cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kloane-oarloggen
Utbrekken
Hja wurde lykwols rêden troch de hommelse ferskining fan Mace Windu mei in grut part fan 'e masters fan 'e Hege Jedi Ried en in soad oare Jedi-ridders, ûnder wa Ki-Adi-Mundi, Plo Koon, Kit Fisto, Eeth Koth, Saesee Tiin, Even Piell, Shaak Ti en Aayla Secura. Yn 'e striid dy't folget, bringe de Jedi de androïden fan 'e Konfederaasje fan Unôfhinklike Stelsels in slimme slach ta, mar lije dêrby swiere ferliezen en moatte op 't lêst belies jaan omreden fan 'e nûmerike oermacht fan 'e fijân. Dan ferskynt lykwols Yoda op it toaniel mei lâningsfiertugen wêryn't de earste pear hûnderttûzen kloansoldaten arrivearje dy't er op Kamino ophelle hat. Dyselden ferslane de oarlochsandroïden yn wat neitiid de Earste Slach om Geonosis komt te hjitten. Mei dat treffen brekken de Kloane-oarloggen iepentlik út.
Lodewijk Asscher
Partijlieder
By de ferkiezings fan 15 maart 2017 behelle de PvdA 9 sitten, it leechste tal sûnt de oprjochting fan de partij.
Kloane-oarloggen
Ferrin fan 'e striid
It ferrin fan 'e Kloane-oarloggen wurdt yn byld brocht yn 'e lange tekenfilm Star Wars: The Clone Wars (2008) en de tekenfilmsearjes Star Wars: Clone Wars (2003-2005) en Star Wars: The Clone Wars (2008-2014 en 2020).
Lodewijk Asscher
Persoanlik
Asscher komt fan syn heit syn kant út in Joadske famylje fan juristen en diamantiers út de Amsterdamske wyk De Pijp. Syn oerpake Abraham Asscher wie ien fan de twa foarsitters fan de Joadske Ried. Syn heit Bram Asscher wie in jurist. Hy stoar yn jannewaris 2018. Syn mem Irene Asscher-Vonk is in earder heechlearaar arbeidsrjocht oan de Radboud Universiteit Nymwegen en hat kroanlid west fan de Sosjaal-Ekonomyske Ried. In broer fan syn mem is de yn 2004 stoarne dirigint Hans Vonk. In broer fan syn heit is Edward Asscher, de presidint-direkteur fan it famyljebedriuw Keninklike Asscher Diamant Maatskippij en foar de VVD earder lid fan de Earste Keamer fan de Steaten-Generaal. Asscher hat op deselde legere skoalle sitten as Mark Rutte, Institút Wolters yn De Haach, mar se sieten net tagelyk op dy skoalle. Asscher is troud en hat trije bern.
Kloane-oarloggen
Ferrin fan 'e striid
De striid duorret trije jier, fan 22 f.Sl.Y. oant en mei 19 f.Sl.Y. Dêrby woedet de striid op ferskate fronten troch it hiele Stjerrestelsel. Yn 't earstoan boekt de Konfederaasje fan Unôfhinklike Stelsels de iene oerwinning nei de oare. De oarlochsynset fan 'e Republyk wurdt nammentlik hindere om't de Techno-uny, dêr't de measte swiere yndustry yn 'e Republyk ûnder falt, de kant fan 'e Konfederaasje fan Unôfhinklike Stelsels keazen hat. Nettsjinsteande dat wurde fan it twadde jier ôf de separatisten weromdreaun nei de Râne fan it Stjerrestelsel. Tsjin it trêde jier fan it konflikt kriget de Konfederaasje fan Unôfhinklike Stelsels ferskate swiere nederlagen te ferduorjen yn 'e Bûtenrâne fan it Stjerrestelsel, dêr't de separatisten krekt de measte stipe hawwe.
Under ynfloed fan 'e Sith beslute de separatistyske lieders in dryste wraam te dwaan op Coruscant, de planeet dêr't it regear fan 'e Galaktyske Republyk residearret. Dat rint lykwols foar de Konfederaasje fan Unôfhinklike Stelsels út op in fiasko, wêrby't yn ien klap in trêdepart fan 'e hiele separatistyske romtemacht ferlern giet. Greve Dooku komt yn 'e Slach om Coruscant om as er ferret wurdt troch syn master Sidious. Yn 'e dagen nei de nederlaach sneuvelet ek generaal Grievous, de opperbefelhawwer fan 'e separatistyske androïdelegers, by in konfrontaasje mei Obi-Wan Kenobi op 'e planeet Utapau.
Oarder 66 en de Grutte Suvering fan 'e Jedi
Sa't yn 'e film Star Wars: Episode III – Revenge of the Sith (2005) te sjen is, achtet Palpatine dan de tiid ree om in greep nei de macht te dwaan. Hy makket himsels bekend oan Anakin Skywalker, dy't mei de opdiene kennis nei Mace Windu ta stapt. Dyselde hjit Anakin om him der fierders net mei te bemuoien, en giet sels mei trije oare Jedi-masters fan 'e Hege Ried, Kit Fisto, Agen Kolar en Saesee Tiin, op Palpatine ta om him te arrestearjen. Palpatine jout him lykwols net sûnder slach of stjit oer. Mei syn ljochtsabel deadet er de trije oare Jedi, wêrnei't er it tsjin Windu opnimt yn in gefjocht fan ien tsjin ien. Palpatine falt Windu oan troch Krêftwjerljocht te brûken, mar Windu blaast dy werom yn Palpatine syn eigen gesicht, sadat de Sith-master foargoed misfoarme rekket. Windu wurdt him oermânsk en wint it gefjocht.
Neitiid furdiget Palpatine Oarder 66 út, in befel oan 'e kloansoldaten om harren Jedi-ofsieren te fermoardzjen. Om't dat befel yn harren gedrachsmodifikaasje ferwurke sit, kinne se dêr gjin wjerstân oan biede, sels al soene se it wolle. Oeral yn it Stjerrestelsel keare de kloanen har op frijwol itselde momint tsjin 'e Jedi, fan wa't fierwei de measten gjin skyn fan kâns hawwe. Dat it is begjin fan 'e Grutte Suvering fan 'e Jedi, wêrby't op befel fan Palpatine de Jedi Oarder útrûge wurde. Anakin nimt er oan as nije learling ûnder de namme Darth Vader. Op syn befel giet Vader mei kloanen fan it 501e Legioen nei de Jedi-Timpel op Coruscant, dat it haadkertier fan 'e Jedi Oarder is, en moardet dêr alle oanwêzigen út, de lytse bern ynbegrepen. Mar inkele Jedi ûntkomme oan 'e dea, fan wa't master Yoda, Obi-Wan Kenobi en Anakin syn eardere padawan Ahsoka Tano de wichtichsten binne.
Fal fan 'e Republyk en oprjochting fan it Keizerryk
Nei it bloedbad dat er yn 'e Jedi-Timpel oanrjochte hat, wurdt Vader troch Palpatine nei de planeet Mustafar stjoerd, dêr't de lieders fan 'e Konfederaasje fan Unôfhinklike Stelsels har befine. Dyselden kin Palpatine no net mear brûke. Vader slachtet harren allegear ôf mei de ljochtsabel. Fan gefolgen wurde de androïdelegers deäktivearre, wat de ein fan 'e Konfederaasje fan Unôfhinklike Stelsels en fan 'e Kloane-oarloggen betsjut. Op Coruscant ferklearret Palpatine ek de Galaktyske Republyk foar beëinige, en yn it stee dêrfan rjochtet er it Galaktysk Keizerryk op, mei himsels as autokratysk regearjend keizer.
Nij-Skotlân
Nij-Skotlân (Ingelsk: Nova Scotia, útspr.: ['no: u vǝ 'sko: u ʃǝ]; Frânsk: Nouvelle-Écosse; Skotsk-Gaelysk: Alba Nuadh) is ien fan 'e tsien provinsjes fan Kanada. It leit yn it uterste súdeasten fan it lân, dêr't it mei Nij-Breunswyk en Prins Edwardeilân gauris beflapt wurdt ûnder de namme fan de Kustprovinsjes (the Maritimes). Teffens heart it ta de regio Atlantysk Kanada. Wat oerflak oanbelanget is Nij-Skotlân ien fan 'e lytste provinsjes fan Kanada, mei mar 0,6% fan it nasjonaal grûngebiet. De haadstêd en teffens de grutste stêd fan 'e provinsje is Halifax. Neffens gegevens fan 'e folkstelling fan 2011 hie Nij-Skotlân doe hast 922.000 ynwenners, wat delkomt op 2,8% fan 'e totale Kanadeeske befolking.
Etymology
De Ingelske namme foar de provinsje, Nova Scotia, is gewoan de Latynske oersetting fan wat oars New Scotland wêze soe. De provinsje kaam oan dy latinisearre namme yn in keninklike Ingelske oarkunde út 1621, wêryn't oan sir William Alexander, greve fan Stirling it rjocht takend waard om it gebiet te kolonisearjen dat no de Kustprovinsjes beslacht. Yn 'e oare beide iere kolonistetalen fan 'e provinsje, it Frânsk en it Skotsk-Gaelysk, is de namme Nouvelle-Écosse, resp. Alba Nuadh, wat beide kearen gewoan "Nij-Skotlân" betsjut.
Geografy
Nij-Skotlân hat in oerflak fan 55.283 km², wêrfan't 53.338 km² út lân bestiet en 2.599 km² út wetter. De provinsje leit op it Nij-Skotlânskiereilân, en wurdt frijwol hielendal omsletten troch dielen fan 'e Atlantyske Oseaan. It noardeastlikste fyfdepart fan Nij-Skotlân wurdt foarme troch it grutte Kaap Bretoneilân, dat fuort tsjin it Nij-Skotlânskiereilân oan leit en der tsjintwurdich mei ferbûn wurdt troch in seedyk, de Canso Causeway, troch de Cansostrjitte.
Yn 'e Fundybaai, dy't Nij-Skotlân yn it westen skiedt fan Nij-Breunswyk, fynt twaris deis de tijbeweging mei it grutste hichteferskil fan 'e wrâld plak: trochstrings 16 m. By opkommend tij rint eltse kear 100 miljard ton seewetter yn 'e 290 km lange see-earm. Oan 'e noardkant fan dat wetter, ynklamme tusken de Strjitte fan Noardumberlân yn it noarden en de Fundybaai yn it suden, soarget de Lâningte fan Chignecto foar in smelle lânbrêge mei de provinsje Nij-Breunswyk, op it Kanadeeske fêstelân.
Skiednis
De oarspronklike bewenners fan Nij-Skotlân binne de Mikmak-Yndianen, dy't dêr al taholden doe't yn 1604 de earste Jeropeänen arrivearren. Yn 1605 stiften Frânske kolonisten yn Nij-Skotlân, te Port Royal, oan 'e kust fan 'e Fundybaai, de earste permaninte Jeropeeske delsetting yn Kanada (en teffens de earste yn Noard-Amearika benoarden Sint-Augustinus, yn Floarida). Dat wie it oanbegjin fan 'e Frânske koloanje Akadia. De folgjende oardel iuw wiene de Frânske kolonisten, de Akadianen, en de Mikmak, dêr't se in bûnsgenoatskip mei ûnderholden, de dominante befolkingsgroepen yn Nij-Skotlân, ek al waarden der al yn 'e earste trijefearns iuw net minder as njoggen grutte slaggen útfochten tusken de Frânsen en de Ingelsen (letter de Britten) om it besit fan 'e koloanje.
De oarloggen om Nij-Skotlân foarmen ien fan 'e wichtichste ûnderdielen fan 'e striid tusken de Frânsen en Britten om 'e hegemony yn hiel Noard-Amearika. Yn 'e Oarloch fan Kening Willem (1688-1697) wisten de Frânsen de fijân noch op ôfstân te hâlden, mar ûnder de Oarloch fan Keninginne Anne, dy't yn 1702 útbriek, feroveren de Britten yn 1710 it Nij-Skotlânskiereilân, wat yn dy tiid inkeld it eastlike part fan 'e koloanje omfieme. It wie lykwols al fierwei it tichtstbefolke diel, en sadwaande befûn de mearderheid fan 'e Akadianen him doe ynienen oan 'e ferkearde kant fan 'e grins. By de Frede fan Utert, yn 1713 joech Frankryk formeel syn sizzenskip oer it Nij-Skotlânskiereilân op, mar it behold de oare dielen fan 'e koloanje Akadia, te witten: Kaap Bretoneilân (doedestiden Île Royale) Prins Edwardeilân (doe Île Saint-Jean) en it lettere Nij-Breunswyk.
Sa kaam yn 1713 offisjeel de koloanje Nij-Skotlân ta wêzen. Under it Britske bestjoer waard de namme fan 'e haadstêd feroare fan Port Royal yn Annapolis Royal. Yn 1749 waard de sit fan it koloniale regear ferpleatst nei it nij stifte Halifax. De oarloggen mei de Frânsen giene troch oant Frankryk yn 1763, oan 'e ein fan 'e Frânske en Yndiaanske Oarloch (1754-1763), de Noardamerikaanske útsprantel fan 'e Jeropeeske Sânjierrige Oarloch, frijwol al syn Noardamerikaanske besittings oan Grut-Brittanje ôfstean moast, mei dêrûnder ek Kaap Bretoneilân, Prins Edwardeilân en Nij-Breunswyk. Doe't de Britten ûntdieken dat yn dy oarloch ûngeregelde Akadiaanske boargermilysjes oan 'e Frânske kant meifochten, brûkten se dat as ferlechje om yn 1755 by de Grutte Utwizing de hiele Akadiaanske befolking út Nij-Skotlân en Nij-Breunswyk te ferbaljen, wêrby't se de lju yn gammele boaten de see opstjoerden, wat hûnderten deaden ta gefolch hie. Party Akadianen yn Nij-Breunswyk flechten de wyldernis yn, dêr't se noch jierrenlang in gûerylja-oarloch wei fierden tsjin 'e Britske besetters. Tusken 1759 en 1768 loeken de Britten kolonisten út 'e súdliker koloanjes fan Nij-Ingelân oan om it plak fan 'e Akadianen yn Nij-Skotlân yn te nimmen. De lange snuorje fan oarloch waard yn Nij-Skotlân yn 1761 beëinige by in formele seremoanje wêrby't letterlik de striidbile tusken de Britten en de Mikmak begroeven waard. Neitiid kearden guon Akadianen werom nei it gebiet dat se as harren heitelân beskôgen.
Nei 1763 waarden it hjoeddeistige Nij-Breunswyk, Prins Edwardeilân en dielen fan Maine opnommen yn 'e koloanje Nij-Skotlân. Prins Edwardeilân waard yn 1769 in aparte koloanje. Nij-Breunswyk waard nei de Amerikaanske Unôfhinklikheidsoarloch befolke troch Amerikaanske loyalistyske flechtlingen, dy't oan 'e kant fan 'e Britten meifochten hiene. Doe't der deilisskip ûntstie oer it bestjoer fan 'e koloanje tusken dy nijynkommelingen en de eardere Nijskotlânske kolonisten, makken de Britten yn 1784 Nij-Breunswyk ta in selsstannige koloanje. Datselde jiers waard ek Kaap Bretoneilân bestjoerlik losmakke fan Nij-Skotlân, mar dat soe der yn 1820 wer byfoege wurde. Under de Amerikaanske Unôfhinklikheidsoarloch liek it trouwens in hoartsje as soe Nij-Skotlân, "de 14de Amerikaanske koloanje", him by de Amerikaanske opstannelingen oanslute. Der ûntstie grutte opskuor ûnder de Britske kolonisten, dy't late ta de Slach om Fort Cumberland en it Belis fan Saint John. Uteinlik waard yn Nij-Skotlân de rebûlje lykwols delslein en bleau it in Britske koloanje.
De tsjinstanners krigen gelyk doe't Kanada belied trochfierde en hannelsbarriêres opsmiet dy't de histoaryske bannen fan 'e Kustprovinsjes mei it Amerikaanske Nij-Ingelân trochsnie, wat yn Nij-Skotlân rampsillige gefolgen hie foar de ekonomyske sitewaasje. Mei de tweintichste iuw brieken bettere ekonomyske tiden oan foar de provinsje, al bleau de wurkleazens noch lange tiid heech, wylst de Grutte Depresje de Nijskotlânskse ekonomy in nije knau joech. Pas nei de Twadde Wrâldoarloch libbe de sitewaasje fierhinne op, mar fan 'e jierren santich ôf rekke de ekonomy wer yn it ûnleech, mei massale migraasje nei Ontario as gefolch.
Bestjoer
Nij-Skotlân hat in provinsjaal parlemint mei 51 sitten. De parlemintsleden fertsjintwurdigje har eigen kiesdistrikt (riding), dêr't se by de ferkiezings op persoanlike titel de mearderheid fan 'e stimmen helle hawwe (krekt itselde kiessysteem as yn Grut-Brittanje). De provinsje wurdt regearre troch in eigen regear mei oan it haad in minister-presidint. Yn Kanada is it trouwens wenst (mar gjin wet) dat de minister-presidinten fan 'e ûnderskate provinsjes oantsjut wurde as premier, wylst de federale minister-presidint de prime minister is. Yn it federale Kanadeeske parlemint yn Ottawa wurdt Nij-Skotlân yn 'e Senaat fertsjintwurdige troch 10 fan 105 sitten (9,5%), en yn it Legerhûs troch 11 fan 308 sitten (3,6%).
Ekonomy
It bruto provinsjaal produkt fan Nij-Skotlân wie yn 2010 K$38.475, wat in stik leger is as it Kanadeeske gemiddelde. Sûnt it begjin fan 'e ienentweintichste iuw hat de ekonomyske groei yn 'e provinsje folle minder west as yn 'e rest fan it lân. De ekonomy fan Nij-Skotlân is fan âlds fierhinne basearre op 'e eksploitaasje fan natuerlike helpboarnen. Sa is de fiskerij noch altyd tige wichtich, en waard de provinsje slim rekke troch it ynstoarten fan 'e kabeljaufiskerij troch oerbefisking yn 'e jierren njoggentich. Likegoed is Nij-Skotlân noch altyd wrâlds grutste eksporteur fan kreeft, en de totale wearde fan 'e eksport fan alle fiskerijprodukten wurdt rûsd op mear as K$1 miljard jiers.
Demografy
Neffens de Kanadeeske folkstelling fan 2011 hie Nij-Skotlân doe 921.727 ynwenners, wat 0,9% mear is as yn 2006. De befolkingstichtens wie yn 2011 17,3 minsken de km². De mearderheid fan 'e Nijskotlanners is fan Noardjeropeesk etnysk komôf, mei as wichtichste groepen Skotten (28,3%), Ingelsen (28,1%), Ieren (19,9%), Frânsen (17,7%), Dútsers (10,0%) en Nederlanners (3,9%). De lânseigen befolking, besteande út Mikmak-Yndianen en Métis, makket 10,2% fan 'e ynwenners fan 'e provinsje út, en de Frânsktalige Akadianen 1,2%. Afro-Kanadezen, foar in part ôfstammelingen fan loyalistyske swarte ynwenners fan 'e noardlike Amerikaanske koloanjes dy't har nei de ein fan 'e Amerikaanske Unôfhinklikheidsoarloch yn Nij-Skotlân nei wenjen setten, foarmje 2,3% fan 'e befolking.
Op it mêd fan godstsjinst bestiet 85,9% fan 'e befolking fan Nij-Skotlân út kristenen, wêrûnder 49,1% protestanten, 36,5% roomsen en 0,3% eastersk-otterdoksen. De grutste protestantske denominaasjes binne: de feriene protestantske United Church of Canada (15,9%), de anglikanen (13,4%), de baptisten (10,6%), de presbyterianen (2,5%), de luteranen (1,2%) en de pinsterkristenen (1,0%). Ateïsten en agnosten foarmje 11,6% fan 'e befolking. Oare godstsjinsten binne, yn folchoarder fan grutte: de islaam (0,4%); it joadendom (0,2%); it boedisme (0,2%); it hindoeïsme (0,1%); it Westersk heidendom (0,1%); en it sikhisme (<0,1%). Fierders wiene der yn 2010 270 (0,03%) oanhingers fan 'e lânseigen religy fan 'e Mikmak.
Taal
Nij-Skotlân hat eins gjin offisjele taal dy't as sadanich by wet fêstlein is, mar it Ingelsk fungearret as de de facto offisjele taal. Neffens gegevens fan 'e folkstelling fan 2011 is dat ek de memmetaal fan in grutte mearderheid (92,5%) fan 'e befolking. De Frânsktalige minderheid bestie yn 2011 út rom 31.000 minsken (3,4%), wêrûnder rom 11.000 Akadianen. Nei it Ingelsk en it Frânsk wie it Arabysk mei krapoan 6.000 sprekkers (0,7%) de trêde taal fan 'e provinsje. It Mikmak, de taal fan 'e lânseigen Mikmak-Yndianen, kaam op it fjirde plak, mei 4.600 sprekkers (0,5%). It Skotsk-Gaelysk wurdt al fan 'e twadde helte fan 'e achttjinde iuw ôf op Kaap Bretoneilân sprutsen. Dêrby giet it neffens offisjele sifers fan it Nijskotlânske Office of Gaelic Affairs om sa'n 2.000 sprekkers (0,2%).
Klimaat
It klimaat wurdt yn Nij-Skotlân sterk beynfloede trochdat de provinsje frijwol hielendal troch de see omjûn wurdt. Der hearsket sadwaande in seeklimaat, al skoarret dat tige deun tsjin in lânklimaat oan.
Ie (Noardeast-Fryslân)
Ie is in doarp yn de gemeente Noardeast-Fryslân. Ie leit eastlik fan Eastrum, westlik fan Ingwierrum en súdeastlik fan Jouswier. De doarpskearn leit benammen oan de Achterwei, Uniastrjitte en Stienfeksterwei, dat binne wegen om de terp fan Ie.
De buorskippen It Stienfek, De Tibben, Brânbuorren, Ald Terp, Dykshoarne en in lyts diel fan Grut Midhuzen hearre ek by Ie.
Ie hat  ynwenners.
Skiednis
Ut argeologyske fynsten hat bliken dien dat Ie al begjin fan de jiertelling bewenne wie. Ie hat yn 'e rin fan de tiid in wichtich doarp yn East-Dongeradiel west. It doarp hie 50 stimmen. Guon aadlike slachten hawwe dêrom ek grytmannen levere.
Yn de 16e iuw wiene de Mockema's belangryk foar it doarp mei harren stins op Grut Midhuzen. Nei in fûle striid waard de stins mei kanonnen besketten en ferovere troch de Saksen ûnder lieding fan Schelto Tjaerda, Taeko Heemstra en Tjalling Lieuwes Jellinga. Ek Obbemastate op Ald Terp waard troch de Saksen oermastere en dêrby ferlear Poppe Obbema it libben. De Mockema's waarden fêstset yn de Sjaardema stins yn Frjentsjer. Fjouwer manlju waarden rêdbrake en twa waarden pealle.
Under Ie stie ek de Wattema state, mar it krekte plak is net mear bekend.
Op 11 april 2001 briek der op Grut Midhuzen tongblier út. Der rekken 37 bedriuwen by belutsen. Der moasten 55 kij, jongfee en skiep, dy't fertocht wienen, romme wurde.
Oant de weryndieling fan 2019 lei Ie yn de gemeente Dongeradiel.
Sint-Gangulfustsjerke (ek: Tsjerke op 'e Terp)
Der wurdt oannaam dat de tsjerke boud is op oantrunen fan it ferneamde kleaster Mariëngaarde by Hallum, dat sûnt 1170 ta de Abdij fan Dokkum hearde. De tsjerke wie wijd oan de hillige Gangulfus of Jarich fan Mariëngaard, dy't abt fan it kleaster Mariëngaard west hat. Yn 'e rin fan de skiednis hawwe der ferbouwings west; de noardmuorre is romaansk en de súdmuorre is goatysk. De 43 meter hege toer is rûnom te sjen; de brekfallige sealtektoer waard om 1840 hinne ôfbrutsen en yn 1869 ferfongen troch in nije toer mei in spits. Yn 1971 is de toer restaurearre.
Yn de tsjerke binne trije hearebanken en oan de muorren hingje njoggen roubuorden fan Iester aadlike slachten. It hûnegat, dêr't de Iesters dy't net om lyk woenen, ynearsten opsletten waarden is der noch.
Mûnen
thumb|left|250px|De mûne oan it haventsje, ± 1930 Ie hie al yn 1636 in nôtmûne, dy't neffens in fan de Steaten fan Fryslân opstelde list net út koe. Op de Schotanuskaarten fan 1664 en 1718 komme ek mûnen foar. Yn de 18e en 19e iuw binne de eigendomsrjochten fan de mûnen bekend. Yn 1809 waard der skreaun oer fjouwer mûnen: twa nôt- en pelmûnen en twa houtseachmûnen. Op ien nei binne dy tusken 1842 en 1855 ôfbrutsen. De lêste mûne, in achtkante boppekruier mei stelling, is op 3 septimber 1962 ôfbaarnd.
It Braakhok
thumb|260px|Flaaksmuseum It Braakhok It eardere braakhok is no in flaaksbewurkingsmuseum. Der wurde op fersyk demonstraasjes jûn hoe't it flaaks bewurke waard.
Mienskip
Doarpshûs De Jister is multyfunksjoneel. It hat in sportakkommodaasje en in hoarekapart dy't by grutte eveneminten ta ien seal makke wurde kinne. De feriening foar doarpsbelang út 1947 komt hjir gear en jeugdhonk Skûlplak sit der by yn. It "Iester Nijs" hâldt elts fan alles op 'e hichte. Ienkear yn de trije jier is der in doarpsfeest. De Gearing is de basisskoalle fan it doarp.
Tsjerke
thumb|260px|Ebenhaëzer tsjerke
De Protestantske gemeente Ie-Eastrum-Jouswier-Ebenhaëzer Tsjerke hat yn Ie twa tsjerken: de eardere herfoarme tsjerke (tsjintwurdich de Sint-Gangulfustsjerke) en de eardere grifformearde Ebenhaëzer Tsjerke.
Skoalle
thumb|260px|Kristlike basisskoalle De Gearing
thumb|260px|Lytse Loane
Befolkingsferrin
* tongblier thumb|260px|Unia Zathe (Omgong 7)
Berne
thumb|260px|Humaldawei 13
Master besocht dûmny yn 't fet te draaien
Yn de jierren 1770 wie Jan Goslings skoalmaster yn Ie. Hy hie it bêste ynkommen fan alle skoalmasters yn East-Dongeradiel, om't er ek bysitter yn it gerjocht wie. Master liet him net folle op skoalle sjen. It lesjaan liet er oan syn soantsje fan 11 jier oer. Der kamen klachten, yn 't lêst skreauwen de âlden in brief op poaten nei de Steaten. Ien fan de nammen dy't ûnder it brief stienen, wie dy fan dûmny Revius.
Goslings fielde him bedrige en socht om in foar him geunstige útwei. Goslings stelde in ferklearring op, wêryn stie dat ds. Revius him misdroegen hie yn de herberch fan Dokkumer Nije Silen. Hy gie dêr mei nei de kastlein Tsjeard Durks. Goslings sei dat hy fjouwer tsjûgen hie en oft Tsjeard ek efkes tekenje woe. Tsjeard lies it en betocht dat Goslings it wol hiel moai makke hie. Hy wegere dan ek om syn namme der ûnder te setten, want op dat stuit hie hy er sels dronken west. Boppedat hie Goslings al fjouwer tsjûgen.
Goslings koe mei lege hannen wer nei Ie werom. Dûmny ûntkende alles, mar hy wist wol hoe't it ferhaal yn 'e wrâld kommen wie. Hy hie nei Kollum west en op Nije Silen soe der efkes oanstekke. Der wie net ien yn 'e herberch. Dûmny hie him doe sels mar betsjinne en letter hie er mei Tsjeard ôfrekkene.
Strjitten
thumb|260px|Foeke Sjoerdsstrjitte Alle strjitten fan Ie
Akwa (kleur)
Akwa (fan it Latynske aqua, "wetter") is in kleur dy't yn 'e regel beskôge wurdt as in tint fan blau of fan grien. It is in grienblauwige of blaugrienige kleur, dy't him yn 'e kleuresirkel persiis healwei tusken blau en grien yn befynt. As webkleur is akwa identyk oan syaan. Tradisjoneel waard de kleur dy't werjûn wurdt mei de heksadesimaal #00FFFF en yn it RGB-kleursysteem mei (0,255,255) nammentlik 'syaan' neamd, mar yn 'e 1980-er jierren is troch it X11-systeem fan webkleuren ynstee de namme 'akwa' yntrodusearre.
By additive kleurminging (bgl. op tillefyzjes en kompjûterskermen) is akwa in sekundêre kleur, dy't oanmakke wurdt troch it mingen fan gelikense hoemannichten blau en grien ljocht (krekt sa't syaan by additive kleurminging ek produsearre wurdt). By subtraktive kleurminging (bgl. yn 'e druktechnyk) is akwa yn prinsipe in primêre kleur as it beskôge wurdt as identyk oan syaan. Lykwols is it sa dat printersyaan net alhiel deselde kleur is as de webkleur syaan, en dêrmei dus ek net as de webkleur akwa.
It West
It West is in weinamme en buorskip west fan Aldegea yn de gemeente Smellingerlân. De namme komt ek foar as  't West van Oudega en Het West.
Oerterp
Oerterp is in doarp eastlik fan Drachten yn de gemeente Opsterlân.
Oerterp hat  ynwenners en is nei De Gordyk it twadgrutste doarp fan de gemeente.
Lizzing
It doarp hat in geunstige lizzing by Drachten (6 km) en it Knooppunt Oerterperfallaat fan de A7 fan It Hearrenfean nei Grins en de N31 fan Ljouwert nei Emmen. Sadwaande wenje der in soad forinzen yn it doarp. De middenstân wreidet him stadichoan út trochdat der in soad nijbou dien wurdt.
Namme
De namme Oerterp (Urathorp, mei oer = boppe) wurdt ferklearre mei dy fan Olterterp (Utrathorp mei uter = bûten) út de lizzing neffens de Boarn: Oerterp boppestreams en Olterterp wat leger. Terp betsjut hjir dus doarp.
Skiednis
Oerterp is oarspronklik, tegearre mei Selmien oan de westkant en Sigerswâld oan de eastkant, in streekdoarp. De delsetting is lykwols net lykas in soad oare lintdoarpen yn de omjouwing troch de feanterij ûntstien. De langhalige foarm is in gefolch fan de lizzing op de deksânrêch tusken de oarspronklike Drait en De Boarn (dat op dat stik no it Alddjip hjit). De earste bewenning is al hiel lang ferlyn, doe't der noch gjin skiedskriuwing wie. thumb|left|De Prinsedobbe Under argeologen hat Oerterp bekendheid mei't yn 1943 by de Prinsedobbe oan de Mouneleane oerbliuwsels fan rindierjagers út 'e ein fan de Alde Stientiid fûn binne, flak nei de lêste iistiid. Op in gebiet fan 85 kante meter op de ringwâl fan de dobbe waarden 5.408 fjoerstiennen foarwerpen fûn, wêrfan 1.360 stikken ark. It klimaat moat hjir doe west hawwe lykas dat fan Laplân en Noard-Sibearje no. De minsken dy't hjir omswalken wienen oanwiisd op wat it lânskip bea, dat allinnich oer de hege sânrêgen tusken de rivierkes geanber wie. Oannommen wurdt dat de minsken dêr allinne simmerdeis harren kampen hiene. Om't fergelykbere oerbliuwsels fûn binne by Hamburch stiet dy kultuer bekend as de Hamburchkultuer. As middel fan bestean wiene de minsken oanwiisd op de ienfâldige lânbou en feehâlderij.
thumb|left|It eartiidske Binnenpaad, de tsjintwurdige Weibuorren Tusken 1200 en 1250 waard fan grutte kleastermoppen de oan Sint-Piter wijde tsjerke boud. Wat letter as de bou fan de tsjerke waard Oerterp yn 1315 foar it earst neamd. It doarp hie oan it begjin twa paden. It belangrykste paad, de Bûtewei, ferbûn Beetstersweach mei Drinte. Noardlik dêrfan lei de Binnenwei, hjoed-de-dei de Weibuorren, dat de tsjerke ferbûn mei it Foarwurk fan Sigerswâld. It noarden fan 'e himrik wie rûch heechfean en yn it suden lei heide.
De ferdieling fan it lân eartiids is hjoed-de-dei noch ôf te sjen oan de rin fan 'e beamwâlen. It tsjerklike lân waard yn stripen ûnder de boeren ferdield, dy't fan noard nei súd rûnen. Dêrmei krigen de boeren allegear in stik heechfean (yn it noarden), in stik kultuergrûn grûn (yn it midden) en in stik heide yn it suden mei in stripe healân (De Mersken) oan it Alddjip.
It is net bekend wannear't der útein set waard mei it ôfgraven fan it heechfean. Sûnt 1472 wie der al in feanmaster, dy't wurke foar it kleaster Jeruzalim. Yn 1641 waard in begjin makke mei it graven fan in feart út Drachten wei, dy't yn 1657 oan de grins fan Opsterlân ta wie. De feart lei yn 1667 al oant Fryske Peallen. Foar it wurk wiene feanarbeiders en skippers nedich en ek boeren setten harren nei wenjen oan 'e feart, sadat der al gau mear ynwenners oan 'e Feart wennen as yn de rest fan it doarp. Namste mear doe't de feart noch langer makke waard en der ferbiningen ûntstiene mei Drinte en Grinslân. De feart bleau oant yn de Twadde Wrâldoarloch de belangrykste ferkearsrûte fan it doarp. thumb|260px|Griff.-frijmakke tsjerke De Levensbron Oerterp krige yn 1860 in ôfskate tsjerke en om't oan 'e feart de oanhingers fan de ôfskieding it bêste fertsjintwurdige wiene, kaam dêr de tsjerke. Sûnt hie it doarp twa tsjerken. Fanwegen de groei fan it tal leden waard yn 1908 de earste grifformearde tsjerke ferfongen troch nijbou. Mei't der yn 1944 in skuorring ûntstie yn de grifformearde tsjerke en de tsjerklike eigendommen oan de nije frijmakke tsjerke tawiisd waarden, bouden de grifformearden, dy't trou oan de synoade bleaune, letter yn 1962 in nije tsjerke oan de Mounestrjitte. Dat wie it tredde tsjerkegebou yn Oerterp. De spjalting hat ûnder de leden en it ferieningslibben fan de twa grifformearde tsjerken in soad leed brocht, dat letter yn de dokumintêre "It Fertriet fan Oerterp" fêstlein waard. Yn it ramt fan it ruilferkavelingsplan "It Keningsdjip" waard yn 'e earste helte fan de jierren 1960 de feart tichsmiten en in brede asfaltdyk oanlein. In soad lytse pleatskes ferdwûnen en waarden ôfbrutsen, wylst de eardere bewenners ferhûzen nei de nijbou yn it doarp. Yn dy tiid ferdwûnen ek in soad sânreden yn it bûtengebiet. It doarp groeide hurd en tusken 1950 en 1990 ferdûbele it ynwennertal hast.
Bouwurken
thumb|left|Weibuorren 60-62 (haadstrjitte) Oerterp hat net in soad monuminten. It wie in earme streek en de kwaliteit fan it boude wie trochstrings net heech. Fierwei de measte huzen binne dan ek yn de 20e iuw boud. In útsûndering is it oan alle kanten skeane hûs njonken de supermerk op de Weibuorren 60/62 mei de lytse raamkes, en dat is dan ek beskerme as monumint. Fierders is der noch in gevelstien ynmitsele neist de foardoar fan it eardere postkantoor op Weibuorren 76:
De stien is dúdlik âlder as it gebou, dat dêr yn 1919 kaam op it stee fan it doe foar de twadde kear ôfbaarnde kafee/loazjemint. De stien siet earder yn it loazjemint, mar de brouwerij fan Heere Hendriks stie oan de Feart op de hoeke fan de Brouwersleane. Heere Hendriks lei flak neist de tsjerke begroeven ûnder in lizzende stien. Syn grêf is nei de Twadde Wrâldoarloch romme. De stien fan syn heit leit yn 'e tsjerke. Op it tsjerkhôf stiet ien fan de Klokkestuollen yn Fryslân.
Mûnen
thumb|left|Nôtmûne De Bruinvisch (yn1925 ûnttakele, yn 2007 ôfbrutsen Oan de Mounestrjitte stie de achtkante reiddutsen stelling-nôtmole. De mûne waard boud yn 1872 mei ûnderdielen fan in ôfbrutsen houtseachmûle út de Saanstreek. Hy hiet "De Bruinvisch". Yn 1925 knapte in roede en waard der in motor ûnderyn de mole setten. De mûne-as waard yn 1927 ferkocht nei Aduard en is dêr yn de noch besteande wettermûne set.
Antillen
thumb|right|300px|Kaart fan de Antillen.
Oerterp
Mûnen
Om 1670 waard flakby, oan de hjoeddeiske Postleane, in folmûne boud foar it "foljen" (it fertichtsjen fan de stof troch de fezels dêrfan de iepeningen yn it weefsel opfolje te litten) fan weefde wollen stoffen mei stampers yn bakken mei ûnder mear urine. Troch se sa folje te litten waarden se tichter en dus waarmer. De wol sil komd wêze fan de skiep dy't op de heide hâlden waarden en sil troch in soad minsken thús spûn en weefd wêze. Yn 1749 wie Jan Sanders timmerman en folmûnder yn Oerterp. De mûne ferdwûn nei 1800.
Antillen
De Antillen, ek wol de Kariben neamd, binne in eilannegroep yn de Karibyske See. Ta de Antillen behearre alle eilannen yn de Karibyske See, útsein de Bahama’s. De eilannegroep rint fan de Kuba, oan de súdkant fan Florida, oant Arûba, flakby de kust fan Fenezuëla.
Oerterp
Mûnen
Oer de eardere mûnen fia www.molendatabase.org:
Mienskip
thumb|260px|''Multyfunksjoneel Sintrum De Wier Oerterp hat in multyfunksjoneel sintrum mei de namme De Wier. It doarp hat in oantal buertferienings, dy't ek aktiviteiten organisearje. It doarp hat in grut tal foarsjennings en in goed fertsjintwurdige winkelstân.
Antillen
De measte eilannen fan de Antillen wurde ta Noard-Amearika rekkene. Dochs wurde guon ek ta Súd-Amearika taskreaun, dit binne de lannen mei in protte Spaanske ynfloeden, Kuba, de Dominikaanske Republyk en Puerto Riko.
De Antillen binne ûnderferdield yn de Grutte Antillen en de Lytse Antillen. De Grutte Antillen foarmje de gruttere eilannen yn it noardlik part fan de Karibyske See. De Lytse Antillen binne de eilannen dy’t benammen yn it easten en it suden fan de see lizze. Dizze leste groep is wer ûnderferdield yn de Boppewynske Eilannen, wêr’t de SSS-eilannen ta behearre, en de Underwynske Eilannen, wêr’t de ABC-eilannen ûnderdiel fan útmeitsje.
Oerterp
Mienskip
Tradisjoneel wurde Oerterpers foar "oanbreide hoazzen" útmakke.
Antillen
Yn it gebiet fan de Antillen lizze mear as 7.000 grutte en lytse eilannen en riffen. De eilannen binne ûnderferdield yn 25 dielen, wêrfan guon ûnôfhinklik binne en guon ek ôfhinklik.
Oerterp
Skoallen
thumb|260px|Kristlike basisskoalle De Opdracht thumb|260px|Bûtewei
Antillen
Skiednis
thumb|right|300px|Kaart fan de Antillen út 1843. Oannaam wurdt dat de Antillen troch de Arowakken befolke binne, de Grutte Antillen fan Belize ôf en de Lytse Antillen fan Fenezuëla.
Oerterp
Ferienings
( De list is yn 2023 bywurke mei help fan de doarpsside. Sjoch foar de meast aktuele ynformaasje oer ferienings op de hiemside fan it doarp) thumb|260px|Akkemuoisbult (it heechste punt fan Oerterp) oan 'e ein fan de Merskenreed
Antillen
Skiednis
Oan de ein fan de 15e iuw waard it gebiet ûntdutsen troch Kristoffel Kolumbus en Alonse de Ojeda. Tal fan eilannen waarden ynnaam troch Spanje. Letter bemasteren Frankryk, Nederlân en it Feriene Keninkryk ek in protte eilannen. Tsjintwurdich binne de measte eilannen yn it gebiet ûnôfhinklik.
Oerterp
Befolkingsferrin
thumb|260px|Tsjerkeleane
Antillen
Ekonomy
De measte eilannen yn it Karibysk gebiet binne lid fan de hannelsorganisaasje Caricom.
Oerterp
Oars
thumb|260px|De Fûgelhelling, jonge earrebarren (2023)
Sjoch ek
thumb|260px|Dobbe oan de Broerestreek
Strjitten
Alle strjitten yn Oerterp.
Dag Fornæss
Dag Fornæss (Hamar, 30 juny 1948) is in earder Noarsk reedrider.
Fornæss hie in koarte karriêre. Hy die trije kear mei oan it Wrâldkampioenskip allround, fjouwer kear oan it Europeesk kampioenskip en ien kear oan de Olympyske Winterspullen (yn 1972) en stie yn 1970 ien kear oan de start by it WK sprint. Hy waard by dizze kampioenskippen ien kear wrâldkampioen en twa kear Europeesk kampioen. Hy waard ek trije kear Noarsk allround kampioen.
Yn 1972 die Fornaess mei oan de Olympyske Spullen yn Sapporo, mar mei mindere resultaten fanwegen in ljiskblessuere dy't er oprûn hie by it Noarske sprintkampioenskip earder dat jier. Oan de ein fan it seizoen krige er in oanbod om mei te dwaan oan de nij op te setten profesjonele reedrydkompetysje, mar dit oanbod sloech er ôf en hold op mei reedriden op heech nivo.
Teolooch
In teolooch, ek wol godlearde neamd, is in wittenskipper dy't teology as ûnderwerp fan syn stúdzje hat. Derby moat benammen tocht wurden oan de stúdzje fan teïsme, yn it bysûnder de monotheïstyske abrahamityske godsdiensten: joadendom, kristendom en islam.
Kristendom
Yn de teology wurdt ûnderskied makke yn:
Rûchwei kinne dizze teologen yn twa groepen yndielen wurde: systematyske teologen en praktyske teologen.
Burgumerheide
De Burgumerheide of Grutte Steateheide leit noard fan Burgum. De heide waard ûntgûn yn de 19e iuw troch dokter Nicolaas Ypey. De befolking levere ek strjitmakkers.
Sake Kornelis Feitsma hat de ferskuorrende earmoede fan de 'heidsjers' beskreaun. Abe Brouwer syn boek Marijke spile him ek ôf op de Burgumerheide. De buorskippen op de heide, foartiid ûnderdiel fan Burgum, binne yn 1930 ta ien doarp foarme: Noardburgum.
Weste
Weste is in eardere delsetting súdwest fan Koudum yn de tsjintwurdige gemeente Súdwest-Fryslân. De namme komt ek foar as Grote Weste en Kleine Weste.
Brittania (Harns)
thumb|left|Detail mei de namme fan it pakhús It hoekpân mei sealdak komt út de 17e iuw, mar is om 1800 hinne feroare. De grutte doarren yn de foargevel wize op it brûken fan it pân as pakhús. Ek de hysbalke boppe it spangevel wiist op de oarspronklike funksje as pakhús.
Yn de foargevel én yn de sydgevel oan de Sjippesiedersstrjitte sitte muorre-ankers. Yn de sydgevel sitte meardere nisfoarmige iepeningen mei traaljewurk en ôfsluten troch finsters.
De namme Brittania sie wize op de ôfkomst fan it guod dat yn it pakhús opslein waard. De namme Brittania as oantsjutting fan it pakhús wurdt yn 1885 by de ferkeap fan in lading beskeadige garst en hjouwer brûkt. Ek yn 1901 wurdt by de ferkeap fan it pakhús de namme Brittania brûkt. Dêrfoar stie it pakhús yn de 19e iuw bekend ûnder de namme Macedoniën (ek Macedoni). It pân is erkend as ryksmonumint.
Wettertoer fan Rhenen
Yn de toer siet ien wetterreservoir mei in ynhâld fan 600 m³. Yn de wettertoer siet hotel Koerheuvel.
Op 9 desimber 1994 is de toer yn gebrûk nomd as appartemintekompleks. Oan de toer binne in oantal rychjeshuzen boud.
Houston
Skiednis
Yn it neijier fan 1836 waard Houston stifte troch twa makelders út New York, de bruorren Augustus Chapman Allen en John Kirby Allen, dy't it nije plak ferneamden nei de doetiidske Teksaanske presidint Sam Houston, deselde dy't yn augustus fan dat jier de Meksikanen ferslein hie yn 'e Slach oan de San Jacinto, wêrmei't er de Teksaanske Unôfhinklikensoarloch wûn hie. In jier letter, yn 1837, krige Houston de status fan stêd.
Tsjin 1860 hie Houston him ûntjûn ta in hannelssintrum en spoarknooppunt foar de útfier fan katoen. Under de Amerikaanske Boargeroarloch wie de stêd it haadkertier fan ien fan 'e westlikste legers fan 'e Súdliken, ûnder generaal John B. Magruder, dy't syn troepen der reemakke foar de Slach om Galveston. Nei ôfrin fan 'e Boargeroarloch waard der besocht om 'e bayou's dy't Houston mei de see ferbûnen, út te baggerjen, mar pas yn 1902 waard yn opdracht fan presidint Theodore Roosevelt foar ien miljoen dollar it Houston Ship Channel, in kanaal foar seeskippen, nei de stêd ta oanlein. Dat wie nei't yn 1900 de konkurrearjende haven fan Galveston troch in orkaan ferwuostge wie, en nei't der yn 1901 oalje yn 'e omkriten fan Housten fûn wie.
Houston ûntjoech him dêrnei ta it sintrum fan 'e Teksaanske oaljeyndustry. Tsjin 1910 wie de befolking suver ferdûbele ta krapoan 79.000 minsken. Yn 1914 iepene presidint Woodrow Wilson de nije haven fan Houston, dêr't sân jier oan wurke wie, en dy't bedoeld wie om 'e oaljeyndustry better syn gerak te jaan. Tsjin 1930 wie Houston de grutste stêd fan Teksas wurden, mei rom 290.000 ynwenners, wêrfan't hast in fearn bestie út Afro-Amerikanen. Yn 1948 anneksearre de stêd ferskate omlizzende kriten om fierder útwreidzje te kinnen.
Nei't der yn 'e fyftiger jierren betelbere airconditioning beskikber kaam, wie dat foar in protte bedriuwen in triuwke yn 'e rêch om har yn Houston te fêstigjen, wat foar nije ekonomyske groei soarge. Yn 1961 iepene de NASA syn Mission Control Center yn 'e stêd, en dat makke dat in protte taleveringsbedriuwen fan romtefearttechnology har ek yn Houston fêstigen. Letter waard it Mission Control Center ûnderdiel fan it gruttere Lyndon B. Johnson Space Center. Yn 'e twadde helte fan 'e jierren santich fûn der in ynfluks fan migranten plak út 'e saneamde Roastgurdle, de âlde stielyndustrystêden fan it noarden, dêr't troch meganisearring en automatisearring fan fabrikaazje, en troch konkurrinsje fan benammen Japanske bedriuwen grutte wurkleazens ûntstien wie.
Yn 'e jierren tachtich rekke it mei de Houstonske ekonomy yn it neigean doe't de oaljeprizen sterk omleech giene, wylst it nei de ramp mei it [[romtefear Challenger, yn 1986 (wêrby't dy koart nei it opstigen útinoar spatte), ek minder gie mei de romtefeartsektor. Sûnt de iere jierren njoggentich die it stedsbestjoer der sadwaande alles oan om 'e ôfhinklikheid fan 'e pleatslike ekonomy fan dy beide sektoaren te ferminderjen. Yn 1997 waard Lee P. Brown as earste Afro-Amerikaan ta boargemaster fan 'e stêd keazen. Houston Ship Channel.jpg fan Houston, oan it Houston Ship Channel.]]
Yn juny 2001 waarden de slimste oerstreamings yn 'e skiednis fan Houston feroarsake troch de tropyske stoarm Allison, dy't wol 1.000 mm rein oer de stêd útstoarte. De skea rûn yn 'e miljarden en der wiene 20 deaden te betreurjen. Yn augustus 2005 waarden mear as 150.000 minsken út New Orleans, dy't evakuëarre wiene út it paad fan 'e orkaan Katrina, opfongen yn Houston, benammen yn it oerdutsen sportstadium de Astrodome. Ien moanne letter, doe't de orkaan Rita neieroan kaam, moasten út Houston sels (en omlizzende kriten) 2½ miljoen minsken evakuëarre wurde (wat de grutste evakuaasje wie út 'e Amerikaanske skiednis), mar aldergeloks rjochte Rita net in protte skea oan. Ein augustus 2017 waard Houston troffen troch de orkaan Harvey, dy't benammen in ûnbidige soad rein en dêrtroch grutte wettersneed brocht. Der foelen likernôch fyftich deaden en mear as 100.000 huzen yn Houston en omkriten rekken ûnbewenber.
Sport
Houston is de thúsbasis fan it honkbalteam de Houston Astros (sûnt 1962), it basketbalteam de Houston Rockets (sûnt 1971), it Amerikaansk fuotbalteam de Houston Texans (sûnt 2002), it fuotbalteam de Houston Dynamo (sûnt 2006) en it frouljusfuotbalteam de Houston Dash (sûnt 2013). De stadions Minute Maid Park (fan 'e Astros) en Toyota Center (fan 'e Rockets) lizze yn it sintrum fan Houston. It stadion fan 'e Texans hjit it NRG Stadium en is it earste stadion fan in ploech dy't yn 'e National Football League (NFL) spilet mei in dak dat iepen en ticht kin.
Demografy
Neffens in offisjele skatting troch it Amerikaanske Folkstellingsburo op grûn fan gegevens fan 'e folkstelling fan 2010 hie Houston yn 2012 in befolking fan 2.160.821 minsken. De befolkingstichtens bedroech 1.505 minsken de km². Neffens gegevens fan 'e folkstelling fan 2010 wie doe fan 'e befolking fan Houston 8,4% âlder as 65 jier en 27,5% jonger as 18 jier. Fierders bestie 36,3% fan 'e húshâldings út ien persoan, wylst 19% fan 'e befolking ûnder de earmoedegrins libbe.
Wat de etnyske opbou fan 'e befolking oangiet, dy wie yn 2010 sa: 37,4% Latino's; 26,0% blanken; 25,3% swarten; 5,3% Aziaten; 0,4% Yndianen; 0,1% Polyneziërs, Melaneziërs en Mikroneziërs; 5,5% oaren of fan mingd etnysk komôf. De grutste Latino-groep wurdt foarme troch de Meksikanen. De grutste Aziatyske befolkingsgroep wurdt foarme troch de Fjetnamezen. Der libje nei skatting sa'n 400.000 yllegale ymmigranten yn Houston, benammen út Meksiko en Midden-Amearika wei.
Klimaat
Houston hat in fochtich subtropysk klimaat, mei simmerdeis in temperatuer dy't yn trochsneed 99 dagen boppe de 32° C útkomt, en dy't teminsten 3 dagen boppe de 38° C leit. Troch de hege luchtfochtichheidsgraad fielt it lykwols noch in stik waarmer oan as dat it eins is. De winters yn Houston binne myld, en yn 'e regel komt it kwik net leger as uterlik 6° C (boppe it friespunt). Yn augustus, de waarmste moanne, is de trochsneed temperatuer oerdeis 34,7 °C, en yn jannewaris, de kâldste moanne, is dat 17,2 °C.
Alfred Vail
thumb|Alfred Vail thumb|It gebou fan de Speedwell Ironworks dêr't Alfred Vail en Samuel Morse op 11 jannewaris 1838 de earste iepenbiere demonstraasje joegen fan de elektryske tillegraaf Alfred Vail (Morristown (Nij Jersey), 25 septimber 1807 - Morristown (Nij Jersey), 19 jannewaris 1859) wie yngenieur en útfiner. Vail wie de technyske partner fan Samuel Morse by it ûntwikkeljen fan in elektromagnetyske tillegraaf.
Morse
Vail studearre yn 1836 ôf oan de Universiteit fan de stêd New York. Nei in demonstraasje troch Morse op de universiteit op 2 septimber 1837 gie Vail mei Morse yn saken. Betingst dêrby wie dat Vail op syn eigen kosten in telegraaf bouwe soe. Dy telegraaf wie net itselde as dy fan Morse: in opfallende oanpassing wie de ferfanging fan de Morsekoade troch Vail syn Morse-alfabet, mar feitlikens waard alles wat Morse optocht hie ferfongen troch nije, bettere systemen fan Vail. Op 6 jannewaris 1838 waard Vail syn telegraaf demonstrearre.
Letter libben
Op 23 july 1839 boaske Alfred mei Jane Elizabeth Cummings. Se hienen trije jonges. Underwilens hie Morse súkses mei de telegraaf, en waard 23 maaie 1844 de telegraafline fan Washington nei Baltimore iepene mei it berjocht "What hath God wrought!" stjoerd troch Morse fan Washington út nei Vail yn Baltimore. Op 10 juny 1852 ferstoar Vail syn frou, en hy wertroude 17 desimber 1855 mei Amanda Eno. Vail ferstoar 19 jannewaris 1859 yn Morristown, lykas safolle útfiners as in earm man.
Utfiner fan it morse-alfabet
Vail, en oaren dy't in kontrakt mei Morse sletten hienen, waarden dêryn ferplichte altiten alle ear oan Morse te jaan. Nei Vail syn ferstjerren fjochtet Amanda derfoar dat Vail as de útfiner fan it morse-alfabet beskôge wurde soe. Dêr tsjin soe sprekke dat Vail yn 1845 yn in pamflet mei de titel "The American Electro Magnetic Telegraph" optekene: "It alfabet fan punten, linen en spaasjes is optekene oan board fan de frachtboat Sully, troch perf. Morse." Der is lykwols gjin grûn om oan te nimmen dat dit wat oars is as wat it kontrakt mei Morse fan Vail easke.
Ikum
Ikum is in buorskip yn de gemeente Westerkertier yn de provinsje Grinslân. Hy leit yn it âlde lânskip Humsterlân, benoarden de wei fan Kommersyl nei Oldehove, tusken de buorskippen Gaaikemawear en Aalsum. De buorskip bestiet winliken út in pleats op in hûswierde fuort beëasten de hûswierde Korhorn. De namme Kor(n)horn wurdt ek wol ferbûn mei de pleats benoarden fan Ikum, dy't wat fan de wei ôf stiet oan de âlde dyk fan Humsterlân, mar ek oan de omkriten besuden de Aalsumerwei.
Súdeastlik fan de pleats Ikum leit oan de oare kant fan de wei noch in pleats en in hûs. Eartiids stienen op en om it steed trije arbeiderswenningen. Eastlik fan Ikum leit de monumintale pleats Holmsterheerd. Bewesten Ikum en Korhorn stiet de pleats Hummersmaheerd (eartiids Ikama). Ikama (Ikema) en Ikum binne twa stagen fan deselde famylje dy't dêr ea wenne hawwe.
Yn de wierde is kûgelpôtierdewurk (út de midsiuwen) fûn.
Dopersken en grifformearden
By Ikum waard om 1729 hinne in doperske fermanje fan de Alde Flamingen boud. Neidat de lêste fermaner yn 1770 stoar foel de gemeente útinoar en de oerbliuwende leden sleaten harren dêrnei yn 1776 oan by de minnistegemeente Humsterlân dy't gearkaam yn in fermanje ('Ol Vermoaning') by de pleats Ter Horn(e) oan de âlde Humsterlandweg tusken Noordhorn en Oldehove. Op dat plak (no Jensemaweg 5) stiet no in hûske. Yn 1778 waard de fermanje fan Ikum ferkocht en foar 1820 moat it gebou sloopt wêze mei't it net mear foarkomt op de kadastrale minút. Dêrnei waarden dêr twee aanzienlyke boerderijen set.
Yn 1835 stichte Hendrik de Cock de griffomearde tsjerke fan Ezinge by Geert Simons thús op Ikum. Dy tsjerke siet fan 1840 ôf twa jier yn de fermanje fan Ter Horn (dêr't de gemeente fan in jier earder nei Noordhorn ferhuze wie), en ferhuze yn 1842 nei Ezinge.
Pyt van der Burg
thumb|right|Pyt van der Burg Pyt van der Burg (Boazum, 8 septimber 1893 - Ljouwert, 16 febrewaris 1922) wie dichter fan natoer- en leafdeslyryk.
Hy wie in soan fan Jan Linses van der Burg. Nei syn dea is in part fan syn wurk publisearre yn Ferzen (1934). Fierder hat er wurk fan Klaus Groth oerset.
ARIA Music Award
De ARIA Music Awards of ARIA Awards (eins folút: Australian Recording Industry Association Music Awards; "Muzykprizen fan de Feriening fan de Australyske Plate-yndustry") binne in groep Australyske prizen dy't ienris yn it jier útrikt wurde foar de bêste muzikale wurken en de bêste muzykartysten fan it foargeande jier. De tawizing en útrikking fan 'e prizen is yn 'e hannen fan 'e Australian Recording Industry Association. De ARIA Music Awards wurde útrikt sûnt 1987, en binne de wichtichste muzykprizen fan Austraalje.
Stewardess
thumb|In stewardess ynformearret de passazjiers. In stewardess (froulik) of steward (manlik) is immen dy't yn in passazjiersfleantúch foar de feilichheid en de fersoarging fan de passazjiers soarget. Stewards en stewardessen yn in fleantúch wurde rekkene ta it kabinepersoniel. De liedingjaande fan it kabinepersoniel is de (senior) purser. Ek dat kin in man of frou wêze. In steward(ess) is benammen foar de feilichheid oan board. Dêrneist soarget hy/sy derfoar dat de passazjiers in noflike flecht hawwe.
Der besteane ek grûnstewards en grûnstewardessen dy't op de lofthaven wurkje.