cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Taboe
Oseaanje
De Kanaken fan Nij-Kaledoanje beskôgen begraafplakken as it domein fan ’e geasten en dêrom as taboe. Ek waarden taboes by harren faak assosjearre mei in toatem. Dingen dy’t yn drekt ferbân stienen mei de toatem koenen dertroch beynfloede en sadwaande taboe wurde. Sa koe foar minsken dy’t de iel as toatem hienen, de rivierwâl taboe wêze om’t har toatem dêr sliepte. Men leaude dat it ferbrekken fan sa’n taboe sykte en mooglik sels de dea feroarsake.
Jeropeänen hienen ornaris de gek mei de Oseaanske taboes, mar op Samoa makken se der gebrûk fan, en wol op in bysûnder sadistyske manear. Om harren bekearing ta it Kristendom te bewizen, twongen de misjonarissen dêre nammentlik de minsken om har aitu, har persoanlike toatem, op te iten en dêrmei ien fan ’e hillichste taboes fan harren natoerreligy te ferbrekken.
De Aboriginals fan Austraalje leauwe fan in protte fan har hillige plakken dat se gefaarlik binne en it is ûnder Aboriginal-wetten dan ek ferbean om der te kommen. Foar blanke Westerlingen meie sokke beheinings wol klearebarre byleauwe lykje, mar yn in grut tal gefallen hawwe se in pragmatyske oarsprong. Ien plak yn noardlik Austraalje leaude men bygelyks fan, dat it swolms feroarsake oer it hiele lichem as men der kaam. Nei ûndersyk die bliken dat dêre in gefaarlik hege radio-aktiviteit wie troch it natuerlike foarkommen fan in ûngewoan hege konsintraasje fan radon-gas. In oar bekend foarbyld is dat fan it taboe dat der tradisjoneel lei op it fiskjen by in beskaat rif. Blanken besloegen dat mei de gek, oant men derefter kaam dat de fisk út dat gebiet in heech gehalte fan ’e foar minsken tige giftige stof ciguatera hie.
Oare parten fan ’e wrâld
De Eskimo’s leauden yn ’e sila, de delikate, natuerlike blâns fan it hielal, dy’t beskerme waard troch taboes. Men koe de sila bygelyks fersteure troch in bist te deadzjen dat bewenne waard troch in toornok, in geast. De sila koe dan allinne bymakke wurde troch de dea fan ’e jager. Om soks foar te kommen, lei der by guon Eskimostammen in taboe op ’e jacht op lândieren. Fierders moast men de geasten fan ’e bisten dêr’t men op jage, geunstich stimme; men leaude ek net dat in jager súkses hie, mar dat it bist him mei sin opoffere.
Ek wie der de wettergeast dêr’t rekken mei holden wurde moast. Dy waard foarsteld as in âlde frou dy’t by it wetter siet en it súkses fan ’e jacht opkeare koe troch har hier boppe it wetter te kjimmen, sadat de seehûnen net boppekomme koenen. Sykte waard by de Eskimo's faak taskreaun oan ’e oanwêzigens fan perlussuaq, kweageasten dy’t besit namen fan ’e sike en de blâns fersteurden.
De Jupik leauden dat it hielal út ferskate lagen bestie, dy’t mei-inoar in faai lykwicht foarmen. Troch ûntrochtocht minsklik hâlden en dragen koenen de geasten ûntstimd reitsje, mei as gefolch dat it lykwicht fersteurd waard, sadat der sykte, tsjinslach yn de jacht of stoarmen kamen. Sa wie it foar famyljeleden fan in ferstoarne bygelyks taboe om skerpe foarwerpen te brûken, want dêrmei soenen se ûnopsetlik de geast fan ’e deade stekke en dêrmei lilk meitsje kinne.
Literatuer
คำต้องห้าม
Omgong fan Itaalje 2019
De 102e edysje fan de Omgong fan Itaalje waard hâlden fan 11 maaie oant en mei 2 juny 2019.
Startplak en einstreek
De start wie yn Bologna in stêd yn Noard-Italië. De stêd is de haadstêd fan de regio Emylje-Romanje.
De einstreek lei yn Verona de haadstêd fan de provinsje mei deselde namme Verona yn de regio Feneto. De stêd leit eastlik fan Milaan, bewesten Feneetsje en westnoardwestlik fan Padûa.
Riniastate (Stiens)
De Riniastate is in state dy't benoarden Stiens stie yn de gemeente Ljouwerteradiel, oan de âlde dyk nei Hijum. Fan de state is neat werom te finen, ek al omdat der in dyk oerhinne rint.
Ein 18e iuw wie it slot eigendom fan Hermannus Balk, lid van de froedskip fan de stêd Ljouwert. Hy wie ek eigener fan it bûten Mariënburch dat Maria Louise fan Hessen-Kassel sette litten hie. nei it ferstjerren fan Hermannus yn 1807 waard de state ferkocht foar 7.000 gûne en noch datselde jier ôfbrutsen. It koetshús en de feestâl waarden letter te keap oanbean en yn 1809 ek sloopt.
Strjitten yn Ballum
De Strjitten fan Ballum:
Lodewijk van Deyssel
thumb|right|240px|Portret fan Lodewijk van Deyssel yn ‘e âldens fan 29 jier, troch [[Jan Veth (1893)]] Karel Joan Lodewijk Alberdingk Thijm (Amsterdam, 22 septimber 1864 – Haarlem, 26 jannewaris 1952), bekend ûnder it pseudonym Lodewijk van Deyssel, wie in Nederlânsk skriuwer.
Famylje
Thijm wie lid fan de famylje Alberdingk en soan fan de skriuwer, dichter, boekhanneler en útjouwer Joseph Alberdingk Thijm (1820-1889) en Wilhelmina Kerst (1824-1894). Yn 1887 boaske er mei Catharina Horyaans (1864-1941), fan wa’t er yn 1918 skiede. Ut dat houlik waarden twa soannen en ien dochter berne.
Libben en wurk
thumb|Van Deyssel (1882) De jonge Alberdingk Thijm brocht in part fan syn jonkheid troch op it katolike jongesynternaat Rolduc. Mei ûnder oaren Willem Kloos, Frederik van Eeden, Herman Gorter en Albert Verwey behearde Lodewijk van Deyssel ta de Beweging fan Tachtich (de Tachtigers). De earste publikaasje fan syn hân De Eer der Fransche Meesters ferskynde yn 1881 yn it tydskrift fan syn heit Dietsche Warande. Yn de perioade 1882-1889 wurke er mei oan it wykblêd De Amsterdammer. Yn 1885 waard it literêr tydskrift fan de Tachtigers De Nieuwe Gids oprjochte, dêr’t er oan mei wurke. Hy kaam lykwols net yn ‘e redaksje. Nei oanlieding fan in rûzje mei Frans Netscher, dy’t geregeldwei publisearre yn dat tydskrift, skreau Van Deyssel yn 1886 de brosjuere Over literatuur. Tegearre mei Albert Verwey rjochte er yn 1894 it Tweemaandelijks Tijdschrift op en bleau dêrfan redakteur nei de fuortsetting fan dat tydskrift ûnder de namme De Twintigste Eeuw. Yn 1905 rjochte er de “Vereniging van Letterkundigen” op.
Ynearstenoan wie er sterk oanlutsen ta it Frânsk naturalisme, mar yn De dood van het naturalisme (1891) kearde er him fan dy streaming ôf. Letter rjochte er him mear ta mystike libbenswearden. Hy stiet bekend om syn flymskerpe en iroanyske kritiken. Syn bekendste wurken binne: Een Liefde (1887), de Rolduc-roman De kleine republiek (1889), Blank en geel (1894) en Het leven van Frank Rozelaar (1911). Under it pseudonym A.J. publisearre er Multatuli (1891) en J.A. Alberdingk Thijm (1893). Een Liefde is ien fan de earste - slagge - Nederlânske naturalistyske romans. Van Deyssels tiidgenoaten wiene skokt trochdat er yn dat boek in - mei literêre byldspraak toansette - seksueel kleure ûnderfining fan it haadfiguer Mathilde beskriuwt. De roman beheart ta de klassikers fan de Nederlânske literatuer. Yn 1996 ferskynde de 14e printinge.
De besoarger fan in soad fan Van Deyssels wurken is Harry G.M. Prick, dy’t ek de twadielige biografy fan Van Deyssel skreau.
Bibliografy
thumb|right|180px|Omslach fan Over literatuur (1886)
Enric Pryde
Enric Pryde is in fiktyf minsklik personaazje fan minder belang út 'e Star Wars-franchise. Hja waard yntrodusearre yn Star Wars: Episode IX – The Rise of Skywalker, it ôfslutende diel fan 'e Star Wars-ferfolchtrilogy. It personaazje waard betocht troch de senarioskriuwers fan dy film, J.J. Abrams en Chris Terrio. Pryde is mindere antagonist en in generaal fan 'e faksistoïde Earste Oarder, dy't sawol ambisjeus as ûnmeilydsum is. Hy waard yn 'e film spile troch akteur Richard E. Grant, dy't himsels dêrby nei eigen sizzen ynspirearje liet troch de portrettearring troch Peter Cushing fan in oare ûnmeilydsume generaal út Star Wars, grut-moff Wilhuff Tarkin, yn 'e film Star Wars: Episode IV – A New Hope (1977).
Eftergrûn
Enric Pryde is berne op 'e planeet Alsakan, yn 'e lêste jierren fan 'e Galaktyske Republyk. Hy groeit op ûnder de oerhearsking fan it Stjerrestelsel troch it diktatoriale Galaktysk Keizerryk en jout him by de Keizerlike Striidkrêften, dêr't er opklimt ta de rang fan kaptein. Nei de dea fan keizer Palpatine yn 'e Slach by Endor en de definitive nederlaach fan 'e Keizerlike Striidkrêften yn 'e Slach by Jakku, flechtet er mei in groep ofsieren, eallju en wittenskippers dy't wegerje belies te jaan nei it de Keizerlike Rompsteat yn 'e Unbekende Regioanen, dêr't er neitiid fierder opklimt ta de rang fan kolonel. As opperste lieder Snoke de Keizerlike Rompsteat omfoarmet ta de Earste Oarder, jout Pryde him by de kriichsmacht fan dat faksistoïde steatsferbân. Jierren letter, wannear't Sith-ridder Kylo Ren Snoke fan 'e troan stjit en sels opperste lieder wurdt, befoarderet er Pryde ta de rang fan ûndergeneraal.
Yn The Rise of Skywalker
Yn Star Wars: Episode IX – The Rise of Skywalker (2019), it lêste diel fan 'e Star Wars-ferfolchtrilogy, is Pryde ien fan 'e wichtichste militêre lieder fan 'e Earste Oarder wurden, dy't syn direkte superieur, generaal Armitage Hux, allegeduerigen ûnderminet om't er op dy syn posysje om longeret. Oars as Hux stiet Pryde der folslein efter as Ren in bûnsgenoatskip oangiet mei keizer Palpatine, dy't út 'e dea opstien blykt te wêzen en troch syn folgelingen, de Ivige Sith, in reuseftige float fan stjerreslachskippen bouwe litten hat op 'e ferburgen Sith-wrâld Exegol.
Letter is Pryde belutsen by de jacht op 'e jonge Jedi Rey en it team fan leden fan it Ferset dy't op 'e siik binne nei de twadde 'weifiner', in apparaat dat it paad nei Exegol wiist. As de Wookiee Chewbacca finzen nommen wurdt troch de Ridders fan Ren, lit Pryde him oan board fan syn stjerreslachskip opslute. Poe Dameron en Finn ûndernimme in rêdingsaksje en witte Chewbacca út syn sel te befrijen. Underweis werom nei de Millennium Falcon wurde se lykwols oermastere troch in kloft stoarmtroepers. Pryde jout opdracht om it trio stânrjochtlik te eksekutearjen.
De trije fersetslju wurde rêden troch generaal Hux, dy't de stoarmtroepers deadet. It docht bliken dat Hux de ynformant binnen de Earste Oarder is, dy't it Ferset al in skoft ynformaasje taspilet. As Finn him dêroer ûnderstiet, seit er dat er neat jout om it Ferset, mar dat er Kylo Ren hatet en alles wol dwaan wol om te bewissigjen dat dyselde fale sil yn syn opset. Hoewol't Finn Hux op syn eigen fersyk ferwûnet mei in ploffer foar't de trije fersetslju útpike, leaut Pryde neat fan Hux syn ferhaal dat de finzenen him en syn mannen oermânsk wurden en ûntsnapt binne. Hy stelt daliks fêst dat er de spion fan it Ferset ûntdutsen hat en sjit Hux dea.
Nei't it Rey slagge is om Kylo Ren oer te heljen nei de ljochte kant fan de Krêft, is Palpatine poerrazen. Hy stjoert in stjerreslachskip út fan syn eigen float, de Lêste Oarder, en befellet Pryde om in planeet te kiezen dy't bannen mei it Ferset hat, om dy te ferneatigjen by wize fan machtsdemonstraasje. Pryde jout it skip, de Derriphan, opdracht om 'e planeet Kijimi te ferdylgjen en is dêrmei direkt ferantwurdlik foar de dea fan 310 miljoen persoanen.
As it Ferset de oanfal op Exegol ynset, nimt Pryde diel oan 'e klimaktyske slach as befelhawwer fan 'e stjerreslachskippen fan 'e Lêste Oarder. De measten fan dy skippen moatte lykwols noch opstiigje fan it planeetoerflak en hawwe dêrfoar ferlet fan it sinjaal dat útstjoerd wurdt troch in navigaasjetoer. It Ferset ferneatiget de navigaasjetoer, mar Pryde lit dêrop itselde sinjaal útstjoere troch syn skip. Finn lit him mei de op orbaks ridende âld-stoarmtroepers ûnder lieding fan Jannah, dy't er op Kef Bir troffen hat, ôfsette oan board fan it stjerreslachskip fan generaal Pryde. Dêr witte se it sein te sabotearjen. Pryde lit syn systeem lykwols reboote. Wylst de oaren fan harren groep fan it stjerreslachskip evakuëarre wurde, wegeret Finn fan board te gean, en Jannah bliuwt by him. Tegearre nimme se de kontrôle oer ien fan 'e boardkanonnen oer en rjochtsje dat op 'e brêge. As se it wapen ôffjurje, giet de hiele brêge nei gychem en Pryde en syn stêf komme om.
Keppelings om utens
List of Star Wars characters
Jan Kooistra (skilder)
Jan Kooistra (Damwâld, 3 febrewaris 1950 - Ljouwert, 21 jannewaris 2021) wie in keunstskilder, bekend wurden mei akwarellen fan blommen, de Waadsee, Fryske lânskippen en oare ûnderwerpen.
Hy makke ek oaljeferveskilderijen. Syn wurk is figuratyf mei dúdlike details. Sels neamde er syn styl 'ferdreamde werklikheden' of bytiden 'skildereftich realisme'.
Jan Kooistra wie in autodidakt dy’t, foardat er him folslein op it skilderjen talei, in kleanwinkel yn Damwâld hie. Hy hie in galery yn Dokkum oan de Djipswâl.
Hy hie grutte eksposysjes yn ûnder oaren Kastiel Groeneveld yn Baarn, it Singer Museum yn Laren, Hotel Des Indes yn De Haach en de Floriade yn Zoetermeer. Hy wie te sjen yn telefyzjeprogramma's, lykas by de Avro, en de EO makke in portret fan syn wurk yn it programma ''In beeld ... Jan Kooistra.
Kooistra stoar op 21 jannewaris 2021 nei in koart siikbêd yn de âldens fan 70 jier yn it MCL.
Spegelferwulft
thumb|260px|Spegelferwulft yn 'e Opéra Garnier, Parys In spegelferwulft is in ferwulft wêrfan't de bôgeflakken op in heger lizzend horizontaal flak (de plafondspegel) útrinne.
Koepelferwulft
thumb|260px|Mearsidich beskildere koepelferwulft fan de [[domtsjerke fan Florâns]] It koepelferwulft is it ferwulft fan in koepel. In koepelferwulft kin fan stien wêze en fan de koepel diel útmeitsje, mar kin ek fan hout wêze en frij fan de koepel holden wurde.
Krezip
Krezip is in Nederlânske popgroep oprjochte yn 1997 yn Tilburg. De band brocht yn 1998 syn debútalbum Run Around út. Yn 2009 waard de band opheft, mar yn 2019 makke de Nederlânske band in trochstart. Krezip hat seis studio-albums en ien live-album útbrocht.
Koepelferwulft
Somtiden is der boppe yn it koepelferwulft in iepening, dy't in okulus (Latynsk foar each) neamd wurdt.
In koepelferwulft kin bol wêze, mar ek ellipsfoarmich of mearsidich.
Ljochtsabel
In ljochtsabel (Ingelsk: lightsaber), soms ek wol oantsjut as in laserswurd (Ingelsk: laser sword) is in fiktyf wapen op basis fan enerzjy, dat bekend wurden is út 'e Star Wars-franchise. It waard nei de yntroduksje yn 'e film Star Wars: Episode IV – A New Hope, út 1977, wrâldferneamd. In normale ljochtsabel wurdt ôfbylde as in opljochtsjend limmet yn 'e foarm fan in laserstriel mei in lingte fan likernôch 90 sm, dat fuortkomt út in rjocht, silinderfoarmich, metalen hêft fan likernôch 27 sm lingte. It limmet fan 'e ljochtsabel kin útskeakele wurde mei in knop op it hêft. Yn 'e oarspronklike Star Wars-trilogy waard it karakteristike uterlik fan 'e ljochtsabels berikt troch de bewurklike animaasjetechnyk rotoscoping. Yn 'e Star Wars-prequeltrilogy en de Star Wars-ferfolchtrilogy waarden ljochtsabels werjûn troch digitale effekten.
Ljochtsabels wurde yn 'e Star Wars-franchise brûkt om mei te fjochtsjen as wiene it swurden, troch dermei te houwen en te stekken. As libbene wêzens dermei rekke wurde, smyt it wûnen op dy't fuortendaliks tichtskroeid wurde. De laserstriel fan 'e ljochtsabel kin ôfwarre wurde mei in oare ljochtsabel of troch in enerzjyfjild, mar snijt fierders troch alles hinne. It wapen wurdt dêrom ek wol brûkt as in stik ark, bgl. om ôfsletten doarren te iepenjen, slotten te ferranen en sa ûnbrûkber te meitsjen en metaal te laskjen. Ljochtsabels kinne troch immen dy't der feardich genôch mei is, ek brûkt wurde om projektilen ôf te warjen fan oarsoartige wapen, lykas ploffers.
Yn it universum fan Star Wars is de ljochtsabel it wapen dêr't men Jedi-ridders en harren learlingen oan weromken, dy't teffens gebrûk meitsje fan 'e ljochte, goede kant fan de Krêft, in mystike enerzjy. De folle minder foarkommende Sith, de oerâlde aartsfijannen fan 'e Jedi, dy't gebrûk meitsje fan 'e tsjustere, kweadaardige kant fan 'e Krêft, brûke ek ljochtsabels. Ferskillende ljochtsabels hawwe faak ferskillende kleuren limmets. De Jedi meitsje oer it algemien gebrûk fan blauwe, griene of giele ljochtsabels, wylst de Sith, om harsels fan 'e Jedi te ûnderskieden, altyd in reade ljochtsabel hawwe. De kleur fan it limmet wurdt feroarsake troch de enerzjyboarne, it saneamde 'kyberkristal', dat yn it hêft ynboud sit, mar yn beheinde mjitte kin it ek beynfloede wurde troch de emoasjes en tinzen fan 'e brûker.
Los fan 'e 'normale' ljochtsabel binne der ferskate ôfwikende ûntwerpen fan it wapen, lykas de dûbelsidige ljochtsabel, wêrby't twa hêften oaninoar skroeve binne, sadat út beide úteinen wei in ljochtsabel ferskynt as it wapen oanset wurdt. Sa'n ljochtsabel waard troch de Sith Darth Maul brûkt yn 'e film Star Wars: Episode I – The Phantom Menace. It personaazje Kylo Ren, út 'e Star Wars-ferfolchtrilogy, hie in ljochtsabel mei parearstangen. Fierders is der dan noch de saneamde 'Dûnkersabel' (Ingelsk: Darksaber), ien spesifyk wapen ferbûn oan it hartochskip oer de planeet Mandalore, dat brûkt wurdt troch Mandalorianen dy't gjin talint hawwe foar it brûken fan 'e Krêft, lykas Bo-Katan Kryze en Din Djarin.
Troch de populariteit fan 'e Star Wars-franchise binne der by wize fan merchandising boartersguodljochtsabels foar bern op 'e merk brocht. Dêrby bestiet it limmet út ûnskealik plestik en kin it net ynlutsen wurde.
Stockholm
Stockholm of Stokholm (Sweedsk: Stockholm) is de haadstêd fan Sweden; de stêd hat likernôch 743.000 ynwenners.
Stockholm leit oan de eastkust fan Sweden, dêr't de útrin fan de Mälarmar útkomt by de binnenste eilannen fan de skearenkust fan de Eastsee.
Stockholm is de grutste stêd fan Sweden, en foarmet in gemeente op himsels. De stêd is it sintrum fan in stêdekloft mei likernôch 1,82 miljoen ynwenners. Stockholm is de sit fan it regear fan Sweden en it wenplak fan de kening, Karel XVI Gustaaf.
Ut de skiednis
De strategyske lizzing (tagong fan it Mälarmar) soarge derfoar dat Stockholm de wichtichste stêd fan it lân waard, benammen yn de striid om de ûnôfhinklikens tsjin Denemark. Yn 1600 hie de stêd 10.000 ynwenners en yn 1680 wiene dat al 60.000 ynwenners. Earst yn 1634 waard Stockholm de offisjele haadstêd fan it Sweedske Ryk. Tusken 1713 en 1714 hearske de Swarte Dea yn de stêd, dy't in protte deaden fan gefolgen hie. Neist de befolkingsgroei heakke doe ek de ekonomyske ûntjouwing.
In de twadde helte fan de 19e iuw kaam de yndustry op en waard Stockholm fannijs de meast wichtige stêd fan it lân. Yn de 20e iuw krige de namme Stockholm klank yn de wrâld as sintrum fan arsjitektuer en moderniteit. De stêd bloeide en waard tige útboud yn ferskate rjochtingen, ûnder it Miljoeneprogramma. Bygelyks Rinkeby, Sollentuna en Tensta, mei in grut part ymmigranten, binne doe ûntwikkele. Noch hieltyd is Stockholm ien fan de meast hurd waaksende (haad)stêden fan Jeropa.
Demografy
Yn de gemeente sels wenje sa'n 770.000 minsken, yn de Stockholmske agglomeraasje 1,8 miljoen minsken, wat delkomt op likernôch 20% fan de hiele Sweedske befolking. Foaral yn de bûtenwiken (sa as Rinkeby, Skärholmen en Tensta) wenje in soad minsken mei in útlânske eftergrûn. Sy komme meast út it Heine Easten, East-Afrika en East-Aazje.
It ynwennertal fan Stockholm troch de iuwen hinne:
Berne yn Stockholm
thumb|250px|Kaart fan in part fan Stockholm, 1910, út de ensyklopedy [[Nordisk familjebok]]
Ferienings
Stockholm is ûnder oaren it thúsplak fan sportferiening AID, mei de fuotbalôfdieling AIK Fotboll, ien fan de grutste fuotbalferienings yn Sweden.
Eveneminten
Yn 'e twadde helte fan novimber wurdt yn Stockholm elts jier it Ynternasjonaal Filmfestival fan Stockholm holden.
Audio Adam
Audio Adam is in Nederlânske rockband oprjochte yn 2009 yn Grinslân. De band brocht yn 2012 syn debútalbum This is Our Home út. Nei it fuortgean fan gitarist Jasper Dijkstra yn 2017 is Audio Adam fjirder gien as trijemans formaasje. Audio Adam hat trije studio-albums útbrocht.
Lange Jacob
thumb|Lange Jacob en Lytse jannetje Lange Jacob (Snits, 1660 - dêre, 1???) wie in stedsfiguer út Snits. Hy wie bekend troch syn enoarme lingte.
Jacob wurdt beskreaun yn de Geschiedkundige kroniek fan Eelko Napjus. Hy wenne oan de Nauwe Noarderherne yn it begjin fan de 17e iuw en koe syn hannen op alle luifels yn de strjitte lizze. Neffens de kronyk wie hy op 40-jierrige leeftiid mar leafst 8 foet heech, wat tsjintwurdich in lingte ynhâldt fan 245 sintimeter. De man hat him destiids brûke litten foar fermeits op merken en folksfeesten en luts ynteressearden fan fier bûten de stêd.
Yn Snits gie in fers rûn oer Lange Jacob:
Singelier is ek dat Jacob troud wie mei in lillyputter; Lytse Jannetje. Hja wie 91 sintimeter lang.
Jacob ferstoar yn Snits en leit begroeven op it Ald-Tsjerkhôf.
Gran Rio (Suriname)
De Gran Rio (útsprekke as Gaan-lio, betsjut "Grutte Rivier"), is in rivier dy't yn it ynlân fan Suriname ûntspringt, yn it distrikt Sipaliwini. De rivier streamt oant yn Djûmû dêr't er gearrint mei de Pikin Rio en fierder rint as Surinamerivier.
Wêr't de Gran Rio krekt ûntspringt is net dudlik, mar yn alle gefallen yn it eastlik part fan it Eilerts De Haan Nature Preserve, yn it Eilerts de Haanberchtme.
Oar ekonomysk belang
De Gran Rio is fral fan ekonomysk belang foar de Marrons, dy't him brûke foar yrrigaasje, ferfier (mei korjalen) en fiskerij. Fierder is dizze rivier fan belang foar de Surinamerivier, mei't de Gran Rio in wichtige wetterleveransier foar de Suriname is.
Émile Zola
thumb|Émile Zola Émile Zola (Parys, 2 april 1840 - dêre, 29 septimber 1902) wie in Frânsk skriuwer en pamflettist. Hy wurdt sjoen as it wichtichste foarbyld foar de literêre skoalle fan it naturalisme. Zola’s literêre wurk waard beynfloede troch it oeuvre fan Honoré de Balzac en Flaubert.
Biografy
Émile Zola waard berne te Parys. Hy brocht syn jeugd en skoaljierren troch yn Aix-en-Provence, dêr’t syn heit, fan Italjaanske komôf, yngenieur wie. Troch syn planning foar de wetterfoarsjenning wie syn heit ruïnearre. Yn ‘e earmoedige jierren dy’t dêrop folgen, wist syn soan dochs in bestean te krijen by de útjouwerij Hachette.
Zola waard ferneamd mei syn roman Germinal (1885) en syn iepen brief J'accuse...! (1898) om de Dreyfusaffêre hinne. Yn dat brief kiest er partij foar de Joadske kaptein Alfred Dreyfus, dy’t ûnrjochtlik beskuldige wie fan spionaazje.
Nei it iepen brief J'Accuse...! yn 1898 waard Zola feroardiele ta in jier finzenisstraf. Hy wachte dêr net op, mar gie nei Grut-Brittanje. Nei in jier koe er weromkomme en waard er as held ûntfongen.
Émile Zola stoar, ûnferwacht, yn Parys op 29 septimber 1902 yn syn wente oan de Rue de Bruxelles troch koalmonoksidefergiftiging. Syn frou wie der hast like slim oan ta, mar hja waard dochs rêden yn it sikehûs fan Neuilly.
Romans en novellen
searje Les Rougon-Macquart, histoire naturelle et sociale d'une famille sous le Second Empire
Kritiken, oar
thumb|[[J'accuse...!, iepen brief oan de presidint]]
Literatuer
(in lytse seleksje)
Poepjes
Poepjes is in efternamme dy't meast yn Fryslân foarkomt. It is faaks in patronym op grûn fan de foarnamme 'Pûpke', in flaainamme fan Poppe. Mei it wurd 'poepe' waard yn it ferline ek wol immen út Dútslân oantsjut, benammen in hantsjemier út Westfalen. Dat soe de namme ek ferklearje kinne.
Foaral bûten Fryslân wurdt der faak tocht dat dizze namme yn 1811, doe't ûnder Frânsk bewâld de efternammen festlein waarden, foar de aardigens (en út protest tsjin de besetting) betocht is.
Trôchferwulft
thumb|Kelder mei trôchferwulft yn 'e pleats Marsicht yn [[De Gaastmar|'e Gaastmar]] In trôchferwulft is in ferwulft fan in rige konstruksjes dy't mitsele binne yn 'e foarm fan in segmintbôge. Dit type ferwulft wurdt fakentiden tapast yn kelders.
It ferwulft tanket syn namme oan de likenis mei in trôch foar fee. Yn 'e regel rêste de trôchferwulften op in oerspanning fan balken fan stiel.
Sint-Antoniustsjerke (Peazens)
De Sint-Antoniustsjerke fan Peazens is in letromaanske tsjerke. It is ien fan de twa tsjerken fan de PKN-gemeente yn it twillingdoarp Peazens-Moddergat.
Spannenburch (state)
thumb|Spannenburch yn 1959 thumb|Doumastate yn Langwar yn 1810 It hûs Spannenburch stiet oan de Strjitwei nûmer 5 yn Tsjerkgaast, gemeente De Fryske Marren. De herberch mei pleats waard boud yn 1845 troch Laas Tj. Spannenburg. It is winliken in gedieltlike werbou fan de Doumastate fan 1793 út Langwar. It gebou wie doe lykwols oan beide siden ien finster breder, wylst der lytse rútsjes yn de ramen sieten. It pân bestie doe út tolve keamers. By de restauraasje fan 1974 die bliken dat in soad materiaal fan de Doumastate brûkt is lykas kesinen, balke en meardere betimmerings. Fierder bliek dat de kezinen yn de 18e iuw donkerbrún skildere wiene. By de restauraasje is dy kleur der wer opkomd. De empire-ramen út 1845 binne wyt skildere, om't grif de ramen mei de lytse rútsjes ek wyt west hawwe. Yn de pilastergevel mei in nei foaren útspringende middenpartij op doryske pylders, dekt troch in fronton, sit it provinsjewapen. Boppe de doar sit in ramskop.
Sint-Antoniustsjerke (Peazens)
Skiednis
thumb|left|220px|De Sint-Antoniustsjerke mei de doe noch besteande sealtektoer ( [[Jacobus Stellingwerff yn 1722)]] thumb|left|220px|Peazens mei tsjerke ± 1718 op in kaart fan [[East-Dongeradiel yn de atlas Schotanus]] De tsjerke waard om 1250 hinne boud en wijd oan Antonius fan Egypte. By de bou fan de tsjerke waarden kleastermoppen brûkt, ek wol friezen neamd. Fan de oarspronklike romaanske tsjerke binne noch dielen bewarre bleaun. Yn 1792 waard de tsjerke yngreven feroare. De âlde sealtektoer waard ôfbrutsen en yn westlike rjochting langer makke, wêrby't it materiaal fan de ôfbrutsen toer op 'e nij brûkt waard. Ynstee fan de âlde foarse sealtektoer waard in dakruter setten. Op in âlde print fan Jacobus Stellingwerff (sjoch ôfbyld) stiet de âlde toer noch ôfbylde en sa'n ôfbyld is ek te finen op it sulveren lid fan in tinnen wynkanne, dy't yn it besit is fan de tsjerke. Dêrneist hat de tsjerke noch in sulveren beker mei de tekst De kerke beeker van Paesens 1692.
PC 2022
De PC fan 2022 waard op woansdei 3 augustus ferkeatst. It wie neffens de nûmering fan 'e PC-organisaasje de 169e edysje fan it evenemint (hoewol't de 167e edysje, yn 2020, eins net spile wie omreden fan 'e koroanafiruspandemy). It evenemint fûn plak by sinneskynwaar. Der hearsken waarme mar oangename temperatueren. Yn in útferkocht Sjûkelân. De winners fan 'e PC 2022 wiene Tjisse Steenstra fan Bitgummole, Hans Wassenaar fan Ljouwert, Renze Pieter Hiemstra fan Deinum. Tjisse Steenstra waard ta kening keazen.
Sint-Antoniustsjerke (Peazens)
Ynrjochting
De klok yn it klokketuorke waard yn 1507 getten. Neffens it opskrift fan de klok is de klok wijd oan Marije en gette yn opdracht fan it kerspel Peazens troch de klokkejitter Joan (Jehannes): Maria bin ick gheheten dat kerspel to der pasens hebben my laten geten Ioan my ghegoten haet
Oargel
It oargel is yn 1908 kocht en waard yn 1758 troch de oargelbouwer Johann Theodor Gilmann boud foar de Sint-Laurentiustsjerke fan Almaar. Nei't dêr troch L. Ypma in nij oargel boud waard ferhuze it Gilmann-ynstrumint nei de roomske Finsintiustsjerke fan Volendam, werby't de Nasard omboud waard ta Quint3’. B. Pels út Alkmaar ferhûze it oargel yn 1908 nei de herfoarme tsjerke fan Peazens en boude it dêr mei feroarings wer op. Bakker & Timmenga restaurearre it ynstrumint yn de jierren 2006-2007 ûnder advys fan Jan Jongepier.
't Zandt (Grinslân)
't Zandt (Grinslânsk: 't Zaand) is in doarpke yn de Grinslânske gemeente Iemsdelta. Oant 1990 wie 't Zand in selsstannige gemeente.
Skiednis
De oarspronklik oan Marije wijde tsjerke mei syn frijsteande toer datearret út de 13e iuw. Nei de Ofskieding krige it doarp yn 1856 ek in grifformearde tsjerke. Bûten it doarp op it plak fan de pleats Alberdaheerd stie eartiids in boarch, dy't bewenne waard troch it skaai Alberda. De boarch is al lang ferlyn ôfbrutsen, mar it plak mei de grêft, in leane en beammen is noch jimmeroan werom te kennen. In oare boarch wie Ompteda, dy't oan de rjochterkant fan de wei nei Spijk stie en healwei de 18e iuw sloopt waard.
't Zandt leit in pear kilometer noardlik fan it spoar Grins-Delfsyl. Yn de oarspronklike plannen soe in halte nei it doarp ferneamd wurde, mar dat feroare en de halte krige by it iepenjen de namme fan it doarp Oosterwijtwerd.
Brân
Yn 'e hjerst fan 2007 hold in rige brannen it doarp yn 'e besnijing. Ferskillende leechsteande hûzen en skuorren baarnden ôf en yn it nijs waard in soad skreaun oer de "pyromaan fan 't Zandt". 't Zandt krige in plysjepost, dy't it doarp yn 'e gaten hâlde moast.
De plysje trapearre immen fan it doarp, dy't op 18 desimber oanholden waard. Op 7 jannewaris 2008 koe de plysjepost wer opheven wurde. De rjochtbank achte de man skuldich oan ien brânstifting, twaris it besykjen dêrta, it ferstjoeren fan driichbrieven en it besit fan yllegaal fjoerwurk en krige dêrfoar 24 moannen finzenis.
Gemeente
De gemeente 't Zandt bestie oant 1990 en njonken it haadplak 't Zandt bestie de gemeente fierder út: Eenum, De Groeve, Kolhol, Korendijk, Leermens, Lutjerijp, Oosterwijtwerd, Ter Horn, 't Zandstervoorwerk, Zeerijp en Zijldijk. De gemeente 't Zandt waard yn 1990 ûnderdiel fan de gemeente Loppersum en sûnt de weryndieling fan 2021 heart it doarp by de gemeente Iemsdelta.
Sint-Sampsontsjerke (Poltava)
De Sint-Sampsontsjerke (Oekraynsk: Сампсоніївська церква, Sampsonijiska Tsjerkva) is in otterdoksk tsjerkegebou yn de Oekraynske stêd Poltava.
Skiednis
Nei't Peter de Grutte de Sweedske kening Karel XII fersloech by de Slach by Poltava, joech de tsaar opdracht om út tankberens foar de oerwinning in tsjerke op it slachfjild te bouwen. Dy tsjerke moast wijd wurde oan de yn de otterdoksy fereare hillige Sampson de Gastfrije, om't de slach wûn waard op de feestdei fan dy hillige. Yn Sint-Petersburch liet Peter de Grutte ek in oan deselde hillge wijde katedraal bouwe. Alhoewol't de tsaar de bou dreau en der jild beskikber steld waard, duorre it noch oant 1852 dat der útein set waard mei de bou fan de tsjerke. De foltôging fûn plak yn 1856 en op 15 july fan dat jier fûn de wijing plak.
Tsjin it ein fan de 19e iuw waard de tsjerke fergrutte en ferboud neffens in ûntwerp fan de arsjitekt M. Nikonov. Yn it ramt fan it 200-jierrich jubileum fan de Slach by Poltava waard oan it begjin fan de 20e iuw noch in westlike klokketoer tafoege. Ek waard doe de houten ikonostaze ferfongen troch ien fan moarmer en it ynterieur op 'e nij beskildere.
De Sovjet-autoriteiten lieten de tsjerke yn de jierren 1930 slute en de klokketoer ôfbrekke, mar ûnder de Dútske besetting waard de tsjerke yn 1942 wer foar de earetsjinst iepene. Nei de kriich registrearren de Sovjet-autoriteiten op 8 desimber 1947 de parochy fan de tsjerke, mar al gau dêrnei yn 1949 waard de parochy wer ferbean yn it ramt fan in bestimmingswiziging fan it gebiet as museum. De tsjerke kaam leech te stean, waard brûkt om saken op te slaan en ferfoel, sadat de muorreskilderings yn de tsjerke foar in part ferlern gyngen.
Pas yn 1988 waard der wer in begjin makke oan de restauraasje fan de tsjerke. Sûnt april 1993 wurdt de Sampsontsjerke wer offisjeel troch de parochy foar de earetsjinst brûkt. Yn 2001 waard ek de ôfbrutsen klokketoer wer rekonstruearre.
Poltava
Poltava (Oekraynsk: Полтава) is in stêd yn it noardeastlik diel fan de Oekraïne. Yn 2019 hie de stêd in ynwennertal fan 288.324. It is it bestjoerlik sintrum fan de oblast Poltava. De stêd leit tusken Charkov en Kiëv oan de rivier de Vorskla. thumb|left|225px| Betinkingsmonumint Unbekend is wannear't de stêd stifte is; foar 1174 binne der gjin ferwizings nei Poltava. Dochs hat de gemeente yn 1999 it 1100 jierrich jubileum fan de stêd fierd. Argeologen hawwe yn de stedsgrinzen resten út de âlde stientiid en fan de Skyten fûn.
De stêd stiet bekend om de Slach by Poltava (1709), wêrby't Peter de Grutte de Sweedske kening Karel XII fersloech. Dy fjildslach markearre de ein fan Sweden as grutmacht en it begjin fan it tsaristyske Ruslân as liedende naasje fan noardeastlik Europa. De smei-izeren pylder (1805) yn it sintrum fan de stêd betinkt de slach. De 18 kanonnen oan de foet fan de pylder binne Sweedske kanonnen, dy't by de slach bútmakke binne.
Oant de Twadde Wrâldkriich hie de stêd in grutte joadske mienskip, dy't hast 10% fan it ynwennertal fan de stêd útmakke. Fan de joaden dy't net flechten foar de nazy's waarden de measten yn twa moardaksjes yn septimber en novimber 1941 troch in Einsatzgruppe ombrocht en yn massagrêven yn de omjouwing fan de stêd begroeven.
Jan Kooistra (NSB-boargemaster)
Jan Kooistra (Mitselwier, 22 novimber 1894 - ?) wie in Nederlânsk boargemaster fan Frysk komôf yn de Twadde Wrâldoarloch foar de NSB.
Libben en wurk
Kooistra waard 1894 yn Mitselwier berne as soan fan timmermansfeint Jan Kooistra en Minke Jans Fransbergen. Nei syn beropsoplieding wie Kooistra ûnder mear boukundich opsichter yn Veendam en yn Emmen en gemeenteopsichter yn Hoogeveen. Yn Emmen wie er learaar tekenjen oan in faktekenskoalle. Kooistra wie lid fan de NSB. Augustus 1943 waard er beneamd ta boargemaster fan it Drintske Anloo. Hy ferfong boargemaster Engelenburg dy't troch de Dútske besetter dien krige hie. Kooistra wie tige pro-Dútsk en in fûleindich NSB'er. As boargemaster fan Anloo krewearre er foar it twongen oan 't wurk setten fan arbeiders út syn gemeente yn Dútslân, de saneamde Arbeitseinsatz.
Nei de oarloch waard er fêstset. In fersyk om fuortendaliks frij litten te wurden waard yn 1947 troch it Asser tribunaal ôfwiisd.
Strjitten yn Boelensloane
De Strjitten yn Boelensloane:
Z
Zijlstrastrjitte -
Miranda Deen
Miranda Deen, echte namme ûnbekend, (30 juny 1991), is in rêstend Russysk neakenmodel en pornografysk aktrise fan etnysk Jakûtsk komôf. Hja makke har debút yn in pornografyske film yn 2013. Neffens har offisjele opjefte is se 1.52 m lang, mei in gewicht fan ? kg en kupmaat 36E.
Spitstonferwulft
thumb|260px|Spitstonferwulf fan it [[dormitoarium fan de abdij fan Fontfroide.]] In spitstonferwulft is in tonferwulft dy't oer de hiele lingte deselde foarm hat, mar nei boppe ta op in punt einiget. Oer de hiele lingte fan it spitstonferwulft wurdt dat punt de krún neamd.
Darhan
thumb|left|125px|Flagge fan Darhan
Darhan (Mongoalsk: Дархан, 'smidte') is de tredde stêd fan Mongoalje en waard yn 1961 stifte. It is de haadstêd fan de provinsje (aimag) Darhan-Uul en hat sa'n 74.000 ynwenners, likernôch 82% fan de provinsjebefolking. Darhan leit likernôch healwei tusken Ulaanbaatar en de grins mei Ruslân.
Spitstonferwulft
Oars as it gewoane tonferwulft, dat oer de hiele lingte de foarm fan in rûne bôge hat, hat it spitstonferwulft oer de hiele lingte in spitsbôge.
Darhan
Skiednis
Darhan waard earst stifte op 17 oktober 1961. De namme docht al út bliken dat it plak as in yndustrystêd opset is. Mongoalje waard by de bou bot stipe troch de Sovjet-Uny. De Russen hawwe dêr in soad apparteminten set, dat it oansjen fan de stêd hat in protte fan Sovjet-Russyske stêden. 86% fan de ynwenners wennet yn dy apparteminten en de rest libbet yn tradisjonele joerten oan de rânen fan de stêd, lykas op mear plakken yn Mongoalje.
Underwiis
Darhan is it twadde ûnderwiissintrum fan it lân. It ûnwiisnivo fan de stedsbefolking is frijwat heech. Hûnderten studinten út oare parten fan Mongoalje komme nei Darhan foar harren stúdzje. Op it heden sitte der tsien ynstituten foar heger ûnderwiis, 25 middelbere skoallen en ûnder oaren it Ynstitút foar Management en Untjouwing.
Spitstonferwulft
In spitstonferwulft kin tusken de ferwulftflakken gurdlebôgen ha.
Go Back to the Zoo
Go Back to the Zoo wie in Nederlânske rockband oprjochte yn Nimwegen en wie aktyf tusken 2008 en 2016. De band brocht yn 2010 syn debútalbum Benny Blisto út. Yn 2016 kundige band oan mei Go Back to the Zoo op te hâlden om't se in oare muzikale rjochting út woene. Dêrnei binne de bandleden fierder gien as St. Tropez. Go Back to the Zoo hat trije studio-albums útbrocht.
Belgyske mortier 21 sm M 1894
Eftergrûn
Yn de twadde helte fan de jierren 1800 feroaren ferskate militêre konflikten it machtsevenwicht yn Europa en ûntstie in wapenwedrin dy't late ta de Earste Wrâldoarloch. In bedriuw dat profitearre fan dy wapenwedrin wie de Friedrich Krupp AG út Essen Dútslân en ferskate Europeeske lannen waarden bewapene mei Krupp-artillery. Guon klanten lykas België, Italië, Roemenië en Ruslân ymportearren en bouden Krupp ûntwerpen ûnder lisinsje, wylst oaren lykas it Ottomaanske Ryk en Bulgarije mei in tekoart oan yndustriële kapasiteit Kruppwapens ymportearren.
Munysje
De buskrûdgranaat 21 sm mei in eksplosive lading fan buskrûd en nei 1885, de brisantgranaat dy't tsienkear krêftiger wie.
Ulaangom
Ferfier
Ulaangom is mei in grutte dyk ferbûn mei de Russyske grins en ymportearret syn elektrisiteit fan de Russyske Federaasje. Der is in fleanfjild, Ulaangom Airport (ULO), mei in direkte ferbining mei Ulaanbaatar, fersoarge troch de fleanmaatskippijen Aero Mongolia en Eznis Airways. Fan Ulaangom wei kinne gjin flechten nei oare plakken yn it lân makke wurde.
Strjitten yn Blije
De Strjitten yn Blije:
thumb|Farrewei 1, 3 en 5 thumb|Farrewei 1 thumb|Voorstraat 26 thumb|Voorstraat 14 thumb|Voorstraat 8 thumb|Voorstraat 4 thumb|Haadstrjitte 3 thumb|Haadstrjitte 1
Trûbadoer
In Trûbadoer is in sjonger en muzykman yn it folksmuzyksjenre. Oars as in folksmuzikant spilet er lykwols gjin tradisjonele lieten, mar skriuwt er almeast syn eigen nûmers.
Trûbadoers binne almeast net sa ferneamd as popmuzyklju, ûnder oaren troch in lytsere rol yn de massamedia. Der is ek in ferskil yn rippertwaar: trûbadoers hawwe almeast minder maklike teksten, dêr't nei harke wurde moat. It binne faak dizze, somtiden tige krityske, teksten dy't in trûbadoer min ofte mear bekend meitsje.
Sjoch ek
Laulu Cantautor 唱作人
Jan Kooistra (1959)
Jan Kooistra (Wâlterswâld, 15 febrewaris 1959) is in Frysk dichter.
Suriname (rivier)
thumb|left|200px|By [[Leonsberg, Brokopondo-opslachmar]] thumb|left|200px|Brêge oer de Surinamerivier by de Afobakadaam De Suriname of Surinamerivier is in 480 km lange rivier yn de midden en easten fan Suriname. De rivier ûntspringt yn it heechlân op de grins tusken it Wilhelminaberchtme en it Eilerts de Haangeberchtme en hjit dêr Gran Rio.
Nei de Brokopondo-opslachmar streamt de rivier lâns Brokopondo, Berg en Dal, de transmigraasjedoarpen Klaaskreek en Nij-Lombé, Joadesavanne, Karolina, Ornamibo en Domburg, eardat er de haadstêd Paramaribo op de linkerigge en Meerzorg oan de oare igge berikt. By Nij-Amsterdam komt de Kommewijne by de Suriname, en flak dêrnei mûnet de Suriname by de sânplaat Braamspunt út yn de Atlantyske Oseaan.
Regina Moonshine
Regina Moonshine, echte namme ûnbekend, (12 novimber 2000), is in Russysk neakenmodel en pornografysk aktrise fan etnysk Tadzjyksk komôf. Hja makke har debút yn in pornografyske film yn 2021. Har offisjele langte en gewicht binne net bekend; har kupmaat is 36E.
Suriname (rivier)
De rivier is breed en ûndjip en hat ferkate streamfersnelling. Teffens sitte der in tal keardamen yn de rivier dêr't de Afobakadaam fan, by de Brokopondo-opslachmar, de grutste is. De bopperin rint benei hielendal troch it Sipaliwini en de ûnderin giet troch of by de distrikten Brokopondo, Para, Kommewijne, Wanika en Paramaribo lâns.
Silvia Nooij
Silvia Nooij (Amsterdam, 9 novimber 1984 - Zoutelande, 8 july 2017) wie in Nederlânsk fuotbalster dy 't as ferdigener spile foar ADO De Haach en it Nederlânsk alvetal.
Karriêre
Nooij begûn har karriêre by SC Buitenveldert en makke yn 2004 de oerstap nei Ter Leede, dat yn dy tiid ta de top fan it frouljusfuotbal yn Nederlân heart. By de klup út Sassenheim wûn se ûnder oare de KNVB beker en waard se lânskampioen.
Yn 2007 stapte Nooij oer nei ADO De Haach yn de earedifyzje. Op 29 april 2011] skoarde se har earste earedifyzje doelpunt. Yn seizoen 2011/12 waard se lânskampioen mei ADO De Haach. Yn 2013 besleat sy de klup te ferlitten, om har te rjochtsjen op har maatskiplike karriêre by Buro Jeugdsoarch yn Leien.
Afrika
thumb|right|300px|Wrâldkaart mei it plak fan Afrika Afrika is in wrâlddiel.
Silvia Nooij
Karriêre
Al rap bliek sy it fuotbaljen lykwols te missen en begûn de trainingen wer te besykjen. Dat late ta in pear ynfal beurten. Yn de simmer fan 2014 spile se op útnûging fan de Nederlânske eigeners by Dayton Dutch Lions FC yn Ohio.
Werom yn Nederlân tekene sy in kontrakt fan in healjier by ADO De Haach. Dêrneist gie sy as assistint-trainer wurkjen by de famkes fan Jong ADO De Haach.
Afrika
Swart Gebiet
Ta Afrika wurdt it gebiet rekkene tusken:
Namme
De namme "Afrika" wie yn de Aldheid earst foarbehâlden oan it gebiet fan it hjoeddeiske Tuneezje. Letter waard de hiele kuststrook Afrika neamd en yn de tiid fan de ûntdekkingsreizen waard it hiele wrâlddiel hjirmei oantsjutten. De namme soe ûntliend wêze oan it Foenisyske wurd afrid. Mar oaren stelle dat de namme Afrika te werom te bringen is ta de Berberske goadinne ifri (wat grot betsjut). Dizze goadinne waard letter troch de Romeinen oernaam.
Silvia Nooij
Karriêre
Nooij spile úteinlik it hiele seizoen foar ADO De Haach, mar koe de eardere suksessen mei de klup net werhelje. Se kaam mar ta seis wedstriden. Yn juny 2015 liet se har werom oerskriuwe nei SC Buitenveldert, dêr't se yn de jeugd spile.
Silvia Nooij ferstoar op 8 july 2017, yn 'e âldens fan 32 jier, ta gefolch fan in hertritmesteuring.
Afrika
Wolfeart
It kontinint hie yn 2000 likernôch 795 miljoen ynwenners. Frijwol hiel Afrika heart ta de Tredde Wrâld. Sommige minsken rekkenje it hiele kontinint hjir ta, oaren allinnich de lannen besuden de Sahara, mei útsûndering fan Súd-Afrika.
thumb|right|Satellytfoto fan Afrika
Lannen
Der lizze 54 selsstannige lannen alhiel of foar in part yn Afrika:
Flammewerper
thumb|left|Flammewerper, brûkt troch de Amerikanen yn [[Oarloch yn Irak|Irak yn 2008]] thumb|Soldaat mei in M2-flammewerper by de [[slach om Iwo Jima (febrewaris 1945)]] thumb|In Churchilltank útrist mei in flammewerper
In flammewerper of flammesmiter is in wapen besteand út in apparaat dat brânende gassen of floeistoffen yn in tige lange stekflam produsearret ûnder hege druk. De measte flammewerpers binne draachber.
Skiednis
As in iere foarrinner fan de flammewerper kin it Gryksk fjoer beskôge wurde dat de Byzantijnen brûkten. De moderne flammewerper waard yn 1907 troch de Prúsyske brânwachtkommandant Bernhard Reddemann yn de Fêsting Poznan út in brânspuit makke. Syn foarnaamste fining wie de gearstalling fan it brânbere mingsel. In oare Dútser, Richard Fiedler, fûn tagelyk earne oars yn Dútslân itselde út. It apparaat waard foar it earst op gruttere skaal brûkt yn de Earste Wrâldoarloch. It Dútske leger yntrodusearre it wapen yn 1915 oan it westlik front. De alliearden brochten al gau har eigen ferzjes op it slachfjild.
Gebrûk
Meastal wurdt de flammewerper brûkt by it ynnimmen fan fersterke stellingen as bunkers, rinfuorgen en mitrailleursnesten. De flammewerper is behalve gefaarlik foar de tsjinstanner ek gefaarlik foar de drager. In treffer mei ienfâldige ynfanterymunysje yn 'e brânstoftank kin it apparaat ûntploffe litte. Boppedat sil de drager faak syn beskutte posysje ferlitte moatte om it doel ticht genôch te tichterby te kommen om effektyf te wêzen. De kwetsberens fan ynfanteristen mei flammewerpers op de rêch laten ta eksperiminten mei op tanks montearre flammewerpers (flame tanks), dy't troch in soad lannen brûkt waarden.
Njonken militêre tapassings wurde flammewerpers ek tapast yn fredestiid dêr't kontrolearre ferbrâning nedich is, lykas by de sûkerreidrisping en lânbehearstaken lykas boskbrannen.
Strjitten yn Broeksterwâld
De Strjitten yn Broeksterwâld:
List fan planetoïden 11401-11500
Dit is in list fan planetoïden 11401-11500.
Greeflik Slot
It Greeflik Slot wie in earder blokhûs yn Eastersee yn de gemeente Lemsterlân. Fan is slot is gjin ôfbyld bewarre bleaun. De stins waar yn of koart nei 1197 boud. Durk VII, greve fan Hollân, krige spul mei syn broer Willem, wêrnei't Willem (fan Hollân) yn 1197 nei Fryslân sette en by Eastersee in slot bouwe liet. Hy neamde himsels greve fan Eastfryslân as ûnderskied mei Westfryslân. Hy bleau yn Fryslân wenjen oant syn broer yn 1203 ferstoar en hy syn greeflike rjochten yn Hollân opeaske en greve Willem I fan Hollân waard. Dat de Friezen him as harren hear erkenden, kaam grif omdat se yn fijânskip libben mei Hindrik Kraan, greve fan De Kúnder en Willem wist dizze fijân te ferslaan. Boppedat wist hy ek de biskop fan Utert finzen te nimmen. Yn de 6 jier dat Willem fan Hollân yn Fryslân tahâlde, wenne hy om en om yn Eastersee en Starum, dêr't hy in stienen hûs mei hofstee hie.
It slot yn Eastersee hat grif in houten blokhûs west, sadat der neat fan oerbleaun is. Eastersee wie eartiids it haadplak fan de Lemsterfiifgea, de âlde namme foar Lemsterlân.
Jouke Tuinstra
Jouke Tuinstra út Berltsum waard yn 1996 wrâldkampioen teatsen, yn 'e mande mei M. Fennema en Antoine Sloot.
Strjitten yn Burdaard
De Strjitten yn Burdaard:
Eastrail 177 Trilogy
De Eastrail 177 Trilogy, ynformeel faak de Unbreakable-filmsearje neamd, is in Amerikaanske filmtrilogy fan superheldefilms en psychologyske skrillers. De trilogy bestiet út 'e films Unbreakable (2000), Split (2016) en Glass (2019). Alle trije films waarden regissearre, skreaun en mei-produsearre troch de Yndiaask-Amerikaanske filmmakker M. Night Shyamalan.
Unbreakable
Yn Unbreakable oerlibbet David Dunn (Bruce Willis) as iennichste in treinramp. De lichaamlik beheinde stripekspêr Elijah Price (Samuel L. Jackson) oppenearret in bizarre ferklearring: Dunn soe in ûnbrekbere superheld wêze. Hoewol't der yn 't earstoan frijwat gatten yn dy teory sitte, rekket Dunn der úteinlik fan oertsjûge dat Price gelyk hat. Hy begjint him as superheld te hâlden en dragen. It docht lykwols bliken dat Price, dy't himsels as supersmjunt sjocht, hiel fier gien is om Dunn te finen.
Split
Yn Split pakt de schizofrene Kevin Wendell Crumb (James McAvoy) troch jierrenlange mishanneling troch syn mem om mei 23 alternative persoanlikheden. De psychoterapy dy't er ûntfangt fan syn psychiater Karen Fletcher (Betty Buckley) helpt net bot; krektoarsom: syn persoanlikheden wurde almar eigensinniger. Ien fan harren, Dennis, ûntfiert trije teenagefamkes om se te ferkrêftsjen, mar in oaren, Patricia, beskermet de famkes om se te 'offerjen' oan "It Bist", in fjouwerentweintichste persoanlikheid dy't himsels manifestearret as in groteske psychopaat en kannibaal.
Split waard regissearre troch M. Night Shyamalan nei in senario fan himsels. De film waard op 26 septimber 2016 foar it earst fertoand op Fantastic Fest en gie op 20 jannewaris 2017 yn premiêre. Split brocht $278,5 miljoen op tsjin in budget fan $9 miljoen.
Glass
Yn Glass ûntfiert Kevin Wendell Crumb (James McAvoy), dy't ûnderwilens fan 'e media de bynamme de Kliber krigen hat, fanwegen syn withoefolle persoanlikheden, op 'e nij in stikmannich jonge froulju. Diskear grypt David Dunn (Bruce Willis) yn, dy't no aktyf is as superheld ûnder de namme de Opsichter. Allebeide wurde se lykwols oppakt troch de plysje, en se bedarje yn itselde psychiatrysk sikehûs dêr't Elijah Price (Samuel L. Jackson), alias Mr. Glass, al njoggentjin jier fêstholden wurdt. Dêr komt it ta in nij gefjocht tusken de Kliber en de Opsichter, dat manipulearre wurdt troch Price. De wiere fijân blykt lykwols dokter Ellie Staple (Sarah Paulson) te wêzen, in aginte fan in klandestine organisaasje dy't har foardocht as psychiater, sadat se sawol superhelden as supersmjunten út 'e wei romje kin.
Glass waard regissearre troch M. Night Shyamalan nei in senario fan himsels. De film gie op 18 jannewaris 2018 yn premiêre, en brocht $247,0 miljoen op tsjin in budget fan $20 miljoen.