cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gaaikemadyk
Gaaikemadyk (Nederlânsk: Gaaikemadijk) is in streekje yn de gemeente Westerkertier yn de provinsje Grinslân. It bestiet út in oantal pleatsen dy't oan de lykneamde dyk lizze. De namme komt fan in eartiidske boarch dy't dêr stien hat, de Gaykingaheard. Op it âlde steed stiet no de pleats Gaaikemaheerd.
De dyk rint tsjintwurdich by it Van Starkenborghkanaal lâns en makket even besuden it Aduarderdjip in heakske bocht nei it suden. De dyk slingeret dêrnei troch it lânskip om efkes bewesten Slaperstil by de Fryskestrjitwei út te kommen. It lêste stik fan de dyk leit yn de gemeente Grins. De dyk sil ea oanlein wêze doe't in stik lân westlik fan Dorkwert ynpoldere waard yn de 12e iuw. De Gaaikemadyk wie de westlike begrinzing fan dy polder.
Sovjet-Uny
De Sovjet-Uny waard opgerjochte yn 1922, nei de Russyske revolúsje. De offisjele namme wie Uny fan Sosjalistyske Sovjetrepubliken, ôfkoarte as USSR, yn it Russysk en mei Syrillysk alfabet wie dat СССР (sprek út as SSSR). Yn 1991 waard de uny ûntbûn en krigen alle 15 republiken fan 'e âlde Sovjet-Uny ûnôhinklikens.
Ideology
De idelogyske begjinsels dy't de bases foarme fan ynlânske en bútenlânske polityk fan 'e Sovjet-Uny en fan it sosjaal-ekonomyske systeem fan it ryk, waard it Marksisme, in wichtige streaming fan it kommunisme. Neffens dy ideology wie it stribjen fia in perfekt sosjalistysk systeem in kommunistyske heilsteat te wurden. Njonken dat soe de Sovjet-Uny bydrage oan de wrâldrevolúsje dêr't it Marksisme fan útgiet. Lenin soarge yn de Sovjet-Uny foar in polityk-ekonomysk systeem wat op dy Marksistyske ideology oanslute moast, it Leninisme.
Militêr
Ut it bolsjewistyske folksleger fan de Russyske Revolúsje groeide letter it Reade Leger. It Reade Leger (nei nammeferoaring yn 1946: Sovjet-leger) omfieme de lânmacht, loftmacht, loftferdigening (fan 1948 ôf) en de Strategyske Rakettroepen (fan 1960 ôf). It Reade Leger foarme mei de Sovjet-marine de definsje fan de Sovjet-Uny.
De KGB soarge dêrneist foar de steatsfeilichheid.
Doarpstsjerke (Huzum)
thub|right|200px De Doarpstsjerke is in tsjerke yn Huzum (Ljouwert) yn de Nederlânske provinsje Fryslân.
Beskriuwing
De tsjerke wie earst wijd oan Jehannes de Doper. Hy stamt út de 12e iuw en hat in pleistert midskip. Yn de sealdaktoer út de 13e iuw hingje twa klokken. De klok út 1529 waard getten troch Geart fan Wou II. It jiertalanker 1655 jout in jier fan restauraasje oan. De tsjerke is in ryksmonumint.
It ynterieur is dekt troch in houten tonneferwulf. De trije hearebanken en de preekstoel datearje út de 17e iuw en it oargel út 1849 is makke troch Van Dam.
De tsjerke waard yn 2013 eigendom fan de Stichting Alde Fryske Tsjerken. Fan 2014 ôf wurdt troch de pleatslike kommisje it Kultureel Poadium Doarpstsjerke Huzum organisearre.
Frytum
thumb|Frytum sjoen fan ôf it easten (Noardhorn/Oldehove). Links pleats Frytema, rjochts de wierde mei pleats Frytemaheard. Foar pleats Frytemaheard rinne skiep op it heechste diel fan de wierde. thumb|left|Pleats Frytema (1785) Frytum is in wierde yn de gemeente Westerkertier yn de provinsje Grinslân. De wierde, dy't noch folslein geef is, leit oan de râne fan it eardere eilân Humsterlân, sawat healwei de doarpen Oldehove en Noardhorn en hat in hichte fan 2,1 meter boppe NAP. Oarspronklik waard de wierde Mewerd of Meerwerd (mooglik de ierste namme) neamd.
By de wierde hat eartiids in boarch stien, it Fritemahûs. De earste fermelding fan dizze boarch, doe grif noch in stienhûs, is fan 1453. Yn 1678 hie it hûs al net folle betsjutting mear. It steed fan de boarch is noch in bytsje yn it lân te sjen oan in flauwe leechte. Hjirnjonken stiet no de pleats Frytemaheard, dy't in gevelstien mei it jier 1818 hat. Oan de efterkant fan dizze pleats resteart noch in stik fan de eardere grêft fan it Fritemahûs. Oan de oare kant fan de wei stiet in pleats dêr't de namme 'Frytema' en it jiertal '1785' op in gevelstien oanjûn steane.
Grutte Synagoge (Charkov)
De Grutte Synagoge (Oekraynsk: Хора́льна синаго́га, Russysk: ПХоральная синагога; joadske namme Beit Menachem) is in synagoge oan de Pûsjkinskoj 12 (Пушкинской, 12) yn Charkov yn de Oekraïne. De synagoge waard yn de jierren 1909-1913 troch Valentin Avgûstovitsj Feldmann en Jakov G. Gеvirts boud.
Skiednis
De bou fan de Grutte Synagoge fûn plak op in lokaasje dêr't earder in grut ferfallen lânhûs stien hie. De joaden kochten dat lân oan en mochten dêr in nije synagoge bouwe, op betingst dat hja de synagoge noch wat fierder fan de strjitte ôf bouden, om't de regels yn dy tiid sa wiene dat de ôfstân fan de otterdokse Nikolaastsjerke teminsten 100 sazjen (likernôch 213 meter) bliuwe moast. De bou fan de synagoge koste 150.000 roebel, dat benammen troch rike joaden ophoaste waard. Yn 1923 waard de synagoge sletten, saneamd op fersyk fan joadske arbeiders. It waard oerdroegen oan in joadske arbeidersferiening en sûnt 1941 waard der in teäter yn ûnderbrocht. Yn 1945 waard it gebou wer in synagoge, mar yn 1949 op 'e nij sletten en oan Spartak jûn, in sportorganisaasje dy't it gebou oant de hjerst fan 1991 brûkte foar syn aktiviteiten.
De weromjefte fan de synagoge oan de joadske mienskip fan de stêd folge yn 1990. In rabby út Israel arrivearre, in bibleteek en in skoalle waard iepene en der fûnen kulturele evenminten plak. De synagoge waard renovearre en de sportakkomodaasjes ôfbrutsen om it wer in sintrum te meitsjen foar it joadendom yn Charkov. Nei in brân yn 1998 waard it gebou op 'e nij renovearre en iepene yn 2003. It restauraasjeprojekt waard troch de út Charkov ôfkomstige arsjitekt Vladimir Novgorodov útfierd.
De Grutte Synagoge is de grutste synagoge fan de Oekraïne. De hichte fan de koepel is 42 meter en de lingte fan it gebou 50 meter. Meiïnoar beslacht de synagoge in oerflak fan 2.067 m². De hillige arke dêr't de boekrollen bewarre wurde is njoggen meter heech.
Hynstesport op de Olympyske Simmerspullen 1928
De Olympyske Simmerspullen 1928, offisjeel de Spullen fan de IXe Olympiade, wie de achtste Spullen yn de rige fan de moderne Olympyske Spullen. De Spullen waarden organisearre yn Amsterdam, Nederlân. De hynstesport waard hâlden op it Lângoed Drakestein yn Hilfertsom. De springûnderdielen waarden net yn Hilfersom hâlden mar yn it Olympisch Stadion
Landgoed Drakestein
It Landgoed Drakestein by Hilfersom is ûntstien yn 1360. Drakestein kaam yn 1959 yn besit fan it kenniklike famylje. Mar tidens de Olympyske Simmerspullen fan 1928 wie it nog yn besit fan de famylje Bosch.
Dressuer
{| width=100%
Eventing
{| width=100%
Springe
{| width=100%
Medaljespegel
De top Njoggen fan lannen dy't by de hynstesport medaljes wûn ha op de Olympyske Simmerspullen fan 1928.
Ids Postma
Ids Hylke Postma (Dearsum, 28 desimber 1973) is in bekende Fryske reedrider en boer út Dearsum.
Yn de njoggentiger jierren helle Ids syn grutte súksessen. Ids begûn syn karriêre yn 1994 en waard fuortendaliks Nederlânsk kampioen by de senioaren. Hy waard twa kear wrâldkampioen reedriden oer-alles, ien kear Europeesk kampioen, twa kear Nederlânsk kampioen en wûn in gouden medalje op 'e 1.000 m yn Nagano op 'e Olympyske Winterspullen 1998. Op 29 oktober 2004 naam er ôfskie as hurdrider. Hy wie fan doel syn oandacht te rjochtsjen op syn buorkerij. Postma is op 11 augustus 2009 troud mei de Dútske langebaanrydster Anni Friesinger.
Grutste súksessen
Wrâldkampioen oer-alles:
Europeesk kampioen oer-alles:
Nederlânsk kampioen oer-alles:
Olympyske Winterspullen:
Langebaanriden
It langebaanriden is in foarm fan baanriden dêr't de baan yn omgongen ride wurdt.
De standertbaan foar it langebaan is in ovaal fan 400 meter. De hurdriders ride twaresom, yn twa banen, omgongen loftsom. Om de ôfstân foar beide riders likelang te hâlden wikselje de riders eltse omgong fan baan, op it rjochte ein tsjin de oankomst oer. As de riders lykop ride giet de rider dy't út de bûtenbaan komt foar.
De riders ride gewoanlik net tsjin elkoar, mar tsjin de klok. Eltse rider yn de wedstriid rydt de ôfstân ornaris ien kear, en de rider mei de fluchste tiid wint.
By it langebaan reedriden wurdt ferskate ôfstannen riden. Hjirby wurdt ûnderskie makke tusken:
Femme fatale
In femme fatale (útspr.: [fɛm faˈtal], likernôch: " fem fa- tal ", Frânsk foar "fatale frou" oftewol "deadlike frou"), soms ek in manljusslynster neamd, is in weromkearend froulik stereotype en narratologysk ynstrumint yn 'e fiksje en keunst fan 'e Westerske wrâld en oare kultueren. It giet om in mysterieuze, tsjeppe en ferliedlike frou, dy't manlju mei har seksuele oantrekkingskrêft bestrûpt en harren nei de ûndergong liedt. Dat docht sa'n personaazje almeast mei opsetsin, hoewol't it soms ek foarkomt dat it bart sûnder dat de frou it wol of der war foar docht.
Yn 'e ierste ferzjes, út folksferhalen, wie de femme fatale in almeast boasaardige ferliedster mei boppenatuerlike krêften. Ek tsjintwurdich noch wurdt de femme fatale faak foarsteld as boasaardich, of alteast moreel ambigu, en altyd wurdt hja assosjearre mei in gefoel fan riedseleftigens en ûnnoflikens. Yn in protte ferhalen besiket de femme fatale har ferburgen doel te fertsjustermoanjen troch ien of mear manlju ôf te lieden mei har skientme, sjarme of sensualiteit. Gauris is har hâlding foar seksualiteit oer frivoal of yntrigearjend. Yn guon gefallen brûkt se leagens en/of sjantaazje ynstee fan sjarme. Ek komt soms it gebrûk fan helpmiddels foar om in (lichaamlik sterkere) man oermânsk te wurden, lykas in bedwelmingsmiddel. (Dat kin sjoen wurde as in moderne analogy fan 'e magyske krêften dêr't se yn âldere ferhalen soms oer beskikte.) Wat ek gauris foarkomt, is dat de femme fatale it foarkomme lit as is se in slachtoffer dat fêst sit yn in sitewaasje dêr't se harsels net út befrije kin.
Foarbylden fan 'e femme fatale út 'e Bibel binne Eva (dy't Adam der yn 'e Hôf fan Eden ta brocht om fan 'e ferbeane apel te iten), Delila (dy't de Israelityske foaroanman Simson útlevere oan 'e Filistinen), keninginne Jezébel (de frou fan kening Achab fan Israel) en prinsesse Salomé (dy't har omke Heroades Antipas deryn rinne liet om Jehannes de Doper de deastraf te jaan). In foarbyld út 'e iere Westerske literatuer is Morgan Le Fay út 'e Arthurleginden. In moderne ferzje fan 'e femme fatale is it stripfiguer Catwoman, de langjierrige rivale fan 'e superheld Batman. Foarbylden út 'e sinema binne de personaazjes spile troch Glenn Close yn Dangrous Liaisons, Sharon Stone yn Basic Instinct, Sarah Michelle Gellar yn Cruel Intentions, Rebecca Romijn yn Femme Fatale en Rosamund Pike yn Gone Girl.
Ynternasjonale Reade Krús
It Ynternasjonale Komitee fan it Reade Krús (ICRC), stifte op 17 febrewaris 1863, is in neutrale ûnôfhinklike humanitêre ynstelling mei haadsetel yn Genève.
Dick Brouwer (fersetsstrider)
Dick J. Brouwer (Wassenaar, 11 februari 1917 – 14 juni  1996) wie in fersetsstrider yn de tiid fan de Twadde Wrâldoarloch.
Brouwer, dy't yn de oarloch de skûlnamme Bontje brûkte, wie ien fan de leden fan de Groep Lever. Hy wurke by de plysje yn Snits op it plysjeburo oan it Martiniplein. Yn dizze funksje spile hy in soad gegevens troch oan de ferskillende fersetsgroepen. Brouwer wie ek lid fan de Snitser Knokploech en wie belutsen by it ûnderbringen fan ûnderdûkers, de útjefte fan fersetskrante BBC-nieuws.
Ynternasjonale Reade Krús
It Komitee beweitst de tapassing fan de ynternasjonale humanitêre konvinsjes, ferspriedet kennis deroer en wurket oan de ûntwikkeling derfan.
Dick Brouwer (fersetsstrider)
Plysjeburo
Op it plysjeburo fan Brouwer binne twa oerfllen west troch it ferset. Brouwer spile hjirby in kaairol. It buro waard yn de oarloch troch de besetter brûkt foar it opsluten fan ûnderdûkers en ûndergrûnske wurkers. By de oerfallen (yn febrewaris en maart 1945) waarden yn totaal 28 minsken befrijd. Nei de lêste oerfal krigen de Dútsers der erch yn en moast Brouwer ûnderdûke.
Ynternasjonale Reade Krús
Boppedat biedt it Ynternasjonale Komitee fan it Reade Krús humanitêre help oan oarlochsslachtoffers, spoart fermiste persoanen op, besiket skieden famyljes te werienjen en besiket finzenen.
Dick Brouwer (fersetsstrider)
Plysjeburo
Yn Snits is in strjitte yn de wyk Swetteplan nei him ferneamd; de Dick Brouwerstrjitte.
Ynternasjonale Reade Krús
Yn 1917, 1944 en 1963 krige de ynstelling de Nobelpriis foar de Frede; yn 1996 krige it de Balzanpriis.
Selenge (rivier)
thumb|250px|It streamgebiet (447.000 km²) fan de Selenge De Selenga of Selenge (Russysk: Селенга, Selenga; Mongoalsk: Сэлэнгэ гол, Selenge gol) is in rivier yn Mongoalje en Ruslân, dy't ûntspringt yn it Khangayberchtme ûnder de namme Ider. In oare boarnerivier is de Delgermörön. De rivier mûnet út yn de Baikalmar, dy't de Angara en de Jenisej op har beurt fuorret.
De lingte fan de rivier is 1024 km, dêrfan lizze 615 yn Mongoalje. At de Ider (456 km) as de langste fan trije sydrivieren meiteld wurdt, dan komt de totale lingte op 1480 kilometer. De Selenga-delta fan 546 km² is yn de rin fan miljoenen jierren 15 kilometer yn de mar opskood. Dat is ekstreem at betocht wurdt dat de mar him mei 870 meter opfold hat. Fan novimber oant maaie is de rivier beferzen. thumb|left|De Selenge yn Ruslân
De meast wichtige stêden oan de rivier binne Sükhbaatar yn Mongoalje op de grins mei Ruslân en Ulan-Ude, de haadstêd fan de autonome republyk Boerjaatsje. De provinsje Selenge yn noard-Mongoalje is nei de rivier ferneamd.
Tuul
thumb|200px|Streamgebiet fan de Selenge, mei de Tuul thumb|left|200px|De Tuul. De Tuul (Mongoalsk: Туул гол; guon âlde boarnen jouwe Tola) is in rivier yn Mongoalje. De rivier fan 808 km hat in streamgebiet fan 49.840 km².
De Tuul ûntspringt yn it Gorki-Terelj Nasjonaal Park en streamt troch it súdpart fan de haadstêd Ulaanbaatar. It is in sydrivier fan de Orhon, dy't útmûnet yn de Selenga en letter yn de Baikalmar. De rivier is beferzen fan healwei novimber oant healwei maaie.
Troch smoarch ôffalwetter út Ulaanbaatar en oare plakken en it winnen fan goud rint de wetterkwaliteit fan de benedenrin tebek, foaral troch mineralisaasje en sedimintaasje. Der komme bedrige steureftigen yn de rivier foar.
Wicklow
Wicklow (Iersk: Cill Mhantáin, 'tsjerke fan dejinge sûnder tosken') is de haadstêd fan it Ierske greefskip Wicklow. It leit oan de eastkust fan Ierlân en hat sa'n 7100 ynwenners.
List fan planetoïden 12301-12400
Dit is in list fan planetoïden 12301-12400.
Sith
De Sith binne in fiktive ridderoarder út 'e Star Wars-franchise. Alle oanhingers fan 'e Sith-kultus mei-inoar wurde de Ivige Sith (Ingelsk: Sith Eternal) neamd. Hja binne de wichtichste antagonisten út 'e Star Wars-films en it folsleine tsjinstelde fan harren aartsfijannen, de Jedi. De Sith waarden yntrodusearre yn Star Wars: From the Adventures of Luke Skywalker, de ferboeking fan 'e earste Star Wars-film, dy't yn 1976 útkaam, in jier foàr de film. De Sith Oarder wurdt yn 'e Star Wars-films ôfskildere as in boasaardige, oerâlde, monastyske kultus fan boppenatuerlik bejeftige persoanen, dy't yn al harren dwaan dreaun wurde troch har longerjen op 'e oerhearsking fan it hiele Stjerrestelsel en op wraak tsjin 'e Jedi. Ferskate oare persoanen en groepen yn 'e Star Wars-franchise dy't de protagonisten tsjinwurkje, lykas de op winst beluste Hannelsfederaasje, de separatistyske Konfederaasje fan Unôfhinklike Stelsels, it diktatoriale Galaktysk Keizerryk en de út 'e restanten fan it keizerryk opsteande Earste Oarder, wurde allegear direkt of yndirekt oanstjoerd troch de Sith.
De Sith meitsje, krekt as de Jedi, gebrûk fan de Krêft, in boppenatuerlike enerzjy dy't har skynber boppeminsklike krêften jout, lykas telekineze, telepaty, foarkennis fan takomstige foarfallen en it manipulearjen fan fysike enerzjy. Se jouwe har oer oan negative emoasjes as hate en agresje en brûke sadwaande de tsjustere kant fan 'e Krêft, wylst de Jedi gebrûk meitsje fan 'e ljochte kant. De Sith binne fan natuere absolutistysk en totalitêr en hingje de opfetting oan dat alle oaren òf bûnsgenoaten binne, òf fijannen. Harren filosofy omfiemet fierders in leauwe yn persoanlike frijheid foar harrensels tsjin eltse priis, wêrby't dy priis sûnder útsûndering troch oaren betelle wurde moat. Krekt as de Jedi jouwe de Sith foarkar oan 'e ljochtsabel as wapen. Oars as by de Jedi is it limmet fan 'e sabels fan 'e Sith read fan kleur.
Neffens de Star Wars-kanon (sûnt 2014) waard de Sith Oarder 5.000 jier foarôfgeande oan 'e foarfallen yn 'e film Star Wars: Episode IV – A New Hope stifte. Neffens de Star Wars Legends (it kompleks fan romans en romansearjes dat yn 2014 troch Disney retcond waard) wie dat 6.900 jier foar dy film. Wylst der tûzenen Jedi njonken inoar bestean kinne, binne der altyd mar twa Sith: in master en syn learling. De kultuer fan 'e Sith is ien fan oanhâldende selsferwoastging en werútfining, mei't in learling inkeld in master wurde kin troch syn master te fermoardzjen. Dat bart as de master (faak troch âlderdom) selsfoldien rekket en swakte begjint te toanen. Yn 'e kultuer fan 'e Sith binne dingen as dieverij, ferrie en sabotaazje hiel normaal, en moard is akseptabel as de dieder soarget dat er net pakt wurdt. Se leauwe dat se in kosmysk mandaat hawwe dat harren it rjocht jout op 'e allinnehearskippij oer it Stjerrestelsel, en dat Jedi harren wjerholden hawwe fan wat har berterjocht wie. Harren hate tsjin 'e Jedi ken sadwaande gjin grinzen.
Untsliepeniskatedraal (Charkov)
De Katedraal fan de Untsliepenis fan de Mem Gods (Oekraynsk: Успенський собор, Russysk: Успенский собор; Uspensky sobor) is in tsjerkegebou yn de Oekraynske stêd Charkov. De 89,5 meter hege klokketoer fan de katedraal is ien fan de heechste klokketuorren fan it lân.
Skiednis
De oarspronklike tsjerke datearret fan 1685-1687 en waard dêrnei meardere kearen ferboud. Dy earste tsjerke waard brekfallich en yn it midden fan de 18e iuw ek net mear represintatyf achte foar de nije status fan Charkov as wichtich hannelssintrum. Besletten waard in hiele nije katedraal te bouwen, dy't foltôge waard yn 1783. Oan it begjin fan de 19e iuw waard de klokketoer boud. De bou moast de Russyske oerwinning yn 1812 op de troepen fan Napoleon betinke. Tolve klokken waarden yn de toer ophongen en in fiif meter heech krús op de toer set. Lang bleau de toer it heechste gebou fan de stêd en it wie net earder as yn 2006, doe't moderne nijbou dy status fan heechste gebou fan de katedraal oernaam.
De tsjerke waard yn 1924 foar de earetsjinst sletten. De autoriteiten lieten de katedraal plonderje, de klokken waarden út de toer helle en de ikonostaze, neffens guon noch in ûntwerp fan Bartolommeo Rastrelli, ferdwûn nei it Keunstmuseum. Dêr gyng de ikonostaze yn de Twadde Wrâldkriich troch brân ferlern. Yn 1929 waarden de koepels fan de katedraal ôfbrutsen. It restearende gebou krige yn de Sovjet-tiid ferskate funksjes.
Fanôf 1970 waard mei in restauraasje fan de tsjerke en klokketoer it oarspronklike oansjen werom brocht. Nei't de fûneminten en muorren renovearre wiene waarden de fiif koepels wer opboud en oerdutsen mei koper. Lettere tafoegings oan it gebou waarden weibrutsen en ferskate dekoraasjes op 'e nij oanbrocht. De katedraal waard op 1 desimber 1986 iepene as in konsertgebou foar oargel- en keamermuzyk en bea plak oan in publyk fan 472 minsken. Foar dat doel waard in trijemanualich oargel yn de alterromte fan de eardere tsjerke boud troch de firma Rieger-Kloss út Tsjechoslowakije
Galway
Galwayis in stêd oan de westkust fan Ierlân en haadstêd fan it greefskip (county) Galway. It is de tredde stêd neffens grutte en de fluchst groeiende stêd yn de Republyk Ierlân en de iennichste stêd yn de provinsje Connacht. Galway leit oan de westkust fan Ierlân, oan de rivier Corrib tusken Lough Corrib (mar) en de Baai fan Galway.
Underwiis
Sûnt 1845 hat de stêd in universiteit. De gebouwen fan NUI Galway binne konsintrearre oan de noardkant fan de stêd oan de Corrib. Fan de 17.000 studinten (2015) komme der sa'n 2.000 út it bûtenlân.
Keppelings om utens
Galway
Priis foar keunsten en wittenskippen
De Priis foar keunsten en wittenskippen (Prijs voor kunsten en wetenschappen) is in literatuerpriis dy't útrikt waard yn 1949. Yn steat steld troch in jefte fan it Joh.J. Smit-fûns yn Amsterdam hat de minister fan Underwiis, Keunsten en Wittenskippen yn 1949 in hoemannichte prizen beskikber steld foar keunstners en gelearden.
Sint-Joaristsjerke (Reichenau-Oberzell)
De Sint-Joaristsjerke (Dútsk: St. Georg) is in let-karolingysk en ottoansk tsjerkegebou yn Oberzell op it eilân Reichenau yn de Dútske dielsteat Baden-Wuertemberch. De tsjerke foarmet ûnderdiel fan it wrâlderfgoed fan UNESCO.
Skiednis
Yn 896 krige de aartsbiskop fan Mainz yn Rome fan paus Formosus reliken fan Sint-Joaris. Nei't er werom kaam ferdielde er de reliken en ek it kleaster fan Reichenau, wêrfan't Hatto abt wie, krigen dielen, wêrûnder de plasse fan de martler. thumb|left|250px|Ynterieur1 De Joaristsjerke soe neffens in Reichenauer bewurking fan it martlersboek fan Wandalbert fan Prüm (* 813, † nei 848) op in 18e novimber ynwijd wêze. Neffens de oerlevering fan de kronykskriuwer Galus Oehem bestie de tsjerke al yn de tiid fan abt Ruadhelm (838–842) en soe Haito (806-823) de stifter fan de tsjerke west ha. Undersyk wol lykwols ha dat Hatto III de stifter wie.
It hjoeddeiske tsjerkegebou is in letkarolingysk bouwurk, dat om 900 wijd en neitiid ferskillende kearen útwreide waard. De tsjerke is ien fan de âldste Joaristsjerken fan Europa en hat wichtige fresko's, dy't foar in part út de 9e en foar in part út de 10e/11e iuw datearje.
Oan de restauraasje fan de fresko's yn de jierren 1880 û.l.f. Franz Bär wurke ek Ludwig Maier. Ludwig Maier stelde yn 1883 út om de nijbou fan de roomske tsjerke yn Rittersbach neffens de Joaristsjerke te bouwen. Dy plannen waarden yn de jierren 1886-1888 útfierd.
Beskriuwing
De troch Hatto stifte preromaanske Joaristsjerke stiet op in heuveltsje op it eastlike diel fan it eilân. De trijskippige basilyk hat legere sydskippen, in krusingstoer en in rjochthoekich heech koer. De krypte ûnder it koer is in fouwerhoekige romte mei in alter tusken fjouwer pylders. Nei alle gedachten wiene se fan doel om yn 'e krypte de reliken fan Joaris te bewarjen. Yn alle gefallen datearret de krypte út de boutiid. thumb|260px|Grûnplan Fan de om 900 hinne boude tsjerke bleaune it hjoeddeiske skip mei de pylders en de krypte bewarre. Fanwegen de hilligeferearing waard doe keazen foar in, foar dy tiid, grutskalich gebou. De tsjerke hie nei alle gedachten ynstee fan in rjochthoekige ôfsluting doe in koer mei trije healrûne apsissen.
Om it jier 1000 hinne waard oan de westlike kant it tsjerkegebou in rûne apsis tafoege, mooglik om't de Joaris-reliken út de krypte nei it westlike diel fan de tsjerke ferhûzen. Om dy tiid hinne soene ek de fresko's ûnstien wêze kinne. Oan it begjin fan de 11e iuw waard lang om let noch in lege foarhal mei dêrboppe de Michaelkapel boud. Tagelyk waarden de rûne apsissen fan it transept omboud ta rjochthoekige ôfslutings.
De muorreskilderingen
De fresko's fan de noardlike en sudlike muorre fan it skip bleaune troch de tiid hinne goed bewarre. Ofbylde wurdt it libben fan Jezus lykas dy yn de evangeeljes beskreaun wurdt. Jezus wurdt as reddingbringende Kristus foarsteld, boppenatuerlik en dochs ek tichteby de mins. Eltse foarstelling wurdt begelaat mei in tekst yn in ryk fersierde list.
Op de noardlike muorre fan it west nei it easten binne te sjen:
Op de súdlike muorren binne fan it westen nei it easten te sjen:
De foarstellings hawwe ek in geografyske relaasje: de wûnderen oan de noardlike muorre (de kant fan de Bodensee) hawwe mei wetter fan dwaan, wylst de wûnderen oan de súdlike muorre (dêr't nei alle gedachten it tsjerkhôf lei) mei de opstanning te meitsjen hawwe.
Yn de ljochtbeuk binne de apostels te sjen; wylst de rûne ôfbyldings tusken de arkades abten foarstelle. thumb|260px|14e-iuwske spotprint Oan de noardlike muorre bleau njonken de altertrep in 14e-iuwske spotprint bewarre, wêr't de gek stutsen wurdt mei de rabberij fan de sleauwe jongfammen. Fjouwer duvels draaie om in gedicht op in kowehûd hinne mei dêrop de tekst: Ich wil hie schribvn / von diesen tvmben wibvn / was hie wirt plapla gvsprochvn / vppigs in der wochvn / was wirt allvs wol gvdaht / so es wirt für den richtvr braht ('Ik wol hjir skriuwe oer dy domme froulju; itjinge hjir troch de wike oan blabla bepraat wurdt, oan dat alles sil tocht wurde, as it foar de rjochter komt').
Besibbe oan de syklus binne de fresko's fan 'e Silvesterkapel (Sylvesterkapelle) by Überlingen, dy't dêr lykwols minder goed bewarre binne. De yn 1886 boude neoromaanske Joaristsjerke fan Rittersbach is beskildere mei replika's fan de Reichenauer fresko's.
Oargel
It oargel waard yn 1985 troch de oargelbouwer Mönch út Überlingen boud. It ynstrumint besit 19 registers (en twa pedaaltransmisjes) op twa manualen en pedaal. De spyl- en registertraktueren binne mechanysk.
Klokken
Reichenau wie ien fan de earste gebieten yn Dútslân dêr't klokken getten waarden. De grutte klok wurdt op sneinen en hjeldagen in heal oere foar de tsjinst en by de eucharisty laat. Tsien minuten foar de misse wurde alle klokken laat. Foar missen troch de wike wurde alle klokken laat, ústein de grutte.
Snitsersk
It Snitsersk (Snitsersk: Snekers) is in dialekt fan it Stedsk dat fan âlds sprutsen wurdt yn 'e stêd Snits, it haadplak fan 'e gemeente Súdwest-Fryslân. Dizze taalfoarm ûntstie yn 'e rin fan 'e sechstjinde en santjinde iuw, en is in Hollânsk dialekt mei sterke Fryske ynfloeden. It hat in protte wei fan 'e Stedske dialekten dy't yn oare Fryske stêden sprutsen wurde. Der binne soargen oer it fuortbestean fan it Snitsersk, no't de measte stedsjers tsjintwurdich de bern Nederlânsktalich grutbringe.
Skiednis
It Snitsersk is ûntstien yn 'e rin fan 'e sechstjinde iuw en it begjin fan 'e santjinde iuw, safolle is wol bekend, mar hoe't dat krekt yn syn wurk gien is, dat is net alhiel dúdlik. Neffens de tradisjonele teory binne it Snitsersk en de oare Stedske dialekten ûntstien doe't hartoch Albrecht fan Saksen yn 1498 yn Fryslân de macht grypte en foar syn regear in grut tal útlânske amtners oanloek, benammentlik út Hollân wei. Dy amtners setten har nei wenjen yn 'e Fryske stêden en brochten dêr sa harren eigen taal, it Hollânsk, dat him troch de ynfloed fan it Frysk meitiid ta it Stedsk ûntjûn hawwe soe. In oare teory wol hawwe dat it Stedsk net de taal fan ymport út Hollân wie, mar fan 'e Fryske boargerij yn 'e stêden, dy't dy taal fan 'e bestjoerlike elite oernaam. Taalkundigen Reitze Jonkman en Arjen Versloot binne fan betinken dat de Stedske dialekten net troch amtners, mar troch keaplju yn Fryslân brocht binne. It is lykwols frijwol ûndwaanlik om no noch út te meitsjen hoe't it doedestiden echt om en ta gien is, mei't der gjin skreaune boarnen út 'e begjintiid fan it Snitsersk oerlevere binne.
Oant djip yn 'e njoggentjinde iuw wie it Snitsersk yn Snits de taal fan 'e begoedige boargerij, en hie it in folle hegere maatskiplike status as it Frysk. Pas tsjin it begjin fan 'e tweintichste iuw begûn men it te sjen as in breklike fariant fan it Standertnederlânsk. Doe ferwaard it ta it dialekt fan 'e legere sosjale fermiddens, wylst de stedselite oergie op it Nederlânsk. Ek it Frysk krige fan dy tiid ôf wer in hegere status as it Stedsk, dat lju dy't yn 'e tweintichste iuw fan it omlizzende plattelân nei Snits ta ferfearen, giene yn 'e stêd faak troch mei Frysk te praten, of oars namen se it Nederlânsk oer. Yn earder tiden pasten sokken har yn 'e stêd ornaris oan 'e dêr besteande taalsitewaasje oan en begûnen se Snitsersk te praten.
Om 1800 hinne waard der yn Snits nei alle gedachten frijwol gjin Frysk sprutsen, mar inkeld Snitsersk. Tsjin 1900 sil troch likernôch 90% fan 'e stedsjers Snitsersk sprutsen wêze. Under ynfloed fan it ferplichte ûnderwiis, de bettere kommunikaasjemiddels en gruttere mobiliteit waard geandewei de tweintichste iuw ek foar de legere sosjale klassen it sprutsen Nederlânsk wichtiger yn it deistich ferkear, en rekke it Snitsersk sadwaande linkenoan fierder yn it neigean. Nei de Twadde Wrâldoarloch sette de delgong hurd troch. Yn 1955 spriek 77% fan 'e bern yn 'e stêd noch Snitsersk. It grutte tal ynkommelingen fan it Frysktalige plattelân en fan bûten Fryslân en nei 1960 de opkomst fan 'e tillefyzje soargen der lykwols foar dat it Snitsersk op 'e dyk de striid foargoed ferlear. Tsjintwurdich heart men it Snitsersk op 'e strjitte net folle mear, al hat it dialekt ûnder alteast in part fan 'e jongerein noch de funksje fan ûnderlinge jeugdkultuer-taal. It tal ynwenners dat de bern noch Snitsersktalich grutbringt, is yn 'e stêd noch mar in lytse minderheid. Yn 'e njoggentiger jierren koe noch mar 25% fan 'e Snitsers it eigen dialekt sprekke.
Taaleigenskippen
It Snitsersk ferskilt net sa'n mâle soad fan 'e oare Stedske dialekten. It komt benammen sterk oerien mei it Boalsertersk, dat yn Boalsert sprutsen wurdt, mei't beide dialekten in beskate ynfloed fan it Súdwesthoeksk ûndergien hawwe. Fierders ûnderskiede it Snitsersk en it Boalsertersk har fan 'e oare Stedske dialekten trochdat se yn wurden as hand ("hân"), sand ("sân") en band ("bân") yn 'e regel de wurdeinige -d ferlern hawwe, wylst de fokaal dêrfoaroer oprutsen is: haan, saan en baan.
In opmerklike foarm yn it Snitsersk is fierders de mear ("de mar"), wylst hast alle oare Stedske dialekten ut mear hawwe (ferlykje Nederlânsk: het meer). Opfallend is yn dit ferbân dat it iennichste oare Stedske dialekt dat dizze foarm ek hat, it Starumersk is. Men mei oannimme dat dizze foarm yn it Snitsersk en it Starumersk opdûkt om't Snits en Starum yn it Fryske wetterlân lizze, dêr't it wurd mear / "mar" in protte brûkt waard/wurdt. It kin hjirby gean om beynfloeding troch it Frysk, mar likegoed om in oarspronklike Stedske foarm dy't út 'e oare Stedske dialekten weiwurden is om't er dêr leechfrekwint wie.
Tal sprekkers
Oangeande it sprekkerstal fan it Snitsersk binne gjin sekuere sifers bekend, mar dochs is it wol mooglik om ta in rûge skatting te kommen. De Bosatlas van Fryslân (2009) jout nammentlik oan dat yn 'e gemeente Snits troch 11% fan 'e befolking Stedsk sprutsen wurdt. Mei in gemeentlike befolking fan (neffens deselde boarne) 33.216 minsken, komt dat út op in oantal fan 3.654 Stedsktaligen yn Snits.
Luminize
Luminize wie in Nederlânske hardrockband fan Kroatysk komôf, oprjochte yn De Haach en wie aktyf tusken 2012 en 2019. Yn 2016 brocht de band it album All or nothing út. Yn 2018 die Luminize mei oan talintejacht The Voice of Holland.
Coldstream
Coldstream (Skotsk-Gaelysk: An t-Alltan Fuar) is in lytse stêd yn it Borders distrikt fan Skotlân. It leit oan de noardouwer fan de rivier de Tweed yn Berwickshire, Northumberland yn Ingelân begjint op de súdigge. Coldstream wie earder in burgh (frije stêd) en is de thúsbasis fan de Coldstream Guards, in yn 1650 oprjochte rezjymint yn it Britske leger. Coldstream is ek it plak dêr't Edward I fan Ingelân syn ynvaazje fan Skotlân begûn yn 1296.
Yn de 18e en 19e iuw wie Coldstream populêr by lju dy't stiekum trouwe woenen, út reden fan syn lizzing oan de grutte dyk, lykas ek it plak Gretna Green. It besjen wurdich binne it tolhûs, dêr't houliken sletten wurde, en 'The Hirsel', it foarâlderlik hûs fan de Greven fan Home.
Henderson Park hat in goed útsjoch oer de rivier en it 'Nonnepaadsje'("Nun's Walk") rint deun neist it wetter.
Ferskaat
De mars by ôftiteling fan eltse ôflevering fan de Ingelske telefyzjerige Dad's Army wurdt spile troch de Band fan de Coldstream Guards.
Himrik
De himrik (Grinslânsk en Eastfrysk Plat: hammerk) is it gebiet fan in doarp.
Yn de tiid dat it Skeltarjocht gou, fan likernôch de 11e iuw ôf, wie de himrik yn it bysûnder dat part fan it gebiet dat neffens it Skelterjocht opdield waard.
Yn guon gefallen is "Himrik" ta de namme fan in gebiet wurden, lykas De Himrik yn Opsterlân, en de Huzumer Himrik yn de gemeente Ljouwert.
Waylon (sjonger)
Waylon berne as Willem Bijkerk (Apeldoarn, 20 april 1980) is in Nederlânske sjonger. Yn syn jonge jierren wie Waylon de stem fan it Telekids ferske Harry de Hengst dat hearde by in spultsje yn it telefyzjeprogramma. Yn 2008 die Waylon mei oan de talintejacht Holland's Got Talent. Waylon brocht yn 2009 syn debútalbum Wicked ways út. As lid fan The Common Linnets helle er it twadde plak by it Eurofyzjesongfestival 2014. Yn 2018 fertsjinwurdige Waylon Nederlân foar de twadde kear op it Eurofyzjesongfestival mei it nûmer Outlaw in 'em, hy behelle yn de finale in achtjinde plak. Waylon hat seis studio-albums útbrocht.
The Common Linnets
thumb|250px|[[Ilse DeLange en Waylon as The Common Linnets]]
Kraantje Pappie
Kraantje Pappie berne as Alex van der Zouwen (Rozenburg, 1 july 1986) is in Nederlânske sjonger. Kraantje Pappie brocht yn 2012 syn debútalbum Crane út. Kraantje Pappie hat sân studio-albums útbrocht.
Ferkundigingskatedraal (Charkov)
De Ferkundigingskatedraal is de belangrykste tsjerke fan de Oekraynsk-Otterdokse Tsjerke (patriargaat Moskou) yn de Oekraynske stêd Charkov. De neobyzantynske tsjerke mei de 80 meter hege klokketoer waard op 2 oktober 1888 foltôge en is boud neffens ûntwerpen fan de arsjitekt Michail Lovtsov. De tsjerke waard yn 1901 ynwijd, wêrnei't de âlde Ferkundigingstsjerke út it lêst fan de 18e iuw ôfbrutsen waard.
Skiednis
Fanwegen it jimmeroan tanimmende tal parochianen waard op 22 novimber 1887 it beslút nommen in nije en gruttere tsjerke te bouwen. It ûntwerp waard levere troch de arsjitekt fan it Technologysk Ynstitút fan Charkov, Michail Lovtsov, dy't ek by de parochy hearde. De kosten fan de bou waarden droegen troch in grut tal goederjouwske yndustriëlen en hannelers út Charkov, mar ek út oare stêden. De totale kosten fan it projekt fan de bou en it ynrjochtsjen bedroegen 400.000 roebel. Nei't de nijbou yn 1901 foltôge en ynwijd waard koe de âlde tsjerke ôfbrutsen wurde nei't de belangrykste ikoanen út de âlde tsjerke oerbrocht waarden nei de nijbou. De Ferkundigingstsjerke wie ien fan de grutste tsjerken fan it Russyske Ryk en joech plak oan 3.500 oant 4.000 minsken. Vasili Ivanovitsj Orlov makke fan wyt karrara-moarmer de nije ikonostaze en de ikoanen waarden troch de keunstners Andrej Ivanovitsj Danilevsky en Michail Дмитриевич» Dimitrejvitsj Michailov en de muorreskilderings troch I.N. Svjatenko (Charkov) skildere. Op 3 july 1914 krige de tsjerke de status fan "Stedskatedraal".
Tusken 1922 en 1924 moast de Russysk-Otterdokse Tsjerke mei oare otterdokse groepen lykas leden fan de (Libbene Tsjerke) striid leverje, dy't de tsjerke oernimme woene. Ek hie de tsjerke ferskate kearen te krijen mei driging fan sluten, mar tsjin 1925 waard it wer wat rêstich oant op 14 febrewaris 1930 de katedraal dochs noch sletten waard troch in resolúsje fan it Utfierend Komitee. Neffens it dekreet moast de tsjerke tenei foar kulturele oangelegenheden brûkt wurde, mar tsjûgen út dy tiid seine dat de romten allinne brûkt waarden om û.o. de oaljeprodukten yn op te slaan foar in benzinestasjon dat dêr boud wie en oant yn de jierren 1960 dêr stean bleau.
Krekt as oare tsjerken yn Charkov mocht ek de Ferkundigingskatedraal ûnder de Dútske besetting wer iepene wurde foar de earetsjinst en nei't de Dútsers definityf út de stêd ferdreaun wiene troch it Reade Leger bleau dat sa.
Nei in stoarm yn july 1974 waaide it krús fan de toer en yn 1997 baarnde it boppeste diel fan de toer ôf, wêrnei't herstel folge. Yn de jierren 2007-2008 waard in nij hek om de tsjerke hinne boud.
SBS 6
SBS 6 is in Nederlânske kommersjele tillefyzjestjoerder, ûnderdiel fan it Finske Sanoma en Talpa. Neist SBS 6 meitsje ek de stjoerders NET 5, Veronica, it produksjebedriuw SBS Productions en de Veronica Utjouwerij (ferantwurdlik foar ûnder oare Veronica Magazine) diel út fan Sanoma. SBS 6 stjoert sûnt 28 augustus 1995 út. De stjoerder is fia de kabel, digitenne of skûtelantenne yn ûngefear 6,6 miljoen húshâldens te ûntfangen.
Hal Hinson
Hal Hinson (folút: Harold Hinson) is in Amerikaansk sjoernalist dy't wurke hat as filmkritikus.
Libben en karriêre
Hinson wie mids 1980-er jierren as filmkritikus aktyf foar it tydskrift Film Comment. Dêrnjonken skreau er yn 1984 in essay oer akteur Montgomery Clift, mei as titel Some Notes on Method Acting. Fan 1987 oant en mei 1997 wied er filmkritikus foar de krante The Washington Post. Yn july 2015 wiene 887 fan 'e resinsjes dy't er yn dy snuorje skreau, opnommen yn 'e beoardieling fan films op 'e resinsjewebside Rotten Tomatoes.
Hinson wurdt gauris neamd as foarbyld fan in filmkritikus dy't ympopulêr wie by syn kollega's, om't er gauris tsjin 'e stream yn swom en net benaud wie om resinsjes te skriuwen dy't troch oaren as polarisearjend beskôge waarden. In foarbyld is de loovjende beoardieling dy't er joech fan 'e aksjefilm Hudson Hawk (1991), mei Bruce Willis yn 'e haadrol, dy't de measte oare kritisy ôfrinne lieten. In oar foarbyld is syn resinsje fan Super Mario Bros. (1993), dy't krektlyk loovjend en dêrmei tsjinsteld oan 'e algemiene konsensus wie.
Dundee
thumb|left|170px|Plak fan Dundee yn Skotlân thumb|260px|De bark 'Frisia' út [[Harns (stêd)|Harns yn de haven fan Dundee, 1859]] Dundee (Skotsk-Gaelysk: Dùn Dèagh) is in stêd (city) yn Skotlân. De stêd is de op trije nei grutste fan Skotlân. Dundee leit yn it easten fan Skotlân, oan de Firth of Tay, it estuarium fan de rivier de Tay. It is teffens in riedsgebiet (council area).
Eartiids wie Dundeel ferneamd as stêd fan "jute, jam, en sjoernalisme"; der waarden ferskate kranten printe.
Dundee hat 37 basisskoallen en 9 middelbere skoallen en twa universiteiten: de Universiteit fan Dundee en de Universiteit fan Abertay Dundee. Dêr wenje sa'n 17.000 studinten.
Sport
Dundee hat twa profesjonele fuotbalklups dy’t yn de Skotske kompetyske spylje.
De stadions fan de klups lizze neist elkoar.
Johan Derksen
thumb|Johan Derksen, 2014 Johannes Gerrit (Johan) Derksen (Heteren, 31 jannewaris 1949) is in eardere fuotballer. Hy wie beropsfuotballer tusken 1966 en 1978 by fiif clubs: Go Ahead, SC Cambuur, SC Veendam, Haarlim en MVV.
Nei syn aktive sportkarriêre makke er namme as sportsjoernalist, mei as spesjalisme fuotbal. Hy wie fan 2000 oant en mei 2013 haadredakteur fan it wykblêd Voetbal International. Dêrneist waard Derksen bekend op telefyzje as meipresintator fan de talkshow Veronica Inside, it eardere Voetbal Inside. Derksen syn bydrage oan dat programma smiet him yn 2011 in nominaasje op foar de Sulveren Televizier-Stjer. Hy is teffens presintator fan in muzykprogramma by Radio Drenthe. Op 26 maaie 2021 brocht útjouwer Inside de biografy fan Derksen út.
Desson Thomson
Jonkheid en oplieding
Thomson waard yn 1958 berne yn it Ingelske greefskip Surrey. Hy genoat syn oplieding oan 'e Amerikaanske Universiteit (AU) yn Washington, D.C., dêr't er fan 1975 ôf de stúdzje fisuele kommunikaasje en sinemastúdzjes folge en yn 'e maityd fan 1980 ôfstudearre.
As filmkritikus
Yn 1983 fûn Thomson wurk by de renommearre krante The Washington Post yn Washington, D.C. Yn 't earstoan wied er dêr kopij-assistint foar it katern Style, mar tsjin 1984 skreau er op freelance basis al eigen artikels foar it deiblêd. Yn 1987 waard er oansteld as filmkritikus.
As resinsint fan films brocht Thomson gauris in miening op 't aljemint dy't ôfwiek fan wat de measte filmkritisy fûnen. Sa skreau er yn 1994 in negative resinsje fan 'e mearfâldich bekroande finzenisfilm The Shawshank Redemption, en stelde er yn 1993 yn syn beoardieling fan Groundhog Day dat dy film elts gefal "nea as nasjonale filmskat oantsjut wurde sil troch de Library of Congress". Dy útspraak soe him lang efterfolgje doe't de Library of Congress Groundhog Day trettjin jier letter wol deeglik útornearre foar preservearring foar de ivichheid yn it Nasjonaal Film Register.
As speechwriter
Yn 2008 ferliet Thomson The Washington Post nei in wurkferbân fan 25 jier. Yn 2010 begûn er in nij wurkpaad as speechwriter foar leden fan it regear fan presidint Barack Obama. Fan febrewaris oant novimber 2010 wenne er yn 'e Britske haadstêd Londen, dêr't er diel útmakke fan 'e stêf fan 'e Amerikaanske ambassadeur Louis Susman.
Yn desimber fan dat jier kaam Thomson op it Amerikaansk Ministearje fan Bûtenlânske Saken te wurkjen, dêr't er taspraken skreau foar minister Hillary Clinton. Fan febrewaris 2012 ôf wied er speechwriter foar de ûnderminister fan Diplomasy en Iepenbiere Saken. Letter waard er yn deselde funksje oansteld yn 'e stêf fan Charles H. Rivkin, de ûnderminister foar Ekonomyske Saken. Thomson behold dy funksje oant de ein fan 'e twadde presidintskipstermyn fan Obama yn jannewaris 2017.
Robert Wadlow
thumb|Robert Wadlow en syn heit thumb|In skoech fan Robert Wadlow fergelike mei in normaal formaat skoech Robert Pershing Wadlow (Alton, 22 febrewaris 1918 – Manistee, 15 july 1940) wie neffens it Guinness Book of Records mei syn 2,72 meter de langste minsk dy't ea libbe hat.
Ibytsa
Ibytsa (Spaansk: Ibiza, útspr.: [i'βiθa]; Katalaansk: Eivissa, útspr.: [əj'visə]) is in Spaansk eilân yn it Westlike Bekken fan 'e Middellânske See en it op twa nei grutste eilân fan 'e arsjipel fan 'e Baleären. De haadstêd en grutste stêd fan it eilân hjit ek fan Ibytsa en stiet op 'e wrâlderfgoedlist fan 'e UNESCO. Bestjoerlik foarmet Ibytsa in regio of eilânrie binnen de Baleären. Ibytsa is benammen bekend wurden om it massatoerisme, it dêrmei mank geande nachtlibben op it eilân, en de dêr wer út fuortkommen elektroanyske muzyk, dy't syn oarsprong op Ibytsa fynt. De namme fan it eilân is in ferbastering fan 'e oarspronklike, Fenysyske beneaming Ibošim, wat betsjut "tawijd oan Bes" (de Egyptyske god fan 'e muzyk en de dûns), in tapaslike namme, de hjoeddeiske status fan Ibytsa as feesteilân yn acht nommen.
Robert Wadlow
Biografy
Robert Wadlow waard berne yn Alton, Illinois. Syn âlden wienen Harold Franklin en Addie Johnson-Wadlow.
Ibytsa
Geografy
Ibytsa is ien fan 'e fjouwer haadeilannen fan 'e Baleären, mei in oerflak fan krapoan 572 km². It leit yn it Westlike Mediterrane Bekken, mei oan 'e noardwestkant de Baleaarske See en oan 'e súdeastkant de iepen Middellânske See. De stêd Falinsia, op it fêstelân fan it Ibearysk Skiereilân, leit 79 km nei it westen. Oare kant in ûngefear like brede seestrjitte oan 'e noardeastlike side fan it eilân leit it buoreilân Majorka, dat mear as seis kear sa grut is. Ek Minorka, dat oan 'e oare kant fan Majorka leit, is in stik grutter as Ibytsa. Mei it lytsere Formenteara, dat deun besuden Ibytsa leit, foarmet Ibytsa de Pynbeameilannen. Ibytsa sels is in rotseilân, mei as heechste punt de Sa Talaiassa, mei in hichte fan 475 m.
Robert Wadlow
Biografy
Op syn fjirde wie hy al 1,63 meter, op syn achtste wie hy 1,88 meter, op syn tsiende 1,98 meter en op syn fjirtjinde jier wie hy al 2,24 meter. Doe't hy sechtjin jier wie woech hy 166 kg en wie hy 2,40 meter lang, mei 17 jier 180 kg en 2,48 meter, mei 18 jier 2,54 meter en 177 kg, mei 19 jier 2,60 meter en 197 kg. Om dizze tiid hie hy troch syn bûtengewoane grutte al bienbûgels nedich om rinne te kinnen. Op 27 juny 1940, 18 dagen foar syn dea, waard troch de artsen syn grutste lingte mjitten: 2,72 meter. Op 4 july waard hy yn it sikehûs opnomd wegens in ynfeksje oan syn ankel. Hy stoar op 15 july 1940 yn syn sliep. Der wurdt tocht dat syn abnormale groei feroarsake waard troch hypertrofy fan de hypofyze.
Ibytsa
Skiednis
Ibytsa waard al yn 'e Prehistoarje bewenne, mar it histoaryske tiidrek begûn foar it eilân yn it jier 654 f.Kr., doe't Fenysyske kolonisten der in delsetting fêstigen. Doe't de macht fan 'e Fenysjers troch de Assyryske ynfaazjes fan harren heitelân yn it neigean rekke, waard Ibytsa in besitting fan Kartago, dat oarspronklik ek troch Fenysjers stifte wie. Oan 'e ein fan 'e Punyske Oarloggen foel it eilân yn Romeinske hannen. Yn 'e Aldheid wie Ibytsa bekend as produsint fan ferve, sâlt, fiskesaus (garum) en wol.
Robert Wadlow
Biografy
By syn begraffenis op 19 july 1940 wienen sa'n 40.000 minsken oanwêzich.
Ibytsa
Skiednis
Nei de fal fan it Westromeinske Ryk folge in koarte snuorje fan besetting troch de Fandalen en dêrnei ferskate iuwen as in Byzantynsk gebietsdiel. Yn 990 waard Ibytsa ferovere troch de Moaren, wêrnei't it meastepart fan 'e oerbleaune lânseigen befolking him ta de islaam bekearde. Teffens setten har doe in protte Berberske kolonisten út 'e Magreb wei op it eilân nei wenjen. Yn 1235 waard Ibytsa foar it kristendom weromwûn troch kening Jakobus I fan Aragon, dy't de islamityske befolking ferdriuwe of as slaven ferkeapje liet en it eilân fannijs befolkje liet troch lju dy't fan 'e eastkust fan Kataloanje kamen.
Troch de dynastike uny tusken Aragon en Kastylje, yn 1479, kaam Ibytsa úteinlik by it feriene Spanje te hearren. It eilân behold in beskate mjitte fan selsbestjoer oant 1715, doe't Filips V alle regionale autonomy yn syn keninkryk ôfskafte. Yn 'e moderne tiid foel Ibytsa ûnder de Spaanske Boargeroarloch al ier yn 'e hannen fan 'e faksisten fan generaal Francisco Franco, krekt sa't dat it gefal wie mei de buoreilannen Majorka en Formenteara. Nei't Spanje oan 'e ein fan 'e 1970-er jierren wer in demokratysk regear krigen hie, kaam Ibytsa yn 1983 by de autonome mienskip fan 'e Baleären te hearren.
Robert Wadlow
Monumint
Sûnt 1975 stiet der in libbensgrut stânbyld fan him by de 'Southern Illinois University Edwardsville School of Dental Medicine'.
Utert (stêd)
thumb|Sicht op de Domtoer fan de Stedhûsbrêge Utert (Nederlânsk en offisjeel: Utrecht, yn it pleatslike dialekt: Utreg of Utereg) is in gemeente, de haadstêd fan de provinsje Utert en de fjirde stêd fan Nederlân (361.924 ynwenners op 31 jannewaris 2022, boarne: CBS). Utert is ien fan de stêden fan de Rânestêd. It is de fluchst waaksende stêd fan Nederlân.
Ibytsa
Bestjoer
De Baleären binne ien fan 'e santjin autonome mienskippen fan Spanje. De Baleären binne ferdield yn fjouwer eilânrieden, wêrfan't de Eilânrie fan Ibytsa (Consell Insular d'Eivissa) ien is. De eilânrie is ferantwurdlik foar kultuer, ynfrastruktuer en it gemeentlik bestjoer. Op lokaal nivo bestiet Ibytsa út 5 gemeenten.
Utert (stêd)
De stêd leit sintraal yn Nederlân op in knooppunt fan dyk, spoar en wetter, dêrtroch fine der in soad beurzen en konferinsjes plak. It Stasjon Utert-Sintraal is it drokste treinstasjon fan Nederlân. Yn de stêd húsmanje ûnder oaren de grutste universiteit fan Nederlân, it haadkantoar fan de Nederlânske Spoarwegen en de Jierbeurs. Utert is ek it sit fan de Roomsk-Katolike Tsjerke yn Nederlân en it Aartsbisdom Utert. Ek is de stêd it sit fan de Ald-Katolike Tsjerke.