cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sibylle van Griethuysen
Sibylle van Griethuysen (Buren, 1621 - Veenendaal, 1699) wie in Nederlânsk dichteresse út Kollum, neamd yn it wurk fan Gysbert Japix as 'dy blomm' in Peerl fen Grinzerlân'.
Libben en wurk
Sibylle waard berne as njoggende en lêste bern fan in ienfâldige glêsmakker. Op har 17e jier troude Beliken sa't sy thús neamd waard, mei Upke Hermans Wytzema, in Fryske apteker mei wa't sy har yn Kollum nei wenjen sette. Se learde Frânsk en Latyn, lei har ta op de stúdzje fan de letterkunde yn dy talen en skreau op fersyk fan de Ljouwerter drukker en útjouwer Claude Fonteyne, lofdichten foar de boeken dy't hy útjoech.
Dy lofdichten op bestelling wienen, út soarte, tige froed en deugdsum. Har earste frije dichtwurk lykwols, dat hja op har 25e skreau, joech fuortendaliks in protte uoskuor. It pear wie wilens nei Appingedam ferhuze, dêr't op dat stuit striderij wie tusken twa grifformearde predikanten. Fan Griethuysen beskreay de kwestje yn in stikeldicht mei de titel: Spreeckende schildery.
It pear wenne noch oant yn 1654 yn Appingendam, eardat sy yn 1654 nei Grins ferfarden. Yntusken hie Sibylle har mear rjochte op lju fan in heger seedlik en yntellektueel nivo en hie sy kunde krigen oan Hollânske dichters sa as Constantijn Huygens, Jan Vos, Hendrik Bruno en Joan Blasius, mei wa't hja korrespondearre en gedichten útwiksele.
Nei de dea fan har man gong se werom nei Buren. Op 16 augustus 1674 boaske se twads oan Reynier Cornelis Groenevelt, in begoedige widner, mei in protte ynfloed, út Veenendaal. De tsjerke dêr't it houlik ynseinege waard, de Alde (of Sint-Salvator) Tsjerke oan de merk yn Veenendaal, is ek it plak dêr't Sibylle yn 1699 en har man, acht jier earder beierdige waarden.
Kristlik Ofskieden Gemeente yn Wânswert
De Kristlik Ofskieden Gemeente, letter de Grifformearde Tsjerke, fan Wânswert hat, foaral yn 't begjin, in ynteressante skiednis. thumb|De twadde Grifformearde Tsjerke.
Foarspul
It geastlik klimaat hat yn Wânswert altyd oars west as yn de omkriten. Der wie dêr in wat mystike sfear.
Burdaard
It earste ynsidint hat yn 1813 west. De Herfoarme Gemeente fan Burdaard hie yn 1812 ds. Menardus Meiners fan Warkum beroppen. De klassis Dokkum wegere doe lykwols om dat berop goed te karren. It klassikaal bestjoer fûn Meines, as tige rjochtsinnich, net by harren passen. Boppedat mocht Meines syn noas graach yn in oar syn saken stekke. Sa bleau Burdaard fakant en de klassisdûmny's moasten dêr preekje. Op 4 april 1813 wie de bar oan ds. J. de Jong fan Surhústerfean. Dy seach tsjin de lange reis oan, boppedat murk er dat hy net sa wolkom wie. Dêrom droech er de beurt oer oan ds. Snetlage fan Stynsgea. Snetlage waard siik en frege syn freon ds. B.H. Habbema fan Oentsjerk om syn plak yn te nimmen. Habbema stie yn Burdaard bekend as dat er net folle mei de otterdoksy te meitsjen hawwe woe.
Doe't de Burdaarder tsjerkfâd Adam Jochems Koopman dat hearde, sei er tsjin master de With dat der dy snein gjin tsjerketsjinst holden waard. Habbema kaam yn in rêstich Burdaard oan. Hy gie nei de With en dy fertelde him wat der oan de hân wie. Habbema gie nei Koopman om oan him tekst en útlis te freegjen. Hy stie der op om dy moarns yn Burdaard te preekjen. De tsjerkerie waard der by helle en Habbema kaam mei de polysje. Master krige doe de opjefte om de klok te lieden en de tsjerkedoar te iepenjen. Habbema hie sneins wolris mear minsken yn tsjerke hân as dy snein.
Wanswert
Yn twadde ynsidint spile him op 28 septimber 1834 yn Wânswert ôf. Ds. J. Los, dy't doe yn Wânswert stie, wie goed otterdoks, mar hy liet it iene ferplichte gesang sjonge. De moarns hie it al ûnrêstich west. Under it sjongen fan it gesang sette ien syn hoed op. De middeis joech Los wer in gesang op. Wylst hy it gesang foarlies, gienen der trije manlju oerein. Se rôpen nei de preekstoel dat it tiid waard om mei dy ôfgodsferkes op te hâlden en rûnen de tsjerke út. Los, in sêftsinnich man, wie der mei oan. Hy sei dat se dan mar in psalm sjonge moasten. Wylst de psalm songen waard, kamen de manlju werom. It opskuor begûn op 'en nij. Los gie doe mar fan de preekstoel ôf. It waard in polysjesaak en de trije manlju waarden ta de heechst mooglike straf feroardiele.
Stifting
Op 6 jannewaris 1836 waard ds. Simon van Velzen frege om yn in weinskuorre yn Wânswert te preekjen. Deselde dei waard der besletten om in gemeente te stiftsjen. Der wienen 6 leden. De wichtichste dêrfan wie Piter Simens van der Woude, in frij grutte boer, út Jislum. Neffens in opjefte út 1840 wienen der doe al 80 leden.
Swier waar
Van Velzen stie der op dat, at hy der net wie, der in preek lêzen wurde moast. Yn Ferwerderadiel fielde men dêr neat foar. It Wurd moast fan hert ta hert komme. Yn Wânswert wienen der twa oefeners en dy gienen sneins foar. Se hienen net ferwachte dat van Velzen foet by stik hâlde soe. Der wie in provinsjale synoade yn Snits. De bruorren út Wânswert waard it leksum troch van Velzen lêzen. De synoade naam mei-ien it beslút dat oefenjen ferbean waard. De snein dêrop preke van Velzen yn Wânswert. Hy lies it synoadebeslút foar en sei dat hy betanke as konsulint fan Wânswert. De Wânswerters wienen ferslein. Sa koenen se net fierder.
Der kaam útkomst want op Goedfreed 1839 ds. Tamme Foppes de Haan dielde syn gemeente yn Ie mei dat hy út Egypte teach. Doe't dat yn Wânswert hearen die, beaen se de Haan in frije wente yn Burdaard oan. De Haan waard talitten as dûmny en naam it berop nei Wânswert oan. Van Velzen wie dêr net sa wiis mei en it is tusken de Haan en Velzen eins noait wer goed kommen. De Haan, dy't in leard man wie, krige ek de opjefte om dûmny's op te lieden. Yn 1844, nei it ferstjerren fan Hendrik de Cock, krige de Haan de lieding fan de Teologyske Skoalle yn Grins.
Ds. R.H. Kuipers
thumb| Ds. R.H. Kuipers Yn de Twadde Wrâldoarloch stie yn Wânswert by de grifformearden ds. Rienk Hendrik Kuipers. Nei't ûnderdûkers yn de tsjerke fûn wienen waard Ds. Kuipers ferantwurdlik holden en op transport steld nei Neuengamme. Nei de befrijing fan Neuengamme is ds. Kuipers yn Lubeck ferstoarn. Nei de oarloch hat de strjitte dêr’t de Grifformearde Tsjerke oan stiet, ta syn neitins de namme fan Ds. R.H. Kuipersstrjitte krige.
Skânsspringen op de Olympyske Winterspullen 2018
skânsspringen op 'e Olympyske Winterspullen 2018 waard fan 11 oant en mei 24 febrewaris hâlden yn it ''Alpensia Jumping Park. '' yn Pyeongchang, Súd-Koreä.
Medaljespegel
De top-4 fan lannen dy't by it skânsspringen medaljes wûn ha tidens de Olympyske Winterspullen fan 2018.
Grutte delgong
K-punt 125 meter
Gewoane delgong
K-punt 95 meter
Lannen
Grutte delgong K-punt 125 meter
Religieuze teksten yn natoerreligys
Religieuze teksten yn natoerreligys binne gjin algemien ferskynsel, om't in protte fan de oangeande kultueren nea in skrift útfûn hawwe. Der binne lykwols in pear dúdlike útsûnderings op dy regel.
Maya's
De bekendste natoerreligy mei religieuze teksten is sûnder mis dy fan Maya's, fan Belize, Gûatemala en súdlik Meksiko, dy't in eigen hieroglifeskrift ûntwikkelen. Harren skeppingsferhaal is fêstlein yn harren hillige boek, de Popol Vuh ("It Boek fan 'e Rie"), dat skreaun is yn it Quiché. De Maya-hânskriften waarden systematysk ferneatige troch de roomsk-katolike Spaanske misjonarissen yn 'e 16e en it begjin fan 'e 17e iuw. Oarspronklik moatte der hûnderten Maya-boeken oer harren religy en kultuer bestien hawwe, mar fierwei it grutste part waard ferbaarnd troch lju lykas de fransiskaanske mûnts Diego de Landa, dy't bygelyks yn july 1562 yn Maní, by it tsjintwurdige Ticul op it Meksikaanske skiereilân Yucatán, de ferneatiging beoardere fan 27 mei hieroglifen beskreaune boekrollen en fiiftûzen bylden. Iroanyskernôch is in grut part fan 'e hjoeddeiske kennis oer de prekoloniale kultuer fan 'e Maya's ôfkomstich út it boek Relación de las Cosas de Yucatán ("Ferbân fan de Dingen fan Yucatán"), dat skreaun waard troch dyselde Diego de Landa.
Mar in pear hânskriften hawwe dizze ferneatiging troachstean. De Popol Vuh waard yn 't earstoan ek ferlern waand, mar yn 1702 waard in hânskrift weromfûn - of waard Jeropeänen foar it earst tastien om it te sjen - yn Chichicastenango, yn Guatemala. Alle hjoeddeiske, Westerske kennis oer de Popol Vuh is ôfkomstich fan in wurdlike kopy en in oersetting yn it Spaansk fan dit iene hânskrift, troch de dominikaanske mûnts Francisco Ximénez, dy't behalven Spaansk ek trije Mayaanske talen, Quiché, Cakchiquel en Tzutujil, spruts. It hânskrift sels is letter ferdwûn, mar it is mooglik dat it noch bestiet en sels dat der noch oare hânskriften besteane, dy't oan hjoed de dei ta foar bûtensteanders ferburgen holden wurde. De kopy en oersetting fan Ximénez rekken sels ek wei yn 'e Guatemalteekske Boargeroarloch fan 1826-1829, mar waarden yn 1854 by tafal weromfûn troch de Eastenrykske ûndersiker Carl Scherzer. Pas neidat de Frânske abt Brasseur de Bourbourg de Popol Vuh in pear jier letter oerset hie yn it Frânsk, rekke it lykwols rûnom bekend.
De oarspronklik ek yn it Quiché skreaune Titulo de los Señores de Totonicapán ("Titel fan 'e Hearen fan Totonicapán") kin beskôge wurde as in befêstiging fan en oanfolling op 'e Popol Vuh. Ien fan 'e skriuwers fan dizze tekst, Diego Reynoso, wie yn 1524 tsjûge fan 'e ferwuostging fan 'e Quiché-haadstêd Utatlán troch de Spanjerts. De Titulo waard om 1554 hinne skreaun en twa iuwen letter oerset yn it Spaansk troch in Yndiaanske preester. Noch in oar wichtich Maya-hânskrift is de Chilam Balam, in yn it Yucateeksk fêstleine kodeks besteande út mystike teksten, gronologyen en oan 'e preester Chilam Balam taskreaune profesijen.
Oare natoerfolken mei in eigen skrift
Der binne noch ferskate oare foarbylden fan natoerfolken dy't in eigen foarm fan skrift ûntwikkele hawwe. Yn al dy gefallen hienen, krekt as by de Maya's trouwens, allinne de sjamanen der kennis fan. Sa koenen ek de Azteken fan sintraal Meksiko in foarm fan hieroglifeskrift, dy't se oernommen hienen fan 'e fierhinne troch harren assimilearre en folle âldere kultuer fan 'e Tolteken. De Azteken brûkten harren hieroglifen lykwols allinne foar ynskripsjes op gebouwen en foarwerpen en produsearren nea boeken.
Ek de sjamanen fan 'e Bataks fan noardlik Sumatra ûntwurpen in lânseigen skrift, dat útslutend brûkt waard om tsjoendersspreuken en oare sjamanistyske wiisheid op te tekenjen. De dongba, de sjamanen fan 'e Naksi fan súdwestlik Sina, leinen al mear as tûzen jier lyn it skeppingsferhaal fan har folk fêst yn in troch harsels ûntwikkele skrift fan piktogrammen. In soartgelikens skrift waard ûntwikkele en wurdt hjoed de dei noch brûkt troch de sjamanen fan 'e Shui fan súdlik Sina. Ek it unike karakterskrift dat de sjamanen fan 'e Lolo, út 'e selde regio, yn 'e trettjinde iuw ûntwurpen, is noch altyd yn gebrûk.
De sjamanen fan 'e Polynezyske Rapa-Nui fan Peaske-eilân ûntwikkelen ek in eigen skrift, it saneamde Rongorongo, dêr't de betsjutting fan ferlern gien is en dat noch altyd net hielendal ûntsifere is. En de Midewiwin, it Grutte Medisyngenoatkip, dat bestie by guon Noardamerikaanske stammen yn it westen fan it gebiet fan 'e Grutte Marren, lei syn lear en lieten en ynstruksjes foar syn leden fêst yn in eigen skrift, in piktogrammeskrift dat mei biennen stiften yn oprôlbere stikken bjirkebast krast waard.
Jade Seng
Jade Seng, echte namme: Liza Myra Mendez Valdez (? 1988) is rêstend in Amerikaansk neakenmodel en pornografysk aktrise fan Filipynsk en Sineesk etnysk komôf. Neffens har offisjele opjefte wie se ûnder har pornokarriêre 1.65 m, mei in gewicht fan 55 kg.
Sjouke Heins
Sjouke Heins (Slochteren, 18 oktober 1943 - Grins, 26 novimber 2020) wie in Nederlânske keunstskilder.
Biografy
Heins folge fan 1960 ôf oan in oplieding oan de Akademy Minerva te Grins. Hy makke lito's, seefdrukken, tekeningen en skilderijen yn in realistyske styl, faak ek mei surrealistyske kombinaasjes fan eleminten. Benammen de Grinslanner kij en loften binne in weromkommend tema yn syn wurk.
Fan 1965 oant 1967 eksploitearre er mei syn broer Galery Heins yn Grins, dy't him benammen rjochte op de promoasje fan jong Grinzer talint. Fan de iepeningen fan eksposysjes waarden faak bysûndere happenings makke. Sa waard yn novimber 1967 in eksposysje mei wurk fan Ger Siks, Wim van Veen, Olga Wiese, Henri de Wolf en Sjouke Heins iepene troch de ferneamde strjitsjonger Jan Roos. Roos krige dêr it troch de eksposearjende keunstners makke stripboek What happened to baby John oanbean, mei as haadpersoan Jan Roos, it sjongend symboal fan boartlike gloarje en feestlike kreativiteit.
Sûnt 1968 hie Heins syn atelier en galery yn Aduardersyl.
Wurk fan Sjouke Heins is ûnder oare te finen yn de iepenbiere kolleksje fan Ryksmuseum yn Amsterdam
Charkov
Charkov of Charkiv (Oekraynsk: Ха́рків/Charkiv, Russysk: Ха́рьков/Charkov) is de op ien nei grutste stêd fan de Oekraïne. De stêd leit yn it noardeastlik diel fan it lân yn de oblast mei deselde namme, dêr't de stêd it besjoerlik sintrum fan is.
De stêd waard yn 1654 as in lyts fort stifte en woeks yn de tiid fan it Russyske Keizerryk út ta in wichtich yndustry- en hannelssintrum.
Tsjintwurdich is Charkov ien fan de grutte kulturele, wittenskiplike en yndustriële sintra fan it lân mei in grut tal musea, teäters en bibleteken.
Skiednis
De stêd waard oarspronklik yn 1654 as in fêsting oanlein om û.o. dêrmei de grinzen fan it tsaristyske Ruslân te ferdigenjen yn in gebiet fan tin befolke steppegebieten, dat doedestiids de Wylde Fjilden neamd waard. De Sloboda-Oekraïne dêrom hinne waard befolke troch russyske troepen en flechtlingen út Poalen-Litauwen. De fêsting hie fral de funksje om de regelmjittige ynfallen fan de Krim-Tataren yn Súd-Ruslân ôf te slaan. Yn tiden fan frede holden de bewenners harren dwaande mei ikkerbou en ambachten. Troch it yn de rin fan de tiid feroverjen fan nije gebieten ferskoden de grinzen nei it suden en ferlear Charkov oan betsjutting as fêsting. Mar nei't de stêd yn 1765 haadstêd waard fan it gûvernemint Charkov naam de stêd ekonomysk yn belang ta.
Yn 1805 waard de Universiteit fan Charkov iepene. Troch it oansluten op it spoar en it winnen fan koal en izererts koe Charkov tsjin it ein fan de 19e iuw in wichtich yndustrieel sintrum wurde.
Yn de boargerkriich fan 1917 oant 1920 waard der tusken de partijen swier fochten yn de stêd. Yn 1918 waard Charkov de haadstêd fan de Oekraynske Sosjalistyske Sovjetrepublyk en bleau dat oant 1934. Yn 1933 hie de stêd al 833.000 ynwenners. De stêd lei yn de maaitiid fan 1933 yn ien fan de gebieten dy't swier troffen waarden troch de Holodomor, de troch it stalinistyske rezjym feroarsake hongersneed. Yn in pear moanne tiid ferhongeren yn Charkov mear as 45.000 minsken. De stêd ferlear yn 1934 syn status as haadstêd oan Kiëv, mar bleau in wichtich polityk, wittenskiplik en kultureel sintrum.
Yn maart 1940 waarden yn in NKVD-finzenis yn Charkov mear as 3.000 Poalen fermoarde. It moardzjen hongen gear mei de moardpartij fan Katyn. Se waarden begroeven yn de bosken by de delsetting Pyatychatky, wat no it stedsdistrikt Kiëv yn it noarden fan Charkov is. Tsjin it ein fan de jierren 1990 waarden de oerbliuwsels oerbrocht nei it Begraafplak foar de Slachtoffers fan it Totalitarisme yn Charkov. Charkov wie yn de Twadde Wrâldkriich strategysk tige wichtich fanwegen de wapenyndystry. Yn oktober 1941 oermasteren Dútske troepen fan it 6e leger Charkov, yn dy tiid de op trije nei grutste stêd fan de Sovjet-Uny. De ynwenners, dy't slim te lijen hân hiene ûnder de bolsjewiken, ferwolkommen de nazy's as befrijers en joegen de ienheden fan de Wehrmacht bôle en sâlt. Al gau dêrnei sette in nije terreur útein. De joaden dy't doe noch yn de stêd wennen waarden by de moardpartijen fan Drobyzkyj Jar ombrocht. Oare boargers waarden as twangarbeiders nei Dútslân transportearre. In besykjen fan de Sovjets om de stêd werom te winnen mislearre yn maaie 1942. De Dútsers loeken harren yn febrewaris 1943 werom út Charkov om in besingeling te foarren te kommen. Nei swiere gefjochten yn de tredde slach om Charkov foel de stêd yn maart 1943 wer yn hannen fan de Dútsers. By dy slach gyngen grutte dielen fan de stêd ferlern. Nei de Slach by Koersk waard Charkov op 23 augstus 1943 defintyf troch it Reade Leger ynnommen. Meiinoar binne yn de oblast Charkov 270.000 minsken troch de Dútske besetting ferstoarn. Charkov telde nei de kriich twa kampen foar Dútske kriichsfinzenen.
Nei de kriich sette de weropbou fan de stêd útein. Grutte dielen waarden yn de styl fan it sojalistyske klassisime opboud. De stêd naam in grutte flecht, yn 1954 waard in fleanfjild iepene en yn de jierren 1960 gyng it tal ynwenners oer de grins fan ien miljoen. De stêd iepene yn 1975 in metronetwurk.
It besjen wurdich
Sintraal leit it Frijheidsplein, in alve hektare grut plein is en tusken 1920 en 1930 oanlein is. Oan it plein steane ferskate markante bouwurken. De stêd hat in grut ferskaat oan musea en teäters.
Under de âldste monuminten fan de stêd is de stiennen katedraal fan it Foarbea-kleaster út it jier 1689. Russyske arsjitekturale eleminten wurde kombinearre mei in komposysje, dy't foar de Oekraynske trijekoepelige houten tsjerken typysk is.
Der binne ek monuminten út it ein fan de 18e iuw, lykas de yn 1771 boude Untsliepeniskatedraal en it Katarinapaleis, dat tsjintwurdich as hegeskoalle tsjinnet.
De Elft
De Elft is in buorskip yn de gemeente Hollâns Kroan op it eardere eilân Wieringen yn de provinsje Noard-Hollân. De Elft wurdt ek as Elft skreaun.
Charkov
It besjen wurdich
De tusken 1909 en 1913 boude Grutte Synagoge is de grutste synagoge fan de Oekraïne.
It neoklassisistyske teäter is in ûntwerp fan de ferneamde Russyske arsjitekt Konstantyn Thon.
De Elft
De Elft leit krekt súdlik fan Hippolytushoef. De Elft is it begjin of einpunt fan de Alde Seedyk, boud om 1600, dizze is 8 kilometer lang en rint nei it buorskip De Hoelm. De dyk wurdt ek wol de Wierdyk neamd. Dy dyk is nammentlik fersterke mei in wierriem, seegers. De dyk is in kultuerhistoarysk monumint, ek al om de plantesoarte dy't op en oan de dyk groeie. De dyk is allinnich by De Hoelm te besichtigjen, by De Elft stiet allinnich op it begjin/einpunt in ynformaasjeboerd.
Charkov
Befolking en taal
De befolking fan de stêd bestiet foar de mearderheid út Oekraïners en Russen. Dêrnjonken wenje der lytsere minderheden lykas Armeenjers, Azerbeidzjanen, Wyt-Russen, Oezbeken en Tataren.
De Elft
De Elft hat sûnt it begjin fan ûntstean altyd lyts west mar om 1800 groeide it oantal ynwenners. Yn 1840 wennen der 75 ynwenners. De fierdere groei stûke dêrnei omdat it wat noardliker lizzende Hippolytushoef ek sterk groeien bleau en folle mear romte hie om te groeien.
Charkov
Befolking en taal
Charkov heart ta it Russysktalige diel fan de Oekraïne. Neffens offisjele statistiken praat 66% fan de bewenners allinne Russysk. Dêroerhinne binne der ek noch in soad twatalige hûshâldings, mar neffens ynformele sifers is it tal Russysktaligen heger. Sûnt de ûnôfhinklikens fan de Oekraïne is it gebrûk fan it Oekraynsk wol tanommen. In ûndersyk fan de Oekraynske Akadeemje fan Wittenskippen fan 2011 stelde it oandiel fan de befolking mei it Oekraynsk as memmetaal op 28% fêst. Dêrfoaroer stiet lykwols in Amearikaansk ûndersyk dat útwiisde dat 95% fan de befolking fan Charkov allinne of foar de haadsaak Russysk as taal brûkt. Neffens dat lêste ûndersyk praat mar 4% fan de befolking Oekraynsk. Yn 2012 waard yn it hiele oblast Charkov, dus ynklusyf de stêd sels, Russysk as regionale taal yn it offisjele ferkear erkend. Dêrmei krige it Russysk sûnt mear as 20 jier wer in offisjele status yn Charkov.
Stedsyndieling
thumb|260px| Stedsyndieling fan Charkov
Charkov is yn njoggen stedsdistrikten ("rayons") ferparte:
Peter Falk
thumb|Peter Falk as Columbo Peter Michael Falk (New York, 16 septimber 1927 – Beverly Hills, 23 juny 2011), soan fan in Poalsk-Hongaarsk-Tsjechyske heit en in Russyske mem, wie in Amerikaansk akteur en senarioskriuwer, benammen bekend troch syn fertolking fan ynspekteur Columbo yn de lykneamige detektiverige mei deselde namme.
As de suterige, altiten yn grobbelige reinjas klaaid en op it each sleauwe resersjeur Columbo trede Falk foar it earst op yn 1968. Columbo-sjoggers witte altiten fan de earste minuten ôf fan hokker ôflevering wa't de moardner is; Columbo lost syn moardsaken op troch omtinken te jaan oan lytse ynkonsistinsjes yn it ferhaal fan de fertochte en troch de dieder krekt sa lang nei te sitten oant dizze bekent. Benammen de ferheartechnyk fan Columbo waard legendarysk: oan de ein fan in petear rint Columbo fuort om dan hommels werom te kommen: Oh, just one more thing, of Oh, I almost forgot, wêrnei't de fertochte op in ynkonsistinsje wiisd wurdt. De yntrigearjende eachopslach dy't Columbo op soksoarte mominten op syn slachtoffers rjochte kaam diels troch syn (rjochter) keunsteach, in proteze dy't nedich waard neidat Falk op 3-jierige leeftiid syn rjochtereach ferlear troch de gefolgen fan in tumor. Peter Falk bleau syn rol as Columbo rom 35 jier trou en krige dêr yn dy tiid fjouwer Emmy Awards en in Golden Globe foar.
Angelina Chung
Angelina Chung, echte namme ûnbekend (2 desimber 1993), is in rêstend Amerikaansk neakenmodel en pornografysk aktrise fan Kmer etnysk komôf. Hja makke har debút yn in pornografyske film yn 2013. Neffens har offisjele opjefte is se 1.65 m lang, mei in gewicht fan ? kg en kupmaat 36E.
Gymnastyk op de Olympyske Simmerspullen 1924
200px|thumb|right|It Olympysk Stadion fan 1924
De Olympyske Simmerspullen 1924, ek wol de VIIIe Olympiade neamd waarden yn 1924 yn Parys, Frankryk hâlden. De gymnastyk waard hâlden yn it Stade de Colombes.
Stade de Colombes
It Stade de Colombes waard boud yn 1883 as drafbaan. Yn 1907 waard it omboud ta Atletyk stadion mei plak foar 45.000 taskôgers. Yn 1924 wie it it haadstadion fan de Olympyske Simmerspullen en waard ek de iepenings en slútingseremoanje hjir hâlden. Hjoed de dei stiet it stadion bekind als it Stade Olympique Yves-du-Manoir. It hat plak foar 14.000 taskôgers.
Jedi (betsjuttingsside)
"Jedi" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
Kevin Coyne
thumb|right|Coyne yn The Edge, Toronto 5 juny 1981 Kevin Coyne (27 jannewaris 1944, Derby - 2 desimber 2004, Neurenberch) wie in Britsk musikus, skriuwer en skilder. Coyne naam as sjonger en lieteskriuwer mear as 35, meastepart op de blues ynspirearre albums op. Hy waard beynfloede troch ûnder oaren Chuck Berry, Muddy Waters, John Lee Hooker en Jimmy Reed.
Coyne studearre grafyk en skilderkeunst oan de Joseph Wright School of Art en dêrnei oan de Derby College of Art. Oant 1968 wurke er as sosjaal wurker yn Lancashire. Dêrnei wurke er as riedsman foar drugsferslaafden yn Soho. Dy perioade hat in wichtige ynspiraasjeboarne west foar sawol syn betide as lette songs.
Fan 1973 ôf folgen acht tige produktive jierren. Hy levere mei-inoar alve LP's op. Fierder toerde Coyne troch Kanada, Austraalje, de Feriene Steaten en it Europeeske fêstelân. Ek wurke er yn it teäter mei selsskreaune muzikals. Dêrnei folget in foar Coyne tige swiere perioade, feroarsake troch de hektyk fan it sukses en neffens guon troch swier alkoholgebrûk. Yn dy tiid makke er in stikmennich swiersettige albums.
Yn 1985 gie Coyne nei Neurenberch yn Dútslân, dêr't er mei de Dútske Paradise Band in nije start makke. Sûnder drank kaam syn karriêre as skriuwer, sjonger en skilder wer fan de grûn. Op 2 desimber 2004 kaam yn syn nije heitelân in ein oan syn libben.
Diskografy
thumb|Kevin Coyne yn Haarlim (1988)
Tirana
Tirana (ek wol Tiranë) is de haadstêd fan Albaanje. De stêd leit oan de rivier Tiranë en de Lanë yn it meast flakke part fan it lân, op 40 km fan de havenstêd Durrës.
Tirana waard stifte as in Ottomaanske stêd yn 1614 troch Suleiman Bargjini, in pleatslik hearsker út Mullet; lykwols wie op dat plak al bewenning sûnt de Aldheid sûnder ûnderbrekking. Tirana waard yn 1920 haadstêd. It wie doe noch mar in plakje, dat as kompromis tusken it noarden en it suden fan it lân de haadstêd fan Albaanje wurde mocht. Yn de rin fan de 20e iuw is Tirana yn alles de wichtichste stêd fan it lân wurden, dêr't earder plakken as Shkodër, Durrës en Korçë grutter en fan mear belang wienen. Benammen yn de jierren fyftich krige de stêd der in protte yndustry by en nei de delfal fan it kommunistysk regear yn 1991 lutsen in soad minsken fan it plattelân nei de stêd yn de hope op in better bestean.
Mids de stêd leit it kolossale Skanderbegplein. It is neamd nei Albaanjes nasjonale held Skanderbeg (Gjergj Kastrioti). Oan it plein stean ûnder oaren it parlemintsgebou en ferskate regearingsgebouwen. thumb|left|260px|Utwreiding Tirana 1990-2005
Partnerstêden
Under Oaren:
Monrovia
Skiednis
De omkriten fan Monrovia wie al bewenne doe't Portegeeske seelju it gebiet om 1560 Kaap Mesurado neamden. Yn 1821 arrivearren de earste swarte kolonisten út de Feriene Steaten, ûnder beskerming fan de American Colonization Society, mei as doel it fêstigjen fan in eigen koloanje foar befrijde en emanisipearre negerslaven. Yn Freetown wie dat al slagge.
De kolonisten kamen by it eilân Sherbro oan wâl, mar de ûndernimming wie min organisearre en in protte kolonisten stoaren. Yn 1822 rêde in twadde skip de oerlibjenden en brocht harren nei Kaap Mesurado en fêstige de delsetting Christopolis. Yn 1824 waard de stêd ta Monrovia omdope.
Yn 1845 wie Monrovia it stee dêr't de American Colonization Society in konvinsje hâlde. De American Colonization Society ûnwurp de grûnwet dy't twa jier letter de grûnwet wêze soe fan in selsstannich lân, Libearia.
Oan it begjin fan de 20e iuw wie de stêd yn twaen ferparte:
Yn 1979 hâlde de Organisaasje fan Afrikaanske Ienheid harren konvinsje yn Monrovia mei de doetiidske presidint fan Monrovia, William Richard Tolbert Jr., as foarsitter. Tolbert fermindere ûnder oare it ynskriuwjild foar de Universiteit fan Libearia mei 50%. In steatsgreep yn 1980 soarge derfoar dat Samuel Doe it regear fan Tolbert ferdreau, dêr't in soad minsken by eksekutearre waarden.
Monrovia waard slim beskeadige yn de Earste Liberiaanse Boargeroarloch, benammen by de Belegering fan Monrovia. Hjirby rekken in soad gebouwen skansearre en waard hast de heule ynfrastruktuer ferwoaste. Grutte gefjochten wienen yn 1990 tusken Samuel Doe's regear en de striidkrêften fan Prins Johnson. Yn 1992 waard Monrovia ek bestoarme troch de National Patriotic Front of Liberia (NPFL), in groep rebellen. De oarloch hat in protte dakleaze bern efterlitten, dy't belutsen wienen by gefjochten (bernsoldaten), of dy't gjin ûnderwiis krigen hienen.
Ekonomy
De ekonomy fan de stêd wurdt dominearre troch de haven. Monrovia is it finansjele sintrum fan it lân en de haadfestiging fan de Sintrale Bank fan Libearia stiet dêrom yn de stêd.
Geografy
Monrovia leit op in skiereilân, tusken de Atlantyske Oseaan en de Mesurado Rivier. De Sint Paul Rivier leit fuort direkt ten noarden fan de stêd. Monrovia is de grutste stêd fan it lân en is it administratyf, finansjeel en kommersjeel sintrum fan it lân.
Kultuer en media
Yn de stêd wurde ferskate kranten ien kear yn de wike of om de fjirtjin dagen op tabloidformaat printe. Dizze kranten hawwe meastentiids net mear as 20 siden. Telefyzje- en radiostasjons binne beskikber, mar radio is in gruttere nijsboarne as de telefyzje. Problemen mei it elektrisiteitsnetwurk meitsje telefyzje sjen nammentlik folle lestiger. United Nations Mission in Liberia, stjoert sûnt 1 oktober 2003 24 oeren deis út. Hjirmei is dit it earste radiostasjon yn Liberia dat 24 oeren deis útstjoert.
Ynfrastruktuer
Fearboaten ferbine Freeport of Monrovia mei Greenville en Harper. It fleanfjild dat it tichtste by Monrovia leit is Lofthaven Roberts Internationaal. Dy leit 60 kilometer fan Monrovia ôf en is it ienige ynternasjonale fleanfjild yn it lân. Fia snelwegen en spoarwegen is de stêd mei oare plakken yn it lân ferbûn.
Skillaerd
Skillaerd is in buorskip yn Ljouwert yn it doarpsgebiet fan Mantgum.
Skiednis
left|thumb|250px|left|De toer fan Skillaard tusken de beammen fan it hôf. Skillaerd wie eartiids in lyts doarp dat stadichoan syn bewenners kwytrekke oan Mantgum. Hjoed-de-dei bestiet Skillaerd út trije pleatsen, in gewoan hûs en de âlde toer, it iennichste diel fan de tsjerke dat noch stiet. Oer de wei wie der lang mar ien ferbining mei de rest fan de wrâld, de dyk nei Mantgum. It earste stik fan dy dyk waard yn de rin fan de 18e iuw sels ferfongen troch in fuotpaad, dat Skillaerd wie eins allinnich te berikken fia de Skillaarder Feart. Earst yn it tredde fearn fan de 20e iuw waard de dyk trochlutsen nei it westen nei Jeth en fierder nei de N384, dy't ferbining joech mei Wiuwert en Britswert.
Tsjerke
As doarp hie Skillaard in tsjerke út de 14e iuw. By de reformaasje waarden Skillaerd en Mantgum yn 1580 ien tsjerklike mienskip, mei twa tsjerken. Dat late trije iuwen letter, yn 1884, ta de ôfbraak fan de Skillaerder tsjerke. Nei sizzen waard de tsjerke nei de Súdwesthoeke oerbrocht en dêr op 'e nij opboud. De toer, dy't yn 1567 oan de tsjerke boud wie, is stean bleaun. Om de toer hinne leit it âld tsjerkhôf.
Bommesmiter
thumb|250px|left|De ferwrongen propellor: in tinkteken foar de bemanning fan it yn [[1943 deunby delstoarte Alliëarde fleantúch.]] Nêst de ynwenners fan Skillaerd hâldt it hôf ek de lichems fan sân Ingelske fleanders. Hja binne yn de Twadde Wrâldkriich op, 2 maart 1943 omkaam, doe't har Stirling bommesmiter delstoarte by de Mantgumer Feart. De ferbûgde propeller fan ien fan de motoaren is letter opgroeven en stiet sûnt 29 april 1992 as monumint by it tsjerkhôf. Op 4 maaie is der altyd in stille tocht fanre Mantgum út nei de fleanders har grêven. Ynstee fan sân binne der lykwols acht grêven. It achtste grêf is foar in ûnbekende fleander, om't earst tocht waard dat der 8 man yn de fleanmasine sieten.
Noord-Stroe
Noard-Stroe (offisjeel: Noord-Stroe) is in buorskip yn de gemeente Hollâns Kroan yn de provinsje Noard-Hollân. Noard-Stroe wurdt ek wol skreaun as Noordstroe.
Noard-Stroe leit krekt noardlik fan Stroe. Formeel falt Noard-Stroe ûnder Stroe en sûnt de nijbou fan ein 20e iuw en begjin 21e iuw rint de buorskip yn Stroe oer. Noard-Stroe leit oan de Marsdyk, earder lei de buorskip gewoan oan de Waadsee mat úteinlik waard der in dyk oanlein.
Noard-Stroe is nei alle gedachten ûntstien doe't it oantal ynwenners en huzen fan it doarp Stroe stadichoan weromrûn en de kearn fan Noard-Stroe wat los fan it doarp kaam te lizzen. Op de grins mei Stroe leit in grutte camping.
De Normer
De buorskip leit yn de Normerpolder, noardlik fan Westerlân en westlik fan De Belt en Hippolytushoef. Al beslacht de buorskip hast de hiele polder, dochs is it tal ynwenners mar lyts. Sa wennen der yn 1840 ûngefear 25 ynwenners, tsjintwurdich binne dat net folle mear. De polder is dêrom ek bekend by fûgeltsjelju.
List fan planetoïden 12001-12100
Dit is in list fan planetoïden 12001-12100.
Henk Nijboer
Henk Nijboer (Grins, 31 maart 1983) is in ekonoom en in politikus fan de Partij fan de Arbeid.
Hynstesport op de Olympyske Simmerspullen 1920
De Olympyske Simmerspullen 1920, ek wol de VIIe Olympiade neamd waarden yn 1920 yn Antwerpen, Belgje hâlden. De hynstesport waard hâlden yn it Olympisch Stadion. Tidens dizze spullen stie it ûnderdiel Foltiizje foar de earste en foarearst ek foar de lêste kear op it programma.
Henk Nijboer
Libbensrin
Nijboer studearre ekonomy oan 'e Ryksuniversiteit Grins, dy't er yn 2007 cum laude foltôge. Dêrnei die Nijboer promoasjeûndersyk oan de Universiteit Leien yn it projekt Hervorming Sociale Zekerheid. Tagelyk wurke Nijboer by it ministearje fan Finânsjes.
Hynstesport op de Olympyske Simmerspullen 1920
Olympisch Stadion
It Olympisch Stadion waard boud yn 1920 en hie doe plak foar 12.771 taskôgers.
Henk Nijboer
Libbensrin
Tusken 2003 en 2007 wie Nijboer lid fan de Provinsjale Steaten fan Grinslân. Sûnt 20 septimber 2012 is Nijboer lid fan de Twadde Keamer foar de Partij fan de Arbeid en wurdfierder fan finânsjes.
Hynstesport op de Olympyske Simmerspullen 1920
Eventing
{| width=100%
Henk Nijboer
Libbensrin
Yn 2017 waard Nijboer oanwiisd as foarsitter fan de parlemintêre ûnderfregingskommisje Fiskale konstruksjes. De kommisje hie de opdracht om it trochslúzjen fan kapitaal oer brievebusfirma's yn Nederlân en it fuortboeken fan partikulier fermogen nei it bûtenlân. Mei troch it krewearjen fan Nijboer waard der ek in parlemintêre enkêtekommisje oer de ierdgaswinning yn Grinslân holden.
Hynstesport op de Olympyske Simmerspullen 1920
Foltiizje
{| width=100%
Henk Nijboer
Libbensrin
Nijboer makke op 19 april 2022 bekend dat er nei it fuortgean fan Lilianne Ploumen it fraksjefoarsitterskip fan de PvdA oernimme woe, mar in dei letter joech ek Attje Kuiken har op foar dat wurk en de fraksje keas foar Attje Kuiken.
Hynstesport op de Olympyske Simmerspullen 1920
Springe
{| width=100%
Medaljespegel
De top fjouwer fan lannen dy't by de hynstesport medaljes wûn ha op de Olympyske Simmerspullen fan 1912.
Henk Nijboer
Libbensrin
As lid fan it presidium fan de Twadde Keamer stimde er yn septimber 2021 yn mei in ûndersyk nei it fermiende ûnfoech hâlden en dragen fan syn partijgenoat Khadija Arib yn 'e tiid doe't hja keamerfoarsitter wie. Syn stipe foar dat ûndersyk late ta in soad krityk, sadat Nijboer in wike letter út it presidium stapte.
Persoanlik
Henk Nijboer is troud mei Simon den Haak.
Ketsjûa (taal)
thumb|Taalkaart mei it hjoeddeistige en histoaryske taalgebiet Ketsjûa (Spaansk: Quechua; Ketsjûa: Runasimi of Runashimi, "de taal fan it folk") is de taal fan 'e Ketsjûa, in Yndiaansk folk dat yn 'e sintrale Andes libbet. It noardlikste diel fan it taalgebiet begjint yn Súd-Kolombia en strekt him oer de bergen út nei it noardwesten fan Argentynje. De taal wurdt sprutsen troch sa'n 8 oant 10 miljoen minsken; de measten dêrfan wenje yn Perû (4,5 miljoen), Ekwador (1,5 miljoen) en Bolivia (2,9 miljoen). Yn dy lannen hat it Ketsjûa ek in offisjele status. Fan âlds wie it Ketsjûa de wichtichste omgongstaal fan it Inka-ryk (Tawantinsuyu) yn de 15e en 16e iuw. It Ketsjûa wurdt ek wol sjoen as in taalkloft, de Ketsjûaanske talen, om't de dialekt sa sterk faninoar ôfwike dat se ek wol as aparte talen beskôge wurde.
Hollebalg
Hollebalg is in buorskip yn de gemeente Hollâns Kroan yn de provinsje Noard-Hollân.
It plak leit krekt eastlik fan Westerlân en krekt súdwestlik fan Hippolytushoef. Hollebalg is yn wêzen it tuskenstik dat Westerklyf mei Westerlân en Hippolytushoef ferbynt. De delsetting is nei alle gedachten ûntstien nei't der by Westerklyf en Easterklyf in soarte kliffen ûntstienen.
Adriaen Brouwer
thumb|Adriaen Brouwer troch [[Anthony fan Dyck]] Adriaen Brouwer (Oudenaarde, 1605 - Antwerpen, foar 1 febrewaris 1638) wie in Flaamsk of Brabânsk keunstskilder út de barokperioade en tekener dy't benammen yn de Noardlike Nederlannen wurke.
Brouwer wie ien fan de bekendste sjenreskilders út de 17e iuw. Hy soe op skilders as de Van Ostade-bruorren en David Teniers de Jonge in grutte ynfloed hân hawwe. Syn wurk waard sels troch keunstners as Rembrandt en Rubens samle en bestudearre. Fan Adriaen Brouwer binne mar 60 net-datearre wurken bewarre bleaun.
Brouwer stoarn blykber as in earme maan en waard begroeven yn de tsjerke fan de Karmeliten.
Hollebalg
Yn 1913 kaam de buorskip noch foar as Hollebolg. De plaknamme soe eat as 'leech lizzende sleat' betsjutte kinne: balg/bolg betsjut 'sleat' en mei hol wurdt nei alle gedachten 'leechlizzend' bedoeld.
Église Saint-Sulpice (Parys)
De Église Saint-Sulpice ('Sint-Sulpisiustsjerke') is in roomske parochytsjerke yn de wyk l'Odéon yn it 6e arrondissemint fan Parys. De tsjerke is wijd oan Sulpisius de Fromme, de aartbiskop fan Bourges.
De tsjerke is 118 m lang en 57 m breed. Dêrmei is de Sint-Sulpisius in bytsje koarter as de Notre-Dame fan Parys en de op ien nei grutste tsjerke fan de stêd.
Beskriuwing
De tsjerke is in trijeskippige basilyk mei in omgongskoer en in hiel lyts, skraach útstekkend dwersskip. Tusken de pylders fan de sydskippen en de omgong binne kapellen boud, wêrfan de Marijekapel (Chapelle de la Vierge) de moaiste is.
Skiednis
thumb|left|De âlde Sint-Sulpisiustsjerke ([[Mathys Schoevaerdts)]] De preester Jean-Jacques Olier joech yn 1642 de oanset ta de bou fan de tsjerke as ferfanging fan in âldere tsjerke, werfan de oarsprong werom gie op de 12e iuw. It moast in tsjerke wurde dy't meunsterje koe mei de Notre-Dame en der moast plak wêze foar 10.000 minsken. Troch in konflikt tusken oan de iene kant Jean-Jacques Olier en oan de oare kant de prins fan Condé en de abt fan Saint-Germain, dy't de útjeften foar de bou fan in oan de tsjerke ferbûn seminaarje te heech fûnen, bleau it projekt ynearsten oant 1645 lizzen.
De earste stien waard yn 1646 lein troch keninginne-regintesse Anna fan Eastenryk.
Al yn 1678 moast de bou fanwegen jildkrapte stopset wurde. Allinne it koer, de omgong mei de kapellen en it noardlike dwersskip wiene foltôge. De fierdere bou fan it tsjerkeskip, de krusing en de súdlike dwersearm folgen pas tusken 1719 en 1736. It duorre noch oant 1788 doe't de tsjerke foltôge wie. thumb|left|Ynterieur Yn 'e 17e en 18e iuw wie de Sint-Sulpisiustsjerke it begraafplak foar bekende Frânske famyljes. Ek binne der in soad letter ferneamde minsken doopt of troud, lykas bygelyks Victor Hugo en Heinrich Heine.
De tsjerke funksjonearre yn de tiid fan de Frânske Revolúsje as Temple de la Victoire en waard fuort dêrnei plondere en skansearre. Yn it ramt fan de weropbou brocht Eugène Delacroix tusken 1858 en 1861 yn de earste súdlike kapel twa fresko's oan fan it gefjocht fan Jakob mei de ingel en de skiednis fan Heliodorius.
Nei de brân yn de Notre-Dame op 15 april 2019 tsjinne de Sint-Sulpisiustsjerke de Notre-Dame tydlik as katedraal.
Oargels
De tsjerke hat njonken it haadoargel op de westlike galerij noch in koeroargel.
Haadoargel
It haadoargel giet op in ynstrumint werom fan François-Henri Clicquot, dy't tusken 1776 en 1781 in oargel fan 64 registers op fiif manualen en pedaal boude. De monumintale oargelkas waard troch de arsjitekt Jean-François Chalgrin ûntwurpen. thumb|260px|Haadoargel Tusken 1834 en 1846 fierde Daublaine-Callinet in ferbouwing út, mar it resultaat wie net befredigjend. Sûnt 1855 naam Aristide Cavaillé-Coll it wurk oer en tusken 1857 en 1862 feroare dy it oargel mei gebrûk fan likernôch 40% fan it piipwurk fan Clicquot en Callinet.
Yn april 1862 waard it oargel mei 100 registers op fiif manualen en pedaal ynwijd en it wie doe ien fan de grutste oargels yn Europa. Tsjintwurdich is it oargel noch jimmeroan ien fan de belangrykste oargels fan de Frânsk-romantyske oargelbou, werby op útsûnderlike wize de klank fan in grut tal oarspronklike registers út de tiid fan de barok mei it 19e-iuwske piipwurk harmonysk kombinearre wurdt.
De Association pour le rayonnement des orgues Aristide Cavaillé-Coll de l’église Saint-Sulpice (Paris) krewearret der al in skoft foar om it ynstrumint op de list fan it wrâlderfgoed fan UNESCO te krijen.
De Heid
De Heid is in buorskip yn de gemeente Hollâns Kroan yn de provinsje Noard-Hollân.
It buorskip is ien fan de lytsere yn de gemeente. It leit yn it súdlik ferlingde fan it doarp Easterlân. De Heid falt dêrom formeel ek ûnder Easterlân.
Yn 1575 komt de namme Wede foar as plaknamme fan it hjoeddeiske De Heid.
Oant 31 desimber 2011 hearde De Heid by de gemeente Wieringen dy't op 1 jannewaris 2012 by in gemeentlike weryndieling opgien is yn de gemeente Hollâns Kroan.
Aert de Gelder
thumb|De gong nei Golgota thumb|Rêst by de flecht nei Egypte, ± 1690 Aert (of: Arent) de Gelder (Doardt, 26 oktober 1645 - dêre, 27 augustus 1727) wie in Nederlânske keunstskilder.
De Gelder wie earst learling fan Samuel fan Hoogstraten en gie dêrnei nei Amsterdam, dêr't hy fan 1661 - 1667 by Rembrandt wurke en dy syn lêste learling wie. Daarna gied er werom nei. Hy bleau wurkjen yn de trant fan syn learmaster: brede pensielstreken, skrassen yn de ferve en soksoarte ljochtkontrasten. De Gelder skildere benammen bibelske ûnderwerpen en portretten.
Dei fan de ûnskuldige Bern
thumb|280px|De bernemoard (Cornelis Cornelissoan (1590) Op de Dei fan de ûnskuldige Bern of Dei fan de ûnnoazele Bern (ûnnoazel yn de betsjutting fan ûnwittend) wurdt yn tsjerken de bernemoard yn Betlehim yn opdracht fan kening Herodes betocht. De dei falt op 28 desimber.
Oanrin
It berjocht dat wizen fan in hiel ein wei yn Jeruzalim kamen om de takomstige kening te sykjen makke de doetiidske kening Herodes tige kjel. Hja hiene in stjer folge en woene de krekte lokaasje wite wer't it bern wie om him hulde te bringen. Nei't skriftgelearden de kening fernijden dat de nije messias yn Betlehim berne wurde soe, liet de kening de wizen temûk by him komme. Hy stjoerde harren der op út mei de opdracht om de krekte lokaasje oan him troch te jaan, sabeare sa't ek hy de takomstige kening huldigje koe. Mar de wizen wisten dat it syn doel wie om it jonkje te deadzjen, sa't er dat earder ek al dien hie mei twa fan syn al te populêre soannen. De wizen fûnen it plak dêr't Jezus berne wie en brochten him hulde, mar gyngen net werom nei Herodes om him fan de lokaasje op de hichte te bringen en folgen no in oar paad nei hûs.
De bernemoard
thumb|left|260px|De Bernemoard neffens Peter Paul Rubens (1577-1640) Doe't Herodes yn 'e rekken krige dat de wizen him te fiter hiene, waard der dwers troch alle hinne. Hy stjoerde manlju nei Betlehim en om der wis fan te wêzen dat Jezus der by wie liet er alle jonkjes fan ûnder de twa jier fermoardzje. Under dy jonkjes wie Jezus lykwols net, want de Hillige Famylje wie op dat stuit al net mear yn Betlehim. Joazef, de heit fan Jezus, hie nammentlik yn in dream fan in ingel opdracht krige om mei Marije en Jezus te flechtsjen nei Egypte en dêr bleaune hja oant de dea fan Herodes.
Profesije
Mei de bernemoard yn Betlehim waard neffens Mattéus de profesij fan de profeet Jeremia ferfolle: 'Hark, yn Rama klinkt in lûde klacht, in bitter skriemen, Rachel skriemt om har bern, hja wol har net treaste litte want se binne wei' (Jeremia 31:15). Rachel lei begroeven yn Betlehim.
Tradysje
Yn Spaansktalige lannen wurde fiten úthelle lykas by ús op 1 april.
Euregua
thumb|right|De foarkant fan de doaze. Euregua is in selsskippspul dat it midden hâldt tusken in guozzebrief en Triviant.
As op in soarte fan rûtekaart kin der troch it smiten mei dobbelstiennen in wei ôflein wurde yn Fryslân of Jeropa. Troch it beanderjen fan fragen op kaartjes oer de minderheidstaalgebieten fan de Fryslannen kinne der tegoedkaarten sammele wurde. Wa't de measte punten sammele hat is de winner. It spul kin ek spile wurde mei twatallen.
It spul is makke troch de wurkgroep YKK (Ynternasjonale KontakteKommisje) fan de Ried fan de Fryske Beweging. Der is oan meiwurke troch fertsjintwurdigers fan Sealterlân, Noard-Fryslân, De Stellinwarver Schrieversronte, Stichting Ons Bildt en hiel wat oaren út Westerlauwersk Fryslân. It earste eksimplaar fan it selskipspul waard yn novimber 2008 oanbean oan deputearre JanneWietske de Vries oanbean yn de Anna Maria van Schurmanskoalle yn Frjentsjer.
Call of the Wild
"Call of the Wild" of "The Call of the Wild" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
Kristine Kujath Thorp
Kristine Kujath Thorp (Oslo, Noarwegen, 23 april 1992) is in Noarske aktrise.
Biografy
Hja studearre ôf as produksjeûntwerper oan de Danske Designskole yn Kopenhagen en fêstige har dêrnei yn Denemark. Hja begûn te wurkjen as produksjeûntwerper foar film en telefyzje, mar spile ynearsten allinnich lytse rollen. Har earste haadrol wie yn de koarte film Fanny út 2017, dy't foar de Amandapriis 2017 nominearre waard. Hja spilet sûnt 2020 yn de Deenske telefyzjesearje Noget om Emma en yn 2021 spile se yn de Noarske film Ninjababy''. Foar dy film wûn se yn 2021 de Amandapriis yn de kategory Bêste Aktrise.
Fierders hat se grutte rollen hân yn de films Den største forbrytelsen (De grutste misdie) út 2020, de rampefilm Nordsjøen (Noardsee) út 2021, en Syk pike (Sike faam) út 2022. Foar dy lêste film waard se útroppen ta bêste aktrise foar de Noarske Filmkritykpriis 2023 en op it Dublin International Film Festival 2023. Hja waard nominearre foar de Amandapriis yn de kategory Bêste Aktrise foar Nordsjøen allyk foar Syk pike.
Noardwestgermaanske talen
De Noardwestgermaanske talen foarmje in lytse taalgroep dy't heart ta de Westgermaanske talen. Dizze taalkloft stiet ek wol bekend as de Ingveoanske talen, de Anglo-Fryske talen, de Ingelsk-Fryske talen of de Noardseegermaanske talen. De Noardwestgermaanske talen wurde wrâldwiid troch likernôch 325 miljoen minsken as memmetaal sprutsen. Fierwei de wichtichste taal út dizze groep is it Ingelsk. Fierders meitsje ek it Skotsk, Frysk, Noardfrysk en Sealterfrysk der diel fan út, krektlyk as it útstoarne Yola en Fingaalsk. Guon taalkundigen rekkenje fierders it Anglo-Romany, in taal fan wenweinbewenners yn Ingelân, der ek ta.
Underferdieling
De Noardwestgermaanske talen wurde ûnderferdield yn twa groepen: Der is in tindins yn 'e taalkunde om 'e Nedersaksyske talen, dy't yn it ferline altyd by de Súdwestgermaanske taalkloft yndield waarden, as in trêde subgroep oan 'e Noardwestgermaanske talen ta te heakjen. Dêroer bestiet lykwols gjin oerienstimming.
Skiednis
Tsjin it begjin fan 'e skriftlike oerlevering fan 'e Westgermaanske talen, yn 'e rin fan 'e achtste iuw, hiene har yn elts gefal de ûnderskate Noardwestgermaanske talen al ûntwikkele. Dêrfan is it Aldingelsk oerlevere fan it begjin fan 'e achtste iuw ôf en it Aldfrysk fan 'e trettjinde iuw ôf (útsein in fragmintaryske psalmoersetting út 'e tolfde iuw).
Ingveonismen
De ferskillen tusken de Noardwest- en Súdwestgermaanske talen lizze foar in grut part oan in stikmannich saneamd ingveonismen, taalkundige fernijings dy't har oer it algemien pas yn 'e twadde helte fan it earste milennium yn 'e Noardwestgermaanske talen foardiene. Ek yn 'e Nederfrankysk-Nedersaksyske subgroep fan 'e Súdwestgermaanske talen hawwe dy fernijings har foar in part oppenearre, mar yn 'e Heechdútske talen alhiel net.
Taalferliking
Ferlykje yn 'e ûndersteande tabel de telwurden fan ien oant en mei tsien yn 'e Noardwestgermaanske talen.
Ek yn oare wurdfoarmen bestiet der in dúdlik ûnderskie tusken it Frysk en it Ingelsk oan 'e iene kant en it Nederlânsk en it Dútsk oan 'e oare. Dêrby kin it gean om: