cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Stavronikita-kleaster
Arsjitektuer
Stavronikita is it lytste kleaster fan alle kleaster op de Berch Atos. Byldbepalend binne de toer by de tagong, it akwadukt en de iuwenâlde sypressen bûten de westlike hoeke fan it kompleks. De oan Nikolaas wijde katolikon is de lytste katolikon fan alle oare kleasters op Atos. De tsjerke waard fersierd mei fresko's en in ikonostase mei wurk fan de ikoaneskilder Teofanus fan Kreta en syn soan Simeon. De refter leit op de boppeferdjipping fan de súdlike kant fan it kompleks en is ek dekorearre mei wichtige muorrebeskilderings.
Yn de twadde helte fan de 20e iuw wie it kleaster gruttendiels ferlitten en stadichoan ferfoel it kompleks. Troch in rige ierdskoddings rekke ek de rots, dêr't it kleaster op boud is, ynstabyl. Grutte soargen wiene der oer de takomst fan it kleaster, om't it bliken die dat de rots stadich ôfbrokkele en nei de see like te gliidzjen.
In organisaasje foar it behâld fan it Atos-erfguod ûndernaam op 'e tiid aksje en sette útein mei de restauraasje fan it kleaster. Fan 1981 oant 1999 ûndergyng it kleaster in grutte renovaasje en sûnt waard ek de rots stabilisearre.
Kulturele skatten
It kleaster besit in ferneamd ikoan út de 14e iuw fan de hillige Nikolaas, bekend ûnder de namme  Streidas (Άγιος Νικόλαος ο Στρειδάς, "Sint-Nikolaas fan de Oester") om't in oester, doe't it ikoan tafallich op de boaiem fan de see fûn waard, him fêstbiten hie op it plak fan de foarholle fan Nikolaas. Neffens de tradysje soe de foarholle fan de hillige by it ferwiderjen fan de oester blet ha.
Stavronikita hat in belangrike samling ikoanen en reliken. Ek besit it kleaster lyturgyske klaaiing en oare weardefolle saken. De bibleteek hat 171 manuskripten, wêrfan't 58 skreaun binne op perkamint. Guon manuskripen binne mei miniatueren dekorearre.
Produksje-ûntwerper
In produksje-ûntwerper (ek stavere as produksjeûntwerper) of mei in lienwurd út it Ingelsk in production designer (PD), is by it meitsjen fan in film of tillefyzjeprogramma ferantwurdlik foar de folsleine oanblik fan 'e produksje. Syn of har wurkmêd hjit produksje-ûntwerp of production design. Underdielen fan dat fakgebiet binne dekôrûntwerp, art direction, kostúmûntwerp, setdesign en setdressing. Produksje-ûntwerpers ferfolje by film- en tillefyzjeproduksjes in krúsjale rol. Yn nauwe gearwurking mei de regisseur, de kameraregisseur en de filmprodusint moatte se in dekôrs en styl gearstalle dy't fisueel it ferhaal fan 'e film of it programma ûnderstipet. De term 'production designer' waard yn 1939 betocht troch William Cameron Menzies, doe't dy dat wurk die op 'e set fan 'e ferneamde film Gone with the Wind. Foar dy tiid (en neitiid noch wol) waard foar min ofte mear deselde funksje de term 'art director' brûkt. Yn 'e toanielwrâld wurdt de funksje fan in produksje-ûntwerper ferfolle troch in sênograaf.
Roque op de Olympyske Simmerspullen 1904
200px|thumb|right|De Olympyske Roque lokaasje fan Saint Louis
De Olympyske Simmerspullen 1904, ek wol de IIIe Olympiade neamd waarden yn 1904 yn Saint Louis, de Feriene Steaten hâlden. It roque waard hâlden op it Francis Field. It wie de earste kear dat roque op it programma stie. Der diene alline Amerikaanske spilers mei oan it toernoai.
Houtfiker
Sûnt de njoggentjinde iuw wurdt in protte wurk dat earder troch houtfikers dien waard, ferrjochte troch masinale houtbewurking. Houtfykjen is in tiidrôvjende put, dy't inkeld yn 'e praktyk leard wurde kin. Profesjonele houtfikers kinne har tsjintwurdich mar selden mei har wurk bedrippe, en binne sadwaande faak ek meubelmakker of restaurateur.
Formule 1 yn 2014
It Formule 1-seizoen 2014 wie it 67ste Formule 1-seizoen. De "Formule 1", offisjieel it "FIA Formula One World Championship", is de heechste klasse yn de autosport, sa is bepaald troch de FIA.
Sebastian Vettel wie by de start fan it seizoen de ferdigenjend wrâldkampioen by de koereurs, syn team Red Bull Racing is de regearjend wrâldkampioen by de konstrukteurs.
Autonûmmers
De koereurs krigen fan 2014 ôf, foar de doer fan harren karriêre in fêst autonûmer tawiisd. De nûmer 1 is it rjocht fan de kampioen, mar fierder binne de koereurs frij om elk nûmer fan 2 oant 99 te kiezen; it "gewoane" nûmer fan de kampioen bliuwt fan de kampioen wylst de kampioen it nûmer 1 brûkt, mar de kampioen is net ferplichte om nûmer 1 te brûken. Foarhinne wie it nûmeringssysteem diels basearre op de finish posysjes fan it kampioenskip fan it ôfrûne jier.
Klassemint by de koereurs
De top 10 klassearre auto's, krije punten,
Klassemint by de konstrukteurs
Opmerkingen:
Memmegoadinne
De Memmegoadinne is yn 'e ferlykjende mytology in weromkearend type goadinne yn polyteïstyske religyen. It giet dêrby om in goadinne mei in bân mei de ierde en mei fruchtberens en de memmesteat. Under leken is it byld fan sa'n Memmegoadinne sterk ferweven mei de feministyske Goadinnebeweging, dy't it bestean fan in oarspronklike Memmegoadinne yn matriargale maatskippijen as ûnderbouwing fan in polityk-religieus stânpunt brûkt. Yn akademyske fermiddens wurdt it lykwols tige twifelich achte oft sa'n maatskippij wol ea bestien hat. Nettsjinsteande dat bestiet der yn 'e eardere heidenske godstsjinsten en yn 'e hjoeddeistige natoerreligyen ûnûntstriidber in kategory goadinnen dy't oan 'e skaaimerken fan in Memmegoadinne foldocht en dêrom as sadanich karakterisearre wurde kin.
Hypoteze
It bestean fan in Memmegoadinne y.f.m. de oarsprong fan religy waard foar it earst yn 'e njoggentjinde iuw oppenearre troch de Switserske skiedkundige en antropolooch Johann Jakob Bachofen (1815-1887), as ûnderdiel fan syn teoryen omtrint unilineêre evolúsje. Letter borduerren oare godstsjinstûndersikers dêrop fuort. Sa ûntstie oan it begjin fan 'e tweintichste iuw de hypoteze dat de Memmegoadinne yn it Paleolitikum fan likernôch 30.000 f.Kr. ôf de wichtichste godheid wie fan in grut tal matriargale maatskippijen, dêrby mooglik de âldere Himelgod ferkringend. Hja soe foarsteld wêze as in neakene, wielderige frou dy't swier wie, en soe de ferpersoanliking west hawwe fan 'e fruchtberens dêr't hiel it libben fan ôfhong. Dy tinkbylden waarden foar in part ynjûn en teffens ûnderstipe troch de fynsten fan byldsjes fan neakene, swiere of gewoan swierlivige froulju yn hiel Jeropa, it Heine Easten en op it Yndyske subkontinint. Der wiene boppedat oanwizings foar in gruttere fersprieding fan har ferearing.
Der waard oannommen dat de ferearing fan 'e Memmegoadinne milennia duorre, en dat se earne yn it Mesolitikum (lykas de Himelgod foar har) opgien wie yn 'e panteöns fan 'e ûnderskate polyteïstyske religyen. Lykwols soe se ornaris ien fan 'e machtichste godheden bleaun wêze, en grif machtiger as de Himelgod, dy't in dizenich figuer op 'e eftergrûn wurden wie. Sadwaande waard se net fergetten en soe har kultus tydlik wer oplibbe wêze doe't yn it Neolitikum, om 8000 f.Kr. hinne, de lânbou útfûn waard, dêr't fruchtberens fansels in krúsjale rol by spile. Mei de útfining fan 'e lânbou soe de assosjaasje mei planten sintraal kommen wêze te stean, yn it Middellânske-Seegebiet mei nôt en yn Súd-Aazje mei knolgewaaksen.
Neffens de opfetting fan 'e foaroansteande Litousk-Amerikaanske argeologe Marija Gimbutas moasten de likernôch fyftichtûzen megalityske monuminten yn West-Jeropa taskreaun wurde oan 'e earetsjinst fan 'e Memmegoadinne. Dy monuminten kinne fûn wurde fan Portegal oant Sweden en de wichtichsten en bekendsten steane by Stonehenge, yn Ingelân, en by Karnak, yn Frankryk. Gimbutas leaude ek dat de kultus fan 'e Memmegoadinne, of yn elts gefal de matriargale kultuer dy't dêr it gefolch fan wie, yn Jeropa en it Heine Easten fuortbestien hie oant it begjin fan 'e Kopertiid, it Galkolitikum, om 4000 f.Kr. hinne, en yn guon mear isolearre gebieten noch folle langer. De Memmegoadinne soe lykwols op in stuit, earne tusken 5000 f.Kr. en 3000 f.Kr. (doe't de oerlevere skiednis begûn) op 'e nij opgien wêze yn 'e polyteïstyske panteöns fan 'e folken dy't har oanbeaen.
Moderne sjenswize
De hypoteze op basis fan it wurk fan Bachofen en Gimbutas hat him yn 'e Westerske wrâld ûnder leken ûntwikkele ta it bekende byld fan 'e Memmegoadinne. Yn moderne akademyske fermiddens wurdt der lykwols net folle leauwe mear oan hechte. De hypoteze is sterk ferweven rekke mei de feministyske Goadinnebeweging, dy't it idee foarstiet dat de oarspronklike minsklike maatskippijen matriargaal wiene, d.w.s. op froulju oriïntearre wiene of sels troch froulju bestjoerd waarden. Dat idee liket berne te wêzen út 'e winsk dat der in ferlerne sedentêre beskaving wie dy't rjochtfeardich, freedsum en wiis west hat.
Dy maatskippijen soene letter útrûge of assimilearre wêze troch nomadyske, oarlochssuchtige patriargale stammen. Sa rekken de hypoteze oer de Memmegoadinne en de maatskiplike posysje fan 'e frou ferbûn, wat de hiele saak ta in politike kwestje makke. De Goadinnebeweging wol nammentlik hawwe dat de hjoeddeistige, troch manlju dominearre maatskipiij weromkeart ta de egalitêre matriargy fan 'e prehistoarje.
It is lykwols tige ûnwierskynlik dat der ea sa'n maatskippij bestien hat. Yn 'e sjenswize fan 'e moderne wittenskiplike mienskip binne de teoryen fan Bachofen en de Goadinnebeweging in projeksje fan hjoeddeistige ideeën op in min begrepen want inkeld út fragmintaryske argeologyske fynsten bekende prehistoaryske sitewaasje. It tinken is no dat men allinnich op basis fan 'e fynsten teoryen foarmje moat, en dat it idee fan 'e Memmegoadinne sa't dat foarhinne oppenearre waard, yn it bêste gefal berêst op foarûnderstellings dy't útgeane fan 'e kennis fan letter, en yn it minste gefal op klearebare fantasij. It wurk fan Marija Gimbutas, dat op oare mêden baanbrekkend wie, stiet wat dizze kwestje oangiet dêrom bleat oan swiere krityk, ek fan feministyske argeologen.
Nettsjinsteande dat wurdt noch altyd wol erkend dat der yn 'e minsklike skiednis en ek no noch goadinnen fereare waarden en wurde dy't oan 'e karakteristiken fan 'e Memmegoadinne foldogge en dy't dêrom foar sadanich oanmurken wurde kinne. Mar it hypotetyske ramt dêr't sokke goadinnen foarhinne yn pleatst waarden, wurdt net mear akseptearre. Yn it foarste plak slút it ferearjen fan in Memmegoadinne de ferearing fan oare goaden net út. Oard wol de ferearing fan in Memmegoadinne hielendal net sizze dat har ferearders ôfkomstich wêze moatte út in matriargale kultuer. En de byldsjes wêrfan't foarhinne klakkeleas oannommen waard dat se bewiis fan sa'n kultuer foarmen, kinne ek fan gewoane froulju wêze of fan oare goadinnen.
Foarbylden
Yn 'e panteöns fan 'e âlde heidenske godstsjinsten fan it Midden-Easten en Jeropa is it almeast net dreech om in foarm fan 'e Memmegoadinne te identifisearjen. De Sûmearjers neamden har Inanna, de Babyloanjers Isjtar, de Elamiten Pinikir, de Kanaäniten Anat, de Egyptners Isis, de Hettiten Hannahannas, de Hoerriten Hebat of Hepa, de Griken Afrodite, de Frygjers Sybêle, de Armenen Gissaneh, de Osseten Satana, de Etrusken Voltumna, de Romeinen Fenus, de Germanen Freya en de Balten Žemyna.
Yn al dy kultueren ûntstiene opmerklik gelikense myten dy't de ynfloed fan sokke goadinnen op it religieuze libben fan 'e minsken útdrukten. Lykwols, net alle aspekten fan 'e Memmegoadinne bleaune yn 'e polyteïstyske religyen ta ien goadinne beheind. Sa libbe de Memmegoadinne fan 'e Minoyske beskaving fan Kreta (2600-1400 f.Kr.), dy't yn 'e hjoeddeiske wittenskip bekend stiet as de Potnia Thèroon, de "Masteresse fan 'e Bisten", yn it Grykske panteön fuort as Artemis, de goadinne fan 'e jacht, dy't alhiel los stie fan Afrodite. En ek waarden letter de beide wichtichste Kanaänityske goadinnen, Anat en Astarte, kombinearre yn 'e persoan fan Astart wa-Anat, dy't sels wer transformearre waard yn 'e Syryske godheid Atargatis, in soarte fan nije Memmegoadinne, wêrfan't de kultus noch altyd fuortlibbe doe't oan it begjin fan 'e Westerske jiertelling it kristendom ûntstie.
Aust-Agder
Aust-Agder is in tradisjonele regio, eardere provinsje en hjoeddeistich kiesdistrikt fan Noarwegen. Yn 2020 gie it yn 'e mande mei de buorprovinsje Vest-Agder op yn 'e nije fúzjeprovinsje Agder.
Aust-Agder wie foarhinne in provinsje (fylke) fan Noarwegen yn it easten fan Sørlandet. De provinsje lei oan it Skagerrak en grinzge oan Telemark, Rogaland en Vest-Agder. As regio beslacht it in gebiet fan 9.157,4 kante kilometer, en op 1 jannewaris 2017 wie it ynwennertal 116.673.
Yn 2017 stimde it Noarske parlemint foar it gearfoegjen fan de provinsjes Aust-Agder en Vest-Agder per 1 jannewaris 2020. Dizze fúzje wie ien fan de geografyske feroarings dy't plakfûnen yn it ramt fan in bredere de provinsjale weryndieling fan Noarwegen.
Gemeenten
De provinsje Aust-Agder bestiet sûnt de jierren njoggentich út 15 gemeenten:
Tsjerke fan Critzum
Skiednis
Yn 'e midsiuwen foel Critzum ûnder de proasdij Hatzum fan it bisdom Münster. Mei de reformaasje gyng de gemeente oer op de grifformearde lear. Sûnt 1555 binne de nammen fan de predikanten byholden. De sealtsjerke waard yn de 13e iuw yn it sintrum fan it doarp op in rûne terp boud en tsjinne foar de lokale haadlingen as wartsjerke. Hjoed-de-dei is de tsjerke noch mei in brede grêft omfieme. It gebou wurdt oan de eastlike kant troch trije swiere steunbearen ûnderstipe. De lytse rûnbôgige finsters en portalen yn de lingtemuorren binne letter tichtmitsele, mar oan de súdlike kant binne de romaanske finsters bewarre bleaun.
Ynterieur
Yn it ienfâldige ynterieur stiet in wyt-ferve preekstoel mei fergulde aksinten. De preekstoel datearret út de twadde helte fan de 17e iuw en is fersierd mei froulike fabelbisten, mooglik sfinksen of sirenen. Nei in renovaasje telt de tsjerke noch mar ien sark, dy't yn it middenpaad leit. Fan it liturgyske reau besit de tsjerke in beker út 1668, in yn 1783 skonken skaal, in tinnen doopskaal (1831) en in nijsulveren kanne (1869).
Oargel
It oargel waard as skoaloargel yn 1853 troch Christian Heinrich Wolfsteller yn Hamburch boud. It ferhûze yn 1939 nei de tsjerke fan Critzum, dêr't de firma Eberhard Friedrich Walcker it oargel mei behâld fan it neogoatyske front ferboude. De Krummhörner Orgelwerkstatt renovearre it ynstrumint.
Lânsdielen fan Noarwegen
250px|thumb|De fiif lânsdielen fan Noarwegen Noarwegen kin yndield wurde yn fiif geografyske lânsdielen (Noarsk: landsdeler). Dizze lânsdielen hawwe gjin bestjoerlike funksje, mar kinne wol fierder yndield wurde yn provinsjes. In oersjoch (as yn 2022) :
Terborg (Moormerland)
280px|thumb|Gemaal by Terborg 280px|thumb|Fiskkotter yn de Muhdehaven (fan it [[Aldfryske „mutha“ = mûning) fan Terborg]] Terborg is in doarp (Ortschaft) yn de gemeente Moormerland yn de lânkring Lier yn East-Fryslân. Yn 2016 hie it doarp 105 ynwenners op in oerflak fan 5,45 km².
Namme
Terborg waard yn 1357 foar it earst yn in oarkonde as Burchum neamd. Yn 1564 waard er op in topografyske kaart Neyeborg neamd. Fierdere oantsjuttings binneTorborch (1684), Ter-Borg (1735) en yn 1787 beide Terborg en Ferstenborg. Der binne trije mooglikheden ta de ferklearring fan de namme: it foarheaksel "Ter-" soe in gearfoeging fan "to der" (Eastfrysk foar "ta/nei de"} wêze. "Borg" soe neffens Petra Spekker net nei in boarch ferwize, mar earder nei in "plak fan ûntwiken" oan de Iems; Ubbo Emmius ferwiisde de namme as "tri borgi", trije boargen, om't der yn de midsiuwen oan de Kleiweg fan Oldersum nei Neermoor Terborg, Mittelsterborg en Woltersterborg wiene. Petra Spekker tinkt dat dy stelling wol mooglik wêze koe, om't Terborg ek wol as Ferstenborg oantsjut wie, dat dus "foarste boarch" betsjutte.
Skiednis
Terborg ûntstie nei alle gedachten om 1000 hinne as boere- en fiskersdoarp op in terp oan de Iems. Ta tsjinstelling fan de buordoarpen Oldersum en Neermoor, ûntjoech Terborg him nea as in plak fan grut belang. Yn de midsiuwen hearde it plak ta it Fryske goa Iemsgoa, en dêrnei ta it Moarmerlân ûnder de hearskippij fan de haadlingsfamyljje Sirksena. Dêrnei foel it ûnder it amt Leerort, dy't yn 1817 opheft waard en doe kaam Terborg ûnder it amt Lier, dy't yn 1885 op gie yn de krite Lier.
Troch de flechtelingsstream fan Dútsers út de eastlike gebieten fan it Dútske Ryk nei de Twadde Wrâldkriich naam de befolking fan Terborg ûnbidich ta. Oant 1950 naam it oandiel flechtelingen ta ta 33,7%. In soad fan harren waarden ynearsten yn barakken oan de hjoeddeistige Landesstraße 2 ûnderbrocht.
Terborg wie oant 1 jannewaris 1973 in selsstannige gemeente doe't er yn it ramt fan de gemeentlike weryndieling yn Nedersaksen mei tsien tichteby lizzende doarpen gearfoege waard ta de nije gemeente Moormerland.
It besjen wurdich
It âldst noch besteande gebou yn Terborg is it skoalgebou fan de twadde helte fan de achttjinde iuw. It is in stiennen gebou mei ien keamer mei skyldtek. It gebou is beskerme, allyk it gemaal fan 1958 mei typyske arsjitektuer fan de 1950-er jierren.
Aadlike titel
Titels en rangoarder fan 'e Jeropeeske adel
Aadlike titels draacht men yn prinsipe efter de foarnamme, yn dizze foarm: Hâns Willem baron van Aylva. As de efternamme ôfwykt fan 'e namme dêr't de titel nei ferwiist, komt de titel ek efter de efternamme: Armand Jean du Plessis hartoch fan Richelieu. Formeel brûkt men dêr gjin komma by, mar yn 'e praktyk wurdt dy wol faak skreaun om 'e lêsberens te ferbetterjen: "Armand Jean du Plessis, hartoch fan Richelieu". Njonken wiere aadlike titels besteane der ek predikaten. Dy wurde foàr de foarnamme pleatst en binne strikt nommen gjin titels, al wurde se troch leken meastal wol as sadanich beskôge. Predikaten ferwize, oars as titels, net nei in geografysk domein, en binne leger yn rang as aadlike titels:
Esonstêd (fakânsjepark)
thumb|500px|Esonstêd fan de dyk om de Lauwersmar ôf sjoen (2009) It fakânsjepark Esonstêd (offisjeel: Esonstad), boud tusken 2004 en 2007, leit krekt eastlik fan De Skâns. It wurdt eksploitearre troch de ynternasjonale ûndernimming Landal Green Parks. It is foar in part opset as wie it in âld fêstingstedsje. Ek binne der wenten op sabeare-terpen (Geuzenhoeke en Smokkelaarshoeke). Fierders hat it kompleks in swimbad, in boarterstún, in berneklup en horekagelegenheden.
Der is in deistige fearferbining mei Skiermûntseach dy't fersoarge wurdt troch Wagenborg Passazjierstsjinsten mei de MS Esonborg.
James Bond (betsjuttingsside)
"James Bond" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
Zeebrugge
Zeebrugge is in baaiplak oan de Belgyske kust en part fan de stêd Brugge, yn de dielgemeente Lissewege. Zeebrugge hie 3.865 ynwenners yn 2008.
Skyrinnen op de Paralympyske Winterspullen 2022
It skyrinnen op de Olympyske Winterspullen 2022 is yn it Laura Biathlon & Ski Complex fan 6 oant en mei 13 maart.
Medaljespegel
De top-10 fan lannen dy't by it skyrinnen medaljes wûn ha tidens de Paralympyske Winterspullen fan 2022.
Hillige
In hillige is persoan dy't rûnom bekenstiet om syn bûtengewoane graad fan 'hillichheid', oftewol likenis mei God of de goaden. Alde, yn ûnbrûk rekke Fryske synonimen binne sant foar in manlike hillige en santinne foar in froulike hillige. Hoewol't de oantsjutting 'hillige' yn 'e regel assosjearre wurdt mei de roomsk-katolike, anglikaanske, eastersk-otterdokse en/of oriïntaalsk-otterdokse streamings fan it kristendom, brûke godstsjinsthistoarisy dyselde term no ek yn in bredere sin foar it soarte fan 'hillichheid' dat ek oare religyen oan beskate persoanen taskriuwe. Sadwaande wurde de tzadiks fan it joadendom, de mu'min fan 'e islaam, de rishi fan it hindoeïsme, de bodhisattva fan it boedisme en de goeroes fan it sikhisme no allegear wol oantsjut as hilligen.
Kristlike hilligen
Yn beskate dielen fan it kristendom (eins alle streamings útsein it meastepart fan it protestantisme) wurde hilligen sjoen as midslju tusken de leauwenden en God, en wurde se fereare mei as doel om harren foarspraak by God ôf te smeekjen. Yn 'e Roomsk-Katolike Tsjerke moatte hilligen kanonisearre wurde om foar harren ferearing offisjele erkenning en goedkarring fan 'e Tsjerke te krijen. In hillichferklearring of kanonisaasje kin (tsjintwurdich) inkeld plakfine nei it ferstjerren fan 'e persoan yn kwestje, om't de kâns bestiet dat sa'nent by syn libben noch yn sûnde ferfalle kinne soe.
Nei syn of har dea jildt yn normale gefallen in wachtperioade fan tolve jier. Dan moatte der 'bewizen' sammele wurde fan twa wûnders dy't postúm ferrjochte wêze soene troch de persoan dêr't it om giet. As ien sa'n wûnder troch de Tsjerke erkend wurdt, kin de persoan yn kwestje sillich ferkearre wurde, wat yn 'e regel in opstapke is nei in hillichferklearring, dy't plakfynt sadree't twa wûnders erkend binne. Tsjintwurdich is de paus fan Rome de iennichste dy't noch in hillichferklearring útsprekke kin (yn 'e Midsiuwen koe eltse biskop dat dwaan). Fan dit stramyn kin ôfwykt wurde as de paus dat wol; dan kin it proses ferflugge wurde of kin immen sels sûnder ûndersyk nei wûndertekens by akklamaasje hillich ferklearre wurde. Dat lêste bart hjoed de dei frijwol nea mear.
As in persoan ienris hillich ferklearre is, kriget hy of sy in offisjele hjeldei taparte. De Roomsk-Katolike Tsjerke ûnderskiedt fjouwer soarten hilligefierings: Guon hilligen dy't wol fereare wurde, binne feitlik nea offisjeel hillich ferklearre. Sokke persoanen wurde folkshilligen neamd.
Sanne Langelaar
Sanne Langelaar (Rotterdam, 22 april 1984) is in Nederlânsk aktrise, dy't û.m. spile hat yn 'e soapsearje Goede Tijden, Slechte Tijden en de tillefyzjerige Verliefd op Ibiza. Fanôf 2015 hie se de haadrol yn 'e searje Dagboek van een Callgirl.
Libben en karriêre
Langelaar waard yn 1984 yn Rotterdam berne. Se trochrûn de middelbere skoalle oan it Rijnlands Lyceum yn Oegstgeast en studearre dêrnei fan 2002 oant 2007 kommunikaasjekunde oan 'e Universiteit Utert. Yn 2008 die se in beropsoplieding oan Teäterskoalle "De Trap" yn Amsterdam, wêrnei't se fan 2009 oant 2013 fierder learde oan 'e Amsterdamske Toanielskoalle & Lytskeunst Akademy. Fanôf 2007 spile se njonken har oplieding yn teäterproduksjes en teffens wie se aktyf as sjongster yn musicals.
Yn 2013 krige Langelaar har earste lanlike bekendheid doe't se tydlik de rol fan Sjors Langeveld yn 'e soapsearje Goede Tijden, Slechte Tijden op har naam, om't Inge Schrama, de fêste fertolkster fan dy rol, earders as pland mei swierensferlof moast. Letter krige Langelaar ien fan 'e haadrollen yn 'e soapsearje StartUp, dy't lykwols nei fjouwer moannen op 'e non rûn en stopset waard.
Langelaar hie ek in haadrol (as Suus) yn 'e searje Verliefd op Ibiza, gastrollen yn 'e searjes De Meisjes van Thijs, Heer en Meester en Gouden Bergen, en spile dêrnjonken yn byrollen yn ferskate films, wêrûnder All Stars 2: Old Stars (2011) en Alles Is Familie (2012). Yn Michiel de Ruyter (2015), in biografyske film oer de santjinde-iuwske Nederlânske seeheld mei deselde namme, fertolke Langelaar de rol fan Anna de Ruyter, de "frou fan". Boppedat spile se fanôf it foarjier fan 2015 de haadrol yn 'e nije tillefyzjesearje Dagboek van een Callgirl, wêrmei't se tige yn 'e belangstelling kaam te stean en sadwaande bekendheid krige by in breder publyk.
Yn 2016 hie Langelaar in byrol as plysje yn 'e komyske horrorfilm SneekWeek. Yn 2018 fertolke Langelaar yn 'e histoaryske spektakelfilm Michiel de Ruyter de rol fan Anna de Ruyter-Van Gelder, de frou fan 'e santjinde-iuwske Steatske seeheld Michiel de Ruyter.
Miss Moneypenny
Miss Moneypenny (oftewol juffer Moneypenny) is in personaazje yn 'e James Bond-romansearje fan Ian Fleming en teffens yn 'e dêrop basearre James Bond-filmsearje. Hja is de sekretaresse fan M, it haad fan 'e Britske ynljochtingetsjinst MI6. Yn guon 21e-iuwske dielen fan 'e filmrige wurdt se ek ôfskildere as in geheim aginte. Yn sawol de romans as de filmsearje is Miss Moneypenny smoarfereale op James Bond, mei wa't se in flirterige (mar nea konsumearre) relaasje ûnderhâldt.
Untstean en ynspiraasje
It personaazje Miss Moneypenny waard troch de Ingelske skriuwer Ian Fleming betocht foar de earste James Bond-roman, Casino Royale (1953). Har oarspronklike namme wie Miss Pettaval, mei't Fleming har foar in part basearre op Kathleen Pettigrew, de sekretaresse fan MI6-sjef Stewart Menzies. Dy namme feroare er om't er net woe dat soks al te dúdlik wie. Oare sekretaresses dy't nei alle gedachten ek eleminten bydroegen oan it personaazje Miss Moneypenny wiene: Vera Atkins fan it Special Operations Executive (SOE); Paddy Ridsdale fan 'e Britske Marine Ynljochtingedifyzje; Joan Bright Astley, mei wa't Fleming yn 'e Twadde Wrâldoarloch koart in relaasje hie; en Joan Howe, Fleming syn readhierrige sekretaresse by syn nei-oarlochske wurk foar The Sunday Times, dy't it manuskript fan Casino Royale foar him úttypte.
Persoanlikheid
Miss Moneypenny is de sekretaresse fan M, it haad fan 'e Britske ynljochtingetsjinst MI6. Hja hat in militêre rang as ofsier by de Keninklike Frouljus Marinetsjinst, mei't dat in betingst is foar har posysje. Hja hat tastimming om alle topgeheime ynformaasje fan MI6 yn te sjen en gear te stallen. Miss Moneypenny is folslein tawijd oan har wurk en is in fertroulinge fan har baas. In protte tiid foar in sosjaal libben hat se net. Se is smoarfereale op geheim agint James Bond, mar makket har tagelyk gjin yllúzjes oer him. Harren omgong is maklik, licht en faak flirterich, mar harren relaasje wurdt nea konsumearre. Ferskate kearen besiket se Bond te helpen om streken dêr't er mei yn 'e problemen komme kin, geheim te hâlden foar M.
Oan 'e eftergrûn fan Miss Moneypenny waard noch yn 'e romans fan Ian Fleming, noch yn 'e films oandacht bestege, oant se nei de reboot fan 'e filmsearje yn 2012 yn Skyfall op 'e nij yntrodusearre waard as in geheim aginte mei de foarnamme Eve. Nei't in misje yn Turkije einiget mei in fiasko wêrby't se op in hier nei by fersin Bond deasjit, kiest se derfoar om it fjildwurk farwol te sizzen en ynstee de sekretaresse fan 'e nije M te wurden. Dizze Eve Moneypenny waard spile troch Naomie Harris en wie dêrmei de earste swarte Miss Moneypenny.
The Moneypenny Diaries
Skriuwster Samantha Weinberg skreau fan 2005 oant 2008 ûnder it pseudonym Kate Westbrook The Moneypenny Diaries, in trilogy fan romans dy't de James Bond-ferhalen út it perspektyf fan Miss Moneypenny wei beljochtsje.
Trøndelag
250px|thumb|right|It lânsdiel Trøndelag op de kaart fan [[Noarwegen.]] Trøndelag is it op ien nei noardlikste lânsdiel fan Noarwegen. It beslacht itselde gebiet as de Noarske provinsje Trøndelag. It lânsdiel hat likernôch 450.000 ynwenners en de grutste stêd is Trondheim. Yn it easten grinzget Trøndelag oan de Sweedske lânskippen Härjedalen en Jämtland.
Brief
In brief (fan it Latynske brevis, "koart") is in op papier steld boadskip, dat yn 'e regel as poststik yn in kefert ferstjoerd wurdt. Njonken de mooglikheid fan ferstjoering mei in posttsjinst kin de ôfstjoerder it brief ek (al of net fan kefert foarsjoen) sels oan 'e adressearre oerlangje, by dyjinge troch de brievebus dwaan, ûnder de doar trochskowe of earne dellizze of -sette dêr't de adressearre it fine sil. It oanhâldende útwikseljen fan brieven tusken twa persoanen wurdt in briefkerij neamd.
Skiednis
Brieven geane teminsten safier yn 'e minsklike skiednis tebek as de Indusbeskaving en de Mesopotamyske beskaving, dêr't foar sokke boadskippen gebrûk makke waard fan klaaitabletten. Yn it âlde Egypte makke men gebrûk fan papyrus om brieven op te skriuwen, wylst yn it âlde Grikelân en it Romeinske Ryk waakstaffeltsjes brûkt waarden. Hjoed de dei wurdt it tradisjonele brief almar mear ferfongen troch e-mailferkear, dat in hiel oare, folle ynformelere styl hat en folle flechtiger is om't men meastal net de muoite nimt om it út te printsjen.
Belang
De boadskippen dy't yn it ferline fia brieven oerbrocht waarden, binne faak ek hjoed de dei noch fan grut belang. Sa foarmje yn 'e Bibel de brieven yn it Nije Testamint (foar in grut diel skreaun troch de apostel Paulus) in wichtich part fan 'e teologyske ûnderbouwing fan kristendom. Argiven mei korrespondinsje, dy't sawol saaklik, diplomatyk as persoanlik fan aard wêze kin, binne faak in ûnmisbere primêre boarne foar skiedkundigen. Fierders bestiet der ek in literêr sjenre dat basearre is op in fiktive briefkerij: de briefroman.
Yndieling
Foar de dúdlikheid en foar in diel ek as in tsjintwurdich wat barokke utering fan fatsoen, hat in brief ornaris in fêste yndieling. Fan boppen nei ûnderen is dy yndieling (alteast yn Nederlân) sa:
De Lytse Prins
De Lytse Prins, yn it oarspronklike Frânsk: Le Petit Prince (útspr.: /lə pti pʁɛ̃s/), is in berneboek yn 'e foarm fan in modern mearke en it bekendste wurk fan 'e grutte tweintichste-iuwske Frânske skriuwer, dichter en fleander Antoine de Saint-Exupéry (1900-1944). Dizze novelle wurdt rûnom beskôge as in hichtepunt fan sawol de moderne Frânske literatuer as de ynternasjonale berneliteratuer. Le Petit Prince is in poëtysk, filosofysk en maatskippijkritysk ferhaal wêryn't in piloat dy't strâne is yn 'e woastyn in prinske moetet, dat fan in lytse asteroïde nei de Ierde fallen is, en optekenet wat it prinske him fertelt. It waard foar it earst útjûn yn 1943, in jier foar Saint-Exupéry syn dea as loftmachtpiloat yn 'e Twadde Wrâldoarloch, en is it meast lêzen en meast fertaalde Frânske boek: it is oerset yn mear as 250 talen en dialekten (braille-edysjes ynbegrepen), en wrâldwiid binne der mear as 140 miljoen eksimplaren fan ferkocht. Dêrmei is it ien fan 'e bêstferkeapjende boeken ea wurden. De Fryske oersetting fan Jacobus Q. Smink waard útjûn yn 1998.
Eftergrûn
Saint-Exupéry skreau Le Petit Prince doe't er nei it begjin fan 'e Dútske besetting fan Frankryk yn 'e Twadde Wrâldoarloch yn ballingskip yn 'e Feriene Steaten libbe, dêr't er besocht om it Amerikaanske regear oer te heljen om 'e striid mei nazy-Dútslân oan te gean. Hy yllústrearre it boekje eigenhandich mei tekenings yn wetterkleuren en liet it yn 1943 útjaan yn New York, by útjouwerij Raynal & Hitchcock. Foar it skreauwen fan Le Petit Prince makke Saint-Exupéry benammen gebrûk fan eigen ûnderfinings as postpiloat boppe en yn 'e Sahara yn 'e tweintiger en tritiger jierren, en ek fan syn hàst fatale fleantúchûngemak yn 1935, doe't er strâne rekke yn 'e woastyn en suver omkaam fan 'e toarst ear't er fûn en rêden waard. Sûnt de publikaasje is Le Petit Prince adaptearre ta withoefolle oare media, wêrûnder audioboeken, toanielstikken, films, tillefyzje, ballet en opera.
Ynhâld
De ferteller is in piloat dy't mei syn fleantúch delstoart is yn 'e Sahara. Dêr moetet er in jonkje, dat in bûtenierdsk prinske blykt te wêzen. Yn harren petearen, dy't ferspraat oer acht dagen plakfine en wêrby't it prinske alle oan him stelde fragen negearret, iepenbieret de ferteller syn eigen eksintrike fisy op 'e nuveraardichheden fan 'e minskheid en stelt er de skynhilligens en ûnnoazelens fan folwoeksenen oan 'e kaak.
It prinske blykt te wenjen op in petiterich lytse planeet (eins in asteroïde dy't like grut is as in hûs) mei dêrop in roas en trije lytse fulkaantsjes, wêrfan't twa aktyf binne. Hy bringt dêr syn tiid troch mei it skjinhâlden fan 'e fulkaantsjes en it útrûgjen fan baobabbeammen, dy't wisberet lykje om syn planeetsje te oerwoekerjen. Fierders fersoarget er de roas, dy't nochal wat innen en oanen hat. Sasear sels, dat it prinske der op 't lêst aan fan begjint te krijen dat de roas misbrûk fan him makket. Hy beslút om syn planeetsje te ferlitten en ris te sjen hoe't de rest fan it hielal derút sjocht. As hja dat heart, ûntskuldiget de roas har, mar se trunet it prinske ek oan om dochs te gean, dat sadwaande set er ôf. thumb|left|250px|Antoine de Saint-Exupéry.
Sûnt hat it prinske seis oare asteroïden besocht, elkmis bewenne troch in ûnnoazele folwoeksene: in kening sûnder ûnderdienen dy't mient dat er oer de stjerren en de sinne regearret om't er se inkeld dingen befellet te dwaan dy't se oars fan natuere dochs ek wol dien hiene; in pauwige idelteut, dy't mient dat er fierwei de bêste bewenner fan syn fierders ûnbewenne planeet is; in sûplap dy't drinkt om 'e skamte foar syn drinken te ferjitten; in sakeman dy't sûnder ein de stjerren telt en beweart dat se allegear syn eigendom binne; in strjitlantearne-oanstekker dy't syn iene lantearne eltse minút oanstekt en wer dôvet om't syn asteroïde yn in minút om syn as draait (en it der dus eltse minút dei en nacht is); en in âldere geograaf dy't sa yn syn teoryen bestrûpt rekke is dat er nea de wrâld ûndersiket dy't er oan it beskriuwen is. Doe't de geograaf it prinske út beropsmjittige nijsgjirrigens frege om syn eigen planeet te beskriuwen, neamde it prinske de roas, mar de geograaf lei út dat er sokke foarbygeande dingen net fêstlizze koe. It prinske wie skokt troch dy útspraak, om't er fan 'e roas hold. Op oanrieden fan 'e geograaf bejoech it prinske him doe nei de Ierde.
Op 'e Ierde mette it prinske in giele slange dy't sei dat er de macht hie om him werom te stjoeren nei syn eigen planeet en letter in foks dy't graach nuet makke wurde woe. It prinske seach ek in hiele rige roazestrûken en rekke teloarsteld, om't er miende dat syn roas de iennichste yn hiel it hielal wie, mar de foks lei him út dat syn roas wier wol unyk en spesjaal wie, mei't it de iennichste wie dêr't it prinske fan hold. De foks lei ek út dat it prinske syn roas ek min ofte mear nuet makke hie en dat er der sadwaande ferantwurdlik foar wurden wie, mei't men ferantwurdlikheid draacht foar dingen dy't men nuet makke hat.
Underwilens is it al de achtste dei dat it prinske mei de ferteller oan it praten is. De ferteller is sa stadichoan suver ferrêde fan 'e toarst, mar lokkigernôch fine hy en it prinske tegearre in saad. It prinske rekket sa njonkelytsen wat ûngerêst oer hoe't it mei syn roas is, dat hy wol wol wer op hûs oan. Hy winsket de ferteller farwol en seit dat dy net oer him yn sitte moat, ek net as it wol liket dat er deagien is, mei't syn lichem dan gewoan te swier wie om mei werom nei hûs te nimmen. De ferteller wegeret dêrop om it prinske allinnich te litten, mar dy seit dat er allinne mar nei de stjerren hoecht te sjen en oan him te tinken, en dat it dan wêze sil as laitsje alle stjerren him ta. Dêrop lit er him troch de giele slange bite en falt sûnder in lûd út te bringen del. De oare moarns siket de ferteller nei it prinske, mar kin er dy syn lichem net mear fine. It ferhaal einiget mei in oprop fan 'e ferteller oan 'e lêzers om kontakt mei him op te nimmen as se ea yn 'e woastyn in jonkje tsjinkomme dat alle oan him stelde fragen negearret.
Priuwke
Hjir in lytse tekst út it boek:
''
Fryske oersetting
De Fryske oersetting fan Le Petit Prince ferskynde yn 1998 ûnder de titel De Lytse Prins by de Koperative Utjouwerij te Boalsert. De Fryske fertaling wie fan 'e hân fan Jacobus Quiryn Smink, dy't ek it ferneamde Dútske berneboek Der Struwwelpeter nei it Frysk oerset hat. Yn 2012 ferskynde de twadde edysje fan Smink syn De Lytse Prins by Utjouwerij Elikser te Ljouwert. thumb|right|200px|[[Margaretha Grosser mei Die Litje Prins, har Sealterfryske oersetting fan Le Petit Prince.]]
Biltske oersetting
Yn 2019 waard Le Petit Prince ek oerset yn it Biltsk, mei as titel De Klaine Prîns. Dat barde op inisjatyf fan George Frankena, in Bilkert dy't om utens op It Hearrenfean wenne. Dy seach dêr yn it Posthûs Teater in foarstelling fan kabaretier Erik van Muiswinkel, wêryn't dyselde fertelde dat er in samler wie fan oersettings fan Le Petit Prince yn frjemde talen en dialekten. Frankena frege him ôf oft it net tiid waard foar in Biltske oersetting, en skille mei dy fraach de oare deis fuort de Stichting Bildts Aigene op. Dêr waard it projekt daliks oppakt. Baukje Luinstra-Groeneveld en Jan de Groot setten it boekje oer, en yn Eddy van der Noord, fan 'e Grouster Utjouwerij Louise, fûnen se in enthûsjast útjouwer. Oars as de measte oersettings fan it wurk fan Saint-Exupéry, waard de Biltske oersetting net in lyts boekje, mar útjefte op A4-formaat, sadat de yllustraasjes better ta har rjocht kamen. Op 19 novimber 2019 bea fertaalster Luinstra it earste eksimplaar fan De Klaine Prîns yn Ons Huis, de sit fan 'e Stichting Bildts Aigene yn Sint-Anne, oan Erik van Muiswinkel oan, dy't der bot wiis mei wie.
Oare oersettings
Behalven yn it Frysk is Le Petit Prince ek oerset nei (nau) besibbe talen, lykas it Sealterfrysk en trije dialekten fan it Noardfrysk. In oersjoch:
Nord-Norge
250px|thumb|right|Nord-Norge op de kaart fan [[Noarwegen.]] Nord-Norge (Frysk: Noard-Noarwegen) is ien fan de fiif lânsdielen fan Noarwegen. It omfettet de trije Noarske provinsjes Finnmark, Nordland en Troms, mar ek de arsjipel Spitsbergen en it eilân Jan Mayen.
It oare part fan Noarwegen wurdt ornaris Sør-Norge neamd, mar dy benamming moat net ferwiksele wurde mei Sørlandet.
Northern Pacific Railroad
thumbnail|right|300px|It spoarnet fan de Northern Pacific Railroad.
De Northern Pacific Railroad ("Noardpasifysk Spoar"), ôfkoarte ta NP, wie in transkontinintale spoarline dy't it noardlik part fan de westlike Feriene Steaten mei-inoar ferbûn, wêrûnder ferskate plakken fan Minnesota oant de kust fan de Grutte Oseaan. It NP wie oprjochte yn 1864 en it wie goedkard troch it Amerikaaanske Kongres om finansiering te finen foar de ûntjouwing foar it spoarnet.
De bou waard yn 1870 mei úteinset en de haadline wie yn 1883 ree fan de Grutte Marren oant de Grutte Oseaan, doe't Presidint Ulysses S. Grant op 8 septimber fan dat jier in stikje meiried yn westlik Montana. De spoarline hie sa'n 10.000 km spoar en betsjinne grutte gebieten yn de steaten Idaho, Minnesota, Montana, Noard-Dakota, Oregon, Washington and Wiskonsin. En boppedat hie it bedriuw ynternasjonale ôftakkings nei Winnipeg, yn Manitoba, en nei súdeastlik Britsk Kolumbia, beide yn Kanada. De haadaktiviteiten wiene ferfier fan lânbouprodukten lykas weet, fee en oare produkten lykas hout, grûnstoffen, ferfier fan passazjiers, leverjen fan konsuminteguod en it opkeapjen fan lân.
It haadkantoar stie earst yn Brainerd, yn Minnesota en waard letter ferhuze nei St. Paul, yn Minnesota. Yn 1970 fuzjearre it bedriuw mei oare spoareksploitanten en foarmje it de Burlington Northern Railway.
Vestlandet
250px|thumb|right|It lânsdiel Vestland op de kaart fan [[Noarwegen.]] Vestlandet (Frysk: it Westlân) is it meast westlike lânsdiel fan Noarwegen. It omfettet de Noarske provinsjes Hordaland, Møre og Romsdal, Rogaland en Sogn og Fjordane. Vestlandet hat likernôch 1,3 miljoen ynwenners (2013) en beslacht 58.552 kante kilometer. Bergen is mei 254.235 ynwenners (2017) de grutste stêd fan it lânsdiel.
Hierling
In hierling of hiersoldaat is immen dy't om it jild tsjinst nimt yn in leger. Dat ferskynsel is al tige âld. Sa die de Aldtestamintyske kening David al in berop op hierlingen, en tsjinnen dy ek yn 'e legers fan bgl. Aleksander de Grutte en Hannibal fan Kartago. Nei't it feodale stelsel, dat kriichstsjinst as fergoeding foar lân omfieme, oan 'e ein fan 'e Midsiuwen stadichoan yn it neigean rekke, waard troch foarsten weromgrepen op it alâlde prinsipe fan it oanlûken fan hierlingen.
Fan 'e trettjinde oant de santjinde iuw spilen hierlingelegers in dominante rol yn 'e Jeropeeske oarlochfiering. Ek dêrnei bleau it noch in wichtich ferskynsel oant yn 'e Napoleontyske Oarloggen de tsjinstplicht foar it earst ynfierd waard. It neidiel fan hierlingelegers wie dat se in pleach foar it lân foarmje koene as harren wurkjouwer yn jildneed kaam of ferslein waard. Dan teagen de hierlingen faak al plonderjend, ferkrêftsjend en moardzjend yn groepkes troch it lân, wêrby't nimmen ûntsjoen waard. Fral bercheftige kriten mei in lyts areaal fan grûn dat gaadlik wie foar it bedriuwen fan lânbou, en dy't sadwaande gau oerbefolke rekken, leveren yn 'e heechtijdagen fan 'e hierlegers in protte hierlingen. Dêrby stiene benammen Switserlân en Skotlân dêrom bekend.
Pas yn 'e rin fan 'e achttjinde iuw ûntjoech him foar it earst it konsept fan it nasjonale leger, dat yn 'e njoggentjinde iuw syn hjoeddeistige foarm oannaam trochdat de measte steaten doe in foarm fan tsjinstplicht ynfierden. Dochs ferdwûnen hierlingen net folslein; benammen yn koloniale legers koene se altyd noch wol in plakje fine. Sa bestie bgl. it KNYL, it Nederlânske koloniale leger fan Nederlânsk-Ynje, foar in part út ofsieren en ûnderofsieren dy't hierlingen wiene (fral út Dútslân). Tsjintwurdich bestiet noch it Frânske Frjemdlingelegioen, dat ek begûn as koloniaal leger en dat yn prinsipe noch altyd in hierlingeleger is. Fierders omfettet it Britske leger ek noch altyd de Goerka-rezjiminten, mei hierlingen út Nepal.
Njonken sokke hierlingeformaasjes yn nasjonale legers foarmen har yn 'e twadde helte fan 'e tweintichste iuw ek lytse hierlingegroepen dy't as striidmacht yn opdracht fan partikulieren operearren en soms by steatsgrepen belutsen wiene. Bekende hierlingen dy't har dêrmei dwaande holden, wiene Mike Hoare en Bob Denard. Nei 2000 binne guon hierlingegroepen, dy't harsels 'partikuliere ûnderoannimmers' (private contractors) neame, troch it Amerikaanske regear ynset yn konflikten as de Irakoarloch en de oarloch yn Afganistan. Sokke hierlingegroepen lizze by de geregelde troepen ornaris op in minne namme. Sa makken leden fan 'e groep Blackwater USA har yn Irak skuldich oan in grut tal oarlochsmisdieden. It ynternasjonaal rjocht sa't dat yn 'e Ferdraggen fan De Haach en de Konvinsje fan Sjenêve fêstlein is, biedt gjin beskerming oan hierlingen.
Domtsjerke fan Parma
De Domtsjerke fan Parma (Italjaansk: Duomo di Parma; ek Cattedrale di Santa Maria Assunta, Katedraal fan Marije-Himelfeart) is in roomske katedraal yn Parma yn de Noard-Italjaanske regio Emilia-Romagna. De oan de himelopname fan Marije wijde katedraal is de sit fan it bisdom Parma. It tsjerkegebou is in wichtich romaansk monumint, mar benammen de koepel mei in fresko fan de renêssânse skilder Antonio da Correggio is it besjen wurdich.
Skiednis
Op it hjoeddeiske domplein bestie al yn de 4e of 5e iuw in ier-kristlike tsjerke, dy't nei alle gedachten oer in heidensk hillichdom boud wie. Fanôf 860 waard tichteby útein set mei de bou fan de Marijetsjerke, de lettere katedraal. Nei de ferneatiging fan de tsjerke troch in brân waard yn 1074 in begjin makke mei de bou fan de tsjintwurdige dom. De goatyske klokketoer waard yn de jierren 1284-1294 tafoege.
Arsjitektuer
De katedraal is in trijeskippige basilyk mei in krúsfoarmich grûnplan. Se fertsjintwurdiget benammen de romaanske arsjitektuer, mar de klokketoer is goatysk. It neamen wurdich is de portaalgevel mei twa horizontale rigen en in oan de gevel oanpaste rige fan arkades. De gevel hat trije tagongen, foar elts skip ien.
Ynterieur
Boppe de krusing stiet in achthoekige toer, dy't mei in koepel oerwulfe is. Antonio de Correggio brocht yn de koepel in fresko oan fan de opname fan Marije yn 'e himel. Syn fresko fûn in soad neifolging fan it tema yn in soad oare barokke keunstwurken. It tsjerkeskip is dekorearre mei fresko's fan Correggio's learlingen.
Oargel
It ynstrumint hat 37 register op twa manualen en pedaal. De traktueren binne mechanysk.
Doopkapel
De oan Jehannes de Doper wijde doopkapel (Baptisterium San Giovanni) stiet súdwestlik fan de domtsjerke en is ien fan de wichtichste yn syn soarte. It achthoekige bouwurk stamt út 1196-1216 en waard fan binnen mei âld- en nijtestamintyske foarstellings beskildere.
List fan planetoïden 86801-86900
Dit is in list fan planetoïden 86801-86900.
Midlum (Reiderlân)
Midlum is in doarp yn de gemeente Jemgum yn de Eastfryske lânkring Lier. Yn 2015 hie it doarp 295 ynwenners op in oerflak fan 7,42 km². Hy is it tredgrutste doarp yn Jemgum.
Skiednis
263px|thumb|Midlum yn it Reiderlân It terpdoarp oan de Iems ûnstie likernôch om it begjin fan de jiertelling hinne. It âldste gebou is de romaanske tsjerke fan Midlum út ± 1200. De tsjerke hat in histoarysk oargel fan Hinrich Just Müller. Njonken de tsjerke stiet faaks de âldste Eastfryske klokketoer. De frijsteande toer stammet út de 13e iuw en is 14 meter heech. De toer hinget 6,74 graden út it lead en is dêrmei skever as de toer fan Pisa. Eins is it gjin echte toer om't syn hichte net in mearfâld is fan syn trochsneed. Sadwaande wint de toer fan Suurhusen it fan Midlum, dy't dêrom yn it Guinness Book of Records is opnommen.
Midlum hat in boarch hân. Dêrfan tsjûget in testamint út 1461 fan de haadling Wiard fan Oldersum en Uphusen. De boarch, dêr't neat mear fan werom te finen is, stie noardwestlik fan Midlum yn Burgstede.
Sûnt 1 jannewaris 1973 heart Midlum by de gemeente Jemgum.
Stienfabriken
263px|thumb|left|Alde stienfabryk oan de Iems Lykas yn it hiele Reiderlân hie ek Midlum oant de jierren 1960 in stienfabryk. Fuort oan de Iems tsjûgje noch twa hege skoarstiennen fan de bloei fan de stienfabriken. Ien fan de fabriken waard foar in part restaurearre en is in museum.
Østlandet
250px|thumb|right|It lânsdiel Østlandet op de kaart fan [[Noarwegen.]] Østlandet (Bokmål) of Austlandet (Nynorsk) is ien fan de lânsdielen fan Noarwegen. It omfettet de Noarske provinsjes Akershus, Buskerud, Hedmark, Oppland, Oslo, Telemark, Østfold en Vestfold. Yn Østlandet wennet ûngefear de helte fan de folsleine Noarske befolking.
Mean Streets
"Mean Streets" of "Mean Street" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
Sørlandet
250px|thumb|right|It lânsdiel Sørlandet op de kaart fan [[Noarwegen.]] Sørlandet (Frysk: it Súdlân) is ien fan de fiif lânsdielen fan Noarwegen. It leit oan de súdkust fan Noarwegen en bestiet út twa provinsjes: Aust-Agder en Vest-Agder. Mei in ynwennertal fan 271.291 en in oerflak fan 16.434 kante kilometer is Sørlandet it lytste fan alle lânsdielen. Kristiansand is de grutste stêd en teffens de ynoffisjele haadstêd fan it gebiet.
Bad Santa (betsjuttingsside)
"Bad Santa" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
A. Leslie Scott
A. Leslie Scott (folút: Alexander Leslie Scott; Lewisburg (West-Firginia), 15 jannewaris 1893 – 1974) wie in Amerikaansk skriuwer fan westerns. Hoewol't er leard hie foar yngenieur, lei er him al rillegau ta op it skriuwen fan koarte ferhalen en romans, wêrby't er in grut oeuvre opboude. Foar syn wurk griep Scott gauris werom op syn eigen ûnderfinings yn it Amerikaanske Westen. Hy wie de geastlike heit fan 'e personaazjes Jim Hatfield en Walt Slade, dy't tige populêr waarden. Syn boeken ferskynden almeast ûnder de pseudonimen Bradford Scott en Jackson Cole.
Libben en karriêre
Scott waard yn 1893 berne yn Lewisburg, yn 'e steat West-Firginia, en wie fan Skotsk komôf. Hy studearre mynbou en boukunde, en wie neitiid yn it Wylde Westen (dat doe al lang sa wyld net mear wie as dat it wol west hie) wurksum as yngenieur. In protte fan syn fertellings hawwe sadwaande as ûnderwerp (of neame sydlings) de eksploitaasje fan grûnstofen, lykas goud en ierdoalje.
Omtrint 1914 joech Scott him in hoart by de Meksikaanske rebellelieder Pancho Villa, en it wie yn dy tiid dat er him it omgean mei fjoerwapens eigen makke. Letter sleat er him oan by it Frânske Frjemdlingelegioen, en as lezjonêr focht er mei yn 'e Earste Wrâldoarloch. Tsjin 'e ein fan 'e oarloch, yn 1919, wied er opklommen ta de rang fan kaptein. Tusken 1920 en 1930 wie Scott wer as yngenieur wurksum, wylst er yn syn frije tiid úteinsette mei skriuwen, earst fan gedichten, mar letter fan romans. Omtrint 1930 joech er syn baan deroan, ferfear nei New York, en makke fan it skriuwerskip syn berop.