cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jerry Rawlings
Militêre karriêre
Yn syn tiid as loftmachtofsier naam Rawlings waar hoe't de militêre dissipline en it moreel fan 'e troepen ferslappe troch de oanboazjende korrupsje fan 'e Opperste Militêre Ried, de militêre gûnta dy't Gana yn 'e 1970-er jierren regearre. Befoardering yn rang ta kaptein brocht him mear yn kontakt mei de hegerein, sadat er beide kanten fan maatskiplik ûnrjocht seach. Dy ûnderfining ferhurde syn politike mienings. Rawlings rekke behelle yn 'e Frij Afrika Beweging, in losse ûndergrûnske beweging fan legerofsieren yn ferskate Afrikaanske lannen dy't troch in rige steatsgrepen ien grut feriene Afrikaansk lân oprjochtsje woene. Wat it militêre regear fan Gana oanbelange, naam Rawlings net inkeld oanstjit oan 'e wielderich tierende korrupsje, mar ek oan it feit dat de gûnta de ôfhinklikheid fan it lân fan 'e Jeropeeske grutmachten yn stân hold, mei ekonomyske malêze en ferearmoeding ta gefolch.
Diktator
Op 15 maaie 1979, fiif wiken foar't der demokratyske ferkiezings yn Gana útskreaun wiene, fierden Rawlings en seis oare ofsieren in kûp út tsjin it regear fan generaal Fred Akuffo. Harren opset mislearre lykwols, en se waarden arrestearre. Rawlings waard foar de kriichsried brocht en yn it iepenbier ta de deastraf feroardiele, mar mei syn útspraken oer maatskiplik ûnrjocht wûn er de sympaty fan 'e befolking. Ear't er eksekutearre wurde koe, waard er op 4 juny troch in groepke ofsieren befrijd, wêrnei't daliks in twadde steatsgreep prebearre waard, dy't diskear wol slagge. Akuffo waard ôfset en Rawlings waard steatshaad fan Gana as foarsitter fan 'e Revolúsjonêre Ried fan 'e Striidkrêften (AFRC). Hy regearre 112 dagen en beävensearre yn dy tiid de terjochtstelling troch it fjoerpeloton fan acht leden fan 'e gûnta, ûnder wa trije eardere presidinten: Akuffo, Ignatius Kutu Acheampong en Akwasi Afrifa.
Koart nei de steatsgreep waarden der demokratyske ferkiezings organisearre, wêrby't Hilla Limann ta presidint keazen waard. Op 24 septimber droech Rawlings de macht oan him oer. Neitiid hie Rawlings in protte kontakten mei de studinten oan 'e Universiteit fan Gana, as gefolch wêrfan't er linksere politike opfettings ûntwikkele. Goed twa jier letter, op 31 desimber 1981, fierde er op 'e nij in steatsgreep út, wêrby't er it demokratysk regear fan Limann oan 'e kant skode en de macht weromnaam. Neffens him wie Limann in swak bestjoerder dy't de Ganeeske ekonomy fertutearzje liet. De nije steatsgreep gie mank mei de dea fan trije rjochters fan it Heechgerjochtshôf fan Gana (Cecilia Koranteng-Addow, Frederick Sarkodie en Kwadjo Agyei Agyepong) en fan 'e ofsieren majoar Sam Acquah en majoar Dasana Nantogmah. Oars as de eksekúsjes yn 1979, dy't alteast in skyn fan earlike berjochting hiene, waarden de fiif neamde lju temûk fermoarde nei't se ûntfierd wiene, en is nea fêststeld waard efter de moarden siet. Joachim Amartey Kwei en fjouwer oaren waarden yn 1982 feroardiele en terjochtsteld foar de moarden op 'e trije rjochters en Acquah.
Nei de steatsgreep waard Rawlings op 'e nij steatshaad fan Gana, diskear yn 'e hoedanichheid fan foarsitter fan 'e Provisjonele Nasjonale Ferdigeningsried PNDC). Hy fierde in links belied troch dat Gana yn 'e ynfloedssfear fan 'e Sovjet-Uny brocht. Dêrta knope er bannen oan mei revolúsjonêren yn oare lannen, lykas Daniel Ortega yn Nikaragûa, Sam Nujoma yn Namybje en Desi Bouterse yn Suriname. Yn desimber 1982 kundige de PNDC in ekonomysk fjouwerjierreplan oan. In wichtich ûnderdiel dêrfan wie de fêstiging fan in steatsmonopoalje op ymport en eksport, mei as doel om 'e korrupsje oangeande de ferstrekking fan fergunnings op dat mêd te eliminearjen. Fierders waard de frije-merkekonomy ûnderdrukt troch de ynfiering fan ûnreälistyske priisoanpassings, bgl. troch prizen fan itenswaren keunstmjittich leech te hâlden. Dat systeem wurke yn it foardiel fan stedsjers, mar betsjutte tagelyk dat boeren, dy't 70% fan 'e befolking útmakken, minder betelle krigen foar harren produkten. Soks late yn 1983 ta in ekonomyske krisis, dy't Rawlings twong in grut diel fan syn fernijings werom te draaien. Neitiid waard oer in perioade fan hast tsien jier in weromkear nei de demokrasy taret.
Demokratysk keazen presidint
Yn 1992 naam Rawlings ûntslach út 'e kriichsmacht, rjochte as politike partij it Nasjonaal Demokratysk Kongres (NDC) op, en stelde himsels ferkiesber foar it amt fan presidint. By de ferkiezings, dy't op 3 novimber fan dat jier holden waarden, wûn Rawlings 61% fan 'e stimmen en syn wichtichste rivaal, perfester Adu Boahen, mar 31%. It wiene frije ferkiezings, mar gjin earlike, want wylst Rawlings gebrûk meitsje koe fan it hiele steatsapparaat om himsels oan te priizgjen, wiene de opposysjepartijen sterk beheind yn harren mooglikheden om harren boadskip út te dragen. Nettsjinsteande dat stelden de Commonwealth Observer Group fan sir Ellis Clarke en it Carter Center fan Jimmy Carter fêst dat der har gjin ûngerjochtichheden foardien hiene (d.w.s. stimbusfraude) dy't it neamen wurdich wiene. De opposysjepartijen wiene it dêr net mei iens en boycotten de koarte tiid letter holden parlemintsferkiezings, mei as gefolch dat it NDC 189 fan 'e 200 sitten wûn en Gana effektyf in ienpartijsteat waard.
Op 7 jannewaris 1993 waard Jerry Rawlings ynsward as de earste presidint fan 'e Fjirde Republyk fan Gana. Yn syn earste termyn joech er stadichoan syn behearsking fan 'e rjochterlike macht en de maatskippij yn it algemien op. It Ganeesk Heechgerjochtshôf waard wier ûnôfhinklik en de oprjochting fan selsstannige kranten en tydskriften waard tastien. Opposysjepartijen koene bûten it parlemint om frij operearje en parsekonferinsjes en demonstraasjes organisearje.
Foar de ferkiezings fan 1996 waard it Network of Domestic Election Observers (NEDEO) oprjochte om tafersjoch op it frije en earlike ferrin te hâlden. Dat wie in organisaasje dy't ek by de opposysjepartijen yn heech oansjen stie. De beide wichtichste kandidaten foar it presidintskip wiene Rawlings, op 'e nij foar it NDC, dy't in twadde termyn hawwe woe, en John Kufuor foar de Grutte Alliânsje, in koepelorganisaasje fan 'e Nije Patriottyske Partij (NPP) en de Folkskonvinsjepartij (PCP). Rawlings behelle 57% fan 'e stimmen en Kufuor 40%. By de parlemintsferkiezings, dy't tagelyk holden waarden, wûn it NDC 134 sitten en de Grutte Alliânsje 60.
Nei't syn twadde termyn (en dêrmei syn grûnwetlik maksimaal tastiene tal terminen) derop siet, loek Rawlings him yn 2000 út 'e Ganeeske polityk werom. Syn fise-presidint John Atta Mills naam it by de ferkiezings fan dat jier op tsjin John Kufuor, mar ferlear en joech syn ferlies ta. Kufuor waard presidint en fersloech Mills yn 2004 op 'e nij.
Lettere jierren
Nei't er presidint-ôf wurde wie, hold Rawlings him dwaande mei it jaan fan lêzings oan universiteiten, lykas de Universiteit fan Oxford. Ek rûn er geregeldwei konferinsjes en konvinsjes ôf. Hy ûntjoech him yn Afrikaanske fermiddens ta in respektearre steatsman, waans goerie gauris socht waard. Yn oktober 2010 waard er troch de Afrikaanske Uny oansteld as bemiddeler yn 'e oangeande Somalyske Boargeroarloch. Yn 2019 fertsjintwurdige er syn lân op 'e begraffenis fan 'e Simbabwaanske âld-presidint Robert Mugabe.
Priveelibben
Rawlings troude yn 1977 mei Nana Konadu Agyeman, mei wa't er yn syn tiid op 'e middelbere skoalle yn 'e kunde kommen wie. Hja krigen trije dochters, Zanetor Rawlings, Yaa Asantewaa Rawlings en Amina Rawlings, en ien soan, Kimathi Rawlings.
Ferstjerren
Jerry Rawlings kaam op 12 novimber 2020 yn it Korle-Bu Akademysk Sikehûs yn Accra te ferstjerren yn 'e âlderdom fan 73 jier. Hy wie in wike earder yn it sikehûs opnommen nei't er oanhelle rekke wie mei in sykte wêrfan't de krekte namme net bekend makke is. Der waard spekulearre dat er slachtoffer wurden wie fan 'e oangeande pandemy fan it koroanafirus. De Ganeeske presidint Nana Akufo-Addo rôp sân dagen fan nasjonale rou út.
Bokke Bokma de Boer
Bokke Bokma de Boer (Hantumhuzen, 25 maaie 1813 - dêre, 1889) wie dokter en politikus.
Bokke wie de soan fan Petrus Voorhoek de Boer en Neeltje Bokma. Liet him 7 septimber 1829 ynskriuwe as studint oan de hegeskoalle yn Grins, dêr't hy 18 juny 1834 yn de genêskunde promovearre op it proefskrift De sarcogenesi et morbis musculorum organicis. Hy waard dokter yn Ternaard en wie lid fan Provinsjale Steaten fan Fryslân tusken 1865 - 1871.
Mir (Wyt-Ruslân)
Mir (Wyt-Russysk: Мір; Russysk:: Мир) is in lytse stêd oan de rivier de Miranka yn Wyt-Ruslân, likernôch 85 kilometer súdwestlik fan de haadstêd Minsk.
Ekonomy
De gruttere bedriuwen fan Mir binnen benammen bedriuwen, dy't lânbouprodukten ferwurkje.
Skiednis
De doe yn it Grutfoarstendom Litouwen lizzende stêd wurdt foar it earst yn 1395 neamd. Sûnt 1486 wie de stêd yn it besit fan it magnateskaai Illintsji. Yn de earste helte fan de 16e iuw liet Joeri Illinitsj it tsjintwurdich ûnder it wrâlderfgoed fallende kastiel Mir bouwe.
Sûnt de twadde helte fan de 17e iuw ûnstie yn Mir in grutte joadske gemeente, dy't foar it joadendom ynternasjonaal geastlike en spirituele betsjutting krige en in rige oan gelearden en ferneamde rabinen levere. De stêd waard ien fan de East-Europeeske sjtetls mei in grut tal synagoges. Yn 1886 hie Mir sân synagoge's, twa tsjerken en ien moskee.
Mei de tredde dieling fan Poalen kaam Mir fanôf 1795 yn it Russyske Ryk te lizzen. Oan it begjin fan de fjildtocht fan Napoleon nei Ruslân yn 1812 waard der by Mir fochten, wêrby't de Russyske kavallery in oerwinning op de Poalen behelle. Nei de Poalsk-Sovjetyske oarloggen en de Frede fan Riga fan 18 maart 1921 waard Mir by Poalen foege, oant it yn septimber 1939 troch it Reade Leger beset waard.
Fan 26 juny 1941 oant 7 july 1944 besetten de Dútsers Mir. Yn dy tiid waard it grutste diel fan de joadske befolking fan de stêd útmoarde.
Joadeferfolging
Nei't earder al lytsere tallen joaden fermoarde waarden, begûn op 9 novimber 1941 de earste massamoard op de joaden yn Mir. Op it Merkeplein fan de stêd waarden de joaden by inoar dreaun; in diel waard selektearre foar wurk wylst de oaren, froulju, bern en âlde minsken, mei in nekskot fermoarde waarden. De rest waard nei in getto brocht, dat mei stikeltried fan de rest fan de stêd ôffrede waard. Ek de joaden út omlizzende plakken waarden dêrhinne brocht. Yn de rin fan de tiid waarden lytsere groepen deasketten, oant yn maaie 1942 de likernôch 800 minsken dy't it oerlibbe hiene nei de ruïnes fan it kastiel fan Mir deportearre waarden. Se waarden ynset foar twangarbeid en krigen minimaal te iten. Foar de finzenen wie der fierstente min wetter en de hygiëne wie katestrofaal. In soad ferstoaren oan ûnderfieding en ferswakking.
De Poalske joad Oswald Rufeisen, dy't him as Folksdútser útjoech en as oersetter wurke by de lokale plysje, hearde dat op 13 augustus 1942 it hiele gebiet frij makke wurde soe fan joaden. Hy warskôge de joaden en 150 joaden wisten sa noch te flechtsjen nei de bosken, dêr't in tal fan harren de shoah wist te oerlibjen. De oare 560 joaden waarden de oare deis troch de besetters en harren kollaborateurs deasketten. Fan de flechte joaden waarden letter by in jacht noch in tal weromfûn en dochs noch eksekutearre. Meiïnoar fermoarden de nazy's mei harren kollaborateurs sa.n 2.500 boargers.
Kaptein (rang)
In kaptein is in subalterne ofsier fan middelhege rang yn 'e nasjonale kriichsmacht fan in soad lannen. Dizze rang komt foar by de lânmacht, de loftmacht, de maresjesee en de mariniers. De ekwivalinte rang by de marine is luitenant-op-see 2e klasse âldste kategory. Troch leken op it mêd fan 'e kriichsmacht wurdt faak ûndersteld dat in kaptein by de lân- of loftmacht fan ekwivalinte rang is mei in kaptein-op-see by de marine, mar dat is sa net; kaptein-op-see is in hegere rang, dy't ekwivalint is oan in kolonel by de lân- of loftmacht.
Yn guon lannen is de ekwivalinte rang fan kaptein by de loftmacht flechtluitenant. Yn it Nederlânske leger is by de kavalery, in ûnderdiel fan 'e lânmacht, de ekwivalinte rang ritmaster. De oansprektitel fan in kaptein is "kaptein" (of "ritmaster" by de kavalery). De boppelizzende rang is majoar, en de ûnderlizzende rang is earste luitenant. Dêrmei is kaptein de heechste subalterne ofsiersrang. De term 'kaptein' komt fan it Grykske wurd κατεπάνω, katepánō, dat letterlik "heechstpleatste" betsjut, en dat in rang wie yn it leger fan it Byzantynske Ryk. Yn it Nederlânske leger hat kaptein de âldere rang fan hopman ferfongen.
Skematysk oersjoch
Oersjoch fan 'e kapteinsrangen mei ekwivalinten yn oare kriichsmachtûnderdielen:
Yn 'e Nederlânske kriichsmacht
(oansprektitels kursyf werjûn)
Grutte Priis Formule 1 fan Hongarije 2003
Utslaggen fan de Grutte Priis Formule 1 fan Hongarije 2003 yn Mogyoród op 24 augustus 2003. It wie de trettjinde fan 16 races fan de Formule 1 yn 2003. Hy waard op de Hungaroring hâlden. De race waard hâlden oer 70 omgongen, op it 4,4 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 306.7 kilometer. It sirkwy wie nei de Grutte Priis fan 2002 oanpast.
Hillebrandt Brongersma
Hillebrandt Brongersma (Kollum - Ljouwert, 16 april 1668) wie goudsmid.
Waard lid fan it gilde yn 1646, itselde jier dat er ek it boargerrjocht krige en boaske mei Antie Dircksdr. Fan 1648-1649 en fan 1656-1657 wie hy karmaster fan it gilde. Hy kaam yn de stêd op de foargrûn, meidat er yn 1657 ta faandrich en yn 1660 ta hopman beneamd waard. Boppedat hat er fan 1664 oant syn dea as boargemaster yn it bestjoer sitten.
Sjoch: E. Voet Jr. en R. Visscher,
Noardertsjerke (Drachten)
De Noardertsjerke is in eardere grifformeard tsjerkegebou yn Drachten yn de gemeente Smellingerlân.
Beskriuwing
Yn 1844 waard in lytse sealtsjerke mei in lantearne set foar de ôfskieden gemeente dy't ynearsten gearkaam yn in skuorre oan de Noarderdwersfeart yn Drachten. Op 9 novimber 1844 waard de tsjerke yn gebrûk naam. Yn 1880 krige de tsjerke twa kreaken. Yn 1884 kaam der in oargel dat yn Purmerein kocht wie. Under mear om it oargel plak jaan te kinnen waard de tsjerke fergrutte. De romte bleau lykwols krap dat yn 1914 waard de tsjerke nochris fergrutte oant 800 sitplakken.
De grutste ferbouwing wie yn 1959-60. De tsjerke waard bot ferbrede en modernisearre; fan de âlde tsjerke bleau net folle oer. It oargel waard yn 1978 makke troch Pels & Van Leeuwen. It bedriuw makke dêrby gebrûk fan it eardere oargel fan J. Reil (1949) en de oargelkast fan L. van Dam en Soannen (1845) út de Evangelysk-Lutherske tsjerke fan Harns. It oargel waard yn 1997 door Bakker & Timmenga oerset nei de nije tsjerke De Oase yn Drachten.
De tsjerke waard yn 1998 ôfbrutsen. De Grifformearde tsjerke fan Fryske Peallen naam de banken oer.
Earste luitenant
Skematysk oersjoch
Oersjoch fan 'e earste-luitenantsrangen mei ekwivalinten yn oare kriichsmachtûnderdielen:
Yn 'e Nederlânske kriichsmacht
(oansprektitels kursyf werjûn)
Dick van den Heuvel
Dick van den Heuvel (22 augustus 1956) is in Nederlânske skriuwer fan senario's, boeken en teäterstikken.
Wurkpaad
Van den Heuvel gie nei it Atheneum B en gie doe as 17-jierrige nei de Nederlânskje Film en Telefyzje Akademy. Dêr studearre er ôf yn 1978, wêrnei ’t er him oant 1986 dwaande hold mei produksjelieding en rezjyassistinsje.
Foar it Amsterdamske amateurselskip Toetssteen skreau er yn dy tiid al geregeldwei toanielstikken. Mar begjin jierren njoggentich begûn hy ek foar profesjonele selskippen en produksjemaatskippijen te skriuwen. Foar de KRO skreau er de 13-dielige jeugdrige De Legende van de Bokkerijders (dy ’t yn 2006 op dvd ferskynde). Ek skreau er de rige Nosmo King foar de NPS, Combat foar Veronica en mei Stan Lapinski en Simon de Waal de rige Russen (wêrfan't in oantal seizoenen op dvd útbrocht waarden).
Mei Stan Lapinski en Henk Apotheker skreau Van den Heuvel de plysjerige Van Speijk. Dizze rige waard yn 2006 en 2007 troch telefyzjestjoerder Talpa útstjoerd. Hy hat fjouwer saneamde telefilms op syn namme stean: Dat is nooit mijn naam geweest (rezjy Eric Oosthoek), De stilte van het naderen (rezjy Stephan Brenninkmeijer), Sloophamer (rezjy Ger Poppelaars) en Eigenheimers (rezjy Pollo de Pimentel). Fierders skreau er, tegearre mei Simon de Waal, fjouwer thrillers oer de speurder-apteker C.J. van Ledden Hulsebosch, wêrfan’t de titels binne: Moord in Tuschinski, De wraak van de keizer, Spelen met vuur en De Rembrandtcode (allegear by útjouwerij De Fontein).
De rige religieuze thrillers oer de plysjepastor Cas Wulffers (haadpersoan fan de telefyzjerige Missie Warmoesstraat dy't er yn de mande mei Simon de Waal betocht) is ek skreaun troch Van den Heuvel. It sânde diel (De Doodshoofdvlinder) ferskynde yn 2007.
Foar it teäter bewurke hy berneboeken as De Zevensprong en De brief voor de koning (beide fan Tonke Dragt) en De Griezelbus en Dolfje Weerwolfje (beide fan Paul van Loon) ta musicals. Ek wie hy de bewurker fan Jan Wolkers syn roman Turks fruit, dy't as musical yn seizoen 2005/2006 trije Musical Awards wûn, ûnder oaren dy foar bêste lytse musical. Hy skreau it skript fan de musical Ramses (seizoen 2011/2012) oer it libben fan Ramses Shaffy, regisearre troch Peter de Baan en produsearre troch Albert Verlinde.
Yn 2019 skreau hy mei Steven de Jong it senario fan it filmprojekt Grutte Pier
Julius Caesar (toanielstik)
Julius Caesar, nei it Ingelske stik mei deselde namme (folút: The Tragedy of Julius Caesar; De Trageedzje fan Julius Caesar), is in toanielstik fan 'e hân fan 'e wiidferneamde Ingelske skriuwer en dichter William Shakespeare. It is in trageedzje dy't nei gedachten skreaun is yn 1599, en ferhellet fan 'e histoaryske foarfallen oangeande de gearspanning út it jier 44 f.Kr. tsjin 'e Romeinske diktator Julius Caesar, útrinnend op dy syn moard en de nederlaach fan 'e gearspanners yn 'e Slach by Filippy, yn wat no Grikelân is, yn 42 f.Kr. De earste Fryske oersetting fan Julius Caesar, fan Teatse Eeltsje Holtrop, kaam út yn 1928.
Eftergrûn
Julius Caesar waard foar it earst opfierd yn 1599 en wie nei alle gedachten it stik dêr't it nije Globe Theatre mei ynhuldige waard troch Shakespeare syn toanielselskip. De earste gesachhawwende tekst fan it stik datearret lykwols pas út 1623, doe't it útjûn waard as ûnderdiel fan 'e saneamde First Folio. As wichtichste boarne foar de histoaryske kontekst brûkte Shakespeare wierskynlik Thomas North syn yn 1579 ferskynde Ingelske oersetting fan 'e Lykopgeande Libbens fan Plutarchus, út 'e earste iuw; dat is in rige biografyen fan ferneamde Griken en Romeinen wa har morele deugden oft de skriuwer priizge.
Julius Caesar is de earste fan 'e fiif grutte trageedzjes fan Shakespeare (de oaren binne Hamlet, Otello, King Lear en Macbeth). De measte Shakespeare-kritisy en -histoarisy binne it deroer iens dat it stik in wjerbyld is fan 'e algemiene ûnrêst dy't Ingelân doedestiden yn syn greep hold oangeande de troanopfolging fan 'e bejierre mar bernleaze keninginne Elizabet I. Hoewol't de titel fan it stik nei Julius Caesar ferwiist, ferskynt dy yn mar trije sênes ek echt op it toaniel; de wiere haadrol is weilein foar syn freon en moardner Brutus. Shakespeare makket fan 'e ynbannige Brutus in tragyske held dy't wrakselet mei de tsjinstridige easken fan eare, patriottisme en freonskip.
Ynhâld
Markus Brutus is in goede freon fan Julius Caesar, mar dêrnjonken ek in Romeinsk praetor. Hy rekket tsjin wil en tank behelle yn in gearspanning fan in espel senators dat benaud is dat Caesar fan Rome in monargy ûnder syn eigen bewâld meitsje wol, in eangstme dy't harren ynflústere is troch de ambisjeuze Kassius. In wiersister warskôget Caesar, mar hy slacht har wurden yn 'e wyn en wurdt dêrop fermoarde troch de gearspanners, dy't him elkmis in stekwûne tabringe, in symboalyske die, sadat se allegear yn 'e moard diele. Brutus, dy't oan 'e ein ta wifket, is de lêste om ta te stekken, wêrop't Caesar de ferneamde wurden "Do ek, Brutus?" útbringt. 420px|thumb|left|De moard op Julius Caesar, skildere troch [[Michele Cammarano (1771–1844).]]
Neitiid meitsje de gearspanners dúdlik dat se inkeld foar Rome hannele hawwe, en net foar eigen gewin. Sadwaande besykje se ek net te flechtsjen. Brutus jout in taspraak om 'e dieden fan himsels en syn maten te ferdigenjen, en liket dêrmei it omsteand laach op syn hân te krijen. Mar dan sprekt Markus Antonius, oerskrank oer it lyk fan Caesar steand. Hy makket de mannichte oerémis mei in emosjoneel betooch, einigjend mei syn oprop om 'e gearspanners út Rome te ferdriuwen, wat mei in protte geweld dien wurdt.
Nei't ûnderling spul tusken Brutus en Kassius delbêde is, meitsje de gearspanners har op foar oarloch tsjin Markus Antonius en Caesar syn oannommen soan Oktavianus (troch Shakespeare trouwens "Oktavius" neamd). Dy nachts ferskynt Caesar syn geast oan Brutus mei in warskôging fan 'e kommende nederlaach. Under de slach docht Kassius himsels tekoart as er heart dat syn bêste freon, Titinius, kriichsfinzen nommen is troch de fijân. Nei't Titinius, dy't hielendal net kriichsfinzen nommen wie, Kassius syn lyk sjocht, slacht ek hy de hân oan himsels. Lykwols, Brutus wint dy deis de striid, mar it is gjin bestindige oerwinning. De oare deis giet er mei in swier moed de slach op 'e nij oan, mar ferliest en lit himsels op syn swurd falle.
It stik einiget mei de priizging fan Brutus troch Markus Antonius, dy't ferkundiget dat Brutus de nommelste aller Romeinen wie om't er it iennichste lid fan 'e gearspanning wie dat echt út goederbêst hannele. Dêrop is der in beskate wriuwing tusken Markus Antonius en Oktavianus te fernimmen, dy't foarútwiist nei in oare Romeinske trageedzje fan Shakespeare, Antonius and Kleopatra.
Fryske oersetting
De earste Fryske oersetting fan Julius Caesar ferskynde yn 1928 ûnder deselde titel, en wie is fan 'e hân fan Teatse Eeltsje Holtrop. De fertaling waard útjûn by útjouwerij Brandenburgh & Co. te Snits, as nûmer 12 yn 'e rige De Fryske Bibleteek. Letter makke de Fryske oersetting fan Julius Caesar fan Douwe Kalma diel út fan Shakespeare's Wurk Dl. VI, ien fan 'e omnibusútjeften fan 'e Fryske Shakespeare Stifting te Drachten, dy't yn 1966 ferskynde.
Free State of Jones
Free State of Jones is in Amerikaansk-Sineeske histoaryske oarlochs- en dramafilm út 2016 ûnder rezjy fan Gary Ross, mei yn 'e haadrollen Matthew McConaughey en Gugu Mbatha-Raw. Wichtige byrollen wurde fertolke troch Mahershala Ali en Keri Russell. It ferhaal giet oer de histoaryske persoan fan Newton Knight, dy't ûnder de Amerikaanske Boargeroarloch yn Jones County, yn súdeastlik Mississippy, in opstân begûn tsjin 'e Konfederearre Steaten fan Amearika, en dêrby de Frijsteat Jones (dêrfandinne de titel) útrôp. Free State of Jones krige lauwe reäksjes fan 'e filmkritisy en flopte yn 'e bioskopen.
Utgongspunt
Free State of Jones is basearre op 'e wiere skiednis fan Jones County, yn it súdeasten fan 'e Amerikaanske steat Mississippy, ûnder de Amerikaanske Boargeroarloch (1861-1865) en yn it Tiidrek fan 'e Weropbou oant 1876. It ferhaal folget de dieden fan 'e histoaryske persoan Newton Knight, dy't yn 1863 mei in grutte groep deserteurs en útnaaide negerslaven in opstân begûn tsjin 'e Konfederearre Steaten fan Amearika. De rebûlje late ta it útroppen fan 'e Frijsteat Jones. Nei de oarloch krewearre Knight om 'e nocht foar de rjochten fan swarten yn Mississippy. It senario fan 'e film soe basearre wêze op 'e skiednisboeken The Free State of Jones fan Victoria E. Bynum en The State of Jones fan Sally Jenkins en John Stauffer.
Plot
Nei't Newton Knight, in earme gernier dy't yn it leger fan 'e Konfederearre Steaten fan Amearika tsjinnet, yn 1862 as brankardier tsjûge west hat fan it ûnnutte fergriemen fan minskelibbens yn 'e Twadde Slach by Corinth, keart er werom nei syn kamp, dêr't er yn 'e krante lêst dat it regear fan 'e Konfederaasje de Tweintich-Negerswet útfurdige hat. Under dy wet wurdt in slavehâlder of syn âldste soan frijsteld fan 'e tsjinstplicht as er tweintich negerslaven yn besit hat. As er fjirtich slaven hat, wurdt de twadde soan frijsteld fan 'e tsjinstplicht, mei sechstich slaven de trêde, en sa fierder. It befêstiget Knight en syn earme mei-soldaten yn har gefoel dat se brûkt wurde yn in oarloch fan 'e riken. As koart dêrnei syn omkesizzer Daniel, in opslûpen jonge fan in jier as fjirtjin, dy't net oan 'e tsjinstplicht ûntkomme koe, yn in ûnbetsjuttende skermutseling dearekket, hat Knight syn nocht. Hy bynt it stoflik omskot fan Daniel op in mûldier en desertearret troch sûnder tastimming syn kamp te ferlitten en nei hûs te gean.
Dêr jout Knight him wer by syn frou Serena en harren jonge soan, in pjut. As it jonkje koarte tiid letter slim siik wurdt, siket Knight de omkriten ôf nei in dokter, mar dy is der net. De bêste help dy't er besette kin is Rachel, in slavinne op 'e plantaazje fan 'e famylje Eakes, dy't wat fan genêskrêftige krûden ôfwit. Hja skuort syn soan dertroch en Knight, dy't gjin jild hat, betellet har, ta har ferrassing, troch har in gouden sieraad te jaan.
Knight syn ûntgûcheling oer de Konfederaasje groeit as er ûntdekt dat it Konfederearre leger ûnderholden wurdt troch de efterbleaune húshâldings fan 'e earme soldaten ûnder it mom fan it ynjen fan belesting harren fee en rispingen stynske weet ôf te pakken. Nei't er in riedeleaze frou en har dochters holpen hat om in groepke soldaten te ferdriuwen dy't harren alles ôfnimme woene, sette de pleatslike autoriteiten lju mei jachthûnen yn om him op te spoaren, in metoade dy't ornaris foarbeholden is oan it weromfinen fan útnaaide negerslaven. Knight wurdt biten troch in hûn, mar mei de help fan Sally-muoi, de eigneresse fan 'e pleatslike kroech, wit er te ûntkommen nei de sompen by de rivier de Leaf lâns, dêr't er him by in groepke ûntsnapte negerslaven jout. De lieder fan 'e kloft is ien dy't himsels de namme Moses Washington jûn hat. Hy fersoarget Knight syn wûnen en Knight, dy't foarhinne in skoft as hoefsmid wurke hat, helpt Moses troch him te befrijen fan 'e minskûntearjende izeren halsbân dy't syn eardere eigner Moses om 'e nekke klinke litten hat.
Dat is foar Knight oanlieding om in iepen rebûlje tsjin 'e Konfederaasje te begjinnen. Hy en syn oanhingers falle kolonel Hood en syn mannen oan op it tsjerkhôf dêr't de beide jonges begroeven wurde, en Knight sels deadet Hood yn it tsjerkegebou. Dêrnei falle se de Konfederearre garnizoenen yn 'e omkriten oan, en ferslane of ferdriuwe dy, oant se hiel Jones County en dielen fan 'e oanbuorjende countys Jasper, Covington, Perry en Smith yn 'e hannen hawwe. Se hysje de Amerikaanske flagge by it gerjochtsgebou yn Ellisville en Knight stjoert Will Sumrall, ien fan syn maten, nei de yn súdlike rjochting opmarsjearjende Noardlike generaal William T. Sherman ta, mei it fersyk om help te stjoeren yn 'e foarm fan 500 gewearen, 15 kanonnen en in kavaleryôfdieling fan 50 man. Sherman, dy't Knight-en-dy as in soadsje ûngeregeld sjocht, stjoert Will mei 100 gewearen werom. Dêrop roppe Knight en syn meistanners de Frijsteat Jones út, dy't noch ta de Konfederaasje, noch ta de Feriene Steaten heart. Om't se it net hâlde kinne tsjin it rezjimint hynstefolk ûnder kolonel Robert Lowry, dat it Konfederearre regear stjoert om mei harren ôf te weven, lûke se har yn 'e sompen werom en fiere dêrwei oant de ein fan 'e boargeroarloch, yn april 1865 in guerriljaoarloch tsjin 'e Konfederaasje.
Underwilens hie Knight syn frou Serena, koart nei't er yn 1862 syn ûntwyk yn 'e sompen socht hie, Mississippy ferlitten om tegearre mei har jonkje har heil by har eigen folk yn Georgia te sykjen. Under de oarloch krige Knight stadichoan in relaasje mei de negerslavinne Rachel, dy't er holp om lêzen te learen. Nei de oarloch wennet er iepentlik mei har gear. As de oerheid de plantaazje dêr't se op wenje, dy't yn lytse stikjes grûn ferparte en oan 'e eardere slaven jûn wie, wer weromjout oan 'e eardere slavehâlder Eakes, ferfart Knight mei syn nije frou en oare befrijde slaven nei in krite mei minne grûn dy't noch ûnûntgûn is, yn 'e neite fan Soso. Syn earste frou Serena, dy't troch Shermans Mars nei de See, wêrby't er in paad fan ferwoastging dwers troch Georgia efterliet, dêr alles ferlern hat, komt mei harren soan werom en lûkt by him en Rachel yn.
Marije-Bertetsjerke (Mûravanka)
De Tsjerke fan de Berte fan de Jongfaam Marije is in otterdokse tsjerke yn it doarp Mûravanka yn de regio Grodno, Wyt-Ruslân. De goatyske tsjerke foarmet in monumint fan ferdigeningsarsjitektuer. Tegearre mei de Michaeltsjerke fan Sinkavitsji is it gebou ien fan de earste wartsjerken fan it doedestiidske Gruthartochdom Litouwen.
Skiednis
Lang waard tocht dat de tsjerke op it jier 1407 te datearjen wie, mar ûndersyk fan argeologen wiisde út dat de tsjerke nei alle gedachten tusken 1524 en 1542 ûnstien wêze moat. De tsjerke waard yn 1656 bot skeind yn de kriich tsjin Ruslân en yn 1706 yn de Grutte Noardlike Kriich. Dêrnei bleau de wartsjerke foar lange tiid leech stean, oant pas yn it midden fan de 19e iuw de tsjerke restaurearre waard.
Free State of Jones
Plot
Knight set him oanhâldend yn foar de boargerrjochten fan 'e swarten yn Mississippy, en swimt dêrmei tsjin 'e stream fan it oanboazjende rasisme en de opkomst fan 'e Ku Klux Klan yn. Hy helpt om Moses syn soan te befrijen fan in "learlingskip" (in ferwrongen nije foarm fan slavernij) op 'e plantaazje fan Eakes. Moses sels, dy't him ynset om befrijde slaven te registrearjen sadat se dielnimme kinne oan ferkiezings, wurdt lyncht troch Ku Klux Klan. Neitiid nimme Knight en syn eardere oarlochskammeraten Jasper en Will diel oan in optocht fan swarte manlju om by de ferkiezings tsjin it ferset fan 'e blanke autoriteiten yn dochs harren stim út te bringen. Hoewol't it harren úteinlik slagget om te stimmen, sjitte se der neat mei op om't de útslach yn Jones County ferfalske wurdt. Mei Rachel kriget Knight in twadde soan, dy't se Jason neame. Om't it yn Mississippy yllegaal is foar in blanke man om mei in swarte frou (of oarsom) te trouwen, makket Knight Rachel ta de wettige eigneresse fan in stik lân, wêrmei't se ien fan mar in pear swarte froulju út dy tiid wurdt dy't yn Mississippy grûn yn besit hawwe. Knight en Rachel wenje oant harren dea op harren boerespultsje yn Jones County.
Marije-Bertetsjerke (Mûravanka)
Skiednis
Yn de Earste Wrâldkriich waard de tsjerke troch Dútske striidkrêften brûkt om proviand yn op te slaan. Yn de tiid fan de Twadde Poalske Republyk waard de tsjerke ferboud ta katolike tsjerke. Yn 1990 joech de oerheid it gebou werom oan de otterdokse mienskip en sûnt dy tiid is de tsjerke wer yn gebrûk.
Free State of Jones
Plot
De haadferhaalline wurdt yn 'e film út en troch ûnderbrutsen foar in njonkenferhaal oer Davis Knight, de oerpakesizzer fan Newton en Rachel Knight. Dyselde wurdt yn 1948 arrestearre en foar de rjochter brocht om't er troud is mei in blanke frou. Mei't er troch syn ôfstamming fan Rachel foar 1/8 part swart is, wurdt er yn dy tiid foar de wet fan Mississippy foar in swartenien holden, en swarten meie út noch yn net trouwe mei blanken. Hy kriget de kâns om syn houlik annulearje te litten en in ferballing út 'e steat te akseptearjen, mar wegeret. Dêrop wurdt er feroardiele ta fiif jier finzenisstraf. Yn 1949 wurdt dat fûnis yn heger berop lykwols weromdraaid troch it Heechgerjochtshôf fan Mississippy, om't oars it Heechgerjochtshôf fan 'e Feriene Steaten yn it bestjoer fan Mississippy yngrepen hawwe soe troch de wet tsjin mingde houliken ûngrûnwettich te ferklearjen.
Marije-Bertetsjerke (Mûravanka)
Arsjitektuer
It rjochthoekich gebou mjit 15 by 13,5 meter en hat op eltse hoeke in rûne toer mei in diameter fan likernôch 4,5 meter. De muorredikte fan de tuorren mjit ûngefear 1,8 meter. Oan de eastlike kant fan de tsjerke is in apsis tafoege. De gevels binne fersierd mei in grut tal dekoraasjes. De tagong fan de tsjerke is op it westen.
It ynterieur hat gewelven en is ferdield yn trije skippen fan hast like hichte.
Ek al hawwe oarloggen de tsjerke skeind en binne der meardere restauraasjes útfierd, it eksterieur is noch altiten frijwat itselde bleaun as it oarspronklike.
UNESCO
De tsjerke is op 30 jannewaris 2004 yn de kulturele kategory op de Foarriedige List fan it Wrâlderfgoed fan UNESCO set.
Free State of Jones
Produksje
Ross skreau sels it senario foar Free State of Jones, op basis fan in ferhaal dat hy en Leonard Hartman ûntwikkele hiene. Hy foltôge it skript foar't er yn 2011 The Hunger Games regissearre. It slagge him nammentlik mar dreech om 'e finansiering fan syn eigen projekt rûn te krijen, en hy tocht dat it ôfleverjen fan in súksesfolle oare film dêrby helpe soe. Nei't The Hunger Games yn 2012 útkaam, sloech Ross dan ek it oanbod ôf om 'e trije ferfolchfilms te regissearjen. Dêr waard doe Francis Lawrence foar frege. Nei it útkommen fan The Hunger Games hie Ross lykwols nòch swierrichheden mei it byinoarkrijen fan it jild dêr't er ferlet fan hie, in probleem dat er wiet oan it "popcornhielal" fan tsjintwurdich. Doe't Matthew MacConaughey yn novimber 2014 syn namme oan it projekt ferbûn, holp dat om wifeljende finansiers oer de streek te lûken.
Uteinlik wie foar Free State of Jones in budget fan $50 miljoen beskikber. As produsinten wiene Jon Kilik, Ross sels en Scott Stuber by de film belutsen, foar de filmstudio's STX Entertainment, Tang Media Productions, Route One Entertainment, IM Global, Swing Lake Entertainment, Bluegrass Films, Larger Than Life Productions, Vendian Entertainment en it Sineeske H. Brothers. De kamerarezjy wie yn 'e hannen fan Benoît Delhomme, en de filmmuzyk waard fersoarge troch Nicholas Britell. De opnamen set útein op 23 febrewaris 2015 en duorren oant en mei 28 maaie fan dat jier. Opnamelokaasjes wiene û.m. New Orleans, Clinton (Louisiana) en it Steatspark Chicot by Ville Platte (Louisiana). De filmdistribúsje waard fersoarge troch STX Entertainment. Free State of Jones gie op 16 juny 2016 yn Atlanta yn premiêre en iepene op 24 juny 2016 yn 'e Amerikaanske bioskopen.
Untfangst
Free State of Jones krige oer it algemien lauwe resinsjes fan 'e filmkritisy, hoewol't der yn The New York Times in loovjend stikje oer ferskynde fan 'e hân fan resinsint A.O. Scott. Dyselde neamde de film "in ferwaarleazge en fassinearjend haadstik yn 'e Amerikaanske skiednis" en skreau fierders dat Free State of Jones "it ark en reau fan Hollywood brûkt om in beskate mjitte fan helderheid" te skeppen "yn ús begryp fan 'e oarloch en de neisleep dêrfan." In faak hearde krityk op 'e film wie dat it gie om in stereotype blanke ferlosser, dy't de earme swarten helpt om't se it op eigen krêft net rêde kinne.
Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hie Free State of Jones in midsmjittich goedkarringspersintaazje fan 46%, basearre op 184 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelde: "[De film] hat de bêste bedoelings, mar dy binne net genôch om 'e ferstive behanneling fan in fassinearjend wierbard ferhaal goed te meitsjen." Op Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, behelle Free State of Jones in goedkarringspersintaazje fan 53%, basearre op 38 resinsjes.
Resultaat
Free State of Jones brocht yn 'e Feriene Steaten en Kanada $20,8 miljoen op en yn alle oare lannen en territoaria mar $4,2 miljoen. Yn totaal kaam de opbringst dêrmei út op $25 miljoen, mar heal safolle as de $50 miljoen dy't de film koste hie. Yn 'e Feriene Steaten ûnderfûn Free State of Jones yn 'e bioskopen konkurrinsje fan 'e science fiction-film Independence Day: Resurgence, de horrorfilms The Shallows en The Conjuring 2, de tekenfilm Finding Dory, de komeedzje Central Intelligence.
Kollumnist
In kollumnist is in persoan dy't op min ofte mear fêste tiden in kollumn skriuwt yn in krante of tydskrift mei as doel in petear op de gong te helpen of in persoanlike fyzje troch te jaan binnen it bestek fan ien krantekolom. De namme kollumnist komt fan column, it Ingelske wurd foar kolom. Ek wurdt wol de term kursyfke brûkt omdat kollums yn de regel yn kursyf ('skean') setten waarden. Se hienen faak ek in fêst plak yn de krante.
Kollumns kinne persoanlik, polityk of op in oare wize kritysk wêze; altiten hawwe se as doel de lêzer te emoasjonearjen; se laitsje te litten, ta tinken oan te setten of lilk te meitsjen. In echte kollumn slút oan by de aktualiteit. Literêr of filosofysk kleure kollumns oerlibje bytiden de waan fan de dei en krije algemiene jildichheid.
Fryslân
Yn Fryslân binne bekende kollumnisten Wiebe Pennewaard, Meindert Talma, Trinus Riemersma, Jantien de Boer en Pieter de Groot fan de (Ljouwerter Krante), Douwe Kootstra fan It Fryske Gea en Piter Wilkens yn Friesland Post.
Nederlân
thumb|220px|[[Martin Bril]] It subsjenre kollumn is yn Nederlân folwoeksen wurden yn de jierren fyftich en sechtoch troch de kollumns fan Simon Carmiggelt (Kronkel), Henri Knap (Dagboekanier), Eduard Elias, Annie M.G. Schmidt, Henriëtte van Eyck, Jeanne Roos, Godfried Bomans, Jan Blokker en Nico Scheepmaker.
Bekende hjoeddeiske kollumnisten binne (wiene) ûnder oare: Renate Rubinstein, Theo van Gogh, Jip Golsteijn, Pim Fortuyn, Theodor Holman (Opheffer), Youp van 't Hek, Remco Campert, Jan Mulder, Arnon Grunberg, Jos Brink, Aaf Brandt Corstius, Martin Bril en Tineke Huizinga
Kolumni
Marije-Himelfearttsjerke (Marienbaum)
De Marije-Himelfearttsjerke (Dútsk: Kirche St. Mariä Himmelfahrt) is in beafeartstsjerke yn Marienbaum, in stedsdiel fan Xanten yn de Dútske dielsteat Noardryn-Westfalen. De tsjerke waard oarspronklik boud as kleastertsjerke fan in yn 1460 stifte Brigittenabdij, dat yn de tiid fan de sekularisaasje (1802) sletten waard. Sûnt dy tiid is de tsjerke in parochytsjerke.
De tsjerke wurdt tsjintwurdich alle jierren troch likernoch 15.000 pylgers besocht.
Beafeart
thumb|left|220px|Print fan it "mirakuleus beeldt van ons lieve vrou tot Marienboom in't lant van Cleef" (1680) De beafeart is basearre op it ferhaal oer in genedebyld fan Marije út de iere 14e iuw. Neffens dat ferhaal krige yn 1430 in skieppehoeder mei ferlammingsferskynsels oant trije kear ta in dream oer in ikebeam. De beam hie de foarm fan in trep mei yn de top in ôfbyld fan Marije, de mem fan Jezus. De skieppehoeder besocht dêrnei de beam mei dy foarm te finen en hy slagge dêr yn. By de beam fûn er in byld, dat er fereare en as in mirakel waard de hoeder wer hielendal better. It plak krige dêrnei de namme "An gen Trappenboom" en al gau teagen nijsgjirrige minsken nei it plak, dêr't yn de jierren 1438-1441 troch graaf Adolf II in oan Marije en de evangelist Jehannes wijde kapel boud waard. Fan die kapel bestiet it goatyske koer noch.
Kleastertsjerke
Yn de jierren 1650-1688 waard it kleaster grutter makke. Der wennen no 60 nonnen en 25 geastliken, dy't de stream pylgers nei Marienbaum fersoargen. Yn dy tiid moast Marienbaum it lykwols al jimmeroan mear ôflizze tsjin net fier ôflizzende Kevelaer, in beafeartsplak dat hjoeddedei ien fan de meast besochte beafeartsplakken fan Dútslân is.
Fan 1712 oant 1714 waard de brekfallige kapel yn dielen ôfbrutsen; it koer fan de kapel en de yn 1710 boude barokke kleastergong waard yn de nije tsjerke yntegrearre.
Sekularisaasje
thumb|left|250px|Oersjoch ynterieur Yn it ramt fan de sekularisaasje waard it kleaster yn 1802 ûnder Frânske besetting opheven. De tsjerke waard in parochytsjerke, de kleasterbibleteek waard gearfoege mei de stiftsbibleteek fan Xanten, wylst de kleastergebouwen foar it measte ferneatige waarden. Allinne de twa ferdjippings tellende kapittelseal bleau sparre en tsjinnet hjoeddedei as sakristy. De tsjerketoer waard pas yn de jierren 1898-1900 yn neogoatyske styl boud. Yn 1898 waard de toer útrist mei sân brûnzen klokken.
Nei't in smeulende brân op Jiskewoansdei yn 2017 it ynterieur skeinde troch roetôfsetting, folge in restauraasje dy't in jier duorre. De parochy hie foar it earst wer op Palmsnein in tsjinst.
Ynrjochting
It genedebyld fan Marije út de 14e iuw yn de kapel foarmet it meast wichtige hillichdom fan de tsjerke.
It heechalter út 1441 is fersierd mei wurk fan Barthel Bruyn de Aldere (* 1493 yn Wesel; † 1555 yn Keulen), dy't ek in soad skilderijen foar de dom yn Xanten makke. Fierder binne der fresko's fan ingels en apostels út it jier 1460. De tsjerke besit ek in troch de nonnen makke fêsteldoek út de 17e iuw.
De hjoeddeiske klokken koene makke wurde nei't de famylje Underberg yn 1980 in skinking oan de parochy die. De sân brûnzen klokken waarden getten troch klokkejitterij Petit & Edelbrock yn Gescher.
Oargel
It oargel waard yn 1894 troch de Ljouwerter oargelboufirma Van Dam boud. It ynstrumint stie oant de ôfbraak yn de grifformearde Oosterkerk fan Arnhim yn 1970, en waard yn 1971 troch de oargelboufirma Romanus Seifert & Sohn út Kevelaer útboud, renovearre en op de galerij fan de Marije-Himelfearttsjerke ynboud. It suver mechanyske oargel hat 25 registers yn de styl fan de neorokoko.
Tsjerke fan de Hillige Nikolaas yn Chamovniki
De Tsjerke fan de Hillige Nikolaas yn Chamovniki (Russysk: Церковь Cвятителя Николая Чудотворца в Хамовниках) is in 17e iuwske otterdokske tsjerke yn it stedsdiel Chamovniki yn Moskou, Ruslân. Bysûnder is dat de foar de keninklike wevers boude tsjerke yn de kommunistyske de hiele tiid iepen bleau foar de earetsjinst.
Skiednis
De nei alle gedachten doe noch houten tsjerke op dit plak waard foar it earst yn 1625 neamd. De mei fiif koepels bekroande haadtsjerke waard tusken 1679 en 1682 ûnder it regear fan tsaar Fjodr Aleksevitsj boud en op 25 juny 1682 konsekrearre. De klokketoer en de refter waarden ekes letter foltôge. Neffens de tsjerke is de klokketoer fan Chamovniki ien fan Moskou's heechste tuorren yn tintfoarm. In oan Dmitry fan Rostov wijde oanbou folge yn 1757. It hek en de poarte datearje út it begjin fan de 19e iuw.
De yn de styl fan de Moskouse barok boude tsjerke rekke slim skeind yn 1812 en waard pas wer yn 1849 iepene. Krekt foar dy tiid, yn 1848, krige de tsjerke in tige fereare ikoan, in kopy fan it ikoan fan de Teotokos "Boarch fan de Sûnders". De tsjerke besit ek 17e iuwske ikoanen fan de hillige Aleksis en Hodegetria fan Smolensk. Yn 2002 joech de parochy it ikoan fan de Aartsingel Michael oan de op 'e nij iepene Michaeltsjerke, de tsjerke fan de Medyske Universiteit fan Moskou.
Nei 1849 bleau de tsjerke iepen, ek yn de tiid fan de Sovjet-Uny. Krekt lykas by oare tsjerken waard wol de grutste klok konfiskearre, dy't yn 1992 ferfongen waard troch in nije klok. Yn 1949 en 1972 folgen restauraasjes fan it ekterieur.
Tetralogy
In tetralogy, fan it Grykske τετρα-, tetra- ("fjouwer"), en -λογία, -logia ("ferhanneling" of "betooch"), is in searje fan fjouwer wurken op it mêd fan 'e skiene keunsten (benammen yn 'e literatuer, as fjouwerdielige romansearje), dy't mei-inoar ferbûn binne en sjoen wurde kinne as ien inkeld lang wurk of as fjouwer losse mar nau besibbe wurken. De term is oarspronklik ôfkomstich út it teäter fan it âlde Atene, dêr't toanielskriuwers op 'e toanielwedstryd fan it jierlikse Feest fan Dionysus altyd fjouwer besibbe wurken op ien jûn opfiere lieten: trije trageedzjes en in saterspul.
Njonken de term tetralogy wurdt foar sa'n fjouwerdielige searje ek wol de algemienere oantsjutting kwartet brûkt. De term kwadrilogy, krekt as kwartet basearre op it Latynske foarheaksel quadri- ("fjouwer") ynstee fan it Grykske tetra-, waard foar it earst optekene yn 1865, en wurdt tsjintwurdich benammen op it mêd fan films brûkt. Analooch oan in tetralogy wurdt in searje fan twa wurken wol in duology neamd, ien fan trije wurken in trilogy, ien fan fiif wurken in pentalogy, ien fan seis wurken in heksalogy en ien fan sân wurken in heptalogy.
Sighetu Marmației
Sighetu Marmației, ek wol Sighet, is in stêd yn it distrikt Maramureș yn Roemenië tsjin de grins mei Oekraïne, yn de Theissdelling. De stêd wie oarspronklik Hongaarsk en hjitte doe Máramarossziget. It wie de haadstêd fan it komitaat Máramaros. Sûnt de Earste Wrâldoarloch beheart de stêd ta Roemenië, útsein in Hongaarske perioade yn de Twadde Wrâldoarloch. De Hongaren foarmen oant de Twadde Wrâldoarloch de mearderheid fan de befolking.
Tetralogy
Foarbylden fan literêre tetralogyen kinne bygelyks fûn wurde yn it wurk fan 'e ferneamde Ingelske toanielskriuwer William Shakespeare. Dy skreau twa (nammeleaze) tetralogyen, wêrfan't de earste de toanielstikken Hindrik VI, Diel 1, Hindrik VI, Diel 2, Hindrik VI, Diel 3 en Richard III omfiemet, en de twadde bestiet út 'e stikken Richard II, Hindrik IV, Diel 1, Hindrik IV, Diel 2 en Hindrik V. Foarbylden fan resinter datum binne de Sharing Knife-tetralogy fan 'e Amerikaanske skriuwster Lois McMaster Bujold (besteande út 'e romans Beguilement, Legacy, Passage en Horizon), The Aldabreshin Compass, fan Juliet E. McKenna (Southern Fire, Northern Storm, Western Shore en Eastern Tide) en de Rigante-searje fan David Gemmell (Sword in the Storm, Midnight Falcon, Ravenheart en Stormrider).
Ek yn 'e muzyk wurdt de term tetralogy wol brûkt. Sa wurdt bygelyks faak nei de operasyklus Der Ring des Nibelungen, fan 'e Dútske komponist Richard Wagner, ferwiisd as in tetralogy, besteande út 'e dielen Das Rheingold, Die Walküre, Siegfried en Götterdämmerung.
Sighetu Marmației
Oan de noardkant fan de rivier leit it stedsje Solotvyno yn Oekraïne. De brêge tusken beide stêden waard yn 1944 ferwoastge. Earst yn 2007 wie in nije brêge klear.
Demografy
Histoaryske befolking neffens de folkstellingen fan:
Neffens de folkstelling fan 1910 hie de stêd 21.370 ynwenners; de befolking bestie út 17.542 (82.1%) Hongaarsktaligen, 2.002 (9.4%) Roemeensktaligen, 1.257 (5.9%) Dútsktaligen en 32 Roeteensktaligen. It tal joaden wie 7.981; sy hearden ta de Hongaarsk- en Dútsksprekkers. Der wiene doe 5.850 Gryksk-Katoliken en 4.901 Roomsk-Katoliken.
Basilyk fan Sint-Theresia (Lisieux)
De Basilyk fan Sint-Theresia (Frânsk: Basilique Sainte-Thérèse) is in oan Sint-Theresia wijde roomsk-katolike tsjerke yn Lisieux, Frankryk. De basilyk is de grutste yn de 20e iuw boude tsjerke fan Frankryk en kin 4.000 minsken plak jaan. Alle jierren wurdt de basilyk troch hûnderttûzenen pylgers besocht, op Lourdes nei is it it wichtichste beafeartsplak fan it lân. Paus Jehannes Paulus II brocht op 2 juny 1980 in besite oan de basilyk. De tsjerke hat de status fan in basilica minor.
Skiednis
Yn 1923 waard de karmelitesse Theresia fan Lisieux sillich ferklearre en yn 1925 folge har hillichferklearring. Biskop Thomas-Paul-Henri Lemonnier, biskop fan it bisdom Bayeux-Lisieux, makke it beslút in grutte, oan de nije hillige wijde basilyk te bouwen. It projekt krige de stipe fan paus Pius XI, dy't in grutte ferearing hie foar Theresia en syn pontifikaat ûnder it patroanaat fan Sint-Theresia stelde.
De bou fan de op in heuvel oan de súdeastlike râne fan de stêd sette yn 1929 útein en waard yn 1954 foltôge. It jild foar de nijbou wie ôfkomstich fan katoliken út ferskillende lannen út de hiele wrâld, itjinge troch de 18 alters wjerspegele wurdt, dy't allegear in naasje fertsjintwurdigje.