cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Everglades
Geografy
Foarhinne bestie de hiele punt fan it skiereilân fan 'e Okeechobeemar ôf út sompen en justjes drûgere, mar gauris splis steande prêrjes fan seachgers, mar yn 'e tweintichste iuw is in grut part fan it gebiet drûchlein, sadat fral by de eastkust lâns grutte stêden ûntstien binne, wêrûnder Miami, Miami Beach, Fort Lauderdale, Palm Beach, West Palm Beach en Boca Raton. Yn mindere mjitte jildt itselde foar de noardwestkust, mei plakken as Naples en Fort Myers. Fuort besuden de Okeechobeemar leit no in grutte krite dêr't lânbou plakfynt.
Wyldernis is no beheind ta restgebieten. Sa leit tusken it lânbougebiet by de Okeechobeemar en it noardlike diel fan 'e stêdekloft fan Miami it Nasjonaal Faunareservaat Loxahatchee ynklamme. It súdwesten fan it Floaridaskiereilân bestiet út twa oare natoergebieten: it Nasjonaal Park De Everglades, mei meast somplân, en it Nasjonaal Wyldreservaat Big Cypress, dat foar it grutste part út prêrje en bosk bestiet. Yn it suden wurde de Everglades begrinzge troch de Floaridabaai, dy't diel útmakket fan 'e Golf fan Meksiko. Yn it súdeasten foarmje de Tsientûzen Eilannen de ôffreding mei de iepen Golf fan Meksiko. Yn 'e Everglades lizze fiif Yndianereservaten: Big Cypress, Brighton, Hollywood, Immokalee en Miccosukee.
Skiednis
De ierste minsklike bewenning fan 'e Everglades datearret, ynsafier bekend, fan 15.000 jier lyn. Yn 'e santjinde iuw, doe't de ierste Jeropeeske ûntdekkingsreizgers de krite oandiene, waard dy bewenne troch twa Yndiaanske folken, de Kalûsa (Calusa) en de Tekwesta (Tequesta). Doe't it gebiet troch de Spanjerts kolonisearre waard, rekke it mei dy beide groepen yn it neigean. Dat kaam net inkeld troch Jeropeeske sykten dêr't se gjin ymmuniteit tsjin hiene, lykas de pokken en de mûzels, mar ek troch oarloch mei oare, noardliker wenjende stammen. Uteinlik waard de restpopulaasje fan 'e Tekwesta yn 'e achttjinde iuw evakuëarre nei Kuba, dêr't se assimilearre waarden troch de Kubanen. Ek de Kalûsa stoaren om dyselde tiid hinne út.
De Everglades waarden werbefolke troch de Seminoalen, in folk dat foar it meastepart in ôfspjalting fan 'e Kriik (Creek) yn Georgia wie, wêryn't ferskate lytsere stammen dy't oarspronklik noardlik Floarida bewennen, opgien wiene. Under de trije Seminoalske Oarloggen (1817-1858) waarden de Seminoalen troch it Amerikaanske Leger en blanke kolonisten tebekkrongen nei de Everglades, dêr't ûnder ynfloed fan 'e drege besteansomstannichheden yn 'e moerassen in nije kultuer ta bloei kaam.
Kolonisten op it Floaridaskiereilân stelden al yn 1848 foar it earst foar om 'e Everglades drûch te lizzen sadat it ûnlân, sa't it doe sjoen waard, tsjinst dwaan kinne soe as lânbougrûn. Dat kaam der doe noch net fan, mar yn 1882 waard al mei it earste drûchlizzingsprojekt úteinset. Oant yn 'e 1960-er jierren waarden almar mear kanalen troch de Everglades hinne oanlein om it oerstallige wetter ôf te fieren nei see. De ekonomy fan súdlik Floarida hie dêr baat by, mar it rjochte ûntychlike skea oan 'e natoer oan. Yn 1947 rjochte it Amerikaanske Kongres it Oerstreamingsbehearskingsprojekt foar Sintraal en Súdlik Floarida (CSFFCP) op, yn it ramt wêrfan't 2.300 km oan kanalen, diken en wetterkearings oanlein waard. Dielen fan 'e Everglades waarden omfoarme ta lânbougrûn, dêr't benammen sûkerreid ferboud waard, wylst oan 'e kusten almar úttynjende stêden ferriisden. Omtrint 50% fan 'e Everglades is op dy manear foar de natoer ferlern gien.
Yn 'e 1970-er jierren begûn men foar it earst serieus omtinken te skinken oan 'e skea dy't tabrocht wie oan it ekosysteem fan 'e Everglades. Yn dyselde snuorje wiisden de UNESCO en de Konvinsje fan Ramsar de Everglades oan as in 'Moerasgebiet fan Wrâldbelang'. De oanlis fan in grutte lofthaven op mar 10 km benoarden it Nasjonaal Park De Everglades waard tsjinkeard doe't út ûndersyk bliken die dat soks slimme skea oan it nasjonaal park tabringe soe. Doe't it bewustwêzen fan it belang fan 'e krite en de wurdearring foar it bestean fan sa'n natoergebiet hieltyd grutter waarden, sette men yn 'e 1980-er jierren útein mei maatregels om skea te reparearjen. Sa waard in kanaal dempt dat oanlein wie om 'e rivier de Kissimmee rjocht te meitsjen en krige de stream wer syn âlde, bochtsjende bêd.
Hjoeddeistige problematyk
Nettsjinsteande dat bestiet der noch altyd noed oer de Everglades. De minne kwaliteit fan it wetter yn 'e Okeechobeemar is yn ferbân brocht mei de delgeande libbenskwaliteit yn 'e stêdekloft fan Miami. Yn 2000 naam it Amerikaanske Kongres it Alomfetsjende Restauraasjeplan foar de Everglades (CERP) oan, dat sokke swierrichheden bestride moast. It wie doedestiden it grutste en djoerste plan foar natoerbeskerming út 'e wrâldskiednis, mar de útfiering rûn oan tsjin politike komplikaasjes.
In oar grut probleem dêr't de Everglades mei te krijen hawwe, is dat eksoaten (d.w.s. útlânske soarten) it gebiet ta har eigen makke hawwe. Wol 26% fan 'e soarten yn 'e Everglades bestiet út bisten en planten dy't dêr net thúshearre en dy't faak lânseigen soarten ferkringe. Foarbylden fan sokke eksoaten binne de wetterhyasint (Eichhornia crassipes), in wettereplant dy't de wetterwegen ferstoppet; de blauwe tilapia (Oreochromis aureus), in fisk dy't wetterplanten opfret dy't nedich binne om jonge lânseigen fiskjes beskutting te jaan; en de Birmeeske pyton (Python bivittatus), in wjirchslange dy't alles opfret dat er te pakken krije kin.
Klimaat
De Everglades lizze op 'e râne tusken in tropysk en in subtropysk klimaat, mei gleonhjitte simmers en waarme winters. Yn augustus, de waarmste moanne, is de trochsneed temperatuer oerdeis 33,7 °C, en yn jannewaris, de kâldste moanne, is dat 25,6 °C. De Everglades krije jiers trochinoar 1.457 mm delslach. Dy falt benammen yn it reinseizoen, dat rint fan ein maaie oant en mei begjin oktober.
Hege Jedi Ried
De Hege Jedi Ried, ek koartwei de Jedi Ried neamd, is yn 'e Star Wars-franchise in fiktive organisaasje dy't oan it haad stiet fan 'e Jedi Oarder. De Ried bestiet út tolve wize en machtige Jedi-masters dy't útornearre binne om 'e hiele oarder te lieden en dy't teffens tsjinje as in adysrie foar de kânselier fan 'e Galaktyske Republyk. De Hege Jedi Ried is opmakke út fiif leden foar it libben, fjouwer leden foar in lange termyn en trije leden foar in beheinde termyn. Dy opbou hat him ûntjûn út eardere fertsjintwurdigings binnen de Jedi Oarder. Oarspronklik hie de Grutte Jedi Ried gjin fêst plak fan gearkomste en waard der op ûngeregelde tiden mei-inoar rieplachte op planeten lykas Ossus, Alderaan en Chandrila. Nei it ferfarren fan it haadkertier fan 'e Jedi Oarder fan Ossus nei Coruscant, de sit fan it regear fan 'e Galaktyske Republyk, waard de súdwestlike toer fan 'e Jedi Timpel (it nije haadkertier fan 'e Oarder) yn gebrûk nommen troch de Hege Jedi Ried.
Yn 'e film Star Wars: Episode I – The Phantom Menace (1999), it earste diel fan 'e Star Wars-prequeltrilogy, dy't yn it jier 32 f.Sl.Y. spilet, bestiet de Hege Jedi Ried út 'e folgjende leden: Fierders is bekend dat Jedi-master Sifo-Dyas oant syn dea koart foàr de foarfallen yn The Phantom Menace in lid fan 'e Hege Jedi Ried wie. Yoda, Mace Windu, Ki-Adi-Mundi, Plo Koon, Oppo Rancisis en Saesee Tiin bliuwe oant de fal fan 'e Jedi Oarder yn 19 f.Sl.Y. lid fan 'e Hege Ried. Yoda draacht dêrby de seremoniële titel fan grutmaster, wylst Mace Windu as master fan 'e Oarder it foarsitterskip fan 'e Ried hat. Yn 22 f.Sl.Y., oan it begjin fan 'e Kloane-oarloggen, draacht er dat oer oan Yoda, sadat er him folslein talizze kin op it winnen fan 'e striid.
Trivium (band)
Trivium is in Amerikaanske metalband oprjochte yn 1999 yn Orlando. De band brocht yn 2003 syn debútalbum Ember to Inferno út. De teksten fan de band gean benammen oer lijen, kwea-aardigens, haat, grime, mytology en inerlike striid. Trivium hat tsien studio-albums en ien live-album útbrocht.
List mei berchtmen yn it Midden-Easten
List fan berchtmen en bergen yn it Midden-Easten
Hockey op de Olympyske Simmerspullen 1988
200px|thumb|right|It Olympysk Hockeystadion fan Seoul
De Olympyske Simmerspullen 1988 ek wol de XXIVe Olympiade neamd, waarden yn 1988 yn Seoul, Súd-Korea hâlden, It hockey waard hâlden yn it Seongnam Stadium.
Dresden
Skiednis
Sûnt 1485, doe't de regearende famylje Wettin har dêr fêstige, waard Dresden in wichtige stêd. Under foarst August de Sterke waard de stêd yn de 18e iuw in keunst- en kultuersintrum. Troch de protte barok- en rokokoarsjitektuer krige de stêd de bynamme Elbflorenz (Florâns oan de Elbe). Nei 1889 wie Dresden troch Heinrich Ernemann ít plak foar de Jeropeeske fotografyske yndustry. In soad technologyske fernijings kamen hjirwei lykas de earste ieneagige lytsbyld (24 x 36 mm) spegelreflekskamera fan de wrâld. Fierders wie Dresden yn de 20e iuw thúshaven fan it VEB Pentacon fabryk dy't ûnder mear de Praktica makke. Begjin 20e iuw waard de keunstnersgroep Die Brücke yn Dresden oprjochte. Yn 1908 waard it Universeel Esperantokongres hâlden.
Bombardemint op Dresden
Yn de nacht fan 13 op 14 febrewaris 1945 waard Dresden ferwoaste troch in Britsk bombardemint. Mear as 25.000 boargers kamen om en 75.000 wenningen ferdwûnen fan de kaart. De ekstreem hjitte flammesee feroarsake in fjoerstoarm dy't minsken de flammen ynsûge. Histoarisy binne it net iens oer de aard fan it bombardemint. Gie it om wraak of om in sinleaze oanfal op boargerdoelen, lykas de Dútske histoarikus Jörg Friedrich yn syn Der Brand beskriuwt? Of wie Dresden in strategysk doelwyt wêrby't allinnich in bombardemint de Twadde Wrâldoarloch beëinigje koe, sa't de Brit Frederick Taylor suggerearet yn 'Dresden, tiisdei 13 febrewaris 1945'? Of wie it bombardemint in produkt fan in doldraaide militêre burokrasy, in de sin fan 'wat sille we hjoed ris dwaan' lykas Kurt Vonnegut, in Amerikaan dy't as kriichsfinzene it bombardemint meimakke, yn ‘Slaughterhouse 5’ skreaun hat?
Dizze ferwoasting wie net de ienige dy't de stêd teheistere: Nei de Twadde Wrâldoarloch woenen de kommunistyske autoriteiten Dresden ombouwe ta in sosjalistyske metropoal. Dat hâld yn dat hast alle ruïnes yn it stêdssintrum oprêden waarden. Histoarysk weardefolle gebouwen waarden sloopt, nettsjinsteande guon protesten, lykas de Sophienkirche dy't yn 1962 ôfbrutsen waard. In pear histoaryske gebouwen waarden werboud lykas de Zwinger en de Semperopera. De ruïnes fan de Frauenkirche bleauwen stean as in monumint.
It besjen wurdich
thumb|Frauenkirche thumb|Dresden yn jûnljocht
In 18 kilometer lang gedielte fan it dal fan de Elbe, wêrûnder ek in gedielte fan Dresden, is troch UNESCO ta wrâlderfgoed ferklearre.
Boatsum
Boatsum is in âlde delsetting en fjildnamme beëasten Surch yn de gemeente Súdwest-Fryslân.
De namme komt ek foar as Boothsem en Bootsum
Op resinte kaarten stiet ek de fjildnamme Boatlân dat in lytse delsetting yn de himrik fan Penjum wie en betsjut 'it lân fan Boate'.
Linus Torvalds
thumb|Linus Torvalds Linus Benedict Torvalds (Helsinki, 28 desimber 1969) is in Finsk-Amerikaansk ynformatikus, dy't it meast bekend is fanwege de inisjele ûntwikkeling fan de Linux-kearn en dêr tsjintwurdich ek noch koördinator fan is.
Libbensrin
Torvalds is in soan fan de sjoernalisten Anna en Nils Torvalds, dy't him nei Linus Pauling neamden. Hy heart ta de Sweedsksprekkende minderheid yn Finlân, mar wennet anno 2008 yn de Feriene Steaten en hat him yn 2010 naturalisearje litten ta Amerikaansk steatsboarger.
Hy is ferantwurdlik foar it ûntstean fan de Linux-kearn en brocht dêrmei de frije-programmatuer-beweging foar it earst ûnder de oandacht fan in grut publyk. Yn 1991 kundige hy de beskikberheid fan syn Free Minix-like kearn foar it earst oan. Syn kearn wie in oanfolling fan it GNU-projekt, dêr't noch ien kearn fan miste - dêrfoar wie destiids, en no noch altiten De Hurd pland.
Minder as 5% fan de hjoeddeiske koade fan de Linux-kearn is fan syn hân, mar Torvalds wurdt noch wol troch eltsenien sjoen as dyjinge dy't it bêst beslisse kin hokker koade al/net yn Linux terjochte komt. Sa wurdt foarkommen dat der in nije ôfsplitsing fan de Linux-kearn ûntstiet en ferspraat wurdt, ek al is dat juridysk sjoen mooglik ûnder de GPL-lisinsje.
Torvalds sjocht Linux as in hobby; hy hie oant juny 2003 in fulltime baan by Transmeta en sûnt dy datum by OSDL, no oppgien yn The Linux Foundation. As immen frege wat hy by Transmeta krekt die, dan wie it antwurd "cool stuff" of gewoan "stuff". Grif sil hy oan in compiler wurke ha foar in nije (sintrale)ferwurkingsienheid. Dêrneist mocht hy fan Transmeta ek yn kantoaroeren oan Linux wurkje.
Torvalds hie gjin beswier tsjin it skriuwen fan propriëtêre programma's bij Transmeta. Foar him komt technyk op it earste plak en de iepenheid en frije beskikberheid is foar him allinnich in metoade de programma's better te meitsjen. Hy heart dêrmei ta de pragmatyske iepen-boarne-beweging en net ta de frije-programmatuer-beweging (benammen laat troch Richard Stallman en it GNU projekt) dy't it benammen te dwaan is om frijheid.
Om by Transmeta wurkje te kinnen ferhuze Torvalds fan syn heitelân nei Silicon Valley. Mei syn frou Tove Monni hat hy trije bern, dy't hy faak meinimt nei Linux-kongressen. Hy hâldt him meastal ôfsidich fan fûle diskusjes oer programmalisinsjes.
Transmeta wie yntinsyf dwaande 386+-processors nei te meitsjen, en Torvalds hie dêr by it starten fan syn Linux-projekt in útwreide stúdzje nei dien. Hy hie benammen ûnderfining mei de programma-aspekten derfan, en om't Transmeta as emulaasjemakker tige op programmatuer rjochte wie, koe Torvalds in soad bydrage. Yn syn autobiografy seit hy dat hy bygelyks de earste tiid benammen dwaande wie mei in x86-emulator te skriuwen.
Yn 2001 skreau Torvalds mei help fan David Diamond in autobiografy mei in wat humoristyske ûndertoan.
Om better oan de Linux-kearn wurkje te kinnen hat Linus in programma mei de namme Git skreaun (soks as ferfanging fan it programma Bitkeeper dat er oant dan brûkte).
Erkenning
Op 20 april 2012 waard Torvalds útroppen ta ien fan de twa winners fan de Millennium Technology Prize. De oare winner wie Shinya Yamanaka. De priis wurdt wol beskreaun as de Nobelpriis fan de Technology. Ek yn 2012 waard Torvalds troch de Internet Society eare foar syn bydrage oan it Ynternet troch him op te nimmen yn de Internet Hall of Fame.
Auke Boonemmer
Auke Boonemmer (Grou, 8 july 1823 - Hurdegaryp, 27 jannewaris 1894), skûlnamme: Master Abe, wie in ferver en skriuwer fan toanielstikken en foardrachten.
Hy wie in soan fan skoalmaster Wytse Uilkes Boonemmer en Elske Jogchems de Vries. Hy siet op de legere skoalle yn Grou mei û.o. Hjerre Gjerrits van der Veen. Boonemmer siet graach mei de noas yn de boeken, lies Rafaëls Camphuyzen en striidskriften út de tiid fan de reformaasje. Boonemmer liet syn earste stikjes lêze troch T.G. van der Meulen. Dy liet se Harmen Sytstra sjen en dy sette se yn syn tydskrift Iduna. Waling Dykstra krige en bydragen foar De Husfrjeon. Ferneamd stik fan Boonemmer is Breidzje. Hy wie ien fan de mannen fan it Winterjûnenocht. Dat die er yn 't earstoan mei de Grouster Jentsje Sytses Sytema (1862-64) en letter mei Waling Dykstra.
Boonemmer stoar yn earmoede en hie te lijen fan efterfolgingswanen.
Ariane fan de Nederlannen
thumb|Prinsesse Ariane yn 2014
Ariane fan de Nederlannen (De Haach, 10 april 2007), folút Ariane Wilhelmina Máxima Ines fan Oranje-Nassau, is de tredde dochter fan Kening Willem-Alexander en Keninginne Máxima.
Berte
Prinsesse Alexia waard tiisdei 10 april 2007 om 21.56 oere berne yn it sikehûs Bronovo yn De Haach. Freed 13 april, yn it âlde stêdhûs fan De Haach, joech har heit har berte oan by de boargerlike stân, yn de persoan fan lokoboargemaster Jetta Klijnsma.
Nammen
Prinsesse Ariane is op de neikommende wize ferneamd:
Titel
Har persoanlike titel is Prinsesse. Nei har susters Prinsesse Amalia en Prinsesse Alexia is Prinsesse Ariane de tredde yn de oarder fan troanopfolging.
Charlotte von Lengefeld
Charlotte Luise Antoinette von Schiller, berne Charlotte von Lengefeld (Rudolstadt, 22 novimber 1766 – 9 july 1826) wie de frou fan de Dútske dichter Friedrich Schiller.
Lengefeld waard as jongfaam al yntrodusearre yn de literêre rûnten fan Weimar. Sy moete Schiller yn 1785 doe't er noch in earme, ûnbekende dichter wie. De aristokratyske Charlotte, dy't oan it hartochlik hôf fan Saksen-Weimar kaam, hie faak wol muoite mei de libbensstyl fan de bohemiem Schiller en syn freonen. Hja krigen fjouwer bern: Karl Ludwig Friedrich (1793-1857), Ernst Friedrich Wilhelm (1796-1841), Karoline Luise Friederike Schiller (1799-1850), en Emilie Henriette Luise (1804-1872).
Wurk
Lengefeld hat har hiele libben sels ek skreaun, mar der is nea wat fan útbrocht by har libben. Har brieven oan har man, har suster Caroline, Charlotte von Stein, Goethe, en oaren binne yn ferskate edysjes útbrocht.
1945
Dit jier makket ûnderdiel út fan it desennium fan 'e 1940-er jierren.
Jachthavenkanaal
It Jachthavenkanaal is in kanaal dat de Houkesleat ferbynt mei de Snitser Aldfeart, en dêrmei mei de Snitser jachthavens. It is dêrmei ek it begjin fan de ferbining mei De Swette.
Is kanaal is groeven yn it twadde fearn fan de 20e iuw. Troch dy oanlis hie it lân bewesten it kanaal doe nearne mear in lânferbining, dat dêrtroch waard it de wyk It Eilân.
Lucy Gordon
Lucy Gordon (Oxford, 22 maaie 1980 – Parys, 20 maaie 2009) wie in Ingelsk aktrise en model. thumb|Lucy Gordon
Sirte
thumb|left|260px|Sirte oan de Golf fan Sirte thumb|250px|Sirte Sirte (ek wol Syrte of Surt; Arabysk:سرت) is it haadplak fan it distrikt mei deselde namme yn Lybje. It plak leit oan de Golf fan Sirte en is fanâlds it meast wichtige plak oan dy golf.
Sirte is in tuskenstasjon oan it kustspoar fan Tuneezje nei Bengazy dêr't de bou fan yn 2007 mei úteinset waard.
De stêd hat in universiteit mei 13 fakulteiten, de Al-Tahadi-universiteit. Foar toeristen is it Turkske kastiel út 1842 en de 19e iuwske moskee fan belang.
Yn it noarden grinzget it distrik Sirte oan de Middellânske See. Sûnt grinsferoarings yn 2007, binne de oanswettende distrikten fan Sirte:
Leiensfeart
De Leiensfeart is in feart yn de gemeente Tytsjerksteradiel. De feart rint súdwest fan Eastermar yn polder De Putten fan de Sumarderwei nei De Leien.
De namme Leiensfeart jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Leijensvaart.
George Gillespie
thumb|right|200px|George Gillespie. George Gillespie (1613 - 1648), wie in Skotske teolooch en waard berne yn Kirkcaldy, en studeare oan de Universiteit fan St Andrews. Hy waard ien fan de dûmny's fan Edinboarch en wie yn fan de leden fan de Synoade fan Westminster, dêr't er in foaroansteande rol yn spile. In man mei in opfallend yntellekt; hy oefene in grutte ynfloed út; wat ek opfald om't er yn syn 36ste libbensjier stoar.
De Leien (wetter)
thumb|right|300px|De Leien thumb|right|300px|diel fan De Leien
De Leien is in mar fan 300 bunder op de grins fan de gemeenten Smellingerlân en Tytsjerksteradiel. De mar leit benoarden Drachten, besuden Eastermar en bewesten De Tike. De mar is ûntstien troch feanterij, en is dêrom op in soad plakke ûndjip. Troch de mar rint in soal fan De Pein nei Eastermar en nei Rottefalle. Oan de eastkant fan de mar is in strantsje mei horekagelegenheid en kemping.
It soal is begjin 21e iuw útbaggere dat de histoaryske fartrijehoek De Pein-Rottefalle-Eastermar yn eare hersteld waard. Bûten it soal is De Leien mar in meter djip. Om de rekreaasje te befoarderjen binne trije eilantsjes oanlein dy't, troch in priisfraach yn 2006 harren nammen krigen ha: De Rôt, nei in âld beurtskip dat eartiids tusken Ljouwert en Rottefalle fear, Reitsma's Pôle, nei in âld-fiskersfamylje en De Baalder wat 'baggelder' betsjut as ferwizing de eardere feanterij.
De mar is foar in grut part yn hannen fan Steatsboskbehear. Eartiids stie De Leien bekend as in natoergebiet dêr't ek in soad bysûndere fûgelkoloanjes wienen. Yn it ramt fan ûntwikkeling fan de Lits-Lauwersmarrûte wurdt de mar geskikter makke foar rekreaasje en toerisme. Hjir en dêr binne eilantsjes mei oanlisplakken makke. De farrûtes en tagonklikens binne ferbettere troch fargeulen oan te lizzen. De havens yn de omkriten fan De Leien wurden yn it ramt fan itselde projekt ek opknapt en ferbettere. Sa krijt De Tike, oan aan de westkant fan De Leien, in lyts haventsje, en krijt Eastermar sels in folslein nij wettersportterrein mei in passantehaven mei 30 lisplakken. Yn De Pein binne ek nije oanlissteigers makke.
Sa soargje de plannen fan Steatsboskbehear foar in ympuls yn it toerisme op en om De Leien. It natoergebiet wurdt mear en mear omset yn in rekreaasjeplasse. Foar de natuerlike wettersporters (lês: silers en wynsurfers), is de mar troch de soad eilantsjes, sânbanken en fargeulen minder geskikt wurden. Mar foar de farders mei gruttere motorjachten is it in stik ferbettere.
De namme De Leien jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme De Leijen.
800px|center
Augustiner Koarhearen
De Augustiner Koarhearen binne reguliere kanunniken. It is in kleaster fan ôfsûnderlike kongregaasjes of kleastergroepen dy't sûnt 1130 bûn wienen oan de regel fan Augustinus.
Fan de abdij Rolduc yn Kerkrade út is yn 1157 Lúntsjerk stifte, dêrnei de proasdijen of priorijen Barrakonvint, Achlum, Eanjum en Haske. Dy foarmen mei oare kleasters in kongregaasje ûnder lieding fan Rolduc. De koarhearen wijden har oan earetsjinst en stúdzje en libben fan grûnbesit. Yn de 13e iuw kaam der ferfal, wêrnei't herfoarming fan Windesheim folge út it fermidden fan Geert Grote. Yn 1406 ûntstie Thabor. Nei in algehiele herfoarming slueten de Fryske kleasters har yn 1429 oan by Windesheim. Yn de 16e iuw kamen der wer klachten. Tusken 1570-1580 ferdwûnen alle boppeneamde kleasters.
Foar frouljuskleasters sjoch: Regularissen.
Augustijnen (kloosterorde)
Grutte Priis Formule 1 fan Grut-Brittanje 2018
Utslaggen fan de Grutte Priis Formule 1 fan Grut-Brittanje 2018 yn Silverstone op 8 july. It wie de tsiende race fan 21 races fan de Formule 1 yn 2018. Hy waard op it Sirkwy fan Silverstone hâlden. De race waard hâlden oer 52 omgongen, op it 5,9 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 306,1 kilometer.
Leienpoel
De Leienpoel is in poel yn de gemeente Súdwest-Fryslân. Foar 2011, lei dy yn Wymbritseradiel, en dêrfoar yn de âldere gemeente Wymbritseradiel (1851-1984).
Mei't de Tramwei De Jouwer - Snits oanlein waard yn 1886, en letter likernôch 1948 de dyk, en noch resinter yn 1978 de sneldyk A7, waard dy ferbining ferbrutsen. De poel waard úteinlik ta in dea ein, de Leienpoel, mei in dykje deromhinne mei sa'n selde namme. It lêste stikje oarekant de A7, waard yn it doarp ta it lêste stikje fan de Easterbrêgesleat.
Lykwols binne der plannen om de ferbining mei in nij trasee wer werom te bringen. Mei oanpassings oan de Prinses Margriettunnel, soe dy ek in ferbining tusken de beide einen fan de eardere Atesleat werstelle kinne.
Richard de Kogel
Richard de Kogel (Rotterdam, 22 desimber 1976) is in Nederlânsk follyballer en strânfollyballer.
As strânfollyballer hat er ferskate partners hân, lykas Sander Mulder, Emiel Boersma, Gijs Ronnes, Bram Ronnes en Jochem de Gruijter. Yn 1999 waard er foar it earst kampioen fan Nederlân, dat wie mei Bjorn Peijnenburg. Yn 2002 die er dat mei Sander Mulder nochris. Ek hat er op it Nederlânsk kampioenskip ferskate oare poadiumplakken helle. Op it Wrâldkampioenskip yn 2003 helle er it 17e plak, lykas yn 2005. Op it kampioenskip fan 2005 soarge er mei syn partner Boersma foar in sensaasje: it duo wûn nammentlik fan de doe wrâld- Olympyske kampioenen Ricardo/Emanuel út Brazylje, it waard 17-21 21-19 15-13.
Persoanlik
De Kogel is troud mei Rebekka Kadijk, dy't ek aktyf is as strânfollybalster. Tegearre hawwe se in soan.
Rein (delslach)
thumb|Stoartrein thumb|''Rein by it Brazilian National Congress thumb|Reindrippen falle yn in plasse Rein is in foarm fan delslach, krektas snie (iiskristallen) en heil (beferzen rein). Meiïnoar wurdt dit ek wol himelwetter neamd.
Untstean
Foar de foarming fan delslach binne yn it earste plak wolken nedich, dy bestean út al as net ûnderkuolle dripkes of iiskristallen dy't ûntstien binne troch kondinsaasje of sublimaasje. Dizze eleminten wurde wolke-eleminten neamd en hawwe in trochsneed fan inkele μm (1 μm = 0,001 mm). Om wier del te slaan moatte de ôfmjittings fan de ûnderkuolle dripkes yn in wolk tanimme, sadat sy oergean yn delslacheleminten dy't in trochsneed hawwe fan teminsten 100 à 200 μm.
It ûntstean fan wolken giet faak tegearre mei fertikale bewegings dy't yn gong ferskille kinne fan inkele sm/sek oant meardere meters/sek. Om't wolke-eleminten falsnelheden hawwe fan mar sawat 1 sm/sek, is it needsaaklik dat dy gâns oangroeie, sa't sy troch in wolk falle kinne. Ferdamping yn de net-kondinsearre lucht ûnder de wolkebasis kinne oerlibje en de grûn as storein, rein, ensafuorthinne berikke. De foarming fan relatyf lytse delslachdrippen út tige grutte hoemannichten úterst lytse wolkedrippen wurdt troch in twatal prosessen realisearre: it koalesinsje-proses en it Wegener-Bergeron-Findeisen-proses.
Teartse van der Zee
Teartse van der Zee (Snits, 26 oktober 1906 - Leien, 23 septimber 1988) wie in learaar en heechlearaar filosofy yn Amsterdam.
Hy promovearre op in dissertaasje  De Friesche boerencoöperatie in haar maatschappelijk verband ( 1933) en skreau ferskate sosjaal-ekonomyske artikels. Fierders hat er 'Eat oer it libben fan prof. dr. Tj. de Boer, 1866 - 1942' skreaun (1965).
Leienspet
De Leienspet is in feart yn de gemeente Dantumadiel. De feart rint east fan de Swarte Broek eastlik fan Readtsjerk benoarden de Sippenfinnen nei de wei Bûtenfjild.
De namme Leienspet jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Leijenspet.
Swimmen op de Paralympyske Simmerspullen 2012
200px|thumb|right|200px|It Paralympysk Swimbad fan Londen 2012
De XIVe Paralympyske Simmerspullen waarden fan 29 augustus oant en mei 9 septimber 2012 hâlden yn Londen, dêr't dat jier ek de Olympyske Simmerspullen hâlden wiene. It swimmen hie plak yn it London Aquatics Centre.
Manlju
{| width=60%
Donald Knuth
thumb|Donald Ervin Knuth. Donald Ervin Knuth (Milwaukee, 10 jannewaris 1938) is in Amerikaansk ynformatikus.
Swimmen op de Paralympyske Simmerspullen 2012
Froulju
{| width=60%
Donald Knuth
Don Knuth waard berne yn Milwaukee. Hy is heechlearaar oan de Stanford-universiteit, tsjintwurdich mei emeritaat, en wurdt yn brede fermiddens beskôge as dee heit fan de ynformatika.
Swimmen op de Paralympyske Simmerspullen 2012
Medaljespegel
De top-10 fan lannen dy't by it swimmen medaljes wûn ha tidens de Paralympyske Simmerspullen fan 2012.
Donald Knuth
Syn wurk "The Art of Computer Programming" hat him by eltsenien dy't profesjoneel mei Programmearjen te krijen hat al by libben ta in leginde makke. It bestiet út: De lêste fjouwer dielen fan syn magnum opus binne noch net ferskynd, mar Knuth wurekt der noch fierder oan, ûndanks syn emeritaat. Fan diel fjouwer binne wyls wol inkele stikken (saneamde fascicles) publisearre.
Neist de folle beskriuwings fan algoritmen, dy't in standertwurk bine, hat Donald Knuth ek in soad wurk dien om programmeertechniken te ûntwikkeljen. Ien fan de techniken dy't hy ûntwikkele is it saneamde literate programming: de programmakoade befat net allinnich de ynstruksjes foar de kompjûter, mar ek de folsleine dokumintaasje foar it programma. Om dit yn de praktyk te bringen hat Donald Knuth sels de programmeartaal Web ûntwikkele, dy't net ien, mar twa compilers hat: tangle en weave neamd. De iene set de boarnekoade oer nei programmakoade, en de oar nei dokumintaasjekoade. Om it web fan alles te kompletearjen waard de dokumintaasjekoade ek yn de foarm fan in programmeartaal makke.
Untefreden mei de wize wêrop syn boeken foarmjûn wurde troch wittenskiplike útjouwers, begûn Knuth ± 1970 oan in programmaatsje om it better te dwaan. Hoewol't hy hjirfoar op in sabbatical yn it eartstoan in heal jier útlutsen hie groeide it út ta in projekt fan in jier as tsien, oarspronklik skreaun yn Pascal, letter yn de al neamde taal Web. Net allinnich it programma mar ek de boarnekade waarden iepenbier makke, en Knuth love beleaningen út foar eltsenien dy't in bonafide bug fine koe. (Dit koste him net safolle jild as jin tinke soene want ten earste makke hy net folle fouten en ten twadde listen de measte ûntfangers soksoarte cheque leaver yn oan de muorre as him te ynkassearen: it bewiis datst in bug fine kind hast yn de koade fan Knuth driuwt dyn prestaasje as programmeur sterk de hichte yn.) Dizze opmaaktaal waard TEX neamd (dizze wat omslachtige orizjinele skriuwwize is letter ferfongen troch TeX). TeX (sprek út: "teg", net "teks"; dit omdat de lêste letter de Grykske "chi" foarstelt) waard op himsels wrâldferneamd en wurdt noch altiten benammen yn de wiskunde, natuerkunde en ynformatika in soad brûkt. TeX waard kompletearre mei it programma Metafont dat lettertypen oanmeitsje en oanpasse kin. It is wyls ien fan de meast bugfrije programma's dy't bekend binne.
Sûnt syn emeritaat jout Donald Knuth net allinnich kolleezjes yn de ynformatika, mar ek op oare gebieten lykas syn religieuze ideeën is hy in drokbeset sprekker.
Bibliografy
Donald E. Knuth, The art of computer programming, Volume 1: Fundamental Algorithms, Third Edition (Reading, Massachusetts: Addison-Wesley, 1997), xx+650pp. ISBN 0-201-89683-4
Donald E. Knuth, The Art of Computer Programming, Volume 4:
Donald E. Knuth, Things a computer scientist rarely talks about (Stanford California: CSLI Publications, 2001), xi+257pp. ISBN 1-57586-327-8
Ferneamde kwote
"Beware of bugs in the above code; I have only proved it correct, not tried it." (Pas op foar bugs yn de koade hjirboppe; ik haw allinnich mar bewiisd dat hy goed is, ik haw him net útprebearre.)
Boarnwerthuzen
thumb|Boarnwerthuzen 2 (1981) Boarnwerthuzen is in buorskip east fan Boarnwert yn de gemeente Noardeast-Fryslân. thumb|Boarnwerthuzen 1 Boarnwerthuzen leit east fan Boarnwert tusken Dokkum en De Lytse Jouwer. De bebouwing fan de buorskip leit tusken de Alde Peazens, de Hantumer Feart en De Peazens yn, en bestiet út in kluster fan huzen en in mear ôfhandich hûs.
De namme komt ek foar as Bornwerderhuysen, Bornwirdhuizen, Boarnwerterhuzen, Bornhuysen en Bornwerderhuijsen. Hy is ûntstien út Boarnwert wei.
Mount St Bernard Abbey
Mount St Bernard Abbey is in katolyk kleaster by Coalville, Leicestershire, Ingelân. It kleaster wie it earste permaninte kleaster dat sûnt de reformaasje yn Ingelân stifte waard en it is it iennige trappistekleaster fan it lân.
Skiednis
Fanwegen de ûnderdrukking fan kleasters yn Frankryk flechte yn 1794 in lyts tal ûnteigene trappisten nei Londen mei it doel om yn Kanada in nij kleaster te stiftsjen. De katolike bekearling en filantroop Thomas Weld, dy't op it Lulworth Castle yn East Lulworth (Dorset) wenne, hie mei de flechtlingen te dwaan en bea de mienskip in stik lân oan op syn lângoed, om dêr it monastike libben wer op te pakken. De muontsen bleaune dêr oant 1817, doe't se yn it ramt fan de restauraasje fan de Bourbons wer wolkom wiene yn Frankryk en dêr yn Melleray yn Bretanje in abdij fêstigen. De Frânske abdij bleau net lang iepen, want mei de Julyrevolúsje fan 1830 krigen de muontsen op 'e nij te meitsjen mei ferfolgings.
De ferballe muontsen flechten no nei Ierlân, dêr't se Mount Melleray Abbey stiften. Fanút dat Ierske kleaster ferhûze yn 1835 in lytse groep muontsen nei Ingelân, om in begjin te meitsjen oan de opbou fan in trappistenkleaster, it tsjintwurdige Mount Saint Bernard. De grûn fan it kleaster waard skonken troch Ambrose Lisle March Phillipps De Lisle, in lokale lâneigner dy't it katolike leauwe oannommen hie en it monastike libben yn it lân wer nei libben ynblaze woe. Yn in tydlike behuzing waard it kleaster yn 1837 iepene. Yn 1844 waard it nije, permaninte kleaster iepene, dêr't it noch jimmeroan stiet. It wie boud neffens in ûntwerp fan de ferneamde tsjerke-arsjitekt Augustus Pugin, dy't dêr fierder neat foar rekkene en syn tsjinsten om 'e nocht oanbea. Syn kleastertsjerke waard fanwegen brek oan jild lykwols nea hielendal foltôge. It foltôge skip einige mei in muorre, dêr't Pugin in krusingstoer mei oanslutend noch in eastlik koer tocht hie. De tsjerke waard op 20 augustus 1844 konsekrearre op de feestdei fan Sint-Bernardus en bleau foar de folgjende 90 jier heal ôfboud.
Yn 1848 joech paus Pius IX it kleaster de status fan abdij en de earste abt wie Dom Bernard Palmer.
De abdij hie yn de 19e iuw lêst fan brek oan jild en ek brek oan nije muontsen. De 20e iuw brocht dêr ferbettering yn en tusken 1935 en 1939 koe de tsjerke neffens tekeningen fan Albert Herbert útwreide wurde. Yn it plan fan Herbert krige it alter yn oerlis mei de doedestiidske abt Malachy in sintraal plak ûnder de krusingstoer, wylst er it eastlike ein reservearre foar it publyk. Pugin's ûntwerp hie it eastlike ein fan de tsjerke, lykas oant dy tiid wenst wie, ornearre foar it alter. It brekken mei dy tradysje soarge foar in soad krityk, mar tsjintwurdich wurdt tajûn dat de abt syn tiid foarút west hat.
De 26 sistersjinzerske muontsen dy't op it lângoed fan de kleasterpleats yn Lulworth begroeven leine, waarden yn 1952 opgroeven en krigen in nij grêf by de abdij. Ek de by opgravings yn it ramt fan de úwreidings fan de Londense metro ûntdutsen skeletten fan mear as 600 midsiuwske muontsen, op it plak dêr't eartiids de troch Hindrik VIII yn 1538 sletten Stratford Langthorne-abdij stie, krigen yn 2009 in lêste rêstplak op Mount St Bernard Abbey.
Sûnt 1989 binne de kleastergebouwen as Grade II klassifisearre beskerme monuminten.
Ros an Mhíl
Ros an Mhíl (Ingelsk: Rossaveal) is in plak yn it Ierske greefskip County Galway. It plak leit yn de Gaeltacht (noch 84% fan de ynwenners praat dêr Iersk).
It plak is de wichtichste fearhaven foar de Araneilannen yn de Baai fan Galway. It leit sa'n 23 km fan de stêd Galway ôf.
Yn it Iersk bestjut Ros an Mhíl 'skiereilân fan de walfisk of seemûnster'.
Sibbekunde
Sibbekunde, ek wol stambeamûndersyk of genealogy, is in dissipline fan de skiednis dy't him dwaande hâldt mei ûndersyk nei foarâlden of ek wol ôfkomst fan in famyljenamme. Sibbekunde as leafhawwerij wurdt hieltiten mear dien.
Mei help fan dizze foarm fan ûndersyk is it mooglik de eigendomskiednis fan ûnreplik guod nei te gean. It besit fan grûn fererft nammentlik faak binnen de famylje. Undersyk nei de famyljes fan midsiuwske haadlingen meitsje yn kombinaasje mei eigendomsrekonstruksjes it faak mooglik mear te witten te kommen oer de skiednis fan aadlike machtsposysjes en de bewenningskiednis fan stinzen.
It fêstlizzen fan de gegevens dy't út sok ûndersyk komme, wurdt tsjintwurdich faken yn in kompjûterprogramma lykas Aldfaer dien.
Thomas Gataker
Thomas Gataker (Londen, 4 septimber 1574 - Cambridge, 27 juny 1654) wie in Ingelske geastlike en teolooch.
Hy waard yn Londen berne as soan fan Thomas Gatacre en Margaret Pigott fan Hertfordshire en gie nei it St. John's College yn Cambridge. Fan 1601 oant 1611 wie er dûmny fan de mienskip fan Lincoln's Inn, dêr't er mei ophâldde doe't er it predikantsplak fan Rotherhithe oannaam. Yn 1642 waard er keazen as lid fan de Synoade fan Westminster, en makke foar dizze Synoade kanttekeningen op de Bibelboeken Jesaja, Jeremia en de Klaailieten fan Jeremia.
Wurk
Wichtich wurk, útsein preken:
It samle wurk fan Gataker waard yn 1698 yn Utert publisearre.
De Hoeve
De Hoeve is in doarp west fan Noardwâlde yn de gemeente Weststellingwerf.
De Hoeve hat  ynwenners.
Untstean fan buorskippen
Op in kaart fan 1646 bestie it gebiet allinnich út heide. Net lang dêrnei waarden oan de Noardwâlderwei twa pleatsen set: de Westerhoeve en de Oosterhoeve. Op in kaart fan grytman Willem van Haren út 1698 binne beide pleatsen te sjen. Om't de pleatsen tichteby Finkegea en Steggerda stiene, waarden dy pleatsen ek wol Steggerdahoeve en Finkegeahoeve neamd. De Westerhoeve lei bewesten de Noardwâlder Feart en de Easterhoeve lei east dêrfan oan in yn 'e 19e iuw drûchmakke marke. De boerearbeiders bouden harren wenninkjes yn de lannen efter de pleatsen. Yn de rin fan de tiid kamen der mear húskes by, dy't mei inoar buorskipkes foarmen. De sânrêch dy't tusken it leechfean lei wie in rûge wyldernis en hiel min ûnlân dat mei wrotten en wramen oanmakke waard.
Slûswachter Contermans
Doe't yn 1642 de tastimming fan de Steaten fan Fryslân kaam om de Noardwâlder Feart te graven waard der yn 1650 in slûs yn de Linde boud. Dy slûs waard letter ferneamd nei de doetiidske slûsmaster Contermans. Dy man lei op in minne namme want yn 1742 waard der troch feanbazen en skippers in brief oan 'e Steaten fan Fryslân stjoerd mei de klacht dat skutmaster Contermans syn wurk allinne mar die as er dêr nocht oan hie. Hy woe de minsken leaver op it plak hâlde, sadat er har syn jenever ferkeapje koe. Dêrom liet er nachts it wetter fuortrinne. Bloedhûnen holpen de skippers op ôfstân te hâlden as hja der sels wat oan dwaan woenen.
De buorskippen wurde in doarp
De Hoeve hie dus al in eigen skoalle en in eigen tsjerke doe't de twa buorskippen op 1 jannewaris 1938 gearfoege waarden en De Hoeve in selstannich doarp waard. Yn it ramt fan de ruilferkaveling ferdwûn yn de jierren 1970 in soad âlde bebouwing, dy't ferfongen waard troch nijbou.
Kultureel Haaddoarp 2018
left|200px De Hoeve rôp himsels op 11 febrewaris 2014 offisjeel út ta Kultuereel Haaddoarp fan Fryslân 2018. Ljouwert is dan Kulturele Haadstêd fan Europa en De Hoeve woe by dat barren de Fryske doarpen fertsjintwurdigje.
Mienskip
De earder sportkantine waard yn 2013 ferboud ta it moderne multyfunksjoneel doarpshûs 't Hokkien. It doarp hat sûnt 1908 in eigen Pleatslik Belang. By de fiering fan it iuwfeest fan Pleatslik Belang yn 2008 krige it doarp in eigen flagge. Tsienris yn 't jier wurdt de doarpskrante "Ooster Wester" útjûn.
Tsjerke
Sûnt 2005 is de tsjerke fan De Hoeve foar de earetsjinst sletten en krige it gebou in oare funksje. It ynterieur is doe leechhelle en oan de nije funksje oanpast.
Skoalle
(Klaeter is it Stellingwerfske wurd foar kletterbeam. Lykas de blêden fan de kletterbeam binne bern jimmeroan yn beweging. De namme fan de skoalle ferwiist dêrnei).
Befolkingsferrin
'' Boarnen: 2015 en 2020: Alle Cijfers. Oare jierren sûnder boarnefermelding oernommen fan de besteande ynformaasje yn it artikel'')
Strjitten
Sjoch: alle strjitten yn De Hoeve.
Brief oan de Kolossers
It Brief oan de Kolossers, yn it oarspronklike Gryksk: Επιστολή προς Κολοσσαεις, Epistoli pros Kolossaeis, ek wol koartwei Kolossers neamd, is it tolfde boek fan it Nije Testamint fan 'e kristlike Bibel. It is de sânde fan 'e brieven, en heart ta de Brieven fan Paulus.
Dat de apostel Paulus dit brief skreaun hat, wurdt troch guon bibelwittenskippers en teologen yn 'e kiif steld, mar troch oaren fûleindich ferdigene. Yn it brief wurdt fernijd dat Paulus yn it tichthús siet doe't er dit brief skreau, krekt as by Efeziërs, Filippiërs en Filémon. Dy fjouwer brieven wurde sadwaande ek wol de Finzenskipsbrieven neamd. Sadwaande kin Kolossers, as it teminsten in autentyk brief fan Paulus is, skreaun wêze doe't de apostel fêstholden waard yn Efeze (54-57), yn Sesareä (58-61) of yn Rome (61-63). Der wurdt tocht dat dat lêste it meast yn 'e reden leit.
Kolossers is skreaun oan 'e kristlike gemeente yn it Frygyske Kolosse, in lyts stedsje yn it súdwestlike binnenlân fan Lyts-Aazje, dat bekendstie om syn wol-yndustry. De oanlieding foar it skriuwen fan dit brief wie in dwaallear dy't ûnder de Kolossyske kristenen gie, wêrby't kristlike en heidenske leauwenseleminten trochinoar mjukse waarden. De earste folsleine Fryske oersetting fan Kolossers stie yn 'e fertaling fan it Nije Testamint fan dû. Geart Aeilco Wumkes en Eeltsje Boates Folkertsma, dy't yn 1933 útkaam.
Ynhâld
Ynsafier't bekend is, hat Paulus sels nea yn Kolosse west. De kristlike gemeente dêre wie mooglikerwize stifte troch Epafras, dy't Paulus yn Efeze, oan 'e westkust fan Lyts-Aazje, troffen hie. De gemeente yn Kolosse sil foar it meastepart út eardere heidens bestien hawwe, al moatte der ek grif guon kristene Joaden by west hawwe, mei't joaden yn dy krite frij machtich wiene. De kristenen kamen gear yn it hûs fan in foaroansteand en begoedige gemeentelid, Filémon. Oannommen dat Kolossers fan 'e hân fan Paulus is, is men fan tinken dat er it Brief oan Filémon tagelyk skreaun en ferstjoerd hawwe moat. Yn Kol. 4:12 liket ymplisearre te wurden dat Epafras him by Paulus jûn hat; it soe dan mooglik wêze dat hy Paulus ferteld hie oer de ferkearde tinkbylden dy't der ûnder de Kolossyske kristenen libben. Sa leaude men û.m. dat men jin oan beskate foarskriften oangeande iten en itensieden hâlde moast, en dat ingels fereare wurde moasten om fermoedsoening mei God te beävensearjen. left|thumb|300px|De [[apostel Paulus dy't syn brieven skriuwt, op in skilderij út 'e 16de iuw. (Yn wurklikheid diktearre Paulus syn brieven oan in slaaf.)]]
Yn Kolossers iepenet Paulus mei in groetnis (Kol. 1:1-2) en in ynlieding (Kol. 1:3-2:5). Dan folget der in learend stik (Kol. 2:6-19), wêryn't er de dwaallear ûnder de Kolossers wjerleit en de leauwenden foarhâldt dat inkeld Jezus Kristus de ferlosser is, en dat dy as middelder fan 'e hiele skepping boppe alle ingelmachten stiet. Oan him allinne moatte de leauwenden har wat gelegen lizze litte. Dan komt der in fermoanjend stik (Kol. 2:20-4:6), wêryn't Paulus de lju teplak set oangeande har manear fan libjen, en beklammet dat it kristlik leauwe net inkeld in saak fan wurden, mar ek fan dieden is. Wa't kristen is, moat ek nei de foarskriften fan it evangeelje libje. Hy ropt ferskate maatskiplike groepen op om ûnderlinge wrok en twaspjalt farre te litten. Slaven, bygelyks, moatte gjin hate koesterje foar harren masters; mar harren masters, oan 'e oare kant, moatte har slaven rjocht en lyk behannelje, en net ferjitte dat sysels ek in Master yn 'e himel hawwe. Nei noch in oprop oan 'e hiele gemeente om te bidden en it evangeelje út te dragen, beëiniget Paulus it brief mei in pear meidielings, in groetnis en in seiniging (Kol. 4:7-18).
Fryske oersetting
Yn 1919 joech dû. Geart Aeilco Wumkes yn syn Ut 'e Heilige Dobbe û.m. in oersettingsfragmint fan eigen hân fan Kol. 1:13-23a út. De earste folsleine Fryske oersetting fan Kolossers stie yn it Nije Testamint fan Wumkes en Eeltsje Boates Folkertsma, dat yn 1933 útkaam en dat fan 1943 ôf ûnderdiel útmakke fan 'e earste Fryske bibeloersetting. Om't sawol teologen as taalkundigen beswieren tsjin 'e fertaling Wumkes-Folkertsma hiene, waard fan 1966 ôf wurke oan in nije bibeloersetting, dy't yn 1978 útkaam as de Nije Fryske Bibeloersetting (mei stipe fan 'e provinsje Fryslân, it Nederlands Bijbelgenootschap te Haarlim en de Katholieke Bijbelstichting te Bokstel). Dat is de fertaling dy't noch altiten yn gebrûk is, yn 'e foarm fan 'e trêde, ferbettere druk fan 1995. De oersetting fan Kolossers waard dêrby dien troch drs. H. Dijkstra, dy't op taalkundich mêd ûnderstipe waard troch perfester dr. Jelle Hendriks Brouwer.
Lege Midden
thumb|right|300px| De Lege Midden De Lege Midden is de namme fan in gebiet yn Fryslân. It gebiet leit rûchwei tusken Snits De Alde Feanen, It Hearrenfean en De Jouwer. It gebiet wurdt ek wolris grutter lutsen, dan wurdt de leech lizzende feanstrook tusken Dokkum en Starum ta it Lege Midden rekkene. It leechlizzende feangreidegebiet wurdt trochsnien troch fearten, sleaten en in grut part fan de Fryske marren.
De Lege Midden is in feangebiet dat rint fan de sângrûnen fan de Fryske Wâlden yn it easten oant de iepen klaaigrûnen oan de west- en noardside.
It gebiet hat iuwenlang sompe west. Sûnt likernôch 1000 foar Kristus kaam it wetter fan de opkommende seespegel yn De Lege Midden. Oan it begjin fan de jiertelling setten de earste minsken har yn it gebiet ta wenjen. Se moasten om 300 hinne wer fuort omdat de see fierder opkaam. Mar yn de 10e iuw waard it gebiet troch de minsken reemakke om it te brûken foar healân. Oant fier yn de 19e iuw stie it lân alle winters ûnder wetter. Sa ûntstiene nei ferrin fan tiid blaugerzen.
Om 1700 hinne waard begûn mei grutskealige turfwinning yn it gebiet. Oant dy tiid waard dat allinnich mar foar eigen gebrûk dien. Dêr't op oare plakken it fean sa stutsen wurde koe, moast it hjir opbaggele wurde. Ynstee fan fean bleau der wetter oer, petgatten neamd. De baggel waard op stripen te drûgjen lein. Nei it drûgjen waarden der (koarte) turven fan makke. Ut dy feanwinnerij is it natuergebiet De Alde Feanen ûntstien.
Neist feehâlderij is it wettersporttoerisme fan belang foar de ekonomy fan De Lege Midden.
De Langelille
De Langelille hat  ynwenners.
Skiednis
Tusken 1896 en 1970 stie yn Langelille it molkfabryk De Volharding. Oant 1964 wie De Langelille ûnderdiel fan Munnikebuorren.
Mienskip
Langelille hat mei oare doarpen yn 'e Grutte Feanpolder in mienskiplike feriening Pleatslik Belang.
Skoalle
Yn 1964 binne de skoallen fan Spangea, Nijetrine, Skerpenseel, De Langelille en Munnikebuorren gearfoege ta ien sintrale skoalle: de Heidaskoalle yn Munnikebuorren; tsjintwurdich  De Aventurijn.
Ferskaat
By it doarp leit rekreaasjesintrum De Trijesprong oan De Tsjonger mei in kemping, in kafee en in swimplak.
Sosjale Sofa
In Sosjale Sofa (Ingelsk: Social Sofa) is in mei mozayk beklaaide sofa dy't yn de iepenbiere romte pleatst is, basearre op in idee fan kabaretier Karin Bruers. De banken binne makke fan beton en hawwe in lingte fan 2,24 m en de foarm fan in chaise longue.
Bruers kaam mei it idee om minsken yn kontakt mei elkoar te bringen. Se woe hawwe dat der 1000 fan dizze bènkskes (Tilburchsk), yn Tilburch ynstallearre waarden. De earste 23 waarden op maaie 2006 op it plein de Heuvel dêre ûntbleate troch boargemaster Ruud Vreeman.
Ek yn oare plakken yn Nederlân, lykas Amsterdam, Eindhoven en Heerlen , binne banken set. Yn it ramt fan de helpaksje Serious Request waarden banken yn Eindhoven (2010) en Leien (2011) pleatst.
De tûzenste waard yn 2013 yn Tilburch pleatst, ek ûntbleate op de Heuvel troch de boargemaster, doe Peter Noordanus. Dat wie de 250e yn Tilburch.
Tsareklok
De Tsareklok (Russysk Царь-колокол) is in histoaryske klok dy't yn it kremlyn fan Moskou stiet. De klok waard yn 1735 getten troch Ivan Motorin en syn soan Michael en is ien fan de grutste en swierste klokken fan de wrâld en ien fan de wichtichste toeristyske attraksjes fan it kremlyn. De Tsareklok hat nea let en stiet sûnt 1836 foar it besjen op in achthoekige sokkel.
Beskriuwing
De Tsareklok stiet yn it kremlyn op it Ivanplein by de Klokketoer fan Ivan de Grutte. De brûnzen klok is 6,14 meter heech, 61 sintimeter dik en hat in maksimale trochsnit fan 6,6 meter. Hy weacht 201.924 kilo.
Doe't de klok de earste kear út de jitterskûle groeven en optakele waard, briek in stik fan likernôch 11.500 kilo ôf. Dat stik stiet hjoeddedei njonken de sokkel. De sokkel datearret út 1836 en waard neffens in ûntwerp fan de Frânske arsjitekt Auguste de Montferrand foarm jûn. Yn de sokkel is in romte foar de ûngefear fiif meter lange bingel fan de Tsareklok.