cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Yntelliginsje
Plantaardige yntelliginsje
Guon wittenskippers wolle hawwe dat (beskate) planten ek as yntelligint klassifisearre wurde moatte, op grûn fan harren fermogen om harren morfology, fysiology en fenotype oan te passen om fuortbestean en fuortplanting te bewissigjen. In tsjinargumint is datoangeande it feit dat mei it begryp yntelliginsje oer it algemien ek it oanmeitsjen, behâlden en oproppen fan oantinkens bedoeld wurdt. As dy definysje akseptearre wurdt, soe it de keunstmjittige yntelliginsje fan robots en kompjûters omfetsje, mar de poer automatyske sintúch-reäksje-refleksen dy't foarkomme by in protte plantesoarten útslute. It is lykwols sa dat (guon) planten ek it fermogen hawwe om positive en negative ûnderfinings op te slaan en dêrfan te 'learen'. Fierders kinne se kommunisearje, akkuraat harren omstannichheden berekkenje troch komplekse koste-bate-analyzes, en op strak behearske wize reägearje om 'e negative effekten op harsels te beheinen fan ferskate eleminten yn har om-en-by.
Keunstmjittige yntelliginsje
Keunstmjittige yntelliginsje (gauris ôfkoarte ta AI, fan artificial intelligence) is in oantsjutting dy't sawol fan tapassing is op 'e yntelliginsje fan masines as de tûke fan 'e ynformatika dy't him derop taleit om sokke masines te kreëarjen. Om (keunstmjittich) yntelligint neamd te wurden, moat in systeem it fermogen hawwe om eksterne data op korrekte wize te ynterpretearjen, fan sokke data te learen, en it learde te brûken om spesifike doelen te berikken troch fleksibele adaptaasje oan 'e nije sitewaasjes. Anno 2019 is keunstmjittige yntelliginsje allinnich noch berikt op beskate mêden, lykas spultsjes, krúswurdpuzels, optyske karakterwerkenning en inkele algemienere terreinen lykas selsridende auto's. Algemiene keunstmjittige yntelliginsje (d.w.s. keunstmjittige yntelliginsje op alle mêden tagelyk) hat men noch net witten te berikken en wurdt beskôge as in lange-termyndoel fan it ûndersyk nei keunstmjittige yntelliginsje.
Satoru Otomo
Satoru Otomo (1957) is in Japaneesk astronoom. Neffens it Minor Planet Center, hat er 149 asteroïden ûntdutsen tusken 1991 en 1997. 15 dêrfan ûntduts er tegearre mei Osamu Muramatsu.
De asteroïde (3911) Otomo waard nei him ferneamd.
List fan Dokkumers
Dizze list fan Dokkumers befettet bekende persoanen dy't yn de stêd Dokkum berne binne, wenne hawwe of wenje.
Mitch Nichols
(1 maaie 1989) is in Australysk fuotballer. Earder spile foar Brisbane Roar, Melbourne Victory, Cerezo Osaka, Perth Glory en Western Sydney Wanderers.
Hidjas
De Hidjas (Arabysk: الحجاز‎, [al-ħiʤa:z], sekuerdere transliteraasje: al-Ḥiǧāz, wat letterlik "de barriêre" betsjut), is ien fan 'e histoaryske kriten fan it Arabysk Skiereilân. De regio beslacht tsjintwurdich de bercheftige westkust fan Saûdy-Araabje, mar wie foar 1932 in ûnôfhinklik lân. De grutste stêd yn 'e Hidjas is de havenstêd Djedda, mar fan folle gruttere betsjutting binne de stêden Mekka en Medina, dy't mear yn it binnenlân lizze en yn 'e islaam in hillige status genietsje. Mei troch de jierlikse hadj of beafeart nei Mekka is de befolking fan 'e Hidjas fan tige heterogene oarsprong.
Skiednis
Yn 'e Aldheid makke it noardlike diel fan 'e Hidjas ûnderdiel út fan 'e Romeinske provinsje Arabia Petreä. Yn 'e Iere Midsiuwen wie de sintrale Hidjas it toaniel fan 'e stifting fan 'e islaam troch de profeet Mohammed, yn Mekka. Letter moasten hy en syn folgelingen foar ferfolging troch de Mekkanen útwike nei it noardliker lizzende Medina. Beide stêden wurde sûnt troch de moslims as hillich beskôge. Foar't de Omajaden yn 661 de haadstêd fan it Islamityske Ryk ferpleatsten nei Damaskus wie Mekka it bestjoerssintrum. De Hidjas makke iuwenlang diel út fan it Islamityske Ryk, oant dat yn 1258 útinoarfoel. Oanslutend stie de krite goed twa en in heale iuw lang ûnder it regear fan it Mammelûkske Sultanaat fan Kaïro.
Yn 1517 waard de Hidjas ferovere troch de Osmaanske Turken, dy't it ta in provinsje fan harren ryk makken. Fan 'e midden fan 'e achttjinde iuw ôf hearde it gebiet ta de Earste Saûdyske Steat, dy't troch it stamhaad Mohammed bin Saûd yn 'e oangrinzgjende krite fan 'e Nêzjd stifte wie. Oan dy sitewaasje kaam in ein doe't it Saûdyske Ryk yn 1818 ûnder fuotten helle waard troch it leger fan Mohammed Ali Pasja, de Osmaanske ûnderkening fan Egypte.
Under de Earste Wrâldoarloch late Hûssein bin Ali, de Hasjemityske sjaryf fan Mekka, yn 'e Hidjas mei Britske stipe in opstân tsjin 'e Turken. De ferbiningsofsier tusken de Britske en Arabyske troepen wie dêrby de ferneamde Lawrence of Arabia. Yn 1916 rôp sjaryf Hûssein yn 'e Hidjas in ûnôfhinklik keninkryk út, mei himsels as kening. Nei ôfrin fan 'e oarloch wist er dêrfoar op 'e Fredeskonferinsje fan Versailles ynternasjonale erkenning te krijen.
Yn 1923, lykwols, foel in oare Britske bûnsgenoat, sultan Abdûlazyz ibn Saûd fan 'e Nêzjd, fan it easten út de Hidjas binnen. Yn it neijier fan 1924, doe't Ibn Saûd syn troepen de wichtige stêd Tayf al yn 'e hannen hiene en opteagen nei Mekka, besleat Hûssein om ôfstân te dwaan fan syn troan. Op 16 oktober fan dat jier gied er yn Djedda oan board fan in Britsk skip dat him nei syn ballingsoard Syprus bringe soe, en liet er de striid tsjin Ibn Saûd fierder oer oan syn âldste soan Ali.
Dyselde deis giene de earste Nêdzjyske soldaten, yn 'e wite dracht fan pylgers, de hillige stêd Mekka yn, om dy sûnder bloedferjitten yn te nimmen. Dêrmei kaam in ein oan 700 jier fan Hasjemityske hearskippij oer Mekka. Ibn Saûd arrivearre yn begjin desimber yn 'e hillige stêd, krektlyk as syn mannen yn 'e dracht fan in pylger. Ut Mekka wei joech er dêrnei lieding oan 'e ynname fan Medina en de ferovering fan 'e rest fan 'e Hidjas, wylst er teffens de rike havenstêd Djedda belegere. Underwilens died er alle war om 'e rest fan 'e Arabyske wrâld sjen te litten dat hy in bettere warder fan 'e hillige plakken wie as Hûssein bin Ali, troch yn Mekka it near te lizzen op 'e iuwenâlde tradysje fan it útrûpeljen fan pylgers. Nei't Djedda him úteinlik yn desimber 1925 oerjaan moatten hie en Ali bin Hûssein de striid opjûn hie, waard Ibn Saûd op 8 jannewaris 1926 troch de hegerein fan Mekka, Medina en Djedda útroppen ta kening fan 'e Hidjas. Yn 1932 foege er de Hidjas en de Nêzjd gear ta ien lân, dat er Saûdy-Araabje neamde.
Geografy
De Hidjas omfiemet de westkust fan Saûdy-Araabje en beslacht rûchwei de provinsjes Tabûk, Medina, Mekka en Al-Baha. It gebiet hat in oerflak fan likernôch 250.000 km². It wurdt yn it westen begrinzge troch de Reade See, yn it suden troch Asir, yn it easten troch de Nêzjd en yn it noarden troch Jordaanje en de Golf fan Akaba. It Arabyske wurd الحجاز‎, al-Ḥiǧāz, betsjut letterlik "de barriêre", en ferwiist nei de bercheftigens fan it gebiet, wêrmei't it de woastyn yn it binnenlân fan it Arabysk Skiereilân skiedt fan 'e Reade See.
Demografy
De Hijaz hie yn 2010 9,9 miljoen ynwenners, wat delkaam op 35% fan 'e befolking fan Saûdy-Araabje. De grutste stêd is de havenstêd Djedda, dat de Saûdyske poarte nei de rest fan 'e wrâld is. Yn polityk en religieus opsjoch binne lykwols de hillige stêden Mekka en Medina folle wichtiger. In fjirde belangrike stêd is Tayf, yn 'e bergen boppe Mekka, dat wol "de simmerhaadstêd fan Saûdy-Araabje" neamd wurdt om't de Saûdyske elite him ornaris yn syn paleizen yn 'e relatyf koele berchstêd weromlûkt as de tesinzgjende simmerhjittens de haadstêd Ar-Riaad, middenyn de woastyn fan 'e Nêzjd, yn syn greep kriget.
Fanwegen de fruchtberens fan (dielen fan 'e) Hidjas en it feit dat it gebiet oan 'e wichtige hannelsrûte tusken Jemen en Syrje lei, hawwe har yn dizze krite al fan 'e Aldheid ôf in protte nijynkommelingen nei wenjen set. Nei de dage fan 'e islaam is dat troch de hadj, de pylgertocht nei Mekka, dy't eltse moslim eins ien kear yn syn libben ûndernimme moat, noch sterker it gefal wurden. Sadwaande binne de Hidjazyske Arabieren in tige heterogene etnyske groep, wat harren komôf oangiet. Om't de oanbuorjende woastinige Nêzjd troch útlanners krekt safolle mooglik mijd waard, binne de Nêzjdyske Arabieren fan komôf folle homogener, wat in reden is dat hja delsjogge op harren buorlju út 'e Hidjas.
Dêr komt noch by dat de Hidjazyske Arabieren fan alle regionale groepen yn Saûdy-Araabje nei alle gedachten de sterkste eigen identiteit beholden hawwe. Hja binne grutsk op 'e beide hillige stêden en sette har noch altyd ôf tsjin 'e Nêzjdyske Arabieren, dy't harren ommers yn 1923-1925 ûnderwurpen hawwe. Oan 'e oare kant is it sa dat alle oaljerykdom fan Saûdy-Araabje út 'e oare ein fan it lân komt, út 'e Nêzjd en fral fan 'e kust fan 'e Perzyske Golf. Dat feit, en it gegeven dat it keningshûs en it meastepart fan 'e Saûdyske elite fan Nêzjdysk komôf binne, hawwe derfoar soarge dat de Nêzjdyske Arabieren yn it lân noch altyd de dominante groep foarmje.
De sprektaal yn 'e Hidjas is it Hidjazysk-Arabysk, dat him fan it Nêzjdysk-Arabysk ûnderskiedt trochdat it troch de iuwen hinne folle mear ynfloeden fan bûtenôf ûndergien hat. Yn godstsjinstich opsjoch hawwe de Hidzjazyske Arabieren har nea alhiel deljûn ûnder it wahabisme, de tige strange foarm fan 'e islaam sa't dy yn 'e Nêzjd beliden wurdt.
Idstein
Idstein is in stêd yn de súdhessyske Rheingau-Taunus-Kreis, Dútslân. De stêd leit yn de Taunus, noardlik fan Wiesbaden.
Skiednis
Idstein besit sûnt 1287 stedsrjochten. Njonken de Heksentoer by de âlde boarch fan Nassau hat de stêd in midsiuwske binnenstêd mei in soad fakwurkhûzen. It âldste wenhûs datearret út 1410. Wreed wiene de 17e-iuwske hekseprosessen yn Idstein ûnder de greve Jehannes fan Nassau en Idstein (1603-1677). De prosessen waarden foar in part op de boarch fan Wiesbaden organisearre en einigen by it ferstjerren fan de greve. By it úthearren fan de fertochte minsken waard martele en elts ferhoar levere nije fertochten op. De slachtoffers kamen út Idstein, Heftrich, Wehen en Wiesbaden. Tusken 3 febrewaris 1676 en 31 maaie 1677 waarden yn Idstein 39 persoanen terjochtsteld (31 foulju en 8 manlju).
Sûnt de hjerst fan 1806 makke Idstein diel út fan it hartochdom Nassau, dat yn 1866 troch Prusen anneksearre waard. Fan it ein fan de 18e iuw oant it midden fan de 20e iuw wie Idstein in wichtich sintrum fan de learyndustry. Yn de Twadde Wrâldkriich wurken in soad twangarbeiders yn dy learfabriken. Nei in oerstreaming waard de grutste fabryk yn it sintrum fan de stêd yn 1959 sletten. Op it plak fan dy fabryk leit hjoed-de-dei it Löherplatz mei winkels en apparteminten.
De Kalmenhof, in ynstitút dat oprjochte wie om beheinde bern yn de sûne Taunus-loft in bettere takomst te jaan, waard yn it ramt fan Aktion T4 troch de nazy's brûkt as sammelsintrum foar it Eutanasysintrum Hadamar. Nei de protesten fan de Dútske tsjerken beëinigen de nazy's it fergassen yn Hadamar en waard der yn it ramt fan Aktion Brandt yn it geheim fierder fermoarde troch pasjinten mei medikaasje te fergiftigjen. Oant hjoeddedei is in krekt tal slachtoffers ûnbekend, mar rûsd wurdt dat der yn Idstein tusken 600 en 1000 pasjinten fermoarde binne. Yn it haadgebou is in monumint mei de nammen fan slachtoffers en in lytse útstalling. Foar de ​​20 joadske ynwenners fan Idstein dy't yn de Twadde Wrâldkriich deportearre waarden binne sûnt 2014 stoffelstiennen lein.
Stedsyndieling
Oant 1977 hearde Idstein ta de Untertaunuskreis (Kreisstêd Bad Schwalbach), dy't yn it ramt fan de hessyske weryndieling mei de Rheingaukreis ta de Rheingau-Taunus-Kreis gearfoege waard. Mei likernôch 26.700 ynwenners it Idstein de op ien nei grutste stêd yn de Rheingau-Taunus-Kreis.
It besjen wurdich
Idstein is tradisjoneel in protestantske stêd. De Unytsjerke is yn it midden fan de 14e iuw boud en hat in ienfâldich eksterieur. Dêrfoaroer is it ynterieur fan de Unytsjerke tige ryk fersierd. Troch de flechtlingen ûntstie der nei de Twadde Wrâldkriich in grutte katolike minderheid. Dêrom waard yn 1965 yn it plak fan de neogoatyske Magdalenatsjerke in gruttere, oan Sint-Marten wijde tsjerke boud. De doarpen fan de gemeente hawwe hast allegear allinne in protestantske tsjerke. Allinne yn it gruttere Wörsdorf stiet noch in moderne katolike tsjerke.
De 42 meter hege Heksetoer mei 3 meter dikke muorren is it âldste bouwurk fan Idstein. Dendrologysk ûndersyk hat útwiisd dat de bou fan de toer yn 1170 útein sette. De âlde boarch waard tusken 1497 en 1588 boud en ferlear yn de 17e iuw syn definsive funskje.
Yn it histoaryske sintrum steane op ferskillende plakken 17e en 18e iuwske fakwurkhûzen.
Sint-Bonifatiustsjerke (Wehe-den Hoorn)
De Sint-Bonifatiustsjerke is in roomske pseudobasilyk yn it dûbeldoarp Wehe-den Hoorn yn de provinsje Grinslân. De tsjerke falt ûnder de Liudgerparochy fan it bisdom Grins-Ljouwert. De tsjerke is sûnt 1999 in ryksmonumint en hat noch in geef oarspronklik ynterieur.
Skiednis
De tsjerke is de fjirde roomske tsjerke fan Den Hoorn. Oan it begjin fan de 18e iuw reizgen preesters noch temûk troch it Hegelân om de minsken dy't trou bleaun wiene oan it roomske leauwe te betsjinjen. Stadichoan waard it wat lichter foar de katoliken en tolearre de kalvinistyske oerheid it opdragen fan de hillige misse yn saneamde skûltsjerken. Sa krige ek Den Hoorn yn 1730 in skûltsjerke. De skûltsjerke waard boud op de grûn fan baron Van Asbeck fan de Lulemaboarch yn Warfhûzen. De hjoeddeiske tsjerke waard boud neffens in ûntwerp fan Joseph Cuypers, in soan fan de ferneamde arsjitekt Pierre Cuypers en bouwer fan de Sint-Bavokatedraal yn Haarlim. De yn de jierren 1926-1927 boude tsjerke ferfong in tsjerkegebou út 1803, dy't doedestiids de skûltsjerke út de jierren 1730 ferfong en fanwegen it tanimmend tal parochianen te lyts woarn wie.
Fanwegen fersakking nei foltôging fan de bou moasten in jier nei de oplevering steunbearen oan de noardlike en súdlike gevel oanbrocht wurde. Fral de toer, op de noardwestlike hoeke fan de tsjerke, krige lêst fan fersakking, sadat dy tsjintwurdich likernôch 20 sintimeter út it lead stiet. It bouwurk is in mingeling fan de stylfoarmen fan de Amsterdamske Skoalle mei eleminten út de moarske en súd-frânske boukeunst.
Op in plakette yn de foet fan de toer steane de nammen fan de stifters fan de earste tsjerke: Anna fan Ewsum en Balthasar fan Asbeck. Boppe de haadyngong is in gevelstien oanbrocht fan de foargonger fan de tsjintwurdige tsjerke, mei de wurden hiC CoLLIgaM Dipersos (de haadletters foarmje it jiertal 1802) en in reliëf fan Kristus de Goede Hoeder. Yn in nis boppe de noardlike tagong stiet in kopy fan in Marijebyld út it kleaster fan Aduard.
Ynterieur
It middenskip fan de tsjerke is oerwulve troch fjouwer graatgewelven fan giele bakstien, droegen troch acht fjouwerkante pylders fan reade en giele bakstien. De tsjerke hat noch in geef ynterieur en bewarret in tal oantinkens oan de eardere roomske tsjerken. Ut de tsjerke fan 1803 binne de kommunybank út 1886 en it neogoatyske meubilêr fan de sakristy ôfkomstich. In Marijebyld fan sânstien datearret út de 15e iuw is heart oarspronklik thús yn it kleaster fan Aduard.
It antependium fan it heechalter fan swart moarmer is fersierd mei reliëfs fan it offer fan Abraham, de Ferrizenis en it offer fan Melchisédek. Boppe it haadalter wurdt it koer ôfsletten troch in sândielich finster mei brânskildere glês fan it Hillich Hert fan Jezus mei ingels en hilligen oan wjerskanten. Oan wjerskanten fan it koer binne oan Marije en Joazef wijde sydalters. De preekstoel is opmitsele en ferierd mei in sintraal reliëf fan Kristus en oanwjerskanten pearsgewiis dy fan de apostels. Oan de pylders tusken it middenskip en de sydskippen steane de natoerstiennen bylden fan Bonifatius en Liudger en polychrome bylden fan Sint-Aloysius en Sint-Antonius.
Boppe de krúsweistaasjes binne yn elts travee finsters ynbrocht mei glês-yn-lead yn Art déco-motiven.
Oargel
It oargel waard oarspronklik troch Johannes Mitterreither yn 1788 as twamanualich ynstrumint mei sechtjin registers boud foar it Amsterdamske Maagdehûs. Michaël Maarschalkerweerd fernijde it oargel yn 1898. It nije oargel krige tsien registers ferdield oer twa manualen en pedaal. By de bou brûkte Maarschalkerweerd âlder piipmaterjaal fan Mitterreither. Oant it sluten fan it Maagdehûs fûnen der oan it oargel gjin grutte wizigings plak. Mei it sluten fan it roomske weeshûs waard it ynstrumint troch Adema-Schreurs demontearre en opslein, wylst de âlde, troch houtkrobbe oantaaste oargelkas ôfbrutsen waard. It oargel waard yn 1957 yn de Bonifatiustsjerke opboud troch Adema-Schreurs.
In restauraasje duorre noch oant 2010, dy't troch Adema's Tsjerkoargelbou út Hillegom útfierd waard. Yn it ramt fan de restauraasje krige it oargel ek wer in oargelkas. Bysûnder is de 19e-iuwske beskildering fan de pipen fan it oargel.
List fan Yslânske ambassadeurs yn Lesoto
Dit is in list fan Yslânske ambassadeurs yn Lesoto.
Wymbritseradiel (1851-1984)
Geografy
De gemeente Wymbritseradiel lei yn 'e Fryske Súdwesthoeke en grinzge yn it noarden oan Baarderadiel en Hinnaarderadiel, yn it noardwesten oan Wûnseradiel en Boalsert, yn it westen wer oan Wûnseradiel, yn it súdwesten oan Warkum en Himmelumer Aldefurd, yn suden oan Gaasterlân, yn it súdeasten en easten oan Doanjewerstâl, yn it easten oan Utingeradiel en yn it noardeasten oan Raerderhim. Fierders omsleat Wymbritseradiel de gemeenten Drylts en Snits folslein. It âlde Wymbritseradiel hie yn totaal in oerflak fan nei skatting rûchwei 130 km².
Plakken
It âlde Wymbritseradiel omfette 29 doarpen:
Skiednis
Wymbritseradiel ûntstie út it lân Wymbrits. Trochdat de stêden selsstannich waarden en oan de súdkant ferskate gritenijen ôfspjalte wiene, krige it omtrint 1500 de foarm dy't Wymbritseradiel iuwenlang behold. As gritenij hearde Wymbritseradiel ta it kertier Westergoa.
Yn 'e Midsiuwen spilen de kleasters yn Wymbritseradiel in wichtige rol. Ferneamd waard benammen it Kleaster Thabor, ûnder Turns, dêr't Worp fan Thabor in kronyk byhold. Ek yn Skearnegoutum, Wâldsein en yn 'e omkriten fan Drylts en Snits ferfollen de kleaster in foaroansteand plak yn it maatskiplik libben. Under de striid tusken de Skieringers en de Fetkeapers kaam der yn Wymbritseradiel in soad striid en waarden ferskate doarpen troffen troch brân en plondering.
Nei't Drylts en Snits har fan Wymbritseradiel losmakke hiene, ûntjoegen Heech en Wâldsein har ta wichtige sintra. Wâldsein waard in plak mei in protte hannel en yndustry, wylst yn Heech en ek op De Gaastmar de ielfiskerij de wichtichste ynkomsteboarne foarme. It plattelân bleau sterk ôfhinklik fan 'e ôfwettering, dy't yn 'e njoggentjinde iuw sterk ferbettere waard. Troch de ynfiering fan 'e Gemeentewet fan Thorbecke waard Wymbritseradiel, krekt as alle gritenijen yn Fryslân, yn 1851 omfoarme ta in gemeente.
By de gemeentlike weryndieling fan 1984 waard it âlde Wymbritseradiel opheft. Trije doarpen, Ysbrechtum, Offenwier en Loaiïngea, kamen by Snits, wylst de rest fan 'e gemeente mei Drylts, it doarp Greonterp (fan Wûnseradiel) en Kûfurderrige en omkriten (fan Doanjewerstâl) in nije gemeente foarme, dy't ek fan Wymbritseradiel kaam te hjitten.Oarspronklik hie it de bedoeling west dat ek de gemeente Snits yn 'e nije bestjoerlike ienheid opgean soe, mar ferheftige protesten yn 'e Wetterpoartestêd kamen dat foar. It gemeentehûs fan Wymbritseradiel, dat foartiid yn Snits stien hie, kaam yn 1986 yn Drylts te stean.
By in nije gemeentlike weryndieling, yn 2011, waard it (nije) Wymbritseradiel ek opheft en mei de gemeenten Boalsert, Nijefurd, Snits en Wûnseradiel gearfoege ta de nije fúzjegemeente Súdwest-Fryslân.
Demografy
Op 1 jannewaris 1981 hie de gemeente Wymbritseradiel in befolking fan 11.943 minsken. De befolkingstichtens bedroech doe likernôch 92 minsken de km². De befolkings sa oer de doarpen ferdield:
Op it mêd fan 'e godstsjinst wie yn 1971 51,2% fan 'e befolking fan Wymbritseradiel herfoarme, 24,2% grifformeard en 15,3% roomsk. Dy lêste groep wie fierhinne konsintrearre yn 'e roomske enklave Blauhûs. Fierders wiene der 7,0% ateïsten en agnosten.
Wat de polityk oangie, wie it CDA yn Wymbritseradiel fierwei de grutste partij. By de ferkiezings foar de Provinsjale Steaten fan Fryslân fan 1978 krigen de CHU, ARP en KVP (dy't yn 1980 fúzjearje soene ta it CDA) mei-inoar 60,9% fan 'e stimmen; de PvdA 13,3%; de FNP 12,6%; de VVD 8,2%; en D66 2,5%.
Cassandra Cruz
Cassandra Cruz, echte namme: Vanessa Cabanillas (Weehawken (Nij-Jersey), 27 septimber 1982), is in rêstend Amerikaansk neakenmodel, stripper en pornografysk aktrise fan etnysk Portorikaansk komôf. Neffens har offisjele opjefte is se 1.56 m, mei in gewicht fan 49 kg en kupmaat 34B.
Libben en karriêre
Cruz waard berne yn it plakje Weehawken, yn 'e steat Nij-Jersey. Se learde foar yllustratrise oan 'e Parsons School of Design, en studearre dêr yn 2005 ôf mei in bachelorstitel. Om't se lykwols min wurk fine koe, sette se útein mei neaken te posearjen, wat fia-fia yn maaie 2006 ta har debút yn in pornografyske film late, dy't opnommen waard yn New York. Koarte tiid letter lies Cruz in advertinsje wêryn't frege waard om pornoaktrises dy't ree wiene om foar in putsje alhiel nei Los Angeles ta te reizgjen. Hja reägearre dêrop en rekke op dy wize belutsen by de Kalifornyske pornoyndustry. Se wie earst fan doel en reizgje op en del, eltse kear dat der wurk foar har wie, mar nei't se in pear kear yn Los Angeles west hie, besleat se der mar hinne te ferhúzjen.
Neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) hat Cruz sûnt yn mear as 200 pornofilms spile, û.m. foar sokke foaroansteande labels as New Sensations, Evil Angel, Digital Sin, Elegant Angel, Wicked Pictures, Hustler Video, Adam & Eve, Vivid Entertainment, Jules Jordan Video, Diabolic Video, Digital Playground, Devil's Film, Pure Play Media, Third Degree Films, Red Light District en Extreme Associates. Ek hat Cruz in protte wurke foar pornosites as Reality Kings, Brazzers, PornPros en Kink.com. Yn 2008, en nochris yn 2009, waard se nominearre foar in AVN Award (de Oskar fan 'e pornoyndustry).
Njonken har aktearwurk posearre Cruz foar neakenblêden, en yn 2012 makke se har debút as stripper. Los fan har pornokarriêre is hja ek altiten noch dwaande mei in karriêre as yllústratrise en keunstneresse. Neffens eigen sizzen binne de trije passys yn har libben keunst, seks en hurddraven. Sûnt 30 jannewaris 2007 is Cruz troud mei kollega-pornoakteur en Amerikaansk wrakselder Dick Delaware. Yn 2013 loek se har út 'e pornoyndustry werom.
Elles Leferink
Elles Maria (Elles) Leferink (Weerselo, 14 novimber 1976) is in Nederlânske follybalster. Hja die ienris mei oan de Olympyske Spullen, nammentlik op de Olympyske Spullen fan 1996 yn Atlanta, dêr waard gjin medalje by wûn. Yn har aktive tiid wie hja oansletten by Volco yn Ommen.
Leferink makke yn 'e âldens fan 19 jier har Olympysk debút. Op de Olympyske Spullen fan 1996 makke hja diel út fan de Nederlânske follybalploech. De Nederlânske ploech behelle in fyfde plak. Yn 1995 waard hja Europeesk kampioen troch mei 3-0 Kroaasje te ferslaan
Foar har spul krige hja in soad ûnderskiedings, lykas yn 'e âldens fan 19 jier de "bêste spiler fan Europa (1995) en de "bêste server" by it wrâldkampioenskip 1998 en it Europeesk kampioenskip 2003.
Film (betsjuttingsside)
"Film" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
André Roosenburg jr.
André Roosenburg (Florâns, Italië, 5 april 1951 - Harns, 28 juny 2002) is in fuotballer en keatser dy't it Klaverke Fjouwer wûn hat. Syn keatskarriêre wie frij koart en binnen 6 jier wûn er de Freule, de Jong Nederlânpartij, de Bûnspartij en de PC.
Yn 1976 gong er oer op fuotbaljen. Hy wie semi-prof by Cambuur. André Roosenburg is in soan fan fuotballer André Roosenburg, en in broer fan fuotballer en trener Claus Rosenburg.
André Roosenburg jr. ferstoar yn 2002 yn 'e âldens fan 51 jier oan de gefolgen fan in slimme sykte.
Klaverke Fjouwer
In de ûndersteande jierren wûn Roosenburg syn wedstriiden foar it Klaverke Fjouwer.
Tårnby (gemeente)
Tårnby is in gemeente yn de regio Haadstêd (Deensk: Region Hovedstaden) yn Denemark. By de gemeente hearre ek de Sont-eilannen Saltholm (in fûgelreservaat) en it keunstmjittige Peberholm.
Sûnt de gemeentlike weryndieling fan 2007 hat de gemeente in oerienkomst mei de gemeente Dragør sletten om in tal taken foar dy gemeente út te fieren.
Yn it eastlike diel fan de gemeente (Kastrup) leit de nasjonale luchthaven fan Kopenhagen.
De gemeente is ferield yn fjouwer parochy's mei tusken heakken it befolkingsoandiel:
Arapaho (taal)
It Arapaho (Ingelsk: Arapaho of Arapahoe, útspr.: [æ'ɹæpǝho: u ]; Arapaho: Hinóno’eitíít, útspr.: [hɪnonoʔeitɪ:t]) is de lânseigen taal fan 'e Arapaho, in Yndiaansk folk fan 'e Grutte Flakten fan Noard-Amearika. It wurdt noch sprutsen yn 'e Amerikaanske steaten Wyoming en Oklahoma, mar it hat nearne offisjele status, noch genietet it erkenning. Hoewol't it mei it Arapaho sûnt de ein fan 'e njoggentjinde iuw slim yn it neigean rekke is, en der noch mar sa'n 250 memmetaalsprekkers oer binne, hat in yngeand ûnderwiisprojekt der sûnt 1993 foar soarge dat de taal yn 2007 troch sa'n 1.000 jonge Arapaho as twadde taal sprutsen waard.
Taalbesibskip en dialekten
It Arapaho heart ta de Algonkwynske talen, krekt as bygelyks it Odjibwe (Ojibwe), Ottawa, Kry (Cree), Potawatomy (Potawatomi), Swartfuotsk (Blackfoot), Sjâny (Shawnee) en Delawêr (Delaware). Mei it Swartfuotsk, it Sjajinsk (Cheyenne) en in stikmannich talen dy't no útstoarn binne, foarmet it Arapaho de Flakte-Algonkwynske taalkloft. De neiste sibbe fan it Arapaho wie it Gro Wânt (Gros Ventre), dat yn 1981 útstoar.
Flecht nei Egypte
De Flecht nei Egypte fan de Hillige Famylje wurdt beskreaun yn it evangeelje fan Mattéus (Mattéus 2:13). Apokrive skriften, lykas it pseudo-Mattéusevangeelje en it Arabyske Berne-evangeelje, meitsje gewach fan wûnderen fan de noch lytse Jezus op 'e flecht nei Egypte.
Arapaho (taal)
Taalbesibskip en dialekten
It Besawûnena (Besawunena), dat oant yn 'e 1920-er jierren sprutsen waard ûnder de Noardlike Arapaho, wie mooglik ienfâldichwei in dialekt fan it Arapaho, mar is inkeld bekend fan in wurdlist fan 'e taalkundige Alfred L. Kroeber. En it Nawatinehena (Nawathinehena), dat allinne mar oerlevere is yn in wurdlist fan Kroeber dy't datearret fan 1899, soe de oarspronklike taal fan 'e Súdlike Arapaho west hawwe kinne, dy't se earne yn 'e midden of de twadde helte fan 'e njoggentjinde iuw opjoegen yn it foardiel fan it Arapaho.
It Arapaho fan hjoed de dei kin opdield wurde yn twa dialekten, it Noardlik Arapaho en it Súdlik Arapaho, fan resp. de Noardlike Arapaho en de Súdlike Arapaho. Lykwols binne dy beide taalfoarmen sûnder muoite ûnderling fersteanber. It Noardlik Arapho wurdt sprutsen yn it Wind River Yndianereservaat fan Wyoming, en it Súdlik Arapaho yn westlik Oklahoma.
Flecht nei Egypte
De Flecht nei Egypte is ek ien fan de sân smerten fan Marije, dy't yn de katolike liturgyske kalinder op 15 septimber betocht wurde. Neffens oerlevere martlerboeken waard it weromkommen út Egypte op it lêst sûnt de 9e ieuw op 7 jannewaris betocht.
Evangeelje fan Mattéus
Nei't de wizen út it easten wer op reis nei hûs gyngen, ferskynde yn in dream in ingel oan Joazef. Dy joech Joazef de opdracht om tegearre mei Marije en Jezus út Betlehem nei Egypte te flechtsjen, om't kening Herodes de lytse Jezus deadzje woe. De flecht slagge en wylst Herodes yn Betlehem alle jonkjes ûnder de twa jier ombringe liet, wist de famylje op 'e tiid út te piken nei it feilige Egypte. Nei de dea fan Herodes kaam de ingel op 'e nij by Joazef om him te hjitten werom te gean. Joazef doarde net werom te gean om't Archelaüs, de soan fan Herodes, it bestjoer oer Juda oernommen hie. In godlike oanwizing brocht de Hillige Famylje doe nei Nazaret yn Galiléa.
Arapaho (taal)
Sprekkers
Sûnt de tachtiger jierren wurdt der benammen ûnder de Noardlike Arapaho yn it Wind River Reservaat krewearre foar it behâld fan 'e eigen taal. In súksesfol "ûnderdompelingsprojekt" (d.w.s. yn 'e taal), de Arapaho Language Lodge ("Arapaho Taaltinte"), sette yn 1993 útein, en neffens sifers út 2007 wiene der doe alwer sa'n 1.000 jonge Arapaho dy't de eigen taal sprieken, sij it as twadde taal, nei it Ingelsk. Yn 2008 gie der yn it Wind River Reservaat yn it ramt fan it Arapaho Project in skoalle iepen om it Arapaho oan jonge bern te learen. Sadwaande bestiet er in goede en reälistyske hope dat de taal oerlibje sil, mar nettsjinsteande dat wurdt it Arapaho noch altyd beskôge as in bedrige taal, fanwegen it relatyf lytse tal memmetaalsprekkers en it feit dat dat groepke troch ferâldering en ferstjerren noch hieltyd krimpende is.
Fonology
It Arapaho wurdt skreaun mei in Latynsk alfabet dat út mar 16 letters bestiet: b, c, e, h, i, k, n, o, s, t, 3, u, w, x, y en ’.
Flecht nei Egypte
Evangeelje fan Mattéus
De evangelist brocht it weromkommen fan Jezus yn ferbân mei de úttocht fan it folk fan Israel út Egypte: Wat de Heare troch de profeet sein hie, moast ommers útkomme: Ut Egypte haw ik myn soan roppen (Mattéus 2:15). Dêrmei wurdt ferwiisd nei in fers yn it boek Hoséa: Doe't Israel noch in bern wie, haw ik him leaf krige en haw Ik myn soan út Egypte roppen (Hoséa 11:1). Oarspronklik wurdt dus mei God's soan it folk Israel ornearre.
Net-bibelske boarnen
It koarte ferhaal fan Mattéus waard letter oanfolle mei tal fan leginden oer de reis fan de Hillige Famylje nei Egypte. Ek it apokrive pseude-Mattéusevangeelje en it Arabyske Berne-evangeelje ferhelje oer de flecht nei Egypte en beskriuwe tal fan wûnders dy't dan plakfine. Wylde bisten foelen earbiedich foar Jezus del en in palmbeam bûge om syn fruchten oan te bieden. Nei't de palmbeam him wer oprjochte, ûntstie der samar ynienen in wetterboarne. Op guon plakken dy't de Hillige Famylje oandiene stoartten de ôfgodsbylden del, lykas yn de omkriten fan Hermopolis dêr't de 365 bylden fan de timpel op it kapitoal omfoelen doe't Marije mei it Bern de timpel binnen gong. Sawol it folk as de preester fan de stêd bekearde harren nei dat teken. Doe't de famylje in sikehûs besocht dat oan de heechste Egyptyske god wijd wie, begûn de ierde de skodzen en de god ferkundige dat dat barde om't no de wiere God oankaam, ûnder wa't elkenien him deljaan moast. Dêrnei stoartte it sprekkende byld ta brokstikken yn. Yn Lykopolis waard de famylje troch twa rôvers oerfallen, dy't letter tegearre mei Jezus krusige wurde soene.
Arapaho (taal)
Fonology
Der binne fjouwer lûden: e ([ɛ] as yn "lek"), i ([ɪ] as yn "fisk"), o ([ɔ] as yn "hok") en u ([ʊ], in klank dy't tusken de o fan "bok" en de u fan "put" yn sit, bekend fan it Ingelske wurd "blood"). Opmerklikernôch beskikt it Arapaho, oars as 98% fan 'e talen yn 'e wrâld, net oer efterfokalen, lykas de a. Alle fjouwer Arapaho-fokalen komme foar yn in koarte foarm (lykas hjirboppe werjûn), en yn in langenien: ee ([ɛ:] as yn "bêd"), ii ([ɪ:]; de i fan "fisk", mar langer oanholden), oo ([ɔ:] as yn "rôt") en uu ([ʊ:]; de klank fan it Ingelske "blood", mar langer oanholden). De langte fan 'e fokalen is fonemysk ûnderskiedend, lykas yn hísi ("tiik") en híísi ("dei") (krekt sa't it dat yn it Frysk ek wêze kin, ferlykje "wat" en "wâld"). Yn it Arapaho kinne wurden net mei in fokaal begjinne, en dêrom wurdt der as begjinklank in h tafoege as de ûnderlizzende wurdfoarm oan it begjin in lûd hat ynstee fan in bylûd. Op it mêd fan twaklanken hat it Arapaho de kombinaasjes ei [ei], eii [ei:], ie [ie], oe [oe], oee [oe:], ou [ou] en ouu [ou:]. De skerptekens op 'e lûden jouwe de toan oan, want krekt as it Sineesk is it Arapaho in tonale taal, wêrby't ferskillende toanen in wurd ferskillende betsjuttings jaan kinne. Der binne twa toanen: heech (werjûn mei it skerpteken}, en leech (net werjûn).
Flecht nei Egypte
Net-bibelske boarnen
In soad Kopten miene te witten hoe't de reis fan de famylje troch Egypte gie. Tsjintwurdich tsjûgje noch grut tal tsjerken, kleasters en boarnen fan de plakken dêr't Joazef, Marije en Jezus west hawwe soene.
Arapaho (taal)
Fonology
Fan 'e bylûden wurde de b, h, k, n, s en t krekt sa útsprutsen as yn it Frysk. De letters c [ʧ], w [w], x [x] en y [j] binne ek bekend, as de tsj fan "tsjerke", de w fan "skowe", de ch fan "berch", resp. de j fan "jas". De 3 stiet foar de stimleaze th ([θ], lykas yn it Ingelske "thin"); de reden dat dy klank mei it sifer 3 skreaun wurdt, is dat it skriuwen fan diakrityske tekens en oare bysûnderheden yn it tiidrek fan 'e typmasine problematysk wie, wylst de 3 altyd beskiber wie (de 3 waard útkeazen om't it Ingelske wurd "three" mei deselde klank begjint). Bliuwt oer de apostrof (’), dy't in glottisslach ([ʔ] werjout, de klank tusken de beide gelikense lûden yn "Aäron" of "koöperaasje". It Arapaho beskikt fierders oer ferskate allofoanen, klanken dy't allinnich mar yn beskate posysjes foarkomme as farianten fan oare klanken. Sa ferliest de b foar oare bylûden of oan 'e ein fan in wurd syn stim en wurdt er útsprutsen as [p]. De plofklanken [ʧ], [k] en [t] wurde almeast sûnder aspiraasje (in lyts h-ke derefteroan, bekend fan "Marthinithoren") útsprutsen, mar wurde aspirearre foar oare bylûden en oan 'e wurdein. Krekt as alle Algonkwynske talen hat it Arapaho in agglutinearjende morfology, wat betsjut dat it bykommende begripen in soad as foar-, tusken- en efterheaksels yntegrearret yn it haadbegryp. Dêrtroch kinne soms hiele sinnen yn ien wurd fongen wurde. Om dêr in foarbyld fan te jaan: it wurd héétbih’ínkúútiinoo betsjut "ik sil it ljocht útdwaan".
Flecht nei Egypte
Net-bibelske boarnen
De dominikaan Jacobus de Voragine sammele en beskreau yn de 13e iuw besteande en somtiden tige âlde Latynske leginden yn it wurk Legenda Aurea (gouden leginden) oer hilligen en tsjerklike feesten. Oer de Flecht nei Egypte skreau De Voragine dat yn Hermopolis in hielkrêftige beam mei de namme Persidis him foar de Heare bûge. Boppedat leine der yn alle Egyptyske timpels stikkene ôfgodsbylden.
Roald Dahl
Roald Dahl (Ingelske útspr.: ['roʊ.əld 'dɑ:l], likernôch " roo -uld daal "; Noarske útspr.: ['ru:ɑl 'dɑ:l], likernôch: " rûû -al daal "; Cardiff, 13 septimber 1916 – Oxford, 23 novimber 1990) wie in Britsk skriuwer fan etnysk Noarsk komôf. Hy tsjinne ûnder de Twadde Wrâldoarloch earst as piloat by de Royal Air Force (RAF) en letter as ofsier by de militêre ynljochtingetsjinst. Al yn syn tsjinsttiid sette Dahl útein mei in wurkpaad as auteur. Hy waard ferneamd mei berneboeken, mar skreau ek in prote koarte ferhalen en inkele romans foar folwoeksenen, en fierders gedichten, toanielstikken, autobiografyen, in itensiedersboek en senario's foar films en tillefyzje. Postúm waarden ek syn deiboeken útjûn. Dahl wie ien fan 'e populêrste berneboekeskriuwers fan syn tiid, en stie bekend om syn bizarre en makabere, mar altyd fermaaklike ferhalen, dêr't gauris dûnkere humor yn besletten lei en dy't net selden in ûnferwachte ein hiene. Guon fan syn wurken binne wiere klassikers wurden, lykas James and the Giant Peach, Charlie and the Chocolate Factory, The BFG en Matilda. Fan Dahl syn wurken binne wrâldwiid mear as 250 miljoen eksimplaren ferkocht, en der binne boeken fan him oerset yn teminsten 60 ferskillende talen, wêrûnder it Frysk.
Jonkheid en oplieding
Dahl waard yn 1916 berne yn 'e Villa Marie oan Fairwater Road yn 'e wyk Llandaff fan 'e Welske haadstêd Cardiff. Hy wie de soan fan Harald Dahl, in Noar út Sarpsborg, dy't yn 'e 1880-er jierren nei it Feriene Keninkryk emigrearre wie, en dy syn frou Sofie Magdalene Hesselberg, dy't yn 1911 oerkommen wie út Noarwegen om mei him te trouwen. Roald Dahl wie sadwaande fan Noarsk etnysk komôf en syn memmetaal wie Noarsk, dat er yn 'e hûs spriek mei syn âlden en syn trije susters Astri, Alfhild en Else. Hy waard ferneamd nei de Noarske poalreizger Roald Amundsen en waard doopt yn 'e Noarske Tsjerke yn Cardiff, dêr't syn lutherske âlden tsjerken.
Yn 1920, doe't Dahl trije jier wie, kaam syn sânjierrige suster Astri te ferstjerren oan blinetermûntstekking. In pear wiken letter stoar syn heit mei 57 jier oan longûntstekking. Dahl syn mem naam doe yn omtinken om werom te gean nei Noarwegen, dêr't se by famylje ynwenje koe, mar om't sy en har man besletten hiene en stjoer de bern nei Ingelske skoallen, dy't se as de bêste skoallen fan 'e wrâld beskôgen, besleat se úteinlik yn Wales te bliuwen. Yn Llandaff folge Dahl leger ûnderwiis oan 'e Katedraalsskoalle. Fanwegen it beslút om 'e bern nei Ingelske skoallen te stjoeren, waard er mei in jier as tsien oerpleatst nei de kostskoalle St. Peter's yn Weston-super-Mare, dy't fan alle Ingelske skoallen it neiste wie fanwegen de fearferbining oer it Kanaal fan Bristol. Op St. Peter's hie Dahl in ûnoangename tiid, mei't er tige ûnwennich wie. Hy skreau syn mem eltse wike in brief, mar hold syn ûngelokkigens foar har ferburgen. Dy brieven waarden troch syn mem allegear bewarre en Dahl fûn se nei har dea yn 1967 keurich byinoar bûn werom. Yn 2016, sechstjin jier nei syn eigen dea, waarden se yn in ynkoarte ferzje útstjoerd yn it BBC-radioprogramma Book of the Week.
Yn 1929, doe't er trettjin jier wie, gie Dahl nei de middelbere skoalle oan in oar jongesynternaat dat folle fierder fan hûs wie: de Repton School yn Derbyshire. Dêr makke er in freeslike tiid troch. Yn in fermidden fan ûntgrienings, rituële wreedheid en klassedominânsje hearske dêr it rjocht fan 'e sterkste: de jongere jonges waarden twongen om as liiffeinten fan 'e âldere jonges te tsjinjen en waarden geregeldwei ûnderwurpen oan in skriklik wan bruien. De skoallieding wie foar in grut part op 'e hichte fan dy gong fan saken, mar beskôge it as tradysje en griep net yn. Krektoarsom, de learkrêften dielden sels ek om it hoartsje liifstraffen út troch de learlingen op 'e hûd te jaan mei in Spaansk reid. Mei't in soad fan dy learkrêften anglikaanske geastliken wiene, joech Dahl letter oan dat syn jierren oan 'e Repton School him twifelje litten hiene oan religy en sels oan it bestean fan God.
Yn syn tinerjierren beoefene Dahl ferskate sporten, wêrûnder cricket, fuotbal, golf en squash. Hy wie ek in hertstochtlik leafhawwer fan literatuer, hoewol't syn dosinten doe fan syn eigen skriuwwurk net bepaald ûnder de yndruk wiene. Sa skreau ien fan leararen Ingelsk yn syn skoalrapport: "Ik haw noch nea earder immen meimakke dy't sa oanhâldend wurden skriuwt dy't persiis it tsjinstelde betsjutte fan wat bedoeld wurdt." Behalven literatuer hie Dahl ek in foarleafde foar fotografy. De simmerfakânsjes brocht er almeast troch by de famylje fan syn mem yn Noarwegen. Nei't er yn 1934 slagge wie foar syn eksamens en de Repton School sûnder rouwigens efter him litte koe, reizge er dy simmers nei Noard-Amearika, dêr't er dielnaam oan in organisearre kuiertocht troch Nijfûnlân.
Ier wurk
As folwoeksene wie Dahl tige oan 'e lingte: 1.98 m. Yn 1934 fûn er wurk by de Shell Petroleum Company. Nei't er twa jier trening yn it Feriene Keninkryk trochrûn hie, waard er foar dy ierdoaljemaatskippij útstjoerd nei Mombasa yn 'e Keniakoloanje, en letter nei Dar-es-Salaam, yn it mandaatgebiet Tanganjika. Dêr wied er mar ien fan trije Shell-wurknimmers yn 'e hiele koloanje en libbe er yn lúkse mei in kok en oar tsjinstfolk yn it Shell House fuort bûten de stêd.
Militêre tsjinst
Doe't yn augustus 1939 de Twadde Wrâldoarloch op kommendeweis wie, makken de Britske autoriteiten yn Tanganjika (it eardere Dútsk-East-Afrika) plannen om 'e dêr wenjende Dútsers te ynternearjen. Dahl waard in ofsiersoanstelling jûn as luitenant by it rezjimint fan 'e King's African Rifles, dêr't er it befel krige oer in peloton askarys (ynlânske troepen dy't yn it Britske Leger tsjinnen). Yn novimber 1939 melde Dahl him oan by de Royal Air Force (RAF) om piloat te wurden. Hy waard nei Nairobi ta stjoerd, yn 'e Keniakoloanje, dêr't er mei sechstjin oaren yn trening nommen waard (fan dy groep soene inkeld Dahl en trije oaren de oarloch oerlibje). Mei mar sân oeren en fjirtich minuten flechttiid yn in De Havilland Tiger Moth mocht Dahl al allinnich fleane, hoewol't er neitiid op in loftmachtbasis by Bagdad, yn Irak, noch fierdere trening krige. Op 24 augustus 1940 waard er oansteld as folleard piloat-ofsier en koed er yndield wurde by in squadron om aktyf diel te nimmen oan 'e striid.
Dahl waard oan it No. 80 Squadron RAF tawiisd, dat yn âlderwetske Gloster Gladiators fleach, de lêste twadekkers dy't noch by de RAF yn gebrûk wiene. Hy wie ferheard doe't er ûntdiek dat er gjin inkeld ûnderrjocht yn loftgefjochten krige, noch yn hoe't er in twadekkerfleanmasine fleane moast. Op 19 septimber 1940 krige Dahl de opdracht om syn Gladiator yn etappes fan in fleanfjild by Ismailija, yn Egypte, nei in fleanfjild 48 km besuden Marsa Matruh, yn Lybje, te fleanen. By de lêste etappe koed er syn bestimming net fine, en om't syn brânstof suver op wie en de nacht ynfoel, wied er twongen en prebearje in lâning yn 'e woastyn. Dêrby heakke syn lâningsgestel efter in rotsblok en fleach de Gladiator oer de kop.
Dahl rûn in plassefraktuer en in brutsen noas op. Hy rekke tydlik syn gesichtsfermogen kwyt, mar wist himsels op it gefoel en gehoar by it brânende tastel wei te slepen ear't er it bewustwêzen ferlear. Hy waard aldergeloks op 'e tiid fûn en nei it fjildhospitaal yn Marsa Matruh brocht, dêr't er syn bewustwêzen weromkrige, mar syn gesichtsfermogen noch net. Letter waard er oerbrocht nei in sikehûs fan 'e Royal Navy yn Aleksandrië, dêr't er stadichoan opbettere en ûnderwilens fereale rekke op in ferpleechster, Mary Welland. In ûndersyk fan 'e RAF kaam ta de konklúzje dat it gjin wûnder wie dat Dahl syn bestimming net fine kinnen hie, mei't er by fersin nei in dwersferkearde lokaasje ta stjoerd wie, yn it nimmenslân tusken de linys fan 'e Alliëarden en de Italjanen.
Nei syn oankomst waard Dahl dan ek daliks ynset, en op 15 april belibbe er syn earste loftgejocht, doe't er seis Junkers Ju-88s oanfoel dy't yn 'e haven fan Chalcis skippen oan it bombardearjen wiene. Hy skeat ien fan 'e Junkers' del, en de folgjende dei rekke er op 'e nij yn gefjocht en skeat er noch in Ju-88 del. Op 20 april naam Dahl diel oan 'e Slach om Atene mei oare Britske piloaten, wêrûnder syn freon David Coke en Pat Pattle. Fan 'e tolve Hurricanes waarden fiif troch de Dútsers delsketten, wêrby't fjouwer piloaten omkamen, ynklusyf Pattle. Fan 'e Dútsers waarden lykwols 22 tastellen delsketten, hoewol't troch de grimelgrammel fan yninoar omfleanende fleantugen net ien sizze koe wa't hokker tastel delhelle hie.
Yn maaie, doe't dúdlik waard dat de striid om Grikelân ferlern wie, waard No. 80 Squadron dêrwei evakuëarre. It squadron waard yn Haifa, yn Palestina, wer opboud. Dêrwei fleach Dahl fjouwer wiken lang eltse dei út. Op 8 juny skeat er in Vichy-Frânske Potez 63 út Syrje del, en op 15 juny noch in Ju-88. Hy krige lykwols hieltyd mear lêst fan pineholle, dy't te witen wie oan syn ûngelok út 1940. Doe't de pineholle op in stuit sa slim waard dat er der lytse skoftkes fan út 'e tiid rekke, waard er as oarlochsynfalide nei it Feriene Keninkryk ta stjoerd. Dêr waard er legere op in treningsfleanfjild fan 'e RAF by Uxbridge, dêr't er besocht om genôch op te betterjen om teminsten as fleanynstrukteur oan it wurk te kinnen.
Yn dy snuorje mette Dahl yn maart 1942 yn Londen yn in heareklub de Britske ûndersteatssekretaris foar de loftmacht, majoar Harold Balfour (de lettere Lord Balfour). Dy wie sa fan Dahl syn steat fan tsjinst ûnder de yndruk dat er him in oanstelling oanbea as assistint-attasjee foar de loftmacht op 'e Britske ambassade yn 'e Amerikaanske haadstêd Washington, D.C. Dat liek Dahl earst wol nei fleanen, mar Balfour wist him te bepraten, en begjin april weage Dahl de nuodlike oerstek oer de Atlantyske Oseaan oan board fan 'e SS Batori, dy't útfear út Glasgow en op 14 april arrivearre yn Halifax, yn Kanadeeske provinsje Nij-Skotlân. Dêrwei naam er de nachttrein nei Montreal, wêrnei't er noch krapoan in wike nedich wie om Washington te berikken.
Kommend út it troch oarlochskrapte troffen Ingelân liek Dahl de oerfloed oan iten en guod yn 'e Feriene Steaten suver dekadint ta. Hy dielde in hûs mei in oare Britske attasjee yn 'e wyk Georgetown en krige al rillegau in hekel oan syn nije wurk. Hy hie it gefoel dat er mar wat omhong wylst yn Jeropa syn maten omkamen yn 'e striid. It wie de bedoeling dat Dahl de helpende hân biede soe by it neutralisearjen fan it tradisjonele Amerikaanske isolasjonisme, mei't de Feriene Steaten pas fjouwer moannen earder, yn desimber 1941, troch de Japanske oanfal op Pearl Harbor oan it hier de Twadde Wrâldoarloch ynskuord wiene. Hoe't er dat krekt oprêde moast, wie him net dúdlik, oant er de Britske skriuwer C.S. Forester mette, dy't deselde put taskood wie.
Forester wurke foar it Britske Ministearje fan Ynformaasje en skreau Alliëarde propaganda foar it Amerikaanske publyk. De krante The Saturday Evening Post hie him frege in ferhaal te skriuwen op basis fan Dahl syn ûnderfinings as RAF-piloat, en Forester frege doe oan Dahl om wat oer syn ûnderfinings op papier te setten, sadat hy der in rinnend ferhaal fan meitsje koe. Nei't Forester lykwols lêzen hie wat Dahl him jûn hie, besleat er om dat publisearje te litten krekt sa't Dahl it sels skreaun hie, hoewol't de oarspronklike titel A Piece of Cake ("In Fluitsje fan in Sint") troch de krante feroare waard yn Shot Down over Libya ("Delsketten boppe Lybje"), om't dat mear dramatysk klonk, ek al wie Dahl hielendal net delsketten. It ferhaal waard op 1 augustus 1942 publisearre. Letter wurke Dahl by it meitsjen fan lyksoartige propaganda gear mei oare Britske ofsieren, ûnder wa David Ogilvy en Ian Fleming, de geastlike heit fan James Bond.
Underwilens wie Dahl yn augustus 1942 befoardere ta de rang fan flight lieutenant (like heech as in kaptein by de Nederlânske loftmacht). Fia syn propagandawurk rekke er belutsen by spionaazje-aktiviteiten yn it ramt fan it netwurk fan 'e Kanadeeske spionnemaster William Stephenson, dy't bekend waard ûnder de koadenamme 'Intrepid' ("Unferfeard"). Dahl waard ien fan 'e aginten fan 'e Britske militêre ynljochtingetsjinst British Security Coordination, dy't resortearre ûnder MI6. Hy hie ta taak om ynformaasje yn te winnen oer de gong fan saken yn it Amerikaanske regear en dy ynformaasje troch te spyljen oan it Britske regear. Sels brocht Dahl it letter sa ûnder wurden: "Myn baan wie om derfoar te soargjen dat Winston mei FDR troch ien doar koe, en om Winston te fertellen wat [FDR] tocht." Ien kear waard Dahl troch hegere funksjonarissen op 'e ambassade nei hûs stjoerd yn it Feriene Keninkryk, yn namme om't er him misdroegen hawwe soe. Stephenson besoarge him in tydlike promoasje ta wing commander (ferlykber mei in luitenant-kolonel yn 'e Nederlânske loftmacht) en stjoerde him daliks werom nei Washington. Nei ôfrin fan 'e oarloch bleau Dahl noch desennia lang mei Stephenson befreone. Hy swaaide yn augustus 1946 ôf út 'e RAF mei de rang fan squadron leader (like heech as in majoar yn 'e Nederlânske loftmacht).