cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Marilyn French
Marilyn French (Brooklyn (New York City), 21 novimber 1929 - Manhattan (New York), 2 maaie 2009) wie in Amerikaansk skriuwster en feministe.
French studearre filosofy en Ingelske literatuer oan de Universiteit Hofstra, mar gie fan skoalle om de te trouwen. Fan 1964 oant 1968 wie hja dosint oan dy universiteit en helle dêr yn 1964 dochs noch in graad. Oan de Harvard University helle sy har doktoraat yn 1972. French seit yn har wurk dat it ferhûddûkjen fan de frou in essinsjeel part is fan in troch manlju oerhearske allesomfetsjende kultuer. Beyond Power: On Women, Men and Morals (1985) is in histoarysk ûndersyk fan de gefolgen fan it patriargaat. French definiearret patriargaat as in systeem wêryn't macht en kontrole wichtiger binne as libjen en genietsjen.
French har roman út 1977, The Women's Room, folget it libbensferhaal fan Mira en har freondinnen yn it Amearika fan de jierren 50 en 60. Ien fan harren is de radikale feministe Val. De roman jout in sekuere beskriuwing fan it libben fan de froulju en fan it feminisme yn de Feriene Steaten út dy tiid. Val wol op in stuit hawwe dat alle manlju ferkrêfters binne. Dy útspraak waard letter wolris oan French sels taskreaun. Marilyn French kaam sloktermkanker te boppe, mar stoar maaie 2009 yn de âldens fan 79 jier.
UEFA Euro 1988
It Jeropeesk kampioenskip fuotbal 1988 waard fan 10 juny oant en mei 25 juny 1988 yn it doetiidske West-Dútslân holden, ferspraat oer acht stadions. Nederlân waard foar de earste kear Jeropeesk kampioen.
Groepen
De teams mei tsjokke letters giene fierder nei de finales.
Quirinus Harder
Quirinus Harder (Rotterdam, 1801 – Flissingen, 1880) wie in Nederlânsk arsjitekt dy't ferskate fjoertuorren ûntwurpen hat.
Hy wie haadkonstrukteur fan de boukundige tsjinst fan it loadswêzen. Harder hat fanwege it Ryk ferskate fjoertuorren ûntwurpen. Dy waarden makke fan getten izer, dat as boumateriaal yn de midden fan de 19e iuw nij wie. It brûken fan getten izer foar fjoertuorren begûn yn Grut-Brittanje. Faaks hat Harder dat dêr sjoen op in stúdzjereis.
Tusken de Marren
Tusken de Marren is in jachthaven, boateferhier en camping oan de Meinesleat yn Akkrum. It park leit oan de westkant fan Akkrum. Ein desimber 2009 waard begûn mei it ôfbrekken fan de lêste âlde steigers yn de haven oan de Ulbe Twijnstrawei. Begjin 2010 waard de earste faze oplevere en waarden der 14 ferbliuwen op setten ynstee fan de steanplakken foar tinten en karavans.
Omgong fan Frankryk 1983
De 70ste edysje fan de Omgong fan Frankryk waard hâlden fan 1 oant en mei 24 july 1983.
Startplak
De start wie yn Fontenay-sous-Bois yn it Frânske departemint Val-de-Marne (regio Île-de-France).
Eem
thumb|right|200px|Eem De Eem is in rivier yn it noarden fan de provinsje Utert mei in lingte fan hast 18 kilometer.
De âlde (Latynske) namme fan de rivier is Hemus. Dizze namme waard foar it earst brûkt yn in dokumint út it jier 777. De Eem waard eartiids ek wol Amer neamd. Amersfoart krige syn namme troch in furde yn de Amer.
Troch boaiemsakjen as gefolch fan ûntwettering is de rivier heger te lizzen kaam as it lân der omhinne. By lege wetterstannen yn de simmer wurdt der wetter út de Nederryn troch it Falleikanaal yn de Eem pompt. De Eem is de wichtichste boarne fan de biologyske belesting fan de Eemmar, dat hjirtroch efterbliuwt mei it werstel yn fergelyk mei de oare rânemarren. Der is in grutte ôfname fan de absolute hoemannichte fosfaat en nitraat, mar relatyf besjoen wurdt dit teneate dien troch de ôfnomde hoemannichte wetter yn 2003.
De Eem krige syn namme troch it Eemien, de waarmere perioade tusken de glasialen Saalien en it Weichselien, wêryn de rivier it teiwetter ôffierde.
De Eem wurdt wol de langste rivier fan Nederlân neamd. Langere Nederlânske rivieren hawwe nammentlik of in streamgebiet dat foar in part bûten de lânsgrinzen leit of in mûning yn in oare rivier. De Eem begjint en einiget yn Nederlân.
Lus fan Akkrum
De Lus fan Akkrum is in prestaasjeloop fan 11,6 km. yn Akkrum.
De prestaasjeloop wurdt organisearre troch de Luskommisje fan de Stichting Sport- en Aktiviteitenhal Utingeradiel sûnt 1982. De rûte kin ek kuierjend dien wurde. In alternative luds fan 7,5 km kin makke wurde troch in oerset oer de Nesker Sylroede.
De Lus fan Akkrum bestiet eins út twa rûtes, ien fan 11,6 km en ien fan 7,5 km. De start fan beide rûtes is om 19.00 oere by de Utingeradielhal op de Feansterdyk. De rûte giet dêrnei oer de Burstumerdyk oer de Leppedyk werom nei Akkrum, en einiget by de Lange Miente. It grutste part fan de lange rûte giet troch de greiden oer de Leppedyk. By de Bokkumer Mar wurde de dielnimmers oan de koarte rûte mei boatsjes oer de Nesker Sylroede setten, se einigje ek op de Lange Miente.
Skipsbou
thumb|right|200px|Skipshelling yn Brake/Dútslân, 1870 De skipsbou yn Fryslân waard om 1900 hinne noch dien op hast 100 skiphellings.
Skipsbou yn Fryslân
Yn 1930 wie dat oantal weromrûn nei 65, der wurken doe 423 minsken. Dêrfan wurken op de werf fan Harns 94 man; fierders wienen der njoggen werven mei 11-50 man, mei-inoar 175.
Yn 1950 wie it tal werven 61, mei 404 persoanen oan it wurk; fjouwer hiene mear as mear as 20 minsken yn it wurk (Makkum 36, Harns 129, Ljouwert 24 en Warkum 23).
Fan 1950-1956 stiigde it personiel oant 884 man, it oantal bedriuwen mei boppe de 20 man kaam op 11. Dat kaam benammen troch de fêstiging fan coasterwerven, ûnder oare yn Koatstertille, Burgum, De Lemmer, Frjentsjer en Harns en de groei fan in reparaasjewerf yn Harns.
Skipsbou yn It Sealterlân
thumb|right|200px| It lêste skip fan de helling Schulte yn 1926 Yn Sealterlân wiene al foar 1790 skipshellings oan de Sealter Ie, yn it doarp Strukelje. Om 1877 hinne hie Strukelje 11 hellings en om 1900 hinne wienen dat likernôch 7 skiphellings. De measte skippen wienen ornearre foar it ferfier fan turf nei Eastfryslân en fan stiennen foar de Dykbou oan de Noardsee. Om de Twadde Wrâldkriich hinne binne de hellings allegear ferdwûn. Hjoeddedei is fan de hellings yn It Sealterlân neat mear werom te finen.
Aldsaksysk
It Aldsaksysk, Saksysk of Aldnederdútsk wie de Westgermaanske taal dy't sprutsen waard troch it folk fan 'e Saksen, yn in gebiet dat no it easten fan Nederlân en it noardwesten fan Dútslân beslacht. Dizze taal bestie rûchwei fan 'e sânde oant de tolfde iuw en kaam fuort út 'e Ryn-Wezer-dialekten fan it eardere Súdwestgermaansk. Tsjin 'e midden fan 'e tolfde iuw ûntjoech it him ta it Midnederdútsk, dêr't letter it tsjintwurdige Nederdútsk/Nedersaksysk út fuortkaam.
Skiednis
It Aldsaksysk ûntjoech him om 'e sânde iuw hinne út 'e Ryn-Wezer-dialekten fan it eardere Súdwestgermaansk. It is mooglik dat dêr noch in net oerlevere taalstadium tusken siet, it saneamde Proto-Saksysk, dat dan sprutsen wêze moat fan 'e earste oant de sânde iuw. Yn 'e Midsiuwen bestie der in taalkontinuum (in stadich yninoar oergean fia ferskillende oergongsdialekten) tusken it Aldsaksysk en it Aldnederfrankysk; pas doe't men yn 'e sechstjinde en santjinde iuw de talen begûn te standerdisearjen, kaam der in skerpe skieding ta stân.
Nei it jier 1000 begûn it Aldsaksysk him oer in perioade fan in pear iuwen stadichoan te ûntjaan ta it Midnederdútsk. As ein fan it Aldsaksyske tiidrek wurdt yn 'e regel it jier 1150 oanholden, om't dat it begjin wie fan in snuorje dat it Nederdútsk folle mear as skriuwtaal brûkt waard, wêrby't it taalgebrûk him foar it earst dúdlik fan it Aldsaksysk ûnderskate. Ien fan 'e meast opfallende ferskillen tusken it Aldsaksysk en it Midnederdútsk is it ferskynsel fokaalreduksje, dat him ek yn besibbe talen as it Midingelsk, it Midnederlânsk en it Midfrysk foardien hat. Dêrby krigen wurden dy't earder op folle fokalen einigen, lykas dagô ("dagen", mt. 3de namfal) en gisprekan ("sprutsen") in sjwa of reduksjefokaal oan 'e ein: dage en gespreken.
Oerlevering
It Aldsaksysk is oerlevere fanôf de njoggende iuw, ôfsjoen fan in doopûnthjit út 'e achtste iuw. Yn dat doopûnthjit, dat brûkt waard om 'e heidenske Saksen, gauris ûnder twang, ta it kristendom te bekearen, wurde de ôf te swarren goaden mei namme neamd: "[...] end ec forsacho allum dioboles uuercum and uuordum, Thunaer ende Uuōden ende Saxnôte ende allum them unholdum the hira genôtas sint [...]" ("[...] en ik fersaakje alle wurken en wurden fan 'e duvel, Tonger en Weda en Saksnot, en al dy duvels dy't harren selskipslju binne [...]"). Ut 'e brûkte wurden komt in beskate ynfloed fan it Aldingelsk en it Aldheechdútsk nei foarren, wat nei alle gedachten feroarsake is trochdat dat de memmetalen fan 'e kristlike sindelingen wiene dy't de Saksen besochten te bekearen.
De wichtichste Aldsaksyske teksten binne lykwols de Heliand ("Heilân"), in rûchwei yn 'e midden fan 'e njoggende iuw ûntstien epos oer it libben en de lear fan Jezus Kristus, dêr't 5.983 regels yn stêfrymfersen fan oerlevere binne, en de Genesis, trije fragminten mei stof út 'e Bibel (benammen út it earste bibelboek, Genesis), yn 337 stêfrymregels, krektlyk út 'e njoggende iuw.
Taaleigenskippen
De grammatika fan it Aldsaksysk wie op mannich mêd it klassike Latyn net wanlyk. It hie ferbûgings yn fiif namfallen (nominatyf, akkusatyf, genityf, datyf en ynstrumintalis), trije grammatikale geslachten (manlik, froulik en ûnsidich), en trije haadfoarmen fan it foarnamwurd: inkeltal, meartal en twatal. Sokke twatals- of duale foarmen kamen allinnich yn 'e earste en twadde persoan foar en ferwiisden nei groepen fan twa.
Piipkrûd
Piipkrûd (Anthriscus sylvestris) is in plant út de famylje fan de skermblommen (Apiaceae). Dizze soarte komt yn Fryslân algemien foar, yn it bysûnder op plakken dy't mei gers begroeid binne. De plant komt meast talryk foar oan 'e kant fan 'e dyk dy't hjirtroch wyt fan kleur wurdt. Piipkrûd wurdt ek wol pipekrûd, fluitekrûd, fluitestâlen, franjekrûd, hûnestang, kikkertskrûd, piperkrûd, pypkrûd, spûkeblom of stjonkblom neamd.
Botanyske beskriuwing
De skermen binne gearstald út wite blomkes dy't nochal ier bloeie. De plant is behierre en kin 1,5 meter heech wurd. De stâlen binne hol mei groeven en faak readbewaze. Trochdat de stâle hol is, kin der in fluitsje fan makke wurde. Om een fluit te meitsjen moat by in holle Piipkrûdpiip, mei ûnderoan in tichte knoop, ûngefear op healwei in sneed oerlangs makke wurde. De blom is wyt en hat in trochsneed fan 3 à 4 mm. Elk blomke hat in omwynseltsje en fiif kroanbledsjes, wêrfan't der twa wat lytser binne. De blommen foarmje gearstalde skermen mei 8 oant 15 skermstrielen. De bloeiperioade rint fan april oant juny. De blêden binne twa- oant trijefâldich fearre; de ûnderkant is sêftbehierre. Piipkrûd hat donkerbrune, silinderfoarmige fruchtsjes mei in ribbele snaffel.
De plant waard troch Jac. P. Thijsse ek wol Hollânsk kant neamd. Dit omdat de blommen fyn fan foarm binne.
NSB (betsjuttingsside)
"NSB" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
Iisklub Foarút (Akkrum)
Iisklub Foarút fan Akkrum is oprjochte yn 1862 oprjochte ûnder de namme Voaruwt. Neidat der yn 1861 en 1862 winters west hiene dat skippen ynferzen sieten en in soad kastleins hurdriderijen organisearren kaam deer in iisklub. Dit om hurdriderijen better en earlijker ferride te litten.. By de oprjochten wienen der 18 leden mei W. Osinga as foarsitter. Der binne sûnttiids in soad koartebaanriderijen hâlden. Yn de mande mei de iisklub fan Grou waard twa kear in Skatetoertocht hâlden. Op de Jierfergadering wurdt nei it saaklike gedielte in sprekker útnûge. Sa kamen iis-VIP's as Henk Kroes, Jeen van der Berg, Jan Charisius, Jan Ykema, Sake Santema, Johannes Lolkema, Atje Keulen-Deelstra en Rein Zwart nei Akkrum.
Lokaasjes
Yn it eartoan waarden de wedstriden ferriden op de Meinesleat, dêrnei op de âlde iisbaan foar it plak dêr't no graazje Fennema sit, oan it spoar, en sûnt 1968 op de nije baan oan de UT-wei. Dizze baan is destiids troch boargemaster Anker iepene. Yn 1975 is der mei de fuotbalklub in mienskiplike kantine en klaaigelegenheid boud. Yn it jier 2000 kaam der in nije moderne baanferljochting.
Sûkelarjewedstriden
Foar de skoalbern waard yn 1885 Lyts Voaruwt oprjochte. It findel hjirfan hinget no yn de kantine fan sportkompleks De Meine. De tradysje om –by genôch iis- earst in riderij foar de skoalbern ofwol de sûkelarjewedstryd te hâlden bestiet noch. Wa't ferlern hat krijt in sûkelarjereep.
Hichtepunten
Yn de rin fan de tiid binne meardere Fryske Kampioenskippen hâlden, it Jeugd Kampioenskip fan Boarnsterhim, twa prachtige “belslidewedstriden” yn 1964, 1997. Fierders de iismaraton troch Akkrum ofwol de Lus fan Akkrum yn 1986 en 1997 dy't yn gearwurking mei Sport Real en de Iiswegensintrale organisearre binne. Ynwenners dy 't de Alvestêdetochten folbrocht hawwe yn 1963,1985,1986 en 1997 waarden troch Foarút huldige. Yn 1987 ferskynde it Jubileumboek fan Foarút.
Skipstypes
thumb|Staverske jollen yn Laaksum, ±1927 thumb|Staverske jol Skipstypes dy 't allinnich yn Fryslân foarkomme binne: De skippen wurde noch altiten brûkt, meast as plesierfartúch. Twa fiskersskippen ferdwûnen: de Staverske jol en de snikke (sûnt 1850).
Ekonomy
Ekonomy is in sosjale wittenskip dy't de organisaasje fan de ferdieling fan de krappe middels/boarnen yn in mienskip bestudearret. Neffens guon ekonomen soe de definysje wêze moatte: "De stúdzje fan hoe en wêrom minsken hannelje".
Ekonomen geane der fanút dat de boarnen beheind beskikber binne en dat it nedich is in kar te meitsjen tusken om foarrang stridende wizen om dy ta te passen en te brûken.
It wurd ekonomy stamt út it Gryksk: oiko- fan hûs en nomos foar wetten of noarmen.
Ekonomy wurdt as regel ferdield yn twa fjilden:
Hoe't it begûn
thumb|[[Adam Smith, dêr't faak nei ferwiist wurdt as de útfiner fan de ekonomy stúdzje.]] Alhoewol't der in soad diskusjes wienen oer fraach en oanbod, is de ekonomy stúdzje útein set mei Adam Smith syn publikaasje The Wealth of Nations yn 1776. Yn dat stik makket Smith rûchwei in omskriuwing de stúdzje: Smith omskriuwt de stúdzje as politike ekonomy, mar nei 1870 hjit de stúdzje sljochtwei 'ekonomy'.
Fraach en oanbod
Yn de ekonomyske wittenskip binne fraach en oanbod wichtige kearntema's.
Yn it foarste plak de oanbodkant fan de ekonomy. De oanbodkant hat as skaaimerk it ynsetten fan de produksjefaktoaren:
Neffens guon soe ek ûndernimmersynsjoch oan dat rychje tafoege wurde moatte. By de oanbodkant fan de ekonomy giet it om it meitsjen fan produkten. Dat kinne fysike produkten wêze, mar ek tsjinsten.
As twadde is dêr de fraachkant fan de ekonomy. It giet dêrby om de (foar)kar fan konsuminten, produsinten en de oerheden. Op de merk wurde fraach en oanbod op inoar ôfstimd en komt foar elts produkt in priis ta stân. Yn in frije merk wurdt hast alles stjoerd troch de priis. De oerheid spilet dêryn lykwols ek in rol troch it stjoeren yn budzjetten. Ek it konsumintebetrouwen spilet oan de fraachkant net swak by: as de ferwachtingen net goed binne, wurdt der minder bestege en mear sparre.
Mêden
Algemiene ekonomy is te ûnderskieden yn:
Fierders binne der noch oare mêden lykas ferfiersekonomy, de monetêre ekonomy, ensfh.
Makro ekonomy
De makro-ekonomy hat mei hûshâldings te krijen en it ûntwikkeljen dêrfan. Wichtige eleminten yn de makro-ekonomy binne: it nasjonaal ynkommen, de wurkgelegenheid, de belestingbalâns, de konsumpsje, de ynvestearrings en de oerheidsútjeften. Yn 'e makro-ekonomy wurdt neigien hoe't dizze eleminten har yn it ferline ûntwikkele ha en hoe't se har yn 'e takomst ûntwikkelje sille. Dêr't it ynsicht yn 'e konjuktuer fan grut belang is, it ûndernimmersklimaat, de produksjekapasiteit, de hichte fan de wikselkoers ensafuorthinne.
Op basis fan sibskip tusken ekonomyske sektoaren lykas produksjehúshâldings, konsumpsjehúshâldings, oerheid en bûtenlân besiket de makro-ekonomy ynsicht te ferskaffe yn takomstige ûntwikkelings. Benammen de groei fan it nasjonaal ynkommen hat omtinken fan ekonoamen en politisy.
Mikro-ekonomy
Mikro-ekonomy slacht op gedragingen fan ekonomyske aginten. Dat kin slaan op gesinnen, bedriuwen mar ek om politisy of belangegroepen. Yn dy tûke fan de ekonomy steane fraach en oanbod sintraal. De mikro-ekonomy besiket te ferklearjen hoe't it lykwicht fan keap- en ferkeapgedrach beynfloede wurdt.
Ynternasjonale ekonomyske betrekkings
Dat part fan de ekonomy hat twa ûnderdielen: it werklike mêd en monetêre mêd. It werklike ekononomyske mêd beëaget de ynternasjonale streamen fan tsjinsten en guod. In mooglike grûnslach foar dy streamen hat mei de ferskillen tusken lannen te krijen. In oare mooglikheid soe it ûnfolsleine konkurrinsje tusken bedriuwen wêze kinne. Bedriuwen mei in gruttere merk kinne goedkeaper produsearje en ferkeapje. It monetêre mêd slacht op jildstreamen tusken lannen. Dêr't saken as betellingsbalâns, wikselkoers en kapitaalstream op it aljemint komme.
Iepenbiere finansiën
Iepenbiere finansiën slacht op ynkomsten en útjeften fan de oerheid. De effekten fan de belêstingen en de oerheidsútjeften op 'e ekonomy wurde yn kaart brocht. Ek wurdt neitocht oer de fraach wat de taak fan de oerheid is en wat net. Fragen oer privatisearring en profytbegjinsel komme by iepenbiere finânsjes op it aljemint.
Bedriuwsekonomy
Binnen de bedriuwsekonomy binne der fjouwer mêden te ûnderskieden dy't allegear in eigen ferdieling ha:
Meindert Geertsma
Meindert Geertsma (1940?) is in doarpsman fan Akkrum.
Foar de Muzykferiening De Harmony is er aktyf as trombonist, foarsitter (1977-1994), bestjoerslid en ferfangend siktaris (1994-2010) en lid van de jeugdkommisje (sûnt 2000). Troch syn ynset koaam der in jeugdorkest sadat de takomst fan de feriening sekerder waard.
Fierders wie er bestjoerslid fan de Stichting Akkrum Ald en Nij, bestjoerslid en lid van de kulturele kommisje fan de sport- en aktiviteitenhal Utingeradielhal, lid fan de Ried fan Tafersjoch fan it fersoargingssintrum Leppehiem, bestjoerslid fan de Stichting Aquaceum Akkrum, ponghâlder fan de Stichting Befoardering Muzykûnderwiis, sjauffeur fan it buske foar it ferfier fan âlderein yn Leppehiem en meiwurker fan de Túngroep fan Coopersburg yn Akkrum.
Op 29 april 2010 waard er riddere yn de Oarder fan Oranje-Nassau.
Risen (film út 2016)
Risen (útspr.: [ˈɹɪzən], likernôch: " riz -z'n") is in Amerikaansk-Spaanske bibelske dramafilm út 2016 ûnder rezjy fan Kevin Reynolds, mei yn 'e haadrollen Joseph Fiennes, Tom Felton en Peter Firth. De titel betsjut "Ferriisd". De plot is in trouwe werfertelling fan it bekende ferhaal út it Nije Testamint fan 'e Bibel oer de weropstanning fan Jezus, mar dan besjoen út it perspektyf wei fan in Romeinske ofsier dy't de ferdwining fan it stoflik omskot út it grêf ûndersykje moat. Risen ûntfong fan 'e filmkritisy mingde resinsjes en wie in beskieden kommersjeel súkses yn 'e bioskopen.
Plot
Clavius Aquila Valerius Niger is in tribún, in ofsier yn it Romeinske Leger, dy't yn 'e Romeinske provinsje Judéa tsjinnet as militêre kommandant ûnder gûverneur Pontius Pilatus. Hy is folslein desyllúzjonearre rekke mei syn wurk en dreamt der inkeld noch fan om sà heech op te klimmen dat er genôch fertsjinne hat om út it leger ôfswaaie te kinnen foar in weromlutsen bestean op it bûtenpleats op it plattelân fan Itaalje. Dan kin er einlings en te'n lêsten alle bloedferjitten efter him litte en hoecht er nea wer in oare minske dea te meitsjen. Nei't hy en syn troepen mei midsmjittige ferliezen ôfweefd hawwe mei in kloft Joadske rebellen ûnder lieding fan 'e krekt frijlitten Barabbas, keart Clavius werom nei Jeruzalim.
Dêr wurdt de tribún by syn oankomst troch Pilatus, sûnder rêst nimme te kinnen, fuortendaliks wer útstjoerd om tafersjoch te hâlden oer de krusiging fan 'e Joadske ûnrêststoker Jesjûa de Nazarener, dy't himsels de "Kening fan 'e Joaden" neamd hawwe soe. Tsjin 'e tiid dat Clavius op 'e heuvel Golgota, bûten de stêd, arrivearret, is Jesjûa al ferstoarn. Hy jout opdracht om 'e beide dieven dy't mei Jesjûa krusige binne, de skonken te brekken. Dat ferkoartet harren lijen oan it krús, dat oars noch dagenlang oanhâlde kinnen hie, ta inkele minuten om't se harsels net mear genôch oprjochtsje kinne om te sykheljen. Clavius lit de liken fan 'e beide mannen fuortsmite, mar it stoflik omskot fan Jesjûa draacht er op befel fan Pilatus oer oan in Joazef fan Arimatéa, dy't fersocht hat om it yn syn eigen famyljegrêf begrave te meien.
De oare deis wurdt Clavius by Pilatus roppen. It docht bliken dat de Joadske religieuze lieders, feriene yn it Sanhedrin, net wiis binne mei dy gong fan saken. Harren foaroanman, de hegepreester Kajafas, seit dat Jesjûa by syn libben beweard hat dat er de trêde deis nei syn ferstjerren út 'e dea ferrize sil. Hy stiet der dêrom by Pilatus op oan dat it Romeinske bestjoer garant stean sil foar it tichthâlden fan it grêf, sadat de dissipels fan Jesjûa it lyk fan 'e man net stelle kinne. Clavius kriget opdracht om dat te beävensearjen, dat hy set nei it grêf ta, dat in úthoude keamer yn in rotswand is. Foar de iepening wurdt in swiere, silinderfoarmige stien rôle, dy't sa swier is dat der sân man foar nedich binne om it ding yn beweging te krijen. De stien wurdt mei touwen fêstset, en de touwen wurde mei offisjele Romeinske segels fersegele. Clavius lit twa skyldwachten by it grêf efter om 'e boel yn 'e rekken te hâlden.
De oare moarns wurdt Clavius op 'e nij ier by Pilatus roppen, dy't berjocht krigen hat dat it grêf fan Jesjûa leech oantroffen is, en dat de troch Clavius efterlitten skyldwachten poater binne. Wylst se noch oan it praten binne, komt hegepreester Kajafas deryn, dy't harren fertelt dat de beide skyldwachten asyl socht en krigen hawwe yn 'e Joadske Timpel, mei't se begryplikerwize frezen foar harren libbens as se har melden hiene by Pilatus. Kajafas seit dat beide mannen him ferteld hawwe dat se yn 'e nacht troch de dissipels fan Jesjûa oerfallen en oermastere binne, wêrnei't dyselden it grêf iepene en it stoflik omskot fan Jesjûa de Nazarener stellen hawwe. Dat is krekt wêr't hy al bang foar wie, mar no is it saak om it lyk werom te finen foar't de dissipels de befolking fan Jeruzalim en Judéa derfan oertsjûgje kinne dat Jesjûa wier út 'e dea ferriisd is. Clavius kriget fan Pilatus de ûntankbere taak om 'e syktocht nei it lyk te lieden. Om't de Romeinske keizer Tibearius mei trije dagen in besyk oan Judéa bringe sil en Pilatus net wol dat dizze kwestje dan foar swierrichheden soarget, hat Clavius oant de oankomst fan 'e keizer om it spul ta in goede ein te bringen.
Clavius en syn adjudant, de jonge, idealistyske ofsier Lucius Tyco Ennius, sette útein mei it iepenbrekken fan alle nije grêven yn Jeruzalim, op 'e siik nei it lyk fan Jesjûa. As dat neat opsmyt, pakt Lucius alle lju yn 'e stêd op dy't yn it iepenbier prate oer de ferrizenis fan Jesjûa. Dyselden wurde troch Clavius yn 't ferhear nommen, mar fan 'e ferklearrings dy't se ôflizze, is de iene noch wûnderliker as de oare. De skeptyske Clavius leaut der neat fan en rekket wat langer wat mear frustrearre. Op basis fan in gâns ûnthjittende tip lit Clavius de prostituee Marije Magdalena oppakke. Hy besiket har te ûnderfreegjen, mar hja praat inkeld yn riedsels en wegeret de oare folgelingen fan Jesjûa te ferrieden. As er lang om let Bartoloméus yn 'e hannen kriget, ien fan 'e oerbleaune alve dissipels, de neiste folgelingen fan 'e Nazarener, biedt dy himsels oan om krusige te wurden, mar brûkbere ynformaasje jout er net.
By in ûndersyk fan it iepenbrutsen grêf stelt Clavius fêst dat de leadswiere dekstien meters fan 'e grêfyngong ôf leit en dat de touwen dêr't de stien mei fêstset wie, net trochsnien binne, mar earder knapt lykje te wêzen. Clavius stiet foar in riedsel. Wannear't er einlings en te'n lêsten ien fan 'e beide skyldwachten ûnderfreegje kin, dy't himsels yn in herberge sit te bedrinken, fertelt dy him earst itselde ferhaal wer dat Kajafas oan Pilatus trochdien hie, oer hoe't hy en syn maat yn 'e nacht oerfallen binne troch de dissipels fan Jesjûa dy't harren oermastere, it grêf iepenbrutsen en it lyk stellen hawwe. Hy brûkt sels frijwol deselde wurden, wat foar Clavius in teken is dat Kajafas de beide mannen it ferhaal foarkôge en út 'e holle leare litten hat. As er trochfreget, fertelt de skyldwacht úteinlik wat er wier sjoen hat: in ljochtflits, wêrnei't de touwen ynienen allegear tagelyk knapten en de dekstien, as wie it in bledsje, fuortsaaide by de grêfyngong wei. En doe kaam de sinne op yn it grêf. Op dat stuit naaiden de beide skyldwachten yn panyk út, dat wat der fierder bard is, wit de man net. Clavius rekket yn betizing troch it ferhaal, om't er beseft dat de skyldwacht leaut dat it troch him beskreaune wier bard is. Boppedat wurdt it ferhaal troch it bewiismateriaal ûnderstipe. En dochs is it ûnmooglik dat it wier is.
Underwilens begjint Clavius syn fêsthâldend ûndersykswurk sawol de Joaden as de Romeinen tsjin te stean. Pilatus, dy't ûnder druk stiet fan sawol it Sanhedrin as fan it oansteande besyk fan keizer Tibearius, wurdt almar ôfhâldiger en minder behelpsum. Hy stjoert Clavius ynstee nei Hebron om dêre regaad te meitsjen nei't der trelit útbrutsen is. Wylst hy en syn troepen dêre in ynfal dogge, sjocht Clavius Marije Magdalena útnaaien. Hy folget har en fynt yn in boppekeamer fan in hûs alle dissipels fan Jesjûa byinoar werom, en yn har fermidden de ferriisde en wer libbene Jesjûa sels. Feralterearre stjoert Clavius Lucius en syn troepen fuort, wêrnei't er it hûs yngiet en besiket te begripen hoe't in man dea west hawwe en wer libje kin. Dan ferdwynt Jesjûa fan it iene op it oare momint yn it neat, ta ferbjustering fan net inkeld Clavius, mar ek fan 'e dissipels. Dyselden witte net wat se no sille, mar Marije Magdalena bringt harren tebinnen dat Jesjûa sein hat dat er harren yn Galiléa weromsjen sil. Under lieding fan Petrus sette de alve dissipels geandefoets ôf nei it noarden, folge troch Clavius, dy't in yngeand ferlet fan klearrichheid hat oangeande de ferrizenis fan Jezus. Dagenlang folget er de dissipels op in distânsje by harren reis troch de wyldernis, oant Petrus him der úteinlik byhellet.
Underwilens liedt Lucius gûverneur Pilatus nei de boppekeamer yn Hebron dêr't Clavius efterbleaun is. De keamer is leech, mar se fine der se in brief fan Clavius. Dêryn skriuwt er dat er net ûntfierd is, mar dat er ferlet hat fan tiid om twa dingen mei-inoar goed te krijen: in man dea en deselde man wer yn libben. Pilatus mient dat Clavius him ferret hat. Hy stjoert Lucius mei in ôfdieling Romeinske lezjionêrs efter de dissipels oan. Mei de help fan in spoarsiker fine Lucius-en-dy de dissipels yn it wyldlân werom, mar Clavius helpt harren, mei syn kennis fan 'e prosedueres en taktiken fan it Romeinske Leger, om te ûntkommen. It slagget om 'e lezjionêrs te ûntrinnen, mar de groep wurdt opwachte troch Lucius sels. Clavius wrakselet mei him en wurdt him oermânsk, mar jout him syn swurd werom en bepraat him om 'e groep gean te litten.
Yn Galiléa oankommen wachtsje de dissipels en Clavius in skoft om 'e nocht op Jesjûa, oant se honger krije en in fiskersboat liene om by nacht út te fiskjen te gean op 'e Mar fan Galiléa. Dy nachts fange se neat, mar de oare moarns stiet der in man op 'e kant dy't harren oanrikkemandearret om it net ris oan 'e oare kant fan 'e boat út te smiten. Wannear't se dat dogge, sit it net sa fol fisk dat se suver de kant net iens mear berikke kinne. De man op 'e igge blykt Jesjûa te wêzen, mei wa't se neitiid in miel diele. Clavius is tsjûge fan 'e genêzing fan in melaatske man troch Jesjûa troch in wûnderteken. Wannear't de nacht wer fallen is, en de dissipels allegear sliepe, siket Clavius Jesjûa op, dy't noch wekker is, en praat mei him. As Jesjûa him freget wat er no eins wol, moat Clavius antwurdzje dat wat er wier begeart in ein oan it bloedferjitten is. Jesjûa freget him wêrom't er der dan net gewoan mei ophâldt. As de dage oan 'e loft is, binne Clavius en de dissipels tsjûge fan 'e himelfeart fan Jesjûa. Neitiid sette de dissipels ôf werom nei Jeruzalim, dêr't se fan Jesjûa wachtsje moatte op 'e útstoarting fan 'e Hillige Geast. Petrus freget Clavius om mei te kommen, mar de tribún kiest derfoar om syn eigen wei te gean.
Letter, as er hohâldt by in isolearre herberge yn 'e wyldernis om te iten en te drinken, fertelt er de weard it hiele ferhaal oer wat him oerkommen is. Hy jout daliks ta dat it in fantastysk klinkend teltsje is, mar bewissiget de man derfan dat it fan begjin oant ein wier is. Hy seit dat er it gefoel hat dat er nea wer deselde wêze sil. By wize fan betelling foar it miel lit er syn gouden tribúnsring efter, suggerearjend dat er foargoed in punt set hat efter syn militêre karriêre.
Produksje
Risen waard regissearre troch Kevin Reynolds nei in senario fan himsels en Paul Aiello op basis fan in ferhaal fan Aiello. Dat folge trou de fertelling fan 'e krusiging fan Jezus en de weropstanning fan Jezus sa't dy yn it Nije Testamint fan 'e Bibel werjûn wurde, mar dan út in folslein nij perspektyf. As produsinten wiene Patrick Aiello, Mickey Liddell en Pete Shilaimon by it projekt belutsen foar de filmstudio's Columbia Pictures, LD Entertainment en Affirm Films. Dêrmei wie Risen in Amerikaansk-Spaanske ko-produksje. Foar de film wie in budget beskikber fan $20 miljoen. De kamerarezjy wie yn 'e hannen fan Lorenzo Senatore, en de filmmuzyk waard fersoarge troch Roque Baños.
Opnamen
De opnamen foar Risen fûnen plak fan augustus oant en mei novimber 2015. Der waard filme yn 'e Spaanske provinsje Almería en op Malta.
Distribúsje
De distribúsje fan Risen waard fersoarge troch Sony Pictures Releasing, de distribúsjepoat fan Sony Pictures, dat de memme-ûndernimming fan Columbia Pictures is. De film gie op 15 febrewaris 2016 yn Dallas (Teksas) yn premiêre, en iepene dêrnei op 19 febrewaris yn 'e Amerikaanske bioskopen. Risen kaam op 10 maaie 2016 beskikber as digitale download en waard op 24 maaie fan dat jier útbrocht op dvd en blu-ray.
Untfangst
Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hat Risen in midsmjittich goedkarringspersintaazje fan 53%, basearre op 132 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: "Risen ûnderfynt foardiel fan in lichtere toansetting as de measte bibelske films, en teffens fan in unyk perspektyf fan it Grutste Ferhaal Ea Ferteld en in geweldige aktearprestaasje fan stjer Joseph Fiennes." Op Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, behellet Risen in goedkarringspersintaazje fan 51%, basearre op 28 resinsjes.
Resultaat
Risen brocht yn 'e bioskopen yn 'e Feriene Steaten en Kanada $36,9 miljoen op, en yn alle oare lannen en territoaria $9,2 miljoen. Wrâldwiid kaam de opbringst dêrmei út op $46,1 miljoen. Ofset tsjin it budget fan $20 miljoen betsjut dat in winst fan $26,1 miljoen, hoewol't dêr de marketingkosten noch wol ôf moatte.
Grevinnewei
thumb|dr. Lolke Dokkum op de drûchfallen Grevinnewei (1911)
De Grevinnewei is de namme foar in tal wegen, paden, leanen en rêgen op de boaiem fan marren en troch lannen dy't fan de omjouwing ôfwikend, yn streken lizzende grûnsoarten of oare troch harren lizzing de oandacht lûkende terreingedielten. Hoewol't de folksoerlevering ferbân leit tusken fier fan elkoar ôf lizzende objekten mei de namme Grevinnewei, is it ûnmooglik om alle Grevinnewegen geologysk, geografysk en histoarysk mei elkoar ta in gehiel te ferbinen.
Snitser Mar
Bekend is de sânrêch dy't troch de Snitser Mar rint dy't yn de drûge simmer fan 1911 troch L.A. van Dokkum ûndersocht is. It die doe bliken dat de eastlike ouwer fan de Snitser Mar bestie út is in samling fan tige hurde banken bestie. Dy Grevinnewei leit besuden de strekdaam fan de Terhernsterslûs en rint oant de punt fan de lântonge by it Hearregat. It is in brede ûndjipte fan hurd brúnread sân en rint fan Jongebuorren yn Terherne nei Offenwier. Yn eardere tiden waard de sânrêch by in lege wetterstân brûkt om troch de Snitser Mar te wâdzjen. De konklúzje fan Van Dokkum wie: in heechlizzende diluviale formaasje.
De âldste beskôging oer de Grevinnewei is fan 1826: een oude weg uit de Zuiderzee door Friesland lopende, waarschijnlijk 't werk der Romeinen (J. van Leeuwen), de âldste fermelding út 1541: die Grauinne wech (door Haskervyfgae naar 't  klooster te Nes). Dy waard nei ynspeksje troch it Hof (1542) wer yn oarder brocht, mar is pas sûnt de befluorring noard fan It Hearrenfean it hiele jier troch brûkber. S. J. van der Molen mient dat de namme soms jong is en fersmyt de ôflieding Grevinnewei=groeven wei en tinkt oan folksetymology, wêrby't de 'greve' út Gravepoel, Greuewei ensfh, in 'grevinne' njonken him krige. It soe te fergelykjen wêze mei Keninginnewei, Keizersdyk, diels ek foar objekten as Grevinnewei. Fersprieding fan de namme waard befoardere troch de ta de ferbylding wurkjende klang.
Gabrielle Enthoven
Gabrielle Enthoven (OBR), berne as Augusta Gabrielle Eden Romaine (Westminster, Londen, 12 jannewaris 1868 - Londen, 18 augustus 1950), wie in Ingelske sammelster fan teätermemorabilia, toanielskriuwster en amateuraktrise.
Gabrielle wie in dochter fan William Romaine en Frances Tennant. Fan 1903 oant syn dea yn 1910 wie sy troud mei majoar Charles Enthoven. Yn har jonkheid wie sy amateurtoanielspylster en letter skreau se wol toanielstikken, mar har libbenswurk wie it oanlizzen fan in mei neat oars te ferlykjen samling materiaal út de skiednis fan it teäter (benammen twadde helte 19e iuw en 20e iuw).
Yn 1911 sette Gabrielle Enthoven út ein mei in kampanje foar it stiftsjen fan in "National Museum of Theatre Arts". It Victoria & Albert Museum yn Londen, dy't har samling yn 't earstoan wegere hie, lykas it Britsk Museum, naam yn 1924 har kolleksje dochs op de noed. Salang't sy libbe, hat frou Enthoven de samling oanfolle. By har dea yn 1950 hie de Enthoven Collection in fêst plak yn de samling fan it museum en ynspirearre it oare teäterleafhawwers om it sammeljen fuort te setten. Letter gie de kolleksje oer nei it Theatre Museum yn Covent Garden.
Yn 1948 waard de Society for Theatre Research oprjochte en de earste foarsitster wie Gabrielle Enthoven. De stifting hold lêzings en brocht in blêd út, it Theatre Notebook.
Pieter de Groot
thumb|Pieter de Groot Pieter Jan de Groot (Ljouwert, 6 septimber 1946) is âld-redakteur by de Ljouwerter Krante. Hy is troud mei Johanneke Liemburg, âld boargemaster fan Littenseradiel.
Libben
Nei de gemeentlike HBS oan Achter de Hoven gie De Groot yn 1964 nei Amsterdam. Hy studearre oan de Universiteit fan Amsterdam Politike en Sosjale Wittenskippen. De oplieding stie doe bekend as ‘de reade fakulteit’. Hy soe de stúdzje net ôfmeitsje. Hy organisearre mei Pier Boorsma, sy sieten doe yn it bestjoer fan de Fryske studinteferiening Cygnus Resurgens yn Amsterdam, it dichtersfestival yn De Harmonie (7 oktober 1967, ferneamd wurden troch de k.o. fan Vinkenoog troch Reve). It festijn betsjutte yndirekt it begjin fan It Skriuwersboun yn 1969 (Cygnus Resurgens betelle de Fryske dichters 25 gûne foar har optreden, de Nederlânske 150, om’t dat it taryf wie fan de VVL. De Fryske skriuwers hiene noch gjin fakbûn). Yn 1969 waard it tydskrift Sonde oprjochte ûnder redaksje fan De Groot, Pier Boorsma, Johan Frieswijk en opmakker Sikke Doele, bedoeld om de Fryske Beweging yn beweging te krijen. Neidat er út Amsterdam weigie kaam er by de LC op de provinsjeredaksje en de Kultuerside. Wylst wie er ek dwaande mei it organisearjen fan literêre eveneminten as Poem Power, it earste lustrum fan Operaesje Fers yn (1973). Yn 1991 waard it songfestival Liet opsetten mei Gryt van Duinen en Rienk Terpstra. Yn 1992 sette er út ein mei de rubryk "Dwers" mei op oantrunen fan Freark Dam dy't in pear stikjes fan De Groot lêzen hie.
Letter krige Pieter de Groot by de Ljouwerter Krante de rubryk "Harje" dêr't hy de Fryske literêre wrâld yn opskrikt en de Ljouwerter betsjoerders kommintaar jout. Soks late faak ta striidskriuwerij. Yn de Freed-bylage skriuwt er de kollumn "Dwers" oer it Frysk en de Fryske kultuer. Hy wie sjuerylid foar de Gysbert Japicxpriis. Yn 2009 naam De Groot ôfskie fan syn wurk, mar gie wol troch mei skriuwen foar de LC.
List fan Fryske doarpshuzen
Op de List mei Fryske doarpshuzen steane de doarpshuzen of multyfunksjonele sintra yn de provinsje Fryslân:
Spinhûs
thumb|250px|It Rasphûs fan Amsterdam yn 1662. Ut: Melchior Fokkens, Beschrijvinge der wijdt-vermaarde Koop-stadt Amstelredam In spinhûs is in wurkhûs of fabrykshûs en in foarrinder fan it fabryk, wêryn in tal minsken by elkoar wiene dy't inselde of lyksoartige aktiviteit dienen, yn dit gefal spinne.
It begryp is benammen bekend yn de betsjutting fan finzenis, dêr't froulike detinearden faak ûnder jammerdearlike omstannichheden dit wurk yn twangarbeid dwaan moasten. Foar de manlju bestie bygelyks it rasphûs yn Amsterdam. Bekende spinhuzen yn neamde betsjutting binne te finen yn Amsterdam, Gouda en Swol.
Spinhuzen kamen lykwols ek bûten finzenissen foar, bygelyks op It Hearrenfean. Ek guon kleasters en abdijen hienen wol soksoarte ynrjochtingen. Yn Achel is noch soksoarte gebou bewarre bleaun.
Lockheed P-2 Neptune
De Lockheed P-2V (letter P-2) Neptune wie in maritym langeôfstanspatrûljefleanmasine ornearre foar ûnderseeboatferkenning en -bestriding. It tastel waard troch de firma Lockheed ûntwurpen foar de Amerikaanske marine om de ferâldere typen PV-1 Ventura en PV-2 Harpoon te ferfangen.
Skiednis yn it koart
Hoewol't in lyts tal tastellen oanpast waard foar it gebrûk fan fleandekskippen ôf, wie it ûntwerp yn it foarste plak gaadlik foar gebrûk fanôf fleanfjilden. De fleanmasine wie in súkses wat eksport oanbelanget en hat (lang) tsjinne yn ferskate kriichsmachten yn de hiele wrâld.
Ek by de Nederlânske Marine Loftfearttsjinst hat de Neptune lange tiid tsjinne. De MLD-tastellen wienen yn it earstoan fan it type P-2V5 (12 stiks yn it tiidrek 1958-1962) en letter fan it type P-2V7 (1962-1984, earst 15, letter oanfold mei fjouwer fan de Frânske marine). De P-2V7's binne letter ferboud ta SP-2H. Se wienen doetiids yndield by 320 en 5 squadron op de basis Valkenburg by Katwyk oan See.
It oarspronklike ûntwerp wie al út de earste jierren fan de Twadde Wrâldkriich, mar rekke fan 1944 ôf yn in streamfersnelling doe't dúdlik waard hoe ienfâldich produksje en ûnderhâld fan it tastel wie. Letter die bliken dat beide faktoaren ek krusiaal wienen by de wrâldwide útfier en by de lange operasjonele libbensdoer fan it tastel.
De earste flecht fan de Neptune wie yn 1945 en de produksje waard al yn 1946 mei úteinset. Yn 1947 waarden de earste Amerikaanske squadrons operasjoneel.
De lettere ferzje fan de Neptune waard ien fan de earste tastellen dy't tagelyk sûgermotoren en strielmotoren hienen.
Farianten
thumb|De Marine Loftfearttsjinst demonstrearret de Lockheed Neptune as nijste oanwinst yn 1954 De firma Lockheed boude yn de rin fan de tiid in grut ferskaat oan ferzjes fan it súksesfolle tastel:
Technyske feiten
thumb|P-2H
At the Gates
At the Gates is in Sweedske deathmetalband oprjochte yn 1990 yn Goateboarch, de band hjitte yn earsten The Dwellers at the Gates of Silent Memory (neamd nei in nûmer fan Fields of the Nephilim), mar nei in wike beseften se dat, dat al in hiele lange namme is. De band brocht yn 1992 syn debútalbum The Red in the Sky Is Ours út. Yn 1996 waard de band opheft, mar yn 2010 makke de Sweedske band in trochstart, nei't er tusken 2007 en 2008 alris in reüny west hie. De teksten fan de band gean benammen oer persoanlike problemen, de dea en de Maatskippij. At the Gates hat sân studio-albums en trije live-albums útbrocht.
Hermerik
right|thumb|200px|Kaart fan de Romeinske provinsje Galysje, begjin 5e iuw Hermerik (ferstoarn 441) wie in Suëvyske kening yn it begjin fan de 5e iuw.
Skiednis
Oer it eardere libben en komôf fan de Suëvyske kening Hermerik is neat fan bekend. Nei alle gedachten wie der hikke en tein yn Germaanje, yn it part fan Sintraal-Jeropa dat nea diel útmakke hat fan it Romeinske ryk. It is troch de Spaanske biskop Hydatius, in tiidgenoat, dat wy mear fan him witte. De kronykskriuwer is min oer him te sprekken en beskriuwt Hermerik as in heidense fijân fan it Romeinske ryk dy't syn hiele libben oan it fjochtsjen wie.
Under lieding fan Hermerik ferlitte de Suëven ein 406 Germaanje (Dútslân) en loeke troch Galje (Frankryk) om harren yn Spanje te wenjen setten. It Romeinske ryk is op dat stuit net mânsk genôch om de Suëven tsjin te hâlden en te passifisearen. Troch ûnderhannelings oer en wer krije sy de status fan bûnsmaten (foederaty) tawiisd.
Fan twa fan syn bern binne de nammen oerlevere, Rekjar, syn âldste soan en opfolger, en Risimer oerbefelhawwer fan it Westromeinske leger. In dochter fan him wie trout mei de Boergondyske kening Gundiok.
Histoarisy oer Hermanerik
Troch histoarisy - sawol eartiids as tsjintwurdich - wurdt net ienstimmich oer Hermanrik tocht. Ek binne skriftlike boarnen net altyd tarikkend om him goed te tsjutten. Dêr't Theodore Mommsen leaut dat de Suëven foederaty wienen en Ernst Stein dêrby oanslút mei syn opmerking dat er tinkt dat sy in oerkomst hienen mei de Romeinske userpator Maksimus wêrby sy yn it westen heal Spanje tawiisd krigen, ûntbrekt lykwols primêr bewiis foar dizze alliânsje tusken Suëven en Rome. Yn 411 (neffens Ludwig Schmidt) of 417 (neffens Felix Dahn), slute Hermerik in ferdrach mei de Romeinske keizer Honorius, mar hjirfoar is mar ien foarfal bekend dy't dêr op wiisd, nammentlik de opdieling fan Spanje tusken de barbaarske folken. It easten fan de provinsje Galysje mei Braga(Bracara Augusta) as wichtichste plak kaam yn Suëvyske hannen, wylst it westen fan de provinsje nei it folkrike Hasdingen gie.
Tusken 416 en 418, fierden de Fisigoaten ûnder Wallia yn opdracht fan de Romeinen kriich tsjin Hermerik. Yn 419, neidat tusken Hermerik en de Fandalenkening Gunderik in strideraasje ûntstean wie, foelen de Fandalen de Suëven oan en waard Hermerik it Nervasyske Berchtme yn ferdreaun, foardat de Romeinske generaal Asterius tuskenbeide kaam en de Fandalen weromloeke koenen Sûnt dy tiid, útsein it stuit dat de Fandalen Iberia ferlitte foar Afrika, bleau Hermerik freedsum, mar yn 430 set er wer plondertochten op tou yn Galysje.
Yn 431 gong in Galysjer mei de namme Hydatius nei de Romeinske oerbefelhawwer Flavius Aëtius om help te freegjen tsjin de Suëven. Aëtius wachte mei it stjoeren fan troepen oant 432 doe't Censorius mei in leger arriveare. Neffens de kronynk fan Hydatius Kroniken of behelle de Galisyske plebs yn de bettere ferdigjenbere fersterkingen in oerwinning op Hermerik en syn kriichslju, dêr't in protte slachtoffers by foelen en finzenen nomd waard, dy't de Suëven der ta twongen de Galisyske famyljes dy't sy finzen nomd hienen frij te litten. (430).
Yn 435, "on episcopal intervention", mooglik Hydatius', slute Hermerik freede mei de Galysjers. Yn dat selde jier ûnderhannele Hermerik fia de katolike biskop Symphosius mei de Romeinske keizer. Yn 437, Censorius hâlde in twadde ekspedysje tsjin Hermerik. Hy waard derby beselskippe troch Fretimund.
Nei sân jierren fan sykte waard Hermerik yn 438 twongen him werom te loeken as kening en opfolge troch syn soan Rechila. It ferhaal neffens Isidoar, dat Hermerik, Rechila nei Baetica sent om Andevotus te ferslaan, Romanae militiae dux, is wierskynlik in optinksel.
Yn 429, ferskine ynienen in Suëvyske lieder op toaniel mei de namme Heremigarius dy't opereare yn Lusitania. It soe wêze kind hawwe dat hy in skoft it liederskip dielde mei Hermerik, mar der ûntbrekt primêr boarne materiaal om dat te befêstigje.
Freark Dam
Freark Dam (Ketlik, 2 july 1924 - Snits, 4 july 2002) wie in Frysk sjoernalist, oersetter en dichter en hat in soad út de wei set foar de Fryske literatuer.
Freark Dam wie in soan fan Wieger Dam. Hy gie nei de W. A. Nijenhuis-skoalle yn Ketlik en dêrnei nei de MULO op It Hearrenfean. Letter folge er in oplieding ta útjouwer en helle er de MO-akte Nederlânsk en Frysk.
Yn de Twadde Wrâldkriich moast er ûnderdûke, waard oanholden yn de hjerst fan 1944 en bedarre yn in Dútsk finzenkamp; yn juny 1945 kaam er siik werom. Yn 1941 debutearre Dam as dichter yn it tydskrift 'It Heitelân'.
Hy wenne yn Feanwâlden en wie sjoernalist by de Drachtster Krante en joech ek lieding oan de útjouwerij anneks. Yn de jierren 50 en 60 boude er in útjouwersfûns op, dêr't in soad Fryske skriuwers yn fertsjintwurdige wiene. As redakteur fan de literêre blêden 'De Tsjerne' en 'De Strikel', hie er in protte kontakten yn de Fryske literêre wrâld.
Syn literêre produksje wie lyts. Yn 1946 ferskynde de dichtbondel 'Under fjouwer eagen' en yn 1960 ferskynde 'Sa sydlings'. De oarloch wie in wichtich tema yn syn wurk. It gedicht 'De Joadebern' is in klassyk betinkingsgedicht wurden.
Rabbinge
Rabbinge is in buorskip ( yn 1851 - 1867 Rabbering neamd ) oan de wei mei deselde namme yn de gemeente De Wolden (oant 1998 Zuidwolde). Leit súdwestlik fan Zuidwolde en benoarden Balkbrug (Oerisel) flakby de Reest, de provinsjegrins mei Oerisel. Benoarden leit bosk- en greidegebiet Rabbinge en yn it noardeasten it Rabbingerfjild (foaral greide, mar ek boulân).
Aldehoupartij
De Aldehoupartij is in KNKB-keatsparij foar senioaren dy't op it heechste nivo spylje. De partij wurdt sûnt 1913 organisearre troch de Ljouwerter keatsferiening LKC Sonnenborgh. De Aldehoupartij is tradisjoneel de ôfsluting fan it keatsseizoen en stiet dan ek faak yn it teken fan ôfskied nimmende keatsers.
De Aldehoupartij wurdt mei de PC, de Rengersdei en de Van Aismadei rekkene ta de klassikers ûnder de keatspartijen.
Wikselpriis
De wikselpriis foar de kening fan de partij is sûnt 1964 de Sulveren Aldehou, oanbean troch Douwe Egberts. Earder koe de wikselpriis definityf wûn wurde, as der trije jier efterinoar deselde keatser ta kening útroppen waard. Sa gie de earste wikselpriis, in houtene Aldehou, yn 1917 oanbean troch Tabaksfebryk Taconis al yn 1919 definityf nei J.P. Dijkstra. Yn 1920 bea Taconis in nije wikselpriis oan, in sulveren tabakspot, dy't yn 1926 definityf wûn waard troch Teade Zijlstra. Der kaam wer in nije keningspriis, opnij oanbean troch Taconis, in Sulveren Aldehou op in marmeren foet. Dy wikselpriis waard yn 1940 definityf wûn troch Klaas Kuiken.
Yn 1941 moast de partij it stelle sûnder wikselpriis: Sjouke Helfrich wûn as keningspriis in beker. Yn 1942 stelde Taconis in nije wikselpriis beskikber yn de foarm fan in sulveren gravuere fan de Aldehou. Yn 1963 gie dy definityf nei Hotze Schuil. Nei 1964 wurdt keatst om de sulveren Aldehou dy't beskikber steld is troch de Douwe Egberts fabriken en dy't net wûn wurde kin.
Skuorwoartel
Skuorwoartel (Symphytum) is in skaai fan planten yn de famylje fan de rûchblêdigen (Boraginaceae). It skaai bestiet út oerbliuwende planten, meastal krûden, gjin strûken of beammen. De tsjelk is oant in kwart of hielendal ynsnien. De blêden binne langwerpich oant lansetfoarmich en ôfwikseljend pleatst. De skuorwoartel wurdt ek wol wâlwoartel neamd. De plant groeit meast op wiete plakken.
Taksonomy
Yn Nederlân komt allinnich de gewoane skuorwoartel (Symphytum officinale) foar.
In pear oare soarten:
In bekende hybride is de bastertskuorwoartel (Symphytum × uplandicum).
left|200px|thumbthumb|right|200px
Sjock ek
List fan planten
Muzykferiening De Harmony
Muzykferiening De Harmony waard oprjochte op 13 septimber 1908 yn Akkrum. It korps bestiet út in fanfare, in miksorkest en in harmonykapel.