cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Súdlike sprinkhoanmûs
De súdlike sprinkhoanmûs (wittenskiplike namme: Onychomys torridus) is in sûchdier út it skift fan 'e kjifdieren (Rodentia), de famylje fan 'e wrotmûseftigen (Cricetidae) en it skaai fan 'e sprinkhoanmûzen (Onychomys). Dit bist komt foar yn 'e Feriene Steaten en Meksiko en stiet bekend om syn wjerstân tsjin beskate soarten gif. Súdlike sprinkhoanmûzen binne duchtige lytse rôfdieren, dy't û.m. op 'e tige giftige Arizonaskoarsskorpioen jeie.
Fersprieding
De súdlike sprinkhoanmûs libbet yn 'e Chihuahua-woastyn fan noardlik Meksiko en it oangrinzgjende diel fan 'e Feriene Steaten, dat parten fan 'e Amerikaanske steaten Arizona, Kalifornje, Nevada, Nij-Meksiko en Utah omfettet.
Biotoop
It natuerlike biotoop fan súdlike sprinkhoanmûzen is woastynlân. Harren habitat dêr bestiet út hjitte, drûge dellingen en woastyn dy't bespikkele is mei útdrûge strewelleguod.
Uterlike skaaimerken
De súdlike sprinkhoanmûs hat in krêftich, robúst lichem foar in wrotmûs. Hy hat trochinoar in kop-romplingte fan 8½-12 sm, mei in frij koarte sturtlingte fan 2½-6 sm en in gewicht fan 22 g. De kop, rêch en siden binne rôzich brún of grizich brún, wylst de bealch en de poaten wyt binne. De beide kleuren wurde faninoar skaat troch in skerpe demarkaasjeline. De sturt is gnobsk en hat deselde rôzich brune of grizich brune kleur as de rêch, útsein de sturtpunt, dy't wyt is.
Hâlden en dragen
Súdlike sprinkhoanmûzen binne nachtdieren dy't de (gleonhjitte) dei trochbringe yn harren hoalen. Ornaris binne se monogaam. Wyfkes kinne ferskate nêsten jongen yn 't jier fuortbringe, mar bliuwe mar koarte tiid geslachtsryp; nei har twadde jier komt it mar selden mear foar dat se mei súkses oan it fuortplantingsproses dielnimme. Se bringe de earste jongen fuort as se yn trochsneed 4-5 moannen âld binne. In smeet bestiet by de súdlike sprinkhoanmûs út 1-5 jongen (mei in gemiddelde fan 2,6), dy't nei in draachtiid fan likernôch 29 dagen blyn, sûnder hier en mei in trochlittige rôze hûd te wrâld komme. Ien dei nei de berte begjint it pigmint yn 'e hûd him fan 'e wringe ôf te ûntjaan en tsjin 'e tsiende dei krije de jongen it earste hier op 'e rêch. Mei fyftjin dagen geane de eachjes iepen en tsjin 'e njoggentjinde dei begjinne se fêst iten te fretten.
Omreden fan it woastynbiotoop fan harren ferspriedingsgebiet libje súdlike sprinkhoanmûzen yn gebieten mei in lege populaasjetichtens. Mantsjes hawwe yn 'e regel in territoarium fan 3,2 ha, wylst wyfkes takinne mei in territoarium fan 2,4 ha. As se ienris in gaadlik plak útsocht hawwe foar in hoale, bliuwe súdlike sprinhoanmûzen dêr langer te wenjen as dat foar de measte oare kjifdiersoarten gebrûklik is. Der sit yn 'e regel romte tusken de territoaria, yn trochsneed 118,4 m, mar fral de mantsjes binne tige territoriaal en spûkgûle nachts as wiene it miniatuerwolven om oan te jaan wêr't harren territoarium begjint.
Fretten
De súdlike sprinkhoanmûs is unyk mank alle wrotmûseftigen fan Noard-Amearika op it mêd fan syn dieet, mei't er hast útslutend mar lidpoatigen fret. Op it menu steane û.m. toarren, imerkes en sprinkhoannen (dêrfandinne syn namme), mar hy fret ek in soad skorpioenen, en sels skrillet er der net foar tebek om oare soarten wrotmûzen en kjifdieren te deadzjen en lytsman te meitsjen. Dêrby giet it benammen om eksimplaren fan 'e langpoatmûsgoffer (Perognathus longimembris) en de westlike nôtmûs (Reithrodontomys megalotis).
Yn 'e drûge kriten dêr't de súdlike sprinkhoanmûs libbet, komt ek de Arizonaskoarsskorpioen (Centruroides sculpturatus) by 't folop foar. De measte rôfdieren litte dat bist gewurde fanwegen de giftige stek dy't er mei syn sturt útdiele kin, dy't almeast net deadlik is, mar wol alderferskriklikste pynlik. De súdlike sprinkhoanmûs lit him dêr lykwols net troch tsjinhâlde, en fret de Arizonaskoarsskorpioen smaaklik op sels as syn proai him ferskate kearen efterinoar yn 'e snút stekt. Biologen hawwe ûntdutsen dat de súdlike sprinkhoanmûs in neuraal meganisme ûntwikkele hat dat it ferstjoeren fan pineberjochten fan it stutsen lichemsdiel nei de harsens blokkearret as dat nedich is. De skorpioen kin dêrtroch tastekke safolle as er wol, mar de súdlike sprinkhoanmûs hat der gjin lêst fan. Dat wol trouwens net sizze dat de mûs dat allegear mar gewurde lit; yn 'e regel byt er syn proai earst de sturt ôf foar't er oan it miel begjint.
Status
De súdlike sprinkhoanmûs hat de IUCN-status fan "net bedrige", mei't er yn syn ferspriedingsgebiet noch rûnom foarkomt en om't de populaasje stabyl liket te wêzen.
Homme fan Harinxma
Homme fan Harinxma (doopt Ljouwert, 2 augustus 1607 - 1663) soan fan Ernst fan Harinxma en Tieth fan Botnia.
Liet him op 18 maaie 1628 ynskriuwe as juridysk studint oan de Leienske Hegeskoalle as Homerus van Harinxma thoe Slooten. Dy namme naam er oan ynstee fan de eardere namme Harinxma fan Hettinga. Op 24 juny 1631 waard hy oansteld as riedshear oan it Hof fan Fryslân. Wie yn 1632 en 1633 bûtengewoan ôffurdige op de Steaten-Generaal. Neffens Reiner Neuhusius yn syn Poëmata Juvenilia gie hy nei De Haach om mei de fijannen oer de frede te ûnderhanneljen, wannear blykt lykwols net. Op 10 july 1641 droech hy it riedshearamt oer oan syn broer Pieter.
Op 5 april 1637 trout er mei Catharina fan Cammingha, erfdochter fan It Amelân, dy't him twa bern skonk, Teth en Ernst, dy't hy beide oerlibbe. Twa skildere portretten troch ûnbekende keunstners wienen by Mr. P.A.V. baron fan Harinxma thoe Slooten yn Ljouwert.
2009
2009 is it:
Spanje
Lizzing
Spanje wurdt begrinzge troch:
Douwe Weima
Douwe Weima (Hidaard, 21 maaie 1897 - Apeldoarn, 1990) wie in Drintsk politikus en Nederlânsk fersetsman yn de Twadde Wrâldkriich.
Spanje
Lizzing
Eastlik fan it fêstelân lizze yn de Middellânske See de Baleären. Foar de kust fan de Westlike Sahara lizze de Kanaryske Eilannen, en op de noardkust fan Afrika lizze twa Spaanske eksklaves, Ceuta en Melilla, mei foar de kust noch in pear Spaanske eilantsjes. Oan de Strjitte fan Gibraltar leit Gibraltar, in enklave dy't part fan Britske is.
Douwe Weima
Weima wie amtner yn Westerbork, foardat er yn 1930 gemeentesiktaris yn Oosterhesselen waard. Yn Oosterhesselen wurke er ûnder boargemaster Cornelis de Kock op mei wethâlder Johannes Post, de lettere fersetsman. Weima droech by oan it ferset mei in opfallende die: yn 1943 fertsjustermoanne er in grut part fan it befolkingsregister en stoppe dat ferside yn in âlde bakûne. Yn syn ôfskiedsbrief oan boargemaster de Kock skreau er: ''Ik heb de lijst van mannelijke ingezetenen tussen 1897 en 1924 vernietigd. Om te voorkomen dat die lijst weer wordt gemaakt heb ik het Bevolkingsregister laten verdwijnen. Mijn geweten verbiedt mij mee te werken aan landverraderlijke activiteiten''. Weima besocht sa foar te kommen dat ynwenners fan gemeente oanwiisd wurde koene foar wurkjen foar de besetter.
Weima syn frou siet twa wiken fêst yn Assen en waard dêrnei noch fjouwer wike bewaakt doe’t hja yn it sikehûs lei. Letter dûkte sy mei de bern ûnder; Weima kaam op de deadelist.
Yn 1946 waard Weima boargemaster fan Nijeveen, wat er oant 1962 bliuwe soe. Hy waard eareboarger fan Nijeveen en krige it Fersetsbetinkingskrús.
Spanje
Lânskip
Spanje omfettet it grutste part fan it Ibearysk skiereilân. Yn it noardeasten foarmje de Pyreneeën de grins mei Frankryk en Andorra. Yn it súdeasten leit de Sierra Nevada, mei de heechste top fan Spanje, de Mulhacen, 3.482 m. Mar ek de rest fan it lân is bercheftich. Ut dy bergen komme de rivieren, lykas de Ebro dêr't it skiereilân nei neamd is, en de langste rivier fan Spanje, de Guadalkwivir.
Wrâldkampioenskip fuotbal 2022
It wrâldkampioenskip fuotbal 2022 wurd fan 20 novimber oant en mei 18 desimber 2022 yn Katar holden. It is mei 29 wedstriiddagen it koartste wrâldkampioenskip fuotbal yn 44 jier. It toernoai soe oarspronklik yn de simmer spile wurde lykas oars, mar fanwege de hege temperatueren yn Katar, de temperatuer kin yn de simmermoannen oprinne ta 46°C en komt net ûnder de 25°C, waard úteinlik besletten om it toernoai yn de winter te organisearjen.
Spanje
Stêden
Grutste stêden yn Spanje neffens ynwennertal:
Wrâldkampioenskip fuotbal 2022
Op 1 desimber 2022 wie Stéphanie Frappart yn de groepsfaze by Groep E de earste frou dy't in wrâldkampioenskip wedstriid foar manlju liede, de wedstriid: Kosta Rika tsjin Dútslân.
Spanje
Skiednis
Nei it ôftreden fan de kening waard Spanje in republyk yn 1931. De Spaanske boargerkriich yn it tiidrek 1936-1939 waard wûn troch de nasjonalistyske generaal Franco. Under Franco wie Spanje oant 1975 in diktatuer. Nei syn dea yn 1975 kaam de monargy werom.
Kazemattemuseum
thumb|Kazemattenmuseum It Kazemattemuseum by de spuislûzen fan Koarnwertersân jout in byld fan it libben yn kazematten en de rol dy't se yn de Twadde Wrâldoarloch spile hawwe. Nei it oanlizzen fan 'e Ofslútdyk yn 1932 waarden yn 1932-1933 de kazematten fan Koarnwertersân boud. Yn de earste liny by Koarnwertersân is yn de maaiedagen fan 1940 fûleindich striden. De Dútsers waarden dêr opkeard. It museum is oprjochte yn 1985. Der wurdt omtinken jûn oan de oanfal fan de Dútsers en de loftôfwar. Ek oer wat him fierders by Kornwertersân ôfspile hat: By de stelling is in Ingelske Lockheed Hudson delstoart. Doe binne der fjouwer Ingelsken en de fjouwer Nederlânske "spionnen" omkomd.
Wrâldkampioenskip fuotbal 2022
It kampioenskip waard wûn troch Argentynje dat foar de tredde kear yn de skiednis wrâldkampioen waard.
Spanje
Ynternasjonale gearwurking
Spanje is sûnt 1955 lid fan de Feriene Naasjes, sûnt 24 novimber 1977 fan de Rie fan Jeropa, sûnt 1982 fan de Noard-Atlantyske Ferdrachsorganisaasje en sûnt 1986 fan de Jeropeeske Uny.
Kazemattemuseum
It kazemattemuseum bestiet út fiif (fan de 17) grutte kazematten, in Dútsk wachtlokaal, in Dútske bunker, in agregaatkazemat en in besikerssintrum. De fiif kazematten binne: Boppedat wurdt omtinken jûn oan it ferset yn it algemien, de kanonnearboat Johan Maurits van Nassau, de Wûnsstelling en de fjoerwapens fan de Twadde Wrâldoarloch.
Wrâldkampioenskip fuotbal 2022
Groepen
De teams mei tsjokke letters giene fierder nei de knock-outfaze fan 'e lêste 16.
Spanje
Militêr
thumb|250px|Fleandekskip Príncipe de Asturias De Spaanske definsje hat in lânmacht, loftmacht en marine. Mei-inoar binne der 135.000 aktive militêren. De Spaanske striidkrêften binne aktyf lid fan de NAFO, it Eurocorps en de Battlegroups fan de Europeeske Uny. Yn 2009 dienen der sa likernôch 2.600 Spaanske militêren mei oan ferskillende missy’s op ‘e wrâld sa as EUFOR (Bosnië) en ISAF (Afganistan) en noch in stikmannich lytsere missy’s yn it Heine Easten en Afrika. Yn 2003 wie it militêr budzjet $9,9 miljard, omrekkene wie dat 1,2 persint fan it BYP.
Plysje
It systeem by de plysje yn Spanje is troch de bestjoerlike yndieling fan it lân kompleks. Rûchwei beslacht de Spaanske plysje fjouwer nivo’s:
Wrâldkampioenskip fuotbal 2022
Knock-outfase
* tusken heakjes de útslach nei strafskoppen
Spanje
Befolking
Spanje hie yn 2010 46.951.532 ynwenners. De befolkingstichtens is it heechst oan de eastkust en yn en om de haadstêd Madrid hinne.
Religy
De grutste religy yn Spanje is it Roomsk Katolike leauwen dêr't neffens offisjele boarnen mear as 80% fan de befolking by heart. Dat hege sifer hat fral te krijen mei it feit dat ûnder diktator Franco, alle Spanjerts neffens de wet katolyk wêze moasten, frijwillich of net. Dêrtroch is in grut part fan de befolking noch hieltyd offisjeel leauwich, mar yn it deistich libben net praktisearjend.
De Hilligen Jakobus de Meardere, Jehannes fan Avila en Teresia fan Avila binne de beskermhilligen fan Spanje.
Ekonomy
thumb|200px|Spaanske sneldyk It toerisme is yn Spanje in belangrike ekonomyske faktor. De kustregio Katalonië, de Balearen en de Kanaryske eilannen wurde it bêst besocht troch toeristen. Dêrneist eksportearret it lân aardich wat produkten út de lânbou sa as sitroenen, sinasappels, oliven, olyfoalje, nuten, druven en wyn. Spanje is de tredgrutste wynprodusint op ierde. BYP per persoan is $33.600 (2007). Gearstalling fan BYP per sektor is 3,6% lânbou, 30,2% yndustry en 66,1% tsjinsten.
Ferkear
Wichtichste havens binne Algeciras, Barselona, Bilbao, Cartagena, Huelva, Tarragona, Valencia. De fleanfjilden fan Madrid en Barselona wurde ta de tsien grutsten fan Jeropa rekkene (2007). De maksimum snelheid op de autodyk is 120 km/h. It treinferkear yn Spanje is yn hannen fan it steatsbedriuw RENFE. Dat bedriuw hat ûnder de namme AVE ferskillende hegesnelheidstreinen.
Spanje hat (2006):
681.224 km ferhurde dyk.
1.000 km farwetter.
Ravensbrück
thumb|right|250px|Oerbleaune barak yn Ravensbrück thumb|250px|Finzenen yn Ravensbrück.
Ravensbrück or Ravensbrueck wie in wreedferneamd frouljuskonsintraasjekamp yn de Twadde Wrâldkriich, yn noard-Dútslân, sa'n 90km benoarden Berlyn op in plak tichtby it doarp Ravensbrück (yn Fürstenberg/Havel).
De bou fan it kamp waard mei úteinset yn novimber 1938 troch SS-lieder Heinrich Himmler en wie yn it foarste plak ornearre foar froulju. It kamp waard iepene yn maaie 1939. Maitiid 1941 festige de SS-lieding in lyts manljuskamp neist it haadkamp.
Tusken 1939 en 1945 sieten goed 130.000 froulike finzenen yn Ravensbrück, sa'n 26.000 dêrfan wienen Joaden. Fan it totaal oerlibben tusken de 15.000 en 32.000 minsken it kamp. Hoewol't de finzenen út alle troch Dútslân besette lannen wei kamen, wie de groep Poalske froulju it grutst.
Wyns (Tytsjerksteradiel)
Wyns is in doarp oan de Dokkumer Ie en De Moark yn it noardwesten fan de gemeente Tytsjerksteradiel. De buorskippen Bartlehiem en Tergrêft (foar in part) falle ûnder Wyns.
Wyns hat  ynwenners.
Skiednis
De delsetting Weninge waard yn 949 foar it earst neamd yn it register fan abt Hadamar fan it Dútske kleaster Fulda. De oan de hillige Fitus wijde tsjerke datearret út likernôch 1200. Wyns wie yn de midsiuwen in foaroansteand plak trochdat der rjocht sprutsen waard foar Eastergoa. Ek de grytmannen kamen wol gear yn it tsjerkje.
Mienskip
De doarpskrante hjit 'De Wynzer Krante', De Fitustsjerke is tsjintwurdich it multyfunksjonele sintrum fan it doarp.
Skoalle
De iepenbiere basisskoalle fan Wyns waard yn 2008 sletten. Op it lêst hie de skoalle noch mar 12 bern.
Strjitten
It doarp hat fierder gjin strjitnammen, allinne nûmers.
Stasjon Breukelen
Stasjon Breukelen (Bkl), iepene op 18 desimber 1843, is in spoarweistasjon yn it Nederlânske doarp Breukelen yn de gemeente Stichtske Fecht yn de provinsje Utert. It stasjon leit oan de Rhijnspoarwei (Amsterdam Sintraal - Elten).
Gebou
200px|thumb|left|1e stasjonsgebou stasjon Breukelen yn 1980 200px|thumb|left|2e stasjonsgebou stasjon Breukelen yn 1992 It oarspronklike spoarweistasjon fan Breukelen waard iepene yn 1872, njoggenentweintich jier neidat it spoar ree kaam wie. It symmetryske gebou bestiet út in leech middendiel mei twa eingebouwen fan oardel ferdjipping dy 't heaks op it middendiel stean.
It stasjon waard yn 1980 ôfbrútsen en ferfongen troch in nij gebou bekend as Standerttype Beilen fan de hân fan arsjitekt Cees Douma. It 2e stasjonsgebou waard yn 2006 sloopt, om plak te meitsjen foar spoarferdûbeling tusken Amsterdam en Utert. Under de spoaren komme in fiadukt foar fuotgongers, fytsers en it wetter fan de Groote Heicop. Ek steane hjir de kaartautomaten en is fia in trep en in lift it foar in part oerdutsen eilânperron te berikken.
Limburchsk Folksliet
Limburg mijn Vaderland is it offisjele Limburchske folksliet, skreaun troch ûnderwizer Gerard Krekelberg yn 1909. De melodij is komponearre troch Hendrik Thyssen út Roermond.
Neist it offisjele folksliet wurdt Harry Bordon syn Wie sjoeën ós Limburg faak beskôge as it twadde folksliet fan Limburch.
Tekst
De tekst dy't fet stiet wurdt by offisjele gelegenheden songen; it oarepart net.
'Over 't malse korenveld, ’t lied des leeuweriks klinkt.
'Waar de hoorn des herders schalt, langs der beekjes boord.
''Daar is mijn vaderland, Limburgs dierbaar oord!
''Waar de brede stroom der Maas, statig zeewaarts vloeit.
''Weelderig sappig veldgewas, kostelijk groeit en bloeit.
''Bloemengaard en beemd en bos, overheerlijk gloort.
''Waar men kloek en fier van aard, vreemde praal veracht.
''Eigen zeden, eigen schoon. ’t hart des volks bekoort.
''Waar aan ’t oud Oranjehuis, ’t volk blijft hou en trouw.
''Trouw aan plicht en trouw aan God, heerst van zuid tot noord.
Elke Matthijs
Elke Matthijs (Leuven, 20 oktober 1978) is in byldzjend keunstner út Loonbeek (by Brussel)
Sy studearre yn 2001 ôf oan de Hegeskoalle Sint-Lukas yn Brussel mei as spesjalisaasje byldhoukeunst. Se drukt har graach út yn ferskate materialen en dissiplines.
Yn it earstoan wie har byldhouwurk in werjefte fan syklyske universele tema's. De grutte bylden wienen makke fan laske en smeid metaal. ’De frou’ en ‘it beskermjen’ stienen faak sintraal. De metalen wiene faak kontrastearjend: smeid izer mei wol of plûmen. It jout útdrukking oan har gefoelens dy't hja oerhâlde oan har beklemjende perioade fan 1990-1993 dat se yn Rwanda wie. Har tekeningen en skilderingen hienen mear deistige tema's. Earst benammen abstrakte skilderijen, de lêste jierren mear figuratyf.
Ut in hiel soad sketsen stiet it deistige libben en de frou noch hieltiten sintraal. Gewoane situaasjes as kuirjen mei de hûn of de oplutsen skouders fan in frou yn de rein wolle it teare en fergonklike útbyldzje. Hjirfoar brûkt Natthijs benammen brûns. Se wykt dan wol faak ôf fan it gewoane en oerdriuwt bepaalde fasetten om de taskôger oan it tinken oer himsels te setten. Sûnt 1998 eksposearret se op ferskate plakken yn Belgje en Nederlân.
Kazemat
300px|thumb|Kazematten yn it St. Lucianfort yn [[Malta (lân)|Malta.]] It wurd kazemat komt fan it Spaanske casa armata, dat 'bewapene hûs' betsjut. Oarspronklik is de kazemat in militêr gebou, dat bewapene is en brûkt wurdt foar ferdigening. Letter wurde alle oerdekte romtes kazematten neamd. De oerdekking kin bestean út inkeld balken of in mitsele of betonnen ferwulf ûnder in ierden wâl. Mei in kazemat kin ek in frijsteand bomfrij stiennen of betonnen gebou bedoeld wurde. Kazematten wurde foar ferdigening brûkt, mar ek foar it bewarjen fan foarrieden munysje en iten. Yn oarlochstiid wurde se ek as wenromte foar militêren brûkt.
Sûnt de Twadde Wrâldoarloch wurde betonnen ûnderkommens yn de folksmûle faak oantsjutten mei 'bunker', it Ingelske wurd foar it Nederlânske kazemat. Sûnder geskutsfunksje wurdt in kazemat in groepsskûlplak neamd.
Yn Koarnwertersân sit it Kazemattemuseum.
Omgong fan Frankryk 1953
De 40ste edysje fan de Omgong fan Frankryk waard hâlden fan 3 oant en mei 26 july 1953.
Startplak
De start wie yn Straasburch, de haadstêd en grutste stêd yn de Elzas en fan de nije gruttere regio Grand Est yn it noardeasten fan Frankryk. Nij wie it punteklassemint dat ynfierd waard de earste winner fan de Griene trui behearrende by it punteklassemint wie de Switser Fritz Schär.
Skyldmar
De Skyldmar (Schildmeer) is in mar yn de provinsje Grinslân tusken Schildwolde en Overschild.
It is trochsneed 1 meter 50 djip en berint 284 ha. De mar heart foar it meastepart ta de gemeente Slochteren. Ien fan mar in pear yn de omkriten fan Delfsyl en Appingedam. It grutste part fan de ouwers is natoergebiet.
De wettersporter kin yn Steendam te lâne, dêr't ek in kampearplak en in partysintrum is. Fierders is der in fillapark. It mar is ek populêr by de jongerein. Tichteby lizzende marren binne de Aldamtmar (út 2006) en de Súdlaardermar.
Sânleanstersyl
Sânleanstersyl is in brêge mei kearslûs yn de Slachtedyk oer de Snitser-Frjentsjerter sylfeart yn Reahûs ( Hinnaarderadiel).
De syl waard boud yn 1527 om skipfeartferkear tusken Snits en Frjentsjer mooglik te meitsjen.. Snits naam oanlis en ûnderhâld foar syn rekken. Letter betellen stêd en seewarrend wetterskip Der Vijf Delen Zeedijken Binnendijks elk de helte fan it ûnderhâld.
Undertûke
In ûndertûke (Latyn: subtribus) is in taksonomyske rang dy't tusken in tûke en in skaai yn sit. Dit is net ien fan 'e haadrangen fan 'e taksonomy, mar in takson dat brûkt wurdt as helpmiddel foar fierdere yndieling fan taksonomyske famyljes.
Vera Siccard
Vera Siccard (4 juny 1956) is in byldzjend keunstner.
Nei in oplieding bedriuws- en hannelswittenskippen folge hja lessen oan de akademy foar byldzjende keunsten yn Antwerpen. Se lei har ta op it portretskilderjen en krige fan 1995-1996 lessen by Diane Bogaerts. Se kaam sa yn oanrekking mei it model- en portretskilderjen. Underwerpen binne benamen portretten, manlju en yntuytyf wurk. Sa ûnsteane bygelyks wurken nei in meditaasje oer in foarôf oanjûn tema. As selsstannich keunstner ferlient Vera Siccard meiwurking en docht de organisaasje by kulturele aktiviteiten en feesten. Sûnt 2001 is se saakfierder fan pARTy en jout dan advys foar feesten en eveneminten. Faker wie se gastdisint foar it projekt "Keunst en Genêskunde" yn it ramt fan Capita Selecta.
Nei in koarte oplieding Healing en Foetrefleksology folge se de oplieding ta Keunstsinnich Dynamysk Coach oan de Lytse Tiki, skoalle foar keunstsinnige helpferliening en persoanlike groei. Se wol middels de keunst oaren helpe dy't it wêzen yn harren sels sykje. Ek makket se wurken rûnom in tema.
Nei 1997 binne ferskate eksposysjes west fan har wurk: Keunsthal (Antwerpen), in eksposysje oer Michael Jackson (Overpelt) en oer dolfinen (Hoboken).
W.H. Hoekwater
thumb|Hoekwater polderkaart thumb|Polders súdlik fan Amsterdam Willem Hendricus Hoekwater (Charlois, gemeente Rotterdam, 29 maaie 1865 - ??), soan fan Hendricus Nicolaas Adianus Hoekwater en Cornelia Barendregt. Hy wie in Nederlânske ûnderwizer en tekener.
Hy makke ûnder oare de 4 - blêdige Polderkaart van de landen tusschen Maas en IJ, in útjefte fan C.A.J. van Dishoeck te Amsterdam, dy't yn 1901 publisearre waard. Dy yn kleur printe skoalkaart, op skaal 1:50.000, toant in gebiet fan Waterland noardlik fan Amsterdam oant de Maas yn súdlike rjochting. Yntekene stean hûnderten polders, harren nammen en de djipte ûnder N.A.P. en it jier wêryn't dy drûchlein waarden.
Op 11 augustus 1892 troude Willem Hendricus yn Charlois mei Cornelia Maat, berne 26 augustus 1864 te Alblasserdam en stoarn 19 desimber 1956 yn Epe, dochter fan Arie Maat en Jannetje 't Hoen. Hy wenne en wurke doe al yn Amsterdam.
Sineeske baltsjes
Sineeske baltsjes is de namme fan in stik seksboartersguod, dit bestiet út oan in koarde riigde hurde kûgeltsjes mei in trochsneed fan sa'n 1 oant 2 sm. De kûgeltsjes binne meast fan plestik, mar ek oare materialen sa as metaal wurde wol brûkt.
Sjoch ek
Geisha-ballen
Alfred Salten
Alfred Salten (Keningsbergen (Devau), 23 juny 1914 - Grins, 11 augustus 1994), wie in orkestlieder. Alfred Salten is de skûlnamme fan A. Salomon.
Al op 5-jierrige leeftyd begûn er mei pianiolessen. Alfred studearre piano by Rudolf Winkler, harmony en komposysje by Conrad Ansorge en orkestdireksje by Hermann Scherchen. Yn 1932 waard hy Kapelmeister-élève by it Stadttheater Königsberg.
It nazi-bewâld makke yn 1933 in ein oan syn karriêre. Hy flechte nei Nederlân. Op 19-jierrige leeftyd krige er in oanstelling as twadde dirigint by de Fritz Hirsch-Operette yn De Haach. Boppedat late hy as gastdirigint diverse konserten foar de KRO. Oan dit wurk kaam in ein troch it útbrekken fan de Twadde Wrâldoarloch. Nei 1945 hat Alfred Salten dirigint west fan it Scala Theater Orkest yn De Haach en wie hy dêrnei as dirigint en komponist ferbûn oan de Filmmaatskippij Strengholt. Dêrnei wie hy muzikaal lieder fan de Haadstêdoperette en de Italjaanske Opera. Sûnt 1952 wie er benammen dwaande mei it dirigearen fan symfonyorkesten. Neist gastdireksjes by ferskate Nederlânske en bûtenlânske orkesten wie hy fan 1955-1969 dirigint fan it eardere Frysk Orkest yn Ljouwert. Fierders wie hy dosint oan de konservatoaria yn Grins, Ynskedee en Swol.
Wurk fan him is it Halbertsma-deklamatoarium fan Ype Poortinga (1958). Syn bekendste wurk, dat noch faak útfierd wurdt, is Musica per una festa foar orkest.
Keninkryk Kent
It Keninkryk Kent (Cent yn it Aldingelsk, Cantia regnum yn it Latyn) wie in koloanje fan de Juten en letter in selsstannich keninkryk yn wat no de regio Súd-east Ingelân is. It waard stifte op in ûnbekende datum yn de 5e iuw troch Juten dy’t nei it weromlûken fan de Romeinen kamen. It wie ien fan de tradisjonele keninkriken fan de saneamde heptargy, mar it ferlear syn ûnôfhinklikens yn de 8e iuw, doe’t it in sub-keninkryk fan Mersia waard. Yn de 9e iuw waard it in sub-keninkryk fan Wesseks en yn de 10e iuw waard in part fan it feriene Keninkryk Ingelân dat ûnder lieding fan Wesseks skept wie. Syn namme is sûnt bewarre bleaun yn dat fan it greefskip Kent.
Romeinsk-Britsk Ceint
De oarsprong fan Kent is tsjuster, mar syn grinzen sille wol sa’n bytsje oerienkaam wêze mei dy fan it stamgebiet fan de Britske Cantiaci of Ceint dêr’t it keninkryk nei neamd is. Caesar neamt Cingetorix, Carvilius, Taximagulus en Segovax as keningen fan de fjouwer regio’s fan Cantiacia. Lettere keningen binne allinnich bekend fan munten: Dubnovellaunus, Vosenos, Eppillus en Amminus. Nei harren lâning soene de Juten troch de Britske regearried frege wêze om te helpen tsjin de oanfallen fan Pikten and Skottens yn it Noarden. Neffens de leginde soenen sy dêrfoar beleane wurde mei ûnder oaren lân, it eilân Ruoihm - no bekend as it eilân Thanet – Dit is beskreaun yn de Angelsaksyske Kroniken It skynt dat de Juten de fijân oanfallen hat en in protte ferlichting brocht hawwe foar de bedriigde Romano-Britske mienskippen yn it noarden.
Pieter fan Harinxma thoe Slooten
Pieter fan Harixma thoe Slooten (doopt Ljouwert, 30 maart 1610 - 29 july 1669) wie de soan fan riedshear Ernst fan Harinxma en Tieth fan Botnia.
Norwich
thumb|250px|Lizzing distrikt Norwich yn Norfolk Norwich (//) (Nederlânsk, ferâldere: Noordwijk) is in Ingelske stêd (city) en in distrikt yn it greefskip Norfolk.
Pieter fan Harinxma thoe Slooten
Hy liet him 18 maaie 1628 as studint Filosofy en Matematika ynskriuwe oan de Hegeskoalle fan Leien. Yn 1635 wie hy as folmacht op de Lândei yn de tiid fan de twisten út dy dagen, en waard mei Joris Camp nei Grins stjoerd om oan it regear fan dat gewest yn namme fan de Steaten fan Fryslân in foarstel te dwaan. Op 10 july 1641 trede hy op as riedshear oan it Hof fan Fryslân, in amt dat er oant syn dea dwaan bliuwe soe. Wie yn 1648 troud mei Susanna fan Burmania, dy't him sân bern skonk.
Keninkryk Kent
Romeinsk-Britsk Ceint
Gwrangon wie kening fan Ceint yn de tiid fan Vortigern neffens Nennius. It wurdt kening soe lykwols misliedend wêze kinne, om't it der mear op liket dat de ‘provinsje’ fan de Cantiaci laat west hat troch in boarger-gûverneur (Gwrangon?) en in militêr-gûverneur, sa’t wenst wie by de Romeinen, en dat Hengist de nije militêre gûverneur waard. De Juten begûnen hieltyd hege easken te stellen oan harren gasthearen, dy’t sels tige ferdield rekken. Eltse kear dat de Britten drigen mei it ynhâlden fan foarrie, drigen de Juten mei ûnthâlden fan stipe en ferwoasting fan it lân. Vortimer, soan fan Vortiger, stelde in leger gear en foel de Juten oan. Vortimer sneuvele yn de Slach fan Aylesthrep neist Horsa, de Jutske mei-regearder fan Kent. It jier dêrop waarden de Juten wer oanfallen yn de Slach fan Creganford. It Britske regear ûnder Vortigern foel út elkoar en boargeroarloch fersprate him oer it lân. Ek nei de Slach fan Wippedsfleot waard Kent net wer ferovere wurde. Fan doe of wie it pasifisearre gebiet Ceint bekend as Cantware en har keningen beskôgen harren as streekrjochte opfolgers fan Hengist.
Norwich
Norwich leit oan it rivierke de Wensum.
Keninkryk Kent
Jutysk Cantware
"Cantware" betsjut "lju dy’t yn Kent wenje". Aethelberht, dy’t om 600 hinne regearde, is wierskylik de meast bekende kening fan Kent. Hy wurdt neamd as bretwalda, neffens de boarnen hâldt dat yn dat syn 'imperium' (opperkening oer oare keningen) hiel súd-Ingelân (besuden de rivier Humber) omfieme. Tige wichtich is ek dat er de earste Agelsaksyske kening waard dy’t him ta it Kristendom bekearde. Dit waard dien troch Augustinus, dy’t yn 598 mei 40 muontsen yn Kent oankaam. Augustinus waard aartsbiskop fan Canterbury, en ek Rochester waard in biskopssit. De oanwêzigens fan in aartsbiskop makke Kent yn de neikommende iuwen wichtiger as’t it faaks oars west hawwe soe.
Pieter fan Harinxma thoe Slooten
Harren troch ûnbekende keunstners skildere portretten binne yn de famyljegalerij.
Keninkryk Kent
Jutysk Cantware
Hoewol’t de neikommende keningen net mear de macht berikten dy’t Aethelberht hie, bleau it oant 685 in ûnôfhinklike en machtige steat. Under Withred (694-725) gie it wol wer better, mar syn soannen Aethelberht II (kening fan east-Kent oant 762) en Eadberht II (kening fan west-Kent oant 748) moasten sa it liket de oerhearskippij fan Aethelbald fan Mersia erkenne.
Nei de dea fan Aethelberht II hie Kent fannijs dynastike problemen; keningen folgen elkoar hurd op, faak mei bûtenlânske stipe, en lang om let waard it yn 785 ferovere troch kening Offa fan Mersia, dy’t persoanlik de troan fan Kent besette. Nei Offa syn dea yn 796 kamen de Kentenaren ûnder Eadberht Præn yn ferset. Dizze opstân waard lykwols delslein yn 798 troch Coenwulf fan Mersia. Coenwulf makke earst syn broer Cuthred kening fan Kent en doe’t dy ferstoar waard er sels kening.
Norwich
Ut de skiednis
Norwich wie yn de 11e iuw de grutste stêd yn Ingelân nei Londen en ien fan de meast wichtige plakken yn it keninkryk. Yn 1144 waarden de Joaden fan Norwich beskuldige fan rituele moard op in jonkje (William of Norwich). It foarfal late ta de earste pogrom tsjin Joaden yn Ingelân. William krige de status fan martler en it plak luts in soad pylgers. Op 6 febrewaris 1190 waarden alle Joaden fan Norwich ôfslachte, útsein dejingen dy't beskûl yn it kastiel socht hienen. Yn 1171 hie Norwich te lijen fan in grutte stedsbrân.
Keninkryk Kent
Jutysk Cantware
Yn 826 waard Kent ferovere troch Aethelwulf, de soan fan kening Egbert fan Wesseks. Aethelwulf waard troch syn heit op de troan fan Kent set, dat doe ek Susseks, Surrey en mooglik Esseks omfette. Yn dy foarm hat Kent noch gans in hoart bestien, mar wie it feitlik in provinsje fan Wesseks wurden.
Keningen fan Kent
thumb|right|200px|Hengist ôfbylde troch [[John Speed]] Allinnich de jiertallen yn it blau binne wis.
Norwich
Ut de skiednis
Iuwenlang wie de produksje fan tekstyl dêr fan grut ekonomysk belang.
Norwich hat in soad skea oproan troch bombardeminten yn de Twadde Wrâldkriich. Grutte parten fan de âlde binnenstêd giene doe ferlern.
Obscura
Obscura is in Dútske metalband oprjochte yn 2002 yn München. De band brocht yn 2006 syn debútalbum Retribution út. De band had in protte wikselingen yn de besetting hân. De teksten fan de band gean benammen oer filosofy. Obscura hat seis studio-albums útbrocht.
Kastiel Rynestein
thumb|Kastiel Rynestein thumb|Poartegbou Kastiel Rynestein is in kastiel en ridderhofstêd yn Cothen yn de gemeente Wyk by Duurstede. It stiet op de rjochterouwer fan de Kromme Ryn.
Yn 1248 waard it kastiel foar it earst neamd. Yn 1368 sette rôfridder Jan fan Rynestein him ta wenjen yn it kastiel. Hy gizelt yn dit slot goudsmidten út Parys en krijt der losjild foar.
Yn 1396 waard 't Goy troch Jan fan Rynestein en syn manskippen plondere. Yn opdracht fan biskop Freark fan Blankenheim belegere burchgreven Hindrik II fan Vianen it kastiel trije dagen lang. Nei ôfrin waarden 300 soldaten finzennomd en wie it kastiel slim tehavene.
Yn de iuwen dêrnei wienen der ferskate ferbouwings. Allinnich de âlde toer is noch orizjineel.
Johan van den Sande
thumb|Johan van den Sande Johan van den Sande (Arnhim, 28 juny 1568 - Ljouwert, 17 novimber 1638) wie in jurist, heechlearaar en skiedkundige.
Van den Sande wie abbekaat yn Utert ( 1597), jurydysk heechlearaar yn Frjentsjer (1598), riedshear (1604), âlderling en ien fan de rjochters fan Johan fan Oldenbarnevelt, rjochtsgelearde-ôffurdige ter Steaten-Generaal ( 1634).
Salamanca
Salamanca is in stêd en gemeente yn de autonome Spaanske regio Kastylje en Leön. De stêd is ek it haadplak fan de provinsje mei deselde namme. Yn it jier 1988 krige Salamanca fan UNESCO de status fan wrâlderfgoed. Salamanca wie boppedat yn it jier 2002 tegearre mei Brugge 'Kulturele Haadstêd fan Europa'.
Skiednis
De âlde Ibearyske delsetting waard yn it jier 219 f.Kr. troch Hannibal belegere. Under romeinsk en westgoatysk bewâld (133 f.Kr. oant ± 712 f.Kr.) waard de stêd 'Helmantica' neamd. Yn dat tiidrek waard de delsetting in belangryk hannelssintrum. thumb|left|tagong universteit Yn de 8e iuw oermasteren moslims de stêd, mar al yn it jier 939 waard de stêd nei de Slach fan Simancas wer kristlik (reconquista). Salamanca waard ynnearsten in grinsstêd foar it kristlike Spanje en hie jimmeroan wer te meitsjen mei oanfallen fan it islamityske suden. Dat late ta in ûntfolking en pas nei de oermastering fan Toledo troch Alfons VI fan Leön yn it jier 1085 koene de ynwenners fan de stêd wer rommer sykhelje en naam de befolking wer ta (repoblación). De nije kristlike ynwenners kamen yn 1162 tsjin Kastylje-Leön yn opstân en fregen yn 1163 stipe fan Portugal, dat Salamance twa jier lang besette.
Yn 1218 waard de foarrinner fan de earste universiteit fan Spanje yn Salamanca stifte. Yn 1254 krige dy skoalle de status fan universiteit en tagelyk befêstige paus Alexander IV (paus) Aleksander IV de universiteit mei in bul de akademyske graad.
Salamanca makke syn bloeitiid yn de 16e iuw mei. Yn it jier 1524 waard mei de bou fan it kleaster San Esteban útein set.
By de Slach by Salamanca op 22 july 1812 fersloech in Britsk-Portugeesk leger ûnder Wellington it Frânske leger ûnder Marmont.
It besjen wurdich
De Plaza Mayor, dêr't eartiids it bollefjochtsjen holden waard, is ien fan de moaiste pleinen fan Spanje. Filips V fan Spanje, de earste Spaanske kening út it Frânske hûs Bourbon, liet it yn 1729 foar de ynwenners bouwe fanwegen de trou fan Salamanca yn de súksesjekriich.
Bekend is ek it Casa de las Conchas (Hûs fan de Skelpen), in stedspaleis dat yn Plateresco-styl boud waard. De gevel is fersierd mei mear as 300 Jakobsskelpen fan gielgoude sânstien, dy't symboal steane foar it pylgerjen nei Santiago de Compostela.
Befolkingsferrin
De ûntfolking fan it plattelân as gefolch fan de mechanisaasje en de skaalfergrutting yn de lânbou soarge yn de 20e iuw foar in foarse befolkingsoanwaaks fan de stêd. Dochs groeit Salamanca stadiger as de boomende haadstêdregio. De tin befolke omjouwing fan de stêd jout útsein yn de sektor toerisme fierder net in soad ekonomysk perspektyf.
Mae West
thumb|right|Mae West yn I'm No Angel thumb|"Diamond Lil" werom nei New York út Hollywood, 1933 thumb|Mae West (Hollywood 1933) right|thumb|[[Cary Grant en Mae West yn I'm No Angel (1933)]] Mary Jane (Mae) West (17 augustus 1893, Brooklyn, New York City - 22 novimber 1980, Hollywood, Kalifornje) wie in Amerikaansk aktrise, senarioskriuwster, toanielskriuwster en sekssymboal, dy't yn de jierren 30 mei har suggestive, seksueel-tinte dialogen tige populêr waard, mar ek in soad kontroverze feroarsake. Dy dialogen wienen faak op de grins fan wat de sensuer noch tastean koe. West skreau al har teksten sels. Guon fan har útspraken wurde noch regelmjittich oanhelle, lykas: Come up an' see me some time en Is that a gun in your pocket, or are you just glad to see me?.
West har populêrens wie yn de tritiger jierren op it hichtepunt. Yn 1935 wie hja de bêst betelle froulike artyste yn de Feriene Steaten.
Fan 1933 ôf krige West it hieltiid mear swierrichheden om't de sensuer stranger waard. Ek religieuze organisaasjes protestearren tsjin West's films en ein jierren 30 waard hja in skoft fan de radio ferballe. Films as Klondike Annie en Go West Young Man (beide út 1936) wiene lykwols noch skerp fan tekst en populêr nettsjinsteande de oanheljende sensuer. Yn 1940 spile hja tegearre mei W.C. Fields yn de súksesfolle film My Little Chickadee. It wie bekend dat de twa stjerren it net meiinoar fine koene. Nei The Heat's On út 1943 stoppe sy mei films en gie se de nachtklubs en it teäter yn, dêr't de sensuer minder ynfloed hie en hja mear artistyke frijheid hie. Hja joech foarstellings yn ûnder oaren Ingelân en Las Vegas. By har shows yn Las Vegas hie West bodybuilders om har hinne en song se ek. De show wie tige súksesfol en waard jierrenlang fuortset.
Yn 1959 skreau hja har autobiografy Goodness Had Nothing To Do With It. Yn de santiger jierren ferskynde hja noch yn twa films, Myra Breckinridge yn 1970 en Sextette ym 1978. Yn 1980 stoar Mae West nei in stikmannich beroerten mei 87 jier yn Hollywood. Se waard begroeven yn New York.
Mae West hat ien kear troud west, mei Frank Wallace fan 11 april 1911 oant 21 july 1942. Hja hat dat nea tajaan wollen en se hawwe nea ûnder ien dak wenne.
Moorslede
Skiednis
Moorslede wie in hege hearlikheid, dy't om 1700 hinne yn it besit kaam fan de hearen fan Dadizele. It yn 1617 werboude kastiel waard nei 1700 in kastielpleats.
Sûnt 1188 hearde it patronaatsrjocht fan 'e Martinusparochy ta it kapittel fan Us Leaffrou yn Doarnik. It kleaster Us-Leaffrouwe Ten Bunderen ûntstie yn de 13e iuw as in gasthûs foar wurge pylgers en reizgers. Sûnt 1815 waard it ek in belangryk ûnderwiissintrum.
Oant de Earste Wrâldkriich bestie de yndustry út it ferwurkjen fan lânbouprodukten: flaaksferwurking, brouwerijen, lytse tabaksfabriken en mais- en oaljemûnen. Yn 1917 en 1918 waard it doarp hast folslein ferneatige; Ingelsen beskeaten it doarp en Dútsers blaasden wichtige gebouwen op. Ein septimber 1918 waard Moorslede befrijd.
Sûnt 1919 kaam de befolking werom en nei 1921 sette de weropbou útein.
Yndieling gemeente
De gemeente Moorslede bestiet út it plak Moorslede en de dielgemeente Dadizele. De doarpskearn fan Dadizele leit likernôch fiif kilomer súdlik fan it plak Moorslede. Tusken de twa plakken leit yn 'e dielgemeente Moorslede it doarpke Slypskapelle.
Befolkingsferrin
Alle histoaryske ynformaasje giet oer de hjoeddeiske gemeente lykas dy ûntstie nei de weryndieling fan 1 jannewaris 1977.
Geishaballen
Geishaballen is in stik seksboartersguod; it binne lytse goudkleurige baltsjes fan massyf materiaal. Se wurde yn de fagina brocht. It bewegen fan de baltsjes kin seksuele opwining feroarsaakje. thumb|Geishaballen yn de fagina, donkerrôze de bekkenboaiemspieren De oarspronklike bedoeling fan de baltsjes wie it trenen fan de bekkenboaiemspieren, dit troch oanspannen dêrfan de ynbrochte baltsjes tsjin elkoar oan bewege te litten. It is de hjitting dat betûfte geisja's mei op dizze wize oefene spieren, manlju ta grutte ekstaze bringe kinne.
Sjoch ek
Sineeske baltsjes
Fuotbal op de Olympyske Simmerspullen 1900
200px|thumb|right|It stadion dêr't it fuotbal plak hie tidens de Spullen fan Parys 1900
De Olympyske Simmerspullen 1900, ek wol de IIe Olympiade neamd, waarden yn 1900 yn Parys, Frankryk hâlden. It fuotbal waard hâlden yn de Vélodrome de Vincennes.
Vélodrome de Vincennes
It Vélodrome de Vincennes stiet yn Vincennes, sûnt 1929 in stêddiel fan Parys. It velodroom waard boud yn 1896 en brûkt foar de Olympyske Spullen fan 1900 en fan 1924; by de spullen fan 1900 wie it it haadstadion en wie der ek de iepenings- en sluitingsseremoanje. Hjoed de dei hjit it velodroom, Vélodrome Jacques Anquetil. It tal taskôgers at der yn koene is net bekend.
Ofsizzingen
Twa ploegen út Frankryk soene it opnimme tsjin ploegen út Belgje, Grut-Brittanje, Dútslân en Switserlân. De ploegen út Belgje, Switserlân en Dútslân seine ôf. Foar de ploech út Belgje waard in oare ploech út Belgje fûn.
Einrangskikking
אולימפיאדת פריז (1900)
Olympyske Simmerspullen 1932
De Olympyske Simmerspullen 1932, ek wol de Xe Olympiade neamd waarden yn 1932 yn Los Angeles, Feriene Steaten hâlden.
Dielnimmende lannen
200px|thumb|Dielnimmende Lannen Olympyske Simmerspullen 1932 37 lannen diene mei oan de Olympyske Simmerspullen yn Londen
Oepke Santema
Oepke Santema (Skearnegoutum, 16 augustus 1904 - Ljouwert, 8 febrewaris 1979) wie in amtner fan de Provinsjale Bibleteek. As geakundige skreau er inkele artikels en doarpsskiednissen. Rûnom hâlde er doarpshistoaryske lêzings.
Jezebeth
Jezebeth, echte namme ûnbekend (3 juny 1997), is in rêstend Amerikaansk neakenmodel en pornografysk aktrise fan Iraansk en Russysk komôf. Hja makke har debút yn in pornografyske film yn 2018. Neffens har offisjele opjefte is se 1.60 m lang, mei in gewicht fan 65 kg en kupmaat 36E.
Tsiis
thumb|200px|Nederlânske tsiisthumb|200px|Limburchske tsiis Tsiis is iten makke fan molke. By it meitsjen fan tsiis wurde de fêste stoffen yn de molke (aaiwiten, fetten en mineralen) skieden fan it focht. Der wurdt strjemsel, soersel en sâlt oan de tsiis tafoege by it tameitsjen. Tsiis hat, neist de haadbesândielen fet en aaiwyt fan bisten, in protte kalsium en fitamine A, B en D.
Martinytsjerke (Boalsert)
thumb|De Martinytsjerke yn 2014 thumb|De noardside fan de Martinytsjerke yn 2010 De Martinytsjerke is in goatysk tsjerkegebou fan de Herfoarme Gemeente op in terp yn it sintrum fan Boalsert. De Martinytsjerke fan Boalsert wie yn de midsiuwen in dekenaatstsjerke yn Westergoa. Yn de 15e iuw waard, fan 1446 - 1466, de tsjerke fernijd en útwreide. Wat earder yn de 15e iuw wie de toer al boud. Yn 1459 waard de tsjerke wijd troch de doedestiidske biskop van Utert, David fan Boergonje. De tsjerke wurdt in pseudobasilyk neamd om de relatyf lege ljochtbeuken.
Yn de tsjerke binne yn de noardbeuk skilderings bewarre bleaun út de twadde helte fan de 15e iuw. It betreft ferskate bibelske foarstellings, wêrûnder de berte fan Kristus (sjoch: ôfbyld). Yn de tsjerke steane koarbanken, dy't diels út de Broeretsjerke fan Boalsert komme en diels út de Martinytsjerke sels. De banken binne fersierd mei goatysk fykwurk (sjoch ôfbyld). Ek de preekstoel hat in soad houtfykwurk; de fjouwer panielen byldzje de fjouwer seizoenen út. De preekstoel, makke yn 1662, wurdt om samar te sizzen droegen troch twa earnen en in ingel. It doopfont hearde net oarspronklik yn de Martinytsjerke, mar komt út De Kúnder. De froedskipsbank is fan 1722. Under de grêfsarken falle op de yn 1620 troch Hans Schuuneman makke portretsark foar Godschalk fan Heerma en dy syn twadde frou Sits fan Cammingh op en de renêssânsesarken makke troch Benedictis Gerbrandts.
Mei troch it bekende Hinsz-oargel en de goede akoestyk wurdt it gebou faak brûkt troch organisten en koaren foar útfierings. Jierliks wurdt de Mattheuspassion útfierd troch de Boalserter Oratoariumferiening en it Snitser Kantatekoar, eartiids mei it Frysk Orkest. It Hinsz-oargel (1781) wurdt dan ek brûkt; foar de koarpraktyk is der in koaroargel. Ek wurde der kantatemiddeis hâlden mei as hichtepunt de gearsang foar de krystdagen. It oargel, mei 42 registers en 3186, pipen is boud troch de oargelbouwer Albertus Antoni Hinsz en waard yn 1781 ynwijd. It oargel waard yn letter jierren fierder útwreide en yn 2002 restaurearre.
Jierliks wurdt ek it Nasjonaal Oargelymprovisaasjekonkoers hâlden en yn de simmer binne der oargelkonserten mei gastorganisten en kantororganist. Yn oktober is der in feestkonsert ta gelegenheid fan de útrikking fan Gysbert Japicxpriis en de Joast Halbertsmapriis. Oant ein santiger jierren troch it Frysk Orkest en de boalserter Oaratoariumferiening. Lieding hjirby hie kantororganist Adriaan Houtman (Schiedam, 1924), dy't yn 1967 Gezinus Schrik opfolge. Houtman wie learaar muzyk en konrektor oan de ryksskoallemienskip Magister Alvinus yn Snits.
Opblaaspop
In opblaaspop is in opblaasbere pop, dy't ferskillinde tapassings hawwe kin, mar fral foar seksuele doelen brûkt wurdt. Se wurde ferkocht yn seksshops en kinne brûkt wurde foar sabeare geslachtsferkear.
De measte opblaaspoppen hawwe trije "leafdestunnels": de fagina, anus en mûle. Opblaaspoppen binne fan plestik; djoerdere binne tsjintwurdich fan silikoanen makke. De lêsten binne lykwols massyf en fiele folle echter oan en de geslachtsdielen binne anatomysk korrekt oanbrocht.
Fleanende iikhoarntsjes
De fleanende iikhoarntsjes of fleanhoarntsjes (Latynske namme: Pteromyini) foarmje in tûke fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (Mammalia), it skift fan 'e kjifdieren (Rodentia), it ûnderskift fan 'e iikhoarntsjes en sliepmûzen (Sciuromorpha), de famylje fan 'e iikhoarntsjes (Sciuridae) en de ûnderfamylje fan 'e echte iikhoarntsjes (Sciurinae). Ta dizze tûke hearre 48 soarten, wêrfan't trije noch mar koartby ûntdutsen binne, ferdield oer fyftjin skaaien yn 2 ûndertûken.
De fleanende iikhoarntsjes binne nachtdieren, dy't benammen yn Súd-, Súdeast- en East-Aazje libje, mei twa soarten yn Noard-Amearika en ien dy't oant yn noardeastlik Jeropa foarkomt. Dizze bisten kinne, oars as dat de namme hawwe wol, net echt fleane, mar se hawwe in losse hûdflap tusken de foar- en efterpoaten dy't se strak lûke kinne troch de poaten te sprieden. Dy hûdflap stelt har by steat om in beskate ôfstân te sweven.
Jouke Schaap
Jouke Schaap (Lippenhuzen, 13 febrewaris 1846 - Aldehaske, 1 maart 1923) wie mei Anke Beenen (1853-1886) in hurdriderspear.
Tusken ±1870-1881 wûnen se tegearre hege prizen en tûzenen gûnen, ek yn Hollân. Ek ôfsûnderlik yn manljus- en frouljuswedstriden. Harren hast mânshege houten bylden stienen lang te pronk op de direksjekeet fan Thialf op It Hearrenfean.
Kjeld Nuis
Kjeld Nuis (Leien, 10 novimber 1989) is in Nederlânsk reedrider. Nuis hat twa kear meidien oan de Olympyske Winterspullen (yn 2018 en 2022) en is trijefâldich Olympysk kampioen.
Aede fan Eysinga (1600-1636)
Eade fan Eysinga komt al yn 1627 en 1629 foar as lid fan de Steaten fan Fryslân. Hy wie it grif dy't opjûn wurdt as liedende mei Sjuck fan Burmania it tredde hynder by de lykstaasje fan greve Willem Loadewyk fan Nassau. Op 14 novimber 1634 waard hy grytman fan Ljouwerteradiel, mar die dêr yn 1635 al wer ôfstân fan. Hy wie troud mei Catharina fan Eysinga, dochter fan Julius fan Eysinga en Rintje Gratinga, en wenne mei har yn Wurdum. Se krigen fiif bern, dêr't ien soan by siet.
Star Wars: Episode III – Revenge of the Sith
Star Wars: Episode III – Revenge of the Sith is in Amerikaanske science fiction-film út 2005 mei eleminten fan fantasy, oarlochsfiksje en aventoerefiksje. It is it trêde en ôfslutende diel fan 'e Star Wars-prequeltrilogy en it sechsde diel fan 'e Skywalker Saga-filmsearje. De film heart as sadanich ta de Star Wars-mediafranchise en is it ferfolch op Star Wars: Episode I – The Phantom Menace út 1999 en Star Wars: Episode II – Attack of the Clones út 2002. Star Wars: Episode III – Revenge of the Sith waard regissearre troch George Lucas mei yn 'e haadrollen Ewan McGregor, Natalie Portman en Hayden Christensen. De titel betsjut "Stjerre-oarloggen: Oflevering III – Wraak fan 'e Sith".
Star Wars: Episode III – Revenge of the Sith krige fan 'e filmkritisy oer it algemien positive resinsjes, en ûntjoech him yn 'e bioskopen ta in grut kommersjeel súkses. It wie de meast opbringende film fan 2005 yn 'e Feriene Steaten en de op ien nei meast opbringende film fan it jier wrâldwiid. Yn 'e Skywalker Saga is it ferfolch op Star Wars: Episode III – Revenge of the Sith de film Star Wars: Episode VII – The Force Awakens, it earste diel fan 'e Star Wars-ferfolchtrilogy, dat yn 2015 útkaam.