cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Keeseekoose Earste Naasje
De Keeseekoose Earste Naasje (útspr.: [ki:si:'ku:s], likernôch: "kii-sii- kûûs "; Ingelsk: Keeseekoose First Nation; Odjibwa: Giizhigoons Anishinaabeg) is in Yndiaanske stamme-organisaasje yn Kanada, mei in eigen reservaat yn it súdeastlike part fan 'e provinsje Saskatchewan. ("Earste naasje" is in typysk Kanadeeske term foar "Yndianestamme".) De Keeseekoose Earste Naasje bestiet út etnyske Odjibwe, dy't ta de subgroep fan 'e Flakte-Odjibwe of Saulteaux hearre. It haadkertier fan 'e stamme is fêstige yn Kamsack, dat bûten it eigentlike reservaat leit.
Skiednis
Oarspronklik wiene de Keeseekoose in troep fan Flakte-Odjibwe dy't op 'e noardlike Grutte Flakten libben, yn wat no súdwestlik Manitoba en súdeastlik Saskatchewan is. Nei alle gedachten bejoegen se har út en troch ek yn 'e wâlden benoarden har wenkrite. Foar har iten wiene hja benammentlik ôfhinklik fan 'e jacht op 'e Amerikaanske bizon en yn mindere mjitte fan 'e jacht op oare bisten op 'e flakten en yn 'e wâlden, lykas de gaffelantilope en de eland, en fan fiskerij yn 'e rivieren. Wierskynlik rispen se ek wylde rys dy't oan 'e iggen fan 'e withoefolle streamen yn harren wengebiet groeide.
Doe't yn 'e tiid fan it Wylde Westen, yn 'e twadde helte fan 'e njoggentjinde iuw, de bizon suver útrûge waard, begûnen de Flakte-Odjibwe honger te lijen. Dêrom ûndertekene it opperhaad Keeseekoose (nei wa't de troep ferneamd is) op 15 septimber 1874 it Ferdrach Nû. 4, it fjirde fan 'e regionale, saneamde Nûmere Ferdraggen tusken de Yndianen fan Kanada en de Britske koloniale oerheid. Neffens dat ferdrach joegen de Flakte-Odjibwe it meastepart fan harren lân op, dat dêrtroch frijkaam foar kolonisaasje troch blanke kolonisten, yn ruil foar in Yndianereservaat en it ûnthjit dat de oerheid derfoar soargje soe dat dêr genôch te iten wie.
Oarspronklik lei it Keeseekoose Reservaat oan 'e rivier de Swan, yn súdwestlik Manitoba. Om't dy krite der elts jier by 't maityd ûnder strûpte om't de rivier dan oanwoeks mei teiwetter, fûnen de leden fan 'e stamme it dreech om dêr te oerlibjen. Dêrom waard mei tsjinnichheid besletten ta ferpleatsing fan it reservaat nei it gebiet benoarden de rivier de Assiniboine, yn súdeastlik Saskatchewan, dêr't it reservaat njonken dat fan 'e nau besibbe Coté Earste Naasje kaam te lizzen.
Geografy en reservaat
De Keeseekoose Earste Naasje is sitewearre yn it súdeastlike diel fan 'e Kanadeeske provinsje Saskatchewan, noardlik fan 'e rivier de Assiniboine, tusken de plakken Kamsack en Pelly yn. De stamme hat in eigen Yndianereservaat: it Keeseekoose Reservaat 66, mei in oerflak fan 69,3 km². Fierders hawwe de leden ek it rjocht om gebrûk te meitsjen fan it Ferdrach Nû. 4 Reservaatgrûnen Yndianereservaat 77, dat de Keeseekoose Earste Naasje dielt mei 34 oare Yndiaanske stammen út it suden fan Saskatchewan en Manitoba.
Demografy
De leden fan 'e Keeseekoose Earste Naasje besteane út etnyske Odjibwe (Ojibwe), in Algonkwynsktalich folk dat ien fan 'e grutste Yndiaanske etnyske groepen fan Kanada is. De Odjibwe fan 'e Keeseekoose Earste Naasje kinne etnografysk spesifiker omskreaun wurde as Flakte-Odjibwe (Plains Ojibwe of Saulteaux). Yn 2018 hie de Keeseekoose Earste Naasje 2.243 leden. Dêrfan wennen doe 679 minsken (oftewol 30,1%) yn it eigen reservaat. Nochris 52 leden (2,3%) wennen yn in oare Yndianereservaten. De rest, 1.512 minsken (67,4%), wenne bûten de reservaten.
Evangeelje fan Basilides
It Evangeelje fan Basilides is in ferlern giene en algemien as apokryf beskôge kristlike religieuze tekst, besibbe oan it Nije Testamint fan 'e Bibel. It wurdt neamd yn ferskate ier-kristlike boarnen, û.m. troch de tsjerkfaars Origenes, Hieronymus fan Stridon, Ambroazius en letter troch de Midsiuwske Angelsaksyske mûnts Beda, mar is fierders ûnbekend. Ut 'e sitaten fan 'e neamde tsjerkfaars kin opmakke wurde dat it Evangeelje fan Basilides wierskynlik tusken 120 en 140 yn Egypte skreaun waard. It wie in evangeeljeharmony, dy't de ynhâld fan 'e fjouwer kanonike evangeeljes op gnostyske basis mei-inoar feriene.
Ien fan 'e ferskillen mei it rjochtsinnige kristendom is dat Jezus Kristus yn it Evangeelje fan Basilides net sels oan oan it krús slein wurdt, mar ynstee Simon fan Syrene, de man dy't neffens de synoptyske evangeeljes troch de Romeinske soldaten ronsele waard om Jezus syn krús nei de heuvel fan Golgota te dragen doe't Jezus it sels net mear hâlde koe. Neffens it Evangeelje fan Basilides waard de man, doe't er dêr ienris oankaam, foar Jezus oansjoen en ûnskuldich terjochtsteld, wylst Jezus op dy manear oan 'e dea ûntkaam en letter sûnder stoarn te wêzen opfear nei de himel. Sadwaande waard dizze tekst troch lettere kristlike teologen fersmiten as in kettersk geskrift.
Gryksk krús
thumb|In Gryksk krús It Gryksk krús is in krús mei fjouwer earms fan gelikense lingte. It wurdt in protte brûkt yn de Eastersk-otterdokse tsjerken en is de grûnfoarm fan guon protestantske tsjerken, mar ek katolike tsjerken.
Roda JC
Roda Juliana Combinatie Kerkrade is in Nederlânske fuotbalklup út Kerkrade, dy't sûnt 1974 oanienwei yn de Earedifyzje spilet. De klup waard oprjochte yn 1962 as in fúzje fan Roda Sport en Rapid JC. Roda JC Kerkrade spilet har thúswedstriden yn it Parkstad Limburg Stadion.
Earelist
Earedifyzje
Earste difyzje
KNVB beker
Johan Cruijff-skeal
Maritym Toernoai
Jehannes (Romeinsk keizer)
Jehannes (? - juny of july 425) wie keizer fan it West-Romeinske Ryk ein 423 oant de simmer fan 425. Hy waard troch de Eastromeinske keizer Teodoasius II net erkend, en waard dêrom usurpator neamd.
Skiednis
250px|thumb|right|Solidus fan Jehannes. Doe keizer Honorius stoar yn augustus 423 moast Teodosius II fan Byzantium in opfolger beneamen. Dit soe Falentinianus III wurden, de soan fan Galla Plasidya, de sus fan Honorius. Falentinianus (6 jier âld) siet lykwols yn Konstantinopel, en der waard lang omkliemd. Dit joech Jehannes, de primicerius notariorum (heechste notaris) fan Honorius de mooglikheid om't de macht te gripen yn Rome. Teodosius erkende him fansels net; mar hy hie wol de magister militum Kastinus en Aetius (dy't letter Attila de Hun ferslaan soe) op syn hân. Sawat it hiele westlike ryk erkende him as keizer, de ienichste útsûndering wie Afrika.
De komôf fan Jehannes is net bekend, en der binne ek net folle boarnen oer him. De skriuwer Prokopius meldt dat Jehannes in sêftsedich karakter hie, yntelligint en redsum wie. Hy wie ek tolerant tsjin alle kristenen, dit wie yn tsjinstelling ta in protte oare keizers.
Jehannes wist dat as Teodosius yngripe soe hy gjin inkele kans hie om te winnen. Dêrom socht hy kontakt, mar al syn besykjen wie omdôch. Doe't Teodosius de jonge Falentinianus yn earsten as Caesar beneamde en letter ta keizer makke waard rillegau dúdlik dat in boargeroarloch kommendewei wie. Jehannes stjoerde dêrom Aetius nei de Hunnen ta om help. De eastlike troepen wienen lykwols gau yn Itaalje; sy lannen by Akwileia en Jehannes koe Ardaboer, de lieder fan it eastlike leger, finzen sette. De finzene waard troch Jehannes goed behannele om by him yn in goed blêdsje te kommen. Ardaboer krige it lykwols foar inoar dat Jehannes syn leger him yn Ravenna ferriede. Jehannes waard finzen set en letter yn july ûnthaadzje.
Trije dagen nei Jehannes syn dea kaam Aetius oansetten mei in grut hierlingeleger fan Hunnen. Der wienen wat skermutselingen hin en wer en dêrnei waard der in oerienkomst sletten tusken Galla Plasidya en Aetius: de Hunnen waarden betelle en weromstjoerd, en Aetius waard beneamd as magister militum fan it westlike ryk, in posysje mei in soad macht.
Evangeelje fan Many
It Evangeelje fan Many is in ferlern giene en algemien as apokryf beskôge religieuze tekst, besibbe oan it Nije Testamint fan 'e kristlike Bibel. De oarspronklike titel fan dizze gnostyske tekst wie It Libbene Evangeelje (farianten as It Evangeelje fan de Libbenen komme ek foar). It wie oarspronklik yn it Syrysk skreaun, en moat datearre wurde yn 'e trêde iuw. De skriuwer wie neffens de tradysje de profeet Many, de grûnlizzer fan it nei him neamde manigeïsme, en it Evangeelje fan Many wie ien fan 'e sân hillige geskriften fan dy leauwensrjochting. De tekst is fragmintarysk oerlevere yn 'e Keulske Many-Kodeks (ûntdutsen yn 1969), en op manuskriptfragminten dy't yn 1904 by Sineeske Turpan fûn binne (it manigeïsme wreide him yn it earste milennium fan 'e Westerske jiertelling út nei Sintraal-Aazje en westlik Sina). Guon Koptyske fragminten dy't ûntdutsen binne te Fajûm, yn Egypte, lykje út in soarte fan kommentaar op of preek oer it Evangeelje fan Many te kommen.
It Evangeelje fan Many wurdt gauris betize mei in oar geskrift fan Many, de saneamde Ertenk of Ardhang/Arzhang (fan it Aldperzyske artha-thanha, wat likernôch "boadskip fan 'e wierheid" betsjut). Yn it Gryksk en Koptysk hiet it fan Eikon, en ek wurdt it wol It Plaatsjeboek neamd, mei't it feitlik in plaatsjeboek wie, wêryn't mei yllústraasjes de yngewikkelde manigeeske kosmology útlein waard.
Jehannes Paulus II
Jehannes Paulus II (Wadowice, 18 maaie 1920 - Fatikaanstêd, 2 april 2005) waard berne yn Wadowice by Krakau yn Poalen, as Karol Józef Wojtyła. Hy wie fan 1978 oant 2005 paus. Op 1 maaie 2011 waard Jehannes Paulus II sillich ferklearre troch paus Benediktus XVI.
Karol Józef Wojtyła wie de soan fan Karol Wojtyła en Emilia Kaczorowska. Hy gie yn syn berteplak nei de middelbere skoalle en studearre oan de Universiteit fan Krakau. Syn stúdzje waard ûnderbrutsen troch de Twadde Wrâldkriich. Om oan deportaasje te ûntkommen socht er wurk yn in fabryk. Op 1 novimber 1946 waard er pryster. Hy makke syn stúdzje ôf en helle yn 1948 yn Rome in doktoraat yn de teology.
Sint-Martinustsjerke (Hallum)
De Grutte- of Sint-Martentsjerke is ien fan de twa tsjerken dy't de protestantske gemeente Mariëngaarde yn it doarp Hallum ryk is. De twadde tsjerke fan protestantsk Hallum is De Hoekstien oan de Langebuorren.
Skiednis
It âldste diel fan de oan Martinus fan Tours wijde tsjerke is kapel oan de noardlike kant fan it skip. Dy noardlike kapel, dy't ek wol Lytse Toer neamd wurdt, baarnde yn 1153 ôf en waard yn 1155 wer yn oarder makke. Noch jimmeroan binne dêr noch dowestiennen yn it muorrewurk te sjen. It goatyske skip mei noch romaanske skaaimerken kaam yn 1275 ree en mooglik jildt dat ek foar de súdlike oanbou. Foar de bou waard de dowestien fan de oarspronklike tsjerke op 'e nij brûkt. It fiifsidige koer waard yn de 14e iuw oanboud, mar yn de twadde helte fan de 19e iuw fernijd. De steunbearen moasten yn de 18e iuw tafoege wurde.
De Sint-Martentsjerke hie yn de 15e iuw al in toer, dy't yn de striid tusken de Skieringers en Fetkeapers yn 1464 yn brân stutsen waard. Op 26 april 1804 stoarte de âlde toer by wurksumheden yn. Mei de toer stoarten ek trije klokken del, mar se bleaune hiel. It ynstoarten fan de toer ferwoastge ek it westlike part fan de tsjerke en it Hinsz-oargel út 1768 gyng folslein ferlern. Yn 1806 waard de toer wer opboud en ynstee fan in sealtek no mei in spits bekroand. Op de gevelstien boppe de doar fan de toer stiet de folgjende tekst te lêzen:
thumb|left|250px|Gevelstien yn toer
Yn de toer hingje twa klokken: de grutste klok waard yn 1542 troch Geart fan Wou en Johannes ter Steghe getten. De twadde klok stamt út 1648 en is getten troch Jacob Noteman. Yn de Twadde Wrâldkriich waarden de klokken út de toer helle, mar yn 1946 kamen de klokken werom. De tredde klok is net bewarre bleaun.
De lêste restauraasje fan it ynterieur fan de tsjerke hie plak yn 2011-2012. By dy restauraasje hat alles fan it plak west en der waarden sa'n fjouwerhûndert munten fûn. Nei de restauraasje fan it ynterieur folge de restauraasje fan it oargel.
Yn it ramt fan de lêste restauraasje waard in boek skreaun oer de tsjerke en in CD makke fan it restaurearre oargel.
Ynterieur
It ynterieur hat in houten tonferwulft en it measte meubilêr datearret út de 17e of 18e iuw.
De preekstoel út 1773 waard troch Willem Groeneveld út Ljouwert boud, it houtsnijwurk foar de kânsel waard troch Dirk Embderveld levere. De bylden op de hoeken fan de stoel stelle de fjouwer evangelisten en harren symboalen foar. Op it klankboerd is in ingel mei in papierrol oanbrocht dêr't de wurden Want Siet ik Verkondig U Groote blijdschap op steane.
thumb|left|250px|Oargel Yn de tsjerke hingje roubuorden foar Gijsbert Arendsma van Idsinga (ferstoarn 1760) en Duco Martena van Burmania (ferstoarn 1775), oarspronklik ôfkomstich út de tsjerke fan Marrum. Ienfâldiger is it rútfoarmige rouboerd fan Andriese Lucia van Bronckhorst († 1666).
De tsjerke is trije 17e iuwske hearebanken ryk.
Oargel
Nei it ynstoarten fan de toer yn 1804 moast it Hinsz-oargel ferfongen wurde. Yn de jierren 1809-1811 boude Albertus van Gruisen út Ljouwert in nij oargel foar de tsjerke. Okkerdeis waard it oargel troch Bakker & Timmenga út Ljouwert restaurearre. It ynstrumint krige it oarspronklike klankbyld werom en in tal feroarings oan it oargel dy't yn de rin fan de tiid oanbrocht wiene waarden weromdraaid. It selsstannige pedaal fan Willem Hardorff út 1871 bleau lykwols beholden. Op 24 oktober 2014 waard it restaurearre oargel wer yn gebrûk nommen.
It oargel is fersierd mei de bylden fan it leauwen, de hope en de leafde (haadwurk). Sintraal op it rêchwurk stiet kening David, flankearre troch musisearjende putto's.
Drintske Aa
Yn Grinslân en Drinte is it streamke bekend as de Drintske Aa (somtiden inkeld Aa yn Grinslân). Yn Drinte binne der lykwols noch mear lokale nammen lykas it Deurzerdiep, Looner Diep, Taarlosche Diep, Oudemolensche Diep, Schipborgsche Diep, en Westerdiep. In grut part fan it streamgebiet fan de Drintske Aa leit yn it Nasjonaal Gea Drintske Aa.
Fanâlds mûne de Aa út yn 'e Hunze by Adoarp. Yn 1385 waard in diel fan de Aa tusken Dorkwerd en Adoarp ôfsletten en der waard in kanaal dold fan Dorkwerd nei it Ryddjip, sadat it wetter tenei de Lauwersmar yn streamde. It Hoornsediep by de Paterswoldsemar lâns is in oerbliuwsel fan it streamke. Yn 'e stêd Grins dogge de strjitnammen Hoge der A en Lage der A en de Aa-tsjerke noch tinken oan it streamke.
Bergen op Soom
thumb|Kaartsje fan Bergen op Soom Bergen op Soom (Nederlânsk en offisjeel: Bergen op Zoom; Brabânsk: Bèrrege) is in stêd yn de Nederlânske provinsje Noard-Brabân en it haadplak fan de gemeente Bergen op Soom. Op skrift wurdt de namme bytiden ynformeel ôfkoarte as BoZ. Yn it tichtby lizzende Flaanderen is de Nederlânske skriuwwize Bergen-op-Zoom algemien, lykas op de beweiwizering oan de Antwerpske ring. De gemeente Bergen op Zoom hie begjin 2017 66.164 ynwenners en is dêrmei yn grutte de njoggende gemeente fan Noard-Brabân.
Toponymy
De namme Bergen op Zoom hat meardere ferklearrings, wêrûnder dy fan bergen as haven, of ferwizend nei de hichteferskillen troch de lizzing op de Brabânske Wâl, en it wurd Zoom as de râne fan de Brabânske Wâl, dan wol ôfkomstich fan it wurd soma, dat moeras betsjut. Mei de -letter groeven- feart de Zoom hat de namme neat te krijen.
Munster fan Bern
Skiednis
It wurk oan de bou sette op 11 maart 1421 útein ûnder de beskerming fan de hillige Finsintius fan Saragossa. Op it plak bestie earder al in tsjerke, de saneamde Leutkirche, in yn 1190 mei de stifting fan de stêd boude en yn 1276 op 'e nij boude romaanske tsjerke.
It munster waard mei de klok mei om de âlde Leutkirche hinne boud. Bouhearen fan de tsjerke wiene de steat Bern en de Dútske Oarder. De bou fan de kapellen en koerramen waarden troch rike famyljes út de stêd, bruorskippen en gilden mooglik makke. De earste boumaster by de bou fan it nije munster wie Matthäus Ensinger. Neffens de súd-Dútske tradysje begûn er mei ien westlike toer yn de breedte fan it hiele skip. Wylst syn foarbylden (de munstertsjerken fan Ulm en Freiburg en de katedraal fan Fribourg) mar ien sintrale middenpoarte hiene, brocht Ensinger by it Berner munster alle trije westlike portalen ûnder yn in trijedielige, ryk fersierde foarbou. Tusken 1460 en 1480 makke de byldhouwer Erhart Küng de bylden fan de foarhal en it portaal. Yn 1517 waard it goatyske koer mei it ferwulft foltôge en yn 1573 waard ek it netferwulft fan it middenskip oanbrocht. De fierdere bou fan toer waard fanwegen swakke fûneminten op de hichte fan 60 meter (oant de ûnderste achthoek) yn 1521 ôfbrutsen. Politike en godstsjintige feroarings makken dat it wurk ek letter net mear ôfmakke waard. Pas yn 1893 waard de toer op de folle hichte fan 100,6 meter brocht.
Yn 1529 waarden yn it ramt fan de reformaasje alle alters, bylden en bygebouwen ferwidere. Dêrby sneuvele ek it grêf fan Rudolf fan Bern. It likernôch fjouwer jier âlde jonkje waard yn 1294 yn Bern dea fûn. Al gau gyng it geroft dat it jonkje slachtoffer wie fan in rituele moard, itjinge in pogrom ta gefolch hie. Rudolf waard yn Bern as in martler beskôge en dêr as hillige fereare.
Ferwulft
It ferwulft yn it koer waard yn 1517 ûnder lieding fan Peter Pfister yn de jierren 1505-1520 ynbrocht. It besit 86 slútstiennen mei byldhouwurk, dy't neffens in hierarchysk programma oardene. De kleuren fan de reliëfs op de slútstiennen binne sûnt 1517 nea feroare. By de ferbouwing fan it koer binne se allinne skienfage. Ek by de restauraasje fan de jierren 2014-2018 die bliken dat de slútstiennen yn in tige goede steat wiene. De beskildering op de fjilden tusken de ribben waarden troch Niklaus Manuel en syn feinten oanbrocht. In nije oanset nei de reformaasje om it munster te foltôgjen makke it foar Daniel Heintz mooglik om it netferwulft yn it middenskip oan te bringen. De slútstiennen dêre binne minder pronkfol dan yn it koer en fan wapens foarsjoen.
Koerramen
It koer fan it munster hat seis grutte letgoatyske meskwurkfinsters mei brânskildere glês. De belangrykste ramen stamme út de jierren 1441-1451 en binne troch de adel en notabelen skonken. De trije meast loftse ramen (it saneamde Hostienmühlenfenster, it Trijekeningenraam en it finster fan de Beam fan Jesse) binne hast hielendal orizjineel. Twa ramen op de súdlike kant, it Passy- en it Tsientûzen Ridders-raam, ferlearen mear as de helte fan de oarspronklike glêsskiven by twa heilstoarmen yn de 16e iuw. In oar raam waard fuort by de earste heilstoarm hielendal ferneatige. Yn 1868 waarden oan de súdlike kant fan it koer twa nije ramen ynbrocht. De 19e-iuwske ramen lykje op de midsiuwske, mar wike ôf troch mear krêft yn de kleurstelling en it hege realisme fan de foarstelde figueren.
Koerstuolte
It renêssânse koerstuolte waard tusken 1522 en 1525 troch Jacob Ruess út Schaffhausen en syn learling Heini Seewagen boud. De ûntwerpen dêrfoar waarden troch Niklaus Manuel tekene. Op de rêgen fan it stuolte wurde de apostels (noardlike kant) en de profeten (súdlike kant) útbylde. Op de bûtenwangen steane bibelske foarstellings, wylst de figueren op de stuollen minsken út it deistige libben toane.
Kapellen
Oant de reformaasje wiene de kapellen mei hekken fan de sydskepen ôfsûndere. De partikulieren, bruorskippen en gilden holden yn harren kapellen privee-missen. De kapellen wiene mei alters, wapens, brânskildere glês en keunswurken fersierd. It munster hie tolve kapellen.
Liturgyske boeken
Yn de tiid fan it koarhearestift fan 1484 oant 1528 waarden prachtige, grutte liturgyske koarboeken makke, dy't foar de deistige liturgy brûkt waarden. Twa skriuwers binne mei namme bekend, in sekere master Michel en Konrad Blochinger, wylst de yllustraasjes troch ûnbekenden oanbrocht waarden. Nei de reformaasje binne de boeken nei Estavayer (fjouwer bannen) en Vevey (twa bannen) brocht.
Tsjerklik tekstyl
It tsjerklik tekstyl dat de reformaasje oerlibbe wurdt tsjintwurdich bewarre yn it Bernisches Historisches Museum. Dêrûnder binne û.o. koerkleden mei katolike foarstellings.
Oargels
Oant de reformaasje hie it munster twa grutte en trije lytse oargels. De twa grutte oargels wiene swellenêstoargels yn it koer en it noardlike middenskip. Oan de tichtmitsele iepenings yn de muorren is noch te sjen wêr't se earder hongen. Troch de reformaasje moasten de oargels ferdwine, Zwingli neamde de oargels nammentlik "dúvelske doedelsekken", dy't de earnst fan de prakkesaasjes slommerich makken.
Alhoewol't it oargel ynearsten ferbean wie, krige it munster yn de rin fan de tiid dochs wer oargels. Tsjintwurdich hat it munster fjouwer ynstruminten: it grutte oargel op de westlike kreake, in swellenêstoargel oan de súdlike muorre fan it koer en twa lytsere oargels.
It grutte oargel waard yn 1729 troch Gottlieb Leuw út Bremgarten boud. Oarspronklik telde it ynstrumint 38 registers, mar yn de rin fan de tiid waard it grutte oargel ferboud en fergrutte. Sûnt de lêste ferbouwing yn de jierren 1998-2000 troch Orgelbou Kuhn hat it oargel 71 klinkende registers (mear as 5.400 pipen) op fjouwer manualen en pedaal. It front fan it oargel is makke troch Johann Jakob Langhans, Michael Langhans makke de bekroaning (1730) en Johann August Nahl de Aldere it fykwurk (1750).
Lord of Emperors
Lord of Emperors is in fantasyroman fan 'e hân fan 'e Kanadeeske skriuwer Guy Gavriel Kay. De titel betsjut: "Hear fan Keizers", wêrmei't ferwiisd wurdt nei God (of yn dit ferhaal Jad). It boek heart ta it subsjenre fan 'e histoaryske fantasy en spilet yn in wrâld dy't basearre is op it Middellânske-Seegebiet út 'e sechsde iuw, yn 'e tiid fan it hichtepunt fan it Byzantynske Ryk ûnder keizer Justinianus I.
Lord of Emperors foarmet it twadde diel fan 'e duology The Sarantine Mosaic, en is it ferfolch of Sailing to Sarantium. It boek fertelt it ferhaal fan Caius Crispus, in mozayklizzer út Varena, dy't troch keizer Valerius II nei Sarantium ûntbean wurdt en dêr oan kop en earen ta behelle rekket yn 'e yntriizjes fan it Keizerlik Hôf. Lord of Emperors waard yn 2000 publisearre troch útjouwerij Simon & Schuster, en kaam neitiid út yn ferskate werprintingen. It boek waard yn 2001 nominearre foar de World Fantasy Award yn 'e kategory bêste roman.
Ynhâld
(Sjoch hjirre foar wat foarôfgie.)
Rustem fan Kerakek, in dokter út in lyts plakje yn 'e woastyn, wurdt ûntbean troch Shirvan, de kening der keningen fan Bassania (ynspirearre op it Perzyske Ryk fan de Sassaniden), nei't dy slim ferwûne rekke is by in moardoanslach. Rustem wit it libben fan 'e kening te rêden en boppedat efterhellet er wa fan 'e soannen fan Shirvan oft efter de oanslach sit, wêrnei't dyjinge, prins Murash, troch Vinaszh, soan fan Vinaszh, de kommandant fan it fort yn Kerakek, deade wurdt as er syn heit yn 'e sikekeamer mei in mês te liif wol.
Neitiid wurdt Rustem troch de kening foar syn tsjinsten beleanne mei ferheffing út 'e kaste fan 'e krigers nei de kaste fan 'e preesters, sadat er de liifdokter fan 'e kening der keningen wurde en oan it Keninklik Hôf yn 'e haadstêd Kabadh tsjinje kin. Dêrfoar moat er fansels wol ien fan syn beide froulju, Jarita, dy't fan 'e kaste fan 'e gewoane lju is, ferstjitte, en teffens de dochter dy't er mei har hat. Syn oare frou, Katyun, en harren soan, Shaski, binne fan 'e kaste fan 'e krigers en kinne mei him ferheft wurde. Rustem hat him dêr mar nei te skikken, want it wurd fan 'e kening der keningen is yn Bassania letterlik de wet. Op befel fan Shirvan reizget er foarôfgeande oan syn fêstiging yn Kabadh nei it westen ta, nei Sarantium (basearre op Byzantium). Mei't dokters frij reizgje kinne en yn alle maatskiplike fermiddens komme, kin er dêr as spion foar Shirvan fungearje, want de kening der keningen is der alhiel net gerêst op wat de keizer Valerius II (ynspirearre op Justinianus I) fan it Sarantynske Ryk (basearre op it Byzantynske Ryk) útfynt.
Underwilens set yn Sarantium de mozayklizzer Caius Crispus fan Varena, Crispin foar syn freonen, syn wurk fuort oan it plafon fan 'e koepel fan it Hillichdom fan 'e Godlike Wiisheid fan Jad (basearre op 'e Aya Sofia). Dêr is er yn opdracht fan keizer Valerius II in selsûntwurpen ôfbylding oan it meitsjen dy't net inkeld Jad (ynspirearre op God) en de stêden Sarantium en Rhodias (basearre op Rome) omfiemet, mar ek syn eigen, oan 'e pest ferstoarne frou en dochters, de meganyske mar besielde fûgel Linon en de zubir, de reuseftige bizon dy't in manifestaasje is fan 'e heidenske god Ludan fan it Wâld.
Ut Varena (basearre op Ravenna), yn Batiara (Itaalje), is noch immen ûnderweis nei Sarantium. It is Pardos, in eardere learling fan Crispin, dy't út syn bertestêd ôfset is fuort nei de moardpartij yn it hillichdom fan Varena troch eallju dy't keninginne Gisel (basearre op Amalasunta) fan 'e Antae (ynspirearre troch de Ostrogoaten) ôfsette woene. (De keninginne bliek lykwols nei Sarantium ta ûntkomd te wêzen.) Underweis hat Pardos yn 'e Sarantynske provinsje Sauradia in healjier stilholden om it mozaykwurk fan in oerâlde kapel op te knappen, deselde kapel dêr't Crispin sels ûnderweis nei Sarantium sa fan ûnder de yndruk wie.
Yn Sarantium hat Crispin syn maat Carullus, in ofsier yn it Sarantynske leger, de troch Crispin fan 'e dea rêden en frijkochte eardere slavinne Kasia frege om mei him te trouwen, en hja hat him tawurd jûn. Op 'e dei fan 'e brulloft arrivearje sawol Rustem fan Kerakek as Pardos yn 'e stêd. Rustem wurdt yn in efterôfstrjitsje by de haven oanfallen troch in groepke oanhingers fan 'e Griene partij (ien fan 'e beide partijskippen yn it weinmennen, in sport dy't frijwol alle fasetten fan it libben yn Sarantium behearsket), wêrby't syn 'tsjinstfeint' Nishik (eins in Bassanidysk soldaat) fermoarde wurdt. Rustem sels wurdt rêden troch de tuskenkomst fan in oare reizger, dat Pardos blykt te wêzen, mar hja moatte tegearre flechtsje as de oanfallers fersterking krije fan oaren. Nei in lange efterfolging sykje de beide útlanners beskûl yn it Hillichdom fan 'e Godlike Wiisheid fan Jad, dêr't se Crispin treffe, dy't al te let is foar de brulloft. Om 'e beide mannen te beskermjen, nimt Crispin harren mei te brulloftsjen.
It houlik fan 'e ofsier Carullus en de eardere slavinne Kasia is in sosjale gelegenheid foar de hegerein fan Sarantium wurden trochdat Kasia foarôfgeande oan it houlik ûnderbrocht is by Shirin, de wichtichste dûnseresse fan 'e Griene partij, oan wa't Crispin kunde hie troch har heit, de algemist Zoticus. Shirin is de meast ferneamde dûnseresse fan har tiid, en har is sels it rjocht skonken om itselde parfum te dragen as keizerinne Alixana (basearre op Teodoara), dat fierders eltsenien op it strangst ferbean is om te brûken. Fierders hat Kasia ek kunde oan Strumosus fan Amoria, de briljante masterkok fan 'e Blauwe partij, dy't in swak foar har hat en dêrom de catering fan 'e brulloft op him nommen hat. Sa kin it dat Rustem op 'e brulloft yn Cleander Bonosus, de soan fan Plautus Bonosus, de foarsitter fan 'e Sarantynske Senaat, dy't ek oanwêzich is, de oanfierder fan 'e oerfallers werom ken dy't Nishik fermoarde hawwe en himsels en Pardos troch de hiele stêd efterneisitten hawwe.
Om't er wol foar it ferstân hat dat Cleander fanwegen syn famyljekonneksjes hoe dan ek syn rjochtlike straf ûntrinne sil, beslút Rustem om safolle mooglik profyt út 'e saak te heljen troch by Plautus Bonosus tsjin it hâlden en dragen fan syn soan te protestearjen. De senator is alhiel feralterearre oer de dieden fan Cleander, en biedt de Bassanidyske dokter by wize fan kompinsaasje alle help en meiwurking oan. Sadwaande kin Rustem him nei wenjen sette yn it twadde hûs fan 'e Bonosus-famylje, dêr't er ûnder beskerming fan Plautus Bonosus syn wurk as dokter opfetsje kin. De oare deis stiet dêr fuort al in rige pasjinten foar de doar, wêrûnder ferskate bernleaze froulju mei in bernewinsk, dy't tsjin wanhope yn hoopje dat in nije dokter harren wól helpe kin, mar dat is foar Rustem neat ûngewoans. Ferfelender is it as der in pear dagen letter in Bassanidyske keapman by him komt, dy't him in boadskip oerbringt fan 'e kening der keningen: Shirvan wol no dat Rustem yn Sarantium in frou foar him fermoardet, nimmen minder as Gisel, de keninginne fan 'e Antae. Rustem fynt it in idioate opdracht, want – noch los fan it feit dat hy in genêzer is ynstee fan in moardner – hoe ferwachtet de kening der keningen eins dat in sljochtwei dokter tagong kriget ta in keninginne?
Wer bûtendoar wurdt er wonken troch in tsjinstfaam, dy't him yn it oangrinzgjende hûs bringt, dat fan 'e strategos Leontes. Dêr wurdt Crispin nei de sliepkeamer fan Styliane Daleina ta brocht, Leontes syn frou. Diskear lit Crispin him troch har ferliede en se hawwe seksuële omgong. Hja warskôget him foar de oankommende ynvaazje fan syn heitelân en drukt him jitris op it hert om net tefolle hechte te reitsjen oan syn wurk yn it Hillichdom fan 'e Godlike Wysheid fan Jad. Teffens freget se him om oan har te tinken sa't se op dat stuit is, lykfolwat se letter ek dwaan sil. As Leontes thúskomt, pykt Crispin út troch it finster.
Neitiid betteret Scortius stadichoan op ûnder de fersoarging fan Rustem. Hy ferbliuwt yn itselde hûs dêr't de dokter him nei wenjen set hat, en frijwol nimmen yn 'e stêd wit wêr't er is of wat him mankearret. Syn ôfwêzigens soarget foar grutte betizing as it nije weinmennerijseizoen in wike letter begjint. De jonge Taras fan Megarium, dy't ûnder it winterskoft troch de Griene partij ôftanke is yn ruil foar in hynder, mar waans kwaliteiten troch de Blauwe partij erkend wurde, moat no as nijynkommeling de ear fan 'e Blauwen ferdigenje as harren earste weinmenner. It ûntbrekt him lykwols oan selsfertrouwen, en hoewol't er syn uterste bêst docht, kin er it net hâlde tsjin 'e bolbjirkene Crescens fan Sarnica, de earste weinmenner fan 'e Grienen.
Op in dei in pear wike nei de brulloft stiet Crispin op it punt om yn it mozayk yn it Hillichdom fan 'e Godlike Wysheid fan Jad oan 'e ôfbyldings fan syn beide deade dochterkes te begjinnen, as keizerinne Alixana yn it hillichdom komt en him meinimt foar in boattocht op see. It doel is sabeare om dolfinen te besjen, dêr't se in mozayk fan hawwe wol yn har priveefertrekken yn it Keizerlik Paleis, ek al hawwe dolfinen yn it jaddisme (basearre op it kristendom) ketterske konnotaasjes. It wiere doel is lykwols dat de keizerinne it eilân besykje wol dêr't Lecanus Daleinus finzen holden wurdt, eat dêr't se sa tsjinop sjocht, dat se immen by har hawwe wol as se it docht.
Lecanus Daleinus is de âldste soan fan 'e Sarantynske aristokraat Flavius Daleinus en in broer fan Styliane. Jierren lyn, nei it ferstjerren fan keizer Apius, besocht Flavius Daleinus himsels ta keizer te meitsjen, mar hy en ien fan syn soannen en ferskate oaren kamen om doe't se op 'e strjitte ûnderweis nei de Senaat mei Sarantynsk fjoer bespuite waarden. Lecanus rekke by dy oanfal blyn en slim ferbrând. Valerius II, dy't de opdracht ta de oanslach joech doe't er noch Petrus fan Trakesia hiet, hat neitiid altyd wegere om Lecanus en de oare oerlibjende bern fan Flavius (Styliane en de jongste broer Tertius) eksekutearje te litten, ek al waard him dat fan alle kanten oanret. Keizerinne Alixana sit al jierren yn noed oer de op wraak sinnende Lecanus, dy't se as in tige gefaarlik man beskôget.
Oankommen yn it hûs op it finzeniseilân dêr't Lecanus fêstholden wurdt, docht Alixana harsels foar as syn suster Styliane, en besiket op dy wize ynformaasje út him los te krijen. Hoewol't er blyn is, wit Lecanus lykwols krekt wa't er foar him hat, eat dêr't Alixana mei har ferstân net by kin, om't har imitaasje fan Styliane perfekt is. Crispin heart lykwols yn syn holle hoe't Lecanus advisearre wurdt troch in meganyske fûgel dy't bejeftige is mei in minsklike siel, krekt sa't er ek de tinzen fan 'e fûgels hearre koe dy't troch Shirin har heit Zoticus makke wiene. Uteinlik uteret Lecanus sokke oanstjitjaande dingen (hy wol ynsest mei syn suster bedriuwe), dat Alixana har weromlûkt en oanjout letter op 'e dei weromkomme te sillen.
Wylst se oan 'e oare kant fan it eilân bekomme en in miel beplúzje, pakt Crispin lang mei himsels om oft er syn ûntdekking oan Alixana útbringe sil. As er dat einlings dochs docht, is it te let, want as se by it hûs weromkeare, binne twa fan 'e fjouwer bewekkers dea, wylst fan Lecanus gjin spoar is. Hja konkludearje dat er mei help fan 'e oare beide bewekkers ûntsnapt is. As ien fan Alixana har eigen liifwachten dan besiket har te fermoardzjen, eat dat troch har oare liifwachten foarkomd wurde kin, rekket de keizerinne derfan oertsjûge dat de bern fan Flavius Daleinus dizze dei útkeazen hawwe om in steatsgreep te dwaan. Hja stjoert Crispin mei de boat werom nei Sarantium, mar lit harsels yn in roeiboatsje oerroeie troch har trouste liifwacht. Underweis docht se har mantel en sandalen út en har sieraden ôf, teskuort en besmodzget har klean, hakket rûch har lange hier healwei ôf en wriuwt har hannen, fuotten en gesicht yn mei smoargens, sadat yn 'e haven fan Sarantium, dêr't se ôfskie fan har liifwacht nimt, gjin keizerinne oan lân giet, mar in ordinêre strjithoer, dêr't nimmen acht op slacht.
Underwilens wurdt keizer Valerius II yn in ûndergrûnske tunnel dy't twa fan syn paleizen mei-inoar ferbynt, opwachte en ynsletten troch de gearspanners: in pear omkochte leden fan syn eigen liifwacht, Lecanus en Tertius Daleinus, harren suster Styliane, de histoarikus Pertennius fan Eubulus en Lysippus fan Calysium, in eardere meistanner fan Valerius dy't er ferbalje moatten hat om't de man himsels as haad fan 'e keizerlike belestingynders mank it gewoane folk sa hate makke hie. Valerius, dy't no beseft dat er in grutte flater makke hat troch de bern fan Flavius Daleinus libje te litten, besiket him út 'e fâle te praten en de gearspanners tsjininoar út te spyljen. Dat slagget him ek noch en hy wit op in hier nei te ûntkommen, mar wurdt dan yn 'e rêch stutsen troch Pertennius, dy't er oer de holle sjoen hie. Dêrmei ûntkomt er lykwols oan 'e dea dy't de gearspanners foar him yn petto hiene, nammentlik om krekt as Flavius Daleinus libben ferbrând te wurden. Neitiid ferbrânt Lecanus it stoflik omskot fan 'e keizer en ek de liken fan 'e beide liifwachten, dy't Valerius bepraat hie om har tsjin 'e oare gearspanners te kearen. Dêrnei lit er himsels libben ferbrâne, sadat er nei al dy jierren einlings út syn lijen ferlost is, en boppedat as sûndebok tsjinje kin.
Yn in trêde ferhaalline dy't dyselde deis spilet, naait Scortius út fan syn siikbêd om wer mei te dwaan oan 'e weinmennerijwedstriden yn it Hippodrome-stadion. Rustem, dy't nettsjinsteande syn lulkens ynsit oer it wolwêzen fan syn pasjint, besiket fia Plautus Bonosus tagong te krijen ta it Hippodrome. As Bonosus ûnberikber blykt, bejout de dokter him nei de residinsje fan 'e famylje Bonosus ta, dêr't er oan Thenaïs útleit wat der bard is en freget oft Cleander (dy't fan syn heit by wize fan bestraffing foar syn misdragings net mear yn it Hippodrome komme mei) him net yn it stadion nei binnen loadse kin. Dat is it earste dat Thenaïs heart fan wat har frijer Scortius oerkommen is, en mei in pear flymskerpe fragen oan Cleander wit se de hiele tadracht oan it ljocht te bringen, wêrmei't se begrypt dat Scortius har bedragen hat mei Shirin. Se komt dan sels ek mei nei it Hippodrome, en yn 'e katakomben fan it stadion konfrontearret se Scortius mei syn ûntrou. Dyselde ferwarret him net, sels net as Thenaïs in dagge ûnder har klean wei lûkt en de hân ûnderhellet om him dea te stekken. It is Crescens fan Sarnica dy't de ûnwierskynlike rêder fan Scortius syn libben is, hoewol't er Scortius letter, krekt foar't se tegearre te foet it stadion yngean sille, ferriedlik mei de earmtakke in stomp yn syn ferwûne side jout.
Nettsjinsteande it feit dat er noch lang net better wie en wylst syn wûne no troch Crescens syn tadwaan wer hielendal iepen is en syn ribben op 'e nij brutsen binne, nimt Scortius dochs diel oan 'e earste wedstryd fan dy middei. Hy wit dat er de race wierskynlik net útride kin, dat hy lit Taras syn posysje fan earste weinmenner behâlde, wylst er sels de ûnderstypjende funksje fan twadde weinmenner fan 'e Blauwen op him nimt. Slim bliedend en skriklike pine útsteand wit Scortius troch syn superieure ynsjoch en taktyk Crescens werom te pakken troch te soargjen dat er yn botsing komt mei de oare Griene weinmenner, sadat dy beide út 'e wedstryd lizze. Uteinlik riidt Scortius de race dochs út, ek al komt er mear dea as libben oer de einstreek. Hoewol't Rustem fan Kerakek him earder sein hie dat er neat mear mei him te krijen hawwe woe, strykt er dan de hân oer it hert en rêdt er fannijs it libben fan 'e dryste weinmenner.
Dan docht bliken dat ien fan 'e personielsleden fan it Hippodrome sjoen hat hoe't Crescens Scortius yn 'e side stompte, eat dat er nei de wedstryd fertelt oan Astorgus, de lieder fan 'e Blauwe partij. Dêrop slacht dy foar it oansjen fan it hiele stadion Crescens syn skouder út it potsje. Yn 'e atmosfear fan it stadion, dêr't de oanhingers fan beide partijen har dochs al tige hjit makke hiene, is dat oanlieding foar it útbrekken fan in algemiene opskuor, wêrby't de Grienen en de Blauwen inoar mei de fûst en elts wapen dat se mar te pakken krije kinne, te liif geane. Mei gauwens ferspriedt it trelit him fan it Hippodrome oer de hiele stêd, mei in jûn en nacht fan geweld as gefolch, wêrby't sa'n trijetûzen minsken de dea fine. Troch it begjin fan dy opskuor hinne begeliedt Cleander Bonosus syn styfmem Thenaïs nei hûs. Dêr oankommen snijt Thenaïs lykwols, dy't mient dat Scortius syn meidwaan oan it weinmennen mei de dea bekeapje moatten hat, yn it bad har polsen troch.
Underwilens hat yn it Keizerlik Paleis de ûnder syn manskippen tige populêre legerkommandant Leontes it nijs krigen fan 'e moard op 'e keizer. Om't de Sarantynske legers op it stuit foar de ynvaazje fan Batiara om Sarantium hinne konsintrearre binne, is hy de iennichste mooglik kandidaat om Valerius op te folgjen, en, hoewol't er it net wist, wie hy de ek opfolger dy't de bernleaze Valerius sels yn 't sin hie. Leontes is lykwols út in hiel oar soarte hout snien as syn foargonger. Sels hied er neat mei de moardoanslach te krijen, sterker noch, hy beskôge Valerius as in freon. Dat as er syn frou Styliane en Lysippus fan Calysium by it ferbrânde lyk fan 'e keizer oantreft, en fan Lysippus op syn fragen in grutte mûle weromkriget, lûkt er syn swurd en stekt er de man sûnder pardon dea. Styliane makket him wiis dat sy op it lêste stuit berjocht krigen hie wat har broer Lecanus fan doel wie, mar dat se te let kommen is om him tsjin te hâlden. Leontes nimt dat ferhaal foar kennisjouwing oan. Neitiid set Styliane in priis op 'e holle fan Alixana en jout opdracht ta in algemiene syktocht yn 'e stêd nei Valerius syn keizerinne, dêr't it leger foar ynset wurdt. Gesius de eunuch, de âlde kânselier dy't al trije kear in wikseling fan 'e wacht op 'e Sarantynske troan oerlibbe hat, fielt him no te âld om him noch yn bochten te wringen om it libben derôf te rêden. Hy lit iepentlik blike dat er Styliane har ferslach fan 'e foarfallen oangeande de moard op 'e keizer yn twifel lûkt en ferwachtet net dat er noch langernôch libje sil om 'e sinne wer opgean te sjen.
Ut it petear mei de keizerinne binne Rustem in pear dingen dúdlik wurden, dy't er al folle earder begripe moatten hie. Yn it foarste plak is er foar kening der keningen Shirvan inkeld in stik ark, dat sa nedich sûnder beswieren weismiten wurde kin. Dat blykt út 'e opdracht om 'e keninginne fan 'e Antae te eliminearjen, wat foar him in selsmoardaksje wêze soe. Ek hat Alixana him ynformearre dat Shirvan syn legers oer de Sarantynske grins stjoerd hat, om te profitearjen fan 'e kommende oarloch wêrby't it Sarantynske leger yn Batiara de hannen folhawwe sil oan 'e Antae. Shirvan hat dat befel jûn wylst er donders goed wist hokfoar konsekwinsjes oft sa'n ferriedlike oanfal yn 'e rêch hawwe soe foar Bassaniden dy't har yn Sarantium befûnen, lykas Rustem. Alixana hat him fierders tige ôfret om ea noch werom te kearen nei Bassania, mei't se ferwachtet dat er dêr in raar gat yn draaie sil om't er net besocht hat te foldwaan oan it befel fan Shirvan ta de moard op 'e keninginne fan 'e Antae. Mar hoe kin Rustem hjir bliuwe wylst syn froulju en bern noch yn Bassania binne?
Underwilens is Crispin de jûns fan it opskuor thús kommen om Shirin dêr oan te treffen. Har fûgel Danis is in oare meganyske besielde fûgel yn 'e stêd gewaarwurden, en Crispin is de iennichste mei wa't se dêroer prate kin. Crispin fertelt har fan it besyk oan it finzeniseilân en de fûgel dy't Lecanus Daleinus dêr by him hie. Harren petear wurdt ûnderbrutsen troch Carullus, dy't it op him nommen hat om Crispin syn hûs te trochsykjen as ûnderdiel fan 'e jacht op keizerinne Alixana. De beide freonen krije der suver spul om, mar Crispin beseft ek wol dat Carullus allinne mar befellen fan hegerhân útfierd. Carullus is amper fuort, of der arrivearret in boadskipper fan keninginne Gisel fan 'e Antae, dy't troch alle spilers yn it keizersdrama fergetten is. Hja fersiket Crispin om har te helpen en krij tagong ta it Keizerlik Paleis.
Dat, syn ûnthjit oan Carullus brekkend om 'e rest fan 'e nacht thús te bliuwen, set Crispin wer ôf. Shirin, dy't in flinke kliber liifwachten yn 'e tsjinst hat, begeliedt him nei it paleis dêr't Gisel har nei wenjen set hat. Dêrwei lit Crispin himsels en de keninginne yn in tichte draachstoel troch de gewelddiedige opskuor hinne nei it Hillichdom fan 'e Godlike Wysheid fan Jad bringe. As haad fan 'e mozayklizzers beskikt er oer de kaaien fan in syddoar, en út it Hillichdom wei rint in ûndergrûnske tunnel nei it deunby leine Keizerlik Paleis. Yn it paleis oankommen, bringt Crispin Gisel by de âlde kânselier, Gesius, wêrnei't er fan 'e eunugen fan it paleis, Gesius syn ûnderhearrigen, mei wa't er befreone rekke is, in sliepplak kriget sadat er net wer dwers troch de opskuor hinne nei hûs ta hoecht. Underweis mei in eunuch troch it paleis komt er Pertennius fan Eubulus tsjin, dy't yn in triomfantlike stimming ferkeart en oppenearret dat it net lang mear duorje sil ear't se dy hoer Alixana te pakken krije. Crispin, dy't mear as in bytsje fereale op Alixana is, slacht dan it mislike lytse mantsje bewusteleas.
Underwilens hellet Gisel Gesius oer om har te stypjen, en dêrnei praat se yn op Leontes. Hja seit tsjin him wat nimmen noch planút tsjin him doard hat te sizzen: dat Lecanus Daleinus op eigen manneboet nea sa'n gearspanning organisearje kinnen hie en dat Tertius Daleinus in leffert en in meirinner is dêr't neat fan útgiet. Nee, it is Styliane Daleina, Leontes syn frou, dy't efter de moard op Valerius II sit. Wol Leontes wier syn nije regear besmodzge mei it bloed fan syn freon en foargonger begjinne? Gisel fertelt him dat er better syn frou oan 'e kant sette kin, sadat er mei harsels trouwe kin. Dêrmei kin er sûnder oarlochfiering Batiara by it Sarantynske Ryk bringe, mei't dat lân ommers har keninkryk is. No't Leontes mei de noas op 'e feiten drukt wurdt, kin er net oars as tajaan dat Styliane yndie by de moard belutsen west hawwe moat. Dyselde nachts noch wurde Styliane en har broer Tertius oppakt; Tertius wurdt eksekutearre, wylst Styliane de eagen útstutsen wurde, wêrnei't se nei itselde finzeniseilân stjoerd wurdt, dêr't earder har broer Lecanus finzen holden waard. Trije dagen letter wurde Leontes en Gisel yn it Hippodrome ta keizer en keizerinne fan Sarantium kroane. Leontes sil regearje as Valerius III.
Foar Crispin hat de ferheffing fan Leontes ta de keizerstroan lykwols ûnfoarsjoene gefolgen. Leontes is in religieuze skerpsliper, dy't mient dat alle ôfbyldings fan Jad godslasterlik binne, en dat yn hillichdommen ek gjin ôfbyldings fan minsken makke wurde meie. Fan gefolgen wurdt it grutte mozayk dat Crispin yn it Hillichdom fan 'e Godlike Wysheid fan Jad makket, fan it plafon skrabe en komt al syn wurk yn Sarantium ta neat. Dêrnei beslút Crispin dat it tiid is om nei hûs ta. Hy nimt ôfskie fan al syn freonen. De nijtrouden Carullus en Kasia geane in gâns ûnthjittende takomst temjitte mei't Carullus ta de fertroulingen fan 'e nije keizer heard. De masterkok Strumosus fan Amoria is lokkich no't syn jonge learling Kyros syn libbensbedriigjende ferwûnings te boppe komme sil. De stadichoan opbetterjende weinmenner Scortius, oan 'e oare kant, brekt it hert as er heart fan 'e selsmoard fan syn mêtresse Thenaïs. Crispin syn eardere learling Pardos beslút om yn Sarantium te bliuwen en dêr in nij libben op te bouwen. Syn freon Vargos biedt oan om mei him nei Batiara te gean, mar Crispin wit him dat idee te ûntpraten. Vargos blykt oanlis te hawwen om mozayklizzer te wurden, en Pardos wol him mar al te graach as learling oannimme. Artibasos, de boumaster fan it Hillichdom fan 'e Godlike Wysheid fan Jad, is poermâl oer de ferwuostging fan Crispin syn wurk, mar leit him úteinlik del by Crispin syn beslút om op hûs oan. Ek fan Shirin nimt Crispin ôfskie. Hja beiden hawwe ferskate kânsen hân om in relaasje oan te knoopjen, mar der kaam altyd wat tusken. No hawwe se it deroer dat Shirin yn 'e takomst miskien nei Varena ta komme sil om har dêr by Crispin te jaan.
De deis foar syn ôfreis wurdt Crispin yn it Keizerlik Paleis ûntbean by Gisel. Hy wurdt troch de kânselier Gesius by de doarren opwachte en persoanlik by de keizerinne brocht. Gisel bewissiget him derfan dat syn beleanning foar de ferskate tsjinsten dy't er foar har ferrjochte hat, op kommendeweis is. Fierders biedt se him oan om fan noch ien oare persoan ôfskie te nimmen. Sadwaande nimt Crispin de boat nei it finzeniseilân om Styliane Daleina te besykjen. Hy hat fan Gisel in tinne, mar flymskerpe dagge meikrigen mei op it hêft in ôfbylding fan it gesicht fan har heit, kening Hildric fan 'e Antae. As er dat oan 'e bewekkers sjen lit, wurdt er talitten by Styliane. Dyselde is mei útstutsen eagen, ôfsnien hier en in brânmerk op it wang noch altyd in kreaze frou. Leontes, no Valerius III, wol har libben sparje om sjen te litten dat er genedich wêze kin, mar foar Styliane is dit bestean in hel. Se freget Crispin om har te deadzjen, mar dy kin it net goedkrije om dat te dwaan. Dan komme de wurden fan Gisel by him op, dy't him ferteld hat dat se de dagge mei har heite byltenis op it hêft ûnder de klean droech doe't se yn Sarantium oankaam, om't se net wist wat keizer Valerius II mei har yn 't sin hie, en se, as it safier komme soe, sels bepale woe hoe't se stjerre soe. Ek hat se him sjen litten hoe't it hêft losdraaid wurde kin fan it lims fan 'e dagge. Styliane seit dat der nimmen is, útsein hysels miskien, om har te helpen en meitsje in ein oan har libben, mar Crispin tinkt dat der teminsten noch ien oare persoan is dy't dêrby helpe wol. Hy draait dan it lims los fan it hêft en lit it by Styliane efter as er fuortgiet.