cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ferkundigingstsjerke (Nazaret)
Earste tsjerke
De earste tsjerke ûnstie mooglik earne yn it midden fan de 3e iuw yn de grot dêr't Marije libbe hat. Keizer Konstantyn joech opdracht ta de bou fan in gruttere tsjerke. De keizer waard dêrby holpen troch syn mem Helena, dy't tsjerken stifte op de plakken dy't in grutte rol spilen yn it libben fan Jezus en tagelyk mei de Berte- en de Grêftsjerke waard de Ferkundigingstsjerke stifte. Nei de islamityske ferovering fan Palestina yn 638 easken de moslims hege betellingen fan de kristenen foar harren tsjerken. Yn it jier 670 wiene der twa tsjerken yn Nazaret, de Sint-Joazeftsjerke en de Ferkundigingstsjerke, mar by it oanbrekken fan de krúsfarderstiid wie fan de beide tsjerken net folle mear oer.
Twadde tsjerke
De twadde tsjerke waard yn de tiid fan de krústochten op de ruïne fan de byzantynske tsjerke boud nei't yn 1102 prins Tancred Nazaret befrijde. De twadde tsjerke waard lykwols nea foltôge. By opgravings yn 1909 waarden fiif romaanske kapitelen fûn. De kapitelen wiene makke troch byldhouwers út Noard-Frankryk en stiene yn 1187 noch net op harren plak doe't de stêd it nijs fan Saladin's oerwinning yn de Slach by Hittin fernaam. Saladin joech de Fransiskanen tastimming om yn Nazaret te bliuwen en tasicht te hâlden op de tsjinsten yn 'e tsjerke.
Yn 1260 ferneatigen Baibars en syn Mammelukske leger de tsjerke by in oanfal op Nazaret. In lyts tal Fransiskanen slagge der yn om oant de fal fan Accra yn Nazaret te bliuwen, mar yn de folgjende trije iuwen wie it foar de Fransiskanen ôfhinklik fan de politike sitewaasje, dy't jimmeroan wer feroare, in kommen en gean. Fransiskaanske dokuminten fertelle oer harren ferballing yn 1363, oer it weromkommen yn 1468 en in slachting ûnder in tal bruorren yn 1542. Yn dy tiid wisten kristlike famyljes mei help fan de Fransiskanen de tsjerke troch de tiid te krijen.
Emir Fakhr ed-Dîne II joech yn 1620 de Fransiskanen nei in tiid fan ôfwêzigens permisje om werom te kommen. Se bouden in lyts bouwurk om de hillige grot, dy't fereare wurdt as it hûs fan Marije. Yn 1635 waard Fakhr ed-Dîne fanwegen oergeunst om syn militêre en politike súksessen yn Istanbûl eksekutearre en de pasja fan Damaskus naam wraak op elts dy't fan Fakr ad-Din beskerming krige. De Fransiskanen waarden oppakt, finzen set en pas nei it beteljen fan in grut bedrach oan jild wer frijlitten. Bedûïnen twongen de Fransiskanen yn 1638 op 'e nij Nazaret te ferlitten, mar se kamen trije jier letter werom. Pylgers dy't yn 1644 de stêd besochten rapportearren dat de steat om de Ferkundigingsgrot noch jimmeroan in púnbulte wie.
Tredde tsjerke
Yn 1730 krigen de Fransiskanen tastimming om in nije tsjerke te bouwen. De bou mocht net langer duorje as seis moannen, de tiid dy't foar in moslim doe in beafeart nei Mekka duorre. Troch de beheinde tiid koe it mar in ienfâldich bouwurk wurde mei in alter boppe de grot en in trep dy't nei de grot liede dêr't alters stienen foar Joachim en Anna en de aartsingel Gabriel. Dy tsjerke waard nochris fergrutte yn 1877.
Hjoeddeiske tsjerke
De 18e-iuwske tsjerke waard yn 1954 folslein ôfbrutsen om plak te meitsjen foar nijbou, dy't yn 1969 foltôge waard. De nije basilyk is in ûntwerp fan de Italjaanske arsjitekt Giovanni Muzio en waard yn de jierren 1960-1969 boud troch it Israelyske boubedriuw Solel Boneh. It behear fan it grutste tsjerkegebou fan it Midden-Easten bleau yn hannen fan de Fransiskanen en waard yn 1964 troch paus Paulus VI ynwijd.
Oan it ein fan de jierren 1990 soarge it plan fan de bou fan in moskee fuort njonken de Ferkundigingstsjerke foar grutte ûnrêst yn Nazaret. De kwestje rûn heech op en liede ta spannings tusken it Fatikaan en de Israelyske oerheid. Katolike en otterdokske lieders wiisden de plannen ôf en sletten de tsjerken in tal dagen om harren protest sa kundich te meitsjen oan pylgers. Yn novimber 1999 waard yn 'e oanwêzigens fan tûzenen jûchhei roppende en mei fûsten swaaiende moslims mei fjoerwurk yllegaal de earste stien lein foar de nije moskee. Ek de islamityske mienskip wie net ienriedich oer de needsaak fan de bou fan in moskee njonken de Ferkundigingstsjerke, in plak dêr't nea in moskee stien hie en dat in ynisjatyf fan in lytse groep moslims wie. Yn 2003 makken Israelyske buldozers in ein oan de yllegale bou.
Forry Award
De Forry Award is oeuvrepriis dy't sûnt 1966 troch de Los Angeles Science Fantasy Society (LASFS) elts jier útrikt wurdt oan in skriuwer of in oare persoan fan namme út it sjenre fan 'e fantasy en/of science fiction. De priis is neamd nei de oprjochter fan 'e LASFS, Forrest J. Ackerman, byneamd "Forry", dy't al withoelang in grutte science fiction- en fantasyfan is. De Forry Award wurdt takend troch de leden fan 'e LASFS op in gearkomste yn 'e hjerst, en datselde jiers noch wurdt de winner bekend makke op 'e LOSCON (fantasy- en science fiction-kovinsje fan Los Angeles).
De LASFS rikt yn itselde fjild ek de Big Heart Award út, dy't net mei de Forry Award betize wurde moat. Lju fan namme dy't de Forry Award wûn hawwe, binne û.o. Larry Niven (1969), Marion Zimmer Bradley (1976), Jerry Pournelle (1979), Robert A. Heinlein (1980), útjouwer Donald A. Wollheim (1987), Ursula K. Le Guin (1989), Andre Norton (1989), Isaac Asimov (1990), David Brin (1998), Anne McCaffrey (2000), Joss Whedon (2008), Terry Pratchett (2012) en Lois McMaster Bujold (2013).
Herschwiesen
It doarp Herschwiesen is in Ortsbezirk fan de Dútske stêd Boppard yn Rynlân-Palts. It plak leit op de Hunsrück tusken de Ryn en de Mûzel. Oant 1975 wie Herschwiesen in selsstannige gemeente.
It besjen wurdich
Yn it sintrum fan Herschwiesen leit de barokke Sint-Pankratiustsjerke. Njonken dizze monumintale tsjerke hat it plak in stikmannich fakwurkhûzen út de 17e en 18e iuw. Om it doarp hinne leit in grut areaal mei fruchtbeammen. Der binne ferskate kuierpaden oanlein dy't troch dy hôven liede.
Tichteby leit it plakje Windhausen, dat by it doarp Herschwiesen rekkene wurdt. Yn de kapel fan Windhausen wurdt in byld fan in Swarte Madonna fereare. Krekt efkes bûten it doarp leit hjir ek it kastiel Schöneck. De boarch is lykwols net tagonklik foar it publyk. By it doarp leit de tagong ta it kuierpaad troch it ravyn fan de Ehrbach (Ehrbachklamm).
Baarch- en walfiskeftigen
De baarch- en walfiskeftigen (wittenskiplike namme: Artiofabula) foarmje in noch rangleas takson fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (Mammalia) en it skift fan 'e evenhoevigen (Artiodactyla). Yn dizze taksonomyske groep binne de baarcheftigen (Suina) gearbrocht mei de walfiskeftigen en wjerkôgers (Cetruminantia), dy't de walfiskeftigen (Cetacea), de nylhoarsen (Hippopotamidae) en de wjerkôgers (Ruminantia) omfetsje.
Beter Wonen (Drachten)
thumb|left|Beter Wonen 34-36 Beter Wonen is in, fan oarsprong, arbeidersbuertsje yn Drachten. It is in ryksmonumint.
Skiednis
Nei de earste twa sosjale wenningbouprojekten yn de gemeente Smellingerlân - De Houtigehage (1909, ek ryksmonumint) en Drachten (1912) - kaam der earst yn 1922 in ferfolch. Dat wie it troch arsjitekt A.J. Wijbenga út Noardwâlde ûntwurpen kompleks fan de 'Woningstichting Beter Wonen' dy 't yn 1920 op inisjatyf fan de pleatslike S.D.A.P-ôfdieling oprjochte wie. Yn it uitbreidingsplan voor Dragten fan Geert Stapenséa wie al romte reservearre foar de 65 wenten, ferdield oer sân blokken om in middenplantsoen hinne en in achtste blok oan de Houtlaan. Yn 1951 fusearre Beter Wonen mei wenningstichting Smallingerland ta Wenningbouferiening Smallingerand.
Opfallend yn it streekje binne de trije tusken harkenielen oanbrochte tegeltablo's mei azuerblauwe en okergiele tegeltsjes. Ek bysûnder is it siermitselwurk yn de topgevels, dy't bestean út in dûbele rollaach lâns de dakrâne en fertikaal opmitsele aksinten.
Eltse wenning krige in grutte achtertún foar it bouwen fan ierappels en griente, lykas ek yn De Houtigehage benammen bedoeld om de wyklikse hier fan ƒ 4, - oant ƒ 4,70 better opbringe te kinnen. Der wennen yn 't earstoan selsbewuste arbeiders, dêrom hiet it 'it reade doarp'.
Mei't de struktuer fan it kompleks net feroare is en it oansjen fan de rychjes wenten amper oantaast is, hat it wenningboukompleks neist in romme mjitte fan autentisiteit ek de oarspronklike beslettenens behâlden.
Pet (holdeksel)
In pet is in slop of stevich holdeksel mei in râne (klep) oan 'e foarkant (wêrmei't it him ûnderskiedt fan in hoed of in mûtse). Ferskate soarten petten wike justjes fan dat stramyn ôf. Sa hat de jachtpet (it holdeksel dat ferneamd makke is troch de fiktive privee-detektive Sherlock Holmes) sawol oan 'e foarkant as oan 'e efterkant in klep, wylst de typyske matroazepet alhiel gjin klep hat, mar wol in ôfhingjend lintsje oan 'e efterkant. Yn Nederlân is de pet fan oarsprong in holdeksel dat in protte troch sljochtwei folk droegen waard, lykas boere-arbeiders, gerniers, komelkers, fabryksarbeiders of lytse winkellju. Sadwaande is de útdrukking 'Jan mei de pet' ûntstien, dy't ferwiist nei de gewoane man (mei't de hegerein eartiids huodden droech).
Petten waarden foarhinne benammen droegen ta beskerming tsjin it waar, wêrby't de klep de eagen noch ekstra beskutte tsjin rein en oare delslach, mar ek tsjin wyn en sinneskyn. Tsjintwurdich wurde petten om dy reden folle minder droegen, mar sjocht men mear (mar oarsoartige) petten dy't droegen wurde omreden fan moade, lykas honkbalpetten, dy't troch jongerein en rappers ek yn 'e hûs opholden wurde. Fierders makket de pet ek ûnderdiel út fan in protte unifoarmen, bygelyks fan 'e plysje en it leger, mar ek fan skipskapteins en foarhinne fan postrinners.
Soarten petten
Der besteane ferskillende soarten petten:
Reus (mytysk wêzen)
In reus (froulike foarm: reuzinne) is in mytysk wêzen mei in antropomorf (minskeftich) uterlik, dat lykwols oansjenlik grutter is as in minske. Sokke wêzens komme foar yn 'e mytologyen fan in protte religyen en de folkloares fan in grut tal etnyske groepen. Reuzen wurde gauris ôfskildere as meunsters en antagonisten. Opmerklik is dat harren manearen yn 'e regel net botte fyn ynlein binne en dat se mar in bytsje prate, hoewol't se dat ornaris wol kinne. Guon reuzen beskikke oer magyske krêften.
Yn 'e Westerske kultuer binne reuzen ûnder mear bekend út 'e Grykske mytology, dêr't se foarkomme yn ferskate foarmen, as de titanen, giganten en syklopen. Ek tige bekend binne de iisreuzen of jötnar út 'e Noardske mytology. Yn mearkes komme reuzen ek foar, lykas yn Lyts Tomke en de Reus en Jaap en de Beanstôk. Yn mearkes fan Frânske of Italjaanske oarsprong sprekt men gauris fan ogers, dat meunsterlike reuzen binne. Yn moderne fantasyliteratuer komme ek geregeldwei reuzen foar. Men kin dan tinke oan Gulliver's Travels fan Jonathan Swift, út 1726, mar ek oan it berneboek The BFG, fan Roald Dahl, út 1982.
Yn 'e Bibel, om persiis te wêzen yn in frij obskuere passaazje yn it bibelboek Genesis (6:1-4) wurdt ferhelle fan 'e fal fan guon ingels, dy't fereale rekken op minsklike froulju en by harren in ras fan reuzen oansetten: de Nefilim. It apokrife boek Reuzen giet dêr fierder op yn. Neffens de Joadske folkloare soe kening Og fan Bazan (dy't yn Numeri 21:21-35 neamd wurdt) de lêste fan it reuzeras fan 'e Refaïten west hawwe.
Ek de bibelske Filistyn Goliat (sjoch: 1 Samuël 17:4-7) wurdt wol beskreaun as in reus, mar yn syn gefal liket it net om in lid fan in ras fan mytyske wêzens te gean, mar om in gewoane minske, sij it ien fan ûngewoane grutte en krêft. Yn sa'n selde, oerdrachtlike, sin wurde ek wol oare útsûnderlik grutte minsken reuzen neamt, lykas histoaryske Fryske frijheidsstrider Grutte Pier; Rigardus Rijnhout, de 'Reus fan Rotterdam'; en Petrus van Gorp, de 'Reus fan Turnhout'.
Kazuyuki Toda
(30 desimber 1977) is in eardere Japansk fuotballer. Earder spile foar Shimizu S-Pulse, Tottenham Hotspur, Den Haag, Tokyo Verdy, Sanfrecce Hiroshima, JEF United Chiba, Gyeongnam, Thespa Kusatsu, FC Machida Zelvia en Warriors. spile ek yn it Japansk fuotbalalvetal. Hy die mei oan it Confederations Cup 2001 en it Wrâldkampioenskip 2002.
Henk Heithuis
Henk Heithuis (1935 - Oud Ade (Súd-Hollân), 28 oktober 1958) wie in Nederlânske learling op in katolike kostskoalle en slachtoffer fan seksueel misbrûk dy't letter kastrearre waard.
Libben nei de kastraasje
Heithuis waard seeman. Hy hie lêst fan de psychologyske en hormonale effekten fan de kastraasje. Yn 1957 melde er him by it Nederlânske Konsulaat yn Kobe, Japan, dêr't er fan board gong. Mei help fan IJsbrand Rogge, dy't doe wurksum wie by in Nederlânsk bankfiliaal yn Japan, kearde Heithuis werom nei Nederlân. Hy wie fan doel om in juridyske en publisitêre kampanje te begjinnen tsjin it ûnrjocht dat him oandien wie.
Heithuis ferhelle IJsbrand Rogge en syn broer Cornelius Rogge, destiids 24 en 27 jier âld, yn dat jier oer syn libben as in bern yn de katolike ynstellings. De bruorren Rogge seagen ea it skeinen fan syn genitaliën; neffens de bruorren "wie alles wei". Heithuis die yn 1957 opnij oanjefte, dit kear op grûn fan de kastraasje.
Heithuis kaam yn 1958 om it libben by in autoûngemak. De plysje naam al syn persoanlike besittings en de dokuminten dy't gearhongen mei de oanjefte yn beslach en ferneatige se noch op de dei fan syn dea. Heithuis hie Cornelius Rogge frege syn ferhaal iepenbier te meitsjen as him wat oerkomme soe. Yn 2012 melde Rogge de twongen kastraasje fan Henk Heithuid oan de kommisje Deetman dy't it seksueel misbrûk yn de Roomsk-Katolike Tsjerke ûndersocht.
Klompemuseum Scherjon
thumb|250px|Kapklompen en learkeklompen thumb|Masinaal klompmeitsje It Klompemuseum fan de famylje Scherjon yn Noardburgum bestiet sûnt 1987. It sit yn in gebou dat yn 1843 boud waard as earmhûs troch grutgrûnbesitter Dr. Nicolaas Ypey, dy't ek stikken heide yn de omkriten oankocht foar ûntginning. Hy woe sa ek de minsken oan wurk en mear takomst helpe.
Sûnt 1960 is der in klompmakkerij yn dit histoaryske pân. Klompmakker Eelke Scherjon (oprjochter fan fierljepferiening Burgum yn 1978) wûn wol fiif kear de Sulveren Klomp. Elke streek hie eartiids syn eigen klompen. Doe't de klompmakkers ferdwûnen, rekken ek de streekmodellen wei. It museum hat klompen út alle dielen fan de wrâld, dêr binne de Fryske learkeklomp en breidsklompen ûnder. Yn it museum en op in fideopresintaasje, is it ûntstean, it brûken en it meitsjen fan klompen te besjen. Op fersyk wurde rûnliedings jûn, foar bern kin klompskilderjen organisearre wurde.
Jill Jackson (Skotsk sjongster)
Jill Jackson (Paisley, 24 jannewaris 1979) is in Skotsk sjongster en muzikante, dy't it gitaar, de banjo en de ukelele bespilet. Se skriuwt sels ek ferskes. Hja waard bekend as lead-sjongster fan 'e band Speedway. Nei't dy yn 2005 útinoar foel, sette Jackson útein mei in karriêre as solo-artyst. Har rippertwaar omfettet ferskate sjenres en subsjenres, wêrûnder rock, folksmuzyk, americana, popmuzyk en alternative country.
Jonkheid en oplieding
Jackson waard yn 1979 berne yn in muzikale famylje yn Paisley, in plak yn it Skotske greefskip Renfrewshire, ûnder de reek fan 'e grutte stêd Glasgow. Mei njoggen jier begûn se gitaar te spyljen en op har alfde skreau se har earste ferske. Yn 1994, doe't se fyftjin jier wie, begûn Jackson beropsmjittich op te treden as lid tan 'e countryband Jacksonville. Se gie nei de middelbere skoalle oan 'e Gleniffer High School en wie dêr in klasgenoate fan David Sneddon, dy't letter op 'e Britske tillefyzje de talintejacht Fame Academy winne soe.
Karriêre
Jackson krige yn 2004 foar it earst bekendheid yn Grut-Brittanje doe't de band Speedway, dêr't sy lead-sjongster fan wie, twa top 10-hits skoarde. Yn 2005 foel dy band lykwols útinoar, en moast Jackson wer hielendal fan it begin ôf oan úteinsette om in karriêre as solo-artyst op te bouwen. Dêrby ûntjoech se in eigen muzikale styl dy't alhiel net liket op 'e pop/rockmuzyk dêr't se namme mei makke yn Speedway. Yn in fraachpetear sei se dêroer: "Doe't Speedway oan syn ein kaam, besleat ik om werom te gean nei myn muzikale woartels, om it soarte muzyk te spyljen dêr't ik fan hâld: Dolly Parton, Shelby Lynne, de Stones, Buddy Holly, Chet Atkins en Joni Mitchell." Oare ynfloeden op har wurk kamen fan Shawn Colvin, Emmylou Harris en Mary Chapin Carpenter.
Sûnt hat Jackson gauris op toernee west. Dêrby stie se yn it foarprogramma fan û.o. Natalie Imbruglia, en wie se eftergrûnsjongster fan Albert Lee, Roger McGuinn en Bryan Adams. Yn 2006 waard foar har in dream wier doe't se optrede mocht yn it Bluebird Café yn Nashville (Tennessee), dêr't de pleatslike parse har de bynamme de 'Skotske sjongfûgel' joech. Datselde jiers brocht Jackson har earste solo-album út, mei as titel Jill Jackson. Twa fan 'e lieten fan dat album waarden letter covere troch de Ingelske sjongster Mel C. (foarhinne fan 'e Spice Girls) op dy har album This Time. Yn it neijier fan 2008 wie Jackson eftergrûnsjongster op it 50 States in 50 Days-toernee fan countrysjonger Kevin Montgomery, wêrby't se alle fyftich Amerikaanske steaten yn fyftich dagen tiid oandiene.
Yn 'e twadde helte fan 2010 gie Jackson wer as eftergrûnsjongster op 'en paad, diskear mei de û.m. de Red Hot Chilli Peppers en de Skotske folksmuzykband Runrig. Yn desimber 2010 waard har liet Just Not Myself brûkt foar de soundtrack fan 'e foarlêste ôflevering fan 'e BBC-tillefyzjesearje Lip Service. Dêrtroch kaam Jackson yn 'e kunde mei ien fan 'e stjerren fan dy rige, sjongster en aktrise Heather Peace, mei wa't se ferskate kearen gearwurke, earst by 'losse' optredens ein 2010 yn Glasgow en Brighton, mar yn april 2011 ek by in toernee troch it hiele Feriene Keninkryk.
Yn febrewaris 2011 brocht Jackson har album Back to Zero út. Oan 'e ein fan dat jier ferskynde fia har website yn in beheinde oplaach foar trouwe fans ek it album The Ones That Got Away. Dêrop wiene ferskes sammele dy't Jackson har foargeande albums net helle hiene en oare noch nea útbrochte lieten, wêrûnder in nije ferzje fan it nûmer Save Yourself fan Speedway. Jackson stie yn 2011 ek op 'e omslach fan it tydskrift Diva, dêr't in artikel fan acht siden oer har yn opnommen wie. Begjin 2012, nei't se de opnamen foar har album Getaway Driver foltôge hie, gie Jackson op in akoestysk toernee troch Grut-Brittanje om The Ones That Got Away oan te priizgjen. Getaway Driver waard op 14 maaie fan dat jier útbrocht, wêrnei't se yn Grut-Brittanje fannijs op toernee gie.
Jackson har fyfde solo-album, mei as titel Are We There Yet?, kaam yn 2018 út. Mei lieten dêrfan, oanfolle mei oare muzyk yn country-americana-blues-styl, gie se wer op toernee troch it Feriene Keninkryk. It iennichste bûtenlânske útstapke fan dy toer makke se op 1 en 2 septimber 2018, doe't se lytsskalige optredens fersoarge yn in skuorre fan in Fryske pleats yn Dronryp.
Sinaedastate
Oer it ûntstean fan de state is neat bekend. Frijwat efteroan yn de opjefte fan goederen yn it Register fan 1511 stiet Bennert Synaeden mei achttjin pûnsmiet bûtendyks en 40 pûnsmiet binenndyks lân, dy't hy yn de mande mei twa Heemstra's en in treddde eigener besit. Om 1620 wurdt it goed brûkt troch in meier en de wenning wurdt kenschetst as in 'voorhuys staande op een kelder'. Yn 1623 komme dêr noch by in 'singel en porte'. Yn 1640 wie Signaeda eigendom en wen hûs fan juffer Frouck fan Popma (fan Wargea), widdo fan Aeltze Sipckes Jaersma fan Holwert.
Schotanus jout yn 1664 noch in edele state, mar foar 1700 wie it hoarnleger romme. It stiet dan ek net mear op de Schotanus-Halma-kaart fan 1718. Dat komt trochdat om 1708 it lân en it hoarnleger fan Signaeda gearfoege is mei de lannen fan Haniastate.
O. Henry Award
De O. Henry Award is in Amerikaanske literatuerpriis dy't elts jier útrikt wurdt oan 'e skriuwer fan in treflik Ingelsktalich koart ferhaal dat publisearre is yn 'e Feriene Steaten of Kanada. Dizze priis waard oarspronklik ynsteld troch de Society of Arts and Sciences, en foar it earst útrikt yn 1918, wêrmei't it ien fan 'e âldste literatuerprizen fan Noard-Amearika is. De O. Henry Award is ferneamd nei de Amerikaanske skriuwer O. Henry (pseudonym fan William Sydney Porter), en hat as doel om it koarte ferhaal as literêr sjenre te ûnderstypjen.
Winnende en nominearre ferhalen wurde troch de organisaasje fan 'e O. Henry Award yn bondele foarm útjûn as ûnderdiel fan 'e saneamde O. Henry Prize Stories-rige, dy't yn 2009 omneamd waard ta de ''PEN/O. Henry Prize Stories-kolleksje, nei't de organisaasje fan 'e priis in partnerskip oangien wie mei it PEN American Center''. De O. Henry Award wurdt útrikt yn in earste, in twadde en in trêde priis. Sûnt 2003 kieze de trije sjueryleden elk in leaflingsferhaal út, en wurdt der gjin ûnderling ûnderskie yn rang mear makke. Under de skriuwers dy't de priis alris wûnen, binne William Faulkner (1939 en 1949), Truman Capote (1948), Woody Allen (1978), Saul Bellow (1980), Stephen King (1996) en Laura van den Berg (2014). Foar in folsleine list mei winners, sjoch op dizze side, op 'e Ingelske Wikipedy.
Earfolle fermelding
In earfolle fermelding is in foarm fan erkenning op it mêd fan in levere prestaasje wêrfoar't men net yn oanmerking komt foar in priis of ûnderskieding, mar dy't dochs it fermelden wurdich achte wurdt. Oan in earfolle fermelding is gjin ûnderskiedingsteken lykas in lintsje of in earebeker ferbûn, noch lykfol hokker oare foarm fan taastbere erkenning, soms útsein in formeel dokumint dêr't de earfolle fermelding skriftlik yn fêstlein is.
Award
Sjanet Wijnia
Sjanet Wijnia (Wommels?, 1999) is in Frysk keatster. Anno 2018 hie hja twa kear Frouljus-PC wûn en de Ald-Meiers Partij en de Jong Fammepartij elts ien kear. Behalven oan keatsen docht Wijnia, dy't al sûnt har pjuttetiid diabetes hat, ek oan follybal (yn it twadde team fan Follybalferiening Snits). Fierders studearret se (anno 2018) medyske byldfoarming en radioterapeutyske techniken oan 'e Ryksuniversiteit Grins.
Libben en karriêre
Wijnia waard yn 1999 berne as de dochter fan Jappie Wijnia, dy't yn syn jonkheid ien fan 'e bêste spitsen wie dy't fuotbalklub SDS ea hân hat. Sport siet har dus yn it bloed, soe men sizze kinne. Wijnia begûn al jong mei keatsen. As famke hie se de smoar yn as se ferlear; dan wie se net te geniten. Yn 2010 wûn se mei û.o. har bêste freondinne Martzen Deinum it NK keatsen foar famkes. Letter skreau se ek de Ald-Meiers Partij yn Hitsum en de Jong Fammepartij yn Mantgum op har namme.
Yn 2017 wûn Wijnia yn 'e mande mei Louise Krol en Imke van der Leest de Frouljus-PC yn Weidum. Teffens waard se op dy keatspartij ta keninginne útroppen. Oan it begjin fan it keatsseizoen fan 2018 krige Wijnia it oanbod om opnommen te wurden yn it partoer fan Ilse Tuinenga en Manon Scheepstra, dat op dat stuit fierwei it sterkste partoer wie. Hoewol't se earder ûnthjitten hie by Krol en Van der Leest bliuwe te sillen, wie dat foar de fanatike Wijnia in kâns dy't te goed wie om rinne te litten. De oerstap nei it partoer Tuinenga en Scheepstra soarge foar in brek mei har âlde maten, en yn har eigen wurden foar "in soad gesoademiter." Yn in fraachpetear mei de Ljouwerter Krante sei Wijnia dêr fierder oer: "Mar ik ha wol leard dat it yn it keatsen sa wurket. Je moatte foar jesels kieze. En dit wie oermacht. Ik hie spyt krigen as ik it net dien hie."
Likegoed wie it net in maklik beslút, nammenste mear om't Wijnia yn har nije partoer omskeakelje moast fan liedster en foarynse nei folgelinge (fan Tuinenga) en achterynse. Mei dêrtroch begûn it keatsseizoen fan 2018 foar it partoer fan Tuinenga-en-dy ûnder de mjitte. Mar meitiid fûn Wijnia har plak en begûn se wer op har âlde nivo te keatsen. Fan mids july ôf wûnen Tuinenga, Scheepstra en Wijnia trije haadklassewedstriden op rige. Op 22 augustus wûnen se ek de Frouljus-PC, wêrby't se yn 'e finale it partoer fan Anne Monfils, Margriet Bakker en (de troch migrêne hindere) Harmke Siegersma mei 2-5 en 4-6 fersloegen. Tuinenga waard ta keninginne útroppen.
Ein juny 2019 behelle Wijnia troch de oerwinning fan har, Martzen Deinum en Hester Bruinsma op it NK Dames de saneamde Fjouwer Wimpels. Dat is in priis fan 'e KNKB dy't ynsteld is foar keatsters dy't de Ald-Meiers Partij, de Jong Famme Partij, it NK Dames en de Frouljus-PC wûn hawwe. Wijnia wie de fjirde keatster ea dy't de Fjouwer Wimpels wûn.
Kyzyl
Kyzyl (Russysk: Кызы́л, Tûvynsk Кызыл) is de haadstêd fan de Russyske dielrepublyk Tûva yn it suden fan Sibearje. De stêd leit op in hichte fan 631 meter op it plak dêr't de Grutte- en de Lytse Jenisej gearrinne. 'Kyzyl' betsjut yn it Tûvynsk 'read' en is ôflaat fan it Aldturkske Qyzyl (→ Kızıl).
Skiednis
De stêd waard yn 1914 as Belozarsk (Russysk: Белоца́рск) stifte. Fan 1918 oant 1926 droech de stêd de namme Chem-Beldyr of Chem-Beldir (Хем-Бельды́р of Хем-Бельди́р), wat soksawat as 'stêd oan de rivier(en)' betsjut. Dêrnei krige de stêd de namme Kyzyl. Oant en mei 1944 wie de stêd de haadstêd fan de ûnôfhinklike Tûvynske Folksrepublyk.
Neffens de stêd leit Kyzyl yn it geografyske sintrum fan Aazje. Dat is lykwols net foar elkenien oertsjûgjend. Ek Ürümqi yn Sina neamt him bygelyks it sintrum fan Aazje. In obelisk soe dat sintrum fan Aazje yn Kyzyl oantsjutte, dy't dêr yn 1964 yn it ramt fan it 20-jierrich jubileum fan de oansluting by de Sovjet-Uny delset waard.
Likernôch 9 kilometer súdlik fan de stêd leit Tos-Bûlak, de namme fan in gebiet mei iepen fjilden en minerale boarnen, dêr't op 15 augustus alle jierren it Naadam-festival holden wurdt mei typyske Tûvynske spullen lykas bôgesjitten, wrakseljen en hynsteraces. It festival wurdt ta it ymmaterieel kultureel wrâlderfgoed rekkene.
Bewusteleazens
Bewusteleazens of bewusteleasheid is in tastân wêryn't men it bewustwêzen oer jins om-en-by ferliest. Yn tsjinstelling ta de natuerlike sliep kin men dêrby net troch oansprekken, skodzjen, knipen of oare sintúglike prikels út wekke wurde. Yn it Frysk sprekt men foar 'bewusteleas wêze' ek wol fan 'dûzje' of 'bûten westen', 'yn 'e sûs', 'yn 'e dûze', 'wei', 'deryn wei' of 'út 'e wei wêze'.
Yn 'e medyske diagnostyk wurdt bewusteleazens beskôge as in symptoom. Bewusteleazens wurdt hast altyd feroarsake troch ien fan twa dingen. Yn it foarste plak kin meganysk geweld wêze (ornaris in klap op 'e holle, bgl. troch in terwinkel fan in oare persoan of trochdat men by in ûngemak mei de holle earne tsjinoan smakt), dat resultearret yn in harsensskodding of in harsenskniezing. De oare meast foarkommende oarsaak is metaboale problematyk, lykas it tekoartsjitten fan 'e bloedfoarsjenning fan 'e harsens of de ynwurking fan giftige stoffen (lykas alkohol, morfine of koalmonokside) op 'e harsens. Oare oarsaken fan bewusteleazens kinne bygelyks wêze: in oerhaal, in oanfal fan epilepsy of in sterke ferheging fan 'e druk yn 'e skedelholte.
In koart duorjende, ûnskuldige foarm fan bewusteleazens is it flaufallen dat benammen foarkomt by lju dy't oanhelle binne mei in te lege bloeddruk, hjittens, benaudheid of oare omstannichheden dy't resultearje yn in tydlik fermindere bloedtafier nei de harsens. Dêrby passe de ieren har net fluch genôch oan en heapet him tefolle bloed yn 'e búk en de skonken op. In folle slimmere foarm fan bewusteleazens is in koma, dat soms ûntstiet nei in slimme klap op 'e holle en dat yn guon gefallen jierren duorje kin. By lang duorjende koma's wurdt men der faak nea wer út wekker. Soms wurde swierferwûne pasjinten troch harren dokters keunstmjittich yn koma holden om it genêzingsproses te befoarderjen. Algehiele anestesy is ek in foarm fan bewusteleazens.
Tentoanstelling
Hoewol't tentoanstellings yn prinsipe oeral holden wurde kinne, komme se ornaris benammen foar yn museä, keunstgalleryen en ekspohallen. Krektsa soe in tentoanstelling út ien inkeld foarwerp bestean kinne, mar yn 'e regel leit yn 'e oantsjutting besletten dat it om in kolleksje giet fan faak besibbe objekten, dy't bygelyks troch deselde keunstner makke binne, ta deselde keunststreaming hearre, út itselde histoaryske tiidrek datearje of fan deselde kultuer ôfkomstich binne. Tentoanstellings kinne foar fêst of tydlik wêze. De measte museä hawwe in fêste kolleksje dy't oanhâldend te besichtigjen is (útsein as guon foarwerpen útliend binne oan oare museä), wylst se dêrnjonken romte hâlde foar wikseljende, tydlike eksposysjes, wêrmei't se in fêst publyk fan museumgongers oanhâldend op 'e nij besykje te lokjen.
List fan planetoïden 76901-77000
Dit is in list fan planetoïden 76901-77000.
Teruyuki Moniwa
(8 septimber 1981) is in Japansk fuotballer, dy't spilet foar Cerezo Osaka. Earder spile foar Shonan Bellmare, FC Tokyo en Bangkok Glass. spile ek yn it Japansk fuotbalalvetal. Hy die mei oan it Olympyske Simmerspullen 2004, it Confederations Cup 2005 en it Wrâldkampioenskip 2006.
Iis
Iis is wetter (H2O) dat beferzen is ta in fêste foarm. Ofhinklik fan 'e oanwêzigens fan ûnsuverheden lykas dieltsjes ierde of bûlen lucht kin it trochsichtich lykje of in blau-witige ûntrochsichtige kleur hawwe. Iis komt foar op 'e Ierde en dêrbûten. Op 'e Ierde is it benammen te finen yn 'e poalstreken en yn heechberchtmen, hoewol't it ek foarkomt as foarm fan delslach. It kin op ferskate manearen ûntstean en wer ferdwine. De minske makket gebrûk fan iis foar û.m. kuolling en wintersporten. Ek de fêste foarmen fan oare stoffen as wetter wurde wol oantsjut as 'iis'.
Bûtenierdsk iis
Yn it Sinnestelsel is iis yn oerfloed oanwêzich en komt it fan natuere foar fan Merkuerius, de planeet dy't it tichtst by de sinne stiet, oant op 'e asteroïden fan 'e Oortwolk, dy't it fierst fan 'e Sinne ferwidere binne en dochs noch ta it Sinnestelsel hearre. Bûten it Sinnestelsel komt iis foar yn 'e foarm fan ynterstellêr iis.
Iis op 'e Ierde
Op it oerflak fan 'e Ierde is iis benammen te finen yn 'e neite fan 'e Noardpoal en de Súdpoal yn 'e foarm fan it poaliis, dat dêr de iiskappen foarmet. Op lân, lykas yn Grienlân of op Antarktika, sprekt men fan lâniis, en op iepen see fan see-iis. Bûten de poalstreken komt iis it hiele jier rûn foar boppe de sniegrins yn berchtmen.
Sawol by de poalen as yn berchtmen komme gletsjers foar: dat binne hiel stadich bewegende streamen fan iis. De bestudearring dêrfan is de glasiology. Yn 'e poalregio's bewege gletsjers nei see ta; as se dy berikke, brekke der ûnbidige stikken iis ôf dy't neitiid yn see omdriuwe as iisbergen. Lytsere omdriuwende stikken iis binne iisskossen, dy't pakiis foarmje kinne as se troch de seestreaming of de wyn ticht opinoar pakt wurde. Yn berchtmen einigje gletsjers op it punt dêr't it iis raant fanwegen de hegere temperatueren op legere hichten, wêrnei't de gletsjer oergiet yn in beek of in rivier.
Skaaimerken fan iis
Iismolekulen kinne foarkomme yn teminsten achttjin ûnderskate fazen, ôfhinklik fan temperatuer en luchtdruk. Frijwol alle iis op it oerflak fan 'e Ierde hat de foarm fan in heksagonale kristalstruktuer, dy't oantsjut wurdt as iis Ih (útspr. as "iis ien h"), fermongen mei minuskule spoaren fan kubyk iis, dat oantsjut wurdt as iis Ic. De meast foarkommende fazetransysje dy't liedt ta de foarming fan iis Ih fynt plak as floeiber wetter by standertatmosfeardruk ôfkuolle wurdt oant ûnder 0 °C, wat oerienkomt mei 273,15 K en 32 °F. Dat proses hjit befriezing.
Iis Ih kin lykwols ek ûntstean troch it direkt oanfriezen op in fêst oerflak fan wetterdamp, wêrby't it floeistofstadium oerslein wurdt. Oanfriezing fan wetterdamp op beammen en oare natuerlike oerflakken wurdt ryp of rûchfroast neamd. De oare kant út wurdt de fazetransysje fan iis ta wetter yn it algemien ranen neamd en yn 'e spesifike gefallen fan snie en natueriis teien. De transysje fan iis streekrjocht ta wetterdamp hjit sublimaasje.
Minsklik gebrûk fan iis
De minske makket op in protte ferskillende manearen gebrûk fan iis. Foarhinne waard iis by 't winter wol út 'e binnenwetters hakke en ûndergrûnsk opslein yn saneamde iiskelders. Dêr bleau it dan faak de hiele simmer beferzen en sa koe bedjerlik iten goedholden wurde troch it yn 'e iiskelders op te slaan. Soks waard mei de yntroduksje fan 'e kuolkast oerstallich. Wol wurde iisblokjes noch altyd brûkt om alkohoalyske drankjes te fertinjen en koel te hâlden. Tsjintwurdich is iis benammen wichtich foar wintersporten as hurdriden, keunstriden, iishockey en curling. Dêrfoar waard yn it ferline inkeld natoeriis brûkt, d.w.s. natuerlik foarkommend iis op oerflaktewetters. Fanwegen klimaatferoaring komt dat, alteast yn Nederlân, almar minder foar. Dêrfandinne dat tsjintwurdich foar sokke sporten faker gebrûk makke wurdt fan keunstiis yn in iishal of op in keunstiisbaan. In oare wize fan gebrûk fan iis troch de minske is it meitsjen fan iisskulptueren.
Iis fan oare stoffen
De fêste foarmen fan oare flechtige stoffen wurde faak ek oantsjut as 'iis'. As grins foar it gebrûk fan 'e oantsjutting 'iis' wurdt rûchwei oanholden dat it raanpunt fan 'e stof boppe of omtrint de 100 K lizze moat. De bekendste fan sokke 'iis'-soarten, is drûch iis, de fêste foarm fan koalstofdiokside (CO2). Ek beferzen wetter mei in smaakje, molke of rjemme foar konsumpsje wurdt faak oantsjut as 'iis' (konsumpsje-iis) of dêrfan ôflate oantsjuttings, lykas iisko, wetteriis, rjemme-iis of softiis.
Marianetrôch
thumb||Lizzing fan de Marianentrôch De Marianetrôch is in ûnderwetterdelte fan 2.593 kilometer lang, deunby de Noardlike Marianen. Yn de trôch is de grutste oseaandjipte fan de wrâld, mei 11.770 meter djipte, djipper as de Mount Everest heech is.
De trôch hat in trochsneed breedte fan sa 'n 70 km, mar is yn it súdwesten by it fulkanyske eilân Guam, op it punt fan de Marianentrôch, likernôch 338 km breed. Op de boaiem hearsket in druk fan likernôch 108,6 MPa (= 108.600.000 Pa), mear as 1000 kear sa heech as dy oan de oerflakte.
Krekt as de Mariane-arsjipel waard er neamd nei de Spaanske keninginne Maria Anna fan Eastenryk.
Tsjinstelde (logika)
Yn 'e logika is tsjinstelde de beneaming foar de relaasje tusken twa proposysjes (foarstellen) as dy net allebeide wier wêze kinne. Dit is in wetmjittichheid dy't jildt foar de A- en E-proposysjes fan aristoteliaansk logikafjouwerkant. Bygelyks: as de A-proposysje is: "eltsenien is oprjocht", en de E-proposysje is: "eltsenien is ûnoprjocht", is dúdlik dat dat inoars tsjinstelden binne, om't se net allebeide tagelyk wier wêze kinne. Òf de A-proposysje is wier en E-proposysje net, òf de E-proposysje is wier en de A-proposysje net. Mar it is fansels ek mooglik dat beide proposysjes ûnwier binne, wat yn dit foarbyld it gefal is. Want net eltsenien is oprjocht en ek net eltsenien is ûnoprjocht.
Eelde
Eelde (Drintsk: Eel) is in plak yn it noarden fan de provinsje Drinte tusken Assen en Grins, en heart by de gemeente Tynaarlo. Foar 1998 wie Eelde it haadplak fan de gemeente Eelde.
De doarpen Eelde en Paterswolde binne yn de rin fan de tweintichste iuw oan elkoar fêstgroeid en binne sûnt ien wenkearn.
Under Eelde leit it fleanfjild Groningen Airport Eelde.
Befolking
Yn 2012 hie Eelde 6.660 ynwenners en Paterswolde 3.680. Meiïnoar 10.340 ynwenners.
Skots & Skeef Festival
It Skots en Skeef Festival (de offisjele namme is Frysktalich) is in iendeisk muzykfestival dat elts jier op in sneon yn 'e twadde helte fan 'e moanne augustus organisearre wurdt yn it Fryske doarp Dronryp. De earste edysje fan it evenemint fûn plak yn 2015. It wurdt holden op in terrein oan 'e râne fan it doarp, oan 'e âlde strjitwei nei Frjentsjer, op it adres Strjitwei 1. Kaartsjes wurde foarôf ferkocht yn ferskate winkels yn Dronryp en Frjentsjer.
Op it Skots & Skeef Festival trede bands en artysten út binnen- en bûtenlân op, en ek live-discjockeys út 'e omkriten fan Dronryp. Fierders binne der ûnderskate oare aktiviteiten en is der op it terrein karút oan iterij oanwêzich. Yn 2018 wie de wichtichste artyst op it festival de Brabânske rapper fan Surinaamsk komôf Def Rhymz. Oare optredens waarden fersoarge troch Mark Foggo and The Skasters, De Doelleazen, De Woudrukkers, de 10,000 Volt Blues Band, CCR Tribute, de Kroegtijgers, Jimmy James, Basher en All Tha Fokk.
Tsjinstelde (taalkunde)
Yn 'e taalkunde is tsjinstelde de oantsjutting foar de relaasje tusken twa wurden of groepen fan wurden dy't persiis de omkearde betsjutting hawwe. Foarbylden binne: "lang" en "koart", "net" en "wol", "boppe" en "ûnder", "east" en "west", "hiere" en "keapje", ensfh. Faak hawwe wurden mear as ien tsjinstelde. It tiidwurd "hiere" is bgl. it tsjinstelde fan "keapje", mar op deselde wize ek fan "liene" en op in oare wize ek fan "ferhiere". Guon wurden binne homonimen, dy't in ynterne tsjinstelling hawwe: bgl. it tiidwurd "leare", dat sawol "ûnderwize" betsjutte kin as "kennis opdwaan". In stylfiguer dat gebrûk makket fan taalkundige tsjinstellings, is de litotes, dy't omskreaun wurde kin as befêstiging fan eat dat men net seit troch ûntkenning fan it tsjinstelde: "dat gie net sa min" (betsjut: "dat gie poerbêst") of "it smakke net ferkeard" (betsjut: "it wie hearlik").
Uerdingen
300px|thumb|1) = Uerdingen hjoed-de-dei / Ald-Uerdingen oant 1284: (2) = mooglik plak yn hjoeddeistige Rynbêd; (3) = mooglik plak fan it Romeinsk kamp Gellep Uerdingen [ˈyːɐ̯.dɪŋ.ən] is in stedsdiel yn de kringfrije stêd Krefeld yn Noardryn-Westfalen yn Dútslân. It plak wie oant 1929 in selsstannige stêd en gemeente dy't yn 1255 stedsrjochten krige. It plak hat likernôch 18.000 ynwenners en is ferneamd om de Uerdinger liny.
Skiednis
De ierste ferwizing nei in permaninte delsetting yn de omkriten komt út 809 en wurdt Urdingi yn in oarkonde neamd. Yn it midden fan de trettjinde iuw wie Uerdingen in bloeiende havenstêd oan de Ryn dy't doe de noardlikste ekslklave wie fan it Karfoarstendom Keulen. Yn 1255 krige it plak stedsrjochten. De stêd krige in stedsmuorre, fersterke mei in boarch tsjin de Ryn oan, en in binnenhaven en waard in tolplak foar skippen dy't nei Keulen ta fearen. It Amt Uerdingen waard yn dy tiid stifte en de stêd waard yn de lette midsiuwen oan ferskate eallju yn lien jûn.
Yn de iere moderne tiid wie Uerdingen it slachfjild fan ferskate krigen. De stêd waard stikmannich kearen skeind, it earst yn de Keulske Kriich, dêr't der in heksejacht by folge, en letter yn de Tritichjierrige Kriich. Yn de Njoggenjierrige Kriich fûn de Slach by Uerdingen plak. It plak bleau ûnskeind yn de Spaanske Súksesjekriich en waard yn de rest fan de achttjinde iuw wer opholpen. De hjoeddeistige riedshûs komt fan 1714-1725.
De stêd strûpte yn 1783/84 ûnder it Rynwetter en rekke dêrtroch skansearre. Yn de Frânske tiid waard de stêd fierhinne mei it oanswettende Krefeld yntegrearre. By de yndustrialisaasje rekken de twa stêden hieltyd mear mei-inoar ferbûn. Yn 1929 waarden, ûnder ynfloed fan de Prusyske minister fan Ynlânske Saken, Uerdingen en Krefeld mei-inoar feriene yn in bysûndere dûbele gemeente dy't bekend waard as "Krefeld-Uerdingen oan de Ryn". Beide gemeenten krigen gelikense rjochten. Yn april 1940 feroare it Nazy-bewâld de namme ta "Krefeld". Nei de Twadde Wrâldkriich waard de beslissing fan de nazys net wer weromdraaid, ta argewaasje fan de befolking fan Uerdingen. Nettsjinsteande dat hold Uerdingen in spesjale status yn de gemeente Krefeld. It wapen fan Uerdingen is yn it wapen fan Krefeld bewurke.
Ekonomy
thumb|Chempark yn Uerdingen De meast ferneamde wurkjouwer yn Uerdingen, en Krefeld, foar de lêste fyftich jier wie Bayer. De twadgrutste fabryk fan dat bedriuw wie fêstige yn Uerdingen. Yn 2004 waard it grutste part fan de produksje yn de fabryk troch Bay erôfstjitten, en is de fabryk it thús fan ferskate oare gemyske bedriuwen. Ek railreaufabrikant Waggonfabrik Uerdingen, oprjochte yn 1898, letter Düwag, en hjoed-de-dei part fan Siemens Mobility, is fêstige yn Uerdingen. De distillearderij fan Melchers produsearret de jenevermerk "Uerdinger".
Uerdingen is ek bekend om syn fuotbalklup KFC Uerdingen 05.
Geografy
thumb|Marktplaz mei de katolike Sankt-Petertsjerke Uerdingen wurdt yn it westen begrinzge troch oare stedsdielen fan Krefeld: Bockum, Gartenstadt, en Elfrath; yn it noardeasten troch Traar, yn it noarden troch Duisburg-Rumeln-Kaldenhausen; yn it noardeasten troch Hohenbudtberg; yn it easten troch de Ryn, dêr't Duisburg-Mündelheim oan de oare kant fan leit; yn it suden troch it stedsdiel Linn.
De brêge oer de Ryn yn Uerdingen waard yn 1936 boud en is sûnt 1987 in nasjonaal monumint.
Taal
thumb|In barokke hearehûs In dialekt fan it Limburchsk wurdt noch hieltyd sprutsen yn Uerdingen, dat pleatslik Oedingsch Platt neamd wurdt. Oedisch Platt is lykwols net itselde as Krieewelsch Platt, dat it Limburchske dialekt fan Krefeld is, alhoewol't de ferskillen net grut binne. In ferneamd liet út Uerdingen is Oeding blievt Oeding (os Städtche an Rhein) (Uerdingen sil Uerdingen bliuwe, ús stedsje oan de Ryn) yn it pleatslik dialekt.
Oan de noardeastlike igge fan Uerdingen rint de isoglosse dy't bekend stiet as de Uerdinger liny. Benoarden dy liny wurdt ik sein, en besuden dêrfan wurdt ich sein.
Keppeling om utens
800px|thumb|center|De Rynbrêge, sjoen fan de Rynpromenade yn Uerdingen ôf
The Physicians of Vilnoc
The Physicians of Vilnoc is in fantasy-novelle fan 'e hân fan 'e Amerikaanske skriuwster Lois McMaster Bujold. De titel betsjut: "De Dokters fan Vilnoc". It boek fertelt it ferhaal fan 'e mei in ynderlike demon bejeftige jonge tsjoender Penric, dy't diskear behelle rekket yn 'e bestriding fan in epidemy wêrfan't men mar net begripe kin hoe't dy ferspraat wurdt. The Physicians of Vilnoc makket diel út fan Bujold har gruttere romansearje The World of the Five Gods, en is it achtste diel fan 'e sub-rige Penric and Desdemona. De novelle waard yn maaie 2020 publisearre as e-boek, en kaam yn july 2020 yn in hardcoveredysje út by de útjouwerij Subterranean Press, yn Burton (Michigan), mei in omslach makke troch Lauren Saint-Onge.
Eftergrûn
De jonge Penric waard, doe't er njoggentjin jier wie, troch in ûnderweis hommels ferstjerrende timpeltsjoenster folslein ûnferwachts bejeftige mei de gaosdemon dy't har har boppenatuerlike krêften joech. Dat barren feroare de koers fan Penric syn libben folslein. No, trettjin jier letter, is er sels in machtich timpeltsjoender fan 'e Oarder fan 'e Bastert (de god dy't de master fan 'e alle demoanen is), en hat er in hechte freonskip opboud mei syn demon, dy't er de namme Desdemona jûn hat. Hja is al mear as twahûndert jier yn 'e wrâld, in ûngewoan hege âlderdom foar in demon, en hat tolve eardere 'gastfroulju' hân: in merje, in liuwinne en tsien froulju, fan wa't de lêste fiif timpeltsjoensters wiene.
Ynhâld
Penric wennet no al inkele jierren yn Vilnoc, de haadstêd fan it ûnôfhinklike hartochdom Orbas, dêr't er troud is mei Nikys. Hja hawwe koartby in lytsen krigen, in famke dat Florina hjit. Penric is de wrâld te ryk, mar syn noflike bestean wurdt rou ûnderbrutsen as syn sweager, generaal Adelis Arisaydia, op in dei by him oan 'e doar komt mar der út noch yn net ynkomme wol. Arisaydia is de legerkommandant fan hartoch Jurgo fan Orbas en hy freget Penric om help. Yn 'e fêsting dy't by Vilnoc in stikmannich milen it lân yn leit, is nammentlik in epidemy fan in ûnbekende sykte útbrutsen.
Penric is dan wol in timpeltsjoender fan 'e Oarder fan 'e Bastert, mar hy hat ek in oplieding genoaten fan 'e Oarder fan 'e Mem, dy't oer genêskunde giet. Dat rûn net sa moai ôf, want it die bliken dat Penric him net bedimje koe mar himsels ynstee de fernieling yn holp yn syn besykjen om syn pasjinten better te meitsjen. Mei't him inkeld de slimste gefallen taskood waarden, slagge dat like faak net as al, en doe't er op in stuit yn bestân stie om selsmoard te dwaan, besefte er dat er syn bannen mei de Oarder fan 'e Mem foar syn eigen goederbêst ferbrekke moast.
Nettsjinsteande dy foarskiednis giet Penric mei Arisaydia nei de fêsting, dêr't er fêststelt dat it om in sykte giet dy't hy noch nea sjoen hat. Wat mear ta de saak docht: ek Desdemona, dy't troch har beide foargeande gastfroulju mear as njoggentich jier ûnderfining hat mei medyske saken, is dizze sykte noch nea tsjinkommen. It syktebyld begjint mei koarts, dy't hommels oanboazet ta blieden út alle lichemsiepenings, wylst de hûd ien grut blau plak wurdt. Nei sân oant tsien dagen folget de dea of in stadich opbetterjen, wêrby't beide útkomsten like faak foarkomme.
Penric set útein mei it op magyske wize besykjen te genêzen fan 'e pasjinten, wat in drege foarm fan tsjoenderij is, mei't Desdemona in gaosdemon is. It skeppen fan gaos is foar har dêrom folle natuerliker as it skeppen fan oarder, en genêzing is beslist in foarm fan dy lêste kategory. Nei't er in stikmannich pasjinten behannele hat, moat Desdemona de oanboazjende gaos kwyt dy't dat by har feroarsaket, en dat giet it maklikst troch dingen dea te meitsjen, om't de dea de ultime foarm fan gaos is, krekt sa't libben de ultime foar fan oardering is. Ornaris jout Desdemona har gaos ôf troch miggen, langpoaten, luzen, flieën en oar parasitêr ûngedierte dea te meitsjen, en as it nedich is rotten, mûzen, krieën en oare wêzens dy't hillich binne foar de Bastert. Troch de deistige behanneling fan Penric syn pasjinten produsearret Desdemona no lykwols sa'n gaos dat Penric in oerienkomst slút mei de kokenmaster fan 'e fêsting, sadat er deis in baarch of in pear skiep deameitsje kin dy't dochs slachte wurde moatte.
Penric wurket yn 'e fêsting nau gear mei Rede, dy't de legersjirurgyn is, mei't syn master Orides oan 'e sykte ferstoarn is op deselde dei dat Arisaydia Penric om help frege. Njonken syn sesjes mei de slachtoffers bringt Penric ek in part fan syn tiid troch mei it skriuwen fan brieven nei de timpels om te freegjen om 'e help fan mear timpeltsjoenders. Hysels is mar ien man en kin mar safolle dwaan foar't er útput is.
Charlie's Angels: Full Throttle
Charlie's Angels: Full Throttle is in Amerikaanske aksjekomeedzje út 2003 ûnder rezjy fan McG, mei yn 'e haadrollen Cameron Diaz, Drew Barrymore en Lucy Liu. It is it ferfolch op Charlie's Angels út 2000 en is krekt as dy film basearre op 'e populêre tillefyzjesearje Charlie's Angels út 'e 1970-er jierren. De titel fan Charlie's Angels: Full Throttle betsjut safolle as: "Charlie's Ingels: Plankgas". De plot draait om 'e dieverij fan in pear ringen dy't tagong jouwe ta it kompjûtersysteem fan it Amerikaanske tsjûgebeskermingsprogramma. De 'ingels' moatte dy ringen werom sjen te krijen. Charlie's Angels: Full Throttle hie in stjerrecast dêr't behalven de trije haadrolspylsters ek Bernie Mac, Demi Moore, Robert Patrick, Shia LeBeouf, Matt LeBlanc, Luke Wilson, John Cleese, Robert Forster, Carrie Fisher, Jaclyn Smith, Bruce Willis en Pink diel fan útmakken. De film krige mingde resinsjes, mar brocht wrâldwiid rom $259 miljoen op. Yn 2019 kaam in nije film oer Charlie's Angels út, mei in nije generaasje 'ingels'.
The Physicians of Vilnoc
Ynhâld
Mei de epidemy giet it yn 't earstoan de ferkearde kant út, mei't de sykte oerslacht nei it doarp Tyno, dat deunby de fêsting leit, en letter nei de stêd Vilnoc. Dat needsaket Penric om deis tusken de fêsting en dy beide plakken hinne en wer te pindeljen foar de fersoarging fan 'e slachtoffers, wêrby't er der goed om tinkt dat er yn Vilnoc fier by syn eigen hûs wei bliuwt. It lêste dat er wol is it besmetten fan syn eigen húshâlding mei de sykte, wêrfan't hy en Rede mar net begripe kinne hoe't dy oerbrocht wurdt. Se slute út dat de besmetting fia it sykheljen giet, of fia rotten en mûzen, of fia de flieën dy't sokke bisten meidrage.