cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hamilton Luske
Yn 2016 krige er de Retro Hugo Award foar Pinocciho.
Filmografy as regisseur
In kar:
Fjoerwapen
In fjoerwapen is in wapen dat ien of mear projektilen ôfsjitte kin troch tapassing fan hege druk, dy't feroarsake wurdt troch by eksplosive ferbrâning frijkommende fluch útsettende gassen. It is dêrmei in projektylwapen, mar alle projektylwapens binne net fjoerwapens (bgl. pylk-en-bôge, kattepûl, ensfh.). As de gasdruk berikt wurdt troch meganyske gaskompresje ynstee fan gemyske driuwkrêftûntbrâning, lykas by in luchtbuks, giet it net om in fjoerwapen, mar om in luchtwapen. Wetlike omskriuwings fan fjoerwapens kinne breder wêze as wittenskiplike omskriuwings en ek luchtwapens en/of oare projektylwapens omfetsje dy't eins gjin fjoerwapens binne. De earste primitive fjoerwapens waarden yn 'e tsiende iuw yn Sina ûntwikkele, wêrnei't de technology him oan 'e ein fan 'e Midsiuwen fersprate nei it Midden-Easten en Jeropa. Aldere types fjoerwapens brûkten ornaris buskrûd foar it berikken fan 'e driuwkrêft en waarden fan foarren laden; moderne fjoerwapens brûke ynstee reekswak krûd of oare stoffen, en wurde fan efteren laden. It ôffjurjen fan in fjoerwapen hjit sjitten.
Opbou
It wichtichste ûnderdiel fan in fjoerwapen is de loop. Dat is in soartemint koker of buis fan metaal, dêr't it projektyl, ornaris de kûgel of de hagel, út ôfsketten wurdt. Hânfjoerwapens (d.w.s. draachbere fjoerwapens, yn tsjinstelling ta geskut) hawwe fierders in kolf oan 'e efterein fan 'e loop sitten, dêr't men it fjoerwapen oan fêsthâldt (by pistoalen en revolvers) of dy't men by it ôfsjitten tsjin jins skouder oan skoarret om 'e weromslach fan it skot op te fangen (by gewearen). It sjitten wurdt dien troch de trekker oer te heljen. Dat is in lyts útsteksel oan 'e ûnderkant fan in hânfjoerwapen, dat by de betsjinner wei krommet. Om foar te kommen dat de trekker oeral efter heakjen bliuwt en it wapen sa by fersin ôfgean kin, sit der ornaris in trekkerbûgel om hinne. Oan 'e boppekant fan in hânfjoerwapen sit de hoanne, dy't spand wurde moat om it wapen sjitklear te meitsjen. In protte moderne fjoerwapens, benammen pistoalen, hawwe fierders in feilichheidspal. Dat is in ekstra befeiliging om sjitten by fersin foar te kommen.
Skiednis
De ierste primitive fjoerwapens waarden yn 'e tsiende iuw yn it Keizerryk Sina útfûn, doe't bamboezen buizen oan spearen befêstige waarden sadat in draachbere fjoerlâns ûntstie dy't laden waard mei buskrûd en hagel. Dat wapen waard bgl. mei treflike resultaten ynset by it Belis fan De'an yn 1132. Omtrint 1250 waard út 'e fjoerlâns it fan in brûnzen loop foarsjoene hânkanon ûntwikkele, dat as de wiere foarâlder fan alle moderne fjoerwapens beskôge wurdt. It âldste eksimplaar fan dat wapen, dat troch argeologen opdobbe waard yn it distrikt Acheng, yn 'e Sineeske provinsje Heilongjiang, datearret fan 1288.
Om dyselde tiid hinne fersprate de technology fan it fjoerwapen him fia de Siderûte nei it Midden-Easten, dêr't de Arabieren en de Mammelûken (dy't oer Egypte hearsken) yn 'e lêste desennia fan 'e trettjinde iuw oer sokke wapens beskikten. Yn 'e fjirtjinde iuw fersprate it fjoerwapen him fierder, út it Midden-Easten nei Jeropa, en út Sina nei Koreä. Yn Perzje en op it Yndyske subkontinint waarden fjoerwapens út it Osmaanske Ryk wei yn 'e fyftjinde iuw yntrodusearre. Yn dyselde snuorje krongen fjoerwapens ek troch yn Súdeast-Aazje, nei alle gedachten út Sina wei. Nei de ferovering fan Malakka troch de Portegezen, yn 1511, rekken de Easterske en Westerske tradysjes fan wapensmidderij fermongen. Yn Japan waarden de earste fjoerwapens pas geandewei de sechstjinde iuw yntrodusearre, en troch de Portegezen ynstee fan út Sina wei.
It ierste fjoerwapen yn Jeropa wie de faasfoarmige pot-de-fer ("fjoerpôt"), dy't al rillegau evoluëarre ta in langwerpige buis. Dy waard oantsjut mei it wurd "bus", dêr't ek it buskrûd syn namme oan tanket. De ierste fjoerwapens yn Jeropa wiene makke fan smei-izerne steaven dy't byinoar holden waarden mei izerne hoepen. Letter waarden se út ien stik yn brûns getten, mei as gefolch dat it meitsjen folle djoerder mar de kwaliteit folle better waard. Tanksij oanhâldende fernijings op it mêd fan metallurgy en buskrûd koene sokke 'bussen' ta reuseftige bombardes útgroeie en projektilen fersjitte fan hast 300 kg oer in ôfstân fan oardel kilometer. De earste draachbere 'bus' wie de hânbus, in lyts kanontsje befêstige oan in lange houtene of izerne steaf. Dêrút ûntjoegen har de foarrinders fan 'e moderne hânfjoerwapens, lykas de heakbus en it musket.
It fjoerwapen soarge foar in grutte feroaring op it mêd fan 'e oarlochfiering. De fjoerkrêft en it relatyf ienfâldige gebrûk fan it fjoerwapen (d.w.s. sûnder dat der, lykas by pylk-en-bôge, ferlet wie in soad oefening) wie sels foar in part ferantwurdlik foar de ein fan 'e feodale maatskippij fan 'e Midsiuwen. Kastielmuorren koene net oer it geweld fan kanonnen, en ferlearen dêrfandinne foar in grut part harren militêre nut. Dat betsjutte teffens fierhinne de ûndergong fan it systeem fan kastielen dy't it omlizzende plattelân behearsken. Yn it plak dêrfan kamen stêden en troch it lânsregear oanleine fêstingwurken dy't foarsjoen wiene fan ierden wâlen. Dat wie in folle effektivere ferdigening tsjin kanonnen, dy't boppedat frij ienfâldich oanpast wurde koe oan nije ynsichten en ûntwikkelings.
Yn 'e sechstjinde iuw ferkrongen yn Jeropa de nije hânfjoerwapens, it musket en it fjoerroer, yn heech tempo oare projektylwapens lykas de langbôge en de krúsbôge. It soe lykwols noch oant de achttjinde iuw duorje ear't ek oare ynfanterywapens, lykas spearen, piken en helleburden, stadichoan begjinne soene te ferdwinen. De lâns hold it as kavalerywapen sels út oant yn 'e earste helte fan 'e tweintichste iuw.
Technyske ûntwikkeling
It basisprinsipe fan it fjoerwapen is sûnt de ierste 'bussen' net feroare. Men makke in metalene koker mei ien iepen kant en ien tichte kant. Yn 'e tichte kant waard in hiel lyts gatsje, it saneamde sundgat, iepenholden of letter iepenmakke. It buskrûd en it projektyl waarden (yn dy folchoarder) fia de iepen kant yn 'e bus troppe en flink oanstampt. Troch it gatsje waard in lont oanbrocht, dat yn 'e brân stutsen waarden. As it fjoer fia it lont de buskrûdlading berikte, folge in eksplosive ûntbrâning, dy't it projektyl mei grutte krêft út 'e koker blies. Dêrtroch krige it projektyl sa'n faasje, dat er ienris út 'e koker yn 'e frije lucht noch in hiel ein troch fleach. It projektyl wie yn 'e begjintiid fan it fjoerwapen oer it algemien in bal fan stien, lead of izer. It lont waard yn 't earstoan oanstutsen mei in gloeiende houtspuon, mar letter begûn men dêr in gloeiend stik lont, it saneamde fjoerlont, foar te brûken.
De ierste fjoerwapens, hânfjoerwapens ynbegrepen, hiene allegear in saneamd lontslot, wêrby't it buskrûd ta ûntbrâning brocht waard troch wat eins in iepen fjoer wie. Dat makke de ynset fan fjoerwapens ôfhinklik fan 'e waarsomstannichheden: as it reinde, koe der net sketten wurde. Boppedat ferrette yn it tsjuster de gloeiende punt fan it lont de posysje fan 'e sjitter. Dêrom waard meitiid it rêdslot ûntwikkele. Dat bestie út in metalene skiif kombinearre mei in spiraalfear, dy't mei in kaai opwûn en dêrnei fêstset waard. As dy blokkearring fan it systeem (de arretearring) opheft waard troch it oerheljen fan 'e trekker, draaide de skiif ûnder feardruk mei grutte faasje werom nei syn oarspronklike stân, wêrby't er by in fjoerstien lâns skrabe. Dat skraabjen feroarsake in fonkerein dy't mear as genôch wie om it fine buskrûd yn it sundgat te ûntstekken. It is deselde technyk dy't tsjintwurdich noch wol yn oanstekkers brûkt wurdt.
Mei't it rêdslot yngewikkeld en dêrom djoer yn produksje wie, waard socht nei in ienfâldigere en goedkeapere oplossing. Dy fûn men yn 'e fjoerstienûntstekking. Dêrby waard de fjoerstien yn 'e bek fan in soarte fan hammer fêstklamme. Dy 'hammer', ek wol de hoanne neamd, wie oan 'e sydkant fan it fjoerwapen befêstige en koe tsjin 'e druk fan in fear yn nei efteren lutsen ('spand') wurde en yn dy stân fêstset ('arretearre') wurde. By it oerheljen fan 'e trekker waard de arretearring opheft; dêrtroch beweegde de hoanne werom nei syn oarspronklike stân, mei as gefolch dat de fjoerstien tsjin in izeren plaatsje oan sloech dat him fuort by it sundgat befûn. De fonken dy't dêr it gefolch fan wiene, lieten it krûd yn it sundgat ûntbrâne.
De ûntwikkeling fan 'e fjoerstienûntstekking duorre ferskate iuwen. In earder stadium fan dat proses wie it snaphoanneslot, in systeem dat eins út twa hammerkes bestie. De earste hammer hie in soarte fan skroefbek dêr't in stikje fjoerstien yn fêstklamme waard. Dy hammer waard spand, tsjin 'e druk fan in hammerfear yn. De oare hammer, dy't bestie út in soartemint ambyld, waard flak boppe it sundgat pleatst. Nei it oerheljen fan 'e trekker sloech de hammer mei de fjoerstien tsjin it 'ambyld' oan, sadat der in fonk ûntstie dy't yn 'e krûdpanne fan it sundgat sloech. Fan gefolgen ûntbrânde it fine krûd yn 'e sundpanne, sadat de haadkrûdlading efteryn de loop ûntstutsen waard.
In oar stadium yn 'e ûntwikkeling fan 'e fjoerstienûntstekking wie it echte fjoerstienslot. Om't it snaphoanneslot frijwat waargefoelich wie, foege men in lid ta dêr't de sundpanne mei ôfsletten wurde koe. In fertikaal plaatsje op dat lid die yn dat gefal tsjinst as 'ambyld' foar de fjoerstien.
Oan 'e ein fan 'e achttjinde iuw en it begjin fan 'e njoggentjinde iuw waard de loop fan it fjoerwapen foar it earst foarsjoen fan trekken en fjilden. Dat is in profyl oan 'e binnenkant fan 'e loop dy't de kûgel by it ôfsjitten fan it fjoerwapen in beskate draaiïng meijout. Dat makke de kûgelbaan stabiler en it fjoerwapen sels trefwisser. Tsjintwurdich hawwe de lopen fan alle fjoerwapens trekken en fjilden, útsein glêdloopse fjoerwapens lykas jachtgewearen.
In wiere revolúsje op it mêd fan fjoerwapenûntwerp kaam op gong doe't de Skotske predikant Alexander Forsyth út Belhelvie yn Aberdeenshire yn 1799 de grûnslach fan it perkusjeslachhuodsje útfûn. It gie dêrby om in gemysk mingsel, fulminaat, dat mei in stevige tik ta ûntploffing brocht wurde koe. Dêrnei wie de stap nei it eigentlike slachhuodsje (fulminaat yn in sêftmetalen húl) net mear botte grut. Dy ûntwikkeling folge sadwaande omtrint 1820. Fan dy tiid ôf hearden it gebrûk fan iepen fjoer as nedichheid foar sjitten en de dêrmei mank geande swierrichheden oangeande wiet waar ta it ferline.
De fjoerwapens út dy tiid wiene fierhinne noch altyd op it âlde prinsipe basearre, te witten: in metalene koker dy't oan ien kant ôfsletten wie. Dat betsjutte dat alle wapens foarladers wiene. De keamer (it plak yn 'e loop dêr't it krûd oanbrocht waard), moast sadwaande fia de loopmûning laden wurde mei krûd en kûgel, mar it perkusjeslachhuodsje waard no efterop de keamer op in opsetstikje op it sundgat set. Dat opsetstikje waard in skoarstientsje of piston neamd. Om in stevige tik op it slachhuodsje jaan te kinnen, waard in soarte fan slachmeganisme ûntwurpen (de hoanne), dat as hammer wurke en basearre wie op 'e hoannefoarm fan 'e fjoerstienûntstekking. Dat meganisme waard direkt efter of njonken de keamer oanbrocht. De hoanne waard tsjin in feardruk yn nei efteren kantele en fêstset (arretearre). Troch de arretearring fia in hefboom (de trekker) op te heffen, koe de hoanne mei krêft op it slachhuodsje slaan, mei as gefolch dat de eksplosive lading fan it slachhuodsje (it slachsas) eksplodearre en dêrby in flam produsearre dy't troch it sundgat yn 'e piston de krûdlading yn 'e keamer ûntbrâne liet.
De folgjende stap wie de ûntwikkeling fan it ienheidspatroan. Dêrta waarden it projektyl (de eigentlike kûgel), it krûd en it slachhuodsje byinoar dien yn ien gehiel, it saneamde patroan. Dat hie yn 't earstoan in húl dy't fan papier of karton makke wie, mar letter waard it wizânsje om 'e patroanhúl fan gielkoper te meitsjen. Sokke patroanen koene net fia de loopmûning laden wurde, mar moasten fia de efterkant fan it fjoerwapen yn 'e keamer ynbrocht wurde. Dat hold yn dat de efterkant fan 'e loop iepene wurde kinne moast. Fjoerwapens wêrby't dat kin, wurde efterladers neamd.
Nei it laden moast de loop lykwols wer ôfsletten wurde kinne op sa'n wize dat der gjin gefaar bestie dat de loop wer iepenspringe soe as it patroan ôfsketten waard. De ôfsluting moast dus de hommelse druk fan 'e útsettende krûdgassen wjerstean kinne. De oplossing foar dat probleem wie in meganisme dat de keamerbeskoatteling neamd wurdt. Nei it ôffjurjen fan 'e kûgel út it patroan bleau yn 'e keamer it lege patroan efter, dat hânmjittich ferwidere wurde moast ear't der in nij patroan yn pleatst wurde koe. By guon fjoerwapens, lykas jachtgewearen, is dat tsjintwurdich noch sa. By oare fjoerwapens is dêrfoar in oplossing betocht, lykas it automatysk útsmiten fan it leechsketten patroan (by û.m. mitrailleurs en pistoalen) of it tafoegjen fan mear as ien keamer (lykas by revolvers).
Geskut
Geskut of artillery is de beneaming foar fjoerwapens dy't sa grut, swier en/of bombidich binne dat se net (maklik) troch ien persoan tild wurde kinne. In kanon kin projektilen ôfsjitte yn in rjochte of licht bûgde baan en wurdt dêrom ek wol flakbaangeskut neamd. Kanonnen wiene de ierste effektive fjoerwapens. Se binne sûnt de ein fan 'e Midsiuwen yn hast alle konflikten ynset. De ierste foarm fan it kanon wie de bombarde (dêrfandinne it wurd 'bombardemint'). In houwitser is in mingfoarm tusken in kanon en in mortier. In houwitser sjit projektilen yn in kromme baan nei it doel en wurdt dêrom ek wol oantsjut mei de term krombaangeskut. De earste houwitsers ferskynden oan 'e ein fan 'e santjinde iuw. Se hawwe in minder grut berik as kanonnen, mar binne tige effektyf by it bestoken fan ferdigeningswurken. Boppedat koene se (troch de kromme sjitbaan) oer de eigen ynfantery hinne sjitte, eat dat mei kanonnen mar hiel beheind mooglik is. In mortier is in koarte sjitbuis dêr't in projektyl mei nei it doel sketten wurde kin fia in hege, kromme baan. Men neamt it wapen dêrom ek wol steilbaangeskut. Foarhinne waarden mortieren gauris ynset by de belegering fan stêden en fêstings, om oer de ferdigeningswurken (muorren of wâlen) hinne te sjitten. Tsjintwurdich wurde mortieren yn 'e rol fan licht geskut benammen ynset ta stipe fan 'e ynfantery.
Hânfjoerwapens
Hânfjoerwapens binne fjoerwapens dy't troch ien persoan droegen en brûkt wurde kinne, yn tsjinstelling ta geskut. In gewear is in hânfjoerwapen mei in lange loop, dat twahannich betsjinne wurde moat. Dêrta hat sa'n wapen in kolf dy't yn it ferlingde fan 'e loop leit en tsjin it skouder oan skoarre wurde moat om 'e weromslach fan it skot op te fangen. Iere foarmen fan it gewear wiene de heakbus, de wâlbus, it musket en it fjoerroer. Gewearen wurde yn 'e kriichsmacht brûkt as de persoanlike wapens fan 'e gewoane soldaten by de ynfantery. Se wurde ek brûkt by de jacht (yn 'e foarm fan it jachtgewear) en by it sportsjitten. In karabyn is in lichtere foarm fan it gewear, mei in koartere loop. Sokke wapens waarden foarhinne brûkt as de persoanlike fjoerwapens fan soldaten by de kavalery, yn 'e tiid dat dy noch op hynders ried. Lange, swiere gewearen wiene yn dy sitewaasje ûnhandich. In pistoal is in licht hânfjoerwapen dat betsjinne wurde kin mei ien hân. In synonym is dêrom 'fûstfjoerwapen'. It pistoal hat in folle koartere loop as in gewear en in nei ûnderen ta bûgde kolf, dy't tsjinnet as hânsel. Iere pistoalen wiene noch frij grut, mar meitiid waarden se almar lytser. In aparte foarm fan it pistoal is de revolver, dy't in rotearjend silindermagazyn hat, dêr't ornaris seis patroanen yn kinne. Minuskule foarmen fan in revolver wurde derringers neamd.
Lânferdielingswet fan 1887
thumb|Earste side fan de Dawes Act De Lânferdielingswet fan 1887 (General Allotment Act of 1887 of Dawes Act) oannommen troch it Amerikaanske Kongres joech de presidint it foech om lân yn yndianereservaten yn dielen te ferdielen foar yndividuele yndianen en jou harren it rjocht om stikken wer te ferkeapjen.
Op 18 juny 1934 hat Presidint Franklin D. Roosevelt in ein makke oan de wet en waard dy ferfongen troch de Indian Reorganization Law dy't in ein makke oan de lânferdielings en yndianen mear rjochten joech en it foech in eigen regear te foarmjen.
Marinus Post
Marinus Post (Hollandscheveld, 3 augustus 1902 - Alkmaar, 17 novimber 1944) wie in Nederlânsk fersetsstrider yn de Twadde Wrâldoarloch.
Marinus Post wiein âldere broer fan Johannes Post út de húshâlding fan 11 bern fan Jan Wolters Post en Trijntje Tempen en wenne begjin fan de oarloch yn Kampen.
Post late in knokploech dy't yn it hiele lân aksjes útfierde. July 1944 waard him frege om mei syn KP-Waterland mei te dwaan oan de oerfal op it Hûs fan Bewarring yn Amsterdam. Marinus wegere omdat er it plan te riskant fûn. De aksje mislearre yndie; ûnder oaren Johannes Post waard arrestearre en eksekúsjearre.
Op 18 oktober 1944 waard Marinus Post yn Amsterdam oppakt en op 17 novimber 1944 yn Alkmaar deasketten. Nei de oarloch waard er fannijs beïerdige op it Earebegraafplak Bloemendaal yn Overveen njonken syn broer.
Karl Stauffer-Bern
thumb|Selsportret Karl Stauffer, bekend as Karl Stauffer-Bern (Trubschachen, 2 septimber 1857 - Florâns, 24 jannewaris 1891) wie in Switsersk keunstskilder, etser en byldhouwer.
Wurdskat
De wurdskat of it leksikon is it gehiel fan alle wurden en útdrukkings fan in taal. Sa'n wurdskat wurdt fêstlein yn wurdboeken, en it skriuwen fan in wurdboek hjit fan leksikografy. De stúdzje nei de wurdskat sels wurdt leksikology neamd. In netwurk fan semantysk besibbe leksikale lemma's, lykas alle wurden foar fruchten of alle nammen fan kleuren, neamt men in leksikaal fjild. Yn 'e psycholinguistyk wurdt alles dat in persoan oer syn of har taal wit, it mentale leksikon neamd, wylst de stúdzje fan 'e psychology fan 'e betsjuttings dy't oan wurden ferbûn wurde wol de psycholeksikology hjit.
Schelte J. Bus
Schelte John (Bobby) Bus (1956 ) is in Amerikaansk astronoom, dy't benammen asteroïden en kometen ûndersiket. Hy wurket foar de Universiteit fan Hawaï as ûndersiker en as assistint (support astronomer) by de Ynfraread-Teleskoop fan de NASA (IRTF) oan it observatoarium Mauna-Kea.
Bus hat mear as tûzen asteroïden ûntdutsen (in stikmannich mei Eleanor Helin) en ien komeet (87P/Bus). De asteroïde (3254) Bus (1982 fan Edward L. G. Bowell ûntdutsen) is nei him ferneamd.
Serhij Skatsjenko
(18 novimber 1972) is in eardere Oekraynsk fuotballer. Earder spile foar Traktor Pavlodar, Metalist Kharkiv, Torpedo Moscow, Temp Shepetivka, Dynamo Kyiv, Anyang LG Cheetahs, Chunnam Dragons, Torpedo Moscow, Metz, Neuchâtel Xamax, Sanfrecce Hiroshima, Aarau, Karpaty Lviv en Turan Tovuz.
Jesper Ganslandt
Jesper Ganslandt (Falkenberg, 31 oktober 1978) is in Sweedsk regisseur, senarioskriuwer en produsint.
Keninkryk Hawaï
It Keninkryk Hawaï (Hawaïaansk: Aupuni Mō‘ī o Hawai‘i) wie in ûnôfhinklik keninkryk yn Oseaanje, dat bestie fan 1795 oant 1893. It ûntstie doe't de Hawaï-eilannen feriene waarden ûnder it regear fan kening Kamehameha de Grutte. Neitiid genoat it ynternasjonale erkenning en ûntjoech it him yn 1840 ta in konstitúsjonele monargy. Geandewei de njoggentjinde iuw krige in rike elite fan blanke plantaazje-eigners, dy't almeast fan Amerikaansk komôf wiene, almar mear macht yn Hawaï. Yn 1893 fierden dyselden in steatsgreep tsjin de Hawaïaanske monargy út, wêrby't de lêste regearjende monarch, keninginne Lili‘uokalani, ôfset waard. Fiif jier letter folge de Amerikaanske anneksaasje fan Hawaï. Hjoed de dei is Hawaï in Amerikaanske steat.
Geografy
By syn ûntstean, yn 1795, besloech it Keninkryk Hawaï seis fan 'e acht grutte Hawaï-eilannen: Hawaï, Maui, Kahoölawe, Molokaï, Lanaï en Oähû. Yn 1810 waarden Kauaï en Niïhau tafoege. Yn 1822 sylden keninginne Ka‘ahumanu en har doetiidske gemaal Kaumuali‘i mei kaptein William Sumner nei it ûnbewenne noardwestlike eilân Nihoa, dat harren generaasje inkeld út âlde lieten en myten koe. Letter reizge ek kening Kamehameha IV dêrhinne om it eilantsje formeel te anneksearjen. Oare eilannen dy't ûnder it regear fan Kamehameha IV en Kalākaua anneksearre waarden, wiene de Underwynske Hawaï-eilannen (ynkl. it atol Midway) en fierders Jarvis, Johnston en Palmyra. Dy lêste trije eilannen en Midway hearre tsjintwurdich bestjoerlik net mear by Hawaï. Yn totaal besloech it Keninkryk Hawaï sa'n 28.315 km².
Skiednis
Iuwenlang waard de Hawaïaanske befolking regearre troch pleatslike ali‘i ("haadlju") dêr't ornaris in ali‘i nui ("kening") boppe stie dy't it hiele eilân bestjoerde. Yn 'e twadde helte fan 'e achttjinde iuw klearre de hegemony fan Maui, dat ûnder it regear fan Kahekili II (1765-1794) ferskate oare eilannen ferovere, it paad foar de úteinlike steatkundige ienwurding fan Hawaï. Dy ienwurding fûn yn 1795 plak, doe't Kamehameha de Grutte, de kening fan it eilân Hawaï, yn 'e Slach by Nu‘uanu Kalanikūpule, de lêste kening fan Maui en Oähû, fersloech. Dêrtroch waarden de seis súdeastlikste Hawaï-eilannen ûnder syn bewâld feriene. Dat barren wurdt beskôge as de stifting fan it Keninkryk Hawaï, nettsjinsteande it feit dat de noardwestlike eilannen Kauaï en Niïhau noch fyftjin jier lang selsstannich bleaune ûnder it bestjoer fan kening Kaumuali‘i.
Twaris riste Kamehameha in ûnbidich grutte armada fan kano's út foar in ynfaazje fan Kauaï, en twaris rûn dat besykjen op 'e non, de iene kear troch in swiere stoarm en de oare kears trochdat der in epidemy ûnder syn krigers útbriek. Om't troch Kamehameha syn militêre oermacht de úteinlike ferovering fan 'e beide noardwestlike eilannen ûnûntkomber liek, besleat Kaumuali‘i yn 1810 lykwols om troch ûnderhannelings ta oerienstimming te kommen. Fan gefolgen waard er doe in fazal fan Kamehameha de Grutte.
Yn 1815-1817 besocht Kaumuali‘i lykwols om troch geheime ûnderhannelings mei de Russysk-Amerikaanske Kompanjy syn keninkryk mei útlânske militêre stipe wer fan it ryk fan Kamehameha los te weakjen. Mar doe't oan it ljocht kaam dat de Russen by dizze ûndernimming bûten it witten fan tsaar Aleksander I om hannele hiene, rûn it hiele spul op neat út. Nei de dea fan Kamehameha de Grutte, yn 1819, liek der in nije kâns foar de ûnôfhinklikens fan Kauaï te kommen, oant keninginne Ka‘ahumanu, de widdo fan Kamehameha, kening Kaumuali‘i twong om mei har te trouwen. By de dea fan Kaumuali‘i, yn 1824, hold syn keninkryk sadwaande op te bestean en kamen Kauaï en Niïhau gewoan by de rest fan it Keninkryk Hawaï te hearren.
Geandewei de njoggentjinde iuw fêstigen har op 'e Hawaï-eilannen in protte blanken, benammen Amerikanen. Yn 't earstoan wiene dat fral sindelingen, dy't de lânseigen befolking ta it kristendom besochten te bekearen. Yn 1824 boekten se in grut súkses doe't se keninginne Ka‘ahumanu, safier krigen dat hja har dope liet. Mar fral ûnder it regear fan kening Kamehameha III, de earste kristlike kening fan Hawaï, krigen sindelingen in protte ynfloed en waard ien fan harren, Hiram Bingham I, in prominint keninklik riedshear. Yn 'e twadde helte fan 'e njoggentjinde iuw waard de mearderheid fan 'e Hawaïaanske befolking bekeard ta it protestantisme of it roomsk-katolisisme.
Yn 1831 waarden ûnder ynfloed fan keninginne Ka‘ahumanu de Frânske roomske misjonarissen it lân útset en waard it roomsk-katolisisme ferbean. Doe't yn 'e rin fan 'e 1830-er jierren roomske Hawaïanen foar harren leauwe ferfolge waarden, late dat yn 1839 ta it saneamde Frânske Ynsidint, wêrby't in Frânsk oarlochsskip ûnder kaptein Cyrille Pierre Théodore Laplace kening Kamehameha III twong om it Edikt fan Tolerânsje ôf te kundigjen, wêrnei't de roomske misjonarissen weromkomme koene. Oanhâldende efterstelling fan 'e roomsen wie foar Frankryk lykwols oanlieding om yn 1849 by wize fan strafekspedysje troch admiraal Louis Tromelin in ynfal yn Honolulu útfiere te litten, wêrby't foar $100.000 skea oanrjochte waard.
Underwilens wie op 13 febrewaris 1843 de Britske kaptein George Paulet op 'e HMS Carysfort de haven fan Honolulu ynfearn mei de eask dat kening Kamehameha III syn lân ôfstean soe oan 'e Britske Kroan. Under de driging fan Paulet syn kanonnen joech Kamehameha III op 25 febrewaris ta, mar Gerrit P. Judd, in sindeling dy't de Hawaïaanske minister fan Finânsjes wie, bewurkmastere dat der in gesant nei de Feriene Steaten, Frankryk en Grut-Brittanje stjoerd waard om protest oan te tekenjen tsjin Paulet syn aksje. Dêrop waard de Britske skout-by-nacht Richard Darton Thomas stjoerd om Paulet werom te fluitsjen. De Hawaiïaanske soevereiniteit waard sadwaande op 31 july 1843 op 'e nij fan krêft. Neitiid lieten Frankryk en Grut-Brittanje op 28 novimber 1843 in offisjele mienskiplike ferklearring útgean wêryn't hja it Keninkryk Hawaï formeel erkenden as in ûnôfhinklik lân. Yn 1849 erkenden ek de Feriene Steaten it keninkryk as in selsstannige en soevereine steat.
Serious Record
Serious Record wie it besykjen om wrâldrekôr te fêstigjen fan it langste muzikale optreden ea.
It âlde rekôr fan in Amerikaanske bar stie op 360 oeren. Fryske muzikanten spilen yn desimber 2013 twa wiken lang dei en nacht non-stop live efter elkoar op ferskate poadia. Mei 364 oeren yn totaal waard it âlde rekôr mei fjouwer oeren ferbettere. De finansjele opbringst fan € 17.500 gie nei Serious Request.
De aksje waard mooglik makke troch in belangeleaze gearwurking tusken D’drive, Poadium Asteriks en Poppoadium.
Priis
Serious Record wûn mei dizze promoasje fan de popmuzyk de Fryske Poppriis fan 2014.
Keninkryk Hawaï
Skiednis
Tsjin 'e 1840-er jierren begûnen har behalven sindelingen ek blanke keaplju op 'e Hawaï-eilannen nei wenjen te setten, en yn 'e twadde helte fan 'e njoggentjinde iuw waarden der op 'e eilannen grutte sûkerreidplantaazjes oanlein. Dy wiene eigendom fan blanke plantaazje-eigners en waarden bewurke troch lânseigen fjildarbeiders, mei as gefolch dat der in rike blanke elite ûntstie. Nettsjinsteande de formele erkenning fan 'e Hawaïaanske ûnôfhinklikheid troch de Feriene Steaten en ek al ûnderholden de beide lannen diplomatike relaasjes, dochs waard it lânseigen bestjoer fan Hawaï troch de Amerikanen net foar fol oansjoen.
Doe't keninginne Lili‘uokalani yn 1893 plannen oankundige foar in nije grûnwet dy't de macht fan 'e blanke elite beheine soe, wie dat foar dyselden oanlieding om by in steatsgreep sels de macht op Hawaï te gripen. Mei militêre stipe fan 'e Feriene Steaten, yn 'e foarm fan ien kompanjy mariniers en twa kompanjyen matroazen fan 'e USS Boston, dy't oproppen wiene troch de Amerikaanske gesant John L. Stevens, waard begjin 1893 de keninginne ôfset. Neitiid waard yn july 1894 (nei in perioade fan provysjoneel regear) de Republyk Hawaï útroppen waard. Wylst de lânseigen befolking ûnderdrukt waard, stjoerden de nije blanke machthawwers oan op anneksaasje troch de Feriene Steaten. Nettsjinsteande alle eardere betsjûgings fan freonskip troch de Amerikanen oan it adres fan 'e Hawaïanen waard de Amerikaanske anneksaasje fan Hawaï op 6 july 1898 in feit, wêrby't de Hawaïanen op snoade wize har eigen lân ûntnadere waard.
Bestjoer
Fan 1795 oant 1840 wie Hawaï in absolute monargy, wêryn't alle macht by de kening lei. Yn 1840 ûntjoech it keninkryk him ta in konstitúsjonele monargy, mei in eigen parlemint, wêrfan't de leden op demokratyske wize keazen waarden by mei geregelde tuskenskoften holden ferkiezings.
List fan keningen fan Hawaï
Kamehameha de Grutte wie de stamheit fan it Hûs fan Kamehameha, dat Hawaï regearre oant de dea fan kening Kamehameha V, yn 1872. Neitiid waarden de eilannen koart regearre troch kening Lunalilo, foar't yn 1874 Kalākua op 'e troan kaam, dy't yn 1891 opfolge waard troch syn suster Lili‘uokalani, de lêste monarch fan Hawaï.
Warlock (betsjuttingsside)
"Warlock" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
Steaten fan Meksiko
Meksiko is ferdield yn 31 steaten (estados) en de haadstêd Meksiko-Stêd.
Eltse steat hat in gûverneur, dy't foar seis jier keazen wurdt, en dy't net opnij keazen wurde kin. Eltse steat hjit offisjeel "Estado Libre y Soberano de [namme fan de steat]". Dit ferwiist nei de relatyf grutte mjitte fan autonomy dy't de steate hawwe, mar betsjut net dat de steaten ek wier frij en sûverein binne yn de folkerjochtlike betsjuttin fan dy wurden. Wol betsjut it dat de steaten har' net mei inoars saken bemuoie meie en gjin alliânses slute meie. De steaten hawwe it foech en stel in eigen grûnwet op.
Johan Kenkhuis
Johan Kenkhuis (Vriezenveen, 7 maaie 1980) is in earder Nederlânsk swimmer.
Detroit (betsjuttingsside)
"Detroit" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
Janpier Brands
Janpier Brands (De Gordyk, 1967) is in direkteur yn de kultuersektor. Hy wie jierrenlang twadde man fan de Akademy foar Popkultuer en letter direkteur fan it Ljouwerter popsintrum Neushoorn.
Brands groeide op yn De Gordyk en gie nei skoalle yn Drachten. Nei syn stúdzje yn Ljouwert wenne er in skoft yn Grins dêr’t er wurke foar it poadium Simplon en it jierlikse festival Noorderslag. Yn Grins spile er bas by Meindert Talma en yn in soad oare bandsjes. Dêrneist wie er kultuerskout en beliedsadviseur fan kultuerynstellingen en oerheden.
Mei it ferdwinen fan de keunstakademy en it konservatoarium út Ljouwert, troch it ‘heare-akkoard’ fan Wiegel en Vonhoff yn 1989, rûn it kulturele libben yn Ljouwert werom. In nije oplieding foar popkultuer soe de dynamyk yn de stêd werombringe moatte. Brands waard yn 2003 ien fan de oprjochters fan de hbû-oplieding Minerva Akademy foar Popkultuer yn Ljouwert. Hy soe achttjin jier yn Ljouwert bliuwe, de lêste twa jier as mei-oprjochter fan it poppoadium Neushoorn.
Yn 2017 waard Brands direkteur fan poadium- en produksjehûs WORM yn Rotterdam. WORM is in stifting foar eksperimintele, avant-garde- en undergroundkeunst, benammen muzyk en film. Binnen in jier waard Brands ûnderskieden mei it 'IJzeren Podiumdier' foar it bêste poppoadium yn Nederlân. Op 1 novimber 2022 waard er út namme fan Codarts en de Willem de Kooning Akademy meidogger oan de Bauhaus Cultuur&Campus op Rotterdam Súd.
Priis
Yn 2015 wûn Janpier Brands de Fryske Poppriis.
Tsjerke fan Engelbert
De Tsjerke fan Engelbert is in tsjerkegebou yn it Grinslânske doarp Engelbert. De tsjerke datearret út de 13e iuw en is sûnt 2000 yn it besit fan de Stifting Alde Grinslânske Tsjerken. Oant 2013 makke ek de Grinzer âld-katolike parochy fan de hillige Martinus gebrûk fan de tsjerke. Tsjintwurdich wurde der allinne by gelegenheid tsjinsten fierd.
Skiednis
It âldste diel fan de tsjerke wurdt foarme troch it koer, dat út de 13e iuw datearret. Yn de rin fan de tiid ûndergyng de tsjerke in pear kear foarse ferbouwings. De tsjerke waard yn 1904 wyt pleistere.
De dakruter boppe de westlike gevel datearre fan 1949. De klok waard yn itselde jier getten.
Ynterieur
It balkenplafond waard yn 1904 oanbrocht. Yn de jierren 1970 ferdwûn by in restauraasje in soad fan it âld ynterieur. De 17e-iuwske preekstoel fan Engelbert ferhûze nei de Laurentiustsjerke fan Baflo en ek de tsjerkebanken waarden ferwidere. De yn 2005 herstelde sakramintsnis waard yn dy tiid fernield troch in betimmering fan gipsplaten. By de restauraasje fan 2005 kaam ek de piskina út de katolike tiid fan it gebou wer foar it ljocht.
Yn 2012 krige de tsjerke wer in âlde preekstoel, dy't ôfkomstich is út de tsjerke fan Heveskes. Dy preekstoel waard yn 1781 boud en is like âld as de kânselbibel. De rokoko-psalmbuorden binne ôfkomstich út de tsjerke fan it net mear besteande doarp Oterdum by Delfsyl. Yn it koer lizze in pear 18e- en 19e-iuwske grêfstiennen.
Oargel
It oargel fan de tsjerke fan Engelbert is in oargel fan Hendrick Wicher Flentrop. It waard yn 1938 boud, foar in part mei piipwurk út 1855.
Da Mouth of Madness
Da Mouth of Madness, artystenamme fan Sietse van Daalen (Ljouwert, 19 augustus 1974) is in Fryske Master of Ceremony (MC) yn de hardcore housescene.
Van Daalen begûn syn karriêre tegearre mei DJ Uzi. Yn it earstoan foarmen se de hiphopformaasje 2 Damn Dope. Yn 1994 stapten se oer op hardcore house. Harren earste optreden wie op it feest 7 Gates 2 Hell yn Deinum, koart dêrnei folge troch in optreden op Thunderdome on tour. Harren optreden op dit feest late ta fierdere gearwurking mei organisator ID&T. Yn 1996 stiene se tegearre op Thunderdome '96 yn Ljouwert, Mysteryland, The Love Parade yn Berlyn en se reizgen op mei Thunderdome on Tour. Yn 1997 waard Van Daalen neist Gabber Piet ien fan de presintators fan TMF’s Hakkeeh, wêrmei’t hy mear as 42 ôfleveringen makke hat. Neidat Gabber Piet it programma ferliet de hy de presintaasje mei Richard Koek (Drokz).
Solokarriêre
Ek as solo-artyst wie hy presintator fan ûnder oare Thunderdome, Defqon.1, Mysteryland, Dominator, Masters of Hardcore en Qbase. Letter waard hy benammen aktyf mei de Belgyske organisaasje Footworxx. Yn it bûtelân wie hy ûnder oare aktyf yn Dútslân, Belgje, Ingelân, Skotlân, Ruslân en Spanje. Yn 2012 wie hy koarte tiid lid fan The Dreamteam. Yn 2015 brocht hy it album "Old Dog New trixx" út. Dit album wie oant dan it ienige hardcore album fan in MC dat útkaam as hardcopy.
Radio Host
Hast acht jier presintearre hy tegearre mei Andre van Zuilen (MC Justice) Thunderdome Radio. Yn 2014 naam Van Daalen mei trije oare freonen it radiostasjon Gabber.FM oer. Op dit online radiostasjon hat hy elke woansdei it radioprogramma ‘’Lock and Load radio’’. En ien kear yn de moanne presintearret hy mei Andre en Arjen (MC Justice en Kosmixx) it programma ‘’Footworxx Radio’’.
Priis
Yn 2016 wûn Da Mouth of Madness de Fryske Poppriis.
Fernando Picún
(14 febrewaris 1972) is in eardere Oerûguayaansk fuotballer. Earder spile foar River Plate, Feyenoord, Defensor Sporting, Urawa Reds en Danubio.
Karl Kollwitz
thumb|Betinkplakette foar Karl en Käthe Kollwitz, Kollwitzstraße 58, yn Berlin-Prenzlauer Berg thumb|Grêfstien fan Käthe en Karl Kollwitz Dr. Karl Kollwitz (Rudau (ûnder Koningsbergen), 13 july 1863 - Berlyn, 19 july 1940) wie in Dútsk medikus en de soan fan Frederick Kollwitz en Dorothea Kollwitz.
Libben en wurk
Karl Kollwitz waard doe't er fyftjin wie wees en kaam sadwaande yn it weeshûs fan Koningsbergen te lâne. Dochs slagge it him en studearje, nei it gymnasium, genêskunde oan de Albertus-universiteit. Hy hie al jong in passy foar polityk en waard as jongkeardel lid fan de Sosjaal-Demokratyske Partij (SPD). Hy studearre yn 1891 ôf en boaske itselde jier oan de keunstneresse Käthe Kollwitz. It pear kaam te wenje yn in appartemint yn de 25 Weissenburger Strasse, Wärther Platz yn Berlyn. Dêr begûn er ek syn dokterspraktyk. As sosjalist woe Karl de earmelju tsjinje (Armenarzt) en makke er gebrûk fan de syktekostefersekering dy't Otto von Bismarck yntrodusearre hie. Dy wie de earste fan Jeropa wêryn't de oerheid ûngemakken en sykte fan arbeiders en harren famylje duts. Yn 1892 waard harren âldste soan Hans Kollwitz berne en fjouwer jier letter kaam soan Peter Kollwitz op 'e wrâld. Yn 1913 stichte er mei Ernst Simmel en Ignaz Zadek de Sosjaaldemokratyske Doktersferiening (Sozialdemokratischen Ärzteverein). Om 1938 hinne waard him ferbean syn dokterspraktyk fuort te setten.
Nei in mislearre operaasje oan staar is er krekt foar it útbrekken fan de Twadde Wrâldkriich ferstoarn. Hy waard byset yn it famyljegrêf op it Sintrale Begraafplak Friedrichsfelde, mei syn sweager Conrad Schmidt en dy syn frou Anna. Letter soe Käthe Kollwitz dêr ek har lêste rêstplak fine.
Selah (Washington)
Selah is in plak (city) yn Yakima County yn de steat Washington, Feriene Steaten. It plak hie neffens de folkstelling fan 2010 in ynwennertal fan 7147. It plak leit 6 km benoarden Yakima en it falt ûnder de stêdekloft fan Grutter Yakima. It plak leit oan Rykswei 97 en Rykswei Yntersteat 82. Ek Rykswei 12 komt fanút it westen wei en komt justjes besuden it plak oan op Rykswei Yntersteat 82.
Selah waard in gemeente op 3 april 1919. Yn de stêd binne in protte warehûzen en ferwurkingspakhûzen fan de ferskate fruithôven rûnom it plak. De Tree Top Apel Ferwurkings Koöperaasje hat syn haadkantoar en 2 ferwurkingsfabriken yn de stêd. Ek Sun-Rype Products USA, de Amerikaanske takke fan Westlik Kanada's grutste distribúsje fabryk fan fruitsop en -hapkes hat hjir in pakhûs. De fruithôven yn it njonkenlizzende Wenas Valley, de grutte wegen en it spoar dat troch de stêd rint, makket de stêd foar dy yndustryen oanloklik. Dêrtroch wurdt Selah ek wol de Apelsophaadstêd fan de wrâld neamd. Selah en Wenas Valley binne ornaris ek de sliepstêden fan it gruttere Yakima, dat fuort besuden leit.
Rekreaasje
Selah hat ferskate parken dêr't jin op ferkillende wizen ûntspanne kinne. Sa is der in apart park foar picnicjen, kuorbaljen, rôlriden, ensfh. Justjes benoarden de stêd tusken Selah en Ellensburg is de Yakima River Canyon, dêr't jin kuierje, fiskje of oare wettersporten dwaan kinne.
Lês ek
Lince, Robert S. The Selah Story. Selah, Washington: Selah Valley Optimist Printing, 1984.
Jan Smeekens
thumb|right|300px|Jan Smeekens, 2014 Jan Smeekens (Raalte, 11 febrewaris 1986) is in Nederlânsk reedrider.
Voskresenski Novodevitsji-kleaster
It Voskresenski Novodevitsji-kleaster (Russysk: Воскресенский Новодевичий монастырь) of it Nije Ferrizeniskleaster is in kleaster fan it otterdokse bisdom Sint-Petersburch oan it Моskovski Prospekt yn Sint-Petersburch, Ruslân.
Stifting
Oarspronklik stie it Ferrizeniskleaster oan de Neva op de Smolny-werf yn de buert fan de Smolny-katedraal by it simmerpaleis fan keizerin Elizabeth Petrovna. Katarina de Grutte liet dêr in skoalle foar aadlike fammen stiftsje, it letter Smolny-ynstitút. It kleaster waard opheven yn 1822, doe't der gjin nonnen mear wiene.
Yn 1845 joech Nikolaas I opdracht om it kleaster opnij libben yn te blazen op it Vasiljevski-eilân. De earste nonnen krigen foar harren kleaster de âlde gebouwen tawiisd fan it opheven Teologyske Kollegium fan de Grykske Uniaten en foar de tsjinsten wiene de nonnen ynearsten oanwiisd op de oanbuorjende Ferkundigingstsjerke. Mar de nonnen wiene net sa wiis mei de lokaasje op it Vasiljevski-eilân en lang om let krigen de nonnen in beboske gebiet by de Moskouse Poarte, it plak dêr't hjoeddedei it kleaster noch altiten stiet.
De bou sette yn 1849 útein en de earste stien waard lein troch keizer Nikolaas I. Earste abdis fan it kleaster wie Feofania. De bou fan it kompleks waard neffens in ûntwerp fan de arsjitekt Nikolai Efimov útfierd, yn gearwurking mei Karl Reimers, Ludwig Bonstedt en Nikolai Sitsjev. De bou fan it kleaster waard û.o. mooglik makke troch grevinne Anna A. Orlova-Tsjesmenskaja en de keninginne fan Württemberg, Olga Nikolajevna en fierder droech de skatkist elk jier foar de bou 25.000 rûbel by. Yn 1854 arrivearren de earste nonnen yn de gebouwen.
Sovjet-Uny
Yn 1917 wennen der noch 77 nonnen en 66 novisen yn it kleaster. Fjouwer kear yn 't jier waard der in prossesje organisearre om it kleaster. Yn 1918 waard it kleaster opheven, op de eigendommen en besittings waard beslach lein, mar troch it oprjochtsjen fan in arbeidersmienskip koene de nonnen op it plak wenjen bliuwe, wylst de Ferrizeniskatedraal as in parochytsjerke funksjonearre. Yn febrewaris 1932 waarden de noch likernôch 90 nonnen en novisen dy't yn de gebouwen wennen arrestearre en deportearre. De kleastertsjerken waarden foar in diel ferneatige. De hege Isidorus-klokketoer waard opblaasd mei it ferlechje dat dy romte meitsje moast om de strjitwei te ferlizzen. Nei de sloop fan de toer feroare der lykwols neat oan de strjitwei. Fan de Ferrizeniskatedraal waarden de koepels ôfbrutsen en de Elíatsjerke en de Tsjerke fan de Ikoan fan de Mem Gods (fan de Freuge foar harren dy't treurje) waarden hielendal sloopt. Yn it haadgebou fan it kleaster wie in militêr ûndersyksynstitút foar elektrotechnyk, wêrmei't ek it ynterieur fan it gebou ferboud wurde moast.
Restauraasje
Sûnt 1990 waard der stadichoan útein set mei de restauraasje fan it kleaster. De Kazantsjerke waard yn 1989 oerdroegen oan de parochy fan de Russysk-Otterdokse Tsjerke yn it Bûtenlân. Yn novimber 1995 waard it kleaster offisjeel op 'e nij stifte en yn de hjerst 2001 foel it beslút om alle gebouwen werom te jaan, dy't ea oan by kleaster hearden. De Ferrizeniskatedraal en de Kazantsjerke waarden restaurearre en de Atostsjerke hielendal rekonstruearre. Yn 2008 waard útein set mei de restauraasje fan it noardlike diel fan it kleaster en by dy restauraasje krige de (oan de Atostsjerke identike) Tsjerke fan de Trije grutte Hilligen de yn de Sovjet-tiid ôfbrutsen koepels werom.
Yn 2019 waard bekend makke dat der yn de hjerst fan dat jier ek in begjin makke wurde koe mei de weropbou fan de yn de jierren 1933 opblaasde Isidorus-toer.
Atostsjerke
It westlike kleastergebou mei de sellen en it eardere hospitaal wurdt ûnderbrutsen troch twa tsjerken súdlik en noardlik fan de sintrale Ferrizeniskatedraal: de Atostsjerke (1850-1854) yn it suden en de Tsjerke fan de trije grutte Hilligen (1850-1855) yn it noarden. Beide tsjerken binne identyk oan inoar en hawwe fiif koepels mei in klokketoer mei in tintefoarmige en grienkleurige spits.
Elíatsjerke
By de tagong fan it tsjerkhôf stie eartiids in stiennen oan de profeet Elía wijde tsjerke. De tsjerke wie yn 1886 boud yn Moskouse styl neffens in arsjitekt fan Leonti Benois. De fiifkoepelige tsjerke hie in ryk ynterieur, maar waard yn 1925 sletten en yn 1930 ôfbrutsen.
Tsjerke fan de Ikoan fan de Mem Gods fan de Freugde foar harren dy't treurje
Sintraal op it tsjerkhôf stie de Tsjerke fan de Ikoan fan de Mem Gods út 1856 fan de arsjitekt Ernest Eibev. De tsjerke wie boud oer it grêf fan de huzaar Andrei Nikolajevitsj Karamzin, de soan fan de skriuwer en histoarikus Nikolaj Karamzin, dy't ferstoar yn de striid tsjin de Turken yn de Krimkriich. Dêrom hie de tsjerke ek de namme Karamzinskaja-tsjerke. Yn juny folge it sluten fan de tsjerke en yn 1930 de sloop. By de sloop waard ek de tombe fan de Karamzins ferneatige.
Tsjerke fan de Ikoan fan de Mem Gods fan Kazan
Mei de bou fan de grutte neobyzantynske Kazantsjerke waard op 8 juny 1908 útein set. Arsjitekt wie Vasili Kosjakov. De Kazantsjerke waard yn 1912 foltôge en toant oerienkomsten mei de Hagia Sofia fan Konstantinopel. De op lege trommels steande koepels binne mei spesjale dakpannen bedutsen, lykas yn Grikenlân, dy't by in restauraasje ferfongen waarden troch koperplaat en by de lêste restauraasje wer op 'e nij lein binne. Oan de eastlike kant binne trije apsissen, wêrfan't de middelste in koepel op in hegere trommel hat, dy't fersierd is mei fral blaukleurige mozaïeken. De bolsjewiken joegen de tsjerke yn de Sovjet-tiid ferskillende net-tsjerklike funksjes en yn de jierren 1950 wie it beslút fallen om de tsjerke op te blazen. De gatten wiene al yn de muorren oanbrocht, mar technyske swierrichheden kamen tefoarren dat de plannen útfierd waarden. As earste gebou fan it kompleks waard de tsjerke yn 1989 werom jûn oan de Russysk-Otterdokse Tsjerke yn it Bûtenlân. De tsjerke waard yn 1995 jûn oan it doe op 'e nij stifte kleaster. De restauraasje fan de tsjerke duorre fan 2002 oant 2004.
Isidorustsjerke
Yn 1895 waard njonken de Ferrizeniskatedraal in majestueuze klokketoer boud. De toer hie wol wat fan de toer fan Ivan de Grutte yn it Moskouse kremlyn. Op de twadde ferdjipping waard in tsjerke ynrjochte, dy't wijd waard oan Sint-Isidorus fan Pelusium, de himelske patroan fan de metropolyt fan Sint-Petersburch-Ladoga, Isidorus, dy trije jier earder ferstoarn wie. Yn de twa heechste ferdjippings hongen de klokken. Yn 2019 waard bekend makke dat de toer wer rekonstruearre wurde kin.
38e iuw f.Kr.
De 38e iuw f.Kr. of achtentritichste iuw foar Kristus rûn fan 1 jannewaris 3800 f.Kr. oant 31 desimber 3701 f.Kr.
Tachtiger jierren
"Tachtiger jierren", "jierren tachtich" of "jierren '80" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
Stefan Groothuis
thumb|right|300px|Stefan Groothuis, 2014 Stefan Groothuis (Wierden, 23 novimber 1981) is in Nederlânsk reedrider.
Fort Worth (betsjuttingsside)
"Fort Worth" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
Kastiel Sypesteyn
thumb|Poartegebou fan kastiel Sypesteyn
Sypesteyn is in kastiel en museum yn Nij-Loasdrecht. Neffens de oerlevering skinkt greve Floaris V fan Hollân yn 1288 lân oan in Willem Nicolaassoan. (Hallinck). Dy soe dêrnei in hûs sette litten hawwe. De âldste fûndearrings fan Sypesteyn binne lykwols út ± 1500. Yn 1572 wurdt Aert Abramssoan fan Sijpesteijn beliend mei huijsinge ende hofstede. Yn 1589 wurde dy ferwoaste by fjochterij mei de Hear fan Mijnden.
Yn 1664 keapet Cornelis Ascanius de ruïne fan de 'principale Huijsinge ende hofstede'. Hy lit Sypesteyn fannijs opmeitsje en neamt him Hear fan Sijpesteijn. Al yn 1673 wurdt it hûs by gefjochten tusken Frânske troepen en soldaten fan steedhâlder Willem III wer ferwoaste. It lien bliuwt yn de famylje dy't oant de ôfskaffing yn de Bataafske Republyk soarget dat de jierlikse lienhulde oan de Hearen van Mijnden betelle wurdt. Yn 1804 ferkeapet de eigenaresse de grûn oan ien fan de bewenners fan de pleats op it terrein.
Yn 1901 keapet keapet jonkhear Henri fan Sypesteyn de âldfaars grûn werom. Op de fûneminten en mei boumateriaal fan ôfbrutsen histoaryske gebouwen, lykas it ferwoaste kastiel fan Abcoude en kastiel Vredenburg yn Utert, lit hy in sober stamslot herrize. Earst waard it poartegebou set, yn 1912 folgje de toer en it oarepart. De lêste telch fan it geslacht Van Sypesteyn rjochtet syn kastiel yn as museum. Dêrta rjochtet er yn 1902 de Van Sypesteyn Stichting op. Hy bringt der in protte famyljeportretten ûnder, krektas syn samlingen keunst en ambachtskeunst, wêrûnder it seldsume Loosdrechts porselein. It ryksmonumint kin brûkt wurde as troulokaasje en ek it park deromhinne is it besjen wurdich.
List fan planetoïden 83801-83900
Dit is in list fan planetoïden 83801-83900.
Dialektkontinuum
In dialektkontinuum of taalkontinuum is in keatling fan dialekten dy't yn oangrinzgjende gebieten sprutsen wurde. Op elts punt fan dy yninoar gripende keatling kinne de sprekkers fan in beskaat dialekt de sprekkers fan 'e dialekten oan wjerskanten fan harren eigen taalgebiet ferstean; lju dy't fierderôf wenje, binne foar harren lykwols mar dreech of hielendal net mear nei te kommen.
In foarbyld fan sa'n dialektkontinuum is it Nedersaksysk-Nederdútske taalgebiet. Sprekkers fan it Stellingwerfsk sille der gjin muoite mei hawwe om lju te ferstean dy't Noarddrintsk prate, en Noarddrintsktaligen kinne sûnder mis minsken ferstean dy't it Feankoloniaalsk fan eastlik Grinslân prate. Dy fan 'e Feankoloanjes kinne Aldamtsksprekkers goed ferstean, en Aldamtsters hawwe gjin muoite om it Platdútske Eastfrysk fan oer de Dútske grins nei te kommen, en sa fierder oant de Poalske grins ta (en foar de Twadde Wrâldoarloch hielendal oant yn Litouwen). Stellingwervers sille it Feankoloniaalsk en miskien it Aldamtsk noch wol neikomme kinne, mar it is mar gehiel de fraach oft hja it Nederdútske dialekt fan Eastfryslân wol folgje kinne, en de sprekkers fan alle Nedersaksyske dialekten yn Nederlân sille grif it Nederdútsk út 'e eardere DDR op syn bêsten tige dreech te begripen fine.