cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vesthimmerland (gemeente)
De gemeente Vesthimmerland ûntstie op 1 jannewaris 2007 troch gearfoeging fan de fjouwer Himmerlânske gemeentes Aalestrup, Farsø, Løgstør, Aarhus.
Vesthimmerland grinzget noardlik oan de gemeente Jammerbugt, eastlik mei de gemeentes Aalborg en Rebild en súdlik mei de gemeentes Viborg en Mariagerfjord.
Freark Marten Ringnalda
Freark Marten Ringnalda (De Jouwer) is âld-wethâlder, skriuwer en histoarikus op De Jouwer.
As lid fan It Histoarysk Wurkferbân Skarsterlân (HWS) waard ûnder syn redaksje in boek makke oer de skiednis fan de Twadde Wrâldkriich yn de eardere gemeenten Doniawerstal en Haskerlân. ‘Opdat wij niet vergeten. De Oorlog 1940-1945’. De útjefte kaam ta eare fan de 25ste jefte fan it HWS-tydskrift Út Eigen Gea. Reignalda is âld-foarsitter fan de HWS. As gildemaster jout hy foar de VVV rûnliedings troch it sintrum fan De Jouwer.
Oer syn beide perioades as wethâlder skreau hy 'Wethouder in Skarwerderadeel, een fascinerende hondenbaan'. It boek moat sjoen wurde as in parody op syn wurk, sa sei hy sels.
Houten Tsjerken fan Kizji Pogost
thumb|250px|Kizji Pogost Kizji Pogost is in histoarysk tsjerkekompleks út de 17e iuw op it eilân Kizji, Ruslân. It eilân leit yn de Onegamar yn Kareelje. Mei Kizji Pogost wurdt in ôffrede gebiet ornearre, wêrbinnen twa houten tsjerken en in klokketoer steane. Sûnt 1990 stiet it houten kompleks op de list fan it wrâlderfgoed fan UNESCO.
De pogost waard boud op it súdlike diel fan it eilân op in fjouwer meter hege heuvel. De tsjerken binne boud sûnder gebrûk fan spikers en foar de bou binne tûzenen beamstammen fan it fêstelân helle, itjinge foar dy tiid al in hiele opjefte wie.
Transfiguraasjetsjerke
thumb|250px|left|Transfiguraasjetsjerke De Transfiguraasjetsjerke (Russysk: Церковь Преображения Господня) is it meast opmerklike bouwurk fan de pogost. De tsjerke is in simmertsjerke, d.w.s. de tsjerke hat gjin ferwaarming en wurdt winterdeis net brûkt. It alter waard op 6 juny 1714 wijd, in datum dy't ek op it krús yn de tsjerke stiet. De foargonger fan de hjoeddeiske tsjerke baarnde ôf, nei't de bliksem de tsjerke rekke hie. Wa't de boumaster fan de tsjerke wie is ûnbekend. Neffens in leginde soe de belangrykste bouwer foar de hiele tsjerke ien bile brûkt ha, dy't nei de foltôging yn de mar smiten waard mei de wurden: der wie net en der sil net in oare wêze dy't it by dizze tsjerke hellet. thumb|260px|De yn 1963 ôfbaarnde tsjerke út 1708 dy't mooglik model stien hat foar de Transfiguraasjestjerke (foto fan 1909 troch Sergej Prokûdin-Gorski) De tsjerke hat 22 sipels en mei in hichte fan 37 meter is it ien fan de heechste houten gebouwen fan it Russyske noarden. Der wurdt sein dat de tsjerke fan it doarp Anchimovo (Vologda) mei 18 sipels - boud yn 1708 en troch brân ferneatige yn 1963 - it foarbyld wie fan de tsjerke. Yn oerienstimming mei Russyske tradysjes yn dy tiid waard foar de bou fan de houten tsjerke gjin spikers brûkt. Oan de tsjerke slút de refter oan.
De tsjerke rêst op in stiennen basis sûnder djip fûnemint. Allinnich foar it westlike diel fan de tsjerke waard yn 1870 in fûnemint boud. It meast hout is dinnehout mei planken fan fjurrenhout op de platte dakken. De laaien op de sipels binne fan it hout fan de kletterbeam (Populus tremula) makke.
De tsjerke hat in ikonostaze fan fjouwer rigen mei 102 ikoanen. De ikonostase stamt út de twadde helte fan de 18e iuw, begjin 19e iuw, wylst de ikoanen út trije perioaden datearje: de twa âldste ikoanen (de Transfiguraasje en de Povkrov) binne let 17e-iuwsk en fertsjintwurdigje de noardlike skilderstyl. De sintrale ikoanen binne út de twadde helte fan de 18e iuw en binne ek lokaal fan styl. De measte ikoanen oan de trije heechste rigen binne let 18e iuwsk en waarden makke yn ferskillende dielen fan Ruslân.
Klokketoer
Yn de 19e iuw waard de klokketoer fanwegen boufalligens yn 1862 ferfongen en fierder rekonstruearre yn 1874 en 1900. De toer is 30 meter heech en in fjouwerkante ûnderbou mei in achtkante boppebou dat rêst op in fûnemint fan pún en kalkstien. Under de achtkante spits mei dêr boppe it krús hingje de klokken. Foar de klokketoer is itselde hout brûkt as by de tsjerken.
De ôffreding
Om de tsjerken en klokketoer waard yn de 17e iuw in wâl boud tsjin de Sweedske en Poalske ynkringers. Yn de jierren 1950 waard de wâl rekonstruearre as in 300 meter omheining op in fûnenmint fan swiere blokken stien. De haadyngong is 14,4 meter breed en 2.25 meter heech en leit eastlik by de Tsjerke fan de Foarbea. Lytse poarten binne der oan de eastlike en noardlike kant en in lytse houten toer yn de noardwestlike hoeke. De toer hat in fjouwer kante ûnderbou en in piramidespits fan latten.
Roscommon (stêd)
Roscommon (Iersk: Ros Comáin) is it haadplak fan County Roscommon yn Ierlân. De namme is ôflaat fan Coman mac Faelchon dy't dêr yn de 5e iuw in kleaster stichte. De ruïnes fan Roscommon Castle lizze op in skeante krekt bûten de stêd.
Bambi Brown
Bambi Brown (8 desimber 1978) is in rêstend Amerikaansk pornografysk aktrise fan Afro-Amerikaansk komôf, dy't berne is yn steat Kalifornje. Hja makke har debút yn in pornografyske film yn 2005. Neffens har offisjele opjefte is se 1.57 m lang, mei in gewicht fan 52 kg en kupmaat 36C. Yn it begjin fan har karriêre brûkte hja ek wol de artystenammen Bambi Brown en Bambi.
Grutte grize fûgel
Grutte grize fûgel'' is in liet fan de Fryske sjongster Frederike Kleefstra. 'Grutte grize fûgel' is in fers fan de yn 1979 ferstoarne dichter Jan Visser. Yn de tekst ropt de dichter in grutte grize fûgel oan om him mei te nimmen nei syn dreamlân. De tekst waard op muzyk setten troch Peter van der Zwaag.
It liet wurdt in soad spile by mimerjen oer fergonklikens en by begraffenissen. It stie dan ek jierrenlang yn de top tsien fan de Fryske Top 100 fan Omrop Fryslân.
Tiidreizgjen
It idee fan tiidreizgjen waard yn 1895 foar it earst popularisearre troch de novelle The Time Machine, fan 'e Ingelske skriuwer H.G. Wells. Oare bekende foarbylden út 'e literatuer binne bgl. it koarte ferhaal Rip Van Winkle, fan 'e Amerikaanske auteur Washington Irving, wêryn't de haadpersoan by fersin tweintich jier 'sliept' en sa nei de takomst reizget, en de Outlander-romansearje fan 'e Amerikaanske skriuwster Diana Gabaldon, wêryn't in tweintichste-iuwske frou fia in magyske poarte yn it Skotlân fan 1745 bedarret. Yn har Thessaly-trilogy makket de Kanadeeske skriuwster Jo Walton ek yngeand gebrûk fan tiidreizgjen. Yn har tankbetsjûging by it lêste diel, Necessity, fertelt se oer de problemen dy't dat foar har opsmiet by it skriuwen fan it boek. Hja riedt har lêzers sadwaande oan: "Sis gewoan nee tsjin tiidreizgjen. Je tinke dat it al je problemen oplosse sil, mar úteinlings sitte je mei al deselde problemen oantangele, mei as iennichste ferskil dat dy alhiel fertize sitte yn 'e tiid."
Hoewol't tiidreizgjen yn fiksje en ek yn 'e filosofy in erkend idee is, kin it yn 'e teoretyske natuerkunde mar tige beheind wittenskiplik ûnderboud wurde. De ûnderbouwing dy't er is, stipet benammen op kwantumeganika of Einstein-Rosenbrêgen. Los dêrfan is 'tiidreizgjen' yn 'e sin fan ienrjochtingsferkear nei de takomst fia tiiddilataasje in bewiisd natuerkundich ferskynsel. Dêrby soe de bemanning fan in romteskip 'foarút nei de takomst reizgje' om't de tiid ûnder beskate omstannichheden oan board fan it skip stadiger giet as op in planeet. Om in romteskip in ôfstân fan ienige betsjutting yn 'e takomst op reizgje te litten, moat it lykwols in faasje ûntwikkelje dy't deunby de fluggens fan it ljocht leit, en dat is totaal ûnmooglik mei it technologyske ûntwikkelingsnivo sa't dat hjoed de dei bestiet.
Merry Madagascar
Merry Madagascar is in Amerikaanske aventoerekomeedzje yn 'e foarm fan in koarte kompjûteranimearre tekenfilm út 2009. It is in tillefyzjespecial yn it ramt fan 'e kryst, en de titel betsjut sadwaande "In noflike Madagascar tawinske". De film makket diel út fan 'e kommersjeel tige súksesfolle Madagascar-franchise. Merry Madagascar waard regissearre troch David Soren. De film hat in spyldoer fan 28 minuten en folget de bisten út 'e populêre lange tekenfilm Madagascar, út 2005, as se yn Madagaskar de krystman moetsje.
Plot
Alex de liuw, Marty de sebra, Melman de sjiraffe en Gloria it nylhoars binne bisten út 'e Central Park Zoo yn New York, dy't strâne rekke binne op Madagaskar (sjoch: Madagascar). Hja besykje út alle macht om nei hûs werom te kearen, en bouwe dêrta in hjitte-luchtballon. Dy wurdt lykwols fuort nei harren ôfreis út 'e loft sketten troch kening Julien en syn makys, om't se him oansjogge foar de "reade nacht-eardske", in aaklike fleanende fijân, dy't harren ienris yn it jier bekûgelet mei stiennen.
Fuort letter arrivearret de echte reade nacht-eardske, dy't yndie de makys begjint te bekûgeljen mei stiennen. Julien hat diskear grutte kattepûlen opstelle litten om mei werom te sjitten (sa hat er de hjitte-loftballon ek delhelle), mar de makys reitsje sa yn panyk dat der fan effektive wjerstân net folle komt. Sadwaande grypt Alex yn, op oantrúnjen fan Marty, Melman en Gloria, en sjit in kattepûl ôf, wêrmei't er de reade nacht-eardske út 'e loft sjit.
Pas neitiid ûntdekke Alex, Marty, Melman en Gloria dat de 'stiennen', dêr't de makys mei bekûgele waarden, eins brokjes stienkoal binne (wat stoute bern foar de kryst krije), en dat de 'reade nacht-eardske' eins de krystman is yn syn fleanende belslide lutsen troch rindieren. By it delstoarten fan 'e slide op Madagaskar hat de krystman sa'n klap op 'e plasse krigen, dat er ûnthâldsferlies oprûn hat. Hy wit net mear wa't er is of wat syn ferantwurdlikheden binne. Dat betsjut dat de bern fan 'e wrâld fannacht omdôch op harren pakjes wachtsje sille. Alex, Marty, Melman en Gloria beslute harren flater goed te meitsjen troch sels alle pakjes rûn te bringen. It mês snijt oan twa kanten as se dan mei-iens harsels yn New York ôfsette kinne.
Foar dat plan binne se lykwols de help nedich fan 'e rindieren fan 'e krystman, en dy wegerje om oarders oan te nimmen fan wa ek útsein de krystman sels. It docht lykwols bliken dat der al lange tiid spannings besteane tusken de Noardpoal (dêr't de krystman mei syn rindieren wennet) en de Súdpoal, dêr't de psychopatyske pinguïns fan Madagaskar wei komme. Der is sels sprake fan in 'kâlde oarloch' tusken de beide poalgebieten (hoewol't de jonge pinguïn Private en it froulike rindier Cupid fereale reitsje). Skipper en de oare pinguïns binne sadwaande mar al te ree om 'e rindieren de loef ôf te stekken, en se brûke it magyske stof fan 'e krystman om harsels it fermogen te jaan om te fleanen, sadat sy de slide lûke kinne.
Underwilens wurdt de krystman op Madagaskar belutsen by it feest dat de makys yn it plak fan kryst fiere: 'Juliannewaris'. Dêrby jouwe alle makys kadootsjes oan kening Julien. Om't er sels gjin kado foar him hat, makket de krystman gau wat boartersguod fan in pear tûkjes en wat bledsjes, wêrmei't er syn fermogen as boartersguodmakker werûntdekt. Hy begjint dan boartersguod foar alle makys te meitsjen, ta argewaasje fan kening Julien, dy't wol dat it feest inkeld om himsels draait. Dat, hy furdiget in dekreet út dat alle kado's fan him binne. De makys leverje al it spul by him yn, mar ta syn eigen ferbjustering wurdt Julien allinne mar depressyf no't er mei in ûnbidige heap boartersguod sit. De krystman suggerearret dat er der faaks fan opknappe sil as er wat boartersguod weijout. Dat is in nij idee dat noch nea by Julien opkommen is, en as er it prebearret, docht bliken dat er him der yndie better troch fielt. Fan it iene utertst yn it oare as er is, begjint er dan yn rekôrtempo de berch boartersguod wei te jaan.
Tsjin 'e ein fan 'e nacht hawwe Alex, Marty, Melman en Gloria de lêste pakjes teplak brocht. Se binne skjin ynein, mar se moatte noch werom nei Madagaskar foar de krystman. Skipper rapportearret lykwols dat der noch mar genôch magysk stof is foar ien reiske. Dat as se nei Madagaskar geane, sille se harsels net yn New York bringe kinne. De bisten beslute lykwols it juste te dwaan en keare werom nei Madagaskar, dat se mar kwealk op 'e tiid berikke foar't it stof op is. De slide stoart del op it strân en komt boppe-op de krystman del. Troch de klap kriget dy syn ûnthâld werom.
De krystman betanket Alex-en-dy foar harren tsjinsten en skrast Julien syn namme fan syn list fan ûndogenske lju. It docht lykwols bliken dat de bisten de sek mei kadootsjes foar it lytse Lychtenstein oer de holle sjoen hawwe, dat de krystman set de enerzjyfoarsjenning fan 'e slide oer op 'e reservetank mei magysk stof en set mei tûzen hasten ôf foar't Alex-en-dy om in lift freegje kinne. Alex, Marty, Melman en Gloria lizze har by de sitewaasje del en beslute de kryst op Madagaskar te fieren. Julien, lykwols, dy't him troch de krystman manipulearre fielt, bekûgelet Alex mei in kokosnút om wer op 'e ûndogenske list te kommen. It ding rekket Alex op 'e plasse, sadat er oanhelle rekket mei ûnthâldsferlies, krekt as de krystman foar him.
Produksje
De stimmen fan 'e wichtichste personaazjes waarden ynsprutsen troch Ben Stiller, Chris Rock, David Schwimmer en Jada Pinkett Smith, dy't dat ek dien hiene yn 'e oarspronklike film Madagascar, út 2005. Sacha Baron Cohen, dy't oarspronklik de stim fan kening Julien de ringsturtmaky ynsprutsen hie, waard yn Merry Madagascar lykwols ferfongen troch Danny Jacobs. De filmmuzyk waard komponearre troch Heitor Pereira.
Distribúsje
De distribúsje fan Merry Madagascar waard fersoarge troch DreamWorks Animation. De film waard as tillefyzjespecial yn it ramt fan 'e oankommende kryst foar it earst op 'e tillefyzje útstjoerd op 17 novimber 2009 troch it Amerikaanske tillefyzjenetwurk NBC.
Ien dei letter, op 18 novimber waard Merry Madagascar ek útbrocht op dvd, eksklusyf fia de winkels fan supermerkkeatling Walmart. Fan 11 oktober 2011 ôf mocht de dvd ek yn oare saken ferkocht wurde, en op 30 oktober 2012 kaam de film ek beskikber op blu-ray, as ûnderdiel fan 'e kompilaasje DreamWorks Holiday Classics. Merry Madagascar waard op 1 oktober 2013 op 'e nij op dvd útbrocht op ien skiif mei Shrek the Halls, Kung Fu Panda Holiday, Dragons: Gift of the Night Fury en The Croods.
Untfangst
Merry Madagascar waard nominearre foar seis Annie Awards, in groep wichtige Amerikaanske prizen foar animaasjefilms. De nominaasjes wiene û.m. foar bêste animearre tillefyzjeproduksje, bêste personaazje-animaasje yn in tillefyzjeproduksje, bêste personaazje-ûntwerp yn in tillefyzjeproduksje, en bêste stimaktearjen yn in tillefyzjeproduksje, sawol foar Danny Jacobs, yn 'e rol fan kening Julien, as foar Willow Smith, dy't de rol fan it famke Abby fertolke. Merry Madagascar wûn de Annie Award foar bêste storyboarding yn in tillefyzjeproduksje (Robert Koo).
Pheasant Rump Nakota Earste Naasje
De Pheasant Rump Nakota Earste Naasje (Ingelsk: Pheasant Rump First Nation; Assiniboin: Šiyónidè Oyáde) is in Yndiaanske stamme-organisaasje yn Kanada, mei in eigen reservaat yn it suden fan 'e provinsje Saskatchewan. De namme fan 'e stamme wurdt ek wol (yn 'e besitlike foarm) stavere as Pheasant's Rump Nakota Earste Naasje, wylst de foarm Pheasant Rump Nakota Earste Naasje (Pheasant Rump Nakota First Nation) ek foarkomt. ("Earste naasje" is in Kanadeeske oantsjutting foar in Yndianestam of -troep.) De stamme-organisaasje bestiet yn syn hjoeddeistige foarm sûnt 1990. It haadkertier is fêstige yn Kisbey, yn Saskatchewan.
Demografy
Neffens gegegevens út 2006 hie de Pheasant Rump Nakota Earste Naasje doe 343 leden. Dat binne etnyske Assiniboin (Assiniboine), Kry (Cree) fan 'e Flakte-Kry-substamme en Odjibwe (Ojibwe) fan 'e Flakte-Odjibwe-substamme. It is wat dreech om 'e stamme neffens etnyske linen op te spjalten mei't der mar frijwat yninoar omtroud is, mar rûchwei is de yndieling sa: 160 Assiniboin, 100 Kry en 80 Odjibwe.
Reservaat
De Pheasant Rump Nakota Earste Naasje hat in eigen reservaat, te witten: it Pheasant Rump Reservaat 68 (Pheasant Rump 68 Reserve), dat yn 1992 weroprjochte is. It leit 10 km noardwestlik fan Kisbey, en hat in oerflak fan 79,7 km² oan ikkers, gloaiend heuvellân, ravinen, strewelleguod en puollen. Fan 'e goed 340 stamleden wennen der yn 2006 149 yn it eigen reservaat. Mei 34 oare stammen út súdlik Saskatchewan en Manitoba dielt de Pheasant Rump Nakota Earste Naasje fierders it Ferdrach Nû. 4 Reservaatgrûnen Yndianereservaat 77 (Treaty No. 4 Reserve Grounds 77 Indian Reserve). De stamme is lid fan 'e Federaasje fan Yndiaanske Naasjes fan Saskatchewan, in yntertribaal gearwurkingsferbân.
Skiednis
Yn 1876 sleat opperhaad Fazantesturt (Ingelsk: Pheasant Rump) him oan by it Ferdrach Nû. 4 tusken de Yndiaanske folken fan súdlik Saskatchewan en it Britske koloniale regear fan Kanada. Yn 1881 waard der foar him en syn Yndianetroep benoarden Kisbey in reservaat oprjochte. De lânboukundige ûntwikkeling fan 'e troep waard dêr opholden troch in rige drûchten en iere froastperioades, mar yn 1887 wûn de troep mei syn bringst prizen op 'e boeremerken fan Cannington en Carlyle. Yn 'e 1890-er jierren follen de leden fan 'e Pheasant Rump-troep harren ynkomsten oan mei houthakjen, frachtferfier en deihierarbeid.
Yn 1898 krige ynspekteur Alec McGibbon fan it Kanadeeske regear opdracht om 'e Pheasant Rump-troep safier te krijen dat se harren reservaat ûnder kêst 39 fan 'e Yndiaanske Wet opjaan soene, en nei jierren fan oantrúnjen lieten de leden fan 'e troep harren dêr yn 1901 ek wier-wier ta oerhelje. De troep sette him doe nei wenjen yn it reservaat fan 'e White Bear Earste Naasjes. Hoewol't yn 't foar in fergrutting fan it White Bear Earste Naasjes Reservaat 70 ûnthjitten wie, barde dat pas yn 1903, neidat de stammen der $1,23 de acre foar delteld hiene.
Yn 'e santiger jierren fan 'e tweintichste iuw sleepten de ôfstammelingen fan 'e oarspronklike Pheasant Rump-troep it Kanadeeske regear foar de rjochter oer de ûntnadering fan harren foarâlderlik reservaat sûnder dat dêrfoar finansjele kompinsaasje ûntfongen wie. Uteinlik late dat yn 1990 ta de weroprjochting fan 'e Pheasant Rump Nakota Earste Naasje, en yn 1992 fan harren eigen reservaat.
Liifwacht
De wichtichste pommeranten, lykas steatshaden, premiers en ambassadeurs, wurde beskerme troch in tiim fan liifwachten dat harren en har gesinnen de klok rûn befeiliget. Yn 'e Feriene Steaten wurdt soks bygelyks dien troch de Secret Service en de Diplomatike Feilichheidstsjinst (DSS). Yn Nederlân bestiet foar dat doel de Tsjinst Keninklike en Diplomatike Befeiliging (DKDB). Yn 'e measte lannen dêr't it steatshaad ek de heechste ofsier fan 'e kriichsmacht is, wurdt syn befeiliging fersoarge troch leden fan 'e Republikeinske Garde en/of oare militêre elite-ienheden. Minder wichtige persoanen, of lju dy't minder gefaar rinne, wurde ek wol begelaat troch ien inkele liifwacht, dy't dan faak ek as sjauffeur fungearret.
Sheerness
Sheerness is in stêd op it eilân Sheppey yn it Ingelske greefskip Kent. It is it grutste plak op it eilân.
Ut de skiednis
Sheerness moast by de oanfal troch de Nederlânske marine yn juny 1667 belies jaan, doe't 72 skippen ûnder de Tocht nei Chatham it lytse fort dêre oermasteren. It beskaafde hâlden en dragen fan de besettingsmacht fernuvere de ynwenners fan Sheerness: de mariniers betellen gewoan foar harren mielen. By de betinking, 300 jier letter, waard de Nederlânske marine mei dêrom wer útnûge.
Sheerness hie in keninklike skipswerf. Sûnt 1860 leit it plak oan it spoar. Sheerness hat in wichtige haven, dêr't fral auto's en goed foar de swier yndustry oan- en ôffierd wurdt. De Olau Line ûnderhold oant 1994 in feartsjinst mei twa skippen tusken Sheerness en Flissingen.
Jaïrus
Jaïrus is de namme fan in foarman fan 'e synagoge, dy't yn it Nije Testamint neamd wurdt.
Dochter fan Jaïrus
De namme wurdt yn de evangeeljes fan Markus (5:21-43), Mattéus (9:18-26) en Lukas (8:49-56) neamd yn ferbân mei ien fan Jezus' wûnderen.
As Jezus mei de boat oer it Mar fan Galilea fart en oan wâl giet, klampt in foarman fan de synagoge Him dêr oan en smeket Jezus mei te kommen nei syn wente, dêr't syn dochter op stjerren leit. De namme fan dizze foarman is Jaïrus. In grutte kloft minsken folget Jezus, Jaïrus en de apostelen nei syn hûs. Mar as hja by it hûs fan Jaïrus oankomme, komme harren guon yn 'e mjitte. Hja fertelle dat it famke al ferstoarn is en dat alle drokte net mear nedich is. Jezus lykwols docht of heart Er dat net en seit tsjin Jaïrus dat hy fertrouwen hâlde moat. Yn 'e hûs wie it in grutte drokte en wylst de kleifroulju harren wurk diene sie Jezus tsjin har: "Wêrom sa'n drokte en wêrom sa jammerje, it bern is ommers net stoarn, it sliept". Nei't Jezus útlake waard troch de minsken stoerde hy se allegear it hûs út en rûn mei de heit en mem nei it famke ta. Jezus naam it ferstoarne famke by de hân en spriek doe yn it Arameesk Talita kum, itjinge "Famke, Ik sis dy, stean op" betsjut. It famke waard wekker en Jezus liet it famke iten helje.
Knoopkes
De sjonger besjongt syn earste puberale aventoerke mei in famke. Se betochten in spultsje mei de knoopkes fan it famke har bloeske, oant in omke harren trappearre.
De single kaam út yn jannewaris 1997. Op de singlke stienen twa ferzjes fan it lietsje. 'Knoopkes' stie yn 2000 fyfte yn de Fryske Top 100, efter syn ‘It paad werom’. It stie ek de jierren dêrnei heech yn de Top 100.
Kamp Esterwegen
Esterwegen waard yn de simmer fan 1933 as dûbeltkamp (Lager II en III) foar 2000 politike finzenen oprjochte en wie yndertiid it twadsgrutte konsintraasjekamp nei Dachau en in modelkamp fan de SS. It konsintraasjekamp Esterwegen waard yn de simmer fan 1936 opheft doe't Sachsenhausen in konsintraasjekamp waard. It kamp wie dêrnei oant 1945 strafkamp, dêr't lykwols ek feroardielde politike finzenen en Nacht-und-Nebel-finzenen fêstholden waarden. Nei de oarloch tsjinne Esterwegen as ynternearingskamp, as finzenis en oant 2000 as depot fan it Dútske leger (Bundeswehr).
Kamp Esterwegen hearde by de Emslandlagern, in kompleks fan meiïnoar 15 barakkekammpen. Dêr hawwe oant 1945 sa'n 10.000 konsintraasjekampfinzenen, 66.500 Dútske straften (ek strafte militêren) en mear as 100.000 Sovjet-Russyske of Frânske kriichsfinzenen en ek Italjaanske militêren fêstsitten. Der wurdt rûsd dat sa'n 30.000 fan harren it libben ferlearen, dêrfan 1.500 yn Esterwegen.
Bûtenkampen
Yn 1933 wiene der bûtenkampen fan Esterwegen yn Bad Zwischenahn nr. 72, Edewechterdamm nr. 341 fan 25.7.1942 oant 27.9.1943, Einbeck nr. 347, Emden nr. 361, Aldenboarch nr. 1098, Plantlünne nr. 1143, Preußisch Oldendorf nr. 1175 en Rastdorf nr.1197 fan 13.12.1938 oant 29.2.1944.
Brân fan Moskou (1812)
thumb|A. Smirnow: 'Brân fan Moskou' De brân fan Moskou briek op 14 septimber 1812 út, op de dei dat Napoleon Bonaparte mei syn legers Moskou. De brân twong Napoleon úteinlik om him tebek te lûken; it wie it kearpunt yn syn Russyske fjildtocht. De brân ferwoastge trije fearnspart fan de stêd.
It foarspul
Yn 1812 foel Napoleon Ruslân oan, formeel om't tsaar Aleksander I it kontinintaal stelsel ferlitten hie. Syn 'Grande Armée', sa'n 600.000 man (270.000 Frânsen en in protte troepen fan bûnsmaten of fazalstaten), stiek op 24 juny 1812 de rivier Memel oer en begûn syn fjildtocht nei Ruslân. De Russen lutsen al fierder tebek en ferbaarnden alles efter harren. Sy besochten noch de Frânsen by Smolensk (17 augustus) en Borodino (7 septimber) op te kearen, mar dat slagge net. Op 14 septimber stie Napoleon, nei in tocht fan 82 dagen oer 800 kilometer, foar Moskou. Hy hie hope dat by it berikken fan de "twadde haadstêd" Aleksander I him oerjaan soe, mar it Russysk opperbefel jûch him net oer.
Uttocht
Doe't Napoleon fan de Moskehichten oan de râne fan de stêd Moskou oereage, koe er yn de fierte noch de lange optocht fan minsken sjen dy't de stêd oan de oare kant ferlieten. De Frânsen fûnen Moskou dêrnei leech. De massale úttocht wie al yn augustus begûn doe't it nijs oer de nederlaach by Smolensk Moskou berikt hie. Nei de slach by Borodino, doe't maarschalk Koetoezov him weromlutsen hie oant yn de bûtenwiken fan de stêd, kaam de úttocht earst goed op gong. De rikelju pakten harren besittingen by elkoar en giene mei hynder en reau nei harren bûtenpleatsen. De earmen moasten rinne, mei bern en fee. It wie in eksodus fan tsientûzenen minsken. De diken sieten oant Rjazan ta ticht mei flechtlingen.
It paad werom
Doe't de brân útraasd wie, wie trije fearnspart fan de stêd ferwoaste. Alle tsjerken en paleizen wienen plondere, foar safier't se net oan jiske tarre wiene. Bibleteken en nasjonale skatten wien yn de flammen weirekke. In poerlilke Napoleon joech noch befel om it Kremlyn op te blazen. It Arsenaal gie de loft yn en in part fan de midsiuwske muorren ek, mar alle tsjerken fan it Kremlyn bleaune oerein.
Trije wike letter begûn it te snijen en waard it ûnferwacht fluch winter. Net by steat om sûnder foarrie te oerlibjen yn de ferwoastge stêd, moasten de Frânsken harren wol weromlûke. Napoleon soe letter ferklearje dat at er fjirtjin dagen letter út Moskou wei gien wie, er Koetoezov syn leger, dat by Taroetino lei, ferslaan kinnen hie. De weromtocht die bliken definityf te wêzen. De Russen sieten de Frânsen úteinlik nei oant yn Parys.
Jan Campert-priis
De Jan Campert-priis is in Nederlânske literêre priis dy't alle jierren takend wurdt foar in dichtwurk. De priis waard 1948 troch de Jan Campert-Stichting ynsteld. Yn 't earstoan wie de priis allinne ornearre foar dichters ônder de 30 jier en wie der de betingst dat de earste winner him of har yn it ferset ûnderskieden moatten hie. Yn de begjinjierren koe ek wurk ynstjoerd wurde dat noch net publisearre wie. Hjoed de dei is de priis foar poëzy dy't yn it foarôfgeande jier ferskynd is. De priis is 5.000 euro en is ferneamd nei de dichter Jan Campert.
Universidade Federal de Minas Gerais
thumb|300px|Universidade Federal de Minas Gerais
De Universidade Federal de Minas Gerais (UFMG), earder ek oantsjutten as Universidade de Minas Gerais (UMG), is in universiteit yn Belo Horizonte, Minas Gerais, Brazylje.
De UFMG bestiet sûnt 1927.
Pleachynsekt
Groepen
Pleachynsekten komme út de meast útienrinnende groepen, de bekendste binne de fersprieders fan sykteferwekkers, lykas guon soarten neven, flieën en miggen lykas de malarianeef, de rotteflie en de tseetseemich. Dy ynsekten bringe ferskate fektorsykten oer, it oanbelangjend ynsekt wurdt dan de fektor fan de sykte neamd. Foarbylden binne westlike nylkoarts, knokkelkoarts, sliepsykte en malaria.
Bekende plante-iters binne de ferneamde treksprinkhoannen, rûpen (larven fan flinters, blêdluzen en krobben. Fan de lêste groep giet it faak allinnich om de larven, de krobben sels rjochtsje relatyf in bytsje skea oan omdat se net bot mear hoege te groeien, yn tsjinstelling ta de larven. Dat jildt foar wol mear groepen lykas de blêdminearders,de larven fan lytse, smelle flinters. In soad ‘mobile’ plante-iters binne njonken har ytgewoanten ferneamd troch it fersprieden fan útienrinnende plantesykten, fan skimmels oant firussen en baktearjes. Dat binne benammen blêdluzen, sprinkhoannen en sikaden.
Skea
De omfang en it soarte skea hinget fan it ynsekt ôf. Sa ite sprinkhoannen alle griene plantestikken, larven fan kjifkrobben boarje yn hout. Se taaste net allinnich libjende, sike of deade beammen oan, mar ite ek fan wichtige houtkonstruksjes yn huzen, húsrie of keunstwurken. Bekend foar skea oan klean is de kleanmot. De blêdminearders tankje harren namme oan de gongen (minen) dy’t se yn blêden frette. Wantsen en leden fan de blêdluze- en sikade-oarder Hemiptera ha mear puntige mûlstikken en sûge soppen út de plant. Foarbylden binne de wite mich, wollige doplús, thripsen, moalige koallús en de skyldluzen. Ek binne der ynsekten, lykas galwespen dy’t gallen meitsje, in soarte ytkeamer foar de larven. Dy ûntsteane nei’t it ynsekt in aai ôfset hat op in plant, en binne gauris bolfoarmige ferdikkings dy’t troch de plant sels oanmakke wurde. Galfoarmjende ynsekten binne benammen te finen by de miggen en neven (Diptera) en in tal groepen wapsen (Hymenoptera).
Oare ynsekten hawwe it wol foarsjoen op planten, mar nimme deade planten foar kar. Dat soarte ynsekten yt plantefoarrieden op lykas nôt en maïs. Foarbylden binne krobben as de klander, de moaltuorre en buffalowjirm, mar benammen de larven dêrfan. Oare ynsekten ite leafst dierlik guod, en ferskrânzgje har oan opsette bistekolleksjes. In ferneamd foarbyld binne de (larven fan de) museumkrobbe en tapytkrobbe.
In lân hat in list fan pleachynsekten dy’t yn dat lân (noch) net foarkomme, de saneamde karantêne-organismen. By ymport fan guod jilde stringe karantêne maatregels en wurde konteners begasse. Ek wurde fleantugen foardat se lânje yn de loft oan de bûtenkant ûntsmet.
Rol fan natuerlike fijannen
Sa goed as elke ynsektesoart hat natuerlike fijannen. Dat binne parasitoïden, predatoaren en sykten.
Dêrtroch binne lang net alle skealike ynsekten ek echt pleachynsekten. Sûnder natuerlike fijannen soe in net te beneamen ekonomyske skea oanrjochte wurde kinne en de pleachynsekten oanrekkene wurde moatte.
Gemyske bestriding
Yn earste oanlis leit it foar de hân ynsektepleagen mei help fan ynsektosiden te bestriden. Ynsektosiden binne lykwols faak skealik foar it miljeu. Dat kin yn it foarste plak negative gefolgen hawwe foar dejinge dy’t de pleachynsekten gemysk besiket te bestriden, benammen as der effisjinte natuerlike fijannen binne dy’t in soad te lijen hawwe fan de gemyske bestriding. Yn de rin fan de tiid wurdt de pleach hieltyd grutter en sil hieltyd yntinsiver bestriden wurde moatte.
Natuerlike fijannen fan oare skealike ynsekten, sels dy fan oare gewaaksen, kinne ek dea dien wurde sadat de tallen mar ek it tal soarten pleagen oanboazet op ferskate gewaaksen. In soad oare skea kin oan it miljeu dien wurde, bygelyks fersmoarging fan it grûnwetter, fergiftiging fan oare bistesoarten, benammen fan nuttige seksende ynsekten, fûgels en fisken. Residu’s fan bestridingsmiddels kinne fia it gewaaks troch de minske iten wurde en boppedat kinne pleagen faak resistinsje tsjin bestridingsmiddels ûntwikkelje.
Sterile-ynsekte-technyk
In inkeld mei súkses tapaste metoade is de sterile-ynsekte-technyk. Mei dy metoade wurde op grutte skaal sterile mantsjes yn it fjild loslitten. Troch dy mantsjes befruchte wyfkes komt gjin neiteam fan, sadat de populaasje lytser wurdt.
Pieter Adrianus Ossewaarde
thumb|P.A. Ossewaarde Pieter Adrianus Ossewaarde (Goes, 14 augustus 1775 – Rijswijk, 21 maart 1853) wie in wichtich technokratysk politikus dy't tusken 1828 en 1848 yn twa Nederlânske kabinetten minister fan Finânsjes wie. Hy waard yn dy funksje opfolge troch A.W.N. van Tets van Goudriaan.
Pleachynsekt
Yntegrearre bestriding
Tsjintwurdich wurde faak in soad maatregels nommen wêrtroch gemyske besriding safier werombrocht wurde kin dat de skea oan it miljeu beheind wurdt. Dat gehiel oan maatregels neame jo yntegrearre bestriding (yn it Ingelsk: IPM: Integrated Pest Management). Dy bestridingsmetoade omfiemet njonken de gemyske bestriding ûnder oare: Biologyske bestridingsmetoade, ynsetten fan resistinte gewaaksen, oanpassen fan de wize fan buorkjen.
Genetetyske modifikaasje
Feredelingsbedriuwen hawwe mei help fan genetyske modifikaasje ûnderwilens in hiele rigele genetysk modifisearre rassen kweekt en op de merk brocht. Sa binne maïsrassen resistint makke tsjin de maïswoartelboarder en katoen tsjin de Boll-wjirm (Anthonomus grandis).
Ek de malarianeef is genetysk oanpast, wêrtroch’t dy gjin malaria mear oerbringe kin.
Oft genetysk modifisearre soarten en rassen op termyn gjin skea opleverje foar it miljeu, is net oantoand.
Sapphira Chanel
Sapphira Chanel (24 septimber 1976) is in Amerikaansk pornografysk aktrise fan Afro-Amerikaansk komôf, dy't berne is yn Shreveport, yn 'e steat Louisiana. Hja makke har debút yn in pornografyske film yn 2009. Neffens har offisjele opjefte is se 1.65 m lang, mei in gewicht fan ? kg en kupmaat 34B.
Strjitte fan Juan de Fuca
De Strjitte fan Juan de Fuca (Ingelsk: Strait of Juan de Fuca), is in brede seestrjitte tusken it Kanadeeske Vancouvereilân en it fêstelân fan 'e Amerikaanske steat Washington yn. It is in wetter dat oan 'e eastkant yn ferbining stiet mei de Strjitte fan Georgia en de Puget Sound, en yn it westen tagong jout ta de iepen Stille Oseaan. De Strjitte fan Juan de Fuca is ferneamd nei de Grykske seefarder yn Spaanske tsjinst Juan de Fuca, en makket diel út fan 'e Salisjaanske See.
Geografy
De Strjitte fan Juan de Fuca skiedt Vancouvereilân (yn it noarden), dat ûnderdiel útmakket fan 'e Kanadeeske provinsje Britsk-Kolumbia, fan it Olympysk Skiereilân (yn it suden), dat heart ta de Amerikaanske steat Washington. De seestrjitte rint min ofte mear yn east-westrjochting, mei oan 'e westlike útein in lytse kromming nei it westnoardwesten. De lingte fan 'e Strjitte fan Juan de Fuca is 154 km, wylst de breedte fariëarret fan 20 oant 40 km. It oerflak bedraacht likernôch 4.600 km².
Yn it westen komt de Strjitte fan Juan de Fuca út op 'e iepen Stille Oseaan. Yn it noardeasten stiet de seestrjitte fia de Boundary Pass, de Harostrjitte en de Rosariostrjitte tusken de Golfeilannen en de San Juaneilannen troch yn ferbining mei de Strjitte fan Georgia, dy't de eastkust fan Vancouvereilân skiedt fan it fêstelân fan Britsk-Kolumbia. Yn it súdeasten is der in ferbining fia Admiralty Inlet, Deception Pass en it Swinomish-kanaal, by de eilannen Whidbey, Camano en Fidalgo lâns, nei de Puget Sound, in grutte fjord dy't djip yn it fêstelân fan Washington op snijt en dêrmei it Olympysk Skiereilân skiedt fan 'e rest fan 'e steat. Yn 'e mande mei de Strjitte fan Georgia en de Puget Sound foarmet de Strjitte fan Juan de Fuca de Salisjaanske See.
Hideous Sun Demons
Hideous Sun Demons wie in Fryske metalband út Snits besteande út Benny van der Wal op sang, Benny Meerstra op basgitaar beiden spilen ek yn Incursion Dementa, Henk Plekkringa op drums en Eric Jongsma op gitaar beide earder fan Lunacy, en Johnny Oudendag op gitaar. Yn 1995 brocht de band syn debút-album Twisted út. Yn 1993 die Hideous Sun Demons in goai nei de Lytse Priis fan Snits. Yn 1996 wie Hideous Sun Demons de Fryske iepener op Wâldrock.
Strjitte fan Juan de Fuca
Geografy
De wichtichste stêd dy't oan 'e kust fan 'e Strjitte fan Juan de Fuca leit, is Victoria, de haadstêd fan Britsk-Kolumbia, op 'e súdeastlike punt fan Vancouvereilân. Oare wichtige plakken oan 'e Strjitte fan Juan de Fuca binne Esquimalt en Port Renfrew op Vancouvereilân en Port Angeles en Sequim op it Olympyske Skiereilân. Der bestiet in feartsjinst dy't ferskate kearen deis de lânsgrins tusken Kanada en de Feriene Steaten oerstekt, fan Victoria nei Port Angeles en werom. Ek is der in hegesnelheidsfearboat dy't Victoria ferbynt mei de grutte Amerikaanske stêd Seattle, oan 'e Puget Sound.
Skiednis
Al tûzenen jierren wurde de kusten fan 'e Strjitte fan Juan de Fuca bewenne troch Yndiaanske folken, yn 't bysûnder de ûnderskate etnyske groepen dy't ta de Kust-Salisjanen rekkene wurde. De earste Jeropeaan dy't de seestrjitte ynfear, wie mooglikerwize de Ingelske kaper en seefarder sir Francis Drake, yn 1579. Yn 1787 ferneamde de seefarder en pelshanneler Charles William Barkley it wetter nei de Grykske seefarder Juan de Fuca, in lid fan 'e Spaanske ekspedysje dy't yn 1592 op 'e siik gie nei de legindaryske Strjitte fan Anián.
Grinsskeel
De Strjitte fan Juan de Fuca is noch altyd it ûnderwerp fan in grinsskeel tusken de Feriene Steaten en Kanada. Yn 'e seestrjitte sels rint de grins persiis troch de midden fan it wetter; dêr bestiet gjin ûnienichheid oer. It skeel giet oer it ferrin fan 'e seegrins bewesten de râne fan 'e seestrjitte, yn 'e Stille Oseaan, dêr't de territoriale wetters fan 'e beide lannen noch oant 320 km fan 'e kust ôf trochrinne. Beide lannen fine dat de grins dêr trochrinne moat op basis fan in gelikense ôfstân fan 'e beide kusten, krekt sa't dat yn 'e Strjitte fan Juan de Fuca ek it gefal is. Mar beide lannen brûke folslein ferskillende útgongspunten om dy 'gelikense ôfstân' te berekkenjen.
Dêropta hat it regear fan 'e Kanadeeske provinsje Britsk-Kolumbia sawol it Amerikaanske foarstel as dat fan 'e Kanadeeske federale oerheid ôfwiisd, mei't it fynt dat de "foechsume geomorfyske en fysiogeografyske grins" de midden fan 'e ûnderseeske kleau wêze moat dy't út 'e Strjitte fan Juan de Fuca wei de Stille Oseaan ynrikt. De opfetting fan Britsk-Kolumbia wurdt ûnderstipe troch it prinsipe fan 'natuerlike prolongaasje', dat fêstlein is yn 'e ynternasjonale maritime wetjouwing. Dat stânpunt stelt de Kanadeeske federale oerheid foar in dilemma, mei't Kanada, as it yn 'e Strjitte fan Juan de Fuca fêsthâlde soe oan it prinsipe fan natuerlike prolongaasje, yn in oar grinsskeel mei de Feriene Steaten, yn 'e Golf fan Maine, syn eigen prosysje ûndergrave soe.
Universidade Federal da Bahia
De Universidade Federal da Bahia (UFBA), earder ek oantsjutten as Universidade da Bahia (UBA), is in universiteit yn Salvador, Bahia, Brazylje.
De UFBA bestiet sûnt 1946.
In Groet
'In Groet' is in liet fan de Fryske sjonger Johannes Rypma.
It nûmer makke Johannes mei Hille de Jong yn 2014. It liet is in cover fan de Amerikaanske punkrockband Green Day. It nûmer wie in earbetoan oan harren freon Sjoerd Bouma dy ’t yn 2013 ûnferwachts ferstoarn wie. Johannes Rypma wie de sjonger en Hille de Jong die de eftergrûnstim, se begelieden harren sels op gitaar.
In Groet (..fan eltsenien en ek fan my..) wie yn 2014 mei in 5e plak de heechste binnenkommer yn de Fryske Top 100 en stie ek de jierren dêrnei yn de top 10 fan dy list.
Universidade Estadual de Feira de Santana
thumb|300px|Universidade Estadual de Feira de Santana
Francesca Le
Francesca Le, echte namme: Erika Sherwood (Los Angeles, 28 desimber 1970), is in Amerikaansk neakenmodel, stripper, pornografysk aktrise en pornoregisseur fan Meksikaansk etnysk komôf, wa har namme oft ek wol (mis)stavere wurdt as Francesca Lé, Francesca Lee, Francesca Leigh en Francesca Lei, en dy't yn it ferline ek wol gebrûk makke hat fan 'e artystenammen Erica Estrada en Francesca. Neffens har offisjele opjefte is se 1.57 m, mei in gewicht fan 52 kg en kupmaat 34C.
Universidade Estadual de Feira de Santana
De Universidade Estadual de Feira de Santana (UEFS), earder ek oantsjutten as Universidade de Feira de Santana (UFS), is in universiteit yn Feira de Santana, Bahia, Brazylje.
De UFBA bestiet sûnt 1976.
Patat
thumb|Patat.
Patat is gerjocht fan frituerde ierpelsteafkes. Faak is der foar de smaak wat sâlt oerhinne dien, en der kin ek in fariaasje oan susen, lykas mayonêze, ketsjup of pindasaus oerhinne.
Francesca Le
Libben en karriêre
Yn 2000 makke Le har comeback as pornoaktrise. Yn 2002 troude se mei Wood, en datselde jiers rjochten se tegearre it pornolabel LeWood Productions op, dat syn distribúsje oarspronklik dwaan liet troch Exquisite Multimedia en Juicy Entertainment, mar sûnt 2012 in op dat mêd in oerienkomst hat mei pornogigant Evil Angel. Mids 2014 wie Le noch altyd aktyf as sawol pornoaktrise as pornoregisseur.
Neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) hat hja ûnderwilens yn mear as 520 pornofilms spile, wylst se der mear as 130 regisearre hat. Dêrby hat se û.m. wurke foar sokke foaroansteande labels as Evil Angel, Elegant Angel, Third Degree Films, Zero Tolerance, VCA Pictures, Diabolic Video, Devil's Film, Sin City, Jules Jordan Video, Pure Play Media, Digital Playground, Wicked Pictures, Vivid Entertainment, Red Light District en Anabolic Video. Teffens hat se in protte wurke foar pornosites as Brazzers, Kink.com en Muffia. Le hat troch de jierren hinne 2 AVN Awards (de Oskars fan 'e pornoyndustry) wûn, wylst se foar nochris 8 oaren nominearre west hat. Se is ynhuldige yn sawol de AVN Hall of Fame as de XRCO Hall of Fame. Ek wûn se yn 2014 noch in XRCO Award foar milf fan it jier.
Yn 2011 hie Francesca Le in lyts iroanysk kameoroltsje yn 'e fideoklip fan it nûmer P.A.P. (People against Porn) fan 'e Noarske technomuzikanten Da Tweekaz. Dat waard produsearre troch muzykprodusint Dirty Workz.
Takashi Inui
(2 juny 1988) is in Japansk fuotballer, dy't spilet foar Eibar. Earder spile foar Yokohama F. Marinos, Cerezo Osaka, Bochum en Eintracht Frankfurt. spile ek yn it Japansk fuotbalalvetal. Hy die mei oan it Confederations Cup 2013 en it Aziatysk kampioenskip 2015.
Pizza
thumb|Pizza Ín pizza is in Italjaansk gerjocht makke fan moal, wetter en gêst. Pizza's kinne iten wurde yn in pizzaria of in restaurant, binne te keap as djipfires yn 'e winkel. of kin thúsmakke wurde. De oarspronklike pizza's, út de omkriten fan Napels, binne bedutsen mei in bytsje fan in boppelaach. Bygelyks hat de Pizza Margerita wat tomatesaus, motsarella en farske basilikum der oet. Fierder nei it noarden hawwe pizza's in tsjokkere boppelaach. Fral dy ferzjes binne ke bûten Itaalje populêr. In Chikago binne lju dêrom begûn pizza's yn in foarm te meitsjen, dêr't de pizza in hege opsteande râne troch krijt. Krekt as by bygelyks in apeltaart kin dan alle romte dêrbinnen fôle wurde.
San Salvador (stêd)
thumb|250px|Lizzing yn El Savador San Salvador ('Hillige Ferlosser') is de haadstêd en grutste stêd fan El Salvador en ien fan de grutste yn Midden-Amearika. De stêd leit yn it departemint San Salvador, dêr't it ek de haadstêd fan is. It ynternasjonaal fleanfjild San Salvador leit 50 km besuden de stêd.
Geografy
De stêd leit yn in seismologysk tige aktyf gebiet oan de foet fan de fulkaan San Salvador. Geregeldwei binnen der ierdskoddings. De slimste wie faaks dy fan 1854 dy't de stêd folslein yn pún lei. Yn 1917 wie der ek in swiere ierdskodding. De lêste ierdskodding wie yn 2001, mar dy feroarsake relatyf in bytsje skea. Wol waard doe de foarstêd Las Colinas swier rekke.
Ut de skiednis
Tichteby de lizzing fan it San Salvador fan no hie it Pipil-folk har haadstêd, Cuzcatlán. Der is net folle bekend oer dy stêd, dy't ferlitten waard om oan Spaanske oerhearsking ûntkommen. De stêd San Salvador fan no is fierder ûntwikkele út dy âlde delsetting yn 1525 troch de Spaanske konkwistadore Gonzalo de Alvarado en Diego de Holguín, dy't ek de earste boargemaster wurde soe. As offisjele stiftingsdatum wurdt 1 april 1525 oanholden. Tusken 1528 en 1545 waard de stêd in stik ferpleatst, nei de Valle de Las Hamacas dêr't mear romte en fruchtbere grûn wie. 1824 waard San Salvador haadstêd fan de ek dat jier oprjochte Sintraal-Amerikaanske Federaasje. Doe't de feraasje yn 1839 ophold te bestean en El Savador selsstannich fierder gie, waard San Salvador haadstêd fan it lân tn 1841.
It besjen wurdich
San Salvador hat it Museo de la Palabra y la Imagen (Museum foar Wurd en Byld) oer kultuer en skiednis fan El Salvador.
Genki Haraguchi
(9 maaie 1991) is in Japansk fuotballer, dy't spilet foar Hertha. Earder spile foar Urawa Reds.
Centro Federal de Educação Tecnológica de Minas Gerais
thumb|300px|Centro Federal de Educação Tecnológica de Minas Gerais
De Cefet-MG bestiet sûnt 1910 en hat 13.623 studinten.
Ferrizenistsjerke op it Smolensker tsjerkhôf (Sint-Petersburch)
De Ferrizenistsjerke (Russysk: Воскресéнская церковь) is ien fan de tsjerken op it grutte Smolensker tsjerkhôf op it Vassiljevski-eilân yn Sint-Petersburch, Ruslân.
Skiednis
Mei de bou fan de tsjerke by de wichtichste tagong fan it Smolensker tsjerkhôf waard yn 1901 begûn. It gebou is neffens in plan fan de arsjitekt V.A. Demjanovski boud en al yn 1904 wie de tsjerke foltôge. De styl fan it gebou is foar Sint-Petersburch ûngewoan. It is de iennige tsjerke yn Sint-Petersburch dy't de saneamde Narysjkin- of Moskouse barok fertsintwurdiget, dêr't yn Moskou en omkriten mear foarbylden fan te finen binne. De Ferrizenistsjerke waard in elegante tsjerke fan reade bakstien mei ljochtkleurige dekoraasjes en in hege achthoekige toer mei in fergulde sipel as bekroaning. Ek boppe de beide sydkapellen feriisden twa sipels.
As it myn tiid is
'As it myn tiid is' is in ballade fan de Fryske sjonger Gurbe Douwstra.
Ferrizenistsjerke op it Smolensker tsjerkhôf (Sint-Petersburch)
Ferneatiging
thumb|left|De restauraasje fan de tsjerke Lang hat de tsjerke gjin tsjinst dien. Yn jannewaris 1930 waard de tsjerke op lest fan de ateïstyske oerheid sletten en ferboud ta herberch. De preester waard arrestearre en feroardiele ta tsien jier Gûlag. Hy waard yn 1938 eksekutearre yn it kamp Svirlag, likernôch 240 kilometer noardeastlik fan Sint-Petersburch. De tsjerklike rykdom en binnenarsjitektuer fan de Ferrizenistsjerke waarden folslein ferneatige en alle trije koepels gyngen ferlern. Yn 1977 krige de eardere tsjerke in nije bestimming en waard it ferboud ta gemaal, itjinge ta fierdere degradaasje fan it eardere tsjerkegebou late.
As it myn tiid is
It nûmer ferskynde yn 2015 en wie de opmaat nei syn nije album. Gastmuzikanten op de single binne Peter van der Zwaag (piano), Johannes Adema (bas) en dobro-spiler Jan de Vries.
Ferrizenistsjerke op it Smolensker tsjerkhôf (Sint-Petersburch)
Weropbou
Wat der oerbleau waard yn 1991 werom jûn oan it bisdom Sint-Petersburch, dy't opdracht joech ta de rekonstruksje fan de Ferrizenistsjerke. Yn de earste helte fan 2010 binne de koepels wer yn eare hersteld. Yn 2016 is in betonnen ûntsierende ôffreding ferfongen troch in smei-izeren ôffreding.
Trivia
Yn de tsjerke fûn op 10 augustus 1921 de routsjinst plak fan Aleksander Blok, dy't op it hôf begroeven is.
As it myn tiid is
As it myn tiid is is in mankelike tekst oer de sin en it doel fan it libben. Oan de ein treastget de sjonger syn publyk mei te sjongen dat it libben fan eltsenien sin hat en dat nimmen foar neat libbe hat. It nûmer stie fan 2015 oant 2018 by de yn de top tsien fan de Fryske Top 100 fan Omrop Fryslân.
Auguste Comte
thumb|260px|Auguste Comte Isidore Marie Auguste François Xavier Comte (Montpellier, 17 febrewaris 1798 – Parys, 5 septimber 1857) wie in Frânsk wiskundige en filosoof. Hy wie ien fan de earste wittenskipsfilosofen en de grûnlizzer fan it positivisme, dat bedoeld wie om oan de malêze ûntstien nei de Frânske Revolúsje in ho ta te roppen. Auguste Comte heart ek ta de grûnlizzers fan de sosjology. Syn religy fan de minskheid ("L'amour pour principe et l'ordre pour base; le progrès pour but") waard populêr yn Frankryk, Meksiko en it Brazyljaanske keizerryk en stoar in sêfte dea oan it begjin fan de 20e iuw.
Libben
Auguste kaam út in strang katolike amtnersfamylje. Doe't syn skoalle, de École Polytechnique yn 1814 sletten waard, (op befel fan Loadewyk XVIII, ûnder de Restauraasje), waard Comte ien fan de folgelingen fan de utopysk-sosjalistyske tinker Claude Henri de Rouvroy, greve fan Saint-Simon (1760-1825), dy't him yn tsjinst naam as sekretaris. Comte naam yn 1824 ûntslach omdat er hieltyd mear ôfwykte fan de ideeën fan Saint-Simon en omdat er tenei wegere om syn eigen wurk te publisearjen ûnder de namme Henri de Saint-Simon.
Dêrnei joech er earst priveelessen om yn syn ûnderhâld te foarsjen, û.o. oan Alexander von Humboldt. Under ien fan syn lessen oer positivisme stoarte er yn, wat it begjin oankundige fan in 15-jierrige perioade fan symptomen fan depressje en paranoia.