cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tinkteken foar de USS Arizona
Skiednis
Yn 1950 hyste admiraal Arthur W. Radford, de kommandant fan 'e Pasifyske Float, in Amerikaanske flagge oan 'e boppe wetter útstykjende mêst fan 'e USS Arizona. It hisen en wer ynheljen fan 'e flagge dêre groeide al rillegau út ta in tradysje. Datselde jiers kaam de kommisje mei in foarstel om foarearst in tydlik tinkteken oer it wrak fan 'e USS Arizona hinne te bouwen. Radford frege finansiering oan om dat plan ta útfiering te bringen, mar dat fersyk waard ôfwiisd fanwegen jildkrapte dy't feroarsake waard troch it útbrekken fan 'e Koreaanske Oarloch.
Uteinlik waard it earste permaninte monumint, in 3 m hege basaltstien mei in plakkette, op 7 desimber 1955 by de USS Arizona oanbrocht. Yn 1958 hechte presidint Dwight Eisenhower syn goedkarring oan in plan om in grutter tinkteken te bouwen. De finansiering dêrfoar waard út ferskate boarnen gearfandele:
It Tinkteken foar de USS Arizona waard op 30 maaie (Memorial Day) 1962 formeel iepene troch it Amerikaansk Kongreslid út Teksas Olin E. Teague (dy't teffens foarsitter wie fan 'e kommisje foar feteranesaken) en de takomstige gûverneur fan Hawaï John A. Burns. It wrak fan 'e USS Arizona en it Tinkteken foar de USS Arizona waarden op 15 oktober 1966 beide los faninoar opnommen yn it Amerikaanske Nasjonaal Register fan Histoaryske Plakken (NHRP). Yn 1989 waard it monumint ek útroppen ta in nasjonaalhistoarysk plak (national historic landmark). Sûnt 9 septimber 1980 stiet it Tinkteken foar de USS Arizona ûnder mienskiplik behear fan 'e Amerikaanske Marine en de National Park Service.
Beskriuwing
It ûntwerp foar it Tinkteken foar de USS Arizona waard makke troch arsjitekt Alfred Preis út Honolulu, dy't ûnder de Twadde Wrâldoarloch ynternearre waard op Sand Island, yn 'e mûning fan 'e haven fan Honolulu, om't er yn Eastenryk berne wie. De Amerikaanske Marine spesifisearre by it takennen fan 'e opdracht oan him dat it in soartemint 'brêge' wurde moast dy't boppe it wrak fan 'e USS Arizona dreau en dêr't 200 minsken yn passe moasten. Preis ûntwurp in langwerpich gebou fan 56 m lang en likernôch 9 m breed, wêrfan't it dak oan 'e beide úteinen likernôch 7 m heech is, mar nei de midden ta stadichwei 'ynsakket'. (Kritisy hawwe it gebou wol omskreaun as "in yndûkt molkepak".)
Kleastertsjerke (Assen)
De Kleaster- of Abdijtsjerke yn it sintrum fan Assen wie eartiids in kleastertsjerke fan it sistersjinzerske nonnekleaster Mariënkamp.
Tinkteken foar de USS Arizona
Beskriuwing
It gebou bestiet út trije dielen: de yntree, de gearkomsteseal en it hillichdom. Yn 'e yntree binne ien fan 'e trije ankers fan 'e USS Arizona (in gefaarte fan 8.884 kg) en ien fan 'e beide skipsklokken útstald. Ien fan 'e oare beide ankers leit útstald yn it Steatskapitoal fan Arizona yn Phoenix (de Amerikaanske steat dêr't de USS Arizona nei ferneamd wie), wylst it trêde anker noch by it wrak op 'e boaiem fan 'e lagune leit. De oare skipsklok hinget yn 'e klokketoer fan it Student Memorial Center fan 'e Universiteit fan Arizona yn Tucson.
Kleastertsjerke (Assen)
Skiednis
It kleaster waard yn 1276 yn in dokumint neamd, mar nei alle gedachten al yn 1260 stifte. Yn 1596 krige de Fryske steedhâlder Willem Loadewyk fan Nassau-Dillenburg de opdracht fan de Steaten-Generaal om yn Drinte de reformaasje yn te fieren. Op it fieren fan de roomske misse waard doe it near lein. De fan hegerhân opleine reformaasje koe lykwols gjin gebrûk meitsje fan de kleastertsjerke foar de kalvinistyske earetsjinst, want yn 1601 stoartte de toer yn. Dêrby rekke de tsjerke swier skansearre. Assen wie yn dy tiid mar in lytse delsetting en om't Assen tsjerklik ûnder Rolde foel moast it hantsjefol minsken dat der wenne tsjerkje yn Rolde.
Yn 1615 waard Assen in selsstannige herfoarme gemeente, dy't fanwegen brek oan in tsjerke de tsjinsten hâlde moast yn ien fan de oare kleasterromten. Pas yn 1662 waard de tsjerke wer opboud, dêrby bleau de midsiuwske súdlike muorre stean wylst de oare muorren op 'e nij opmitsele waarden. De nije tsjerke waard mar 25 meter lang, dat folle koarter wie as de oarspronklike kleastertsjerke dy't op syn minst 40 meter lang wie.
Tinkteken foar de USS Arizona
Beskriuwing
Dy nammen binne ynkurven yn 'e wand fan it hillichdom, en foarmje in opsomming fan 'e nammen fan alle 1.177 deadlike slachtoffers ûnder de bemanning fan 'e USS Arizona. Foar de wand mei de nammen hâlde in stikmannich metalene pealtsjes, dy't mei-inoar ferbûn binne troch koarden fan ferwiel, de besikers op in earbiedige ôfstân. Lofts fan 'e wand mei de nammen is in behindige plakkette dêr't de nammen op steane fan 'e likernôch 30 bemanningsleden dy't ûnder de Oanfal op Pearl Harbor wol oan board fan 'e USS Arizona wiene, mar it bombardemint oerlibben (de rest fan 'e 1.512 bemanningsleden wie op dat stuit mei ferlof op 'e fêste wâl). Elts fan 'e 335 oerlibjende bemanningsleden hat it rjocht om nei kremaasje syn jiske troch dûkers yn it wrak fan 'e USS Arizona bysette te litten by syn fallen kammeraten.
Seremonieel
Elts jier op 7 desimber is it Tinkteken foar de USS Arizona it mulpunt fan 'e betinking fan 'e Oanfal op Pearl Harbor. Los dêrfan bringt elts skip fan 'e Amerikaanske Marine en de Amerikaanske Kustwacht en ek elts keapfardijskip dat de lagune Pearl Harbor ynfart, in seremonieel salút oan 'e USS Arizona dat it 'bemanjen fan 'e reling' hjit. Dêrby stelt de hiele bemanning him oan 'e reling yn 'e hâlding op by it foarbyfarren fan it wrak en it monumint.
Kleastertsjerke (Assen)
Skiednis
By de troch Wolter Hendrik Hofstede yn gong sette romtlike ûntjouwing fan Assen yn 1780 stie it tuorke fan de kleastertsjerke sintraal. Sawol de Haadleane fan it Asserbosk as de lêste oardel kilometer fan de Drintske Haadfeart binne sa oanlein, dat de assen dêrfan suverkrekt op de toer fan de kleastertsjerke oriëntearre binne.
Tinkteken foar de USS Arizona
Miljeu-omtinkens
Tachtich jier nei de Oanfal op Pearl Harbor lekt der noch altyd oalje út it wrak fan 'e USS Arizona. Dat ferskynsel, dat soms op poëtyske wize omskreaun wurdt as "de triennen fan 'e USS Arizona" of de "swarte triennen", hat oanlieding jûn ta noed om it miljeu fan 'e lagune Pearl Harbor. Yn in artikel dat al yn 2001 yn it tydskrift National Geographic ferskynde, joegen ferskate saakkundigen utering oan harren soarch dat de oanhâldende bleatstelling oan it sâlte seewetter de wanden fan 'e oaljetanks fan it slachskip meitiid sa oantaaste sil dat se it bejouwe, wat in oaljeramp fan oansjenlike proporsjes ta gefolch hawwe soe. It is lykwols net dúdlik hoe't dat foarkomd wurde kin sûnder it oarlochsgrêf te skeinen. De National Park Service, dy't it meastepart fan it deistich behear fan it Tinkteken foar de USS Arizona berêdt, hat bekendmakke dat de tastân fan it skipswrak sekuer yn 'e rekken holden wurdt.
Kleastertsjerke (Assen)
Skiednis
By de restauraasje fan de tsjerke is de toer op 'e nij midden op de tsjerke set en fan in liedklok foarsjoen mei as râneskrift:
American Airlines
American Airlines, faak ôfkoarte ta AA, is in Amerikaanske loftfeartmaatskippij dy't wat passazjierstallen en floatgrutte oanbelanget de grutste fan 'e wrâld is. Nei United Airlines hat American Airlines boppedat de measte bestimmings. It haadkertier fan it bedriuw stiet yn Fort Worth, Teksas.
Float
De float fan American Airlines bestiet 26 july 2015 út 965 fleanmasines. Der binne nochris 21 tastellen yn bestelling by fleanmasinebouwers Airbus en Boeing.
Reuzepanda
De reuzepanda of bamboebear (Latynske namme: Ailuropoda melanoleuca), is in sûchdier út 'e famylje fan 'e bearen, dat allinne mar foarkomt yn Sina, benammentlik yn guon bercheftige streken fan 'e provinsjes Sichuan, Gansu en Shaanxi. Mei-inoar beslane de fersnipele kriten dy't syn areaal foarmje net mear as 6000 km². De reuzepanda is in ikoan fan 'e ynternasjonale bistebeskermingsbeweging en hat benammen grutte bekendheid krigen as it logo fan it Wrâldnatoerfûns (WNF).
Uterlike Skaaimerken
left|thumb|230px|In close-up fan in sân moanne âlde reuzepandawelp. Kwa uterlik ferskille reuzepanda's fral fan oare bearesoarten troch harren swartbûnte pels en rûnere kop. Harren efterein is swart, de rêch en bealch wyt, de foarpoaten en skouders swart en de kop wer wyt, mei swarte earen en rûne swarte plakken om 'e eagen hinne. Folwoeksen reuzepanda's hawwe trochinoar in kop-romplingte fan 150-190 sm en in skouderhichte fan 65-70 sm. De mantsjes binne grutter en swierder as de wyfkes: mantsjes weagje yn trochsneed 85-125 kg en wyfkes 70-100 kg.
Biotoop
Reuzepanda's libje yn ûnherberchsume en tichtbegroeide bamboe- en rodendrumbosken op berchskeanten. It is der frij kâld en fochtich en winterdeis leit der in tsjûk pak snie, wylst it der by 't simmer faak mistich is. De bergen wurde gauris faninoar skaat troch djippe kleauwen, sadat ferpleatsing fan 'e iene nei de oare berchskeante faak tige dreech is.
Hâlden en dragen
De reuzepanda is benammentlik aktyf yn 'e skimer en nacht, en sliept oerdeis yn in beam. Ek om te skûljen by min waar en om gefaarlike rôfdieren út 'e wei te gean, klimt er (mei muoite) yn in beam, mar fierders libbet er folslein op 'e grûn. Reuzepanda's hâlde, oars as oare bearen, gjin wintersliep, nei gedachten om't harren dieet him dêr net ta lient. As resultaat hawwe reuzepanda's harren sa ûntwikkele dat se better as in protte oare bearesoarten bestân binne tsjin winterwaar.
Reuzepanda's libje it grutste part fan it jier solitêr; inkeld yn 'e peartiid, dy't fan maart oan maaie falt, sykje se inoar op. Mantsjes fiere dan gefjochten om it rjocht om mei in wyfke te pearjen. Wyfkes binne lykwols mar ien oant op syn heechsten trije dagen yn 't jier fruchtber, dat it komt hiel krekt. Nei in súksesfolle pearing kin it noch 1½-4 moannen duorje ear't de befruchting plakfynt; dat is in meganisme dat ek wol by oare bisten foarkomt en bedoeld is om te beävensearjen dat it/de jong(en) yn 'e geunstichste tiid fan it jier smiten wurde sille. De eigentlike draachtiid duorret dêrnei 4-5 moannen, wat relatyf koart is foar bearen. De berte fynt plak yn augustus of septimber en dêrby giet it ornaris om ien jong, al komme twillingen en sels trijelingen inkeld ek wolris foar. Yn it wyld kin in reuzepandawyfke lykwols mar ien jong tagelyk grutbringe en wurdt it/de oare jong(en) ferstaat. Reuzepandawelpen wurde blyn en dôf berne en kinne sels har eigen lichemstemperatuer net regelje, dat se binne folslein helpleas. By de berte weagje se likernôch 85-140 g, mar yn 'e earste tsien dagen wurde se fjouwer kear sa swier. Nei twa moanne geane de eagen iepen en nei fjouwer moanne kin it welpke rinne. Nei in healjier weaget er sa'n 12 kg en as er alve moanne is, wurdt er ûntwûn. In jong bliuwt likernôch oardel jier by syn mem, wat der de reden foar is dat reuzepandawyfkes mar om 'e twa of trije jier fruchtber wurde. Yn it wyld wurde reuzepanda's nei gedachten 10-15 jier, mar yn finzenskip kinne se wol de âlderdom fan 30 jier berikke
Fretten
right|thumb|180px|In reuzepanda yt bamboe. Reuzepanda's ite suver allinne mar bamboe, al hearre se taksnonomysk sjoen ta it skift fan 'e rôfdieren. Fral de nije leaten, blêden en stâlen fan 'e bamboeplant wurde iten; de ferhoute dielen binne fiersten te hurd om fertarje te kinnen. De spesjalisearring fan 'e reuzepanda as plante-iter hat foar in grut diel bydroegen oan syn hjoeddeiske swierrichheden. Bamboe smyt net in protte enerzjy op, wat de reuzepanda ta in traach bist makke hat dat yn eardere tiden in maklike proai foar de minske wie.
Status
Tûzenen jierren lyn hie de reuzepanda in folle gruttere fersprieding, mar al foar it begjin fan 'e Westerske jiertelling wied er troch de minske weromkrongen nei de hegere berchskeanten. Oant yn 'e twadde helte fan 'e njoggentjinde iuw waard de reuzepanda noch folop bejage. Yn it twadde part fan 'e tweintichste iuw waard er foar Sina ta in soarte fan nasjonaal symboal. Der wiene doe noch mar sa'n bytsje oer, dat er omtrint op útstjerren stie. Sûnt hawwe in strange beskerming, in fokprogramma yn finzenskip en dêropfolgjende útsettings yn it wyld derta laat dat de soarte wer by de râne fan 'e ôfgrûn weisleept is. Likegoed hat de reuzepanda noch altiten de IUCN-status fan "bedrige", wat sizze wol dat er noch lang net út 'e gefaresône wei is. Men rûst dat der hjoed de dei sa'n 1.000 oant 2.000 reuzepanda's yn it wyld libje, mar per isolearre populaasje binne der wierskynlik net mear as 250 folwoeksen eksimplaren.
Paapkefûgels
Klassifikaasje
De ûnderfamylje fan de Muscicapinae telt 25 skaaien en sa'n 175 soarten:
List fan planetoïden 25501-25600
Dit is in list fan planetoïden 25501-25600.
List fan planetoïden 72601-72700
Dit is in list fan planetoïden 72601-72700.
Bisdom Passau
It bisdom Passau (Dútsk: Bistum Passau; Latyn: Dioecesis Passaviensis) is in roomsk bisdom yn de tsjerkeprovinsje München-Freising. Yn de tiid fan de Hillige Roomske Ryk wie it in prinsbisdom, wêryn't de prinsbiskop net allinne tsjerklike mar ek wrâldske macht útoefene.
It bisdom Passau fertsjintwurdiget tsjintwurdich it heechste perzintaazje katoliken (2014: 79%) fan alle Dútske bisdommen.
Skiednis
It bisdom waard yn 739 troch Bonifatius stifte. As bisdom ûntwikkele Passau him yn de midsiuwen ta in gebiet fan 42.000 km². Dêrmei wie Passau it grutste bisdom fan it Hillige Roomske Ryk. De grinzen gyngen eastlik sels oer Wenen hinne oant it westen fan Hongarije. De skiednis fan it kristendom yn it bisdomgebiet begûn lykwols al folle earder. Al om 300 hinne lieten de earste romeinske boargers harren dêr dope en yn dy tiid libben hilligen as Florianus, Falentyn en Severinus.
Om't it gebiet fan it bisdom Passau hast hielendal yn Eastenryk lei, soarge dat jimmeroan foar strideraasje mei de Eastenrykske hearsker, dy't oanhâldend besochten it Eastenrykske oandiel fan it bisdom oan de kontrole fan Passau te ûntwinen. De Habsburgske keizer Freark III slagge der yn paus Paulus II te bewurkjen ta it skriuwen fan de bul In supramae dignitatis specula. Dêrmei ûntstie foar it earst it bisdom Wenen, dat út in stik gebiet fan it bisdom Passau foarme waard. Ut it eardere gebiet fan it bisdom Salzburg ûnstie ek it doedestiidske bisdom Wiener Neustadt.
Yn 1722, ûnder biskop Joseph Dominikus von Lamberg, slagge it lang om let om Passau fan de tsjerkeprovinsje Salzburg los te skuorren. Yn 1729 moast Passau de súdeastlike gebieten fan Wenen oant Wiener Neustadt ôfstean; yn 1783 folgen de ôfskieding fan de oare Eastenrykske gebieten mei it stiftsjen fan de bisdommen Sankt Pölten en Linz.
Mei de ynfiering fan de sekularisaasje ferlearen de biskoppen fan Passau yn 1803 harren status as wrâldske foarsten. Hast alle kleasters waarden opheft en ek oare tsjerklike besittings waarden nasjonalisearre. Yn 1826 waard it bisdom as suffragaan bisdom by it aartsbisdom München en Freising yndield. Yn 1813 en 1822 waard it gebiet fan it bisdom Passau fergrutte mei de tafoeging fan it súdlike gebiet om Simbach am Inn, Altötting en Burghausen hinne, dat earder ûnder it aartsbisdom Salzburg foel.
Katedraal
Katedraal fan it bisdom is de dom fan Passau. De oan Stefanus wijde dom is fan oarsprong letromaansk, hat in goatysk koer en waard yn barokke styl ferboud. Yn de dom stiet it grutste katedraaloargel fan 'e wrâld.
Beafeartsplakken
Under it bisdom falt it beafeartsplak Altötting, dat alle jierren troch mear as in miljoen pylgers besocht wurdt. Histoarysk wichtich is de beafeartstsjerke Mariahilf Passau.
Patroanhilligen
De patroanhilligen fan it bisdom binne: Valentinus fan Passau, Maksimiliaan fan Lorch en Koenraad fan Parzham.
Rosita Steenbeek
Rosita Steenbeek (Utrecht, 25 maaie 1957) is in Nederlânsk skriuwster en earder aktrise (yn 1986). Se waard grutbrocht yn Amersfoort, mar wennet yn de Italjaanske haadstêd Rome.
Libben en wurk
Steenbeek is de âldste dochter fan de neerlandicus Jan Steenbeek en Margreeth Hugenholtz. Nei it Johan van Oldenbarneveltgymnasium yn Amersfoart ôfmakke te hawwen sette se útein mei in stúdzje teology oan de Universiteit Utert, mar se studearre lykwols ôf yn de moderne letterkunde yn Amsterdam, dêr't se Arthur Japin kennen learde. De bewurke ferzje fan har' freonskip spile in wichtige rol yn syn roman De droom van de leeuw út 2002.
Steenbeek debutearre as skriuwster yn 1994 mei de roman De laatste vrouw, dy't ek fertaald waard en ek yn it bûtenlân útbrocht waard.
Willemstêd (Noard-Brabân)
thumb|500px|Willemstêd mei de festingwurken Willemstêd (Nederlânsk en offisjeel Willemstad) is in festingstêd yn de gemeente Moerdijk, yn de Nederlânske provinsje Noard-Brabân. Willemstêd leit dêr't Volkerak en Hollandsch Diep inoar moetsje.
Willemstêd leit tusken Fijnaart en Numansdorp. Tichtby lizzende kearnen binne Helwijk, Klundert, Den Bommel, Achthuizen. Stêden dy't net fierôf lizze binne Rotterdam, Dordrecht en Breda.
De oarspronklike namme fan Willemstad is Ruigenhil. Fan 1584 ôf waard de namme Willemstad brûkt, ta eare fan de yn dat jier fermoarde Willem fan Oranje.
Op 28 maaie 1926 waard de status fan festing by Keninklik Beslút opheft. Yn 1970 waard de hiele eardere festing, mei de binnenstêd en in skoatsfjild in Ryksbeskerme stedsgesicht. De opset fan it plak Ruigenhil, in foarstrjittedoarp mei de Voorstraat en de Groenstraat en Achterstraat as efterstrjitten, is opnomd yn de tusken 1583 en 1587 boude festing.
Sonnenborgh en omkriten
Sonnenborgh en omkriten bestiet út sân buerten: Bonifasius, Meagere Greide, Rengerspark, Sonnenborgh, Transfaalwyk, Faleariuskertier en Fûgelbuert.
Yn 2018 waarden trije âlde wiken gearfoege yn de wyk Sonnenborgh en omkriten:
De wyk leit oan de noardkant fan it Jeropaplein, de Harnzerstrjitwei en de Noardersingel. Troch de wyk hinne rint de Mr. P.J. Troelstrawei. Yn de wyk stiet in kampus fan de NHL Stenden Hegeskoalle.
Marije-Himelfeartkatedraal (Omsk)
De Katedraal fan de Himelfeart fan de Hillige Jongfaam Marije (Russysk: Собор Успения Пресвятой Богородицы), ek: Uspenski-katedraal, is in Russysk-otterdokse tsjerke yn de Sibearyske stêd Omsk, Ruslân.
Skiednis
thumb|left|200px|De katedraal yn 1905 De earste stien foar ien fan de grutste tsjerken fan Sibearje waard yn 1891 lein troch tsarevitsj Nikolaas. It ûntwerp wie ôfkomstich fan Ernest Würrich, in arsjitekt út Sint-Petersburch, dy't him ynspirearje liet troch de Tsjerke fan de Ferlosser op it Bloed. Nettsjinsteande dat hie de katedraal in hiel eigen karakter en waard der by de bou wol 30 ûngelikense kleuren stien brûkt. De katedraal kaam op in grut plein te stean en oan de klokketoer slute in tsjerke mei fiif koepels oan, wêrfan ien foarse hege sintrale koepel. Op 9 septimber 1898 waard de katedraal troch de earste biskop fan it nij oprjochte bisdom Omsk ynwijd.
Nei de Oktoberrevolúsje
Nei de revolúsje begûn de ferfolging fan de Otterdokske Tsjerke. Mei it Dekreet fan de Skieding fan Tsjerke en Steat en Underwiis fan de Tsjerke (Russysk: Декрет об отделении церкви от государства и школы от церкви) waard it fûnemint lein foar in ateïstyske steat. Ek yn Omsk ûntkaam de Tsjerke net oan ferfolging, leauwenden waarden ferhindere de katedraal binnen te gean en prysters waarden arrestearre nei't hja in prosesje organisearren. Foar koarte tiid wie de tsjerke wer frij doe't yn 1919 de it leger fan de Witen Omsk feroveren, mar nei't de bolsjewiken Omsk wer ynnamen waard aartsbiskop Silvester fermoarde en de katedraal oerdroegen oan fernijers, dy't loyaal wiene oan de Sovjets. Yn 1923 waard de tsjerke definityf sletten en it gebou bleau no foar lange tiid leech stean. De katedraal waard yn 1933 fan weardefol materjaal plondere en nei't bliken die dat de akûstyk fan de katedraal net tarikkend wie om it ta operagebou te bestimmen, foel yn 1935 it beslút om it gebou op te blazen. It frijkommen boumaterjaal soe wer brûkt wurde foar de bou fan it regionale Folkskommisariaat fan Ynlânske Saken, mar nei it opblazen fan de katedraal die bliken dat de stiennen net mear geskikt wiene foar hergebrûk. De fûneminten fan de tsjerke waarden letter brûkt om dêr in fiver yn oan te lizzen.
De rekonstruksje
thumb|left|200px|It fjoerwurk by de katedraal op 15 july 2007 Op it plak fan de yn 1935 ferwoastge katedraal waard yn 1999 in krús delset. Yn 2005 waard it beslút nommen om de katedraal wer op te bouwen. Fuort dêrnei begûn it útgraven fan de fûneminten. Tidens it wurk ûntdutsen argeologen yn in net bekende romte ûnder de grûn by tafal it oerskot fan de fermoarde aartsbiskop. De bou fan de tsjerke sette útein yn 2006.
De reliken fan de fermoarde en yn 1998 troch it Moskouse Patriargaat hillich ferklearre aartsbiskop Silverster waarden yn 2009 yn in skryn yn de katedraal byset.
Himelfeart fan Jezus
thumb|Christi Himmelfahrt troch [[Gebhard Fugel, út 1893]] thumb|[[Himelfeartskapel (Jeruzalim)|Himelfeartskapel op de Oliveberch yn Jeruzalim]] De himelfeart fan Jezus is in foarfal yn it kristlike leauwe dêr't Jezus fysyk fan de ierde nei de himel opfear en dêr't alve fan syn dissipels by oanwêzich wiene. Neffens it Nije Testamint barde de himelfeart fjirtich dagen nei Jezus syn opstanning. Neffens de kristlike tradysje, dy't ek neamd waarden yn de wichtichste kristlike leauwensbelidenissen, waard Jezus nei syn dea oan it krús troch God ferhearlike, út de dea wei ferriisd en opnaam yn de himel dêr't er oan de rjochter hân fan God sit.
Justjes foar syn opfarren segene Jezus syn learlingen en joech harren de opdracht it blide boadskip oer gâns de wrâld te ferkundigjen. Dat late ta it ûntstean fan it Kristendom. Himelfeartsdei, de hjeldei dêr't de himelfeart fan Jezus betocht wurdt, wurdt op de fjirtichste dei nei Peaske, dy't op in tongersdei falt, nei fierd. De Eastersk-otterdokse tradysje brûkt in oar tsjerklik jier, dat wol op ta in moanne letter as de westerske tradysje rint. In soad Protestantske tsjerken binne ôfstapt fan dy hjeldei, wylst de Anglikaanske tsjerke it noch hieltyd wol fierd.
Neffens de Islaam waard Jezus nea krusige en ferriisde er dus ek net. Neffens de Koraan wie er troch God opnaam yn de himel.
Foarfal neffens it Nije Testamint
It Evangeelje fan Lukas en it boek Hannelingen fan de Apostels, dy't troch deselde skriuwer skreaun waarden, jouwe de oarspronklike ferzje fan de himelfeart. Lukas 24 ferhellet hoe't Jezus de alve dissipels nei Betanië, in lyts doarp op de Oliveberch, bringt. Dêr hiet er harren yn Jeruzalim te bliuwen oant it kommen fan de Hillige Geast. It Evangeelje fan Mattéus einiget yn Mattéus 28 hommels mei de Grutte Opdracht en der wurdt neat oer de himelfeart neamd. It Evangeelje fan Markus neamt yn Markus 16:19 de himelfeart yn it koart, mar de measte teologen binne it deroer iens dat it haadstik Markus 16 letter oan de orizjinele ferzje taheake waard.
It barren yn Hannelingen 1 fynt fjirtich dagen nei de Opstanning plak en beskriuwt in miel dy't Jezus mei syn dissipels hie, dêr't er harren hiet te wachtsjen op it kommen fan de Hillige Geast. Doe fear Jezus foar harren op nei de himel en in wolk naam him wei út harren eachweid. Doe ynienen stiene der twa manlju yn wite klean by harren en seine dat "er weromkomme soe op deselde manier as jimme Him nei de himel tagean sjoen hawwe". It Evangeelje fan Lukas en it boek Hannelingen beskriuwe itselde foarfal, mar brûke ferskillende tiden. It Evangeelje fan Lukas neamt dat it foarfal op deselde dei as de Opstanning bart, en Hannelingen neamt dat it foarfal fjirtich dagen letter bart.
It Evangeelje fan Jehannes hat trije ferwizings nei de himelfeart yn Jezus syn eigen wurden: "Net ien is omheech gien nei de himel behalven Hy dy't út 'e himel delkommen is, de Minskesoan" (Jehannes 3:13); "En as jimme (de dissipels) dan de Minskesoan ris opfarren sjogge nei it plak dêr't Er earder wie?" (Jehannes 6:62); en oan Marije Magdalena nei de opstanning "Hâld My net beet, want Ik bin noch net opfearn nei Myn Heit..." (Jehannes 20:17).
Ferskate Brieven yn it Nije Testamint (Romeinen 8:34, Kolossers 3:1, Filippiërs 2:9-11, Timóteüs 3:16 en 1 Petrus 3:21-22) ferwize nei de himelfeart.
Belang foar it Kristendom
Yn de kristlike teology binne de dea, de opstanning en de ferhearliking fan Jezus fan krúsjaal belang en dy foarmje it fûnemint foar it kristlike leauwen. De earste folgelingen fan Jezus leauden dat Jezus as earste fan de deaden opstie, ferhearlike waard en opnaam waard yn de himel, dêr't er oan de rjochter hân fan God sit. Psalmen 110:1 spile in wichtige rol yn de ynterpretaasje fan Jezus syn dea en syn ferskinings nei de opstanning: "Dit wie de Godsspraak fan 'e Heare oan myn hear: Gean sitten oan myn rjochterhân, oant Ik fan dyn fijannen dy in fuotbank meitsje". Dat makke de dea en opstanning fan Jezus foar syn folgelingen logysk.
Eftergrûn
Himelfeartsferhalen kamen yn de tiid fan Jezus gauris foar. It joech de godlikens oan foar in wichtich persoan sa as bygelyks de Romeinske keizer en wie, yn it Joadendom, in teken fan godlik goedkarren. Ek waarden yn Gryksk-Romeinske, ier-Joadske en ier-kristlike skriftlike boarnen nei garismatyske persoanen en persoanen mei profetyske en iepenbierjende jeften ferwiisd dy't himelske erfarings hiene en dy't kosmyske en godlike geheimen hiene.
Ferneamde persoanen yn it Joadendom dy't nei de himel opfearn wiene, wiene: Henoch (yn it boek Genesis); de fyfde iuwske sage Ezra; Barûch, it selskip fan de profeet Jeremia; Levy, de foarfaar fan de preesters; de profeet Elia; Mozes en de bern fan Job.
Bûten it Joadendom wiene der ek persoanen dy't nei de himel opfearn wêze soene, sa as bygelyks de Romeinske keizer Augustus, dy't foar de eagen fan de senators opfear; Romulus, de stifter fan Rome, ferfear lykas Jezus benefter in wolk nei de himel; de Grykske held Herkules en noch stikmannich mear.
Hjeldei
thumb|Eastersk-otterdokse Himelfeartsdei
De hjeldei fan de himelfeart, Himelfeartsdei, is ien fan de wichtichste kristlike hjeldagen, njonken de Passy, Peaske, Pinkster en Kryst. Himelfeartsdei wurdt tradisjoneel op de sechde tongersdei nei Peaske, de fjirtichste dei, fierd. Guon Roomsk-katolike tsjerkeprovinsjes fiere it lykwols by de mis op de folgjende snein, sa't eltsenien oanwêzich wêze kin. De hillige Hieronymus miende dat de Himelfeartsdei fan de apostels ôfkomstich wie, mar it wie yn werklikheid ynearsten part fan Pinkster (it kommen fan de Hillige Geast) en it ûntjoech him stadichoan fan de fjirde iuw ôf as in aparte hjeldei. Neffens Roomsk-katolike tradysje wurdt yn de trije dagen foar Himelfeartsdei de krúsdagen holden, dêr't God foar ferjouwing frege wurdt. Op de hjeldei sels wurdt der in prosesje mei fakkels holden, dy't ferwiist nei de gong fan Jezus nei de Oliveberch en syn opname yn de himel, it dôvjen fan de Peaskekers en in foarjûn, dêr't wyt de liturgyske kleur is.
Yn de Eastersk-otterdokse tsjerke wurdt it in moanne letter fierd, om't dêr in oar tsjerklik jier as yn de Westerske tradysje brûkt wurdt. De hjeldei waard nei de Reformaasje troch in soad protestantske tsjerken, sa as yn de Anglikaanske, Lutherske en measte Herfoarme tsjerken, trochsetten. In soad oare protestantske tsjerken fiere it lykwols net, om't dy harren net oan de tradisjonele kristlike kalinder fan hjeldagen hâlde.
Genoside
Genoside of folkemoard is "it mei sin en stelselmjittich ferneatigjen, hielendal of foar in part, fan in etnyske, rasiale, religieuze of nasjonale groep", al is der gjin oerienstimming oer hoe grut oft it "part" fan sa'n groep wêze moat om yn oanmerking te kommen foar klassifikaasje as genoside. De term is in gearstalling fan it Grykske genos (γένος), dat "ras" of "folk" betsjut en it Latynske cīdere, dat "deadzje" betsjut, en waard foar it earst brûkt troch de auteur Raphael Lemkin yn syn boek Axis Rule in Occupied Europe, út 1944.
Trochdat it wurd brûkt waard troch de oanklagers by de Prosessen fan Neurenberch, oan 'e ein fan 'e Twadde Wrâldoarloch yn Jeropa, kaam it ûnderdiel út te meitsjen fan it juridyske jargon. Sûnt 1951, doe't de Kovinsje foar de Previnsje en Bestraffing fan 'e Misdie Genoside fan 'e Feriene Naasjes (Convention on the Prevention and Punishment of the Crime of Genocide; CPPCG) yn wurking trede, is genoside yn juridysk opsjoch in misdie. Foarhinne waarden op ynternasjonaal mêd foar de berjochting fan genoside en oanbesibbe misdieden ad hoc-tribunalen gearstald, mar sûnt 2002 bestiet dêrfoar it permaninte Ynternasjonale Strafhof, fêstige yn De Haach, al binne dêr oant op 't heden (jannewaris 2013) noch gjin genosidesaken oanbrocht.
Guon bekende en minder bekende gefallen fan genoside binne:
The Number of the Beast (album)
The Number of the Beast is it tredde studio-album fan Iron Maiden. It album waard opnommen yn jannewaris en febrewaris 1982 yn de Battery studios yn Londen en waard in moanne letter op 22 maart 1982 útbrocht. It is it lêste album mei drummer Clive Burr dy't de drumstokjes oerdrage moast. Ek is The Number of The Beast it earste album mei sjonger Bruce Dickinson, de eardere sjonger fan Samson. It album befettet de hits Run to the Hills, The Number of the Beast en Hallowed Be Thy Name.
Gloster Gladiator
De Gloster Gladiator is in yn de jierren tritich ûntwikkele Britske dûbeldekker mei in sletten cockpit. It wie de lêste dûbelfleugelige jager fan de RAF en it wie by yntroduksje yn 1937 al ferâldere. Iendekkers as de Hawker Hurricane, de Spitfire en de Messerschmitt Bf 109 prestearren doe al better. De Gladiator koe in faasje fan 414 km/o helje en wie bewapene mei twa Vickers en twa Lewis masinegewearen. De Gloster Aircraft Company levere yn totaal 747 eksimplaren, foar it grutste part oan de RAF, mar ek oan lannen as Finlân, België, Noarwegen en Sina. De Portugeeske loftstriidkrêften wiene yn 1953 de lêsten dy't ôfskied namen fan dit datearre gefjochtsfleantúch.
Omdat de fleanmasine net opwoeksen wie tsjin syn moderne tsjinhingers, waard it yn de Twadde Wrâldoarloch] benammen yn 'e perifery ynset. Sa wie it aardich suksesfol by it bestriden fan de ek achterhelle Italiaanske dûbeldekkers. Sa waard it tastel bygelyks yn septimber 1940 boppe Malta ynset tsjin Italiaanske Fiat CR.42's. Dêrby waarden nei alle gedachten twa CR.42's troch Gladiators delsketten. Pat Pattle, in piloat mei in namme as in Hollywood-stjer, wist bygelyks yn syn Gloster fyftjin Italianen út de loft te heljen. Der wienen ek loftgefjochten fan Finske Gladiators mei Polikarpov I-15 en Polikarpow I-153 twadekkers yn de Sovjet-Finske Winteroarloch yn 1940. Fanwegen de relatyf lege faasje wie it tastel fierders aardich gaadlik foar ynset fan fleandekskippen ôf. Gebrûk op see hie boppedat as foardiel dat der minder kâns wie dat it fleantúch konfrontearre waard mei rappe Dútske jachttastellen.
Technyske gegevens
thumb|300px|Gladiator Mk.I
Adamstown
Adamstown kin in plak wêze yn:
Ambarawa (Semerang)
Ambarawa wie yndertiid in doarp, tichteby Fort Willem I; it fort wie in grut legerkamp fan it KNYL. It kamp mei it spoar ferbûn mei Semarang en Jogjakarta. In part fan it lêste stik dêrfan wurdt noch mei it orizjine materieel beriden foar toeristen.
It spoar Kedungjati-Ambarawa waard offisjeel iepene op 21 maaie 1873, tagelyk mei it stasjon. De lêste line waard opheft yn 1976. It stasjon is sûnt de opheffing yn 1976 it spoarmuseum fan Yndoneezje.
Under de Twadde Wrâldkriich leine by Ambarawa twa jappekampen; Ambarawa 6 en Ambarawa 7. Dy wiene fral ornearre foar jongens boppe de 10 jier en âldere manlju. Teffens wiene der noch de kampen Ambarawa 8 en Ambarawa 9 bedoeld foar fral froulju en bern. Tichtby Ambarawa lei it kamp Banyubiru, dat fral as opfangkamp foar froulju en bern tsjinne tsjin de ein fan de Japanske besetting fan Ynje yn 1945.
Keppelings om utens
Oer de konsintraasjekampen:
Karst Zevenberg
thumb|150px|It grêf fan Karst Zevenberg en de frou Karst Zevenberg (Bedum, 22 maart 1893 - dêre, 23 july 1960), yn fakliteratuer ek K. Zevenberg neamd, wie in Nederlânsk arsjitekt, dy't foaral yn de provinsje Grinslân wurke. Hy wie in soan fan in losse arbeider. Twa ûntwerpen fan syn hân binne oanwiisd as ryksmonumint. Soms arbeide er op mei syn doarpsgenoat en kollega Albert Wiersema (1895-1966). Zevenberg waard beïerdige yn Bedum.
Geart fan der Mear
Geart fan der Mear, ek wol skreaun as Geart van der Mear of Geart van der Meer, (Toppenhuzen, 9 maart 1944) is in Frysk dichter, oersetter en âld-dosint Ingelsk en Frysk oan de Universiteit fan Grins. De hybride namme "Geart van der Mear" is in gefolch fan eigenwiis yngripen fan korrektoaren - hijsels hat dy namme noait sa brûkt: de namme "Geart van der Meer" is de namme brûkt foar wittenskiplik wurk en/of resinsjes, "Geart fan der Mear" foar it mear kreative.
Biografy
Yn 1967 debutearre de jonge Geart fan der Mear as dichter yn it tydskrift De Tsjerne. Yn itselde nûmer debutearren noch in soad oare jonge dichters: Jan J. Bylsma, Meindert Bylsma, Berber van der Geest, Willem Abma, Sikke Doele en Geart van der Zwaag. Yn 'e jierren folgen publikaasjes yn de tydskriften Alternatyf (1970-1977) en Trotwaer (sûnt 2002 ûnderdiel fan De Moanne). Hy wie mei Lykele Jansma en Hindrik S. de Brún oprjochter fan it earste tydskrift. Fan 1976 oant 1982 siet er yn de redaksje fan Trotwaer, syn wichtichste bydragen wiene literêre kritiken, artikels oer Obe Postma en Douwe Tamminga en in tal gedichten.
Yn 1984 ferskynde it debút fan Geart fan der Mear: Skûl by hanklit. De bondel waard troch de krityk goed ûntfongen. De tema's út de earste bondel kamen ek werom yn de twadde bûndel Winterkriik dy't yn 1987 ferskynde. De bondel befettet 25 sonnetten.
Yn 1963 begûn er oan in stúdzje Ingelsk yn Grins, fan 1970 oant 2009 wie er dosint Ingelsk oan de universiteit. Tusken 1985 en 1990 wie er wurksum as dosint oan it Frysk Ynstitút. Yn 1985 promovearre er mei it proefskrift Frisian 'Breaking': Aspects of the Origin and Development of a Sound Change, dat giet oer it taalkundich ferskynsel dat 'brekking' neamd wurdt.
Al foardat Fan der Mear yn 2009 mei pinsjoen gie, wie er al útein set mei it oersetten. Sa hie er it Ingelsktalige libretto fan 'e opera Rixt (1989) al ferfryske. No koe er dwaande mei grutte wurken út de literatuerskiednis, dêr't er lykwols al mei begûn wie yn 2005. Yn 2009 ferskynde de oersetting fan it op Genesis 1 en 2 basearre epyske gedicht Paradise Lost (1667), fan ien fan de grutte Ingelske dichters, John Milton. It wurdt beskôge as it masterwurk fan Milton, Fan der Mear hat it de titel It Paradys Ferlern, meijûn. It jier dêrop kaam de oersetting fan Tess of the d'Urbervilles fan Thomas Hardy út: Tess fan de D'Urbervilles. Yn 2011 kaam sawol de Fryske as Nederlânske oersetting út fan Idylls of the King fan Alfred Lord Tennyson. It boek bestiet út in searje fan tolve lange, ferheljende gedichten oer kening Arthur en de Ridders fan 'e Rûne Tafel.
Heal 2013 ferskynde Fan der Mear syn oersetting fan Green Earth (as De Griene Ierde), oer in Fyske ymmigrant fan de tredde generaasje yn Iowa. Dy út 1977 datearjende en foar in wichtich part autobiografyske roman waard skreaun troch Frederick Feikema Manfred (1912-1994), dy't sels ek ôfstammet fan Fryske lânferhuzers. It boek jout in nijsgjirrige beskriuwing fan it boerelibben yn dat diel fan 'e Feriene Steaten yn 'e jierren 1912-1929, en teffens fan it fûnemintalistyske kristendom fan 'e haadpersoan, dêr't er him stadichoan fan losmakket. Nei Dit Is it Jier (1967), destiids oerset troch Klaes Dykstra, wie dit de twadde yn it Frysk ferskynde roman fan Manfred, dy't oait syn skriuwerslibben begûn as Feike Feikema.
Ek yn 2013 ferskynde Fan der Mear syn Fryske oersetting fan The Time Machine (1895) fan H.G. Wells (1866-1946) as De Tiidmasine. Dat is in boek dat ferskate kearen ferfilme is en wêrmei't Wells himsels ta ien fan 'e grûnlizzers it science fiction-sjenre makke. Neitiid wurke Fan der Mear goed oardel jier oan syn mânske oersetting fan David Copperfield (1850), fan Charles Dickens (1812-1870), dy't yn 2015 útkaam. Ek dat boek is al in oantal kearen ferfilme, en kin grif foar ien fan 'e bekendste literêre wurken fan 'e njoggentjinde iuw oanmurken wurde.
Yn 2017 is fan him ferskynd, tegearre mei Tineke Steenmeijer-Wielenga, it twillingboek Obe Postma, In libben dat bloeide nei syn aard Ljouwert, 2017, Elikser. It earste diel, fan de hân fan Tineke Steenmeijer-Wielenga, giet oer it libben fan Postma, wylst it twadde diel fan Van der Meer seis 'lêsferslaggen' befettet oer de poêzij fan Postma. Fierder steane der stúdzjes fan him yn oer Postma syn oersettingen fan Emily Dickinson en Rainer Maria Rilke. As lêste ek noch in koart stikje oer in fertaald sonnet fan Edna St. Vincent Millay.
It Delkommen fan Marije
It Delkommen fan Marije (Gryksk: Γεννα Μαριας, Genna Marias) is in ferlern giene en algemien as apokryf beskôge kristlike religieuze tekst, besibbe oan it Nije Testamint fan 'e Bibel. It moat in koart geskrift west hawwe dat yn haadsaak oer de Faam Marije gie. It is lykwols inkeld bekend út it Panarion, fan 'e tsjerkfaar Epifanius fan Salamis, dy't dêr in koarte passaazje yn sitearret. Epifanius beskôge It Delkommen fan Marije as in gnostyske tekst, mar der is te min fan oerlevere om fêststelle te kinnen oft er dêr gelyk oan hie. Saakkundigen tinke oan 'e twadde iuw as in datearring fan it geskrift.
It sitaat yn it Panarion giet oer de dea fan 'e preester Sacharías, de heit fan 'e profeet Jehannes de Doper, dy't in man "yn 'e foarm fan in ezel" sjoen hawwe soe wylst er wijreek brânde yn 'e Timpel te Jeruzalim. As er derút komt, kin er earst gjin wurd útbringe, mar as er op 't lêst by steat is en fertel wat him oerkommen is, wurdt er fermoarde troch de omstanners, dy't miene dat er godslasterlik praat útslacht. It ferhaal komt oerien mei oare gnostyske teksten en it gnostysk gedachteguod sa't dat fêstlein is yn 'e geskriften fan 'e tsjerkfaar Origenes (dy't it as ketterij beskôge), en yn it Evangeelje fan Jakobus, mar dit spesifike ferhaal is nearne oars oerlevere.
Lûdsfilm
In lûdsfilm is in film mei syngronisearre lûd, of mei lûd dat nei it meitsjen fan 'e byldopnames technologysk oan 'e film fêstmakke is. It is it tsjinstelde fan in stomme film, dêr't gjin lûd by sit. De ierst bekende fertoaning fan in lûdsfilm fûn al yn 1900 plak yn Parys, mar der giene desennia oerhinne ear't de technology safier wie dat it foar filmstudio's ek kommersjeel útkoe om lûdsfilms te meitsjen. It wie dreech om in betroubere syngronisaasje te berikken mei de iere lûd-op-plaatsystemen, en de kwaliteit fan 'e lûdsopname en de fersterking wiene yn 't earstoan ek net goed genôch. Dat waard allegear feroare troch technologyske ynnovaasjes, sadat it njonkelytsen mooglik waard om lûd fan in goede kwaliteit oan byld te keppeljen foar in priis dy't leech genôch wie om noch winst te meitsjen. Dat waard foar it earst mei koarte films dien yn 1923.
De wichtichste stappen op it mêd fan 'e kommersjalisaasje fan 'e lûdssinema waarden yn 'e midden en twadde helte fan 'e 1920-er jierren set. Wat koarter de film, wat ienfâldiger oft it wie om lûd oan byld te keppeljen, dat oarspronklik waarden inkeld koarte films as lûdsfilms útbrocht. Sokke lûdsfilms waarden doedestiden fan 'e stomme film (dy't doe de noarm wie) ûnderskaat troch se talking pictures of talkies te neamen. De ierste langspylfilms mei lûd hiene gjin dialooch, mar inkeld filmmuzyk en lûdseffekten. De earste langspylfilm mei lûd dy't ek dialooch omfette, wie The Jazz Singer, út 1927, dy't makke wie mei Vitaphone, doe it toanoanjaande merk fan lûd-op-plaattechnology. Dy film waard in grut súkses, mar doe't de lûdsfilm yn 'e jierren dêrnei de stomme film hast folslein ferkrong, ûntjoech lûd-op-filmtechnology him ta de standertwize om lûd en byld te keppeljen.
Lightspeed Media Corporation
It waard yn 1999 oprjochte troch pornoprodusint Steve Lightspeed (echte namme: Steve Jones). Lightspeed is de eigner fan ferskate pornografyske ynternetsiden, en bringt ek pornografyske films út op dvd. De Lightspeed Media Corporation moat net betize wurde mei it eardere Lightspeed Media, in oar bedriuw, dat yn 1997 oernommen waard troch de massamediakorporaasje America Online (hjoed de dei operearjend ûnder de namme AOL).
Kommanderije Dünebroek
thumb|Kommanderije Dünebroek yn de 17e iuw thumb|It Reiderlân troch [[Ubbo Emmius út 1630 mei Dünebroek rjochts ûnder]] De kommanderije Dünebroek wie in kommanderije fan de Jehanniteroarder yn it uterste súdwesten fan it Reiderlân yn East-Fryslân. Hy wie foar it ûntwetterjen fan it gea fan grut belang en hie sels in eigen syl. Fierdere eigendommen fan de kommanderije wiene in gershûs (foarwurk Dûnebroek), lykas ferskate pleatsen yn Wymeer en Marienchor. Hoewol't der pas foar it earst yn 1510 oardersusters neamd waarden, moast Dünebroek, kreksa as oare fêstigings fan de oarder yn East-Fryslân, sûnt syn stifting in dûbelkleaster west hawwe.
Skiednis
Oer de skiednis fan de kommanderije is net in soad bekend. It argyf rekke op in pear oerbliuwsels nei ferlern. De Jehanniters stiften dy nije kommanderije om 1300 hine. Hy waard foar it earst op 8 septimber 1319 yn it Akkoart fan Grins tusken it Jehanniter-kapittel yn Burgsteinfurt en de Fryske kommanderijen ûnder de namme Wymaria neamd yn in oarkonde. De namme ferwiist nei it tichteby lizzende doarp Wymeer yn de hjoeddeistige gemeente Bunde.
De gebouwen fan de kommanderije leine lykwols westlik fan dat doarp tichteby de midsiuwske hearrewei fan Bremen nei Grins, 900 meter fan de hjoeddeistige Nederlânske grins ôf. Op grûn fan ôfbylden fan om 1650 hinne is te sjen dat de kommanderije in twawjukkige bebouwing hie mei boppe-oan in iepen toer, mear bygebouwen en in troch in muorre omjûne tún.
Noardlik fan de kommanderije lei fan de doe trije kilometer lizzende Doalert ôf in wiid sompich gebiet, it nammejouwende Dünebrook. Dy namme wurdt foar de earste kear yn 1460 op in dêr getten klok fan de kommanderije as dünabroeck neamd en waard as Sumpf mit einzelnen Anhöhen (sompe mei guon tabehearrens) oantsjut. Yn it suden leine grutte fean- en heideflakten. De súdlike grins fan it besit fan de oarder wie de saneamde Hillige Lohne in midsiuwske ferbiningswei tusken it Grinslânske doarp Bellingwolde en it Iemslânske plak Rhede. Yn it westen begrinzge it rivierke de Lethe, dêr't de rin fan likernôch mei de Dútsk-Nederlânske grins oerienkomt, it grûngebiet fan de kommanderije.
Fierdere parten fan it besit wiene sompige gebieten, dy't de Jehanniters drûchleine en dêrnei as hea- en greidlân brûkten. Dy leine it ekonomysk grûnwurk foar it kleaster. De feehâlderij wie dêrfan it wichtichste. Foarwurken wiene yn Dünebroeker Grashaus, yn Wymeer, en nei alle gedachten ek yn Marienchor.
Fanwegen syn lizzing oan de grins mei it Iemslân (ûnder it prinsbisdom Múnster) en de Nederlannen waard de kommanderije gauris plondere. By militêre ekspedysjes yn 1492 liet de biskop fan Múnster, Hindrik fan Schwarzberg Dünebroek rôvje, en Wymeer en Weener plonderje en ôfbaarne. By it Saksyske Skeel rôven lju fan de Swarte Heap de kommanderije Dünebroek. Yn it ramt fan de reformaasje eigene de Eastfryske greve Enno II him yn 1528 Dünebroek lykas de oare stiftings fan de Jehanniteroarder yn Eastfryslân ta. Yn de Smalkaldyske Kriich plonderen troepen fan it Ryksleger fan Karel V de kommanderije.
It katolike oarderlibben fan de kommanderije Dünebroek hold sa stadichoan om 1550 hinne op. Fan doe ôf fûnen der yn de tsjerke, dy't nei alle gedachten justjes foar 1600 ôfbrutsen waard, earetsjinsten plak. It lânbesit fan de Jehanniters yn en om Dünebroek hinne waard ta greeflik guod útroppen, fan 2 febrewaris 1580 ôf yn pacht en letter yn erfpacht útjûn. Oare oerbliuwsels fan de kommanderije bleaune alteast oant 1810 bestean. Dy waarden dêrnei ôfbrutsen en ferfongen troch in lânhûs mei nijere grêften en poartegebou. Hjoed-de-dei is der noch in pleats op it terrein.
Keunsthistoaryske nijsgjirrichheden
Mei it opheffen fan de kommanderij by de reformaasje rekken in soart parten fan de ynrjochting ferlern. Greve Enno III eigene him it grutste part fan it besit fan de kommanderije ta en ferkocht dy dêrnei. In skoft lang bleau de om 1460 hinne getten klok bewarre, dy't mooglik wurk wie fan Ghert Klinghe. It opskrift dêrfan is:
Hy waard nei it opheffen fan de kommanderije nei de Luthertsjerke fan Lier oerbrocht en rekke yn de Earste Wrâldkriich yn 1917 ferwoastge. De yn opdracht fan kommandeur Arnold yn 1511 ta eare fan de hillige Jehannes makke sulveren tsjelk wurdt as it iennige bewarre bleaune alterark fan in Eastfryske Jehanniterkommanderije bewarre yn de Wibadustsjerke fan Wiegboldsbur. Op de tsjelkfoet binne seis bôgen oanbrocht, dêr't ien fan mei weagen fersierd is, dêr't in skip op driuwket.
Enya
Enya, pseudonym fan Eithne Ni Bhraonain (Gweedore, 17 maaie 1961), is in Iersk sjongster, lietsjeskriuwster en muzikant.
'Enya' fertsjintwurdiget eigentlik trije persoanen: Eithne self, Roma Ryan dy't de teksten skriuwt en Nicky Ryan dy't de albums produsearret. Wrâldwiid hat Enya mear as 75 miljoen platen ferkocht.
Nelson A. Miles
Nelson A. Miles (folút: Nelson Appleton Miles; Westminster (Massachusetts), 8 augustus 1839 – Washington, D.C., 15 maaie 1925) wie in Amerikaansk militêr. Hy focht yn 'e Amerikaanske Boargeroarloch, de Amerikaanske Yndiaanske oarloggen en de Spaansk-Amerikaanske Oarloch, en brocht it ta luitenant-generaal en oerbefelhawwer fan it Amerikaanske Leger. Foar syn optreden yn 'e Slach by Chancellorsville, yn 'e Boargeroarloch, waard him de Medal of Honor takend, de heechste Amerikaanske militêre ûnderskieding. Miles waard lykwols fral bekend troch syn rol yn 'e striid tsjin 'e Yndianen, wêrby't ôfweefde mei û.m. it Lakota-opperhaad Mâl Hynder en de Apache-lieder Geronimo.
Jonge jierren
Miles waard yn 1839 berne yn Westminster, yn 'e Amerikaanske steat Massachusetts, dêr't er opgroeide op it boerespultsje fan syn âlden. Letter fêstige er him yn Boston, dêr't himsels ûnderhold as winkelbetsjinde wylst er yn syn frije tiid militêre skiednisboeken lies en himsels militêre strategy bybrocht. Op 9 septimber 1861, fiif moanne nei it begjin fan 'e Amerikaanske Boargeroarloch, melde Miles him oan as frijwilliger foar it Noardlike Leger.
Under de Boargeroarloch
Miles focht ek yn 'e Slach by Fredericksburg en foar syn moedige optreden yn 'e Slach by Chancellorsville, dêr't er slim ferwûne rekke oan 'e hals en de ûnderbúk, waard him hast tritich jier letter, yn 1892, de Medal of Honor takend, de heechste Amerikaanske militêre ûnderskieding. Nei dyselde slach waard Miles yn 1864 befoardere ta brigadegeneraal. Yn totaal rekke Miles yn 'e Boargeroarloch fjouwer kear ferwûne. Under de Appomattox-kampanje, dy't it slútstik fan 'e oarloch foarme, naam er diel oan 'e Slach yn de Wyldernis, en waard er mei 26 jier foar syn aksjes yn 'e Slach by it Gerjochtsgebou fan Spotsylvania befoardere ta generaal-majoar.
Nei't de Boargeroarloch yn april 1865 einige wie mei in Noardlike oerwinning, hie Miles it befel oer Fort Monroe, yn Firginia, dêr't de Konfederearre presidint Jefferson Davis finzen holden waard. Yn dy snuorje beskuldige Davis Miles derfan dat dy him min behannele hawwe soe, en moast Miles him formeel tsjin dy beskuldigings ferdigenje. Yn july 1866 waard er fanwegen it oerskot oan ofsieren dat it gefolch wie fan 'e ôfslanking fan it Amerikaanske Leger yn fredestiid, yn rang weromset ta kolonel.