cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Emmen
Emmen is in stêd yn it súdeasten fan de Nederlânske provinsje Drinte en de haadstêd fan de gemeente Emmen. De stêd hat 56.640 ynwenners (2021, boarne: CBS). De stêd leit op it súdeastlike punt fan de Hûnsrich.
De stêd is nijsgjirrich opboud. Der is in soad griene romte tusken de wiken, dy't dêrtroch relatyf fier fan de stedskearn ôflizze. Yn Emmen is de Wildlands Adventure Zoo Emmen, de opfolger fan it Noorder Dierenpark, fêstige.
Iere skiednis
thumb|left|Hunebêd D46 yn Emmen Yn de prehistoarje wennen der al minsken op de Hûnsrich. Bewizen dêrfan binne de hunebêden, dêr't der wol tsien yn de beboude kom fan Emmen fan steane. Dy hunebêden komme fan de Trachterbekerkultuer. Ek fynsten fan grêfheuvels, Keltyske ikkers, in feanwei, in timpeltsje en it Pear fan Weardinge litte sjen dat der 5.000 jier ferlyn al minsklike aktiviteiten wiene.
Emmen ûntstie nei alle gedachten as in iesdoarp, dêr't hjoed-de-dei de noch oanwêzige iezen en brinken it bewiis dêrfoar binne. Wannear't Emmen ûntstien is, is net wis, mar mooglik yn de achtste iuw. De earste (houten) tsjerke komt fan dy tiid, dy't yn de trettjinde iuw troch in stiennen ien ferfongen waard. Emmen waard foar it earst neamd yn in oarkonde fan 1139 as Emne en Empne, dêr't oer in hôf of pleats sprutsen waard. Wat de namme betsjut is net wis. Mooglik dat it "flak" of "leech lân" betsjut. Yn 1229 waard Emmen platbaarnd troch biskop Wilbrand fan Aldenburch as in ferjildingsaksje nei de Slach by Ane. It doarp waard dêrnei fannijs opboud, mar it bleau ynearsten mar in lyts doarp.
Feanterij
Yn it midden fan de njoggentjinde iuw begûn Emmen te groeien troch de feanterij om it plak hinne. Emmen sels leit op sângrûn fan de súdeastlike Hûnsrich, mar dêromhinne leit feangrûn, de Emmer Feanen. De earste pioniers dêrfan kamen om 1850 hinne en om te oerlibjen setten se útein mei it ferbouwen fan boekweet. Nei 1900 kaam de feanterij echt op gong. Nije delsettings súdlik en eastlik fan Emmen ûntstiene doe, lykas Emmer-Compascuum, Erica, Klazienaveen en Nij-Amsterdam. De feanwurkers libben yn grutte earmoede en wennen benammen yn spitketen.
Yn 1881 krige Emmen syn earste gemeentehûs. Dat waard yn 1974, mei útsûndering fan it foarhûs ôfbrutsen. In jier letter baarnde it foarhûs ôf en doe moast it gebou folslein ôfbrutsen wurde.
Yn de 1920-er en 1930-er jierren rûn it winnen fan turf tige by tige werom, omreden it opkommen fan stienkoal as brânstof. Yn de Earste Wrâldkriich libbe de turfwinning in bytsje op troch brekme oan stienkoal, dochs hat in net in soad holpen. Wurkleazens en earmoede bleaune yn de omkriten oant de 1950-er jierren. Yn Emmen sels foel de earmoede wol wat ta. Sa krige it doarp ferskate foarsjennings, lykas de Noorder Dierenpark yn 1935 op it plak dêr't earder in lângoed stie. Yn 1938 waard it earste sikehûs yn Emmen iepen, it Diakonessehûs Emmen.
Twadde Wrâldkriich
thumb|left|Loftfoto fan Emmen tusken 1920-1940 Op 10 maaie 1940 foelen Dútske legers Nederlân yn en lutsen de grins by Emmen oer. It ferset yn Emmen hold him ynearsten dwaande mei it helpen fan ûntsnapte kriichsfinzenen, alliearde piloaten en ûnderdûkers. Nei de simmer fan 1943 kaam it organisearre ferset, lykas yn de rest fan it lân, op gong. Foar de kriich wennen der 180 Joaden yn Emmen, mar nei de kriich wiene der likernôch 30 oer. De measten fan harren kamen om yn konsintraasjekampen. De synagoge hat de kriich lokkigernôch al oerlibbe. Op 2 janewaris 1945 fêstige de oerbefelhawwer fan de Dútske Wehrmacht, Friedrich Christiansen, syn haadkertier yn filla Lindenhof yn Emmen. Op 22 febrearis dat jiers fierden alliearde bommesmiters in bombardemint út, dochs misten de filla. Wol waarden der inkelde wenten troffen en foelen der seis deaden. De filla sels kaam der net skeind foar wei en is hjoed-de-dei sels in ryksmonumint. Op 10 april dat jiers waard Emmen troch de alliearden ûnder lieding fan generaal Maczek befrijd. In plantsoen yn Emmen is nei him neamd.
Nei de Twadde Wrâldkriich
Nei de kriich waard it ekonomysk swakke gebiet yn it súdeasten fan Drinte oanmurken as ûntwikkelingsgebiet. Foar de kriich hiene guon bedriuwen Emmen al ûntdutsen as in te ûntjaan yndustrygebiet foar ienfâldige yndustry-arbeid. Nei 1945 woeks Emmen út ta de grutste regionale yndustrykearn troch it fêstigjen fan filialen fan meardere tekstyl- en metaalfabriken, lykas Danlon en ENKA/AKU. Troch it kommen fan dy filialen waard it needsaaklik om nije wenwiken oan te lizzen. Dy waarden frij fier fan de besteande kearn ôf boud, om gebieten mei lânskiplike wearden te bewarjen.
Mei dy bysûndere stêdeboukundige opset waard Emmen ynternasjonaal ferneamd. Niek de Boer wie de ferantwurdlike stêdeboukundige. Hy oppenearre dat de eardere feanwurklju yn en om Emmen hinne it dreech hawwe soene en pas harren libben oan yn in stêd te wenjen. Dêrom kaam er mei it idee foar in iepen griene stêd, in plak mei in doarps wenklimaat mei stêdlike foarsjennings. Ek de earste hiemen waarden yn it ramt fan de griene stêd ûntwurpen.
Emmen waard yn it yn- en bûtenlân bekend troch it Noorder Dierenpark. Dy koe him yn de 1990-er jierren troch ynnovaasjes ûnderskiede fan oare bistetunen. Dêrnei rûn it park lykwols yn it neigean en koe allinnich de gemeente in fallisemint keare. Doe waard besletten it park te sluten en oan de oare kant fan it sintrum in folslein nij park oan te lizzen. Dat waard yn 2012 dien yn 'e mande mei it grutste projekt ea yn Emmen, de sintrumfernijing. Der waard yn totaal mear as 500 miljoen euro ynvestearre yn it sintrum. Dat plan moast Emmen in stêdliker oansjen jaan. De wichtichste parten fan it plan wiene de bou fan it nije Atlas Theater, it oanlizzen fan de Hondsrugtunnel mei dêrboppe in nij Riedhûsplein, de bou fan in 65 meter "wolkekliuwer", de Hondsrugtoren, it ferhûzjen fan de bistetún en it omfoarmjen fan it âlde bistetúnterrein ta it Rensenpark.
Wiken en yndieling
thumb|Haadstrjitte thumb|Wyk Angelslo thumb|Wyk Emmerhout Emmen bestiet út it sintrum en sân grutte wenwiken mei elts eigen winkelsintrums. Dêrnjonken binne der lytsere wiken en buorskippen dy't yn de stêd lizze.
It besjen wurdich
thumb|Grutte Tsjerke oan de Merkplein thumb|Riedhûsplein mei Theater Atlas
Ekonomy
Emmen hat in totaal fan goed 1.000 bunder yndustry- en bedriuweterreinen. Multinationals lykas Teijin Aramid, Acordis en DSM binne fêstige yn Emmen. Bargermeer, it grutste bedriuweterrein fan de stêd, is ûnderferparte yn Bargermeer-Noard, Bargermeer-Súd, Bargerpoort (yn ûntjouwing), Bedriuwepark A37, Businesspark Eigenhaard, Emmtec Industry and Business Park en Nijbracht Center. Oare bedriuweterreinen yn de stêd binne; Bedriuweterrein Barger-Oosterveld, Businesspark Meerdijk en Waanderveld.
Emmen hat in regionaal sikehûs, Scheper Ziekenhuis, mei 1.500 meiwurkers, 82 medysk spesjalisten en 381 bêden.
FC Emmen is de fuotbalklup fan Emmen dy't yn de Earedifyzje spilet, dy't syn thús hat yn stadion De Oude Meerdijk.
Underrjocht
Heger beropsûnderwiis wurdt jûn oan de NHL Stenden Hogeschool op it Kennis Campus Emmen dat in part fan Stenden Hegekoalle is.
Ferkear
De A37 rint súdlik fan Emmen fan Hoogeveen nei de Dútske grins by Zwartemeer, dêr't er oanslút op de Dútske A31 en B402. De N34 rint fan Hardenberg oer Coevorden en Emmen nei Grins ta. De N381 rint fan Emmen nei Drachten ta en wurdt yn Drinte wol de Fryslânrûte (Frieslandroute) neamd.
Oer it spoar is Emmen ferbûn troch it spoar fan Swol nei Emmen mei Swol. Emmen hat twa spoarstasjons: Stasjon Emmen en Stasjon Emmen-Súd.
Vladimir Pûtin
Vladimir Vladimirovitsj Pûtin, (Russysk: Владимир Владимирович Путин, (Leningrad, 7 oktober 1952) is in Russyske politikus en de twadde en fjirde presidint fan de Russyske Federaasje. De ôfkoarting fan syn namme (VVP) wurdt wol brûkt as syn bynamme en komt oerien mei de Russyske ôfkoarting foar "Bruto Ynlânsk Produkt" (VVP). Pûtin wurdt troch syn politike tsjinstanners as diktator sjoen, om syn ûnderdrukking fan de parsefrijheid en syn hurde optreden tsjin demonstraasjes en opstannen tsjin it regearingsbelied. By it meastepart fan de Russen is hy lykwols populêr omdat er stabiliteit, wolfeart en selsrespekt brocht hat.
North American P-51 Mustang
thumb|275px|P-51 Mustangs fan de 375th Fighter Squadron, [[361st Fighter Group, simmer 1944]] thumb|275px|Fabrikaazje fan de P-51 yn Downey, [[Kalifornje, 1944]] thumb|275px|It fisier yn de cockpit De P-51 Mustang wie in Amerikaanske jachtfleanmasine út de Twadde Wrâldkriich, ûntwurpen troch North American Aviation. It tastel kaam midden yn de oarloch yn tsjinst as lange-ôfstâns eskortejager en die ek noch tsjinst yn it begjin fan de Koreaanske Oarloch.
Yn 1940 socht in Britske ynkeapkommisje flytich nei in oanfolling op de Curtiss P-40 Tomahawk. Sy rjochte har ta North American Aviation, dat yn foech 120 dagen in prototype boude. De earste Mustangs (Mustang Mk I/P-51/P-51A) krigen in Allison-motor, dêr't de prestaasjen fan, benammen op gruttere hichten, net foldiene. Opdrachten folgen rillegau. Net allinne de RAF woe se hawwe; it Amerikaanske leger hie ek ferlet fan in nije ferkenningsfleanmasine dat ek tsjinst dwaan koe as jacht- en grûnoanfalsfleanmasine. De Mustang krige yn 't earstoan in grûnoanfalstaak, as dûkbommesmiter. Wilens waard by de Mustangs yn Ingelân troch technisy fan Rolls-Royce in Rolls-Royce Merlin ynboud. Dy motor wie de ideale kombinaasje mei it laminêre wjukprofyl fan de Mustang sadat de prestaasjes fan it tastel bot ferbettere. It tastel ferbrûkte ferlike mei oare fleanmasines relatyf in bytsje brânstof en krige in enoarme tenkynhâld. Dat en oare fleankarakterisiken (benammen de bettere manûvrearberens, fergelike mei de P-47 Thunderbold en de P-38 Lightning) makke it tastel tige gaadlik as eskortejager. It tastel waard ynset foar it eskortearjen fan grutte bommesmiters sa as de B-17 Flying Fortress boppe Dútslân en de B-29 Superfortress boppe Japan. Yn 1944 waard de P-51D útrisd mei 6 masinegewearen ynstee fan 4 wêrtroch't er in flinke fjoerkrêft hie.
Vladimir Pûtin
Hoewol't formeel sjoen binnen it Russyske bestjoerssysteem de presidint boppe de premier stiet, like it yn de praktyk Pûtin as premier noch altiten de rol fan werklike Russyske lieder te spyljen. Sa trede er by wichtige barrens meastentiids op as wurdfierder ynstee fan Medvedev en krige Pûtin op telefyzje folle mear stjoertiid as eardere premiers. Sûnt 7 maaie 2012 is Pûtin wer presidint fan Ruslân, mei Dimitri Medvedev oant 2020 as premier, dy't doe opfolge waard troc Michail Misjûstin.
North American P-51 Mustang
By de Mustang is in saneamde laminar flow-profyl tagepast. De grutste dikte fan it profyl leit fierder nei efteren op de koarden as by de oant dan ta wenstige profilen; dit betsjut dat de luchstream it profyl langer folget en letter oergiet fan laminêr nei tubulint wat minder luchtwjerstân betsjut.
Vladimir Pûtin
Jonkheid en oplieding
thumb|left|Pûtin as fiifjierrich jonkje mei syn mem yn july 1958
Vladimir Pûtin waard berne yn Leningrad, it hjoeddeistige Sint-Petersburch, as soan fan Vladimir Spiridonovitsj Pûtin en Maria Ivanova. Syn heit tsjinne yn de marine fan de Sovjet-Uny en tsjinne dêrnei yn de geheime tsjinst NKVD ûnder Josef Stalin en stie bekend as in fûl marksist-leninist. Vladimir Pûtin syn pake Spiridon Pûtin wie de priveekok fan de sovjetlieders Vladimir Lenin en Josef Stalin. Pûtin syn mem Maria wie in fromme leauwige frou fan de Russysk-Otterdokse Tsjerke en soe har bern, nettsjinsteande har ateïstyske man, temûk doopt hawwe litten. Pûtin syn heit en mem hiene yn de 1930-er jierren al twa jonge soannen, Viktor en Albert. Albert ferstoar yn in pear moanne tiid en Viktor ferstoar oan diftery by it Belis fan Leningrad yn de Twadde Wrâldkriich. g Vladimir Pûtin folge syn oplieding oan de Universiteit fan Leningrad, en krige yn 1975 in diploma mei in proefskrift oer de polityk fan de Feriene Steaten en yn Afrika.
North American P-51 Mustang
Luftwaffe-kommandant Hermann Göring wist op it stuit dat er Mustangs boppe Berlyn hearde dat de kriich rillegau dien wêze soe.
Vladimir Pûtin
Iere karriêre
thumb|left|Pûtin yn de KGB om 1980 hinne Yn itselde jier nei't er syn diploma krige, sette er útein mei it wurkjen foar de KGB, dêr't er yn de bûtenlânske ynljochtingetsjinst terjochte kaam. Fan 1985 oant 1990 wenne er yn Dresden yn de doetiidske Dútske Demokratyske Republyk (DDR). Dêr wurke er by in part fan de KGB dy't politike en militêre ynljochtings opgarre. Hy wie ferantwurdlik foar it ferhearren en ynternearjen fan dissidinten, allyk foar westerske spionnen dy't de Sovjet-Uny ynkringe woene. Vladimir Pûtin krige it Eareteken fan de Sovjet-Uny.
North American P-51 Mustang
In Noard-Korea waard de Mustang F-82 ynset. Foar de oanfal op grûndoelen waard de F-82E in protte brûkt. As nachtjager waard yn Korea ûnder oaren de F82-F en -G ynset. Dit wie in út twa rompen besteande ferzje: de "Twin Mustang".
Yn guon Midden-Amerikaanske lannen hat de Mustang oant yn de jierren 70 tsjinne.
Vladimir Pûtin
Politike karriêre
thumb|Pûtin mei Jeltsin doe't dy op 31 desimber 1999 buorkundich makke dat er opstappe soe thumb|''Pûtin mei Junichiro Koizumi, Jacques Chirac, Gerhard Schröder, George W. Bush en oare steatslieders by de fiering fan de Oerwinningsdei op 9 maaie 2005
North American P-51 Mustang
Nederlânske Mustangs
Nederlân krige nei de Twadde Wrâldkriich 40 P-51Ds. Dy waarden troch de Militêre Loftfeart fan it Keninklik Nederlânsk-Yndysk Leger (fan it KNYL) brûkt by de twa 'Polysjonele Aksjes', Operaasje Produkt yn 1947 en Operaasje Kraai yn 1948. Nei it konflikt krige Yndoneezje in tal fan de ML-KNYL Mustangs.
Vladimir Pûtin
Premier fan Ruslân
Fan augustus 1999 oant 31 desimber 1999 wie er premier yn it regear fan presidint Boris Jeltsin. Hy krige yn dy snuorje it respekt fan de Russyske befolking oangeande syn hanneljen by de ûnôfhinklikensstriid yn de Russyske dielrepublyk Tsjetsjeenje. Doe't Boris Jeltsin op 31 desimber 1999 ôfgie, beneamde er Pûtin ta presidint fan de Russyske Federaasje. Pûtin sette de strideraasje yn Tstetsjeenje troch nei't er presidint waard dat ta it ferwoastgjen fan stêden en doarpen en in grut tal deaden en ferwûnen late.
North American P-51 Mustang
Farianten
De neikommende farianten fan de P-51 hawwe der west:
Vladimir Pûtin
Presidint
Op 26 maart 2000 wûn er de presidintsferkiezings. Op 16 maart 2004 waard er fannijs keazen. Hy wie op dat stuit partijleas, mar waard stipe troch de politike partij Feriene Ruslân dy't doe op dat stuit in mearderheid yn de Steatsdûma hie. Yn septimber 2007 liet er him kieze ta listlûker fan dy partij. Hy joech oan premier wêze te wollen as Feriene Ruslân in grutte oerwinning makke by de Russyske parlemintsferkiezings fan desimber 2007 en dat der in presidint kaam dêr't er goed mei oparbeidzje koe. Earder yn septimber stelde er Viktor Sûbkov, dy't sels ek wol presidint wurde woe, oan as premier.
North American P-51 Mustang
Technyske feiten
thumb|right|300px
Vladimir Pûtin
Presidint
Om't Pûtin, neffens de grûnwet, net trije kear efterinoar oan presidint wurde koe, skode er Dmitri Medvedev nei foarren as syn opfolger. Dy beneamde him op 8 maaie 2008 as syn earste minister.
Fannijs premier
thumb|Pûtin mei Dmitri Medvedev yn maart 2008 Pûtin wie fjouwer jier lang de premier. Pûtin hie neffens syn sizzen twa grutte doelen berikt yn syn twadde premierskip: it trochkommen fan de wrâldwide ekonomyske krisis en it stabilisearjen fan de befolking fan Ruslân tusken 2008 en 2011, nei in lang tiidrek fan ynkrimpen sûnt de 1990-er jierren. Yn 2011 koe er himsels wer ta beskikking stelle foar it presidintskip. Mei in oerweldigjende mearderheid skode Feriene Ruslân Dmitri Medvedev nei foarren foar it premierskip. Op 24 septimber 2011 stelde Medvedev Pûtin foar as presidint foar de parlemintsferkiezings op 4 desimber 2011, itjinge hy oannaam. It presidintskip wie ûnderwilens ferlinge foar in amtstermyn fan seis jier. Nei de presidintsferkiezings op 4 maart 2012 dêr't Pûtin 63,6% fan de stimmen wûn hawwe soe, brutsen der in soad anty-Pûtin demonstraasjes út yn Ruslân. Neffens de opposysje en bûtenlânske waarnimmers soe der op grutte skaal fraude dien wurde.
Under Pûtin syn premierskip stie de premier offisjeel ûnder de presidint, dochs efter de skermen hie Pûtin de stringen yn hannen.
Fannijs presidint
thumb|Pûtin mei presidint Barack Obama by de G8-top yn Ierlân thumb|''Pûtin yn petear mei de Oekraynske presidint Petro Porosjenko, Dútske bûnskanselier Angela Merkel en Frânske presidint François Hollande op 17 oktober 2014 Op 7 maaie 2012 waard Pûtin op it Kremlyn fannijs beëdige as presidint mei syn politike freon Dmitri Medvedev as premier oant 2020 ta. Neffens de Russyske grûnwet kin dizze manier fan hanneljen hieltyd wer werhelle wurde, sa't Pûtin syn macht net ôf hoecht te stean. Der fûnen noch hieltyd grutskalige demonstraasjes plak yn Ruslân. Op 17 augustus 2012 waarden trije leden fan de punkband Pussy Riot feroardiele ta twa jier strafkamp om't se by in optreden protestearre hawwe tsjin Pûtin. Dy feroardieling late ta in ynternasjonaal protest.
Yn 2012 en 2013 stipen Pûtin en Feriene Ruslân wetjouwing dy't stranger optreedt tsjin de LGBT-mienskip, itjinge hja de "wet tsjin LGBT-propaganda" neamden. It hingjen fan reinbôgeflaggen waard ferbean. Dat late ta geweld tsjin homoseksuelen.
Yn 2017 stelde Pûtin him fannijs kandidaat foar de presidintsferkiezings yn 2018. Yn maart krige er 76% fan de stimmen en koe er úteinsette mei syn fjirde termyn. De wichtichste opposysjelieder Aleksei Navalny waard ferbean mei te dwaan. De sakeman Pavel Grûdinin, kandidaat foar de Kommunistyske Partij fan de Russyske Federaasje (KPRF) krige 12% fan de stimmen en de ultranasjonalist Vladimir Zjirinovski krige goed 5%. De Russyske media joegen hast allinnich omtinken oan Pûtin. Troch it gânse lân hinne waard sprutsen fan fraude, lykas it folstopjen fan stimbussen mei yllegale stimmen. Yntimidaasje en oare ûnrjochtlikens kamen ek foar.
Ynminging yn Syrje
Op 30 septimber 2015 makke Pûtin buorkundich dat Ruslân him bemuoie soe yn de Syryske Boargerkriich, op fersyk fan it Syryske regear foar help tsjin opstannige rebellen en jihadisten. Russyske militêre yntervinsje bestie út bommesmiten, raketoanfallen en adviseurs oan it front tsjin de Syryske opposysje en Islamityske Steat. Op 14 maart 2015 sei Pûtin dat de missy slagge wie en kundige it fuortgean fan it grutste part fan de Russyske striidkrêften.
Ynminging yn de Amerikaanske presidintsferkiezings fan 2016
Yn jannewaris 2017 kamen Amerikaanske ynljochtingetsjinsten ta de konklúzje dat Pûtin ynfloed op de útslaggen fan de Amerikaanske presidintsferkiezings fan 2016 út te oefenjen, oardere hie, ynearsten om de kampanje fan Hillary Clinton skea te dwaan, en letter in foarkar te jaan foar kandidaat Donald Trump. Beide, Trump en Pûtin, ûntkenden Russyske ynminging yn de ferkiezings, en joegen leaver de skuld oan de Ukraïners. Pûtin sei letter dat it Ukraïners, Tataren, Joaden of oare groepen mei in eventueel Russysk boargerskip wêze koene. Pûtin hat ek besocht him yn de ferkiezings fan 2020 te mingen.
Russysk-Oekraynske Kriich
thumb|''Pûtin mei de Sineeske lieder Xi Jinping op 4 febrewaris 2022 yn oanrin fan de Olympyske Winterspullen yn Beijing
Pûtin is warber yn de Russysk-Oekraynske Kriich en stipet de seperatisten yn de eastlike oblasten fan de Ukraïne, dy't ûnôfhinklikens of oansluting by Ruslân neistribje. Nei de Euromaidan-protesten yn 2014 en de fal fan de pro-Russyske presidint Viktor Janûkovitsj, namen bewapene manlju yn soldate-uniformen, "de griene manlju", kontrôle oer de Krim en Sebastopel nei in referindum dêr't de mearderheid fan de befolking, dy't út etnyske Russen bestiet, fan de Krim harren útspruts foar oansluting by de Russyske Federaasje. Datselde jier waard de Krim troch Ruslân anneksearre, nettsjinsteande dat der protesten út it bûtenlân wei, benammen de Feriene Steaten en de Jeropeeske Uny, kamen.
Fan maart 2021 oant febrewaris 2022 liet Pûtin op grutte skaal militêre striidkrêften sammelje by de grins mei Ukraïne. Diplomatike ûnderhannelings tusken de Russyske presidint mei ûnder mear de Frânske presidint Emmanuel Macron en de Amerikaanske presidint Joe Biden leveren gjin resultaat.
Op 21 febrewaris erkende Pûtin yn in tillefyzjetaspraak de selsferklearre folksrepubliken Donetsk en Lûhansk as ûnôfhinklik, en ûndertekene er dokuminten dêr't dy ûnôfhinklikens offisjeel by befêstige waard. Dêrnjonken beskuldige de Russyske presidint Ukraïne derfan genoside te dwaan op it etnysk-Russyske part fan de eigen befolking. Ek beskuldige er it Westen fan agresje foar Ruslân oer.
Op 24 febrewaris moarns betiid makke Pûtin op de Russyske steatstillefyzje buorkundich dat Russyske troepen de Ukraïne ynfoelen. Syn doel wie neffens syn sizzen "de demilitarisaasje en denazifikaasje fan Ukraïne". Ek utere er syn soargen oer it neffens him driigjende útwreidzjen fan de NAFO en dat ûnderhannelings dêroer de lêste tritich jier allinnich mar "leagens en sjantaazje" oplevere hiene.
De Russyske ynvaazje fan Oekraïne fan 2022 is part fan it Russysk-Oekraynsk konflikt fan 2021 en 2022
Krityk
Sûnt 2000 is Pûtin de de facto machthawwer fan Ruslân en yn dy snuorje hat er stadichoan syn macht fergrutte. Nei de fal fan it kommunisme waard de parse en de media reedlik frij, mar Pûtin hat dy stadichoan beheind en kritike tsjinstanners waarden twongen harren stil te hâlden. Pûtin wurdt troch syn poltike tsjinstanners derfan beskuldige it fêstigjen fan in nije diktatuer. Der is krityk op it ûnderdrukken fan de parsefrijheid en it hurde optreden tsjin demonstraasjes tsjin it regear. Ek wurdt er kritisearre fanwegen it tanimmen fan de grutte korrupsje ûnder syn bewâld en de grutte earmoede dêr't in soad Russen yn libje. Troch it fietren fan in ekonomysk belied troch ûnder oaren nepotisme en freonepolityk hat Pûtin himsels tige ferrike. Troch it takennen fan goede banen en hannelskontrakten oan syn meistanners, dy't him dêrnei geunsten werom dwaan, is Pûtin ien fan de rykste Russen ea wurden mei in rûsd fermogen fan 200 miljard dollar. Nei de Russyske ynvaazje fan Ukraïne fan 2022 op 24 febrewaris 2022 naam it biedwurd út 2014 Pûtin, chûjlo fannijs populêr.
Populariteit
Lykwols is er by in soad Russen noch reedlik populêr, om't er reedlike stabiliteit, nij selsrespekt en ekonomyske foarútgong dy't er nei de ûnoarderlike jierren ûnder Boris Jeltsin brocht hie. De ôfkoarting fan syn namme, VVP, wurdt as syn bynamme brûkt en komt oerien mei de Russyske ôfkoarting foar "Bruto Ynlânsk Produkt".
Famylje
thumb|Troufoto fan Vladimir en Ljûdmila Pûtin Op 28 july 1983 boaske Pûtin Ljûdmila Sjkrebneva en se wennenfan 1985 oant 1990 yn East-Dútslân. Hja hawwe twa famkes, Marija Pûtina, berne op 28 april 1985 yn Leningrad en Jekaterina Pûtina, berne op 31 augustus 1986 yn Dresden.
Neffens geruchten soe Pûtin in oare dochter, Elizaveta, ek bekend as Luiza Rozova, berne yn maart 2003, mei Svetlana Krivonogich hawwe. Yn april 2008 hat de Moskovsky Korrespondent berjochte dat Pûtin fan Ljûdmila skaat wie om mei Olympyske medaljewinner Alina Kabaeva te boaskjen. Dat waard ûntkend en de krante ward foar in skoftke platlein. Pûtin en Ljûdmila bleaune as in echtpear iepenbier ferskinen, wylst de status fan syn relaasje mei Kabaeva ûnderwerp fan spekulaasje wiene.
Op 6 juny 2012 makken Pûtin en Ljûdmila buorkundich dat harren houlik dien wie. Op 1 april 2014 hat it Kremlyn befêstige dat de skieding offisjeel wie. Kabaeva hat yn 2015 neffens de berjochten berte oan in famke jûn, dêr't Pûtin de heit fan wêze soe. Dy berjochten waarden tsjinsprutsen. Yn 2019 joech Kabaeva berte oan twillingsoannen fan Pûtin, wylst Switserske media yn 2022 berjochten dat yn beide gefallen Kabaeva befallen wie fan in jonkje.
Pûtin hat trije pakesizzers, berne yn 2012 en 2017 troch Marija, en ien berne yn 2017 troch Jekatarina.
Pûtin is lid fan de Russysk-Otterdokse Tsjerke.
Sport
thumb|Pûtin is warber mei judo Pûtin mei graach fuotbal sjen en is in fan fan FC Zenit Sint-Petersburch. Hy hat ek ynteresse yn iishockey en bandy en hat op syn 63e jierderi yn in hockeyspul spile.
Pûtin hat op judo sitten sûnt er 11 jier âld wie. Sûnt er 14 wie siet er op sambo en letter ek op karate.
In March 2022, Putin was removed from all positions in the International Judo Federation (IJF)
Montevideo (Minnesota)
Montevideo ([mɒntɨvɪ'deɪoʊ]) is in stêd yn it súdeasten fan 'e Amerikaanske steat Minnesota. It is it haadplak fan Chippewa County. It ynwennertal lei yn 2010 op 5.383 minsken.
Hobart (Tasmaanje)
Hobart is de haadstêd fan de Australyske dielsteat Tasmaanje. De havenstêd leit oan de súdeastkust fan it eilân. Hobart is stifte yn 1803 as in strafkoloanje fan Ingelân en is nei Sydney de âldste stêd fan Austraalje. Hobart hat sa'n 50.000 ynwenners, Grut-Hobart goed 200.000. De stêd leit oan de rivier de Derwent, de Tasman Highway en oan de foet fan de 1271 meter hege Mount Wellington. Yn Hobart is de Universiteit fan Tasmaanje festige.
De stêd is it finansjele- en bestjoerssintrum fan Tasmaanje en tsjinnet as útfalsbasis foar Australyske en Frânske Antarktyske ekspedysjes. thumb|250px|left|Stêd Hobart (grien) en Grut Hobart (blau) thumb|left|250px|De haven fan Hobart mei dêrefter it sintrum en Mount Wellington
Ut de skiednis
De earste delsetting begûn yn 1803 as in strafkoloanje by Risdon Cove op de eastigge fan de rivier Derwent, dêr't Frânske ûntdekkingsreizgers har ek al sjen litten hienen. Yn 1804 waard in better plak socht, it waard it plak fan it Hobart fan no by Sullivans Cove. Yn it earstoan hjitte it plak Hobart Town of Hobarton, neamd nei de minister fan Koloanjen Lord Hobart. De lânseigen ynwenners hearden ta de heal-nomadyske Mouheneener-stam. In rige bluodrige konflikten mei de Jeropianen en de syktes dy't hja meibrochten twongen de aboriginals te ferhúzjen. Har plak waard al rillegau ynnaam troch frije lânferhuzers en finzenen. Charles Darwin besocht Hobart Town febrewaris 1836 op syn Beagle-ekspedysje. Hy skriuwt oer Hobart en it estuarium fan de Derwent yn Voyage of the Beagle: "...The lower parts of the hills which skirt the bay are cleared; and the bright yellow fields of corn, and dark green ones of potatoes, appear very luxuriant... I was chiefly struck with the comparative fewness of the large houses, either built or building. Hobart Town, from the census of 1835, contained 13,826 inhabitants, and the whole of Tasmania 36,505."
Omadat de rivier de Derwent in goede haven wie en in hannelssintrum foar de walfiskfeart en de seehûnejacht yn de Súdlike Oseaan, koe Hobart rillegau ta in haven fan belang wurde, dy't yndustriën sa as skipsbou luts. Hobart Town waard in stêd op 21 augustus 1842 en krige yn 1875 de namme Hobart.
Suderfeart
De Suderfeart (Biltsk en offisjeel: Súdderfaart; Nederlânsk: Zuidervaart) is in feart yn de gemeente De Waadhoeke. De feart rint fan Sint-Anne neist de N383 nei it suden. Krekt foarby it gemeentehûs is in krúspunt mei de Blikfeart nei it westen en de Súdhoekster Feart nei it easten.
De namme Súdderfaart jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Zuidervaart.
Portsmouth
thumb|left|250px|Lizzing yn Ingelân Portsmouth (Nederlânsk, âldfrinzich: Portsmuiden) is in havenstêd yn it súdeasten fan Ingelân yn it greefskip Hampshire oan de seestrjitte de Solent. De stêd (city) leit op in eilân (Portsea) skean foar it súdlik lizzende Isle of Wight oer. It plak leit 103 km súdwestlik fan Londen en 31 km súdeastlik fan Southampton.
Marine
thumb|250px|Ald Portsmouth It militêr bedriuw spilet fanâlds in grutte rol yn de stêd. De marinebasis Portsmouth is de grutste militêre haven fan Jeropa. Likernôch de helte fan alle skippen fan de Royal Navy lizze dêr, ûnder oaren alle fleandekskippen. Teffens sit it Underseeboattreningssintrim Gosport en it haadkertier fan de Royal Navy yn de stêd. De marine is dêr sadwaande in grutte ekonomyske faktor en de grutste wurkjouwer.
28 juny 2005 wie foar de haven fan Portsmouth, de grutste floatskou fan alle tiden, dat barde yn it ramt fan de fiering fan de 200e jierdei fan de Slach fan Trafalgar. 167 skippen (74 fan de Royal Navy) út 36 lannen dienen der oan mei.
Martin A. Veltman
thumb|280px|Veltman yn de 'Hearenklup', ûnderste rige, tredde fan links, tusken [[Harry Mulisch en Hans van Mierlo yn Skilderij fan Marike Bok ]] Martin A. Veltman (folút: Martinus Antonius Veltman; Ljouwert, 11 desimber 1928 - Amsterdam, 11 juny 1995) wie in dichter en tekstskriuwer. Hy skreau poëzij dy't nei 1953 publisearre waard (ûnder de namme Martin A. Veltman). Syn reklameteksten binne lykwols bekender wurden as syn gedichten. Ta dizze teksten hearre Heerlijk, helder, Heineken (ek troch oaren kleemd, bygelyks troch Alfred Heineken) en ‘s Lands grootste kruidenier blijft op de kleintjes letten (foar Albert Heijn).
Libben
Veltman gie yn Ljouwert nei de Ulo op de Twibaksmerk en oan de Wissedwinger. Tusken 1940 en 1945 siet de famylje yn Wâldsein en Dronryp út eangst foar de oarloch. Nei de oarloch ferskynt in gedicht fan him yn it roomske blêd "Ons Noorden". Nei syn tsjinsttiid wurket er yn in laboratoarium yn Weesp en wurdt dan tekstskriuwer op de Medyske tsjinst yn Amsterdam. Yn 1953 en 1956 ferskynden twa dichtbondels, mar dan bliuwt it hast 25 jier stil op dat mêd. Hy hat it dan te drok as copywriter op in reklame en advysburo. Dêr kaam hy ek yn de kunde mei skriuwer Herman Pieter de Boer. It buro groeide út ta ien fan de grutste yn Nederlân. De ferlegen begjinnende tekstskriuwer wie ien fan de betinkers fan in kreatyf team dat mei-inoar in reklamekampanje opsette ynstee fan los fan elkoar te wurkjen lykas dêrfoar wenst wie. Bûten it gewoane wurk fan bureau FHV (Franzen, Heyt en Veltman) holp Feltman ek mei oan de opkomst fan D66 dat yn 1966 mei sân sitten en Hans van Mierlo yn de Twadde Keamer kaam.
Yn 1977 nimt er ôfstân fan syn wurk en begûn yn syn twadde wente yn Eerbeek op de Feluwe wer poezij te skriuwen. Op oantrunen fan Harry Mulisch ferskynt yn 1980 syn nije poezijbondel "De zaken en de dood". Veltman hat altyd kritysk west oer it reklamewrâldsje, wat yn guon ferzen werom te kennen is, bg. yn it gedicht "Agenda".
Martin Veltman wie troud mei de aktrise Petra Laseur.
Lammert Wiersma
Lammert Wiersma (eins: Lambert Wiersma; Skiermûntseach, 11 desimber 1881 – dêre, 1 novimber 1980) wie Frysk dichter en skriuwer, dy't poëzij skreau yn syn memmetaal, it Skiermûntseagerske dialekt. Hy wie in tiidgenoat fan û.o. Pita Grilk en Douwe Fokkema sr., en publisearre ek yn it Nederlânsk oer it eilân Skiermûntseach en oer de skipfeart.
Libben en wurk
Wiersma brocht syn bernetiid troch op Skiermûntseach, dêr't er yn 1881 te wrâld kaam as soan fan 'e seekaptein Jan Lammerts Wiersma en dy syn frou Theunke Wiebes de Wilde. As fyftjinjierrige jonge ferfear er yn 1897 mei syn âlderlik húshâlden nei Amsterdam ta. Krekt as syn heit keas er, nei de oplieding oan 'e seefeartskoalle folge te hawwen, foar in bestean as seeman. Nei syn houlik ferlei er syn wurkpaad, en wied er adjunkt kommys en direkteur fan it loadswêzen yn ferskate havenplakken, wêrûnder Den Helder en Rotterdam. Uteinlik kearde er yn 1969 foar syn lêste alve jier werom nei Skiermûntseach, dêr't er by it gesin fan dochter ynloek. thumb|left|260px|[[Gedicht fan Lammert Wiersma oer it begraafplak Vredenhof op Skiermûntseach, in ûnderdiel fan 'e Taalrûte dêre.]]
Wiersma begûn yn 'e earste helte fan 'e jierren tweintich fan 'e tweintichste iuw yn Den Helder mei it skriuwen fan Nederlânsktalige boeken en ferhalen. Syn earste publikaasje wie in berneboek, Willem van den Lichtwachter (1921). Dêrnei folgen Vervuld, foar it Dorus Rijkersfonds, Het Eiland Schiermonnikoog (1938), Uit de Zeiltijd (1940) en Tussen Noordzee en Wad (1947). Pas doe't er al aardich op jierren wie, om 'e tiid hinne dat er mei pinsjoen gie, sette Wiersma útein mei te dichtsjen yn syn memmetaal, it Skiermûntseagersk. Der ferskynden sa'n acht dichtbondels mei fersen yn it eilândialekt fan syn hân. Yn syn gedichten ferhearlike er de natoer, de taal en kultuer en it ienfâldige libben op Skiermûntseach, sa't him dat noch bystie út syn jonkheid. Ek joech er utering oan syn religieuze (kristlike) gefoelens, bgl. yn 'e bondel Herfsttridden (1962).
Suderdyksfeart
De Suderdyksfeart is in feart yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De feart rint efter de âlde seedyk oan de Iselmar fan Starum nei it Reaklif besuden Skarl.
De namme Suderdyksfeart jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Dijkvaart.
Omnium Gatherum
Omnium Gatherum is in Finske deathmetalband oprjochte yn 1996 yn Kotka. De bandnamme is in Latynske útdrukking dy't yn letterlike sin "in groepearring fan alle dingen." betsjút. mar net spesifyk as minsken, objekten of ymmateriële aktiva, mar gewoan as alles en noch wat. De band brocht pas yn 2003 syn debútalbum Spirits and August Light út. Yn de rin fan de jierren had de band in protte wikselingen yn de besetting hân. De teksten fan de band gean benammen oer de beskaving, en persoanlike ûnderwerpen. Omnium Gatherum hat njoggen studio-albums útbrocht.
Fryske Beweging
De Fryske Beweging hâldt yn it hiel fan stribjen en organisaasjes dy't rjochte binne op it fuortbestean en ûntjaan fan it eigen Fryske folkskarakter en de Fryske taal. Ta de Fryske Beweging kinne alle persoanen en ynstânsjes rekkene wurde dy't har ynsette of ynsetten hawwe foar it behâld en fersterkjen fan de Fryske taal en kultuer. Foar guon bewegers hâlde en hâldt dat tagelyk in stribjen yn nei (mear) ûnôfhinklikheid fan it sintrale Nederlânske gesach.
It begjin
thumb|Gysbert Japiks troch [[Matthijs Harings.]] Feitlik begûn de Fryske Beweging mei de dichter Gysbert Japiks (1603 - 1663), de ûnbetwiste grûnlizzer fan it moderne skreaune Frysk. Sûnder him soe it Frysk as literêre taal de tiid net oerlibbe hawwe. Hoewol hy yn lytse kring bewûndere waard, soe Gysbert yn syn tiid gjin beweging yn gong lûke.
It duorre oant 7 july 1823, de tiid fan de Romantyk, eart yn de Sint Martinitsjerke te Boalsert de earste Gysbert Japiksbetinking hâlden waard. De menniste dûmny Joast Hiddes Halbertsma (1789-1869), hat dat feest in jier letter wiidweidich beskreaun yn syn 'Hulde aan Gysbert Japiks'. It wie lykwols benammen de Frjentsjerter heechlearaar Gryksk Everwinus Wassenbergh (1742-1826) dy't stúdzje makke fan it wurk fan Gysbert Japiks en dat ek mei sukses by oaren propagearre. De beweging, dy't hy wól yn gong sette, wurdt wol de Wassenberghse Renêssânse neamd. It soe liede ta de earste foarm fan organisaasje fan de Fryske Beweging, al soe Wassenbergh dat sels net mear belibje.
De earste organisearre beweging
Op 27 septimber 1827 waard troch Franciscus Binkes, Hendrik Amersfoordt en Freerk Fontein it Provinciaal Friesch Genootschap ter Beoefening van Friesche Geschied-, Oudheid- en Taalkunde oprjochte, in Genoatskip, seker yn de begjintiid, fan wat men de 'hegerein' neamme kin. Ek Eeltsje Halbertsma waard lid, mar yn 1834 betanke er as lid. De reden skreau er oan syn broer Joast: "Es gibt Narren aller Art", en hy woe dêr net ien fan wêze. It Frysk waard troch it Genoatskip dan wol bestudearre, fiertaal wie it by harren yn dy begjinjierren út of yn net. Ek it sûnt 1839 ferskinende (en noch altyd besteande) tydskrift "De Vrije Fries" wie foar it meastepart yn it Hollânsk. Wol binne der foar de tiid fan de "De Vrije Fries" noch in seistal nûmers fan in "Friesch Jierboeckjen" ferskynd.
Op 14 septimber 1844 waard yn 'Het Gouden Wagentje' oan de Nijstêd te Ljouwert troch Harmen Sytstra, Tiede Dykstra en Jacobus van Loon it Selskip foar Fryske Taal en Skriftekennisse oprjochte. Dit selskip, ek wol it Selskip 1844 of Ald Selskip neamd, wie mear woartele yn 'e mienskip. Har oanhing bestie meast út middenstânslju, lju fan de liberale boargerij en de doarpsyntelligentsia: dûmnys en skoalmasters. De bruorren Halbertsma bringe mei har Rimen en Teltsjes it skreaune Frysk wer ûnder de minsken. Botte polityk is it dan noch net, al sjocht Sjoerd van der Schaaf yn it artikel "The origin of the Germanic and Scandinavian languages: diversity in unity" fan de hân fan Joast Halbertsma wol in politike stellingname: "Hjir is in federalist oan it wurd" is syn konklúzje en fierder "de folken moatte harren yn al har eigenaerdigens en har ûnderskate talen ûntjaen kinne".
De tiid fan it opkommend liberalisme
thumb|De tinkstiennen fan de Halbertsma's It Selskip 1844 rekke hommels troch syn bestjoersleden hinne: Harmen Sytstra en Tiede Dykstra kamen koart efter inoar jong te ferstjerren. Jacobus van Loon naam it foarsitterskip op him mei Gerben Colmjon as skriuwer. Sûnder it duo Sytstra-Dykstra foege it Selskip him nei de liberale geast fan de tiid en wûn oan leden: nei it djiptepunt fan 1852 mei noch mar 122 leden, rûn dat tal op nei 543 yn 1885. Om 1860 wiene Waling Dykstra en Tsjibbe Gearts van der Meulen útein setten mei harren winterjûnenocht en it Frysk folkstoaniel wie yn opkomst. De striid om de stavering waard ôfsletten mei in kompromis tusken de romantisi en de praktisi.
Yn 1879 ferskynde "De Fryske Boekstavering, in hantlieding". Dizze Selskipsstavering soe it in foech 70 jier úthâlde. De útjefte fan "It Lieteboek" troch it Selskip yn 1876 wie in grut sukses. Der bleau sels jild fan oer. Ek de saneamde Grouster stientsjefeesten, it ûntbleatsjen fan tinkstiennen foar de Halbertsma's op 13 oktober 1875 en 28 maaie 1879, levere direkte winst op: It ûntstean fan de Krite Grou dy't letter in wichtige rol yn it Selskip spylje soe.
It Frysk Genoatskip liet fan him sprekke yn 1877. Yn it paleis fan Willem III oan it Hofplein yn Ljouwert waard in grutte tentoanstelling organisearre yn ferbân mei it 50-jierrich bestean fan it Genoatskip. De provinsje en de gemeente Ljouwert wurken der oan mei. Terpfynsten, skilderijen, silverwurk, hânskriften, kaarten, alles wat te toanen wie waard toand. It wie in grut sukses: Der kamen tritichtûzen besikers op ôf en der waard rûnom yn Nederlân omtinken oan jûn yn de parse. Der bleau genôch jild fan oer om oan de Turfmerk it "Eysingahûs" oan te tugen, dêr't de samlingen fan it Genoatskip en de provinsje in fêst plak krigen. Dêrmei stie it Genoatskip oan de widze fan it Frysk Museum.
De tiid fan de partijfoarming en de twadde weach fan organisaasje
Sa oan it ein fan de 19e en it begjin fan de 20e iuw wie der in twadde weach fan organisaasje yn de Fryske Beweging. Krekt as by de politike partijfoarming, organisearre ek de Beweging him foar it meastepart fia de skiedslinen fan it leauwen.
Yn 1898 waard yn Amsterdam de earste Fryske studinteferiening oprjochte: Natio Frisica. De somtiden wat anty-tsjerklike hâlding yn de gelederen fan it Ald Selskip liede yn 1908 ta it oprjochtsjen fan it Kristlik Frysk Selskip en krap 10 jier letter yn 1917 folge it Roomsk Frysk Boun mei as foaroanman Titus Brandsma.
Douwe Kalma wie ien fan de mannen dy't yn 1915 oan de widze stie fan de Jongfryske Mienskip.
De selskippen om utens ferienen har op 15 septimber 1923 yn it Frysk Boun om Utens. Yn Grins waard 2 jier letter de studinteferiening FFJ Bernlef oprjochte.
Douwe Kalma syn Jongfryske Mienskip: "Fryslân en de wrâld"
thumb|left|Leden fan de Jongfryske Mienskip oan 'e [[Snitser mar.]] Douwe Kalma liet foar it earst fan him hearre doe't er 18 jier wie. Op ferskate manieren besocht er nij libben yn de Fryske Beweging te bringen. Yn it foarste plak troch oare literêre idealen út te dragen. Troch it oprjochtsjen fan de Jongfryske Mienskip yn 1915 koe er grutte kloften jongelju oan him bine. De Fryske Beweging waard sadwaande, folslein yn oerienstimming mei de groei fan jongereinkultuer op oare plakken yn Europa, ta in jongereinbeweging dêr’t ek foar famkes en froulju in plak yn weilein wie. Yn de grutte tiid om 1920 hinne hie de Jongfryske Mienskip sa likernôch 700 jonge leden.
De Jongfriezen organisearren ûnder oaren simmerkampen foar jongerein en sy wienen de earsten dy’t yn 1917 mei 'Frisia' in serieus Frysktalich literêr tydskrift opsetten. Kalma sette him yn foar it brûken fan it Frysk yn ferskate fermiddens lykas yn it leger en it heger ûnderwiis. Dêrneist sette er alle wurken fan Shakespeare oer yn it Frysk. Hy skreau ek de earste Fryske literatuerskiednis dy’t wat omfang hie, en skreau it boek Skiednis fen Fryslân (1934).
Kalma en syn Jongfryske Mienskip brochten nij elan oan de Fryske literatuer. Skaaimerkend foar de Jongfriezen wie harren ynternasjonale oriïntaasje. Mei it biedwurd ‘Fryslân en de wrâld’ presintearre Kalma Fryslân as part fan in Noardseekultuer. Fryslân soe in brêgefunksje ha moatte tusken de besibbe Ingelske en de Skandinavyske kultueren. Mei de omsetting fan dat konsept hie Kalma lykwols minder sukses.
Yn 1930 makke de Jongfries Eeltsje Boates Folkertsma syn wurk 'Selsbestjûr for Fryslân' wrâldkundich. Dat wurk kin sjoen wurde as de earste oanset ta in politike striid foar bestjoerlike selsstannigens fan de provinsje Fryslân.
Ynterfryske kontakten
thumb|300px|Dielnimmers fan it Grutfrysk Kongres dat yn 1925 yn [[Jever holden waard.]] Om 1900 hinne waarden de kontakten tusken de Fryslannen sterker. Dy ynteresse kaam foaral út de taalkundige hoeke, de iere Frisisten. Mear kontakt late ta de rop út East-Fryslân wei om in jierliks treffen fan fertsjintwurdigers fan de trije Fryske gebieten. Douwe Kalma, Eeltsje Folkertsma en de feriening 'De Upstalbeam' (oprjochte yn 1924) sprieken har dêr ek foar út. En sa waard it earste Grutfryske Kongres yn 1925 yn Jever organisearre mei fertsjintwurdigers út de trije Fryslannen, Grinslân, Woersten, Bûtjadingen en Jeverlân. Dat wie de grûnslach foar mear mienskiplike gearkomsten en de oprjochting fan de Fryske Rie. By it Grutfryske Kongres yn Hüsem yn 1930 waard de Fryske Rie oprjochte. It doel fan de Rie wie om de ûnderlinge bân yn de tiid tusken de kongressen te hoedzjen en te noedzjen.
De krisisjierren
Yn 1931 kaam Douwe Kalma ree mei syn stúdzje en wurke letter dat jier as skoalmaster yn it middelber ûnderwiis yn Eindhoven. Dêrtroch waard er Fries om utens en koe er net langer mear foarsitter bliuwe fan de Jongfryske Mienskip, dy't sûnt 1927 Mienskip for Fryske Folksûntjowing hite. Yn septimber 1932 waard der in moasje yntsjinne, dêr't it ôfgean fan bestjoerslid Douwe Kalma yn frege waard. Yn maart 1933 blykt it safier te wêzen dat Kalma net mear yn it bestjoer sit. Nei it fuortgean fan Douwe Kalma waard troch it mienskipsbestjoer besletten dat de Mienskip mei yngong fan 1935 as krite Huzum diel útmeitsje soe fan it Selskip 1844.
Yn 1939 waard Douwe Kalma keazen as bestjoerslid fan it Selskip 1844. Yn itselde jier op 6 maaie krige Kalma de titel fan dokter: op dy datum promovearre er op in dissertaasje oer Gysbert Japiks. It wie de earste dissertaasje yn it Frysk yn de universitêre skiednis. Op it politike mêd slute Kalma him hieltiten wer by oare partijen oan.
Oprjochting Fryske Akademy en de Folkshegeskoalle
De earste Fryske Folkshegeskoalle ûntstie yn 1932 by it buorskip Allardseach (by Bakkefean). Ta de oprjochting fan in Fryske organisaasje is it net earder kommen as yn 1939. De foarm wie in mingde stifting. In eigen folkshegeskoalle moast op dat stuit wol in fier ideaal lykje. De Folkshegeskoalle dy't yn 1939 formeel oprjochten is wie in foarrinder foar de Fryske Folkshegeskoalle dy't yn 1948 op Skylge syn plak krije soe.
De Fryske Beweging ûnder de Dútsers
Op it lêst fan de tritiger jierren fan de 20e iuw kamen de ideoligyske kontrasten yn de Fryske Beweging nei foarren. In ier teken wie it Grutfrysk Kongres fan de Fryske Rie yn 1937 yn Medemblik. In plak fierder fan Dútslân ôf as Medemblik hie min te finen west. De Westfriezen hienen noch net oan eardere kongressen meidien, mar no wie der in feriening mei de namme Westfrieze Styk dy't de organisaasje op syn noed nommen hie.
Al yn de simmer fan 1940 woenen de Dútske besetters in sintraal orgaan hawwe om de Fryske Beweging sa goed mooglik stjoere te kinnen. Dêrby makken se gebrûk fan Eastfryske seinboaden dy't min ofte mear fertroud wienen mei de ferhâldingen yn de provinsje Fryslân. Nei in oerlis tusken it Selskip foar Fryske Tael en Skriftekennisse en it Kristlik Frysk Selskip waard der keazen foar in Trijemanskip. It Trijemanskip waard gearstald út ien fertsjintwurdiger fan it Selskip 1844, ien fertsjintwurdiger fan it Kristlik Frysk Selskip, en ien nasjonaal-sosjalistyske fertsjintwurdiger. Doe't bekend waard dat Douwe Kalma him oansletten hie by de faksistyske Fryske Folkspartij, keas it Selskip foar Jacob Kalma as fertsjintwurdiger foar it Trijemanskip. Eeltsje Boates Folkertsma wie de twadde man yn it Trijemanskip, hy fertsjintwurdige it Kristlik Frysk Selskip. De tredde persoan yn it Trijemanskip waard Rintsje Piters Sybesma, omdat hy de mear folkske en nasjonael-soasialistyske streaming fertsjintwurdigje soe. Troch ferskillen yn belangen krigen de pro-Fryske Kalma en Folkertsma spul mei de pro-Dútske Sybesma. Kalma en Folkertsma gongen dêrnei fierder as Twamanskip. Yn 1943 waard it Twamanskip opheven.
Op it literêre mêd fierde de Dútske besetter de Harmen Sytstra-priis yn. Dy waard yn 1941 wûn troch Reinder Brolsma, yn 1942 troch Rintsje Piters Sybesma, en yn 1943 troch Douwe Kalma. Douwe Kalma dy't him yn 1940 oanslute by de FFP en ûnder oaren aktyf wie foar de Stichting Saxo-Frisia naam de priis oan. Lykwols krige Kalma al gau yn 'e rekken dat oaren him it oannimmen fan de priis letter kwea ôf nimme soenen, sadat Kalma besleat de priis werom te jaan.
Neist it Trijemanskip en it Twamanskip wienen der ek dúdlike tekenen fan ferset by yndividuële Fryske bewegers. Jens Emil Mungard wie in dichter fan it eilân Sal en oppenearre him as in fûle tsjinstanner fan it nasjonaal-sosjalisme. Mungard hie krekt as syn heit Ynterfryske kontakten en waard troch syn literêre ferset út Frysk perspektyf yn 1939 nei konsintraasjekamp Sachsenhausen brocht dêr't er yn 1940 stoar. In oar Frysk beweger dy't him fuort al tsjin it nasjonaal-sosjalisme oppenearre wie Titus Brandsma, hy stoar yn 1942 yn konsintraasjekamp Dachau. Lykwols wie Brandsma, oars as Mungard, in tsjinstanner mei kristlike motiven.
Nei de Twadde Wrâldkriich
De organisearre Fryske Beweging kaam út de besettingstiid sûnder skuld, mar ek sûnder glâns. De Selskippen hienen de lêste jierren fan de besettingstiid op non-aktyf stien, mar se wienen net ferbean troch de Dútsers en se hienen harsels net ûntbûn. Jacob Kalma en Eeltsje Folkertsma fan it Twamanskip waarden net troch de Dútsers oppakt. Nei de Twadde Wrâldkriich hat net ien Frysk beweger foar in oarlochstribunaal foarkomme hoecht. Douwe Kalma hat fjouwer jier yn in kamp sitten, mar waard nei de oarloch as kollaborateur suvere. Nei de oarloch oppenearre de âld-fersetslieder Pieter Wybenga him as foarstanner foar mear desintralisaasje. Syn desintralisaasjerapport waard skreaun yn opdracht fan de provinsje Fryslân, mar syn wurk krige gjin ferfolch.