cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Boheemsk Paradys
It besjen wurdich
In protte kastielen yn de regio binne boud op sokke sânstienformaasjes, ûnder oaren:
Pure Play Media
Pure Play Media, soms ôfkoarte ta PPM en inkeld ek wol (mis)stavere as Pureplay Media, is in Amerikaanske pornografyske filmstudio dy't fêstige is yn Chatsworth, in wyk fan Los Angeles, yn 'e steat Kalifornje.
It bedriuw waard oprjochte yn 2002, mei as doel om 'e grutste talinten yn 'e Amerikaanske pornoyndustry byinoar te bringen. Dêrta loek it bedriuw û.o. pornoprodusint, -regisseur en -akteur Seymore Butts oan, dy't by in breder publyk bekend wurden is troch de mainsteam-realitysearje oer syn deistich libben, Family Business; Danni Ashe, earder neakenmodel en stripper en dêrnei de eigner fan 'e súksesfolste neakenfotografywebside fan it ynternet (Danni's Hard Drive); en Suze Randall, in ferneamd neakenfotografe, dy't de oerstap makke ta it regissearjen fan pornografyske films. Teffens wurket Pure Play Media gear mei de útjouwerijen fan neakenblêden Swank Digital en The Score Group, dy't as njonkenaktiviteit ek wol pornografyske dvd's útbringe.
Suzuka International Racing Course
Suzuka International Racing Course is in Japansk sirwky foar autosport. It sirkwy is yn 1962 iepene en boud yn opdracht fan autofabrikant Honda. It oarspronkelike sirkwy is ûntwurpen troch Nederlânske arsjetekt Hans Hugenholtz. Sûnt 1987 wurdt it sirkwy gauris brûkt foar de Grutte Priis Formule 1 fan Japan.
Delta Air Lines
Delta Air Lines, meastentiids ôfkoarte ta Delta, is in Amerikaanske loftfeartmaatskippij dy't fêstige is yn Atlanta. Mei mear as 800 fleanmasines fljocht Delta nei 334 bestimmings yn 64 lannen (15 july 2015). Delta is oprjochtend lid fan 'e loftfeartalliânsje SkyTeam. De regionale flechten wurde útfierd troch dochtermaatskippij Delta Connection.
Byrol
In byrol is de rol fan in personaazje dat in beheinde bydrage leveret oan 'e plot yn in wurk fan fiksje, lykas in mearke, koart ferhaal, stripferhaal, novelle, roman, toanielstik, musical, opera, operette, film, tekenfilm, tillefyzjesearje, fideospultsje of kompjûterspultsje. Sels beskate gedichten en reklamespotsjes kinne in byrollen omfetsje. It tsjinstelde fan in byrol is in haadrol, wêrmei't ferwiisd wurdt nei de rol fan it wichtichste personaazje of ien fan 'e wichtichste personaazjes. Spesjale soarten byrollen binne de gastrol (in optreden yn in tillefyzjesearje foar ien kear), de weromkearende rol (in optreden yn in tillefyzjesearje foar mear as ien kear) en de kameorol (in tige lytse roltsje, meast yn films, dat lykwols fertolke wurdt troch in ferneamd akteur of aktrise).
As it poer om it personaazje giet, wurdt ek wol sprutsen fan in bypersonaazje of in byfiguer. Der binne grutte en lytse byrollen. Dy binne allegear wol deeglik fan belang foar it ferhaal, mei't se de haadrol op ûnmisbere wize ûnderstypje. Dat yn tsjinstelling ta figuranten, dy't poer eftergrûnfolling binne en foar it eigentlike ferhaal dat ferteld wurdt net echt ta de saak dogge. De bêste fertolkings fan byrollen wurde by in protte prizen op it mêd fan toaniel, film en tillefyzje bekroane mei oerwinnings yn 'e kategoryen 'bêste byrol fan in akteur' of 'bêste byrol fan in aktrise'. Dat is bygelyks sa by de Oscars, Emmys, Tonys, BAFTA's, ensfh.
Delta Air Lines
Delta waard 1924 oprjochte ûnder de namme Huff Daland Dusters en is de âldste aktive loftfeartmaatskippij yn 'e Feriene Steaten.
Float
De float fan Delta Air Lines bestiet 28 july 2015 út 806 fleanmasines. * 13 Boeing 717's wurde oernommen fan AirTran. ** 3 Boeing 757's wurde oernommen fan Shanghai Airlines.
Erfdochter
In erfdochter wie foarhinne in aadlike dochter dy't har heite besittings urf. Dat moat yn 'e kontekst sjoen wurde fan 'e wizânsje om alle aadlike besittings oan 'e âldste soan te jaan, of soms ûnder de soannen te ferdielen. Froulike bern krigen dêrby meastal amper wat en soms hielendal neat. It bêste dêr't se nei útsjen koene, wie yn 'e regel in jierjild dêr't se fan libje koene. As der lykwols gjin soannen wiene, urf de (âldste) dochter alles. Foar in aadlik laach wie dat in ramp, om't it feitliks it útstjerren fan 'e namme betsjutte. Foar oare eallju wie it lykwols in bûtenkânske om fergees jins eigen lânerijen en titels út te wreidzjen. Erfdochters waarden dan ek beskôge as tige goede partijen, en de manlju dy't harren it hof makken, stiene by wize fan sprekken yn 'e rige. Sels hiene sokke froulju dêr lykwols net folle oan, want sadree't se troud wiene, ferfoelen alle besittings dy't se fan harren heit urven hiene oan harren man.
It bekendste gefal fan in rike erfdochter út 'e Nederlânske skiednis, wie Jehanna fan Polanen (1392-1445), de lêste telch út it geslach Duivenvoorde, dy't yn 1403 mei alve jier troude mei Ingelbrecht I fan Nassau-Dillenburch. Har besit omfieme û.m. de barony fan Breda en de hearlikheden fan Niervaart, Klundert, Geertruidenberch, Easterhout, Dongen, Hege en Lege Swaluwe, de Lek, Gageldonk, Hambroek, Kranendonk, Eindhoven, Herstal, Gaasbeek en Montfoart. Troch har houlik mei Ingelbrecht krige it Hûs Nassau foar it earst foet oan 'e grûn yn 'e Nederlannen.
Vivid Superhero
Vivid Superhero, ek wol bekend as VividXXXSuperheroes, is in ymprint fan 'e Amerikaanske pornografyske filmstudio Vivid Entertainment, dy't him spesjalisearre hat yn it produsearjen fan pornofilms oer superhelden. De ymprint waard oprjochte yn maaie 2010, nei it súkses fan 'e film Batman XXX: A Porn Parody. De regisseur fan dêrfan, Axel Braun, waard ek de wichtichste makker fan 'e lettere publikaasjes fan Vivid Superhero.
De films fan Vivid Superhero binne foar it meastepart pornografyske pardodyen op besteande mainstream-films, lykas Superman XXX: A Porn Parody (febrewaris 2011), The Incredible Hulk XXX: A Porn Parody (juny 2011), Spider-man XXX: A Porn Parody (augustus 2011) en Star Wars XXX: A Porn Parody (febrewaris 2012; in parody op Star Wars Episode IV: A New Hope). Yn augustus 2011 kaam de earste hielendal selsbetochte film fan Vivid Superhero út, ûnder de titel Spread Eagle.
Operaasje Nordwind
Operaasje Nordwind (31 desimber 1944 – 25 jannewaris 1945) wie it lêste grutte Dútske offinsyf oan it westfront tidens de Twadde Wrâldkriich en fûn plak yn de Elzas en Loataringen yn it noardeasten fan Frankryk. It offinsyf soarge foar politike spanningen tusken Frankryk en de Feriene Steaten, ek wol de "kontroverse fan Straasburch" neamd, mar dochs is it ien fan de minder ferneamde grutte operaasjes fan de kriich.
It doel fan it offinsyf wie om de liny's fan it Amerikaanske 7de Leger en it Frânske 1ste Leger yn de Fogezen troch te brekken en te ferneatigjen. Dêrmei soenen de Dútsers frij baan krije foar Operaasje Zahnarzt, in plan om it Amerikaanske 3de Leger út te skeakeljen, mar sa fier kaam it net om't de Amerikanen deryn slaggen de Dútske oanfallen ôf te slaan.
It Parfum
It Parfum, yn it oarspronklike Dútsk: Das Parfum (mei as ûndertitel Die Geschichte eines Mörders, "It Ferhaal fan in Moardner"), is in roman fan 'e hân fan 'e Dútske skriuwer Patrick Süskind. It is literêre histoaryske roman mei sokke sterke magysk-reälistyske eleminten dat it ek wol omskreaun wurdt as in fantasyroman. It ferhaal fertelt oer in parfummakker yn it Frankryk fan 'e achttjinde iuw, dy't begjint te moardzjen om it perfekte parfum te meitsjen. Das Parfum waard foar it earst publisearre yn 1985, en is sûnt yn likernôch fyftich talen oerset. Anno 2012 wiene der fan it boek al mear as 20 miljoen eksimplaren ferkocht, wêrmei't it ien fan 'e meast súksesfolle oarspronklik Dútsktalige boeken út 'e hiele tweintichste iuw is. Das Parfum stie njoggen jier oan ien wei troch yn 'e bestsellerlist fan it wykblêd Der Spiegel. Süskind wûn der yn 1987 de World Fantasy Award mei. De Fryske oersetting ferskynde yn 2018.
Ynhâld
Jean-Baptiste Grenouille (grenouille is Frânsk foar "kikkert") wurdt yn 1738 yn Parys berne. Syn heit is ûnbekend, en syn mem wurdt frijwol daliks dêrnei oppakt op beskuldiging fan ynfantiside op har fjouwer eardere poppen, dêr't se neitiid ek foar terjochtsteld wurdt. Grenouille bliuwt as wees efter. Hy wurdt fanút in weeshûs yn in pleechgesin pleatst, mar hy is in dreech, solitêr bern. Uteinlik wurdt er learjonge by in leartouwer. Sûnder dat oare minsken it witte, hat Grenouille in útsûnderlike rooksin en in bûtengewoane feardichheid om roken faninoar te ûnderskieden. Dêrtroch kin er dingen dwaan dy't foar oaren wol tsjoenderij lykje, lykas ferkearde grienten oanwize troch de rook fan 'e wjirms dy't se befetsje, of besikers identifisearje as se syn hûs noch net iens berikt hawwe. Ek kin er him sûnder swierrichheden troch folslein tsjuster bewege, trochdat er alle foarwerpen om him hinne rûke kin.
Op in dei, as er suver alle roken fan 'e stêd al út 'e holle ken, wurdt er ferrast troch in unike geur. Hy folget dy mei de noas werom nei de boarne, en komt ta de ûntdekking dat de rook ôfjûn wurdt troch in jong famke dat krekt de puberteit berikt hat en dêrmei mar justjes jonger is Grenouille sels. Hy wurdt yn ferfiering brocht troch har rook, en mient dat omdat hy dy as iennichste wurdearje kin, hy der ek alle rjocht ta hat om har rook as iennichste te besitten. Dêrom fermoardet er it famke en bliuwt by har lyk oant de rook weiwurden is. Neitiid rekket er obsedearre troch de keunst fan it meitsjen fan parfum, en dêrom giet er yn 'e lear by de grutte parfummakker Giuseppe Baldini. Foar parfummeitsjen is Grenouille troch syn útsûnderlike rooksin bûtengewoan geskikt, hoewol't inkeld Baldini dat ûntdekt. Uteinlik fertelt Baldini him dat der behalven distillaasje ek oare techniken brûkt wurde kinne om in wiid ferskaat oan geuren te preservearjen, en dat er sokke techniken ûntdekke kin yn it sintrum fan 'e parfummakkerij, de krite fan Grasse, oan 'e Frânske Riviêra.
Einlings oankommen yn Grasse giet Grenouille op 'e nij yn 'e lear by parfummakkers en leart er hoe't er geuren ûntlûke en preservearje moat. Op in dei komt er in nije rook tsjin dy't noch hearliker is dy fan syn earste slachtoffer. It is de geur fan in jong famke dat Laure Richis hjit. Grenouille beslút dat er diskear besykje sil om 'e rook fysyk te bewarjen en net inkeld yn syn ûnthâld, en begjint dêrnei in nij wurkpaad as searjemoardner fan lekker rûkende jonge famkes, mei as doel om te oefenjen yn it preservearjen fan harren lichemsrook. Dêrta knipt er harren hier ôf, mei't dat it diel fan it lichem is dat it sterkst de lichemsrook fêsthâldt. Fierders rekket er syn slachtoffers net oan, mei't er net ynteressearre is yn seks, mar inkeld yn geuren. Laure har rike heit Antoine Richis beseft op in stuit dat syn dochter it úteinlike doel fan 'e searjemoardner wêze moat, en bringt har nei in feilich plak ta. Mar Grenouille komt harren efternei troch har rook te folgjen, en as se ûnderweis hohâlde om te oernachtsjen, fermoardet er Laure en wit er mei súkses har lichemsrook te preservearjen.
Koarte tiid letter wurdt Grenouille oppakt en ta de dea feroardiele. Underweis nei syn eksekúsje draacht er lykwols in nij parfum dat er makke hat, dat oaren ûntsach en ferearing ynboezemet. Hoewol't syn skuld oan 'e rige moarden fêststiet, rekket de kliber folk dy't op 'e terjochtstelling ôf kommen is, dêrtroch sa fan Grenouille yn 'e besnijing, dat er befrijd wurdt. Sels Antoine Richis fertelt him dat er him graach oannimme wolle soe as soan. Troch Grenouille syn parfum rekket hiele Grasse belutsen by in massale orgy, dêr't neitiid nimmen ea wer oer praat. Grenouille sels beseft no lykwols pas hoefolle oft er alle oare minsken hatet, en dat sels de macht dy't syn parfum him oant no ta jûn hat, him net gelokkich makket. Hy reizget werom nei Parys en as er dêr in kloft folk sjocht, jit er de hiele ynhâld fan syn parfumfleske oer himsels hinne. De lju wurde dan sa sterk ta him oanlutsen, dat se harsels twongen fiele om stikjes fan him te bemachtigjen en op te iten. Sadwaande wurdt Grenouille útinoar skuord troch de breinroere mannichte. Dat wie in gefolch dat er foarsjoen hie, en it oer himsels útjitten fan it hiele parfumfleske is dan ek in foarm fan selsmoard. It boek einiget mei de kliber minsken dy't troch harren eigen dieden beskamme binne, mar har tagelyk ek tige grutsk fiele om't se foar it earst wat út leafde dien hawwe.
Mooglike ynspiraasje
It is mooglik dat Süskind foar syn roman oer de searjemoardner Grenouille ynspirearre waard troch it wiere ferhaal fan 'e searjemoardner Manuel Blanco Romasanta (1809-1863), byneamd 'de Wolfsman', dy't ferskate froulju en bern ûntfierde en fermoarde om harren lichemsfet te winnen en dêrmei sjippe te meitsjen. De namme Grenouille soe ynsprirearre wêze kinne troch de wiere Frânske parfummakker Paul Grenouille, dy't syn efternamme feroare yn Grenoville doe't er syn 1879 syn eigen parfumery begûn.
Adaptaasjes
Das Parfum waard yn 2006 ferfilme troch regisseur Tom Tykwer, ûnder de titel Das Parfum: Die Geschichte eines Mörders. Yn Moskou gie yn desimber 2010 in musical fan Igor Demarin yn premiêre dy't basearre wie op 'e roman. Demarin krige dêrfoar tastimming fan Süskind nei't er twa jier lang korrespondearre hie mei de fertsjintwurdigers fan 'e auteur. Fierders komme yn 'e ôflevering Sense Memory fan 'e Amerikaanske plysjesearje Criminal Minds sa'n soad oerienkomsten mei de roman foar, dat dy dêr wol (loskes) op basearre wêze moat. Ek binne ferskate lieten op it boek basearre, wêrûnder Scentless Apprentice fan 'e Amerikaanske band Nirvana, Du riechst so gut fan 'e Dútske band Rammstein en 향 (Scentist) fan 'e Súdkoreaanske jongesgroep VIXX.
Praachske Opstân
De Praachske Opstân wie in besykjen fan it Tsjechyske ferset om de stêd Praach te befrijen fan de Dútske besetting tidens de Twadde Wrâldkriich. De opstân begûn op 5 maaie 1945 en duorre oant en mei 8 maaie 1945, doe't der in wapenstilstân kaam en it Dútske leger him út Praach weromluts. De dei derop kaam it Reade Leger de sa goed as befrijde stêd binnen.
De opstân
Op 30 april en 1 maaie 1945 liet SS-Obergruppenführer en plysjegeneraal Karl Hermann Frank op de radio yn Praach witte dat elts besykjen ta in opstân yn in moarderij einigje soe. De reden dêrfoar wie dat de ynwenners fan de stêd wisten dat de alliearden tichtby wienen en men dêrom ûnrêstich waard. Mannichien kaam de dyk al op om de befrijers te ferwolkomjen, wêrop't Frank it befel om alle minsken fan de strjitte te heljen. Elkenien dy't net meiwurkje woe moast delsketten wurde.
Op 5 maaie waard tidens de moarnsútstjoering fan de Tsjechyske radio de opstân oankundige. Mei de wurden "je sechs hodin" (in kombinaasje fan Tsjechysk en Dútsk foar "it is seis oere") begûn Zdeněk Mančal syn útstjoering. Dêrnei gong er yn it Tsjechysk fierder, wat troch de Dútsers strang ferbean wie. Yntendant Ferdinand Thürmer stjoerde dêrop Dútske soldaten nei it radiostasjon, dêr't hja yn in gefjocht kaam mei Tsjechyske opstânelingen. Doe't dat ek op de radio te hearren wie, begûnen minsken harren op mear en mear plakken yn de stêd te fersetten tsjin de besetter.
Letter dy dei slagge it Tsjechyske ferset deryn de SS-ienheden by it radiostasjon te oermasterjen en it haadkertier fan de Gestapo en de Sipo yn te nimmen. Middeis folge ek it stedhûs. De opstân waard grutter en hieltyd waarden mear Dútske ienheden oanfallen en ûntwapene, oant jûns en nachts in tsjinoanfal fan de Dútsers úteinsette. Mei swier geskut waard fan bûten de stêd besocht in ferbining te slaan mei de striidkrêften yn de stêd en by einbeslút de opstân te beëinigjen. Troch de oanfal feroaren de krêftferhâldings en slaggen de Dútsers deryn om de sitewaasje te stabilisearjen.
Op 6 maaie wienen der mear as 1.000 barrikades boud en hienen de Tsjechyske troepen al de helte fan de stêd yn hannen. Om it foar de Dútsers, dy't op dat stuit op alleagear plakken ynsletten wienen, noch dreger te meitsjen, waarden troch de Tsjechen ek stroom-, wetter- en telefoanferbinings fernield.
Eric Voegelin
Eric Voegelin, berne as Erich Hermann Wilhelm Vögelin (Keulen, 3 jannewaris 1901 – Stanford, 19 jannewaris 1985), wie in Dútsk-Amerikaansk filosoof, politikolooch, heechlearaar en publisist, dy't fanwegen syn politike opfettings al ier de wyk naam nei Eastenryk, om te ûntkommen oan it nazy-rezjym. Nei de Anschluss, doe't de nazys it ek yn Eastenryk foar it sizzen krigen, flechte er yn 1938 mei syn frou nei de Feriene Steaten.
Samuel de Champlain
thumb|250px|Samuel de Champlain fan [[Théophile Hamel (1870) ]] Samuel de Champlain (Brouage, op of foàr 13 augustus 1574 – 25 desimber 1635) wie in Frânsk kartograaf, ûntdekkingsreizger en de grûnlizzer fan de stêd Kebek. Hy spile ek in grutte rol yn it ûntsluten fan Noard-Amearika foar de pelshannel.
Michael Phillips (kritikus)
Michael Phillips (Kenosha (Wisconsin), 1961) is in Amerikaansk sjoernalist, kollumnist en filmkritikus.
Jonkheid
Phillips waard yn 1961 berne yn Kenosha, yn 'e Amerikaanske steat Wisconsin. Hy groeide op yn Racine, yn deselde steat. Phillips folge in sjoernalistike oplieding.
Karriêre
Yn syn karriêre wurke Phillips as teäterkritikus foar wichtige Amerikaanske kranten as de Dallas Times Herald út Dallas (Teksas), The San Diego Union-Tribune út San Diego (Kalifornje), de St. Paul Pioneer Press út St. Paul (Minnesota), de Los Angeles Times út Los Angeles (Kalifornje) en de Chicago Tribune út Chicago (Illinois). Yn 2005 waard er oansteld as filmkritikus fan 'e Chicago Tribune, in funksje dy't er anno 2021 noch ferfollet.
Fan 2006 oant augustus 2008 wie Phillips geregeldwei te sjen yn 'e tillefyzjefilmrubryk At the Movies with Ebert & Roeper. Yn 't earstoan wied er ien fan ferskate gastkritisy dy't Roger Ebert ferfongen wylst dyselde mei ferlof wie fanwegen syn wrakseling mei oanboazjende kanker, en letter waard er in semy-permaninte ko-presintator njonken Richard Roeper yn 'e moannen foar't Ebert en Roeper harren meiwurking oan it programma opseine. Yn augustus 2009 waarden Phillips en A.O. Scott fan The New York Times ynhierd om Ben Lyons en Ben Mankiewicz as presintators fan At the Movies te ferfangen. Dat waard lykwols gjin súkses en nei ien inkel seizoen waard it programma stopset fanwegen ôffallende sjochsifers.
Begroetingen
Begroetingen, yn it oarspronklike Frânsk: Les Salutations, is in koart toanielstik fan 'e hân fan 'e Roemeensk-Frânske skriuwer, toanielskriuwer, essayist, dichter en literatuerkritikus Eugène Ionesco (1909-1994). It stik heart ta de Frânske literêre streaming fan it Théâtre de l'absurde ("Teäter fan it Absurde"). Les Salutations waard foar it earst publisearre yn 1950. Yn 1983 waard it ûnder de titel Begroetingen yn it Frysk oerset troch Tryntsje van der Zee. Dy 5 siden tellende fertaling waard yn eigen behear útbrocht.
Finsintius fan Saragossa
Finsintius fan Saragossa of Finsintius fan Falinsia (Latynsk: Vincentius; berne yn Oska, Romeinske provinsje Tarraconensis; † ± 304 yn Falinsia) wie in Spaanske martelder foar it kristlik leauwe.
Libben
Finsintius wie neffens de oerlevering in diaken fan de âlde biskop Valerius fan Saragossa. Datianus, steedhâlder fan de provinsje Tarraconensis, liet beide manlju yn de tiid fan de kristenferfolgings ûnder keizer Diocletianus finzen sette. Beide geastliken waarden yn Valencia martele.
Nei't se Finsintius slim teheistere hiene, op in gleonhyt roaster lein hiene, him hast fjouwerdield en syn hûd mei heakken en krammen stikken skuord hiene, smieten se him tsjuster gat, wêrfan't de flier mei glêsskerven besaaid wie. Ingels stiene Finsintius op syn stjerbêd by en makken fan de skerven in blommentapijt doe't de tamtearre Finsintius ferstoar. Ut lilkens wegere de steedshâlder him in fatsoenlike begraffenis te jaan en joech opdracht om it lichem bûten de stêd oan de wylde bisten oer te litten. Ingels en twa raven hoeden lykwols oer it lyk, sadat de wylde bisten it lichem net tenei komme koene. Dêrnei waard it oerskat yn 'e hûd fan in okse naaid, ferswierre mei in mûnestien en dêrnei yn de see smiten. De weagen spielden it lichem lykwols wer oan en in fromme widdo fûn it lichem en joech it in begraffenis.
Ferearing
Al yn de 4e iuw diene biskop Paulinus fan Nola en de teolooch Augustinus fan Hippo tynge fan de ferearing. Finsintius waard al gau ien fan de meast fereare hilligen op it Ibearyske skiereilân. Yn 531 joech de biskop fan Saragossa de tunica fan de hillige oan de kening fan Frankryk, sa't ek dêr in grutte ferearing ûntstie. Tsjintwurdich wurdt dat relyk yn Chalon-sur-Saône bewarre.
Finsintius jildt as de patroanhillige fan Portugal. In part fan de oerbliuwsels fan Finsintius binne yn de 8e iuw oan de Algarve jûn en fan dêrwei yn 1173 mei in skip nei de katedraal fan Lissabon oerbrocht. Neffens de oerlevering wiene der op de reis wer twa raven, dy't de oerbliuwsels fan de hillige beskermen. Sawol it skip as de twa raven komme yn it wapen fan Portugal's haadstêd foar. Dêrnjonken is Finsintius de beskermhiliige fan houthakkers, seelju, dakdekkers en pottenbakkers. De feestdei fan de hillige wurdt troch Boergonyske wynbouwers mei grut fertoan betocht. It Saint-Vincent Tournante is ien fan Frankryk's grutste wynfeesten en lûkt alle jierren tûzenen toeristen. Finsintius is ek de patroanhillige fan wynbouwers yn Súd-Dútslân en Eastenryk.
It Karibyske eilân Sint-Finsint waard nei Finsintius ferneamd, om't Kristoffel Kolumbus it eilân op de feestdei fan de hillige ûntdutsen hat.
Attributen
Finsintius wurdt yn 'e regel yn in reade dalmatyk mei in martlerpalm, in tros druven, in mûnestien, in boek, in roaster of somtiden ek in raaf ôfbylde. By de hillige wurdt ek fakentiden it krús tafoege, dêr't Finsintius op lein waard doe't se him mei heakken en krammen ûntfellen.
De raaf fan it Finsintiusraam yn de Reduzumer tsjerke ferwiisd nei de fûgels, dy't in rol spilen by it beskermjen fan Finsintius' reliken.
Weromkearende rol
In weromkearende rol is de rol fan in personaazje dat foarkomt yn ferskate ôfleverings fan in tillefyzjesearje, mar dat net ien fan 'e haadrollen is. Sokke rollen wurde fertolke troch gastakteurs dy't net ta de fêste cast hearre. It ekwifalint fan in weromkearende rol dat mar yn ien ôflevering foarkomt, is in gastrol. Foarbylden fan weromkearende rollen binne de hippy Leo Chingkwake yn That '70s Show en Oz de wearwolf yn Buffy the Vampire Slayer.
Weromkearende rollen kinne twa of trije kear yn in tillefyzjesearje foarkomme (al of net yn opienfolgjende ôfleverings), mar se kinne ek yn tsien of mear ôfleverings foarkomme of in hiel tillefyzjeseizoen lang meidwaan. Dat lêste is fral mooglik yn langrinnende rigen, lykas soapsearjes. As in weromkearende rol goed foldocht, bgl. om't de gastakteur útsûnderlik goed mei de leden fan 'e fêste cast oer de wei kin en/of trochdat syn of har rol tige populêr is by de fans, kin it wêze dat in gastakteur (meastal oan it begjin fan it folgjende seizoen) yn 'e fêste cast opnommen wurdt. Dat barde bgl. mei psychiater Frasier Crane en postrinner Cliff Clavin yn 'e komeedzjesearje Cheers.
Fermanje fan Ljouwert
De Fermanje yn it sintrum Ljouwert is in tsjerke fan de minnisten. De tsjerke is sûnt 1967 in ryksmonumint. .
Skiednis
Al yn de katolike tiid wie der in doopsgesinde mienskip yn Ljouwert, dy't, oanfjurre troch de stedhâlder, troch de oerheid ferfolge waard. Ek nei de reformaasje waard it de doopsgesinden net altiten like maklik makke. Hja mochten wol byinoar komme, mar gjin opfallende tjerken bouwe. Nettsjinsteande dat wiene der meardere doperske mienskippen yn Ljouwert en fan trije dêrfan is bekend dat hja beskikten oer in plak dêr't hja byinoar komme koene. Sa wiene dêr de Alde Flamingen, in otterdokske rjochting yn de lear fan Minne Simens, dy't tsjerkten yn in hûs by de Waach. Hja foarmen foar lange tiid de grutste doperske mienskip yn de stêd. De Friezen hiene harren plak fan gearkommen oan it Switserswaltsje. Wer in oare doperske mienskip, de mear frijsinnige Wetterlânske Doopsgesinden, mochten tsjin it sin fan de oerheid in houten skuorre bouwe op de grûn fan Durkje Atsma, dy't yn 1680 ferfongen waard troch in stiennen skûltsjerke. Unwis is it oft dy houten skuorre op it selde plak stien hat as de hjoeddeiske tsjerke. De ferskate mienskippen gyngen yn 1705 en 1758 op yn de "Feriene Doopsgesinde Gemeente". Yn de Frânske tiid folge de emansipaasje foar alle tsjerkegenoatskippen.
De tsjintwurdige tsjerke
De hjoeddeiske sealtsjerke datearret fan 1760. Yn de 19e iuw fûnen der meardere ferbouwings oan de fermanje plak. It klassisistyske oansjen fan de tsjerke stamt út in ferbouwing yn 1832, doe't de tsjerke troch de ôfbraak fan in foarlizzend hûs fan ôf de Wurdumerdyk frij yn it sicht kaam te lizzen.
Ramen
De brânskildere ramen oan wjerskanten fan de preekstoel binne yn 1954 makke troch Joep Nicolas en byldzje it ferhaal fan de wûnderlike fiskfangst (Lukas 5:5-6) en it fuotfaskjen (Jehannes 13) út.
Loftfeartalliânsje
In loftfeartalliânsje is in gearwurkingsbûn fan meardere loftfeartmaatskippijen, dy't dêrby wol selsstannich bliuwe. De measte grutte loftfeartmaatskippijen dy't passazjiers ferfiere binne lid fan ien fan de trije wichtichste alliânsjes: Star Alliance, Oneworld en SkyTeam. Sokke alliânsjes moatte it reizgjen foar ynternasjonale passazjiers ienfâldiger meitsje. Ek ûnder frachtloftfeartmaatskippijen binne alliânsjes ûntstien, lykas WOW en SkyTeam Cargo.
Leendert fan der Cooghen
Leendert fan der Cooghen (1632 – 1681) wie in Nederlânsk tekener, skilder en printmakker. Hy arbeide fral yn Haarlim.
Libben en wurk
Hy wie in telch út in begoedige Haarlimske famylje en hie sadwaane genôch jild om it skilderjen as leafhawwerij te beöefenjen, hu hoechde er net fan te libjen. Der wurt wol tocht dat er yn 't foarste plak tekene om himsels en syn freonen te fermeitsjen. Dat is wierskynlik ek de reden wêrom't er net safolle wurken makke hat om ek bûten Haarlim bot bekend te wurden. Hy krige syn oplieding by Jacob Jordaens. Hy wie in goefreon fan Cornelis Bega en wenne yn de Schagelstraat yn Haarlim, dêr't er bekend wie as "omke Leendert".
Fan der Cooghen wie befreone mei de Haarlimske skilder Vincent fan der Vinne. Van der Vinne brûkte in tekening dy't Fan der Cooghen fan Fan der Vinne makke hie yn in fanitasstillibben mei in selsportret fan Van der Vinne.
Wurken
Hy makke fral tekeningen, in stikmannich etsen en skilderijen. It soe kinne dat er ferantwurdlik wie foar de yntroen dt'tduksje yn Haarlim fan de wize fan tekenjen sa't Rubens en Jordaens it diene en dy't bestie in kombinaasje fan read en swart kryt, soms op donker paper. Hy brûkte hast nea in pinne. De ûnderwerpen fan syn wurk binne lânskippen, portretten, sjênrefoarstellingen en figueren.
Peter Sax
Peter Sax (Eversbüll (op Strân), 6 septimber 1597 - Koldenbüttel (Eiderstedt, Sleeswyk-Holstein), 23 april 1662) wie in noardfrysk boer en kronykskriuwer/geakundige.
Peter Sax wie in soan fan Sax Laurensen (1568-1648), in grutte boer yn Evensbüll. Syn mem Ida Jons (1578-1655) kaam fan Koldenbüttel en wie in nicht fan Anna Ovena Hoyers. Fan 1609 oant 1614 gie er yn Hüsem nei skoalle. Dêrnei gie er nei it Katarineum yn Lübeck, eardat er yn Wittenberg rjochten studearre. Om 1621 hinne sette er him nei wenjen yn Koldenbüttel, dêr't er de út Theodor Storm syn novelle bekende Staatshof behearde, dy't faaks troch syn mem by har houlik ynbrocht waard. As âlderling fan de tsjerke, bestjoerslid fan it wetterskip en earste fan de 12 Eiderstedtske riedslju besette er de twads wichtichste posysje yn de Eiderstedter Selbstverwaltung.
By de Burchardifloed fan 1634 gong ek Peter Sax syn bertedoarp Eversbüll tenûnder. Utsein in suster fan him oerlibbe de famylje de ramp. Faaks hat de katasrofe mei syn ferlies fan minskelibbens, lân en kultuerguod, Peter Sax der ta brocht om skriftlik materiaal, kaarten en mûnlinge oerleverings oer de skiednis fan syn bertegrûn by elkoar te bringen. Hy hold grutte útstallings oer topografy en skiednis fan ynearsten Eiderstedt en letter ek fan hiel Noardfryslân en Dithmarschen. Hy makke teffens sketsen by syn wurk en die der kaarten fan kartografen út syn tiid by, ûnder oaren fan Johannes Mejer. Syn úterst detailearre wurk is in wichtige boarne foar de skiednis fan Eiderstedt, dat al brûkt waard troch syn tiidgenoat pryster/kronykskriuwer Anton Heimreich, mar dat earst yn 1910 drukt wurde soe.
Turkish Airlines
Turkish Airlines (Turksk: Türk Hava Yolları) is de nasjonale loftfeartmaatskippij fan Turkije. It bedriuw makket sûnt 1 april 2008 diel út fan 'e loftfeartalliânsje Star Alliance en hat de lofthaven Istanbûl Atatürk as thúshaven.
West Coast Productions
West Coast Productions, soms ôfkoarte ta WCP, is in Amerikaanske pornografyske filmstudio dy't fêstige is yn Chatsworth, in wyk fan Los Angeles, yn 'e steat Kalifornje. It bedriuw waard oprjochte yn 1997, en hat him sûnt ûntwikkele ta ien fan 'e meast foaroansteande produsinten fan ynterrasiale pornografy, in sjenre dat fral fan 2000 ôf tige populêr wurden is. Neffens eigen sizzen hat harren offisjele webside sûnt de lansearring al 2 miljard besikers hân, en hawwe sy sels mear as 100.000 leden. It biedwurd fan West Coast Productions is The Source for Ethnic Adult Content ("De Boarne fan Etnyske Ynhâld foar Boppe de Achttjin" — "etnysk" yn 'e Amerikaanske betsjutting fan alles behalven blank).
Ynternasjonaal Filmfestival fan Santa Barbara
It Ynternasjonaal Filmfestival fan Santa Barbara (Ingelsk: Santa Barbara International Film Festival), ôfkoarte ta SBIFF, is in filmfestival dat sûnt 1986 elts jier holden wurdt yn 'e stêd Santa Barbara, yn 'e Amerikaanske steat Kalifornje. It is wijd oan sawol spylfilms as dokumintêres en sawol lange as koarte films út in ferskaat fan lannen. Yn 2014 waarden der op it festival mear as 200 films fertoand. Sûnt 2002 wurdt it Ynternasjonaal Filmfestival fan Santa Barbara oan 'e ein fan jannewaris holden.
De wichtichste priis is de Montecito Award, dy't yn it ferline útrikt is oan û.o. Annette Bening, Naomi Watts, Javier Bardem, Kate Winslet, Julianne Moore, Daniel Day-Lewis, Oprah Winfrey, Jennifer Aniston, Sylvester Stallone, Isabelle Huppert en Saoirse Ronan. De Outstanding Performance of the Year Award is yn it ferline wûn troch û.o. Charlize Theron, Kate Winslet, Helen Mirren, Angelina Jolie, Penélope Cruz, Colin Firth, James Franco, Jennifer Lawrence, Cate Blanchett, Brie Larson, Emma Stone, Margot Robbie en Scarlett Johansson. De American Riviera Award is yn it ferline wûn troch û.o. Diane Lane, Kevin Bacon, Forest Whitaker, Tommy Lee Jones, Sandra Bullock, Annette Bening, Martin Scorsese, Quentin Tarantino, Robert Redford, Michael Keaton, Jeff Bridges, Viggo Mortensen en Renée Zellweger.
Hunspell
Hunspell as programma hoecht gewoanlik net los ynstallearre te wurden, om't dat automatysk dien wurdt troch it haadprogramma. De wurdlisten moatte wol sels tafoege wurde, en binne fia oare kanalen op it ynternet te krijen.
Fryske wurdlisten
Hunspell kin foar Fryske tekst brûkt wurde, wannear't de Fryske wurdlisten tafoege binne. Op dit stuit binne fjouwer ferskillende útjeften beskikber:
De wurdlisten fan OpenOffice of Mozilla kinne ek yn oare programma's dy't it Hunspell-systeem brûke tafoege wurde. Om wurdlisten hânmjittich op systeem-, brûkers- of programmanivo ta te foegjen, moat ien triempear mei de .aff- en .dic-ekstinsje nei de dêrfoar bestimde map ferpleatst wurde. Dizze twa triemmen kinne b.g. út de Firefox-tafoeging 'Frysk Wurdboek' wei helle wurde (triem hat de .xpi-ekstinsje, mar is in ZIP-triem). Of út de OpenOffice-ekstinsje 'Frisian Spellcheck' (triem hat de .oxt-ekstinsje, mar is ek in ZIP-triem). It lêste jildt ek foar de LibreOffice-ekstinsje, dy't ek in ôfbrekkingswurdlist ('hyphenator') befettet. De standertlokaasje foar wurdlisten op POSIX-systemen (OS X, Linux, BSD ensfh.) is /usr/share/{my,hun}spell{,/dicts}.
The Mountains of Mourning
The Mountains of Mourning is in science fiction-novelle fan 'e hân fan 'e súksesfolle en mannichfâld bekroande Amerikaanske skriuwster Lois McMaster Bujold. It makket ûnderdiel út fan The Vorkosigan Saga, Bujold har populêrste en omfangrykste searje, mar is in ôfrûne ferhaal, dat ek los dêrfan lêzen wurde kin. The Mountains of Mourning, dêr't Bujold sawol in Hugo Award as in Nebula Award mei wûn, waard foar it earst útjûn yn 1989, as ûnderdiel fan 'e ferhalebondel Borders of Infinity. Yn 1996 makke it ek diel út fan 'e bondel Dreamweaver's Dilemma. The Mountains of Mourning is ûnderwilens oerset yn trettjin ferskillende talen.
Eftergrûn
Lois McMaster Bujold hie yn 1987 de novelle The Borders of Infinity skreaun, en dat wie har sa goed befallen (want in novelle koe se yn twatrêde fan 'e tiid skriuwe dy't se oan in roman kwyt wie), dat se as ûnderdiel fan har folgjende kontrakt foar trije boeken mei har útjouwer Jim Baen betinge dat se The Borders of Infinity recyclje mocht en der twa oare novelles oan tafoegje soe, sadat dy trije mei-inoar langernôch wêze soene om as ien gehiel út te jaan. As earste fan 'e beide nije novelles ûntstie doe The Mountains of Mourning, wêrfan't Bujold de titel, dy't "De Bergen fan 'e Rou" betsjut, liende fan in freondinne fan har, dy't ien fan har eigen boeken earst The Mountains of Morning ("De Bergen fan 'e Moarntyd") neame woe, mar dêr letter fan ôfseach.
The Mountains of Mourning is skreaun yn it personele perspektyf en is in, sij it nochal a-typysk, detektiveferhaal. It ferskynde yn 1989 foar it earst yn Analog Magazine en waard datselde jiers noch útjûn troch Baen Books as ûnderdiel fan 'e bondel Borders of Infinity, yn 'e mande mei twa oare novelles, The Borders of Infinity en Labyrinth, en mei in ferbinend ramtferhaal deromhinne. Al yn 1990 makke it, as ûnderdiel fan Borders of Infinity, diel út fan 'e omnibus Vorkosigan's Game, dêr't ek de roman The Vor Game ta hearde. Yn 1997 waard The Mountains of Mourning werútjûn as ûnderdiel fan 'e omnibus Young Miles, mei de romans The Warrior's Apprentice en The Vor Game. Young Miles is sûnt teminsten al trije kear werprinte, de trêde kears yn 2008.
Plot
Op 'e planeet Barrayar binne poppen mei oanberne lichaamlike brekmen net ûngewoan, yn it earste plak troch de minskfijannige planetêre natoer dêre, en oard fanwegen de radioaktive strieling dy't in oanhâldend gefolch is fan 'e wapens dy't brûkt binne troch de Cêtagandyske besetters yn 'e tiid fan 'e Earste Cêtagandyske Oarloch, yn harren fergese besykjen om 'e Barrayarezen derûnder te krijen. Om't it libben op Barrayar yn it ferline dreech wie en de helpboarnen beheind, waarden sokke poppen tradisjoneel deade, al is dat tsjin 'e tiid dat The Mountains of Mourning spilet al tweintich jier strang ferbean. Mar likegoed wurde sokke "múttys" (koart foar "mutanten") noch altiten ferachte en mijd, wylst yn sletten mienskippen yn ôfhandige kriten sels ynfantiside noch wol foarkomt.
Miles syn heit, dy't behalven minister-presidint ek greve fan it Vorkosigan-distrikt is, heart har oan. Har ferhaal is dat har poppe, dy't berne wie mei in hazzelippe en in spjalten ferwulft deadien is troch har man, in Lem Csurik. De greve beslút dêrop Miles as syn fertsjintwurdiger nei har berchdoarp te stjoeren, om 'e misdie te ûndersykjen en dan yn syn heite namme rjocht te sprekken, mar dêrnjonken, mei it each op syn uterlik, teffens as in net sa subtyl boadskip fan 'e greve oan 'e doarpsbewenners. Boppedat is it in test foar Miles sels, en ien dêr't er net oermjitte wiis mei is.
Sa reizget Miles mei syn kriichsman Pym, de legerdokter luitenant Dea en Harra Csurik nei it earmtlike doarpke Silvy Vale, heech yn it Dendarii-berchtme, dêr't moderne gemakken as streamend wetter, elektrisiteit, ûnderwiis en — foar in grut part fan 'e lju — skuon noch ûnbekend binne. Hoewol't se der mei in lichtfleaner yn in pear oerkes wêze kinnen hiene, liket it Miles syn heit better ta om yn dizzen tradisjonele ferfiermiddels te brûken: hynders. As Miles-en-dy op 'e moarn fan 'e trêde deis nei harren ôfsetten út Vorkosigan Surleau yn Silvy Vale oankomme, is nimmen dêr tige bliid mei harren. De "doarpssprekker" (in soarte fan boargemaster en fjildwachter tagelyk) dêre is de ienearmige feteraan Karal. Dizze man hie eins Harra Csurik har beskuldiging registrearje en oan 'e justysjele autoriteiten rapportearje moatten, mar hie dat wegere. No besiket er Miles fan syn ûndersyk ôf te bringen. Ynstee fan nei him te harkjen, stjoert Miles him der mei Pym opút om Lem Csurik yn te rekkenjen, mar de fûgel blykt flein te wêzen en is grif yn 't foar warskôge. In lykskôging op it lichem fan 'e poppe, Raina Csurik, ferrjochte troch luitenant Dea, wiist út dat it bern de nekke brutsen is. Dy deis wurdt der fierders neat mear bedijd, of sa liket it alteast; in syktocht nei Csurik, útfierd troch Karal en konsorten, smyt neat op. Dy jûns komt suver it hiele doarp del om 'e "mútty-hear" te besjen en sa komt Miles mei ferskate lju yn 'e kunde, wêrûnder frou Csurik, de mem fan Lem, en frou Mattulich, de mem fan Harra.
De oare moarns betiid komt Lem Csurik opdaagjen om himsels oan te jaan; hy hâldt út dat er ûnskuldich is. Tatsjinning fan it wierheidssearum fluch-penta wiist út dat dat yndie sa is. Foartiid hie Csurik betinge dat him ûnder ynfloed fan it searum net frege wurde soe oft er ek wist wa't de dieder dan al is (om't er perfoarst net wol dat de beskuldiging út syn mûle komme sil), mar foar Miles falle alle puzelstikjes no likegoed teplak. Hy ûntbiedt de ûnderskate belanghawwenden by Karal thús foar in klassike ûntknoping fan in detektiveferhaal. As earste komt Harra Csurik oan, dy't Miles oertsjûget fan 'e ûnskuld fan har man en sa mei him fermoedsoenet. Dan arrivearret de rest fan 'e famylje Csurik, Lem syn mem en ferskate fan syn jongere bruorren. Fan harren wol Miles witte wa't de fakkel dy nachts op syn tinte smiten hat. De jongste broer lûkt fuort wyt wei en it is foar Miles in kâld keunstke om in bekentenis út him los te krijen. Miles drukt de jonge ûnferstân op it hert dat op in oanslach op 'e erfgenamt fan in distriktsgreve, al hoe kneukelhouwerich oft dy ek útfierd wurdt, eins de deastraf stiet, mar dat er yn dit gefal de bestraffing oan syn mem oerlitte sil (wêrmei't er de jonge net echt bliid makket).
As lêste komt frou Mattulich, Harra har mem, oan en sadree't se troch de doar is, lit Miles har ynjektearje mei fluch-penta. Under de folgjende ûnderfreging komt oan it ljocht dat se net inkeld ferantwurdlik is foar de dea fan har beppesizzer (en de oanfal op Miles syn hynder), mar tweintich jier earder ûnder druk fan har eigen mem en fanwegen ûnderstelde mutaasjes ek noch twa fan har eigen poppen ombrocht hat. Nei lang berie beslút Miles oer de traumatisearre en ferbittere âldfrou net de deastraf út te sprekken dy't eins op har dieden stiet, mar om har folslein ûnder kuratêle fan har dochter te stellen. Se wurdt dan wol net ta de dea brocht, mar se sil tenei foar de wet dea wêze; se mei gjin eigendommen mear besitte, gjin oerienkomsten oangean, gjin oanklachten yntsjinje, noch Silvy Vale sûnder tastimming ferlitte. Nei har dea sil it boppedat ferbean wêze om offers foar har te ferbaarnen, sa't op Barrayar wenst is.
Neitiid ûnhjit Miles dat er derfoar soargje sil dat der yn Silvy Vale in skoaltsje opset wurde kin, mei in tydlike learkrêft út it leechlân; hy stelt foar om dat skoaltsje de "Raina Csurik Legere Skoalle" te neamen. Fierders hellet er Harra oer om yn 'e distriktshaadstêd Hassadar foar skoaljuffer te learen, wylst er taseit dat er dêre foar timmerman Lem Csurik in baan by in boubedriuw regelje sil. Yn ruil dêrfoar moatte se oer trije jier, as Harra de oplieding ôfrûne hat, werom nei Silvy Vale, sadat sy dêr de lieding oer it skoaltsje op har nimme kin.
Op 'e fraach fan luitenant Dea hoe't er wist dat frou Mattulich de dieder wie, antwurdet Miles dat Dea grif syn pake, de âlde greve Piotr Vorkosigan, nea kennen hat. "Hy waard de lêste fan 'e âlde Vor [de Barrayareeske aristokrasy] neamd, mar eins wied er de earste fan 'e nije. [...] Hy feroare, en paste him oan en bûgde mei de wyn fan 'e tiden. En doe, op hege jierren, [...] krige er my te ferduorjen. En moast er op 'e nij feroarje. En koed er it net mear." Miles syn pake hie him ferskate kearen besocht om te bringen.
Frysk manifest
It Frysk manifest fan de Fryske Rie waard oannommen op it 6ste Grutfrysk kongres op 28 augustus 1955 te Auwerk. De Ynterfryske Ferklearring dy't yn 2006 oannommen waard troch de Fryske Rie beropt him op it Frysk manifest.
Eftergrûn
Troch de Twadde Wrâldkriich wie der in ein kommen oan de Ynterfryske kontakten dy't yn 'e jierren '20 en '30 fan de 20 iuw ûntstienen. Fuort nei de Twadde Wrâldkriich waard troch respektearre fersetstriders de tried wer oppakt. Dat late yn 1952 ta in Grutfrysk Kongres yn Hüsem. De winsk om in mienskiplik stânpunt yn te nimmen oer de takomst fan it Fryske folk yn Europa waard yn dy jierren konkreter.
Ynhâld
It manifest pleitet foar gruttere ferbannen oer alle grinzen hinne. Ut in letter perspektyf sjoen wie it manifest syn tiid fier foarút omdat it lang foar de oprjochting fan de Europeeske Uny al pleitet foar mear Europeeske ienwurding. It manifest pleitet foar de Fryske kultuer en dan benammen foar de taal. It fersterkjen fan de Ynterfryske gearwurking, wittenskip, skriftekennisse en alle skeppend stribjen moat neffens it manifest liede ta grutter eare en oansjen fan Fryslân yn ’e wrâld.
La Espero
La Espero ('De Hope') is it 'folksliet' fan Esperanto. De tekst is skreaun troch Lejzer Zamenhof (1859-1917), de oarspronklike betinker fan de taal Esperanto. It wurdt no gewoanlik songen op muzyk komponearre troch Félicien Menu de Ménil.
Tekst
{| cellpadding="9"
La Espero (yn it Esperanto)
En la mondon venis nova sento,
tra la mondo iras forta voko;
per flugiloj de facila vento
nun de loko flugu ĝi al loko.
Ne al glavo sangon soifanta
ĝi la homan tiras familion:
al la mond' eterne militanta
ĝi promesas sanktan harmonion.
Plak delikt
In plak delikt (p.d. of PD) is yn it jargon fan 'e plysje de oantsjutting foar 'it plak fan it delikt', oftewol it plak dêr't him in misdriuw foardien hat. Dêrnjonken wurde ek oare plakken dêr't spoaren fan in misdriuw oanwêzich binne (of wêze kinne), wol oantsjut as in plak delikt. Dêrby kin men tinke oan it plak dêr't oerfallers harren flechtauto efterlitten hawwe of oan it plak dêr't in slûpskutter wei sketten hat.
La Espero
La Espero (yn it Esperanto)
kolektiĝas pacaj batalantoj,
Plak delikt
In plak delikt wurdt ornaris sa fluch mooglik nei't it misdriuw bard is, ôfset. Dit om foar te kommen dat spoaren útwiske wurde. Soks soe mei opsetsin dien wurde kinne troch de dieders fan in misdriuw dy't beseffe dat se spoaren efterlitten hawwe en weromkomme om derfoar te soargjen dat de plysje dy net fine sil, mar yn 'e regel binne willekeurige foarbygongers en oare omstanners dy't sûnder euvelmoed dwers troch in plak delikt hinne kuierje, in folle grutter gefaar.
La Espero
La Espero (yn it Esperanto)
kaj rapide kreskas la afero
Plak delikt
Om it plak delikt te beskermjen wurdt it sadwaande ôfset mei plysjelinten, dêr't it omsteand laach bûten bliuwe moat. Yn guon gefallen wurdt fierders in (meastel wite) tinte opset as men foarkomme wol dat it plak delikt besjoen, fotografearre of filme wurdt troch sjoernalisten, ferslachjouwers en oare belangstellenden, of gewoan om it te beskermjen tsjin waarsomstannichheden lykas rein, hagel of hurde wyn. De earste plysjes dy't op in plak delikt arrivearje, hearre dat plak te bewekjen om it risiko op fersmoarging of sels ferneatiging fan it (mooglik) oanwêzige spoaremateriaal safolle mooglik te beheinen.
La Espero
La Espero (yn it Esperanto)
per laboro de la esperantoj.
Forte staras muroj de miljaroj
inter la popoloj dividitaj;
sed dissaltos la obstinaj baroj,
per la sankta amo disbatitaj.
Sur neŭtrala lingva fundamento,
komprenante unu la alian,
la popoloj faros en konsento
unu grandan rondon familian.
en laboro paca ne laciĝos,
ĝis la bela sonĝo de l' homaro
por eterna ben' efektiviĝos.
De Hope (oerset yn it Frysk)
Yn de wrâld is in nij gefoel komd,
troch de wrâld giet in sterke rop;
op wjukken fan in licht koeltsje
mei hy no fan plak nei plak fleane.
Net nei it moardsuchtige swurd
lûkt hy nei de famylje fan de minsken:
oan de ivich oarlochfierende wrâld
Under it hillige teken fan de hope
sammelje har striders foar de frede,
troch it wurk fan dejingen dy 't hope hawwe.
Stevich steane der muorren sûnt millennia
tusken de ferdielde folken;
troch de hillige leafde útinoar slein.
Op it fûnemint fan in neutrale taal,
elkoar begripend,
sille de folken ienriedich foarmje
ien grut famyljefermidden.
Us warbere kollega's
sille it fredeswurk net sêd wurde,
oant de moaie dream fan de minskheid
fan ivige seine realisearre wurde sil.
William Heinesen
William Heinesen (folút: Andreas William Heinesen; Tórshavn, 15 jannewaris 1900 – dêre, 12 maart 1991), wie in Fêreusk skriuwer fan romans, koarte ferhalen en berneboeken, dichter, oersetter, keunstskilder, keunstkritikus en komponist. Hoewol't er inkeld yn it Deensk skreau, is er de wichtichste auteur dy't de Fêreu-eilannen ea fuortbrocht hawwe. Dat er de Fêreuske taal net genôch yn 'e macht hie om dêr yn te skriuwen, mei't it net syn memmetaal wie, ûnderfûn Heinesen sels as in gebrek. Syn ynfloed op 'e moderne Fêreusktalige literatuer is lykwols net te oerskatten, en dêrnjonken hat er in grutte rol spile yn 'e ûntwikkeling fan 'e moderne keunst op 'e eilannen.
Eyzo de Wendt van Sytzama
thumb|Eyzo de Wendt baron van Sytzama (1843) Eyzo de Wendt baron Van Sytzama (Ljouwert, 6 oktober 1816 - dêre, 18 july 1843) wie in Fryske bestjoerder. Eyzo, komt er foar as Eijzo, Eizo, Eiso, Eise en Eijse.
Biografy
thumb|left|150px|Eyzo as jonkje. Portret troch [[Willem Bartel van der Kooi]] Van Sytzama wie in soan fan Maurits Pico Diederik van Sytzama, grytman, parlemintariër, foarsitter fan de Twadde Keamer en gûverneur fan Fryslân, en Geertruid de Wendt. Hy wie in telch út it laach Van Sytzama.
Syn heit stie yn heech oansjen by Joast Hiddes Halbertsma. Dy besocht Beslinga State dêrom ek faak en naam dan ien fan syn soannen mei om mei Eyzo te boartsjen. Van Sytzama waard nei Ynstitút Noorthey, in kostskoalle yn Voorschoten, stjoerd foar't er rjochten studearje soe oan de Universiteit fan Utert. Yn 1841 waard er troch syn heit, op dat stuit gûverneur fan Fryslân, beëdige ta grytman. Op de dei fan de ynauguraasje wiene der feestlikheden yn de hiele gritenij. Mei't syn heit noch op Beslingastate wenne, boude er in bûtenpleats by Tsienzerbuorren.