cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Shawna Lenée
Shawna Lenée, echte namme: Shawna Lee Scott (Cleveland (Ohio), 12 april 1987), is in Amerikaansk neakenmodel, stripper en pornografysk aktrise fan mingd Angelsaksysk Amerikaansk en Skotsk etnysk komôf, dy't yn it ferline ek wol gebrûk makke hat fan 'e artystenammen Cara, Kara Mynor, Kara Bare en Shauna Lenne. Hja sette yn 2005 útein mei in wurkpaad yn 'e Amerikaanske pornoyndustry en spile yn frijwat films. Yn july 2008 wie Lenée de Penthouse Pet fan 'e Moanne. Yn 2010 wûn se de AVN Award yn 'e kategory meast ûnderwurdearre pornostjer.
Libben en karriêre
Lenée waard yn 1987 berne yn Cleveland, yn 'e steat Ohio. Mei santjin jier befoel hja fan in bern. Se wurke as model en figurearre yn in pear mainstream-films foar't se yn 2005, doe't se achttjin jier wie, har debút makke yn in pornografyske film, dy't opnommen waard yn Palm Springs. Lenée siet op dat stuit noch op 'e middelbere skoalle. Yn 't earstoan makke se benammen gebrûk fan 'e skûlnammen Kara Mynor en Kara Bare, dy't troch har ympressariaat Model Mayhem foar har betocht wiene. Sels mocht se net oer dy nammen, en sadwaande naam se meitiid de namme Shawna Lenée oan, dy't se opboude út har eigen foarnamme en in oanpassing fan har middelnamme Lee.
Sûnt 2005 spile Lenée neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) yn mear as 270 pornofilms, û.m. foar sokke foaroansteande labels as New Sensations, Evil Angel, Penthouse, Hustler Video, Wicked Pictures, Vivid Entertainment, Elegant Angel, Digital Playground, Zero Tolerance, Diabolic Video, Jules Jordan Video, Red Light District, Adam & Eve, Anabolic Video, Digital Sin en Devil's Film. Ek wurke se wol foar minder bekende studio's, wêrûnder Pure Play Media, Metro, Third Degree Films, Platinum X Pictures, Mile High Media, Shane's World en Lupe Fuentes Productions. Fierder wie Lenée ek in protte yn 't spier foar pornosites op it ynternet, lykas BangBros, Reality Kings, Brazzers en Naughty America.
Yn 2010 wûn Lenée de AVN Award (de Oscar fan 'e pornowrâld) yn 'e kategory meast ûnderwurdearre stjer fan it jier. Dêropta hat se noch seis kear foar in AVN Award nominearre west. Njonken har aktearwurk wie Lenée ek tige aktyf as neakenmodel. Yn dy hoedanichheid stie se bygelyks yn july 2008 as de Pet of the Month yn 'e Amerikaanske edysje fan it neakenblêd Penthouse. Teffens pronke se doe op 'e omslach fan dat tydskrift. Yn 2009 naam se by de ferkiezing fan Penthouse Pet fan it Jier it twadde plak yn, efter Taya Parker.
Yn 2010 loek Lenée har út 'e pornoyndustry werom. Hja gie wer nei skoalle en folge in oplieding midden- en lytsbedriuw. Neitiid sette se útein mei in eigen ûndernimming dy't haakpatroanen en juwiellen ferkocht. Yn 2014 makke se har comeback as pornoaktrise nei't se in eksklusyf kontrakt foar in healjier mei Brazzers sletten hie. Yn july 2014 begûn se ek as stripper te wurkjen yn 'e Hustler Club. Yn fraachpetearen hat Lenée oanjûn dat hja harsels beskôget as in feministe en in ateïste.
Lichemsskaaimerken
Shawna Lenée is blank, mei blauwe eagen en blûn hier. Neffens har offisjele opjefte is se 1.57 m lang, mei in gewicht fan 48 kg. Hja hat kupmaat 32D, dêr't se in boarstfergruttingsoperaasje foar ûndergien hat. Lenée hat in nâlpiercing en twa tatoeaazjes: in gay pride-stjer op har lofterankel en it symboal foar it stjerrebyld raam op har rjochterfoet.
Tommy Morrison (bokser)
Tommy Morrison (folút: Tommy David Morrison; Gravette (Arkansas), 2 jannewaris 1969 – Omaha (Nebraska), 1 septimber 2013), byneamd the Duke, wie in Amerikaansk bokser fan mingd Skotsk en Yndiaansk etnysk komôf. Hy wie yn 1993 wrâldkampioen boksen yn 'e swiergewichtklasse fan 'e World Boxing Organization. Yn 1996 moast er in ein oan syn sportkarriêre meitsje, doe't er besmet rekke mei HIV. Nei't er yn 2006 om 'e nocht besocht hie en meitsje in comeback, stoar er yn 2013 oan AIDS.
Folapúktalige Wikipedy
De Folapúktalige edysje fan Wikipedy is yn 2017 de op ien nei grutste edysje fan dizze online ensyklopedy yn in keunsttaal.
Tommy Morrison (bokser)
Jonkheid en komôf
Morrison waard yn 1969 berne yn Gravette, yn 'e Amerikaanske steat Arkansas. Syn heit Tim Morrison sr. wie blank en fierhinne fan Skotsk komôf, mar syn mem Diana wie Yndiaansk, mei sawol Oto- as Ponka-bloed. Morrison kaam net út it stabylste gesin. Syn heit wie in alkoholist dy't him skuldich makke oan húslik geweld, en dy't syn frou allegeduerigen bedreach mei oare froulju oant se him úteinlik ferliet. Morrison syn mem wie earder frijsprutsen fan in oanklacht foar moard, wylst syn âldere broer Tim jr. letter fyftjin jier yn it tichthús siet foar ferkrêfting.
Morrison groeide fierhinne op yn Delaware County, yn Oklahoma, en brocht syn tinerjierren dêr troch yn it plak Jay. Syn bynamme the Duke, deselde bynamme as Hollywoodstjer John Wayne, wie basearre op Morrison syn bewearing dat Wayne (bertenamme: Marion Morrison) famylje fan him wie. Doe't er tsien jier wie, trunen Morrison syn heit en syn âldere broer Tim jr., dy't sels ek bokste, him oan om dy sport op te nimmen. Neffens Morrison sels died er mei trettjin jier mei in falsk identiteitsbewiis mei oan yn totaal fyftjin toughman-wedstriden (de minimumleeftyd dêrfoar wie 21 jier), wêrfan't er fjirtjin wûn hawwe soe.
Bokskarriêre
Yn 1988, doe't er njoggentjin jier wie, wûn Morrison de regionale swiergewichtstitel op it Golden Gloves-toernoai fan Kansas City, wêrmei't er in plak wûn yn it nasjonale Golden Gloves-toernoai yn Omaha. Dêr ferlear er lykwols op in sjuerybeslissing fan Derek Isaman. Twa wiken letter naam Morrison yn Houston diel oan 'e foarriedige kwalifikaasjewedstriden foar de Olympyske Spullen yn Seoel, wêrby't er it toernoai wûn. Wer twa wiken letter ferlear er yn Concord, yn Kalifornje, lykwols op 'e nij op in sjuerybeslissing de definitive kwalifikaasje-omgong fan Ray Mercer, dy't dêrtroch nei Seoel gie.
Neitiid sette Morrison op 10 novimber 1988 offisjeel útein mei syn profesjonele bokskarriêre. Dêrby focht er yn totaal 52 wedstriden, wêrfan't er 48 wûn (42 mei in knock-out). Hy fersloech û.m. de Amerikanen George Foreman, Carl Williams, Joe Hipp, Art Tucker, Bobby Quarry, Pinklon Thomas en James Tillis, de Kanadees Donovan Ruddock, de Samoaan Tui Toia en de Meksikaan Ladislao Mijangos. Syn wedstryd tsjin 'e Amerikaan Ross Puritty einige yn gelykspul, en fan 'e Brit Lennox Lewis en de Amerikanen Michael Bentt en Ray Mercer ferlear er. Fanôf syn oerwinning op George Foreman, op 6 juny 1993, oant syn ferlies tsjin Michael Bentt, op 29 oktober fan datselde jier wie Morrison wrâldkampioen swiergewichtboksen fan 'e World Boxing Organization.
Doe't der yn 1996 in besmetting mei HIV by Morrisoan fêststeld waard, makke dat in ein oan syn bokskarriêre, om't er gjin fergunnings mear besette koe om te fjochtsjen. By in parsekonferinsje op 15 febrewaris fan dat jier wiet er syn besmetting oan in "dryste libbensstyl" en seid er dat er "abslút" nea wer bokse soe. By in oare parsekonferinsje, op 19 septimber 1996, kundige Morrison lykwols oan dat er "noch ien kear" fjochtsje woe, as er in tsjinstanner fine koe, en dat de opbringst fan it gefjocht nei de KnockOut AIDS Foundation gean soe, in stifting ta bestriding fan HIV en AIDS dy't troch himsels oprjochte wie. It slagge him lykwols net om foar sa'n gefjocht in fergunning te krijen.
Yn 2006 besocht Morrison noch en meitsje in comeback. Hy bewearde dat de fêststelling fan syn besmetting mei HIV in fersin wie, en liet himsels ferskate kearen op 'e nij teste, wêrûnder in kear foar de krante de New York Times. Der waard yndie gjin HIV mear by him oantroffen, mar ekspêrs op it mêd fan dat firus suggerearren dat der mei de tests knoeid wie (spesifyk: dat it teste bloed net fan Morrison wie) om't HIV ûngenêsber is. Hoe dan ek, Morrison koe gjin fergunning krije om te boksen en syn plande comeback rûn op 'e non.
Aktearwurk
Yn 1989 seach akteur Sylvester Stallone in wedstryd fan Morrison, en neitiid frege dy him om yn syn film Rocky V te spyljen. Morrison gie dêr op yn, en naam yn 1990 in healjier lins fan boksen om 'e rol fan Tommy "The Machine" Gunn te fertolkjen, in jonge en talintearre beskermeling fan 'e pinsjonearre bokser Rocky Balboa (spile troch Stallone sels).
Priveelibben
Morrison hie twa bern tsjin 'e tiid dat er njoggentjin jier wie. Hy wie trije kear troud, en yn 1996 makke er him skuldich oan bigamy doe't syn earste houlik mei Dawn Freeman noch net ûntbûn wie wylst er al mei syn twadde frou, Dawn Gilbert, troud wie. Yn 2011 troude er mei syn trêde frou, Trisha. Mei har hied er gjin bern.
Yn desimber 1993 waard Morrison oanklage foar iepenbiere dronkenskip en mishanneling doe't er in studint fan 'e Universiteit fan Iowa in terwinkel ferkocht hie. Yn syn ferdigening seid er dat de oangeande studint him oanstoarre hie. Hy waard feroardiele ta it beteljen fan in jildboete fan $310. Yn oktober 1996 waard er ta in boete fan $100 en in straf ûnder betingst fan seis moannen feroardiele foar it ferfieren fan in laden fjoerwapen yn Jay (Oklahoma). Yn 1997 waard er feroardiele foar in gefal fan riden ûnder ynfloed, dêr't trije minsken by ferwûne rekke wiene.
Yn septimber 1999 krige Morrison twa jier selstraf ûnder betingst foar in oar gefal fan riden ûnder ynfloed. Op 16 septimber fan datselde jier waard Morrison oanholden foar frjemd rydgedrach en ûntdiek de plysje drugs en fjoerwapens yn syn auto, wat resultearre yn ferskate oanklachten. Wylst er datoangeande op syn proses wachte, waard Morrison yn novimber 1999 arrestearre foar op 'e nij riden ûnder ynfloed en teffens foar ferbean wapenbesit. Op 14 jannewaris 2000 waard Morrison feroardiele ta twa jier finzenisstraf foar de saak fan 16 septimber. Dêr krige er op 3 april 2002 noch in ekstra jier by om't er him net holden hie oan 'e betingsten fan syn betidere ynfrijheidsstelling; de rjochter ferrekkene dat jier lykwols mei de tiid dat er earder yn foararrest sitten hie.
Ferstjerren
Morrison stoar op 1 septimber 2013 mei 44 jier yn it Nebraska Medical Center, in sikehûs yn Omaha, yn 'e steat Nebraska. De deadsoarsaak wie in hertstilstân feroarsake troch it net mear funksjonearjen fan ferskate organen fanwegen in ynfeksje dy't mooglik makke wie troch AIDS.
Surrey
Surrey is in greefsip yn de Ingelske regio Súdeast-Ingelân. It oerflak beslacht 1662,5 km2. Kingston upon Thames is it haadplak (mar heart no ta Greater London, sadwaande binne der plannen om Woking ta it bestjoerlik sintrum te meitsjen). Surrey ûntstie as bestjoerlike ienheid yn 825, doe't it troch it Angelsaksyske kening Egbert fan Wesseks ferovere waard op it Keninkryk Mersia. Yn 927 waard it in greefskip fan it Keninkryk Ingelân.
Surrey hat fruchtber heechlân mei yn it noarden krythichten (de North Downs mei as heechste punt Box Hill, 182 m) en yn it suden sânstienhichten (heechste punt Leith Hill, 320 m). De lânbou, túnbou en feehâlderij binne rjochte op de ôfsetmerk Londen. Surrey hat fierders in protte forinzeplakken mei lju dy't yn Londen wurkje. Ek hat it betsjutting as rekreaasjegebiet foar Londen en tsjinnet er as griene sône foar de agglomeraasje.
Plakken
Grutte plakken yn Surrey:
In lytser plak is Addlestone, ferneamd om syn tûzenjierrige ikebeam.
The Phantom of the Opera (liet)
The Phantom of the Opera is in nûmer út de musical mei deselde namme út 1986. It is komponearre troch Andrew Lloyd Webber en de tekst is skreaun troch Charles Hart en Richard Stilgoe, mei oanfoljende tekst fan Mike Batt. Yn de musical waard it songen troch Sarah Brightman en Michael Crawford, yn harren rollen as respektyflik Christine Daaé en it spûk.
Nightwish ferzje
The Phantom of the Opera waard troch Nightwish yn 2002 opnaam en útbrocht op it fjirde album fan Nightwish Century Child út 2002. The Phantom of the Opera wie it twadde nûmer op it album. En waard songen troch Tarja Turunen en Marko Hietala.
De Beste Zangers ferzje
The Phantom of the Opera waard troch Floor Jansen en Henk Poort yn de maitiid fan 2019 op Ibiza opnaam foar it Nederlânske telefyzje programma De Beste Zangers van de AVROTROS. De ôflevering fan dit duet waard op 12 oktober fan dat jier útstjoerd. En waard nei it programma troch de programmamakkers útbrocht as single, it nûmer behelle in 52ste plak yn de single top 100.
List fan ynfieringsdata fan 'e Gregoriaanske kalinder per lân
Dit is in list fan ynfieringsdata fan 'e Gregoriaanske kalinder per lân. Sjoch foar útlis it artikel oer de gregoriaanske kalinder.
At net oars oanjûn is, giet it om 'e oergong fan de Juliaanske kalinder nei de Gregoriaanske troch de siviele autoriteiten. Yn tsjerklike boarnen kin it wêze dat de Juliaanske kalinder langer oanholden is, benammen yn protestantske en eastersk-otterdokse hoeke. It histoarysk gebiet hoecht net oerien te kommen mei it notiidsk gebiet of lân. De kolom 'notiidsk lân' jout allinnich in logyske sykyngong.
Boko Haram
Jamāʿat Ahl al-Sunnah li-l-Daʿawah wa al-Jihād (ôfkoarte: JAS; Arabysk: جماعة اهل السنة للدعوة والجهاد), fral bekend ûnder de namme Boko Haram,  is in terroristyske organisaasje, dy't stribbet nei in strikte tapassing fan de sjaria yn Nigearia. De organisaasje is fral aktyf yn it noarden en noardeasten fan Nigearia, mar ek oer de grins yn Kameroen, Niger, Tsjaad en Maly en makket him skuldich oan oanslaggen op kristenen en tsjerken, moslims dy't mei kristenen gearwurkje, skoallen, oerheidsgebouwen, politisy en feilichheidsynstânsjes en alles wat neffens Boko Haram de westerske ynfloed fertsjintwurdiget.
De op in ekstremistyske soennistyske ideology bassearre beweging is ferantwurdlik foar kriichsmisdieden en misdieden tsjin it minskdom en wurdt troch de Feilichheidsried fan de Ferniene Naasjes as in terroristyske organisaasje beskôge. De groep is yn de media fral bekend woarn as “Boko Haram”, itjinge "Westersk ûnderwiis is ferbean" betsjut (it wurd "Boko" is in relyk út de koloaniale Ingelske tiid, dat "boek" bestjut.
Boko Haram krige help jild en training fan "Al-Qaida yn de islamityske Maghreb" (AQIM).
Stifting
Boko Haram ûntstie tsjin it ein fan de jierren 1990. Doel fan Boko Haram wie ynearsten om de islaam yn Noard-Nigearia te suverjen en in jihad te begjinnen as de groep sterk genôch woarn wie om it Nigeariaanske regear omfier te smiten. De groep waard sûnt 2002 laat troch Mohammed Yusuf.
De jimmeroan tanimmende radikalisaasje fan Boko Harma sûnt de stifting late ta in reäksje fan it regear en de eksekúsje fan Mohammed Yusuf yn july 2009. In ûnferwachtse oplibbing fan de organisaasje nei in finzenisútbraak yn septimber 2010 yn Bauchi feroarsake in taname fan it tal oanfallen. Ynearsten op maklike doelen, mar sûnt 2011 ek op doelen dy't mear tarieding easken, lykas selsdeadingsaksjes op plysjegebouwen en it gebou fan de Feriene Naasjes yn Abuja. It ynstellen fan de needtastân yn 2012 troch it regear, dat in jier letter fan tapassing brocht waard op it hiele noardeasten fan Nigearia, late lang om let wer ta mear militante oanfallen. Troch it net goed funksjonearjen fan de feilichheidstsjinsten en it misbrûken fan minskerjochten slagge it lân der net yn de ûnrêst del te bêdzjen. Nei de dea fan Mohammed Yusuf yn 2009 folge Abubakar Shekau him op.
Terreur
Yn 2014 krige Boko Haram grutte dielen fan it Nigeariaanske distrikt Borno yn hannen. Yn jannewaris wie it gebiet dêr't Boko Haram foar master opsloech al útwreide ta 50.000 km². It slagge de organisaasje lykwols net de haadstêd fan it distrikt, Maiduguri, yn te nimmen, dêr't Boko Haram oant 2009 syn basis hie.
Sûnt de wapene opskuor tsjin it regear begûn yn 2009, hat Boko Haram tsientûzenen slachtoffers makke by oanfallen op de plysje, striidkrêften en boargers. Boko Haram feroarsake de dea fan hûnderttûzenen en in ûnbidich grutte stream flechtelings. Likernôch 2,3 miljoen ferlieten sûnt maaie 2013 hûs troch it geweld; sa'n 250.000 minsken sochten harren taflecht yn oanbuorjende lannen lykas Kameroen, Tsjaad en Niger. De organisaasje is ferantwurdlik foar ûntfierings fan grutte groepen minsken. Yn april 2014 waarden bygelyks 276 skoallefamkes yn Chibok yn it distrikt Borno ûntfierd. Boko Harmam feroarsake regionale tekoarten, dy't laten ta hongersneed, en stie foar in skoft op de meast deadlike terreurgroep fan de Global Terrorism Index.
Boko Haram sette foar de organisearre selsmoardoanslaggen mei foarkar froulju en bern yn. Guon bern wiene noch ûnder de tsien jier.
Skisma
Al gau ûnstie der krityk op de opfolger Mohammed Yusuf's opfolger Abubakar Shekau. Yn 2010-2011 ynformearren oanhingers fan Boko Haram AQIM oer de lieding en de ekstremistyske stânpunten fan Shekau. It skeel tusken Shekau en syn kommandanten late ta in skisma yn Boko Haram; AQIM briek mei Shekau en beheinde syn kontakten ta de ôfskate groep "Jama'at Ansari Al-Muslimin fiBilad Al-Sudan" (Ansaru). No't er de stipe fan AQIM brek wie socht Shekau syn taflecht ta al-Qaida's rivaal Islamityske Steat. Yn maart 2015 swarde Shekau trou oan de selsberneamde kalyf Abû Bakr al-Bagdadi, dy't Shekau dêrnei beneamde ta lieder ("waly") fan de "Islamityske Steat yn de West-Afrikaanske Provinsje" (ISWAP), mar ek Al-Baghdadi krige klachten oer Shekau's tiranike lieding, syn ideologyske ekstremisme en syn brek oan operasjonele feardichheden. Yn augustus 2016 beneamde Al-Baghdadi Abu Musab Al-Barnawi ta de nije lieder fan ISWAP. Al-Barnawi wie de soan fan de stifter fan Boko Haram, Muhammed Yusuf.
De oanhing fan Shekau naam de âlde namme JAS wer oan, mar wie sûnder de stipe fan Islamityske Steat en minder mankrêft folle swakker woarn. Dat late ta in oare strategy fan JAS troch it mijen fan militêre of ekonomyske doelen en it fral oerfallen fan warleaze doarpen, froulju en bern.
Delgong
Yn 2019 sei president Muhammadu Buhari dat Boko Haram technysk ferslein wie. Dochs bleau Boko Haram in grutte driging. Yn maaie 2021 ornearren Nigeariaanske funksjonarissen en in ûnôfhinklik ûndersyk fan de The Wall Street Journal dat de lieder fan Boko Haram net mear libbe. Shekau soe himsels by in oanfal fan rivalisearjende jihadisten opblaasd ha om tefoarren te kommen dat er yn hannen fan Islamityske Steat foel. Neffens it Nigeariaanske leger hawwe nei de dea fan Shekau tûzenen oanhingers fan Boko Haram harren oerjûn oan it leger. De Nigeariaanske topgeneraal Lucky Irabor sei dat ek Abu Musab al-Barnawi, de lieder fan de mei Boko Haram rivalisearjende ISWAP, sûnt augustus 2021 net mear libbe.
NAACP Image Award
De NAACP Image Awards binne in groep Amerikaanske prizen dy't elts jier, ornaris yn febrewaris of begjin maart, útrikt wurde troch de boargerrjochtebeweging NAACP oan Afro-Amerikanen dy't in wichtige prestaasje levere hawwe op it mêd fan film, tillefyzje, muzyk en literatuer. De útrikking fûn foar it earst plak yn 1967, en wurdt sûnt 1994 live útstjoerd op 'e Amerikaanske tillefyzje. De seremoanje wurdt yn 'e regel yn of deunby Los Angeles holden.
Reedriden op de Olympyske Winterspullen 2002
200px|thumb|right|200px|De Olympyske Iisbaan fan Salt Lake City 2002
De Olympyske Winterspullen 2002, ek wol de XIXe Olympiade neamd, waarden yn 2002 hâlden yn de Amerikaanske stêd Salt Lake City fan 8 oant en mei 24 febrewaris. It reedriden hie plak yn de Utah Olympic Oval.
Medaljespegel
De top-6 fan lannen dy't by it reedriden medaljes wûn ha tidens de Olympyske Winterspullen fan 2002.
Cazemier
thumb|130px|[[Rommert Casimir (1877-1957).]] thumb|130px|[[Hendrik Casimir (1909-2000).]] Cazemier is de namme fan in Nederlânsk laach, mei ferskate takken, dat oarspronklik út Noard-Nederlân stamt. De skaainamme kin wol op sechtjin wizen skreaun wurde, nammentlik as (C|K)A(S|Z)(I|E)M(I|IE)R. Hast alle farianten komme ek wier foar. Alle dragers fan ien fan de farianten fan dizze skaainamme, útsein dy fan de namme Cazemier van den Berg, stamme ôf fan Hindrik Stoffers (± 1650-1727); hy wie om 1680 ynwenner fan Tolbert. Mids 18e iuw namen syn bernsbern skynber ûnôfhinklik fan inoar ien de farianten fan de skaainamme Cazemier oan. Leden fan it laach Cazemier wiene ynearsten ambachtslju, lânarbeiders en lânbouwers út it Westerkertier, Noard-Drinte en it easten fan Fryslân. Yn de tweintichste iuw hat it laach ek heech oplate lju opsmiten.
Sint-Joariskatedraal (Jeruzalim)
De Sint-Joariskatedraal (Ingelsk: St. George’s Cathedral) is in anglikaanske katedraal yn Jeruzalim. De katedraal waard stifte yn 1899 en is de sit fan de biskop fan Jeruzalim fan de Episkopale Tsjerke yn Jeruzalim en it Midden-Easten. De tsjerke stiet op in twahûndert meter fan de Grêftún, in wichtich beafeartsplak foar anglikanen en oare protestanten.
Skiednis
De skiednis fan it anglikanisme yn Jeruzalim giet werom op 1841 doe't Grut-Brittanje tegearre mei Prusen in mienskiplik protestantsk bisdom stifte. As earste anglikaanske biskop waard Michael Salomo Alexander nei Jeruzalim stjoerd. Yn 1845 waard it earste tsjerkegebou, de Christ Church by de Jaffa-poarte, yn gebrûk nommen. De opfolger fan de earste biskop, Samuel Gobat, stifte yn 1846 protestantske gemeenten, skoallen, sikenhûzen en opfangsintra yn Jeruzalim, Betlehem, Jaffa, Nablus en Nazareth.
Nei't der in ein kaam oan it mienskiplike Ingelsk-Prusyske bisdom yn 1881 waard de earste stien lein foar de Sint-Joariskatedraal. Nei in boutiid fan sân jier waard de neffens in ûntwerp fan George Jeffery boude katedraal yn 1898 troch biskop Blyth ynwijd. De katedraal waard ferneamd nei Joaris, dy't soldaat wie yn Palestina en ûnder de kristenferfolgings fan Diokletianus yn it jier 303 de martlersdea stoar.
De katedraal wurdt tsjintwurdich troch Palestynske anglikanen en troch de Ingelske anglikanen brûkt.
Beskriuwing
Foar de tsjerke stiet bûten in grutte pylder út de byzantynske tiid, dy't bekroand wurdt mei in romeinske kûgel en in byzantynsk krús.
It kompleks is yn de Ingelske Windsor-gotyk boud en bestiet njonken de tsjerke út in wente foar de biskop en dekaan, in jongesskoalle en in foarmingsynstitút foar folwoeksenen. Fierder is der in pylgershûs en in tún mei bibelske planten. Op de grûn fan it bisdom stiet ek de St. George’s School, in middelbere skoalle foar jonges.
De frijsteande toer fan de trijeskippige tsjerke waard yn 1911 ta oantinken fan kening Edward VII boud.
Karen Blixenmedalje
De Karen Blixenmedalje (Deensk: Karen Blixen-medaljen) is in ûnderskieding dy't troch de Deenske Akademy (it wichtichste taalynstitút fan Denemark) útrikt wurdt oan bûtenlânske auteurs. Dizze priis, dy't ferneamd is nei de grutte Deenske skriuwster Karen Blixen, waard yn 1984 (Blixen har hûndertste bertejier) ynsteld en is sûnt noch mar seis kear útrikt, wêrfan ien kear oan twa persoanen tagelyk.
De Ikker (Burgum)
De Ikker is de eardere grifformearde en tsjintwurdich protestanske tsjerke fan Burgum. Njonken De Ikker hat de protestantske gemeente noch in tsjerke: de eardere herfoarme Krústsjerke.
De earste tsjerke
Op 24 april 1850 fûn yn Burgum de Ofskieding plak. Der waard ûnder drege omstannichheden út ein set mei noch gjin 20 leden. It earste tsjerkje fan de gemeente kaam oan de noardlike kant fan Tuskendiken net fier fan de krusing mei de wei fan Burgum nei Quatrebras te stean en waard op 8 desimber 1850 yn gebrûk nommen. De earste dûmny wie de letter nei Michigan ferfeane S.H. Baron, dy't út Ferwert wei beroppen waard en as traktemint 500 gûne yn it jier krige mei yn de hjerst in fette baarch. Alhoewol't it tal leden ynearsten mar lyts wie, siet de tsjerke regelmjittich fol. It tal leden naam stadichoan ta, want it wie yn dy tiid net maklik om te brekken mei de herfoarme tsjerke.
Nije tsjerke yn Burgum
Mei de groei fan Burgum bleau ek de gemeente groeien en yn de jierren 1960 riisde de fraach oft der dan dochs in folslein nije tsjerke of in twadde tsjerke oan de Skoalstrjitte boud wurde moast. In ûndersyk yn 1972 ûnder de leden wiisde út de mearderheid fan de leden foar ôfbraak fan de besteande tsjerke wie om op it plak ien grutte tsjerke te bouwen. In pear jier letter waard de âlde tsjerke sloopt om plak te meitsjen foar in folslein oare tsjerke.
De tsjintwurdige tsjerke
Op 10 juny 1975 waard neffens in ûntwerp fan de arsjitekt Van der Tas út ein set mei de bou fan de nije tsjerke. Salang't de bou duorre waarden de tsjerketsjinsten yn De Stryp fierd. Nei jierrenlange diskusjes oer ferbou, nijbou of in twadde tsjerke waarden op 14 maart 1976 de earste tsjinsten yn de moderne tsjerke troch de dûmnys Bulthuis en Smilde holden.
Sûnt 2007 is de grifformearde tsjerke in PKN-tsjerke.
De tsjerke waard foar it lêst yn 2016 renovearre.
Oargel
De firma Reil út Heerde krige de opdracht om in nij oargel foar de nije tsjerke te bouwen. It âlde oargel wie al earder ferkocht.
Breepleintsjerke
De Breepleintsjerke (Breepleinkerk) is in protestantsk tsjerkegebou yn Rotterdam. De oarspronklik grifformearde tsjerke stiet tusken de Randweg en de Breeweg, dy't troch it Breeplein mei inoar ferbûn binne. De tsjerke, tsjintwurdich brûkt troch in misjonêre protestantske mienskip, is in gemeentlik monumint.
Sûnt 1995 wie de ek yn Fryslân bekende organist Martin Mans de organist fan de Breeveldtsjerke. Martin Mans jout regelmjittich oargelkonserten yn de Breepleintsjerke.
Skiednis gebou en gemeente
Nei it sluten (1980) en ôfbrekken (1981) fan de Putsepleintsjerke hold de Gereformeerde Kerk Rotterdam Zuid (Katendrecht) allinne de Breepleintsjerke oer. Fan 26 jannewaris 2008 ôf hawwe de grifformearde wykgemeente en de Hervormde wijkgemeente Vreewijk Feijenoord Hillesluis harren oansletten by de Protestantse Gemeente Rotterdam Zuid, dy't oansletten is by de PKN. De twa wykgemeenten binne yn 2013 fusearre en meitsje sûnt dy tiid allinne gebrûk fan de Fredestsjerke (Vredeskerk) oan de Lede.
De Breeveldtsjerke is tsintwurdich ûnderbrocht by in stifting en wurdt alle sneinen brûkt troch de Levend Woord Gemeente Rotterdam.
Twadde Wrâldkriich
Mei it útbrekken fan de Twadde Wrâldkriich kaam it Sudersikenhûs, dat deun by it fleanfjild Waalhaven stie, yn de frontliny te lizzen. Dêrom moasten de pasjinten evakuearre wurde en sadwaande waard de Breeveldtsjerke as in needhospitaal ynrjochte. Ek tsjintwurich binne de spoaren fan it wite krús en it wurd "HOSPITAAL" noch jimmeroan oan de bûtenmuorre fan de tsjerke te sjen.
Underdûkersplak joaden
Yn 1942 frege in jong joadsk pear oan de tsjerke oft hja dêr ûnderdûke mochten. Hja wiene wolkom en de koster seage in gat efter it oargel om in skûlplak foar harren te meitsjen. Oarspronklik tochten se dêr seis wiken te bliuwen, mar it waarden 34 moannen. Wat letter yn de tiid frege in joadske hûshâlding, dy't net fier fan de tsjerke ôfwenne, oan de dûmny oft hy har ek ûnderdak ferliene woe. De dûmny frege de koster om dy famylje yn de tsjerke te ferstopjen. De koster woe wol meiwurkje, mar moast ek opbychte dat hy al in pear ûnderdûkers yn de tsjerke ferstoppe hie want hy hie him earder stil holden oer de oare ûnderdûkers. De koster seage wer in gat yn de flier, mar no op de kreake oan de oare kant fan de tsjerke om dêr de oare hûshâlding te ferstopjen. Om't der gjin leven makke wurde mocht as der minsken yn de tsjerke kamen, moasten de bern fan dy hûshâlding earne oars ûnderbrocht wurde. By de earste famylje waard yn 1944 in poppe berne, dy't troch de dochter fan de koster oannommen waard. Sels wie hja ek mem woarn en dêrom foel it net op as der in bern skriemde.
Trije wike foar de befrijing brieken Dútsers de tsjerke yn. Se tochten wapens yn de tsjerke te finen, mar fûnen neat. Ien fan de ûnderdûkers die op dat stuit by de koster in spultsje en moast him ûnder it bêd fan de koster ferstopje. De soldaten wiene sa bot op wapens út, dat se fierder alles oer de holle seagen en de ûnderdûkers kamen sa ek de lêste wiken de kriich noch goed troch.
De ûnderdûkplakken op de oargelsouders waarden yn 2006 op 'e nij ûntdutsen. Op de plakken lei noch allegear heal fergien guod út de ûnderdûkerstiid.
Op 5 novimber 2011 ûntbleate boargemaster Ahmed Aboutaleb in betinkingsboerd oan de tsjerke. Ek skreau de boargemaster it essay "Droom & Daad". Yn 2017 publisearre Anja Matser ''De Orgelzolders. Onderduikers in de Rotterdamse Breepleinkerk'', dêr't de hiele skiednis nochris yn ferhelle wurdt. It boek waard ek yn it Ingelsk oerset.
Oargel
It oargel yn de tsjerke is yn 1931 boud troch Van Leeuwen út Leiderdorp. Yn 1965 waard it oargel restaurearre. It 35 registers tellende piipoargel waard yn 2009 omboud yn in hybride oargel. It besteande piipwurk bleau folslein yntakt, mar is útwreide mei in grut tal digitale stimmen fan in nij Unico-oargel.
Aura (boppenatuerlik ferskynsel)
Etymology
Yn it Aldgryksk en it Latyn hie aura de betsjutting fan in myld wyntsje of in sike (azem). Tsjin 'e ein fan 'e njoggentjinde iuw waard it wurd yn fermiddens fan it spiritisme brûkt yn 'e nije betsjutting fan lichemsútstrieling.
Skiednis
It konsept fan aura's waard oan 'e ein fan 'e njoggentjinde iuw popularisearre troch de Ingelsman Charles Webster Leadbeater, in earder anglikaansk preester en in lid fan it Teosofysk Genoatskip. Hy hie yn Britsk-Ynje teosofy studearre, en leaude dat er syn heldersjende fermogens brûke koe om wittenskiplik ûndersyk te dwaan. Sa bewearde er dat er ûntdutsen hie dat de measte manlju fan Mars kamen, mar dat de yntelliginsten eins ôfkomstich wiene fan 'e moanne, en dat stikstofatomen opboud binne út seis lichems dy't yn in aaifoarmige húl sitte. Yn syn boek Man Visible and Invisible, dat yn 1903 publisearre waard, beskreau Leadbeater it aura fan 'e minske yn 'e ferskate stadia fan 'e morele ûntjouwing fan 'e "wylde" oant de "hillige".
Yn 1910 yntrodusearre Leadbeater fierders de moderne ideeën oer aura's doe't er yn syn boek The Inner Life it tantryske idee fan 'e chakra's út it hindoeïsme yn it aura ynkorporearre. Hy naam dat idee lykwols net ienfâldichwei oer; ynstee rekonstruëarre en reynterpretearre er de hindoeïstyske lear omtrint chakra's troch ferminging mei eigen optinksels ta wat folslein nijs. Inkelen fan syn ynnovaasjes wiene om chakra's te omskriuwen as draaikolken fan enerzjy, en troch se te assosjearjen mei in klier, in orgaan en oare lichemsdielen. Yn 'e 1910-er jierren waarden Leadbeater syn ideeën oer aura's en chakra's oannommen en op 'e nij ynterpretearre troch oare teosofen, lykas Rudolf Steiner en Edgar Cayce, mar syn okkulte anatomy bleau in saak fan lyts belang yn 'e esotearyske subkultuer oant it yn 'e 1970-er jierren werûntdutsen waard en yn 'e jierren dêrnei útgroeide ta in wichtich ûnderdiel fan 'e new age-beweging.
Yn 1977 publisearre de Amerikaanske esotearyske publisist Christopher Hills it boek Nuclear Evolution: The Rainbow Body, dêr't er in oanpaste ferzje fan 'e okkulte anatomy fan Leadbeater yn beskreau. Wylst Leadbeater eltse chakra komplekse, detaillearre foarmen en in ferskaat oan kleuren tatocht hie, presintearre Hills harren as in rige sintra fan libbenskrêft dy't elts assosjearre wiene mei ien fan 'e kleuren fan 'e reinbôge. It meastepart fan 'e lettere new age-skriuwers basearre him op 'e ynterpretaasje troch Hills fan 'e ideeën fan Leadbeater. Dêrtroch ûntjoech de lear oer aura's en chakra's him geandewei de 1980-er en 1990-er jierren ta ien fan 'e wichtichste mêden fan esotearyske spekulaasje. In protte new age-techniken dy't derop rjochte binne om aurale blokkades yn 'e chakra's op te heffen, lykas kristalgenêzing en aura-soma, waarden yn dy snuorje ûntwikkele.
Troch it oanhâldend taheakjen fan nije ideeën hold it new age-konsept fan chakra's yn 'e aurale sin tsjin 'e ein fan 'e 1990-er jierren amper noch ferbân mei syn hindoeïstyske en teosofyske woartels. In breed skala oan new age-publikaasjes hat bannen foarsteld tusken de ûnderskate chakra's en ferskillende kleuren, persoanlikheidstrekken, sykten, kristlike sakreminten en gean samar troch. Ferskate soarten fan holistyske alternative genêskunde binnen de new age-beweging sizze gebrûk te meitsjen fan auralêzingstechniken, lykas bio-energetyske analyze, spirituële enerzjylêzing en enezjygenêskunde.
Wittenskiplik stânpunt
Psycholooch Andrew Neher skreau yn 1990 yn syn boek The Psychology of Transcendence dat "der gjin goed bewiis [bestiet] om 'e noasje te ûnderstypjen dat aura's, op lykfol hokker wize ek, út 'e psyche fuortkomme soene." Dat wol net sizze dat eltsenien dy't seit dat er aura's sjocht, beslist in leagener is. Wittenskiplik ûndersyk yn laboratoariumomstannichheden hat nammentlik oantoand dat wat guon lju oansjogge foar aura's, it bêste útlein wurde kin as in fisuële yllúzje, dy't bekendstiet as in neibyld. Dat is in soartemint echo wat eat dat sjoen wurdt (yn dit gefal in persoan), werjûn op it diel fan it each dat net stimulearre is troch it oarspronklike byld (dus: om 'e persoan hinne).
By ferskate wittenskiplike ûndersiken ûnder behearske omstannichheden is fêststeld dat der gjin bewiis fûn wurde koe foar it fermogen om aura's te sjen sa't dat yn new age-fermiddens opfet wurdt. It sjen fan aura's en fral it fêststellen fan wat dan ek op basis fan it sjen fan aura's en alle behannelings op grûn dêrfan wurde yn serieuze wittenskiplike fermiddens beskôge as in foarm fan pseudowittenskip.
Sud Aviation Caravelle
De Sud Aviation Caravelle (Frânsk foar karveel, in histoarysk skip) is in Frânske fleanmasine dy't troch Sud Aviation makke waard. It wie it earste ferkearsfleantúch mei strieloandriuwing dat yn Frankryk ûntwikkele en produsearre waard en ornearre wie foar de koarte en middellange ôfstân.
Binnen in pear jier nei't de Caravelle foar passazjiersferfier ynset waard, waard er ien fan de meast suksesfolle Europeeske strielfleantugen fan de earste generaasje. It tastel waard goed ferkocht oan eksploitanten yn hiel Europa, dy't him meast brûkten foar lineflechten binnen Europa. Ek de Amerikaanske United Airlines bestelde 20 Caravelles.
De Caravelle hie foar it earst twa achteroan de romp pleatste motors, dat in 'skjinne' fleugel, in konfiguraasje dy't noch altyd in soad tapast wurdt op lytse strielfleantugen, lykas sakejets. Om de ûntwikkeling flugger ferrinne te litten waarden de noas en de cockpit fan de De Havilland DH.106 foar in grut part oernaam. Omdat it stabilo net deun efter de útlit sitte mei fanwegen de hjitte, waard dy yn de midden fan it kylflak pleatst, in wichtich skaaimerk foar it weromkennen fan de Caravelle.
Der binne totaal in lytse 300 Caravelles ferkocht. It lêste tastel, mei searjenûmer 280, waard yn 1973 oplevere en stiet no op in peal útstald by Toulouse. Yn België bleau in Caravelle fan de Sabena bewarre yn it Loftfeartmuseum oan it Jubelpark yn Brussel. Yn it Loftfeartmuseum Aviodrome yn Lelystêd stiet in cockpit fan in Caravelle opsteld.
Jehanneskleaster (Sint-Petersburch)
It Sint-Jehanneskleaster (Russysk: Иоанновский монастырь; transl. Ioannovsky Monastyr) yn Sint-Petersburch is in stauropegiaal kleaster fan de Russysk-Otterdokse Tsjerke. It kleaster stiet oan de kaai fan de Karpovka-rivier en waard stifte troch Jehannes fan Kronstadt en ferneamd nei dy syn patroanhillige, de muonts Jehannes fan Rila. Yn de kleastertsjerke is it grêf fan Jehannes fan Kronstadt.
It kleaster is yn neo-byzantynske styl boud neffens in ûntwerp fan de diosesane arsjitekt Nikolai Nikonov.
Bouskiednis
It kleaster waard stifte fanút it troch Jehannes fan Kronstadt stifte nonnekleaster yn syn bertedoarp Soera. Ynearsten wie it doel dat it dêr in úthôf fan bliuwe soe, mar it kleaster waard te grut om allinne mar in úthôf te wêzen. Op 8 maaie 1900 waard it ynwijd en yn 1901 waard it in selsstannich keaster.
De oan Jehannes fan Rila wijde benedentsjerke waard op 17 jannewaris 1901 ynwijd troch Jehannes fan Kronstadt, wylst de oan de Tolve Apostels wijde boppetsjerke op 17 novimber 1902 ynwijd waard troch metropolyt Antonius mei as ko-selebrant Jehannes fan Kronstadt.
Tusken 1903 en 1908 waard it fiif ferdjippings kleaster boud mei in sikehûs, in weeshûs en wurkromtes. Ek waard der in grêftsjerke oanlein, dêr't in dei nei de wijing Jehannes fan Kronstadt yn in wyt moarmeren grêf byset waard. Pylgers besochten it grêf fan de preester en der waard al gau tynge dien fan wûnderlike genêzings, allinne al yn 1909 wiene der tolve.
Yn de Earste Wrâldkriich iepene it kleaster in sikehûs foar ferwûne soldaten.
Sovjettiid
It kleaster waard yn 1923 yn opdracht fan de autoriteiten sletten. Hast alle nonnen waarden ferballe nei finzenissen en kampen. De gebouwen waarden oerdroegen oan ferskillende sekuliere organisaasjes.
Weriepening
Yn 1989 waarden de gebouwen werom jûn oan de Russysk-Otterdokse Tsjerke. It kleaster hie yn de rin fan de tiid mear as 20 ferskillende organisaasjes ûnderbrocht en de oarspronklike struktuer wie folsein feroare. Om it ynterieur te rekonstruearjen moasten muorren, tuskenflierren, doarren ensafuorthinne útbrutsen wurde. Stadichoan waard it hiele kleaster, ynklusyf de tsjerken, wer yn de oarspronklike steat werombrocht.
Tagelyk mei it herstel fan de gebouwen begûn ek de weroplibbing fan it kleasterlibben. Sûnt patriarch Aleksius II op 12 juli 1991 de Tsjerke fan de Tolve Apostels wijde, wurde der wer alle dagen tsjerketsjinsten holden. Yn 1992 krige it kleaster de status fan stauropegiaal en fanôf dat stuit falt it kleaster direkt ûnder it gesach fan de patriarch fan Moskou en hiel Ruslân.
Gouden plaat (betsjuttingsside)
"Gouden(e) plaat" of "golden record" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
List fan planetoïden 75801-75900
Dit is in list fan planetoïden 75801-75900.
7-Zip
7-Zip, oarspronklike ferzje útbrocht yn 1999, is in iepenboarne triemargivearder. Neist de eigen 7-Zip-metoade, kin it wurkje mei ferskate komprimearfoarmen. Op oare systemen as Windows hjit it programma p7zip.
Oersetting nei it Frysk
De Fryske oersetting bestiet sûnt 2005.
Feteraan
In feteraan (fan it Latynske vetus, dat "âld" betsjut) of ek wol in âld-soldaat of âld-strider, is immen dy't as militêr syn lân tsjinne hat yn ien of mear oarlochssitewaasjes. Sokken krije yn eigen lân faak spesjale erkenning, yn 'e foarm fan ûnderskiedings, plechtichheden, monuminten en earegrêven op begraafplakken. In soad lannen hawwe ek in spesjaal Ministearje fan Feteranesaken. Yn bredere sin wurde yn 'e folksmûle ek alle lju wol feteranen neamd dy't op in beskaat mêd in lange steat fan tsjinst hawwe.
Sitewaasje yn Nederlân
Yn Nederlân is sûnt 1990 immen formeel (d.w.s. neffens de wetlike definysje) in feteraan as it giet om in eardere militêr of in eardere militarisearre boarger mei de Nederlânske nasjonaliteit, dy't it Keninkryk fan de Nederlannen tsjinne hat ûnder oarlochsomstannichheden of by fredesmisjes. Faak wurde lykwols foutyf alle eks-militêren foar feteranen oanmurken. De besteande definysje stiet ûnder druk om't eks-militêren dy't ûnder de Kâlde Oarloch yn 'e Nederlânske Striidkrêften tsjinne hawwe, neffens de besteande definysje gjin oanspraak meitsje kinne op 'e status fan feteranen (om't der ûnder de Kâlde Oarloch yn West-Jeropa nea wier oarlochfierd is). In bykommend punt is dat de troch Nederlân hantearre definysje fan wat in feteraan is, op dit mêd wêzentlik ôfwykt fan 'e definysjes dy't yn NATO-bûnsgenoaten lykas it Feriene Keninkryk en de Feriene Steaten gongber binne.
Feteranesykte
De feteranesykte is in bakteriële ynfeksjesykte dy't ta de dea liede kin as men jin der net betiid genôch foar behannelje lit. Dizze sykte hjit sa om't de baktearje yn 1976 foar it earst identifisearre waard nei in kongres fan oarlochsfeteranen fan it American Legion, dêr't in soad lju earnstich siik waarden en 34 persoanen oan 'e sykte kamen te ferstjerren.
Noarske swierwettersabotaazje
De Noarske swierwettersabotaazje (Bokmål: Tungtvannaksjonen; Nynorsk: Tungtvassaksjonen) wie in rige sabotaazje-aksjes fan it Noarske ferset yn 'e Twadde Wrâldoarloch om foar te kommen dat nazy-Dútslân in atoombom meitsje koe. Dêrfoar wie nammentlik swierwetter nedich, in skiekundich manipulearre foarm fan wetter, dy't produsearre waard yn 'e wetterkrêftsintrale Vemork, by Rjukan, yn 'e Noarske provinsje Telemark. Mei Britske stipe wisten de fersetslju earst it swierwetterfabryk te sabotearjen, wêrnei't Amerikaanske bombardeminten de Dútsers twongen om 'e al produsearre foarrie swierwetter oer te bringen nei Dútslân. Underweis brocht it ferset de fearboat mei al it swierwetter oan board ta sinken.
Foarskiednis
De wetterkrêftsintrale Vemork, by de wetterfal fan Rjukan, yn 'e provinsje Telemark, waard yn 1934 boud. It wie de earste fasiliteit yn 'e wrâld dêr't swierwetter (D2O) yn grutte hoemanichten produsearre waard, hoewol yn 't earstoan inkeld as byprodukt fan it gemyske proses stikstoffiksaasje. Foarôfgeande oan 'e Dútske ynfal yn Noarwegen, op 9 april 1940, helle it Frânske Deuxième Bureau de besteande foarrie swierwetter, dy't 185 kg weage, út Vemork wei. De direksje fan 'e sintrale stimde deryn ta om it swierwetter oan Frankryk te lienen foar de doer fan 'e oarloch. It waard yn it geheim fia de Noarske haadstêd Oslo en it Skotske Perth nei Frankryk oerbrocht. De sintrale wie lykwols by steat om 12 ton swierwetter yn it jier te produsearjen, en doe't Noarwegen troch nazy-Dútslân beset waard, sieten de Alliëarden deroer yn dat de Dútsers it guod brûke soene foar harren programma om in atoombom te meitsjen.
Operaasje Grouse
Yn oktober 1942, nei alarmearjende berjochten út Noarwegen oer it opfieren fan 'e produksje fan swierwetter troch de Dútsers, begûn it Alliëarde Combined Operations Headquarters plannen yn 'e praktyk te bringen om it swierwetterfabryk Vemork foargoed út te skeakeljen. Op 19 oktober waard by Operaasje Grouse in foarhoede besteande út fjouwer Noarske kommando's dy't traind wiene troch it Britske Special Operations Executive (SOE) oan parasjutes dropt op it Hardangerplato boppe de sintrale. It gie om Jens-Anton Poulsson, Arne Kjelstrup, Knut Haugland en Claus Helberg.
Operaasje Freshman
Op 19 novimber 1942 folge Operaasje Freshman, wêrby't de Noarske kommando's selskip krije soene fan Britsk legerpersoniel, dat yn twa Airspeed Horsa-sweeffleantugen lutsen troch twa Handley Page Halifax-bommesmiters lânje soe op 'e beferzen mar Møsvatn. Elts sweeffleantúch befette 2 piloaten en 15 leden fan 'e Royal Engineers, de sjeny fan it Britske Leger. It lûken fan sweeffleantugen wie altyd in nuodlike saak, mar dat waard diskear noch helte minder makke troch de lange ôfstân fan 'e Britske loftmachtbasis Skitten, by Wick, yn noardlik Skotlân, nei Noarwegen, en troch de waarsomstannichheden, dy't it sicht sterk beheinden.
Ien fan 'e Halifax-bommesmiters fleach tsjin in berch oan, wêrby't alle sân bemanningsleden omkamen. De byhearrende Airspeed Horsa heakke de sleepkeabel op 'e tiid los, mar stoarte deunby ek del, wêrby't ferskate ynsittenden omkamen en oaren swierferwûne rekken. De oare Halifax-mei-sweeffleantúch-kombinaasje arrivearre wol feilich yn 'e Noarwegen, mar koe de lâningssône net fine. Op 'e bemanning fan 'e twadde Halifax nei, dy't sûn en wol weromkearde yn Skotlân, kamen alle belutsen Britske militêren om by de ûngelokken of waarden nei't se kriichsfinzen nommen en ûnderfrege wiene troch de Gestapo eksekutearre.
Operaasje Gunnerside
It hie de bedoeling west dat de Noarske kommando's de Britske sjenysoldaten nei Vemork ta begeliede soene sadat dêr by in sabotaazje-aksje it swierwetterfabryk útskeakele wurde koe, mar nei't Operaasje Freshman yn sa'n fiasko einige wie, rûn dat plan op 'e non. De Dútsers wiene no op harren iepenst, en pleatsten skynwerpers en lânminen by it swierwetterfabryk, wylst se teffens de bewekking troch skyldwachten útwreiden. Underwilens loeken de fjouwer Noarske kommando's har werom yn in skûlplak yn 'e bergen, dêr't se wikenlang op moas en koarstmoas oerlibben oant se koart foar de kryst in rindier skeaten. Tsjin dy tiid stie it Grouse-team bekend ûnder de koadenamme Swallow. By Operaasje Gunnerside waarden yn 'e nacht fan 15 op 16 febrewaris 1943 nochris sân Noarske kommando's op it Hardangerplato dropt, dy't har ûnder lieding fan Joachim Rønneberg by it Swallow-team joegen.
Sabotaazje fan it swierwetterfabryk
Yn 'e nacht fan 27 op 28 febrewaris 1943 krongen de alve Noarske kommando's it swierwetterfabryk Vemork binnen, dêr't de wachens fan 'e Dútske skyldwachten geandewei de winter wer wat belune wie. De brêge oer it 200 m djippe ravyn oer de rivier de Måna wie lykwols net oer te kommen, dat de kommando's moasten by de steile rotswand abseile en de izige rivier trochwâdzje, wêrfan't it wetter by 't winter tige leech stie. Oarekant de Måna, dêr't de grûn oer in stadige skeante omheech rûn, folgen se it spoar nei it fabryk sûnder skyldwachten tsjin te kommen.
De SOE hie in Noarske geheim agint yn it fabryk, dy't detaillearre plattegrûnen en skema's trochspile hie. Dêrtroch koene de leden fan it team it gebou fia de kelder ynkomme. Se pleatsten springstofladings op 'e elektrolyzekeamers dêr't it swierwetter produsearre waard, mei in lont dat langernôch wie foar harren om te ûntsnappen. De springstofladings giene ôf en fernielden de elektrolyzekeamers folslein. Ek de hiele foarrie oan swierwetter dy't ûnder de Dútske besetting produsearre wie, fan mear as 500 kg, waard by de ûntploffings ferneatige. Hoewol't de Dútsers mei 3.000 man de omkriten trochsochten om 'e dieders te pakken te krijen, ûntkamen alle fersetslju. Fiif oerbrêgen mei skyrinnen in ôfstân fan 400 km om beskûl te sykjen yn Sweden; twa giene nei Oslo, en fjouwer bleaune yn Telemark foar fierder fersetswurk.
Bombardeminten
Troch de sabotaazje-aksje lei de produksje fan swierwetter yn Vemork ferskate moannen stil. Tsjin april 1943 wie it fabryk reparearre. De SOE konkludearre dat in soartgelikense aksje gjin kâns mear hawwe soe op súkses, mei't de Dútsers de befeiliging fan it kompleks sterk ferskerpe hiene. Dêrom sette de Amerikaanske Loftmacht útein mei in rige bombardeminten op it fabryk. Dat wie mooglik om't de Dútsers doe folle minder jachtfleanmasinen ta harren foldwaan hiene om Alliëarde bommesmiters mei oan te fallen as in jier earder.
Sadwaande koene yn novimber 1943 op ljochtskyndei 143 Boeing B-17 Flying Fortress-bommesmiters 711 bommen op it kompleks delreine litte. Hoewol't dat foar in protte skea soarge, foelen teminsten 600 fan 'e bommen njonken it fabryk. Op 16 en 18 novimber folgen nije bombardeminten, útfierd troch 35 Consolidated B-24 Liberator-bommesmiters, dy't de wetterkrêftsintrale as doelwyt hiene. As dy útskeakele waard, soene de Dútsers gjin enerzjy mear hawwe om swierwetter te produsearjen. De Dútsers, dy't derfan oertsjûge wiene dat de oanhâldende bombardeminten úteinlik neat fan it fabryk hiel litte soene, besleaten begjin 1944 om 'e nije swier-wetterfoarrie en oare kritike ûnderdielen oer te bringen nei Dútslân.