cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Inez Timmer
Inez Timmer (Dedemsfeart, 1954) is in Nederlânsk sjongster út Dedemsfeart. Har earste optredens wienen yn it kafee by har thús yn Dedemsvaart. Yn har jeugd learde se trompetspyljen en op har fyftjinde wie se lieder yn har eigen groep.
Goatysk
Ferbûging
In bysûnderheid is dat it Goatysk noch in syntetysk, dus net omskreaun, passyf hat.
Spesimen
It wichtichste Goatyske fragmint is it Us heit út it (Matt. 6:9-13):
Inez Timmer
Diskografy
CD's mei oaren:
Groustins (Ingelum)
thumb|[[Wybe Sjoerds fan Groustins (1472)]] De Groustins of Sirtemastins yn Ingelum wie in grutte en sterke stins. De famylje Siertema dy't dêr wenne neamden harren letter sels nei de stins.
Yn 1446 waard de Groustins ynnaam troch de Skieringer Sikke Douwe Sjaardema fan Frjentsjer om't de doetiidske bewenner Sjoerd Groustins by de fetkeapers oansletten wie.
Sjoch ek
Oare groustinzen wiene:
Sneinsskoalle
Yn de protestantske tsjerken yn Nederlân is it wenst dat bern fan de gemeente op snein, meast yn in aparte gearkomst, ûnderrjochte wurde yn godstsjinst op in boartlike wize, sjongen en praten oer religy. Tsjerkegenoatskippen hawwe somtiids in eige organisaasje dy't materiaal ûntwikkelet foar harren sneinsskoalle. Foar de otterdokse gemeenten yn de Protestantske Tsjerke yn Nederlân is dat bygelyks it "Bond van Hervormde Zondagsscholen op gereformeerde grondslag". Dy is tsjin bernenjonkentsjinste en sjocht de sneinsskoalle as 'learskoalle' en tarieding op de kategeze.
Groustins (Gaastmabuorren)
thumb|Groustins by Burgum, tekene yn 1837, 8 jier nei de sloop. De Groustins of Gruttestins, ek wol Grovestins, is in eardere stins yn de buorskip Gaestmabuorren under Hurdegaryp. Gaestmabuorren lei lykwols folle tichterby Burgum, lyk oan de westkant. Fan de stins is neat werom te finen. thumb|left|De Groustins tekene troch [[Jacobus Stellingwerf, 1722]]
It wie in echte klassike stins út de 14e iuw en like in bulte op de Skierstins fan Feanwâlden. It wie in bakstiennen fjouwerkante toer fan fjouwer boulagen. Wat de namme yn it earstoan fan de stins wêst hat is net bekend. Letter hat de stins de namme krigen fan de famylje Grovestins.
Yn de Fryske Folksalmanak út 1837 stiet fan de hân fan D. van der Meer in beskriuwing fan de stins te Gaastmabuorren by Burgum. Neffens him soe de stins yn 1398 boud wêze. Hy basearre dit op in jiertalstien dy't yn de gevel mitsele wie. Hoewol't út de beskriuwing in goede yndruk krigen wurde kin fan de stins, slagge it dochs net der in rekonstruksjetekening fan te meitsjen.
Hjoeddeis stiet allinnich noch by it Hoeksterpaad in djoer nijbouhûs, op it plak dêr't de stins stien hat. Oan fjouwer siden rint in sleat, nei alle gedachten de âlde grêft. It westlik part fan de Hillamawei, dat ûntstien is trochdat de wei skean oer de kaveling lutsen is, is dêrby troch it eardere stek fan de Groustins oanlein.
Duerswâld
thumb|right|250px|Tsjerke Duerswâld Duerswâld is in earder doarp yn Opsterlân dat letter mei Weinterp it doarp Wynjewâld wurden is. De namme komt op âlde kaarten ek foar as Dyoertswold, Duyrswold(e), Duyrswold en Diverswold. It krige syn namme troch in persoansnamme + -wâld. It wie in âld streekdoarp mei yn 1954 564 ynwenners, dêr't al gau in kom ûntstie dy't foar in part ûnder Weinterp foel. Yn Duerswâld stiet it âldste tsjerkje fan Opsterlân (út de 13e iuw) mei in Noardsk doarke.
De âldste dinnestân, de Jan Annesbosk, is fan 1869. Op de bettere grûnen by it Alddjip binne kaphoutbosken oanlein en de 'ikehiemen' njonken de ta it besit hearrende pleatsen. It hiele terrein is sa'n 200 ha. bosk. Troch bebosking fan in diel fan de Duerswâlder Heide is dit letter grutter wurden.
John More
thumb|right|upright|John More, ets fan 1620.
John More († 1592) wie in Ingelske Puritein, bekend as de Apostel fan Norwich.
Eachplakgroukopke
It eachplakgroukopke (Pyrgus armoricanus) is in flintersoarte yn it skaai fan de puzelgroukopkes (Pyrgus).
Foarkommen
De flinter is 1 kear sjoen yn Nederlân. Hielendal wis is dy waarnimming net. De flinter hâldt fan waarme drûge hellingen mei koarte fegetaasje. Se komme net foar yn de Benelúks, wol lokaal yn it Ryndal en Moezeldal. It is in honkfêste soarte.
Fleantiid
De flinter fljocht fan midden maaie ôf oant ein juny en yn de hiele moanne augustus. Fljocht altyd yn twa generaasjes.
Flinter
It is lyts groukopflinter mei in wjuklingte fan likernôch 13 mm. De flinter hat wite plakken op de foarwjuk. De ûnderkant fan de efterwjuk is grieneftich of brúneftich.
Rûp
De rûp oerwinteret as in healwaaks rûp.
De rûp fret fan de ganzeriksoarten.
Hockey op de Olympyske Simmerspullen 2000
200px|thumb|right|It Olympysk Hockey Stadion fan Sydney
Stasjon Maastricht
Stasjon Maastricht (Mt) is in spoarweistasjon  yn de stêd Maastricht yn de provinsje Limburch. En waard iepene yn 1853 oan it Spoar fan Aken nei Maastricht. Yn dizze Limboarchske stêd is yn 1913 it fjirde stasjonsgebou sûnt 1853 iepene.
Gebou
200px|thumb|left|tekening fan it 1e stasjonsgebou stasjon maastricht om en de by 1854 200px|thumb|left|ien fan trije gebouwen op stasjon Maastricht yn 1910 It oarspronklike stasjonsgebou fan Maastricht wie in laach en lang stasjonsgebou, besteande út styl- en regelwurk, opfold mei stien, ôfsmard mei semint. En stie in kilometer benoarden fan it hjoeddeiske stasjon. It stasjon stie sa likernôch op de hjoeddeistige lokaasje fan de NS-ûnderhâldswurkplakken.
Trije jier letter moast it stasjon alwer ferpleatst wurde foar de oanlis fan de spoarline nei Hasselt. Dêrnei folge in spoarferbining mei Luik en as lêste de steatsline E nei Breda en de rest fan Nederlân (1865). Dat resultearre yn twa ekstra stasjonsgebouwen op it emplasemint dat fan de Grand Central Belge en dat fan it Steatsspoar. Om't Maastricht yn die tiid in Fêstinstêd wie foldiene de stasjons oan de doetiids jildende Fêstingswet, en derom lei it stasjon ek in ein bûten de stêd.
Yn 1913 waard it hjoeddeistige stasjon boud nei in ûntwerp fan G.W. van Heukelom. In presintaasjemodel fan gips út 1911 is noch hieltyd te sjen yn it spoarweimuseum. It yn rasjonele styl ûntwurpen stasjonsgebou is sterk ynspirearre troch de arsjitektuer fan Berlage. It stasjonsgebou oplutsen út 2 miljoen bakstiennen mei fraaie detaillearringen yn granyt wie tagelyk it earste stasjon yn Nederlân mei perronoerkapings yn wapene beton. It stasjon is in kombinaasje fan in kopstasjon en in stasjon foar trochgeande treinen. It yn gebrûk nimmen fan dit foar dy tiid tige moderne stasjon fûn plak op 17 oktober 1915. It brûken fan it stasjon is yn de rin fan de tiid bot feroare, sa binne alle dûanefunksjes ferdwûn lykas de trije wachtkeamers en de aparte wachtkeamers foar arrestanten en swaksinnigen.
Jo Meynen
Meynen wie yn 1945 de ienige antirevolúsjonêr dy't lid fan it kabinet-Schermerhorn/Drees waard, mar die dat net as fertrsintwurdiger fan dy. As minister fan Oarloch wie hy ferantwurdlik foar de útstjoering fan Nederlânske militêren nei Nederlânsk Ynje. Hy makke karriêre by de Algemiene Keunstside Uny, dêr't er letter presidint-direkteur waard. De tige ynfloedrike Meynen wie kommissaris by de Amrobank en de Nederlânske Bank.
Meynen wie in freon fan Prins Bernhard fan de Nederlannen, foarsitter fan in Bilderbergkonferinsje en ridder yn de garitative Oarder fan Sint-Johannes fan Jeruzalim. Meynen wie Ridder yn de Oarder fan de Nederlânske Liuw en Kommandeur yn de Oarder fan Oranje-Nassau
Gideontsjerke (Sint-Anne)
Skiednis foarming grifformearde gemeente
Fanwegen de frijsinnigens yn de Herfoarme Tsjerke yn de 19e iuw lieten rûnom minsken harren ôfsnije fan de Tsjerke. Hja sletten harren oan by de troch Hendrik de Cock ynsette ôfskieding, dy't yn Nederlân ta in nije protestanske streaming liede: de kristlike grifformearden. Yn Sint-Anne kaam pas yn 1865 in ôfskieden gemeente fan de grûn. In twadde weach fan minsken dy't fanwegen de frijsinnigens de Herfoarme Tsjerke ferlieten fûn plak oan it ein fan de iuw mei doleânsje. Beide streamings hiene yn Sint-Anne ynearsten in eigen tsjerkegebou. De ôfskieden gemeente (de "A-tsjerke") tsjerkte oan it Eastein en sûnt 1887 tsjerkte de dolearjende gemeente (de "B-tsjerke") oan de Stedhâlderswei (doedestiids it Noardein). De beide grifformearde tsjerkerieden kamen wol ta inoar, mar foar de dûmny's lei de konkurrinsje op 'e loer en in goede gearwurking woe mar net fan de grûn komme. Dat levere de beide gemeenten fan de klassis Hallum in skrobbearring op, dy't de hâlding fan de net goed gearwurkjende gemeenten as in "sûnde foar God" omskreau. .
Pas doe't de A-tsjerke troch it ferstjerren fan de dûmny sûnder predikant kaam te sitten, moasten de ôfskiedenen wol wetter by de wyn dwaan. It útslútsel lykwols fan ûnôfhinklike saakkundigen dat de B-tsjerke de bêste fan de twa lokaasjes wie, soarge by de A-gemeente foar nije argewaasje. Lang om let waard der keazen foar in folslein nije tsjerke op in oare lokaasje, wêrby't de koster en de ynrjochting fan de A-tsjerke meinommen waard nei de nije tsjerke. Likernôch tagelyk mei de nijbou yn Sint-Anne fûn yn it buorskip Nij Altena ek de bou fan in nije grutte tsjerke plak, de Tsjerke tusken de Diken.
Beskriuwing
De Gideontsjerke is in krúsfoarmige tsjerke mei in útboud portaal op it suden. Op it snijpunt fan de twa beuken stiet in lytse dakruter. De finsters hawwe noch de oarspronklike glês-yn-lead-ramen. De ynrjochting bleau yn de rin fan de tiid foar it grutste part bewarre.
Oargel
It Ljouwerter oargelbedriuw Bakker & Timmenga boude yn 1906 in oargel foar de A-tsjerke. Dat ynstrumint waard yn 1926 troch itselde oargelbedriuw nei de nijbou oan de Van Harenstrjitte.
Bricquebec (band)
thumb|Bricquebec yn 2008. fan l. nei rj.: Gert Scheffer, Jan Roorda, Else van der Greft, Marius Bamberger, Gilbert Terpstra thumb|Ofskied novimber 2008 WTC Ljouwert thumb|Bricquebec yn 2021; fan l.n.r.: Jan Roorda, Rinze Akkerman, Else van der Greft, Marius Bamberger, Gilbert Terpstra Bricquebec is in Fryske rockband oprjochte yn 1986 yn Bakkefean. De band brocht yn 1987 syn debútalbum Ik Doch't Moarn Wol út. Yn 2008 hold de band der mei op, mar makke yn 2018 in trochstart. Bricquebec hat fiif studio-albums útbrocht.
Skiednis
De band makket sûnt 1986 lûde Fryske muzyk mar ek akoestyske nûmers. De eardere bassist, Errit de Vries, seach yn syn fakânsje yn Normandje it komboerd fan it plak Bricquebec. Troch de namme op syn Frysk út te sprekken ûntstie de bandnamme. It plakje Bricquebec stammet út de tiid fan de Wytsingen Sûnt de oprjochting fan de band hie Bricquebec oer belangstelling net te kleien en hawwe se nammebekendheid opboud. Yn de begjinperioade spile de band benammen yn súdeast Fryslân, mar yn de rin fan de jierren wie de rockformaasje in bekende ferskining op alle Fryske poadiums wurden.
De leden fan Bricquebec hiene elk foar himsels troch de jierren hinne frijwat rûtine en poadiumerfaring opdien. Foar harren ynset foar de Fryske muzyk waard de band troch de provinsje Fryslân nominearre foar de Bernlef kultuerpriis 2002 dy’t yn novimber útrikt waard. De stifting Conamus hie wyls ek ynteresse foar de musyk fan Bricquebec. De muzyk fan de band waard troch Fryske muzykresinsiinten " in stik bûter yn 'e brij " neamd en bleau ek net ûngemurken by RTV Drenthe, RTV Noord én de lanlike stjoerders. De resinsint fan de Leeuwarder Courant skreau destiids oer muzyk dy’t “likefolle ambachtlikheid as leafde foar muzyk útstrielt”. Yn 1992 wie de besetting Marius Bamberger (fretleaze bas en sang), Bowe van der Wal (solo-, slachgitaar en sang), Jaap Louwes (sang en mûleoargel), Johan Boxem (drums en sang) en Bert van Manen (slachgitaar en sang). Jaap Louwes en Bert van Manen ferlieten de band yn itselde jier. Else van der Greft en Gert Scheffer namen harren plak yn. Yn 2000 wie de besetting Else van der Greft (sang en gitaar), Marius Bamberger (basgitaar), Mark Maas (drums), Gert Scheffer (gitaar) en Jan Roorda (toetsen). Drummer Simon Voogd naam wer letter it plak yn fan Mark Maas.
Bricquebec waard yn 1997 winner fan it NCRV-programma Popslag. Yn de simmer fan 1998 joech de band in konsert yn it Normandyske stedsje, dêr't Bricquebec syn namme oan ûntliende. Yn 2007 is der noch hurd wurke oan it nije album “Nachtrave”. It is in kompilaasje wurden fan alle muzikale streamingen binnen de band. De manier fan komponearjen en arranzjearen joech de band it label fan melodieuze rockband; fan akoestyske- en stevige uptempo nûmers oant en mei gefoelige ballades. Yn febrewaris 2008, inkele moannen nei it útbringen fan it album ‘Nachtrave’, besleat de band om der na mear as 22 jier muzyk meitsjen in punt efter te setten. It alderlêste konsert wie op 28 novimber 2008 by de Fryske Music Night yn it WTC yn Ljouwert. Op 25 augustus 2018 lykwols wie op útnoadiging fan it Dodo festival yn Bakkefean in reüny optreden fan Bricquebec. It noaske de bandleden sa goed dat der besletten waard om nei al dy jierren de ynstruminten wer op te pakken. Yn 2021 is de band de studio yngien en binne der fjouwer nije nûmers opnaam. Der binne plannen om wer in kompleet album op te nimmen.
Max van der Stoel
thumb|Minister fan Bûtenlânske Saken Max van der Stoel yn 1973 Max van der Stoel (Voorschoten, 3 augustus 1924 – De Haach, 23 april 2011) wie in foaroansteand Nederlânsk, en ynternasjonaal wurdearre, politikus. Hy wie de spesjale adviseur fan Javier Solana op it mêd fan it Mienskiplik bûtenlânsk en feilichheidsbelied fan de Jeropeeske Uny (2001-2011).
Njonken minister fan Bûtenlânske Saken, wie er ek ambassadeur fan Nederlân by de Feriene Naasjes en de earste Hege Kommissaris oangeande Nasjonale Minderheden fan de OVSE. Yn 1991 waard Van der Stoel foar it libben beneamd ta minister fan Steat.
Noardsk doarke
thumb|''Sinnebeskynde doar yn de tsjerke fan [[Noarddyk]] thumb|right|[[Duerswâld, Noardsk doarke]] In Noardsk doarke is de tichtmitsele poarte fan ± 1,5 m hichte lykas dy wol mear yn de noardkant fan Fryske en Grinslanner tsjerken sitte. Oarspronkilik wie de doar iepen en wie it de tagong foar froulju, dy't oan de noardside sieten. Se giene troch in kâlde (yn it skaad lizzende) lytse doar nei binnen en giene nei lottering fan de preek it gebou troch in grutte, sinnebeskynde doar wer nei bûten. In psychologysk trúkje. De poarte is leech troch de opheging fan it tsjerkhôf. De doar hiet elk wol 'duvelsdoar' of 'noarmannepoarte'.
Mildred Hill
Mildred J. Hill (Louisville, Kentucky, 27 juny 1859 - Chicago, Illinois, 5 juny 1916) wie in Amerikaansk beukerjuffer en lietsjeskriuwster, dy't de melodij foar "Good Morning to All" skreau, dat letter brûkt waard foar "Happy Birthday to You".
Biografy
Mildred J. Hill krige muzykûnderrjocht fan har heit, Calvin Cody en Adolph Weidig.
Mildred Hill wie beukerskoalle- en sneinsskoallejuffer, krektas har jongere suster Patty. Geandewei rekke sy dwaande mei muzyk, lesjaan, komponearjen, en optrede; hja lei har spesjaal ta op Negro spirituals. Hill en har suster waarden ûnderskieden foar harren wurk op it mêd fan progressyf beukerûnderwiis op de Chicago World's Fair.
Happy Birthday
Yn de tiid dat hja les joegen oan de Eksperimintele Beukerskoalle fan Louisville, skreaune de susters Hill it liet "Good Morning to All"; Mildred skreau melody en Patty de tekst. It liet waard yn 1893 publisearre yn Song Stories for the Kindergarten as on wolkomsliet foar de learlingen.
"Happy Birthday to You" waard foar it earst printe yn 1912 op de melody fan "Good Morning to All" mar mei in oare tekst. De populêrens waard hieltyd grutter oant yn de jierren 30, sûnder dat de tekstskriuwer en de komponist fan "Good Morning to You" bekend wiene. De susters waarden allinne ferneamd as de skriuwers fan "Happy Birthday to You". De Hill Stifting bart noch altyd fan optredens mei it liet.
Hill en har suster waarden postúm opnaam yn de Songwriter's Hall of Fame op 12 juny 1996.
John Milton
thumb|right|John Milton John Milton (9 desimber 1608 – 8 novimber 1674) wie in Ingelsk dichter, skriuwer, polemikus en boarger yn tsjinst fan de Commonwealth. Hy is ferneamd fanwege syn epysk gedicht 'It ferlerne Paradys' en fan syn traktaat, dêr't er sinsuer yn feroardielet: Areopagitica.
Hy jildt as ien fan de wichtichste skriuwers út de Ingelske literatuerskiednis. Milton wie in foaroanman yn de Puriteinske beweging en minister foar frjemde talen yn it regear fan Oliver Cromwell. Hy skreau tal fan pamfletten om it Puritanisme en Cromwell syn regier te stypjen.
Milton waard blyn; dêr hat er it sonnet On his Blindness ('Oer syn blinens') oer skreaun.
Milton waard bot beynfloede troch epyske dichters lykas de Romeinske dichter Vergilius, Dante, Geoffrey Chaucer en Edmund Spenser. Paradise Lost is it lêste grutte epyske gedicht yn de Ingelske poëzy.
Folkwalda
Folkwalda ek wol Folckwalda (betsjut leger-oanfierder), wie de heit fan de legindaryske Fryske kening Finn, dy't yn de Widsith, in âld Ingelsk gedicht,  soan fan Folckwalda neamd wurdt. Syn soan wurdt yn ferskate boarnen neamd as kening fan de Friezen, sadwaande komt er sels ek foar dizze titel yn de beneaming. Syn mooglik bewâld moat west hawwe yn de 4e iuw, foar it Grutte Folkeferfarren. De histoaryske Folkwalda moat yn alle gefallen in wichtich Frysk persoan west hawwe. Oer syn libben is fierders neat bekend.
Aurelianus
right|thumb|225px|Buste fan Aurelianus, Museum fan Santa Giulia, Brescia. Lucius Domitius Aurelianus (9 septimber 214 of 215 - septimber/oktober 275) wie Keizer fan Rome fan 270 oant septimber/oktober 275. Aurelianus wie in súksesfol generaal en it hat foar in grut part syn fertsjinste west dat it Romeinske Ryk net yninoar sakke. Hy wie ien fan de meast krêftdiedige keizers út de Romeinske histoarje. Syn bynamme wie manu ad ferrum, (hân op it swurd).
Aurelianus folgde Klaudius II 'Gothicus' (foar koarte tyd opfolge troch syn broer Kwintillus) op as keizer neidat dizze oan de pest beswykt wie. Earder hie hy Klaudius holpen om keizer te wurden doe't Gallienus fermoarde waard.
Herstel fan de Romeinske Macht
Aurelianus fûn ek dat it besit fan in oantal Romeinske gebieten net langer te handhavenjen wie. Dizze gebieten leinen bûten de Ryn- en Donau-Limes en hienen in soad te lijen hân fan ynfallen, benammen troch de Goaten. Dêrom liet hy yn 271 de foarút skode provinsje Daasje ûntromje en brocht syn troepen mei de Romeinske befolking oer nei de súdlike kant fan de Donau. Syn foargonger hie de ynvaasje fan Goaten al gruttendiels ta stilstân brocht. Aurelianus makke it wurk ôf, yn in oantal slaggen waarden de Goaten foar altiten ferslein.
Ek tsjin oare fijannige folken hie Aurelianus súkses. De Fandalen waarden troch him út Pannoanje ferdreaun en de westlike provinsjes dy't sûnt de opstân fan Postumus yn 261 in eigen ryk foarmen, waard troch him wer by it ryk foege. Ek yn it easten wie hy súksesfol doe't hy in ein makke oan de opstân fan Palmyra. Hjirtroch waard it hiele ryk wer feriene.
Utsein syn súksessen op militêr gebiet, hie Aurelianus ek súkses op in hiel oar mêd. Finansjeel wie it noch hieltyd in gaos yn it ryk. Ekonomysk gong it min en der wie in heech oprinnende ynflaasje. Aurelianus makke dêr in ein oan en herfoarmde it muntsysteem mei syn sestertii. Fierders makke hy in oanset ta de oprjochting fan in eigen steatsreligy. De kultus fan Sol Invictus, de sinnegod waard troch him befoardere en oare leauwen as dy fan de Kristenen waarden troch him opnij ferfolge.
Dea
Aurelianus wie in súksesfolle keizer mar hie dochs in soad fijannen. By in fjildtocht yn it easten waard hy fermoarde (275). Tasitus waard ta syn opfolger keazen. .
Addy Scheele
thumb|Addy Scheele Addy Scheele (Ynskedee, 1949), is in musikus út Grins. Hy sit sûnt 1960 yn de muzyk: Hy is pianist, komponist, arranzjeur en producer. Fierder is er pianodosint en spilet ek yn Samar Ynienen.
Ynskedee
Scheele gie yn Ynskedee nei de Mulo en HBS-A. Hy krige gitaarles fan Paul de Heer en pianolessen fan frou Burger, Anne Eenkhoorn en Martin Kaptein. (Martin Kaptein wie ek dosint fan Harry Bannink, Jasper van 't Hof, Jan Rietman en Adje van den Berg.) Hy wie aktyf yn skoalorkesten/kabaret, gospel- en popgroepen lykas Sonority Minstrels, Ronal Four en Teach In en de earste jazz-sesjes yn 'De Tor'.
Syn folk hie in tekstylsaak yn Ynskedee. Hy kaam út in muzikaal laach: heit spile fioele yn it Schuttersveldorkest en mem siet by de operetteferiening Casanova. Sûnder dat syn âlden it wisten wie er al in skoft sologitarist fan it bandsje The Ronal Four.
Stúdzje
Scheele studearre skoalmuzyk en piano oan it konservatoarium fan Grins. Hoewol't syn stúdzje rjochte wie op klassike muzyk, ûntwikkele er him ta in jazzmuzykant. Hy krige les by Rob van Deinse en helle it diploma 'Akte-A muzykûnderwiis' en hie ek in eigen jazztrio. Hy spile yn ferskate formaasjes en makke syn earste arranzjeminten, komposysjes en studio-sesjes. Tusken 1978-2000 pianist/komponist fan kabaretier Rients Gratama, yn it earstoan mei it Kwartet John Eskes, letter allinnich as pianist, sûnt 1986 yn gearwurking mei pianist/komponist Peter Sijbenga. Yn 1983 waard er dosint Jazz & Ymprovisaasje oan de Universitêre Stifting Foarmingsaktiviteiten (USVA) yn Grins. Yn 1987 waard er dosint piano/syntesizers, jazz-ensembles en komponearjen/arranzjearen oan it konservatoarium yn Ljouwert. Yn 1990 fêstige hy him as selsstannich ûndernimmer ûnder de namme 'Addy Scheele muziekprodukties'.
Addy Scheele wie ien fan de skriuwers fan de musikal Kening op Sokken. Fierders fersoarge er de begelieding fan ferskate Fryske en Grinslanner streektaalartysten lykas Leny Dijkstra, Rients Gratama, Wia Buze, Albert Kamphuis, Ymie bij de Ley, Lianne Abeln, Piter Wilkens en Jan Glas. Dêrby soarge hy bytiden foar de twadde stim. Hy makke mei harren ek lûdsdragers.
Filmmuzyk & commercials
(Karút) Twa spots dêr't ASm de muzyk foar makke: "Haaima" en Thússoarch "De Friese Wouden", waarden al bekroand mei de Fryske Reklamepriis.
Wetterpoarte
thumb|De [[Wetterpoarte (Snits)|Wetterpoarte fan Snits]] In wetterpoarte is in poarte yn in festingmuorre dy't in rivier of groeven wetter tagong biedt ta de stêd, of yn it gefal fan in havenstêd in tagongspoarte ta de haven.
Nederlân:
Nico Gijsbers
Nico Gijsbers (1975?) is in Fryske keunstner fan It Hearrenfean. Syn atelier sit yn de âlde brânwarkazerne. Gijsbers makket meast abstrakte keunst dy't faak mei akrylferve skildere wurdt.
Driebergen
thumb|Byld yn Driebergs park thumb|Plysjeburo thumb|Klein Zwitserland Driebergen is in doarp yn de gemeente Utertske Heuvelrêch yn de provinsje Utert. It leit yn de boskrike omjouwing fan it natoergebiet Nasjonaal Park Utertske Heuvelrêch. It doarp wurdt foar it earst neamd as Thriberghen yn 1159.
Binnen it grûngebiet fan de gemeente lei as enklave it doarp Rijsenburg, stifte yn 1810. Yn de rin fan de jierren is Driebergen mei dizze buorgemeente Rijsenburg fêstgroeid sadat se tegearre sûnt 1931 de gemeente Driebergen-Rijsenburg foarmjen gienen. Yn de rin fan de jierren is Rijsenburg stêdeboukundich hielendal yn Driebergen opgien. It is feitlik in wyk fan Driebergen, mar hat in eigen karakter hâlden. Fan 1964 - 2006 wie Sparrendaal (Driebergen) it represintative riedhûs fan de gemeente.
Driebergen-Rijsenburg is per 1 jannnewaris 2006 gearfoege mei Amerongen, Doorn, Leersum en Maarn ta de nije gemeente Utertske Heuvelrêch.
Eardere boargemasters
Driebergen:
Watse Watses
Watse Watses wie in 17e iuwsk klokmakker fan It Hearrenfean.
In hingklok út 1686 fan syn hân hinget yn it Frysk Museum.
Skermjen op de Olympyske Simmerspullen 1988
200px|thumb|right|It Olympysk skerm stadion fan Seoul 1988
De Olympyske Simmerspullen 1988 ek wol de 'XXIVe Olympiade neamd, waarden yn 1988 yn Seoul, Súd-Korea hâlden, It skermjen waard hâlden yn it Olympic Fencing Gymnasium.
Medaljespegel
De top-6 fan lannen dy't by it skermjen medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen 1988.
Emily Brontë
Emily Jane Brontë (Thornton, 30 july 1818 – Haworth, 19 desimber 1848) wie in Britsk romanskriuwster. Sy wie ien fan de trije Brontë-susters. Har susters binne Charlotte Brontë en Anne Brontë. Hja publisearre ûnder it manlik pseudonym Ellis Bell. Har ienichste roman Wuthering Heights wurdt algemien beskôge as ien fan de wichtichste romans fan de 19e iuw. De roman is in pear kear ferfilme.
Biografy
Yn 1838 gie Emily oan 'e gong as gûvernante oan de Miss Patchett's Ladies Academy yn Law Hill School, by Halifax, mar nei seis moanne waard hja sa ûnwennich dat se der mei ophâlde moast. Letter gie se mei Charlotte nei in priveeskoalle yn Brussel dy't laat waard troch Constantin Héger en syn wiif, Claire Zoë Parent Héger. Ek hawwe se tegearre besocht om thús in skoalle te begjinnen, mar se hiene gjin learlingen.
It wie Charlotte dy't Emily hat poëtysk talint ûntduts. Dat foarme de oanlieding ta it útjaan fan harren gedichten yn 1846, yn ien bondel, Poems by Currer, Ellis, and Acton Bell. Om de foaroardielen tsjin froulike skriuwers foar te wêzen namen de susters manlike foarnammen oan. Alletrije hâlden sy harren inisjalen: Charlotte waard Currer Bell, Anne hjitte no Acton Bell en Emily waard Ellis Bell.
Emily har sûnens en dy fan har susters, hie te lijen fan de hurde omstannichheden sawol thús as op skoalle. Op de begraffenis fan har broer, it wie septimber, skipe hja kjeld dat laat hawwe soe ta tuberkuloaze. Emely wegere medyske help en stoar op 19 desimber 1848 middeis om twa oere hinne. Hja waard byset yn de Sint Michael Tsjerke yn Haworth, West-Yorkshire.
Arjen Roelofs
Arjen Roelofs (Hijum, 1 maart 1754 - Hijum, 11 maaie 1828), mei heit en fan Arjen Roelofs Roelofs, wie boer en stjerrekundige.
De húshâlding
thumb|right|300 px|Dizze foto is fan 1941. De foarein waard troch mear as ien húshâlding bewenne. Nei 1950 is alles ôfbrutsen Arjen Roelofs waard berne op de eardere Hommema-sate by Hijum. Arjen wie de jongste fan fjouwer jonges en twa famkes. Harren heit hierde Hommema-sate. It wie net in maklik bestean en de jonges waarden op de pleats oan it wurk setten. Allinne de âldste, Klaas, woe gjin boer wurde en hat foar stjoerman leard. Dat slagge him net, it kin ek sa wêze dat er dêr gjin brea yn seach, en doe is er dokter yn Seisbierrum wurden. Der wurdt wol tocht dat dat de oarsaak west hat dat syn bruorren Piter, Albert en Arjen niget oan wiskunde krigen. Se begûnen ek mei it bouwen fan ynstruminten. Harren heit wie der net sa wiis mei, mar harren mem stimulearre harren.
Nei it ferstjerren fan harren âlden, hawwe de trije bruorren, mei harren suster Antsje as húshâldster, de pleats oernommen. Gjinien fan harren is troud en oant harren dea ta binne se op Hommema-sate wenjen bleaun.
Neffens sa as der wol tocht wurdt, moat Arjen as man polio krige hawwe. Dêrtroch woe ien skonk net sa goed mear, en letter waard er foar it boerewurk ek minder geskikt. Hy koe him doe fansels al hielendal oan syn leafhawwerij wije. Ek syn oare bruorren dienen mei. Piter stie bekend as wiskundige en Albert wie klokkemakker. Piter en Arjen dienen ek oan waarkundige waarnimmings.
De freonerûnte
Eise Eisinga wie geregeld yn Hijum te finen en dy soarge derfoar dat de Frjentsjerter professor Jean Henri van Swinden ek in fêste besiker waard. Ek krige Arjen learlingen. Syn neef Roel Hessels Hommema en dy syn freon Rinse Bearts Gelder hawwe har oplieding yn Hijum krige. Fierders wurke Arjen in protte gear mei de ynstrumintmakker en boer Sieds Jehannes Rienks út Hallum. Der wurdt wol tocht dat Arjen foar Rienks de measte berekkenings útfierd hat, ûnder oaren ek foar de teleskopen foar Leien en Utert, dêr't Rienks yn 1818 opdracht foar krige.
Oare projekten
Arjen Roelofs hat noch mei in protte oare saken dwaande west, ûnder oaren:
Oflieders
It wie faak sa dat der in pleats troch it wjerljocht troffen waard. Arjen hie it ferskynsel tonger bestudearre, ûnder oaren mei in draak. Sa kaam er derta en betocht in ôflieder. Hy liet de ôflieders troch Rienks yn Berltsum meitsje, en se waarden foar 30 gûne ferkocht.
Bettere seediken
Nei de febrewarisfloed fan 1825 waard der besjoen oft de diken net better koenen. Arjen Roelofs die oan it provinsjaal bestjoer in foarstel om de diken oars oan te lizzen. De diken wienen frij steil en waarden beskerme troch peallen. Dy peallen waarden oantaast troch de pealwjirm. Roelofs stelde foar om de peallen ôf te skaffen en oer te gean op diken mei in gloaiïng en dy mei fêste ierde te bedekken. Of Arjen bekend wie mei de ideeën fan Willem Loré is lykwols net dúdlik.
Ferstjerren
Op 11 maaie 1828 ferstoar de 'boereprofessor' nei in lange sykte. Hy waard by syn bruorren en suster begroeven op it hôf te Hijum. De wei dy't fan Alde Leie nei by de pôle rint dêr't Hommema-sate stie, hjit nei him Arjen Roelswei. Ek is de Hijumer skoalle nei him neamd.
Hânskriften
Roelofs hie it fierder bringe kinnen as er it brocht hat. Syn probleem wie dat er troch en troch yndividualist wie. Fan boeken makke er gjin gebrûk, hy berekkene it leaver sels. Boppedat hie er it tige nei ‘t sin yn Hijum. Hy moat it nedige skreaun hawwe oer syn wurk, mar om it út te jaan fielde er neat foar.
Yn 1829 kaam der yn Frjentsjer in boekje út fan syn kunde, boer Worp van Peyma út Ternaard, mei as titel Levenberigten van Arjen Roelof Roelofs. Dy hat hjir gebrûk meitsje kinnen fan de folsleine hânskriften fan Roelofs. It measte dêrfan is sûnt wei wurden. Der moat noch wat fersille by de famylje lizze, ek Tresoar hat in kolleksje en guon ynstituten hawwe noch wat.
Nikolaus Ludwig, greve fan Zinzendorf
Nikolai Ludwig Graf von Zinzendorf und von Pottendorf (Dresden, 26 maaie 1700 – Herrnhut, 9 maaie 1760) wie in Dútsk teolooch. Hy wie de stifter fan de kristlike koloanje Herrnhut dêr't de Evangelyske Bruorregemeente, ek bekend as de Herrnhutters of de Moravyske Bruorskip, út fuortkaam binne.
Badminton op de Olympyske Simmerspullen 2012
200px|thumb|right|200px|It Olympysk Badminton stadion fan Londen 2012
Diskwalifikaasje
Fjouwer badminton duo's de Súd-Koreaanske Jung Kyung-eun/Kim Ha-na en Ha Jung-eun/Kim Min-jung, de Sineeske Xiaoli Wang/Yang Yu en de út Yndoneezje ôfkomstige duo Mailiana Jauhari/Greysia Polii waarden diskwalifisearre om't se harren lêste groepswedstriid mei opset sin ferlieze wûnen. Om sa in better ferfolch fan de kompetysje foar ynoar te krijen. Tidens de lêste groepswedstriid probearre de skiedsrjochter dizze fjouwer duo's al te twingen ta better spyljen, mar dit slagge net. De badminton-bûn en it YOK ha dêrop it beslút naam de fjouwer duo's te diskwalifisearjen.
Medaljespegel
De top fiif fan lannen dy't by it badminton medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen fan 2012.
Stalin Oargels (band)
De Stalin Orgels wie in Fryske punkband fan De Feanhoop. De namme is neamd nei Russyske frachtweinen mei raketten der op. De groep makke ein tachtiger jierren Fryske muzyk. Yn de band sieten Jan Pier Brands en Kees de Vries. De sanger wie Kees de Vries dy't nûmers spile as Heitie, Jan Fiber en Beppe Tosk. De band wie ek te sjen op Aaipop. De styl fan de Stalin Oargels waard neifolge troch de band Strawelte.
Artefakt (archeology)
thumb|120px|Foarbyld fan in artefakt: in brûnzen [[Etrusken|Etruskyske ex-voto fan in kouros. Fynplak: Chiusi. ± 550-530 foar Kristus Britsk Museum, Londen.]]
In artefakt (Latyn: arte factum - 'keunstmjittich makke') is yn de archeology de beneaming foar elts ferpleatsber ding dat troch minsken makke, bewurke en/of brûkt is. (Bouwurken, sa as de piramide fan Cheops en de hunebêden yn Drinte, binne dus gjin artefakten.) Artefakten wurde meast by opgravings fûn. Inkelde foarbylden fan artefakten: in fjoerstiennen fûstbile, in terrakotta amfora, in brûnzen fibula, in barnstiennen kraal, kleanguod, in gouden munt, in bienen fiskheak, diggelguod, ensafuorthinne.
Somtiden wurdt der yn de archeology neier ûnderskied makke tusken fynsten dy't mei opsetsin makke of bewurke binne: artefakten, en ekofakten of biofakten, de objekten dy't wol mei it minsklik libben te krijen hawwe, mar net troch minsken makke binne. Dan giet it om saken as natuerlike materialen (bygelyks nôtresten, bonken fan húsdieren (fee), stofmoal).
Cisca Wijmenga
Tjitske Nienke (Cisca) Wijmenga (Drachten, 16 febrewaris 1964) is in Nederlânsk heechlearaar Medyske Genetika oan de Ryksuniversiteit Grins en it Universitêr Medysk Sintrum Grins.
Biografy
Wijmenga studearre biology oan de Ryksuniversiteit Grins (RUG) en promovearre yn 1993 cum laude oan de Universiteit Leien. Fuort dêrnei, yn 1994/95, die se postdoktoraal-ûndersyk yn it laboratoarium fan de Amerikaanske genetikus Francis Collins dêr't se wurke oan it Human Genome Project.
Yn 2015 wie hja ien fan de fjouwer winners fan de Spinozapremy, de heechste Nederlânske ûnderskieding foar akademisy dy't yn Nederlân wurkje. Oan dy priis wie in bedrach fan €2,5 miljoen ferbûn. Se waard ûnderskieden foar har ûndersyk nei de genetyske faktoaren yn ferhâlding mei de gluteyntolerânsykte koeliaky. Sy toande ek oan dat ferskate autoymmúnsyktes in mienskiplike genetyske faktor diele.
Prof. dr. Cisca Wijmenga is op 20 septimber 2018 beneamd ta Ridder yn de Oarder fan de Nederlânske Liuw.
Op 31 maaie 2019 waard bekend dat Prof. dr. Cisca Wijmenga beneamd is ta rektor magnifikus fan de Ryksuniversiteit Grins. Sy is earste frou dy't dat amt beklaaid sûnt de oprjochting fan de universiteit yn 1614.
Mary Rowlandson
thumb|Yllustraasje út: Mary Rowlandson. A Narrative of the Captivity, Sufferings and Removes of Mrs. Mary Rowlandson. Boston: Nathaniel Coverly, 1770 Mary (White) Rowlandson (±1637 - 5 jannewaris 1711) wie in Amerikaanske frou út de koloniale tiid, dy't fan de yndianen yn de Kening Filips oarloch finzen naam waard en 11 wiken lang fêsthâlden waard, ear't hja foar in lossom frijkaam. Nei har frijlitten skreau sy in boek oer har ûnderfinings, De Souvereiniteit en Goedens fan God: nammentlik in ferhaal oer de finzenskip en frijlitten fan Mefrou Mary Rowlandson. It boek wie tige populêr. Yn de Amerikaanske literatuer wurdt it boek fan Rowlandson beskôge as it earste saneamde Captivity narrative, in literêr sjenre dat letter fierder útwurke waard troch ûnder oaren James Fenimore Cooper.
Wetterlieding
thumb|150px|Drinkwetter út de kraan In wetterlieding is in lieding wêrtroch wetter transportearre wurdt fan A nei B. Mei in wetterlieding wurdt meastentiids de lieding foar it transport fan drinkwetter bedoeld. Dizze liedingen lizzen yn haadsaak yn de grûn mar lizze ek yn huzen en gebouwen. De wetterliedingen kinne fan ferskillend materiaal makke wêze, lykas koper, lead, polyeteen (PE), polyvinylgloride (PVC), getten izer, asbestsemint ensfh.. De drinkwetterfoarsjenning en -kwaliteit- is yn Nederlân regele yn de Wetterliedingwet en it Wetterliedingbeslút. Boppedat jildt de Kaderrjochtline Wetter foar de drinkwetterboarnen.
De drinkwetterfoarsjenning yn Fryslân waard dien troch twa bedriuwen, nammentlik de IWGL NV en de GWS. Lêstneamde bedriuw foarsjocht de gemeente Snits. Alle gemeentes hawwe yn 1958 wetterlieding, op It Amelân nei (dêr wiene dan al wol plannen foar de oanlis). It persintaazje oansluten huzen is yn 1958 yn Fryslân 80% (yn 1947 wie dat 50%), per gemeente fan ± 40 yn Gaasterlân en Eaststellingwerf oant 92-99% yn de stêden.
It oanslutingspersintaazje yn Fryslân bedroech yn 1958 85,7%; plannen wienen doe klear foar ferheging ta ±95% (1965) troch oansluting fan stadichoan mear ûnrindabele gebieten. Benammen yn Achtkarspelen, It Amelân, Dantumadiel, Gaasterlân, Kollumerlân, Eaststellingwerf Opsterlân en Weststellingwerf waard de wetterfoarsjenning yn of nei 1958 sterk útwreide. Dêr't gjin wetterleiding wie barde de wetterfoarsjenning middels reinbakken, foar buorkerijen levere dit benammen op de sângrûnen grutte beswieren op. Guon huzen hienen in put; ek bestienen tsjerkebakken en tsjerkeputten foar it hiele doarp. Yn droege simmers leveren de oansluten molkfabriken hiel wat bussen liedingwetter.
Lovette (pornografysk aktrise)
Lovette, echte namme: Renee M. Paidle (South Bend (Indiana), 27 jannewaris 1973), is in rêstend Amerikaansk neakenmodel, stripper en pornografysk aktrise fan mingd Hongaarsk-Ingelsk- Nederlânsk-Dútsk-Poalsk komôf.
Libben en karriêre
Lovette is hikke en tein yn it plakje South Bend, yn 'e steat Indiana. Op 'e middelbere skoalle makke se diel út fan it pleatslike cheerleaderstiim. Se koe goed leare, mar hie der net in protte nocht oan, en sette nei in pear jier oan in college studearre te hawwen útein mei te dûnsjen yn stripklubs. Dêr hie se grut súkses mei, en se gie op toernee troch de hiele Feriene Steaten.
Yn 1995, doe't se 22 jier wie, ferfear se nei Los Angeles, yn 'e steat Kalifornje, dêr't se hope troch te brekken as pornostjer. Letter dat jier makke se har debút yn in pornografyske film, en benammentlik fanwegen har massive 44HH-kup, dy't se krigen hie troch in boarstfergruttingsoperaasje te ûndergean, waard se frijwol op slach tige populêr. Dêrby gie se de rûgere sênes, mei anale pornografy of dûbele penetraasje net út 'e wei, sa't in protte aktrises út it grutte-boarstesjenre dat wol dogge. Uteinlik spile se neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) yn 272 films.
Fan 2003 ôf wurke se net mear mei oan pornofilms fan 'e fêstige labels, mar konsintrearre se har op persoanlike projekten fan sawol sêfte as hurde pornografy op har eigen webside, wylst se dêrnjonken teffens wurksum bleau as stripper. Se wie lykwols sa populêr dat ferskate fan har âldere films op 'e nij útbrocht waarden. Begjin 2008 kundige se oan dat se har folslein út 'e pornoyndustry weromlûke soe. Yn maart fan dat jier hefte se har webside op.
Skarsterlân
Skiednis
De gemeente Skarsterlân waard yn it ramt fan 'e gemeentlike weryndieling fan 1984 foarme út 'e âlde gemeenten Haskerlân en Doanjewerstâl, mei dêropta it doarp Nijbrêge fan 'e gemeente It Hearrenfean en de doarpen Eagmaryp en Terkaple fan 'e eardere gemeente Utingeradiel.
Op 1 jannewaris 2014 is de gemeente fúzjearre mei Lemsterlân en Gaasterlân-Sleat, sadat de nije gemeente De Fryske Marren ûntstie. De beide doarpen Nijbrêge en Haskerdiken binne nei de gemeente It Hearrenfean oergien.
Namme
Yn de simmer fan 1979 waard de namme Skarsterlân foasr it earst neamd yn in rapport fan Deputearre Steaten oer de kommende gemeentlike weryndieling yn Fryslân. . De namme ferwiist nei de skarren: i stik lân dêr't boeren mienskiplik fee rinne lieten. De skarren leine om Skarsterbrêge yn de gemeente Doanjewerstâl, krekt besuden de grins mei Haskerlân.
Yn 1980 dûkte de namme Skarsterlân op troch Hans Wiegel, de destiidske minister fan Binnenlânske Saken om de gemeentenammen net Frysk meitsje te litten, mar Nederlânsk of offisjeel twatalich. Nei in soad diskusjes waard ta weryndieling besletten om de nije gemeente wetlik de namme Scharsterland te jaan yn de Wet ta Gemeentlike Weryndieling fan Fryslân. Tagelyk waard ek bepaald dat de gemeente sels kieze mocht om de namme oer te nimmen of te wizigjen.
Spinozapreemje
De NWO-Spinozapreemje is de heechste Nederlânske wittenskipsûnderskieding. De preemje wurdt sûnt 1995 alle jierren útrikt troch de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) oan Nederlânske ûndersiker dy't by de ynternasjonale top fan de wittenskip hearre.
De NWO-Spinozapreemje wurdt it jier takend oan maksimaal fjouwer wittenskippers. Eltse winner kriget in bedrach fan 2,5 miljoen euro, dat hielendal nei eigen doel bestege wurde mei oan nij ûndersyk. (It bedrach fariearre tusken 1995 en 2000 fan 2 oant 4 miljoen gûne en wie fan 2001 oant en mei 2008 1,5 miljoen euro). De priis is neamd nei de filosoof Baruch Spinoza.
Skarsterlân
Namme
Yn maart 1984 besleat de krekt beneamde gemeenteried fan de nije gemeente Skarsterlân om de oarspronklike Fryske namme oan te nimmen as de offisjele namme. Yngeande maart 1985, in jier nei it riedsbeslút, waard de offisjele namme feroare yn Skarsterlân.
Spinozapreemje
Oant en mei 2017 wiene 69 priiswinners manlju en 16 froulju. De priis waard 61 kear útrikt oan in bêta-wittenskipper (biomedyske wittenskippen meirekkene) en 20 kear oan in alfa- of gamma-wittenskipper. De winners binne trochsneed 50 jier at se de priis takend krije.
Winners
De folgjende persoanen hawwe dizze priis krigen:
Skarsterlân
Sitten gemeenteried
De gemeenteried fan Skarsterlân bestie út 21 sitten. Hjirûnder de gearstallings sûnt 1998:
Plakken
It haadplak fan de gemeente is de flekke De Jouwer. De oare plakken yn de gemeente binne: (tusken skrapkes it ynwennertal op 1 jannewaris 2008)
Buorskippen
Neist de offisjele kearnen leine yn de gemeente de buorskippen:
Taal
Frysk is foar 65% fan de Skarsterlanners de memmetaal. Njonken it Frysk wurdt ek Nederlânsk (foar 26% fan de ynwenners de memmetaal), Stêdsk (3%) en Stellingwerfsk (1%) yn de gemeente strutsen. In útlânske taal is foar 1% fan de minsken de memmetaal.
Lytse parlemoerflinter
De lytse parlemoerflinter (Issoria lathonia) is in flintersoarte yn it skaai fan de Issoria.
Foarkommen
Yn de dunen is de flinter in algemiene stânflinter. Yn it binnenlân is it in ûnregelmjittige stânflinter. It is swalklustige soarte. De flinter hâldt fan skrale, drûge en waarme greiden mei fioeltsjes.
Op de reade list stiet de flinters as kwetsber.
Fleantiid
De flinter fleant fan begjin april ôf, oant ein novimber. Foaral tusken 15 oant 25 april en tusken 10 juny en augustus. Fleant altyd yn trije oerrinnende generaasjes.
Flinter
De wjuklingte fan de flinter is likernôch 19 oant 23 mm lang. Op de ûnderkant fan de efterwjukken sitte grutte sulveren plakken. De wjukfoarm is hoekich.
Rûp.
De rûp fret fan it dúnfioeltsje, lyts fioeltsje en it trijekleurich fioeltsje. 400px|left 275px|right
Weakkewich
Weakkewich, weakke bôle of bakkersfisk wie in gerjocht dat bestie út weakke wigge (wite bôle) dy't weakke wie yn waarme molke. Eartiids in traktaasje. Waard wol iten mei in klûntsje bûter, sûker en kaniel der oer.
Obadiah Sedgwick
thumb|right|Obadiah Sedgwick op in 19e-iuwske akwarel Obadiah Sedgwick (1600?-jannewaris 1658) wie in Ingelske geastlike mei presbyteriaanske ynsichten en lid fan de Synoade fan Westminster.
Wurk
Hy publisearre in protte preken tusken 1639 en 1657. Njonken dy en in kategismus, publisearre er:
Postúm:
Bitcoin
Bitcoin (₿) is in kryptofaluta dy't yn 2009 ta stân kaam troch Satoshi Nakamoto (skûlnamme fan in ûnbekende persoan of groep). It útgongspunt fan de betinkers wie it mooglik meitsjen fan digitale betellings tusken brûkers, sûnder dat dêr in tredde partij by belutsen wurdt. In wichtich ûnderskied tusken Bitcoin en oare faluta is dat Bitcoin net troch in sintrale bank beheard wurdt en dêrom beskerme is tsjin politike ynfloeden. De earste Bitcoinbetelling fûn plak op 3 jannewaris 2009.
Praia
Praia is de haadstêd fan Kaapverdje, in ûnôfhinklike eilannekloft yn de Atlantyske Oseaan en leit op it eilân Santiago (Portugeesk: São Tiago). It is de wichtichste en grutte stêd fan it lân en wenje ûngefear 62.000 minsken.
Jierskema
Dit jierskema jout tagong ta de ynformaasje keppele oan data:
2023
De side foar it rinnende jier.
Praia
Kaapverdje, dat oant 1975 in Portugeeske koloanje wie, leit foar de kust fan West-Afrika besuden de Kanaryske Eilannen.
Jierskema
Jierskemas per iuw
Tagong ta jiersiden foar de hiele skiednis.
Praia
Skiednis
Praia is foar skippen op wei nei it Heine Easten of Brazylje it bêste plak om foar anker te gean. Dat wie al sûnt de 15e iuw yn Jeropa bekend. Yn 1516 ûntstie der in delsetting dy't stadich útwreide ta in stêd en sûnt 1770 it haadplak fan it eilân waard.
Jierskema
Deiskema
Tagong ta wichtige foarfallen, oardere nei de dei yn it jier dêr't se op bard binne.
Praia
Skiednis
Neffens de Mechelske reizger Jean Francois Michel, dy't yn 1752 de stêd en it eilân wiidweidich beskreau, is de boaiem dêr sânnerich, wylst de rest fan it eilân út slib bestiet.
Charlotte Brontë
Libben en wurk
Sy hie twa susters dy't ek ferneamde skriuwsters wiene: Anne en Emily. Ek wie der in broer: Branwell Brontë. Harren heit Patrick Brontë wie in predikant fan Iersk komôf. Charlotte brûkte it pseudonym Currer Bell.
Yn 1831 folge sy lessen yn Roe Head en wie twaris in skoft gûvernante. Yn 1842 gong sy mei hat jongere suster Emily, mei wa't se in priveeskoalle begjinne woe, nei it pensjonaat Heger yn Brussel dêr't hja fereale waard op direkteur Constantin Héger. In protte fan har ûnderfinings ferwurke se yn har romans, benammen yn it ferneamd wurden Jane Eyre (1847).
Neidat har suster Emily ferstoarn wie, waard Emily's ferneamde roman Wuthering Heights útbrocht ûnder redaksje fan Charlotte.
Charlotte troude yn juny 1854 mei de helppredikant fan har heit, Arthur Bell Nichols. Noch gjin jier letter stoar sy krekt as Emily oan tuberkuloaze. Neffen in protte biografen soe hja lykwols stoarn wêze oan de gefolgen fan hyperemesis gravidarum.
Yn 1857 ferskynde har biografy Life of Charlotte Brontë, in wurk fan kollega-skriuwster en freondinne Elizabeth Gaskell. It boek is fral rjochte op de ferhâlding tusken Charlotte's identiteit as skriuwster en har rol as dochter, suster en (troude) frou.
Vinanda de Vrij
Vinanda de Vrij (Ljouwert, 1963) is in byldzjend keunstner dy't út Grou. Nei de oplieding Heger Laboratoariumûnderwiis folge se de spesialisaasje klinyske immunology. Nei 1993 hat se har as byldzjend keunstner autodidakt ûntwikkele troch workshops en kursussen.
Har wurk is meast mei de hân foarme unika en rint fan frije doaskes oant frije foarmen. Vinanda wurket mei glazueren, brûns technyk of (naked) raku stook. Sûnt 2005 leit se har ta op it meitsjen fan bylden dy't dêrnei yn brûns jitten wurde neffens de "cire-perdue" metoade.
De Vrij hat in soad eksposysjes hân, wêrûnder yn it tsjerkje fan Friens, yn de Hannie Mein galery yn Wolvegea en de Iepen Stâl rûte yn Aldeberkeap.
204
Foarfallen
thumb|150px|De Bôge fan Septimius Sevearus.
's-Gravelandsevaart
thumb|Nije skutslûs tusken Fecht en 's-Gravelandsevaart ten noarden fan Fort Uitermeer'' De  's-Gravelandsevaart waard groeven yn 1634 en rint fan de Fecht nei it westlike diel fan it Goai (bylâns de tsjintwurdige N236). By 's-Graveland bûcht de feart yn súdlike rjochting ôf nei de Loasdrechtske Plassen. De feart hat in lingte ian ± 12 kilometer.
Skiednis
Yn de Gouden Iuw beleinen rike keaplju fan Amsterdam harren jild yn it drûchlizzen fan polders en it bouwen fan bûtenpletasen. Yn 1625 makken de Amsterdammers harren plannen bekend om de sânheuvels en moerassen yn it westen fan it Goai te ûntginnen en hjirop bûtenpleatsen te setten. Dit gie net sûnder slach of stjit en troch fûleindich lokaal ferset waard pas yn 1634 in oerienkomst sluten. Meardere bûtenhuzen binne letter boud, wêrfan Trompenburgh it meast bekend is.
Om de ûntginning van het terrein mooglik te meitsjen wie in goede ferbining mei Amsterdam needsaaklik. It graven fan kanalen en fearten hie begjin 17e iuw in hichtepunt en de keuze foar in feart waard gau makke. By it graven fan de feart waarden safolle mooglik besteande wetterwegen brûkt, mar it grutste diel waard nij groeven. De oanlis duorre rom oardel jier. Njonken de feart lei in jaachpaad, wêrmei't ek in weiferbining ta stân kaam. Om 1650 waard noch in sydtakke yn de rjochting fan Hilfersom groeven, de Goaise-, Hilfertsomske- of Beresteinse feart.