Prusen
De Noarddútske Bûn en oanrin nei de Dútske weriening
150px|thumb|Otto von Bismarck Nettsjinsteande it weromkringen fan it liberalisme kaam de yndustrialisaasje gooed op gong. Spoarwegen, post en tillegrafy woeksen tige hurd en wegen en kanalen waarden oanlein, bygelyks it Elbing-Osterodekanaal. Yn stienkoalgebieten, lykas Sileezje, it Roergebiet en it Saargebiet kamen nije inen. Mei de waaksende oanfier fan stienkoal wie de allyk waaksende izer- en stielyndustry mooglik. Sadwaande ûntjoegen dizze gebieten ta wichtige yndustriële sintra. Bygelyks yn it Roergebiet ûntstiene de grutte bediuwen fan Krupp en Thyssen. Yn 1853 tekene Prusen it Jadeferdrach mei it Gruthartochdom Aldenburch en keapje 1000 pûnsmiet lân yn it Aldenburchske part fan East-Fryslân oan de Jade foar it bouwen fan in marinehaven. Dizze haven waard yn 1867 troch kening Willem Wilhelmshaven neamd. Under kening Willem I (1861-1888), dy't syn broer Freark Willem IV opfolge, begûn der wer in mear liberale perioade. Hy joech yn 1858 it konservative regear-Manteuffel dien en mei it nije liberale regear fan Karel Anton von Hohenzollern-Sigmaringen kaam in "nij tiidperk". Yn dizze perioade waard de frijheid fan de parse en feriening fergrutte en krigen de liberalen in mearderheid yn de lândei. Dochs feroare it wer nei in skeel oer in legerwet tusken liberalen en konservativen dêr't hja it net iens wurde koene, en Willem joech it regear-Hohenzollern dien en beneamde op 23 septimber 1862 de konservatyf Otto von Bismarck. Hy slagge deryn 4 jier lang sûnder parlemint te regearen en it konflikt einige yn it foardiel fan de kroan. Bismarck hie al gau grutte ynfloed op kening Willem. Hy wie in grut foarstanner fan de Lyts-Dútske rjochting en koe Willem oerhelje en gean net nei de Frankfurter Foarstendei (1863), dat troch de Eastenrykske keizer Frans Joazef organisearre wie en fernij de grûnwet fan de Dútske Bûn, sa't dat mislearje koe. Doe't de Sleeswyk-Holstienske Fraach wer opkaam yn datselde jier drukte Bismarck Eastenryk mei te dwaan mei de Twadde Sleeswykske Kriich (1864) tsjin Denemark. Mei de Prusysk-Eastenrykske oerwinning, dy't folge, waarden de hartochdommen Sleeswyk, Holstein en Lauenburg oernaam en troch beide Prusen en Eastenryk bestjoerd. 150px|thumb|left|Keizer Willem I Dizze oplossing bliek net te wurkjen en by de Frede fan Gastein (1865) krige Prusen Sleeswyk en Lauenburg en Eastenryk krige Holstein. Noard-Fryslân dat by it hartochdom Sleeswyk hearde kaam no by Prusen. Bismarck hope op in kriich mei Eastenryk oer de hegemony yn Dútslân en beskuldige Eastenryk de Frede fan Gastein te skeinen. Eastenryk mobilisearre syn troepen en Prusen andere mei in kriichsferklearring. De Prusysk-Eastenrykske Kriich bruts út en yn de Slach by Köninggrätz (1866) waarden de Eastenrikers ferslein troch it Prusyske leger ûnder lieding fan Helmuth von Moltke en dêrmei foel de Dútske Bûn fannijs útinoar. Op oantrunen fan Frankryk, dy't net wiis wie mei de Prusyske oerwinning, liet Prusen Eastenryk en de Eastenryk-gesinde Súd-Dútske steaten gewurde. Ek Bismarck joech de foarkar foar in takomstige alliânsje mei Eastenryk. Dochs anneksearre Prusen Holstein en de Eastenrykske bûnsmaten Hessen-Kassel, Nassau, Hannover en de Frije Stêd Frankfurt. It Noarddútske Bûn waard oprjochte mei Prusen as haad, dat in konfederaasje wie fan Dútske steaten, wol of net twongen, benoarden de rivier de Main. In grûnwet waard opmakke, en kening Willem waard bûnspresidint en Bismarck waard bûnskânselier. Yn in skeel mei Frankryk oer de Spaanske troan, dêr't Prusen Leopold von Hohenzollern-Sigmaringen (de katolike takke fan de keninklike famylje Hohenzollern) stipe, wist Bismarck, troch it públisearjen fan de Emser Depêche, in kriich mei Frankryk út te lokken. De Frânsk-Dútske Kriich (1870-1871), dêr't de Súd-Dútske steaten harren by Prusen oanslueten einige yn in Prusyske oerwinning en de Frânske keizer Napoleon III waard finzennaam. Op 18 jannewaris waard yn Versailles de Dútske Keizerryk útroppen mei Willem as keizer en Bismarck as rykskânselier. Frankryk moast it Dútsktalige Elzas-Loataringen ôfstean oan Dútslân.