cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Litografy
Technyk
Litografy is mooglik trochdat fet en wetter inoar ôfstjitte. In geskikte kalkstien wurdt byld op makke (tekening). Dan wurdt de tekening mei help fan Arabyske gom fiksearre ofwol fêstlein (sjoch drukinket). De gom makket it part fan de stien dêr’t net op tekene is, ûntfankliker foar wetter. Ek kin oan de gom in soer tafoege wurde. Allinne stikken fan de stien dêr’t net tekene is, wurde oantaast troch it soer. Troch dy oantaasting foar in part kin hichteferskil ûntstean.
Rotterdam
Nei’t it al yn Ingelân en Frankryk ynfierd wie krige Rotterdam de Nederlânske primeur fan it stiendrukprosedee. De út Beieren ôfkomstige muzykútjouwer Lodewijk Plattner (1767-1842) fêstige him om 1800 hinne yn de Maasstêd en boaske dêr yn 1802 mei Elisabeth Grimberg. Hy wie aktyf as muzykmaster en winkelman yn muzykynstruminten en fan 1808 ôf ek as muzykprinter en útjouwer. Foar de ynrjochting fan syn stiendrukkerij liet er Franz Anton Niedermayr oerkomme, dy wie tegearre mei útfiner Senefelder in pionier op it mêd fan de stiendruk. Yn maaie 1809 registrearre Plattner syn earste yn stiendruk makke muzykstikken by de Keninklike Bibleteek yn Den Haach. Noch yn datselde jier tsjinne Plattner in oktroaifersyk yn by de doe regearjend kening Loadewyk Napoleon Bonaparte, dy hie nammentlik in wet útdien dy’t it nei Frânsk foarbyld mooglik makke nije útfinings, ûntdekkings en ferbetterings te beskermjen troch in oktroai. De oktroai-oanfraach gong dat út mei in fjouwertal printen dy’t foar ’t neist makke wiene troch de yn Rotterdam wenjende Frânske Simon Petit. Yn syn fersyksrift die Plattner him foar as útfiner fan de litografy, ûnwittend fan it feit dat de kening en syn riedsmannen it prosedee al koene. Yn 1805 hie Loadewyk nammentlik by in demonstraasje yn München sels op stien tekene en ek wie yn 1809 it Musterbuch fan Senefelder ferskynd. Nettsjinsteande de wat dubieuze oanpak fan Plattner krige er it oktroai om fiif jier lang as iennige yn Nederlân litografearre muzykpartitueren útbringe te meien.
Amsterdam
Yn Amsterdam like de earste stiendrukkerij dy fan de Dútser E. Beijer west te hawwen, yn ‘e mande mei de Nederlanner Abraham Vinkeles oprjochte yn 1816. Vinkeles wie de soan fan de graveur en tekener Reinier Vinkeles, mar hy hie de kapasiteiten fan syn heit net. Beijer en Vinkeles printen muzyk, keunstprinten en hannelsdrukwurk. Yn 1817 waard de saak oernommen troch de boekhanneler C.G. Sulpke, dy’t it bedriuw troch brekme oan saakkundige help twa jier letter al wer ôfstate, wêrtroch it yn besit kaam fan de boekprinter C.A. Spin. Nettsjinsteande it ynroppen fan de help fan Karl Senefelder, broer fan Alois, wurdt de stiendrukkerij gjin súkses.
Den Haach
Den Haach wie it tredde plak yn Nederlân mei in stiendrukkerij. De Frânsman Duval de Mercourt stifte dêr yn 1818 in drukkerij en mocht him Litographe du Roi neame. Duval hat syn kennis foar ’t neist by de Comte de Lasteyrie en G. Engelmann yn Parys opdien. Yn 1820 naam Daniel Abrahams de Keninklike Stiendrukkerij oer. Abrahams wurke ûnder oare gear mei de tekener B.J. van Hove.
Fierder yn Nederlân
Fierder ûntstiene yn 1823 de stiendrukkerij D.K. Müller & Co. yn Arnhim en yn itselde jier stiendrukkerij G.T.N. Suringar yn Ljouwert. De stiendruk kaam yn Nederlân lykwols earst goed fan de grûn mei wurk, dat mei dat fan it bûtenlân meunsterje koe, doe’t yn 1827 de firma’s Desguerrois en Co. en Jobard har yn Amsterdam fêstigen. Hja kamen út Brussel, dêr’t de litografy, ûnder ynfloed út Parys, him al fierder ûntjûn hie. Ut drukkerij Desguerrois kaam letter Drukkerij Senefelder yn Amsterdam fuort. Boppe de yngong fan it âlde fabrykspân yn Amsterdam bylket oan no ta in byld fan Alois Senefelder.
Yn 1869 fêstige de firma L. van Leer oan de Grutte Houtstrjitte 19 yn Haarlim in ynrjochting foar gromolitografy. By it missen fan genôch romte kocht de firma yn 1876 it hjoeddeiske Spaarne 23 en boude op it dêrefter lizzende terrein yn de Achterstrjitte (de hjoeddeistige Spaarnwouderstrjitte 5-7) in nije kleurestiendrukkerij. Yn 1889 gong de firma troch te min opdrachten fallyt en waarden alle huzings op in feiling ferkocht.
België
De earste stiendrukaktiviteiten yn it lettere België wiene yn 1818 yn Brussel, dêr’t Karl Senefelder, in broer fan de útfiner, kursussen joech en printen drukte. Yn 1820 ynstallearre François Willaume in litopers en ferbûn him mei Mademoiselle Caroline Chatillon, keunstskilderesse, om it tydskrift Journal des Modes Parisiennes te printsjen en út te jaan. Underwilens fêstigen har ek in tal drukkerijen yn oare stêden: Dewasme yn Doarnik, Ubaghs yn Antwerpen, Waucquière yn Bergen (Mons) en Kierdorff yn Gent. Yn Brussel publisearre stiendrukker Jobard yn 1821 de earste platen tekene op stien troch Jean-Baptiste Madou, dy’t mei syn wurk grut súkses hie.
Moderne tapassings
Litografy hat moderne tapassings dy’t jo yn earste oanlis net gau ferwachtsje soene. Lange desennia nei de útfining fan litografy brûkten se elektroanebuizen om elektrisiteit te stjoeren of te rjochtsjen. Koart nei de útfining fan de transistor bliek dat jo fan litografy ôflate techniken yntegrearre skeakelings meitsje koene. De technyk Fotolitografy neamd, bestiet út it fotografysk oanbringen fan de fereaske patroanen yn beskermlagen op de tsjips, de ûnbeskerme dielen ûndergeane dan de winske behanneling. Nederlânske bedriuwen dy’t har dwaande hâlde mei it ûntjaan fan dy technyk binne ASML en Mapper Lithography. De grutste bedriuwen dy’t dizze technyk wrâldwiid tapasse binne Intel en GlobalFoundries (de produksjetûke fan AMD) yn de Feriene Steaten, Samsung Electronics yn Korea en TSMC yn Taiwan. Yn Nederlân is NXP Semiconductors (it foarhinne Philips Semiconductors) noch altyd in wichtige spiler.
List fan planetoïden 73601-73700
Dit is in list fan planetoïden 73601-73700.
Grutte Sû Reservaat
It Grutte Sû Reservaat (Ingelsk: Great Sioux Reservation) wie it oarspronklike Yndianereservaat dat ûnder de betingsten fan it twadde Ferdrach fan Fort Laramie, fan 1868, troch de Amerikaanske oerheid tawiisd waard oan 'e Lakota, de westlike folkshelte fan 'e Sû, in Yndiaansk folk fan 'e Grutte Flakten fan Noard-Amearika. It waard lykwols al rillegau ynkrompen, en hjoed de dei binne der inkeld noch fiif folle lytsere dielreservaatsjes fan oer.
Kavia
De kavia (Latynske namme: Cavia porcellus), ek wol hûskavia neamd om oan te jaan dat it giet om in domestisearre bist en ta ûnderskie fan 'e oare kaviasoarten, is in sûchdier út it skift fan 'e kjifdieren (Rodentia), de famylje fan 'e kavia-eftigen (Caviidae) en it skaai fan 'e kavia's (Cavia). Hoewol't dit bist ek wol bekend stiet as it Guineesk bichje, is it hielendal net nau besibbe oan 'e baarch en likemin komt it út Guinee. Feitliks is de kavia ôfkomstich út it Andesberchtme fan Súd-Amearika, dêr't er troch de befolking tradisjoneel holden wurdt foar it fleis. Sûnt syn yntroduksje yn 'e sechstjinde iuw is de kavia yn Westerske lannen in populêr húsdier wurden.
Grutte Sû Reservaat
It Grutte Sû Reservaat
It Grutte Sû Reservaat wie it grutste reservaat dat ea yn 'e Feriene Steaten bestien hat, en besloech de hiele westlike helte fan 'e steat Súd-Dakota, alle lân bewesten de rivier de Missoury, in gebiet dat tsjintwurdich wol bekendstiet as "Westrivier Súd-Dakota". Dêropta stiek in útrinder derfan út oer de grins fan 'e steat Nebraska, en fierders hiene de Lakota it rjocht om te jeien en om te reizgjen yn "net ferovere" gebiet yn Wyoming en westlik Nebraska. It hillige lân fan 'e Lakota, de Black Hills of Paha Sapa, in rotsich ûnlân dêr't de Amerikanen dochs neat mei mienden te kinnen, waard troch it reservaat folslein omsletten en kaam sa neffens it Ferdrach fan Fort Laramie "foar ivich" yn it besit fan 'e Lakota. Mei't de ûnderskate substammen fan 'e Lakota (Brulee, Hûnkpapa, Minnikonzjû, Oglala, Sâns Arks, Swartfuotten – net te betiizjen mei it Algonkwynske folk fan 'e Swartfuotten – en Twatsjettels) binnen it Grutte Sû Reservaat allegearrre harren eigen gebiet tawiisd krigen hiene, sette it Amerikaanske Buro fan Yndiaanske Saken (BIA) yn it reservaat in rige fan fiif ferskillende agintskippen op.
Kavia
Skiednis fan 'e kavia as húsdier
De kavia komt oarspronklik út it Andesberchtme fan Perû, Ekwador, westlik Bolivia en súdlik Kolombia, dêr't er mooglik al om 5.000 f.Kr. hinne as in betroubere itensboarne domestisearre waard troch de pleatslike Yndiaanske befolking. (Dat wie in pear tûzen jier neidat yn itselde gebiet de lama domestisearre wie.) Foarhinne waard oannommen dat de kavia ôfstamme fan krusings tusken trije wylde kaviasoarten, de Amazônekavia (Cavia fulgida), de berchkavia (Cavia tschudii) en de Brazyljaanske kavia (Cavia aperea). Resint ûndersyk op it mêd fan molekulêre erflikheid oangeande de kavia hat lykwols útwiisd dat dit bist frijwol folslein fan allinnich de berchkavia ôfstammet. It soe skoan kinne dat guon soarten kavia's dy't yn 'e tweintichste iuw identifisearre binne, lykas de Anolaimakavia (Cavia anolaimae) en de Guyanakavia (Cavia guianae), eins hûskavia's binne dy't nei milennia fan domestikaasje reyntrodusearre binne yn it wyld.
Grutte Sû Reservaat
De ein fan it Grutte Sû Reservaat en fierdere ynkrimpings
Yn 1887 naam it Amerikaanske Kongres de Wet-Dawes oan, wêrmei't men it near lei op kommunaal grûngebiet fan stammen, yn it foardiel fan yndividueel grûngebiet. Eltse Yndiaan koe lykwols net mear as in beskaat kwoatum oan grûn besitte, dat sadwaande bleau der yn 'e reservaten dan yn 'e regel in protte lân oer, dy't men dêrnei simpelwei ferkocht oan blanke kolonisten. Op 2 maart 1889, oan 'e foarjûn fan it tatreden fan Noard- en Súd-Dakota as folweardige steaten ta de Amerikaanske Uny, naam it Kongres nòch in wet oan, ien dy't it oerbleaune Grutte Sû Reservaat ôfskafte, en de grûn derfan opdielde yn fiif ôfsûnderlike lytsere reservaten:
(N.B.: it Crow Creek Yndianereservaat op 'e eastigge fan 'e rivier de Missoury, dat oarspronklik tsjin it Grutte Sû Reservaat oan lei en sûnt 1889 oan it Neder-Brulee Reservaat grinzget, hat nea diel útmakke fan it Grutte Sû Reservaat, al wurdt gauris miend – sels troch renommearre skiedkundigen – dat dat wol sa wie.)
Kavia
Skiednis fan 'e kavia as húsdier
Yn West-, Sintraal- en dielen fan East-Afrika wurde kavia's ek foar it fleis holden, en folle mear as dat faak tocht wurdt om't kavia's net fermeld wurde by feetellings. It is ûndúdlik wannear't en troch wa't se yn Afrika yntrodusearre binne, mar yn elts gefal wurde se rûnom holden yn Kameroen, de Demokratyske Republyk Kongo en it súdwestlike part fan Tanzania. Sûnt de 1960-er jierren is der fanút Súd-Amearika besocht om 'e konsumpsje fan kaviafleis ek yn Jeropa en Noard-Amearika te popularisearjen, mar dat is folslein op 'e non rûn, en yn 'e Westerske wrâld is it iten fan kavia's noch altyd taboe.
Grutte Sû Reservaat
De ein fan it Grutte Sû Reservaat en fierdere ynkrimpings
By it fêststellen fan 'e grinzen fan 'e fiif nije reservaten waard 36.000 km² grûn, de helte fan it eardere Grutte Sû Reservaat, weromnommen en reservearre foar kolonisaasje troch blanken. Ta dat gebiet hearde in nije 80 km brede stripe lân yn noardwestlik Súd-Dakota; in grutte kontrei yn 'e midden fan 'e steat (dy't Standing Rock en Cheyenne River yn it noarden, Neder-Brulee yn 'e midden, en Pine Ridge en Rosebud yn it suden faninoar skate); in hoekje yn súdlik Súd-Dakota; en alle lân yn Nebraska, dat sûnt dy tiid Boyd County foarmet. Yn 1910, ta einbeslút, folge in nije ynkrimping, wêrby't likernôch trijefearn fan it Rosebud Reservaat ôfnommen waard, en in fearn fan Pine Ridge. Hjoed de dei binne de fersnipele Lakota-reservaten fan Súd-Dakota guon fan 'e earmste gebieten fan 'e Feriene Steaten.
Kavia
Skiednis fan 'e kavia as húsdier
Behalven as foarm fan iten nimme kavia's ek yn 'e regionale folkloare fan it Andesgebiet in wichtige rol yn en wurde se dêrsanne útwiksele as presinten. Teffens wurdt oan kavia's genêskrêftige kwaliteiten tatocht, en wurde se troch tradisjonele genêzers, de curanderos, brûkt foar harren rituëlen. Sa spylje se in rol by it diagnostisearjen en behanneljen fan sykten as gielsucht, rimmetyk, artritis en tyfus, wêrby't se de sike oer it liif wreaun wurde en sjoen wurde as in boppenatuerlik medium. Swartkleurige kavia's wurde fral tige brûksum achte foar soksoarte wurk, en wurde faak neitiid deamakke en iepensnien, sadat de genêzer oan it yngewant ôflêze kin oft de behanneling effekt hân hat. Sokke genêswizen wurde yn ôfhandige dielen fan 'e Andes, dêr't de moderne Westerske sûnenssoarch ûnskikber is of net fertroud wurdt, noch altyd rûnom akseptearre.
Biologysk gefaar
In biologysk gefaar (ek wol bekend ûnder de Ingelske beneaming biohazard) ferwiist nei in biologyske substânsje dy't in bedriging ynhâldt foar de sûnens fan libbene wêzens, mar benammentlik foar de sûnens fan minsken. Sokke stoffen kinne bestean út medysk ôffal of út meunsters fan in mikro-organisme, firus of gifstof (fan in biologyske soarte) dy't by steat is en taast de sûnens oan. Biologyske gefaren wurde yn 'e regel oanjûn mei it biologyske gefaarteken, dat yn 1966 ûntwurpen waard troch Charles Baldwin, in wittenskipper op it mêd fan miljeu en sûnens by de Amerikaanske Dow Chemical Company. It wurdt bgl. ôfdrukt op omhulsels dy't firusmeunsters befetsje en ôffalkontainers foar ynjeksjenullen. It symboal kin ek werjûn wurde yn 'e tekstferwurkingsprogramma's fan moderne kompjûters, as symboal U+2623 fan 'e Unicode-font (☣).
Kavia
Skiednis fan 'e kavia as húsdier
Kavia's waarden yn 'e sechstjinde iuw foar it earst troch Spaanske, Nederlânske en Ingelske keaplju nei Jeropa ta brocht, dêr't se al gau in raazje waarden as eksoatyske húsdieren foar de hegerein. Sa hold bgl. de Ingelske keninginne Elizabeth I ferskate kavia's. It ierst bekende skreaune ferslach oer it bist datearret út 1547 en is ôfkomstich fan it eilân Hispanjoala, yn it Karibysk Gebiet. Om't kavia's dêr net lânseigen binne, waard foarhinne tocht dat iere Spaanske ûntdekkingsreizgers se meinommen hawwe moasten út Súd-Amearika, mar resint hawwe opgravings op Hispanjoala en ferskate oare Karibyske eilannen, wêrûnder Porto Riko, dúdlik makke dat kavia's dêr al om 500 f.Kr. hinne yntrodusearre binne fia de hannelsrelaasjes dy't yn dy perioade blykber mei it gebiet fan 'e Andes ûnderholden waarden.
Yn Jeropa waard de kavia foar it earste beskreaun yn 1554, troch de Switserske wittenskipper Conrad Gessner. De earste wittenskiplike beskriuwing waard dien troch de grutte Sweedske biolooch Carolus Linnaeus, en it bist krige syn wittenskiplike namme yn 1777 fan 'e Dútske biolooch Johann Christian Polycarp Erxleben. Dy namme wie Cavia porcellus; cavia is in ferbastering fan cabiai, de namme fan it bist yn 'e taal fan 'e Galiby-Yndianen, dy't yn it ferline Frânsk-Guyana bewennen. Mooglik komt dat wurd fan it Portegeeske çavia (modern Portegeesk: savia), dat wer ûntliend is oan it Tûpy-wurd saujá, dat "rôt" betsjut. De tafoeging porcellus is Latyn foar "bichje".
De ierst bekende yllustraasje fan in kavia makket diel út fan in skilderij troch in anonym keunstner dat yn 'e Nasjonale Portretgallery yn Londen hinget en om 1575 hinne datearre wurdt. Dêrop is in famke yn in tradisjonele elizabetaanske jûpe te sjen dy't in kavia yn har hannen hâldt en flankearre wurdt troch har beide bruorren, wêrfan't de iene in domestisearre fûgel op 'e earm hat. Hjoed de dei komme der in grut tal kaviarassen en fariëteiten foar, dy't har benammentlik faninoar ûnderskiede troch ferskillen yn grutte en yn kleur en lingte fan it hier. Hoewol't kavia's yn it Westen beslist net iten wurde, hat men der frjemd genôch gjin muoite mei om se te brûken foar eksperiminten yn laboratoaria; yn it Ingelsk is de gongbere namme foar dit bist, guinea pig, sels frijwol synonym wurden mei "proefdier".
Biologysk gefaar
Klassifikaasje foar ferfier
Biologysk gefaarlike stoffen wurde foar ynternasjonaal ferfier troch de Feriene Naasjes sa klassifisearre:
Kavia
Uterlike skaaimerken
De kavia hat trochinoar in kop-romplingte fan 20-25 sm mei útsjitters oant 30 sm, sûnder in sturt dy't it neamen wurdich is, en in gewicht fan 700-1.200 g (oant yn ekstreme gefallen 1.500 g). Se komme yn alderhanne kleuren foar, en mei alderhanne hierlingten, fan tige koart oant sa lang dat se der yn it wyld nea mei oerlibje kinne soene. Der bestiet by kavia's net folle seksuële dimorfy, mei't mantsjes en wyfkes mar amper yn grutte ferskille en fierders tige by tige opinoar lykje. De libbensferwachting fan kavia's is trochinoar 4 oant 5 jier, hoewol't it rekôr (fêstlein yn 'e edysje fan it Guiness Book of Records út 2006) stiet op 14 jier en 10½ moanne.
Biologysk gefaar
Klassifikaasje oangeande bedrigingsnivo
De Amerikaanske Centers for Disease Control and Prevention (CDC) kategorisearje de bedriging foar libbene wêzens dy't útgiet fan biologysk gefaarlik materiaal yn fjouwer saneamde biosafety levels ("biofeilichheidsnivo's"), wêrby't nivo 1 ûngefaarlik of frijwol ûngefaarlik is, en nivo 4 ekstreme risiko's ynhâldt. De resultearjende oantsjutting BSL 1 oant 4 wurdt net inkeld ferbûn oan 'e stoffen sels, mar ek oan 'e laboratoaria en oare fasiliteiten oerienkomstich de stoffen dêr't dêrmei wurke wurdt. De biosafety levels binne:
Kavia
Fersoarging
Kavia's binne sosjale bisten, dy't it net goed dogge as se solitêr libje moatte. Se kinne sadwaande it bêst holden wurde yn groepkes fan twa of mear eksimplaren, lykas twa of mear wyfkes of ien of mear wyfkes en in kastrearre mantsje. Ferskate mantsjes kinne ek yn groepkes holden wurde, mar dy hawwe in stik mear romte nedich as deselde oantallen wyfkes, en moatte jong mei-inoar yn 'e kunde brocht wurde. Boppedat meie der gjin wyfkes oanwêzich wêze, want dan fleane de mantsjes inoar oan. It is net oan te rieden om in wyfke en in ûnkastrearre mantsje byinoar te hâlden, of it moat wêze dat men mei de bisten fokke wol.
Oan 'e oare kant waskje kavia's geregeldwei har eigen hier, en fersoargje se yn groepen gauris inoars pels, al is dat mear om 'e sosjale bannen oan te heljen as fanwegen hygiêne. By waskjen wurdt in molkewite ôfskieding út 'e eagen yn it hier wreaun. Mantsjes ûnderinoar kôgje faak op inoars hier om; dat hat neat te krijen mei fersoarging, mar is manear om 'e rangoarder fêst te stellen, krekt as biten (benammen yn 'e earen), it meitsjen fan agressive lûden, it útdielen fan kopstjitten, it byinoar opspringen en it opinoar omdúnjen.
Unthâld en oare talinten
Ien fan 'e bekendste eigenskippen fan kavia's is dat se yngewikkelde rûtes nei har iten ta út 'e holle leare kinne, en dat se sokke rûtes moannenlang ûnthâlde. Dat skaaimerk waard yn Nederlân yn 'e santiger en tachtiger jierren yn ferskate tillefyzjeprogramma's brûkt, wêrby't û.o. presintator Fred Oster yn syn kwis kavia's tsjininoar "race" liet troch in doalhof fol obstakels.
Sintugen en kommunikaasje
It gesichtsfermogen fan kavia's is minder as dat fan minsken, mar se hawwe in folle wider eachweid, en fierders binne it gehoar, de rooksin en de taastsin goed ûntwikkele. Se hawwe ferskate manearen om mei-inoar te kommunisearjen, wêrûnder:
Fuortplanting
De fuortplanting fynt by kavia's it hiele jier rûn plak, mei oant 5 nêsten jongen yn in jier, al wurde de measte jongen maityds smiten. De draachtiid duorret 59-72, mar yn 'e measte gefallen 63-68 dagen. Dat is lang foar kjifdieren fan dizze grutte, en de jongen binne dan by de berte ek aardich út 'e kluten woeksen, sadat in wyfke dat op alle dagen rint tûntsjerûn is. De measte nêsten telle 1-6 jongen, mei in gemiddelde fan 3, mar it grutste nêst kaviajongen dat ea dokumintearre is, omfette mar leafst 17 jongen. Paradoksaal genôch binne it de lytste nêsten jongen, mei 1 of 2 eksimplaren, dy't it wyfke by de berte de grutste swierrichheden jouwe.
Oars as by de measte oare kjifdieren binne kaviajongen by de berte goed ûntwikkele, mei hier, tosken, klauwen en eagen dy't al fierhinne funksjonearje. Boppedat binne se daliks mobyl en begjinne se drekt al fêst iten te fretten, ek al drinke se dêrnjonken by de mem en ek by eventuële oare oanwêzige melke wyfkes. As de mem wat oerkomt, wurde de jongen troch in oar wyfke oannommen. Fan 'e jongen binne de mantsjes mei 3-5 wiken geslachtsryp en de wyfkes op syn gaust mei 4 wiken. Kaviawyfkes kinne tyldriftich en drachtich wurde foar't se folgroeid binne. Boppedat kinne se 6-48 oeren nei't se in nêst jongen smiten hawwe, al wer op 'e nij drachtich wêze. Oanhâldende drachtigens is lykwols net sûn foar de bisten. Oan 'e oare kant groeie by wyfkes dy't nea drachtich wurde nei 6-10 moanne troch in ûnomkearber proses fan ferkalking de bekkenbonken gear, en as se dêrnei noch drachtich wurde, is it bertekanaal te smel om 'e jongen te smiten, wat de dea ta gefolch hat.
Fretten
Fan natuere frette kavia's frijwol útslutend gerzen en krûden. Dêrnjonken dogge se, krekt as kninen, ek oan kropofagy, it opfretten fan 'e eigen kjitte. Dat dogge se lykwols net yn it wylde wei, mar allinnich by saneamde sekotropen, sêfte keuteltsjes dy't se spesjaal produsearje om fitamine B, fezels en baktearjes te recycljen. Eigners fuorje kavia's faak mei hea en alfafa en mei spesjale kaviabiks.
Krekt as minsken, mar oars as de measte oare bisten, kinne kavia's sels gjin fitamine C oanmeitsje en moatte se dat út har fretten helje. As men in kavia dus net byfuorret mei iten dat ryk is oan fitamine C, lykas brokkoly, koal, woartels, spinaazje of apels, kriget it bist nei ferrin fan tiid skuorbúk, dat pontinsjeel deadlik wêze kin. In bykommend probleem is dat kavia's yn 'e regel sinnige iters binne, dy't ier yn har libben leare wat al en net ytber is. As se folwoeksen binne, kin oan harren "ytbere" list frijwol neat mear tafoege wurde, en ferhongerje se leaver as dat se in nij soarte fretten prebearje.
Ferskate planten binne giftich foar kavia's, wêrûnder guon dy't ek gefaarlik binne foar minsken, lykas hûnebei (Ned.: zwarte nachtschade), dopkeblom (vingerhoedskruid) en dolkrûd (dollekervel), mar ek guon dêr't minsken neat fan oprinne, bgl. bûterblommen, rabarber, de blêden fan 'e ikebeam en alle bolplanten (lykas tulpen, narsissen, krokussen, snieklokjes en ek sipels).
Kavia's yn 'e Westerske kultuer
As gefolch fan syn rûnom foarkommen as húsdier en syn populariteit yn dy hoedanichheid, benammen ûnder bern, komme kavia's gauris foar yn berneliteratuer, tekenfilms en oare kultuerdragers. Sa hat it boek The Fairy Caravan, fan 'e ferneamde Ingelske berneboekeskriuwster Beatrix Potter in kavia yn 'e haadrol, krektlyk as de Olga da Polga-rige fan har kollega Michael Bond.
Yn folwoekeneliteratuer komme bgl. kavia's foar yn it koarte ferhaal Pigs Is Pigs, fan Ellis Parker Butlet, dat in teltsje is oer de gefolgen fan burokrasy: op in spoarstasjon wurde twa kavia's fêstholden dy't har dêr sûnder behindering begjinne fuort te plantsjen oant it hiele stasjon derûnder sit, wylst de minsken mar redendiele oer de fraach oft it bargen (fanwegen de Ingelske namme guinea pig) of húsdieren binne, mei't foar fee oare frachttariven jilde as foar húsdieren. Dit ferhaal foarme letter de ynspiraasje foar de klassike Star Trek-ôflevering The Trouble with Tribbles (fan senarioskriuwer David Gerrold), wêryn't op in romteskip in soartgelikense sitewaasje ûntstiet mei bûtenierdske bistkes dy't "tribbles" hjitte.
Johannes Hesselhûs
It Johannes Hesselhûs is in earder pakhûs oan de Gieljittersstrjitte 1 op De Jouwer. It ryksmonumint waard boud yn 1898 as ûnderdiel fan it bedriuw Douwe Egberts. Johannes Hessel de Jong, letter fabryksdirekteur, lei yn 1898, op fjouwerjierrige leeftyd, de earste stien fan it pakhûs.
It yn tradisjoneel-ambachtlike styl boude pakhûs stie yn de tún fan it hearehûs Midstrjitte 99 mei dêryn de kofjebaarnderij en tabakskerverij. De gebouwen wiene eigendom fan famylje de Jong, de neisieten fan Douwe Egberts. Oant 1913 waard yn it pân wurke, dêrnei waard dit fabryk yn Sniksweach iepene. De teepakkerij bleau oant 1933 yn it pakhûs dat doe ek nei Sniksweach ferhuze.
Sûnt 1976 wurdt it pakhûs as haadgebou brûkt troch museum De Jouwer. It Hesselhûs stiet oan in dearinnende feart mei oanlissteger fanút it Hurdspytsje Yn tachtiger jierren fan de foarige iuw waard oan de súdkant fan it pakhûs in ferbiningswei oanlein tusken de Gieljittersstrjitte en de Lynbaanstrjitte, wêrtroch 't it pakhûs los kaam te stean fan de tún fean it hearehûs Midstrjitte 99. It bertehûs fan de grûnlizzer fan it bedriuw, Egbert Douwes, dat yn Jiskenhuzen stie, waard yn 1981 stien foar stien opnij opboud yn de tún by it pakhûs. Doe ’t it pakhûs in museumfunksje krige is der net folle oan feroare. Oan de noardkant is in ferbining makke mei it oanbuorjende pân. Dizze oanbou, it stek oan de passaazje en it bertehûs fan Egbert Douwes hearre net by it ryksmonumint.
Omskriuwing
It rjochthoekige pakhûs fan trije boulagen hat in dak mei swarte, weage Fryske dakpannen. De muorren binne oplutsen yn giele bakstien, útsein de súdgevel dy ’t fan reade bakstien is. De bakgoaten steune op klossen.
De eastkant fan it pakhûs grinzet oan it wetter hat twa dûbele tagongsdoarren op strjittenivo, in dûbelde doar op de ferdjipping en in dûbelde doar mei hysbalken yn in dakkapel by de kape. Under binne fiif- en de ferdjipping seis alverúts-finsters yn in stielen kesyn mei stielen roeden, in segmintbôge en in mitsele ûnderdrompel. De stielen ankers fan de ferdjippingsflierren binne sichtber. De westgevel is wakker lyk oan de eastgevel.
Yn de súdgevel sitte twa gevelstiennen. De iene waard lein troch Johannes Hessels de Jong op 16 novimber 1898, de oare by gelegenheid fan de iepening fan it museum op 1 july 1976. Lofts yn de gevel sit op de ferdjipping in dûbele doar. Under binne fjouwer finsters, de earste en twadde ferdjipping hawwe elk trije finsters, identyk oan dy yn de sydgevels. De gevel hat in betonnen plint en in betonnen ôfdeklist by it dak dat rêst op twa oansetstiennen mei in folútmotyf.
De noardgevel hat ûnder in oanbou dy’t in ferbining foarmet mei in buorpân. De earste ferdjipping hat twa finsters, de twadde ferdjipping hat trije finsters.
It pân is opdield yn in pear romten, mar wol sa dat de yngrepene maklik ûngedien makke wurde kinnen. De swiere houten konstruksje en houten ferdjippingsflierren sitte der noch yn.
Cees Schrama
thumb|Cees Schrama Cornelius Martin (Cees) Schrama (Den Haach, 18 desimber 1936 – Baarn, 22 maaie 2019) wie in Nederlânsk (jazz)muzikant en produsint. Schrama wie ek jierrenlang presintator fan it jazzradioprogramma Sesjun foar de TROS op Hilversum 3 en Radio 3.
Biografy
Fan 1966 oant 1970 spile er mei op platen fan Golden Earring (doe noch The Golden Earrings) en yn 1970 brocht er ûnder de namme Casey and the Pressure Group it album Powerhouse út. Ut dy tiid datearret ek syn útfiering fan de jazzstandert Comin' home baby, yn 'e mande mei leden fan de Golden Earring. It nûmer Soultango waard in beskieden hit. Yn 1972 kaam er yn tsjinst fan platemaatskippij Polydor en it jier dêrop waard er presintator fan it radioprogramma Sesjun. Teffens spile er op tal fan platen mei as studiomuzikant en produsearre er noch grammofoanplaten.
Fan begjin jierren njoggentich ôf oan soe Schrama net folle mear produsearje en wie er ek hieltyd minder yn de studio te finen. Yn 1993, 1994 en yn 1995 produsearre er noch platen fan it Rosenberg Trio. Yn 2009 waard de Paul Acket Award him takend.
De lêste jierren presintearre Schrama it programma Jazz rond Zes op Baarn FM, de lokale omrop fan Baarn.
Schrama wie oanhelle mei sûkersykte. Hy stoar yn de âldens fan 82 jier.
It don't mean a thing
Yn it boek It don't mean a thing: Leven met jazz (maaie 2007) sammele Schrama oantinkens en anekdoates, opskreaun troch Lodewijk Bouwens. Fan dat boek ferskynde ier yn 2013 ek in digitale ferzje, oanfold mei foto- en fideomateriaal en in ferhaal deropta, oer syn ôfskied as presintator fan it North Sea Jazz Festival.
Konversaasjestik
In konversaasjestik (ek de Ingelske term conversation piece wurdt in soad hantearre) yn de skilderkeunst is in ynformeel groepsportret, werjûn yn in húskeamer of in tún, dêr't de portrettearren mei-inoar op yn petear binne of harren oars ûnderhâlde. De ôfbylde persoanen binne faak famyljeleden, al of net beselskippe fan freonen, dy't noflik mei-inoar dwaande binne om in tafel hinne, oan in miel, by in húskonsert of ûnder de jacht.
It sjenre wie benammen populêr yn Grut-Brittannië yn de 18e iuw, hoewol 't it mooglik syn oarsprong fûn yn de santjinde-iuwske Nederlânske skilderkeunst en yn beskate sin ferlykber is mei it sjenrestik.
De komposysjes fan fleurige selskippen en túnfeesten fan keunstners as Dirck Hals, David Vinckbooms, Adriaen van de Venne en Willem Buytewech wiene fan grutte ynfloed op it sjenre. Dêrneist joegen foarstellingen fan elegante selskippen en bals fan Hieronymus Janssens en de wurken fan Peter Paul Rubens, yn it bysûnder syn Tuin der liefde (Prado museum ), in ympuls en rjochting oan de ûntwikkeling fan it sjenre. Yn dat lêste wurk liet Rubens sjen hoe't in tún brûkt wurde koe as dekôr foar amoereuze ôfspraakjes en ferkearing.
De term is ûntliend oan de sacra conversazione ("it Hillige Petear'), in komposysjefoarm dêr 't Madonna mei bern yn it selskip fan twa of mear hilligen set is en mei har liket te praten.
Jakob van Schevichaven
Libben en wurk
Van Schevichaven wie iennichst bern fan Samuel Reinier Johan van Schevichaven, dy't yn 1864 learaar oan de hbs yn Snits waard en Martina Margaretha Paulina Maria Mellink. Yn novimber 1867 ferhuze de húshâlding nei Amsterdam, dêr't heit natuerkundelearaar waard oan it Barlaeus Gymnasium. Syn mem stoar yn 1879. Heit Van Schevichaven behearde in jier letter ta de oprjochters fan de Algemeene Maatschappij van Levensverzekering en Lijfrente, meast fersekeringsmaatskippij De Algemeene neamd.
Van Schevichaven soe by De Algemeene oan 't wurk gean en gie dêrom nei de Iepenbiere Hannelsskoalle yn 1884 nei de Universiteit fan Amsterdam om rjochten te studearjen. Hy wie bestjoerslid fan het Amsterdamsch Studenten Corps. Begjin 1888 studearre er ôf en promovearre datselde jier noch op Wettelijk karakter van het contract van levensverzekering.
Hy wurke as direkteur by De Algemeene en debutearre as skriuwer yn 1894 mei it toanielstik Een Hongaarsch duel. Der folgen mear stikken. De ferdekeringsmaatschappij krige troch de Earste Wrâldoarloch en de Russyske Revolúsje grutte swierichheden en yn 1921 fallyt. Dêrnei waard Van Schevichaven syn skriuwerij fan leafhawwerij ta syn berop.
Doe't er fêstrûn mei it toanielstik De man uit Frankrijk, makke er der in roman fan mei yn de haadrol Geoffrey Gill (G.G.). Under it pseudonym 'Ivans' soe er 44 detektiveromans skriuwe. In apart gefal is Verborgen angels út 1930, dat him yn Suriname spilet. Van Schevichaven's ferhalen wiene fral foar de oarloch populêr yn Nederlân. In protte ferhalen út de earste rige (o/m 1922) waarden ek fertaald. Neist detektiveferhalen en toanielstikken skreau Van Schevichaven ek berneboeken, romans en koarte ferhalen, foar in part ûnder eigen namme en foar it oare part as 'Ivans'.
Tusken 1973 en 1980 joech Bruna 15 fan de ferhalen ynkoarte en bewurke fannijs út.
Hy stoar yn de âldens fan 68 jier yn De Haach en waard dêr beïerdige op begraafplak Oud Eik en Duinen. Syn dea sljochte it paad foar Hans van der Kallen ('Havank'), waans manuskripten oant doe faak ôfwiisd waarden.
List fan keningen fan Kastylje
Dit is de list fan keningen Kastylje. Hjirby binne sawol de hearskers oer it Keninkryk Kastylje (1065-1230) as oer de Kroan fan Kastylje (1230-1715) opnommen. Om't it Keninkryk Kastylje foarôfgeande oan syn ûnôfhinklikheid ta it Keninkryk Leön hearde, giet de telling fan 'e Kastyljaanske keningen fierder dêr't dy fan 'e Leöneeske keningen opholden is. Sa kin it dus dat de earste kening fan it ûnôfhinklike Keninkryk Kastylje Sancho II wie, en net 'Sancho I' neamd waard.
Berchfyskatsja's
De berchfyskatsja's (wittenskiplike namme: Lagidium) foarmje in skaai fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (Mammalia), it skift fan 'e kjifdieren (Rodentia), it ûnderskift fan 'e kjifstikelbaarcheftigen (Hystricomorpha), it tuskenskift fan 'e kjifstikelbaarchdieren (Hystricognathi), it lytsskift fan 'e kjifstikelbaarchdieren fan de Nije Wrâld (Caviomorpha), de boppefamylje fan 'e tsjintsjilla-eftigen (Chinchilloidea), de famylje fan 'e wolmûzen (Chinchillidae) en de ûnderfamylje fan 'e tsjintsjilla's en berchfyskatsja's (Chinchillinae).
Ta dit skaai hearre 4 soarten, wêrûnder ien dy't pas yn 2009 as sadanich erkend waard. De berchfyskatsja's komme foar yn it westlik-sintrale part fan Súd-Amearika, en binne nau besibbe oan 'e bekendere tsjintsjilla. Yn it Nederlânsk wurde dizze bisten haasmuizen neamd, mar yn it Frysk wurdt mei "hazzemûs" in hiel oar kjifdier oantsjutten (Ned.: hazelmuis). Dêrfandinne dat it foar Frysk oangeande de soarten fan dit skaai de Ingelske beneaming mountain viscacha oernommen is.
Wasted Years
Wasted Years is in nûmer dat oarspronklik opnaam is troch Iron Maiden yn 1986 en útbrocht op it album Somewhere in Time fan Iron Maiden út 1986. Wasted Years wie it twadde nûmer op it album en waard op 6 septimber 1986 útbrocht as earste single fan it album.
Oer it nûmer
Wasted Years is skreaun troch Adrian Smith, it nûmer giet oer ûnwennigens en ferfrjemding, lykas de negative aspekten fan de hast in jier duorjende foarige toer fan de band en persoanlike problemen dy't Smith en oare bandleden yn dy perioade trochmakken.
Lytse mara
De lytse mara (Latynske namme: Dolichotis salinicola) is in sûchdier út it skift fan 'e kjifdieren (Rodentia), de famylje fan 'e kavia-eftigen (Caviidae) en it skaai fan 'e mara's (Dolichotis), dat foarkomt yn it súdlik-sintrale part fan Súd-Amearika. Dizze soarte is nau besibbe oan 'e gruttere mara (Dolichotis patagonum), dy't súdliker libbet. De lytse mara waard foar it earst wittenskiplik beskreaun yn 1876, troch de Dútsk-Argentynske soölooch Hermann Burmeister.
Fersprieding en biotoop
De lytse mara is lânseigen yn 'e Súdamerikaanske Gran Chaco-krite, dy't westlik Paraguay, súdeastlik Bolivia en it uterste noarden fan Argentynje beslacht. Dat gebiet is begroeid mei drûge, toarnige wâlden en der is ek iepen gerslân.
Uterlike skaaimerken
De lytse mara is griisbrunich fan kleur op 'e rêch, kop, fangen, sturt en poaten, mei in wite of krêmkleurige bealch en plakken fan deselde kleur om 'e eagen hinne. Hy is in slachje lytser as de gewoane mara, hat in koart sturtsje, grutte eagen, lange efterpoaten en koarte foarpoaten. Hoewol't de lytse mara nettsjinsteande syn frij koarte earen sterk op in knyn liket, is er dêr hielendal net nau oan besibbe, mei't kninen gjin kjifdieren binne.
Hâlden en dragen
Lytse mara's libje yn groepkes fan twa oant fjouwer bisten. Se binne oerdeis aktyf en grave in hoale om yn te oernachtsjen. It binne herbivoaren, dy't de foarkar jouwe oan gerzen en krûden, mar dy't as it nypt eltse soarte fegetaasje frette.
Status
De lytse mara hat de IUCN-status fan "net bedrige", mei't er yn syn ferspriedingsgebiet noch rûnom foarkomt en om't de populaasje stabyl liket te wêzen.
Single White Female (liet)
Resultaten
Single White Female kaam op 13 maart 1999 op it 66e plak binnen yn 'e Amerikaanske Billboard-countryhitlisten, mar berikte al gau it earste plak. Ek yn de Kanadeeske countryhitlist stie it nûmer op it earste plak. Yn 'e algemiene Amerikaanske hitlisten berikte it it 36e plak. It liet is noch altyd Wright har bêst-skoarende single. Hja waard derfoar nominearre foar in Academy of Country Music Award en in TNN/Music City News Country Award, beide yn 'e kategory bêste fideoklip. It album Single White Female smiet Wright har earste gouden plaat op.
Partisaan
In partisaan (fan it Frânske partisan, út it Italjaansk: partigiano (= partijgonger)) is in bewapene strider, dy't net ta de reguliere striidkrêften fan in steat beheart, en him ferset tsjin de besetting fan in frjemde fysike- as ideologyske macht. Partizanen wurde faak fergelike mei guerrillastriders, revolúsjonêren en dissidinten.
It ynternasjonaal oarlochsrjocht jout regels dêr't it bestriden fan soksoarte groepen oan foldwaan moat (lykas yn de Haachske Konvinsjes).
Bekend is de partizanestriid yn de Twadde Wrâldoarloch yn it earder Joegoslaavje en yn de fan Dútslân besette dielen fan Poalen en de Sovjet-Uny. Yn België waard yn de Twadde Wrâldkriich mei wapens striden troch it Belgysk leger fan de partizanen, in dielorganisaasje fan it Onafhankelijkheidsfront. Nederlân hie de Bospartisanen út Baarlo yn Limburch oan de ein fan dy oarloch.
Maria fan Reigersberch (1589?-1653)
Maria fan Reigersberch, as Maria Reigensbergen (Veere? as Boulogne-sur-Mer (Frankryk)?, 7 oktober 1589? - De Haach, 19 april 1653) wie boaske oan Hugo de Groot. Hja spile in wichtige rol by De Groot syn ûntkommen yn in boekekist út Slot Loevestein.
Seneka de Jongere
Seneka de Jongere, ek wol koartwei bekend as Seneka (folút: Lusius Anneüs Seneka; ±4 f.Kr. – 65 n.Kr.) wie in Romeinsk filosoof, toanielskriuwer, skriuwer, briefker en steatsman. Hy wie de soan fan 'e retoarikus Seneka de Aldere en waard berne yn 'e Romeinske provinsje Hispanje. As priveelearaar en letter riedsman fan keizer Nearo rekke er behelle yn 'e heechste fermiddens yn Rome. Hoewol't er úteinlik twongen waard ta selsmoard foar syn bewearde belutsenens by in gearspanning tsjin Nearo, hat it wol kâns dat er ûnskuldich wie.
Jonkheid
Oer Seneka syn iere libben is net in protte bekend. Op grûn fan boarnen út 'e Aldheid is syn biografe Miriam Griffin fan tinken dat er berne wêze moat yn 'e Romeinske provinsje Hispanje, yn 8, 4 of 1 f.Kr. Hja mient dat 4 of 1 f.Kr. it wierskynlikst binne. Fierders leaut se dat er yn 5|5 n.Kr. al yn Rome wenne en dêr de rest fan syn jonkheid trochbrocht. Neffens eigen sizzen waard Seneka de stêd yn droegen yn 'e earms fan syn memme styfsuster.
Yn elts gefal wie syn famylje ôfkomstich út Kordoba, op it Ibearysk Skiereilân. Hy wie de twadde soan fan 'e rike retoarikus Lusius Anneüs Seneka, dy't letter bekend kaam te stean as Seneka de Aldere, en dy syn frou Helvia. Syn âldere broer Gallio brocht it ta prokonsul fan 'e Romeinske provinsje Acheä, yn Grikelân. Syn jongere broer Anneüs Mela waard de heit fan 'e dichter Lukanus. Seneka waard yn Rome ûnderrjochte yn 'e retoarika en de stoïsynske filosofy. Ut syn eigen geskriften docht bliken dat er in minne sûnens hie, en dat er in hoart fersoarge wurden is troch syn muoike. Mei't dy fan 16 oant 31 yn Egypte tahold, moat er dat lân teminsten ris besocht hawwe, en is it mooglik dat er dêr langere tiid trochbrocht hat.
Uny fan Ontariaanske Yndianen
De Uny fan Ontariaanske Yndianen (Ingelsk: Union of Ontario Indians), gauris ôfkoarte ta UOI, en ek wol de Anisjinabek Naasje (Anishinabek Nation) neamd, is in Yndiaanske politike organisaasje dy't 39 ûnderskate stammen yn it súdlike part fan 'e Kanadeeske provinsje Ontario fertsjintwurdiget. De UOI is de âldste Yndiaanske organisaasje fan politike synjatuer yn Ontario. It haadkertier fan 'e UOI is fêstige yn North Bay.
Skiednis
De woartels fan 'e UOI geane werom op 'e Ried fan Trije Fjurren, en datearje sadwaande fan foàr it begjin fan 'e kolonisaasje fan it gebiet fan 'e Grutte Marren troch de blanken yn 'e sechstjinde iuw. De organisaasje waard lykwols yn 1949 formeel oprjochte om as politike fertsjintwurdiger en pleitbesoarger te tsjinjen foar de nau oaninoar besibbe Algonkwynske folken fan súdlik Ontario. De stammen dy't lid binne fan 'e UOI omfiemje in efterban fan etnyske Odjibwe, Ottawa, Algonkin en Delawêr.
Seneka de Jongere
Politike karriêre
Yn 31 sette Seneka útein mei in karriêre as politikus. Fuort nei't de beruchte keizer Kaligula yn 38 oan it bewâld kommen wie, rekke Seneka mei him deilis, en Kaligula skynt him inkeld it libben sparre te hawwen om't er sa'n minne sûnens hie dat de keizer miende dat er mei gauwens fansels wol stjerre soe. Doe't Klaudius Kaligula yn 41 opfolge, ferballe dy Seneka op oanstean fan syn trêde frou Falearia Messalina, nei Korsika, fanwegen de beskuldiging dat er in bûtenechtlike relaasje hân hie mei Kaligula syn suster Julia Livilla. Seneka brocht syn ballingskip troch mei filosofyske en biologyske stúdzje en skreau syn treastbrieven. Yn 49 liet Klaudius syn fjirde frou, Agrippina de Jongere, Seneka út syn ballingskip weromroppe om priveelearaar te wurden fan har soan Nearo, dy't doe tolve jier wie. Nei Klaudius syn dea, yn 54, soarge Agrippina der teffens foar dat Nearo op 'e troan kaam yn it stee fan syn âldere healbroer Britannikus.
Uny fan Ontariaanske Yndianen
Leden
Der binne 39 'earste naasjes' by de UOI oansletten. 'Earste naasje' (first nation) is in Kanadeeske oantsjutting foar in, ornaris bestjoerlik autonome, Yndianestamme. It lidmaatskip fan 'e UOI strekt him út fan 'e Gouden Mar yn it easten oant Sarnia yn it westen en fan 'e Amerikaanske grins yn it suden oant Thunder Bay en de Nipigon-mar yn it noarden. Mei-inoar hawwe de 39 lidstammen in befolking fan likernôch 60.000 minsken, wat delkomt op likernôch in trêdepart fan 'e totale Yndiaanske befolking fan Ontario.
Biohazard
Biohazard is in Amerikaanske metal-band dy't yn jannewaris 1987 oprjochte is. Hja wiene ien fan de earste bands dy't punk en metal mjuksen mei eleminten fan hiphop. De bandnamme betsjut biologysk gefaar. Yn 2006 stoppen hja mei de band, mar yn 2008 giene se wer fierder, om dêrnei yn2016 wer in pauze yn te laskjen neidat bassist en sjonger Scott Roberts de band ferlitten hie. Yn 2019 makken hja dúdlik dat Biohazard noch altyd in aktive band is en dat se wer mei in nij album begjinne as de tiid dêr is.
Seneka de Jongere
Dea
Yn 65 rekke Seneka behelle yn 'e neisleep fan 'e Pisoanyske Gearspanning, in plan om Nearo dea te dwaan. Hoewol't er nei gedachten net ien fan 'e gearspanners wie, krige er fan Nearo it befel om himsels tekoart te dwaan. Dat died er op 'e tradisjonele manear fan syn tiid en kultuer, troch ferskate ieren iepen te snijen en himsels deabliede te litten. Syn frou Pompeja Paulina besocht syn lot te dielen, mar neffens it ferhaal sa't dat troch Tasitus ferteld wurdt, joech Nearo befel om har tsjin te hâlden. Har wûnen waarden ferbûn en se besocht neitiid net wer om 'e hân oan harsels te slaan. Neffens itselde ferslach blette Seneka mar stadich, en ûndergie er gjin flugge dea, mar in stadige tramtearring. Doe't it ynnimmen fan gif likemin holp, liet er in waarm bad foar himsels reemeitsje, om't fan warmte it bloed flugger begjinne moast te rinnen. Yn dat bad soed er stoarn wêze, al smoarde er neffens Tasitus mear fan 'e steam fan it hjitte wetter, as dat er oan bloedferlies beswiek. Sa't er sels woe, waard Seneka neitiid kremearre sûnder dat dêrby de wenstige begraffenisriten yn acht nommen waarden.
Uny fan Ontariaanske Yndianen
Bestjoer
Oan it haad fan 'e UOI stiet in liederskipsried, dy't opmakke is út in grutopperhaad, in pleatsferfangend grutopperhaad en riedsleden en âldsten dy't de fjouwer geografyske regio's fan 'e UOI fertsjintwurdigje: Súdeast, Súdwest, de Hueronmar en de Noardlike Boppemar. It haadkertier fan 'e organisaasje stiet yn it reservaat fan 'e Nipissing Earste Naasje, deunby North Bay, oan 'e igge fan 'e Nipissing-mar. Satellytkantoaren binne fêstige yn Thunder Bay en de reservaten fan 'e Curve Lake Earste Naasje, yn Curve Lake, en de Munsy-Delawêr Naasje, yn Muncey. De organisaasje hat sa'n 70 wurknimmers yn fêste tsjinst.
Foarsjennings en programma's
Njonken syn funksje as politike fertsjintwurdiging fan 'e oansletten stammen leveret de UOI in ferskaat oan mienskiplike foarsjennings en programma's foar syn lidstammen, wêrûnder tsjinsten op it mêd fan 'e sûnenssoarch, ûnderwiis, húsfêsting en yntertribale koördinaasje. Fierders is der in eigen plysje, de Anisjinabek Plysjetsjinst, in eigen ûnderwiisynstelling, it Anisjinabek Underwiis Ynstitút, en in eigen online-krante, de Anishinabek News.
Seneka de Jongere
Wurdearring
Seneka de Jongere wie en is noch altyd ien fan 'e mar in pear populêre Romeinske skriuwers. Dante Alighieri, Francesco Petrarca en Geoffrey Chaucer hiene grut respekt foar him, en hy ferskynt dan ek yn in byrol yn harren wurken. Yn 'e Renêssânse waarden der rûnom printe edysjes en oersettings fan syn wurk útjûn, wêrûnder in printinge dy't bewurkmastere wie troch Desidearius Erasmus, en in kommentaar op Seneka syn wurk fan 'e hân fan Jehannes Kalvyn.
Briefkerij mei de apostel Paulus
Seneka soe ek in briefkerij mei de kristlike apostel Paulus fan Tarsus ûnderholden hawwe, mar fan 'e Aldheid ôf wie al bekend dat it dêrby om ferfalskings gie.
Grave Peril
Grave Peril is in roman fan it fantasysjenre skreaun troch de Amerikaanske auteur Jim Butcher. De titel betsjut: "Earnstich Gefaar", mar it is in Ingelske wurdboarterij, mei't "grave" ek it wurd foar "grêf" is. De titel kin dus ek útlein wurde as "Gefaar út it Grêf". It boek, dat skreaun is yn it ik-perspektyf, foarmet it trêde diel fan 'e romansearje The Dresden Files, dy't ta it subsjenre fan 'e urban fantasy heart. It folget as sadanich op Fool Moon. Yn Grave Peril kriget Harry Dresden, praktisearjend tsjoender en privee-detektive te Chicago, it oan 'e stôk mei geasten en fampieren, en lokket er úteinlik in oarloch yn 'e boppenatuerlike wrâld út. Grave Peril waard yn 2001 publisearre troch de New Yorkske útjouwerij Roc Books. Yn 2005 waard de roman troch de Science Fiction Book Club werpublisearre yn 'e omnibusedysje Wizard for Hire, mei it earste en twadde diel fan The Dresden Files: Storm Front en Fool Moon. In Nederlânsktalige oersetting fan Grave Peril (troch Robert Neugarten) waard yn 2010 troch De Vliegende Hollander publisearre ûnder de titel Doodsnood.
Ynhâld
Harry Dresden, praktisearjend tsjoender en privee-detektive yn Chicago, wurdt opsocht troch in kreaze jonge frou dy't har wiere namme net jaan wol, mar harsels Lydia neamt. Se seit dat se hjitfolge wurdt troch in gefaarlike geast dy't har fermoardzje wol en freget Harry om help. Harry is skeptysk oer har ferhaal, en hy is boppedat hastich. Mar hy jout har in talisman tsjin boppenatuerlike oanfallen troch geasten en spûken, en dêropta it adres fan 'e Tsjerke fan 'e Hillige Marije fan 'e Ingels, dêr't pastoar Anthony Forthill, oan wa't Harry kunde hat, har op wijde grûn de nacht trochbringe litte sil as se seit dat se troch "de freon fan Michael" stjoerd is.
Foar't Harry en Michael it Nevernever wer ferlitte kinne, komt de Leanansidhe harren dêr oer it mad. Dat is in machtige ierdgeast, ien fan 'e hege Sidhe, yn 'e foarm fan in tige tsjeppe frou. Hja hat in bysûndere belangstelling foar Harry, mei't hja syn peetmuoike is. (Wat syn mem silger besielde om in Sidhe ta syn peetmuoike te meitsjen, wit Harry net.) As opslûpen jonge hat er lykwols yn uterste need in oerienkomst mei Lea (sa't de Leanansidhe har neame lit) sletten, dat er himsels yn ruil foar har help oan har oerjaan soe. Sûnt hat er dêr frijwat spyt fan, en dêrom besiket er sa min mooglik yn it Nevernever te kommen, om Lea te ûntrinnen. Dêrmei hat er syn wurd brutsen, wat foar de Sidhe in tige earnstige saak is. Lea easket no dat Harry him daliks oan har oerjout, mar Harry is har te fluch ôf, en hy en Michael witte krekt op 'e tiid nei de gewoane wrâld te ûntkommen. Werom yn it Cook County Hospital wurde se lykwols daliks arrestearre troch de plysje foar fersteuring fan 'e iepenbiere oarder. Michael wurdt op boarchtocht frijlitten nei't syn boarch betelle is troch syn lulke frou Charity, dy't op alle dagen rint en dy't net ûnder stuollen of banken stekt dat se Harry net lije mei. Harry syn boarch wurdt betelle troch Susan Rodriguez, in sjoernaliste fan 'e Arcane, in krantsje dat benammen oer boppenatuerlike saken publisearret, mei wa't er al in jier, oardel in relaasje ûnderhâldt.