cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Audi
Yn 1965 waard Audi oernommen troch Folkwein, en sûnt 1975 makket it diel út fan 'e holding Volkswagen AG. Dat is in ynternasjonaal automobylconcern dêr't behalven Folkswein en Audi ek it Dútske Porsche, it Tsjechyske Škoda, it Ingelske Bentley, it Spaanske Seat en de Italjaanske merken Lamborghini, Bugatti en Ducati ûnder falle.
Audi docht mei oan de LeMans 24 oeren race en de DTM.
Jan Luyken
[[Ofbyld:Bowyer Bible Volume 1 Print 7. Portrait of Jan Luyken. Bronen.gif|thumb|right|Portret fan Jan Luyken út de Bowyerbibel]] thumb|Ets fan in mitselder út 'Afbeelding der Menschelyke Bezigheden' Jan Luyken (Johannes Luiken; Amsterdam, 16 april 1649 - dêre, 5 april 1712) wie in dichter, skilder en etser út de 17e iuw.
Wurk
Oersjoch fan syn meast wichtige publikaasjes:
Slachte
thumb|Slachtedyk thumb|It monumint by Getswerdersyl by de Slachte De Slachtedyk of Slachte is in hast 42 kilometer lange slieperdyk troch Westergoa, en rint fan Easterbierrum oant Raerd.
Skiednis
De dyk is net as gehiel oanlein, mar ûntstien út keppeling en útwreiding fan polderdiken. It ûntstean wurdt ûngefear yn de tsiende oant 13e iuw pleatst (mar hjiroer is strideraasje). De earste offisjele melding fan de dyk is makke yn 1506. By de wettersneed fan 1825 hat de dyk foar it lêst as seewarring tsjinne. Sûnt 1995 hat de dyk gjin funksje mear as twadde wetterkearing. It Fryske Gea hat de Slachtedyk as kultuerhistoarysk monumint en natoergebiet yn behear. Yn de dyk sieten in tsiental saneamde kearslûzen (silen). De noardliks lizzende slûs wie Getswerdersyl, de ienige slûs dy't mei doarren ôfsluten wurde koe.
Slachtemaraton
Yn it ramt fan it projekt Simmer 2000 is foar it earst de Slachtemaraton holden, in maraton oer de hiele lingte fan de dyk, foar hurddravers en kuierders. Dêrfoar waard súdwest fan Wommels de Nije Kromme boud, in brêge (of eins in fiadukt) foar fytsers en fuotgongers oer de provinsjale wei N359, dy't op dat punt yn 'e 1970-er jierren dwers troch de Slachte hinne oanlein wie. Benoarden Frjentsjer waard fierders de Slachtetille boud, in brêge om 'e kuierders oer de A31 te lieden. Sûnt 2000 wurdt de slachtemarataon om de fjouwer jier holden.
Helga Haase
Helga Haase berne as Helga Obschernitzki (Danzing-Schidlitz, 9 juny 1934 - Berlyn, 16 juny 1989) wie in East-Dútsk reedrydster.
Sy die acht kear mei oan it Wrâldkampioenskip allround, en twa kear oan de Olympyske Winterspullen (yn 1960 en 1964). Se waard de earste froulike olympysk kampioene reedriden. Yn 1960 stie it reedriden foar it earst foar froulju op it programma by de Winterspullen, dy't hâlden waarden yn Squaw Valley. De earste ôfstân foar de froulju wie de 500 meter, dy't in proai waard foar de East-Dútske Haase. Op de 1000 meter heakke se der noch in sulveren medalje oan ta. By har twadde dielname oan de Winterspullen yn 1964 wie it fjirde plak op de 1000 meter har bêste resultaat. Sy waard ek tsien kear East-Dútsk allround kampioen. Yn 1984 gie Haase wurksum as boekhâldster by de Volkspolizei mei pensjoen fanwegen tanimmende lichaamlike beheiningen.
Helga Haase ferstoar op 16 juny 1989, yn 'e âldens fan 55 jier.
Willeke van Ammelrooy
250px|thumb|right|Willeke van Ammelrooy Willy Geertje van Ammelrooij (Amsterdam, 5 april 1944), bekend as Willeke van Ammelrooy, is in Nederlânsk aktrise, dy't al desennialang ien fan de bekendste filmstjerren fan Nederlân is. Hja spile ek yn talleaze toanielstikken en regisearre inkele films. Boppedat naam se yn 1972 in single op: Da Da Da I Love You. It nûmer waard produsearre troch Peter Koelewijn.
Jeugd en karriêre
Van Ammelrooy waard berne yn in arbeidersmiljeu en hie nei eigen sizzen in goede jeugd. Se melde har op 17-jierrige leeftiid oan foar de toanielskoalle yn Amsterdam. Se fûn it yn har jeugd slim om har te uterjen en wie tige skruten. Troch yn toaniel en film te spyljen kaam se oer har ûnsekerheid hinne. Har earste filmrol wie yn Rotterdam-Europoort fan Joris Ivens yn 1966. Har moaiste teaterrol fûn se sels De tuin der lusten, ûnder regy fan Lodewijk de Boer. Nei har oerstap nei de film kaam se net werom op it toaniel, út eangst om teksten te ferjitten foar in folle seal.
Dêrnei folge Mira (1971) ûnder regy fan Fons Rademakers. Van Ammelrooy fertelde yn 2008 dat se mear fan harsels yn dy rol stoppe as yn lettere personaazjes, omdat se lykas Mira op 'e siik wie nei frijheid. Yn 1972 wie Van Ammelrooy neaken yn in ôflevering fan De Fred Haché Show te sjen. Yn in letter ynterview fertelde se: "Ik fielde my al ûngemaklik by de opname sels en by it wurkjen. Yn har lettere libben hat Van Ammelrooy, sûnder súkses, besocht foar te kommen dat de sêne beskikber wêze soe foar it publyk. Dêrnei ferskynde se yn meardere eroatyske films fan Pim de la Parra en Wim Verstappen, wat har it imago 'sekspoes' oplevere. De aktrise wie dêr sels net tefreden mei, en yn in ynterview út maaie 1972 sei se: "Se hawwe my de sekshoeke ynskood, ik wol no bewize hoe fout dat is. Se liet har út oer de Nederlânske filmwrâld yn de jierren '70, dat nei har miening in 'ferskuorrend seksistysk bedriuw' wie: "In aktrise moast al gau har bloeske útdwaan en har titen sjen litte oan de regisseur. As frou binne je dan yn de filmwrâld in gebrûksfoarwerp. Van Ammelrooy hat yn de iere jierren '70 ek yn in oantal soft-pornografyske Frânske films spile, mar skamme har dêr sa foar, dat se har namme fan de affysjes helje litten hat.
Yn 1972 krige Van Ammelrooy de rol fan Olga yn Turks fruit (1973) én de froulike haadrol yn de telefyzjerige Ti-ta-tovenaar. Omdat Van Ammelrooy mear affiniteit foar de filmyndustry hie, keas se foar Turks fruit. Se easke in bedrach fan 50.000 gûne, omdat se foar har rol "keal" en "dik" wurde moast. De regisseur fan de film, Paul Verhoeven, en produsint Rob Houwer keazen doe foar de doe noch ûnbekende aktrise Monique van de Ven. Undanks de negative útlittings oer de filmwrâld en it karakter fan de films, groeide se út ta ien fan de meastfrege aktrises fan Nederlân. Midden jierren '70 begûn se mei it skriuwen, produsearjen en regissearjen fan yn totaal alve koarte films en dokumintêres oer bygelyks boarstôfsetting, menstruaasje, thússoarch foar groanysk siken, de rolferdieling tusken man en frou yn de húshâlding en erflikheid.
Hja spile ek yn De Lift (1983) en Ciske de Rat (1984). Van Ammelrooy joech ta dat se har earst beledige fielde doe't se te hearren krige dat se de fikkerteftige mem spylje moast yn de lêstneamde film en leaver in guodlik personaazje spile. Hja fertelde dat se letter begriep dat Guido Pieters har dy rol jûn hie omdat se meardere kanten fan it personaazje beljochtsje koe. Yn 1994 regissearre Van Ammelrooy har earste spylfilm: De vlinder tilt de kat op, nei in skript dat se sels skreaun hie. It idee fan de film waard yn it earstoan ôfwiisd troch jildsjitters, nei eigen ferklearring troch de sosjale tema's dy't yn de film spilen. Nei in kursus senarioskriuwen en oanpassings oan it skript frege se fannijs in synopsis oan en opnij waard se ôfwiisd. Nei in drege preproduksje kaam de film ta stân, nei eigen sizzen koe se it - ûndanks problemen mei de produsint - goed fine mei de cast en crew. Van Ammelrooy koe goed oerwei mei de minne kritiken dy't de film te ferduorjen krige en makke risselwaasjes om in twadde film te regissearjen, mar dy is der nea komd.
Prizen
Se krige twaris in Gouden Keal foar Bêste Aktrise: foar har rol as Antonia yn de film Antonia (1995) en as Frou Lauwereyssen yn Lijmen/Het Been (2000) nei de roman fan Willem Elsschot. Se joech ta dat, hoewol't se in soad fan harsekls werom koe yn Antonia, de opnames muoisum en humorleas ferrûnen. Yn 2004 spile se yn Het Glazen Huis as Patricia Westhof. Yn 2006 debutearre se yn in Amerikaanske film, The Lake House (2006), wêryn't se de mem fan Sandra Bullock spile. Letter soe se dit har moaiste filmûnderfining neame:
Priveelibben
Yn april 2008 waard by in besite oan de dokter by tafal aaistokkanker konstatearre. Nei in moannenlange striid knapte se wer op. Yn in ynterview út augustus 2008 fertelde se:
Van Ammelrooy brocht in 2009 in autobiografy út mei de titel Acte de présence.
Heinrich von Kleist
thumb|Heinrich von Kleist, yn 1801, tekene troch [[Peter Friedel]] Bernd Heinrich Wilhelm von Kleist (Frankfurt (Oder), 18 oktober (neffens Kleist sels 10 oktober) 1777 — Berlyn, 21 novimber 1811) wie in Dútsk skriuwer, dichter, essayist en toanielskriuwer. De Kleistpriis, in prestiizjeuske priis foar Dútske literatuer, is nei him ferneamd.
Fangionen
thumb|300px|Kaart mei germaanske stammen om [[50 n.Kr. mei û.o. it festigingsgebiet fan de Vangionen]] De Fangionen (of Vangiones) wienen in Germaanske stam. Sy hearden faaks oarspronlik by it stamferbân fan de Germaanske Sueben. Yn 71 f.Kr. lutsen hja mei Ariovistus de Ryn oer en festigen har yn de omkriten fan de stêd Worms fan hjoedendei. De Romeinen neamden dy krite civitas Vangionum en oant yn de 16e iuw neamden de ynwenners fan Worms harren noch Fangionen.
De namme foar de omkriten fan Worms - Wonnegau (fan Wangengau) - is fan dy namme ôflaat.
Germanen of Kelten
Hoewol't Julius Caesar de sân stammen dy't yn de slach oan de Ryn belutsen wienen as Germanen oantsjutte en njonken de Fangionen yn syn kriichsferslach noch de Haruden, Markomannen, Nemeten, Sedusjers, Sueben en Triboken neamd, sille in pear stammen wierskynlik fan Keltyske oarsprong west hawwe dy't yn de oanswettende kriten fan it Fanioansk stamgebiet oan de Ryn wenne hawwe. Sa kin it wêze dat ek de Fangionen fan Keltysk komôf west hawwe.
Aksje T4
Doel
It doel fan it programma wie it behâld fan genetyske suverheid fan it Germaanske folk. Minsken dy't misfoarme of lichaamlik beheind wiene of dy't te lijen hiene fan in psychiatryske sykte, waarden systematysk fermoarde. Ien argumint om de moard te rjochtfeardigjen wie, dat it sinleaze bestean en it sinleaze lijen fan dy pasjinten in goede reden wie om ta eutanasy oer te gean. De nazi-artsen brochten it as in die fan barmhertigens en it waard foarsteld as de meast humane metoade om dy siken om te bringen (sa woe Dr.Karl Brandt it hawwe, de liifarts fan Adolf Hitler, Gruppenführer yn de SS en Generalleutnant yn de Waffen-SS.
Metoade en resultaat
Tsjin de ein fan 1941 wie ien op de trije bewenners fan in psychiatryske ynrjochting yn Dútslân al dea, of troch moard of troch ferhongering, mar ek troch smoaren, ynjeksjes, fergiftiging en tefolle medikaasje. Dat betsjutte doe 93.000 frije bêden.
Op 18 augustus 1941 liet Hitler it programma tydlik stopje troch druk fan de Katolike Tsjerke (Clemens August kardinaal von Galen ), de oare tsjerken en de famyljes fan de slachtoffers; 70.000 minsken wienen doe al deadien. Der wurdt rûsd dat totaal 200.000 minsken stoaren ûnder it Aktion T4-programma. De aksje einige lykwols net yn 1941. Dokters en ferpleechkundigen giene der mei troch yn sikehuzen yn Dútslân en Eastenryk. It waard sa oanpakt dat it wantrouwen fan de Dútske befolking beheind bleau. Sokke foarsoarchsmaatregels bekroade men him net om yn de besette gebieten.
Nei de kriich
Dokters en ferplegend personeel dy't belutsen wiene by it eutanasyprogramma waarden lang net altyd foar de rjochter brocht. Lang nei de stifting fan de nije Dútske steaten in 1949 (Bûnsrepublyk Dútslân) koene hege amtners oan ferfolging ûntkomme en oan it wurk bliuwe yn de Dútske sûnenssoarch.
Gezina van der Zwaag
Gezina van der Zwaag (1976) is in Frysk sjongster út Gytsjerk.
Libben
As famke spilet se earst blokfluit, letter trompet. Dêrnei spilet se jierren bugel en trompet yn ferskate fanfares en brassbands. Nei har stúdzje vwo en heao mei as spesjalisaasje talen (Ingelsk, Frânsk, Dútsk en wat Spaansk) en pr-kommunikaasje. Op in wrâldreis, dêr't se ek as strjittemuzikant optreedt, wurdt har passy foar sjongen hieltiten grutter. thumb|left|Gezina van der Zwaag Spegel Yn 2002 giet se nei it konservatoarium yn Swol, rjochting sang-lichte muzyk. Se moat har klassike eftergrûn dêr omsette yn lichte muzyk. Har foarbylden dêrby binne Jacques Brel en Ramses Shaffy. Yn 2009 studearret se ôf mei it eineksamenkonsert ‘Spegel’ yn De Harmonie fan Ljouwert mei in mjuks fan Frânske sjansons oant funk en fan jazz oant Fryske en Portegeeske fado fan Nynke Laverman.
Dêrnei treedt se faker mei pianist of gitarist as duo op, of mei in gelegenheidsband. Se sjongt ek as gastsoliste by koaren en orkesten. Har brede muzikale belangstelling soarget dêrby foar in breed repertoire.
Yn 2008 makket se namme mei it nûmer Gabriella's Liet (út de film: As it is in Heaven dat se mei brassband De Bazuin út Oentsjerk by it Falentynskonsert hearre lit. Se song dat jier ek yn Peazens-Moddergat yn it Fryske iepenloftspul Oer de seedyk. As sjongdosinte jout se yndividuele lessen oan hûs, mar wie ek ferbûn oan Parnas, Sintrum foar de Keunsten, yn Ljouwert. Se late boppedat in pop- & musicalkoar en joech stimûnderrjocht by in gospelkoar. Inkeldris jout hja workshops op it mêd fan sjongen, bygelyks by koaren, famylje- of bedriuwsútsjes.
Departemint Stêd en Lannen fan Grinslân
It departemint Stêd en Lannen fan Grinslân wie in Nederlânsk departemint fan it Bataafsk Mienebest en bestie fan 1802 oant 1807. De haadstêd wie de stêd Grins.
Nei it oprjochtsjen fan it Bataafsk Mienebest yn 1801 waard by wet fan 21 juny 1802 it departemintaal ferpartsjen fan it ryk fêstlein. It eardere departemint fan de Iems waard opspjalte en it eastlik part dêrfan foarme i departemint Stêd en Lannen fan Grinslân. De grinzen kamen oerien mei it eardere goa Stêd en Lân fan de Bataafske Republyk {1795-1798), mar befette no ek de eardere generaliteitslannen Westerwâlde en Wedde. It grûngebiet fan it departemint komt likernôch oerien mei de hjoeddeistige provinsje Grinslân.
Nei it oprjochtsjen fan it keninkryk Hollân yn 1806 waard by wet fan 13 april 1807 it departemintaal ferpartsjen fan it ryk fêstlein. De namme fan it departemint waard feroare ta it departemint Grinslân.
Stasjon De Helder
Stasjon De Helder (Hdr) is it wichtichste spoarweistasjon yn de Nederlânske stêd De Helder yn de provinsje Noard-Hollân. It earste stasjon waard yn gebrûk naam op 20 desimber 1865 mei de iepening fan de Steatsline K.
Gebou
Doe't de spoarline fan Alkmaar nei De Helder yn 1958 elektrifisearre waard, is dat gebou sloopt en ferfongen troch in nij gebou dat 600 meter súdliker kaam te lizzen om't it gemeentebestjoer woe dat de stêd net langer yn twaen dield waard troch it spoar. It nije stasjon waard ûntwurpen troch Joost van der Grinten. It waard in echt kopstasjon mei de stasjonshal yn it ferlingde fan it eilânperron tusken de kopspoaren. Op it plak fan it eardere stasjon is in park oanlein. Yn 2020 is yn it sintrum fan Den Helder it gebou "Halte Bellevue" oplevere, yn in styl dy't ferwiist nei it âlde stasjonsgebou, it gebou stiet justjes besuden de lokaasje fan it eardere stasjonsgebou. It nije stasjonsgebou waard yn 2022 oanwiisd as gemeentlik monumint.
1916
Dit jier makket ûnderdiel út fan it desennium fan 'e 1910-er jierren.
Portsmouth (betsjuttingsside)
"Portsmouth" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
Rein Baukes Windsma
Biografy
Windsma is berne en opgroeid yn Boalsert, dêr siet er dan ek op skoalle. Dêrnei gie er oan it wurk as skuonmakkersfeint. Hy groeide op yn in húshâlding dêr't de mem analfabeet wie, de heit koe wol lêze en skriuwe. Nei alle gedachten wie de omgongstaal it Stedfrysk: Boalsertersk. As jonkje hie Windsma al in soad aardichheid oan lêzen, it dichtsjen begûn er ek al betiid mei, syn earste gedichten wiene Hollânsktalich. Underwilens hie er leard foar skoalmaster, hy waard yn Boalsert, Nijlân, Offenwier en as lêste yn Wolsum master.
Yn Wolsum hat Windsma him fierder ûntjûn op it mêd fan literatuer en skiednis, hy skreau in tal skoalboekjes oer dy ûnderwurpen. It is net dúdlik wannear't Windsma him it Frysk eigen makke hat, nei alle gedachten is er yn 'e kunde kommen mei it wurk fan Gysbert Japicx (1603-1666). It foarwurd dat Windsma skreau foar syn debútbondel, Blom-koerke, wie alhiel yn de "Gysbert-stavering". De fersen yn dy bondel wiene fral folksaardich. Dat wie yn 'e twadde bondel, Blomme-krânze (1833), oars: dêr wie de sfear folle mear godstjinstich. Oer it algemien kin sein wurde dat de ferteltechnyk better wurden is, dat jildt ek foar it taalgebrûk, ynfoeden fan dichters as Joost van den Vondel, Jan Luyken en Japicx is dúdlik te merken. De lêste en tjokste bondel fan Windsma's hân ferskynde yn 1847 ûnder de titel Bledden uwt myn skriuewboek. Ynhâdlik is in bûnt ferskaat oan tema's, dêrneist befettet it ek oersettings fan wurk fan Goethe, Schiller en Kleist en ek fan Vondel en fan de Makkumer dichteresse Cynthia Lenige.
Yn 1981 ferskynde yn de Iduna-rige it samle dichtwurk fan Windsma, dat besoarge en ynlaat waard troch D.A. Tamminga.
Bauhaus
thumb|It Bauhaus-symboal It Bauhaus wie in oplieding foar byldzjende keunstners, ambachtslju en arsjitekten dy't fan 1919 oant 1932 earst yn Weimar en letter yn Dessau festige wie.
Skiednis
thumb|Gebou yn Dessau De Belgyske arsjitekt-skilder Henry Van de Velde hat by syn ôfskied as direkteur fan de Großherzoglich-Sächsiche Hochschule für Bildende Kunst te Weimar, yn 1918, de Dútske arsjitekt Walter Gropius foardroegen as syn opfolger.
Yn 1919 foeget Gropius syn skoalle by de Grossherzoglich-Sächsische Kunstgewerbeschule en stiftet sa it nije Staatliches Bauhaus Weimar. Gropius syn programma wie in gearfoeging fan plastyske keunsten, ambachtlike technyk en yndustry.
Gropius' studinten ûntwerpe der effisjinte, elegante meubelstikken en gebrûksfoarwerpen, dy't yn strakke linen, ienfâldich fan foarm en tige funksjoneel. De opklapbere meubels, bedoeld foar behindige (arbeiders)wenten, of de frijfeintekast op tsjeltsjes dy't oan twa kanten iepene wurde kinne, falle op in it gamma. Multifunksjonaliteit liket opnij útfûn te wêzen troch Bauhaus. (Mar it bestie al yn de 15e iuw yn Ingelân, makke foar de lytse wenromten fan it personeel fan de grutte bûtenpleatsen.)
De Switserske skilder Johannes Itten joech der in spraakmeitsjende Vorlehre-kursus, bedoeld om oan te trunen ta selswurksumens. Yn 1923, waard de kursus oernaam troch Paul Klee en László Moholy-Nagy. Oare foaroansteande Dútske keunstners sa as Lyonel Feininger, Georg Muche, Oskar Schlemmer en de Russysk-Frânske Wassily Kandinsky sieten ek yn it leararekorps.
Bauhaus is sawol in keunstnersskoalle, in pedagogysk projekt as de widze foar it Bauhaus-ûntwerp. De keunstnersskoalle ûntjoech him fan in akademy fan keunst en arsjitektuer ta in fenomeen. De nije gebouwen foar de skoalle sels of it projekt fan in komplete arbeiderswenwyk yn Dessau, it binne foarbylden fan in spektakulêre moederne arsjitektuer.
It is al in bytsje frjemd dat men earst yn 1927 útein set mei lesjaan yn arsjitektuer, om't men al yn it begjin de klam op bouwen lein hie yn ferskate manifesten. In protte dosinten en studinten leauwe dat in bettere arsjitektuer en in bettere wenkrite minsken ek bettere minsken opsmite kin, dy't sa bydrage kinne oan in feroare, bettere wrâld. At minsken mar yn luchtige, ljochte rûmtes wenje kin, yn ienfâldige wenblokken sûnder opskik, dan soene sy fansels oars libje, mear mei-inoar ien en lokkiger wurde.
Yn 1925 ferhuze it Bauhaus nei Dessau. Dêr bouden hja in nij kompleks, yn in soarte fan mûnewjukkepatroan fan losse gebouwen. Der wie in gebou foar lesjaan, in gebou foar de studinten, in gebou kombinearre auditoarium en restaurant, in atelier, en in soart brêgegebou dêr't de administraasje húsfêst wie, mei de kantoaren van Walter Gropius en syn arsjitekteburo. Nei de ferhuzing nei Dessau, wurde noch nije yndustriële foarmjouwings oan it programma taheakke, sa as reklametechniken, fotografy, typografy, en der komt omtinken foar ynrjochtingstechnyk fan tentoanstellings. De eigen útjefte fan de Bauhausbücher, mei stikken fan ûnder oaren Piet Mondriaan, Theo van Doesburg, Wassily Kandinsky, Klee, Kazimir Malevitsj en Gropius sels, docht fansels harres ta de bekendheid fan it Bauhaus.
Yn 1928 hâldt stichter Gropius op mei it Bauhaus en wurdt opfolge troch Hannes Meyer, dy't yn 1930 wer opfolge wurdt troch Ludwig Mies van der Rohe.
It Dútske nasjonaalsosjalisme woe neat witte fan it Bauhaus en ferplichte de ferhûzing nei Berlyn yn 1932. Skraachwurk in jier letter waard dit ûnderwiis ferbean.
Leararen en learlingen rekken nei 1933 ferspraat oer de westerske wrâld, mar foaral yn de Feriene Steaten propagearren ûnder oaren Gropius, Mies van der Rohe, Joseph Albers, Moholy-Nagy en Marcel Breuer fierders de ideeën fan it Bauhaus û.o. oan it Black Mountain College te Noard Karolina. Nei de Twadde Wrâldkriich — yn 1950 wie dat — besocht âld-Bauhausstudint Max Bill, yn West-Dútslân,it Bauhaus fuort te setten troch de Hochschule für Gestaltung in Ulm op te rjochtsjen. Dizze skoalle hat lykwols mar oant 1968 bestien.
Berlyn hat sûnt 1979 it Bauhaus-Archiv, in museum oer it Bauhaus.
Besibbe streamings en stilen
Bauhaus design is besibbe oan ûnder oaren de neifolgjende stilen en streamings:
Literatuer
🇦🇹, ''Bauhaus Lecture Notes 1930-1933. Theory and practice of architectural training at the Bauhaus, based on the lecture notes made by the Dutch ex-Bauhaus student and architect J.J. van der Linden of the Mies van der Rohe curriculum'', Amsterdam, Architectura & Natura 1991. ISBN 90-71570-04-5. ISBN 90-71570-05-3
Klara Gûseva
Klara Ivanovna Gûseva-Nesterova (Pitjersk, 8 maart 1937 - Moskou, 12 maaie 2019) wie in Russysk reedrydster dy't útkaam foar de Sovjet-Uny.
Sy die twa kear mei oan it Wrâldkampioenskip allround, en twa kear oan de Olympyske Winterspullen (yn 1960 en 1964). Gûseva debutearre mei 22 jier by it WK allround fan 1960 yn it Sweedske Östersund mei in fyftjinde plak. Trije wiken letter waard Gûseva op de Olympyske Winterspullen yn Squaw Valley de earste olympysk kampioene op de 1000 meter. By it WK allround fan 1961 yn Tønsberg waard se fiifde. By de Olympyske Winterspelen fan 1964, yntusken troud en as Klara Nesterova útkommend, yn Innsbruck bedarre se krekt njonken it poadium op de 3 kilometer. Klara Gûseva ferstoar op 12 maaie 2019, yn 'e âldens fan 82 jier ta gefolch fan in slim auto ûngelok.
Jemen
Jemen, sûnt 1990 de Republyk Jemen, is in lân yn Súdwest-Aazje. De haadstêd is Sana'a en de presidint fan de republyk is sûnt 1990 Ali Abdullah Saleh. It is in oaljeprodusearend lân en ûnderdiel fan de Arabyske Liga.
Geografy
Jemen wurdt begrinzge troch:
Jemen bestiet foar in part út woestynlânskip, geberchten en bylâns de kust ek út leechlân.
Skiednis
Oant en mei it ein fan de Earste Wrâldkriich yn 1918 makke Noard-Jemen part út fan it Ottomaanske Ryk, dernei waard it noarden ûnôfhinklik, it suden wie sûnt 1839 in protektoraat gebiet (protektoraat Aden) fan de Britten. Yn 1967 gongen de Britten dêr fuort en waard it suden Súd-Jemen. Yn 1990 waarden Noard-Jemen en Súd-Jemen mei inoar feriene yn de Republyk Jemen.
Demografy
De befolking fan Jemen bestiet benammen út Arabieren en hat it heechste bertesifer (3%) fan de wrâld. De wichtichste godstsjinst is de Islam en der wenje in lyts oantal Joaden, Kristenen en Hindoeïsten. De taal dy't sprutsen wurdt is Arabysk.
Wichtige stêden yn Jemen
left|thumb|200px|Kaart fan Jemen
Swimmen op de Olympyske Simmerspullen 1896
200px|thumb|right|It Olympyske Swimlokaasje fan Atene 1896 De Olympyske Simmerspullen 1896, offisjeel de Spullen fan de I Olympiade, wiene de earste moderne Olympyske Spullen en waarden yn Atene, Grikelân hâlden. It swimmen waard hâlden yn in de Baai of Zea yn de buurt fan de stêd Piraeus.
Douwe Hansma
Douwe Hansma (Dokkum, 22 maart 1812 - Snits, 9 juny 1891), skriuwer fan Fryske boeken, skilder fan ynterieurs, stillibbens en portretten. Yn 1841 rjochte Douwe Hansma it Frysk Selskip op. Wie ek jierrenlang foarsitter fan de Krite Snits. Yn Dokkum en Snits is in strjitte nei him neamd.
Augustinus Lycklama à Nijeholt (1742-1789)
Augustinus Lycklama à Nijeholt (Ljouwert, 27 april 1742 - Aldeboarn, 30 oktober 1789), wie grytman fan Utingeradiel en de soan fan Tinco Lycklama à Nijeholt en Martha Kinnema fan Scheltinga.
Boppe de tsjerkedoar yn Akkrum stiet Augustinus L. à N., oud 17 jaar, heeft den eersten steen gelegt van deese kerk op den 13 Maart 1759. Hy waard op 7 july 1762 oansteld as grytman fan Utingeradiel, waard 14 maart 1766 foar Fryslân kommittearre fan de admiraliteit fan Amsterdam en yn 1786 keazen ta kurator fan de akademy yn Frjentsjer. Hy wenne yn Aldeboarn op Andringastate, dy't hy hielendal ferbouwe liet. Boaske op 5 desimber 1762 yn Ljouwert mei Susanna des H.R.R. barones thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg *21 febrewaris 1736 - Utert, 7 oktober 1799), dochter fan Georg Wolfgang, grytman fan Barradiel, Dantumadiel en Menameradiel, en fan Françoise Wilson de St. Maurice. Ut dat houlik komme ien soan en twa dochters. De âldste dochter Tinconia Martha Andringa Lycklama à Nijeholt (1762-1819) boaske yn Nymwegen op 20 desimber 1789 mei Henricus Franciscus Jozephus Schenck fan Nydeggen; de oare dochter Georgine Wolfeline Françoise hie Philip Hendrik Nering Bögel as man, dy't letter in wichtige rol by it ûntstean fan de Amerikaanske steat Teksas spylje soe.
List fan planetoïden 46001-46100
Dit is in list fan planetoïden 44601-44700.
Tony Feitsma
Anthonia (Tony) Feitsma (Brantgum, 18 jannewaris 1928 - Ljouwert, 9 augustus 2009) wie heechlearaar Frysk oan de VU yn Amsterdam.
Biografy
Tony Feitsma waard berne op in boerepleats yn Brantgum. Doe't se lyts wie ferfearen har âlden nei in nije pleats yn de Wieringermar. Se folge it Murmelliusgymnasium yn Alkmaar en studearre Frysk, Deensk en Frânsk oan de UfA. Nei in jier as fiif as learares Frânsk yn Harns wurksum west te hawwen, waard se yn 1961 wittenskiplik meiwurker oan it Frysk Ynstitút yn Grins. Yn augustus 1968 waard se, tagelyk mei Henk Meijering, beneamd as wittenskiplik meiwurker oan de VU, om de fakatuere fan heechlearaar Klaas Fokkema yn te foljen, dy't op 26 febrewaris 1967 ferstoarn wie. De stúdzjerjochting Frysk beskikte dêrmei oer twa fte's. Yn 1974 promovearre Feitsma cum laude op it Midfrysk fan Gysbert Japicx en yn 1976 waard se oansteld as bûtengewoan heechlearaar Frysk oan de VU, wat se bleau oant har emeritaat yn 1993. Se hie it mêd fan de Nij- en Midfryske taal- en letterkunde op har noed.
Tony Feitsma hat har har hiele libben aktyf ynset foar de Fryske taal. Se hat in protte wittenskiplike publikaasjes op har namme, yn it foarste plak taalkundich, mar se hat ek skreaun oer Frysk ûnderwiis en de sosjale skiednis fan it Frysk. Yn 2008 hat se noch har eigen fûns yn it libben roppen om it Frysk yn it deistich libben te stypjen, dêr't se it gebrûk fan de taal dy't se altiten bestudearre hat, stypje woe. Doe't it Frysk Hânwurdboek yn 2009 publisearre waard, waard it twadde eksimplaar oerlange oan Feitsma.
Ek op kultureel en polityk mêd wie Tony Feitsma aktyf. Sa hat se yn it bestjoer fan de Koperative Utjouwerij sitten en se hat yn de begjinjierren foarsitter fan de Fryske Nasjonale Partij west.
De neilittenskip fan Feitsma waard nei har ferstjerren beheard troch it Feitsma Fûûns fwar it Frysk. Op 2 septimber 2018 waard Tony Feitsma yn har berteplak Brantgum betocht by it Bûter yn 'e Brij Festival 2018. Sprekker wie dêrby Liuwe H. Westra, predikant en oersetter te Lollum, dy't bekendmakke dat er troch it Feitsma Fûûns fwar it Frysk frege wie om in biografy fan Feitsma te skriuwen. It wie eins de bedoeling dat dy mei twa jier klear wêze soe, mar trochdat ûnder de koroanafiruspandemy moannenlang alle argiven ticht wiene, rûn dat út ta twa en in heal jier. It boek krige as titel: Pionier foar it Frysk: Libben en Striid fan Tony Feitsma. It earste eksimplaar waard op 14 septimber 2022 by in offisjele boekpresintaasje yn Ljouwert troch Westra útrikt oan kommissaris fan 'e kening yn Fryslân Arno Brok.
Taiboksen
250px|thumb|right|Twa Taiske jonges dogge de rituele dûns, foar it boksen. It Taiboksen (Tai: มวยไทย, muay Tai) is in âlde fjochtsport dy't al iuwen yn Tailân beoefene wurdt. It taiboksen is yn Tailân tige populêr. It hjoeddeiske Muay-Tai komt yndirekt út de wapene fjochtkeunst Krabi Krabong. Wannear't yn Krabi Krabong in fjochter syn wapens net mear hie, koe hy 8 oare lichemsdielen as deadlik wapen brûke, dy tûke wurdt Muay-Boran neamd. Ut it deadlike Muay-Boran wei is it hjoeddeiske, op wedstriden rjochte, Muay-Tai ûntstien. In protte Muay-Boran techniken binne net mear tastien by wedstriden omdat dy gewoanwei te deadlik binne. In oantal techniken dy't wol tastien binne komme lykwols noch hurd oan.
Yn it ferline stie Muay-Tai ek bekend as:
By it taiboksen liket op it earste oansjen hast alles tastien te wêzen, mar is dochs wol oan regels bûn. De 'wapens' dy't tastien binne binne de fûsten, earmtakken, knibbels en de skonken. De fûsttechniken binne ûngefear lyk oan it boksen, it ferskil sit him yn it brûken fan de knibbels, earmtakken en skonken.
Beskriuwing
Krektas de bokser syn tsjinstanner k.o. slacht mei syn fûsten is dit de taibokser ek mei de skonken tastien. Trapen kinne nei de holle en lichem en boppeskonk makke wurde. Foaral de saneamde "low kicks", dy't op de boppeskonkspier belanje, hawwe in bysûnder effektive en ek wol pynlike útwurking. By werhelle kontakt kin de taibokser net op de skonken stean bliuwe en moat hy bytiden belies jaan.
In oar ferskil mei it boksen is it saneamde "clinchen". Wurde by it normale boksen de fjochters skieden op it momint dat hja elkoar om samar te sizzen "omearmje", by it taiboksen is it ek tastien om de tsjinstanner mei de knibbel of earmtakke te bewurkjen en sa mooglik mei judowoarpen tsjin it kanvas te goaien. Al mei al freget dizze sport in protte trening fan de beoefener, eardat der oan wedstriden meidien wurde kin. In soad minsken dogge dizze sport dêrom allinnich rekreatyf, it wedstrydelemint is mar foar in lytse groep wei lein.(boarne: inpa kai muay)
Fersprieding
It taiboksen is in fjochtsport dy't al iuwen bestiet; it waard yn Tailân en buorlannen yn tiid fan frede beoefene troch de soldaten en boeren. Ein sechtiger, begjin santiger jierren fan de tweintichste iuw, begûnen de Jeropeanen en Amerikanen har hieltyd mear te ferdjipjen yn dizze sport. Yn dy tiid is it dêr ek yntrodusearre. Westerlingen hawwe doe it taiboksen omfoarme ta skopboksen, troch it weilitten fan bepaalde techniken en de rituele dûnsen der omhinne (de Rammuai). Der binne sûnt dy tiid ferskate bûnen en stilen ûntstien dy't allegear oare regels/techniken hawwe.
Departemint Hollân
It departemint Hollân wie in Nederlânsk departemint yn it Bataafsk Mienebest. It bestie fan 1802 oant 1807 en de haadstêd wie De Haach.
Nei de steatsgreep fan 1801 waard by wet fan 21 july 1802 it departemintaal ferpartsjen fan it ryk fêstlein. De grinzen fan it eardere goa Hollân kamen werom. Willemstêd, dat earder by it goa Bataafsk Brabân hearde, kaam werom by Hollân.
Yn 1805 waard Sommelsdijk, dat ta it departemint Seelân hearde, by Hollân foege.
Nei it oprjochtsjen fan it keninkryk Hollân yn 1806 waard by wet fan 13 april 1807 it departemintaal ferpartsjen fan it ryk fêstlein. Dêrby waard it departemint Hollân yn twaen spjalte. It noarden waard it departemint Amstellân, it suden waard it departemint Maaslân en it gebiet súdlik fan de Maas waard part fan it departemint Brabân.
Herman Finkers
thumb|right|Herman Finkers (2018) Hermenegildus Felix Victor Maria (Herman) Finkers (Almelo, 9 desimber 1954) is in Twintske kabaretier, mei in karakteristike drûge styl.
Fan 2000 oant 2007 makke er tiidelik gjin foarstellingen fanwegen sûnensproblemen. Yn 2007 kaam er werom yn it teäter mei de foarstelling Na de pauze.
Diskografy
thumb|Herman Finkers oan de piano
Ronan
"Ronan" is in foarnamme fan Keltysk komôf. Rón betsjut seehûn en Án is in ferlytsing. Dêrmei is de betsjutting dus Lytse seehûn.
Putter Stoomgemaal
It gemaal is yn juny 2006 fannijs iepene nei in perioade fan 35 jier stilstân. Yn 1971 is de funksje fan dit gemaal oernomd troch in tichtby yn de dyk makke elektrysk gemaal. Yn 1980 hat it Wetterskip dit gemaal út 1885 ferkocht. Yn de mande mei in groep frijwilligers hawwe de eigeners it gemaal stikje by bytsje wer yn âlde gloarje werom brocht.
Skiednis
De seepolder Arkemheen bestiet sûnt 1356 en bestiet út twa gedielten, de Putter polder mei in oerflakte fan ± 1500 ha. en de Nijkerker polder, skieden troch de Arkerfeart. Eartiids waard de wetterstân fan de polders regele mei kearslûzen. Yn 1874 waard dizze frije ôfwettering ferfongen troch bemealing mei wynmûnen: de Putter-en de Nijkerker Wynmûne. Dizze wynmûnebemealing hat oant 1886 duorre doe't it Putter stoomgemaal, boud op de fûneminten fan de ôfbrutsen wynmûne, yn bedriuw nomd waard. By it gemaal wie in masinistewening boud. It gemaal hat oant 1971 wurke, dêrnei hat in nij boud elektrysk oandreaun fizelgemaal de bemealing oernomd. Yn 1976 kaam it gemaal op de list fan beskerme Ryksmonuminten. Nei 1972 is it gemaal ferhierd en dêrnei yn 1980 troch de hjoeddeiske eigeners, Willem en Marja van de Klok, kocht mei as doel bewenning en restauraasje. Yn 2000 folge mei help fan de feriening Freonen fan it Nijkerkse stoomgemaal Hertog Reinout, in renovaasje dy't op 16 juny 2006 klear wie.
Technyske gegevens
It oarspronklike stoomgemaal hie in mei koalen stookte ien-treks Cornwall tsjettel, fabrikaat Bakker & Rueb út Breda. Dizze tsjettel moast nei in dyktrochbrek yn 1916, mei as gefolch 60 sm. sâlt wetter yn it gemaal, ferfongen wurde. Hjirfoar kaam in koalen stookte trije-treks spartsjettel, fabrisearre yn 1949 troch Ten Horn yn Veendam. De stoommasine is in horizontale 1-silinder ekspânsjemasine, fabrikaat Sepp & Co.- Ynskedee út 1885 mei in fermogen fan 18 pk by in toerental fan 65 omw/min. De oerbringing nei it skeprêd bart mei jitizeren kaamrêden. It skeprêd hat 20 blêden en hat in trochsneed fan 6,0 m by in breedte fan 1,10 m. De kapasiteit, by 4,9 omwintelingen yn de minút en in maksimale opfierhichte fan 1,10 m., bedraacht 75 m3/min.
Grutte Priis Formule 1 fan Meksiko-Stêd 2022
Utslaggen fan de Grutte Priis Formule 1 fan Meksiko-Stêd 2022 yn Meksiko-Stêd op 30 oktober. It wie de tweintichste race fan 22 races fan de Formule 1 yn 2022. Hy waard op it Sirkwy Hermanos Rodríguez hâlden. De race waard hâlden oer 71 omgongen, op it 4,3 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 305,3 kilometer.
Chelmno
thumb|Nazy-ferneatigingskampen thumb|left|Monumint Chelmno Chelmno (Poalsk: Chełmno; Dútsk: Kulmhof) wie in ferneatigingskamp fan de Nazi's in Poalen yn de Twadde Wrâldkriich. It bestie út in âlde bûtenpleats (Slosslager) en in kamp yn in bosk (Waldlager) en lei likernôch 70 kilometer bûten Lods, by de stêd Chełmno nad Nerem (Kulmhof an der Nehr).
Chelmno wie it earste kamp dêr't finzenen op grutte skaal ombrocht waarden. De finzenen waarden yn sletten frachtweinen opsletten en ridende wei waarden dan de útlitgassen werom yn de laadromte brocht. It duorre sa'n 7 minuten eardat men dea wie. Men ried fan it Schlosslager nei it Waldlager en dêr, yn de bosk, waarden de liken yn massagrêven bedobbe. Dat barde troch de Sonderkommandos fan de SS oanfolle mei Joadske finzenen. Om't dy grêven op grutte ôfstân lange tiid te rûken wiene, gie men letter oer ta it ferbaarnen fan de liken yn de iepen loft.
It kamp waard op 8 desimber 1941 iepene en hat bestien oant maart 1943. De Joaden út it Wartheland Distrikt (út de omkriten fan Chelmo) wiene doe allegear ferneatige. It kamp waard opnij yn gebrûk nommen yn 1944. It wiene doe foaral Joaden út it getto fan Lods dy't dêr harren ein fûnen. Yn de rin fan de oarloch waarden ek Hongaarske en Tsjechyske Joaden en Russyske kriichsfinzenen nei kamp deportearre. Men rûst it tal slachtoffers op sa'n 360.000 minsken, mar guon ûndersikers fine dat te heech.
Hollandsche Rading
thumb|200px|Lizzing Hollandsche Rading thumb|200px|Lokaasje yn de gemeente De Bilt thumb|right|200px|Grinspeal thumb|200px|Hollandsche Rading (út Hilfertsom) thumb|200px|Karakteristike boppeliedingportalen op it spoar Utert-Hilfertsom by Hollandsche Rading Hollandsche Rading is in doarp yn de gemeente De Bilt, yn de provinsje Utert. Op 1 jannewaris 2021 hie Hollandsche Rading 1.575 ynwenners.
Rading hat de betsjutting fan raaiing, dat line of grins betsjut. De namme ferwiist nei de eartiidse striidkwestje oer de grins tusken Hollân en Utert. Benammen de grins om It Goai wie yn de midsiuwen oanlieding foar meardere oarloggen. Yn 1719 bliek it needsaaklik de grins fan Iemnes oant Loosdrecht mei stiennen grinspeallen oan te jaan. Dy monumintale peallen steane no noch oan de Vuursche Dreef.
It doarp leit oan it spoar fan Utert nei Hilfertsom en hat in stasjon ( stasjon Hollandsche Rading). It stasjon is unyk, omdat it yn twa provinsjes leit. De perrons lizze skean foar elkoar oer mei in spoaroergong der tuskenyn: oan de noardkant dêrfan rint de grins tusken Noar-Hollân- en Utert. De kearn Hollandsche Rading is de jongste fan de eardere gemeente Maartensdyk en ûntstie nei de jierren tweintich fan de foarrige iuw.
Hollandsche Rading leit oan de Europeeske wannelrûte E11, ek wol Marsekreammerpaad neamd. De E11 rint fan De Haach nei it easten, op dit momint oan de grins Poalen/Litouwen ta.
Hollandsche rading lei oant 2001 yn de gemeente Maartensdijk, dy't doe mei De Bilt fusearre ta de nije gemeente De Bilt.
Reade geus
thumb|250px|Reade geuzen oan de [[Waal by Pannerden]] De reade geus is in Nederlânske kowesoarte, dy't selsstannich oerlibje kin yn de Nederlânske natuer. De Reade Geus is in krusing tusken it Brandrodekobist en de Salers. It bist is mei opset sin fokt om een grutte gersker yn Nederlân te hawwen, dy't selsstannich de begroeiïng fan de uterwaarden derûnder hâlde kin.
Beweidzje
De natuer yn Nederlân fûn sûnt de jierren njoggentich fan de 20e iuw baat by saneamde grutte gerskers (ko, hynder) om it tichgroeien fan natuergebieten foar te kommen. Sûnder beweidzjen soe der nammentlik in monokultuer ûntstean en soene in protte planten en bisten ferdwine as net mear weromkomme. Beweidzjen soe it bioferskaat tige befoarderje en beskate fûgels, sûchdieren, ynsekten en planten de kâns jaan om har te fêstigjen yn dy gebieten.
Namme
Fan begjin ôf oan hjitte it kobist "Kruisingsrund", omdat der noch gjin goede namme betocht wie. Nei in priisfraach yn 2005 krige it nije ras de namme Rode Geus, in namme dy't betocht waard troch Co Dekker.
It bist hat in djipreade kleur, wat de earste helte fan de namme ferklearret. It twadde part - Geus - slacht op  de "Geuzen", dy't har ek, lykas dit kobist, it hiele jier troch goed rêde koenen yn de natuer fan de rûge uterwaarden fan de Nederlânske rivieren.
Atze Bosch
Atze Bosch (Achlum, 15 novimber 1927 - It Hearrenfean, 20 desimber 2011), wie in Frysk dichter en oersetter fan fral geastlike lieten.
Biografy
Bosch kaam fan Achlum en gie nei de HTS yn Ljouwert. Dêrnei ferhuze er mei syn frou nei Hilfertsom, hy soe doe wurkje foar Philips yn Huizen. Se krigen gjin bern. Nei syn pinsjoenyn 1987 kaam er werom nei Fryslân en sette er him te wenjen op It Hearrenfean. Doe't er wat mear tiid om hannen hie, begûn er mear te skriuwen; it skriuwen hie winliken foar him altiten al in hobby west. It oersetten wie al wat begûn doe't se noch om utens wennen. Hy makke doe oersettingen foar it Fryske sjongkoar dêr't hy en syn frou by wiene.
Mei syn sweager Bernard Smilde makke er in grut tal bernebibellieten; dy ferskynden yn 1993 by Intrada ûnder de namme Sjonge by de Bibel. Foar dat boek sette Atze Bosch mear as hûndert lietteksten oer of skreau op tema’s út it Alde en Nije Testamint. Bosch wurke ek mei oan de tsjerkelietebondel 'Tuskentiden' fan 2006, hy levere 54 teksten. Yn 2008 kaam de bondel Wylde Goes, lieten út Glasgow en Iona út, in lietebondel mei oersettingen fan Bosch. Yn 2009 ferskynde by de KFFB syn earste dichtbondel, it hie de namme 'Alles op syn tiid'. Neist it dichtsjen wie it oersetten ek tige wichtich foar Bosch, hy die altiten mei oan de workshops dy't it eardere FLMD en lettere Tresoar organisearren. Hy makke fan in tal bekende Nederlânske gedichten in Fryske oersetting, dy't ûnder oare ferskynden by literêr tydskrift Farsk. Atze Bosch wurke ek mei oan de trijetalige blomlêzing út it wurk fan Gysbert Japix yn 2003 en levere bydragen foar de foardrachtskriichbondels 'Fersefariaasje'.
Yn 2012 ferskynde fan de hân fan de oersettersgroep fan it Yntertsjerklike Kommisje foar de Fryske Earetsjinst (YKFE) in oersetting fan lieten foar it nije Lieteboek foar de Tsjerken. Bosch wie ek tige warber by dy útjefte, hy makke tegearre mei Grytsje Kingma oersettingen út de Evangelyske Lietbondel. Bosch hat dy útjefte net mear meimakke, hy ferstoar op 20 desimber 2011.
Yn novimber 2012 ferskynde postúm de twadde dichtbondel fan Bosch by de KFFB, Neilêzing. De bondel waard gearstald troch in kommisje besteande út Janke Feenstra, Grytsje Kingma en Bernard Smilde.
Bibliografy
(ûnfolslein)
Hannie Lips
Hannie Lips (Rotterdam, 16 july 1924 – Laren, 19 novimber 2012), berne as Hannah Phillips en doetiids ek ferneamd as tante Hannie, wie in Nederlânske telefyzjeomropster.
Lips folge yn 1954 Mies Bouwman op as omropster fan de KRO. Sy wie de earste omropster dy't berneprogramma's uankundige. Swaaie waard it hannelsmerk fan Hannie Lips. Ienris de moanne op waarns swaaide hja as ôfskied mei beide hannen foar it antlit nei de bern. Dat barde ûnder oaren nei ôfrin fan it berneprogramma fan de KRO, Dappere Dodo, in marionettensearje fan Bert Brugman dy't tige súkses. In protte bern swaaiden werom.
Op 12 maart 1958 presintearre hja it tredde Eurofyzjesongfestival, it earste dat yn Nederlân barde. It wie it begjin fan de tradysje dat it festaval organisearre wurdt yn it lân dat it jier dêrfoar wûn hie. Nederlân hie yn 1957 wûn mei it lietsje Net als toen fan Corry Brokken.
Lips spile ek in rol, as harsels, yn de telefyzjerige Hokus Pokus dat kan ik ook (1956) en yn de telefyzjefilm Redt een kind (1959), as dûnseres mei Rudi Carrell.
Yn 1960 en 1962 presintearre hja it Nasjonale sjongfestival yn Nederlân. Hja einige har wurkpaad as omropster yn 1966 en ferskynde dêrnei net mear yn de media.
Sy stoar yn de âldens fan 88 jier yn Laren, Noard-Hollân.
Rambo: First Blood Part II
Rambo: First Blood Part II is in Amerikaansk-Meksikaanske aksjefilm út 1985 ûnder rezjy fan George P. Cosmatos, mei yn 'e haadrollen Sylvester Stallone en Richard Crenna. De titel betsjut "Rambo: Earste Bloed Diel II". It ferhaal folget John Rambo, in eardere kommando út it Amerikaanske Leger en in feteraan út 'e Fjetnamoarloch. Troch syn eardere befelfierend ofsier, kolonel Trautman, wurdt er útstjoerd nei Fjetnam om dêre op 'e siik te gean nei Amerikaanske kriichsfinzenen út 'e oarloch, dy't dêr mooglik noch fêstholden wurde. Rambo: First Blood Part II wie it twadde diel fan 'e Rambo-filmsearje, en folge as sadanich op First Blood, út 1982. Fan 'e filmkritisy krige de film mingde resinsjes, mar yn 'e bioskopen wie it in grut kommersjeel súkses. In folgjend diel út 'e rige, Rambo III, waard útbrocht yn 1988.
Plot
Trije jier nei de gewelddiedige konfrontaasje yn Hope (Washington) sit John Rambo, in feteraan út 'e Fjetnamoarloch en in eardere kommando yn it Amerikaanske Leger, in finzenisstraf fan acht jier mei twangarbeid út. Troch de struktuer dy't it hurde mar rûtinemjittige bestean yn 'e finzenis him biedt, hat Rambo syn psychologyske swierrichheden ûnderwilens foar in part witten te oerwinnen. Hy wurdt opsocht troch syn âlde befelhawwer en freon, kolonel Sam Trautman, dy't him fertelt oer in geheime misje yn Fjetnam. It Amerikaanske Kongres fermoedet dat dêr mear as tsien jier nei de ein fan 'e Fjetnamoarloch noch Amerikaanske kriichsfinzenen fêstholden wurde, en it is de bedoeling om in kommando op in ienmansmisje út te stjoeren om dy fermoedens te ûndersykjen. Trautman hat derfoar soarge dat Rambo foar de útfiering yn oanmerking komt, sadat er him út 'e finzenis krije kin. Rambo seit syn meiwurking ta yn ruil foar amnesty.
Rambo wurdt út it tichthûs helle en wer yn 'e tsjinst nommen by it Amerikaanske Leger. Hy reizget nei Tailân, dêr't Trautman him yn 'e kunde bringt mei Marshall Murdock, in burokraat dy't it tafersjoch oer de operaasje hat. It is Rambo al fluch dúdlik dat dyselde in liger en in sweeslagger is, mei't er dingen fertelt oer syn eigen oarlochsferline wêrfan't Rambo wit dat se net wier binne. Murdock drukt Rambo op it hert dat er inkeld foto's meitsje kin fan wat er oantreft; yn gjin gefal mei er yngripe troch bgl. kriichsfinzenen te befrijen. Soks soe ta in diplomatyk ynsidint liede kinne. Foar de befrijing sil letter, as dat nedich is, in apart ekstraksjeteam stjoerd wurde. Rambo wurdt foar de misje tarist mei it modernste gereid, mar as er boppe Fjetnam út it fleantúch springe sil, rekket syn parasjute ferstrikt oan in útstekkend diel fan 'e fleanmasine. Hy is dêrtroch twongen en snij syn taris los om himsels te befrijen, sadat er de sprong dochs noch meitsje kin mei syn reserveparasjute.
Sadwaande komt Rambo yn Fjetnam del mei inkeld syn jachtmês en pylk-en-bôge by him. Op 'e grûn moetet er syn kontaktpersoan, in geheim aginte foar de Amerikaanske militêre ynljochtingetsjinst, dy't in jonge frou blykt te wêzen, Co Bao. Dyselde beävensearret dat sy beiden troch in groep rivierpiraten, dy't ûnder lieding steane fan kaptein Trong Kinh, rivierop fearn wurde, nei de lokaasje dêr't fan fermoede wurdt dat it in kriichsfinzenekamp is. Dêr arrivearre ûntdekt Rambo yndie in groep Amerikaanske kriichsfinzenen, dy't troch de Fjetnameeske bewekkers ûnder erbarmlike omstannichheden fêstholden wurde. Hoewol't syn befellen oan dúdlikheid neat te winskjen oerlitte, kin er him net bedimje, en snijt er ien fan harren los fan in krúsfoarmige peal dêr't er oan fêstbûn is. Dat wurdt al rillegau ûntdutsen troch de Fjetnamezen, en trijeresom meitsje Rambo, Co Bao en de kriichsfinzene har út 'e fuotten.
Se geane wer oan board by de rivierpiraten, mar it docht bliken dat kaptein Trong Kinh troch de Fjetnameeske autoriteiten omkocht is om harren finzen te nimmen. Rambo wit los te brekken en deadet de piraten, wêrnei't er in neieroan kommende Fjetnameeske patrûljeboat opblaast mei in raketgranaat. It trijetal pykt oer lân fierder út yn 'e rjochting fan it ôfsprutsen plak dêr't Rambo wer oppikt wurde soe. Healwei jout er Co Bao opdracht om by harren wei te gean, sadat sy harsels net ferriede sil. Efterfolge troch de sipiers fan it kriichsfinzenekamp, dy't oanfierd wurde troch luitenant Tay, berikt Rambo it ôfsprutsen plak, dêr't Trautman en twa mannen fan Murdock yn in helikopter op him wachtsje.
Sadree't Murdock, dy't oer de radio fan 'e foarútgong op 'e hichte holden wurdt, foar it ferstân kriget dat Rambo in befrijde kriichsfinzene by him hat, jout er lykwols opdracht om 'e misje ôf te brekken. Wylst Trautman troch ien fan Murdock syn mannen ûnder skot holden wurdt, fljocht de helikopter sûnder Rambo of de kriichsfinzene fuort. Werom op 'e basis yn Tailân docht bliken dat de misje fan Rambo it resultaat wie fan 'e druk fan 'e Amerikaanske publike opiny op 'e polityk yn Washington, D.C. It wie lykwols inkeld bedoeld foar de show en beslist net om ècht nei kriichsfinzenen te sykjen. It Kongres hie nea ferwachte dat der wier kriichsfinzenen oantroffen wurde soene. En as Rambo dien hie wat him opdroegen wie, troch inkeld foto's fan 'e kriichsfinzenen te meitsjen en dêrmei werom te kearen, hie Murdock derfoar soarge dat de foto's weirekke wiene. No is Murdock fan doel om Rambo yn Fjetnameeske finzenskip stjerre te litten, sadat de kwestje fan 'e kriichsfinzenen net wer oan 'e oarder komt. As Trautman driget om der op eigen manneboet op út te tsjen om Rambo te sykjen, lit Murdock him ûnder arrest pleatse.