cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Prooi
Plot
Nei dy blamaazje wol de kommissaris wol omlyk. De folgjende jûns wurdt it stoflik omskot fan Theo yn it Vondelpark yn 'e beam hyst en stelt Delarue him yn syn rolstoel (oars as Theo dien hie) boppe de wyn tusken it strewelleguod op. Likegoed komt de liuw him hast noch fan efteren oer it mad, mar Delarue merkt it krekt op 'e tiid en wit it bist te ferwûnjen. De liuw naait út en Delarue giet der efteroan, mar rekket him oan 'e râne fan it park kwyt. Brinkers, Lizzy en in hiele kloft unifoarmearre plysjes hastigje har nei it plak fan 'e mûklaach, dêr't it lyk fan Theo blykt te missen. Delarue ornearret dat er de liuw dochs net sa goed rekke hawwe moat as er tocht, as it bist noch puf genôch hie om werom te draven nei it plak fan 'e mûklaach om syn proai op te heljen.
Slach by Jemgum
De Slach by Jemgum, by it Eastfryske Jemgum (foarhinne ek wol Jemmingen neamd), wie in treffen op 21 july 1568 tusken in Nederlânsk leger ûnder Loadewyk fan Nassau en in Spaansk leger ûnder Caspar de Robles en Fernando Álvarez de Toledo, hartoch fan Alva.
Prooi
Plot
Underwilens hat Delarue in gasflesse mei gifgas en in gasmasker opdûkele. As de liuw troch de doar hinne brekt, lokket de mei it gasmasker tariste Lizzy it bist mei nei in hermetysk ôfsletten kuolsel, dêr't se de gasflesse iepenset. De liuw komt har lykwols tenei en slacht har gasmasker stikken, sadat se sels ek driget te fergassen om't de doar fan 'e kuolsel fan binnenút net iepen blykt te kinnen. Dave is har spoar folge nei de Medyske Fakulteit, dêr't er lang om let it mortuarium berikt. Delarue ferwiist him troch nei de kuolsel, wêrfan't er krekt op 'e tiid de doar iepenet om Lizzy te rêden. De liuw, dy't ek noch net alhiel dea is, springt har efternei ta de kuolsel út en driget Dave dea te biten, mar Lizzy deadet it bist mei in priem dy't se him troch de harsens stekt.
Stiennen Daam
Stiennen Daam is in buorskip en fjildnamme west fan Rinsumageast yn de gemeente Dantumadiel, by de krusing fan de N361 (Lauwersseewei) mei de dyk nei Burdaard.
Prooi
Plot
As se neitiid by Delarue weromkomme, blykt de Ingelsman deablet te wêzen. Lizzy, dy't oan har hachlike aventoer inkeld wat skrammen oerholden hat, stiet derop om it stoflik omskot fan Delarue nei it sikehûs te begelieden. Underweis hâldt de ambulânse ho foar in spoaroergong. Dave skillet Lizzy op har mobile tillefoan op om har te freegjen hoe't it mei har is. Yn harren petear komt tafallich te praat hoe'n grut gat de liuw makke hat doe't er de Medyske Fakulteit binnenkrong troch in rút op 'e earste ferdjipping. Lizzy seit dat Dave mis is: de liuw is dêr fia in keldersfinster binnenkrongen. Dave antwurdet dat er op ditseldichste stuit nei it rút op 'e earste ferdjipping stiet te sjen, en dat dat dúdlik it punt is dêr't de liuw it gebou ynkommen is. Op dat momint heart ien fan 'e beide ferpleechkundigen foar yn 'e ambulânse wat op 'e dyk, dat hy docht it portier oan 'e passazjierskant iepen, wêrnei't er oanfallen wurdt troch in mânske mantsjesliuw.
Slach by Jemgum
Oanrin
Alva's ferlies yn de Slach by Hilligerlee dreau de hartoch in skoftke yn it definsyf. Loadewyk fan Nassau belegere mei help fan de wettergeuzen de stêd Grins, mar joech dat op doe't Alva mei in nij leger nei it noarden kaam. Loadewyk liet him lykwols by Jemgum by de Doalert en de Iems yn Dútslân troch Alva yn 'e pine sette.
De slach
Loadewyk fan Nassau stelde syn ynfantery op efter in greppel yn twa brigaden fan sa'n 5.000 manlju elts. Dy bestienen hast hielendal út hierlingen en krekt-wûne soldaten. Benefter stie de ruterij; syn 16 kanonnen stelde er op foar de ynfantery. De hartoch fan Alva hie 12.000 man fuotfolk (4 tercios), 3.000 man ruterij en in ûnbekend oantal kanonnen.
Prooi
Plot
Inkele wiken letter, nei't alle kommoasje wat bedarre is, hawwe Lizzy en Dave harren relaasje ferfette. Se wenje gear en hawwe in hûn nommen, dy't Lizzy de namme 'Simba' jûn hat, nei de liuw út The Lion King. Yn in mei ticht strewelleguod begroeid plantsoen dêr't se sûnder euvelmoed foarbykomme as se tegearre oan it hûnútlitten binne, lit in grut bist de blêden trilje wylst súntsjes (inkeld hearber foar it bioskooppublyk) it grommen fan in grutte kateftige klinkt.
Rolferdieling
Boarne: Ynformaasje oer de cast en crew fan Prooi yn 'e Internet Movie Database (IMDb)
Produksje
Prooi waard regissearre troch Dick Maas nei in senario fan himsels. Maas krige it idee foar in film oer in minskeslinende liuw yn in grutte stêd om 2000 hinne, doe't er earst noch tocht oan Berlyn as setting. Letter besleat er út te wiken nei him him fertroudere Amsterdam. Yn desimber 2014 makke er syn plannen foar Prooi buorkundich. As produsinten wiene Maas sels, Maria Peters en Dave Schram by it projekt belutsen foar de filmstudio's Shooting Star Filmcompany en Parachute Pictures. De kamerarezjy wie yn 'e hannen fan Lennert Hillege, en de filmmuzyk waard fersoarge troch Maas.
Foar de film wie in budget beskikber fan €3 miljoen, wêrfan't in diel bestie út subsydzje fan it Nederlânsk Filmfûns. Prooi bleau mar kwealk binnen it budget, mar allinnich om't Maas en produsint Dave Schram ôfseagen fan harren salaris.
Stiennen Daam
De namme komt ek foar as Stenen Dam. It sil om in furde gean dy't mei stien ferhurde wie.
Slach by Jemgum
De slach
Alva stjoerde in foarhoede fan 3 heakbusienheden (1.500 man) en 300 man kavalery foarút om de protestantske liny te testen. De rest fan syn troepen brûkte er om it skiereilân ôf te sluten. Trije oeren lang die de Spaanske foarhoede hoedene oanfallen op de Nederlânske liny. Dy andere mei lytse tsjinoanfallen. Doe't ferkenners Loadewyk berjochten dat der fierders gjin Spaanske troepen yn de omkriten wienen, joech dy it befel om op te tsjen. Mar hy state lykwols al nei in pear hûndert meter op fûl haakbus- en musketfjoer. Doe't ek noch de Spaanske ruterij op it slachfjild oankaam, moast Loadewyk syn leger opdracht jaan om tebek te lûken. Dat betearde lykwols yn in flecht nei de fearen oer de Iems dêr't goed 7.000 deaden by foelen. Alva ferlear yn de slach minder as 100 man.
Grutte Priis Formule 1 fan Saûdy-Araabje 2022
Utslaggen fan de Grutte Priis Formule 1 fan Saûdy-Araabje 2022 yn Jeddah op 27 maart 2022. It wie de twadde race fan 22 races fan de Formule 1 yn 2022. Hy waard op it Jeddah Corniche Circuit hâlden. De race waard hâlden oer 50 omgongen, op it 6,1 km lange sirkwy oer in raceôfstân fan 308,4 kilometer.
Josippon
Josippon is in joadske religieuze tekst, besibbe oan it Alde Testamint fan 'e Bibel. Yn it kristendom wurdt it ta de kanon rekkene fan 'e Etiopysk-Otterdokse Tsjerke en fan 'e ôfspjaltings dêrfan, lykas de Eritreesk-Otterdokse Tsjerke en de Etiopysk-Katolike Tsjerke. Yn 'e Etiopysk-otterdokse Bibel is it it alderlêste boek fan it Alde Testamint, folgjend op 'e tolve Lytse Profeten.
Prooi
Opnamen
De opnamen foar Prooi setten yn maaie 2015 útein. By it filmjen steurde Maas him geregeldwei oan 'e Nederlânske regeljouwing. Sa waarden nachtopnamen yn Frankendael op in hier nei skrast om't dêr in ielreager briede soe, en mocht by nachtopnamen yn 'e binnenstêd y.f.m. mooglike lûdsoerlêst inkeld gebrûk makke wurde fan in elektryske scooter. Wol krige Maas de folsleine meiwurking fan it Amsterdamsk gemeentlik ferfiersbedriuw GVB, dat û.m. in tram beskikber stelde foar de opnamen.
Josippon
Oarsprong
Hoewol't Josippon (de titel is de namme "Joazef" mei in Grykske útgong) in pseudepigrafysk geskrift is ûnder de namme fan 'e Joadske histoarikus Josefus (37-±100), is men fan tinken dat it eins (yn it Hebriuwsk) skreaun wêze moat troch in Joazef ben Gorion, in joad út súdlik Itaalje. Wannear't dy krekt libbe hat, is net alhiel wis, mar men giet yn 'e regel út fan 'e njoggende of de tsiende iuw. Mei't bekend is dat de Andalúsysk-Arabyske learde ibn Ḥazm (994-1064) bekend wie mei in fertaling fan Josippon yn it Arabysk troch in Jemenitysk-Joadske oersetter, liek it de Russysk-Joadske oriïntalist Daniel Chwolson (1819-1911) ta dat Ben Gorion yn 'e earste helte fan 'e njoggende iuw libbe hawwe moast.
Ynhâld
Josippon is in kronyk fan 'e Joadske skiednis, dy't úteinset by Adam en Eva en de ierdrykskundige foarm dy't de wrâld doedestiden hie, en dan fierder giet mei te ferheljen oer it mytyske ferline fan Rome en Babylon. Ek de Israelityske kening David; Syrus de Grutte, dy't in ein makke oan 'e Babyloanyske Ballingskip fan 'e Joaden; Serûbbabel, dy't de Joaden nei ôfrin fan 'e ballingskip weromlate nei it Unthjitten Lân; en Aleksander de Grutte en syn opfolgers komme op 't aljemint. Dan folget in beheinde skiednis fan 'e Joaden dy't einiget mei de ferwuostging fan 'e Timpel fan Jeruzalim troch de Romeinen, yn it jier 70, en it regear fan 'e Romeinske keizer Titus (79-81). It lêste part befettet û.m. in koarte beskriuwing fan Hannibal en in ferslach fan 'e kroaning fan in net by namme neamde keizer. Neffens de hugenoatske bibelgelearde en preker Jacques Basnage de Beauval (1653-1723) giet it dêrby om 'e kroaning fan 'e Hillige Roomske keizer Otto de Grutte, yn 962. As dat wier is, soe Josippon de iennichste histoaryske boarne wêze dy't dêr folle oer te melden hat. Wat de rest fan it boek oanbelanget, omfettet Josippon lykwols mear leginden as skiedsskriuwing, ek al waard de histoaryske wearde derfan lange tiid sûnder mear oannommen.
Eftergrûn
Josippon waard yn 'e Midsiuwen in protte lêzen, benammen troch de Joaden, en stie ûnder harren heech oanskreaun (al waard it nea ûnderdiel fan harren bibelske kanon). It waard foar it earst printe yn 1476 yn Mantua en sûnt is it yn withoefolle foarmen ferskynd. De populêrste ferzje wie in oersetting yn it Jiddysk, dy't fan nuveraardige yllústraasjes foarsjoen wie. Ek in ferkoarte Ingelske fertaling, troch Peter Morvyn, út 1558, waard gâns lêzen (troch kristenen), sasear dat er kear op kear werprinte wurde moast. De Ingelsk-Joadske histoarikus en sjoernalist Lucien Wolf (1857-1930) hat oantoand dat de earste Ingelske bibeloersettings, dy't yn 'e earste helte fan 'e sechstjinde iuw as útfloeisel fan 'e Reformaasje ferskynden, ûnder de Ingelske befolking in ûnbidige fraach nei mear ynformaasje oer de Joaden oprôpen, en dat Josippon yn dy fraach foarseach. Sa foarme dizze tekst in wichtich ûnderdiel fan 'e ûntjouwing dy't derta late dat der yn 1656, ûnder de Ingelske Republyk fan Oliver Cromwell (reg. 1649-1658), foar it earst sûnt de útwizing fan 'e Joadske mienskip yn 1290, ûnder it regear fan kening Edwert I, wer Joaden yn Ingelân talitten waarden.
Prooi
Opnamen
Foar it ta libben bringen fan 'e liuw socht Maas kontakt mei Erik-Jan de Boer, dy't earder in Oscar wûn hie foar syn animaasjewurk oan 'e tiger út 'e film Life of Pi (2012). Sokke technyk bliek lykwols foar in Nederlânske film te djoer. De Boer berekkene dat ien sêne allinne al mear as €1 miljoen kostje soe, in trêde fan it totale filmbudget. Sadwaande moast Maas him tefreden stelle mei in kombinaasje fan animatroanika en lytse brokjes kompjûteranimaasje makke troch it bedriuw Hectic Electric. Yn Prooi waarden yn 'e postproduksjefaze likernôch 500 special effects-shots ferwurke.
Distribúsje
De distribúsje fan Prooi waard fersoarge troch Dutch FilmWorks. De Filmkeuring joech de film in label mei fan "16 jier en âlder", wat by Dick Maas yn it ferkearde kielsgat skeat. Yn De Telegraaf neamde de regisseur dy kwalifikaasje "betutteljend". Nei't de trailer fan 'e film op 4 oktober 2016 op YouTube pleatst wie, gie dy firaal en waard er binnen in pear dagen mear as 250.000 kear besjoen. Prooi gie op 13 oktober 2016 yn premiêre yn 'e Amsterdamske bioskoop Tuschinski.
Untfangst
Fan 'e filmkritisy krige Prooi oer it algemien tuskenbeiden oant positive resinsjes. Sa parten De Volkskrant, Het Parool en NRC Handelsblad de film 3 fan 5 stjerren ta,  wylst De Telegraaf 4 fan 5 stjerren joech.
Op FilmTotaal hie Thierry Verhoeven mei 3 fan 5 stjerren mear wurdearring foar Prooi, al hied er krityk op 'e plot: "[…] krekt as yn [Maas syn eardere film Sint] steapelje ek yn Prooi de liken har op sûnder dat it de sitewaasje foar de haadpersonaazjes yngripend beynfloedet." Ek fûn er dat Maas "himsels op narratyf flak yn 'e foet [sjit] troch alle neuzen direkt deselde kant út stean te hawwen," mei't der yn 'e film nei de alderearste sênes gjin personaazjes binne dy't net yn it bestean fan 'e liuw leauwe of dy't it net iens binne mei it ôfsjitten fan it bist. Verhoeven fûn de humor yn Prooi goed slagge, mar "spannend wurdt it allegear lykwols net (ek al binne der wol in tal slagge skrikmominten); dêrfoar is Maas syn styl dochs echt te cartoonesk."
Joost Broeren fan De Filmkrant fûn dat Maas gjin horrorfilms makket, mar "grouwelfilms". Dat typearre er as: "in lyts mar wichtich ferskil. Grouweljen is bang wêzen sûnder ècht bang te wêzen, bang wêzen ûnder it laitsjen. Efteling-eangst." Dat fêststeld hawwende, karakterisearre er Prooi as "in âlderwetsk grouwelfestijn". Hy wurdearre de "fette knypeach" wêrmei't Maas syn ferhaal opdiste, mar fûn dat de trijehoeksferhâlding tusken Lizzy en har beide (eardere) frijers "de oandacht mar dreech fêsthâlde" koe.
En op FilmVandaag fette Josta Tessers Prooi beheind gear mei de wurden: "lekker folle skrikmominten, wat koarkdrûge humor en in bulte goarichheid". De film naam himsels neffens har net te serieus, en sa'n soarte ynstelling wie ek wol ferlet fan mei in plot dy't sa fiersocht wie. Se fûn Prooi eins it gaadlikst foar teenagers, dy't de film "ècht spannend" fine soene, wylst "it foar de folwoeksen, krityske sjogger wol kâns hat dat it in film is dy't net lang hingjen bliuwe sil." Se konkludearre dat se bettere films fan Maas sjoen hie, en beoardiele Prooi mei 3 fan 5 stjerren.
Oer de fraach oft de special effects yn 'e film slagge wiene, en dan spesifyk de werjefte fan 'e liuw, wiene de mienings ferdield. Henny Wouters skreau op CineMagazine dat de liuw it "djiptepunt" fan 'e film wie, mei't er derút seach as in "út syn krêften groeide muppet". It bist wie neffens him "om te laitsjen" wat "deadlik [is] foar de horror." Oan 'e oare kant skreau Joost Broeren yn De Filmkrant oer de liuw: "mei sawol meganyske as digitale trukaazje wurdt er oertsjûgjend te foarskyn tovere."
Resultaat
Nettsjinsteande de oerweldigjende belangstelling foar de trailer fan 'e film op YouTube loek Prooi yn 'e Nederlânske bioskopen mar sa'n 30.000 besikers. Dêrmei wie it de minst besochte film fan Dick Maas ea, en wurdt de film sjoen as in flop. It budget fan €3 miljoen waard lang net weromfertsjinne. Mar yn maart 2019 kaam Prooi yn 'e Folksrepublyk Sina ûnder de ynternasjonale titel Prey yn 'e bioskoop, dêr't de film yn trije dagen tiid mear as 1,1 miljoen besikers loek, goed foar €4,4 miljoen oan ynkomsten. De úteinlike wrâldwide opbringst fan 'e film bedroech $6.821.000. Dêrmei kamen Maas-en-dy dochs noch rom út 'e kosten.
Slach by Jemgum
Betsjutting
De nederlaach wie in gefoelich ferlies foar de opstannelingen en betsjutte yn earste ynstânsje de ein fan de fjildoperaasjes. It Spaanske leger hie frij spul.
Alva oermastere alle kanonnen fan syn tsjinstanners. Hy liet dy omrane ta in stânbyld fan himsels, dy't er yn Antwerpen delsette liet. It is dêrom, dat hy ek wol de Izeren Hartoch neamd waard.
Rasmus Rask
thumb|Rasmus Christian Rask thumb|Tombe fan Rasmus Rask op Assistens Kirkegård, [[Kopenhagen mei ynskripsjes yn 't Persysk, Aldnoarsk en Sanskryt]] Rasmus (Christian) Rask (Brændekilde Fún, 22 novimber 1787 - 14 novimber 1832), Deensk Yndogermanist en filolooch. Hy wie in polyglot, spriek 25 talen en dialekten en hat goed 50 talen bestudearre.
Rask besocht yn 1810 en 1820 Yslân, Ruslân, Perzje en Yndia om dêr de talen te bestudearjen. Hy naam ferskate wichtige manuskripten mei werom nei de Universiteit fan Kopenhagen.
Rasks traktaat Undersøgelse om det gamle Nordiske eller Islandske Sprogs Oprindelse ('Traktaat oer de oarsprong fan it Aldnoarsk of it Yslânsk'), dat yn 1818 yn it Deensk ferskynde en fjouwer jier letter yn it Dútsk, wie fan grut belang foar de stúdzje fan de Yndo-Jeropeeske talen. Rask wie ek de earste dy't de besibbens tusken it Aldnoarsk en it Goatysk oan 'e iene kant, en it Litousk, Klassyk Gryksk en Latyn oan 'e oare kant bewiisd hat. Boppedat lei Rask yn syn traktaat de fundamintele prinsipes foar de ferlykjende taalkunde út.
Rasmus Rask hat Jakob Grimm bot beynfloede, dy't yn syn Deutsche Grammatik de Earste Germaanske lûdferskowing beskreaun hat. Hy hie ek kontakt mei Joast Hiddes Halbertsma.
Stasjon Ynskedee
260px|thumb|left|1e stasjonsgebou stasjon Ynskedee yn de 30'er jierren; allinne de trep foar it stasjon is oerbleaun Stasjon Ynskedee (Es) is in Nederlânsk stasjon. It waard iepene op 1 july 1866; it hjoeddeiske stasjonsgebou is yn 1950 boud. It stasjon leit oan de râne fan it sintrum fan Ynskedee. It âlde stasjon stie op it plak fan it hjoeddeiske P+R parkweg, boud oan Steatsline D (Stasjon Sutfen – Stasjon Glanerbrug; iepene tusken 1865 en 1868).
Gebou
It earste stasjongebou waard ûntwurpen troch de yngenieurs Karel Hendrik van Brederode en Louis Abraham Reuvens en iepene op 1 july 1866 har doarren foar treinreizigers. It is boud as in standertstasjon fan de Steatsspoarwegen, in stasjon fan it type Hengelo. It stasjongebou waard yn 1950 ferfongen troch in nij stasjon. Fan it âlde stasjonsgebou is allinne de trep nei it eardere gebou bewarre bleaun.
Azerbeidzjaansk
Azerbeidzjaansk of Azeary (Azerbeidzjaansk: Azərbaycan dili) is ien fan de Turkske talen en de offisjele taal fan Azerbeidzjan. It is ek ien fan de offisjele talen fan 'e autonome republyk Dagestan yn Ruslân. Der binne sa'n 45-50 miljoen Azerbeidzjaansksprekkers. Bûten Azerbeidzjan wurdt de taal sprutsen troch Azerbeidzjaanske minderheden yn lannen fan it Midden-Easten, Sintraal-Aazje en de Kaukasus, lykas Iran, Georgje, Ruslân, Turkije, Irak, Syrje, de Oekraïne, Kazachstan, Oezbekistan en Turkmenistan. It Azerbeidzjaansk wurdt ek sprutsen troch in soad ymmigranten yn oare lannen, lykas Frankryk, it Feriene Keninkryk, Dútslân, de Feriene Steaten, Kanada, en Austraalje. It is in agglutinearjende taal mei fokaalharmony. Hiel faak wurdt it Azerbeidzjaansk as foarbyld neamd as der sprutsen wurdt oer agglutinearjende talen.
Besibbe talen
It Azerbeidzjaansk makket diel út fan de famylje fan Turkske talen, dy't ek sprutsen wurde yn in grut part fan Sintraal-Aazje, en dy't sa'n grutte ûnderlinge sibskip hawwe, dat se foar it meastepart ûnderling fersteanber binne. De Turkske talen wurden op harren beurt rekkene ta de Altayske talen, dy't hegerop gearkomme mei de Oeralyske talen, alteast, neffens guon akademisy lykas de Eastenrykske taalkundige Hermann F. Kvergić. It grutte tal oerienkomsten yn 'e wurdskat tusken dy groepen talen, lykas it Altayske Turksk en it Oeralyske Finsk, spilet hjirby in grutte rol.
Stasjon Ynskedee
Gebou
Yn 2000 waard it stasjon yngeand ferboud. De sydyngong ferdwûn en midden yn it haadgebou waard in nije yngong makke.
Azerbeidzjaansk
Skrift
It Azerbeidzjaansk wurdt skreaun mei it Latynsk alfabet yn Azerbeidzjan, mei it Arabysk alfabet yn Iran en mei it Syrillysk alfabet yn Ruslân.
I
100px|thumb|right|Normaal en kursyf skreaun. De I is de njoggende letter fan it Latynske alfabet. De letter komt nei de H en foar de J. Untjouwing:
Niger
Niger is in lân yn Afrika. De haadstêd is Niamey.
Lizzing
It lân wurdt begrinzge troch:
Religy
De islam is de dominante godstsjinst, 80% fan de befolking wurdt ta dit leauwen rekken. It lân is sûnt de oprjochting yn 1969 lid fan de Organisaasje fan de Islamityske Konferensje (OIC). It kristlike part fan de befolking wenje fral yn de omkriten fan Doutchy.
Talen
It Frânsk is de offisjele taal fan Niger. De wichtige eigen talen dy't sprutsen wurde binne it Hausa, Djerma, Tamajak en Fulfulde.
Princehofmûne
thumb|De Princehofmûne yn 2010 De Princehofmûne is in eardere poldermûne en hjoeddeisk ryksmonumint by Earnewâld yn de gemeente Tytsjerksteradiel.
Vilfredo Pareto
Hy yntrodusearre it Pareto optimum foar nutskurves yn de mikro-ekonomy. Ek wie hy bekend troch it Paretoprinsipe: hy konstatearre dat 20% fan de befolking 80% fan it fermogen yn Itaalje besiet. Dizze 80-20-regel is letter op in soad oare saken tapast. Dit prinsipe is basearre op de Zipfdistribúsje.
Pareto is ien fan de grûnlizzers fan de moderne wolfeartteory. Dizze teory makket ynsichtlik ûnder hokker betingsten der in optimale ferdieling fan produksjemiddels ûntstiet en hoe't de wolfeartsferdieling oer de húshâldens bart. Fan belang hjirby is it saneamde pareto-kompensaasjebegjinsel. Dit begjinsel betsjut: Koartom, in pareto- optimale feroaring yn ferdieling fan de wolfeart is as alle ferliezers foar it Ferlies út de winst fan de winners kompensearre wurde kinne.
Libben
Alhoewol't er al jong in oanhinger fan it liberalisme wie, stoar Pareto as faksist (hy waard koart foar syn dea ta de Italjaanske Senaat beneamd troch Mussolini). De reden fan de bekearing fan Pareto lei yn it opkommende marksisme binnen Itaalje, dêr't de Liberale Partij dêre har net bot tsjin fersette.
Edward L. G. Bowell
Edward L.G. "Ted" Bowell (Londen, 1943) is in Amerikaanske astronoom. Bowell studearre oan de Emanuel School yn Londen, it University College yn Londen en de Universiteit fan Parys.
Hy wie haadûndersiker fan de Lowell Observatory Near-Earth-Object Search (LONEOS). Hy hat in grut tal asteroïden ûntdutsen, sawol as ûnderdiel fan LONEOS as op persoanlike titel foardat LONEOS begûn. Ta dy lêste hearre de Joviaanske asteroïden 2357 Phereclos, 2759 Idomeneus, 2797 Teucer, 2920 Automedon, 3564 Talthybius, 4057 Demophon en (4489) 1988 AK. Hy wie ek meiûntdekker fan de periodike komeet 140P/Bowell-Skiff en de net-periodike komeet C/1980 E1.
De bûtenste asteroïde 2246 Bowell fan de Planetoïdegurdle waard nei him neamd. De offisjele nammejouwing waard publisearre op 1 jannewaris 1981.
Nieuw-Namen
Nieuw-Namen is in doarpskearn fan de Nederlânske gemeente Hulst, op de grins mei Belgje, dy’t oergiet yn it Flaamske doarp Kieldrecht. It doarp hat 1.057 ynwenners (2010).
Wylde ein
De wylde ein (Anas platyrhynchos) is in fûgel út it skaai fan de einen en de famylje fan de einfûgels dy't yn Fryslân in protte foarkomt. De jerke is goed wer te kennen oan syn glânzjende griene kop, syn wite halsbân en syn kastanjebrune boarst. It brune wyfke is minder opfallend. Beide einen hawwe in blau plak op de wjukken, mei wite streken der bylâns. De wylde ein is sa'n 58 sm lang en tusken de 700-1500 gram swier.
Fersprieding
De wylde ein komt foar yn hiel Euraazje, op Yslân, Grienlân en hiel Noard-Amearika. Yn it noardlike part fan syn briedgebiet is it in echte trekfûgel. Bûten de briedtiid meie de wylde einen graach yn kloften byinoar libje. De wylde ein is in echte wetterfûgel en is te finen op marren en rivieren mar ek by sleatten en bygelyks fivers midden yn de stêd.
Fuortplanting
De wylde einen begjinne yn april of maaie te brieden. It nêst is meastal goed ferburgen yn it hege gers fan in berm of yn in holle stobbe fan in beam. It wyfke leit eltse dei in aai en begjint te brieden neidat se it leste aai lein hat. De 7-16 aaien wurde troch it wyfke yn sa'n 4 wike utbret. Wylde einen binne nêstflechters, neidat de jonge pykjes út it aai kaam binne geane se fuort mei harren mem mei nei it wetter. At de jongen 8 wike âld binne kinne se fleane.
Tichvinbegraafplak
Under de bekende persoanlikheden dy't hjir lizze binne:
Op it tichteby lizzende Nicolaas-begraafplak lizze ûnder oaren:
Strjitten yn Donkerbroek
De Strjitten fan Donkerbroek:
Germaanje
thumbnail|right|250px|Germaanje yn de âldheid Germaanje, (Latyn: Germania) wie it gebiet oan de oare side fan de Ryn en de Donau dêr't de Germaanske stammen wennen. De namme komt fan de Romeinen út de tiid dat sy foar it earst militêr en polityk yn kontakt kamen mei de ynwenners. Tusken 12 f.Kr. en 16 n.Kr. makke it diel út fan it Romeinske Ryk as de provinsje Germania Transrhenanum, 'Germaanje oer de Ryn'.
Earste kontakten mei de Romeinen
De earste kontakten mei Germaanje stamme út de tiid dat Julius Caesar syn militêre kampanjes yn Galje hâlde. Hy hie doe te krijen mei Germaanske stammen dy't fan plan wienen om harren súdlik fan de Ryn te fêstigjen. Neidat er Galje oermastere hie, stiek er yn 55 en 53 f.Kr. twa kear de Ryn oer om de Germanen de macht fan Rome te toanen. Syn relaasje mei de befolking wie lykwols muoisum.
Romeinsk Germaanje
Om de grinzen fan it ryk better te ferdigenjen waard ûnder keizer Augustus in begjin makke mei de oermastering fan it gebiet op de rjochter igge fan de Ryn. Troch Drusus waard it gebiet oant de Elbe yn besit nommen as buffer tusken de Germanen en Galje.
As Drusus yn 9 f.Kr. komt te stjerren, nimt Tiberius syn wurk oer en wurdt der besocht om Germaanje om te foarmjen ta in Romeinske provinsje. De pasifikaasje fan it gebiet ferrint lykwols fan begjin ôf oan muoisum. De Germanen wienen in oarlochssuchtich folk en it Germaanske gebiet wie yn dy tiid noch frijwat ûnherberchsum mei in protte wâlden en sompen. Doe't yn 9|9. n.Kr. in grut part fan de Germaanske stammen yn ôpstân kaam ûnder lieding fan Herman en de Romeinske legioenen yn it Teutoburgerwâld ferneatigjend ferslein waarden yn de Farusslach, waard it leger útwreide ta acht legioenen.
Lykwols kaam ûnder keizer Tiberius yn 16 in ein oan de pasifikaasje fan it gebiet troch de Romeinen en waard de polityk fan it meitsjen fan in buffersône loslitten. Reden foar dat loslitten hawwe de eigen ûnderfinings fan Tiberius west yn Germaanje. De Germaanske stammen dy't earder ûnderling slim ferdield wienen, waarden troch de Romeinske oanfallen just twongen gear te wurkjen om meiïnoar de Romeinske legers te kinnen wjerstean. Op grûn dêrfan achte Tiberius de grutte offers dy't dien wurde moasten om it grutte slim tagonklike gebiet te betwingen net mear yn oerienstimming mei de opbringsten. Wylst mar inkele troepen yn Germaanje efterbleaunen, waard it grutste part fan it Romeinske leger weromlutsen efter de Ryn, dat de nije grins waard om Galje te beskermjen.
Vincent Bijlo
Vincent Robert Bijlo (Amsterdam, 27 april 1965) is in Nederlânske kabaretier, skriuwer en kollumnist.
Libben en wurk
Bijlo, dy't by syn berte al blyn wie, brocht in part fan syn jonkheit troch op it Koninklijk Instituut tot Onderwijs voor Slechtzienden en Blinden yn Huizen. Nei it beheljen fan syn vwo-diploma oan it St. - Vituscollege yn Bussum (1985) studearre Bijlo in pear jier Nederlânsk oan de Universiteit Utert (1986 -1988). In earste sukses as kabaretier kaam yn 1988 mei it beheljen fan de publyks- en persoanlikheidspriis op it Leids kabaretfestival. Yn 1998 publisearre hy syn debútroman "Het Instituut", wêrnei't noch 3 romans folgen.
Sûnt syn iere jeugd spilet Bijlo ferskate muzykynstruminten, ûnder mear piano, drums, bas, gitaar en ukelele.
Bijlo is polityk aktyf by de Bunnikse partij Perspectief 21, in gearwurkingsferbân fan GrienLinks en de PfdA. Hy wurke as fraksjemeiwurker foar de partij en sit sûnt 2015 yn it bestjoer fan dizze partij. Sels is Bijlo lid fan GrienLinks. Bijlo hie ek in kollum yn de Rode Draad, it kaderblêd fan GrienLinks. By de Twadde Keamerferkiezingen 2006 en de gemeenteriedsferkiezing yn Utert yn 2010 wie er listtriuwer fan dizze partij. Bijlo stipet in soad goede doelen op it mêd fan natuer en miljeu. Fan 2005 ôf is er aktyf as ambassadeur fan de Nacht van de Nacht.
Bijlo is in oerpakesizzer fan de Nederlânske arsjitekt en stêdeboukundige Hendrik Petrus Berlage.
Provinsjes en territoaria fan Kanada
Kanada is op bestjoerlik nivo ûnderferdield yn provinsjes en territoaria. Oars as bygelyks de provinsjes fan Nederlân en Belgje, binne de provinsjes fan Kanada dielsteaten fan de Kanadeeske federaasje mei eigen regearen en parleminten. It lân hat 10 provinsjes en 3 territoaria.
thumb|350px|Ingelstalige animaasje fan de ûntjouwing fan de binnengrinzen fan de Dominion of Canada fan 1867 oant distiid
Sint-Niklaas (plak)
Sint-Niklaas is in stêd yn 'e Belgyske provinsje East-Flaanderen. De stêd is de haadstêd fan it bestjoerlike arrondissemint mei deselde namme en wurdt troch in soad as de haadstêd fan it Lân fan Waas beskôge. Sint-Niklaas hat in oerflak fan 84,19 km² en goed 80.000 ynwenners (2022), dy't 'Sint-Niklazenaars' neamd wurde. De bynammen fan de bewenners binne 'oaljemigers', 'raapbrieders' of 'blauselmanlju'. De stêd is ek bekend om syn Grutte Merk, dat it grutste merkplein fan Belgje is.
Skiednis
thumb|left|250px|Sint-Niklaastsjerke oan de Grutte Merk Alhoewol't der spoaren fan pre-Romeinske aktiviteiten fûn binne op it grûngebiet fan it hjoeddeiske Sint-Niklaas, lei it regionale sintrum yn de Romeinske tiid by it tichteby lizzende Waasmunster, nei alle gedachten fanwegen de bettere lokaasje oan de rivier de Durme. De skiednis fan Sint-Niklaas begjint pas yn 1217, doe't de biskop fan Doarnik Gozewijn (of Gosuinus), op oantrunen fan de parochypreester fan Waasmunster, de Sint-Nikolaastsjerke fan Sint-Niklaas stifte. Dat plak lei op it krúsing fan diken tusken Gint en Antwerpen oan de iene kant en Brabân en Siuwsk-Flaanderen oan de oare kant en wie dêrom geunstich foar reizgjende keaplju. Yn 1219 skonk grevinne Johanna fan Constantinopel seis bunder ûnlân eastlik fan de tsjerke oan de nije, selsstannige parochy. Oant it midden fan de 16e iuw wie de parochy tsjerklik ôfhinklik fan it bisdom Doarnik. Steatsrjochtelik makke it plak diel út fan it Lân fan Waas, dat ûnder it Greefskip Flaanderen foel.
14e-17e iuw
Sint-Niklaas hat nea muorren hân, dus Sint-Niklaas wie altiten maklik te feroverjen. Yn 1381 waard Sint-Niklaas bygelyks ferneatige troch brân en plondering. De lokaasje net fier fan de Skelde, tusken Antwerpen en Gint, soarge lykwols jimmeroan wer foar in gaueftich herstel. Yn 1513 feriende Maksimiliaan I Sint-Niklaas merkrjochten, sadat Sint-Niklaas alle wiken merk hie en ienris yn 't jier in jiermerk. Letter waard de stêd beset troch kalvinisten fan de Republyk Gint. Om 1580 hinne feroarsaken omreizgjende byldestoarmers grutte skea oan de tsjerke. thumb|left|250px|Sint-Niklaas yn 1641 De 17e iuw wie oer it generaal foar Sint-Niklaas in tiid fan opgong en ekonomyske groei. Benammen flaaks en wol brochten wolstân en it Waaslân krige de bynamme 'de tún fan Flaanderen'. Dat wie ek de tiid dat Sint-Niklaas in soad bestjoerlike gebouwen krige en der trije kleastermienskippen (de oratorianen, de minderbruorren en de swarte susters) stifte waarden. De swarte susters brochten de krite ûnderwiis en medyske soarch.
Op 25 maaie 1690 waard Sint-Niklaas op 'e nij troch in grutte stedsbrân troffen, dy't yn in jeneverstokerij begûn wie. Wol 565 huzen waarden ferneatige en allinnich de stiennen gebouwen bleaunen oer. De skea wie ûnbidich en der waarden spesjale tsienden oplein om de skea oan de tsjerke te herstellen. Fral troch it krewearjen fan de oratorianen koe de stêd wer gaueftich opboud wurde.
18e iuw
thumb|left|250px|Sint-Niklaas yn 1775 Oan it begjin fan de 18e iuw hiene Sint-Niklaas en de omkriten slim te lijen fan de fjildslaggen fan de Spaanske Suksesjeoarloch. Nei de kriich profitearre Sint-Niklaas fan ekonomyske opgong ûnder Eastenryksk bewâld. Yn 1764 waard de earste yndustriële katoenweverij fan Sint-Niklaas stifte. Dat wie it begjin fan de ûntwikkeling fan de tekstylproduksje, dy't fan Sint-Niklaas om 1830 hinne op Gint nei de wichtichste East-Flaamske yndustrystêd makke.
Tsjin it ein fan de 18e iuw brocht de Frânske revolúsje religieuze ûnderdrukking. Dêrnjonken waard it bestjoer troch de Frânsen modernisearre, sa waard de kasselrij Waaslân yn 1795 opheft, wêrmei't Sint-Niklaas de status fan streekhaadstêd ferlear. Tenei wie Sint-Niklaas in gemeente mei in boargemaster oan it haad, dy't diel útmakke fan it arrondissemint Dendermonde en it departemint Skelde. Yn 1798 wie de dielnimmende gemeenten oan de Boereoarloch tsjin de Frânske autoriteiten. Fiif jier letter besocht Napoleon Bonaparte Sint-Niklaas, dy't er it jier dêrop op grûn fan it ynwennertal (likernôch 11.000) de status fan stêd joech.
19e iuw
Yn 'e tiid fan it Feriene Keninkryk fan de Nederlannen waarden noch mear bestjoerlike fernijings trochfierd. Grutte dielen fan it departemint Skelde waarden omneamd ta de provinsje East-Flaanderen en yn 1818 waard it arrondissement Sint-Niklaas ôfsplitst fan Dendermonde. Dêrmei krige de stêd wer de status fan in regionale haadstêd.
De Belgyske ûnôfhinklikens yn 1830 betsjutte in tebekslach fan de tekstylyndustry troch it ferlies fan de Nederlânske koloniale merken. De boargerij en de gemeenteried bleaunen dêrom noch lang Oranjesinnich. De oansluting fan de stêd op it lanlike spoar om 1850 hinne brocht lykwols in positive feroaring en wie de motor fan in sterk herstel en grutskalige stedsútwreiding. Yn dat tiidrek binne û.o. in nij gemeentehûs, de Us-Leaffrouwetsjerke (Onze-Lieve-Vrouwekerk) en it Regentieplein boud. Yn 1854 briek der opskuor út troch de hege prizen fan it iten en de grutte earmoede, dy't mei de yndustrialisaasje ûntstien wie. Yn 1896 krige de toer fan de Us-Leaffrouwtsjerke in bekroaning fan in seis meter heech ferguld byld fan de Hillige Jongfaam.
Wrâldkrigen en ynterbellum
De Earste Wrâldkriich makke ynearsten in ein oan de opgong fan de stêd. Op 10 oktober 1914 kamen de Dútske troepen fan it 71e en 72e rezjimint fan it Prusyske leger. Dat gie tegearre mei plonderingen, nettsjinsteande de tasizzing fan generaal von Meyer dat soks net barre soe. Twa dagen letter ferlieten hja de stêd wer. Oant healwei 1916 bleau Sint-Niklaas ûnderdiel fan it saneamde 'Etappengebiet', doe diel fan it minder strange Generalgouvernement. Op 15 novimber 1918, fjouwer dagen nei de wapenstilstân, befrijden Belgyske soldaten de stêd wer.
Tusken de wrâldkrigen troch makke de stêd wer in tiid fan opgong mei en benammen de tekstylyndustry profitearre dêr wer fan. De nije rykdom makke de bou fan ferskillende Art Deco-gebouwen mooglik en nije strjitten en wiken waarden oanlein.
Oan it begjin fan de Twadde Wrâldoarloch waard Sint-Niklaas op 17 maaie 1940 bombardearre troch de Dútsers. By dat bombardemint kamen 87 minsken om, benammen flechtlingen út Breda, dy't doe yn in skoalle yn de Gasmeterstraat sieten. Trije dagen letter besetten Dútske troepen de stêd. De measte wethâlders, wêrûnder de boargemaster, flechten de stêd út en de ienniche oerbleaune wethâlder, Emiel Van Haver, waard beneamd ta boargemaster.
Op sneon 9 septimber 1944 waard de stêd troch de Britske 4e Pantserbrigade tegearre mei it 44e Royal Tank Regiment en de B-kompanjy fan it 2nd King's Royal Rifle befrijd. Om healwei alven kamen hja Sint-Niklaas yn. Hja waarden folge troch de ynfantery fan it 1/7th Queen's Royal Regiment. Boargemaster Hendrik Heyman ûntfong de kommandant luitenant-kolonel WD Griffiths yn it gemeentehûs. Dy middeis besochten Dútske troepen de stêd nochris yn te nimmen, mar nei in gefjocht setten dy wer ôf. Op 12 septimber naam de Poalske 1e Pantserdifyzje, ûnder lieding fan Stanisław Maczek, Sint-Niklaas fan de Britten oer; hja hiene de opdracht om de Dútske efterhoede yn it Waaslân út te skeakeljen.
Jierrren 1950-2000
Alhoewol't de stêd sûnder al tefolle skea troch de oarloch kaam, rekke de de tekstylyndustry de jierren nei 1945 swier yn it neigean, wêrtroch't dy oan it begjin fan de 21e iuw hast hielendal ferdwûn is. De útwreiding fan de stêd gie nei de oarloch fierder mei de bou fan nije wiken. Oan it begjin fan de jierren 1970 waard it spoar 59 op in fiadukt lein om sa ferskillende oergongen ôfskaffe te kinnen. It wurk wie klear yn 1973 en sûnt snijt it betonnen fiadukt it sintrum midstwa.
Op 1 jannewaris 1977 waarden de gemeenten Belsele, Nieuwkerken-Waas en Sinaai by de stêd foege. It doarp Klein-Sinaai, dat diel útmakke fan Sinaai, waard net by Sint-Niklaas mar by de gemeente Stekene foege.
2000-no
Hjoed-de-dei is it histoaryske sintrum útgroeid ta in winkel- en fersoargingssintrum. De iepening fan in winkelsintrum oan 'e râne fan 'e stêd betjutte lykwols in swiere klap foar de middenstân fan 'e stêd mei as gefolch in soad leechstân, dy't jierren lang duorre. Sûnt de 21e iuw besiket de gemeente it sintrum wer oantrekliker te meitsjen mei projekten as de renovaasje fan de Grutte Markt en it Stasjonsplein en de werynrjochting fan de Stasjonsstrjitte as fuotgongersgebiet.
Geografy
Sint-Niklaas leit yn it Waaslân, dat wer ûnderdiel fan 'Zandig Vlaanderen' útmakket. De stêd leit 30 km fan Gint en 20 km fan Antwerpen ôf. Oare stêden yn 'e omkriten binne Dendermonde, Hulst, Lokeren en Mechelen. It is de tredde stêd fan East-Flaanderen en dêrmei ien fan de trettjin sintrale Flaamske stêden.
Njonken Sint-Niklaas sels hearre ek de dielgemeenten Belsele, Nieuwkerken-Waas en Sinaai by de gemeente. De buorskip Puivelde leit yn it noarden fan de dielgemeente Belsele.
Religieuze gebouwen (kar-út)
thumb|220px|Byld Marije op de toer fan Us-Leaffrouwetsjerke
Oare gebouwen
De huzen oan de Monseigneur Stillemansstraat jouwe moaie foarbylden fan Art Deco en Nije Saaklikheid en tsjûgje fan de nije wolstân yn dy tiid. Sûnt 2002 foarmet de strjitte in beskerme stedsbyld. Ek yn de Stasjonswyk en Elisabethwyk is Art Deco-arsjitektuer te sjen. Njonken hûzen binne der ek in pear tsjerken (Kristus Keningtsjerke, Heistraat) en skoallen (Broederskoalle yn de Nieuwstraat, Normaalskoalle yn de Kasteelstraat) yn dy styl boud.
Eveneminten
thumb|left|250px|De stedsreuzen Sinterklaas en Swarte Pyt
J
100px|thumb|right|Normaal en kursyf skreaun. De J is de tsiende letter fan it Latynske alfabet. De letter komt nei de I en foar de K.
Borneo
thumb|Plak fan Borneo yn Yndoneezje thumb|Satellytbyld fan Borneo op 17-05-2002
Borneo is in eilân yn Súdeast-Aazje. Mei in oerflakte fan om-ende-by 744.108 km² is Borneo it op twa nei grutste eilân fan de wrâld. Allinnich Grienlân en Nij-Guinee binne grutter.
Geografy
Borneo is part fan Yndoneezje, Maleizje en Brûnei. It steatsje Brûnei leit hieledal op Borneo.
It súdlike, fierwei grutste part fan it eilân heart oan Yndoneezje en hjit offisjeel Kalimantan. It noardpart heart ta Maleizje. Dat East-Maleizje bestiet út Sabah, en Sarawak, dat yn it noardwesten leit. Sabah en Sarawak wurde tegearre ek wol Maleizysk Borneo neamd. Brûnei is in ûnôfhinklike, relatyf lytse steat in it noarden fan it eilân. De namme "Borneo" is oars ek ôflaat fan "Brûnei".
De grutste stêd fan Borneo is Samarinda, haadstêd fan de Yndonezyske provinsje East-Kalimantan, mei likernôch 726.000 ynwenners (2010). Dêrnei folgje Kota Kinabalu (651.000), Balikpapan (639.000), Banjarmasin (625.000) en Kuching (617.000).
Befolking
Der waard rûsd dat Borneo yn 2010 19.800.000 ynwenners hie. De grutste befolkingsgroepen binne Maleiers, Banjar, Han-Sinezen en Dajaks.
Wat religy oanbelanget is it grutste part fan de befolking fan Borneo is moslim of animistysk. Der is in lytse hindoe-minderheid yn Midden-Kalimantan. De measte Dajaks binne kristlik.
Op Borneo wurde tal fan sprutsen, fral Malayo-Polynesyske talen. Sarawak allinnich hat 47 talen, Sabah 54, Kalimantan 83 en Brûnei 17.
Klimaat
It eilân hat in tropysk klimaat. Borneo hat feitlik gjin seizoenen en der falt it hiele jier troch in protte rein.
Kalimantan
Michel Everaert
Michael Petrus Christiaan "Michel" Everaert (Hulst, 21 april 1963) is in eardere Nederlânske strânfollybalspiler. Everaert foarme in follybalduo mei Sander Mulder.
Yn 1995 keazen Everaert en Mulder der foar om profesjoneel strânfollybal te spiljen. Yn totaal waard it duo fiif kear Nederlânsk kampioen. Doe't it strânfollybal op de Olympyske Spullen fan 1996 yn Atlanta in Olympyske Sport waard, woe it duo graach oan dy Spullen meidwaan. Der waard hurd treend, dat brocht se ta in sande plak op de wrâldranglist yn 1996, dat wie genôch om meidwaan te kinnen op de Spullen. It toernoai op de Spullen waard gjin súkses, it duo waard fuortdaliks útskeakele en einige op in santjinde plak.
Nei syn aktive tiid as strânfollyballer gie Michel Everaert yn tsjinst by it Nederlânsk Follybal Bûn.
Paleis Soestdyk
thumb|rjochts|Paleis Soestdyk Paleis Soestdyk is in paleis oan de Amsterdamskestrjitwei yn Baarn by Soestdyk.
Jachtslot
Om 1650 liet de Amsterdamse boargemaster Cornelis de Graeff, in jachthûs bouwe tusken Soest en Baarn. De jonge steedhâlder Willem III, in fervint jager, kocht de hofstede oan de Zoestdijck yn 1674. Yn 1702 erfde de Fryskse steedhâlder Johan Willem Friso Soestdyk trochdat Willem III sûnder bern stoar. Nei it ferstjerren fan Johan Willem Friso yn 1711 wennen syn frou en soan, de lettere steedhâlder Willem IV, simmerdeis op Soestdyk. Willem IV ferstoar yn 1751 en syn frou en soan bleauwen simmerdeis op Soestdyk wenjen. Lângoed de Eult, oan de oare kant fan de Amsterdamskestrjitwei, tsjintwurdich de Baarnske Bosk, is troch de erven fan Willem Gideon Deutz op 17 july 1758 foar 319.000 gûne ferkocht oan de prinses-gûvernante Anna fan Hannover. De steedhâlders jagen der, harren widdo's brochten der de simmers troch. Yn 1795 ferlear de family it jachtslot. Under Frânske ynfloed waard Soestdyk ‘nasjonalisearre’. It feroare sels efkes yn in Frânske kazerne. Yn 1815 wie alles wer oars. De Frânsen wienen fuort, Nederlân wie in keninkryk en de kroanprins – de lettere kening Willem II – krige it jachtslot kado foar syn optreden yn syn fjildslaggen tsjin de Frânsen.
Simmerpaleis
De kroanprins en syn Russyske frou, prinses Anna Paulowna, lieten Soestdyk ferbouwe ta in echt simmerpaleis. Der kamen twa sydfleugels en alles waard nei de smaak fan de tiid - yn empirestyl – ynrjochte. Ek nei harren bleau de keninklike family it paleis brûken as simmerferbliuw. Benammen keninginne-mem kaam der graach. Yn 1928 krige hja foar har santichste jierdei in bysûnder geskink: elektrysk ljocht op Paleis Soestdyk.
Keninginne Juliana en prins Berhard
thumb|120px|Byld Kees Verkade Permanint bewenne waard Paleis Soestdyk pas sûnt 1937, doe't prinses Juliana en prins Bernhard der nei harren trouwen yn wenjen kamen. Foar t earst yn syn skiednis waard it de wente fan in jonge húshâlding. Alle prinsessen, mei útsûndering fan prinses Margriet, waarden op Soestdyk berne. It Nederlânske folk hie it pear as Nasjonaal Huldeblyk in ferbouwing oanbean. It paleis krige sintrale ferwaarming en in komfortabel, modern appartemint oan de efterside.
Yn 1940 foelen de Dútsers Nederlân binnen. Oant de befrijing yn 1945 wykte de prinslike húshâlding út nei it bûtenlân. Opnij herberge Paleis Soestdyk bûtenlânske militêren, diskear Dútske offisieren. Nei de befrijing kaam it gesin werom en yn 1948 folge prinses Juliana har mem Wilhelmina op as keninginne. Paleis Soestdyk waard dêrmei de keninklike residinsje.
Unferjitlik binne de feestlike defilees dy't op Keninginnedei troch de foltallige keninklike family op it bordes ôfnomd waarden.
Wilhelmina-sjalet
thumb|right|Wilhelmina-sjalet Spesjaal foar de tolfde jierdei fan prinsesse Wilhelmina waard efteryn de tún in Switsersk sjalet boud dêr’t bernemeubeltsjes en in poppehûs yn kamen te stean. Ein 19e iuw kamen sokke sjalets yn parken in soad foar. Switserlân stie troch de ymposante natoer en de frisse loft as fakânsjebestimming heech oanskreaun by de elite. Yn kombinaasje mei it Alpenbeekje moast it skildereftige sjalet in ideaalbyld fan Switserlân oproppe. It rustike brechje oer it beekje fóar de chalet makke it byld kompleet. Yn werklikheid is it skynber rûchhoutene brechje yn semint útfierd. Dit barde troch in saneamde “rocailleur”, in ambachtsman dy’t him derop talei om alderhande geboukes, túnsieraden en brechjes yn semint in rotseftich of rûch houten uterlik te jaan.
Ryksbesit
Doe't prinses Beatrix ynhuldige waard as keninginne, yn 1980, wie Paleis Soestdyk gjin keninklike residinsje mear. Prinses Juliana en Prins Bernhard bleaune der wenjen oant harren dea yn 2004. Sûnt 1971 is it paleis Ryksbesit. Yn ôfwachting fan in nije bestimming waard it tydlik iepensteld foar it publyk.
Jacques Derrida
Jacques Derrida (El-Biar, Algerije, 15 july 1930 – Parys, 8 oktober 2004 ) wie in Frânsk literêr kritikus en filosoof en wurdt beskôge as de grûnlizzer fan de dekonstruksje.
Jacques Derrida wie fan joadsk-Algerijnsk komôf en wurdt rekkene ta de postmodernisten. Studearre yn Parys en dosearre oan de École normale supérieure dêre. Ferdjippe him yn it earstoan yn de fenomenology fan Husserl. Letter rekke er ûnder de ynfloed fan Friedrich Nietzsche, Martin Heidegger, Sigmund Freud en Levinas. Hy wie benammen dwaande mei it ynterpretearjen en bekommentariearjen fan teksten fan de wichtichste tinkers fan de westerske tradysje. Dêrby ûntwikkele er de metoade fan de dekonstruksje. Spesjaal omtinken bestege hy oan de 'talichheid' fan teksten, de falkûlen fan de taal dêr't filosofen yntûmelje (yn dy sin is syn benadering besibbe oan dy fan Wittgenstein ). In wichtige stelling fan Derrida is dat de betsjutting fan teksten net sasear leit by harren ferwizing nei bûtenlânske werklikheid as wol op harren ferflechting mei oare teksten (yntertekstualiteit). Sûnt de jierren njoggentich mingde hy him mear en mear yn it politike debat, wêrby't er benammen kritysk wie oer de hegemonypolityk fan de Feriene Steaten en Israel.
Teksten
thumb|right|Derrida's grêf yn [[Ris-Orangis, Frankryk]] De filosofyske teksten fan Derrida roppe by guons grutte wearzge op. Derrida sei hjiroer yn in ynterview dat ditsoarte lilkens ûntstiet as men de wize en it ritme fan it lêzen net oanpasse wol. Sa waard de takenning fan in earedoktoraat troch de Universiteit fan Cambridge yn 1992 iepenbier bestriden.
Lapdance
In lapdance (letterlik: "skurtedûns") is in foarm fan sekswurk dy't yn in protte stripklups ferrjochte wurdt. Dêrby fiert in stripper in seksueel eksplisite eroatyske dûns op deunby of yn lichaamlik kontakt mei in klant. Ofhingjend fan 'e pleatslike wetjouwing en it belied fan 'e klup kin de dûnseresse net folle klean oan hawwe of topless of sels hielendal neaken wêze. By in full contact lapdance kin de stripper non-penetratyf seksueel kontakt mei har klant oangean, bygelyks troch mei har stuten yn syn krús te riden (grinding).
Der besteane ferskate farianten fan 'e lapdance, lykas de couch dance ("sofadûns"), wêrby't de klant ûnderwilens op in bank of sofa sit, en de bed dance ("bêddûns"), wêrby't de klant op in bêd leit. Yn in soad stripklups wurdt de lingte fan in lapdance ôfmetten neffens de lingte fan it nûmer dat draaid wurdt troch de d.j. fan 'e klup. Yn guon klups kinne lapdance-sesjes, dy't yn 'e regel in healoere beslane, boekt wurde yn in champagne room, wat in priveefertrek is dat ornaris efteryn in stripklup sitewearre is, en dêr't de klant sûnder gleskegnuvers fan syn lapdance genietsje kin.
Ofhingjend fan 'e pleatslike wetten en de regels fan 'e oangeande klup kin it al of net tastien wêze dat de stripper ûnder de lapdance de klant oanrekket, of de klant de stripper, of beide inoar, of net ien fan beiden inoar. Oan 'e oare kant kin yn alle gefallen in hiel skala oan kontaktfoarmen tusken beiden mooglik wêze as klant en stripper dêr oerienstimming oer berikke en salang't de kluplieding it troch de fingers sjocht. Datoangeande rint it belied fan ferskillende stripklups wiid útinoar. Kritisy fan lapdancing sizze dat guon klupeigeners, troch it ynrjochtsjen fan tsjustere herntsjes en troch fan strippers hege prizen te freegjen om yn harren klups optrede te meien, it ferhanneljen fan seksuële dieden temûk tastean en sels oanmoedigje (wat tsjin 'e wet is yn lannen dêr't prostitúsje ferbean is).
Stittens
Stittens is in fjildnamme en delsetting noardeast fan Easterein yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De namme komt ek foar as Stittenserhem en Stettens.