cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Solovetski-kleaster
Skiednis
Yn de 16e iuw telde it kleaster 350 muontsen en noch ris 700 ambachslju, boeren en feinten. Ek foar de teologyske foarming wie it kleaster wichtich en it hie yn de rin fan de tiid in grutte biblioteek mei tal fan manuskripten opboud. Ien fan de muontsen, Teodoret fan Kola, wurke yn it twadde fearn fan de 16e iuw as misjonaris ûnder de Samen. thumb|left|250px|Opstân fan it Solovetski-kleaster (Sergej Miloradovitsj (1851-1943) thumb|250px|De geheime trochgong dy't in ein makke oan de opstân fan it kleaster It kleaster waard yn de twadde helte fan de 17e iuw nei de skuorring yn de Russysk-Otterdokske Tsjerke in bolwurk fan de Aldleauwenden. Fanút it kleaster waard der ferset bean tsjin de yn 1652 troch patriarch Nikon ôfkundige herfoarmings, dy't delkamen op in sintralisaasje fan de Russysk-Otterdokske Tsjerke. Yn 1657 waarden fanút Moskou nije liturgyske boeken stjoerd, mar de âldsten besletten de boeken net te brûken en de âlde liturgyske tradysje fuort te setten. Moskou stjoerde ek in nije abt nei it kleaster om de herfoarmings troch te setten, mar it kleaster wegere de abt te akseptearjen en beneamde sels in nije abt. Dit waard yn Moskou beskôge as in died fan ferset tsjin it rezjym en de tsaar stjoerde syn leger op it kleaster ôf. Der folge in belegering fan 1668 oant 1676. Mei de stipe fan de boeren koe it kleaster stânhâlde en it hie noch jierren langer stân hâlde kind, mar der folge ferried troch de muonts Feoktist, dy't de Streltsy fertelde fan in geheime trochgong yn de Wite Toer fan it kleaster, dy't min beskerme waard. Sa kaam der in ein oan de opstân. Nei it ynnimmen fan it kleastser waarden de measte bewenners fan it kleaster ombrocht.
Wigbolt Ripperda
Belis fan Haarlim
Fan july 1572 ôf fierde Ripperda it befel oer it garnizoen fan geuzen en útlânske hierlingen dat legere wie yn 'e Hollânske stêd Haarlim. Op 11 desimber sloech in Spaansk leger belis foar de stêd. De Spanjerts (dy't trouwens ek in hiel soad Dútsers en Italjanen yn 'e gelederen hiene) waarden oanfierd troch don Freark, de soan fan 'e hartoch fan Alva, dy't doedestiden de Spaanske lânfâd yn 'e Nederlannen wie. Hoewol't Haarlim in swakke stêd wie, besleat it stedsbestjoer om ferset te bieden oan 'e Spaanske troepen, om't by it foarôfgeande Bloedbad fan Naarden bleken wie wêr't dy ta yn steat wiene. Ripperda hie sterk de hân yn dy beslissing; it oarspronklike stedsbestjoer woe mei don Freark ûnderhannelje, mar Ripperda wist de stedswacht oer te heljen om trou oan de prins te bliuwen, wêrnei't de 'wifkjende' leden fan it stedsbestjoer ôfset waarden om ferfongen te wurden troch oranjesinnigen.
Solovetski-kleaster
Skiednis
Sûnt 1765 is it kleaster stauropegiaal, dat betsjut dat it kleaster net ûnder in biskop mar fuort ûnder de Hillige Synoade falt. De archimandriten fan it kleaster waarden troch de tsaren en de patriarchen beneamd. thumb|left|250px|De Britten falle it kleaster tidens de Krimoarloch oan Tegearre mei de fêstings yn Sumskoi en yn Kem foarme it Solovetsky-kleaster in wichtige fêsting om de Russyske grinzen te beskermjen. It hie in grut tal kanonnen en in sterk garnizoen. It wist meardere oanfallen fan de Oarde fan de Swurdbruorren en de Sweden yn 1571, 1582 en 1611 ôf te slaan. Tidens de Krimoarloch waard it kleaster yn july 1854 sûnder súkses troch Bitske fregatten besketten. thumb|250px|In groep geastliken dy't yn it Solovetski-kamp finzen sieten (1923) Fan de 16e iuw oant yn de 20e iuw tsjinne it kleaster ek as plak dêr't tsjinstanners fan de tsaren hinne ferballe waarden. Nei de Oktoberrevolúsje sleaten de bolsjewiken yn 1920 it kleaster, dat doedestiids 430 muontsen telde. Hja makken fan it kleaster it earste wurkkamp fan de Goelag. De likernôch 1.000 finzenen, dêrûnder ûngefear 60 biskoppen, moasten û.o. yn de omkriten hout kappe. Oan it begjin fan de Twadde Wrâldkriich waard it kamp sletten. Ynstee dêrfan iepene men hjir in skoalle foar de opliediing fan marine-kadetten.
Arsjitektuer
thumb|left|250px|Lito fan it kleaster, ein 19e iuw/begjin 20e iuw (út de kolleksje fan it Kleastermuseum) It kleaster wurdt troch foarse muorren omklamme mei in hichte fan 8 oant 11 meter en in dikte fan 4 oant 6 meter. De muorren wurde ûnderbrutsen troch sân poarten en acht tuorren, boud tusken 1584 en 1594. De ûnbidich grutte stienblokken dêr't de muorren mei opboud binne hawwe somtiden in lingte fan fiif meter. De measte tsjerken en kleastergebouwen binne mei oerdekte gongen meiïnoar ferbûn. Fierder steane der in grut tal oare gebouwen en in refektoarium. In grut part fan de bouwurken datearje út de 16e iuw tidens de amtsperioade fan igumen Filip Kolitsjev. Ta it gebouwe-enseble hearre de byldbepalende Katedraal fan de Transfiguraasje fan de Hear (1558-1566), de Katedraal fan de Trije-ienheid (1858), de Marije-Himelfeartkatedraal (1552-1557), de Katedraal fan de Oankundiging (1596–1601), in wettermûne (begjin 17e iuw), in klokketoer (1777) en de Nikolaastsjerke (1830-1834).
An Ancient Peace
Eftergrûn
De Confederation-boeken fan Tanya Huff spylje yn in takomst wêryn't de minskheid him oansletten hat by de Konfederaasje, in ûnbidich grut steatsferbân mei alderhanne bûtenierdske rassen. De stifters fan 'e Konfederaasje binne de saneamde Aldere Rassen, dy't in nivo fan beskaving berikt hawwe dêr't geweld, om lykfol hokker reden, as ûntalitber beskôge wurdt. Sterker noch, hja grize fan geweld en kinne harsels der net iens mear ta bringe om geweld te begean. Nei de oprjochting waarden by de tiid lâns stadichoan oare rassen ta de Konfederaasje talitten, de saneamde Middelrassen, sadree't dy itselde nivo fan beskaving berikt hiene. Doe't de Konfederaasje lykwols fiifhûndert jier lyn oanfallen waard troch in oar grut steatsferbân, de Primasy, sieten de Aldere Rassen mei de hannen yn 't hier om't de pasifistyske Konfederaasje net oer in leger of in float beskikte. Harren oplossing wie om 'e minder beskaafde Minsken, Taykan en Krai (de saneamde Jongere Rassen) yn 'e Konfederaasje op te nimmen, dy't gjin swierrichheden hiene om har oan te passen fan planetêre ta ynterstellêre oarlochfiering.
Solovetski-kleaster
It hjoeddeiske kleaster
Yn 1990 naam de Hillige Synoade it beslút om it monastike libben wer fuort te setten. In lytse groep fan muontsen sette har yn 1992 nei wenjen. De mienskip is sûnt oanwoeksen oant 30 muontsen.
Groot Kerk (Graaff-Reinet)
De Groot Kerk (Afrikaansk) of Grutte Tsjerke is in monumintale 19e-iuwske tsjerke fan de Nederdútsk-Grifformearde mienskip yn de Súdafrikaanske stêd Graaff-Reinet. It neogotyske bouwurk is in ûntwerp James Bisset en waard boud nei't de foargonger te lyts waard foar de gemeente. De tsjerklike gemeente bestiet al sûnt 1792.
Foargongers
De earst bekende tsjerke fan de gemeente datearre út 1792 en stie oan de Church Street. Dy tsjerke baarnde noch ear't it gebou foltôge wie yn 1799 ôf. De twadde tsjerke waard op it hjoeddeiske plak fan de Grutte Tsjerke op septimber 1800 yn gebrûk nommen.
Nei de twadde Britske besetting fan de Kaap besocht de oerheid om it lân en de ynwenners te feringelskjen. De fiertaal yn it ûnderwiis, fan de oerheid en de tsjerke moast tenei Ingelsk wêze. Der waarden predikanten yn Skotlân helle, mar it mislearre om it Ingelsk yn de Nederdútsk Grifformearde Tsjerke as fiertaal yn te fieren. Guon tsjerken holden wol inkelsktalige tsjinsten, mar de measte Skotske dûmny's learden Nederlânsk en trouden mei Afrikaner famkes. Foar harren positive ynstelling waard mannich doarp nei in Skotske predikant ferneamd, lykas Robertson, McGregor, Sutherland, Fraserburg en Murraysburg. Mei de komst fan de Skotske dûmny Andrew Murray waard yn 1822 útein set mei de bou fan de tredde tsjerke. De tredde tsjerke mei in reiten tek en in klokketoer wie yn 1823 foltôge en bleau foar sechtich jier de tsjerke fan de mienskip.
De hjoeddeiske tsjerke
De hjoeddeiske tsjerke is de fjirde tsjerke fan de gemeente en waard yn neogotyske styl boud. It ûntwerp mei sterke ynfloeden fan de katedraal fan Salisbury wie ôfkomstich fan de Kaapske arsjitekt James Bisset. Om 1880 hinne hearske yn de streek in tiid fan wolstân en de gemeente naam in beslút om in nije tsjerke te bouwen. Nettsjinsteande dat waarden de boukosten sa leech mooglik holden. De stien foar de nijbou waard yn in groeve by Adendorp úthoud. De eigner fan de grûn, A. Neser, stelde it materjaal om 'e nocht beskikber oan de tsjerke. Oant 1941 moasten de leden fan de tsjerke foar in sitplak alle jierren in bydrage jaan. Der passe likernôch 1.500 minsken yn de tsjerke.
Inkelde ferneamde dûmny's dy't wurken yn de tsjerke wiene Jozua Francois Naudé en Daniël François Malan. Naudé wie de heit fan dûmny Christiaan Frederik Beyers Naudé en in grut strider foar de Afrikaanske taal en kultuer. It wie syn fertsjinst dat it Afrikaansk in plak krige op de yn 1922 stifte fjirde Hegere Folksskoalle fan de Kaapprovinsje. Malan wie fan 1913 oant 1915 as dûmny ferbûn oan de Grutte Tsjerke en waard dêrnei earst redakteur fan it deiblêd Die Burger en letter lieder fan de Nasjonale Partij en lang om let yn 1948 premier fan it lân.
Yn 1927 liede it brûken fan it Afrikaansk ynstee fan it Ingelsk of Nederlânsk op de kânsel ta in skuorring yn de gemeente. In grut tal tsjinstanners stiften in ôfsûnderlike gemeente en lieten in nije tsjerke bouwe om dêr it Ingelsk as kânseltaal te brûken. Fan dat lêste kaam lykwols neat telâne. Wat it tal leden oanbelanget bleau de Grutte Tsjerke troch de tiid in gruttere gemeente.
An Ancient Peace
Eftergrûn
Yn 'e Confederation-searje waard ferteld hoe't Torin Kerr, in ûnderofsier fan it marinierskorps fan 'e Konfederaasje, nei generaasjes fan striid mei de Primasy frijwol eigenhandich in ein oan 'e oarloch makke. Hja ûntdiek dat it hiele konflikt by wize fan sosjaal eksperimint útlokke wie troch selsbewuste polynûmerike molekulêre polyhydrokside alkoholiden, oftewol in soarte fan hyperyntelligint, fan foarm feroarjend, bûtenierdsk plestik. Neitiid waarden der fredesbesprekkings mei de Primasy iepene. Torin gie út it korps wei en joech har by har freon Craig Ryder, in boarger dy't him talein hie op 'e berging fan 'e wrakken fan troch oarlochfiering ferrinnewearre romteskippen fan 'e Konfederearre en Primatyske floaten. It slagge har lykwols net om har bûten saken te hâlden dy't har neat oangiene, en nei ferrin fan tiid waarden Craig en Torin en ferskate oare feteranen troch it Konfederearre Ministearje fan Justysje as eksterne ekspêrs yn 'e earm nommen om ôf te weven mei gewelddiedige kriminelen.
Ynhâld
Yn An Ancient Peace wurdt Torin derby roppen as de ynljochtingetsjinst fan it Marinierskorps fan 'e Konfederaasje in tûzenen jierren âlde koekjewaarmer op it spoar komt fan 'e H'san, it ras dat de driuwende krêft wie efter de stifting fan 'e Konfederaasje. It apparaat is in grêfgeskink dat ôfkomstich is fan in planeet dêr't de H'san nei in genosidale oarloch harren wapens mei harren deaden begroeven hawwe yn in reuseftige nekropolis doe't se út kollektyf berou besleaten om tenei pasifisten te wurden. Dy planeet is sitewearre yn it oarspronklike sinnestelsel fan 'e H'san, dat se lang lyn evakuëarre hawwe doe't harren sinne útgroeide ta in reade reus en de planeet fan harren oarsprong opslokte. De nekropolisplaneet sirkele fier genôch oan 'e bûtenkant fan it planetestelsel om 'e sinne, dat dy dat lot besparre bleaun is, mar de krekte lokaasje fan it no ûnbewenne sinnestelsel is in geheim dat sels de ynljochtingetsjinst fan it Marinierskorps net ûntraffelje kinnen hat.
De koekjewaarmer bewiist lykwols dat de lokaasje fan it sinnestelsel net foar eltsenien mear geheim is, om't der dúdlik grêfrôvers aktyf binne. Dat op himsels kin it Marinierskorps it measte net skele, mar de kâns dat de grêfrôvers de oerâlde wapens fan 'e H'san fine, is in stik soarchliker. Kolonel Hurrs, de kommandant fan 'e ynljochtingetsjinst, wol mei dizze saak net nei de H'san of de oare Aldere Rassen ta, om't er derfan oertsjûge is dat de grêfrôvers leden fan 'e Jongere Rassen binne. No't de oarloch foarby is (en der dus gjin direkt ferlet mear is fan 'e oarlochssuchtige Jongere Rassen), geane der yn it parlemint fan 'e Konfederaasje dochs al stimmen op om 'e Minsken, Taykan en Krai guon rjochten as leden fan 'e Konfederaasje te ûntnimmen, en in akkefytsje as dit soe krekt it triuwke wêze kinne dat nedich is om sa'n foarstel troch it parlemint te krijen.
Dus oan Torin de opdracht om yn it djipste geheim it spoar fan 'e koekjewaarmer werom te folgjen, de lokaasje fan it oarspronklike sinnestelsel fan 'e H'san te ûntdekken en dan op 'e troch automatisearre ferdigeningsmeganismen bewekke nekropolisplaneet de grêfrôvers tsjin te hâlden mei lykfol hokker middels oft dêr mar foar nedich binne. Torin set ôf mei har team, besteande út har freon Craig Ryder, de Minsklike skerpskutter Binti Mashona, de Krai-âld-mariniers Werst en Ressk en de Taykan-kompjûterspesjalist Alamber. Hja ûntdekke dat de koekjewaarmer (en ferskate oare grêfgeskinken) oan lûsje antykhannelers ferkocht binne troch in Katrien mei de namme Jamers a Tur fenYenstrakin. It slagget harren lykwols net om 'e lokaasje fan it oarspronklike sinnestelsel fan 'e H'san te ûntdekken, oant der kontakt mei harren opnommen wurdt troch Presit a Tur durValintrisy, de tige yrritante Katrien-ferslachjouster dêr't Torin yn it ferline al ferskate kearen gedoente mei hân hat.
Presit blykt foar de feroaring ris net efter in nijsitem oan te sitten, mar troch it haad fan har clan útstjoerd te wêzen om in oar clanlid, in James a Tur fenYenstrakin, op te spoaren, fan wa't al lange tiid neat fernommen is. Torin wit Presit der, wûnder boppe wûnder, fan te oertsjûgjen dat se dizze kwestje better oan har oerlitte kin, en ûnthjit har om 'e fermiste Katrien werom te bringen as dat fysyk mooglik is. Yn ruil dêrfoar jout Presit de lokaasje fan it oarspronklike sinnestelsel fan 'e H'san priis, dy't mank de Aldere Rassen en Middelrassen algemien bekend blykt te wêzen.
Op 'e nekropolisplaneet oankommen moatte Torin en har team net inkeld automatisearre befeiligingssatelliten yn in baan om 'e planeet hinne ûntwike, mar, as se ienris de nekropolis binnenkrongen binne, ek mûklagen dy't de H'san dêr ynboud hawwe, en dy't ûnder de grêfrôvers al ferskate deadlike slachtoffers makke hawwe. As se úteinlik djip yn 'e nekropolis trochkringe, docht boppedat bliken dat de âlde H'san net tebekskrillen foar it nekroneurologysk animearjen fan harren eigen deaden, en moatte Torin-en-dy it ek noch opnimme tsjin "H'san-sombys".
Tsjin 'e tiid dat Torin mei har team en de oerlibjende (en no arrestearre) grêfrôvers de planeet wer ferlit, is der sa'n skea oan 'e nekropolis oanrjochte, dat dy net mear te ferbergjen is. Mar wichtiger as dat is foar Torin it omtinken dat as men as folwoeksene behannele wurde wol, men jin ek as folwoeksene gedrage moat. Dêrom beslút se de hiele kwestje iepenbier te meitsjen en har finzenen oer te dragen oan it Ministearje fan Justysje. Dêr is men not amused oer it hiele spul, mar der wurdt tajûn dat Torin it bêst mooglike fan in minne saak makke hat. (It helpt dat de H'san ferrassende begrypfol binne.) De konklúzje fan Justysje is dat Torin en har team mar better offisjeel 'warders' (de plysje fan 'e Konfederaasje) wurde kinne, net yn it lêste plak om't se dan better yn 'e rekken holden wurde kinne om't se dúdlik net los fertroud binne.
Wigbolt Ripperda
Belis fan Haarlim
It Belis fan Haarlim ûntjoech him ta in moannenlange útputtingsslach. Ripperda gie de skiednis as dejinge dy't lieding joech oan it ferset fan 'e stedsjers, neffens de leginde tegearre mei de widdo Kenau Simonsdochter Hasselaer (hoewol't histoarisy it tige diskutabel fine oft dy lêste wol sa'n wichtige rol spile as it ferhaal hawwe wol). Tûzenen lieten by de belegering it libben. Earst wiene dat fral Spaanske soldaten, dy't omkamen troch de winterkjeld en by in bestoarming dy't troch de troepen fan Ripperda en de Haarlimmer stedsjers mei swiere ferliezen foar de oanfallers ôfslein waard. Mar dêrnei naam don Freark in nije strategy oan, troch de stêd út te hongerjen. Dêrtroch begûnen nei ferrin fan tiid de ynwenners fan 'e stêd sels stadichoan te ferkommen.
Dea
Nei sân moannen joech de folslein útputte stêd him op 13 july 1573 oer. Neitiid waarden hast it hiele garnizoen en hûnderten foaroansteande boargers fan 'e stêd troch de Spanjerts fermoarde. Ripperda sels ûntkaam ek net oan dat lot. Op 16 july, fjouwer dagen nei de oerjefte, waard er ûnthalze op 't Sant, in plein yn it sintrum fan 'e stêd dat letter omneamd wurde soe ta de Grutte Merk. Ta syn neitins waarden yn Haarlim, mar ek yn Amsterdam en syn berteplak Winsum (Grinslân) ferskate strjitten en gebouwen nei him neamd, wêrûnder de eardere Ripperdakazerne oan 'e Kleverlaan yn Haarlim-Noard. Ek it Ripperdapark yn Haarlim is nei him ferneamd.
Fêstelân
It fêstelân is in trochrinnende lânmassa dy't grutter en faak polityk, ekonomysk en/of demografysk wichtiger is as byhearrende eilannen. Dizze oantsjutting kin brûkt wurde foar it diel fan elts willekeurich lân dat op in kontinint leit, sjoen fanút it perspektyf fan ien of mear eilannen dy't by dat lân hearre. Yn it gefal fan Fryslân is it fêstelân bygelyks, sjoen fan 'e Waadeilannen ôf, alles tusken Harns, Linde en Lauwersmar. Yn it gefal fan Kurasau wurdt mei it fêstelân ornaris it Súdamerikaanske kontinint bedoeld. Mei 'fêstelân' kin lykwols ek in grutter eilân bedoeld wurde dat net sels diel útmakket fan in kontinint. Sadwaande kin der ek sprake wêze fan in stikmannich triemmen. Fanút it eachpunt fan 'e Orkney-eilannen, bygelyks, is Skotlân it fêstelân, mar fanút it eachpunt fan Skotlân is kontinintaal Jeropa it fêstelân.
Skandinavysk model
It Skandinavysk model (ek Sweedsk model of Noardsk model) ferwiist nei de ekonomyske en sosjale modellen fan de Skandinavyske lannen Denemarken, Iislân, Noarwegen, Sweden en Finlân. Tusken de Skandinavyske lannen binne der dúdlike ferskillen wat it model oangiet, spesifike komponinten of foarskriften hat it model net. Oerienkomsten binne it ferbetterjen fan de yndividuele autonomy en de universele tapassing fan fûnemintele minskerjochten. De oerheid sjocht de ekonomy as syn direkte ferantwurdlikheid en wol dêr ek ynfloed op hawwe. De oerheid besiket ek de partisipaasje oan de arbeidsmerk te fergrutsjen en de lykberjochting tusken man en frou te fersterkjen. By it Skandinavysk model jout de oerheid yn ferhâlding in protte jild út oan de publike sektor mei as ien fan de wichtichste doelen sosjale sekerheid. Dêrtroch binne de belestingen yn dy lannen ek in stik heger.
Giovanni Bosco
Giovanni Melchiorre Bosco (Becchi by Castelnuovo, 16 augustus 1815 - Turyn, 31 jannewaris 1888 yn) wie in Italjaanske preester en stifter fan de oarder fan Salesianen. Hy waard yn 1929 troch de Roomsk-Katolike Tsjerke sillich en yn 1934 hillich ferklearre. Meastentiids wurdt er, mei de yn guon Romaanske talen foar katolike preesters wenstige oanhef "don", Don Bosco neamt.
Libben
Giovanni Bosco's âlden (Francesco Bosco en Margareta Occhiena) wiene ienfâldige boeren út de Piëmont. De dea fan syn heit makke him al yn 'e âldens fan twa in heale wees. Giovanni krige as njoggenjierrige in dream, dy't foar him reden waard dat er preester wurde woe. Syn mem koe lykwols gjin jild foar in oplieding betelje en doe't er tolve wie gyng er it ambacht fan kleanmakker learen. Fan febrewaris 1828 oant novimber 1829 wurke er as feint yn in stâl yn Moncucco, om it sa foar syn mem wat lichter te meitsjen en sa koed er ek it ûnderrjocht yn de kategismus betelje. Syn âldere healbroer Antonio die lykwols alle war om dat ûnderrjocht te dwersbongeljen, want dy woe ha dat syn jongere broer ek thús en op it fjild wurkje koe. Syn mem betelle doe oan Antonio syn erfdiel út, dy't dêrnei fuort gyng en nea werom kaam.
Giovanni besocht fan 1831 oant 1835 it gymnasium yn Chieri. Hy tocht der noch in skoftke oer nei om by de Fransiskanen te gean, mar gyng in oare wei en yn 1835 liet er him by it preesterseminaarje fan it aartsbisdom Turyn yn Chieri ynskriuwe. Yn de seminaarjetiid fan 1835 oant 1841 wiene fral de teksten út De Imitatione Christi fan Tomas fan Kempen foarmjend foar Giovanni.
De Salesianen hiene oant de dea fan Don Bosco yn 1888 al 250 hûzen yn Europa en Latynsk-Amearika iepene, dy't sûnt 1846 de soarch foar likernôch 130.000 bern hiene en ûnderwiis joegen oan 18.000 learlingen.
Paternostertsjerke
De Paternostertsjerke is in roomsk-katolyk tsjerkegebou yn Jeruzalim. De tsjerke stiet op de Oliveberch op it plak dêr't Jezus de dissipels it Us Heit leard hawwe soe en makket diel út fan in kleaster. De Paternostertsjerke stiet njonken de ruïnes fan de 4e iuwske byzantynske Eleonatsjerke, dy't yn de 20e iuw foar in part rekonstruearre waard. De grûn dêr't de twa tsjerken en it kleaster op steane is steatsbesit fan Frankryk.
Giovanni Bosco
Libben
Don Bosco waard yn de Marije-Helpbasilyk fan it Turynske stedsdiel Valdocco byset.
Mick LaSalle
Mick LaSalle (folút: Michael LaSalle; New York, 7 maaie 1959) is in Amerikaansk sjoernalist, kollumnist en publisist, dy't benammen bekendheid krigen hat as filmkritikus en filmhistoarikus. Hy wurket foar de krante de San Francisco Chronicle, dêr't er oant maart 2008 al mear 1.550 resinsjes foar skreaun hie. Sûnt 2005 bringt LaSalle syn resinsjes ek út yn 'e foarm fan podcasts.
Giovanni Bosco
Hillichferklearring
Yn 1929 ferklearre Pius XI Giovanni Bosco sillich en op 1 april 1934 folge de hillichferklearring. Giovanni Bosco heart njonken Giuseppe Benedetto Cottolengo (1786–1842), Giuseppe Cafasso (1811–1860), Leonardo Murialdo (1828–1900) en de sillige Francesco Faà di Bruno (1825–1888) ta de Turynske geastliken, dy't harren yn de 19e iuw sosjaal ynsetten en fanwegen harren spiritueel en apostoalysk treflike libben as sosjale herfoarmers troch de Roomsk-Katolike Tsjerke hillich, sillich of de ferearing wurdich ferklearre waarden.
Mick LaSalle
Karriêre
LaSalle waard yn 1959 berne yn 'e New Yorkske borough Brooklyn en wurket sûnt de iere 1980-er jierren as sjoernalist, wêrby't er him spesjalisearre hat as filmkritikus. Yn dy hoedanichheid is er (anno 2021) al desennia lang oan it wurk by de San Francisco Chronicle, de wichtichtste krante yn 'e Amerikaanske stêd San Francisco en omkriten, yn noardlik Kalifornje. Syn resinsjes ferskine ek yn 'e susterútjeften fan 'e Hearst Corporation, lykas de Connecticut Post, de Albany Times-Union, de San Antonio Express-News en de Houston Chronicle. Behalven resinsjes skriuwt LaSalle ek in film-relatearre kollumn yn 'e San Francisco Chronicle, mei as titel Ask Mick LaSalle, wêryn't er lêzersfragen oer films beäntwurdet.
Njonken syn wurk as lid fan 'e skriuwende parse wie LaSalle yn 'e twadde helte fan 'e 1990-er jierren ek tillefyzjekritikus foar de pleatslike tillefyzjestjoerder KGO-TV. Fan 2006 oant en mei 2008, fan 2011 oant en mei 2014 en teffens yn 2016, 2018 en 2019 wied er sjuerylid op it Ynternasjonaal Filmfestival fan Feneesje, en yn 2009 op it Ynternasjonaal Filmfestival fan Berlyn. Ek ûnderwiisde LaSalle ferskate jierren lang filmstúdzjes oan 'e Universiteit fan Kalifornje, Berkeley yn Berkeley, in foarstêd fan San Francisco. Fan 2016 ôf docht er itselde oan 'e Universiteit fan Stanford yn Palo Alto.
LaSalle timmeret fierders oan 'e dyk as publisist fan non-fiksjeboeken oer de filmyndustry fan Hollywood. Syn earste wurk op dat mêd wie Complicated Women: Sex and Power in Pre-Code Hollywood, in krityske histoaryske stúdzje fan 'e aktrises dy't yn 'e Amerikaanske filmyndustry fan it Pre-Code-tiidrek fan 'e lûdsfilm wurken, tusken 1929 en 1934. Dat boek waard troch de kritisy tige goed ûntfongen en omskreaun as "briljant". Complicated Women tsjinne as de basis foar in dokumintêre mei deselde titel ûnder rezjy fan Hugh Munro Neely en mei in voice-over troch Jane Fonda, dy't yn maaie 2003 útstjoerd waard troch de tillefyzjestjoerder Turner Classic Movies. LaSalle wie dêrby belutsen as assosjearre produsint.
Underwilens publisearre LaSalle yn 2002 it oanfoljende wurk Dangerous Men: Pre-Code Hollywood and the Birth of the Modern Man, oer de manlike akteurs út it Pre-Code-tiidrek. Oer syn beide skiedkundige wurken hold LaSalle neitiid lêzings op û.o. it Filmfestival fan Denver, it Filmfestival fan Mill Valley, yn it Film Forum yn New York, en yn it Castro Theatre yn San Francisco. Hy publisearre noch twa oare boeken oer filmkeunst: The Beauty of the Real: What Hollywood Can Learn from Contemporary French Actresses yn 2012, en Dream State: California in the Movies yn 2021.
Giovanni Bosco
Ferearing
Sintra fan de ferearing binne it berteplak Castelnuovo Don Bosco (mei it bertehûs, de Chiesa di Santa Maria Ausiliatrice, de oarspronklike beafeartstsjerke fan Don Bosco, de Basilica (Santuario) di Don Bosco) en Turyn, dêr't yn it stedsdiel Valdocco yn de Basilica di Maria Ausiliatrice Don Bosco begroeven waard.
Op 2 juny 2017 waard in relikwy fan Don Bosco, in massyf gouden urn mei syn plasse, út de Basilika Don Bosco op de Colle Don Bosco yn Castelnuovo stellen. De relikwy waard op 15 juny werom fûn; de arrestearre dief waard troch de rjochtbank ta twa jier finzenis feroardiele.
Don Bosco is beskermhillige fan Brasília, de haadstêd fan Brazylje, it bisdom Comodoro Rivadavia yn Argentynje en fan syn berteplak Castelnuovo Don Bosco. Dêrnjonken waard ek in grut tal geografyske plakken yn benammen Súd-Amearika ferneamd nei Jehannes Bosco, dêr't er ek beskermhillige fan is. Don Bosco is beskermhillige fan de jongerein en geastlike meiwurkers dy't de soarch hawwe foar de jongerein. Yn Nederlân binne ferskate skoallen ferneamd nei Don Bosco.
Pappegaaiebuert
In tal wenten en in skoalle waarden ûntwurpen troch gemeente-arsjitekt Cees Rienks de Boer. It houtwurk fan dy huzen waard beferve neffens in ûntwerp fan Theo van Doesburg út 1921. Fanwege de primêre kleuren dy't Van Doesburg foarskreau, wurdt de wyk de 'Pappegaaiebuert' neamd. Dy kleuren foar de bûtenkant joegen frijwat opskuor yn Drachten, dat de oarspronklike kleuren waarden rillegau oerferve.
Paternostertsjerke
Byzantynske tsjerke
De hjoeddeiske Paternostertsjerke stiet fuort njonken it plak fan in 4e iuwske basilika, dy't yn opdracht fan Konstantyn I boud waard ta oantinken fan de himelfeart fan Jezus. De bou fûn plak ûnder de oanwizings fan syn mem Helena, dy't it gebou de namme Tsjerke fan de Apostels neamde. De âldste noch besteande boarnen datearje út de 4e iuw. Yn it reisferslach fan de pylger Egeria út Noard-Spanje wurdt de tsjerke de Eleonatsjerke (elaion is Gryksk foar "fan oliven") neamd. De tsjerke wurdt ek troch in pylger út Bordeaux neamd yn it Itinerarium Burdigalense fan likernôch it jier 333. De skiedkundige Eusebius fan Caesarea skriuwt dat oer in grot dy't te meitsjen hat mei de himelfeart fan Jezus in tsjerke op de Oliveberch boud wurdt. De byzantynske Eleona-tsjerke waard yn 614 troch de Perzen ferneatige.
Cuxton
Cuxton is in plak en civil parish yn it bestjoerlik distrikt Medway, yn it Ingelske greefskip Kent. It plak leit 13 km fan Maidstone ôf en 43 km fan it sintrum fan Londen.
Pappegaaiebuert
Yn 2018 waard ien fan de wenten as museumwente ynrjochte, it Van Doesburg-Rinsemahûs, dat fan maart 2019 ôf oan iepen foar it publyk wie.
Grutte Priis Formule 1 fan de Feriene Steaten 2021
Utslaggen fan de Grutte Priis Formule 1 fan de Feriene Steaten 2021 yn Teksas op 24 oktober 2021. It wie de sântjinde race fan 22 races fan de Formule 1 yn 2021. Hy waard op it Circuit of the Americas hâlden. De race waard hâlden oer 56 omgongen, op it 5,5 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 308,4 kilometer.
Paternostertsjerke
Krúsfarderstsjerke
It plak bleau ek assosiearre mei Jezus as learaar en yn de tiid fan de krúsfarders waard it plak allinne noch yn ferbân brocht mei it learen fan it Us Heit oan de apostels. De krúsfarders bouden yn 1106 tusken de púnbulten in lyts oratorium, folge troch in grutte tsjerke yn 1152 troch de Deenske biskop Svend fan Viborg, dy't yn de tsjerke begroeven waard. De krúsfarderstsjerke rekke slim skeind by Saladin's ferovering fan Jeruzalim yn 1187 en rekke neitiid yn it neagean.
Moderne tsjerke
De grûn waard yn de twadde helte troch de Frânske prinsesse Aurélie de La Tour d'Auvergne oankocht. Hja miende op basis fan de âlde boarnen dêr de grot te finen en fuort nei de keap sette de opgravingen útein. Yn 1868 liet se in kleastergong bouwe en yn 1872 stifte se in kleaster foar Karmelitessen. De kleastertsjerke waard yn de jierren 1874-1875 boud.
De fereare grot waard lang om let yn 1910 ûntdutsen en lei foar in diel ûnder de moderne kleastergong. It kleaster ferhûze nei in plak tichterby. It wie it doel om de byzantynske Eleonatsjerke te rekonstruearjen, mar it jild rekke op en sa bleau de Eleonatsjerke ûnfoltôge.
De lytse 19e iuwske kleastertsjerke stiet eastlik fan de moderne kleastergong, wylst de ûnfoltôge byzantynske rekonstruksje westlik stiet.
Beskriuwing
De muorren fan de kleastergong, de kleastertsjerke en de foar in part rekonstruearre Eleonatsjerke wurde brûkt foar de betegele panelen mei it gebed Us Heit, yn wol mear as hûndert ferskate talen.
Huntsville (Alabama)
Huntsville (City of Huntsville) is in stêd yn de Amerikaanske steat Alabama.
Bay Mills Yndianereservaat
It Bay Mills Yndianereservaat (Ingelsk: Bay Mills Indian Reservation) is it reservaat fan 'e federaal erkende Bay Mills Yndianemienskip fan de Sault Ste. Marie Troep fan Tsjippewa (Bay Mills Indian Community of the Sault Ste. Marie Band of Chippewa). It reservaat leit yn it noarden fan 'e Amerikaanske steat Michigan, yn Chippewa County. It haadkertier is fêstige yn Brimley.
Huntsville (Alabama)
Yn Huntsville sit it Redstone Arsenal, in rakette-ûnwikkelingssintrum; de stêd is sadwaande ek bekend as Rocket City. OP 8 septimber 1960 waard troch presidint Dwight D. Eisenhower it Marshall Space Flight Center fan de NASA yn Huntsville iepene. Ein 50er jierren waard dêr ûnder lieding fan Wernher von Braun de Saturnusraketten en it Apollo-programma ûntwikkele.
Ekonomy en yndustry
De yndustrysektor yn Huntsville bestiet út goed 220 firmas dy't oan sa'n 32.000 minsken wurk jouwe. In protte dêrfan binne yn de beriuwen sels oplaat en heechkwalifisearre om it heechtechnologyske presisywurk dwaan te kinnen.
Bay Mills Yndianereservaat
Geografy
It Bay Mills Reservaat leit yn it noarden fan 'e Amerikaanske steat Michigan, yn Chippewa County, yn 'e eastpunt fan it skiereilân Opper-Michigan, deunby de grins mei de Kanadeeske provinsje Ontario. It bestiet út ferskate, net opinoar oanslutende perselen lân. It meastepart fan 'e grûn, mei in oerflak fan sa'n 9,7 km², leit yn it eastlike part fan 'e plattelânsdistrikten Bay Mills Township en Superior Township, likernôch 24 km westsúdwestlik fan 'e stêd Sault Ste. Marie en justjes noardwestlik fan it doarp Brimley, dêr't it haadkertier fan 'e Bay Mills Yndianemienskip fêstige is.
Huntsville (Alabama)
Ekonomy en yndustry
It romtefeartprogramma fan de Feriene Steaten is sûnt mids 50er jierren nau ferbûn mei de stêd. Meiïnoar sitte der mear as 300 ynternasjonale en nasjonale ûndernimmings, dy't dwaande binne mei ûntwikkeling en produksje fan elektronika en IT-technology. It Cummings Research Park yn Huntsville is it twadsgrutste yn syn soarte yn de FS mei 225 ûndernimmingen en goed 23.000 wurknimmers.
Bay Mills Yndianereservaat
Geografy
In lytser diel fan it reservaat, dat in oerflak fan likernôch 2,7 km² beslacht, leit yn it westen fan it distrikt Sugar Island Township, op Sugar Island, in eilân yn 'e rivier de St. Marys, dy't de grins tusken de Feriene Steaten en Kanada foarmet. Yn totaal hat it Bay Mills Yndianereservaat in oerflak fan 12,41 km². Yn resinte jierren hat de Bay Mills Yndianemienskip troch de oankeap fan ferskate bykommende perselen syn lân útwreidzje kinnen mei nochris 1,7 km². Dy nije perselen wurde lykwols net ta it reservaat rekkene, mar oantsjut as bûtenreservaatsk beheargebiet.
Huntsville (Alabama)
Demografy
Fan de befolking is 13,4% âlder as 65 jier en bestiet foar 32,3% uit ienpersoanshúshâldings. De wurkleazens berint 2,9% (sifers folkstelling 2000).
Bay Mills Yndianereservaat
Demografy
Neffens offisjele gegevens fan 'e Amerikaanske folkstelling fan 2000 wennen der doe 812 minsken yn it Bay Mills Yndianereservaat. Dêrmei hat it reservaat in befolkingstichtens fan 65,5 minsken de km². De bewenners fan it reservaat meitsje 39,5% fan it totale ledetal fan 'e Bay Mills Yndianemienskip út.
Skiednis
It Bay Mills Yndianereservaat waard yn 1937 oprjochte ûnder de regels fêstlein yn 'e Wet op de Yndiaanske Reorganisaasje fan 1934. It meastepart fan it lân derfoar waard yn 1936 oankocht en by de oarspronklike Bay Mills Missypost en in lyts gebiet op Sugar Island foege, dat al earder yn it besit fan 'e stamme wie. It oarspronklike grûngebiet út 1937 makket noch altyd fierwei it grutste part fan it Bay Mills Yndianereservaat út.
Huntsville (Alabama)
Demografy
Likernôch 2% fan de befolking fan Huntsville bestiet út hispanics en latino's, 30,2% is van Afrikaansk komôf en 2,2% fan Aziatyske oarsprong.
Klimaat
Yn jannewaris is de trochsneed temperatuer 3,8 °C, yn july is dat 26,1 °C. Jierliks is de delslach trochstrings 1452,4 mm (gegevens op basis fan de mjitperioade 1961-1990).
Protestantske tsjerke (Willemsoard)
De Protestantske tsjerke fan Willemsoard yn Oerisel is in tsjerkegebou fan de PKN-gemeente yn it doarp. Ek de Fryske doarpen Blesdike en Pepergea binne by de gemeente yndield.
Skiednis
Ynearsten wie der noch gjin tsjerke yn de koloanje Willemsoard en waarden de tsjinsten yn de skoalle holden. De dûmny kaam út Frederiksoard en moast foar de preek yn Willemsoard wol njoggen kilometer reizgje. Sadwaande boaze de rop om in eigen selsstannige tsjerklike gemeente te foarmjen yn Willemsoard oan. Healwei de 19e iuw waard yn opdracht fan de Maatskippij fan Woldiedichheid de earste stien lein foar de bou fan in nije tsjerke yn it doarp, dy't yn 1855 foltôge waard en fuort al te lyts wie. Pas yn 1867 waard Willemsoard in selsstannige gemeente mei in eigen dûmny.
Foar de útwreiding fan de tsjerke yn 1898 mei in kategisaasjelokaal oan de achterkant fan de tsjerke lei keninginne Emma sels 100 gûne by.
De tsjerke is yn 2005 restaurearre. In preekstoel út de jierren 1950 is doe ferwidere en ferfongen troch in âlde preekstoel mei klankboerd, dy't fan Monumintenwacht oernommen is. Ek waard de tegelflier wer foar it ljocht helle en waard it ynterieur op 'e nij farve.
Op 1 jannewaris 2010 waard de herfoarme gemeente in PKN-gemeente.
Oargel
De tsjerke is in ryksmonumint fanwegen it oargel. It ienmanualige ynstrumint mei sân registers waard yn 1948 boud troch de Bruorren Van Vulpen út Utert. Dêrby waard diels 17e-iuwsk en diels 19e iuwsk piipwurk op in wynlade út de 19e iuw brûkt. It piipwurk fan Van Vulpen falt bûten de beskerming.
Beklimming fan de Mont Ventoux
Beklimming fan de Mont Ventoux, yn it oarspronklike Italjaansk: Ascesa al Monto Ventoso, is de namme dy't algemien yn gebrûk is foar in ferneamd brief út 1336 fan 'e Italjaanske dichter en filosoof Francesco Petrarca (1304-1374) oan syn bychtheit Dionigi di Borgo San Sepolcro. Yn it brief beskriuwt Petrarca syn beklimming fan 'e berch de Mont Ventoux, yn 'e Provâns, yn 1336. Hoewol't hjoeddeistige saakkundigen de histoaryske akkuratens fan 'e tekst fan it brief yn twifel lûke, wurdt Beklimming fan de Mont Ventoux rûnom sjoen as in ier foarbyld fan 'e nije ideeën fan 'e Renêssânse. Petrarca joech it brief letter sels út as ûnderdiel fan syn brievesamling Epistolae Familiaris (IV, 1). In Fryske oersetting, mei as titel Oan: Dionigi di San Borgo Sepolcro, ferskynde yn juny 2017 by Utjouwerij Regaad yn Grins ta gelegenheid fan 'e presintaasje fan 'e fertaling fan 'e roman Ventoux, fan Bert Wagendorp.
Ynhâld
It brief fan Petrarca is adressearre oan syn eardere bychtheit Dionigi di Borgo San Sepolcro. Petrarca fertelt oan Dionigi hoe't er op 26 april 1336 mei syn jongere broer Gherardo en twa tsjinstfeinten de 1.912 m hege top fan 'e Mont Ventoux bekom, in berch yn 'e Provâns, yn súdlike Frankryk. Hja diene dat op 'e dei ôf tsien jier nei't hy en Gherardo Bologna ferlitten hiene om har yn Avignon te fêstigjen. Petrarca-en-dy setten ôf út it doarp Malaucène, oan 'e foet fan 'e berch. Underweis nei de top metten se in âlde skieppehoeder, dy't harren fertelde dat hysels de berch fyftich jier lyn beklommen hie en op 'e top inkeld keale rotsen en wat toarnbeistruken oantroffen hie. Neffens dy man soe nimmen sûnt dy tiid de Mont Ventoux noch beklommen hawwe.
De bruorren en harren tsjinners giene fierder, wêrby't Petrarca oanhâldend it maklikste paad besocht te finen, hoewol't dat ek it langste paad wie. Boppe-op de berch fûnen se de lytse rotspjuts dy't noch fierder omheechstie, en dy't Filiolus ("Soantsje") neamd waard. Petrarca-en-dy seagen dêrwei út oer de delling fan 'e Rône en oer de Sevennen. Sels tocht Petrarca nei oer de ôfrûne tsien jier en oer syn iere leafde foar in frou dy't er Laura neamde, in leafde dy't er foar dat frommeske geheim holden hie.
Twifels fan histoarisy
Der wurdt gauris útholden dat Petrarca de earste persoan wie dy't de Mont Ventoux beklom, mar dat hat er sels nea sein. De berch, dy't net rare heech is, waard nei alle gedachten al yn 'e Prehistoarje foar it earst betwongen. Boppedat bestiet der in âlder ferslach fan in Jean Buridan, dy't ûnderweis nei it Pauslik Hôf yn Avignon yn 1334 de Mont Ventoux beklommen hawwe soe. Hy die dat, sa skreau er, om beskate meteorologyske waarnimmings te dwaan.
Wat de ynhâld fan it brief fan Petrarca oangiet, liket it de measte histoarisy bot ûnwierskynlik ta dat er midden yn 'e nacht, sûnder earst te iten, nei in kuiertocht by in berch op en del dy't achttjin oeren yn beslach nommen hie, in tekst fan seistûzen wurden yn elegant Latyn skreau mei de juste sitaten fan klassike dichters. Moderne wittenskippers achtsje it sels ûnwis oft Petrarca wol ea wier sels de Mont Ventoux beklommen hat. Neffens Pierre Courcelle en Giuseppe Billanovich is it brief eins in fiktive tekst dy't omtrint 1350 skreaun wêze moat, dus hast fyftjin jier nei de beklimming, en hast tsien jier nei it ferstjerren fan 'e adressearre, Dionigi di Borgo San Sepolcro. In oare moderne saakkundige, Lyell Asher, wol hawwe dat de beklimming fan 'e berch eins in metafoar is foar it skriuwen fan it brief sels.
Betsjutting
Francesco Petrarca wurdt gauris beskôge as de grûnlizzer fan it humanisme en dêrmei as de 'heit' fan 'e Renêssânse. Yn dy kontekst wurdt Beklimming fan de Mont Ventoux gauris oanhelle, om't út it brief blike soe dat Petrarca "in wier moderne man" wie, sa't histoarikus Jakob Burckhardt it ûnder wurden brocht yn syn The Civilization of the Renaissance in Italy. Syn 'moderniteit' soe yn it brief û.m. ta utering komme yn syn iepenstean foar de natoer, ek al hied er noch net de feardichheid om 'e ynfloed dy't de natoer op him hie goed ûnder wurden te bringen. Burckhardt seach Petrarca fierders as útsûnderlik om't er de Mont Ventoux beklom om gjin oare reden as om't er der aardichheid oan hie, wat him ta de earste toerist makke hawwe soe. It idee dat Petrarca de earste persoan sûnt de Aldheid wie dy't de Mont Ventoux beklom út klearebare nocht, waard lykwols yn 1943 ûntkrêfte troch Lynn Thorndike.
Nettsjinsteande dat wurdt Petrarca syn beklimming fan 'e Mont Ventoux noch altyd as in wichtich momint beskôge yn 'e ûntwikkeling fan 'e filosofyske ideeën dêr't letter de Renêssânse út fuortkomme soe. Yn syn boek The Legitimacy of the Modern Age omskriuwt Hans Blumenberg de beklimming as "ien fan dy grutte mominten dy't ûnwis hinne en wer bewege tusken de tiidrekken", d.w.s. tusken de Midsiuwen en de Renêssânse. En yn Re-Visioning Psychology brûkt James Hillman it ferhaal fan 'e beklimming fan 'e Mont Ventoux om syn teory te yllustrearjen dat de uterlike wrâld fan 'e natoer wjerspegele wurdt troch in likegrutte ynderlike wrâld fan bylden. Beide wrâlden besteane yn begjinsel los fan 'e minske sels. De uterlike wrâld soe Petrarca motivearre hawwe kinne om 'e berch te beklimmen, mar de ynderlike wrâld is wat er ûntdiek doe't er de top berikte en dêr de passaazje út 'e Confessiones fan Augustinus lies.
Erik Seerden
Erik Seerden (Frjentsjer, 24 desimber 1971) is in keatser fan Frjentsjer, in telch út it geslacht Seerden, dy't winner is fan 'e PC en yn it besit is fan it Klaverke Fjouwer. Hy keatste fan 1990 oant 2017.
Oansprekkende resultaten
Seerden hat 295 punten yn it Ivich Keatsklassemint en hat yn syn keatskarrière 18 keningskippen behelle. Hy is mei syn maten Rinse Bleeker en Thomas van der Meer it iennichste partoer wêrfan't de leden trije kear op rige de PC wûnen en dêrby elts ien kear kening wiene.
Wenplakken
Seerden wenne yn Frjentsjer, Huzum en Ljouwert en kaam op de Bûnspartij foar Senioren út foar alle trije.
Jûkiaanske talen
De Jûkiaanske talen (ek wol stavere as Yukiaanske talen) of Jûky-Wappo-talen foarmje in lytse taalfamylje, wêrfan't de talen foarhinne sprutsen waarden yn it noarden fan 'e Amerikaanske steat Kalifornje. Dizze kloft bestie út twa út 'e fierte oaninoar besibbe talen, it Jûky en it Wappo, dy't no beide útstoarn binne.
Underferdieling
De Jûkiaanske talen besteane út twa talen: It Jûky bestie út trije dialekten (Noardlik Jûky, Kust-Jûky en Hûtsjnom), dy't soms as selsstannige talen beskôge wurde. It Wappo waard yn fjouwer ûnderskate dialekten yn 'e Napa-delling sprutsen, mei in fyfde dialekt yn in eksklave oan Clear Lake.
Skiednis
It Jûky en it Wappo ferskilden sterk op sawol grammatikaal as leksikaal mêd. As etnyske groepen hiene de Jûky en de Wappo ek tige ûnderskate kultueren, en sels harren fysike eigenskippen wykten sterk faninoar ôf. It is sadwaande dúdlik dat de beide talen inkeld út 'e fierte oaninoar besibbe wiene. Dy foarûnderstelling hat laat ta it ûntstean fan ferskate teoryen oer it presize aard fan 'e ûnderlinge relaasje fan talen.
Yn 'e mande mei de Sjûmasjyske talen en mooglikerwize de guon talen fan it Kalifornysk Skiereilân, lykas it Waikoery, hearden de Jûkiaanske talen ta de âldste taalfamyljes dy't har yn Kalifornje fêstigen, foarôfgeande oan 'e oankomst fan 'e sprekkers fan 'e Penûtiaanske en Jûto-Azteekske talen, en wierskynlik sels fan 'e sprekkers fan 'e Hokaanske talen. Der besteane oanwizings dat it Jûky en it Wappo yn it twadde milennium f.Kr. útinoar gien binne. De Wappo-sprekkers kinne har dêrby fan 'e Jûky-sprekkers ôfskaat hawwe fanwegen de opmars fan 'e Pomo. Mar it is ek mooglik dat de sprekkers fan 'e beide talen har al as aparte folken yn noardlik Kalifornje nei wenjen set hawwe.
Besibskip mei oare taalfamyljes
Taalkundigen hawwe yn it ferline besocht om 'e Jûkiaanske talen yn ferskate oare taalfamyljes yn te passen. Sa hat men besocht konneksjes oan te toanen mei û.m. de Penûtiaanske talen (dêr't dan ek de Jokûtsyske talen by ûnderbrocht wurde moatte soene), de Hokaanske talen en de Sûaanske talen. It is lykwols net slagge om sokke foarstellen mei súkses te bewizen.
Bay Mills Yndianemienskip fan de Sault Ste. Marie Troep fan Tsjippewa
De '''Bay Mills Yndianemienskip fan de Sault Ste. Marie Troep fan Tsjippewa' (Ingelsk: Bay Mills Indian Community of the Sault Ste. Marie Band of Chippewa; Odjibwa: Gnoozhekaaning'') is in federaal erkende Yndiaanske stamme-organisaasje yn 'e Feriene Steaten, mei in eigen reservaat yn 'e steat Michigan. De namme fan 'e stamme wurdt yn 'e regel ôfkoarte ta Bay Mills Yndianemienskip (Bay Mills Indian Community) of BMIC. De lânseigen namme foar de stamme is yn it Odjibwe Gnoozhekaaning, dat "it Plak fan 'e Snoek" betsjut. De leden fan 'e BMIC binne etnyske Odjibwe. De stamme moat net betize wurde mei de Sault Ste. Marie Stamme fan Tsjippewa Yndianen fan Michigan, dat in hiel oare organisaasje is. It haadkertier fan 'e BMIC is fêstige yn it doarp Brimley, yn Opper-Michigan.
Skiednis
De Bay Mills Yndianemienskip rekke yn 'e njoggentjinde iuw syn lân kwyt doe't Opper-Michigan troch de blanken kolonisearre waard. Nei't yn 1934 ûnder it regear fan presidint Franklin D. Roosevelt de Wet op de Yndiaanske Reorganisaasje oannommen wie, kearden de kânsen lykwols. It Bay Mills Yndianereservaat wie ien fan 'e fjouwer oarspronklike reservaten dy't neffens de regels fan dy wet yn Michigan stifte waarden.
Yn 1936 waard de Bay Mills Yndianemienskip as moderne stamme-organisaasje oprjochte en naam de stamme syn grûnwet oan. Yn 1937 waard it grutste part fan it lân foar it nije reservaat oankocht en by de Bay Mills Missypost en in lyts gebiet op Sugar Island foege, dat al earder yn it besit fan 'e stamme wie. Op 27 novimber 1937 krige de BMIC federale erkenning.
Sûnt de midden fan 'e 1990-er jierren stribbet de BMIC der yn gearwurking mei kasino-eigner Michael J. Malik sr. en sakefrou Marian Ilitch nei om kasino's yn Port Huron en yn it sintrum fan Detroit te iepenjen.
Demografy
De leden fan 'e BMIC binne etnyske Odjibwe (Ojibwe), ek wol Tsjippewa (Chippewa) neamd, in grut Algonkwynsk folk dat yn it gebiet fan 'e Grutte Marren yn sawol de Feriene Steaten as Kanada libbet. De BMIC is ien fan 22 stamme-organisaasjes mei federale erkenning dy't de Odjibwe yn 'e Feriene Steaten fertsjintwurdigje. Neffens gegevens út 2015 hie de BMIC doe 2.057 leden, mei dêrûnder 1.076 stimberjochtige leden fan 18 jier en âlder en 981 minderjierrigen.
Reservaat
It reservaat fan 'e BMIC is it Bay Mills Yndianereservaat, dat yn noardlik Michigan op 'e eastlike punt fan it skiereilân Opper-Michigan leit, deun by de grins mei de Kanadeeske provinsje Ontario. It hat in totaal oerflak fan 12,41 km², en bestiet út twa dielen. It grutste leit yn it easten fan 'e plattelânsdistrikten Bay Mills Township en Superior Township, wylst in lytser part op Sugar Island leit, yn 'e rivier de St. Marys, dy't de eigentlik grins mei Kanada foarmet. It haadkertier fan 'e BMIC is fêstige yn it doarp Brimley, yn Superior Township. It reservaat hie yn 2000 in befolking fan 812 minsken.
Bestjoer en foarsjennings
De BMIC wurdt bestjoerd troch de Algemiene Stammeried (General Tribal Council), dy't bestiet út alle stimberjochtige leden fan 'e stamme. It deistich bestjoer is yn 'e hannen fan 'e Utfierende Ried (Executive Council), dy't bestiet út fiif keazen funksjonarissen: de foarsitter, de fise-foarsitter, de skathâlder, de siktaris en in algemien riedslid. De sittingstermyn foar de leden fan 'e Utfierende Ried is twa jier.
De BMIC hat fierders syn eigen rjochterlike macht, dy't sawol strafrjochtlike as sivylrjochtlike saken behannelet. Der is ien rjochter, dy't keazen wurdt foar terminen fan seis jier. De BMIC hat in oerienkomst mei it Sheriffsburo fan Chippewa County, dat dêrtroch ferantwurdlik is foar de wetshanthavening yn it reservaat. De BMIC jout syn eigen kentekenplaten út. De stamme hat fierders in eigen ûnderwiisynstelling, it Bay Mills Mienskipskolleezje, yn Brimley, en dêre is ek it eigen hotel en kasino fan 'e stamme fêstige, it Bay Mills Resort & Casino.
Hendrik Wielenga
Hendrik Wielenga (Menaam, 24 febrewaris 1904 - Waalsdorperflakte, 13 maart 1941) wie in Nederlânske fersetsstrider ûnder de Twadde Wrâldoarloch.
Wielenga wie laborant/elektrotechnikus yn Delft en troud mei Catharina Johanna Ouwersloot. Hy sleat him oan by de Geuzegroep om Bernardus IJzerdraat hinne, en wie lieder fan de Geuzen yn Delft.