cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fernando Alonso
2002-2006
2005 wurdt in topjier foar Alonso, doe't er mar leafst sân kear in Grutte Priis wint, en acht kear in oar plak op it poadium behellet. Dêrmei wurdt er foar it earst wrâldkampioen mei in totaal fan 133 punten, 21 punten mear as de nûmmer twa Kimi Räikkönen. Mei syn âldens fan 24 jier is er op dat stuit de jongste wrâldkampioen ea yn de Formule 1.
James Harris, greve fan Malmesbury
Wurk
Malmesbury publisearre sels neat, útsein in ferslach oer de revolúsje yn Nederlân en in útjefte fan syn heite wurk, mar syn wichtige deiboeken en brieven waarden troch syn pakesizzer besoarge.
Fernando Alonso
2002-2006
Yn it seizoen 2006 wit Alonso noch ris it wrâldkampioenskip yn de Formule 1 te winnen, dêr't er de Dútser Michael Schumacher mei trjettjin punten nipt efter him wist te litten.
2007
Yn 2007 stapt Alonso oer nei McLaren mar de gearwurking mei dat team ferrint net sa as ferwachte waard, en al nei ien seizoen wurdt it kontrakt fuortendaliks ferbrutsen. Hy einiget it seizoen mei 109 punten op it tredde plak yn it einklassemint
2008-2009
Yn 2008 kin Alonso wer werom nei it team fan Renault. Yn dat seizoen wit Alonso de earste nachtrace ea yn de skiednis fan de formule 1 te winnen op it Marina Bay Street Circuit yn Singapoer. Yn 2009 die bliken dat der by dy race sprake wie fan manipulaasje. De teambaas fan Renault Flavio Briatore waard dêrtroch foar it libben útsletten. De saak kaam bekend te stean ûnder de namme Crashgate. Alonso wint letter yn 2008 ek nocht de Grutte Priis fan Japan. It seizoen einiget er as fyfde yn it einklassemint.
2009 stiet foaral yn it teken fan Crashgate, en ferrint sûnder grutte oerwinningen en mei mar ien poadiumplak behelle by de Grutte Priis fan Singapore. It seizoen einiget er as njoggende yn it einklassemint.
2010-2014
Yn 2010 makket Alonso de oerstap nei Ferrari, en wit er yn syn nije auto fuortendaliks de iepeningsrace yn Bahrein te winnen. Mei fiif oerwinningen en fiif oare poadiumplakken is 2010 in poerbêst seizoen by syn nije team en einiget er as twadde yn it einklassemint.
Mar it seizoen is net wat Alonso der fan ferwachte hie. Hy einiget it seizoen 2011 op plak fjouwer mei 135 punten efterstân op de wrâldkampioen Sebastian Vettel.
Nijsibearyske Eilannen
thumb|right|300px|Lizzing fan de Nijsibearyske Eilannen. thumb|300px|right|De Nijsibearyske Eilannen. De Nijsibearyske Eilannen  foarmje in arsjipel, benoarden de Eastsibearyske kust tusken de Laptevsee en de Eastsibearyske See. De eilanekloft leit benoarden fan Ruslâns grutste autonome republyk, Sacha (Jakoesje), dêr't it fan skieden wurdt troch de Strjitte fan Dmitri Laptev.
Fernando Alonso
2010-2014
It seizoen 2012 ferûn in stik better as it jier dêrfoar en behelle er dat jier trije oerwinningen. Hy wie lange tiid lieder yn it kampioenskip en it like derop dat er op paad wie nei in tredde wrâldtitel. Dy gie lykwols yn de lêste race dochs noch nei Vettel. Dy lêste race yn Brazylje bepaalde alles, Vettel einige yn dy wedstriid as seschde. Alonso, dy't twadde waard yn de race, kaam dêrtroch trije punten te koart foar de wrâldtitel.
Skimmels
De skimmels, soms ek swammen neamd (Latynske namme: Fungi of Eumycota), foarmje yn 'e taksonomyske yndieling fan libbene organismen in ryk, dat yn 'e mande mei de riken fan 'e planten (Plantae), bisten (Animalia), protisten (Protista) en guon lytsere groepen organismen it domein of bopperyk fan 'e eukaryoaten (Eukaryota) foarmet. (De eukaryoaten steane dan wer op ien hichte mei de baktearjes (Bacteria) en de oerbaktearjes (Archaea).) De wittenskiplike stúdzje nei skimmels wurdt mykology neamd; lju dy't har dêroan wije, de mykologen, kinne ferlike wurde mei botanisy en soölogen, dy't har op 'e stúdzje fan planten, resp. bisten talizze.
Omskriuwing
Ta de skimmels hearre net allinne de bekende mikro-organismen dy't op âlde bôle, oerryp fruit en fochtige muorren groeie, mar ek de iensellige gêsten (dy't derfoar soargje dat daai riist en fruchtesop feroaret yn alkoholhâldende drank) en de rjusellige poddestuollen, dy't behoarlik grut wurde kinne. Skimmels plantsje har sawol geslachtlik as ûngeslachtlik fuort. In protte skimmels meitsje saneamde mykotoksinen oan, stoffen dy't giftich foar minsken en bisten binne. Guon fan dy stoffen binne deadlik, wylst oaren (yn beheinde doases) psychotropyske effekten hawwe (lykas yn paddo's). Neffens moderne rûzings soene der oardel oant fiif miljoen skimmelsoarten wêze, mar dêrfan is noch mar 5% yn kaart brocht. Foarhinne waarden skimmels yndield nei har morfology, d.w.s. nei oerienkomsten yn foarm. No't genetyske ûndersyksmetoaden tapast wurde, docht soms lykwols bliken dat de besibskip tusken skimmelsoarten ûnderling hiel oars yninoar sit as dat men earder tocht.
Skimmels ûnderskiede har û.m. planten trochdat se sellen hawwe mei in selwand dy't út in sytoskelet bestiet (d.w.s., dy't de hurde stof sjitine befettet), wylst de selwanden fan planten foarme wurde troch selluloaze. Feitliks binne skimmels, neffens moderne ynsichten dy't fuortkomme út genetysk ûndersyk, eins neier besibbe mei bisten as mei planten. Twa lytse groepen dy't kwa namme en oansjen wol by de skimmels lykje te hearren, de slymswammen (Mycetozoa) en de wetterskimmels (Oomycota), falle lykwols ûnder oare groepen. De slymswammen wurde nammentlik ta de amoebes (Amoebozoa) rekkene, wylst de wetterskimmels yndield binne by de gromalveolaten (Chromalveolata). Yn 'e hjoeddeiske taksonomy wurde dy beide groepen as lytse eukaryoatyske rykjes op harsels beskôge.
Fersprieding en funksjes
Hoewol't skimmels oeral op 'e wrâld foarkomme en minsken der eltse dei mei te krijen hawwe, falt dat net op om't de measte skimmels mikroskopysk lyts fan foarm binne. Boppedat groeie se faak ûnder de grûn of as symbionten op (beskutte) dielen planten, wêrby't se net opfalle. Yn 'e regel wurde se pas opmurken as se in fruchtlichem begjinne te ûntwikkeljen, itsij as "gewoane" skimmels, itsij as poddestuollen. Skimmels ferfolje in essinsjele rol yn it ôfbrekken fan organysk materiaal en binne sadwaande tige wichtich foar de sirkulaasje fan fiedingsstoffen yn 'e natoer. Fierders wurde se al sûnt minskewitten brûkt foar it fergêstjen fan daaiprodukten en alkohoalyske dranken, en sûnt de 1940-er jierren wurde se ek ynset foar de produksje fan antybiotika, lykas penisiline. Koartby is men dêrnjonken begûn om ferskate (soms mykotoksyske) enzimen, dy't oanmakke wurde troch skimmels, te brûken foar yndustriële doelen en foar it meitsjen fan skjinmakmiddels en biologyske pestisiden. Oan 'e oare kant taaste skimmels faak gebouwen en oare materialen fan minsklike makkelei oan en kin it ferlies fan ien of mear rispingen troch skimmelsykten as de ryspest jammerdearlike gefolgen hawwe foar minsklike itensfoarrieden en regionale ekonomyen.
Fernando Alonso
2010-2014
yn 2013 wie Sebastian Vettel mei syn Red Bull te sterk. Alonso behelle noch wol twa oerwinningen, mar Vettel wurdt wer wrâldkampioen en Allonso wurdt mei 242 punten twadde.
Nijsibearyske Eilannen
Op de Nijsibearyske Eilannen is in soad ivoar yn de foarm fam Mammoettosken fûn. De foarrie hat him dêr oer in perioade fan sa'n 200.000 jier opheape.
Fernando Alonso
2010-2014
2014 waard in dreech seizoen wêryn't Allonso gjin inkelde race wit te winnen, en einige er ek mar twa kear op it poadium. Nei dat seizoen ferlit Allonso Ferrari, en giet werom nei it team fan McLaren dêr't er yn 2007 nei swierrichheden fuortgien wie.
Nijsibearyske Eilannen
De Nijsiberyske Eilannen wurde ferdield yn: De arsjipel bestiet út fjouwer grutte eilannen fan mear as 10.000 km² en in protte lytsere yn de omkriten. De Anzjoe-eilannen wurde fan de Ljachovski-eilannen skieden troch de Strjitte fan Sannikov.
Fernando Alonso
2015-2018
Ta gefolch fan in crash by de testsessies foarôfgeand oan it seizoen 2015 moast Alonso de iepeningsrace yn Austraalje oerslaan. De auto fan Mclaren bliek dat seizoen net sterk genôch: sawol Alonso as syn teamgenoat Jenson Button moasten gauris de race beëinigje omreden motorproblemen en de auto wie net rap genôch om regelmjittich yn de top 10 te einigjen. Alonso einige dan ek op it santjinde plak yn it einklassemint.
Nijsibearyske Eilannen
It grutste part fan de eilannen is leechlân, it bestiet út los sedimint. Harren heechste punt is de hichte Malakatyn-Tas op Kotelni mei 374 m. It westlik diel is fan kalkstien en laai. Der hearsket in iisklimaat, mei njoggen moannen fan it jier snie. Trochsneed jannewaristemperatuer: -30 °C, trochsneed julytemperatuer: 3 °C oant 19 °C ôfhinklik fan de presize lizzing. Delfal: 132 mm it jier.
It earste nijs oer it bestean fan de eilannen kaam fan Kozak Jakov Permjakov oan it begjin fan de 18e iuw. Syn ekspedysje berikte de Ljachovski-eilannen yn 1712. Begjin 19e iuw waarden de eilannen fierder yn kaart brocht troch Jakov Sannikov, Matvej Gedensjtrom en oaren (Pjotr Anjou).
Fernando Alonso
2015-2018
Yn 2016 wie de McLaren frijwat ferbettere, mar it team kaam noch faasje tekoart om mei te dwaan mei de absolute top. Mar Alonso wist dochs regelmjittich in top 10-klassearringen te riden, mei twa fyfde plakken yn Monako en de Feriene Steaten as hichtepunten. Dêr stie foaroer dat er by de Grutte Priis fan Austraalje in swiere crash meimakke, wêrby't er efter op de auto fan Esteban Gutiérrez ried en oer de kop sloech. De twadde race fan it seizoen moast er dêrtroch misse. Yn dat seizoen einige Alonso op it tsiende plak yn it einklssemint.
It seizoen 2017 ferrûn net bêst en Alonso foel mar leafst sân kear út. Hy skoarde lang om let santjin punten en waard fyftjinde yn het einklassemint.
2021-2022
Nei in pensioen fan trije jier besleat Alonso dochs wer werom te kommen yn de Formule 1. Hy krige in kontrakt by Alpine, it eardere team fan Renault. Alonso einige it seizoen 2021 as tsiende en it dêr op folgjende seizoen waard er njoggende yn it einklassemint
2023
It seizoen 2023 stapte Fernando oer op it team Aston Martin dêr't in stuoltsje frijkaam wie nei't Sebastian Vettel mei pensioen gien wie.
Oersjoch Formule 1-karriêre
* Seizoen noch dwaande.
Dakar Rally
Op 5 jannewaris 2020 stie Alonso yn Saûdy-Araabje tegearre mei Marc Coma as navigator oan de start fan de 42ste edysje fan de Dakar Rally. Hy die mei yn de Auto T1.1 klasse en kaam út foar it team fan Toyota. Yn de tsiende etappe fleach Alonso oer de kop mei syn Toyota Hilux en moast de etappe útride sûnder in foarrút. Yn de tolve etappes tellende rally waard Alonso lang om let trettjinde yn it einklassemint.
Endurance
thumb|De LMP1 auto fan Alonso tidens de 24 oeren fan Le Mans 2019 Yn it seizoen 2018-2019 debútearre Alonso yn it FIA World Endurance Championship, dêr’t er by it team fan Toyota in team foarme mei Sébastien Buemi en Kazuki Nakajima yn de LMP1 klasse. Op 16 juny makke er syn debút yn de 24 oeren fan Le Mans. It team lutsen de race fan poleposition en wûnen einlings ek de race. Mei dat team wûn Alonso dat seizoen fiif fan de acht races, en waarden se ien kear diskwalifisearre. Dêrmei waarden se útroppen ta kampioen yn de LMP1-klasse. Njonken de FIA World Endurance Championship hie Alonso ek twa kear meidien oan de 24 oeren fan Daytona yn 2018 dêr't er tegearre mei Lando Norris en Philip Hanson by it team fan United Autosports ried yn de P-Klasse en waarden se 38ste yn it einklassemint. Yn 2019 ried er foar it team Wayne Taylor Racing tegearre mei Jordan Taylor, Kamui Kobayashi en Renger van der Zande. Hja wisten dy Amerikaanske race te winnen.
Indianapolis 500
thumb|Alonso tidens Indianapolis 500 yn 2017 Alonso hie yn 2017 en 2019 meidien oan de Indianapolis 500, en besocht de Triple Crown de winnen. De Triple Crown bestiet út de Grutte Priis Formule 1 fan Monako, de 24 oeren fan Le Mans en de Indianapolis 500, it winnen fan de Grand Prix Formule 1 fan Monaco, de Indianapolis 500 en de 24 oere fan Le Mans. Dat is oant no ta noch alline noch mar slagge troch Graham Hill.
J.J. Voskuil
J.J. Voskuil, skriuwersnamme fan Johannes Jacobus (Han) Voskuil (De Haach, 1 july 1926 – Amsterdam, 1 maaie 2008) wie in Nederlânsk folkekundige en skriuwer fan romans en koarte sketsen.
Libben
Voskuil wie de âldste soan fan Klaas Voskuil (1895-1975), haadredakteur fan Het Vrije Volk, dy't fral bekend wurden is troch syn VARA-radiorubryk Socialistisch Commentaar. J.J. Voskuil is ferneamd nei syn pake Johannes Jacobus Voskuil, dy't bakker wie te Swol.
Nei syn stúdzje Nederlânsk oan de Gemeentlike Universiteit yn Amsterdam wurke Voskuil as oersetter by de EGKS yn Straatsburch en neifolgjend yn it seizoen 1955/56 as learaar oan in kweekskoalle yn de stêd Grins. Werom yn Amsterdam die er as studint-assistint mei oan in útjefte fan it wurk fan P.C. Hooft. Yn 1957 kaam er yn tsjinst by it Instituut voor Dialectologie, Volks- en Naamkunde, it tsjintwurdige Meertens Ynstitút.
Voskuil hat troud west mei Lousje Haspers. Beide wiene dierebeskermers. Yn 1997 rjochte Voskuil de dierewolwêzenorganisaasje Stichting Varkens in Nood op, stipe troch skriuwer Koos van Zomeren en oaren. In protte eleminten út it persoanlik libben fan Voskuil en syn frou binne beskreaun yn syn boeken, sa as it net ha wollen fan in auto, harren leafde foar katten, it wenjen oan de Lijnbaansgracht nr. 84-hs (1956-1969) en de Herengracht (nr. 60 (1969-2008) yn Amsterdam en harren kuierfekânsjes yn Auvergne.
Nei in lange tiid fan siikwêzen hat Voskuil besletten ta eutanasy. Hy is thús stoarn. Op 8 maaie 2008 kaam er te hôf op Oud Eik en Duinen yn Den Haach.
Bibliografy
In tige wiidweidige bibliografy, en fan de fersprate wittenskiplike en literêre publikaasjes fan J.J. Voskuil, is te finen yn Lam naast leeuw troch J. Heymans.
oar wurk
Prizen
Het Bureau waard yn 2007 opnaam yn de list fan bêste Nederlânsktalige boeken fan alle tiden.
Synagoge fan Snits
thumb|De synagoge yn 1911 De Synagoge fan Snits is it eardere godshûs fan de Joadske mienskip fan Snits, dat foarhinne yn de Snitser binnenstêd stie.
De synagoge, in ûntwerp fan Albert Breunissen Troost, waard yn 1836 boud oan de Wide Burchstrjitte. Yn 1880 waard op itselde steed in nije synagoge boud. It gebou hie trije tuorren yn de foarm fan minaretten en waard yn 1905 restaurearre. Foardat it gebou setten waard, die ûnder oare in boppekeamer oan de Dimpte Pôle tsjinst as gebedsromte.
Yn de Twadde Wrâldoarloch is de synagoge finaal fernield troch NSB'ers. Nei de oarloch, yn 1949, binne de restanten (besteande út allinnich de muorren) ek fuorthelle.
Op de lokaasje is letter in winkelpân setten, dat no (2010) in winkel fan Bart Smit húsfestet. Foar it pân stie in tinkstien, dy't letter ferhuze nei de Stedhûstún.
Snits hat sûnt de brân gjin synagoge mear.
Dan Brown
Dan Brown (folút: Daniel Brown; Ekseter (Nij-Hampshire), 22 juny 1964), is in Amerikaansk skriuwer fan skrillers. Weromkearende tema's yn syn boeken binne in skatjacht dy't binnen 24 oeren ta in goed ein brocht wurde moat, en fierders kryptology, kaaien, symboalen, koades en gearspanningsteoryen. Brown is fral ferneamd wurden troch syn bestseller The Da Vinci Code, út 2003. Syn boeken binne oerset yn 53 talen en der wiene oant en mei 2012 al mear as 200 miljoen eksimplaren fan ferkocht. Trije fan syn romans binne ferfilme yn it ramt fan 'e Robert Langdon-filmsearje, te witten: The Da Vinci Code, Angels & Demons en Inferno.
Jonkheid
Dan Brown is hikke en tein yn Ekseter, yn 'e steat Nij-Hampshire. Hy wie de âldste fan trije bern yn it gesin fan Richard G. Brown, in wiskundelearaar oan 'e prestizjeuze Phillips Exeter Academy, dy't him fan 1968 oant syn pinsjoen, yn 1997, talei op it skriuwen fan skoalboeken, en dy syn frou Constance, in profesjoneel muzikante dy't teffens de oargeniste wie yn 'e pleatslike Episkopaalske tsjerke. As bern wie Brown faak al oeren deis dwaande mei koades, puzels en anagrammen dy't ferbân holden mei syn heite wiskunde en syn memme muzyk. Op jierdeis en mei de kryst waarden de presinten net gewoan oerlange of ûnder de krystbeam lein, lykas yn normale gesinnen, mar krigen de bern in skatkaart mei kryptyske oanwizings en moasten se sels mar útfigelearje wêr't de kado's ferburgen wiene.
Brown gie nei de legere skoalle yn Ekseter, foar't er fierder learde op syn heite wurkpak, de Phillips Exeter Academy, in eksklusive kostskoalle wêrfan't de learkrêften op 'e kampus wennen en dêr't tillefyzje net tastien waard en it sosjaal fermidden tige kristlik wie. Brown siet der op it tsjerkkoar, moast nei sneinsskoalle en gie mei op kamp fan 'e tsjerke. Nei't er yn 1982 syn middelbere skoaloplieding oan Phillips Exeter ôfrûne hie, gied er oant 1986 nei it Amherst College, te Amherst, yn Massachusetts, dêr't er Ingelsk en Spaansk as haadfakken hie en les krige fan û.o. de romanskriuwer Alan Lelchuk. Yn 1985 studearre er in jier skiednis oan 'e Universiteit fan Sevilla, yn Spanje.
Muzykkarriêre
Brown hie syn sinnen set op in karriêre as popmuzikant, en hy pielde wat om mei syntesizers. Hy brocht in album foar bern út mei as titel SynthAnimals, dat er sels produsearre en dêr't in pear hûndert eksimplaren fan ferkocht waarden. Dêrnei sette er útein mei syn eigen platemaatskippij ûnder de namme Dalliance, en yn 1990 joech er de cd Perspective út, dy't op in folwoeksen publyk rjochte wie en dêr't op 'e nij mar in pear hûndert eksimplaren fan oer de toanbank giene. Yn 1991 ferfear er nei Hollywood, mei as doel om in karriêre as singer-songwriter en pianist te begjinnen. Om yn syn ûnderhâld te foarsjen, joech er yn dy snuorje les oan 'e Beverly Hills Preparatory School, in middelskoalle yn Beverly Hills.
Teffens sleat er him oan by de National Academy of Songwriters, dêr't er yn 'e kunde kaam mei Blythe Newlon, in frou dy't tolve jier âlder wie as hy. Hja holp him by syn karriêre yn 'e muzyk, en se krigen in relaasje dy't se lange tiid geheim holden foar harren om-en-by. Pas yn 1993, doe't Brown weromferhuze nei Nij-Hampshire en Newlon meigie, kaam de moard út. Yn 1997 trouden se te Conway, yn Nij-Hampshire. Nei syn weromkear yn it noardeasten brocht Brown noch in pear cd's út: Dan Brown, yn 1993, en Angels & Demons, yn 1994. (De foarkant fan it album Angels & Demons wie sabeare makke troch in John Langdon. Dy efternamme soe Brown letter ek brûke foar syn haadpersoan yn 'e roman Angels & Demons.) Tsjin 1994 wie de muzyk lykwols al mear in hobby as in karriêreset foar Brown. Ynstee waard er learaar Ingelsk oan Phillips Exeter, wylst er dêrnjonken Spaanske les joech oan in legere skoalle yn Hampton Falls.
Skriuwkarriêre
Doe't er yn 1993 op fakânsje wie op Tahity, lies Brown de roman The Doomsday Conspiracy, fan Sidney Sheldon, dy't him ynspirearre om sels ek skrillers te skriuwen. Hy sette útein mei syn earste roman, Digital Fortress, dat foar in grut part spilet yn Sevilla, dêr't er goed bekend wie fanwegen it stúdzjejier dat er dêr trochbrocht hie. Underwilens skreau er yn 1995 tegearre mei Newlon ûnder it pseudonym Danielle Brown it koartswilige boek 187 Men to Avoid: A Guide for the Romantically Frustrated Woman ("187 Manlju om te Mijen: In Gids foar de Romantysk Frustrearre Frou"). Inselde soarte publikaasje, The Bald Book (dat er ek tegearre mei syn frou skreau) ferskynde yn 1998, itselde jiers dat Digital Fortress útkaam. Sûnt 1996 lei Brown him foltiids op syn wurk as skriuwer ta. Yn dy nije karriêre krige er folop stipe fan syn frou, dy't njonken de beide boeken dy't se tegearre skreaune, ek de promoasje foar Digital Fortress op har naam en fierders bydroech oan it skriuwen fan Brown syn tredde roman, Deception Point, dy't yn 2001 útjûn waard (Brown betanke har yn it foarwurd foar har kreätive ynset).
Brown syn earste boeken diene it goed, mar net útsûnderlike goed; minder as 10.000 ferkochte eksimplaren wie foar syn dwaan normaal. Mar yn 2003 briek er troch doe't er in klapper fan in boek skreau, The Da Vinci Code, dat fuortborduere op it yn 2000 ferskynde Angels & Demons, mei symbolykekspêr Robert Langdon yn 'e haadrol. Al nei ien wike stie The Da Vinci Code boppe-oan op 'e ferkeapranglisten, en yn 2005 kaam Dan Brown yn 'e top 100 list foar as ien fan 'e meast ynfloedrike minsken op 'e wrâld. The Da Vinci Code is no ien fan 'e populêrste boeken aller tiden, mei yn totaal 81 miljoen ferkochte eksimplaren wrâldwiid. Troch dat súkses waarden Brown syn trije eardere romans ynienen ek populêr. Yn 2006 is de The Da Vinci Code ûnder deselde namme ferfilme, mei topakteur Tom Hanks yn 'e haadrol as Robert Langdon. In diel fan 'e filmmuzyk waard troch Dan Brown sels spile. Yn 2009 folge de ferfilming fan Angels & Demons, ek wer ûnder deselde namme, en op 'e nij mei Tom Hanks yn 'e haadrol.
Yn 2009 kaam it trêde boek yn 'e searje oer Langdon út, The Lost Symbol, dêr't op 'e earste dei al mear as in miljoen eksimplaren fan oer de toanbank giene yn 'e Feriene Steaten, Kanada en Grut-Brittanje allinnich. Dêrop waard yn 2021 de tillefyzjesearje ''The Lost Symbol basearre. Yn in fraachpetear yn 2006 hat Brown sein dat er plannen hat foar in rige fan yn totaal tolve boeken oer Langdon, dat hy kin noch even foarút. Yn maaie 2013 kaam diel 4 út, Inferno, dat ek fuortendaliks in bestseller waard en yn 2016 ferfilme waard as Inferno. De roman waard troch Abe de Vries yn opdracht fan útjouwerij Luitingh-Sijthoff yn it Frysk oerset waard, ûnder de titel Ynferno.
Op útnûging fan Ids Hellinga, direkteur stamboeksaken fan it Keninklik Frysk Hynstestamboek, brochten Brown en de frou mids jannewaris 2014 in besyk oan Nederlân. Dêrby diene se yn Amsterdam û.m. it Ryksmuseum oan, dêr't se nei slutingstiid in priveerûnlieding krigen, besochten se yn Fryslân de hynstekeuring fan it Keninklik Frysk Hynstestamboek, en die Brown in synjearsesje yn Boekhannel Van der Velde, oan 'e Ljouwerter Nijstêd. Yn septimber 2018 wie Brown op 'e nij yn Fryslân, diskear om 'e hynstemuzykteätershow De Stormruiter yn it WTC Expo te sjen, dêr't er boppedat de offisjele ambassadeur fan makke wie. Hy waard op dy reis beselskippe fan syn heit Richard, de wiskundelearaar, mei wa't er ek de tentoanstelling Escher op Reis yn it Frysk Museum  en it Keninklik Eise Eisinga Planetarium yn Frjentsjer besocht.
Jehan Willem Friso fan Nassau-Dietz
right|thumb|250px|Jehan Willem Friso troch [[Bernard Accama ]] Jehan Willem Friso (Dessau, 4 augustus 1687 - Strijensas, 14 july 1711), foarst fan Nassau-Dietz (1696-1711), Prins fan Oranje (1702-1711), steedhâlder fan Fryslân (1707-1711) en Grinslân (1708-1711), wie de âldste soan fan Hindrik Kasimir II en Henriëtte Amalia.
Libben
Nei de dea fan syn heit yn 1696 waard Jehan Willem Friso beneamd as foarst fan Nassau-Dietz en steedhâlder fan Fryslân en Grinslân. Omdat er noch minderjierrich wie fungearre syn mem oant 1707 as regintes. As ienich erfgenamt fan syn efterneef steedhâlder Willem III krige hy yn 1702 de titel Prins fan Oranje derby.
De Spaanske Suksesjekriich
As Generaal fan it Staatsleger die Jehan Willem Friso mei oan de Spaanske Suksesjekriich. Troch in misbegryp tusken him en de Britske kommandant, Marlborough ferlearen tûzenen Nederlanners it libben yn de slach by Malplakwet op 11 septimber 1709. Lykwols behelle hy yn dizze bluodderige fjildslach de oerwinning.
Op 14 july 1711 op wei nei De Haach foar besprekkings oer in erfkwestje, kaam de doe 23-jierrige Jehan Willem Friso troch ferdrinking om by it oerstekken fan it Hollânsk Djip by Moerdijk nei Strijensas. Koart dêrnei op 1 septimber 1711, waard syn soan Willem IV berne. Op 25 febrewaris 1712, goed 7 moannen nei syn dea, waard Jehan Willem Friso begroeven yn de Grutte of Jakobinertsjerke yn Ljouwert.
Houlik en bern
Jehan Willem Friso troude op 26 april 1709 mei Maria Louise (1688-1765). Ut dat houlik waarden twa bern berne: thumb|right|30px|''[[Kwissypedy|>]]
Tasmansee
De Tasmansee (Ingelsk: Tasman Sea) is in rânesee fan de Grutte of Stille Oseaan. De see leit tusken de Australyske dielsteaten Nij-Súd-Wales, Fiktoaria en Tasmaanje yn it westen en Nij-Seelân yn it easten. Yn it noarden grinzet de see oan de Koraalsee. De Tasmansee is ferneamd nei de Nederlânske ûntdekkingsreizger Abel Tasman.
Skellefteå (gemeente)
Gemeente Skellefteå (Sweedsk: Skellefteå kommun) is in gemeente yn Västerbottens län yn it noarden fan Sweden. It haadplak fan de gemeente is Skellefteå. Inkelde oare plakken yn de gemeente binne Ursviken, Skelleftehamn, Bureå en Kåge.
Wenkearnen
De gemeente Skellefteå hat 20 wenkearnen:
Tennishal Snits
De Tennishal Snits is in sporthal yn de stêd Snits dy't brûkt wurdt foar de tennissport.
De hal stiet yn de wyk Tinga, neist Sportpark Tinga (dêr't it offisjeel gjin ûnderdiel fan is). De Tennishal is yn 1988 boud op inisjatyf fan De Vliegende Bal en LTC Nomi en is in saneamde A-hal (bouwfoarm yn de foarm fan de letter A). In de hal binne fjouwer tennisbanen en in horekagelegenheid. Yn 2002 is de hal yngreven renovearre.
De Tennishal wie eigendom fan de Stichting Tennishal, dy't yn 1986 oprjochte is troch boppeneamde ferienings, mar is sûnt 1 jannewaris 2005 yn hannen fan in partikulier.
Grutte Gaastmar
De Grutte Gaastmar is in mar op de grins fan de gemeente Súdwest-Fryslân. De mar leit west fan De Gaastmar en stiet yn ferbining mei de Sânmar.
De namme Grutte Gaastmar jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Groote Gaastmeer.
De Sâning
thumb|left|Himrik De Wilgen dêr't De Sâning ek leit thumb|300px|Opleane nei de Sâning De Sâning (offisjeel De Sanding) is in wenwyk by Drachten dy't feitlik ta de himrik fan De Wylgen heart.
Moarrepark
Moarrepark is in wenwyk yn it súdeasten fan Drachten yn de gemeente Smellingerlân).
De wyk hat mar twa wegen: De Alde Slingewei en de Moarre. De skoallen dy't it tichtsteby binne steane yn de wyk De Drait. Fierders grinzet de wyk oer de Drait hinne oan de wyk Himsterhout.
Grutte Kolk
De namme 'Grutte Kolk' jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Grote Kolk.
Vasco
Vasco is in tekenteltsjerige fan Gilles Chaillet, begûn yn 1983.
De haadfiguer is Vasco, in jonge út in bankiersfamylje yn de 14e iuw. Troch syn famylje wurdt er nei ferskate plakken yn Jeropa stjoerd. Op dy manier jout Chaillet in oersjoch fan it Jeropa yn de lette Midsiuwen. De tekenteltsjes binne oarspronklik Frânsk, mar ferskine ek yn oare talen.
PC 1997
De PC fan 1997 waard op woansdei 30 july ferkeatst. De 144ste edysje waard wûn troch it partoer fan Pieter van Tuinen, Rinse Bleeker en Chris Wassenaar. De opslagger Pieter van Tuinen waard keazen ta kening.
Teater Snits
Teater Snits is in middelgrut teäter yn de Stasjonsbuert fan de stêd Snits.
It teater is yn 2008 stifte yn it eardere postkantoar oan de Westersingel en is ûnderdiel fan Kultureel Kertier. Teater Snits is de opfolger fan het Amicitia Teater, dat begjin dizze iuw ticht gie en opgie yn CineSneek, as stedsteater fan Snits.
Yn july 2010 waard begûn mei de nijbou fan it teater op it plak fan it eardere postkantoar, dat dêrfoar sloopt waard. De teaterfoarstellings wykten doe tydlik út nei de Noardertsjerke, oan de oare kant fan de grêft. It ûntwerp fan de nijbou kaam fan Arsjiteketenburo Alberts en Van Huut. Yn 2012 waard it nije gebou feestlik iepene.
It nije Teater Snits is in saneamd middenteater mei 620 sitplakken, in toanieltoer mei útwreide technyske foarsjennings en in foyer. Teater Snits is de organisator fan it simmerfestival Snitser Simmer.
Krêm (kleur)
Krêm is in kleur dy't yn 'e regel beskôge wurdt as in tint fan wyt of fan giel. It wurdt op ferskate manearen omskreaun, bgl. as in tige bleek giel of as in brutsen wyt. Krêm kin sjoen wurde as de pastelkleur fan giel, krekt sa't rôze dat is fan read.
Etymology
De namme 'krêm' komt fan it Frânske wurd crème, mei as oarspronklike betsjutting "rjemme". As kleur wurdt krêm dan ek noch altyd definiëarre as de kleur fan 'e rjemme fan molke, produsearre troch kij dy't weidzje yn greiden dy't ryk binne oan planten mei giele karotenoïde pigminten. Rjemme, it fetste part fan 'e molke, wurdt brûkt om troch klopjen slachrjemme, of troch tsjernjen bûter fan te meitsjen. Slachrjemme behâldt de krêmkleur, mar bûter wurdt wat gieliger.
Kleurtechnyk
By additive kleurminging (bgl. op tillefyzjes en kompjûterskermen) is krêm in tertiêre kleur, dy't oanmakke wurdt troch it fermingen alle trije primêre kleuren (read, grien en blau). By subtraktive kleurminging (bgl. yn 'e druktechnyk) is it lykwols in sekundêre kleur, dy't produsearre wurdt troch de primêre kleur giel oan te mingen mei hiel lyts bytsje maginta.
Foarkommen
Yn 'e natoer hawwe ferskate bisten krêmkleurige pelsdielen. Sûchdieren hawwe faak in ljochtere kleur op 'e hals en de bealch, dy't gauris krêmkleurich is. Yn 'e moade binne 'wite' smokingjaskes ornaris krêm- of ivoarkleurich, sadat der in licht kontrast ûntstiet mei it echt wite boesgroentsje dat derûnder droegen wurdt. Yn 'e binnendoararsjitektuer wurdt de kleur krêm faak brûkt as in foarm fan brutsen wyt foar it skilderjen fan muorren of houtwurk. By anime, in soarte fan Japanske tekenfilm, wurdt krêm gauris brûkt as hûdskleur.
Stasjonsbuert (Snits)
thumb|Stasjonsbuert thumb|Stasjon Snits. De Stasjonsbuert is in wyk yn de stêd Snits. It hat in ynwennertal fan 810 (2008) en in oerflak fan 62 hektare (dêrfan 11 hektare wetter).
In grut part fan de stasjonsbuert (de Stasjonsstrjitte en omkriten) is oanmerkt as beskerme stedsgesicht.
Lizzing en berikberheid
De Dr. Boumawei trochkrúst de wyk fan súd nei noard en is ferbûn mei de trochgeande dyk rjochting Drylts. In oare grutte ferkearsier yn de wyk is de Parkstrjitte, dy't de ferbining foarmet mei de Prins Hendrikkaai en de útfalswegen rjochting de A7.
Westernijtsjerk
Westernijtsjerk wie in doarp yn de gemeente Noardeast-Fryslân. De namme jout oan dat it de nije tsjerke by Marrum wie en om gjin misbegryp te krijen mei Easternijtsjerk yn Dongeradiel waard der "Wester" oan tafoege. Offisjeel brûkten de eartiidske gritenij en de gemeente allinnich "Nijtsjerk". Yn 1971 ferlear Westernijtsjerk syn doarpsstatus en waard it as buorskip oan Marrum tafoege.
Westernijtsjerkers wurde tradisjoneel foar 'roeken' útskolden, Marrumers foar 'katten'. Beide bisten komme ek yn de mienskiplike doarpsflagge en it wapen foar.
Yn 1744 wie it ynwennertal 98, no (sifers 2008) wurdt der rûsd dat sa'n 50 minsken harren Westernijtserkster neame.
It ûntstean fan it doarp
Nei de Jeppema's kaam de state yn it besit fan de Roorda's en de famylje Fan Grovestins. Om 1800 hinne is de doe al ôfbrutsen state yn hannen de famylje Collet d'Escury út Leien kommen.
De tsjerke
De romaanske tsjerke waard yn de 13e iuw boud; de toer is 15e-iuwsk. Yn de toer hingje twa klokken, ien út 1385 en de oare is fan 1405. De hearebank komt út de 17e iuw. Der stiet in barokke preekstoel en foaral de banken mei moai fykwurk út de 16e iuw falle op. Guon tinke dat de namme Jeppema yn 't snijwurk werom te finen is.
Sûnt de reformaasje foarmet Westernijtsjerk ien tsjerklike gemeente mei Marrum. Tusken de plakken rint de Tsjerkeloane. It tsjerkepaad waard yn âlde steat werombrocht.
Klaailânsmûne
thumb|left|250px|Klaailânsmûne
Op it eardere doarpsgebiet fan Westernijtsjerk stiet de Klaailânsmûne, dy't de Nijtsjerkerpolder bemealle. De muonts is in achtkante mûne út 1865.
Stasjonsbuert (Snits)
Lizzing en berikberheid
De grinzen fan de wyk binne de stedsgrêft, de Frjentsjerter Feart, it Spoardok, de Geau en de grins fan de stêd.
Yn de wyk lizze it treinstasjon en it busstasjon fan Snits.
Bebouwing en histoarje
De earste bebouwing yn de Stasjonsbuert is fan ± 1900. Yn de wyk stie sûnt 1902 it eardere Sint Antonius Sikehûs, dat begjin dizze iuw ferfongen is troch appartemintenkompleks mei winkelsintrum (it Sint Antoniusplein). De Stasjonsbuert, en de Stasjonsstrjitte yn it bysûnder, waard ûntwurpen as fraaie yntree nei de binnenstêd. Oan dizze strjitte ferriisden grutte filla's en hearehuzen. De huzen binne oplutsen yn ekspresjonistyske, neoklassistyske en Ingelske lânskipsstyl. Bewenners wienen benammen fan de hegerein.
Efter de steatige bebouwing fan de Stasjonstrtjitte wie begjin 1900 in sportfjild. Dit terrein waard ek wol Geaudal neamd en stie ek bekend as it eardere iisbaanterrein. Op 16 septimber 1930 kam op dit plak de hjoeddeiske Feemerk.
De bebouwing om it Prinses Julianapark, Spoarsicht neamd, is bekend om har Art Nouveau-styl. De gebouwen binne yn 1901 oplevere en waarden ûntwurpen troch Lodewijk de Blinde.
Oant 1989 stie de Snitser Gasfabryk oan de Van Giffenstrjitte, foar de hjoeddeiske Snitser Sporthal oer. Sûnt 1990 stie op it plak it haadburo fan de plysje, dit waard yn 2010 sluten. De brânwarkazerne fan Snnits stiet ek oan dizze strjitte.
Strjitnammeferklearring
In pear oare strjitnammen, ten suden fan de stasjonsstrjitte kinne oars ferklearre wurde:
It besjen wurdich
Sjoch ek: list fan ryksmonuminten yn Snits
Basketbal op de Olympyske Simmerspullen 2020
It basketbaltoernoai op Olympyske Simmerspullen 2020 fan de XXXIIe Olympiade waarden fan 21 july oant en mei 8 augustus 2021 hâlden yn Tokio, de haadstêd fan Japan. It ûnderdiel 3x3 basketbal stie foar it earst op it programma.
Lokaasjes
It klassieke basketbal waard hâlden yn 'e Saitama Super Arena, it 3x3 toernoai hie plak yn de Aomi Urban Sports Venue.
Medaljespegel
De top-6 fan lannen dy't by it basketbal medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen fan 2020.
Tinga-tunnel
thumb|Tunnelbuis fan ôf de Molenkrite (2011) De Tinga-tunnel is in fuotgongers en fytstunnel ûnder de Rykswei 7 dy't de wiken Tinga en Lemmerwei-West mei elkoar ferbynt.
De tunnel, iepene yn 1991, is om fytsers en fuotgongers de mooglikheid te jaan om feilich de Rykswei 7 yn Snits te passearen. De tunnel leit ûnder de A7 tichtby ôfslach Tinga/Lemmerwei-West.
Ferbouwing
Yn 2011 hat de tunnel inkele moannen ticht west fanwege de oanlis fan de lêste fan de twa houten brêgen by Snits. De brêgen binne lykwols fierstente steil foar wannelers en fytsers, wêrtroch't der in oantal ferwûnen foelen by ûngefallen. Hjirop is ek de tunnelbuis fan de Tinga-tunnel ferlein. Sa moast de útrin fan de tunnel oan de side fan de Lemmerwei-West langer makke wuurde.
Tichtby de tunnel leit de Tolhús-tunnel en de Lemmerweitunnel.
Barentssee
De Barentssee (Noarsk: Barentshavet, Russysk: Баренцево море) is in part fan de Arktyske Oseaan, it leit noardlik fan Ruslân en Noarwegen. Beide lannen binne it net iens oer de lokaasje fan de seegrins. De Barentssee hat in djipte fan trochstrings 230 meter, it djipste plak leit op 450 meter.
De see wurdt omfieme troch Spitsbergen yn it noardwesten, de eilannen Franz Joseflân en Nova Sembla yn it noardeasten en easten, Ruslân yn it súdeasten en Noarwegen yn it súdwesten.
Yn de Midsiuwen waard de see wol de Moerman See neamd, de hjoeddeiske namme komt fan de Nederlânske seefarder Willem Barents. Barents wie lieder fan in iere ekspedysje nei it fiere noarden, oan de ein fan de 16e iuw.
De earste folsleine hichtekaart fan de boaiem fan de see waard publisearre yn 1933 troch seegeologe Maria Klenova.
Under de Barentssee lizze grutte mannichten fossile brânstoffen. Fan de jierren '70 fan de 20e iuw ôf is begûn mei de eksplotaasje dêrfan, sawol de Noaren as de Russen hawwe grutte ierdoaljefynsten dien yn de see. It earste oaljefjild dat no iepensteld wurdt is it Noarske Snøhvit. It Sjtokmanfjild yn de Russyske sektor is lykwols it grutste oaljefjild dat oant no ta fûn is.
Yn de Barentssee sonk op 12 augustus 2000 de atoomûnderseeër Koersk nei de boaiem. Alle 118 minsken dy't oan board wienen kamen om it libben.
Troch de relatyf hege wettertemperatuer is de biomassaproduksje dúdlik heger as yn oare seeën op fergelykbere geografyske breedten. Yn de maitiid begjint de algenbloei mei de produksje fan fytoplankton, dêrop folget de soöplankton, dy’t op syn beurt wer ûnderdiel útmakket fan it dieet fan fisken, seefûgels en seesûchbisten.
Geografy
It súdlike part fan de Barentssee, de havens fan Moermansk (Ruslân) en Vardø (Noarwegen) meirekkene, bliuwe it heule jier troch iisfrij troch de Noard-Atlantyske wetterstream. Yn septimber is de heule Barentssee eins hielendal iisfrij. Oant de Winterkriich hie ek Finlân lân oan de Barentssee, de haven fan Petsamo oan de see wie doe de ienichste haven fan it lân dy’t it heule jier troch iisfrij wie.
Der binne trije grutte wettersoarten yn de Barentssee: waarm, sâlt Atlantysk wetter (temperatuer >3 °C, saliniteit >35) fan de Noard-Atlantyske wetterstream, kâld Arktysk wetter (temperatuer <0 °C, saliniteit <35) fan it noarden, en waarm, mar net tige sâlt kustwetter (temperatuer >3 °C, saliniteit <34,7). Tusken it wetter fan de Atlantyske Oseaan en it wetter fan de Noardpoal ûntstiet in front, it Poalfront.
thumb|right|250px|Kaart fan de Barentssee.
Eilannen en eilannegroepen
Yn de Barentssee lizze de neikommende eilannen en eilannegroepen:
Swisttal
Swisttal is in gemeente yn 'e Rhein-Sieg-Kreis yn 'e Dútske dielsteat Noardryn-Westfalen.
De gemeente ûntstie op 1 augustus 1969 yn it ramt fan in weryndieling fan lannelike gemeenten yn Noardryn-Westfalen. De gemeente Swisstal waard foarme troch gearfoeging fan de eardere selsstannige gemeenten Buschhoven, Essig, Heimerzheim, Ludendorf, Miel, Morenhoven, Odendorf en Ollheim.
It grutste plak yn de gemeente Swisttal is Heimerzheim. It gemeentehûs fan Swisttal stiet tusken de doarpen Ludendorf en Essig.
Yndieling
De gemeente bestiet út 10 Ortschaften:
Ramp 2021
De gemeente wie yn 2021 ien fan de gemeenten yn it gebiet, dy't nei swiere rein yn de nacht fan woansdei 14 july op tongersdei 15 july troffen waard troch slimme wetteroerlêst. It rivierke Swist, normaal mar twa meter breed, waard 200 meter breed. In meter hege floed sette hûzen en kelders ûnder wetter en 6000 ynwenners fan Heimerzheim moasten evakuëarre wurde. In soad ynwenners rekken alles kwyt.
Taalsintrum Frysk
Dêrneist produsearret it buro in breed skala oan materialen foar ferskillende fakfoarmings-gebieten om it Frysk as fiertaal brûke te kinnen. Sa binne der pakketten beskikber dy’t gearstald binne yn oparbeidzjen mei de ôfdieling Skoalradio en –telefyzje fan Omrop Fryslân. De line wrâldoriïntaasje is dêr in foarbyld fan. Meiwurkers binne ûnder oare Jelle Bangma en Douwe Kootstra.
Finnepark
thumb|Lizzing Finnepark Finnepark (offisjeel: Fennepark) is in wenwyk yn Drachten.
De bou begûn yn 1996 en de postkoade is 9207. De oarspronklike strjitten yn de wyk binne: Eendekroos, Kalmoes, Lisdodde, Rietpol, Waterlelie en Waterbies. Fan 2009 ôf waard de Zwanenbloem dêr by boud. De oanlis fan it Fennepark feroarsake konsternaasje by de lokale reedridersklup, omdat de ein betsjutte soe foar de Noarderiisbaan oan de Ringwei.
De wyk hat gjin winkelsintrum.
Bjurholm (gemeente)
Gemeente Bjurholm (Sweedsk: Bjurholms kommun) is in gemeente yn Västerbottens län yn it noarden fan Sweden. It haadplak en teffens de iennichste wenkearn fan de gemeente is Bjurholm. De gemeente waard yn 1863 oprjochte, mar makke tusken 1974 en 1983 diel út fan de gemeente Vännäs. Sûnt de splitsing hat Bjurholm it leechste ynwennertal fan alle gemeenten yn Sweden.
Raymond Poulidor
Raymond Poulidor (Masbaraud-Mérignat, 15 april 1936 – Saint-Léonard-de-Noblat, 13 novimber 2019), bynammen Poupou en Ivige Twadde, wie in Frânsk hurdfytser. Hy wie aktyf as profesjoneel hurdfytser tusken 1960 en 1977. Poulidor wie de pake fan de Nederlânske hurdfytsers Mathieu en David van der Poel.
Karriêre
Poulidor skikte him maklik yn syn rol fan underdog. Yn Frankryk is er bekend ûnder syn bynamme Poupou, mar hy waard ek Ivige Twadde neamd, om't er yn tal fan wedstriden krekt njonken de haadpriis grypte. Under mear yn de Omgong fan Frankryk waard er trije kear twadde (1964, 1965 en 1974) en fiif kear tredde (1962, 1966, 1969, 1972 en 1976), sûnder in etappe yn it giele himd riden te hawwen. Yn it begjin fan syn karriêre wie Jacques Anquetil syn grutste rivaal, letter wie it Eddy Merckx, dêr't er mei ôfweve moast.
Yn 1964 kaam Poulidor it tichtst by in oerwinning yn de Omgong fan Frankryk. Op de Puy de Dôme focht er in duel út mei de grutte favoryt Jacques Anquetil, dy't yn tsjinstelling ta Poulidor oan de ein fan syn krêften wie. Anquetil wist syn wurgens lykwols te ferbergjen, en dêrtroch wachte Poulidor te lang mei syn oanfal. Yn Parys skiede him úteinlik mar 55 sekonden fan it giele himd.
As earbetoan begûn de njoggende etappe fan de Omgong fan Frankryk 2004 yn Saint-Léonard-de-Noblat, it wenplak fan Poulidor. Raymond Poulidor ferstoar op 13 novimber 2019, yn 'e âldens fan 83 jier.
Houtekster
thumb| Garrulus glandarius
De Houtekster (Garrulus glandarius) is in fûgel út de famylje fan de Kriefûgels.
Foarkommen
De Houtekster is sa'n 32 oant 35 sm. grut en in wjukspanwiidte dy't likernôch 53 sm lang is. De fûgel waacht sa'n 170 gram. De fearren fan de Houtekster binne readeftich griis, de wjukdekfearren binne fel blau mei in swarte râne. Syn stút en ûnderkant fan de sturt binne wyt en goed te sjen at er fleant.
Fersprieding
De Houtekster komt foar yn Jeropa, Noard-west Afrika en yn Aazje oant Japan.
Iten
De Houtekster is in allesiter. Hy yt in bulte ynsekten en harren larven, mar yn it foarjier yt er ek wol ris aaien en jongen fan oare fûgels. Yn de hjerst en winterdeis yt er meast plantaardich fiedsel. Foaral in bulte ikels mar ek wol nuten, beien, jirpels, apels ensfh. De Houtekster is ek gewoan om yn de hjerst in foarried fan ikels oan te lizzen.
Trochdat de houtekster net syn hiele foarried opbrûkt soarget er ek foar de fuortplanting fan de beammen trochdat de ikels en nuten dy't der yn de grûn ferstoppe hat útgroeie ta nije beammen.
Fuortplanting
De Houtekster makket syn nêst yn in beam fan tûken en plantestâlen oan de binnekant beklaaid mei ûnder oaren mos. It wyfke leit fiif oant sân griisgriene aaien mei brune flekken. De aaien wurde troch beide âlden yn 16 as 17 dagen útbret. Dêrnei duorret it noch in lytse trije wike foar de jongen útfleane. De Houtekster hat mar ien nêst it jier.
Durk van der Duim
thumb|Alvestêdetocht 1940: f.l.n.r.: [[Auke Adema, Sjouke Westra, Cor Jongert, Durk van der Duim en Piet Keijzer ]] Durk van der Duim (Terwispel, 13 april 1908 – Ljouwert, 11 septimber 1990) wie in Frysk reedrider. Hy wûn de 6e Alvestêdetocht op 30 jannewaris 1940. Dy oerwinning moast hy lykwols diele mei Auke Adema, Cor Jongert, Piet Keijzer en Sjouke Westra, omdat se fiifresom tagelyk oer de streek kamen. De fiif riders hienen yn Dokkum ôfpraten om mei syn allen tagelyk oer de streek te kommen, in ôfspraak dy't letter bekend bleau as it Pakt fan Dokkum.
Letter waard de mooglikheid om de winst fan de Alvestêdetocht mei oare riders te dielen ferbean. Dat hat ien kear resultearre yn in tocht sûnder winst. Op 14 febrewaris 1956 gienen wer fiif riders mei-inoar oer de streek. Se waarden letter út de útslach skrast, hoewol't der gjin nije winner oanwiisd waard.
Van der Duim wie boaske oan reedrydster Marie de Groot.
Herfoarme tsjerke (Moarre)
De Herfoarme tsjerke (ek: Jehannestsjerke) yn Moarre is ien fan de twa tsjerkegebouwen fan de herfoarme gemeente Moarre-Ljussens. De gemeente wurket nau gear mei de grifformearde gemeente fan Ljussens en de herfoarme gemeenten fan Peasens en Wierum.
Bou
thumb|left|De tsjerke yn 1721, tekening [[J. Stellingwerf]]
De romano-goatyske tsjerke is 13e iuwsk en waard oarspronklik oan de Jehannes de evangelist wijd. De tsjerke ferlear yn 1843 de 16e-iuwske sealtektoer. Yn dat jier waard tagelyk mei in nije westlike gevel de neoklassisistyske toer boud, dy't in soad hat fan it tuorke op de Ealsumer tsjerke.
It midsiuwske muorrewurk bleau bewarre, ek al binne der letter grutte ramen ynbrocht. De frij rike arsjitektuer fan de tsjerke kin wize op bannen mei it kleaster Mariëngaard. De fan kleastermoppen boude muorren wurde troch steunbearen op it plak holden. Under de goate is in toskfries oanbrocht. Njonken de letter ynbrochte spitsbôgefinsters is der yn it earste travee fan de súdlike muorre noch in smel rûnbôgefinster oanwêzich, dat út de boutiid datearret. Yn de noardlike muorre binne spoaren fan in tichtsette tagong en in hagioskoop te sjen. Opfallend is dêr in kaaifoarmige tichtmitsele tagong yn in goatyske nis (13e iuw). It koer fan de tsjerke is fiifsidich en hat in pear profilearre rûnbôgefinsters. thumb|left|Schwartzburg-oargel
Ynrjochting
De tsjerke wurdt fan in houten tonferwulft oerkape. De preekstoel is ienfâldich en stamt út 1849, it doophek is 18e iuwsk. Eastlik fan de preekstoel stiet in bank mei it alliânsjewapen fan de Botma's en de datearing 1622. De bank foar de preekstoel oer is 18e iuwsk. Op de hearebanken en de oare banken binne draaide knoppen oanbrocht. Oan de eastlike muorre fan it koer hinget in stiennen renêssânse epitaaf ta oantinken fan Wopke fan Scheltema en Frouck Roorda fan Ginnum (1625), bewenners fan Heemstrastate. Oan de nuordlike muorre binne de sarken fan harren soan Sippo († 1627) en Gerrit Botma († 1755) en Jantje Nannes († 1747) ynmitsele. De kreake foar it oargel stiet op twa pylders en draacht it alliânsjewapen Botma-Nannes.
Yn de tsjerke hingje trije kroanluchters dy't út de 18e iuw stamme.
De klok waard yn 1659 yn Ljouwert getten waard troch Jurjen Balthasar. De klok mei in diameter fan 85 sintimeter draacht it opskrift: ''Waekt want Ghij en weet niet in welke uire uwe Here komen sal. Mat. 24 v. 42 Ao 1659.''
Oargel
De tsjerke besit in ienmanualich oargel mei acht stimmen, dat yn 1740 boud waard troch de oargelbouwer Johann Michaëll Schwartzburg, dy't ek it oargel fan de Waalske tsjerke yn Ljouwert boude. De bou fan it ynstrumint waard mooglik makke troch in skinking fan Jantje Nannes.
Abraham Salomon Levisson
thumb|Abraham Salomon Levisson Abraham Salomon Levisson  (De Haach, 8 juny 1902 - Tröbitz, 25 april 1945) wie in oerrabbyn. Yn 1935 waard er keazen ta opperrabbyn fan Fryslân en Drinte; yn 1942 kaam Gelderlân dêr noch by. Begjin 1943 ferfear er fan Ljouwert nei Amsterdam en op 29 septimber 1943 bedarre er yn Westerbork.
Libben en wurk
Levisson wie in soan fan Salomon Abraham Levisson, in fabrikant, en Julie Bondi. Hy wie boaske oan Adèle de Beer; hja krigen trije bern. Levisson studearre Semityske talen yn Amsterdam en folge dêr ek kolleezjes rjochtswittenskip. Teffens studearre er yn Amsterdam en Berlyn oan it rabbineseminaarje.
Levisson hie in strange tradisjonele libbensbeskôging, mar stie net frjemd foar oare libbensbeskôgingen oer.
Doe't der hoe langer hoe mear flechtlingen it lân ynkamen, en yn it Kamp Westerbork by inoar set waarden, krewearre Levisson foar ferbettering fan harren omstannichheden en naam ek de pastorale soarch op 'e noed. It brocht him de earetitel 'rebbe simche' (simche = wille). Doe't de Dútsers it lân ynfoelen besocht er fergees om 700 kampbewenners nei Hollân te krijen.
Tsjûgen út Westerbork en letter ek Bergen-Belsen ferhelje fan in geastlik sterke, stânfêstige, behelpsume man, in ynspiraasjeboarne foar in soad minsken, dierber by minsken fan ferskillend leauwen en komôf.