cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Doarpsblêd De Harkema
It blêd waard troch Pleatslik Belang en it Sosjaal Wurk (1982) yn De Harkema opsetten as wurkleazeprojekt. Egbert Borger wie doe ek wurkleas en hat it blêd mei opsetten. Nei fiif jier waard it de Stichting Doarpsblêd De Harkema. Borger hat der sûnt de start oan meiwurke. Hy krige hjirfoar yn 2007 de frijwilligerspriis fan Pleatslik Belang, De Panne. It blêd ferskynde yn 2010 yn in oplaach fan sa'n 2000. Op 17 septimber 2014 waard it blêd opheft.
Stetoskoop
thumb|Stetoskoop thumb|19e-iuwske houten stetoskoop Fergelikbere modellen hawwe oant twadde helte 20e iuw yn gebrûk west, benammen yn de ferloskunde in stetoskoop (Gryksk stèthos = boarst(kas)) is in ynstrumint om nei lûden yn het lichem te lústerjen (auskultaasje).
De earste stetoskoop is beskreaun troch de Frânsman René Laënnec dy't neffens de oerlevering, in koker fan oprôle papier brûkte om nei de hertslach fan in mûtele dame te lústerjen ynstee fan it ear tsjin it lichem (hjir de boezum) te hâlden wat oant dan ta wenst wie om lichemslûden te belústerjen.
In moderne stetoskoop bestiet út in membraan, oer in fierders sletten holte spand, dêr't in slang yn útkomt dy't oan de oare kant útmûnet yn twa earstikken mei dopkes dy't de heargongen fan de ûndersiker luchtticht ôfslute. Trillingen yn it membraan wurde sa fia de lucht yn de slang oerbrocht op it trommefluezen fan de harker. Faak hat de stetoskoop oan de oare kant in klok mei in rubberen ring dy't, goed op de hûd oanslutend set, de hûd sels as membraan funksjonearje lit; sa kinne de wat legere toanen better heard wurde. Omdat it oerflak fan it membraan grutter is as dat fan het trommelflues, wurdt it lûd fersterke. By stetoskopen mei mear koppen moat de kop draaid wurde om it lústerkanaal oan de winslike kop te keppeljen.
Der binne ek moderne stetoskopen mei mikrofoans en fersterkers, mar fierwei de measte dokters brûke noch it tradisjonele model.
De stetoskoop is yn hast alle medyske spesjalismen sa'n fêst part fan de útrissing fan de arts, dat it stik ark wurdt faak as in soarte fan symboal sjoen foar it begryp 'arts' of 'genêskunde'. De meast hantsume stetoskopen binne lichte en lytse modellen ('bloeddrukstetoskopen' of 'ferpleechstersstetoskopen'), mar harren kwaliteit lit te winskjen oer. In goede stetoskoop hoecht net al te djoer te wêzen, mar is wol frijwat foars en stiif troch de dikke slangen en de solide kop dy't nedich binne foar in goede wurking.
List fan planetoïden 96801-96900
Dit is in list fan planetoïden 96801-96900.
Paul Cornu
thumb|Paul Cornu Paul Cornu (Glos-la-Ferrière, 1881 - Lisieux, 6 juny 1944) wie in Frânsk fytsmakker en útfiner dy't as earste, op 13 novimber 1907, in frije flecht yn in helikopter makke. Hy makke dizze flecht yn it plakje Coquainvilliers en fleach 20 sekonden lang en 1,50 meter heech. De 6,20 meter lange helikopter (ek wol bekend as de "fleanende fyts") bestie út in 24 hk Antoinette-motor en twa tsjinsteld draaiende rotors, mei in diameter fan 6 meter, om it koppel tsjin te gean. It tastel hie in startgewicht fan 260 kg en it hie as primitive foarm fan bestjoering oan beide siden in lytse fleugel.
Yn 1906 waard yn Dútslân in priis yn it foarútsjoch steld foar dejinge dy't oer in parkoers fan 1 kilometer fleane koe. Dit wie de Deutsch-Archdeacon Preise. Paul Cornu skreau him yn en wist fan freonen genôch jild by elkoar te krijen om mei te dwaan. De Deutsch-Archdeaconpriis waard úteinlik wûn troch Henri Farman.
thumb|left|Paul Cornu yn syn earste helikopter om 1907 Paul Cornu hie as test earst in skealmodel makke, mei rotors fan 2,25m yn diameter en in 2pk Buchet-motor. Hy brûkte in sek sân as ballêst. Yn de rin fan de ûntwikkeling waard it skealmodel ferfongen troch in tastel op wiere grutte en waarden de sânsekken úteinlik ferfongen troch de piloat. Mei in letter model kaam hy oant 6 meter hichte. Syn finansjele situaasje, it weibliuwen fan publisiteit en de ûnmooglikheden fan it tastel late derta dat Paul Cornu de fierdere ûntwikkeling yn 1909 staakte.
By in bombardemint fan de Alliearden oan it begjin fan D-Day waard syn hûs rekke en kaam Paul Cornu te ferstjerren.
thumb|400px|Helikopter fan Paul Cornu. De fjouwer horizontale flappen binne de rotorblêden, de twa fertikale flappen de stabilators
Ferskaat
De bruorren Wright, de earsten dy't fleagen mei in motorisearre fleantúch, wiene ek fytsmakker.
Follybal op de Olympyske Simmerspullen 1984
Follybal is ien fan de sporten dy't beoefene waard by de Olympyske Simmerspullen 1984 yn Los Angeles. Foar de follybalsport waard útkaam yn ien dissipline: it sealfollybal. By dy Olympyske Spullen wie der in toernoai foar manlju en froulju. De wedstriden setten op 29 july útein en einigen op 11 augustus. De wedstriden waarden spile yn de Long Beach Arena yn Los Angeles.
Manlju
Bulgarije, Kuba, Poalen en de Sovjet-Uny hiene har wol kwalifisearre foar de Olympyske Simmerspullen 1984, mar diene net mei. Dy fjouwer lannen waarden ferfongen troch Sina, Tuneezje, Itaalje en Súd-Korea.
De 10 dielnimmende lannen wiene ferdield yn 2 groepen.
Groep A:
Groep B:
De nûmers ien en twa fan eltse groep giene nei de heale finales. De nûmers lêst fan eltse groep spilen om plak njoggen en tsien. De nûmers trije en fjouwer fan eltse groep spilen om de plakken fiif oant en mei acht. By de manlju waard de Feriene Steaten foar it earst Olympysk kampioen troch Brazylje yn de finale mei 3-0 te ferslaan. Itaalje krige de brûnzen medalje troch te winnen fan Kanada mei 3-0.
Foarwedstriden
Yn groep A gie Brazylje as earste troch nei de heale finales en de Feriene Steaten gie as twadde nei de heale finales. Yn groep B gie Kanada as earste troch nei de heale finales en gie Itaalje as twadde nei de heale finales.
Froulju
Kuba, de Sowjetuny en East-Dútslân hiene har wol kwalifisearre foar de Olympyske Simmerspullen 1984, mar diene net mei. Dy trije lannen waarden ferfongen troch Kanada, West-Dútslân en Súd-Korea.
De 8 dielnimmende lannen wiene ferdield yn 2 groepen.
Groep B:
De nûmers ien en twa fan eltse groep giene nei de heale finales. De nûmers trije en fjouwer fan eltse groep spilen om de plakken fiif oant en mei acht. By de froulju waard de Sina Olympysk kampioen troch de Feriene Steaten yn de finale mei 3-0 te ferslaan. Japan krige de brûnzen medalje troch te winnen fan Perû mei 3-1.
Foarwedstriden
Yn groep A gie de Feriene Steaten as earste troch nei de heale finales en Sina gie as twadde nei de heale finales. Yn groep B gie Japan as earste troch nei de heale finales en gie Perû as twadde nei de heale finales.
Kanalpolder
thumb|Kanalpolder fan de dyk ôf sjoen thumb|Kanalpolder yn it Reiderlân Kanalpolder (Kanaalpolder) is in dykstreekdoarp en polder en is tagelyk ek in Ortsteil fan it Ortschaft Dollart yn de gemeente Bunde yn it Eastfryske Reiderlân. Yn it noarden heart in lyts part ta de gemeente Jemgum. Mei Kanalpolder waard yn 1877 de ynpolderings yn it Reiderlân foltôge.
Lizzing
It langhalige gebiet fan Kanalpolder grinzget yn it westen oan de Doalert, en yn it easten oan Heinitzpolder. Troch syn dyk wurdt de polder foar oerstreamings beskerme. It gebiet ûntstie troch lânoanwinning en leit op fruchtber seeklaaigrûn. In kanaal troch de polder soarget foar it ûntwetterjen.
Skiednis
De Heinitzpolder waard yn 1795 bedike. De fjirdere lânoanwinnings fan it oanslike lân fan de Doalert gie stadichoan foarút. Yn 1874 waard úteinset mei it bedykjen en ynpolderjen fan in nije polder. By in stoarmfloed yn jannewaris 1877 kamen der lykwols 35 Italjaanske dykwurkers by om. It dykwurk waard yn 1877 dien makke en de Kanaalpolder grinzge fuortendaliks oan de Doalert. Mei tank oan de maatskiplik belutsen dûmny Arnold Wilhelm Nordbeck fan Landschaftspolder ûntstiene dêr yn 1922 lânwurkersdelsettings. It wengebiet fan de saneamde Aalande omfiemet goed 38 hektare en rint oant yn it gebiet fan Landschaftspolder en Heinitzpolder. Mei it nije oanwûne lân wie it bedykjen yn it Reiderlân foltôge.
Yn 1966 waard Kanaalpolder, dat in selsstannige gemeente wie, part fan de gearwurkjende gemeente Dollart.Yn 1973 ferlear Kanaalpolder folslein syn selsstannigens doe't Dollart in ienheidsgemeente waard en dy op syn bar part fan de gearwurkjende gemeente Bunde waard, dy't yn 2001 sels in ienheidsgemeente waard.
John Hiatt
thumb|right|250px|John Hiatt yn Austin Texas, (2010)John Hiatt (20 augustus, 1952, Indianapolis, USA) is in Amerikaanske rock gitarist, pianist, sjonger en lieteskriuwer. Hy spile in grienmank oan muzykstilen, wêrûnder New Wave, blues en country. Hiatt is ferskeidene keren nominearre foar in Grammy Award, al wûn er dy nea. Wol wûn er in ferskaat oan oare prizen út de muzykwrâld.
Hiatt wurke as komponist foar Tree International, in muzyklabel yn Nashville dêr't syn song "Sure As I'm Sittin' Here" opnaam waard troch de Amerikaanske band Three Dog Night. It waard dêr in top 40 hit en levere Hiatt in platekontrakt op by Epic Records. Sûnt dy tiid produsearre John Hiatt 18 studio albums en twa live albums.
De kariêre fan Hiatt hie in tige drege start. Syn earste albums soargen, nei in tal positive kritiken en optredens yn ûnder oaren Paradiso, yn Nederlân foar in stevige basis, mar it soe oant 1987 duorje eart er ek yn Amearika in hit skoarde mei it nûmer 'Bring the Family' dat ek yn Nederlân de hitlisten helle.
Yn 1992 makke John Hiatt mei Nick Lowe, Ry Cooder en Jim Keltner diel út fan de as superband lansearre groep Little Village. De band waard lykwols nei krapoan in jier al wer opdoekt.
Berchkleaster
It Berchkleaster of Barrakonvint wie in kleaster oan de Kleasterleane yn Burgum.
John Hiatt
De lieten fan Hiatt binne troch in ferskaat oan artysten opnommen, wêrûnder Bob Dylan, Willy DeVille, Linda Ronstadt, Bonnie Raitt, Eric Clapton, B.B. King, Willie Nelson, Three Dog Night, Joan Baez, Paula Abdul, Buddy Guy, the Desert Rose Band, Jimmy Buffett, Mandy Moore, Iggy Pop, Emmylou Harris, Rodney Crowell, Dave Edmunds, Nick Lowe, The Nitty Gritty Dirt Band, Rosanne Cash, Suzy Bogguss, Jewel, Aaron Neville, Jeff Healey, Keith Urban, Joe Cocker en ferskeidene oaren. De Nederlânske sjongeres Ilse DeLange makke it album "Dear John" mei njoggen lieten fan Hiatt.
Berchkleaster
Berchkleaster waard yn de 14e iuw stifte troch de Reguliere Kanunniken en wijd oan "Sinte Nicolaas". It kleaster hie in soad besittings. De mûntsen diene neist geastlik wurk in soad hânwurk. Hjir waarden ek wichtige oerienkomsten sluten.
Steedhâlder Aremberg hat hjir yn 1567 in tiid tahâlden, wylst yn 1578 de Fryske biskop Cuneris Petri der tydlik finzen setten waard. Yn 1580, de tiid fan de Reformaasje, waard de provinsje eigener en makke bekend dat eltsenien it kleaster ôfbrekke mocht. Yn in resolúsje fan 6 novimber 1581 waard ûnder mear besletten om it kleaster ôf te baarnen, opdat de vijanden (Spanjerts) daarvan geen roofnesten make.
Op de Kleasterleane steane noch gebouwen mei de histoaryske nammen Martinushof en Kleasterhof.
List fan planetoïden 96901-97000
Dit is in list fan planetoïden 96901-97000.
Stefan Zweig
Op it hichtepunt fan syn literêre karriêre, yn de tweintiger- en tritigerjierren, wie er ien fan ferneamdste skriuwers fan de wrâld. As biograaf hat Zweig in protte histoaryske en literêre figuren út it Europeesk kultuergebiet beskreaun. Letter skreau er novelles en romans dy't der út pykten troch harren psychology en it subtile gebrûk fan taal.
Wurk
Karút:
Flagge fan de Feriene Steaten
thumb|270px|right|Flagge fan de Feriene Steaten (ratio 10:19) thumb|[[Alan Shepard (Apollo 14) set de Amerikaanske flagge op de moanne''.]]
De flagge fan de Feriene Steaten bestiet út sân reade horizontale streken, dy't ûnderbrutsen wurde troch seis wite bannen. Yn it kanton stiet in blau flak (Union) mei dêryn fyftich lytse, wite fiifpuntige stjerren yn njoggen horizontale rigen. De fyftich stjerren op de flagge stelle de fyftich Amerikaanske steaten foar. De trettjin streken steane foar de trettjin oarspronklike koloanjes dy't har yn 1776 ôfskieden fan Grut-Brittanje.
De flagge wurdt meastentiids de Stars and Stripes ('Stjerren en Streken') neamd. Dat is oars ek de wenstige namme foar in bekende mars fan John Philip Sousa, The Stars and Stripes Forever.
Stars and Stripes
At it oantal stjerren op de flagge útwreide waard, barde soks steefêst op 4 july, ´´Independence day´´. De lêste feroaring wie yn 1960, doe't Hawaï in steat fan de FS waard en dêrmei it hjoeddeiske oantal fan fyftich stjerren berikt waard. De takenning fan it steatsskip oan Alaska yn 1959 joech de flagge foar ien jier 49 stjerren.
It Amerikaanske folksliet, The Star-Spangled Banner, is basearre op de flagge mei 15 streken.
Joseph-Nicolas Robert-Fleury
thumb|Joseph-Nicolas Robert-Fleury troch [[Gaston Thys]] thumb|Joseph-Nicolas Robert-Fleury Joseph Nicolas Robert-Fleury (Keulen, 8 augustus 1797 - Parys, 5 maaie 1890) wie in Dútsk-Frânske keunstskilder.
Tony Robert-Fleury, syn soan, wie ek keunstskilder.
Hy waard yn 1846 opnaam yn it Legioen fan Eare.
Oeuvre
Wichtige stikken fan Robert-Fleury binne:
thumb|left|[[Galileo Galilei foar de ynkwisysje, troch Robert-Fleury]] thumb|left|Baldwin fan Boulogne foar Edessa (1098)
Disturbed
Disturbed is in Amerikaanske metalband oprjochte yn 1994 yn Chicago. Disturbed begûn ûnder de namme Brawl. Fan 1996 ôf is de band fierder gien ûnder de namme Disturbed. De band brocht yn 2000 syn debútalbum The Sickness út. De teksten fan de band gean benammen oer kriich, en polityk. De band waard by it grutte publyk bekend mei de Simon & Garfunkel cover The Sound of Silence út 2015. Disturbed hat sân studio-albums en twa live-albums útbrocht.
Caspar Merian
Caspar Merian (Frankfurt, 13 febrewaris 1627 - Waltastate yn Wiuwert, 12 april 1686) wie ien fan de wichtichste topografyske graveurs en útjouwers yn de barokperioade. Hy kaam út de yn Frankfurt fêstige tûke fan de Bazeler Merian-famylje. thumb|Frankfurt am Main yn 1658 fan Caspar Merian
Merian wie in soan en learling fan de graveur Matthaeus Merian de Alde (1593-1650) en Maria Magdalena-de Bry. As meiwurker fan syn heit wurke er in skoft yn Parys en Neurenberch. Nei it ferstjerren fan syn heit late er de Frankfurtske útjouwerij tegearre mei syn broer Matthäus Jr.. Beide setten de publikaasje fan de troch harren heit begûnen haadwurken, de Topographia Germaniae Inferiors vel Circuli Burgundici das ist beschreibung und abbildung der Furnembsten Orter in den Niderlandischen XVII Provincien oder Burgundischen Kranse Frankfurt am Mann beij Caspar Merian en de Theatrum Europaeum, fuort en makken gâns oare gravueres foar dizze wurken.
Fan de Topographia Germaniae Inferiors ensafh., ferskynden in totaal fan 30 dielen mei 2142 perspektyfbylden en ienfâldige plattegrûnen (meast sûnder strjitteyndieling) en 92 lânkaarten. Fan Nederlân en België ferskuyne yn 1964 in reproduksjeútjefte by Bärenreiter Verlag yn Kassel en Bazel mei in neiwurd fan Berndt van 't Hoff.
Merian luts him yn 1672 werom yn Wertheim op medysk advys. Yn 1677 ferhuze er nei Fryslân, sleat him oan by de radikale protestantske sekte fan de Labadisten, en wenne dêr oant syn dea op Waltastate. Yn 1685 hat er syn healsuster, de keunstneres Maria Sibylla Merian (1647 -1717), en har mem, Johanna Sibylla Catharina en de twa dochters fan syn healsuster op Waltastate ûnderdak jûn.
Glinstrastate
thumb|Glinstrastate thumb|Oranjery Glinstrastate Glinstrastate is in state oan de Skoalstrjitte fan Burgum. De namme komt fan de eardere grytmannefamylje. It gebou, earst Philaleatheia neamd, is yn 1855 boud troch in lid fan de yn de 19e iu tige ynfloedrike famylje Ferf.
Famylje Ferf
Yn 1806 kaam dûmny Horatius Nieuwbuur Ferf (Ljouwert, 1776 ), nei Burgum en hat dêr mear as 40 jier dûmny west. Hy wie ek skoalopsjenner en hat in grutte rol spile. In soan, mr. Adrianus Eldering Ferf, griffier by it kantongerjocht yn Burgum hat Glinstrastate sette litten yn 1855. Dy mr. Ferf krige skeel mei tsjerkefâd S. Haisma oer de oankeap fan grêven en it rûn sa heech op dat mr. Ferf op eigen grûn in grêfkelder bouwe liet. De beplanting dêrfan waard in "bril op 'e noas" foar boer Haisma, dy't der efter wenne op in pleats út 1736, dy't der yn 2009 noch is (Molewei 1). Yn de kelder steane 9 kisten mei op ien nei allegear Ferfen. Glinstrastate is no Ferieningsgebou Herfoarme Sintrum.
Buzz Aldrin
thumb|right|"Buzz" Aldrin thumb|right|Aldrin op de moanne Edwin Eugene "Buzz" Aldrin, Jr. (Montclair, 20 jannewaris 1930) is in Amerikaansk âld-astronaut. Hy wie de twadde man dy't foet sette op de Moanne. Tegearre mei Neil Armstrong en Michael Collins gie Aldrin mei de Apollo 11-misje nei de moanne.
Biografy
Aldrin helle in doktoraat oan it Massachusetts Institute of Technology mei it ûnderwerp "Guidance for Manned Orbital Rendezvous".
Mei om syn kennis fan de orbitale meganika waard hy yn 1963 troch de NASA selektearre as astronaut. Oant dat stuit wie hy gefjochtspiloat by de Amerikaanske loftmacht. Syn earste romteflecht wie yn 1966 mei de misje Gemini 12, in fjouwer dagen duorjende reis, tegearre mei Jim Lovell.
Aldrin is in frijmitselder. Op syn reis nei de moanne naam hy in flagge fan de 33rd Degree Masonic Temple (Scottish Rite) yn Washington mei (mei it ôfbyld fan in tweakoppige earn en de tekst 'Supreme Council 33, Southern Jurisdiction USA'). Op de moanne fierde hy in koart frijmitseldersritueel út.
Neffens guons is de namme fan de Lunar Module dêr't Armstrong en Aldrin mei op de moanne lannen ('Eagle') dan ek net sûnder betsjutting.
Nei de earste moannelanning mei Apollo 11 naam Aldrin ûntslach by de NASA en yn 1971 waard hy beneamd as kommandant fan de Test Pilots School op Edwards Air Force Base.
Mei de sciencefictionskriuwer John Barnes skreau hy Encounter With Tiber en The Return.
Aldrin hat meardere konflikten hân mei Bart Sibrel, dy't miende dat de Apollo-astronauten alles yn sêne setten hiene. Aldrin waard troch Sibrel twongen om op de Bibel te swarren dat er op de moanne rûn hat. Doe't Aldrin dit wegere makke Sibrel him út foar leffert en in skelmer. Aldrin nom dit net en joech Sibrel in hou oan de kop. De plysje hat de saak ûndersocht, mar ûndernom gjin aksje tsjin Aldrin.
Priveelibben
Aldrin hat trijeris troud west en is trije kear skieden. Hy hat trije bern.
Nei't er werom kaam fan de Moannemissy waard er manysk-depressyf. Fyftjin jier lang wie er ek alkoholist. Hy waard better nei't er profesjonele help socht hie en er foar de tredde kea boaske wie. Yn 2007 joech er oan it tydskrift Time dat er koart lyn in facelift dien litten hie.
Boskmûs
De boskmûs of heidemûs (wittenskiplike namme: Apodemus sylvaticus) is in sûchdier út it skift fan 'e kjifdieren (Rodentia), de famylje fan 'e mûseftigen (Muridae) en it skaai fan 'e boskmûzen (Apodemus), dat yn hast hiel Jeropa foarkomt. Ek yn Nederlân is er frij algemien, en itselde jildt foar Fryslân, de Waadeilannen ynbegrepen. Dit bistke is nau besibbe oan 'e grutte boskmûs of gielhalsboskmûs, mar ferskilt dêrfan troch it ûntbrekken fan 'e bân fan gielich hier om 'e hals, syn justjes lytsere earen en syn justjes behindiger postuer. De boskmûs libbet gear mei de minske en wurdt sadwaande ek wol as ûngedierte beskôge.
Algemien foarkommen
De boskmûs is lânseigen yn hast hiele Jeropa, ynkl. de gruttere Britske Eilannen, de Orkney- en Sjetlâneilannen, de measte Deenske eilannen, in protte eilannen yn 'e Middellânske See (lykas de Baleären, Korsika, Sardynje, Sisylje, Korfû en Kreta) en it eilân Gotlân, yn 'e Eastsee. Hy ûntbrekt lykwols op 'e measte lytsere Grykske eilannen, Syprus, de Hebriden, de Fêreu-eilannen en yn sintraal en noardlik Skandinaavje. Yn Finlân, Estlân en Letlân komt er hielendal net foar. De eastgrins fan syn ferspriedingsgebiet rint troch súdlik Litouwen, Wyt-Ruslân, nimt noch in hoekje fan westlik Ruslân mei, en folget dan in kromme line troch it easten en suden fan 'e Oekraïne, om bewesten de Krim by de kust fan 'e Swarte See út te kommen. Yn it súdeasten foarmet de Bosporus de grins. Bûten Jeropa komt de boskmûs inkeld foar yn it Atlasberchtme fan Noard-Afrika, fan Tuneezje oant Marokko. Op Iislân is er in by fersin troch de minske yntrodusearre eksoat.
Foarkommen yn Nederlân en Fryslân
Yn Nederlân, en ek yn Fryslân, komt de boskmûs algemien foar. Ek op alle gruttere Waadeilannen besteane populaasjes.
Uterlike skaaimerken
De boskmûs hat trochinoar in kop-romplingte fan 7½-11 sm, mei in sturtlingte fan 7-10½ sm en in gewicht fan 14-35 g. De sturten fan boskmûzen binne kwetsber, en de einen brekke maklik ôf (en groeie dan yn 'e regel net wer oan). Dit is in evolúsjonêre adaptaasje ta beskerming tsjin predaasje. Men moat in fongen boskmûs dus nea allinnich by de sturt beethâlde.
Folwoeksen eksimplaren hawwe gielich oant brunich hier op 'e rêch en grizich wyt hier op 'e búk. De demarkaasjeline tusken dy beide kleuren is altyd wat dizenich. Opfallend is dat de boskmûzen op 'e Waadeilannen helderder kleure binne mei yn in protte gefallen in frij dúdlike dûnkere streek oer de rêch. Op 'e kiel hawwe boskmûzen oer it generaal in gielich plakje sitten, dat lykwols nea, sa't by de grutte of gielhalsboskmûs it gefal is, in sletten halsbân foarmet. Wol is it mooglik dat it plakje oergiet yn in útrutsen gielige streek tusken de foarpoaten troch en oer de búk. Jongere bisten binne trochstrings effen griisbrún en kinne sadwaande maklik betize wurde mei folwoeksen hûsmûzen. De earen en eagen binne lykwols grutter, en fierders ken men boskmûzen werom oan harren soarteigen rook, har spitsere snút en de ynkeping yn 'e boppekjiftosken.
Biotoop
Nettsjinsteande har namme bewenje bosk- of heidemûzen net inkeld wâlden en heide, mar ek gerslân, ikkers mei lânbougewaaksen, nôtfjilden, tunen, braaklizzend terrein en sândunen. Feitliks hawwe se leaver hagen en strewelleguod as bosken. Yn berchgebieten komme se selden boppe de beamgrins foar, al binne se yn 'e Alpen oant op 2.000 m hichte oantroffen. Fierders ûntbrekke se krektlyk yn leechleine, wiete lânskippen. Yn 'e wintermoannen nimme se gauris har yntrek yn skuorren, hokken of sels minsklike wenten.
Hâlden en dragen
Boskmûzen binne nachtdieren, mar by ljochtmoanne en as it nachts kâld en/of wiet is, sette se net folle út 'e wei. Se libje frijwol útslutend op 'e grûn, ek al binne se trochkrûpt yn klimmen en springen. Mei de kjiftosken en de foarpoaten grave in protte, soms wol oant 50 sm djipte. Har gongen hawwe in trochsneed fan 3 sm en kinne 1 m lang wêze. Gongestelsels hawwe yn 'e regel mear as ien útgong en wurde faak brûkt troch ferskate generaasjes boskmûzen. De boskmûs is in yntelligint bistke dat de foar ûndersikers ferfelende gewoante hat om 'e yngongen fan ynrinfâlen ticht te stopjen mei ierde en stientsjes.
De boskmûs bejout him oer it algemien mar selden mear as 14-20 m fan syn hoale ôf, of it moat yn 'e peartiid wêze. De grutte fan it territoarium hinget fan it soarte biotoop ôf, mar dat fan 'e mantsjes is mei 1.200-13.000 m² oansjenlik grutter as dat fan 'e wyfkes (800-4.000 m²). De sosjale hierargy fan 'e boskmûs is noch altyd net alhiel klear; dominante mantsjes ferdigenje har territoarium tsjin ynkringers, en yn 'e peartiid oerlaapje de territoaria fan 'e mantsjes inoar, mar dy fan 'e wyfkes net. It tinken is dat boskmûzen polygaam binne.
De fuortplanting fynt by de boskmûs plak tusken maart/april en oktober, mei útrinners nei novimber, ôfhinklik fan 'e waarsomstannichheden en de dêrmei ferbân hâldende beskikberens fan fretten. Nei in draachtiid fan likernôch 25 dagen wurde trochinoar 3 kear jiers 3-8 jongen smiten, dy't mei 3 wiken selsstannich binne en it nêst ferlitte. Neigeraden dat it letter yn it jier wurdt, fynt der almar mear resorpsje fan embryo's plak, sadat de smeten hieltyd lytser wurde. De populaasjetichtheid kin by boskmûzen fariëarje fan 1 oant wol 200 eksimplaren de ha, ôfhinklik fan hoefolle fretten oft der foarhâns is. Yn it wyld libbet de boskmûs yn trochsneed mar in fearnsjier, mei in maksimum fan oardel jier. Yn finzenskip kin er wol 4 jier wurde. Boskmûzen foarmje in wichtige proai foar in ferskaat oan rôfdieren, wêrûnder de das, harmeling, wezeling, stienmurd, beamotter, hûskat, foks en ferskate soarten rôffûgels, lykas de reade wikel, wâldûle, goudûle, stienûle en katûle.
Fretten
Boskmûzen frette yn haadsaak siedkerlen fan nôt en alderhanne soarten nuten, benammen fan beammen as de iik, bûk, esk, linebeam, hagedoarn en eskdoarn. Dêrnjonken meie se ek wol fruchten en beien, blomknoppen, poddestuollen en moas. Fierders steane ek ynsekten, tûzenpoaten, spinnen, reinwjirms en slakken op it menu. Winterdeis libbet de boskmûs û.m. fan 'e fruchtbere dielen fan rintfearren (varens), wat seldsum is foar wringedieren.
Belis fan Aldekleaster
It belis fan Aldekleaster wie in belis fan it kleaster Blomkamp by Boalsert, ek wol Aldekleaster neamd, troch troepen fan de Fryske steedhâlder Georg Schenk fan Toutenburch tsjin 300 werdopers dy't harren yn it kleaster ferskûle hiene.
Oanrin
Nei't Marten Luther op 31 oktober 1517 de 95 stellings oan de doar fan in slotkapel sloech, like it derop dat de Roomsk-Katolike Tsjerke ferskuord wurde soe. Keizer Karel V, dy't yn 1524 hear fan Fryslân waard, woe dat tefoaren komme. Hy stelde Georg Schenk fan Toutenburch al yn 1521 oan as steedhâlder dy't de Geldersken ferdriuwe moast. Hy fersloech de Geldersken en de troepen fan Janko Douwama foar keizer Karel V. Doe't Karel oan de macht kaam sette er de jacht op preesters dy't harren dwaande holden mei "lutherij" útein.
Boskmûs
Status
De boskmûs hat de IUCN-status fan "net bedrige", mei't er yn syn ferspriedingsgebiet rûnom foarkomt. Soms wurde boskmûzen as skealik ûngedierte beskôge om't se skea oanrjochtsje oan lânbougewaaksen; sa frette se bygelyks knoppen en fruchten oan fan û.m. nôt en biten. Yn huzen kinne se fral winterdeis wol oer itensfoarrieden gear gean en oare gnauskea oanrjochtsje.
Belis fan Aldekleaster
It belis
Ja fan Leien stjoerde Jan fan Geelen yn jannewaris 1535 nei Fryslân ta om jild en manskippen te garjen en pleatslik ek rebûlje op te stoken. Dat slagge him bjusterbaarlik en koe 300 werdopers, wêrûnder in soad froulju en bern, oproppe en beset it Aldekleaster ûnder Hartwert. Steedhâlder Schenk fan Toutenburch tôge op twadde peaskedei yn 1535 mei in striidkrêft fan bewapene boargerij nei Hartwert en ferdriuw de werdopers út it kleaster. De steedhâlder liet it kleaster foar dagen troch seis kanonnen besjitte en liet it fjouwer kear bestoarmje. Dêrnei koe er it maklik ynnimme.
Neisleep
De straffen dy't se de werdopers joegen liegen der net om. Fuortendaliks op it stee waarden der 24 ophongen en 15 ûnthalze. Mear as hûndert waarden finzennommen en nei Ljouwert ta fierd. Trije dagen nei de fal fan it Aldekleaster spruts it Hof fan Fryslân de earste fûnissen út. De manlju waarden ûnthalze, dêr't harren hollen by op staken set waarden en harren lichems op it rêd bûn waarden. Fan de froulju waard de helte feroardiele ta ferfrinking yn 'e stedsgrêft by de Blokhûspoarte en yn 'e Himpensermar. Jan fan Geelen, dy't in wyklang it godsryk yn it kleaster bestjoerde, koe ûntkomme, mar sneuvele yn maaie dat jiers doe't er mei in nust werdopers it stedhûs fan Amsterdam besette woe. Yn july 1535 foel it geastlike ryk yn Múnster doe't de stêd nei in belis fan ferskate moannen ynnommen waard. It Aldekleaster waard weropboud en sels noch moaier makke. Yn oktober 1572 waard it kleaster troch de geuzen, dy't grutte parten fan it westen fan Fryslân oermastere hiene, belegere en yn 'e brân stutsen.
List fan planetoïden 97001-97100
Dit is in list fan planetoïden 97001-97100.
Latynsk krús
In Latynsk krús (lat. crux immissa) of Passykrús is in krús werfan't de peal langer is as de dwersbalke, dy't boppe it midden de peal krúst. It is de meast gongbere kristlike krúsfoarm yn de tsjerken fan it Westen.
It krús stiet ek symboal foar de feriening fan himel en ierde. De peal stiet foar it godlike, wylst de dwersbalke de ierde fertsjintwurdiget.
Skiednis
De âldste foarstelling fan in latynsk krús giet werom op de 4e iuw. It giet dan om in krús sûnder de krusige Jezus op 4e- en 5e-iuwske sarkofagen.
It latynske krús waard fral populêr yn Europa, wêrfan't de foarm erkend wurdt as it krús dêr't Jezus oan krusige waard (dêrom ek de namme passykrús).
Yn Unicode is it latynske krús opnommen as U+271D en as Emoji ✝️.
Arsjitektuer
It grûnplan fan in soad gruttere (neo)romaanske en (neo)goatyske tsjerken krigen de foarm fan in latynsk krús. It dwersskip krúst it skip by de alterromte. De romte dêr't it skip en it dwersskip inoar kruse wurdt de krusing neamt en skiedt it koer mei de alterromte fan de leken.
Heraldyk
Troch de krusen op de skylden fan de krúsfearders kamen de krusen yn de heraldyk. De Skandinavyske flaggen hawwe in 90 graden draaid latynsk krús yn de flagge, dy't op de 13e-iuwske Deenske flagge werom giet.
Retcon
Retcon, in Ingelske ôfkoarting foar retroactive continuity ("kontinuïteit mei weromwurkjende krêft"), is in technyk op it mêd fan 'e narratology. Dêrby wurde fêstige diëgetyske feiten yn in plot fan in wurk fan fiksje neitiid feroare, negearre of tsjinsprutsen troch in letter ferskynd wurk út deselde searje, sadat de ynterne kontinuïteit fan 'e searje brutsen wurdt. Der besteane ferskate motivaasjes foar in skriuwer, in filmmakker of in oare produsint fan fiksje om retcon tapasse te wollen: Retcon wurdt troch skriuwers, filmmakkers, ensfh. brûkt om harren kreätive frijheid te fergrutsjen, derfan útgeande dat de feroarings minder wichtich binne foar it publyk as it nije ferhaal dat troch sokke feroarings mooglik makke wurdt. Sa kin men bgl. troch it mei weromwurkjende krêft pleatsen fan in earder ferhaal yn in parallel universum populêre ferstoarne personaazjes weromhelje. Folle subtilere foarmen fan retcon komme faker foar, bgl. troch lytse plotpuntsjes mei weromwurkjende krêft te negearjen. In foarbyld dêrfan soe wêze kinne: de protagonist giet yn diel 1 fan hûs sûnder iten mei te nimmen en yn diel 2 wurdt dat feit as obstakel weinommen as er nea honger kriget.
It brûken fan retcon komt fral in protte foar yn pulpfiksje en yn soapsearjes op 'e tillefyzje. Ek yn strips, benammen dy dy't publisearre wurde troch langbesteande útjouwerijen as DC Comics en Marvel, dûkt it gauris op. Dat komt om't dy útjouwerijen al desennia lang deselde stripsearjes produsearje, dêr't in grut tal tekstskriuwers en striptekeners oan meiwurket. Dan glûpt der wolris wat tuskentroch dat net te rimen falt mei eardere foarfallen út deselde rige, sadat der wat opheldere of feroare wurde moat. Retcon is ek in faak foarkommende ferskynsel yn fideospultsjes en Japanske manga's.
Baden-Baden
thumb|Lizzing Baden-Baden yn Dútslân Baden-Baden is in stedsdistrikt (kreisfreie Stadt) yn de Dútske dielsteat Baden-Wuertemberch. De stêd hat 54.836 ynwenners (2000).
Namme
De stêd hjitte yn it earstoan fan Baden, mar waard faak Baden in Baden neamd, om ûnderskied te meitsjen mei Baden bei Wien of Baden (Switserlân). Yn 1931 waard de namme offisjeel feroare yn Baden-Baden. It markgreefskip Baden hie hjir syn begjin, lykas ek it ferpartsjen yn Baden-Hachberg, Baden-Sausenberg, (markgreefskip) Baden-Durlach en markgreefskip Baden-Baden. Yn it lêste gefal hat de dûbele namme in oare oarsprong as de dûbele namme fan de stêd.
Skiednis
By de âlde Romeinen wie de waarmwetterboarne mei temperatueren oant 68 graden Celsius op dit plak al bekend en doe hjitte it plak Aquae. Om 260 hinne waard de delsetting troch de Alemannen ferôvere en de termen fernield. De boarne rekke fergetten. Yn 1112 festige de markgreve fan Baden syn residinsje yn it plak. Om 1250 hinne krige it plak stedsrjochten en yn 1306 waard de waarmwetterboarne wer yn gebrûk naam. Yn de 19e iuw waard it plak de simmerhaadstêd fan Europa neamd. Yn dy tiid kamen begoedigen út hiel Europa in skoft fan it jier nei Baden-Baden om te ûntspannen. Wichtige besikers wienen ûnder oaren keninginne Victoria, keizer Wilhelm I en Napoleon III. De komponist Johannes Brahms wenne fan 1863 oant 1874 yn de stêd en de Russyske skriuwer Ivan Toergenjev hâlde der ek geregeldwei ta.
Yn de Twadde Wrâldkriich bleau de stêd sparre fan alliearde bombardeminten; dêrnei wie it haadkertier fan de Frânske besettingssône.
Stedsyndieling
De Stadtkreis Baden-Baden bestiet út: Oos, Sandweier, Haueneberstein, Balg, Ebersteinburg, Weststadt mei de Ooswinkel, Cité, Innenstadt, Lichtental mei Oberbeuern, Geroldsau, Neuweier, Steinbach en Varnhalt.
Leelee Sobieski
thumb|Leelee Sobieski in 2009 Liliane Rudabet Gloria Elsveta Sobieski, (Leelee) (New York, 10 juny 1983) is in earder Amerikaansk aktrise.
Sobieski studearre Ingelsk en keunst. Sy wûn yn 1999 in YoungStar Award foar har haadrol yn Joan of Arc en in jaar letter krige sy de Young Hollywood Award yn de kategory  'Superstar of Tomorrow - Female' . Foar Joan of Arc waard se ek neamd foar in Emmy Award, in Golden Globe en in Satellite Award. Twa jier letter waard Sobieksi op 'en nij nominearre foar in Golden Globe foar de haadrol yn Uprising (2001).
Sobieski debutearre yn 1994 yn de telefyzjefilm Reunion. Nei in rige rollen yn telefyzjesearjes, makke hja har bioskoopdebút yn Jungle 2 Jungle (1997).
Privee
Sobieski is de dochter fan in Frânske heit (Jean Sobieski)) en in Amerikaanske mem (Elizabeth Salomon). Sobieski sprekt neist Ingelsk ek floeiend Frânsk. Sa komt it dat sy sawol Ingelsktalige as Frânsktalige rollen spilet. Har fan hat sy te tankjen oan Poalske foarâlden. Har pake fan memmekant Robert Salomon wie kaptein yn de United States Navy. Sobieski waard grutbrocht yn in "pan-religieuze" famylje; sy hat wolris sein dat se grutsk op har joadsk komôf is.
Yn july 2009 ferloofde sy har mei Adam Kimmel en yn desimber 2009 krigen hja in famke, Louisanna Ray Kimmel. It pear troude yn Itaalje yn 2010.
Telefyzjerigen
*Sûnder gastrollen foar ien kear
Comarca
In comarca (Spaansk: [koˈmaɾka], Portegeesk: [kuˈmaɾkɐ] of [koˈmaʁkɐ], Katalaansk: comarque [kuˈmar.kə] of [koˈmaɾ.ka]) is in tradisjonele regio of pleatslike bestjoerlike ienheid yn Spanje, Portegal en guon fan harren eardere koloanjes lykas Brazylje, Nikaragua en Panama. It wurd komt fan it begryp marca, itjinge "mark" as grinsgebiet betsjut, mei it foarheaksel co, itjinge "mank", "tegearre" as "yn" betsjut, ôf. Dus it wurd betsjut sokssawat as "yn in grinsgebiet"
In comarca komt oerien mei it wurd county en shire út de Angelsaksyske wrâld, alhoewol't dy yn it Spaansk en Portegeesk oerset wurde as condado - "greefskip" dy't yn it Ibearysk Skiereilân nei histoaryske regio's ferwize, dy't yn it ferline hearske waarden troch in greve (conde). It foech en de gearstalling fan comarca's yn de ferskate regio's rinne útien. Yn Kataloanje hawwe se bestjoerlike ferantwurdlikens, wylst se yn Brazylje rjochtsgebieten en yn Panama yndianereservaten binne.
Skiednis
Fan de midsiuwen oant de sechtjinde iuw wiene comarca's grutte bestjoerlike ienheden yn Portegal. Der wiene seis fan sokke tradisjonele ienheden. Fan de sechtjinde iuw ôf waarden se stadichoan ferwiisd as provinsjes.
Dêrnei waard it wurd comarca brûkt foar nije bestjoerlike en rjochtsdielgebieten fan de provinsjes, dy't yn d esantjinde iuw stifte waarden. Eltse comarca waard fertsjintwurdige troch in corregedor dy't de ôffurdige wie fan dy krite by de Kroan.
Yn de njoggentjinde iuw waarden de comarca's ferfongen troch bestjoerlike en rjochtsienheden dy't faninoar skaat waarden, yn it ramt fan it ynfieren fan de skieding tusken de bestjoerlike en wetjouwende macht. De nije bestjoerlike ienheden waarden distrikten en de rjochtsgebieten holden de namme comarca.
Hjoed-de-dei
Hjoed-de-dei is de comarca in rjochtsgebiet yn Portegal, Brazylje en guon oare lannen fan de Mienskip fan Portegeesksprekkende Lannen, sa as bygelyks it rjochtsgebiet fan in beskate rjochtbank of fan in groep lytse rjochtsgebietsjes. Yn Brazylje binne der 2.680 comarca's en yn Portegal waard it tal comarca's, yn it ramt fan in bestjoerliek fernijing yn 2014, werombrocht fan 231 ta 23. Yn 2015 waard by in weryndieling Angola fannijs ûnderferparte yn 60 comarca's, dy't elts in rjochtsgebiet fan in beskate rjochtbank útmeitsje. Ek is Comarca de namme fan in foarstêd fan Lûanda, de haadstêd fan Angola.
Spanje
It begryp comarca wurdt yn ferskate regio's fan Spanje brûkt.
Yn oare regio's, lykas Ekstremadoera, kin in comarca nei in pleatslike krite of regio dy't gjin bestjoerlike ienheid is, ferwize.
Meksiko
De njoggend egrutte agglomeraasje yn Meksiko is bekend as de Comarca Lagunera. De regio bestiet út 15 gemeenten, lykas de stêden Torreón, Coahuila en Gómez Palacio yn Durango.
Night at the Museum: Battle of the Smithsonian
Night at the Museum: Battle of the Smithsonian is in Amerikaanske fantasykomeedzjefilm út 2009 ûnder rezjy fan Shawn Levy, mei yn 'e haadrollen Ben Stiller en Amy Adams. De titel betsjut "Nacht yn it Museum: De Slach om it Smithsonian". De film is it twadde diel fan 'e Night at the Museum-filmtrilogy, en folget as sadanich op Night at the Museum, út 2006. De plot ferfettet it ferhaal fan nachtwachter Larry Daley, dy't befreone rekke is mei de besjensweardichheden út it Amerikaansk Natoerhistoarysk Museum yn New York, dy't nachts op magyske wize ta libben komme. As besletten wurdt om de útstallings yn it museum te ferfangen troch ynteraktive holografyske ynformaasjejouwers, wurde syn freonen opslein yn 'e argiven ûnder it Smithsonian Ynstitút yn Washington, D.C. Dat rint alhiel mis, en Larry moat dêrhinne om regaad te meitsjen. Night at the Museum: Battle for the Smithsonian krige fan 'e filmkritisy mingde resinsjes, mar wie kommersjeel súksesfol yn 'e bioskopen. In trêde diel yn deselde searje waard yn 2014 útbrocht ûnder de titel Night at the Museum: Secret of the Tomb.
Plot
Trije jier nei de foarfallen yn 'e earste film is Larry Daley net mear nachtwachter by it Amerikaansk Natoerhistoarysk Museum yn New York, om't er no in eigen bedriuw hat dat syn útfinings ferkeapet. Dat docht it sa goed dat er no miljonêr is, mar lykwols wurdt er fan syn maatskiplik súkses net gelokkich. Om alles yn goede banen te lieden is Larry suver dei en nacht yn tou en hat er amper noch tiid foar syn teenagesoan Nick. Ek is it al moannen lyn dat er foar it lêst syn freonen opsocht hat yn it museum, dêr't troch de magyske wurking fan 'e Tafel fan Ahkmenrah, in magysk artefakt út 'e Egyptyske Aldheid, by nacht alle besjensweardichheden ta libben komme.
As Larry foar it earst yn tiden wer ris it museum besiket, binne se dêr dwaande om alle besjensweardichheden yn kisten te stopjen, om se ôf te fieren nei de Federale Argiven ûnder it Smithsonian Ynstitút yn Washington, D.C. De útstallings yn it Amerikaansk Natoerhistoarysk Museum wurde nammentlik op basis fan in idee fan 'e rie fan tafersjoch hast allegear ferfongen troch ynteraktive holografyske ynformaasjejouwers, sa heart Larry fan konservator McPhee, dy't it sels net mei de gong fan saken iens is. Nei't it nacht wurden is, fertelt it waaksen byld fan presidint Theodore Roosevelt oan Larry dat hysels, mei de Tafel fan Akhmenrah, de mummy fan Akhmenrah, it skelet fan 'e Tyrannosaurus rex yn 'e lobby fan it museum en inkele oare as ûnmisber beskôge stikken yn it museum bliuwe sil. Dat de Tafel fan Akhmenrah net meigiet nei it Smithsonian betsjut dat de measten fan Larry syn freonen nea wer ta libben komme sille.
De oare deis nimt Larry kontakt op mei de rie fan tafersjoch fan it museum om te besykjen de leden op oare gedachten te bringen, mar dat is om 'e nocht. De museumstikken wurde op transport set nei Washington, D.C. Dy jûns let kriget Larry tillefoan fan syn freon Jedediah, it miniatuer fan in cowboy, dy't him warskôget dat der in ramp op til is. It ûndogenske opsette kapusynaapke Dexter hat nammentlik de Tafel fan Akhmenrah út it Amerikaansk Natoerhistoarysk Museum stellen en meismokkele nei it Smithsonian. Dêrtroch binne dêr no alle museumstikken ta libben kommen, wêrûnder de mummy fan Kahmunrah, de boasaardige âldere broer fan Akhmenrah, dy't de Tafel brûke wol om tagong ta it deaderyk te krijen om in leger gear te stallen dêr't er de wrâld mei feroverje kin.
Larry reizget op stel en sprong ôf nei Washington, D.C., dêr't er de oare deis it Smithsonian Ynstitút besiket, dat eins in kloft fan njoggentjin byinoar hearrende museä is mei in kolleksje fan 137 miljoen ûnderskate foarwerpen. Om tagong te krijen ta de Federale Argiven ûnder de museä makket Larry op slûchslimme wize de ûnnoazele befeiligingsman Brundon syn tagongspaske ôfhannich. Hy fynt de klaaikeamers fan 'e befeiligingslju en stelt dêr in unifoarm, wêrnei't er yn 'e grimelgrammel fan opslein guod op 'e siik giet nei syn freonen.
Underweis ûntdekt er yn in grutte kiste in reuze-oktopus, dy't er gau-gau wer weromstoppet. Op 't langelêst sjocht er in faraofiguer en in stikmannich fan syn krigers yn driigjende hâlding om in seecontainer hinne stean, en dêr blike syn freonen beskûl yn socht te hawwen: Jedediah en syn cowboys, de like lytse sintuerion Octavius en de miniatueren fan syn Romeinske soldaten, it polyuretanen byld fan 'e Yndiaanske gids Sacajawea, de waaksen bylden fan Attila de Hun, fjouwer fan syn krigers en trije Neändertalers, en Dexter mei de Tafel fan Akhmenrah.
Groningen Seaports
300px|thumb|Haadkantoar fan Groningen Seaports oan de hannelskaai yn Delfsyl It havenskip Groningen Seaports is it iepenbier lichem dy't de twa seehavens fan de Nederlânske provinsje Grinslân, de haven fan Delfsyl en de Iemshaven mei de byhearrende yndustrygebieten, beheart. Fan de oprjochting yn 1958 ôf oant 1997 hiete er it Havenskip Delfsyl (Havenschap Delfzijl). Ek de yn Delfsyl lizzende ynhavens, de Farmsumerhaven en Oosterhornhaven, falle ûnder it behear.
Night at the Museum: Battle of the Smithsonian
Plot
Larry wit de Tafel fan Akhmenrah te bemachtigjen, mar ear't er mei it artefakt útnaaie kin, giet de sinne ûnder en komme alle museumstikken ta libben. Kahmunrah twingt Larry om him de Tafel oer te langjen, mar lit him troch Larry te fiter nimme as dy freget oft er net in nòch folle machtiger artefakt hawwe wol: de Kubus fan Rubik. De farao lit him en syn mannen troch Larry nei it plak liede dêr't dat foarwerp opburgen leit, mar as Larry de grutte kiste iependocht dêr't it yn sitte moatte soe, springt der ynstee in reuze-oktopus foar 't ljocht, dy't Kahmunrah en syn krigers oanfalt. Yn 'e gaos dy't dan ûntstiet, wit Larry de Tafel fan Akhmenrah werom te stellen en út te naaien. Mei help fan it waaksen byld fan luitenant-kolonel George Armstrong Custer, dy't him oanriedt om altyd earst te dwaan en dan pas nei te tinken, wit er foarearst oan 'e krigers fan 'e farao te ûntkommen.
Op 'e flecht foar Kahmunrah syn mannen siket Larry in útwei út 'e argiven. Underweis kriget er selskip fan it waaksen byld fan 'e aventoerlike froulike loftfeartpionier Amelia Earhart, mei wa't er it boppegrûnske diel fan it museumkompleks wit te berikken. Dêr moatte se foar de krigers fan 'e farao beskûl sykje yn 'e V-J Day in Times Square-foto, dêr't se de krigers finzen witte te setten. Ek treffe se dêr de reuze-oktopus wer, dêr't Larry freonskip mei slút troch it bist te bespatten mei it wetter út in skilderij fan in seelânskip. Letter moetsje se in trijetal tige yrritante fleanende stiennene byldsjes fan Kupido, dy't mar hawwe wolle dat Larry en Amelia fereale opinoar reitsje.
Groningen Seaports
Skiednis
Oant 1819 wie it behear oer de haven en it fêstingwurk fan Delfsyl yn hannen fan de ryksoerheid. Dêrnei naam de gemeente Delfsyl it behear oer. De gemeente krige subsydzje fan it Ryk foar it ûnderhâld fan d ehaven. De gemeente koe it allegear net beneikomme en yn 1897 kaam it behear werom by it Ryk. Dy liet de haven yn de tweintichste iuw grutsalich útwreidzje.
Yn 1911 waard it havenbedriuw oerdroegen oan de provinsje Grinslân ûnder de namme "Provinsjaal Havenbedriuw". Nei't er yn 1951 by Hilligerlee en Westerlee sâlt ûnder de boaiem fûn waard, late dat ta in ekonomyske ûntjouwing fan de haven fan Delfsyl. Dêrta moast der in betetr organisaasje komme en yn 1957 waard it Havenskip Delfsyl oprjochte. Dy wie foar 50% yn hannen fan it Ryk, 30% fan de provinsje en 20% fan de gemeente Delfsyl.
Dêrnei waard der yn de Easterhoeke úteinset mei grutte plannen fan in havenkompleks. Dêrtroch moasten de doarpen Heveskes, Oterdum en Weiwerd plakmeitsje dêrfoar. Borgsweer, dy't doe noch yn de gemeente Termunten lei, koe besparre bliuwe. De ûntjouwing rûn goed, dêr't it Ryk en it havenskip op oansetten foar in twadde en gruttere haven, de Iemshaven. Doe't de oaljekrisis fan 1973 útbruts, kamen oan dy ûntjouwings in ein. Grutte parten fan beide havens bleaune lange tii leech stean. Ek yn de Easterhoeke, op it plak fan d etrije sloppte doarpen bleau it lân braak lizzen. Yn de 1980-er jierren gie it grûnbedriuw fan it havenskip fallyt en ûntstie de fraach wa't de skulden fan mear as 220 miljoen gûne betelje moast. De ryksoerheid besocht in maklike manier te finen en besocht út it havenskip wie te stappen. Nei't it kabinet-Lubbers II twatred fan de skulden op him naam, droech de doetiidske gemeente Hefshuizen, dy't doe om de Iemshaven hinne lei, it publykrjochtlik eigendom fan de haven oer.
Yn 1997 stapte de ryksoerheid alhiel út it havenskip wei en trede de gemeente Iemsmûn, dêr't Hefshuizen ûnderwilens yn opgien wie, ta as partner, dêr't de organisaasje troch yn hannen kaam fan de provinsje en de gemeenten Delfsyl en Iemsmûn. Dat jiers waard de namme feroare yn Groningen Seaports.
Belangen
Groningen Seports hat al foar in skoft belangen yn twa ûndernimmings: Fivelpoort, in bedriuwepark yn Appingedam en Groningen Railport, in railterminal yn Feandam, dêr't er in belang fan 66% yn hat. Yn 2020 kamen der by: Sinnepark Valgenweg BV yn Delfsyl mei 25% oandelen, Sunports Delfzijl BV yn Rotterdam mei 49% oandielen en Helios Eemshaven BV'' mei 20% oandielen.
Resultaten
In oersicht fan de lêste jierren fan de wichtichste sifers:
Stoarmfloed
thumb|In dykynbrek by in stoarmfloed