cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Edwert III fan Ingelân
Lettere jierren en dea
Militêr falen om utens en de hieltyd grutter wurdende belestingdruk dy't dêrút fuortkaam, late fannijs ta politike ûnfrede yn Ingelân sels. De swierrichheden berikten in hichtepunt ûnder it parlemint fan 1376, it saneamde Goede Parlemint. Hoewol't dat gearroppen wie om nije belestings ta te stean, griep it Legerhûs de kâns oan om ferskate spesifike griven te ferhelpen. Ferskaten fan Edwert syn neiste riedslju, lykas keamerhear Willem Latimer en grutmaster Jan fan Neville, 3e baron fan Neville fan Raby, waarden út harren funksjes ûntheft, en de kening syn mêtresse, Alice Perrers, wêrfan't men fûn dat se fiersten tefolle macht oer de âldman hie, waard yn binnenlânske ballingskip stjoerd. De wiere rivaal fan it Legerhûs wie lykwols Jan fan Gint, dy't machtige manlju as Wykeham en Edmond fan Mortimer, 3e greve fan March efter him hie. Sawol de kening as syn âldste soan, de Swarte Prins, wiene tsjin dy tiid nammentlik slim yn 'e minnichte rekke, mei as gefolch dat Gint feitlik it lân bestjoerde. Hoewol't er twongen wie om ta te jaan oan 'e easken fan it Goede Parlemint, slagge it him en draai yn 1377, ûnder it saneamde Minne Parlemint, hast alle feroarings werom.
Oan Edwert III gie dit allegear fierhinne foarby, mei't er fanwegen ôfnimmende sûnens nei likernôch 1375 mar in tige beheinde rol mear spile yn it regear fan Ingelân. Omtrint 29 septimber 1376 rekke er oanhelle mei in grut abses. Nei't er yn febrewaris 1377 koart wer by de wâl op liek te klauwen, stoar Edwert III úteinlik nei in lang siikbêd op 21 juny 1377 yn it Paleis fan Richmond te Londen oan in oerhaal. Hy waard 64 jier âld. Mei't de Swarte Prins syn heit op 8 juny 1876 foargien wie yn 'e dea, waard Edwert opfolge troch syn pakesizzer Richard II, de soan fan 'e Swarte Prins.
List fan planetoïden 82201-82300
Dit is in list fan planetoïden 82201-82300.
Thomas Dinesen
thumb|Thomas Dinesen yn it uniform fan de Kanadeeske Black Watch Regiments Thomas Fasti Dinesen (bûtenpleats Rungstedlund, 9 augustus 1892 - Velje, 10 maart 1979) wie in Deensk ofsier en skriuwer. Dinesen wie in soan fan Wilhelm Dinesen en drager fan it Fiktoariakrús (Victoria Cross, VC), de heechste oarlochsûnderskieding fan de striidmacht fan it Feriene Keninkryk. Hy wie in broer fan Karen Blixen.
Militêr
Thomas Dinesen die as frijwilliger mei yn de Earste Wrâldoarloch. As soldaat waard er lang om let, de Britten, Amerikanen en Frânsen woene him net oannimme, yndield by in Kanadeesk rezjimint (Quebec Regiment – Royal Highlanders of Canada). Hy fjochte oan it westfront yn Frankryk en waard ûnderskieden mei it Britske Fiktoariakrús fanwegen grutte dapperheid yn de foarste linys op 12 augustus 1918 by Parvillers. Teffens waard er dekorearre mei de foarname Frânske oarder Croix de Guerre ('oarlochskrús'). Dinesen waard dêrnei yn ien kear befoardere fan soldaat ta luitenant.
Yakima County (Washington)
260px|thumb|right|Switzer's Operagebou yn sintrum fan [[Yakima (Washington)|Yakima]] Yakima County is in county yn it suden fan de Amerikaanske steat Washington. Hy is neamd nei de Yakama-Yndianen. Mei in oerflak fan 11.170 km2, wêrfan 39 km2 wetter, is it de twadde county in de steat. Neffens de folkstelling fan 2010 wiene der likernôch 243.231 ynwenners. De haadstêd hat deselde namme, Yakima.
Thomas Dinesen
Nei de oarloch
Yn 1918 ferfear Thomas Dinesen nei Britsk East-Afrika om syn suster te helpen mei har kofjeplantaazje yn de Ngonghichten súdwestlik fan Nairobi. Hy wie syn suster har grutste fertrouling. Hy ûntwurp en boude (foar it grutste part) it kofjeroasterfabryk fan de plantaazje, dy't letter oars ôfbaarnde. Ier yn 1923 joech Thomas it koloniale libben oer en gie er werom nei Denemark.
Yakima County (Washington)
De county grinzet yn it noarden oan Kittitas County, yn it noardeasten, wêr't de rivier de Kolumbia de grins foarmet mei Grant County, yn it easten mei Benton County, yn it suden mei Klickitat County, yn it súdwesten mei Skamania County, yn it westen mei Lewis County en yn it noardwesten mei Pierce County. De county waard stifte op 21 jannewaris 1865 en is foarme út it eardere Ferguson County, dat op syn beurt 23 jannewaris 1863 út Walla Walla County foarme is.
Geografy
De Yakama-reservaat is it op 14 nei grutste reservaat yn de Feriene Steaten hat in oerflak fan 4074 km² en befettet 39 % fan it grûngebiet fan de county. It hie in ynwennertal fan 31.799 yn 2000 en de grutste stêd is Toppenish.
It heechste punt is Mount Adams mei in hichte fan 3743 m. Dizze berch is ûnderdiel fan it Cascades berchtme. Oare hichtes binne Gilbert Peak (2494 m), Mount Aix (2367 m), Tieton Peak (2354 m) en hichterêgen lykas de Rattlesnake en Horseheaven Hills. Wichtige rivieren dy't troch de county rinne binne de Kolumbia, Yakima en Naches.
De wichtichste diken binne:
Yakima County hat in ryk ferskaat yn lânbou. De wynbou is de grutste. Washington is nei Kalifornje de grutste wynprodusint yn de FS en de Yakima Fallei is de grutste en âldste wynstreek yn de steat. Oare boarnen fan lânbou binne drúvebou, hop, kjersen, apels, ierdappels, munt, weet, mais, hea, molkfee en fleisfee. Benammen yn de Yakima Fallei, in delling fan de rivier de Yakima is tige fruchtber.
Demografy
Neffens de folkstelling fan 2000 wiene der 222.581 ynwenners yn de county. De befolkingstichtens wie 20/km². Der wiene 79.174 wentes. Der wennen 65.60% blanken, 0,97% Afro-Amerikanen, 4,48% yndianen, 0,95% Aziaten, 0,09% Pasifysk Eilanners, 24,43% fan oare rassen en 3,48% mjukste rassen. Etnysk wennen der 35,90% Hispanics of Latino's. It gemiddelde húshâld ynkommen wie $34.828. Sa'n 19,7% libbe ûnder de earmoed grins.
Plakken
Plakken yn Yakima County binne (Census-Recognized): Oare plakken of buorskippen (Census-Designated Places) binne:
Thomas Dinesen
Nei de oarloch
Yn syn lettere jierren begûn er te skriuwen. It bekendst is Tanne, oer syn ferneamde suster. Yn 1929 publisearre er No man's land: En dansker med canadierne ved vestfronten. It boek giet oer syn drege besykjen om it westfront te berikken en ek beskriuwt er de barrens dy't him it VC opsmiet.
Egedal (gemeente)
De gemeente Egedal ûntstie op 1 jannewaris 2007 yn it ramt fan de gemeentlike weryndieling troch gearfoeging fan:
Nammestriid
De gemeente hiet ynearsten Kongsdal, mar nei beswieren fan de eigner fan it lângoed Kongsdal en ferskate oare partikulieren mei de achternamme Kongsdal is de namme feroare. Egedal waard keazen om't ferskate pleatsen yn de gemeente dy namme hawwe.
Thomas Dinesen
Nei de oarloch
Dinesen waard beïerdige yn Hørsholm, Denemark. Syn VC en oare ûnderskiedingen wurde bewarre yn de Lord Ashcroft VC-samling yn it Imperial War Museum.
Honkbalkneppel
In honkbalkneppel is in kneppel fan polyste hout of fan aluminium dy't yn 'e balsport honkbal brûkt wurdt om 'e bal mei fuort te slaan dy't de slachman tagoaid wurdt troch de werper. Sa'n kneppel bestiet út in tinner hânsel en in tsjûkere útein (it eigentlike slachhout). Oan 'e basis fan it hânsel sit yn 'e regel in lytse ring fan tsjûker materiaal sadat de kneppel de slachman net út 'e hannen glydzje kin. Neffens de regels fan 'e sport mei sa'n kneppel maksimaal 42 inch (106,7 sm) lang wêze, en op it grouste punt net mear as 2,75 inch (7,0 sm) tsjûk. Histoarysk waarden wol honkbalkneppels ynset dy't 1,4 kg weagen, mar tsjintwurdich binne de measten 940 g oant maksimaal 1 kg. Behalven foar sport wurde honkbalkneppels ek geregeldwei brûkt as wapens, om't se de moderne foarm fan 'e kneppel binne dy't rûnom beskikber is en om't se sa noflik yn 'e hân lizze.
Skiednis
It is ûnbekend wannear't de honkbalkneppel him krekt út eardere foarmen fan 'e kneppel ûntwikkele hat, mar dat moat teminsten yn 'e earste helte fan 'e njoggentjinde iuw west hawwe, of mooglik sels yn 'e achttjinde iuw. Yn 'e midden fan 'e njoggentjinde iuw wie it wizânsje dat honkbalspilers harren eigen kneppels sels út in gaadlik stik hout fiken, wat resultearre yn in grut ferskaat oan foarmen, mjitten en gewichten. Guon kneppels wiene plat, guon wiene rûn, oaren koart, wer oaren langer, en gean sa mar troch. Oer it algemien wie it lykwols sa dat de honkbalkneppels út dy tiid folle grutter en swierder wiene as de kneppels fan hjoed de dei. Dat kaam om't men de bal it leafst sa fier mooglik fuortslaan woe, en wat grutter de kneppel, wat grutter de slachkrêft.
Yn 1890 frege in Emile Kinst oktroai oan op in nij soarte kneppel dy't de 'banaankneppel' kaam te hjitten om't it slachhout in nei binne ta bûgende kromming hie. It wie de bedoeling dat dêrmei oan 'e bal in draaiende beweging jûn wurde koe, sadat er hurder gean en dêrtroch fierder komme koe. Yn 1906 yntrodusearre sportgereidprodusint Spalding de saneamde 'poddestoelkneppel', in honkbalkneppel mei ekstra grouwe fertsjûking oan 'e útein fan it hânsel. Dat moast soargje foar in bettere ferdieling fan it gewicht fan 'e kneppel, sadat er de slachlju better yn 'e hân lei.
Yn 'e earste helte fan 'e tweintichste iuw waarden der geandewei regels opsteld dêr't honkbalkneppels oan foldwaan moasten dy't brûkt waarden yn 'e offisjele Amerikaanske kompetysjes. Dat hat derfoar soarge dat de hjoeddeistige honkbalkneppels lichter en lytser binne as de ierdere eksimplaren, en boppedat in frij unifoarm ûntwerp hawwe. De lêste grutte ynnovaasje ûntstie yn 1990, doe't Bruce Leinert betocht dat in honkbalkneppel mei it hânsel fan in heksebile miskien wol hânsumer wêze soe. Hy frege op dy fining yn 2007 oktroai oan, en fan 2008 ôf waarden sokke kneppels brûkt yn beskate Amerikaanske kompetysjes. Ek guon spilers út 'e heechste difyzje, it Major League Baseball (MLB), brûke no sokke kneppels.
Materiaal
Honkbalkneppels binne makke fan hout of metaal. As se fan hout binne, wurdt almeast eskehout brûkt, hoewol't eskdoarnhout, nutehout of bamboe soms ek brûkt wurde. Nutehout is sûnt de twadde helte fan 'e tweintichste iuw út 'e graasje rekke om't it swierder is. Sûnt yn 1997 foar it earst in eskdoarnhoutene kneppel tastien waard troch de MLB, binne kneppels fan dat soarte hout populêrder wurden. Yn elts gefal moat it om in solide houten kneppel út ien stik hout gean. It is net tastien om in holle houtene kneppel te hawwen, of ien dy't opfolle is mei koark. De reden dêrfoar is dat tocht wurdt dat soks de kneppel in folle gruttere faasje jaan soe, sûnder dat de slachkrêft der neamensweardich troch belunet. (Dat idee waard lykwols ûntkrêfte yn in ôflevering fan it tillefyzjeprogramma MythBusters, op it Discovery Channel.) As in honkbalkneppel fan metaal is, wurdt yn 'e regel gebrûk makke fan aluminium.
Sawol houtene as metalene honkbalkneppels meie oer it algemien brûkt wurde yn it amateurhonkbal. It foardiel fan aluminium kneppels is dat dêrmei in bal mei deselde krêft flugger en fierder slein wurde kin as mei in houtene kneppel. Yn 'e Feriene Steaten binne lykwols sûnt 2000 almar mear saneamde 'houtenkneppelkompetysjes' ûntstien, dy't it gebrûk fan aluminium kneppels útbanne út noed om 'e feilichheid fan 'e (faak jonge) spilers. Mei aluminium kneppels kin nammentlik de 18,44 m tusken de slachman en de werper oerbrêge wurde ear't de werper syn ûnbeskerme gesicht út 'e baan fan 'e bal draaie kin. Yn guon gefallen spilet ek in rol dat yn profesjonele kompetysjes altyd inkeld houten kneppels tastien west hawwe, sadat it de spilers better tariedt op in eventuële oerstap nei sa'n kompetysje troch al by de amateurs in houten kneppel te brûken.
Willem Klazes Boorsma
Willem Klazes Boorsma (Tsjummearum, 21 desimber 1826 – dêre, 4 july 1870) wie in Frysk keatser dy't yn 'e njoggentjinde iuw trije kear de PC wûn.
Libben en karriêre
Boorsma waard yn 1826 berne yn Tsjummearum, yn 'e doetiidske gritenij Barradiel. Hy moat al foar 1854 úteinset wêze mei in karriêre yn it keatsen, mar út dy tiid is gjin ynformaasje oerlevere. Yn elts gefal wûn er yn 1854 de PC yn Frjentsjer mei in partoer dat fierders bestie út Pieter Baukes Rijpma en Rients D. Yntema, dy't allebeide fan Penjum kamen. Yn 1855 wûn Boorsma fannijs de PC, diskear yn 'e mande mei syn bruorren Evert Klazes Boorsma en Jan Klazes Boorsma.
Yn 1857 hie de PC in unike finale, wêryn't twa partoeren fan elts trije bruorren it tsjininoar opnamen. Soks is neitiid nea wer foarkommen. De bruorren Boorsma fersloegen de winners fan it foargeande jier, 1856, te witten: Johannes Frearks Felkers, Pieter Frearks Felkers en Frans Frearks Felkers. De bruorren Boorsma wûnen sulverne tabaksdoazen, en de bruorren Felkers sulverne leppels.
Neitiid behelle Willem Klazes Boorsma noch trije kear it twadde plak op 'e PC, yn 1860, 1861 en 1863. Dêrmei garre er yn totaal 15 punten op foar it Ivich Keatsklassemint foar't er yn 1865 ophold mei keatsen. Hy kaam yn 1870 yn 'e âlderdom fan 43 jier yn syn berteplak Tsjummearum te ferstjerren.
Albert Smallenbroek (arsjitekt)
thumb|250px|Sudertsjerke, Assen Albert Smallenbroek (Feanhuzen, 5 jannewaris 1880 - Assen, 8 juny 1959) wie in Nederlânsk oannimmer en arsjitekt.
Smallenbroek (ek wol 'A. Smallenbroek Jsn.') wie in soan fan arsjitekt Jan Smallenbroek. Hy boaske yn 1908 mei skippersdochter Grietje Vos (1884-1983). Se binne de âlden fan Jan Smallenbroek (1909-1974), dy't ûnder mear minister van Binnenlânske Saken wie en Albert Smallenbroek (om 1926 hinne) dy't boargemaster west hat.
Neist arsjitekt wie er ek bestjoerlid fan de bouferiening BOAZ yn Assen. Syn meast bekende bouwurk is de Sudertsjerke, mei kosterswent, yn Assen. Smallenbroek stoar yn Assen en waard dêr beïerdige op it Noarderbegraafplak.
Bobslydzjen op de Olympyske Winterspullen 1928
thumb|right|200px|De Olympyske bobbaan fan Sankt-Moritz 1928
De Olympyske Winterspullen 1928, ek wol de IIe Olympiade neamd, waarden yn 1928 yn Sankt-Moritz, Switserlân hâlden. Dat wie fan 11 febrewaris oant en mei 19 febrewaris. It Bobslydzjen wie yn de Olympia Bobrun St. Moritz-Celerina. It wie de twadde en lêste kear dat de 4/5 mans-bob op it programma stie.
Olympia Bobrun St. Moritz-Celerina
De Olympia Bobrun St. Moritz-Celerina waard yn 1903 boud foar it bobslydzjen yn St. Mortiz. De bobbaan is sawol foar de Olympyske Winterspullen 1928 as de Olympyske Winterspullen fan 1948 brûkt. De baan hie in lingte fan 1.722 meter in ferfal fan 130 meter en fjirtjin bochten. De bobbaan is in natoerbaan mei in gêrs ûndergroen.
Herfoarme tsjerke (Nyegea)
De herfoarme tsjerke fan Nyegea is in tsjerkegebou yn Nyegea yn de gemeente Smellingerlân.
Beskriuwing
Yn 1850 waard de oarspronklik midsiuwske sealtsjerke foar in part fernijd. Yn 1894 is de tsjerke diels op 'e nij boud neffens plannen fan D.D. Duursma en kaam de toer oan de eastkant fan it gebou. thumb|200px|left|Ynterieur mei oargel Yn de twaliddige toer mei ynsnuorre spits hingje twa klokken, ien út 1381 en ien út 1957; de lêste ferfong de klok út 1783 dy't troch de Dútske besetter foardere wie. Yn 1957 is it ynterieur neffens ûntwerp fan J. Baart restaurearre.
Oargel
It twamanualige oargel waard yn 1893 troch Bakker& Timmenga boud.
Merovingysk skrift
thumb|350px|Galloromaansk skrift Merovingysk skrift of Galloromaansk skrift wie in midsiuwsk fariant fan it Latynske skrift dat ûntwikkele waard yn Galje ûnder de Merovingyske hearskers. It waard brûkt yn de sânde en achtste iuw foar de tiid fan de Karolingyske hearskers en de ûntwikkeling fan de Karolingyske minuskel.
Untjouwing
Doe't it Romeinske Ryk sintraal fanút Rome wei bestjoerd waard, bleau de taal en it skrift standert yn it gânse ryk. Nei it Grutte Folkeferfarren fan de Germanen yn it Westromeinske Ryk stie de ienheid faai. It skrift dat de ynfallers fan de Romeinen oernaam hiene ûntjoech him yn de ferskillende streken oars faninoar en doe ûntstiene stadichoan ferskate nasjonale skriften. It Romeinske kursyf wie it grûnwurk yn Spanje, Itaalje en Frankryk en ûntjoech him ta it Wisigoatysk, Lombardysk (ek wol Beneventaansk skrift) en Merovingysk skrift. Binnen de nasjonale farianten fan it skrift ûntstiene der ek noch wol regionale ferskillen. It Merovingyske skrift ûntstie út it Romeinske minuskelkursyf. Dat wie in skrift dat mei de hân skreaun waard yn lytse letters (ûnderkast). It Merovingyske skrift wie in skrift dat fluch en rompslompich skreaun waard. It wie ynearsten in kânselarijskrift dat brûkt waard foar de administraasje fan de Merovingyske keningen. It earste foarbyld komt út 625.
Typen skrift
Der wiene ferskate wichtige sintrums dêr't it skrift makke waard, mar de wichtichsten wiene de abdijen fan Luxeuil, Laon, Corbie en Chelles.
Ipswich (Ingelân)
Ipswich is in stêd en (sûnt 1974) in Ingelsk distrikt (borough) yn it greefskip Suffolk. Ipswich, ien fan de âldste stêden fan Ingelân, leit oan de mûning fan de rivier de Orwell en is de haadstêd fan it greefskip Suffolk yn East Anglia. Ipswich Town FC komt út Ipswich.
Fan de befolking is 16,8% âlder as 65 jier. De wurkleazens berint 3,5% fan de beropsbefolking (sifers folkstelling 2001).
Mûldierlieder
Sa'n persoan wurdt dêr yn it Spaansk in arriero neamd, fan it tiidwurd arrear, dat safolle betsjut as "bisten opdriuwe". Yn Noard-Amearika waard de oantsjutting muleteer brûkt, dy't weromgiet op it Aldfrânske mulet, de ferlytsingsfoarm fan mul ("mûldier"). Yn 'e Feriene Steaten spriek men yn 'e njoggentjinde iuw ek wol fan in muleskinner, immen dy't in mûldier skin-ne kin, oftewol "te slim ôfwêze".
Yn 'e Andes fan Súd-Amearika wurde mûldierlieders en harren bisten noch altyd ynset foar it ferfier fan kofje, stynske weet, weet, jirpels en withoefolle oare produkten. Benammen yn 'e Kolombiaanske regio Paisa komme se noch rûnom foar. Yn Jeropa komme mûldierlieders inkeld noch foar yn it suden fan Portegal en it súdwesten fan Spanje, dêr't se koark ferfiere út it binnenste fan 'e ûntagonklike koarkiikwâlden nei trochgeande wegen, dêr't de koark oerladen wurdt op frachtweinen.
Orwell (rivier)
De Orwell is in rivier yn it Ingelske greefskip Suffolk. De bopperin (boppe de ynfloed fan it tij) is ek bekend ûnder de namme Gipping. De rivier ferbredet him by Ipswich ta in estuarium en mûnet by Felixstowe yn de Noardsee út.
De Ingelske skriuwer Eric Blair hâlde bot fan de rivier en ûntliende syn skûlnamme George Orwell oan de riviernamme.
De Orwell wurdt in protte op syld. It doarpke Pin Mill, mei syn jachthaven, is ferneamd fan twa berneboeken fan Arthur Ransome dy't harren dêr ôfspylje: We Didn't Mean to go to Sea und Secret Water. Yn de jierren 1970 - 80 binne der jachthavens iepene yn Levington (Suffolk Yacht Harbour), Woolverstone, Fox's (justjes bûten Ipswich) en twa yn it âld Ipswich Wet Dock.
Fangrail
thumb|In [[stielen fangrail yn de middenberm fan in autodyk]] thumb|In útein fan in fangrail dy't skean de grûn yn boud waard In fangrail of in heining is in befeiliging om reauwen op de rydbaan te hâlden en tefoaren te kommen dat bestjoerders tsjin gefaarlike obstakels, sa as beammen, rotsen, ensafuorthinne botse of dêr't de dyk ferhege is, fan de dyk ôf rûgelje. Hja steane ek wol yn de middenberm fan diken mei in dûbele rydbaan, en dy wurde ek wol "midheining" neamd. Sokke heinings moatte tefoaren komme dat reauwen, dy't lofts fan de dyk ôf reitsje, in frontale botsing meitsje mei tsjinlizzers. In heining kin ek brûkt wurde ta beskerming fan fytsers of fuotgangers, of oan de kant fan in seedyk. De earste fangrails waarden oanlein yn 'e 1950-er jierren.
Beskriuwing
Wylst in fangrail ornaris ûntwurpen waard om ferwûnings oan persoanen yn in reau, dy't yn in botsing mei in fangrail komme soene, sa min mooglik te meitsjen, reitsje der lykwols persoanen ferwûne yn in botsing mei in fangrail. Hja wurde dus allinnich boud op plakken dêr't it gefaar grutter is benefter in fangrail. Der wurdt de foarkar oan jûn om in gefaarte fuort te heljen of te ferhûzjen, as om in heining te pleatsen.
In fangrail wurdt lykwols earst test dat se feilich genôch binne, ear't se goedkard wurde foar gebrûk.
Ynearsten hiene fangrails in rûch útein. Wannear't reauwen dêr tsjin oan botse soene, soene se in ûnbidich soad skea oprinne kinne. Dêrom wurde fangrails hjoed-de-dei gauris skean nei ûnderen yn de grûn boud.
Konstruksje
thumb|Opbou fan in fangrail thumb|In skansearre fangrail nei in botsing mei in reau It is wenstich dat in fangrail makke wurdt yn termysk fersinke stiel om rustkjen tefoaren te kommen. In fangrail kin fannijs brûkt wurde nei't er opholpen wurdt. It ophelpen fan in fangrail wurdt ek wol oantsjutten as "arrossearjen". Dat betsjut dat fangrails dy't ferfongen wurde moatte net as âld izer fuorthelle wurde, mar foar it fannijs brûken gaadlik makke wurde. Dat hâldt yn dat alle ûnderdielen fan in fangrail test en skifte wurde op mjittefuorring, gattepatroan en de tsjokkens en kwaliteit fan de stiel, neffens NEN 5190. De goedkarde parten wurde dêrnei skjinmakke en fannijs fersinke, neffens EN ISO 1461. De opholpen parten wurde dan wer ynset by it pleatsen fan in nij fangrail.
It arrossearjen liedt ta it besparjen fan stiel as grûnstof, en ûnderstipet de sirkulêre ekonomy, en helpt mei it ferminderjen fan it útstjitten fan koalstofdiokside (CO 2 ).
Ek binne der fangrails dy't bestean út in kombinaasje fan hout en stiel en aluminium.
Yn Nederlân is in fangrail ornaris 75 sm heech. De fangrailplanke mei it tekenjend bobbeljend profyl is fan it type A.
Tydlike heinings
Der wurde bytiden ek wol tydlike heinings opset sa as by dykkonstruksje. Sokke tydlike heinings kinne út stiel of beton bestean, dy't hinne en wer ferhûze wurde kinne. Betonnen heinings wurde wol New Jersey barriers neamd.
Jan Klazes Boorsma
Jan Klazes Boorsma (Tsjummearum, 7 maart 1828 – ?, 18??) wie in Frysk keatser dy't yn 'e njoggentjinde iuw twa kear de PC wûn.
Libben en karriêre
Boorsma waard yn 1828 berne yn Tsjummearum, yn 'e doetiidske gritenij Barradiel. Hy moat al foar 1854 úteinset wêze mei in karriêre yn it keatsen, mar út dy tiid is gjin ynformaasje oerlevere. Yn elts gefal wûn er yn 1855 de PC yn Frjentsjer mei in partoer dat fierders bestie út syn bruorren Willem Klazes Boorsma en Evert Klazes Boorsma.
Yn 1857 hie de PC in unike finale, wêryn't twa partoeren fan elts trije bruorren it tsjininoar opnamen. Soks is neitiid nea wer foarkommen. De bruorren Boorsma fersloegen de winners fan it foargeande jier, 1856, te witten: Johannes Frearks Felkers, Pieter Frearks Felkers en Frans Frearks Felkers. De bruorren Boorsma wûnen sulverne tabaksdoazen, en de bruorren Felkers sulverne leppels.
Neitiid behelle Jan Klazes Boorsma noch trije kear it twadde plak op 'e PC, yn 1860, 1861 en 1863. Dêrmei garre er yn totaal 12 punten op foar it Ivich Keatsklassemint foar't er yn 1867 ophold mei keatsen. Wannear't of wêr't Boorsma stoarn is, is net bekend.
Dragør (gemeente)
Dragør is in gemeente yn Grut-Kopenhagen yn de regio Haadstêd (Deensk: Region Hovedstaden) yn Denemark.
De gemeente Dragør is in lytse gemeente op Amager. De gemeente bestiet út de twa stêden Dragør en Store Magleby, dy't nei inoar ta groeid binne en hast ien plak foarmje.
De gemeente ûntstie by de gemeentlike weryndieling fan 1974 troch gearfoeging fan de parochy's Dragør en Store Magleby.
Yn it ramt fan de gemeentlike weryndieling fan 2007 bleau de gemeente selsstannich, mar moast wol in gearwurkingsoerienkomst slute mei de oanbuorjende gemeente Tårnby.
Donizete Oliveira
(21 febrewaris 1968) is in eardere Brazyljaansk fuotballer. Earder spile foar Fluminense, Grêmio, Bragantino, São Paulo, Cruzeiro, Vitória, Vasco da Gama, Urawa Reds en Palmeiras.
Katedraal fan Truro
De Katedraal fan Truro of de Katedraal fan de Hillige Jongfaam Marije (Ingelsk: Cathedral of the Blessed Virgin Mary) is in Anglikaanske katedraal yn de stêd Truro, Ingelân. De katedraal waard tusken 1880 en 1910 neffens in neogoatysk ûntwerp fan John Loughborough Pearson boud op de plak fan in ek oan Marije wijde parochytsjerke.
It is ien fan de trije katedralen fan it Feriene Keninkryk mei trije spitsen.
Bouskiednis
It bisdom fan Truro waard yn desimber 1876 oprjochte en de earste biskop wie Edward White Benson, dy't op 25 april 1877 yn de Pauluskatedraal fan Londen ta biskop wijd waard.
De bou fan de katedraal begûn yn 1880 en it wie de earste katedraal op in nij plak sûnt de bou fan de katedraal fan Salisbury yn 1220. Foar de bou moast de 16e-iuwske parochytsjerke ôfbrutsen wurde, in gebou yn de perpendicular styl mei in 39 meter hege toer. Op 3 oktober 1880 fûn dêr de lêste tsjinst plak en noch yn deselde moanne waard it grutste part fan de parochytsjerke sloopt mei útsûndering fan it súdlike skip. Fanôf 24 oktober 1880 oant 1887 die in tydlik houten gebou op in oangrinzgjend plak tsjinst as katedraal. Der koene noch minder as 400 minsken yn en it gebou wie simmerdeis fierstente hyt en winterdeis fierstente kâld. Yn oktober 1887 wiene de transepten en it koer fan de nijbou foltôge. Op 3 novimber waard it foltôge diel konsekrearre troch de aartsbiskop fan Canterbury, yn oanwêzigens fan û.o. de takomstige biskop fan Truro. De foltôging fan de hege sintrale toer fûn yn 1905 plak en mei it reekommen fan de westlike tuorren yn 1910 wie it hiele gebou klear. Pearson ferstoar yn 1897 en waard troch syn soan Frank opfolge.
Arsjitektuer
It neogoatyske ûntwerp fan Pearson kombinearret de Iere Ingelske styl mei Frânske kenmerken. De oerienkomsten mei de katedraal fan Lincoln binne net tafallich: Pearson wie as arsjitekt ferbûn oan de katedraal fan Lincoln en de earste biskop fan Truro, Edward Benson, wie dêr earder foarsitter fan it kapittel. De sintrale toer en spits is 76 meter heech, wylst de westlike tuorren 61 meter heech binne. De spitsen en dakken fan de tuorren binne fan stien, útsein de koperen spits fan de toer oan de westlike kant fan de Marijebeuk. Oeral hat de katedraal in stiennen ferwulft. Foar de fersiering fan it gebou waard Nathaniel Hitch oanwiisd. Hy makke ek it ûntwerp foar it heechalter.
Johan Christiaan Borchhard
Johan Christiaan Borchhard (? - 9 juny 1777) wie in klokkejitter/brûnsjitter fan Noard-Dútsk komôf.
Katedraal fan Truro
Arsjitektuer
It oarspronklike súdlike sydskip fan de âlde parochytsjerke bleau bestean ûnder de namme Marijebeuk (St Mary's Aisle) en waard oan de súdeastlike kant yn de nijbou yntegrearre. Dat diel tsjinnet tsjintwurdich as de parochytsjerke fan de binnenstêd. Om't de tsjerke al wijd is oan de Jongfaam Marije is der net, lykas wênst by Ingelske katedralen, in Marijekapel. Yn de Kristuskapel (Jesus Chapel) en de Kapel fan Ienheid en Frede (Chapel of Unity and Peace) wurdt de besiker de mooglikheid jûn om him yn stilte werom te lûken. Oant 1967 moast de katedraal it sûnder kapittelhûs dwaan. Yn dat jier waard noardeastlik fan de katedraal neffens in ûntwerp fan John Taylor it kapittelhûs boud.
Noarderbegraafplak (Ljouwert)
It Noarderbegraafplak is in begraafplak yn 'e Fryske haadstêd Ljouwert mei in oerflak fan 11,3 ha. It is in gemeentlik, algemien begraafplak, dat yn 1919 yn gebrûk nommen waard. Anno 2019, doe't it hûndert jier bestie, leine der 26.000 deaden, ûnder wa bekende en ûnbekende Ljouwerters, Fryske fersetsstriders, Dútske soldaten, moslims en deaberne poppen. It Noarderbegraafplak is it grutste begraafplak fan Fryslân.
Johan Christiaan Borchhard
Hy arbeide fan 1733 oant 1755 yn Grins en dêrnei oant syn dea yn Inkhuzen. Fan 1755 oant 1761 arbeide er op mei Steen. Borchhard hat tusken 1739 en 1776 30 Fryske klokken getten.
Noarderbegraafplak (Ljouwert)
Skiednis
It Noarderbegraafplak waard ein 1918, begjin 1919 oanlein oan 'e noardwestkant fan 'e stêd Ljouwert en op 4 augustus 1919 yn gebrûk nommen. Dat waard dien om it âlde stedsbegraafplak oan 'e Spanjertsleane te ûntlêsten, dat yn 1833 yn gebrûk nommen wie en sa stadichoan smoarfol lei. Wylst it stedsbegraafplak romantyske slingerpaadsjes hie, waard it nije Noarderbegraafplak oanlein neffens in strak geometrysk roaster, mei kearsrjochte paden. It begraafplak hie ynearsten in oerflak fan 4 ha, dat, sa waard ornearre, genôch wêze moatte soe foar 5.130 grêven, sadat men der fyftich oant santich jier mei takoe.
Dat wie lykwols bûten it wetter rekkene. Al rillegau die nammentlik bliken dat de grûn net genôch ophege wie, sadat der by in soad rein daliks wetteroerlêst ûntstie. Dêrtroch koe der yn elts grêf mar ien lichem begroeven wurde, wat betsjutte dat it nije begraafplak al yn 1936 fol lizze soe. In djoer drainaazjeprojekt wie sadwaande net oan te ûntkommen, en waard yn 1928 útfierd.
Yn 'e Twadde Wrâldoarloch waarden likernôch 400 sneuvele soldaten fan 'e Dútske besettingsmacht op it Noarderbegraafplak byset. Yn dyselde snuorje fûnen ek 15 sneuvele of terjochtstelde leden fan it Fryske ferset der harren lêste rêstplak, op in hoekje dat yn 1948 as earebegraafplak ynrjochte waard.
Geandewei de tweintichste iuw waard it Noarderbegraafplak ferskate kearen, yn 1956, 1972 en 1988, útwreide, earst yn eastlike rjochting en letter nei it noarden ta. De lêste útwreiding gie om in soarte fan 'boskbegraafplak' oan 'e noardkant. Yn 'e 1960-er jierren waard it klassesysteem dat de grêven yn fiif ûnderskate klassen ferdielde, ôfskaft. Tagelyk waard der doe ek in aula yn 'e midden fan it hôf boud. Fan 1919 oant 1985 waarden op it Noarderbegraafplak deaberne poppen, yn totaal sa'n 1.700, anonym begroeven. Op it diel fan it hôf dêr't dat barde, waard yn 2005 in monumint pleatst ta betinking.
Omreden fan tanimmende fraach fan 'e moslimmienskip yn Fryslân waard yn 1985 op it Noarderbegraafplak in islamityske grêffjild iepene, mei romte foar 200 grêven. Dat wie ien fan 'e earsten fan syn soarte yn Nederlân. Op dat diel fan it begraafplak binne de grêven yn in oare rjochting pleatst, sadat de ferstoarnen yn 'e rjochting fan 'e hillige stêd Mekka lizze. Ek is op dat diel fan it Noarderbegraafplak in oerdutsen opbiertafel oanwêzich, dêr't de deaden foarôfgeande oan 'e beïerdiging ritueel wosken wurde kinne.
Yn 'e 2010-er jierren waard in diel fan it Noarderbegraafplak oanwiisd as 'kalamiteitefjild' foar needbegraffenissen yn gefal fan in ramp.
Mazinho Oliveira
(26 desimber 1965) is in eardere Brazyljaansk fuotballer. Earder spile foar Santos, Atlético Paranaense, Bragantino, Bayern München, Internacional, Flamengo, Kashima Antlers en Kawasaki Frontale.
Bobslydzjen op de Olympyske Winterspullen 1924
La Piste de Bobsleigh des Pellerins
De La Piste de Bobsleigh des Pellerins waard yn 1924 boud foar de Olympyske Winterspullen 1924 De baan hie in lingte fan 1.369,88 meter, in ferfal fan 156.29 meter en njoggentjin bochten. De bobbaan wie in natoerbaan mei in ûndergûn fan gêrs. Nei de Spullen is de baan slim yn ferfal rekke.
Straight Outta Tombstone
Straight Outta Tombstone is in blomlêzing yn 'e foarm fan in ferhalebondel, gearstald troch de Amerikaanske redakteur David Boop. De titel betsjut "Streekrjocht út Tombstone", en is in ferwizing nei de bekende Amerikaanske film út 2015 Straight Outta Compton ("Streekrjocht út Compton") oer de hiphopgroep N.W.A. út Compton (Kalifornje). Dat Compton yn 'e titel ferwiksele is foar Tombstone (Arizona), is in ferwizing nei it westernsjenre, mei't Tombstone in bekend plak út it Wylde Westen wie (dêr't bgl. de Sjitpartij by de O.K.-Kraal plakfûn).
It boek omfettet 16 koarte ferhalen fan it fantasysjenre dy't allegear yn it Wylde Westen spylje. De ferhalen binne skreaun troch foaroansteande auteurs as Jody Lynn Nye, Sarah A. Hoyt, Kevin J. Anderson en Jim Butcher. Alle ferhalen út Straight Outta Tombstone waarden yn dizze bondel foar it earst publisearre, hoewol't de measten neitiid troch de respektivelike skriuwers op 'e nij útjûn binne yn eigen ferhalebondels. Straight Outta Tombstone waard yn 2017 publisearre troch de New Yorkske útjouwerij Baen Books.
Lünen
Lünen is de grutste stêd fan de kreis Unna yn it wêst fan Westfalen, Dútslân. Troch de lokaasje fan yn it noardeastlike Ruhrgebiet en oan de súdlike râne fan it Münsterland is Lünen sawol yndustrieel as lanlik.
Stedsyndieling
Lünen is, oars as oare stêden yn Noardryn-Westfalen, bestjoersmjittich net yn saneamde Ortschaften, mar yn Bezirke yndield, dy't tagelyk de funksje fan Ortsteile of Stadtteile hawwe. De foarse groei fan Lünen easke dat it tal Bezirke ferskillende kearen ferhege wurde moast. Sa bestiet Lünen sûnt 2004 út fjirtjin statyske Bezirke:
Koerier
thumb|De koerierster yn de [[Prinsetún fan Tineke Bot]] In koerier (fan it Frânske courrier) of boadskipper is immen dy't yn opdracht (d.w.s. foar in oar) berjochten of lytse hoemannichten guod besoarget. It âldste dokumintearre gebrûk fan in organisearre koerierstsjinst foar it ferstjoeren fan brieven datearret fan 2400 f.Kr., doe't de farao's fan it Alde Egypte koeriers yn 'e tsjinst hiene dy't nije wetten en oare regeljouwing yn it hiele lân bekendmeitsje moasten. Oarspronklik beweegden koeriers har geandefoets of op it hynder fuort. De bekendste koerier út 'e skiednis is de Grykske soldaat Feidippides, dy't nei de Slach by Maraton, yn 490 f.Kr. fan Maraton nei Atene draafde om it nijs fan 'e Grykske oerwinning op 'e Perzen oer te bringen. (Yn oantins fan dat feit wurdt dyselde ôfstân fan 42,195 km tsjintwurdich noch altyd draafd troch lju dy't in maraton ôflizze.)
Yn 'e njoggentjinde iuw waarden der yn 'e measte lannen troch de oerheid koerierstsjinsten ynsteld dy't har spesifyk taleine op 'e besoarging fan post; dêrút kamen de hjoeddeiske postrinners fuort. In koerier is tsjintwurdich in ferfierder dy't op oanfraach en sa fluch mooglik alderlei guod teplak bringt, lykas iten (in pizzakoerier) of pakjes (in pakkettsjinst). Soms kin de opdrachtjouwer dêrby kieze foar ferskate snelheden fan ferfier, wêrby't de fluchste besoarging it measte jild kostet. Foar de iene opdrachjouwer is nammentlik de fluggens fan besoarging it wichtichste, wylst in oar (of deselde yn in oare sitewaasje) bêst wat langer wachtsje wol of kin om wat minder te beteljen. Koeriers meitsje hjoed oan 'e dei gebrûk fan alderhanne ferfiermiddels, fan fytsen en scooters oant bestelbuskes en frachtweinen. As it guod út in oar lân komme moat, wurdt in diel fan 'e reis faak yn it fleantúch ôflein.
Fanwegen it feit dat koeriers histoarysk berjochten oerbrochten, binne ferskate kranten (dy't ommers ek tynge dogge fan in ferskaat oan dingen) nei dit berop ferneamd. Sa waard yn Fryslân ûnder de Twadde Wrâldoarloch in fersetskrante oprjochte mei as namme De Koerier. Nei de befrijing ûntstie dêrút de Heerenveense Koerier. Dy bestie oant 1952 en gie doe oer yn de Friese Koerier, dy't oant 1969 fuortbestie en doe opgie yn 'e Ljouwerter Krante. In oar foarbyld is de Corriere della Sera (de "Koerier fan de Jûn" of "Jûnskoerier"), dat ien fan 'e wichtichste kranten fan Itaalje is.
Buwekleaster (kleaster)
Buwekleaster, Bomkleaster of Bouwekleaster wie yn 'e Midsiuwen in kleaster yn 'e Fryske gritenij Achtkarspelen, op it plak dêr't no de buorskip Buwekleaster leit, east fan Droegeham en noard fan De Harkema. Oare nammen binne Buwenklooster, Bouwecloester en Buwa Cloester.
Skiednis
It kleaster fan premonstreiter nonnen waard stifte yn 1242, troch Buwe Harkema, in rike edelman fan Stynsgea. Dy Buwe hie lang lyn op syn eigen lân, de biskop fan Münster knypte in eachje ticht, in kapel ta eare fan de Hillige Niklaas fan Myra stifte. Hy wie ek ryk genôch om in preester te ûnderhâlden. Doe't hy letter seach dat syn broer Gerke in muontsekleaster stiften hie, woe hy dat ek.
Mei fergunning fan de abt fan Mariëngaard, hat hy in stik of wat nonnen út it Premonstreiterkleaster Bethelem komme litten en yn syn kleaster ûnderbrocht. Op 24 septimber 1252 waard de kleastertsjerke, wijd oan de evangelist Jehannes, yn opdracht fan biskop Otto von der Lippe fan Münster, ynwijd troch biskop Wilhelm Taronensis. Offisjeel hjitte it kleaster "Sepulchro Sanctae Mariae" wat Latyn is voor "Grêf fan de Hillige Marije". Mar yn de folksmûle wie it gewoan it Buwekleaster.
It kleaster hat sa'n trije iuwen bestien. Njonken geastlike saken wie it kleaster ek warber mei ferfeanting. In grut part fan de feanen beëasten de Mûnstegroppe, tusken Buwekleaster en De Rottefalle wie eigendom fan it kleaster. Doe't yn 1580 de Herfoarming yn Fryslân trochsette en de roomsk-katolike godstsjinst ferbean waard, waard it kleaster fawege de Steaten fan Fryslân sletten. Alle besittings waarden ferkocht. Doe't it kleaster net mear bewenne waard, rekke it stadichoan yn ferfal. Yn 1800 binne de lêste oerbliuwsels fan it gebou sloopt. It tsjerkhôf bleau lykwols bestean.
Strûkrôverij
Strûkrôverij is in foarm fan dieverij, wêrby't reizgers ûnderweis oerfallen wurde en, faak mei geweld, fan harren besittings berôve wurde. De dieders wurde strûkrôvers neamd, en wurkje gauris yn groepen gear. Strûkrôverij is in ferskynsel dat yn West-Jeropa benammen oant de santjinde of achttjinde iuw bestie, mar dat yn ûntwikkelingslannen noch wol foarkomt. De ferwizing nei strûken yn 'e term hat dermei te krijen dat strûkrôvers harren faak beskûl holden yn boskrike kriten, al koe itselde sein wurde foar bercheftige gebieten. Yn flak, ûnbeboske lân wiene se ek wol aktyf, mar dêr makken se dan ornaris gebrûk fan 'e dekking fan it nachtlik tsjuster.
In term dy't likernôch itselde betsjut as strûkrôverij is banditisme. De dieder by dat soarte fan misdie is in bandyt, in wurd dat ôflaat is fan it Italjaanske bandito, dat oarspronklik "balling" betsjutte. Yn dy sin is in bandyt dus immen dy't foar in earder fergryp út syn oarspronklike wenkrite of mienskip ferballe is, en him no troch strûkrôverij ûnderhâldt. Yn talen as it Ingelsk, Nederlânsk en Frysk hat de term 'bandyt' in beskate assosjaasje mei it Wylde Westen, yn 'e twadde helte fan 'e njoggentjinde iuw yn 'e westlike helte fan 'e Feriene Steaten. Banditen wiene dêr benammen lju dy't postkoetsen en banken oerfoelen.
Guon banditen waarden wrâldferneamd, lykas Billy the Kid, Jesse James, de Daltons en Butch Cassidy. Bekende strûkrôvers binne de legindaryske Midsiuwske bôgesjitter Robin Hood en de achttjinde-iuwske Ingelske highwayman Dick Turpin. Bekende strûkrôvers út 'e Nederlânske skiednis binne de geuzen út 'e tiid fan 'e Tachtichjierrige Oarloch, dy't opdield wurde koene yn wettergeuzen, boskgeuzen en slykgeuzen. Wylst de wettergeuzen yn it foarste plak seerôvers wiene, kinne de bosk- en slykgeuzen omskreaun wurde as strûkrôvers, dy't bosken, resp. moerassen ûnfeilich makken.
Strûkrôvers hiene soms in romantyske útstrieling. Sa soene guon harren misdiedich libben begûn wêze út in nommel stribjen, om fan 'e riken te stellen en de bút te ferdielen ûnder de earmen. Dat waard bygelyks sein fan sawol Robin Hood as Jesse James. Sa'n romantisearre byld is fan alle tiden, mei't it al bestie fan Sineeske rôversbinden yn it tiidrek fan 'e Trije Keninkriken (220-280). In selde byld oerhearske(t) tan 'e geuzen yn Nederlân, de kleften yn Grikelân, de hejduks op 'e Balkan en de kozakken yn 'e Oekraïne. Yn wurklikheid wie it fansels sa dat der fan 'e riken stellen waard om't de earmen neat hiene dat it stellen wurdich wie. By de oerfallen waard foar it brûken fan geweld net tebekskrille: der foelen gauris deaden, en froulike reizigsters waarden net selden ferkrêfte.
Hünstetten
Hünstetten is in gemeente yn de Rheingau-Taunus-Kreis yn de Dútske dielsteat Hessen. De gemeente wurdt fanút Wallbach bestjoerd. Hünstetten is in lanlike gemeente en de measte minsken wurkje bûten de gemeentegrinzen, fral troch de goede ferbinings yn it Rhein-Main-Gebiet.
Geografy
Hünstetten leit yn de Taunus noardlik fan de belangrykste berchkaam tusken Limburg an der Lahn en Wiesbaden.
Skiednis
Fynsten út de tiid fan de Michelsbergkultuer yn de omkriten fan Beuerbach tsjûgje fan in bewenning sûnt de stientiid fan 4400 f. Kr. oant 3500 f. Kr.
Proefskrift
In proefskrift, dissertaaasje of (doktoraats)tesis, is in oarspronlike wittenskiplike ferhanneling, skreaun troch in promovendus, om de doktorstitel te krijen.
In promoasjekommisje fan saakkundigen beoardielet it proefskrift en at dy goedkart wurdt folget in promoasjeplechtichheid en jout de promotor de promovendus de doktorstitel en wurdt de nije doktor wiisd op de rjochten en plichten dy't dy titel meibringt.
Hünstetten
Skiednis
Yn it ramt fan de weryndielings yn de dielsteat Hessen ûntstie op 31 jannewaris 1971 de gemeente Hünstetten út de earder selstannige gemeenten Beuerbach, Kesselbach, Ketternschwalbach, Limbach, Strinz-Trinitatis en Wallbach. De oare plakken moasten mei yngong fan 1 jannewaris 1977 harren selstannigens opjaan. Yn it sintraal lizzende Wallbach waard in nij gemeentehûs boud.
It besjen wurdich
Yn it jier 2020 sette de gemeente it "Hünstetter Kulturpfad" út. De kuierrûte, weryn't alle plakken fertsjintwurdige binne, liedt de dielnimmers nei kultureel weardefolle saken fan de gemeente. Fan de goed sechtich monuminten fan de gemeenten binne fjirtich yn rûte opnommen. Njonken monuminten bringt de rûte de dielnimmers ek nei de moaiste stikjes natoer fan de gemeente.
Hazewind (Gieten)
De Hazewind is in nôtmûne yn it Drintske Giten. Yn de mûne is in ynstruksjemûne dêr't nije mounders oplaat wurde.
Skiednis
Oant de bou fan de mûne moasten de boeren mei harren rispinge nei Eekst of Gasselte. It wie Bernier Lucas Homan, dy't it ynisjatyf naam ta de bou en om't de mûne in ein fan de dyk efter it hûs fan Homan boud waard, hie it gemeentebestjoer gjin beswier. Yn 1833 waard de mûne yn gebrûk nommen.
Yn de Twadde Wrâldkriich rekke de mûne yn ferfal en de doedestiidske eigner fan mûne frege yn septimber 1946 de fergunning oan om de mûne ôf te brekken. Safier kaam it net, de mûne waard yn 1947 ferkocht oan de doedestiidske mounder en in restauraasje folge. De sûnt 1936 net mear oanwêzige stelling waard op 'e nij oanbrocht en de mûne koe wer wurkje. Yn 1964 folge in nije restauraasje en waarden der nije roeden stutsen. It hat de bedoeling west om yn 1969 selsswichting oant te bringen, mar dat plan waard net útfierd. Yn 2004 binne de roeden wer ferfongen troch roeden mei fokwjukken neffens it Fauël-systeem mei automatyske remkleppen.
Yn 2014 waarden in tal beammen by de mûne kapt, dy't de mûne troch turbulinsje ûnregelmjittich draaie lieten, wertroch't der ekstra slitaazje ûnstie.
Beskriuwing
De mûne is in achtkante stellingmûne. De ûnderbou is fan bakstien, de stelling is 9,5 meter heech en de achtkante houten boppebou is reitdutsen. Ek de kape is reitdutsen. De smei-izeren boppe-as waard yn 1895 getten troch De Prins van Oranje út De Haach. De mûne wurdt fongen mei in Flaamske fang, dy't bestjinne wurdt mei in fangstôk. De flecht is 22 meter.
Evert Klazes Boorsma
Evert Klazes Boorsma (Tsjummearum, 22 jannewaris 1835 – dêre, 9 jannewaris 1872) wie in Frysk keatser dy't yn 'e njoggentjinde iuw twa kear de PC wûn.
Libben en karriêre
Boorsma waard yn 1835 berne yn Tsjummearum, yn 'e doetiidske gritenij Barradiel. Hy moat al foar 1854 úteinset wêze mei in karriêre yn it keatsen, mar út dy tiid is gjin ynformaasje oerlevere. Yn elts gefal wûn er yn 1855 de PC yn Frjentsjer mei in partoer dat fierders bestie út syn bruorren Willem Klazes Boorsma en Jan Klazes Boorsma.
Yn 1856 behelle Boorsma it twadde plak op 'e PC mei in partoer dêr't syn beide bruorren gjin diel fan útmakken. Yn 'e finale moasten hy en syn maten it dat jiers ôflizze tsjin 'e trije bruorren Felkers fan Winsum. Yn 1857 hie de PC in unike finale, wêryn't twa partoeren fan elts trije bruorren it tsjininoar opnamen. Soks is neitiid nea wer foarkommen. De bruorren Boorsma fersloegen de winners fan it foargeande jier, te witten: Johannes Frearks Felkers, Pieter Frearks Felkers en Frans Frearks Felkers. De bruorren Boorsma wûnen sulverne tabaksdoazen, en de bruorren Felkers sulverne leppels.
Neitiid behelle Evert Klazes Boorsma noch fjouwer kear it twadde plak op 'e PC, yn 1860, 1861 en 1863 mei syn bruorren Willem en Jan, en yn 1865 mei in oar partoer. Dêrmei garre er yn totaal 16 punten op foar it Ivich Keatsklassemint foar't er yn 1867 ophold mei keatsen. Hy kaam yn 1872 yn 'e âlderdom fan krapoan 40 jier yn syn berteplak Tsjummearum te ferstjerren.
Refizjonistyske western
Skiednis
Yn 'e tradisjonele westernfilm waarden konsepten fan goed en kwea tige ynfâldich en dúdlik ôfskildere yn swart en wyt: de haadpersoan is in held en syn tsjinstanners binne smjunten, de cowboys binne goed en de Yndianen binne kwea, of: de sheriff is goed en de banditen binne kwea. Nei ôfrin fan 'e Twadde Wrâldoarloch kaam der hiel stadichoan feroaring yn dat fêste stramyn, wêrby't men fraachtekens begûn te pleatsen by de folsleine 'goedheid' fan 'e helden. Dat waard dien troch bygelyks ien fan 'e helden ôf te skilderjen as in alkoholist (lykas yn Rio Bravo).
Mids 1960-er jierren waard frij abrupt hielendal brutsen mei de tradisjonele werjefte fan sokke konsepten yn westernfilms. Guon films begûnen doe it Wylde Westen ôf te skilderjen as in moreel twifelich plak, dêr't de helden en de smjunten faak mar amper faninoar te ûnderskieden wiene. Konsepten fan goed en kwea begûnen op dy manear yninoar oer te rinnen yn in wrâld dêr't in protte dieden net mear oantsjut wurde koene as goed of ferkeard. It wie gjin tafal dat de opkomst fan 'e refizjonistyske western gearfoel mei it ûntstean fan 'e spagettywestern. Dat subsjenre waard makke troch Italjaanske regisseurs as Sergio Leone en Sergio Corbucci, dy't gjin eftergrûn yn Hollywood hiene en dêrom net mei de bagaazje fan 'e tradisjonele Hollywoodwestern belêstge wiene.
Foarbylden
Guon bekende refizjonistyske westerns binne:
Blood Rites (roman fan Jim Butcher)
Ynhâld
Blood Rites iepenet as Harry Dresden, praktisearjend tsjoender en privee-detektive te Chicago, in doaze jonghûntsjes rêdt. De bisten binne hillige Tibetaanske mastifen, dy't ôfstamje fan in godlike beskermgeast en in stjerlike hûn. Se binne troch in warlock stellen út in kleaster heech yn 'e Himalaya, en Harry hat der klauwen oan om oan 'e demoanen te ûntkommen dy't troch de warlock oproppen binne om 'e jonghûntsjes te bewekjen. Hy leveret de bisten op 'e Ynternasjonale Lofthaven O'Hare ôf by in tankbere boedistyske mûnts, dy't daliks ôfset werom nei Tibet. As neitiid blykt dat ien fan 'e jonghûntsjes yn Harry syn âld auto út 'e doaze klommen is en him ûnder de sjauffeursstoel deljûn hat, is de mûnts al fuort, en mei't it kleaster net oer tillefoan beskikt, kin Harry gjin kontakt mei de eigners opnimme. It gefolch is dat Harry in nij húsdier krigen hat, al wit er it op dat stuit sels noch net.