cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pûndjaabsk
Pûndjaabsk is in taal dy't sprutsen wurdt yn de Pûndjaab (dat "lân fan de fiif rivieren" betsjut). De taal hat likernôch 129 miljoen sprekkers. It is de offisjele taal yn de Yndiaaske dielsteat Pûndjaab en de meast sprutsen taal fan Pakistan. De taal wurdt benammen sprutsen troch de Pûndjaby.
Wurdskat
De moderne Pûndjaabske wurdskat is beynfloede troch oare talen, lykas Hindy, Oerdû, Perzysk, Sanskryt en Ingelsk.
Krektas it Ingelsk hat Pûndjaabsk him oer de wrâld ferspraat en lokale foarmen ûntwikkele troch lokale wurdskat yn him op te nimmen. Hoewol't de measte lienwurden út it Hindûstaansk, Perzysk en Ingelsk komme, hawwe Pûndjaabske emigranten oer de hiele wrâld de termen oernomd út talen as it Spaansk en Nederlânsk. In "Pûndjaabske diaspoara" docht him dus foar. Om't der gjin formele konsensus is oer de wurdskat en de stavering fan it Pûndjaabsk, is it oannimlik dat de Pûndjaabske diaspoara yn de takomst mear en mear ôfwike sil fan de foarmen op it Yndiaaske subkontinint.
Notaasje
Der wurde meardere skriften brûkt om Pûndjaabsk te skriuwen, ôfhinklik fan de streek en it sprutsen dialekt en ek it leauwe fan de sprekker. It skrift dat brûkt wurdt foar it skriuwen yn Pûndjaabsk yn de Pûndjaab provinsje fan Pakistan stiet bekend as Sjamûky (út de mûle fan de Keningen), in modifisearre ferzje fan it Nasta'lysk skrift. Siks en oaren yn de Yndiaaske steat Pûndjaab brûke it Gurmûky (út de mûle fan de Goeroes) skrift. Hindoes en dejingen dy't yn omlizzende steaten libje lykas Haryana en Himachal Pradesh brûkte soms it Devanjagary skrift. It Gurmûky en Sjahmûky skrift wurde it meast brûkt yn it Pûndjaabsk en dy wurde beskôge as de offisjele skriuwwizen foar de taal.
Wrâldhannelsorganisaasje
De Wrâldhannelsorganisaasje (Ingelsk: World Trade Organization, WTO) is in yntergûvernemintele organisaasje dy’t tasjoch hâldt op it neilibjen fan ôfspraken oer hannel tusken lannen. In soad fan dy ôfspraken binne fan belang foar it ynternasjonale saken dwaan. De organisaasje waard op 1 jannewaris 1995 stifte en is fêstige yn Genêve, Switserlân. Op it stuit is Pascal Lamy de Direkteur-Generaal fan de WTO.
Nederlân is aktyf belutsen by it ûnderhanneljen. De steatssekretaris fan it Ministearje fan Ekonomyske Saken is de ferantwurdlik bewâldspersoan.
Algemien
De Wrâldhannelsorganisaasje waard stifte op 1 jannewaris 1995 en komt fuort út de General Agreement on Tariffs and Trade (de GATT, Algemiene Oerienkomst oer Tariven en Hannel) dy’t yn 1947 yn Genêve ûndertekene waard troch 23 lannen. It haadkantoar fan de Wrâldhannelsorganisaasje stiet ek yn Genêve.
It wurk fan de WTO leit op it mêd fan it befoarderjen fan ynternasjonale hannel, it oplossen fan hannelskonflikten en it opheffen fan hannelsbarriêres. De kearnfilosofy fan de organisaasje is dat ynternasjonale hannel de bêste en fluchste wize is om de wrâld tieriger te meitsjen en dat dêrom alle tûkelteammen foar de ynternasjonale frijhannele fuorthelle wurde moatte.
Lidsteaten fan de WTO moatte harren hâlde oan de easken dy’t steld binne yn it WTO-akkoard. Dit akkoard giet oer de hannel yn guod, tsjinsten en aspekten fan yntellektueel eigendom. WTO konsintrearret syn warberens om sechtsjin saken. Dit binne lânbou, konkurrinsje, ûntwikkelingslannen, subsydzje en dumping, hannel yn tsjinsten, miljeu, yndustryguod, TRIP’s (yntellektueel eigendom), ynvestearrings, oerheidsoankeapen, hannelsstipe, technyske hannelsbehindering, oplossen fan skelen, nije lidden, WTO-regels en konkurrinsje en hannel.
Organen
De wrâldhannelorganisaasje hat trije primêre organen. De Ministeriële Konferinsje, de Algemiene Ried en it Siktariaat. De WTO is eins in fêst ûnderhannelingsplatfoarm, mei it haadkantoar yn Genêve, dat wol in staf en in burokrasy hat, en is dus in organisaasje lykas de ITO bedoeld hie. De liberalisearring fan de wrâldhannel fynt plak yn saneamde ûnderhannelsomgongen of wrâldhannelomgongen.
Underhannelingsomgongen
Op it stuit is de WTO dwaande mei de Doha-omgong, dy’t fan start gie yn 2001. Dizze omgong moast eins yn 2004 klear wêze, mar op woansdei 2 desimber 2009 wie der noch gjin beslút foarme by de 7e Ministeriële Konferinsje yn Genêve. De 8e Ministeriële Konferinsje sil yn novimber/desimber 2011 (neffens alle wierskyn wer yn Genêve) plakfine.
De neikommende omgongen hawwe der west:
Alle twa jierren komme de lidsteaten in kear byelkoar yn it ramt fan dizze omgongen; dat binne de Ministeriële Konferinsjes. Der wurdt dan besocht ta mienskiplike regels te kommen oer nije liberalisearings fan hannel en it werombringen fan behinderings foar hannel. De Ministeriële Konferinsje is it wetjouwende orgaan fan de WTO en dêrmei is de WTO dus in organisaasje dy’t rigels foarskriuwt en wetten makket dêr't syn leden harren oan hâlde moatte.
GATT
De WTO komt fuort út de eardere GATT, dat nea as doel hie in organisaasje wêzen, mar inkeld as in ferdrach dat ûnderbrocht wurde soe ûnder de Ynternasjonale Hannelsorganisaasje (ITO, International Trade Organization). De GATT bleaun nei it falen fan de ITO in wichtige platfoarm foar it ûnderhanneljen oer it werombringe fan ynfierbehindering yn de foarm fan dûanetariven. Yn de tiid fan de Urûgûay-omgong is de WTO stifte, omdat de GATT net langer foldie. Fan it begjin ôf waarden by de GATT lânbou, grûnstoffen en tsjinsten bûten beskôging litten. Boppedat wie der gjin rjochtbank of soks sawat om oertrêdings oan te pakken. It wie in multylateraal ferdrach, dat der waard allinnich aksje ûndernaam as alle lidsteaten dat woenen. De GATT is dan ek ien fan de ûnderlizzende WTO-ferdraggen. Nije liberalisearrings oer tsjinsten, yntellektuele eigendomsrjochten en ynvestearrings, koenen net behannele wurde yn de GATT. Dêr wienen ôfsûnderlike ferdraggen foar, bygelyks de GATS. Mei it stiften fan de WTO waarden dizze ferdraggen gearfoege en koe in lidsteat net langer it iene ferdrach al, mar it oare ferdrach net ûndertekenje. Mei it ûndertekenjen fan it nije stiftingsferdrach fan de WTO ferplichten de lidsteaten harren ta alle ferdraggen en wurde sûnt dy tiid al dizze ferdraggen as ien beskôge.
Ferskillen mei de GATT
It ferskil fan de WTO mei de GATT is benammen in grutter ynternasjonaal skriuwerskip, 629 meiwurkers, it tal sektoaren dêr't oer ûnderhannele wurdt, en de mûglikens binnen de WTO foar lidsteaten om oare lidsteaten oan te kleie fanwegen it oertrêden fan WTO-regels. De WTO hat dêr in skelekommisje foar, de Dispute Settlement Body. By dit orgaan kinne lidsteaten ôftwinge dat nije hannelsbehinderings ûngrûndearre ferklearre wurde, wêrnei’t se tsjinmaatregels nimme meie yn de foarm fan rjochtfeardige hannelsbehinderings ta hichte fan in beskaat bedrach. By de GATT wie der ek in skelekommisje, mar útspraken hjirfan koenen blokkearre wurde en wienen minder yngeand.
Leden
thumb|right|400px|Lidsteaten fan de Wrâldhannelsorganisaasje. De WTO hat op it stuit 153 leden, lykas: De Feriene Steaten, Japan, Sina en alle lidsteaten fan de Europeeske Uny. De Oekraïne is op 16 maaie 2008 as 152e lid by de WTO kaam, Kaapverdje waard op 23 july 2008 it 153e lid. De hannel tusken de lidsteaten beslacht mear as 90 persint fan de wrâldhannel. Steaten dy't net lid binne meitsje foar in part diel út fan de eardere Sowjetuny en it Heine Easten. Ruslân is de grutste ekonomy dy't gjin lid is fan de WTO, as Ruslân al lid wurde soe is Iran de grutste ekonomy sûnder WTO-lidmaatskip. Op it stuit binne der 30 lannen mei observatorstatus, dy't (útsein Fatikaanstêd) binnen fiif jier mei in petear begjinne moatte oangeande it folsleine lidmaatskip. It lid wurden is yn kêst XII fan de WTO-oerienkomst fêstlein. By it lid wurden of nei it ferstriken fan in bepaalde oergongstermyn moat der foldien wêze oan de betingsten fan it WTO-ferdrach. It lidmaatskipsbeslút moat troch in twa-tredde mearderheid yn de Ministeriële Konferinsje besletten wurden.
De Europeeske Uny is los fan syn lidsteaten ek lid fan de WTO. De EU fertsjintwurdiget de mienskiplike belangen fan syn lidsteaten. De funksjonaris dy't út namme fan de EU saken docht mei de wrâldhannelsorganisaasje is de EU-hannelskommissaris, of ien fan de EU-lidsteaten dy't in fertsjintwurdiger út namme fan de hannelskommissaris stjoert. Ornaris wurde de besluten fan de wrâldhannelsorganisaasje yn konsensus makke, as der in demokratysk mearderheidsbeslút komme moat hat de EU it stimrjocht fan al syn 27 lidsteaten. De EU is wol lid mar hat sels gjin stim by in demokratysk mearderheidsbeslút.
Beslútfoarmjen
Yn de struktuer fan de WTO nimme de lidsteaten besluten oer it liberalisearjen fan de hannel dy’t jilde moatte foar alle leden. De WTO is eins in foarum.
Public Enemy
thumbnail|250px|Public Enemy 2006 Public Enemy wie oan 'e ein fan de tachtiger jierren ien fan de ynfloedrykste bands út de Amerikaanske rapsêne. De groep waard oprjochte yn 1982 en bestie(t) út:
Wrâldhannelsorganisaasje
Beslútfoarmjen
It beslútfoarmjen fan de WTO bart benammen yn it haadkantoar yn Genêve, dêr’t ek de Algemiene Rie syn sit hat, dy bestiet út ambassadeurs en haden fan delegaasjes.
Yn ferskate wurkgroepen, bygelyks de Guod Rie, Tsjinsten Rie en de Yntellektuele Eigendom Rie, ûnderhannelje de bliuwende ôffeardigen oer tariedings foar de twajierlikse Ministeriële Konferinsjes.
Dêrnjonken binne der tal fan ûnderwerpen en komitees oer ûnder oaren hannel en miljeu, hannel en ûntwikkeling en it lid wurden fan nije leden.
Tariedend op de Ministeriële Konferinsjes binne der yn it ferline minykonferinsjes hâlden, dêr’t troch hegere ôffeardigen fan in beskaat groepke lidsteaten oer de ûntwerpteksten ûnderhannele waard. Dit hat plak as de minsken yn Genêve sels der net út komme en der gjin oerienstimming is oer in ûnderhannelingstekst foar de Ministeriële Konferinsjes.
Krityk
thumb|right|Protesten by de WTO-gearkomste yn [[2005 yn Hongkong.]]
Ien fan de kritiken op de WTO is harren wize fan arbeidzjen. It beslútfoarmingsproses is net dúdlik en net demokratysk. Ek de GATT krige earder dizze krityk. Yn teory hawwe alle lidsteaten in like stim, mar alhoewol’t offisjeel mooglik, is stimmen noch nea foarkommen. Fierders wurdt by in lidsteat dy’t him by in gearkomste net tsjin in foarstel útsprekt automatysk der fan út gien dat dy foar it foarstel is.
Dizze foarm fan oerienstimmen hat plak bûten de formele gearkomsten. Dit ynformele oerlis wurdt lykwols beskôge as needsaaklik en eigen oan de WTO.
It doel fan de WTO is om de frijhannel te ferbetterjen en ekonomyske groei foar elkoar te krijen. Krityske minsken sizze dat frijhannel laat nei in ferskil en net nei it tichter by elkoar kommen fan de leanen yn de wrâld. Martin Khor, foarsitter fan it Third World Netwerk, fynt dat de WTO de wrâldekonomy net ûnpartidich bewâldet, mar dat it rike lannen en grutte westerske bedriuwen foarlûkt, wêrtroch lytsere lannen minder macht hawwe binnen de WTO.
Dêrnjonken komt soks ek foar by de skelekommisjes. Dy kommisjes meitsje binende ôfspraken en kinne bekeurings oplizze fan hûnderten miljoenen euro’s. In soad lannen kinne sokke hege bedraggen net betelje, of hawwe de kennis net om in saak ta te riede. Boppedat soenen guon kommisjeleden dûbele belangen hawwe yn guon saken. .
Jan van Erve
Jan van Erve (1967) is ien fan de trije direksjeleden fan SK It Hearrenfean. Mei Henk Hoekstra en Yme Kuiper is er ferantwurdlik foar de deistige gong fan saken by de klup. Van Erve is direkteur kommersjele saken fan de klup.
List fan boargemasters fan Wûnseradiel
Dit is in list fan boargemasters fan de eardere Fryske gemeente Wûnseradiel dy't per 1 jannewaris 2011 opgien is yn de nije gemeente Súdwest Fryslân.
Petreius Tiara
thumb|Petreius Tiara (Koll. [[Museum Martena)]] Petreius Tiara (Warkum, 15 july 1514 - Frjentsjer, 9 febrewaris 1586) wie in dokter.
Petreius Tiara krige syn earste ûnderwiis yn Haarlim. Hy studearre genêskunde yn Leuven en gie doe nei Dútske, Frânske en Italjaanske universiteiten, en promovearre oan ien fan de lêsten. Yn Frjentsjer wie hy earst genêshear, mar waard letter dosint yn de âlde talen yn Leuven, dêr't yn 1553 Suffridus Petrus syn learling wie. Yn 1555 wie hy stedsgenêshear yn Delft, en gie grif yn 1557 nei Frjentsjer, yn 1559 of 1560 as professor yn it Gryksk nei Douai, en kaam, omt syn frou ûnwennich wie, yn 1565 wer as stedsgenêshear werom yn Frjentsjer, en wie dêr, sa't it skynt, ek grytman. Op 17 july 1575 beneamden kurators fan de Leienske Akademy him as ‘prof. der Griexsche tale ende vrye consten ende scientien van dien’ op in wedde fan ƒ 400. Yn de jierren 1575, 1577 en 1578 wie hy rektor magnifikus. Yn maart 1585 dielde hy oan de kurators mei, dat hy op foardieliger kondysjes (ƒ 500) yn Frjentsjer beroppen wie as professor yn it Gryksk, en frege ûntslach, dat him ferliend waard; it jier dêrnei al ferstoar hy. Tiara wie earst troud mei Pietrick Anskes, in houtkeapersdochter, dy't foar 1554 ferstoar, en dêrnei mei Aef Barendts, dy't him oerlibbe en wertroude mei Dr. Jacob Meintes; hja stoar op 23 septimber 1597.
Utjeften
Syn gedichten wurde troch kenners as Peerlkamp en Boot tige goed ûntfongen. In net-útjûne Paraphrasis in Aphorismos Hippocratis hie Granvelle. Syn bibleteek, wêryn útjeften mei oantekeningen yn haadstikken fan him, waard foar de Frjentsjerter Akademy oankocht, en bedarre letter yn de Provinsjale Fryske Bibleteek.
Syn skildere portret is op it stêdhûs fan Frjentsjer. It ferskynde ek yn de Alma Academia fan 1614.
Apenút
De Apenút of Pinda (Arachis hypogaea) is in plant, en de pûlfrucht dêrfan. It is, oars as de namme seit, net wier in nút. Apenútsjes wurde baarne iten, of soms út de skyl, of roastere. Mar der wurdt ek oalje en nútsjesmoar fan makke.
Noard-Amearika
thumbnail|right|300px|Wrâldkaart mei it plak fan Noard-Amearika. Noard-Amearika is in wrâlddiel. Ta Noard-Amearika wurdt it gebiet rekkene tusken:
De Kariben, de eilannen en it gebiet fan de Karibyske See oan de súdkant fan de Noardamerikaanske lânmassa, wurde ek ta Noard-Amearika rekkene.
Binnen Noard-Amearika wurdt wol ûnderskie makke tusken Noardlik Amearika, yn it noarden, en Midden-Amearika, dat dan sels wer opdield wurdt yn Sintraal Amearika, de lannen besuden de lâningte fan Meksiko, en de Kariben.
Noardlik Amearika
Fierders is der ien eilân mei beheinde selsstannigens:
Sintraal Amearika
Op it fêstelân fan Midden-Amearika lizze 7 lannen:
De Kariben
Under de Karibyske eilannen falle 13 lannen:
Fierders binne der noch tolve eilannen en eilannegroepen dy't by in lân bûten de Kariben hearre:
Friduwih Riemersma
Friduwih Riemersma (Loaiïngea, 1962) is in Frysk dichter, skriuwster, útjouwer, redakteur en earder byldhouwer. Se wennet yn Amsterdam yn de Jordaan (2022).
Libben en wurk
Friduwih Riemersma is in dochter fan de Fryske skriuwer Trinus Riemersma (1938-2011).
Riemersma studearre fan 1981-1983 oan de keunstakademy Minerva yn Grins en fan 1983-1987 byldhouwen oan de Rietveld Akademy yn Amsterdam. Se waard byldhouster en hie súkses mei har wurk, mar moast it fak letter oerjaan doe't se allinnichsteande mem waard. Sy learde doe in oar fak en gie oan't wurk yn in ynstelling foar dôve bern.
Willem Bilderdijk
thumb|Bilderdijk ([[Charles Howard Hodges|C.H. Hodges, 1810)]] Willem Bilderdijk (Amsterdam, 7 septimber 1756 - Haarlim, 18 desimber 1831) wie in Nederlânsk abbekaat, taalkundige, dichter en skiedkundige. Bilderdijk kin beskôge wurde as ien fan de geastlike foarrinners yn Nederlân fan It Reveil. Guon fan 'e lettere foaroanmannen dêrfan sieten by him yn 'e kolleezjebanken.
Friduwih Riemersma
Libben en wurk
Fan 2000 oant 2005 studearre hja Opfiedingsfilosofy oan de Universiteit fan Amsterdam en fan 2009 oant 2012 psychology oan ferskate universiteiten.
Riemersma wie fierders fan 2013 oant 2014 kollumnist by it literêr tydskrift Ensafh. Yn 2014 rjochte se tegearre mei Abe de Vries it online literêr tydskrift Fers2 op dêr't se sûnt ek haadredakteur fan is.
Willem Bilderdijk
It yn Switserlân yn 1810, ûntstiene Reveil wie in streaming fan fernijing yn it geastlik (protestantske) libben. Om 1830 hinne krige it fuotten oan 'e grûn yn Nederlân en hat it ek laat ta literêre fernijingen, û.o. troch Willem Bilderdijk en Isaäc da Costa.
Friduwih Riemersma
Libben en wurk
Yn 2016 wie hja oprjochter fan útjouwerij Grotesk yn Amsterdam dy't Fryske literatuer útjout.
Yn 2021 sette se it gedicht The Hill We Climb fan Amanda Gorman oer dat dy skriuwster by de ynauguraasje fan presidint Joe Biden foardroech.
Willem Bilderdijk
Spreuken
In het verleden ligt het heden in het nu wat worden zal.
Tsjerkelearaar
250px|thumb|[[Isidoar fan Sevilla, mei it boek fan de Tsjerkelearaars.]] thumb|250px|Gregorius de Grutte De titel Tsjerkelearaar (Doctor Ecclesiae) is in earetitel yn de Roomsk-Katolike Tsjerke dy't troch it tsjerklik bewâld yn it ferlyn, ferline waard oan skriuwers dy't opfoelen troch harren hillige libbenswize, harren trou oan de tsjerklike lear en harren grutte geleardheid. De titel is ûntstien troch de ferearing fan de fjouwer westerske tsjerkefâden, de hilligen: Gregorius de Grutte, Ambrosius, Augustinus fan Hippo en Hiëronymus. Paus Bonifatius VIII wie dejinge dy't haren yn 1295 de earetitel fan tsjerkelearaar joech.
Letter waard oan dizze list fan tsjerkelearaars noch de folgjende hilligen tafoege:
List fan planetoïden 26301-26400
Dit is in list fan planetoïden 26301-26400.
Dykhurdfytsen op de Olympyske Simmerspullen 1972
De Olympyske Simmerspullen fan de XXe Olympiade waarden yn 1972 hâlden yn it Westdútske München. It dykhurdfytsen waard hâlden yn it Grünwald, in gemeente besuden München.
Doping
De waarden tidens dizze Spullen twa hurdfytsers trapearre op it brûken fan doping De Spaanske hurdfytser Jaime Huelamo waard trapearre en moast syn medalje ynleverje, ek de Nederlânske ploech moasten harren medalje fan de tiidrit foar lannen ynleverje om't tiidrider Aad van den Hoek trapearre waard op it brûken fan doping.
Marka en Oaje
thumb|180px| Marka en Oaje rinne yninoar ta de Sealter Ie op it wapen fan Näiskäddel Marka en Oaje (Dútsk: Ohe) binne twa lytse rivierkes besuden it Dútske Easterlauwersk-Frysktalige Sealterlân. De lingte fan de twa rivierkes is sa'n 35 km. By Näiskäddel, sa'n pear hûndert meter besuden it Sealterlân, rinne de streamkes yninoar en foarmje dan de Sealter Ie.
Fan dêrôf giet it noardlik de kant fan Sealterlân op. De Sealter Ie giet troch Sealterlân hinne en komt by de Sealterske plakken Seedelsbierich, Skäddel, Roomelse, Strukelje en Boukeläsk del. By it buorskip Roggenboarch komt de rivier út yn it Elisabethfeankanaal en it Barsseler Djip. Uteinlik komme dy rivieren tegearre út yn de Leda, in sydrivier fan de grutte Iems. It wetter fan de Iems rint dan troch de Doalert yn de Noardsee.
Froskepôlemûne
De Froskepôlemûne is in poldermole oan de súdeastlike râne fan Ljouwert.
Beskriuwing
De mûne, dy't yn 1958 troch de gemeente Ljouwert oankocht wie, moast op it âlde plak wike by de oanlis fan in yndustryterrein. Op 25 april 1962 waard er op twa dekskûten oer it Van Harinxmakanaal nei de tsjintwurdige lokaasje oerbrocht en dêr restaurearre. Hy bemeallet dêr sûnt dy tiid de fivers op it eilân.
Yn 1987/1988 waard de Froskepôlemûne foar it lêst restaurearre. De mûne is op ôfspraak te besichtigjen.
Haarsnip
De haarsnip (Lymnocryptes minimus) is in fûgel út de famylje fan snipfûgels (Scolopacidae), it is de ienichste soarte út it skaai Lymnocryptes.
Foarkommen
Dizze lytste snipeftige fan Nederlân hat in lingte fan 18 - 20 sm en waacht in 40 oant 60 gram. Fergelike mei it waarlamke hat er in lytse snaffel, mar folle dikker. Hjirmei is er ek dúdlik te ûnderskieden yn de flecht. Oer syn rêch rinne fjouwer, brede ljochtstreken dy't soargje foar in skutkleur at er him tsjin de grûn parset. By it waarlamke rint de streek troch oer de krún, by de haarsnip net mear.
Fersprieding
De haarsnip is in skouwe fûgel dy't him benammen yn it skimertsjuster en de nacht sjen lit. Oerdei is er allinnich war te nimmen as hy opjage wurdt út syn ferskûlplak. Oars as syn kollega snip it waarlamke fleant er leech oer de grûn op 'e siik nei in nij skûlplak in pear meter fierderop. Hy ferskûlet him faak neist de wetterouwer fan streamen en rivieren.
Yn Fryslân en Nederlân binne haarsnippen allinnich by't winter, krektas yn de rest fan West- en Súd-Europa. De fûgels briede yn it noarden fan Ruslân en Skandinaavje.
Fuortplanting
De haarsnip briedt op de toendra en sompige gebieten, yn makket in nêst op de grûn en leit 3 as 4 in ferhâlding grutte aaien.
Nieuwersluis
thumb|300px|Nieuwersluis om de ophelbrêge hinne
Nieuwersluis is in plakje yn de gemeente Stichtske Fecht yn de provinsje Utert.
It leit healwei Loenen oan de Fecht en Breukelen. Nieuwersluis is boud om in slûs tusken de rivier de Fecht en de Angstel.
Yn de oarloch tsjin de Spanjerts hie Nieuwersluis in fort krigen en yn 1672 hold it fort stân tsjin de oprukkende Frânske legers. Sûnt 1673 makke Nieuwersluis diel út fan de fersterking fan de Hollânske Wetterliny en yn 1850 waard it fort ûnderdiel fan de Nije Hollânske Wetterliny. Binnen it fort stienen ek pleatsen en Nieuwersluis koe dêrom beskôge wurde as festingdoarp.
Stasjon
Fan 1843-1953 hie Nieuwersluis in spoarstasjon, stasjon Nieuwersluis-Loenen, dêr't oant 1913 alle treinen, ek ynternasjonale, stoppen; de eigener fan it lângoed Sterreschans hie dit betinge by de ferkeap fan syn grûn oan de spoarwegen. Sûnt de oanlis fan it Merwedekanaal, dat yn 1892 yn gebrûk nomd waard, lei dit stasjon yn feite allinnich noch mar oan in pear stikken lân. Pas nei de Twadde Wrâldoarloch waard dit rjocht hielendal ôfkocht en in pear jier letter waard it stasjon sloopt.
Fan Pupilleskoalle nei Finzenis
Maksimaal 250 jonges fan 12 jier ôf krigen dêr les yn skriuwen, lêzen, rekkenjen, ierdrykskunde, skiednis, skriuwen swimmen en reedriden. As se 16 jier waarden gienen se nei de kriichstsjinst. Meastal hienen de âlden gjin jild om sels de opfieding te beteljen.
It begryp 'pupillen' wie yn Nederlânsk-Ynje ûntstien, dêr't Nederlânske soldaten faak bern krigen fan ynlânske froulju. Dizze bern bleauwen yn it kampemint. Yn Gomnong rjochte it 4de Bataljon yn 1845 in Korps Pupillen op, de kosten waarden droegen troch de offisieren. Bern krigen fan 5-jierrige leeftiid ôf ûnderrjocht, skoalsk mar ek militêr. Stadichoan hie dit eksperimint mear súkses en waard ek yn Nederlân bekend, sadat dit de foarrinder waard fan de Pupilleskoalle yn Nieuwersluis.
Letter waard dit in kazerne en waard dit it Militêr Penitinsjêr Sintrum Nieuwersluis neamd. Strafte militêren 'krigen' Nieuwersluis. De manlju moasten hurddrave nei Utert em dêr te swimmen, fierders krigen se swiere trenings mei stoarmbanen en sa.
Der is in twadde gebou, wat mei nei efteren lizzend, dat tsjinstwurdich brûkt wurdt as finzenis foar froulju. Ek oan de Ryksstrjitwei (tusken Amsterdam en Utert) stiet in âlde kazerne mei dêrby in bunker.
Underryk
In ûnderryk is in taksonomyske rang dy't tusken in ryk en in stamme yn sit. Dit is net ien fan 'e haadrangen fan 'e taksonomy, mar in takson dat brûkt wurdt as helpmiddel foar fierdere yndieling fan riken.
Stanley (Falklâneilannen)
Stanley (yn it ferline Port Stanley neamd) is de iennige stêd en haadstêd fan de Falklâneilannen. Stanley leit op East-Falklân. De havenstêd hat sa'n 2000 ynwenners (2001).
Stanley is ferneamd nei de Britske minister fan Koloanjen fan 1841 oant 1844, Lord Stanley, fanwegen wa't de delsetting yn 1843 stifte waard.
De delsetting waard rillegau in reparaasjehaven foar skippen ûnderweis troch de pleatslik rûge seeën nei de Stille Oseaan fia Magellaanstrjitte (foar de oanlis fan it Panamakanaal). Letter waard Stanley in basis foar de walfisk- en seehûnejagers yn de Súdlike Oseaan.
Earst yn 1979 waard der in fleanfjild iepene. Dêrwei wurde kommersjele flechten op Sily ûnderhâlden en militêre troch de Royal Airforce op Grut-Brittanje dy't ek troch boargers benutte wurde kin.
Falklânkriich
Under de Falklânoarloch yn 1982 besetten de Argentinen it plak, en werneamde har Puerto Argentino, de Argentynske namme foar it plak. Nei de kriich waard dat weromdraaid.
Beastie Boys
thumb|250px|Beastie Boys De Beastie Boys wiene in Amerikaanske hiphip groep oprjochte yn New York en wiene aktyf tusken 1981 en 2012. De groep brocht yn 1986 syn debútalbum Licensed to Ill út. It tournee mei Run-D.M.C. laten ta de trochbraak fan de groep. De Beastie Boys ha acht studio-albums útbrocht.
Dykhurdfytsen op de Olympyske Simmerspullen 1956
De Olympyske Simmerspullen 1956, ek wol de XIXe Olympiade neamd, waarden yn 1956 yn Melbourne, Austraalje hâlden. It dykhurdfytsen waard hâlden yn Broadmeadows. In foarstêd fan Melbourne.
Boppeskaai
In boppeskaai (Latyn: supergenus) is in taksonomyske rang dy't tusken in tûke en in skaai yn sit. Dit is net ien fan 'e haadrangen fan 'e taksonomy, mar in takson dat brûkt wurdt as helpmiddel foar fierdere yndieling fan tûken.
Potomac (rivier)
thumb|Streamgebiet fan de Potmac thumb|
De Potomac yn it easten fan de Feriene Steaten mûnet yn de Chesapeakebaai. De rivier is sa'n 665 km lang en hat in streamgebiet fan 38.000 km2. It is de fjirds grutste rivier oan de Atlantyske kust en de 21ste rivier nei grutte yn de Feriene Steaten. Yn it streamgebiet fan de Potomac wenje likernôch 5 miljoen minsken.
De Potomac is de súdlike grins fan de steat Maryland en Washington, D.C. op de linkerouwer en West Firginia en Firginia op de rjochterigge. De rivier ûntstiet út de gearrin fan de North Branch Potomac en de South Branch Potomac. De noardlike tûke ûntstiet by Fairfax Stone yn de steat West Firginia op it plak dêr't de counties Grant, Tucker en Preston oan elkoar grinzje. De súdtûke begjint by Hightown yn de county Highland, yn Firginia. De twa rivieren komme by elkoar be-easten fan Green Spring yn de county Hampshire, West Firginia, dêr't sy tegearre de Potomac foarmje.
De wichtichste stêd oan de rivier is Washington D.C.
Ol' Dirty Bastard
Ol’ Dirty Bastard kaam faak yn 'e problemen, de swierrichheden foar ODB begûnen yn 1994, doe't er by in sjitpartij mei in oare rapper yn de mage sketten waard. Yn 1997 waard ODB foar it earst oanklage troch in eardere freondinne omdat er gjin alimintaasje foar harren dochter betelle. Yn 1998 folgen ferskate rjochtsaken tsjin syn eks-frou, rekke by in mislearre rôfoerfal ODB ferwûne, waard arrestearre foar winkelstellerij en fanwegen it meardere kearen uterjen fan terroristyske bedrigingen by dronkenskip. By in rûtinekontrôle troch de plysje waard er letter arrestearre foar it besykjen ta moard en ferbean wapenbesit. Wêr't dizze oanklachten krekt op basearre wiene, is nea dúdlik wurden en ODB waard hjir dan ek foar frijsprutsen. Net folle letter waard er lykwols arrestearre foar it riden sûnder jildich rydbewiis, it dragen fan in kûgelfrij fest en it by him hawwen fan kokaïne, crack en marihuana.
Nettsjinsteande alle rjochtsaken brocht ODB yn 1999 in nij album út, mei de titel Nigga Please. Net folle letter flechte ODB in troch de rjochtbank oplein rehabilitaasjeprogramma en wie er in moanne spoarleas. Uteinlik waard er arrestearre en feroardiele ta twa ta fjouwer jier finzenisstraf. Yn 'e finzenis besocht er om it sels tekoart te dwaan. Ol' Dirty Bastard stoar yn 2004 yn 'e âldens fan 35 jier oan in oerdosis drugs. ODB wurke op dat stuit oan syn tredde soloalbum, titele A son unique dat útbrocht wurde soe by Roc-A-Fella Records. Troch it útinoar gean fan de lieding fan it label waard de ferskiningsdatum lykwols meardere kearen útsteld. Oant no ta is it album noch hieltyd net offisjeel útbrocht, hoewol't it yn 2006 koarte tiid te krijen wie op iTunes.
List fan boargemasters fan Wymbritseradiel
Dit is in list fan boargemasters fan de eardere Fryske gemeente Wymbritseradiel fan 1851 oant 2011.
Osmaanske Ryk
It Osmaanske Ryk (ek wol: Ottomaanske Ryk, Turksk: Osmanlı İmparatorluğu) is it Turkske Ryk dat fan 1299 oant 1922 bestie. Yn 1683 omfieme it Osmaanske Ryk it Turkije fan no, de lannen om de Swarte See hinne, de Balkan, Noard-Afrika en parten fan it Midden-Easten. It Ryk is ferneamd nei de stifter fan de dynasty fan de Osmanen.
Skiednis
Om 1299 hinne ferklearre Osman I. syn Beylik ûnôfhinklik. Osman I. en opfolgers ferienigen lytse Turkske steaten yn Anatoalje en ferovere in grut part fan de Balkan (Servje en Bulgarije). Yn 1402 waarden de Osmanen troch Timoer Lenk yn 'e Slach by Ankara ferslein. Neidat Mehmet I it ryk wer ferienige hie, koe syn opfolger Mehmet II fierder mei it feroverjen fan it Byzantynske Ryk, dat slagge yn 1453. De Osmanen feroveren fierders Egypte (1517), Syrje (1516), Palestina (1516) en west-Araabje (1517).
De grutste kavalery oanfal yn 'e skiednis fan de minske wie dy mei de Slach om Wenen op 12 septimber 1683.
Yn 'e 18e iuw waard it Osmaanske Ryk aloan minder sterk. Oare Jeropeeske machten lykas Grut-Brittanje en Frankryk krigen hieltyd mear macht yn de regio, bygelyks Napoleon yn 1798 doe't er Egypte besocht te feroverjen. De Russen besochten mei Peter de Grutte út it noarden wei har ryk út te wreidzjen nei de Middellânske See. De Osmanen kamen wilens de 19e iuw hieltyd mear yn 'e lytse loege, op 20 wynmoanne 1827 fochten Frânske, Britske en Russyske skippen tsjin de Osmaanske float yn 'e Slach fan Navarino, mei as doel de Griken te stypjen mei har frijheidsstriid. Yn 1878 krigen de ferovere gebieten Bosnje en Hergegovina, Roemeenje, Servje, Bulgarije en Syprus har ûnôfhinklikens werom.
It leit yn 'e reden en mei de Earste Wrâldkriich keazen de Osmanen de kant fan Dútsers. Yn 1922 waard de lêste sultan, Mehmet VI Vahideddin, weireage en de Republyk Turkije waard stifte fan Mustafa Kemal Atatürk.
ഓട്ടൊമന് സാമ്രാജ്യം
Hollanderwyk
De Hollanderwyk is in buert yn de wyk Huzum-West yn Ljouwert dy't sûnt 2002 ryksmonumint is en sûnt 2007 beskerme stedsgesicht. It ryksmonumint omfettet de wenten en boublokken; it beskerme stedsgesicht giet om de direkte omkriten dêrfan. Arsjitekt fan de wyk wie W.C. de Groot.
Untstean
Om it jier 1000 hinne waard de Middelsee omjûn troch diken (ûnder oare oer de Skrâns) en yn de 13e iuw waard lân oanwûn troch legere dykjes op te smiten. Ien fan dy dykjes wie it Hollanderdykje. Oan dy dyk kaam om 1900 hinne bebouwing. Sûnt de yndustrialisaasje wie der it lûken fan it plattelân nei de stêd. Om dy bewenners te foarsjen fan bettere libbensomstannichheden waard Wenningbouferiening Ljouwert oprjochte yn 1905. Arsjitekt fan de feriening, W.C. de Groot, makke yn 1913 in earste ûntwerp foar it terrein by it spoar del en oan de Hollanderdyk. As hy yn 1914 mei in ûntwerp kaam dêr't it strjitteplan boartlik trochsnien yn waard troch in slingerjende strjitte, waard it plan oannommen. Yn 1915 waard de Hollanderwyk oplevere.
Renovaasje
Yn de jierren '80 waarden oan de efterkant fan de wenten keukens en bergings oanboud. Teffens waarden de wenten oan de Hollanderhof en de Simon de Vliegerstrjitte sloopt en ferfongen troch nijbou. Ek waarden der ferkearsmaatregels troffen troch de wyk ta wenhiem te bestimpeljen. De Wijnhornsterstrjitte waard dêrmei ôfsluten foar it ferkear, yn de Hollanderstrjitte waarden ferkearsdrompels oanlein en op de Hollanderdyk ferskynden weifersmellings.
Keunstwurken
As earbetoan oan arsjitekt W.C. de Groot hat byldzjend keunstner en wykbewenner Walter Baas in keunstwurk makke. By de ûntbleating dêrfan waard it plein dêr't it wurk oan stiet omdoopt ta W.C. de Grootplein.
By it ynkommen fan de wyk fan de Skrâns ôf stiet in brûnzen byld fan de joadske keapfrou Betje Cohen, makke troch keunstneresse Karianne Krabbendam.
Tangram
In tangram is in Sineeske puzel besteande út 7 (yn it algemien) swarte stikjes. Dizze stikken binne: thumb|right|Tangramstikjes yn in figuer lein: in mantsje Mei dizze stikken kin in grut tal fan figueren foarme wurde.
Ferdrach fan Nice
It Ferdrach fan Nice is tekene troch leden fan de 26 febrewaris 2001 troch Jeropeeske lieders tekene. It wie in taheakke en ferbettering fan it Ferdrach fan Maastricht.
Yn it ferdrach is der omtinken jûn oan it útwreidzjen fan de Jeropeeske Uny yn East-Jeropa. Benammen mei de sitferdieling yn de Jeropeeske ynstituten lykas de Rie fan de Jeropeeske Uny.
Angstel
thumb|right|250px|Angstel yn de winter by [[Baambrugge]] De Angstel is in sterk meanderjend rivierke tusken Abcoude en Loenersloot mei in lingte fan ûngefear 6 km. De Angstel ferbynt it Gein en de Holendrecht mei de Aa. Súdlik fan Abcoude is in ferbining mei de Winkel. It rivierke rint westlik fan it Amsterdam-Rynkanaal.
Oarspronklik wie de Angstel in sydearm fan de Utertske Fecht. No jout it de grins oan fan de gemeente De Rûne Feanen. Oan de Angstel lizze Kastiel Loenersloot en in oantal bûtens.
D12
thumb|D12 op de Anger Management Tour yn 2005 D12 is in rapgroep dy't troch seis Detroiters oprjochte is. De namme "D12" is in ôfkoarting foar Dirty Dozen (smoarch dosyn). D12 hat mar seis leden, dy't nei eigen sizzen allegear in alter ego hawwe, meiïnoar wer tolve. De groep waard oprjochte yn 1996, opheft yn 2006 en weroprjochte yn 2008.
Everhardus Johannes Potgieter
thumb|right|150px|Potgieter Everhardus Johannes Potgieter (Swol, 27 juny 1808 - Amsterdam, 3 febrewaris 1875) wie in Nederlânsk skriuwer. Yn 1837 wie hy de oprjochter fan it progressyf-liberale wykblêd De Gids.
Syn lêste libbensfase bestege Potgieter oan de poëzij, en oan in biografy oer Bakhuizen van den Brink (útjûn yn 1870).
Potgieter leit begroeven op de Nieuwe Oosterbegraafplaats yn Amsterdam.
Tinkwrâld
Potgieters wurk is oer it generaal kritysk en is mankelyk fan stimming. Syn tinkwize wurdt faaks it bêste typearre troch syn bewûndering fan de Nederlânske maatskippij yn de Goudene Iuw en syn striid tsjin de lammenadige 19e-iuwske folksgeast. Hy yntrodusearre Jan Salie - een personifikaasje fan de 19e-iuwske sleauwens. Syn favoryt ûnder de Nederlânske klassyke skriuwers wie P.C. Hooft, dy't hy kwa styl faak neidien hat.
Súd-Afrika
Lizzing
Súd-Afrika wurdt begrinzge toch: Lesoto wurdt alhiel troch Súd-Afrika omklamme.
Lânskip
thumb|left|200px|It Drakensberchtme It lânskip hat in protte fariaasje, it binnenlân bestiet út heechflakte, bylâns de râne lizze rûge heuvels en oan de kust in smelle flakke stripe. It tusken de 1000 en 1800 meter hege, útstrekke sintrale heechlân fan de Karroo wurdt ûnderbrutsen troch ôfhandich lizzende berchpiken en yn it easten begrinzge troch it Drakensberchtme. Fierders nei it easten leit de trochstrings smelle kuststripe dy't net folle ûnderbrutsen wurdt.
De heechste berch fan it lân is de Njesuty op 3408 meter hichte. It klimaat fan Súd-Afrika is trochstrings subtropysk.
Súd-Afrika beskikt oer in protte natuerlike rykdommen: goud, groom, antimoon, stienkoal, izererts, mangaan, nikkel, fosfaten, tin, uranium, diamanten, platina, koper, fanadium, sâlt, ierdgas.
Nút (frucht)
In nút is in inkelfâldige dopfrucht, dy't bestiet út in hurdere fruchtwand en in sêfter sied, dat oer it algemien ytber is. By de riping wurdt de stieneftige of houteftige fruchtwand faak hielendal of foar in part tige hurd. Net alle nuten binne trouwens ytber; sa binne de ikels fan 'e Kalifornyske iik dêr fierstente bitter foar. Yn 'e plantkunde wurde inkeld nuten wêrfan't de húl net iepenspringt om it sied derút te litten beskôge as "echte nuten"; yn 'e itensiederij wurde folle mear fruchtesoarten ûnder de term "nút" beflapt.
Súd-Afrika
Skiednis
De skreaune skiednis fan Súd-Afrika set útein op 6 april 1652 as Jan van Riebeeck yn tsjinst fan de VOC in ferfarskingsstasjon stiftet by Kaap de Goeie Hope. Dizze Nederlânske delsetting wreide himsels yn de 17e en 18e iuw stadich ú nei it easten oant de Grutte Fiskrivier.
Yn 1806 besetten de Britten de Kaap en hienen de Nederlanners it net mear foar it sizzen. Letter ûntstie der argewaasje tusken de Britten en de Nederlânske boeren, ûnder oare fanwegen de kompensaasje foar de ôfskaffing fan de slavernij. In soad Nederlânske (en ek Dútske en Hugenoatske) kolonisten, bekend as Boeren, lutsen yn de jierren 1830-1840 ûnder de saneamde Grutte Trek fuort út de kaapkoloanje, en stiften ûnôfhinklike republiken, de Oranje Frijsteat en Transvaal. In krewearjen fan de Boeren om ek Natal yn te lûken waard ôfslein troch de Sûloes ûnder lieding fan Dingaan, de broer fan de ferneamde Shaka Sûloe. It wienen foaral syn oarloggen tsjin oare stammen dêr't de Boeren sa maklik opgong troch meitsje koenen. Letter waarden de Sûloes ferslein troch de Britten.
Nút (frucht)
Foarbylden fan wiere nuten binne hazzenuten (fan 'e hazzebeam), bûkenuten (fan 'e bûk), kastanjes (fan 'e kastanje) en ikels (fan 'e iik). Oare fruchten dy't faak as nút oantsjutten wurde (mar dat yn 'e botanyske sin net binne), binne ferskate soarten stienfruchten (lykas wânuten en kokosnuten) of sieden fan stienfruchten (lykas mangels en betelnuten); oarsoartige sieden (lykas cashewnuten, pistaches, makadamianuten en pekannuten); en pûlfruchten (lykas pinda's of apenútsjes)
Súd-Afrika
Skiednis
thumb|right|Flagge fan de Uny fan Súd-Afrika|130px Yn 1867 waarden der diamanten en yn 1886 goud fûn yn de Boererepubliken. Troch dizze ûntdekkings naam de rykdom, ymmigraasje en ûnderwerping fan de oarspronklike bewenners ta. De Boeren fersetten harren in skoft lang tsjin de Britten, mar waarden ferslein yn de Earste Boereoarloch (1880-1881) en de Twadde Boere-oarloch (1899-1902). Yn 1910 waard de Uny fan Súd-Afrika foarme, dy't in ûnôfhinklike steat waard yn it Britske Mienebest. Yn 1931 waard Súd-Afrika in Dominion. Súd-Afrika fierde de polityk fan apartheid (skieden ûntwikkeling fan de ferskate rassen) yn, hokker nei de ferkiezingsoerwinning fan de Nasjonale Partij yn 1948 noch fierder fersterke waard.
Yn de jierren '90 einige de apartheid. De doetiidske presidint de Klerk liet de bekende anti-apartheidsaktivist Nelson Mandela frij op 11 febrewaris 1990, en yn 1994 waarden foar it earst algemiene ferkiezings foar alle rassen hâlden. Troch de oerwinning fan it ANC, kaam der in nij bestjoer dat foar in grut part út minsken bestie út de (foaral swarte} anti-apartheidsgroepearring. De lieding wie earst yn hannen fan, letter ûnder Thabo Mbeki. It nije regear fierde in belied fan 'rjochtstellende aktie' om de ûngelikenens fan it ferline in ein te meitsjen. Sûnt 1996 is der in nije grûnwet. Súd-Afrika is in republyk yn transformaasje. It is ek it lân mei in ferskuorrend grut ferskil tusken earm en ryk, en it hat it heechste persintaazje HIV-besmetten yn de wrâld.
Befolking
Neffens de lêste folkstelling fan 2011 bestie de befolking fan Súd-Afrika út 51.770.560 ynwenners. Yn 2019 waard de befolking skatten op 58.775.022 ynwenners.
Taal
Yn Súd-Afrika wurde in protte ferskillende talen sprutsen dêr't alve offisjeel fan binne. Nei Ynje is Súd-Afrika dêrmei it lân mei de measte offisjele talen.
Yn de grûnwet fan Súd-Afrika stiet ek dat it Khoi, San, Nama en de Súd-Afrikaanske Gebeartetaal befoaredere wurde, mar dizze talen binne net offisjeel. Oare net offisjele talen binne it Dútsk, Portegeesk, Frânsk, Fanagalo, Lobedu, Noard-Ndebele en Phuty.
Fan de befolking boppe de 15 jier kin 86,4% lêze en skriuwe.
It Afrikaansk hat him út it Nederlânsk ûntwikkele en is nau dêroan besibbe.
Religy
Neffens de lêst folkstelling wie 79,7% fan de Súd-Afrikaanske befolking kristen. Hjirfan hearen 11,1% by de Zion Christian Church, 8,2% by Pinkstergemeente, 7,1% by de Roomsk-Katolike Tsjerke, 6,8% by de Metodistetsjerke, 6,7% by de Nederdútsk Grifformearde Tsjerke, 3,8% by de Anglikaanse Tsjerke en hearden 36% by oare kristlike tsjerken. Meastepart fan de blanke Afrikaners heare fan âlds by de kalvinistysk-protestantske Nederdútsk Grifformearde Tsjerke.
Fan de befolking hinget 1,5% de islam oan en 1,3% it hindoeïsme. 15,1% fan de Súd-Afrikanen wie net leauwich, 2,3% hat in oar leauwe en fan 1,4% wie it net bekend. In protte minsken dogge sawol oan it kristlik leauwe as in natoerreligys.
Ekonomy
BYP per persoan is $9.700 (2007). Gearstalling fan BYP per sektor is 3,2% lânbou, 31,3% yndustry en 65,5% tsjinsten.
Polityk
Súd-Afrika is in federale republyk mei in grûnwet út 1996. De presidint fan it lân wurdt alle fiif jier keazen troch de Nasjonale Gearkomste keazen.
De útfierende macht leit by de presidint en syn ministers. De presidint beneamt de ministers sels. De wetjouwende macht bestiet út in twakeamer-parlemint ferdield oer de Nasjonale Gearkomste (National Assembly/Nasionale Vergadering) mei 400 sitten en de Nasjonale Ried fan Provinsjes (National Council of Provinces/Nasionale Raad van Provinsies) mei 90 sitten. De lêste macht is de rjochterlike macht. Yn Johannesboarch sit de rjochtbank dy’t him dwaande hâldt mei grûnwetfraachstikken. De heechste rjochtbank foar saken fan iepenbiere oarder sit yn Bloemfontein. De standert rjochtsaken wurde op lokaal nivo hâlden. It parlemint bestiet út twa keamers en kiest de presidint. De Nasjonale Gearkomste wurdt alle fiif jier direkt troch it folk keazen. De Nasjonale Ried fan Provinsjes wurdt alle fiif jier keazen troch de provinsjale bestjoeren. De Nasjonale Gearkomste en provinsjale bestjoeren wurde beide keazen by de algemiene ferkiezings. Leden fan de gemeenterieden en boargemasters wurde direkt troch it folk keazen by de lokale ferkiezings.
Bestjoerlike yndieling
Yn it tiidrek 1910-1994 hie Súd-Afrika fjouwer provinsjes: Transvaal, Oranje-Frijsteat, Natal un de Kaapprovinsje. Sûnt 1994 is it lân bestjoerlik yndielt oer 9 provinsjes:
Slach by Abrittus
Oanlieding
De oanlieding ta dizze fjildslach wie de ynvaazje troch de Goaten begjin 251 op it Romeinske ryk. Goatyske kriichstroepen wienen de Donau-grins oerstutsen en wienen al rôvjend de provinsjes Moesja en Daasje ynfallen. It antwurd fan de Romeinske keizer Desius op dizze bretale ynvaazje wie it stjoeren fan it grut leger nei it troffen gebiet om de ynfallers te bestraffen. Dat leger waard laat troch himsels mei syn soan Herrennius.
De fjildslach
Doe't de Goaten dwaande wienen mei it belegerjen fan Nikopolis oan de Donau waarden sy ynearsten ferrast troch it leger fan keizer Desius. Under lieding fan kening Kniva bliezen sy de ôftocht en lutsen it Balkan-berchte oer. Tidens dizze weromtocht foel de stêd Philippopolis yn harren hannen en waard plondere. Desius besocht de Goaten te efterfolgjen, dochs late hy in swiere delslach by Beroë. It belis fan Philippopolis hie lykwols de krêft en omfang fan it Goatyske leger sadanich oantaasten, dat hy de Romeinen it oanbod die om ôfstân te dwaan fan alle bút en kriichsfinzenen yn ruil foar in frije ôftocht.
Keizer Desius wie lykwols fan betinken dat er de weromtocht fan de Goaten wol ôfsnije koe en wegere it oanbod fan de Goaten. Hjirtroch besluet Kniva him mei syn manlju werom te lûken, mar ûnderweis stuiten sy op de Romeinske legermacht fan Desius. Op 1 july dat jier rekken beide legers op 'e nij mei inoar yn gefjocht. Op wûnderbaarlike wize slagge kening Kniva, dy't syn leger opdield hie yn lytske beweechlike ienhedens, der yn om de Romeinen in stik tebek, nei in sompich gebiet tichte by Abrittus te driuwen. Yn de slach dy't plak fûn sneuvele Herennius, de soan fan Desius, troffen troch in fijannige pylk. Keizer Desius soe it earste treffen oerlibje, mar hie op it ein fan de dei de slach ferlern. Krektas in grut part fan syn soldaten fûn er syn ein yn de sompen by Razgrad.
Neisleep
It Romeinske leger ferklearre fuortendaliks nei de slach Trebonianus Gallus ta keizer fan it Romeinske ryk. De nije keizer staakte de striid en starte ûnderhannelings mei de Goaten. Hy sleat mei kening Kniva in ûnfoardielige frede, want dizze mocht alle bút hâlde en krige boppedat alle jierren in som jild fan de Romeinen. Hja koenen werom keare nei harren lân oan de oerside fan de Donau en hoechden allinnich ta te sizzen dat sy harren werhâlde soenen fan oanfallen op Romeinsk grûngebiet.
Neffens de Romeinske skiedskriuwer Ammianus Marsellinus wie de delsach fan Desius fergelykber mei de nederlaach dy't Farus oprûn tidens de Farusslach eartiids.
De Gids
thumb|De Gids (1837) De Gids wie eartiids yn Nederlân in progressyf-liberaal wykblêd, oprjochte yn 1837 troch Potgieter. Potgieter wie haadredakteur fan 1837 - 1866 en ien fan de aktyfste meiwurkers. Hy publisearre in protte kommentaren en fersen, faak ûnder it pseudonym W.D-s. De Gids wie yn 'e haadsaak in kritysk tydskrift mei oerset wurk en oarspronklik wurk, yllustreare en wol. Yn 1863 waard Busken Huet by it blêd helle troch Potgieter. Al ridlik gau krige hy lykwols skeel mei Huet oer in tal artikels. De redaksje rekke ferdield yn foar- en tsjinstanders. Huet gie fuort yn 1865 en Potgieter naam ûntslach yn 1866. Stadichoan rekke it blêd doe yn 'e nederklits.
Nij elan krige De Gids mei de ynbring fan de Tachtigers, lykas Willem Kloos, Albert Verwey en Herman Gorter. Dat duorre oant 1885, doe rjochten se harren eigen tydskrift op: De Nieuwe Gids en hienen se alle romte har te fersetten tsjin de literêre elite en it konservatisme fan De Gids.
Kiryat Ono
left|thumb|150px|Tel Aviv distrikt thumb|Lokaasje fan Kiryat Ono yn it Tel Aviv Distrikt
Kiryat Ono (Hebriuwsk: קִרְיַת אוֹנוֹ) is in Israelyske stêd yn it Tel Aviv distrikt. It leit sa'n 11km eastlik fan Tel Aviv op it plak dêr't guon fan tinke dat it bibelske 'Ono Delling' wie. Ein 2007 hie Kiryat Ono in befolking fan 27.400 en yn 2023 43.317.
Skiednis
Kfar Ono, letter Kiryat Ono, waard stifte yn 1939. Yn de fyftiger jierren kaam dêr in ma'abara (trochgongskamp foar nije ymmigranten) by it plak. Kfar Ono waard ien mei mienskippen yn de omkriten yn 1954, dy't doe meiinoar Kiryat Ono foarmen. Yn 1992 krige it plak de status fan stêd.
Demografy
Neffens it CBS bestie yn 2001 de befolking fral út Joaden en oare net-arabieren en lytse groep Arabieren. Kiryat Ono is de lêste jierren gâns waakst. Neffens it CBS wiene der yn 2001 11.200 manlju en 12.000 froulju.
Underwiis
Kiryat Ono hat 9 skoallen en der binne 3,915 studinten. Dy binne ferspraat oer 6 basisskoallen mei 1,883 learlingen, en 3 middelbere skoallen (Shazar junior high, Ben Zvi junior high en Ben Zvi High school) mei 2,032 studinten (2001).
It Ono Academysk Kolleezje is in akkreditearre privaatskoalle mei 8.500 studinten.
Wilhelm Teudt
thumb|Wilhelm Teudt, om 1938 hinne Wilhelm Teudt (Bergkirchen, 7 desimber 1860 - 5 jannewaris 1942) wie in Dútske völkisch archeolooch dy't nei in âlde Germaanske beskaving socht. Teudt syn wurk Germanische Heiligtümer út 1929 hat noch altyd in beskate wearde yn esoteryske en nijheidenske rûnten.
Hy betroude op syn paranormale jefte om sinjalen fan syn foarâlden te fernimmen, dy't him holpen de histoaryske plakken dy't er ûndersocht te fisualisearjen. Teudt waard lid fan de NSDAP yn 1933; hy wie doe 73 jier.
Ierdas
thumb|right|200px|De ierde draait om syn as (giel) De ierdas is de rotaasjeäs fan de Ierde.
Wilhelm Teudt
Teudt wie benammen benijd nei de Externsteine, dêr't er fan tocht dat it it plak fan de Saksyske Irminsul wie. Hy wie oant 1940 haad fan de Dútske opgravings op dat plak; dêrnei kaam it ûndersyk ûnder bewâld fan Ahnenerbe.