cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
The Matrix Reloaded
The Matrix Reloaded is in Amerikaanske post-apokalyptyske, dystopyske science fiction-aksjefilm út 2003 ûnder rezjy fan de Wachowski's, mei yn 'e haadrollen Keanu Reeves, Laurence Fishburne en Carrie-Anne Moss. De titel betsjut "De Matrys Werladen". De film is it twadde diel fan 'e oarspronklike Matrix-filmtrilogy, dy't ta de subsjenres fan neo-noir en cyberpunk heart, en folget as sadanich op The Matrix, út 1999. It ferhaal folget Neo, syn mentor Morpheus, syn minneresse Trinity en harren meistanners as se de simulearre reäliteit fan 'e Matrys besykje te beëinigjen, om sa de minskheid te befrijen fan 'e oerhearsking troch de masines. The Matrix Reloaded krige fan 'e filmkritisy oer it algemien positive resinsjes en wie in grut kommersjeel súkses yn 'e bioskopen. In trêde diel fan The Matrix, mei as titel The Matrix: Revolutions, waard in healjier letter útbrocht, yn novimber 2003.
Plot
(Sjoch foar wat foarôfgie: The Matrix.)
Seis moannen nei de foarfallen yn 'e earste film hawwe Neo en Trinity in romantyske relaasje, mar Neo wurdt pleage troch sliepeleazens dy't feroarsake wurdt troch in weromkearende dream oer de dea fan Trinity. Harren mentor Morpheus, de kaptein fan 'e Nebuchadnezzar, ûntfangt in boadskip fan kaptein Niobe fan 'e Logos, wêryn't er nei in needgearkomste ta roppen wurdt fan alle skippen fan 'e ferburgen ûndergrûnske stêd Zion, dy't it lêste bolwurk fan 'e frije minskheid foarmet. De autoriteiten yn Zion hawwe it lêste berjocht fan 'e Osiris befêstige: in leger fan Skyldwachten (masines dy't bedoeld binne om 'e minsklike rebellen út te skeakeljen) graaft himsels in paad nei Zion en sil dêr binnen 72 oeren oankomme.
Kommandant Lock, dy't oan it haad fan 'e ferdigening stiet, oarderet alle skippen om fuortendaliks nei Zion werom te kearen, sadat se ynset wurde kinne tsjin 'e Skyldwachten. Morpheus giet lykwols tsjin dat befel yn en freget ien skip om efter te bliuwen sadat kontakt holden wurde kin mei it Orakel, dat har yn 'e Matrys befynt. De Caduceus bliuwt sadwaande efter wylst alle oare skippen, de Nebuchadnezzar ynbegrepen, weromkeare nei Zion. As it langferwachte boadskip fan it Orakel komt, moetet Bane, ien fan 'e bemanningsleden fan 'e Caduceus, foar't er de Matrys ferlitte kin agint Smith. Dyselde makket dúdlik dat er syn eardere konfrontaasje mei Neo (sjoch: The Matrix) oerlibbe hat, mar dat syn konneksje mei de Matrys dêrtroch ferlerngien is, sadat er no in selsstannich operearjend softwareprogramma wurden is. Hy absorbearret de avatar fan Bane en wit dêrtroch de kontrôle oer Bane syn echte lichem oer te nimmen, sadat er no ek bûten de Matrys bestean kin.
Yn Zion hat Morpheus in konfrontaasje mei de lulke kommandant Lock, om't er tsjin dy syn befellen yngien is. Der spilet lykwols mear tusken de beide mannen, mei't kaptein Niobe foarhinne de minneresse wie fan Morpheus, wylst se no mei Lock omslacht. Morpheus kriget lykwols de stipe fan 'e bestjoersried fan Zion, yn 'e persoan fan riedslid Hamann. Sadwaande is hy dejinge dy't oan 'e befolking fan 'e ûndergrûnske stêd it nijs meidielt fan 'e opmars fan 'e Skyldwachten. Nei't de Caduceus weromkeard is mei it boadskip fan it Orakel, jouwe Hamann en de rie harren goedkarring oan in nije misje fan 'e Nebuchadnezzar, dêr't Lock him mar mei uterste tsjinnichheid by del leit. Morpheus, Trinity, Neo en Link, de betsjinner fan 'e apparatuer, sette sadwaande wer ôf nei in djipte deunby it oerflak, dêr't Neo de Matrys binnengean kin.
Dêr moetet er Seraph, de liifwacht fan it Orakel, dy't him by syn masteresse bringt. As Neo foar it ferstân kriget dat it Orakel ûnderdiel fan 'e Matrys útmakket, freget er har hoe't er witte kin dat se te fertrouwen is; hja antwurdet dat se him gjin objektive wissichheid jaan kin en dat er dêrom kieze moat. Nei't er keazen hat om har te fertrouwen, fertelt se him dat er de oanfal op Zion stopje kin troch de Boarne fan 'e Matrys te berikken, wat er inkeld dwaan kin mei help fan in selsstannich operearjend programma dat de Kaaimakker hjit. Dyselde wurdt finzen holden troch wer in oar selsstannich operearjend programma, de Merovinger. Nei't it Orakel troch Seraph fuortlaat is, ferskynt agint Smith oan Neo, en fertelt him wat him oerkommen is nei't Neo him ferslein hie. Dêrnei demonstrearret er syn nije fermogen om himsels te duplisearjen troch de avatars fan minsken yn 'e Matrys te absorbearjen. As er lykwols besiket om Neo te absorbearjen, mislearret dat. Dêrop besiket in hiel kloft Smiths om Neo te fermoardzjen, mar hy wit se fan him ôf te slaan en as se him troch har nûmerike oermacht dochs oermânsk driigje te wurden, slagget it him om te ûntkommen troch syn fermogen om te fleanen, dêr't de Smiths net oer beskikke.
Mei Morpheus en Trinity bringt Neo neitiid in besyk oan 'e Merovinger, dy't syn eigen aginda hat en wegeret de Kaaimakker gean te litten. Syn frou Persephone, dy't wraak nimme wol op har man foar syn oerhoer mei oare froulju, liedt Neo-en-dy lykwols nei de Kaaimakker ta, wêrnei't Morpheus en Trinity mei de Kaaimakker útnaaie, wylst Neo de Merovinger en syn trewanten tsjinkeart. Op harren flecht wurde Morpheus, Trinity en de Kaaimakker efterfolge troch de Twilling, de wichtichste beide trewanten fan 'e Merovinger, en ek troch ferskate aginten fan 'e Matrys. Nei in spektakulêre konfrontaasje mei hege faasje op in autosnelwei wit Morpheus de Twilling te ferslaan. As er dêrnei sels troch agint Johnson deade driget te wurden, wurdt er rêden troch Niobe, dy't troch de bestjoersried fan Zion (ta argewaasje fan kommandant Lock) mei har Logos en noch in twadde skip, de Vigilant, útstjoerd is om't der al sa lang neat mear heard is fan 'e Nebuchadnezzar. Agint Johnson beävensearret in frontale botsing fan twa frachtweinen om Morpheus en de Kaaimakker te deadzjen, mar Neo, dy't út it kastiel fan 'e Merovinger ûntkommen is, arrivearret krekt op 'e tiid en rêdt harren troch mei har fuort te fleanen.
Neitiid betinke de kapteins Morpheus, Niobe en Soren fan 'e Nebuchadnezzar, de Logos en de Vigilant mei Neo en de Kaaimakker in plan om Neo yn 'e Boarne fan 'e Matrys trochkringe te litten. Om 'e befeiliging fan it systeem út te skeakeljen, moat de bemanning fan 'e Logos in kearnsintrale opblaze, wylst de bemanning fan 'e Vigilant foarkomme moat dat in back-upsysteem aktyf wurdt. Dêrnei sil Neo mei help fan Morpheus en de Kaaimakker de doar nei de Boarne iepenje kinne. Hy freget Trinity om diskear net de Matrys yn te gean, om't syn weromkearende dream fan har dea ferbûn liket te wêzen mei dizze misje.
Neo giet allinnich fierder de Boarne yn, dêr't er de Arsjitekt moetet, it programma dat de skepper fan 'e Matrys is. Dyselde leit Neo út dat Neo sels in yntegraal en mei opsetsin tafoege ûnderdiel fan 'e Matrys is en dat dit de sechsde kear is dat in Neo de Boarne binnenkrongen is. Hy is oan it programma tafoege om foar te kommen dat de Matrys in fatale systeemcrash ûndergiet feroarsake troch de minsklike frije wil om te kiezen dy't yn 'e Matrys ferwurke sit. Krekt as syn fiif foargongers wurdt Neo foar de kar steld: of de Boarne op 'e nij op te starten en sân manlju en sechstjin froulju út te kiezen om dêrmei it mei koarten ferwoastge Zion te werbefolkjen, sa't al syn foargongers dien hawwe, of de Matrys crashe te litten en alles en eltsenien dat of dy't dermei ferbûn is, deagean te litten. Dat soe it útstjerren fan 'e minskheid feroarsaakje as Zion ferwoastge wurdt. Neo is lykwols de earste foarm fan himsels dy't yn in romantyske relaasje behelle is, en hy kiest derfoar om Trinity te rêden ynstee fan 'e minskheid.
By harren gefjocht springe Trinity en agint Thompson allebeide út it rút fan in wolkekliuwer en besjitte inoar wylst se falle. Dêrby wurdt Trinity yn it boarst troffen. Ear't se de grûn rekket en tepletter falt, fangt Neo har lykwols op. Dêrnei ferwideret er de kûgel út har hert, en as se dochs noch ferstjert, wegeret er har gean te litten en wit har mei syn behearsking fan 'e Matrys wer ta libben te bringen.
Wrâldkampioenskip fuotbal 1978
It wrâldkampioenskip fuotbal 1978 waard fan 1 juny oant en mei 25 juny 1978 yn Argentynje holden. It toernoai waard wûn troch it gastlân Argentynje. Yn oanrin wie der geharrewar fanwegen de polytike sitewaasje yn Argentynje.
The Matrix Reloaded
Plot
Tegearre keare se werom nei de echte wrâld, dêr't de Nebuchadnezzar ûnderwilens oanfallen wurdt troch de Skyldwachten. It skip wurdt ferneatige, mar de bemanning ûntkomt. As de Skyldwachten har tenei komme, lit Neo in nij fermogen sjen om ek yn bûten de Matrys masines út te skeakeljen mei syn gedachten. De ynspanning wurdt him lykwols tefolle, en hy rekket yn koma. De bemanning wurdt oppikt troch in oar skip, de Hammer. Roland, de kaptein fan 'e Hammer, fertelt oan Morpheus dat de skippen fan Zion troch de masines yn ien klap útrûge binne nei't immen foartidich in elektromagnetyske puls aktivearre, wêrmei't alle apparaten bûten wurking steld wurde. Roland fermoedet dat it in die fan moedwillige sabotaazje wie. Fan alle skippen is mar ien oerlibbene fûn: Bane, fan wa't nimmen wit dat er no eins in biologysk ferlingstik fan agint Smith is.
Wrâldkampioenskip fuotbal 1978
Groepen
De teams mei tsjokke letters giene fierder nei de twadde omloop.
The Matrix Reloaded
Produksje
The Matrix Reloaded waard regissearre troch troch Lana en Lilly Wachowski (tegearre ornaris bekend as 'de Wachowski's) nei in senario fan harrensels. As produsint wie Joel Silver by it projekt belutsen foar de filmstudio's Village Roadshow Pictures, Silver Pictures en NPV Entertainment. Foar de film wie in budget beskikber fan $150 miljoen. De kamerarezjy wie yn 'e hannen fan Bill Pope, en de filmmuzyk waard fersoarge troch Don Davis.
Wrâldkampioenskip fuotbal 1978
Groepen
De teams mei tsjokke letters giene fierder nei de finale, de teams mei de skeane letters sille spylje om it tredde plak
The Matrix Reloaded
Opnamen
De opnamen setten op 1 maart 2001 útein en einigen op 21 augustus fan dat jier. Se fûnen foar it meastepart plak yn 'e Fox Studios Australia yn it Australyske Sydney. De efterfolging op 'e autosnelwei waard filme op it ôftanke Marineloftstasjon Alameda yn Alameda (Kalifornje), dêr't spesjaal foar de film krapoan 21/2 km snelwei oanlein waard. De rol fan Zee waard oarspronklik spile troch sjongster Aaliyah, dy't lykwols op 25 augustus 2001 omkaam by in fleantúchûngemak. Mei't net al har sênes doe al filme wiene, moast it wurk dat al foltôge wie, doe oerdien wurde mei Nona Gaye yn deselde rol.
Distribúsje
De distribúsje fan The Matrix Reloaded waard fersoarge troch Warner Bros. De film gie op 7 maaie 2003 yn Los Angeles yn premiêre, wêrnei't er op 15 maaie yn 'e Amerikaanske bioskopen iepene. Op 14 oktober 2003 waard The Matrix Reloaded útbrocht as VHS-keapfideo en op dvd. Op 7 septimber 2010 kaam de film ek út op blu-ray. Fan 'e filmmuzyk fan 'e film waarden yn 2003 twa soundtrackalbums útbrocht: The Matrix Reloaded en The Matrix Reloaded: The Album.
Untfangst
Fan 'e filmkritisy ûntfong The Matrix Reloaded oer it algemien positive resinsjes. Sa krige de film fan Roger Ebert fan 'e Chicago Sun-Times 31/2 fan 4 stjerren. Hy omskreau The Matrix Reloaded as "in ûnbidich feardich makke science fiction-aventoer, wêryn't de gebrûklike eleminten ferwurke sitte: helden en smjunten, special effects en stunts, efterfolgings en eksploazjes, romantyk en wolsprekkendheid." Hy priizge boppedat it feit dat de film "syn wrâld ûntwikkelet yn folle mear detail as de de earste film dwaan koe […], tichter nei it hert fan it geheim fan 'e Matrys graaft, en syn held, Neo, fan in betize persoan dy't ronsele is, promovearret ta in Kristusfiguer yn wurding."
In protte oare resinsinten wiene minder oer de film te sprekken. Sa hie Richard Schickel fan Time krityk op 'e neffens him ferfrjemdzjende plot, wylst Nathan Rabin fan The A.V. Club fûn dat de karakterûntwikkeling te lijen hie ûnder de oanhâldende fokus op aksje. Marc Savlov fan The Austin Chronicle hie dan wer muoite mei it grutte tal sênes mei útlizzerige dialooch. Oare punten fan krityk wiene it ûngelikense tempo en de as ûnnedich opfette cliffhanger oan 'e ein. It tydskrift Entertainment Weekly naam The Matrix Reloaded dêrom yn 2007 op yn syn list fan De 25 Minste Ferfolchfilms Ea Makke. Yn Egypte waard de film troch de sensuer ferbean, mei't der yn it ferhaal tefolle fraachtekens steld waarden by de skepping fan 'e minske troch God.
Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hie The Matrix Reloaded in goedkarringspersintaazje fan 73%, basearre op 245 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: "Hoewol't er troch syn balstjurrige tematyk ferskilt fan syn foargonger, is [de film] in weardich ferfolch, dat fol sit mei bioskoopfreonlike spanning." Op Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, behelle The Matrix Reloaded in goedkarringspersintaazje fan 62%, basearre op 40 resinsjes.
Opbringst
The Matrix Reloaded brocht yn 'e bioskopen yn 'e Feriene Steaten en Kanada $281,6 miljoen op, en yn alle oare lannen en territoaria $457,8 miljoen. Wrâldwiid kaam de opbringst dêrmei út op $739,4 miljoen. Ofset tsjin it budget fan $150 miljoen betsjut dat in winst fan $589,4 miljoen, hoewol't dêr de marketingkosten noch wol ôf moatte. Dêrmei ferbriek The Matrix Reloaded it rekôr fan Terminator 2: Judgment Day út 1991 en waard it de meast opbringende film foar boppe de achttjin jier dy't ea makke wie, oant Deadpool yn 2016 dy titel oernaam.
Prizen
The Matrix Reloaded wûn de Teen Choice Award foar favorite aksjefilm. De film waard fierders nominearre foar in Satellite Award yn 'e kategory bêste dvd oer-alles, en ek foar noch fjouwer oare Teen Choice Awards en twa MTV Movie Awards.
Slach by Waterloo
De Slach by Waterloo wie de fjildslach op 18 juny 1815 dêr't Napoleon nei de weromkear fan syn ballingsoard Elba foarfêst ferslein waard troch de Alliearden, dy't ûnder lieding stienen fan de Britske generaal Wellington.
Erin Brockovich (film)
Plot
Op har nije wurk partet Masry oan Erin it dossier ta fan in rjochtsaak oer ûnreplik goed, dy't er pro deo oannommen hat. It giet om it troude pear Pete en Donna Jensen, út it lytse plakje Hinkley, op it plattelân fan it Kalifornyske Ventura County, dy't fan harren buorman, de Pacific Gas and Electric Company (PG&E) in oanbod krigen hawwe om harren wente te keapjen, mar foar in fierstente lege priis. Erin begrypt net wêrom't de medyske papierren fan Donna Jensen yn it dossier sitte, en kriget fan Masry tastimming om neier ûndersyk nei de saak te dwaan. Se reizget nei Hinkley en besiket Donna Jensen, dy't har fertelt dat se gewoan al har briefkerij mei PG&E op ien plak bewarret. As Erin seit dat se it noch net begrypt, leit Donna har út dat se harren op útnûging fan PG&E ûndersykje litten hawwe, en doe't bliken die dat se ferskate tumors hie wylst har man Pete oanhelle wie mei de sykte fan Hodgkin, hat PG&E de medyske kosten fergoede. It is Erin noch net dúdlik, dat se freget wêrom't in gas- en elektrisiteitsbedriuw soks dwaan soe, en Donna antwurdet: "Fanwegen it groom."
Slach by Waterloo
De slach
It plak dêr't de slach him ôfspylle, Waterloo yn Belgje, wie troch Wellington keazen as strategysk punt om werom te lûken fan Quatre Bras, dêr't de legers ûnder lieding fan Wellington en fan Von Blücher gear brocht waarden. Napoleon foel de twa legers, de earsten fan de alliearde legers dy't wer beskiber wienen oan, yn 'e hope dat er dat part fan de eardere grutte koalysje oerwinne koe ear't de oaren wer tsjin him oplutsen. De partijen ûntrûnen inoar net folle, mar úteinlik waard de slach in oerwinning foar de Alliearden. Hoewol't it hiele Frânske leger ferslein waard, koe Napoleon net finzen naam wurde, om't dy weromgongen wie nei Parys om foar te kommen dat dêr in opstân útbrekke soe. Earst doe't bliken die dat er yn Parys net mear as keizer erkend waard, frege er asyl oan by Grut Brittanje. Dat krige er op it eilân Sint Helena.
Erin Brockovich (film)
Plot
Erin fynt dat mar in healwiis ferhaaltsje, en begjint te graven. Se besiket dr. Frankel, in wittenskipper oan 'e Universiteit fan Kalifornje, Los Angeles (UCLA), dy't har útleit dat der ferskillende soarten groom besteane. Groom-3, bygelyks, is in mineraal dat sûn is om yn beskate mjitte ta jin te nimmen, wylst groom-6, of seisweardich groom, hartstikkene giftich is en kanker en withoefolle oare potinsjeel deadlike sykten feroarsaakje kin. Yn it argyf fan it pleatslike wetterskip ûntdekt Erin al dokuminten dy't bewize dat it grûnwetter yn Hinkley en omkriten slim fersmoarge is mei groom-6, wylst PG&E de ynwenners fan it plak yn in brief planút foarliigd hat dat se by it fabryk dêre inkeld mei it 'sûne' groom-3 wurkje. De dokters dy't de ynwenners op kosten fan PG&E behannelje, hawwe harren boppedat wiismakke dat harren oandwanings neat mei it "sûne groom" te krijen hawwe kinne.
As se nei dagen fan ûndersyk werom op kantoar komt, misse Erin har besittings fan har buro. It docht bliken dat se ûntslein is om't se al in wike net mear op har wurk west hat. Hoewol't se om 'e nocht besiket út te lizzen dat se dan wol net op it wurk, mar wol deeglik oan it wurk west hat, giet se telider slein nei hûs. As se dêr oan George fertelt dat se ûntslein is, besiket hy har te treastgjen, wat derta liedt dat hy en Erin in romantyske relaasje krije.
Inkele dagen letter komt Masry by Erin oan 'e doar om't er opskille is troch dr. Frankel mei fierdere ynformaasje foar har. Dêrtroch beseft er dat er mis west hat mei har te ûntslaan. Hy wol graach witte wat se fierder allegear ûntdutsen hat by har ûndersyk, mar sy wegeret genoegen te nimmen mei it oanbod har baan werom te krijen; dêropta betinget se in syktekostefersekering en in leansferheging fan 10%. Nei't se wer foar Masry oan it wurk giet as sekretaresse, beselskippet se him by syn earste besyk oan 'e Jensens. Dêrby behimmelet se de breklike kommunikaasje tusken de sljochtwei lju út 'e arbeidersklasse en Masry, dy't, oft er dat no wol of net, troch harren dochs as in notabele sjoen wurdt, wat foar harren fertrouwen yn him net foardielich is.
Letter wurdt Erin op it abbekatekantoar opsocht troch Tom en Mandy Robinson, de eardere oerbuorlju fan 'e Jensens, dy't ek mei alderhanne kwalen en oandwanings te krijen hawwe. Op har fraach oan Donna Jensen oft der noch mear minsken út Hinkley siik rekke binne, kriget se in hiele wasklist mei nammen fan ynwenners dy't hja geregeldwei yn it sikehûs troffen hat. Erin giet yn it doarp suver by de doarren lâns om nije kliïnten foar it abbekatekantoar te sykjen. Troch har sljochtwei komôf, it feit dat se frijwol gjin oplieding genoaten hat en har no-nonsens-ynstelling wurdt se troch de ynwenners beskôge as ien fan harren en berikt se wat Masry sels nea kinnen hie. Inkeld by de wantrouwige Pamela Duncan wurdt de doar yn har gesicht tichtsmiten. Mar as se letter in kear sûnder oppas sit, en de bern by har hat as se it nochris by Pamela besiket, blykt it feit dat se in allinnichsteande mem is it kantelpunt te wêzen wêrmei't se de frou foar har wit te winnen.
Nei't se in barbecue yn Hinkley holden hawwe om mei alle ynwenners te praten en út te lizzen hoe't PG&E harren te fiter hân hat, beslacht de kliïntelist fan Erin en Masry op in stuit 634 nammen. Erin stekt almar mear tiid yn 'e saak en makket lange dagen op kantoar. Dêrtroch komt har relaasje mei George ûnder druk te stean, oant er syn nocht hat en it mei har út makket. Har bern hawwe faak likemin begryp foar it feit dat mem altyd en ivich op 'en paad is. Nettsjinsteande dat set Erin troch, mei't dit de earste kear yn har libben is dat se it gefoel hat in ferskil meitsje te kinnen. Boppedat is se ûnderwilens mei Donna Jensen en ferskate oare ynwenners fan Hinkley befreone rekke, en se kin harren no net sitte litte.
By in earste harksitting mei in rjochter dy't bepale moat oft de saak sin hat of dat it tiidfergriemerij is en dêrom yn dit stadium al nei de foddekoer ferwiisd wurde kin, boeke Erin en Masry in earste oerwinning op PG&E. De rjochter ferklearret alle 83 beswieren fan PG&E tsjin 'e saak sûnder grûn en tikket it enerzjybedriuw ek noch yn in persoanlik kommentaar op 'e fingers foar it foarligen fan 'e bewenners fan Hinkley. It probleem dêr't Erin en Masry mei de rjochtsaak lykwols tsjinoan rinne, is dat alle bewiismateriaal dat Erin opdobbe hat, inkeld it fabryk fan PG&E yn Hinkley ymplisearret yn 'e fergiftiging fan 'e minsken en it dêropfolgjende bedroch. It haadkantoar fan PG&E yn San Francisco beart dat it nearne fan ôfwist. Sûnder bewiis fan it tsjinstelde sil de skeafergoeding dy't de doarpsbewenners mooglik takend wurde sil, net folle om 'e hakken hawwe.
Underwilens kin Masry, mei syn lytse abbekatekantoarke, alle kosten fan it ûndersyk tsjin PG&E suver net mear bolwurkje; hy hat syn persoanlike sparjild al oansprekke moatten. Dêrom behellet er topabbekaat Kurt Potter en dy syn assistinte Theresa Dallavale yn 'e saak, sadat se de kosten diele kinne. Erin, dy't de hiele saak min ofte mear as har 'berntsje' begûn is te sjen, fynt dat mar neat, en se kin boppedat min mei Potter en Dallavale, dy't har net foar fol oansjogge.
Der wurdt in gearkomste belein yn it doarpshûs fan Hinkley, dêr't Masry de plannen fan himsels en Potter mei de bewenners trochnimt. De minsken binne der net gerêst op, en hawwe benammen muoite mei it idee dat der gjin sjuery by de saak belutsen wêze sil. As Masry harren lykwols foarhâldt dat it oars wol tweintich jier duorje kin foar't se ea in reade sint skeafergoeding sjogge, en dat guon fan harren sa lang net hawwe, kringt it besef by de minsken troch dat er dêr in ûntsjinstriidber punt hat. Uteinlik geane frijwol alle oanwêzigen akkoart, mar nei in telling stelt Erin fêst dat se likegoed noch in hûndertfyftich hantekenings tekoart komme. Erin freget George, dy't noch altyd njonken har wennet, om op har bern te passen, wat er wol dwaan wol. De folgjende dagen geane sy en Masry dêrom yn Hinkley wer fan doar ta doar by de lju dy't net by de gearkomste opdaagjen kommen binne. Uteinlik witte se alle 634 kliïnten te bepraten dat binende arbitraazje de ferstannichste wei is, sels Pamela Duncan, dy't earst de grutste kritika fan it plan wie. Underwilens fermoedsoenje Erin en George har mei-inoar en ferfetsje harren relaasje.
Op in jûn nei't se de hiele deis yn Hinkley omstipt hat, giet Erin nei de pleatslike kroech om 'e hantekening fan 'e kroechbaas te krijen. Wylst se dêr neitiid in kopke kofje drinkt, wurdt se oansprutsen troch in wat suterich útsjende grizel fan in fint, dy't se der earder by de barbecue en de gearkomste yn it doarpshûs ek al op trappearre hie dat er har begluorke. Se nimt oan dat er besykje wol har te fersieren, en om't se dêr gjin boadskip oan hat, risselwearret se om fuort. Mar de man, dy't himsels foarstelt as Charles Embry, blaft der ynienen út dat er foarhinne wurknimmer fan PG&E wie en as sadanich belêstge waard mei it ferneatigjen fan 'e ynterne korrespondinsje fan it bedriuw. Dan feroaret Erin hommels fan gedachten.
Embry fertelt har dat in neef fan sines koartby ferstoarn is oan termkanker. It stiet him noch skoan by hoe't dyselde foarhinne altyd de kuoltuorren by it PG&E-fabryk himmele mei groom-6, mei as iennichste beskerming in mûlkapke dat read en dweiltrochwiet wie fan it oanhâldende blieden fan syn noas. Sels waard Embry op in stuit ynset om âlde argyfstikken te fersnipeljen, wêrûnder belêstgjende dokuminten wêryn't it fabryk yn Hinkley mei it haadkantoar yn San Francisco kommunisearre oer de giftigens fan groom-6 en de fersmoarging fan 'e krite om it fabryk hinne. Mar Embry seit: "Spitigernôch wie ik net sa'n goede wurknimmer," suggerearjend dat er dy papierren ûntfrjemde hat.
Erin en Masry komme triomfantlik werom by Potter en Dallavale mei 100% fan 'e hantekenings fan 'e kliïnten foar de binende arbitraazje, en dêropta de belêstgjende dokuminten dy't Embry oan Erin oerlange hat. Dêr sit ien memo tusken dêr't út blykt dat it haadkantoar fan PG&E al yn 1966 wist dat it grûnwetter yn Hinkley fersmoarge wie mei groom-6, en it fabryk yn Hinkley opdroech om dat fral net oan 'e ynwenners fan it doarp te fertellen. As Potter en Masry oergeane ta binende arbitraazje, komt de rjochter rillegau út 'e rie en leit PG&E op om in skeafergoeding út te beteljen dy't $333 miljoen bedraacht. Dêrfan giet allinne al $5 miljoen nei de Jensens. Erin nimt George mei as se Donna Jensen opsiket om har dat te fertellen, en se is bliid as er dan einlings begrypt wêr't se it allegear foar dien hat.
Lykas yn 't foar ôfsprutsen, krije de abbekaten, dy't oan dizze saak wurke hawwe op basis fan it prinsipe no cure, no pay (dus sûnder oerwinning gjin salaris), 40% fan 'e skeafergoeding. Dêrmei kinne se alle kosten betelje dy't se makke hawwe foar de mear as in jier rinnende saak. It abbekatekantoar fan Masry betrekt in grutter, lúkser gebou, dêr't Erin in eigen keamer kriget. Masry siket har dêr op wylst se har reuseftige buro oarderet. Hy jout har de sjek mei har bonus, mar warskôget dat it net it bedrach is dat se earder ôfpraat hiene, mei't dat him by neier ynsjen net gaadlik taliek. Erin, dy't daliks oannimt dat er it bedrach ferlege hat, begjint him de út te kafferjen, mar falt út klearebare alteraasje stil as se sjocht dat er it bedrach ferhege hat, nei $2 miljoen. No't se einlings in kear mei de mûle fol tosken stiet, smeit Masry it izer as it hjit is troch har breed gnizend in pear tapaslike dingen ta te foegjen dy't se earder him ris tabiten hat.
Distribúsje
De distribúsje fan Erin Brockovich waard yn 'e Feriene Steaten en Kanada fersoarge troch Universal Pictures, en yn 'e measte oare lannen en territoaria troch Sony Pictures Releasing, de distribúsjepoat fan Sony Pictures, dat de memme-ûndernimming fan Columbia Pictures is. De film gie op 17 maart 2000 yn 'e Amerikaanske bioskopen yn premiêre, en kaam op 15 augustus fan dat jier út op VHS en dvd.
Historisiteit
Neffens har eigen webside ornearret de echte Erin Brockovich dat de film "wierskynlik foar 98% oerienkomt mei de wurklikheid". Der binne wat lytse puntsjes dêr't senarioskriuwster Susannah Grant en regisseur Steven Soderberg de wurklikheid wat oanpast hawwe. Sa wie Brockovich nea Miss Wichita, sa't yn 'e film beweard wurdt, mar ynstee Miss Pacific Coast. Soderbergh fûn it lykwols "skattich" om har in skientmewedstryd wûn hawwe te litten yn 'e krite dêr't se berne wie. Ek wie Ed Masry net de abbekaat dy't har ferdigene by de rjochtsaak oer de oanriding; dat wie Masry syn kompanjon Jim Vititoe. Charles Embry, de "net sa goede wurknimmer" dy't opdracht krigen hie om it argyf fan PG&E te romjen, hiet yn it echt Chuck Ebersohl.
Untfangst
Fan 'e filmkritisy krige Erin Brockovich oer it algemien positive resinsjes. Fral it aktearjen fan Julia Roberts yn 'e titelrol wie in protte lof foar. Sa skreau Peter Travers yn it tydskrift Rolling Stone: "Roberts toant de emosjonele tol dy't Erin betelje moat as se besiket om ferantwurdlik foar har bern oer te bliuwen en tagelyk ek foar in baan oer dy't har it earste priuwke fan gefoel foar eigenwearde jûn hat." Yn Entertainment Weekly parte Owen Gleiberman de film in 9 op in skaal fan 1 oant 10 ta. Hy skreau: "It is in genot om Roberts, mei dy flirterige glinstering yn har eagen en in ûnderstreaming fan melankelikens, ôfketsen te sjen op Finney syn prachtich synyske, drûger as drûge optreden as de folle pleage beropsabbekaat dy't tefolle ôfwit fan 'e mesken yn syn berop om der noch folle fidúsje yn te hawwen."
Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hat Erin Brockovich lykwols in heech goedkarringspersintaazje fan 84%, basearre op 146 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: "Troch folslein te profitearjen fan it oansjenlike talint foar aktearjen fan Julia Roberts oerwint [de film] in pear swakke punten mei de personaazjes en de plot om in fernimstich, ta neitinken stimmend en fermaaklik rjochtbankdrama ôf te leverjen." Op Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, behellet Erin Brockovich in goedkarringspersintaazje fan 73%, basearre op 36 resinsjes.
Opbringst
Erin Brockovich brocht yn 'e bioskopen yn 'e Feriene Steaten en Kanada $126,6 miljoen op, en yn alle oare lannen en territoaria $130,7 miljoen. Wrâldwiid kaam de opbringst dêrmei út op $257,3 miljoen. Ofset tsjin it budget fan $52 miljoen betsjut dat in winst fan $205,3 miljoen, hoewol't dêr de marketingkosten noch wol ôf moatte.
Prizen
Erin Brockovich waard yn 2001 by de Oscars nominearre foar prizen yn fiif ûnderskate kategoryen, wêrûnder bêste film, bêste regisseur, bêste orizjinele senario en bêste byrol fan in akteur (Albert Finney). Julia Roberts wûn mei har optreden as Erin Brockovich de Oscar foar bêste aktrise. By de Golden Globes waard de film nominearre foar fjouwer prizen, wêrûnder bêste dramafilm, bêste regisseur en bêste byrol fan in akteur (Finney). Julia Roberts wûn ek de Golden Globe foar bêste aktrise.
Machiel Braaksma
Machiel Braaksma (Bartlehiem, 21 jannewaris 1959) is in keunstner út Marrum.
Braaksma folge fan 1979 - 1984 in oplieding oan de eardere Keunstakademy CABK yn Kampen en yn 1984 studearre er oan de Accademia di Belle Arti di Brera, Milaan. Nei syn stúdzje wie er warber yn Nederlân en yn it bûtenlân. Hy hat meidien oan ústallingen yn Berlyn (Galery Edition), Düsseldorf (Art Multiple) en Frankfurt (ART). It Frysk Museum hat ek wurk fan him oankocht.
Braaksma syn wurk doch wol wat tinken oan dat fan de eardere dadaïstyske keunstners. Braaksma brûkt sljochtweihinne foarwurpen fan allerhande materialen, kombineart se, monteart se en makket sa in nei byld, skept nije sitewaasjes.
Neist syn wurk as keunstner jout Machiel Braaksma ek les op basisskoallen en skriuwt er boeken. Syn earste boek wie Overal zijn Beesten en hat mear as ien ynternasjonale ûnderskieding krige.
Machiel Braaksma wurket en wennet yn 'e direkteurswente fan it eardere molkfabryk fan Marrum, tegearre mei keunstner Lolkje van der Kooi.
Pean
thumb|Lizzing fan Pean Pean is in buorskip yn 'e himrik fan Akkrum oan de Wide Ie yn de gemeente It Hearrenfean. Pean leit súdeastlik fan Grou en noardlik fan Goaiïngahuzen, op de hoeke fan De Greft en de Peanster Ie.
Yn 'e buorskip sit sûnt 1968 in sylskoalle mei groepsakkommodaasje en boateferhier.
Chapelle Saint-Michel d'Aiguilhe
De Sint-Michaelkapel (Frânsk: Chapelle Saint-Michel d'Aiguilhe) is in roomsk-katolike kapel yn Aiguilhe yn de Frânske gemeente Puy-en-Velay.
De oan de aartsingel Michael wijde kapel stiet op in fulkanyske rots dy't 82 meter heech is en it paad nei de kapel giet oer 268 yn de rots úthoude trêden.
Skiednis
De biskop fan Puy-en-Velay, Gotescalc, liet nei syn feilige weromkommen fan in pylgerstocht oer it Jabikspaad út tankberens op de rots in kapel stiftsje. De kapel waard yn in préromaanske styl boud en foltôge yn 961. Alhoewol't der gjin bewiis foar is wurdt der troch guon oannommen dat it plak earder in kultplak west hat foar de romeinske god Merkuerius. De trep nei de kapel datearret lykwols út de boutiid fan de kapel en as it yndie in kultplak foar Merkuerius west hat, dan koene allinne tige behindige manlju de steile rots beklimme. Yn de 11e iuw waard de kapel foar it earst fergrutte mei de tafoeging fan de klokketoer en in portaal. De klokketoer is yn deselde styl as de dy fan de Us-Leaffrouwekatedraal. Doe't se de gebouwen foar de tsjinstdwaande preester op it easten tafoegen, waard de lytse súdlike kapel foar in diel ôfbrutsen om fan de tsjerke ien grut skip te meitsjen. De ferskate boufazes fan it kompleks binne goed te werkennen troch it gebrûk fan ferskate kleuren stien (griis foar it âldste diel, rôze foar de twadde en gieleftich foar de tredde faze). It grûnplan fan de kapel nimt de foarmen fan it platfoarm op de rots oan.
Om't oan de tsjerke gjin parochy ferbûn wie, rekke de kapel yn de tiid fan de Frânske Revolúsje bûten gebrûk. De takomst fan de kapel wie yn dy tiid tige ûnwis, mar fanwegen de arsjitektuer en de muorreskilderingen rekke de ferlichte elite ynteresearre yn it gebou. Dêrûnder wie ek de ferneamde histoarikus Prosper Mérimée. De kapel waard oerdroegen oan de steat en kaam yn 1840 as ien fan 1034 monuminten op de earste list fan beskerme histoaryske monuminten fan Frankryk te stean. Yn 2014 stie de tsjerke op it fjierde plak fan de meast populêre monuminten fan Frankryk.
By de restauraasje yn 1955 waard ûnder it haadalter in polychrome Kristus fan olivehout, in biskopskrús, in kist fan ivoar en stikken stof ûntdutsen, reliken dy't dêr sûnt de konsekraasje fan it alter al leine. Se wurde yn in fitrine tsjin in pylder by it koer útstald. Tusken 2003 en 2004 waarden de muorreskilderings restaurearre.
Sint-Steffensdei
Sint-Steffensdei is de Twadde Krystdei, op 26 desimber. Dat is dus eins de dei nei de Kryst, dy't falt op 25 desimber. Sint-Steffensdei is ek de hjeldei fan de hillige Stefanus.
Twadde Krystdei
Yn Nederlân jildt ek dizze twadde krystdei as in feestdei. Dat jildt ek foar de measte oare Jeropeeske lannen en ek foar de lannen fan it Britske Steatebûn. Mar yn bygelyks de Feriene Steaten, Súd-Afrika en in soad oare lannen wurdt gjin twadde krystdei hâlden.
Yn Nederlân wurdt de twadde krystdei faak brûkt om wat te dwaan mei de neisten, bygelyks op besite by fierdere famylje, besyk oan in krystmerke of kuierje.
Hjeldei fan de hillige Stefanus
De hjeldei fan de hillige Stefanus waard ek nei de Reformaasje noch Sint-Steffen neamd. Der waard dan jûns dûnse en dronken yn de herbergen. Yn sechstjinde-iuwske stikken is sprake fan de 'Steffens horn' dêr't bier út dronken waard. Dat wie dus in drinkhoarn en gjin muzykynstrumint. Miskien sloech de rop: 'Goemoarn, Sint-Steffenshoarn', wêrmei't neffens Scheltema boeren elkoar op Sint-Steffensdei begroeten, op in drinkhoarn yn stee fan op in jachthoarn. De Sint-Steffenshoarn yn it Frysk Museum is nei alle gedachten in Twintske Midwinterhoarn.
Jul
Frysk Fersetsmuseum
thumb|Earegalery It Frysk Fersetsmuseum is in museum dat diel útmakket fan it Frysk Museum op it Saailân yn Ljouwert dat wijd is oan de Twadde Wrâldoarloch.
Skiednis
It museum waard yn 1979 oprjochte yn de Kânselarij as selstannich museum. De kolleksje fan Catharinus (Bob) Reitsma waard it Verzetsmuseum Friesland. Reitsma wie ek de skriuwer fan it boek Tekens aan de weg - tekens aan de wand. It Fersetsmuseum waard op 27 septimber 1979 iepene. It waard it earste fersetsmuseum fan Nederlân. Oanset ta it museum wie de befrijingseksposysje V-25 yn it Beursgebou yn 1970. De feriening Friesland 1940-1945 spile in wichtige rol by de oprjochting fan it Fersetsmuseum yn Ljouwert. Sân moanne nei de iepening op 23 april 1980 kaam de 10.000ste besiker. Yn de jierren '80 ferhuze it museum nei in pân oan it Suderplein. It Fersetsmuseum waard yn 1994 ûnderdiel fan it Frysk Museum. Yn 1995 ferhuze it wer werom nei de Kânselarij. Yn 2013 ferhuze it museum nei it Wilhelminaplein (Saailân). Yn desimber 2019 waard it museum fannijs ynrjochte. It is fêstige op 'e twadde ferdjipping fan it gebou fan it Frysk Museum.
Kolleksje
De kolleksje is yndield yn:
Yn de kolleksje binne trije monuminten yntegreard:
De Twadde Wrâldoarloch wurdt boppedat presintearre yn 25 haadstikken. Middels tema's wurdt de fersetsline trochlutsen nei it meitsjen fan in kar yn it hjoeddeiske libben.
Yn de besikerskompjûter binne tûzenen foto's & feiten tagonklik. Der kin socht wurde op namme, datum of plak. De Bibleteek, Argyf en Dokumintaasjesintrum binne spesjaal bedoeld foar ûndersyk en publikaasje. It Fersetsmuseum is ek yn boekfoarm ferskynd ûnder de titel 'Een Tweede Wereldoorlog'.
Call Of Duty
Call of Duty is in earste-persoan sjitter (First person shooter), in fideospultsje, ûntwikkele troch Infinity Ward en útbrocht troch Activision op 29 oktober 2003. It spilet yn de Twadde Wrâldkriich; de spiler fjochtet mei foar de Alliearden, foar it Amerikaanske leger, it Ingelske leger en it Reade Leger fan de Sovjet-Uny.
Hervo
Hervo is in histoarysk merk fan bromfytsen. De namme is in ôfkoarting fan Herbert van Oorschot.
Dit Nederlânske merk hat in frijwat yngewikkelde skiednis. Om 1960 hinne begûnen Germaan yn Meppel, Fongers yn Grins en Phoenix yn Ljouwert mei de ferkeap fan brommers. De bromfytsen waarden by Phoenix boud.
Alois Hitler
thumb|Alois Hitler sr.|200px Alois Hitler, berne as Alois Schicklgruber, (7 juny 1837 - 3 jannewaris 1903) wie in Eastenrykske dûanemeiwurker. Alois troude trije kear, Adolf Hitler stamt út it tredde houlik.
Wetterskippen yn Fryslân
Der binne twa Wetterskippen yn Fryslân: it Wetterskip Fryslân en it Noardersylfest. Yn 2018 gie it lytste wetterskip fan de provinsje, Blije Bûtendyks, op yn Wetterskip Fryslân.
It Wetterskip Fryslân omslacht de folsleine provinsje Fryslân, útsein út gebiet fan wetterskip Blija Bûtendyks en it gebiet dat it Noardersylfest yn Fryslân ûnder behear hat. Ek hat it Wetterskip Fryslân it bewâld oer in lyts part fan Grinslân.
Noardersylfest is benammen warber yn Grinslân en Noardwest-Drinte, mar hat ek it bewâld oer it Fryske part fan it Lauwersmargebiet.
Yn it ferline hawwe der in soad wetterskippen yn Fryslân west. Fan likernôch 1875 ôf wurde rûnom yn Fryslân wetterskippen en polders oprjochte. Yn 1958 binne der yn de provinsje likernôch 1200 fan sokke selsstannige polders en wetterskippen. Troch ferskate fúzjes, binne der sûnt 1 jannewaris 2004 noch mar trije yn Fryslân oerbleaun.
De wetterskippen en polders yn Fryslân binne rûchwei op te dielen yn trije soarten: De seewearjende wetterskippen, de fean- en partikuliere polders en de boezemwetterskippen.
Fryslân (wengebiet)
Fryslân is it wengebiet fan de Friezen oan de Waadseekust yn Nederlân en Dútslân.
Regio's
Dat wengebiet bestiet út ferskate regio's mei in eigen karakter:
De Ynterfryske Rie hat fertsjintwurdigers út de trije seksjes: West, East en Noard, dy't ek wol de "Trije Fryslannen" neamd wurde.
Yn it Noardhollânske West-Fryslân en yn Grinslân libbet de Fryske identiteit net mear, mar wol in regionale identiteit. Yn it Eastfryske en Noardfryske kultuergebiet en yn it Westerlauwerske Fryslân bestiet de Fryske identiteit dêrfoaroer wol.
Namme
De namme fan Fryslân komt fan de stamme fan de Friezen, dy't de Romeinen Frisii neamden. Dy namme soe mooglik om in leanwurd fan it Proto-Germaanske frisaz, itjinge "krol" bestjut nei ferwizing ta de krolhierren (frisle yn it Aldfrysk, frizzle yn it Ingelsk) fan de bewenners: sjoch ek "frisselje" yn hjoeddeistich Westerlauwersk Frysk.
Stamgebiet
It wengebiet fan de Friezen is yn de rin fan de iuwen nochal feroare. Yn de Aldheid wennen de Friezen, in Germaanske stamme troch de Romeinen Frisii neamd, yn it Frysk/Grinslânske klaaigebiet. Yn de snuorje fan it Grutte Folkeferfarren rekke it gebiet foar in grut part ûnbewenne, omreden oerstreamings en kâldere temperatueren. Yn de iuwen dêrnei waard it gebiet befolke troch oare Germaanske folken, lykas de Angelen, Saksen en Juten. Dy folken dy't harren yn it wengebiet fan de Frisii nei wenjen setten, neamden harsels of waarden troch harren buorfolken letter as Friezen oantsjut. Harren wengebiet struts him út oan it kustgebiet fan Swin yn Belgje oant de Weser yn Dútslân. Neffens histoarikus Pieter Boeles hie it begryp "Friezen" ynearsten earder in poltike as in etnyske betsjutting, mar ûntjoech him letter stadichoan ek as in etnyske groep.
Keninkryk
thumb|Fryslân yn 716 It gebiet fan de Friezen bestie út lytse keninkrykjes dy't yn tiid fan kriich troch in hartoch oanfierd waard. Yn de sande iuw ûntstie der nei alle gedachten in sintraal keningskip ûnder keningen lykas Aldgillis en Redbad. De stêden Utert en Doarestêd hearden yn dy tiid ek ta it Fryske Ryk, letter troch skiedkundigen wol Magna Frisia (Grut-Fryslân) neamd. De Friezen hiene gauris striid mei de oanbuorjende Franken, benammen om de rivierdelta fan de Ryn-Maas-Skelde. Nei't Redbad yn 719 ferstoar naam de Frankyske kening Karel Martel Frisia westlik fan de Fly, West-Frisia, yn. Yn 734 fersloech er de Fryske kening Poppo en waard Fryslân westlik fan de Lauwers ynlive. Karel de Grutte oermastere Fryslân tusken Lauwers en Weser, East-Frisia,  yn de snuorje fan de Saksekriich. Under Frankysk bewâld waard it Frysk gebiet kerstene en waard Utert in tsjerklik sintrum. Guon Friezen, dy't it Karolingyske Ryk ûntflechtsje woene, setten harren nei wenjen oan de kust fan Sleeswyk en kolonisearren dat gebiet, dat letter Noard-Fryslân wurde soe. Yn de njoggende iuw wie Frisia doelwyt fan ynfallen fan de Wytsingen. Om de frede te bewarjen liende de Eastfrankyske kening Fryslân út oan de Wytsingekening Godfryd, dy't himsels kening fan Fryslân neamde. Godfryd waard by in gearspanning yn Nimwegen fermoarde en de Eastfrankyske kening beleane de Westfryske greve Gerulf en de Utertske biskop mei gebieten yn West-Frisia. Dat wie it begjin fan it prinsbisdom Utert en it greefskip Hollân.
Fryske Frijheid
thumb|left|De [[Sân Seelannen|Fryske Seelannen yn de snuorje fan de Fryske Frijheid]] It Westfryske gebiet boppe de rivier de IJ bleau ynearsten bûten de machtsfear fan de Hollânske greven. Yn dat gebiet, mank mei de oare Fryske gebieten, waard de Fryske Frijheid útoefene. Dy Frijheid betsjutte dat yn de Fryske gebieten gjin lânshear, lykas yn oare parten fan Jeropa, oanwêzich wie. De Fryske goaen wiene winliken selsstannige boererupbliken dêr't fertsjintwurdigers elts jier op tiisdei nei pinkstermoandei byinoar kamen by de Opstalbeam by Auwerk. Yn 1287 nei de Grutte Stoarm rekke West-Fryslân fan de rest fan Fryslân skaat om't de Sudersee ûntstien wie. Dêrtroch koe de Hollânske greve Floaris V West-Fryslân oermasterje.
De rest fan it Fryske gebiet, fan Sudersee oant justjes oer de Weser, tota frisia - hiel-Fryslân - neamd, bleau de Fryske Frijheid bestean. Oan de ein fan de fjirtjinde en yn de fyftjinde iuw boazen de strideraasjes tusken Skieringers en Fetkeapers oan. Lang om let makken dêr ek bûtenlânske machten gebrûk fan dy stitewaasje. Earst rekke de stêd Grins dêr by behelle. De stêd ûntstie lykwols as in Saksysk/Drintsk doarp, dy't troch de Rooomsk-dútske keizer yn 1040 mei Drinte oan de biskop fan Utert yn lien jûn waard. De stêd waard hieltyd machtiger en koe him fan de macht fan de Utertske biskop ûntlûke. Boppedat waard de stêd lid fan de machtige Hânze, in ferbûn fan ferskate Noarddútske hannelstêden. De stêd begûn him hieltyd faker mei Fryske saken te bemuoien en beskôge himsels doe ek as in Fryske stêd. Yn 1382 sleat de stêd in ferbûn mei Hunzegoa en yn 1428 mei de oare Ommelannen, in namme dêr't de Fryske lannen tusken Lauwers en Iems dêrnei nei ferwiisd waarden.
Ein fan de Fryske Frijheid
thumb|[[Edzard de Grutte fan Eastfryslân|Edzard de Grutte]] Yn East-Fryslân bestie de striid benammen út de tsierderijen fan Skier en Fet tusken de haadlingefamyljes Ukena en Tom Brok. Nei de Slach op de Wylde Ikkers yn 1427 waard Fokko Ukena de hearsker yn East-Fryslân. Yn 1430 waard it Frijheidsbûn fan de Sân Eastfryslannen tusken ferskate gebieten en haadlingen ûnder lieding fan de Sirksena's sletten. Yn 1464 waard Ulrik Sirksena troch de Roomsk-dútske keizer ta de grevestân ferheft en waard dus it greefskip Eastfryslân oprjochte en dy't de status fan ryksûnmidlikens krige. Syn opfolger Edzard de Grutte besocht hiel Easterlauwersk Fryslân en einlings ek it hiele Fryske gebiet ûnder syn macht te ferienjen.
Troch grutte stoarmfloeden yn de fjirtjinde iuw ûntstie de Jadeboezem en waard Bûtjadingen ôfskaat fan de rest fan Rjustringen. Dêrtroch wie it foar de greve fan Aldenburch makliker en oermasterje dat gebiet dy't yn 1514 yn de Slach by Hartwarden. Yn 1517 ûnderwurp de aartsbiskop fan Bremen de Woersterfriezen yn de Slach by it Wremer Djip.
Yn 1498 koe hartoch Albrecht fan Saksen de macht yn Westerlauwersk Fryslân bemachtigje. Hy besocht Grins en de Ommelannen yn te nimmen, mar dy sochten earst help by Edzard fan Eastfryslân en letter by hartoch Karel fan Gelre, dy't se as harren lânshear erkenne moasten as betingst foar syn help. Albrecht syn soan Joaris mei it Burd koe syn macht yn it Westerlauwerske net de baas wurde. En boppedat waard it him te djoer, en dus ferkocht er syn rjochten oan Karel V fan Boergonje. Dy oermastere it gebiet yn 1523 en it hearlikheid Fryslân waard yn 1524 in feit. Yn 1536 waarden Grins en de Ommelannen troch him oermastere.
Yn 1576 sleaten Fryslân en de Ommelannen, ek wol Lyts-Fryslân neamd, harren oan by de Uny fan Utert. De stêd Grins keas de kant fan de soan fan Karel V, de Spaanske kening Filips II. Nei de Reduksje fan Grins yn 1594 waarden Stêd en Ommelannen fannijs feriene yn it goa Stêd en Lân. Fryslân en Stêd en Lân waarden gewesten fan de Republyk fan de Sân Feriene Nederlannen. De ferdieling fan it Fryske wengebiet wie tenei in feit.
Troch de ynfloed fan de Hânze, en benammen Grins, waard it Frysk stadichoan yn de Ommelannen en East-Fryslân ferfongen troch it Nederdútsk. Allinnich yn it Sealterlân bleau it Easterlauwersk Frysk bewarre.
Lettere ûntjouwings
thumb|It Grutfrysk Kongres yn [[Jever yn 1925]] Yn 1744 waard Eastfryslân part fan Prusen as de provinsje Eastfryslân nei't de lêste greve, Enno fan Sirksena sûnder erfgenamten ferstoar. Yn 1795 waard de Republyk fan de Feriene Nederlannen omfoarme ta de Bataafske Republyk en waard de yndieling ek feroare. It hearlikheid Fryslân hold op te bestean. Westergoa en Eastergoa waarden mei de hearlikheid Stêd en Lân it departemint fan de Iems en Sudergoa waard part fan it departemint fan de Alde Isel. Yn 1801 waard dy yndieling weromdrtaaid doe't de Bataafske Republyk it Bataafsk Mienebest waard. Yn 1810 waard it Bataafsk Mienebest ta it Keninkryk Hollân omfoarme en waard East-Fryslân in departemint fan dat keninkryk. It Eastfryske part fan it Reiderlân waard by it departemint Grinslân foege. Yn 1811 waard it keninkryk Hollân part fan it Earste Frânske Keizerryk. Grinslân en Drinte waarden feriene ta it departemint Westeriems en East-Fryslân waard it departemint Easteriems. De grinzen fan Fryslân feroaren dêrfoaroer net. Nei de delslach fan de Frânske keizer Napoleon yn 1815 waarden Fryslân en Grinslân part fan it nije Feriene Keninkryk fan de Nederlannen. East-Fryslân waard part fan it nije keninkryk Hannover, dy't yn 1866 troch Prusen anneksearre waard.
Yn de njoggentjinde iuw ûntstie der yn de snuorje fan de Romantyk fannijs belangsteling foar de Fryske taal en kultuer. Yn 1925 waard it earste Grutfryske kongres yn Jever holden mei fertsjintwurdigers út de trije Fryslannen, Grinslân, Bûtjadingen, Jeverlân en Woersten. By it Grutfrysk Kongres yn Hüsem waard de Fryske Rie oprjochte, dy't yn 1956 fannijs yn syn hjoeddeistige foarm yn Lier oprjochte waard.
Noard-Fryslân
Fryske kolonisten setten harren yn twa weagen yn de achtste en de njoggende iuw nei wenjen oan de Noardseekust fan Súd-Jutlân. De earste weach setten harren nei wenjen op Helgolân, Söl, Feer, Oomram en it skiereilân fan Eiderstedt. De twadde weach setten harren op it klaaigebiet fan it fêstelân nei wenjen. Nei in rige stoarmfloeden lutsen guon de hegere geasten fierder it lân yn dêr't ek Denen (Juten) wennen. Yn 1180 skreau de Deenske skiedskriuwer Saxo Grammaticus oer de regio Frisia minor - lyts-Fryslân - yn Jutlân, ferwizende nei Noard-Fryslân. It gebiet stie ek wol bekend as de Bûtlannen.