cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Wurd
In oare definysje fan "wurd" is de lytste psychologysk-taalkundige ienheid yn de taal dy't op himsels stean kin, oars as it bûne morfeem. In wurd bestiet út minimaal ien frij morfeem en nul of mear bûne morfemen. Yn de praktyk is it in opienfolging fan oan elkoar skreaune letters, wêroan in troch konvinsje oerienkomde betsjutting ferbûn is. Dit betsjut net dat in wurd per definysje in 'betsjuttingdragende' (semantyske) ienheid is, want de dielen wêrút it gearstald is hawwe op harsels ek in betsjutting: de affiksen be-, fer-, -en ensfh. hawwe ellegear in eigen betsjutting.
Wurdsoarten
Neigeraden de grammatikale funksje yn de sin wurde de ( foar it Frysk ) as wurdsoarten ûnderskieden:
Foarmen
Lienwurden en swerfwurden binne wurden dy't oan in oare taal ûntliend binne.
Dictio खंग्वः 單字
De Wimerts (Warkum)
De strjitte dy't troch de stêd rint (Noard-Merk-Súd), wurdt noch altiten de Wimerts neamd. De 18 brechjes oer de Wimerts binne likernôch 2000 wer yn it sicht brocht yn opdracht fan Stifting Stedsherstel Warkum. Guon histoarisy hâlde út, dat de eardere Wimerts in troch de muontsen fan it kleaster fan Starum groeven ferbining mei Warkum wie. Hy soe no foar in part bûtendyks yn de Iselmar lizze.
Wijtske van Dijk-Meindertsma
Wijtske van Dijk-Meindersma (Wânswert, 11 febrewaris 1902 - Peize, 10 novimber 2010) wie sûnt 16 oktober 2009, foar safier as bekend is, de âldste noch libjende ynwenner fan Nederlân, nei it ferstjerren fan de 107-jierrige Bertha van Hasselt.
Van Dijk-Meindersma wennet yn Peize, Drinte. Sûnt 1976 wie Nederlân syn âldste ynwenner net earder sa jong by it oerdragen fan de titel. Van Dijk hat it measte part fan har libben op It Amelân en yn Ljouwert wenne. Sy bedarre yn Peize omdat har neiste famylje dêr wennet.
Van Dijk-Meindersma wie troud mei ds. Dirk van Dijk.
Katafalk (band)
Katafalk wie in Nederlânske death metalband, oprjochte yn Grins, dy't aktyf wie tusken 1995 en 2010. De band brocht yn 2003 syn debútalbum Storm of the Horde út. De teksten fan de band gean benammen oer haat en anty-kristendom.
Ten Boer
thumb|right|400px|Lizzing Ten Boer Ten Boer is in plak en in eardere gemeente yn de Nederlânske provinsje Grinslân. De gemeente beslacht in oerflak fan 45,71 km² (0,46 km² is wetter) en hat in ynwennertal fan 7.233 (2000).
Yndieling gemeente
De gemeente Ten Boer hat noch de neikommende plakken: Achter-Thesinge, Garmerwolde, Kröddeburen, Lellens, Sint-Annen, Ten Post, Thesinge, Winneweer, Wittewierum en Woltersum. Tsjintwurdich is it Eemskanaal de eastgrins fan de gemeente. oarspronklik roan de gemeentegrins mear eastlik fan dit kanaal, mar dit part, dêr't de buorskippen Blokum, Graauwedijk, Heidenschap en Roeksweer ta hearden, waard yn 1962 by de gemeente Slochteren foege.
It lot fan de gemeente hat der om hinge by de gemeentlike weryndieling yn 1990; de noarm wie doe dat in gemeente teminsten 10.000 ynwenners hawwe moast, en Ten Boer foldie net oan dy noarm. In gearfoeging mei de gemeente Bedum gie lang om let dochs net troch. Sûnt 2006 hat Ten Boer op amtlik nivo in nauwe gearwurking mei de gemeente Grins. Ten Boer is in selsstannige gemeente, mar in protte taken wurde troch de gemeente Grins útfierd.
thumb|280px|Ten Boer en omkriten
It doarp Ten Boer
Ten Boer leit sa'n fiif km benoardeasten fan de stêd Grins. Yn de 20e iuw hat it him ûntjûn (foar in part) ta in forinzeplak.
Yn 1301 waard der by it doarp in frouljuskleaster fanwege de Benediktinessen stifte. Fan dat kleaster is de hjoeddeiske Nederlânsk Herfoarme Tsjerke oerbleaun. Faaks is de tsjerke al set foar it kleaster, mar it hat der wol diel fan west.
Iepenbier ferfier
De neikommende buslinen fersoargje it iepenbier ferfier yn de gemeente Ten Boer:
Mûnen
Oan it Damsterdjip steane twa mûnen dy't beide yn de ôfrûne 20 jier as in feniks ta nij libben kaam binne:
Friesland Foods
Skiednis
De woartels fan Friesland Foods geane werom nei 1879. Friesland Foods yn de lettere foarm ûntstie yn 1997 troch in fúzje tusken fjouwer suvelkoöperaasjes. Dy fjouwer bedriuwen wienen: Coberco, Friesland Dairy Foods, Twee Provinciën en de Zuid-Oost Hoek. Nei de fúzje waard de namme feroare ta Friesland Coberco Dairy Foods. Op 1 jannewaris 2005 krige it bedriuw de Keninklike status, wêrnei't de namme feroare waard ta Royal Friesland Foods.
Sûnt 2006 hie it bedriuw tegearre mei Unilever en Campina in logo ûntwikkele foar sûne produkten mei in bytsje fet, sâlt en sûker. Dat barde ûnder de slachsin: Ik kies bewust.
thumb|right|300px|In foto fan it Friesland Foods laboratoarium yn Ljouwert.
Produksje
It bedriuw hie ûnder oare festigings yn:
Produkten
Friesland Foods makke ûnder in ferskaat oan merknammen ferskillende produkten. Sa waard ûnder de namme Friesche Vlag sjerp, fla, sûpe en yoghert makke. Ek it yn Nederlân bekende Appelsientje wie in merknamme fan Friesland Foods. Under Appelsientje wurde bygelyks synappelsop en appelsop ferkocht.
Yn it bûtenlân ferkeape Friesland Foods produkten ûnder nammen as bygelyks Castillo de Holanda en Longevity. Castillo de Holanda is de namme fan it merk tsiis dat it bedriuw op de Kanaryske Eilannen ferkeapet. Longevity is in merk poeiermolke dat yn Fietnam ferkocht wurdt.
Oare bekende merknammen fan Friesland Foods wiene:
Fúzje mei Campina
Op 19 desimber 2007 makken Friesland Foods en Campina buorkundich dat hja prate woene oer in fúzje. Op 7 maaie 2008 hawwe de algemiene gearkomste fan Suvelkoöperaasje Friesland Foods en de lederie fan Suvelkoöperaasje Campina it foarstel ta fúzje tusken beide koöperaasjes goedkard. Op 8 maaie 2008 waard de fúzje-oerienkomst troch it bestjoer en direksje fan wjerskanten ûndertekene. De Jeropeeske Kommisje stimde op 17 desimber 2008 yn mei de fúzje. Op betingst moast de nije ûndernimming FrieslandCampina inkelde ûnderdieln weidwaan.
Harley-Davidson
Fan lofts nei rjochts:William A. Davidson, Walter Davidson, Sr., Arthur Davidson en William S. Harley|thumb thumb|Chopper „Captain America" út de Film „Easy Rider“, 1987 Harley-Davidson, oprjochte yn 1903, is in Amerikaanske produsint fan motorfytsen út de steat Wisconsin. It merk bruts troch doe't yn de Twadde Wrâldoarloch grutte oantallen motorfytsen levere waarden oan it Amerikaanske leger, ûnder de namme Liberator.
Twa jonge motorleafhawwers, William Harley en Arthur Davidson, wurken harren earste motorfyts. Twa bruorren fan Arthur, Walther en William, kamen der al gau by it duo, mar in ûnbekend bleaune Dútske ymmigrant, dy't de Frânske "De Dion" motor kende, joech de trochslach by it opsetten fan harren bedriuw. Yn 1903 ferskynde in iensilinder motorfyts mei in fermogen fan 3 PK.
Yn de kultfilm Easy Rider spilen HD-motors fan it type "custom", ek wol chopper neamd, in haadrol. Customs mei harren soad groom en hege stjoeren, binne yn de sechtiger jierren (en lang dêrnei) in hype west.
Dykhurdfytsen op de Olympyske Simmerspullen 1968
De Olympyske Simmerspullen 1968, ek wol de XIXe Olympiade neamd, waarden yn 1968 yn Meksiko-Stêd, Meksiko hâlden. It dykhurdfytsen waard hâlden op it Satellite Circuit.
Breakdance
thumb|250px|right|In breakdancer Breakdance (ek wol breaking, b-boying of b-girling neamd) is in dûnsstyl dat beoefene wurdt troch minsken út de hiphop sêne. Breakdancing is in dûns dy't yn de iere sântiger jierren yn de Afro-Amerikaanske en Puerto Rikaanske mienskippen yn South Bronx yn New York City ta stân kaam. Yn de sântiger en tachtiger jierren hat de dûns stadichoan syn populariteit wûn yn de gruttere stêden fan de Feriene Steaten.
By breakdancing giet it om lichembewegings, spins, earmbewegings en skonkbewegings op in hiphop nûmer/ritme. De populariteit fan breakdancing wie yn de tachtiger jierren op syn hichtepunt mar wurdt hjoed-de-dei ek noch rûnom dûnse. It is benammen in dûns fan de jongerein, en wurdt meast as cool beskôge.
LL Cool J
thumb|LL Cool J (2007)|250px LL Cool J (berne 14 jannewaris 1968 yn Queens, New York City as James Todd Smith) ek wol Uncle L, The Future of the Funk, Nickelhead, G.O.A.T. (Greatest Of All Time) of Jack the Ripper neamd. LL Cool J is in rapper en filmstjer út de Feriene Steaten. De ôfkoarting LL Cool J betsjut „Ladies Love Cool James“. Ha hat sawol romantyske balladen as I Need Love mar ek hardcore rap sa as I Can't Live Without My Radio makke.
Jojo
thumb|jojo Bandalore In jojo is in stik boartersguod. Oarspronklik waarden se fan ivoar en terrakotta skyfkes makke, tsjintwurdich besteane der ek farianten fan hout, keunststof en metaal. In jojo bestiet út twa rûne skyfkes fan likense grutte dy't mei in lyts aske oan elkoar ferbûn binne. Om dat aske sit in tou wuolle. Oan de ein fan dat tou sit in luske om in finger (ring- of middelfinger) yn te stekken. Troch de jojo nei ûnderen ta te goaien rôlet de jojo him ôf en op de júste wize wer op te lûken komt dizze fansels wer nei boppen ta. Eventueel sit om it aske noch in rinkje fold mei kûgellagerkes. Troch in jojo mei dizze útrêsting krêftich nei ûnderen ta te smiten begjint dizze te 'spinnen'; hy bliuwt dan ûnder, mar bliuwt ek trochdraaien. Troch dêrnei in koarte, lûkende beweging te meitsjen rôlet de jojo him wer op. By it spinnen binne der mooglikheden foar trúks.
Skiednis
De skiednis fan de jojo giet werom oant 500 f.Kr., doe't de jojo's fan terrakotta skyfkes makke waarden. Op in faas út de âldheid is in ôfbyld te sjen fan in jonkje dat mei in jojo boartet.
Yn Frankryk waard de jojo yn de 18e iuw populêr yn aadlike fermiddens. De jojo hjitte dêr bandalore. De jojo waard yn de jierren 20 fan de 20e iuw in echte raazje yn Amearika, doe't in Filipynske Amerikaan, Pedro Flores, yn Santa Barbara, Kalifornje de Yo-Yo Manufacturing Company iepene.
De namme 'jojo' lit him mooglik ferklearje mei de neikommende teoryen:
Neffens it Polygoon-journaal wie der yn 1932 in jojoraazje yn Nederlân. Jong en âld, eltsenien boarte mei de jojo. Letter om it jier 1998 waard it jojoë 'werûntdekt'. Diskear waarden der sels op de bernestjoerders spesjale koarte programma's oan wijd.
Nijsgjirrich
Yn it Frysk kinne mei it foarnamwurd 'jo' en it haadwurd 'jojo' ferskillende tongbrekkers makke wurde:
Besibskip
Besibskip, sibskip of besibbens is it systeem fan 'e troch in kultuer erkende famyljerelaasjes tusken minsken, dy't foar it meastepart ta stân komme op biologyske of genetyske wize, troch ôfstamming (bloedsibskip), en op sosjale wize, troch houlik (oansibskip) of adopsje. Foarbylden fan biologyske relaasjes binne dy tusken twa âlden en harren (troch it proses fan fuortplanting skepen) bern, of tusken twa siblings dy't bern fan deselde âlden binne, of tusken in omke en syn omkesizzer (it biologyske bern fan syn biologyske sibling). Foarbylden fan net-biologyske, mar al sosjaal oanfurde famyljerelaasjes binne dy tusken oarehelten binnen it houlik, tusken in styfâlder en in styfbern, tusken skoanâlden en har skoansoan of -dochter, of tusken adopsje-âlden en in oannommen bern. Besibskip is sadwaande mear in kultuerferskynsel, dat útstiget boppe inkeld bloedsibskip.
Yn 'e antropology foarmet besibskip in wichtich mêd fan ûndersyk, mei't minsklike kultueren besibskipsrelaasjes ferskillend yndiele en ynterpretearje. Dêrby wurdt net eltse biologyske besibskip ek as sadanich kultureel erkend. By bloedsibskip troch ôfstamming wurdt ûnderskie makke tusken ôfstamming fia de heit (of patrilineêre ôfstamming), en ôfstamming fia de mem (of matrilineêre ôfstamming). Bloedsibben oan heitekant wurde dêrby agnaten neamd en bloedsibben oan memmekant kognaten. Yn patriargale maatskippijen, lykas de Westerske, hearre bern dy't fuortkomme út in houlik tusken âlden út twa ferskillende famyljes ornaris ta de famylje fan 'e heit en krije se dy syn efternamme dan ek. (Mei resinte oanpassings yn it houliksrjocht is dat yn Nederlân en guon oare lannen trouwens net mear folslein fanselssprekkend.) Yn matriargale kultueren is it krektoarsom, en komme bern ta de famylje fan 'e mem te hearren.
De kulturele antropology ferdjippet him yn alle manearen wêryn't sokke famyljeferhâldings har fertaald hawwe yn kultureel bepaalde struktueren. Famyljerelaasjes spylje oeral op 'e wrâld en yn eltse minsklike kultuer in wichtige rol, en folgje oeral beskate patroanen. De ferskillen yn dy patroanen meitsje út hoe't bygelyks it erfrjocht en it bestjoer regele binne en hokfoar rjochten en plichten oft men foar jins famylje oer hat (bgl. it respektearjen en/of hearrich wêzen oan 'e âlden of it beskermjen fan susters troch harren bruorren). Ek wurdt sa bepaald wa't al of net mei wa trouwe mei. Yn 'e Westerske maatskippij is it bygelyks taboe foar bruorren en susters om in seksuële relaasje te ûnderhâlden. Datselde jildt foar de measte minsklike kultueren. Yn 'e Westerske maatskippij is it lykwols wol tastien foar neven en nichten om mei-inoar te trouwen, al wurdt faak al wat mei in skean each nei sa'n relaasje sjoen. Yn oare kultueren kin it foar neven en nichten lykwols strang ferbean wêze om te trouwen of krekt folslein tastien, of it kin tastien wêze om mei jins neven en nichten oan heitekant te trouwen, mar net mei dy oan memmekant, of oarsom.
116
Foarfallen
thumb|120px| In Partyske finzene
Histoaryske roman
In Histoaryske roman is in yn it ferline situearre ferhaal oer histoaryske of optochte persoanaazjes. It sjenre ûntstie yn de 19e iuw en is tige ferbûn mei it opkommen fan de Romantyk. Ien fan de skaaimerken fan dizze streaming is de tanommen niget foar skiednis. It wie net langer sa dat de histoaryske belangstelling him beheinde ta de Aldheid, want der kaam no ek omtinken foar de Midsiuwen dy't eartiids as barbaarsk sjoen waarden. Dêrneist brocht it opkommen fan de Nasjonale Ienheidssteat ek in proses fan nasjonaal bewustwêzen op gong mei tagelyk in tanimmende belangstelling foar it eigen ferline. Sir Walter Scott wurdt as grûnlizzer fan it sjenre beskôge. Hy lei as earste it ferbân tusken dwaan en tinken fan personaazjes en de tiid wêryn't hja libben.
Gasunygebou
thumb|Gasunygebou It Gasunygebou is in kantoargebou út 1994 yn it suden fan de stêd Grins.
Untwerp
thumb|left|Reinbôgetreppen It Gasunygebou is ûntwurpen troch it Arsjitektenburo Alberts en Van Huut út Amsterdam en is in goed foarbyld fan organyske arsjitektuer. By organyske bou binne de minsklike maat en it wolwêzen fan de minsk yn en om it gebou de foarnaamste útgongspunten. De arsjitekten fine dat in minsk eigentlik trije lagen beskermingen hat: hûd, klean en gebou. Fanút dat prinsipe is it gebou ûntwurpen. In gebou moat dus like noflik sitte as in hûd, en de brûker moat dêr de harmony mei syn direkte omjouwing fiele.
De organyske skaaimerken fan it bouwurk komme ta útdrukking yn foarmen en kleuren, sawol yn it ynterieur as yn it eksterieur, en sels op it parkearplak. Der binne yn it gebou net folle rjochte hoeken te finen, sa't ek in minsklik lichem gjin rjochte hoeken ken. Alle hoeken yn it gebou hawwe krekt in 'natuerlike skerpte'.
It gebou hat in oerflakte fan 45.000 kante meter. Yn de sintrale hal wurde de 18 ferdjippings ferbûn mei in treppenhûs. Op eltse ferdjipping draait de treppenkolom in oantal graden wêrtroch't de top fan de kolom hast 50 graden draaid is. Eltse ferdjipping hat ek in eigen tint krigen wêrtroch't de kolom op in reinbôge liket. De gongen mei weagjende muorren komme allegear út yn de sintrale hallen. Yn dizze hallen binne ek de kofjehoeken. It is de bedoeling dat kollega's net sûnder sjoen te wurden isolearre yn harren keammerkes sitte of troch de gongen bewege.
Skjinmakproblemen
thumb|Gasunygebou (2008) It organyske gebou hat skjinmaktechnysk sjoen ek neidielen. Omdat net folle ûnderdielen fan it gebou hielendal rjocht steane, kinne der gjin standert skjinmaktechniken tapast wurde. Sa wurdt de treppekolom ôfskerme mei in tsientallen meters hege skeane glêzen gevel. It is foar glêzewaskers ûnmooglik om mei in gondel lâns de muorre nei ûnderen de gevel skjin te hâlden. Dêrom waarden foar dy put speleölogen ynskeakele. Dizze skjinmaktechnyk hat de arbotsjinst ferbean. No wurdt it glês net mear skjinmakke.
Yn ferbân mei it skjinhâlden fan de muorren hat arsjitekt Ton Alberts yn tsjinstelling ta by in earder troch him ûntwurpen gebou yn Amsterdam besletten om skeane muorren glêd te meitsjen, sadat reinwetter ûnbehindere nei ûnderen rinne kinne. By it eardere ûntwerp hat de arsjitekt foar de skeane muorren nammentlik saneamde 'mûzetrepkes' brûkt om in tapsrinnende foarm fan de gevel te realisearjen. Dizze mûzetrepkes fange reinwetter op en hâlde it fêst wêrtroch't de muorren altiten fochtich bliuwe. Dat taastet de duorsumheid fan de gevel oan.
Bynamme
Bynamme fan it gebou is de Aperots. Ek wurdt it wol "It kastiel fan de heks" neamd. It Gasunygebou is tsjintwurdich ien fan de symboalen fan modern Grins. Yn juny 2007 waard it gebou yn in ferkiezing yn deiblêd Trouw mei 1773 stimmen keazen ta it moaiste fan Nederlân. It stedhûs yn Middelburch moast it mei 26 stimmen minder dwaan.
Valgetal
Valgetal is in yn Nederlân ûntwikkele fideospultsje, dat útbrocht waard yn 1999. It liket in bytsje op Tetris, en is in nijsgjirrich en útdaagjend spultsjeprogramma, dêr't hiel hurd yn rekkene wurde moat mei fallende getallen. It is freeware en te finen op Ynternet.
Tromme
Trommels binne de grutste groep muzykynstruminten binnen de membranofoanen. It lûd fan trommels wurdt makke troch op in spand fel (membraan) te slaan. Dat kin mei stokken of mei de hannen. Dêrom de term slachynstrumint. De trommel is yn de muzyk hast altyd oanwêzich. Tink dêrby oan fanfares, brassbands, harmonyen, orkesten, kombo's en oan pop- en rockbands. In drumband bestiet út hast allinnich trommels. thumb|200px|Djembee
Soarten en ôfmjittings
Der binne sa'n soad soarten en ôfmjittings oan trommels; it is gewoanwei net te dwaan dy allegear te besprekken. Dêrom wurdt hjirûnder fan 'standerts' útgien.
It ynstrumint
Trommels komme yn ferskate djipte- en omtrekmjitten foar. Elke kombinaasje fan djipte en omtrek smyt in oare klank op. Dêrby jilde de regels 'wat djipper in trommel, wat leger de klank' en 'wat grutter de omtrek fan in tromme, wat heger de klank'. It materiaal fan in trommel is essinsjeel foar de úteinlike klankkleur. Sa klinkt hout as regel waarmer en foller as metaal, fiberglês of keunststof. Hout is it meast foarkommend materiaal dêr't trommels fan makke wurde. It soarte hout, de dikte fan it hout en de ôfwurking fan it hout; alles meiïnoar meitsje se it karakter fan de klank út. Dat jildt ek foar it materiaal fan it fel. It soarte fel (natuerlik of keunststof), de dikte fan it fel en de bespanning fan it fel; it beynfloedet allegear it úteinlike lûd fan de trommel. Utgeande fan in moderne trommel, dan bestiet dy standert út de neikommende komponinten: Noat: Eartiids waarden fellen fan trommels mei in tou spand. Dat seagen jo bygelyks werom by in tapan (in Turkske grutte trom).
Abe Bonnema
Abe Bonnema (Stiens, 6 septimber 1926 - Grins, 9 augustus 2001) wie in Fryske arsjitekt.
Bonnema wie in soan fan in boukundige. Hy studearre boukunde oan de Technyske Universiteit Delft. Dêrnei sette er in buro foar arsjitektuer en romtlike oardening op. Bonnema syn bedriuw siet ynearsten yn Ljouwert, mar letter yn Hurdegaryp, dêr't er ek wenne.
Tromme
Stokken
Der binne krekt likefolle stokken as dat der soarten trommels binne. Sa binne der stikken fan hout, plestik en sels fan metaal. De meast foarkommende stokken ha in lyts útein; de saneamde 'tip'. Dy kin fan hout, plestik of fan metaal wêze. Der binne ek stokken dy't op de ein in bol hawwe. Dy 'knotsen' binne fan filt of fan lear makke. Dêrneist binne der spesjale stokken lykas 'kwastkes', dy't yn de jazz in soad brûkt wurde. Elke stôk jout in oar lûd. It materiaal fan de stôk, de swierte en foarm fan de stôk; allegear meiïnoar soargje se foar de klankkleur fan it úteinlike lûd.
Types
Hjirûnder de meast foarkommende types (dûbeldfellige en moderne) trommels:
Abe Bonnema
Wurk
Yn syn libben krige Bonnema meardere arsjitektuerprizen. Hy wie offisier in de Oarder fan Oranje-Nassau.
Nei syn dea hat Bonnema in legaat neilitten oan de stêd Ljouwert mei hjirby lykwols al in tal betingsten. It jild moast oan in nij ûnderkommen foar it Frysk Museum bestege wurde. Dit nije museum moast op it Saailân boud wurde en it ûntwerp moast makke wurde troch Hubert-Jan Henket yn gearwurking mei Bonnema Arsjitekten, it arsjitekteburo fan Bonnema út Hurdegaryp. It nije gebou fan it Frysk Museum waard iepene yn 2013.
Tromme
Soad foarkommend perkusje-slachwurk
Bekende perkusje-ynstruminten dy't by de membranofoanen hearre binne bygelyks de: Dy ynstruminten ha gjin resonânsjefel en troch har foarm wurde se ek wol 'faastrommels' neamd. Se wurde meastal mei de hân bespile.
Listtrommels
De tamboeryn is in beatring mei in slachfel. De tamboeryn falt ûnder de saneamde 'listtrommels'. Skaaimerken fan de listtrommel binne: In oare bekende listtrommel is de bodhran; in Ierske hântrommel. Wat ûnbekendere listtrommels binne de Marrokkaanske bendir, de Perzyske daf, de Arabyske riq, de Azerbeidzjaanske ghaval, de Súd-Yndiaaske kanjira, de Grykske defi en de Braziliaanske tamborim.
Wreautrommels
Alderwetske membranofoanen binne bygelyks de foekepot of rommelpot. Yn Brazilië is in soartgelikens ynstrumint lykwols noch hieltyd net fuort te tinken. Dêr wurdt dit spesifike ynstrumint quica neamd. Ditsoarte trommels besteane út in tsjetteltsje mei in fel oan de boppekant. Midden yn dat fel sit in stokje dat yn de tsjettel rint.Troch mei tomme en wiisfinger -mei de krekte druk en faasje- oer dat stokje te bewegen, wurdt it autentike foekepot-lûd makke.
Stimmen fan in trommel
250px|thumb|[[Chladni-patroanen op in fjouwerkante plaat.]] In trommel is suver as it trillingspatroan, feroarsake troch de samling toanen dat er makket, oerienkomme mei ien fan de Chladni-patroanen.
Dodingastate
Skiednis
De pleats dy't dêr Anno 2011 noch stiet is in kop-hals-romppleats sa't ek op de kadasterminút fan 1832 oanjûn wurdt. It wenhûs is fan 1883, mar soe op âlde fûneminten set wêze kinne; de skuorre is fan 1863 neffens de muorre-ankers.
Tiidline fan de Fryske skiednis
Hjirûnder wurdt de skiednis fan Fryslân, harren ynwenners, taal, kultuer en literatuer op tiidsfolchoarder beskreaun.
690
thumb|right|Willibrord, de Apostel fan de Friezen.
740
thumb|350px|De grêftombe fan Karel Martel, yn de [[Katedraal fan Saint-Denis, it is makke ûnder de Gotyk.]]
1038
thumb|right|Midsiuwske ôfbylding fan Bruno
1170
thumb|right|De lizzing fan it Kreiler Wâld ± 1000.
1517
thumb|right|Grutte Pier yn de striid.
1811
Op 1 jannewaris 1811 wurden deselde gebieten departeminten fan it Earste Frânske Keninkryk. It departemint Fryslân kriget de namme "Frise", Grinslân komy tegearre mei Drinte yn it Ems-Occidental te lizzen. East-Fryslân komt by it keizerryk as Ems-Oriental.
1909
thumb|right|Guon fan de dielnimmers oan de earste Alvestêdetocht.
1932
thumb|right|Arbeid oan de Ofslútdyk.
Murderdolls
Murderdolls wie in Amerikaanske metalband dy 't as njonkenprojekt oprjochte waard troch de drummer fan Slipknot Joey Jordison en sjonger Wednesday 13 fan Frankenstein Drag Queens from Planet 13. De band brocht yn 2002 syn debútalbum Beyond the Valley of the Murderdolls út. Yn 2004 hold de band dermei op, mar makke yn 2010 in koarte trochstart. Murderdolls hat twa studio-albums útbrocht.
Roastbrún
Roastbrún is in kleur dy't yn 'e regel beskôge wurdt as in tint fan brún. It kin omskreaun wurde as in oranjige kleur readbrún. Roastbrún komt oan syn namme trochdat it liket op 'e kleur fan roast.
Etymology
Roastbrún is neamd nei it ferskynsel roast, oftewol izer dat oksidearret. As wurd giet 'roast' tebek op it Oergermaanske rusta, dat eins "readens" betsjutte. It is ek nau besibbe oan it wurd 'rodzich', dat in soartgelikense tint omskriuwt, mar ornaris ferwiisd nei hierkleur of hûdskleur.
Foarkommen
Roastbrún is in kleur dy't in protte brûkt wurdt yn 'e teäterbeljochting. As se oer in standert wolframljochtboarne hinne holden wurde, jouwe filters yn dizze kleur rûchwei in selde tint ljocht út as de dûnkere-keamerlampen dy't foarhinne yn 'e fotografy brûkt waarden. Roastbrún is nûmer 777 yn it Lee Filters-staalboek.
De Tachtigers
De Beweging van Tachtig of de Tachtigers wiene(n) in literêre beweging fan ± 1880 - ± 1894. De Tachtigers binne foaral wichtich west foar de fernijing yn literatuer en poëzij yn Nederlân. De beweging kin tagelyk as fuortsetting fan en reaksje op de Romantyk beskôge wurde. Har sprekbuis wie it tiidskrift De Nieuwe Gids.
Skaaimerken en ferrin
Alle 'Tachtigers' wiene berne tusken 1855 en 1865, in nije generaasje dy't him fersette tsjin de moralisearjende dûmnyspoëzij en it 'nuttichheids-prinsipe' fan eardere generaasjes skriuwers en dichters. It gie de Tachtigers inkeld en allinnich om de skientme, keunst om de keunst en 'alleryndividueelste' ekspresje. Dat kaam harren op in soad krytyk te stean, se waarden net begrepen yn 't earstoan. It wie gjin wûnder dat se al gau yn konflikt rekken mei de redaksje fan De Gids en harren eigen blêd De Nieuwe Gids oprjochten. Utsein harren âldens en opfettings oer nije letterkunde hienen de mannen net safolle mienskiplik. Persoanlike konflikten makken dat it yn 1894 dien wie mei de beweging. Herman Gorter ferbûn syn skriuwerij mei de sosjalistyske saak en skeinde dêrmei it l'art pour l'art-kredo fan de Tachigers. Frederik van Eeden bekearde him ta in soart fan utopysk-sosjalisme (kommune Walden!) en waard yn wêzen ek in moralist.
De ynfloed fan de Tachtigers is ûnfoarstelber grut west op de generaasjes skriuwers en dichters oant de Twadde Wrâldkriich ta.
Yn Fryslân is de oprjochter fan de Jongfryske Mienskip, Douwe Kalma (1896 - 1953), foaral yn it begjin, beynfloede troch de Tachtigers, dêr't er syn estetyske- en persoanlike keunstopfetting oan ûntliende. Ek de Fryske klassike dichter Obe Postma stelde belang yn harren wurk. Postma sette Mei fan Gorter oer yn 't Frysk.
Prinsipes fan de Beweging fan Tachtich
1. Estetisisme. 2. l'art pour l'art: Keunst om 'e keunst. All art is quite useless (Oscar Wilde) 3. Yndividualisme: keunst moat de allerindividueelste expressie van de allerindividueelste emotie wêze. (Willem Kloos) 4. Ienheid fan foarm en ynhâld. 5. De waarnimbere wurklikheid as útgongspunt: realisme, naturalisme 6. Orizjinaliteit, it mijen fan klisjees.
Getal
In getal is in abstrakte werjefte fan in oantal. In getal is oars as in sifer: sifers binne de symbolen wêrmei getallen foarsteld wurde.
Dêrnjonken binne der ek komplekse getallen \mathbb{C}. Dit binne getallen dy't yn gearstalling (lineêre kombinaasje) binne fan it Imaginêre getal en in Reeël getal. It imaginêre getal is de oplossing fan de ferliking: x^2=-1. Dit nimme wy i. In kompleks getal z is sa: z=a + bi mei a en b Reëel.
Ta beslút binne der de Algabrayske getallen \mathbb{C}. Dit binne de getallen dy't oplossing binne fan in mearterm mei koëffisjinten yn \mathbb{Z} mei in einige graad. In mearterm is een funksje fan a foarm:.
Roseau (Minnesota)
Roseau is in stêd yn it súdeasten fan 'e Amerikaanske steat Minnesota. It is it haadplak fan Roseau County. Ynwennertal: 2.633 (2010). Roseau waard stichte yn 1895 en waard ferneamd nei de rivier de Roseau.
List fan planetoïden 26401-26500
Dit is in list fan planetoïden 26401-26500.
Skout
In Skout (Aldfrysk: Skelta) wie yn it tiidrek fan de Midsiuwen (800-1200) in persoan dy't as lieder fungeare by in rjochtsgeding. Sels spruts er gjin rjocht, dit wie de taak fan de asega (rjochtsizzer). De skout wie fan Frankyske oarsprong, de asega kaam fan de Friezen sels, omdat it rjocht fûn wurde moast. Allinnich in deskundige fan it folks sels koe dit. De skout wie in amtner en út namme fan de Greve soarge hy dat it rjocht syn beloop krige. It rjocht út dit tiidrek hiet skouterjocht.
Yn de rin fan 12e iuw begûn it Greeflik gesach yn de Fryske gebieten ôf te takeljen. Om-ende-by 1200 ferdwûn de asega en de skout yn Fryslân, Grinslân en East-Fryslân. Der foar yn plak kaam yn Fryslân de Grytman dy't sawol de funksje fan skout en asega yn him hie.
Schout
Desius
right|thumb|200px|Buste fan Desius, [[Musei Capitolini (Rome)]] Desius, yn it Latyn folút Gaius Messius Quintus Traianus Decius (Pannoanje, sa. 201 – Dobroedsja, juny 251) wie Romeinsk keizer fan 249 oant syn dea. Hy is de skiednis yngongen as de earste Romeinske keizer dy't sneuvele yn in slach tsjin barbaren.
Opkomst
Desius wie earst gûverneur fan Moesja. Yn 249 waard hy troch de doetiidske keizer Filippus de Arabier beneamd ta praefectus urbi en belêst mei it oerbefel fan it Romeinske leger fan Moesja en Pannoanje. As oerbefelhawwer moast er striid fiere tsjin de Goaten. Troch syn soldaten waard er sawat fuortendaliks nei syn beneaming te Viminiacum ta keizer útroppen en sadanich ek algemien erkend. By Ferona yn Itaalje slagge hy der yn syn tsjinstander en foargonger Philippus te ferslaan, dy't sneuvele yn de striid.
De Goatyske ynvaazje
Desius krige tidens syn bewâld te krijen mei in grutte Goatyske ynfal op de Donau-provinsjes. By Berola hellen de Goaten in sege op de Romeinen en wienen by steat de stêd Philippopel (hjoed it Bulgaarske Plovdiv) te oermasterjen. De keizer luts sels mei in leger op tsjin de Goaten om harren te bestriden. Yn de slach by Abrittus (yn de Dobroedzja) sneuvele Desius, dy't yn 'e stiik litten wie troch syn fjildhear Gaius Vibius Trebonianus Gallus, tegearre mei syn soan en meikeizer Herennius Etruscus. Trebonianus Gallus, gûverneur fan Moesja, soe him opfolge. De twadde soan fan Desius, Hostilianus, waard troch dizze keizer adoptearre en ta meikeizer ferheven.
Keizer Desius waard nei syn dea troch de Romeinen fergoade.
120
Foarfallen
thumb|259px|It [[Tamylryk fan Karikala Chola.]]
Grietine Molenbuur
Grietine Molenbuur (Eastrum, 19 febrewaris 1949) is in Nederlânsk turnster, dûnseres, koreografe, oprjochtster en artistyk lieder fan Dûnsgroep Duende, de JDOF (Jeugd Dans Opleiding Fryslân) en de earste MBO-Dûns in Nederlân. Nei in karriêre yn it topturnjen en de moderne ritmyske gymnastyk, Nederlânsk kampioene 1970-1973, rjochtte se har op de moderne dûns. Fan 1980 oant 2014 wurke sy as dosinte dûns by it CIOS en by D'Drive fan it Friesland College.
Yn 1996 waard de Fryske Anjer útrikt oan Dûnsgroep Duende en har artistyk liedster Molenbuur. Yn 2004 waard sy beneamd ta Ridder yn de Oarder fan Oranje Nassau "foar har grutte betsjutting yn 'e Fryske dûnswrâld en dêrbûten". Yn 2006 ûntfong Molenbuur de oeuvrepriis fan het Lanlik Sintrum foar Amateurdûns: "Sy ynfestearret yn talintfolle dûnsers en hellet yn elkenien it bêste nei boppen. Troch ynventive lokaasjeprojekten makket sy de amateurdûns sichtber foar in breed publyk." Yn 2012 krige sy De Gratama útrikke, in kultuerpriis fan de gemeente Smellingerlân foar in persoan dy't him as har bûtengewoan fertsjinstlik makket op kulturiel maatskiplik mêd yn of foar Fryslân.
Yn 1994 makke Omrop Fryslân in dokumintêre oer "Duende danst op water" en yn 2017 in 30 menuten duorjende dokumintêre oer de foarstelling "Grenzeloos"
Koreografyen
Identiteit (1981), China (1981), Nieuwsgierig (1981), Schaduw (1982), Leugens (1982), Doos van Pandora (1982), Tweezaam (1983), Facades (1983), Dieppe(1984), 3 Zusters (1984), Frogs of Galama (1984), Blues for Mamma (1984), Lamps (1984), Sanguine (1986), Walking and Falling (1986), Tonal (1986), Sân (1986), Duet voor 2 (1987), Schijn (1987), Staketsels (1988), Valiezenkoers (1988), Macoy (1991), Een ballonnetje oplaten (1992), Oerstaech (1993), Stof tot nadenken (1993), Eintritt Frei (1993), Tafelronde (1994), Bedtime stories (1994), Perpetual Motion (1994), Voorbijgangers(1995), Hotelkamer (1999), Liefde kent geen grenzen (1999), Lavanderas (1999), Pestkoppen (2001), La vie en Bas (2001), Janet (2001), Layenda (2003), Artic Funk (2003), Transparant (2004), Fall (2004), Asturias (2007), Kartoffelchen (2008), Feest (2008), Water naar de zee (2009), Nooit vergeten (2012), Fier Voute Frouwen (2014), Lifeline (2014), Opgesloten (2014), Augustus (2015), Whispering Wallpapers (2016), Rustende slaapwandelaarster (2016), Under the roof of blue Ionian weather (2016), Grenzeloos (2017), De Stormruiter (2018)
Skriuwen
thumb|[[Midsiuwen|Midsiuwske yllustraaasje fan in kristlike kopyist dy't oan it skriuwen is]] Skriuwen is de werjefte fan in taal yn in tekstueel medium troch it brûken fan in samling fan tekens of symboalen (dat bekend stiet as in skrift). Skriuwen wurdt ûnderskieden fan yllustraasje, lykas grottekeningen skilderjen, net-symboalyske manieren om de taal te bewarjen troch gebrûk te meitsjen fan net-tekstuele media, lykas magneetbân.
Skriuwen is in útwreiding fan de minsklike taal yn de tiid en de romte. Skriuwen is grif yn âlde kultueren begûn as in byprodukt fan politike ekspânsje. Dizze âlde kultueren hienen in betrouber middel nedich foar it oerbringen fan ynformaasje fan de perifery nei it sintrum. Men hâlde in finansjele boekhâlding by, skreau histoaryske gegevens op en soksoarte aktiviteiten. Om it 4e millennium foar Kristus, ûntgroeide de kompleksiteit fan de hannel en administraasje de mooglikheden fan it minsklik ûnthâld en waard skriuwen in mear betroubere metoade foar it yn in permaninte foarm registrearjen en presintearjen fan transaksjes. Yn Meso-Amearika mar ek yn it Alde Egypte soe it skriuwen him ûntwikkelje kind hawwe út it byhâlden fan kalinders en de politike needsaak foar it registrearjen fan histoaryske en natuerlike foarfallen.
Qillqa Жазу Qillqa
Anton Pieck
Anton Franciscus Pieck (De Helder, 19 april 1895 - Overveen, 24 novimber 1987) wie in Nederlânsk keunstskilder, tekener en grafikus. Pieck is de ûntwerper fan it yn 1952 iepene attraksjepark De Efteling yn Kaatsheuvel.
Libben en wurk
Anton Pieck wie in soan fan Henri Christiaan Pieck en Petronella Neijfs en twillingbroer fan skilder en yllustrator Henri Christiaan Pieck.
Hy troude yn 1922 mei Jo van Poelvoorde (stoarn yn 1983). Sy krigen trije bern, Elsa, Anneke en Max (stoarn yn 1986).
Pieck wie fan 1912 oant 1960 tekenlearaar yn De Haach en Overveen. De tekeningen dy't er makke binne faak mearkeëftich en nostalgysk fan karakter en tsjûgje fan in grutte fantasy en each foar detail. Syn yllustraasjes waarden tige populêr en komme noch gereldwei foar op bertekaartjes, ex libris en kalinders. As boekbânûntwerper hat er foar tal fan boeken fan in bân makke. Teffen shat er in soad etst.
Balkearder
In balkearder is in lid fan in keatspartoer dy't gjin funksje yn it perk of oan de opslach hat. De beide oare maten fersoargje dan de opslach en binne ek de perkspilers.
Anton Pieck
Twadde Wrâldkriich
Yn de Twadde Wrâldkriich wie Pieck aktyf yn it ferset. Hy brûkte syn grafysk talint om dokuminten en stimpels te ferfalskjen. Teffens fersoarge er de begraffenissen foar ferstoarne ûnderdûkers.
Efteling
Pieck is teffens de ûntwerper fan mearkepark De Efteling yn Kaatsheuvel, iepene yn 1952, dat útwaakst is ta ien fan wichtichste attraksjeparken yn Nederlân en ek yn it bûtenlân ferneamd is.
Autotron
thumb|right|250px|De Voorste Venne Yn 1968 waard Anton Pieck frege om in gebou te ûntwerpen foar de samling old-timers fan de skipsskroevefabrikant Max Lips. It gebou waard 1972 yn Drunen iepene. It waard in yndrukmeitsjend gebou mei kantoren, in restaurant en ekspossysjeromtes. It Autotron waard letter yn Rosmalen festige doe't útwreiding mei in attraksjepark yn Drunen net mooglik wie. It gebou yn Drunen waard sparre en hat no ferkate oare fuksjes; de namme waard feroare yn De Voorste Venne.
Anton Pieck Museum
Sûnt 1984 hat it Gelderske Hattem it Anton Pieck Museum, Huis voor Anton Pieck hjit it.
Herma M. van den Berg
Van den Berg studearre nei it gymnasium keunstskiednis, mei as byfakken archeology en arsjitektuer. Yn 1942 docht sy har doktoraaleksamen, mar yn 1941 makket sy al in útstalling yn it Amsterdamsk Steedlik Museum: ln Holland staat een huis, oer ien iuw ynterieurûntjouwing. Koart nei de oarloch komt sy yn tsjinst fan de Rykstsjinst foar de Monumintesoarch, dêr't sy oant har pinsjonearring ta bliuwe soe.
Van den Berg hat tal fan monuminten yn Nederlân beskreaun, benammen dy yn noardwest- en noard-Nederlân. Troch har bydragen oan de rige De Nederlandse Monumenten van Geschiedenis en Kunst, útjûn by de Steatsútjouwerij yn De Haach, hat sy in bliuwend plak yn de Nederlânske monumintebeskriuwing krigen.
Yn 1990 kriget sy it earelimaatskip fan de Vereniging Oud Hoorn dêr't sy soad wurk foar út de kant set hat.
Frou Van den Berg stoar yn de âldens fan 87 jier en waard te hôf brocht yn Bilthoven.
Wurk
Karút:
J.J.A. Ploos van Amstel
thumb Johannes Jacobus Asuerus Ploos van Amstel (Nieuwer Amstel, 2 novimber 1835 - Reitsum, 2 augustus 1895) wie in Nederlânske teolooch en predikant. Ploos van Amstel wie in soan fan de gemeenteûntfanger fan Nieuwer Amstel. Hy kaam út in laach dat yn Hollân in wichtige rol spile hat. Yn lettere âldens hat hy yn Utert teology stúdearre. Hy liet him net oan de kant skowe en waard as in man mei gesach beskôge. Hy wie foaral foar de rjochtsinnich herfoarmen in man dy’t de âlde Wierheid preke en hy hie sa altyd folle tsjerken.
Reitsum
Ploos van Amstel waard yn 1863 yn syn twadde gemeente Reitsum beroppen en naam dat berop oan. Yn 1866 gie er nei Eanjum. Dat begrutte de Reitsumers tige. De tsjerke hie noch noait sa fol west en se hienen in dûmny hân wêr't se mei pronkje koenen. Ploos waard net fergetten en yn 1874 is er, nei’t de tsjerke fergrutte wie, op 'en nij beroppen. Ploos hat dat berop ferinne litten. Yn 1876 stie Ploos yn Grins. It bûtere net tusken de Grinzers en Ploos. Foar Reitsum wie dat de kâns om it nochris te besykjen. Ploos naam dizze kear it berop oan. Doe't er wer yn de Reitsumer pastorij wenne, sei er dat hy wer thús wie. Yn Reitsum waard hy op hannen droegen. Hy waard 'fader Ploas' of 'de âlde Ploas' neamd. As ien him ris frege oft hy fan adel wie, soe er soks net ûntkenne.
Wat guon fan de tsjerkerie, en mei namme âlderling Reitsma, ûnrêstich makke, wie dat Ploos it der hieltyd faker oer hie om de Nederlânske Herfoarme Tsjerke mar te ferlitten en fierder te gean mei in suvere tsjerke. Ploos hearde Reitsma oan, mar gie syn eigen gong. Uteinlik krige hy de hiele tsjerkerie mei. Der waard yn 't geheim besletten om út de Herfoarme Tsjerke te gean. Doe kamen der harkers en de tsjerkerie krige it benaud. As Ploos wier fuortgie, sieten se mei harren beslút om harren ôf te skieden en koenen net wer in opfolger beroppe. Yn 1886 foel it offisjele beslút. Reitsum gie as fjirde gemeente yn Nederlân mei mei de Doleânsje. Ploos is doe yn Reitsum bleaun. De lêste jierren binne swier foar him west. Hy krige sûkersykte, wêr't doe neat oan te dwaan wie. Op 2 augustus 1895 is yn er Reitsum ferstoarn. Hy waard by de herfoarme tsjerke begroeven. Ploos soe Ploos net west hawwe at er sels nei syn dea net noch fan him hearre litten hie. Op 14 augustus 1895 kaam der noch in stik fan him yn de Ljouwerter Krante mei as titel "Een Afscheidswoord". Dat wie bedoeld foar it hiele Fryske folk. Yn de Friesche Kerkbode kaam noch in geastlik testamint foar de grifformearden.
Ploos en de Vrienden fan de Waarheid
De Vrienden van de Waarheid (Freonen fan de wierheid) wie de organisaasje foar de rjochtsinnich herfoarmen. It doel fan de freonen wie om yn plakken, wêr't gjin rjochtsinnige dûmny stie, evangelisaasje op te rjochtsjen en it mooglik te meitsjen om in foargonger oan te stellen. It doel wie in fûns wêrút rjochtsinnige studinten út betelle waarden om foar dûmny te stúdearjen. Ploos hie in protte gehoar út dizze rûnten. Doch holde Ploos de Vrienden van de Waarheid op in ôfstân. Neffens syn opfetting wie de oplossing om de tsjerke van binnenút te feroarjen eins gjin oplossing. Hy hie de Herfoarme Tsjerke al ôfskreaun.
Ploos en de Ofskieding
Ploos hat in protte war dien foar it oprjochtsjen fan kristlike skoallen. Dêr wurke hy faak gear mei de ôfskiedenen. Ploos hie in djippe sympaty foar de ôfskiedenen. Doch fûn hy dat se tefolle as los sân oaninoar hongen. In kader hienen se eins net. Ploos hat him ynearsten talein op it foarmjen fan in betrouber kader. Hy rjochte it Bûn fan Fryske Jongfeinteferienigingen op en soarge as foarsitter dat er de toutsjes yn hannen hie. Ek de kristlike skoalle paste yn dizze doelstelling. Master wie in dizze rûnten in wichtich man en as dy efter him stie, hie hy in foet op 'e grûn.
Ploos en Doleânsje
Ploos hat ris sein dat as Abraham Kuyper net mei de Doleânsje begûn wie, hy dan it foartou nommen hie. Ploos hat yn Fryslân dúdlik lieding jûn. As der wat oan de hân wie, siet er dêr by. Faak lêze wy dat Ploos van Amstel oanwêzich wie as deputatus synoadea.
Roseau (rivier yn Manitoba en Minnesota)
De Roseau is in 344 km lange sydrivier fan de Red River of the North, yn it fierste suden fan Manitoba yn Kanada en it úterste noardwesten fan de steat Minnesota yn de Feriene Steaten. Fia de Red River, Lake Winnipeg en de Nelson beheart er ta it drainaazjebekken fan de Hudsonbaai.
Varel
Varel is in stêd yn de Dútske dielsteat Nedersaksen. It is mei likernôch 25.000 ynwenners en mei in oerflak fan 113,53 km² de grutste stêd fan it landkreis Fryslân.
Brewster F2A Buffalo
De Brewster Buffalo wie in Amerikaanske gefjochtsfleanmasine (jager) dy't yn de Twadde Wrâldkriich troch sawol de alliearden as troch de asmogendheden brûkt waard. De prestaasjes fan dit tastel foelen lykwols slim ôf. Dochs wie er bytiden frijwat súksefol yn loftgefjochten, benammen de Finske loftmacht hat fan 1940 oant 1948 frijwat súkses boekt mei dit tastel.
De Buffalo wie lykwols net opwoeksen tsjin de Zero dat de ferliezen yn it begjin fan de kriich wienen grut. De Brewster waard doe skrast as fleanmasine foar de earste line.
Nederlânsk-Ynje
De Militêre Loftfeart fan it Keninklik Nederlânsk-Ynjysk Leger, koartwei ML-KNYL, hie in totaal 144 Brewsters fan it B-339C & 339D type besteld. Op it stuit dat de Twadde Wrâldkriich útbriek wiene der 71 tastellen levere, dêr't in stik as wat fan noch net fleanree wienen. De wol te brûken tastellen fjochten boppe Singapore oant sy weromroppen waarden foar de ferdigening fan Java. Meidat de tastellen lichter wienen as it type dat de Amerikaanske Loftmacht brûkte (F2A-3) wienen de Brewsters tige gaadlik foar it gefjocht tsjin de Japanske Nakajima Oscar-jagers, mar moasten se wol belies jaan tsjin de swierder bewapene Mitsubishi Zero, dy't ek folle hurder koe en folle better te kearen en te swaaien wie. De Brewsters waarden ek brûkt as jachtbommesmiters tsjin Japanske skippen. De lêsste flecht mei Brewsters fan de ML-KNYL wie op 7 maart 1942 dêr't Kaptein Jacob Pieter van Helsdingen it libben by ferlear. Totaal kamen 17 ML-KNYL piloaten om, waarden der 30 Brewsters delsketten en 15 op de grûn al ferneatige. De oare fleanmasines wiene ferûngemakke of ferovere (en dêrnei brûkt) troch de Japanners. De Brewsters hellen meiinoar 55 Japanske tastellen del. Op 19 febrewaris 1942 kamen acht Brewsters in formaasje fan 35 Japanske bommenwerpers, eskortearre troch 20 Mitsubishi Zero's tsjin. Yn it gefjocht dat doe folge giene fjouwer Brewsters ferlern, mar waarden der alve Japanske tastellen delsketten.
Farianten
thumb|260px|Formaasje Finske Brewsters
Technyske feiten
thumb|F2A-3
Reinbôge
thumb|right|Reinbôge In reinbôge is in ljochtferskynsel. At it ljocht fan de sinne troch lytse reindropkes wjerkeatst wurdt, dan fungearre dy droppen as in optysk prisma, en wurdt it ljocht dield. Sadwaande kinne op ôfstân de aparte kleuren sjoen wurde. Dy kleuren binne: read, oranje, giel, grien, blau en fiolet. Om't de hoeke fan it ljochtdielen foar eltse kleur fêst stiet, is beheind fia hokfoar paad it ljocht by de sjogger oankomme kin. At de sinne efter de sjogger is, dan wurdt der troch de mûglike richtings krekt in bôge foarme. Sa wurdt tsjin de reinloft in bôge fan ljocht foarme, mei oan de bûtenkante rea en oan de binnekante blau.
Njonken ljocht dat daalks wjerkeatst wurdt, kin soms ek ljocht sjoen wurde dat twa kear wjerkeatst is. Dat foarmet dan in twadde bôge bûten de earste, mar troch in wjerkeatsing mear binne de kleuren krekt oarsom: oan de bûtenkante blau en oan de binnekante rea. At der in protte ljocht is kin it sels barre dat der mear as twa bôgen binne.
Itselde ljochtferskynsel is ek te sjen by wetterdroppen fan oare oarsprong, lykas by in wetterfal, of mei help fan de minsken by túnsproeiers.
In tige bysûndere reinbôge is in inkeld kear nachts te sjen. It ljocht fan de moanne kin krekt genôch wêze om in reinbôge op te roppen, in moannebôge. Foar it each is it ljocht dan te swak om de kleuren sjen te kinnen; mei langedoerfoto's is lykwols te sjen dat dy der al binne.
Dykhurdfytsen op de Olympyske Simmerspullen 1964
De Olympyske Simmerspullen 1964, ek wol de XIXe Olympiade neamd, waarden yn 1964 yn Tokio, Japan hâlden. It dykhurdfytsen waard hâlden yn Hachioji City. In foarstêd fan Tokyo.
Kommunisme
Kommunisme is in politike ideology wêrby ekonomy en produksje mandeguod binne fan de mienskip. De grûnslach fan it kommunisme stiet beskreaun yn it Kommunistysk Manifest fan Karl Marx.
Skiednis
De sosjalistyske partijen yn Dútslân foar de Twadde Wrâldkriich wienen de kommunistyske kant neist. Mar doe't Hitler mei syn Nasjonaal Sosjalistyske Dútske Arbeiders Partij yn 1933 oan 'e macht kaam waarden alle oare partijen ferbean. Underwilens wie der yn de Sowjetuny politike ûnfrede dat him oppenearre yn de Oktoberrevolúsje dêr't Lenin in wichtige rol yn spile hat. Vladimir Lenin syn krewearjen yn de Sowjetuny hat gâns ynfloed hân op de betsjutting fan it wurd kommunisme. Tusken 1945 en 1989 hie de Sowjetuny yn gebieten dy't se op de Dútsers ferovere hienen, al of net mei twang, kommunistysk makke. Dy groep lannen dêr't de Sowjets politike en militêre ynfloed hienen, hjitte meiïnoar it eastblok. Nei de fal fan de Berlynske Muorre woenen de lannen dy't by it eastblok hearden, net langer mear kommunistysk wêze. Steaten dy't hjoed noch in kommunistysk bewâld hawwe binne û.o. Kuba, Noard-Korea en Sina.
Moassen
De moassen of blêdmoassen (Latynske namme: Bryophyta) foarmje in stamme fan it ryk fan 'e planten (Plantae) en it ûnderryk fan 'e lânplanten (Embryophyta). It binne oer it algemien lytseftige, blomleaze, krûdeftige planten dy't deun opinoar groeie yn matten of kjessens op beskade of fochtige plakken, op 'e grûn, op rotsen of as epifyten op 'e stammen fan beammen. Se binne yn 'e regel 1-10 sm lang, hoewol't in diel folle langer is, lykas de dawsonia, de heechste soarte moas op 'e wrâld, dy't wol 50 sm heech wurde kin.
Moassen binne almeast griene planten, gauris mei sawol in stâle as struktueren dy't op blêden lykje (mar as it derop oan komt gjin echte blêden binne). Se hechtsje har mei rizoïden (woarteleftige struktueren), mar beskikke net oer echte woartels; rizoïden wurde, oars as echte woartels, net brûkt foar it opnimmen fan fiedingsstoffen út 'e ûndergrûn. Fierders hawwe se ek gjin wier systeem fan fetten foar it transport fan wetter en fiedingsstoffen, sa't de faskulêre planten (Tracheophyta) dat hawwe. Ek produsearje se gjin sied, mar plantsje se har fuort mei spoaren, krekt sa't rintfearren (farens) en poddestuollen dat dogge.