cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Eastrum
It stienfabryk
It fabryk bakte meastentiids reade parsstien. Winterdeis waarden fan klaai, dy't ûnder Hitsum wûn waard, giele stientsjes bakt.
Yn 1968 waard it stienfabryk sletten yn it ramt fan de sanearring fan de bakstienyndustry yn Nederlân en dêrnei yn de ferkeap dien. Oerbleaun is in yndustrieel monumint. De piip mei siermitselwurk, de parse-ûnen (ringûnen) en de grutte drûchskuorren steane der noch as in oantinken oan it ferline. In part fan it noch frijwat geve fabryk is ryksmonumint en wurdt beskôge as wichtich yndustrieel erfguod Yn 2017 kaam der jild foarhannen foar de restauraasje fan de skoarstien, dêr't yn de simmer fan 2020 mei útein set waard.
Mienskip
thumb|260px|Terpleane Eastrum hat in feriening fan Doarpsbelangen.
Ferskaat
De skriuwster H. Heeringa-Seepma (bekend fan 'By ús yn Eastrum, doarpsskiednis yn fûgelflecht' en de Martsje-rige) hat yn Eastrum wenne.
Strjitten
Grienewei, Heechswei, Mellemawei, Skoallestrjitte, Terpleane, Tichelwei, Tsjerkepaad.
Reidingpark
thumb|Reidingpark op kadastrale kaart 1832 It Reidingpark is in lyts park yn Drachten oan De Drift, neamd nei de famylje Reiding dy’t yn de 19e iuw in soad ynfloed hie yn Smellingerlân. It park hat âlde iken, strewiel in wetterpartij en in keunstmjittige hichte, de saneamde ‘Drachtster berch’ en hat oan trije siden in greft. De Berchloane (fan 1937-1939 Burgemeester Reidinglaan hjitten), rint parallel oan de súdkant fan it park.
Skiednis
De krekte âldens fan it parkje is net wis, mar it moat tusken 1808 en 1828 oanlein west hawwe. Gemeentesekretaris Sijtze Fokkes Reiding, bewenne begjin 19e iuw in hûs oan de Suderbuert en kocht in pear kampkes lân efter syn hûs. In diel wie doe al in plantagie met boomen. Syn soan Fokke Sijtzes Reiding liet dêr in mânske, djippe parkeftige tún fan meitsje en liet yn it ramt fan wurkferskaffing de 'berch' opsmite. It hjoeddeiske park is it efterste twatredde part fan dy tún. It terrein hie in grientetún, in hôf, in lange fiver, in simmerhúske en it meast eastlike part wie pleyziertuin. Yn 1916 kocht notaris De Jong Posthumus it hûs en tún fan de dames Reiding.
Yn de jierren-1930 wie it park fan de VVV en mocht der kuiere wurde, der moast lykwols foar betelle wurde en dat late ta in fiks eksploitaasjetekoart. Yn de jierren 50 waard der sprutsen fan 'It parkje fan Rome' en 'Roomse Berg', omdat de RK Stichting Drachten doe eigner wie. Yn 1959 waard it park oerdien oan de gemeente en krige yr. Hein Otto (1916-1994) de opdracht in ûntwerp ta ferbettering te meitsjen. Ynfloeden fan lânskipsarjitekten sa as Thijsse, Heimans en Roodbaard binne werom te finen yn it plan.
Yn 2009 lei it der frijwat ferwyldere hinne, dat der waard besletten ta opkreazjen fan it park. It parkje waard iepener makke, krige nij strjitmeubilêr (bankjes, ferljochting en in tribune op de ‘berch’) en moat sa in gaadlik plak foar kulturele foarstellings wurde en wol bern útnûgje om dêr te boartsjen. It nije park waard 30 maaie 2010 offisjeel iepene.
By de yngong oan De Drift stiet in keunstwurk fan Ids Willemsma, De Bôge. It is in byld dat bestiet út in plaat fan stiel, yn in hoeke fan 45 graden omheech set, dy’t in bôge skoarret, dy't bestiet út in stikmannich rjochthoeken.
Frigas
Frigas wie in yntergemeentlik gasbedriuw. Oprjochte op 24 novimber 1972 troch Barradiel, It Bilt, Frjentsjer, Frjentsjerteradiel, Harns, Ljouwert, Ljouwerteradiel en Menameradiel. Utsein Frjentsjer hienen op dat stuit alle oansletten gemeentes harren eigen gasbedriuw. Neist de distribúsje fan gas oan sa'n 48.000 ferbrûkers (belutsen fan de NV Nederlânske Gasuny) fersoarge men ek de distribúsje fan elektrisiteit yn de gemeente Ljouwert oan likernôch 34.000 ferbrûkers.
Yn 1973 waard ± 230.000 m³ gas ôflevere en ± 170 miljoen kWh elektrisiteit. Frigas NV hie in ynformaasjesintrum en in haadkantoar yn Ljouwert en distriktskantoaren yn Frjentsjer, Harns en Tsjummearum.
Gerrit Penterman jr.
Gerrit Penterman jr. (Utert, ± 1684 - Ljouwert, nei 1717) wie in geweare- en pistoalemakker yn Ljouwert. Wurk fan him is op Dekemastate yn Jelsum.
Stasjon It Hearrenfean
Yn 1982 waard it hjoeddeiske stasjonsgebou ûntwurpen troch Jan van Belkum. Dat waard yn 1983 boud ta ferfanging fan it âlde gebou út 1867. No sitte it trein- en busstasjon ûnder deselde oerkaping. Yn 1984 waard it stasjon iepene en yn 1985 krige it de Brunel Award, in designpriis foar it spoarbedriuw.
Ferbiningen
Yn de tsjinstregeling fan (2008) stopje op stasjon It Hearrenfean de folgjende treinsearjes:
P+R
thumb|left|40px|[[P+R]] Der binne twa parkearterreinen by it stasjon:
Rense Westra
Rense Westra (Aldwâld, 30 septimber 1946 - Ljouwert, 2 maart 2015) wie in Frysk akteur.
Wurk
thumb|250px|It grêf fan Westra Westra hat yn mear as tachtich stikken fan Tryater spile, lykas Fryske útfierings fan Richard III, In Midsimmernachtdream en Romeo en Julia fan Shakespeare en It Kersehôf fan Tsjechov. Fierders spile er sûnt 1985 yn ferskate Fryske films, ûnder oaren De Gouden swipe (1995) en De Fûke (2000). Foar syn rol yn De Fûke waard er nominearre foar in Gouden Keal foar de Bêste Akteur. Westra spile fjildwachter Swart yn twa ferfilmings fan de De Kameleon-jeugdboekerige en yn de dêrnei makke musical, De Kameleon Untfierd (2006).
Op tillefyzje wie Rense Westra te sjen yn soapsearjes as Goudkust (1996) en Westenwind (1999). Westra hie ek in fêste rol yn de Fryske abbekatesearje Dankert & Dankert. Hy hat ek wurk dien foar de Fryske skoalletelefyzje en radioprogramma's. Fierders hat er kabaret skreaun en spile, hat er ferskate dokumintêres ynsprutsen en hat er te sjen west yn tillefyzjereklames. Tsjin 'e ein fan syn karriêre hie Westra yn 2015 (opnommen yn 2014) noch in lytse roltsje, suver in kameo, yn 'e histoaryske film Michiel de Ruyter, oer de santjinde-iuwske seeheld mei deselde namme.
Persoanlik libben
Yn Westra's persoanlike libben spile it kristlik leauwen in grutte rol. Hy wie in geregelde tsjerkegonger en hat sels ek preke, yn it Frysk en yn it Nederlânsk.
Ferstjerren
Rense Westra ferstoar op 2 maart 2015 yn it MCL yn Ljouwert. Hy is 68 jier wurden. Hy kaam te hôf yn Warten.
Mids septimber 2018 waard yn 'e tsjerke fan Warten In Ikoan mei in Knypeach holden, in betinking fan Westra, dy't lang yn Warten wenne en tsjerke.
Jan VI fan Nassau-Dillenburg
thumb|Jan VI fan Nassau thumb|175px|Stânbyld fan Jan fan Nassau op it [[Domplein yn Utert]]
Jan VI de Alde (Wiesbaden, 22 novimber 1535 - Dillenboarch, 8 oktober 1606) wie de twadde soan fan Willem de Rike en Juliana fan Stolberg. Hy wie in jongere broer fan Willem fan Oranje.
Libben
Jan fan Nassau urf yn 1559 as âldste broer nei Willem fan Oranje de Nassauske goeden fan it geslacht Nassau yn Dútslân, omdat syn broer Willem (fan Oranje) de neilittenskip fan syn neef René fan Chalon urf, nammentlik it prinsdom Orange yn Frankryk en de besittings yn de Nederlannen. Jan wie lykas syn oare bruorren Lutersk opbrocht, mar gie yn 1572 út oertsjûging oer ta it Kalvinisme. Yn 1577 wie er yn de Nederlannen. Hy wie dêr koarte tiid steedhâlder fan Gelre. Yn 1579 hie hy in grutte rol by it tastânkommen fan de Uny fan Utert. Yn 1580 ferliet hy lykwols de Nederlannen omdat hy him net fine koe yn de Frânskgesinde polityk fan syn broer Willem. Hy gie werom nei it kastiel Dillenburg. Op 24 april 1581 fierde er de Heidelberchske Kategismus yn syn greefskip yn op skoallen en yn tsjerken. Hy stifte skoallen en beneamde predikanten. Op 1 augustus 1584 gie in grutte winsk fan greve Jan yn ferfolling: yn Herborn stifte hy in hegeskoalle, "Schola Johannae" (Latyn en nei Jan ferneamd), dêr't er Caspar Olevianus as heechlearaar en rektor oanstelde. Ek brocht er in bibleteek ta stân mei de rykste skat oan teologyboeken yn Dútslân. En fierder festige er in boekeprinterij dy't as earste boek de "Ynstitúsje fan Kalvyn" printe.
Jan fan Nassau kin beskôge wurde as de stamfaar fan it no yn Nederlân regearjende foarstehûs. De ôfstamming rint fia syn soan Ernst Kasimir. Fan de fiif soannen fan Juliana fan Stolberg en Willem de Rike is hy de ienige soan dy't op in natuerlike wize oan syn ein komd is.
Hy hat ferskate wichtige funksjes beklaaid. Hy miste lykwols de takt en de diplomatike jeften fan syn bruorren Willem en Loadewyk.
Nei syn ferstjerren waard, op grûn fan syn testamint, Nassau ferdield oer syn fiif dan noch libjende soannen. Nassau foel dan útien yn de greefskippen Nassau-Dillenburg (Willem Loadewyk), Nassau-Siegen (Jan), Nassau-Beilstein (George), Nassau-Dietz (Ernst-Kasimir) en Nassau-Hadamar (Johan Loadewyk).
Houlik en bern
Jan fan Nassau boaske trije kear:
Slach by Nieuwpoort
thumb|left|260px|Slach by Nieuwpoort De Slach by Nieuwpoort, 2 july 1600, waard yn de Tachtichjierrige Oarloch útfochten tusken de Spaanske troepen en de troepen fan prins Maurits fan Oranje.
De Steaten-Generaal woenen dat Dúntsjerk ynnaam waard, en hienen Maurits dêr tsjin syn sin op útstjoerd. Dat wie it begjin fan in konflikt tusken de Steaten en Maurits dat noch jierren duorje soe.
Maurits sette earst ta op Oostende dat yn hannen fan de Republyk wie, en gong doe fierder nei Nieuwpoort. Dêr focht syn leger mei de Spaanske troepen. Of Maurits dat sa úttocht hie of dat er twongen wie is net dúdlik. Yn elts gefal, de slach gong hiel de dei ûngefear lykop, mar it leger fan Maurits wie krekt wat grutter, sa't er op 'e ein fan de dei minsken oer hie dêr't er de oerwinning mei behelle. Prins Maurits hie dêrmei sjen litten dat er in Spaansk leger oankoe, mar dat wist de tsjinstanner dêrmei fansels ek.
thumb|260px|[[Maurits fan Oranje op 't hynder yn 'e slach]] Nei de slach besocht Maurits Nieuwpoort yn te nimmen, mar hy hie tefolle minsken ferlern, sa't er him nei alve dagen weromlûke moast nei de Republyk. It doel fan de tocht hie er net berikt. It ienige resultaat wie úteinlik dat der oan beide kanten in protte minsken stoarn wienen.
Mea Naberman
Mea Boon-Naberman (folút: Meike Boon-Naberman; Ljouwert, 5 febrewaris 1922 - De Haach, 3 desimber 1965) wie in sjongster, in sopraan.
Mea wie de dochter fan de muzykûnderwizer Mar. Naberman (1889-1968). Hja waard grutbrocht yn Ljouwert en gie dêr ek nei de HBS. Har earste ûnderrjocht krige se fan har heit. Letter krige se les fan To van der Sluis yn Amsterdam op oanrieden fan Willem Ravelli, en fan Franziska Martienssen-Lohmann (1887–1971) yn Berlyn. Mei alve jier song hja al in partij yn Händel syn 'Messias'. Mea ferliet Ljouwert yn 1942 nei har houlik
Ein jierren '40 en begjin jierren '50 wie hja in lanlik bekende sopraan dy't op alle poadiums fan betsjutting optreden hat en ek op de radio te beharkjen wie. Hja song yn it Nederlânsk Keamerkoar en as soliste meast yn oratoariums. Yn 1956 luts sy har werom fan de poadiums. Hja stoar yn 1965 mei 43 jier.
Sjibbolet
In sjibbolet is in tongbrekkerssechje wêrfan de útspraak oanjout of immen al as net ta in bepaalde groep heart. Meastentiids befettet in sjibbolet klanken dy't sa spesifyk foar in taal binne, dat in net-memmetaalsprekker de tonge der oer brekke sil. By útwreiding kinne ek spesifike hannelingen brûkt wurde as sjibbolet.
Om't in sjibbolet typysk tapasber wie yn situaasjes dêr't gjin presyze skiedskriuwing oer wie, is meast net te efterheljen of in sjibbolet ea werklik brûkt is.
Komôf
It wurd sjibbolet komt út it Hebriuwsk. It wurdt brûkt yn de Bibel yn Rjochters 12:4-6. De Gileäditen brûkten it om Efraïmiten dy't oer de Jordaan flechtsje woenen te ûntmaskerjen:
Oare foarbylden
Bekende sjibboletten binne:
Jo Bosma
Johannes (Jo) Bosma (Bûtenpost, 17 april 1943 - De Lemmer, 21 septimber 2015) wie in Nederlânsk politikus fan D66.
Hy hat feehâlder west en rjochte yn 1967 in D66-ôfdieling op yn de gemeente Achtkarspelen. Letter hat er wethâlder yn Lelystêd west. Bosma wie direkteur fan de NV Lofthaven Lelystêd foardat er juny 1992 boargemaster fan Lemsterlân waard. Fan oktober 2003 oant maart 2004 wie er ek waarnimmend boargemaster fan Ljouwerteradiel.
Om de jierwikseling 2005/2006 hinne koe Bosma foarkomme dat in tal húshâldings mei jonge bern as útprosedearre asylsikers it lân útset waarden. Yn dy tiid stapte Bosma út D66, dy't doe yn it regear sit hie, om reden fan it asylbelied en bleau partijleas boargemaster oant syn pinsjonearring yn de maitiid fan 2008.
Bosma waard beneamd ta Ridder yn de Oarder fan Oranje-Nassau. Hy stoar yn de âldens fan 72 jier oan kanker.
Rhapsody of Fire
Rhapsody of Fire is in Italjaanske metalband oprjochte yn 1993 yn Triëst. Rhapsody of Fire begûn ûnder de namme Thundercross. Fan 1995 ôf ha se de namme Rhapsody brûkt, mar fanôf 2006 is de band fierder gien ûnder de namme Rhapsody of Fire. De band brocht yn 1997 syn debútalbum Legendary Tales út. De band hat in protte wikselingen yn de besetting hân. De teksten fan de band gean benammen oer fantasy, epyske gefjochten en mearkes. Rhapsody of Fire hat trettjin studio-albums en trije live-albums útbrocht.
List fan planetoïden 1701-1800
Dit is in list fan planetoïden 1701-1800.
Lippenhúster Wettertoer
De wettertoer hat in hichte fan 44,25 meter en hat twa wetterreservoirs fan elk 300 m3. De ynhâld is deselde as dy fan de Harnzer Wettertoer. De toer hat in tintedak fan koper (troch korroazje ljochtgrien útslein) mei acht siden, krektas de wettertoer fan Harns en de Boalserter Wettertoer.
Yn 2019 ferkocht Vitens de wettertoer, dy't al jierren net mear brûkt waard, oan partiklieren.
Jurrit Visser
Jurrit Menno Visser  (Sint-Jânsgea, 3 maaie 1952 – Ljouwert, 14 oktober 2022) wie in Frysk politikus út namme fan de PvdA.
Visser hat oan de Ryksuniversiteit Leiden rjochten studearre, en wurke nei syn ôfstudearjen by de gemeente Snits en de provinsje Fryslân. Visser wie jierrenlang sekretaris fan de Stjoergroep Waadprovinsjes. Yn maaie 1998 waard er wethâlder fan de gemeente It Hearrenfean en hy wie dêr krekt oan syn twadde wethâldersperioade begûn doe 't er yn desimber 2002 beneamd waard ta boargemaster fan de gemeente Skylge.
Jurrit Visser ferstoar op 14 oktober 2022 yn 'e âldens fan 70 jier.
Mr. & Mrs. Smith (film út 2005)
Mr. & Mrs. Smith is in Amerikaanske romantyske aksjekomeedzje út 2005 ûnder rezjy fan Doug Liman, mei yn 'e haadrollen Brad Pitt en Angelina Jolie. De titel betsjut "Menear en Mefrou Smith". It ferhaal giet oer John en Jane Smith, in ferfeeld troud pear út in begoedige maatskiplik fermidden, dat sa foar it each in hiel gewoan bestean liedt. Grut is dan ek beider ferrassing as bliken docht dat se allebeide hiermoardners binne, dy't foar konkurrearjende bedriuwen wurkje en inoar as folgjende doelwyt tawiisd krije. Mr. & Mrs. Smith krige fan 'e filmkritisy oer it algemien tuskenbeiden oant positive resinsjes, mar wie in reuseftich kommersjeel súkses yn 'e bioskopen. Dêrnjonken wie dizze beropsmjittige gearwurking ek it begjin fan 'e persoanlike relaasje tusken Pitt en Jolie.
Plot
John Smith, dy't in liedingjaande funksje beklaait by in grut boubedriuw, en syn frou Jane, in kompjûterekspêr, liede op it earste gesicht in folslein normaal bestean as leden fan in begoedige maatskiplik fermidden yn in grut hûs yn in rêstige foarstêd fan Washington, D.C. yn 'e Amerikaanske steat Firginia. Hja binne "fiif of seis" jier troud en neigeraden dat de hertstocht wat weiwurden is út harren relaasje, is harren houlik wat in sleur wurden. Dat hat sokke foarmen oannommen dat se har eins net iens mear betinke kinne wannear't se foar it lêst seks hân hawwe.
Sadwaande geane se yn houliksterapy by in dokter Wexler, dy't harren befreget oer hoe't se eins mei-inoar yn 'e kunde kommen binne. Dat wie yn Bogotá, de haadstêd fan Kolombia, dêr't se allebeide allinne wiene doe't der in heechpleatste pommerant fermoarde waard troch in bûtenlanner. De Kolombiaanske plysje gie dêrnei alle hotels ôf om bûtenlanners dy't allinne wiene te ûnderfreegjen, en om dêroan te ûntkommen, bearden John en Jane dat se byinoar hearden. Se brochten tegearre de jûn troch, slaggen dy nachts mei-inoar op bêd, rekken fereale en krigen in relaasje, dy't net folle letter útmûne yn in trouwerij.
Nei it earste besyk oan dokter Wexler besluten John en Jane dat se it mar in nuvere kwant fûnen mei syn fragen oer seks, en dat syn kantoar ek fiersten te fier riden is. Dêrom litte se it mar by ien konsult. Los faninoar geane se lykwols allebeide, sûnder dat se it faninoar witte, werom nei Wexler om help te krijen foar harren rynkranke houlik. Wexler bewissiget sawol John as Jane derfan dat de swierrichheden yn harren relaasje hiel gewoan binne en folslein itselde as wat miljoenen oare troude pearen meimeitsje. Dêr is er lykwols raar mis mei, want hy wit net dat sawol John as Jane, op 'e nij sûnder dat se it faninoar witte, eins hiermoardner fan berop is. De houliksproblemen binne fierhinne te witen oan it feit dat se inoar allegeduerigen foarlige moatte en wol fernimme dat de oare ek net alhiel earlik is, mar net trochfreegje wolle om't se sels tefolle te ferbergjen hawwe.
As John en Jane allebeide Benjamin "The Tank" Danz, in finzene fan 'e Amerikaanske militêre ynljochtingetsjinst DIA, as folgjende doelwyt tawiisd krije, ride se inoar yn 'e tsjillen, mei as gefolch dat Danz de dûns ûntspringt en de DIA beseft dat der hiermoardners efter harren arrestant oan sitte. De bedriuwen dêr't John en Jane foar wurkje, jouwe harren beiden opdracht om 'e konkurrearjende hiermoardner te eliminearjen, mei't de kâns no bestiet dat de eigen identiteit by de tsjinpartij bekend is. Se krije 48 oeren om dy taak te folbringen.
Al rillegau ûntdekke John en Jane wa't de hiermoardner is dy't se út 'e ljochten helpe moatte, wat foar beiden in oansjenlike skok is. Lulk oer alle bedragerij fan harren houlikspartner de ôfrûne jierren en mei't harren houlik ommers inkeld in dekmantel wie, sette se útein mei it foldwaan oan 'e opdracht. Nei't se om 'e nocht eskalearjende oanslaggen op inoars libben dien hawwe, berikt harren konflikt in hichtepunt yn in lang oanhâldende sjitpartij yn har eigen hûs yn it nachtlik tsjuster, wêrby't de wente slimme skea oprint. Op 't langelêst komme se foarinoaroer te stean mei fjoerwapens op inoars holle rjochte. John komt lykwols ta it besef dat er wol deeglik fan Jane begûn is te hâlden, dat hy leit syn gewear del. Jane kin harsels der likemin ta bringe om him dea te sjitten, en de konfrontaasje mûnet út yn in hertstochtlike frijpartij.
De film einiget as John en Jane wer in konsult hawwe by houliksterapeut Wexler. It docht bliken dat it poerbêst mei harren houlik giet, no't alle ferstikkende geheimen ôftanke binne. John trunet Wexler oan om nochris te freegjen hoe faak oft se de lêste wike seks hân hawwe en meneuvelet dan mei de hannen fan "tsien kear".
Produksje
Mr. & Mrs. Smith waard regissearre troch Doug Liman nei in senario fan Simon Kinberg. Dyselde krige it idee foar it skript doe't er nei in pear fan syn freonen harke hie dy't yn houliksterapy wiene. Se lieten dat sa "agressyf en baatsuchtich" klinke, dat er him ôffrege wat der barre soe as twa hiermoardners mei-inoar trouwe soene. As produsinten wiene Arnon Milchan, Akiva Goldsman, Lucas Foster, Patrick Wachsberger en Eric McLeod by it projekt belutsen foar de filmstudio's Regency Enterprises, New Regency Productions, Summit Entertainment en Weed Road Pictures. De kamerarezjy wie yn 'e hannen fan Bojan Bazelli, en de filmmuzyk waard fersoarge troch John Powell.
Foar Mr. & Mrs. Smith wie in budget beskikber fan $84 miljoen, mar dêr gied er by einsluten $26 miljoen oerhinne, sadat de úteinlike kosten $110 miljoen bedroegen. Dêrtroch wie regisseur Doug Liman twongen om syn eigen sparjild oan te sprekken om dêrfan in filmset te bouwen yn 'e garaazje fan syn mem, dy't er dêrnei ferneatige mei in hangranaat.
Casting
Oarspronklik waard Nicole Kidman njonken Brad Pitt yn 'e haadrol cast, mar doe't Pitt de film sjitte liet, makke Kidman har der ek ôf. Liman naam doe yn omtinken om Will Smith en Catherine Zeta-Jones yn 'e titelrollen te casten, of oars Johnny Depp en Cate Blanchett. Pitt betocht him doe't Gwyneth Paltrow tastimde om Jane Smith te spyljen. Lang om let seach sy dêr dochs fan ôf, en doe waard Angelina Jolie ree fûn om har te ferfangen. Op 'e filmset fan Mr. & Mrs. Smith krigen Pitt en Jolie in romantyske relaasje, dy't úteinlik ta harren houlik liede soe.
Distribúsje
De distribúsje fan Mr. & Mrs. Smith waard fersoarge troch 20th Century Fox. De film gie op 7 juny 2005 yn Los Angeles yn premiêre, en iepene dêrnei op 10 juny yn 'e Amerikaanske bioskopen. It byhearrende soundtrackalbum ferskynde op 28 juny by platemaatskippij Lakeshore Records. Mr. & Mrs. Smith waard op 29 novimber 2005 útbrocht op dvd en op 7 desimber 2007 ek op blu-ray.
Resinsjes
Fan 'e filmkritisy krige Mr. & Mrs. Smith tuskenbeiden oant positive resinsjes. Sa omskreau Simon Braund fan it Britske tydskrift Empire de film as "in fol-gas aksjefilm, in subversive romcom en in fjoerwapengefaarlik filmstjerrefehikel trochdrinzge fan Hollywoodglitter, fan in regisseur dy't wit hoe't er syn budget yn bylden omsette moat […]." Op 'e webside Digital Spy joech Daniel Saney Mr. & Mrs. Smith 4 fan 5 stjerren. Hoewol't er fûn dat de "ideeën gauris ûntliend" wiene, en de film "bepaald net djipsinnich en betsjuttingsfol" wie, omskreau er him dochs as "in fantastysk fermaaklike film".
Kolombia
It regear fan Kolombia wie tige ûngelokkich mei Mr. & Mrs. Smith, om't yn 'e flashback oer de earste moeting fan John en Jane de Kolombiaanske haadstêd Bogotá yn byld brocht wurdt as in middelgrut doarp sûnder heechbou middenmank it tropysk reinwâld yn in hjit en fochtich klimaat. Presidint Alvaro Uribe fan Kolombia en boargemaster Luis Eduardo Garzón fan Bogotá hiene dêr swiere krityk op en nûgen Brad Pitt en Angelina Jolie út om 'e stêd te besykjen en dermei yn 'e kunde te kommen, sadat se mei eigen eagen sjen koene dat it in metropoal mei mear as 8 miljoen ynwenners is op in koel plak relatyf heech yn 'e bergen.
Resultaat
Mr. & Mrs. Smith brocht yn 'e bioskopen yn 'e Feriene Steaten en Kanada $186,3 miljoen op, en yn alle oare lannen en territoaria $291,9 miljoen. Wrâldwiid kaam de opbringst dêrmei út op $478,2 miljoen. Ofset tsjin it budget fan $110 miljoen betsjut dat in winst fan $368,2 miljoen, hoewol't dêr de marketingkosten noch wol ôf moatte. Dêrmei wie Mr. & Mrs. Smith de op seis nei meast opbringende film fan 2005, nei Harry Potter and the Goblet of Fire, Star Wars: Episode III – Revenge of the Sith, The Chronicles of Narnia: The Lion, the Witch and the Wardrobe, War of the Worlds, King Kong en Madagascar.
Tillefyzje-adaptaasje
Yn 2010 sei Angelina Jolie yn in fraachpetear dat sy en Brad Pitt nei it súkses fan Mr. & Mrs. Smith fernommen hiene nei de mooglikheden foar in ferfolchfilm, mar se wiene ûntefreden oer de plots dy't de filmprodusinten dêrfoar optochten, dat in ferfolch kaam der net. Yn febrewaris 2021 kundigen de Amazon Studios oan dat se in reboot fan it ferhaal foar de tillefyzje meitsje soene mei Donald Glover en Phoebe Waller-Bridge yn 'e haadrollen. De searje, dy't ek Mr. & Mrs. Smith hjit, soe yn 2022 beskikber komme fia de streamingtsjinst Prime Video. Omreden fan in "kreätyf skeel" mei Glover sei Waller-Bridge lykwols yn septimber 2021 ôf, wêrnei't har rol wercast wurde moast en it projekt oansjenlike fertraging oprûn. Yn april 2022 wie der sprake fan dat Maya Erskine de ferfangster fan Waller-Bridge wurde soe.
Rie Meijer
Yn 1956 en 1959 waard se opnij Nederlânsk kampioen. Yn 1958 wie Meijer de twadde Nederlânske frou dy't op it Wrâldkampioenskip allround útkaam. Meijer socht yn de oanrin nei de Olympyske Winterspullen fan 1960 in baantsje by it Nederlânsk sanatoarium yn Davos fanwegen it gemis oan iis yn Nederlân. Op de flugge iisbaan fan Davos trainde Meijer selsstannich en op eigen kosten. Foar en yn wedstriden ried se alle Nederlânske rekôrs op de troch har riden ôfstannen oan gruzeleminten. Dizze tiden waarden lykwols net erkend as Nederlânske rekôrs troch de KNSB, om't se net yn Nederlân riden wiene. Om't, yn de eagen fan datselde bûn, Meijer fersomme hie oan te freegjen by de KNSB oft se yn Davos dy wedstriden mocht ride, telden de tiden ek net as mooglike seleksje foar de Olympyske Winterspullen en ta har grutte teloarstelling gie se net mei nei Squaw Valley. Yn 1962 stopte Meijer mei reedriden op heech nivo.
Christa Wolf
thumb|175px|Christa Wolf by in demonstraasje op it Alexanderplatz, 4 novimber 1989 Christa Wolf (Landsberg an der Warthe, 18 maart 1929 - Berlyn, 1 desimber 2011) wie in Dútske skriuwster út de eardere DDR. Nei it ferlies fan Nazi-Dútslân kaam it eastlike part fan it Dútske Ryk by Poalen. Wolf har bertedoarp lei ek yn dat gebiet en dêrom flechte hja nei Mecklenburch yn 1945. Neidat se de middelskoalle yn 1949 dien makke hie waard se lid fan de kommunistyske partij SED en studearre fan 1949 oant 1953 Germanistyk yn Jena en Leipzig.
Feanster Wettertoer
Sawat tsien jier nei de bou fan de toer wie der ferlet fan in twadde toer yn it gebiet fan It Hearrenfean. Dêrom waard de Jouster Wettertoer boud. Yn 1935 hat der in restauraasje west fanwege it rustkjen fan it betonizer.
De toer en de bygebouwen wienen makke fan griisbrune bakstien en beton. Foar de yngong wie in bordes mei oan wjerskanten in treppen. It dak op de toer hie acht siden. Yn 1974 waard de toer foar 250.000 gûne ferkocht oan de gemeente It Hearrenfean. Nei in jierrenlange ôfweaging tusken restauraasje of sloop waard yn 1982 út kostenoerwegingen tat sloop oergien. De toer stie sawat 30 meter ten westen fan de stins Oenemastate. Op it plak stiet sûnt dy tiid it wen- en winkelkompleks De Wettertoer.
Hurdsilen op de Olympyske Simmerspullen 1988
200px|thumb|right|Hurdsile yn de Finnklasse tidens de Olympyske Simmerspullen 1988 De Olympyske Simmerspullen 1988 ek wol de XXIVe Olympiade neamd, waarden yn 1988 yn Seoel, Súd-Korea hâlden, It hurdsilen waard hâlden yn Busan yn de Busan Yachting Center.
Medaljespegel
De top tsien fan lannen dy't by it silen medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen fan 1988.
Museum Martena
Museum Martena is it stedsmuseum fan 'e Fryske stêd Frjentsjer, dat foarhinne Museum 't Coopmanshûs hiet. Nei't it yn 2006 ferhuze nei it monumintale Martenahûs oan 'e Foarstrjitte krige it syn hjoeddeistige namme. Museum Martena hat histoarysk wurk op 'e noed, mar organisearret ek geregeldwei tentoanstellings fan moderne keunst.
Skiednis
Museum Martena waard yn 1921 oprjochte as Museum 't Coopmanshûs, nei it gebou dêr't it doe húsfêste wie. It wie fan it begjin ôf oan bedoeld as kultuerhistoarysk museum foar de stêd Frjentsjer en omkriten. Yn 2006 ferhuze it museum nei it Martenahûs, in ryksmonumint en stedsstins datearjend út 1498, dy't stiet oan 'e Frjentsjerter Foarstrjitte, deunby fan it Sjûkelân, dêr't simmerdeis de PC ferkeatst wurdt. Om't it museum min de namme fan 't Coopmanshûs behâlde koe as it net mear yn dat pân siet, waard it doe omneamd ta Museum Martena.
Kolleksje en tentoanstellings
Museum Martena hat de histoaryske keunstkolleksje fan 'e stêd Frjentsjer op 'e noed, mei dêropta de kolleksje fan 'e eardere Universiteit fan Frjentsjer. It hat ek de grutste kolleksje oer en fan 'e ferneamde santjinde-iuwske wittenskipster Anna Maria fan Schurman. Yn Museum Martena is fierders ien fan 'e iennichste trije ksyloteken fan Nederlân te sjen. Dat is mei 158 bannen mei-iens ek de grutste fan dy trije. Konservator Thom Mercuur, dy't yn 1970 oansteld waard, begûn njonken it útstallen fan 'e histoaryske kolleksjes ek mei it geregeldwei organisearjen fan tentoanstellings op it mêd fan 'e moderne keunst fan jonge Fryske keunstners, lykas Sjoerd de Vries, Jentje van der Sloot, Geert van Fastenhout en Hans van der Horst, mar benammen fan Willem van Althuis en Jopie Huisman.
Tsjintwurdich giet Museum Martena dêrmei troch, en ek wurdt alle jierren ien histoaryske útstalling makke. Min ofte mear keunsthistoaryske tentoanstellings waarden organisearre fan û.m. it dadaïsme en oer Pieter Portier, Ype Wenning, Johannes Elsinga, Egnatius Ydema, Douwe van der Zweep en Jan van der Kooi. Mei de útstalling En Dat Vind Ik Nou Mooi, yn 1974, wie it museum it earste fan Nederlân datit yn 'e literatuerwittenskip al jierren tapaste resepsje-teory foar byldzjende keunst yn praktyk brocht: troch it lot oanwiisde ynwenners fan Frjentsjer mochten de wandfersiering út harren persoanlik besit dat se moai fûnen, yn it museum hingje.
Greet Andringa
Op de middelbere skoalle frege har skiednislearaar Jan Pieter Janzen (1945-2005), dy't aktyf wie yn de Fryske literêre wrâld, om foar de skoalkrante te skriuwen. Doe't Janzen letter redakteur wie fan Trotwaer, frege er har yn 1999 ek foar dat blêd in ferhaal te skriuwen: 'De earste kear'. Dêrnei publisearre se yn it Frysk Skriuwerskalinderboek 2003 en yn it literêre tydskrift Hjir. Har debút yn boekfoarm wie yn augustus 2003 de ferhalebondel De diggels fan Che. Kritisy priizgen har natuerlike libbene styl, har goedrinnende sinnen en har taalgebrûk. Har ferhalen falle op troch de ûnferwachte haadpersoanen en de faak ferrassende draai dy’t se oan de ferhalen jout.
Yn 2010 skreau Andringa de novelle Los sân, dy't útjûn waard as kadoboek by de moanne fan it Fryske boek yn septimber dat jier. It jier derop ferskynd har twadde roman: Ikarusblau. It boek giet oer de syktocht fan in jonge man nei syn echte heit.
Tine Bethlehem
thumb|right|300px|Tine BethlehemTine Bethlehem (1938), skûlnamme Trijntje/Tiny/Tineke (Piebenga-)Bethlehem, is in Fryske dichteresse.
Tine folge in oplieding ta jongereinwurker en wurke jierrenlang yn die sektor. By Jos van Hest folge se oan de School der Poëzie workshops en masterclasses. Tine Bethlehem waard letter sels ek dosinte kreatyf skriuwen yn Ljouwert. Se hat mear as 200 fersen skreaun. In 1995 ferskynde by de Oare útjouwerij har dichtbondel Swietroken en Koperblazers mei 88 net earder publisearre fersen. De fersen binne dêryn oardere yn fiif perioades, yn omkeard gronologyskse folchoarder. Skriuwen is foar har it oarderjen fan emoasjes. Yn de tredde perioade (1960-1955) stiet bygelyks in koart gedichtsje oer in grêf, mar it blykt ek yn boartlike fersen oer de natoer of yn de lêste perioade (1995-1990) bygelyks yn in gedichtsje oer lok en yn gedichten oar roazen. Meast spylje leaf en leed yn de leafde en ek blommen in grutte rol. Yn Wetter en stien binne Fryske en Nederlânse fersen fan Tine Bethlehem en Elske Riemersma bondele oer tema's as it libben, de leafde en it âlder wurden. Dy tema's binne ûnder oaren projektearre op de natoer, it lânskip, it deistich libben, relaasjes, taal en de bernetiid.
Arrival (album fan ABBA)
Arrival is it fjirde studio-album fan ABBA. It album waard opnommen fan 4 augustus 1975 oant en mei 18 septimber 1976 yn de Metronome Studios yn Stockholm en waard in moane letter op 11 oktober 1976 útbrocht. It album befettet de hits Dancing Queen, Money, Money, Money en Knowing Me, Knowing You
Marinus Naberman
Marinus Naberman, ek wol bekend as Mar. Naberman (Ljouwert 14 jannewaris 1889 - dêre, 19 novimber 1968), wie in bekend musikus en muzykpedagooch te Ljouwert.
Op oanstean fan genêshear-direkteur fan it Stedssikehûs dr. P. H. van Eden gie er de muzyk yn. Noch yn syn stúdzje fioele en piano wie Naberman trije jier pianist yn Friso-bioskoop op de Nijstêd yn Ljouwert.
Yn 1929 stichte er de muzykskoalle Naberman oan de Tweebaksmarkt; de skoalle hat oant 1957 bestien. Teffens wie er koardirigint fan it Leeuwarder Gemengd Dubbelkwartet; yn Dokkum fan de Mingde Sjongferiening Laus Deo en yn Harns fan it Frysk Sjongkoar. Naberman wie geregeldwei op de radio te belústerjen mei syn koaren. Dêrneist wie er yn Ljouwert ek noch dirigint fan de Hielûnthâlders-sjongferiening en fan it Frijsinnich Tsjerkkoar en de sjongferiening 'Mei Elkoar Ien'.
Naberman joech syn lêste konsert op 14 maaie 1952 yn de Grutte Tsjerke te Ljouwert. Hy spile doe mei syn dochter Mea Naberman en de oargelist Piet Post. Hy stoar mei 79 jier, wierskynlik oan de gefolgen fan in hertsykte.
De Harkema
De Harkema is in doarp yn de gemeente Achtkarspelen, west fan Surhústerfean. De ynwenners hjitte offisjeel Harkemasters, mar yn de folksmûle wurde hja meast Harrekiten neamd.
De Harkema hat  ynwenners.
Skiednis
Bouwe of Buvo Harckema hie in broer Gercke (nammejouwer fan Gerkeskleaster en bouwer fan it kleaster 'Jeruzalim', dat in grutte rol spile by de ferfeantingen). Lykas syn broer stifte Bouwe yn 1242 by Droegeham ek in kleaster. Ek dat kleaster spile in rol yn 'e feanterij en dêrmei yn it lettere ûntstean fan De Harkema. En Bouwe Harkema soe letter ek de nammejouwer fan it doarp wurde. thumb|left|Holwente Yn 'e 17e en 18e iuw lei healwei Droegeham en Stynsgea oan beide kanten fan de wei it lange streekdoarp Harkema-Opeynde. Dy aardich grutte boeremienskip ferdwûn troch ferskillende omstannichheden, mar op de súdliker lizzende heidefjilden ûntstie yn 'e 19e iuw nije bewenning yn 'e foarm fan tige earmoedige wenten en in soad spitketen. Groepkes spitketen dy't by elkoar stiene waarden Smoarhoeke, de Fûgelkamp, Barchhiem, de Bulten, de Dunen en de Bosk neamd. De heidebewenners hiene net folle kontakt mei de lju út de omlizzende doarpen en hja waarden ek in soad skoudere.
De tsjerklike grinzen fan de omlizzende doarpen Droegeham, Stynsgea, Surhústerfean en Surhuzum wiene op de heide net dúdlik, sadat der ek hast gjin pastoraal wurk dien waard. Mei de komst fan de evangelist Lambertus Nankes Warmolts feroare dat en hy stifte in ynearsten houten evangelisaasjegebouke en yn 1908 in skoalle foar de bern. Yn 'e selde tiid kaam ek it sosjalisme op en mannen as Jelle Dam en Durk Mozes setten harren ek tige foar de heidsjers yn. thumb|left|Stiennen arbeiderswente De Wenningwet soarge der foar dat de spitketen ferfongen waarden troch stiennen hûzen. Yn 1920 waarden de eardere heidegebieten fan Droegeham, Surhústerfean en Surhuzum gearfoege en ûnstie De Harkema-Opeinde as in selsstannich doarp.
Sûnt de jierren 1950 groeide de ynearsten losse bebouwing fan De Harkema ta in oanslutende ienheid. Tusken 1953 en 1964 waarden fral troch partikuleren wol 300 wentes boud, De Harkema waard ek wol in boufakkersdoarp neamd. Oan de Betonwei ûnstiene mear resint ek ferskillende bedriuwen.
Yn 2013 krige De Harkema yn it sintrum in nij winkelgebiet.
Wapen fan De Harkema
De liuw is ôfkomstich fan it wapen fan de famyljenamme Harckema. Op in tsjerkebank yn Stynsgea is dy ek noch te sjen. Bouwe Harckema, de stifter fan it Bouwekleaster, hie dat wapen doe noch net. De reade kleur tsjut de bloeiende heide oan, it turfblok it turfstekken en de ikel symbolisearret de iken yn de Fryske Wâlden.
Mienskip
thumb|260px|Oarlochsmonumint De redaksje fan it Doarpsblêd hat yn eigen behear in fotoboek útjûn. Sûnt 2003 bestiet de Kommisje Doarpsfeest. De "Panne" is in priis dy't alle jierren útrikt wurdt oan immen dy't him fertsjinstlik makke hat foar it doarp. Kluphûs Harkema is der foar sosjaal-kultureel wurk.
Tsjerken
thumb|260px|PKN-tsjerke
Bekende Harkiten
De hurdfytsers Wiebren Veenstra en Pieter Weening komme út De Harkema. Pieter Weening wûn op 9 july 2005 as earste Fries in etappe yn de Tour de France.
Temapark De Spitkeet
thumb|260px|Spitkeet (Temapark) Simmerdeis is yn it Iepenloftmuseum De Spitkeet te sjen yn hokker omstannicheden de bewenners tusken 1850-1920 libben en wennen. Der is in earmetsjerkhôf, in spitkeet, in klokkestoel, in wâldhúske, in fruithôf, in skieppehok en in wenningwetwente.
Strjitten
Alle strjitten yn De Harkema.
Octave Mirbeau
thumb|right|290px|Octave Mirbeau
Octave Mirbeau (Trévières, 16 febrewaris 1848 – Parys, 16 febrewaris 1917) wie in Frânsk skriuwer, sjoernalist, pamfletskriuwer, keunstkritikus en toanielskriuwer, dy't beskôge wurdt as ien fan de meast oarspronklike figueren út de literatuer fan de Belle Époque.
Yn 30 jier tiid skreau er mear as 15 romans en 150 ferhalen.
Kabinet-Rutte I
It kabinet-Rutte I, ek wol it kabinet-Rutte-Verhagen neamd, wie in Nederlânsk kabinet fan 14 oktober 2010 oant 5 novimber 2012. It bestie út de partijen VVD en CDA en stie ûnder it foarsitterskip fan Mark Rutte; fise-premier wie Maxime Verhagen. It kabinet waard tolerearre troch de PVV fan Geert Wilders.
Yn de Earste Keamer hat it kabinet nea in mearderheid hân.
Gaele van der Kooij
Gaele van der Kooij (Wommels, 11 july 1906 - Skearnegoutum, 13 july 1944 ) wie in Nederlânsk hannelsreizger en kollaborateur yn de Twadde Wrâldkriich.
Biografy
Van der Kooij waard op 12 july 1944 ûntfierd troch in knokploech. Hy kaam út 'e trein en waard op 'e Kerkhoflaan oansketten en yn 'e auto fan 'e KP'ers smiten. Dêrnei waard er nei in pleats yn Skearnegoutum brocht, dêr't in soad ûnderdûkers en delsketten geallieerde piloaten ûnderdak fûnen. De ferwûne Van der Kooij wie net praatsk en woe net meiwurkje en it ferset siet dêr mei him opskipe. De oare deis waard er doe deasketten.
Hy stoar 13 july om likernôch middeis trije oere yn Skearnegoutum yn de âldens fan 38 jier.
De Dútske besetter naam wraak foar de moard troch ferskate Snitsers te likwidearjen yn de nacht fan 13 op 14 july 1944. Dy nacht is de skiednis yngien as de Snitser Bloednacht.
Robrecht I fan Flaanderen
Robrecht I d'n Frys 1030 – Kassel 13 oktober 1093) wie greve fan it greefskip Flaanderen fan 1071 oant syn dea en regint fan it Greefskip Hollân nammens de minderjierrige Durk V.
Famylje-omstannichheden
Robrecht de Fries wie de twadde soan fan greve Baldwyn V fan Flaanderen en Adela fan Mesen, keninginne fan Frankryk. Nei syn houlik mei Geertruida fan Saksen, widdofrou fan greve Floaris I fan Hollân, yn 1063, fêstige hy him yn Hollân, neidat hy fan syn oanspraken op Flaanderen ôfstân dien hie. Flaanderen kaam doe yn hannen fan syn neef Arnulf fan Flaanderen, soan fan syn âldere broer Baldwyn VI.
Robrecht troude mei de suster fan Arnulf, Mathilda fan Flaanderen út oan de hartoch fan Normanje, Willem de Oermasterder, dy’t yn 1066 Ingelân oermastere.
Striid mei Richilde om Flaanderen
Nei it ferstjerren fan Baldwyn kaam it ta spul tusken de grevinne-widdo Richelda fan Henegouwen en har beide soannen Arnulf en Baldwyn. De famyljefete, mei as ynset it Greefskip Flaanderen, soe einigje yn de Slach by Kassel op 22 febrewaris 1071. Robrecht de Fries wûn en Arnulf III sneuvele. Richelda en har soan Baldwyn moasten harren nei it ferliezen fan de slach tefreden stelle mei it Greefskip Henegouwen.
Mar Arnulf III wie al erkend as Greve fan Flaanderen troch syn lienhear de Frânkse kening Filips I en hy hie stipe krigen fan Willem de Oermasterer, dy’t tuskentiids kening fan Ingelân wurden wie. De dea fan Arnulf soarge derfoar dat Robrecht net botte populêr waard by de Frânske keningen en ek net by de Paus.
Richilde koe him by it ferlies net dellizze. It testamint fan har man hie bepaald dat by it ferstjerren fan ien fan harren soannen, de oerbliuwende soan, it greefskip fan de ferstoarne soan ervje soe. Dus Baldwyn wie neffens testamint de greve fan Flaanderen. Richilde krige hjirby stipe fan de Frânske kening Filips I, dy’t Baldwyn erkende as de rjochtmjittige greve fan Flaanderen. Om-ende-by in moanne nei de nederlaach by Kassel gie Richilde mei in Henegousk en Frânsk leger de striid oan mei Robrecht de Fries. Sint-Omaars waard plondere en platbaarnd. Robrecht moast him ferdigenje en helle in tûke diplomatike stunt út. Hy hie yn Kassel Eustachius, greve fan Boelonje, finzen nommen. Dit wie de broer fan Godfried, biskop fan Parys en kânselier fan Filips I. Godfried die in goed wurdsje by de Frânske kening en Robrecht liet Eustachius frij. De kening wie hjir bliid mei en soe Richilde net langer stypje. Se leinen it skeel by. De Frânske kening joech yn 1073 syn styfdochter Bertha fan Hollân wei as frou oan Robrecht.
Robrecht kaam ek wer yn in goed bledsje by de Paus. Hy boude in 30-tal tsjerken en kapellen, allegear wijd oan de hillige Petrus.
Mar Richilde wie der noch hieltyd net klear mei. Sy slagge deryn om in ferbûn te foarmjen mei de fijân fan Robrecht de Fries. Dat wienen de biskop fan Luik, Godfried III mei de Bult, hartoch fan Neder-Lotharingen, mei Willem I, biskop fan Utert, en mei de biskoppen fan Verdun en Cambrai en ek mei de aartsbiskop fan Keulen. Hjirom wie Richilde ree om fazal te wurden fan de biskop fan Luik. De oare partijen krigen djoere geskinken.
Robrecht de Fries koe opnij in fjildslach foarkomme troch in gesant te stjoeren nei de Dútske kening Hindrik IV. Dizze joech de kening in boadskip fan Robrecht de Fries mei de fraach oft de Dútske kening Flaanderen as greefskip befêstigje woe foar Robrecht. Yn ruil derfoar soe Robrecht de kening militêr stypje. Op dat momint siet Hindrik IV sels yn de knipe. Hy hie spul mei Paus Gregorius VII en koe alle stipe goed brûke. Hy akseptearre it oanbod fan Robrecht en erkende him as greve fan Flaanderen. Sa kaam der oan it ferbûn fan Richilde mei bûnsmaten sûnder slach of stjit in ein.
Richilde bleau neitinken oer wraak en foel mei in Henegousk leger Flaanderen yn. Robrecht gong yn de tsjinoanfal en plondere Henegouwen. Hy ferplettere it lytse leger fan Richilde. Nei de frede, dy’t letter ferbrutsen waard, kaam Dowaai by it greefskip Flaanderen.
Striid tsjin de biskop fan Utert
Tegearre mei syn styfsoan Durk V fan Hollân stried hy mei súkses tsjin it gesach fan de biskop fan Utert. Neffens ûnbefestigde boarnen soenen sy tegearre de moard begean op Godfried mei de Bult. Hy is speetst op in izeren stêf. Uteinlik slagge sy deryn de earder ferlerne gebieten fan it Greefskip Hollân opnij te bemasterjen.
Belutsen by de Ingelske troan
De kontakten mei de Ingelske kening Willem de Oermasterer wienen net freonskiplik. Dizze hienen doetiids sels in kontingint Normandjers stjoerd om Richilde te stypjen yn har striid tsjin Robrecht. Robrecht stipe de oanspraken fan syn skoanheit Knoet IV fan Denemarken op de ferlerne Ingelske troan. Tegearre soene se in float fan 1600 boaten nei Ingelân stjoere. It kaam lykwols nea sa fier, fanwege spul tusken twa Deenske prinsen Knoet IV en Olaf. Olaf waard finzen nommen en nei Robrecht stjoerd. Koart dêrnei op 10 july 1068 waard Knoet IV fermoarde en soe Olaf weromstjoerd wurde nei Denemarken, mar pas nei it beteljen fan in soad jild.
Pylgrimstocht nei Jeruzalim
Robrecht de Fries hie plannen makke om op pylgrimstocht nei Palestina te gean. Hy der mei de earste krústocht hinne. It bestjoer fan it greefskip liet er oer oan syn soan, de lettere Robrecht II. Robrecht de Fries bleaun twa jier yn Jeruzalim. By syn weromreis makke hy kontakt mei de Byzantynske keizer Aleksius Comnenus, dy't hy militêr hold yn 'e striid tsjin de Turken.
Herfoarmingen
Robrecht de Fries is ferneamd om syn binnenlânske herfoarmingen dy’t him yn staat stelden mei de stipe fan de stêden it greeflik gesach te fersterkjen. Dit wie neidielich foar de eallju en geastliken. Dit gong net fansels. Arnoldus de biskop fan Soissons en de lettere stifter fan de abdij yn Oudenburch, gie yn 1083 op reis troch it greefskip om de frede te herstellen tusken de greve en de eallju. Arnoldus ferstoar lykwols op 15 augustus 1087 yn Aldenburch by in twadde fredestocht.
Robrecht de Fries fierde it amt yn fan greeflike kânselier en befoardere de begjinnende hannel. Hy makke fan Brugge in Jeropeesk handelssintrum. Troch de begripen godsfrede en bestannen nei te libjen befoardere hy de frede mei de tichtby lizzende greefskippen.
Grêf en opfolging
Robrecht liet yn Kassel yn 1072 de Sint-Piterstsjerke bouwe op de Terrasse du Château (it platfoarm boppe-op de Kasselberch) om syn oerwinning fan 1071 op de Frânske kening te fieren. Robrecht waard yn 1093 yn in krypte ûnder de tsjerke begroeven. Yn 1787 bruts men de tsjerkeôf. By de Frânske revolúsje binne syn jiskerêsten opgroeven en yn de put smiten.
Robrecht is opfolge troch syn soan Robrecht II fan Jeruzalim. De soan dy’t al regeard hie doe't hy op krústocht wie nei Jeruzalim.
Albert Jan ten Brink
Albert Jan ten Brink (Appingedam, 30 jannewaris 1836 - De Haach, 22 oktober 1917) wie learaar, dichter, skriuwer, en publisist.
Ten Brink skreau oer ierdrykskundige ûnderwerpen, makke tal fan opstellen dy't yn tydskriften publisearre waarden, skreau blijspullen en in pear romans. Faaks wie syn fertaling fan Sofokles syn Antigone syn wichtichste wurk.
Albertus Samuel Carpentier Alting
thumb|A.S Carpentier Alting Albertus Samuel Carpentier Alting (Purmerland, 30 desimber 1837 - De Haach, 4 augustus 1915) wie in Nederlânsk-herfoarme predikant en frijmitselder. Hy wie troud mei Elsje Zaalberg.
Grutte Pier
Grutte Pier (om 1480 hinne - 28 oktober 1520) is de namme dêr't Pier Gerlofs Donia as Fryske frijheidsstrider bekend ûnder wurden is. Om syn figuer hat safolle mytefoarming west dat it slim te sizzen is hokker ferhalen oft wier binne en hokker net.
Albertus Samuel Carpentier Alting
Nei syn stúdzje teology yn Leien stie Alting as predikant yn Colmschate (1862-1865), Dokkum, Hoarn (Noard-Hollân) (1882), ferskate plakken yn Nederlânsk-Ynje (1885-1905) en De Haach (1905-1915).
Grutte Pier
Libben en skiednis
Wat min-ofte-mear fêststiet is dat Pier berne waard yn Kimswert, yn de 2e helte fan de 15e iuw sa om 1480 hinne. Hy wie de soan fan Gerlof Piers Donia en Fokel Sybrants Bonga en troude mei Rintsje Syrtsema. It pear krige yn 1506 in soan, Gerlof Piers Donia. Pier Gerlofs Donia syn frou ferstoar yn 1515.
Albertus Samuel Carpentier Alting
Yn Dokkum
Dokkum wie syn gemeente fan 1865 oant 1882. Hy stie dêr bekend as modern predikant, mar ek as moedich en belutsen by syn gemeente. Sa gie er yn de golera-epidemy dy't op seker stuit hearske gewoan troch mei syn húsbesites. Yn 1868 wie er ien fan de mannen efter de gearkomsten fan moderne teologen út de noardlike provinsjes yn Ljouwert en yndirekt ek efter de oprjochting fan it Protestantebûn yn 1870.
Grutte Pier
Libben en skiednis
Yn 1498 kaam Fryslân ûnder it bewâld fan Albrecht fan Saksen dy't om de problemen yn Fryslân oanpakke te kinnen, hiersoldaten nei Fryslân helle. Doe't dat, nei syn dea, lykwols net genôch seadden oan de dyk sette, ferkoft syn soan syn rjochten oan de lettere Karel V.
Albertus Samuel Carpentier Alting
Yn Dokkum
Teffens wie er dêr de lêste rektor fan de Latynske skoalle, redakteur fan de krante Oostergo, stifter fan it blêd ''De Nieuwe Richting in het leven. Bladen ter godsdienstige ontwikkeling'' (1868-1871) en oprjochter fan de Dokkumer frijmitselerslôge.
Yn Nederlânsk-Ynje
Alting stie as dûmny yn Padang (Sumatra, 1885-1890), Semarang (1895-1897), Batavia (1897-1905). Yn Batavia wie mei-oprjochter fan in HBS dy't bekend stie as 'CAS', ôfkoarting fan Carpentier Alting Stichting. Ferneamde âld-learlingen fan dy HBS binne ûnder oaren de skriuwsters Hella Haase en Aya Zikken.
Fan 1899 oant 1905 hie er ek de funksje fan Deputearre Grutmaster fan de Oarder fan Frijmitselers yn Nederlânsk-Ynje, in hege post dy't er werom yn Hollân ek besette oant syn dea.