cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sint-Nikolaastsjerke (Brussel)
Skiednis
Yn de jierren 1950 folge de bou fan in nije westlike gevel. Ut dy tiid datearret ek it grutte finster fan Marije-Himelfeart fan Guy Chabrol. De tsjerke waard tusken 2002 en 2006 folslein restaurearre.
Ynterieur
Yn de Nikolaastsjerke wurde de reliken bewarre fan de martlers fan Gorkum, dy't in lytse tweintich jier nei de moard yn Brielle yn 1572 troch twa Fransiskanen opgroeven waarden en nei de Súdlike Nederlannen oerbrocht waarden. De neogoatyske skryn fan de martlers waard makke troch de Dútske smid Franz Xavier Hellner (1819-1901).
Sinjaal fan Botrange
Yn 2010 wie der in koarte diskusje oer de Weisse Stein yn Mürringen, dy't it heechste punt fan Belgje wêze soe om't Google Earth in wearde fan 701 meter oanjoech. De NGI hat op it plak sels fêststeld dat de Weisse Stein in maksimumhichte fan 693,3 m boppe seenivo hat. Der is in ferskil om't Google Earth in leger referinsjepunt brûkt.
Sint-Nikolaastsjerke (Brussel)
Ynterieur
It neamen wurdich is ek it skilderij fan de "Jongfaam mei it sliepende Bern', dat oan Pieter Paul Rubens of oan ien fan syn learlingen taskreaun wurdt. Fierder hingje der yn de tsjerke wurken fan Joseph Stallaert (1825-1903), Willem Herreyns (1743-1827) en Jan fan Orley (1665-1735).
Sinjaal fan Botrange
Yn de buert is it Botrange Nature Park Center dat diel útmakket fan it Natuurpark Hoge Venen-Eifel.
Sint-Nikolaastsjerke (Brussel)
Ynterieur
De koerstuollen út 1381 binne dekorearre mei medaillons, dy't ferhelje oer it libben fan de patroanhillige fan de tsjerke.
Sinjaal fan Botrange
Toer mei radio-antenne
De punt fan de yn 1933/34 boude toer fan François Fagnoul út Ovivat hie oant de Twadde Wrâldoarloch (1939-1945) in waarflagge mei de namme SICCO CAMPO - op in drûch plak. Hjoed-de-dei wurdt de toer brûkt foar de antenne fan Radio Contact, it heechste punt leit by 718 meter boppe seenivo.
Yn novimber 2013 waard it beslút nommen om op de Botrange in nije, 50 meter hege toer del te setten om it dataferkear mei in strielferbining tusken de beursen fan Londen en Frankfurt am Main te ferbeterjen. Sa'n ferbining is in bytsje flugger as it dataferkear fia satellyt of glêsfeselkabel, wat foar de beursen in grut ferskil útmakket. De datatransfer sil tenei oer it Tuskenstasjon Botrange, dat direkt njonken de besteande toer boud wurde sil.
Hans Faverey
Hans Faverey (folút: Hans Antonius Faverey; Paramaribo, 14 septimber 1933 – Amsterdam, 8 july 1990) wie in Nederlânsk dichter fan Surinaamsk komôf.
Libben
Faverey waard berne en groeide op yn it Surinaamske Paramaribo, en kaam letter oer nei Nederlân foar syn stúdzje. Beropsmjittich wied er ferbûn as wittenskiplik meiwurker oan 'e fakulteit psychology fan 'e Ryksuniversiteit Leien.
Faverey syn earste beide dichtbondels, Gedichten, út 1968, en Gedichten 2, út 1972, waarden troch literêr kritisy net bjuster wurdearre, mar dochs wûn er mei syn debútsamling de Poëzijpriis fan de Gemeente Amsterdam. Nei it ferskinen fan syn trêde bondel, titele Chrysanten, Roeiers, yn 1977, dêr't er de Jan Campertpriis mei wûn, folge in frij flotte akseptaasje fan Faverey troch de literêre fermiddens yn Nederlân, wêrby't er wol ferlike waard mei Gerrit Kouwenaar en Lucebert.
It dichtwurk fan Hans Faverey wurdt gauris oantsjutten as dreech, al ûnderfûn er it sels hielendal net op dy manear. Dat er mei syn iere publikaasjes net folle súkses hie, wurdt wol witen oan dizze dregens, dy't syn gedichten ûnbegrûnlik makke foar it bredere publyk. Nei de útjefte fan Chrysanten, Roeiers krige er ynienen wól súkses, mar dat lei neffens in literêr ûndersyk dat dêrnei dien is, net oan in ynienen opkommen begryp fan syn wurk, mar ynstee benammen oan it feit dat poëzijlêzers blykber foar in grut part blyn farre op 'e literatuerresinsinten, dy't Faverey doe àl begûnen te wurdearjen
Faverey yn it Frysk
Ferskate gedichten fan Hans Faverey binne nei it Frysk ta oerbrocht troch klassyk oersetter Klaas Bruinsma, dy't benammen bekend is troch syn ferfrysking fan Homêros syn Ilias en Odyssee en in hiele rige Aldgrykske toanielstikken fan skriuwers as Sofokles, Aiskylos, Euripides en Aristofanes. De fertalings fan fersen fan Faverey, Rutger Kopland, Tom van Deel en Gerrit Achterberg binne yn te sjen by Tresoar, al is út it lemma yn it digitaal argyf fan Tresoar net op te meitsjen oft se ea publesearre binne, of fan hokker jier oft se datearje (útsein de fermelding "20e eeuw").
Swimmen op de Paralympyske Simmerspullen 1992
De IXe Paralympyske Simmerspullen waarden yn 1992 yn Barcelona, Spanje hâlden.
Manlju
{| width=60%
4 x 100 m Frije Slach S7-10
{| width=60%
Froulju
{| width=60%
4 x 100 m Frije Slach B1-3
{| width=60%
4 x 50 m Wikselslach S1-6
{| width=60%
Degihaanske talen
De Degihaanske talen of Degiha-talen foarmje in lytse taalkloft dy't diel útmakket fan 'e Sûaanske talen, in grutte taalfamylje dêr't in protte lânseigen Yndiaanske talen út Noard-Amearika ta hearre. De Degihaanske talen foarmje binnen de Westsûaanske groep mei de Dakotaanske talen, de Tsjiweare-talen en it Winnebago de saneamde Mississippydelling-Sûaanske talen (of Middensûaanske talen).
De Degihaanske talen waarden fan âlds sprutsen yn 'e dellingen fan 'e rivieren de Ohio en de Mississippy en yn it sintrale part fan 'e Grutte Flakten. Der binne yn totaal fiif ûnderskate Degihaanske talen: Kansa (Kansa of Kaw), Kwapou (Quapaw), Omaha (Omaha), Osadzje (Osage) en Ponka (Ponca). It Omaha en it Ponka, en it Kansa en it Osadzje binne sa nau oaninoar besibbe en sa goed ûnderling fersteanber dat taalkundigen se as ien taal beskôgje (Omaha-Ponka en Kansa-Osadzje), mar de oanbelangjende etnyske groepen sjogge se wol deeglik as selsstannige talen.
Peter and Wendy
Peter and Wendy, ek wol bekend as Peter Pan, is in ferneamde roman út 1911 fan 'e hân fan 'e Skotske skriuwer J.M. Barrie (1860-1937), dy't it basearre op syn eigen toanielstik Peter Pan, or The Boy Who Wouldn't Grow Up, út 1904. It boek fertelt it ferhaal fan Peter Pan, in ûndogenske mar ûnskuldige jonge dy't fleane kin en dy't withoefolle aventoeren belibbet op it magyske eilân Neverland, dat bewenne wurdt troch elfkes, seemearminnen, Yndianen en seerôvers. Bekende personaazjes út 'e roman binne behalven Peter Pan it 'gewoane' famke Wendy Darling, it elfke Tinker Bell, de Yndiaanske prinsesse Tiger Lily en de wichtichste antagonist, de seerôver Kaptein Heak.
Eftergrûn
It personaazje fan Peter Pan en de aventoeren dy't er belibbe, kamen fuort út 'e ferhalen dy't Barrie om 1900 hinne optocht foar George en Jack, de soannen fan syn goede freondinne Sylvia Llewelyn Davies. De namme fan Peter Pan komt fan it jongere bruorke fan 'e jonges, Peter (berne yn 1897) en fan 'e Pan, de ûndogenske god fan it wâld út 'e Grykske mytology. Peter Pan ferskynde foar it earst as literêr figuer yn Barrie syn roman The Little White Bird, út 1902.
Neitiid skreau Barrie oer itselde personaazje it toanielstik Peter Pan, or The Boy Who Wouldn't Grow Up, dat op 27 desimber 1904 foar it earst opfierd waard yn Londen, en dat in trochslaand súkses waard dat syn skriuwer ta in ryk man makke. Barrie hold oan mei it oanbringen fan lytse oanpassings yn 'e tekst fan it toanielstik oant it yn 1928 yn syn úteinlike foarm publisearre waard. Yn 1906 waarden de haadstikken út The Little White Bird dêr't Peter Pan yn foarkaam, los publisearre ûnder de titel Peter Pan in Kensington Gardens. Dêrnei wurke Barrie it toanielstik om ta in roman, dy't yn 1911 útkaam ûnder de titel Peter and Wendy, hoewol't er tsjintwurdich gauris werútjûn wurdt as Peter Pan.
Ynhâld
Peter Pan besiket ferskate jûnen efterinoar it hûs fan it gesin Darling yn 'e Londenske wyk Bloomsbury, dêr't er troch it iepensteande finster de ferhaaltsjes foar bêdtiid ôfharket dy't Mary Darling oan har bern fertelt. Op in nacht wurdt Peter wat te dryst en merke de Darlings him op. Hy ûntsnapt, mar ferliest dêrby syn skaad. Dy nachts keart er werom om syn skaad op te heljen en makket er de dochter fan it hûs, Wendy Darling, wekker. Dy helpt him om syn skaad wer oan him fêst te meitsjen.
As Peter ûntdekt dat sy withoefolle ferhaaltsjes foar bêdtiid út 'e holle ken, nûget er har út om mem te wurden fan syn binde, de Ferdwaalde Jonges. Dy bestiet út bern dy't yn it Londenske park Kensington Gardens harren âldelju kwytrekke binne: Tootles, Nibs, Slightly, Curly en de Twilling. Wendy stimt mei it foarstel yn en nimt har jongere bruorren John en Michael mei. Peter leart harren te fleanen en liedt harren troch de loft nei it magyske eilân Neverland, dêr't de bern út 'e loft sketten wurde mei in kanon. Wendy wurdt by fersin hast ombrocht troch Tootles, en Peter Pan en de Ferdwaalde Jonges bouwe foar har in lyts hûs dêr't se opbetterje kin. Underwilens wurde John en Michael alhiel opnommen yn 'e Ferdwaalde Jonges.
As Peter Wendy ferwolkommet yn syn ûndergrûnske wente, nimt sy fuortendaliks de rol fan in memmefiguer op har. Neitiid nimt Peter de Darlings mei op ferskate aventoeren. It earste gefaarlike dêrfan fynt plak yn 'e Lagune fan 'e Seemearminnen, dêr't Peter en de Ferdwaalde Jonges de Yndiaanske prinsesse Tiger Lily rêde en behelle reitsje yn in gefjocht mei de seerôvers fan 'e boasaardige Kaptein Heak.
Dat is de aartsfijân fan Peter Pan. Hy wurdt sels oanhâldend bejage troch in krokkedil dy't him earder de lofterhân ôfbiten hat (dêr't er no by wize fan proteze in heak draacht). De krokkedil hat ek ris in wekker trochslokt, sadat Kaptein Heak oan it tiktakjen hearre kin as de krokkedil yn 'e buert is. Dat hat as gefolch dat de kaptein benaud is fan alle tikjende lûden. By it gefjocht yn 'e lagune rekket Peter ferwûne as Hook him klaud mei syn heak. Hy komt fêst te sitten op in rots yn see wylst it tij opkomt, en mient dat er deagean sil. Dêr is er lykwols net bang fan, mei't er de dea sjocht as "in ôfgryslik grut aventoer". Lokkigernôch stiet in fûgel him ta om syn nêst as in boat te brûken, sadat Peter nei hûs ta farre kin.
As tank foar it rêden fan it libben fan Tiger Lily, bewekje de Yndianen (dy't yn it boek trouwens beskreaun wurde op in wize dy't tsjintwurdich as rasistysk beskôge wurde soe) Peter syn wente tsjin 'e driigjende oanfal troch de seerôvers. Underwilens begjint Wendy fereale te reitsjen op Peter. As se him freget oft er ek gefoelens foar har hat, antwurdet er dat er him fielt as har trouwe soan. Op in dei, as se ferhalen oan it fertellen is oan 'e Ferdwaalde Jonges, komme har âldelju Wendy yn 't sin. Se beslut har bruorren en de oare jonges mei werom nei hûs te nimmen, mar ûnderweis wurde se finzennommen troch Kaptein Heak. Dyselde fergiftiget ek it medisyndrankje fan Peter Pan wylst de jonge sliept.
As Peter wekker wurdt, heart er fan it elfke Tinker Bell dat Wendy finzennommen is. Om it har nei 't sin te meitsjen, beslút er syn drankje yn te nimmen, dêr't sy altyd by him op oanstie om te dwaan. Tinker Bell, dy't gjin tiid hat om him te warskôgjen, drinkt it ynstee gau sels op, wêrmei't se harsels deadlik fergiftiget. Se fertelt Peter dat har libben rêden wurde kin as bern mar yn it bestean fan elfkes leauwe. Om't dat yndie sa is, oerlibbet se it ynsidint. Neitiid bejout Peter him nei it skip fan Kaptein Heak om Wendy en de jonges te rêden, wêrby't er ûnderweis de tikjende krokkedil tsjinkomt. Hy beslút om it tikjen nei te bearen, sadat oare wylde dieren dy't er tsjinkomme kin, ôfskrikt wurde sille. As er oan board fan it skip komt, is er alhiel fergetten dat er noch altyd tikket, mar as Kaptein Heak it tikjen heart, krimpt er yninoar en siket beskûl op in sideplak. Wylst de seerôvers it hiele skip ôfsykje nei de krokkedil, wit Peter Wendy en de Ferdwaalde Jonges te befrijen. De seerôvers komme op it leven ôf, mar Peter ferslacht harren. As er himsels einlings oan Kaptein Heak bekendmakket, folget der in fjochtpartij tusken harren beiden dy't Peter mei gemak wint. Hy skopt de kaptein yn 'e iepene bek fan 'e wachtsjende krokkedil, dy't him ferslynt. Dêrnei nimt Peter de lieding oer it skip oer, dat er nei Londen ta sylt.
Uteinlik komt Wendy ta it beslút dat har plak thús by har âlden is, ta blydskip fan har dea-ûngerêste mem. Se nimt net inkeld har bruorren mei, mar ek de oare Ferdwaalde Jonges. Foar't Wendy-en-dy harren âldershûs berikke kinne, fljocht Peter foar harren út en besiket it finster ôf te sluten sadat Wendy miene sil dat har mem har fergetten is. Mar as er it fertriet fan frou Darling sjocht, nimt er it bittere beslút om it finster iepen te litten. Hy fljocht fuort, mar keart letter foar eefkes werom en komt yn 'e kunde mei frou Darling. Dy hat ûnderwilens op Wendy har oantrúnjen besletten om 'e Ferdwaalde Jonges te adoptearjen. Hja biedt oan om ek Peter oan te nimmen, mar hy slacht it oanbod ôf, om't er benaud is dat er fongen wurde sil en twongen om op te groeien. Der is in oanwizing dat Mary Darling Peter kennen hat doe't se sels in famke wie, want nei't er foargoed ôfset is, bliuwt se oandien efter.
Peter ûnthjit dat er eltse maityd weromkeare sil om Wendy op te heljen, sadat se yn Neverland útfanhûzje kin. In jier letter komt Wendy sadwaande foar it earst wer op it magyske eilân werom. Tinker Bell is ûnderwilens stoarn, om't elfkes fan natuere mar koart libje. Peter is har hiele bestean lykwols al fergetten. Krektsa is er ek de Ferdwaalde Jonges fergetten en sels Kaptein Heak. Hy wit net wêr't Wendy it oer hat as se oer harren praat, en likemin begrypt er har winsk dat se him mei nei hûs nimme koe.
Epilooch
Yn 1908, fjouwer jier nei de earste opfiering fan it toanielstik Peter Pan, skreau Barrie in soarte fan epilooch dy't er de namme joech: When Wendy Grew Up: An Afterthought ("Doe't Wendy Opgroeide: In Lettere Beprakkesearring"). Dy waard yn 1911 as it lêste haadstik opnommen yn 'e roman Peter and Wendy, en kaam yn 1957 út as in selsstannige publikaasje.
Peter keart dêryn jierren letter werom om Wendy te sykjen, mar dy is no folwoeksen en hat sels in dochter dy't Jane hjit. As Peter foar it ferstân kriget dat Wendy him 'ferret' hat troch grut te wurden, is er alhiel te lider slein, oant Jane deryn tastimd om mei te gean nei Neverland as Peter syn nije 'mem'. Yn 'e lêste regels wurdt fermelden dat no ek Jane opgroeid is, mar dat har dochter Margaret as 'mem' mei Peter nei Neverland gien is. Dy syklus sil trochgean salang't bern "fleurich en ûnskuldich en herteleas" binne.
Ferfolch
Yn 2006 ferskynde fan 'e hân fan Geraldine McCaughrean in offisjele ferfolchroman op Peter and Wendy, mei as titel Peter Pan in Scarlet. Dêryn keare Wendy en de oaren werom nei Neverland en komt Tinker Bell wer ta libben.
Adaptaasjes
It oarspronklike toanielstik Peter Pan, or The Boy Who Wouldn't Grow Up en de roman Peter and Wendy binne neitiid adaptearre ta in grut tal oare media. Sa is der in pantomym fan makke, ferskate musicals en in tillefyzjefilm. Ek is it ferhaal ferskate kearen ferfilme, de earste kear as de stomme film Peter Pan, út 1924. Fierwei it bekendst is de jûnfoljende Disney-tekenfilm Peter Pan, út 1953. Yn 2003 waard fierders in live action-film makke, Peter Pan. Ferskate oare films borduerje fuort op it materiaal fan it toanielstik en de roman, lykas de tekenfilm Return to Never Land, út 2002, en de live action-film Hook, út 1991. Ek hat Disney oan it personaazje fan Tinker Bell in hiel eigen filmsearje wijd.
Grebbeberch
De Grebbeberch yn de gemeente Rhenen, yn de Nederlânske provinsje Utrecht, is in 52 meter hege hichte, in driuwwâl, dy't de súdeastlike punt fan de Utertske Heuvelrêch is. Fanwege syn strategyske lizzing mei útsjoch op de Nederryn en op de Betuwe wie de hichte histoarysk wichtich. Yn de 18e iuw waard fan dêr wei de Grebbeliny oanlein. De heuvel is yn 't foarste plak bekend fanwegen de Slach om de Grebbeberch yn maaie 1940. Op de Grebbeberch leit it Earefjild Grebbeberch dêr't 850 Nederlânske militêren beïerdige waarden dy't sneuvelen yn dy slach. It earehôf hat in monumint dêr't alle jierren op 4 maaie de deaden út WOII betocht wurde. It opskrift is fan de dichter J.C. Bloem: ''Vijf dagen, en de vrijheid ging verloren.
''vijf jaren, en eerst toen werd zij herboren.
''Zo moeizaam triomfeert gerechtigheid.
''aan dit besef zij deze grond gewijd.
Topografy
De namme Grebbeberch is ôflaat fan de Biskop Davidsgrift of Grebbe, in histoarysk kanaal en foargonger fan it Falleikanaal dat oan de foet fan de Grebbeberch yn de Nederryn útkaam. It noardlik part fan de Grebbeberg hjit Laarsenberch en wurdt faak as aparte hichte beskôge. Dêr is sa'n 80 ha. fan eigendom fan Het Utrechts Landschap. Op dat part fan de Grebbeberch leit ek it Ouwehands Dierepark.
500px
''Topografyske kaart fan de Grebbeberch en de Blauwe Kamer, desimber 2015. Klik op de kaart foar in grutter ôfbyld.''
Fytse
De eastlike helling fan de Grebbeberch meie sportfytsers fanwegen syn skeantegraad graach oer. Mei in maksimale stiging fan 7% en in skeante fan boppe de 5% oer in heale kilometer heart er by de swierdere hellingen fan de Heuvelrêch. De westkant komt (oer hûndert meter) net boppe de 3% út en is dêrom sa dreech net.
Sallie Harmsen
Sallie Harmsen (Amsterdam, 2 maaie 1989) is in Nederlânsk toaniel-, tillefyzje- en filmaktrise. Hja is benammen bekend wurden mei har rol yn 'e film Het Echte Leven, dêr't se foar nominearre waard foar in Gouden Keal. Fierders hie se byrollen yn De Heineken Ontvoering en Kenau, en wie se op 'e tillefyzje te sjen yn û.m. De Geheimen van Barslet en Voetbalmaffia.
Jonkheid
Harmsen waard yn 1989 berne yn 'e Amsterdamske Nieuwmarktbuurt, dêr't se letter ek nei de Roomsk-Katolike Basisskoalle Sint-Antonius gie. De middelbere skoalle folge se oan it Montessori Lyceum Amsterdam. Yn 'e tiid dat se dêr't op it VWO siet, skreau se artikels foar de online-tydskrift Spunk.nl. Nei't se slagge wie foar har VWO-diploma, besleat Harmsen in tuskenjier te nimmen. Dat wie yn 2008.
Hoewol't Harmsen twifele tusken in ferfolchoplieding oan 'e keunstakademy, de toanielskoalle en it konservatoarium, besleat se oan 'e ein fan har tuskenjier audysje te dwaan foar de toanielopliedings yn Amsterdam, Arnhim en Maastricht. Doe't se oannommen waard op sawol de Amsterdamske Toanielskoalle & Lytskeunstakademy as op 'e Toanielakademy Maastricht, keas se foar de skoalle yn Limburch. Dêr studearre se yn 2012 ôf.
Aktearkarriêre
Harmsen hie har earste rol as aktrise yn 'e tillefyzjesearje Snacken, yn 2004, doe't se fyftjin jier wie. It jiers dêrop wie se te sjen yn trije films: Guernsey, Het Paard van Sinterklaas en Brommermeisjes. De rol fan Sofie, yn Het Paard van Sinterklaas, spile se nochris yn Waar is het Paard van Sinterklaas?, út 2007. Ek hie se dat jiers in rol yn 'e film De Muze. Yn har tuskenjier 2008 spile se har earste haadrol as Simone yn 'e film Het Echte Leven, fan regisseur Robert Jan Westdijk. Foar dy rol waard se nominearre foar in Gouden Keal yn 'e kategory bêste aktrise.
Yn 2008 hie Harmsen in gastrol yn in ôflevering fan 'e súksesfolle plysjesearje Flikken Maastricht. Op 'e tillefyzje wie se ek te sjen as Manon de Vries yn 'e foar in part yn it Fryske doarp Easterlittens opnommen searje De Geheimen van Barslet (2012), en fierders yn Hart tegen Hard (2011), De Jacht (2016) en Voetbalmaffia (2017). Yn 2012 spile se Sophie yn 'e tillefyzjefilm Oom Henk. Yn 2010 wûn Harmsen de CosmoGirl! Born to Lead Award yn 'e kategory opkommende stjer.
Op it toaniel rûn Harmsen yn 2012 staazje by it toanielselskip Orkater yn 'e foarstelling Breaking the News. Sûnt de ein fan dat jier wie se ferbûn oan it Nasjonale Toaniel. Foar dat toanielselskip spile se û.m. yn in produksje fan In Midsimmernachtdream fan Shakespeare (2012) en de toanieladaptaasje fan Het Stenen Bruidsbed fan Harry Mulisch (2013). Ek wie se foar it Nasjonale Toaniel te sjen yn û.m. De Wannseeconferentie (2013), Elektra (2014) en ûnder rezjy fan Theu Boermans as Jeanne d'Arc yn it stik mei deselde namme (2017). Yn 2015 wûn Harmsen de Guido de Moor-priis foar har rollen yn 'e stikken Polleke, Vrijdag en Tasso fan it Nasjonale Toaniel. Datselde jiers krige se ek de Zilveren Krekel foar har rol yn Polleke.
Op it wite doek hie Harmsen nei 2008 rollen yn films as De Vliegenierster van Kazbek (2009), Sterke Verhalen (2010), Loft (2010), Pizza Maffia (2011) en Lucia de B. (2014). Yn 2011 hie se fierders de byrol fan Lisa yn De Heineken Ontvoering, oer de ûntfiering fan Freddy Heineken. Yn 2014 spile se mei û.o. Monic Hendrickx yn 'e histoaryske film Kenau, wêryn't se de rol fan Kathelijne fertolke, de dochter fan 'e sechstjinde-iuwske Kenau Simonsdochter Hasselaer. Yn 2017 hie Harmsen in lyts roltsje yn 'e Amerikaanske film Blade Runner 2049, as in froulike 'replikant'.
Botanyske Tún fan Chicago
De Botanyske Tún fan Chicago (Ingelsk: Chicago Botanic Garden) is in botanyske tún yn 'e Amerikaanske steat Illinois. De tún leit eins net yn Chicago, sa't de namme suggerearret, mar dêr krekt bûten, op njoggen eilannen yn it Wâldreservaat (Forest Preserves) fan Cook County, binnen de grinzen fan 'e gemeente Glencoe.
Organisaasje en doelen
De Botanyske Tún fan Chicago is lid fan 'e Amerikaanske Alliânsje fan Museä (AAM) en de Amerikaanske Feriening fan Iepenbiere Tunen (APGA). Ek heart de Botanyske Tún fan Chicago ta Chicago Wilderness, in konsortium fan 200 pleatslike ynstellings dy't tawijd binne oan it behâld en it werombringen fan 'e natoergebieten yn 'e stêdekloft fan Chicago. Fierders is de Botanyske Tún fan Chicago lid fan it Center for Plant Conservation (CPC), in groep fan 30 botanyske tunen dy't har talizze op it behâld fan 'e lânseigen floara yn harren eigen krite.
Njonken dat wurk wol de Botanyske Tún fan Chicago ek helpe om seldsume plantesoarten yn it algemien te behâlden. Dêrta wurket de botanyske tún gear mei ferskate regionale, nasjonale en ynternasjonale organisaasjes. Sa is de Botanyske Tún fan Chicago behelle yn it projekt Seeds of Success ("Sied fan Súkses"); dat is in tûke fan 'e Milenniumsiedbankpartnerskip (MSBP), dy't ûnder lieding stiet fan 'e renommearre Keninklike Botanyske Tunen Kew, yn it Feriene Keninkryk. It doel fan dat projekt is om 10.000 siedsjes fan alle 1.500 lânseigen plantesoarten út it Amerikaanske Midwesten te sammeljen, sadat se opslein wurde kinne yn in siedbank foar it gefal dat de regio troffen wurdt troch in slimme natoerramp dy't ien of mear fan 'e soarten driigje sil út te rûgjen. In oar projekt dêr't de Botanyske Tún fan Chicago him mei dwaande hâldt, is Plants of Concern, in inisjatyf dat seldsume plantesoarten yn noardeastlik Illinois yn 'e rekken hâldt en beskermet.
Beskriuwing
De Botanyske Tún fan Chicago beslacht in oerflak fan 156 ha, dat opdield is yn 27 ûnderskate tunen en 4 natuerlike habitats (hjirûnder markearre mei in *). De 31 ûnderdielen binne:
Maui
Maui (Ingelsk: Maui, útspr.: ['maʊ.i:], likernôch: "mô-ii"; Hawaïaansk: Maui, útspr.: ['mɐwi], likernôch "muh-ûi") is it op ien nei grutste eilân fan 'e Hawaï-eilannen, in arsjipel yn 'e midden fan 'e Stille Oseaan. Teffens is it it op ien nei grutste eilân fan 'e Amerikaanske steat Hawaï, nei it eilân Hawaï. Bestjoerlik fal Maui, dat de bynamme the Valley Isle ("it Eilân fan 'e Delling") draacht, yn 'e mande mei trije oare eilannen ûnder de county Maui County. Kwa befolkingsgrutte is Maui nei Oähû en Hawaï it trêde eilân fan Hawaï. It grutste plak op Maui is Kahului, mar de haadstêd is Wailuku.
Etymology
Neffens de Hawaïaanske tradysje soe Maui troch de legindaryske ûntdekker fan 'e Hawaï-eilannen, Hawai‘iloa, ferneamd wêze nei dy syn soan, dy't wer neamd wie nei de healgod Māui. Earder soe it eilân 'Ihikapalaumaewa' hjitten hawwe. Tsjintwurdich wurdt Maui ek wol the Valley Isle ("it Eilân fan 'e Delling") neamd, fanwegen de leech leine lâningte dy't de súdeastlike en noardwestlike dielen mei-inoar ferbynt.
Geografy
Maui bestiet út in grutter rûchwei trijehoekich diel yn it súdwesten, dêr't him yn it noardwesten in lytser rûn diel as skiereilân oan fêstklammet. It eilân is foarme út it fulkanysk stiente dat útstaat is troch twa fulkanen, dy't oarspronklik twa aparte eilannen foarmen. De âldere, no deade, noardwestlike fulkaan is troch rivieren sterk erodearre, en foarmet no de toppen fan it West-Mauiberchtme (Hawaïaansk: Mauna Kahalawai). Dêrfan is de Pu‘u Kukui it heechste, op 1.764 m boppe seenivo. De gruttere, sliepende, súdeastlike fulkaan, de Haleakalā, stekt mear as 3.000 m boppe seenivo út en mjit mear as 8 km fan seeboaiem oant top, wêrmei't it ien fan 'e heechste bergen fan 'e wrâld is. Yn 'e eastlike fangen fan beide fulkanen binne rivieren djip ynsliten, en de Lâningte fan Maui, dy't de beide dielen fan it eilân mei-inoar ferbynt, is foarme út sân dat troch wettereroazje út it West-Mauiberchtme de see ynspield is.
De lêste fulkaanútbarsting op Maui (fan 'e Haleakalā) die him foar yn 1790. Fulkanologen ornearje dat de Haleakalā no sliept, mar warskôgje dat der yn 'e takomst bêst noch nije útbarstings plakfine kinne. Geologysk sjoen makket Maui diel út fan in folle grutter ferbân, yn 'e mande mei de eilannen Molokaï, Lanaï en Kahoölawe en it eardere eilantsje Penguin Bank, dat derûnder strûpt is. Under ferskate prehistoaryske perioaden dat it seenivo tige leech wie, lykas 20.000 jier lyn, foarmen se fanwegen de ûndjipte fan 'e tuskenlizzende kanalen ien grut eilân.
Skiednis
Maui waard foar it earst troch in Jeropeaan beskreaun troch de Britske ûntdekkingsreizger James Cook, dy't de Hawaï-eilannen yn 1778 ûntdiek. Om't er lykwols gjin goed lâningsplak fine koe, sette er nea foet op Maui. De earste Jeropeaan dy't dat wol die, wie de Frânske admiraal Jean-François de la Pérouse, dy't op 29 maaie 1786 oan lân gie by wat no de La Perouse-baai hjit. Neitiid folgen blanke keaplju, walfiskfarders, houthakkers (foar it sandelhout) en sindelingen, dy't yn 1831 op Maui de earste skoalle iepenen.
Yn 1937 fûn op Maui de lêste staking fan 'e Hawaï-eilannen plak fan etnysk Hawaïaanske fjildarbeiders tsjin blanke plantaazje-eigners. Dêrby easke it fakbûn Vibora Luviminda hegere leanen en it ûntslach fan fiif hate foarlju. Hoewol't Manuel Fagel en njoggen oare fakbûnslieders oppakt waarden en fjouwer moanne yn it tichthûs trochbrochten foar de ûntfiering fan in arbeider, wûnen de arbeiders nei 85 dagen staken in leansstiging fan 15%. Under de Twadde Wrâldoarloch waard Maui troch de Amerikanen brûkt as treningsbasis en ferlofbestimming.
Ekonomy
De ekonomy fan Maui rêst op twa pylders: lânbou en toerisme. Resint hat Maui him fierders troch de fêstiging fan ferskate bedriuwen út 'e kompjûtersektor ûntjûn ta in lyts sintrum fan 'e ynformaasjetechnology. Op it mêd fan 'e lânbou produsearret it eilân benammen kofje, nuten, papaja's, sûker, ananassen en blommen. Foarhinne wie it eilân fierhinne oerdutsen mei sûkerreidplantaazjes, mar dy tiid is foarby. Kontroversjeel is noch wol de metoade dy't brûkt wurdt om it restearjende sûkerreid te rispjen. Dy wurdt nammentlik krekt foar de rispinge yn 'e brân stutsen, sadat inkeld de weardefolle stâlen oerbliuwe. De reek dy't dit opsmyt, hinget lang boppe de sintrale delling fan Maui, en de jiske, dy't oantsjut wurdt as 'Maui-snie', komt dan del op 'e ûnderwynske dielen fan it eilân. Fanwegen it tropyske klimaat is der gjin fêste rispingstiid, en fynt dit njoggen moannen per jier plak.
Toeristen komme op Maui foar de natoerskientme en om te snorkeljen, djipseedûken, planksurfen, wynsurfen, kiteboarden of gewoan te sinnebaaien op 'e strannen. Yn 2007 mochten de fjouwer eilannen fan Maui County (wêrfan't Maui sels fierwei it wichtichst is) yn totaal 2.639.929 toeristen ferwolkomje, dy't der foar $3,5 miljard útjoegen. Hoewol't de measte Japanners en Jeropeänen dy't de Hawaï-eilannen besykje, op it haadeilân Oähû bliuwe, is Maui tige yn trek by toeristen fan it Amerikaanske fêstelân en út Kanada. It eilân is troch de loft berikber fia it Kahului Airport op sintraal Maui, it Hana Airport op eastlik Maui en it Kapalua Airport op westlik Maui, mar in protte toeristen komme ek yn cruiseskippen.
Demografy
Yn 1950 hie Maui in ynwennertal fan 40.000 minsken, mar tsjin 1960 wie dat sakke oant 36.000. Sûnt de santiger jierren hat it eilân lykwols in flugge befolkingsgroei trochmakke, mei 63.000 ynwenners yn 1980, 91.000 yn 1990 en 118.000 yn 2000. Neffens gegevens fan 'e folkstelling fan 2010 hie Maui doe in befolking fan 144.000 minsken, wat delkomt op in befolkingstichtens fan 76,7 minsken de km². It grutste plak op it eilân, en teffens it kommersjele en finansjele hert fan Maui, is Kahului, mei in ynwennertal yn 2010 fan rom 26.000 minsken. It op ien nei grutste plak is Kīhei (21.000) en op it trêde plak komt Wailuku (15.000), dat it bestjoerssintrum is.
Standing Rock Yndianereservaat
It Standing Rock Yndianereservaat (Ingelsk: Standing Rock Indian Reservation) is it reservaat fan 'e federaal erkende Standing Rock Sû Stamme (Standing Rock Sioux Tribe) op 'e grins fan 'e Amerikaanske steaten Noard- en Súd-Dakota.
Geografy
It reservaat leit oan 'e westigge fan 'e rivier de Missoury en de súdigge fan 'e rivieren de Cedar Creek en de Cannonball, wylst de Grand River der dwers trochhinne streamt. Yn it suden grinzget it oan it Cheyenne River Yndianereservaat. It Standing Rock Reservaat omfiemet Sioux County, yn Noard-Dakota, en Corson, yn Súd-Dakota, hielendal, en dêropta noch grutte dielen fan 'e oanswettende countys Dewey en Ziebach, beide yn Súd-Dakota.
Demografy
Neffens gegevens fan 'e Amerikaanske folkstelling fan 2000 wennen der doe krapoan 8.300 minsken yn it reservaat, dat in oerflak fan goed 9.250 km² hat. It haadplak is Fort Yates, yn it Noarddakotaanske diel fan it reservaat leit, tichteby de Missoury, mar Cannon Ball, yn Noard-Dakota, en McLaughlin, yn Súd-Dakota, hawwe beide mear ynwenners.
De reservaatbefolking bestiet út etnyske Sû (Sioux), foar it meastepart Westlike Dakota fan 'e Opper-Janktonai substamme fan 'e Janktonai, mei in lytsere groep Lakota fan 'e Hûnkpapa-stamme. De Westlike Dakota libje foar it grutste part yn it Noarddakotaanske diel fan it reservaat, en de Lakota wenje frijwol allegear yn it Súddakotaanske diel.
Skiednis
It Standing Rock Reservaat makke oarspronklik diel út fan it Grutte Sû-reservaat yn westlik Súd-Dakota, dat yn 1868 stifte waard. Nei de nederlaach fan 'e Lakota yn 'e Flakte-Yndiaanske Oarloggen fan 'e 1860-er en 1870-er jierren waard de helte dêrfan lykwols troch de Amerikanen ôfnommen, wylst de rest yn 1889 opdield waard yn fiif lytsere reservaten, wêrfan't Standing Rock ien is. It oarspronklike Standing Rock Agintskip binnen it Grutte Sû Reservaat hie in oerflak fan mear as 16.000 km², mar by de opdieling fan 1889 ferlear it mear as de helte dêrfan. Dêr stie foaroer dat it Noarddakotaanske part fan it reservaat, dat nea diel útmakke hie fan it Grutte Sû Reservaat, der doe oan tafoege waard.
Láadan
Láadan is in feministyske keunsttaal betocht troch Suzette Haden Elgin yn 1982.
Judith Durham
Judith Durham, berne as Judith Mavis Cock (Essendon, 3 july 1943 – Prahran, 5 augustus 2022 ) wie in Australysk sjongeres, Durham is benammen bekend as sjongeres fan de Australyske band The Seekers. Durham ferstoarn op 5 augustus 2022 yn 'e aldens fan 78 jier yn in sikenhûs yn Melbourne oan komplikaasjes fan in groanyske longsykte.
Ponka (taal)
It Ponka (Ingelsk: Ponca; Ponka: Páⁿka iyé) is de taal fan 'e Ponka, in lânseigen Yndiaansk folk fan 'e Grutte Flakten fan Noard-Amearika. It is in Sûaanske taal dy't ta de taalkloft fan 'e Degihaanske talen heart, en tige nau besibbe is oan it Omaha. It Ponka hat tsjintwurdich gjin memmetaalsprekkers mear.
Taalbesibskip
It Ponka heart ta de Westsûaanske taalgroep fan 'e grutte Sûaanske taalfamylje. Dêrbinnen wurdt it ta de Degihaanske talen rekkene, dy't in ûnderdiel foarmje fan 'e groep fan 'e Mississippydelling-Sûaanske talen. It Ponka is tige nau besibbe oan it Omaha, in sibskip dy't him û.m. uteret yn it feit dat de beide talen goed ûnderling fersteanber binne. De measte taalkundigen sjogge it Omaha-Ponka dêrom as ien taal en it Ponka en it Omaha as dialekten fan dy taal. De Omaha- en Ponka-Yndianen fersette har tsjin dy opfetting, en beskôgje harren eigen respektivelike spraken wol deeglik as selsstannige talen.
Tal sprekkers
It Ponka is no in útstoarne taal mei't der gjin memmetaalsprekkers mear binne. Wol binne der noch in hantsjefol leden fan 'e âlderein dy't it op net-floeiende wize sprekke kinne.
Skrift
Foar it Ponka wurdt in oanpaste foarm fan it Latynske alfabet brûkt. Dat omfiemet mar leafst 36 letters, hoewol't de f, l, q, r, v en y net foarkomme.
Fonology
It Ponka beskikt oer 5 gewoane fokalen: a [a] (fan 'mar'), e [e] (fan 'leed'), i [i] (fan 'wyt'), o [o] (fan 'bok') en u [u] (fan 'tûk'). Dêropta binne der 2 nasale fokalen: aⁿ [õ] (lykas yn it Frânske wurd on), en de iⁿ [ĩ] (fan 'hyns').
Fan 'e 29 konsonanten wurde de b, d, h, k, m, n, p, s, t en z op 'e 'gewoane' manear útsprutsen. Oare bekende bylûden binne de ch [ʧ] (tsj fan 'tsjerke'), g [ɡ] (g fan 'goed'), gh [ɣ] (g fan 'bûge'), j [ʤ] (dzj fan 'siedzje'), sh [ʃ] (sj fan 'sjippe'), w [w] (w fan 'skowe'), x [x] (ch fan 'berch') en zh [ʒ] (zj fan 'bagaazje'). De apostrof (’) stiet foar de glottisslach [ʔ], de klank tusken de beide gelikense lûden yn "Aäron" of "koöperaasje".
Fierders hat it Ponka 4 aspirearre konsonanten (chʰ, kʰ, pʰ en tʰ), wêrby't de basisklank (tsj, resp. k, p en t) folge wurdt troch in licht h-ke, sa't bekend is fan 'e Grinslânske útspraak fan Marthinithoren. Ek binne der 5 konsonanten mei in fêste glottisslach derefteroan: p’, s’, sh’, t’ en x’.
De th, ta einbeslút, stiet foar de klank [ɫᶞ], in tige 'dûnkere' l (sa't dy bgl. yn it Frysk foarkomt yn 'loch'), folge troch in lichte stimhawwende th [ð], lykas yn it Ingelske wurd this. Dizze klank komt bygelyks foar yn Ní Btháska [nĩ 'bɫᶞaska], wat letterlik "plat wetter" betsjut, de Ponka-namme foar de rivier de Platte. Dy oantsjutting komt feitliks de namme fan 'e steat Nebraska út fuort.
Dionigi di Borgo San Sepolcro
Dionigi di Borgo San Sepolcro (Italjaanske útspr.: [ɟo'ni.ʤi di 'bɔrɡo san se'pɔlkro], likernôch: "dzjo- ny -dzjy dy bor -go san see- pòl -kro"; Sansepolcro (Toskane), ±1300 – Monopoli (Apúlje), 31 maart 1342) wie in Italjaansk augustynsk mûnts dy't benammen bekend wurden is fanwegen syn gedoente mei inkele grutte nammen út 'e Italjaanske literatuer. Hy wie nammentlik de bychtheit fan Francesco Petrarca en in learaar fan Giovanni Boccaccio. Dionigi waard letter beneamd ta biskop fan Monopoli, yn súdlik Itaalje, mar ear't er yn dy funksje in soad berikke kinnen hie, kaam er te ferstjerren.
Libben
Dionigi di Borgo San Sepolcro waard omtrint 1300 berne yn it plak wêrfan't er letter it toponym as efternamme oannaam, Borgo San Sepolcro, it hjoeddeistige Sansepolcro yn Toskane. Syn bertenamme wie Dionigi de' Roberti (Dionigi is de Italjaanske foarm fan 'Dennis', ôflaat fan it Latynske Dionysius). Hy joech him al jong as mûnts by it augustynske kleaster yn Borgo San Sepolcro, dat yn 1281 stifte wie yn 'e delling fan 'e rivier de Spoleto. Hy koe sa goed leare, dat er nei Parys stjoerd waard om teology te studearjen oan 'e Sorbonne, dêr't er yn 1318 syn stúdzje ôfrûne. Omtrint 1324 behelle Dionigi in doktoraat yn 'e teology, en oant 1328 wied er as heechlearaar oan 'e Sorbonne ferbûn.
Yn dyselde tiid wie Dionigi yn Parys ek aktyf as astrolooch. Dêr wie neat nuvers oan, mei't de astrology doedestiden as in renommearre wittenskip beskôge waard en net as de pseudowittenskip dy't men it hjoed de dei wit te wêzen. Yn syn hoedanichheid as astrolooch foarsei er it ferstjerren fan generaal Castruccio Castracani: doe't Giovanni Villani him skreau in mei it lêste nijs út Itaalje, wêrby't er oanjoech soargen te hawwen oer wat Castracani en de hillige roomske keizer Loadewyk de Beier yn 't sin hiene, skreau Dionigi werom dat er net yn noed hoegde te sitten. Net ien fan dy dingen soe foarfalle, mei't Castracani op it punt stie te ferstjerren. En dat barde krekt sa't er it foarsein hie.
Ear't er de Universiteit fan Parys (de Sorbonne) ferliet, berikte Dionigi de rangen fan diffinitor en magister sacrae paginae. Neitiid reizge er in protte. Sa gied er yn 1329 op in diplomatike missy foar kardinaal Napoleone Orsini, dêr't fierders neat oer bekend is. Yn 1332 hold er ta yn Feneesje, wylst er yn 1333 in soad tiid trochbrocht yn Avignon, dêr't er yn 'e kunde kaam mei Francesco Petrarca. Hy joech dêr les oan it kolleezje fan 'e Augustynske Oarder. Yn 1335 wie Dionigi yn Grasse, yn 1337 ferbleau er yn Florâns, en yn oktober 1338 reizge er ôf nei Napels. Hy soe de oerbleaune fjouwer jier fan syn libben ûnôfbrutsen yn it Keninkryk Napels trochbringe.
Gedoente mei Petrarca en Boccaccio
Dionigi wie wierskynlik yn 1333 yn Avignon mei Francesco Petrarca yn 'e kunde kommen, hoewol't der ek in teory bestiet dat se inoar al koene út Dionigi syn tiid yn Parys. Yn elts gefal fungearre Dionigi ûnder syn ferbliuw yn Avignon as Petrarca syn bychtheit. Neitiid skreau Petrarca trije brieven oan him, dy't alle trije bewarre bleaun binne. It meastepart fan wat tsjintwurdich oer Dionigi bekend is, komt út dy brieven. It wie Dionigi dy't Petrarca oanrette de Confessiones fan tsjerkfaar Augustinus fan Hippo te lêzen. Hy joech him sels in kopy fan dat wurk yn bûsformaat, dat Petrarca nei eigen sizzen neitiid altiten by him droech.
Neffens guon histoarisy komt de ynfloed fan Dionigi op Petrarca, dy't doe krekt yn in morele krisis ferkearde fanwegen syn ferealens op in frou dy't Laura hiet, del op in bekearing. Petrarca skreau syn meast ferneamd brief, Beklimming fan de Mont Ventoux, oan Dionigi (hoewol't der twifels binne oer de fraach oft dat brief wol ea oan Dionigi ferstjoerd is). Dionigi, fan syn kant, bewurkmastere dat kening Robert fan Napels ynstimde mei it takennen fan 'e lauwerkrâns (en dêrmei it hofdichterskip) oan Petrarca.
Mei Giovanni Boccaccio kaam Dionigi yn 'e kunde yn Napels. Boccacio wenne dêr al sûnt 1327, doe't er fjirtjin jier wie. Hy wie gauris te gast oan it hof fan kening Robert, dêr't er yn 1338 Dionigi trof, dy't him de grûnslach fan it humanisme bybrocht. Sa liet er him yn 'e kunde komme mei it wurk fan Augustinus fan Hippo, Seneka de Jongere en Petrarca. Der wurdt wol tocht dat Dionigi Boccaccio ek poëzij bybrocht. Boccaccio kearde oan 'e ein fan 1340 werom nei Florâns, dêr't er oardel jier letter, by it ferstjerren fan Dionigi, in brief skreau wêryn't de dea beskriemde fan syn "earwurde heit en learaar", waans ferskieden "him neat yn 'e wrâld oerlitten hie."
Wurk
It grutste part fan 'e wurken fan Dionigi binne ferlern gien, mar bewarre bleaun binne: Guon oare kommentaren binne oan Dionigi taskreaun, mar dêrfan is it ûnwis oft hy wol wier de auteur wie.
Neder-Sû Yndianemienskip
Algemien
In alternative namme is: "Neder-Sû Mdewakanton Mienskip", en de langere namme fan "Neder-Sû Yndianemienskip yn de Steat Minnesota" wurdt ek wol brûkt. De organisaasje, dy't oprjochte waard yn 1851, hat 820 leden, en it haadkertier is fêstige yn Morton, yn Minnesota. De leden besteane út etnyske Sû (Sioux), allegearre Eastlike Dakota fan 'e Mdewakanton- en Wahpekûte-stammen.
Reservaat
It reservaat fan 'e Neder-Sû Yndianemienskip is it lytse Neder-Sû Yndianereservaat (Lower Sioux Indian Reservation) fan súdlik Minnesota, dat in oerflak hat fan mar 7 km², en dêr't yn 2000 likernôch 340 minsken wennen.
De Neder-Sû Yndianemienskip is ien fan fjouwer lytse, federaal erkende Sû-stammen yn súdlik Minnesota, dy't de restanten foarmje fan 'e Eastlike Dakota, de oarspronklike bewenners fan dat gebiet. Nei de Dakota-Oarloch fan 1862 waarden hja lykwols foar it meastepart út har heitelân wei deportearre nei de Dakota's en Nebraska, al namen party eigener beweging de wyk nei Kanada.
De namme fan 'e organisaasje komt fan it feit dat der twa Sû-reservaten oan 'e rivier de Minnesota wiene (en noch binne), wêrfan't dy streamôf "Neder-Sû" (Lower Sioux) neamd waard, en dy streamop "Opper-Sû" (Upper Sioux).
Nederdútsk-grifformearde tsjerke (Franschhoek)
De Nederdútsk-grifformearde tsjerke yn Franschhoek is in herfoarme tsjerke yn Súd-Afrika. De gemeente waard yn 1847 stifte en wie de twaentritichste gemeente fan it tsjerkegenoatskip.
De namme fan it plak Franschhoek betinkt de komst fan Frânske hugenoaten nei de delling tusken de bergen. Ek hjoeddedei docht der noch in soad oan de hugenoaten werom tinken, lykas nammen, grêven en it Hugenoatenmonumint fan Franschhoek, dat yn april 1948 ûntbleate waard. De ynwenners fan it gebiet, dat ea Olifantshoek neamd waard, foarmen yn it earstoan in tsjerklike mienkskip mei Simondium en Drakenstein. Foar in skoft waard der yn Simondium sels earst noch troch dûmny Pierre Simond yn it Frânsk preke. Mei de tiid fermongen de hugenoaten harren mei de Nederlanners en mei de stifting fan in gemeente yn Paarl yn 1691 foel Franschhoek dêr ûnder. Yn 1833 waard der in kapel yn Franschhoek boud en troch dûmny Van der Lingen út Paarl ynwijd. De ôfskieding ta in selsstannige gemeente fûn yn 1845 plak, nei't Pieter Nicolaas Ham út Amsterdam yn septimber 1844 as helpdûmny beroppen wie. It wie in drege tiid foar de gemeente. Der wie brek oan jild en in diel fan de gemeente koe mar min mei de dûmny oer wei. Ham waard û.o. beskuldige fan drankmisbrûk, hy wenne de gearkomsten fan de tsjerkerie net by en soe boppedat ek de gemeente somtiden ferlitten ha sûnder dêrfan kund te dwaan. Nei't de saak sels foar de synoade tsjinne, moast Ham syn ûntslach oanfreegje.
De tsjerke waard yn 1883 mei in noardlike en súdlike fleugel fergrutte en yn de jierren 1967-1968 restaurearre.
Tidens it amt fan dûmny Adriaan Jacobus van Wijk kocht de tsjerke yn 1923 in oargel oan. Ek yn Van Wijk's tiid waard it Nederlânsk yn de tsjerke as fiertaal ferfongen troch it Afrikaansk. De earste Afrikaansktalige notulen fan de tsjerkerie waarden yn jannewaris 1929 skreaun. Yn 1933 kamen de earste Afrikaansktalige Bibels yn Kaapstêd oan en ek yn Franschhoek waard in Afrikaansktalige Bibel feestlik yn gebrûk nommen. Yn 1937 skafte de tsjerke it earste Afrikaansktalige psalmboek oan.
De tsjerke waard yn de jierren 1960 restaurearre. De ierdskodding op 29 september 1969 brocht op guon plakken grutte skea oan, mar tank oan de betonnen fersterkings oan it muorrewurk dy't mei de restauraasje oanbrocht wiene, stelde de skea oan de tsjerke net in soad foar. Yn 1972 waard de tsjerke in nasjonaal monumint.
Fort Yates (Noard-Dakota)
Fort Yates (útspr.: [fɔɹt jeʦ], likernôch: "fort jeets"; Arikara: Iinakanítwi) is in stêd (formeel teminsten) oan 'e eastlike grins fan Sioux County, yn it suden fan 'e Amerikaanske steat Noard-Dakota. It is sawol it haadplak fan Sioux County as fan it Standing Rock Yndianereservaat (Standing Rock Indian Reservation), dat him oer de grins útstrekt nei Súd-Dakota. Yn Fort Yates binne û.m. it haadkertier fan 'e Standing Rock Sû Stamme (Standing Rock Sioux Tribe) en it Standing Rock-agintskip fan it Buro fan Yndiaanske Saken (BIA) fêstige. Neffens in offisjele skatting út 2012 lei it ynwennertal fan Fort Yates doe op 191 minsken.
Ashley Licks
Ashley Licks, echte namme: Okiella Lord (10 maart 1988), is in rêstend Amerikaansk pornografysk aktrise fan Afro-Amerikaansk komôf, dy't berne is yn New York, yn 'e steat New York. Hja makke har debút yn in pornografyske film yn 2005. Neffens har offisjele opjefte is se 1.55 m lang, mei in gewicht fan 55 kg en kupmaat 36B.
Lanaï
Lanaï (Ingelsk: Lanai, útspr.: [lə'nai], likernôch: "luh-nai"; Hawaïaansk: Lāna‘i, útspr.: [la:'nɐʔi], likernôch "laa-nuh-y") is in eilân yn 'e Hawaï-arsjipel, dy't yn 'e midden fan 'e Stille Oseaan leit. It is it op fiif nei grutste eilân fan 'e groep, en it lytste dat sûnder beheinings publyklik tagonklik is. Lanaï stiet bekend as the Pineapple Isle ("it Ananaseilân"), fanwegen de ananasplantaazjes dy't foarhinne frijwol it hiele lânbou-areaal fan it eilân oerdutsen. De iennichste delsetting fan betsjutting op it eilân is Lāna‘i City. Bestjoerlik foarmet Lanaï mei trije buoreilannen Maui County.
Fort Yates (Noard-Dakota)
Skiednis
Yn 1863 waard der in foarpost fan it Amerikaanske Leger op it plak fan it hjoeddeiske Fort Yates stifte, mei as doel om 'e Yndianen yn it gebiet yn 'e rekken te hâlden. It fort waard yn 1878 ferneamd nei kaptein George Yates, dy't twa jier earder omkommen wie yn 'e ferneamde Slach oan de Little Bighorn, tsjin 'e Lakota, Noardlike Sjajinnen en Noardlike Arapaho. It fort soe letter yn 1903 opheft wurde.
Lanaï
Etymology
Wêr't de namme fan Lanaï weikomt, is ûnwis, mar histoarysk waard it eilân wol Lāna‘i o Kauluā‘au neamd, dat oerset wurde kin as "Dei fan de Ferovering fan Kauluā‘au". Dy namme ferwiist nei de leginde oer Kauluā‘au, in prins fan Maui dy't nei Lanaï ferballe waard om't er by wize fan grap nuvere keunsten útheefd hie oan it hof fan syn heit yn Lāhainā. Neffens it ferhaal spûken der op Lanaï doe akua‘ino om ("geasten" of "eardsken"), en soe Kauluā‘au dy ferdreaun hawwe. Dêrmei wûn er mei-iens ek syn heite geunst werom.
Fort Yates (Noard-Dakota)
Skiednis
Yn 1868 waard as útfloeisel fan it twadde Ferdrach fan Fort Laramie, tusken de Lakota en de Amerikanen, it Grutte Sû Reservaat stifte. Yn 1889 waard it Grutte Sû Reservaat de helte lytser makke, wylst it restant opdield waard yn fiif lytsere reservaten. Ien fan dy fiif wie it Standing Rock Yndianereservaat, dat der doe in stik yn Noard-Dakota by krige dat foartiid net ta it Grutte Sû Reservaat heard hie. Fort Yates lei yn dat tafoege stik, en waard it haadplak fan it nije reservaat.
Lanaï
Geografy
Lanaï hat rûchwei de foarm fan in omkearde komma, dy't mei de sturt nei it noardwesten wiist. It eilân hat in oerflak fan 363,9 km². Yn it noarden wurdt it troch it Kalohi-kanaal skaat fan it buoreilân Molokaï, wylst yn it easten it eilân Maui oare kant it ‘Au‘au-kanaal leit. Yn súdeastlike rjochting leit oare kant it Kealaikahiki-kanaal it lytsere, ûnbewenne eilân Kahoölawe. It heechste punt fan Lanaï is de deade fulkaan de Lāna‘ihale, dy't likernôch yn 'e geografyske midden fan it eilân leit, en wêrfan't de top oant 1.026 m boppe seenivo rikt. In grut part fan it eilân is inkeld berikber oer ûnferhurde diken, dêr't in auto mei fjouwertsjiloandriuwing foar nedich is.
Fort Yates (Noard-Dakota)
Skiednis
Yn 1890, doe't it grutte Lakota-opperhaad Sittende Bolle by in jammerdearlik misrûn besykjen ta arrestaasje omkommen wie, waard er yn in troch legertimmerlju makke deakiste begroeven deunby Fort Yates, dêr't noch altiten in monumint foar him stiet, en dêr't tichteby teffens it Sittende Bolle Kolleezje fêstige is. Yn 1953 groeven Sittende Bolle syn neikommelingen wat nei bêste witten syn stoflik omskot wie op, en werbegroeven it yn 'e neite fan Mobridge, yn Súd-Dakota, wat syn (mooglike) berteplak wie.