cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Uganda
Skiednis
Op 9 oktober 1962 waard Uganda ûnôfhinklik en in jier letter in republyk binnen it Britske Mienebest, mei kening Mutesa II as presidint en Milton Obote as premier. Under Obote sloech Uganda yn 1970 de wei fan it sosjalisme yn en waard de ekonomy 'uganisearre', dat ta gefolch hie dat mear as 20.000 Kenyanen it lân útwiisd waarden. Yn 1971 slagge it generaal Idi Amin (1971-1979) en krij de macht troch in steatsgreep. Amin skeakele alle opposysje út en Obote waard it lân útsetten. Syn bewâld is berucht wurden troch de moarden op politike tsjinstanners. Hy wurdt ferantwurdlik hâlden foar de dea fan 300.000 tsjinstanners. Nei de fal fan Amin kearde Obote werom as presidint. Ek ûnder syn bewâld foelen troch guerilla-oarloch en skeiningen fan minskerjochten noch ris 100.000 slachtoffers. It bewâld fan Yoweri Museveni sûnt 1986 hat relative stabiliteit en ekonomyske groei brocht.
Alcatraz
Amerikaanske militêre fêsting
Omreden fan 'e isolaasje fan Alcatraz, dy't fuortkaam út 'e sterke streaming yn en kâlde temperatueren fan it wetter om it eilân hinne, wie de Sitadel fan Alcatraz fan it begjin ôf oan in soarte fan strafkamp, dêr't inkeld soldaten legere waarden dy't feroardiele wiene foar misdriuwen. Tsjin 1861 funksjonearre de Sitadel fan Alcatraz as it militêr tichthûs foar it Departemint fan 'e Stille Oseaan fan it Amerikaanske Leger. Oant de ein fan 'e Amerikaanske Boargeroarloch, yn 1865 waarden der Konfederearre kriichsfinzenen húsfêste en fan 1863 ôf ek Amerikaanske boargers dy't fertocht waarden fan Konfederearre sympatyen. Begjin 1865 berikte de befolking fan it eilantsje dêrtroch in hichtepunt fan 433 minsken.
Uganda
Demografy
thumb|right|140px|Ugandeeske frou
Alcatraz
Amerikaanske militêre fêsting
Tsjin 'e ein fan 'e Boargeroarloch wiene de kanonnen en fortifikaasjewurken fan Alcatraz alwer efter de tiid rekke, dat neitiid waard der gâns ferboud en modernisearre. In ambisjeus plan om in stelsel fan tunnels yn 'e rots út te houwen om kommunikaasje- en befoarriedingsrûtes mei alle kazematten te hawwen dy't ûnkwetsber wêze soene foar fijannige artillerybesjittings, waard tusken 1870 en 1876 mei úteinset mar nea ôfmakke. Yn 1867 waard fan bakstien in earste finzenisgebou oplutsen (earder wiene de finzenen simpelwei yn 'e kelders fan 'e sitadel opsletten). Dêr waarden Konfederearre militêren fêstset dy't wegeren har oer te jaan en yn 'e 1870-er jierren ek guon Hopy-Yndianen út Arizona dy't wegeren gehoar te jaan oan it befel om harren bern nei Yndiaanske kostskoallen te stjoeren dêr't har harren eigen taal en kultuer ûntnommen wurde moast.
Yn 1898, ûnder de Spaansk-Amerikaanske Oarloch, waarden Spaanske kriichsfinzenen op Alcatraz fêstset en gie de finzenispopulaasje yn in pear moannen omheech fan 26 oant mear as 450. Nei't yn 1906 de swiere Ierdbeving fan San Francisco de stêd fierhinne yn ferrinnewearre hie, waarden boargerlike finzenen út 'e stikkene tichthuzen dêre tydlik nei Alcatraz stjoerd, sadat se feilich opsletten wurde koene. Op 21 maart 1907 waard de legerbasis op it eilân offisjeel omneamd ta de "Westlike Amerikaanske Militêre Finzenis". Yn 1915 waard dat "Pasifyske Ofdieling, Amerikaanske Dissiplinêre Barakken".
Amerikaansk federaal tichthûs
Op 12 oktober 1933 waard it militêr tichthûs, en dêrmei hiele Alcatraz, oerdien oan it Amerikaansk Ministearje fan Justysje, wêrnei't it eilân yn augustus 1934 oanwiisd waard as federale finzenis. Op 11 augustus fan dat jier gie de Federale Finzenis Alcatraz formeel iepen, doe't de earste groep fan 137 finzenen dêrhinne oerbrocht waard út Leavenworth (Kansas). Fanwegen de isolaasje fan Alcatraz waard it eilân wat tsjintwurdich in ekstra befeilige ynrjochting neamd wurde soe, dêr't de swierste en meast flechtgefaarlike kriminelen pleatst waarden. Under harren wiene bgl. de beruchte maffiabaas Al Capone, de bankrôver Machine Gun Kelly, de Portorikaanske terrorist Rafael Cancel Miranda en de moardner Robert Stroud, dy't himsels yn it tichthûs ta ornitolooch ûntjoech en dêrom bekend kaam te stean as de "Fûgelman fan Alcatraz".
De Federale Finzenis Alcatraz waard sadwaande berucht en stiet yn 'e Amerikaanske folkloare bekend as in plak wêrút ûntsnappen ûnmooglik wie. Dat wie krekt wat de Amerikaanske oerheid it publyk leauwe litte woe. Mar eins wie it mei wat lok foar in sûn en fit persoan wol deeglik mooglik om fan Alcatraz te ûntkommen en nei it fêstelân te swimmen. Dat waard yn 1962 bewiist doe't finzene John Paul Scott ûntsnapte en swimmend it fêstelân wist te berikken. Dêr oankommen, wied er lykwols sa troch útputting en ûnderkuolling befongen, dat de plysje him bewusteleas weromfûn. Yn totaal besochten yn it 29-jierrich bestean fan 'e finzenis 39 finzenen by 14 gelegenheden te ûntsnappen. Twa fan dy mannen besochten it twaris. Fan harren waarden 23 wer ynrekkene foar't se it wetter berikke koene; 6 waarden op 'e flecht troch de sipiers deasketten; twa ferdronken yn 'e Baai fan San Francisco; en fiif steane te boek as "fermist en nei't men oannimme mei ferdronken".
Yn 1963 waard de Federale Finzenis Alcatraz sletten. De redens dêrfoar wiene finansjeel fan aard. Yn it foarste plak wie it rottekrûddjoer om in tichthûs op sa'n isolearre plak draaiende te hâlden: it koste $10 deis foar eltse finzene yn ferhâlding ta $3 deis per finzene foar de Federale Finzenis Atlanta. Dêrnjonken begûnen de gebouwen útinoar te fallen nei in heale iuw bleatsteld te wêzen oan 'e sâlte seelucht en mist. Der wie dus in mânske ynvestearring nedich om it tichthûs te rêden. Dêrta wie de Amerikaanske oerheid net reewillich.
Sûnt de sluting fan 'e finzenis
Nei de sluting fan 'e finzenis kaam it gebouwekompleks op Alcatraz leech te stean, wylst it eilân sels ferlitten rekke. Yn 'e 1960-er jierren waard Alcatraz twaris beset troch Yndiaanske aktivisten dy't strieden foar minskerjochten foar harren folken. De earste besetting wie in koart barren op 8 maart 1964 troch Lakota-aktiviste Belva Cottier en 34 oaren.
De folle bekendere, twadde Besetting fan Alcatraz begûn op 20 novimber 1969, doe't in groep aktivisten fan 'e United Indians of All Tribes (UIAT), foar it meastepart jonge Yndianen dy't yn San Francisco studearren, it eilân yn besit namen. Hja easken dat de fasiliteiten op Alcatraz oanpast wurde soene ta in Yndiaansk edukatyf, ekologysk en kultureel sintrum. Se berôpen har dêrby op it twadde Ferdrach fan Fort Laramie, út 1868, wêryn't de Amerikaanske oerheid ûnthjitten hie dat alle ôftanke, leechsteande en net mear brûkte federale lânerijen en fasiliteiten weromjûn wurde soene oan 'e Yndianen. De besetting, dy't hast twa jier duorre, oant 11 juny 1971, loek oare Yndiaanske aktivisten út hiel Noard-Amearika oan, û.m. fan 'e Amerikaanske Yndiaanske Beweging (AIM).
Yn 1972 waard Alcatraz troch it Amerikaanske Ministearje fan Justysje oerdroegen oan 'e Nasjonale Parketsjinst (NPS), dy't it eilân opnaam yn it nije Nasjonaal Rekreaasjegebiet Golden Gate. Presidint Richard Nixon makke $120 miljoen frij foar de ûntwikkeling dêrfan. Sûnt foarmje it eilân en it âlde finzeniskompleks in museum dat eksploitearre wurdt troch de NPS, wêrby't toeristen nei it eilân oerfearn wurde út San Francisco en yn 'e finzenis in rûnlieding krije. Sa ûntjoech Alcatraz him ta ien fan 'e bekendste en wichtichste toeristyske trekpleisters fan San Francisco. Yn 1976 waard Alcatraz as monumint opnommen yn it Nasjonaal Register fan Histoaryske Plakken (NHRP). Yn 1979 waard in diel fan it finzeniskompleks restaurearre foar de opnamen fan 'e film Escape from Alcatraz, oer de ûntsnapping fan Morris en de bruorren Anglin yn 1962. Yn 1986 krige Alcatraz de status fan nasjonaal histoarysk distrikt.
Floara en fauna
De tunen dy't oanplante waarden troch de húshâldings fan 'e ofsieren fan 'e oarspronklike legerbasis, en letter troch de húshâldings fan 'e finzenisdirekteur en fan guon sipiers, rekken nei 1963 alhiel fertutearze. Fjirtich jier letter waarden se nei de iuwwiksel wer opknapt troch in stêf fan frijwilligers. Der blieken op it eilân in protte fariëteiten roazen te groeien, wêrûnder ien Welske roas (Bardou Job), dy't útstoarn waand waard. Fierders groeie der geraniums, apelbeammen, toarnbei- en papsûgerstrûken en gerzen lykas wylde rogge, dy't lânseigen binne op it eilân.
Wat fauna oangiet libje der in protte seefûgels op Alcatraz, lykas doskoeten, ielskolfers, heermannmiuwen en Kalifornyske miuwen. In stikje strân oan 'e kust wurdt gauris besocht troch gewoane seehûnen. Yn 'e tijpuollen tusken de rotsen libje alderhanne wringeleaze soarten, lykas anemoanen, seestjerren en seeslakken. Heger op it eilân bestiet in populaasje hartemûzen. De drinkwetterreservoirs fan Alcatraz binne in wichtich habitat foar de Kalifornyske ranke salamander.
Popkultuer
Alcatraz is brûkt as setting foar in protte films, wêrûnder Birdman of Alcatraz (1962), Point Blank (1967), The Enforcer (1976), Escape from Alcatraz (1979), Murder in the First (1995), The Rock (1996), Catch Me If You Can (2002), X-Men: The Last Stand (2006) en The Book of Eli (2010).
Uganda
Befolking
In Uganda wenje ferskate etnyske kloften dêr't net ien de mearderheid fan de befolking foarmet. De gruttens fan de befolking wurdt skatten op likernôch 32.4 miljoen minsken. Unganda beskikt oer in frij jonge befolking dêr't de leeftyd trochsneeds op 15 jier leit.
Talen
Yn it lân wurde goed fjirtich talen sprutsen. Sûnt de ôfhinklikheid is it Ingelsk de offisjele taal. De meast sprutsen taal fan Uganda is Luganda dy't foaral sprutsen wurdt yn de bewenne gebieten om Kampala, de haadstêd hinne, en de stêden en wengebieten yn de Buganda regio fan Uganda dy't Kampala omfiemet. De Lusoga en Runyankore talen wurden foaral sprutsen yn it súdeasten en súdwesten fan it lân.
It Swahily, dat in soad sprutsen wurdt yn it easten en sintrale diel fan East-Afrika, jildt as de twadde offisjele taal. Ek al hat dizze taal nea yngong fûn by it Bantu sprekkende part fan de befolking, is it in wichtige taal lingua franca yn de noardlike gebieten.
Religy
Neffens de folkstelling fan 2002 bestiet 84% fan de befolking fan Uganda út Kristenen. De Roomsk-Katolike Tsjerke telt it grutste tal oanhingers (41,9%), folge troch de Anglikaanse Tsjerke fan Uganda (35,9%). De dêrnei meast foarkommende religy is de islam (benammen soennisme), dy't neffens de folkstelling troch 12% fan de befolking oanhingen wurdt. Fierders binne der noch wat lytske kristlike groepearringen.
Apeldoarn
Apeldoarn (Nederlânsk en offisjeel: Apeldoorn; Nedersaksysk: Apeldoorne) is in stêd yn de Nederlânske provinsje Gelderlân en is tagelyk it haadplak fan de gemeente Apeldoarn. De stêd hat 138.945 ynwenners (2021) wylst de gemeente ynwenners hat (, boarne: CBS). De stêd is nei Nimwegen en Arnhim de tredgrutte stêd fan Gelderlân en ien fan de 22 stêden yn Nederlân oer de 100.000 ynwenners.
Apeldoarn ûntjoech him benammen yn de tweintichste iuw ta ien fan de gruttere plakken yn Nederlân. Apeldoarn foarmet mank mei Dimter en Sutfen en guon gemeenten yn Gelderlân en Oerisel de Stêdetrijehoeke. Apeldoarn is ferneamd om syn stedsparken en is ien fan de grienste stêden yn Nederlân. Tekenjend foar Apeldoarn binne de Apeldoarnske hûske-struktuer mei in soad monumintale en frijsteande wenten en net al te folle heechbou. Mei likernôch 100.000 wurkplakken is Apeldoarn in wichtich wurkgelegenheidsintrum foar Mid- en East-Nederlân.
Apeldoarn hat nea stedsrjochten krigen en is dus offisjeel gjin stêd. Hoewol't sûnt de mid njoggentjinde iuw de âlde stedsrjochten gjin wetlike betsjutting mear hawwe, wurdt Apeldoarn hjoed-de-dei omreden syn grutte as in folsleine stêd beskôge.
Namme
De namme komt mooglik fan it Germaanske apuldra/apuldron of apuldrum (datyf meartal fan apuldra itjinge "delsetting by de apelbeammen" betsjut. De ferklearring dy't útgiet fan apa "rivier/stream" bliek net korrekt te wêzen.
In kopije út 1170-1175 fan in dokumint fan 790-793 neamt uilla uel marca Appoldro. Yn de trettjinde iuw komt Apeldern, Apeldorne en Apeldoren foar. Yn de [[fjirtjinde iuw komt Apeldoern, Appeldoren en Apeldoorn foar.
Skiednis
thumb|left|Apeldoarn yn de 17e iuw troch [[Jacob van Ruisdael]] De skiednis fan Apeldoarn giet tebek oant 792 doe't it plak neamd waard yn in skinkingsakte. It plak ûntstie oan de râne fan de Feluwe dy't yn de midsiuwen gaadlik foar lânbou wie. Apeldoarn bliuw yn de rin fan de midiuwen in lyts doarpke dat mar út in pear h☼zen bestie. Oan de ein fan de sechtjinde iuw kaam de papieryndustry op gong. Yn 1684 kocht steedhâlder Willem III fan Oranje it hûs Het Loo en liet dêrnjonken it Paleis het Loo bouwe omreden dat Apeldoarn yn it midden fan in jachtgebiet lei. Dêrnei hawwe ferskate leden fan de keninklike famylje yn it paleis wenne oant it ferstjerren fan keninginne Wilhelmina. Loadewyk Napoleon hat it paleis brûkt as simmerresidinsje. It paleis is s☼nt 1984 in museum.
Kening Willem I liet, út eigen finânsjes, it Apeldoarnsk Kanaal grave om de ekonomy yn de omkriten in ympuls te jaan. It earste part, fan Hattem by de Isel nei Apeldoarn kaam ree yn 1829 en waard yn 1868 trochlutsen nei Dieren dêr't er wer op de Isel oanslút. Ek skonk kening Willem I in tredde part fan it jild dat nedich wie om in grindpaad by it kanaal del oan te lizzen. Dat ferkoarte de reistiid tusken Swol en Arnhim in ein. Yn 1876 waard Apeldoarn oansletten op it spoar fan Amsterdam nei Sutfen en waard it Stasjon Apeldoarn iepene. Dat fergrutte de bedriuwigens yn it plak mar it belang fan it Apeldoarnsk kanaal naam ôf. It noardlik part fan it kanaal waard yn 1962 sletten en it súdlik part yn 1972.
Twadde Wrâldkriich
De stêd rekke net skansearre yn de kriich mar de deportaasje fan Joaden sette dêr eardere útein as in soad oare plakken. Yn oktober 1941 waarden der 1.549 Joaden registrearre yn Apeldoarn. . Under harren wiene in soad flechtlingen en ek pasjinten en fersoargjend personiel fan de twa Joadske fersoargingsynstellings. De arrestaasjes en deportaasjes setten útein yn oktober 1941 en de measte Joadske ynwenners fan Apeldoarn waarden yn 1942 deportearre. Yn jannewaris 1943 moasten de oerbleaunen nei it Het Apeldoornsche Bosch, in Joadsk psychiatrysk sikehûs. 1200 pasjinten waarden yn jannewaris 1943 mei kypweinen nei it stasjon brocht dêr't se yn frachttreinen dreaun waarden. Hja waarden nei Auschwitz brocht dêr't se fermoarde waarden. In part fan it personiel gie mei de trein mei, wylst oare personiel mei de noch yn Apeldoarn wêzende Joaden nei Kamp Westerbork brocht waarden.
Yn 1942 hat Seyss-Inquart besletten dat Apeldoarn it regearsintrum wurde soe en dat alle wichtige tsjinsten fan de Haach nei Apeldoarn en omkriten ferhûzje soene. Yn gefal fan in ynvaazje oer see hiene de ferskate tsjinsten de tiid nei Dútslân te flechtsjen. Seyss-Inquart, Hanns Rauter en it Dútske oerbefel hei syn sit yn in filla oan de Loolaan en yn 1943 leit Seyss-Inquart in lytse bunker bouwe dêre.
Justjes nei it begjin fan Operaasje Market Garden op 17 septimber 1944 waarden Arnhim en omlizzende plakken troch de Dútske besetter evakuearre. Fan dy evakuees kamen der 30.000 telâne yn Apeldoarn. Dat wie in grutte belêsting fan de stêd dy't doe om de 70.000 ynwenners hie. Der ûntstie in tekoart oan iten. Yn de nacht fan 6 op 7 maart die it Apeldoarnske ferset in oanslach op in Dútsk legerreau by Woeste Hoeve. Hja wisten net dat Hanns Rauter yn dy reau siet en dy rekke swier ferwûne. Hy oerlibbe de oanslach lykwols. De bedoeling wie om in Dútsk legerreau te bemachtigjen om tefoaren te kommen dat dy by in slachterij yn Epe komme soe, dêr't it ferset ûnder lieding fan Geert Gosens mei in frachtwein fleis by dy slachterij helje soe ear't de Dútsers dat dwaan soene. De Dútsers lieten as andert hûnderten finzenen eksekutearje, wêrfan 117 by Woeste Hoeve.
Op 2 oktober 1944 eksekutearren de besetters 8 fersetslju en 2 alliearde piloaten. De liken waarden troch de stêd hinne ferspraat. Dyselde middeis holden de besetters in razzia, dêr't 11.000 manlju ophelel waarden foar wurkjen oan de Iselliny. 4.000 fan harren waarden ynset, wylst de rest nei hûs ta koene. Op 2 desimber dat jiers wie der in twadde razzia, dêr't 12 fersetslju en ien allierde piloat by eksekutearre waarden.
Op 17 april 1945 waard Apeldoarn troch Kanadezen fan de 48th Highlanders of Canada befrijd. Sûnt 2 maaie 2000 hat Apeldoarn it Nasjonaal Kanadeesk Befrijingsmonumint. Dat waard oprjochte omreden de grutte Kanadeeske bydrage oan de befrijing fan Nederlân. Krapoan 6.000 Kanadeeske soldaten kamen dêrby om it libben. Oan 'e ein fan de kriich holden de Kanadezen harren haadkertier yn Paleis Het Loo.
Nei de kriich
Op 7 oktober 1946 kamen 22 learlingen fan de Kristlike HBS om it libben doe't in fleantúch op de skoalle delstoarte.
Op Keninginnedei yn 2009 by de trochtocht fan de keninklike autobus nei Paleis Het Loo waarden ferskate taskôgers troch in auto oanriden. Dy oanslach, dy't nei alle gedachten op de keninklike famylje rjochte wie, late ta acht deaden en tsien ferwûnen.
Geografy
thumb|Flats oan de kanaalouwers Apeldoarn leit oan de eastlike râne fan de Feluwe. De stêd is it grutste en haadplak fan de gemeente Apeldoarn. Njonken de stêd hat de gemeente noch tsien offisjele kearnen. It doarp Ugchelen is in offisjele kearn, mar leit yn de wyk Apeldoarn-Súdwest en wurdt sadwaande ek wol as in part fan de stêd apeldoarn sjoen.
Stedsyndieling
Apeldoarn bestiet út acht wiken dy't wer út 65 buerten besteane.
It besjen wurdich
thumb|Yngng fan Paleis Het Loo
Tsjerken
thumb|Grutte Tsjerke
Ekonomy
thumb|Haadkantoar fan it Kadaster yn Apeldoarn thumb|Haadkantoar fan Agrifirm Yn Apeldoarn binne de haadfêstings fan in stikmannich grutbedriuwen. Fersekeringsbedriuw Centraal Beheer, hjoed-dedei part fan Achmea hat syn haadkantoar sûnt de 1970-er jierren yn Apeldoarn. Hja binne benammen ferneamd om de reklames en harren sin Even Apeldoorn bellen (Eefkes Apeldoarn skilje). Ek hat it Kadaster syn haadkantoar yn Apeldoarn.
Wegener, útjouwer fan kranten en tydskriften, hie yn Apeldoarn syn haadfêstiging oant 2015 doe't er oernommen waard troch De Persgroep Nederland. Oare media dy't yn Apeldoarn fêstige binne, binne Erdee Media Groep en NL Media Groep. De Plysjeakadeemje hat syn haadsit yn Apeldoarn.
It merk Zwitsal fan libbensmiidels en kosmetica, sette útein yn Apeldoarn troch apoteker C.J. Jansen. Hy waard yn 1964 oernommen troch AKZO en yn 2011 sleat de fabryk yn Apeldoarn en waard de produksje trochset yn Poalen.
Oare bekende bedriuwen dy't in fêstiging yn Apeldoarn hawwe binne:
Ferkear en ferfier
thumb|[[Stasjon Apeldoarn]] By Apeldoarn leit t knooppunt Beekbergen dêr't de A1 (Amsterdam-Dútske grins by Oldenzaal) en A50 (Emmeloard-Eindhoven) inoar kruse. Op de A50 tusken Apeldoarn en Arnhim en op de A1 tusken Apeldoarn en Dimter-East binne yn 2006 spits- en plusstripen oanbrocht. Apeldoarn hat in ringwei dy't troch de beboude kom rint.
Apeldoarn hat trije spoarstasjons: Stasjon Apeldoarn, Stasjon Apeldoarn Osseveld en Stasjon Apeldoarn De Maten en dy binne ferbûn oan it Spoar fan Amsterdam nei Sutfen. It gebiet om it Stasjon Apeldoarn waard yn 2010 folslein fernijd.
Noardeastlik fan de stêd leit Fleanfjild Teuge. De lofthaven waard yn 1935 iepene en wurdt ynlânske en ynternasjonale boargerloftfeart brûkt.
Kassiodoarus
Libben
Kassiodoarus waard berne yn Scylletium, tichtby Catanzaro yn it suden fan Itaalje. Hy sette syn wurkpaad útein as adviseur foar syn heit, dy't gûverneur wie fan Sisylje, en waard op mei jonge jierren jurist. Yn syn wurksume libben as kwestor tusken 507-511, as konsul yn 514, dêrnei as magister officiorum ûnder Diderik, en dêrnei ûnder it regintskip fan Dideriks' jonge opfolger, Atalarik, sammele Kassiodoarus in protte ynformaasje oer syn tiid en lei it fêst op skrift. Oan it Goatyske hof, like syn literêre bekwaamheden sa affektearre en retoarysk dat it moderne lêzer opfalt. Alle kearen at er yn Ravenna kaam, waarden wichtige offisjele dokuminten oan him tabetroud om tekene wurde te kinnen. Syn wurkpaad waard ôfsletten mei de beneaming as pretoriaansk prefekt foar Itaalje, wat tsjintwurdich oerienkomt mei earste minister, de heechste amtlike funksje.
Atalarik stoar yn 534. It oerbliuwend part fan Kassiodoarus' publike funksje waard karakterisearre troch de Byzantynske ferovering fan Itaalje en dynastike yntriges fan de Ostrogoaten. Syn lêste brieven skreau hy yn namme fan Witigis. De opfolger fan Kassiodoarus waard fanút Konstantinopel beneamd.
Betsjutting
In grut part fan syn wurkpaad hat Kassiodoarus him dwaande holden mei it oerbrêgjen fan de kulturele ferskillen dy't feroarsake waarden troch de fersnippeling yn de 6e iuw tusken East en West, Gryksk en Latyn, Romeinsk en Goatysk, en de kristlike befolking mei harren Ariaanske lieders.
Wurken
Fan syn hân binne:
It wurk fan Kassiodoarus oer de skiednis fan de Goaten (Historia Gothorum) yn 12 boeken, dêr't hy mei begûn ûnder kening Diderik I, en foltôge ûnder Atalarik, is ferlern gien. Jordanes hat nei eigen sizzen yn de Getika de boeken fan Kassiodoarus as boarne brûkt en in gearfetting fan makke. It is net wis hoefolle fan syn gearfetting op it wurk fan Kassiodoarus stipet. Yn de moderne wittenskip wurdt der fanút gien dat de iere skiednis fan de Goaten troch Jordanus opleukt binne mei in oantal fiktive eleminten.
Carla van der Heijde
thumb|right|260px|Yllustraasje thumb|right|260px|Wetterspegel (Ljouwert) Carla van der Heijde (Ljouwert, 14 oktober 1954) is keunstskilder, berne yn Ljouwert. Har "atelier Carlavanderheijde" is oan de Oostergrachtswal 25 yn Ljouwert.
Se krige har oplieding Monumintaal skilderjen oan de Akademy Vredeman de Vries yn Ljouwert en helle it ûnderwiisfoech Skilderjen oan Akademy Minerva yn Grins. Yn 1978 krige se de Drompelpriis fan de gemeente Ljouwert, in stimulearringspriis foar krekt-ôfstudearden. Sûnt 1979 wurket se as útfierend keunstner, dosint en yllustrator. Sy folge in Kreatyf Didaktyske oplieding foar Byldzjende Keunst oan de Akademy Minerva yn Grins sadat se it foech hie ta lesjaan yn tekenjen/skilderjen, modeltekenjen en akwarellearjen. Wurke fan 1979 - 1983 by it Sintrum Keunstsinnige Foarming De Blauwe Stoep yn Ljouwert en nei 1987 oan CKV ‘Het Klooster’ yn Hurderwyk.
Skilderjen is foar Van der Heijde in aventoer, de earste oanset kin in persoanlike ûnderfining of oantins wêze, mar it einresultaat leit dan noch net fêst. It ekspressive wurk is de iene kear abstrakt, in oare kear wer figuratyf. By dit gefoelsmjittich wurkjen brûkt se geregeldwei foarm en kontrafoarm en ek kleurkontrasten. Carla wurket mei gouache, akryl en monotype op it mêd fan skilderjen, tekenjen en grafyk. Joech mei foarm oan telefyzjeprogramma's en wurke yn 1979 as yllustrator oan Friesland Post
Har projekt "Taal & Teken" is útfierd yn gearwurking mei skriuwster Baukje Wytsma by it Frysk Festival 2008 yn Snits en Ljouwert. Yn elk fan de tsien stêden stiet in wurd yn waarfêst stiel. De wurden illustrearje harsels, of sizze wat fan de omjouwing dêr't se yn steane.
In tal boeke-yllustraasjes mei Baukje Wytsma binne KoesBoek, De poes mei de lange sturt en Blauwe Loftfyts. Ek foar Bisteboel, Hein en syn hin en Pien en har spin fan Rients Gratama, makke se yllustraasjes.
Carla van der Heijde wie de libbenspartner fan Rients Gratama (1932-2017).
Tsjerkekompleks oan de Piskarevski Prospekt
It Tsjerkekompleks oan de Piskarevski Prospekt wurdt foarme troch twa otterdokse tsjerkegebouwen oan de krusing fan de Piskarevski Prospekt/Bestûzjevskaja Ulitsa yn Sint-Petersburch, Ruslân. De grutte tsjerke is wijd oan de Berte fan Kristus en de wat lytsere tsjerke oan de Ferkundiging (Marije-Boadskip).
Skiednis
De parochy fan de tsjerke waard yn 1995 stifte en yn 1997 waard ynearsten in houten tsjerke delset. Dêrnei sette de parochy útein mei it ynsammeljen fan jild foar de bou fan in oan de Ferkundiging wijde stiennen tsjerke. Op 26 oktober 1999 lei aartsbiskop Aleksandr Bûdnikov de earste stien foar dy tsjerke. Sûnt 2001 koe de ûndertsjerke brûkt wurde en op 7 april 2003 waard de earste liturgy fierd yn de boppetsjerke.
Jacques Kuiper
Jacques Kuiper is in (freelance) histoarikus en publisist.
Tsjerkekompleks oan de Piskarevski Prospekt
Skiednis
De tsjerke waard boud yn in gebiet dêr't hast gjin tsjerken stiene, útein wat kapellen op begraafplakken, en al gau die bliken dat de tsjerke te lyts waard. Sadwaande naam de parochy it beslút om krekt súdlik fan de Ferkundigingstsjerke in folle gruttere tsjerke te bouwen mei in kapasiteit fan tûzen minsken. Mei de bou fan de oan de Berte fan Kristus wijde tsjerke waard yn 2006 útein set. De tsjerke is yn de styl fan de Russyske katedralen út de tiid fan foar Peter de Grutte.
It inisjatyf foar de tsjerkebou wie ôfkomstich fan Anastasia Jûrjevna Gerbsjtein. Hja wie in rolstoelbrûker en de tsjerken binne goed tagonklik makke foar minsken mei in lichaamlike beheining. Foar minsken mei in beheining is der opfang om dêr in pear dagen te útfanhûzjen. Dêrnjonken is der in sneinsskoalle en wurdt der ûnderdak bean oan maatskiplike aktiviteiten.
De houten kapel út de begjintiid is demontearre en ferhûze nei Mûraveino (Муравейно; by de stêd Lûga, oblast Leningrad).
Hendrik Spilman
thumb|[[Kastiel Beverweerd troch Hendrik Spilman]] Hendrik Spilman (Amsterdam, 17 febrewaris 1721 - Haarlim, 3 febrewaris 1784) wie in Nederlânsk topografysk graveur, tekener en keunstskilder. Hy wie in learling fan Abraham de Haen (de jongere, 1707-1748).
Leah Baird
thumb|right|Leah Baird
Hendrik Spilman
Spilman wie yn 1742 registrearre by it Haarlimmer Sint-Lucasgilde. Der binne mar in pear skilderijen fan him bekend, wêrûnder in "Gezicht op de Korte Spaarne te Haarlem", dat yn it Haarlimske Frans Hals Museum hinget. Der binne wol in soad tekeningen fan him bewarre bleaun, dy't oantoane dat er it lân yngie om gebouwen en lânskippen te sketsen, dy't letter ta tekeningen útwurke waarden. In foarbyld is in sketsboek fan syn hân yn it Ryksmuseum Amsterdam dêr't 65 sketsen fan Noard-Brabânske doarpsgesichten en kastielen yn opnomd binne.
As syn wichtichste wurk wurde syn sketsen yn it topografyske wurk: Het Verheerlijkt Nederland beskôge. Dit by Isaac Tirion útjûne wurk besloech njoggen dielen. Foar acht dêrfan makke hy mei elkoar sa'n 800 gravueres. Hjirfoar brûkte hy eigen wurk, mar ek makke hy gravueres nei wurk fan Jan de Beyer, Cornelis Pronk, en Abraham de Haen. Ek it wurk fan Cornelis Ploos van Amstel foarme foar him in ynspiraasjeboarne.
Leah Baird
Leah Baird (Chicago, Illinois,20 juny 1883 – Hollywood, 3 oktober, 1971) wie in Amerikaansk aktrise fan de stille film en screenwriter.
Libben
Baird har filmkarriêre begûn 1910 yn Jean and the Waif, sy spile dêryn Jean, the Vitagraph Dog. Sy spile ferskate grutte rollen yn William F. Brady's films, tsjinoer Douglas Fairbanks. Yn de lette jierren 1910s spile sy yn 15 ôfleveringen fan de rige Wolves of Kultur.
Baird waard letter screenwriter en droech by oan in stikmannich films mei fan Clara Bow yn in haadrol. Baird wie troud mei produsint Arthur F. Beck.
Leah Baird stoar op har 88e oan earmbloedigens yn har hûs yn Hollywood. Hja leit begroeven op it Hollywood Forever Cemetery.
Beach Team Holland
thumb|200px|right|[[Marleen van Iersel, foarmet mei Sanne Keizer in topduo]] thumb|200px|right|[[Reindor Nummerdor, foarmet mei Richard Schuil in topduo]] It Beach Team Holland is de namme foar de oanpak dêr't in groep Nederlânske strânfollyballers mei in protte talint harren folslein by ynsette om it heechste yn harren sport berike te kinnen. Dy oanpak wurdt ek wol it Bankrasmodel op it sân neamd.
It begûn allegear yn 2007, doe't in groep entûsjaste spilers en treners yn gearwurking mei it Nederlânsk Follybal Bûn it idee ûntwikkelen. Al in pear jierren spilje ferskate Nederlânske strânfollyballers op it heechste nivo, mei goede resultaten ta gefolch. Omdat it Nederlânsk bûn de lêste stap nei de profesjonaliteit yn organisaasje en it ûnderstipjen ek graach sette wol, is it Beach Team Holland oprjochte. Yn dy oanpak is der romte foar de bêste manljus, frouljus en talintenduo's fan Nederlân. Alle duo's sitte yn ien topsportprogram, dat yn De Haach plak hat. Trochdat alles byelkoar sit binne der gjin bysaken mear foar spilers en treners en kin der treend en prestearre wurde op topnivo.
Yn de jierren nei it begjin bewiist de oanpak him al. It program foar de jongerein hat laat ta ferskate medaljes op it EK en it WK fan 2008. Ek diene der op de Olympyske Spullen fan 2008 trije duo's mei. Yn 2008 steane der trije manljusduo's yn de top 25 fan de wrâld. Yn 2008, 2009 en 2010 wurdt der troch it duo Reinder Nummerdor/Richard Schuil op it Europeesk kampioenskip goud helle. Ek de froulju prestearje yn de jierren nei de oprjochting goed, der wurde lykwols noch gjin medaljes helle, mar de froulju sitte der wol tichteby.
Begelieding
De begelieding fan de duo's bestiet fierder út in medyske stêf.
Captain America: The Winter Soldier
Captain America: The Winter Soldier is in Amerikaanske superheldefilm út 2014 ûnder rezjy fan 'e bruorren Anthony en Joe Russo, mei yn 'e haadrollen Chris Evans, Scarlett Johansson en Samuel L. Jackson. De titel betsjut "Kaptein Amearika: De Wintersoldaat", en ferwiist sawol nei de superheld Captain America út 'e strips fan Marvel Comics, as nei de supersmjunt dy't er yn dizze film treft. It ferhaal folget Captain America en syn freonen Black Widow en Falcon as de ynternasjonale feilichheidstsjinst S.H.I.E.L.D. ynfiltrearre blykt te wêzen troch in âlde fijân. Tagelyk moatte se it opnimme tsjin in mysterieuze hiermoardner dy't de Wintersoldaat hjit. Captain America: The Winter Soldier krige fan 'e filmkritisy oer it algemien positive resinsjes en wie kommersjeel súksesfol yn 'e bioskopen. De film makket diel út fan Phase 2 fan 'e Marvel Cinematic Universe-filmsearje, en folget as sadanich op Thor: The Dark World. De folgjende film fan 'e rige is Guardians of the Galaxy. Yn 'e ferhaalline fan Captain America folget Captain America: The Winter Soldier op The Avengers (2012) en giet er foarôf oan Captain America: Civil War, út 2016.
Plot
As in ûndersyksskip fan S.H.I.E.L.D. yn 'e Yndyske Oseaan kaapt wurdt troch seerôvers oanfierd troch de Frânske âld-kommando George Batroc, wurdt Rogers as Captain America útstjoerd om 'e gizelders te befrijen. Hy wurdt by dy rêdingsmisje stipe troch Natasha Romanoff yn har alter ego fan 'e superheldinne Black Widow en troch it S.T.R.I.K.E.-kommandoteam fan S.H.I.E.L.D. û.l.f. agint Brock Rumlow. Op it skip ûntdekt Rogers dat Romanoff eins in oare misje hat, nammentlik om safolle mooglik ynformaasje út it kompjûtersysteem fan it skip te heljen en op in USB-stick te laden. Dêrmei bringt se de rêdingsmisje yn gefaar.
Werom yn 'e Triskelion, it haadkertier fan S.H.I.E.L.D. yn Washington, D.C., sprekt Rogers de direkteur fan S.H.I.E.L.D., Nick Fury, dêrop oan. Fury bringt him dan op 'e hichte fan Projekt Ynsjoch: de bou fan trije nije 'fleandekkopters' (fleanende fleandekskippen), ferbûn mei in netwurk fan spionaazjesatelliten en bedoeld om bedrigings foar de wrâldoarder preëmptyf, dus foar't se gefaarlik wurde kinne, te eliminearjen. As Fury de ynformaasje op 'e USB-stick dy't er fan Romanoff krigen hat, besiket yn te sjen, wurdt him de tagong ûntsein. As er freget op waans autoriteit dat bart, antwurdet it programma dat it op Fury syn eigen autoriteit is. Om't er wit dat er himsels de tagong ta de ynformaasje net ûntsein hat, wurdt Fury erchtinkend oer it hiele Projekt Ynsjoch. Hy stapt nei de minister foar Ynterne Befeiliging Alexander Pierce ta, dy't it tafersjoch oer S.H.I.E.L.D. hat, om it projekt stil te lizzen.
Underweis nei in moeting mei syn fertrouling Maria Hill wurdt Fury neitiid ûnferhoeds mei swiere wapens oanfallen troch in grutte groep manlju dy't as plysjes ferklaaid binne. Hja wurde oanfierd troch in mysterieuze hiermoardner dy't foarhinne foar de Sovjet-Uny wurke en dy't bekendstiet as 'de Wintersoldaat'. Fury rekket ferwûne, mar wit fia it rioel te ûntsnappen. Hy bejout him nei it appartemint fan Rogers, de iennichste fan wa't er mei wissichheid wit dat er te fertrouwen is. Oan him langet er de USB-stick mei de kodearre ynformaasje oer. Nei't er Rogers op it hert drukt hat om nimmen te fertrouwen, wurdt er út in foaroerlizzend flatgebou wei delsketten troch de Wintersoldaat. Rogers set de efterfolging yn, mar de moardner ûntkomt. Fury wurdt halje-trawalje nei it sikehûs brocht, dêr't er op 'e operaasjetafel fertsjert. Rogers ferberget de USB-stick yn in snackautomaat yn it sikehûs.
Romanoff kin de ynformaasje op 'e USB-stick ek net iepenje, mar it slagget har al en bepaal wêr't de ynformaasje wei komt. Dat is earne yn 'e Amerikaanske steat Nij-Jersey. Twaresom reizgje Rogers en Romanoff dêrhinne en fine in âlde geheime S.H.I.E.L.D.-bunker. Dêr ûntdekke se in superkompjûter mei it preservearre bewustwêzen fan 'e nazy-wittenskipper dr. Arnim Zola, dy't yn 'e Twadde Wrâldoarloch it brein efter de útfinings fan Hydra wie.
Zola fertelt Rogers en Romanoff dat er nei de oarloch omreden fan syn briljante ferstân yn Amerikaanske tsjinst kommen is. Yn it ferhoalene hat er ûnderwilens Hydra lykwols weroprjochte. S.H.I.E.L.D., dat koart nei de oarloch stifte waard, hat sadwaande fan it begjin ôf oan ynfiltrearre west troch Hydra. Neffens Zola wie de grutste flater fan Hydra dat it besocht de minsken harren frijheid ôf te nimmen sûnder foar it ferstân te hawwen dat minsken har dêrtsjin fersette soene. Hydra yn syn weroprjochte foarm hat dêrom trijefearnsiuw krewearre om safolle gaos en trelit yn 'e wrâld te feroarsaakjen as mar mooglik is, sadat de minsken úteinlik frijwillich ôfstân dwaan wolle fan harren frijheid yn ruil foar feilichheid. Oan 'e ein fan dy lange en ûnfrege útlis docht bliken dat Zola oan it tiidrekken wie, sadat S.H.I.E.L.D. in raket ôfsjitte koe dy't by de ynslach it hiele bunkerkompleks ferneatiget. Troch Rogers syn superkrêften oerlibje hy en Romanoff de oanfal lykwols.
Om't Pierce, nei de dea fan Fury, de iennichste binnen S.H.I.E.L.D. is mei it foech om it ôfsjitten fan sa'n raket te beoarderjen, beseffe Rogers en Romanoff dat hy oan it haad fan Hydra stean moat. Se dûke ûnder by Sam Wilson, in eardere pararêdingsman fan 'e Amerikaanske Loftmacht, mei wa't Rogers yn 'e ôfrûne moannen freonskip sletten hat. Dyselde biedt harren syn help oan (as Falcon) mei syn rêchwjukte wingsuit. Mei syn trijen nimme se S.H.I.E.L.D.-agint Jasper Sitwell finzen, dy't in mol foar Hydra is, en twinge him om út te lizzen wat Hydra by de ein hat. It docht bliken dat Zola in algoritme foar datamining ûntwikkele hat dat op basis fan eigenskippen en dieden út it ferline yndividuën identifisearje kin dy't yn 'e takomst in bedriging foar Hydra wurde sille. Mei de trije fleandekkopters fan Projekt Ynsjoch sille al sokke lju mei satellytstjoerde kanonnen yn ien klap fermoarde wurde.
Sitwell komt om as Rogers-en-dy yn in mûklaach rinne fan 'e Wintersoldaat. Wannear't dyselde by it dêropfolgjende gefjocht syn gesichtsbedekkend masker ferliest, ken Rogers him wer as syn bêste freon Bucky Barnes, dy't yn 'e Twadde Wrâldoarloch by in oanfal op in trein fan Hydra yn in ravyn fallen is en dêrom dea waand waard (sjoch: Captain America: The First Avenger). No blykt dat er eins syn fal oerlibbe hat en troch Hydra finzen nommen is. Nei de oarloch waard er bleatsteld oan eksperiminten wêrby't syn lichem en geast oanpast waarden: syn lofterearm waard amputearre en ferfongen troch in metalen proteze, hy waard boppeminsklike sterk en syn ûnthâld waard wiske.
De Wintersoldaat en syn trewanten winne it gefjocht, dat lang om let wurde Rogers, Romanoff en Wilson finzen nommen. Rumlow en it S.T.R.I.K.E.-team nimme harren mei om har op in stil plak te fermoardzjen. Fury syn assistinte Maria Hill is lykwols yn it S.T.R.I.K.E.-team ynfiltrearre en wit it trio te rêden. Hja nimt harren mei nei in safehouse dêr't Fury, dy't syn eigen dea yn sêne set hat om oan Pierce-en-dy te ûntkommen, oan 'e opbetterjende hân is fan syn ferwûnings. Fury en Hill hawwe ûnderwilens in plan útdoktere om 'e fleandekkopters fan Projekt Ynsjoch te sabotearjen troch de kontrôlechips om te wikseljen foar guon dy't se sels produsearre hawwe.
Rogers en Wilson ynfiltrearje yn 'e Triskelion om 'e omwikseling fan 'e chips te berêden. Underwilens arrivearje fjouwer leden fan 'e Wrâldfeilichheidsried foar de lansearring fan 'e trije nije fleandekkopters. Rogers kaapt it lûdssysteem fan it gebou om eltsenien dêre op 'e hichte te bringen fan 'e gearspanning fan Hydra. Dat liedt ta tsjinwurking fan 'e lansearring fan 'e fleandekkopters troch S.H.I.E.L.D.-personiel dat te goeder trou is, mar it ferset wurdt op ûnmeilydsume wize de kop yndrukt troch it S.T.R.I.K.E.-team. Pierce besiket de Wrâldfeilichheidsriedsleden te gizeljen, mar ien fan harren blykt Romanoff yn momkape te wêzen, en hja ûntwapenet him. Fury arrivearret per helikopter en twingt Pierce ta meiwurking by it digitaal ûntskoatteljen fan 'e S.H.I.E.L.D.-database, sadat Romanoff geheime ynformaasje nei de media lekke kin en dêrmei it bestean fan Hydra bekend meitsje. Pierce besiket Fury te oermasterjen, mar dyselde sjit him dea.
Underwilens kringe Rogers en Wilson elts op spektakulêre wize ien fan 'e trije fleandekkopters binnen en wikselje de kontrôlechips om. Neitiid wurdt it wingsuit fan Wilson fernield troch de Wintersoldaat, sadat it op Rogers oankomt om 'e trêde chip te ferwikseljen. De Wintersoldaat besiket dat foar te kommen en yn harren gefjocht wurdt Rogers hindere troch it feit dat er syn âlde freon gjin kwea dwaan wol. Lang om let wit er de Wintersoldaat lykwols langernôch fan him ôf te slaan om 'e chip om te wikseljen. Dêrop nimt Hill de kontrôle oer de trije fleandekkopters oer, dy't krekt op it punt steane om alle minsken yn 'e stêdekloft fan Washington, D.C. te ferdylgjen, dy't Hydra as mooglike bedriging identifisearre hat (ûnder wa de presidint fan 'e Feriene Steaten). Op befel fan Hill nimme de trije loftskippen lykwols ynstee inoar ûnder fjoer, sadat se alle trije ferneatige wurde.
Nei't er de lêste chip omwiksele hat, wegeret Rogers om noch langer tsjin syn freon te fjochtsjen, mei as gefolch dat de Wintersoldaat him alhiel yninoar slacht. As de fleandekkopter dêr't hy him yn befynt, yn botsing komt mei de Triskelion, wat ta de ferneatiging fan it gebou liedt, falt in bewusteleaze Rogers út it loftskip yn 'e rivier de Potomac. De Wintersoldaat springt him efternei en skuort him út it wetter op it drûge, ear't er weiwurdt yn it strewelleguod op 'e igge.
Yn in sêne dy't healwei de ôftiteling folget, ferklearret baron Wolfgang von Strucker yn in laboratoarium fan Hydra yn it (fiktive) Eastjeropeeske lân Sokovia dat it "tiidrek fan wûnders" begûn is, wylst syn wittenskippers in fol mei enerzjy sittende skepter ûndersykje. (Dat is de Tesseract, dy't earder brûkt waard troch de god Loki yn The Avengers.) Under lieding fan Strucker syn haadwittenskipper, dr. List, brûke se de skepter om te eksperimintearjen op twa minsken: boer en suster Wanda en Pietro Maximoff. Wanda (Scarlet Witch) wurdt alsa bejeftige mei telekinetyske krêften, wylst Pietro (Quicksilver) boppeminsklike faasje taparte kriget.
Yn in sêne dy't oan 'e ein fan 'e ôftiteling folget, besiket de Wintersoldaat it tinkteken foar himsels yn it Smithsonian Ynstitút.
Produksje
Captain America: The Winter Soldier waard regissearre troch de bruorren Anthony Russo en Joe Russo nei in senario fan Christopher Markus en Stephen McFeely op basis fan 'e superheld Captain America fan striptekeners Joe Simon en Jack Kirby. As produsint wie Kevin Feige by it projekt belutsen foar de filmstudio Marvel Studios. Foar de film wie in budget beskikber fan $170 miljoen. De kamerarezjy wie yn 'e hannen fan Trent Opaloch, en de filmmuzyk waard fersoarge troch Henry Jackman.
Markus en McFeely begûnen oan it skript foar de film te wurkjen sadree't de foargeande film, Captain America: The First Avenger, yn 2011 yn premiêre gien wie. Se makken foar de ferfolchfilm gebrûkt fan 'e ferhaalline oer de Wintersoldaat út it wurk fan striptekener Ed Brubaker en linen teffens op gearspanningsfiksje út 'e 1970-er jierren, lykas de film Three Days of the Condor (1975). De bruorren Russo tekenen yn juny 2012 foar de rezjy, en de casting begûn in moanne letter.
Opnamen
De opnamen foar Captain America: The Winter Soldier setten op 1 april 2013 útein en duorren oant en mei 27 juny fan dat jier. De sênes op it skip yn 'e Yndyske Oseaan waarden eins filme op 'e Sea Launch Commander yn 'e haven fan Long Beach (Kalifornje). Yn Washington, D.C. waard op lokaasje filme op 'e National Mall, by it Willard Hotel en op 'e bekende rotonde Dupont Circle. De film waard lykwols foar it meastepart opnommen yn Cleveland (Ohio), dêr't filme waard yn of by û.m. de Iepenbiere Bibleteek fan Cleveland, de Steatsuniversiteit fan Cleveland, de Cleveland Arcade, it Tower City Center, it Cleveland Museum of Art en it Histoarysk Genoatskip fan it Westlik Reservaat. Foar binnendoarsênes waarden guon priveewenten en in tsjerkegebou yn Cleveland brûkt, wylst oare binnendoarsênes filme waarden yn 'e Manhattan Beach Studios yn Manhattan Beach (Kalifornje).
Om in protte fan 'e spektakulêre bylden yn 'e film te berikken, makke de regisseurs gebrûk fan sawol yntins stuntwurk, as fan 2.500 shots fan fisuele effekten, produsearre troch seis ûnderskate bedriuwen, dy't yn 'e postproduksje tafoege waarden.
Distribúsje
De distribúsje fan Captain America: The Winter Soldier waard fersoarge troch Walt Disney Studios Motion Pictures, de filmdistribúsjepoat fan The Walt Disney Company, dat de memme-ûndernimming fan 'e Marvel Studios is. De film gie op 13 maart 2014 yn it El Capitan Theatre yn Los Angeles yn premiêre, en iepene dêrnei op 4 april yn 'e Amerikaanske bioskopen. It byhearrende soundtrackalbum ferskynde op 1 april 2014 by platemaatskippij Hollywood Records. Captain America: The Winter Soldier kaam op 19 augustus 2014 beskikber as digitale download en waard op 9 septimber fan dat jier útbrocht op dvd en blu-ray.
Untfangst
Fan 'e filmkritisy krige Captain America: The Winter Soldier oer it algemien positive resinsjes. Sa beskôge Richard Roeper fan 'e Chicago Sun-Times it as "alwer in poerbêst haadstik yn it ferhaal fan Marvel op it wite doek", al moast him fan it hert dat er de film minder fûn as The Avengers (2012), Iron Man (2008) en Iron Man 3 (2013). Yn The Hollywood Reporter skreau Todd McCarthy dat de film "de dryste stap nimt (foar Marvel) om it special effects-spektakel ta in relatyf minimum te beheinen yn it foardiel fan […] aksje fan 'e âlde skoalle, ferrassende karakterûntwikkeling en yntrigearjende spanning."
Owen Gleiberman fan it tydskrift Entertainment Weekly murk de aktuelens fan it ferhaal fan 'e film op, en ferliek Captain America: The Winter Soldier dêrom mei The Dark Knight (2008). Yn The Boston Globe koe Ty Burr wol wurdearje dat der "krekt ûnder it stripboekoerflak" yn 'e film "tsjuster en betizing" ferburgen sitte. Yn The Wall Street Journal priizge Joe Morgenstern de "emosjonele bânbreedte" fan Captain America: The Winter Soldier, dy't neffens him alle tekoartkommings fan Captain America: The First Avenger (2011) goedmakke. Joe Williams, fan 'e St. Louis Post Dispatch, fûn dan wer dat The Winter Soldier kânsen lizze liet en net yn it skaad stean koe fan The First Avenger.
Yn 'e Los Angeles Times wie Kenneth Turan hielendal net goed te sprekken oer Captain America: The Winter Soldier, dat neffens him karakterisearre waard troch in gebrek oan ynspiraasje. Yn The New York Times skreau Manohla Dargis dat de film it nei "in kinetyske start" sitte liet. De Britske resinsint Robbie Collin skreau yn The Daily Telegraph dat er teloarsteld wie oer it bytsje risiko's dat de filmmakkers ree west hiene om mei de film te nimmen, yn ferhâlding ta it "relatyf pittige útgongspunt". Yn 'e San Franciso Chronicle skreau Mick LaSalle dat er de film sels te lang fûn en in protte fan 'e aksjesênes net spannend en frijwol net nei te kommen. Neffens Jake Coyle fan it parseburo Associated Press (AP) waard it sa njonkelytsen "dreech om Marvel-films útinoar te hâlden."
Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hat Captain America: The Winter Soldier in heech goedkarringspersintaazje fan 90%, basearre op 305 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: "[De film] is sawol spannend as polityk by de tiid, en kin dêrom beskôge wurde as ien fan 'e bettere dielen fan 'e Avengers-kanon, dat trouwe fans perfoarst yn ferfiering bringe sil." Op Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, behellet Captain America: The Winter Soldier in goedkarringspersintaazje fan 70%, basearre op 48 resinsjes.
Opbringst
Captain America: The Winter Soldier brocht yn 'e bioskopen yn 'e Feriene Steaten en Kanada $259,8 miljoen op, en yn alle oare lannen en territoaria $454,7 miljoen. Wrâldwiid kaam de opbringst dêrmei út op $714,4 miljoen. Ofset tsjin it budget fan $170 miljoen betsjut dat in winst fan $544,4 miljoen, hoewol't dêr de marketingkosten noch wol ôf moatte. Dêrmei wie Captain America: The Winter Soldier de op seis nei meast opbringende film fan 2014, nei Transformers: Age of Extinction, The Hobbit: The Battle of the Five Armies, Guardians of the Galaxy, Maleficent, The Hunger Games: Mockingjay – Part 1 en X-Men: Days of Future Past.
Prizen
Captain America: The Winter Soldier waard yn 2015 nominearre foar de Oscar yn 'e kategory bêste special effects. De film waard fierders nominearre foar 11 Saturn Awards: bêste ferfilming fan in strip, bêste regisseur, bêste akteur (Chris Evans), twa kear bêste byrol fan in akteur (Samuel L. Jackson en Anthony Mackie), bêste byrol fan in aktrise (Scarlett Johansson), bêste senario, bêste filmmuzyk, bêste filmmontaazje, bêste produksje-ûntwerp en bêste special effects. Ek waard Captain America: The Winter Soldier nominearre foar 2 Critics' Choice Movie Awards, 6 People's Choice Awards, 2 MTV Movie Awards, 6 Teen Choice Awards en in Empire Award. De film wûn dêrfan inkeld de People's Choice Award foar favorite aksjefilmakteur, dy't nei Chris Evans gie.
Martha Kist
Martha Kist (Ljouwert, ?) is in histoarika. Se is as kolleksjefoarmer Skiednis en Keunstskiednis ferbûn oan Tresoar yn Ljouwert.
Nei de Ryks Skoalle Mienskip "Jan Hendrik Tromp Meesters" yn Stienwyk studearre Kist oan de Ryksuniversiteit Grins. Har doktoraalskripsje út 1989 giet oer Jancko Douwama. Se wurke mei oan de Nieuwe Encyclopedie van Fryslân‎. Sette by Tresoar in blog oer letterlapen op.