cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
De Friezen
Haadstikken
De pake fan Van Doorn hie him yn 1930 út Dokkum wei nei wenjen setten yn it Súd-Limburchske Heerlen, omdat dêr wol wurk wie foar in skoalmaster. Dêr troude pake Rintjema mei in Limburchske frou. De grutske ûnwennigens nei it 'heitelân' joech er letter troch oan syn pakesizzers, middels in soad Fryske wurden en in ûnferjitlike treinreis nei Ljouwert dêr’t se nei it Frysk Museum soene. Mar earst woe er syn pakesizzers it stânbyld fan syn mem sjen litte. In moarntiid lang tocht de tolvejierrige Flip dat syn beppe sa ferneamd wie dat de Friezen har earden mei in brûnzen byld yn harren haadstêd, mar it blykte te gean om in ko: Us Mem. Fryske wurden koe er fan nammen en útdrukkings. Mei in stedswanneling by gebouwen en poëzijtablo’s lâns beslút er om út Ljouwert wei it ferburgen Frysk eigene te ûntdekken. Ljouwert wurdt syn ôfreispunt omdat dêr de treinspoaren gearrine. By syn ferkenning fan Ljouwert spylje teksten in rol, bygelyks de wurden fan Piter Jelles Troelstra dat 'it libben om ús hinne leit'.
Sint-Willibrordustsjerke (Kloosterburen)
Skiednis
De tsjerke waard foltôge mei de bou fan it koer yn 1904 neffens in ûntwerp fan Joseph Cuypers en Jan Stuyt. Yn 1908 waard by de tsjerke in pastory boud, dy't yn 1971 lykwols wer ôfbrusten is.
De Friezen
Haadstikken
Master Rintjema soe grif mei it 'Dokkumer Lokaaltsje riden ha om syn bertegrûn Fryslân te ferlitten út Ljouwert wei. Ut Ljouwert wei wurdt folget Van Doorn it Dokkumer lokaalspoar nei Dokkum op ’e siik nei spoaren út it Fryske ferline en fan pake en syn stambeam.
Sint-Willibrordustsjerke (Kloosterburen)
Skiednis
By in restauraasje fan de tsjerke yn de jierren 1990 waarden wer laaien op it dak lein en binne de dakkapellen rekonstruearre.
Ynterieur
It ynterieur is foar it measte noch orizjineel. Nei it Twadde Fatikaanske Konsylje waard in folksalter lein, mar de kommunybank bleau bewarre. Ek de bylden oan de pylders hawwe de twadde byldestoarm fan de jierren 1960-1970 oerlibbe. It heechalter en de sydalters binne ôfkomstich út it atelier Cuypers-Stolzenberg, Roermond. De brânskildere ramen mei foarstellings út it libben fan patroanhillige Willibrord binne makke troch de glesker Nicolas út Roermond. De krúswei datearret fan 1890 en is levere troch de firma Ferlemont, Den Bosch.
De Friezen
Haadstikken
Yn it Dokkumer museum wurde de ferhalen oer Redbad en Bonifatius toand. It binne ferhalen dy’t pake grif ek heard hat as skoaljonge op in kristlike skoalle. Van Doorn twifelt oan de seinigingen fan it kristendom dat Bonifatius oan de heidenske Friezen oplizze woe. Under ynfloed fan Liudger waarden de Friezen ommers geandewei ûnderwurpen oan de regels fan hearskers as Karel de Grutte. Van Doorn set kantekenings by de mytyske Fryske Frijheid, de oerienkomst en it wetboek Lex Frisionum dêr’t Karel de Grutte de Friezen mei wist te kerstenjen en dat dizze dridzige útoarde fan syn Hillige Roomske Ryk lang frijwarje soe fan feodale lienhearen - in privileezje dat noch altiten sjoen wurdt as boarne fan eigensinnichheid. De Fryske Frijheid waard allinnich beheind troch de regels fan de paus yn Rome. Ald-preester Minne Simens krige grutte ynfloed troch syn doperske opfettings en iuwen letter gie hast hiel Fryslân oer op it protestantisme. Pake wie lid fan de frijmakke grifformearde tsjerke, in groep dy’t him ôfsplitst hie fan it protestantisme. Van Doorn neamt de skiednis fan it op in terp boude úthof, it Kleaster Klaarkamp by Rinsumageast en de Eppostien dy’t ek yn dy omkriten fûn is. Ek yn de kontreien by Dokkum fynt Van Doorn spoaren út it ferline dy’t te krijen hawwe mei famylje út syn stambeam.
De tsjerke fan Drylts is wijd oan de hillige Mauritius fan Agaunum, krektas de tsjerken fan Jirnsum. Jirnsum is blikens it monumint Jirnsumer Moeting ûnderdiel fan it Jabikspaad. By Jirnsum moetsje de paden út Eastergoa en Westergoa yn in Y-foarm foar pylgerpaden nei Santiago de Compostella en Rome. De kleastermoppen fan it byld komme út de samling fan de Jirnsumer Loadewyk Damsma. De rest fan syn samling skonk Damsma oan de Friezetsjerke yn Rome. Yn de Slach oan de Boarn, ek wol Slach by Jirnsum, fûnen Poppo en hûnderten fan syn mannen in wrede dea en sneuvele ek de Fryske ûnôfhinklikheid. Van Doorn beslút it paad te folgjen nei de Friezetsjerke yn Rome. It paad giet oer it pleisterplak en krúspunt fan pylgerpaden Saint-Maurice yn Switserlân. De moar Mauritius út it Romeinske leger wegere it swurd op te nimmen tsjin mei-kristenen en waard dêrom ûnthalze. Letter waard hy hillich ferklearre en waard yn Saint-Maurice in abdij oan him wijd. De hillige Mauritius soe de beskermhillige wurde fan pylgers dy’t op Rome reizgen. Yn Rome hiene Fryske pylgers in eigen plak: de Friezetsjerke. Yn in muorre fan de Friezetsjerke wurde Fryske plakken neamd en binne kleastermoppen ynmitsele út plakken dêr’t tsjerken oan Mauritius wijd binne as Feinsum, Janum, Dokkum, Rinsumageast en Drylts.
Troch de ferliening fan it Karelsprivileezje koene Fryske hannelers as frije Friezen maklik troch it Hillige Roomske Ryk reizgje. Sa reizgen hannelers út Drylts ek oer de Alpen yn Switserlân. De bewenners fan de oerkantons foarmen in Eedgenoatskip dat fergelykber wie mei de Fryske frijheidsprivileezjes, sadat yn dy kantons de hannel bloeide. De frijfochten Switsers út de oerkantons beskôgje de Friezen as harren 'Väter'. Wylst hiel Europa suchte ûnder feodaal bestjoer, wiene de Friezen in folk sûnder feinten of masters. In ljochtsjend foarbyld foar de Switsers, dy’t doe kreunden ûnder it jok fan de Habsburgers. De ynwenners fan it Haslital, net fier fan Altdorf, beweare noch altiten fan Frysk komôf te wêzen. En Van Doorn reizget fierder, nei de oarsprong fan de Ryn. Want dêr leit ek de oarsprong fan Fryslân: it iuwenlang troch de Ryn meifierde sedimint 'De kalkrike klaai fan de gieltsjes dêr’t Friezen harren pleatsen mei bouden en hiemen befluorren, de readbakkende klaai fan de kleastermoppen, de fette seeklaai dêr’t se harren jirpels yn ferbouden – allegear komme se út dit heechberchtme.'
Sint-Willibrordustsjerke (Kloosterburen)
Adema-0argel
Mei de fernijings fan it Twadde Fatikaanske Konsylje ferhûze it koar fan it oksaal nei ûnder. Dêrtroch waard ek it oargel op de tribune net mear brûkt, want ûnder stie in elektronysk oargel en it ûnderhâldskontrakt foar it Adema-oargel waard beëinige. It Adema-oargel rekke yn ferfal, en de tsjerkerestauraasje fan 1996 makke dy sitewaasje noch slimmer. Yn de 21e iuw krige it ferfallen ynstrumint de status fan ryksmonumint, wertroch't in restauraasje mooglik waard.
De Friezen
Haadstikken
De wetterskieding yn Frisia mei West-Fryslân waard foarme troch de rivier it Fly. West-Fryslân lei as in soarte stapstien tusken Hollân en Fryslân. Oer de striid om it gebied spilet de myte fan kening Redbad in grutte rol. Troch stoarmfloedrampen sloegen stikken lân fuort en sa waard de ôfstân hieltyd grutter. Nei de Slach by Warns waard de skieding mei West-Fryslân definityf en kaam West-Fryslân noch mear ûnder ynfloed fan de greven fan Hollân.
Sint-Willibrordustsjerke (Kloosterburen)
Adema-0argel
Adema's Tsjerkeoargelbou út Hillegom fierde de restauraasje út. Yn jannewaris waard it weropboude oargel yntonearre en op freed 11 maaie waard it oargel op 'e nij yn gebrûk nommen.
De Friezen
Haadstikken
Syn reis fan Burhave nei Brongergea stie yn it teken fan macht. Yn de Midsiuwen kamen de Friezen út de Sân Fryske Seelannen mei de pinksterdagen gear by de Upstalbeam yn East-Fryslân. Se waarden bûn troch de taal en it âld Fryske Rjocht. Foar dy wet fan de Fryske frijheid wiene alle Friezen lyk. De skriuwer begrypt neat fan de boargeroarloch tusken Skier en Fet, mar wit wol dat de Friezen doe sels harren ferneamde frijheid ferkwânselen oan de Saksen, de Hollanners en de Habsburgers. It frijheidsstelsel waard yn de tiid fan de Spaanske oerhearsking stadichoan feodaal. Neist de rike stinzen en boargen fan de boppeklasse wie der earmoede yn de turfmakkerij (Damshûs) en kaam it sosjalisme op fan Domela Nieuwenhuis, net fier fan it lusthof fan de Oranjes by Brongergea en It Oranjewâld. It ûnderskied mei de aadlike Oranjes wie wol wat oars as doe't alle Friezen lykweardich wiene. Neffens Van Doorn wiene de Friezen dêr sels ek mei debet oan dat harren frijheid ferlern gien is.
Bruorren Marx
De Bruorren Marx wienen Amerikaanske bruorren dy't muzyk en letter ek komedy makken.
Oarspronklik wie it in famyljegroep, mei mem en muoike, mar as De Bruorren Marx wienen it allinnich fjouwer bruorren. Der hawwe lykwols fiif bruorren oan meidien, om't njonken Groucho, Chico en Harpo ien fan harren jongere bruorren meidie. Oarspronklik wie dy lêste Gummmo, mar doe't dy yn it leger gie waard syn plak oernaam troch Zeppo. Doe't de groep ferneamd waarden en films makken, wie dat mei dy fjouwer bruorren. De rolferdieling tusken de bruorren wie doe sa dat de âldste trije bruorren elts in eigen persona hienen, wylst Zeppo de rjochte man wie. Foar de films paste dat lykwols minder, dat Zeppo keas foar in nij wurkpaad yn de technyk, dêr't er úteinlik miljonêr mei wurden is. De oare trije buorren gongen fierder mei de films, oant 1949. Nei dy tiid begûn Groucho by de tillevysje.
De nammen fan de bruorren wienen net oannaam foar de sjo; it wienen de bynammen dy't brûkt waarden yn it Marx-húshâlden. Wylst de bruorren fier ferskilden yn harren rollen, wie der yn dúdlike famyljelikenis. Dan gong sa fier dat hja elkoar yn harren rollen ferfange koenen.
De Friezen
Haadstikken
Mei in boat ferkent Van Doorn de oerbliuwsels fan de eardere Middelsee dy’t as in soarte trachter Fryslân ynrûn. Hy besiket foar eagen te krijen hoe’t it lânskip fan De Swette en de Boarn der eartiids útsjoen moatten hawwe foar de ynpolderings en de opkomst fan de rekreaasje. Van Doorn hat yn syn reizen sneupt nei de essinsje fan de Friezen en harren frijheid, nei de oarsprong fan de stânfêstens, ûnôfhinklikens en sin foar lykweardigens dy’t oan harren taskreaun wurde. Nei harren gewoante om harren bern noch altyd tradisjoneel Fryske nammen te jaan en nei harren taal. De feroarings yn Fryslân kamen altyd fan bûtenôf. It wurdt Van Doorn dúdlik dat Fryslân bestiet út in grut tal farianten yn taal, gebrûken en mienskippen. De ienheid bestiet benammen út komponinten mei in eigen karakter. De eartiidsjke selsredsumheid en frijheid fan de terpen hat plak makke foar in yndustrialisearre en mondiaal feriene mienkip. It ferline wurdt bewarre troch Tresoar en it Frysk Museum. Van Doorn beslút dat er de Fries yn himsels net langer sykje moat yn it ferline fan de foarâlden, mar yn de takomst en it besef diel út te meitsjen fan de mienskip en dat er de frijheid hat om te gean en te stean wêr 't er mar wol.
Nettsjinsteande dat Van Doorn net hielendal fûn wat er socht fielt Fryslân as syn thús. Hy bliuwt fereale op Fryslân, Altijd ben ik blij, skriuwt er, wanneer op de weg terug naar huis de horizon zich opent, de luchten hoger reiken en de bebouwing schaarser wordt.
Lyngby-Taarbæk (gemeente)
Lyngby-Tårbæk is in gemeente yn Grut-Kopenhagen yn de regio Haadstêd (Deensk: Region Hovedstaden) yn Denemark.
Oant 1909 hiet de gemeente Lyngby Sogneråd, mar doe't Tårbæk fanwegen in skoallekwestje drige mei ôfskieding waard de namme yn Lyngby-Taarbæk feroare. De ried hie nammentlik besletten ta de bou fan in nije skoalle yn Lyngby, wylst Tårbæk in âlde ferfallen skoalle hie mar wol in soad belestingynkomsten ôfdroech. Om it foar Tårbæk dreger te meitsjen him los te snijen waard de namme feroare en krige in nije skoalle dy't yn 1914 iepene waard.
It besjen wurdich binne yn de gemeente û.o. it Iepenlofmseum fan it Deenske Nasjonale Museum, Slot Sorgenfri, de residinsje fan it Deenske keningshûs, en Marienborg, de simmersit fan de Deenske premier.
By de lêste grutte weryndielings (1970, 2007) fûnen der gjin feroarings plak foar de gemeente Lyngby-Tårbæk
Mantel-en-degenfilm
In mantel-en-degenfilm is in sjenre fan films dat karakterisearre wurdt troch in histoaryske eftergrûn, swurdgefjochten en in heldhaftige haadpersoan. It kin beskôge wurde as in subsjenre fan 'e histoaryske film, mar ek as in subsjenre fan 'e aventoerefilm. De Ingelske term foar dit filmsjenre is swashbuckler film, in namme dy't ôflaat is fan in buckler, in lytseftich skyld dat yn 'e Midsiuwen wol foar swurdgefjochten brûkt waard. In dúdlik ôfgrinzge subsjenre fan 'e mantel-en-degenfilm is de piratefilm. Mantel-en-degenfilms kinne oerlaapje mei guon oare sjenres, lykas de sandalefilm.
Mantel-en-degenfilms spylje yn 'e regel fan 'e Lette Midsiuwen (Robin Hood) en de Renêssânse (De Trije Musketiers) oant de tiid fan 'e Frânske Revolúsje of it begjin fan 'e njoggentjinde iuw (Zorro). Sokke films omfetsje swurdgefjochten (faak mei degens ynstee fan wiere swurden), aventoerlike helden en faak ek in 'jonkfrou yn need' dy't rêden wurde moat, wat dan foar in romantysk elemint soarget. De moraliteit fan 'e film is yn 'e regel glêshelder (en ûnreälistysk): de protagonist is fan in folslein ûnbesmodzge karakter, wylst de antagonist delset wurdt as in gemiene smjunt dy't nearne ta doocht.
Utstjerren (biology)
Utstjerren of ekstinksje (fan it Frânske extinction) is yn 'e biologyske sin it ophâlden te bestean fan in soarte of in ûndersoarte fan organisme, troch it ferstjerren fan it lêste noch libbene eksimplaar. Yn 'e bredere sin wurdt de term ek wol brûkt foar gruttere taksonomyske kloften, lykas in skaai, in famylje of in skift. As in bist net mear foarkomt yn it wyld mar noch wol yn finzenskip, sprekt men fan útstjerren yn it wyld. By soarten yn it wyld is it faak dreech om krekt te bepalen wannear't it momint fan útstjerren plakfynt. Ornaris kin soks pas folle letter fêststeld wurde, en sels dan komt it noch foar dat men it mis hat. Sa besteane der, fral mank fossile soarten, saneamde "Lazarustaksons" wêrfan't men wis wie dat se op in beskaat punt ûntstoarn wiene, mar dy't letter ynienen wer ferskine by nije paleöntologyske fynsten fan nei dat tiidpunt. In massa-ekstinksje is it (mar selden foarkommende) massaal en frijwol tagelyk útstjerren fan in grut tal soarten.
Momint fan útstjerren
As it stuit fan útstjerren jildt yn 'e regel it momint dat it alderlêste noch libbene eksimplaar fan in soarte of ûndersoarte komt te ferstjerren. Funksjoneel útstjerren is in term dy't brûkt wurdt foar it 'punt fan gjin weromkear', wannear't in soarte of ûndersoarte it fermogen ta fuortplanting ferliest of om in oare reden syn delgong net mear te boppen komme kin. It ferlies fan it fermogen ta fuortplanting giet almeast foarôf oan it stjerren fan it lêste eksimplaar. By organismen dy't bûn binne oan geslachtlike fuortplanting fynt it plak as it lêste eksimplaar fan ien fan 'e beide geslachten stjert, of as it lêste eksimplaar fan ien fan 'e beide geslachten sa âld wurdt dat fuortplanting net mear mooglik is.
Evolúsje en útstjerren
Yn 'e evolúsje ûntsteane nije soarten troch in proses dat spesifikaasje hjit: nije, mutearre fariaasjes fan besteande organismen tiere om't se better oanpast binne om in spesifike ekologyske nys te eksploitearjen. As de omstannichheden feroarje en de soarte net meiferoarje kin, stjert er út. In typyske soarte stjert út binnen tsien miljoen jier nei't er him foar it earst ûntjûn hat. Soarten dy't sa goed oan har nys oanpast binne dat se tsientallen of sels hûnderten miljoenen jierren bestean bliuwe mei gjin of mar amper lichaamlike feroarings, wurde wol "libbene fossilen" neamd.
Foarkommen
Mear as 99% fan alle soarten dy't ea op 'e Ierde libbe hawwe, binne no útstoarn. Dan hat men it oer mear as fiif miljard soarten. Op dit stuit libje der nei skatting 8,7 miljoen soarten eukaryoaten op 'e Ierde, en mooglik withoefolle kear safolle soarten mikro-organismen, lykas baktearjes. Bekende foarbylden fan útstoarne bisten of groepen bisten, binne: trilobiten, (net-fleanende) dinosauriërs, sabeltosktigers, de wolhierrige mammoet, de dodo, de trekdo, de reuze-alk, de Tasmaanske bûdelwolf en de goudpod.
De frekwinsje fan gefallen fan útstjerren wurdt noch mar relatyf koart byholden, en it is dan ek noch mar frij resint, likernôch fan 'e twadde helte fan 'e tweintichste iuw ôf, dat wittenskippers de alaarmklok let hawwe oer it hege tal hjoeddeistige gefallen fan útstjerren. Neffens in rapport út 2019 fan it Yntergûverneminteel Wittenskipsbeliedsplatfoarm foar Bioferskaat en Ekosysteemtsjinsten (IPBES) wurdt op 't heden 25% fan alle biste- en plantesoarten mei útstjerren bedrige. Sûnt 1750 binne der ynsafier't neigien wurde kin teminsten 571 soarten útstoarn, mar nei alle gedachten leit it wiere sifer datoangeande folle heger. De wichtichste reden foar fierwei de measten fan dy gefallen fan útstjerren is de ynfloed dy't minsklike aktiviteiten op 'e natoer hawwe, koartsein de ferneatiging fan natuerlike habitats, bgl. troch it kapjen fan wâlden om romte te meitsjen foar stêden of lânbougrûn.
Storytime (liet fan Nightwish)
Storytime is in nûmer dat oarspronklik opnaam is troch Nightwish tusken oktober 2010 en april 2011 en útbrocht op it album Imaginaerum fan Nightwish út 2011. Storytime wie it twadde nûmer op it album en waard op 9 novimber 2011 útbrocht as earste single fan it album.
Oer it nûmer
Storytime is skreaun troch Tuomas Holopainen. It nûmer is ynspirearre op de film The Snowman út 1982, dêr’t it tema earder fan brûkt waard troch Nightwish op it album Oceanborn út 1998. It idee foar de muzyk fan Storytime ûntstie nei't Holopainen him ôffrege wêrom't net ien in nije ferzje fan de film makke hie. De singleferzje fan it nûmer is sa'n oardel minút koarter as it orizjineel op it album Imaginaerum. Ek opfallend is it brûken fan auto-tune, dat is software om ûnsuverheden yn sjongpartijen te ferbergjen of te korrizjearjen en of om de klank fan de minsklike stim te ferfoarmjen. Yn lettere ferzjes fan it nûmer mei sjongeres Floor Jansen waard dêr gjin gebrûk mear fan makke.
Last Ride of the Day (liet fan Nightwish)
Last Ride of the Day is in nûmer dat oarspronklik opnaam is troch Nightwish tusken oktober 2010 en april 2011 en útbrocht op it sânde album fan Nightwish Imaginaerum út 2011. Last Ride of the Day wie it alfde nûmer op it album.
Oer it nûmer
Last Ride of the Day waard skreaun troch Tuomas Holopainen. It nûmer waard keazen as it offisjele liet foar it Wrâldkampioenskip iishockey foar manlju yn 2012. dat hâlden waard yn Helsinki en Stockholm. By optredens fan Nightwish is it nûmer faaks ien fan de ôfslútende nûmers dy't hja spylje.
Floaridaknyn
De Floaridaknyn (Latynske namme: Sylvilagus floridanus) is in sûchdier út it skift fan 'e hazze-eftigen (Lagomorpha), de famylje fan 'e hazzen en kninen (Leporidae) en it skaai fan 'e katoensturtkninen (Sylvilagus), dat fan natuere foarkomt yn 'e eastlike Feriene Steaten en dielen fan Kanada, Meksiko, Midden- en Súd-Amearika. Dit bist ferfollet dêr deselde ekologyske nys as de wylde knyn (Oryctolagus cuniculus) yn Jeropa. Troch opsetlike yntroduksje as jachtwyld hat de Floaridaknyn him oant fier bûten syn natuerlike areaal ferspraat.
Fersprieding
De Floaridaknyn is lânseigen yn 'e hiele eastlike helte fan 'e legere 48 Feriene Steaten mei útsûndering fan noardlik Nij-Ingelân en guon eilannen foar de kusten fan 'e Atlantyske Oseaan en de Golf fan Meksiko. De westgrins fan syn ferspriedingsgebiet rint yn Noard-Amearika fan noard nei súd troch de Amerikaanske steaten Noard- en Súd-Dakota, Nebraska, Kansas, Oklahoma en Teksas, mei in westlike útrinner oant yn Nij-Meksiko. Yn Kanada komt dit bist foar yn súdlik Saskatchewan, súdlik Ontario en súdwestlik Kebek.
Meksiko heart foar it grutste part ta it ferspriedingsgebiet fan 'e Floaridaknyn, mei útsûndering fan it Kalifornysk Skiereilân, de eastkust fan 'e See fan Cortés, de Meksikaanske Pasifyske súdwestkust en it middennoarden fan it lân. Yn it noardwesten omfiemet it areaal fan 'e Floaridaknyn fanút Meksiko wei ek in grut part fan 'e Amerikaanske steat Arizona. Yn Midden-Amearika komt de Floaridaknyn foar yn súdlik Gûatemala, yn hiel El Salvador, yn westlik en súdlik Hondoeras, yn hiel Nikaragûa útsein in stripe by de Karibyske kust lâns, en yn it uterste noardwesten fan Kosta Rika. Fierders libbet er ek yn noardlike dielen fan Súd-Amearika: yn it noarden fan Kolombia en noardlik en noardwestlik Fenezuëla.
Yn Noard-Amearika wie it areaal fan 'e Floaridaknyn oarspronklik in stik beheinder, mar troch it kapjen fan wâldlân troch de blanke kolonisten krige it bist dêr de kâns om syn fersprieding út te wreidzjen. Yn súdlik Nij-Ingelân is er frij resint yntrodusearre; dêr bekonkurrearret er no de lânseigen Nijingelânske katoensturt (Sylvilagus transitionalis). Ek yn eastlik Washington en westlik Oregon en op Vancouvereilân, yn Britsk-Kolumbia, is de Floaridaknyn troch de minske yntrodusearre. Itselde jildt foar Kuba, Jamaika, de Kaaimaneilannen, de Bahama's, Hispanjoala, Porto Riko, Saint Croix (yn 'e Amerikaanske Famme-eilannen), Gûadelûp, Barbados en Grenada.
Yn noardlik Itaalje en dielen fan Frankryk is de Floaridaknyn yn 'e 1960-er jierren as eksoat útset troch jachtferienings, by wize fan 'kompinsaasje', nei't de lânseigen Jeropeeske wylde knyn (Oryctolagus cuniculus) yn 'e 1950-er jierren swier troffen wie troch de sykte myksomatoaze. De Floardaknyn is better tsjin dy krupsje bestân. Hy wit him goed te hanthavenjen yn noardeastlik Frankryk (departemint Meurthe-et-Moselle), en komt no mooglik ek al yn it suden fan Walloanje en Lúksemboarch foar.
Uterlike skaaimerken
De Floaridaknyn hat trochinoar in kop-romplingte fan 31-43 sm, mei in sturtlingte fan trochinoar 5,3 sm en in gewicht fan 800 g oant 2 kg, mei in gemiddelde fan 1,2 kg. Hy liket sterk op 'e wylde knyn (Oryctolagus cuniculus), mar is yn trochsneed wat grutter, wat knûstiger boud, mei in koartere sturt en koartere earen en in smellere kop. Boppedat is de pels meast readbrunich fan kleur, wylst de wylde knyn mear brunich is. Op 'e bealch en de ûnderkant fan 'e sturt binne Floaridakninen wyt, en de boppeside fan 'e sturt is brún (by wylde kninen swart). Wyfkes binne swierder as mantsjes, al skeelt dat net folle. Eksimplaren fan noardliker populaasjes binne dúdlik lichter as dy út súdliker libjende populaasjes.
Biotoop
Floaridakninen jouwe de foarkar oan in biotoop wêryn't iepen gerslân kombinearre wurdt mei begroeiïng troch ticht strewelleguod (om by gefaar yn fuort te dûken) en yn kultuer brochte ikkers. Se komme ek foar yn iepen wâldlân, greiden, beamwâlen, boskiggen en licht ferstedske gebieten mei grutte tunen. Teffens komme se wol foar yn sompen, mar ticht beboske gebieten mije se.
Hâlden en dragen
De Floaridaknyn libbet solitêr, mar nimt wol diel oan sosjale ynteraksje mei soartgenoaten. Dêrby bestiet der in parallelle hierargy tusken de mantsjes en de wyfkes. De mantsjes binne altyd leger yn rang as de wyfkes, behalven yn 'e peartiid. Floaridakninen binne tige territoriaal. Harren territoaria beslane yn unifoarme habitats in rûchwei rûn oerflak, dat yn grutte útinoar rint fan ½ ha oant mear as 16 ha, ôfhinklik fan 'e beskikberens fan gaadlik fretten.
De Floaridaknyn graaft gjin hoalen, mar ûndjippe legers, krekt as de hazze (Lepus europaeus). Dat binne rêstplakken op ferskûle lokaasjes dêr't se oerdeis sliepe kinne. Inkeld foar it smiten fan jongen en by djippe snie nimme se besteande hoalen fan 'e boskmarmot (Marmota monax) oer. Sokke hoalen binne almeast sitewearre yn greidlân, mei yngongen dy't kamûflearre binne mei gers. Soms lizze se ek wol yn strewelleguod, hôven of iepen bosklân. Floaridakninen komme benammen nachts en by twiljocht foar 't ljocht, hoewol't se soms oerdeis ek wol te sjen binne. Se binne it aktyfst as it sicht beheind is, op nachten dat it reint of dat it mistich is. By it foerazjearjen binne se tige wach. Se bewege har mar oer koarte ôfstannen, en kinne oant 15 minuten stilsitte. Se hâlde gjin wintersliep.
De peartiid is by Floaridakninen fariabel en hinget fan it klimaat ôf. Yn Nij-Ingelân rint de peartiid fan maart oant septimber, mar yn New York begjint er yn febrewaris en yn Alabama al yn jannewaris. Yn Teksas en súdliker oarden kin der it hiele jier rûn peare wurde. Dêrby binne noch de mantsjes, noch de wyfkes monogaam. Nei in draachtiid fan 25-35 dagen (mar yn 'e regel likernôch 28 dagen) smyt it wyfke yn in nêst dat beklaaid is mei fegetaasje en hier 1-12 (mar meastal 4-5) jongen, dy't blyn te wrâld komme. Sa'n 4-7 dagen nei de berte geane de eachjes iepen, en mei 12-16 dagen ferlitte de jongen foar it earst foar koarte tiid it nêst. Mei 4-5 wiken wurde se ôfwûn, en mei 7 wiken binne se selsstannich en geane se by de mem wei, dy't dan op 'e nij jachtich wurdt.
Jonge Floaridakninen binne mei 2-3 moannen geslachtsryp. De mearderheid fan 'e wyfkes nimt pas nei de earste winter diel oan 'e fuortplanting, mar 10-36% fan docht dat al yn 'e earste simmer. Wyfkes krije ornaris 3-4 nêsten jongen jiers, mar yn útsûnderlike gefallen kin dat oprinne oant wol 7 smeten. Op jierlikse basis kinne Floaridakninen sadwaande wol 35 jongen fuortbringe. Se libje yn it wyld yn trochsneed mar 15 moannen, mar yn finzenskip kinne se wol 9 jier wurde. Predaasje is foar Floaridakninen de wichtichste deadsoarsaak, folge troch it ferkear. As se efterfolge wurde, drave se yn in sigesagepatroan oant se de beskutting fan ticht strewelleguod berikke. Dêrby meitsje se sydlingse sprongen om har geurspoar te trochbrekken. Ek kinne se it wetter yn flechtsje, hoewol't se net fan swimmen hâlde. Se kinne 3-4½ m heech springe.
Natuerlike fijannen binne de hûn (Canis lupus familiaris); ferskate soarten foksen wêrûnder de reade foks (Vulpes vulpes); de prêrjewolf (Canis latrans); de reade lynks (Lynx rufus); de waskbear (Procyon lotor); de hûskat (Felis catus); ferskate soarten lytse marters lykas de harmeling (Mustela erminea) en de langsturtwezeling (Mustela frenata); de Amerikaanske nerts (Neovison vison); de Amerikaanske oehoe (Bubo virginianus); de streke boskûle (Strix varia); en ferskate soarten hauken, kraaien en slangen. Sporadysk snipt ek de Amerikaanske swarte bear (Ursus americanus) wolris in knyn. Unfolgroeide Floaridakninen wurde fierders ek wol opfretten troch de sulverdas (Taxidea taxus), de Firginia-opossum (Didelphis virginiana) en ferskate soarten stjonkdieren.
Fretten
It menu fan Floaridakninen is tige ferskaat, en hinget fierhinne ôf fan wat der beskikber is. By guon ûndersiken waarden yn 'e kjitte wol 70 oant 145 ferskillende plantesoarten weromfûn. Dêrby giet it benammen om gerzen en oare krûden. Fierders steane ek skors, tûkjes, blêden, fruchten, beamknoppen, blommen en sieden op it menu. Soms frette Floaridakninen ek lidpoatigen.
Status
De Floaridaknyn hat de IUCN-status fan "net bedrige", mei't er yn syn ferspriedingsgebiet noch rûnom foarkomt en om't de populaasje stabyl liket te wêzen.
Alen Avdić
(3 april 1977) is in eardere Bosnysk fuotballer. Earder spile foar Sarajevo, Sakaryaspor, Cercle Brugge, Chemnitz, Suwon Samsung Bluewings, Avispa Fukuoka, Liaoning, Saba Battery Teheran en Bargh Shiraz.
Revolverman
In revolverman (Ingelsk: gunslinger) wie yn 'e tiid fan it Wylde Westen, yn 'e twadde helte fan 'e njoggentjinde iuw yn 'e westlike helte fan 'e Feriene Steaten, in persoan (almeast in man), dy't troch dielname oan sjitpartijen in reputaasje wûn hie dat er goed mei fjoerwapens omgean koe. Dêrby gie it benammen om hânfjoerwapens lykas revolvers, mei't lju dy't inkeld goed omgean koene mei gewearen yn 'e regel oantsjut waarden as skerpskutters.
Under ynfloed fan westernfilms wurde revolverlju tsjintwurdich benammen assosjearre mei duëls op stille haadstrjitten wêrby't it derom giet wa't it fluchst syn revolver lûke en de tsjinstanner delsjitte kin. Soksoarte konfrontaasjes kamen yn it echt amper foar, hoewol't Wild Bill Hickok op 21 july 1865 op persiis dy manear in Davis Tutt deaskeat nei't se rûzje krigen hiene ûnder it pokerjen.
Revolverlju koene banditen wêze, mar likegoed wetstsjinners, lykas sheriffs en marshals. In soad fan harren wiene allebeide, op ferskillende tiden yn harren libben. Faak wiene revolverlju hierlingen, dy't op tydlike basis en tsjin betelling wurken foar lju dy't beskerming nedich wiene, dy't tsjinstanners yntimidearje woene, of dy't in wapene konflikt útfjochtsje woene, lykas ien fan 'e withoefolle prêrje-oarloggen dy't yn 'e tiid fan it Wylde Westen fierd waarden. Guon bekende revolverlju wiene: Billy the Kid, Longhair Jim Courtright, Kid Curry, Wyatt Earp, Pat Garrett, John Wesley Hardin, Doc Holliday, Wild Bill Hickok, Bat Masterson en Luke Short.
Anabasis (boek fan Ksenofon)
De Anabasis, yn it oarspronklike Aldgryksk: Ἀνάβασις, Anábasis, is it meast ferneamde wurk fan 'e Aldgrykske legeroerste, histoarikus en kriichskundige Ksenofon (±430-354 f.Kr.). It is in autobiografysk en skiedkundich reis- en kriichsferslach, dat as in wichtige histoaryske boarne jildt en it ferhaal fertelt fan 'e fjildtocht fan de Tsientûzen, in Grykske hierlingeleger, yn it Perzyske Ryk. Ksenofon moat syn Anabasis earne yn 'e earste helte fan 'e fjirde iuw f.Kr. skreaun hawwe, nei alle gedachten yn syn bûtenpleats te Scillus, deunby Olympia, yn 'e lânstreek Elis, op it grûngebiet fan 'e doetiidske stêdsteat Sparta. Los fan 'e histoaryske wearde fan 'e tekst wurdt de Anabasis rûnom wurdearre fanwegen syn dúdlike styl, sûnder opsmuk en tierlantijntsjes, en om dy reden is it tradisjoneel ien fan 'e earste folsleine teksten dy't studinten fan it Aldgryksk ûnder eagen krije. It ferhaal is yn 'e moderne literatuer gauris en op ûnderskate manearen werferteld troch Ksenofon syn bewûnderders.
Utlis fan de namme
Anabasis is in Gryksk wurd dat gearstald is út ana ("op", "omheech") en bainein ("gean"). It is in oerâlde term foar in ekspedysje fan 'e kust nei it binnenlân fan in gebiet. It tsjinstelde, in reis fan it binnenlân nei de kust, hjit in katabasis. Dizze oantsjuttings wurde tsjintwurdich noch yn 'e foarm fan eigenskipswurden brûkt foar winen: in anabatyske wyn is in wyn dy't by in steile opdracht of by in berchskeante op waait, wylst de Katabatyske wyn in iiskâlde wyn is dy't by 't winter út it binnenlân fan Antarktika nei de kust fan dat poalkoninint waait.
Ynhâld
Yn 401 f.Kr. brocht de Perzyske prins Syrus de Jongere in grut leger gear foar in militêre ekspedysje yn it Perzyske Ryk, mei as bedoeling om in opstân tsjin syn broer, kening Artakserkses II, te begjinnen, en in wraam op 'e troan te dwaan. Njonken in grutte hoemannichte Perzyske troepen bestie Syrus syn leger ek út in mânske karkloft Grykske hierlingen, dy't harsels de Tsientûzen neamden, om't dat omtrint har oantal wie.
Neffens Ksenofon, dy't sels ta de Tsientûzen hearde, bearde Syrus dat er syn broer Artakserkses trou wie, mar oarloch fiere woe tsjin Tissafernes, de satraap fan 'e Perzyske provinsje Ioanje, en tsjin 'e opstannige Pisidiërs. De Grykske hierlingen waarden op dy manear mislaat, en soene har nea brûke litten hawwe as se fan it begjin ôf oan witten hiene dat Syrus fan doel wie en nim it tsjin 'e rjochtlike kening op. Pas doe't se al by Tarsus kommen wiene, djip yn it Perzyske Ryk, kaam de moard út. Dêrop wegeren de Griken earst noch fierder op te tsjen, oant ien fan harren oanfierders, de Spartaanske generaal Kleärchus, harren ta in fierdere opmars oerhelle.
It wie de bedoeling fan 'e Perzen en twing de Griken om harsels oer te jaan (sadat se as slaven ferkocht wurde koene) of oars om se alhielendal út te rûgjen. De Tsientûzen lieten har lykwols net út it fjild slaan; se keazen nije generaals, wêrûnder Ksenofon, en fochten harsels in paad nei it noarden ta troch de Delling fan de Tigris en eastlik Anatoalje, dêrby hjitfolge troch Perzyske troepen. Hja fersloegen ferskate Perzyske en Medyske legers dy't har de pas besochten ôf te snijen en wisten nei in helske tocht troch koarkdrûge woastinen en oer sniebekape berchtmen úteinlik Trapezus, oan 'e kust fan 'e Swarte See (it hjoeddeiske Trabzon yn eastlik Turkije) te berikken. In tige ferneamde passaazje út 'e Anabasis is dy dêr't de Griken oer de lêste berchrêch komme en foar it earst yn 'e fierte de see sjogge, en útroppe "thálatta, thálatta!" ("de see, de see!").
Fan 'e Tsientûzen wiene tsjin dy tiid likernôch seistûzen oer. Dêrwei sylden se by de kust lâns nei Chrysopolis (no Üsküdar), dêr't se Seutes II holpen om kening fan Traasje te wurden, wêrnei't se rekrutearre waarden troch de Spartaanske generaal Timbron, dy't yn westlik Anatoalje oarloch fierde tsjin 'e Perzyske satrapen Tissifernes en Farnabazus ([[5e iuw f.Kr.)|Farnabazus]], om 'e dea fan Kleärchus te wreekjen.
Ynfloed
Ksenofon syn ferslach oer de fjildtocht fan 'e Tsientûzen fûn wjerklang yn hiel Grikelân, en soe twa generaasjes letter (sa tinke guon histoarisy) de ynspiraasje foar Filippus fan Masedoanje en syn soan Aleksander de Grutte foarme hawwe kinne by harren beslút om mei in ferovering fan it Perzyske Ryk útein te setten. Behalven as histoarysk ferslach en as kriichskundich wurk, krige de Anabasis ek grutte ynfloed yn it ûnderwiis fan 'e klassike filosofy, mei't de sokratyske begjinsels fan liederskip en regear op foarbyldige wize yn 'e praktyk brocht waarden troch it leger fan 'e Tsientûzen, dat wol omskreaun is as "in marsjearjende republyk". Fierders foarme it wurk ek de ynspiraasje foar in oare literêre tekst út 'e Aldheid, te witten de Anabasis Alexandri, in biografy fan Aleksander de Grutte troch de Grykske skiedkundige Arrianus fan Nikomedia (86-nei 146)
Adaptaasjes
Yn 'e moderne tiid foarme de Anabasis de ynspiraasje foar ferskate literêre wurken, wêrûnder de mei in Booker Prize bekroande roman The Sea, the Sea, fan Iris Murdoch, dy't de titel deroan ûntliend. Shane Brennan syn In the Tracks of the Ten Thousand: A Journey on Foot through Turkey, Syria and Iraq, út 2005, is in reisferhaal yn 'e fuotleasten fan 'e Tsientûzen, wylst Michael Curtis Ford yn 2001 de histoaryske roman The Ten Thousand skreau, in fiktive werfertelling fan it oarspronklike ferhaal, krekt as The Lost Army, fan Valerio Massimo Manfredi, út 2008.
Mar fral de sjenres fan fantasy en science fiction hawwe tankber gebrûk makke fan Ksenofon syn wurk. Harold Coyle syn The Ten Thousand, út 1993, is in roman fan it alternate history-subsjenre, wêryn't Nazy-Dútslân foar de ein fan 'e Twadde Wrâldoarloch de atoombom útfynt en it Amerikaanske leger him in wei út in fijannich Jeropa sjen moat te fjochtsjen. Yn 'e novelle Grace: A Story bliuwt fantasy-auteur Paul Davies tichter by de wierheid as er de weromtocht fan Ksenofon en de Tsientûzen troch Mesopotaamje en Anatoalje beskriuwt.
Kopenhagen (gemeente)
De gemeente Kopenhagen (Deensk: Københavns Kommune) is de meast folkrike gemeente fan Denemark. De gemeente befettet it sintrale diel fan de haadstêd fan it lân, Kopenhagen, ynklusyf grutte dielen fan Amager mar ekslusyf Frederiksberg.
Nei in dessinia lange tiid fan in stagnearjende groei fan it ynwennerstal is der de lêste tiid wer sprake fan in oanwaaks fan de befolking. Ferwachte wurdt dat de befolking noch oant 2027 tanimme sil ta 665.000 ynwenners. De gemeente hat likernôch 40.000 minsken yn tsjinst en is op de steat sels nei de grutste wurkjouwer fan it lân.
Bobslydzjen op de Olympyske Winterspullen 1936
De Olympyske Winterspullen 1936, ek wol de IVe Olympyske Winterspullen neamd, waarden yn 1936 hâlden yn de Dútske stêd Garmisch-Partenkirchen fan 7 oant en mei 16 febrewaris. It bobslydzjen wie yn de Olympia-Bobbahn Rießersee.
Olympia-Bobbahn Rießersee
De Olympia-Bobbahn Rießersee waard yn 1910 boud foar it bobslydzjen yn Garmisch-Partenkirchen. Yn 1933 waard de baan renovearre foar de Olympyske Winterspullen 1936. De baan hie in lingte fan 1.525 meter in ferfal fan 129.43 meter en santjin bochten. De bobbaan wie in natoerbaan mei in gêrs ûndergroen. De baan waard yn 1966 sletten om't er net mear oan de feiligens easken foldie. Sûnt 2013 wurdt de baan wer brûkt foar rekreatyf bobslydzjen.
Mhairi Black
Mhairi Black (Paisley (Skotlân), 15 septimber 1994) is in Skotsk politika dy't by de Britske parlemintsferkiezings fan 7 maaie 2015 as kandidate foar de nasjonalistyske Skotske Nasjonale Partij yn it Legerhûs keazen waard. Om't se noch mar tweintich jier wie, waard sein dat hja it jongste Britske parlemintslid yn mear as 350 jier wie.
Libben en karriêre
Black waard yn 1994 berne yn it Skotske Paisley. Se waard al jong lid fan 'e Skotske Nasjonale Partij (SNP), dy't nei ûnôfhinklikheid foar Skotlân stribbet. Wylst se noch politikology oan 'e Universiteit fan Glasgow studearre, stelde se har yn 2015 foar de SNP kandidaat by de ferkiezings foar it Britske Legerhûs yn it kiesdistrikt Paisley en Renfrewshire-Súd, dat sûnt minskewitten stevich yn 'e hannen west hie fan 'e Britske Labourpartij. Lykwols boekte de SNP by de ferkiezings op 7 maaie 2015 in meunsteroerwinning, troch 56 fan 'e 59 parlemintssitten yn Skotlân te winnen.
Hoewol't se dat nea ferwachte hie doe't se har kandidaat stelde, hearde Black ek ta de winners, mei't se yn Paisley en Renfrewshire-Súd as folsleine nijynkommelinge Douglas Alexander fersloech, ien fan 'e kopstikken fan 'e Labourpartij en de skaadminister fan Bûtenlânske Saken. Dat die se boppedat mei in romme marzje, te witten in ferskil yn stimmen fan 5.684, oftewol 12,3%. Neitiid waard Black werkeazen by de ferkiezings fan 2017 en de ferkiezings fan 2019.
It jongste parlemintslid
Om't Black op 'e dei fan 'e ferkiezings yn 2015 20 jier en 237 dagen âld wie, krige hja doe it rekôr yn 'e hannen it jongste lid fan it Britske parlemint te wêzen sûnt de Herfoarmingswet fan 1832 ynfierd waard. Op dat mêd naam se it stokje oer fan James Dickson, dy't yn 1880 mei 21 jier en 67 dagen keazen waard. Hoewol't der nei Black har ferkiezing omraak fan swetst waard dat sy it jongste parlemintslid yn 350 jier wie, sûnt Christopher Monck, greve fan Torrington yn 1667 mei 13 jier keazen waard, is dat feitliken net wier. Nei Monck folgen nammentlik noch mear minderjierrige parlemintsleden, ek noch nei't by de Wet op de Parlemintêre Ferkiezings, út 1695, 21 jier as minimumleeftyd fêstlein wie. Sa waard Robert Jocelyn, 3e greve fan Roden yn 1806 noch mei 18 jier keazen.
List fan Yslânske ambassadeurs yn Nepal
Dit is in list fan Yslânske ambassadeurs yn Nepal.
Aldeskâns
thumb|Huzen oan de Voorstraat yn Aldeskâns Aldeskâns (Nederlânsk en offisjeel: Oudeschans, Grinslânsk: Olscha(a)nze), eartiids Bellingwolderskâns (Bellingwolderschans), is in doarp en in eardere fêsting yn de gemeente Westerwâlde yn de provinsje Grinslân. It doarp leit yn it oergongsgebiet fan de regio's Westerwâlde en it Aldamt. Aldeskâns is in beskerme doarpsgesicht.
De Alde- of Bellingwolderskâns moat net betiisd wurde mei de folle lytsere skâns van Bellingwolderzijl by Finsterwolde.
Skiednis
Bewenning op it plak fan Aldeskâns begûn doe't der yn it midden fan de sechtjinde iuw in syl yn de Westerwâldske Aa oanlein waard. Yn 1593 liet de Fryske steedhâlder, greve Willem Loadewyk fan Nassau-Dillenburg, om de syl hinne in fêsting oanlizze. Dy fêsting, dy't doe noch oan de Doalert lei, waard de Bellingwolderskâns neamd. Doe't it opslike lân fan de Doalert ynpoldere waard, ûntstie der in stik lân dat ûnferdigene wie. Yn 1628 waard de Nijeskâns oanlein, en doe waard de namme Aldeskâns hieltyd mear brûkt foar de Bellingwolderskâns.
Yn 1656 waarden De Spitlanden yndike, dêrtroch't de skâns net tichteby de Doalert mear lei. Boppedat waard de rin fan de Westerwâldske Aa ferlinge en dy rûn dêrnei net mear troch de fêsting en it doarp, dat der omhinne ûntstien wie, mar troch de grêften deromhinne.
Yn de achttjinde iuw rekke de skâns fertutearze en yn 1814 waard de skâns by Keninklik Beslút opheft. By de ruilferkavelings nei de Twadde Wrâldkriich waard de Westerwâldske Aa rjochtlutsen en 700 meter nei it westen ferlein, dêrtroch't de grêften net mear ferbûn wiene mei dy wetterrin.
De Garnisoenstsjerke fan Aldeskâns waard yn 1628 boud. Yn 1772 waard de tsjerke ferpleatst en waard der oan de noardkant in pastorij tsjinoan boud. Yn it doarp is de fierder noch in fêstingsmuseum dy't it militêre ferline fan it doarp werom bringt.
Margareta fan Antiochje
Margareta fan Antiochje (ek Sint-Margryt; † ± 305) is in kristlike hillige. Hja is ien fan de fjirtjin needhelpers. Yn Fryslân is Margareta patroanhillige fan de doarpen Boksum en Easterlittens.
Hagiografy
Neffens de ferzje fan de Legenda aurea fan Jakobus de Voragine waard Margareta berne as dochter fan in heidenske preester. Har mem ferstoar al gau nei de berte fan Margareta en sa krige se fan in kristlike frou it boarst. Har amme, dy't in pear kilometer fan Antiochje ôf wenne, adoptearre har en dêr op it plattelân hoede se de skiep. Ek waard se ûnderwiisd yn it kristlike leauwe en Margareta liet har tsin it sin fan har heit bekeare. De Romeinske prefekt Olibrius kaam ris del en doe't er seach hoe kreas hja wie woed er mei har trouwe. Hja foldie oan alles dat er winske, mar easke dat se it kristendom ôfswarde. Nei't se wegere har leauwe ôf te swarren folge de martlersgong. Wylst barden der neffens de oerlevering grutte mirakels. Ien dêrfan wie dat se yn de finzenis troch de duvel yn de foarm fan in draak opfretten waard. De yngewanten fan de draak fernearren lykwols net it krús dat Margareta mei har meidroech en spuide har wer út. De Legenda aurea beskriuwt dat lêste as apokryf en dat it net earnstich nommen wurde moat. In fariaasje yn it ferhaal is dat de draak tebarste by it slaan fan in krús troch Margareta. Doe't de prefekt yn 'e rekken krige dat er Margareta net foar him winne koe liet er har finzen sette. It besykjen om har te ferdrinken mislearre en nei't se har tamtearren mei izeren kammn en gleone fakkels ferstoar Margareta troch ûnthalzing lang om let de martlersdea.
Letter wie Margareta ien fan de stimmen dêr't Jeanne d'Arc har troch liede liet.
Ferearing
Margareta is ien fan de fjirtjin needhelpers. Mei Dorotéa, Barbara en Katarina foarmet hja de fjouwer  Quattuor Virgines Capitales, de fjouwer wichtichste hillige jongfammen. Foar boeren sette op guon plakken eartiids de rispinge op de Margaretadei útein. Op it skiereilân Atos wurde yn ferskillende kleasters reliken bewarre fan har hannen.
Sint-Marina
Margareta wurdt yn de otterdokske tsjerken Sint-Marina neamd. Yn de otterdoksy hat Marina in assosiaasje mei de see, dat wize kin op in âldere goadinnentradysje, dy't de heidenske Afrodite wjerspegelet.
Ikonografy
De foarstellings fan Margareta yn de kristlike ikonografy komme sûnt de 10e iuw yn it easten en sûnt de 12e iuw yn it westen foar. Yn de Noarske steaftsjerke fan Torpo bleau in 12e-iuwsk fresko fan de hillige Margareta bewarre, dat him lêze lit as stripferhaal. Yn Fryslân bleau in fresko fan Margareta oan ien fan de noardlike pylders fan de Martinytsjerke yn Frjentsjer bewarre.
Beskermhillige
Hja is patronesse fan boeren, hoeders, jongfammen, boarstbringsters, froulju yn 'e bertefleagen en ûnfruchtbere froulju. Se wurdt oanroppen by syktes oan it antlit, wûnen en ûnfruchtberens.
List fan Yslânske ambassadeurs yn Nij-Seelân
Dit is in list fan Yslânske ambassadeurs yn Nij-Seelân.
Unbeäntwurde leafde
Unbeäntwurde leafde of iensidige leafde is leafde of ferealens dy't men fielt foar in persoan dy't deselde gefoelens net foar jin koesteret. Dêrby is it mooglik dat de persoan dy't it objekt fan 'e leafde is, syn of har leafhawwer ôfwiisd hat. Mar it kin likegoed wêze dat sa'n persoan hielendal net iens beseft dat soks spilet, mei't dejinge dy't him/har leafhat dat foar him/har ferburgen hâldt. Soms stjoert dejinge dy't fan in ôfstân immen leafhat dy persoan presintsjes ta, lykas in boeket reade roazen of in doaske bonbons. As sa'n leafhawwer (noch) net wissernôch is om 'e eigen namme te neamen, docht hy/sy der soms in kaartsje by mei de tekst "fan in geheime bewûnderer". Soks kin it tsjinstelde effekt hawwe, mei't dejinge dy't 'bewûndere' wurdt, benammen as it om in frou giet, dêrtroch faak it ûnoangename gefoel kriget temûk begnúfd te wurden. Sa'n gefoel is net alhiel sûnder basis, want ôfhinklik fan 'e geastlike gesteldheid fan 'e bewûnderer kin sok hâlden en dragen soms yndie útrinne op in gefal fan stalking.
Unbeäntwurde leafde is yn 'e Westerske kultuer in faak foarkommend ûnderwerp yn films, boeken en lieten. Foar dejingen dy't ûnbeäntwurde leafde koesteret kin it ûnfermogen om oan in djip emosjoneel ferlet te foldwaan ferfelende gefolgen hawwe. Men kin depressyf reitsje, in gefoel fan minderweardichheid krije, en flugge gemoedswikselings ûnderfine fan depresje nei eufory en wer werom. Oer de fraach oft ûnbeäntwurde leafde better is as hielendal gjin leafde binne de mienings ferdield. De Kanadeeske psychiater Eric Berne seach bygelyks net folle positive kanten oan ûnbeäntwurde leafde, wylst de Dútske filosoof Friedrich Nietzsche ûnbeäntwurde leafde krekt ûnmisber fûn foar de goede ûntwikkeling fan 'e minsklike psyche.
Yn 'e measte gefallen sil ûnbeäntwurde leafde nei ferrin fan tiid út himsels oergean, benammen as men (bgl. nei in ôfwizing) de persoan dy't men leafhat net mear moetet. As it om in kollega op jins wurk giet, kin it dreech wurde, net allinnich foar dejinge dy't leafhat, mar ek foar de ôfwizer, dy't faak ek gefoelens as somberens, frustraasje en skuld trochmakket. De Romeinske dichter Ovidius skreau yn syn Remedia Amoris dat ûnbeäntwurde leafde it fluchst oergiet as men jin oerjout oan reizgjen, gehielûnthâlden en bûtendoaraktiviteiten, en dêrby, iroanysk genôch, dichters safolle mooglik út 'e wei giet.
Huningamar
thumb|300px|De Huningamar op de kaart fan [[Theodorus Beckeringh (1781)]]
De Huningamar of Huiningamar, op kaarten ek Fledder (1616), Oostwoltermeer (bed[ijckt]) of Eeckelsmeer (1677) neamd, wie in mar yn de provinsje Grinslân. Hy lei by it hjoeddeiske buorskip Meerland yn de gemeente Aldamt en foarmet sûnt 2006 de kearn fan de Aldamtmar, dy't yn it ramt fan it Blauwestêd-projekt oanlein waard.
De mar hie in oerflak fan likernôch 450 hektare en hie in ferbining mei de Tjamme.
List fan Yslânske ambassadeurs yn Nikaragûa
Dit is in list fan Yslânske ambassadeurs yn Nikaragûa.
The World Is Not Enough (film)
The World Is Not Enough is in Britsk-Amerikaanske spionaazjeskriller út 1999 ûnder rezjy fan Michael Apted. De haadrollen waarden fertolke troch Pierce Brosnan as geheim agint James Bond, Denise Richards en Sophie Marceau as de Bond girls Christmas Jones, resp. Elektra King en Robert Carlyle as de smjunt Renard. De titel betsjut "De Wrâld is Net Genôch", en ferwiist nei it fiktive Latynske biedwurd orbis non sufficit fan it wapen fan 'e famylje fan Bond (dat foar it earst te sjen wie yn 'e film On Her Majesty's Secret Service). The World Is Not Enough waard makke nei in folslein orizjineel senario.
De film folget James Bond as er nei de moard op miljardêr sir Robert King, dêr't nei alle gedachten de terrorist Renard efter sit, ynset wurdt om Elektra, de dochter fan King, te beskermjen. Geandewei dy opdracht ûntdekt er dat it oars sit en komt er in snoad plan op it spoar om in tal konkurrearjende oaljepiipliedings troch in kearnramp yn Istanbûl ûnbrûkber te meitsjen. The World Is Not Enough wie it njoggentjinde diel út 'e James Bond-filmsearje en folge as sadanich op Tomorrow Never Dies, út 1997. Fan 'e filmkritisy krige The World Is Not Enough mingde resinsjes, mar yn 'e bioskopen wie de film in grut kommersjeel súkses. In folgjend diel yn 'e rige, Die Another Day, kaam út yn 2002.