cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fjetnameeske namme
In Fjetnameeske namme is de namme fan persoanen yn Fjetnam en fan lju fan etnysk Fjetnameesk komôf om utens. Sokke nammen besteane út trije dielen: ien patrilineêre famyljenamme dy't foarop komt, folge troch ien of mear middelnammen, en efteroan ien foarnamme. Alle Fjetnameeske nammen besteane út ien wurdlid. Krekt as by nammen yn oare talen yn 'e Sinosfear komt by Fjetnameeske nammen dus de famyljenamme foaroan en de foarnamme efteroan. Se wike lykwols ôf fan Sineeske, Koreaanske en Japanske nammen troch it foarkommen fan 'e middelnamme. In oar ferskil is dat nei in persoan dy't in Fjetnameeske namme hat, ferwiisd wurde kin mei de hiele namme of mei de foarnamme, mar net mei allinnich de famyljenamme. In trêde mooglikheid (yn it Fjetnameesk) is om ynstee fan 'e namme in hierargysk foarnamwurd te brûken, dat ornaris ferwiist nei de graad fan besibskip tusken de sprekker en de persoan dêr't hy of sy it oer hat. Eltsenien dy't de Fjetnameeske nasjonaliteit oanfreget, moat in Fjetnameeske namme oannimme.
Tonaliteit en ferskillen tusken nammen
It Fjetnameesk is in tonale taal, en Fjetnameeske nammen hawwe sadwaande tonale kwaliteiten. De ûnderskate toanen wurde yn it Fjetnameesk, dat sûnt de koloniale tiid skreaun wurdt mei it Latynske alfabet, werjûn mei diakrityske tekens op 'e fokalen. Lju fan bûten Fjetnam, dy't oer it algemien net witte wat dy diakrityske tekens betsjutte, negearje se ornaris, of litte se hielendal fuort. Dêrtroch kinne guon nammen itselde lykje, hoewol't it ferskillende nammen binne. Dat kin foar bûtenlanners ta in protte betizing liede. Guon foarbylden:
Fjetnameeske famyljenammen
De famyljenamme komt yn Fjetnameeske nammen foaroan, krekt sa't dat it gefal is by nammen yn oare talen yn 'e Sinosfear (it gebiet fan histoaryske Sineeske kulturele ynfloed yn East- en Súdeast-Aazje). De Fjetnameeske famyljenamme wurdt op patrilineêre wize trochjûn, dus fan in heit oan syn bern. Der binne mar in hiel beheind tal Fjetnameeske efternammen; nei skatting binne der op 't heden mar sa'n hûndert ferskillenden yn gebrûk. Dêrby komt noch dat guon famyljenammen folle mear foarkomme as oaren. Likernôch 39% fan alle Fjetnamezen hat de famyljenamme Nguyễn (ien wurdlid, likernôge útspraak: "ngjen" mei de ng fan "bang"). De meast gongbere Fjetnameeske famyljenammen komme sa'n soad foar om't eltsenien yn it ferline syn eigen famyljenamme kieze koe. De lju keazen dan faak in namme dêr't harren trou oan it keizershûs út bliek. Doe't meitiid de famyljenammen permanint waarden, hie sadwaande in grut part fan 'e befolking deselde namme.
Hjirûnder de fjirtjin meast foarkommende Fjetnameeske famyljenammen, dy't mei-inoar troch 90% fan 'e befolking fan Fjetnam droegen wurde. (De restearjende 10% fan 'e befolking hat dus ien fan 'e oare 86 famyljenammen.) Efter de foarm yn it Latynske alfabet is de pre-koloniale skriuwwize yn Sineeske karakters (Hán tự) werjûn. Yn 'e Fjetnameeske kultuer behâlde froulju altiten harren eigen efternammen nei't se trouwe.
Yn formele fermiddens wurde minsken yn Fjetnam oantsjut mei harren folsleine namme. Yn minder formele omstannichheden wurdt altyd de foarnamme brûkt. It brûken fan allinnich de famyljenamme is yn it Fjetnameesk sa seldsum dat it amper foarkomt. Yn it ferline waarden yn Noard-Fjetnam troude froulju wol oansprutesen by harren famkesnamme (efternamme), mei de middelnamme Thị as in efterheaksel. Tsjintwurdich komt it eins inkeld noch by dokters foar dat se by de famyljenamme oansprutsen wurde, al is dat yn Noard-Fjetnam folle gongberder as yn Súd-Fjetnam. Nei ekstreem ferneamde minsken wurdt soms ferwiisd mei de famyljenamme. Sa wurdt Hồ Chí Minh faak bác Hồ ("omke Hồ") neamd (hoewol't Hồ Chí Minh eins in skûlnamme is en syn wiere famyljenamme Nguyễn wie). Oare foarbylden binne de muzikant Trịnh Công Sơn, dy't wol nhạc Trịnh ("muzyk Trịnh") neamd wurdt, en Hồ Xuân Hương, dy't oantsjut wurdt as nữ sĩ họ Hồ ("de dichteresse mei de famyljenamme Hồ").
Fjetnameeske middelnammen
De measte Fjetnamezen hawwe mar ien middelnamme, mar it is frij gongber om twa of mear middelnammen te hawwen of sels om hielendal gjin middelnamme te hawwen. Yn it ferline waard de middelnamme faak troch de âldelju útsocht út in tige beheind skala fan mooglikheden. Frijwol alle froulju hiene Thị (氏) as middelnamme, en de middelnamme fan in soad manlju wie Văn (文). Yn 'e moderne tiid wurde der mear nammen as middelnamme brûkt, wylst froulju dy't de middelnamme Thị hawwe, dy soms út harren namme weilitte.
Thị is noch altyd fierwei de meast foarkommende froulike middelnamme. It is in wurd dat besitlikens útdrukt: Trần Thị Anh is bgl. in persoan dy't de foarnamme Anh en de famyljenamme Trần hat, wylst de kombinaasje Trần Thị safolle betsjut as "in froulik persoan dy't heart ta de famylje Trần. Manlike middelnammen dy't in protte foarkomme, binne: Văn (文), Hữu (友), Đức (德), Thành (誠), Công (公) en Quang (光).
De Fjetnameeske middelnamme kin trije funksjes hawwe: De measte Fjetnameeske middelnammen hawwe hjoed oan 'e dei lykwols gjin funksje. Se kinne in betsjutting hawwe of gewoan in oangename klank dy't goed past by de famyljenamme en de foarnamme.
Fjetnameeske foarnammen
Formeel wurdt de middelnamme oer it algemien sjoen as hearrend by de foarnamme. As der offisjele formulieren ynfolle wurde moatte, binne der almeast twa hokjes foar de namme: ien foar de famyljenamme en ien foar de middel- en foarnamme. Dus in namme as Đinh Quang Dũng wurdt yn twa stikken brutsen: Đinh, de famyljenamme, en Quang Dũng, de middel- en foarnamme. Yn it aldendeiske spraakgebrûk wurdt lykwols yn 'e regel inkeld de foarnamme brûkt as men mei of oer immen praat, dus yn dit gefal Dũng, eventueel foarôfgien troch in oansprekfoarm lykas 'de hear', 'menear', 'frou', 'juffer', 'omke', 'muoike', ensfh., ôfhinklik fan 'e leeftyd fan 'e persoan yn kwestje en syn of har maatskiplike posysje. Inkeld yn 'e meast formele sitewaasjes is dat net sa, en by dy gelegenheden wurdt gebrûkt makke fan 'e folsleine namme fan in persoan, dus ynkl. famyljenamme, middelnamme en foarnamme. Mar soks komt mar selden foar. Oer it algemien wurde de lju sels yn formele fermiddens oansprutsen mei de foarnamme.
Om in foarbyld te jaan, Nguyễn Tấn Dũng, in eardere premier fan Fjetnam, hat de famyljenamme Nguyễn, de middelnamme Tấn en de foarnamme Dũng. Yn hast alle sitewaasjes wurdt hy oansprutsen en wurdt nei him ferwiisd as dhr. Dũng, en net as dhr. Nguyễn Tấn Dũng, en al hielendal net as dhr. Nguyễn. Krektsa wurdt nei Võ Nguyên Giáp, in ferneamde oarlochsheld út 'e Fjetnamoarloch, ferwiisd as generaal Giáp, en net as generaal Võ.
Dit gebrûk fan 'e foarnamme stiet yn skril kontrast ta it nammegebrûk yn in protte oare kultueren, dêr't yn formele sitewaasjes krekt de famyljenamme brûkt wurdt. It komt lykwols fierhinne oerien mei it nammegebrûk yn it Iislânsk en, oant op beskate hichte, yn it Poalsk. In oar ferlykber gebrûk is it oansprekken fan manlju mei in hege maatskiplike status mei de foarnamme foarôfgien troch de earetitel don, sa't yn Itaalje, op it Ibearysk Skiereilân en yn Latynsk-Amearika wol dien wurdt.
Benammen yn Noard-Fjetnam wurde âldelju tradisjoneel wol oansprutsen troch de foarnamme fan harren âldste bern te brûken: "menear en mefrou Anh" of "master Minh". Binnen húshâldings wurdt soms nei bern ferwiisd troch harren getal yn 'e folchoarder fan berte te neamen, yn it noarden begjinnend mei 1, mar yn it suden mei 2. Dy praktyk rekket tsjintwurdich yn it neigean, fral yn it noarden.
Dûbele foarnammen binne benammen ûnder froulju tige gongber. Fral oan 'e hiel faak foarkommende famkesnamme Kim wurdt faak noch in twadde foarnamme taheakke. It bekende oarlochsslachtoffer út 'e Fjetnamoarloch Phan Thị Kim Phúc (it "Napalmfamke"), bygelyks, hat de famyljenamme Phan, de middelnamme Thị en de foarnammen Kim en Phúc.
Alfabetisearring
By it gearstallen fan ynhâldsopjeften en kategoryen moatte Fjetnameeske nammen, neffens it gesachhawwende Chicago Manual of Style, opnommen wurde as: "foarnamme, famyljenamme-middelnamme", mei eventueel in trochferwizing by de "famyljenamme-middelnamme-foarnamme". Dus Nguyễn Tấn Dũng soe opnommen wurde as "Dũng, Nguyễn Tấn", Võ Nguyên Giáp as "Giáp, Võ Nguyên", en Phan Thị Kim Phúc as "Kim Phúc, Phan Thị".
Angelica Raven
Angelica Raven, echte namme: Ashley-Nicole Johnston (New York, 6 septimber 1983), is in Amerikaansk neakenmodel, stripper en pornografysk aktrise fan mingd Angelsaksysk Amerikaansk en Yndiaansk etnysk komôf, wa har namme oft ek wol stavere wurdt as Angelika Raven en dy't ek wol gebrûk makke hat fan 'e artystenammen Becky Olson, Busty Becky en Vivvian Lee. Neffens har offisjele opjefte is se 1.60 m, mei in gewicht fan 64 kg en kupmaat 37D.
Libben en karriêre
Angelica Raven waard yn 1983 berne yn 'e stêd New York, yn 'e wyk De Bronx, mar har gesin ferfear guon jierren letter nei de steat Tennessee, dêr't se nei de middelbere skoalle gie yn it plak Soddy Daise. Se helle har diploma yn 2001, en troude noch datselde jiers. Har earste betelle baan hie se yn in restaurant fan it keatling O'Charley's. Yn 2004, doe't se 21 jier wie, rûn har houlik op in skieding út en koart dêrnei makke se har debút yn in pornografyske film.
Neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) hat Raven sûnt yn mear as 80 pornofilms spile, û.m. foar sokke foaroansteande labels as Wicked Pictures, Vivid Entertainment, Evil Angel, Zero Tolerance, New Sensations, Elegant Angel, Jules Jordan Video, Adam & Eve, Anabolic Video, Penthouse, Hustler Video, Diabolic Video, Red Light District, Pure Play Media, Devil's Film, Score en Shane's World. Ek hat se wol wurke foar pornosites as Reality Kings en Kink.com. Yn 2010 waard Raven nominearre foar in AVN Award (de Oskar fan 'e pornowrâld). Se wenne lange tiid yn en wurke fanút Atlanta, yn 'e steat Georgia, mar ferhuze begjin 2012 nei Los Angeles.
Taekwondo op de Olympyske Simmerspullen 2008
200px|thumb|right|200px|It Olympysk taekwondo stadion fan Peking 2008
Medaljespegel
De top sân fan lannen dy't by it Teakwondo medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen 2008.
Subaltern ofsier
Ta de subalterne ofsieren hearre de folgjende rangen: 1) by de artillery en de kavalery
Refektoarium
In refter of in refektoarium is in grutte romte mei in meastentiids leech plafond of ferwulft dat as ytseal yn in kleaster tsjinst docht. It wurd stamt fan it Latynske reficere, wat ophelpe (yn dizze betsjutting dus "jin ferhelje") betsjut.
Fryske Klassiken
De Fryske Klassiken wiene in rige fan fjirtjin klassikers út 'e Fryske literatuer dy't tusken 1992 en 1995 op 'e nij publisearre waarden troch trije ûnderskate útjouwerijen: Utjouwerij Fryslân/Afûk, Utjouwerij A.J. Osinga/Friese Pers Boekerij en de Koperative Utjouwerij. Fierders ferlienden ek de Fryske Akademy, it Frysk Letterkundich Museum en Dokumintaasjesintrum (FLMD) en de Stifting It Fryske Boek har meiwurking oan dit projekt. De kar foar de boeken dy't yn 'e rige Fryske Klassiken útkamen, waard makke troch de útjouwers yn oerlis mei in 'kommisje fan editoriaal tafersjoch', besteande út Philippus H. Breuker, Trinus Riemersma en Tineke Steenmeijer-Wielenga. Dyselden wiene ek ferantwurdlik foar de tekstbesoarging, en dêrnjonken waard oan elts fan 'e útjeften troch ien fan 'e kommisjeleden in beheinde taljochting op boek, skriuwer en eardere útjeften taheakke. Yn dy artikels, dy't standert efteryn de boeken pleatst waarden, waard û.m. in (tige) koart libbensbeskriuwing fan 'e auteur jûn, waard yngien op it plak fan it boek yn it oeuvre fan dyselde auteur, en waard oanjûn òf en sa ja, yn hokker opsjoch oft dizze nije printinge ferskilde fan eardere edysjes.
Fryske Klassiken
De rige Fryske Klassiken bestiet út fjirtjin nûmere dielen:
Fryske Klassiken II
Tusken 1998 en 2003 waard ûnder de namme Fryske Klassiken II troch deselde útjouwerijen en deselde kommisje fan editoriaal tafersjoch nochris in rige Frysktalige literêre klassikers werútjûn. Diskear gie it om in rige fan tolve nûmere dielen:
Katedraal fan Peterborough
De Katedraal fan Peterborough (Ingelsk: Peterborough Cathedral), offisjeel de Katedrale Tsjerke fan Sint-Petrus, Sint-Paulus en Sint-Andreus (Cathedral Church of St Peter, St Paul and St Andrew) – ek bekend ûnder de namme Sint-Petruskatedraal - is de biskopstsjerke fan it Anglikaanske bisdom Peterborough. De bylden fan de oan de katedraal wijde apostels sjogge del fanôf de trije gevels fan it ferneamde westlike front fan de katedraal.
De katedraal waard noch yn de Angelsaksyske tiid stifte, mar de arsjitektuer datearret foar it measte út de Normandyske tiid, doe't de katedraal op 'e nij boud waard. Mei de katedralen fan Durham en Ely heart de katedraal by de belangrykste 12e-iuwske gebouwen fan Ingelân, dy't nettsjinsteande fergruttings en restauraasjes foar in grut diel yntakt bleaun binne.
It ferneamde westlike diel fan de tsjerke makket yndruk troch de trije ûnbidich grutte bôgen. Troch't ien fan de tuorren efter de gevel nea foltôge is hat de gevel op in ôfstân in assymetrysk oansjen.
Angelsaksyske oarsprong
De oarspronklike tsjerke, bekend as Medeshamstede, waard ûnder it regear fan de Angelsaksyske kening Peada fan de Middelangelen yn likernôch it jier 655 stifte. It wie ie fan de earste kristlike sintra yn Sintraal-Ingelân en de oan de tsjerke ferbûne kleastermienskip bleau oant teminsten it jier 870 bestean, doe't nei alle gedachten Wytsings in ein makken oan de delsetting. Yn in nis fan it nije gebou, in útwreiding fan it eastlike ein, leit de saneamde "Hedda Stien". It midsiuwske reliëf lit tolve muotsen sjen, seis oan elke kant, en betinkt de ferneatiging fan it kleaster en de dea fan de abt en muontsen doe't it gebiet troch Wytsings yn 864 plondere waard. De Hedda Stien waard krekt wat nei de plondering makke, doe't in kleaster yn it neigean rekke.
Yn de midden fan de 10e iuw wie der in monastike weroplibbing en waard der in Benediktynske abdij stifte. Dat waard benammen mooglik makke troch Athelwold, biskop fan Winchester, dy't fan de resten fan de eardere tsjerke de bou fan in basilyk en oare gebouwen mooglik makke. De orizjinele sintrale toer bleau lykwols bewarre. De tsjerke waard opdroegen oan Petrus en omklamme troch in houten wâl, een saneamde burgh, itjinge Peter-burgh, de namme fan de stêd om de abdij hinne, ferklearre. Ek Dunstan, de aartsbiskop fan Canterbury, joech it monastike libben fan de abdij in foarse ympuls. Fan de fûneminten fan de Angelsaksyske tsjerke besteane allinne dy ûnder it súdlik transept noch. Dochs binne der in tal wichtige saken, lykas de Hedda Stien, fan it eardere gebou bewarre bleaun. Yn 2008 binne troch wurklju dy't in muorre reparearren Angelsaksyske grêfstiennen ûntdutsen, dy't neffens sizzen noch út de 11e iuw stamme. By de Normandyske ynfaazje rekke de katedraal by gefjochten skeind. De restauraasje fan de katedraal wie noch yn folle gong doe't de katedraal yn 1116 troch brân yn 'e jiske lein waard. No moast der in nije tsjerke boud wurde en dat barde yn de Normandyske styl. Abt John de Sais sette op 8 maart 1118 útein mei de nijbou en yn 1193 wie de tsjerke oant it westlike ein fan it skip foltôge. It fersierde houten plafond dat tusken 1230 en 1250 ynbrocht waard bestiet noch jimmeroan. Foar Grut-Brittanje is it in unyk plafond en der binne yn de rest fan Jeropa mar fjouwer fan soksoarte plafonds op it hiele kontinint. It is twa kear oerskildere, ienris yn 1745 en dêrnei nochris yn 1834, mar it hat noch altiten de styl en it karakter fan it orizjineel.
Doe, nei de foltôging fan it westlike transept en it tafoegjen fan de grutte westlike portikus yn 1237, skeakelen de midsiuwske mitslers oer op de nije goatyske styl. Ofsjoen fan feroarings oan de ramen, it ynbringen fan in portaal om de frijsteande pylders fan de portikus te ûnderstypjen en it yn de 16e iuw tafoegjen fan in nij gebou oan de eastlike kant feroare der yn de rin fan de tiid net in soad mear oan de tsjerke. De biskop fan Lincoln, Robert Grosseteste, wijde yn 1238 de foltôge tsjerke yn. By it bouwen fan it goatyske front bleaune de âldere Normandyske tuorren bewarre en goatisearre.
Reliken
Al dy reliken ûnderskriuwe it doedestiidske belang fan wat tsjintwurdich de katedraal fan Peterborough is. Op it hichtepunt fan de rykdom, krekt foar de reformaasje, hie de abdij it op fiif nei heechste monastike ynkommen fan Ingelân en waard it bewenne troch wol 120 muontsen.
Tudor
De tsjerke oerlibbe de reformaasje troch't it de funksje krige fan katedraal fan it Anglikaanske bisdom fan Petersborough. Hindrik's eardere frou, Katharina fan Aragon, waard yn 1536 yn de tsjerke begroeven. Har grêf is noch altiten te sjen en wurdt fereare troch besikers dy't der blommen en granaatappels del lizze. Oan it hek binne de wurden Katharine Queen of England oanbrocht, in titel dy't har yn har libben ûntsein waard.
Yn 1587 waard ynearsten ek it lichem fan de katolike Marije, keninginne fan de Skotten, nei har eksekúsje yn de katedraal begroeven. Yn opdracht fan har soan kening Jakobus I waard se lykwols letter opgroeven en op 'e nij byset yn de Westminser Abbey.
Ingelske Boargerkriich oant hjoeddedei
Fanôf 2006 fûnen der renovaasjes oan de westlike gevel plak. De bylden dêr wiene troch it waar en de smoargens sa bot oantaast, dat guon derfan allinne yntakt bliuwe koene troch der fan de holle nei it lichem izeren staven yn te stekken.
Brân
Op 22 novimber 2001 ûntstie der brân yn de katedraal. Der wurdt tocht dat de brân mei sin oanstutsen wie ûnder plastic stuollen, dy't yn de noardlike koerbeuk opsteld stiene. Aldergelokst waard it fjoer gau ûntdutsen sadat de helptsjinsten der op 'e tiid by wiene. It momint fan de brân koe lykwols net minder: de folsleine restauraasje fan it skildere houten plafond wie nammentlik hast klear. De oalje-eftige reek fan de plastic stuollen wie lykwols tige skealik en feroarsake yn in grut diel fan it gebou in plakkerige swarte laach. De boarne fan de brân lei tichteby it oargel en de kombinaasje fan de direkte skea troch it fjoer en it wetter foar it dwêsten makke in folsleine weropbou fan it oargel needsaaklik, sadat it foar jierren net mear te brûken west hat.
Hillige Geastkleaster (Veliki Novgorod)
It Hillige Geastkleaster (Russysk: Ду́хов монастырь; Dûchov Monastyr) is sûnt de 12e iuw in otterdoksk kleaster yn Veliki Novgorod, Ruslân. It ferlear mei de fal fan it tsarendom de funsksje as kleaster en wurdt tsjintwurdich brûkt troch de oerheid.
Skiednis
It kleaster is tige âld en wurdt al foar it earst yn kroniken út 1162 neamd. It hat ea ien fan de grutte kleasters fan de stêd west, dy't mei it Joerjev-kleaster, it Antonievkleaster, it Chûtinkleaster en it kleaster fan Vjazjisjtsjski meunsterje koe. Tsjintwurdich binne allinne de katedraal en de Trije-ienheidtsjerke mei de refter, it hûs fan de abt en de ruïne fan in gebou noardlik fan it kleaster bewarre bleaun.
Oant de 14e iuw wiene alle kleastergebouwen noch fan hout. Yn 1357 ferriisden de earste stiennen gebouwen, wêrûnder de Katedraal fan de Hillige Geast.
De hast yn it sintrum fan it kleastergebiet steande Trije-ienheidtsjerke waard yn 1557 yn opdracht fan hegumen Jonas boud. Oan de tsjerke is in refter mei twa ferdjippings boud; de boppeferdjipping wie de refter sels, wylst de keuken, in bakkerij en twa kelders ûnder wiene ûnderbrocht. It ûntwerp fan de tsjerke folge de nije moade fan de Moskouse tsjerkegebou út de 16e iuw. De tsjerke hat in soad te lijen hân ûnder de Sweedske besetting tusken 1611 en 1617. Ek in brân yn 1685 brocht skea oan it gebou.
Yn 1822 joech tsaar Aleksander I in bedrach fan 10.000 rûbel foar de restauraasje fan it kleaster.
De tsjintwurdige katedraal fan it kleaster waard yn de jierren 1877-1892 boud op it plak fan de stiennen katedraal út 1357. It eklektyske bouwurk wurdt sûnt 1926 brûkt foar de opslach fan de stedsargiven. Under de besetting fan de Dútsers yn de Twadde Wrâldkriich wie de Kommandantur dêr fêstige. Hjoed-de-dei hawwe ek de argiven fan de oblast Novgorod dêr in plak krige.
Fiskerijdagen Makkum
De Fiskerijdagen Makkum (Nederlânsk en offisjeel: Visserijdagen Makkum) foarmje in evenemint dat om it jier yn it Fryske doarp Makkum holden wurdt. It is in kultureel festival, dat oarspronklik bedoeld wie om Makkum "wer op 'e kaart te setten". By de Fiskerijdagen Makkum wurdt de bân dy't it doarp mei it wetter hat, op alle mooglike manearen fierd.
Skiednis
Yn 'e 1970-er jierren waarden der yn Makkum inkele kearen Fiskerijdagen organisearre troch de fiskerijsektor sels, nei foarbyld fan 'e Fiskerijdagen Harns, dy't al sûnt 1959 bestiene. It barren blette lykwols nei ferrin fan tiid dea. Yn febrewaris 2003 kaam in groepke lykstimde ynwenners ûnder lieding fan Monique Mak gear mei it doel om wat reuring te bringen yn it neffens harren sliepperige Iselmardoarp. Der waard doe besletten dat de bêste manear om dat te berikken wie troch de eigen Fiskerijdagen nij libben yn te blazen. Dêrta waard de Stichting Fiskerijdagen Makkum oprjochte en by de Keamer fan Keaphannel ynskreaun.
Yn 'e simmer fan 2003 al waard de earste edysje fan 'e nije Fiskerijdagen Makkum holden. De organisaasje hope op 5.000 besikers, mar der kamen úteinlik 15.000 minsken op ôf. Dêrmei wie it evenemint in daverjend súkses, mar it soarge der wol foar dat it de organisators suver oer de meuch gie. Dêr waard de learing út lutsen dat it tenei allegear folle profesjoneler oanpakt wurde moast. Besletten waard om it festival ien kear yn 'e twa jier te organisearjen. De twadde kear waard it sadwaande holden yn 2005, en folgjende edysjes fûnen hieltyd plak yn ûneven jiertallen. Yn 2019 waarden de Fiskerijdagen Makkum foar de njoggende kear organisearre.
Tsjin dy tiid wurke de organisaasje efter it evenemint mei in draaiboek, in detaillearre begrutting en skema's fan 'e ynset fan frijwilligers dêr't eltsenien him oan hâlde moast. Ek wiene in soad dingen digitalisearre. Boppedat moast der doe rekken holden wurde mei in protte wetlike bepalings dy't earder net gouwen, lykas befeiliging, kontrôles troch de brânwacht en de ferplichte oanwêzigens fan genôch EHBO-foarsjennings. De kosten wiene dêrtroch flink opslein. Dêrnjonken wie ek it tal aktiviteiten fan 'e Fiskerijdagen útwreide. It wie yn 2019 in trijedeisk festival, dat begûn op tongersdeitejûn en einige op sneontejûn.
Puffin Books
Puffin Books is in Britske útjouwerij fan berneboeken, dy't fêstige is yn Londen. It is in ymprint fan Penguin Books. Sûnt de sechtiger jierren is Puffin de grutste berneboeke-útjouwer fan it Feriene Keninkryk en ien fan 'e grutste en meast foaroansteanden yn 'e hiele Angelsaksyske wrâld.
Skiednis
Yn 1939, fjouwer jier nei de oprjochting fan 'e Britske útjouwerij Penguin Books, waard it idee foar in spesjale berneboeke-ymprint berne doe't redakteur Noel Carrington oan Penguin-eigner Allen Lane foarstelde om in rige printeboeken foar bern te publisearjen, basearre op 'e felkleure boekjes dy't doedestiden massaprodusearre waarden foar bern yn 'e Sovjet-Uny. Lane seach dêr daliks brea yn, en it earste printeboek waard yn 1940 útbrocht ûnder in nije ymprint dy't Puffin Books kaam te hjitten. De namme, dy't "seepappegaai" betsjut (in clownesk fûgeltsje dat bern grif oanspriek), wie in logyske fuortsetting fan 'e al besteande ymprints Penguin ("pinguin") en Pelican ("pillekaan"). In selde soarte namme hie Puffin syn lettere ymprint foar jongfolwoeksenen, it yn 'e santiger jierren yn ûnbrûk rekke Peacock ("pau").
De printeboeken wiene in grut súkses, en in protte dielen fan 'e rige ferskynden oant yn 'e jierren santich as werprintingen. Yn 1941 ferskynde de earste fiksje by Puffin, yn 'e foarm fan it boekje Worzel Gummidge, fan skriuwster Barbara Euphan Todd. De earste haadredaktrise fan Puffin Books, Eleanor Graham, lavearre de ymprint troch de swierrichheden fan 'e fjirtiger jierren hinne, doe't troch de krapte yn en nei de Twadde Wrâldoarloch papier op 'e bon moast. Yn 'e fyftiger jierren fêstige Puffin foargoed syn namme mei de útjefte fan sokke klassikers as The Lion, the Witch and the Wardrobe, fan C.S. Lewis, en Charlotte's Web, fan E.B. White. Teffens publisearre Puffin yn dy tiid boeken mei berneferskes.
Graham waard yn 1961 opfolge troch Kaye Webb, dy't de fûnskatalogus fan 151 titels by har oanstelling útwreide oant 1.213 titels yn 1969. Under har lieding krige Puffin de rjochten yn hannen op klassikers as Mary Poppins, Dr. Dolittle en The Hobbit, wylst yn 'e jierren santich nije bestsellers as Charlie and the Chocolate Factory, fan Roald Dahl, en Watership Down, fan Richard Adams, by Puffin ferskynden. Webb sette fierders yn 1967 útein mei de Puffin Club, in soarte fan boekeklub foar bern. Yn 't earstoan wie dy tige súksesfol, mei op it hichtepunt wol 200.000 leden, mar tsjin 1987 wie it in ferlieslijende operaasje wurden dy't sadwaande omfoarme waard ta de Puffin Book Club dy't inkeld noch fia it leger ûnderwiis aktyf wie. Oan 'e Puffin Club wie ek it tydskrift Puffin Post ferbûn, dat jierrenlang fjouwer kear jiers ferskynde, en nei in hiaat fan ferskate desennia yn 2009 nij libben ynblaasd waard.
Yn 'e tachtiger jierren profitearre Puffin te'n folste fan it nije fenomeen fan film-spin-offs, wêrby't berneboeken publisearre waarden op basis fan Hollywood-films. Puffin gie doe sadwaande nauwe bannen oan mei de Walt Disney-studio's en ferskate oare filmprodusinten. Yn dyseldichste snuorje kaam ek it ferskynsel op fan aventoereboeken op basis fan kompjûterspultsjes. Teffens sette Puffin yn 'e tachtiger jierren útein mei in nije ymprint foar jongfolwoeksenen, dy't de namme Puffin Plus krige, mar yn 2010 omneamd waard ta Razorbill ("alk"). Sûnt de njoggentiger jierren hat Puffin ek wurk útjûn fan wrâldstjerren as Kylie Minogue en Madonna.
Fan Burmania
thumb|Famyljewapen fan Fan Burmania Fan Burmania is in Nederlânske famylje fan Frysk komôf dêr't de leden fan sûnt 1814 ta de Nederlânske adel hearre.
Skiednis
De stamrige begjint mei Upke (Wopke) Riencks fan Burmania fan Hitsum dy't yn 1420 neamd wurdt. Hy libbe fan om 1370 oant 1426. Neisieten wiene skepen en grytman yn Fryslân. Twa fan harren waarden op 14 novimber 1520 troch keizer Karel V fan 'e ryksadel makke.
Leden fan it skaai waarden by Sûverein Beslút fan 28 augustus 1814 erkend ûnder de Ealju fan Fryslân en sadwaande opnaam yn de Nederlânske adel. Twa oare leden waarden op 22 oktober 1814 talitten. It laach stoar yn 1825 út.
Aartsingel Michaelkatedraal (Moskou)
De Aartsingel Michaelkatedraal (Russysk: Архангельский собор) is ien fan de katedralen yn it kremlyn fan Moskou. De katedraal waard yn de jierren 1505–1508 boud en foarmet njonken de oanbuorjende katedralen, de Untsliepeniskatedraal en de Ferkundigingskatedraal, it arsjitektonyske sintrum fan it kremlyn. Oant Peter de Grutte waarden yn de Michaelkatedraal hast alle russyske tsaren begroeven. By in oansteande striid tsjin ynfallers kamen Moskouse grutfoarsten earst noch yn de katedraal om dêr, foar in goed ferrin fan de striid, de help fan de hillige aartsingel Michael ôf te smeken.
Skiednis
De earste houten Aartsingelkatedraal op it plak fan de hjoeddeiske katedraal feriisde nei alle gedachten noch ûnder it regear fan Michail Chorobrit, de broer fan Aleksander Nevsky, yn 1247-1248. Ut tankberens foar it einigjen fan in hongersneed liet Ivan Kalita in nije stiennen katedraal bouwe, dy't op 20 septimber 1333 waard ynwijd. De tsjintwurdige katedraal waard yn de jierren 1505-1508 yn opdracht fan Ivan III boud ûnder lieding fan de Italjaanske arsjitekt Aloisio Lamberti da Montagnana, dy't yn Moskou Aloisius de Nije neamd waard. Foar de bou moasten earst de yn de âlde katedraal begroeven foarsten oerbrocht wurde nei de tichtebylizzende Jehannes-Klimakostsjerke, dy't letter foar de bou fan de klokketoer fan Ivan de Grutte wike moast. Ivan III ferstoar noch ûnder de bou fan de katedraal en waard as earste yn de nij katedraal, wêrfan't de basis nei alle gedachten al foltôge wie, byset. De nijbou waard op 8 novimber 1508 troch de metropolyt Simon konsekrearre.
De arsjitekt liet him bie de bou fan de katedraal troch de renêssânse fan syn heitelân beynfloedzje, itinge oant de dei fan hjoed oan de arsjitektonyske details fan de tsjerke is te sjen. Oarspronklik wie oan de katedraal ek in galerij achter in rige fan arkades oanboud, dy't foar Moskouse ferhâldings de tsjerke in hast eksoatysk oansjen joech. By in lettere ferbouwing waard dy galerij wer ôfbrutsen. Grutte feroarings ûndergyng de katedraal yn de twadde helte fan de 16e iuw, doe't oan de sydkant twa lytse tsjerken en oan de súdlike kant de saneamde Rjochtskeamer oanboud waarden. Yn de jierren 1560 waarden foar it earst de muorren yn de katedraal mei fresko's fersierd. By in grutte brân yn it kremlyn fan Moskou yn 1737 rekke de katedraal slim skeind. De katedraal waard wer renovearre, mar moast yn de jierren 1770 op 'e nij restaurearre wurde nei't op it plak dêr't hjoeddedei it Grutte Kremlynpaleis stiet in nije residinsje foar de tsaar komme moast. It útgraven fan de fûneminten fan de nije residinsje feroarsake foar de katedraal in fersakking rjochting de Moskwa en om fierdere swierrichheden tefoarren te kommen waarden oan de súdlike kant fan de katedraal doe konstruksjes oanboud. Dy konstruksjes sitte der noch altiten. Fanwegen dy en oare swierrichheden waard de fierdere útfiering fan de plannen foar in nij tsarepaleis ôfsjoen.
Oant de 18e iuw tsjinne de katedraal as it plak dêr't de Moskouse grutfoarsten en letter, nei de feriening fan alle russyske foarstendommen, de russyske tsaren byset woarden. Pas mei de stifting fan Sint-Petersburch as haadstêd fan it keizerryk troch Peter de Grutte kaam dêr in ein oan. As lêste hearsker waard de yn Moskou oan de pokken ferstoarne Peter II yn de Michaelkatedraal byset.
Tegearre mei alle oare tsjerken fan it kremlyn waard de katedraal yn 1918 troch it nije bolsjewistyske bewâld sletten. De bolsjewiken ferhûzen it regear fan Sint-Petersburch wer nei Moskou en tenei wiene de tsjerken foar de otterdokske leauwenden ticht. In grut part fan de rykdommen yn de sakristy binne doe as útstallingsfoarwurpen nei de Wapenkeamer oerbrocht, dêr't de bêste stikken noch jimmeroan útstald wurde. Nei in restauraasje yn de jierren 1953-1955 waard de katedraal wer as in museum iepene. Doe't der in ein kaam oan it systeem fan de Sovjet-Uny waard it gebou oan de Russysk-Otterdokske Tsjerke werom jûn. Sûnt wurde der wer ferskate kearen yn it jier earetsjinsten fierd.
Arsjitektuer
Alhoewol't de katedraal fanwegen de ferbouwings sûnt de 16e iuw in soad fan it oarspronklike oansjen ferlern hat, binne oant de dei fan hjoed noch karakteristike styleleminten te sjen dy't de katedraal dúdlik in hiel oar karakter jouwe dan dat fan de beide oanbuorjende katedralen, ek al is it grûnplan wakker itselde. Wat de struktuer oanbelanget hat de Michaelkatedraal in soad fan de Untsliepeniskatedraal en ferlykbere russyske katedralen út dy tiid, dat benammen wjerspegele wurdt yn de symmetryske opstelling fan de fiif koepels. De grutte, sintrale sipelfoarmige koepel symbolisearret tradisjoneel Jezus Kristus, de fjouwer lytsere dêr om hine de fjouwer evangelisten.
De foar dy tiid nije Jeropeeske styleleminten binne by de Michaelkatedraal sterker útfierd dan by de Untsliepeniskatedraal, dy't ek troch in Italjaanske arsjitekt boud waard. Oan de net mear oanwêzige galerij dogge de noch altiten bôgefoarmige nissen tinken. De gevel wurdt fuort ûnder de foar de russyske tsjerkebou typyske sakomary mei in rige healrûne nissen yn skelpfoarm ôfsluten. Fan bûten liket de tsjerke troch de massive kroanlist yn it midden fan de gevel twa ferdjippings te hawwen, wylst it ynterieur ien grutte romte is. Italjaanske ynfloed is der ek by de tagongsportalen yn de noardlike en westlike gevel: de bôgefoarmige nissen fan wite kalkstien binne farve en hawwe in florale dekoraasje. Oer it generaal is de tsjerke in ûngewoane mingeling fan tradisjonele russyske boukeunst en in renêssânsestyl dy't karakteristyk is foar Feneesjaanske tsjerkegebouwen.
Oan de eastlike gevel fan de katedraal binne yn de lette 16e iuw twa lytse apsissen oanboud, dy't eartiids as tsjerkjes ynwijd binne. Ek in lytse oanbou oan de súdlike gevel, dêr't yn de 16e en de 17e iuw de Rjochtskeamer stie, bleau bewarre. Yn de kelder fan de romte waarden liifeigenen fêstset, dy't de hier fan de eigendommen fan de katedraal net betellen. Om't de katedraal oant yn it midden fan de 19e iuw noch gjin ferwaarming hie, folge yn 1826 folge op dat plak de tsjintwurdige oanbou, sa't de geastlikheid harren dêr wat opwaarmje koe.
Ynterieur
It ferwulft wurdt droegen troch seis pylders. De de twa boppe inoar lizzende rigen smelle ramen litte net in soad deiljocht troch en grutte kroanluchters soargje foar mear ljocht. De muorren en it ferwult binne lykas de oare tsjerken fan it kremlyn mei fresko's beskildere, fragminten dêrfan datearje noch út de 16e iuw. Tusken 1652 en 1666 waard de katedraal troch in tal russyske skilders út û.o.Jaroslavl, Kostroma en Viliky Novgorod op 'e nij beskildere. De fresko's stelle benammen de russyske foarsten foar en foarstellings fan de aartsingel Michael. Boppe it westlike tagongsportaal is it Jongste Gerjocht oanbrocht.
Yn de tsjerke lizze de 46 grêven fan grutfoarsten, tsaren en harren famylje, dêr meiïnoar 54 persoanen yn lizze. Dêrmei is de katedraal ien fan de grutste keninklike nekropoalen fan de wrâld. De grêven hawwe allegear inselde opbou: de omskotten lizze likernôch oardel meter ûnder de grûn mei boppe de grûn in wite stien op in sarkofaag mei dêrop yn âld-tsjerkeslavysk de nammen en libbensdata. Om de stien te beskermjen binne der sûnt it begjin fan de 20e iuw brûnzen omklaaisels oer hinne lein. Boppe de grêven binne fresko's fan de persoan dy't dêr beïerdige is oanbrocht.
Sûnt Ivan Kalita yn 1340 ferstoar binne alle Moskouse grutfoarsten yn de katedraal byset. Ek binne alle russyske tsaren sûnt de ynstelling fan it tsarendom troch Ivan de Ferskriklike († 1584) oant Peter de Grutte hjir gegroeven. In útsûndering foarmet tsaar Boris Godûnov († 1605), dy't ynearsten hjir wol byset is, mar ûnder de Poalsk-Litouwske ynfaazje wer opgroeven waard en no mei syn famylje yn it Trije-ienheidkleaster fan Sergjev Posad leit. As lêste russyske tsaar waard Peter II († 1730) yn de Michaelkatedraal byset, dy't oan de pokken ferstoar doe't Moskou foar koarte tiid wer tsjinne as residinsje.
Njonken de gewoane grêven binne der noch twa ôfwikende grêven yn de foarm fan in skryn. Yn ien lizze de reliken fan de as hillige fereare foarst Michael fan Tsjernikov (1179–1246). Bekender is de skryn foar tsarevitsj Dmitry (1582–1591). Oarspronklik stie op dat plak in sulveren skryn út 1630, mar dy waard yn 1813 stellen troch de troepen fan Napoleon. De deksel fan de skryn bleau lykwols bewarre en stiet tsjintwurdich yn de Wapenkeamer fan it kremlyn.
Violetta Villas
thumb|Violetta Villas, 2010 Violetta Villas (Verviers, Belgje, 10 juny 1938 - Lewin Kłodzki, 5 desimber 2011) wie in Poalsk sjongster en aktrise. Se wie yn jierren sechtich tige populêr yn de Feriene Steaten en Frankryk. Villas hie ek in protte súkses yn it teäter, de film en letter op telefyzje.
Berte
Berte is de beneaming foar it proses wêrby't in nij libben organisme te wrâld komt, ûntstien út ien of (meastal) twa oare organismen fan deselde soarte. Dit nije organisme kin nei de berte selsstannich bestean, al kin it, benammen by hegere bisten, faak noch net lang sûnder help fan ien of beide fan syn âlden oerlibje. De berte fynt meastal in beskate, soartbûne lingte fan tiid nei de befruchting fan in aaisel plak. Yn 'e tuskentiid groeit der in embryo yn it aai of yn it lichem fan 'e mem. Dy tuskenlizzende perioade hjit de draachtiid, en wurdt by minsken meastal oantsjut as it swierwêzen.
Berte by libbenbernjende dieren
De berte fynt by libbenbernjende dieren (lykas sûchdieren) plak troch gearlûking fan it limoer, it part fan it lichem fan 'e mem dêr't it embryo him ûnder de draachtiid ûntjûn hat. Tsjin 'e tiid fan 'e berte is dat embryo sasear oanwoeksen, dat men net mear fan in embryo, mar fan in foetus sprekt. Troch de (ûnfrijwillige) gearlûkings troch de mem fan 'e spieren yn 'e wanden fan it limoer (de weeën), wurdt de foetus troch it bertekanaal en de fagina nei bûten ta dreaun, út it lichem fan 'e mem wei. Dat is de berte, dy't by minsken de befalling neamd wurdt. By bisten, benammen oare sûchdieren, sprekt men ornaris fan it smiten fan 'e jongen. By de measte libbenbernjende dieren binne de nijberne jongen de earste tiid nei de berte noch ôfhinklik fan tatemolke en fierdere briedsoarch. Noch sterker is dat it gefal by bûdeldieren, dêr't it folslein helpeleas te wrâld kommen jong noch moannenlang opgroeie moat yn 'e bûdel fan 'e mem.
Aailizzende dieren
By aailizzende dieren sprekt men yn 'e regel net fan 'berne wurden', mar fan 'út it aai kommen', om't it âlderbist aaien leit dy't dêrnei útbret wurde moatte. It kin wêze dat dat aktyf troch de âlden of troch ien âlder dien wurdt, mar it kin ek wêze dat de aaien begroeven wurde en troch de waarmte ûnder de grûn útbret wurde. By fûgels komt it jong, de pyk, út it aai nei't dat útbret is troch ien fan 'e âlden of troch beide âlden om bar. Men sprekt fan nêstflechters foar piken dy't it nêst ferlitte sadree't se út it aai komd binne, en fan nêstbliuwers foar piken dy't dêrnei noch langere tiid yn it nêst bliuwe en dêr troch de âlden fuorre wurde.
By fisken, reptilen, amfibyen, lidpoatigen en guon oare bisten komme de jongen ek út it aai, mar meastal sûnder dat dy troch de âlden útbret binne. Soms fertoane de âlderdieren in oar soarte fan briedsoarch, lykas krokkedillen, dy't har aaien bedobje ûnder de grûn, mar dêrnei wol it nêstplak bewekje. Guon soarten fisken nimme de aaien yn 'e bek; sokke bisten wurde mûlbrieders neamd. Faak einiget de belutsenens fan 'e âlderdieren by harren jongen lykwols fuort nei't de aaien lein en eventueel begroeven binne. Beskate fisken en reptilen binne trouwens libbenbernjend, wêrby't de jongen al yn it lichem fan 'e mem út it aai komme.
By ynsekten, dy't ta de lidpoatigen hearre en ek aaien lizzen, binne der twa typen te ûnderskieden, nammentlik ynsekten mei in ûnfolsleine metamorfoaze en ynsekten mei in folsleine metamorfoaze. Ynsekten fan dat lêste type komme út it aai as larve en wurde nei in beskate perioade troch ien inkele metamorfoaze geslachtsryp. Ynsekten mei in ûnfolsleine metamorfoaze (en ek alle arachniden) lykwols, moate ferskate kearen in metamorfoaze trochmeitsje ear't se geslachtripens berikke. Beskate parasitêre ynsekten, lykas gewoane slûpbijen, lizze harren aaien yn oare bisten (lykas rûpen), wêrnei't dy útkomme en de larven har ûntjouwe troch harren gasthear fan binnenút libben op te fretten.
Underofsier
In ûnderofsier of ûnderoffisier is in militêr ofsier dy't ta de leechste kategory fan ofsiersrangen heart. Boppe de ûnderofsieren stiet de kategory fan 'e subalterne ofsieren, wylst ûnder de ûnderofsieren de manskippen steane. De ûnderofsieren wurde yn 'e regel net ta de 'gewoane' ofsieren rekkene, mar as in slach apart beskôge. Dat komt fuort út 'e histoaryske sitewaasje dat 'echte' ofsieren út 'e maatskiplike hegerein bestiene en harren oanstelling yn it leger kochten, wylst ûnderofsieren sljochtwei lju wiene dy't as gewoan soldaat begûn wiene en troch harren fertsjinsten opklommen wiene. Tsjintwurdich wurdt foar 'ûnderofsier' ek wol de Ingelske term non-commissioned officer brûkt (letterlik: "ofsier sûnder [kochte] oanstelling"), dat ôfkoarte wurdt ta NCO (útspr.: ['ensi:joʊ], likernôch "ensii-oo") of non-com.
Ta de ûnderofsieren hearre de folgjende rangen: 1) by de artillery en de kavalery
Viking Press
Viking Press is in Amerikaanske útjouwerij dy't fêstige is yn New York. Hoewol't it oarspronklik begûn as in selsstannich bedriuw, is it no in ymprint fan 'e Penguin Group.
Skiednis
Viking Press waard op 1 maart 1925 oprjochte troch de útjouwers Harold K. Guinzburg en George S. Oppenheim. De namme fan it bedriuw wie bedoeld om in gefoel fan ûntdekking, aventoer en riskante ûndernimmings op te roppen, krekt as it troch Rockwell Kent ûntwurpen logo, dat in drakeboat fan 'e Wytsingen toant. Viking Press ûntjoech him ta in tige foaroansteande útjouwerij, dêr't in protte ferneamde auteurs harren wurk publisearje lieten; dêrûnder wiene fiif winners fan 'e Nobelpriis foar de Literatuer en ien winner fan 'e Nobelpriis foar de Frede. Yn 1975 ferlear it bedriuw syn selsstannigens doe't it oernommen waard troch de Penguin Group.
Under de Viking-ymprint wurde likernôch hûndert boeken jiers publisearre, mei dêrûnder sawol súksesfolle kommersjele fiksje as heechsteande literêre fiksje en kwalitatyf goede non-fiksje. De berne-ymprint Viking Children's Books bestiet sûnt 1933, en ûnder dy namme binne ferskate berneboeken útbrocht dy't prestizjeuze prizen wûn hawwe, lykas The Twenty-One Balloons, fan William Pene du Bois, út 1947, dat de Newbery Medal foar 1948 wûn. Paperback-werprintingen fan Viking-boeken wurde útjûn troch Penguin Books; dy fan Viking Children's komme út by Puffin Books.
Follegea Mûne
De Follegea Mûne is in spinnekopmûne yn Laag-Keppel yn de provinsje Gelderlân.
De namme fan de mûne ferwiist nei it plak dêr't de mûne eartiids stie. De mûne waard yn 1857 Follegea boud om dêr polder 37 te bemeallen. Yn 1907 waard de mûne fernijd.
Taekwondo op de Olympyske Simmerspullen 2004
De Olympyske Simmerspullen 2004, ek wol de XXVIIIe Olympiade neamd, waarden yn 2004 hâlden yn Atene, de haadstêd fan Grikelân. It taekwondo waard hâlden yn it Faliro Sports Pavilion Arena.
Medaljespegel
De top njoggen fan lannen dy't by it Teakwondo medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen 2004.
Follegea Mûne
De yntusken ferfallen mûne stie al lang stil, doe't yn 1968 in sloopfergunning ôfjûn waard. De spinnekop waard lykwols in jier letter yn it Gelderske Laag-Keppel wer opboud om dêr as helpgemaal it peil foar de kolk fan dêr oanwêzige wettermûne leech te hâlden. Troch de kanalisaasje fan de Alde Isel wie it wetterferfal foar de wettermûne te lyts woarn om noch wurkje te kinnen. Mei help fan de Follegeaster spinnekop kin it peil fan de kolk keunstmjittich mei 1,5 meter ferlege wurde, sadat de wettermûne op it plak syn funksje hâlde koe.
Alle twa roeden fan de mûne hawwe it systeem Fauël. De mûne hat in flecht fan 13,80 meter.
List fan planetoïden 85301-85400
Dit is in list fan planetoïden 85301-85400.
Hagia Sofia (Tessaloniki)
Skiednis
Sûnt de 3e iuw stiet der op it plak fan de hjoeddeiske Hagia Sofia in tsjerke. It tsjintwurdige tsjerkegebou waard yn de 8e iuw boud, wêrfan't it plan bassearre wie op de Hagia Sofia yn Konstantinopel. Krúsfearders makken yn 1205 fan de tsjerke in katedraal en dat bleau sa oant de stêd yn 1246 wer oan it Byzantynske Keizerryk tafoel. Doe't de Ottomaanske sultan Murad II op 29 maart 1430 de stêd ferovere, liet dy de tsjerke yn in moskee feroarje. Mei't der in ein oan de Turkske besetting kaam en de stêd yn 1912 troch de Griken befrijd waard, krige it gebou de oarspronklike funksje as tsjerke werom.
In brân yn 1890 brocht ek in soad skea oan de Hagia Sofia. Tusken 1907 en 1909 fûn der ûnder tafersjoch fan de Frânske histoarikus Charles Diehl in restauraasje plak. Nei de grutte stedsbrân yn 1917 waard in grut part fan it ynterieur bespleistere. De koepel waard net earder as yn 1980 restaurearre.
Ynterieur
De tsjerke waard nei de byzantynske byldenstriid fan binnen mei fresko's beskildere. Eartiids wie de koepel fan de apsis mei gouden mozaïken en in grut krús fersierd. Yn de jierren 787-797 waard nei de oerwinning fan de ikoanenferearders it krús ferfongen troch in foarstelling fan de Teotokos. Yn de haadkoepel is sintraal Kristus útbylde mei de Grykske tekst út Hannelingen 1:11 (Jimme Galileeërs, wêrom steane jim dêr sa nei de himel te stoareagjen?). Om Kristus hinne steane de tolve apostels, Marije en twa ingels.
Alpineskyen op de Olympyske Winterspullen 2022
De XXIIe Olympyske Winterspullen waarden hâlden yn Peking, yn Sina. It alpineskyen fûn plak yn de Xiaohaituo Alpine Skiing Field, fan 6 oant en mei 19 febrewaris.
Medaljespegel
De top-8 fan lannen dy't by it apineskyen medaljes wûn hawwe by de Olympyske Winterspullen fan 2022.
Katedraal fan Gloucester
De Katedraal fan Gloucester (Ingelsk: Gloucester Cathedral), formeel de Katedrale Tsjerke fan Sint-Petrus en de Hillige en Undielbere Trije-ienheid (Cathedral Church of St Peter and the Holy and Indivisible Trinity), in de Ingelske stêd Gloucester is de biskopstsjerke fan it Anglikaanske bisdom Gloucester. De oarsprong fan de katedraal giet werom op de stifting yn 678 of 679 fan in oan de apostel Petrus wijde abdij, dy't troch kening Hindrik VIII opheft waard.
De fûneminten fan de hjoeddeiske tsjerke waarden troch abt Serlo (1072–1104) lein. Oant 1541 lei Golucester yn it bisdom Worcester. Doe waard it bisdom Gloucester stifte mei John Wakeman as de earste biskop. It bisdom beslacht in grutste diel fan Gloucestershire mei lytse dielen fan Herefordshire en Wiltshire.
De katedraal hat in glês-yn-leadraam mei it ierste ôfbyld fan golf. It raam datearret út 1350, mear as 300 jier âlder as it âldste ôfbyld fan golf út Skotlân. Der is ek houten fykwurk oan de koerbanken fan minsken dy't in balspul spylje, wêrfan't guon tinke dat it ien fan de ierste foarstellings fan it midsiuwske fuotbal is.
Skiednis
De as abdijtsjerke boude katedraal bestiet út in Normandyske kearn mei tafoegings yn alle stilen fan de goatyske arsjitektuer. De katedraal is 130 meter lang, 44 meter breed en hat in sintrale toer dy't 69 meter heech is. Normandysk binne it skip (mei in ier-goatysk dak), de krypte ûnder it koer, de sydskepen, kapellen en it kapittelhûs. It súdlike portaal mei it waaierferwulft is lykas it noardlike transept yn de perpendicular styl. It súdlike transept giet oer nei de saneamde decorated styl. It koer mei in tige ryk ferwulft hat oer it Normandyske muorrewurk perpendicular maaswurk en oan beide kanten in apsidale kapel. It ferwulft fan it koer is tige ryk. Tusken de apsiskapellen leit yn eastlike rjochting de Marijekapel (Lady Chapel). It let-goatyske eastlike raam fan de Marijekapel is noch foar in part folle mei midsiuwsk brânskildere glês. Noardlik fan it skip is de kleastergong mei in troch Thomas fan Canterbury ûntwurpen waaierferfult út 1351-1377, dat ta it âldste waaierferwulft fan Ingelân heart. De tweintich nissen yn de muorren fan de kleastergong tsjinnen foar de muontsen om dêr te wurkjen.
Tusken 1873 en 1890 en yn 1897 ûndergyng de katedraal in grutte restauraasje ûnder lieding fan George Gilbert Scott.