cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pieter Boomsma
Libbensrin
Boomsma studearre oan de HBS en siet dêrnei fjouwer jier by de loftmacht. Dêrnei folge hy de stúdzje teology oan de Frije Universiteit yn Amsterdam. Yn dizze tiid wie hy belutsen by de kristlike studinteferiening Ichthus. De lêste jierren fan syn stúdzje kombinearre Boomsma mei de funksje fan stêfwurker by de studintekoepel IFES. Yn septimber 1973 waard hy befêstige yn syn earste gemeente yn Marken. Yn 1977 folge hy George Brucks op as direkteur fan Youth for Christ. Yn dizze tiid hie Boomsma te krijen mei krityk fan it COC dat de jongereinorganisaasje tsjin homo’s wie. Se presintearren sadwaande in swartboek. Letter joegen se ta in grut diel fan de bewearingen optocht te hawwen. Yn 1978 waard Boomsma predikant yn in gemeente yn Stiens. Ek wie hy ien dei yn de wike predikant yn de Grifformearde Tsjerke fan Hijum-Feinsum.
Yn 1985 waard hy lid fan de lanlike synoade en fan 1991 oant 1995 foarsitter. Yn dy kwaliteit wie hy belutsen by it Samen-op-Weg-proses. Boomsma makke ûnder mear mei it Grifformearde Bûn út it proses stapte. Dit fûn hy persoanlik slim, omdat hy ynienen foar minsken oer stie dêr’t hy mei op ien leauwensline siet.
Boomsma waard yn 1988 befêstige as predikant yn Apeldoorn en yn 1997 yn Nijverdal. Yn 2006 gie hy mei emeritaat. Hy hâlde geregeldwei sprekbeurten yn it lân. Boomsma waard foarsitter fan de Stichting Leprasinding Nederlân en foarsitter fan de Ried fan Kommissarissen fan it Friesch Dagblad.
Pommetje Horlepiep
Pommetje Horlepiep wie in bernerige dy't útstjoerd waard fan 29 oktober 1976 oant en mei 28 desimber 1979. Pommetje Horlepiep wurdt wol sjoen as de opfolger fan Swiebertje, dat skreaun wie troch deselde skriuwer, John H. uit den Bogaard.
Omt Swiebertje tige slagge wie woe Uit den Boogaard it nochris besykje mei Pommetje Horlepiep. Akteur en regisseur Frits Butzelaar waard frege om it ferhaal foar in telefyzje rige foar de NCRV te bewurkjen. Fan Pommetje binne fjouwer rigen makke. Fergelike mei Swiebertje duorre it telefyzjelibben fan Pommetje koart. Yn 39 ôfleverings, dy't op de foarjûn fan sân oere ôf delset wiene, skoep Uit den Bogaard op'n nij in figuer dy't yndruk op it publyk makke.
Jaap-Jelle Feenstra
thumb|''Jaap Feenstra (rjochts) en [[Joop van den Berg (Twadde Keamerlid)|Joop van den Berg (links) by harren ynstallaasje yn de Twadde Keamer yn 1988]] Jaap-Jelle Feenstra (Ljouwert, 24 oktober 1954) is in politikus foar de Partij fan de Arbeid en earder Twadde Keamerlid. Oarspronklik wie hy oplaat ta dosnint yn de natuerkunde en biology. Yn 1977 waard hy lid fan de Partij fan de Arbeid, en yn 1979 waard hy beliedsmeiwurker yn it Europeesk Parlemint. Fan 1981 - 1988 wie hy meiwurker en koördinator by it Sintrum foar Enerzjybesparring en Skjinne Technology te Delft. Yn 1987 waard hy foar de PvdA lid fan de Provinsjale Steaten fan Utert. Jannewaris 1988 waard hy lid fan de Twadde Keamer, en yn 1989 (mei in yntermezzo fan inkele moannen) nochris. Yn 1994 ferliet hy de Keamer foar inkele jierren en waard hy sekretaris by it Ynter Provinsjaal Oerlis, wêrnei't hy yn 1997 wer weromkaam yn de Keamer, om lid te bliuwen oant 2002.
Hy wie yn de Twadde Keamer wurdfierder miljeu, romtlike oardering, wetter, lânbou (benammen it dongbelied) en foar it dossier Betuweline en hie al yn syn jeugd belangstelling foar natoerstúdzje, sa't ûnder mear bliken docht út syn lidmaatskip fan it Kristlik Jeugdbûn foar Natoerstúdzje en syn bestjoerslidmaatskippen by natoerbehâldferienings. Nei syn Keamerlidmaatskip wie Feenstra inkele jierren foarsitter fan it Fytsersbûn (2001 - 2007) en aktyf by de PvdA ôfdieling Rotterdam.
Jan Deodatus
Jan Deodatus (Roan, 17 juny 1914 - Hoarn, 30 novimber 1986) wie in Nederlânsk byldzjend keunstner.
Hy soe earst boer wurde, mar woe net. Krige syn oplieding oan de Akademy Minerva en it Ynstitút foar ambachtskeunst yn Amsterdam. Makke benammen tekeningen, akwarellen, lytsplastyk, bylden en skilderijen, wêrûnder stillibbens. Underwerpen wiene benammen portretten yn realistyske - en fisioenen yn surrealistyske trant. Dochs fielde er him alderearst grafikus. Hy wie lid fan ‘De Grafische’ en de Nederlânske seksje fan ‘Xylon’ en makke talleaze etsen, lito’s, gravueres en in soad gelegenheidsgrafyk.
Syn wurk hat ûnder mear te sjen west yn de Rykskolleksje en yn tentoanstellingen yn binnen- en bûtenlân.
Byldbank Ljouwert
Byldbank Ljouwert is in byldbank fan Histoarysk Sintrum Ljouwert en hie ein juny 2009 mear as 62.000 ôfbylden. De ôfbylden fan Ljouwert en omkriten komme út it argyf fan it Histoarysk Sintrum en fan partikulieren.
Op 4 april 2003 gie de earste Ljouwerter Byldbank online mei sa'n 5000 ôfbylden, op 7 maart 2006 ferskynde in folslein fernijde en ferbettere side.
Troch in trefwurd yn it sykfinster op de webside yn te fieren ferskynt de opfrege foto mei bypassende tekst. Reproduksjes fan ôfbylden kinne dêr ek besteld wurde as de databankrjochten soks tasteane.
Adoneus
In adoneus is in metrum.
Yn rymskema sjocht in adoneus der sa út:
(\smile = daling, — = heffing, X = heffing of daling)
Foarbyld
In foarbyld fan in epigram skreaun yn adonei is:
Yn adonei
skriuw ik gedichten
krekt sa as dizze;
swiere en lichte.
Gebrûk
Adonei wurde foaral brûkt yn sapphyske strofen en dy wurde wer foaral troch Sappho brûkt.
Foarstrjitte (Frjentsjer)
De Foarstrjitte (Nederlânsk en offisjeel: Voorstraat) is in wichtige strjitte dy't yn east-westrjochting troch it sintrum fan 'e Fryske stêd Frjentsjer rint. Oan 'e eastkant begjint er by de krusing by it plein de Bredepleats. De strjitte dy't dêr út it suden wei komt, hjit ek Bredepleats. Oan 'e eastkant fan dy krusing hjit de strjitte yn it ferlingde fan 'e Foarstrjitte it Sint-Martinyplantsoen (dat mei in bocht om 'e Martinytsjerke hinne rint).
In foege 30 m yn westlike rjochting fan dy krusing ôf, foarmet de Foarstrjitte in T-krusing mei it Riedhûsplein, dat nei it noarden tarint. Fan dat punt ôf hat de Foarstrjitte yn westlike rjochting noch in lingte fan sa'n 200 m. Likernôch healwei dat trajekt wurdt de strjitte yn twaen spjalte troch in geandewei úttynjende grienstripe mei ienrjochtingsferkear oan beide kanten. Dy sitewaasje is ûntstien by de werynrjochting fan 'e Foarstrjitte yn 'e jierren 2004-2005. Uteinlik komt de Foarstrjitte oan 'e westein, by it Sjûkelân (dêr't simmerdeis de PC ferkeatst wurdt), út op 'e fan noard nei súd rinnende Fiverstrjitte.
De Foarstrjitte is ien fan 'e wichtichste winkelstrjitten fan Frjentsjer. Sa binne dêr Blokker, Etos, de HEMA, Lodewijk Mode voor Mannen, Mollema Music World, Petra Lodewijk Mode en Scapino fêstige. Ek de SNS Bank hat der in fêstiging, en fierder sit oan 'e noardkant Sineesk-Yndysk Restaurant Baolong. Healwei de Foarstrjitte sit oan 'e súdkant fierders Museum Martena yn it monumintale Martenahûs, mei dêrefter de Martenatún. Earder siet datselde museum (ûnder de namme Museum 't Coopmanshûs) yn 'e Waach, dy't oan deselde kant fan 'e Foarstrjitte stiet. Fierder yn 'e rjochting fan it Sjûkelân sit oan 'e noardkant op nûmer 76 it Keatsmuseum. Foarhinne wie de iepenbiere bibleteek ek oan 'e westein (noardkant) fan 'e Foarstrjitte fêstige, mar dy is koart nei de iuwwiksel ferfearn nei in nij pân oan it Sint-Martinyplantsoen.
Britsk-Kolumbia
Etymology
De namme fan 'e provinsje waard yn 1858 útkeazen troch de Britske keninginne Fiktoaria sels, doe't it doetiidske Britsk-Kolumbia (d.w.s. it fêstelân) de status fan koloanje krige. De namme waard ôflaat fan 'e rivier de Kolumbia, yn it súdeasten fan 'e provinsje, en de tafoeging "Britsk" wie om it te ûnderskieden fan "Amerikaansk-Kolumbia", besuden de grins, dat yn 1848 it Oregon-territoarium waard.
Geografy
Britsk-Kolumbia hat in rûge fjordekust fan mear as 27.000 km, mei djippe ynhammen en likernôch 6.000 foar it meastepart lytseftige eilannen, dy't fierhinne ûnbewenne binne. It iennichste grutte eilân is Vancouvereilân, foar de súdwestkust, dêr't de provinsjale haadstêd Victoria op leit. Inkeld de smelle stripe fan Comox oant Victoria is dêrfan ridlik ticht befolke; de westlike helte en in grut part fan 'e rest fan Vancouvereilân is begroeid mei in hast ûntrochkringber reinwâld. Fierder nei it noarden, in eintsje de Stille Oseaan yn, lizze de Keninginne Sjarlotte-eilannen of Haida Gwaii, in arsjipel dy't de iennichste oare eilannen fan belang omfiemet.
Natoer
Britsk-Kolumbia hat 7 nasjonale parken:
Skiednis
Foar de komst fan 'e blanken waard it grûngebiet fan Britsk-Kolumbia bewenne troch in grut ferskaat oan Yndiaanske folken, wêrûnder dy fan 'e kultuer fan 'e Noardwestkust fan Noard-Amearika, dêr't de toatempeal wei komt (dy't dus net, sa't faak tocht wurdt, yn alle Yndiaanske kultueren foarkaam). Yn 'e 1770-er jierren kaam fan 'e folken fan 'e Noardwestkust teminsten 30% om by in pokke-epidemy, dy't lykwols noch mar de earste yn in rige fan útbraken fan sykten wie dêr't de Yndianen gjin ymmuniteit foar hiene. De Grutte Pokke-epidemy fan 1862 rûge de Yndianen fan 'e Noardwestkust foar 50% út.
Neffens it ferhaal soe de Ingelske kaper en ûntdekkingsreizger sir Francis Drake yn 1579 as earste Jeropeaan de kust fan Britsk-Kolumbia ferkend hawwe, mar de earste dokumintearre reis troch it gebiet waard makke troch de Spanjert Juan Pérez, en datearret út 1774. Pérez en syn neifolger Juan Francisco de la Bodega y Quadra namen Britsk-Kolumbia yn besit foar de Spaanske Kroan, mar de ferkenningen oer see fan James Cook, yn 1778, en George Vancouver, yn 1792-1793, en fan Alexander Mackenzie, dy't yn 1793 de earste blanke wie dy't oer lân de Pasifyske kust fan Britsk-Kolumbia berikte, setten Britske oanspraken krêft by, en it wiene de Britten dy't úteinlik, yn 1794, oan it langste ein loeken. It Distrikt fan de Kolumbia, sa't it gebiet kaam te hjitten, rikte fan 'e súdgrins fan Russysk Amearika (oftewol Alaska), op 54°40′ noarderbreedte, oant de noardgrins fan Kalifornje, dat ta de Spaanske koloanje Nij-Spanje (it lettere Meksiko) hearde. Dy krite, dy't net inkeld it hjoeddeiske Britsk-Kolumbia, mar ek de lettere Amerikaanske steaten Washington, Idaho en Oregon omfette, wie neffens in ferdrach út 1818 "yn mienskiplik gebrûk" fan 'e Feriene Steaten en Grut-Brittanje, oant it by it Oregonferdrach fan 1846 opspjalten waard yn in noardlik Britsk en in súdlik Amerikaansk diel.
De Britske Hudsonbaaikompanjy en Noardwestlike Kompanjy fêstigen hannelsposten yn it gebiet om fan 'e lukrative pelshannel te profitearjen. De beide kompanjyen wiene inoars fûleindige konkurrinten oant it Britske regear se yn 1821 twong om te fúzjearjen. Oant 1849 bleau it Britske diel fan it Distrikt fan de Kolumbia in ûnorganisearre krite fan Britsk Noard-Amearika ûnder it de facto bestjoer fan 'e Hudsonbaaikompanjy. Yn 1849 waard de koloanje Vancouvereilân skepen, yn 1858 folge troch de koloanje Britsk-Kolumbia, nei't der by de Goudkoarts fan Fraser Canyon in ynfluks fan Amerikaanske kolonisten plakfûn hie. Pas yn 1866 waarden de beide koloanjes byinoar foege. Eangstme foar anneksaasje troch de Feriene Steaten wie de wichtichste oandriuw foar de elite fan 'e nije feriene koloanje om oansluting te sykjen by de Kanadeeske Konfederaasje, dy't yn 1867 oprjochte waard. Yn 1871 waard Britsk-Kolumbia dêryn opnommen as in folweardige provinsje. Pas yn 1903 waard de dizenige grins fan 'e Panhandle, it "panhânsel" of it nei it súdeasten ta útstekkende diel fan Alaska, fêstlein, wêrby't Britsk-Kolumbia frijwat grûngebiet kwytrekke.
It reekommen fan it spoar fan 'e Canada Pacific Railway, yn 1885, dy't Vancouver mei it Easten ferbûn, wie in ûnbidige opstekker foar de Britsk-Kolumbiaanske ekonomy. Yn 1914 kaam in twadde spoarferbining mei de westkust ta stân, diskear yn sintraal Britsk-Kolumbia. It oanlûken fan genôch wurkkrêften foar de nije provinsje wie noch in hiele toer. Der wiene te min lju fan Jeropeesk komôf, mar doe't der Sinezen en Japanners oanlutsen waarden, briek dêr fûleindige wjerstân tsjin út ûnder de blanke befolking, mei as gefolch dat ymmigraasje út Aazje wei oan bannen lein waard. Tusken 1887 en 1907 fûnen der yn Vancouver ferskate rasistyske pogroms tsjin Sineeske en Japanske ymmigranten plak, en yn 1923 waard op ymmigraasje út Sina alhiel it near lein.
Frisistyk
Frisistyk is de wittenskip dy't de Fryske taal en kultuer bestudearret. Ien dy't him dwaande hâldt mei dy wittenskip is in frisist.
Britsk-Kolumbia
Skiednis
Yn 'e minne ekonomyske sitewaasje yn 'e provinsje, oan 'e ein fan 'e Earste Wrâldoarloch, skoep de Amerikaanske drûchlizzing nije kânsen, en de groei en woltier fan Vancouver yn 'e 1920-er jierren wie grutdiels te tankjen oan 'e alkoholslûkerij oer de grins nei de Feriene Steaten. Doe't de ein fan 'e drûchlizzing gearfoel mei it begjin fan 'e Grutte Depresje, waard Britsk-Kolumbia dan ek útsûnderlik hurd rekke. Pas troch de bloei fan 'e oarlochsekonomy oan it begjin fan 'e Twadde Wrâldoarloch klaude Britsk-Kolumbia wer út 'e ûnderwâl, al gie dat mank mei de ynternearring fan 'e Japanske mienskip yn 'e provinsje.
Yn 'e sechstiger jierren sette it provinsjaal regear útein mei grutskalich en ambisjeus programma om 'e ynfrastruktuer fan 'e provinsje te modernisearjen. Teffens ûntjoech Vancouver him yn dy snuorje ta in kultureel sintrum fan dichters, skriuwers, keunstners, muzikanten, dûnsers en akteurs, dy't dêr gearkloften fanwegen it natuerskientme en it mylde klimaat. Fierders wie de opkomst fan Japan as in ekonomyske macht fan betsjutting in moaie ynstruier foar Britsk-Kolumbia, dat dêr troch syn posysje oan 'e Kanadeeske westkust skoan fan profitearje koe.
Bestjoer
Britsk-Kolumbia hat in provinsjaal parlemint mei 85 sitten. De parlemintsleden fertsjintwurdigje har eigen kiesdistrikt (riding), dêr't se by de ferkiezings op persoanlike titel de mearderheid fan 'e stimmen helle hawwe (krekt itselde systeem as yn Grut-Brittanje). De provinsje wurdt regearre troch in eigen regear mei oan it haad in minister-presidint. Yn Kanada is it trouwens wenst (mar gjin wet) dat de minister-presidinten fan 'e ûnderskate provinsjes oantsjut wurde as premier, wylst de federale minister-presidint de prime minister is. Yn it federale Kanadeeske parlemint yn Ottawa wurdt Britsk-Kolumbia yn 'e Senaat fertsjintwurdige troch 6 fan 105 sitten (5,7%), en yn it Legerhûs troch 36 fan 308 sitten (11,7%).
Frisistyk
Undersyk
Undersyk rjochtet him ûnder oaren op de bestudearring fan it Ald- en Midfrysk, histoaryske en moderne leksikografy, histoaryske en moderne taalkunde, de skiednis fan 'e Fryske nammekunde en de histoaryske en moderne dialektology. Dêrneist wurdt der ûndersyk dien op it mêd fan taalsosjology en sosjolingwistyk, wat foar 't neist ek te krijen hat mei de status fan it Frysk as minderheidstaal. It ûndersyk kin him ek rjochtsje op de moderne taalûntwikkelingen of taalferoaringen binnen de Fryske talen.
Britsk-Kolumbia
Ekonomy
De ekonomy fan Britsk-Kolumbia is de op trije nei grutste fan Kanada, mei in bruto provinsjaal produkt fan K$45.430 yn 2012. De provinsje wurdt yn ekonomyske opsjocht dominearre troch de ekspoitaasje fan natuerlike helpboarnen, mei yn it foarste plak de boskbou, mar teffens op it mêd fan 'e mynbou. De grutste wurkgelegenheid sit lykwols yn 'e tsjinstesektor, mei as wichtichste ûnderdielen it bank- en fersekeringswêzen, de ûnreplik-goedmerk, de detailhannel, it ûnderwiis en de sûnenssoarch.
De provinsje hat ek in libbene eigen filmyndustry, dy't wol bekend stiet as Hollywood-Noard, en Vancouver is de op twa nei grutste filmproduksjelokaasje fan Noard-Amearika, nei Los Angeles en New York. Fierders is ek de ynternasjonale hannel fan belang, wêrby't Vancouver foar Kanada in ûnmisbere funksje as trochfierhaven ferfollet. Hoewol't mar 5% fan it provinsjaal grûngebiet gaadlik is om lânbou te bedriuwen, wurdt dêr folop gebrûk fan makke, benammen by de rivieren de Fraser en de Okanagan lâns. Ta einbeslút moat ek it toerisme noch neamd wurde, mei't lju út de rest fan Kanada en út it bûtenlân ôfkomme op it mylde klimaat en it spektakulêre natuerskientme fan 'e provinsje.
Frisistyk
Skiednis
De prefester Everwinus Wassenbergh (1742-1826) fan de universiteit fan Frjentsjer wie de earste dy't him op akademysk nivo ynsette foar ûndersyk en stúdzje nei it Frysk. Syn wurk wie de oantrún foar mear ûndersyk en stúdzje yn de 19e iuw. Foar de oprjochting fan de Fryske Akademy wienen yn de 19e iuw en iere 20e iuw it Selskip foar Fryske Taal en Skriftekennisse en it Frysk Genoatskip foar Skiednis, Kultuer en Taalkunde de twa belangrykste organisaasjes dy't op wittenskiplik nivo dwaande wienen mei it Frysk. De Fryske Akademy waard nei jierren fan oerlis oprjochte yn 1938. It Frysk as universitêre oplieding begûn mei private dosintskippen wêrfan de earste yn 1896 oan 'e Ryksuniversiteit Utert. Yn 1930 kaam der in lektoraat Frysk oan 'e Ryksuniversiteit Grins. Yn de tritiger en fjirtiger jierren kamen de earste folweardige learstuollen oan de universiteiten. Yn Dútslân krige de universiteit fan Kiel yn 1950 syn Nordfriesische Wörterbuchstelle (it "Noardfrysk Wurdboekynstituut"). De earste perfesters Frysk oan de universiteiten yn Dútslân kamen yn de sechtiger en santiger jierren.
Britsk-Kolumbia
Demografy
Neffens de Kanadeeske folkstelling fan 2011 hie Britsk-Kolumbia doe 4.400.057 ynwenners, wat 7,0% mear is as yn 2006. De befolkingstichtens wie yn 2011 4,8 minsken de km².
Etnyske groepen
Hoewol't Britsk-Kolumbia troch syn lizzing oan 'e westkust in befolking hat mei in folle grutte etnysk ferskaat as de binnenlânske Kanadeeske provinsjes, is neffens gegevens fan 'e folkstelling fan 2011 noch altyd in mearderheid fan Noardjeropeesk komôf. (Dy gegevens wiene trouwens basearre op selsidentifikaasje, wêrby't men mear as ien etnisiteit oanfinke koe). De grutste etnyske groep wiene de Ingelsen (29,6%), folge troch de Skotten (20,3%), Ieren (15,2%), Dútsers (13,8%), Sinezen (10,6%), Frânsen (8,9%), Súdaziaten (5,7%), Oekraïners (4,8%) en Nederlanners (4,8%) De net-Westerske minderheden foarmen mei-inoar 24,8% fan alle ynwenners fan Britsk-Kolumbia. Alle lânseigen Yndiaanske folken mei-inoar wiene yn 2011 goed foar 4,7% fan 'e befolking, en de heal-blanke, heal-Yndiaanske Métis foar 1,5%.
Frisistyk
Universiteiten en ynstituten
By it Frysk Ynstitút oan de Grinzer universiteit wurdt ûndersyk dien nei it Frysk en der is in akademyske oplieding mei de namme Stúdzje Fryske Taal en Kultuer. Oan de Noardlike Hegeskoalle Ljouwert (NHL) wurde learareopliedingen op bachelor en master nivo jûn. Sawol by de Grinzer universiteit as by de NHL leit it swiertepunt fan ûndersyk en stúdzje by it Westerlauwersk Frysk, dêrneist wurdt der sydlings ek omtinken jûn oan it Noardfrysk en Sealterfrysk. De Fryske Akademy (FA) yn Ljouwert is in ynstitút dat sûnt 1938 wittenskiplik ûndersyk docht op it mêd fan de Fryske taal, kultuer, skiednis en mienskip. De FA fersoarget fia bysûndere learstuollen yn Leien en Amsterdam universitêr ûnderwiis en ûndersyk op it mêd fan de Fryske taal- en letterkunde en de midsiuwske skiednis fan Fryslân. Dêrneist publisearret de FA ferskillende wurdboeken foar it Frysk út lykas it Wurdboek fan de Fryske Taal en it Frysk Hânwurdboek. De Fryske Akademy publisearret ek wurdboeken fan de ferskillende Fryske dialekten en oare taalkundige wurken.
Britsk-Kolumbia
Godstsjinst
Op it mêd fan godstsjinst bestie neffens sifers út 2001 54,1% fan 'e befolking fan Britsk-Kolumbia út kristenen, wêrfan 36,0% protestanten, 17,2% roomsen, 0,7% eastersk-otterdoksen en 0,2% eastersk-katoliken. De grutste protestanstske denominaasjes wiene de feriene protestantske United Church of Canada (9,4%), anglikanen (7,7%), baptisten (2,8%), luteranen (2,6%), pinksterkristenen (1,2%) en presbyterianen (1,0%). Ateïsten en agnosten foarmen 35,1% fan 'e befolking. Oare godstsjinsten wiene, yn folchoarder fan grutte: it sikhisme (3,5%); it boedisme (2,2%); de islaam (1,5%); it hindoeïsme (0,8%); it joadendom (0,5%); en it Westersk heidendom (0,2%). De oanhingers fan 'e lânseigen religyen fan 'e ûnderskate Yndiaanske folken foarmen mei-inoar 0,1% fan 'e befolking.
Frisistyk
Universiteiten en ynstituten
Yn Dútslân binne der oan universiteiten fan Kiel en Flinsboarch prefesters foar it Frysk. Oan de universiteit fan Kiel wurdt de stúdzje Friesische Philologie oanbean en mei de kartoteek fan de Noardfryske dialekten wurde dêr wittenskiplike wurdboeken foar de ferskillende Noardfryske tongslaggen gearstald. By de stúdzje Fryske filology stiet it Noardfrysk sintraal, dêrneist is der ek omtinken foar it Westerlauwersk Frysk en Sealterfrysk. Yn Flinsboarch wurde kursussen Noardfrysk jûn op masternivo foar studinten dy't it ûnderwiis yn wolle. Oan de universiteit fan Aldenboarch is in learstoel dy't der diels foar it Sealterfrysk is. It Nordfriisk Instituut is it wittenskiplik ynstitút foar de Noardfryske taal en kultuer en jout publikaasjes yn de ferskillende Noardfryske tongslaggen út. Yn it plak Alkersum op it eilân Feer is de 'Ferring Stiftung' as wittenskiplik ynstitút foaral dwaande mei it Frysk fan de eilannen Amrum en Feer en hat in eigen bibleteek mei stúdzjeromten.
Britsk-Kolumbia
Taal
Britsk-Kolumbia hat eins gjin offisjele taal dy't as sadanich by wet fêstlein is, mar it Ingelsk fungearret as de de facto offisjele taal. Neffens gegevens fan 'e Kanadeeske folkstelling fan 2006 is dat ek de memmetaal fan in romme mearderheid fan 'e ynwenners fan 'e provinsje, 71,5%. De Frânsktalige minderheid, de saneamde Franko-Kolumbianen, foarmen mei krapoan 55.000 minsken 1,4% fan 'e befolking. Under de grûnwet fan Britsk-Kolumbia hawwe de Franko-Kolumbianen it rjocht op Frânsktalich ûnderwiis. De sprekkers fan 'e lânseigen talen fan 'e ûnderskate Yndiaanske folken makken sa'n 0,4% fan 'e Britsk-Kolumbiaanske befolking út. Ymmigrantetalen wêrfan't de sprekkers 0,9% of mear fan 'e befolking foarmen, wiene yn 2006: it Sineesk (8,5%), it Pûndjaabsk (4,0%), it Dútsk (2,2%), it Filipynsk (1,3%), it Koreaansk (1,2%) en it Spaansk (0,9%).
Frisistyk
Wurkfjilden
Relatyf in protte frisisten dogge wittenskiplik wurk oan universiteiten. De grutste wurkjouwers binne de universiteiten fan Grins en Kiel en de Fryske Akademy yn Ljouwert. Bûten in wittenskiplike karriêre wurkje frisisten ek as dosint yn de ferskillende Fryske taalgebieten. Foarbylden fan oare beropsfjilden dêr't frisisten ek yn wurkje kinne binne bygelyks de media en yn Fryske taalynstituten lykas it Nordfriisk Instituut en de Afûk.
836
Foarfallen
.
Feankleaster
Feankleaster is in doarp yn de gemeente Noardeast-Fryslân. Feankleaster leit noardlik fan Twizel, eastlik fan Kollumersweach, noardwestlik fan Bûtenpost, súdwestlik fan Kollum en besuden Aldwâld. De doarpskearn leit oan de Kleasterwei.
Feankleaster hat  ynwenners.
Skiednis
Hoewol't it doarp nea in tsjerke hân hat, hinget de ûntjouwing wol gear mei de stifting fan in kleaster op de krusing fan diken nei Kollum, Aldwâld, Kollumersweach, Bûtenpost en Twizel. Nei't it gea yn de 11e of 12e iuw yn kultuer brocht wie, stiften de Norbertinen of Premonstratinzers yn de 13e iuw fan Dokkum út it dûbelkleaster Kleaster De Oliveberch, dat foar it earst neamd wurdt yn 1287. Troch legaten waakste it grûnbesit fan it kleaster oant leafst 245 bunder. It kleaster waard yn 1579 ferlitten en yn 1644 kamen de oerbliuwsels fan de gebouwen en lannen oan de famylje Van Fogelsangh.
Feankleaster hearde oant de gemeentlike weryndieling yn 2019 by de gemeente Kollumerlân.
It kleaster 'De Oliifberch'
De kleasters hienen in sletten ekonomy. As it heal koe, waard der neat fan bûtenút kocht. Yn 'e winter hienen se ek branje nedich. Dat krigen se troch't se eigen feangrûn krigen. De kleasters binne begûn mei de earste, foar dy tiid, grutskalich ôfgraven fan feangrûn. It kleaster wie ornearre foar aadlike persoanen. Letter binne de muontsen nei Westergeast ferhuze.
De nonnen waarden oantsjutten as de "Norbertinessen fan Aldwâld".
Yn 1560 fine we dat wat letter de "Slotpleats" neamd wurdt al in part fan it kleasterbesit wie.
Yn 1579 hawwe de nonnen it kleaster al ferlitten. Nei 1580 namen de Steaten fan Fryslân, sa as alle kleasterbesit op it plattelân oer.
Sjouck van Fogelsangh en har erfgenamten
thumb|left|[[Fogelsanghstate op in âlde printsjekaart]] Sjouck fan Fogelsangh út Boerum kocht it kleaster mei alles wat dêr by hearde. Har opfolger waard har soan Theodorus. Dy hat it earste hûs boud.
Doe krige troch in erfenis de grytman fan Kollumerlân Willem Hindrik fan Heemstra Fogelsanghstate yn hannen. De van Heemstra's hawwe oant yn 'e tritiger jierren fan de foarige iuw eigeners west. Doe erve de kommissaris van de keninginne P.A.V. Harxinxma thoe Sloten Fogelsanghstate. No is de eigener de greve de Marchant et d'Anseumbourgh.
Hy hat, mei stipe fan de gemeente Kollumerlân en fûnsen Fogelsanghstate wer yn oarder brocht en it fertutearze museum wer op 'en nij iepene.
De lannerijen foarmje tsjintwurdich ien fan de grutste parken fan Fryslân. Yn de 18e iuw hie it gebiet in barokke útstrieling. De ferneamde túnarsjitekt Lucas Roodbaard hat it gebiet stikje by bytsje feroare yn in lânskipspark mei ôfwikseljend parkeftige en boskeftige stikken.
De Keningswei
Yn april 1852 brocht kening "Willem III in besite oan Kollumerlân. Hy die doe ek Fogelsanghstate oan.
Yn maaie 1873 kaam de kening wer nei Fryslân. Ek doe stie Feankleaster wer op it programma. H.L. baron van Heemstra hat doe de kening sjen litten dat hy in goede gasthear wie. It sânpaad nei de wei fan Kollum nei Bûtenpost waard in strjitwei. Nei't der sein waard, hie de baron dat betelle. Ek Fogelsangh-state krige in opknapbeurt. De kening kaam te sitten op stoel dy't in kopy wie fan syn stoel op Het Loo. Doe't de kening wer nei Bûtenpost ôfreizge, frege de baron oft de nije strjitwei Keningswei hite mocht. De kening hie dêr gjin beswier tsjin.
It Sindingsfeest
Yn 1877 kaam der in ferhaal fan Fryske skriuwer Tsjibbe Gearts van der Meulen út oer Gepke dy't sûnder moffen oan nei it sindingsfeest yn Feankleaster west hie. Dizze sindingsfeesten wienen wichtich foar it otterdokse folksdiel. Op sa'n dei wienen de sprekkers, wat we no 'de preektigers' neame. De kollekte wie foar de sinding. Nei de Twadde Wrâldoarloch kamen de sindingsdagen dy't ek wol yn de bosk fan Rinsmastate yn Driezum holden waarden, wat yn 'e nederklits. Der waard in komitee foarme om de sindingsdagen nij libben yn te blazen. De dei waard ferpleatst nei Pinkstermoandei. Moarns wurdt der in dienst te velde holden. Dêr wurde de tsjerkegongers út in wide krite ferwachte. De middeis is der dan in kristlik festival. No begjint it al op sneon-te-jûn mei in jûn foar de jongerein. Fan ynfloed hat ek west dat de bekende evangelist Johannes de Heer ien kear yn 't jier mei in tinte op de Brink stie. Feankleaster hat sa lanlik bekendheid krige.
Ferskaat
Feankleaster hie yn 'e jierren 1960 en 1970 in saneamde sneinsmerk: jonges en fammen út de wide omkriten paradearren dan troch it sintrum fan it doarp op syk nei in skarrel. Oant it sluten fan diskoteek Ringo yn 2004 gong in soad jongerein út de kontrijen te stappen nei Feankleaster.
Yn maaie 1999 kaam it doarp yn it nijs troch de grouwélige moard op de 16 jier âlde Marianne Vaatstra út De Westereen.
Gewichtheffen op de Olympyske Simmerspullen 1904
200px|thumb|right|De Olympyske Gewichthef lokaasje fan Saint Louis De Olympyske Simmerspullen 1904, ek wol de IIIe Olympiade neamd waarden yn 1904 yn Saint Louis, de Feriene Steaten hâlden. It gewichtheffen waard hâlden op it Francis Field.
Francis Field
It Francis Field waard boud yn 1904 as ûnderdiel fan de wrâldtentoanstelling en wie it haadstadion fan de Olympyske Simmerspullen 1904. En it hie plak foar 19.000 taskôgers. Yn 1984 is it oantal sitplakken foar taskôgers werom brocht nei 4.000.
Klaas Vaak
thumb|175px|Ole Lukøje 't in mearke fan [[Hans Christian Andersen]] thumb|175px|It mantsje fan de moanne besiket lytse Nemo yn 'e sliep te krijen Klaas Vaak, of it Sânmantsje, is de namme fan in kabouter dy't komme soe om bern inkelde kerrels sliepsân yn de eagen te struien, op't se sliepe sille.
It bewiis dêrfan is dat der moarns sânkerrels yn de eachhoeken sitte. Dêrom moat men dan moarns goed it gesicht waskje om it sân fuort te krijen. De namme Vaak komt wierskynlik fan de âlde Nederlânske útdrukking vaak hebben at slaap hebben bedoeld wurdt.
It Sânmantsje wennet op de moanne.
John Blund
John Blund is de Sweedske fariant op Klaas Vaak en is as figuer dy't de bern helpt om yn 'e sliep te kommen van oarsprong te finen yn ien fan de mearkes fan Hans Christian Andersen, mar is yn in protte berneboeken de hiele wrâld oergien.
Telefyzje
Fan 1965-1966 stjoerde de NOS eltse dei yn de iere jûn "Klaas Vaak" (Das Sandmännchen) út, in TV-searje dy't fan oarsprong út de doetiidse East-Dútslân kaam, wêr't de SFB it fan 1959 ôf útstjoerde, betocht troch Ilse Obrig.
Fiifhuzen (Ternaard)
Fiifhuzen is in buorskip dy’t yn de gemeente Noardeast-Fryslân leit. Fiihuzen leit westlik fan Ternaard en besuden de Waadsee. Fiifhuzen heart ta de himrik fan Ternaard.
Sûnt 2019 leit Fiifhuzen yn de gemeente Noardeast-Fryslân, dêfoar lei it yn de gemeente Dongeradiel en foar 1984 lei it yn West-Dongeradiel.
De kearn fan Fiifhuzen leit oan de Holwerterdyk en telt (sa’t de namme al seit) fiif huzen.
Skiednis
De buorskip ûntstie tusken 1915 en 1920 doe't der fiif huzen set waarden. Dat ferklearret de namme. Yn 1970 dûkt de plaknamme foar it earst op yn it kadaster as Vijfhuizen.
Libbene deade
Libbene deade (Colchium autumnale) komt yn Súd-Limburch noch in soad foar. Yn de rest fan Nederlân giet de plant hurd efterút. De plant is dêrom ek wetlik beskerme. Libbene deade fielt him it bêste thús op frij fochtige boaiems fan liem of klaai. Somtiden komme se ek wol foar op greiden en yn de úterwierden.
De libbene deade hat ûnder de grûn in knol. Twa kear yn it jier komt it plantsje boppe de grûn út. Yn de hjerst stiet de plant yn bloei mei ljochtpearze of rôze blomkes. Yn it maityd hat it plantsje stevige blêden mei frucht hâldende stangels.
It is in mearjierrige plant dy’t harren sels útsiede as de omstannichheden goed binne.
Gebrûk
Yn de folksgenêskunde wurdt de plant brûkt tsjin gielsucht. Yn de Midsiuwen waarden de plant sjoen at betsjoeningskrûd. It dragen fan de knol soel beskerming jaan tsjin de pest.
De libbene deade befet op basis fan drûchgewicht 0.3 oant 1.2 persint colchicine, wat in sterk fergif is. Colchicine is in âld ûntstekkingsremjend middel dat goed tsjin jicht wurket. De terapeutyske brjitte hjirfan is mar lyts. Dat betsjut dat er mar in lyts ferskil is tusken in wurksume en in giftige dosearring. Ek waard it spul wol brûkt tsjin kanker.
Riedhûsplein (Frjentsjer)
It Riedhûsplein (Nederlânsk en offisjeel: Raadhuisplein) is in koarte mar wichtige strjitte dy't rûchwei yn noard-súdrjochting yn it sintrum fan 'e Fryske stêd Frjentsjer rint. Nettsjinsteande de namme is it eins gjin plein, mar in strjitte dy't justjes breder is as gewoan sûnt men der net mear parkearje mei. (Foar dy tiid wie der alhiel neat bysûnders oan 'e breedte fan 'e strjitte.) It Riedhûsplein is likernôch 50 m lang, en begjint oan 'e súdkant by in T-krusing mei de folle langere Foarstrjitte.
Oan 'e noardkant krúst it Riedhûsplein earst in smel strjitsje dat yn east-westrjochting oan 'e súdside by de stedsgrêft lânsrint; kommend út it westen hjit dy it Noard súdside, en kommend út it easten hjit er de Sulverstrjitte. It Riedhûsplein einiget by de brêge oer de stedsgrêft, dy't yn syn ferlingde leit en útkomt op it punt dêr't it Noard noardside (kommend út it westen) oergiet yn 'e Eise Eisingastrjitte (foarhinne de Sulverstrjitte noardside).
Winkels oan it Riedhûsplein binne û.m. de kleanwinkel foar froulju Zensa Moda oan 'e westkant, en optisien Boddeüs oan 'e eastkant. Foarhinne wie oan 'e eastkant, noardlik fan Boddeüs, ek Boekhannel Wever fêstige, dy't yn Frjentsjer en omkriten in begryp wie. Dy winkel gie lykwols yn 2013 ticht, en sûnt stie it pân leech (sitewaasje mids 2018; anno 2020 siet dêr in skuonmakker). Grutte blikfanger oan it Riedhûsplein is it Stedhûs fan Frjentsjer, dat oan 'e westkant tsjin it Noard súdside oan stiet. As men fan it Riedhûsplein oan 'e noardkant de brêge oergiet, stiet men lyk foar it Eise Eisinga Planetarium.
Rijk de Gooyer
Richard (Rijk) de Gooyer (Utert, 17 desimber 1925 - Amsterdam, 2 novimber 2011 ) wie in Nederlânsk akteur, mar syn namme krige ek klank as sjonger, skriuwer en kollumnist.
List fan bylden yn Nijefurd
Lijst van beelden in Nijefurd
Fiifhuzen (Frjentsjer)
Fiifhuzen is in delsetting east fan Frjentsjer yn de gemeente De Waadhoeke. Hy is no in diel fan de stêd Frjentsjer. De namme komt ek foar as Vijfhuizen en Vijfhuijsen.
Koerdistan
thumb|It gebiet dat fan Koerden bewenne is. Koerdistan is in regio yn it Heine Easten, sûnder formeel fêstleine grinzen, dat as histoarysk wengebiet fan de Koerden sjoen wurdt.
De lannen dêr't de regio diel fan útmakket brûke de namme sa min mooglik of ferbiede it brûken fan de namme Koerdistan. Koerdyske bewegers en nasjonalisten binne krekt foar it brûken fan de namme foar de regio. It stribjen om te kommen ta in eigen steat mei de namme Koerdistan is foar de lannen dêr't it gebiet diel fan útmakket in stikel yn 'e foet.
Neffens ferskillende boarnen omklammet Koerdistan in gebiet fan tusken de 490.000 en 530.000 km² en leit yn de lannen Turkije, Irak, Iran en Syrje. Koerdistan sels wurdt geografysk yn trije gebieten yndield, te witten Noard-, East- en Súd-Koerdistan. Yn dy gebieten libje neist de Koerden ek noch Arabieren, Perzen, Azerbeidzjanen, Turken, Turkmenen, Armeenjers en Assyrjers.
List fan planetoïden 35301-35400
Dit is in list fan planetoïden 35301-35400.
Witness (film út 1985)
Witness is in Amerikaanske romantyske skriller en plysjefilm út 1985 ûnder rezjy fan Peter Weir, mei yn 'e haadrollen Harrison Ford en Kelly McGillis. De titel betsjut "Tsjûge". It ferhaal giet oer resjersjeur John Book fan 'e plysje yn Philadelphia, dy't in moard ûndersiket wêrby't de iennichste tsjûge in achtjierrich Amish-jonkje is. As bliken docht dat de dieders korrupte plysjeminsken binne, soarget Book dat alle spoaren dy't nei it jonkje liede, útwiske wurde. Dêrnei wurdt er troch omstannichheden twongen om sels by de Amish ûnder te dûken. Wylst er by harren tahâldt, rekket er fereale op 'e mem fan it jonkje, in jonge widdo. Witness krige fan 'e filmkritisy oer it algemien positive resinsjes en wie yn 'e bioskopen in grut kommersjeel súkses. De film waard nominearre foar 8 Oscars (2 wûn), 6 Golden Globes (0 wûn) en 7 BAFTA's (1 wûn).
Plot
Yn 1984 komt op it plattelân fan Lancaster County, yn 'e Amerikaanske steat Pennsylvania, in Amish-mienskip gear foar de útfeart fan 'e melkfeehâlder Jacob Lapp. Dyselde wie net âld, noch mar om 'e tritich hinne, en hy lit in widdo nei, Rachel, en in achtjierrige soan, Samuel. Dy beiden wenje by syn heit yn, de âlde Eli Lapp. Fuort nei de begraffenis al lit de noch net troude buorman, Daniel Hochleitner, op subtile wize syn belangstelling blike foar Rachel, en letter begjint er har neffens de wizânsjes fan 'e Amish it hof te meitsjen. Nei ferrin fan tiid giet Rachel mei Samuel op reis foar in besite oan har suster, dy't yn Baltimore wennet. Se geane earst mei de trein nei Philadelphia, dêr't se oerstappe moatte. Wylst se yn it 30th Street Station yn Philadelphia op 'e oanslutende trein sitte te wachtsjen, moat Samuel pisje, dat hy giet nei it iepenbier toilet. Dêr is er tsjûge fan 'e brute moard op in plysjeman dy't undercover wurket troch twa oare mannen. Samuel kriget ien fan 'e dieders goed te sjen, en wit sels mar nauwerneed oan in trochsiking fan 'e toiletromte troch de moardners te ûntkommen.
Resjersjeur John Book fan it Philadelphia Police Department en syn partner, resjersjeur Elton Carter, wurde op 'e saak set. Book ûnderfreget de skrutene Samuel, dy't oanjout dat de iene dieder, dy't er sjoen hat, in mânske negroïde man wie. Book nimt Samuel en syn mem mei de stêd yn om in gaadlike fertochte oan 'e jonge sjen te litten, mar dy skodhollet fan nee. Tsjin dy tiid is it al let, en om foar te kommen dat syn iennichste tsjûge stil weiwurde sil, bringt Book Samuel en Rachel foar de nacht ûnder by syn suster Elaine. De oare moarns lit er de jonge op it plysjeburo it iene nei it oare boek mei foto's fan mooglike dieders sjen, mar de man dy't Samuel sjoen hat, sit der net tusken. As Book tillefoan kriget en Samuel wat op eigen manneboet omstipt op it plysjeburo, sjocht er yn in trofeekaste in útknipt krante-artikel hingjen oer ynspekteur James McFee fan 'e ôfdieling narkotika, dy't in priis yn ûntfangst nimt. Op 'e bygeande foto ken Samuel McFee werom as de moardner dy't er sjoen hat.
As de jonge McFee oanwiist foar Book, nimt dy de saak heech op. Hy docht ûndersyk nei McFee en ûntdekt dat dyselde inkele jierren earder ferantwurdlik wie foar de ynbeslachname fan in grutte lading rottekrûddjoere gemikaliën foar it oanmeitsjen fan amfetamine. It bewiismateriaal is lykwols spoarleas ferdwûn út 'e opslachromte op it plysjeburo. Book ornearret dat McFee de boel efteroer drukt hat om it foar grou jild ferpatsen oan drugsdealers, en dat de undercoverplysje dy't yn it spoarstasjon fermoarde is, boppe wetter helle hie wat McFee en syn hantlangers útheefd hiene. Hy giet mei syn ûntdekkings en fermoedens nei kommissaris Paul Schaeffer ta, syn âlde mentor, dy't him mei klam oanrikkemandearret om it spul sa stil mooglik te hâlden, sadat McFee der gjin lucht fan kriget. Underwilens sille se yn it djipste geheim in ûndersyk nei de korrupte plysjeman iepenje. Dyselde jûns, as er thúskomt, wurdt Book yn 'e parkearkelder fan syn appartemintekompleks opwachte troch McFee, dy't him besiket dea te sjitten. Book wit de oanfaller op 'e flecht te jeien, mar wurdt yn 'e side rekke troch in kûgel en bliuwt ferwûne efter.
Rachel en har skoanheit Eli skuorre him út 'e auto om him te fersoargjen, wêrby't Book eefkes by besleur komt. Hy drukt harren op it hert om him net nei it sikehûs te bringen en der likemin in dokter by te heljen, mei't syn skotwûne dan oanjûn wurde moat. Dêrtroch soene de korrupte plysjes him fine kinne, en as se him fine, fine se Samuel ek. Dat, Eli en Rachel bêdzje him yn 'e útfanhûzerskeamer en helje Stoltzfus derby, in foaroanman fan 'e Amish-mienskip dy't weet hat fan tradisjonele genêswizen. Stoltzfus stelt fêst dat de kûgel der by Book oan 'e rjochterside fan foarren ta'n yn en fan efteren wer ta'n út gien is, en dat der gjin organen rekke binne. De wûne is lykwols troch gebrek oan direkte fersoarging ûntstutsen rekke. Hy jout Rachel it resept fan in húsmiddeltsje dêr't se de wûne mei deppe moat en seit tsjin Eli dat er de âldsten fan 'e Amish-mienskip oer dizze ûntwikkelings ynljochtsje moat. Book komt foarearst net wer by en rekket djip wei yn 'e koarts. Hy slacht alderhanne rou praat út as er oan it dwyljen giet, mar Rachel ferpleecht him en wykt de hiele nacht net fan syn side. De oare deis, as Book wer bykomt, blykt der in espel burdige keardels om syn bêd hinne te stean. It binne de Amish-âldsten, dy't beslisse dat Book, de omstannichheden yn acht nommen, foarearst by Eli en Rachel bliuwe mei.
Underwilens besiket Schaeffer út te finen wêr't Book himsels ferside brocht hat. It is him wol dúdlik dat er by it Amish-gesin fan 'e jonge tsjûge ûnderdûkt is, mar syn iennichste oanknopingspunt is datoangeande de efternamme fan 'e húshâlding, Lapp. De sheriff fan Lancaster County ynformearret him dat der allinne yn syn county al sa'n 14.000 Amish wenje, fan wa't hast de helte fan Lapp hjit. Om't se gjin tillefoan hawwe, soed er, om Book te finen, dus by al dy lju delgean moatte, en dêr hat er gjin mankrêft foar. Mei't de Amish fierders ek amper kontakt mei de bûtenwrâld ûnderhâlde en in tige sletten mienskip binne, dy't de wetten fan 'e Feriene Steaten net erkent, kriget Schaeffer gjin foet oan 'e grûn.
Geandewei begjint Book op te gean yn 'e mienskip. As Eli him mei de auto fan Elaine omprutsen sjocht, seit er dat er, as er dêr genôch foar opbettere is, ek wol kij melke kin. Dat de oare moarns wurdt Book om healwei fizen fan bêd bonsjoerd om te melken. It gefal wol dat er foarôfgeande oan syn karriêre by de plysje in skoftke timmerman west hat, en as Eli dat ûntdekt, jout er Book tagong ta syn wurkplak en alle ark en reau. Book makket in knikkertljedder foar Samuel en begjint oan 'e reparaasje fan 'e dowetil. As der op in pleats deunby in skuorre boud wurde moat, wat foar de Amish in mienskipsbarren is, wurdt Book omreden fan syn timmermansfeardichheden meifrege. Hy hat aardichheid oan it wurk en helpt mei om inkeld mei brute krêft en njoggentjinde-iuwsk ark yn ien dei tiid in skuorre te setten. De Amish binne ûnder de yndruk fan syn wurk en begjinne him te akseptearjen.
Book en Rachel begjinne harren sterk ta-inoar oanlutsen te fielen op in romantyske wize. Yn 'e kekene Amish-mienskip uterje se dat benammen mei blikken. Rachel har oanbidder Daniel Hochleitner is him bewust fan 'e groeiende bân tusken Book en Rachel. Dat liedt ta in wat dûbelsinnige ûnderlinge relaasje tusken de beide mannen, om't Daniel Book oan 'e iene kant as persoan wol lije mei, wylst er him tagelyk as rivaal sjocht. De jûns let nei de skuorrebou wasket Rachel harsels mei ûntbleate boppelichem. Book sjocht dat troch in iepensteande doar en Rachel wurdt gewaar dat se begluorke wurdt en draait har om sûnder har boarsten te bedekken: in dúdlike útnûging. Nettsjinsteande in suver fielbere seksuele spanning, keare se har allebeide úteinlik faninoar ôf. De oare deis seit Book tsjin Rachel dat, hiene se de leafde bedreaun, dat betsjutte soe dat hy bliuwe of sy fuortgean moast.
Op in dei giet Book wer mei Eli nei Strasburg, dêr't er yn 'e tillefoansel Carter besiket op te skiljen om te fernimmen nei de stân fan saken. It docht lykwols bliken dat Carter dea is, "omkommen by de útoefining fan syn berop", sa wurdt Book trochdien. Hy begrypt dat Schaeffer en McFee syn partner fermoarde hawwe. Breinroer skillet er Schaeffer thús op, sadat dy it tillefoantsje net neilûke kin, en warskôget him dat er efter him oan komt. As er mei Eli neitiid wer nei de pleats giet, is der in ferkearsopstopping om't in pear jonge ûnfatsoenen de hynder-en-wein fan Daniel Hochleitner, dy't foar Eli sines riidt, hohâlde litte om wat wille te hawwen yn it neidiel fan 'e Amish. Ien fan 'e jongfeinten besmodzget it gesicht fan Daniel mei in iisko, feilich yn syn witten dat de Amish pasifisten binne dy't sa'n fernedering sûnder wjerakseljen ûndergean moatte. Book is lykwols net yn it humeur om sok getreiter oer syn kant gean te litten, en slacht de iiskodepper in brutsen noas, wylst er syn maat ek pear opstoppers ferkeapet. De doarpsbewenners sprekke der skande fan, mei't sok wangedrach de toeristen ferjeie soe. Wylst Book mei Eli fuortriidt, makket ien fan harren de sheriff der opmerksum op, dy't it nijs trochspilet oan Schaeffer.
Werom op 'e pleats begjint Book te risselwearjen om fuort. As Rachel dat foar it ferstân kriget, siket se him jûns op as er foar hûs de reparearre dowetil wer te plak set, wêrnei't se inoar hertstochtlik tútsje. De oare moarns ier, as Eli en Book noch oan it melken binne, arrivearje Schaeffer, McFee en in trêde korrupte plysjeman, Ferguson, byneamd Fergie, by de Lapp-pleats. Se kringe de huzinge binnen en nimme Rachel yn gizeling. As Eli út 'e skuorre komt en de mei ôfseage jachtgewearen bewapene bûtensteanders sjocht, is syn earste ympuls om in warskôging oan Book te roppen foar't er delslein wurdt. McFee en Fergie geane de skuorre en it bûthús yn om Book te sykjen. Underwilens hjit Book Samuel, dy't by him is, om sa hurd as er kin troch de fjilden nei de Hochleitner-pleats te draven. Mar as Samuel healwei is en gewearsskotten op 'e Lapp-pleats heart, keart er om en giet er yn 'e hûs, dêr't de troch Schaeffer bewekke Eli en Rachel him sjogge, mar Schaeffer net.
De skotten komme fan McFee en Fergie, dy't efter Book oansitte, mar hieltyd krekt te let binne om him dea te sjitten. Book lokket Fergie in silo yn, dêr't er him ferstikt troch de silo fan boppen iepen te setten, sadat der tonnen maïs omleech komme. Neitiid giet er sels de silo yn en grabbelet er yn it maïs nei it gewear fan Fergie. Dat fynt er krekt op 'e tiid om 'e tahastige McFee dermei dea te sjitten. As Schaeffer lykwols Rachel as libben skyld brûkt en har in pistoal tsjin 'e holle oan set, lit Book it bútmakke gewear falle. Schaeffer risselwearret om Book dea te sjitten, mar Eli hat ûnderwilens mei gebearten oan Samuel dúdlik makke dat er de liedklok fan 'e pleats liede moat, en op it ûnophâldlik kloklet komme de Hochleitners en Amish út 'e fiere omkriten ôf, dy't gearkloftsje op it hiem fan 'e Lapps. Schaeffer wie fan doel om Book, Rachel, Eli en Samuel dea te meitsjen, sadat alle tsjûgen opromme wêze soene, mar mei safolle nije tsjûgen beseft er dat it spul út is. Hy jout him oer en lit him troch Book arrestearje.
Letter, as de ôfwurking fan it plak delikt berêden en de rêst werkeard is, nimt Book ôfskie fan Rachel en Samuel om ôf te setten mei Elaine har auto, dy't reparearre is. As er ynstapt, ropt Eli him ta: "Wês foarsichtich dêrsanne tusken al dy Ingelsen!" Book glimket, wiuwt en riidt fuort. In foege hûndert meter de dyk del komt er Daniel Hochleitner tsjin, dy't op besite sil by de Lapps. Book hâldt ho en út 'e fierte wie is te sjen dat de mannen in pear wurden wikselje foar't se allebeide har eigen wei geane, mar wat der sein wurdt, bliuwt geheim.
Foarskiednis
Witness wie it projekt fan filmprodusint Edward S. Feldman, dy't begjin 1980-er jierren in kontrakt fan 'earste ynsjen' hie mei filmstudio 20th Century Fox. Sadwaande krige er in 1983 as earste it senario ûnder eagen foar Witness, dat doe noch de titel Called Home hie ("Nei Hûs Roppen", wat de Amish-oantsjutting foar "ferstoarn" is). It skript wie skreaun troch Earl W. Wallace en William Kelley, dy't har derfoar ynspirearje litten hiene troch in senario dat se yn 'e iere 1970-er jierren skreaun hiene foar de westernsearje Gunsmoke. Dat eardere skript wie dan wer basearre op in idee fan romanskriuwster Pamela Wallace.
It senario sa't Feldman dat yn 1983 ûnder eagen krige, telde 182 siden, wat delkaam op in film mei in spyldoer fan trije oeren. Feldman hie niget oan it útgongspunt en miende dat it in goede film wurde koe, mar net mei it skript sa't it wie. Dat wie fierstente lang en nei syn miening tefolle wijd oan 'e tradysjes fan 'e Amish, sadat de skrilleraspekten ferwettere rekken. Dat, Feldman bea de beide senarioskriuwers $25.000 foar in opsje fan ien jier op 'e filmrjochten en it skriuwen fan in nije, ferkoarte ferzje fan it skript. As de film makke waard, soe dêr noch $225.000 by komme. Wallace en Kelley giene dêrmei akkoart en begûnen in oansjenlik diel fan it senario fuort te skrassen.