn Flaanderen wie yn de 17e iuw Rubens de wichtichste fertsjintwurdiger yn dat sjenre. Hy skildere ûnder oaren in protte mytologyske ûnderwerpen.
Nei de Belgyske opstân yn 1830 hie de jonge naasje in grut ferlet fan in eigen identiteit. De skilderkeunst levere dêrta in bydrage troch ferskillende tiidrekken út de Belgyske skiednis te ferbyldzjen en by it grutte publyk te bringen. De bewenners fan Noard-Galje, troch Julius Caesar Belgen neamd, en mannen as Godfried fan Bouillon waarden populêre ûnderwerpen foar Belgyske skilders. De bekendste fertolker fan dizze histoarjeskilderkeunst yn de romantyk wie Gustaaf Wappers, mar ek Louis Gallait, Nicaise de Keyser, Henri of Hendrik Leys en Antoine Wiertz hawwe wichtige bydragen levere.
Fokko Bosker
Fokko Bosker (1960) is in Nederlânske sjoernalist en auteur út Lippenhuzen. Bosker skriuwt in soad wannelboeken. Neist syn reisboeken skriuwt er ek non-fiksjeboeken mei in duorsume of histoaryske ynstek.
Nei syn oplieding oan it Lienward College studearre hy fan 1978 oant 1982 oan de Amsterdamske Skoalle foar Kulturele Analyse (ASCA)
Fan 1987 oant 2003 wie Bosker sjoernalist foar de Ljouwerter Krante. Sûnt 2005 skriuwt er oer wanneljen foar de universiteit Stenden. Sûnt 2007 skriuwt Bosker it magazine Intraject foar Trajectum hendikeptesoarch. Sûnt 2015 skriuwt er foar Friesland Post alle moannen in ferhaal oer in bist of plant yn ien fan de natoergebieten fan It Fryske Gea.
Petrus Jacobus Joubert
thumb|240px|Petrus Jacobus Joubert Petrus Jacobus (Piet) Joubert (Cango, 20 jannewaris 1834 – Pretoria, 28 maart 1900) wie oerbefelhawwer fan it leger fan de Súdafrikaanske Republyk fan 1880 oant 1900. As politikus tsjinne hy as fisepresidint fan de republyk ûnder syn rivaal Paul Kruger.
Persoanlik libben
Joubert waard berne yn Cango, yn it distrikt Oudtshoorn, kaapkoloanje. Hy wie in ôfstammeling fan de Frânske Hugenoaten dy’t nei Súd-Afrika flecht binne nei it ynlûken fan it Edikt fan Nantes troch Loadewyk XIV. Joubert âlden ferstoaren al op jonge leeftyd. Hy gie al jong nei Transfaal dêr't in sukselsfol boerespul opsette en hy starte mei in stúdzje rjochten.
Polityk
Yn de jierren ’60 waard hy keazen as lid fan de folksrie Súd-Afrika om Wakkerstroom te fertsjint wurgjen. Doedetiid wie Marthinus Wessel Pretorius dwaande my syn twadde termyn as presidint. Yn 1870 waard Joubert opnij ferkeazen en omdat hy in soad kennis hie fan rjochten waar hy beneamd ta steatsprokureur fan de republyk. Yn 1875 mocht hy presidint Thomas Francois Burgers ferfange wylst dy yn Europa wie.
Earste Britske anneksaasje fan de Transfaal
Yn de tiid fan de Britske anneksaasje fan de Transfaal hat Joubert de reputaasje krigen as in man dy’t net om lyk woe. Yn tsjinstelling ta Paul kruger wegere hy in regearspost op te pakken. Yn stee fan dizze lukrative baantsjes sette hy oan ta ferset tsjin de Britske ûnderdrukkers. Dit liede ta de kriich fan 1880-1881 dy’t it begjin wie fan de nije ûnôfhinklikheid fan de transfaal. Foar de doer fdan dizze Earste Boerekriich kommandearre hy de boeretroepen by Laingsnek, Ingogo en Majuba. Ek die hy mei oan de earste ûnderhannelingen tusken de Boer en de Brit. Hy waard opperbefelhawwer en bestjoer de provisoaryske regearing festige yn Heidelberg.
Lettere politike karriêre
Yn 1883 stelde hy him kandidaat om presidint te wurden fan de Transfaal, mar hy krige 1171 stimmen tsjin de 3431 stimmen foar Kruger. De rest fan syn politike karriêre tsjinne hy Kruger. Yn 1893 besocht hy it opnij; dizze kear as fertsjinstwurger fan it relatyf progressieve part fan de Boeren. Dizze groep woe mear rjochten foar de útlanners, dy’t de mearderheid foarmen yn Johannesburg en de Witwatersrand. Dizze ferkiezingen waarden mar krekt wûn troch Kruger. Der wurdt sein dat Kruger de útslach manipulearre hat. Nei in formeel protest akseptearre Joubert Krugers presidintskip. Hy besocht it opnij yn 1898 mar ferlear dizze kear flink. Troch de Jameson Raid wie syn posysje min, hy waard beskuldige fan feriet en sympaty foar de útlanners.
Twadde Boerekriich
Yn de oanrin nei de Twadde Boerekriich kocht Joubert grutte foarrieden gewearen en munysje. Hy hie in lyts oandiel yn de ûnderhannelingen dy’t resultearre yn it ultimatum dat yn 1899 troch Kruger nei Grut Britanje stjoerd waard.
Nei it útbrekken fan de kriich waard hy opperbefelhawwer, mar hy joech dit al fluch op. Ûnfermogen en apaty soargje hjirfoar. Syn foarsichtige natuer liede der ta dat syn kriichshannelingen mei nammen definsyf wienen. Hy waard ek wol slim Piet neamd. De offinsive bewegingen fan de boerentroepen waarden betocht troch jongere befelhawwers.
Dea
Joubert ferstoar oan búkfluesûntstekking yn Pretoria. Hy waard beïerdige by syn buorkerij yn Rustfontein. Kruger hat wat sein op syn begraffenis. Syn militêre tsjinstanner Frederich Sleigh Roberts hat syn respekt sjen litten troch in kondoleânsje-telegram te stjoeren.
De stêd Pietersburg (no Polokwane) yn it noarden fan Súd-Afrika waard nei him ferneamd.
Grutte Priis Formule 1 fan Saûdy-Araabje 2021
Utslaggen fan de Grutte Priis Formule 1 fan Saûdy-Araabje 2021 yn Jeddah op 5 desimber 2021. It wie de ienentweintichste race fan 22 races fan de Formule 1 yn 2021. Hy waard op it Jeddah Corniche Circuit hâlden. De race waard hâlden oer 50 omgongen, op it 6,1 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 308,4 kilometer. It wie de earste Grutte Priis fan Saûdy-Araabje.
Simmern (Hunsrück)
De stêd Simmern op de Hunsrück yn Dútslân is de Kreisstadt fan it Rhein-Hunsrück-Kreis en ien fan de twa bestjoerssintra fan de Verbandsgemeinde Simmern-Rheinböllen.
Skiednis
Mooglik hat Simmern in keltyske oarsprong. Wis is dat de lokaasje al yn de Romeinske tiid bewenne wie. Simmern krige yn 1330 stedsrjochten. Yn 1410 keas it Hûs Pfalz-Simmern de stêd as residinsje. Nei de reformaasje waard de stêd kalvinistysk. De yn Simmern berne Freark III fierde as karfoarst fan de Palts de Heidelberchske Kategismus yn. Yn 1685 foel it hartochdom Simmern ta oan it hûs Pfalz-Neuburg, dy't de katolike lear wer ynfierde.
Yn 1688 briek de Paltske Súksesjekriich út, wernei't grutte dielen fan de Palts troch Frânske troepen yn 'e jiske lein waard. De Frânsen besetten yn dat jier Simmern en setten yn 1689 útein mei de ôfbraak fan de ferdigeningswurken. Op 17 septimber 1689 stieken de Frânske troepen de stêd en it kastiel yn 'e brân. Allinne de Stefanustsjerke, de krûdtoer (letter de Schinderhannesturm), dielen fan de stedsmuorre, in hoektoer en in pear hûzen binne bewarre bleaun. In gravuere fan Mathias Merian út 1645 jout in yndruk hoe't de stêd der foar de ferneatging útsjoen hat.
Yn 1845 hiene de omkriten fan de stêd slim te lijen fan mislearre rispings en wiene in soad ynwenners fan de stêd twongen om nei de Feriene Steaten te ferhûzjen.
Mytysk wêzen
In mytysk wêzen is in fiktyf organisme dat in rol spilet yn myten, leginden, sêgen, mearkes en fantasyliteratuer. Der kinne twa kategoryen mytyske wêzens ûnderskaat wurde. Yn it foarste plak binne der antropomorfe mytyske wêzens, dy't sterk op 'e minske lykje en ek in protte minsklike eigenskippen hawwe, lykas elven, reuzen, dwergen, eardsken, kabouters en oare ierdgeasten, mar ek wearwolven, fampieren en seemearminnen. Oard binne der mytyske bisten, dy't fan uterlik alhiel net op minsken lykje, mar soms wol oer (guon) minsklike eigenskippen beskikke, lykas ienhoarns, draken, griffioenen, pegasussen en feniksen. Sokke mytyske bisten binne faak gearstald út lichemsdielen fan wier besteande bisten; sa hat in griffioen it lichem fan in liuw en de kop en wjukken fan in earn.
Welsumer
thumb|250px|Welsumer hin De Welsumer is in Nederlânsk hinneras dat oarspronklik út Welsum komt. De Welsumer waard fokt út de patrys Cochin, de patrys Wyandotte en de patrys Leghorn, de Barnevelder en de Rhode Island Red. Dat barde om 1916 hinne. Yn Ingelân waard it ras foar it earst yn 1928 ynfierd om reden fan de grutte, donkerbrune aaien. Welsumers lizze sa'n 160 aaien it jier fan sa'n 65 gram it stik.
De Welsumer is in middelgrutte fûgel mei in inkele kaam en op de kop. Yn Nederlân komt de Welsumer allinnich foar yn de kleurslach readpatrys.
De Libra
thumb|Oer de dyk en it wetter De Libra wie in ferfierûndernimming fan de famylje Kramer op De Jouwer dy't oant 1963 bestien hat.
Oanrin
Op De Jouwer wennen eartiids in soad hannelers. It ferfier gie meast oer wetter. Yn 1749 wennen op De Jouwer 50 skippers en mear as 100 skippersfeinten. Neist beurt-, hea- en fearskippers wennen der ek frijwat kofskippers, dy't harren skippen yn de Jouster Sylroede lizzen hienen. Yn dy tiid waard by de grytman ek gauris klage oer de fertrektiden fan de Jouster en Snitser beurtskippers. Yn 1751 lei de Jouster grytman de fertrektiden fan de lêste boat fêst. Fan april oant oktober moast op tiisdei, de Snitser Merkedei, om fjouwer oere middeis fearn wurde en fan oktober oant april om trije oere. Snitser skippers wiene ek oan dizze tiden bûn. Yn 1765 waarden de lisplakken fêstlein foar de beurtskippen dy't nei de wyk- en jiermerken farden. Oan beide siden fan It Syl mochten 19 skippen lizze. De Jouster skippers mochten tichterby yn De Kolk lizze.
'Kappie'
Beurtskipper Hendrik Hielkes Kramer (1787-1860) kaam as fearskipper út in skipperslaach fan beurtkippers, skippersfeinten en keaplju. Hy kocht yn 1815 in beurtskip en sette him ta wenjen op De Jouwer. In jier letter kocht hy twa huzen op It Sân. Yn 1828 hierde hy it beurtskip “De Jonge Zwaantje” dêr't hy mei farde nei en fan De Gerdyk, Warkum en It Hearrenfean. By syn ferstjerren yn 1880 hie hy neist in beurtskip in pakhûs oan 't Sân, in winkel en in gruthannel yn bûter. Hendrik (Kappie) Kramer (1863-1943) wie noch mar santjin jier doe't syn heit ferstoar en moast by de rjochtbank in 'Handlichting' oanfreegje om as rjochtspersoan hannelje te kinnen. Trochdat er him as in kaptein gedroech op de lettere Libraboaten krige hy de bynamme 'Kappie'. Hy sylde mei De jonge Hendrik doe't der fan 1866 al in steamboat fan de Jouwer op Snits farde.
Libra 1
thumb|Libra foar it pakhûs Op 11 septimber 1901 kocht Hendrik mei D. Aartsma de Schroef-Stoombootdienst Libra dy't mei it skip 'Libra' reizgers, fracht en fee farde op Snits, Boalsert en It Hearrenfean. De namme fan de firma waard yn 1902 feroare yn H. Kramer, Stoombootonderneming. Yn 1903 waard in twadde steamboat kocht. De namme 'De Twee Gemeenten' waard omdoopt yn Libra 2. Letter soe der ek noch in Libra 3 komme, dy't benammen brûkt waard foar frachtferfier. Op de salonboat Libra 1 koene sa'n 125 passazjiers, op de Libra 2 wie plak foar sawat 100 minsken. Foar in reiske nei Snits moast yn 1914 15 sinten betelle wurde as de reizger gebrûk makke fan 1e Kajút of Salon. Foar de 2e Kajút moast in dûbeltsje betelle wurde. Fytsen en berneweinen mochten foar in stoer meinommen wurde.
De fracht bestie benammen út fee en griente. Op tiisdei en freed waard mei Jouster grienten nei de ôfslach yn Snits fearn. De túnkers brochten it mei hynder en wein of mei boatsjes en preammen oer it Hurdspytsje (letter 'Overspitting') om it oer te laden op de Libraboaten. It ferrekkenjen fan de fracht barde yn de Midstrjitte yn kafee 'De Ster'.
Om 1920 hinne sieten de beide soannen Hendrik en Hielke mei yn it bedriuw. Hindrik (1889-1965) wenne doe oan de Kolk oan 'e ein fan de Krússtrjitte. It kantoar fan de Libra siet doe oan 't Sân nûmer 5 dat Hendrik as 'pakhûs mei hiem' fan Hessel Taconis kocht hie. De Libraboaten leinen foar it kantoar oan de wâl.
Frachtferfier oer de dyk
thumb|Earste frachtwein Yn de krisisjierren rûn it ferfier oer wetter werom troch it opkommende ferfier mei frachtweinen. Op 2 oktober 1951 makke de Libra 2 de lêste reis fan De Jouwer nei Snits.
Yn 1924 krige Hendrik Kramer nûmerbewiis B-7214 in frachtwein mei oplizzer. It wie in 20 pk 4 silinder Chevrolet-trekker mei in troch 'Douma’s Wagenfabriek' yn Snits boude oplizzer fan 5,75 m. Yn de oplizzer koe fiif ton oan fracht en wie romte foar acht kij. It oantal frachtweinen fan Kramer wreide him út, mei troch de groei fan Douwe Egberts. Yn 1933 waarden Hendrik en Hielke definityf yn it bedriuw opnomd en waard it bedriuw omneamd yn 'Ekspedysjebriuw Kramer'. Naast de tichte trailers foar DE en it beurtferfier wiene der iepen trailers foar oar soarte ferfier. It bedriuw hie sneltsjinsten op Amersfoort, Utert, Rotterdam en Amsterdam. Doe't it pakhûs en it kantoarke oan It Sân te lyts waarden, waard in nije garaazje efter it pahûs boud mei in útrit nei de Vegelinsdyk rjochting DE. Yn 1939 waard it bedriuw omneamd yn 'Libra Sneltsjinst'.
Nei de oarloch
Yn de Twadde Wrâldoarloch waarden frachtweinen foardere troch de Dútsers. De Kramers ferstoppen de weinen dêrom yn de omkriten fan De Jouwer. Doe't Hendrik op 14 augustus 1948 ferstoar wie de lieding fan de Libra al jierren yn hannen fan Hendrik en Hielke. Fan beide firmanten wurken doe ek de soannen yn it bedriuw. De firma waard dêrom yn 1952 yn twaen opdield. Hielke krige it ûngeregele ferfier en de linetsjinst Alkmaar-Haarlim-De Haach en Rotterdam. It bedriuw fan Hielke krige in nije namme De Friesland Rotterdam Expresse (F.R.E.). Hendrik en syn soannen krigen de Libra Sneltsjinst en alle oare linetsjisten mei de garaazje mei de brânstofpompen. De Libra Sneltsjinst waard modernisearre en hie op in stuit wol fyftich man yn tsjinst.
29 juny 1965
In soad grutte ûndernimmings en fabriken regelen mear en mear harren eigen ferfier. Dat die ek it nei Utert ferhuze Douwe Egberts, de grutste klant fan de Libra. DE regele it ferfier mei Utertske ferfierders. Boppedat frege de fernijing fan it weinpark grutte ynvestearrings. Op 29 juny 1965 waard it Librabedriuw ferkocht oan 'Van der Schuyt, Van den Boom en Stanfries NV' (SBS) út Rotterdam. It wie krekt op de dei dat Hendrik yn Snits ferstoar sadat dy dei de ein kaam fan it famyljebedriuw Libra.
Boek
Yn 2015 ferskynde it boek Stap op en laat je wegen. It wie in sechje fan Hendrik Kramer senior ('Kappie') at hy passazjiers ferwolkomme op de ‘Libra’. Mooglik wie dat omt ‘Libra’ ek de Latynske namme is foar it stjerrebyld ‘weachskeal’.
Knooppunt Werpsterhoeke
300px|thumb|It knooppunt Werpsterhoeke It knooppunt Werpsterhoeke is in ferkearsknooppunt justjes besuden Ljouwert, dy't de N31 (Surch-Harns-Ljouwert-Drachten) en N32 (Meppel-It Hearrenfean-Ljouwert) ferbynt. It knooppunt is in heal stjerknooppunt en is part fan it súdlike part fan de Heak om Ljouwert.
Yn maart 2010 waard it traseebeslút tekene, en letter yn dat jier hat de Rie fan Steat de beroppen tsjin it oanlizzen ôfwiisd. De rykswei waard oanlein troch Rykswettersteat (súdlike part mei it knooppunt ynbegrepen) en de provinsje Fryslân it noardlike part. De tariedings foar it projekt dy't folslein op ûngelikese hichte boud waard, fûn plak yn 2011. Tusken ein 2011 en 2014 waard it knooppunt oanlein. Op 18 desimber 2014 waard de Heak om Ljouwert en it knooppunt offisjeel iepene.
Andréastsjerke (Garyp)
De Andréastsjerke oan de Greate Buorren wie foarhinne de tsjerke fan de Garypster grifformearde gemeente en is hjoeddedei ien fan de twa tsjerken fan de Protestanske gemeente Garyp.
Skiednis
Yn 1889 ferliet in grutte groep lidmaten de herfoarme tsjerke fan Garyp, om't hja harren langer net ferienigje koene mei de frijsinnigens yn de Nederlânsk Herfoarme Tsjerke. Hja stiften yn Garyp in eigen gemeente en sletten har oan by de tsjerke fan de doleânsje. Op 19 juny fan itselde jier lei dûmny J. Wisse de earste stien foar in eigen tsjerke. De tsjerke waard yn 1906 fergrutte en in folgjende ferbouwing folge yn 1932. Troch de útwreidings rekken de ferhâldings fan de tsjerke, dêr't no plak wie foar 700 minsken, út balâns. Ek fertoande de tsjerke yn de rin fan de tiid gebreken en wiene it minne plafond fierstente leech en de flierren oan ein. In restauraasje fan it gebou soe neffens de arsjitekt tefolle kostje en dus waard der oan it ein fan de jierren 1950 keazen foar folsleine nijbou. De kosten waarden op fl. 225.000 rûsd.
De nije tsjerke waard op 20 desimber 1962 yn gebrûk nommen. Yn ferlikening mei de âlde tsjerke wie it dak trije meter en de toer fiif meter heger. It tal plakken naam oant 742 ta en koe noch útwreide wurde ta 800. Healwei de jierren 1970 waard achter de tsjerke de kosterwente ôfbrutsen om plak te meitsjen foar de bou fan mear romten.
Oargel
De tsjerke hat in oargel út 1898 fan de firma Van Dam út Ljouwert. It oargel waard troch de tiid hinne meardere kearen feroare. By de lêste restauraasje yn 2000 waard it ynstrumint troch Jan Jongepier en Mense Ruiter safolle mooglik werom brocht yn de âlde sitewaasje.
Kafee 'De Ster'
thumb|De Jouwer Midstrjitte (1915-1920) links foaroan kafee 'De Ster' De Ster wie in kafee dat oant 1923 oan de Midstrjitte op De Jouwer stie.
Herberch
Yn 1872 kocht de Sint Nykster timmerman Jan Harmens Bosma (1838-1927) in herberch op De Jouwer. De herberch stie oan de Midstrjitte, sawat healwei de roomske tsjerke en de Jouster Toer. Op 23 maaie 1872 liet Jan de 'herberg met stalling' werbouwe. Nei alle gedachten hie dy herberch doe al de namme ‘De Ster’. Yn 1882 krige Jan (hy liet him letter Johannes neame) fergunning om sterke drank yn it lyts te ferkeapjen. By dy fergunning waard hy neamd as 'timmerman, tapper en herbergier'.
De herberch hie doe ‘twee localen’. Under wie de jachtweide en boppe it loazjemint. Efter de herberch wie in stalling dêr't 25 hynders stean koene. Boeren dy't nei de roomske tsjerken giene, koene dêr harren hynders stalle. Bosma wie ek roomsk, dat misbesikers sille neitiids grif wol efkes by him oanstutsen hawwe. Yn De Ster waarden gearkomsten, ferkeapings, brulloften en ek begraffenissen hâlden. Dêrneist wiene der bysûndere feestdagen lykas it Kroaningsfeest fan 1898, de Unôfhinklikheidsfeesten fan 1913 en de Jouster Merke, dy't oant 1891 wol acht dagen duorre ynstee fan letter fiif dagen. thumb|Foto út july 1919 by gelegenheid fan de 50e jierdei fan Petrus IJsselmuiden. Sittend f.l.n.r. Petrus, Age, Antje, Regine (mei dochterke Nelly) en Cile; steand Eeke, Paul, Hendrik Kramer en Nelly.
Kafee
Op 12 novimber 1915 ferkocht Johannes Bosma ‘De Ster’ oan winkelman Petrus Poppe (Paulus) IJsselmuiden dy't in winkel hie oan de Godsacker yn Frjentsjer. Meastentiids stie syn frou Antje Postma efter de taap en sutele Johannes yn de omkriten fan Frjentsjer. Antje Postma wie in boeredochter fan Haskerdiken. Har heit waard kastlein fan kafee “De Twee Gemeenten” yn Jirnsum, dêr't Antsje foar har trouwen wurke. Dêr hie se ek Johannes troffen dy't as arbeider by in boer yn Friens wurke. Petrus en Antje IJsselmuiden kamen mei harren seis bern nei De Jouwer. Petrus krige dat jier 'vergunning tot den verkoop van sterken drank in ’t klein in het perceel te Joure, plaatselijk gemerkt Wijk A no.146'. De beneaming ‘herberch’ ferdwûn, sa stie op it fytserek neist de doar 'Café De Ster'. Troch de Earste Wrâldoarloch en de Spaanske gryp stode it earst net sa hurd mei de klandyzje. Ien fan de stamgasten fan De Ster wie Hendrik (Kappie) Kramer senior. Petrus kocht fan Hendrik syn soan in pear wynfetten dy't oanspield wiene op de Waadkust en dy't oerboard spield wiene fan de 'West-Atleta'. Hendrik junior kaam sa yn de kunde mei Regine, de âldste dochter fan Petrus IJsselmuiden. Se hâlden harren brulloft yn De Ster. Ienkear yn it jier wie de ferrekkening fan reder Hendrik Kramer mei de túnkers út de omkriten fan De Jouwer. De túnkers lieten alle wiken harren grienten en fruit mei de Libraboaten fan Hendrik Kramer nei Snits bringe. Nei ôfrin fan dizze ''Kramergearkomsten' waard yn De Ster skutjasse.
Winkel
Yn 1923 waard it kafee oerdien oan Johanne Durk Bijkersma. Doe't Bijkersma it kafee ferkocht oan Wybren K. Taconis waard it pân dat hast oardel ieu kafee 'De Ster' west hie, yn 1927 ferboud ta konfeksjewinkel. Nei Taconis krige de winkel op de hoeke fan de Midstrjitte de nammen 'Halma Textiel', 'Gezuster Bosma' – ek yn tekstyl – en sûnt 1972 'Hema'.
Plot
De Ingelske skriuwer E.M. Forster hat in plot ris omskreaun as it oarsaaklik ferbân tusken foarfallen yn in ferhaal. "De kening stoar, en doe stoar de keninginne ek," is neffens Forster in (hiel koart) ferhaal, mar "De kening stoar, en doe stoar de keninginne fan fertriet," is neffens him in plot, mei't it iene it oare feroarsaket. It bekende mearke Jiskepûster kin yn grutte halen sá gearfet wurde: Punten 1, 2 en 4 foarmje in rige foarfallen dy't ûnderling oarsaaklik útinoar fuortkomme. As punt 1 fuortlitten wurdt, begrypt de lêzer punt 2 net, en as punt 2 fuortlitten wurdt, begrypt er punt 4 net. Punt 3 is beskriuwend, mar hat gjin direkt gefolgen foar de útkomst fan it ferhaal, en kin dêrom beskôge wurde as in sydsprong dy't wol diel útmakket fan it ferhaal, mar net fan 'e plot. It ferskil is dat it ferhaal basearre is op it fertellen fan in rige foarfallen yn in tiidline, wylst de plot basearre is op 'e logika wêrby't it iene foarfal liedt ta it oare. Yn in plot kin dêrom altyd in soad út in ferhaal weilitten wurde, en dêrfandinne is de plot fan in ferhaal ek altyd folle koarter as it ferhaal sels.
De 2 Gemeenten
De Twee Gemeenten, ek wol De 2 Gemeenten, is in sealesintrum en kafee oan de Grousterdyk 1 yn Jirnsum. Fan in herberch mei trochreed waard it letter útwreide ta kafee, bar, ytkafee, restaurant, snackbar, sealesintrum en bar-dancing.
De herberch mei trochreed en stalling waard boud oan de strjitwei Ljouwert-Swol. It stie op de krusing foar it tolhûs oer by de dyk nei it Stasjon Grou-Jirnsum. Omdat it op de grins tusken de gemeenten Idaarderadiel en Raerderhim stie krige it de namme Twee Gemeenten. De herberch waard boud foar de famylje fan de eardere boer Age Postma. Yn 1898 waard de herberch oernommen troch syn soan Eelke Postma. Eelke advertearre mei de slogan “Prachtige Warande aan de Rijksstraatweg”. De Twee Gemeenten krige yn dy tiid grutte bekendheid, benammen trochdat hynsteferiening “Irnsum e.o.” dêr har gearkomsten hie. De plannen fan Eelke om in boppeseal te meitsjen makke hy net mear mei, hy stoar yn 1913.
Syn opfolger Age Bottema wurke de besteande plannen út en joech yn 1914 in bou-opdracht oan Auke van Balen. Yn 1922 waard Tjibbe Bouwhuis kastlein en yn 1927 is Jan J. van Dijk út Bitgum eigener fan De Twee Gemeenten. Hy kaam fan de klaai en waard yn Jirnsum neist kastelein ek jierappelkeapman. Yn de Twadde Wrâldoarloch naam syn skoansoan Kees de Jong de saak oer. Neidat De Jong emigrearret nei Kanada komt Rienk Leen oant 1961 yn de saak, want dan keapet Klaas de Bruin it kafee. Klaas de Bruin en ek syn opfolger yn 1974 Rienk Bleeker advertearren in soad en hellen populêre popgroepen nei Jirnsum. De dancing luts jongerein fan fier en hein, yn in tiid dat hieltiten mear minsken in eigen auto krigen. Troch de inisjativen krige it kafee in grutte bekendheid as “It Trefpunt fan Fryslân”. Al gau wurdt de boppeseal te lyts en yn maaie 1966 iepent buorman Gerben Hommes van der Goot de nije grutte seal neist de besteande herberch. Rienk Bleeker en syn frou Bonnie soene sawat tweintich jier wenje en wurkje yn De Twee Gemeenten.
Yn april 1994 wurdt Frans Kingma de tsiende eigener, mar hold it bedriuw deselde namme. Yn jannewaris 2005 giene Ricardo Grijpma en Frans Kingma troch mei it bedriuw. Nei 25 jier luts Frans Kingma him werom en waard it bedriuw fuorset troch Ricardo Grijpma en syn partner Jantina Grijpma-Flapper.
Smit De Jouwer
Smit De Jouwer wie in bedriuw dat fan 1921 oant 1999 karrosseryen foar autobussen en oare bedriuwsweinen makke. Der hat nea in relaasje bestien mei de eardere busbouwer Smit Appingedam.
Earste jierren
Smit's Reau- en Weinmakkerij op De Jouwer waard oprjochte yn 1917 troch Jan Alexander Smit, dy't it fallite bedriuw fan syn heit oernaam. Yn it earstoan wie Smit foaral dwaande mei it bouwen en ferkeapjen fan houten boereweinen en bakfytsen. Yn 1921 waarden ek autokarrosseryen makke en troch de útwreiding mei in smidderij koene nei 1926 ek oplizzers en oanhingweinen boud wurde. Troch de hannel yn weintsjillen, in grutte byaktiviteit, rekke eigener Smit bekend as "Jan Tsjil".
It bedriuw wreide him geandewei út en hie yn 1937, doe't de namme feroare waard yn Smit's Wein en Karosseryfabryk, in soad klanten yn Fryslân en dêrbûten. Yn de Twadde Wrâldoarloch moast fan needs weromfallen wurde op de hannel yn net-motorisearre reau, lykas ta boereweinen ferboude frachtweinen, mar der waarden ek gasgenerators makke.
Nei de oarloch
Nei de befrijing waard begûn mei it meitsjen fan ferhúsweinen, kabines foar frachtweinen (op sjassys fan ûnder mear Kromhout) en 'dental cars' (ridende toskedoktersprekkeamers). De earste "echte" autobus boude Smit yn 1948. Dit groeide út ta de wichtichste aktiviteit. Dêrneist waarden grutte oarders ûntfongen fan de Keninklike Lânmacht en de Keninklike Loftmacht, wêrtroch't in nije fabryk nedich wie, dy't yn 1951 iepene waard. Smit koe sûnttiids hieltiten gruttere oantallen buskarrosseryen bouwe, op alderlei sjassymerken, mar benammen Bedford en DAF.
De foarmjouwing ûntwikkele him bot yn de jierren fyftich. Doe ûntstiene de karakteristieke Smit-modellen mei nammen as Royal Coach en Victoria Coach. Troch in grutte oarder fan in Sweedske reisorganisaasje wie Smit ein fyftiger jierren de grutste eksporteur fan touringcars yn Nederlân. Dêrneist ha de Fryske streekferfierders LAB en ZWH altyd goede klanten west.
In grutte trochbrek kaam yn 1960 mei it type Eldorado, dat tsien jier yn produksje bleau en wêrfan de foarmjouwing mei grutte bûgde panoramyske sydruten, opsicht joegen. De Dútske fabrikant Gottlob Auwärter - produsint fan de mei soartgelikense ruten útfierde Neoplan-bussen - beskuldige Smit fan plagiaat, mar ferlear de rjochtsaak. Yn gearwurking mei ferskate fabrikanten, mar benammen DAF dy't meardere sjassystypen leverje koe, waarden mear as 650 Eldorado's boud.
Yn de jierren santich fierde Smit in fiergeande streamlining troch yn it produksjeproses, wêrby't hieltiten mear bussen yn searje boud waarden. De gearwurking mei DAF waard yntinsivearre, mar dêrneist waarden ek Magirus-Deutz bussen opboud. De opfolger fan de Eldorado, de Comfortliner, waard op syn beurt wer opfolge troch de Euroliner en de mei in ferhege karrossery útfierde Eurohiliner. In folslein nij model wie yn 1983 de Smit Orion Liner, dy't yn in soad útfierings en maten levere wurde koe, mei farianten as de Orion Highliner en de Mercurius.
Ein
Smit hie noch altiten in grut diel fan de touringcarmerk yn hannen, as fabrikant en as wrâldwide hanneler, mar om oerlibje te kinnen yn in feroarjende merk, wêrby't ek hieltiten hegere easken steld waarden oan it produksjeproses, waard oansluting socht by DAF Bus. Dat bedriuw kocht Smit Jouwer yn 1996 op, wêrnei't de lieding oernommen waard troch de VDL Groep, eigener fan DAF Bus. Koart neidat yn 1998 noch it nije model Smit Stratos yntrodusearre wie, waard de produksje oerbrocht nei de Berkhof-fêstigingen yn Valkenswaard en It Hearrenfean. Dizze lêste wie de opfolger fan karrosseryfabryk Hainje, dy't yn Fryslân altyd de grutste konkurrint fan Smit west hie. Dêrmei kaam yn 1999 in ein oan de aktiviteiten van Smit Jouwer.
FCB
Yn maaie 2001 rjochte in tal âld-meiwurkers fan Smit it karrossery- en weinboubedriuw FCB (Friesland Coach Builders) op. Dit docht reparaasjes en ûnderhâldswurk, yn it earstoan benammen oan Smit-bussen, mar letter ek oan bussen fan oare produsinten. In doel wie ek om nije bussen te bouwen, mar troch it lytse budzjet kaam dat net fan de grûn.
Museumbussen
Omdat Smit oant fier yn de jierren njoggentich noch bussen boude, ride der noch altyd produkten fan dit fabryk. Trije echte oldtimers binne bewarre bleaun, alle trije fan it model Smit Eldorado
Frozen II
Frozen II is in Amerikaanske romantyske fantasy-aventoerekomeedzjefilm út 2019 yn 'e foarm fan in lange kompjûteranimearre tekenfilmmusical. De film is de ferfolch op de film Frozen út 2013. De film, de 58e jûnfoljende tekenfilm dy't makke waard troch de Walt Disney Animation Studios, stie ûnder rezjy fan Chris Buck en Jennifer Lee. De wichtichste rollen waarden ynsprutsen troch stimaktrises Kristen Bell en Idina Menzel. De titel betsjut "Beferzen II".
Frozen II waard útbrocht op 22 novimber 2019. De film krige oer it algemien tige positive resinsjes fan 'e filmkritisy, en woeks yn 'e bioskopen út ta de meast opbringende animaasjefilm aller tiden.
Aken (Kreis)
De Kreis Aken wie in lânkring yn de Dútske dielsteat Noardryn-Westfalen en hie yn 2008 309.251 ynwenners. De Kreis waard yn 1972 oprjochte. Yn 2009 waarden de Kreis en de stêd Aken gearfoege ta de Stêderegio Aken.
Stêden en gemeenten
150px|thumb|left De Kreis bestie út de folgjende stêden en gemeenten. (Ynwenners op 30-6-2006) :
Spanninga Metaal
Spanninga Metaal is yn ynternasjonaal Frysk famyljebedriuw dat spesjalisearre is yn it ûntwerpen en meitsjen fan fytsferljochting. It bedriuw waard yn 1918 oprjochte op De Jouwer en makket sûnt 1932 fytsferljochting.