cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mirror Sight
Mirror Sight
Mirror Sight begjint sûnder fierdere útlis op it punt dêr't Blackveil ophold. Nei in ûnmjitlike tiid yn in boaiemleaze swarte djipte tommele te hawwen, wurdt Karigan opheind troch Westrion, de Sacoridiaanske god fan 'e dea. Hja beslút dat se stoarn wêze moat en ferliest it bewustwêzen. Letter wurdt se wekker yn it tsjuster. It docht bliken dat se dochs noch libbet, mar se is by nacht bedarre yn in stêd dy't se net ken. De taal dy't der sprutsen wurdt, is min ofte mear itselde as har eigen Sacoridiaansk, mar de strjitten binne kearsrjocht, de klean fan 'e lju binne apart en de lucht is smoarch en lit in bittere neismaak yn har mûle efter. As se yn in efterôfsteechje oanfallen wurdt troch in groepke dieven, wurdt se rêden troch Cade Harlowe, in studint argeology, dy't har meinimt nei it hûs fan syn perfester, Bryce Lowell Josston. Dêr wurde de wûnen fersoarge dy't Karigan yn Swartwale oprûn hat, wêrûnder in brutsen pols.
Wylst se opbetteret, komt Karigan mear te witten oer wêr't se belâne is, en dat blykt earne yn 'e takomst te wêzen. De stêd hjit simpelwei 'Fabryksstêd' (Mill City, fan cotton mill, "katoenspinnerij"), en is in provinsjestedsje yn it grutte Serpintynske Ryk, dat it hiele kontinint omspant. Dat ryk wurd mei in izeren fûst regearre wurdt troch de ûnstjerlike keizer en driuwt fierhinne op steamtechnology. Froulju binne ûnderdienige wêzens dy't neat yn eigendom hawwe meie en yn it iepenbier in wale drage moatte. De fabryksarbeiders binne slaven dy't net as minsken mar as besittings beskôge wurde, dêr't de eigner mei dwaan mei wat er wol. Perfester Josston is in argeolooch út 'e hegerein, dy't him lykwols net hâldt oan 'e 'foarskreaune wittenskip' en de 'wiere skiednis', mar temûk ûndersyk docht nei strang ferbeane ûnderwerpen, lykas it ferdwûne keninkryk Sacoridia. As Karigan him ferteld wa't se is, wol er har earst net leauwe, mar troch alle histoaryske details dy't se him fertelt en de klean en foarwerpen dy't se by har hie, wit se him úteinlik te oertsjûgjen dat se wier út it ferline komt.
De perfester is fassinearre troch Karigan, en beart foar syn tsjinstfolk en de bûtenwrâld dat se in fiere nicht fan him is, Kari Goodgrave, dy't troch har famylje yn in gesticht stoppe wie en troch him dêrút helle is. Dêrtroch wurde alle sosjale flaters dy't Karigan makket yn in foar har ûnbekende maatskippij, ôfdien as de opstigings fan ien dy't net goed by de holle is. As Karigan nei in pear wiken fierhinne genêzen is, en foar it earst by dei bûtendoar komt, stiet har in skokkende ferrassing te wachtsjen: Fabryksstêd is boud op 'e fûneminten fan Sacor-Stêd, de haadstêd fan Sacoridia, en op 'e heuvel boppe it stedsje steane de ruïnes fan it Keninklik Kastiel, dêr't Karigan en de oare Griene Ruters sa lang wenne hawwe. In oare skok is foar Karigan de identiteit fan 'e keizer. In skriklike wrâld as dizze moast wol it wurk wêze fan Mornhavon de Swarte, tocht se. Mar de keizer blykt ynstee in oare âlde bekende te wêzen: hear Amberhill, de neef fan kening Zachary (sjoch: The High King's Tomb).
Troch nachts op eigen manneboet yn it hûs fan perfester Josston op ferkenning út te gean, ûntdekt Karigan fierders dat de perfester en syn studint Cade Harlowe belutsen binne by in ûndergrûnske fersetsbeweging, dy't as doel hat om it Serpintynske Ryk ûnder fuotten te heljen. No't se dat sels útfûn hat, belûkt Josston har oant op beskate hichte by syn plannen. Sa komt oan it ljocht dat Arhys, in bern dat by de perfester yn 'e hûs as tsjinstfamke wurket, eins de lêste ôfstammelinge fan 'e keningen fan it âlde Sacoridia is. Sels hat Arhys dêr alhiel gjin weet fan, en de perfester hat har sa bedoarn dat Karigan har ôffreget oft it lân wol better ôf wêze soe as Arhys op 'e troan kaam. Cade Harlowe, perfester Josston syn studint en fertrouling, hat himsels treend om Arhys har liifwacht te wêzen, sa't de keningen fan Sacoridia fan âlds beskerme waarden troch harren saneamde 'Wapens', de leden fan 'e Oarder fan 'e Swartskylden. Karigan, dy't troch de echte Wapens treend is, hat noch wol it ien en oar op Cade syn oefenings oan te merken, en beslút him better op te lieden. Wat mear tiid oft se mei-inoar trochbringe, wat mear oft se fereale opinoar begjinne te reitsjen.
Underwilens wurdt yn it ferline, yn it Keninklik Kastiel yn Sacor-Stêd, in oerâld glês-yn-leadrút himmele dêr't de oerwinning fan 'e Sacoridianen en harren bûnsgenoaten yn 'e Lange Oarloch op ôfbylde stiet. Sa goed oft de moderne Sacoridianen wisten, fierde it bûnsgenoatskip tsjin Mornhavon de Swarte as symboal in twiichje mei trije blêden: ien foar Sacoridia, ien foar it buorlân Rhovanny, en ien foar de Eletiërs. Op it rút stiet lykwols in twiichje mei fjouwer blêden ôfbylde, en wat altyd beskôge wie as in groepke ruters blykt in stikmannich p'ehdrose te wêzen: wêzens dy't heal minske, heal eland binne, en wêrfan't men tocht dat se mytysk wiene. Yn 'e takomst wurdt Karigan meinommen nei in útstalling fan âldheden út it Keizerlik Museum, dy't troch dr. Ezra Stirling Silk, in âlde fijân fan perfester Josston, nei Fabryksstêd ta helle is. Dêr sjocht se it opsette lichem fan Ghallos, de lêste haadman fan 'e p'ehdrose en de lêste libbene p'ehdrose wêr dan ek, dy't troch de keizer op in jachtpartij eigenhandich deasketten is. Op deselde tentoanstelling wurdt ek de finzen nommen Lhean toand, ien fan 'e Eletyske leden fan 'e ekspedysje nei Swartwale, dy't krekt as Karigan nei de takomst ta slingere is troch de eksploazje fan it spegelmasker. Om't Eletiërs al hast twa iuwen útstoarn binne, is hy dêr in grutte besjensweardichheid.
Yn it ferline is it no sa lang lyn dat der foar it lêst wat fan Karigan fernommen is, dat men derfan útgiet dat se omkommen is yn Swartwale. In tinktsjinst foar har wurdt lykwols ûnmooglik makke troch de geasten fan 'e ferstoarnen dy't yn it Keninklik Kastiel omwaarje. Hoewol't kaptein Laren Mapstone, de kommandant fan 'e Griene Ruters, net mear ferwachtet om Karigan ea noch libben werom te sjen, is kening Zachary, dy't fereale is op Karigan, noch net ree om alle hoop op te jaan. As Eletyske gesanten in berjocht fan harren prins Jametari oerbringe, dy't graach wol dat de kaptein in pear kryptyske boadskippen foar Karigan skriuwt en dy yn bewarring jout by Agemon, de haadoppasser fan 'e Keninklike Tomben ûnder it kastiel, wol sy dat wegerje, mar kening Zachary wol dêr neat fan witte en oarderet Laren om te dwaan wat har frege is.
Luitenant
In luitenant is in subalterne ofsier fan middelhege rang yn 'e nasjonale kriichsmacht fan in soad lannen. Yn 'e regel wurdt dêrby ûnderskie makke tusken de selsstannige rangen fan: It wurd 'luitenant' komt út it Frânsk, en betsjut eins "plakferfanger", fan lieu ("plak") en tenir ("hâlde").
Mirror Sight
Mirror Sight
Yn 'e takomst wurdt Karigan mei troch tadwaan fan 'e geast fan Yates Cardell, dy't har nei de takomst ta folge is, in bryfke yn 'e hannen spile mei de opdracht, skreaun yn it hânskrift fan kaptein Mapstone, om by midsnacht nei in geheime yngong fan 'e Keninklike Tomben te gean, dêr't se ienris mei kening Zachary troch nei binnen ta gien is (sjoch: Green Rider). As Karigan dat docht, moetet se dêr de lêste leden fan 'e Oarder fan 'e Swartskylden. Doe't de Sacoridianen troch de geheime wapens fan 'e keizer ferslein waarden en it keninkryk Sacoridia te sink gie, wie it Keninklik Kastiel dan wol mei de grûn lykmakke, mar de tomben derûnder wiene beholden bleaun ûnder al it pún fan 'e ruïnes. Twahûndert jier lang hawwe de ôfstammelingen fan 'e tombewachters en de oppassers fan 'e tomben harren taken yn it djipste geheim fuortset. Sadree't fêststeld is dat Karigan is wa't se seit dat se is, wurdt har in nij boadskip yn it hânskrift fan kaptein Mapstone oerlange: "It skyltsje moanne wurdt finzen holden yn it tichthûs fan fergetten dagen. Sykje it yn 'e hoale fan it reptyl mei de trije gesichten, want do bist it swurd fan it fallende skaad."
Underweis werom nei de wente fan 'e perfester moatte Karigan en Cade, dy't har folge wie, foar de nachtlike patrûljes fan 'e plysje beskûl sykje yn ien fan 'e mindere dielen fan 'e stêd. Dan ûntdekt Karigan dat Cade net inkeld behelle is yn 'e gearspannings tsjin it Serpintynske Ryk fan perfester Josston en dy syn lyksinden mank de hegerein, mar dat er ek ûnderdiel is fan in fersetsbeweging dy't bestiet út sljochtwei folk, lykas arbeiders en ambachtslju. Hoewol't de perfester gjin weet hat fan dizze twadde ûndergrûnse, witte de leden dêrfan wol fan 'e gearspanning yn 'e hegerein ôf. Dêr hawwe se lykwols allinnich mar minachting foar, mei't de perfester-en-dy inkeld prate en yntrigearje, mar gjin aksje ûndernimme.
Yn in aparte ferhaalline yn it ferline wurde de eksploaten fan Xandis Pierce Amberhill folge, dy't by ien fan syn eardere aventoeren in ring mei in robyn yn 'e hannen krige dy't tûzenen jierren lyn fan 'e seekeningen west hat, dy't Sacoridia doe oerhearsken. Dy ring is in magysk foarwerp, dat Amberhill nei see ta driuwt. Mei syn feint, de eardere seerôver Yap, bedarret er úteinlik op in ûnbewenne eilân yn 'e noardlike see, dêr't er it skipsgrêf fan Askarion fynt, de lêste fan 'e seekeningen. Dat eilân is it domein fan Yolandhe, dy't Askarion syn leafste wie. Hja wurdt in 'seeheks' neamd, mar blykt letter in goadinne út in fergetten panteön te wêzen. Se is noch altyd like kreas as yn Askarion syn tiid, en Amberhill falt as in blok foar har. Wat lykwols minder is, is dat de geast fan 'e deade Askarion fia de ring Amberhill syn lichem binnenkrongen is, sadat er dat no diele moat.
Yn 'e takomst hie Karigan der fuort nei har besyk oan 'e útstalling fan dr. Silk by de perfester op oanstien om har te helpen en befrij har freon Lhean, en hy hie har frege om tiid sadat er mei syn meistanners oerlizze koe. No fertelt er har lykwols dat se it in te riskante ûndernimming fine, en boppedat ferbiedt er har om op eigen manneboet wat te dwaan. Hy ferjit dêrby lykwols dat Karigan net sa hearrich is as de froulju út syn eigen tiid. As er har letter trappearret wylst se har wapens byinoar siket, bedwelmet er har mei in doazis morfine. Hy hie ferwachte dat Cade him stypje soe yn syn besykjen om Karigan tsjin te hâlden, mar as Cade koarte tiid letter opdûkt, kin dy gjin begryp opbringe foar de dieden fan syn learmaster. Wylst se wurden krije, arrivearret de plysje mei man en macht: se binne ferret. (It is de bedoarne jonge Arhys, al lange tiid sa oergeunstich as wat op alle oandacht dy't de perfester oan Karigan joech, dy't har woldogger oanjûn hat.)
Wylst Cade mei de bewusteleaze Karigan fia in geheime útgong de wyk nimt, wachtet perfester Josston de plysje op. As dy binnenkringt yn it âlde fabrykspân dat hy en Cade brûke foar harren yllegale aktiviteiten, stekt de perfester it gebou, dêr't er ek tûnen fosfor en fetsjes buskrûd opslein hat, yn 'e brân, wêrnei't er himsels fan it libben berôvet. Cade nimt Karigan mei nei it hûs fan 'e timmerman Jaxon Booth, ien fan 'e lieders fan it ferset fan it miene folk. Wylst sy dêr bekomt fan har bedwelming, stelle hy en Jax plannen yn wurking om in opstân fan arbeiders en slaven te beävensearjen. Mei Luke, de koetsier en stâlfeint fan perfester Josston, sette Cade en Karigan in pear dagen letter ôf nei Gossham, de haadstêd fan it Serpintynske Ryk, dat op it plak leit fan Karigan har âlde bertestêd Corsa. Luke spilet de rol fan wynkeapman en Cade en Karigan (ferklaaid as jonge) binne syn feinten. It is harren doel om op 'e iene of oare manear it Keizerlik Paleis binnen te kringen en de keizer te deadzjen.
Wat se net witte, is dat Luke de jûns fan 'e perfester syn dea oppakt is, en dat er twongen wurdt om alles te dwaan wat de plysje fan him easket as er wol dat syn gesin yn 't libben bliuwt. De opstân yn Fabryksstêd, dy't persiis in dei nei de ôfreis fan Karigan en Cade begjinne soe, is sadwaande fan it begjin ôf oan al mislearre. De plysje pakt alle belutsenen op of sjit se dea. De autoriteiten witte ek dat Karigan en Cade ûnderweis binne nei de haadstêd, mar se binne nijsgjirrich om te sjen wat se dêr krekt sille en oft se ek noch oare meistanners hawwe, dat der wurdt foar soarge dat de reis nei Gossham sûnder swierrichheden ferrint. It giet sels sa glêdsjes, dat Karigan en Cade it spul op in stuit net mear fertrouwe, mar se hawwe gjin oare kar as om troch te setten. Underweis jouwe se einlings ta oan harren ferealens en krije se in relaasje.
Luitenant
Yn 'e Nederlânske kriichsmacht
(oansprektitels kursyf werjûn)
Mirror Sight
Mirror Sight
Oankommen yn Gossham tsjinnet Luke in fersyk yn om himsels foarstelle te meien oan 'e earste minister, Webster Ezmund Silk. Dat is de twahûndert jier âlde heit fan dr. Silk, dy't troch de keizer it ivige libben skonken is. It is dizze minister Silk dy't fierhinne ferantwurdlik is foar it bestjoer fan it Serpintynske Ryk, mei't de keizer sels om en om tsien jier sliept en tsien jier wekker is. Koarte tiid earder is de keizer nei net mear as acht jier sliep al wekker wurden, eat dat noch nea earder bard is. Der wurdt suggerearre dat er út 'e sliep helle is troch it yngripen yn syn tiid fan in âlde god (Westrion dy't Karigan dêrhinne brocht). Luke syn fersyk wurdt fansels honorearre, want minister Silk-en-dy wolle Karigan en Cade finzen nimme. Dat dogge se dan ek daliks nei't se yn it Keizerlik Paleis arrivearre binne. Cade wurdt oerlevere oan 'e boalen, wylst Karigan yn 'e hannen bedarret fan dr. Ezra Silk, dy't har al like fassinearjend fynt as dat perfester Josston har fûn. Hy slút har op by Josston syn tsjinstfaam Lorine en de jonge Arhys, dy't er nei Gossham ta meifierd hat om't er it geheim oangeande Arhys ûntraffelje wol.
By de keizer is ek dy syn ûnstjerlike liifwacht, de Ivige Beskermer, in man yn read harnas mei in helm dy't syn gesicht bedekt. As dyselde Karigan letter opsiket en syn helm ôfset, blykt it nimmen oars as har freon Fastion te wêzen, in Wapen en de persoanlike liifwacht fan kening Zachary. Hy fertelt har dat er by de fal fan Sacor-Stêd by de kening weirekke om't er keninginne Estora en har poppe yn feilichheid bringe moast (fan wa't Arhys ôfstammet), en dat er him letter by Amberhill jûn hat om te wekjen tsjin 'e ynfloed fan Mornhavon de Swarte. Karigan beseft dat se in machtige bûnsgenoat hat. As dr. Silk letter einlings oan har easken tajout en har meinimt nei Cade syn sel, beslút se dat it no of nea is, en besiket se Cade út te brekken. Dat slagget har mei har fermogen om harsels yn skimerige omstannichheden ûnsichtber te meitsjen en mei de help fan Fastion, dy't de bewekkers op 'e gong útskeakelet. Neitiid nimt Karigan de finzen dr. Silk mei om Lhean te befrijen, wylst Cade en Fastion, op oanstean fan Cade, omleech geane nei de djipste tsjerkers om Yolandhe út te brekken. Sadree't de heks losmakke is, begjinne har krêften werom te kearen.
Cade jout him by Karigan en Lhean yn it Keizerlik Museum (it 'tichthûs fan fergetten dagen') dêr't it diel fan 'e flier fan Kastiel Argenthyne leit mei de moannewizer (it 'skyltsje moanne') dy't Karigan earder al brûkt hat om nei it ferline te reizgjen. Dat is de wei nei hûs foar har en Lhean, en Cade, sa hiene se earder al ôfpraat, giet mei har. Fastion nimt Cade syn plak yn as de liifwacht fan Arhys. Underwilens hat Yolandhe de troanseal berikt, dêr't se ôfweeft mei minister Silk. Dêrnei giet se de konfrontaasje oan mei de keizer, dy't bestiet út twa mannen dy't se leavet en ien dy't se hatet. Mornhavon besiket har tsjin te kearen, mar Amberhill en Askarion keare harren tsjin him. Yolandhe is in goadinne fan 'e see, en it Keizerlik Paleis, dat op in eilantsje yn 'e haven fan Gossham boud is, leit op in kwetsber plak. It begjint oan alle kanten te oerstreamen, en boppedat roppe Amberhill en Askarion de fjoerspuiende draken op dy't it geheime wapen fan 'e seekeningen wiene. Fastion ûntflechtet it paleis mei Arhys en Lorine en ûntkomt krekt op 'e tiid foar't de draken oanfalle, net allinnich yn Gossham, mar yn it hiele Serpintynske Ryk.
Wylst it ryk einiget yn fjoer en wetter, ûntkomme Karigan, Lhean en Cade troch de tiid. Mar dan docht bliken dat immen dy't gjin magyske fermogens hat, net foàr syn tiid bestean kin. Cade kin net nei it ferline reizgje, en foarmet in anker dat ek Karigan derfan wjerhâldt nei har eigen tiid werom te kearen. As er dat foar it ferstân kriget, lit er har wolbewust los, sadat de ûntsette Karigan nei it ferline lutsen wurdt, wylst hysels nei syn eigen tiid weromsûgd wurdt. Karigan arrivearret yn 'e ytseal fan it Keninklik Kastiel yn Sacor-Stêd krekt as dêr in staasjediner plakfynt. Se materialisearret rjocht boppe itenstafel en ploft op 'e tafel del, ta grutte ûntsteltenis fan alle oanwêzigen. As har ferwûnings fersoarge binne en se harsels wer yn 'e hân hat nei it hertferskuorrende ferlies fan Cade, docht Karigan har ferslach oan kening en kaptein, mar har oantinkens oan har aventoeren yn 'e takomst begjinne al rillegau almar mear te ferdizenjen. Dat is it bewiis, neffens de Eletyske gesant Somial, dat se troch har weromkear yn har eigen tiid de takomst al sà feroare hat, dat wat se dêr belibbe hat, no nea barre sil.
Virginia Mayo
Virginia Mayo, wiere namme: Virginia Clara Jones (St. Louis, 30 novimber 1920 – Los Angeles, 17 jannewaris 2005), wie in Amerikaansk aktrise en fariëtee-artyste, dy't it bekendst wurden is troch har rollen yn ferskate komeedzjefilms, as tsjinspylster fan 'e akteur Danny Kaye. Yn 'e twadde helte fan 'e 1940-er jierren wie hja de bêstferkeapjende akteur fan filmstudio Warner Bros. Se spile ek in haadrol yn 'e mei in grut tal Oscars bekroande film The Best Years of Our Lives, út 1946.
Jonkheid en oplieding
Mayo waard yn 1920 berne yn St. Louis, yn 'e Amerikaanske steat Missoery, dêr't har famylje woartels hie dy't tebek giene nei it eigenste oanbegjin fan 'e stêd. Hja wie de dochter fan sjoernalist Luke Jones, dy't Ingelsk bloed hie, en dy syn frou, Martha Henrietta Rautenstrauch, dy't in húsfrou fan etnysk Dútsk komôf wie. Har muoike hie yn St. Louis in toanielkoalle, dêr't Mayo mei seis jier al hinne gie. Nei't se yn 1937 foar de middelbere skoalle slagge wie, wist se har earste aktearbaantsjes te bemachtigjen.
Har sweager, de fariëtee-artyst Andy Mayo, wie dêr sa fan ûnder de yndruk dat er har frege om op te treden mei syn teäterselskip, The Mayo Brothers. Dêrnei brocht se trije jier troch op toernee troch de hiele Feriene Steaten, wêrby't se as sprekstâlmaster en oanjouwer fungearre foar "Pansy it Hynder" (de bruorren Mayo yn in hynstepak). Yn 1941, doe't se ûnderwilens de artystenamme Virginia Mayo oannommen hie, krige se in rol op Broadway, yn it toanielstik Banjo Eyes.
Karriêre
Troch dat optreden op Broadway waard de oandacht fan filmprodusint Samuel Goldwyn op Mayo fêstige. Mei't er djip ûnder de yndruk rekke fan sawol har skientme as har talint, bea er har in kontrakt oan as filmaktrise. Ien fan 'e earste lytse roltsjes yn in Hollywood-film hie se yn 'e kaskreaker Jack London (1943). Dêryn spile ek har lettere man, akteur Michael O'Shea, mei wa't se op 'e set yn 'e kunde kaam. Har earste haadrol hie Mayo yn The Princess en the Pirate (1944), as tsjinspylster fan komyk Bob Hope. Har meast súksesfolle wurkrelaasje wie lykwols mei in oare komyk, Danny Kaye, mei wa't se û.m. spile yn Wonder Man (1945), The Kid from Brooklyn (1946) en it grutte súkses The Secret Life of Walter Mitty (1947).
Yn 'e dramafilm The Best Years of Our Lives (1946) spile Mayo de deune en ynklauwerige Marie Derry, wêrmei't se folslein yngie tsjin it stereotype byld dat der fan har ûntstien wie. Lykwols wie de film in grut súkses: hy wûn njoggen Oscars, wêrûnder dy foar bêste film, en hy brocht de grutste winst binnen fan alle films yn Hollywood sûnt Gone with the Wind (1939). Oan 'e ein fan 'e 1940-er jierren, op it hichtepunt fan har rom, waard Mayo beskôge as it toanbyld fan 'e tsjeppe Hollywood-aktrise; neffens in rûnom publisearre ferhaal soe de doetiidske sultan fan Marokko, Mohammed VI, sein hawwe dat har skientme it bewiis wie fan it bestean fan God.
Tsjin 'e 1960-er jierren wie Mayo har populariteit flink belune, hoewol't dat har der net fan wjerhold om troch te gean mei aktearjen. Feitliks wurke hja troch oant 1997, doe't hja 77 jier wie. Ien fan 'e lêste promininte rollen fan harres spile se yn 'e film Fort Utah, út 1967. Yn 'e 1970-er en 1980-er jierren hie Mayo noch ferskate gastrollen yn tillefyzjesearjes as The Love Boat, Remington Steele, Murder, She Wrote en de soapsearje Santa Barbara. Mayo wie ien fan 'e earste Hollywood-akteurs dy't in stjer krigen op 'e Hollywood Walk of Fame oan Hollywood Boulevard.
Priveelibben
Virginia Mayo troude yn 1947 mei kollega-akteur Michael O'Shea, in houlik dat duorre oant O'Shea syn ferstjerren yn 1973. Se krigen ien bern, Mary Catherine O'Shea (1953). It gesin wenne tsientallen jierren lang yn Thousand Oaks, yn Kalifornje. Doe't se op jierren kaam, lei Mayo har ta op har leafhawwerij, keunstskilderjen, en wie se sljocht mei har trije beppesizzers, allegearre jonges.
Under ynfloed fan aartsbiskop Fulton J. Sheen bekearde se har ta de Roomsk-Katolike Tsjerke. Op polityk mêd wie se in lid fan 'e Republikeinske Partij; se stipe Richard Nixon by de presidintsferkiezings fan 1968 en fan 1972, en Ronald Reagan, mei wa't se befreone wie, by de ferkiezings fan 1980.
Ferstjerren
Virginia Mayo ferstoar yn jannewaris 2005, yn 'e âlderdom fan 84 jier, oan longûntstekking komplisearre troch hertproblemen. Se waard beïerdige njonken har man te Westlake Village, yn Kalifornje.
Frank B. Linderman
Frank B. Linderman (folút: Frank Bird Linderman; Cleveland (Ohio), 25 septimber 1869 – Santa Barbara (Kalifornje), 12 maaie 1938) wie in Amerikaansk folkekundige, publisist en politikus. Hy sette him yn Montana nei wenjen en stried foar lykberjochtiging foar de Yndianen.
Jonkheid en oplieding
Linderman waard yn 1869 berne yn Cleveland, yn 'e Amerikaanske steat Ohio, as de soan fan James Bird Linderman en dy syn frou Mary Ann Brannan. Hy wie fan mingd Dútsk, Iersk en Ingelsk etnysk komôf. Linderman genoat syn ûnderwiis oan skoallen yn Ohio en Illinois, wêrûnder it Oberlin Kolleezje yn Oberlin (Ohio), foar't er yn 1885 mei sechstjin jier nei Montana ferfear.
Karriêre
Linderman sette him yn Montana nei wenjen oan 'e igge fan 'e Flathead-mar, yn it noardwesten fan 'e steat, dêr't er de libbenswize fan 'e pleatslike Yndianen oannaam. Om harren better begripe te kinnen learde er himsels de Flakte-Yndiaanske Gebeartetaal oan, wêrmei't der de bynamme 'Gebeartesprekker' (Sign-talker) wûn. Fan 1893 oant 1897 wenne en wurke Linderman yn Butte, wêrnei't er ferskate jierren yn Brandon tahold. Omtrint 1900 ferhuze er nei Sheridan, dêr't er wurksum wie as û.m. analist fan metaalerts, ferkeaper fan meubulêr en sjoernalist. Ek wenne er skoften yn Demersville (no Kalispell) en yn Helena.
Fan 1903 ôf fertsjintwurdige Linderman Madison County yn it Steatskongres fan Montana. Fan 1905 oant 1907 beklaaide er it amt fan ûndersteatssiktaris. Letter waard troch syn krewearjen yn 1916 it Rocky Boy's Yndianereservaat stifte foar de Odjibwe- en Kry-Yndianen yn Montana. Yn 1924 besocht Linderman in sit yn 'e Amerikaanske Senaat te bemachtigjen. Hy wûn de foarferkiezings fan 'e Republikeinske Partij, mar ferlear neitiid by de eigentlike ferkiezings fan syn sittende Demokratyske tsjinstanner Thomas J. Walsh.
Neitiid lei Linderman him benammen ta op it skriuwen en publisearjen fan folkekundige non-fiksjewurken oer de Yndianen fan Montana. De bekendsten dêrfan wiene American: The Life Story of a Great Indian - Plenty-coups, Chief of the Crows, út 1930, oer it Krieske opperhaad Mannich Kûp, en Red Mother, út 1932, oer de Krieske medisynfrou Moai Skyld. Dat lêste wurk wie wierskynlik de earste publisearre beskriuwing fan in froulik Yndiaansk libben ea, en waard yn 2003 werútjûn ûnder de titel Pretty-Shield: Medicine Woman of the Crows.
Ferstjerren
Linderman kaam op 12 maaie 1938, yn 'e âlderdom fan 68 jier, te fersjerren yn it Kalifornyske Santa Barbara.
Grutte Priis Formule 1 fan Belgje 2020
Utslaggen fan de Grutte Priis Formule 1 fan Belgje 2020 yn Stavelot op 30 augustus 2020. It wie de sânde race fan 17 races fan de Formule 1 yn 2020. Hy waard op it Sirkwy fan Spa-Francorchamps hâlden. De race waard hâlden oer 44 omgongen, op it 7 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 308 kilometer.
Solaris Books
Solaris Books is in Britske útjouwerij dy't fêstige is yn it Ingelske Oxford, en dy't him taleit op 'e publikaasje fan science fiction- en fantasyliteratuer. It bedriuw makket tsjintwurdich ûnderdiel út fan Rebellion Developments.
Skiednis
Solaris Books waard yn febrewaris 2007 oprjochte as in ymprint fan BL Publishing, as in trêde ymprint fan dy útjouwerij njonken Black Library en it doetiidske Black Flame. Yn antwurd op 'e fraach nei it wêrom fan 'e nije ymprint sei George Mann, fan BL Publishing, dat der tusken de grutte útjouwerskorporaasjes en de lytse, ûnôfhinklike útjouwerijkes ornaris gjin romte oerbliuwt foar de midden, en dat Solaris in platfoarm wurde soe foar begjinnende auteurs en auteurs mei beheinde lêzerstallen.
Yn septimber 2009 waard Solaris Books oernommen troch Rebellion Developments, in útjouwerij dy't ek strips en grafyske romans publisearret ûnder de ymprint 2000 AD en sjenrefiksje ûnder de ymprint Abaddon Books. Solaris kaam doe ûnder it bewâld te stean fan Abaddon-haadredakteur Jonathan Oliver, dy't oan beide ymprints parallel lieding joech. Oan it belied fan Solaris feroare nei de oername suver neat, en de besteande relaasje mei de skriuwers bleau beholden.
Yn augustus 2010 kaam de 73ste titel fan Solaris út. Under de auteurs dy't har wurk by Solaris publisearre hawwe, binne Emily Gee, Simon R. Green, Paul Kearney, Gail Z. Martin en Juliet E. McKenna.
Lisieux
Lisieux is in stêd en gemeente yn it Frânske departemint Calvados, yn de regio Normandje. Lisieux leit oan de Touques. It is in ûnderprefektuer fan de Calvados en it haadplak fan it arrondissemint Lisieux en fan trije kantons. Ek is Lisieux it wichtichste plak fan it Pays d'Auge. De stêd is in katolyk beafeartsplak foar de hillige Theresia fan Lisieux.
Lokaasje
Lisieux leit op it plak dêr't de Touques en ferskillende sydrivieren gearrinne: de Orbiquet, de Cirieux en de Graindain.
De stêd leit yn it hert fan it Pays d'Auge, wêrfan't Lisieux de haadstêd is. It leit midden yn it foar Normandje karakteristike kûlissenlânskip, dêr't fral molkkij greidzje en siderapels (dêr't sider en de drank calvados fan makke wurdt) teelt wurde.
Skiednis
Lisieux is de âlde haadstêd fan it Gallyske folk de Lexovii. Nei de fal fan it Romeinske Ryk waard de stêd in biskopsstêd. De biskoplike sit waard ferlitten en bleau in skoftke leech by de ynfallen fan de Wytsings. Yn de 10e iuw waard de stêd plondere troch Rollo, de earste hartoch fan Normandje. Yn de hartogelike tiid waard in romaanske katedraal boud, dy't letter ferfongen is troch in goatyske katedraal. Oan it begjin fan de Hûndertjierrige Kriich waard de stêd op 2 augustus 1346 troch troepen fan Edwert III ferneatige.
Nei de hillichferklearring fan karmelitesse Sint-Theresia waard op ien fan de heuvels om Lisieux de grutste Frânske tsjerke fan de 20e iuw boud: de basilique Sainte-Thérèse. De neobyzantynske tsjerke ferkrong al gau de âlde katedraal, dy't in parochytsjerke waard. De devoasje ta de hillige Sint-Theresia, dy't yn de Karmel fan Lisieux wenne, makke fan Lisieux it op ien nei wichtichste beafeartsplak fan Frankryk. Allinne Lourdes wurdt noch drokker besocht.
Oant 1944 wie Lisieux ryk oan smelle strjitsjes mei midsiuwske fakwurkhûzen en fersierde gevels, mar op 6 en 7 juny waard de stêd troffen troch alliearde bombardeminten. Mear as 800 minsken kamen by it kriichsgeweld om en de stêd waard foar twatredde ferneatige. Under de gebouwen dy't ferlern gyngen wie ek it kleaster fan de benediktinen, tweintich nonnen liet it libben. De stêd waard op 23 augustus 1944 befrijd.
Yn 1960 waard de oanbuorjende stêd Saint Jacques by Lisieux foege.
Op 2 juny 1980 kaam paus Jehannes Paulus II nei Lisieux by syn earste besite oan Frankryk om te bidden by de tome fan Sint-Theresia.
Sudertsjerke (Drachten)
De Sudertsjerke is in tsjerkegebou yn Drachten, gemeente Smellingerlân, yn Fryslân.
Beskriuwing
De krústsjerke mei portaal en de besiden steande toer waard werd yn 1924-1925 boud neffens plannen fan J. Bosma. Ta de bou waard besletten doe't de Noardertsjerke nei in pear ferbouwings docht te lyts wie om it oanwinnend tal grifformearde leden te herbergjen. De grifformearde tsjerke en pastorij, in ûntwerp fan arsjitekt T. van der Kooi, binne in gemeentlik monumint.
It oargel út 1904 waard makke troch Maarschalkerweerd & Soan foar de Adelstsjerke (sloopt yn 1984) yn Ald Beets. It oargel waard yn 1957 oerbrocht troch de firma Reil. Dêrfoar fersoarge it korps Crescendo 34 jier lang de begelieding fan de gemeentesang.
Yn 2021 waard de tsjerkeseal hielendal ferboud. De grutste feroaring wie it fuortheljen fan de kreake mei fan gefolgen dat de tsjerke in stik ljochter waard. It liturgysk sintrum waard fergrutte en krige in rûne foarm yn't plak fan in fjouwerkante. It meubulêr fan it liturgysk sintrum waard ferfongen troch dat fan de Menorah dy't yn 2021 troch de Protestantske Gemeente Drachten ôfstjitten waard.
Vlamertinge
left|100px|thumb|It [[wapen (heraldyk)|wapen fan Vlamertinge.]] thumb thumb thumb thumb Vlamertinge is in doarp yn de Belgyske provinsje West-Flaanderen en in dielgemeente fan de stêd fan Iper. It doarpssintrum fan Vlamertinge leit krekt bûten it stedssintrum fan Iper, oan de haadwei N38 nei de deunby leine stêd Poperinge. Neist it stêdssintrum fan Iper sels, is Vlamertinge de grutste dielgemeente fan Ypres. Yn it westen fan Vlamertinge, oan de wei nei Poperinge, leit de buorskip Brandhoek.
Skiednis
De âldste gegevens oer Vlamertinge datearje út 'e Midsiuwen. Yn 857 waard in kapel boud. Yn 970 waard Iper ferwoaste en baarnde de kapel fan Vlamertinge ôf. It âldste oerlevere dokumint dêr't de namme Flambertenges yn foarkomt, is in akte út it jier 1066. Boudewyn fan Risel, greve fan Flaanderen, syn frou Adela en harren soan Boudewyn, skonken yn dy akte lânerijen oan it kapittel Sint-Pieters yn Risel, dy't foar in tsiendepart yn Elverdinge en foar in tsiendepart yn Vlamertinge leine: In territorio Furnensi, in villa Elverzenges, decinam unam; Flambertenges decinam similiter unam.
Under it ancien régime wie Vlamertinge in hearlikheid fan Veurne-Ambacht. It hie yn dy tiid in protte te lijen ûnder de belegerings fan it deunby leine Iper.
Yn 'e Earste Wrâldoarloch waard it hiele doarp Vlamertinge ferwoaste troch bombardeminten. Yn 1944 waard Vlamertinge yn de Twadde Wrâldoarloch befrijd troch in Poalske pânserdifyzje.
Geografy
Vlamertinge leit 17 meter boppe seenivo. De gemeente grinzget yn it easten oan Iper, yn it súdeasten oan Voormezele, yn it suden oan Kemmel en Dikkebus, yn it súdwesten oan Reningelst, yn it westen oan Poperinge, yn it noarden oan Elverdinge en yn it noardeasten oan Brielen.
Eksplosyf
In eksplosyf (mt.: eksplosiven; fan it Frânske explosif) of springstof is in reäktive stof mei in grutte hoemannichte potinsjele enerzjy dy't ûnder de juste omstannichheden in ûntploffing feroarsaakje kin: in hommels frijkommen fan lûd, ljocht, hjitte en hege druk. In springstoflading is in ôfmetten hoemannichte eksplosyf materiaal, dy't út ien yngrediïnt bestean kin, mar ek út in mingsel fan twa of mear stoffen. It begryp 'eksplosyf' moat net betize wurde mei stoffen dy't net ûntplofber, mar inkeld ûntbrânber of brânber binne, sûnder dat se dêrby ûntploffe (kinne). Dat ferskil is lykwols soms dizenich, mei't beskate stoffen ûnder guon omstannichheden ûntbrânber of brânber binne, mar ûnder oare omstannichheden ûntplofber.
By de potinsjele enerzjy dy't opslein is yn in beskaat soarte eksplosyf kin it gean om (bygelyks):
Der binne twa kategoryen eksplosive materialen, yndield neffens de faasje fan ekspânsje nei de ûntploffing. As dy ekspânsje supersoan is (flugger giet as de faasje fan it lûd), sprekt men fan in heecheksplosyf, en de ûntploffing wurdt dan in detonaasje neamd; as de ekspânsje subsoan is (minder fluch giet as de faasje fan it lûd), sprekt men fan in leecheksplosyf, wêrby't de ûntploffing in deflagraasje hjit. Springstof kin ek yndield wurde nei syn gefoelichheid. Gefoelige stoffen dy't maklik ta ûntploffing brocht wurde kinne troch in relatyf lytse hoemannichte druk of hjittens, wurde primêre eksplosiven neamd. Stoffen dy't relatyf ûngefoelich binne, en dêrtroch in stik feiliger, wurde sekundêre of tertiêre eksplosiven neamd.
Der bestiet in breed ferskaat oan stoffen dy't it fermogen hawwe om te ûntploffen; folle minder wurde spesifyk produsearre om as eksplosiven brûkt te wurden. De soarten springstof dy't dêr net foar útornearre binne, is yn 'e regel wat mei: se binne te gefaarlik, te gefoelich, te giftich, te djoer of te ynstabyl of falle te gau of te maklik útinoar.
Sjenrefiksje
Sjenrefiksje, ek wol populêre fiksje neamd, is in oerkoepeljende beneaming dêr't alle foarmen fan fiksje ûnder beflapt wurde dy't net ta de mainstream-literatuer hearre. Foarbylden binne: aventoereromans, chicklit, detektiveferhalen, fantasy, Goatyske romans, histoaryske romans, horror, romantyske fiksje, science fiction, skrillers en westerns. Der wurdt faak in skieding oanbrocht tusken sjenrefiksje en de "literatuer" (wêrfan't dy lêste kategory dan mear prestiizje hat), en yn "literêre" fermiddens sjocht men faak op sjenrefiksje del. Nettsjinsteande dat makket sjenrefiksje gebrûk fan persiis deselde eleminten as literatuer, dy't lykwols brûkt wurde om in oarsoartich ferhaal te skriuwen.
Hans Asperger
Hans Asperger (Hausbrunn, 18 febrewaris 1906 – Wenen, 21 oktober 1980) wie in Eastenryksk bernedokter dêr't it syndroom fan Asperger nei neamd is.
Asperger wie de earste dy't, yn 1944, in definysje publisearre oer it syndroom dat letter nei him neamd wurde soe. Hy murk yn fjouwer jonges in gedrachspatroan en in patroan fan bepaalde feardichheden op dy't hy omskreau mei de term "autistyske psychopaty (autistysk = "sels", psyche = "geast" en pathos = "lijen" of "sykte"). It patroan dat hy omskreau besloech ûnder oare "in gebrek oan ynlibbingsfermogen, bytsje feardichheden om freonskippen te sluten, iensidige konversaasje, enoarme belangstelling yn bepaalde saken en ûnhandige bewegings". Asperger neamde bern mei dit syndroom sels "lytse professors", omdat se tige detaillearre oer harren eigen favorite ûnderwerp prate koene (dit wurdt ûnder autisten "fiepen" neamd).
Hy wie derfan oertsjûge dat in soad fan dizze bern sadree't se folwoeksen wiene harren bysûndere talint ek brûke soene. Hy folge ien bern, Fritz V., duorjende syn libben. V. waard in professor yn de astronomy en korrizjearre in flater yn it wurk fan Newton dy't him as bern al opfallen wie.
De positive benadering fan Hans Asperger stiet yn skerp kontrast ta de omskriuwing dy't Leo Kanner fan autisme joech, wylst beiden yn essinsje deselde oandwaning omskreaune.
Nei't skynt fertoande Hans Asperger as bern it gedrach dat letter nei him neamd wurde soe. Hy waard omskreaun as in ienlik en ôfstanlik bern bern dat muoite hie mei om freonen te meitsjen. Hy wie ynteressearre yn taal, benammen yn de Eastenrykske dichter Franz Grillparzer, út waans wurk hy geregeldwei foar syn klasgenoaten sitearre, hoewol't dy dêr gjin belangstelling foar hiene.
Asperger ferstoar eardat it syndroom algemiene erkenning krige. Dit kaam benammen trochdat it grutste diel fan syn wurk yn it Dútsk wie en net folle oersetten wie. De earste dy't de term "syndroom fan Asperger" yn in publikaasje neamde wie de Britske ûndersykster Lorna Wing. Har ûndersyk Asperger's syndrome: a clinical account, waard yn 1981 publisearre en smiet in heul oar ljocht op it oant dan ta akseptearre model fan autisme omskreaun troch Leo Kanner yn 1943.
List fan planetoïden 85501-85600
Dit is in list fan planetoïden 85501-85600.
Tsjerke fan Harkstede
De Tsjerke fan Harkstede is in protestantsk tsjerkegebou út it ein fan de 17e iuw.
Skiednis
De earste tsjerke op it plak datearre út de midsiuwen en stie likernôch 10 meter fan de toer ôf. De hjoeddeiske tsjerke fan fjouwer traveeën en in trijesidich eastlik koer waard boud nei't dy tsjerke yn 1691 ôfbrutsen waard. Henric Piccardt, boarchhear fan 'Klein Martijn', naam yn 1690 dêrta it beslút. Hy liet de healwei de 13e iuw boude toer lykwols stean, dy't noch lang tsjinne om minsken yn finzen te hâlden. De boarchhear liet mei syn frou Anna Elisabeth Rengers de nije goatyske tsjerke ûnder lieding fan Henric Coeur en Geert van der Aa tsjin de âlde toer oan bouwe. Yn 1700 waard de tsjerke yn gebrûk nommen.
Piccardt liet foar him en syn frou yn de nijbou tagelyk in wurkkeamer en in mausoleum ûnderbringe. Nei harren ferstjerren yn 1704 en 1712 binne harren balseme lichems yn dat mausoleum byset. Yn 1712 waard fan deselde famylje in famke fan 12 jier yn it mausoleum byset, sadat der tsjintwurdich trije kisten steane. It is nei alle gedachten de iennige Nederlânske tsjerke, dêr't de opdrachtjouwer ek in wurkkeamer hie. Boppe de tagong is in stien oanbrocht mei de wapens fan Piccardt-Rengers. Dêrboppe is in stien mei in foarstelling fan Elía en Jehannes de Doper dy't in offer bringe. De tsjerke is yn 2019 restaurearre.
Njonken de monumintale tsjerke is in modern tsjerklik sintrum boud dat de namme 'De Graankorrel' krige. Tsjerketsjinsten wurde wikseljend fierd yn it nije sintrum en de monumintale tsjerke.
Ynterieur
Yn de tsjerke is de bank foar de famylje Piccardt noch oanwêzich. Op de ferdjippinjg dêrboppe wurke Piccard en njonken de hearebank wie in romte foar min mei in húske. Yn 1695 waard in brânskilderd raam mei in tekst set, dêr't Piccardt en de frou harren 'heer en vrouw deser kerck en plaetse' neame.
De âlde klok fan de toer waard yn de Twadde Wrâldkriich troch de besetter foardere. De hjoeddeiske klok waard yn 1948 getten.
Oargel
It oargel is yn 1696 boud troch Arp Schnitger. Nei de ferbouwing troch Marten Eertman yn 1908 bleau der net in soad fan it oarspronklike ynstrumint oer. De oargelkas fan Allert Meijer bleau by de feroarings fan 1908 sparre. In diel fan it âlde piipwurk fan Schnitger waard by it oargel fan 1908 op 'e nij brûkt.
Minderjierrige
In minderjierrige is in persoan (wetlik betitele as in bern) dy't jonger is as in beskate âldens, en dêrom (noch) net deselde rjochten en plichten ûnder de wet hat as in folwoeksene (of mearderjierrige). Sokke bern wurde wetlik as wilsûnbekwaam beskôge en kinne dêrom net frij oer har eigen persoan en eigendommen beskikke. Hja steane ûnder it âlderlik gesach (dat útoefene wurdt troch harren âlden) of ûnder in oare foarm fan fâdij oant se mearderjierich wurde. De bedoeling hjirfan is om bern te beskermjen tsjin harren eigen brekme oan ûnderfining en dryst hâlden en dragen, en teffens tsjin útrûpeling troch kweawollende folwoeksenen. De steat fan it minderjierrich wêzen wurdt oantsjut as minderjierrigens of minderjierrichheid. Oant hokker âldens oft bern minderjierrich bliuwe, kin fan lân oant lân ferskille, mar is yn 'e Westerske wrâld oer it algemien 18 jier.
Finânsjes
De âlden of fersoargers regelje foar minderjierrigen (hoewol mooglik wol mei ynspraak fan dyselde minderjierrigen) û.m. it wetlike wen- of ferbliuwplak, de sûnenssoarch (oant 14 jier) en finansjele saken. Op dat lêste mêd hawwe de âlden of fersoargers it behear oer goed en guod as minderjierrigen bgl. in hûs, grûnbesit of jild fan harsels hawwe, hoewol't se dy besittings net ferkeapje kinne sûnder tastimming fan 'e rjochtbank. Minderjierrigen kinne fierders gjin beërf oanfurdzje (dat dogge de âlden of fersoargers foar harren) of skinkings dwaan. Wol kinne se (yn Nederlân) fan 16 jier ôf yn in testamint oer de helte fan harren goed en guod beskikke. Om't minderjierrigen wilsûnbekwaam achte wurde te wêzen, binne de âlden of fersoargers oanspraaklik foar de skea dy't se oanrjochtsje by ûngemakken (bygelyks as se by it fuotbaljen earne in bal troch it rút traapje).
Utnaaien
Minderjierrigen dy't fan hûs fuortrinne, kinne op fersyk fan 'e âlden of fersoargers troch de plysje opspoard wurde. As der it fermoeden bestiet dat der in earnstige reden is foar it útnaaien (lykas bernemishanneling, bernemisbrûk of ynsest), wurde se lykwols net twongen om by de âlden of fersoargers werom te kearen. Ynstee dêrfan sille se (yn Nederlân) yn sokke gefallen oerdroegen wurde oan 'e jongereinsoarch, dy't mei de âlden of fersoargers bemiddelje sil of de rjochter freegje sil om maatregels te nimmen. De rjochter kin de âlden dan út 'e âlderlike macht sette of de fersoargers de fâdij ûntnimme. De minderjierrigen sille yn sokke gefallen yn in opfangtehûs of in pleechgesin telâne komme. As lykwols bliken docht dat minderjierrigen sûnder earnstige problemen yn 'e thússitewaasje fan hûs fuortlokke binne troch bûtensteanders, kinne dy lêsten, lykfol hokker reden oft se ek foar harren dieden hiene, ferfolge wurde foar ûntlûking oan it âlderlik gesach, wat yn Nederlân in strafber misdriuw is.
Oare rjochten en plichten
Minderjierrigen binne yn 'e measte (Westerske) lannen fan likernôch 6 oant 18 jier learplichtich, en moatte dêrta ûnderwiis folgje troch nei skoalle te gean. It rjocht fan minderjierrigen op in eigen priveelibben is foar harren âlden of fersoargers oer tige beheind, en hinget ôf fan 'e romte dy't de âlden of fersoargers harren datoangeande biede. Dy kinne nammentlik, as se dat wolle, it near lizze op beskate aktiviteiten, lektuer of de omgong mei freonen. Teffens kinne se relaasjes en korrespondinsje fan minderjierrigen ûnder harren fâdij kontrolearje en regulearje. It iennichste wat de âlden op dat mêd wetlik net dwaan meie, is de omgong mei de pakes en beppes ferbiede. Op it mêd fan it strafrjocht binne der spesjale regels foar minderjierrigen, dy't datoangeande yn West-Jeropa ûnder it jeugdstrafrjocht falle ynstee fan ûnder it reguliere strafrjocht.
As minderjierrigen (yn Nederlân) in houlik slute wolle foar't se 18 jier binne, hawwe se dêrfoar ferlet fan 'e ynstimming fan harren âlden of fersoargers. Boppedat moat der sprake wêze fan swierwêzen of fan in eigen bern dat al berne is. (Dit is in wetlik oerbliuwsel fan 'e tiid dat it in grutte skande wie as in bern bûten it houlik berne waard.) As de âlden of fersoargers yn sa'n sitewaasje gjin tastimming jouwe, kin de rjochter harren yn it ûngelyk stelle en it houlik dochs noch trochgean litte. As minderjierrigen trouwe, wurde se foar de wet automatysk mearderjierrich, ek al binne se dan noch gjin 18 jier. Ek in allinnichsteande mem fan tusken de 16 en 18 jier kin yn Nederlân mearderjierrich ferklearre wurde, om't foar dat foar de opfieding fan har bern foar guon saken nedich is of fan pas komt.
Minimumleeftydsgrinzen
Foar in protte aktiviteiten dy't rûnom as skealik beskôge wurde (drinken fan alkohol, smoken) of wêrfoar't in beskate mjitte fan folwoeksen ynsjoch nedich is (autoriden, stimmen) besteane yn 'e measte lannen minimumleeftydsgrinzen. Faak falle dy gear mei de oergong fan minderjierrigens nei folwoeksenens, mar soms ek net.
Yn Nederlân leit de grins tusken minder- en mearderjierrigens op 18 jier, al wie dat oant 1986 noch 21 jier. Yn 'e measte oare lannen leit dy grins ek by 18 jier, lykas yn Belgje, Dútslân, Itaalje, Kroaasje, Ingelân, Wales, Noard-Ierlân, de Feriene Steaten, Austraalje, Brazylje, Kolombia, Meksiko, Yndia, de Filipinen en de Kanadeeske provinsjes Alberta, Kebek, Manitoba, Ontario, Prins Edwardeilân en Saskatchewan. Yn Skotlân is men mei 16 jier al mearderjierrich, yn 'e Kanadeeske provinsjes en territoaria Britsk-Kolumbia, Yukon, Nijfûnlân en Labrador, Nij-Breunswyk, Nij-Skotlân, Nûnavût en de Noardwestlike Territoaria mei 19 jier, en yn Japan, Nij-Seelân, Tailân en Taiwan pas mei 20 jier.
Yn 'e measte lannen (wêrûnder Nederlân) is 18 jier de minimumleeftyd om te stimmen, en kriget men dan it stimrjocht, wêrnei't men dielnimme kin oan ferkiezings. Der wurdt al jierrenlang oer diskusjearre om dy leeftydsgrins omleech te bringen nei 16 jier, mar dat is oant no (2017) ta noch net bard. Yn 'e measte lannen (wêrûnder Nederlân) is 18 jier ek de minimumleeftyd om te autoriden, en mei men dan pas selsstannich in auto bestjoere op 'e iepenbiere wei (as men teminsten yn it besit is fan in rydbewiis). Yn 'e Feriene Steaten mei dat lykwols al mei 16 jier. De minimumleeftyd om te trouwen is yn Nederlân fêststeld op 18 jier, mar leit yn guon ûntwikkelingslannen in stik leger en is dêr faak ferskillend per geslacht (yn sokke gefallen foar famkes leger as foar jonges, en net selden mar 15 jier).
Ek is yn Nederlân 18 jier de minimumleeftyd om alkohol te drinken en de minimumleeftyd om te smoken, en mei men dan dus pas alkoholyske dranken keapje en drinke en smokersguod keapje en opsmoke. Dy leeftydsgrins is per 1 jannewaris 2014 omheechhelle fan 16 jier om komasûpen tsjin te gean, mei desastreuze gefolgen, om't minderjierrigen no temûk en sûnder lykfol hokker tafersjoch drinke (en smoke). Yn 'e Feriene Steaten leit de leeftydsgrins foar it drinken fan alkohol frjemd genôch op 21 jier (eat dêr't trouwens nimmen him dêr oan hâldt).
Fierders kenne in protte lannen in minimumleeftyd foar seksueel kontakt. Yn Nederlân leit dy leeftydsgrins op 16 jier. In folwoeksene dy't seksueel kontakt hat mei in minderjierrige fan ûnder de sechstjin hat, is strafber om't in bern fan dy âldens noch net achte wurdt dêr op eigen manneboet tastimming foar jaan te kinnen. As de seksuële partner lykwols fan deselde âldens is (bgl. de iene 14 jier en de oare 15 jier), dan lit men soks wol faak gewurde. Yn 'e Feriene Steaten sprekt men fan statutory rape (in foarm fan ferkrêfting) by seksueel kontakt tusken in folwoeksene en in minderjierrige, ek al giet it dêrby om in jonge fan achttjin en in famke fan santjin dy't ferkearing hawwe. Yn Angoala en in grut tal dielsteaten fan Meksiko is minimumleeftyd foar seksueel kontakt 12 jier. Yn Jeropa is it sa regele:
Jerry Rawlings
Jonkheid en oplieding
Rawlings waard yn 1947 berne as Jerry Rawlings John yn Accra, de haadstêd fan 'e Britske koloanje Goudkust, yn West-Afrika. Hy wie de soan fan James Ramsey John, in etnysk Skotske skiekundige út Castle Douglas yn Kirkcudbrightshire, en dy syn frou Victoria Agbotui, in etnyske Ewee út Dzelukope yn 'e Goudkustske provinsje Keta. Doe't Rawlings tsien jier wie, waard de Goudkust yn 1957 ûnôfhinklik ûnder de namme Gana. Hy folge fuortset ûnderwiis oan it Achimota Kolleezje yn Accra, dêr't er yn 1967 slagge foar syn eineksamens.
Neitiid learde Rawlings fierder oan 'e Ganeeske militêre akademy te Teshie en melde er him oan foar de Ganeeske Loftmacht. By dy oanmelding waard by fersin syn namme feroare troch dat syn middelnamme, Rawlings, dy't yn it Ingelsk eins mear in efternamme liket, en syn efternamme, John, dy't folle mear foarkomt as foarnamme, omwiksele waarden. Sûnt stied er bekend as Jerry John Rawlings. Yn maart 1968 waard er stasjonearre yn Takoradi, yn 'e Westlike Regio fan Gana, dêr't er syn oplieding fuortsette. Yn jannewaris 1969 studearre er mei goed gefolch ôf oan 'e militêre akademy en kaam er by de loftmacht as piloat-ofsier en fleander fan 'e Sûchoj Sû-7-strieljager.