cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Man of Steel (film)
Plot
It romteskipke fan Kal-El komt del op it plattelân fan 'e Amerikaanske steat Kansas, by it plakje Smallville, dêr't de poppe fûn wurdt troch lânbouwer Jonathan Kent en syn frou Martha, dy't in ûnferfolle bernewinsk hawwe. Hja hâlde stil hoe't hja oan it jonkje kommen binne, mar adoptearje him en bringe him grut. Haren soan, dy't Clark Kent hjit, liket minsklik, mar is dat net. Neigeraden dat er âlder wurdt, ûntwikkelet er boppenatuerlike krêften, lykas supersterkens en lasereagen, dy't er op oantrúnjen fan syn heit geheim hâldt. Jonathan Kent sit der sa oer yn wat der fan syn soan wurde sil as bekend wurde soe dat er in bûtenierdsk wêzen is, dat er sels rêding wegeret as er by in tornado ferwûne rekket, yn 'e folle wittenskip dat it syn dea betsjutte sil. Belêstge mei skuldgefoelens om't er syn heit rêde kinnen hie mar dat, troch nei him te harkjen, net dien hat, begjint Clark troch Noard-Amearika te swalkjen. Op ferskillende plakken bout er ûnder in skûlnamme in nij bestean op oant er yn in needsitewaasje syn superkrêften brûke moat, wêrnei't er mei de noardersinne ferdwynt om op in oar plak op 'e nij te begjinnen.
Lois Lane, in sjoernaliste foar de Daily Planet, in krante yn 'e grutte stêd Metropolis, kriget opdracht om 'e ûntdekking te ferslaan fan in riedseleftich skip yn it poaliis fan it eilân Ellesmere, yn it Arktysk gebiet fan Kanada. Dr. Emil Hamilton en kolonel Nathan Hardy fan it Amerikaanske Leger, dy't mei de Kanadezen de lieding oer it ûndersyk hawwe, fertelle har dat se earst tochten dat it in âlde ûnderseeboat út 'e tiid fan 'e Sovjet-Uny wie, mar no docht bliken dat de iislaach dêr't it skip yn sit, mear as 22.000 jier âld is. Clark Kent hat ek lucht fan it ûndersyk krigen, en ûnder in nije skûlnamme hat er as sljochtwei arbeider it ûndersyk witten te ynfiltrearjen. Op in nacht brânt er mei syn lasereagen in tunnel troch de oerbleaune, noch net ferwidere laach iis om it skip hinne, mar hy wurdt opmurken troch Lois, dy't him folget en syn tunnel ûntdekt.
Clark lânet it ferkenningsskip op in ôfhandich plak yn it Noardpoalgebiet, wêrnei't er him klaait yn it blauwe unifoarm mei de reade cape dat him oanbean wurdt troch Jor-El. Op oantrúnjen fan Jor-El begjint er syn boppenatuerlike fermogens te trainen. Sa ûntdekt er dat er ek fleane kin. Underwilens betteret Lois op fan har ferwûning en skriuwt se in artikel wêryn't se iepenhertich fertelt oer al har ûnderfinings en fermoedens. It slagget har lykwols net en bepraat Perry White, har haadredakteur by de Daily Planet, om it resultearjende stik ôf te printsjen. Dat leit deroan dat Lois yn it artikel frijmoedich skriuwt oer technology dy't net fan dizze wrâld is en in moeting mei in bûtenierdsk wêzen yn in 22.000 jier âld romteskip. Hoewol't it Amerikaanske Leger wit dat it hiele ferhaal wier is, wurdt dat nei bûten ta by heech en by leech ûntkend om't de hiele kwestje ta steatsgeheim bestimpele is.
De saak lit Lois net los, dat se giet op 'e siik nei har mysterieuze rêder. Troch nei ûnferklearre rêdingsaksjes te sykjen, slagget it har en folgje it spoar fan Clark en syn withoefolle identiteiten werom nei Smallville yn Kansas, dêr't se fia-fia yn kontakt komt mei Martha Kent. Hoewol't dy neat oer har soan loslitte wol, fynt Lois Clark letter werom by it grêf fan syn heit. It is de bedoeling fan Lois om Clark syn identiteit en it feit dat er in bûtenierdsk wêzen is dat temûk op 'e Ierde libbet, út te bringen. Mar as er har yn it koart syn libbensferhaal ferteld hat, mei spesjale oandacht foar de selsopoffering fan syn heit, stapt se fan dat idee ôf. Haadredakteur White is bliid dat se har healwize ideeën farre lit, mar erchtinkend oer de redens foar har hommelse feroaring fan gedachten.
Underwilens binne generaal Zod en syn folgelingen troch de ferneatiging fan Krypton oan 'e Fantoomsône ûntsnapt. Neitiid reizgje se de âlde Kryptoanyske koloanjes ôf, út 'e tiid foar't de Kryptoanyske bestjoersried besleat ta in polityk fan isolasjonisme. Se sykje nei oar oerlibbenen (dy't se net fine), mar fral nei Kal-El. Underweis bergje se ferskate dingen dy't har letter mooglik noch fan pas komme sille, wêrûnder in 'wrâldmotor': in reuseftich terrafoarmingsapparaat. Uteinlik komme Zod-en-dy nei 33 jier sykjen by de Ierde oan, koart nei't Lois har twadde moeting mei Clark hân hat. Nei't er fêststeld hat dat Kal-El him op 'e planeet befynt, easket Zod fan 'e minsklike regearings fan 'e Ierde de útlevering fan dyselde. Mei't it útlekt is dat Lois op 'e hichte is fan 'e identiteit fan it bûtenierdske wêzen dat al sa lang middenmank de minsken tahâldt, wurdt sy troch de FBI arrestearre. Se wegeret lykwols de mûle iepen te dwaan. Ynstee jout Clark himsels frijwillich oer oan 'e Amerikaanske autoriteiten.
By de útlevering fan Clark easket Zod ynienen ek de útlevering fan Lois. Kolonel Hardy wegeret dêroan mei te wurkjen en is ree om it fuortbestean fan 'e Ierde op it spul te setten om Lois te beskermjen, mar Lois giet frijwillich mei Clark. Se wurde oerbrocht nei it romteskip fan Zod-en-dy, dêr't de wittenskipper Jax-Ur in meunster fan Clark syn genen nimt. Zod, syn froulike ûnderkommandant Faora-Ul en syn oare trewanten geane ûnderwilens op 'e siik nei de Kodeks dy't Jor-El stellen hie, en ferrinnewearje op harren syktocht it boerespultsje yn Smallville dêr't Clark opgroeid is. Jax-Ur ûntdekt lykwols by de proeven dy't er mei de genen fan Clark docht dat de Kodeks diel útmakket fan syn genoom. It docht al rillegau bliken dat Zod fan doel is om fan 'e Ierde in nij Krypton te meitsjen, befolke troch genetysk suvere Kryptoanjers wa har genoom yn 'e Kodeks fêstlein is. Dêrfoar moat alle libben dat op 't heden op 'e Ierde bestiet, de minskheid ynbegrepen, earst wol útrûge wurde.
Lois is op it Kryptoanyske romteskip finzen setten yn in sel mei in beskoattele betsjinningspaniel. Clark hat har lykwols op in ûnbewekke momint de gegevensdrager fan Jor-El tastoppe, dêr't er earder it Kryptoanyske ferkenningsskip mei ûntskoattelje koe. As Lois it ding yn it betsjinningspaniel stoppet, wurdt de keunstmjittige yntelliginsje fan Jor-El yn 'e boardkompjûter fan it skip fan generaal Zod upload. Mei help fan Jor-El ûntkomt Lois út har sel, deadet se ferskaten fan Zod syn trewanten en wit se in ûntsnappingskapsule te berikken, wêrmei't se it skip ûntflechtet. De kapsule rekket lykwols skansearre as er besketten wurdt troch Faora-Ul. Underwilens brekt Clark los en ûntkomt ek hy mei help fan Jor-El fan it skip. Hy fljocht de stikkene ûntsnappingskapsule fan Lois efternei en rêdt op 'e nij har libben troch har op te fangen krekt foar't se te pletter slaan sil op it ierdoerflak. Se bedarje wer yn Kansas, en Zod stjoert Faora-Ul en in oare trewant efter harren oan.
By in konfrontaasje tusken Clark en de beide Kryptoanjers yn it sintrum fan Smallville wurdt it hiele stedsje hast mei de grûn lyk makke. Kolonel Hardy en it Amerikaanske Leger besykje alle bûtenierdske wêzens, dus Clark ynbegrepen, te deadzjen mei kûgels, raketten en bommen, mar se ûntdekke hoe'n bytsje ynfloed sokke wapens op lju fan Krypton hawwe. Nei't Clark Faora-Ul op in hier nei deadet, wurde sy en har meistanner troch Zod fan it Ierdoerflak evakuëarre. Hardy, waans libben yn it gefjocht troch Clark rêden is, ferklearret oan syn manskippen: "Dizze man is net ús fijân." Neitiid begjinne de minsken Clark oan te tsjutten as "Superman".
Zod beslút it oer in oare boech te goaien. Hy set de wrâldmotor yn, dy't yn 'e Yndyske Oseaan in gat yn 'e Ierdkoarste boarret. Syn romteskip set er op it dêrfoar oerlizzende plak fan 'e Ierde yn, wat de binnenstêd fan Metropolis blykt te wêzen. Tegearre begjinne de beide masines de Ierde te terrafoarmjen yn it wjerbyld fan Krypton, sûnder moederaasje foar ierdsk libben. Foar't se fan it romteskip fan Zod ûntkaam, hat Jor-El tsjin Lois sein dat Zod syn swakke plak foarme wurdt troch de motors fan syn skip. Op basis fan dat idee betinkt dr. Hamilton in plan om 'e motors fan it Kryptoanyske ferkenningsskip op te starten fuort by de motors fan it skip fan Zod. Dêrtroch soe in weromkeppelingslus ûntstean moatte dy't Zod-en-dy weromstjoert nei de Fantoomsône.
Wylst Clark nei de Yndyske Oseaan fljocht en nei in protte swierrichheden oerwûn te hawwen de wrâldmotor ferneatiget, dogge kolonel Hardy, dr. Hamilton en Lois in wraam op it romteskip fan Zod yn in Hercules-transportfleantúch dat it Kryptoanyske ferkenningsskip yn 'e laadromte hat. Ear't se it skip fan Zod berikke kinne, wurde se oanfallen troch de Kryptoanjers, wêrby't Faora-Ul de Hercules interet. By it folgjende gefjocht wit sy oant yn 'e cockpit troch te kringen, wylst Lois út 'e laadklep fan it tastel rûgelet. It slagget dr. Hamilton, dy't troch Faora-Ul negearre wurdt, om it ferkenningsskip op te starten mei de gegevensdrager fan Jor-El. Krekt foar't Faora-Ul kolonel Hardy deameitsje sil, rjochtet er de Hercules op it skip fan Zod. De botsing bringt de motors fan 'e beide Kryptoanyske romteskippen mei-inoar yn kontakt, mei as gefolch dat it skip fan Zod, it wrak fan 'e Hercules en eltsenien dêr oan board nei de Fantoomsône sûgd wurdt.
Clark arrivearret krekt op 'e tiid by Metropolis om 'e fallende Lois wer op te fangen, wêrnei't se harren earste tút útwikselje. Harren romantysk momint wurdt lykwols rou ûnderbrutsen troch Zod, dy't as iennichste efterbleaun is om't er him op it stuit fan 'e botsing yn in Kryptoanysk jagertastel befûn. No't syn skip en bemanning ferlern binne en dêrmei ek de iennichste hope om Krypton werlibje te litten, swart Zod wraak op 'e Ierde en al syn bewenners. Clark ûnthjit dat er him tsjinhâlde sil en der ûntstiet in nij gefjocht tusken de beide giganten, dat einiget yn in spoarstasjon, dêr't Clark Zod yn 'e hâldgreep nimt. As Zod mei syn lasereagen in húshâlding mei twa lytse bern driget dea te baarnen, draait Clark him de nekke om. Neitiid nimt Clark de namme "Superman" oan praat er mei de Amerikaanske oerheid ôf om dat men him gewurde litte sil yn ruil foar syn ûnthjit dat er syn krêften nea tsjin 'e minskheid brûke sil. Om temûk gefaarlike sitewaasjes benei komme te kinne, nimt er yn Metropolis ûnder de namme Clark Kent in baan as sjoernalist oan by de Daily Planet.
Produksje
De preproduksje fan Man of Steel begûn al yn 2008, doe't filmstudio Warner Bros. omseach nei senarioskriuwers en regisseurs om in reboot te meitsjen fan 'e filmsearje oer Superman. Yn 2009 die in rjochter yn in rjochtsaak dy't tsjin Warner Bros. oanspand wie troch de erven fan Jerry Siegel, de betinker fan it oarsprongsferhaal fan Supeman, dat dyselden foar 50% eigner wiene fan 'e auteursrjochten op dat ferhaal. Dêrby waard fertsjutske dat Warner Bros. de famylje Siegel gjin royaltys ferskuldige wie foar eardere films, mar as se net in reboot fan 'e Superman-searje begûnen foàr 2011, soene de erven Siegel de studio oankleie kinne foar ferlerne ynkomsten oan in net-produsearre film. Sadwaande wie der sprake fan in beskate haast om 'e produksje fan 'e film oan 'e gong te krijen.
Man of Steel waard úteinlik regissearre troch Zack Snyder nei in senario fan David S. Goyer op basis fan in idee fan Goyer en Christopher Nolan. As produsinten wiene Nolan, Charles Roven, Emma Thomas en Deborah Snyder by it projekt belutsen foar de filmstudio's Warner Bros., Legendary Pictures, DC Films en Nolan syn Syncopy, Inc. Dêrmei wie de film in Amerikaansk-Britske ko-produksje. Foar de film wie in budget beskikber fan $225 miljoen. De kamerarezjy wie yn 'e hannen fan Amir Mokri, en de filmmuzyk waard fersoarge troch Hans Zimmer.
Opnamen
De opnamen foar Man of Steel setten op 1 augustus 2011 útein en duorren oant yn febrewaris 2012. Foar de produksje waard de mei opsetsin misliedende wurktitel Autumn Frost brûkt, sadat in tarin fan fans de opnamen net dreger makke as se hoegden te wêzen. Der waard filme yn 'e omkriten fan Chicago: by de Lofthaven DuPage en yn Plano (Illinois) en teffens yn 'e Chicago Loop. De sênes yn Alaska oan it begjin fan 'e film (dêr't Clark op in krabfiskersboat wurket en letter yn in kroech, waarden opnommen yn Ucluelet en Nanaimo yn 'e Kanadeeske provinsje Britsk-Kolumbia. De binnendoarsênes waarden filme yn 'e Mammoth Studios yn Burnaby, in foarstêd fan Vancouver.
Distribúsje
De distribúsje fan Man of Steel waard fersoarge troch Warner Bros. De film gie op 10 juny 2013 yn Sydney yn premiêre, en iepene dêrnei op 14 juny yn 'e Amerikaanske en Britske bioskopen. It byhearrende soundtrackalbum ferskynde op 11 juny by platemaatskippij WaterTower Music. Man of Steel waard op 12 novimber 2013 útbrocht op dvd en blu-ray.
Untfangst
Fan 'e filmkritisy krige Man of Steel mingde resinsjes. Oer it algemien wie der lof foar de aksjesênes en de kamerarezjy, mar krityk op it tempo, de toansetting (dy't troch de measte resisinten as te somber beskôge waard) en it gebrek oan karakterûntwikkeling by de haadpersoanen. Richard Roeper fan 'e Chicago Sun-Times neamde Man of Steel "in foar it meastepart teloarstellende film mei ûnderûntwikkele personaazjes, en mei gefjochtssênes wêrby't it gaspedaal folslein yndrukt wurdt, mar dy't mar fuortslepe en neat nijs te bieden hawwe op it mêd fan kreätiviteit mei special effects." Yn The Boston Globe skreau Ty Burr: "Wat der ûntbrekt oan dizze Superman-saga is in gefoel fan lichthertigens". Ann Hornaday fan The Washington Post fûn dat Man of Steel "in útsûnderlik ûnoangename sjochûnderfining" wie, wêrfoar't se benammen "Hans Zimmer syn bombastyske, oerprodusearre soundtrack" ferantwurdlik hold.
Oan 'e oare kant fan it spektrum parte Jim Vejvoda fan IGN oan Man of Steel in skoare fan 9 ta op in skaal fan 1 oant 10. Hy hie benammen lof foar de aktearprestaasjes fan Kevin Costner, Russell Crowe en Michael Shannon. Yn it tydskrift Rolling Stone joech Peter Travers de film 3 fan 4 stjerren. Hy skreau: "[de film] is beslist in hobbelige rit. Mar men kin net blyn bliuwe foar syn merakels." Todd McCarthy fan The Hollywood Reporter fûn de reboot fan 'e Supersman-rige folslein ûnnedich, mar hy fûn Man of Steel in film dy't striele fan it selsfertrouwen en hy hie lof foar de oandacht foar details fan regisseur Zack Snyder. Yn in resinsje op 'e webside RogerEbert.com parte Matt Zoller Seitz de film 3 fan 4 stjerren ta en kwalifisearre er it as "in ferbjusterjende film". Richard Corliss fan it blêd Time wie ek ûnder de yndruk fan 'e film. Hy skreau: "De film kriget op prachtige wize fêste grûn ûnder de fuotten, net as de bûtengewoane krêften fan Kal-El toand wurde, mar wannear't de yn ûnstjoer brochte minsklikheid fan Clark Kent dramatisearre wurdt. It 'super'-diel fan Man of Steel is mar sa-sa, mar it 'man'-diel is super."
Opbringst
Man of Steel brocht yn 'e bioskopen yn 'e Feriene Steaten en Kanada $291,1 miljoen op, en yn alle oare lannen en territoaria $377,0 miljoen. Wrâldwiid kaam de opbringst dêrmei út op $668,1 miljoen. Ofset tsjin it budget fan $225 miljoen betsjut dat in winst fan $443,1 miljoen, hoewol't dêr de marketingkosten noch wol ôf moatte. Neffens de webside Deadline Hollywood levere dat in skjinne winst op fan $42,7 miljoen. Tsjin juny 2019 hie Man of Steel oan 'e ferkeap fan dvd's en blu-ray's nochris $111 miljoen binnenswile.
Johann Peter Hebel
thumb|Johann Peter Hebel Johann Peter Hebel (Basel, 10 maaie 1760 – Schwetzingen, 22 septimber 1826) wie in Dútske teolooch, pedagooch, skriuwer fan koarte ferhalen en dichter (yn it dialekt). Hy is bekend wurden fan syn samling Alemannyske ferhalen, Schatzkästlein des rheinischen Hausfreundes ('Tresoar fan de hûsfreon by de Ryn') en Alemannyske gedichten, Allemannische Gedichte.
Libben
Hebel syn heit wie in wever en in oppasser yn it leger dy't learderich wie. Hy stoar doe't Hebel krekt oer ien jier wie. Hebel waard doe grutbrocht yn earmoed yn it doarp Hausen im Wiesental, dêr't er ek syn earste ûnderrjocht krige. As studint waard der hiel wat fan him ferwachte, dat hy fûn freonen dy't him stipen en sadwaande koe er skoalle ôfmeitsje en teology studearje fan 1778–1780 yn Erlangen.
Nei syn universitêre stúdzje wie er in skoft privelearaar, waard doe learaar oan it gymnasium yn Karlsruhe, en yn 1808 waard er beneamd as direkteur fan dy skoalle. Ferfolgens waard er lid fan de konsistory en it evangelyske prelaat. left|thumb|200px|S' Hebelhuus Yn Karlsruhe, Lörrach, Hausen im Wiesental, Basel en Schwetzingen binne monuminten ta syn eare oprjochte.
Wurk
thumb|Orzjinele yllustraasje foar Unverhofftes Wiedersehen, in bekend ferhaal út Schatzkästlein. Hebel is ien fan de meast lêzen Dútske skriuwers en dichters. Syn dichterlike ferhalen en lyryske gedichten yn it Alemanysk dialekt binne tige populêr.
Syn Alemannische Gedichte (1803) 'ferbuorkje', neffens Goethe syn sizzen, de hiele wrâld op in tige oantreklike wize (verbauert das ganze Universum auf die anmutigste Weise). En der binne yndie mar in pear moderne Dútske dichters dy't syn beskriuwingen yn betrouberens, lossens, koartswilligens en yn frissens en krêft benei komme.
Robert Johnson
thumb|Robert Johnson Robert Johnson (8 maaie, 1911 - 16 augustus, 1938) is neffens guon de meast ynfloedrike sjonger en gitarist fan de delta blues yn de histoarje. Hy is berne yn Hazelhurst yn de steat Mississippy yn de Feriene Steaten.
Opnames fan Johnson
Yn syn koarte bestean soe Johnson mar 29 nûmers opnimme. Yn twa opnamesesjes waarden 41 opnames makke (de measte nûmers 2x). De earste sesje wie yn novimber 1936 yn San Antonio (Texas) en de twadde yn juny 1937 yn Dallas. De meast ferneamde ûnder dizze opnamen binnen "Sweet Home Chicago", "Crossroads", "Terraplainblues" en "Preaching the Blues", dy't allegear yn lettere jierren frekwint troch oare artysten spile wurde soenen.
De rol fan Johnson
Alhoewol Robert Johnson faak "de bêste blues sjonger ea" neamd wurdt, binne in soad harkers teloarsteld as se syn wurk foar it earst hearre. It klinkt datearre, allinne al fanwege de opnamekwaliteit en ûnbekendens. De orizjinaliteit fan Johnson wurdt faak oerdreaun: hy hat wis de blues net útfûn: dy waard al 15 jier regelmjittich opnommen.
Syn krêft lei yn it bewurkjen fan âldere, tradisjonele blues nei in nije, bettere foarm. Hy wie beynfloede troch Son House mei syn rûge stim en snerpende 'riffs' op de slidegitaar, dy't sjoen wurdt as de útfiner fan de delta blues. Johnson foege dêr de jazzy elementen fan Lonnie Johnson oan ta. Johnson hie ek goed lústere nei Leroy Carr, yn dy tiid faaks de bekendste bluesartyst.
It Johnson lûd
Johnson mikste dy ynfloeden ta in nij lûd dat helder en artistyk klonk. De wize wêrop hy de bas-snaren brûkte foar it ûnderhâlden fan in stevich, rôljend ritme is goed te hearren yn "Sweet Home Chicago", wylst syn foarkar foar jazzy akkoarden en melodyske ekstperimenten op de hege snaren yn kombinaasje mei in folslein ôfwikende fokale meldij werom komt yn "Walking Blues".
Der binne muzykologen dy't de maatskippijen dy't de opnames fan Johnson makke hawwe der fan fertinke dat sy, om in nije 'sound' te kreëarjen, de snelheid fan de oarspronklike opnamen mei 25% opskroeve hawwe. It is net mear te bewizen, mar as de snelheid fan de opnamen mei 20% ferlege wurdt, ûntstiet in lûd dat foar dy tiid mear wenst wie en sterk tinken docht oan de opnamen fan Son House.
Tiidgenoaten en lettere ûntwikkeling
Johnson spile mei de jonge Howlin' Wolf en Sonny Boy Williamson II. Hy wie de mentor fan Elmore James en ynspirearre Muddy Waters om de bluesmuzyk yn te gean. Al dy muzikanten en oaren dy't yn de 50-er jierren de Chicago Blues ûntwikkelden, spilen yn feite de muzyk fan Robert Johnson, mar dan elektroanysk fersterke. Sa hat Robert Johnson in direkte bân mei de betide blues, de Chicago blues en de dêrút ûntstiene betide rock and roll. Noch letter hearden Keith Richards en Eric Clapton ta de 'fanclub' fan Robert Johnson. Clapton soe yn 1974 op de LP 461 Ocean Boulevard de Johnson-komposysje I'm a Steady Rollin' Man by in grut, nij publyk bekend meitsje. Yn 2004 ferskynde fan Eric Clapton de CD Me and Mr. Johnson mei 14 nûmers fan Robert Johnson.
Fermoarde
Robert Johnson ferstoar op 16 augustus 1938 yn Greenwood, neidat hy 3 dagen dêr foar siik wurden wie, troch it drinken fan fergiftige whiskey. Der giene lûden dat de man mei waans frou Robert Johnson in affêre hie, syn moardner wie. Der fûnen lykwols gjin arrestaasjes plak en de offisjele deadsoarsaak waard fêststeld as "gjin dokter".
Leginde
Neffens in faak de kop opstekkend ferhaal soe Johnson syn siel ferkocht hawwe oan de Duvel. As beleaning soe hy de bêste gitarist fan de wrâld wurde. It ferhaal waard benammen yn stân hâlden troch Son House, mar yn syn wurk binne dêr ûndanks titels as "Me and the Devil Blues" en "Hellhound on my Trail" gjin ferwizingen nei te finen.
Stasjonsbrêge (Frjentsjer)
De Stasjonsbrêge (Nederlânsk en offisjeel: Stationsbrug) is in brêge oer it Van Harinxmakanaal yn 'e Fryske stêd Frjentsjer. De wei dy't dêrmei oer it kanaal laat wurdt, giet by de brêge oer fan 'e Stasjonswei (súdkant) yn it Ald Keatsfjild (noardkant). De Stasjonsbrêge is in flapbrêge, dy't de Frjentsjerter binnenstêd, oan 'e noardkant fan it Van Harninxmakanaal, ferbynt mei it (lytse) diel fan 'e stêd dat súdlik fan it kanaal leit. Ta dat lêste part heart ek it Stasjon Frjentsjer oan it spoar fan Ljouwert nei Harns, en dat is hoe't de brêge oan syn namme komt.
Skiednis
De earste Stasjonsbrêge waard yn 1951 oanlein, doe't it Van Harinxmakanaal ûntstie út 'e ferbreding fan wat oarspronklik de (yn 1863 groeven) Harnzer Trekfeart wie. Nei rom sechstich jier trouwe tsjinst wie dy brêge yn 2014 oan ferfanging ta. Troch de Provinsje Fryslân en de Gemeente Frjentsjerteradiel waard dêrom in konsortium fan trije boubedriuwen oanlutsen om 'e bou fan in nije brêge te berêden. De fernijing fan 'e Stasjonsbrêge makke ûnderdiel út fan it bredere projekt Waadpoarte (Waddenpoort), dat ek de oanlis fan 'e Easterpoartsbrêge en de fernijing fan Saakstra's Brêge omfieme en dat €20 miljoen kostje mocht.
De bedriuwen dy't de nije Stasjonsbrêge bouden, wiene Reimert Bouw en Infrastructuur út Almeare, oannimmersbedriuw K. Dekker út Krabbendam en BSB Staalbouw út Burgum. Hja wurken nei in ûntwerp fan Boorsma Consultants út Drachten. It tariedend wurk sette yn april 2015 útein en fan maaie fan dat jier ôf koe der gjin ferkear mear oer de âlde brêge. Wol waard der in tydlike fuotgongersbrêge en fytsersbrêge oanlein. Motorisearre ferkear moast omride. Yn jannewaris 2016 begûn de sloop fan 'e âlde brêge en op 'e moarn fan freed 28 oktober 2016 koe de nije Stasjonsbrêge feestlik iepene wurde troch deputearre Sietske Poepjes, wethâlder Joop Bekkema en learlingen fan 'e Frjentsjerter basisskoallen Toermalijn, De Kabas en De Opslach. Ein desimber 2016 wie al it wurk oan en by de nije Stasjonsbrêge klear.
Beskriuwing
De nije Stasjonsbrêge is makke om in libbensdoer fan hûndert jier te hawwen. It bewegingswurk fan 'e brêge is húsfêste yn 'e kelderromte en bestiet út in elektromeganysk apparaat dat gebrûk makket fan fjouwer panamatsjillen. De lûktriuwstangen befine har tusken de panamatsjillen yn, en binne útfierd as hydraulyske buffers. By bewegen fan 'e brêge hâlde en drage dy buffers har stiif en yn 'e sletten stân fan 'e brêge foarmje se in fear. De nije Stasjonsbrêge docht der likernôch in minút oer om iepen of ticht te gean. It gewicht fan 'e fal bedraacht sirka 80 ton en de balâns weaget goed 220 ton. Foar it útfieren fan ûnderhâld is tusken de hameistilen en it fal in fêstsetynrjochting ûntwurpen. De grutte stielen ûnderdielen binne oer it wetter oanfierd en mei in swiere driuwende bok teplak hyst.
Piperbus (Swol)
De Piperbus (Nederlânsk: Peperbus, Swolsk: Pèperbusse is in letgoatyske toer yn de Oeriselske haadstêd Swol, dy't by de Basilyk fan Us-Leaffrou-te'n-Himelopnimming heart. De toer wie oant 2006 it heechste gebou fan de stêd oant de doe reekommen Iseltoer mei 96 meter de heechste waard. De namme Piberbus is de bynamme fan de Us Leaffroutoer om syn foarm dy't op in piperbus liket.
Skiednis
thumb|left|De brân fan 1815 Nei't de Us-Leaffroutsjerke yn 1454 reekaam moast der noch in toer boud wurde. Nei alle gedachten waard dêr yn 1463 mei úteinset. De toer waard boud troch stedsboumaster Berend van Covelens. Yn 1477 waard de toer tichtmakke en waard dus in stompe toer dy't doe út twa lidden mei kapitelen en drakeflibers op de hoeken bestie. In jier letter waard besletten de toer te ferheegjen en waard in tredde lid mei in klokkestoel dêr boppe op te mitseljen. Yn 1539 waard in lantearne boppe op de toer boud. Men woe ynearsten in spits op de toer bouwe litte, dochs troch jildbrekme is der doe in platte dak op kommen.
Yn 1669 waard de 115 meter hege toer fan de Grutte of Sint-Michaeltsjerke troch wjerljocht troffen. Dat late ta it ynstoarten fan dy toer. Doe wie de Us-Leaffroutsjerke fannijs fan belang om Swol oansjen te jaan. De tsjerke waard net mear brûkt foar tsjerketsjinsten en wie in wurkplak foar ûnder oaren de oargelbouwers Schnitger tusken 1718 en 1721. Ek die de tsjerke tsjinst as opslachplak foar legerreauwen.
Yn 1727 waard der in sipelfoarmige kapen op 'e toer pleatst. Yn 1809 waard de tsjerke fannijs as gebedshûs brûkt. Yn 1813 waard in Brunswick-oargel oankocht en yn de tsjerke pleatst. Lykwols waard de Us-Leaffroutoer yn 1815 ek troch wjerljocht troffen. De sipelfoarmige kape, de lantearne en in part fan it tredde lid rekken swier skeind. Twa fan de trije wou-klokken fleagen troch it dak fan 'e tsjerke hinne en skansearre de oargel. De klokken waarden dêrnei getten en it dak en oargel weropboud. De toer bleau fan boppe iepen oant 1828 stedsarsjitekt Herman Klinkert de toer mei lantearne weropboude. Ditkear waard de toer mei in koperen koepelfoarmich dak foarsjoen. Dy bekroaning joech de toer de bynamme de "Piperbus".
De toer
De toer is boud yn Nederrynske styl en bestiet út trije rjochthoekige lidden en in lantearne mei in koperen koepeldak. It earste lid is de foarhal en tsjinnete is de yngong fan de tsjerke. Yn de foarhal binne in tal keunstwurken. Boppe de yngong is in byldreliëf fan Marije mei lytse Jezus op har skoat. Foar de yngong oer is de efterwand fan de oargel. Under it oargel boppe de yngong hinget in byld fan de aartsingel Michael, de beskermhillige fan de stêd Swol. It twadde lid fan de toer is hjoed-de-dei in lege romte. Eartiids stie dêr in wetterdrukfet, en tsjinne de Piperbus ek as in wettertoer foar de stêd Swol. Dêrboppe is de liedsouder dêr't eartiids de seis liedklokken fan klokkejitter Geert van Wou út 1484-1485 hongen. Allinnich de lytse Marijeklok is bewarre bleaun. Op de râne fan dy klok stiet it opskrift: Maria voror divina loqour fuga demon(i)a + Gherardus de Wou me fecit anno Domini MCCCCLXXXIIII (Marije ik ferkundigje hillige saken en jei de duvels fuort + Gerard de Wou yn it jier fan de Heare 1484). De grutste liedklok waard yn 1714 makke troch Claes Noorden en Albert de Grave, dy't de Michaël neamd is.
Yn dy romte is in ekstra souder oanmakke dêr't de automatyske spieltrommel yn fêstige is. It spyl- en oerwurk fan de grutte wizers binne hjoed-de-dei automatisearre. Dêrboppe is de achtkantige lantearne, dy't yn 1539-1540 troch Jacob van Collen boud waard. Yn de lantearne is it klokkespul. Boppe op de lantearne is in koperen sipelfoarmich dak.
Klipschilda
Klipschilda (clepscelda) wie in belesting dy't troch de Friezen betelle wurde moast oan de Wytsingen. Bygelyks oan Godfried de Wytsing 882 - 885. De Wytsingen akseptearren allinnich goed yn it skyld klinkende munt ( cleppa betsjut: klinke ). Letter is de klipschilda ferfongen troch de huuslaga of huslotha.
Reedriden op de Olympyske Winterspullen 2018
It reedriden op 'e Olympyske Winterspullen 2018 waard fan 10 oant en mei 24 febrewaris hâlden yn de Gangneung Science Oval Gangneung, yn Súd-Koreä. It ûnderdiel massastart stie dit jier foar it earst op it programma fan de Olympyske Spullen
Medaljespegel
De top-10 fan lannen dy't by it reedriden medaljes wûn ha tidens de Olympyske Winterspullen fan 2022.
Ryptsjerk
Ryptsjerk is in doarp yn de gemeente Tytsjerksteradiel. Ryptsjerk leit tusken de Trynwâlden en de N355. Mei de doarpen Gytsjerk, Aldtsjerk, Oentsjerk, Readtsjerk en Mûnein leit it op de sânrich Trynwâlden. By it doarp leit it rekreaasjegebiet de Grutte Wielen.
Ryptsjerk hat  ynwenners.
Skiednis
thumb|left|De Leiker (1986) De namme Ryptsjerk is ôflaat fan 'Riperkerka', tsjerke op in ripe, in sânrich. It efterheaksel "ryp" of "ripe" komt wol yn mear plaknammen foar. Dy sânrich is in restant fan de iistiid, dy't sawat 200.000 jier lyn yn Fryslân hearske. Op dy sânrich leit de hjoeddeiske Easterdyk, de âldste wei fan it doarp.
Yn de 14e iuw wurdt foar it earst melding makke fan Riperkerka, in delsetting fan fiskers, turfmakkers en reidsnijers. Wierskynlik waard der ek al tige yntinsyf buorke. Yn de rin fan de jierren waarden de Binnendyk en de Westerdyk oanlein, parallel rinnend mei de Easterdyk en ûnderling ferbûn troch de Ypeysingel en de Breedyk, wêrtroch't it doarp min ofte mear syn hjoeddeiske foarm krige. Doe't de mins learde om it wetter te behearskjen, luts it doarp mear boeren oan en dat brocht op lytsskalige wurkgelegenheid op. Dochs bleau der noch lange tiid reidkultuer en turfoanmeitsjen. It byld "de Leiker" ferwiist nei it opbaggeljen fan de "klyn", de grûnstof foar turf. De lêste binnenfisker is yn 1988 ferstoarn.
Bûtenpleatsen
Ljouwert leit net fier fan Ryptsjerk. Sângrûn is boskich en dêrom kamen in soad bestjoerlike pommeranten yn simmerferbliuwen yn de Trynwâlden, Ryptsjerk en Tytsjerk te wenjen. Yn Ryptsjerk stienen trije aadlike huzen:
Tsjerke
thumb|left|De tsjerke yn 2021
Ien fan de markantste gebouwen fan it doarp is de protestantske tsjerke, dy't om 1750 hinne boud is. In âlder tsjerkje moat stien hawwe by it eardere slúske, dêr't de Easterdyk útkomt op de Slachtedyk. Yn de toer hinget in tige moaie liedklok, getten yn 1546. Twa foarstellingen op de sydkant byldzje Simson út yn gefjocht mei de liuw, en Delila dy't in spear draacht. Wol hast wis binne se bedoeld as symboalen, wizend op de gefaren foar de yn selibaat libjende roomske geastliken. De sterke Simson fersloech de liuw, mar wie tsjin in ferliedlike frou net opwoeksen. Hoewol't de klok yn 1943 troch de Dútske besetter roofd waard, is de 598 kilo swiere kolos geef weromkomd fan in opslachplak yn Giteren. thumb|left|Ryptsjerksterpolder mei Ypeymûne
Utwreiding
Wylst doarpen as Tytsjerk, Hurdegaryp en Gytsjerk/Oentsjerk sûnt de jierren 1950 foars útwreiden, bleau Ryptsjerk wat nijbou oanbelanget efter. Sûnt de jierren 1970 hat der oan de westlike kant fan de Binnendyk in beskieden groei west. Hjoed-de-dei foarmje de "allochtoanen" in wichtige oanfolling op it autochtoane diel, dat frijwat honkfêst is.
Strjitten
Binnendyk, Breedyk, De Opslach, De Tunen, Easterdyk, Heermawei, IJpeijsingel, Nijlânswei, Reidikker, Ryksstrjitwei, Slachtedyk, Tsjerkelânsreed, Westerdyk.
Keppeling om utens
Ryptsjerk
Wessel Ruwersma
Wessel Pieters Ruwersma (Holwert, maart 1750 - Bûtenpost 1827) wie in Frysk keunstskilder. Hy wie autodidakt en de learmaster fan Willem Bartel van der Kooi en Albert Gerrits Swart. .
Ruwersma wie in soan fan Piter Wybes en Aaltsje Wessels. Hy naam yn 1811 de namme Ruversma oan, letter neamde er him - lykas syn bruorren - Ruwersma. Ruwersma wie aktyf as hûs- en dekoraasjeskilder (fan ynterieurs). Dêrnjonken makke er meast lânskippen en portretten.
Iemskanaal
thumb|Rin fan it Iemskanaal thumb|Iemskanaal by Ruischerwaard - yn de fierte de Borgbrêge It Eemskanaal is in 26,5 km lang, 60 meter breed, farwetter dat de stêd Grins (it Ferbiningskanaal / Easterhaven, Wynskoaterdjip en Van Starkenborghkanaal) mei Delfsyl (de Iems) ferbynt. It kanaal is oanlein tusken 1866 en 1876 en is yn 1963 ferbrede.
Skiednisnis
It earste desennium fan de 19e iuw waard de ôfwettering yn Drinte en Grinslân in nuodlike saak. De ferfeanting joech in protte ekstra wetter dat ôffierd wurde moast. Al dat wetter moast oer Grins en it Reitdjip nei de Lauwerssee. Dat slagge lykwols net sa goed fanwege de relatyf hege ebstannen; benammen by in oanhâldende westewyn ûntstienen swierrichheden. Der kaam it plan om de ôfwettering te ferlizzen nei de Dollard. Der leine al plannen klear foar in kanaal foar de skipfeart tusken de provinsje-haadstêd en Delfsyl dat tagelyk foar de ôfwettering tsjinje koe. Yn 1877 wie it Iemskanaal klear. It kanaal foldie tige bêst foar de ôfwettering; de streaming makke it kanaal breder en it bleau goed op djipte. De skipfeart waard dêrtroch wol slim behindere; de mannichte wetter dat ôffierd wurde moast wie grut en by it spuien koe de streamsnelheid 1 meter/sekonde berikke sadat skipfeartferkear suver net mooglik wie.
Yn 1958 waard by Delfsyl de ferbining mei see ferfongen. De âlde ferbining wurdt sûnt allinne noch foar it ôfwetterjen brûkt, wylst de skipfeart troch de nije ferbining giet. Itselde jier waard ek de Oosterhornhaven oanlein, dêr't no it grutste yndustryterrein fan Delfsyl leit (ûnder oaren op it plak fan it eardere doarp Heveskes).
De boaiemdaling troch ierdgaswinning makke grutte oanpassings fan iggen en diken fan it kanaal nedich; in wurk dat yn de perioade 1993 oant en mei 1995 útfierd waard.
Yn 2011 waard bekend dat it kanaal oergiet fan de provinsjes Fryslân en Grinslân nei Rykswettersteat. De minister van Ynfrastruktuer en Miljeu betelle der foar ien kear € 186 miljoen foar.
Rekonstruksje farrûte De Lemmer-Delfsyl
Rykswetersteat is út einset mei in rekonstruksje fan de farrûte Lemmer-Delfsyl. De farrûte rint fia it Prinses Margrietkanaal nei it Van Starkenborghkanaal en einiget yn it Iemskanaal. It trajekt is ien fan de drokste en wichtichste fan Nederlân en ferfier en plesierfeart waakse allegeduerigen. Om dy groei oan te kinnen wurdt de farwei ferbrede en ferdjippe, sadwaande kin aanst de grutste der gebrûk fan meitsje, de klasse Va. Fierders wurdt in part fan de ouwers oanpast en wurde seis brêgen ferfongen. It wurk soe om 2017 dien wêze moatte.
Fersterkjen fan de diken
Jannewaris 2012 rekke de Iemskanaaldyk ûnder Woltersum bot ferswakke troch it hege wetterpeil. De dyk lekte kwelwetter en der wie in lytse kâns op trochbrekken. Ynwenners út doarpen yn de omkriten moasten út harren huzen wei. Febrewaris waard de kaai by Woltersum ferstevige mei in ekstra klaailaach, in tydlike oplossing.
Mids 2012 berjochte Wetterskip Noardersylfest dat der € 1,1 miljoen ynvestearre wurde sil yn it fersterkjen fan parten fan de Eemskanaalkade Noordzijde.
Roeiwedstriid
Sûnt 1988 organisearret de Grinzer Studinte Roeiferiening 'Aegir' de 6 km lange roeiwedstriid De Hel van het Noorden op it Iemskanaal.
Arabyske wrâld
De Arabyske wrâld (Arabysk: العالم العربي‎ al-‘Ālam al-‘Arabī), ek bekend as de Arabosfear, is it gebiet bewenne troch etnyske Arabieren, dat grutte dielen fan it Midden-Easten en Noard-Afrika omfiemet. De regio rikt fan 'e Atlantyske Oseaan yn it westen oant de Perzyske Golf en de Arabyske See yn it easten. Yn noarden wurdt it fierhinne ôffrede troch de Middellânske See, en yn it suden troch de Sahara en de Golf fan Aden. De Arabyske wrâld is net itselde as Araabje, dêr't ornaris it Arabysk Skiereilân mei oantsjut wurdt. It Arabysk Skiereilân foarmet it easten fan 'e Arabyske wrâld, en is it gebiet dêr't de Arabieren oarspronklik wei komme, foar't se harren yn 'e twadde helte fan it earste milennium oer oare dielen fan it Midden Easten en nei Noard-Afrika ferspraten mei de fêstiging fan it Islamityske Ryk. It westen fan 'e Arabyske wrâld wurdt oantsjut as de Magreb, in Arabysk wurd dat ienfâldichwei "westen" betsjut.
Hoewol't de Arabyske wrâld hiel Noard-Afrika beslacht, omfiemet it net it hiele Midden-Easten. Israel, Iraan en Turkije, wichtige lannen dy't geografysk yn it Midden-Easten lizze, meitsje dúdlik gjin diel út fan 'e Arabyske wrâld yn ingere sin. As sadanich kin it begryp 'Arabyske wrâld' opfet wurde as it grûngebiet fan 'e folgjende lannen en territoaria: Algerije, Bachrein, Egypte, de Feriene Arabyske Emiraten, Irak, Jemen, Jordaanje, Katar, Koeweit, Libanon, Lybje, Marokko, Mauretaanje, Omaan, Palestina, Saûdy-Araabje, Syrje, Sûdaan, Tuneezje en de Westlike Sahara. It mienskiplike ynwennertal fan dy lannen bedraacht mear as 400 miljoen minsken. Dêrûnder binne net inkeld Arabieren mar ek leden fan oare etnyske groepen, lykas Arameeërs, Armenen, Assyrjers, Berbers, Joaden, Koerden, Kopten, Mandeeërs, Núbjers, Perzen, Roma en Turken.
De Arabyske Liga, in polityk-definsyf bûnsgenoatskip fan 'e Arabyske steaten, omfiemet de Westlike Sahara net, mar Dzjibûty, Somaalje en de Komoaren wol. Djibûty en Somaalje lizze yn 'e Hoarn fan Afrika en de Komoaren binne in arsjipel yn 'e Yndyske Oseaan. De grutte mearderheid fan 'e befolking fan dy lannen bestiet net út etnyske Arabieren, mar der binne wol etnysk Arabysk minderheden (Djibûty en Somaalje) of in histoaryske Arabyske kulturele ynfloed (de Komoaren). Itselde kin sein wurde foar (dielen fan) Eritreä, Iraan, Israel, Maly, Niger, Súd-Sûdaan, Tsjaad en Turkije, sadat ek dy lannen of dielen derfan yn bredere sin ta de Arabyske wrâld rekkene wurde kinne.
De Arabyske wrâld ûnderskiedt him troch it gebrûk fan it Arabysk as offisjele taal of as lingua franca, en troch de dominante posysje dy't de islaam der as godstsjinst ynnimt. Histoarysk wie de Arabyske wrâld synonym mei ferskate riken, lykas dat fan 'e Omajaden en dat fan 'e Abbasiden. Fan 'e Midsiuwen ôf waard de Arabyske wrâld fierhinne oerhearske troch it Osmaanske Ryk, in steat dy't dominearre waard troch etnyske Turken. Yn 'e njoggentjinde iuw ûntstie der foar it earst in etnysk Arabysk nasjonalisme, dat opkaam yn deselde tiid as oare foarmen fan nasjonalisme mank de multy-etnyske befolking fan it Osmaanske Ryk. Yn 1945 waard de Arabyske Liga oprjochte om 'e belangen fan 'e Arabieren te ferdigenjen en ek om 'e politike ienwurding fan alle Arabyske lannen nei te stribjen. Dy lêste politike streaming hjit it panarabisme, mar it hat bliken dien, û.m. troch it mislearre projekt fan 'e Feriene Arabyske Republyk (dêr't Egypte en Syrje fan 1958 oant 1971 yn opgiene), dat soks yn 'e praktyk net mooglik is.
Boergonje-Franche-Comté
Boergonje-Franche-Comté (Frânsk: Bourgogne-Franche-Comté, Arpitaansk: Borgogne-Franche-Comtât) is in regio yn it easten fan Frankryk dy't yn jannewaris 2016 ûntstie nei in weryndieling fan de Frânske regio's. De regio ûntstie nei in fúzje fan de eardere regio's Boergonje en Franche-Comté. Yn desimber 2015 wiene de earste ferkiezings fan de 100 leden fan de Regionale Ried (Conseil Régional).
De regio beslacht in gebiet fan 47.783 km² en omfiemet acht departeminten mei in befolking fan likernôch 2,8 miljoen ynwenners. De haadstêd (prefektuer) en grutste stêd is Dijon, dochs it sit fan de Regionale Ried is yn Besançon. Dêrby is Boergonje-Franche-Comté, njonken Normandje de regio dêr't de prefekt net yn deselde stêd as de Regionale Ried is.
Namme
Neffens de wet oangeande weryndielings besteane de nammen fan fúsearjende regio's út ynterim-nammen. Dy ynterim-nammen binne in kombinaasje fan de fusearjende regio's skaat troch in keppelstreekje. Fêste nammen wurde troch de nije regionale rieden útsteld en dêrnei troch de Conseil d'État foar 1 oktober 2016. De regio besleat de ynterium-namme as de fêste namme oan te hâlden en waard op 28 septimber 2016 offisjeel fêststeld.
De fúzje betsjutte de weriening fan de histoaryske regio's fan it hartochdom Boergonje en it frijgreefskip Boergonje (Franche Comté de Bourgogne) dy't ûntstiene nei it Ferdrach fan Verdun yn 843.
Midsiuwen
It gebiet fan wat hjoed-de-dei Boergonje en Franche-Comté wie earder feriene ûnder it keninkryk Boergonje dy't fan de fyfde oant de achtste iuw bestie. Nei it Ferdrach fan Verdun yn 843 waard it ferparte yn twaen: it hartochdom Boergonje ûnder it keninkryk Frankryk en it greefskip Boergonje ûnder it Hillige Roomske Ryk. It greefskip waard yn de santjinde iuw as in frije provinsje yntegrearre yn it keninkryk Frankryk, mar skaat fan it hartochdom dat in fazalprovinsje fan Frankryk bleau. Dy twa provinsjes waarden nei de Frânske Revolúsje opheft.
Moderne tiid
It gebiet fan Boergonje-Franche-Comté beslacht de eardere provinsjes Boergonje en Franche-Comté, allyk grutte parten fan de eardere provinsjes Nivernais (hjoed-de-dei Nièvre), Sjampanje (hjoed-de-dei noardlik Yonne, Orléanais (hjoed-de-dei súdwestlik Yonne), de Territoire de Belfort (it part fan de Elzas dy't nei 1871 part fan Frankryk bleau en in lyts part fan it Île-de-France (hjoed-de-dei noardwestlik Yonne). Fan 1941 oant 1944 waarden Boergonje en Franche-Comtê ûnder it Vichy-bewâld weriene. Nei it foarmjen fan de regio's fan Frankryk yn 1964 waarden Boergonje en Franche-Comté fannijs skate ienheden.
Op 14 april 2014 sprutsen de foarsitters fan de Regionale Rieden fan Boergonje en Franche-Comté de winsk út foar in fúzje fan de twa regio's nei't de Frânske premier Manuel Valls buorkundich makke hat dat der in weryndieling fan de Frânske regio's komme soe. Op 2 juny dat jiers liet de Frânske presidint François Hollande in kaart sjen dêr't de twa regio's as ien oanjûn stiene. Dy twa regio's wiene de iennigen dy't frijwillich in fúzje besprutsen hiene, en wie dusdanich de iennige dy't net troch de Nasjonale Gearkomste of de Senaat op 'e nij besjoen hoegde te wurden.
De fúzje waard op 17 desimber 2014 offisjeel oannommen en gie mei yngong fan 1 jannewaris 2016 yn.
Geografy
De regio grinzget it Grutte Easten yn it noarden, Île-de-France yn it noardwesten, Sintrum-Loiredelling yn it westen, Auvernje-Rône-Alpen yn it suden en Switserlân yn it easten.
Homêros
Homêros (oare farianten binne Homearus en Homearos) wie in Grykske dichter en sjonger dy't libbe fan om-ende-by 800 f.Kr. oant 750 f.Kr. Hy makke epyske gedichten, dêr't hy in grut tal oerlevere heldesêgen, goadeferhalen en mytyske fertellingen yn ferwurke út de Grykske kultuer. Fanâldst wurde twa epyske gedichten, de Ilias en de Odyssee, de âldst bekende en bewarre bleaune literêre wurken út de Grykske letterkunde, oan him taskreaun. Lykwols is dizze fêststelling net langer mear folslein wis en wurdt sels bestride oft beide wurken troch ien en deselde skriuwer makke binne.
Libben
Oer de tiid fan Homêros en de omstannichheden dêr't hy yn libbe hawwe wy amperoan ynformaasje. De gelearden binne it net iens oer syn berteplak. Neffens guon is dat Smyrna, oaren sizze it eilân Gios. Fierders wurdt der sein dat er blyn wie, omdat alle kearen as er in ferhaal fertelde hy syn eagen slute. Syn bynamme wie dan ek de bline bard.
Wurken
De Ilias en de Odyssee binne epyske gedichten. Yn beide ferhalen wurdt de striid om Troaje beskreaun, in stêd yn it noardwesten fan Lyts-Aazje, elts ferhaal fanút in oar gesichtspunt. Nei alle gedachten hawwe der iuwenlang mûnling oerlevere Trojaanske heldensêges bestien dêr't troch him de beide gedichten út gearstald binne.
De Ilias
De Ilias (sa neamd nei de oare namme fan Troaje, Ilion) beskriuwt in koarte episoade út dy striid. De oanrin fan dizze episoade komt mar amper oan bod, te witten: de skaking fan Helena, de dochter fan Leda en Seus, dy't troud wie mei kening Menelaüs fan Sparta troch Paris, de soan fan kening Priamus fan Troaje, de fjildtocht om Helena te befrijen ûnder lieding fan Agamemnon en wat foarfalt tidens de earste seis jierren fan it belis. It wichtige tema yn de Ilias is de wrok fan Agilles tsjin de Grykske lieder Agamemnon. Sy krije spul om in bút makke slavinne, dêr't Agilles him troch oan de striid ûnttrekt en militêre rampspoed foar de Griken it gefolch is. De dea fan Agilles syn striidkammeraat Patroklus soarget derfoar dat Agilles werom komt en wer meidocht oan de striid om him te wreken op de Trojaanske held Hektor. De útfeart fan Hektor is de lêste episoade fan de Ilias. It sneuveljen fan Agilles, dy't troffen wurde soe yn syn sprekwurdlike wurden Agillespees en de ynname fan Troaje neffens de klassike kriichslist mei it Hynder fan Troaje, komme der net yn foar.
De Odyssee
thumb|right|300px|Odysseus en Nausikaa
Oare wurken
Der binne noch oare wurken dy't oan Homêros taskreaun wurde:
Keppeling om utens
folsleine âld-Grykske boarnetekst fan de Odyssee mei in oersetting yn it Nederlânsk
Pepyn
Pepyn is in jongesnamme, dy't fral yn de Midsiuwen tige populêr wie. De namme is bekend sûnt de 4e iuw. Yn it Frankyske Ryk wienen in tal hofmeiers en keningen mei dizze naam, te witten:
Mitselwier
Mitselwier is in doarp yn de gemeente Noardeast-Fryslân. Mitselwier leit noardlik fan Eastrum, eastlik fan Nijewier en súdwestlik fan Moarre. Mitselwier hat  ynwenners. De doarpskearn leit benammen oan de Roptawei.
De buorskippen Ropta en De Reidswâl (diel) hearre ek by Mitselwier.
Namme
It doarp komt yn 1417 foar yn in tekst as tho Mitzlawere. It earste part fan dy namme giet wierskynlik werom op de manljusnamme Matsila, dêr't de bestjutting 'bewarplak' yn sit. 'Wier' hat as grûnslach it wurd 'werf'. Hjoed-de-dei is in wier synonym foar 'terp.' Yn de rin fan de tiid waard it doarp ek as Matsilawier, Metzlawier en Mijtslawier en noch mear farianten oantsjut.
De gefolgen fan de Alderheljenfloed
thumb|left|250px|Gevelstien oan it koer fan de tsjerke ta neitins oan de Alderheljenfloed fan 1570 De Alderheljenfloed fan 1570 hat grutte gefolgen foar East-Dongeradiel hân. Der giet in ferhaal dat der net sa fier fan Mitselwier in kabbeljau fongen waard. De gritenijsiktaris, Arend Boymer, soarge der foar dat de fisk oanbean waard oan steedhâlder Willem Loadewyk. Dy waard lykwols earst yn 1584 steedhâlder fan Fryslân, dat it ferhaal doocht net hielendal.
Yn 1592 waard der risselwaasjes makke om it lân feiliger te meitsjen: der kaam in nije seedyk en der waard ek noch in stik lân ynpoldere yn it noarden fan Eastdongeradiel: de Eanjumer- en Ljussenserpolder. Deputearre Steaten joegen Ernst fan Aylva it tafersjoch dêr oer.
It âlde gemeentehûs
thumb|left|250px|Mitselwier yn 1834 Yn earder tiden hâlde de gritenij har gearkomsten yn in herberch; yn Mitselwier stie dy herberch op it plak fan it lettere gemeentehûs oan de Balthasar Beckerstrjitte. Yn 1837 waard de herberch oankocht troch de gritenij, it waard doe noch wol in skoft ferhierd as herberch.
Yn 1876 wie it gemeentebestjoer fan betinken dat it tiid waard dat der in nij gemeentehûs komme moast. It âlde rjochthûs waard ôfbrutsen. Op 20 febrewaris 1877 waard de earste gearkomste hâlden yn it nije gemeentehûs ûnder lieding fan boargemaster Sybrand Witteveen. In part fan it gemeentehûs hat doe noch oant 1909 yn gebrûk west as herberch.
Mei de gemeentlike weryndieling fan 1984 waard it gemeentehûs oerstallich. It is doe earst noch in skoft brûkt troch it Wetterskip, mar wurdt no brûkt as wenhûs, in Thomashûs.
Doarpsfernijing
Der is yn Mitselwier in protte dien om it doarp yn âlde steat te hâlden. De doarpsfernijing yn it begjin fan de jierren 1970 krige ek fan bûten Fryslân omtinken. Dat hie benammen te krijen mei it opknappen fan de Tsjerkebuorren, in stik as wat steechjes om de tsjerke midden op de terp hinne.
States
thumb|left|175px|Kadastrale kaart út 1832 mei de states fan Mitselwier thumb|260px|Ropta State, 1723 De wichtichste state fan Mitselwier wie Ropta of Ropperda, dat al yn de 13e iuw neamd wurdt. De Ropta's wie in machtich slachte. De Ropta's dy't it measte namme makke hawwe, wiene Worp fan Ropta († 1302) en Worp fan Ropta (* 1505 - † 1551).