cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Flearen (skaai)
Keuken
Yn Bearse wurdt nôtjenever op basis fan flearbeisop bottele, it Beers Vlierke. Dizze drank smakket swiet. En yn Lommel bestiet in likeur op basis fan flearbeien mei de namme Klotsenbos.
Bern
In útholle rjochte stâle waard troch bern wol in bos (klapbus, sjitbus) fan makke en koe ek tsjinje as pylkpunt.
Gryp
Yn in dûbbel-bline stúdzje is dúdlik wurden dat flearbeien in posityf effekt hawwe by de behanneling fan ynfluenza B.
In lytse stúdzje, mei 60 persoanen, út 2004 liet sjen dat sa'n 90% fan de gryppasjinten (90% ynfektearre mei it A-firus) dy't in flearbeie-ekstrakt hân hienen nei trije dagen al hieldal frij wienen fan grypferskynsels; dejingen dy't in plasebo krigen hiene dienen der seis dagen oer en brûkten boppedat mear pinestillers en noassprays. Bywurkings waarden net sjoen. Dizze stúdzje liet sjen dat it foar ynfluenza A wat docht, seit ûndersiker Erling Thom, fan de Universiteit fan Oslo. Der wurdt toch dat de ant-oksidanten yn it úttreksel it ymmúnsysteem stimulearje en dat wer oare stoffen in ûntstekkingsremjend effekt hawwe.
Hillich
Foar de Germanen wie de flearbeam hillich en wijd oan de god Tonger. De flear beskerme tsjin kweade geasten troch harren oan te lûken. In flear mocht net samar omkapt wurde, earst moast der respekt betoand wurde. It snoeisel waard op de grûn lein sadat mooglik oanwêzige geasten de grûn ynkrûpe koenen.
By begraffenissen waarden wol fleartûkjes op de kiste lein en deagravers woene wol flearblommen yn de klean stekke at hja in deade helje moasten. At in flear der ôfhelle waard soe der immen komme te stjerren.
Nei de komst fan it Kristendom waard de flear frijwat min makke. Judas Iskariot soe him nei it ferrie fan Jezus oan in flearbeam ophongen hawwe.
De Bining (Easternijtsjerk)
De Bining wie ien fan de twa PKN-tsjerken yn Easternijtsjerk (gem. Noardeast-Fryslân). De tsjerke waard boud as grifformearde tsjerke fan Easternijtsjerk, dy't yn 2006 fusearre mei de herfoarme gemeente.
Skiednis
In heal jier nei de oprjochting fan in grifformearde gemeente waard de nije grifformearde tsjerke op 16 novimber 1890 yn gebrûk nommen. Al oan it begjin fan de 20e iuw moast it gebou fiif meter langer makke wurde, sa't der plak kaam foar it nije oargel. Yn 1939 waard oan de súdwestlike kant in fleugel oanboud. Yn 1951 waard it gebou wer langer makke en ferhuze it lokaal út 1910. De lêste fernijings datearje út 1991.
Yn 2006 fusearre de grifformearde gemeente mei de herfoarme gemeente ta ien PKN-gemeente en krige de tsjerke de namme De Bining. Fanwegen de ôfnimmende tsjerkegong hie de PKN-gemeente gjin ferlet mear fan twa tsjerkegebouwen en waard De Bining yn juny 2020 ôfstjitten. Der wurdt in nije bestimming foar it gebou socht (2021).
Oargel
It earste oargel fan de tsjerke waard troch de firma Standaart út Skiedam boud. Fanwegen it waarm stoken fan de tsjerke rûn it Standaard-ynstrumint yn de rin fan de tiid skea op, sadat it yn 1965 ferfongen waard troch it hjoeddeiske ynstrumint fan de firma Reil út Heerde.
Sjoch ek
Sesiliatsjerke, Easternijtsjerk
Steven Butendiic
Steven Butendiic (? - 1483) wie in klokkejitter te Utert. Hy is de bekendste út it Butendiic-laach fan klokkejitters en fermoedlik in soan fan Willem Butendiic út Utert. Hy geat tusken 1458 oant 1472 sân liedklokken yn Fryslân, de Martinitoer yn Frjentsjer (1450) en ien yn Snits (1466).
Perioade (Skiekunde)
In skiekundige perioade is in kloft eleminten dy't sorteard binne op elektroanekonfiguraasje. Elke perioade einiget oan de rjochterside fan it periodyk systeem mei in edelgas wêrfan de bûtenste elektroaneskyl hielendal fol is. Om't net elke elektroaneskyl likefolle elektroanen hawwe kin, binne net alle perioaden like lang.
Oare manearen om eleminten te sortearjen yn it periodyk systeem:
Grikelân
Grikelân, offisjeel Helleenske Republyk, is in lân yn Súd-Jeropa. De haadstêd is Atene en de presidint fân de republyk is sûnt 2005 Karolos Papoulias
Lizzing
Grikelân wurdt begrinzge troch:
Lânskip
Grikelân leit oan de Middellânske See yn it súdeasten fan Jeropa. It fêstelân yn it noarden fan Grikelân is geografysk ferbûn mei de súdlike Balkan. It oerflak fan it hiele lân is 131.957 km² wêrfan 106.915 km² fêstelân, de 3,054 eilannen hawwe meiïnoar in oerflak fan 25.042 km².
Sawat de helte fan Grikelân bestiet út keale bergen dy't net beboske binne. Yn it westen rint lâns de kust it Pindos berchtme, yn it easten stekt de Olympus (2911 meter) boppe it dwersberchtme út. Ek it súdlike skiereilân de Peloponnesos en talrike eilannen yn de Egeyske See binne bercheftich. It lân hat sawol in Sintraal-Jeropeesk as in Middellânsk Seeklimaat.
Skiednis
Om 1900 f.Kr. hinne einiget de Minoyske kultuer yn Grikelân en komme de stêdsteaten Atene en Sparta opsetten. Aleksander de Grutte stifte in hellenistysk wrâldryk. Grikelân wie fan 148 f.Kr. oant 396 in Romeinske provinsje en hearde dêrnei by it eastlike ryk, letter it Byzantynske Ryk. Yn 1356 feroveren de Osmanen it lân. Pas yn 1823 wie Grikelân wer in selsstannige steat en waard in monargy. Op 28 oktober 1940 hawwe de Italjanen besocht it lân te besetten. Grikelân fersette him fûl dêrtsjin oant de Dútsers op 6 april 1941 it lân feroveren. Yn oktober 1944 marsjearren de Britten Atene yn. In militêre steatsgreep yn 1967 late yn 1973 ta ôfskaffing fan de monargy. Nei de ein fan de militêre diktatuer yn 1974 kaam der wer in demokratyske republyk ta stân.
Befolking
It meastepart fan de befolking binne etnyske Griken. Minderheden binne de Albanezen, Armeenjers, Turken, Bulgaren en Masedoanjers. Sa'n 25 % fan de allochtoane befolking wennet yn of om Atene hinne.
Gearwurking
Grikenlân is in stiftend lid fan de Feriene Naasjes (1945). It lân is sûnt 1949 lid fan de Rie fan Jeropa, sûnt 1952 fan de Noard-Atlantyske Ferdrachsorganisaasje en sûnt 1981 fan de Jeropeeske Uny.
Ekonomy
BYP per persoan is $30.600 (2007). Gearstalling fan BYP per sektor is 3,6% lânbou, 24,5% yndustry en 71,9% tsjinsten. Nettsjinsteande alderlei privatisearingen is yn Grikelân noch sprake fan in protte troch de steat stjoerde ekonomy. Ungefear in tredde fan de eksport bestiet út lânbouprodukten. Wylst de yndustrialisearing yn de tekstyl- en tabaksbranche tanomd is wurdt it byld noch hieltyd bepale troch lytse bedriuwkes. De tsjinstensektor nimt in bysûnder grut plak yn fan it BYP. Grikelân beskikt oer de op trije nei grutste hannelsfleat fan de wrâld, dat is sa'n 18% fan de wrâldkapasiteit.
thumb|De haven fan [[Piraeus (stêd)|Piraeus dêr't de measte Grykske reders har' haadkantoar hawwe]]
Toerisme
De ekonomy fan Grikelân hinget foar 15% fan it toerisme ôf. Grikelân is in klassyk reislân. De opgravings út de âldheid en de strannen lûke alle jierren miljoenen fakânsjegongers.
Finansjele krisis
Maaie 2010 krige de regearing fan Giorgos Papandreou te meitsjen mei grutte finansjele tsjinfallers. It die bliken dat de Grykske oerheid jierrenlang finansjele sifers ferfalske hie. Mei troch de ynternasjonale kredytkrisis en eardere net-kontrolearre útjeften rekke Grikelân yn in grutte jildkrisis dy't ek gefolgen foar de Eurosône hat. Allinne mei help fan de EU-lannen en it IMF koe foarkaam wurde dat it lân fallyt gie. De EU en het IMF holpen it lân mei lieningen, mar Grikelân moast wol tasizze dat it begruttingstekoart bot weromkrong wurde soe.
It lân hat lykwols te lijen fan de lege konkurrinsjekrêft ferglike mei de measte oare EU-leden en ek fan de yneffisjinte oerheid en in protte korrupsje yn de oerheid en ekonomy.
Militêr
De Grykske definsje hat in lânmacht, loftmacht en marine.
Yn 2005 wienen der 2.459.988 Grykske mannen fan tusken de 16-49 jier.
Dêrfan wienen 2.018.557 fit foar militêre tsjinst.
Dy groep wurdt alle jierren oanfold mei manlju dy't sechtjin jier wurde, yn 2005 wienen dat der 58.399.
Militêr budzjet $5,9 miljard (2004).
Persintaazje fan it BYP 4,3 % (2003).
Transport
Wichtichste havens binne Agioitheodoroi, Aspropyrgos, Pachi, Piraeus en Tessaloniki. Atene en Tessaloniki hawwe de grutste fleanfjilden fan Grikelân. De maksimum snelheid op de autodyk is 130 km/h.
Grikelân hat (2006):
117,533 km ferhurde dyk.
2.571 km spoardyk.
6 km farwetter.
🇪🇺
Kantroas
De kantroas, kantsjeroas, kantsjebeam (Rosa canina; Nederlânsk: Hondsroos) is in yn de Benelux yn de natoer foarkommende roas út de famylje Rosa caninae. De strûk komt foar yn Jeropa, Noardwest-Afrika en Súdwest-Aazje. Yn Noard-Amerika is de plant ynbrocht. De plant is foar it earst wittenskiplik beskreaun troch Linaeus yn 1753.
De strûk wurdt 1 oant 3 meter heech. De blêden en tûken binne grien of kinne somtiden út in readens skine en hawwe gjin klieren oan de ûnderkant. De stikels binne meast heakfoarmich bûgd. Rosa canina 'Assisiensis' is in kultivar sûnder toarnen.
De kantroas bloeit yn juny en july mei 4-6 cm grutte, wite of rôze blommen. De kroanblêden binne folle langer as de tsjelkblêden. De frucht is in ovale, read-oranje, 1,5-2 cm grut kantsjes. De sieden kinne har sûnder befruchting (apomiksy) ûntjaan.
Dizze roas komt foar op grûn dêr't wat yn sit, net al te soere, net al te tsjustere plakken. Mei syn stikels beskermet er him tsjin fretterij. De kantroas komt benammen oan boskrânen, yn hagen en yn strewiel foar. De blommen wurde fan bijen bestowd, de kantsjes wurde graach iten yn de moannen desimber, jannewaris en febrewaris, troch allerhanne fûgels, sa as de readwjuk en de fjildlyster.
Op de kantroas komt de bedeguaargal foar, in woekering feroarsake troch de galbrims Diplolepis rosae.
Namme
It elemint honds- (hûn) dat yn in protte talen oan de namme fan dizze roas hinget, stammet út de antike genêskunde: de plant waard brûkt tsjin hûnsdûmens (rabiës).
Nammen yn oare talen
Tapassing
Fan de kantsjes wurdt ûnder oaren jam en sjerp makke. Dizze jam befettet in soad fitamine C. Fierders sit der ek karoteen, fitamine B1 en fitamine B2 yn. De plant is teffens ryk oan beskate anti-oksidanten. en is wol tylt foar boppeneamde produkten, fral yn tiden fan tekoarten of yn oarlochstiid.
Yn de Fietnamkriich, waard Rosa canina wol drûge troch soldaten en yn tabak dien. It smoken joech in myld hallúsinogeen effekt en abnormale dreamen.
Auwerk (distrikt)
thumb|right|380px|De lizzing fan it distrikt yn Dútslân thumb|left|100px|It wapen fan it distrikt Auwerk is in distrikt (Landkreis) yn it úterste noardwesten fan East-Fryslân yn de Dútske dielsteat Nedersaksen en omfettet de populêre Waadeilannen Baltrum, Júst en Nordeneach. It grinzget oan (út it noarden wei mei de klok mei) de Noardsee, de distrikten Wittmund en Lier en it stedsdistrikt Emden.
Skiednis
It hjoeddeistige distrikt Auwerk is foarme yn 1977 troch de gearfoeging fan it âlde distrikt Auwerk mei it distrikt Norden.
Bestjoerlike yndieling
Yn 2005 is yn hiel Nedersaksen in nije bestjoersstruktuur ynfierd. Dêrby is foar de gemeenten it ferskil tusken de stêden en (frije) gemeenten ferfallen. Dy wurde no oantsjutten mei ienheidsgemeenten. Dat wol sizze dat de oanbelangjende gemeente alle gemeentlike taken selsstannich útfiert. Yn it distrikt lizze twa Samtgemeinden dy fiere foar 11 Mietgliedsgemeinden (letterlik: dielnimmende gemeenten) in tal fan alle gemeentlike taken út. De dielnimmende gemeenten binne faak te lyts of te tinbefolke om alle gemeentlike taken oan te kinnen (fral finansjeel is dat in probleem). Yn de "Nederlânske" foarm is in Samtgemeinde in soarte fan mienskiplike regeling fan ynterkommunale gearwurking tusken in tal gemeenten. Yn it distrikt Auwerk leit ek ien gemeentefrij, in ûnbewenne Waadeilân.
thumb|right|260px|Lokaasje fan it distrikt yn de dielsteat
Samtgemeenten mei de dielnimmende gemeenten:
Gearstalling rie
Auwerk is polityk sjoen in SPD-bolwurk. Yn it ferline hie de partij hast altiten in absolute mearderheid yn de Kreistag. By de lêste ferkiezings, yn 2006, gie dy ferlern. De Kreistag hat 58 keazen leden en in streekrjocht keazen foarsitter (Landrat). De hjoeddeistige gearstalling:
Landrat is Walter Theuerkauf fan de SPD.
Basilica maior
In basilica maior ('grutte basilyk') is in roomsk-katolyk tsjerkegebou fan de heechste status. Der binne seis basilica maiores dy't alle seis yn Itaalje steane: fjouwer yn Rome en twa yn Assisi. Alle oare tsjerken mei de earetitel basilyk binne saneamde basilicae minores.
De fjouwer pauslike basiliken yn Rome binne:
Taoïsme
thumb|right|150px|Tai Ji, [[Yin Yang|Yin en Yang als eenheid.]]thumb|right|De twa sykly fan it Fiif Fazesmodel'' yn de Sineeske filosofy. It taoïsme, tauïsme of daoïsme (útsprutsen as [daauw-is-me]), is in Sineeske filosofyske en religieuze streaming. De teksten Tao Te Ching (Daodejing) en Zuangzy foarmje de basis fan it taoïsme, se binne op skrift steld yn de fjirde en tredde iuw foar ús tiidrekkening. It taoïsme hat him parallel oan it konfusianisme en boedisme ûntwikkele. Dizze trije streamingen foarmje mei elkoar de basis foar it neo-konfusianisme (sjoch ek: List fan religys). As religy hat it taoïsme: taoïstyske timpels, taoïstyske preesters en hillige plakken as de hillige bergen yn Sina.
Friesch Volksblad
It Friesch Volksblad wie it wykblêd fan de Friesche Volkspartij dat ferskynde tusken 25 juny 1876 - 1899. Earste redakteuren wiene Oebele Stellingwerf en Waling Dykstra (oant 1883), letter die Stellingwerf it allinnich. It blêd wie ûnôfhinklik en tige kritysk; spile yn ferskate kwestjes (Agema-saak, 1881, ferkiezing Domela Nieuwenhuis yn Skoatterlân, 1888) in wichtige rol. It waard op 'en doer it orgaan fan de sosjalistyske Fryske Folkspartij. Doe't de Folkspartij oer har hichtepunt hinne wie (1891) ferlear ek it Friesch Volksblad oan betsjutting. Ein 1899 is it ferdwûn.
Taoïsme
Letterlik betsjut Tao (wei/doelbewust-gean) wat ek yn it Sineeske karakter foar Tao werom te sjen is.
Tao Te Ching
Tao Te Ching (Boek fan de Wei en Krêft) is in bondel fan 81 koarte teksten. Laozy wurdt beskôge as de auteur, alhoewol't de samling teksten grif net ien auteur hân hat, mar stiloan groeid is.
De teksten geane hoe júst te hanneljen in it libben en se jouwe in útlis oer ús bestean. Se wurde wol beskôge as rjochtline foar goed liederskip. Dizze teksten binne earst mûnling oerlevere, yn in ritme ûnderbrocht, oardere, oanpast, fan kommentaar foarsjoen en úteinlik om 300 foar Kristus opskreaun. It boek bestiet út twa dielen, de meast wenstige folchoarder fan de dielen is grif net de autentike folchoarder. Yn in âld hânskrift (De fjouwer geskriften fan de Giele Keizer) is de omkearde folchoarder fûn. (yn it Mawangduigrêf)
Jehannes Flytarp
Jehannes Flytarp ek: Johannes Vlietarp wie in skiedskriuwer.
Hy hat neffens Andreas Cornelius om 1300 hinne libbe en de Latynske kronyk fan Solco Forteman - Ocko Scharlensis út de 9e iuw oerset en fuortset. Dy kronyk is troch Andreas Cornelius brûkt en útjûn (1597).
St. Wendel (Landkreis)
St. Wendel (Landkreis) is in bestjoerlik distrikt yn de Dútske dielsteat Saarlân en hat 89.882 ynwenners. It distrikt waard oprjochte yn 1946.
Sikke Doele
Sikke Doele (It Hearrenfean, 1 febrewaris 1942 - Ljouwert, 29 juny 2002) wie in Frysk skriuwer en dichter. Hy wie ek keunstkritikus foar de Ljouwerter Krante.
Libben
Sikke Doele waard berne yn It Hearrenfean. Syn heit wie Halbe Doele, ien fan de oprjochters fan it tydskrift De Stiennen Man en fan de folkshegeskoalle Schylgeralân op Skylge, dêr't hy tagelyk de earste direkteur waard. Sikke Doele waard grut op it eilân, dat yn syn literêre wurk in grutte rol spylje soe. Nei de HBS yn Ljouwert studearre hy oan de Rietveldakademy yn Amsterdam. Yn 1966 waard hy keunstkritikus by de Ljouwerter Krante, dy 't mei op syn inisjatyf in keunstredaksje krige en in keunstbylage by de krante opnom. Hy soe sa'n tritich jier oan de LC ferbûn bliuwe. Yn dy tiid boude hy de reputaasje op fan in deeglik ûnderleine en skerpsinnige waarnimmer, mei each foar details, dy't suver altyd myld fan toan wie, mar dy't de inkele kearen dat hy soks nedich achte ek tige fûl wêze koe.
Sikke Doele ferstoar op 29 juny 2002 mei 60 jier yn Ljouwert. Hy kaam te hôf yn it Skylger doarp Hoarn.
Lemster Fiifgea
Yn de 14e iuw en 15e iuw waard de Lemster Fiifgea foarme troch:
Sikke Doele
Wurk
Doeles earste ferhaal dat publisearre waard wie In frou mei in blau kofferke, dat yn 1965 ferskynde yn in spesjaal jongereinnûmer fan it literêre tydskrift De Tsjerne. Yn dat jier waarden twa Nederlânsktalige gedichten fan him opnommen yn it tydskrift Podium. Yn 1971 krige hy foar syn Fryske gedicht High priest & first monk in Rely Jorritsmapriis. Fiif jier letter waard yn De Strikel it fers Houliksreis publisearre. Yn 1976 ferskynde syn earste dichtbondel, It swiet geniet. Dêrnei like syn literêre ynspiraasje opdrûge te wêzen, oant yn 1999 de ferhalebondel De gouden teeman útkaam, dy 't troch resensinten goed ûntfongen waard. Dêrnei folgen de koarte roman De messeslikker (2001) en de ferhalebondel It apparaat (2002). Postúm ferskynde yn 2003 de gedichtenbondel Longereilân.
Lugo
thumb|250px|Lugo Lugo is in stêd yn de regio Galysje yn Spanje mei in oerflak fan 332 km². Yn 2018 hie Lugo 98.276 ynwenners. De stêd leit oan de rivier de Miño.
Lemster Fiifgea
Nei 1505 waard de Lemster Fiifgea foarme troch de Lemster Trijegea en Easterseesterlân (nl: earst Oosterseingerland en om 1399 Osterzeemsterlandt):
Sikke Doele
Tema's en styl
In wichtich tema yn it wurk fan Doele binne de jierren fyftich en sechtich fan de 20e iuw, dêr't hy de sfear mei in bytsje middelen effektyf op te roppen wit. It opgroeien yn in húshâlding dêr't Fries-wêzen in grutte rol spile en it ferliezen fan de berneûnskuld komme oan bod yn It apparaat, mei in iepenheid dy't yn de Fryske literatuer opmerklik neamd wurde mei. Yn Doele syn proaza én yn syn fersen komt Skylge faak werom. Syn roman De messeslikker spilet him ôf yn in simmerfakânsje yn de jierren sechtich op dat eilân. Doeles gedichtebondel Longereilân is wol as in "poëtyske leafdesbetsjûging" oan Skylge omskreaun.
Lugo
Lugo is de iennichste stêd fan 'e wrâld dy't omjûn wurdt troch folslein yntakte Romeinske muorren, dy't in hichte fan 10 oant 15 meter berikke by in lingte fan 2.117 meter en dy't 71 tuorren hat. De 3e-iuwske en 4e-iuwse muorren waarden yn 2000 opnommen op de Wrâlderfgoedlist fan UNESCO.
Lemster Fiifgea
Lemster Trijegea (nei alle gedachten de parochys fan): Easterseesterlân: De Lemster Fiifgea wie ûnderdiel fan de Sânwâlden
Sikke Doele
Tema's en styl
Doele schreau yn in losse en flotte styl, mei in mylde humor. Oer It apparaat skreau Elske Schotanus yn 2003 yn in resinsje: "Foar alle dielnimmers oan skriuwkursussen soenen dizze ferhalen ferplicht wurde kinne op de literatuerlist: gewoane en werkenbere foarfallen wit Doele om te smeien ta hechte en helder konstruearre ferhalen, noflik om te lêzen en fan te genietsjen".
Lugo
Skiednis
Paulus Fabius Maximus stichte de stêd Lucus Augusti, de Romeinske namme foar de stêd, yn 14 -13 f. Kr. út namme fan syn keizer op it plak fan in militêr kamp dat al sûnt likernôch 25 f. Kr. bestie. It waard wie ien fan de wichtichste stêden yn it noardwesten fan it Ibearysk Skiereilân. De stêd kaam efterinoar yn hannen fan de Sueven, Fisigoaten en Moaren en waard yn de 10e iuw ferovere troch kening Alfons III fan Astuerje. Yn 1129 waard begûn oan de bou fan de katedraal, dy 't romaanske, goatyske, barokke en neoklassisistyske boueleminten befettet.
Ekonomy
Lugo is in stêd fan tsjinsten. De wichtichste aktiviteiten binne hannel, administraasje (kantoaren fan de autonome en sintrale regearing) en ûnderwiis en sûnenssoarch (it krekt iepene Hospital Universitario Lucus Augusti is it grutste yn Galysje ). De stadige groei fan de befolking fan de stêd falt gear mei de ûntwikkeling fan de wichtichste ekonomyske sektoaren fan de gemeente. Der is net in protte yndustry en hast allinnich wijd oan de ferwurking fan lânbouprodukten (suvel, fleis, hout).
De universiteit fan Santiago de Compostela hat ferskate fakulteiten op de kampus fan Lugo, ien fan de wichtichste is de fakulteit diergenêskunde, ien fan de meast foaroansteande op dit mêd yn Spanje.
Yn 'e stêd wurdt it deiblêd El Progreso útjûn. It is de meast lêzen krante yn de provinsje Lugo.
Anty-Revolúsjonêre Partij
thumb|It logo fan de ARP 150px|thumb|Portret fan Abraham Kuyper troch [[Jan Veth]] De Anty-Revolúsjonêre Partij is as rjochting om 1830 ûntstien ûnder lieding fan Guillaume Groen van Prinster. 'Anty-revolúsjonêr' ferwiist nei it fersmiten fan de begjinsels fan de Frânske Revolúsje.
Yn 1878 waard it ta partij organisearre troch Abraham Kuyper en wie it de earste politike partij fan Nederlân. As begjinselprogram waard "Ons Program" skreaun. Yn Fryslân bestie grutte sympaty foar de antyrevolúsjonêre begjinsels by de rjochtsinnige protestanten. De earste AR-kiesferiening waard yn 1852 oprjochte yn Ljouwert. Troch de Doleânsje ûntstie ferwidering. Foar de AR-partij oer kaam de CHU te stean, oprjochte troch herfoarme predikanten. Sûnttiids wiene de AR en de grifformearden hast identyk.
By de ferkiezings fan 1956 helle de AR yn Fryslân 22% fan de stimmen (yn Nederlân hast 10%). Yn de Steaten wiene doe 12 fan de 50 sitten troch antyrevolúsjonêren beset. De AR-Partij wie it sterkst yn de Dongeradielen, Dokkum, Dantumadiel en Kollumerlân.
It Provinsjaal Bestjoer bestie út 185 leden (út elke kiesferiening ien ôffurdige). It Deistich Bestjoer waard foarme troch 10 leden. In AR Propaganda Kommisje soarge foar lektuer, films, kursussen en sprekbeurten (22 leden). De froulju hiene in AR Froulju Aksje (allinnich yn Fryslân) en de jongerein wie yn de (lanlike) ARJOS organisearre. It oantal leden yn Fryslân wie 12.938 (1956). De partij hie in provinsjaal buro mei in besoldige siktaris.
Kristen Demokratysk Appèl
thumb|260px|Lêste gearkomst fan de ARP oer it opgean yn it CDA: Hans de Boer (r), d%erneist f.l.n.r. Bukman, Van Houwelingen en Kuiper Yn 1967 wie de ARP tegearre mei de Kristlik-Histoaryske Uny (CHU) en de Katolike Folkspartij (KVP) yn petear oer hoe't 'Kristlike polityk' der útsjen moast. De fraksjelieders Biesheuvel, Mellema en Schmelzer kamen op telefyzje om it motto samen uit, samen thuis te ferdúdlikjen. Under lieding fan Piet Steenkamp rjochten de trije partijen yn 1973 it Kristen Demokratysk Appèl (CDA) op. Yn 1980 waarden ARP, CHU en KVP opheft. De ARP gie fierder mei in katolike partij wylst men yn de jierren 50 noch in lichte wjersin foar katoliken oer hie.
Resultaten by parlemintsferkiezings
1918: 13,4 %
1922: 13,7 %
1925: 12,2 %
1937: 16,4 %
1946: 12,9 %
1948: 13,2 %
1952: 11,3 %
1956: 9,9 %
1959: 9,4 %
1963: 8,7 %
1967: 9,9 %
1971: 8,6 %
1972: 8,8 %
Duerswâldmer Heide
260px|thumb|Heidemarke yn de Duerswâldmer Heide De Duerswâldmer Heide is it grutste heidefjild fan Fryslân. It gebiet rint fan de râne fan Wynjewâld, oant flak by Bakkefean en Donkerbroek. Benammen fan de hichte oan de boskrâne ôf dy 't de heide skiedt fan de bosk, is it heidefjild goed te oersjen.
Heidemarkes
Oer it hiele heidefjild ferspraat lizze lytse plassen, dy't de Duerswâldmer heide sa unyk meitsje. Yn de Midsiuwen waard de heide sels bewenne. De minsken wennen flakby de puollen. Bewizen dat de heide bewenne west hat, binne opgravingen fan potdiggels op de heide. Ek dogge ferskate oanplante ikebeamwâlen tinken oan de tiden dat de heide bewenne wie.
Spree-Neisse
Spree-Neisse is in bestjoerlik distrikt yn de Dútske dielsteat Brandenboarch en hat 124.662 ynwenners. It waard oprjochte yn 1993.
Stêden en gemeenten
Nei de gemeentlike weryndieling fan 2004 en it ôfstjitten fan Haidemühl bestiet Spree-Neiße fan 1 jannewaris 2006 ôf oan út 30 gemeenten, dêr't 7 stêden by binne. Alle gemeenten binne twatalich (Dútsk en Sorbysk) en alle gemeentes, útsein Schenkendöbern, hawwe in offisjele Dútske namme en in Sorbyske namme.
Foliant
thumb|right|Foliant yn bargelear út 1806 In foliant (fan it latynske folium 'blêd') is:
Dat in foliant is de oantsjutting fan in grut, dik, swier boek.
De term is yn de Midsiuwen ûntstien, doe't it wenst wie bibleteken neffens boekbânhichte te oarderjen. Lytsere boeken waarden doetiids wol sa Quart- (4o) of Oktavband (8o) oantsjut.
Mei Douwe
Mei Douwe is in radioprogramma fan Douwe Heeringa dat sneintemoarns útstjoerd wurdt troch Omrop Fryslân. Heeringa bringt dan in mjuks fan sjansons, wrâldmuzyk en licht klassyk.
Krypton (elemint)
Krypton is in gemysk elemint mei symboal Kr en atoomnûmer 36. It is in kleurleas edelgas.
Untdekking
Krypton is ûntdutsen yn 1898 troch William Ramsay en Morris Travers. It bleau oer nei it ûntleden fan floeibêre lucht nei it ferwiderjen fan wetter, soerstof, stikstof, helium en argon. In wike letter ûntdutsen se ek neon.
De namme krypton komt fan it Grykske kryptos, yn it Frysk: ferhoalen.
Marijetsjerke (Boarnwert)
thumb|275px|Marijetsjerke (2010) 30px|left De Marijetsjerke fan Boarnwert is in monumintale, yn de 13e iuw boude, tsjerke yn Boarnwert yn de gemeente Dongeradiel.
Skiednis
De bou fan de tsjerke begûn om 1200 mei it koar. It romanogoatyske skip is yn de jierren dêrnei yn de 13e iuw boud. De tsjerke waard wijd oan Marije.
De tsjerke is meardere kearen yngreven feroare. Yn de 16e iuw waard de tsjerke ferhege. In letter oanboude toer waard yn de 19e iuw ôfbrutsen. Yn 1898 waard in nije toerspits setten. Ek de oarspronklik bûgde koarôfsluting is ferfongen. Op in diel fan it dak lizze healrûne pannen, om bar mei de holle en mei de bolle kant nei boppen. Soksoarte dakpannen wurde ek nonnen en muontsen neamd. Yn de tsjerke binne noch resten fan muorreskilderings bewarre bleaun.
De tsjerke is erkend as in ryksmonumint. Eigener is de Stichting Alde Fryske Tsjerken. De tsjerke wurdt ferhierd en is in offisjele troulokaasje fan de gemeente Dongeradiel.
Amelânhûs
thumb|300px|It Amelânhûs yn 1781 It Amelânhûs of Camminghahûs wie in state oan de Foarstreek yn Ljouwert. Fan de âlde stins is neat werom te finen. Der stiet no moderne nijbou, en is net tagonklik.
15e iuw
Geandewei ûntstie der in buert oan de rânen fan de Amelânhof. Earst oan de Ie (Foarstreek), mei in soad ambachtslju. Tichtby de hannelsstêd en haven, mar net oanslein foar de swiere belestings fan dyselde stêd. Sa blykt út in ferdrach dat Pieter Cammingha yn 1435 sluet om de doarpen Aldehou, Nijehou (Ald-Ljouwert) en Hoek (de buert om syn Amelânhûs) gear te foegjen ta ien stêd. Pas neidat er twongen wie (hy hie earst wol soarge dat er in soad sizzenskip krige) tekene er it ferdrach. Yn 1450 dûkt de namme Ritske Jelmera op. Yn dat jier lit hy it eilân It Amelân en it ‘Amelânhûs’nei oan syn pakesizzers Romcke, Keimpe en Haye Jelmera, dy’t har dêrnei ek Heeringa en Cammingha neamden. Haye liet yn 1466 it hûs, dat doe Heeringahûs neamd waard, fersterkje mei in "Bolwirck mit balsteen"; in stins dus. Doe’t dizze Haye yn 1486 stoar, erfde de âldste soan út in earder houlik fan syn frou, Piter Sickes Cammingha (in echte Cammingha dus) ûndermear It Amelân en it Amelânhûs. Piter hat in grutte rol spile yn it Bieroproer fan 1487, wêrby’t Ljouwert troch sawat 8.000 Skieringers plondere waard en der in soad deaden foelen. Reden fan it oproer wie dat de stêd eltsenien binnen de poarten ferplichtsje woe allinnich it (minne) pleatslike bier te drinken, broud mei it brakke wetter dat doe noch út de putten kaam.
16e iuw
Piter syn jongste soan Haye fan Cammingha erfde in 1521 it Amelâhnûs en 20 jier letter ek it eilân It Amelân fan syn broer Wytze. Doe’t Haye yn 1558 troch Feije Houwerda fan Meckema fermoarde waard, hie hy blykber gjin bern, want syn besittingen waarden erfd troch Piter fan Cammingha, in soan fan syn broer Sicke. Dizze tredde Piter, troud mei Franske fan Minnema, wie lid fan it Ferbûn fan de Eallju tsjin Spanje en moast dêrom it lân út flechte. Foardat er gie skonk er lykwols syn besittings oan syn bern, wêrby’t syn jongste soan Frans it Amelânhûs krige. Syn grutte besittings koenen troch dy transaksjes net troch de Spanjerts ûnteigene wurde.
17e iuw
Watze fan Cammingha, soan fan Frans, folge him op as eigener fan it hûs en erfde letter ek It Amelân fan syn neven Pieter en Wytze, ûnder betingst dat hy hjirfoar 50.000 goudgûnen oan de widdo fan Wytze betelje soe. By syn dea liet hy alles nei oan syn frou Rixt fan Donia. Harren soan Frans Duco fan Cammingha folge syn heit op as Frij- en Erfhear fan It Amelân. Dizze Frans Duco liet it âlde en troch de tiid oanfretten hûs ôfbrekke en yn 1678 in hiel nij hûs bouwe. Op it nije hûs waard yn de midden op de gevel in stien ynmitsele mei de wapens fan Cammingha, Heeringa, Jelmera en Unia. (Dizze stien is yn 1795 by de perioade fan ‘frijheid, gelykheid en bruorskip’ weibrutsen.)
Op de kroanlist waarden de 32 ‘kertierwapens’ fan syn foarâlden oanbrocht. Hy stoar sûnder bern yn 1680 en liet syn besit nei oan syn mem, dy’t him lykwols mar koart oerlibbe. Alle besittings foelen dêrnei ta oan de bern fan Georg Wilco en Georg Frederik thoe Schwarzenberg en Hohenlansberg.
18e iuw
thumb|It Amelânhûs foar 1869 Dizze erfgenamten ferkochten yn 1691 harren oandeel yn it Amelânhûs foar 6.050 goudgûnen oan ien fan de mei-erfgenamten: Isabella Susanna barones thoe Schwarzenberg en Hohenlansberg, better bekend as Grevinne Carlson troch har houlik mei de Sweedske prins Gustaf Carlson. Hja wie ûnmeugend ryk en de grutste grutgrûnbesitter fan Fryslân. Se wie ûnder oare ek eigenaresse fan Grut Terherne yn Bitgum en Hemmema/Osinga State tichtby Bitgum. Se hat in soad feroare oan it hûs yn 1691 en 1715. Yn har testamint fan 1718 fermakke hja ûnder oare it Amelânhûs oan har neef Georg Wolfgang thoe Schwarzenberg en Hohenlansberg, mei de betingst dat dizze besittings altyd op de âldste oan oergean soene.
19e iuw
thumb|right|200px|Skilderij fan de húshâlding fan Georg Wolfgang thoe Schwarzenberg (1743) Hjirtroch kaam it hûs earst oan Georg Frederik (II) baron thoe Schwarzenberg en Hohenlansberg, ferneamd steatsman en auteur fan it Frysk Sjarterboek; doe oan Georg Wolfgang Carel Duco I (yn 1783), grytman fan Menameradiel; dêrnei yn 1808 oan Georg Frederik III (in 1808), ek grytman fan Menameradiel dy’t it hûs ferbouwe en beplasterje liet en as lêste manlike eigener fan dit geslacht Georg Wolfgang Carel Duco II, dy’t it hûs yn 1869 noch útwreidzje liet en wêrby’t it foarpleintsje folboud waard en der oan dy kant allinnich in smel strjitsje oerbleau nei de efterdoar ta. Dizze lêste sil grif it Amelânhûs oan Tjepke Gratama ferkocht hawwe, dy’t om de iuwikseling mei syn broer/bruorren yn it hûs wenne.
Hospitaal en Aldereinhûs
thumb|right|It Amelânhûs yn 1910 Op 16 novimber 1904 waard it hûs publyklik ferkocht oan Juliana Agatha Jacoba barones thoe Schwarzenberg en Hohenlansberg, in omkesizzer fan de lêste eigener út dy famylje. Se betelle f. 24.903,- foar it grutte hûs mei de efterlizzende tún. De hear Jacob Hepkema skreau de oare deis yn syn Nieuwsblad voor Friesland ûnder oare dat, de reputaasje fan dizze Roomske dame en har ferstoarne man kennende, it hûs wol in gesticht, hospitaal of pastorije wurde soe. Dy foarsizzing kaam út, want nei in flinke ferbouwing waard yn maart 1906 it Amelandhûs omdoopt yn ‘Sint Bonifatius Hospitaal’, plak biedend oan 60 pasjinten. Yn 1913 waarden der, ek op kosten fan Juliana, 10 sikekeamers foar klasse-pasjinten byboud. Yn ien fan dizze keamers is de baronesse op 11 juny 1914 ferstoarn.
Op 27 en 28 maaie 1935 ferhuzen de susters mei harren 62 pasjinten nei in nij gebou oan de P.J. Troelstrawei om plak te meitsjes foar de bejierren dy’t yn it ta ‘Sint Jozef Pension’ omdoopte hûs kamen yn 1937. Ek foar harren waard de romte te krap en yn desimber 1979 gienen sy nei in nij gebou. Sûnttiids hat it hûs jierrenlang leech stien.
Hoewol’t de gemeente Ljouwert it hûs graach keapje wold hie foar in reedlik bedrach, waard it ferkocht oan in spekulant dy’t krekt wat mear jild biede. Nei inkele kearen fan hân nei hân gien te wêzen, waard it eigendom fan Beerends Beheer B.V. te Amsterdam. Dit bedriuw wie ûnder oare ek eigener fan it beruchte kraakpân "De Grote Keijser" yn Amsterdam. Dêr’t men doe al bang foar wie barde letter ek: wylst in oannimmer noch mei sloopwurk dwaande wie om it pân "te rehabilitearen" baarnde it ta de grûn of, it soe oanstutsen wêze troch "baldadige jeugd".
Nei it oprêden fan it pún hat de archeologyske tsjinst dêr noch ûndersyk dien, wêrby’t de fûneminten fan de âlde stins foar it ljocht kamen.
Starnberg (Landkreis)
Starnberg is in bestjoerlik distrikt yn de Dútske dielsteat Beieren en hat 131.591 ynwenners. It distrikt waard oprjochte yn 1939.
Wittmund (distrikt)
thumb|right|260px|Lizzing distrikt Wittmund yn Nedersaksen thumb|left|100px|It wapen fan it distrikt Wittmund is in distrikt (Landkreis) yn East-Fryslân in de Dútske dielsteat Nedersaksen. It hat in oerflak fan 656,63 km² en in ynwennertal fan 57.898 (30 septimber 2004).
Geografy
Wittmund leit yn it noarden fan Nedersaksen. It makket diel út fan de regio East-Fryslân, dêr't benammen it Harlingerlân ta de gemeente beheart. Dêrneist omfettet de gemeente twa Eastfryske Waadeilannen: Langereach en Spikereach.
Bestjoerlike yndieling
Wittmund ûntstie as distrikt yn 1885, en waard yn 1977 mei Ammerlân en Fryslân gearfoege ta in nij, grutter distrikt Fryslân. Dy gong fan saken waard lykwols troch in rjochterlike útspraak tsjinkeard, mei as gefolch dat de trije oarspronklike distrikten yn 1980 weroprjochte waarden.
Yn 2005 is yn Nedersaksen in besjoerlike herfoarming trochfierd dêr't it ferskil tusken stêden en frije gemeenten by ferdwûn is, dy wurde no oantsjutten as Ienheidsgemeenten. Dêrneist wurkje de lytsere gemeenten gear as samtgemeinde. Wittmund hat 4 Ienheidsgemeenten en 2 Samtgemeinde, dy't mei-elkoar 15 gemeenten omfetsje.
Ienheidsgemeenten:
Samtgemeinde mei de dielnimmende gemeenten
Wrakseljen op de Olympyske Simmerspullen 1896
200px|thumb|right|It Olympyske Stadion fan Atene 1896 De Olympyske Simmerspullen 1896, offisjeel de Spullen fan de I Olympiade, wiene de earste moderne Olympyske Spullen en waarden yn Atene, Grikelân hâlden. It wrakseljen waard hâlden yn in it Panathinaiko Stadion.
Panathinaiko Stadion
It Panathinaiko Stadion waard boud yn 1895 op it plak fan in earder stadion út 330 f.Kr. en hie yn 1896 plak foar 80.000 taskôgers. De foarm fan de atletykbaan is bysûnder, en falt bûten de hjoeddeiske standerd foar in 400-meterbaan. De lingte fan it middenfjild is 235 meter en de breedte is mar in inkele tsientallen meters. De baan hat dêrtroch de foarm fan in hierspjeld. Hjoed de dei is it stadion foar de measte sporten net mear te brûken, mar yn 2004 is it noch wol brûkt foar it Bôgesjitten en hie doe plak foar 45.000 taskôgers.
Maleisk
De taal wurdt sprutsen yn ûnder oare Brûnei, Maleizje en Yndoneezje. Yn dat lêste lân is Bahasa Yndoneezje in standerdisearre foarm fan ûnder oare it eardere pasar-Maleisk. Yn Singapore is it ien fan de fjouwer offisjele talen. Hjir en yn Brûnei wurdt it ienfâldichwei it Bahasa Melayu (Maleiske taal) neamd.
De offisjele standert foar it Maleisk, dy't oerienkommen is tusken Brûnei, Yndoneezje en Maleizje, is Bahasa Riau, de taal fan de Riouwarchipel, dêr't lang fan tocht is dat dêr de oarsprong fan de Maleiske taal lei.
Troch de lange histoaryske banden tusken Yndoneezje en Nederlân binne in protte Maleiske wurden yn it Nederlânsk en Frysk opnommen. Foarbylden binne amok (amuk), kras (keras), sarong (sarung), toko, bakkeleien (berkelahi), pikeren (pikir), pisang en kapok (kapuk).
Fariaasje
Omdat it Maleisk fan eartiids en ek noch fan hjoed brûke wurdt troch sprekkers fan ferskillende talen om mei elkoar te kommunisearjen hawwe op in protte plakken yn Yndoneezje en Maleizje mar ek dêrbûten alderlei regionale en net-regionale farianten ynfloed fan lokale taal of talen ûndergean. Sa wurdt der ûnderskied makke tusken diverse dialekten, farianten, besibbe talen en op Maleisk basearre Kreoalske talen, dêr't in oantal goed fan beskreaun is:
en in protte oaren.
Indyske Nederlanners
Maleisk dan benammen it Pasar Maleisk (ferienfâldige foarm fan Maleisk en de lingua franca fan de Yndonesyske archipel) wurdt sprutsen troch Yndyske Nederlanners ("Yndo's") fan de 1ste generaasje, mar it Maleisk of Pasar Maleisk wie nea de taal fan de Yndo's of de Yndo's fan de 1ste generaasje.
De Yndo's yn de nije republyk krigen trochdat sy de taal min of net behearsken, problemen mei it praten en learen fan de nije ienheidstaal: it Yndonesysk. It Pasar Maleisk wie de lingua franca v fan de Yndonesyske archipel. Fan eartiids waard it Maleisk yn Ynje neamd, fier foardat de wurden Yndoneezje/Yndonesysk ûntstie. It tsjintwurdige Yndonesysk, wat Bahasa Yndoneezje, neamd wurdt, is basearre op it Maleisk en hat him ferspraat fanút de eastkust fan Sumatra, mar is bewust en akademysk oanfolle, bysteld en ûntwikkele om ta in skikte ienheidstaal te kommen.
Molukkers
Molukkers sprekke ek Maleisk. Yn tsjinstelling ta de Yndo's sprekke alle generaasjes de taal. alhoewol't dat no stadichoan oan it feroaren is. In lyts part fan de tredde generaasje Molukkers ken de taal net mear.
Frysk Orkest
It Frysk Orkest wie in profesjoneel symfony-orkest festige yn Ljouwert. It orkest is yn 1989 fusearre mei it Noardlik Filharmonysk Orkest ta it Noard Nederlânsk Orkest (NNO).
It Frysk Orkest ûntstie yn 1950, yn it ramt fan it spriedingsbelied fan de keunsten, as de profesjonele fuortsetting fan de Friesche Orchest Vereeniging dy 't bestie tusken 1918 en 1934. Om 1955 waard de needsaak fan in bettere subsidiearring twingend. By in grutte provinsjale ynsammelingaksje, stipe troch de Fryske deiblêden ûnder it biedwurd: "Iepen doekje foar it Frysk Orkest" waard it streefbedrach fan f 100.000 te boppe kaam mei f 20000,-.
It ynstellen fan in Gouden Fioeltsje foar it doarp dat wykliks it heechste gemiddelde per ynwenner hie en fan in Sulveren Fioeltsje foar wa't de meast orizjinele gedachte foar de ynsammeling hie, droegen by oan it súkses. It Gouden Fioeltsje waard wûn troch Winsum. Dat doarp joech it oan it FO dat der op syn beurt in wikselpriis foar de meast opmerklike prestaasje op muzykgebiet yn Fryslân fan makke.
Talen fan de Jeropeeske Uny
De offisjele talen fan de ynstituten fan de Jeropeeske Uny binne:
Alles wat besletten wurdt troch de ynstellings, wurde oerset yn alle offisjele talen. Jeropeeske boargers hawwe dêrnjonken it rjocht harren memmetaal by de Jeropeeske ynstellings te brûken at dy ek erkenning hat. Yn de Jeropeeske Ried en it Jeropeeske Parlemint mei yn alle offisjele talen sprutsen wurde. Dokuminten fan it Jeropeeske hôf fan Justysje wurde yn alle offisjele talen oerset. It Malteesk hat in spesjale posysje. Besluten wurde fan de Ried fan Ministers en it Jeropeesk Parlemint wurde al yn it Malteesk oerset, mar dy fan it Jeropeeske hôf fan Justysje net. Dit hat foar it grutste part te krijen mei tekoart oan Malteeske oersetters. De Ried fan Ministers komt ta besluten oangeande hokker taal in offisjele Jeropeeske taal wurdt, mei help fan in Jeropeeske oardering.
Oare talen yn de Jeropeeske Uny
It Spaanske regear sil meikoarten mei it útstel komme it Katalaansk as semy-offisjele taal te brûken foar de takomstige Jeropeeske grûnwet.
It Poalske parlemintslid Małgorzata Handzlik hat in lobby foar it ynfieren fan de ynternasjonale taal Esperanto as twadde taal yn Jeropa. Op 1 april 2004 waard hjiroer stimd. Fan de 626 leden wienen der 346 net oanwêzich, en fan de 280 oanwêzigen hat 43% foar stimd.
Oare talen dy't yn de Jeropeeske Uny sprutsen wurde, mar (noch) gjin offisjele erkenning krigen hawwe troch de Jeropeeske Uny binne:
Isaäc da Costa
thumb|right|Isaäc da Costa yn in print fan P. W. M. Trap (1821–1905) Isaäc da Costa (Amsterdam, 14 jannewaris 1798 – Amsterdam, 28 april 1860) wie in Amsterdamske dichter en histoarikus. Da Costa kaam út in begoedige Joadske bankiersfamylje. Yn 1821 troude hy mei Hanna Belmonte.
Earst belide er it ortodoks joadendom mar letter is er ortodoks kristen wurden. Hy foarme letter mei in groepke It Réveil, dat de maatskippij werom bringe woe ûnder de hearskippij fan Jezus Kristus. Syn bekendste wurk is de brosjuere 'Bezwaren tegen den geest der Eeuw' (1823); dat joech in soad opskuor.
'Da Costiaan' wie yn syn tiid in skelwurd; syn krityk op de libertynske tiidgeast waard as Obskurantisme sjoen en dat kaam him op tsjinwar te stean yn rûnten dy't de de Ferljochting stipen.
Backlot
In backlot (letterlik in "efterperseel") is yn 'e filmyndustry in stik grûn efter of njonken in filmstudiokompleks (in hiem, soe men sizze as it om in wente gie, allinnich grutter). Op sokke stikken lân fine de opnamen plak fan bûtendoarsênes en wurde dêrfoar tydlike filmsets boud of oanlein. It komt ek in protte foar dat studiokompleksen ferskillende soarten fêste filmsets op it backlot bouwe, dy't (mei lytse oanpassings) brûkt wurde kinne foar de opnamen fan in ferskaat oan films. Men kin dan bgl. tinke oan in strjitte yn New York of yn Parys of yn in stedsje yn it Wylde Westen. It kin wêze dat de 'gebouwen' inkeld fasades binne, mar it komt ek foar dat der echt gebouwen neiboud wurde, soms sels hiele stedsblokken. De leechsteande gebouwen kinne dan brûkt wurde foar de opslach fan dekôrstikken. Oare sets kinne bestean út in bercheftige krite, in bosk, in skip, ensfh.
Soms wurdt yn films de fjirde muorre trochbrutsen, wêrby't akteurs foar komysk effekt ûnder de opnamen de set ferlitte. Sa bea de film Blazing Saddles (1974), fan Mel Brooks, in seldsum ynkykje op it backlot fan 'e Warner Bros. Studios, Burbank troch in sêne dy't fan 'e Laramie Street-set (sabeare yn it Wylde Westen) ôfrûgele en fia ferskate oare sets úteinlik út Gate 3 de Olive Avenue yn Burbank op.
Joseph Goebbels
thumb|Joseph Goebbels thumb|De hûshâlding Goebbels, datum ûnbekend Joseph Goebbels (Rheydt yn Noardryn-Westfalen 29 oktober 1897 - Berlyn, 1 maaie 1945) wie tusken 1933 en 1945 minister fan propaganda foar de NSDAP yn it regear fan it Tredde Ryk.
Joseph en syn oarehelte fermoarden oan 'e ein fan de kriich harren bern, dêrnei dienen se harsels tekoart. De bern wiene:
Styfsoan Harald Quandt, út een earder houlik fan Magda Goebbels, siet doe yn kriichsfinzenis. De bern krigen allegearre in namme begjinnend mei in 'H', ta eare fan Hitler.
Literatuer
thumb|Goebbels (yn 't wyt) mei [[Hermann Göring, opname út 1930]]
Bioskoop
thumb|Goebbels lokwinsket minderjierrige soldaten yn [[Lauban (9 maart 1945)]]
Yn de film Der Untergang wurde Goebbels 2004 troch Ulrich Matthes spile. De kilm skildert de lêste dagen fan it Tredde Ryk út it perspektyf fan de nasjonal-sosjalistyske liedersgroep.
De spylfilm Das Goebbels fan Lutz Hachmeister (2005) dokumintearret oan de hân fan deiboekoantekeningen Goebbels syn libben.
Minsener Each
thumb|Minsener Each thumb|left|Minsener fjoertoer right|thumb|''Minsener Each út de loft Minsener Each is in net bewenne Eastfrysk eilân. It troch benammen sânopheapings foarme eilân mei soms 12 meter hege dunen bestiet foar it meastepart út fyn sân. Minsener Each leit yn it Nedersaksyske Waadseegebiet en wurdt ûnder oare troch fûgels as rêstplak brûkt. Dêrneist briede der ferskillende soarten fûgels op. Omdat het der goed mooglik is om fûgels te besjen, wurde der waadrintochten fanút plakken yn de omjouwing organisearre. De waadriners geane dan nei it súdlikste puntsje fan it eilân, dat krekt bûten de beskerme sône falt. Fierders is it eilân sletten natoergebiet.
center|810px
Steinfurt (Kreis)
Kreis Steinfurt is in bestjoerlik distrikt yn de Dútske dielsteat Noardryn-Westfalen en hat 442.298 ynwenners. It distrikt waard yn syn hjoeddeistige foarm oprjochte yn 1975.
Stêden en gemeenten
thumb|left|Gemeenten in Steinfurt De folgjende stêden en gemeenten lizze yn it Kreis:
Wrâldkampioenskippen baanhurdfytsen
De wrâldkampioenskippen baanhurdfytsen binne wrâldkampioenskippen foar ferskate dissiplines en ôfstannen yn it baanhurdfytsen en wurde organisearre troch de UCI.
De kampioenskippen waarden foar it earst yn 1893 hâlden, yn it Amerikaanske Chicago. Dizze kampioenskippen waarden organisearre troch de International Cycling Association. Fan de kampioenskippen fan 1900 ôf naam de UCI de lieding op him. Oant no ta waard der alle jierren in kampioenskip hâlden, mei útsûndering fan 1915-1919 (Earste Wrâldkriich) en 1940-1945 (Twadde Wrâldkriich). By it kampioenskip fan 1939 waard de finale by de sprinters tusken de Nederlanner Arie van Vliet en de Belch Jef Scherens skrast, troch it útbrekken fan de kriich. De Dútser Albert Richter krige syn brûnzen medalje noch al útrikt.
Yn 1958 stiene ek foar it earst dissiplinen foar froulju op it programma. Yn 1993 waard der ôfstapt fan de twa klassen dy 't ûnderskied makken tusken profesjonele hurdfytsers en amateurs.
Medaljes
Medaljeferdieling nei persoan oant en mei 2022 (top-10 klassemint):
Wurdboek
thumb|150px|Tilemann Dothias Wiarda, Altfriesisches Wörterbuch In wurdboek is in neislachwurk dêr't de betsjutting fan de wurden út in sekere taal of seker aspekt fan in taal yn jûn wurde. Der binne ferskate soarten:
Frysk wurdboek
thumb|150px|It Frysk Hânwurdboek
Yn de rin fan de tiid hawwe der ferskate wurdboeken west foar de Fryske taal. Yn de perioade fan it Aldfrysk binne ûnder oare de folgjende wurdboeken fan belang:
Sûnt 2009 hat it Frysk ek in ferklearjend wurdboek, nammentlik it Frysk Hânwurdboek, dat wurdboek wie in koproduksje fan de Fryske Akademy en de Afûk. Efteryn it wurdboek steane listen opnommen mei Fryske sprekwurden, Fryske gemeente- en plaknammen, Nederlânske provinsjenammen en nammen fan alle lannen fan de wrâld. It is yn elektroanyske foarm en yn boekfoarm publisearre. It earste wurdboek is op 19 jannewaris 2009 oanbean oan Minister Plasterk. It twadde eksimplaar wie foar de 81-jierrige Tony Feitsma.
Stendal (Landkreis)
Stendal is in bestjoerlik distrikt yn de Dútske dielsteat Saksen-Anhalt en hat 120.182 ynwenners. It distrikt waard oprjochte yn 1994.
Rabat
Rabat (الرباط) is de haadstêd fan Marokko. Mei de foarstêden Salé en Témara hie Rabat yn 2004 1.622.680 ynwenners.
Geografy
Rabat leit de linker igge fan de rivier Bou Regrech dy't yn de Atlantyske Oseaan útmûnet. Op de oare igge leit Salee.