cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Andre Bralts
Doe't Janzen einredakteur fan Trotwaer/De Moanne waard, frege er Bralts wer. Hy skreau dêryn ûnder mear oer himsels. Bralts wurke mei oan de Rink-special foar it septimbernûmer fan opinyblêd De Moanne. Dêrfoar ynterviewde hy Hindrik en Joukje Visser, de 'behearders' fan it arkje, mei wa't er alle jierren ek de Boekemerk yn Drachten mei opboude.
Kolumbarium
De ferstoarne of syn neisten kinne ek foarkar hawwe foar in yndintifisearber plak. Dan kin de jiske yn in urn byset wurde. Apart ornearre bousels op in begraafplak of yn muorren yn of by krematoaria hawwe nissen foar de urns. Yn Nederlân mei dat ek op it eigen hiem, in saneamd túnkolumbarium. Eltse nis kriget de persoansfeiten fan de ferstoarne op in plakette.
Kolumbariums wienen der al yn de Aldheid; faak wienen it doe nekropolissen ("deadestêden") foar de earmere befolking fan in stêd. Yn it ferline koe in kolumbarium ek in muorre of kelder mei grêven dêryn wêze; no wurdt dat wurd allinne brûkt at it om de jiske fan in ferstoarne giet.
Admiraals Bierbrouwerij
Admiraals Bierbrouwerij is in produksjebrouwerij yn Aldtsjerk dy't fiif soarten bier brout. Der wurdt eigen bier broud, mar ek yn opdracht fan Fryske brouwerijhierders, dy't ek sels bieren brouwe kinne ûnder tasjend each fan eigner en broumaster Gerrit Admiraal.
Skiednis
De brouwerij is yn 2013 úteinset mei in produksjefolume fan 120 hl yn it jier. Yn 2017 wie de brouwerij foar tsientallen opdrachtjouwers aktyf en waard der goed 1.000 hl op jierbasis broud. Dêrmei is de brouwerij as produsint fan ambachtlike streekprodukten fan fêste wearde wurden foar de spesjaalbierwrâld.
De brouwerij hat yn de rin fan de tiid in oantal prizen wûn. Sa is de by de brouwerij broude Grutte Pier Tripel troch de World Beer Awards yn 2015 en 2016 útroppen ta de bêste tripel fan Nederlân. Yn 2015 waard foar De Kroon op Leeuwarden neffens Entree Magazine it Lekkerste Huisbier fan Nederlân broud: de Paddy O' Ryan Rosemary Porter. Yn 2016 waard ek de Kammeraat fan dizze brouwerij bekroand ta bêste stout fan Nederlân.
Hjoed
Yntusken wurdt der jierliks 1.200 hektoliter bier broud. Der wurde allinnich boppegistende bieren broud en der kin ôffolle wurde op standertflessen lykas BNR, Vichy (APO ), Longneck en Biere Belge.
Mohammed Naguib
Mohammed Naguib (Arabysk: ‏محمد نجيب‎, Muḥammad Nağīb; Kartûm, 20 febrewaris 1901 - Kairo, 28 augustus 1984) wie in Egyptyske generaal en presidint. Naguib waard yn Egypte as ien fan de helden fan de Earste Arabysk-Israelyske Oarloch (fan 1948) beskôge.
Joost van den Vondel
Joost van den Vondel (Keulen, 17 novimber 1587 – Amsterdam, 5 febrewaris 1679) wie in Nederlânsk dichter, toanielskriuwer en oersetter. Hy wurdt beskôge as de meast foaroansteande literêre persoanlikheid út 'e santjinde iuw foar wat it Nederlânsk taalgebiet oanbelanget, in soarte fan Nederlânske Shakespeare. Krekt as dat by syn Ingelske wjergader it gefal is, binne sines de toanielstikken út dy tiid dy't noch altiten op 'e planken brocht wurde, mei as bekendste foarbylden de Gysbreght van Aemstel, Lucifer en Palamedes. Syn gedicht Joannes de Boetgezant, oer it libben fan 'e kristlike profeet Jehannes de Doper, wurdt wol it grutste Nederlânsktalige epos neamd.
Mohammed Naguib
Doe't Naguib tarieding makke om de politike partijen opnij ta te litten yn it bestel, woe Nasser dat net talitte. Nasser pakte it presidintskap fan him oer. Op 14 novimber 1954 waard Naguib beskuldige fan in oanslach op Nasser fia de Moslimbruorskip. Naguib waard ôfsetten en yn Kairo ûnder húsarrest pleatst. Hy soe oant 1984, oant syn dea, fêstsitte.
Joost van den Vondel
Jonkheid
Vondel waard berne yn Keulen, dêr't syn âldelju, dy't minnisten wiene, yn 1582 hinne flechte wiene, nei't harren stêd Antwerpen dat jiers as ûnderdiel fan 'e Tachtichjierrige Oarloch troch it Spaanske leger fan 'e hartoch fan Parma ynnommen wie. Doe't Vondel acht jier wie, yn 1595, ferfear it gesin nei de Republyk fan 'e Feriene Provinsjes, dêr't se har earst nei wenjen setten yn Utert, en twa jier letter yn Amsterdam. Dat wie wêr't Vondel fierder opgroeide. Yn 1610, op syn 23ste, troude er mei Mayke de Wolff (Keulen, 1586 – Amsterdam, 1635). Hja krigen fiif bern, wêrfan't trije de bernetiid net oerlibben. Foar de kost hie Vondel in hannel yn hoazzen yn 'e Warmoesstrjitte, dy't er fan syn heit oernommen hie. sidene hoazzen kosten doedestiden sechstjin gûne, dat der wie goed jild mei te fertsjinjen.
Karriêre as toanielskriuwer en dichter
Vondel waard lid fan 'e Brabânske rederikerskeamer Het Wit Lavendel, dêr't er yn 'e kunde kaam mei oare literêre figueren, lykas de ferneamde dichter Roemer Visscher. Hoewol't er net folle ûnderwiis genoaten hie, wied er bepaald net dom. Yn 1613 learde er himsels Latyn om Seneka lêze te kinnen, en letter died er itselde mei Gryksk, dat er nedich wie foar syn toanielstik Palamedes oft Vermoorde Onnooselheit. It stik spile yn 'e Grykske Aldheid, mar wie eins in skerpe terjochtwizing fan steedhâlder Maurits (yn it stik Agamemnon) fanwegen dy syn ferantwurdlikens foar de eksekúsje, yn 1619, fan riedpinsjonaris Johan fan Oldenbarnevelt (Palamedes of "de fermoarde ûnskuld"). Maurits hold net fan krityk, en hoewol't er sels gjin kultureel ûnderlein persoan wie en op eigen manneboet wierskynlik nea fan it stik heard hawwe soe, wiene der perfoarst genôch lju yn syn om-en-by dy't him op soks wize koene en woene. Fan gefolgen moast Vondel Amsterdam ûntflechtsje en him in hoartsje katoen hâlde yn Beverwyk, oant de stoarm fierhinne oerwaaid wie. Uteinlik waard er dochs foar it gerjocht dage, en krige er in boete oplein fan ƒ300, wat yn dy tiid in hiel bedrach wie. It hie lykwols minder kind (sa't Oldenbarnvelt ta syn skea ûnderfûn hie), en de boete waard foar Vondel foldien troch de Amsterdamske skepen Albert Coenraads Burgh, dy't him ek it idee foar it stik oan 'e hân dien hie.
Nettsjinsteande alle trelit, of miskien wol dertroch, ûntjoech Palamedes him letter ta in populêr stik, dat foar 1800 yn teminsten fyftjin printingen ferskynd is. Yn 1663, doe't Maurits al lang dea wie, waard it foar it earst opfierd, yn Rotterdam, en yn 1665 kaam it yn Amsterdam foar it earst op 'e planken, doe't de skouboarch dêre sletten wie fanwegen in ferbouwing, en de pleatslike reginten der dus net op oansjoen wurde koene. Vondel beheinde syn krityk op 'e steat en de gomaristyske kalvinisten trouwens net ta syn toanielstikken, mar utere dy fral ek yn syn stikeldichten. Soms waard er dêrby sels lulk en haatlik: in foarbyld is Het Stockske van Joan van Oldenbarnevelt, wêryn't er nochris weromkomt op 'e ûnterjochte dea fan dy steatsman. Sterke lulkens klinkt ek troch yn it ynliedend sonnet (Vondel neamt it Klinkert) fan Palamedes.
Lichtfuottich is it gedicht Op het Toonneel des Aerdrycks, ofte Nieuwe Atlas; uytgegeven door I. en C. Blaeu dat yn 'e atlas fan Blaeu opnommen waard, en dat sa begjint: Maer 't reizen heeft wat in. de kosten vallen swaer. Men magh den Oceaen niet al te veel betrouwen. De Bergen rijzen steil. de bosschen zien te naer.'' Nei dat treurdicht, dat sa noch in tal kûpletten trochgiet, kin men net om Vondel syn konklúzje hinne: de lêzer kin him de muoite besparje en him beheine ta in reis troch atlas: En zien op dit Toonneel de Wereld groot en ruim, Beschreven en gemaelt in kleen begrip van blaren. Zoo draeit de schrandre kunst den Aerdkloot op haer duim.''
Vondel wie in Renêssânsedichter, yn waans wurk oft de ynfloed fan 'e rederikers dúdlik werom te finen is, lykas yn it boartsjen mei wurden, yn it Nederlânsk èn yn oare talen: — dat lêste wurd betsjut yn it Latyn: "moarn". Ek yn opsommings: en withoefolle oare stylfigueren komt de rederikerstradysje foar 't ljocht. De folsleine yntegraasje fan kristlike teology mei de kultuer fan 'e Aldheid, syn grutte kennis fan literatuer en wittenskip, en syn niget oan dichtfoarmen en fernijings op leksikaal mêd meitsje Fondel dochs yn it foarste plak ta in humanistysk en renêssansistysk dichter. Vondel syn dichttalint en syn iroanyske persoanlikheid makken dat syn tiidgenoaten him betitelen as de Prins der Dichters.
Religy
Yn 1641 stapte Vondel oer fan 'e Remonstrantske Bruorskip nei de Roomsk-Katolike Tsjerke, wat him net yn tank ôfnommen waard yn Amsterdam, dêr't kalvinistyske predikanten doedestiden in soad ynfloed hiene. De Amsterdamske skouboarch wie lykwols yn roomske hannen, en de strange kalvinisten wiene dochs al op toaniel en teäter tsjin, dat foar syn wurk sil it net folle skeeld hawwe. Wat de reden fan syn bekearing wie is net wis, mar men wol wol hawwe dat syn leafde foar in roomske frou (syn oarehelte wie seis jier earder stoarn) der in rol by spile.
Lêste jierren en ferstjerren
Mei't Vondel syn soan, dy't ek fan Joost hiet, yn 'e finansjele swierrichheden kommen wie om't er der mar wat hinne libbe, gie Vondel syn hoazzesaak yn 1658 fajyt. Dêrnei waard er suppoast by de Stedsbank fan Liening, in saneamde sinekuere (in goed betelle baantsje sûnder folle wurk). Hy bleau dêr wurksum oant syn pinsjonearring, yn 1668. Doe wie syn soan ûnderwilens yn 1660 al omkommen op in reis nei Ynje, yn 'e neite fan Kaap de Goede Hoop. Yn syn âlderdom waard Vondel fersoarge troch syn iennichst oerlibjend bern, syn dochter Anna, en troch syn nicht Agnes Block. Hy oerlibbe ek Anna noch, dy't yn 1675 stoar. Sels libbe er as in bitter man troch oant er 91 jier wie. Koart foar syn ferstjerren, yn 1679, dichte er noch syn eigen spottende grêfskrift: Hy is gestorven van de kouw.'' Vondel waard begroeven yn 'e Nije Tsjerke te Amsterdam. Letter waard it grutste park fan Amsterdam, it Vondelpark, nei him neamd, en syn stânbyld stiet yn it noardlike part dêrfan. Tusken 1950 en 1990 stied er ek op it Nêderlânske fiifgûnebryfke, krekt as op in Nederlânske postsegel út 1937. Teffens is der in literatuerpriis nei him neamd, de Joost van den Vondelpriis.
Wurk
thumb|Het Stockske.
Mount Scenery
Mount Scenery is in sliepende stratofulkaan op it eilân Saba, in eilân fan de Nederlânske Antillen. De berch hat in hichte fan 877 meter en is dermei it heechste punt fan Saba en de Nederlânske Antillen. Sûnt 1975, doe’t Suriname ûnôfhinklik waard, is it ek it heechste punt fan it Keninkryk fan de Nederlannen. De fulkaan wie foar it lêst aktyf yn 1640, doe der grutte eksploazjes en gloedwolken fan de fulkaan ôfkamen. Ek hjoed de dei jild de fulkaan as potinsjeel gefaarlik.
thumb|left|200px|It paad nei de top fan Mount Scenery. Troch in paad fan 1064 treden kin de fulkaan beklom wurde. It paad begjint yn it doarp Windwardside, dat ûnderoan de berch leit. De siden fan de fulkaan binne begroeit mei sekundêr reinwâld. Ticht by de top groeie mahonybeammen. De top fan de berch is meastal belutsen mei dize.
Roely Boer
Roely Boer is in Fryske sjoernaliste en skriuwster út Aldehaske.
Roely Boer wurke fan 1978 oant 1981 foar de Meppeler Courant. Tusken 1981 en 2000 wie se sjoernaliste en redaktrise by de Friese Pers.
Oant 1988 wurke se as sjoernaliste foar nijs- en deiblêden. Dêrnei waard se selsstannich ûndernimmer en redakteur fan Friesland Post. Sûnt 2001 skreau Boer as kommunikaasjemeiwurker fan de gemeente It Hearrenfean ûnder oare boargerjierferslagen, nijsbrieven, personielsblêd, taspraken en brosjueres. Fan 1988 ôf hat se ek har eigen tekstbedriuw Dialooch Tekstproduksjes. Roely Boer fersoarge ek it skûtsjeblêd Gerben van Manen en die oant 2019 de redaksje fan it ledeblêd fan It Fryske Gea. Op It Hearrenfean wie hja belutsen by de Iepen Monumintedagen.
Ein jierren njoggentich ferskynden fan har hân non-fiksje boeken en biografyen. Sûnt 2000 skriuwt se ek (berne)toanielstikken en film- en telefyzjesenario's.
Bjirkemûzen
De bjirkemûzen (wittenskiplike namme: Sicista) foarmje in skaai fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (Mammalia), it skift fan 'e kjifdieren (Rodentia), de famylje fan 'e jerboä's (Dipodidae) en de lyknammige ûnderfamylje fan 'e bjirkemûzen (Sicistinae) dy't mar ien skaai telt. Ta dit skaai hearre 13 soarten lytse kjifdieren dy't sterk op mûzen lykje, mar dat gjin echte mûzen binne. Bjirkemûzen ûnderskiede har troch in lange sturt en tige lange efterpoaten, dêr't se opmerklike fier mei springe kinne. Se komme foar yn Jeraazje. De bekendste soarte út it skaai is de (gewoane) bjirkemûs (Sicista betulina), dy't û.m. yn Denemark en Noard-Fryslân libbet, mar net yn 'e Benelúks.
Breidskie
thumb|Breidskie Frysk Skipfeart Museum In breidskie, ek: breidspreamhâlder en is in hâlder foar breidspriemmen.
By it breidzjen siet de breidspriemhâlder meast fêst oan de mulbân, mar se waarden ek wol fêstsetten mei in spjelde. As der net breide waard koe de hâlder fêstmakke wurde oan de châtelaine, in heak mei dêroan in dûbele keatling. Oan de keatlingen siet dan al in nillekoker, in hertfoarmch spjeldekessen en in skjirre.
In breidskie waard faak as geskink jûn by in trouwerij. Se wienen faak fersierd mei geometryske en blommotiven. Eartiids wienen der breidpreamhâlders fan sulver, mar ek fan bien en hout. Der binne yn Fryslân noch in soad breidspreammen bewarre bleaun. Yn it Frysk Skipfeart Museum is ek ien te sjen.
Wagenborg Passazjierstsjinsten
Wagenborg Passazjierstsjinsten is in Nederlânske rederij dy't feartsjinsten útfiert tusken Lauwerseach en Skiermûntseach en fan Holwert nei It Amelân. Wagenborg Passazjierstsjinsten is yn 1905 oprjochte as ûnderdiel fan it yn 1898 oprjochte Keninklike Wagenborg
Skiednis
Foar de iuwwiksel is Egbert Wagenborg begûn as transporteur foar frachtferfier. Fan 1905 ôf waard dêr in feartsjinst oan tafoege fan Delfsyl nei Emden, en fan 1909 ôf ek fan Delfsyl nei Borkum en Norderney.
Om't ferfier nei Dútslân om 1915 hinne dreech waard (Dútslân wie belutsen yn de Earste Wrâldkriich) en de tsjinst nei Emden net mear mooglik wie, socht Wagenborg in alternatyf foar de fearboaten. Dat waard fûn yn in simmertsjinst fan Grins fia Sâltkamp nei Skiermûntseach.
De Twadde Wrâldkriich wiene drege jierren om de fearboaten farrende te hâlden. Fan 31 maaie op 1 juny 1940 waard de Ameland bombardearre wylst it yn Nes oan de steger lei. It skip rekke swier skansearre, lyk as in part fan de steger. (Dizze steger lei op it plak fan de hjoeddeiske "oude steiger".) Fan de Waddenzee waarden alle ruten fernield, en der siet in dûk yn it foarskip. Alline de Waddenzee koe wer opknapt wurde. Mar it soe noch oant en mei oktober dat jier duorje eart de steger wer te brûken wie.
Troch de ynpoldering fan de Lauwerssee wie de ferbining fan De Skâns ôf net mear goed mooglik. By de oanlis fan de ôfslútdyk waard noch in skoftke fan De Skâns ôf en troch de nij boude slûs fearn, mar nei't ein 1969 de nije fearhaven fan Lauwerseach oanlein wie, waard de ferbining mei Skiermûntseach út dizze fearhaven wei ûnderholden.
De tsjinsten fan De Skâns nei Skiermûntseach en dy fan Holwert nei It Amelân waarden útfierd yn opdracht fan it ryk, wêrby't Wagenborg as oannimmer fungearre. Troch Wagenborg waard dêrneist foar eigen rekken in tsjinst ûnderhâlden fan Sâltkamp nei Skiermûntseach. Dit bleau sa oant it ryk de feartsjinsten privatisearje woe. Yn 1985 barde dit, en sûnt dy tiid is de feartsjinst nei Skiermûntseach en It Amelân folslein yn hannen fan WPD. thumb|right|200px|Rottum en Monnik yn de haven fan Lauwerseach Yn opdracht fan rederij Wagenborg. waarden der twa nije skippen boud foar de rûte Holwerd - It Amelân Dizze skippen Sier en oerd kamen datselde jier noch yn tsjinst by de rederij.
Nei de oanskaf fan dizze twa (hast) identike skippen koe de rest fan de float ferkocht wurde of ynset wurde op de rûte Lauwerseach-Skiermûntseach. It skip Prinses Maria Louise waard ferkocht oan rederij T. den Breejen te Sieriksee. De skippen Prins Willem IV en Prinses Anna waarden ynset op de rûte Lauwerseach-Skiermûntseach, en waarden omdoopt ta Brakzand, en respektyflik Simonszand.
Yn 2003 kaam der wer in nij skip de Oerd, en ek de âlde Oerd gie troch nei Skiermûntseach en krige de namme Monnik. Dizze ferfong dêr de Brakzand.
Tusken 2015 en 2020 ûnderhold Wagenborg in wettertaksytsjinst mei It Amelân en Skiermûntseach, de wettertaksys "Kluut", "Plevier" en "Stern" dy't ynset waarden koene maksimaal 12 passazjiers ferfiere. Nei dat de twa snelboaten by Wagenborg Passazjierstsjinsten yn tsjinst kamen sakke de fraach nei de wettertaksys yn en besleat Wagenborg mei dizze ûndernimming op te hâlden.
Wilhelminadorp
thumb|Herfoarme Tsjerke yn Wilhelminadorp Wilhelminadorp is in lyts doarpke yn de gemeente Goes, yn de Nederlânske provinsje Seelân. It doarp hat 776 ynwenners (2010).
Faas Wilkes
Servaas (Faas) Wilkes (Rotterdam, 13 oktober 1923 — dêre, 15 augustus 2006) wie in bekende Nederlânske beropsfuotballer, dy't syn debút makke foar it Nederlânsk fuotbalalvetal op 10 maart 1946 yn de mei 6-2 wûne ynterlân tsjin Lúksemboarch.
De earste jierren
Faas Wilkes moast fan jongsôf oan meubelmakker wurde om tegearre mei syn broer it transportbedriuw fan syn heit en omke, ferhuzerij Fa. Wilkes & Soannen ( letter as A. Wilkes en Soannen ) oer te nimmen. De ferhuzerij wie dochs net syn ropping en op 14 april 1941 debutearre hy by Xerxes op 17 jierrige leeftyd tsjin CVV (6-0).
Yn dy tiid wienen der yn Nederlân noch gjin profs, mar Wilkes woe dochs mei fuotbaljen syn brea fertsjinje. Wilkes en syn broer Leen dy't doelman wie by XerXes ferhuzen nei MVV yn ruil foar twa Bedford frachtweinen. Yn de amateur fuotbalwrâld fan doe wie dat in skande en Wilkes krige in spylferbod oplein fan in jier. Wilkes en syn broer hawwe hjir doe fan ôfsjoen en dat seizoen spile hy dochs foar Xerxes.
Nei it bûtenlân
Yn 1949 krige Faas Wilkes dan dochs wat er socht, in club dêr't hy mei fuotbaljen jild fertsjinje koe. Ynter Milaan bea him in kontrakt oan fan 60.000 gûne per jier. Hy wie nei Bep Bakhuys en Gerrit Vreeken, dy't beide nei Frankryk gienen, de tredde Nederlânske fuotballer dy't yn it bûtenlân spyljen gie. Mar dit wie de earste echte grutte transfer fan in Nederlânske fuotballer nei in bûtenlânske topclub. De KNVB wie hjir lykwols net bliid mei en sleat Wilkes fanwege syn prof-status foar in oantal jier út fan it Nederlânsk alvetal. By de begraffenis fan Wilkes sei KNVB-foarsitter Jeu Sprengers dat soks net moatten hie. Yn Itaalje spruts syn spulstyl en uterlik de fans daliks oan en Wilkes waard as gau de stjerspiler fan Inter. Hy krige dêr de bynamme "Il Tulipano". Healwei 1952 keapet Torino him wei by Ynter. Troch in knibbelblessuere wurdt it lykwols in teloarstellend jier by Torino en Wilkes giet nei it Spaanske Falensia. By dizze Spaanske club bloeit hy wer hielendal op en wurdt hy letterlik nei in wedstryd op de skouders fan de supporters troch de stêd droegen as earbetoan foar syn optreden. Tegearre mei twa oare bûtenlanners, Alfredo Di Stéfano (Real Madrid) en Ladislao Kubala (FC Barcelona), groeide hy út ta de meast legindaryske fuotballer fan Spanje yn dy tiid.
Werom yn Nederlân
Mei troch gesondheidsproblemen kaam Wilkes yn 1956 werom nei Nederlân. Hy keas foar VVV út Fenlo omdat dy him in jiersalaris fan 50.000 gûne betelje woenen. It Nederlânske fuotbal wie lykwols noch net botte profesjoneel en hy koe dêrtroch net mear aardzje yn Nederlân. Nei twa seizoenen kocht Wilkes himsels frij en gie as spiler/trener nei it Spaanske Levante yn Falensia. Nei in jier by Falensia spile Wilkes noch trije seizoenen foar Fortuna '54 en op 38-jierrige ferliet hy Fortuna foar syn earste leafde Xerxes wêr't hy oant syn 40ste jier syn fuotbalkarriêre ôfboud hat. Ofskie fan it fuotbal naam hy yn 1964. Nei syn fuotbalkarriêre hie hy mei syn frou in moadesaak yn Rotterdam.
Nederlânsk alvetal
Tegearre mei Abe Lenstra en Kees Rijvers foarme Wilkes yn Oranje wat destiids "it gouden binnentrio" neamd waard. Fan de tsien ynterlâns dy't hja mei inoar spilen waard mar ien ferlern.
Faas Wilkes wie in tige technyske spiler, dy't it leafst de bal by him hold. Dat hat ris ta de fersuchting fan Lenstra laat dat fuotbal dochs echt mei alve tsjin alve spile waard, mar Wilkes reagearde: "Abe, as ik der fjouwer foarby bin, is it noch mar sân tsjin alve."
Neil Ripley Ker
Neil Ripley Ker, FBA, (1908- Foss, Perthshire 1982) wie in Britsk paleograaf en lektor Angelsaksyske literatuer oan de Universiteit fan Oxford.
Ien fan syn ferneamdste wurken is Catalogue of manuscripts containing Anglo-Saxon (1957), dat beskôge wurdt as in mylpeal yn de stúdzje fan Angelsaksyske manuskripten. Oar wurk fan Ker: Medieval Libraries of Great Britain (1941) en Medieval Manuscripts of Great Britain (5 dielen, 1969–2002).
Wolphaartsdijk
thumb|125px| Wapen Wolphaartsdijk
Wolphaartsdijk is in doarp yn de gemeente Goes yn de Nederlânske provinsje Seelân. It doarp leit noardwest fan de stêd Goes. Flakby leit it folle lytsere Oud-Sabbinge. It doarp hat 2.061 ynwenners (2010).
Otto II fan it Hillige Roomske Ryk
thumb|Otto II Otto II fan it Hillige Roomske Ryk (ein 955 – Rome, 7 desimber 983) wie hartoch fan de Saksen, kening fan Dútslân en Itaalje en keizer fan it Hillige Roomske Ryk.
Ossuarium
In ossuarium of skrinkelhûs (yn it lyts bienkou as bonkehok) is in gebou op in begraafplak of in part fan in tsjerke, dêr't bonken fan deaden bewarre wurde (bygelyks de bonken dy't fûn wurde by it dollen as leechmeitsjen fan grêven). It wurd komt fan it Latynske os, dat bonke betsjut. In ferneamd ossuarium is dy fan Douaumont, dêr't de oerbliuwsels fan goed 130.000 Frânske en Dútske soldaten dy't yn de Slach by Ferdun yn de Earste Wrâldkriich omkaam binne bewarre wurde.
Yn it ossuarium fan Sedlec in de Tsjechyske stêd Kutná Hora binne bonken brûkt foar it meitsjen fan objekten, sa as in kandler.
De Hôven
De Hôven is in delsetting noardeast fan Minnertsgea yn de gemeente De Waadhoeke. De namme komt om 1700 hinne foar as in  Erfstadhouders Vrye jachtpaal, dy't op de dyk stie om it jachtrjocht fan it 'hof' op It Bilt te markearjen.
Anje Lok
right|thumb|Anje Lok thumb|150px|Tinkteken foar Lok yn Ravenswâld, makke troch Nina Baanders-Kessler Andries (Anje) Lok (Sigerswâld, 8 desimber 1903 - Ravenswâld, 20 maaie 1944) wie in ûnderwizer en fersetsman yn de Twadde Wrâldkriich.
Libben en wurk
Lok waard berne as twadde yn in húshâlding fan sân bern. Hy studearre yn 1924 ôf oan de kweekskoalle yn Drachten. Dêrnei stie er in skoftke oan in skoalle yn Hoarnstersweach en dêrnei krige er in fêste baan yn Haulerwyk.
Master Lok wie fan 1930 oant 1944 haad fan de Iepenbiere Legere Skoalle oan de Tredde Wyk te Appelskea'. Lok hie in grutte leafde foar it ûnderwiis en wie maatskiplik en polityk ynteressearre. Hy wie aktyf lid fan de SDAP, pasifist, natuerman en fan de 'blauwe knoop' wie er ek.
Yn de Twadde Wrâldkriich die er mei oan it net wapene ferset. Hy fersoarge skûlplakken foar ûnderdûkers. Ek naam er it joadske jonkje Hans Slosch yn 'e hûs. Dy waard letter oerbrocht nei in oar adres om't op Lok syn skoalle de NSB'er Uilke Postma wurke. Op 20 maaie 1944 krige er de SS oan de doar en waard er fuortendaliks foar hûs deasketten. It gie hjir om in represaillemaatregel fan de Dútskers fanwegen de oanslach op lânwachter Kees Hartenhof troch fersetsman Gerrit Gunnink fan Meppel. Lok wie in slachtoffer fan de saneamde Silbertanne Aktion.
Lok wie troud mei Wietske Hoekstra (1904-1977) en hie in soan en dochter.
Neitins
Sûnt 1955 sit der in betinkingsstien (makke troch Nina Baanders-Kessler) yn de gevel fan de iepenbiere skoalle te Ravenswâld, dy't nei Master Lok neamd is. Teffens wurdt er betocht op it fersetsmonumint yn Appelskea. Yn 1982 krige Lok postúm it Fersetsbetinkingskrús.
Pibo Antonius Pijnappel
Pibo Antonius Pijnappel, (Amsterdam, 8 febrewaris 1875 – Hilfertsom, 29 novimber 1935), wie in begoedige Nederlânsk bibliofyl.
Pijnappel stamme út in rike en foarútstribjende liberaal remonstrantske famylje. Hy studearre Rjochten yn Amsterdam mar makke de stúdzje net ôf. Yn syn studintetiid wie hy redakteur fan Propria Cures en dispútgenoat fan Herman Gorter. Hy sammele op syn bûtenpleats De Hoorneboeg ûnder Hilfertsom 70.000 boeken, meast op it mêd fan de letterkunde. De kolleksje waard oan de Gemeentlike Universiteit neilitten. De bûtenpleats waard urven troch syn suster dy't it op har beurt 'yn syn geast' oan de Remonstrantske Bruorskip fermakke.
Pijnappel wie sosjaaldemokraat. Hy advisearre Pieter Jelles Troelstra, ûnder oaren yn de Hogerhuis-saak en de lintsjesaffêre. Nettsjinsteande syn swakke sûnens, hy hie slim astma, wie er yn 1907 lid fan de Programkommissy fan de SDAP.
P. A. Pijnappel kocht de grutte bûtenpleats De Hoorneboeg yn 1905 foar Fl. 43.000,-. Hy naam in bibliotekaresse yn tsjinst en boude in grutte biblioteek oan de westkant fan it terrein.
Der wurdt wol oer Pibo Antonius Pijnappel skreaun as wie er in keamergelearde en kluzener, mar dat wurdt troch oare boarnen tsjinsprutsen. Pibo wenne tegearre mei syn suster. De histoarikus Jan de Bruijn besprekt syn rol yn de lintsjesaffêre en neamt him "tige goed op de hichte".
Wite Rivier (Indiana)
thumb|Streamgebiet fan de Wite Rivier thumb|De Wite Rivier yn [[Indiana, ûnder Anderson]] De Wite Rivier (Ingelsk: White River) is in sydrivier fan de Wabash yn Indiana. De Wite Rivier hat twa tûken, de westtûke en de easttûke.
De westlike is 439 km lang en rint ûnder oaren troch de haadstêd Indianapolis eardat er yn de 261 km lange easttûke útrint. Tegearre streame sy noch 72 km yn de rjochting fan de grins mei Illinois dêr't de rivier mûnet yn de Wabash.
Waterlines (skip út 2012)
De Waterlines waard oarspronklik boud as bemanningoerdrachtskip "Crew Transfer Vessel (CTV)" foar Wagenborg Sleeptsjinst en doopt ta Waterlines. Yn 2019 waard it skip taheakke oan de float fan Wagenborg Passazjierstsjinsten en ynset as sneltsjinst tusken It Amelân en Holwert. Om as passazjiersskip farre te kinnen, wie in ferbouwing fan it skip needsaaklik. Dat barde yn giselfeart op de werf fan Koninklijke Niestern Sander yn Farmsum. Op 5 july 2019 gie it skip as MS Fostaborg yn de feart. As ferfanger fan de yn 2018 boude Fostaborg dy't omdoopt waard ta Esonborg en trochskode nei Fakânsjepark Esonstêd om fanút dêr in sneltsjinst te ûnderhâlden mei Skiermûntseach. De Fostaborg docht sa'n 20 minuten oer de tocht nei it Amelân.
Huniadyk
De Huniadyk wie in buorskip en wei noardwest fan Turns yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De namme komt ek foar as Honnyghadyc, Huninghedick en Huynghe dijke mei dêroan de Huniasathe.
Oeki Hoekema
Oeki Hoekema begûn mei fuotbaljen by in Ljouwerter klup en kaam dêrnei yn it jeugdteam by Cambuur. Proffuotballer waard er ynearsten by Go Ahead Eagles. Dêrnei kaam er út foar SK Cambuur Ljouwert, PSV, De Graafschap, Lierse SK, FK De Haach en FK Wageningen. Yn syn perioade by PSV kaam er ien kear út foar it Nederlânsk fuotbalalvetal, op 17 novimber 1971 yn de wedstriid tsjin Lúksemburch dêr't hy ien kear yn skoarde.
Hoekema wie in tige prinsipjeel persoan, dy't net tsjin diktatoriaal regearde lannen spylje woe en dêrom wegere mei te gean mei it Nederlânsk Alvetal nei de Wrâldkampioenskippen fuotbal fan 1978 yn Argentynje.
Hy stoppe mei it beropsfuotbaljen yn 1981 en waard ymporteur fan houten wennings en hoekkuolkasten út Noarwegen. Yn 2002 wied er in skoftsje teammanager by Cambuur, mar hy koe dizze funksje net kombinearje mei syn wurk. Hoekema wennet yn It Oranjewâld.
Yn 2012 ferskynde in liet oer him, mei de foute titel "Oekie Hoekema". , songen troch Meindert Talma.
Bexleyheath
Bexleyheath is in wyk in het Londenske bestjoerlik gebiet Bexley, yn de regio Grut-Londen. It leit sa'n 19 km east-súdeast fan Charing Cross, Londen en hearde oant 1965 by it greefskip Kent.
Hou (útbuorren)
Hou is in delsetting noard fan Koarnwert, dêr't er offisjeel ûnder falt, yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De namme komt ek foar as Houw, Het Houw, Houwe(n) en 't Houw.
De buorskip bestiet út fiif huzen en twa pleatsen by de Houdyk, de Iselmardyk del benoarden de Doarpswei oant it knooppunt Surch, pleatslik de Kop fan Ofslútdyk neamd. Mei de buorskip wurdt gauris de âlde terp, dêr't de Houpleats op stiet, mei ornearre. De oarspronklike pleats wie ien fan de grutsten yn Fryslân. Hy baarnde yn 1934 ôf en waard ferfongen troch in lytseren ien. De huzen oan 'e seedyk wiene fanâlds fiskershuzen.
Eastlik fan de buorskip wurde yn 2022 seis wynmûnen fan Wynpark Nij Hiddum-Hou pleatst.
Martina Sáblíková
Martina Sáblíková (Nové Město na Moravě, 27 maaie 1987) is in Tsjechysk reedrydster. Se is trijefâldich olympysk kampioene langebaanriden en fiifdûbeld wrâldkampioene oer alles. Se hat in jongere broer, Milan Sáblík, dy't ek riden hat.
Hulst (gemeente)
thumb|Lizzing fan Hulst
Hulst (Siuwsk: Ulst) is in gemeente yn it súdeasten fan de provinsje Seelân, yn 'e lânstreek Siuwsk-Flaanderen. Hulst is yn syn hjoeddeistige foarm ûntstien by in gemeentlike weryndieling op 1 jannewaris 2003, en beslacht sûnt it hiele easten fan Siuwsk-Flaanderen.
Haadplak is de stêd Hulst.
Nikolaas Egbert Algra
Nikolaas Egbert Algra (Huzum, 6 juny 1927 - Utert, 18 oktober 2002) wie gewoan heechlearaar 'Ynlieding ta de rjochtswittenskip' oan de Universiteit Utert fan 1969 oant syn emeritaat yn 1992.
Algra studearre rjochten yn Grins en promovearre 1966 mei it proefskrift Ein: enkele rechtshistorische aspecten van de grondeigendom in Westerlauwers Friesland by Prof.mr. P. Gerbenzon. Letter waard er Wittenskiplik meiwurker oan dy universiteit.
Hy wie in soan fan sjoernalist Hendrik Algra (1896 - 1982) en Eelkje Offringa (1897 -1946).
Louis Cohen
thumb|Portret fan Louis Cohen (foar 1918) Levie (Louis) Cohen (Harns, 24 maaie 1864 – Amsterdam, 5 augustus 1933) wie in Nederlânske sosjalist. Hy wie ien fan de oprjochters fan de Sosjaal Demokratyske Arbeiders Partij (SDAP).
Libben en wurk
Cohen waard yn Harns berne as soan fan keapman Salomon Levie Cohen en Betje van Amerongen. Al mei jonge jierren kaam er yn kontakt mei it sosjalisme fan Domela Nieuwenhuis. Cohen troude yn 1887 mei de tsjinstfaam Betje Os. Sy krigen trije bern. Nei syn trouwen fêstige er him as keapman yn Swol en joech dêr it sosjalistyske blêd de Volksvriend út. Hy rekke belutsen by de groep dy't him losmakke fan it Sosjaal-Demokratysk Bûn (SDB) fan Domela. Yn 1894 wie er ien fan de saneamde tolve apostelen, dy't beskôge wurde as de oprjochters fan de SDAP. Hy krige skeel mei Tjerk Luitjes dy't fanút de SDB yn Swol ek in blêd útbrocht mei de titel Volksvriend. It blêd dat cohen útjoech waard opnaam yn De Wachter. Yn 1896 sette Cohen him yn Amsterdam nei wenjen dêr't er krewearre foar de belangen fan hannelsreizgers. Hy fersette him tsjin oansluting by it Nederlânsk Bûn fan Fakferieningen (NVV). Fan 1927 oant 1929 wenne er foar syn wurk yn Brussel. Hy rekke siik en kaam yn 1929 beroaid werom yn Amsterdam. Cohen stoar augustus 1933 yn de âldens fan 69 jier yn "het gebouw der Joodsche Invalide" yn syn wenplak Amsterdam.
Lorraine Pilkington
Lorraine Pilkington (18 april 1975) is in Iersk aktrise út Dublin. Sy is fral bekend fan har rol as Katrina Finlay yn de telefyzjerige Monarch of the Glen (sûnt 2000).
Nei it tredde seizoen fan Monarch of the Glen wie hja te sjen yn ferskate oare telefyzjeproduksjes lykas Rough Diamond en Outnumbered.
Sy troude yn 2001 mei Simon Massey, de regisseur fan Monarch of the Glen. Hja krigen trije soannen, Milo Luca en Inigo.
Troy (film)
Troy is in Amerikaansk-Britsk-Malteeske sandalefilm en histoaryske oarlochsfilm út 2004 ûnder rezjy fan Wolfgang Petersen. De haadrollen waarden spile troch Brad Pitt en Eric Bana, mei Brian Cox, Orlando Bloom, Diane Kruger, Rose Byrne en Peter O'Toole yn 'e wichtichste ûnderstypjende rollen. De titel betsjut "Troaje". It ferhaal is in werfertelling 'e Trojaanske Oarloch út 'e Ilias fan Homearus, mar dan gearparse yn in pear wiken ynstee útsmaard oer njoggen jier, en mei ferskate wichtige eleminten weilitten. Yn 'e film wurdt de oarloch oan 'e kant fan'e Griken fan begjin oant ein behearske troch de deilisskip tusken de held Achilles en kening Agamemnon fan Mysene (ynstee fan inkeld yn it njoggende jier). Yn it paad fan 'e Grykske ferovering fan 'e rike stêdsteat Troaje stiet de Trojaanske legeroanfierder prins Hektor. De ein fan 'e film, dy't de plondering fan Troaje troch de Griken sjen lit, is oernommen út 'e Posthomearika fan Kwintus Smyrnéus, mei't de Ilias eins einiget mei de dea en útfeart fan Hektor. Troy krige fan 'e filmkritisy mingde resinsjes, mar wie in grut kommersjeel súkses yn 'e bioskopen.
Plot
Underwilens besiket kening Menelaos fan Sparta, de jongere broer fan Agamemnon, de frede te bewarjen tusken de Griken en de Trojanen, dy't de oare grutmacht yn 'e krite fan 'e Egeyske See foarmje. Dêrta hat er Hektor en Paris, de soannen fan kening Priamos fan Troaje, yn Sparta útnûge. Eltse jûn, as Menelaos himsels fermakket mei wyn en slavinnen, glûpt prins Paris lykwols nei de sliepkeamer fan Menalaos syn frou Helena, mei wa't er oerhoer docht. As de Trojaanske bruorren nei ferrin fan tiid op hûs oan sile, docht ta argewaasje fan Hektor bliken dat de ûnberette Paris yn syn ferealens Helena meismokkele hat oan board fan harren galei, mei't er har mei werom nimme wol nei Troaje om mei har te trouwen. Wannear't Menelaos foar it ferstân kriget wat der bard is, wurdt er alhiel breinroer en giet er nei syn broer Agamemnon om dy syn stipe te freegjen by it weromheljen fan Helena út Troaje.
Agamemnon sjocht yn dit foarfal in treflike oanlieding om it losse ferbûn fan Grykske stêdsteaten, dêr't er lieding oan jout, oer te heljen en fier oarloch tsjin Troaje. Sels maalt er alhiel net om Troaje of om 'e fernedering fan syn broer Menelaos; mar Troaje is de rykste stêd yn it gebiet fan 'e Egeyske See, en Agamemnon begeart dy rykdom en de fergrutting fan syn macht as Troaje útskeakele wurde soe. Hy stjoert dêrom fuortendaliks boadskippers nei alle Grykske keningen mei it berjocht om te risselwearjen foar oarloch tsjin Troaje. Op advys fan Nestor, de wize kening fan Pylos, beslút er ek Achilles op te roppen foar de striid, ek al soed er dy folle leaver thúslitte. Mei't in befel fan Agamemnon de grutske Achilles perfoarst yn it ferkearde kielsgat sjitte soe, wurdt Odysseus, de kening fan Itaka, mei wa't Achilles befreone is, stjoerd om him oer te heljen. Achilles wifelet oer wat er dwaan sil. Hy giet by yn mem Tetis te rie, dy't profetyske jeften hat. Sy fertelt him dat er by syn thúsbliuwen in lang, mar aldendeisk libben liede sil, wylst er, as er ôfset nei Troaje, nea wer thúskomme sil, mar dat dan syn namme oer trijetûzen jier noch wiid en siid bekend wêze sil. Achilles, dy't slij is nei rom, beslút om ôf te setten nei Troaje.
Yn Troaje is kening Priamos ûntset as Paris en Hektor weromkomme mei de tsjeppe Helena op sleeptou, mar hy is in fromme heiden, dy't leaut dat alles komt sa't de goaden it hawwe wolle. Dat, hy ferwolkommet Helena yn Troaje en lit risselwearje foar in oarloch mei de Griken, dy't no sûnder mis komme sil. De Trojanen fersterkje it strân by Troaje om 'e fijân dêr al tsjin te kearen, mar as se komme, fart it galei fan Achilles, sûnder dat er dêrfoar befel krigen hat fan Agamemnon, foarút om syn bemanning as earste oan lân te setten. Achilles en syn karkloft, de Myrmidoanen, houwe harsels in wei troch de Trojaanske ferdigening, letter stipe troch Ajaks de Grutte, de kening fan Salamis, en syn mannen. Achilles lit op it strân de timpel fan Apollo, de patroangod fan Troaje, plonderje en de preesters deaslaan. In koarte konfrontaasje mei Hektor einiget ûnbeslist, mei't Achilles gjin prins fan Troaje befjochtsje wol as der nimmen is om te sjen dat er dat docht.
Neitiid, as de Trojanen har efter de grouwe muorren fan har stêd weromlutsen hawwe en de Griken lâne binne en op it strân in kamp opslein hawwe, bringt Eudoarus, de ûnderbefelhawwer fan 'e Myrmidoanen, in jonge frou by Achilles, in preesteresse fan Apollo, dy't syn mannen op in skûlplak yn 'e timpel oantroffen hawwe. Har namme is Briseïs, en se is in omkesizzer fan kening Priamos en in nicht fan Hektor en Paris. Nettsjinsteande it feit dat se oarlochsbút yn 'e hannen fan 'e fijân is, byt se noch omraak fan har ôf, en Achilles mei har fuortendaliks wol lije. Hy fertelt har dat sy op it stuit de iennichste Trojaan is dy't neat fan him te freezjen hat.
As Achilles by Agamemnon roppen wurdt, is er der tsjûge fan hoe't dyselde troch eltsenien lokwinske wurdt mei de grutte oerwinning dy't er behelle hat. Dat is tige soer foar Achilles, mei't de oerwinning sines wie en Agamemnon gjin hân útstutsen hat. De mannen wikselje bedutsen misledigings út en Agamemnon easket de bút út 'e timpel op. Achilles seit dat er fan it goud fan 'e Myrmidoanen mar nimme moat wat er hawwe wol. Agamemnon antwurdet dat er al nommen hat wat er hawwe wol, wêrnei't twa fan syn mannen Briseïs de tinte yn slepe. Dan wurdt Achilles troch alles hinne lulk; hy lûkt syn swurd en stiet op it punt om it op te nimmen tsjin Agamemnon syn soldaten, mar Briseïs springt dertuskenyn en bêdet de boel del, mei't se seit dat se net wol dat der om har minsken deamakke wurde. Sa bliuwt Briseïs yn it besit fan Agamemnon, mar Achilles beslút dat er net mear oan 'e oarloch dielnimme sil oant Agamemnon him dêrom smeket.
De oare moarns stelle de Trojanen har yn slachoarder op foar de poarte fan harren stêd, op in flakte dêr't har flanken dutsen wurde troch twa útstulpings fan 'e stedsmuorren, dy't har sadwaande oan trije kanten omjouwe. Agamemnon liedt it Grykske leger minus de Myrmidoanen nei foarren ta. Underwilens hat Paris besletten dat er net wol dat der noch mear Trojanen stjerre foar syn beslissing om Helena te skaken. Dat by ûnderhannelings fan Hektor mei Agamemnon foarôfgeande oan 'e fjildslach, tusken de beide legers yn, stelt hy foar om in twakamp te hâlden tusken himsels en Menelaos, en de útkomst dêrfan de oarloch beslisse te litten: as hy wint, geane de Griken sûnder Helena nei hûs; as Menelaos wint, geane de Griken mei Helena nei hûs. Agamemnon fielt dêr neat foar, want hy wol Troaje hawwe en Helena kin him neat skele, mar Menelaos, dy't wraak nimme wol op Paris, bepraat him om 'e twakamp trochgean te litten, wêrnei't er altyd noch Troaje oanfalle kin.
Yn harren twakamp wurdt Paris ferwûne troch Menelaos. As dúdlik wurdt dat er gjin partij is foar de kening fan Sparta, ûntsinkt alle moed him en klaut er tebek om oan 'e fuotten fan syn broer Hektor yninoar te krimpen. Menelaos easket it rjocht op om Paris te deadzjen, mei't it in twakamp oant de dea is, en ropt Hektor op om Paris oan him út te leverjen. Hektor antwurdet: "Hy is myn broer." As Menelaos dochs besiket om Paris dea te houwen, stekt Hektor him troch it hert. Dat biedt Agamemnon it perfekte ferlechje om 'e oarloch fuort te setten, dat hy jout syn troepen befel om it Trojaanske leger oan te fallen. Hoewol't der twa Griken foar eltse Trojaan binne, kinne de bôgesjitters op 'e muorren fan Troaje de Griken fan trije kanten ôf besjitte, wat liedt ta in bloedbad. Yn 'e striid deadet Hektor Ajaks de Grutte, dy't yn 'e foarste Grykske liny fjochtet. Odysseus praat op Agamemnon yn om it Grykske leger werom te lûken foar't it oan 'e lêste man ta ôfslachte wurdt. Op 't langelêst harket Agamemnon nei him en beoarderet in weromtocht nei it Grykske kamp.
Nei't Menelaos en Ajaks dy jûns kremearre binne, redendiele Agamemnon, Nestor en Odysseus oer de reden foar de Grykske nederlaach. Nestor stiet der tige by Agamemnon op oan om it goed te meitsjen mei Achilles, mei't de Griken no mear as ea ferlet hawwe fan dy grutte held. Dat sinniget Agamemnon min, mar hy harket nei syn riejouwers. Nestor merkt op dat Achilles sûnder mis Briseïs weromhawwe wolle sil, mar Agamemnon seit dat er it fanke oan syn mannen jûn hat, mei't dy nei de nederlaach wol in fersetsje brûke koene. Wylst de soldaten fan Agamemnon risselwearje om Briseïs te ferkrêftsjen, wolle se har earst brânmerkje. Achilles komt lykwols tuskenbeiden en slacht twa man heal dea, wêrnei't de oaren wol om lyk wolle. Hy nimt Briseïs mei werom nei syn tinte, dêr't se him letter dy nachts yn syn sliep besiket te fermoardzjen. Hy wurdt lykwols wekker en daget har út om har plan troch te setten; ynstee bedriuwe se de leafde en wurde se minners. De oare moarns nimt Achilles him foar om nei hûs te silen, mei't er skjin syn nocht hat fan Agamemnon en de hiele oarloch. Dat beslút skokt de Myrmidoanen, en fral Achilles syn neef en beskermeling Patroklus.
Underwilens hâlde de Trojaanske lieders beried. Hektor wiist derop dat de ôfwêzigens fan Achilles yn 'e slach betsjut dat der twaspjalt hearsket yn 'e Grykske rangen, en dat de Trojanen dêrom better in skoftke ôfwachtsje kinne om't in Trojaanske oanfal de Griken wer ferienje soe. Syn heit Priamos harket lykwols net nei him en folget it advys op fan legeroerste Glaukos en hegepreester Archeptolemus, om sa gau mooglik in wraam op it Grykske kamp te dwaan. Dy beiden wolle safolle mooglik profyt helje út 'e oerwinning foar de poarten en miene dat se no de Griken twinge kinne om nei hûs te gean. Sa't Hektor al freze hie, hielet de Trojaanske oanfal de breklinen mank de Griken. Achilles komt fanwegen mei de Myrmidoanen om lieding te jaan oan 'e ferdigening fan it Grykske kamp. Hektor bynt de striid mei him oan en deadet him, mar as er syn fijân de helm ôfdocht, blykt it net Achilles te wêzen, mar Patroklus yn 'e wapenris fan Achilles. Sawol de Griken as de Trojanen binne der alhiel ôf troch dat barren, en de oarloch wurdt foar de rest fan 'e dei stillein.
Eudoarus hat de ûntankbere taak om Achilles, dy't eins de hiele dei net út syn tinten kommen is, it nijs te bringen fan 'e dea fan syn neef. Achilles is alhiel ûntsteld troch it nijs, mar syn skok slacht gau om yn razernij, en hy swart wraak op Hektor. Dyselde sjocht it troch syn fersin somber yn, mei't er wol foar it ferstân hat dat er no fan Achilles in ûnfersoenbere fijân makke hat. Hy nimt syn frou Andromache mei en lit har in geheime gong sjen, dy't út it keninklik paleis fan Troaje ta de stêd út rint nei de berch Ida. Hy hjit har om, as de tiid komt, harren poppe en alle oare oerlibbenen dy't se sammelje kin, mei te nimmen en te ûntsnappen, mei't de Griken fan Troaje perfoarst gjin stien op 'e oare litte sille.
De folgjende dei ferskynt Achilles allinne foar de poarten fan Troaje om Hektor út te daagjen ta in twakamp. Hektor wit dat de dea him wankt, mar hy giet likegoed ta de stêd út, nei't er al deselden fan wa't er hâldt, farwol sein hat. Yn 'e twakamp giet it lang lyk op tusken de beide krigele helden, mar njonkelytsen rekket Hektor ynein, wylst wurgens op Achilles gjin gryp liket te hawwen. Op 't lêst wurdt Achilles Hektor oermânsk en deadet him, wêrnei't er him oan 'e fuotten efter syn striidwein bynt en sa nei it Grykske kamp ta sleept om him in earbere kremaasje te ûntnimmen. Dy nachts wurdt Achilles yn syn tinte opsocht troch Priamos, dy't temûk en ynkognito it Grykske kamp binnen gien is. Hy tutet Achilles de hannen en smeekt him om it stoflik omskot fan Hektor werom te jaan. Under de yndruk fan 'e moed fan 'e Trojaanske kening en beskamme oer syn eigen dieden stimt Achilles dêrmei yn. Teffens jout er Briseïs oan Priamos mei en lit er de Myrmidoanen de kening nei de poarten fan Troaje eskortearje, om te bewissigjen dat er dêr feilich weromkeare sil. Hy ûnthjit in wapenstilstân fan tolve dagen, mei't dat de tradisjonele routiid is foar in prins.
As de tolve dagen fan rou om binne, komme de Trojanen ta de stêd út en treffe op it strân inkeld in pear liken fan Grykske soldaten oan dy't dúdlik oan in besmetlike sykte stoarn binne, mei dêropta it grutte houten hynder. Se geane derfan út dat de Griken de belegering fan Troaje opjaan moatten hawwe omreden fan sykte yn harren kamp, en se beskôgje it hynder as in offer fan 'e Griken oan 'e seegod Poseidon foar in behâlden thúsfeart. Paris stiet de hiele sitewaasje net en trunet syn heit ferskate kearen oan om it hynder op it strân te ferbaarnen, mar Priamos beslút dat it de stêd yn sleept wurde moat om it by de timpel fan Poseidon te bringen. In Trojaanske ferkenner ûntdekt de Grykske skippen ferburgen yn in baai earnewêr oars oan 'e kust, mar hy wurdt mei pylken trochsingele ear't er alaarm slaan kin.
Wylst it Grykske leger Troaje plonderet en yn 'e brân stekt, berikke de earste Grykske kriichslju it keninklik paleis. Dêr wurde se in skoft opkeard troch Glaukos, dy't de Trojanen oanfierd by in dapper lêste ferset. Hja wurde lykwols ûnder fuotten helle troch de nûmerike oermacht fan 'e Griken, en komme oan 'e lêste man ta te sneuveljen. Dêrnei leit it paleis foar de oanfallers iepen. Dêre siket en fynt Agamemnon kening Priamos, dy't er fan efteren deastekt. Dêrnei treft er Briseïs, dy't er oanseit dat se no syn slavinne is, en dat se tenei oerdeis de flierren fan syn paleis yn Mysene bjinne sil wylst se nachts himsels oan syn gerak helpe moat. Briseïs hat lykwols ûnder har klean in dagge ferburgen, en dêr stekt se Agamemnon mei yn 'e hals, dat er it bestjert. Syn soldaten falle op har oan, mar Achilles arrivearret krekt op 'e tiid om har te rêden en slacht alle Griken dea dy't har tenei komme wolle.
As er har lykwols nei bûten ta draacht, komme se de mei pylk-en-bôge bewapene Paris tsjin, dy't wraak nimt foar de dea fan Hektor troch Achilles del te sjitten. De earste pylk rekket him krekt boppe de hakke, yn 'e haksine (Nederlânsk: achillespees), en de oaren treffe him yn it boarst. Achilles skuort alle pylken derút op dy yn syn haksine nei. Dêrnei nimt er ôfskie fan Briseïs, stjoert har nei Paris en sjocht ta hoe't se mei dyselde fuortflechtet om harren by de flechtlingen yn 'e geheime gong te jaan, foar't er oan syn wûnen beswykt. Yn 'e neisleep fan 'e Grykske oerwinning wurdt Achilles kremearre troch Odysseus, dy't yn in voice-over fertelt dat er yn syn libben wiere reuzen kennen hat: Hektor en Achilles, en dat er hopet dat syn namme foar altyd mei harres ferbûn bliuwe sil.
Produksje
Troy waard regissearre troch Wolfgang Petersen nei in senario fan David Benioff. Dat wie loskes basearre op 'e Ilias, it Aldgrykske epysk gedicht fan Homearus, dat datearret fan likernôch 850 f.Kr. Mei't dat wurk einiget mei de dea en útfeart fan Hektor, is it lêste part fan it skript eins basearre op 'e Posthomearika fan Kwintus Smyrnéus, dat nei alle gedachten yn 'e trêde iuw (n.Kr.) skreaun is. As produsinten wiene Petersen, Diana Rathbun en Colin Wilson by it projekt belutsen foar de filmstudio's Warner Bros., Helena Productions, Latina Pictures, Radiant Productions, Plan B Entertainment en de Nimar Studios. Dêrmei wie de film in Amerikaansk-Britsk-Malteeske ko-produksje. Foar de film wie in budget beskikber fan $175 miljoen. De kamerarezjy wie yn 'e hannen fan Roger Pratt, en de filmmuzyk waard fersoarge troch James Horner.
Opnamen
De opnamen foar Troy fûnen fan april oant juny 2003 plak. Der waard benammen filme op lokaasje op Malta by Fort Ricasoli, yn Mellieħa en op it eilân Comino. De stedsmuorren fan Troaje waarden neiboud en filme yn Cabo San Lucas, op it Kalifornysk Skiereilân yn Meksiko. De opnamen waarden dêre in skoft fersteurd troch Orkaan Marty. De binnendoarsênes waarden foar it meastepart opnommen yn 'e Shepperton Studios yn it Ingelske greefskip Surrey. De rol fan Briseïs soe oarspronklik spile wurde troch Bollywood-aktrise Aishwarya Rai, mar dy loek har werom om't se har net noflik fielde by de (nei Westerske mjitstêven frij nuete) bêdsêne mei Brad Pitt. De rol gie doe nei Rose Byrne.