cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Partij fan de Arbeid
Lodewijk Asscher
Lodewijk Asscher wûn it ledenreferindum fan Diederik Samson en waard de nije listluker. Samsom luts him werom as polityk lieder, fraksjefoarsitter en Keamerlid. Attje Kuiken waard tydlik fraksjefoarsitter en Asscher bleau yn it kabinet wylst er ûnderwilens besocht om wat mear ôfstân te nimmen fan de VVD. De kiezers wiene it paad folslein bjuster en de PvdA gong fan 38 nei njoggen sitten. Dat is it grutste ferlies yn de Nederlânske skiednis. De PvdA is yn de opposysje bleaun, it kabinet Rutte III bestiet út VVD, CDA, D66 en Kristen Uny.
Lilianne Ploumen
Lodewijk Asscher luts him op 14 jannewaris 2021 werom as listlûker en fraksjefoarsitter. Hy wie yn opspraak kaam nei de sanneamde taslagge-affêre. Lilianne Ploumen folge him op as fraksjefoarsitter en listlûker. Attje Kuiken folge Ploumen op as fraksjefoarsitter op 22 april 2022.
Wittenskiplik buro
It wittenskiplike buro fan de PvdA is de Wiardi Beckman Stifting. De stifting hat himsels it doel steld om in brêge te foarmjen tusken de wittenskip en de sosjaal-demokrasy. De stifting is neamd nei Herman Bernard Wiardi Beckman, in lid fan de Twadde Keamer dy’t yn de Twadde Wrâldkriich omkomd is.
Doelgroeporganisaasjes
De Jonge Sosjalisten (JS) is de politike jongerenorganisaasje dy't ferbûn is mei de PvdA. Foar âlderen is der de Lânlike advysgroep âlderen (LAO).
Ledenblêd
It ledenblêd fan de PvdA hjit Read.
Boargemasters (2023)
Likernôch 70 boargemasters yn Nederlân binne fan PvdA-komôf. Inkele bekende nammen binne:
Provinsje Fryslân:
Theodorus Beekhuis
Theodorus Beekhuis (Garyp, 6 maart 1808 - Ljouwert, 6 july 1893 ) wie húsdokter en tsjerkfâd út Wurdum. Hy hie in soad bestjoersfunksjes. Yn Wurdum is in strjitte nei him neamd.
Stasjon Duiven
Stasjon Duiven (Dvn), iepene op 15 febrewaris 1856, is in spoarweistasjon yn it Nederlânske doarp Duiven yn de provinsje Gelderlân. It stasjon leit oan de Rhijnspoarwei (Amsterdam Sintraal - Elten).
Gebou
It oarspronklike stasjonsgebou fan Duiven wie in ienfâldig rjochthoekig stasjonsgebou fan oardel ferdjipping heech en wie grutdiels yn gebrûk as wenning. In pear romten wiene foar de stasjonsfunksjes ynrjochte. It stasjon waard sletten yn 1936, yn 1944 rekke it stasjonsgebou yn de Twadde Wrâldkriich slim skansearre en waardt sloopt. It stasjon waard yn 1980 weriepene, der kaam by de weriepening in stasjonsgebou fan de hân fan arsjitekt Cees Douma, fergelykber mei de stasjonsgebouwen fan Felp en Elst.
Kapellepôle
De Kapellepôle is in natoergebiet op 'e grins fan 'e gemeenten Opsterlân en It Hearrenfean, súd fan Wynjewâld oan de Jan Hofswyk.
It natoergebiet mei heide is 4 ha grut en leit middenyn de greidlannen. It gebiet, dat frij tagonklik is, wurdt beheard troch It Fryske Gea dy't it nei de oarloch oankocht hat. De namme ferwiist nei de Midsiuwske Bonifatiuskapel dy't hjir op in hege sânkop yn it heechfean stie.
Fynplakken
It stee komt op âlde kaarten foar, en ek komt yn it Dekema-argyf in oantekening út 1565 foar, dêr't ûnder Hoarnstersweach in tal landerijen yn fermelde wurde mei de notysje : nog opt noord van desen plecht bonifacity cabelle in t feen te staen". Yn itselde argyf sit in keapbrief fan eigendommen yn Hoarnstersweach út 1552, dy't lizze "van den alleroudsten leidijk naast de akkerseinden, welke men in voortijden placht te gaan naar St.Bonifaciuskapel". Dit paad sil sawat lein hawwe dêr't de "Kapellewei" rint. Op de kaart fan Schotanus/Halma fan 1718 stiet de "Bonifacius Capelle" noch oanjûn en wol noard fan de "Feenscheidende Greppel tusschen Opsterland en Schoterland 1716 gemaakt.
De Koai (Smellingerlân)
De Koai is in buorskip yn de gemeente Smellingerlân. De Koai leit súdeastlik fan Aldegea (Smellingerlân), falt ek ûnder dat doarp, en benoarden de Wide Ie oan de Wolwarren.
List fan Fryske famkesnammen
List fan Fryske famkesnammen:
List fan boargemasters fan Hylpen
Dit is in list fan boargemasters fan de Fryske gemeente Hylpen oant dy gemeente op 1 jannewaris 1984 opgie yn de nije gemeente Nijefurd.
Noardertoer (Skiermûntseach)
De fjoertoer op it Nederlânske waadeilân Skiermûntseach hat gjin offisjele namme, mar wurdt mei Noardertoer oantsjut. De oare toer is de eartiidske twadde fjoertoer fan Skiermûntseach, de Sudertoer. De toer wie in ûntwerp fan de arsjitekten H.G. Jansen & A. van Rhyn. It is in ryksmonumint.
Hantumerútbuorren
thumb|300px|right|de [[himrik fan Hantumerútbuorren]] Hantumerútbuorren is in útbuorren dy't yn de gemeente Noardeast-Fryslân leit. Hantumerútbuorren leit noardlik fan Dokkum, eastlik fan De Lytse Jouwer, westlik fan Nijewier en besuden Hantumhuzen. Yn 2022 hie de Hantumerútbuorren 65 ynwenners.
De útbuorren bestiet út de twa eardere buorskippen Bierum en Rhoderterp.
Skiednis
Yn 'e rin fan de tiid krigen de Bernardynske kleasters Klaarkamp by Rinsumageast en Sion by Nijewier lân yn besit. Se krigen sels safolle dat der besletten waard om der in úthôf te stiftsjen. De omjouwing wie der gaadlik foar. It lei iensum en oer de Peazens koenen de produkten ôffierd wurde. De úthôf is noait útgroeid ta in kleaster. Wol hawwe der splitsings west. Neist it Germerthûs waard it Nijenhûs boud. It is ek noch in twadde kear splitst Nijenhûs en Germerthûs bestienen doe út twa pleatsen. Germerthûs waard sa opsplitst ta it Germerthûs en it, no al lang ôfbrutsen, Kommerhûs. Yn 1874 waard it Germerthûs de namme Jagtlust jûn.
Hantumerútbuorren, mei 13 stimmen, brocht de 8ste stim út yn de gritenij West-Dongeradiel. De kleasters, hjir dus in úthôf, stimden mei as wienen se in doarp.
Letter is de úthôf opheft en waard de grûn ferhierd en foar in part oan de hierder ferkocht. It hierkontrakt fan Germerthûs is bewarre bleaun. Douwe Syurts moast neist de hier fan 33 goudgûnen, in tûne reade bûter (maitiidsbûter) en sied foar in kwart pûnsmiet oan Sion leverje. Boppedat moast er sân weinen turf foar it kleaster út de Dokkumer Wâlden ophelje.
Anders Minnes Wijbenga
De Fryske skriuwer en dichter Anders Minnes Wijbenga is op 25 oktober 1881 yn Nijewier krekt oan de oare kant fan de Peazens berne. Hy wie in soan fan Minne Andres Wijbenga. Dy hie dêr yn 1876 in lytse pleats sette litten. Dy wurdt no it Anne Minnes Wijbengahûs neamd. Formeel wie Wijbenga dus gjin Hantumerútbuorster. Dochs wurdt hy troch de minsken fan 'de oare kant' as ien fan harren beskôge.
Yn syn boek Fan leed en lok (Snits, 1939) beskriuwt Wijbenga ek it Twapleatselân. Hy hat dêryn folksferhalen fêstlein.
Mienskip
It doarp is wat in útsûndering; der hat noait in tsjerke of in skoalle stien mar it wurdt dochs as doarp beskôge. Mei Hantum hat Hantumerútbuorren ien Feriening Doarpsbelang. It doarpsblêd "4H" foar Hantum – Hantumhuzen – Hantumerútbuorren - De Lytse Jouwer hjit "Hichtepunten".
Strjitten
Dokkumerwei, Droppingwei, Fennewei, Jagtlustwei, Miedwei, Portmawei, Staplânwei.
Lyts Wieren
Lyts Wieren is in buorskip yn de gemeente Súdwest-Fryslân, yn de himrik fan Tersoal. Lyts Wieren leit besuden Tersoal oan de Bûtlânswei. In ein eastliker leit Grut Wieren.
De Fraterniteit
De Fraterniteit wie de sosjeteit fan de patriotteklup yn Ljouwert. De sosjeteit organisearre op 7 febrewaris 1795 it Comité Revolutionair Provinciaal.
Keningsbuert
250px|thumb|Lokaasje fan de Keningsbuert yn Harns De Keningsbuert (Nederlânsk: Koningsbuurt) is in wyk fan Harns, dat foarhinne in 'selsstannige' buorskip wie. De Keningsbuert leit yn it easten fan Harns, oan de súdkant fan it Van Harinxmakanaal yn it midden fan it yndustrygebiet fan Harns. Besuden de buorskip leit de wyk Easterpark.
De wyk is neamd nei de eardere buorskip dy't der lein hat, foar't de yndustry him dêre ûntjoech yn de 19e en 20e iuw. Dy buorskip waard yn 1664 neamd as Koningsbuirte, om 1700 hinne as Konings Buiren en yn de 19e iuw as Koningsburen. De bewenning ferdwûn hast folslein troch de stienfabriken dy't harren dêr fêstigen. Noardlik/noardwestlik lei de buorskip Gratingabuert. Dy buorskip wie part fan it doarp Almenum. Keningsbuert wie winliken in buorskip fan it doarp Mullum, al waard er ek wol ûnder Almenum rekkene.
De yndustry ûntjoech him om't it yndustryterrein tichteby de haven fan Harns lei, dochs lei noch hieltyd bûten de stêd. De wyk ûntstie troch it útwreidzjen fan de yndustry en de stêd sels yn de rin fan de tweintichste iuw. De nije Keningsbuert krige de namme fan de âldere buorskip dy't sa goed as ferdwûn wie. Ek it yndustryterrein dêromhinne wurdt as Keningsbuert oantsjut. Sa bestiet it grutste part fan Keningsbuert út yndustry.
Petra (foarnamme)
Petra is een famkesnamme.
Petra is de froulike foarm fan Petrus, wat ôflaat is fan it Grykske petra, wat "rots" betsjut. De namme ferwiist nei betrouberens en fêstichheid. De namme Petrus waard troch Jezus (Kristus) oan Simeon jûn.
De namme Petra kin ek in ôfkoarting wêze fan Petronella (wat ôflaat is fan de namme Petronius).
Roptasyl
Roptasyl is in buorskip yn de gemeente De Waadhoeke. Roptasyl leit yn de himrik fan Pitersbierrum.
Roptasyl leit oan de Waadsee benoarden Harns en benoardwesten Winaam en de N393. Oant de gemeentlike weryndieling fan 1 jannewaris 1984 lei it yn de eardere gemeente Barradiel.
Foar de ôfwettering fan de Roptafeart en de Seisbierrumer Feart is der in spuislûs en in gemaal. By it gemaal waard in fisktrep oanlein.
Skiednis
Roptasyl wie yn eigendom en behear fan de bewenners fan Nijehuis (pleats Wieger de Hoop, Winaam, Roptafeart). Yn 1424 wie de oerdracht fan Roptasyl oan Sikko fan Nijehuijs en waarden de betingsten dêrby fêststeld. De syl wie doe fan hout makke. Hy moast altiten troch Sikko ûnderhâlden, fernijd en tsjin alle skea hoede wurde, allinnich útsûndere as de Hollanners of oare fijannen deselve verbranden mogten, dan soenen op kosten ta werstelling beide partijen (bewenners fan Nijehuis oan de iene en Frjentsjerteradiel oan de oare kant) elk foar de helte 'hoede' wurde. Sikko moast in brêge fan tsien foet wiid oer de sylroede lizze en ûnderhâlde. De fiskerij mei netten yn de sylroede wie sûnder ferpachting oan nimmen tastien, op verbeurte van acht ponden. As fersekering fan it krekte neikommen fan it ferdrach stelde Sikko as ûnderpân 25 pondematen land over hoog en laag, gelegen in zijn en zijns broeders landeigendom Ingela geheten, op de Haula, welke landen door hem en zijn erfgenamen onvervreembaar moesten gehouden worden. It brief dêrfan wie mei goedfinen fan grytmannen en rjochters, ried en miene gemeente, en ek de preesters fan Frjentsjerteradiel jûn en bekrêftige. Fan de oare side wie dit ferdrach troch Sikko sels en op syn fersyk troch hear Sjuk, pastoar yn Winaam, Sijwert Heslinga, wenjende oan de Vrawei en Jelmer op de Aijdelum, syn bysûndere freonen, mei tekene en besegele op Sint Magnus 1424.
Haula is noch wol bekend, mar de nammen Vrawei, Ingela en Aijdelum binne yn it ferjitboek rekke. Pas fjirtjin jier letter ûntstie der al wat skeel tusken Sikko en it gerjocht fan Frjentsjerteradiel, oangeande Roptasyl, benammen om de slatting fan de sylroede, wêroer skreaun waard dat Franekeradeel geheel en volkomen zal houden en slatten de zijlroede binnendijks tot aan de zijl en buitendijks van de zijl tot aan de zee toe. Dêr blykt dus al dúdlik út dat der bûten Roptasyl doe noch lân wie, dêr't troch de ôfwettering of sylroede nei see slatten en ûnderholden wurde moast. De kust is dus sûnt fiif iuwen frijwat minder wurden. Sikko moast, sa waard fierder fêststeld, neffens it earder ferdrach, de syl mei alle needsaaklike boustoffen foar syn rekken hâlde, de zijl volkomen bruik- en sluitbaar houden en ook de kolk zoodanig van slijk zuiveren, dat de zijldeuren geopend en gesloten konden worden. Dy útspraak waard dien troch de grytmannen en rjochters fan Barradiel.
Keninkryk Susseks
left|thumb|125px|Woarm fan Susseks thumb|Grut Brittanje ± 800: Susseks oan de súdkust. It Keninkryk Susseks of Keninkryk fan de Súd-Saksen (Sūþseaxna rīce) wie in Saksyske koloanje en letter in ûnôfhinklik keninkryk fan de Saksen, oan de súdkust fan Ingelân. De grinzen fan it ryk kamen rûchwei oerien mei dy fan it eardere keninkryk fan de Regnensen en dy fan it lettere greefskip Susseks. In grut part fan it gebiet wie yn it ferline oerdutsen troch it Wâld fan Andred. Oerflak: 3,783 km2.
Koarte skiednis
De stichting fan it keninkryk fan de Súd-Saksen wurdt beskreaun yn de Angelsaksyske Kronyk, dy’t seit dat yn it jier 477 Aelle, yn trije skippen mei syn trije soannen, oankaam yn in plak mei de namme Cymenshore. Ut it tiidrek 491 oant 607 binne der gjin skriftlike boarnen oer Susseks bekend.
Fan 895 ôf hie Susseks algeduerich te krijen mei oanfallen fan de Wytsingen  (Denen) en yn  1011 wie Susseks, mei it grutste part fan Súdeast-Ingelân yn hannen fan de Denen.
Keningen fan Susseks
De data, de nammen en feiten oer de earste hearskers oer Susseks (lykas ek by de oare hearskers yn de heptargy) wurde yn it generaal oannaam, bewiis ûntbrekt faak.
De Volharding (Jislum)
De Volharding is in poldermûne by Jislum yn de gemeente Noardeast-Fryslân. De mûne is op ôfspraak te besichtigjen.
Beskriuwing
De Volharding is in muonts en stiet likernôch in heale kilometer westlik fan Jislum oan de Aldfeart. De mûne waard yn 1872 boud foar it bemeallen fan de 50 ha grutte polder 'Ald Piip'. Hy koe yn it earstoan yn- en útmealle. Yn 1955 ferlear De Volharding syn funksje en rekke yn ferfal. De mûne wie yn 1972 de earste dy't yn besit kaam fan de Stifting De Fryske Mole, dy't him ek restaurearje liet. Dat barde nochris yn 1994. Yn 2000 krige de mûne in nije fizel. De Volharding waard yn 2006 troch it Wetterskip Fryslân oanwiisd as reservegemaal yn gefal fan wetteroerlêst.
Yn 2019 gyng nei in restauraasje fan de wetterrinnen troch in gearrin fan omstannichheden it wjukkekrús foar in part ferlern. Om de skea te beheinen is de kape ferwidere en de romp ôfdutsen. Fanwegen in fersekeringskwestje duorre it oant oktober 2022 dat it ryksmonumint restaurearre waard.
De Volharding is in houten achtkante muonts op stiennen fjildmuorren, dekt mei daklear en in flecht fan 9,30 meter.
Leipzig
Leipzig is in stêd yn de Dútske dielsteat Saksen. De stêd hat 531.582 ynwenners (2013). Nei (East-)Berlyn is it de grutste stêd fan it eardere East-Dútslân. Yn 2006 wie Leipzig ien fan de spylstêden fan it WK fuotbal.
Riemer Renkema
Riemer Renkema (Oldekerk, 1924 - Feankleaster) wie in politikus fan de ARP.
Gerrit Melchers
Hy wie ien fan de earste dûmny's dy't 1896 lid fan de SDAP waarden. As propagandist fan de SDAP yn Ljouwert (1899) waard er lid fan de Twadde Keamer tusken 1901 - 1905. Gie dêrnei yn de hannel en stifte yn 1902 mei N. de Lieme de Centrale Arbeiders Verzekerings- en depositobank. Waard wer predikant yn 1908 en stie dêrnei ûnder oare yn Wergea.
Riemer Renkema
Lid fan it Kolleezje fan Deputearre Steaten sûnt oktober 1968, lid fan Provinsjale Steaten foar de ARP sûnt 1966. Hy wurke sûnt 1939 as gemeentesekretaris fan Achtkarspelen (1957-1967) en hie De portefúlje fan Romtlike Oardering en Folkshûsfesting.
Foundation for Endangered Languages
De Foundation for Endangered Languages ("Stifting foar Bedrige Talen") is in non-profitorganisaasje dy't yn 'e Ingelân en Wales ynskreaun stiet as in goeddiedichheidsorganisaasje. Dizze stifting waard yn 1996 oprjochte mei as doel om 'e dokumintearring, beskerming en promoasje te ûnderstypjen fan talen dy't mei útstjerren bedrige wurde.
Sa keart de Foundation for Endangered Languages lytse skinkings út (yn 'e oarder fan grutte fan €1.000) oan alderhanne projekten dy't binnen de oanjûne doelen falle. Ek wurdt der in nijsbrief publisearre, ûnder de titel OGMIOS: Newsletter of the Foundation for Endangered Languages. Elts jier wurdt der boppedat in konferinsje belein, en fan it ferrin dêrfan wurdt neitiid op papier ferslach dien. De hjoeddeistige foarsitter fan 'e stifting is de Britske taalkundige Nicholas Ostler. It bekendste lid fan 'e rie fan bestjoer is de Amerikaanske science fiction- en fantasyskriuwster C.J. Cherryh.
611
thumb|right|120px|Stele yn Palenque
Eilif Peterssen
Hjalmar Eilif Emmanuel Peterssen (Christiania, 4 septimber 1852 - Lysaker, 29 desimber 1928) wie in Noarsk keunstskilder. Hy makke wurk mei histoaryske-, religieuze- en mytologyske ûnderwerpen, mar skildere ek lânskippen en persoanen.
Hy gie nei de skildersskoalle fan Frederick Eckersberg yn Christiania en dêrnei studearre er by Knud Bergslien. Mei Hans Heyerdahl studearre er in skoft yn München. Yn 1871 reizge er troch hiel Europa om de Europeeske skilderkeunst te bestudearjen.
Gilde
De feriening fan geastliken yn in gilde bestie yn de Roomske tiid op it mêd fan de woldiedichheid. Yn de tsjerken hienen se harren alter en yn de stêden faak ek in gasthûs.
De skuttersgilden kinne in rol spile hawwe yn it ûntwikkeling fan it stedsrjocht. Yn Frjentsjer is it Skutterijstatút fan 1462 bewarre bleaun.
Gildes fan hânwurkslju komme yn Fryslân let nei foaren en dan noch faak fan inselde soarte. It gilde wurdt sûnt 1481 by rjochtshannelingen neist it stedsbestjoer neamd.
Grut-Hermana
thumb|De pleats op it plak fan Grut-Hermana yn 1982 Grut-Hermana wie in stins yn it doarp Minnertsgea yn de gemeente It Bilt oan de hjoeddeiske Hermanawei, benoardeasten de tsjerke op it steed dêr't no in pleats stiet. Hjir hat it laach Hermana iuwen lang wenne.
Neffens leginden bestie de stins al foar de 8e iuw en waard it werboud yn 807 neidat it ferwoaste wêze soe troch in oerstreaming. Oft dit werklik sa is wurdt betwifele, mar de stins hat al in lange skiednis. De 9e-iuwske Fryske potestaat Hessel Hermana soe der ek wenne hawwe. It laach Hermana hat ek mei oare Fryske edelen fochten yn de krústochten en soe ek meidien hawwe oan de krústochten. De earste konkrete feiten oer de family en state binne fan de 14e iuw. Yn de 16e iuw waard troch Frans fan Hermana Lyts Hermana boud, wêrnei't de stins tenei mei oantsjutten waard as 'Grut Hermana'. De lêste Hermana dy't it hûs bewenne wie Jan Wibrens Hermana, († 1591). Om 1700 hinne hie Tjalling Homme fan Camstra Lyts en Grut Hermana yn eigendom en liet om dy tiid Grut Hermana ôfbrekke. It bestie doe út in stins mei in grêft en singel deromhinne en in pleats besuden dêrfan. De pleats dy't derby stie is nei alle gedachten inkele desennia letter ôfbrutsen, omdat yn in stien yn de skuorre fan de hjoeddeiske pleats de wurden "Groot Hermana Staate en Boere Huis en Schuir Nieuw Geboud en verset in den Jaare 1772" ynmitsele steane. It omgrêfte terrein dêr't de stins op stie waard oant fier yn de 20e iuw It Stinzelân neamd. De grêft waard letter foar in part tichtsmiten foar de bou fan in nijbouwyk. It ienige dat no och oer is fan de state is in stik grêft foar de hjoeddeiske pleats oan de kant fan de strjitte.
Nije Katedraal (Salamanca)
De Nije Katedraal (Spaansk: Catedral Nueva) is tegearre mei de Alde Katedraal ien fan de twa katedralen fan it bisdom Salamanca yn Spanje. De katedraal waard tusken de 16e en de 18e iuw boud yn in kombinaasje fan goatyske en barokke styl. De bou sette yn 1513 yn opdracht fan Ferdinand V fan Kastylje útein en waard yn it jier 1733 ynwijd.
Sûnt 1887 is de katedraal in monumint fan nasjonaal belang.
Arsjitektuer
Mei de bou waard útein set doe't de goatyske styl út de moade rekke en de renêssânse yn opgong wie. Om't de nije katedraal it plak fan de âlde katedraal ynnimme soe en dêr boueleminten fan oernommen waarden, bleau de nijbou yn de 17e en 18e iuw goatysk fan karakter. Yn de 18e iuw waard der lykwols by twa boudielen brutsen mei de goatyske styl: de katedraal krige in barokke koepel boppe de krusing en ek de de klokketoer (oarspronklik ien fan de twa tuorren fan de Alde Katedraal) waard yn barokke styl ferhege oant 92 meter. thumb|left|250px|Ynterieur De nije katedraal waard tsjin de noardlike muorre fan de âlde katedraal boud. De âlde katedraal bleau yn gebrûk foar de earetsjinst en soe eins ôfbrutsen wurde, mar dat beslút waard troch de lang boutiid nea útfierd. Twa fan de arsjitekten dy't wurken oan de bou fan de katedraal wiene yn 1538 Juan Gil de Hontañón en syn soan Rodrigo Gil de Hontañón. It haadportaal bestiet út trije ryk fersierde bôgen, dy't nei de trije skippen fan de katedraal liede.
Ierdskodding fan Lissabon
De Ierdskodding fan Lissabon hie ek grutte gefolgen foar de katedraal fan Salamanca. De koepel moast renovearre wurde en de toer moast ûnder fersterke wurde mei nije muorren. De ramp wurdt yn Salamanca alle jierren op 31 oktober mei de Mariquelo-tradysje betocht, as ynwenners de koepel fan de katedraal beklimme om op it heechste punt fluit te pyljen en op in trommel te slaan.
Restauraasje 1992
thumb|left|In faun mei in ijsko, moderne tafoeging yn 1992 Yn it ramt fan de restauraasje fan de katedraal yn 1992 is op guon plakken eigentiidsk byldhouwurk oan de gevel tafoege. Sa is in mytyske faun te sjen dy't in ijsko yt en in astronaut.
Ynterieur
It ynrjochting fan de katedraal en de 20 kapellen is foar it measte yn barokke styl.
It twamanualige oargel giet op in ynstrumint fan 1744 werom, dat troch Pedro Echevarría boud waard. Foar it lêst waard it ynstrumint yn 2006 restaurearre troch Joaquín Lois. It is ien fan de âldste oargels fan Kastylje.
Jaap ter Haar
Biografy
Nei de Twadde Wrâldkriich waard er oarlochskorrespondint yn Yndoneezje. Nei't er ôfkeurd waard foar militêre tsjinst gie er oan 't wurk by de Wrâldomrop.
Ut leafhabberij begûn er ferhaaltsjes te skriuwen. Dit foel yn de smaak en rillegau sette er útein mei it skriuwen fan harkspullen (foar de radio) en boeken. De avontoeren fan 'Saskia en Jeroen' en 'Ernstjan en Snabbeltje' wienen te hearren op de frije (fan skoalle) woansdeitemiddeis.
Fan 1952 ôf lei er him folslein ta op it skriuwen fan boeken; yn tweintich jier produsearre er mear as tachtich mânske boeken. De measte boeken wiene berneboeken. Dêrneist makke er skiednisboeken.
Doe't de fjouwerdielige rige 'Skiednis fan de Lege Lannen' tsjin de ein fan de jierren santich ôf wie, rûn syn produksje tebek en wije er him mear oan it skilderjen.
Hy hie in byldzjende styl fan skriuwen en mjoksele feiten en (diels) optochte ferhalen trochelkoar; sa ûntstie in tige lêsber gehiel. Ter Haar bewurke teffens in grut oantal sêgen en leginden.
.frl
.frl is in topleveldomeinnamme op ynternet. Op 1 septimber 2014 wie .frl in feit. Op 2 septimber kaam it earste .frl-domein (nic.frl) online.
Skiednis
Yn 2008 makke de ICANN wrâldkundich dat it mooglik wie om nije topleveldomeinnammen oan te freegjen. Yn it koälysje-akkoart fan de koalysje-partijen yn de Provinsjale Steaten fan de provinsje Fryslân wie binnen it ûnderdiel 'digitale snelwei' de ambysje opnommen om in .frl-taheaksel te realisearjen. Yn 2011 en 2012 wienen der ferskate diskusjes oer it al of net keapjen fan de topleveldomeinnamme .frl troch de provinsje Fryslân. Yn febrewaris 2012 wiisden Provinsjale Steaten in foarstel fan Deputearre Steaten foar sa'n taheaksel ôf, omdat it tefolle kostje moast. Nei it beslút fan Provinsjale Steaten naam it kommersjele bedriuw Mijndomein.nl it inisjatyf om it fersyk by de ICANN dochs yn te tsjinjen.
Merk
Net allinnich yn de provinsje Fryslân, mar ek yn de oare Fryslannen is der mooglik belangstelling foar de ynternettaheaksel. Yn april 2012 waard bekend, dat Mijndomein.nl neigean woe hoe’t de Friezen yn East- en Noard-Fryslân (respektivelik 800.000 en 160.000 ynwenners) it bêste berikt wurde kinne.
Registraasje
De earste moannen kinne saneamde ‘merkrjochthâlders’, organisaasjes en partikulieren dy’t har namme registrearre hawwe, har ynskriuwe. Dêrnei wurde bedriuwen mei in haadfêstiging yn Fryslân en fansels de ynwenners sels aktyf oanskreaun. Elkenien kin dan in .frl krije. Dêrnei sille ek Friezen om utens en oaren de mooglikheid krije te registrearjen. Fia koartingskoades sille minsken tsjin in goedkeap taryf fan in pear euro in .frl bemachtigje kinne. Sa wurdt ek de konkurrinsje oangongen mei de .nl domeinnammen. Der wurdt op priis konkurrearre, mar ek mei in grutte promoasje-aksje yn de begjintiid.
It is fan belang dat it .frl topleveldomein in goede en betroubere namme krijt. Fia saneamde akkreditearre ‘registars’ (bedriuwen dy’t de websiden ferkeapje) en in helder belied om gjin fersmoarging fan it domein te krijen, moat dat slagje.
Webloch
thumb|Foarbyld fan in webloch In webloch of koarter in bloch is soarte fan deiboek, dat op de eigen webside byholden wurdt. Minsken fan kwizekwânsje lykas politisy, skriuwers en artysten hâlde langer allegearre in bloch by. Soks jout harren gelegenheid om yn kontakt te stean mei stimmers, lêzers en folgers. Dy kinne dan meastal ek reaksjes jaan. Foar de hanneling brûke jo it tiidwurd blogje. De term 'webloch' waard yntrodusearre yn 1997.
Mikrobloch
thumb|In tweet (in foarm fan mikrobloggen) fan [[Donald Trump op Twitter, 2020]] In nijere foarm is twitterje, dêrby kinne jo op alle tiden fan 'e dei jo folgers op 'e hichte hâlde fan jo dwaan en litten.
De Kolk (buorskip)
De Kolk is in buorskip yn de gemeente Noardeast-Fryslân. De Kolk leit súdeastlik fan Munnekesyl en noardeastlik fan Warfstermûne.
It plakje leit oan de Olde Borchweg tusken Warfstermûne en Muntsjesyl, op it plak dêr't de Boarchwei oer de Nijlâns Ryd giet, súdwest fan de buorskip Krabbuorren. Benoarden De Kolk leit de polder Nij-Krúslân. De buorskip komt foar op kaarten sûnt de jierren 1960.
Troch de buorskip streamt in ôfwetteringssleat, dy't nei it noarden ta Nijlâns Ryd en nei it suden ta Aldlâns Ryd neamd wurdt. De buorskip bestiet út in rige huzen oan de súdkant fan de wei oer de âlde seedyk fan de Lauwerssee. De namme fan de buorskip ferwiist nei de kolk dy't hjir ûntstie yn de Aldlâns Ryd by in dyktrochbrek. Benoarden de buorskip stiet njonken in wyt hûs yn Nijkrúslân in stienen gebouke fan in (elektrysk) gemaal dat yn 1937 setten waard as ferfanging fan de poldermûne De Eastermûne (nei Easter Nijkrúslân en ta ûnderskieding fan De Westermûne by Kollumerpomp) dy't hjir stie tusken 1845 en 1937.
Pim Regnery
Simon Jan (Pim) Regnery (Ljouwert, 1908 - dêre, oktober 1967) wie eigner fan it troch syn heit yn 1911 oprjochte Hotel De Kroan.
Nei opliedings yn De Haach, Dublin en Brussel naam er doe't er 23 jier wie Hotel De Kroan fan syn heit oer.
Regnery wie keunstsamler, haadbestjoerslid fan it Horecaf en bestjoerslid fan de Maatskippij ta Befoardering fan de Skilder- en Tekenkeunst yn Ljouwert. Ek wie er in protte jierren lid fan it algemien bestjoer fan de VVV-Ljouwert.
Yn it bekende Liber Amicorum fan him steane in soad nammen fan keunstskilders, skakers, toanielspilers ensfh., dy't nei in útfiering yn Ljouwert oernachten yn hotel De Kroan.
Regnery ferkocht syn bedriuw om reden fan sûnens op 1 novimber 1966 oan NV Kats boubedriuw. Hy stoar mei 59 jier oan in hertynfarkt.
Kletterbuorren
Kletterbuorren is in buorskip dat yn de gemeente Noardeast-Fryslân leit. Kletterbuorren leit eastlik fan Holwert en westlik fan Ternaard. Kletterbuorren heart ta de himrik fan Holwert.
Sûnt 2019 leit Kletterbuorren yn de gemeente Noardeast-Fryslân, dêrfoar lei it yn de gemeente Dongeradiel en foar 1984 lei it buorskip yn West-Dongeradiel.
De kearn de buorskip leit oan een koart dykje parrallel oan de Ternaarderdyk en telt 2 huzen.
Namme
De namme komt ek foar as Kletterbuurt. 'Klater' soe wize kinne op 'weake grûn'.
Doeke Hellema
Doeke Wigers Hellema (Wânswert, 3 april 1766 - Wurdum, 17 desimber 1856) wie skoalmaster, boer, ûntfanger fan belêstingen en histoarjeskriuwer. Yn Wurdum is in strjitte nei him neamd.
Hellema hie in soad niget oan Fryske- en lokale skiednis. Hy wie meidogger yn it Frysk Genoatskip en wie sterk foar de útjefte fan "De Vrije Fries". Der binne deiboeken fan him bewarre bleaun en publisearre yn H. Algra syn Kroniek van een Friese boer.
CSV De Ljouwerter Swellen
CSV De Ljouwerter Swellen is in kristlike fuotbalferiening dy't op rjochte is op 15 augustus 1924 yn Ljouwert. De klup spilet op de fjilden oan de Middelseeleane.
Klaas Rienks
Klaas Arjens Rienks (Easterein, 15 juny 1898 - Ljouwert, 24 jannewaris 1973) wie sivyl yngenieur ( sûnt 1930 by de gemeente Ljouwert ), sûnt 1947 by Provinsjale Wettersteat, (fan 1960 ôf as haadyngenieur-direkteur); oant 1967 adviseur Monumintesoarch fan Deputearre Steaten, bestjoerslid fan It Fryske Gea, Feriening foar Terpenûndersyk, Bûn Heemschut en Feriening De Hollandsche Molen.
Feartsjinst Starum-Inkhuzen
thumb|right|In reddingsboei fan de R. Van Hasselt thumb|Fearboat Groningen yn it iis foar Starum, 1920 thumb|SS C. Bosman thumb|SS W. F. v.d. Wijck, 1930 De feartsjinst Starum - Inkhuzen is de sûnt 1886 besteande feartsjinst tusken Starum en Inkhuzen oer de eartiidske Sudersee, no de Iselmar. De rederij V&O fart tsjintwurdich mei it skip "MS Bep Glasius".
Klaas Rienks
Hy wie einredakteur fan it Frysk Tinkboek Ljouwert 1435-1935 dat ûntstie omdat Fryske bydragen foar it earste offisjele tinkboek wegere waarden. Skreau mei yr. G.L. Walther it standertwurk Binnendiken en Slieperdiken yn Fryslân (2 dielen, 1954) en mei syn frou bydragen yn De Alderhelljenfloed fan 1570 (1970).
Feartsjinst Starum-Inkhuzen
Feartsjinst
De feartsjinst kin no sjoen wurde as ferbining tusken de treinen dy't oankomme yn de stasjons fan Starum en Inkhuzen. Troch dizze fearboat te brûken hoecht men, as men mei it iepenbier ferfier reizget, net om te riden fia Amsterdam, Amersfoart en Swol. De fearboat tsjinnet sa as ferbining tusken it spoar fan Ljouwert nei Starum en it spoar fan Inkhuzen nei Saandam. De tsjinst fart allinnich fan april oant en mei oktober. Fan maaie oant en mei augustus binne der alle dagen twa of trije ôffearten per rjochting; yn de oare moannen wurdt der net elke dei fearn. De oerfeart duorre sawat oardel oere.
Passagierstsjinst
De geregelde boattsjinst, dy't nau oansluet op de treintsjinsten yn Starum en Inkhuzen, waard fan de iepening op 15 july 1886 ôf oant 1 jannewaris 1938 foar rekken en risiko fan de HSM troch rederij C. Bosman útfierd. Tusken 1 jannewaris 1938 en 26 maaie 1963 fierde J.G. Koppe's Skipsagintuer N.V. de tsjinst út foar rekken en risiko fan de N.V. Nederlânske Spoarwegen.
Nei 1915 waarden twa nije passagiersskippen, de ss C. Bosman en de ss R. van Hasselt yn tsjinst naam. De 'Van Hasselt' wie ferneamd nei de âld-direkteur fan de HSM dy't it inisjatyf naam ta de boatferbining.
It Nederlânsk Spoarweimuseum yn Utert hat fan de sloopte R. van Hasselt in prachtich model, in orizjinele reddingsboei (sjoch foto) en in kompas yn har kolleksje. De C. Bosman hat lang yn gebrûk west as fêstlizzend opliedingsskip, mar der binne no plannen om it steamskip wer as fearboat yn 'e feart te bringjen.
Spoarpont foar frachtwagons
Fan de iepening fan dizze boattsjinst ôf, op 15 july 1886 oant 1 april 1936 hat op dizze ferbining in spoarpont fearn, dy't frachtwagons meinimme koe.
Elke pont koe tsien wagons mei in totaal gewicht fan 150 ton ferfiere, dy't mei help fan in 30 meter lange wein oer in knierjende brêge op de pont treaun waarden, sadat de lokomotyf op de wâl bliuwe koe. De twa parallelle spoaren op it dek slueten yn beide havens oan op twa spoaren op 'e wâl.
Tjitze de Boer
Yn 1907 krige de Boer as earste in learopdracht yn de psychology oan de Universiteit fan Amsterdam. . Dêrmei waard de basis lein foar ûndersyk nei en ûnderwiis yn de psychology oan de UfA. Hoewol't it omtinken foar psychology tige oan it opkommen wie yn dy jierren, hawwe mar trije haadsstudinten doktoraal eksamen by de Boer ôflein oant er yn 1931 mei emeritaat gie.
De Boer wie in goede freon fan de dichter Obe Postma.
Yn Wurdum is in strjitte nei him neamd.
Jacob Rinsema
Jacob Rinsema (Wageningen, 1927 - Dronryp) wie ryksargivaris fan de provinsje Fryslân sûnt 1 febrewaris 1969.
Stip yn 't gat
Stip yn 't Gat is de hertlike foarm fan potstro. It waard eartiids in soad iten.
Yngrediïnten:
Cornelis Jetses
Cornelis Jetses (Grins, 23 juny 1873 - Wassenaar, 9 juny 1955) wie in Nederlânsk yllustrator. Jetses is benammen bekend wurden troch syn detaillearre yllustraasjes yn skoalboeken, skoalplaten en histoaryske printen. Hy wurke ek as boekbânûntwerper.
Biografy
Hy waard berne yn in earme buert yn Grins. Al mei jonge jierren die bliken dat er tekentalint hie. Fan syn trettjinde ôf folge hy tekenlessen yn de jûnsoeren, wylst er oerdei wurke yn in stiendrukkerij.
Wurk
Yn 1901 tekene Jetses in meubelkatalogus dy't printe waard troch útjouwerij J. B. Wolters yn Grins. Troch direkteur E.B. ter Horst Jr. (1865-1905) fan dyútjouwerij waard er dêrnei frege om de yllustraasjes te meitsjen foar de boekjes fan Jan Ligthart en Hindericus Scheepstra. Der ferskynden fjouwer dieltsjes Dicht bij huis yn 1902 en 1903 mei ferhaaltsjes en tekeningen oer it deistige libben.
Letter ferskynden fan itselde trijetal auteurs de boekjes Nog bij moeder, wêryn't Ot en Sien de haadrol spilen (1904-1905), Pim en Mien (1907-1908), Het prentenboek van Ot en Sien (1909), Buurkinderen (1911-1912) en Blond en bruin (1912).
Ligthart, Scheepstra en Jetses waarden ek frege om in nije ferzje fan it Lêsplankje fan Hoogeveen te meitsjen. Yn 1910 ferskynde it lêsplankje wêrmei't generaasjes lêzen learden: aap-noot-mies-wim-zus-jet-teun-vuur-gijs-lam-kees-bok-weide-does-hok-duif-schapen.
Troch it ferstjerren fan Scheepstra kaam yn 1913 in ein oan harren gearwurking.
Jetses hat yn totaal 22 skoalplaten tekene. Dêrfan hearden 18 skoalplaten ta de searje Het Volle Leven (foar it 'saakûnderwiis' fan Jan Ligthart) dy't makke is tusken 1906 en 1911. Twa platen wienen skiednisplaten: Ter Walvisvaart yn 1911 en Aan het Hof van Karel de Grote yn 1941. De oare beide wienen fertelselplaten, makke yn 1910, dy't by it lêsplankje fan Hoogeveen hearden.
Jetses yllustrearde boeken lykas Groot vertelboek het Oude en het Nieuwe Testament fan Anne de Vries en De Tsien fan Martens Afke fan Nynke van Hichtum. Hy wurke ek faak gear mei Johan Herman Isings.
Nei 1930 modernisearre Jetses de ferâldere yllustraasjes.
Izeren Poarte
De Donau is hjir de grins tusken Roemeenje yn it noarden en Servje yn it suden. De rivier skiedet op dit plak de súdlike Karpaten fan de noardwestlike útrinners fan it Balkanberchtme. Yn it Roemeensk wurdt de oantsjutting Porţile de Fier brûkt, letterlik "Izeren Poarten", dêr't dan ek de hiele rige kleauwen mei oansjutten wurdt. In oare Roemeenske namme foar it lêste trajekt is Clisura Dunării, Donaukleau. Yn Servje hjit it kleaudal Djerdap, efterelkoar Djerdapska klisura.
De kleauwen
thumb|250px|right|Kaart fan de Donau mei de Izeren Poarte tusken Servje en Roemeenje thumb|250px|De Kazan-kleau fan de rjochterouwer ôf sjoen De earste fersmelling fan de Donau leit foarby it (Roemeenske) eilân Moldova Veche en hjit de Golubac-kleau. Dy is 14,5 kilometer lang en op it nauste punt 230 meter breed. Oan it begjin stiet by Golubac op de Servyske ouwer in midsiuwske boarch. Troch de Ljupovskadelling wurdt de twadde kleau, Gospodin Vir, berikt, dy't 220 meter smel is en 15 kilometer lang. De rotsen binne oant 500 meter heech en binne hjir fan it lân ôf it minst tagonklik. It bredere Donji Milanovac foarmet de ferbining mei de 'Grutte' en de 'Lytse Kazan-kleau', dy't tegearre 19 kilometer lang binne. De Orşova-delling is it lêste bredere trajekt foardat de rivier by de lêste kleau, de Sip-kleau, de leechflakte fan Walachije berikt.
De Grutte Kazan (Kazan betsjut 'tsjettel') is de ferneamste en de nauste kleau fan it trajekt: de rivier fersmellet hjir nei 150 meter en berikt dêr in djipte oant 53 meter. Op dat plak lei de legindaryske brêge fan Trajanus op stiennen pylders dy't de Romeinske keizer Trajanus bouwe liet troch Apollodoarus. De brêge waard boud tusken 103 en 105, foarôfgeand oan Trajanus syn ferovering fan Daasje. Op de rjochterouwer herinnert in Romeinske plakette (Tabula Traiana) oan him. Oan de Roemeenske kant is by de Lytse Kazan it antlit fan Trajanus syn Dasyske tsjinstanner Desebalus yn in rots úthoud.
Yn de minder spektakulêre kleau Gospodin Vir binne folle âldere skatten bleatlein: hjir waard yn de jierren '60 op de rjochterouwer it archeologyske fynplak Lepenski Vir ûntdekt, de wichtichste yn Súdeast-Europa. Benammen de sânstiennen bylden út it iere neolitikum sprekke ta de ferbylding. Ek op oare plakken yn de Izeren Poarte lizze archeologyske fynplakken, dy't oantoane dat dit gebiet al tige lang bewenne wurdt.
It kanaal
It kleaudal wie om de rotsbanken en de dêrmei gearhingjende streamfersnellings in berofte trochgong foar de skipfeart. Yn it Dútsk stiet it trajekt noch altiten bekend as de Kataraktenstrecke, al binne de katarakten no ferline tiid. Op de hichte fan de eigentlike Izeren Poarte wie de rots Prigrada oant 1896 de wichtichste hindernis: de rivier ferbrede him hjir sterk en de wetterstân wie dêr er navenant leech. Streamopwerts wie de rots Greben by de Kazan-kleau berucht.
De resultaten fan de ynspannings foelen wat ôf. It kanaal hie sa'n sterke streaming, dat de skippen streamopwerts noch oant 1973 troch in lokomotyf lutsen wurde moasten. De Izeren Poarte bleau sa in grutte hindernis.
De keardamen
thumb|250px|Keardaam 1 thumb|250px|Keardaam 2 De bou fan it mienskiplike Roemeensk-Joegoslavyske megaprojekt yn de foarm fan in keardaam dy't de rivier definityf betwinge soe begûn yn 1964. Yn 1972 waard de Djerdap-keardaam tagelyk mei twa wetterkrêftsintrales en twa slûzen iepene.
De bou fan dizze daam late derta dat it dal fan de Donau fan Belgrado ôf it karakter fan in kearmar krige, en soarge der boppedat foar dat it wetterpeil yn de rivier yn de buert fan de daam sa'n 35 meter heger waard. It âlde Orşova, it Donaueilân Ada Kaleh en noch seker fiif doarpen mei yn totaal mear as 17.000 ynwenners moasten wike. De minsken waarden op oare plakken hûsfêste, mar de delsettings binne foargoed yn de Donau ferdwûn.
De bou fan de daam hie ek grutte gefolgen foar de natoer, bygelyks trochdat de trekrûte fan inkele steursoarten der definityf troch ferbrutsen waard.
De floara, de fauna en de geomorfologyske, archeologyske en kultuerhistoaryske objekten fan de Izeren Poarte wurde yn beide lannen sûnt de oanlis fan de daam wol beskerme: yn Servje yn it Nasjonaal Park Djerdap (sûnt 1974, 63.608 ha) en yn Roemeenje yn it Natoerpark Portile de Fier (sûnt 2000, 115.655 ha).
Nei de konstruksje fan dizze keardaam waard streamôfwerts noch in twadde keardaam oanlein, ek mei twa slûzen en 2 wetterkrêftsintrales (ien per ouwersteat). Dizze keardaam leit tichtby de Servyske stêd Negotin en de Roemeenske stêd Gruia, tichtby de grins mei Bulgarije. Dizze keardaam wurdt Djerdap 2 of Iron Gate 2 neamd.
Ada Kaleh
It eilân Ada Kaleh is nei alle gedachten it meast ta de ferbylding sprekkende slachtoffer fan de bou fan de Djerdap-daam. It wie in Turkske enklave, hie in moskee en kronkeljende strjitsjes, en gou as frijhaven en smokkelnêst. Neist Turken wennen der noch in soad oare befolkingsgroepen.
It eilân lei mear as trije kilometer streamôfwerts fan Orşova en hie in ôfmjitting fan 1700 by 400-500 meter. It wie ommuorre: de Eastenrikers hienen der yn 1669 in fêsting boud tsjin de Turken, dy't sûnttiids in twistappel tusken beide riken bleauwe soe. Yn 1699 waard it eilân Turksk, fan 1716-1718 Eastenryksk, yn 1738 nei in belis fan fjouwer moannen wer Turks, wêrnei't de Eastenrikers it yn 1789 fannijs feroveren, mar it yn it neikommende fredesferdrach oan de Turken litte moasten. It eilân ferlear dêrtroch syn militêre betsjutting. De Frede fan Berlyn fan 1878 krong it Turkske ryk fier werom nei it suden: it eilân kaam ûnder bestjoer fan Eastenryk-Hongarije, mar bleau besit fan de Turkske sultan. De bewenners hiene belesting- en tolfrijheid en hoegden net yn tsjinst. Yn 1923, doe't de Donaumonargy ferdwûn wie, keazen de bewenners foar oansluting by Roemeenje.
De moskee fan Ada Kaleh datearre fan 1903 en wie boud op it plak dêr't earder in fransiskaner kleaster stie. It tapyt, in skinking fan de Turkske sultan, leit sûnt 1965 yn de moskee fan Konstanţa.
Untstean
thumb|250px|De Izeren Poarte stroomopwerts Rivierwetter rint altyd fan heech nei leech. Hoe kin it dan de Donau him in inge wei baant troch in berchtme? De ferklearring foar dat feit kin allinnich lizze yn it feit dat de Donau folle âlder is as de Karpaten en Transsylvanyske Alpen. De rivier streamde der al foardat dizze bergen har begûnen te ûntwikkeljen. It oprizen fan de bergen gie relatyf stadich en de rivier koe syn bêd djipper en djipper útslypje, sadat de Izeren Poart ûntstie. Dat wurdt in antesedint Trochbrekdal neamd.
Wat soe der barre as de Izeren Poart ôfsluten wurde soe troch in daam dy't noch folle heger wêze soe as dy fan hjoed de dei, in daam fan bygelyks 400 of 500 meter heech? Dan soe de hiele Hongaarske leechflakte binnen in iuw oerstreamd wurde troch in mar dat op in soad plakken mear as 300 meter djip wêze soe. En op it lêst soe it Donauwetter dan earne yn Kroaasje of Sloveenje in útwei fine nei de Adriatyske See. De Donau soe dan in nije mûning krije.
Peter Nicolai Arbo
Peter Nicolai Arbo (Drammen, 18 juny 1831 – Kristiania, 14 oktober 1892) wie in Noarske keunstskilder dy't him spesjalisearre yn it skilderjen fan tafrelen út de Noarske mytology.
Arbo's bekendste wurken binne Åsgårdsreien (1872) en Valkyrien (1865).
Yn 1849 studearre Arbo, soan fan it skoalhaad Christian Fredrik Arbo (1791-1868) en syn oarehelte Marie Christiane von Rosen, oan de Keninklike Friedrichs-Universiteit yn Kristiania. Dêrnei gie er nei Kopenhagen, dêr't er yn 1851/1852 les krige oan de Keninklike Deenske Keunstakadeemje en fan Frederik Ferdinand Helsted. Fan 1852 oant 1855 studearre er oan de keunstakadeemje fan Düsseldorf, benammen by Karl Ferdinand Sohn. Yn 1857/1858 wie er privee-learling fan Emil Hünten. Hy hie kontakt mei Adolph Tidemand en Hans Fredrik Gude. Fan 1857 oant 1861 wie er lid fan de Düsseldorfse keunstnersferiening Malkasten. Yn 1863 ferfear er nei Parys, dêr't er oant 1874 mei ûnderbrekkingen wenne. Dêrna festige er him yn Kristiania.
Lytse Wielen
De Lytse Wielen is in wetter west fan Tytsjerk yn de gemeente Ljouwert. It wetter wurdt foarme troch in stikmannich plassen. It binne net wier wielen, maar mei elkoar ferbûne feanplassen, dy't yn de Midsiuwen ûntstien binne troch ûntwettering en feanterij.
Gea
Yn it gebiet groeit in soad reiden en siggen. Yn 'e mande mei de plassen fan de Grutte Wielen foarmje de Lytse Wielen dêrtroch in wichtich briedgebiet foar trekfûgels en wetterfûgels. De sompe- en ouwerlannen fan de Wielen binne fan belang as briedgebiet foar ûnder oaren de Reidsjonger.
Yn de Wielen wurdt altyd in soad fiske. Yn it wetter swimt meast brazem en foarn. Yn 2006 is der in fûgelsjochhutte boud.
Rekreaasje
Oan de Lytse Wielen lizze in paviljoen en in kemping en earder wie der ek in swimbad. Yn it plan Lytse Geast stienen de plannen foar rekreaasjeterrein De Griene Stjer dat der flakby leit.
Ulbe Piers Draisma
thumb|Tinkstien foar Ulbe Piers Draisma op de súdmuorre fan de [[tsjerke fan Achlum (2014)]] Ulbe Piers Draisma (Achlum, 22 febrewaris 1785 - dêre, 18 july 1830) wie boer dy't ferskate boargerlike funksjes ferfold hat. Yn Achlum is in strjitte nei him neamd.
Draisma en oaren rjochten yn 1811 in ûnderlinge brânfersekering op dy't ta bloei kaam. Dy boarchmaatskippij (Onderlinge Waarborgmaatschappij Achlum) stie oan de basis fan de hjoeddeiske fersekerder Achmea.
Op 1 augustus 1814 waard er troch Skout en Gemeenteried fan Almenum as gemeentesekretaris keazen, in amt dat er oant 1 oktober 1816 besette. Ek yn oktober fan dat jier waard er beneamd ta majoar by it bataljon lânstoarm no. 13, dêr't er ûnder kolonel Gorddernesi stie. yn 1819 waard er dyksdeputearre fan de Contributie der Vijf Deelen Buitendijks.
Op 19 novimber 1826 boaske er oan Baukjen Jans Hoitinga, boerinne te Mullum, widdo fan Age Andries Boersma.
Yn 1829 stifte er mei syn skoansoan Foppe Draisma de Vries in dakpannefabryk.
De Knolle
De Knolle is in buorskip yn de gemeente Eaststellingwerf. De Knolle leit yn de himrik fan Easterwâlde en besuden de N919, noardeastlik fan Easterwâlde.
Kippenburch
thumb|260px|Lânhûs Kippenburg thumb|260px|Oantinken oan de eardere funksje fan Kippenburg Kippenburch is in buorskip en lânhûs yn de gemeente De Fryske Marren. De buorskip leit oan de De Luts súdwestlik fan Balk. De namme komt krektas hotel Hanenburg fan it wat gekoanstekkerich oantsjutten fan in boerepleats. It lânhûs Kippenburch is in ryksmonumint
Lânhûs Kippenburg
Sawat 300 meter fan de Luts liet grytman Gerard van Swinderen oan it begjin fan de 19e iuw in hinnefokkerij en in lânhûs op de 26 ha. grûn sette. Doe't de fokkerij net mear genôch oplevere waard it hûs ta herberch ferboud. Yn 1985 waard it hotel sluten en it gebou restaurearre. It kin no hierd wurde. Yn de pleats sit no in dekstasjon en der is in maneezje by. It is yn eigendom by in neisiet fan de famylje Van Swinderen.
Der is tsjinoer de útgong fan it gebou, op it plak fan de âlde gersdrûgerij, in sintrum foar jongerein boud.
Kippenburch wie yn 1992 in dekôr foar de film Voor een verloren soldaat fan regisseur Roeland Kerbosch.
Lângoed
Nei mear as in iuw wurdt der wer in Wyldemerk holden. Sûnt 1338 wie dat in jiermerk, mar sûnt 2003 is it in kultuer-histoarysk evenemint mei in soad teäter. Der wurde streekprodukten ferkocht en boppedat fine jo der trûbadoers, ferhalefertellers, muzyk en hynstesport.
Christine Nesbitt
Christine Nesbitt  (Melbourne, Austraalje, 17 maaie 1985) is in earder Kanadeesk reedrydster.
Corinne Staal
Corinne Staal (Snits, 11 septimber 1964) is in pianiste en komponiste. Se groeide op yn Snits as dochter fan in sjirurch út Wageningen. Nettsjinsteande har eachproblemen slagge se foar har oplieding oan it konservatoarium yn Ljouwert (1983-1989). Se waard hjirby stimulearre troch musikus en jazzleafhawwer John Bok. Har hert giet út nei de lichte muzyk en de jazz. Se spilet solo, mar ek yn meardere ensembles, ûnder oaren mei bassist Oeds Bouwsma. Se wurke mei Roerend Goed en de solosjongsters Monique Bakker, Ellen Bakker, Elly May en Frederike Kleefstra. Mei de lêste makke se twa cd's en treedt se noch geregeld op. Corinne makket meast de komposysjes en arranzjeminten fan de ferskes, de teksten dogge se beide wol, of brûke teksten fan oaren. Yn it teaterseizoen 2005/2006 hienen se in eigen teaterfoarsttelling: ‘Oeremis’.
Mei Bennie Huisman spile se meardere teaterprogramma's, dêr't se ek teksten foar op muzyk sette. Optredens wienen der fierders mei Jaap Louwes, Piter Wilkens, Monique Bakker en Gurbe Douwstra. Fierder jout se les oan de Ljouwerter pop-akademy. Op it stuit (2009) wurket Corinne Staal oan in nije Fryske muzykteaterproduksje. Boppedat wurket se mei sjonger/gitarist Sake Hijlkema oan de (twatalige) skoallefoarstelling 'De Jierdei' foar de ûnderbou fan de basisskoalle.
Sybren Valkema
thumb|Sybren Valkema, 1909 Sybren Valkema (Wurdum, 20 augustus 1850 - Ter Heide (Súd-Hollân), 7 maart 1921) wie boer, kastlein, toanielskriuwer en sosjalistysk foarman en ateïstysk materialist. Nei 1900 wenne er bûten Fryslân. Revolúsjonêr wie syn toanielstijk oer houlik, maatskippij en godstsjinst Uwt frije leafde. Yn Wurdum is in strjitte nei him neamd.