cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Foudgum
Skiednis
It soe kinne dat it doarp yn de 2e en 3e iuw nei Kristus troch it hegere seenivo leechrûn en yn de 6e of 7e iuw wer bewenne rekke nei't dat seenivo wer sakke wie. It tij soarge foar it ôfsetten fan knipklaai op de feangrûn. Oant yn de midsiuwen waard dy sâlte feangrûn ôfgroeven en ferbaarnd om sâlt te winnen. Dat barde op grutte skaal súdeastlik fan it doarp yn it gebiet fan de Foudgumer Kolken.
Oant yn de 19e iuw bleau Foudgum in typysk terpdoarp. Oan de foet fan de terp wie de sirkelfoarmige ringwei, trochsnien troch de fjouwer op like ôfstân fan inoar lizzende tsjerkepaden. Op it heechste punt fan de 5,7 meter hege terp stie sintraal yn it doarp de tsjerke. Mei it oanlizzen fan in nije strjitwei yn de jierren 1860 feroare de struktuer fan it terpdoarp. It súdwestlike diel fan de âlde ringwei waard ûnderdiel fan dy nije strjitwei. Hûndert jier letter waard de strjitwei ferbettere en oer de terp oanlein, wêrmei't de histoaryske ienheid fan it doarp ferneatige waard. Fan de fjouwer tsjerkepaden binne der trije paden bewarre bleaun.
Yn de 19e iuw wie de terp hast net mear bewenne en yn 1896 waard útein setten mei it foar in part ôfgraven fan de terp. De terp waard lykwols yn de twadde helte fan de 21e iuw wer opfolle. Tsjintwurdich is de terp in ryksmonumint.
Eastlik fan it doarp leit de Foudgumerfeart, dy't it doarp mei de Dokkumer Ie ferbynt en eartiids brûkt waard foar lyts skipferkear.
Foudgum hearde oant 1984 by de gemeente Westdongeradiel. Nei de weryndieling hearde Foudgum by de gemeente Dongeradiel, dy't sûnt 2019 opgien is yn de gemeente Noardeast-Fryslân.
Marijetsjerke
thumb|left|250px|De Marijetsjerke
De earste tsjerke moat sa om 1200 hinne boud wêze. De tsjerke wie oan Marije wijd. Fan dy romaanske Marijetsjerke is, útsein in diel fan de eastmuorre fan de toer, neat oerbleaun. Yn 1808 besleaten de tsjerkfâden dat der in nije tsjerke komme moast. Dy is neffens de moade fan dy tiid yn empirestyl boud. Ek oan de toer is it nedige feroare. Yn de toer hingje twa liedklokken, in silinderfoarmige út 1395 en ien út 1732. De lêste is getten troch Jan Nicolaas Derk út Hoarn. It oerwurk is út 1640 en is by de lêste restauraasje yn 1972 wer oan 'e gong brocht en automatisearre. De tsjerke hat in iken preekstoel út de 17e iuw. It kabinetsoargel is om 1775 hinne, nei't der tocht wurdt, troch J.E. Hageman makke. It is it tredde plak wêr't it oargel stiet. Yn 1929 waard it oernaam fan de Frije Evangelyske Gemeente yn Ljouwert.
De tsjerke mei sealtektoer is eigendom fan de Stifting Alde Fryske Tsjerken.
Mienskip
thumb|260px|De terp thumb|260px|Nije pastorij Foudgum wurket in soad gear mei de doarpen Boarnwert, Raard, Waaksens en Brantgum. Doarpsbelang dielt Foudgum mei Waaksens en Brantgum. It doarpshûs stiet yn Brantgum. Dy trije doarpen organisearje ek mei-inoar it doarpsfeest, dat ienris yn de twa jier mei keatsen fierd wurdt.
Tsjerke
Tsjerklik foarmet Foudum mei Raard en Boarnwert de protestantske gemeente 'Meiïnoar Ien Raard-Foudgum'.
Skoalle
thumb|left|250px|Alde pastorij Yn 1882 waard de legere skoalle fan Foudgum sletten; it gebou waard te brekfallich en it tal bern te lyts. De Foudgumer bern moasten doe nei de Ids Wiersmaskoalle fan Brantgum, oant ek dy ticht moast fanwegen it lytse tal bern. Tsjintwurdich moatte de bern nei Boarnwert (prot. kristlik) of Dokkum.
Befolkingsferrin
Foudgum hat yn it ferline wolris mear ynwenners hân, mar ek hjir hat de ûntfolking fan it plattelân taslein.
Piet Paaltjens
Ien fan de bekendste bewenners fan it doarp hat faaks François Haverschmidt west. François Haverschmidt (Ljouwert, 14 febrewaris 1834 - Skiedam 19 jannewaris 1894), ek bekend as Piet Paaltjens. Fan 1859 oant 1863 wenne Havenschmidt yn de pastorij en waard nei syn amtstiid yn Ljouwert yn Foudgum beneamd. Hy waard bekend om syn ferhalen, fersen en foardrachten. François Haverschmidt wie in depressive man, dy't him úteinlik yn Skiedam ferhinge yn 'e bedstee mei it gerdinekoarde.
Yn 1994 is der by gelegenheid fan syn 100e stjerjier in monumintsje makke troch Hille van der Gang. It monumintsje by de tsjerke stelt in iepen bibel en in brutsen hert foar: de twa kanten fan dûmny en dichter.
Neffens de muorre-ankers moat de âlde fan kleastermoppen boude pastorij út 1723 stamme. De lêste dûmnys wennen yn in nije pastorij. Tsjin it tsjerkhôf oan stiet 'It Lokaal', de kosterswente en it tsjerklike tsjinstgebou. François Haverschmidt joech dêr les en kategisaasje. It is noch te sjen dat it boud is as skoalle. No is it in ûnderdiel fan de âlde kosterswente.
Strjitten
De Terp, Doekemawei, François Haverschmidtwei, Heemstrawei, Kolkreed, Piet Paaltjenspaad, Pijbemawei.
Bruno Brazil
Bruno Brazil is in rige fan oarsprong Frânsktalige stripferhalen fan it genre: spionaazje en triller, dat tekene is troch de Waal William Vance op in ferhaal fan Louis Albert (in oare pseudonym fan Greg). It is in realistysk tekene aksjestrip út de sântiger jierren dat ferskenen is yn it wykblêd Kuifje en yn albumfoarm útjaan wurdt troch Le Lombard.
Olympyske Simmerspullen 1936
De Olympyske Simmerspullen 1936, ek wol de XIe Olympiade neamd waarden yn 1936 yn Berlyn, Dútslân hâlden.
Prinsipiële wegering
Der wiene tidens dizze spullen in oantal atleten dy't wêgeren mei te dwaan ien dêrfan wie de doe yn de Rottefalle wenjende Tolien Schuurman. Dit om't Hitler witte lit dat der yn Berlyn gjin joaden meidwaan meie, dat is foar Tollien de drip dy't de amer oerinnen docht. De Olympyske Spullen wienen ommers krekt ynsteld om feriening ta stân te bringen. 'Ik rin net foar Hitler en syn trawanten. Ik gean net mei nei Berlyn. Minsklike aspekten moatte net skieden wurde fan de sport,' ferdigent se har foar de parse oer lykas kranten as De Telegraaf, dy't negatyf berjochtet oer har wegering en fûn dat de atlete de polityk bûten de sport hâlde moast. Troch it ôfsizzen fan Tollien Schuurman krige de 18-jierrige Fanny Koen de kâns ynternasjonaal te debutearjen.
Dielnimmende lannen
200px|thumb|Dielnimmende Lannen Olympyske Simmerspullen 1936 49 lannen diene mei oan de Olympyske Simmerspullen yn Berlyn
Sportferiening De Lauwers
Sportferiening De Lauwers is in sportklup dy't oprjochte is op 25 maart 1955 en oan fuotbal, kuorbal en follybal docht. De klup spilet op kompleks 't Meertenust oan de Leegsterwei tusken it Fryske Warfstermûne en in Grinslanner Pitersyl en de spilers komme ek út de doarpen De Pomp, Muntsjesyl en Boerum.
Joan Blaeu
thumb|240px|Portret út 1663 fan Jan fan Rossum ([[Amsterdam Museum)]] '''Dr Jan (Joan) Willems. Blaeu''' (Alkmaar, 23 septimber 1596 - Amsterdam, 28 maaie 1673) wie in Nederlânske drukker, kartograaf en útjouwer fan ferneamde atlassen.
Blaeu waard de offisjele kartograaf fan de Feriene Eastyndyske Kompanjy.
Longerhou
thumb|250px|[[Tsjerke fan Longerhou]]
Longerhou is in doarp yn de gemeente Súdwest-Fryslân, west fan Boalsert. It doarp hat likernôch 60 ynwenners (2004). Oant 2011 lei Longerhou yn de eardere gemeente Wûnseradiel. It doarp waard eartiids Langerhou neamd en dêrfoar Langerhove. De tsjerke is fan 1250, mar is yn 1757 yngreven ferboud.
Yn de tsjerke fan Longerhou stiet in preekstoel mei moai houtfykwurk en is in diel fan de 14e iuwske tsjerkeflier mei bewurke tegels te sjen.<BR> Foar 1580 wie it doarp in selsstannige parochy. Nei 1580 foarmen Longerhou en Skettens tegearre ien tsjerklike gemeente. By de reformaasje moast it doarp de dûmny diele mei Skettens; it doarpswapen hat dêrom in krús dat yn twaen dield wurdt. Yn it midden fan de njoggentjinde iuw wie Longerhou it sintrum fan de Frysk Réveilbeweging om dûmny Jan Felix hinne.
Mienskip
De feriening doarpsbelang is oansluten by de Feriening Lytse Doarpen en komt op foar de belangen fan Longerhou en Skettens. Se komme gear yn doarpshûs De Terp. De doarpskrante hjit Fiadukt. Der is fierders in kommisje foar de boarterstún en in kommisje foar de jierlikse doarpsfeesten Skettens-Longerhou. Der leit in Takomstfyzje foar 2002-2010. De bern geane meast nei skoalle De Trijetine yn Skettens. Winterdeis is der soas op woansdeitemiddei yn De Terp.
Strjitten
Buorren, Skraarderleane.
Pro Juventute
Pro Juventute is in yn 1912 oprjochte fâdijferiening. Nei 1954 is PJ benammen dwaande mei werving, foarljochting en begelieding fan gesinsfâden. Nei de reorgainisaasje fan de  fâdijrieden krige se in eigen buro yn Ljouwert en waard de gesinsfâdij de haadtaak. Dizze waard benammen útfierd troch it jaan fan kursussen foar frijwilligers, it hâlden fan kontaktjûnen en it organisearjen fan ekskurzjes. Foarútrinnend op in neistribbe fúzje tusken alle jeugdbeskermingsynstellings, waard in gearwurkingsferbân oangien mei "Kinderzorg Friesland", wylst de feriening in wichtige ynbring hie by in mienskiplike opset fan it advyswurk. "Kind en U" wie it ferieningsorgaan.
El Lissitzky
thumb|Lazar Markovitsj Lisitsk, 1914 El Lissitzky (Russysk: Эль Лисицкий; El Lisitski, Jiddysk: על ליסיצקי), winliken Lazar Markovitsj Lisitski (Russysk: Лазарь Маркович Лисицкий) (Potsjinok, Ruslân, 22 of 23 novimber 1890 - Moskou, 30 desimber 1941), wie in Russysk avant-garde keunstner, skilder, grafikus, arsjitekt, typograaf en fotograaf. Lissitsky syn wurk hat in protte ynfloed hân op it konstruktivisme, Bauhaus en De Styl.
Museums
In grut part fan syn PROUN wurk is te sjen yn it Van Abbemuseum yn Eindhoven. Oar wurk isn ûnder oaren tesjen yn it Sprengel-Museum yn Hannover en de Peggy Guggenheimkolleksje yn Feneetsje.
Grûniikhoarntsjes fan de Alde Wrâld
De grûniikhoarntsjes fan de Alde Wrâld of soeslikken (wittenskiplike namme: Spermophilus) foarmje in skaai fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (Mammalia), it skift fan 'e kjifdieren (Rodentia), it ûnderskift fan 'e iikhoarntsjes en sliepmûzen (Sciuromorpha), de famylje fan 'e iikhoarntsjes (Sciuridae), de ûnderfamylje fan 'e grûniikhoarntsjes en Afrikaanske beamiikhoarntsjes (Xerinae), de tûke fan 'e grûniikhoarntsjes (Marmotini), de ûndertûke fan 'e echte grûniikhoarntsjes (Spermophilina) en it boppeskaai fan 'e echte grûniikhoarntsjes (Spermophilus). Ta dit skaai hearre 15 ûnderskate soarten út Jeraazje. Foarhinne waard dizze groep as in ûnderskaai fan 'e echte grûniikhoarntsjes beskôge, mar by in reorganisaasje hat er yn 2007 erkenning as in selsstannich skaai krigen.
De grûniikhoartsjes fan de Alde Wrâld wurde ek wol soeslikken of soesliks neamd, in oantsjutting dy't ôflaat is fan it Russyske суслик, suslik. De wittenskiplike namme, Spermophilus, kin oerset wurde as "dy't fan sieden hâldt". De oanwêzigens fan echte grûniikhoarntsjes wurdt troch minsken faak net wurdearre, mei't de bistkes sykten (yn teory sels de pest) ferspriede kinne, en om't se huzen ûndermynje mei har gegraaf. Hoewol't se wol klimme kinne, bringe se selden in soad tiid yn beammen troch.
Wrâldkampioenskip fuotbal 1998
It wrâldkampioenskip fuotbal 1998 waard fan 10 juny oant en mei 12 july 1998 yn Frankryk holden. It wie de twadde kear dat Frankryk it kampioenskip organisearre. Der waard spile yn 10 stadions wêrfan't yn 4 stadions ek yn 1938 in tal wedstriden spile waarden. It toernoai waard wûn troch it gastlân Frankryk.
Sijo Kornelis Thoden fan Velzen
thumb|Sijo Kornelis Thoden van Velzen Sijo Kornelis Thoden fan Velzen of Syo Kornelius Thoden van Velzen (Aldtsjerk, 26 novimber 1809 - Warnsveld, 1900) wie in teolooch.
Wrâldkampioenskip fuotbal 1998
Groepen
De teams mei tsjokke letters giene fierder nei de knock-outfaze fan 'e lêste 16.
Sijo Kornelis Thoden fan Velzen
Fan Velzen stamme út in Eastfrysk predikantelaach. Hy stie yn Mitselwier (1835-38), Wolvegea (1838-42), Nymwegen (1842-46) en Ljouwert (1846-1883). Hy wie in fertsjintwurdiger fan de Grinzer rjochting.
Fan Velzen wie in Kristosintrysk tinker, dy't in soad klam lei op it evangelyske libben. It wie in selsstannich tinkende minske dy't de dûmnyssteek ferruile foar de hege hoed. Hy wie in pleiter foar spiritisme en tsjin lykferbaarning. Hy skreau tal fan praktysk-teologyske boeken. Ek wie er lang foarsitter fan it Friesch Godgeleerd Gezelschap.
Fryske Akademy
thumb|De Fryske Akademy is fêstige yn it [[Coulonhûs yn Ljouwert.]] De Fryske Akademy is in ynstitút dat wittenskiplik ûndersyk docht op it mêd fan de Fryske taal, kultuer, skiednis en maatskippij. De Fryske Akademy waard oprjochte yn it jier 1938 en fêstige him yn it Coulonhûs yn Ljouwert. De Fryske Akademy is ien fan de ûndersyksynstituten fan de Keninklike Nederlânske Akademy foar Wittenskippen en hat tige bydroegen oan de Fryske stavering en it meitsjen fan Fryske wurdboeken.
Organisaasje
De Fryske Akademy is in stifting en hat op grûn fan it karbrief fan 20 juny 2005 in Rie fan Tafersjoch. De Rie bestiet út fiif minsken en hâldt tafersjoch op it fierde belied. De deistige lieding fan de Fryske Akademy is yn hannen fan de direkteur-bestjoerder. Op it stuit (2021) is dat dr. Nelleke IJssennagger-van der Pluijm. De direkteur-bestjoerder wurdt stipe troch in managementteam. Underdiel fan de Fryske Akademy is it Mercator Europeesk Kennissintrum foar Meartaligens en Taallearen. By de Fryske Akademy en Mercator wurkje meiïnoar sa'n 60 minsken. Yn de wurkferbannen fan de Fryske Akademy binne yn totaal sa'n 300 minsken aktyf.
Skiednis
thumb|Johannes Kapteyn Yn 1919 pleite Geert Aeilco Wumkes yn in rede foar it Frysk Genoatskip foar in Akademy fan Wittenskip. It idee waard letter oppakt troch de ûnderwiisrie, dêr't Titus Brandsma yn in gearkomste fan 27 april 1931 de kontouren fan de Akademy tekene. Twa jier letter spriek de ûnderwiisrie him formeel út foar in Akademy, mei de ferklearring der by dat de tiid der noch net ryp foar wie. Nei in lang proses waard de Akademy yn 1938 mei stipe fan it provinsjaal bestjoer oprjochte. Johannes Kapteyn (heechlearaar Aldfrysk) wie in oare driuwende krêft en mei-oprjochter fan de Akademy. It Mercator Europeesk Kennissintrum foar Meartaligens en Taallearen (foarhinne Mercator Education) is ûnderdiel fan de Fryske Akademy en waard yn 1987 oprjochte op inisjatyf fan de Europeeske Kommisje.
De Fryske taal
Sûnt de oprjochting fan de Fryske Akademy yn 1938 is it ynstitút beheel yn it fêstlizzen fan de Fryske stavering. Yn 1945 makke de Fryske Akademy de Akademystavering en yn 1980 kaam dêr de hjoeddeistige Steatestavering foar yn 't plak. It foech om in offisjele Fryske stavering fêst te stellen leit lykwols net by de Fryske Akademy, mar sûnt 1969 by Provinsjale Steaten. Deputearre Steaten hat it foech oer it fêststellen fan de skriuwwize fan frjemde wurden. Foar sawol de stavering as foar de regels foar it skriuwen fan frjemde wurden is de Fryske Akademy it fêste ynstitút dat troch de provinsje frege wurdt.
De Fryske Akademy skriuwt ek Fryske wurdboeken en jout dy sels út. Bekende útjeften binne it Wurdboek fan de Fryske Taal en it Frysk Hânwurdboek.
Hobbe Smith
thumb|Hobbe Smith Hobbe Smith (Wytmarsum, 7 desimber 1862 - Amsterdam, 1 maaie 1942) wie in keunstskilder.
Hobbe Smith wie de soan fan in ferver. Op jonge jierren gie er yn de lear by in stiendrukker.
Smith krige syn oplieding oan de Br. de Vries, de Quelliniussskoalle, de Ryksakademy foar Byldzjende Keunsten (mei in keninklike beurs) en de Antwerpske Akademy. Flot ympresjonistysk skilder. Hy waard beynfloede troch Jacob Maris, mar syn wurk is luchtiger en boartliker. Syn ûnderwerpen binne meast figueren, stedsgesichten en skippen.
Yn 1888 wûn er de Willink van Collenpriis. Earst letter waard er mear ferneamd, nei in eksposysje yn de Haachske Pulchri Studio yn 1902. Yn 1917 krige er in goude medalje útrikt fan keninginne Wilhelmina.
Smith wie lid fan Arti et Amicitiae en de Keunstnersferiening Sint Lucas yn Amsterdam en de Pulchri Studio yn De Haach. Hy stoar yn de âldens fan 79 jier. Wurk fan Smith hat ûnder oaren it Ryksmuseum Twinte yn Enschede, it Drintsk Museum yn Assen en it Frysk Skipfeart Museum yn Snits. Op keunst- en antykfeilingen dûke syn skilderijen geregeldwei op.
Christina Aguilera
thumb|right|Christina Aguilera (2019). Christina María Aguilera (Staten Island (New York City), 18 desimber 1980) is in Amerikaansk popartyste.
Star Wars: Resistance
Star Wars: Resistance is in Amerikaanske tekenfilmsearje foar bern dy't rûn fan 2018 oant en mei 2020. De searje makket diel út fan 'e Star Wars-franchise en heart ta de sjenres fan militêre science fiction, fantasy, aksje en aventoer. Star Wars: Resistance waard basearre op 'e Star Wars-ferfolchtrilogy. De searje kin as sadanich sjoen wurde as in ferfolch op 'e eardere tekenfilmsearjes Star Wars: The Clone Wars en Star Wars: Rebels. De titel betsjut: "Stjerre-oarloggen: It Ferset". De searje folget Kazuda Xiono, in jonge romtepiloat fan 'e Nije Republyk, dy't troch it Ferset rekrutearre wurdt om 'e faksistyske Earste Oarder te bespionearjen, dy't in oanboazjende bedriging foar de frede en demokrasy yn it Stjerrestelsel foarmet. Yn 'e ynterne gronology fan Star Wars moat Star Wars: Resistance pleatst wurde krekt foàr en ûnder de films fan 'e ferfolchtrilogy. Yn totaal waarden der 40 ôfleverings makke. Star Wars: Resistance waard troch de tillefyzjekritisy mei positive resinsjes ûntfongen en wûn yn 2019 in Saturn Award.
Christina Aguilera
Libben
Se briek definityf troch mei har debútalbum Christina Aguilera (1999). Mi Reflejo (2000), in Spaansktalich popalbum, en My Kind of Christmas (2000) waarden ek goed ûntfongen.
Star Wars: Resistance
Produksje
Star Wars: Resistance waard oankundige op 26 april 2018, om yn 'e hjerst fan dat jier foar it earst op 'e tillefyzje te kommen. De searje waard ûntwikkele troch Dave Filoni op basis fan 'e Star Wars-ferfolchtrilogy. Filoni wie yn in jier earder, yn 2017, haad fan 'e tekenfilmstudio Lucasfilm Animation wurden en sei dat er him by de skepping fan Star Wars: Resistance ynspirearje litten hie troch Japanske anime en troch de ûnderfinings fan syn eigen pake yn 'e Twadde Wrâldoarloch. Jack Liang wie fan 2018 oant 2019 as tillefyzjeprodusint by it projekt belutsen foar Lucasfilm, dochterûndernimming Lucasfilm Animation, en Polygon Pictures, en fan 2019 oant 2020 naam Daisy Fang dy funksje fan him oer. Star Wars: Resistance waard eins produsearre troch Polygon, dat in diel fan it wurk útbestege oan in ûnderoannimmer, de Sineeske tekenfilmstudio CGCG Inc., in dochterûndernimming fan Wang Film Productions.
Christina Aguilera
Libben
Aguilera's twadde studioalbum Stripped (2002) wie minder súkselfol as har foarrige albums - nei alle gedachten om't hja har ûnskuldige tsienerymago ferruile hie foar in nij mear eksplisyt sexy imago.
Star Wars: Resistance
Produksje
Yn 'e mande mei Athena Yvette Portillo, Justin Ridge en Brandon Auman hie Filoni as útfierend produsint it tafersjoch oer de hiele produksje. De titelmuzyk en de soundtrack wiene it wurk fan Michael Tavera, dy't dêrfoar gebrûk makke fan tema's út 'e filmmuzyk dy't John Williams komponearre hie foar de films fan 'e Skywalker Saga. De distribúsje fan Star Wars: Resistance waard fersoarge troch Disney-ABC Domestic Television. De searje waard útstjoerd op 'e tillefyzjestjoerders The Disney Channel en Disney XD. Star Wars: Resistance rûn twa seizoenen, fan oktober 2018 oant en mei jannewaris 2020. Der waarden yn totaal 40 ôfleverings makke fan elts 22 minuten. Beide seizoenen fan Star Wars: Resistance binne útbrocht op dvd, en se binne ek te sjen op 'e streamingtsjinst Disney+.
Utgongspunt fan 'e plot
Star Wars: Resistance folget de aventoeren fan Kazuda "Kaz" Xiono (Christopher Sean), in romtepiloat út 'e striidkrêften fan 'e Nije Republyk, dy't troch Poe Dameron (Oscar Isaac), in foaroanman fan it Ferset, rekrutearre wurdt om 'e faksistyske Earste Oarder te bespionearjen. De lieders fan it Ferset binne nammentlik bang dat de Earste Oarder út is op it ferdylgjen fan 'e demokrasy yn it Stjerrestelsel, dy't tritich jier earder mei grutte muoite weromwûn waard doe't it Rebelleferbûn de diktatuer fan it Galaktysk Keizerryk ûnder fuotten helle.
Christina Aguilera
Libben
Har tredde studioalbum Back to Basics (2006) hie ynfloeden fan soul-, jazz- en bluesmuzyk en waard wol posityf ûntfongen. Wilens hat hja in Grutste Hits album útbrocht mei de namme Keeps Gettin' Better: A Decade of Hits (2008) en der in fjirde studio album, wat yn de simmer fan 2009 ferskynde. Wrâldwiid hat Aquilera mear as 42 miljoen platen ferkocht.
Star Wars: Resistance
Utgongspunt fan 'e plot
Dameron pleatst Kaz as monteur op 'e Colossus, in ûnbidich grut tankskip foar stjerrejagers by de oseaanplaneet Castilon. De bêste piloaten fan it Stjerrestelsel kloftsje dêr gear, en Kaz moat útsykje wa fan harren ûnder ien tekken skûlje mei de Earste Oarder. Hy wurket oan board fan 'e Colossus by in bedriuw dat spesjalisearre is yn it reparearjen fan romteskippen. Dat is eigendom fan Jarek Yeager (Scott Lawrence), in freon fan Dameron. Kaz komt yn 'e kunde mei Neeku Vozo (Josh Brener), in talintearre Nikto-technikus; Tam Ryvora (Suzie McGrath), in monteur dy't piloate wurde wol; Hype Fazon (Donald Faison), de lieder fan it Ace Squadron dat de Colossus beskermet; Imanuel Doza (Jason Hightower), de kaptein fan 'e Colossus; en dy syn dochter Torra Doza (Myrna Velasco), in piloate by it Ace Squadron. Oare haadpersoanen út 'e searje binne Synara San (Nazneen Contractor), in romtepirate fan 'e Kriichsfûgelbinde; kommandant Pyre (Liam McIntyre), in heechpleatste ofsier binnen de Earste Oarder; en agint Tierney (Sumalee Montano), dy't wurket foar de feilichheidstsjinst fan 'e Earste Oarder.
Kuifje (wykblêd)
thumb|It logo fan it Frânske blêd Tintin Kuifje wie eartiids in populêr wykblêd mei strips. It wie de Nederlânsktalige tsjinhinger fan de Frânsktalige Tintin, dat opset wie rûn de stripfiguer Kuifje. It wykblêd ferskynde tusken 1946 en 1993 en it lêste eksimplaar wie nummer 26 fan de 48e jiergong.
Sjê-talen
De Sjê-talen (Portegeesk: Gê of Jê, beide útspr. as [ʒɛ:], likernôch: "zjê") foarmje in taalfamylje yn sintraal Brazylje. Soms wurde dizze talen ek de Sjê-Kaingang-talen neamd. Se wurde sprutsen troch de lânseigen Yndiaanske Sjê-folken. Dêrûnder binne guon fan 'e grutste Yndiaanske befolkingsgroepen fan Brazylje, lykas de Kaingang (33.000) en de Sjavante (15.000).
Star Wars: Resistance
Utgongspunt fan 'e plot
Star Wars: Resistance set útein likernôch in healjier foarôfgeande oan 'e foarfallen út 'e film Star Wars: Episode VII – The Force Awakens. Yn ôflevering 17 fan seizoen 1 hellet de searje dy film yn.
Sjê-talen
Tallen sprekkers
Hoewol't ferskate talen fan 'e Sjê-famylje, lykas it Akroä en it Sjakriaba, al ier útstoarn binne, hearre ta de groep ek de Yndiaanske talen mei de grutste sprekkersoantallen fan Brazylje, lykas it Kaingang (18.000), it Sjavante (9.600) en it Kajapo (8.600). Yn totaal hawwe alle Sjê-talen mei-inoar 47.000 sprekkers op in etnyske befolking fan 79.000 minsken (wat delkomt op 59,5%).
Star Wars: Resistance
Resinsjes
Star Wars: Resistance krige oer it algemien tige positive resinsjes fan 'e tillefyzjekritisy. Sa skreau William Hughes fan The A.V. Club dat de searje "oan 'e ein fan ['e dûbellange pilotôflevering] oangenaam fol liket te sitten mei potinsjeel". Hy parte de rige in 8 ta op in skaal fan 1 oant 10. Brian Lowry fan CNN murk op dat Star Wars: Resistance dúdlik rjochte wie op in jonger publyk. Hy skreau ek dat, hoewol't de searje "kleuret mei in folle ljochter, kleurriker palet", der dochs "alteast yn 't earstoan" keazen waard foar "blekere personaazjes en sitewaasjes – it soarte dat net fuortendaliks suggerearret dat dit de tekenfilmsearje is dy't jo sykje."
Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hat seizoen 1 fan Star Wars: Resistance in tige heech goedkarringspersintaazje fan 92%, basearre op 13 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: "It streamline ferhaal fan Star Wars: Resistance makket alles ree foar spannende aventoeren – en liket op it punt te stean om in kanvas te ferkennen dat foltroppe is mei fuortendaliks werkenbere personaazjes en potinsjeel by 't folop."
Christina Aguilera
Libben
Aguilera hat in grut tal prizen wûn, dêr't fiif Grammy Awards, fan achttjin nominaasjes by binne.
Diskografy
Studio albums
Kompilaasje
DVDs
Toankeamer 't Ponthús
Toankeamer 't Ponthús of Museum 't Ponthús is in museum oer de skiednis fan de stêd oan it Hellingspaad Starum. It museum sit yn twa eardere tsjinstwenten fan rederij Koppe dy't de Feartsjinst nei Inkhuzen ûnderhold mei Inkhuzen. Yn de ponthuzen wennen stokers, masinisten en oare fearboatmeiwurkers. De treinponten wienen in bysûnder ûnderdiel fan de feartsjinst. It wienn spesjale skippen dy't 13 treinwagons ferfiere koenen. De tsjinst starte yn 1899. Op it hichtepunt farden fjouwer treinponten tusken Starum en Inkhuzen. Yn it topjier 1916 waarden 40.000 frachtwagons oerfard.
In eigen seal is ynromme foar de leginde It Wyfke fan Starum. Troch ôfbylden en ornaminten kin de besiker sels it ferhaal ûntdekke. Troch It Ponthús rint in tiidbalke oer de skiednis fan Starum fan it jier nul oant no. Oandachtspunten binne:
Josiah Wedgwood
thumb|right|Josiah Wedgwood thumb|[[Etruria Hall, boud fan 1768 -1771 troch Joseph Pickford. It waard restaurearre as ûnderdiel fan it Stoke-on-Trent Garden Festival (1986) en is no part fan in fjouwerstjerrehotel .]] thumb|200px|right|Am I Not a Man and a Brother? Medaljon makke as part fan de anti-slavernij kampanje troch Wedgwood, 1787 Josiah Wedgwood (12 july 1730 – 3 jannewaris 1795) wie in Ingelske ûndernimmer, dy't oan de widze stie fan it fabryksmjittich meitsjen fan ierdewurk, it ferneamde Wedgwood-porsleinguod. Hy wie ek in foaroansteand tsjinstanner fan de slavernij, dy't namme makke mei syn anti-slavernij medaljon, mei as opskrift: Am I Not A Man And A Brother?. Hy wie in lid fan de Darwin-Wedgwood famylje. Charles Darwin wie syn pakesizzer.
Kâldehuzum
Kâldehuzum of Kathuzum is in buorskip yn de gemeente Súdwest-Fryslân yn 'e himrik fan Wytmarsum. Kâldehuzum leit súdwestlik fan Wytmarsum en noardeastlik fan Wûns. De buorskip leit yn de polder De Iendracht. De buorskip bestiet út twa pleatsen en twa hûzen en leit op it plak dêr't it dykje de Harkesyl en Kâlderhústerdyk byïnoarkomme. De Harkesyl komt út yn de buorskip Harkesyl en de Kâldehústerdyk komt út yn Wytmarsum. Fan Kâldehuzum rint in paad nei buorskip De Kampen.
Josiah Wedgwood
Jonge jierren
Josiah waard berne yn Burslem, Staffordshire, Ingelân, as tolfde en lêste bern fan Thomas Wedgwood en Mary Wedgwood (berne Stringer; † 1766), Josiah waard grutbrocht yn in famylje fan Dissinters. Hy oerlibbe as jonkje de pokken en waard learling pottebakker by syn âldste broer Thomas Wedgwood IV. Troch de pokken hâlde Josiah lest fan in swakke knibbel, sadat er it pottebakkerstsjil net betsjinje koe. Dêrtroch lei er him al jong ta op it ûntwerpen fan diggelguod.
Doe't er krekt 20 jier wie, gie Wedgwood oan 't wurk foar de meast bekende Ingelske pottebakker fan syn tiid, Thomas Whieldon. Hy begûn te eksperimintearjen mei in grut ferskaat oan baktechniken en dat foel krekt gear mei it útrinnen fan de yndustrystêd Manchester. Dêrtroch ynspirearre hierde er de pottebakkerij Ivy Works yn Burslem. Yn de tsien jier dy't folgen, feroare er mei syn ûndersyk en ûnderfinings (en in foarske kapitaalinjeksje, troch syn houlik mei syn begoedige fiere nicht) de lytsskealige, ambachtlike pottebakkerij yn de earste wiere ierdewurkfabryk.
Wurk
Josiah syn wurk wie fan tige hege kwaliteit. Wat net foldie oan syn hege produksjestandert, sloech er stikken mei syn gongelstôk, ûnder de útrop "Dit stiet Josiah Wedgwood net oan!" Hy hie ek in soad niget oan nije wittenskiplike fynsten en besocht dy te brûken foar it ferbetterjen fan syn produkten. De unyke glâns fan syn diggelguod, makke him de ferneamdste pottebakker fan alle tiden.
As waaksend yndustrieel wie Wedgwood in wichtich stiper fan de oanliz fan it Trent en Mersey Kanaal tusken de rivier de Trent en de Mersey, wat him ek yn de kunde brocht mei Erasmus Darwin. Letter dat desennium moast er ferhúzje fan de Ivy Works nei de krekt boude Etruria Works om útwreidzje te kinnen, dit bedriuw hat 180 jier draaid. It fabryk waard neamd nei it Italjaansk distrikt Etruria, dêr't yn dy tiid swart porslein út de tiid fan de Etrusken bleat lein waard. Wedgwood fûn dêryn ynspiraasje en sette útein mei de "Black Basalt"-line.
Yn dy snuorje krige er swierrichheden mei syn oandiene knibbel en in amputaasje fan de rjochter skonk wie nedich. Yn 1780 stoar syn sakepartner Thomas Bentley, en Wedgwood frege doe Darwin foar help om syn bedriuw draaiende te hâlden. Dêrtroch ûntstie in nauwe bân tusken de famylje Wedgwood en Darwin; Josiah's âldste dochter soe letter trouwe mei Erasmus' soan. In soan út dat houlik, Charles Darwin, troude letter ek in Wedgwood, Emma, Josiah's pakesizzer. Dy dûbele Wedgwood erfenis joech Charles Darwin de frije tiid om syn evolúsjeteory te ferwurdzjen.
Yn it lêste diel fan syn libben rekke Wedgwood's obsedearre troch it duplisearjen fan de Portland faas, in blau en wite glêzen faas út de earste iuw f.Kr. Hy arbeide der trije jier oan dit projekt en lang om let slagge it him en produsearje in Wedgewood kopy fan Portland faas dy't syn goedkeuring fertsjinne, dat wie yn 1789.
Doe't er syn bedriuw oerdien hie oan syn soannen stoar Wedgewood yn 1795, wierskynlik oan kanker fan de kaak. Trije dagen letter waard er begroeven op it hôf fan de tsjerke te Stoke-on-Trent.
Hy hearde ta de fjirde generaasje fan pottebakkers, nei him folgen noch fiif generaasje yn deselde brânsje. Wedgwood's company is noch hieltyd in ferneamde klank yn de pottebakkerswrâld..
Wedgewood wie fierders in warber lid fan de Lunar Society dy't gearkamen yn Erasmus Darwin House. Hy waard keazen yn de Royal Society yn 1783 foar it ûntwikkeljen fan in pyrometer.
Wedgwood wurdt ek sjoen as de útfiner fan moderne marketing; hy betocht de direct mail, jild-werom gerânsje, reizgjende fertsjintwurdigers, selsbetsjinning, 'twa helje, ien betelje', fergees besoargjen en de yllustrearre katalogus. .
Wurkûnthâld
It wurk- of skriuwûnthâld fan in kompjûter, yn it Ingelsk Random Access Memory (RAM) neamd, is in ekstern ûnthâld, dêr't elts ûnthâldplak like rap tagong ta hat (yn tsjinstelling ta in fêste skiif bygelyks, dêr't men wachtsje moat oant it lêsmeganisme it plak mei ynformaasje fûn hat). Yn it wurkûnthâld kin lêzen en skreaun wurde. Yn tsjinstelling ta it lêsûnthâld (ROM) dat allinne mar lêzen wurde kin.
De earste elektryske kompjûters hienen soms in relais en buizeskeakelings, mar ek in tromme-ûnthâld, dat in grutte tromme is oerdutsen mei in magnetyske laach dy't sa'n 100 kear de sekonde rûndraaide en dy't op sa'n tsientallen rigels in hûnderttal wurden stean hie. Elts rigeltsje waard lêzen troch in eigen lêzer. Op in tromme-ûnthâld kaam elts ûnthâldplak alle 10 millisekonde del, en sa koe it lêzen of skreaun wurde. Dat wie dus gjin RAM.
Nei it tromme-ûnthâld kaam it wurkûnthâld dat like op magnitsearbere rinkjes (ringkearn-ûnthâld). Dat wie dus al RAM.
Wilens de sântiger jierren fan de 20e iuw kamen der yntergrearre ûnthâldskeakelings. Yn 1974 tochten de minsken dat it nea wat wurde soe mei mear as 8kB op ien yntergearde skeakeling te meitsjen (de yntergrearde skeakeling soe himsels mei pear minuten stikken baarne), yn 2003 kamen der yntergrearde skeakelings dy't in GB ha koenen. (1 GB = 1024 MB = 1048576 kB = 1073741824 bytes = 8589934592 Bitten). No wurde der lytsere 8MB skeakelings makke op ien grutte skeakeling. Dy wurde dan op elkoar plakt. Sa kinne der wol 32 of sels 64 skeakelings op ien chip-package sitte.
It wurkûnthâld fan de moderne kompjûter hat twa soarten RAM: DRAM (dynamyske RAM), en it fluggere mar ek djoerdere SRAM (statyske RAM).
Stasjon Oosterbeek
Stasjon Oosterbeek (Otb), iepene op 16 maaie 1845, is in spoarweistasjon yn it Nederlânske doarp Oosterbeek yn de provinsje Gelderlân. It stasjon leit oan de Rhijnspoarwei (Amsterdam Sintraal - Elten).
Wurkûnthâld
In bit yn it dynamyske RAM hat in lytse kondensator dy't in stikmannich kearen de sekonde wer fold wurde moat, sadat de ynhâld net weiwurd. Eltse ûnthâldsel hat mar ien transistor nedich om in nul of ien te bewarjen.
Stasjon Oosterbeek
Gebou
200px|thumb|left|ien fan de twa stasjonsgeboukes stasjon Oosterbeek yn 1965 It oarspronklike stasjonsgebou fan Oosterbeek waarde iepene yn 1878, in ienfâldich rjochthoekich stasjonsgeboutsje mei ôfrune hoeken en lytse luifel oan 'e perronkant. Yn 1900 kaam der op it noardlike perron in gelikens gebouke. It gebou waard yn 1970 ôfbrutsen en wat oerbleau wiene allinne in tal abry's, in iepen fytsestalling mei fytsklûzen, en in pear parkearplakken.
Wurkûnthâld
Elts bit yn it statyske RAM hat in transistorskeakeling dy't sels wit wannear't der enerzjy-oanfier is. De transistorskeakeling dy't in nul of ien ûnthâlde kin hjit in flip-flop, mar dêr binne twa transistors foar nedich.
Tuskenûnthâld
In apart ûnthâld dat yn it Frysk tuskenûnthâld en yn it Ingelsk 'cache' neamd wurdt, kin sawol yn it wurkûnthâld as op de fêste skiif in plakje krije. Dat 'tydlike' ûnthâld wurdt makke troch in programmaatsje. As de 'cache' op de fêste skiif makke wurdt, dan binne de gegevens oer langere tiid te bewarjen. It wurkûnthâld is mei it útdwaan fan de kompjûter alles kwyt. It wurd tusken stiet hjir yn de bestjutting fan tusken de ferwurkingsienheid en it ûnthâld. De ferwurkingsienheid kin direkt by de gegevens en soks jout jo kompjûter of bygelyks in tsjinner in gruttere faasje. Foarbylden fan sa'n ûnthâld op de fêste skiif binne: de Koekjes en de blêdwizers mei URL-adressen. Guon tsjinners dogge noch in stap fierder. Dy proxy-tsjinners of tuskentsjinners bewarje foar jo folsleine websiden. Jo hoege sa koarter te wachtsjen by it ynternetten.
William Vance
Vance wie fan syn bernetiid ôf al hielendal fassinearre troch strips en benammen troch yllustrators dy't realistyske tekenigs makke. Hy studearre oan de Keninklike Akadeemje foar Skoandere Keunsten te Brussel, mar hy krige it tekenen pas goed yn 'e fingers doe't er it fak learde yn 'e reklamewrâld dêr't hy 6 jier trochbrocht ear't er him foargoed oan it meitsjen fan strips sette. Ut dy tiid stamt ek syn skûlnamme Vance ("Van C").
Yn 2005 krige Vance de Flaamske Kultuerpriis foar de Strip, better bekend as de Brûnzen Adhemar, by it stripfestival yn Turnhout. Vance wennet sels sûnt 1979 yn Spanje, earst yn Valladolid en letter yn Santander.
Anzegem
Anzegem is in plak en gemeente yn it suden fan de Belgyske provinsje West-Flaanderen. De gemeente hat mear as 15.000 ynwenners, dy't 'Anzegemnaars' neamd wurde. Anzegem is nei ferhâlding in plattelânsgemeente yn de heuvels tusken de Leie en de Skelde.
Skiednis
Yn 1917 waarden spoaren fûn fan in neolityske delsetting. Troch it gebiet rûn de Romeinske dyk fan Tongeren nei Kassel. Ek binne Romeinske munten fûn.
Anzegem is in namme fan Germaanske komôf en waard foar it earst yn 960 as Ansoldingehem neamd. It gebiet waard doe skonken oan de Sint Piterabdij fan Gint. Der wiene tal fan hearlikheden yn it Anzegemgebiet. De doarpshearlikheid hearde by de Sint Piterabdij, mar de hearlikheid fan Hemsrode besloech in grutter part fan Anzegem. De hearen fan Hemsrode wennen yn in kastiel dat yn 1660 werboud waard, mar yn 1940 troch in brân ferneatige waard.
Anzegem hie te lijen fan de religieuze konflikten yn de 16e iuw en yn de jierren 1640-1644 fan Frânske troepen. De Njoggenjierrige Oarloch late ek ta plonderingen troch Frânske en Ingelske legers.
Yn 1834 waard it Kleaster fan de Susters fan Sint-Finsintius stifte. Hja joegen famkes ûnderwiis en fersoargen de âlderein. Yn 1868 waarden it spoar nei Oudenaarde, Kortrijk en Ingelmunster foltôge, dat yn 1950 wer opbrutsen waard.
Nei de Dútske besetting yn 'e Earste Wrâldkriich waard Anzegem op 31 oktober 1918 befrijd. By de striid en Dútske gasoanfallen om Anzegem ferstoaren 200 ynwenners.
Tusken de twa wrâldoarloggen soargen ferskate tekstylbedriuwen foar nije wurkgelegenheid yn Anzegem.
De gemeente waard op 23 maaie 1940 beset troch it Dútske leger en op 6 septimber 1944 befrijd.
Yndieling gemeente
Gijzelbrechtegem wie de earste gemeente dy't yn 1971 by Anzegem foege waard. Ingooigem, Kaster, Tiegem en Vichte folgen op 1 jannewaris 1977 by de grutte weach fan weryndielings yn Belgje.
In bytsje noardwestlik fan it plak Anzegem leit boppedat noch it buorskip Heirweg. Heirweg hat nea in selstannige gemeente west, mar wol in eigen tsjerke en skoalle. Njonken it âlde doarp Anzegem is súdeastlik om it stasjon hinne ek in kearn groeid.
Nederlandse Radio Unie
thumb|225px|Resepsje by gelegenheid fan fyftjin jier Nederlânsk Radio Unie (1962) De Nederlandse Radio Unie (NRU) wie in yn 1947 oprjochte gearwurkingsferbân fan de Nederlânske omropferieningen dy't útfieringen fan de radio-útsjoeringen fan de omroppen stipe. Yn 1969 binne de NRU en de Nederlandse Televisie Stichting (NTS) opgien yn de nije Nederlandse Omroep Stichting (NOS).
Nei it mislearjen fan it besykjen om ta in nij omropbestel te kommen mei ien nasjonale omrop, waard de Stichting Radio Nederland in den Overgangstijd (dy't yn 1945 oprjochte wie om de útstjoerings fan Radio Herrijzend Nederland oer te nimmen yn de oergong nei in nij omropbestel) opheft. Dêrfoar yn it plak kaam in federaasje fan omropferieningen, de Nederlandse Radio Unie.
De NRU wie in fasilitêr bedriuw fan de Nederlânske omropferieningen. De ferieningen fersoargen sels de radio-útstjoeringen, mar saken as orkesten, reportaazjeweinen en technyske tsjinsten, dy't foar de Twadde Wrâldoarloch by de ôfsûnderlike ferienings ûnderbrocht wiene, kamen ûnder behear fan de NRU. Ek de fêste harkspulkearn wie part fan de RNU.
Kûkherne
thumb|right|400px|Kûkhernster brêge wurdt fernijd (efterste), 2006 Kûkherne is in buorskip dy't ferdield leit oer de gemeenten Achtkarspelen, Dantumadiel en Tytsjerksteradiel. It leit foar it measteaprt yn 'e himrik fan it Achtkarspelster doarp Koatstertille.
It earste diel fan de namme is ûnbekend, 'herne' betsjut 'hoeke'. Kûkherne leit súdlik fan de spoarbrêge oer de Nije Feart tusken De Westereen en Feanwâlden. It noardlike diel heart ta De Westereen. By de ferbreding fan de brêge oer de De Swemmer (1881) waard de buorren (ûnder Tytsjerksteradiel) ôfbrutsen. Yn de 19e iuw it wenplak fan de wûnderdokter en duvelbanner "Grutte Wopke" (Wopke Harmens de Vries, 1821 - 1895).
Eartiids wie hjir in soad drokte fan skippers en troch de feanterij, dêr't de buorskip troch ûntstien is. Fan om 1760 oant 1906 stie dêr yn it Dantumadielster part de bûtenpleats Jagtlust.
Munt- en Pinningkabinet
It Munt- en Pinningkabinet is in museum oan de Jan Binneswei yn Surhústerfean. Tema fan it museum is de skiednis fan it jild fan 6e iuw f.Kr. oant hjoed-de-dei mei de Fryske muntslach yn it bysûnder.
De earst fûne munten binne slein troch Lidyske foarsten fan ± 600 foar Kristus. De earste Fryske munten waarden slein yn de 7e iuw. Der kamen imitearre skeatta's en munten fan de Brunswykske greven. Yn de 15e iuw sloegen de Fryske stêden eigen munten. Yn it museum binne ek munten út de tiid fan de Sân Provinsjes en it begjin fan it Keninkryk fan de Nederlannen.
Neist de fêste opstelling binne der trije kear yn 't jier wikseleksposysjes. Simmerdeis wurdt gearwurke mei it Frysk Museum en wurdt omtinken jûn oan in bepaald aspekt fan de fryske muntslach. Op oare mominten wurdt oandacht bestege oan bg. sparpotten, medaljes en fynsten mei metaaldetektors.
Neist dit museum siet it Optykmuseum.
Landerum
It agraryske streekdoarp ûntwikkele him yn de 17e iuw op in strânwâl tusken Midslân en Hoarne yn. It bestiet út in fersprate bebouwing fan boerepleatsen en wenhuzen. Westlik is oan de kant fan Midslân op ienselde manier de buorskip Landerum ûntstien. Yn it doarp, sels, lange tiid beskôge as in buorskip, hat nea in tsjerke stien.
Pleatsen
It doarp bestiet út in rige pleatsen en wenten oan beide kanten fan de haadwei. Landerum is fanâlds in boeredoarp, mei feehâlderij as grutste ynkomsteboarne. Yn 2006 hie Landerum noch fjouwer feehâlders. De measte pleatsen binne ferboud en geskikt makke foar ferhier fan apparteminten oan toeristen. It eigen type fan de Skylger buorkerij is in fariant op de langhûsbuorkerij. Mei it wendiel en de skuorre mei stâlen en heafekken ûnder in trochrinnende, net dielde kape. It wendiel – de foarein – bestie oarspronklik út in foarkeamer en in binnenkeamer mei bedsteden. Dêrefter kaam de skuorre mei stâlromte, dy‘t oan de sydkant foar de dwersreed iepen is mei in houten útbou, in saneamd ‘skúntsje’ dêr‘t de haaiweinen troch ride koenen. Ien fan de bêst bewarre boerepleatsen fan dit type stiet yn Formearum-Súd, it ‘Spylske Huus’ út 1759, sa neamd omdat yn de boppekant fan it dak troch fersakkings wat bochten sichtber binne. De foarein hat in topgevel, fersierd mei flechtings en siermitselwurk. De buorkerij is al lange tiid net mear yn bedriuw en binnenyn is de wenfunksje frijwat oanpast. Troch de lizzing, de sterke haadfoarm en de detaillearring tsjûget de restaurearre boerepleats fan it agraryske ferline fan de polders fan it eilân. Oan it Súd fan Formearum en yn Landerum steane mear frij geve 19e-iuwske boerehuzen.
Mûne
It doarpsgesicht wurdt dominearre troch in nôtmûne. De mûne wie yn 1838 boud op de Dellewâl yn West, mar is yn 1876 nei Formearum oerbrocht. De bedriuwsweardige mûne hat al lange tiid in horekabestimming. It is in achtkante houten stellingmole, dutsen mei reid, en op in potdeksele ûnderbou fan hout. It wjukkekrús hat in flecht fan tweintich meter.
Ferskaat
Yn Landerum sit in garaazjebedriuw en in ferkeappunt foar Skylger huning.
Sonny Bono
Salvatore Phillip "Sonny" Bono (Detroit, 16 febrewaris 1935 – South Lake Tahoe, 5 jannewaris 1998) wie in Amerikaansk muzykprodusint, sjonger, akteur, en politikus. Tegearre mei syn eardere frou Cher foarme er it duo Sonny & Cher wêrmei't er in stikmannich hits hie, sa as I got you babe.
Nei syn sjongkarriêre gie er de polityk yn as lid fan de Republikeinske Partij, en wied er ûnder mear boargemaster fan Palms Springs, yn Kalifornje en lid fan it Amerikaanske Hûs fan Offurdigen.
Hy stoar oan de gefolgen fan in sky-ûngemak doe't er tsjin in beam botste.
Wim Duisenberg
thumb|180px|Wim Duisenberg thumb|right|180px|Buste Wim Duisenberg yn It Hearrenfean. Wim Duisenberg (It Hearrenfean, 9 july 1935 - Faucon (Frankryk), 31 july 2005) folút Willem Frederik Duisenberg, ekonoom en bankier, is berne op It Hearrenfean op 9 july 1935. Wim Duisenberg wie de earste presidint fan de Jeropeeske Sintrale Bank en ien fan de driuwende krêften efter de ynfiering fan de Euro.
Hy brocht syn jonge jierren troch yn Akkrum dêr't syn âlders in bakkerij hienen. Hy folge de H.B.S. op it Hearrenfean en gie op syn 19e nei Ryksuniversiteit Grins dêr't er ekonomy studearre.
Duisenberg wie fan 1970 oant 1973 professor yn de makro-ekonomy oan de Universiteit fan Amsterdam, en fan 1973 oant 1977 minister fan finânsjes yn it Kabinet-Den Uyl. Yn 1977-1978 siet hy út namme fan de PvdA yn de Twadde Keamer, mar naam dêr ôfskied om bestjoersfoarsitter te wurden fan Rabobank Nederlân.
Fan 1982 oant 1997 wie Duisenberg presidint fan de Nederlânske Bank, dêrnei waard hy aktyf yn de EMU. Yn 1998 waard hy de earste presidint fan de Jeropeeske Sintrale Bank, mei de Frânsman Christian Noyer as fise-presidint. Hy soe dy funksje yn earste ynstânsje op 9 july 2003 op syn 68e jierdei dellizze. Syn opfolger, Jean-Claude Trichet, wie yn Frankryk yn opspraak rekke, en earst neidat in ûndersyk nei syn hanneljen by de teloargong fan de bank Credit Lyonnais troch de Frânske jústysje ôfrûne wie, koe Duisenberg op 1 novimber 2003 syn funksje oerjaan.
Op 26 maart 2007 waard yn it sintrum fan It Hearrenfean in brûnzen byld fan Duisenberg pleatst.
Faals
thumb|right|300px|Lizzing fan Faals Faals (Nederlânsk en offisjeel: Vaals) is in plak en gemeente yn Limburch (Nederlân) mei 9.809 (31 desimber 2008, SBfdS) ynwenners. De ynwenners fan de gemeente Faals binne ferdield oer de doarpen Faals, File, Lemiers, Holset en Kamerich. Faals hat in oerflakte fan 23,90 km². It plak Faals leit tichtby de Faalserberch, it heechste punt fan Nederlân mei it trijelannenpunt.
Eunius Mummolus
Eunius Mummolus († 586) wie yn de twadde helte fan de 6e iuw in súksesfolle Frankyske generaal, dy't de Longobarden fersloech. Hy droech de titel fan patricius.
Skiednis
Hy wie soan fan in Gallo-Romeinske grutgrûnbesitter út Auxerre. Yn 568 die er fan him sprekke doe't kloften Longobarden, dy't krekt dêrfoar Itaalje ynfallen wienen, de Alpen oerstutsen en yn Súdeast-Galje de gebieten fan de Frankyske kening Guntramnus oanfoelen. Eunius Mummolus makke fuortendaliks in ein oan de segetocht fan de Longobarden troch dy te oerwinnen.
Yn in oare grutte oanfal fan de Longobarden yn 574, dy't doe op 'e nij Súd-Galje ynfoelen, spile hy ek in wichtige rol. Wer slagge it him om harren te ferslaan en út Galje te ferdriuwen.
Sûnt 581 waard hy tsjinstanner fan de kening en operearre tige ûnôfhinklik fanút syn bastion yn Avignon.
Opel Oldtimer Museum
It earste Nederlânske Opel Oldtimer Museum sit sûnt 2006 oan de Brêgeleane yn De Tynje. De oldtimers binne boud tusken 1935 en 1980.
Neist de Opel oldtimers binne der ek berneweinen, fytsen en kuolkasten en miniatuerauto's fan Opel.
It museum hat in soad Opelûnderdielen op foarried foar de ferkeap. Yn de kantine kin in fideo oer Opel besjoen wurde.
Okke Hel (sêge)
Okke Hel is de haadpersoan fan in Fryske sêge, dy't him ôfspile op de Waadsee.
Ferhaal
Okke wie in skipper út Harns dy't geregeldwei útfear nei Skylge. Op in dei siet er op fracht nei Skylge te wachtsjen en om de tiid troch de bringen makke er in praatsje yn it kafee. Yn it kafee siet in nuvere man dy't tsjin him begûn te praten. Al gau kaam it praat op roeien, want dat wie Okke syn grutte pasje. De frjemdling bearde dat hy ûnferslaanber wie en ferwachte dat Okke him útdaagje soe foar in wedstryd. Okke hoegde dêr net lang oer nei te tinken en de wedstryd wie in feit.
Doe't Okke ôfsette, gie er yn in rjochte streek nei Skylge ta. In healoere letter gie de duvel efter him oan, ek yn in rjochte baan. Wat de duvel lykwols fergetten hie, mar Okke net, wie dat it tij ôfgeand wie. Okke koe noch krekt oer de sânbanken komme, mar de duvel kaam fêst te sitten. Sa kaam it dat Okke de duvel fersloech, en dat er de bynamme krige fan Okke Hel.
Oar
Yn Harns is de sloeproeiferiening Okke Hel nei him neamd. Ek wie der in Frysktalige popgroep mei de namme Okke Hel.
Grenderich
Grenderich is in plak yn it Dútske bûnslân Rynlân-Palts. It plak makket diel út fan de lânkring Cochem-Zell.
Bestjoer
Grenderich is in Ortsgemeinde en is ûnderdiel fan de ferbânsgemeente Zell.
Johannes Vingboons
300px|thumb|Gesicht op Nij Amsterdam fan Johannes Vingboons thumb|300px|Kaart fan Formosa om 1640 fan Vingboons Johannes Vingboons (1616/1617 - Amsterdam, 20 july 1670) wie in Nederlânsk kartograaf en akwarellist.
Biografy
Vingboons kaam út in keunstsinnige hûshâlding. Heit David Vinckboons (1576-1632) wie skilder en syn bruorren Philips Vingboons en Justus Vingboons wienen arsjitekt. Johannes Vinboons bleau frijfeint en wenne mei in grut part fan syn famylje yn de wente anneks atelier oan de Sint Antoniesbreestrjitte, hoeke Salamanderstege, no nûmer 64, yn Amsterdam. Hy krige ûnderrjocht fan syn heit yn it meitsjen fan kaarten, tekenjen en skilderjen.