cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hurdegaryp
Tsjerken
thumb|260px|De [[Hoftsjerke (Hurdegaryp)|Hoftsjerke]]
Skoallen
Foarhinne hie Hurdegaryp fjouwer legere skoallen foar in pear tûzen ynwenners: de kristlike 'W.M. Oppdykskoalle' en de 'Hindrik Algraskoalle' (no tegearre fierder gong as CBS De Winde) en de iepenbiere 'Nije Winnige' en de 'Fûgelflecht' (bestiet noch ûnder de namme OBS Hurdegaryp). De twa skoallen (CBS De Winde en OBS Hurdegaryp) binne yn it nije bernsintrum It Boulân ûnderbrocht. De Oppedykskoalle hie earst in eigen beukerskoalle: 'De Einekoer'. It 'Tjalling Koopmanskolleezje' is de iennichste middelbere skoalle yn it doarp. De skoalle is ien fan de acht skoallen dy't ûnder de koepel fan de SvPO ('School voor Persoonlijk Onderwijs') falt. Troch ûnrêst op de skoalle kaam it Tjalling Koopmanskolleezje yn 2021 yn it nijs. Der waard skreaun oer in ûnbidich grut ferrin fan dosinten en in learaar soe ûnrjochtmjittich út syn ambt set wurde. Ek besocht it bestjoer fan de skoalle in negatyf rapport fan de Underwiisynspeksje oer it rjocht bûten de publikaasje te hâlden. Yn dat ferslach waard in soad krityk jûn oer de finansjele sitewaasje fan de skoalle. Yn 'e maaitiid fan 2022 folgen berjochten yn 'e media oer it finansjele wanbehear fan de organisaasje. Mear as 22 miljoen euro publyk jild waard neffens de ynspeksje ûnrjochtmjittich bestege. Likernôch 16 miljoen waard oerhevele nei private stiftings, dêr't allinne de direkteur oer beskikke koe en werfan 't in diel as hypotekêre lienings oan de bern brûkt waard. De Underwiisynspeksje die oanjefte tsjin de bestjoerder.
Konsulaat
Abe Bonnema syn monumintale filla waard nei syn ferstjerren foar in skoft it ûnderkommen fan it konsulaat-generaal fan Mauritanië.
Trimunt
Trimunt is in buorskip yn de gemeente Westerkertier yn de provinsje Grinslân. It bestiet út in tal ferspraat lizzende pleatsen en wenten tusken de A7, de grins mei de eardere gemeente Gruttegast en de grins mei de gemeente Opsterlân yn Fryslân.
De namme Trimunt ferwiisd nei it kleaster In Tribus Montibus dat hjir stichte waard yn 1208. Oarspronklik hearde it ta de oarder fan de Benediktessen, mar yn de 14e iuw waard it troch it kleaster fan Aduard ûnder bewâld naam en waard it in Sistersjenser kleaster. It kleaster is sûnt lang ferdwûn en wat de krekte lizzing wie kin net mear fêststeld wurde.
Trimunt lei fan oarsprong op in sânrêch yn in grut heechfeangebiet. Nei de ûntginning dêrfan is in greidegebiet ûntstien mei ferskate petgatten dy't de ferfeaning noch te binnen bringe. Om Trimunt hinne is yn de jierren 30 fan de 20e iuw it Untginningsbosk oanlein. Dat bosk en omkriten wurde beheard troch Steatsboskbehear. Justjes benoarden de buorskip leit it lêste heidefjild fan it Westerkertier: de Jilt Dijksheide. thumb|225px|It monumint op Trimunt Yn de Twadde Wrâldkriich is der op Trimunt in radarstasjon boud troch de Dútsers. De bedoeling wie dat dy de fleanbasis Ljouwert ta help wêze soe. It stasjon wie lykwols net foar it ein fan de oarloch foltôge. De bunkers fan dy basis stean noch yn it ûntginningsbosk, heal yn de grûn weisakke. By de april-maaiestaking yn 1943 binne sechtjin bewenners fan de tichteby lizzende Haarsterwei op Trimunt stânrjochtlik deasketten, ûnder harren in jonge fan 13. Ta harren neitins is in monumint, omjûn fan 16 iken op it eksekúsjeplak oprjochte, dêr't elts jier in 4 maaie hâlden wurdt.
Trimunt waard oant 1985 trochsnien fan de Tramline Drachten - Grins. Oer it eardere trasee rint no in fytspaad.
Alle jierren is der op keninginnedei op Trimunt in motorcross.
Kleaster Mariëngaard
thumb|250px|Tekening fan de ruine fan it kleaster troch [[Abraham Rademaker (om 1725 hinne)]] thumb|250px|Monumint by de pleats op it eardere plak fan it kleaster It Kleaster Mariëngaard of Kleaster Mariëngaarde wie fan 1163 oant 1570 in Norbertynsk kleaster by Hallum.
Stifting
Mariëngaard waard yn 1163 stifte troch Freark fan Hallum, doedestiids pastoar fan Hallum. De offisjele namme wie Hortus sanctae Maria, it hôf fan de hillige Marije. De namme soe ôflaat  wêze kinne fan it kleaster Mariënweerd by Beesd. Freark fan Hallum hie dêr nammentlik bannen mei, om’t hy him dêr yn de wizânsjes fan Norbertinen ferdjippe hie. Fierders wurdt der wol tocht dat er jild dat er fan syn mem erfd hie, brûkt hat foar it stiftsjen fan it kleaster. As meistiftsters wurde neamd Sia fan Martena en Geertruid fan Blije. Dy lêste sil in Aebinga west hawwe.
It kleaster wie ynearsten in frije fêstiging en in dûbelkleaster. Letter yn 1170 waard it kleaster splist. Foar de froulju waard it frouljuskleaster Bethlehem stifte.
Bân mei de oarder
Om in kleaster rjochten te jaan, moast it erkenning fan de oarder hawwe. Dêrom moast der in memmekleaster socht wurde. It wie net fanselssprekkend dat Freark dêrfoar it kleaster Mariënweerd útkeas. Yn Fryslân, dat hearde ta de biskop fan Utert waard de biskop wantroud. Hy wie net allinne in geastlike mar hy hie ek wrâldsk besit. Dêr waard Fryslân ek ûnder rekkene. De bannen tusken de biskop en Mariënweerd wienen tige nau, en om't in memmekleaster it tasicht hie op in dochterkleaster koe dit politike gefolgen hawwe. Dêrom hat Freark it kleaster Steinfurt yn Dútslân útsocht foar memmekleaster. Dat hie gjin politike bannen. In oare faktor kin ek west hawwe dat Steinfurt earst in Benediktiner kleaster west hie. De Benediktiners leinen har ta op it kweken fan gewaaks. Dy tradysje is yn Steinfurt troch de Norbertinen oernommen. Sa koenen de kleasterpleatsen fan Fryske Norbertiner kleasters wurde ta wat no "modelpleatsen" hjitte. Dat joech ek wer romte foar inisjativen foar de hierders.
Utwreiding
Ek Mariëngaarde hat dochterkleasters stifte. Sawol yn Fryslân as dêr bûten. It earste kleaster wie Kleaster Lidlum by Tsjummearum en it Bouwekleaster ûnder Droegeham. Ek wie der in úthôf yn Bakkefean. Ut it fean dêr waard de branje helle.
Fierders hearde ek it Kleaster Mariënhof op it eilân Marken by Hollân ta it besit fan Mariëngaarde. Dat kleaster waard yn 1345 troch de Hollanners dy't de Slach by Warns ferlern hiene ferneatige, de mûntsen waarden allegear fermoarde.
Troch dy útwreiding gie it kleaster as geastlik sintrum efterút. Der wienen op ‘en doer mar in hiel bytsje kleasterlingen yn Mariëngaarde. Boppedat holden de jeften op.
Ein
frame|Dizze [[kop-hals-romppleats stiet op it plak fan it eardere kleaster.]]
It kleaster rûn efterút. Om it kleaster yn stân te hâlden kamen der hieltyd mear net-Fryske bewenners. Yn 1570 besleat de paus dat it besit fan Mariëngaarde brûkt wurde moast foar it ûnderhâld fan de nije biskop Cunerus Petri. As treastpriis waarden de oerbleaune kleasterlingen beneamd ta leden fan it kapittel, de gemienskip fan prysters fan de St. Vitus.
Op 14 septimber 1963 waard yn Hallum de stifting fóar 800 betocht en waard by pleats It Kleaster in ienfâldich monumint mei opskrift ûntbleate. It is boud fan kleastermoppen en dekt mei romaanske pannen.
De kapel
De kapel, wijd oan Maria en Jehannes de Evangelist, makke in wichtich part út fan it geastlik libben yn Fryslân. Nei de dea fan Freark waard er as Fryske hillige fereare en ek de abt Siardus waard ta de Fryske hilligen rekke. Fan Siardus, stoarn om 1230 hinne, wurdt tocht dat er út it laach fan de Hensema’s kaam. Siardus is opnommen yn de feestkalinder fan de Norbertinen. Syn feestdei is op 13 novimber. As bern al hie Freark him opnommen yn Mariëngaarde. Der waarden beafearten ûndernommen nei de grêven fan dy hillige mannen. It kleaster waard sa in mulpunt fan hilligeferearing. Nei 1580 binne de oerbliuwsels fan Freark en Sidarus út de kapel helle, mar guon fan it âlde leauwe gienen noch foar foarbea nei de kapel. Sels yn 1622 wurdt dat noch neamd. De ferearing fan Siardus liket in grutter plak ynnommen te hawwen as dy foar Freark. Siardus syn oerbliuwsels binne no yn de Belgyske abdij Tongerlo.
Wopke Eekhoffpriis
De Wopke Eekhoffpriis is in Fryske priis foar bydragen oan histoarysk ûndersyk yn Ljouwert. De priis, dy't foar it earst yn 1992 útrikt waard, is neamd nei de earste stedsargivaris fan Ljouwert (en Nederlân) Wopke Eekhoff en is bestimd foar de bêste bydrage oan de skiednis fan de gemeente Ljouwert, skreaun of publisearre yn de foarôfgeande fjouwer jier. De priis bestiet út in oarkunde en in bedrach fan € 2275,-- (eartiids: 5000 gûne).
Yn de sjuery sitte foaroansteande histoarisy as bygelyks Hans Mol fan de Fryske Akademy en Mineke Bosch en Maarten Duijvendak fan de Ryksuniversiteit Grins.
Heinze van Warners
Heinze Tymens van Warners (It Wytfean, 6 maart 1847 - Wurdum, 27 juny 1913) wie in ûnderwizer mei niget oan muzyk.
Wurke mei oan For Hûs en Hiem, stie yn Arum en krewearre foar de Fryske (berne)sang.
Technyk
De technyk omskriuwt de hannelingen om't wittenskip ta te passen. Mear yn it bysûnder wurdt it faak beheind ta tapassing op it fysyke flak.
Sisylje
thumb|270px|Lânskip op Sisylje Sisylje (Italjaansk en Sisyljaansk: Sicilia, betsjut "it eilân mei de trije punten" (dat is teffens de namme fan de flagge), is in eilân en (sûnt 1947) in autonome regio fan Itaalje. It eilân leit yn de Middellânske See tusken de, op de Italjaanske fêstewâl lizzende regio Kalaabrje en Tuneezje yn Noard-Afrika. Súdlik fan Sisylje leit it lytse eilânsteatsje Malta.
Tsjerk Hiddesslûzen
thumb|Tsjerk Hiddessluizen
De Tsjerk Hiddesslûzen binne skutslûzen by Harns.
De slûzen waarden boud yn 1951 en binne neamd nei Tsjerk Hiddes de Vries. De slûzen lizze tusken de haven fan Harns en it Van Harinxmakanaal en binne fan belang foar de binnenfeart. Der leit in brêge oer it bûtenhaad fan de slûzen yn de N390.
De brêge en slûs kinne fia de marifoan oanroppen wurde op VHF-kanaal 22.
Sisylje
Skiednis
De earste bewenners fan it eilân, noch foar de Grykske koloanisaasje wienen de Elymianen, Sisany en Siselen. Letter waard Sisylje koloanisearre troch Foenysjers út Kartago en it âlde Grikelân. Dy koloanisaasje begûn yn de 8e iuw f.Kr. Sisylje foarme doe tegearre mei Súd-Itaalje it saneamde Magna Graecia. Fanút Sisylje soene ferskate stêdsteaten stifte wurde, ûnder oaren Gela, Agrigento, Selinunte, Himera en Messina.
Taal
Op Sisylje wurdt njonken it Italjaansk ek Sisyljaansk sprutsen, dat besibbe is oan it dialekt fan Kalaabrje. It Sisyljaansk wurdt as in eigen taal beskôge.
Lânskip
Yn it easten, tichtby Katania, leit de fulkaan de Etna dy't as in grutte bult yn it lânskip tige opfalt. Dêromhinne leit in frij flak gebiet. Dêr wurdt in soad fruit ferboud. Yn west en sintraal Sisylje wurdt it lânskip dominearre troch heuvels. Wat opfalt is de drûchte dy't simmers hieltyd oanwêzich is en de goudbrune kleur yn de heuvels feroarsaket, útsein troch de folle sitroen- en sinaasappelplantaazjes, dêr't befloeiïng oanwêzich is.
Yn it noarden fan it eilân lizze grutte griene wâlden.
Krekt yn it midden fan Sisylje leit it in grut aaifoarmich mar, it Lago Pergusa (1x1,5 km), mei dêr omhinne it Autodromo di Pergusa, in sirkwy foar autorezen.
Klimaat
Sisylje beskikt oer in Middellânsk Seeklimaat mei waarme simmers en sêfte winters mei in protte rein.
Ferfier
Fanút Messina is der in boatferbining mei Itaalje. Lofthavens binne der yn Katania, Palermo en Trapany. Yn Katania is sûnt 1999 in Metro
Gallo-Romeinske Ryk
It Gallo-Romeinske Ryk of Gallysk keizerryk (Latyn: Imperium Galliarum) wie it gebiet dat ûnder kontrôle stie fan in rige opstannige keizers ynset troch Postumus yn 260 tidens de Romeinske krisis fan de 3e iuw. Under de Romeinen hat sa'n ryk in oantal kearen bestien, foar de lêste kear troch Aegidius yn 461 doe't de Romeinske macht yn Galje yn it ôfgean wie.
Gallyske keizerryk (260-274)
thumb|200px|right|Gallyske Ryk (260-274) It ryk omfieme by de earste ôfskieding oant en mei 274, de trije Gallyske provinsjes, de twa Germaanske en Brittanje. De provinsjes fan Spanje makken yn it begjin ek part út fan dit ryk. De earste Gallyske keizer Postumus fêstige yn Trier syn haadstêd.
Op de neifolgende list steane de Gallo-Romeinske keizers.
Gallyske usurpators
It Gallo-Romeinske ryk einige doe Tetrikus I en syn soan harren (frijwillich) oerjoegen oan keizer Aurelianus. Dêrnei soe it noch in oantal kearen barre dat der yn Galje op 'e nij in ûnôfhinklik ryk ûntstean soe, faak as gefolch fan usurpaasje troch in legerlieder. Guon fan dizze keizers binne deryn slagge om fanút Galje de allinnich hearskippij te krijen fan it hiele Romeinske ryk, de measten lykwols koenen harren mar tydlik handhavenje en waarden úteinlik ferslein.
In list fan Romeinske keizers dy't yn Galje in machtsbasis hienen:
Gallo-Romeinske Ryk (461-486)
right|thumb|Gallia Lugdunensis As lêste wie der yn de Gallyske provinsje Gallia Lugdunensis, in Gallo–Romeinsk ryk stiften troch Aegidius, in Romeinsk generaal dy't him yn 461 ôfskiede fan it ryk. Dit Gallyske ryk waard stadichoan omkringe troch Germaanske keninkriken. De lêste Gallyske hearsker stie bekend as Rex Romanorum ('kening fan de Romeinen'). Yn 486 waarden de Gallo-Romeinen ferslein troch Klovis, en waard harren ryk tafoege oan it Frankyske ryk.
In list fan de Gallo-Romeinske hearskers fan dit ryk:
Tsjasker Boalsert
250px|right|thumb|Kleasterleane plantsoen De Tsjasker Boalsert is in Fryske pealtsjasker mei as funksje poldermole. De mole út 1973 waard restaurearre yn 1988. Eigener is de gemeente Boalsert.
De wynmole stiet yn it easten fan Boalsert yn it plantsoen by de Kleasterleane en ûnderfynt wynbelemmering troch de hege begroeiing. Yn oktober 2014 waard de ferrinnewearre mole fuorthelle foar restauraasje en op 12 maaie 2015 waard de foar it grutste part fernijde tjasker fannijs pleatst.
De mole is in gemeentlik monumint.
Koolhoven F.K.52
De Koolhoven F.K.52 wie in twaddeks jachtfleanmasine en ferkenningsfleantúch. It tastel, konstruearre troch Fleantúchfabryk Koolhoven, hie in tichte cockpit.
It prototype fan de F.K.52 makke syn earste flecht yn febrewaris 1937. It tastel gie lykwols ferlern by in ûngemak op 11 augustus fan datselde jier. Hoewol't it ûntwerp yn 1938 al ferâldere wie, besleat Koolhoven der dochs in pear te bouwen. De Nederlânske loftmacht bestelde 36 stiks yn 1939, mar der wiene mar 4 ôfboud (en noch net ôflevere) doe't Nazi-Dútslân Nederlân ynfoel yn 1940.
De Sweedske greve en loftfeartpionier Carl Gustav von Rosen kocht twa F. K .52 jagers en skonk dy oan de Finske loftmacht. De tastellen waarden op 18 jannewaris 1940 nei Finlân flein. Yn maart 1940 bombardearren en beskeaten se Sovjettroepen dy't oer it iis rjochting Virolahti oanfoelen. Beide jagers hawwe yn de Winteroarloch boppe Finlân sa'n 15 gefjochtsmisjes flein.
West-Midlannen
De West-Midlannen (Ingelsk: West Midlands) foarmje in krite fan Ingelân mei likernôch 5,3 miljoen ynwenners en sadwaande de fiifde yn grutte wat it ynwennertal oanbelanget. De krite is ek wol bekind mei har histoaryske namme Mersia.
De krite bestiet út de folgjende bestjoerlike gebieten (greefskippen of unitary authorities): Yn de regio leit it Greefskip West-Midlannen mei deselde namme.
Pieter Terpstra
Pieter Terpstra of Piter Terpstra, (Ljouwert, 29 desimber 1919 - Ljouwert, 26 jannewaris 2006), wie in Frysk sjoernalist en skriuwer. De produktive Terpstra skreau wol 125 boeken. Pieter Terpstra wie de heit fan Arjen Terpstra, dy't ek Frysk skriuwer is.
Biografy
Terpstra krige yn 1964 lanlike bekendheid doe't hy de troch, útjouwerij Bruna yn de Zwarte Beertjes-searje útjûne detective-rige Havank, fuortsette nei it ferstjerren fan de oarspronklike skriuwer Hans van der Kallen. It ûnfoltôge fjouwerentritichste ferhaal út de rige, Menuet te Middernacht, waard troch him foltôge op basis fan petearen mei syn foargonger; dêrnei skreau hy 23 dieltsjes sels, dy't ûnder de namme Havank & Terpstra útjûn waarden. Twa hjirfan binne noch basearre op de yn de neilittenskip fan Havank fûne net komplete manuskripten.
Dêrbûten skreau Terpstra sa'n hûndert streekromans en historyske romans, diels yn it Nederlânsk, mar ek yn it Frysk. Op de lêste stiet hy as Piter Terpstra neamd. In inkele kear brûkte hy de pseudonimen Piet Grilk en Peter Torenvliet; it lêste foar inkele boeken oer resjersjeur Argus.
Neist skriuwer wie Terpstra sjoernalist; hy wurke foar it Nieuwsblad van het Noorden, Trouw, de Ljouwerter Krante en Friesland Post.
Hy ferstoar yn Ljouwert op 86-jierrige leeftyd en waard begroeven op it âlde tsjerkhôf fan Huzum.
Nicolaas Jan Waringa
Nicolaas Jan Waringa, (Ljouwert, 31 maart 1878 - Rijswijk, 19 maart 1972) ), wie in argivaris.
Wurke op argiven, sûnt 1923 waarnimmend gemeenteargivaris yn Apeldoorn en konservator museum Felua. Skreau in soad artikels yn de Ljouwerter Krante ( Tussen Flie en Lauwers). Notearre sa'n 2500 grêfskriften (Ryksargyf fan Fryslân yn Ljouwert), samle ek in soad folkloristyske feiten (Drachten, Aldheidkeamer).
Skreau Friese plantlore ( 1952).
Waringa kaam te hôf yn De Pein.
Anne Hellinga
Anne Hellinga (Drachten, 20 augustus 1931 - Koartehimmen, 31 maart 2004 ) wie in Frysk skriuwer en plysjeman. Wurk fan him ferskynde yn De Strikel.
Sonnema Berenburg
thumb|100px|Sonnema Bearenburch thumb|left|150px|Alde distillearderij yn Dokkum, sûnt 2014 sit der in [[bêd en brochje yn]] Sonnema Berenburg is in bearenburch betocht troch Fedde Sonnema út Dokkum. It wurdt yn it Nederlânsk mar mei ien 'e' skreaun, omdat Sonnema net de rjochten hie de namme Beerenburg te brûken, dy’t kaam fan de ûntdekker Hindrik Beerenburg. (De rjochten lizze by distillearderij Widdo Joustra.) It resept is noch altiten geheim.
Distillearderij F.J. Sonnema hat in besikerssintrum yn Boalsert.
It bedriuw is ûnderdiel fan Herman Jansen Beverages.
Spoar Stiens - Harns
thumb|250px|Spoar Stiens - Harns thumb|250px|14 maaie 1936, de lêste persoanetrein nei Tsjummearum It spoar Stiens - Harns is de eardere spoarferbining fan Stiens nei Harns.
Yn 'e mande mei it spoar Tsjummearum - Frjentsjer wie dit spoar de westlike tûke fan it net fan de Noard-Fryske Lokaalspoarwei-Maatskippij, dy't ek it oanslutende spoar yn Stiens oanlein hie. (sjoch spoar fan Ljouwert nei Eanjum, ek wol Dokkumer lokaaltsje neamd)
De earste trein ried op 2 desimber 1902 nei Tsjummearum. Op 1 oktober 1903 waard de line oant stasjon Mullum-Hjerbeam iepene, tagelyk mei it spoar Tsjummearum - Frjentsjer. Sûnt 2 maaie 1904 wie de heule line yn gebrûk.
Troch de komst fan de autobus en de frachtweinen waard it spoar geandewei minder brûkt. Op 15 maaie 1935 waard de reizgerstsjinst tusken Tsjummearum en Harns staakt, en yn 1936 rieden ek de treinen tusken Stiens en Tsjummearum net mear.
Fryslân Boppe
Fryslân Boppe is in telefyzjekwis fan Omrop Fryslân. De kwis waard útstjoerd fan 2007 - 2009. De presintaasje waard dien troch Arjen de Boer.
Elektroanika
thumb|Ferskaat oan elektroanyske komponinten Elektroanika is in part fan elektrotechnyk, beheind ta wurkjen op it nivo fan elektroanen, en elektroanyske komponinten.
Grutte Priis Formule 1 fan Monako 2018
Utslaggen fan de Grutte Priis Formule 1 fan Monako 2018 yn Monte Carlo op 27 maaie. It wie de sechsde race fan 21 races fan de Formule 1 yn 2018. Hy waard op it Circuit de Monaco hâlden. De race waard hâlden oer 78 omgongen, op it 3,3 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 260,5 kilometer.
Wilhelmina-oard (ynstelling)
thumb|Wilheminaoard om 1940 hinne Wilhelmina-oard is in ynstelling foar geastlik beheinden yn Sint-Nyk.
Skiednis
De basis foar de ynstelling waard lein yn 1886. Jonkhear Frans Johan Julius van Eysinga kocht doe in stik lân mei bosk yn Sint Nyk. Nei syn dea yn 1902 liet de jonkhear de besittingen oer oan syn fjouwer dochters. De fjouwer frelles lieten inkele jierren letter it fraaie rêsthûs Wilhelmina-oard foar froulju en famkes sette, neamd nei harren mem: Frouwe Tjallinga Aurelia Wilhelmina Camstra van Welderen, baronnesse Rengers. De susters skonken it gebou yn 1925 oan it Sint Anthony Gasthûs yn Ljouwert. Op har beurt droech dy ynstelling Wilhelmina-oard om 1960 hinne oer oan de provinsje Fryslân. Dy ferhiert it gebou no al jierren oan de stifting Wilhelmina Oard, dy't it brûkt as beskermjende wenfoarm foar minsken mei in geastlike beheining. Ek it hjoeddeiske hotel-restaurant 'De Oarsprong' hat in 'Van Eysinga-ferline'. Foarhinne siet yn dit gebou de stoeterij fan de famylje. De yn 1885 stifte stoeterij hie as doel it Fryske hynsteras net allinnich yn stân te hâlden', mar benammen ek te ferbetterjen. It gie destiids net sa goed mei de fokkerij fan it hynder. Letter waard it in foarmingssintrum en wer letter in kristlik fakânsje- en konferinsjesintrum.
Welgelegen (Jobbegea)
Welgelegen is in streek benoarden de Tredde Slûs en leit yn de doarpen Jobbegea, Hoarnstersweach, Lippenhuzen en de Himrik yn de gemeente It Hearrenfean. De namme komt mooglik fan in earder kafee mei dizze namme. Yn 1848 stiet de namme op in kaart. Yn de sechtiger jierren fan de 20e iuw is dêr in wei kaam mei de namme 'Welgelegen', en in rekreaasjebosk.
Bruktearen
thumb|Gebiet fan 'e Bruktearen middenlinks yn 't read, ± 50 thumb|Germaanske folken om 150 hinne De Bruktearen (Latyn: Bructeri of Boructuari) wiene in West-Germaanske stam, dy't tahâlde yn it gebiet dat no Münsterland is, besuden it Teutoburger Wâld, fan sa'n 100 f.Kr. oant 350 nei Kristus. Letter is de stam opgien yn it gruttere Frankyske stamferbân.
Oer de Bruktearen is bekend dat sy yn 'e mande mei Sjerusken, Ampsivaren en oaren de Romeinske generaal Farus fersloegen yn de ferneamde slach yn it Teutoburger Wâld yn it jier 9 nei Kr. De Brukteryske profetesse Veleda stie yn heech oansjen by har stam. Neffens Tasitus foarsei sy de oerwinning fan de Bataven laat troch Julius Civilis yn harren opstân tsjin de Romeinen. It bêste plak om feiten oer de Bruktearen te finen is yn Soest (Westfalen). De namme fan it doarp Brochterbeck (distrikt Steinfurt) hat syn oarsprong yn de stamnamme fan de Bruktearen.
Neffens Tasitus (35) hat de Germaanske stam Chamaven it gebiet fan de Bruktearen oernaam.
In legerienheid fan de Bructeri yn Romeinske tsjinst wurdt neamd yn de Notitia Dignitatum út it earste fearnspart fan de 5e iuw nei Kr.
Nelleke Noordervliet
thumb|right|300px|Nelleke Noordervliet Petronella Maria (Nelleke) Noordervliet-Bol (Rotterdam, 6 novimber 1945) is in Nederlânsk skriuwster.
Libben
Noodervliet mei graach oer it ferline skriuwe. Har histoaryske wurk bestiet út twa boeken dy't hja skreaun foar it Ryksmuseum: Op de Zeef van de Tijd, in skiednis fan Nederlân nei 1421 yn fyftich haadstikken en Nederland in de Gouden Eeuw. Ek skreau sy Een stad vol boeken oer Amsterdam as sintrum fan boekekultuer troch de iuwen hinne en Verder niets van belang gepasseerd, in skiednis fan de Amstelhof, it ferneamde âldereinhûs oan de Amstel, dat ferboud waard ta it museum de Hermitaazje. Yn it dokumintêreboek Altijd Roomboter beskriuwt Noordervliet it libben fan har âlde-beppe.
Swannen
thumb|right|Kloekswan De swannen (Cygnus) is in skaai út de famylje fan de einfûgels (Anatidae). Swannen binne de grutste wetterfûgels ûnder de einfûgels. It binne liddige fûgels, mar de lange nekke jout harren dochs wat sierliks. De soarten op it noardlik healrûn binne hielendal wyt, mei swarte poaten. Op it súdlik healrûn libje twa soarten mei swarte fearen: de swarte swan en de swartnekke swan.
Natueriis
thumb|teiend iis Natueriis is de faze fan wetter as it beferzen is sadat der bygelyks op reedriden wurde kin. Der binne in soad ferskiningsfoarmen en nammen foar iissoarten:
thumb|gersiis
Epke Zonderland
Karriêre
Syn earste súkses helle hy by de junioaren: yn 2004 wûn hy in sulveren medailje op it tastel Rek by de Europeeske Kampioenskippen yn Ljubljana en helle hy de beste oer- alles skore fan alle dielnimmers oan de mearkamp. Itselde jier waard hy ek Nederlânsk Kampioen mearkamp. Hy naam de titel oer fan syn âldere broer Herre.
By it WK yn Melbourne yn 2005 wienen Epke Zonderland en Jeffrey Wammes de earste Nederlânske manlju yn de skiednis dy’t harren wisten te kwalifisearjen foar de mearkampfinale. Hy bleau op alle tastellen foutleas en helle in alfte plak yn it einklassemint. Yn 2006 wûn hy syn earste wrâldbekerwedstryd: yn Teheran helle hy goud op it ûnderdiel Rekstôk.
By it WK turnen 2007 yn it Dútske Stuttgart op 4 septimber 2007 fertsjinne Zonderland in nominaasje foar de Olympyske Simmerspullen 2008 yn Peking. Hy moat foar in definitive dielname allinnich noch foarmbehâld oantoane yn 2008. Mocht dit slagje dan is Zonderland de earste Nederlânske manljusturner op Olympyske Spullen sûnt Klaas Boot sr. yn 1928. Yn de tastelfinale rekstôk op it WK einige hy op in fjirde plak. Yn 2012 wûn Zonderland goud op de Olympyske Simmerspullen yn Londen.
Op 6 oktober 2013 wûn er op it WK turnen yn Antweerpen goud op de rekstôk. In jier letter op 12 oktober 2014 helle er by it WK yn Nanning fannijs goud. Yn 2009, 2011, 2012 en 2013 waard er ferkeazen ta Nederlânsk topsporter fan it jier.
Yn 2015 hie er lykwols minder gelok. Hy foel by it EK yn Montpellier, dêr't er as lêste einige. By de tarieding foar it WK yn Glasgow rûn er by in training in harsenskodding en in blessuere oan syn tomme op, dêr't er guon wiken net troch traine koe. Dêrtroch koe er de finale net helje en rekke er syn titel kwyt.
By de Olympyske Simmerspullen 2016 yn Rio de Janeiro foel er yn de finale fan de rekstôk. Hy makke de oefening noch wol dien, dochs rekke er de kâns op in medalje kwyt. Op it WK yn Doha yn 2018 pakte er fannijs de wrâldtitel.
Op it EK yn Stettin helle er syn tredde Jeropeeske titel. Hy skoarde 15,266 punten en die neffens kommentator Van Zetten "syn bêste oefening ea".
Epke Zonderland turne by TSH (Turnsintrum Sportstêd Hearrenfean) op It Hearrenfean.
Op 24 july 2021 hat er lang om let de knoop trochhakke, "it is goed sa". Dêrmei kaam er in ein oan syn sportkariêre.
Persoanlik
Fan 2006 oant 2018 studearre er genêskunde oan de Ryksuniversiteit Grins. Yn 2016 boaske Epke Zonderland. Hy hat twa soannen.
Titus (keizer)
right|thumb|200px|Keizer Titus. Titus (Latyn: Titus Flavius Vespasianus; 30 desimber 39 - 13 septimber 81) wie in Romeinske keizer. Hy hie syn regearperioade fan 79 oant 81 nei Kristus.
Kwis
thumb|right|''[[Pim-pam-pet, in ienfâldich kwis-spull]] In kwis is in benammen op kennis basearre spyul wêrby't spilers binnen in bepaalde tiid fragen beantwurdzje moatte, eventueel kombinearre mei oare opdrachten. Neist it oproppen fan feitekennis is soms ek logysk of lateraal tinken fereaske. Kwissen komme foar yn ferskate foarmen, wêrfan selskipsspullen sealkwissen en telefyzjekwissen de wichtichste binne.
Titus (keizer)
Skiednis
Under keizer Nearo tsjinne hy as militêr kommandant yn Brittania. Yn 67 gie er mei syn heit Fespasianus nei it easten om de Joadske Rebelje del te slaan. Yn 69, it saneamde Fjouwerkeizerjier gie Fespasianus nei Rome om de macht te gripen. Titus bleau yn Judea om de opstannelingen te ferslaan. Dit slagge him in jier letter. Titus soarge der foar dat de timpel yn Jeruzalim ôfbaarnd waard en de minorrah dêrút meinaam waard nei Rome. Nei de dea fan syn heit op 24 juny 79 folge hy him op mar hy regearde mar twa jier.
Kwis
Selskipsspullen
Trivial Pursuit is de meast ferspriede en bekendste kwis yn de foarm fan in selskipsspul. Fierders hawwe in soad telefyzjekwissen, lykas De Zwakste Schakel, Waagstuk en Blokken, ek in boerdferzje. Wa't yn it iepenbier ik kwis liedet wurdt kwismaster neamd.
Telefyzjekwissen
In protte amusemintsprogramma's op telefyzje hawwe de foarm fan in kwis. In oantal telefyzjekwissen binne:
Titus (keizer)
Skiednis
Leafhawwer fan de minske neamde syn folk him. Under syn koarte regearperioade makke hy de útbarsting fan de Fesuvius mei, dy't yn 79 Pompeï ûnder in dikke lavalaach bedobbe. It jier derop wie der in pest-epidemy en waard in grut part fan Rome troch in grutte brân ferwoastge. Mar yn 80 makke hy ek de bou ôf fan it Amphiteatrum Flavium, dêr 't syn heit mei begûn wie. It waard letter ferneamd ûnder de namme Kolosseum. Titus ferstoar oan in sykte.
Kwis
Sealkwissen
Dizze kwisfoarm ûntstie yn de jierren fyftich en sechtich nei foarbyld fan telefyzjekwissen as Honderdduizend of niets. Yn in jûnfoljende kwis dy't bestiet út in oantal fragenrondes nimme ploegen fan trije oant seis kwissers it tsjin elkoar op, soms as gelegenheidsploech, mar ek wol as besteand team.
Nasjonale en ynternasjonale kampioenskippen
Sûnt inkele jierren wurde ek nasjonale en ynternasjonale kompetysjes hâlden dy't basearre binne op sealkwissen. Soms foar yndividuelen, soms foar teams.
Camminghahûs (Frjentsjer)
thumb|It Camminghahûs tsjintwurdich thumb|plattegrûn Camminghahûs thumb|Hotel De Valk yn 1968 It Camminghahûs is in eardere stins en ryksmonumint oan de "Brede Plaats" yn Frjentsjer. It gebou wurdt brûkt Bakkerij Van der Kloet, dy't in eigen ythoeke foar de klanten hat. De âldste fermelding komt út de 14e iuw, it wurdt ek Sjaerdahûs (âldste beneaming), Sjaerdemahûs, en Hotel de Valk neamd.
Kwis
Nederlânsk kampioenskippen
Yn Nederland waard op 18 novimber 2006 foar de easrte kear it NK Kwissen Yndividueel ûnder tafersjoch fan de IQA (International Quizzing Association) hâlden. De fragen waarden opsteld troch Rinus Uijl en Paul Hermans fan it organisearjende SQON/IQA Netherlands. De Utertske skriuwer en sjoernalist Guido Derksen easke de titel op. Yn 2007, 2008 en 2009 gie de Amsterdammer Peter Korrel mei de yndividuele titel op hûs oan.
In 2007 organisearre dizze organisaasje dfoar de earste kear ek in NK foar teams. It winnende team bestie út Arthur Kolks, Guido Derksen, Derk de Graaf en Maarten Coelingh.
Camminghahûs (Frjentsjer)
De bou fan in stins begjint ein 14e iuw, hjirfoar waarden kleastermoppen brûkt. De bou wie om 1400 klear. It hie in heechlizzende ferdjipping dy't allinnich mei in losse ljedder berikt wurde koe. Op de hichte fan de souderbalkelaach sieten yn de muorren sjitslûven, dêr't koaitsjende oalje of pik troch op de belegerders jitten wurde koe sûnder dat oer de boarstwarring rikt hoegde te wurden. Boppedat wienen de ferdigeners dan beskerme tsjin pylken. Sokke sjitslûven wienen seldsum yn Fryske stinzen, der binne noch mar ien of twa oaren fan bekend.
Kwis
Nederlânsk kampioenskippen
Peter Korrel ferdigene yn Capelle aan den IJssel syn titel Nederlânsk Kampioen Kwissen Yndividueel op 03 oktober 2009 foar de 2e kear súksesfol. It twadde plak wie foar de Amersfoarter Arthur Kolks en it brûns foar Amsterdammer Ernst Elzinga. De titel by de duo's gie nei Peter Korrel en John van Maris út Rotterdam. Yn it NK foar teams hâlde it team Maarten Coelingh, Derk de Graaf, Guido Derksen, Arthur Kolks foar de tredde kear efterelkoar de titel yn hannen.
NK teamkwis
2007
Camminghahûs (Frjentsjer)
Earste bewenners
Sicke Siaerda wie de âldste bekende eigener. Nei syn dea yn 1422 erft syn dochter Edwer Sjaerda, dy't troud is mei Douwe Sjaerdema (doopt as Douwe Aylva) it hûs. As Edwer nei 1510 ferstoarn is wurdt yn 1527 Lutke (Luts) fan Sjaerdema, dochter fan Douwe en Edwer, mei har man Gerrolt fan Herema eigener fan de stins en dêrnei yn 1552 Luts fan Herema, in dochter fan Gerrolt en Lutke, dy't troud is mei Minne fan Cammingha. Yn 1571 erft soan Gerrolt fan Cammingha it hûs dat dan al sa’n 25 jier Camminghahûs neamd wurdt. Yn 1600 wennet hjir jonkfrou Atcke fan Ockinga, widdo fan Gerrolt fan Cammingha.
Kwis
NK teamkwis
2008
2009
Skermjen op de Olympyske Simmerspullen 1896
200px|thumb|right|It Olympyske Skerm Stadion fan Atene 1896
Camminghahûs (Frjentsjer)
Earste bewenners
Bewesten fan de stins waard yn de l5e iuw grif troch de Sjaerdema's in wenhûs boud. De ynwindige konstruksje bestie út moer- en bernebynten, stilen mei korbeien en goatyske sleutelstikken. De finsters hienen traaljes. It hûs waard boud oan de eastlike ein fan wat Nicolaas Geelkerk yn 1616 'Die Hoochstraet' neamt, de hjoeddeiske Foarstrjitte. Dêryn rûn eartiids de Hearengrêft. Sa goed as wis wienen de stins en it der letter by boude hûs der earder as de grêft, want krekt foar de westgevel fan (doe noch) Sjaerda-hûs makke dizze grêft in hast heakske bocht nei it noarden om foarby it grûngebiet dat oarspronklik by dit hûs hearde wer nei it easten ôf te bûgjen.
Kwis
NK duokwis
2008
2009
Camminghahûs (Frjentsjer)
17e iuw
Yn 1631 is it pân yn hannen fan Ruurd fan Juckema en syn frou Edwer Gerroltsdr. fan Cammingha. Of it hûs dan al in ‘horekabestimming’ hat is net bekend, mar yn 1643 is it yn elk gefal in loazjemint en yn 1646 wurdt it hûs fermelde as "Camminghahuis, waar de Valk uithangt". Yn 1648 is Gerrolt fan Juckema eigener, dy't ûnder oare ek eigener wie fan Camstrastate yn Furdgum en yn 1670 Duco Martena fan Burmania, dy't grytman is fan Wymbritseradiel en wyls op Epemastate yn Ysbrechtum wennet en ek eigener is fan Camstrastate yn Furdgum. As eksploitant fan it loazjemint wurdt yn 1676 Hessel Claessen neamd.
Skermjen op de Olympyske Simmerspullen 1896
De Olympyske Simmerspullen 1896, offisjeel de Spullen fan de I Olympiade, wiene de earste moderne Olympyske Spullen en waarden yn Atene, Grikelân hâlden. It skermjen waard hâlden yn in it Zappeion.
Kwis
Europeeske Kampioenskippen
Yn de wrâld wurdt benammen kwisse yn Estlân, Finlân, Grut-Brittanje, Yndia, Noarwegen en it Nederlânske taalgebiet. Yn 2003 waard in earste ynternasjonale konfrontaasje organisearre yn it Ingelske Bromley. Op de ploegekwis wûn it Belgyske Kafee Den Hemel en de Belgen wûnen de ynterlân tsjin Ingelân.
Breukeleveen
Breukeleveen is in buorskip yn de gemeente Widemarren yn de provinsje Noard-Hollân. It hat 260 ynwenners (2004).
It buorskip leit oan in dyk dy't troch it wetter rint, tusken de Loasdrechtske Plassen en de Breukelefeansche of Stille Plas, tusken Nij-Loasdrecht en it Utertske Tienhoven. Tusken Breukeleveen en Nij-Loosdrecht lizze oan de dyk noch Muyefjild en Boomhoek.
Skermjen op de Olympyske Simmerspullen 1896
Zappeion
It Zappeion waard boud yn 1874. Yn 1869 waard 80.000 m² iepebiere grûn tusken tusken de túnen en de antyke Timpel fan de Olympyske Seus troch it Grykske parlemint oanwiisd foar de bou fan bouwurken foar de Olympyske Simmerspullen. It Zappeion wie it earste kompleks dat spesjaal boud waard foar de Spullen. It Zappeion hie plak foar in ûnbekind oantal taskôgers.
Medaljespegel
De top-10 fan lannen dy't by it skermjen medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen 2008.
Camminghahûs (Frjentsjer)
Sloop
Yn de rin fan de 17e iuw is de stins sloopt, letter folge troch it ‘noard-súd’ hûs. In gedielte fan de westlike muorre, wyls bûtenmuorre fan de tuskenbou, waard by dy ôfbraak lykwols hanthavene, wêrtroch't de binnenside fan de stinsmuorre de bûtensside fan it hjoeddeiske gebou waard. De hjirboppe neamde sjitslûven binne no noch te sjen, krektas in kantieling.
Herman Brusselmans
Biografy
Brusselmans waard berne yn Hamme, East-Flaanderen as soan fan in feekeapman. Ein jierren santich wie er in fertsjinstlik fuotballer. Hy spile linksbûten by SK Berlare, Vigor Hamme en de UEFA-junioaren (min 18-jierrigen) fan Sporting Lokeren. By dy lêste spile er ûnder trainer Leon Nollet tegearre mei lettere proffuotballers Raymond Mommens, Alex Querter en Marc Verbruggen. Yn 1976 sette Brusselmans útein mei de stúdzje Germanistyk oan de Universiteit fan Gint. Yn 1978 keas er likwols folút foar literatuer, mar bleau fuotbaljen by û.m. De Woody's, in minyfuotbalklup dy't er neamde nei syn ferstoarne hûn Woody. [ 1 ] Yn 1980 studearre er ôf en gie oan de slach yn in Brusselske biblioteek fan de Rijksdienst voor Arbeidsvoorziening. [ 2 ] Datselde jier troude Brusselmans mei Gerda Baeyens en fêstige him yn Iddergem. Yn 1986 ferhuze hy nei Gent. Syn earste houlik roan op'e non yn 1991 en yn 2005 troude er mei Tania De Metsenaere oant ek dy ferhâlding ferbrutsen waard yn 2010. Yn maart 2016 moete er de hast 34 jier jongere Amsterdamske Lena, syn tredde libbenspartner mei wa't er sûnt septimber 2018 gearwennet yn syn loft yn Gent.
Jan Ykema
Jan Jelte (Jan) Ykema (Harns,18 april 1963) is in Fryske âld-reedrider en hjoeddeis (2009) trainer by it APPM-reedridersteam.
Herman Brusselmans
Wurk
Mei Tom Lanoye en Kristien Hemmerechts foarme Brusselmans in nije lichting yn de Flaamske literatuer. Syn wurk ûnderskiedt him troch in heech autobiografysk gehalte mei tema's lykas drank, seks, sigaretten en ferfeling. Ek skriuwt er faak oer de skjintme en it karakter fan de frou yn it algemien. Hy ferwiist faak nei it libben op it Flaamske plattelân fan de jierren sechtich, de tiid en de omjouwing fan syn jonkheid. Sa ferwevet er yn Het einde van mensen in 1967 (1999) fjouwer koarte ferhalen yninoar. Yn 2007/2008 skreau er in trilogy - Muggepuut, De perfecte koppijn en Toos - oer de bizarre skriuwer Danny Muggepuut, ferneamde woarsteter (leafst steand), bierdrinker en ûnsinprater oer de Twadde Wrâldoarloch, bizarre seks, negers en oare minderheidsgroepen.
Jan Ykema
Biografy
Ykema wie in súksesfol sprinter, mei oanlis foar de 500 en de 1000 meter. Syn topjierren wienen 1986-1989. Hy is wrâldferneamd wurden troch de "pikstart" (in sitaat fan Mart Smeets) by de 500 meter op de Olympyske Spullen fan 1988 yn Calgary, dêr't hy de sulveren medalje wûn. Syn tiid (36,76) wie geweldich, fral omdat oant dat momint syn persoanlike rekord stie op 37,42. Uwe-Jens Mey (DDR) wûn it goud mei in tiid fan 36,45.
Herman Brusselmans
Wurk
Njonken romans skriuwt Brusselmans ek kollumns en stikken foar telefyzje. Brusselmans tanket syn bekendheid ek oan syn optredens foar telefyzje.
Jan Ykema
Biografy
Ykema wûn yn syn karriêre trije gouden, twa sulveren en trije brûnzen medaljes by wrâldbekerwedstriden. Hy waard trije kear Nederlânsk Kampioen Sprint en helle ek trije kear goud op de NK Ofstannen ( twa kear op de 1000 en ien kear op de 500 meter).
Oan de ein fan it seizoen 1988-1989 sette Ykema op 26-jierrige leeftyd in punt efter syn sportkarriêre. Hjirnei waard hy makelaar yn ûnreplik guod. Yn 2005 kaam hy nei bûten mei it ferhaal dat hy fyftjin jier lang ferslaafd west wie oan kokaïne. Wyls is hy al in tiid ôfkickt en jout hy gastlessen op middelbere skoallen oer syn ferslaving.
Yn septimber 2008 waard bekend dat Ykema werom komt op de iisbaan en wol as begelieder fan de sprinters Jacques de Koning, Rhian Ket, Lars Elgersma en Yuri Solinger.
Herman Brusselmans
Wurk
Yn 1994 betocht Brusselmans it skelwurd Zandzeepsodemineraalwatersteenstralen, dat in skoft lang yn de wurdboekedysjes Van Dale opnommen waard. Yn 2007 is syn roman Ex Drummer ferfilme as Ex Drummer troch de Flaamske regisseur Koen Mortier. De film waard troch de measte kritisy ôfpriizge en de miening fan it publyk wie sterk polearre.
Yn 2005 einige er op nr. 180 yn de Flaamske fersje fan 'De Grutste Belg', wêrmei't er bûten de offisjele nominaasjelist foel.
Yn 2009 keas er syn fiif favorite eigen boeken: De man die werk vond (1985), Ex-minnaar (1993), De terugkeer van Bonanza (1995), De kus in de nacht (2002) en Mijn haar is lang (2009).
Krityk
Brusselmans is ien fan de meast ferhune Flaamske skriuwers. Men hat foaral krityk op 'e ientoanichheid fan syn oeuvre, de fize wurden en de platte seksueel tinte útspraken. In soad boeken geane oer syn libben as ferneamd skriuwer dêr't er yn skeld op syn omjouwing en kollega-skriuwers. Sa smiet in misledigjende opmerking oer moadeûntwerpster Ann Demeulemeester yn syn boek Uitgeverij Guggenheimer (1999) him in rjochtsaak op en dêrtroch wie it boek in skoft net te krijen. Yn 2017 late in denigrearjende kollumn oer de Nederlânske sjongeres Anouk ta polemyk. Yn in streekrjochte konfrontaasje yn in ôflevering fan Van Gils & gasten, om syn sechstichste jierdei hinne, applaudissearre Brusselmans sedich by in nûmer fan har. Syn wurk is benammen by in jong publyk populêr en hy groeide út ta ien fan de bêst ferkeapjende skriuwers fan Flaanderen.
Sjonger
In sjonger of fokalist is in beoefener fan de sjongkeunst. In sjonger kin beropsmjittich de sjonge, mar kin it ek as hobby dwaan.
De oan 'sjongen' besibbe foarmen as rap wurde soms ta sjongen rekkene.
Sjongers kinne yndield wurde nei it berik yn toanhichte, lykas sopraan, alt, tenoar of bas. Sjongers kinne begelaat wurde troch muzykynstruminten. Sjongen sûnder ynstrumintbegelieding hjit "a capella".
Feal readbrún
Feal readbrún is in kleur dy't yn 'e regel beskôge wurdt as in tint fan brún. It is in wat ferbleke brún mei in dizenich read-oranjige swym. By additive kleurminging (bgl. op tillefyzjes en kompjûterskermen) is feal readbrún in tertiêre kleur, dy't oanmakke wurdt troch it mingen fan alle trije primêre kleuren (read, grien en blau). By subtraktive kleurminging (bgl. yn 'e druktechnyk) is it in ek in tertiêre kleur, dy't yn teory produsearre wurdt troch de trije primêre kleuren maginta, giel en syaan te fermingen. Yn 'e praktyk wurdt lykwols ornaris ynstee fan syaan gebrûk makke fan swart, om't dat bettere resultaten jout.
Russet
Wylst 'feal readbrún' in wat bombidich omskriuwende beneaming is, hat it Ingelsk in echte namme foar dizze kleur: russet. It ierst oerlevere gebrûk fan russet as oantsjutting foar dizze kleur datearret fan 1562. Oarspronklik ferwiisde russet nei in grouwe eigenspûne wollene stof, kleure mei in mingsel fan wede en miede dy't it in feale grizige of readbrune tint joech. Sok materiaal waard yn 'e Midsiuwen troch sljochtwei folk yn it Keninkryk Ingelân brûkt om harren klean fan te meitsjen. Earmen wiene ta it dragen fan russet ferplichte troch in wet dy't oannommen waard yn 1363.
Om't it yn 'e natoer in hjerstkleur is, waard russet neitiid yn 'e Ingelske literatuer gauris assosjearre mei fertriet of earnst. Yn dy betsjutting brûkte de grutte toanielskriuwer William Shakespeare it yn komeedzje Leafde's Lêst Net Leanne (5e bedriuw, 1e sêne), wêryn't er it personaazje Biron, dy't foarútsjocht nei in libben fan spyt, sizze lit: "Henceforth my wooing mind shall by expess'd / In russet yeas and honest kersy noes."
Staffordshire
right thumb|right|250px|Stafford sintrum Staffordshire is in greefskip fan Ingelân yn de krite fan West Midlands, dy't bestiet sûnt de midden of de ein fan 'e 10e iuw. It hat 806.744 ynwenners en de oerflakte is 2620,3 km2. De haadstêd fan dit greefskip is Stafford, de grutste stêd is Stoke-on-Trent.
Yn july 2009 hat men yn dit greefskip in goud- en sulverskat fûn út it tiidrek fan de Angelen en Saksen. (iere midsiuwen)
Demografy
Fan de befolking is 15,6 % âlder as 65 jier. De wurkleazens bedraacht 2,8 % fan de beropsbefolking (sifers folkstelling 2001).
It tal ynwenners is fan sa'n 791.600 yn 1991 nei 806.744 yn 2001 gien.
Hugo Claus
Hugo Maurice Julien Claus (5 april 1929, Brugge - 19 maart 2008, Antwerpen) wie in Flaamsk dichter, skriuwer, skilder, filmmakker en tagelyk de meast bekroane auteur út it Nederlânske taalgebiet, ferneamd om syn mearsidichheid.
Claus publisearre ûnder pseudonym fan Dorothea van Male de roman Schola nostra (1971). Hy brûkte ek de pseudonimen hugo c. van astene, Anatole Ghekiere, Jan Hyoens en Thea Streiner
Hy wie mei-oprjochter fan 'Tijd en Mens' (1949), redakteur fan 'De Gids' en it 'Nieuw Vlaams Tijdschrift' en meiwurker fan 'Arsenaal', 'Avenue', 'Snoecks','Blurb', 'Braak', 'Cobra', 'Podium' en 'De Vlaamse Gids'.
Tytsjerksteradiel
Tytsjerksteradiel (offisjeel Frysk; Nederlânsk: Tietjerksteradeel) is in Wâld-gemeente yn Fryslân east fan Ljouwert. De gemeente hie op  ynwenners (boarne: CBS) op in oerflak fan 161,41 km², wêrfan 12 km² wetter. De gritenij Tytsjerksteradiel waard yn 1851 in gemeente nei de ynfiering yn Nederlân fan de gemeentewet fan Thorbecke.
By de grutte gemeentlike weryndieling fan 1 jannewaris 1984 moast Tytsjerksteradiel ûnfrijwillich it rekreaasjegebiet De Griene Stjer ôfstean oan Ljouwert en it noardeastlike part fan De Alde Feanen oan Boarnsterhim.
Plakken
De buorskip Bartlehiem, by Aldtsjerk, bekend troch de Alvestêdetocht, heart ek foar in part ta Tytsjerksteradiel.
Sûnt 1989 binne de plaknammen offisjeel Frysktalich.
Op 'e grins fan Tytsjerksteradiel en Smellingerlân leit in mar fan 300 bunder, De Leien.
Ferdieling gemeenteried
De gemeenteried fan Tytsjerksteradiel bestiet út 23 sitten. De útslaggen fan de gemeenteriedsferkiezings binne sûnt 2018:
Michael Schumacher
Op 25 novimber 2012 ried er syn lêste Grand Prix yn de Formule 1, de Grand Prix Formule 1 fan Brazylje 2012.
Op 29 desimber 2013 hie Schumacher in slim sky-ûngemak yn Méribel yn de Frânske Alpen. Hy lei oant mids 2014 yn koma. Yn septimber 2014 waard thúsbrocht, dêr't er fierder ferplege wurdt. Hy is ferlamme, kin net prate en hat problemen mei syn ûnthâld.
Mystic (rivier yn Massachusetts)
thumb|250px|Streamgebiet fan de Mystic De rivier Mystic (Ingelsk: Mystic River) is in rivier yn de Feriene Steaten yn de steat Massachusetts. De rivier is 10 km lang en rint foar in part parallel oan de ûnderrin fan de rivier de Charles. It streamgebiet beslacht 197 km².
De namme is ôflaat fan it Wampanoagwurd muhs-uhtuq, dat "grutte rivier" betsjut. De rivier streamt fan it Lower Mystic Lake troch de regio Boston en de delsettingen Arlington, Medford, Somerville, Everett, Charlestown, Chelsea en East-Boston. De Mystic mûnet yn de haven fan Boston út.
Syds Skeltes Tjaerda
Syds Skeltes Tjaerda (Rinsumageast, ein 15e iuw - dêre?, 13 desimber 1546) wie in edelman.
Nei Jancko Douwama wie Syds Tjaerda 25 jier de lieder fan’e plattelâns-Friezen, dy’t tsjin Karel V strieden foar harren âlde rjochten. Hy wie Alderman fan Dokkum, grytman fan Dantumadiel en lid fan Deputearre Steaten fan Fryslân.
Hy fertsjintwurdige de goede Fryske ealman út dy tiid (karakteradel), frommens, earbied foar geleardheid, ôfkar fan idele preal, ienfâld). Tjaerda keart him tsjin de sintralisaasjedrang fan Karel V en easket as fanâlds: de Steaten meie gearkomme, at se dat wolle; de Friezen meie harren eigen geastliken kieze.
Vitus Bering
Vitus Jonassen Bering (Horsens (Jutlân), augustus 1681 – Awatsja (Beringeilân), 8 desimber 1741) wie in Deenske ûntdekkingsreizger, dy't yn Russyske tsjinst de Beringstrjitte en Alaska ûntduts.
Bering waard berne yn Horsens, yn Jutlân, mar kaam yn tsjinst fan de Nederlânske marine. Doe't Peter de Grutte yn 1704 de Russyske marine stichte, stapte er oer nei Ruslân, befarde de Swarte See en de See fan Azov en makke him yn de Grutte Noardske Oarloch fertsjinstlik yn de striid tsjin Sweden yn de Eastsee.
Syn namme libbet troch yn de Beringstrjitte, de Beringsee, it Beringeilân (Bering stoar dêr oan skuorbot), de Beringgletsjer, de Vitusmar en de Beringlânbrêge, allegear plakken dy't er besocht hat op syn Earste- en Twadde Kamtsjatka-ekspedysje.
Gymnastyk op de Olympyske Simmerspullen 2012
200px|thumb|right|200px|It Olympysk Gymnastyk stadion fan Londen 2012
De Olympyske Simmerspullen 2012 fan de XXXe Olympiade waarden fan 27 july oant en mei 12 augustus 2012 hâlden yn Londen, de haadstêd fan Grut-Brittanje. Londen wie de earste stêd dy't foar de trêde kear de Spullen organisearje mocht. Earder hiene de Spullen fan 1908 en 1948 dêr ek plak. De gymnastyk hie plak by de The O2 Arena.
Medaljespegel
De top-6 fan lannen dy't medaljes wûn ha by it gymnastyk tidens de Spullen fan 2012.
Fealbrún
Fealbrún is in kleur dy't yn 'e regel beskôge wurdt as in tint fan brún. It kin omskreaun wurde as in ljocht gielich of in bleek grizich brune kleur of in dûnkere foarm fan bêzje.