cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lambertus fan Dam
Twa bedriuwen
Ek Van der Bliek gie fierder. Hy late syn bedriuw oant 1968, dêrnei waard it ferkocht oan S. Haarsma yn Drachten.
Wim Cornelis (hockey)
Willem F. (Wim) Cornelis (Utert, 1 maart 1938 - Utert, 27 novimber 2022) wie in Nederlânsk sportbestjoerder en yn 1988 chef de mission fan de Nederlânske Olympyske Ploeg op de Olympyske Winterspullen yn Calgary en de Olympyske Simmerspullen yn Seoel.
Karriêre
Wim Cornelis waard yn 1969 op doe't er 31 jier wie foarsitter fan de omnisportferiening SV Kampong en waard letter beneamd ta earefoarsitter. Hy wie oant en mei 1998 foarsitter fan de Keninklike Nederlânske Hockey Bûn.
Cornelis wie fan 1981 oant en mei 1985 bestjoerslid fan it NOK en yn 1988 chef de mission fan de Nederlânske Olympyske Ploeg by de Winterspelen fan Calgary en de Simmerspelen fan Seoel. Hy wie bestjoerslid fan it NOK*NSF fan novimber 1998 oant novimber 2004.
Wim Cornelis ferstoar op 27 novimber 2022 yn 'e âldens fan 84 jier.
Wynmotor Aldegea
thumb|240px|De Wynmotor Aldegea yn 2009 De Wynmotor Aldegea is in poldermole by it doarp Aldegea yn de gemeente Smellingerlân. De mole is in middelgrutte net-mealreeë Amerikaanske wynmotor fan it merk Herkules. Hy hat in wynrêd fan 18 blêden en in diameter fan 4,50 meter. It boujier is net bekend. De wynmotor stiet hast trije kilometer ten súdwesten fan Aldegea yn de Jan Durkspolder. Hy is net te besichtigjen.
Abraham Asscher (1884-1926)
Libben en wurk
Asscher wie in soan fan Eliazer Asscher en Rosalie van Hes. Yn 1919 troude er mei Clara Pinkhof (1896-1984) It paer krige seis bern.
Asscher studearre yn Amsterdam oan it Nederlânsk Israelysk Seminarium (NIS) ûnder J.H. Dünner en dy syn opfolger P.J.B. Gobits. Hy helle yn 1913 it moré-diploma en joech in skoft les oan it NIS. Hy waard learaar klassike talen oan it gymnasium yn Utert en dêrnei yn Snits. Fan 1918 oant 1919 wie er rabbyn by de Nederlânsk-Israëlityske Haadsynagoge yn Amsterdam. Hy waard yn dat lêste jier beneamd ta opperrabbyn fan it synagogaal ressort Grins. Asscher wie in oertsjûge sionist en wie de earste sionistyske heechste rabbyn yn Nederlân.
Fanwegen sykte moast Asscher yn 1926 yn Switserlân in operaasje ûndergean. Hy ferstoar dêr yn de âldens fan 41 jier. Hy waard beïerdige op it Joadske begraafplak yn de stêd Grins.
Aelze Marten Banda
Banda wie sûnt 1945 foarsitter fan de Nederlandse Nieuwsblad Pers en waard 1947 lid fan de Parseried. hy wie eigner-direkteur fan Drukkerij Firma T. Banda en útjouwer fan Nieuwsblad van N.O Friesland yn Kollum.
Grutte Priis Formule 1 fan Belgje 1984
Utslaggen fan de Grutte Priis Formule 1 fan Belgje 1984 yn Zolder op 29 april 1984. It wie de tredde race fan 16 races fan de Formule 1 yn 1984. It wie de 42ste Grutte Priis Formule 1 fan Belgje, en de tsiende en lêste Grutte Priis fan Belgje dy't hâlden waard op it Sirkwy Zolder. De race waard hâlden oer 70 rûntsjes op it 4,26-km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 298,3 kilometer.
Wynmotor Barfjild
thumb|240px|De Wynmotor Barfjild yn 2009 De Wynmotor Barfjild is in poldermole by it doarp Aldegea yn de gemeente Smellingerlân. De mole is in middelgrutte net-mealreeë wynmotor, dy't boud waard troch de bruorren Adema út Wurdum; yn wat jier is ûnbekend. Hy hat in stellinghichte fan 3,4 m. en in flecht fan 3,0 meter. It wynrêd hat 18 blêden mei in diameter fan 3 meter. De wynmotor stiet hast twa kilometer súdwestlik fan Aldegea oan it Barfjild. Hy is net iepen foar publyk, mar kin oant inkele meters benei kommen wurde.
Tull en 't Waal
280px|thumb|Lokaasje gemeente Houten 280px|thumb|Lokaasje fan Tull en 't Waal yn de gemeente Houten Tull en 't Waal is in lyts doarp yn de gemeente Houten yn de Nederlânske provinsje Utert. It doarp leit in pear kilometer súdlik fan it plak Houten, dy't súdlik fan de stêd Utert leit, en oan de Lek himelsbreed tusken Vreeswijk yn it westen en Schalkwijk yn it easten. Fan 1812 oant 1962 wie Tull en 't Waal in selstannige gemeente doe't er tegearre mei Schalkwijk opgie yn de gemeente Houten. It doarp hat 670 ynwenners (2021).
Skiednis
Tull en 't Waal leit op in streamrêch noardlik fan de Lek en ûntstie mooglik by it oanmeitsjen fan lân yn de tsiende en alfde iuw yn dy omkriten. De kavels op de streamrêch binne net regelmjittich en binne net allegear like lang. De Tullske en Waalske wjittering waarden doe groeven foar de ôfwettering. It doarp foarme tsjerklik en bestjoerlik ien hiel mei it eastlik lizzende Honswijk en it oan oare kant de Lek lizzende Gasperden, hjoed-de-dei Hagestein. De Utertske kapittels fan de Dom en Ald-Múnster hie in state yn eigendom dêre. It doarp bestie ynearsten út twa parten. 't Waal lei op it plak fan it hjoeddeistige doarp en Tull justjes súdlik. It doarp 't Waal, it karspel, grinzge yn it westen oan it gerjocht Vreeswijk en eastlik oan it lângoed Blasenburg. Tull hie in nôtmûne en fjouwer grutte pleatsen lei oan de wjerskanten fan de Uitweg en oan it kanaal Snel dat de grins mei Honswijk foarme. Nei in skeel tusken de greve fan Culemborg en de hear fan Asperen waard dy grins yn 1338 fêstlein, dêr't Honswijk by Culemborg en Tull en 't Waal by Asperen by hearren bleaune.
De famylje Fan Asperen bleau oant yn de fyftjinde iuw de besitter fan it gerjocht. Dêrnei wikselet it eigendom gauris fan eigener oant jonkhear Adriaan Ram, ambachtshear fan Schalkwijk, it hearlikheid yn de santjinde iuw kocht. Hy bleau lykwols katolyk yn de snuorje fan de reformaasje en de Steaten fan Utert joegen him fan alle funksjes yn 1651 dien en waard er foar tsien jier ferballe. Twongen troch skulden, liet de famylje it gerjocht Tull en 't Waal feile, dêr't de Utertske regint Gaspar Cornelis Schade de besitter by waard. Dy syn famylje hold it yn besit oant 1795. Yn 1812 waard it eardere gerjocht in gemeente.
Yn 1815 waard it fort Werk aan de Waalse Wetering as part fan de Nije Hollânske Wetterliny boud.
Geografy
It doarp leit in pear kilometer súdlik fan it plak Houten en justjes noardlik fan de rivier de Lek en leit yn in poldergea. It doarp leit justjes eastlik fan de Rykswei 27. Oan oare kant de rykswei en it Lekkanaal leit Vreeswijk dat hjoed-de-dei in wyk fan Nieuwegein is.
Baflo
It wapen fan Baflo is ôflaat fan it wapen fan Rudolf Agricola, de bekende humanist dy't yn Baflo berne is. It doarp is boud op en om de wierde dy't om likernôch 600 foar Kristus oanlein is. Op de wierde fan Baflo stiet de romaanske St. Laurentiustsjerke út de 12e iuw. De tsjerke hat in frijsteande toer út de 13e iuw. By it doarp leit in stasjon oan it spoar Grins - Roodeschool.
Eardere gemeente
De gemeente Baflo hat bestien fan 1811 oant 1990. Neist Baflo bestie de gemeente út de neikommende doarpen, buorskippen en bûtenbuorren: Abbeweer, De Dingen, De Andel, Hammeland, Hiddingesyl, Lutje Marne, Lutje Saaksum, Rasquert, Saaksumhûzen en Tinallinge.
Montbéliarde
thumb|Montbeliarde-ko thumb|Keppel Montbéliarde's De Montbéliarde is in read-wyt koweras út de regio Montbéliard yn Frankryk, dat yn it foarste plak foar de molke, benammen it meitsjen fan tsiis, hâlden wurdt.
It is in middelgrutte oant grutte dûbelddoelko fan sa'n 700 kg mei in skofthichte fan likernôch 136 sm. Bollen wurde sa'n 1000 kg, mei in skofthichte fan 148 sm. De klam by it hâlden fan dizze kij leit op de molkproduksje. De bisten binne read-wyt, útsein de kop dy't wyt bliuwt.
It ras ûntstie yn it begjin fan de 18e iuw út krusings tusken lânseigen rassen fan de Franche-Comté mei Berner Simmentalers. Sadwaande lykje sy ek op Fleckvieh. Yn 1889 waard it ras offisjeel erkend en waard in stamboek oanlein.
Yn de jierren 70 fan de 20e iuw waard de Red Holstein ynkrúst yn dit ras. Ek yn dy snuorje waarden út en troch Montbéliarde-bollen ynset by it Fleckvieh, mar dat wie meastal gjin súkses. Yn de jierren '90 waard de Montbéliarde ek krúst mei de rassen Deensk read en Vorderwalder.
Synoade fan Doardt
thumb|250px|Synoade fan Doardt, 13 novimber 1618.
De Synoade fan Doardt, ek wol de Synoade fan Dordrecht neamd, wie de lêste lânlike gearkomste fan de Nederdútske Grifformearde Tsjerke ûnder de Republyk. De Synoade wie byïnoar ropppen yn opdracht fan de Steaten-ginneraal. De gearkomste waard hâlden yn 1618-1619 yn de Kloveniersdoelen yn Doardt en der wienen ek ferstjinwurdigers fan útlânske griffermearde tsjerken.
Foarsitter fan de Synoade wie dûmny Johannes Bogerman út Ljouwert.
Tjeerd van Bekkum
Tjeerd van Bekkum (Drachten, 16 novimber 1966) is in Nederlânsk bestjoerder en earder politikus fan de VVD.
Biografy
Van Bekkum is hikke en tein yn Drachten en gie nei it Ichthus Kolleezje dêr 't er syn diploma helle. Hy studearre bedriuwskunde oan de Ryksuniversiteit Grins. Dêrnei wie er ûnder oaren warber as beliedsmeiwurker fan de VVD-fraksje yn de Twadde Keamer en as polityk adviseur fan de steatssekretaris fan ferkear en wettersteat. Yn 2002 waard er wethâlder fan de doetiidske gemeente Berkel en Rodenrijs, mar trije jier letter gie Van Bekkum werom nei it noarden fan Nederlân fanwege syn beneaming ta boargemaster fan de gemeente Mearum. Fan 13 septimber 2012 ôf wie er boargemaster fan de gemeente Smellingerlân. Op 15 july 2017 ferruile er dy baan foar dy fan direkteur fan de organisaasje fan Kulturele haadstêd fan Jeropa 2018 Ljouwert. Yn septimber 2019 hold er op as direkteur fan Ljouwert-Fryslân 2018 en sûnt dy tiid is er aktyf as konsultant út syn eigen advysburo wei. Sûnt maart 2019 is Van Bekkum foarsitter fan it Oranjewâld Festival.
Dêrneist is Van Bekkum aktyf as konsultant by Van Ede & Partners yn Swolle dêr't er him dwaande hâldt mei wurkpaadcoaching en krisismanagement. Fierder hâldt er him dwaande as begelieder mei retrêtes en is er sûnt 1 febrewaris 2021 saaklik lieder fan CityProms. Koart foar de Twadde Keamerferkiezingen fan 2021 hat er syn VVD-lidmaatskip opsein.
Van Bekkum is troud en hat twa soannen.
Bartoloméus (apostel)
thumb|right|300px|Bartholomeus Bartoloméus, Bartolomeüs of Bartholomeus is ien fan de tolve apostels fan Jezus Kristus, dy't û.m. as sadanich neamd wurdt yn Mattéus 10:1-4; Markus 3:13-19; en Lukas 6:12–16. Syn folsleine namme wie wierskynlik Natanaël Bar-Tolmai.
Syn libben
Wat mei wissichheid te sizzen falt oer Bartoloméus is dat hy neamd wurdt yn de synoptyske evangeeljes en yn de Hannelingen fan de Apostels. Syn namme betsjut 'soan fan Tolomai' en teologen beskôgje Nathanael yn it Evangeelje fan Jehannes as Bartoloméus.
Ljochtfaasje
De ljochtfaasje, yn natuerkundige formules ornaris werjûn as c, en mei in hollanistyske ynterferinsje ek wol ljochtsnelheid neamd, is de faasje wêrmei't it ljocht him fuortbeweecht troch in fakuum hinne (lykas de romte). De eksakte wearde fan 'e ljochtfaasje is 299.792.458 meter per sekonde, wat delkomt op likernôch 1.080.000.000 km/h. Neffens de spesjale relativiteitsteory fan Albert Einstein is dat de maksimale faasje wêrmei't konvinsjonele matearje, enerzjy of lykfol hokker sinjaal dat ynformaasje meidraacht him troch in fakuum bewege kin.
Bartoloméus (apostel)
Syn libben
''“Filippus gie Nathanael opsykjen en sei tsjin him: ’dejinge dêr't Moazes yn de wetten en ek de profeten oer skreaun hawwe, dy hawwe wy fûn: Jezus is syn namme de soan fan Joazef út Nazaret. ‘Nazaret?’ sei Nathanael. “kin dêr wat goeds weikomme?”. Mar Fillipus hâldt fol: ‘kom mei en do silst it sjen’. Jezus seach dat Nathanael nei him ta kaam en sei oer him: ‘Der is in wiere Israelyt, yn wêr't gjin ûnearlikheid te finen is; ’Wêr kenne jo my fan?’ frege Nathanael. Jezus joech him as antwurd: ’Noch foardat Fillipus dy roppen kaam, hie ik dy al sjoen’. ‘Rabbi', sei Nathanael, ‘jo binne de soan fan god, jo binne de kening fan Israel’. Wêrop Jezus sei: ’Do leauwst omdat ik sei dat ik dy sjoen hie? Do silst noch gruttere dingen sjen‘.'' Bartoloméus hat foar yn Perzje, Mesopotaamje, Egypte en Armeenje it geloof ferkundige. Hy stoar in marteldea, hy waard yn Perzje libbend strûpt. Syn lichem is oerbrocht nei Rome. Syn feestdei is 24 augustus. It evangeelje fan Bartoloméus is apokryf en wurdt net erkend.
Ljochtfaasje
Yn praktyske termen betsjut boppesteande dat ljocht der 119 milisekonden oer docht om it ierdoerflak te berikken út in baan om 'e Ierde wei, dus bgl. fan it Ynternasjonaal Romtestasjon ISS nei it Mission Control Center fan 'e NASA yn Houston. Fan 'e Moanne ôf docht ljocht der 1,3 sekonden oer om 'e Ierde te berikken, en fan 'e Sinne ôf is ljocht 8 minuten en 17 sekonden ûnderweis nei de Ierde. It ljocht fan 'e neiste stjer is 4 jier en krapoan 21/2 moanne ûnderweis foar't it de Ierde berikt. Fan it neiste stjerrestelsel docht it ljocht der 25.000 jier oer om 'e Ierde te berikken, fan 'e oare kant fan ús eigen Molkewei 100.000 jier en fan it Andromedastjerrestelsel 21/2 miljoen jier.
Net allinne sichtber ljocht, mar alle foarmen fan elektromagnetyske strieling bewege har troch de romte mei de ljochtfaasje fuort. Foar in protte praktyske doeleinen sille ljocht en oare elektromagnetyske weagen sûnder tiidsferrin lykje te ferskinen, om't de de ljochtfaasje sa heech is en de ôfstannen sa lyts. Mar foar langere, astronomyske ôfstannen en tige gefoelige mjittings hawwe de einige faasje fan ljocht en oare elektromagnetyske strieling merkbere effekten. Trochdat it ljocht fan 'e stjerren yn elts gefal jierren, en yn protte gefallen miljoenen jierren, ûnderweis west hat foar't it de Ierde berikt, sjocht men djipper yn it ferline fan it hielal wat fierder oft de in stjer fan 'e Ierde ôfstiet. En kommunikaasje mei romtesondes kin in fertraging fan minuten of sels oeren hawwe fanwegen de ôfstân fan 'e sonde ta de Ierde.
De earste dy't tocht dat de ljochtfaasje einich wêze (in maksimum hawwe) moast, wie de filosoof Empedokles út 'e Grykske Aldheid, dy't tusken 490 en 430 f.Kr. libbe. Itselde idee waard yn 1021 troch de Arabyske gelearde Alhazen (965-1040) op 't aljemint brocht. Yn West-Jeropa mienden de Dútske astronoom Johannes Kepler (1561-1630) en de Frânske filosoof René Descartes (1596-1650) noch dat de ljochtfaasje ûneinige grut wêze moast. De Italjaanske astronoom Galileo Galilei (1564-1642) die war om 'e ljochtfaasje te mjitten, mar dat slagge him net. Dat de ljochtfaasje einich is (in maksimum hat), waard foar it earst yn 1676 fêststeld troch de Deenske astronoom Ole Rømer (1645-1710), hoewol't dyselde mei 225.000 km/s fierstente leech siet. Hy berekkene dy faasje troch de tiden te ferlykjen dêr't Io, in moanne fan Jupiter, by eltse omrin fan efter Jupiter foar it ljocht kaam, oft de planeet no tichter by of fierder fan 'e Ierde ôfstie. Dejinge dy't de korrekte ljochtfaasje bepaalde, wie de Amerikaanske natuerkundige Albert A. Michelson yn 1903.
Bartoloméus (apostel)
Ferearing
In soad ambachten kenne Bartoloméus as patroanhillige. Fan boekbiners oant bakkers en boeren, fan kleanmakkers ta skuonmakkers en learloaiers. Fanwege it útdriuwen en genêzing fan geastessykten, waard Bartoloméus om foarspraak frege tsjin senuwsykten, stûpen en hûdsykten.
Lichtaard
Lichtaard is in doarp dat by de Flieterpen heart.
Skiednis
It doarp wurdt yn de 10de iuw al neamd. Yn de kleasterkroniken fan Kleaster Fulda wurdt skreaun fan Lihdanfurth. Lichtaard is oant de reformaasje yn it besit bleaun fan in kleaster. De pastoar waard oanwiisd troch kleaster Lidlum by Tsjummearum. Ut guon boarnen blykt dat der ek noch in fikaris west hat. Dy fikaris wie dêrnjonken ek noch notaris. Yn 1580 wie der al gjin de pastoar mear. It tsjerkesulver waard doe oerdroegen oan de geus Sijts Scheltema.
Yn 1744 hie Lichtaard 63 ynwenners. Hjoed-de-dei hat it doarpke hast likefolle ynwenners, mar yn de jierren 1950 wie it ynwennertal it dûbele fan dat fan 1744.
Sûnt 2019 leit Lichtaard yn de gemeente Noardeast-Fryslân, dêrfoar lei it doarp yn sawol de gritenij as de gemeente Ferwerderadiel.
De namme
De folksetymology wol hawwe dat alle plakken om Lichtaard hinne nei harren stifters ferneamd binne. Reitsum komt sa fan Reitse. Lichtaard is net nei de stifter neamd, mar nei it aard fan de stifter. Dy moat dan net sa'n betrouber persoan west hawwe. In siswize seit dan ek: Licht aard, licht folk.
Einekoaien Lytse Geast en Ketelermar
Einekoaien Lytse Geast en Ketelermar is in natoergebiet fan 11 hektare, east fan Ljouwert ûnder de buorskippen Lytse Geast en Aldemiede. Dêr lizze in diels ferlâne marke, de Ketelermar, mei dêr omhinne in tal einekoaien yn de iepen greiden. In lânskiplike wearde krijt it gebiet troch de koaiboskjes fan de Mulderskoai, de Casteleinskoai en de Van Asperenkoai. It gebiet is allinnich tagonklik foar groepen, mar wol bûten it briedseizoen. It gebiet is yn behear by It Fryske Gea.
Lichtaard
De tsjerke
thumb|250px|left|Petrustsjerke
De Petrustsjerke is in goatyske tsjerke út de 16e iuw. Yn de noardlike muorre binne noch fragminten fan dowestien; dy't der op wize dat de tsjerke ek in foargonger hân hat.
De ynboude toer is oan de west- en eastgevel bemitsele. Oan de noard- en súdkant is hy mei planken beklaaid. Yn de toer hingje twa klokken, út 1300 en 1404. Op ien dêrfan stiet in ôfbylding fan Petrus. Lykas yn Ginnum hat de toer fan Lichtaard in smeid oerwurk. De tsjerke hat in preekstoel út 1642, mei Fryske toochpanielen.
De Boelens
thumb|260px|Holwerter Feart De rûte fan de wei fan Dokkum nei Ferwert is yn 't ferline feroare. Under oaren rûn de wei tusken Raard en Lichtaard earder súdliker, en rûn dan de Holwerter Feart bylâns wer nei it noarden. By Lichtaard wie dan in oerset, en fan dêr gie de haadferbining net troch it doarp, mar wer oan de súdkant foarby de 'Boelens', en bûgde dan in kilometer fierder oan de westkant wer nei it noarden ta. Dejinge dy't de oerset betsjinne wenne op de Boelens. It is mooglik dat der ek in herberchje west hat en dat de namme dêr fan komt.
De skoalle
Lichtaard hie mear ynwenners as Reitsum en dêrom kaam de mienskiplike skoalle yn Lichtaard te stean. De skoalle hat earst oan de súdkant fan de tsjintwurdige dyk stien. Letter kaam de skoalmaster/koster tsjinoer de toer te wenjen. Yn de foarige kosterij wie de skoalle noch oan te wizen. Syn ynkommen helle master mei út de kosterijlannen. Boppedat waard him noch wolris in baantsje as ûntfanger fan de belesting taskood. Yn 1866 waard de skoalle opheft. Der kaam doe in kristlike skoalle yn Reitsum. Om 1840 hinne is master Jan Eelkes Talsma troch Deputearre Steaten ôfset as master yn Lichtaard. Master Talsma hearde by de ôfskiedenen. Hy kaam yn konflikt mei de skoalopsjenner. De skoalopsjenners wienen meastentiids liberale dûmnys. As reden wurdt oanjûn dat Talsma tsjin de Underwiiswet fan 1806 wie en dat hy tsjin de yninting foar kowepokken wie. Neffens de wet mocht er gjin kristlik ûnderwiis jaan. De skoalle wie neutraal. De dûmnys sels joegen wol godstsjinstûnderwiis. De ôfskiedenen wienen yn mearheid tsjin de yninting tsjin kowepokken. Neffens harren wie dat in yngripen tsjin it godlik bestjoer.
Mienskip
thumb|260px|Pleats oan de Noardermieddyk Lichtaard is oansletten by doarpsbelang de Flieterpen. It doarpshûs stiet yn Reitsum.
Tsjerke
De tsjerke wurdt al sûnt de Twadde Wrâldkriich net mear brûkt foar sneinske tsjinsten. De protestanten binne oansletten by de PKN Flieterpen, dy't de tsjinsten yn Reitsum fiert.
Ferienings
Lichtaard hat mei Reitsum, Ginnum en Jannum in grut tal ferienings. Lykas oare doarpen koe Lichtaard fanâlds de buorreplicht. Dêrút is yn it doarp in doarpsferiening ûntstien. Ienris yn 't jier komme de manlju byinoar om it wol en wee fan it doarp te besprekken. thumb|260px|Tsjerkepaad
Strjitten
Flieterpsterdyk, Noardermieddyk, Reinder Brolsmawei.
Samuel Coster
thumb|Samuel Costerus (1579-1665) gravuere fan [[Reinier van Persijn]] Samuel Coster (Amsterdam, 16 septimber 1579 - dêre, 1665) wie in Nederlânsk toanielskriuwer en dokter.
Biografy
Coster wie de fyfde fan Adriaen Lennaertz, koster en timmerman, en Aeltgen Jansd. Om 1605 moat er lid west hawwe fan de Amsterdamse rederikerskeamer d'Eglantier. Faaks waard er stipe troch begoedige freonen doe't er him yn 1607 ynskriuwe liet by de universiteit yn Leien. Hy studearre earst letteren, mat promovearre 1610 ta doktor yn de medisinen. Werom yn Amsterdam waard er dokter by it Gasthûs.
Coster spile sa'n tsien jier in liedende rol yn it literêre libben fan Amsterdam, benammen wat toaniel oanbelange. Teeuwis de boer, in blijspul dat wierskynlik al yn syn Leienske tiid ûntstie, waard yn 1612 opfierd troch d'Eglantier. It stik waard ynspirearre troch in folkslietsje en Coster frofitearre fan tal fan koartswilige tema's en figueren: in hjitte man boaske oan in âld wiif, in boer foar in stedske persoan oer, in swetser fan in Westfaalsk pratende keale jonker, in Frânske parlefinkende slûchslimme abbekaat dy't mar úteinlik dochs bedragen útkomt. Yn 1613 ferskynde, yn earstoan anonym, it Spel van Tiisken vander Schilden fan Coster. Op grûn fan oerienkomsten yn styl mei syn oar wurk waard it stik oan him taskreaun.
Teffens skreau Coster it earste 'klassike' treurspul yn it Nederlânsk: Ithys. Hoewol't it foar it grutstepart yn de styl fan de pastorale skreaun is, is it tige bluodderich drama, ûntliend oan ien fan wreedste episoaden út de Metamorphosen fan Ovidius: it ferhaal fan Tereus en Procne.
Om 1615 hinne waarden de ferhâldingen yn d'Eglantier minder, âld botste op nij, Hollânsk op lânsfjemd, domme selsoerskatting op kritysk talint. It besykjen fan Hooft ta rekonstruksje fan de 'âlde keamer' waard neat. De brek kaam yn 1617, in lytse groep bejeftige lju, mei Hooft en Bredero dêrby, stichte ûnder Coster syn lieding de 'Duytsche Academie'. It wie de bedoeling om net allinne poëzy en toaniel te beoefenjen, mar boppedat ek wittenskiplike lêzingen yn it Nederlânsk te organisearjen. De universiteiten fan Leien, Frjentsjer, Hurderwyk en Grins joegen doetiids kolleezje yn it Latyn.
It ferstjerren fan Bredero, augustus 1618, tragyske politike tastannen yn deselde moanne, de terjochtstelling fan Oldenbarnevelt, maaie 1619, hawwe de kânsen fan de Akademy beheind.
Coster hie it drok as dokter dat hy hat yn de lettere jierren net folle publisearre. Wol fersoarge er noch werprintingen fan syn earder wurk en de meast wichtige Amsterdamske letterkundigen bleaune syn freonen. De doelstellingen fan de Akademy waarden 1637 realisearre mei de oprjochting fan de nije Skouboarch. Dat wie Samuel Coster syn wurk net, mar in jongere generaasje joech stal oan wat hie wold hie. It Amsterdamske Ateneum (1632) is wol opfolger fan de Akademy neamd, mar it Ateneum naam fral foarbyld oan de universiteiten en joech klassike fakken yn it Latyn, hoewol't der inkeld ek kolleezjes navigaasjekunde yn it Nederlânsk jûn waarden.
Wynmotor Lindefallei
thumb|240px|De Wynmotor Lindefallei yn 2010 De Wynmotor Lindefallei is in poldermole by Wolvegea yn de gemeente Weststellingwerf. De mole is in middelgrutte net-mealreeë Amerikaanske wynmotor, dy't in wynrêd hat mei in diameter fan 5 meter. Hy stiet ûngefear 2,5 km besúdeasten Wolvegea oan de noardljke ouwer fan de Linde yn it natoergebiet de Lindedelling. De wynmotor stie der yn 2008 ferfallen by. Hy is net te besichtigjen.
Hidde Maas
Maas makke syn telefyzjedebút yn De Arme Dieven (1966). Op it wite doek spile hy yn films as Moord in extase (1984), Wildschut (1985), Amsterdamned (1988) en The Delivery (1999). Yn de jierren '80 hie hy in haadrol yn de searje Spijkerhoek, wêryn Maas Gerard Verlinden spile. Yn 2003 en 2004 spile hy de rol fan Arthur van Walsum yn de soap Onderweg naar morgen. Yn 2005 spile hy Klompsma yn de Kameleon 2 en yn 2006 wie hy 'Chef' Stans H. Snipper yn de rige De Club van Sinterklaas. In fergelykbere rol hie hy yn febrewaris 2007 yn de film Ernst, Bobbie en de geslepen Onix.
Karl-Maria Kertbeny
thumb|Kertbeny as jongkeardel Karl-Maria Kertbeny of Károly Mária Kertbeny (berne Karl-Maria Benkert) (Wenen, 28 febrewaris 1824 – Boedapest, 23 jannewaris 1882) wie in Hongaarsk-Eastenryksk skriuwer, sjoernalist en oersetter. Hy is op it heden ferneamd meidat er de wurden homoseksualiteit en heteroseksualiteit betocht hat en dy yn 1869 yn twa brosjueres brûkt hat.
De famylje Benkert ferhuze nei Boedapest doe't er noch in bern wie. Hy fielde him likegoed thús yn Eastenryk, Dútslân as yn Hongarije. De Hongaarske skriuwer en literatuerhistoarikus Lajos Hatvany hat him sa beskreaun: "Dizze humeurige, fladderjende, ûnfolmakke skriuwer is ien fan de bêste en ûnrjochtlik fergetten Hongaarske memoireskriuwers." Hy sette wurken oer fan Hongaarske dichters en skriuwers yn it Dútsk, bygelyks dy fan Sándor Petfi, János Arany en Mór Jókai. Ta syn kunde hearden Heinrich Heine, George Sand, Alfred de Musset, Hans Christian Andersen en de bruorren Grimm.
Rudolf Agricola
thumb|180px|Rudolf Agricola
Rudolf Agricola (ek: Rodolphus Agricola Phrisius, eigentlik Roelof Huesman (mei staveringsfariaasjes) (Baflo, 17 febrewaris 1444 (of 23 augustus 1443) — Heidelberch (Dútslân), 27 oktober 1485), wie ien fan de wichtichste ier-humanistyske gelearden fan de noardlike Lege Lannen (noch foar Erasmus).
Agricola is ferneamd wurden troch syn linige Latyn en wie ien fan de earsten benoarden de Alpen dy't it Gryksk behearske. Agricola waard let yn syn libben ek in kenner fan it Hebriuwsk, wie in ûnderwiisman, muzikus, bouwer fan in tsjerkeoargel, in dichter, diplomaat en in sportman (ûnder oaren bokser!). Tsjintwurdich is er meast bekend as de skriuwer fan De inventione dialectica, as heit fan it Noard-Jeropeeske humanisme en as fûl tsjinstanner fan it Scholastisisme yn de lette 15e iuw.
Bynamme
Agricola waard doetiids Frisii soli spes decusque (Frysk: 'hoop en sieraad fan de Fryske boaiem') neamd.
Bandidos
Bandidos is in ynternasjonale motorklup dy't yn 1966 yn Houston oprjochte is. De earste lokale ôfdieling (chapter) yn Europa waard yn 1989 oprjochte yn Frankryk.
De motorklup komt gauris troch kriminele aktiviteiten yn it nijs. In rivalisearjende motorklup is de Hells Angels. It logo fan de klup is in Meksikaanske bandyt ('Bandido'), mei in grut mansjet en pistoal. Boppe it logo stiet de namme Bandidos, dêrûnder de namme fan it lân of chapter, beide yn de klupkleuren read-giel.
Clearwater (Floarida)
Clearwater is in stêd yn it súdeasten fan 'e Amerikaanske steat Floarida. It is it haadplak fan Pinellas County. Yn 2010 hie Clearwater in ynwennertal fan 107.685 minsken.
Pinzgauer
thumb|Pinzgauers yn in Alpegreide thumb|[[Feriene Steaten|Amerikaanske Pinzgauers]]
Grutte Mûne (Marrum)
De Grutte Mûne is in achtkante poldermûne by Marrum yn de gemeente Noardeast-Fryslân.
Skiednis
De mûne waard yn 1845 boud. Earder mealle de mûne likernôch 2100 pûnsmjit, mar tsjintwurdich wurket allinnich noch yn sirkwy. Ta itselde wetterskip hearde de lytsere en westliker steande Klaailânsmûne, dy't by droechte ynmealle. Yn wietere tiden mealle de Klaailânsmûne it wetter nei de Grutte Mûne, dy't it dan trochmealle nei de boezem. Earder hiene de wjukken selsswichting, dy't ferfongen binne troch Dekker streamlinenoazen mei silen en dêrnei troch fokwjukken.
Beskriuwing
De Grutte Mûne is in foarse muonts. De achtkante, reiddutsen mûne stiet op mitsele fjildmuorren en hat in stalen wjukkenkrús mei fokwjukken en Aldhollânsk hekwurk. De flecht is 23 meter.
Guernsey (ko)
thumb|right|400px|Guernsey-kij op [[Guernsey]]
De Guernsey is in ljochtbrún koweras fan it Kanaaleilân Guernsey. It ras is ferneamd om har tige smaaklike molke, har guodlikens en hurdens.
Molke
De bûtengewoane kwaliteit fan de molke makke it ras wrâldferneamd. De molke hat in heech fethalte (5%) en in aaiwytgehalte fan 3,7%. Guernsey-kij meitsje mear molke yn ferhâlding (nei lichemsmassa) mei oare kowerassen: sa'n 8.000 liter de ko it jier.
Feiten
thumb|Guernsey, kealtsje De ko waacht tusken de 450 en 500 kg, dat in bytsje mear as de Jersey. De bollen binne tusken de 600 en 700 kg, wat foar domestisearre kij net sa folle is - mar sy kinne dochs tige aggressyf út de hoeke komme.
Kinner Airster
thumb|[[Neta Snook en Amelia Earhart foar Earhart har Kinner Airster, om 1921 hinne]] thumb|Kinner Airster, foto út Aero Digest. Septimber 1926 De Kinner Airster wie in Amerikaanske ienmotorige twadekker mei twa sitplakken, ûntwurpen troch Bert Kinner en boud troch dy syn Kinner Airplane & Motor Corporation.
De Airster syn earste flecht wie yn yn 1920. It wie in ien- of twapersoans twaddekker mei iepen cockpit. De earste ienpersoans Airster waard oandreaun troch in Lawrance L-4 trije silinder stjermotor fan 60 hk (45 kW). Doe't it prototype by in testflecht delstoarte, waard it omboud ta in twasitter mei in bredere cockpit. In Airster mei de namme The Canary waard kocht troch Amelia Earhart doe't se fleanen learde. Lettere produksjefleantugen hiene in romp fan multipleks en waarden oandreaun troch ferskate 60 hk (45 kW) motors.
Yn 1927 produsearre it bedriuw in fariant mei trije sitplakken, oandreaun troch in 100 hk (75 kW) Kinner K -2 motor. De lêste Airster waard yn 1927 boud. De ûntwerprjochten waarden yn 1929 ferkocht oan Crown Carriage Works, dy 't in ferzje produsearre mei de namme Crown B -3.
Pieter Kooistra
Pieter Kooistra (Ljouwert, 24 juny 1922 - Tiel, 5 maaie 1998) wie in Nederlânske skilder, grafikus, fotograaf, byldhouwer en skriuwer.
Libben en wurk
Kooistra wie autodidakt. Hy wurke benammen ekspresjonistysk-fauvistysk, yn Ljouwert, Bergen, Skylge, Amsterdam en sûnt 1974 yn Varik. Syn foarnaamste ûnderwerpen wiene lânskippen, neakenfiguren en non-figuratyf wurk. Yn Nederlân is hy bekend wurden as de geastlik heit fan de keunstútlien/artoteek. Hy fûn dat in keunstwurk in middel is om bewustwurding fan ienheid yn ferskaat, lykas it libben sels, en woe dit ideaal tichter by de gewoane minsken bringe.
Pieter Kooistra wie tige sosjaal belutsen. Hy wie oprjochter fan de stichting "Uno-inkomen", grif de alderearste organisaasje dy't pleite foar in wrâldwiid basisynkommen.
Kooistra organisearre byldenrûtes fan syn wurken yn stêden as Amsterdam, Alphen oan de Ryn, Ridderkerk en Tiel. Yn 1978 ûnthulde de gemeente Tiel syn bylderûte, de Collectie Straatbeeld. Hy hie opdracht krigen om by de skouboarch Agnietenhof in keunstwurk del te setten. Kooistra berekkene lykwols dat hy mei in leaseplan foar bedriuwen wol tolwe bylden meitsje koe. Hy makke tolwe monumintale geometrysk-abstrakte bylden fan messing en aluminium. Al gau waard dúdlik dat it realisearjen fan tolwe bylden foar de priis fan ien technysk skealik útpakte: ien byld waard fan syn sokkel riden, in oarenien foel om by in stoarm. Yn 1980 wiene der noch mar fjouwer bylden yntakt. Yn 2006 is ien fan de fjouwer oerbleaune bylden restaurearre en opnij delsetten by de Waalkaai. Mei in oar byld by de Sint Maartenstsjerke jout it in diel fan de histoarje wer fan in bysûnder projekt fan in markante keunstner.
Pieter Kooistra hat in soad kjeunst neiliten oan de stichting Uno-inkomen, om te ruiljen tsjin needsaaklike oankeapen. In grut oantal skilderijen is te sjen yn it Fearhûs yn Varik (sjoch in presintaasje fan skilderijen en beweegjend grafyk op de website fan stichting Uno-inkomen).
Hells Angels
De earste chapter yn Europa waard yn 1970 oprjochte yn Switserlân. Yn Fryslân hawwe de Hells Angels in chapter yn Harns. Yn 2006 woe it Iepenbier Ministearje woe de Harnzer chapter ferbiede, omdat de motorklup in kriminele organisaasje wêze soe. De rjochtbank yn Ljouwert en de Hege Rie besleaten om de Harnzer chapter, net te ferbieden.
Op 29 maaie 2019 bepaalde de rjochtbank yn Utert, dat it dien wêze moat mei alle aktiviteiten fan de Hells Angels en de klup ferbean wurdt. Dêrmei waard foar it earst in totaalferbod foar de klup yn in lân oplein.
Johan Hilgers
thumb|250px|Johan Hilgers en monteur Jan Verhagen, 1910 Johan Willem Emile Louis Hilgers, ek wol Jan Hilgers (Probolinggo (Yndoneezje), 19 desimber 1886 - finzenekamp by Ngawy (Yndoneezje), 21 july 1945) wie in Nederlânske loftfeartpionier en de earste Nederlanner dy't boppe Nederlân fleach yn in motorisearre tastel swierder as lucht.
List fan Amerikaanske presidinten
Hjir folget de list fan alle Amerikaanske presidinten.
Halûndersk
It Halûndersk, ynlânske namme Halunder, is it Noard-Fryske dialekt fan it eilân Helgolân.
Helgolân wie fierût it earste eilân dat yn de tiid fan de Fryske ekspânsje yn de Midsiuwen kolonisearre waard - it tsjintwurdige Noard-Fryslân kaam earst letter. It dialekt fan Helgolân stiet, netstjinsteande it grutte isolemint wêryn de eilanners ferkeare, relatyf ticht by de dialekten fan Föhr, Amrum en Sylt - it Fering, Öömrang resp. Söl'ring - dy't meiïnoar it Eilân-Noard-Frysk foarmje. Opfallend yn ferhâlding mei de oare Noard-Fryske dialekten is it behâld fan de ûtgangen -e en -en.
It Halûndersk wurdt noch troch 500 fan de 1500 bewenners sprutsen. Hja kinne oan de pleatslike folkshegeskoalle kursussen Halûndersk folgje. Bûtendat wurdt it op skoalle oan de bern jûn.
Telle
(ien oant en mei tolve)
iaan
tau
tree
schtjuur
fiu
seeben
ach
neägen
tain
elben
twallow
Dagen fan de wike
mundai
taisdai
medderweeken
tünnersdai
fraidai
senin
sendai
Hjoed, juster, moarn
dollung (hjoed)
mollung (fannemoarn)
illung (jûn)
mooin (moarn)
Kleuren
bli (blau)
road (read)
witt (wyt)
swaart (swart)
gri (griis)
green (grien)
Famylje
ool'n (âlden)
voor (heit/fader)
mem (mem)
bapi (heity)
memi (memmy)
groovoor (pake)
oti (beppe)
gogo (pake)
Persoanlike foarnamwurden
ik, mi (ik, my)
di, di (do, dy)
dji, her (sy, har)
deät (it)
wi, is (wy, ús)
djüm (jimme)
dja (sy)
Annen
thumb| Hunebêd D9 yn Annen Annen is in esdoarp yn de gemeente Aa en Hunze, oant 1998 haadplak fan de gemeente Anloo, mei gemeentehûs; 3354 ynwenners (2000), 1424 wenningen (2000) en hat de grutste brink fan Drinte; noardwestlik fan it doarp leit in - skeind - hunebêd (D9). Tusken it doarp en de Hunze lizze de Annergrienlannen mei in wetterwingebiet (kearn fan in grutte pingoruïne) en pompstasjon. Yn de 14e iuw waard de namme skreaun as Anne(n) (1309) en oant Annen (1382). Twa mooglike betsjuttings:
Wynmotor De Miente
thumb|274px|Wynmotor De Miente De Wynmotor De Miente is in poldermole tichtby Wolvegea yn de gemeente Weststellingwerf. De mole is in middelgrutte net-mealreeë Amerikaanske wynmotor, dy't in wynrêd hat mei in diameter fan 3,5 meter. Hy stiet noch gjin kilometer ten suden fan Wolvegea yn de buert fan it sânwinningsgebiet De Miente. De wynmotor wie yn 2008 yn ferfallen tastân. Hy kin oant op inkele meters benei komd wurde.
Jelle Tjessinga
thumb|Jelle Tjessinga as griffier, 1935
Jelle Cornelis Tjessinga (Minnertsgea, 13 juny 1885 - 19 novimber 1962) wie in jurist. Wurke earst yn de hannel as sûkereifabrikant. Die dêrnei in rjochtestúdzje en promovearre oan de Frije Universiteit fan Amsterdam. Skreau ek oer it âlde Fryske rjocht. Wie griffier fan Provinsjale Steaten fan Fryslân tusken 1927 - 1946.
Midfrysk
It Midfrysk wie it Westerlauwersk Frysk sa't dat yn 'e snuorje tusken om-ende-by 1550 oant 1820 sprutsen waard. Oars as dat it gefal wie mei de foargeande Aldfryske perioade, waard der yn it Midfryske tiidrek net in protte yn it Frysk skreaun. De wichtichste útsûndering op dy regel is it oeuvre fan 'e grutte skriuwer en dichter Gysbert Japiks.
Skiednis
Taalkundich soe miskien al it Frysk fan nei 1450 eins ta it Midfrysk rekkene wurde moatte, mei't it saneamde "lette Aldfrysk" út 'e lêste iuw fan it Aldfryske tiidrek neffens ûndersikers as Reitze Jonkman en Arjen Versloot eins mear oerienkomsten fertoant mei it Midfrysk as mei it iere Aldfrysk. Tradisjoneel wurdt lykwols it jier 1550 oanholden foar de grins tusken Ald- en Midfrysk, al gie it dêrby yn alle gefallen om in tige stadige oergong, sadat eltse skiedsline eins arbitrêr is.
Neffens de tradisjonele opfettings foel it begjin fan 'e Midfryske perioade rûchwei gear mei de ein fan 'e Midsiuwen (1500) en it útbrekken fan 'e Tachtichjierrige Oarloch (1568). Troch de oerhearsking fan Fryslân troch de Saksers (en letter troch de Habsburgers) wie oan 'e ein fan 'e fjirtjinde iuw it Frysk as skriuwtaal yn ûnbrûk rekke, wat foar in grut part debet wie oan it feit dat it yn Fryslân as bestjoerstaal ferfongen waard troch it Hollânsk. Hoewol't der mei de fêstiging fan 'e Republyk fan de Feriene Nederlannen, yn 1585, in nije snuorje fan frijheid oanbriek, krige it Frysk syn âlde posysje fan foar 1498 doe net werom.
Dat hie alles te krijen mei de opkomst fan Hollân as it oerhearskjende part fan 'e Republyk, en mei de dêrmei mank geande posysje fan it Hollânsk as de dominante taal yn bestjoerlike, juridyske en religieuze oangelegenheden. Benammen it ferskinen fan 'e Steatefertaling (fan 'e Bibel), yn 1637, wie in mylpeal foar de ynfloed en de fersprieding fan 'e opkommende Nederlânske standerttaal (dy't fierhinne op it Hollânsk basearre wie) en hie desastreuze gefolgen foar de politike en maatskiplike status en it taaleigen fan it Frysk en de oare minderheidstalen en dialekten yn 'e Republyk.
Sadwaande waard der yn it Midfryske tiidrek hast neat yn it Frysk skreaun, útsein sprekwurdesamlings en it wurk fan gelegenheidsdichters. De grutte útsûndering op dy regel wie Gysbert Japiks (1603-1666), in skoalmaster en foarsjonger út Boalsert, en ien fan 'e grutste skriuwers en dichters dy't it Frysk ea fuortbrocht hat. Mei syn dichtwurk, oersettings, brieven en benammen de postúm yn 1668 ferskynde Friesche Rymlerye lei hy de grûnslach foar de moderne Fryske literatuer en stavering. Oare, minder bekende Midfryske skriuwers wiene Feike Hiddes van der Ploeg, Eelke Meinerts, Jan Althuysen en Simen Althuysen. Doe't him om 1820 hinne in nije generaasje Fryske skriuwers oppenearre, mei as foarnaamste fertsjintwurdigers de bruorren Joast en Eeltsje Hiddes Halbertsma, waard dat sjoen as it begjin fan it Nijfryske tiidrek, temear om't dat gearfoel mei it ûntstean fan 'e nijere brekking, in taalkundige fernijing, yn 'e measte Fryske dialekten.
Periodisearring
Der is frijwat diskusje oer de term en it begryp "Midfrysk". Dat hâldt ferbân mei it feit dat by in protte oare talen de middelste en moderne taalperioaden folle earder begjinne. Sa einiget yn it Nederlânsk de Aldnederlânske perioade al yn 1100, wêrnei't it Midnederlânske tiidrek fan 1100 oant 1500 rint en it Nijnederlânsk fan 1500 oant no. De measte oare Westjeropeeske talen litte in soartgelikens byld sjen. De reden foar de lettere periodisearring yn it Frysk is dat dy taal frij behâldend wie, mei as gefolch dat taalkundige fernijings dy't yn besibbe talen al yn 'e Midsiuwen plakfûn hiene, yn it Frysk pas nei 1500 trochfierd waarden. No is it Aldfrysk allinne yn skreaune foarm oerlevere, en it is net wis oft de skriuwtaal wol (hielendal) oerienkaam mei de sprektaal. Taalkundige Pieter Duijff wiisde der yn in útjefte út 2002 op dat it oerlevere Aldfrysk frijwol allegear yn 'e foarm fan wetsteksten is, dy't gauris tige behâldend yn har taalgebrûk binne. Mei oare wurden: it soe skoan kinne dat de sprektaal him doe al folle fierder ûntwikkele hie.
Yn elts gefal kin steld wurde dat it Frysk út 'e tiid fan Gysbert Japiks op guon mêden folle minder konservatyf wie as it Nijnederlânsk út deselde tiid. Sa hie it Frysk doe syn namfallestelsel al ferlern, wylst dat yn it Nederlânsk noch bestie (al begûn it doe dêr ek ôf te broazeljen). Guon taalkundigen pleitsje derfoar om 'e beneaming "Midfrysk" te ferfangen troch "Ier Nijfrysk"; dêrút soe dan blike moatte dat it Frysk de middelste taalfaze, alteast yn 'e skriuwtaal, fierhinne oerslein hat. It liket der trouwens net op dat de foarstanners fan dit omnamjen mei gauwens har sin krije sille, om't de measte saakkundigen soks as it ferhingjen fan labeltsjes beskôgje (dat oan 'e ûnderlizzende kwestje neat feroaret) en om't de term "Midfrysk" no ienris ynboargere rekke is.
Wurdboek
Jelle Hendriks Brouwer wie al yn 'e midden fan 'e tweintichste iuw dwaande mei de tariedings foar in Midfrysk wurdboek. Earst tusken 2003 en 2005 is lykwols troch de Fryske Akademy in taaldatabank opset dêr't alle Midfryske teksten yn ferwurke binne. As twadde stap fan dit projekt sil út dy ynformaasje no it Midfrysk wurdboek ekstrahearre wurde.
Tyra Banxxx
Tyra Banxxx, echte namme: Alana Andersen (25 jannewaris 1973), is in Amerikaansk pornografysk aktrise fan Afro-Amerikaansk komôf, dy't berne is yn Los Angeles, yn 'e steat Kalifornje. Hja hat yn it ferline ek wol oare artystenammen brûkt, lykas Tyra Spanks, Alana, Tyra Banks, Tyra en Tyra Banx.
Marinus van Meel
thumb|Marinus van Meel oan de stjoerkneppel (1911) Marinus van Meel (Rotterdam, 28 novimber 1880 – Den Haach, 12 juny 1958) wie in Nederlânske fleander en fleanmasinebouwer.
Van Meel kaam út in Rotterdamske sakefamylje en wurke nei't er skoalle ôfmakke hie as tsiiseksporteur. Hy krige niget oan de fleanderij doet er in fleandemonstraasje fan de Belgyske fleander Jan Olieslagers yn 1910 bywenne. Op de fleanskoalle fan Henri Farman yn Frankryk helle hy op 11 maaie 1911 syn fleanbrevet, nr. 511. By Farman kocht er ek syn earste fleanmasine, wêrmei't er dielnaam oan de etappe Luik-Soesterberg fan de Jeropeeske Rûnflecht. Yn septimber fan dat jier die er ek mei oan militêre oefenings; de earste kear dat fleanmasines belutsen wiene by oefenings fan it Nederlânske leger.
Yn 1912 boude Van Meel, wilens oant wurk by de firma Verwey & Lugard te Soesterberg, syn earste eigen fleantúch, in ferbettere ferzje fan de Farman III. In twadde tastel folge yn 1913, de saneamde Brik. Dit tastel waard troch de krekt oprjochte Loftfeartôfdieling (LFO) fan it leger hierd en letter kocht. It wie doe de earste Nederlânske militêre fleanmasine. De Wetterbrik wie in selde tastel, mar dan mei driuwers útrist. Dêrmei makke Van Meel flechten fan de Waal ôf by Tiel. Yn 1914 ferûngelokke dit tastel by in demonstraasje foar de marine. Wol waard itselde jier in twadde 'Brik' oan de LFO levere. Van Meel hat doe in skoft eigner west fan de NV Van Meel's Vliegtuigenfabriek, earst yn Soesterberg en letter yn Gilze-Rijen; dit wie it fabryk dy't 'de Brik II' oan it leger levere, in fergrutte ferzje fan de earste Brik. Doe't de Earste Wrâldkriich útbriek waard Van Meel as fleander koarte tiid mobilisearre. Nei tsjinst luts er him werom út de fleanderij. Fan 1936 ôf wie er direkteur fan 'Van Meel Koalen- en Skipfeartbedriuw' yn Rotterdam.
Yn 1952 makke er mei Gerben Sonderman syn lêste flecht boppe Nederlân yn in striellesfleantúch fan het type Fokker S.14. Van Meel stoar thús oan de Koningin Emmakade yn De Haach yn de âldens fan 77 jier.
Roberto Heras
Roberto Heras Hernández (Béjar, 21 febrewaris 1974) is in earder Spaansk hurdfytser en wie fjouwer kear winner fan de Omgong fan Spanje. Dêrneist wûn er ien kear de Omgong fan Kataloanje.
Karriêre
As hurdfytser by de amateurs foel Heras al op troch yn 1995 tredde te wurden by it nasjonale kampioenskip op 'e dyk. Ek waard er tredde by de Omgong fan Spanje foar amateurs.
Yn itselde jier waard Heras prof-hurdfytser by Kelme. Yn 2001 makke er de oerstap nei US Postal it team fan Lance Armstrong. Fan 2004 ôf wie Heras kopman yn it team fan Liberty Seguros. Hy waard sjoen as kânshawwer om Armstrong fan syn sechsde giele trui ôf te hâlden yn de Omgong fan Frankryk fan 2004, mar moast fanwegen sykte opjaan. Ek yn de Omgong fan Frankryk 2005 ried er teloarstellend.
Benammen de Omgong fan Spanje lei him goed. Njonken in tredde en in twadde plak, behelle er sawol yn 2000, 2003, 2004 as yn 2005 de oerwinning, wêrmei't er rekôrhâlder fan it tal einoerwinnings oant no ta (2022) waard.
Yn novimber 2005 die bliken dat er yn de ôfslutende tiidrit fan de Omgong fan Spanje posityf teste wie op erytropoëtine, better bekend as epo. Yn febrewaris 2006 waard bekend dat Heras foar twa jier útsletten wurde soe. It betsjutte de ein fan syn karriêre as hurdfytser. Op 29 desimber 2007 kundige Roberto Heras offisjeel syn ôfskied fan de hurdfytssport oan.
Op 24 juny 2011 waard bekend dat Heras syn oerwinning fan 2005 weromkrige. In Spaansk Hof bepaalde, dat de oanbelangjende bloedstalen net goed bewarre wiene, en dêrom gjin bewiis opsmite koene. Heras begûn in proseduere om skeafergoeding, en op 9 maaie 2017 waard Heras troch it Heechgerjochtshof in bedrach ta fan 725.000 euro takend, de helte fan syn jiersalaris yn 2005
Wynmotor Aldeberkeap
thumb|240px|De Wynmotor Aldeberkeap yn 2007 De Wynmotor Aldeberkeap is in poldermole by Aldeberkeap yn de gemeente Eaststellingwerf. De mole is in middelgrutte Amerikaanske wynmotor mei in wynrêd fan 12 blêden en in diameter fan 3,5 meter. It boujier is ûnbekend. De wynmotor stiet mear as in kilometer ten suden fan Aldeberkeap oan de súdlike ouwer fan De Linde yn in natoergebiet. Hy is net te besichtigjen.
Nikolaaskleaster (Verchotoerje)
It Nikolaaskleaster is in russysk-otterdoks kleaster yn de stêd Verchotoerje yn de oblast Sverdlovsk, Ruslân.
Stifting
It kleaster waard yn 1604 troch de muonts Jona stifte op in heuvel tusken de rivieren de Каlаtsjik en de Svijaga, dy't útmûnje op de Toera. De muonts wie ôfkomstich út Europeesk Ruslân en it is net bekend hoe lang oft er it kleaster liede. Oant 1704 wie it libben yn it fierder net sa bekende kleaster dreech, al stie it ûnder beskerming fan de tsaren. Dat feroare yn dat jier op 12 septimber, doe't de reliken fan de russyske hillige Sint-Simeon (± 1607-1642/1659) út Merkûsjino oerbrocht nei it Nikolaaskleaster oerbrocht waarden. Mei de komst fan de reliken sette in beafearttradysje útein en yn 1864 waard foar de hillige in sulveren skryn makke. Sawol eartiids as hjoeddedei foarmje dy reliken in wichtich doel foar grutte tallen pylgers.
Bou katedraal
thumb|left|250px|Кrúsferheffingskatedraal Yn 1904 fierde it kleaster it 300-jierrich jubileum fan it bestean fan it kleaster en de 200e jierdei fan de komst fan de reliken fan de hillige Siméon. Ta oantinken fan dy fieringen waard op 12 septimber 1905 útein set mei de bou fan in stiennen katedraal mei trije faience-ikonostazes. De katedraal, ien fan de grutste katedralen fan Ruslân, waard op 11 september 1913 wijd, it jier dat it hiele lân it 300-jierrich jubileum fan de Romanov-dynasty fierde. Troch Raspûtin ûnderhold de keizerlike famylje oan it begjin fan de 20e iuw waarme bannen mei it kleaster. By de ynwijing fan de katedraal droech de abt in gewaad, dat makke wie fan de kroaningsjurk fan de keizerin, dy't hja mei eigen hân borduerd hie. Der waard ek in houten gasteferbliuw boud foar de keizerlike famylje om de ynwijing by te wenjen, mar dy wie ferhindere en koene de plechtichheden net bywenje.
Sovjet-tiid
thumb|260px|Skryn fan Sint-Siméon Yn 1920 waard de lêste archimandryt fan it kleaster Ksenofont (wrâldske namme Konstantin Petrovitsj Medvedev) oppakt en nei de finzenis fan Jekaterineburch stjoerd op beskuldiging fan gearwurking mei it Wite Leger fan Koltsjak. Letter waard er noch in pear kear oppakt en nei de lêste arrestaasje waard er ferballe nei de kampen foar it oanlizzen fan it Wite-Seekanaal. Oer syn lot is fierder neat bekend, mar yn 1989 is er rehabilitearre.