cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tsjerke Baptiste Gemeente (Snits)
Skiednis
Yn 2012 wie de tsjerke te lyts woarn foar de gemeente en moast der op 'e nij in soad ferboud wurde. De gemeente koe doe fan PostNL in bedriuwspân oan de Selfhelpstrjitte oerkeapje, dat geskikt makke waard foar de funksje fan in tsjerke mei ferskate byromten. Op 19 jannewaris 2014 waard de tsjerke offisjeel iepene. De bibeltekst by de iepening wie út Psalm 127: "As de Heare it hûs net bout, om 'e nocht wurkje de bouwers deroan". Yn de tsjerke is plak foar 525 minsken.
Muzyk
Om't it Vulpen-oargel út de âlde tsjerke fanwegen de hichte net meinommen wurde koe nei de nije tsjerke, waard it ferkocht oan de herfoarme tsjerke fan Bergharen. De gemeente makket gebrûk fan piano, drums en gitaar en foar de muzikale begelieding waard der dêrfandinne net in oar oargel oankocht.
Uzjhorod
Uzjhorod (Oekraynsk: У́жгород) is in stêd oan de rivier de Uzj yn it westen fan de Oekraïne. It is it bestjoerlike sintrum fan it oblast Transkarpaasje en it distrikt Uzjhorod. De stêd lei op 811 kilometer fan de haadstêd Kiëv op de grins mei Slowakije. De stêd leit oan de foet fan de Karpaten. Al is Uzjhorod it lytste regionale sintrum fan it lân, de stêd hat in rike en âlde skiednis. De stêd waard stifte yn de 9e iuw. Yn de rin fan tiid hearde it by Hongarije en letter Eastenryk-Hongarije. Yn 1919 wie it de haadstêd fan Subkarpaten yn Tsjechoslowakije, mar krekt foar de Twadde Wrâldkriich waard de stêd wer by Hongarije foege. Dat hie tige grutte gefolgen foar de relatyf grutte joadske mienskip fan de stêd, dy't nei de Dútske besetting ynearsten lokaal ynsletten en dêrnei nei Auschwitz deportearre waard.
Nei de Twadde Wrâldkriich waard de stêd by de Sovjet-Uny foege en sûnt 1991 foarmet it ûnderdiel fan de ûnôfhinklike republik Oekraïne.
De stêd ûntwikkele him as in yndustrieel en kultureel sintrum fan Transkarpaasje. It hert fan Uzjhorod wurdt foarme troch de fêsting.
Lân fan Heusden en Altena
It Lân fan Heusden en Altena is in streek yn it noarden fan de provinsje Noard-Brabân. De streek wurdt begrinze troch de Merwede yn it noarden, de Ofdamme Maas en de Heusdenske Maas yn it easten, de Biesbosch yn it westen en de Berchske Maas yn it suden. It grutste plak yn it gebiet is Werkendam. Woudrichem is histoarysk it wichtichste plak.
It gebiet leit yn de gemeente Altena. Yn totaal wenje der 57.000 minsken (2021) ferspraat oer 21 doarpen. It wie oant ± 1960 yn wêzen in eilân mei in isolearre libjende befolking. Lânskiplik foarmet it de fuortsetting fan it Gelderske rivieregebiet, benammen fan de oanswettende Bommelerwaard. De klaaigrûn wykt sterk ôf fan de yn Brabân mear fertroude sângrûn.
It Lân fan Heusden en it Lân fan Altena wurde sûnt de oanlis fan de Berchske Maas yn 1904 yn ien siken neamd. De Berchske Maas trochsnied it Lân fan Heusden, dêr't de súdlike "legere doarpen" fan en ek Heusden sels har dêrnei mear op de rest fan Brabân oriïntearjen gien binne. Dy falle dus bûten it Lân fan Heusden en Altena. De histoaryske grins tusken de eardere hearlikheden Heusden en Altena ferrint noardlik fan Veen en Babyloniënbroek en eastlik fan Dussen. Beide gebieten komme beide fuort út it midsiuwske goa Teisterbant, Kleefsk waarden, dêrnei de 14e resp. 13e iuw Hollânsk en pas oan it begjin fan de njoggentjinde iuw Brabânsk. In opmerklik ferskil mei de rest fan Noard-Brabân is dan ek de sterk protestantske ynslach fan it gebiet.
Hisko Abdena
Hisko Abdena (* ûnbekend - † 25 jannewaris 1429) wie in Eastfryske haadling, hy wie proast fan Emden. Op de ein 14e, begjin 15e iuw waard syn famylje, de Abdenas, rekkene ta ien fan de machtichsten fan East-Fryslân. Harren machtssintrum wie de stêd Emden.
Om-ende-by 1398, nei it ferdriuwen fan de Fiktaaljebruorren fan it eilân Gotlân en dêrmei út de Eastsee, naam Hisko guon fan de seerôvers yn tsjinst. Om syn eigen territoriale en politike belangen te beskermen, kollaborearret er temûk mei de Hânze en oerhandige dy him op 6 maaie 1400 de stêd en it kastiel Emden. Dêrmei waard it fûnemint lein foar fierdere operaasjes tsjin de seerôvers.
Tusken de haadlingefamyljes Tom Brok en Abdena, dy't beiden de macht hawwe woenen oer East-Fryslân, wie mear as tritich jier in fete. Yn 1414 slagget Keno II tom Brok deryn Hisko út Emden te ferdriuwen. Dy flechtet dêrop nei Grins ta. De oanfal op Emden soe it begjin fan de Grutte Fryske Oarloch ynliede. Nei de omkear fan de macht yn Grins reizget Hikso ôf nei Hollân, dêr't er it fierdere ferrin fan de kriich útsitte wol. Nei de soen fan Grins komt er werom. Syn soan Immel Abdena hat him dan al opfolge as haad fan de famylje. As Fokko Ukena him keart tsjin Okko II tom Brok slute de Abdena’s har yn 1427 oan by de partij fan Okko. Ein dat jier hawwe sy de stêd wer yn hannen. Hisko ferkrige wer it amt fan proast en soe dat oan syn dea ta bliuwe.
Omgong fan Itaalje 2021
Startplak en einstreek
De start wie yn Turyn in stêd dy't súdwestlik fan Milaan leit en noardwest fan Savona en is de haadstêd fan de regio Piëmont en de provinsje Turyn. De einstreek lei yn Milaan de haadstêd fan de Italjaanske regio Lombardije. Teffens is it de haadstêd fan de provinsje mei deselde namme. De stêd leit noardeastlik fan Turyn en bewesten Verona.
List fan Joadske begraafplakken yn Fryslân
In Fryslân binne Joadske begraafplakken. Yn dizze list wurdt besocht in sa kompleet mooglik oersjoch fan al dizze plakken wer te jaan. Betingst is dat der op it begraaflak yn kwestje noch minstens ien grêfstien oanwêzich is. thumb|Joadsk begraafplak De Gordyk thumb|Joadsk begraafplak It Oranjewâld
Turfstekke
thumb|300px|right|Turfstekken. De bûgde man op de foargrûn brûkt in opskot. (Der stiet ek in opskot ûnder tsjin it fean). Foar him stiet de slachkroade. Wat fierder nei efteren brûke twa turfgravers in stikker. Hielendal efteroan stiet in lid fan de ploech mei de slachkroade ûnderweis nei it [[setfjild]] thumb|300px|right|Meganysk stekke turf yn it [[Sealterlân, 1982]] Turfstekke is by de drûge ferfeanting it fuortstekken fan de heechfeanlaach dy't bleat komd is te lizzen nei it weiheljen fan de bonkierde.
Ferskillen
It turfstekken wie yn elke streek oars organisearre en bard yn elke streek mei oar ark dy't ek per streek oars neamd waarden, en dan feroare dat alles ek noch yn de rin fan de tiid. Boppedat waard it proses beynfloede troch de winske soarte turf.
Ploech
Rûchwei kin steld wurde dat it turfstekken barde troch in ploechje fan in stik of fjouwer persoanen. Dat koenen folwoeksen manlju wêze, mar ek wol froulju en jonges. Ien fan de turfgravers stie wat fierder nei boppen om mei in stikker it fean op maat te snijen. Wat leger stie in twadde turfgraver dy't mei it opskot of de oplizzer de turven losstuts en op in slachkroade sette. Troch oare leden fan de ploech waard dy kroade, beladen mei 12 oant 20 turven dy't byelkoar wol 70 kilo wêze koenen, nei it setfjild riden. De turfgraversploech kon sa op ien dei sa'n 6.000 turven meitsje. Mei in houten stok fan acht foet (sa 250 sm), foarsjoen fan koperen nonnen (as ûnderferdieling), waard de deiproduksje metten troch de stokkebaas (opsichter). Elk jier waard 1 a 1,5 meter ôfgroeven.
Graafseizoen
Nei it wurk yn de turf begûn it wurk by de boer: meanen, haaien, slatten, stikelmeane, neigershaaie, gerskjen, yn de ierappels of oar gewaaks. Yn de wintertiid wie it dreech om wurk te finen.
De Kaai (mole)
thumb|De Kaai fan Sleat thumb|De Kaai fan Sleat
De Kaai (oant 2005 inkeld oantsjutten as de Nôtmole) is in nôtmole en ryksmonumint yn Sleat. Hjiryn wurdt nôt meald as der genôch wyn is. De achtkante houten wynmole is in stellingmole en waard boud yn 1755. It hat in flecht fan 18,06 m en in stellinghichte fan 3,04 m. De molen hie oant 2005 gjin namme en waard oantsjutten mei de Nôtmole, mar yn 2006 hat dizze foar it earst yn syn skiednis in namme krigen : de Kaai. Molen De Kaai is dus de kaai fan de stêd Sleat. Yn de omgong wurdt meastal net allinnich fan De Kaai sprutsen, mar fan Mole de Kaai.
De mole stiet by ien fan de wetterpoarten. Njonken de mole leit in molestien mei dêrneist in kanon. Eigener is de Vereniging de Korenmolen te Sloten. Dizze is, as ien fan de earste, op 14 jannewaris 1929 oprjochte troch in partikulier inisjatyf. Hjirom waard de feriening Vereniging de korenmolen oprjochte. Teffens hat de mole in status as Ryksmonumint.
Skiednis
Op 9 juny 1870 waard de mole kocht troch Daniël Ruurd Westra. Nei syn ferstjerren, tweintich jier letter, naam syn soan Fedde it oer. Nei sân jier waard de mole op 7 oktober 1897 by in iepenbiere ferkeap ferkocht foar 925 gûne oan de lânbouwer Thijs Bosma, dy't op syn beurt de mole by ûnderhâns oan Pieter Gerrits Bosma foar 900 gûne ferkocht. De mole gie de tweintich jier dêrnei hieltiten fierder efterút.
Uteinlik beslueten in oantal foaroansteande boargers fan Sleat in feriening op te rjochtsjen ta behâld en restauraasje fan de mole, mei de namme de Vereniging De Korenmolen. As Stichting waard Keninklike goedkarring krigen op 27 juny 1929. De Feriening De Korenmolen kocht de mole foar fl. 250,--.
De mole waard nei in nije restauraasje offisjeel yn gebrûk steld op 3 septimber 1994. De mole hie noch altiten gjin echte namme. Yn 2006 krige de mole as namme De Kaai.
Underhâld
De ôfrûne jierren hat der in soad ûnderhâld oan de mole west. Elk jier moat it reid in oantal kearen bystoppe wurde en moat de mole skildere wurde.
Lêst resint grut ûnderhâld:
1994 - Grutte restauraasje
Lêst resint ûnderhâld:
2010 - Fernijing stelling (omloop fan de mole)
Lêst resint lyts ûnderhâld:
2010 - Fervjen fan de mole en ûnderhâld oan de mealstiennen
Asperzje-ôfsetting
thumb|right|250px|Asperzje-ôfsetting by Muiden thumb|right|250px|Asperzje-ôfsetting by [[Mill, Noard-Brabân, dy't op 10 maaie 1940 in Dútske trein út de rails rinne liet. No in ryksmonumint]]
In asperzje-ôfsetting is de fral yn rûnten fan definsje brûkte namme foar in beskate soarte tankkearing. Nederlân hie al yn 1939 en 1940 asperzje-ôfsettingen oanlein. Letter waarden se troch de Dútsers in protte tapast by de oanlis fan de Atlantikwall yn 1943. Yn it Dútsk wurde sy "Rommelspargel" neamd, nei fjildmaarskalk Erwin Rommel. De bedoeling fan de Dútsers mei dit ferdigeningswurk wie benammen om reau dat fan it wetter kaam (amfibyweinen) te kearen. Asperzje-ôfsettingen waarden ek wol ûnder wetter oanlein, om sa de skipfeart ûnder de kust te behinderjen.
Beskriuwing
In tal peallen of pylderkes, meast puntich, waard skean nei foaren yn in rige yn de grûn stutsen en behindere sa de trochgong fan pantser- of oar reau. De kearings wiene makke fan spoarrails, profylstielen balken of houten peallen dy't soms ek noch yn in betonnen sokkel getten waarden om foar te kommen dat sy al te gau omfalle soene. De asperzjôfsetting koe ek as brûkt wurde om diken ticht te setten, mar wienen letter moeilik fuort te heljen at de wjerheaken yn de kokers útklapt wienen. Underoan de punt fan de 'asperzje' wie faak in lânmyn fêstmakke, sadat reau net allinne keard waard, mar ek skansearre as ferneatige waard, at it der tsjinoan ried.
Summer Night City
Summer Night City is in nûmer dat oarspronklik opnaam is troch ABBA. It nûmer is ien fan de gruttere hits fan ABBA, mar hat nea op in studio-album fan de popgroep stien. Wol is it nûmer opnommen op it kompilaasje-album Greatest Hits Vol. 2 út 1979. Summer Night City waard op 6 septimber 1978 útbrocht as single.
Oer it nûmer
Summer Night City waard skreaun troch Benny Andersson en Björn Ulvaeus. De opnamesesjes foar Summer Night City begûnen yn it begjin fan 1978. ABBA's nije opnamestudio, Polar Music Studio, waard iepene yn maaie mar wie doe noch net klear foar gebrûk. Dêrom waarden earst opnamen makke yn de Metronome Studio. De 43 sekonden duorjende intro waard skrast om de kwaliteit te ferbetterjen, mar it woe net slagje. It miksen duorre sels in wike, folle langer as it miksen fan oare ABBA nûmers. ABBA besleat, nettsjinsteande it, yn harren eagen, net al te bêste einresultaat, it nûmer yn septimber út te bringen op single. Nettsjinsteande dat de groep sels it nûmer net al te bêst fûn, waard Summer Night City in hit foar ABBA. It nûmer kaam op nûmer 1 yn Ierlân, Finlân en Sweden, it wie sels harren lêste nûmer 1-hit yn Sweden.
Joadske begraafplakken (Snits)
thumb|Monumint njonken it begraafplak De Joadske begraafplakken yn Snits binne twa begraafplakken dêr't foarhinne de leden fan 'e Joadske mienskip fan Snits begroeven waarden.
Alde Joadske begraafplak
It âlde Joadske Begraafplak stammet út 1820 en leit yn it Boargemaster de Hooppark yn de wyk Ljouwerterdyk yn Snits.
Op it begraafplak binne 96 grêfstiennen bewarre bleaun, de âldste komt út 1823.
It gehiel waard oankocht en oanlein op de terp Barrewier ± 1820. Yn 1890 waard it begraafplak útwreide yn de rjochting fan de binnenstêd. De yngong fan it begraafplak wie oant 1951 oan in lang paad rjochting de Ljouwerterdyk. De gemeente Snits nom yn dat jier it paad oer yn ruil foar ivich duorjend ûnderhâld fan it begraafplak en de grêven. Tsjintwurdich stiet de yngong yn it park.
Neist de yngong fan it begraafplak is yn 2011 in monumint as neitins oan de Joadske mienskip fan Snits setten.
Nije Joadske begraafplak
Ek op it Algemiene Begraafplak fan Snits is in Joadsk gedielte. Fan 1897–1903 wie op dit begraafplak in ôfskieden Joadsk Begraafplak. Op oanstean fan opperrabbyn Samuel Azarja Rudelsheim fan Ljouwert is de ôfskieding wer ûngedien makke. Der binne 7 grêfstienen bewarre bleaun.
Rembrandt van Rijn
thumb|Selsportret thumb|Rembrandt Harmens van Rijn 200px|thumb|De hûndert gûne print (1649) Rembrandt van Rijn (Leien, 15 july 1606 of 1607 – Amsterdam, 4 oktober 1669) wie in Nederlânsk keunstskilder út de 17e iuw. Hy wurdt as ien fan de wichtichste Nederlânske skilders út de tiid beskôge en makke yn totaal om-ende-by trijehûndert skilderijen, trijehûndert etsen en twatûzen tekeningen. Syn wurk heart by de Barok en it is te sjen dat hy beynfloede waard troch it Caravaggisme, alhoewol't hy nea yn Itaalje west hat. It wurk fan Rembrandt falt op troch bjusterbaarlike kontrasten fan ljocht en tsjuster dy't oan syn wurk in dramatysk effekt jouwe.
Libben
Rembrandt waard berne yn Leien as 'Rembrandt Harmenszoon van Rijn', nei alle gedachten op 15 july fan 1606 of 1607. Hy wie ien fan de njoggen bern fan in mealder en in bakkerstochter. Yn 1621 gie hy foar trije jier yn de lear by de skilder Jacob van Swanenburgh. Om 1625 hinne wie er in koart skoft yn de lear by Pieter Lastman, mar dêrnei begûn er foar himsels.
Yn 1631 ferfear er nei Amsterdam, dêr't syn klanten wennen. Hy kaam te wenjen by keunsthanneler Hendrick Uylenburgh. Yn 1634 boaske er my dy syn healnicht Saskia fan Uylenburgh, fan Ljouwert. Tegearre krige it pear fjouwer bern, mar allinnich de jongste, Titus, berne yn 1641, bleau yn libben. Net folle letter ferstoar Saskia.
Nei Saskia har dea wenne Rembrandt (hja wiene net boaske) mei Hendrickje Stoffels, dy't yn 1654 fan him in famke krige, Cornelia ferneamd nei Rembrandt syn mem. Hendrickje ferstoar yn 1663, en Titus yn 1668. Doe't Rembrandt sels ferstoar, op 4 oktober 1669, hied er allinnich noch syn dochter Cornelia. Rembrandt waard te hôf brocht yn de Westertsjerke yn Amsterdam.
Wurk
Rembrandt hat in lytse 3.000 wurken makke, dêr't 600 fan skilderijen en in 300 etsen binne. It krekte tal is net wis, ûnder oaren om't in tal fan de wurken dy't yn it ferline oan him taskreaun binne dy't mûglik troch neifolchers makke wienen.
Karakteristike motiven foar Rembrandt binne foarstellings út de religy en de mytology, mar hy hat ek in útsûnderlik grut tal selsportretten makke, hast 100, dy't mei-ïnoar it ferhaal fan syn libben skilderje. Rembrandt wurke in soad mei ljocht en tsjuster.
It ferneamdste wurk fan Rembrandt is de Nachtwacht, dy't yn it Ryksmuseum Amsterdam hinget.
Trije Swalkers yn Fryslân
Trije Swalkers yn Fryslân yn it oarspronklike Ingelsk: 3 Vagabonds in Friesland, is de titel fan in boek dat ferslach docht fan in reis troch Fryslân yn 1906. Dit reisferhaal waard foar it earst publisearre yn 1907, yn Londen. De Fryske oersetting, fan Leo Hendricus Bouma, ferskynde yn 1987.
3 Vagabonds in Friesland
Yn juny 1906 makken trije Ingelsen, de yngenieur en arsjitekt Herbert Frederick Tomalin, de arsjitekt en amateurfotograaf Arthur Marshall en in ûnbekende in omreis troch Fryslân, with a Yacht and a Camera yn "in gebiet noch net fan toeristen bedoarn", sa seit Tomalin. It selskip kaam oan yn Amsterdam en reizge oer Folendam nei Inkhuzen. Dêr namen hja de boat nei Starum. Dêr hierden hja de boeier Marie fan in Heinsius, mei skipper en skippersfeint, foar £6 yn de wike. Tomalin hat fan dizze reis in ferslach skreaun dat yn 1907 yn Londen publisearre waard ûnder de namme Three Vagabonds in Friesland with a yacht and a camera. It boek priizget Fryslân en nûget toeristen út ta in besite.
H.F. Tomalin reizge yn 1907 noch nei de Waadeilannen en is ek de auteur fan ûnder oaren Frisian meers dat yn 1909 útbrocht waard. It Frysk Fotoargyf by Tresoar hat goed 60 foto’s, makke troch Marshall, út it boek.
3 Vagabonds in Friesland jout de neifolgjende observaasje fan Ljouwert: H.F. Tomalin:
Yn de lêste haadstikken kriget Marshall de rûmte om it oer de swierrichheden te hawwen dy't in fotograaf mei syn kwetsbere fotoapparatuer en glêsnegativen ûnderderfynt yn in skommeljende boeier. Teffens ferhellet er oer de opskuor dy't ûntstiet op de plakken dêr't it selskip ferskynt en oer de Fryske bern dy't you to death narje. It behindert syn wurk tige dat hy betink ôfliedingsmanoevres. Hy liet syn maten de doarpelingen útnûgje foar it meitsjen fan sebeare groepspotretten en koe dan in stik fierderop rêstich oant wurk: these little acts of deception are very necessary in a country where the people buzz round you like a swarm of bees.
Eftergrûn
Yn de lette 19e iuw waard Nederlân faak besocht troch ynternasjonaal oriïntearre fotograven. De streaming fan it pikturalisme, mei syn bûtendoarfotografy, makke doe krekt opgong. Benammen de gebieten om de Sudersee en de provinsjes Seelân en Fryslân wiene yn 'e swang. De fotograven waarden oanlutsen troch de atmosfear, it koele ljocht, hege loften en it pittoreske fan stêden, doarpen en lânskip. Ek yn dy snuorje naam it toerisme ta. Der ûntstie ferlet fan reisboeken en reisgidsen, dêr't it nuttige en noflike yn ferienige wurde koe. Sa bedarren geregeldwei keunstsinnige foto's fan goede fotograven yn boeken as "3 Vagabonds in Friesland". Oare foarbylden yn dit sjênre binne: On Dutch Waterways (1889), Holland fan Edmondo de Amicis (1894), Odd Bits of Travel with a Brush and a Camera, Holland as seen by an American (1903).
Froukje Veenstra
Froukje (echte namme: Froukje Veenstra) (Nieuwkoop, 4 septimber 2001) is in Nederlânske sjongster.
Karriêre
Har earste ferske Groter Dan Ik kaam begjin 2020 út, in protestliet dat de klimaatkrisis beskreau. Tegearre mei Pepijn Lanen (De Jeugd van Tegenwoordig), Leon Palmen en Jens van der Meij skreau se ûnder oare Onbezonnen. Dit ferske waard yn jannewaris 2021 útbrocht. It ferske komt fan de yn 2021 útbrochte ep Licht en donker, dêr't yn totaal seis ferskes op stean. Froukje wie yn maaie 2021 te sjen yn in reklame kampanje fan de Nederlandse Spoorwegen dêr't se it liet Morgen is het weer vandaag foar skreaun hat, dat as eftergrûnmuzyk yn de reklame tsjinne.
Priveelibben
Froukje Veenstra komt út in ûnderwiisgesin wêrby 't muzyk min ofte mear in sintrale rol ferfollet. En hat oan it Rotterdamsk konservatoarium studearre.
Stasjon Best
Stasjon Best (Bet) is in spoarweistasjon yn Best en waard iepene yn 1866 oan de Steatsline E (Breda - Maastricht). Yn dit Brabânske doarp is yn 2002 it tredde stasjonsgebou sûnt 1864 iepene.
Gebou
200px|thumb|left|1e stasjonsgebou stasjon Best yn 1973 200px|thumb|left|2e stasjonsgebou stasjon Best om en de by 1980 It earste stasjon waard ûntwurpen troch de yngenieurs Karel Hendrik van Brederode en Louis Abraham Reuvens en iepene op 1 july 1866 syn doarren foar treinreizgers. It is boud as in standertstasjon fan de Steatsspoarwegen, in stasjon fan it type SS Fiifde Klasse. En wie ien fan de achtentritich stasjons dy't ea yn dizze klasse boud wie. Al yn 1882 kaam de earste ferbouwing. Oan beide kanten waard in koarte fleugel byboud. Yn 1914 krige it middenpart der in ferdjipping by. Yn 1938 waard it stasjon sletten, mar yn 1940 waard it stasjon op 10 juny weriepene.
Yn 1975 waard it earste stasjonsgebou sloopt en ferfongen troch nijbou, in Standerttype Beilen ûntwurpen troch de arsjitekt Cees Douma. Dit wie in ferienfâldige ferzje fan standerttype Douma.
It stasjonsgebou út 1975 waard yn 2000 ôfbrutsen, en ferfongen troch in ûntwerp fan arsjitekt Th.J.B. Fikkers. In ûndergrûns stasjon om't de spoaren yn in tunnel kamen. De bou fan Spoartunnel Best begûn yn 1998 en de bou fan it nije stasjon begûn yn 2000 en wie yn 2002 ree.
Gedrachsbiology
De gedrachsbiology of etology is in ûnderdiel fan de biology, dêr't it gedrach fan bisten sintraal yn stiet.
Gedrachsbiology hâld him mei fiif soarten fan ûndersyk dwaande:
Ek fan de psychology út, yn de ferlykjende psychology, it behaviourisme as de learpsychology, wurdt it gedrach fan bisten bestudearre. Lykwols is dêr it ûndersyk úteinlik rjochte op in better begryp fan it gedrach fan minsken.
Aazje
thumb|right|300px|Wrâldkaart mei it plak fan Aazje Aazje, wurdt meast sjoen as in apart wrâlddiel, al foarmet it tegearre mei Jeropa ien grutte lânmassa dy't Jeraazje neamd wurdt. Ta Aazje wurdt it gebiet rekkene tusken:
thumb|right|300px|Satellytfoto fan Aazje
Lannen
Der lizze 49 selsstannige lannen hielendal of foar in part yn Aazje:
Jazz
right|thumb|225px|Yngong fan it American Jazz Museum yn Kansas City Mei de term jazz (dzjêz) wurdt in op ymprovisaasje basearre muzykstyl bedoeld dy't ûntstien is yn New Orleans út in krúsbestowing fan folk, blues, negro spirituals, ragtime, en klassike muzyk. (It wurd jazz hat dêrby ek noch de bybetsjutting: hiel enerzjike dûns.)
Skiednis
De skiednis fan wat wy no (2007) jazz neame giet lykwols fierder tebek as de krekt neamde muzykstilen. De wichtichste boarne foar de jazz leit nei alle gedachten yn Afrika. De Afrikanen dy't as slaven nei Amearika brocht waarden, namen ha tradisjonele, sterk ritmyske muzyk mei.
It begjin
Op har rûte nei de Feriene Steaten waarden in soad slaven allerearst nei de West-Yndyske eilannen brocht, benammen nei Hispaniola (Haïty en de Dominikaanske Republyk); nei in hoartsje waarden in soad ferkocht yn New Orleans. Se namen har religieusk en muzikaal erfskip mei. De slaven út Santo Domingo (de haadstêd fan de Dominikaanske Republyk, stifte troch de broer fan Christopher Colombus) setten har âlde voodoo-praktiken sûnder feroaring troch yn New Orleans.
Trochdat dy Afrikaanske muzyk en dûnstradysjes dêr ûnder it folk waard it beynfloede troch de Jeropeeske muzyktradysje en oarsom. De unike mei klam oanwêzige ritmyk yn dy dûnsen en in soad oare yngrediïnten kamen byinoar om sa in muzyksoart op te smiten dy't bekend waard as jazz. Saakkundigen binne it der oer iens dat wurkfolk fan de katoenfjilden, blues fan stêd en plattelân, banjostilen fan variétéshows, synkopearre brassbands (fanfarekorpsen) en ragtime (synkopearre dûnsmuzyk) allegearre in wichtige rol spile ha by it ûntsttean fan jazz. De synkopearring (aksintferskowing) as primêr yngrediïnt fan de jazz, ûntjoech him as in ritmyske oanpassing fan de Afrikanen. De synkope wie it meast foar de hân lizzende en bêste substitút foar de komplisearre polyritmyk (de simultane kombinaasje fan kontrastearjende ritmes yn in muzikale komposysje) dy't yntegraal ûnderdiel útmakken fan har muzikaal erfskip. It is dy synkope dy't de muzyk swinge lit.
Jazz, de foarrinner fan de moderne rock and roll hat in hiel ynteressante rol yn de skiednis. De namme jazz komt fan it net mear besteande wurd jass dêr't de seksuele died leech by de grûn mei oantsjut waard. Foar de heiden wie jazz in symptoam fan de glorieuze befrijing fan de knipende bannen fan de moraal. It ûntstie yn de gloppewiken en waard benammen makke foar gebrûk yn sekshuzen: it iene sekshûs besocht it oare in slach foar te wêzen mei de bêste jazz-band. Uteinlik ûntjoech de jazz har ta wat wy hjoed de dei kenne as rock and roll. Al mei al hat de rockmuzyk neat fan har erfskip ferlern op it lange paad fan Babylon, troch Egypte en Afrika, nei Amearika en de rest fan de wrâld; it is allinnich mar yn ferskate jaskes stutsen.
Blues & Ragtime
Dy muzyk wie basearre op in fiiftoanige toanljedder. In fiiftoanige (pentatoanyske) toanljedder yn de toansoart C-mineur bestiet út de noaten c-es-f-g-bes. De Afrikaanske muzyk hat in slim pentatoanyske tradysje. Dat wol oars net sizze dat pentatoanyske muzyk earne oars (yn Jeropa, Amearika) net bekend wie.
Muzikanten yn kroegen en sekshuzen (oars gauris ek Afrikanen) waarden ynspirearre troch de 'plantaazjesang' en de ragtime ûntstie, wêrby't oare ynspiraasjebronnen (ynklusyf de klassike Jeropeeske muzyk) ek in rol spilen.
Yn dy begjintiid bestie in jazz band út de folgjende ynstruminten: trompet, tromboane, klarinet, Piano, banjo, kontrabas en slachwurk. Dat is yn rûge halen de standertbesetting bleaun fan de âlde styl jazz band. De banjo waard lette ek wol troch de (elektryske) gitaar ferfongen en benammen yn de begjinperioade wiene faker in tuba of sûsafoan by as in kontrabas.
Jeropeeske jazz
De oarspronklike muzikanten yn dy kategory binne Django Reinhardt en Toots Thielemans mei in autentyk Jeropeesk jazzkonsept, wêrby't Thielemans, troch it logysk brûken fan de oarspronklik Jeropeeske trijekwartsmaat wals (û.o. Bluesette), de mooglikheid jûn hat ta it him ûntjaan fan in nije foarm fan Jeropeeske jazz. As ien fan de pear Jeropeeske jazzmuzikanten hat Joe Vanenkhuizen dat konsept tapast troch al syn muzyk konsekwint yn dy maatsoart te komponearjen. Ek Pierre Courbois moat yn dat ferbân perfoarst neamd wurde, hy is ekspêrt op it mêd fan Jeropeeske maatsoarten.
De Swing-era
Dizze iere stilen fan de jazz ûntjoegen har yn de tritiger en fjirtiger jierren fan de 20e iuw nei muzyk foar grutte orkesten. Dy fariant wurdt Swing neamd en wurdt spile troch 'big bands' fan 10-20 muzikanten. De grutste nammen yn de swarte line yn dy tiid wie Edward 'Duke' Ellington (Duke Ellington) en Willam 'Count' Basie (Count Basie), en yn de blanke line waard Benny Goodman ien fan de bekendste orkestlieders út de Swing tiid. Underwilens wie jazz mandeguod fan it Amerikaanske en Jeropeeske publyk wurden en wie dy muzyk o sa populêr. De swarte en blanke line wiene byinoarkommen yn dy sin, dat de measte orkesten sawol swarte as blanke muzikanten hiene. Oant nei de Twadde Wrâldkriich fierde de Swing heechtij. Yn de jierren fyftich fan de 20e iuw wiene der twa rjochtings te ûnderskieden. Yn it foarste plak kaam de Dixieland werom en der waard yn dy tiid wol praat fan in Dixieland Revival. Alde muzikanten waarden wer aktyf, en dêrnjonken ûntstie in nije generaasje jazzmuzikanten. De jazz waard no net mear allinnich yn en om New Orleans hinne spile, mar troch hiele Amerika, yn Jeropa oars ek. Yn New Orleans bleaune muzikanten as Wilbur De Paris en Sharkey Bonano aktyf. Yn Chicago sette ûnder oaren Eddie Condon (dy't syn wurkterrine letter nei New Orleans ferpleatste) in nije streaming yn gong. Oan de Amerikaanske westkust ûntjoech him in styl dy't wat mear weromfoel op de Ragtime en dy't ek wol Frisco jazz neamd wurd. In pear nammen dy't de ûntjouwing yn gong set hawwe binne Turk Murphy, Bob Scobey (mei de ûnferjitlike banjoïst-sanger Clancey Hayes yn syn orkest) en it orkest fan Disney-meiwurkers The Firehouse Five Plus Two. Yn Nederlân waard op 5 maaie 1945 deDutch Swing College Band oprjochte. Letter folgen ûnder oaren de Down Town Jazz band, New Orleans Syncopators en de Dixieland Pipers.
Bebop
De twadde rjochting dy't de jazz út gong fan de fjirtiger jierren fan de 20ste iuw wie de Bebop. Muzikanten as Dizzy Gillespie, John Coltrane en Charles Mingus fûnen de 'âlde styl' te simpel en sochten nei moderne foarmen. De oprjochting fan dy styl wurdt faak oan Charlie Parker taskreaun. De styl waard Bebop neamd foar 't neist nei de hierdracht fan Dizzy Gillespie en hie as skaaimerk it opswypkjend karakter. De term is in saneamd Media:onomatopee; dat wol sizze it neidwaan fan klank. En gauris tapaste rif yn de Bebop is be-bop-be-bop wêrby't de -be- de heechste klank is. De muzykstyl is dus neamd nei it gauris tapaste melodylyntsje. Mei de styl fan it hier hat de term neat te krijen as it om de namme giet. Wol is it sa dat letter in saneamd Bebopkapsel ûntstie. Wat dat mei de echte bebopmuzyk út te stean hat is net dúdlik, want de echte Beboppers hiene altyd in petsje op (en in bril fan hoarn).
Cooljazz
Koart dêrnei ûntstie - as reaksje op de opswypkjende bebop - de cooljazz, dêr't Miles Davis ien fan de wichtichste en bekendste fertolkers fan wie (sjoch albums as Birth of the Cool en Kind Of Blue). Ek de muzyk fan Dave Brubeck kin ta dizze styl rekkene wurde. Oare grutte namen dy't hjirmei yn ferbân te bringen mei de 'cooljazz':Chet Baker, The Modern Jazz Quartet en yn Nederlân de sangeressen Ann Burton en Rita Reys.
Hard Bop
As mear as dúdlike reaksje op de cooljazz ûntstie de Hard Bop (ek wol Hard Bop Regression neamd). Mei't de cooljazz oan de westkust fan de Feriene Steaten bot oansloech (West Coast Jazz), foaral yn Los Angeles dêr't de filmstudio's festige wiene, hiene de jazzmuzikanten yn New York net folle wurk. Dêrom begûnen hja in nije, ekstraverte jazzstyl te yntrodusearjen dy't fol emoasje siet. De akkoardeskema's waard ienfâldiger, meast bluesskema's, en it driuwende ritme waard wer wichtich (dêrûnder it shuffle-ritme). Der waard in link nei mei Gospelmuzyk, hoewol't Hard Bop nea yn tsjerke spile waard. Dat is werom te finen yn de titels fan echte Hard Bop nûmers as Moanin, The Preacher en The Sermon. Wichtige muzikanten yn de Hard Bop binne û.o. Art Blakey en syn Jazz Messengers, Horace Silver, Clifford Brown, Lee Morgan, Miles Davis, John Coltrane en Sonny Rollins.
Free Jazz
Ein fyftiger jierren wiene it Sun Ra en benammen Ornette Coleman dy't mei de free jazz-streaming út ein setten: ien fan de begjinpunten wie Coleman's album Free Jazz (1960); dêr spilen twa kwarten op, elk ien kant fan it stereoknaal, dy't 38 minuten lang ymprovisearren sûnder hokker ôfspraak dan ek. Lettere muzikanten wiene Albert Ayler, John Coltrane en Eric Dolphy. Yn Jeropa foarmen muzikanten har eigen free jazz, de saneamde 'ymprovisearre muzyk' omdat it folle minder jazzeleminten yn him hie; ek wiene der ynfloeden út folk en klassike muzyk te hearren. Ferneamd mei dy muzyk waarden de Nederlânske muzikanten Misha Mengelberg, Willem Breuker en Han Bennink en it ICP-Orchestra (se brûkten en brûke noch hieltyd de term instant composition yn stee fan ymprovisaasje). Wylst de jazz kommersjeel oantreklik blykte te wêzen, ûntstie tagelyk it folle better ferkeapjende fusion (sjoch hjirûnder).
It hjoed en de takomst
De jazzmuzyk mingde har fan de sechstiger jierren fan de 20ste iuw ôf stadichoan mei populêre muzyk, en ek de bebop- en swing-jazz evoluearret. Tink dêrby oan stilen as neo-bop, nu-jazz, acid-jazz, modern creative en free-jazz. De term jazz stiet no foar in folle breder skala oan muzyksoarten as yn de tritiger en fjirtiger jierren fan de 20ste iuw it gefal wie. Muzyk evolearret, de jazzmuzyk dus ek. Hieltyd nije stilen fan jazz kundigje har oan, likegoed as ûntelbere soarten fan mingfoarmen mei pop, soul, funk en rock. Jazz-fusion en latin-jazz binne dêr foarbylden fan.
Sûnt har der noch mar in bytsje muzikanten west dy't op de âlde stilen (New Orleans en Dixieland) trochborduerden. Trompettist Wynton Marsalis is wol sa'nien, in muzikant dy't de ^dlde New Orleanstradysje yn eare hâldt. Ek is der in libbene scene fan (gauris amateur) muzikanten dy't meiïnoar de jazzmuzyk yn de âlde styl meitsje en der nei harkje.
Wat no (oan it begjin fan de 21ste iuw) jazz neamd wurdt stiet faak fier ôf fan hoe't it sadwat hûndert jier tebek begûn is. Live-opnames wurde ferkrongen troch de sampler en de kompjûter. Fan de oare kant wurde de tradysjes fan earder yn eare holden troch jong talint dat fan de jazz-opliedings fan de konservatoairums komt. Foar- en tsjinstanners fan dy ûntjouwings binne rûnom te finen en de diskusjes geane der bytiden om wei. Beide kampen ha dan ek goede en plausibele arguminten. Dochs binne wichtige jazz-eleminten noch hieltyd werom te finen yn in soad muzyk fan hjoed de dei. In soad klubs draaie lounge en jazz-dance dêr't jazz-samples yn ferwurke binne. Op dy wize komme de jongere generaasjes yn de kunde mei (ôflaten fan) de jazz, en dat hâldt jazz libben.
Skaaimerken
Skaaimerk fan jazz (benammen de modernere farianten) is it fannijs brûken fan allerhande tsjerketoanljedders en it brûken fan komplekse akkoarden; hast elk momint wurdt mei septiem, none, undeciem, tredeciem harmonisearre. 'Keale' akkoarden binne heechst útsûnderlik. Ek wurdt yn jazz folle mear ymprovisearre as yn de measte oare muzykstilen. De measte foarmen fan jazz swinge, dat wol sizze, der wurdt gebrûk makke fan de triolenfeel mei swingende achtsten. Dat hâldt yn dat loopkes fan - op papier - allegear like lang (achtste) noaten sa spile wurde dat de ûneven achtsten sawat twa kear sa lang duorje as de even achtsten. Dat wurdt ek wol opskreaun yn de foarm fan pearen fan in achtste noat mei in punt mei in punt folge troch in sechstjinde noat (tiidferhâlding 3:1 yn stee fan 2:1), mar dat wurdt dan dochs mear spile yn in 2:1 ferhâlding. Jazz is wat Wittgenstein in Typusbegriff neamde: alle skaaimerken fan jazz binne ek yn oare muzyk werom te finen. It is de kombinaasje dy't de echte jazz ûnderskiedt. Grinsgefallen jouwe te tinken: hoe moat de jazz suite fan de klassike komponist Stravinsky pleatst wurde, en hoe de suites foar grut orkest dy't jazzmuzikus Duke Ellington yn syn lettere libben skreau?
In soad yn de jazz brûkte muzykynstruminten
In soad ynstruminten kinne foar jazz brûkt wurde, in eksklusyf jazzynstruminten is der winliken net, al binne der wol ynstruminten dy't benammen troch it brûken yn de jazz bekend wurden binne (dan wol meast yn kombinaasje mei in ferneamde bespiler fan sa'n ynstrumint):
banjo – basgitaar – kontrabas – kornet – drumstel – hammondorgel – klarinet – mûlharp (mondharmonica) – piano – saksofoan – semy-akoestyske gitaar – tromboane – trompet – fibrafoan
Ferneamde hjoeddeiske jazzensembles
Big Phat Band (USA) – Bob Mintzer Big Band (USA) – Brussels Jazz Orchestra – Carla Bley Bigband (USA) – Dave Holland Bigband (USA) – ICP Orchestra – Jaga Jazzist (No.) – Jazz Orchestra of the Concertgebouw (JOC) (Ned.) – Joe Vanenkhuizen Europeanjazz Trio (Ned.) – Maria Schneider Orchestra (USA) – Mathew Herbert Bigband (UK) – Metropole Orkest – New Cool Collective (Ned.) – Skalbeaggar – Tetzepi – Vienna Art Ensemble (Oos.)
Keppeling om utens
thumb|right|30px|''[[Kwissipedy|>]]
Joadsk Begraafplak (It Oranjewâld)
thumb|Joadsk Begraafplak It Joadske Begraafplak It Oranjewâld is it twadde joadsk begraafplak dat yn de gemeente It Hearrenfean oanlein waard. It leit by it doarp It Oranjewâld en is frij tagonklik. Yn 1883 waard de grûn dêrfoar oankocht mei jild út in donaasje fan de famylje Rothschild. Der steane sa'n 30 sarken.
It oare joadske begraafplak leit yn It Hearrenfean, oan de Deanslûs. Dy wie yn gebrûk tusken 1860 en 1880.
Synagoge fan Uzjhorod
De Synagoge fan Uzjhorod yn de Oekraïne waard op 27 july 27 1904 yn gebrûk nommen yn in tiid dat Uzjhorod noch by de dûbelmonargy Eastenryk-Hongarije hearde.
It neo-moarske gebou waard ûntwurpen troch de arsjitekten Gyula Papp en Ferencs Szabolcs en ferfong in âlder gebou út 1794.
Yn de jierren 1930 wennen der mear as 7.000 joaden yn de stêd en dat wie likernôch in tredde fan it doedestiidske ynwennertal. De joaden hiene in goede ynfrastruktuer mei eigen skoallen en in sikenhûs. Yn 1938 waard Uzjhorod by Hongarije yndield en fanôf dy tiid waarden de joaden beneftersteld. Yn april 1944 waarden de joaden fan Uzjhorod en omkriten (likernôch 25.000 persoanen) op in fabryksterrein bûten de stêd opsluten en trije wike letter nei Auschwitz deportearre.
Alhoewol't de synagoge de ferneatigingsweach fan synagoges yn de Twadde Wrâldkriich oerlibbe, brûkten de Dútsers en de Hongaren de synagoge yn de lêste kriichsjierren as stâl. Mei de ferneatiging fan it Transkarpatyske joadendom en it ferdwinen fan de joadske mienskip yn Uzjhorod, feroare ek de funksje fan de nei de kriich ferinnewearre synagoge. De Sovjet-autoriteiten joegen it gebou oan it Ministearje fan Kultuur fan de USSR en der waard in plan makke om it gebou te renovearjen en oan te passen oan de funksje fan konserthal.
Nettsjinsteande protesten fan joaden dy't út de kampen werom kamen waard útein set mei de ferbouwing, wêrby't alle joadske symbolyk ferwidere waard. Foar it kréearjen fan in seal mei 300 plakken binne de galerijen útbrutsen en krige de glêzen koepel in dak fan tin. De stiennen tafels boppe de gevel binne ferfongen troch in liere. Yn 2012 waard in plakette oanbrocht om de yn de kriich 85.000 fermoarde joaden fan de oblast Transkarpaasje te betinken. It doel is om de glêzen koepel wer te rekonstruearjen.
Al jierren bestiet der tusken de autoriteiten en de joadske mienskip oerlis oer it weromjaan fan it gebou.
Museum fan de Folksarsjitektuer en it Libben yn de Transkarpaten
It Museum fan de Folksarsjitektuer en it Libben yn de Transkarpaten (Oekraynsk: Музей народної архітектури та побуту Прикарпаття) is in iepenloftmuseum yn de Oekraynske stêd Uzjhorod.
It museum hat in oerflak fan 5,5 hektare en waard yn 1965 stifte. Sûnt 1970 is it foar toeristen iepene. It iepenloftmuseum hat 30 histoaryske bouwurken út it oblast Transkarpaasj. Under de bouwurken binne sân pleatsen, seis hûzen, in skoalle, in smidse, in mûne, in herberch en mear as 14.000 objekten.
Yn it midden fan it museum stiet de 18e-iuwske houten Sint-Michaeltsjerke, oarspronklik ôfkomstich út it doarp Sjevestove yn it rayon Mûkatsjevo.
Net fier fan it museum leit de eardere fêsting Uzjhorod.
Fiskersfeart
De Fiskersfeart is in feart yn de gemeente De Waadhoeke. De feart rint fan de seedyk by Koehoal nei it suden en komt út yn de Easterbierrumer Feart by Tsjummearum.
De namme Fiskersfeart jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Tzummarumervissersvaart.
Does Your Mother Know
Does Your Mother Know is in nûmer dat oarspronklik opnaam is troch ABBA op 6 febrewaris 1979 yn de Polar Studios yn Stockholm en útbrocht op it album Voulez-Vous út 1979. Does Your Mother Know wie it sechsde nûmer op it album en waard op 27 april 1979 útbrocht as twadde single fan it album.
Oer it nûmer
Does Your Mother Know waard skreaun troch Benny Andersson en Björn Ulvaeus. It nûmer giet oer in man dy't it flirten fan in folle jonger famke beäntwurdet. Does Your Mother Know wykt ôf fan de normale ABBA-styl, omdat de haad-sang net dien wurdt troch ien fan de sjongeressen, mar troch Björn.
De Finke
De Finke is in wetter yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De feart ferbynt Molkwar mei it súdliker rinnende Johan Frisokanaal by Warns en rint ûnder it spoar Starum-Ljouwert troch. De namme De Finke jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme De Fenke.
Stasjon Bunde (Nederlân)
Gebou
It oarspronklike spoarweistasjon fan Bunde wie in standertstasjon fan de Steatsspoarwegen, in stasjon fan it type SS fiifde Klasse, boud yn de jierren sechtich fan de 19e iuw, en wie ien fan de achtentritich stasjons dy 't ea yn dizze klasse boud wie. It gebou wie in ûntwerp fan de arsjitekt Karel Hendrik van Brederode. It stasjon waard sûnt de iepening meardere kearen útwreide. Yn 1911 waard de rjochterfleugel útwreide, yn 1914 krige it middenpart der in ferdjipping by.
It stasjon waard yn 1964 ferfongen troch in nij gebou bekend as Standerttype Douma fan de hân fan arsjitekt Cees Douma. Nei't yn 2000 de NS it loket foar de kaartferkeap slúte, stie is stasjonsgebou leech. Yn 2005 waard it beslút naam om it slim fertutearze gebou ôf te brekken.
Oerstreaming
Yn de jûn fan 29 juny 2021 stiene de spoaren splis fanwegen fûle rein. De oarsaak fan it ûnderrinnen is dat de spoaren wat leger as de omjouwing lizze en it stasjon oan de foet fan it Sintraal Plato leit. Op it waarstasjon op it fleanfjild yn Beek waard 83 milimeter rein metten op dy tiisdei
Triatlon op de Olympyske Simmerspullen 2000
De Olympyske Simmerspullen 2000, ek wol de XXVIIe Olympiade neamd, waarden yn 2000 hâlden yn de Australyske stêd Sydney. De triatlon waard hâlden by de Sydney Opera House. It wie de earste kear dat de triatlon op it programma stie fan de Olympyske Simmerspullen.
Manlju
Fan de 52 manlju wisten úteinliks 48 de finish beheljen.
Froulju
Fan de 48 froulju wisten úteinliks 40 de finish beheljen.
Medaljespegel
De top fiif fan lannen dy't by de triatlon medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen 2000.
Charlotte Mutsaers
thumb|Charlotte Mutsaers Charlotte Jacoba Maria Mutsaers (Utert, 2 novimber 1942) is in Nederlâns skriuwster, essayiste en keunstskilderes.
Libbensrin
Mutsaers waard berne as dochter fan de keunsthistoarikus Barend Mutsaers, dy't oan de Universiteit Utert stie. Nei it gymnasium studearre hja earst Nederlânsk yn Amsterdam. Dêrnei waard sy dosinte Nederlânsk oan it Heger beropsûnderwiis. Wilens die sy de jûnsoplieding tekenjen en skilderjen oan de Gerrit Rietveld Akademy, ek yn Amsterdam. Koart nei har eineksamen yn skilderjen en frije grafyk waard se as dosint skilderjen oan dy akademy beneamd. Sy hat dêr goed tsien jier lesjûn.
Neist skilderijen en grafyk hat Mutsaers ek postsegels ûntwurpen, yllustraasjes makke foar de Boekebylage fan it opinyblêd Vrij Nederland en tal fan boeken fan in omslach foarsjoen.
Mutsaers har skilderijen waarden ûnder oaren útstald by bij Piet Clement, yn it Frans Hals Museum te Haarlim, it Gemeentemuseum fan Arnhim, de Nije Tsjerke te Amsterdam en Museum de Beyerd te Breda. Op de tentoanstelling Paraat met pen en penseel yn it Nederlânsk Letterkundich Museum yn De Haach yn 2010 waard Mutsaers har dûbele talint beljochte.
Earst om har 40e hinne sette Mutsaers útein mei de skriuwerij. Op 2 april 2010 hat de NPS de dokumentêre De wereld van Charlotte Mutsaers útstjoerd, in film fan Suzanne Raes. Maaie 2010 krige Mutsaers foar har literêre fertsjinsten de P.C. Hooft-priis útrikt.
Privee en polityk
Mutsaers is troud mei de neerlândikus Jan Fontijn. Sy wenje ôfwikseljend yn Amsterdam, Oostende en Frankryk.
By de Twadde Keamerferkiezingen 2006 stie se lykas in protte oare bekende Nederlannen op de list fan gadingmakkers foar de Partij foar de Bisten.
Fjirde Wyk (Bontebok)
De Fjirde Wyk is in wyk yn de gemeente It Hearrenfean. De wyk is in sydfeart fan de Skoatterlânske Kompanjonsfeart eastlik fan Bontebok
De namme Fjirde Wiek jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Vierde Wijk.
Skieringers en Fetkeapers
De Skieringers en Fetkeapers wienen de twa partijen yn de partijtiid yn Mid-Fryslân (dêr't doe ek de Grinzer Ommelannen ta hearden). De Fetkeapers wienen foar it bewâld fan Hollân, wienen op de hân fan de Norbertinen en wienen fral sterk yn it easten fan Fryslân. De Skieringers wienen foar lânseigen bewâld, wienen op de hân fan de Bernardinen en wienen fral sterk yn Westergoa.
De Fryske frijheid
It ûntstean fan partijen moat foaral sjoen wurde yn de ûntwikkeling dy't Mid-Fryslân trochmakke nei it tiidrek fan de Fryske greven (1165-1345). It Fryske lân ûntwikkele him doe ta in boererepublyk sûnder sintraal gesach. De Fryske frijheid rjochte har foaral tsjin de oerhearsking troch frjemde hearen, mar liet yn eigen lân de foarming fan ien sintraal gesach net ta. It negative gefolch hjirfan wie dat der yn Fryslân hieltyd mear lytse sintra fan macht ûntstienen dy't troch it ûntbrekken fan in oerkoepeljend gesach wol meiinoar yn botsing komme moasten. Foaral de Haadlingen hawwe yn dizze ûntwikkeling in rol fan betsjutting spile.
De saneamde Fryske frijheid fertsjintwurdige benammen foar de haadlingen de heechste foarm fan frijheid. Linkelytsen namen oantal en macht ta fan dizze selsmakke stân fan Fryske eallju. Sy hienen hearlike rjochten, en koenen sadwaande libje fan de opbringst fan harren troch oaren bewurke pleatsen. Se oefenen mei hieltyd grutter súkses rjochtsfoech út oer harren ûnderdienen. By de talleaze twisten dy't ûnder inoar ûntstienen waarden legerkes fan hiersoldaten ynsetten.
Partijfoarming en striid
thumb|Skieringers yn [[Medemblik (plak)|Medemblik freegje oan hartoch Albrecht om beskerming yn maart 1498 (Julius Scholz (1825-1893), Albrechtsboarch, Meissen]] Yn de rin fan de 14e iuw ûntstienen partijen dêr't útsein de meiinoar stridende haadlingen ek de kleasteroarders by hearden. Dizze partijen waarden de Skieringers en Fetkeapers neamd. De Skieringers wienen benammen yn Westergoa aktyf, hja wienen foarstanner fan de Fryske frijheid, wylst de Fetkeapers yn Eastergoa sterk wienen en bytiden ree om bûtenlânsk gesach te erkennen.
De oanlieding ta de partijstriid dy't ûntstie wurdt socht yn spul tusken de konversen fan de twa kleasteroarders. Lykas by partijstriid yn oare gebieten waard it lykwols ta in net út de tiis te heljen kleaune fan konflikten.
De partijstriid wie op har slimst yn it tiidrek tusken 1439 oant 1467, mei as hichtepunt de ellindige Donia-oarloch dy't yn 1458 ûntstie. De striid beheinde him net langer ta it plattelân, ek de opkommende stêden waarden deryn belutsen. De striid rjochte him tsjin eltsenien en it ferlangen nei frede groeide. Ferskate gearkomsten waarden hâlden om nei oplossings te sykjen. Uteinlik sochten de Friezen help fan bûten.
Ein
De Fetkeapers linen yn de 15e iuw op help fan de stêd Grins dy't wurke oan de opbou fan in eigen stêdsteat. De Skieringers fûnen op it lêst, yn 1498, stipe by hartoch Albrecht fan Saksen. Albrecht woe wol helpe, mar hy hie ek syn eigen aginda. Hy socht in gebiet foar syn jongste soan Hindrik. De Fetkeapers fûnen stipe by de Karel fan Gelre, 1514, dy wol helpe woe, mar likegoed fan doel wie it bewâld oer Fryslân oer te nimmen.
Fjirde Wyk (Jobbegea)
De Fjirde Wyk is in wyk yn de gemeente It Hearrenfean. De wyk is in sydfeart fan de Skoatterlânske Kompanjonsfeart eastlik fan Jobbegea. Der binne wol 23 wiken eastlik fan Jobbegea, dy't oanlein binne yn de tiid fan de feanterij.
De namme Fjirde Wiek jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Vierde Wijk.