cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Labadisten
De Labadisten hawwe in skoft troch Nederlân en it Dútske ryk reizge om in fêst wenplak te finen. Uteinlik bedarren sy op de bûtenpleats Walthastate yn Wiuwert. Yn de kelder fan de tsjerke dêre binne in stikmannich mummys bewarre bleaun, faaks binne der ek Labadisten by.
Punten út harren leauwen
De labadisten sochten fral nei de oanwêzigens fan God yn de minske en leinen net bot klam op de Hillige Skrift. Sy libben yn in mienskip en joegen har besit oer ta foldwaan fan de groep, lykas ek yn it iere kristendom. Sy beskôgen de tsjerke as leauwigen dy't frij fan sûnde werberne wienen. It nachtmiel waard net faak holden; sy moasten neat hawwe fan de bernedoop en hienen gjin strange regels wat de sneinsrêst oanbelanget. In houlik mei in net-werberne persoan waard net as binend beskôge.
Fersprieding en de ein
De sekte hat him ein 17e iuw ferspraat. Yn 1683 ferfarren guon leden naar Maryland en nei Suriname dêr't in plantaazje, mei de namme La Providence stichte waard. De plantaazje lei op leafst fjirtich oeren roeien fan Paramaribo. De Labadisten mochten harren yn Suriname festigje meidat trije net troude susters fan gûverneur Cornelis van Aerssen van Sommelsdijck by de sekte sieten. By dejingen dy't harren yn Suriname festigen wie ek Maria Sibylla Merian. Sy studearre dêr ûnder mear op tropyske ynsekten. De plantaazje yn hold it net lang út. In soad nijkommers stoaren oan malaria. Yn Wiuwert kamen de swierrichheden doe't Hendrik fan Deventer de mienskip ferliet, meidat dy ôfhinklik wie fan it jild dat de ferkeap fan troch him makke medisinen opsmiet. Yn 1732 kaam foarfêst in ein oan de Labadistyske mienskip yn Wiuwert.
Arrestaasje fan Jezus
It foarfal neffens de Bibel
Neffens de evangeeljes, giene Jezus en syn dissipels nei it Lêste Nachtmiel nei de Oliveberch, justjes beëasten Jeruzalim en dêrnei nei it hôf fan Getsémané, dat in hôf fan olivebeammen bewesten de Oliveberch yn de delling fan Kidron wie. Doe't hja dêr oankamen, ferliet Jezus syn dissipels eefkes, sa't er even allinne bidde koe. thumb|left|De Arrestaasje fan Kristus troch [[Fra Angelico om 1440 hinne, dêr't Petrus mei it swurd it ear fan Malchus ôfsnie]] De evangeeljes neame dat Jezus God frege syn lêst fan him ôf te nimmen en fersocht it barren net hoecht te ûndergean dêr't er foar bestimd wie, dochs dat it lêste antwurd by God lei. Lukas neamt dat der doe in ingel ferskynde dy't Jezus krêft joech. Hy ''en yn uterste benaudens bidde Er mei noch mear ynmoed. Syn swit foel as drippen bloed op de grûn''. Dêrnei gie Jezus werom nei syn dissipels. De evangeeljes neame dat de trije dissipels dy't by Jezus wiene en dy't weitsje moasten, yn sliep fallen wiene. Dat gie ta argewaasje fan Jezus dat hja net iens in oere wekker bliuwe koene en hy rette harren oan te bidden om fersiking tefoaren te kommen. Op dat stuit kaam Judas mei in nust minsken oanrinnen. Judas joech Jezus in tút, dat er earder ôfsprutsen hie sa't er de minsken sjen litte koe wa't Jezus wie. Nei't Jezus oanwiisd waard, waard er arrestearre. Ien fan de dissipels besocht harren te stopjen mei in swurd en snie it ear fan ien fan de feinten fan de hegepreester. Neffens it evangeelje fan Jehannes wie it Petrus dy't it ear fan Malchus, in feint fan hegepreester Kajafas, ôfsnie. Lukas heake deroan ta dat Jezus de wûne wer genêze. Neffens Mattéus, Lukas en Jehannes bekritisearre Jezus dy die en rette syn dissipels oan net tsjin syn arrestaasje te fersetten. Neffens Mattéus die Jezus de ferneamde útspraak: dy't it swurd brûke, sille troch it swurd omkomme. De Evangeelje fan Jehannes ferskilt mei dy fan de synoptyske evangeeljes. Allinne neffens Jehanes fierden Romeinske soldaten de arrestaasje út. Judas late de soldaten nei Jezus en ynstee fan dat Judas Jezus oanwiisde, frege Jezus sels oan harren nei wa't se om sochten. Hja anderen: nei Jezus fan Nazaret en Jezus andere: Dat bin Ik dêrnei't de soldaten tebek stapten en op de grûn foelen. Petrus ferwiisde yn Hannelingen 1:16 nei de arrestaasje fan Jezus en de ferrie fan Judas.
Tsjerke fan Midlum (Reiderlân)
De Tsjerke fan Midlum (Dútsk: Midlumer Kirche) is in protestantske tsjerke yn it East-Fryske Midlum (Nedersaksen). De tsjerke is it âldste gebou fan it doarp en waard yn 'e earste helte fan de 13e iuw boud. De klokketoer is de skeefste toer fan 'e wrâld, mar fanwegen de ôfmjittings is it eins net in echte toer.
Skiednis
De bakstiennen tsjerke waard oant it begjin of yn it midden fan de 13e iuw as ienskippige sealtsjerke mei in apsis op in terp boud. De gruttere en regelmjittige bakstiennen fan de klokketoer wize op in lettere bou. Yn it jier 1449 waard Midlum foar it earst neamd, doe't it plak tsjerklik ûnder de proasdij fan Hatzum foel. De gemeente gyng mei de reformaasje oer op de kalvinistyske lear.
Beskriuwing
De tsjerke hat in eastlike oriïntaasje en stiet yn it midden fan it doarp. De healrûne apsis hat noch trije rûnbôgefinsters út de romaanske tiid. Yn de súdlike muorre fan de apsis is noch in hagioskoop te sjen. BY in ferbouwing fan de tsjerke gyng it stiennen ferwulft fan de apsis yn 1840 ferlern, wylst de westlike gevel hielendal fernijd waard. Yn de noardlike en súdlike muorre ferfongen gruttere goatyske spitsbôgefinsters de trije romaanske rûnbôgefinsters, dy't nei alle gedachten yn de barokke tiid by it ynbringen fan fjouwer grutte rûnbôgefinsters wer tichtmitsele waarden. Oan it muorrewurk is ek te sjen dat yn de lingtemuorren noch portalen sitten ha.
Opfallend is de trije ferdjippings tellende klokketoer mei it grutte tal arkades, dy't as galmgatten tsjinje. It noardlike portaal gyng mei in trep nei de boppeferdjipping, wylst de trep fan it sûdlike portaal nei de ûnderste ferdjipping liede
De Midlumer klokketoer hinget 6,74 graad út it lead. Lykas by de Aldehou fersakke de toer al by it bouwen en waard der noch besocht de bou te korrizjearjen. Yn de 18e iuw waard it ûnderste diel fan de toer tichtmitsele, dat by de restauraasje fan de jierren 1999-2002 wer yn oarspronklike steat brocht waard. De resten fan in trep yn it suden binne bewarre bleaun. De oarspronklike yngong wie 2,80 meter heech, mar mist tsjintwurdich has 0,98 meter. It piramidedak is net oarspronklik. De grutte klok waard yn 1796 en de lytse yn 1961 getten.
Ynrjochting
Yn 1840 waard in houten tonferwulft yn in oarspronklik blauwe kleur ynbrocht. it eastlike diel waard troch in houten wand ôfskieden en mei in flak balkeplafond ôfsletten. Oan de noardlike muorre is op it westen it wapen fan dûmny Johann Rosendahl te sjen, dy't fan 1595 oant 1612 yn de tsjerke wurke. Yn de flier lizze trije 17e- en 18e-iuwske grêfsarken fan de dochter fan dûmny Petrejus, oan Tjakemina, de frou fan dûmny Emmius en oan dûmny Eggo Thoden van Velsen. In fjirde sark foar dûmny Johannes Tholens († 1815) waard yn 2019 fan it tsjerkhôf helle en yn 2020 yn de flier fan it koer eastlik fan de oare sarken lein. Op de eastlike wand is in tekst yn it Latyn skildere: ''Textus non fallit; multos speciosa fefilit Glossa. Dei verbo nitere hutus eris.'' ("De Skrift liicht net. In soad minsken binne ferret troch de ierdske taal. Hâld dy oan God's Wurd, dan bist altiten wis"). Fan it liturgysk reau is in troch dûmny Gerhard Themann skonken tsjelk út 1643 bewarre. Hy skonk ek de houten preekstoel oan de súdlike muorre, dy't yn de 18e iuw fernijd waard.
Doe't de tsjerke yn 1766 in oargel krige, waarden twa ryk fersierde banken ûnder de galery boud. Resten fan skilderwurk út 1600, it famyljewapen fan dûmny Johan Rosendahl (1595–1612), in faas en opskriften binne by de restauraasje fan de tsjerke yn 1999 oan de noardlike muorre foar in diel foar it ljocht helle.
Mean Streets (ferhalebondel)
Mean Streets is in blomlêzing yn 'e foarm fan in ferhalebondel. De titel betsjut (frij fertaald) "Gefaarlike Strjitten". It boek omfettet fjouwer koarte ferhalen (of novelles), dy't oer privee-detektives fan it urban fantasy-sjenre geane. Se binne spesjaal foar dizze bondel skreaun troch Jim Butcher, Simon R. Green, Kat Richardson en Thomas E. Sniegoski. Mean Streets waard yn 2009 publisearre troch de New Yorkske útjouwerij Roc Books.
Makeler (betsjuttingsside)
"Makeler" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
Nordwin Kolleezje
It Nordwin Kolleezje (Nederlânsk en offisjeel: Nordwin College), foarhinne bekend as AOC Friesland, is in regionaal opliedingesintrum foar oan fieding-, natoer- en miljeurelatearre opliedings yn 'e Nederlânske provinsje Fryslân.
Skiednis
It Nordwin Kolleezje waard yn 1990 oprjochte troch in fúzje fan ferskate pleatslike lânbouskoallen yn Fryslân. It kaam doe AOC Friesland te hjitten (AOC stiet foar Agrarisch Opleidingencentrum). Per 1 septimber 2012 waard de namme fan 'e skoalle feroare yn Nordwin Kolleezje.
Ein maaie 2020 waard bekend dat it Nordwin Kolleezje mei yngong fan it skoaljier 2021-2022 opgiet yn Aeres, in koepel foar 'grien' ûnderwiis yn 'e midden fan Nederlân mei de haadfêstiging yn Almeare. De namme 'Nordwin' sil dan ferdwine. De hoop fan it skoalbetsjoer fan it Nordwin Kolleezje is dat dit de skoalle wer yn kalmer farwetter bringe sil nei't der yn 2018 ûntstjoer ûntstien wie troch in ferneatigjend rapport fan 'e Underwiisynspeksje, noch datselde jiers folge troch in heechoprinnend konflikt tusken Nordwin-topman Ton Stierhout en de ried fan tafersjoch, dy't foar de rjochter útfochten waard en einige yn it ûntslach fan Stierhout.
Organisaasje
It Nordwin Kolleezje hat seis ûnderskate fêstigings. De ried fan bestjoer en de haadfêstiging befine har yn Ljouwert. Oare ûnderwiislokaasjes binne ferspraat oer Bûtenpost, It Hearrenfean, en Snits.
De organisaasje fan it Nordwin Kolleezje bestiet út fjouwer pylders, te witten:
Yn totaal folgje likernôch 1.400 learlingen vmbo-ûnderwiis oan it Nordwin Kolleezje. Per fêstiging bestiet it vmbo-learlingebestân út likernôch 350 oant 400 learlingen.
List fan plakken yn Grinslân
Dit is in list fan plakken yn Grinslân.
Finnmark
Finnmark (Noardsamysk: Finnmárku; Kwensk: Finmarku) is in tradisjonele regio en eardere provinsje fan Noarwegen. Yn 2020 gie it yn 'e mande mei de buorprovinsje Troms op yn 'e nije fúzjeprovinsje Troms og Finnmark.
De provinsje hiet earder Finmarkens amt of Vardøhus amt. Sûnt 2002 hat hiet it twa offisjele nammen, yn 'e beide offisjele talen fan it gebiet: Finnmark (Noarsk) en Finnmárku (Noardsamysk). Finnmark makket diel út fan Sápmi, it heitelân fan 'e Samen. Der wennet ek in oare minderheid, de Kwennen, dy't in taal sprekke dy't ek wol as dialekt fan it Finsk beskôge wurdt.
Saab 37 Viggen
De Sweedske jachtfleanmasine Saab 37 Viggen (Viggen is 'wjerljocht') wie de opfolger fan de tige slagge Saab J 35 Draken. Der waard in oanfals- jacht, fotoferkennings-, loftferdigenings- en trenerferzje ûntwikkele. De Viggen waard opfolge troch de Saab JAS 39 Gripen.
Technyske spesifikaasjes
thumb|right
Pieter Nicolaas van Eyck
Pieter Nicolaas van Eyck (Breukelen, 1 oktober 1887 – Wassenaar, 10 april 1954) wie in Nederlânske dichter, heechlearaar oan de Universiteit Leien en literatuerkritikus. Yn 1947 ûntfong er de Constantijn Huygenspriis foar syn hiele oeuvre. Pieter Nicolaas is de heit fan arsjitekt Aldo van Eyck.
Van Eyck syn bekendste gedicht is De tuinman en de dood, basearre op in tema fan de Frânske keunstener Jean Cocteau (1889 -1963) út dy syn roman Le Grand Écart. Cocteau syn ferhaal is wierskynlik wer basearre op in soefi-anekdoate fan  Rûmy.
Libben en wurk
Van Eyck folge it Gymnasium Haganum, die steatseksamen en studearre rjochten yn Leien, dêr't er yn 1914, allinnich op stellingen, promovearre. Dêrnei waard er skofke korrespondint foar de NRC yn Rome, wêrnei't er in pear jier sûnder betelle wurkrûnte redakteur fan it blêd De Beweging wie. Yn 1918 krige er in amtlike funksje op it Ministearje fan Lânbou. Tusken 1920 en 1935 wurke er foar de NRC as korrespondint yn Londen, dêr't er in soad omtinken oan kultuer joech. Yn 1935 waard er beneamd ta heechlearaar Nederlânske taal - en letterkunde oan de Leidske universiteit as opfolger fan Albert Verwey.
Priveelibben
Hy troude op 28 april 1914 mei Nelly Estelle Benjamins (Suriname, 17 augustus 1891 - Wassenaar, 1971), in frou fan Sefardysk komôf, hikke en tein yn Suriname. Yn 1919 ferhuzen hja nei Grut-Brittanje. Sy krigen twa bern: Robert Floris van Eyck, dichter, keunstner en keunstrestaurateur yn Londen, en arsjitekt Aldo van Eyck.
Bibliografy
thumb|Sitaat út De tuinman en de dood (P.N. van Eyckhof, Leiden)
Noardeast-Ingelân
Noardeast-Ingelân (Ingelsk: North East England) is ien fan de njoggen kriten (regio's) yn Ingelân. De regio hat likernôch 2,6 miljoen ynwenners en is dêrmei de regio mei it leechste ynwennertal. De regio stiet ek bekend ûnder de histoaryske namme Noardumbrje.
Regio Noardeast-Ingelân bestiet út de folgjende lokaal bestjoerde gebieten (greefskippen of unitary authorities):
St. Petersburg (Floarida)
Skiednis
St. Petersburg waard yn 1888 stifte troch John C. Williams, in pleatslike grûnbesitter dy't oarspronklik út Detroit kaam, en Peter Demens, dy't derfoar soarge dat der in spoarline nei de krite ta oanlein waard. Fjouwer jier letter, yn 1892, doe't it likernôch 300 ynwenners hie, krige it de status fan stêd. St. Petersburg waard ferneamd nei it Russyske Sint-Petersburch, dêr't Demens opgroeid wie. Neffens de leginde tosten Williams en Demens derom om út te meitsjen wa fan harren beiden oft in namme foar de nije delsetting betinke mocht.
F.A. Davis, oarspronklik in útjouwer út Philadelphia, joech St. Petersburg yn 1897 syn earste elektrisiteitsnetwurk en yn 1904 in tramtsjinst. De earste yndustry waard yn 1899 yn St. Petersburg brocht troch Henry W. Hibbs, út Newport yn Noard-Karolina, dy't yn 'e stêd in fiskferwurkjend bedriuw en in fiskôfslach begûn, dêr't binnen in jier tiid deis mear as 450 kg fisk ferhannele waard.
It útbaggerjen fan it farwetter, tusken 1906 en 1908, makke St. Petersburg berikber foar gruttere seeskippen, wat in triuw yn 'e rêch wie foar de pleatslike ekonomy. Mear baggerjen ferbettere yn 'e 1910-er jierren de haven. Tsjin dy tiid hie de stêd in ynwennertal fan rom 4.100. Yn 1914 waard der in fêste loftferbining opset tusken St. Petersburg en Tampa troch de St. Petersburg-Tampa Airboat Line.
Geandewei de tweintichste iuw woeks it tal ynwenners fierder oan, mei in befolkingseksploazje tusken 1950 en 1960, fan 97.000 ta 181.000, fanwegen de ûntwikkeling fan betelbere airconditioningapparatuer. Fan 'e santiger jierren ôf waard St. Petersburg populêr as pinsjonearringslokaasje fan 'e begoedige middenklasse út it Amerikaanske Midwesten, en tsjin 1980 hie de stêd in befolking fan krapoan 240.000 minsken. Dêrmei wie it hichtepunt dan ek sa'n bytsje berikt: St. Petersburg groeide noch troch oant 248.000 ynwenners yn 2000, mar foel dêrnei tebek oant rom 244.000 yn 2010.
St. Petersburg hjoed de dei
Hjoed de dei moat de ekonomy fan St. Petersburg it fral hawwe fan toerisme en sûnenssoarch. Op 'e ranglist mei de tsien grutste wurkjouwers yn 'e stêd steane trije grutte sikehuzen. Wat besjensweardichheden oangiet, hat St. Petersburg, njonken sinne en strân, foar keunstleafhawwers in Museum of Fine Arts en in Salvador Dalí Museum, foar bern it bernemuseum Great Explorations, en foar folwoeksen besikers in Holocaust Museum.
Demografy
Neffens gegevens fan 'e folkstelling fan 2010 wie doe fan 'e befolking fan St. Petersburg 17,4% 65 jier of âlder en 21,5% jonger as 18 jier. Fierders bestie 35,6% fan 'e húshâldings út ien persoan, wylst 17,8% fan 'e befolking ûnder de earmoedegrins libbe. Wat de etnyske opbou fan 'e befolking oangiet, dy wie yn 2010 sa: 64,3% blanken; 6,6% Latino's; 3,2% Aziaten; 23,9% swarten; 0,3% Yndianen; 0,7% oaren of fan mingd etnysk komôf. Op taalkundich mêd waard by de folkstelling fan 2000 fêststeld dat 88,5% fan 'e befolking fan St. Petersburg yn 'e hûs inkeld Ingelsk spriek, wylst it Spaansk mei 4,4% op it twadde plak kaam. De op twa nei grutste taal wie it Dútsk, mei 0,8%, folge troch Frânsk (0,7%), Fjetnameesk (0,7%), Servo-Kroätysk (0,5%) en Laotiaansk (0,5%).
Klimaat
Wat delslach oangiet, dêrfan kriget de stêd jiers yn trochsneed 1.160 mm, it measte simmerdeis yn 'e foarm fan swierwaarbuien op 'e middei. Dêrby wurdt it gebiet om 'e Baai fan Tampa hinne algemien erkend as de "wjerljochthaadstêd fan Noard-Amearika", mei't wjerljochtslaggen der jiers 10 deaden en 30 ferwûnen feroarsaakje. Snie falt mar komselden yn St. Petersburg, en snie yn mjitbere hoemannichten is sels noch seldsumer. Fierders leit de stêd ek yn it paad dat tropyske stoarmen elts jier geane fan 'e Atlantyske Oseaan nei de Golf fan Meksiko. De stêd krige foar it lêst in foltreffer fan in orkaan te ferwurkjen yn 1921.
Rolstoelkurling op de Paralympyske Winterspullen
Rolstoelkurling is ien fan de sporten dy’t op it programma fan de Paralympyske Winterspullen steane. De sport is in fariant op it gewoane kurling mar dan foar minsken mei in lichaamlike beheining dy’t gebrûk meitsje fan in rolstoel. It stiet sûnt Turyn 2006 op it programma fan de Paralympyske Spullen.
Rivierotter
De rivierotter (Latynske namme: Lontra canadensis), ek wol Noardamerikaanske otter of Noardamerikaanske rivierotter neamd, is in sûchdier út it skift fan 'e rôfdieren (Carnivora), de famylje fan 'e martereftigen (Mustelidae), de ûnderfamylje fan 'e otters (Lutrinae) en it skaai fan 'e Amerikaanske otters (Lontra), dat lânseigen is yn grutte dielen fan Noard-Amearika. Sûnt de Jeropeeske kolonisaasje fan dat gebiet hat dit bist yn hege mjitte te lijen hân fan habitatferlies, dat fral feroarsake is troch oerbejaging, urbanisaasje en miljeufersmoarging. De rivierotter liket in protte op 'e gewoane otter, dy't ek yn Fryslân foarkomt, mar feitliks hearre de beide soarten ta ferskillende skaaien.
Fersprieding
Oarspronklik kaam de rivierotter yn suver hiel Noard-Amearika foar, útsein it Arktyske noarden fan Alaska en Kanada, guon lytsere eilannen foar de kust (wêrûnder Prins Edwardeilân, Kaap Bretoneilân, Vancouvereilân en de Keninginne Sjarlotte-eilannen) en it woastyngebiet fan it Amerikaanske Súdwesten. Tsjintwurdich komt er lykwols net mear foar op 'e prêrjes fan it Westlik Kanada. Yn 'e Feriene Steaten is er (behalven op Hawaï, dêr't er nea foarkaam) absint of (tige) seldsum yn 'e steaten Arizona, Arkansas, Kansas, Nebraska, Nij-Meksiko, Noard-Dakota, Ohio, Oklahoma, Súd-Dakota, Teksas en Utah, en it grutste part fan 'e steaten Indiana, Kalifornje, Kentucky, Kolorado, Missoury, Montana, Nevada, Tennessee en West-Firginia. Behalven yn Kanada en de Feriene Steaten komt de rivierotter fan natuere ek foar yn in lyts diel fan noardwestlik Meksiko, al is er dêr no seldsum.
Uterlike skaaimerken
De rivierotter hat trochinoar in kop-romplingte fan 66-107 sm, mei in sturtlingte fan 30-50 sm en in gewicht dat útinoar rint fan 5 oant 14 kg, oant yn ekstreme gefallen by mantsjes mear as 15 kg. Seksuële dimorfy is lykwols beheind: de mantsjes binne trochinoar mar 5% grutter as de wyfkes. De rivierotter hat in brede snút en in platte kop mei hiel lytse ûnopfallende earkes, dy't sa lyts binne sadat se sa min mooglik útstekke by it swimmen ûnderwetter. Ek de eagen binne frij lyts, wylst de snorhierren, dy't brûkt wurde om yn troebel wetter proaidieren te finen, krekt grut en prominint binne.
Rivierotters wike ôf fan (Jeropeeske) otters troch in langere hals, in smeller antlit, in koartere sturt en trochdat de earen op 'e kop tichter byinoar steane. De ljochtbrune oant swarte pels fan 'e rivierotter is koarthierrich mar ticht, mei likernôch 57.800 ûnderskate hierren de sm². Mei syn streamline uterlik, trêde eachlidden dy't ûnder wetter de eagen beskermje, en swimfluezzen tusken de teannen is de rivierotter treflik tarist foar in libben dat foar in grut diel yn it wetter trochbrocht wurdt. Hy beskikt fierders oer in earsten gehoar en in tigen rooksin, wylst benammen syn knaphandige foarpoaten hiel taastgefoelich binne.
Biotoop
Nettsjinsteande syn namme komt de rivierotter behalven yn rivieren ek foar yn hast alle oare swietwetterhabitats, wêrûnder marren, beken, moerassen en puollen, wylst er dêropta ek yn brak en sâlt wetter libbet, yn riviermûnings en by de kust lâns. Dit bist kin oer in grut ferskaat oan temperatueren en biotopen, salang't der mar in ûnútputlike foarrie fretten beskikber is en tagong ta in wetterlichem. Rivierotters binne lykwols tige gefoelich foar fersmoarging, en binne ien fan 'e earste soarten dy't ferdwine út fersmoarge gebieten.
Hâlden en dragen
Rivierotters binne it jier rûn aktyf, it meast nachts en yn 'e skimer. Winterdeis binne se wat mear by ljochtskyndei yn 't spier. It binne beweechlike bisten, dy't suver mear thús binne yn it wetter as op it lân. Sadwaande binne se treflike swimmers, wêrby't se alle fjouwer poaten as peddels en de sturt as roer brûke. Yn tiden dat iepen wetters tichtferzen binne, meitsje rivierotters gauris gebrûk fan wjekken, of oars skuorre se ek wol beverdammen útinoar om ûnder it iis te kommen. Hoewol't se ek op it drûge net te ûnderskatten binne, makket har streamline, langwerpige lichemsfoarm dat se dêr in wat komyske wize fan fuortbewegen ûntwikkele hawwe. Likegoed kinne se in ôfstân fan 42 km deis ôflizze. Yn it wetter kinne rivierotters mei in faasje fan 11 km/h swimme en krapoan 4 minuten ûnder bliuwe.
Om't rivierotters in ferlingde draachtiid kenne, wêrby't de ymplantaasje fan 'e befruchte aaisel 10-12 moannen opkeard wurdt, komme de jongen pas it oare jiers tusken febrewaris en april te wrâld. In smeet kin by rivierotters 5 jongen omfetsje, mar ornaris wurde der mar 1-3 smiten. De jongen hawwe by de berte al in pels en klauwen, mar binne blyn en beskikke noch net oer tosken. Mei 30-38 dagen geane de eachjes iepen, en mei 9-10 wiken krije se foar it earst fêst fretten. Mei likernôch 2 moanne swimme se foar it earst, mei 12 wiken wurde se ôfwûn, en mei 37-38 wiken binne se selsstannich, al bliuwe se ek dan noch yn elts gefal oant de folgjende maityd by de mem. De mantsjes hawwe part noch diel oan it grutbringen fan 'e jongen. Foar't de mem it folgjende nêst te wrâld bringt, tsjogge de jongen fan it ferline jier ornaris de wide wrâld yn. De wyfkes binne mei twa jier geslachtsryp, al bringe se yn útsûnderlike gefallen ek mei ien jier soms al in nêst jongen te wrâld. Rivierotters wurde yn finzenskip trochinoar 21 jier âld, mei in rekôr fan 25 jier. Yn it wyld hâldt de libbensferwachting lykwols mei 8 of 9 jier op, al is ien dokumintearre gefal bekend fan in otter dy't yn it wyld 13 jier wurden is.
Natuerlike fijannen hat de rivierotter net in protte, salang't er mar yn it wetter bliuwt. Dêr kinne inkeld de Mississippy-alligator, de Amerikaanske krokkedil en de orka him lytsman meitsje, en de lêste beide fan dy trije dielt er mar komselden in habitat mei. Op it drûge binne rivierotters út har elemint, en sadwaande folle kwetsberder foar oanfallen fan 'e reade lynks, de Kanadeeske lynks, de poema, de wolf, de prêrjewolf, de swarte bear, de brune bear en, yn it gefal fan jonge of bûtenwenstich lytse eksimplaren, de reade foks. Ek hûnen kinne gefaarlik wêze foar otters. De measte stjergefallen wurde lykwols opsetlik of ûnopsetlik troch de minske feroarsake, troch de pelsdierjacht, it yllegaal ôfsjitten fan eksimplaren, it bestrûpt reitsjen yn fisknetten en fral yn it ferkear.
Fretten
De rivierotter hellet syn fretten foar it meastepart út it wetter. Syn dieet bestiet fierhinne út fisk en kreefteftigen, mar as der oar gaadlik fretten beskikber is, sil er dat net lizze litte. Dêrby moat men tinke oan fruchten, lytse reptilen, amfibyen, fûgelpiken of lytse fûgels, wetterynsekten, weakdieren en sels lytse sûchdieren. Rivierotters binne lykwols gjin iesiters, en dead guod sette se gjin bek op.
Status
De rivierotter hat de IUCN-status fan "net bedrige", mei't er yn it grutste part fan syn ferspriedingsgebiet noch rûnom foarkomt en om't de populaasje dêr stabyl liket te wêzen. Likegoed hat him, benammen yn 'e Feriene Steaten, in oansjenlik habitatferlies foardien sûnt de earste Jeropeänen yn 'e sechstjinde iuw Noard-Amearika berikten. De foarnaamste oarsaken dêrfan binne oerbejaging (foar de pelzen), urbanisaasje en miljeufersmoarging. Op dat lêste mêd binne fral de eksploitaasje fan stienkoal, ierdgas en ierdoalje en de papieryndustry as skuldigen oan te wizen. Sûnt 1976 binne yn 'e Feriene Steaten mear as 4.000 rivierotters yn it wyld útset op plakken dêr't se net mear foarkamen.
Winston-Salem (Noard-Karolina)
Winston-Salem is in stêd yn de Amerikaanske steat Noard-Karolina. Neffens ynwennertal is it de 107e stêd yn de Feriene Steaten (2000) en nei oerflak de 59e stêd.
Demografy
Fan de befolking is 13,7 % âlder as 65 jier en 33,4 % is ienpersoanshúshâlding. De wurkleazens beslacht 3,6 % (sifers folkstelling 2000).
Likernôch 8,6 % fan de befolking fan Winston-Salem bestiet út hispanics en latino's, 37,1 % is fan Afrikaansk komôf en 1,1 % fan Aziatyske oarsprong.
It ynwennertal gie omheech fan 167.254 yn 1990 nei 185.776 yn 2000.
Klimaat
Yn jannewaris is de temperatuer trochsneed 3,8 °C, yn july is dat 25,5 °C. Der falt trochstrings 1130,8 mm delslach it jier (mjitperioade 1961-1990).
John Graham fan Claverhouse, 1e boarchgreve fan Dundee
John Graham fan Claverhouse, 1e boarchgreve fan Dundee, byneamd Bonnie Dundee (Glen Ogilvy, 21 july 1648 – Killiecrankie, 27 july 1689), wie in Skotsk ealman en militêr, dy't in oanhinger fan it Hûs Stuart wie. Op polityk mêd wied er konservatyf en yn religieus opsjoch episkopaalsk. Yn opdracht fan kening Jakobus VII die Dundee war om 'e presbyteriaanske rebûlje fan 'e Kovenanters te ûnderdrukken, wat him de bynamme Bluidy Clavers opsmiet. Doe't Jakobus yn 1688 by de saneamde Glorieuze Revolúsje ôfset waard troch syn dochter Marije II en har man Willem III fan Oranje, bleau Dundee syn kening trou en besocht er by de earste jakobityske opstân om 'e nocht en behâld Skotlân foar it Hûs Stuart. Want hoewol't er in oerwinning boekte yn 'e Slach by Killiecrankie, kaam er dêrby sels te sneuveljen, wêrnei't syn leger útinoar foel.
Jonkheid en oplieding
Dundee waard yn 1648 yn Glen Ogilvy, deunby Glamis, berne as in telch út in mindere tûke fan 'e famylje fan 'e haadman fan 'e Clan Graham, dy't ôfstamme fan 'e Skotske kening Robert III. Hy wie de âldste soan fan sir William Graham fan Claverhouse en Madeline Carnegie, in dochter fan David Carnegie, 1e greve fan Southesk. Hy hie in jongere broer, David, en twa susters. Sawol hy as syn broer genoaten har oplieding oan 'e Universiteit fan St. Andrews, dêr't se yn 1661 allebeide ôfstudearren.
Blaze Bayley
Bayley Alexander Cooke (Birmingham, 29 maaie 1963) is in Britsk sjonger yn metalbands.
John Graham fan Claverhouse, 1e boarchgreve fan Dundee
Jonkheid en oplieding
William Graham kaam yn 1652 te ferstjerren, doe't Dundee noch mar fjouwer jier wie. Hy en syn broer en susters waarden dêrnei fierder grutbrocht troch syn heite bruorren en oare famyljeleden. Yn 1660 waarden Dundee en syn broer David oansteld ta fertsjintwurdigers fan 'e stêd Dundee, nei alle gedachten op oantrún fan harren omke George Graham. Doe't er yn 1667 mearderjierrich waard, urf Dundee it famyljebesit Claverhouse, in state yn 'e neite fan 'e stêd Dundee, en sadwaande stied er oant syn ferheffing ta it boarchgreefskip fan Dundee, yn 1688, bekend as de 7de laird fan Claverhouse. Yn 1669 holp syn omke oan memmekant, David Carnegie, 2e greve fan Southesk, him oan in baantsje as kommissaris fan aksynzen en rjochter oer it greefskip Angus.
Om utens
Yn 1672, doe't er 24 jier wie, sette Dundee útein mei in militêre karriêre, as twadde luitenant yn it Skotske rezjimint fan sir William Lockhart. Dat rezjimint hearde ta it korps fan James Scott, hartoch fan Monmouth (in bastertsoan fan 'e Ingelske en Skotske kening Karel II), en focht yn it Rampjier ûnder it befel fan 'e Frânske kening Loadewyk XIV mei tsjin 'e Republyk fan de Feriene Nederlannen.
Yn 1674 tsjinne Dundee lykwols oan 'e oare kant yn 'e oarloch, en wied er kornet yn 'e liifgarde fan prins Willem III fan Oranje, de steedhâlder fan Hollân (dy't mei Karel II syn omkesizzer Marije Stuart troud wie). Der wurdt wol sein dat er dat jiers yn 'e Slach by Seneffe it libben fan 'e jonge prins rêden hawwe doe't it hynder fan dyselde op it moerassige slachfjild kaam te fallen, mar der bestiet amper bewiis foar dat ferhaal. Der wurdt spekulearre dat dizze rêding de reden wie foar Dundee syn befoardering ta kaptein. Yn 1676, nei't er meidien hie oan 'e mislearre belegering fan Maastricht, swaaide Dundee ôf en kearde er werom nei Skotlân. Willem III skreau dêrop in brief oan syn skoanheit Jakobus Stuart (de lettere kening Jakobus II en VII), dy't trouwens ek syn omke (want in broer fan syn mem) wie, wêryn't er Dundee oanrikkemandearre as ofsier.
Yn Skotlân
Nei syn weromkear yn Skotlân waard Dundee troch Karel II oansteld as kaptein yn it Skotske thúsleger. Yn dy hoedanichheid waard er yn 1678 nei súdwestlik Skotlân ta stjoerd om dêr de hagepreken fan 'e presbyterianen te ûnderdrukken, dy't ferbean wiene ûnder de wetten wêrmei't Karel II yn Skotlân it anglikanisme ta steatsgodstsjinst besocht te meitsjen. Op 1 juny 1679 ûntdiek Dundee in hagepreek fan presbyteriaanske Kovenanters, wêrfan't de leden har daliks doe't se syn troepen oankommen seagen, yn slachoarder opstelden op in hichte dy't omjûn wie troch sompich ûnlân.
De measte histoarisy hâlde it derop dat de presbyterianen teminsten fjouwer kear sa machtich wiene as Dundee-en-dy, mar dochs gie de kaptein de striid oan. Nettsjinsteande it feit dat it him earst foar de wyn liek te gean, kearden de kânsen neitiid fluch, sadat Dundee dizze Slach by Drumclog ôfbrekke moast om him mei syn troepen gau-gau werom te lûken. Hy kearde doe werom nei Glasgow, en ferdigene dy stêd mei súkses tsjin 'e Kovenanters oant er op 3 juny weromroppen waard nei Stirling. Dêr waarden Dundee syn troepen fuortsterke mei de pleatslike milysje en twa rezjiminten dragonders ûnder befel fan 'e hartoch fan Monmouth. Yn in nij treffen yn 'e Slach by Bothwell Brig, op 22 juny, litten de Kovenanters in slimmen nederlaach.
Befoardering en ferheffing
Yn 1680 waard Dundee troch it Skotske regear ôffurdige om nei Londen ta, dêr't er besykje moast en ûntpraat kening Karel II de duldsume hâlding dy't de hartoch fan Monmouth foar de radikale Kovenanters oer oannommen hie. Karel liket in beskate fassinaasje opfetten te hawwen foar de trouwe Dundee, dy't fan dat stuit ôf fluch opklom yn sawol it leger as de maatskiplike rangoarder. Begjin 1680 waard him de konfiskearre barony fan Patrick MacDougall fan Freuch taskikt, yn jannewaris 1681 folge troch de sheriffskippen fan Wigtown, Dumfries, Kirkcudbright en Annandale. Yn desimber 1682 waard er befoardere ta kolonel fan in nij Skotsk rezjimint, en doe't yn jannewaris 1683 de greve fan Lauderdale yn ûngenede foel, slagge it Dundee om dy syn Kastiel fan Dudhope en de titel fan konstabel fan Dundee te bemachtigjen.
Dundee troude yn 1684 mei Jean Cochrane, in dochter út in fûleindige Konvenantersfamylje. Dat is opmerklik om't de presbyteriaanske Kovenanters him tsjin dy tiid fanwegen syn trou oan it Hûs Stuart begûn wiene te ferfijen. Nei syn dea soene partijige skiedskriuwers him de bynamme fan Bluidy Clavers (de "Bloedige Claverhouse") jaan omreden fan syn oandiel yn 'e ûnderdrukking fan 'e godstsjinstfrijheid yn Skotlân. Underwilens wie Dundee yn 1683 ek lid wurden fan 'e Skotske Ried fan Steat. Koart nei de dea fan Karel II, yn 1685, waard er dêr in hoartsje út set om't er it opnaam foar de rjochten fan 'e sljochtwei soldaat, dy't doedestiden min behannele waard. Yn maaie fan dat jier waard er lykwols op 'e nij lid fan 'e ried.
Yn 1686 folge syn befoardering ta generaal-majoar, en teffens waard er doe beneamd ta provoast (boargemaster) fan 'e stêd Dundee. Ien fan syn earste dieden yn dy hoedanichheid wie it ôfskaffen fan 'e deastraf foar dieverij yn it gebiet dêr't hy it foar it sizzen hie. Yn 1688 wie Dundee de ûnderbefelhawwer ûnder generaal James Douglas yn it Skotske leger dat nei Ingelân ta roppen wie om 'e fallende Stuart-dynasty te ûnderstypjen. Datselde jiers waard er troch kening Jakobus II en VII ferheft ta boarchgreve fan Dundee en krige er it oerbefel oer alle loyalistyske striidkrêften yn Skotlân.
Oarlochshannelings nei de Glorieuze Revolúsje
Op 18 maart 1689 ferliet Dundee de Skotske haadstêd oan it haad fan in kompanjy fan fyftich dragonders dy't him persoanlik trou wiene. Koart nei't er ôfset wie, krige de steategearkomste it alarmearjende nijs te hearren dat Dundee sjoen wie wylst er tusken de rotsen troch nei de sydpoarte fan it Kastiel fan Edinburch klom om mei Gordon te oerlizzen. De opwining en betizing dy't dat opsmiet, stelde Dundee by steat en ûntkom oan 'e efterfolgers dy't syn willemityske tsjinstanners efter him oan stjoerden. Hoewol't er op 30 maart fanút syn kastiel te Dudhope in brief nei de gearkomste stjoerde, wêryn't er stelde dat er net de wapens opnommen hie en freedsum thús de berte fan syn earste bern ôfwachte, waard er yn Edinburch publyklik feroardiele as ferrieder. Ek syn besykjen om ûnder syn earewurd of in boarchstelling op frije fuotten te bliuwen, waard rislút fan 'e hân wiisd. Yn 'e twadde helte fan april besochten de willemiten him yn syn wenten te Dudhope en letter te Glen Ogilvy yn 'e hechten te nimmen, mar beide kearen wist er fluchfuotich de dûns te ûntspringen, en nei it foarfal yn Glen Ogilvy loek er him werom nei it noarden.
Lofthaven Parys-Charles de Gaulle
De Lofthaven Parys-Charles de Gaulle (IATA: CDG, ICAO: LFPG), ek wol Roissy, is de drokste ynternasjonale lofthaven fan Frankryk, en nei Londen Heathrow de op ien nei drokste fan Jeropa. De lofthaven, dy't yn 1974 iepene waard, is neamd nei Charles de Gaulle en leit likernôch 25 kilometer benoardeasten Parys. Deis wurde der mear as 200.000 reizgers en 6.000 ton fracht ferfierd.
John Graham fan Claverhouse, 1e boarchgreve fan Dundee
Oarlochshannelings nei de Glorieuze Revolúsje
Hoewol't kening Jakobus II en VII yn Ingelân al yn 1688 ôfset wie, bleau Dundee syn foarst trou as oerbefelhawwer fan alle regearingstroepen yn Skotlân. Hy hyste by de stêd Dundee de Skotske keninklike banier yn wat wol de earste jakobityske opstân neamd wurdt, mar om't hy in fertsjintwurdiger fan it âlde rezjym wie, wiene it eins syn willemityske tsjinstanners dy't de opstannelingen wiene. Hoewol't er neitiid altyd mei de stêd Dundee assosjearre wurden is, hied er dêr net folle oanhing, om't er sjoen waard as de fertsjintwurdiger fan it arbitrêre bewâld fan in autoritêre monargy, dy't de âlde rjochten en privileezjes fan 'e stêd hieltyd fierder útholle. Dat, doe't er mei in lytse ôfdieling hynstefolk by de stêd weromkearde om dêr de jakobityske banier te hisen, ûntdiek er dat de poarten stevich tsjin him tichtdien wiene, wylst de muorren bewekke waarden troch willemityske soldaten. (Dêrfandinne dat er úteinlik op 'e saneamde Dundee Law, in fjild bûten de stêd, de banier hyste.) Oan 'e oare kant wie it sa dat de folle gruttere willemityske legermacht yn Dundee hoegenamt net besocht om Dundee oan te hâlden, wylst de willemityske ruterij dy't yn 'e stêd legere wie, op in letter stuit sels besocht en rin nei him oer.
Nei't er de banier hyst hie, reizge Dundee fjouwer moannen lang troch noardlik en sintraal Skotlân om lyksinnigen byinoar te bringen. Hjoeddeistige histoarisy binne dêrom fan betinken dat syn diplomatike fermogens teminsten likegrut west hawwe moatte as syn kundichheid as fjildhear. Benammen ûnder de Heechlânske clans wist er in protte jakobiten te mobilisearjen. Op 27 july 1689 focht Dundee syn gearskrape legerke de Slach by Killiecrankie út mei in folle gruttere willemityske legermacht dy't oanfierd waard troch generaal Hugh Mackay. Doe't de sinne ûndergie, late Dundee in oanfal fan 'e jakobityske ruterij by de heuvel del, dy't de yn benearing brocht willemityske legermacht de genedeklap joech. Dundee sels, lykwols, waard troch in musketkûgel fan 'e fijân ûnder syn boarstkuras troffen wylst er syn mannen oanfitere, en rûgele stjerrend fan syn hynder. Neffens it ferhaal soed er oan in jakobityske soldaat dy't him te help hastige, frege hawwe: "Hoe stiet it derfoar mei de slach?" Dêrop antwurde de man: "Goed foar kening Jakobus, mar it muoit my foar jins hearskip." Dundee syn lêste wurden soene doe west hawwe: "As it foar him goed giet, is it der foar my minder slim om." In koart brief oan kening Jakobus oer it ferrin fan 'e fjildslach, dat skreaun wêze soe troch Dundee, kaam letter oan it ljocht, mar wurdt tsjintwurdich algemien beskôge as in ferfalsking.
Neisleep
De Slach by Killiecrankie wie in ramp foar de striidkrêften fan it willemityske regear, mar troch de dea fan Dundee betsjutte it de ein foar it âlde rezjym yn Skotlân, mei't syn leger nei syn ferstjerren fuortteide as snie foar de sinne. Syn heldhaftige dea by in kavalerysjarzje waard neitiid it ûnderwerp fan ferskate leginden, wêrfan't de bekenste in lang mar fansels folslein falsk ferhaal wie dat optocht wie troch syn presbyteriaanske tsjinstanners. Dat woe hawwe dat er ûnkwetsber wie foar lead om't er syn siel ferkocht hie oan 'e duvel, en dat er úteinlik deade waard doe't in leaden kûgel ien fan 'e sulverne knopen fan syn jas troch syn hert dreau. Dundee syn stoflik omskot waard troch guon fertroulingen fan it slachfjild ôf droegen, nei de Sint-Bridestsjerke te Blair Atholl, dêr net fier ôf, dêr't er begroeven waard yn in tombe wêrfan't de tekst op 'e sark by fersin fernijt dat er 46 jier wie, wylst er yn wurklikheid mei 41 jier stoar.
Lang stie Dundee fral bekend as Bluidy Clavers, de wrede boal dy't de Skotske presbyterianen ferfolge hie. In ferske mei as titel Bonnie Dundee ("It Moaie Dundee") bestie al ear't er ferheft waard ta boarchgreve fan Dundee, en gie oarspronklik oer de stêd, en hielendal net oer de man. Pas doe't de ferneamde Skotske skriuwer en dichter sir Walter Scott yn 1828 in gedicht oer de man útbrocht ûnder dyseldichste titel (yn 'e betsjutting fan "Dy Goeie Alde Dundee"), begûn men dy namme stadichoan mar almar mear mei de boarchgreve te assosjearjen.
Snowboarden op de Paralympyske Winterspullen 2022
It snowboarden op de Paralympyske Winterspullen 2022 is yn it Genting Snow Park fan 6 oant en mei 12 maart.
Medaljespegel
De top-7 fan lannen dy't by it snowboarden medaljes wûn hawwe by de Paralympyske Winterspullen fan 2022.
Kleastergong
In kleastergong of krúsgong is in fakentiden oerwulve gong, mei oan ien kant arkades, om in fjouwerhoekige of rjochthoekige binnenhôf fan bygelyks kristlike kleasters.
Travee
Tsjerkebou
Yn de arsjitektuer fan tsjerken wurdt it begryp travee brûkt om it diel fan it ferwulft tusken fjouwer gurdlebôgen oan te tsjutten. In travee is de romte tusken fjouwer pylders, bygelyks de krusing fan de tsjerke.
Kleastergong
Fakentiden grinzget in kleastergong oan de súdlike kant fan de kleaster- of kollegiale tsjerke. De kleastergong tsjinnet as tagong fan de kleaster- of konvintsgebouwen, dy't om de kleastergong lizze, lykas de tsjerke, it refektoarium of de kapittelseal. De iepen binnenhôf wurdt somtiden as tún brûkt, mar somtiden ek as tsjerkhôf.
Charley Atwell
Charley Atwell (yn Esseks (Ingelân), 24 maart 1985) is in Britsk glamour- en neakenmodel fan Ingelsk komôf. Hja sette yn 2010 útein mei in wurkpaad as model, en stiet benammen bekend om har grutte boarsten. Hja hat ek yn twa lesbyske pornofilms spile.
Libben en karriêre
Atwell waard yn 1985 berne yn it greefskip Esseks, yn súdeastlik Ingelân. Hja begûn yn 2010 oan in karriêre as model, wêrby't se benammen posearret foar glamourfotografy en neakenfotografy. Sadwaande hat se as centerfold yn ferskate manljusblêden stien. Yn 2011 spile se yn 'e lesbyske pornofilm Glamsmoke fan 'e filmstudio Bluebird Films. Datselde jiers fertolke se teffens in net-pornografyske rol yn 'e film Blonde and Blonder, dy't ek troch Bluebird Films útbrocht waard. En yn 2013 wie se jitris yn in lesbysk pornografyske rol te sjen, yn Fuck the Cook, op 'e nij fan Bluebird.
Lichemsskaaimerken
Charley Atwell is blank, mei brune eagen en brún hier. Neffens har offisjele opjefte is se 1.70 m lang, mei in gewicht fan 57 kg, en kupmaat 34G, dêr't se ferskate boarstfergruttingsoperaasjes foar ûndergien hat. Hja stiet dan ek benammen bekend om har boarsten, dy't kûgelrûn binne. Atwell hat in nâlpiercing en in tatoeaazje op har rjochterearm.
Sogn og Fjordane
Sogn og Fjordane is in tradisjonele regio en eardere provinsje fan Noarwegen. Yn 2020 gie it yn 'e mande mei de buorprovinsje Hordaland op yn 'e nije fúzjeprovinsje Vestland (Westlân).
Sogn og Fjordana wie in provinsje (fylke) yn it westen fan Noarwegen. It grinzge oan de provinsjes Buskerud, Hordaland, Møre og Romsdal en Oppland. It provinsjebestjoer wie fêstige yn Leikanger, alhoewol't nei ynwennertal Førde grutter wie.
Albuquerque (Nij-Meksiko)
Albuquerque (útspr.: [ˈælbəˌkɜɹki], likernôch: " el -buh-kur-ky"), soms ôfkoarte ta ABQ, is de grutste stêd fan 'e Amerikaanske steat Nij-Meksiko en teffens it haadplak fan it omlizzende Bernalillo County. De stêd leit yn it sintrale part fan Nij-Meksiko, oan wjerskanten fan 'e bopperin fan 'e Rio Grande, oan 'e noardlike râne fan 'e Chihuahuawoastyn. Eastlik fan 'e stêd rint fan noard nei súd it Sandiaberchtme. Neffens in offisjele skatting út 2012 troch it Amerikaanske Folkstellingsburo hie Albuquerque doe goed 555.000 ynwenners. As alle foarstêden meirekkene wurde, komt de hiele stêdekloft út op in befolking fan mear as 900.000 minsken. Mei in hichte fan krapoan 1.127 m boppe seenivo is Albuquerque ien fan 'e heechst leine grutte stêden yn 'e Feriene Steaten.
Skiednis
Albuquerque waard yn 1706 stifte as in doarp oan 'e noardlike foargrins fan 'e Spaanske koloanje Nij-Spanje (dy't yn 1821 ûnôfhinklik wurde soe ûnder de namme Meksiko). It wurdt algemien oannommen dat it doarp troch de provinsjale gûverneur don Francisco Cuervo y Valdes ferneamd is nei don Francisco Fernández de la Cueva y Enríquez de Cabrera, dy't fan 1653 oant 1660 as ûnderkening fan Nij-Spanje tsjinne hie. Ien fan dyselde syn aadlike titels wie nammentlik hartoch fan Alburquerque (mei in r yn it twadde wurdlid), in plak yn 'e westlike Spaanske provinsje Badajoz. By Albuquerque moat de earste r al ier út 'e namme weifallen wêze. De namme betsjut "wite iik", fan alba, "wyt" en querque, "ikebeam", en ferwiisd nei de koarkiik, dy't rûnom foarkomt yn westlik Spanje en wêrfan't de skoars wyt wurdt nei't de koark rispe is.
Yn Nij-Meksiko giet lykwols it ferhaal dat de namme Albuquerque in ferbastering is fan it Arabyske al-barquq, dat "de prom" betsjut, of mooglik fan it dêrfan ôflate Galisyske albaricoque, dat "abrikoas" betsjut. De abrikoas waard nammentlik mooglik al yn 1743 nei Nij-Meksiko ta brocht troch Spaanske kolonisten, dêr't de Ciudad de Albaricoque ("Stêd fan 'e Abrikoas") by in abrikoazehôf stifte wêze soe. Om't de Spanjerts it Galisyske wurd net goed útsprekke koene, soene se it ferbastere hawwe ta albuquerque. Dit ferhaal is wierskynlik basearre op in folksetymology, mei't de Albuquerque al fier foar 1743 stifte wie.
Deportaasje
thumb|250px|Bern wurde deportearre út it [[getto van Łódź nei it ferneatigingskamp Chełmno]]
Albuquerque (Nij-Meksiko)
Skiednis
Albuquerque wie lange tiid in ienfâldich plattelânsdoarp dat it benammen fan it ferbouwen fan lânbougewaaksen hawwe moast. Dêrnjonken wie it ek lange tiid it sintrum fan 'e skieppehâlderij yn it Wylde Westen. Oarspronklik wie der boppedat in Spaanske militêre fêsting, in presidio, dêr't in fêst garnizoen lei. Nei't Nij-Meksiko yn 'e Meksikaansk-Amerikaanske Oarloch fan 1846-1848 troch de Feriene Steaten ferovere wie, ferlear Albuquerque syn militêre funksje.
Deportaasje
In deportaasje (fan it Frânske deportation) is it ferwiderjen fan in persoan of groep minsken fan in plak of út in lân sûnder dat dy persoan of groep dêr wei wol. Soks wurdt yn 'e regel fan boppe-ôf oplein en útfierd troch in nasjonale oerheid. As soks oplein wurdt by wize fan straf foar in misdriuw of as bestraffing foar ûnwinske politike aktiviteiten sprekt men almeast fan ferballing, mar de grins tusken ferballing en it bredere begryp deportaasje is tige dizenich. Der besteane twa foarmen fan deportaasje: ynterne deportaasje en eksterne deportaasje. Sûnt de achttjinde iuw wurdt de deportaasje fan in befolkingsgroep út in gebiet dat dy groep histoarysk bewennet, beskôge as ûntalitber en in misdie tsjin de minsklikheid.
Ynterne deportaasje
By ynterne deportaasje wurde lju fan in beskaat plak ferwidere en nei in oar plak yn itselde lân ta brocht. Foarbylden fan ynterne deportaasje komme rûnom foar yn 'e skiednis fan 'e minskheid. Sa deportearre de Sassanidyske kening Chosrau I fan Perzje yn it jier 542 292.000 boargers en slaven nei de nijboude stêd Ktesifon. In oar foarbyld is de deportaasje fan 'e measte Yndiaanske folken eastlik fan 'e Mississippy, dy't tusken 1825 en 1860 op befel fan 'e Amerikaanske autoriteiten ôffierd waarden nei wat doe it Yndiaanske Territoarium hiet (it hjoeddeiske Oklahoma).
Yn 'e tweintichste iuw wiene ynterne deportaasjes fral ûnder de Twadde Wrâldoarloch skearing en ynslach. Sa deportearren de Dútsers 6 miljoen Joaden en 500.000 Roma nei de konsintraasjekampen om se útrûgje te kinnen, wylst yn 'e Sovjet-Uny beskate etnyske groepen út Jeropeesk Ruslân nei Sibearje ta deportearre waarden om't se mei de Dútsers sympatisearje soene, lykas Wolgadútsers, Tsjetsjenen, Yngûsjeten en Krimtataren, of om't se gewoan de ferkearde godstjinst oanhongen, lykas de Mesketyske Turken. En yn 'e Feriene Steaten waarden 120.000 etnyske Japanners ôffierd nei ynternearringskampen fier fan 'e bewenne wrâld, om't dy mei Japan sympatisearje soene. Oan 'e ein fan 'e oarloch waarden fierders miljoenen etnyske Dútsers ferdreaun út Poalen, Tsjechoslowakije en Joegoslaavje en 50.000 etnyske Hongaren út Tsjechoslowakije.
Ynterne deportaasje gie yn it ferline gauris mank mei foarmen fan genoside, lykas yn it gefal fan 'e Joaden en Roma yn 'e Twadde Wrâldoarloch. Ek de Armeenske Genoside, fan 1915-1916, sette útein as in deportaasje. En yn 2004 besleat it Jeropeesk Parlemint dat de deportaasje fan 'e Tsjetsjenen yn 'e Sovjet-Uny in genoside wie.
Eksterne deportaasje
By eksterne deportaasje wurde lju út in lân ferwidere en oer de grins set. Soks komt ek hjoed-de-dei noch rûnom foar, mar wurdt no yn 'e regel mei it eufemisme 'útsetting' beneamd. In foarbyld fan dy praktyk is Operaasje Wetback, in útsetting troch de Feriene Steaten fan sa'n 1,3 miljoen Meksikanen yn 1954, nei't der in publike hystery ûntstien wie oer de grutskalige ymmigraasje út Meksiko wei.
Albuquerque (Nij-Meksiko)
Skiednis
Under de Amerikaanske Boargeroarloch waard it yn febrewaris 1862 beset troch Konfederearre troepen út Teksas ûnder lieding fan generaal Henry Hopkins Sibley. Koarte tiid letter waard dyselde yn noardlik Nij-Meksiko nei de Slach by Glorieta Pass weromdreaun, wêrby't ûnderweis werom nei Teksas op 8 april 1862 by Albuquerque in efterhoedegefjocht plakfûn mei Noardlike troepen ûnder kolonel Edward R.S. Canby, dat bekend kaam te stean as de Slach by Albuquerque.