cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gerard Heymans
Gerardus (Gerard) Heymans (Ferwert, 17 april 1857 - Grins, 18 febrewaris 1930) wie in Nederlânsk filosoof en psycholooch. Heymans wurdt sjoen as ien fan de wichtichste filosofen fan Nederlân en as de grûnlizzer fan de Nederlânske psychology. It oprjochtsjen fan it psychologysk laboratoarium yn 1892 wurdt markearre as de start fan de eksperimintele psychology yn Nederlân. Fan 1890 ôf wie er heechlearaar oan de Ryksuniversiteit Grins (RUG) yn de filosofy mei as learopdracht ûnder oare de sielkunde, in funksje dy 't er oant 1928 ferfolle. Ek wie er rektor magnifikus fan de RUG yn it kolleezjejier 1908 -1909.
Libben
Heymans waard berne yn Fryslân as soan fan de gemeentesekretaris Jan Heijmans en syn frou Sara Wijsman. Hy gie yn Ljouwert nei de HBS en studearre dêrnei rjochten en wiisbegearte oan de Universiteit fan Leien dêr 't er lid wie fan it Leidsche Studenten Corps. Yn 1880 promovearre er yn 'e steatswittenskippen. Dêrnei folge er wiisbegearte oan de universiteit fan Freiburg dêr 't er yn 1881 op promovearre. Yn datselde jier troude er yn Leien mei Anthonia Barkey. Hy krige wurk as repetitor, ien dy 't studinten helpt tarieden foar eksamens, en dêrnei as privaatdosint yn de wiisbegearte oan de Universiteit fan Leiden.
Yn 1909 krige Heymans in grutte kolleezjeseal en romte foar syn laboratoarium tawiisd. Syn kolleezjes wiene populêr en lutsen ek in soad studinten fan oare stúdzjes, heechleararen en oare ynteressearren. Heymans hat dêrom syn kolleezjes ek wol twa kearen jaan moatten. Heymans bleau troch syn akademyske karriêre boeken en artikels publisearjen binnen ferskate fakgebieten fan 'e filosofy en psychology. Yn 1926 wie er foarsitter fan it Ynternasjonaal Kongres fan Psychology dat doe yn Grins hâlden waard. Uteinlik gie Heymans yn 1927 mei pensjoen. Trije jier letter ferstoar er neidat syn sûnens hurd achterút gien wie.
Heymans hat ek lid fan meardere ferieningen west. Sa wie er bygelyks fan 1900 ôf lid fan de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW ). In jier nei de Earste Wrâldoarloch sei syn lidmaatskip lykwols op om 't er fûn dat de Akademy him net neutraal genôch opstelde tsjinoer wittenskippers út Dútslân en Eastenryk. Yn 1919 waard Heymans de earste foarsitter fan de Studievereniging voor Psychical Research (SPR ). Dit is de Nederlânske fariant fan de Society for Psychical Research dy 't yn 1882 yn Grut-Brittannië oprjochte is. Hy luts him in pear jier letter lykwols werom omdat der binnen de feriening te min belangstelling wie foar wittenskiplik ûndersyk.
Yn it bûtenlân wie Heymans ek in bekend psycholooch. Hy krige in soad oanbiedingen fan binnen- mar ek bûtenlânske universiteiten, lykas dy fan Bonn en Berlyn. Dêrneist krige Heymans ek meardere ûnderskiedingen. Sa waard er Kommandeur yn de Oarder fan Oranje Nassau en wie er earelid fan The British Psychological Society.
Wurk
thumb|right|265x265px|Figuer 1. Heymans skreau meardere boeken en essays en publisearre geregeld yn de Gids. Dêr skreau er oer ûnderskate tema's en ek syn proefskrift waard hjiryn opnommen.
Filosofy
Heymans woe in filosofysk systeem opbouwe basearre op in empiryske metoade. By syn oanstelling as heechlearaar giet er dêrom ek yn op it eksperimint yn 'e filosofy. Feiten moatte it startpunt wêze foar filosofyske analyzes. Hy tocht net dat alles út de ûnderfining ôflaat wurde koe, lykas bygelyks logyske wetten.
Psychysk monisme
Heymans hold him ek dwaande mei filosofy fan de geast. Syn boek Einführung yn dy Metaphysik giet oer it lichems-geast probleem. Heymans stelde in foarm fan psychysk monisme út; de werklikheid bestiet út de geast. Dat is yn tsjinstelling ta it materialistysk monisme dat der fan út giet dat alles úteinlik út matearje bestiet. Heymans ' teory is fergelykber mei it panpsychisme en hy waard hjirby beynfloede troch Gustav Fechner. Heymans beärgumintearre dat alles ûnderdiel is fan ien Wrâldbewustwêzen en dat alles mei-inoar ferbûn is. Ek hjir gie Heymans út fan de mooglikheid om it bewustwêzen mei de empiryske metoade te ûndersykjen. Syn boek waard goed ûntfongen troch it gruttere publyk en oare filosofen. William James neamde it bygelyks " a masterpiece of clear composition". thumb|342x342px|Figuer 2. Opstelling foar it parapaparologysk ûndersyk troch Heymans
Psychology
Heymans wie oansteld as heechlearaar om les te jaan yn 'e skiednis fan 'e wiisbegearte, logika, metafysika, etika, estetika, en de sielekunde. Heymans sels brûkte leaver de term psychology as er it oer sielkunde hie.
Algemiene psychology
Heymans fergelike psychology faak mei de natuerkunde. Hy wie derfan oertsjûge dat foar psychology ek wetten formulearre wurde koene en dêrom die er in soad ûndersyk nei algemiene psychologyske prosessen. Hy waard hjiryn sterk beynfloede troch de psychology yn Dútslân. Heymans begûn dan ek mei ûndersyk nei psychyske remming. In foarbyld dêrfan is dat ast lichte pine hast yn 'e linkerearm, mar in slimmere pine fielst yn 'e rjochter, wurdt de pine yn 'e linkerearm ferstomme. Hy basearre syn ûndersyk op eardere resultaten fan Weber en Fechner, twa fysiologen út Duitslân bekend fan de Weber-Fechner wet.
Heymans die ek in protte ûndersyk nei fisuele yllúzjes. De bekendste foarbylden binne de Müller-Lyer en de Zöllner yllúzje. Troch hjir eksperiminteel ûndersyk nei te dwaan woe er de ferskate ferklearringen fan oare psychologen en dy fan him sels teste. Hy ûntwurp ferskillende opstellingen wêrby't proefpersoanen oanjaan moasten wannear't sy tochten dat de linen like lang (Müller-Lyer) of lykrinnend (Zöllner) wiene. Hy publisearre beide ûndersiken, nei yllúzjes en remming, yn it Zeitschrift für Psychologie.
Spesjale psychology
Wêr't algemiene psychology him rjochtet op algemien jildende psychologyske prosessen, rjochtet spesjale psychology (of differinsjele psychology) him op de ferskillen tusken minsken. Ek hjir, yn de persoanlikheidspûkology, hat Heymans in grutte ynfloed hân. Eysenck, in Britske persoanlikheidspycholooch, neamde him dêr bygelyks de grûnlizzer fan. Heymans wie nammentlik de earste psycholooch dy 't in typology, in klassifikaasje fan persoanlikheidstypes, basearre op empirysk ûndersyk. Dizze typology wurdt ek wol de Kubus fan Heymans neamd (sjoch figuer 1). Dy bestiet út acht typen op basis fan trije ferskillende diminsjes. Heymans basearre syn typology op de biografyen fan bekende persoanen, lykas Goethe en Napoleon], en op enkêteûndersyk.
Parapsychology
Ein njoggentjinde, begjin tweintichste iuw, wie der binnen de psychology ek in soad ynteresse nei parapsychology (doe psychikal research neamd). Bekende psychologen lykas William James, Alfred Binet, Francis Galton en ek Heymans hiene ynteresse yn of diene ûndersyk nei parapsychology. Tusken 1920 en 1923 hat Heymans ûndersyk dien nei telepaty mei de studint Van Dam as proefpersoan. Figuer 2 lit de proefopstelling sjen, wêrby 't Van Dam achter it gerdyn siet en sinjalen opfange moast fan de proeflieder dy 't yn syn gedachten de hân fan de proefpersoan late.
Psychologysk laboratoarium
thumb|Figuer 3. It psychologysk laboratoarium fan Heymans yn 1923.|260x260px It psychologysk laboratoarium fan Heymans begûn yn 1892 as keamer yn syn hûs oan de Stasjonsstrjitte yn Grins. Foar de bou fan de filla oan de Ubbo Emmiussingel waard rekken hâlden mei it laboratoarium. De romte lei oan de wetterkant en hie ekstra dikke muorren om safolle mooglik lûd tsjin te hâlden. Oant 1909 ta fierde Heymans hjir syn eksperiminten út mei syn frou as wichtichste proefpersoan. Foar syn eksperiminten hat Heymans in grutte kolleksje oan apparaten kocht of meitsje litten. Se wiene yn earste ynstânsje kocht foar edukaasje en demonstraasjes, bedoeld om psychologyûnderwiis oantreklik te meitsjen. De measte fan dizze apparaten wiene foar ûndersyk nei sintúchlike waarnimming.
Emporis Skyscraper Award
De Emporis Skyscraper Award is in priis dy’t sûnt 2000 elts jier útrikt wurdt oan de nije wolkekliuwer dy’t wat ûntwerp en funksjonaliteit oanbelanget de beste is. De priis wurdt útdield troch it Dútske bedriuw Emporis, dat gegevens byhâldt op it mêd fan heechbou.
Sûnt 2001 wurdt der njonken de gouden priis ek in sulveren en in brûzen priis útrikt.
Gerard Heymans
Psychologysk laboratoarium
Doe 't it Akademygebou yn 1906 foar in grut part troch brân ferwoeste wie, waarden der gau plannen makke foar in nij gebou. Yn dit nije gebou soe ek romte beskikber komme foar it laboratoarium fan Heymans. De romte dy 't Heymans krige, bestie út in grutte kolleezjeseal en fjouwer wurklokalen. Ien fan dy lokalen wie spesjaal ynrjochte foar fisuele en auditive eksperiminten. Der waarden no ek mear praktika jûn en studinten koene eksperiminten replisearje en meidwaan as proefpersoan.
Emporis Skyscraper Award
Om nominearre te wurde foar de priis moat it gebou yn elts gefal 100 meter heech wêze, en it gebou moat yn it jier fan de útrikking oplevere wurde. De winner wurdt eltse jannewaris fan it neikommende jier bekend makke en inkele moannen letter wurdt de priis útrikt.
Gerard Heymans
Psychologysk laboratoarium
Yn 1927 joech Heymans de lieding oer oan syn eardere lab-assistint en op dat stuit lektor pedagogyk Henri Brugmans. Oant 1956 siet it lab yn it Akademygebou fan de RUG.
Emporis Skyscraper Award
It is twa kear foarkaam dat in Nederlânsk gebou yn de top-3 kaam. Yn 2005 waard de Montevideo yn Rotterdam tredde, en yn 2007 krige Het Strijkijzer yn De Haach de gouden priis.
Gerard Heymans
Publikaasjes
Heymans hat yn syn libben in soad artikels skreaun en meardere boeken. Syn bekendste boeken binne:
Ferneamd
thumb|Figuer 4. Tinkkream fan it Akademygebou fan de RUG mei Gerard Heymans rjochts op de foargrûn |398x398px Foaral yn Grins wurdt erkenning jûn oan Heymans en is der in soad nei him ferneamd, sa as:
Metoadius
thumb|250px|Metoadius (lofts) en Syrillus fan Saloniki. 19e iuwske [[ikoan út Boekarest]] Metoadius (Gryksk: Μεθόδιος, Methodios; Aldtsjerkeslavysk: Мефодии. Mefodiij; doopnamme: Michael) (Tessaloniky, 826 - Grut-Moravyske Ryk, 6 april 885) wie in Gryksk-Byzantynse akademikus en aartsbiskop fan it Grut-Moravyske Ryk, dêr't Moraavje it middelpunt fan wie.
Metoadius wie de meast wichtige oersetter fan de Bibel yn it Aldtsjerkeslavysk. Dy Bibel waard skreaun yn it Glagolitysk alfabet, dat betocht waard troch syn broer Syrillus fan Saloniky.
Metoadius syn feestdei is (tagelyk mei Syrillus) 14 febrewaris (yn 't ferline 7 july en/of 6 april). Hy is ûnder oaren de patroanhillige fan Europa, Bohemen, Bulgarije, Tsjechje.
Nederlânske gûne
De Nederlânske gûne hat fan 1279 ôf it betelmiddel yn Nederlân west. De muntienheid waard yn jannewaris 2002 ferfongen troch de Euro. Oant 28 jannewaris fan dat jier wie de gûne tegearre mei de Euro it wettige betelmiddel. De gûne wie yn Euro’s € 0,45378 wurdich. De ISO-4217-Koade fan de gûne is NLG.
Skiednis
De earste munten hienen op de iene side yn ôfbyld fan stedspatroan Jehannes de Doper. Dizze munt waard yn hiel Jeropa neimakke. Yn Nederlân barde dat foar it earst troch Jan III fan Brabân.
Greve Willem V yntroduseare yn 1378 de Hollânske gûne. Dêrnei wiene der ferskate foarsten dy’t harren eigen gûnemunten yn omrin brochten. An it ein fan de 15e iuw sloegen, op Grinslân nei, alle gewesten fan Nederlân harren eigen gûnes.
Karolusgûne
De Karolusgûne wie de earste Nederlânske ienheidsmunt dy’t ek bûten Nederlân brûkt wurde soe. Dizze munt waard yn 1521 troch keizer Karel V yn omrin brocht.
De Gouden Karolus waard yn 1521 ynfierd en wie ûnderferdield yn 20 stuorkes dy’t tegearre ien gûne foarmen. Dizze yndieling soe oant it ein fan de gûne yn 2002 ta sa bliuwe.
Nei de Gouden Karolus kaam yn 1582 de Sulveren Karolus. Dizze soe oant 1680 ta jilde as de earste ienheidsmunt fan de Santjin Provinsjes. Dit wie de earste munt wêr't de kop fan de keizer op stie.
Provinsjale útjeften
Trochdat eltse provinsje harren eigen munten útjoech ûntston yn de rin fan de Tachtichjierrige Oarloch, tusken 1568 en 1648, in probleem. De provinsjes joegen munten út mei in te leage wearde omdat se oars de oarloch net bekostigjen koene. Oant 1848 ta soene de provinsjes harren eigen munten slaan. Pas yn dat jier binne alle provinsjes stoppe mei dizze aktiviteiten. Dit duorre salang omdat is slaan fan de eigen munten in soart winst oplevere.
Yn 1648 kaam de generaliteitsgûne yn omrin. Hjir stie de Nederlânske ‘faam mei lâns’ op.
Frânske besetting
Doe’t de Frânsen yn Nederlân kamen waard de Frânske Frank it wettige betelmiddel yn Nederlân. Mar de gûne kaam werom doe’t de Frânsen it lân út wienen en sûnt 1825 is de Frânske Frank gjin wettich betelmiddel mear yn Nederlân. Oant dy tiid wie de Frank yn de Súdlike Nederlannen noch in wichtich betelmiddel.
Op 18 septimber 1816 wurd in wet oannomd dy’t de ûnderferdieling fan de gûne op 100 sinten fêstlei.
De lêste gûne is yn 2001 slein wêrnei't der yn 2002 oergien waard op de Euro.
Munten en bankbiljetten
thumb|Nederlânske gûne 1897, [[Wilhelmina fan de Nederlannen|Wilhelmina. Sulver.]] thumb|Nederlânske gûne 1967
Troch de iuwen hinnen hat der in ferskaat oan munten en bankbiljetten west. Hjirûnder in list fan de munten fan 1817 ôf:
Ek ha de munten en biljetten in ferskaat oan uterliken hân. Benammen de biljetten binne gauris feroare.
Om it saneamde ‘snoeie’ op de munten te foarkommen waard sûnt 1749 de kartelrâne yn de munt slein. Op dizze wize woene de Steaten-Generaal it fertrouwen yn de gûne grutter meitsje. Sûnt 1817 steane de koppen fan de kenings en keninginnen op de munten. In jier letter waard de sin ‘God zij met ons’ (God is mei ús) yn de râne slein.
Ynwikselje
It muntejild wie oant 1 jannewaris 2007 ta yn te wikseljen by De Nederlânske Bank, dêrnei net mear. It papierjild ken dêr noch oant 1 jannewaris 2032 ta ynlevere wurde.
Oare gûnen
Net allinnich yn Nederlân is de muntienheid de gûne (west). Ek ien oare parten fan de wrâld, bygelyks op de âlde Nederlânske koloanjes, hat de gûne ek it wettige betelmiddel west.
Gûnen yn de Nederlânske koloanjes
It eardere Nederlânsk-Ynje hie harren eigen gûne. Dizze is yn 1949 ôfskaft neidat it lân ûnôfhinklik waard. Sûnt dat jier is de Yndonesyske Rupiah it wettige betelmiddel yn dat lân.
Ek de Nederlânske Antillen en Arûba ha harren eigen gûne. Yn beide lannen wurd dizze muntienheid noch brûkt. Op de Antillen is de namme de ‘Antiljaanske gûne’ en op Aruba is it de ‘Arubaanske gûne’.
Yn Suriname hat oant 1 jannewaris 2004 de gûne beston. Mar sûnt die datum is Suriname oergong op de dollar. Dit wie omdat de Surinaamske gûne fan 1975 ôf, doe’t it lân ûnôfhinklik waard, hieltyd minder wurdich waard.
Oare gûnen
Ek bûten Nederlân, yn parten fan Dútslân en Eastenryk ha soarten fan de gûne beston. Sjoch hjirfoar op Gûne.
Frederike van Uildriks
Uildriks ûntjoech har fan in fatsoenlik opbrocht famke ta in finansjeel ûnôfhinklike natuerûndersiker en skriuwster dy't op har manier yn de bres stie foar frouljusemansipaasje. Yn 1877 wie hja ûnderwizeres en begûn se in deiboek by te hâlden. Sy hie kunde oan alle wichtige sosjalisten út dy tiid. Frederike van Uildriks hat - neist de folle bekendere Eli Heimans en Jac. P. Thijsse - harres dien ta it tagonklik meitsjen fan wittenskiplike natuerhistoaryske en folkekundige kennis foar jongerein en folwoeksenen. Sy waard doetiids priizge om har tagonklik taalgebrûk, de ferhelderjende yllustraasjes en hege kwaliteit fan de levere ynformaasje. thumb|Plantenschat, fan Frederike van Uildriks en [[Vitus Bruinsma, 1898]]
Jakobus Kapitein
thumb|300px|Jakobus Kapitein Jakobus Elisa Johannes Kapitein (1717 - 1747) wie de earst swarte predikant fan de wrâld en wierskynlik ek de earste swarte Afrikaan dy't promovearre. Hoewol't er sels slaaf west hie ferdigene er yn in akademyske ferhanneling dat kristenen as slaaf holden wurde mochten.
Kapitein, waans Afrikaanske namme net bekend is, waard yn 1725, doe't er acht jier wie, fan syn âlden yn Gana rôve en as slaaf ferkocht oan de Siuwske kaptein Arnold Steenhart. Dy joech him noch itselde jier kado oan Jakobus fan Goch, keapman fan de Westyndyske Kompanjy (WIC).
Liens
Liens (Nederlânsk en offisjeel: Leens; Grinslânsk: Lains) is in plak yn de gemeente It Hegelân (oant 1 jannewaris 2019 gemeente De Marne) yn de provinsje Grinslân, Nederlân. Foar 1990 wie Liens in selsstannige gemeente, dy't yn dat jier gearfoege is mei de gemeenten Ulrum, Eenrum en Kloosterburen ta de gemeente Ulrum. Yn 1992 krige de nije gemeente de namme fan de krite, "De Marne". Fanôf 2019 heart it doarp by de gemeente It Hegelân. It doarp hat sa'n 1.800 ynwenners.
Eardere gemeente
De eardere gemeente Liens bestie neis it haadplak út de neikommende doarpen en buorskippen: Douwen, Ewer, Grijssloot, Grut Maarslach, Kattenburg, Lyts Maarslach, Menskewear, Roodehaan, Schouwen, 't Stort, Warfhuzen, Wehe-den Hoorn en Zuurdijk. It gemeentehuis stie yn Wehe-den Hoorn.
Skiednis
Leens leit op âlde kweldergrûn, dy't al yn de izertiid, tusken de 6e en 9e iuw f.Kr. bewenne rekke is, en dêr't in rige wierden op oanlein binne op in ouwerwâl. Leens leit mei Túnsterwierde, Wehe, De Houw, Ulrum en Elens op dy wâl. Sa't bliken dien hat is de Túnsterwierde in wichtich archeologysk fynplak.
It drûchmeitsjen en bedykjen fan de kwelders binne de Benediktiner muontsen mei útein set en it wurk is letter fuortset troch de wetterskippen. Yn it westlik part fan de Marne foarmen Liens, Ulrum en Vierhuizen in sylfest. It wetter waard losd troch de Houwersyl.
De tsjerke fan Liens is mei oare doarpstsjerken yn Noard Grinslân fanwegen Karel de Grutte stichte troch de preester Liudger. Ut in list fan pleatslike parochys fan it bisdom Munster is de grutte fan de doarpstsjerken te rekonstruearjen: om 1300 hinne wennen yn Liens al sa'n 2600 minsken. Nei de reformaasje dy't troch Maurits van Oranje krêftich trochset waard, bleau Liens ien fan de plakken mei in lytse katolike minderheid. De Petrustsjerke gie oer nei de Nederdúts Grifformearde Tsjerke (letter de Nederlânske Herfoarme Tsjerke). De katolieken moasten ýtwike nei skûltsjerken, faak wienen dy yn pleatsen. Yn de 19e iuw kaam Liens ûnder de parochy Wehe den Hoorn.
De Ofskieding yn de Nederlânske herfoarme Tsjerke, dêr't dûmny Hendrik de Cock út Ulrum yn 1834 mei begûn wie, rekke Liens ek. In grut part fan it herfoarme tsjerkefolk folge De Cock yn de simmer fan 1835. Nei de doleânsje (1886), ûnder lieding fan Abraham Kuyper, waard der yn Leens ek in gemeente fan de Grifformearde Tsjerken yn Nederlân stifte.
De krústsjerke fan Liens is fan likernôch 1100, it skip is it âlste part. it dwersskip en it koar binne fan de iere 13e iuw. De oarspronklike sealdaktoer is yn 1863 ferfongen, mar in part fan it dowestiennen fûnemint is bewarre bleaun. "Stoulen, banken, stoulen, banken, zoo ludt groode klok van Lains...", sa begjint in gedicht fan de yn Leens berne dichter Willem ten Berge. De tsjerke is foaral bekend fanweg it oargel makke troch de ferneamde oargelbouwer Albertus Anthoni Hinsz.
De Marneline, dy't ek Liens oandie, waard op 1 april 1922 iepene en al wer sletten op 24 novimber 1940.
Kultuer
Keunstners dy't yn Liens berne binne of wenne hawwe:
List fan religyen
Dit is in list fan religyen. Dizze list is ûnfolslein, om't der wrâldwiid nei skatting sa'n 10.000 ferskillende religyen besteane. Der binne ûnderskate yndielings foar religyen, mar dizze list brûkt de wittenskiplike klassifikaasje dy't it gongberst is yn 'e ferlykjende godstsjinstwittenskip. Dy klassifikaasje falt útinoar yn trije grutte groepen: de wrâldreligyen, de lânseigen religyen en de nije religieuze bewegings. In dagger (†) efter de namme fan 'e religy wol sizze dat dy religy gjin oanhingers mear hat.
Loftus Road
Loftus Road is it stadion fan de profesjonele fuotbalklub Queens Park Rangers. Foarhinne, oant 1917 ta, wie it de thúshaven fan Shepherd's Bush FC. Tusken 2002 en 2004 hat ek Fulham FC it stadion brûkt, fanwege ferbouwings yn it eigen stadion. Loftus Road is it lytste stadion fan 'e Ingelske heechste difyzje.
Skiednis
It stadion waard op 22 oktober 1904 foar de earste kear brûkt troch Shepherd's Bush FC, in amateurferiening dy't tidens de Earste Wrâldkriich, yn 1915 ferdwûn. Yn 1917 ferhuzen de Queens Park Rangers nei it stadion, wêrby se in houten tribune fan it âlde stadion meinamen. Yn 1953 waard it stadion foarsjoen fan fjouwer ljochtmêsten, wêrtrocht de klub ek by tsjuster har thúswedstriden spylje mocht. Yn 1969 en 1972 waarden nije tribunes boud oan 'e lange siden fan it fjild, en yn 1980 en 1981 barde dat ek oan 'e koarte siden fan it fjild. Fanôf dat jier hie it stadion oan alle fjouwer siden tribunes stean. Yn 1994 waarden de lêste steanplakken ferfongen troch sitplakken. Sûnttiid hat it stadion gjin grutte feroarings mear ûndergongen.
Berikberheid
It stadion leit op fiif minuten rinnen fan it metrostasjon White City. Inkelde minuten fierder leit it metrostasjon Wood Lane.
Tomke (fûgel)
It Tomke (Troglodytes troglodytes) is de ienigste fûgel út de famylje fan de Tomkes dy't yn Europa foarkomt. Alle oare soarten libje yn Noard- en Súd-Amearika.
Oare nammen
It Tomke wurdt yn it Frysk ek wol oantsjutten mei: Mûske, Múske, Tommelid as Winterkeninkje.
Foarkommen
It Tomke is ien fan de lytste fûgelsoarten fan Europa en kin fanwege syn koarte wjukken net sa'n bêst fleane. Hy is sa'n 9,5 sm lang en waget 10 gram. Sawol it mantsje as it wyfke hawwe brune fearren. De opfallende sturt stiet rjocht omheech.
Fersprieding
It Tomke is meast te finen yn tichte strûken foaral yn de buert fan wetter. Hy komt op it noardlik healrûn oer de hiele wrâld foar. Yn Euraazje komme sa'n 27 ûndersoarten foar en yn Noard-Amearika ek nochris 12.
Iten
Tomkes ite meast ynsekten en harren larven en spintsjes. Ek ite se sa no en dan wol sied fan lytse plantsjes.
Fuortplanting
thumb It mantsje begjint al by't winter mei it bouen fan in tal nêsten dy't er oan it wyfke oanbiedt. De nêsten binne rûn mei in yngong oan de sydkant en lizze meast krekt boppe de grûn. De nêsten wurde makke fan mos, blêden en gers. Ein april leit it wyfke 5-7 wite aaien mei readbrune stippen. Nei sa'n 14-16 dagen brieden komme de aaien út, wêrnei de beide âlden de jongen nog 2 wike fuorje foardat de jongen útfleane. It Tomke briedt meast twa kear yn it jier.
Saab JAS 39 Gripen
De Saab JAS 39 Gripen is in Sweedsk meardoelfjochtfleanmasine en de opfolger fan de Saab 37 Viggen.
De prototipen fleagen fan 1988 ôf en de hjoeddeiske ferzje – JAS 39C/D – wurdt sûnt 2005 troch de Sweedske loftmacht (Flygvapnet) brûkt. De loftmachten fan Tsjechje, Hongarije, Súd-Afrika en Tailân hawwe ek Saab Gripen.
De Sweedske Loftmacht easke dat de nije fleanmasine opstrike en delkomme koe op in lâningsbaan net langer as 800 m.
Spesifikaasjes (JAS 39 Gripen)
thumb|Nozzle fan de Gripenmotor
Groß-Gerau (Landkreis)
Groß-Gerau is in Kreis (distrikt) yn it suden fan de dielsteat Hessen, Dútslân. Oanbuorjende distrikten binne Main-Taunus, de kringfrije stêd Frankfurt, Darmstadt-Dieburg, Bergstraße Alzey-Worms, Mainz-Bingen en de kringfrije stêden Mainz en Wiesbaden.
Geografy
Groß-Gerau leit yn de Boppe Ryn-delte. De Main is de natuerlike grins fan de Kreis yn it noarden, wylst de Ryn de westlike grins foarmet. Oan de eastlike grins begjinne de bergen fan it Odenwald.
It heechste punt fan Groß-Gerau is 145 meter boppe seenivo by Mörfelden op in keunstmjittige heuvel. It leechste punt is 83.2 m op it plak dêr't de Main yn de Ryn streamt.
Stêden en gemeenten
Tusken heaken it ynwennertal fan 31 desimber 2021
Niseä
Nicaea of Niseä (ek wol Nikéa), tsjintwurdich Iznik, wie yn de âldheid in wichtige stêd yn Lyts Aazje, residinsje fan de Bitinyske keningen, letter fan Romeinske steedhâlders en fan 1204 oant 1261 fan de Byzantynske Laskaris keizers. Yn 1330 waard de stêd troch de Turken ferovere. Fierders is de stêd ferneamd fan it Konsily fan Niseä, dêr't it Arianisme yn fersmiten waard.
Herborg Kråkevik
thumb|Herborg Kråkevik yn 2011 Herborg Kråkevik (28 desimber 1973) is in sjongster en aktrise út Noarwegen. Sy is ferneamd fan har ynterpretaasjes fan Noarske folkslietsjes, toanielstikken en films. Har meast ferneamde rollen binne har debútrol Eliza yn My Fair Lady (1997) en Julie yn Romeo en Julia (1997).
Kråkevik hie in soad súkses yn 2000 mei Kråkeviks Songbok, in CD mei ferskate Noarske folkssangen, ûnder oaren Den Fyrste Sang en in musicalferzje fan it gedicht Til ungdommen fan de Noarske dichter en skriuwer Nordahl Grieg (fiere neef fan Edvard Grieg).
Dêrnei hie Kråkevik in haadrol yn Det største i verden (2001) as Petra.
Lytse Tsjerke (Snits)
thumb|Broeretsjerke De Lytse Tsjerke, ek wol: Broeretsjerke, wie in tsjerkegebou en letter finzenis yn de binnenstêd fan Snits.
De tsjerke stie oan de Lytse Tsjerkestrjitte (foarhinne Hofstrjitte, ferneamd nei de tsjerke en tsjerkhôf) en de Kruzebruorrestrjitte en is al foar de 14e iuw stifte. De tsjerke stie tusken de hjoeddeiske stedsfinzenis en it eardere telefoangebou. Oan de eastside fan de strjitte is noch altiten in gat yn de bebouwing te sjen, op it steed dêr't de tsjerke foar in part stie. It westlike diel fan de tsjerke stuts út oer de strjitte, it eastlike diel waard ôfskieden middels in poarte. By riolearingswurk yn 1950 binne tsientallen deakisten fan it byhearrende tsjerkhôf fûn.
It tsjerkegebou waard yn 1578 as kleasterkapel yn gebrûk nomd en wie ûnderdiel fan it Krúsbruorre-kleaster (Nederlânsk herfoarme Tsjerke). Yn 1766 is it gebou folslein werboud. Nei de komst fan it Kantongerjocht fan Snits, yn de Frânske oerhearsking, is it gebou yn gebrûk rekke as finzenis.
It kleaster waard sluten op lêst fan de Steaten fan Fryslân en de tsjerke is yn 1845 sloopt, tsien jier letter folgen de kleastergebouwen.
Yn Boalsert stiet ek in Broeretsjerke. De "grutte tsjerke" fan Snits is de Grutte of Martinytsjerke.
Follybalklub Snits
Follybalklub Snits is in follybalferiening út Snits, dy't oprjochte is yn 1997. De feriening is ûntstien troch it gearranen fan Animo en Olympus Snits. De feriening hat mear as 400 leden en likernôch tachtich frijwilligers. De feriening spilet syn thúswedstriden yn de Snitser Sporthal.
Keppeling om utens
Hiemside fan VC Sneek
Readboarstkes
thumb|[[Readboarstke.]] De readboarstkes (Erithacus) is in skaai yn de famylje fan de Miggesnappers (Muscicapidae). It skaai hat trije soarten.
It binne lytse koarte fûgels, mei koarte, ornaris wat omheechstutsen sturtsjes. Hja hawwe in reade as swarte boarste en antlit, in brune rêch en in wite as grize ûnderside. De Readboarstkes ite ynsekten, wjirms ensafuorthinne, dy't hja op 'e grûn opite.
Skiednis
It Readboarstke wie troch Linnaeus klassifisearre as Motacilla rubecula. It skaai Erithacus is ynsteld yn 1800 troch Georges Cuvier. It skaai wie earder part fan de Lysterfûgels (Turdidae), mar it heart no ta de Miggesnappers (Muscicapidae).
It Japanske Readboarstke en it Ryûkyû-readboarstke hearden oarspronklike ta de Gealen (Luscinia), mar om't hja dêr net te plak wienen binne hja no yndield by de Readboarstkes. Fierder ûndersyk jout oan dat mûglik dizze twa soarten, mei nog mear soarten út de Gealen, in apart skaai wêze moatte soenen, apart fan de Readboarstkes en Gealen mar al ûnder de Miggesnappers.
Klassifikaasje
Erithacus
Eangterp
Angterp is in útbuorrentsje fan Parregea yn de gemeente Súdwest-Fryslân
De namme komt ek foar as Angterp en Aucterp. De namme soe komme kine fan in persoansnamme.
Muntienheid
De muntienheid of faluta fan in lân is it offisjeel jildende betelmiddel fan in lân, bygelyks, it Britske pûn, de Amerikaanske dollar of de euro.
Yn in protte gefallen is in munt beheind ta ien lân, bygelyks, it Britske pûn yn Grut-Brittanje. It bart lykwols ek dat in lân de munt fan in oar lân brûkt. Sa is de Amerikaanske dollar net allinnich de munt fan de Feriene Steaten, mar hat ûnder oaren ek East-Timor de dollar as munt oannaam. Guon oare lannen hâlde ek in fêste ferhâlding oan tusken harren munt en de dollar. In pear munten binne mienskiplik foar in groep lannen, bygelyks de euro foar de JU-lannen yn de muntuny.
In ynternasjonale standert, ISO 4217, beskriuwt foar alle lannen in trijeletterige ôfkoarting foar de munt.
Wiardus Willem Hopperus Buma (1865-1934)
Libben en wurk
Hopperus Buma wie in soan fan mr. Bernhardus Hopperus Buma (1826 -1892) en jkfr. Clara Tjallinga Aedonia van Eysinga (1823 -1898). Hy troude yn 1893 mei Petronella Johanna Alberta Diewerdina (Nel) ter Haar (1868 -1933), dochter fan ds. Barend ter Haar. Ut dit houlik waard ûnder oare soan Barend Hopperus Buma berne.
Hy wie luitenant by de skutterij (1890 -1898) en wenne mei syn húshâlding it Burmaniahûs yn Ljouwert. Yn 1898 waard er beneamd ta boargemaster fan Hinnaarderadiel. Hy liet yn Wommels in filla bouwe op in stee út de neilittenskip fan syn mem, dêr't oant 1872 de Sminia State stie.
Hopperus Buma hearde ta de frijsinnich liberalen en hie it yn de gemeenteried geregeld oan de stôk mei de ortodoksen. De striid tusken de ortodoksen en frijsinnigen yn de gemeente eskalearre doe't Jan Ankerman predikant waard. De skoalstriid lôge op en yn de ried ûntstie ûnienichheid oer de fraach oft sittingen mei gebed iepene wurde moasten. Yn 1902 waard Hopperus Buma beneamd ta tsjerkfâd (scriba). De tsjerkfâden stiene net efter de dûmny en de tsjerkeried wie tsjin de boargemaster, de spanningen rûnen úteinlik sa heech op dat de boargemaster ûntslach frege. Hy krige mei yngong fan 1 septimber 1905 earfol ûntslach en ferhuze nei Heemstede. Hy liet syn filla yn Wommels ôfbrekke en yn Heemstede wer opbouwe.
Letter wenne Hopperus Buma by in soan yn Diepenveen, dêr't er yn de âlderdom fan 69 jier ferstoar. Hy waard beïerdige op it begraafplak fan de famylje Buma yn Weidum.
Trompet
thumb|Trompet De trompet is in koperblaasynstrumint wêrby't it lûd ûntstiet troch mei spande lippen yn it mûlestik te blazen. De trompet klinkt frij heech en hat in heldere, trochkringende toan. De ôfstân fan it mûlestik oant de beker is sa'n 50 sintimeter. De lingte fan de buis fariearret lykwols ôfhinklik fan hoe't it ynstrumint stimd is. De buis is foarsjoen fan in trijetal fentilen of - yn it gefal fan in skotrompet (net te betiizjen mei in tromboane) troch in skúf. De trompet einiget yn in trachterfoarmige beker, lykas by de measte koperblaasynstruminten. De trompet hat fan âlds in silindryske buis dy't in skerpe klank opjout, en dêrom wurdt er by it skerp koper rekkene. Troch de iuwen hinne binne de mûlepiip (it earste stik nei it mûlestik) en de beker lykwols hieltyd mear koanysk wurden om it ynstrumint makliker bespylber te meitsjen. Adolphe Sax hat in hiele rige ynstruminten boud, de sakshoarns, dy't de ûntjouwing nei de moderne trompet sterk beynfloede hat.
Gebrûk
thumb|100px|It mûlstik fan in trompet De trompet wurdt yn ferskate muzyksjenres brûkt. Yn de klassike muzyk komt er bygelyks yn symfony-orkesten en keamerorkesten foar, mar ek yn lytsere ensembles lykas it koperkwintet, en as solo-ynstrumint. Dêrnjonken wurdt de trompet ek yn de lichte muzyk brûkt, yn de jazz, likegoed as yn de bigband as yn lytsere formaasjes en yn de popmuzyk. Bekende foarbylden út de jazz binne Miles Davis, Chet Baker en Louis Armstrong. De trompet wurdt ek in soad yn harmony- en fanfare-orkesten brûkt. Fierder hat de trompet in wichtich ynstrumint yn it leger west.
De meast gongbere trompet yn de jazz, pop en de harmony- en fanfare-orkesten, mar ek yn dweilorkesten, is de Bes-trompet. Yn symfoany-orkesten wurdt - grif yn Nederlân, mar ek yn oare lannen - meast de C-trompet brûkt. Dêrnjonken binne der trompetten yn D, Es, F, G, heech-A en heech-Bes. Oant sawat it begjin fan de 20e iuw wiene der ek trompetten yn A, en leech-F, mar dy binne no allinnich noch yn musea te sjen. De hjoeddeiske Bes-trompet hat in berik fan de lege Fis oant de hege C in oktaaf ferhege, dus sawat twa-en-in-heal oktaaf. As men de blaastechnyk goed behearsket kin de hichte útwreide wurde, yn fanfare-orkesten is dat lykwols net nedich. Der binne trompettisten dy't noch heger spylje, saneamde 'high-blowers', mar om soks te kinnen moat men in goede blaastechnyk hawwe.
Skiednis
De Romeinen hiene trije soarten trompetten:
Yn de midsiuwen wie de trompet yn it westen fan Jeropa útstoarn. De krúsfarders kamen lykwols yn de kunde mei de islamityske wrâld, dy't de trompet wol koe. De Sarasenen brûkten him yn it leger, wêrby't de hege ofsieren elk in lyts orkest hene dat û.o. út trompetten bestie. Yn dy tiid wiene de foarm fan de trompet - sawat lykas de tuba fan de Romeinen - en it mûlestik en de blaastechnyk noch net sa goed, dat der koene net mear as sa'n fjouwer natuertoanen spile wurde. De trompet hie syn plak oan de foarstehôven en letter ek yn de stêden, it earst yn Itaalje, want benammen rike hannelsstêden woene de pracht en praal fan de foarstehôven neidwaan.
Yn de Renêssânse waard de metaalbewurkingsyndustry op in tal punten better. Tenei koene ek bûgde buizen makke wurde. Dêrtroch wie it mooglik om de trompet koarter en handiger yn gebrûk te meitsjen. Ek ûntstie in nij soarte trompet: de skotrompet. Dat is in hiel oar ynstrumint as de tromboane. It mûlestik siet oan in lange piip fêst, dy't yn de mûlepiip stuts en hinne en wer skood wurde koe. Jo hiene dus mei de iene hân it mûlestik fêst en mei de oare beweegden jo de trompet hinne en wer. Dat ynstrumint die syn yngong ek yn de tsjerkemuzyk (de trompet wie oant doe ta út de tsjerke band troch syn gebrûk yn oarloggen). Ek kamen der no gildes foar trompettisten.
Fan 1600 ôf makket de trompet in perioade fan fleur troch yn de barokmuzyk. Se brûkten meast in natuertrompet. Dy bestie út in lange silindryske buis dy't twa kear bûgd wie en útrûn yn in beker. It ûntwerp wie better wurden, in smellere buis (lytse boarring) en in beker dy't op 'e ein wat sterker útrûn. Ek it mûlestik hie him sa ûntjûn dat kundige blazers in hiele rige natuertoanen yn it hege register spylje koene. Hege natuertoanen lizze tichter by elkoar en jo koene der yn it hege register in toanljedder mei spylje. Foar dat ynstrumint binne mannich konserten skreaun, tink oan it konsert foar twa trompetten yn C fan Antonio Vivaldi of it Brandenburgs Konsert nr. 2 dan Johann Sebastian Bach.
It klassike tiidrek wie fataal foar de natuertrompet. It ynstrumint rekke út de graasje en waard allinnich noch ynset yn orkesten om it folume wat te ferheegjen of hjir of dêr in fanfare te spyljen. De keunst fan it hege spyljen rekke út de tiid.
Wol waard besocht om de trompet alle toanen spylje te litten. Net allinne dy fan de toanljedder mar ek dy't dêr tusken yn sieten. It wichtichst besykjen dêrta wie de útfining fan de kleptrompet. In trompet mei in pear kleppen lykas by in fluit. Dat ynstrumint waard útfûn troch Anton Weidinger en dy hat twa trompetkonserten besteld by Joseph Haydn en by Johann Nepomuk Hummel. Dy trompetkonserten hearre no by it standertrepertoire.
De trompet moat net betize wurde mei de kornet, dy't der wol wat op liket. Dat lêste ynstrumint hat in oare skiednis: it stamt ôf fan de posthoarn. It ferskil is benammen dat de kornet folle koanysker is: de diameter fan de buis fan it mûlestik ôf smeller, en hat dêrtroch in grutter ferrin. De kornet is ek kompakter boud, mei rommere bochten as de trompet. Yn de 20e iuw moast de kornet stadichoan wer plak meitsje foar de fentyltrompet. Op dit stuit (2007) makket de trompet wer in hichtepunt troch. It ynstrumint wurdt in soad brûkt yn de jazz en ek wurde der solostikken foar skreaun troch klassike komponisten. Bygelyks troch Hindemith, Jolivet en Henze. Alinnich yn in brassband slacht de kornet foar master op: dêr spylje gjin trompetten yn.
Om't de trompet no op ferskate wizen yn de muzyk brûkt wurdt, is it saak om de klank fan it ynstrumint oanpasse te kinnen. Dêrfoar hat de trompettist ferskate dimpers ta syn beskikking.
Barend ter Haar (predikant)
thumb|right|Ds. Barend ter Haar Bz. Barend ter Haar (Eemnes, 28 septimber 1831 – Nijmegen, 27 april 1902) wie in Nederlânske predikant, dichter en letterkundige.
Ter Haar folge yn Amsterdam it gymnasium en de latynske skoalle en studearre dêrnei yn Amsterdam en Leien ûnder de teologen J.H. Scholten en Abraham Kuenen. Op 7 jannewaris 1855 waard Ter Haar befêstige as predikant yn Arkel troch syn heit Bernard ter Haar. Dêrnei waard er predikant te Delden en Nymwegen.
Riich
Riich (Nederlânsk en offisjeel: Molenrij; Grinslannersk: Rieg) is in doarpke yn de gemeente It Hegelân (oant 1 jannewaris 2019 gemeente De Marne) yn de provinsje Grinslân. Riich hat 120 ynwenners (1-1-2008).
It wurd riich of rige wiist op in rige huzen. De oantsjutting komt ek yn it Fryske De Rige foar en yn mear Grinslanner plaknammen.
Dassault Rafale
De Dassault Rafale is in Frânske fjochtfleanmasine. Yn 1985 luts it Frânske regear him werom út it Eurofighter-projekt en keas foar de Dassault Rafale.
De Rafale is in meardoelfjochtfleanmasine. De foarste produsearre fleanmasine waarden oan Frankryk levere yn desimber 1998.
Operasjonele tsjinst
De fjoerdoop fan de Rafale wie op 28 maart 2007 doe't in Rafale M F2 fan it fleandekskip «Charles de Gaulle» in laserstjoerde GBU-12 Paveway II delsmiet om Nederlânske militêren yn Afganistan te stypjen.
Baen Books
Baen Books is in Amerikaanske útjouwerij dy't him spesjalisearre hat yn 'e publikaasje fan romans, novellen en bondels koarte ferhalen yn 'e sjenres science fiction en fantasy. De útjouwerij, dy't fêstige is yn Riverdale, in rike buert yn it uterste noarden fan 'e Newyorkske wyk de Bronx, waard yn 1983 oprjochte troch útjouwer en redakteur James Patrick "Jim" Baen (1943-2006).
Baen Books ûntjoech him al rillegau ta in wichtige spiler op syn terrein trochdat it Jim Baen wol lei om pearels tusken de kiezelstientsjes wei te sykjen, lykas yn it gefal fan 'e skriuwster Lois McMaster Bujold. Letter wie Baen Books der op 'e tiid by doe't de boekeferkeap fia ynternet wichtich waard (earst mei ynternetpromoasje fan útkommende titels, dêrnei benammentlik mei de útjefte fan e-boeken. Boppedat hie de webside fan Baen Books al ier in chatfoarum (Baen's Bar), dêr't fans gauris streekrjocht mei de skriuwers yn diskusje gean kinne.
Under de auteurs dy't troch Baen Books útjûn binne, befine har grutte nammen yn 'e science fiction- en fantasy-sjenres, lykas Robert A. Heinlein, de al neamde Lois McMaster Bujold, C.J. Cherryh, Mercedes Lackey, George R.R. Martin, Elizabeth Moon, Andre Norton en Timothy Zahn.
Nei't Jim Baen yn 2006 kommen wie te ferstjerren, is de lieding fan 'e útjouwerij oernommen troch Toni Weisskopf, dy't al withoelang de útfierend útjouwer by Baen Books wie (en teffens Jim Baen syn libbenspartner).
Luchtkessenreau
right|thumb|Luchtkessenreau. It luchtkessenreau, nei it Ingelsk ek wol hovercraft, is in ferfiermiddel mei minimale wriuwing. thumb|left|A48 luchtkessenreau It luchtkessenreau is yn 1959 útfûn troch Christopher Cockerell. It hat in rok dy't fan de kanten ôfhinget, en in motor dy't lucht fan boppe ûnder de rok blaast. Sa bliuwt de luchtdruk ûnder it luchtkessenreau heech genôch om it in pear sentimeter boppe de grûn of it wetter sweevje te litten. Dertroch hat it luchtkessenreau gjin wriuwing fan it oerflak, it giet net troch it wetter as in skip, en it hat gjin rolwjerstân sa't tsjillen dy hawwe. Sadwaande kin in luchtkessenreau tige fluch foarútkomme.
Yn Frankryk hat der yn de sechtiger jierren in proef west mei in luchtkessentrein, in luchtkessenreau mei in stjoerralje. thumb|Hivus-10
Goudskat fan Wiuwert
right|thumb|250px|Kolleksje Ryksmuseum foar âldheden yn Leien. De Goudskat fan Wiuwert is de wichtichste fynst fan gouden munten dy't yn Fryslân dien is. De goudskat waard fûn by it ôfgraven fan de terp Bessens by Wiuwert en siet yn in hânmakke potsje. De skat bestiet út 37 objekten en grutste part wurdt foarme troch gouden munten (solidi en tremisses) dy't omwurke binne ta hingerkes. De munten binne ûnder oaren fan keizer Justinianus. Oare objekten binne twa ringen en in part fan in grutte fibula. De goudskat is yn de earste helte fan de 7e iuw bedobbe en kin net as in offerjefte sjoen wurde. It hat mooglik de wurkfoarried fan in muntmaster west.
De kolleksje is te sjen yn it Ryksmuseum fan Aldheden yn Leien.
Lâningte fan Suëz
De Lâningte fan Suëz is in lâningte yn Egypte. Oan de westkante fan de lâningte leit Afrika en it grutste part fan Egypte. Oan de eastkante leit Aazje en it Egyptyske skiereilân Sinaï.
De lâningte is ferneamd rekke om it Suëzkanaal dat troch de lâningte giet. It kanaal, 163 kilometer lang, waard yn 1869 iepene en ferbynt de Middellânske See mei de Reade See. It Suëzkanaal soarget foar in koartere rûte fan Jeropa nei Súdeast-Aazje. Wêr’t skippen foar 1869 om heul Afrika hinne farre moasten kinne dizze no troch it Suëzkanaal.
Thor (betsjuttingsside)
"Thor" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
Sharon Dijksma
thumb|Steatssekrearis Dijksma yn de Twadde Keamer (2013) Sharon Alida Maria Dijksma (Heechtsjerk, 16 april 1971 is in Nederlânsk bestjoerder en politikus fan de PfdA. Sûnt 17 desimber 2020 is se boargemaster fan Utert. Dêrfoar wie se wethâlder fan Amsterdam (2018-2020), steatssekretaris fan Ynfrastruktuer en Miljeu (2015-2017), Ekonomyske Saken (2012-2015) en Underwiis, Kultuer en Wittenskip (2007-2010) en lid fan de Twadde Keamer fan de Steaten-Generaal (1994-2007, 2010-2010, 2017-2018).
Hja wie de foarsitter fan de Miljeu Rie fan de Jeropeeske Uny, dy't tegearre mei de fise-presidint fan de Jeropeeske Kommisje Maroš Šefčovič, it Akkoard fan Parys oangeande de klimaatferoaring op 21 april 2016 tekene yn New York út namme fan Jeropa.
Stúdzje
Hja helle har vwo-diploma op it Kamerlingh Onnes Kolleezje yn Grins. Dêrnei studearre se rjocht oan de Ryksuniversiteit Grins en bestjoerskunde oan de Universiteit Twinte, dochs makke beide stúdzjes net dien.
Karriêre
Sharon Dijksma sette har politike karriêre útein by de Jonge Sosjalisten dêr't se fan 1991 oant 1992 as algemien sekretaris yn it bestjoer siet en oant 1994 foarsitter fan wie. Yn 1994 waard se keazen as Twadde Keamerlid. Mei har âldens fan 23 jier wie se op dat stuit it jongste Keamerlid ea. Yn de Twadde Keamer wie se warber op it mêd fan ûnderwiis en sosjale saken. Fan 2003 ôf wie se wurdfierster fan ferkear en ûntwikkelingsgearwurking.
Fan 26 oktober 2004 wie se fisefraksjefoarsitter fan de PfdA yn de Twadde Keamer, as opfolchster fan Jeltje van Nieuwenhoven. Nei de útslach fan de ferkiezings fan it Jeropeesk Parlemint yn 2009, dêr't de PfdA fjouwer fan de sân sitten ferlear, joech Dijksma lieding oan in wurkgroep dy't dat ferlies ûndersykje moast. Hja utere in soad krityk op de kampanje dêr't neffens har sizzen alles tekoart oan die. Hja stelde foar om de listlûker tenei kieze te litten nei foarbyld fan de Amerikaanske foarferkiezings.
Op 22 febrewaris 2007 waard se steatssekretaris fan Underwiis yn it kabinet-Balkenende IV, dêr't se warber wie foar primêr ûnderwiis en berne-opfang. Hja trûnde oan op it ferbetterjen fan it taal- en rekkenûnderwiis yn it basisûnderwiis. Ek feroare se de Wet Berne-opfang dêr't der in nij stelsel foar gastâldenopfang kaam. De subsydzje foar thúsopfang waard skrast. Op 23 febrewaris 2007 seiden guon PfdA-leden it betrouwen yn it kabinet op en foel it kabinet.
Dijksma waard op 17 juny 2010 fannijs lid fan de Twadde Keamer. Op 17 jannewaris 2012 hold se tydlik op omreden kreamferlof. Op 8 maaie kaam se wer werom.
Op 26 april 2010 makke se bekend dat se harsels net wer ferkiesber foar de Twadde Keamerferkiezings 2012 stelle soe. Hja wie by har ôfskie op 20 septimber dat jiers doe de jongste nestor ea.
Op 30 maaie 2018 waard se wethâlder yn Amsterdam. Har portefúlje wie ferkear en wetter- en luchtkwaliteit. Dêrfoar ferhûze se mei har hûshâlding fan Ynskedee nei Amsterdam. Njonken wethâlder wie se ek foarsitter fan de Ferfierregio Amsterdam.
Op 10 novimber 2020 waard se troch de gemeenterie fan Utert foardroegen as boargemaster fan dy gemeente en op 17 desimber waard se dêrfoar beneamd. Yn har portefúlje hat se iepenbiere oarder en feiligens, hathavening, ombudssaken en boargersaken.
Privee
Sharon Dijksma is boaske en hat in soan en twa famkes. Yn de âldens fan 48 jier joech se berte oan har twadde famke.
Underskieding
Op 10 desimber 2010 waard se Ridder yn de Oarder fan Oranje-Nassau
Ynsidint op Heuvel 192
It ynsidint op Heuvel 192 is de eufemistyske beneaming foar de ûntfiering en groepsferkrêfting fan en moard op Phan Thi Mao, in jonge Fjetnameeske frou troch in geweargroep fan it Amerikaanske Leger, dy't ûnder de Fjetnamoarloch plakfûn op 19 novimber 1966. Mar ien lid fan 'e geweargroep wegere mei te dwaan oan wat as in oarlochsmisdie kwalifisearre wurde moat, en krewearre neitiid om 'e oare leden fan syn ienheid berjochte te krijen. De saak krige bekendheid troch in artikel yn The New Yorker dêr't regisseur Brian De Palma yn 1989 syn film Casualties of War op basearre.
Ynsidint
Op 'e iere moarn fan 18 novimber krongen de leden fan 'e geweargroep it lytse doarpke Cat Tuong binnen, yn it distrikt Phu My, op 'e sneup nei in gaadlik frommeske. Nei't se Phan Thi Mao (21) útkeazen hiene, bûnen se har de polzen oaninoar fêst mei in stik tou, knevelen se har en namen har tsjin har wil mei. Letter, nei't se harren kamp opsetten hiene yn in ferlitten hutte, waard Mao om bar troch fjouwer fan 'e soldaten ferkrêfte. Inkeld Storeby wegere oan 'e groepsferkrêfting mei te dwaan. Op 19 novimber, doe't de geweargroep yn in fjoergefjocht ferwikkele rekke mei rebellen fan 'e Viet Cong, kamen Gervase en Thomas deroer yn noed te sitten dat se mei Mao sjoen wurde soene troch de fersterkings dy't se oproppen hiene om harren yn 'e striid tsjin 'e Viet Cong te stypjen. Thomas naam Mao dêrom mei it strewelleguod yn en stiek trije kear op har yn mei syn jachtmês om har te deadzjen. Hja oerlibbe dy oanfal, mar doe't hja neitiid besocht te flechtsjen, giene trije fan 'e soldaten efter har oan. Thomas helle har yn en skeat har troch de holle mei syn M16-mitrailleur.
Berjochting fan 'e dieders
Nei de weromkear fan 'e geweargroep op 'e legerbasis rapportearre Storeby de oarlochsmisdie oan syn befelfierende ofsieren. Dat sortearre yn 't earstoan gjin effekt, mei't dyselden, de kommandant fan 'e kompanjy ynbegrepen, leaver de oare kant út seagen. Nettsjinsteande it feit dat de oare leden fan syn geweargroep him mei de dea bedrigen, hold Storeby oan mei syn krewearjen om harren berjochte te krijen. Syn fêsthâldendheid die op 't langelêst fertuten doe't er de saak ûnder de oandacht fan hegere autoriteiten brocht. Gervase, Thomas en de beide Garcia's waarden foar de Amerikaanske kriichsried dage. Pas ûnder dat proses waard it oant dy tiid nammeleaze slachtoffer troch har suster identifisearre as Phan Thi Mao.