cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Chora-tsjerke
Skiednis
Likernôch in heale iuw nei de ferovering fan Konstantinopel troch de Ottomanen waard de Chora-tsjerke fan de kristenen ôfnommen en yn opdracht fan Atık Ali Paşa, de grutfizier fan Bayezid II, yn in moskee feroare en omdoopt ta Kariye Camii. De mozaïken waarden oerkalke. Dat en de ierdskoddings hawwe de rike mozaykdekoraasjes gjin goed dien.
Yn 1948 betellen de Amerikanen Thomas Whittemore en Paul A. Underwood fan it Byzantine Institute of America en it Dumbarton Oaks Center for Byzantine Studies in restauraasje. Fanôf dat momint wie it gjin moskee mear. Yn 1958 waard it gebou op 'e nij iepene as museum: it Kariye Müzesi. Op oantrún fan Recep Tayyip Erdogan waard de tsjerke yn it ramt fan it islamisearjen fan oarspronklik kristlike gebouwen sûnt 020 wer in moskee.
Bonningastins
De Bonningastins (letter: Harinxmastins) in eardere stins yn Loaiïngea.
It gebou komt foar it earst yn de boeken foar yn 1490, as Low Broer Bonninga hjir wenjen giet. De wichtichste stins fan de famylje Bonninga stie lykwols yn Toppenhuzen. Hjirnei kaam it pân yn hannen fan syn dochter Ath Bonninga. Yn 1511 waard Sirick Harinxma, de man fan Ath Bonninga, neamd as eigener. Yn 1622 waard de stins werjûn op in kaart fan Winsemius, dy't oanjout dat de stins flakby de tsjerke fan Loaiïngea stie. Yn 1664 is der gjin sprake mear fan in stins op dizze lokaasje, mar wurdt sprutsen oer in pleats.
Lânskippen fan Sweden
De Sweedske lânskippen moatte net troch elkoar helle wurde mei de Sweedske provinsjes (Sweedsk: län), dy't in modernere, suver bestjoerlike yndieling foarmje. De nammen fan dy provinsjes einigje altyd (útsein it lânskip Bohuslän) op län (losskreaun en sûnder haadletter), ek yn it deistich taalgebrûk. De measte provinsjes binne nei lânskippen ferneamd. Sa is de provinsje Skåne län nei it lânskip Skåne neamd, mar de provinsje dêr't it lânskip Närke it súdlik part fan foarmet, hjit Örebro län, nei de stêd Örebro.
De bestjoerlike funksje fan de lânskippen is hielendal oernaam troch de provinsjes. Sy hawwe gjin offisjele haadstêd en gjin bestjoersorgaan. Jongere leden fan it keningshûs krije tradisjoneel de titel hartoch fan ien as mear lânskippen, sa as kroanprinsesse Viktoria, dy't hartoginne fan Västergötland is. De lânskippen hawwe dêrnjonken symboalen fan kulturele, skiedkundige as folkloarystyske aard. Dat kin in flagge (soms), in typyske lânskipsblom, klaaiïng of sokssawat wêze.
De lânskippen bliuwe lykwols fan belang foar de regionale identiteit fan de Sweden. At Sweden fertelle oer it plak dêr't sy wei komme of oer har dialekt prate, dan neame sy net de provinsje, mar it lânskip. It heart ta de parate kennis fan de Sweden dat sy witte yn hokker lânskip in plak leit, fan de provinsje hawwe sy faak gjin aan.
Oerrock
Oerrock is in popfestival dat sûnt 2000 hâlden wurdt yn Oerterp. It begûn yn 2001 oan de Mounleane, mar twa jier letter gie it nei de Skieppeleane. De Stichting Oerrock waard oprjochte op 13 maart 2000. It festival duorre earst ien dei, letter waarden it twa dagen sûnt 2009 al trije dagen. It wurdt hâlden yn maaie, en begjint dan op Himelfeartsdei.
Oerrock tinte
De Oerrock Tinte wurdt ek foar oare saken brûkt. Sa wurdt der sûnt 2008 in wike foar Oerrock Festival 316 hâlden. It grutste kristlike festival fan noard Nederlân. Ek it ûntfangst fan Prinses Maxima op 31 maaie 2011 wie yn de Oerrock tinte oan de skiepeleane.
Sjuery
Yn de tiid foarôfgeand oan Oerrock wurde foarrondes hâlden, de winners dêrfan spylje yn de play-offs. De winners fan de play-off spylje op Oerrock. De sjuery bestiet út trije persoanen en in sjueryfoarsitter. Dy beoardiele dielnimmers op:
Optredende bands
Opmerking: Fân 2013 oant en mei 2018 ûntbrekke der in tal optredende bands
Bildts (foarbyldtekst)
Dizze side is opnaam as in foarbyld fan tekst yn it Biltsk. De side sprekt dan ek fan Bildts.
Werom at de Bilkerts gyn Frys prate
Die't syn aigen taal fersmyt, raakt syn diepste wezen kwyt.
't Is hest niet te begripen dat d'r op 't Bildt aigenlik gyn Frys praten wort. Soa'n klain gebied dat an drie kanten begrînsd wort deur Frys pratende mînsen. Friezen die't ok wete wille dat se Frys binne en hur taal (alheel terrecht) hoog houwe. Om d'r achter te kommen werom 't Frys op 't Bildt gyn ingang fonnen het motte wij 'n foege 500 jaar werom gaan. Doe het Albrecht van Saksen met syn baide seunen Hendrik en Georg in 1498 't Bildt an de Friezen ontnaderd. 't Bediken fan 't Bildt hewwe sij doe an ânderen, an Hollânders, útbesteed. De Frise wetten laaien sij in hur aigen foordeel út. Sij maakten 'n eand an de Frise Frijhyd. 'n Paar jaar leden (1998) meende 't bestuur fan Fryslân dat fait "fiere" te motten. D'r waar evenwel 'n soad ferset teugen dat "feest" wat tot útting kwam doe't 'n bommelding 'n " fiering" in 'e groate kerk fan Luwt in 'e bulten joeg. Ok waar d'r 'n koster die't op 'e grîns fan 't Bildt soafeul kriig had dat hij de swarte rouflâg fan de Beetgumer toren waaie liet. Soks tot ongenoegen fan bestuurders die't de toenmalige kommisaris fan de koaningin Hermans "dankber" waren foor syn (dom) idee. 't Begrip "âldfaars erf wij weitsje oer dij" worde: " âldfaars erf wij wâdzje oer dij". D'r waren doe ok bij de roes Bilkerts die't fan dut "feest" niks begrepen. Hoewel at 't bediken deur Hollânders annommen en útfoerd worde en derdeur 't Bildts ontstaan is, foele de meeste Bilkerts hur naast Bilkert ok Fries. Se prate âns, Bildts. En binne der wiis op.
Hoe't begonnen is
Thomas Beuckelaer en de drie broers Wijngaarden hadden op 22 febrewary 1505 de overeenkomst met de reginten fan hertog Georg van Saksen tekend om 't Bildt te bediken en in kultuur te bringen. Deur alle toestanden die't d'r doe in Frysland speulden worde 't groate werk niet deur Friezen, maar deur Hollanders annomen en útfoerd. Deuze mânly waren alle fier ôfkomstig út Súd-Holland. Der hadden se groate besittings en der oefenden se belangrike bestuursfunksys út. Ut deuze kontraaien nammen se hur aigen fertroude mînsen met om 't Bildt te bediken en in kultuur te bringen.
Kwammen de polderjongens nou alleen út Súd-Holland, út de Alblasserwaard, de Swijndrechtsewaard en út 't Lând fan Heusden en Altena? Ni, dat sou ok niet kinnen hewwe. D'r souwen 800 mânly an de bou fan de Bildtdyk werke en d'r worde over prakkeseerd om dat leger erbaaiers út te braiden ant 1500 mânly. Sien de tiid die't men kreeg, om binnen een jaar, de Ouwe-Bildtdyk an te lêgen 'n begryplike gedachte. At al deuze mânly út de Alblasserwaard, de Swijndrechtsewaard, en út 't Lând fan Heusden en Altena rekruteerd weze souwen, sou der de befolking soa ferminderd weze, dat weunen en werken der niet meer mooglik weest waar. Nag ôfsien fan 'e fraag at der metnander wel 800 mînsen weunden.
De annimmers en foorwerkers binne der fast en seker wel wegkommen. De erbaaiers kwammen út 'n feul groater gebied. De groatste groep erbaaiers is út Holland, Seeland, Brabant en "diferse andere naciën" wegkommen. Onder die "diferse andere naciën" waren sonder twifel ok mânly út West-Frysland en fan 't ailand Wieringen. Ok sil dut, foor die tiid geweldig groate werk, Friezen út de omgeving fan 't Bildt antrokken hewwe.
Hoe't de ferhouding tussen de tallen Friezen en Hollanders laai is niet met sekerhyd te sêgen. Ferskaidne ondersoekers hewwe hur met deuze kwessy doende houwen. Heel lang het men docht dat 't alleen Hollanders weest binne die't de (Ouwe) Bildtdyk anlaid hewwe. Krekt soa't d'r docht is dat de eerste boeren op 't Bildt sonder útsondering út Holland kommen binne. D'r motte soawel bij de dykbouwers as bij de eerste pachters ok Friezen weest hewwe. Al foor de bediking fan 't Bildt werkten d'r Friezen op 't búttendyks lând. Ans hadden se in 1506 niet ôfkocht worren.
De ondersoeken
Soa'n groat werk as de bou fan de Bildtdyk het sonder twifel ok an ferskaidne Friezen werk geven. Die kregen 't lykswel niet foornander om de Hollanders hur taal, 't Frys, prate te laten. Der binne nag al wat ondersoeken na deen hoe't dat kinnen het.
J. Winkler
Johan Winkler skriift in syn "Algemeen Nederduits en Fries Dialecticon" út 1874, dat de nije en bra fruchtbere grônd deur Hollânse boeren 't eerst beweund en ontgonnen worde. De ôfstammelings fan deuze Hollanders binne der ant fandaag de dâg toe bleven. Deuze eerste beweuners fan 't Bildt nammen fanself hur "boers-Hollânse" spraak met en hur ôfstammelings hewwe die tongfal ant nou toe bewaard en brúkke die ondernander. Hierdeur onderskaide se hur skerp fan de "echte Friezen".
Winkler noemt 't Bildts: "'n Volksplanting van Hollanders in Friesland". Hij skriift over de "edelloi" en de ontginning deur Hollânse boeren, die't folgens him fral ôfkomstig binne út de Hollânse Rijnstreek. Ut de kontraaien fan Leiden. Winkler beskoude 't Bildts dus as de taal fan de Hollânse bedikers die't deur Frise infloed ferformd is.
W. de Vries
W. de Vries skriift in deel 44 fan 't tiidskrift "Nederlandse taal en letterkunde", dat 't waarskynlik is dat d'r taalovereenkomsten binne tussen 't Bildts en 't Súd-Hollâns, omdat Hollânse Bilkerts in meerderhyd ôfkomstig binne út de buurt fan Puttershoek en Oud-Beyerland. De Vries siet 'n dúdlik onderskaid tussen 't Bildts, 't Stadsfrys en 't Amelâns. 't Midslâns op Terskelling wort niet noemd.
G.G. Kloeke
Hij meent dat bestudering fan deuze rekens tot de gefolgtrekking laide mot dat, in 't begin fan de 16e eeuw, de Friezen waarskynlik feer in de meerderhyd weest binne. De dikke boeren, de aristokraten, waren hest allegaar fan Hollânse komôf. Folgens Kloeke is de Bildtse taal sterk ferhollânsd. 't Bildts sou dus oorspronklik Frys weest hewwe. Hij foert derfoor gyn bewizen an. Alleen grôndt-y die stelling op 't fait dat in 't eerste farndels part fan de 16e eeuw, de Friezen (temînsen de namen) prosintueel feer in de meerderhyd waren.
Perfesser Kloeke noemt 't Bildts: Hollâns in Frise mônd. Hij skriift, dat aristokraten of aristokratys doende Friezen perbere om Hollâns te praten...! Maar wat bewize namen nou helendal over de ôfkomst fan de dragers fan die namen? Dat froeg de debating klup fan St.-Anne hur op 20 septimber 1927 ok ôf, doe't se de ferhandeling fan prefesser Kloeke bepraatten. De debatingklup kinde niet soafeul bewiiskracht toe an dut name-ondersoek fan perfesser Kloeke. Ferskaidne sprekers saaien op die aven, dat d'r soafeul namen binne, der't moeilik fan said worre kin, dat 't spesifyk Frise of oorspronklik Hollânse namen binne. De debatingklup kwam dan ok tot de konklúzzy dat 't Bildts fan Hollânse en niet fan Frise oorsprong is !
H.S. Buwalda
Hotse S. Buwalda is 't met de noemde konklúzzys niet eens. 't Gaat him te feer om sonder meer te sêgen dat 't Bildts Hollâns in Frise mônd is, of dat 't Frys in Hollânse mônd weze sou. Hotse Buwalda meent, dat 't foor de hând lait, dat de twee befolkingsgroepen fan kolonisten, Friezen en Hollanders deur de noadsaak om nander te ferstaan tot 'n gemeenskaplike omgangstaal kommen binne: 't Bildts, 'n mingtaal fan 'n in oorsprong mingde befolking. 'n Mingtaal dus, gyn dialekt fan 't Frys of 'n Frys dialekt. Maar ok gyn dialekt fan 't Hollâns of 'n Hollâns dialekt. En wel omdat elk fan baide talen soa'n belangrike bijdrage leverd het an de opbou fan de aigen Bildtse taal.
Hartman Sannes
Hartman Sannes is 't eens met De Vries, want, soa sait Sannes: De sterke Hollânse inslag formde de bovenlaag fan de befolking. De annimmers, de boeren, drukten hur stimpel ok op 'e taal fan de ânderen, de Friezen. Soa segefierde 't Hollâns en ferkrong 't 't Frys. Om 't Bildts Hollâns in Frise mônd te noemen gaat Sannes wat al te feer. 't Bildts is folgens Sannes 'n mingsel fan ferskillende Hollânse dialekten, met foor 'n part ok 'n sekere Frise inslag. 't Frys het op 't Bildt nooit gyn ingang fine kinnen. 'n Fries nimt op 't Bildt makliker 't Bildts over, dan dat 'n Bilkert op 't Oudlând 't Frys overnimt. Sannes syn eandkonklúzzy is, dat 't Bildts de taal fan Hollanders is, ferformd deur 'n sterke Frise infloed.
Sleauwe Friezen en Bilkerts?
Maar wort d'r bij al deuze overwegings ok nag wat fergeten? Wij wete dat de aristokraten en de bestuurders Hollâns praatten en de dikke boeren, die't út Holland kwammen, deden dat ok. Ok 'n part fan de erbaaiers sil een of ânder Hollâns dialekt praat hewwe. Dos waren d'r 'n heel soad Friezen bij die eerste kolonisten. Die sille dos hur aigen taal, 't Frys, praat hewwe? In dat licht besien is 't dos op syn sachtst said freemd, dat 't Frys 't ôflêge motten het teugen 't Hollâns; 't Bildts?
't Sil wel soa weze soa't Hotse Buwalda 't sait: se mosten nander ferstaan. De Friezen sille hur doe ferbroken hewwe. Ok doe al. Want nou nag gaat de gemiddelde Fries drekt over op 't Hollâns at d'r ok maar 'n klain fermoeden bestaat dat de ânder gyn Frys ferstaan wil of kin. Hadden de Friezen doe in 't begin fan de 16e eeuw, hier op 't Bildt, 'n klain bitsy de sluug út had, dan hadden se dos dat handsyfol mînsen, niet eens 1500, binnen twee generasys Frys prate late kinnen? De Friezen gaan sleau met hur taal om. Op 'n paar gûnstige útsonderings na binne 'n heel soad Friezen hur d'r niet fan bewust dat se de oudste en mooiste taal fan Nederland prate.
FC Burdaard
FC Burdaard is de fuotbalferiening fan Burdaard. De klup is oprjochte op 6 oktober 1966 en spilet op de sportpark De Swel oan de Jislumerdyk.
Bildts (foarbyldtekst)
Sleauwe Friezen en Bilkerts?
Dieselde sleauwighyd gaat trouwens ok op foor 'n soad Bilkerts. Wat sou dat dos weze? Binne Bilkerts en Friezen benaud om foor dom of boers ansien te worren? Of twifele se an de intelligînsy fan de ânspratenden? Benaud dat die hur niet ferstaan wille of sille?
Nag in paar faiten
Dan binne d'r nag 'n paar aspekten die't niet fergeten worre mâge en die't in de ondersoeken niet noemd worre. 't Eerste argumint is dat de Saksise overheersers ( om maar niet te praten fan onderdrukkers) 't naar op 't Frys as bestuurstaal laaien en dat d'r op bestuurlik terrain, na de onderwerping fan de Friezen in 1498, alleen nag Nederdúts as bestuurstaal brúkt worde. 't Tweede is dat 't Bildt in 't begin nagal isoleerd waar fan de rest fan Frysland. De Bilkerts binne in 't begin deur de Oudlanders beskoud as freemde kolonisten der't se niet tefeul met te maken hewwe wouwen. Kolonisten die't op hurself anwezen waren en hur aigen gemeenskap inrichtten bútten de Oudlanders om, sorgden in meer as alleen de taal foor 'n aigen ontwikkeling.
FC Burdaard
It shirt fan de klup is blau en giel, de broek ek blau en de sokken blau mei in giele boarde.
Bildts (foarbyldtekst)
Nag in paar faiten
Dan is d'r nag 't fait dat in 't begin fan de 16e eeuw de reformasy deurbrak. Luther sloeg in 1517 syn 95 stellings an de deur fan de slotkapel te Wittenberg. Ant dan toe waar in de kerken 't Latyn de taal fan de prysters weest. Maar doe worde in de hagepreken 't Nederdúts as kerktaal brúkt. In 1522 worde 't evangely fan Mattheüs onder de mînsen brocht. Een jaar later folgde 't hele Bibelboek. In 1560 worde de Heidelberger kattegismus as leerboek foor de kerken, die't doe allegaar Griffermeerd hytten, infoerd. Alles waar in 't Nederdúts skreven. Leraren (doomnys) leerden de mînsen, die't foor 't generaal niet leze of skrîve konnen de kattegismus út 't hoofd op te sêgen. 'n Beste oefening in 't leren fan 't Nederdúts. En 'n gewoante die't 400 jaar in gebrúk blive sou..!
Ok de wetten en rechten in Frysland worden fan 't Frys út in 't Nederdúts fertaald, omdat de heren 't Frys "niet konnende (willende) lezen...!" De ontfriezing sette de hele 16e eeuw deur. 't Frys worde de taal foor de gewoane mînsen, 'n boeretaal..! De bovenlaag fon 't deftiger om Hollâns te praten, al mosten de spellingsregels derfoor doe nag ontwurpen worre. De Statenbibel fan 1625-26 en 1657 het 'n belangrike bijdrage leverd an de spelling fan de Nederlândse taal. In ses fan de elf Frise stâden ontston 't Stadsfrys, Hollâns in Frise mônd. Ylst, Sloaten en Workum bleven Frystalig. Staveren en Hindelopen houden hur aigen fan 't Frys ôflaide taal.
De Friezen lieten hur, hier op 't Bildt, wat hur taal angaat, deur de Hollânstalige bestuurders en koalonisten in de ruften lêge. D'r bleef de Friezen lykswel op bestuurlik terrain gyn keus over. Deur de bestuurders worde tena gyn Frys meer praat. Maar ok in 't daagliks leven waren de Friezen sleau. Dat sleauwe fan de Friezen en foor 'n part 't isoleerde leven fan de eerste Bilkerts en de taal fan de bestuurders en de reformasy, hewwe d'r met foor sorgd dat d'r op 't Bildt nou al hest 500 jaar Bildts praat wort. Dat is 'n únike saak, want d'r is gyn foorbeeld te finen dat dut ergens âns ok gebeurd is. De toren fan Babel is niet ôfkommen omdat de mînsen nander niet meer ferstaan konnen. God ferbaalde hur werk. Maar Hollânders en Friezen leerden nander in 't Bildts te ferstaan en skrepten metnander om de Bildtdyk klaar te krijen.
Na hest 500 jaar
Friezen en Bilkerts motte nou na hest 500 jaar nag altyd metnander striid levere teugen (meestal goedbetaalde) douhúddige Hollânstalige bestuurders en amtners. Maar ok teugen aigen mînsen die't met allegaar fooroordelen as argumint, waigere de waarde fan 't brúkken fan de aigen taal in te sien. Mînsen die't met "woorden" hoog opgeve fan de overtuging, die't se sêge te hewwen, dat de aigenhyd fan taal en kultuur foor hur fan groate waarde is. Maar die't in hur houwen en dragen d'r blyk fan geve dat die betrokkenhyd minder foorstelt dan de nul foor 't sifer.
Ferantwoording
Boppesteand stik is mei opsetsin yn it Biltsk pleatst. De earste ferzje, fan 20 novimber 2003, is mei tastimming (19 novimber 2003) fan Aldert Cuperus oernommen fan skrift.nl. It stik is earder publisearre yn Swingel 3, 2000.
Bildtsk Bildts Bildtish Bildts Bildts Bildtsk
Alissa White-Gluz
Alissa White-Gluz (Montreal, 31 july 1985) is in Kanadeesk sjongeres. White-Gluz is foaral bekend as sjongeres fan de Sweedske band Arch Enemy, en earder wie se de sjongeres fan de Kanadeeske band The Agonist. Har fokale styl omfettet sawol grunts as cleane sang. Hoewol 't se benammen aktyf is mei death metal en metalcore band, is se ek geregeld te hearren as gast-muzykkant by powermetal, symfoanyske metal en deathcore bands, lykas Kamelot, Delain, Carnifex en Powerwolf, en trede se live op mei Nightwish en Tarja Turunen.
The Agonist (2004-2014)
Yn 2004, White-Gluz foarme The Agonist mei gitarist Danny Marino en bassist Chris Kells yn Montreal, Kebek, Kanada. Se brocht trije albums út mei dizze band. White-Gluz ferliet de Agonist yn de maitiid fan 2014 nei 't har de rol as sjongeres foar Arch Enemy as ferfangster fan Agnela Gossow oanbean wie.
Arch Enemy (2014-No)
17 maart 2014 kundige Arch Enemy oan dat Alissa harren eardere sjongeres Angela Gossow ferfange soe. Mei Arch Enemy hat White-Gluz yntusken trije studioalbums en twa live-albums útbrocht.
Solo karriêre
Yn 2016 tekene Alissa mei platenlabel Napalm Records in kontrakt foar it útbringen fan in solo album, hjir hat se in oantal jieren oan wurke mar ein 2022 begjin 2023 sil it album Alissa útkomme.
Priveelibben
White-Gluz waard berne yn Montreal, Kebek, Kanada, as de twadde yn in gesin fan trije. Har pake en beppe oerlibben yn de Twadde Wrâldkriich konsintraasjkekampen. Harren ûnderfiningen yn de kampen soene de ynspiraasje foarmje foar it liet, First Day in Hell. Allisa White-Gluz is al jierren aktyf als bistenrjochten-aktiviste. Alissa hat sûnt 2014 in relaasje mei gitarist Doyle Wolfgang von Frankenstein, fan de Amerikaanske punk band Misfits. Har âldste suster Jasamine White-Gluz is ek sjongeres en sjongt by de Kanadeeske band indierockband No Joy.
Eve Angel
Eve Angel, echte namme: Eva Dobos (Boedapest, 19 maaie 1983), is in Hongaarsk neakenmodel en pornografysk aktrise. Oare pseudonimen fan harres binne Eva Shine, Marina Mendoza, Eve, Katie, Daphne en Severine. Neffens har offisjele opjefte is se 1.68 m, mei in gewicht fan 55 kg en kupmaat 34B. thumb|left|Eve Angel.
Gerrit de Vries
Gerrit de Vries (Aldeberkeap, 13 maaie 1967) is in earder Fryske hurdfytser.
Mei John Talen, Tom Cordes en Rob Harmeling waard Gerrit de Vries yn 1986 wrâldkampioen op de 100 km ploegetiidrit yn Colorado Springs. Hy die mei oan de Olympyske Spullen fan 1988 yn Seoel (Súd-Korea) en einige dêr as alfte. Hy die tusken 1990-1997 sân kear mei oan de Omgong fan Frankryk, wêrfan er yn 1991 twadde waard yn it jongereinklassemint. Yn 1992 foel er út troch in bekkenbreuk. Hy ried ûnder oaren foar de ploegen Superconfex, Buckler, TVM en Team Polti. Tusken 1989 en 1997 wie Gerrit de Vries profesjonal.
Tsjintwurdich wennet er yn Swol en is er fertsjintwurdiger yn sportklean. Gerrit de Vries is troud en heit fan twa bern.
Wichtichste oerwinnings
1986
1990
Klimaatbosk
In Klimaatboskje bestiet út trije, sechs of njoggen walnutebeammen dy't yn in trijehoek plante binne. It is in symboal om minsken oan te setten om bewust mei ús miljeu om te gean. Nutebeammen ha de eigenskip om oer in tiidrek fan wol 100 jier in soad koalsoergas (CO2) te binen en leverje sa in bydrage oan de oplossing fan it klimaatprobleem. De ynfloed trije beammen is net sa grut, mar de klimaatboskjes binne symboalysk foar de kompensaasjebosken dy't yn East-Jeropa en yn de Tropen oanlein wurde. Der wurdt noch mear klam lein op dy symboalfunksje troch in beaken wat yn elts boske delsetten wurdt om it werkenber te meitsjen.
It earste klimaatboskje waard op 16 novimber 2006 ûntbleate by Fleanfjild Lelystêd by it Aviodrome, as begjin fan in lanlik projekt. De seremoanje waard dien troch Henkjan Kievit, direkteur van De Lânskippen, Mieke van Heuven, direkteur van Lânskipbehear Nederlân, en Devi van Huijstee, foar de Nasjonale Postkoade Lotterij.
De earste gemeente dy't in klimaatboskje plante wie Ljouwert. Deis nei it begjin fan it projekt waard op 17 novimber 2006 it earste boskje plante yn de stêd, tsjin it NS-stasjon oer. It plantsjen waard dien troch fertsjinwurdigers fan trije fasetten fan de maatskippij: Ultsje Hosper fan It Fryske Gea en Regina ter Steege fan Lânskipsbehear Fryslân foar natuerbehâld, Roel Klopstra fan de provinsje en Yvonne Bleize as Wethâldster Omwrâld fan Ljouwert foar it bewâld en Henk de Jong en Sibele Schöne fan it klimaatburo foar it bedriuwslibben.
Yn en om Ljouwert komme in stik of fiif fan sokke sinjaalboskjes. It klimaatboskje yn Ljouwert wie ek it begjin fan it projekt yn Fryslân. Yn de provinsje moatte byelkoar sa'n fyftich klimaatboskjes komme.
Stasjon De Haach Moerwijk
Stasjon De Haach Moerwijk (Gvmw) is in spoarweistasjon yn de stêd De Haach yn de provinsje Súd-Hollân en waard iepene yn 1996 oan de Alde line (Amsterdam Sintraal - Rotterdam Sintraal). It is in typysk foarstêdstasjon mei in tal abrys, in iepen fytsestalling mei fytsklûzen en der binne in pear parkearplakken oanwêzich. De twa eilânperrons binne berikber fia in tunnel. Der is ek in ienfâldich kwartrûn gebou mei romte foar twa loketten neffens it ûntwerp fan arsjitekt Hans Bak, mar de NS hat it gebou lykwols nea sels yn gebrûk naam. Yn maart 2013 binne de kappen boppe de treppen fanút de tunnel ferfongen troch opfallende oranje glêzen hokjes. De hokjes oerkapje net allinnich de treppen en de rûte nei de liften, mar tsjinje ek as abry.
Poppoadium Romein
thumb|Poppoadium Romein thumb|Poppoadium Romein Poppoadium Romein waard yn septimber 2006 oprjochte en hat him ûntwikkele as poppoadium fan Ljouwert. It gebou stiet oan de Beginestrjitte, flakby it Hofplein.
De Fryske poptimpel
Poppoadium Romein programmearret alle wiken in breed programma. It poadium is tige súksesfol mei syn metalprogramma. Grutte nammen as Entombed, Behemoth, Amorphis, Gorgoroth, Impaled Nazarene, Marduk, Vader, Ensiferum en Sepultura treden hjir op. Troch de karakteristike sfear wurdt it poppoadium ek wol 'lyts Paradiso' neamd, nei poppoadium Paradiso yn Amsterdam.
Tsjerke
Poppoadium Romein sit yn de eardere Westertsjerke, fan oarsprong de kapel fan it begynhof. Sûnt 1992 siet hjir Teater Romein, neamd nei stedsarsjitekt Thomas Adrianus Romein, dy't de tsjerke yn 1845 ferboude.
Kastylje
Kastylje (Spaansk: Castilla) is in Spaanske lânstreek en in earder keninkryk op it Ibearysk Skiereilân, wêrfan't de namme letterlik "Lân fan Kastielen" betsjut, wat ferwiist nei it grutte tal kastielen dat der yn 'e Iere Midsiuwen boud waard yn ferbân mei de Reconquista tsjin 'e Moaren. As histoaryske regio beslacht Kastylje yn ingere sin de lânstreken Ald-Kastylje (rûchwei benoarden Madrid) en Nij-Kastylje (rûchwei besuden Madrid), mei dêropta de regio Madrid sels. Yn 'e bredere sin omfiemet it de hjoeddeistige Spaanske autonome mienskippen Kastylje-La Mansja, Kastylje-Leön, Madrid, Kantaabrje en La Riocha.
Henricus Keikes
Henricus Wiebe Keikes (Ljouwert, 17 juny 1926 - dêre, 23 maart 1985) wie in publisist oer Ljouwert en sjef fan de stedredaksje fan de Ljouwerter Krante. Hy wie fierders kartograaf en Mata Hari-kolleksjoneur.
Kastylje
It Keninkryk Kastylje ûntstie oarspronklik út it Keninkryk Leön, dat sels wer út it Keninkryk Astuerje fuortkommen wie. It eastlike part fan it Keninkryk Leön, it Greefskip Kastylje (de krite om Burgos hinne), krige yn 931 ûnder greve Fernán González autonomy. Yn 1037 waard it foar it ferheft ta de status fan in keninkryk, en yn 1065 waard it ûnder kening Sancho II in ûnôfhinklik lân.
Jonas Poole
Jonas Poole (doopt 1566 - 1612) wie in Ingelsk, seehûnejager en walfiskjager yn de iere 17e iuw. Hoewol't Henry Hudson faak beskôge wurdt as de 'heit fan de Ingelske walfiskjacht', fertsjinnet Poole, waans reis fan 1610 late ta it ûntstean fan Ingelske walfiskjacht en -ferwurking, feitlik dy titel.
Reizen nei Beareneilân, 1604-1609
Poole tsjinne op fartugen fan de Moskovyske Hannelskompanjy op reizen nei Beareneilân yn 1604, 1605, 1606, 1608, en 1609. Yn 1607 wie er ûnder de seefarders dy't Jamestown yn de Nije Wrâld stiften. Hy siet by de 24 kolonisten laat fan kaptein Christopher Newport dy't maaie fan dat jier de bopperin fan de James ferkenden oant de wetterfallen by it Richmond, Firginia fan no ta. Yn 1606 krige er it kommando oer in 20-tons sloep, 1608 late er it skip de Paul en yn 1609 wie er kaptein op de Lioness.
1610
1610 waard Poole fannijs nei Beareneilân stjoerd om op walrus te jeien en om in passaazje nei de Noardpoal te sykjen. Hy krige it bewâld oer de 70-tons Amity. Hy liet Beareneilân links lizze en farde lyk op Spitsbergen oan. Willem Barentsz syn ferkenning fan Spitsbergen hie mar in pear wike duorre en Hudson hâlde in lytse moanne yn de krite ta, mar Poole syn ferkenning fan de westkust duorre trije moannen. Wilens waard der ek op walrus, Iisbear en rindier jage. Op 6 maaie krige er in berch op de súdkust fan Spitsbergen yn it each dy't er 'Moskovyske Kompanjyberch' doopte (no de Hornsundtind). Hy sylde nei it noarden en ferkende yn lyts fjord. De ferkenners kamen werom mei in stik rindierhoarne, dat Poole neamde it fjord Horn Sound (Hornsund).
By deselde reis beneamde er ek Ice Point (Ispynten), Bell Point (no Kapp Lyell), Bell Sound (Bellsund), Point Partition (Midterhuken), Low Sound (Van Mijenfjorden), Lowsoundness (Lågneset, yn it Noarsk), Ice Sound (Isfjorden), Green Harbour (Grønfjorden), Osborne Inlet (St. Jonsfjorden), Black Point (Salpynten), Black Point Isle (Prins Karls Forland), Foul Sound (Forlandsundet), Cape Cold (Kaldneset), Fair Foreland (Fuglehuken), Deer Sound (Kongsfjorden), Close Cove (Krossfjorden), Cross Road (Ebeltofthamna) en Fairhaven (Smeerenburchfjorden).
Poole fûn ek "fins" (balein) en blubber fan de Grienlânske walfisk op de kust, mar besocht sels net om walfisken te fangen om't de Basken it iennige folk wienen mei doel oer walfiskjacht.'
1611
Poole syn ferslach oer it tal walfisken yn de wetters om Spitsbergen wie oanlieding foarde Moskovyske Kompanjy om dêr twa skippen hinne te stjoeren yn 1611. De 60-ton bark Elizabeth, waard stjoerd om de 150-ton Mary Margaret, ûnder Stephen Bennet, te begelieden op in ekspedysje nei it eilân. Poole wie kaptein op de Elizabeth en moast lieding jaan oan beide skippen. De Mary Margaret hie Thomas Edge oan board, dy't oer de lading fan de skippen gie. Under de bemanning wienen seis saakkundige Baskyske walfiskjagers fan Saint-Jean-de-Luz.
De ekspedysje sette april út ein yn Blackwall, mar op 65° NB ferlearen de twa skippen elkoar út it each yn in fûle stoarm. Mids-maaie fûnen sy elkoar wer en silen se nei Cross Road dêr't sy ein maaie oankamen. De Mary Margaret jage yn juny op walfisken en walrussen, wylst Poole it súdwesten ferkende op syk nei Henry Hudson's Hold with Hope. Doe't er dat lân fûn hie (wierskynlik east-Grienlân) op 74°, farde er nei it noarden nei Beareneilân, dêr't er 29 juny te'n anker gie.
Let yn july moete Poole trije seelju dy't stjoerd wienen troch Edge en Bennet. Sy ferhellen oer it teloar gean fan de Mary Margaret; it skip waard troch it iis it strân fan de Foul Sound opdreaun. Him waard ferhelle dat trittich manlju op de súdkust fan it eilân lâne wienen en dat twa boaten mei njoggen man fan dy groep skieden rekke wie by de Horn Sound.
Poole farde nei de súdkant fan it eilân om de manlju op te heljen en sylde doe nei Spitsbergen. Yn de Foul Sound fûn er de oare bemanningsleden fan de Mary Margaret's, dy't dêr hinne brocht wienen troch in skip út Hull, de Hopewell, ûnder kaptein Thomas Marmaduke. Op 7 augustus, by it oerladen fan de lading fan de Mary Margaret yn de Elizabeth, kapseisde dy lêste troch te min ballast oan board. Poole wie op it stuit yn it rûm en koe alline mei in soad muoite 't it skip komme en sa it oerflak berikke en oppikt wurde. Poole rekke ferwûne, briek ferskate bonken, mar oerlibbe it ûngemak.
Yn trije boaten roeiden de manlju fan de Elisabeth nei de Hopewell. Marmaduke woe har lykwols net helpe en die war mei lânsen en sôken om de manlju fan syn skip te hâlden. Uteinlik koene Edge en oaren Marmaduke oerhelje om harren thús te bringen, mar der moast wol foar betelle wurde.
1612
Yn 1612 gie Jonas Poole wer nei Spitsbergen op walfiskjacht. Der waarden twa skippen stjoerd, de Whale, ûnder John Russell en de Sea Horse, ûnder Thomas Edge. Poole siet op it lêste skip, faaks as stjoerman.
De ekspedysje ferfarre ier yn april en kaam nei in moanne bt Beare-eilân oan, 25 maaie wienen hja yn de Foul Sound. Oare deis kamen noch twa skippen yn de baai oan. Ien dêrfan kaam út Nederlân, dy't hja earder al út de kust fan Beareneilân moete hiene. De oare wie in Ingelske interloper út, de Diana, út Londen, ûnder bewâld fan Thomas Bustion. Beide sylden in dei letter fierder. Begjin juny kamen sy in oare interloper tsjin, de Hopewell fan Hull, wer ûnder Thomas Marmaduke, dy't doe faaks tarist wie foar de walfiskjacht.
Iere juny hienen de Baskyske walfiskjagers — faaks út St. Jean de Luz — al ferskate walfisken fongen. Letter yn dy moanne sei Poole dat der safolle walfisken yn de baai wienen dar er se net telle koe. Op 30 juny skreau er: "there lay abundance of huge Whales in the harbour about our ships." "All this day whales lay so thick about the ship, that some ran against our Cables, some against the Ship, and one against the Rudder. One lay under our beakhead and slept there a long while." De skippen gienen letter yn it jier werom nei Londen mei 180 ton oalje fan santjin Grienlânske walfisken en twa walrussen oan board.
Jurjentje Aukes Rauwerda
Jurjentje Aukes Rauwerda, Jurjentje Weinthal, (Oentsjerk, 14 desimber 1812 - Amsterdam, 3 oktober 1877) wie in Nederlânsk bordeelhâldster en madam. Yn de 19e iuw hie sy in lúks bordeel yn Amsterdam mei de namme Maison Weinthal.
Libben en wurk
Jurjentje wie in dochter fan timmerman Auke Klases Rauwerda en Blijke Jurjens. Hoe't en wanear't sy yn de prostitúsje bedarre is net bekend. Yn 1843 jout se as berop 'naaister' op. Se troude op 2 novimber 1843 yn Ljouwert mei Benjamin Salomon Weinthal (Emden, 1802 - Amsterdam, 1855) by wa't sy ien bern krige, Bernard (Ljouwert, 1845 – 1860), mar earder hie sy ek al fjouwer bern, dêr't twa fan jong stoarn wienen. Rillegau sette it pear har nei wenjen yn Grins.
Yn 1848 ferfear de húshâlding nei Amsterdam. Dêr kochten se in tal pânen op de Pijpenmarkt en rillegau koe it bordeel dêryn iepene wurde. It wie in lúksieus bordeel, it grutste fan Amsterdam (oan de Nieuwezijds Voorburgwal 229, op rinôfstân fan de Dam).
Jurjentje neamt harsels 'tapster', Benjamin jout keapman as berop op. Yn 1853 ferhuzet Benjamin nei de Franschelaan yn de Plantage. Jurjentje en de bern bliuwe op de Pijpenmarkt wenjen. Op dat stuit hie it bordeel 15 famkes út Nederlân, Dútslân en Frankryk. Benjamin stoar yn 1855. Jurjentje har dochter Jacoba Rauwerda hat har mem as madam opfolge en it bordeel yn it wurk holden. Ek ûnder in folgjende eigner blau de namme Weinthal. Nei it stranger wurden yn 1897 fan de pleatslike plysjeferoardering, waarden huizen van ontucht ferbean en waard de namme wizige yn Hotel Weinthal en gienen de saken gewoon troch; lang om let waard it bordeel yn de simmer fan 1902 sletten.
Slot Loynga
thumb|Werjefte yn giene sirkel, reade sirkel jout lokaasje Harinxmastate oan Slot Loynga (of yn modern Frysk: Slot Loaiïngea) is in eardere state in Loaiïngea.
It slot waard yn 1664 bewenne troch Cornelis Haubois, destiids Boargemaster fan Snits. Tusken 1697 en 1714 waard it bewenne troch Tsjalling fan Sixma, grytman fan Barradiel en lid fan de Deputearre Steaten.
Olympyske Winterspullen 2010
De XXIe Olympyske Winterspullen waarden fan 12 oant en mei 28 febrewaris 2010 hâlden yn Vancouver (Britsk-Kolumbia), yn Kanada. Der diene atleten mei út 82 lanneploegen.
Sporten
Op de Spullen fan 2010 stiene sân sporten op it programma en 85 ûnderdielen ferdield oer 15 disiplines.
Kalinder
Rjochts stiet in kolom hoefolle gouden medaljes per sport der útdield binne. En op de ien nei ûnderste rigel stiet hoefolle gouden medaljes der op in dei wûn waarden.
Dielnimmers
thumb|rechts|De dielnimmende Lannen Der dienen atleten mei yn 82 ploegen, dy't lannen út alle wrâlddielen fertsjinwurdigen.
Jan Jans Starter
thumb|Starter as dichter fan de leafdeslyryk yn Friesche lusthof ([[Jan van de Velde II, 1621)]] Jan Jans Starter (Amsterdam, 1593 - Hongarije, septimber 1626) wie in dichter en boekferkeaper yn Ljouwert.
Starter syn âlden flechten fanwegen harren leauwe út Ingelân nei Amsterdam. Jan wie troud mei Nieske Hindriksdochter en begûn op syn 21e in boekhannel op Oer de Kelders yn Ljouwert. Hy woe wat dwaan oan it kulturele libben yn de stêd en wie in soad te finen yn it fermidden fan de hofadel.
Starter skreau syn wurk meast yn it Nederlânsk, mar hy brûkte ek Fryske stikjes en waard ynspirearre troch de Fryske skientme en histoarje; teffens skreau er minnelieten. Syn lieten wienen meast op meldij fan Ingelske en Frânske lieten, mar ek komponearre troch Jaques Vredema dy't letter ek yn Ljouwert kaam te wenjen. Gysbert Japicx is letter troch Starter beynfloede.
Yn Amsterdam wie er yn oanrekking komd mei de rederikerskeamer Egelantier. Yn 1617 rjochte er de Ljouwerter Rederikerskeamer op, in soarte begjin fan de toanieltradysje yn Fryslân. De optredens wiene yn de Westertsjerke. Hy kaam ek yn konflikt mei de oerheid. Nei in losbannich libben mei skulden ferfear er nei Frjentsjer.
Yn de 19e iuw kaam syn wurk fannijs yn de belangstelling. Wurk fan Starter waard opnij útjûn troch Dr. J. van Vloten. Op nûmer 8 fan Oer de Kelders hinget in plakette oer Jan Janssoan Starter, makke troch byldhouwer Auke Hettema.
Eve Angel
Libben en karriêre
Angel is hikke en tein yn 'e Hongaarske haadstêd Boedapest. Se groeide op as de middelste yn in gesin mei trije bern; hja hat in trettjin jier jongere suster en in twa jier âldere broer. Fia in kammeraatske kaam se foar it earst yn oanrekking mei neakenfotografy. Dat liek har foar harsels ek skoan ta, mar om't se doe noch gjin 18 jier wie, moast se der in skoft mei wachtsje. Fuort nei't se yn 2001 mearderjierrich wurden wie, sette se útein mei te wurkjen as neakenmodel. Sa posearre se bygelyks foar neakenblêden as de Playboy, de Penthouse, Mayfair, Club International, Swank en Velvet.
Yn 2006 krige Angel in priis fan it Viv Thomas Forum dat him taleit op lesbyske pornografy. Yn 2009 wûn se in Amerikaanske AVN Award (de Oskar fan 'e pornowrâld), yn 'e kategory bûtenlânsk artyste fan it jier. Njonken har aktearwurk runt Angel tegearre mei har broer in ûntwerpbedriuw.
Films (in kar)
● 2008 – Taste My Lips (Private) ● 2008 – Ladies of Pleasure ● 2008 – Young Harlots Dirty Secrets ● 2008 – Russian Institute: Lesson 10 (Vidéo Marc Dorcel) ● 2009 – La Femme Lovers
Jonas Poole
1612
Op de ein fan de reis waard Poole "miserably and basely murdered" tusken Ratcliff en Londen.
Neitins
In protte nammen (de wichtichsten: Hornsund, Bellsund en Isfjorden) dy't Jonas Poole oan lânskipspunten op de westkust van Spitsbergen joech binne der hjoededei noch, oaren binne fergetten as feroare. Poolepynten (Punt Poole), op de súdwestkust fan Prins Karls Forland, waard ta syn eare nei him ferneamd.
Slot Loynga
Yn 1760 waard op dizze lokaasje in pleats setten, mei de namme Haubois. Op dizze pleats wurdt noch altiten buorke.
Jan Jans Starter
De Jan Jans Starterpriis is in Ljouwerter priis foar poadiumkeunsten.
Theo van Welderen Rengers
thumb|T. M. T. van Welderen baron Rengers Theodorus Marius Theresius van Welderen baron Rengers (Ljouwert, 9 jannewaris 1867 - Ljouwert, 15 july 1945) wie in liberaal politikus mei in sosjaal each en jurist. Hy hie each foar de nije kânsen yn de lânbou. Ek befoardere hy de ôfwettering fan it Fryske boezemwetter en de drûchlizzing fan de Sudersee. Dêroer binne ek publikaasjes fan syn hân ferskynd.
Ljouwerter Krante
De Ljouwerter Krante (Leeuwarder Courant; gauris ôfkoarte ta LC) waard oprjochte yn 1752 en is dêrmei de âldste ûnder deselde namme ferskinende krante fan Nederlân. It is no noch altyd de grutste krante fan Fryslân mei (yn 2012 in oplaach fan goed 72.000. De Ljouwerter Krante wurdt útjûn troch de NDC Mediagroep. Sûnt desimber 2020 is Mediahuis de nije eigner fan NDC Mediagroep. Op it stuit is Sander Warmerdam de haadredakteur.
De ynwenners fan de provinsje Fryslân hawwe de kar út twa regionale deiblêden, oars as yn de measte oare provinsjes fan Nederlân. It oare regionale deiblêd yn Fryslân is it Frysk Deiblêd.
Theo van Welderen Rengers
Wurkpaad
Theodorus van Welderen makke nei syn stúdzje rjochten yn Leien in tal grutte reizen en wurke op it gesantskip yn Parys. Yn 1895 kaam er te wenjen yn Oentsjerk op Heemstra State.
Ljouwerter Krante
Skiednis
De earste Ljouwerter Krante ferskynde op 29 july 1752 as de Leeuwarder Saturdagse Courant. De krante waard útjûn troch de boekdrukker Abraham Ferwerda en de earste redaksje waard foarme troch twa Herfoarme dûmnys. De krante waard drukt yn de lytse drukkerij fan Ferwerde oan de Peperstrjitte yn Ljouwert. Nei de dea fan Ferwerda naam syn skoansoan, Doeke Ritsme Smeding, de krante troch. De Ljouwerter Krante soe oant 1947 yn de famylje bliuwe. thumb|left|Ljouwerter Krante mei bylagen.
Yn 1797 feroare de titel fan it blêd nei de namme dy't de krante hjoed-de-dei ek noch hat. Foar 1757 kaam de krante allinnich op sneons út, letter ek op tongersdeis. Yn de Frânske tiid ferskynde de krante mei de namme Journal du Département de Frise (Deiblêd fan it Departemint fan Fryslân). Sûnt 18 novimber 1813 ferskynt de krante wer mei de namme Ljouwerter Krante. Foar 8 jannewaris 1814 ferskynde de krante as deiblêd, mar dêrnei waard de krante trije kear yn 'e wike útjûn. Dat feroare wer op 1 jannewaris 1879, sûnt dy dei wie de Ljouwerter Krante wer in deiblêd wurden.
Theo van Welderen Rengers
Wurkpaad
Yn Belgje seach er dat it bewurkjen fan flaaks yn Fryslân folle better koe. Sa waard yn 1898 in flaaksfabryk opsetten yn Mûnein en letter noch in twadden-ien. Oant 1920 wurken in soad minsken yn it fabryk, mar yn 1929 wie it dien. Van Welderen moast Heemstra State ferkeapje en gie nei De Haach te wenjen. Yn Leien hat er noch kolleezjes jûn oan de universiteit. Dy kocht ek Heemstra State en dat ynrjochte waard as âldereinhûs.
Ljouwerter Krante
Skiednis
Yn it begjin stie der allinnich mar bûtenlânsk nijs yn. Dat hie de lêzers, benammen keaplju, oansprekke moatten. Letter kaam der ek Nederlânsk nijs yn de krante en pas nei 1850 ek nijs út de provinsje. De krante woe in beskaafde, polityk neutrale krante wêze, dat der waard allinnich mar "serieus" nijs pleatst. It blêd wie ek prinsipjeel tsjin ynterviews. Yn de 19e iuw soe de krante noch hiel lang dy wearden behâlde. De krante krige yn de Frânske tiid sels krityk dat de krante net genôch leafde foar it 'heitelan', Nederlân, sjen liet.
De Ljouwerter Krante wie lange tiid it iennichste medium yn Fryslân dêr't yn advertearre wurde koe. Foar 1842 hie de krante kwealik te krijen mei konkurrinsje fan oare regionale kranten. Pas yn dat jier krige de krante swiere konkurrinsje fan de Provinciale Friesche Courant. Yn 1893 kaam der in nije haadredakteur dy't ek soarge foar oare sjênren yn de krante, mar fraachpetearen kamen der lykwols net. Dy waarden pas fan 1930 ôf yn de krante opnommen. Sa ferskynden der stadichoan ek tekenteltsjes, reportaazjes, en ferhalen oer it libben fan minsken yn de Ljouwerter Krante. thumb|Advertinsje út de Ljouwerter Krante fan 23 febrewaris 1917.
Mei de besetting fan Nederlân troch Nazi-Dútslân yn de Twadde Wrâldkriich feroare der in soad foar de media yn Nederlân. Oant en mei juny 1941 koe de krante ferskate frijheden behâlde, mar yn septimber 1942 waard de krante fan de besetter twongen om te fusearjen mei in konkurrearjende krante, it Leeuwarder Nieuwsblad. De fusearre krante ferskynde mei de namme Friesche Courant en stie ûnder lieding fan in troch de Dútsers oanstelde NSB-haadredakteur. Dy haadredakteur hie ta doel it Fryske nasjonalisme oplibje te litten. Omdat de Ljouwerter nei de kriich op grûn fan de “ûntnazifisearring” fan de Nederlânske parse net fuort wer útkomme koe, sleat de direkteur fan de krante mei de makkers fan de ûnderdûkerskrante Je Maintaindrai in ferbân om tegearre de Leeuwarder Koerier út te jaan. Je Maintaindrai hope op in ferbod foar de Ljouwerter Krante, sadat Je Maintaindrai de romte krije soe om himsels te ûntjaan. Mar doe't it nijs bekend waard dat de Ljouwerter wer ferskine koe waard Je Maintaindrai yn in stifting (it Je Maintaindrai Fûns) ûnderbrocht en mei-eigner fan de Ljouwerter Krante. De stifting bestiet hjoed-de-dei noch.
Nei dy kriich woeks de krante út ta in provinsjale kwaliteitskrante. Ein 1969 fusearre de Friese Koerier mei de Ljouwerter Krante.
Op 12 juny 2001 ferskynde de Ljouwerter Krante foar it earst yn syn skiednis folslein Frysktalich. Foar de net-Frysktaligen wie der in katern dêr't it nijs nei it Nederlânske ta oersetten wie. De Frysktalige edysje fan de krante stie yn it ramt fan it Europeeske jier fan de Taal. thumb|left|[[Gurbe (waarmantsje)|Gurbe: "Loltsje en ik ha de fuotten alris útslein."]]
Yn it ramt fan it 250-jierrich bestean fan de krante yn 2002 kaam der in jubileumboek út fan 500 siden, mei op de lofterside in advertinsje, faak yn it ramt fan de 250ste jierdei fan de krante, rjochts in seleksje fan artikels út it jier dêr't de side oer gie. It boek mei in gewicht fan 1350 gram en waard fergees ferspraat ûnder de abonnees.
Yn 2007 is de Ljouwerter Krante begûn mei it útrikken fan de Gouden Gurbes. In rige prizen basearre op de Oscar-prizen foar de iepenloftspullen yn de provinsje Fryslân. De prizen wurde alle jierren útrikt yn De Harmony yn Ljouwert.
Op 9 oktober 2010 krige sawol de krante as ek de hiemside fan de Ljouwerter Krante in nij uterlik. Njonken in nije foarmjouwing kamen der ek in soad nije rubriken en kolumnisten. Mei de opkomst fan it ynternet is de krante ek warber wurden op de saneamde sosjale netwurken. Sa hat de krante siden/groepen op Instagram, Twitter, Facebook. De hiemside fan de Ljouwerter Krante heart ta de top 3 fan bêst besochte Fryske websiden. thumb|De [[Gouden Gurbe, útrikt oan iepenloftspullen yn de provinsje Fryslân.]]
Ynhâld
De Ljouwerter Krante is in kwaliteitskrante mei in wiidweidich nijsoanbod. De krante bestiet út fêste ûnderdielen dy't oanfolle wurde mei ûnderdielen dy't per dei ferskille kinne. Ek wurde der op guon dagen katernen publisearre dy't op oare dagen net foarkomme.
De Ljouwerter Krante ferskynt standert yn twa katernen. Ien mei it algemiene en wichtichste nijs út de wrâld en it katern Fryslân, dêr't omtinken yn jûn wurdt oan it nijs út de provinsje. De opbou fan de krante sjocht der oer it algemien sa út:
De sport ferskynt net alle dagen yn it haadkatern. Moandeis en sneons ferskynt der in apart katern foar de sport. thumb|left|250px|It gebou fan 'e Ljouwerter Krante yn [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert .]]
Op tongersdei wurdt it aktern Uit publisearre. Mei dêryn ûnder oaren omtinken foar keunst en kultuer út de provinsje Fryslân. Der stiet ek in aginda yn mei eveneminten op it mêd fan kultuer yn Fryslân. Op freed komt it katern Freed mei de krante mei. Yn dat katern wurdt omtinken jûn oan keunst en kultuer. Op sneons is de krante it grutst. Dan ferskynt der njonken it haadkatern en de Fryslân ek in sportkatern, it katern Werken & leven, Wonen & co, Sneon&Snein.
De krante is oer it generaal Nederlânsktalich, mar der steane ek Fryske artikels yn. Boppedat wurde Fryske sitaten yn it Frysk opskreaun. Dochs komt it Frysk net in soad foar yn de Ljouwerter Krante. Lykas it Frysk Deiblêd is likernôch 5% fan de ynhâld fan de krante yn it Frysk skreaun.
Oplaach
It hichtepunt wat de oplaach oanbelanget leit om it jier 2000 hinne, mei in oplaach fan mear as 110.000. Yn de njonkensteande tabel stiet de ûntwikkeling fan de oplaach sûnt 1914.
De Ljouwerter Krante hat yn Fryslân in dekkingsgraad fan 36%. Wurdt yn de dekkingsgraad ek it persintaazje meirekkene fan minsken dy't de krante trochjûn krije - mar sels gjin abbonemint hawwe - komt dat persintaazje út op 46%. De Ljouwerter is dêrmei de meast lêzen kranten fan Fryslân.
Ynternet
Mei de tiid is de Ljouwerter Krante hieltyd mear aktyf wurden op it ynternet. De hiemside fan de krante bestiet sûnt de ein fan de 20e iuw. Hjoed-de-dei is der ek in webedysje fan de krante. Likernôch 13.000 minsken hawwe in abonnemint op de webedysje, mar ek gewoane abonneminthâlders kinne de webedysje lêze. Njonken de eigen hiemside foar de kompjûter binne der ek applikaasje foar de mobile tillefoan en de iPhone wêrtroch minsken it nijs fan de hiemside ek op harren tillefoan lêze kinne.
De Ljouwerter Krante is ek warber op de sosjale websiden fan Twitter, Facebook en Instagram en op de ynternetmienskippen YouTube. Foar Facebook en minsken mei in eigen webside of in weblog binne der saneamde “widgets” te krijen. Dat binne applikaasjes dy't de minsken op harren eigen hiemside sette kinne, sadt it lêste nijs fan de Ljouwerter Krante automatysk op dy websiden ferskynt.