cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Aartsbiskop
thumb|In aartsbiskop hat rjocht op in [[cappa magna.]] In aartsbiskop is yn de hiërargy fan de Roomsk-Katolike Tsjerke, Anglikaanske Tsjerke en Lutherske Tsjerke, en yn oare tsjerken mei apostoalyske suksessy, in biskop dy't oan it haad stiet fan in aartsbisdom. Dat aartsbisdom is faak it wichtichste bisdom yn dy tsjerkeprovinsje, foarme troch in tal fan bisdommen. De aartsbiskop is dan tagelyk metropolyt fan dizze tsjerkeprovinsje.
Dy aartsbiskop kin lykwols ek biskop wêze fan in aartsbisdom dat gjin suffragane bisdommen hat. Dizze aartsbiskop is gjin metropolyt. In foarbyld hjirfan is de aartsbiskop fan Lucca yn Itaalje.
Ien kin ek ta aartsbiskop beneamd wurde as earetitel bygelyks as er by de pauslike hofhâlding wurket (de Curie) of yn diplomatike tsjinst is fan de Paus. Hy is dan titulêr biskop fan in bisdom dat net mear bestiet.
Omgong fan Frankryk 1933
De 27ste edysje fan de Omgong fan Frankryk waard hâlden fan 27 juny oant en mei 23 july 1966.
Hygelac
Hygelac of Hugleik is in personaazje út it Aldingelske epos Beowulf.
Omgong fan Frankryk 1933
Dielnimmende ploegen
Yn de Omgong fan Frankryk fan 1933 diene Belgje, Itaalje, Switserlân, Dútslân en Frankryk mei, mei nasjonale ploech, besteande út acht hurdfytsers. Dêrneist diene 40 hurdfytsers sûnder ploech, mei oan de wedstriid, (lân fan komôf stiet hjirûnder al as ploech neamd).
Hygelac
Yn Beowulf is Hygelac de kening fan de Geaten, dy't by in ynfal tsjin 'e Franken of Friezen deade waard. De Geaten wiene in Germaansk folk yn it suden fan Sweden, nei wa't Götaland (en letter ek de stêd Göteborg) neamd is.
Fierders wurdt wol tocht dat Chlochilaich, dy't as kening fan de Denen neamd waard yn de Frankyske kronyk fan Gregoarius fan Toers, en Hygelac deselde persoan wiene. Yn it boek fan Gregoarius stiet skreaun dat ûnder lieding fan Chlochilaich yn de 6e iuw in ynfal fan de Denen plakfûn hat yn it Frankyske Ryk.
Omgong fan Frankryk 1933
Berchklassemint
De Omgong fan Frankryk hie dit jier wat nijs: It berchklassemint, dêr't punten foar te fertsjinjen wiene op de toppen fan de bergen (cols). De earste berchtrui wurdt mei grutte oertsjûging wûn troch de Spaanske klimmer Vicente Trueba, bynamme "de vlo". Suver op eltse hege berch is er as earste boppe. In hege posysje yn it algemien klassemint of in etappe oerwinning is der foar him lykwols net by: sa goed as hy yn it klimmen is, sa min is er yn dalen. Sa hat er oan de top fan de Galibier hast 13 minuten foarsprong, mar wurdt er by de ôfdaling dochs noch ynhelle. En oankomsten berchop stiene pas yn 1952 foar it earst op it programma.
Chris Fokma
thumb|Hannen (1970) yn Ljouwert thumb|140px|Swaan mei wapenskylden (1970), Ljouwert Christiaan Willem (Chris) Fokma (It Oranjewâld, 27 maart 1927 - Charaix-Plouguer, 12 desimber 2012) wie in Fryske byldhouwer en keramist.
Fokma folge nei de hbs in jier de oplieding boukunde oan de universiteit yn Delft, mar stapte doe oer nei de Ryksakademy foar Byldzjende Keunsten yn Amsterdam. . Hy krige les fan Piet Esser. Neist frijsteande skulptueren, makke Fokma meerdere gevelreliëfs, meastentiids útfierd yn keramyk. Hy wie neist keunstner ek learaar oan de Fryske keunstnijverheidsskoalle en om 1960 in tal jierren tekenlearaar oan de Ryks-HBS, beide yn Ljouwert. Begûn yn 1965 mei it ûntwikkeljen fan in eigen technyk troch it baarnen fan kleur yn glês yn elektryske ovens by hege temperatuer. Wie oant de opheffing yn 1965 bestjoerslid fan it Bûn fan Fryske Keunstners.
Wurken
Burgum
Beilen
Grou thumb|150px|Boarstbyld fan [[Waling-om yn Hallum]] Hallum
Ljouwert
Easterwâlde
Daniël de Blocq van Haersma de With (1797-1857)
thumb|Jhr. Daniel de Blocq van Haersma de With thumb|125px|Skaadbyld fan Daniël de Blocq van Haersma de With Jonkhear mr. Daniël de Blocq van Haersma de With (Rinsumageast, 17 maaie 1797 - Bûtenpost, 19 augustus 1856), wie abbekaat oan it Hof fan Fryslân, kapitein, grytman en lid fan de Steaten fan Fryslân. Troude mei Volkertina Adriana Heringa ( Ljouwert, 10 augustus 1797 – Bûtenpost, 3 juny 1862 ).
Chris Fokma
Wurken
Starum
Daniël de Blocq van Haersma de With (1797-1857)
Libben en wurk
Daniël liet him 1 oktober 1814 ynskriuwe as studint oan de hegeskoalle yn Grins, dêr’t er op 4 maart 1820 befoardere waard ta master yn de rjochten. Nei it houlik fan Volkertina en Daniël wenne de húshâlding earst yn Ljouwert en krigen dêr de earste fiif fan totaal alve bern.
Chris Fokma
Wurken
Wâldsein
Daniël de Blocq van Haersma de With (1797-1857)
Libben en wurk
Al gau krige Daniël in beneaming as grytman fan Eastdongeradiel, dêr't hy syn omke Frederik de With opfolge. De húshâlding sette him ta wenjen yn Mitselwier yn huzinge Bosman, dêr't noch seis bern op de wrâld kamen.
By syn beneaming yn 1839 as grytman fan Achtkarspelen ferkocht hy it eptige en foarname Hûs Bosman oan syn opfolger Schelte Baron van Heemstra. Yn Bûtenpost kamen se te wenjen op Haersmastate, dat troch fererving krigen waard fan omke Sybrand van Haersma. Dy wie as grytman fan Achtkarspelen de foargonger fan Daniël. Yn 1841 krige de famylje besite fan de keninklike famylje, dy't doe in besite brocht oan de twa noardlike provinsjes. Dit wie kening Willem II mei syn frou Anna Pawlona fan Ruslân. Underweis nei Grinslân gienen se oan by huzinge Haersmastate. De Ljouwerter Krante skreau ûnder oare: Het landhuis van den Heer Grietman was met smaak versierd, vele Aanzienlijken waren aldaar genoodigd en een keurig Dejeunée werd aangeboden. Neffens oerlevering binnen de famylje Van Haersma soe de kening by fertrek út Bûtenpost sein hawwe dat hy wat foar de hear grytman dwaan woe. De hear Van Haersma de With soe doe sein hawwe: "Sire, mijn enige wens zou kunnen zijn dat U de tot mijn dochter gesproken woorden waar maakt. U begroette haar met: "Goedemorgen, Freule". De kening soe op dizze frijpostige útlitting andere hawwe: Mijnheer, ik nobileer U. By Keninklik Beslút fan de dei fan de keninklike besite op Haersmastate, 26 july 1841, waard mr. Daniël de Block van Haersma de With troch de kening út eigener beweging ferheft yn de adelstân, dus sûnder dat dêrta rekestearre is. Syn neisieten mochten it predikaat jonkhear en jonkfrou fiere. Njoggen jier letter, yn 1852, brocht kening Willem III in besite oan de famylje op Haersmastate. De beide wethâlders fan Achtkarspelen Zijlstra en Gorter, twa riedsleden Buma en Hulshoff en de gemeentesekretaris Van de Schaaf wienen by de ûntfangst. Op eigen fersyk waard Haersma de With yn de lêste funksje ûntheft nei de steatkundige herfoarmingen fan 1851. Hy wie de lêste dy't dêrmei de funksje fan grietman beklaaide. Tenei wie der sprake fan de gemeente Achtkarspelen mei oan it haad in boargemaster.
Grifformearde tsjerke (Harns)
Skiednis
De tsjerke waard yn 1953 troch de arsjitekt H. Eldering fan Ljouwert foar de grifformearden boud, nei't dy as gefolch fan de skuorring yn 1944 harren tsjerke oan de Noarderkade kwyt rekken oan it yn dy tiid nije tsjerkegenoatskip fan de frijmakke grifformearden. Oan it begjin fan 2007 waard it ynterieur fan de tsjerke mei help fan frijwilligers renovearre en modernisearre. Sa waard û.o. it liturgysk sintrum fernijd en fan nij meubilêr foarsjoen. Ek waard it hiele gebou fan binnen farve en de flier mei laminaat belein. Boppe it liturgysk sintrum krige in leger plafond in stjerrehimel.
Op 1 jannewaris 2018 fusearren de grifformearden mei de herfoarme gemeenten fan Harns en Mullum.
Oargel
It oargel waard yn 1951 boud troch de firma Pels & van Leeuwen (De Bosk).
NCS-grien
NCS-grien is in kleur dy't beskôge wurdt as in tint fan grien. It kin omskreaun wurde as in dûnkergrien dat wat nei turkwaze útskaait.
By additive kleurminging (bgl. op tillefyzjes en kompjûterskermen) is NCS-grien in sekundêre kleur, dy't oanmakke wurdt troch it mingen fan 'e primêre kleuren grien en blau. By subtraktive kleurminging (bgl. yn 'e druktechnyk) is it in ek in sekundêre kleur, dy't yn teory produsearre wurdt troch de ferminging fan 'e primêre kleuren syaan en giel. Yn 'e praktyk wurdt lykwols ek swart tafoege, om't dat bettere resultaten jout.
NCS-grien makket diel út fan it Natural Color System (NCS), in kleursysteem dat benammen yn Skandinaavje in protte brûkt wurdt.
Sjoch ek
Shades of green
Romeinsk-Perzyske Oarloggen
right|thumb|250px|It ryk fan de Sassaniden yn [[610.]] De Romeinsk-Perzyske Oarloggen wienen de oarloggen fan it Romeinske Ryk (en syn neifolger it Byzantynske Ryk) tsjin it Perzyske Ryk fan de Sassaniden. De oarloggen fûnen plak yn it Midden-Easten, de Levant en Lyts-Aazje. De kriich waard ôfwiksele mei perioden fan frede.
De kriich mei de Sassaniden ûntstie yn de 3e iuw en de lêste wie yn 628. Dêrnei kaam it Arabyske Ryk opsetten. Der kaam in ein oan de Sassaniden en de Byzantinen waarden ferdreaun út Afrika en Aazje.
Carolus Mulerius
Carolus Mulerius (Harns, 21 febrewaris 1601 – Grins, 13 augustus 1638) wie in Frysk hispanist en grammatikus. Mulerius hearde ta de famylje Des Muliers dy't oarspronklin fan Risel kaam.
Hy wie in soan fan Christina Maria Six (1566-1645) en Nicolaus Mulerius (1564-1630), dy't foaral bekend waard as astronoom, mar op dat stuit dokter yn Harns wie. De húshâlding ferfear yn 1603 nei Grins, yn 1608 nei Ljouwert en werom nei Grins yn 1614, dêr't syn heit heechlearaar Medisinen en Gryksk waard oan de universiteit. Syn âldere broer Petrus Mulerius (1599-1647) waard heechlearaar natuerkunde en botany oan deselde universiteit.
Carolus studearre oan de Universiteit fan Grins (161), oan de Universiteit fan Frjentsjer (1618) en folge fierder kolleezjes oan oare Nederlânske en bûtenlânske universiteiten. Hy skreau Linguae Hispanicae Compendiosa Institutio (1630), Linguae Italicae Compendiosa Institutio (1631), Linguae Gallicae Compendiosa Institutio (1634) en Een korte ende seer dienstighe onderwijsinge Vande Spaensche Tale. It lêste wurk ferskynde postúm yn 1648 en wie de earste grammatika fan it Spaansk dy't yn it Nederlânsk skreaun waard.
Hy stoar oan 'oedeem' yn de âldens fan 37 jier. Hy waard beïerdige yn de Broeretsjerke in Grins dy't doedestiids de tsjerke fan de universiteit wie. De grêfstien wurdt no bewarre yn de kelders fan de Universiteit fan Grins.
NCS-blau
NCS-blau is in kleur dy't beskôge wurdt as in tint fan blau. It kin omskreaun wurde as in ljochtblauwe kleur dy't wat nei griis niget.
By additive kleurminging (bgl. op tillefyzjes en kompjûterskermen) is NCS-blau in sekundêre kleur, dy't oanmakke wurdt troch it mingen fan 'e primêre kleuren grien en blau. By subtraktive kleurminging (bgl. yn 'e druktechnyk) is it ek in sekundêre kleur, dy't yn teory produsearre wurdt troch de ferminging fan 'e primêre kleuren syaan en maginta. Yn 'e praktyk wurdt lykwols ek swart tafoege, om't dat bettere resultaten jout.
NCS-blau makket diel út fan it Natural Color System (NCS), in kleursysteem dat benammen yn Skandinaavje in protte brûkt wurdt. Sadwaande is NCS-blau de presize kleur blau fan 'e flagge fan Sweden.
Sjoch ek
Shades of blue
Gewear
thumb|[[FN FAL út 1955, letterlik 'Licht Automatysk Gewear']] In gewear is in fjoerwapen mei in lange loop. Ofhinklik fan de soarte kin it brûkt wurde foar tige presys sjitten of it sjitten fan mear kûgels tagelyk as fluch efterinoar. De measte gewearen binne hânfjoerwapens, mar der binne ek lucht-, gas- of feardrukgewearen.
Yn de kriichsmacht is it gewear sûnt de 18e iuw it "standerdfjoerwapen" fan de soldaat. It wapen wurdt ek foar de jacht, de sjitsport en persoanlike beskerming brûkt. Dat lêste is yn Nederlân ferbean.
In gewear mei koarte loop hjit karabyn.
Frysk Fanfare Orkest
It Frysk Fanfare Orkest bestiet út sa'n fyftich muzikanten út Fryslân. De muzikanten spylje neist it FFO yn ien of mear pleatslike ferienings. Doel is it promoatsjen fan âlde en nije orizjinele fanfaremuzyk. De feriening waard oprjochte yn 1983 yn Ljouwert mei Jouke Hoekstra as muzikaal lieder. Neist premiêres fan Nederlânske komponisten hawwe ek bûtenlânske komponisten wurken skreaun foar it orkest.
Gewear
Soarten
Der binne gewearen foar ferskate tapassings:
Frysk Fanfare Orkest
Yn binnen- en bûtenlân die it FFO mei oan meardere festivals en konserten. Meardere kearen waard it heechste resultaat foar fanfareorkesten op it Wrâld Muzyk Konkoers yn Kerkrade helle. In oantal kearen waard meidien oan de ynternasjonale WASBE-konferinsjes. It orkest wurdt ek faak frege foar radioprogramma’s om de orizjinele fanfaremyzyk te promoatsjen en hat yn 2010 in tweintichtal CD’s op syn namme stean.
Yn 1994 krige it Frysk Fanfare Orkest de Fryske Anjer fan it Prins Bernhard Kultuerfûns Fryslân.
Tin (elemint)
thumb|Tin thumb|Tin wurdt faak brûkt om sierfigueren fan te meitsjen Tin is in skiekundich elemint mei symboal Sn en atoomnûmer 50. It is in sulvergriis haadgroepmetaal.
Untdekking
Sûnt ûngefear it jier 600 waard tin ek yn suver foarm tapast.
It wurd tin komt fan it Germaans *tina- en stiet ablautend neist teen dat 'twiichg' en yn 't Dútsk (Zain) ek 'metalen stêf' betsjut. It symboal Sn komt fan it neolatyn stannum dat fan it postklassike Latyn stagnum 'legearing fan sulver en lead' komt.
Tapassings
Tin hechtet him maklik oan izer en wurdt dêrtroch faak brûkt as rustkearende coating (blik). Oare tapassings:
De namme tin wurdt yn it Ingelsk bytiden fout brûkt foar tinblêdige metalen. It tinnen blikje is dêr it bêste foarbyld fan omdat blikjes makke wurde fan aluminium of fan stiel dat mei in tin laachje tin tsjin rustfoarming beskerme wurdt.
Opmerklike eigenskippen
Tin is in bûchsum, kneedber en tige kristallyn sulvereftich-wyt metaal dat by bûging in karakteristyk lûd jout dat feroarsake wurdt troch de brekkende kristallen. It metaal is bestand tsjin see- en kraanwetter, mar is oplosber yn de measte soeren.
By standertdruk komme der twa allotropen fan tin foar. By lege temperatuer komt it foar as griis - alfa - tin mei in kubyske kristalstruktuer fergelykber mei dy fan silisium en germanium. By temperatueren boppe de 13,2 °C feroaret it nei wyt - bêta - tin. Yn dizze foarm hat it in tetragonale struktuer. By ôfbkuolling giet it werom nei de kubyske foarm. Eartiids waard dit proses wol tinpest neamd; it kin foarkomme troch tafoeging fan antimoan of bismut.
Ferskining
Op hast alle kontininten op ierde komt tin foar. It erts wurdt by hege temperatuer yn ovens redusearre mei koalstof. It enige kommersjeel oantreklike tinbefetsjende mineraal is kassiteryt, dat benammen yn Súdeast-Aazje in soad fûn wurdt. Oare mineralen dy't yn lege konsintraasjes tin befetsje binne: stannyt, sylindryt, frankeyt, kanfieldyt en teallyt.
Isotopen
Fan alle eleminten komme der fan tin de measte stabile isotopen foar (10). Dêrneist binne der ûngefear 18 radioaktive isotopen bekend.
Tokiskology en feilichheid
Fia blikiten krije de minsken lege konsintraasjes tin binnen. Oant hjoeddeis binne dêrfan gjin skealike gefolgen bekend en dus kin steld wurde dat tin ûngefaarlik is. Om 1965 rûn de tinpriis eksplosyf (oant 45 euro de kilogram op, no: 5 euro de kilogram), wêrtroch't in soad tjnjitters om de kostpriis te drukken harren leagering mei lead oanlingen. As út sa'n tinnen beker dronken waard rûn men uteraard it risiko fan leadfergiftiging.
Peter Smart
Peter Smart (1569-1652?) wie in Ingelske Puritein, dy't 12 jier lang fêst setten hat fanwegen syn preek tsjin feroarings yn de seremoanjes yn Katedraal fan Durham.
Wykmerk yn Fryslân
De âlde Fryske wykmerk is ûntstien út it ferlet fan in frekwintere útwikselingsmooglikheid as de âldere jiermerk. De boer hie de wykmerk nedich foar de ôfset fan syn bûter en tsiis, mider troch de feehannel. It is ûnbekend wannear't de wykmerken ûntstien binne (foar Starum, Dokkum en Ljouwert is wol oannomd fóar de 11e iuw).
De wykmerk krige mear betsjutting yn oplakken mei in geunstige lizzing, in agrarysk efterlân en in ferkearswei foar ôfset. Yn de 15e iuw wienen de stêden mei in grutte wykmerk: moandei Drylts en De Jouwer (in flekke), tiisdei: Snits, tongersdei Frjentsjer en Dokkum, sneon Boalsert en Ljouwert. Sokke plakken winen fûl op it monopoalje fan de wykmerk foar harren omjouwing (omdat de hannel frijwat foardiel hie foar de stêd -bygelyks waachrjochten- en de boargerij oplevere). Se protestearden dan ek gauris tsjin it bestean fan in waach yn lytsere doarpen yn de omkriten, al wie de wykmerk yn dy doarpen grif foerdieleiger foar de boeren. Wie de wykmerk earst benammen in suvelmerk, yn de 17e en 18e iuw frege de feemerk stadichoan mear plak. Yn it earstoan wiene dat mar in pear oan de wykmerk ferbûne bistemerken yn it foar- en neijier. Nei 1850 wie it oantal wykmerken yn Frysklân grutter as ea, mar it karakter wie ûngelyk. Se slueten oan by it eigen lânbougebiet. Allinnich in suvelmerk hienen: Akkrum, Balk, Grou, Hylpen, Langwar, De Lemmer, Makkum, Aldeboarn, Raerd, Sleat, Warkum en Wâldsein. Suvel- en feemerk: Boalsert, De Jouwer, Koudum en Snits. Suvel- fee- en nôtmerk: Frjentsjer, De Gordyk, It Hearrenfean, Ljouwert en Wolvegea. Suvel- en nôtmerk: Drachten Fee- en nôtmerk: Noardwâlde Allinnich nôtmerk: Easterwâlde Der hawwe yn de 19e iuw noch mear wykmerken west. Hjirút blykt dat it merkwêzen him sûnt de 15e iuw útwreide hat. In lânboukrisis en it tanommen ferkear hawwe de lytsere wykmerken ferdwinen dien, sadat nei de oarloch allinnich (neist inkele woansdei- en sneontemiddeimerken) noch oer wienen: moandei: Easterwâlde, tiisdei Snits, woansdei Wolvegea, tongersdei Boalsert en Drachten, freed Ljouwert en sneon It Hearrenfean.
De Bouhoeke hat blykber genôch oan de oerbleaune jiermerken en de wykmerk (mei de Beurs) yn Ljouwert, dy't dan ek fierwei de grutste is.
Fryske earn
De Fryske earn is in skaaimerkende figuer yn de heraldyk fan Fryslân. It is in swarte heale earn op in gouden fjild.
Der liket in ferbân west te hawwen mei it bestjoer, mar de krekte betsjutting is net wis. Wapens mei de earn binne bekend fan de iere 16e iuw ôf, wat in mooglik ferbân mei de Saksen of Boergonjers oanjout. Heraldisy hawwe in skoft tocht dat de earn it foarrjocht fan in grytman en syn neiteam werjoech, mar dat liket net fol te hâlden. At dat oarspronklik al sa west hat, dan is it symboal letter minder beheind tapast. Dat komt oerien mei de lettere útlis dat dit it symboal is dat Karel de Grutte de Friezen tastie neffens it Karelsprivileezje. Dy útlis strykt lykwols net mei de tekst dy't fan it privileezje oerlevere is, dêr't praat wurdt oer in kroan dy't de Friezen op harren skylden drage meie en moatte.
Foar nije famyljewapens brûkt de Fryske Rie foar Heraldyk allinnich in Fryske earn as er ôfstamming oanjout fan immen dy't ynfloed op it bestjoer hie, bygelyks fan de eigner fan in stimhawwende pleats of fan immen út it bestjoerslaach.
List fan boargemasters fan Boalsert
Dit is in list fan boargemasters fan de eardere Fryske gemeente Boalsert dy't per 1 jannewaris 2011 opgien is yn de nije gemeente Súdwest Fryslân.
Soester Dunen
thumb|right|Koarte Dunen thumb|right|De Lange Dunen De Soester Dunen is in sânferstowing yn de gemeente Soest yn de provinsje Utert. De Soester Dunen binne in ûnderdiel fan de streek fan de Utertse Heuvelrêch. De provinsjale wei fan Soest nei Soesterberch splitst de Soester Dunen yn de Lange Dunen en de Koarte Dunen. Yn de lêste iistiid is it sân fan de dunen ôfsetten troch de wyn.
Nei de foarming fan de Utertse Heuvelrêch troch it lâniis yn de foarlêste iistiid, it Saalien, is der yn de lêste iistiid, it Weichselien, in pakket sân (deksân) ôfsetten troch de wyn. Doe't it iis him weromluts ûntstienen bosken en heidefjilden. Troch it plagjen fan de heide en oerbegersking rekke de grûn fegetaasjeleas en begûn it sân te stowen. Troch de yntroduskje fan keunstdong waard minder plagge en weroveren de bosken terrein. De Koarte en Lange Dunen binne suver net beboske en foarmje twa aktive stosângebieten. Tsjintwurdich is spesjaal behear nedich om it stosân yn de Soester Dunen te behâlden, lykas it weiheljen fan fegetaasje.
De Lange en Koarte Dunen hearre by de lêste gebieten yn Nederlân dêr't aktyf stosân oer in grut oerflak foarkomt. Dat makket it ta in ierdkundich weardefol gebiet. Yn 1997 binne de Lange en Koarte Dunen troch de provinsje Utert ta ierdkundich monumint ferklearre.
De Soester Dunen binne eigendom fan de gemeente Soest.
Taimyr-skiereilân
thumb|250px|Lokaasje Taimyr-skiereilân 250px|right|thumb|Lânseigen folk fan Taimyr 250px|right|thumb|Toendra fan Taymyr It Taimyr-skiereilân (Полуостров Таймыр, Таймырский полуостров) is in skiereilân yn Sibearje; it foarmet it meast noardlike diel fan it fêste lân fan Euraazje en Aazje. It leit tusken de Golf fan Jenisej fan de Karasee en de Golf fan Chatanga yn de Laptevsee yn Krasnoyarsk Krai, Ruslân.
It Taimyr-mar en it Byrranga-berchtme lizze op it tige grutte Taimyr-skiereilân.
It skiereilân soe it plak wêze dêr't de yn it wyld libjende muskusokse sa'n 2000 jier útstoarn is, alteast bûten Noard-Amearika. Hja waarden dêr op 'en nij ynbrocht yn 1975.
Kaap Tsjeljoeskin, it meast noardlike punt fan it Euraziatyske kontinent, leit op it noardein fan it Taimyr-skiereilân.
Befolking
It Nganasan folk koe syn sjamanistyske praktiken oant yn de 20e iuw hanthavenje út reden fan de isolearre lizzing fan harren wenplak.
Ekonomy
MMC Norilsk Nickel is de eksploitant fan de minen yn dizze kontrei. It bedriuw raant it nikkel út dizze kriten yn de stêd Norilsk, net fier fan it skiereilân. It nikkelerts en oare produkten fan it bedriuw wurde oer in koart spoar nei Dudinka oan de rivier de Jenisej ferfierd, en dêrwei mei it skip nei Moermansk en oare havenstêden.
Klimaat
Tusken likernôch septimber en juny binne de kustwetters fan it Taimyr-skiereilân beferzen. De simmers binne koart, fral oan de noardeast kust (Laptevsee).
It binnenlân fan it skiereilân hat in lânklimaat. De winters binne strang mei in soad sniestoarms en ekstreem lege temperatueren.
William Spurstowe
William Spurstowe (Spurstow) (±1605–1666) wie in Ingelske geastlike, teolooch en lid fan de Synoade fan Westminster.
Noard-Fryslân
right|thumb|190px|Noardfryslân. thumb|190px|Flagge fan de regio Noard-Fryslân Noard-Fryslân (Dútsk: Nordfriesland, Deensk: Nordfrisland) is in regio (Kreis) yn Dútslân. It is it wengebiet fan de Noard-Friezen en leit rûchwei tusken de rivieren de Eider en de Vidå. Noardfryslân hearde oant 1864 ta Denemarken.
Namme
De Deenske namme fan de regio is Nordfrisland, de Dútske namme is Nordfriesland, en de Nederdútske is No(o)rdfreesland.
Elts Noardfryske dialekt hat syn eigen skriuwwize. Yn it Noardfryske dialekt fan de fêstewâl, it Mooring, is de namme foar it gebiet Nordfraschlönj of koartsein Fraschlönj. As neutrale skriuwwize wurdt Nordfriislon of Friislon skreaun.
Geografy
thumb|Noard-Fryslân, regio en distrikt. Yn it suden wurdt Noard-Fryslân begrinzge troch de rivier de Eider en yn it noarden fan de rivier de Vidå. De eastlike grins fan it oarspronklike wengebiet fan de Friezen yn Noard-Fryslân is minder goed oan te jaan.
Foar de kust lizze de waadeilannen Sylt (Nfr.: Söl), Amrum (Nfr.: Öömrang), Föhr (Nfr.: Feer) en Pellworm (Nfr.: Pälweerm), en de tsien Halligen. Dêrneist binne der de twa skiereilannen Noardstrân (Nfr.: Strönj) en Eiderstedt (Nfr.: Ääderstää).
Hilgelân is kultureel ûnderdiel fan Noard-Fryslân, mar is gjin ûnderdiel fan it distrikt Noardfryslân. De heechste punten binne de Pinneberch op Hilgelân (61,3 meter), by Ostenfeld (53,3 meter), de Uwe-dún op Sylt (52,5 meter), en de Rantzauhichte súdlik fan Leck (45 meter).
Talen
Noard-Fryslân is hjoed de dei noch altyd in meartalich gebiet mei fjouwer offisjele talen: Dútsk, Noardfrysk (Friisk of Frasch), Deensk en Nederdútsk. It Nederdútsk jildt as streektaal, it Noardfrysk en Deensk binne as minderheidstalen erkend. It oant yn de 19e iuw dominante Noardfrysk wurdt no noch troch sa'n 10.000 minsken sprutsen, yn njoggen ferskate dialekten. Fierders wurdt der yn Noard-Fryslân ek noch Jutsk praat.
Fryske Beweging
Yn Noard-Fryslân is der lykas yn Westerlauwersk Fryslân in libbene Fryske beweging. Der is in dakorganisaasje, Friesenrat sektion Nord mei derûnder ferskate oansletten organisaasjes. De twa wichtichste binne:
Corina van Eijk
thumb|Corina van Eijk Corina van Eijk (1963) is toanielskriuwer, regisseur en artistyk lieder fan Opera Spangea út Spangea.
Wurkpaad
Van Eijk kaam fan thús fan jongs ôf oan al mei opera yn oanrekking. Sa hie har pake in grutte bânrekorder dêr't alle dagen opera en operette út skalde. Se gie nei de middelbere skoalle yn Ridderkerk, en studearre oan de rezjyôfdieling fan de Toanielakademy yn Maastricht. Nei har stúdzje aktearde hja in seizoen yn it Nederlânsk teatersirkwy en û.o. yn de films Belle en Marie Antoinette is niet dood (rezjy Irma Achten) dêr't se ek de casting foar die. Die ek de casting foar de spylfilm Abeltje nei it boek fan Annie M.G. Schmidt (rezjy Ben Sombogaart). Se dosearre toaniel oan de sjongstudinten fan it Utertsk Konservatoarium. Dêr regisearre se har earste opera, Der Schauspieldirektor fan Mozart. Sy joech les oan de Akademy foar Ekspresje yn Kampen en oan de Jeugdteaterskoalle Fryslân, dêr't se ek har earste film regisearre. As rezjy-assistint wurke se yn La Monnaie (Brussel) en yn it Aalto teater yn Essen. It operawrâldsje rekke har net echt en se besluet it oars oan te pakken, troch thús yn Spangea mei opera's oan de gong te gean.
Yn 1989 rjochte se Opera Spangea op dat yn har achtertún regisearre waard: l’Elisir D‘Amore fan G. Donizetti (1989). Letter waard dit dien yn in stik lân foar har hûs oer en yn in skuorre. Tsjintwurdich wurde de foarstellings yn in tinte dien.
Yn 2004 krige Corina van Eijk de Fryske Anjer. Yn 2006 waard se beneamd ta Ridder in de Oarder fan Oranje-Nassau.
Tarra White
Tarra White, echte namme: Martina Hlavač Mrakviová (Ostrava, 19 novimber 1987), is in Tsjechysk neakenmodel, stripper, pornografysk aktrise en blogger, dy't berne is yn it Moravyske Ostrava doe't dat noch ûnderdiel útmakke fan Tsjechoslowakije. Yn it ferline hat se ek wol gebrûk makke fan 'e artystenammes Tarra Light, Tara White, Terra White, Tarra, Susie, Chrissy, Ondreja, Marianna en Martha.
Libben
Doe't se fiif jier wie, woe White skielk as se grut wie in stripper wurde, en oefene se it opfieren fan in striptiis yn 'e beslettenens fan har sliepkeamer. Doe't se trettjin wie, besleat se om ynstee in pornostjer te wurden, en oefene se om neaken te posearjen op har mem har hege hakken. Doe't har mem har dêrby trappearre en fan 'e ambysjes fan har dochter hearde, wie se not amused. Neffens eigen sizzen liet White har ûntfamje doe't se sechstjin wie. Op 19 novimber 2005, de deis dat se achttjin waard, makke White har debút yn har earste pornografyske film. Se siet doe noch op 'e middelbere skoalle, en de sêne, wêryn't se yn it iepenbier seks hie mei tsjinspiler Robert Rosenberg, waard lyk foar de Universiteit fan Praach opnommen.
Sûnt hat White neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) yn 224 pornofilms spile en ferskate prizen wûn, mei dêrûnder in Goudene Stjer (de wichtichste Tsjechyske pornografypriis) en twa Hot d'Ors (de wichtichste Jeropeeske pornografypriis). Ek hat se ien (Amerikaanske) AVN Award (de Oskar fan 'e pornowrâld) en nominaasjes foar noch fiif oaren yn 'e wacht sleept. White, dy't yn 2006 in boarstfergrutting ûndergie, stie sûnt 2008 in tal jierren ûnder kontrakt by it Sweedske Private-label.
Njonken har aktearwurk hat hja ek in hoartsje in twawykliks bloch skreaun foar de searje Private Sexclusive. Yn 2010 ferfear se nei de Feriene Steaten, dêr't se har nei wenjen sette yn it Kalifornyske Los Angeles en trochbriek yn 'e Amerikaanske pornoyndustry. Sûnt maaie 2008 is White fierders ek wurksum, ûnder har wiere namme Martina Mrakviová, as ien fan 'e nijslêzeressen fan Red News, in programma op 'e webside fan it Tsjechyske TV Nova, wêryn't de froulike presintatrises strippe ûnder it oplêzen fan it nijs, krekt as by it Amerikaanske Naked News.
Ynfraread
Ynfraread of ynfrareade strieling (ynternasjonaal ôfkoarte ta IR, fan infrared of infrared radiation) ferwiist nei in diel fan it elektromagnetysk spektrum mei in weachlingte dy't fariëarret fan 0,7–1.000 µm (of 700–1.000.000 nm, of 0,0007–1 mm). Dy weachlingte is langer as dy fan sichtber ljocht, mar koarter as dy fan mikrostrielen (dy't bgl. brûkt wurde yn 'e magnetron). Ynfraread grinzget sadwaande oan 'e kleur read, de 'boppeste' útein fan it foar minsken sichtbere ljochtspektrum, krekt sa ultrafiolet grinzget oan 'e 'ûnderste' útein. Ynfrareade strieling waard yn 1800 ûntdutsen troch de Ingelske natuerkundige sir William Herschel, dy't by ûndersyk it bestean fan in foarm fan ûnsichtbere elektromagnetyske strieling fêststelde troch de effekten dy't dy strieling hie op in termometer. De ûntdutsen strieling wie leger yn enerzjygehalte as read ljocht en waard lange tiid 'hjittestrieling' neamd, oant tsjin 'e ein fan 'e njoggentjinde iuw de term 'ynfraread' yn gebrûk kaam. De measte waarmtestrieling dy't ôfjûn wurdt troch organismen en foarwerpen dy't om ende by keamertemperatuer binne, bestiet út ynfrareade strieling. Fierders berikt justjes mear as de helte fan alle troch de sinne útstjitten enerzjy de Ierde yn 'e foarm fan ynfrareade strieling. Dat ynfraread yn it sinneljocht is fan krúsjaal belang foar it klimaat op 'e Ierde.
Spektroskopy
Ynfrareade strieling wurdt útstjitten of absorbearre troch molekulen as dy har rotearjend-fibrearjende bewegingspatroanen feroarje. Sokke strieling feroarsaket by in molekúl fibrearjende bewegings troch in feroaring yn it dipolêr momint. Dêrtroch is it in nuttich frekwinsjeberik foar de bestudearring fan sokke enerzjysteaten yn molekulen fan 'e juste symmetry. Ynfrareade spektroskopy ûndersiket de absorpsje en transmisje fan fotoanen yn it ynfraread berik.
Tapassings
Wiidweidich gebrûk fan ynfraread foar militêre doelen omfiemet fierders tapassings op û.m. it mêd fan doelwytakwisaasje, surveillânse, nachtsicht, raketbestjoeringssystemen en it folgjen fan spoaren. Foar dat lêste wurdt minsklike lichemswaarmte-ôfjefte brûkt; minsken mei in normale lichemstemperatuer striele oer it algemien waarmte út fan omtrint de weachlingte fan 10 µm. Boargerlike tapassings fan ynfrareadtechnology binne bygelyks temperatuereffisjinsje-analyze, it waarnimmen fan klimaatferoaring troch ynfrareadbylden opnommen troch satelliten, ynspeksjes fan yndustriële fasiliteiten, it opspoaren fan yllegale himpplantaazjes, triedleaze kommunikaasje oer de koarte ôfstân, spektroskopy en waarsfoarsizzing.
Types ynfrareade strieling
Ynfrareade strieling, dat wol ôfkoarte wurdt as IR (fan infrared radiation) rint yn weachlingte fan 0,75 oant 1000 µm. It kin opdield wurde yn ferskillende types, lykas werjûn yn 'e tabel hjirûnder.
Sichtberens
Ynfraread ljocht is ûnsichtber foar it minsklik each, hoewol't ynfraread op in weachlingte oant 1.050 nm (1,05 µm) fan spesjale pulsearjende lasers ûnder beskate omstannichheden wol troch minsken waarnommen wurde kin. Dat minsken ynfraread (en ultrafiolet) net sjen kinne, betsjut net needsaaklikerwize dat it oare libbensfoarmen ek oan dat fermogen ûntbrekt. Oarsom sjogge net alle libbensfoarmen alle ljocht dat foar minsken sichtber is, mei as gefolch dat dingen foar in soad bisten oare kleuren hawwe as foar minsken. Swellesturtflinters (Papilio) hawwe seis ferskillende soarten ljochtreseptoaren; biologen achtsje it dêrom mooglik (hoewol foarearst noch net bewiisd) dat se pentagromatysk (fiifkleurich) gesichtsfermogen hawwe, dus ynkl. blau, grien en read ljocht (dat minsken ek sjogge), mar mei dêropta ek ultrafiolet en ynfraread.
Timpel fan Washington D.C.
De Timpel fan Washington D.C. (Ingelsk: Washington D.C. Temple; earder de Washington Temple) is in timpel fan de Tsjerke fan Jezus Kristus fan de Hilligen fan de Lêste Dagen. It is de 18e timpel fan de Mormoanen dy't boud waard en de 16e dy't yn gebrûk nommen is. De timpel stiet yn Kensington, Maryland krekt noardlik fan Washington, D.C. oan de Capital Beltway en waard yn 1974 ynwijd, nei't de iepen dagen fan de timpel earder mear as 750.000 minsken lutsen hiene. It is de earste timpel fan de mienskip oan eastlike kant fan de Mississippi sûnt 1846, doe't de oarspronklike timpel fan Nauvoo ynwijd waard.
De bou fan de timpel koste likernôch USD 15 miljoen. It is de heechste fan de Mormoanske timpels en mei in grûnflak fan 15.000 m² is it de op twa nei grutste. De eastlike spits is 88 meter heech. De ingel Moroni op de heechste spits fan de timpel is seis meter lang en twa ton swier. It ûntwerp mei de seis spitsen, trije oan elts ein, stekt de timpel fan Salt Lake Temple nei de kroan en it bouwurk is ommantele mei wyt moarmer út Alabama. De arsjitektuer en it byldbepalende karakter fan it bouwurk makket fan de timpel oan de Capital Beltway in opfallend monumint yn de omjouwing fan Washington D.C.
De timpel rûn by de ierdskodding fan Virginia op 23 augustus 2011 lichte skea op. Fan fjouwer spitsen briek it heechste diel ôf en ek foelen moarmeren platen fan de gevel. Oan it ynterieur wie lykwols neat skeind en ek it besikerssintrum bleau sparre foar fierdere skea. De reparaasjes fan it gebou folgen yn septimber fan dat jier.
List fan boargemasters fan Dokkum
List fan boargemasters fan Dokkum fan 1811 oant 1984.
Yn 1984 ûntstie de gemeente Dongeradiel troch gearfoeging fan de gemeenten Dokkum, West-Dongeradiel en East-Dongeradiel.
Waasmar
De Waasmar, Wazemar as Waas wie in mar yn it feangebiet dêr't oan de westkant it Alddjip út kaam. De mar lei ticht by de grins mei Grinslân, en foar in part ek oer de grins. Om 1700 hinne ûntstie tusken de Waasmar en it sichtbere Alddjip in nije mar: de Nije Mar.
Op de hjoeddeiske grins is it stee fan de mar de earste rjochtingsferoaring fan de grins noardlik fan it trijeprovinsjepunt. De mar wie lykwols foar de 20e iuw al ferdwûn. Fan de Nije Mar is mar in lyts marke oer dat, mûglik nei de Waasmar, of oars faaks mei itselde komôf, de Waskmar hjit. Dat selde komôf wurdt faaks dield mei wat fierder nei it suden de Waskemar.
Springfield (Illinois)
thumb|left|150px|Lizzing fan Springfield yn Illinois Springfield is de haadstad fan de steat Illinois, yn de Feriene Steaten fan Amearika, en ek it haadplak fan Sangamon County. By de telling fan 2000 hie de stêd sa'n 111.454 en de agglomeraasje 201.437 ynwenners.
De stêd waard stifte yn 1821 en waard de haadstêd fan Illinois yn 1837. Ferskate plakken yn de stêd bringe Abraham Lincoln te binnen, dy't yn 1832 mei syn politike wurkpaad yn Springfield útein sette. De âlde Route 66 rint troch de stêd.
Demografy
Fan de bevolking is 14,4 % âlder as 65 jier en bestiet dy foar 36,1 % út ienpersoanshúshâldings. De wurkleazens beslacht 4,2 % (sifers folkstelling 2000).
Likernôch 1,2 % fan de befolking fan Springfield bestiet út hispanics en latino's, 15,3 % is fan Afrikaansk komôf en 1,5 % fan Aziatyske oarsprong.
HIt tal ynwenners gie fan 107.265 yn 1990 nei 116.250 yn 2010.
Evert van Hemert
thumb|175px|Aukje yn Hylpen, ien fan in rige fan alve bylden yn de alve stêden fan de [[Alvestêdetocht]] Evert van Hemert (Haarlim, 12 april 1954 - 14 july 2022) wie in Nederlânske byldhouwer en keunstskilder.
Libben en wurk
Fan Hemert wie in autodidakt. Syn oplieding oan de Gerrit Rietveld Akademy duorre, neffens ynformaasje op syn webside, mar tsien minuten. Syn wurk is fral figuratyf. Hy brûkt faak froulju, en dieren, mei wielderige foarmen, mar ek it tsjinoerstelde komt foar yn syn wurk. Syn bylden út brûns makke er hielendal sels, fan de earste waaksfoarm oant en mei it jitten en it brûnzjen. By syn skilderwurk brûkte er fral akrylferve op linnen. It wurk fan Van Hemert wurdt ek yn it bûtenlân wurdearre; hy hie ek eksposysjes yn it bûtenlân.
Van Hemert wurke yn Haarlim, Grikelân en New Orleans. Dêrnei fêstige er him yn Kolderwâlde.
Evert van Hemert stoar yn 2022 yn de âldens fan 70 jier.
Bylderûtes
De bylderûte oan de Oordenwei yn Kolderwâlde sa't van Hemert dy tocht hie soe earst út alve stânbylden bestean, mar it binne tsien stânbylden en in brûnsplastyk wurden. Ald-Kommissaris fan de Keninginne yn de provinsje Fryslân Ed Nijpels hat freed 8 april 2005 it lêste fan de tsien stânbylden mei de namme De lêste tsjerkegongster ûntfâlde.
1560
Byldzjende keunst
thumb|right|30px|''[[Kwissipedy|>]]
List fan boargemasters fan Dongeradiel
List fan boargemasters fan Dongeradiel fan 1984.. Yn 1984 ûntstie de gemeente Dongeradiel troch gearfoeging fan de gemeenten Dokkum, West-Dongeradiel en East-Dongeradiel.
Spaanske autonome mienskippen
Spanje is ûnderferdield yn 17 autonome mienskippen (Spaansk: comunidades autónomas). De autonome mienskippen binne fierder ûnderferparte yn provinsjes.
Sûnt 1978, doe't de Spaanske grûnwet wizige waard, hawwe alle Spaanske regio's in eigen regear en parlemint mei grutte wetjouwende- en útfierende macht ta harren foldwaan. Ta dizze fiergeande desintralisaasje waard keazen út eangst foar opkommend seperatisme. Yn 1995 krigen ek de twa Spaanske enklaves yn Afrika, Seuta en Melilla, autonomy.
De regio's
right|thumb|330px|De autonome mienskippen en stêden fan Spanje
Alan Stivell
Alan Stivell (útspr.: [aˈlõn stiːˈvɛlː], likernôch: "ah- lân stii- vel le"; echte namme: Alan Cochevelou; Riom, 6 jannewaris 1944) is in Frânsk sjonger en muzikant. Syn sjenre is de Keltyske muzyk en hy sjongt almeast yn it Bretonsk. Stivell bespilet û.m. de Keltyske harpe, de doedelsek en de bombard. Hy stiet bekend as in modernisator fan 'e folksmuzyk fan Bretanje en is in stânhêfte ferdigener fan 'e Bretonske kultuer.
Jonkheid en oplieding
Alan Stivell waard yn 1944 berne as Alan Cochevelou yn Riom, yn 'e regio Auvernje fan súdlik sintraal Frankryk. Syn heit, Georges Cochevelou (of Jord Cochevelou yn it Bretonsk) wie in amtner fan etnysk Bretonsk komôf dy't ek grut muzikaal talint hie en de Keltyske harpe, wêrfan't it bouproses ferlern gien wie, wist te rekonstruëarjen. Syn mem Fanny-Julienne Dobroushkess wie in Joadinne wa har famylje út Litouwen kaam. Hoewol't Stivell opgroeide yn Parys, rekke er besleifere fan 'e Bretonske folksmuzyk en de Keltyske kultuer, en fan syn teenagejierren ôf wied er gauris yn Bretanje te finen.
Stivell begûn yn 1953, doe't er njoggen jier wie, de Keltyske harpe te bespyljen ûnder tafersjoch fan syn heit en fan 'e konsertharpiste Denise Megevand. Syn heit brocht him ek de Bretonske taal by, Keltyske mytology, keunst en skiednis, Bretonske dûnsen en it bespyljen fan 'e doedelsek en de bombard. (Dat lêste is in tradisjoneel Bretonsk muzykynstrumint dat besibbe is oan 'e hobo.) Al mei alve jier begûn Stivell konserten te jaan. Hy bestudearre tradisjonele Bretonske, Ingelske, Ierske, Skotske en Welske folksmuzyk en learde ek de tromme, de Ierske fluit en de tinfluit te bespyljen. As lid fan 'e Bleimor Fluitband died er mei oan en wûn er ferskate kompetysjes yn Bretonske folksmuzyk.
Karriêre
De earste muzykopname fan Stivell waard yn 1959 fêstlein, doe't er as solo-harpist en as backing-harpist te hearren wie op 'e platen Breiz Ma Bro ("Bretanje Myn Lân") en Mouez Breiz ("Stim fan Bretanje"). Yn 1960 ferskynde syn earste solowurk: Musique gaelique, dat as single útbrocht waard. Om dy tiid hinne betocht er ek syn artystenamme "Stivell", dat "fontein" betsjut yn it Bretonsk. Dêrmei woed er sawol ferwize nei de oplibbing fan 'e Bretonske kultuer as nei syn echte famyljenamme, "Cochevelou", dy't in Frânsktalige ferbastering is fan it Bretonske kozh stivelloú, "de âlde fonteinen". Yn 1964 publisearre er syn earste LP, mei as titel Telenn Geltiek. Fan 1966 ôf trede er op as sjonger en muzikant. Yn 1968 krige er foar it earst bekendheid bûten Frankryk, doe't er yn Londen optrede mei de Moody Blues.
Stivell wie in foarrinder fan 'e modernisearring fan 'e Bretonske en Keltyske folksmuzyk dy't bekend stiet as Keltyske rock. Yn 1970 hied er mei it liet Broceliande en it album Reflets syn earste echte hits. Hy rekke nau ferbûn mei de oplibbing fan 'e Bretonske kultuer dy't him ek yn dy jierren foardie, benammen nei't er yn 1971 it folslein ynstrumintale album Renaissance de la Harpe celtique útbrocht. Dêrmei wûn er de prestizjeuze priis fan 'e Académie Charles Cros. Stivell syn eklektyske omgong mei muzyk wie doedestiden wat nijs en waard as riskant sjoen, mar hy waard al rillegau tige populêr. Fan 'e live-registraasje À l'Olympia, fan syn optreden yn 'e konserthal Olympia yn Parys op 28 febrewaris 1972, giene mear as 1,5 miljoen eksimplaren oer de toanbank. Behalven yn Frankryk waard er ek populêr yn Kebek.
Yn 1976 publisearre Stivell it album Trema'n Inis: Vers l'île, in yntime oade oan syn koartby ferstoarne heit, dy't er opdroech oan alle Bretonske dichters fan 'e tweintichste iuw. Op syn album Symphonie Celtique: Tir Na N-Og, út 1979, fermong er foar it earst Bretonske folksmuzyk mei eleminten fan rockmuzyk, orkestrale symfonyen en wrâldmuzyk lykas de sang fan 'e Berberske sjonger Djourha en it spyljen fan 'e Yndiaaske sitarist Narendra Bataju. Yn 'e 1980-er jierren sakke de oplibbing fan Keltyske folksmuzyk wat wei, en Stivell syn stjer ferbleekte navenant. Nettsjinsteande dat wied er tsjin dy tiid in fêstige namme mei in trouwe skare fans. Hy gie op in ynternasjonaal toernee en wurke gear mei ferneamde popartysten, lykas Kate Bush.
Yn 'e 1990-er jierren gie Stivell fierder op it ynsleine paad. Foar syn album Again naam er muzyk op mei de Frânske sjonger Laurent Voulzy, de Ierske artyst Shane MacGowan en de Senegaleeske muzikant Doudou N'Diaye Rose. Again waard tige populêr yn Frankryk en stie dêr oan 'e widze fan in nije oplibbing fan 'e Keltyske folksmuzyk. Yn 'e twadde helte fan 'e 1990-er jierren fermong Stivell mear rockeleminten troch syn muzyk. Yn dy snuorje wurke er foar syn album 1 Douar / 1 Earth gear mei û.o. Paddy Moloney fan The Chieftains, Jim Kerr fan 'e Simple Minds en fierders mei Khaled en Youssou N'Dour.
Yn 1998 hie it raptrio Manau mei La Tribu de Dana ien fan 'e bêstferkeapjende Frânske hits aller tiden. Dêrfoar brûkten se muzyk dy't tige liek op Stivell syn Tri Martolod. Hy klage Manau oan foar plagiaat. It trio hold út dat der genôch ferskil wie, mar de rjochter gie dêr net yn mei en Stivell stiet no te boek as skriuwer fan in diel fan La Tribu de Dana. Yn 2004 skreau Stivell y.g.m. Jean-Noël Verdier it boek Telenn, la Harpe bretonne ("Telenn, de Bretonske Harp"), ta gelegenheid fan it fyftichjierrich bestean fan it Bretonske harprevival. Yn 2006 fermong er de Bretonske folksmuzyk foar it album Explore mei elektrorock, raga, hiphop en oare urban-muzykstilen. De lieten op dat album wiene skreaun yn in mingsel fan Bretonsk, Frânsk en Ingelsk. Yn 2015 brocht Stivell syn 20e studio-album út, mei as titel AMzer: Seasons.
Live-albums
N.B.: Hoewol't À l'Olympia en E Dulenn live-registraasjes fan konserten binne, besteane dy albums hielendal út nije, nea earder útbrochte nûmers.
Theodoor Gerard Schill
Theodoor Gerard Schill (Batavia, 4 oktober 1852 – Huis ter Heide, 15 oktober 1914) wie in Nederlânsk arsjitekt.
Wurken (tegearre mei Haverkamp)
thumb|It Klubhûs op de hoeke fan de Kalverstraat dêr't oant 1976 De Groote Club festige wie In kar:
Nika-opstân
thumb|280px|Paleiskertier mei it Hippodroom De  'Nika opstân of de Nika-oproer' wie in folksopstân yn Konstantinopel ûnder it bewâld fan de Eastromeinske keizer Justinianus I yn it jier 532. It wie in tige gewelddiedich om't sawat de helte fan de stêd hjirby ferwoaste of ôfbaarnd waard.
Jimke van Loon
thumb|Jimke van Loon Jimke Harmens van Loon (Warten, 22 novimber 1855 - Mitselwier, 13 july 1920) wie in Frysksinnich ûnderwizer, dy't wolris wat mei de Fryske skriuwerij pielde.
Libben
Jimke wie in soan fan Harmen Jimkes fan Loon (skoalhaad yn Warten) en Eke Lutzens Jager. Van Loon wie ek ûnderwizer yn Warten fan 1877 oant 1879 en letter noch yn Menaam. Op 1 jannewaris 1882 waard er beneamd as haad fan de (iepenbiere) legere skoalle yn Mitselwier. Hy wie troud mei Jantsje Brouwer (Winaam,27 juny 1851 - Mitselwier, 23 juny 1885). Hy boaske op 'en nij, yn maaie 1891, mei Nynke Roorda, dochter fan mr. Roorda fan Eanjum. Yn 1916 waard er fanwegen syn sûnens earfol ûntslein.
Yn 1917-1918 wie Van Loon meiwurker fan it tydskrift 'Fryslân' (dat útjûn waard troch it Frysk Selskip fan 1916 oant 1941). Fierders wie er warber foar de Fryske Mij, de Landbouw Onderlinge te Mitselwier en tsjerke.
Op 13 july 1920 is er yn de âldens fan 60 jier ferstoarn. Yn Mitselwier is de Master fan Loanstrjitte, dêr't de doetiidske skoalle oan lei, nei him neamd.
Johan Adolfs
Johannes Willem Lambertus (Johan) Adolfs (1917-1977) wie in Nederlânske sakeman en sineast, dy't bekend waard fan in grut tal registraasjes fan it doarpslibben yn Nederlân fan mids 20e iuw.
Adolfs, dy't út Twinte kaam, makke tusken 1948 en 1970 sa'n 1500 films yn Nederlân, dêr't likernôch 150 fan yn Fryslân draaid waarden. Letter waarden der foarstellingen mei organisearre. Yn West-Dútslân makke er tusken 1956 en 1958 ek noch ris 160 films. De films binne nei syn dea yn mannich kolleksje bedarre en binne troch it Frysk Film Argyf wer gearbrocht. Sa'n njoggentich binne dêr te sjen.
Filmografy
Fryslân (sa'n 150)
Drinte
Oerisel
Gelderlân (228 stiks)
Súd-Hollân
Noard-Brabân
Seelân (mear as 40)
Gelderlân (228)
Limburch
Oer Adolfs
Sinnekear
thumb|Sinne-opgong by [[Stonehenge op de simmersinnekear.]] De sinnekear is it barren, dêr't de sinne, sjoen fan de ierde ôf, syn noardlikste of súdlikste plak by berikt. De bridtesirkels dêr't dizze twa utersten op lizze binne de kearkringen.
Neigeraden de sinne him yn de rjochting fan de noardlike kearkring beweecht wurde de dagen op it noardlik healrûn langer, en op it súdlik healrûn koarter. As de sinne him nei de súdlike kearkring beweegt is dat krekt oarsom. Op de dei fan de sinnekear stiet de sinne boppe de noarder- of Kreeftskearkring dan wol suder- of Stienbokskearkring stiet.
It mulpunt tusken beide sinnekearen wurdt berikt as de sinne krekt boppe de evener stiet. Op dat stuit is sprake fan in evennacht. Dei en nacht binne dan oeral op ierde like lang.
Midsimmer en midwinter
De sinnekear dy't op it noardlik healrûn plakfynt yn de simmer, is dêr de simmersinnekear. Dat jout dêr de langste dei, midsimmer, om 21 juny hinne. Lykwols jout it yn de hjoeddeiske kalinder yn de Noard-Jeropeeske klimaten krekt it begjin oan fan de simmer. De sinnekear yn de winter, dy't op de koartste dei, midwinter, plakfynt, om 21 desimber hinne, is de wintersinnekear. Op dy dei set de winter útein.
De simmersinnekear op it noardlike healrûn is de wintersinnekear fan it súdlike healrûn, en oarsom. De datum falt net altyd krekt op de oanjûne datum; fral de wintersinnekear, dy't yn Jeropa tradisjoneel plakke waard op de langste nacht, falt yndie hast likefaak op 22 as op 21 desimber.
Feestdei
By de eardere minske wie it ferskynsel fan de sinnekearen faak in heul wichtich barren dat grut fierd wurde waard. By de Romeinen waard op 21 desimber de Saturnalia fierd. Dy feesten spylje ek yn ferskate moderne kultueren noch hieltyd in rol.