cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Regensburg
Nei 1945
Yn 2006 waard it histoaryske sintrum mei it stedsdiel Stadtamhof oan de oare kant fan de Donau tafoege oan de list fan it wrâlderfgoed fan UNESCO. Regensburg is noardlik fan de Alpen ien fan de grutste midsiuwske stêden.
Garmisch-Partenkirchen (Landkreis)
Garmisch-Partenkirchen is in bestjoerlik distrikt yn de Dútske dielsteat Beieren en hat 86.588 ynwenners. It distrikt waard oprjochte yn 1939.
Tileman Dothias Wiarda
thumb|Tileman Dothias Wiarda Tileman Dothias Wiarda (Emden, 18 oktober 1746 – Auwerk, 7 maart 1826) wie in East-Fryske skiedkundige, publisist en earste sekretaris fan it Ostfriesische Landschaft.
Neist in Ostfriesische Geschichte (1791) yn 10 dielen skreau er in  Altfriesisches Wörterbuch (1786), in wurk oer de Dútske foar- en famyljenammen (Ueber deutsche Vornamen und Geschlechtsnamen) en twa âldfryske lânrjochten. Yn ferskate tydskriften ferskynden syn bydragen, benammen Over de kruistogten der Friezen naar Palestina, en oer mystika Antoinette Bourignon yn de Oost Friesche Mannigfaltigkeiten. Yn de ''Allgemeine litter. Anzeiger ferskynden fan him ûnder oaren stikken oer de yn Kampen en Ljouwert printe Oud-Friesche Landregten''.
Hy wie lid tredde klasse fan it Keninklik Nederlânsk Ynstitút. Sa skreau er in skiedkundige beskôging fan de ''Lex. Frisionum antiqua'' yn 1811; wol printe, mar net yn 'e hannel kaam. Neist lid fan in tal bûtenlânske genoatskippen, wie er ek lid fan it Grinzer genoatskip: Pro excolendo jure patrio. Fierders wie er yn tal fan funksjes nuttich foar syn heitelân en hie er in treflik útsochte bibleteek en in samling East-Fryske munten. Hy stoar as lânsyndikus en hofried op 7 maart 1826.
Hy troude op 11 septimber 1782 yn Auwerk mei Teelke Susanna de Pottere (1752-1800).
Brânmûs
De brânmûs (Latynske namme: Apodemus agrarius) is in sûchdier út it skift fan 'e kjifdieren (Rodentia), de famylje fan 'e mûseftigen (Muridae) en it skaai fan 'e boskmûzen (Apodemus), dat yn hast hiel East-Jeropa libbet en fierders yn dielen fan Midden-Jeropa, westlik Aazje en East-Aazje. Yn Nederlân komt er net foar. Hy liket sterk op oare soarten boskmûzen, mar ûnderskiedt him dêrfan troch in swarte streek oer de rêch. De brânmûs is it naust besibbe oan 'e chevrierboskmûs.
Fersprieding
De brânmûs is lânseigen yn it grutste part fan East-Jeropa, ynklusyf Poalen, de Baltyske steaten, súdlik Finlân, it grutste part fan Slowakije, hast hiel Hongarije, eastlik Sloveenje, noardlik en eastlik Kroaasje, noardeastlik Bosnje, hiel Servje, Kosovo en Bulgarije, it uterste noardeasten fan Montenegro, it grutste part fan Masedoanje en noardeastlik Grikelân. Yn Midden-Jeropa libbet er yn 'e noardlike grinsstripe fan 'e Tsjechyske Republyk en fierders yn grutte dielen fan Dútslân, hast de hiele eardere DDR ynbegrepen. Yn Denemark komt er foar yn it uterste súdeasten fan Jutlân. Isolearre populaasjes besteane by de Noardseekust fan Sleeswyk-Holstein lâns (Noard-Fryslân ynbegrepen), en fierders op 'e Po-Flakte fan noardlik Itaalje mei útrinners nei Istrje en súdeastlik Switserlân.
Yn 'e rest fan West- en Súd-Jeropa ûntbrekt de brânmûs, krekt as yn Skandinaavje en noardlik Ruslân. Yn súdlik Ruslân komt er oant yn 'e Kaukasus foar, en yn Abgaazje. Bûten Jeropa libbet de brânmûs op 'e steppen fan súdwestlik Sibearje en noardlik en eastlik Kazachstan oant yn Kirgyzje en Sina ta. Der bestiet in twadde grut ferspriedingsgebiet yn East-Aazje, dat net yn ferbining stiet mei it ferspriedingsgebiet yn westlik Aazje en Jeropa. Dat beslacht de Russyske Kustterritoarium en oangrinzgjende gebietsdielen yn it Fiere Easten, Mantsjoerije, Koreä, eastlik en sintraal Sina, Taiwan en in lyts hoekje fan noardlik Birma.
Uterlike skaaimerken
De brânmûs hat trochinoar in kop-romplingte fan 8-12½ sm, mei in sturtlingte fan 6½-9½ sm en in gewicht fan trochinoar 15-30 g mei útsjitters nei 50 g. Hy liket sterk op 'e boskmûs (Apodemus sylvaticus), mar ûnderskiedt him dêrfan troch in 2-3 mm brede, skerpbegrinzge swarte streek dy't yn 'e lingterjochting oer de midden fan 'e kop, nekke en rêch rint, begjinnend tusken de eagen en einigjend by de sturt. It hier op 'e rêch is gielbrunich oant dûnkerreadbrún en sjocht der minder glêd út as by de boskmûs. Op 'e bealch is it hier witich of griiswyt. De earen binne koarter en de eagen lytser as by de boskmûs, en de sturt hat in dúdlik ribbelich foarkommen, mei 120-140 ringen. Jonge eksimplaren en hiel âlde brânmûzen hawwe in folle grizere pels. Jongere bisten hawwe ek in bredere rêchstreek.
Hâlden en dragen
Brânmûzen binne sawol deis as nachts warber, mar nachts mear as deis. Se binne minder beweeglik as de boskmûs (Apodemus sylvaticus) en libje mear op 'e grûn, mei't se net sa goed klimme kinne. As er moat, graaft de brânmûs sels gongen mei nêst- en foarrieromten, mar hy bewennet faker en leaver de ferlitten hoalen fan oare lytse sûchdieren. Yn ferhâlding ta de boskmûs bringt er folle mear tiid ûnder de grûn troch. De mantsjes hawwe in folle grutter territoarium as de wyfkes, mar fierder is oer de grutte fan it wengebiet fan yndividuële eksimplaren net folle bekend.
De brânmûs hat in relatyf koarte peartiid, dy't fan april oant septimber rint. In wyfke kin jiers 3-5 smeten mei trochinoar 6 jongen te wrâld bringe, dy't frij flot geslachtsryp wurde, sadat de populaasje ûnder geunstige omstannichheden fluch oanwinne kin. De poplaasjetichtheid lit noch frijwat ferskil sjen, mar it abslute maksimum dat fêststeld is, wie 97 eksimplaren op in gebiet mei strewelleguod fan 0,15 ha (wat delkomme soe op 650 bisten de ha). Rôfdieren dêr't brânmûzen foar oppasse moatte, binne benammentlik rôffûgels, lykas ferskate soarten ûlen. Fierders wurdt de grutte fan 'e populaasjes ek beheind troch brekme oan fretten, stjalpreinbuien dy't hoalen folrinne litte sadat de bisten fersûpe en (te) ier ynfallende froast.
Fretten
As fretten hawwe brânmûzen fral plantaardich materiaal, lykas knoppen, fruchten, nuten en sied, mar dêrnjonken ek in protte ynsekten en ynsektelarven, spinnen, wjirms en slakken. Dierlik fretten makket by de brânmûs in grutter part fan it menu út as by de boskmûs. Hjerstmis lizze brânmûzen winterfoarrieden oan.
Status
De brânmûs hat de IUCN-status fan "net bedrige", om't er yn syn ferspriedingsgebiet noch rûnom foarkomt. Feitliks is er it meast algemien foarkommende pleachdier op it mêd fan 'e lânbou fan hiel East-Jeropa. En ek wurdt er faak beskôge as in drager fan sykten dy't assosjearre wurde mei mûseftigen.
Synonimen
Wittenskiplike nammen dy't algemien akseptearre wurde as synonimen fan 'e brânmûs (Apodemus agrarius Pallas, 1771) binne: Apodemus albostriatus Bechstein, 1801; Apodemus caucasicus Kuznetzov, 1944; Apodemus chejuensis Johnson and Jones, 1955; Apodemus coreae Thomas, 1908; Apodemus gloveri Kuroda, 1939; Apodemus harti Thomas, 1898; Apodemus henrici Lehmann, 1970; Apodemus insulaemus Tokuda, 1939 en 1941; Apodemus istrianus Kryštufek, 1985; Apodemus kahmanni Malec and Storch, 1963; Apodemus karelicus Ehrström, 1914; Apodemus maculatus Bechstein, 1801; Apodemus mantchuricus Thomas, 1898; Apodemus nicolskii Charlemagne, 1933; Apodemus nikolskii Migouline, 1927; Apodemus ningpoensis Swinhoe, 1870; Apodemus ognevi Johansen, 1923; Apodemus pallescens Johnson and Jones, 1955; Apodemus pallidior Thomas, 1908, Apodemus pratensis Ockskay, 1831; Apodemus rubens Oken, 1816; Apodemus septentrionalis Ognev, 1924; Apodemus tianschanicus Ognev, 1940; en Apodemus volgensis Kuznetzov, 1944.
List fan planetoïden 95501-95600
Dit is in list fan planetoïden 95501-95600.
Maatskippij (ûndernimming)
In maatskippij kin yn Nederlân in ûndernimming of in bedriuw betsjutte, sa as de KLM of NAM. In maatskippij yn ekonomyske sin kin de foarm hawwe fan bygelyks in besletten fennoatskip (B.V.), kommanditêre fennoatskip, fennoatskip ûnder firma (V.O.F.), of in namleaze fennoatskip (N.V.).
In maatskippij kin ek in bepaalde soarte feriening oantsjutte, sa as e Maatskippij ta Nut fan 't Algemien.
List fan planetoïden 95601-95700
Dit is in list fan planetoïden 95601-95700.
List fan planetoïden 95701-95800
Dit is in list fan planetoïden 95701-95800.
Torsten Haß
Torsten Haß (Neumünster, 21 novimber 1970) is in Dútske bibletekaris en skriuwer fan literêre romans en koarte ferhalen, toanielstikken en gedichten.
Olympyske Simmerspullen 1928
De Olympyske Simmerspullen 1928, offisjeel de Spullen fan de IXe Olympiade, wienen de achtste Spullen yn de rige fan de moderne Olympyske Spullen. De Spullen waarden yn Amsterdam, Nederlân holden.
De Olympyske Spullen fan 1928 wienen de earste Spullen dêr't De Coubertin net de foarsitter fan wie. De Coubertin hie yn 1925 it foarsitterskip oan de Belch Henri de Baillet-Latour jûn.
Medaljespegel
Mei-inoar waarden der 327 medaljes útrikt. It YOK stelde offisjeel gjin medaljeklassemint op, mar joech dochs in medaljetabel foar kundskip. Yn it klassemint wurdt earst sjoen nei it tal gouden medaljes, dan nei it tal sulveren medaljes en dan nei it tal brûnzen medaljes.
Yn de ûndersteande tabel stiet de top-10 fan de Olympyske Spullen.
Tawizing fan de gaststêd
Frederik van Tuyll van Serooskerken hie Amsterdam al as gasthear opjûn foar de Olympyske Simmerspullen fan 1912, krekt foar de stifting fan it Nederlânsk Olympysk Komitee. Yn 1916, wienen der gjin Spullen yn ferbân mei de Earste Wrâldkriich. Yn 1919 liet it Nederlânsk Olympysk Komitee it kandidaatskip fan Amsterdam falle, om't se de nominaasje fan Antwerpen foar de Spullen fan 1920 stipen. Yn 1921 waard Parys keazen as gaststêd fan de Olympyske Spullen fan 1924, ûnder it betingst dat de Olympyske Spullen fan 1928 al yn Amsterdam hâlden wurde soenen. Dy kar waard, stipe troch it Nederlânsk Olympysk Komitee, wrâldkundich makke troch it Ynternasjonaal Olympysk Komitee op 2 juny 1921. De Amerikanen koenen it net lykfine mei dy beslissing, mar harren fersyk om de Spullen fan 1928 nei Los Angeles ta te heljen waard yn 1922 ôfwiisd, yn 1923 barde dat in twadde kear. Los Angeles waard letter ferkeazen ta gasthear fan de Olympyske Spullen fan 1932.
Krityk yn Nederlân
De reaksjes út de Nederlânsk befolking oer de Olympyske Spullen 1928, mei Amsterdam as gaststêd, wienen foar it grutste part posityf. De krityk kaam benammen fan tige religieuze mienskippen. Dy fûnen de Spullen in "heidensk barren". Foar it organisearjen fan de Spullen wie 2 miljoen gûne nedich. De gemeente Amsterdam stie noed foar goed fjouwer ton en de provinsje Noard-Hollân foar ien ton. Dêrnjonken waard rûze dat de Spullen in heal miljoen opsmite soe oan bydragen fan banken, sponsors en entreejilden. Dat der moast noch ien miljoen bykomme. Dat soe troch de steat bydroegen wurde, mar de konfesjonelen yn de Twadde Keamer wienen it dêr net mei iens. It foarstel dêrta waard dan ek net oannommen. Om it jild dochs byelkoar te krijen waard in oprop oan it folk dien yn ferskate grutte kranten. Yn twa wike tiid waard sa likernôch 1,5 miljoen gûne ophelle.
Iepeningsseremoanje
thumb|right|200px|Foar it earst yn de skiednis wurdt de olympyske flamme oanstutsen.
De iepeningsseremoanje fan de Olympyske Spullen fan 1928 wie op 28 july yn it Olympysk Stadion yn Amsterdam. Dy seremoanje hie in stik as wat nijsgjirrichheden yn ferliking mei eardere edysjes fan de Spullen. Sa waard by dizze Olympyske Spullen foar it earst de olympyske flamme oanstutsen, boppe op de Maratontoer fan it Olympysk Stadion. De flamme waard lykwols net oanstutsen troch in ferneamde sporter, sa’t hjoed-de-dei gewoan is, mar troch in meiwurker fan it gasbedriuw. Foar it oanstekken fan de olympyske flamme waard by de Spullen fan Amsterdam noch gjin esfatte rûn mei de toartse dy't hjoed-de-dei brûkt om de flamme mei oan te stekken, dy waard pas foar de earste kear rûn by de Olympyske Spullen fan 1936 yn Dútslân. It lân dat foar it earst in lanneparade by de iepeningsseremoanje hie wie Grikelân. Dy tradysje bestiet hjoed-de-dei noch.
thumb|left|200px|Yntocht fan de Dútske sporters fan de Spullen by de iepeningsseremoanje.
Keninginne Wilhelmina wie net by de iepeningsseremoanje. De keninginne wegere derby te wêzen om't sy net frege wie by it fêststellen fan de datum fan de iepening. Dêrnjonken soe se op dat stuit in wichtige reis nei Noarwegen meitsje moatte. Dat wie lykwols net sa, om't de keninginne gjin offisjele besikings die, sadat har reis nei Noarwegen in ynformelen-ien wie.
Neffens it protokol fan de Olympyske Spullen moat de iepeningsseremoanje ôfnaam wurde troch it steatshaad. Ynstee fan de keninginne sels naam Prins Hendrik, de man fan Keninginne Wilhelmina, út namme fan de keninginne de seremoanje ôf. De keninginne wie wol by de slutingsseremoanje.
By de iepeningsseremoanje wie njonken it oanstekken fan de olympyske flamme en de lanneparade ek in optreden fan in gearwurking fan ferskate koaren út Haarlim, De Haach, Amsterdam, Rotterdam, Breda, Maastricht en De Bosk (dy’t ûnder oare it folksliet fan Nederlân hearre liet), in taspraak fan Dr. J. Th. De Visser (de eardere Minister fan Underwiis, Keunst en Wittenskip) en in taspraak fan baron Schimmelpenninck van der Oye (foarsitter fan it Nederlânsk Olympysk Komitee). Nei de taspraak fan Schimmelpenninck krige Prins Hendrik it wurd, wêrnei't hy de Spullen offisjeel iepene. Dêrop waard de olympyske flagge hiest en waard de olympyske ûnthjit ôflein troch Henri Dénis, in Nederlânsk fuotballer.
Slutingsseremoanje
De sluttingsseremoanje fan de Olympyske Spullen wie op 12 augustus. Oars as by de iepeningsseremoanje wie Keninginne Wilhelmina der no al by.
De seremoanje hie plak nei it lêste ûnderdiel op de Spullen, de springwedstriden fan it hynsteriden. Oars as hjoed-de-dei waarden alle prizen by de slutingsseremoanje útrikt. De gouden medaljes waarden útrikt troch de keninginne, de sulveren medaljes troch Prins Hendrik en de brûnzen medaljes troch Henri de Baillet-Latour, de foarsitter fan it Ynternasjonaal Olympysk Komitee. Fuort nei dat barren waard in taspraak holden troch De Baillet-Latour, wêrnei't de Olympyske flagge mei de Nederlânske flagge, de flagge fan de Feriene Steaten en de Frânske flagge omleech helle waarden. De flaggen fan de lannen waarden omheech helle as symboal fan de Olympyske Spullen yn it ferline, de notiid en de takomst. Ta beslút waard de Olympyske flagge oerjûn oan fertsjintwurdigers fan Los Angeles, dêr't de Olympyske Spullen fan 1932 plak hawwe soenen.
Sporten
By de Olympyske Simmerspullen fan 1928 waard der sport yn 16 dissiplines yn 14 sporten. Yn totaal wienen der 109 eveneminten.
Atletyk foar froulju en turnjen wienen nij by de Olympyske Spullen fan 1928. De 800-meter-rin foar froulju einige mei ferskate dielnimmers folslein efter de pûst, wêrnei't besletten waard dat rineveneminten langer as 200 meter foar froulju net mear yn it programma opnommen wurde soenen. Pas by de Olympyske Spullen fan 1960 waarden soksoarte evenminten wer yn it programma opnommen.
Tennis wie foar it earst yn de skiednis fan de moderne Olympyske Spullen net opnommen yn it programma. De sport soe pas by de Olympyske Spullen fan 1968 weromkomme, earst as in demonstraasjesport, en op de Olympyske Spullen fan 1984 pas wer as fêst ûnderdiel fan de Spullen.
Demonstraasjesporten
Oant 1992 waarden der demonstraasjesporten holden op de Olympyske Spullen. Neffens de regleminten fan de Olympyske Spullen mocht it organisearjende lân twa demonstraasjesporten oan it programma tafoege. It moast dan gean om ien nasjonale sport út it lân dêr’t de Spullen holden waarden en ien ynternasjonale sport, in sport dy’t yn it gastlân hast gjin bekendheid hie.
Nasjonale sporten dy’t as demonstraasjesport yn 'e beneaming kamen foar de Olympyske Spullen fan 1928 wienen bôgesjitte, rugby, kegelje, kuorbal en keatsen. De earste trije opsjes foelen, om ferskate redenen, al gau ôf, wêrnei’t keatsen en kuorbal oerbleaunen as mooglike ûnderdielen. De ôfspraken mei it Nederlânske Keatsbûn wienen al frij betiid makke. It bûn hie sels al in brief tastjoerd krigen dêr't yn sein waard dat it keatsen sa goed as wis keazen wurde soe as demonstraasjesport, der moast lykwols al rekkenskip mei hâlden wurde dat der op it lêst dochs noch in oare sport keazen wurde koe. Lang om let keas it Nederlânsk Olympysk Komitee dochs foar kuorbal en net foar it keatsen, om't Baron Van Tuyll van Serooskerken, foarsitter fan it Nederlânsk Olympysk Komitee, it Nederlânske Kuorbalbûn al tasein hie dat kuorbal de demonstraasjesport wurde soe by de Spullen.
Om't der dochs al heale ôfspraken makke wienen mei it Keatsbûn waard letter besletten om it keatsen ‘ûnoffisjeel’ ta te litten as demonstraasjesport. Der waarden twa demonstraasjes jûn op it krikketfjild.
As ynternasjonale demonstraasjesport waard lacrosse ferkeazen boppe hânbal, basketbal, pelota (in balsport út it Spaansk-Baskelân en Kataloanje en besibbe oan it keatsen), kanofarre en glima (in wrakselsport út Yslân).
Keunstwedstriden
Foar de fjirde kear waarden op de Olympyske Spullen keunstwedstriden hâlden. Yn fiif kategoryen waarden medaljes útrikt foar wurken dy't ynspirearre wienen troch spor; arsjitektuer, literatuer, muzyk, skilderjen en byldhouwen. Nei de Olympyske Spullen fan 1928 waard troch it YOK besletten dat de keunstwedstriden net langer in offisjeel part fan it olympyske barren wienen. De wedstriden binne net mear yn de databank werom te finen en komme ek net foar yn de medaljespegel fan de Olympyske Spullen fan 1928.
Lokaasjes
thumb|right|200px|Loftfoto fan it Olympysk Stadion ûnder de iepeningsseremoanje fan de Olympyske Spullen. thumb|right|200px|It Harry Elte Stadion, dêr't it hokky-evenemint fan de Spullen hâlden waard. Foar de Olympyske Spullen fan 1928 waard gebrûk makke fan fjirtjin lokaasjes foar it beoefenjen fan de sporten.
Nei de Spullen
Nei de Olympyske Spullen binne in pear fan de stadions fuort ôfbrutsen, wêrûnder it Olympysk Sportpark Swimstadion, dat spesjaal foar de Olympyske Spullen boud wie. Itselde jildt foar de Skermseal. It Harry Elte Stadion waard ek sljochte, hjoed-de-dei stiet der in wenwyk op de grûn fan it stadion. Monnikenhuize waard pas nei de Twadde Wrâldkriich ôfbrutsen, yn 1950.
Stadions lykas dat fan de Rotterdamske fuotbalklup Sparta ('Het Kasteel') en it Olympysk Stadion yn Amsterdam waarden oan 'e ein fan de 20e iuw renovearre.
Fryske dielnimmers
Der dienen sân yn Fryslân berne dielnimmers mei oan dizze edysje (tusken skrapkes de sporten wêr't hja yn út kamen).
Poster
De offisjele poster foar de Spullen fan Amsterdam wie in ûntwerp fan Jos Rovers. Der waarden troch de organisaasje 10.000 stiks fan printe en ferspraat. De poster lit in hurdrinnende manlike atleet yn wite klean sjen, mei op de eftergrûn it Olympysk Stadion en de Olympyske flagge. Opfallend oan de poster is de ûnnatuerlike posysje fan de atleet, syn lofterfoet en syn lofterearm swaaie nei foaren, in hâlding dêr't it lykwicht gau ferlern yn giet.
It YOK hat de auteursrjochten fan de poster fan Rovers nea krije kind, ek net by de erven fan Rovers. Ut praktyske oerwagings wurdt yn YOK-publikaasjes dêrom in oare poster brûkt, mei de Dútske tekst Olympische Spiele en in foar in part yn de Nederlânske flagge klaaide atleet mei in fredestûke yn ‘e hân. Dat ûntwerp wie makke foar de omslach fan it Dútske boek oer de Spullen.
Dielnimmende lannen
thumb|200px|Dielnimmende lannen. Yn it blau debutearrende lannen. Yn it grien lannen dy't al earder dielnamen.
Der dienen 46 lannen mei oan de Spullen yn Amsterdam. Nijkommers wienen Malta, Panama en Rodeezje, it hjoeddeiske Simbabwe. Dútslân wie foar it earst wer útnûge nei't it lân net talitten waard ta de Olympyske Spullen fan 1920 en 1924 as gefolch fan de Earste Wrâldkriich
Mastodonten
thumb|300px|Mastodont ferbylde troch in keunstner De mastodonten (Mammutidae) wiene in famylje fan de slurfdieren. 'Mastodon' is de Ingelske namme foar dit bist.
Algemien
De skouderhichte fan in mastodont koe wol 3 meter wêze. Der wiene ferskate soarten, soarten mei 2 slachtosken mar ek guonts mei 4 slachtosken. Mastodonten berikten harren bloeitiid yn it jonge Tertiêr. De mastodont wie net nau besibbe oan de oaljefant en de mammoet (skaai Mammuthus), mar like der wol op. Mastodonten ûntstienen wierskynlik sa'n 20 oant 30 miljoen jier lyn yn Afrika. Yn it Egypte fan no binne fossile oerbliuwsels fan mastodonten fûn, krektas yn Bolivia, Ingelân, Dútslân, Nederlân, Noard-Amearika en Roemeenje. thumb|250px|Mastodontskelet thumb|250px|De tekst jout de ferskillen tusken mastodont en mammoet
Mammoet fergelike mei de mastodont
De âldste fossilen fan mammoeten datearje út it Plioseen en binne 3 à 4 miljoen jier âld. Mammoeten hienen kiezen dy't gaadlik wienen foar it iten fan gers, mastodonten mear foar blêden en oare planten. Mammoeten hienen twa fingereftige útsteksels oan de foar- en efterkant fan de útein fan de slurf; fan mastodonten is net bekend hoedat harren slurf derút seach. Mammoeten hienen in fan foaren nei efteren sterk ôfrinnende rêch, mear as mastodonten. Mammoeten hienen 19 pear ribben, lykas de moderne Afrikaanske oaljefanten; mastodonten hienen der 20. De mammoet hie in frijwat brede kop mei in inkelde bult derop, krekt as in Afrikaanske oaljefant. Mastodonten hienen slachtosken fan fergelykbere foarm as Afrikaanske oaljefanten; by mammoeten koenen dy folle langer wurde en wienen sy krûmer. Sawol mastodonten as mammoeten kamen yn Noard-Amearika foar, oant sa'n 9000 jier lyn.
Gedrach
Amerikaansk ûndersyk hat útwiisd dat der fûl fjochte waard tusken dizze bisten, dy't earder as freedsume plante-iters beskôge waarden. Guon fan de ûndersochte bisten moasten belies jaan, sa't konkludearre wurde kin út de fynst fan ferbrizele dielen fan de plasse.
Ferstienne ivoar
Fan de slachtosken fan de mastodonten wurdt faak it oerbliuwsel odontolyt fûn; in blau (of syaan) mineraal dat koper befettet. It wurd odontolyt is ôflaat fan de Grykske wurden odon en lithos; "tosk" en "stien ". It is fossilisearre (ferstienne) ivoar, fan mastodonten of mammoeten. Odontolyt hat een organyske oarsprong, en faak is noch in organyske struktuer te sjen. Oare mineralen as apatyt en kalsyt kinne yn 't plak fan it ivoar kaam wêze.
Sjoch ek
Мастодон
Police Academy (franchise)
Police Academy is in Amerikaanske mediafranchise út 'e 1980-er en 1990-er jierren, dy't bestiet út in searje fan sân komeedzjefilms en twa komeedzjetillefyzjesearjes. De franchise, dy't basearre waard op in idee fan filmprodusint Paul Maslansky, folget in stikmannich eksintrike rekruten oan in plysjeskoalle (Ingelsk: police academy) by har oplieding en lettere wurk. Dêrby oerwinne se eltse kear har tsjinstanners en harsels, nettsjinsteande harren nuveraardichheden. Hoewol't de filmkritisy oer it algemien neat fan 'e films hawwe moasten, wie de Police Academy-rige yn 'e bioskopen tige súksesfol. De franchise stipe foar it meastepart op ienfâldige mar doeltreffende humor mei sarkasme, seksuele taspilings, maatskippijkrityske satire en slapstick.
Police Academy
Yn Police Academy komt it publyk yn 'e kunde mei in stikmannich rekruten oan in plysjeskoalle yn in net by namme neamde Amerikaanske stêd. Dêr is it tekoart oan plysjes sa heech oprûn, dat de boargemaster it pleatslike plysjekorps opdracht jûn hat om alle gadingmakkers oan te nimmen. De hjoeddeistige lichting rekruten omfettet sadwaande frijwat eksintrike figueren, lykas Carey Mahoney (Steve Guttenberg), in grapmakker dy't it net sa nau nimt mei de regels; Larvell Jones (Michael Winslow), dy't elts lûd dat er heart op oertsjûgjende wize imitearje kin; George Martín (Andrew Rubin), in rokkejager dy't it oanleit mei eltse frou; Laverne Hooks (Marion Ramsey), in tige lyts frommeske mei in heech flústerstimke dat alles oer har kant gean lit; Eugene Tackleberry (David Graf), in troch fjoerwapens obsedearre befeiligingsman; Leslie Barbara (Donovan Scott), in obees slachtoffer fan narjen; Douglas Fackler (Bruce Mahler), in knoffelige kantoarwurker; Moses Hightower (Bubba Smith), in reuseftige blommist; en Karen Thompson, in rikeljusdochter dy't har ferfeelt. Oan 'e plysjeskoalle wurde dyselden oplaat troch û.o. de ûnnoazele kommandant Lassard (George Gaynes), de bikkelhurde brigadier Debbie Callahan (Leslie Easterbrook), dy't der lykwols útsjocht as in Playboy-model, en de efterbakse ynspekteur Harris (G.W. Bailey).
Police Academy waard regissearre troch Hugh Wilson nei in senario fan Neal Israel, Pat Proft en Wilson sels. De film gie op 23 maart 1984 yn premiêre, en brocht $149,8 miljoen op tsjin in budget fan $4,5 miljoen.
Police Academy 2: Their First Assignment
Yn Police Academy 2: Their First Assignment binne de rekruten slagge foar harren oplieding oan 'e plysjeskoalle. No wurde se oan it wurk set op it plysjeburo dat de minste buert fan 'e stêd beslacht, dêr't se ûnder haadynspekteur Pete Lassard (Howard Hesseman) komme te tsjinjen, de broer fan kommandant Lassard (George Gaynes). Yn dy buert is in binde aktyf dy't The Scullions hjit en ûnder lieding stiet fan in Zed (Bobcat Goldthait). De rekruten moatte dêrmei ôfweve, wylst se dêrby oan ien wei troch sabotearre wurde troch haadynspekteur Mauser (Art Metrano). As de nije rekruten fale, sil kommandant Lassard nammentlik út syn funksje as kommandant fan 'e plysjeskoalle set wurde, en Mauser longeret derop om 'e nije kommandant te wurden.
Police Academy 2: Their First Assignment waard regissearre troch Jerry Paris nei in senario fan Barry W. Blaustein en David Sheffield. De film gie op 29 maart 1985 yn premiêre, en brocht $115,0 miljoen op tsjin in budget fan $7,5 miljoen.
Police Academy 3: Back in Training
Yn Police Academy 3: Back in Training wol it steatsregear ien fan 'e beide plysjeskoallen yn 'e steat fuortbesunigje. Mauser (Art Metrano), dy't no kommandant fan 'e oare plysjeskoalle is, wol bewissigje dat it de skoalle fan Lassard (George Gaynes) is dy't ticht moat. Dêrom lit er in pear hantlangers fan him dêr ynfiltrearje om it spul te sabotearjen. Om harren skoalle te rêden, roppe Lassard, ynspekteur Callahan (Leslie Easterbrook) en brigadier Jones (Michael Winslow) de brigadiers Mahoney (Steve Guttenberg), Hooks (Marion Ramsey), Hightower (Bubba Smith) en Tackleberry (David Graf) werom om ynstrukteur te wurden foar de nije rekruten. Under dy nije rekruten binne û.m. bindelieder Zed (Bobcat Goldthait), de bangige winkelman Sweetchuck (Tim Kazurinsky) en ferskate oare apartelingen.
Police Academy 3: Back in Training waard, krekt as de twadde film, regissearre troch Jerry Paris, diskear nei in senario fan Gene Quintano. De film gie op 21 maart 1986 yn premiêre, en brocht $107,6 miljoen op tsjin in budget fan $12 miljoen.
Police Academy 4: Citizens on Patrol
Yn Police Academy 4: Citizens on Patrol is de plysje troch it personielstekoart alhiel oerwurke. Kommandant Lassard (George Gaynes) fan 'e pleatslike plysjeskoalle komt dêrom op 'e lapen mei it idee om plysjes oan boargerwachten te keppeljen yn in suveillânseprogramma dat er Citizens on Patrol neamt ("boargers op patrûlje"; ôfkoarte ta COP, "smearis"). Mahoney (Steve Guttenberg), Jones (Michael Winslow), Tackleberry (David Graf), Zed (Bobcat Goldthait), Sweetchuck (Tim Kazurinsky), Hooks (Marion Ramsey), Hightower (Bubba Smith) en Callahan (Leslie Easterbrook) krije de taak om it programma yn goede banen te lieden. Haadynspekteur Harris (G.W. Bailey) fynt it Citizens on Patrol-programma idioat en is wisberet om it te sabotearjen, sadat er Gaynes opfolgje kin as kommandant fan 'e plysjeskoalle.
Police Academy 4: Citizens on Patrol waard regissearre troch Jim Drake nei in senario fan Gene Quintano. De film gie op 3 april 1987 yn premiêre, en brocht $76,8 miljoen op tsjin in budget fan $17 miljoen.
Police Academy 5: Assignment Miami Beach
Yn Police Academy 5: Assignment Miami Beach hat haadynspekteur Harris (G.W. Bailey) in nije manear fûn om himsels befoardere te krijen ta kommandant fan 'e plysjeskoalle foar Eric Lassard (George Gaynes) yn 't plak. It docht nammentlik bliken dat Lassard de leeftyd fan ferplichte pinsjonearring al pasearre is. De gemeenteried stelt de yngong fan syn pinsjoen lykwols út oant nei't Lassard werom is fan 'e Nasjonale Konvinsje fan Plysjekommissarissen yn Miami Beach (Floarida), dêr't er de priis foar 'Plysjeman fan it Desennium' yn ûntfangst nimme sil. Lassard nimt syn favorite âld-rekruten Hightower (Bubba Smith), Jones (Michael Winslow), Tackleberry (David Graf), Hooks (Marion Ramsey), Callahan (Leslie Easterbrook) en Thomas "House" Conklin (Tab Thacker) mei nei Miami Beach. Ek Harris en syn sjerpslikjende mar neat te snuggere meirinner Carl Proctor (Lance Kinsey) reizgje ôf dêrhinne. Yn Floarida wurdt it selskip weiwiis makke troch Nick Lassard (Matt McCoy), de omkesizzer fan 'e kommandant. It besyk nimt in ûnferwachtse kear as Lassard op 'e lofthaven by fersin in koffer meinimt dêr't in lading stellen juwiellen yn sit.
Police Academy 6: City under Siege
Yn Police Academy 6: City under Siege wurdt de stêd teheistere troch in rige berôvings. De boargemaster (Kenneth Mars), jout haadynspekteur Harris (G.W. Bailey) en kommandant Lassard (George Gaynes) en syn mannen opdracht om mei-inoar gear te wurkjen om 'e ferantwurdliken op te pakken. Lassard stalt dêrop in team gear dat bestiet út Hightower (Bubba Smith), Tackleberry (David Graf), Jones (Michael Winslow), Hooks (Marion Ramsey), Callahan (Leslie Easterbrook), Fackler (Bruce Mahler), en syn eigen omkesizzer Nick (Matt McCoy). It docht al rillegau bliken dat de berôvings it wurk binne fan in trio ûnnoazele kriminelen dy't net oer it fermogen beskikke om soks op eigen manneboet te dwaan. De fraach is dus: wa lûkt der efter de skermen oan 'e toutsjes?
Police Academy 6: City under Siege waard regissearre troch Peter Bonerz nei in senario fan Stephen Curwick. De film gie op 10 maart 1989 yn premiêre, en brocht $33,2 miljoen op tsjin in budget fan $15 miljoen.
Police Academy: Mission to Moscow
Yn Police Academy: Mission to Moscow hat Ruslân te lijen ûnder in rige berôvings dy't útfierd wurde troch de trewanten fan 'e Russyske maffiabaas Konstantin Konali (Ron Perlman). Aleksandr Nikolajevitsj Rakov (Christopher Lee), de plysjekommandant fan Moskou, sit mei de hannen yn it hier, en beslút help fan bûtenôf yn te roppen. Dêrom skillet er kommandant Eric Lassard (George Gaynes) op, dy't er ken fan in ynternasjonale plysjekonvinsje. Lassard set dêrop mei Jones (Michael Winslow), Tackleberry (David Graf), Callahan (Leslie Easterbrook), Kyle Connors (Charlie Schlatter) en haadynspekteur Harris (G.W. Bailey) ôf nei Ruslân om regaad te meitsjen.
Police Academy: Mission to Moscow waard regissearre troch Alan Metter nei in senario fan Randolph Davis en Michele S. Chodos. De film gie op 26 augustus 1994 yn premiêre, en brocht troch it draaien yn in tige beheind tal bioskopen mar $126.000 op tsjin in budget fan $10 miljoen.
Police Academy
Police Academy, ek bekend as Police Academy: The Animated Series, wie in Amerikaanske tekenfilmsearje op basis fan 'e filmrige, dy't produsearre waard troch Ruby-Spears Productions yn opdracht fan Warner Bros. Television. De searje rûn twa seizoenen, fan septimber 1988 oant septimber 1989. Der waarden yn totaal 65 ôfleverings makke. Foar de searje waarden in stikmannich nije personaazjes tafoege, wêrûnder in kwartet pratende plysjehûnen. De tekenfilmsearje wie folle populêrder yn Itaalje en de Arabyske wrâld as yn 'e Feriene Steaten.
Police Academy: The Series
Police Academy: The Series wie in live action-tillefyzjesearje, dy't ek basearre wie op 'e filmrige. De searje waard betocht en produsearre troch Paul Maslansky foar Warner Bros. Television, en waard yn 'e Feriene Steaten yn syndikaasje útstjoerd. Hy rûn ien seizoen fan yn totaal 26 ôfleverings. De searje hie oare haadpersoanen as de films, hoewol't dy út 'e searje dúdlik basearre wiene op dy út 'e films. De iennichste akteur út 'e films dy't ek yn 'e tillefyzjesearje spile, wie Michael Winslow, dy't yn 13 ôfleverings in weromkearende rol hie as brigadier Larvell Jones.
Dominicus Cannegieter
Dominicus Cannegieter (Hallum, 23 oktober 1842 - Tsjom, 11 maart 1909 wie in Fryske notaris en amateur-skiedkundige.
Libben en wurk
Hy wie in soan fan Dr. Hendrik Gerrit Cannegieter (1804-1881) en fan Sytske Bekius. Hy waard 17 novimber 1865, nei't er eksamen dien hie foar de Kommissy út it Provinsjaal Gerjochtshôf fan Súd-Hollân, beneamber ferklearre ta notaris en by K.B. fan 30 maart 1878 oansteld as notaris yn Tsjom. Yn syn frije oeren hold er him dwaande mei skied- en âldheidkundich ûndersyk. De resultaten fan syn ûndersykingen binne publisearre yn de Friesche Volksalmanak en yn de Vrije Fries. Yn de earstneamde beskreau er de âlde states en stinzen út Hallum, Tsjom en omkriten en ienige stikken op tsjerkehistoarysk mêd. Ofsûnderlik ferskynde fan him: Geschiedenis van het Martenahuis te Franeker, en Genealogie van het geslacht Cannegieter, yn hokker lêste wurk er in grut tal fan oare plakken ûnbekende bysûnderheden oangeande syn leard laach meidield hat.
Priveelibben
Hy boaske yn Schoonhoven op 21 aug. 1879 oan Trijntje Catharina Cundagunda Leesekamp, berne yn Brandwijk 20 april 1844. Ut dit houlik hied er trije bern, de soannen waarden predikant te Jelsum en te Zeddam, en de dochter troude mei Ds. F.H.G. fan Iterson te Spankeren.
List fan planetoïden 95901-96000
Dit is in list fan planetoïden 95901-96000.
Grutte Priis Formule 1 fan Eastenryk 2016
Utslaggen fan de Grutte Priis Formule 1 fan Eastenryk 2016 yn Spielberg op 3 july. It wie de njoggende race fan 21 races fan de Formule 1 yn 2016. Hy waard op de Red Bull Ring hâlden. De race waard hâlden oer 71 omgongen, op it 4,3 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 306,5 kilometer.
Grutte Priis Formule 1 fan Jeropa 2016
Utslaggen fan de Grutte Priis Formule 1 fan Jeropa 2016 yn Bakû op 19 juny. It wie de achtste fan 21 races fan de Formule 1 yn 2016. Hy waard op de Sirkwy fan Bakû hâlden. De race waard hâlden oer 51 omgongen, op it 6 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 306 kilometer. It wie de earste en daalks lêste Grutte Priis fan Jeropa op it sirkwy fan Bakû.
Koblenz
Koblenz is in stêd yn de Dútske dielsteat Rynlân-Palts. De stêd is nei Mainz en Ludwigshafen de tredgrutste stêd fan de dielsteat Rynlân-Palts. Koblenz is sûnt it jier 1962 in Dútske Großstadt.
Geografy
Koblenz leit oan it plak dêr't de Mûzel yn de Ryn mûnet. Likernôch 60 kilometer fierder de stream ôf leit Bonn en 90 kilometer de stream op de stêden Wiesbaden en Mainz. Oan de súdlike kant grinzget de stêd oan de útrinners fan de Hunsrück en yn it wêst it heuveleftige lânkskip fan it Maifeld. De stedsdielen oan de rjochter kant fan de Ryn lizze yn de útrinners fan it Westerwald.
Romeinen
thumb|left|250px|Romeinske Merkurius en Rosmerta-timpel yn it Koblenzer Stadtwald Koblenz fierde yn 1992 it 2000-jierrich bestean en heart ta de âldste stêden fan Dútslân. De oarspronklik latynske namme Confluentes ferwiist nei de lokaasje fan de stêd dêr't de Mûzel yn de Ryn mûnet op it plak dat Deutsches Eck neamd wurdt. Al yn de Stientiid waard it gebiet fan de stêd bewenne. De Romeinen bouden in fersterke delsetting en yn de tsjintwurdige binnenstêd fan Koblenz ûnstie it Kastiel Confluentes, dat de Romeinske wei lâns de Ryn (Mainz–Keulen–Xanten) beskermje moast. Mei de bou fan it romeinske kastiel Niederberg waarden de Limes en de earste brêgen oer de Ryn en Mûzel befêstige.
Midsiuwsk Koblenz
Nei't de Romeinen harren weromlutsen yn de 5e iuw oermasteren de Franken de stêd. Der ûnstie in keningshôf en yn de yn 836 wijde Kastortsjerke fûnen ûnderhannelings plak tusken de trije pakesizzers fan Karel de Grutte, dy't mei it Ferdrach fan Verdun fan 843 lieden ta de opdieling fan it Frankyske Ryk.
Yn de tiid dêrnei bloeide Koblenz ûnder aartsbiskoppen en karfoarsten. Der waarden in soad kulturele monuminten boud lykas tsjerken en kastielen. Ut de op de Ehrenbreitstein om 1020 hinne boude boarch ûnstie stadichoan de fêsting Ehrenbreitstein. Yn de 12e iuw bouden de aartsbiskoppen fan Trier de Florinus- en Us-Leaffrouwetsjerke. Yn de 13e iuw waard súdlik fan de stêd it kastiel Stolzenfels boud. Om de kontrôle op de nei ûnôfhinklikens stribjende stêd te hâlden bouden de Trierske aartsbiskoppen de Alde Boarch (Alte Burg). In iuw letter waard mei de bou fan de Balduinbrêge foar it earst sûnt de Romeinen wêr in fêste brêge oer de Mûzel oanlein. |thumb|left|600px| Koblenz yn de 16e iuw Karfoarst Philipp Christoph fan Sötern ferhûze yn de Tritichjierrige Kriich syn sit fan Trier nei it nije Slot Philippsburg oan de foet fan de fêsting Ehrenbreitstein.
18e - 19e iuw
Yn 1786 ferhûze karfoarst Clemens Wenzeslaus fan Saksen nei it karfoarstlike Slot yn Koblenz. Dêr hearske er oer it karfoarstendom oant de besetting fan de stêd troch de Frânske Revolúsjetroepen. Fan 1789 oant 1794 (en dêrnei op de Fêsting Ehrenbreitstein oant 1799) hiene anty-revolúsjonêren út de rûnte fan de bruorren fan Loadewyk XVI harren nei Koblenz werom lutsen. De anty-revolúsjonêren bestjoerden mei tank oan harren omke Wenzeslaus Koblenz as "Lyts-Parys" relatyf selstannich, oant it dêrnei de stêd troch Severin Marceau oermastere waard.
De Russen makken in ein oan de Frânske besetting en it Weenske Kongres wiisde yn 1814-1815 al it besit fan it karfoarstendom Trier oan Prusen ta. Under Prusysk bewâld waard Koblenz útboud ta ien fan de sterkste fêstings fan Europa. Ek it Slot Stolzenfels waard yn de 19e iuw werboud en der waard in brêge oer de Ryn oanlein. Yn 1858 krige de stêd mei de nije spoarbrêge oer de Mûzel oansluting op it spoar. Yn de rin fan de 19e iuw soe de fêsting Koblenz troch feroarjende kriichtechniken oan belang ôfnimme en sûnt 1890 waard der begûn oan it sljochtsjen fan de fêstingwurken om de stêd hinne. Foar it earst koe der no bûten de âlde troch de fêstingswurken beheinde stedsgrinzen boud wurde.
Yn 1897 waard oan de mûning fan de Mûzel ta neitins oan keizer Wilhelm I, dy't mei syn frou Augusta foar it bestiigjen fan de troan foar in skoft yn Koblenz wenne hie, yn oanwêzigens fan keizer Wilhelm II it Kaiser-Wilhelm-Denkmal ûntbleate.
20e-21e iuw
thumb|260px|Hillich Herttserke Yn de 20e iuw groeide de stêd mei de oanlis fan nije wiken. Op it plak fan in eardere stedspoarte waard yn 1903 de monumintale Hillich Herttsjerke ynwijd. In jier earder waard súdlik fan de binnenstêd it nije stasjon oplevere. Nei de Earste Wrâldkriich waard de stêd earst troch Amerikaanske en dêrnei troch Frânske troepen beset.
Yn 1932 waard de Pfaffendorfer brêge ferfongen troch in nije brêge. Twa jier letter folge de iepening fan in nije brêge oer de Mûzel, om't de âlde Balduinbrêge it tanimmende ferkear net mear oan koe. thumb|250px|left|Koblenz nei de loftoanfal fan 6 novimber 1944 De bombardeminten op de stêd yn de Twadde Wrâldkriich yn 1944 troch de Royal Air Force leine Koblenz foar 87% yn pún. Op 18 en 19 maart 1945 oermasteren Amerikaanske troepen Koblenz. Koblenz kaam yn de Frânske besettingssône te lizzen. De stêd waard nei de kriich stadichoan wer opboud, mar in soad fan de histoaryske gebouwen wiene foar ivich ferlern gien. Op de Rittersturz-Konferinsje fan 1948 waard de basis lein foar de gearfoeging fan de trije westlike besettingssônes en de stifting fan de Bûnsrepublyk Dútslân. Yn it ramt fan de herbewapening fan West-Dútslân wie Koblenz sûnt it midden fan de jierren 1950 wer in garnizoensstêd. Yn it jier 1962 krige de stêd mear as 100.000 ynwenners en dêrmei waard Koblenz in Großstadt. De lêste manskippen fan it Frânske garnizoen ferlieten Koblenz yn 1969.
In grut projekt foar de bou fan de súdlike brêge oer de Ryn waard yn 1975 ôfsletten. By de bou fan de brêge fûnen twa tragyske ûngemakken plak. Yn 1971 stoartte in diel fan de brêge yn werby't 13 wurknimmers ferstoaren en likefolle slim ferwûne rekke. Op 21 septimber 1972 stoartte in oerspanning fan de brêge oer de Laubach yn, wêrby't seis wurknimmers it libben lieten.
Op 4 desimber 2011 moasten likernôch 45.000 Koblenzers út harren wentes evakuëarre wurde nei't by leechwetter yn de Ryn twa bommen út de Twadde Wrâldkriich ûntdutsen waarden. In 1,8 ton swiere Ingelske megabom waard demontearre en in lytsere Amerikaanske bom waard op it plak sels ta ûntploffing brocht. Njonken hûzen moasten ek twa sikehûzen, sân fersoargingshûzen en in finzenis ûntromme wurde. It wie de grutste logistike organisaasje yn it lân sûnt de Twadde Wrâldkriich.
UNESCO
Dielen fan de stêd hearre ta it UNESCO-wrâlderfgoed. Sûnt 2002 is de stêd mei syn kultuermonuminten de noardlike poarte fan it kultuerlânskip Boppe-Middenryndelte. De lokaasje fan it eardere Kastiel Niederberg op de rjochter kant fan de Ryn stiet sûnt 2005 op de UNESCO-list as ûnderdiel fan 'e Boppegermaansk-Raetyske Limes.
It besjen wurdich
thumb|260px|Binnenstêd thumb|260px|[[Sint-Kastorbasilyk (Koblenz)|Sint-Kastorbasilyk]]
Grutte Priis Formule 1 fan Sina 2006
Utslaggen fan de Grutte Priis Formule 1 fan Sina 2006 yn Shanghai op 1 oktober 2006. It wie de sechstjinde race fan 18 races fan de Formule 1 yn 2006. Hy waard op it Sirkwy fan Shanghai hâlden. De race waard hâlden oer 56 omgongen, op it 5,5 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 305 kilometer.
Benjamin Harrison
thumb|Benjamin Harrison yn 1897 thumb|Harrison syn hantekening
Benjamin Harrison (North Bend (Ohio), 20 augustus 1833 – Indianapolis (Indiana), 13 maart 1901) wie de 23e presidint fan de Feriene Steaten (1889-1893). Hy wie in pakesizzer fan presidint William Henry Harrison.
Harrison studearre rjochten yn Cincinnati en waard abbekaat yn Indianapolis yn 1854. Yn 1856 trede er ta ta de krekt oprjochte Republikeinske Partij. Yn de Amerikaanske Boargeroarloch tsjinne Harrison fan 1862 oant 1865 yn it 70ste Indiana Rezjimint en brocht it fan luitenant ta brigadegeneraal. Hy hearde ta de troepen ûnder generaal William T. Sherman, dy't yn septimber 1864 de stêd Atlanta ynnommen. Nei de kriich pakte Harrison syn abbekatepraktyk wer op. Fan 1881 oant 1887 fertsjintwurdige er syn steat yn de Amerikaanske Senaat.
By de presidintsferkiezingen fan 1888 waard Harrison keazen as presidint. Hoewol't er ner safolle stimmen helle as syn tsjinstanner, de sittende presidint Grover Cleveland, wist er mear kiesmannen oan him te binen (233 tsjin 168). Harrison waard ynhuldige 4 maart 1889 en is noch altyd de iennige presidint dy't Indiana as thússteat hie. Syn presidintskip hat fral wichtich west fanwege de ekonomyske wetjouwing dy't doe ynfierd is. Yn syn amtstermyn berûn de jierbegrutting fan de nasjonale oerheid foar it earst ien miljart dollar. Teffens waarden yn dy tiid seis nije westlike steaten talitten by de Uny: Noard Dakota, Súd Dakota, Montana, Washington, Idaho en Wyoming. Harrison waard by de presidintsferkiezings yn 1892 om bar ferslein troch syn foargonger Cleveland. Hy bleau presidint oant 4 maart 1893.
Nei syn ôftreden festige Harrison him yn Indianapolis, begûn fannijs syn advokatepraktyk, joech lêzingen en skreau artikels yn kranten en tydskriften. Hy stoar op 13 maart 1901, 67 jier âld, en kaam te hôf yn Indianapolis. Syn twadde frou Mary oerlibbe him goed 46 jier en stoar op 5 jannewaris 1948 mei 89 jier.
List fan planetoïden 96001-96100
Dit is in list fan planetoïden 96001-96100.
Sachalin
Sachalin (Russysk: Сахалин, Sachalin, útspr.: [saxa'lʲin]) is in grut eilân dat yn 'e noardlike Stille Oseaan foar de Sibearyske kust fan it Russyske Fiere Easten leit, krekt benoarden Japan. It is it grutste eilân fan Ruslân, en foarmet it haaddiel fan 'e provinsje Sachalin, dêr't fierders ek de arsjipel fan 'e Koerilen ta heart.
Geografy
Sachalin is rûchwei 948 km lang fan noard nei súd en 25 oant 170 km breed fan east nei west. Yn totaal beslacht it in oerflak fan 72.492 km², wêrmei't it it grutste eilân fan Ruslân is. It binnenlân bestiet fierhinne út berchtme, fral yn it suden en de midden fan it eilân, en it heechste punt is de berch de Lopatin, mei in hichte fan 1.609 m.
Skiednis
De lânseigen befolking fan Sachalin bestiet út 'e Ainû, dy't de súdlike helte fan it eilân bewennen, en de Orok en Giljaken yn it noarden. Fanôf likernôch 1264 wreide it Sineeske keizerryk syn ynfloedssfear út nei it eilân, en Peking hold syn oanspraken op Sachalin fol oant de ein fan it keizerryk, yn 1912. De earste Jeropeaan dy't Sachalin oandie, wie de Nederlanner Martin Gerritsz. de Vries, dy't yn 1643 de eastkust yn kaart brocht, wêrfan't er miende dat it de eastkust fan Sibearje wie. Yn 1679 waard de earste Japanske delsetting op it eilân stifte; de Japanners neamde Sachalin doedestiden Kita-Ezo, "Noard-Ezo" (Ezo is de âlde namme fan it noardlike Japanske eilân Hokkaido).
Yn 'e njoggentjinde iuw waard der lang om Sachalin tsierd troch de Russen en Japanners. Ruslân basearre syn oanspraak op it eilân op it Ferdrach fan Aigun (1858) en de Konvinsje fan Peking (1860), wêrby't it Sina al syn gebietsdielen benoarden de rivier de Amoer ôfrûpele hie. Under it Ferdrach fan Shimoda, út 1855, besleaten Ruslân en Japan om Sachalin te dielen, mar dy gearwurking rûn al rillegau op 'e non, en yn 1865 besocht Japan op 'e nij om it hiele eilân (dat tsjin dy tiid de namme Karafuto krigen hie) yn 'e hannen te krijen. Doe't dat net slagge, ruile Japan Sachalin by it Ferdrach fan Sint-Petersburch, yn 1875, mei Ruslân foar de Koerilen. De Russen brûkten Sachalin oant yn 'e tweintichste iuw as strafkoloanje.
Nei ôfrin fan 'e Russysk-Japanske Oarloch, fan 1905, wêrby't de Japanners de Russen in flink wan bruien joegen, moast Ruslân ûnder de betingsten fan it Ferdrach fan Portsmouth it súdlike diel fan Sachalin, oant de 50ste parallel, ôfstean oan Japan. Súdlik Sachalin waard doe in Japanske prefektuer ûnder de namme Karafuto, dy't kolonisearre waard troch sawol etnyske Japanners as Koreänen. Under de Sibearyske Yntervinsje foel tusken 1920 en 1925 noardlik Sachalin ek koart ûnder Japansk bewâld.
Oan 'e ein fan 'e Twadde Wrâldoarloch ferovere de Sovjet-Uny súdlik Sachalin, wêrnei't hast alle Japanske kolonisten deportearre waarden. Tsientûzenen Koreänen, lykwols, waarden derfan wjerholden om nei Súd-Koreä te gean; har iennichste kar wie om op Sachalin te bliuwen of har yn Noard-Koreä nei wenjen te setten. Sadwaande libbet de op it eilân noch altyd in Koreaanske minderheid, de saneamde Sachalinkoreänen. Hoewol't der nea formeel frede sletten is tusken Japan en de Sovjet-Uny (en Ruslân en Japan dus eins noch altyd yn oarloch binne), joech Japan yn 1951, by it Ferdrach fan San Fransisko, wêrby't it frede sleat mei de westlike Alliëarden, al syn oanspraken op Sachalin op.