cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Chewbacca
Star Wars Legends
Om 'e oarspronklike Star Wars-trilogy hinne groeide in hiele universum fan literatuer en fideospultsjes wêryn't de ferhalen fan 'e haadpersoanen fierder útwurke waarden nei de oerwinning yn 'e Slach om Endor oan 'e ein fan Star Wars: Episode VI – Return of the Jedi. Nei't filmstudio Lucasfilm fan Star Wars-betinker George Lucas yn 2012 oernommen wie troch The Walt Disney Company, waard it meastepart fan dy oanfoljende ferhalen út 'e Star Wars-kanon retcond om't Disney foar de Star Wars-ferfolchtrilogy in hiele oare kant út woe mei de ferhaalline. Yn april 2014 waarden alle skraste ferhalen omneamd ta Star Wars Legends, "leginden", dy't dus net wier bard wiene.
Brian Daley publisearre yn 1979 en 1980 in trilogy wêryn't er de smokkelaventoeren fan Chewbacca en Han Solo foarôfgeande oan Star Wars: Episode IV – A New Hope beskreau, mei as titel The Han Solo Adventures.
Yn The Han Solo Trilogy (1997-1998) waard it eftergrûnferhaal fan Han mear yn detail beskreaun troch Ann C. Cripin. Dêryn is te lêzen hoe't er him omheech klaut fan bidler fia bûsehifker nei piloat. Hy jout him by de Keizerlike Striidkrêften, mar wurdt dêr wer út smiten as er wegeret in befel op te folgjen om in finzen nommen Wookiee dy't Chewbacca hjit, te strûpen foar syn pels om't er in skipslading Wookiee-bern stellen hat dy't as slaven ferhannele wurde soene. Neitiid swart Chewbacca in 'libbensskuld' oan Han, en mei syn beiden begjinne se in nij bestean as smokkelders.
Yn 'e roman Vector Prime (1999), fan R.A. Salvatore, dy't ta de romansearje The New Jedi Order (1999-2003) heart, komt Chewbacca om wylst er it libben rêdt fan Anakin, de jongste soan fan Han en Leia.
Englumboarch
thumb|De boarch op de kaart fan [[Theodorus Beckeringh (1781)]] De Englumboarch wie in eardere boarch dy't in eintsje benoarden Oldehove stien hat. De namme fan de boarch klinkt noch troch yn it streekje Englum dat even benoarden de destiidske boarch leit. Englumboarch is benammen bekend as wenning fan de aventoersman Johan Willem Ripperda, dy't de boarch koarte tiid bewenne hat yn it begjin fan de achttjinde iuw.
De boarch is fermoedlik fuortkomd út ien fan de trije hearden wêrop it gritenijrjocht lei ûnder jurisdiksje fan de kluft Oldehove-Saaksum; Bennemaheard, Ulsemaheard en Wilsmaheard, wêrfan Ulsemaheard as fermoedlike foargonger fan de Englumboarch neamd wurdt.
Fan de boarch is noch mar in restant fan de grêft efter in pleats oer, grif it eardere skathûs. It is ûndúdlik wannear't de boarch sloopt is; de lêste bewenners dy't neamd wurde binne de jonker Jacob Willem fan Rossum en syn frou Jacomina Werndley dy't de boarch tusken 1760 en 1772 bewennen. Fan Rossum ferstoar yn 1772 en sette syn frou de boarch yn 1773 en 1774 te keap, mei yn it twadde jier de fermelding dat de boarch 'gesleten' (sloopt) wurde moast. In jier letter waard it materiaal fan de sloop te keap oanbean. Yn 1774 ferkocht Jacomina Werndley de rjochten fan de boarch oan har soan Jan Willem Hendrik fan Rossum, dy't dizze yn 1777 wer ferkocht en nei East-Ynje ferhuze.
Tsjerke fan Fransum
thumb|Tsjerke fan Fransum De tsjerke fan Fransum is in romaansk tsjerkje dat oarspronklik datearret út de 13e iuw, yn it doarp Fransum yn de gemeente Súdhorn yn de provinsje Grinslân. Yn de 16e iuw is it gebou oanpast. It skip is it âldste diel. It trijesidige koar en de westgevel binne de jongste dielen. De tsjerke hat gjin toer mar in dakruter. De oarspronklike tsjerkeklok út 1704, getten troch Mammes Fremy, waard yn 1942 troch de Dútske besetter rôve. Earst yn 1999 kaam dêr in klok út 1958 út de Savatortsjerke fan Beverwyk foar yn 't plak.
Fransum
thumb|''Fransum. Fransum is in âld tsjerkedoarpke yn de gemeente Westerkertier yn de provinsje Grinslân. It doarp bestiet út in romaansk tsjerkje út de 13e iuw en twa huzen. It leit op in wierde.
Fransum leit op it eardere skiereilân Middag yn it Westerkertier. Fanôf Den Ham rint in smelle wei nei de wierde, wêrfan it lêste stik ûnferhurde. Oannomd wurdt dat de wierde út de 5e oant 8e iuw komt.
It tsjerkje waard brûkt oant 1965. Tsjintwurdich is it eigendom fan de Stichting Alde Grinslanner Tsjerken. De dichter C.O. Jellema hat ien fan syn gedichten wijd oan it tsjerkje. Even ten suden fan de wierde hat in pleatslike boer in eigen tsjerkje, it Tsjerkje fan Harkema boud.
Burnaby (Britsk-Kolumbia)
Burnaby is stêd yn it súdwestlike kustgebiet fan 'e Kanadeeske provinsje Britsk-Kolumbia. It is in foarstêd fan Vancouver oan 'e súdigge fan Burrardynham. Burnaby stiet bekend om 'e kampussen fan ferskate foaroansteande universiteiten en hich-tech-yndustry, en as it mulpunt fan 'e filmyndustry fan Kanadeeske westkust oftewol "Hollywood North". Neffens in offisjele skatting út 2021 hie de stêd doe goed 260.000 ynwenners, wêrmei't it kwa befolkingsgrutte it trêde plak fan Britsk-Kolumbia is.
Geografy
Burnaby is in foarstêd fan it gruttere Vancouver en leit likernôch yn 'e midden fan it regionaal distrikt Metro Vancouver. Dêrom is it bestjoer fan dat gebiet ek yn Burnaby fêstige. De stêd beslacht in oerflak fan 98,6 km², wêrfan't 90,6 km² út lân bestiet en 8 km² út oerflaktewetter. De hichte rint útinoar fan seenivo oant 370 m boppe seenivo. Burnaby hat fjouwer sintra dy't tige tichtbefolke binne, de saneamde "town centres": Lougheed, Edmonds, Metrotown en Brentwood. Fan alle grûngebiet fan Burnaby bestiet 25% út parken en oar ûnbeboud lân, wat ien fan 'e heechste persintaazjes is fan alle stêden yn Noard-Amearika.
Skiednis
Burnaby leit yn it foarâlderlik wengebiet en it ûnôfstiene heitelân fan 'e Halkomelem- en Skwammisj-sprekkende Kust-Salisjanen, in konglomeraasje fan nau oaninoar besibbe Yndiaanske etnyske groepen. Neffens de mûnlinge oerlevering fan dy groepen sa't dy trochdien wie oan opperhaad Charlie Qiyəplenəxw, waard oan 'e noardigge fan wat no Burnaby is, by de twadde ingte fan 'e Burrardynham, ienris in grutte fjildslach útfochten troch de oanfallende Lekwiltok en de ferdigenjende Muskwiim. Foarôfgeande oan 'e kolonisaasje fan it gebiet troch de Jeropeänen yn 'e twadde helte fan 'e njoggentjinde iuw telden de Kust-Salisjanen fan súdwestlik Britsk-Kolumbia en it oanbuorjende part fan 'e Amerikaanske steat Washington mear as 100.000 sielen.
De kolonisaasje sette yn 1858 útein mei de Goudkoarts fan 'e Fraser Canyon, dy't mear as 30.000 blanke goudsikers nei it gebiet brocht. Mei't dêrûnder withoefolle Amerikanen wiene, begûnen de Britten in Amerikaanske anneksaasje fan 'e krite te eangjen. Om dat foar te wêzen, waard yn 1858 de Koloanje Britsk-Kolumbia oprjochte, dy't syn haadstêd yn New Westminster hie, fuort súdeastlik fan wêr't Burnaby no leit. Yn Burnaby koene kolonisten oan lân komme troch in proses dat "pre-empsje" hiet. Dêrby kappe men in stik bosk, boude der in blokhutte en sette jin dêr nei wenjen, wêrnei't men it lân as eigen besit fêstlizze koe. Yndianen wiene fan "pre-empsje" útsletten. Ynstee waarden dyselden troch Britske troepen fan harren lân op it Burrardskiereilân ferdreaun, wêrnei't de útstrutsen wâlden yn it súdlike diel fan it skiereilân troch de nije bewenners foar grou jild kappe waarden.
Yn 1859 waard de mar yn it sintrum fan wat no Burnaby is, yn kaart brocht troch de Britske kolonel Richard Moody. Dyselde neamde it de Burnabymar, nei de ûntdekkingsreizger Robert Burnaby. Oan 'e mar ûntliende letter de stêd syn namme. Burnaby waard as plak stifte yn 1891 en waard yn 1892 in gemeente. Mei't it op fruchtber lân lei tusken de úttynjende stedssintra fan New Westminster en Vancouver yn, setten har der almar mear minsken nei wenjen. Mei Richmond en de stêd North Vancouver waard Burnaby ien 'e earsterangs foarstêden fan Vancouver, dy't it eigentlike Vancouver omsleaten. Mids tweintichste iuw naam de befolkingsgroei fan Burnaby hân oer hân ta. Fan 1962 ôf krige it stadichoan almar mear it oansjen fan in stêd. Yn 1992, mear as hûndert jier nei syn stifting, krige Burnaby stedsrjochten.
Ekonomy
De ekonomy fan Burnaby linet swier op 'e high-tech-sektor. Wichtige bedriuwen dy't har haadkertier yn 'e stêd hawwe, binne Ballard Power Systems (brânstofsellen), D-Wave Systems (kwantumkompjûters), Clio (software) en Creo (byldwerjouwing). Ek oare grutte bedriuwen hawwe wichtige fêstigings yn Burnaby, lykas supermerkkeatling Best Buy, feilinghûs Ritchie Bros. Auctioneers, mobile tillefoanprodusint Nokia, online-feilinghûs eBay en autoprodusint Mercedes-Benz. Yn it noarden fan 'e stêd is by de igge fan 'e Burrardynham lâns swiere yndustry te finen, mei fêstigings fan oaljemaatskippijen as Chevron en Petro-Canada.
In oare pylder fan 'e pleatslike ekonomy wurdt foarme troch de Kanadeeske filmyndustry fan 'e westkust, dy't ek wol oantsjut wurdt as "Hollywood North". Dêrby giet it om filmstudio's as The Bridge Studios en Electronic Arts, en studiokompleksen as Mammoth Studios. Mear as 60% fan alle studioromte yn Britsk-Kolumbia is fêstige yn Burnaby.
Yn Burnaby lizze ek de haadkampussen fan twa wichtige ynstellings foar heger ûnderwiis. De Simon Fraser Universiteit hat mear as 30.000 studinten en 950 stêfleden. It Ynstitút foar Technology fan Britsk-Kolumbia (BCIT) hat mear as 56.000 studinten. De Metropolis at Metrotown yn Burnaby is it grutste winkelsintrum yn Britsk-Kolumia, it op fjouwer nei grutste yn hiel Kanada en it op twa nei meast besochte fan Kanada. It wichtichste museum fan 'e stêd is it Burnaby Village Museum, in iepenloftmuseum dat in Kanadeesk doarp út 'e 1920-er jierren preservearret.
Susterstêden
Burnaby hat 4 susterstêden, hjirûnder werjûn op folchoarder fan it oangean fan 'e stêdebân.
Demografy
Yn 1921 hie Burnaby noch mar 13.000 ynwenners, mar geandewei de tweintichste iuw woeks dat tal gau oan, fia 26.000 yn 1931, 30.000 yn 1941, 58.000 yn 1951, 100.000 yn 1961, 126.000 yn 1971, 136.000 yn 1981, 159.000 yn 1991, 194.000 yn 2001 nei 223.000 yn 2011. Neffens in offisjele skatting troch Statistics Canada, it buro foar statistyk fan 'e Kanadeeske oerheid, hie Burnaby yn 2021 in befolking fan 260.918 minsken. De befolkingstichtens bedroech 2.880,8 minsken de km². Dêrmei is Burnaby no kwa befolkingsgrutte de trêde stêd fan Britsk-Kolumbia, nei Vancouver en Surrey.
Wat de etnyske opbou fan 'e befolking yn Burnaby oangiet, dy wie yn 2021 sa: 38,6 Eastaziaten; 30,5% blanken; 9,4% Súdaziaten; 8,4 Súdeastaziaten; 3,7% Middeneastliken; 2,5% Latino's; 2,0% Afro-Kanadezen en Afrikanen; 1,7% Yndianen, 3,2 oaren of fan mingd etnysk komôf.
Op taalkundich mêd waard fêststeld dat yn Burnaby yn 2016 it Ingelsk de memmetaal fan 41,3% fan 'e befolking wie. Op it twadde plak kaam it Mandarynsk mei 14,5%, folge troch in oare Sinityske taal, it Kantoneesk, mei 12,3%. De top 10 waard folmakke troch Tagalok (3,4%), Koreaansk (3,2%), Pûndzjabysk (2,3%), Spaansk (1,9%), Perzysk (1,8%), Italjaansk (1,8%) en Russysk (1,2%). De measte lju dy't Pûndzjabysk sprekke, hearre ta de mânske Sikh-mienskip yn Burnaby.
Neffens de folkstelling út 2021 bestie doe op religieus mêd fan 'e befolking fan Burnaby 48,4% út ateïsten en agnosten; 35,2% yn kristenen, 5,6% út moslims, 3,7% út boedisten, 3,1% út hindoes, 2,8% út sikhs, 0,3% út joaden en 0,2% út Westerske heidens, wylst 0,1% in lânseigen religy oanhong en 0,3% in oare godstsjinst.
Klimaat
Burnaby hat in seeklimaat, mei mylde simmers en mylde winters. Yn july, de waarmste moanne, is de trochsneed temperatuer oerdeis 21,2 °C, en yn desimber, de kâldste moanne, is dat 5,1 °C. De stêd kriget jiers trochinoar 1.921 mm delslach, mei dêrûnder oer it hiele winterhealjier ferdield 89,3 sm snie. Dêrby moat lykwols oantekene wurde dat it waarstasjon dêr't dizze wearden metten binne, op it heechste punt fan 'e stêd leit, sadat it meastepart fan Burnaby it jier yn 't rûn justjes hegere temperatueren en winterdeis minder snie hat.
Fransumer Voorwerk
De buorskip bestiet út in wierde mei dêrop de pleatsen Bellevue en de Jong, dy't op it plak steane dêr't it kleaster fan Aduard yn de midsiuwen in foarwurk hân hat. Wat mear nei it suden leit Aduarderfoarwurk, ek stifte as in úthôf fan it kleaster.
De wierde leit op in âlde kwelderrêch en hat in omtrek fan ûngefear 225 meter en in hichte fan ûngefear 2,78 meter boppe NAP. De wierde is ôfgroeven oan de noardeast- en súdeastside. Yn de wierde binne spoaren fan bewenning út de Romeinske tiid fûn. Spoaren út de midsiuwen ûntbrekke, wat derop wiist dat de wierde mooglik in skoft ferlitten west hat.
Snowboarden op de Paralympyske Winterspullen 2018
It snowboarden op de Paralympyske Winterspullen 2018 is yn it Jeongseon Alpine Centre yn Gangneung, op 12 en 16 maart 2018.
Medaljespegel
De top-9 fan lannen dy't by it snowboarden medaljes wûn hawwe by de Paralympyske Winterspullen fan 2018.
Misjonarishâlding
De misjonarishâlding is in sekshâlding wêrby't de ûntfangende sekspartner op 'e rêch leit mei de skonken spraat, wylst de penetrearjende sekspartner der boppe-op leit. Dizze hâlding is it bekendst fan faginale seks, mar kin ek brûkt wurde foar anale seks of tribadisme. De misjonarishâlding is wrâldwiid de gebrûklikste hâlding foar it hawwen fan seksuele omgong. De namme, dy't yn 'e 1960-er jierren ynboargere rekke, berêst nei alle gedachten op in fersin fan 'e Amerikaanske seksuolooch Alfred Kinsey.
Namme
It sizzen is dat de term 'misjonarishâlding' te krijen hat mei kristlike misjonarissen, dy't har bekearlingen opdroegen om inkeld op dizze wize seksuele omgong te hawwen, mei't se de hûntsjeshâlding as "dierlik" beskôgen. De misjonarishâlding soe boppedat de 'natuerlike wrâldoarder' werjaan, mei de man yn in liedende posysje boppe-op en de frou yn in tsjinjende posysje ûnderoan. It is lykwols folle wierskynliker dat de term 'misjonarishâlding' ûntliend is oan it non-fiksjeboek Sexual Behavior in the Human Male (1948) fan 'e Amerikaanske seksuolooch Alfred Kinsey. Dyselde soe de oantsjutting yn syn wurk opnommen hawwe troch misbegryp en misynterpretaasje fan histoaryske dokuminten oangeande de bekearing ta it kristendom fan 'e bewenners fan 'e Tobriandeilannen yn Papoea Nij-Guineä.
Kinsey skreau op basis fan it wurk The Sexual Lif of Savages in North-Western Melanesia fan Bronisław Malinowski dat de Tobriandeilanners "frijwol universerseel" in oare sekshâlding brûkten (de hûntsjeshâlding) en dat se de gek hiene mei de hâlding dy't de misjonarissen propagearren, dy't se dêrom oantsjutten as de 'misjonarishâlding'. Taalkundigen en seksuologen hawwe lykwols út 'e tiid foar de publikaasje fan Kinsey syn wurk nearne dy oantsjutting weromfine kinnen.
Yn 2001 die Robert J. Priest yngeand ûndersyk nei de oarsprong fan 'e term. Syn konklúzje wie dat Kinsey it wurk fan Malinowski net goed lêzen hie en boppedat betize hie mei syn eigen kennis en oannames. Malinowski skreau yndie dat de Tobriandeilanners de gek hiene mei de misjonarishâlding, dy't by harren yntrodusearre wie troch Westerlingen. Op in oar plak neamde er dat er ris in ferloofd pearke inoars hân fêsthâlden seach, wat de Tobriandeilanners misinari si bubunela neamden, "dwaan sa't de misjonarissen dogge". Kinsey kombinearre dy feiten mei syn eigen wittenskip dat de Roomsk-Katolike Tsjerke yn 'e Midsiuwen de misjonarishâlding útdroegen hie, en naam oan dat it de misjonarissen de misjonarishâlding op 'e Tobriandeilannen yntrodusearre hiene.
Neiere beskriuwing
De misjonarishâlding is wrâldwiid foar minsken de meast foarkommende lichemshâlding om seksuele omgong te hawwen. Hoewol't de hâlding ek brûkt wurde kin foar omgong tusken twa homoseksuele manlju of twa lesbiënnes, sil hjirnei foar de ienfâld de penetrearjende sekspartner de man neamd wurde en de ûntfangende sekspartner de frou.
By de misjonarishâlding leit de frou op har rêch mei de skonken wiid, wylst de man boppe-op har leit en mei syn penis by har fagina binnenkringt. Hy stipet dêrby op syn knibbels en syn hannen, dy't er njonken har holle pleatst, of oars rêst syn folle gewicht op har. Dizze hâlding is dêrom net gaadlik as de frou swier is. Fierders is de man beheind yn syn fermogen om 'e erogene sônes fan 'e frou te stimulearjen, lykas har boarsten, spiennen en klitoris. Dat feroaret by de flinterhâlding, in fariant wêrby't de man rjochtop stiet, wylst de frou noch altyd op har rêch leit. De man hoecht himsels dan net te ûnderstypjen en hat de hannen frij. Wol is der dan ferlet fan in bêd of tafel mei likernôch mulshichte. Dêrfoar kinne mooglik ek kjessens brûkt wurde om 'e posysje fan 'e frou op te heegjen.
De frou kin har skonken op ferskillende manearen hâlde. Se kin se wiid útinoar sette mei de fuotsoallen op 'e ûndergrûn (de flier of it bêd). Se kin se ek heger hâlde, los fan 'e ûndergrûn. Dêrby kin se bygelyks de man oanfiterje troch him mei har hakken tsjin 'e stuten oan te triuwen of te skoppen. Ek kin se de ankels efter syn mul kruse. As se linich is, kin de frou de skonken ek noch heger hâlde; guon froulju kinne de ankels yn 'e eigen nekke lizze. Al dy ûnderskate hâldings jouwe wer ferskillende drukpunten en wriuwingsgebieten by de penetraasje fan 'e fagina. En wat heger de frou har skonken hâldt, wat djipper de man by har binnenkringe kin.
Erdenet
thumb|left|100px|Wapen fan Erdenet Erdenet (Mongoalsk: Эрдэнэт / ᠡᠷᠳᠡᠨᠡᠲ, letterlik 'mei skatten') is in yndustrystêd yn Mongoalje. It is de twadde stêd fan it lân nei de haadstêd Ulaanbaatar. Erdenet leit likernôch 410 kilometer noardwestlik fan Ulaanbaatar yn de Ajmag Orhon, dêr't it ek de haadstêd fan is.
Misjonarishâlding
Neiere beskriuwing
Behalven foar faginale seks kin de misjonarishâlding ek brûkt wurde foar anale seks tusken in man en in frou of tusken twa homoseksuele manlju. Ek tribadisme tusken twa lesbyske froulju kin yn dizze hâlding dien wurde; dêrby wriuwe de froulju harren fulva's tsjininoar oan.
Erdenet
Erdenet leit oan de foet fan it Burengiin-berchtme. De stêd waard pas yn 1975 stifte, om de wurknimmers fan de nije kopermyn ûnder te bringen. Op kaarten út de tiid fan it kommunisme yn de Sovjet-Uny waard it plak om reden fan har strategysk belang mei opsetsin op in ferkeard plak oanjûn.
Ferkear en ferfier
Erdenet is it einpunt fan in sydtûke fan de Trans-Mongoalyske spoarline, dy't yn Darchan op it haadtrasee oanslút. Twaris deis rydt der in bus nei de haadstêd en werom. De lofthaven fan Erdenet (ZMED/ERT) wurdt net mear brûkt.
Ekonomy
thumb|260px|Twa gers op 'e Mongoalske steppe Erdenet hat de op fjouwer nei grutste kopermyn yn de wrâld. De myn is in Mongoalsk-Russyske joint venture. De myn soarget foar it grutste part fan de Mongoalske ynkomsten út eksport en belestingen. Lange tiid waard allinnich kopererts útfierd, mar hjoededei is de mynbou-ûndernimming by steat om sels suver koper te produsearjen. Teffens wurdt der molybdeen wûn.
Fierders sit der yn Erdenet in ynternasjonaal ferneamde tapytfabriek, in fabryk foar libbensmiddels en ferskate houtferwurkjende bedriuwen, dy't hout út de taiga ferwurkje ta timmerhout foar meubels en joerten (Mongoalsk: in ger).
Susterstêden
Erdenet is ferbûn mei:
Fatikaanstêd
Fatikaanstêd (Italjaansk: Città del Vaticano) is it lytste ûnôfhinklike lân yn de wrâld en foarmet it territoarium fan de Hillige Sit. Der wenje likernôch 1.000 minsken op in gebiet fan 0,44 km², mar der komme deis tûzenen toeristen. Fatikaanstêd sels wurdt hielendal omsletten troch de stêd Rome; ta it grûngebiet fan de steat hearre fierder inkele plakken yn Rome en it simmerferbliuw fan de paus yn Castel Gandolfo.
Skiednis
Nei it Romeinske Ryk kamen yn en om de stêd Rome de Pauslike Steaten op. Yn 1797 besetten de Frânsen it noardlike part fan de Pauslike Steaten, in jier dêrnei wiene de Pauslike Steaten hielendal beset. Yn 1800 krigen se harren ûnôfhinklikens werom, mar waarden yn 1808 op 'e nij troch de Frânsen beset. Yn 1815 waard by it Kongres fan Wenen besletten dat de Pauslike Steaten harren gebiet fan 1797 weromkrije soene. Lykas yn oare lannen kaam it yn de Pauslike Steaten yn 1849 ek ta in revolúsje, wêrby't de Roomske Republyk útroppen waard. Mei help fan Frankryk en Spanje krige de Pauslike Steaten noch yn datselde jier harren macht werom. Yn 1866 waard twa tredde part fan de Pauslike Steaten ferovere troch it yn 1861 oprjochte keninkryk Itaalje, mar mei help fan Frankryk koe de paus Latium hâlde. Doe't de Frânsen har yn 1870 weromlutsen fanwege kriich mei Prusen, waard ek Latium troch it keninkryk Itaalje beset. De Pauslike Steaten mochten net langer mear bestean, mar de Hillige Sit mocht bliuwe en syn diplomatike saken ûnderhâlde. Sechtich jier lang wie de paus finzen yn it Fatikaan. Yn 1929 waard der in ferdrach tekene troch de paus en Mussolini. Neffens it ferdrach mocht de paus it lytse stik lân as ûnôfhinklike steat hâlde.
Befolking
Yn 2019 wennen der sa'n 1.000 minsken binnen de muorren fan Fatikaanstêd. De boargers fan Fatikaanstêd besteane benammen út geastliken, wêrûnder de preesters, susters en de ferneamde Switserske Garde. Hast alle ynwenners wurkje foar de Hillige Stoel. Der wurkje likernôch 3.000 leken, mar dy wenje net yn Fatikaanstêd. Alle meiwurkers fan it Fatikaan binne Katolyk.
Der bestiet in nasjonaliteit fan Fatikaanstêd, wêrtroch hege geastliken reizgje kinne mei in paspoart fan it Fatikaan en diplomatike status krije kinne yn lannen dêr't harren betrouwensbrieven akseptearre binne. Ein 2019 hienen 618 minsken de nasjonaliteit fan Fatikaanstêd. Hast al dy minsken hawwe in dûbele nasjonaliteit en hawwe harren oarspronklike nasjonaliteit behâlden. Hja krije de nasjonaliteit allinne troch naturalisaasje, net troch berte. De measte Italjanen dy't foar it Fatikaan oan it wurk binne hawwe net de nasjonaliteit fan Fatikaanstêd. thumb|Jildautomaat mei ynstruksjes yn it [[Latyn.]]
Taal
It Fatikaan hat gjin offisjele taal. Oars as de Roomsk-Katolike Tsjerke, dy't meastentiids Latyn brûkt foar offisjele dokuminten fan de gesachhawwende macht, wurdt it Italjaansk meast brûkt as de wetjouwende taal en kommunikaasjetaal mei minsken en ynstânsjes bûten it Fatikaan. It Italjaansk is ek de deistige omgongstaal fan de measte minsken dy't arbeidzje foar de steat. Yn de Switserske Garde is Dútsk de kommandotaal, mar de yndividuele leden fan de Garde lizze de eed ôf yn harren eigen taal, it Dútsk, Frânsk, Reto-Romaansk of Italjaansk.
De offisjele hiemside fan Fatikaanstêd is yn it Italjaansk, Ingelsk, Frânsk, Dútsk en Spaansk te lêzen (dy side moat net betiisd wurde mei de hiemside fan de Roomsk-Katolike Tsjerke, dy brûkt njonken dy talen ek it Portegeesk, Latyn en Sineesk). De offisjele nijsside fan it Fatikaan is yn in hiel soad ferskillende talen fan oer de hiele wrâld.
Bouwurken
thumb|250px|De Sint Piter by it lemieren fan de dei. Nijsgjirrige bouwurken binne de Sint Pitertsjerke, de Sikstynske Kapel en it Fatikaansk Museum. Lofts foar it Sint Piterplein rint in trep nei de Friezentsjerke.
Feiligens
In lân hat yn plysjetsjinst besteande út Switsers, de Switserske Garde, dy't in oerbliuwsel is fan it oarspronklike leger fan de Paus. Nei't sein wurdt, is it tradisjonele unifoarm fan de garde ûntwurpen troch Michelangelo.
Ferkear
It Fatikaan hat sûnt 1933 in eigen treinstasjon en 200 meter spoar. Foar persoansferfier waard it stasjon lykwols twaris brûkt, yn 1979 (nei it earstkommende stasjon yn Rome) en yn 2002 (nei Assisi) troch Jehannes Paulus II. Sûnt 2003 sit der in lytse winkel yn it stasjon. Fierders wurdt de trein allinnich mar foar guod brûkt. Oer it spoar stiet op de grins tusken it Fatikaan en Rome in grutte poarte. Yn it Fatikaan is in helikopterlâningsplak (Portus Helicopterorum op syn Latysnk). Der binne likernôch 50 strjitten yn it Fatikaan, wêrfan de Via del Pellegrino en de Via di Belvedere de grutste diken binne. Stopljochten ha se dêr net.
Marcel Dupré
thumb|Marcel Dupré Marcel Dupré (Rouen, 3 maaie 1886 — Meudon, 30 maaie 1971) wie in Frânsk komponist, muzykpedagooch en oargelist dy't in soad muzyk foar oargel skreaun hat.
Hy studearre oargel mei Alexandre Guilmant, Louis Vierne, Charles–Marie Widor en Diémer oan it konservatoarium yn Parys, dêr't er yn 1914 de Grand Prix de Rome ûntfong. Yn 1906 waard Dupré assistint fan Widor yn de tsjerke Saint-Sulpice te Parys en folge him yn 1934 as organist op. Hy wie doe al oargellearaar oan it Paryske konservatoarium; yn 1953 waard er dêr direkteur.
As komponist fan oargelmyzyk sette Dupré oan de iene kant de 19e-iuwske tradysje fan in Guilmant en Widor fuort, mei in sterk orkestrale technyk as skaaimerk, mar oefene oan de oare kant ek ynfloed út op de komponist Olivier Messiaen, dy't syn learling wie. In protte fan syn komposysjes binne fuortkaam út ymprovisaasjes, dêr't er in master yn wie.
Dupré stoar op Pinkstermiddei, nei it spyljen fan it moarnsoffysje.
Wurk
Dupré syn wurk kin hjir besjoen wurde.
Dave Kehr
Jonkheid en oplieding
Kehr waard yn 1953 berne yn Oklahoma City. Hy genoat syn oplieding oan 'e Universiteit fan Chicago, dêr't er Ingelske taal- en letterkunde studearre. Yn dyselde snuorje learde er himsels Frânsk, sadat er de artikels oer films lêze koe yn beskate Frânsktalige tydskriften. Letter seid er dat er filmkeunst studearre hawwe soe as der yn syn tiid sa'n stúdzjerjochting bestien hie. Hy begûn artikels oer films te publisearjen yn The Maroon, de universiteitskrante, en wie foarsitter fan 'e studintefilmklub Doc Films.
Karriêre
Nei't er syn stúdzje ôfrûne hie, wurke Kehr fan 1974 ôf as sjoernalist foar de Chicago Reader, in alternative krante yn Chicago, dêr't er benammen as filmkritikus aktyf wie. Hy fêstige dêr in reputaasje foar selsstannich tinken en in begryp foar fisuele styl. Oant 1978 wied er ek as redakteur belutsen by de fraach- en antwurdkollumn fan The Chicago Reader, dy't as titel The Straight Dope hie.
Nei alve jier by de Chicago Reader stapte Kehr yn 1985 oer nei de mainstreamkrante de Chicago Tribune, dêr't er sân jier filmkritikus wie. Yn 1992 ferhuze er nei New York, dêr't er oant 1998 filmkritikus by de New York Daily News wie. Yn dy snuorje siet er yn 1995 yn 'e sjuery fan 'e 45e edysje fan it Ynternasjonaal Filmfestival fan Berlyn. Teffens wied er foarsitter fan it Amerikaanske Nasjonaal Genoatskip fan Filmkritisy (NSFC) en in lid fan 'e kommisje dy't oer it Nasjonaal Film Register fan 'e Library of Congress gie.
Fan 1999 ôf hie Kehr in wyklikse kollumn yn The New York Times, wêryn't er dvd-releases fan films behannele en út en troch ek resinsjes bydroech oer nije films of artikels oer yndividuele filmmakkers. Yn dyselde perioade ûnderhold er ek in eigen bloch mei resinsjes oer films. Hy ferliet The New York Times yn it neijier fan 2013 om adjunkt-konservator te wurden fan 'e ôfdieling film fan it prestizjeuze Museum of Modern Art (MoMA) yn New York. Fjouwer jier letter, yn 2017, krige er promoasje ta konservator. Datselde jiers waard Kehr troch it regear fan Frankryk ûnderskaat as ridder yn 'e Oarder fan 'e Keunsten en Letteren.
Finne
In finne is in stik lân dat komselden meand wurdt.
Tsjerkje fan Harkema
thumb|Foaroansjoch tsjerke It tsjerkje fan Harkema is de beneaming fan in tsjerkje tusken Aduard en Fraansum. It is in toeristyske bestimming.
It tsjerkje is eigenhandich boud troch boer Albert Harkema (sylger). Syn pleats stiet op in plak dêr't yn it ferline in pleats stien hat fan it kleaster fan Aduard. Nei eigen sizzen hat dat Harkema mei ynspirearre om yn syn frije tiid earst de grêft om syn pleats út te djipjen en te fergrutsjen (in karwei dat him nei eigen sizzen mear as 30 jier koste), dan in miniatuer te meitsjen fan in kop-hals-romppleats en op it lêst ta syn libbenswurk te meitsjen; in tsjerkje, kompleet mei oargel (út IJhorst), preekstoel, tsjerkebanken, marijebylden en oar tabehearren. Yn it earstoan woe er allinnich in toer bouwe (foar de dowen). Dêrnei like in kapeltsje him ek wol wat, mar úteinlik besleat er ta de bou fan de tsjerke. De bou fan dy tsjerke duorre 13 jier, oant likernôch 2000. De nedige 12.000 stienen liet Harkema oerkomme út Belgje. Letter boude er der ek noch in teehûs by yn de styl fan de kleastertsjerke fan Aduard, alles lykwols sûnder fergunnings en ek nei in opleine boustop. It tsjerkje waard lykwols in grutte toeristyske attraksje mei op 'en doer inkele tsientûzenen deirekreänten yn it jier (net op it lêste plak troch Harkema syn eigen oanwêzichheid; hy wie in smoute prater). Sadwaande besleat de gemeente Súdhorn Harkema yn in nij bestimmingsplan mear mooglikheden te jaan (troch it te bestimpeljen as rekreatieve funksje) en om de tagongswei (in betonnen lânwei) te ferbreedzjen; de buorlju hienen nammentlik lêst fan de protte besikers.
Om it tsjerkje en it teehûs binne in tal grêften mei ferskate soarten brêgen, lykas in ophelbrêge, stienen bôgebrêge en in draaibrêge. Yn it wetter steane ûnder oare twa neiboude miniatuerfjoertuorren.
List fan planetoïden 50901-51000
Dit is in list fan planetoïden 50901-51000.
Harry Muskee
Harry "Cuby" Muskee (Assen, 10 juny 1941 - Rolde, 26 septimber 2011) wie in Nederlânsk sjonger en meiopjochter fan de bluesband Cuby + Blizzards.
Biografie
Muskee waard berne yn de Twadde Wrâldoarloch yn it Wilhelmina Sikehûs yn Assen. Yn 't earstoan wenne er mei syn mem by syn beppe, meidat syn heit finzennaam wie en nei Dútslân brocht wie.
Doe't er fjouwer wie seach er syn heit foar it earst. De húshâlding ferfear nei Rotterdam mar gie twa jier letter werom nei Assen. Mem krige multiple sklearoaze en koe net goed mear foar him soargje. Meidat syn heit as brânwarkommandant de hiele dei fan hûs wie, naam beppe de soarch foar Muskee foar it grutste part oer.
Muskee waard op syn tsiende lid fan de fuotbalfereniging Achilles 1894 en op syn fyftjinde gie er foar it earst nei gitaarles. Op de mulo hearde er foar it earst jazz en dixieland. Mei de bruorren Jaap en Henk Hilbrandie rjochte er de band The Mixtures op. Ut dy band ûntstie The Old Fashioned Jazz Group. De band spile fral op skoalfeesten yn Assen.
Under oaren troch de radiostjoeder American Forces Network, foar Amerikaanske militêren dy't yn Dútslân legere wiene, kaam Muskee yn 'e kunde mei bluesmuzyk. Doe't er by in platesaak de elpee Concert at Newport fan John Lee Hooker fûn, besleat er dat hy dy muzyk ek meitsje woe.
Doe't Muskee 20 jier wie (1961), stoar syn mem en in jier letter ek syn beppe.
Nei The Blizzards-periode spile er yn de formaasjes Red White 'n Blue, de Harry Muskee Band, de Muskee Gang en Muskee. Uteinlik die bliken dat de oarspronlike namme Cuby + Blizzards it meast oansloech en ûnder dy namme, mei de Grinzer gitarist Erwin Java, toerde Muskee in protte jierren toch binnen- en bûtenlân. Njonken dat presintearre er muzykprogramma's foar RTV Drinte en makke er foar dy stjoerder in stúdzjereis troch de súdlike steaten fan Amearika, op 'e siik nei de woartels fan de blues.
Op inisjatyf fan de Fryske deputearre en Muskeefan Gerard van Klaveren waard yn 1997 yn Grolloo in boarstbyld foar Harry Muskee oprjochte, makke troch Gerda van den Bosch.
Muskee stoar yn de âldens fan 70 jier oan kanker. Hy waard beïerdige efter de tsjerke yn Rolde.
Scheme
Scheme is in programmeartaal yn de Lisp-famylje. Scheme is yn de jierren '70 fan de 20e iuw betocht troch Guy L. Steele en Gerald Jay Sussman, dy't beide wurken oan de Massachusetts Institute of Technology. De taal wurdt beskreaun troch noarm 1178-1990 fan IEEE. Noarmen dy't yn de praktyk mear gefolch hawwe, binne opsteld yn dokuminten mei de namme Revised Report on the Algorithmic Language Scheme (Ingelsk foar: Korrizjearre rapport oer de algoritmyske taal Scheme), faak wol RnRS neamd. De nijste fan dizze dokuminten is R7RS, dy't opsteld wurden is yn 2013.
Syntaksis
De syntaksis fan Scheme is yn de regel frij ienfâldich. Ekspresjes wurden omsletten mei heakjes. It earste elemint nei in heakje is in proseduere of in kaaiwurd. Bygelyks: It teken / ferwiist hjir nei in proseduere foar it dielen fan getallen. De getallen 9 en 3 wurde joen as arguminten foar dizze proseduere.
Majorka
Majorka (Spaansk: Mallorca, útspr.: [ma'ʎorka]; Katalaansk: Mallorca, útspr.: [mə'ʎɔrkə]) is in Spaansk eilân yn it Westlike Bekken fan 'e Middellânske See en it grutste eilân fan 'e arsjipel fan 'e Baleären. De haadstêd en grutste stêd fan it eilân, Palma de Mallorca, is ek de haadstêd fan 'e autonome mienskip fan 'e Baleären. Bestjoerlik foarmet Majorka in regio of eilânrie binnen de Baleären, mei in eigen flagge en folksliet (La Balanguera). It eilân is om utens benammen bekend as fakânsjebestimming foar toeristen út noardlik Jeropa.
Etymology
De beneaming "Majorka" komt fan it Latynske Insula Maior ("Grutter Eilân"), wat yn 'e Romeinske Tiid de namme fan it eilân wie. Letter waard dat ferbastere ta Maiorica, "it Gruttere", yn tsjinstelling ta it buoreilân Minorka, "it Lytsere".
Geografy
Majorka is ien fan 'e fjouwer haadeilannen fan 'e Baleären, mei in oerflak fan goed 3.640 km². It leit yn it Westlike Mediterrane Bekken, mei oan 'e noardwestkant de Baleaarske See en oan 'e súdeastkant de iepen Middellânske See. Oare kant in frij brede seestrjitte oan 'e noardeastlike side fan it eilân leit it buoreilân Minorka, wylst súdwestlik fan Majorka de eilannen Ibytsa en Formenteara lizze.
Majorka sels telt twa bercheftige kriten, ien yn it noardwesten en ien yn it súdwesten fan it eilân. De noardwestlike bergen, de Serra de Tramuntana, beslane fierwei it grutste oerflak, en hawwe as heechste punt de berch de Puig Major, dy't mei in hichte fan 1.445 m ek it heechste punt fan Majorka is. Mei't de Puig Major yn in militêre sône leit, is lykwols de oanbuorjende Puig de Massanella (1.364 m) de heechste beklimbere berch fan it eilân. Sûnt 2011 stiet de Serra de Tramuntana op 'e Wrâlderfgoedlist fan 'e UNESCO.
De midden fan Majorka is in ridlik flak, fruchtber plato, dat de namme draacht fan Es Pla ("De Flakte"). De kusten binne op guon plakken rotseftich, mei grotten sawol boppe as ûnder seenivo, wylst har op oare plakken de wielderige sânstrannen útstrekke dêr't Majorka om bekend stiet. Twa fan 'e grotten, de Coves dels Hams en de Coves del Drach, omfiemje ûndergrûnske marren. Foar de súdkust lizze de lytse Cabrera-eilannen, en foar de westkust it eilantsje Dragonera.
Skiednis
Der is net folle bekend oer de ierste bewenners fan Majorka, mar út it Paleolitikum binne tomben en spoaren fan bewenning oantroffen dy't teminsten weromgeane oant de perioade fan 6.000 oant 4.000 f.Kr. De earste kolonisators fan it eilân yn 'e Klassike Aldheid wiene de Fenysjers. Letter kaam Majorka ûnder it bewâld fan Kartago te stean, en nei de Twadde Punyske Oarloch kaam it yn 123 f.Kr. mei alle oerseeske Kartaachske besittings by it Romeinske Ryk te hearren. Yn 'e Romeinske Tiid kaam Majorka ta grutte bloei, en it wie yn dy snuorje dat Palmaria (it tsjintwurdige Palma de Mallorca) en ferskate oare stêden stifte waarden. Yn 427 waard it eilân ferovere troch de Germaanske Fandalen, dy't it brûkten as útfalsbasis yn it westlike Middellânske-Seegebiet oant de Romeinen it yn 465 weromwûnen.
Yn 534 foel Majorka yn 'e hannen fan it Byzantynske Ryk, en neitiid waard it lange tiid regearre as ûnderdiel fan 'e Byzantynske provinsje Sardynje. It wie yn dy tiid dat it kristendom foar it earst de dominante godstsjinst op it eilân waard. Fan 707 ôf hie Majorka geregeldwei te lijen ûnder oanfallen fan islamityske Arabyske en Berberske riken út 'e Magreb. Yn 902 waarden de Baleären ferovere troch it Arabyske emiraat fan Kordoba, op it fêstelân fan it Ibearysk Skiereilân. Dat late ta in nij tiidrek fan grutte ekonomyske bloei, dy't benammen basearre wie op 'e hannel en de yrrigaasjelânbou. Nei't Kordoba as steat yn 1015 útinoarfallen wie, kaam Majorka earst by Dénia te hearren, en fanôf 1087 wie it in selsstannich islamitysk steatsje. Yn 1114 waard it lykwols ferovere troch in alliëarre troepemacht fan Ramon Berenguer III, greve fan Barseloana en de Italjaanske stêdsteat Pisa, wêrby't Palma de Mallorca acht moanne lang belegere waard ear't it him oerjoech. De ferovering wie lykwols fan koarte doer, mei't de oerwinners har troch swierrichheden op it fêstelân weromlûke moasten. Majorka waard doe oant 1176 regearre troch de Almoraviden út Noard-Afrika, en dêrnei oant 1229 troch de Almohaden.
Yn 1229 waard Majorka foargoed de islamityske wrâld ûntnomd, doe't kening Jakobus I fan Aragon op 8 septimber mei in leger fan 15.000 man en 1.500 hynders by Santa Ponça lâne. Nei in oarloch fan mear as in jier joegen de ferdigeners op 30 oktober 1230 de striid op, en kaam Majorka ûnder de Kroan fan Aragon. Doe't Jakobus I yn 1276 ferstoar, waard syn ryk ferdield tusken syn soannen, en waard Majorka njoggen jier lang in ûnôfhinklik keninkrykje ûnder Jakobus II. Yn 1285, lykwols, griep dy syn omkesizzer Alfûns III fan Aragon de macht op it eilân, en moast Jakobus II om utens flechtsje om it libben derôf te rêden. Nei Alfûns III syn dea, yn 1291, wûn Majorka syn selsstannigens werom, en koe Jakobus III weromkeare út ballingskip. It bleau in ûnôfhinklik keninkryk oant yn 1344 Peter IV fan Aragon it eilân ferovere op Jakobus III fan Majorka, en it dêrmei wer ûnder de Kroan fan Aragon brocht.
Troch de dynastike uny tusken Aragon en Kastylje, yn 1479, kaam Majorka úteinlik by it feriene Spanje te hearren. Yn 'e sechstjinde iuw waarden omreden fan oanfallen troch de Barbarijske seerôvers oan 'e kusten fan it eilân wachttuorren boud, wylst de tsjerken fortifisearre waarden. De sitewaasje wie doedestiden sa nuodlik, dat kening Filips II en syn riedslju yn 1570 in evakuaasje fan 'e folsleine befolking fan 'e Baleären yn omtinken namen.
Yn 1716 waard Majorka ta in ûnderdiel makke fan 'e nije Spaanske provinsje fan 'e Baleären. Dat bleau it oant yn 'e tweintichste iuw, doe't it fan it begjin fan 'e Spaanske Boargeroarloch yn febrewaris 1936 ôf in bolwurk fan 'e faksisten fan generaal Francisco Franco wie. Yn augustus fan datselde jier besochten de republikeinen mei in amfibyske lâning it eilân te weroverjen, mar by dy Slach om Majorka waarden se úteinlik twongen om har werom te lûken troch de stipe dy't de Spaanske faksisten krigen fan 'e Italjaanske striidkrêften, dy't stjoerd wiene troch diktator Benito Mussolini, as ûnderdiel fan 'e Italjaanske besetting fan Majorka.
Under de ûnmeilydsume diktatuer fan generaal Franco kaam op Majorka fral de lânseigen Katalaanske taal yn 'e knipe. Eltsenien waard ferplichte om op elts tinkber maatskiplik terrein Spaansk te praten, en de eigen taal waard ferballe nei de húslike kring. Yn 'e twadde helte fan 'e tweintichste iuw ûntjoech it toerisme him foar Majorka ta de wichtichste boarne fan ynkomsten. Nei de dea fan Franco en it omsmiten fan 'e faksistyske diktatuer yn Spanje belibbe it Katalaansk in weroplibbing. Yn 1983 waard de autonome mienskip fan 'e Baleären oprjochte, mei Palma de Mallorca as haadstêd. Binnen dy autonome regio hat it Katalaansk in gelikense offisjele status as it Spaansk.
Armeenske Genoside
thumb|right|260px|De regio's mei Armeenske befolking yn it easten fan [[Anatoalje en Transkaukaazje yn 1896.]] De Armeenske Genoside (Armeensk: Հայոց Ցեղասպանություն, transliteraasje: Hayoc’ C’eġaspanout’youn; Turksk: Ermeni Soykırımı en Ermeni Kıyımı)— ek bekend as de Armeenske Holocaust en by Armeenjers as de Grutte Misdied (Մեծ Եղեռն, Mec Yeġeṙn) of Armeenske Kwestje— ferwiist nei de mei opset sin en systematyske ferneatiging fan de Armeenske befolking fan it Ottomaanske Ryk yn en krekt nei de Earste Wrâldkriich yn de tiid fan it rezjym fan de Jonge Turken.
Majorka
Ekonomy
De ekonomy fan Majorka is yn hege mjitte ôfhinklik fan it toerisme. De fakânsjegongers komme benammen út it Feriene Keninkryk, Nederlân en Dútslân, en fierders ek wol út 'e Skandinavyske lannen, Ierlân, Poalen en Noard-Amearika. It giet dêrby hast útslutend om strântoerisme, en fral simmerdeis sit Majorka sadwaande smoarfol mei toeristen; by 't winter is it der nacht yn 'e nane. Yn 2010 besochten yn totaal mear as 6 miljoen toeristen Majorka, dy't mei-inoar foar sa'n 80% fan it Bruto Regionaal Produkt soargen.
Demografy
Yn 2010 hie Majorka in befolking fan krapoan 870.000 minsken, wat delkomt op in befolkingstichtens fan hast 240 minsken de km². Fan 'e ynwenners binne 405.000 lju (46,6%) gearklofte yn 'e haadstêd Palma de Mallorca. Krekt as yn 'e rest fan Spanje is ek op Majorka de Roomsk-Katolike Tsjerke fierwei de grutste religieuze denominaasje.
Armeenske Genoside
Der waard op grutte skaal moarde en deportearre. By de deportaasjes waarden minsken twongen ta lange marsen ûnder sokke strieminne omstannichheden dat it wol útrinne moast op in soad deaden. It totaal oantal Armeenske deaden wie ien oant oardel miljoen, dêr binne de measten it oer iens. Yn dy tiid waarden oare etnyske groepen, sa as Assyrjers en Griken, op in te ferlykjen wize oanfallen troch it Ottomaanske Ryk. Guon gelearden tinke dat dat part wie fan deselde ferdylgingspolityk. Lykwols wol Turkije formeel neat witte fan genoside en ferset him tsjin ynternasjonale erkenning dêrfan.
Eftergrûn
Armeenje hat fan de 15e iuw ôf diel útmakke fan it Ottomaanske Ryk. Yn de 19e iuw wie dat ryk yn ferfal rekke en troch ferskillende krigen mei de tsaar fan Ruslân grûn kwyt rekke. Nei de Russysk-Turkske Oarloch yn 1878 easken de meast Armeensk-ortodokse herfoarmingen wêrûnder stimrjocht en in ein oan de diskriminaasje fan kristenen. Troch Sultan Abdul Hamid II waard mei hurde hân optrede en op syn befel waarden tûzenen Armeenjers yn it lân fermoarde.
Majorka
Demografy
De lânseigen Majorkanen hearre yn etnysk opsjoch ta de Katalanen. Op it eilân wurdt fan âlds it Majorkaansk (Mallorquí) sprutsen, in subdialekt fan it Baleaarske dialekt fan it Katalaansk. Mei troch it toerisme hat de eigen taal op Majorka (en de oare Baleären) in folle minder dominante posysje as yn Kataloanje, en sûnt it rjochtse Baleaarske regear yn 2012 oankundige hat de jierrenlange taalstipe foar it Katalaansk ynlûke te wollen, bestiet der noed dat it Majorkaansk wolris útstjerre kin. Yn 'e toeristyske yndustry wurdt nammentlik frijwol útslutend Spaansk sprutsen, mei dêropta frjemde talen as Ingelsk en Dútsk. Dy lêste taal heart men op Majorka sa'n soad, dat it eilân yn Dútslân wolris by túltsjes "it santjinde Dútske bûnslân" neamd wurdt.
Klimaat
Majorka hat in Mediterraan klimaat, mei waarme simmers en mylde winters. Yn augustus, de waarmste moanne, is de trochsneed temperatuer oerdeis 29,8 °C, en yn jannewaris, de kâldste moanne, is dat 15,4 °C. It eilân kriget jiers trochinoar 449 mm delslach.
Armeenske Genoside
Eftergrûn
Yn 1908 waard yn Turkije de macht grypt troch de Jonge Turken. Dy machtsoername waard ynearsten troch de Armeenjers stipe. Yn de Earste Wrâldkriich keas it Ottomaanske ryk de side fan Dútslân en rekke it lân yn oarloch mei Ruslân. De Armeenjers woenen ûnôfhinklik bliuwe yn it konflikt, mar sleaten letter ferdraggen mei de Britten en de Russen. Dy ferdraggen moasten it ûntstean fan in selsstannich Armeenje yn de eastlike provinsjes fan Anatoalje mooglik meitsje.
Yn dat gebiet wennen doe in soad Armeenjers en in part fan Armeenje foel al in skoft ûnder Russysk bestjoer. Oan Russyske side fochten yn 1915 yn totaal sân grutte Armeenske frijwilligersbrigades. Ek kamen ferskillende groepen Armeenjers yn opstân, ûnder oare yn de stêden Fan en Zeytun (Süleymanly).
Genoside
As it front tichteby komt binne de Turken benaud dat mear Armeenjers harren by de Russen oanslute sille. Troch de Ottomaanske regearing wurdt besluten alle Armeenjers nei de Syryske woastyn ta deportearen. Op 24 april 1915 wurde hûnderten oant tûzenen leden fan de Armeenske elite sûnder inkele foarm fan proses yn Konstantinopel (Istanboel) fermoarde. Dy dei sil by de Armeenjers altiten yn it ûnthâld bliuwe en wurdt sjoen as it begjin fan de folkemoard.
Fan offisjele side (Talaat Pasja) waard as reden foar de deportaasje opjûn de opstannen troch en "massamoarden" troch Armeenjers. De deportaasje hie yn wêzen gjin bestimming, mar wie ynearsten organisearre rjochting de stêd Aleppo en fan dêrwei nei de Deir ez-Zor-woastyn. Nei alle gedachten hawwe der 25 grutte konsintraasjekampen west dy't ûnder leiding stiene fan Sükrü Kaya. De measte leinen yn it tsjintwurdige Syrje dêr't sommige fan allinnich as trochfierkampen tsjinne hawwe.
Underweis fan de ferskillende parten út it lân nei Syrje, waard min soarge foar iten of drinken foar Armeenjers. Neffens eachtsjûgen en histoaryske dokuminten gienen in protte Armeenjers dea by de marsen, troch toarst, honger en sykten of waarden dearânsele of -sketten troch Turkse soldaten. Derby waarden Armeenske froulju en famkes ûnderweis geregeld ferkrêfte. Oare Armeenjers, neffens de Britske histoarikus Martin Gilbert de mearderheid fan de slachtoffers, waarden yn of tichteby harren wenplakken fermoarde.
Tal slachtoffers
It tal slachtoffers hat nea offisjeel fêststeld west. Histoarisy binne noch hieltyd ferdield hjiroer. Turkske, Armeenske en westerske skiedkundigen prate elkoar tsjin op dat mêd. De measte Turkske en westerske histoarisy hâlde it op 200.000 oant 500.000 slachtoffers, Armeenske en westerske histoarisy sprekke fan 600.000 oant oardel miljoen slachtoffers.
Ynternasjonale erkenning en ûntkenning
Robert Fisk wol yn syn boek De grote beschavingsoorlog hawwe dat de Armeenske genoside de earste Holocaust wie, dêr't ek in soad Dútsers by belutsen wiene, dy't fergelykbere útrûging- en ferswijingstaktiken in pear desenniums letter op 'en nij tapasse soene. Winston Churchill warskôge mear as ien kear tsjin dy praktiken: "De skiednis sil fergees sykje nei it wurd 'Armeenje'."
Westerske histoarisy, dêr't ferskate Turkske ûnder binne, ûnder oaren Taner Akçam, Fatma Muge Gocek en Halil Berktay, en de fermoarde Hrant Dink, binne it der yn it generaal oer iens dat in genoside plak fûn hat. Turkske en oare Westerske wittenskippers, skiedkundigen dy't har spesjaal talein hawwe op de skiednis fan it Ottomaanske Ryk, sa as Bernard Lewis, Justin McCarthy en Gilles Veinstein, hâlde it op deportaasje en massamoard fan Armeenjers, mar wolle faak wol in etnyske suvering tajaan. Turkije wol formeel neat witte fan genoside en ferset him tsjin ynternasjonale erkenning dêrfan. In oantal wittenskippers mient dat der te min wittenskiplik bewiis fûn is om definitive konklúzjes te lûken. De ynternasjonale diskusje rjochtet him meast op wat no krekt de definysje fan genoside is en wa't yn dat gefal sizze sil dat it genoside west hat.
Wrâldjongereindagen
De Wrâldjongereindagen (WJD) is in ynternasjonaal barren dat om de trije jier troch de Roomsk-Katolike Tsjerke organisearre wurdt. De dagen wurde earne yn of by in grutte stêd holden en wurde yn 'e regel troch hunderttûzenen katolike jonge minsken bywenne.
De Wrâldjongereindagen is in inisjatyf út de tiid fan it pontifikaat fan paus Jehannes Paulus II. Doel is om jonge katoliken tusken de 16 en 35 jier sterker te meitsjen yn harren leauwen en om nei te tinken oer de rol fan God yn it libben.
Yn 2000 waarden de wrâldjongereindagen yn Rome holden om't dat jier in jubeljier wie.
Ornaris wurde de dagen om de trije jier organisearre. It tal dielnimmers fan de dagen hinget sterk ôf fan de lokaasje dêr't de dagen holden wurde en kin fariearje fan in pear hûnderttûzend oant in pear miljoen.
Yn 'e jierren dat der gjin ynternasjonaal barren is, wurdt in wrâldjongereindei (iental) organisearre per lân of bisdom. Dy dei fynt altiten plak op Palmpeaske en sûnt 2021 op Kristus-Kening, de lêste snein fan it tsjerklik jier.
It Fatikaan publisearre yn it ramt fan de Wrâldjongereindagen in dekreet, dêr't yn fêstlein waard dat dielnimmers in ôflaat krije kinne. Dan moat der wol foldien wurde oan de folgjende betingsten: