cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Adda fan Bernisia
Fierders is der neat oer Adda bekend. Saakkundigen ferskille fan miening oer de folchoarder en regearjierren fan de keningen tusken de dea fan Ida en it begjin fan Æthelfrith syn regear (592/593).
Auguste Brizeux
Auguste Brizeux (Frânske útspr.: [oˈɡyst bʁiˈzø], likernôch: "oo- gúst bchy- zeu "; Bretonsk: Aogust Brizeug; folút: Julien Auguste Pélage Brizeux; Lorient, 12 septimber 1803 – Montpellier, 3 maaie 1858) wie in Frânsk dichter fan etnysk Bretonsk komôf. Syn wichtichste wurken wiene Marie en Le Bretons, beide yn it Frânsk, mar hy dichte ek yn it Bretonsk. Tsjintwurdich wurdt Brizeux wol sjoen as de heit fan 'e moderne Bretonske literatuer.
Jonkheid en oplieding
Brizeux waard yn 1803 berne yn Lorient, yn it Frânske departemint Morbihan, dêr't er grutbrocht waard troch Bretonsktalige âlden. It sizzen is dat er út in famylje kaam dy't fan oarsprong Iersk wie, hoewol folslein ynboargere yn Bretanje. Brizeux studearre rjochten en waard abbekaat, mar syn leafde lei by de poëzij en oare skriuwerij.
Wurk en dea
Yn 1827 skreau Brizeux yn 'e mande mei Philippe Busoni in toanielstik op rym yn 'e foarm fan in komeedzje yn ien bedriuw, dat Racine hiet. It waard op 27 desimber fan dat jier foar it earst opfierd yn it Théâtre Français yn Parys.
Brizeux lei him lykwols benammen ta op poëzij. Syn wichtichste wurken wiene Marie, út 1832, en Le Bretons, út 1845. Marie wie in lofsang op it plattelânsbestean yn Bretanje, wylst Brizeux foar Le Bretons ynspiraasje fûn yn 'e folkloare en leginden fan syn heitelân. Beide dichtwurken wiene yn it Frânsk, mar Brizeux skreau ek yn syn memmetaal, it Bretonsk, bgl. de dichtbondel Telenn-Arvor en de samling sprekwurden en siswizen Furnez Breiz. Hoewol't er grutbrocht wie yn it Kernevysk, it dialekt fan 'e krite Cornouaille, brûkte er dêrfoar it iere besykjen om ta in Bretonske standerttaal te kommen dat troch Jean-François Le Gonidec ûntwurpen wie.
In oar bekend wurk fan Brizeux, it epos La chasse du Prince Arthur, wie basearre op it koarte libben fan hartoch Arthur I fan Bretanje (1187-1203), dy't fermoarde waard troch kening Jan fan Ingelân. Syn Histoires poétiques, út 1855, waard bekroane troch de Académie française.
In reis as jongfeint nei Itaalje, yn it selskip fan Auguste Barbier, makke grutte yndruk op Brizeux, en in twadde besyk oan dat lân yn 1834 resultearre yn 1841 yn 'e publikaasje fan in folsleine Frânsktalige oersetting op rym fan 'e Divina Commedia fan Dante Alighieri. Syn eigen dichtbondel Les Ternaires, út 1841, befette frijwat gedichten mei in sterke Italjaanske ynfloed, letter werpublisearre yn 'e dichtbondel Primel el Nola, út 1852.
Brizeux ûntjoech him ta in fûleindich studint fan 'e taalkunde en argeology fan Bretanje en sammele materiaal om in earste etymologyske list fan Bretonske plaknammen op te stellen, hoewol't it dêr nea fan kaam. Nei syn ûntidich ferstjerren yn it Súdfrânske Montpellier, yn 1858, doe't er noch mar 55 jier wie, waarden syn wurken yn 1860 troch Saint-René Taillandier bondele yn it twadielige Œvres complètes. Fan 1880 oant 1884 ferskynde der in twadde edysje, diskear fan fjouwer dielen.
Neilittenskip
Brizeux, dy't wol bekend stiet as le Prince des Bardes bretons ("de Prins fan 'e Bretonske Dichters"), wurdt tsjintwurdich beskôge as de stifter fan 'e moderne Bretonsktalige literatuer. In lettere Bretonske dichter, Théodore Botrel, rjochte in tinkteken foar him op yn Pont-Aven, dat elts jier feestlik fersierd wurdt as ûnderdiel fan it Fête des Fleurs d'Ajonc. It Bretonsktalige wurk fan Brizeux waard yn 1929 werpublisearre yn it literêr tydskrift Gwalarn.
Nittemastate
thumb|350px|Nittemastate 2010 Nittemastate wie in state oan de Skyligerwei, westkant fan Moarre, gemeente Dongeradiel.
It ûntstean is ûnbekend, mar de lokaasje wurdt wolris ferkeard oanjûn as eastlik fan it doarp. It lei lykwols westlik mei in brede grêft der omhinne. Yn 1422 wie der in Skieringer haadling Syppe Nyttynghe yn Eastergoa mei-segelder fan it Grutte Bûn (mei Grins); de namme Nittema komt lykwols op mear plakken foar, sadat net seker is dat hy hjir wenne. It Stamboek fan de Fryske Adel neamt ûnder dizze namme allinnich in Saepcke, troud mei Ids Idses Eminga; hja ferstoar yn 1502. Yn 1511 komt Beenthie Nittama foar mei 54 pûnsmiet lân, mar oft dat slacht op Nittemastate is twifeleftich. Noomen fernijt nammentlik dat yn 1511 Botte Syucks(ma) en Focke Ropta eigeners fan dizze state wiene.
Herma M. van den Berg beskreau de (fermiende) pleats Aldhuistra as "van het kop-hals-romptype met kort voorhuis, dat in het achterste gedeelte een huishoudkelder heeft, waarboven een venster. De vensters hebben alle een licht gebogen strek; forse gootlijsten aan de langsgevels van het voorhuis en boeiborden op de zijden van de topgevels, die in een forse schoorsteen eindigen. De voorgevel heeft twee vensters op de begane grond en twee kleinere in de top en is afgedekt door een rollaag. Er zijn gietijzeren ankerrozetten". Op Oldhuistra stiet lykwols in wenhûs fan modernere sinjatuer wylst de pleats perfekt op Nittema past. Fan den Berg betizet Oldhuistra mei in neiststeande Nittema, dy't troch neifolging fan Eekhoff ek fout lokalisearre wurdt oan de eastside fan it doarp. It dêr oanjûne guod is de sate Buytenwey, yn 1553 besit fan Rents Buttema (sjoch Buttemastate te Moarre).
Hauwert
thumb|Herfoarme tsjerke yn Hauwert Hauwert is in doarp yn de gemeente Medemblik yn West-Fryslân. It doarp hie op 1 jannewaris 2009 615 ynwenners. Foar de gemeentlike weryndieling fan 1979 hearde it by de gemeente Nibbikswâld. It is op himsels in lintdoarp mar hat resint in buorren foarme mei in lytse nijbouwyk. It doarp is nei alle gedachten twadde helte earste milennium nei Kristus ûntstien en hiet doe fan Bokswâld. De hjoeddeiske namme is bekend sûnt de 15e iuw.
Fryske Krúsferiening
De Provinsjale Fryske Krúsferiening is in yntegraasje fan trije Fryske krúsferienings, dy't ta stân kaam op 1 jannewaris 1973: It Griene Krús (algemien), It Wyt-Giele Krús (roomsk-katolyk) en It Oranje-Griene Krús (protestantsk-kristlik).
Anita Hageman
Anita Hageman (1960) is in byldzjend keunstner út Veldhoven Hja krige har oplieding oan de Wackers Akademy yn Amsterdam. Yn har atelier oan de Doarpsstrjitte jout se ek workshops. Oare aktiviteiten binne it meitsjen fan tassen en sieraden.
Omgong fan Frankryk 1952
De 39ste edysje fan de Omgong fan Frankryk waard hâlden fan 25 juny oant en mei 19 july 1952.
Anita Hageman
Eksposysjes fan har wurken wienen te sjen yn Veldhoven.
Marsum
Marsum is in doarp beëasten Menaam yn de gemeente Waadhoeke. Mei't Ljouwert hieltiten mear útwreidet leit Marsum noch mar in pear kilometer fan de stêd. By Marsum heart ek de buorskip Ritsumasyl.
It doarp hat  ynwenners.
Skiednis
thumb|left|200px|States om Marsum Marsum ûnstie op in terp dy't al foar de jiertelling bewenne waard. Mooglik hat dy terp mar foar in skoftke bewenne west. Om it jier 1000 hinne waard it plak in krúspunt fan de seedyk nei Boalsert en in seedyk, dy't de Middelsee foar in part ôfslette. De Pontianustsjerke datearret fan 'e 12e iuw.
It doarp waard yn 1275 al as 'Mersum' skreaun en yn 1471 as 'Marssum'. De stavering 'Marsum' wurdt yn de 18e iuw foar it earst skreaun. De plaknamme soe ferwize kinne nei in wenplak (hiem/um) by in breed wetter. Mar it soe ek ferwize kinne nei de persoan 'Mer', al is dat net sa oannimlik.
Troch de iuwen hinne groeide Marsum stadichoan. Yn de 15e iuw waard súdlik fan it doarp troch de Heringa's it Poptaslot of Heringaslot boud. Sûnt de 20e iuw leit it Poptaslot yn it doarp sels. De eartiidske haven fan Marsum bestiet net mear, allinne de strjitnamme ferwiist dêr noch nei.
Yn 1984 waard it noardeastlike bûtengebiet fan Marsum by Ljouwert foege, sadat de fleanbasis hielendal yn ien gemeente falt. It gebiet tusken Marsum, Deinum, Boksum en Ritsumasyl is yn 2018-2019 rekréatyf ferbettere. Tusken de doarpen is it Boksumer Soal befarber makke, der binne haventsjes kommen en by Marsum is sels in stikje strân oanlein. thumb|260px|Monumintale kastanjebeam by it Poptaslot
Oant 1 jannewaris 2018 lei Marsum yn de gemeente Menameradiel. Sûnt dy tiid is Marsum ien fan de meast eastlike doarpen fan de gemeente Waadhoeke.
Mienskip
It doarpshûs Nij Franjum is it hert fan Marsum. De feriening foar Doarpsbelang is yn 1970 oprjochte. Ienris yn it jier is de ferkiezing fan 'Marsumer fan it Jier', dy't dan de Fergulde Biezem útrikt krijt. De Marsumers waarden tradisjoneel foar strontbiezums (of keallekoppen) útskolden. Yn de 'Nieuwskuier' stiet it pleatslik nijs. Unia is it sportkompleks oan de Veemanstrjitte.
Yn it twadde wykein fan septimber wurdt tradisjoneel de Marsumer Merke organisearre. De aktiviteiten wurde op en om it keatsfjild holden.
It is yn Marsum wenst om by de berte fan bern tusken 08:30-08:40 oere de klok te lieden (by in jonkje twa klokken, by in famke de earst fiif minuten de lytsere klok en dêrnei beide klokken). By ferstjerren wurdt de klok tusken 19:05-19:15 oere let (by in man twa klokken, by in frou earst de lytsere klok en dêrnei ek beide klokken). thumb|260px|Poptagasthûs
Tsjerke
Tsjerklik heart it protestantske diel fan it doarp de PKN-gemeente Bitgum-Bitgumermole-Ingelum-Marsum. De Pontianustsjerke is tsjintwurdich ûnderbrocht yn de Stifting Behâld Pontianustsjerke Marsum.
Ferienings
( Sjoch foar de meast aktuele ynformaasje oer ferienings op de hiemside)
Befolkingsferrin
(Boarnen: 1840: Plaatsengids, 2013, 2015 en 2020: Alle Cijfers.)
Gebouwen
thumb|260px|Marsumermûne
Strjitten
Alle strjitten yn Marsum.
Omgong fan Frankryk 1952
Startplak
De start wie yn Brest, in stêd yn Bretanje, yn it noardwesten fan Frankryk yn it departemint Finistère.
Insanity Alert
Insanity Alert is in Eastenrykske metalband oprjochte yn 2011 yn Innsbruck. De band brocht yn 2014 syn debútalbum Insanity Alert út. De teksten fan de band gean benammen oer feesten, en de dea. Insanity Alert hat trije studio-albums útbrocht.
Bjarntoorp
thumb|Lizzing Bjarntoorp (Dútsk:Behrendorf) is in plak yn de Dútske dielsteat Sleeswyk-Holstein, en makket diel út fan it distrikt Noard-Fryslân. Bjarntoorp telt 586 ynwenners (2010).
I Do, I Do, I Do, I Do, I Do
I Do, I Do, I Do, I Do, I Do is in nûmer dat oarspronklik opnaam is troch ABBA op 21 febrewaris 1975 yn de Glen Studios yn Långängen en útbrocht op it album ABBA út 1975. I Do, I Do, I Do, I Do, I Do wie it sânde nûmer op it album en waard yn april 1975 útbrocht as tredde single fan it album.
Oer it nûmer
Nei it sukses fan Waterloo hie ABBA muoite om in nije nûmer ien hit te skoaren. I Do, I Do, I Do, I Do, I Do brocht de groep wer yn 'e skynwerpers. Mei in saksofoan as begelieding en as hommaazje oan de Schlagermuzyk. It nûmer falt ek noch op, trochdat it gjin tradisjonele yndieling hat yn kûpletten en refreinen, dy't oare ferskes fan ABBA ûnderskiedt.
Kiesrjocht
Yn Fryslân wie oant 1795 de bestjoerlike ynrjochting hielendal basearre op it kiesrjocht dat keppele wie oan besit fan stimhawwende pleatsen. De eigners fan dy pleatsen mochten in stim útbringe wa at keazen waard foar bestjoerlike, tsjerklike as rjochterlike amten yn it doarp en yndirekt by de gritenij en de provinsje.
Reinder Homan
Reinder Homan (Smilde, 12 desimber 1950) is in byldzjend keunstner út Bakhuzen. As skoaljonge wist er eins neat fan keunst ôf mar krige letter syn oplieding oan de Akademy Minerva yn Grins en de Jan van Eyckakademy yn Maastricht. Hy hat him talein op it meitsjen fan etsen fan sink en koper.
Underwerpen fynt er meast yn de Fryske natoer lykas houtwâlen yn De Wâlden en it Grinslanner Westerkertier. Mar ek reiden oan de Iselmar en de bosken fan Gaasterlân leit er fêst mei tige fine lyntsjes, bytiden stipe troch sêftgrize akwatinten. Der sprekt ferstilling út syn wurk, lykas in allinne steande beam yn it lânskip. Hy wurdt wol ta de Noardlike realisten rekkene.
Yn 1975 krige hy de Drompelpriis fan de gemeente Grins. Yn 1989 makke er in stúdzjereis troch de Feriene Steaten. Hy krige hjirfoar in beurs fan de Amerikaanske Ambassade en it Fund for Artists’ Colonies.. Yn 1990 krige Homan de earste priis by de 4e Biënnale fan de Nederlânske Grafyske keunst yn it Singer Museum te Laren.
Wurken
Wurken fan Reinder Homan binne opnomd yn de kolleksjes fan: De Earste Keamer yn De Haach, de Gasuny in Grins, it Drintsk Museum yn Assen, it Frysk Museum yn Ljouwert, Museum Boijmans Van Beuningen yn Rotterdam, de Katolike Universiteit fan Nymwegen, de Iepen Universiteit yn Heerlen, de NAM yn Assen en the Hunt Institute for Botanical Documentation yn Pittsburgh Feriene Steaten.
Tentoanstellingen
Reinder Homan die faker mei oan de ûnôfhinklike realisten tentoanstellingen yn Museum Møhlmann yn Venhuizen. Dêrneist eksposearre hy wurk yn ûnder oare it Singer Museum yn Laren, it Frysk Museum yn Ljouwert, Museum de Buitenplaats yn Eelde, Museum Smellingerlân yn Drachten, it Drintsk Museum yn Assen, it Steedlik Museum Schiedam, it Landesmuseum yn Aldenboarch (Dútslân) en op ferskate plakken yn de Feriene Steaten, Grut-Brittanje, Frankryk en Taiwan.
Wapen fan It Hearrenfean
thumb|Wapen fan Gemeente [[It Hearrenfean (gemeente)|It Hearrenfean]] It gemeentwapen fan It Hearrenfean waard fêststeld by Keninklik Beslút fan 24 oktober 1935 mei de beskriuwing ''Dield: Yn azuer in brutsen tsjil fan sulver en dêrûnder in skean sulveren swurd mei in gouden hânfetsel. Yn sulver in plante beam fan sinopel, oan wjerskanten fan de stamme mei in lizzende turf fan sabel''. It skyld dekt troch in gouden kroan, útfierd mei trije reade en twa griene stiennen, trije blêden en twa pearels.
Atletyk op de Olympyske Simmerspullen 2000
200px|thumb|right|It Olympyske Stadion fan Sydney De Olympyske Simmerspullen 2000, ek wol de XXVIIe Olympiade neamd, waarden yn 2000 hâlden yn de Australyske stêd Sydney. It Atletyk waard hâlden yn it Stadium Australia.
Doping
Op 18 july 2004 hat de IAAF besletten dat hurdrinner Jerome Young, ien fan de Amerikanen dy't de heale finale fan de estaffe rûn, net startgerjochted wie, en dat as gefolg derfan de folsteine ploech diskwalifisearre waard. Dizze beslissing waard weromdraaid troch it CAS mar op 2 augustus 2008 waard bekind dat de ploech dochs diskwalifisearre waard. De Amerikaanske hurdraafster en grutte stjêr fan dizze spullen Marion Jones bekinde yn 2007 doping brûkt te hawwen neidat se yn 2006 wie betraape op it brûken fan EPO. Sy is hjirom út de útslach skrast mar de definitife útslag is noch net bekint om't er nog in pear ûndersiken rinne.
Medaljespegel
De top tsien fan lannen dy't by it atletyk medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen fan 2000.
Reaskuorre
Reaskuorre is in buorskip yn de gemeente Achtkarspelen. Reaskuorre leit oan de Feanster Feart tusken Droegeham en Surhuzum.
Yn Reaskuorre wie eartiids in slûs yn de Surhústerfeanster Feart foar de wetterbehearsking. Dy feart is yn 1648 groeven om turf ôf te fieren nei it Knillesdjip (nei 1954 hjit dat it Prinses Margrietkanaal) en dêrnei fierder nei Hollân ta. De turfskippers moasten dêr skutten wurde foardat se it Knillesdjip berikke koenen. Reaskuorre is fuort nei de oanlis fan de Feansterfeart yn 1649 ûntstien. Al rillegau kaam der in herberch, dy't tagelyk ek slûswachtershûs en winkeltsje wie. De slûswachterwente siet yn in mei reade pannen dekte skuorre fan it wetterskip. Yn 1847 waard de ferfeantingskompenije opheft. Slûs en herberch gienen op yn it wetterskip fan Surhústerfean.
In 1881 waarden in nije slûs en slûswachterhûs boud. Dat hûs waard letter in kafee. Yn 1901 waard de slûs fernijd. Soks stiet noch te lêzen op in stien yn de slûsmuorre. Yn 1970 is yn de feart in daam oanlein.
Foodvalley
Foodvalley is in gearwurkingsferbân fan acht gemeenten yn de Gelderske Fallei. De namme betsjut "itensdelling" en is dêrfoar ornearre om in Jeropeeske topregio op it mêd fan agrifood te wurden en te bliuwen. Der binne in soad feehâlderijen yn de delling dêr't de namme Foodvalley dus nei ferwiist. It regionale gearwurkingsferbân is fuortkommen út de eardere gearwurkingsferbannen Regio De Vallei en WERV, in gearwurkingsferbân tusken de plakken Wageningen, Ede, Rhenen en Veenendaal.
Oparbeidzjende gemeenten
Yn de Regio Foodvalley wurkje de gemeenten Barneveld, Ede, Nijkerk, Rhenen, Renswoude, Skerpenseel, Veenendaal en Wageningen mei-inoar mei de twa provinsjes Gelderlân en Utert, ûnderrjochts- en kennisynstellings en ûndernimmers.
Oparbeidzjende kennispartners
De folgjende ûnderrjochts- en kennisynstellings wurkje mei:
Hussa fan Bernicia
Hussa regearre fan 585 oant 592 en wie de sânde lieder fand Angelsaksyske keninkryk Bernisia dêr't wy fan witte.
It is net folslein wis as Hussa de soan fan Ida, stichter fan it keninkryk Bernisia, wie of dat er earder de lieder fan in rivalisearjende Agelske partij. Der is lykwols mar yn bytsje bekend oer Hussa's libben en regear. Op seker stuit waard Hussa troch in koalysje fan Rheged en de Britske keninkriken Strathclyde, Bernisia en Elmet bedrige en slagge it harren hast om de Angelske Bernisyske keningen út it Brittanje fan flak nei de Romeinen te ferdriuwen. Der wurdt wol tocht dat dit ferbûn úteilik faalde troch skeel tusken de ferskillende Britske stammen dat útrûn yn de moard op Urien, de kening fan Rheghed, om 590 hinne, troch syn eardere bûnsgenoat Morcant.
Nettsjinsteande dat, jout de Angelsaksyske Kronyk oanwizings, dat nei Hussa's dea, der in spjalt ûnstiet tusken de famylje fan Hussa en dy fan Æthelfrith, Hussa's opfolger, want de kronyk ferhellet fan Hering, soan fan Hussa, dy't de troepen fan Áedán mac Gabráin's late yn de striid tsjin Æthelfrith yn de Slach fan Degsastan yn 603.
Oer de jierren fan Hussa's regear is neat mei wissichheid te sizzen: de ierste boarnen binne it net iens oer de folchoarder en it regear fan de keningen tusken de dea fan Ida en it begjin fan it bewâld fan Æthelfrith yn 592/593.
List fan planetoïden 40101-40200
Dit is in list fan planetoïden 40101-40200.
Gelderske Fallei
400px|thumb|De Gelderske Fallei De Gelderske Fallei is in gebiet yn Mid-Nederlân. It gebiet leit rûchwei tusken de Utertske Heuvelrêch yn it westen, de Nederryn yn it suden, de Feluwe yn it easten en de Feluwerânemarren yn it noarden. De Gelderske Fallei leit foar twatred yn de provinsje Gelderlân, foar in tred yn de provinsje Utert en in lyts stikje yn Noard-Hollân yn de gemeente Blaricum.
Untstean
Ear't de Gelderske Fallei ûntstie, lei op dat plak de delling fan de Maas. Yn de foarlêste iistiid, It Saaliën, luts in grutte iiskwabbe út it noarden wei de delling yn. De Maas moast dêrtroch ôfbûge nei it westen. It iis dreau de ûndergrûn op ta hege driuwwâlen, sa as de Utertske Heuvelrêch en de westkant fan de Feluwe. Doe't it iis himweromluts bleau der in djip glasiaal bekken efter, dat yn it noardlikpart likernôch 100 meter djip wie. Fuortendaliks nei't it iis fuort raande, waard dy bedelte dêrnei stadichoan opfolle. Der ûntstie doe in djippe glasiale mar dêr't in tsientallen meters tsjokke laachklaaieftige iismarôfsettings by foarme waard. Yn it waarme tiidrek dêrnei, it Eemiën, gie de seespegel omheech en berikte it wetter de Gelderske Fallei, dêr't seeklaai ôfset waard. Yn de lêste iistiid, it Weichseliën dy't dêrnei folge, waard deksân ôfset. Yn it Holoseen waard der dêrnei pleatslik fean ôfset.
Gea
It reedlik lege gea hat in wiet karakter. Parten fan it gebiet wiene yn eardere tiden bedutsen mei in feanlaach mei blauwe greiden. Bygelyks yn it Binnenveld, dat tusken Ede, Wageningen, Rhenen en Veenendaal yn leit, binne dêr noch spoaren fan werom te finen, en dêrom wurdt dat gebiet ek beskerme. Oerbliuwsels binne ek werom te kennen yn plaknammen, sa Veenendaal (betsjut "feandelling"), Ederveen en Nijkerkerveen.
Ek de namme Barneveld hat mooglik in wiete oarsprong. De namme betsjut "iepen gea dêr't wetter opkwelt". Dy kwel komt út de driuwwâlen oan wjerskanten fan de delling.
It gea hat in ôfwikseling tusken beammen greide en lytse wâld- en heidegebieten. In foarbyld fan in heide en wâldgebiet is Erica westlik fan Barneveld. De âldste bebouwing leit tsjin de rânen fan de driuwwâlen oan, mei útsûndering fan Barneveld. Dat gebiet wurdt skaaimerke troch benammen lege begroeiïng.
Yndieling
De Gelderske Fallei kin rûchwei yn trije parten ferdield wurde:
Lângebrûk
Yn de Gelderske Fallei is in tige yntinsyf feehâlderijgebiet. Der binne benammen bargehâlderijen en benammen om Barneveld is der in hege konsintraasje fan plomfeehâlderijen.
Befolking
De Gelderske Fallei leit yn de Nederlânske Bibelgurdle. In skaaimerk fan de befolking is it heech persintaazje protestantsk-kristliken. Lykas oan 'e noardkant fan 'e Feluwe wenje yn de Gelderske fallei in soad befynlik-grifformearden. Ofgeande oan de ferkiezingsútslaggen binne der yn de doarpen Ederveen, Veenendaal, Harskamp, Kootwijkerbroek en Wekerom de grutste konsintraasje fan protestantske kristenen, dat him sjen lit yn de ferkiezingsútslaggen mei de helte of de absolute mearderheid fan de stimmen foar de SGP. Ek yn hast alle oare doarpen helje de kristlike partijen in goede mearderheid fan de stimmen. Yn de grutte plakken yn it suden, Ede, Bennekom en Wgeningen, en yn de forinzeplakken Amersfoart, Hoevelaken, Leusden en Nijkerk helje de kristlike partijen gjin mearderheid.
Foodvalley
Yn july 2010 hawwe acht gemeenten yn de delling besletten mei-inoar te wurkjen yn de regio Foodvalley (regio itensdelling). Mank mei kennisynstellings en itensbedriuwen wurket de regio oan útfiering fan de Foodvalley Ambitieschets 2020. Dat regionale gearwurkingsferbân is in gearfoeging fan de eardere gearwurkingsferbannen Regio De Vallei en WERV.
Sint-Lusia
Sint-Lusia (Ingelsk: Saint Lucia) is in ûnôfhinklike steat binnen it Britske Steatebûn. It leit noardlik fan Sint-Finsint en de Grenadinen en súdlik fan Martinyk.
Fiverstrjitte (Frjentsjer)
De Fiverstrjitte (Nederlânsk en offisjeel: Vijverstraat) is in strjitte yn it sintrum fan 'e Fryske stêd Frjentsjer. Dizze strjitte rint rûchwei yn noard-súdrjochting fan 'e trijesprong mei de Suderkade en de Harnzerwei yn it suden nei it punt dêr't er oergiet yn 'e Sjaardemastrjitte.
Sint-Lusia
Skiednis
Foar't de earste Jeropeanen it eilân sjoen hienen, hienen de Arawakyndianen harren hjir om it jier 200 hinne al fêstige. Om 800 hinne kamen de Kariben; hja reagen de Arawaks fan de troan en krigen sa it sizzenskip oer it eilân.
Fiverstrjitte (Frjentsjer)
Oan 'e eastkant fan 'e Fiverstrjitte binne twa ôfslaggen. Yn it suden giet dêrby om 'e Akademystrjitte, dy't oan 'e noardkant fan in grêft lâns rint dy't by de fjouwersprong oan 'e súdein fan 'e Fiverstrjitte útkomt yn it Van Harinxmakanaal. Fierder nei it noarden is de ôfslach fan 'e Foarstrjitte, dat ien fan 'e wichtichste winkelstrjitten fan Frjentsjer is. Tusken dy beide ôfslaggen yn is in fêstiging fan GGZ Fryslân, dy't foarhinne tahearde oan it Psychiatrysk Sikehûs Frjentsjer. Fuort noardlik fan 'e ôfslach nei de Foarstrjitte begjint de Sjaardemastrjitte.
Oan 'e westkant hat de Fiverstrjitte gjin ôfslaggen. Op 'e hichte fan 'e ôfslach nei de Foarstrjitte leit oan dy kant fan 'e Fiverstrjitte it Sjûkelân, dêr't elts jier yn augustus de PC holden wurdt, dat de wichtichste keatspartij fan Fryslân is. Drekt besuden it Sjûkelân, ek oan 'e westkant fan 'e Fiverstrjitte, stiet De Bogt fen Guné, dat it âldste kafee fan Nederlân is, datearjend út 1641.
Sint-Lusia
Skiednis
De Frânsen wienen de earste Jeropeanen dy Sint-Lusia kolonisearren. It Frânske regear kaam yn 1660 ta in ferdrach mei de pleatslike befolking. Yn de perioade 1663-1669 krigen de Ingelsken de sizzenskip op it eilân. Nei 14 oarloggen mei Frankryk kaam it yn 1814 definityf ûnder Britsk regear. Sint-Lusia krige 22 febrewaris 1979 ûnôfhinklikens en waard lid fan it Britske Steatebûn.
Geografy
It fulkanyske eilân Sint-Lusia is neffens de oare Karibyske eilannen bercheftiger. It heechste punt is Mount Gimy op 950 meter boppe seenivo. De haadstêd fan Sint-Lusia is Castries, dêr't likernôch in tredde part fan de befolking wennet.
Klimaat
It klimaat is tropysk, it de gemiddelde temperatuer is 26 °C. De jierlikse reinfal sit tusken de 1.500 mm yn it leechlân en 3.500 mm yn it berchgebiet. De reintiid duorret fan maaie oant augustus.
Sint-Lusia leit yn de orkaansône fan it Karibysk gebiet en hat dêrtroch in orkaanseizoen fan juny oant novimber.
Ingelske Boargeroarloch
De Ingelske Boargeroarloch (1642-1651), wie de striid tusken kening (Karel II) en Parlemint (Cromwell). Karel ferlear en waard ûnthalze. Ingelân waard in republyk (1649-1660) ûnder de militêre diktator Cromwell.
Meindert Talma
Meindert Talma (Surhústerfean, 2 novimber 1968) is popmuzikant en skriuwer, aktyf yn de Grinzer muzykwrâld. Hy is ek ôfstudearre histoarikus.
Talma hat oant no ta tige produktyf west: yn in tiidsbestek fan 7 jier ferskynden 5 CD's, twa romans en in boek mei fraachpetearen. Yn syn persoanlike teksten, faak fol mei selsspot, brûkt Talma sawol it Frysk as it Nederlânsk. Talma hie ek in Ingelsktalich siidprojekt, Tamango, wylst er mei syn krautrockband Ausputzer yn it Dútsk sjongt. Syn muzikale ynfloeden binne divers. De New Wave út it begjin fan de 80-er jierren is dúdlik werkenber yn guon fan syn nûmers, mar ek Lou Reed hat grutte yndruk op him makke. Meindert Talma is sûnt 1997 foaroanman fan de freoneband Meindert Talma & The Negroes.
Hy is fierder aktyf as redakteur fan it Fryske tydskrift De Blauwe Fedde en kollumnist foar ûnder oaren de Ljouwerter Krante dêr't syn bydragen ferskynden ûnder de titel Talma Tikt.
Bohmstedt
thumb|Lizzing Bohmstedt (Noardfrysk:Bååmst) is in plak yn de Dútske dielsteat Sleeswyk-Holstein, en makket diel út fan it distrikt Noard-Fryslân. Bohmstedt hat 755 ynwenners (2010).
Slach by Resaina
De slach by Resaina wie yn 243 en gie tusken it Romeinske leger dat ûnder befel stie fan Timesiteus en it leger fan de Sassaniden, laat troch Sjapûr I. By Resaina yn it noarden fan Mesopotaamje waarden de Sassaniden troch de Romeinen ferslein.
Eftergrûn
Under keizer Gordianus III wienen de Sassaniden de grins oerstutsen en hiene Romeinsk grûngebiet mei û.o. de Romeinske stêden Hatra, Nisibis en Carrhae bemastere. Sy waarden yn dy tiid regearre troch Sjapûr I, dy't syn heit Ardashir opfolge wie as sjah (kening) fan it Perzyske ryk. De Romeinske keizer Gordianus koe dit net sa gewurde litte en sammele in grut leger byïnoar en luts op tsjin op tsjin de Sassaniden. De slach fûn plak by dizze kampanje en waard laat troch syn fildhear Timesiteus.
Cobi van Hulst
thumb|right|240px|Krús yn oker thumb|right|240px|''Koppen yn omber en oker Cobi van Hulst (Deurne, 1967) is in byldzjend keunstner út Cuijk.
Har oplieding krige se oan akademy Bijlenveld yn Amsterdam (2006) en keunstakademy ArtEz yn Arnhim (2008), mar fral ek troch Mirso Bajramovic (2002 - 2006) en Dick Tasma (2006 -2007). Neist in byldzjende oplieding hat se Nederlânsk studearre yn Nymwegen. Dêrtroch is hja ôfstudearre op de relaasje tusken literatuer en byldzjende keunst: har eigen dilemma.
Nei de middelbere skoalle begûn se oan in moade-akademy, mar dat foldie lang net en hja folge ferskate opliedings dy't op neat útrûnen. Se keas foar de keunst en fernaam dat it tekenjen fan hannen lestich wie. Dêrom lei hja har dêr krekt op ta. Underwerpen fan har wurk binne faak hannen; eartiids ek oare lichemsdielen fan minsken. Yn it earstoan op doek mei har eigen hannen en dy fan har man, mar ek hieltiten faker mei in oar minsk. It tal kleuren is beheind mar de nuânses binne faak grut. Hja makket faak 'koppen' en dan benammen dy mei in ferhaal. By de portretten is in besteand figuer it útgongspunt.
Eksposysjes fan har wurk wienen te sjen yn Amsterdam, Arnhim, Heemstede, de Mariënburgkapel fan Nymwegen en yn Cuijk. Se hat in atelier oan hûs.
Dr. Wijnaendts Francken-priis
Yn 1959 waard de priis net fersein. De sjury hie Gerard Brom (1882-1959) foardroegen foar syn Schilderkunst en literatuur in de zestiende en zeventiende eeuw. It bestjoer naam de foardracht net oer.
Keunstmjittige ynseminaasje by kij
thumb|right| Ynseminator Keunstmjittige ynseminaasje by kij waard yn it earstoan flak foar en nei de Twadde Wrâldoarloch tapast om besmetlike dekynfeksjes te bestriden.
Auteursrjocht
Auteursrjocht is it rjocht fan de auteur fan in wurk fan literatuer, wittenskip as keunst om behearskje te kinnen hoe, hoenear en wêr dat wurk fermanichfuldige as publisearre wurdt.
Wurken
It auteursrjocht is begûn as in rjocht foar skreaune wurken, lykas boeken, mar is sûnt útwreide nei opnommen wurken, lykas films, foto's en platen, oare keunstwurken, sêftguod en sjoernalistyk wurk. Foar dat lêste hat de wet aparte betingsten. De Nederlânske Hege Rie hat fêststeld dat eltse orizjinele skepping dêr't it stimpel fan de makker yn wer te kennen is auteursrjocht jout.
Keunstmjittige ynseminaasje by kij
Doe't dat doel berikt wie, waard geandewei tocht dat de kij troch keunstmjittige ynseminaasje (k.y.) better waarden. Nei behanneling fan it sperma kinne fan ien ejakulaasje in soad kij ynseminearre wurde, sadat goede fokbollen troch k.y. folle mear neikommelingen leverje kinne as by natuerlike dekking. Boppedat kin it sperma lange tiid bewarre wurde; dêrtroch is it mooglik dat it bollesied ek nei harren dea brûkt wurde kin. De klam op kijferbettering hat gefolgen hân foar de organisaasjestruktuer fan it k.y.-wêzen yn Fryslân. Fokbollen moatte nammentlik ek beoardiele wurde op grûn fan prestaasjes fan harren neikommelingen (molkjefte, aaiwyt- en fetgehalten, groeifermogen, melkberheid, eksterieur [uterlik], ensfh.). Dêrom wurde sûnt 1968-1969 fan alle jonge bollen dy't jierliks ynset wurde, in lyts tal earste ynseminaasjes dien; genôch om letter it ferervjend fermogen oan de neikommelingen fêst te stellen. It bollemateriaal is mei it each dêrop yndield yn de kategoryen proef-, wacht- en fokbollen. De skaalfergrutting hat ek binnen it k.y.-wêzen ta konsintraasjes laat: fan de 29 k.y-ferienings dy't der yn 1947 yn Fryslân wienen, binne yn 1973 nei fúzjes 5 oerbleaun. Dat wienen Noardeast-Fryslân (Gytsjerk, 61.622 earste ynseminaasjes), Súdeast-Fryslân (Nijeholtpea, 59.108), Súdwest-Fryslân (Arum, 53.636), De Knipe en omkriten (it Oranjewâld, 17.910), De Gearwurking (Garyp, 11.727). It totaal oan ynseminaasjes wie 204.003 (1973). thumb|left| K.y.-stasjon yn it Oranjewâld
K.Y.-Bûn yn Fryslân
It k.y.-bûn fan Ferienings fan Keunstmjittige Ynseminaasjes (KY) waard oprjochte op 24 desimber 1946. Doel wie it behertigjen fan de belangen fan de oansletten k.y.-ferienings om ta in doelmjittiger kijfokkerij te kommen op koöperative basis. It Bûn stelde yn 1971 in profesjoneel sekretariaat te Ljouwert yn. Mei it 'Friesch Rundvee Stamboek' (FRS) wurdt nau gearwurke. De bûnen KY en FRS jouwe yn 'e mande it moanneblêd "De Friese Veefokkerij" út. Op administratyf mêd waard mei it FRS gearwurke yn it Provinsjaal Administratyf Sintrum (PAC), dêr't ek de 'Stichting Rundveeverbetering in Friesland' by oansletten wie. Yn de santiger jierren ûntstie der in tanimmend betrouwen yn de k.y. en dêrtroch naam tal ynseminaasje ta: yn 1974 wienen der 14.295 mear earste ynseminaasjes as yn 1973.
Auteursrjocht
Duor
It auteursrjocht ûntstiet troch de skepping fan it wurk, en jildt yn de Jeropeeske Uny foar it libben fan de auteur, plus santich (kalinder)jier nei de dea. Dy tiid jildt ek as de auteur it rjocht ferkoft hat. Foar in wurk sûnder oanwiisbere auteur, lykas in ensyklopedy skreaun en redigearre troch ferskate skriuwers, jildt it auteursrjocht foar santich jier nei de skepping.
Feriene Steaten
Mei it tanimmen fan de firtuele kontakten binne der twa begripen út de Feriene Steaten nei Nederlân kaam dy't hjir net jilde.
Punt fan Reide
De Punt is in oerbliuwsel fan de ouwerwâl fan de Iems dy't net fan stoarmfloeden fuortslein is. Dêr leine eartiids twa doarpen op: Easter- en Westerreide. It skiereilân bestiet meast út kwelders. Oan de ein lizze twa wierden. Neffens de 17e iuwske histoarikus Ubbo Emmius rûn de Reider Ie (it ferlingde fan de Westerwâldske Aa) tusken de beide doarpen Easter- en Westerreide troch. It ferneamde Dútske kleaster Werden oan de Roer hie sûnt de njoggende of tsiende iuw besit yn Easterreide. Dit guod hiene hja fermoedlik krige troch de preker Liudger dy't yn de Grinslanner kuststreek missywurk dien hie. Werden hie ek it patronaatsrjocht fan de tsjerke fan Easterreide. Yn 1256 waard dat rjocht oerdroegen oan it kleaster fan Palmar.
Yn de santjinde en njoggentjinde iuw waard yn de tsjerkeboeken fan Termunten in buert Reide op de Punt fan Reide neamd. Ek op kaarten yn de njoggentjinde iuw steane der noch huzen op de Punt fan Reide.
Yn de jierren 1970 waard foar 30 miljoen gûne op de Punt in sluzekompleks boud, dêr't in bûtendyks kanaal op oansletten wurde soe. Dit kanaal is der lykwols nea kaam omreden fan miljeubeswieren. De slûs is dan ek wer ôfbrutsen.
De Punt fan Reide is no natoergebiet en wurdt beheard troch it Groninger Landschap.
Härnösand
Härnösand is de haadstêd fan de gemeente Härnösand yn it lânskip Ångermanland en de provinsje Västernorrlands län yn Sweden. De stêd is sûnt 1778 de haadstêd fan de provinsje Västernorrlands län.
De stêd leit oan de Botnyske Golf en hat in natuerlike haven. In diel fan de stêd leit op it eilân Härnön oan de mûning fan de rivier Ångermanälven. In pear kilometer benoarden de stêd begjint it gebiet mei de namme Hege Kust, dat op de wrâlderfgoedlist fan UNESCO stiet.
De stêd hat de Katedraal fan Härnösand, ek hat de Mittuniversiteit in kampus yn de stêd.
Keppeling om utens
Härnösand (gemeente)
Westfrysk Genoatskip
It Westfrysk Genoatskip (Westfries Genootschap) is in regionale histoaryske feriening út de Nederlânske regio West-Fryslân dy't krewearret foar it bewarjen fan it West-Fryske kultuergoed. It kantoar is sûnt 1972 festige yn it Timmermansgildehûs yn Hoarn.
De feriening waard 6 augustus 1924 oprjochte as Historisch genootschap “Oud West-Friesland”. De oanlieding dêrta wie de wize wêrop men neffens guons de regio West-Fryslân feroarje liet "zonder er een hand naar uit te steken". It doel fan de feriening is om yn it gebiet binnen de Westfryske Omringdyk en de omkriten en op Wieringen it streekeigene te behâlden, en it oansjen fan it goa sa folle as kin yn de oarspronklike tastân te bewarjen.
De feriening jout alle jierren in bondel út, West-Frieslands Oud & Nieuw. Teffens hâldt de feriening elts jier in Westfriezendei (earste sneon yn septimber), in moetingsdei foar de leden. Yn 2007 krige de feriening regionaal omtinken mei it útjaan fan it Westfrieslandspel, in soarte fan Triviant mei fragen oer it hjoed en ferline fan West-Fryslân, dêr't in pear tûzen fan ferkocht waarden.
Borigsem
thumb|Lizzing Borigsem (Dútsk: Borgsum) is in plak yn de Dútske dielsteat Sleeswyk-Holstein, en makket diel út fan it distrikt Noard-Fryslân. Borigsem hat 602 ynwenners (2010).
Bonlum
thumb|Lizzing Bonlum (Dútsk:Bondelum) is in plak yn de Dútske dielsteat Sleeswyk-Holstein, en makket diel út fan it distrikt Noard-Fryslân. Bonlum telt 205 ynwenners (2010).
Jan Kuperus
Jan Reinder Kuperus (Ljouwert, 30 jannewaris 1929 - Grou, 17 maart 2011) wie direkteur fan de Koöperative Suvel-Bank, de lettere Friesland Bank, sûnt 1961.
Studearre Ekonomy yn Grins. Stúdzjeferbliuwen yn binnen- en bûtenlân. Sûnt 1958 wurke er by de Koöperative Suvel-Bank. Wie foarsitter fan de Feriening De Fryske Alve Stêden en bestjoerslid fan in oantal maatskiplike organisaasjes. Hy wie ofsier yn de Oarder fan Oranje-Nassau.
Pierre Curie
thumb|225px|Pierre en Marie Curie yn harren laboratoarium Pierre Curie (Parys, 15 maaie 1859 - dêre, 19 april 1906) wie in Frânsk natuerkundige.
Libben en wurk
Curie krige syn oplieding oan de Sorbonne. Tegearre mei syn broer Jacques fûn hy yn 1880 de piëzo-elektrisiteit. Hy die wiidweidich ûndersyk op it mêd fan magnetisme, wat ûnder oaren resultearre yn de nei him neamde wet fan Curie. Yn 1895 ûntduts hy de Curietemperatuer.
Fan 1897 ôf arbeide Curie, tegearre mei syn frou Marie Skłodowska, oan it ûndersyk nei radioaktiviteit. Sy ûntdutsen doe yn 1898 de eleminten radium en polonium. Dat wie dreech wurkjen omdat sy net in goed tarist laboratoarium ta harren foldwaan hienen. Curie krige it Legion d'honneur foar syn ûntdekking, mar wegere dy omdat er mear ferlet hie fan bettere ûndersyksfasiliteiten. Yn 1903 ontfongen Curie en de frou, en tagelyk ek Henri Becquerel, de Nobelpriis foar de Natuerkunde. Dy waard wol yn tank oannaam. Yn 1904 waard Pierre Curie ek noch ûnderskieden mei de Matteucci Medalje.
Yn 1904 waard Curie heechlearaar natuerkunde oan de Sorbonne sadat er fan bettere ûndersyksfasiliteiten gebrûk meitsje koe. Curie stoar lykwols twa jier letter al, in moanne foar syn 47e jierdei, doe't oerriden waard troch in hynder en wein. Marie gie fierder mei syn wurk.
Pierre Curie wie, lykas syn frou, in grut gelearde, mar Marie stiek boppe him út en waard ferneamder meidat sy mear tiid fan libjen krige.
Pierre en Marie Curie krigen twa dochters: Irène dy't ek paadsljochtsjen wurk op it mêd fan de skiekunde dien hat en Ève dy't sjoernaliste en pianiste waard.
Man of Steel
"Man of Steel' of "The Man of Steel" hat yn 'e Wikipedy ferskate betsjuttings:
Omgong fan Frankryk 1919
De 13e edysje fan de Omgong fan Frankryk waard hâlden fan 29 juny oant en mei 27 july 1919, it wie de earste Omgong fan Frankryk nei de Earste Wrâldkriich.
De Earste Wrâldkriich wie noch amper ôfrûn, en in protte fan de foaroarlochske favoriten wiene op it slachfjild efterbleaun. It gros fan 'e oerbleaune hurdfytsers hiene yn de kriich faaks de mooglikheid net hân om te trainen of te koersen, en wiene dêrtroch yn in minne kondysje. Mei dêrom stiene der mar 69 hurdfytsters oan de miet yn Parys.
List fan planetoïden 3601-3700
Dit is in list fan planetoïden 3601-3700.
DTD (fuotbalklub)
thumb|Sportkompleks DTD yn 2016 DTD (folút Voetbalvereniging De Trije Doarpen) is in op 20 juny 1939 oprjochte amateurfuotbalferiening foar de doarpen Britsum, Koarnjum en Jelsum. De klupkleuren binne giel en grien. De thúswedstriden wurde op it eigen fjild oan de Martenawei yn Koarnjum spile.
It standertalvetal komt út yn de Twadde klasse snein fan it KNVB-distrikt Noard (seizoen 2018/19).
Entrails
Entrails (Ingelsk foar "yngewant") is in Sweedske deathmetalband oprjochte yn 1990 yn Linneryd, Kronobergs län. Yn 1998 waard de band opheft, mar yn 2008 waard in trochstart makke. De band brocht pas yn 2010 syn debútalbum Tales from the Morgue út. De teksten fan de band gean benammen oer de dea, it kwea en undea. Entrails hat sân studio-albums útbrocht.
Dadara
thumb|Dadara thumb|Dadara thumb|Greyman Dadara (Lodz, 8 febrewaris 1969), is de artystenamme fan Daniel Piotr Rozenberg – in Amsterdamske keunstner.
Kaam as poppe mei syn âlden nei Nederlân. Nei de middelbere skoalle gie er nei in soad ferskillende opliedings op it mêd fan keunst en design: fan wurktúchboukunde oan de TU Delft en byldzjende keunsten yn De Haach. Studearret oan de Media en Design Academie yn Genk, Belgje, en de Akademy foar Yndustriële Foarmjouwing yn Eindhoven. Yn 1992 studearret er ôf oan de Willem de Kooning Academie yn Rotterdam. Op de weagen fan de House en Techno makket er namme as ikoanografysk keunstner fan de 'rave en Roxy'-generaasje. Under de namme Dadara makket er platehoezen en flyers. Letter giet dit oer yn ynteraktive keunstynstallaasjes mei in maatskippijkrityske ûndertoan.
Makket in soad ferskillende keunst, fan cartoons, flyers, totempeallen, skilderijen en dvd's nei grutte ynteraktive keunstynstallaasjes. Jout kommentaar op de hjoeddeiske maatskippij troch fleurige kleuren, humor en each foar detail. Syn earste opfallende wurk is de Greyman, in byld fan njoggen meter heech dat op it Museumplein stie.
Blies ek in rôze tank op en bewekke as sadistyske dûaneman de grins tusken dream en werklikheid. Yn 2010 neamt er himsels bankdirekteur wêrby't er jild ta keunst makket. It is in fersetsteken fan de keunst tsjin de bankekrisis. Makke skilderijen fan Nul, Miljoen en Infinity wurde as seefdruk útjûn. De bankbiljetten kinne op in webside ynruile wurde foar keunst.
Skingen
Skingen is in terpdoarp bewesten Dronryp yn de gemeente De Waadhoeke.
Op hie Skingen  ynwenners.
Skiednis
Fynsten út de Romeinske tiid yn de terp bewize dat op it plak al oan it begjin fan de jiertelling bewenne waard. De âldste bekende namme fan Skingen is 'Scinghnum' yn 1132, mar de betsjutting fan de namme bliuwt dizenich.
thumb|left|Stevenstsjerke De oan Marije wijde midsiuwske tsjerke moast al yn de 11e of 12e iuw boud wêze en hearde by it dekanaat fan Menaam. Nei de reformaasje waard Skingen tsjerklik kombinearre mei Slappeterp. De midsiuwske tsjerke waard yn 1877 ôfbrutsen en ferfongen troch in nije tsjerke neffens it ûntwerp fan F. Brouwer út Koarnjum.
Om't Skingen wat fansiden lei, hie it doarp net in soad lêst fan de striid tusken Fetkeapers en Skieringers.
Yn 'e lette midsiuwen sloech de adel ek yn Skingen foar master op. Yn 1548 boude de nei alle gedachten grut-boer Symon Wobbinge it Wobbema-slot, dat yn de 17e iuw troch de Van Eminga's bewenne waard. Om 1700 hinne wie it slot al brekfallich woarn en yn 'e twadde helte fan de 18e iuw folge de ôfbraak. In lyts bytsje súdlik fan it Wobbema-slot stie oan de oare kant fan de hjoeddeiske A31 op it plak fan de Ryksstrjitwei 7 de Stedehoudersstate (ek: Stehoudersstate). Op de kaart fan Schotanus komme beide states noch foar. Wannear de Stedehoudersstate ôfbrutsen waard is net bekend. De hjoeddeiske pleats waard om 1780 hinne boud en by de bou dêrfan is sloopmateriaal fan de state brûkt.
thumb|260px|right|De [[himrik fan Skingen]]
Mienskip
Skingen foarmet mei Slappeterp in twillingdoarp. De doarpen hawwe in mienskiplik doarpsbelang en oan de Slappeterpsterdyk stiet tusken Skingen en Slappeterp it mienskiplike doarpshûs 'Op Healwei'.
Ferienings
( Sjoch foar de meast aktuele ynformaasje oer ferienings op de hiemside) thumb|260px|Buorren
Befolkingsferrin
(Boarnen: 1840: Plaatsengids, 2013, 2015 en 2020: Alle Cijfers.)
Strjitten
Alddyk, Anemawei, Buorren, Slappeterpsterdyk, Wobbemaleane.
Ferskaat
In ferneamde ynwenner fan Skingen wie Hillebrandus Goffredus (1483-1487), of Hillebrand Goffert, dy't letter pastoar yn Huzum wie.
Marwan Barghouti
right|thumb|Marwan Barghouti Marwan Barghouti (Arabysk: مروان البرغوثي, Palestynsk-Arabysk: Marwān il-Barghūthi, ek wol Barghuti stavere; Kobar by Ramallah, 6 juny 1959) is in Palestynsk politikus. Barghouti sit sûnt 2002 fêst yn Israel dêr't er ta fiif kear libbenlange finzenisstraf feroardield is fanwege mearfâldige moard en terrorisme.
Barghouti wurdt beskôge as de oanfierder fan de Earste- en Twadde yntifada. Barghouti hat earder it fredesproses stipe, mar rekke teloarsteld en waard nei 2000 ien fan de grutte mannen efter de Al-Aksa Yntifada yn it Westjordaanlân. Barghouti wurdt ek fan tocht dat er de Tanzim stifte hat. De Israelyske skriuwer Uri Avnery neamt him de 'Mandela fan Palestina', dat fanwege syn ûnbaatsuchtige wize fan striden foar it Palestynske folk.
Barghouti hat noch altyd in soad ynfloed yn de Fatah-beweging út syn sel wei. Ek ûnder oare politike groepen, sa as Hamas is hy populêr; hy soe faaks Palestynske en Israelyske groeperingen mei elkoar ferienigje kinnen en der wurdt wol spekulearre oer him as opfolger fan presidint Mahmud Abbas.
Herman Gorterpriis
De Herman Gorterpriis is in poëzypriis dy't fan 1972 oant 2002 takend waard foar in gedicht of poëzijbondel. Fan 1988 ôf waard de priis alle jierren útrikt, dêrnei om de twa jier.
Priiswinners
Winners dy't de priis ûnder de namme Poëzypriis fan de gemeente Amsterdam ontfongen:
Noordenbos & Ko
Noordenbos & Ko is in kabaretselskip út it noarden fan Fryslân. It bestiet yn 2010 út Janneke Themmen-Westra, Aline van der Weij-Struiksma, Renie Zuiderveld, pianist Pieter Jelle de Haan en Klaske Noordenbos fan Ferwert.
It selskip begûn yn 1979 op it sechtichjierrich bestean fan de feriening fan Plattelânsfroulju yn Ferwerderadiel. Klaske Kingma, trou-amtner fan Ferwerteradiel oant 2009, skreau doe mei Germ Koldijk de teksten. Doe't dat goed slagge kamen der tsien koarleden by en de mem fan Klaske, Anna Noordenbos-Algera (pianobegelieding). Al gau folgen optredens foar de Fryske Kriten om Utens. Nei it twadde program wie der in soad wikseling binnen de ploech en ûntstie de namme Noordenbos & Ko (Ko stiet foar Koldijk). Der kaam doe in kompilaasje ûnder de titel De groetnis út Ferwerderadiel. Yn de wikseljende gearstallings spilen ek Klaske har dochters Anneminke en Else en Anneke har dochter Aafke mei. Nei it ferstjerren fan Anneke Noordenbos folge Renie Zuiderveld har op.
De ploech spilet ûnderwerpen wêryn nearne tsjinoan skopt wurdt, maatskippijkrityske stikjes spylje se net. In fleurige jûn mei ferdivedaasje stiet foarop by Noordenbos & Ko.
Christine Aaftink
Christine Jacoba Aaftink  (Abcoude, 25 augustus 1966) is in earder Nederlânsk reedrydster. Aaftink waard sân kear Nederlânsk kampioene sprint.
Aaftink die njoggen kear mei oan it Wrâldkampioenskip sprint, en trije kear oan de Olympyske Winterspullen (yn 1988, 1992 en 1994). Sy die tsien kear mei oan it Nederlânske kampioenskip sprint en wist dit kampioenskip sân kear te winnen dit rekôr bleau oant 2006 stean doe't Marianne Timmer it NK sprint foar de achtste kear wûn.
Germerhûs
thumb|Germerhûs 2010 thumb|Germerhûs ± 1915 Germerhûs, ek: Jagtlust, wie in state oan de Jachtlustwei ûnder Hantum, gemeente Dongeradiel. Op it terrein stiet tsjintwurdich in moderne feehâlderij. Oan de west- en súdside liket de grêft noch oanwêzich en oan de súdside ek in diel fan de singel.
Neffens it stimkohier fan 1640 wie doe Wopke Bartholomaeus eigener fan de state en yn 1698 Wopke Bartholomaeus de jonge, nei alle gedachten in pakesizzer fan Wopke senior. It floreenkohier fan 1700 neamt dat it goed 94 pûnsmiet beslacht (± 35 hektare) “waervan nae syn aengeven 6 pm by syn ouders tydt al tot zeeslype verandert syn waer op was 1½ floreen” en dêrneist wie 12 pûnsmiet eigendom fan Douwe Andries te Dokkum. Wopke junior is foar 1728 ferstoarn, want yn it stimkohier fan dat jier stiet dat Wopke Bartholomaeus erven eigeners binne en Jacob Wytses de brûker.
Arnon Grunberg
Arnon Grunberg (offisjeel: Arnon Yasha Yves Grünberg, Amsterdam, 22 febrewaris 1971) is in Nederlânsk skriuwer fan joadsk komôf. Hy skriuwt meast ûnder de namme Arnon Grunberg, mar hat ek in skoft it heteronym Marek van der Jagt brûkt. Hy skreau kollumns yn de VPRO-gids ûnder de skûlnamme Yasha. Fan maart 2010 oant yn maaie 2018 skreau er alle dagen de kollumn Voetnoot op de foarside fan de Volkskrant.
Bibliografy
Under pseudonym/heteronym Marek van der Jagt:
Theo Lambooij
Theodorus Petrus Antonius Lambooij, (Dronryp, 1901 - Ljouwert, 1995), wie in musikus en ûnderwizer.
Hy wie foarsitter fan de Roomske Underwizersferiening ôfdieling Ljouwert (1939-1964), bestjoerslid fan it Frysk Orkest (1952-1972), organist/dirigint nije Dominikus tsjerke (1935-1971) en muzykmeiwurker fan de Ljouwerter Krante.
Tromp’s Huys
thumb|Tromp's Huys It Tromp’s Huys is in museum op Flylân. It sit sûnt 1956 yn it âldste hûs fan it eilân, oan de Doarpsstrjitte, dat de status fan ryksmonumint hat.
It pân waard yn 1575 boud en hat it wenhûs fan in tal kommissarissen fan de Admiraliteit west. Nei 1896 waard it bewenne troch in famylje Akersloot dy't it gebou syn namme joech. Cornelis Tromp spile in grutte rol as admiraal op de doe Deensk-Noarske float. Keunstneresse en seeskilder Betzy Akersloot-Berg (Aurskog (Noarwegen), 1850 - Flylân, 1922) hie hjir letter har atelier dat útseach op de eardere Sudersee.