cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Peter II van den Ghein
It docht bliken dat Peter II oan syn dea yn 1598 aktyf wie, wat in lang skoft tiid wie. It soe kinne dat de lêste klokken út syn wurkpleats fan de hân fan syn soan Peter III west hawwe? Twa oare soannen, Hendrik en Jan III, waarden ek klokkejitter.
Auck Peanstra
Biografy
Auck Peanstra wie benammen bekend as skriuwster fan berneboeken, mar se skreau ek wolris foar folwoeksenen. Yn 2002 kaam har earste roman út, Elske din datter. Yn 2007 folge dêrop Sitebuorren, myn eigen paradys. It boek waard trije kear werprinte en it fertelt har oantinkens oan har jeugd yn Sytebuorren, dat leit op in eilân tusken Grou en Aldegea. Yn 2008 krige se foar dat boek de Rink van der Veldepriis. Yn 2011 kaam har tredde roman by de Afûk út: Skamte. It boek is fiksje mei autobiografyske eleminten
Peter II van den Ghein
Oars as syn heit hat Peter II suver gjin beierds makke. Wol hat er meardere klokkespullen útwreide. As klokkejitter makke hy meast liedklokken.
Fuotbalferiening Gersleat
Fuotbalferiening Gersleat is de fuotbalklup fan Gersleat en is oprjochte op 30 septimber 1930. De fjilden lizze oan de Tynjewei. Kafee Bouma wurdt dan as kantine brûkt.
Auck Peanstra
Biografy
Njonken it proaza dat se skreau, wurke se as skriuwster ek mei oan de learmetoade Frysk foar it basisûnderwiis: Studio F. Fierder wie se ien fan de skriuwsters fan de Tomke-boekjes. Auck Peanstra en Riemkje Pitstra soargen tegearre foar de teksten fan de ferhaaltsjes foar de telefyzje en de byhearrende boekjes, dy't om in beskaat tema hinne skreaun wurde. Omrop Fryslân stjoert de bewurke ferhaaltsjes út. Ek skreau se - al of net yn de mande mei oaren - revueteksten. It iepenloftspul fan Dronryp hat twa stikken fan har hân opfierd: De stiennen ûlebuorden (1997) en Lidewij (1999). Se waard gauris frege as ferhaleferteller.
Peter II van den Ghein
Yn de Us-Leaffrou-basilyk yn Halle hingje klokken dy't troch him getten binne.
Auck Peanstra
Biografy
Auck Peanstra stoar yn de âldens fan 61 jier oan de gefolgen fan kanker. Hja wie troud mei Frâns Hoogland, mei wa't se twa bern hie, Doryn en Jan. By har ferstjerren hie se dêropta fjouwer beppesizzers.
Mijnden
thumb|right|300px|Mijnden oan de Fecht Mijnden is in buorskip yn de gemeente Stichtske Fecht yn de provinsje Utert. It leit foar Nieuwersluis oer oan de rivier de Fecht.
Hearlikheid
Mijnden wie in hearlikheid yn de provinsje Noard-Hollân yn de gemeente Wijdemeren. De Hearlikheid wie iuwenlang in besit fan de famylje Van Amstel Van Mijnden. Yn 1845, kaam de hearlikheid yn hannen fan de jonge letterkundige Dr. Jan Conrad Hacke, nei syn houlik mei de rike jonkfrou Janna Catharina Susanna Elias. It jonge span hie lân kocht yn Nij Loasdrecht en begûn mei de oanlis fan it grutte lânhûs 'Eikenrode.' As hear fan Mijnden en de beide Loasdrechten, bewenne Dr. Hacke it lângoed, dêr't hy Dante’s Divina Commedia oersette. De hearlikheid Mijnden bleau yn besit fan de famylje Hacke van Mijnden oant 1973, doe't de erven twongen waarden harren âlde lângoed te ferkeapjen.
Aegidius
Aegidius († 464 of 465) wie in Romeinske generaal, dy't yn ’e midden fan de 5e iuw it oerbleaune Romeinske gebiet fan Galje yn ’e macht krige. Hy stifte yn de Gallyske provinsje Gallia Lugdunensis in selsstannich Gallo-Romeinske Ryk, dat oant 486 bestean bliuwe soe.
Gallo-Romeinske Ryk
Yn augustus 461 waard keizer Majorianus troch Risimer, syn opponint yn it leger te fal brocht. Risimer beneamde Libius Severus ta opfolger, mar hold sels de feitlike macht. Aegidius wegere dêroan mei te wurkjen en woe krektas it East-Romeinske ryk, de nije keizer net erkenne. Aegidius slagge der lykwols net yn om Risimer te ferslaan. Dy waard stipe troch de Boergondyske foederaty ûnder lieding fan kening Gundiok, wêrtroch't Aegidius it paad nei Itaalje ôfsnien wurde koe.
Aegidius kaam hieltyd mear yn swierrichheden doe't de Fisigoaten yn opdracht fan Risimer ek tsjin him oplutsen. Hy waard twongen him werom te lûken nei it gebiet om Parys hinne. Dêr, yn Gallia Lugdunensis, it Gallyske gebiet noardlik fan de Loire en súdlik fan de Somme, stifte er in selsstannich Gallo-Romeinsk ryk mei Soissons as haadstêd. Yn 463 krige Aegidius help fan de Frankyske foederaty ûnder oanfiering fan Childerik. Mei help fan dy bûnsmaten slagge er deryn om de Fisigoaten te ferslaan yn de Orléans, wêrtroch’t er syn machtsbasis yn Galje fergrutsje koe.
Yn 464 waard Aegidius fermoarde, foar ’t neist troch fergiftiging. Hy waard earst opfolge troch Paulus en nei him soe syn soan Syagrius hearskje. Hy ferlear it selsstannige Romeinske gebiet yn 486 oan de Franken ûnder Klovis.
Streektaal-Organisaasje yn it Nedersaksysk Taalgebiet
De Streektaal-Organisaasje yn it Nedersaksysk Taalgebiet (Streektaal-Organisatie in het Nedersaksisch Taalgebied), yn 'e regel ôfkoarte ta SONT, is in koepelorganisaasje fan Nedersaksyske streektaalorganisaasjes yn Nederlân. De hjoeddeistige organisaasje is ûntstien út de yn 1984 oprjochte stifting Streektaalorganisaasjes yn it Nedersaksysk Taalgebiet.
Ger van Norden
Ger C. van Norden (Amsterdam, 1927 – It Hearrenfean, 9 jannewaris 2012) wie in Nederlânske keunstskilder en grafikus.
Hy wie ien fan de grûnlizzers fan it yn 1985 oprjochte bûn fan byldkeunstners Fria (Aldfrysk foar 'frij') in protest tsjin it belied fan de provinsje Fryslân om it apart leine jild foar it oankeapjen fan keunst fral te besteegjen oan BKR-keunstners.
Hy folge fan 1944 oant 1946 ûnder oaren in oplieding reproduksjetekenjen en ûntwerpen oan de Amsterdamske grafyske skoalle. Dêrnei helle er de Keunstnijverheidsskoalle, de Rietveldakademy fan no. Fuort dêrnei folge er noch in oplieding om tekenlearaar te wurden.
Yn de rin fan de tiid hie er tal fan útstallings yn Nederlân, België, Dútslân en Frankryk. Syn wurk is figuratyf mei soms in surrealistysk tintsje.
Jan Hannema
Libben en wurk
De earste fermelding fan in optreden fan Jan Hannema is te finen yn de Ljouwerter Krante fan july 1854 by it 'Grand Théâtre des Variétés' fan de hearen Schoeman en Van Lier. Hy is dan 15 jier âld en soe -neffens de krante- al in soad foarsten moete hawwe. Hy hie doe yn alle gefallen wol al de kroanprins fan de Nederlannen moete.
Yn de jierren dêrnei hie er optredens yn it bûtenlân en spruts hy 5 talen. Yn Ingelân waard Hannema ferneamd as The Friesland Dwarf. Hy kaam pas yn july 1864 wer werom yn Fryslân dêr't er yn it teater fan Soeter in soarte balletfoarstelling jout. Dêrnei soe hy noch inkele optredens yn Fryslân hawwe.
Nei syn karriêre sette de wilens begoedige Hannema him nei wenjen yn Burgum dêr't er ek stoar.
In Ljouwerter sigarefabrikant neamde in sigaar nei him: Tom Pouce.
Yn it teater is hy opfolge troch in oare dwerch, Gerrit Keizer út Sint Anne.
Durk Hobbes fan Baerdt (Haskerlân)
Durk Hobbes fan Baerdt († 14 july 1615) wie grytman fan Haskerlân fan 1601-1615.
Soan fan Hobbe Sjoerds fan Baerdt en Lysbeth Delphi, en wenne yn 1592 yn Ljouwert. Wie deputearre fan Steat yn 1601, en deputearre fan de Steaten-Genaraal yn 1607. Troude mei Marij Clant († 10 febrewaris 1613 ), dochter fan Egbert Clant en Atke van Douma. Ut dit houlik kamen fjouwer bern, wêrûnder Hobbe Durks fan Baerdt.
Jeropeeske Atoomenerzjy Mienskip
De Jeropeeske Atoomenerzjy Mienskip (Euratom) is in ynternasjonale organisaasje mei as doel it stypjen fan freedsume tapassings fan kearnenerzjy. De Euratom syn leden binne dy fan de Jeropeeske Uny. De organisaasje is mei it Ferdrach fan Rome oprjochte yn 1957, mei de Jeropeeske Ekonomyske Mienskip. Tegearre mei de Jeropeeske Mienskip foarmet de Euratom de earste pylder fan de Jeropeeske Uny. Yn it tiidrek 1993-2009 waarden de measte Europeeske mienskippen gearfoege yn de Europeeske Uny, de Eurotom is de iennichste Europeeske mienskip dy't nei desimber 2009 wetlik ûnôfhinklik bleaun is. Lannen dy't lid wurde fan de Europeeske Uny moatte ek it Ferdrach fan Rome tekenje wêrmei't se automatyske lid wurde fan Euratom.
Grutte Priis Formule 1 fan Frankryk 2019
Utslaggen fan de Grutte Priis Formule 1 fan Frankryk 2019 yn Le Castellet op 23 juny. It wie de achtste race fan 21 races fan de Formule 1 yn 2019. Hy waard op it Circuit Paul Ricard hâlden. De race waard hâlden oer 53 omgongen, op it 5,8 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 309,6 kilometer.
Deensk Fryslân
Eilannen
De Deenske waadeilannen Rømø, Mandø en Fanø wurde geografysk ta it gebiet fan de Noard-Fryske waadeilannen rekkene; op it stuit hearre dizze trije eilannen lykwols net by it wengebiet fan de Friezen. Dat hat yn it ferline mooglik oars west. Sa hat Faaneach in dracht dy't sterk ôfwykt fan dy fan de rest fan Denemark en taskreaun wurdt oan de Friezen en wie der op Romeach yn it ferline in Noardfrysk dialekt.
Fêstelân
Op it fêstelân binne de Friezen by de kust lâns sa noardlik kaam as de line Romeach - Skærbæk. Hja kamen hjir nei gedachten yn de 12e iuw yn in tiid doe't hja mei harren terpen yn de wiete kustlannen in wenplak fine koenen. In pear iuwen letter moasten hja lykwols beliis jaan doe't de see wer heger kaam en rekken hja wei yn de Deenske befolking fierder fan de kust.
Stasjon Dedemsfeart
Stasjon Dedemsfeart (Ddv) wie in stasjon oan de Steatsline A yn de buert fan Rouveen yn de gemeente Staphorst yn de provinsje Oerisel. It stasjon wie in standertstasjon fan de Steatsspoarwegen type SS fjirde klasse en is ien fan de fyftjin stasjons dy 't ea yn dizze klasse boud is. It stasjon wie op it plak dêr't it spoar de Dedemsfeart krúst.
Gebou
It stasjonsgebou kaam yn 1865 ree, en waard iepene op 1 oktober 1867 foar treinreizgers doe't ek dit part fan it spoar fan Steatsline A oanlein wie. Yn 1893 is oan de rjochterkant in fleugel oanboud. It stasjon waard sletten yn 1938 en it stasjonsgebou waard yn 1952 ôfbrútsen. Der is hjoed-de-dei neat mear fan is stasjon en stasjonsgebou werom te finen.
Mozambyk
Mozambyk, sûnt 1990 de Republyk Mozambyk (dêrfoar de Folksrepublyk Mozambyk), is in lân yn it suden fan Afrika. De haadstêd is Maputo.
Lizzing
It lân wurdt begrinzge troch:
Lânskip
left|thumb|200px|Mangroven oan de kust fan Mozambyk De kust fan Mozambyk bestiet út talrike baaien, folge troch útstrekke gebieten mei savannen en bosken. Yn it noarden leit in berchgebiet mei piken boppe de 2000 meter. Yn de sompige riviermûningen lizze mangrovebosken.
De eartiids tige rike fauna (û.o. antilopen, gazellen en oaljefanten) is hiel bot tebek rûn troch de jacht op grut wyld.
Klimaat
It klimaat is tropysk en wurdt karakteriseare troch simmerse moessonrein.
Skiednis
Al foar de Jeropeeske ûntdekkingsreizen wennen der Arabieren oan de eastkusten fan Afrika. Sy dienen hannel tusken Afrika en Yndia mei goud, ivoar en slaven. Yn 1497 kaam Pedro da Covilhão as earste Portugees yn Mozambyk oan. In jier letter kaam Vasco da Gama op it Eilân fan Mozambyk yn 'e kunde mei de sjeik Moussa Ben Mbiki, dêr't de namme Mozambyk fan ôflaat is. Lykas de Arabieren woenen de Portugezen ek grûnstoffen ha. Yn 1505 waarden de earste militêre posten fan de Portugezen boud.
Yn 1962 waard Frelimo (Mozambykske Frijheidsfront) oprjochte. Twa jier dêrnei begûn de frijheidsstriid tsjin de Portugezen. Yn 1975 waard Mozambyk ûnôfhinklik fan Portugal. De Frelimo hie dêrnei de steatsmacht yn Mozambyk. Healwei de santiger jierren begûn de rebûlje fan de fersetsbeweging Renamo tsjin it marksistyske regear fan Frelimo. Yn 1976 begûn de boargerkriich. Yn 1989 waard it Frelimo regear minder fûl en skafte it marksistysk sosjalisme as partij-ideology ôf. Yn 1990 kaam der in nije grûnwet en as gefolch kaam der in ein oan it ienpartijstelsel. De boargerkriich kaam yn 1992 offisjeel ta in ein. Yn 1994 waarden de earste frije ferkiezings holden.
Alexine Tinne
thumb|Alexine Tinne (1835-1869) Fotograaf: [[Robert Jefferson Bingham ]] thumb|right|East Afrika, de rin fan de Nyl, mei de "Blauwe" en "Wite" Nyl Alexandrine 'Alexine' Pieternella Françoise Tinne (Den Haach, 2 augustus 1835 – omkriten fan Ghat (Lybje), 17 oktober 1869) wie in Nederlânske ûntdekkingsreizgster dy’t as ien fan de earste froulju Noard-Afrika ferkende. Hja wie ek in fertsjinstlik fotografe.
Mozambyk
Befolking
[[Makua (people)|Makua Bern yn in Mozambyk|thumb|upright]] It grutste part fan de befolking, 45% wennet yn de noardlike en sintrale provinsjes. De nei skatting fjouwer miljoen Magua foarme de grutste befolkingsgroep fan it lân. De Sena en Sona (fral Ndau) binne prominint oanwêzich yn de Zambezy fallei, en de Sangaan (Tsonga) talryk yn it suden fan Mozambyk. Oare groepen binne Makonde, Yao, Swahily, Tonga, Sjopy, en Ngûny (ynklusyf Sûlû).
De Bantû folken meitsje 99.66% fan de befolking út, de rest binne blanken (foar it meastepart fan Portugeeske komôf, kleurlingen (minsken fan mingd bloed) en Ynjers. It tal blanken wie eartiids folle grutter, mar sûnt de ûnôfhinklikheidferklearring hawwe in protte it lân ferlitten.
Talen
It Portugeesk is de offisjele en meast sprutsen taal yn Mozambyk, lykwols behearsket mar 40% fan de Mozambikanen de taal. Oare talen dy't in protte sprutsen wurde, binne Swahily en de Bantûtalen Makuwa, Sena, Ndau, en Shangaan; en dizze hawwe in protte Portugeeske lienwurden. Arabieren, Sinezen en Ynjers sprekke harren eigen talen.
Alexine Tinne
De Nyl reis
Tinne waard in tige goede fotograaf yn de iere jierren fan de glêsplaat-fotografy en ferliet Jeropa yn 1861 om yn de omkriten fan de Nyl te reizgjen. Hja ferbleaun yn it ferneamde Shepheard's Hotel yn Kairo. Op 9 jannewaris 1862 sette sy út Kairo wei ôf, mei har mem en muoike, yn inkelde boaten om de bopperin fan de Nyl te ferkennen en de boarne te finen. Nei in koart ferbliuw yn Kartûm giene se de Wite Nyl op en rekken oant boppe Gondokoro en ferkenden in part fan de Sobat wêrnei't sy yn novimber werom gie nei Kartûm. Dêr kamen Theodor von Heuglin en Hermann Steudner by de groep en yn febrewaris 1863 begûn men mei it ferkennen fan de Bahr-el-Ghazal dy't noch net yn kaart brocht wie. It doel wie om it streamgebiet te eksplorearjen en út te finen hoe fier at it streambêd fan de Nyl nei it westen ta rûn en ek om fêst te stellen oft guon rapporten oer in mansk mar yn Sintraal-Afrika (westlik fan dy't al bekend wiene) wier wiene. Rapporten dy't wierskynlik sloegen op de op marren lykjende dielen fan de Midden-Kongo. Op 10 maaie berikte men it fierste punt streamop. Fan Meshra-er-Rek ôf reizge men oer it lân fierder, troch de Bahr Jur en súdwestlik by de Bahr Kosango nei Jebel Kosango, oant de grinzen fan it Niam-Niam gebiet. Allegear hiene se slim te lijen fan koarts. Steudner stoar yn april al en mefrou Tinne, Alexine's mem yn juny. Nei in protte beswieren en gefaren berikten de oerbleaunen Kartûm yn july 1864 dêr't Tinne's muoike ek noch te ferstjerren kaam. Ferslein troch troch it ferlies fan mem en muoike reizge Tinne werom nei Kairo fia Berber en Suakin. De liken tôge hja mei; sy waarden letter begroeven op it Oud Eik en Duinen hôf yn De Haach.
Mozambyk
Bestjoerlike yndieling
Mozambyk hat alve provinsjes (yn it Portugeesk, províncias).
Alexine Tinne
De Nyl reis
De geografyske en wittenskiplike betsjutting fan dizze reis wie grut. Dat docht bliken út Heuglin's Die Tinnésche Expedition im westlichen Nilgebiet (1863-1864 (Gotha, 1865), en Reise in das Gebiet des Weissen Nils Leipzig, 1869). Hja ûntdutsen 24 nije planten dy't troch T. Kotschy en J. Peyritsch wiidweidich beskreaun binne yn 1867 ûnder de titel Plantes Tinnaennes (útjûn te Wenen).
Neitins
Tinne’s samling etnografyske foarwurpen waarden ûnderbrocht yn Liverpool. Spitigernôch binne dy ferlern gien by bombardeminten yn de Twadde Wrâldkriich. Itselde lot trof de tsjerke yn De Haach dy’t ta har neitins boud wie. Har namme wurdt neamd op in monumint ta neitins oan de 19e-iuwske Nyl-ûntdekkers yn Juba, Sûdan, en op in plakette yn Tanger. Wat der fan har wurk en brieven út Afrika oerbleaun is, wurdt bewarre yn it Haachsk Gemeenteargyf.
Tinne har libben waard yn 2007 ferfilme under de titel Als een vlieg naar de vlam troch BarBara Hanlo.
Yn april 2013 brocht PostNL n postsegel út mei de byldnis fan Alexine Tinne en fiif oare bysûndere froulju út de Nederlânske skiednis, yn it ramt fan it ferskinen fan it boek (en de útstalling) 1001 vrouwen.
Isabelle Eberhardt
right|thumb|Isabelle Eberhardt right|thumb|Isabelle Eberhardt om 1900
Isabelle Eberhardt (Genêve, 17 febrewaris 1877 — Aïn Sefra, Algerije, 21 oktober 1904) wie in Switsersk/Russysk ûntdekkingsreizgster en skriuwster dy't yn Noard-Afrika wenne en reizge.
Foar dy tiid wie Isabelle Eberhardt in tige ûnôfhinklike frou, dy't de kovinsjonele Jeropeeske moraal ôfwiisde en har eigen gong gie en har boppedat, út oertsjûging, bekearde ta de islam. Isabelle wie goed oplaat en learde floeiend Arabysk sprekken en in stikmannich oare talen. Mei jonge jierren klaaide hja har al as in man fanwegen de gruttere frijheid dy't hja dan hie yn de maatskiplike omgong.
Under de skûlnamme 'Si Mahmoud' en ferklaaid as in man, swalke hja op it hynder troch de woastyn en besocht se sels islamityske hillige plakken. Har reizen betelle se mei it skriuwen foar Jeropeeske kranten.
De libbensstyl fan Eberhardt - sy smookte hasjysj, dronk as in keardel en wie seksueel frijfjochte - joech yn dy tiid de noadige opskuor.
Eberhardt stoar mei 27 jier, doe't har hutsje yn de woastyn meiskuord waard troch in modderstream. Har deiboeken binne nei de oerstreaming werom fûn en ek yn it Nederlânsk oerset.
Hús mei in krús
It hús mei in krús is in tekenspul en riedsel. It doel is om in hús te tekenjen mei ien pinnestreek wêrby’t in line net twaris lutsen wurde mei. Der bestiet ek in ferzje wêry’t njonken it hús mei in krús in garaazje tekene wurdt mei in flagge op it tek.
Wiskundige ferwizing
Wiskundich sjoen is it hús mei in krús in probleem út de grafentéory. It probleem bestiet der út om in graaf te tekenjen wêrby’t der wol in Eulerpaad mar gjin Eulerkrús bestiet, omt der twa punten binne (yn it ôfbyld hjirnjonken de knopen 1 en 2) dy’t in graad fan 3 hawwe. Om in hús mei in krús te tekenjen mei mar 1 pinnestreek is it allinnich mooglik om yn punt 1 of punt 2 te begjinnen, wêrby’t dan einige wurdt yn it oare punt.
Hobbe Durks fan Baerdt
Hobbe Durks fan Baerdt (19 maaie 1591 - 11 maaie 1655) wie grytman fan Haskerlân (1615-1650).
Van Baerdt waard studint yn Frjentsjer op 21 augustus 1610 en waard doe grytman. Hy wie folmacht op de Lândei en kommittearre fan de admiraliteit fan Dokkum yn 1620. Ek wie er deputearre foar de Steat 1638, 1653; Deputearre fan de Steaten Generaal 1650, kurator fan de Akademy fan Frjentsjer tusken 1652-1655. Soan fan Durk Hobbes fan Baerdt en Marij Clant.
Hy troude op 17 maart 1617 yn Ljouwert mei Apollonia fan Vierssen, dochter fan Willem fan Viersen en Titia Godefridi († 22 juny 1630. Nei har ferstjerren trout Hobbe op 15 maaie 1642 op De Jouwer mei Tintie fan Bootsma, dochter fan Hessel fan Bootsma en Tintie fan Idzaerda († De Jouwer, oktober 1652).
Ut it earste houlik komme sân bern, dêr't fjouwer fan jong stjerre. It laach waard fuortset troch de âldste soan Durk Hobbes fan Baerdt en Egbert Hobbes fan Baerdt, en troch Anna Maria fan Baerdt (Ljouwert, 11 febrewaris 1630 - dêre, 17 jannewaris 1651, troud yn Deinum op 22 maaie 1653 mei Jetze fan Sminia, it houlik dêr't Hobbe Baerdt fan Sminia (22 augustus 1655 - 21 oktober 1721) út komt.
List fan planetoïden 47901-48000
Dit is in list fan planetoïden 47901-48000.
Elbûrs-berchtme
right|thumb|250px|De [[Damavand (berch)|Damavand is de heechte berch fan de Elbûrs]] De Elbûrs is in berchtme yn it noarden fan Iran. It berchtme leit tusken de Kaspyske See en it Heechlân fan Iran yn. De heechste berch is de Damavand. Benoarden fan de Elbûrs leit de histoaryske krite Hyrkaanje.
De Elbûrs foarmet it noardlike ein fan it Heechlân fan Iran.
It berchtme spilet in wichtige rol as lokaasje foar de Perzyske mytology.
Winters wurdt der in protte skied.
Peaskefjoer
thumb|In peaskebult op Twadde Peaskedei by [[Onstwedde yn 2004.]]
In peaskefjoer, as peaskfjoer, is in tradysje dy't yn in part fan Jeropa op earste en twadde Peaskedei plakfynt. Net oeral wurde de peaskefjoeren op ien fan de peaskedagen oanstutsen. Yn parten fan Jeropa wurde de bulten al op de sneon foar Peaske oanstutsen, op Stille Sneon. By de tradysje wurde peaskebulten yn de brân stutsen. Foar dizze bulten wurdt in hiel soad hout ynsammele, dêr't de bult wol inkele tsientallen meters heech troch wurde kin.
Op de bulten komme meastentiids in protte minsken út de mienskip ôf. Om de bulten hinne kinne hapkes iten wurde en wurdt der bier dronken. Ek it meitsjen fan muzyk komt in protte foar by de peaskefjoeren.
Skiednis
Fan peaskefjoeren wurdt oannomd dat it in âld Germaansk barren is dat syn oarsprong al foar it Kristendom fynt. Mei it oanstekken fan de peaskebulten wurdt it oanbrekken fan de maaitiid fierd, of de oerwinning fan de maaitiid op de winter. De Germanen leauden wierskynlik dat it fjoer harren beskerme tsjin kweageasten. Ek soe it goed wêze foar de fruchtberens fan de grûn, de jiske fan de peaskebulten waard eartiids oer it lân hinne struid.
Yn de 17e iuw hat de Protestantske tsjerke besocht de tradysje te stopjen, mar dat is nea slagge. Wol hawwe de Roomsk-Katoliken de tradysje ferdraaid ta in Roomsk feest.
Oan de ein fan de 20e iuw waard it hieltyd slimmer om de peaskefjoeren te organisearjen troch de strange miljeuregels. Yn de measte gemeenten resultearre dat yn gemeentlike bepalings dy't ûnder oare sizze dat allinnich snoeihout op de peaskebult komme mei.
Gebiet
Dizze tradysje fynt plak yn Denemark, it noarden en it easten fan Nederlân, Switserlân, Eastenryk en yn de eastlike parten fan Dútslân, wêrfan it Harz-gebiet de eastlike grins foarmet.
Yn Nederlân komme de peaskefjoeren it meast foar yn Fryslân (benammen yn de Stellingwerven), Grinslân, Drinte, Twinte en ek yn Noard-Brabân.
Peaskebulten binne dêr û.o. yn Elslo, Aldeberkeap, Aldeholtpea, Aldeholtwâlde, Aldhoarne, Aldlemmer, Appelskea, Bontebok, Boyl, Easterstreek, Finkegea, De Fochtel, Gersleat, Haskerdiken, Hoarnstersweach, It Oranjewâld, Jobbegea, Ketlik, Langedike, Oerterp, Ousterhaule, Ravenswâld, Reahel, Rotsterhaule, Mildaam, Nijeholtwâlde, Sint Jansgea, Sint Nyk, Sonnegea, Terbant, Vegelinsoard, Ychten.
Ultraperifeare regio
thumb|300px|Ultraperifeare regio's In Ultraperifeare regio of ultraperifear gebiet is in gebietsdiel fan in lidsteat fan de Jeropeeske Uny dêr't de wetjouwing fan de Jeropeeske Uny wol fan tapassing is mar de tapassing fan de wetjouwing is troch de grutte ôfstân mei de Jeropeeske Uny beheind. Ultraperifeare regio's hearre wol by de Jeropeeske Uny, oars as lannen en gebieten oersees.
Peaskefjoer
Gebiet
Op Tessel en yn Noard-Fryslân wurde ek oan dit soarte tradysjes dien. Op Tessel wurde yn de simmer, fan 30 april op 1 maaie grutte houtbulten yn de brân stutsen. Dizze fjoeren wurde meierblissen neamd. Yn Noard-Fryslân en parten fan Dútslân wurdt op Sint-Piter, op 21 febrewaris, oan biikebrennen dien.
Ultraperifeare regio
Der binne sân ultraperifeare regio's (UPR): Guadelûp, Frânsk Guyana, Martinyk, Mayotte en Réunion (5 gebieten fan Frankryk oersee), Saint-Martin, de Kanaryske Eilannen, Ceuta en Melilla (dy hearre by Spanje), en de Azoaren en Madeira (dy hearre by Portugal).
Non-teïsme
Non-teïsme is in foarm fan religieus sawol as net-religieus tinken, dy't karakterisearre wurdt troch in ôfwêzigens fan it leauwen yn goaden of yn ien inkele God. Dy 'ôfwêzichheid' kin de foarm oannimme fan in apaty (ûnferskillichheid) foar it bestean fan godheden oer (apateïsme), wêrby't men it fanút de religieuze lear dy't men folget of fanút jins eigen tinkwrâld yrrelevant achtsje oft sokke wêzens besteane of net. It kin lykwols ek gean om it ôfkarren fan it leauwen yn godheden (skeptisisme) of krekt it leauwen dat der wol 'eat' wêze moat dat men lykwols ûnbeneamber achtet (eatisme).
De bekendste non-teïstyske religyen binne it boedisme en it konfusianisme. In part fan it hindoeïsme kin ek as non-teïstysk oantsjut wurde. Yn dy religyen wurdt it leauwen yn goaden dan wol net sasear ôfwiisd, mar it wurdt ek perfoarst net oanmoedige. Boedisten, bygelyks, beskôgje it leauwen yn goaden (of God) as in needsaaklik en ûnskealik stadium yn 'e geastlike ûntjouwing fan 'e minske, mar net as eat dat bydraacht oan 'e ferlossing fan 'e reynkarnaasjesyklus (saṃsāra).
Durk Hobbes fan Baerdt (Stellingwerven)
Wie de soan fan Hobbe Durks en Apollonia fan Vierssen, phil. studint yn Frjentsjer op 22 maart 1637, luitenant 1638, grytman fan Eaststellingwerf 1639, fan Weststellingwerf 1639-1673. Deputearre fan Steat yn 1641, 1656, 1671; kurator fan de Frjentsjerter Akademy (1655 - 1573). Hy troude mei Wypck fan Bootsma te Sonnegea op 6 septimber 1646 (hja wie in dochter fan Abbe fan Bootsma en Hylckje Herbranda), († 1681 of 1682. Ut dit houlik is in dochter berne, dy't noch gjin twa jier âld ferstoar en yn de grêfkelder yn Wolvegea begroeven leit.
Jeropeeske Ekonomyske Mienskip
thumb|EEM fan 1957 oant 1993 De Europeeske Ekonomyske Mienskip (EEM) is oprjochte op 1 jannewaris 1958, doe’t it Ferdrach fan Rome fan krêft waard. Dat ferdrach wie op 25 maart 1957 tekene troch Belgje, de West-Dútslân, Frankryk, Itaalje, Lúksemboarch en Nederlân.
De EEM wie de grûnslach fan de hjoeddeistige Europeeske Uny. Binnen de EEM waard in mienskiplike merk foarme. It EEM-ferdrach omfieme bepalingen oangeande lânbou, transportmooglikheden en ekonomyske relaasjes mei net-leden. Letter soenen ek kapitaal en arbeidskrêften diel útmeitsje fan de mienskiplike merk.
By it Ferdrach fan Rome waard ek de Jeropeeske Atoomenerzjy Mienskip (ek wol bekend as Euratom) oprjochte. Yn 1951 wie al de Jeropeeske Mienskip foar Koalen en Stiel oprjochte. De trije organisaasjes krigen yn 1967 mei-inoar ien Kommisje, ien Ried en ien budzjet. Se wurken fierder ûnder de sammelnamme Europeeske Mienskippen, mar de trije ferdrachsorganisaasjes bleaunen wol los fan elkoar bestean. Yn 1993, mei it fan krêft wurden fan it Ferdrach fan Maastricht waard de namme fan de mienskip feroare nei Europeeske Mienskip omdat de ferdrachsbepalingen har fanôf dat momint folle fierder trochwurken as allinnich op it ekonomysk mêd.
Judo op de Olympyske Simmerspullen 1988
200px|thumb|right|It Olympysk judo stadion fan Seoul 1988
De Olympyske Simmerspullen 1988 ek wol de XXIVe Olympiade neamd, waarden yn 1988 yn Seoel, Súd-Korea hâlden, It judo waard hâlden yn it Jangchung Gymnasium.
Hobbe Sjoerds fan Baerdt
Hobbe Sjoerds fan Baerdt (Marsum, 9 juny 15?? - 15??) wie sekretaris fan Frjentsjerteradiel en Harns.
Hy waard master yn de rjochten en yn 1558 boarger yn Frjentsjer, is dêr "gezworen gemeensman" yn 1569 en 1579. Sekretaris fan Frjentsjerteradiel tusken 1569-72, sekretaris fan Harns yn 1580 en 1583 en wurdt griffier fan it Hof fan Fryslân 1585-1591.
Eikenrode
thumb|right|250px|Eikenrode yn Ald-Loasdrecht Lângoed Eikenrode leit yn Ald-Loasdrecht yn de gemeente Wijdemeeren fan de provinsje Noard-Hollân.
Yn 1974 moast it lângoed troch de erven ferkocht wurde en rekke dêrnei yn ferfal. Yn 2000 waard it kocht de famylje Plasmeijer dy’t de filla en it park restaurearden. Yn 2002 waard it yn gebrûk nomd as kongressintrum en kin ek as troulokaasje brûkt wurde. Yn 2004 is ek de iiskelder restaurearre en kinne de flearmûzen oerwinterje. Lângoed Eikenrode spilet in grutte rol op Keninginnedei foar de bewenners fan Loasdrecht.
Homo ergaster
thumb|Plasse fan homo ergaster mei fynstkoade KNM-ER 3733 (1975, Kenia) Homo ergaster, is in útstoarne minskesoarte dy't yn deselde tiid libbe as Homo erectus en dêr ek in protte op like. Homo ergaster libbe yn it iere Pleistoseen tusken 1,9 oant 1,4 miljoen jier (Ma) lyn. Fynsten fan de soarte binne dien yn Koobi Fora (Kenia, East-Afrika) en Swartkrans (Súd-Afrika).
Namme
De namme ergaster komt fan it Grykske wurd εργαστηρ dat 'wurker' betsjut. De soarte hat dy namme krigen fanwege it fjoerstiennen ark dy't by de fossilen fûn binne.
Skaaimerken
thumb|Homo ergaster; rekonstruksje fan de plasse fan 'Nariokotome Boy' dy't by de [[Turkanamar (Kenia) fûn waard. Museum of Man, San Diego, V.S.]] Homo ergaster wie nei alle wierskyn 1,80 m. lang.
Jager-samler
thumb|Jager út de [[Stientiid (tekening begjin 20e iuw)]] Jager-samler is de beneaming foar de minske dy't him yn libben hâldt troch de jacht en/of it sammeljen fan planten. Dizze wize fan libjen waard by de measte folken letter ferfongen troch de lânbou.
Yn de skiednis fan de minske beslacht it tiidrek dat sy foar harren deiliks bestean ôfhinklik wienen fan jagen en sammeljen fierwei it grutste part. Nei alle gedachten hawwe de ierste minske-eftigen benammen plantaardich fiedsel ieten (woartels, beien, siedden, fruchten, nôt, fûgelaaien en ynsekten), en allinnich fleis as sy tafallich in dea bist op har wei fûnen. Letter makken minsken ark en wurken tegearre om better jeie te kinnen. En troch bettere jachtmetoaden, de útfining fan de spearwerper, pylk-en-bôge en de domestisearring fan de hûn koe de opbringst fan de jacht tanimme.
De jager-samlers wienen hieltyd op weis, omdat sy harren proai folgje moasten of nei in oare fiedselboarne op 'e siik wienen. Underweis waard socht nei ytbere wylde planten en jage op bisten. Alle dagen moast der wer socht wurde om genôch iten. Meastentiids libben sy yn lytse kloften (trochsneeds 20-50 persoanen) en resten út ûnder oerhingjende rotsen, grotten of oar ienfâldige skûlplakken oant de tiid om wer fierder te gean. De manlju wienen yn de groep de jagers, wylst de froulju en bern harren dwaande hâlden mei it sammeljen fan planten.
Yn it Midden-Easten, yn it gebiet fan de fruchtbere sisel, waard troch de jagers-sammelers mear as 10.000 jier lyn begûn mei planten te kultivearjen, benammen nôt en grienten. Noch wat letter, op ferskate plakken en op ferskillende tiden, gongen kloften minsken oer op it hâlden fan fee en húsdieren. Dat tiidrek wurdt de neolityske revolúsje neamd.
Fallaatswyk
De Fallaatswyk is in wyk yn de gemeente Smellingerlân. De wyk rint út De Houtigehage wei yn it ferlingde fan de Skoalledyk nei it súdwesten, rjochting Drachten. In fallaat is in oar wurd foar slûs.
De namme Fallaatswyk jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Verlaatswijk.
Noardlike Realisten
De Noardlike realisten (ek wol oantsjut mei It ûnôfhinklik realisme), foarmje in hjoeddeiske keunststreaming dy't realistyske keunst meitsje wol en dy't ônôfhinklik fan it reguliere keunstsirkwy en de fêstige keunstwrâld in grut publyk wit te berikken. It is gjin organisaasje fan keunstners en it ferskaat oan stilen yn de groep binne grut, mar allegearre hingje sy oan realisme mei werkerbere foarstellings.
Resinte skiednis
It realisme as keunstrjochting hat yn de avant-gardistyske 20e iuw net folle wurdearring fûn by de fêstige keunstwrâld (-kritisy), lykwols is dizze rjochting nea fuort west. Der binne altyd keunstners trou bleaun oan dizze foarm fan keunstútering. Yn Nederlân bygelyks de magysk realisten Carel Willink, Dick Ket en Pyke Koch.
Oarspronklik op gong brocht troch de Groep van de figuratieve abstractie, ek wol 'De Groep' neamd, oan de Rijksacademie te Amsterdam, rjochten hieltiid mear keunstners harren ta it realisme. Dizze stylstreaming ferpleatste har om 1980 hinne nei it Noarden doe't 'de abstracten' op de Ryksakademy de oerhân krigen. Teloarstelde figurative keunstners sochten doe romte yn it noardeasten fan it lân. Foaral ûnder de ynfloed fan Akademy Minerva yn Grins ûntstie dêre, mei troch Wout Muller, Henk Helmantel en Matthijs Röling, ûnder de namme 'Fuji Art Association', ein 20e iuw, it saneamde Noardlik realisme. Ferspraat oer Nederlân en Belgje, skipen hieltiid mear keunstners it 'realisme-firus'. Yn Amsterdam binne bekende nammen Kik Zeiler en Bernardien Sternheim. Galery Mokum yn Amsterdam fertsjintwurdicht in protte fan de hjoeddeiske realistiske keunstners. Wilens binne der yn 2006 en pear hûndert keunstners warber yn dizze rjochting en harren wurk wurdt goed besjoen en ferkocht.
1998: De earste Unôfhinklike realisten útstalling
De fêstige keunstwrâld hie net folle op mei dizze streaming. Dochs besykje dizze realisten, stipe troch in stikmannich galerys, harren eigen gong te gean en omtinken foar harren keunst te krijen by it grutte publyk. Museum Møhlmann hat dêrby in wichtige rol spile troch de realisten in platfoarm te bieden en har útstallingsromte beskikber te stellen.
Keunstskilder Rob Møhlmann en syn frou Laura makken yn 1998 de ‘Eerste Onafhankelijke Realisten Tentoonstelling’ mooglik. Fan dan ôf is der jierliks in tentoanstelling fan ûnôfhinklike realisten yn Museum Møhlmann.
Dielnimmende keunstners sûnt 1998
Aad Hofman - Ad Haring - Adolfo Ramón - Anita Franken - Ari Stolk - Ben Rikken - Ben Snijders - Bernardien Sternheim - Berry Kuiper - Bert Kinderdijk - Carel Huls - Carel Willink - Carla Roodenberg - Cas Waterman - Charles Henri - Chris Herenius - Christa Hoek - Cis Koetse - Clary Mastenbroek - Con van Velsen - Dick Oostra - Diederik Kraaijpoel - Dina Belga - Dinie Boogaart - Don Clarke - Douwe Elias - Drago Pecenica - Ed Schouten - Ed Ubels - Eliot Allsop - Ellis Tertoolen - Epco Cordèl - Erik de Jong - Evert Thielen - Flip Gaasendam - Frances Wohl - Frans Klerkx - Ger Eikendal - Ger Stallenberg - Gerard van de Weerd - Gerrit de Vries (keunstner) - Gerry Dobbelaer - Gert Kemper - Gezien van de Riet - Han van Hagen - Hans Bayens - Hans Deuss - Hans Feyerabend - Hans Parlevliet - Harry Meerveld - Hendrik Elings - Henk Helmantel - Hennie van der Vegt - Herman Tulp - Herman van Hoogdalem - Hilda Snoeijer - Hiske Wiersma - Jan Jaap Stigter - Jan van der Kooi - Jan van der Scheer - Janhendrik Dolsma - Janine Starke - Jannes Kleiker - Jasper van Putten - Joggem de Graaf - Johfra - Joke Frima - Joost Doornik - Joost van Kempen - Kenne Grégoire - Kik Zeiler - Lammert Joustra - Maarten Welbergen - Magda Francot - Margreet Bech - Margreet Bosker - Maria de Ruiter de Witt - Melle - Michael Hiep - Michiel Kranendonk - Michiel Schrijver - Monica Jonkergauw - Onno Boerwinkel - Paul Boswijk - Paul Wieggers - Petar Meseldzija - Peter Boekholt - Peter Durieux - Pierre Roger - Piet Deunhouwer - Piet Sebens - Pieter Knorr - Pieter Pander - Piets Althuis - Quirhijn - Ralph Douglas - Rein Pol - Reinder Homan - René Jansen - Rien van Uitert - Rob Houdijk - Rob Møhlmann - Robert Daalmeijer - Robin d'Arcy Shillcock - Roelof de Roo - Roger Braun - Romee Kanis - Rosalie Hammink - Ruth van Royen - Ruud Spil - Ruud Verkerk - Sam Drukker - Sofie Hupkens - Tamara Muller - Tobias Baanders - Walter Elst - Wilfried van den Boorn - Wim van der Kant - Wout Muller - Jef Diels - Akinori Miura - Renaat Veris - Charles Donker - Eric De Vree - Carla Rodenberg -
Musea en galerys
Ynisjatiefnimmers dy't wichtich binne foar de ûntjouwing fan dizze streaming:
Atelier
thumb|300px|right|Dit museumatelier mei ark en foarrie is desennia lang brûkt In atelier, soms stavere as ateljee, is in wurkplak, yn it bysûnder dy fan in byldzjend keunstner. In spesifike foarwearde foar it atelier fan in skilder is in net-wizigjende deiljochttatreding fan konstante kwaliteit. Dêrom hat in skildersatelier ornaris de ruten op it noarden om te foarkommen dat der sinneljocht yn de romte falt. Troch streekrjocht sinneljocht ûntsteane te sterke slachskaden, te grutte ferskillen yn yntinsiteit en kleurtemperatuer fan it ljocht by wikseljende bewolking en, troch it draaien fan de ierde, in hieltiten feroarjende hoeke fan ljochtynfal. By in atelier is ek de hichte fan belang. In swiere atelierezel hat, by steand wurkjen, in útrin fan hast 3 meter.
In ideaal atelier hat romte en in soad deiljocht. Dêrom wurdt it tradisjonele atelier faak ynrjochte op de souder fan gebouwen, dêr't mei inkele yngrepen grutte finsters te meitsjen binne. Ateliers wurde ek wol ynrjochte yn âlde skoallelokalen en fabrykshallen mei goede dakljochten. Sizze minsken fan atelierruten, dan wurde hege op it noarden lizzende ruten bedoeld.
Yn Amsterdam is der sprake fan in saneamd 'briedplakkenbelied', dêr't se it oanbod fan betelbere wurklokaasjesoanbod mei fergrutsje wolle. Yn de provinsje Gelderlân is it SLAK (Stifting Leniging Atelierneed Keunstners) aktyf (fêstige yn Arnhem). Dat is ien fan de grutste en bekendste atelierstiftingen fan Nederlân. Gebouwen dy't oars leechsteane soenen wurde troch it SLAK op tydlike basis oan keunstners ferhierd. Dêrneist hâldt dizze stifting it tema 'op de aginda' en is se (yn gearwurking mei wenningbouorganisaasjes) nau belutsen by nijbouprojekten.
It wurd atelier wurdt bytiden ek brûkt foar in romte dêr't keunstwurken tentoansteld en ferkocht wurde troch de keunstner sels, mar yn de measte gefallen wurdt in keunsthannel in 'galery' neamd.
Majot
Geografy
Majot, mei de byhearrende eilantsjes Petite Terre, Chissioi Mtsamboro en Chissioi Mbouzi, leit benoarden de Strjitte fan Mozambyk. It heart by de eilannekloft fan de Komoaren, mar net mear by de republyk fan de Komoaren dêr't de rest fan de eilannegroep wol ta heart. De tiidsône op Majot is UTC+3.
It hat in oerflakte fan 374 km² (± 39 by 22 kilometer) en 212.645 ynwenners (2012). Hjirfan wenje de measten yn de haadstêd Mamoudzou, dat oant 1963 de haadstêd fan de Komoaren wie. Mamoudzou leit op it byeilantsje Petite Terre en hat in fleanfjild.
It heechste punt is Mont Bénara, dat 660 meter boppe de seespegel leit. De berch is feitlik in útdôve fulkaan. Om it eilân hinne binne in soad koraalriffen.
Skiednis
It eilân is ûntdekt yn de 16e iuw troch de Portegees Diego Ribeiro. Yn 1831 waard Majot ferovere Andriantsoly, de kening fan Iboina op Madagaskar. Dyselde ferkocht it yn 1841 oan Frankryk, dat it tagelyk mei de oare eilannen fan de Komoaren ta ien koloanje makke.
Keunstdûken op de Olympyske Simmerspullen 1964
200px|thumb|right|It Olympyske Swimbad fan Tokyo
Majot
Skiednis
Op 29 maart 2009 makke de befolking fan Majot by in referindum dúdlik dat it eilân in folweardich oerseesk departemint fan Frankryk wurde moast. Dat soe betsjutte dat der in ein komme soe oan de polygamy en sjaria dy't op de islamityske eilannen gou. Yn maart 2011 krige Majot de status fan Frânsk departemint.
Keunstdûken op de Olympyske Simmerspullen 1964
De Olympyske Simmerspullen 1964, ek wol de XIXe Olympiade neamd, waarden yn 1964 yn Tokio, Japan hâlden. It keunstswimmen waard hâlden yn it Yoyogi National Gymnasium.
Majot
Taal
Yn Majot wurde fjouwer talen sprutsen. Nettsjinsteande it feit dat Frânsk de ienige offisjele taal is, oertreffe de trije oare lânstalen, it ynhiemske Bushi, it Komoarysk ôfkomstich út de Komoaren en it Swahily út Tanzania, allegear it Frânsk wat it oantal sprekkers yn Majot oangiet. It Komoarysk is dêrfan fierwei de wichtichste taal.
Arthur Wynne
Arthur Wynne (, Ingelân, 22 juny 1871 – Clearwater, Florida, 14 jannewaris 1945) wie de útfiner fan de earste krúswurdpuzel yn 1913.
Libben en wurk
Arthur Wynne waard berne yn it Ingelske Liverpool en wenne in skoft op Edge Lane. Syn heit wie redakteur fan de pleatslike krante Liverpool Mercury. Arthur emigrearre op 6 juny 1891 nei de Feriene Steaten en wie doe 19 jier âld. Dêr fêstige hy him in skoft yn Pittsburgh, Pennsylvania. In Pittsburgh wurke hy by de krante Pittsburgh Press en spile fioele yn it Pittsburgh Symphony Orchestra. Letter ferhuze hy nei New York City en wurke dêr by de krante New York World. Letter ferfear er nei Cedar Grove yn New Jersey. Doe’t him op in dei frege waard om in nij spul foar de krante te betinken, tocht Wynne oan in spul dat hy yn syn bernetiid spile hie en dat Magic Squares neamd waard. Al gau er it útwurke ta in krúswurdpuzel. De earste puzel waard op 21 desimber 1913 publisearre yn de World.
Wynne makke de side mei puzels foar it gedielte 'Fun' fan de sneinsedysje fan de New York World. Foar de edysje fan 21 desimber 1913 yntrodusearre hy in puzel mei in rútfoarm en in leech sintrum, de letters FUN stiene al ynfold. Hy neamde it in "Word-Cross-puzzle".
Hoewol’t de útfining fan Wynne basearre wie op eardere puzelfoarmen, lykas it wurd diamant, yntrodusearre hy in tal ynnovaasjes (bygelyks it brûken fan horizontale en fertikale linen om hokjes te meitsjen dêr’t de letters yn setten wurde koene). Hy pionierde dêrnei mei swarte fjouwerkanten yn in symmetryske opstelling om wurden yn rigen en kolommen te skieden. Utsein it nûmeringsskema wurdt Wynne syn foarm fan "Word-Cross"-puzels noch altyd brûkt foar moderne krúswurdpuzels.
In pear wiken neidat it earste "Word-Cross" ferskynde, waard de namme fan de puzel feroare yn "Cross-Word" troch in setflater. De puzels fan Wynne steane sûnttiids bekend as 'krúswurdpuzels'. Yn 1924 ferskynde syn earste krúswurdpuzelboek.
Arthur Wynne waard yn de jierren 1920 in Amerikaansk steatsboarger. Op 20 desimber 2013 waard hy eare mei in ynteraktieve Google Doodle as betinking fan de "100ste jierdei fan de earste krúswurdpuzel middels in puzel fan Merl Reagle. Ek in soad oare konstrukteurs makken earbetoanpuzels om de jierdei te betinken.
Egbert Hobbes fan Baerdt
Egbert Hobbes fan Baerdt, (6 oktober 1627 - 1673), wie grytman fan Haskerlân.
Van Starkenborghkanaal
250px|thumb|right|Van Starkenborgkanaal 250px|thumb|right|Spoarbrêge by Súdhorn oer it Van Starkenborghkanaal thumb|right|250px|It Van Starkenborghkanaal mei yn de fierte de nije [[Walfridusbrêge, spoarbrêge by de stêd Grins, nomd yn eastlike rjochting]] It Van Starkenborghkanaal is in kanaal yn de provinsje Grinslân dat it Prinses Margrietkanaal mei it Iemskanaal ferbynt.
Yn de jierren tritich fan de 20e iuw is it "grutte skipfeartkanaal fan 27 kilometer fan De Lemmer nei Grins" oanlein, it hjoeddeiske Prinses Margrietkanaal en it Van Starkenborghkanaal. It Van Starkenborghkanaal is fan Súdhorn oant de Oostersluis nij oanlein. It diel fan Fryske grins oant Súdhorn is it ferbrede Hoendjip.
Yn novimber 1938 is it kanaal offisjeel yngebrûk steld troch keninginne Wilhelmina. Ta gelegenheid hjirfan is in plakette oanbrocht op ien fan de brêgen by de Oostersluis. It kanaal is neamd nei de (âld) Kommissaris fan de Keninginne Edzard Tjarda van Starkenborgh Stachouwer.
It Van Starkenborghkanaal is 27 km lang en hat twa slûzen. Op de wetterskieding fan it Frysk Simmerpeil en it Elektrapeil leit de slûs fan Gaarkeuken, ter hichte fan Grijpskerk. Op de grins fan it Elektrapeil en it peil fan it Iemskanaal (it Wynskoaterpeil) leit de Oostersluis yn de stêd Grins.
Oan it Van Starkenborghkanaal lizzze: Strobos, Gryptsjerk, Súdhorn, Noardhorn, Aduard en Grins.
Dûane (Nederlân)
De Dûane (Nederlânsk: Douane) is de dûanetsjinst fan 'e Nederlânske oerheid, dy't belêstge is mei it tafersjoch op ynfier, útfier en trochfier fan guod yn Nederlân. De wichtichste taken fan 'e tsjinst binne it ynjen fan dûanerjochten, it ûnderskeppen fan smokkele guod dêr't sokke rjochten net oer betelle binne en it oan 'e grins heinen fan ferbean guod dat smokkele wurdt, lykas drugs, wapens of swier fjoerwurk. Ek it bestriden fan minskesmokkel heart ta de taken fan 'e Dûane.
Omgong fan Frankryk 1991
De 78ste edysje fan de Omgong fan Frankryk waard hâlden fan 6 oant en mei 28 july 1991.
Startplak
De start wie yn Lyon, in stêd yn it easten fan Frankryk, op it plak dêr't de rivieren de Rhône en de Saône gearrinne.
New Yorker
"New Yorker" of "The New Yorker" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
Ivich Keatsklassemint
It Ivich Keatsklassemint is in oersjoch fan keatsers dy't sûnt 1853 meidien hawwe oan it punteklassemint keatsen.
It Koartling
It Koartling is in aktiviteitesintrum yn Bûtenpost.
Fan it midden fan de jierren '70 oant it begjin fan njoggentiger jierren wie it in jongereinsintrum mei 'in reputaasje'.
In koartling is in dwersbalke yn de skuorre fan in boerepleats.
Ald-Loasdrecht
thumb|250px thumb|250px Ald-Loasdrecht (Nederlânsk: Oud-Loosdrecht) is in doarp in de gemeente Widemarren, yn de provinsje Noard-Hollân. Tegearre mei Nij-Loasdrecht foarmet it Loasdrecht, it hat 1720 ynwenners (2004). It doarp leit midden yn in gebiet mei wetters dêr't de Loasdrechtse Plassen de bekendste fan binne.
Ald-Loasdrecht bestiet út fiif strjitten en trije diken: Bleekveld, Drie Kampjes, Oppad, Heulakker, Vuntuslaan,en de 's-Gavelandsefeartwei. De nammen fan de diken binne de Ald-Loasdrechtsedyk, de Horndyk en de Feandyk.
Loasdrecht (Loesdregt) wurdt oan de ein fan de 13e iuw foar it earst neamd. De bewenners tsjerken yn Loenen. Yn 1332 hat (Ald-)Loasdrecht in eigen parochy mei in kapel yn de Zijpe (Sijpe/Sype), dat is it tsjintwurdige Nij-Loasdrecht. Yn 1400 waard de Sijpe in selsstannige parochy mei dus in eigen tsjerkegebou. Sûnt dy tiid spruts men fan de Alde tsjerke (Oûkerck, ek wol Ouderkerck) en fan de Nij tsjerke en analooch dêroan fan de Alde- en de Nije Loasdrecht. Beide doarpskearnen binne lykwols like âld. De tsjerke fan Ald-Loasdrecht waard yn 1843 ôfbrutsen en op itselde plak kaam it gebou fan de foto. Nijsgjirrich is, dat yn it rampjier 1672/1673 de Ald-Loasdrechtse klok roofd waard troch de Frânsen. Admiraal Cornelis Tromp is yn 1674 op it eilân Noirmoutier lannen en hat dêrwei seis tsjerkeklokken mei werom nomd nei Hollân. Ien fan dizze klokken, de Marie-Anne, hinget no yn de tsjerketoer.
Moderne fiifkamp op de Olympyske Simmerspullen 1968
De Olympyske Simmerspullen 1968, ek wol de XIXe Olympiade neamd, waarden yn 1968 yn Meksiko-Stêd, Meksiko hâlden.
Lokaasjes
De sporten fan de moderne fiifkamp waarden beoefene op de folgjende lokaasjes.
Dronken
By it ûnderdiel Team by de moderne fiifkamp wie it team út Sweden eins de winner fan de brûnzen medalje. Hans-Gunnar Liljenwall waard lykwols diskwalifisearre fanwege in te heech alkoholpromillaazje yn it bloed. Sadwaande is er, tegearre mei syn maten Björn Ferm en Hans Jacobson, de earste sporter op de Olympyske Spullen dy't in medalje ynleverje moasten fanwege in positive dopingtest neidat yn 1967 anti-doping regeleminten yntrodusearre wiene troch it Ynternasjonaal Olympysk Kommitee.
Medaljespegel
De top fjouwer fan lannen dy't by de moderne fiifkamp medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen 1968.
212
Ferstoarn
26 desimber - Geara, Romeinske mei-keizer, fermoarde.
Jumanji: The Next Level
Jumanji: The Next Level is in Amerikaanske fantasy-aventoerekomeedzje út 2019 ûnder rezjy fan Jake Kasdan, mei yn 'e haadrollen Dwayne Johnson, Karen Gillan, Jack Black, Kevin Hart en Awkwafina. De titel betsjut "Jumanji: It Folgjende Nivo". De film makket diel út fan 'e Jumanji-filmsearje en is as sadanich it direkte ferfolch op Jumanji: Welcome to the Jungle, út 2017. It ferhaal folget de fjouwer teenagers út 'e foarrige film, dy't op 'e nij yn it magyske fideospultsje Jumanji bestrûpt reitsje, diskear yn 'e mande mei de pake fan Spencer en dy syn âlde maat Milo. Foar de twadde kear moatte se it spultsje útspylje om wer nei de echte wrâld weromkeare te kinnen. Jumanji: The Next Level krige fan 'e filmkritisy oer it algemien positive resinsjes en wie in grut kommersjeel súkses yn 'e bioskopen. In nije ferfolchfilm is anno 2023 yn preproduksje.