cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Avéna
Wetterpolo
De ôfdieling wetterpolo fan Avéna hat sûnt 2004 in gearwurkingsferbân mei swim- en poloklup HZ&PC út It Hearrenfean. De namme SGHA stiet foar Start Gemeenschap Heerenveen Avena). De gearwurking makket it mooglik om mear wetterpoloteams te meitsjen sadat it nivo heger wurde kin.
Kazuaki Tasaka
(3 augustus 1971) is in eardere Japansk fuotballer. Earder spile foar Bellmare Hiratsuka, Shimizu S-Pulse en Cerezo Osaka. spile ek yn it Japansk fuotbalalvetal. Hy die mei oan it Copa América 1999.
Stifting Kristlik Frysk Folksboek
De Stifting Kristlik Frysk Folksboek is in Fryske stifting, dy't oprjochte is ta it befoarderjen fan 'e kristlike Frysktalige literatuer. Dizze organisaasje is fêstige yn Burgum, oan 'e Tsjalling H. Haismastrjitte 26. De Stifting Kristlik Frysk Folksboek ferlient finansjele stipe oan útjeften dy't foldogge oan 'e kritearia fan syn wurkmêd. De stifting is by de Keamer fan Keaphannel yn Tytsjerksteradiel ynskreaun ûnder nûmer 41001444.
Holthuserheide
Holthuserheide is in Ortsteil fan de stêd Weener yn it Eastfryske Reiderlân (Nedersaksen).
Skiednis
De kolonisaasje fan it plak westlik fan Holthusen begûn oan it ein fan de 18e iuw op in foarhinne noch net oantaaste feangebiet. Foar it earst komt de namme fan Holthuserheide foar op in kaart út 1805. Yn 1823 wennen yn de koloanje 172 minsken ferdield oer 34 hûshâldings en yn 1848, doe't it tal ynwenners groeide nei 352 minsken yn 42 hûshâldings, helle Holthuserheide it memmedoarp Holthusen kwa ynwennertal sels yn. Ien Holthuserheidster hûshâlden telde yn dy tiid dus yn trochsnee 8,3 persoanen.
Alan Rickman
Alan Rickman (folút: Alan Sidney Patrick Rickman; Londen, 21 febrewaris 1946 – dêre, 14 jannewaris 2016) wie in Britsk akteur en regisseur, dy't in protte op 'e planken stie, mar by it grutte publyk benammen bekend waard mei syn filmrollen. Dêrby spile er faak de smjunt, lykas de oer liken geande dief Hans Gruber yn 'e aksjefilm Die Hard, de sheriff fan Nottingham yn 'e aventoerefilm Robin Hood: Prince of Thieves en Severus Sneep yn 'e Harry Potter-filmrige. Yn oarsoartige rollen wie Rickman te sjen yn û.m. it kostúmdrama Sense and Sensibility, de histoaryske tillefyzjefilm Rasputin: Dark Servant of Destiny en de mozaykkomeedzje Love Actually. Hy wûn yn 1991 in BAFTA en yn 1996 in Emmy Award en in Golden Globe. Rickman kaam begjin 2016 te ferstjerren oan kanker.
Jonkheid en oplieding
Rickman waard yn 1946 berne yn in arbeidersfermidden yn 'e Londenske wyk Acton, as de soan fan Bernard Rickman, in fabryksarbeider, en dy syn frou Doreen Rose Bartlett. Hy wie fan mingd etnysk komôf, mei Ingelske, Ierske en Welske foarâlden. Syn heit wie roomsk en syn mem metodistysk. Hy hie in âldere broer, David (1944), in grafysk ûntwerper, en in jongeren-ien, Michael (1947), in tennistrainer, en ek in jongere suster, Sheila (1950). Rickman folge de legere skoalle oan 'e Derwentwater Primary School, dêr't de Montessori-lesmetoade brûkt waard. Doe't er acht jier wie, kaam syn heit te ferstjerren, wêrnei't syn mem him en syn bruorren en suster fierder allinne grutbrocht. Hja wertroude neitiid, mar liet har al nei trije jier wer fan har twadde man skiede.
Oan 'e middelskoalle yn Acton wûn Rickman in stúdzjebeurs om fierder te learen oan 'e Latymer Upper School yn Londen, dêr't er foar it earst yn 'e kunde kaam mei toanielspyljen. Mei't er útblonk yn kalligrafy en skilderjen, learde Rickman letter fierder oan it Chelsea College of Art and Design, dêr't er wei trochstreamde nei it Royal College of Art. Neitiid fûn er wurk as grafysk ûntwerper foar de krante de Notting Hill Herald, wat him mear fêstichheid bea as aktearjen. Koart nei syn ôfstudearjen begûn Rickman in ûntwerpstudio dy't er 'Graphiti' neamde. Hoewol't dy saak goed rûn, kaam er trije jier letter ta de konklúzje dat às er noch ea in aktearkarriêre prebearje woe, dat it dan no wêze moast. Dat, fan 1972 oant 1974 folge er kolleezjes oan 'e Royal Academy of Dramatic Art (RADA), wylst er himsels ûnderhold as assistint fan grutte toanielakteurs lykas Nigel Hawthorne en Ralph Richardson.
Karriêre
Nei't er ôfstudearre wie oan 'e RADA, wurke Rickman yn 't earstoan frijwol útslutend as toanielakteur. Hy sleat him oan by ferskate toanielselskippen efterinoar, dy't har taleine op Britsk repertwaar of op eksperiminteel toaniel. Yn dy jierren spile Rickman rollen yn û.m. De Miuw, fan Tsjechov, en yn Shakepeariaanske stikken as Romeo en Julia en Nei Jim Beleavjen. Hy naam trije kear diel oan it Ynternasjonaal Festival fan Edinburgh. Yn 1980 makke er syn debút op 'e tillefyzje mei in gastrol yn in ôflevering fan 'e searje Shelley. Yn 1982 wied er te sjen as dûmny Obadiah Slope yn in BBC-adaptaasje fan The Barchester Chronicles fan Anthony Trollope.
Yn 1985 waard Rickman de manlike haadrol fan 'e boarchgreve fan Valmont taparte yn 'e opfiering troch de Royal Shakespeare Company fan it stik Les Liaisons Dangereuses, fan Pierre Choderlos de Laclos. Dy rol betsjutte foar Rickman de trochbraak. Nei't it selskip dêr yn 1987 mei de Atlantyske Oseaan oerstutsen wie om it op Broadway op 'e planken te bringen, waard er foar de rol fan Valmont nominearre foar sawol in Tony Award (de wichtichtste Amerikaanske toanielpriis) as in Drama Desk Award.
Rickman rekke yn 1988 ferneamd by in breder publyk doe't er de rol fan 'e dief Hans Gruber fertolke yn 'e Hollywood-aksjefilm Die Hard, as tsjinspiler fan Bruce Willis en Bonnie Bedelia. Dat wie teffens syn filmdebút, al hied er earder al wol rollen yn tillefyzjefilms hân. Rickman waard neitiid gauris yn 'e rol fan 'e antagonist cast. Sa spile er yn 'e western yn Austraalje Quigley Down Under, mei Tom Selleck en Laura San Giacomo, de Aboriginal-haatsjende grutgrûnbesitter Elliot Marston. Ek fertolke er yn 'e aventoerefilm Robin Hood: Prince of Thieves (1991) de rol fan 'e sheriff fan Nottingham as tsjinspiler fan Kevin Costner (Robin Hood) en Mary Elizabeth Mastrantonio (de frouwe Marian). Dy lêste rol smiet him sawol in BAFTA as in Saturn Award op yn 'e kategory bêste byrol fan in akteur.
Yn 1996 hie Rickman fierders de titelrol fan 'e 'mâle mûnts' Grigorij Raspûtin, yn it histoaryske tillefyzjedrama Rasputin: Dark Servant of Destiny. Dêrfoar waard him in Golden Globe, in Emmy Award (de wichtichtste Amerikaanske tillefyzjepriis), in Satellite Award en in Screen Actors Guild Award takend, allegear yn 'e kategory bêste akteur. Hoewol't Rickman der oanstjit oan naam om aloan en alwer mar yn 'e smjunterol cast te wurden, spile er fannijs in soartgelikense rol yn 'e achtdielige Harry Potter-filmrige (2001-2011), as prof. Severus Sneep.
Salisjaanske talen
De Salisjaanske talen (ek wol stavere as Salishaanske talen) foarmje in taalfamylje fan Yndiaanske talen dy't foarhinne sprutsen waarden yn it suden fan 'e Kanadeeske provinsje Britsk-Kolumbia en it Noardwesten fan 'e Feriene Steaten. Dizze talen wurde karakterisearre troch ûnder mear agglutinaasje en it foarkommen fan syllabyske konsonanten. Der bestiet ûnienichheid oer de fraach hoefolle ferskillende Salisjaanske talen oft der binne. Taalkundigen telle 23 ûnderskate talen, wêrfan't anno 2018 10 útstoarn binne. Guon fan 'e Salisjaanske talen omfetsje in flink tal dialekten, mar de sprekkers sjogge harren eigen dialekt oer it algemien as in selsstannige taal. De Salisjaanske talen wurde gauris stavere mei de amerikanistyske fonetyske notaasje, dy't lettertekens omfiemet foar konsonanten en fokalen dy't yn 'e measte Westerske talen net foarkomme. Guon Salisjaanske folken, lykas de Lillûet (Lillooet), hawwe lykwols eigen ortografyen ûntwurpen.
Alan Rickman
Karriêre
Fierders ferfolle Rickman lykwols ek oare rollen. Sa fertolke er de manlike haadrol yn romantyske films as Truly, Madly, Deeply (1991) en Sense and Sensibility (1995). Ek wied er te sjen as de Ierske frijheidsstrider en politikus Éamon de Valera yn 'e biografyske film Michael Collins (1996). En teffens hied er in komyske rol yn 'e Star Trek-parody Galaxy Quest (1999), mei Tim Allen en Sigourney Weaver. Rickman wie op syn bêst yn 'e tragikomyske rol yn 'e krystfilm Love Actually (2003) as de man fan Emma Thompson, dy't troch syn sekretaresse op 'e doele brocht wurdt. Foar syn rol as de sjirurch Alfred Blalock yn Something the Lord Made (2004) waard er nominearre foar in Emmy. Fierders liende er as stimakteur syn stim oan Marvin de Paranoïde Androïde yn The Hitchhiker's Guide to the Galaxy (2005), en oan Absolem de Rûp yn Alice in Wonderland (2010).
Salisjaanske talen
Geografy
It oarspronklike ferspriedingsgebiet fan 'e Salisjaanske talen besloech hast it hiele súdlike trêdepart fan 'e Kanadeeske provinsje Britsk-Kolumbia en teffens grutte dielen fan 'e Amerikaanske steaten Washington en Idaho, mei dêropta it westen fan Montana en parten fan noardwestlik Oregon. Utsein it Bella Kûla (Bella Coola), dat in eksklave foarmet oan 'e sintrale kust fan Britsk-Kolumbia, en it (no útstoarne) Tillamûk (Tillamook), dat in oare eksklave wie oan 'e kust fan Oregon, foarmen de Salisjaanske talen foarôfgeande oan 'e kolonisaasje fan it gebiet troch de blanken, yn 'e njoggentjinde iuw, in geografysk oaniensletten blok. Harren taalgebiet omsleat yn 'e midden folslein it ferspriedingsgebiet fan it Kûtenai (Kootenai), dat in net oan 'e Salisjaanske talen besibbe isolearre taal is.
Sprekkers
Fan 'e 23 troch taalkundigen erkende Salisjaanske talen binne anno 2018 10 útstoarn. De restearjende 13 wurde allegearre slim yn harren fuortbestean bedrige, mei lytse groepkes memmetaalsprekkers (yn trije gefallen minder as tsien), dy't foar it meastepart sechstich jier of âlder binne. De grutste taal fan 'e famylje, wat oantal sprekkers oangiet, is it Okanagan, mei yn 2014 590 sprekkers. Yn totaal wurde de Salisjaanske talen noch sprutsen troch sa'n 2.260 lju op in etnyske befolking fan krapoan 112.000 minsken. Omrekkene yn persintaazjes komt dat del op 2,02%.
Taalkundige skaaimerken
De Salisjaanske talen wurde taalkundich karakterisearre troch ferskate skaaimerken. Ien fan 'e opfallendste is agglutinaasje, in proses wêrby't ideeën dy't yn bgl. it Frysk werjûn wurde yn bywurden, foarnamwurden en eigenskipswurden, yn ien wurd opnommen wurde troch tafoeging fan foar-, tusken- en/of efterheaksels. In oar skaaimerk fan 'e measte Salisjaanske talen is in post-felêre fokaalharmony, wêrby't guon fokalen fan klank feroarje omreden fan beynfloeding troch in oare fokaal yn itselde wurd.
Wat ek in protte yn 'e Salisjaanske talen foarkomt, binne syllabyske konsonanten, oftewol konsonanten dy't op harsels (dus sûnder tafoeging fan in fokaal) in wurdlid (syllabe) foarmje. In ekstreem foarbyld dêrfan is it Bella Kûla-wurd xłp̓x̣ʷłtłpłłskʷc̓ (IPA: [xɬpʼχʷɬtʰɬpʰɬːskʷʰt͡sʼ], likernôch: "chtlpchwtlthtlskwhus"), mei de betsjutting "hy hie in kornelleplant [yn syn besit] hân", dat trettjin obstruïntyske konsonanten op in rige hat, sûnder ek mar ien fonetyske of fonemyske fokaal.
Ek kenne Salisjaanske talen it ferskynsel glottalisearring fan beskate konsonanten, wêrby't de útspraak fan foar yn 'e mûle ferskoot nei efter yn 'e kiel. Guon taalkundigen beskôgje de Salisjaanske talen, yn 'e mande mei de Wakasjaanske talen en de no útstoarne Tsjimakûaanske talen, as talen dy't gjin tiidwurden hawwe, mar dat is in omstriden teory, mei't der neffens oare saakkundigen wol deeglik wurdfoarmen yn dy talen foarkomme dy't as tiidwurd fungearje.
Underferdieling
(De list fan talen hjirûnder is gearstald op poer taalkundige grûnen, en hâldt gjin rekken mei etnyske of politike skiedslinen tusken de ûnderskate Salisjaanske groepen.)
Alan Rickman
Karriêre
Njonken syn aktearwurk wie Rickman ek aktyf as toanielregisseur. Yn 1995 regisearre er it stik The Winter Guest yn it Londenske Almeida Theatre, en yn 1997 regisearre er de ferfilming fan dat toanielstik ûnder deselde titel, mei yn 'e haadrollen Emma Thompson en dy har (wiere) mem Phyllida Law. Yn 2005 regisearre Rickman it stik My Name is Rachel Corrie, dat er tegearre mei Katharine Viner gearstald hie. Dêrfoar wûn er de Theatre Goers' Choice Award, in publykspriis, yn 'e kategory bêste regisseur. It jiers dêrop waard it stik lykwols fan Broadway ward út eangstme foar protesten fan lju dy't it as anty-Israel-propaganda sjen soene. Rickman spuide yn 'e media raar guod oer sokke "sensuer berne út skiterigens".
Priveelibben
Yn 1965, doe't er njoggentjin jier wie, kaam Rickman yn 'e kunde mei de doe achttjinjierrige Rima Horton, mei wa't er syn earste serieuze relaasje krige. Hja wennen gear fan 1977 oant syn ferstjerren. Harren relaasje bleau sûnder bern. Horton is in dosinte ekonomy oan 'e Londenske Kingston Universiteit en wie fan 1986 oant 2006 gemeenteriedslid foar de Labourpartij yn 'e dielgemeente Kensington en Chelsea. Yn 2015 befêstige Rickman dat hy en Horton yn 2012 by in privee-seremoanje yn New York troud wiene. Rickman wie fierders de peteheit fan akteur Tom Burke. Hy wie aktyf yn ferskate nasjonale en ynternasjonale akteurs- en artyste-organisaasjes, en sei fan himsels dat er "berne wie mei in lidmaatskipskaart fan 'e Labourpartij yn 'e bûse".
Ferstjerren
Yn augustus 2015 waard Rickman troffen troch in lytse oerhaal. Medysk ûndersyk wiisde dêrnei út dat er alfleisklierkanker hie dy't al net mear te genêzen wie. Rickman ferburch it feit dat er terminaal siik wie fan eltsenien útsein syn alderneisten. Hy ferstoar op 16 jannewaris 2016 yn 'e âlderdom fan 69 jier yn in Londensk sikehûs, yn it bywêzen fan freonen en famyljeleden.
Utfierend produsint
In útfierend produsint of yn it Ingelsk executive producer, is immen dy't in beskate managementfunksje beklaaid by it op kommersjele wize meitsjen (produsearjen) fan films, tillefyzjeprogramma's, radioprogramma's, muzyk of kompjûterspultsjes. Ofhinklik fan it oangeande medium en de organisatoaryske opbou fan it bedriuw dêr't hy of sy foar wurket, is sa'nent belêstge mei tafersjoch op it jild dat bestege wurdt oan 'e produksjes of mei tafersjoch op it jild dat fertsjinne wurdt mei de produksjes. Yn it lêste gefal giet de útfierend produsint oer bgl. de auteursrjochten en/of de royaltys. It berop fan útfierend produsint is benammen bekend út 'e filmyndustry; dêr geane sokken oer it algemien oer it budget foar de film, en wurkje se, oars as 'gewoane' filmprodusinten, net op 'e filmset. Saken dy't ta it wurk fan in útfierend produsint hearre, binne û.m. it meitsjen fan in produksjeplan en it lieding jaan oan in produksjeteam. De útfierend produsint is de einferantwurdlike foar de hiele produksje, en fungearret as oansprekpunt binnen de filmstudio foar it nimmen fan wichtige beslissings.
Grutte stjonkswam
Beskriuwing
De grutte stjonkswam waakst út in aaifoarmige bol, bekend ûnder in hekse- of duvelsaai. Yn in relatyf koart skoftke tiid ferskynt út dat aai in wite, spûnseftige stâl fan maksimaal likernôch 20 sintimeter heech. De ikelfoarmige kop fan de stjonkswam is mei in oliifbrune en slimerige spoarelaach oerdutsen, gleba neamd. De grutte stjonkswam is oan de stank meters fierderop te rûken. Dêrmei lûkt de stjonkswam miggen oan, dy't soargje foar de fersprieding fan de spoaren. Sûnder spoarelaach is de kop wyteftich fan kleur mei in raateftige struktuer. Oan de top fan de kop is in lytse iepening.
Fersprieding
De grutte stjonkswam waakst fan de simmer oant de hjerst op humusrike sângrûn en op fermôge hout yn bosk, parken en tunen. De fersprieding is fan Europa, Aazje oant Noard-Amearika.
Hamelen
Hamelen (Dútsk: Hameln) is in stêd yn Dútslân yn de dielsteat Nedersaksen. Hamelen leit oan de rivier de Wezer (Weser) tichteby it Wezerberchlân. It is de Kreisstadt fan de lânkring Hameln-Pyrmont en ek in Große selbständige Stadt. Hamelen bestiet bestjoerlik út in kearnstêd en 13 stedsdielen.
Skiednis
It plak ûntstie by in yn 851 stifte benediktinenkleaster. Yn 1200 krige it stedsrjochten. Teffens wie it ien fan de Hânzestêden fan 1426 oant 1572. Yn de 16e iuw boazge de ekonomy fannijs oan. Ut dy tiid stamme in protte gebouwen yn de styl fan de Wezerrenêssânse, dy't no noch altyd mei it stedsbyld bepale.
Yn de Twadde Wrâldkriich waard de stêd wol bombardearre, mar it grutste part fan de stêd bleau dochs geef. It befolkingstal gie rillegau omheech fan noch gjin 30.000 foar de oarloch oant hast 50.000 om 1950. In soad út Silezië ferdreaune Dútsers wiene dêr de oarsaak fan.
Yn de oarloch waard de finzenis fan Hamelen brûkt foar it fêsthâlden fan sosjaaldemokraten, kommunisten en oare politike finzenen. Sa'n 200 minsken stoaren dêr; mear noch yn april 1945, doe't de Nazys finzenen út bedrige kampen foar de Alliearden út dêr hinne brochten. Nei de oarloch brûkte it Britske besettingsleger de finzenis foar it fêsthâlden Dútser dy't beskuldige waard fan oarlochsmisdieden. Nei harren prosessen waarden sa'n 200 feroardielden yn de finzenis ophongen, ûnder oaren Irma Grese en Josef Kramer. De finzenis is hjoed de dei in hotel.
Oars
Hamelen is wrâldferneamd fan it mearke fan de rottefanger fan Hamelen. Hy besocht de stêd foar it earst yn op 26 juny 1284. Yn dat mearke (of sêge) wurde de bern fan de stêd ûntfierd troch in fluitspyljende rottefanger. De promoasje fan it toerisme hat dit mearke in wichtige rol yn.
Petrus de Aleoet
Petrus de Aleoet (Kodiak (Alaska), foàr 1800 – San Fransisko (Nij-Spanje), 1815) wie in jager fan mingd etnysk komôf út 'e Russyske koloanje Alaska. Hy waard ûnder in jachtekspedysje yn Kalifornje troch de Spaanske autoriteiten dêre finzen nommen. Doe't er wegere om him te bekearen ta it roomsk-katolisisme, waard er deamartele. Hjoed de dei is er hillige fan 'e Eastersk-otterdokse tsjerken.
Libben
Der is net folle bekend oer it iere libben fan Petrus, mar hy soe berne wêze op it grutte eilân Kodiak, dat yn Stille Oseaan leit foar de súdkust fan wat doe de Russyske koloanje Alaska wie. Neffens it ferhaal wied er fan mingd Aleoetysk en Russysk etnysk komôf, en as er yndie fan Kodiak kaam, hat it grutte kâns dat er ek foar in part Alûtiik-bloed hie, mei de Alûtiik (Alutiiq), in subgroep fan 'e Jûpik (dy't wer ta de Eskimo's hearre) dêr de lânseigen befolking foarmet. Petrus syn oarspronklike namme wie Cungagnaq, mar hy soe de namme 'Petrus' krigen hawwe doe't er him dope liet en it Russysk-otterdokse leauwe oannaam.
Yn 1815 makke Petrus as jager diel út fan in ekspedysje fan 'e Russysk-Amerikaanske Kompanjy dy't nei noardlik Kalifornje ta reizge om dêr op seehûnen en see-otters te jeien. Dat wie in yllegale praktyk, mei't Kalifornje doedestiden ûnderdiel útmakke fan 'e Spaanske koloanje Nij-Spanje (dy't yn 1821 ûnôfhinklik wurde soe ûnder de namme Meksiko). De Russyske jagers hiene gjin inkele fergunning fan 'e Spaanske autoriteiten om yn Kalifornje te jeien, en kinne sadwaande as streupers sjoen wurde. Boppedat sieten de Spanjerts doedestiden yn noed oer de oanhâldende Russyske opmars út Alaska wei by de westkust fan Noard-Amearika lâns nei suden ta, dat sadwaande holden se it spul goed yn 'e rekken.
Yn 'e neite fan it doetiidske San Pedro y San Pablo Asistencia (no Pacifica), oan 'e kust fan Kalifornje, waard de groep jagers troch Spaanske soldaten oppakt, wêrnei't Petrus en de oaren oerbrocht waarden nei Mission Dolores yn San Fransisko. Dêr besochte roomske preesters de Aleoeten derta te bewegen om harren Russysk-otterdokse leauwe op te jaan en har ta it roomsk-katolisisme te bekearen. Doe't Petrus dat wegere, houden se him fan eltse foet in tean ôf, en doe't er dêrnei noch net tajaan woe, waarden him alle fingers, keatsje foar keatsje, ôfsnien en dêrnei beide hannen. Neitiid waard him it liif iepensnien en syn yngewant derút helle, oant er it úteinlik bestoar. Doe soene de preesters gear oer de folgjende Aleoet, mar dy waard rêden doe't der fan hegerhân oarders arrivearren dat it jachtselskip frijlitten wurde moast.
Hillichferklearring
Petrus de Aleoet waard as in martelder foar it leauwe yn 1980 hillich ferklearre troch de Otterdokse Tsjerke yn Amearika. Syn hjeldei wurdt op 24 septimber fierd.
Ferkundigingskleaster (Moerom)
It Ferkundigingskleaster (Russysk: Благовещ́eнский монасты́рь; Blagovesjtsjenski Monasteryr) is in otterdoks kleaster foar manlju yn de stêd Moerom, Ruslân. It kleaster is wijd oan it feest fan de Ferkundiging fan de ingel Gabriel oan de jongfaam Marije dat hja útkeazen wie om berte te jaan oan de soan fan God.
Skiednis
It kleaster waard boud op it plak fan in oan de ferkundiging wijde houten tsjerke, wêrfan't de bou neffens de tradysje taskreaun wurdt oan de hillige prins Konstantyn († 1205). Neffens de oerlevering bleaune de bewenners fan Moerom noch lang yn heidenske natoergoaden leauwen. Doe't prins Konstantyn dêr oer hearde woed er de bewenners ta it kristendom bringe, dêrby holpen troch syn twa soannen Michael en Fedor. Mar de heidenen fan Moerom woene dêr net oan en fermoarden doe de jongste soan Michael. Doe't Konstantyn dat hearde gyng er nei de dieders mei it ikoan fan de Mem Gods, dat in wûndere útstrieling op de heidenen. Hja krigen spyt fan harren misdied; bekearden har ta it kristlike leauwe en lieten har dope yn it wetter fan it mar fan Kstovo, tichteby de stêd.
It kleaster waard yn 1553 stifte troch Ivan de Ferskriklike, dy't yn Moerom wie yn it ramt fan in reis nei Kazan in jier earder. Yn 1616 waard it plondere en fernield troch de Poalen, mar yn de rin fan de 17e iuw krige it monastike libben wer stadichoan foarm yn de restaurearre ruïnes.
De keapman Taras Borisovitsj Tsvetnov liet de katedraal yn 1664 op syn kosten renovearje en in klok yn de toer oanbringe. Op de kleastergrûn waard yn 1791 in lyts otterdoks seminaarje boud. It kleaster waard yn 1792 troffen troch in brân, mar de stiennen gebouwen oerlibben de brân. It lytse seminaarje ferhûze nei in plak wat mear fansiden en waard yn 1800 sletten.
Sovjet-Uny
Yn 1919 waard it kleaster sletten, mar de muontsen setten harren nei wenjen yn Moerom en bleaune de tsjinsten yn de kleasterkatedraal fieren. Op 22 maaie 1923 waard de skryn fan  Sint-Konstantyn, Sint Michail en Sint-Feodor iepene om in publike autopsy út te fieren. Nei de ûntwijing fan de skryn waarden de reliken oerbrocht nei it museum fan Moerom om útstald te wurden, dêr't se oant 1989 bleane. De katedraal waard yn 1940 sletten, mar twa jier wer letter as parochytsjerke iepene. De katedraal soe oant 1991 de iennige funksjonearjende tsjerke fan Moerom bliuwe.
Yn 1945-1946 wurke de preestermuonts Pimen yn it kleaster, dy't fan 1971 oant syn dea yn 1990 patriarch fan de Russysk-Otterdokse Tsjerke wurde soe.
De Hillige Synoade fan de ROT naam yn septimber 1991 it beslút om it kleaster nij libben yn te blazen.
Braaktuolle
De Braaktuolle (Russula emetica) is in reade poddestoel, dy't de namme te tankjen hat om't er giftich is.
Ruterwille
Sûnt 1970
De feriening waard oprjochte yn 1970 troch in tal ruters út Vegelinsoard. Der waard earst riden op it lân fan B. Klompmaker en nei 1972 by Beene Krikke oan de Polderboskdyk. Omdat der yn dy tiid al streekwedstriden hâlden waarden kaam der ek in kluptenu. It bestie út in swart jaske en in bêzje rydbroek. Dames en hearen droegen inselde jaske. De sealdekjes wiene knalgrien mei in giele râne en krigen de nammeopdruk ‘Ruterwille’.
Braaktuolle
Beskriuwing
De braaktuolle hat in bolfoarmige reade hoed fan 3 oant 7/8 sintimeter breed. Mei't er âlder wurdt kriget de braaktuolle in flakke hoed. De stâl is wyt en by de basis breder.
Alhoewol't de braaktuolle giftich is, waard er yn dielen fan Europa wol iten nei't er earst trochsean waard. Dochs is it perfoarst ôf te rieden; minsken kinne der goed siik fan wurde.
Ruterwille
Aktiviteiten
Winterdeis waard riden yn de maneezje yn Himrik. De earste feestjûnen waarden holden en der kaam in ûnderlinge springwedstryd. Dêrby waard riden yn de dissiplines Springen en Dressuer. Om de klupkas te stypjen waard alle winters in koekeaksje holden. De klup ried alle kearen mei yn de optocht fan de Oranjeferiening fan Aldehaske. De jierfergaderingen waarden hâlden by kafee Dijkstra letter barde dat yn de kantine fan Stoeterij Hynstesportsintrum De Jouwer.
Konkoersen
Neist aktiviteiten as de ferieningslessen waard alle jierren in bûtenkonkoers holden en in tal wedstriden binnendoar. Sûnt it jier 2001 organsesearret de feriening in hynstekonkoers Dressuer en Springen foar pony’s. It konkoers waard de earste jierren holden op de Nutsbaan oan de Hurddraversdyk, letter yn de Bloksleatpolder yn De Broek. Yn 2017 waard it ûnderdiel 'mennen dressuer' tafoege oan it programma.
Braaktuolle
Fynplakken
De braaktuolle hâldt fan wiete bosken yn Europa, Aazje, Noard-Amearika en Noard-Afrika.
Filmfestival fan Adelaide
It Filmfestival fan Adelaide (Ingelsk: Adelaide Film Festival) is in filmfestival dat elts jier yn oktober holden wurdt yn 'e Australyske stêd Adelaide, yn 'e steat Súd-Austraalje. It evenemint bestiet sûnt 2003 en rjochtet him sterk op Australyske en Súdaustralyske produksjes. Op it festival wurde sawol ferheljende films as dokumintêres fertoand. It foaroansteande Amerikaanske tydskrift Variety naam it Filmfestival fan Adelaide yn 2007 op yn syn list fan "Net te Missen Filmfestivals".
Skiednis
It Ynternasjonaal Filmfestival fan Adelaide hie fan 1959 ôf bestien, mar waard foar it lêst holden yn 1980. Yn 2002 oppenearre Mike Rann, de premier fan Súd-Austraalje, om in nije filmfestival op te rjochtsjen, mei as doel om 'e regionale filmyndustry yn 'e dielsteat oan te fiterjen. It Filmfestival fan Adelaide waard foar it earst organisearre yn 2003 en wie oant en mei 2014 in evenemint dat ienris yn 'e twa jier holden waard. Fan 2015 ôf wurdt it elts jier organisearre. De earste tsien jier hie it plak yn 'e moanne maart, mar yn 2013 waard it ferskood nei oktober.
Namme
It Filmfestival fan Adelaide neamde himsels by de earste edysje yn 2003 noch it Ynternasjonaal Filmfestival fan Adelaide, nei syn foargonger, mar by de folgjende edysje, yn 2005, liet men de oantsjutting "ynternasjonaal" út 'e namme falle, om oan te jaan dat it evenemint him weromlutsen hie út it lidmaatskip fan 'e Ynternasjonale Federaasje fan Ferienings fan Filmprodusinten (FIAPF). Fan 2005 oant en mei 2011 stie it evenemint formeel bekend as it BigPond Adelaide Film Festival (BAFF), fanwegen de sponsoring troch it tillekommunikaasjebedriuw BigPond (no Telstra Media).
Prizen
Op it Filmfestival fan Adelaide wurde de folgjende prizen útrikt:
Kota Yoshihara
(2 febrewaris 1978) is in eardere Japansk fuotballer. Earder spile foar Consadole Sapporo, Gamba Osaka, Omiya Ardija en Mito HollyHock. spile ek yn it Japansk fuotbalalvetal. Hy die mei oan it Copa América 1999.
F/A-18E/F Super Hornet
Untwerp
thumb|left|De luchtynlaten fan de Super Hornet binne rjochthoekich, dy fan de Hornet binne ovaal De Super Hornet liket in soad op de Hornet. De Rhino is lykwols is stik grutter en langer en kin mear wapens en branje meinimme. De motoren binne 35% sterker en kinne it tastel mei swierdere lading yn e loft hâlde en werom bringe nei it fleandekskip (bringback capacity). As YF-17 wie de Hornet ûngefear like swier as de Northrop F-5 wylst de Super Hornet sels swierder is as de F-15 Eagle. De Super Hornet hat lykwols in koartere radarecho.
thumb|275px|Boeing EA-18G Super Hornet
Spesifikaasjes
De F/A-18C/D Hornet en F/A-18E/F Super Hornet ferlike 1 Hi-Lo-Lo-Hi-Profyl mei 4 × GBU-31 + 2 × AIM-9 + 2 × ekstra tanks fan 1.800 l
S.E. Wendelaar Bonga Stifting
De S.E. Wendelaar Bonga Stifting is in Fryske stifting, dy't yn 1961 oprjochte is ta it behear fan 'e neilittenskip fan Sjoerd Evert Wendelaar Bonga. De doelstelling fan 'e organisaasje is it befoarderjen fan 'e Fryske kultuer, mei yn it bysûnder de klam op 'e Fryske taal.
De S.E. Wendelaar Bonga Stifting is fêstige yn De Pein, yn 'e gemeente Smellingerlân, oan 'e Nijtap 7. Lju dy't in bydrage leverje wolle oan kultuer yn Fryslân of oan 'e befoardering fan it brûken fan it Frysk kinne by de S.E. Wendelaar Bonga Stifting (inkeld skriftlik) in fersyk ta finansjele stipe yntsjinje. De stifting is by de Keamer fan Keaphannel yn Smellingerlân ynskreaun ûnder nûmer 41001153.
Masahiro Ando
(2 april 1972) is in eardere Japansk fuotballer. Earder spile foar Shimizu S-Pulse, Júbilo Iwata, Yokohama F. Marinos, Omiya Ardija, Gamba Osaka, Vegalta Sendai en Kyoto Purple Sanga. spile ek yn it Japansk fuotbalalvetal. Hy die mei oan it Copa América 1999.
Fermanje (De Jouwer)
De Fermanje oan de Midstrjitte is in mennistetsjerke op 'e Jouwer
Skiednis
De mennistegemeente op 'e Jouwer ûntstie healwei de 16e iuw. Nei't de twa ferskillende gemeenten yn 1817 by inoar kamen ûntstie der in grutte gemeente. Op it plak fan de besteande tsjerke oan de Midstrjitte moast doe in nije tsjerke boud wurde, dy't yn septimber 1824 yn gebrûk nommen waard.
Dielerheide
Dielerheide is in Ortsteil fan de stêd Weener yn it Eastfryske Reiderlân (Nedersaksen).
Fermanje (De Jouwer)
Beskriuwing
It tsjerkegebou waard efter de roailine boud. De neoklassisistyske trijesidich sluten sealtsjerke hat in tútgevel mei pilasters en in timpaan. It ynterieur wurdt dekt troch in tûneferwurf. De preekstoel komt út de 18e iuw.
Foar de trijesidich ôfsletten sealtsjerke is in plein dat ôffrede wurdt mei in smei-izeren stek. Op de tútgevel stiet in iepen koepelfoarmige dakruter mei in wynwizer yn de foarm fan in laam. It gebou hat grutte rûnbôgeramen. thumb|left|200px|Oargel en preekstoel Under it oargel stiet in iken kânsel dy't, krekt as de tekstbuorden, út de jierren 1750-1775 stamt. Boppe de tagong is in kreake.
Oargel
It oargel yn 'e tsjerke waard yn 1858 boppe de preekstoel boud troch L. van Dam en Soannen. It is opmerklik dat de kast fan it oargel deselde is as dy fan it Van Dam-ynstrumint fan de Lippenhúster tsjerke. De disposysje fan it oargel is yn 1979-1980 troch de firma Bakker & Timmenga yn de oarspronklike steat werom brocht. It oargel hat tsien registers ferdield oer ien manuaal en oanhongen pedaal.
Aerden Plaats
De Aerden Plaats (Frysk: "Ierden Pleats") is in organisaasje yn Fryslân dy't diel útmakket fan 'e Biltske Beweging. Dizze stifting, dy't fêstige is yn Aldebiltsyl, set him yn foar it behâld fan 'e Biltske kultuer en besiket kennis te fersprieden oer de skiednis fan it Bilt. Teffens fersoarget de Aerden Plaats toeristyske ynformaasje oer it Bilt en biedt de organisaasje in platfoarm foar pleatslike keunst. De Aerden Plaats waard yn 1999 oprjochte as it Besikerssintrum It Bilt en krige yn 2009 syn hjoeddeistige namme.
De Aerden Plaats hat in besikerssintrum dêr't toeristyske ynformaasje te krijen is, mei dêrby in lyts museum dat foar in diel út in fêste tentoanstelling bestiet en foar in oar diel út wikseljende eksposysjes fan it wurk fan Biltske skilders en oare keunstners. It fêste diel wurdt foarme troch it saneamde Argeologysk Stipepunt, dêr't argeologyske fynsten toand wurde dy't op it Bilt dien binne. Op freed 13 maaie 2016 waard by in ynbraak yn it gebou fan de Aerden Plaats net allinne de kassa leechhelle, mar waard ek de kolleksje fan it Argeologysk Stipepunt plondere, dy't, los fan 'e kultuerhistoaryske wearde, gjin stoer wurdich wie.
De Aerden Plaats omfiemet ek de oanbuorjende Julianatsjerke. Dat is in âlde minnistyske fermanje, dy't yn 1806 boud en yn 1860 útwreide waard. De tsjerke, dy't erkend is as ryksmonumint, waard yn 1997, nei't er yn ûnbrûk rekke wie, oankocht troch de gemeente It Bilt. Yn 2009 waard it tsjerkegebou trochferkocht oan 'e Stifting DBF, dy't yn Fryslân mear monuminten op 'e noed hat. De Julianatsjerke is fia de Aerden Plaats te besichtigjen, en wurdt brûkt foar it hâlden fan tentoanstellings en konserten. Ek is it ien fan 'e offisjele troulokaasjes fan It Bilt. Fierders heart by de Aerden Plaats ek in flintertún fan 800 m², dy't efter it gebou leit.
Sankt Georgiwold
Skiednis
It doarp Sankt Georgiwold leit yn in noardwestlik fan Weener lizzend feangebiet en waard yn 9e-10 iuwske dokuminten fan it kleaster Werden oantsjutte as uppan Uualda. Troch it fean rûn doe de Middelweg, in âlde hearwei dy't ea fan Munster nei it kleaster Palmar fierde. Op syn letst yn de 13e of 14e iuw begûn hjir it yn kultuer bringen fan de feangrûn. De stikken grûn dy't sa ûntstiene hiene in breedte fan 35 oant goed 100 meter en krigen mei de tiid in lingte fan wol fjouwer kilometer. Út dizze tiid binne eastlik fan de hjoeddeiske doarpkearn resten fan huzen út de 13e/14e iuw en in plattegrûn fan in 15e-iuwske tsjerke ûntdutsen. Dizze delsetting hie grutte swierrichheden mei it ûntwetterjen, dat fan gefolgen hie dat de bewenning it plak nei it westen ferskode.
Yn de midsiuwen hearde it doarp by it Reiderlân. Sankt Georgiwold waard yn 1450 foar it earst beskreaun yn in berjocht oer de sitewaasje fan it tsjerklik libben yn East-Fryslân oan de biskop fan Munster. Stoarmfloeden hiene yn dizze tiid 20 oant 30 tsjerkedoarpen fan it Reiderlân ûnder wetterset. De measte plakken waarden doe opjûn en allinnich Beerta, Blijham, Böhmerwold, Wymeer, Boen, Bunderhammrich, Ditzumerhammrich en Sankt Georgiwold waarden ferpleatst of op 'e nij bewenne.
Grutte problemen mei it wetter hold it doarp oant yn de 20e iuw. Ferbettering kaam yn de jierren 1896 oant 1960 doe't de kanalisaasje oanpakt waard en der pompstasjons kamen.
Yn de tiid fan it nasjonaal-sosjalisme stie it doarp bekend as in bolwurk fan de NSDAP yn it Reiderlân. By ferkiezings yn 1932 krige Hitler hjir 90,1% fan de stimmen. Nei de Twadde Wrâldoarloch naam it doarp in útsûnderlik heech tal flechtlingen út East-Jeropa op, dy't tydlik sels 45% fan de befolking útmakken.
Yn it ramt fan in weryndieling waard it oant dan selsstannige doarp op 1 jannewaris 1973 by Weener yndield. It is it lytste Ortsteil fan Weener dat ek tsjintwurdich it agraryske karaker wist te bewarjen.
De Sint-Joaristsjerke
Nei't de houten tsjerke yn 1681 in boufallich waard, begûn acht jier letter mear westlik fan de âlde tsjerke de bou fan in stienen tsjerke, dy't oan de hillige Joaris wijd waard. In fûnemint hie de tsjerke net en nei 1810 begûn it gebou sa te fersakjen, dat der yn 1960 op de âlde plattegrûn in nije tsjerke boud wurde moast. Sûnt de reformaasje hinget de befolking foar it grutste part de kalvinistyske lear oan.
Hidde fan Cammingha
Hidde fan Cammingha wie in Frysk ealman. Hy wie preester yn Dokkum, dêrnei yn Eanjum en úteinlik yn 1483 yn Nijehou yn Ljouwert. Hy wie in soan fan Syds fan Cammingha; Evert en Taco fan Cammingha wiene syn bruorren. Hy waard bekend troch it printsje litten fan in samling Aldfryske wetten. Dy ynkunabel is tige seldsum. It plak fan printsjen is ûndúdlik, mooglik Eanjum, Dokkum, Keulen of Leuven. De twadde printinge fan dit wurk is te finen yn Schotanus syn Beschrijving van de Heerlijkheid van Friesland, út 1664, de tredde útjefte yn Oude Friesche Wetten fan Wierdsma ed Brandsma 1782, de fjirde yn De Friesische Rechtsquellen van von Richthofen (Berlyn 1840).
Stapelmoorerheide
thumb|left|250px|Kaart fan it Reiderlân Stapelmoorerheide is in Ortsteil fan de stêd Weener yn it Dútske diel fan Reiderlân.
Skiednis
Stapelmoorerheide waard fanút Stapelmoor kolonisearre. It ûntstie troch de ûntginning fan it westlik oan Stapelmoor grinzgjende heechfean. Foar it earst waard it plak yn 1591 as Heyde neamd. Ut it jier 1787 is de oantsjutting  Stapelmohrmer Hayde oerlevere.
Yn it jier 1823 libben hjir 227 ynwenners. 25 Jier letter wie yn 1848 it ynwennertal tanommen nei 320 ynwenners, ferdield oer 56 hûshâldings. Tsjintwurdich hat it plak 821 ynwenners (31 desimber 2012).
Wjirmgat
In wjirmgat, eins yn 'e wittenskip in Einstein-Rosenbrêge neamd (nei Albert Einstein en Nathan Rosen), is in hypotetyske mooglikheid om binnen de romtetiid flugger as it ljocht te reizgjen. Yn 'e normale romte kin men tusken twa punten net flugger as de ljochtfaasje reizgje, mar neffens de wjirmgatteory bestiet der in 'koartere rûte' yn it universum, dy't men jin foarstelle kin as in tunnel mei de beide úteinen op ferskillende punten yn 'e romtetiid, d.w.s. op ferskillende lokaasjes yn 'e romte, op ferskillende punten yn 'e tiid, of beide. Fia sa'n 'koartere rûte' soe it teoretysk mooglik wêze moatte om flugger fan it iene nei it oare plak te reizgjen as de faasje fan it ljocht talit; dêrfandinne: flugger-as-ljochtreizgjen. Yn teory soe soks ek tiidreizgjen mooglik meitsje. Hoewol't wjirmgatten benammen bekend binne út science fiction, is it bestean fan sokke ferskynsels konsistint mei de algemiene relativiteitsteory fan Albert Einstein. Oft se ek wurklik wier besteane, is wat dat noch ûntdutsen wurde moat.
Skiednis
De term 'wjirmgat' (yn 'e Ingelske foarm wormhole) waard yn 1957 betocht troch de Amerikaanske natuerkundige John Archibald Wheeler, mar it konsept fan wjirmgatten wie al yn 1928 teoretisearre troch de Dútske wiskundige Hermann Weyl. Dyselde betocht it yn ferbân mei syn analyze fan 'e massa yn termen fan it elektromagnetysk fjild.
Utlis fan de term 'wjirmgat'
As oantsjutting komt de term 'wjirmgat' fan 'e útlis dy't foarhinne in protte brûkt waard om it konsept te fertsjutskjen: stel jo foar dat it hielal sa't de minske dat ûnderfynt, de skyl fan in apel is, en in wjirm fan 'e iene nei de oare kant fan 'e apel wol. As de wjirm oer de skyl fan 'e apel krûpt, is de koartste ôfstân foar him de helte fan 'e omtrek fan 'e apel. Mar as de wjirm ynstee dêrfan in gat ('wjirmgat') rjocht troch de apel hinne makket, is de ôfstân koarter, ntl. de diameter fan 'e apel.
Teoretyske ûnderbouwing
It is ûnbekend oft wjirmgatten besteane. Hoewol't harren bestean mooglik is binnen de algemiene relativiteitsteory fan Albert Einstein, is foar alle bekende oplossings dêrfan dy't it bestean fan wjirmgatten talitte it bestean fan matearje nedich dy't in negative enerzjytichtens hat. Oan 'e oare kant is it net wiskundich bewiisd dat it bestean fan sokke matearje in ûnmisber betingst is foar it bestean fan wjirmgatten. Ek is it net bewiisd dat sokke spesjale matearje net bestean kinne soe. Mei't der noch gjin slutende teory oer de wurking fan kwantumgravitaasje bestiet, kin ûnmooglik mei wissichheid sein wurde oft wjirmgatten besteane of bestean kinne of net. In protte natuerkundigen binne fan tinken dat it bestean fan wjirmgatten ûnwierskynlik is, om't se teoretyske swierrichheden opsmite, lykas de mooglikheid ta tiidreizgjen, dy't troch de (bekende) wetten fan 'e natuerkunde ferbean wurde.
Vocal Roses
Vocal Roses is in muzikaal trio út Aldemardum. Sy trede ûnder oaren op by eveneminten, festivals, diners en konserten. Har repertoire bestiet benammen út popnûmers, fan eartiids en no. Dy jouwe sy in eigen 'Vocal Roses-kleurke' troch in soad mei mearstimmichheid te wurkjen.
Yntusken ha de Vocal Roses in EP opnaam mei eigen wurk, dat sy ek live spylje by harren optredens. Se begeliede harsels op gitaar, basgitaar, toetsen en perkusje en binne te boeken mei drummer. Se beskikke oer in middeis- of jûnfoljend programma en hawwe in eigen lûdynstallaasje foar lytsere sealen. Se hawwe goede kontakten mei lûdsbedriuwen en kinne sadwaande ek in grut publyk oan. De Vocal Roses út Gaasterlân ferpakke elke hit yn harren eigen jaske. Oft it no om in âlde rocksong giet of om in ballad: Vocal Roses smyt der har eigen saus oerhinne en bringt dat mearstimmich en mei (bas)gitaar, toetsen en perkusje hearre.
Se stiene sy yn 2018 by de Fryske Music Night yn de AFAS Live!
Johannes Rypma
Johannes Rypma (Aldegea, 13 maaie 1992) is in Nederlânske sjonger en model.
Biografy
Johannes Rypma folge in oplieding as trekkermonteur en krige nasjonale bekendheid troch syn meidwaan yn 2012 oan it tredde seizoen fan it telefyzjeprogramma 'The voice of Holland'. Hy einige dêr as twadde.
Syn debútsingle Play Me ferskynde yn febrewaris 2013 tagelyk yn twa ferzjes: in Ingelsktalige en in Fryske, mei as titel In libben Yn 'e Rock n Roll skreaun troch Syb van der Ploeg. Yn de maitiid fan 2013 ferskynde hy op de foarside fan it blêd L'Homo mei in fotoreportaazje op Mauritsius. Syn nûmer In groet dat er mei Hille de Jong makke, helle yn 2014 in 5e plak yn de Fryske Top 100. It nûmer wie in earbetoan oan harren freon Sjoerd dy ’t yn 2013 ferstoarn wie.
Yn 2015 foarme Johannes mei Hille de Jong en Robin Lammers it rocktrio The Bounty Hunters. De band trede op yn de 'Nacht fan Fryslân' en it Feanhoopfestival. De debútsingle fan The Bounty Hunters De weg terug ferskynde yn maart 2017 en waard produsearre troch Nico Outhuijse, de drummer fan De Kast. Omdat de band net mei in lûdsbân optrede woe, seinen se in optreden ôf op de De Fryske Jûn fan 2018 dy’t yn AFAS Live yn Amsterdam hâlden waard.
Skyrinnen op de Olympyske Winterspullen 1980
De Olympyske Winterspullen 1980, ek wol de XIIIe Olympiade neamd, waarden yn 1980 yn Lake Placid, de Feriene Steaten hâlden. Dat wie fan 13 oant en mei 24 febrewaris. It skyrinnen hie plak yn it Lake Placid Olympic Sports Complex Cross Country Biathlon Center.
Lake Placid Olympic Sports Complex Cross Country Biathlon Center
It kompleks waard yn 1978 boud en hat in 50 km oan loipes.
Medaljespegel
De top-6 fan lannen dy't by it Skyrinnen medaljes wûn ha tidens de Olympyske Winterspullen fan 1980.
Masaaki Sawanobori
(12 jannewaris 1970) is in eardere Japansk fuotballer. Earder spile foar Shimizu S-Pulse.
Aldedyk (Aldamt)
Aldedyk (Nederlânsk en offisjeel Oudedijk) is in buorskip yn de gemeente Aldamt yn de provinsje Grinslân. It plak leit tusken Drieborg en Kostverloren en it bestiet benammen út wenten fan lânwurklju by de dyk del op grûn dy't almeast eigendom fan de boeren wiene. It wiene beneammen ienkeamerwenten mei in skuorre en túngrûn foar it ferbouwen fan ierdappels. De pleatsen, dêr't de lânwurklju wurken, steane fierderop yn de flakby lizzende Stadspolder. Yn it midden fan de húskes stiet in grutter hûs dat tsjintwurdich t Huize Oude Dijk (it Hûs Alde Dyk) neamd wurdt. De measte lânwurkershuzen binne yn de rin fan de tweintichste iuw sloopt.
Om 1650 hinne hiet Aldedyk noch Ham(ster) Dyk of Stockhornsterdyk. De earste lânwurkershuzen waarden nei it oanlizzen fan de Kroonpolder yn 1696 boud. In part fan it doarp waard om 1850 hinne Drieborg neamd.
Oare plakken Aldedyk
De namme Aldedyk (Oudedijk) komt yn Grinslân gauris foar, benammen Aldedyk by Piterbuorren yn de gemeente It Hegelân en de Oude Dijk by Uithuizermeeden. Der wie ek in buorskip Aldedyk op de grins fan de kerspels Súdbroek en Scheemda. Dat gebiet stie ek wol bekend as de Uterbeerta.
By de dyk fan Nieuwolda-East del lei ik in útbuorren Aldedyk, dat út sa'n fiif pleatsen en trije arbeiderswenten bestie. Trije pleatsen waarden letter sloopt en de oerbliuwsels fan de dyk waarden yn it ramt fan de ruilferkaveling egalisearre.
CNN International
CNN International (CNNI), yn 'e regel koartwei CNN neamd, is in Amerikaanske kabel- en sattelyttillefyzjestjoerder dy't wrâldwiid Ingelsktalige nijsprogramma's en eftergrûnrubriken útstjoerd. De ôfkoarting stiet foar Cable News Network ("Kabeltillezyzje-nijsnetwurk"). It is yn 1985 ûntstien as in útsprantel fan 'e âldere stjoerder CNN USA, dêr't it noch altyd nau mei gearwurket. CNN is beskikber yn mear as 200 miljoen húshâldings en hotelkeamers, yn mear as 200 lannen. It is de bekendste en meast ynfloedrike nijsstjoerder fan 'e wrâld. CNN is eigendom fan 'e Turner Broadcasting System-difyzje fan 'e mediagigant Time Warner.
Skiednis
CNN International waard yn 1985 oprjochte as de ynternasjonale ferzje fan 'e tige súksesfolle Amerikaanske stjoerder CNN USA, dy't yn 1980 úteinset wie en him rjochte op it Amerikaanske binnenlânske publyk. De driuwende krêft efter de oprjochting fan CNN International wie tillefyzjeprodusint Ted Turner, dy't grut fertrouwen hie yn 'e globalisearring fan tillefyzje yn it algemien en fan nijsferslachjouwing yn it bysûnder. De earste útstjoering fan CNN International wie op 1 septimber 1985. De grutte trochbraak foar de stjoerder kaam yn jannewaris 1991, doe't CNN-korrespondint John Holliman as frijwol de iennichste Westerske sjoernalist yn Bagdad ferslach die fan Operaasje Desert Storm, de Earste Irakoarloch.
Yn 't earstoan bestie de grutte mearderheid fan 'e programmearing út simultaanútstjoerings mei CNN USA, mar fan 1990 ôf naam de hoemannichte programma's dy't spesifyk foar CNN International produsearre waard sterk ta. Yn 1994 waard der foar de stjoerder in nij studiokompleks oanlein. Sûnt 1995 is it wurd International yn it logo fan 'e stjoerder ferfongen troch in globe, dy't neitiid ferskate kearen in oar oansjen krigen hat. Sûnt 2013 is de slogan fan CNN International This is CNN ("Dit is CNN", mei de klam op this en in bytsje romte tusken this en is); dat is ek de slogan fan CNN USA. Fan 2009 oant 2013 wie de slogan fan CNN International Go beyond borders ("Gean oer de grinzen hinne"), wat it ynternasjonale karakter fan 'e stjoerder oanjaan moast. Sûnt 2004 stjoert CNN International ek de klok rûn yn 'e Feriene Steaten út, njonken (en los fan) CNN USA.
De grutste konkurrint fan CNN wie oarspronklik de Britske BBC World Service, mei't dat de iennichste Ingelsktalige nijsstjoerder wie fan ferlykber formaat. Yn 2006 rjochte de Katareeske Arabysktalige nijsstjoerder Al Jazeera lykwols in Ingelsktalige ynternasjonale dochterstjoerder op, Al Jazeera English, dy't CNN fral yn it Midden-Easten, Súd-Aazje en East-Afrika flink wat sjoggers ûntfytmanne. Yn in besykjen om better mei Al Jazeera English te konkurrearjen, iepene CNN yn jannewaris 2009 in nij studiokompleks en produksjesintrum yn Abu Dhabi, yn 'e Feriene Arabyske Emiraten. Wichtige barrens wurde yn 'e regel noch altyd yn simultaanútstjoering mei CNN USA brocht.
Fêstigings
CNN hat fjouwer ynternasjonale haadkertieren, dêr't studio-útstjoerings opnommen en programma's produsearre wurde. Fan it begjin ôf oan wiene dat Atlanta, yn 'e Amerikaanske steat Georgia, dêr't yn it saneamde CNN Center it wrâldhaadkertier fan 'e stjoerder fêstige is, en fierders London, mei it Jeropeeske haadkertier, en Hongkong, mei it haadkertier foar de Aziatysk-Pasifyske regio. Yn 2009 is dêr Abu Dhabi, yn 'e Feriene Arabyske Emiraten, bykommen, as it haadkertier yn it Midden-Easten. Dêrnjonken binne der noch 56 oare CNN-buro's ferspraat oer de hiele wrâld, wêrfan 19 yn 'e Feriene Steaten.
Regionale ferzjes
Der binne seis farianten fan 'e útstjoerings fan CNN: De programmearring fan dizze regionale ferzjes ûntrint inoar net sa bot, mar de útstjoering is oanpast oan 'e pleatslike tiid, en de waarberjochten binne mear regionaal taspitst.
Programmearring
CNN stjoert nijsbulletêns út as CNN Newsroom en International Desk, mar beljochtet ek de eftergrûnen fan it nijs yn in hiele rige programma's mei ekonomysk nijs (û.m. World Business Today, Quest Means Business); sportnijs (û.m. World Sport, Living Golf, MainSail); fraachpetearen (û.m. Amanpour, Fareed Zakaria GPS); medysk nijs (Sanjay Gupta, M.D.); reizgjen (û.m. CNNGo, Business Traveller); regionaal wrâldnijs (û.m. Inside Africa, Inside the Middle East); dokumintêres (World's Untold Stories); en itensiederij (Anthony Bourdain: Parts Unknown).