cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Wapen fan De Waadhoeke
Offisjeel wapen
It wapen fan De Waadhoeke waard ûntwurpen troch in spesjale kommisje, dy't der moannenlang mei dwaande wie. Foar de gemeente wie fan grut belang dat dêrby ynbring út 'e gemeente sels wie. De kommisje bestie út: Manon Borst, direktrise fan it Museum Martena yn Frjentsjer, Ali Bronger, sekretaris fan 'e Stichting Bildts Aigene, Jan Folkerts, earder gemeentesekretaris fan Littenseradiel en kenner fan 'e skiednis fan noardwestlik Fryslân, Jan Metzlar, argivaris fan De Waadhoeke en dêrfoar fan 'e eardere gemeente Menameradiel, en Piet Bultsma, heraldysk tekener fan 'e Hege Ried fan Adel yn De Haach.
Earder foarstel fan de Fryske Rie foar Heraldyk
Mids jannewaris 2016 waard troch de Fryske Rie foar Heraldyk al in gemeentlik wapen foarsteld foar de nije fúzjegemeente De Waadhoeke. Dat bestie út in blau fjild, belein mei twa reade roazen yn de beide boppehoeken, in goudene liedklok yn 'e midden, en ûnderoan in sulverne seehoarn (in soarte fan skulp) dêr't goudene ieren út groeiden. It skyld wie dutsen troch in mei fonkelstiennen fersierde gritenijkroan fan trije blêden en twaris trije pearels.
De betsjutting fan 'e heraldyske eleminten wie sa. Foar it blauwe fjild wie keazen om't de wapens fan Frjentsjer, Frjentsjerteradiel, It Bilt, Menameradiel en Littenseradiel allegear blau wiene. De liedklok kaam oarspronklik út it wapen fan Frjentsjer. Om't de stêd Frjentsjer yn De Waadhoeke sawol geografysk as bestjoerlik in sintrale posysje ynnimt, wie dat mei de liedklok yn it wapen ek sa. De seehoarn mei ieren kaam út it wapen fan It Bilt, dat bestie út trije fan sokke eleminten ûnderinoar. It tsjutte oan dat troch ynpoldering fan see (de seehoarn) lânbougrûn (de ieren) makke wie. De reade roazen wiene tafoege om't dy sawol yn it wapen fan Frjentsjerteradiel as yn dat fan Littenseradiel foarkamen. Yn it wapen fan Ald-Frjentsjerteradiel (de gemeente fan foar de weryndieling fan 1984) wiene ek twa reade roazen belein op in blau fjild. Hoewol't read op blau yn de heraldyk eins net mei, gie it yn dit gefal dus om in 'tradisjonele' heraldyske flater.
De eardere gemeente Menameradiel wie net yn it wapen fertsjintwurdige dat de Fryske Rie fan Heraldyk foar De Waadhoeke foarstelde, om't it symboal fan Menameradiel, de ienhoarn, troch de Rie as te grut beskôge waard om yn it eigentlike wapenskyld op te nimmen. Dêrom wie der foar keazen om in ienhoarn as skyldhâlder ta te foegjen oan de rjochterkant fan it wapenskyld. De eardere gemeente Barradiel, dy't by de gemeentlike weryndieling fan 1984 yn Frjentsjerteradiel opgie, wie krektsa fertsjintwurdige troch de seedyk, dy't as fuotstik fan it wapenskyld tafoege waard.
Glenda Larke
Libben en karriêre
Larke waard 1945 berne yn 'e Australyske steat West-Austraalje, dêr't se opgroeide op in isolearre boerespultsje yn 'e outback. Hja behelle in bachelortitel yn skiednis en in diploma yn ûnderwiiskunde oan 'e Universiteit fan West-Austraalje yn Perth.
Larke is troud en hat twa bern. Har man, dy't moslim is, wurket foar de Feriene Naasjes, en sadwaande hat it gesin jierrenlang om utens wenne, yn Eastenryk, Tuneezje en Maleizje. Larke hat lesjûn yn Wenen en op ferskate plakken yn Tuneezje en Maleizje. Yn 2008 wenne Larke mei man en bern yn 'e Maleizyske haadstêd Kuala Lumpur.
Larke har earste roman, Havenstar, waard yn 1998 publisearre troch de Britske útjouwerij Virgin Worlds. Dêrfoar makke hja gebrûk fan har trounamme Glenda Noramly. Yn 2003 waard har twadde boek, The Aware, yn Austraalje publisearre ûnder har famkesnamme Glenda Larke.
The Aware wie it earste diel fan 'e Isles of Glory-trilogy, en wie in finalist foar de Aurealis Award fan 2003 yn 'e kategory bêste fantasyroman. Ek The Tainted, it trêde diel fan dy trilogy, Heart of the Mirage en Song of the Shiver Barrens, it earste en trêde diel fan Larke har Mirage Makers-trilogy, en The Last Stormlord, it earste diel fan har Watergivers-trilogy, wiene finalisten foar dyselde priis.
Larke skriuwt ek non-fiksje, dy't ornaris bestiet út artikels op it mêd fan natoerbeskerming en natoerbehear, yn 't bysûnder yn ferbân mei fûgelsoarten. Dy artikels publisearret se foar it meastepart yn Maleizyske tydskriften. Fierders hâldt se op Blogspot.com in eigen blôch by ûnder titel Tropic Temper ("Tropysk Temperamint").
Ferkearsplein
thumb|160px|In rotonde fan gelikense hichte thumb|160px|In rotonde mei ien trochgeande wei thumb|160px|In swevende rotonde In ferkearsplein, sa't dy yn Nederlân ornaris neamd wurdt, of in rotondeknooppunt is in ferkearsknooppunt yn de foarm fan in grutte rotonde, dêr't guon fan ferkearsljochten hawwe. Guon ferkearspleinen binne knooppunten fan autogongwegen. Dêr binne trije farianten fan:
De earste fariant wurdt gauris brûkt by krusings fan sekundêre diken en stedsdiken. De twadde fariant wurdt gauris brûkt dêr't in sekundêre yk op in autogongwei oanslút. De tredde fariant wurdt yn Nederlân net tefolle brûkt, mar wurdt lykwols yn it Feriene Keninkryk en Ierlân faker brûkt.
By drokke ferkearspleinen wurdt der gauris in ekstra rydstripe oanlein, sadat it ferkear dat rjochts ôfslacht, net oer it ferkearsplein hoecht te riden. Sokke ferbinings wurde bypass neamd. Soks wie ek it gefal by de rotonde fan it knooppunt De Jouwer, ear't er omboud waard ta de hjoeddeistige sitewaasje.
List fan Yslânske ambassadeurs yn Banglades
Dit is in list fan Yslânske ambassadeurs yn Banglades.
Nicola Sturgeon
Jonkheid en oplieding
Sturgeon waard yn 1970 berne yn it Ayrshire Central Hospital yn it Skotske Irvine, as de âldste fan trije dochters yn it gesin fan elektrisiên Robert Sturgeon (1948) en dy syn frou, toskedoktersassistinte Joan Kerr Ferguson (1952). Hja groeide op yn Prestwick en Dreghorn en gie fan 1982 oant 1987 nei de middelbere skoalle oan 'e Greenwood Academy yn Dreghorn. Neitiid studearre se rjochten oan 'e Universiteit fan Glasgow, in oplieding dy't se yn 1992 cum laude ôfrûne. Yn 1993 waard se talitten as abbekate en fûn se wurk by de firma Bell & Craig yn Stirling en letter by it Drumchapel Law Centre yn Glasgow.
Politike karriêre
Nei't se har yn 1986 by de nasjonalistyske Skotske Nasjonale Partij (SNP) jûn hie, waard Sturgeon al rillegau beneamd yn funksjes oangeande jongereinsaken en public relations Yn 1992 stelde se har foar it earst ferkiesber by Britske lanlike ferkiezings, as de SNP-kandidaat yn it kiesdistrikt Glasgow-Shettleston. Hja wie doedestiden de jongste parlemintskandidaat fan Skotlân, mar wist har sit net te winnen. By de lanlike ferkiezings fan 1997 wie Sturgeon de SNP-kandidate yn it kiesdistrikt Glasgow Govan, dêr't se foar it earst in reälistyske kâns makke op in oerwinning, mei't der binnen de Labourpartij rebûlje útbrutsen wie wêrby't twa leden har tagelyk kandidaat steld hiene. Hoewol't Glasgow Govan dat jiers de iennichste parlemintssit yn Skotlân wie dêr't Labour oan stimmen ferlear, wist Sturgeon der op 'e nij net te winnen. Nei dizze nederlaach waard hja troch de SNP beneamd as wurdfierster op it mêd fan enerzjy en ûnderwiis.
By de earste Skotske ferkiezings fan 1999 waard Sturgeon foar de SNP yn it nije Skotske Parlemint keazen, en sûnt is hja by eltse ferkiezing werkeazen. Fan 1999 oant 2007 fertsjintwurdige se dêr it kiesdistrikt Glasgow, fan 2007 oant 2011 it kiesdistrikt Glasgow Govan, en sûnt 2011 it kiesdistrikt Glasgow Southside. Fanôf 1999 tsjinne se binnen de SNP-fraksje yn it Skotske Parlemint as de skaadminister fan ûnderwiis, folkssûnens en justysje. Yn 2004, nei't partijlieder John Swinney ôftreden wie, kundige Sturgeon oan dat se har kandidaat stelde foar it foarsitterskip fan 'e SNP, mar doe't letter dúdlik waard dat âld-partijlieder Alex Salmond weromkomme woe, loek se har werom, en stelde se har ynstee kandidaat foar it fise-foarsitterskip ûnder Salmond. By de dêropfolgjende ferkiezings binnen de partij waarden sawol sy as Salmond keazen, mei as gefolch dat Sturgeon fan 2004 oant 2007 de fraksjefoarsitter fan 'e SNP yn it Skotske Parlemint waard, mei't Salmond op dat stuit sels gjin parlemintslid wie.
By de Skotske ferkiezings fan 2007 (doe't Salmond yn it regionale parlemint kaam) behelle de SNP sa'n grutte oerwinning dat de partij neitiid in minderheidsregear foarmje koe. Dêrby waard Salmond premier en Sturgeon fise-premier en Skotsk minister fan Folkssûnens en Wolwêzen. By de Skotske ferkiezings fan 2011 wûn de SNP op 'e nij, en diskear wisten de nasjonalisten safolle sitten yn 'e hannen te krijen dat se in mearderheidsregear foarmje koene, dat yn 2012 ynstallearre waard. Salmond en Sturgeon giene fierder as premier en fise-premier, en Sturgeon waard dêrnjonken minister fan Ynfrastruktuer, Ynvestearrings en Stêden.
De SNP hie der nea in geheim fan makke dat it úteinlike doel fan 'e partij de folsleine ûnôfhinklikheid fan Skotlân wie, en nei de ferkiezingsoerwinning fan 2011 fielden de nasjonalisten har sa sterk dat se it einlings oandoarsten en kundigje in referindum oer dy kwestje oan. Nei in drege kampanje, dy't fan 'e kant fan it nee-kamp mank gien wie mei bangmakkerij en yntimidaasje, die by it Skotske ûnôfhinklikheidsreferindum fan 19 septimber 2014 bliken dat de mearderheid fan 'e Skotske kiezers der de foarkar oan joech om by it Feriene Keninkryk te bliuwen. Dat wie in swiere klap foar de SNP, en premier en partijlieder Alex Salmond besleat om 'e ferantwurdlikheid op him te nimmen en it fjild te romjen. Sadwaande waard Sturgeon (as iennichste kandidaat) op 14 novimber beneamd ta foarsitter fan 'e SNP, en waard se op 19 novimber keazen as premier fan Skotlân. Yn beide funksjes wie hja de earste frou dy't se beklaaide.
Neffens de measte waarnimmers sloech Sturgeon as premier fan Skotlân foar it Britske regear yn Londen in mear fermoedsoenjende toan oan oer as dat Salmond dien hie. Likegoed sei se ek dat se derfan oertsjûge is dat Skotlân úteinlik syn ûnôfhinklikheid weromwinne soe en dat sysels dat noch belibje soe. Ek draaide Sturgeon de Britske premier David Cameron flink de tomskroeven oan om him te hâlden oan 'e gouden bergen dy't er de Skotske kiezers op 'e lêste dei foar it referindum noch ûnthjitten hie as se nee stimme soene. Ek de Skotske kiezers fielden har blykber bekocht, want by de Britske lanlike ferkiezings fan 7 maaie 2015 behelle de SNP in meunsteroerwinning troch 56 fan 'e 59 Skotske sitten yn it Britske Legerhûs te winnen (wylst se dêrfan tefoaren mar 6 beset hiene).
Yn maaie 2016 focht Sturgeon by de Skotske parlemintsferkiezings fan dat jier foar it earst as partijliedster fan 'e SNP in stimbusstriid út. De SNP ferlear dêrby seis sitten en beskikte doe net mear oer in absolute mearderheid yn it Skotske Parlemint. Nettsjinsteande dat bleau it de grutste partij fan Skotlân en koe Sturgeon trochregearje as premier, no oan it haad fan in minderheidsregear.
Brexit mûne lykwols út yn in slepende kwestje, dy't der ferantwurdlik foar wie dat der begjin desimber 2019 alwer parlemintsferkiezings yn it Feriene Keninkryk holden waarden. Dêrby behelle de Konservative Partij fan premier Boris Johnson, in fûleindich foarstanner fan Brexit, in grutte oerwinning yn Ingelân en Wales, wylst de SNP weromkaam yn Skotlân en 48 fan 'e 59 Skotske Legerhûssitten wûn. Mei't it dúdlik wie dat Skotlân en de rest fan Grut-Brittanje har yn folslein tsjinstelde rjochtings beweegden, kundige Sturgeon neitiid in nij ûnôfhinklikheidsreferindum oan.
Priveelibben
Nicola Sturgeon wennet yn Glasgow mei har man Peter Murrell, dy't ek in hege post beklaaid binnen de SNP. Hja krigen foar it earst in relaasje yn 2003, ferloofden har yn jannewaris 2010 en trouden op 16 july fan dat jier. Se hawwe gjin bern. Sturgeon har mem Joan is de SNP-boargemaster yn North Ayrshire, dêr't se earder al sûnt 2007 yn 'e gemeenterie siet.
Benediction
Benediction is in Britske deathmetal band, oprjochte yn 1989 yn Birmingham. De band brocht yn 1990 syn debútalbum Subconscious Terror út. Pas tolve jier nei it sânde album Killing Music kaam yn 2020 it achtste album Scriptures út.
Sint-Martinustsjerke (Wurdum)
De Sint-Martinustsjerke is de tsjerke fan de protestanske gemeente yn Wurdum, gemeente Ljouwert.
Skiednis
De earste Martinustsjerke waard om 1100 hinne fan dowestien boud as in ienskepich gebou mei in toer oan de westlike kant. Fan de earste bou bleane allinnich inkelde romaanske ramen yn it muorrewurk bewarre. Likernôch twahûndert jier letter waard de tsjerke fergrutte mei in noardlike útbou, de Oenema- of Kammingakapel, en in súdlike kapel dêr't letter in twadde toer oan tafoege waard, foar in Fryske doarpstsjerke in unikum. Net bekend is wa't de stifter wie fan dy súdlike kapel mei toer. Mei útsûndering fan de noardlike Oenemakapel waard de tsjerke waard letter ommitsele mei lytsere bakstiennen. Oan de kant fan it koer binne noch dielen fan de 13e iuwske tsjerke, dat wurdt fertsjintwurdige troch in stik yn wyld ferbân mistele muorre mei in fragmint fan in rûnbôgefries. De dêr oanwêzige trije steunbearen binne ek fan kleastermoppen ôfwiksele mei bannen fan dowestien. Yn 1688 sieten de tsjerkfâlden op swart sied en dêrom ferkochten hja de westlike toer oan de semintfabryk fan Makkum. De ôfbraak fan de toer troch de ferkeap levere de Wurdumers de skelnamme fan Turokefretters op. De tsjintwurdige westlike gevel waard yn 1716 foltôge. De noch restearjende sealtektoer waard oan it begjin fan de 19e iuw boufallich en moast yn 1806 ferfongen wurde troch de hjoeddeiske toer mei in spits.
Ynterieur
De hjoeddeiske yndieling fan it ynterieur is it risseltaat fan de restauraasje fan 1983. Sûnt dy tiid binne de beide kapellen wer hielendal (de noardlike) of foar in part (de súdlike) by de tsjerke lutsen. Yn de súdlike kapel hat in krúsifiks fan Jan Murk de Vries in plak krige. By it meitsjen fan in trochgong nei de toer gyng spitigernôch it hûnegat ferlern.
Mar twa lytse rútfoarmige roubuorden fan in hiele rige roubuorden oerlibben de fernielings yn de Frânske tiid. Nei de restauraasje fan de jierren 1980 krige de 19e iuwske preekstoel it tradisjonele plak oan de súdlike muorre fan it skip werom. Foar dy tiid stie de preekstoel yn it eastlike koer. Yn de tsjerke lizze inkelde monumintale sarken. De twa klokken yn de toer stamme út 1727 en 1338. De âldste klok is de lytste en waard getten troch Stefanus. Fanwegen in skuor koe de lytste klok al hiel lang net mear brûkt wurde, mar yn 1999 waard mei help fan de Wurdummers de klok troch de Fa. Lachemeyer te Nördlingen last. De grutte klok is getten troch de Amsterdamske jitter J.A. de Grave, 1810 kilo swier en hat in diameter fan 138 sintimeter.
Oargel
It oargel waard oarspronklik yn de jierren 1688-1690 troch Harmen Jans út Berltsum boud. Yn 1785 krige Lambertus van Dam út Ljouwert de opdracht om it oargel te fernijen. It wie de fjirde opdracht fan de oargelbouwer, dy't op dat stuit ek noch in oargel bouwe moast foar de tsjerke yn Burgum. Van Dam makke foar it oargel nije wynladen, nije manualen en nije mechaniken foar it oargel. Ek it front fan it oargel mei houtsnijwurk fan Jacob Swalue yn Loadewyk XVI-styl waard oanpast. Willem Hardorff brocht yn 1873 noch grutte wizigings oan it ynstrumint oan. De balgen en manualen waarden fernijd en in diel fan it piipwurk waard ferfongen. Bakker & Timmenga fersoarge de lêste restauraasje fan it ynstrumint.
Ioannis Teätertsjerke Wier
Ioannis Teätertsjerke Wier is de eardere herfoarme tsjerke fan Wier. Wier is tsjintwurdich in ûntsjerklik doarp. De tsjerke is lykwols mei de ynrjochting bewarre bleaun en docht hjoed-de-dei tsjinst as teätertsjerke. Ek kin de tsjerke foar rou- en troutsjinsten hierd wurde. De namme Ionnis ferwiisd nei Jehannes de Doper, de patroanhillige dêr't de tsjerke ea oan wijd west hat.
Skiednis
De al sûnt de Twadde Wrâldoarloch net mear foar de earetsjinst brûkte tsjerke waard yn de 12e iuw boud fan kleastermoppen. De midsiuwske sealtektoer waard yn 1881 ôfbrutsen en ferfongen troch de hjoeddeiske toer neffens in ûntwerp fan Foppe Brouwer. Yn de toer hinget in tige âlde klok, dy't mooglik noch út de 13e iuw stamt. De súdlike muorre fan de tsjerke is yn 1786 op 'e nij ommantele mei nije bakstiennen. De opfallende steunbearen tsjin de súdlike muorre binnen yn 1924 oanbrocht.
It astronomysk oerwurk oan de toer waard nei de Twadde Wrâldkriich oanbrocht en is út tankberens makke troch J. Fred M. Bruin, dy't yn Wier op in pleats by de tsjerke ûnderdûkt sitten hat.
Sûnt 1983 is de tsjerke yn eigendom fan de Stifting Alde Fryske Tsjerken.
De tsjerke is yn 2011 hielendal opknapt. By de restauraasje waarden by de preekstoel 159 benammen 17e-iuwske munten fûn. Skerven fan brânskildere glês wize der op dat de tsjerke eartiids brânskildere ramen hie. Oare fynsten wiene fragminten fan in bakstiennen flier en mozayktegels, dy't mooglik út de 13e iuw stamme. Halbe Zijlstra iepen de tsjerke wer op 9 septimber 2012.
Ynterieur
Eartiids hat de tsjerke mooglik in stiennen ferwulft hân, dat yn de 15e iuw ferfongen is troch it tsjintwurdige houten tonferwulft. Opfallend is de kleur fan it tsjerkemeubilêr, dy't yn roze kleuren skilderd binne mei hjir en dêr swarte en wite aksinten. Dy kleuren fan it meubilêr stamme út de jierren 1950, doe't in nije farvelaach nedich wie en de skilder allinne noch dy kleuren op foarried hie. Ek by de grutte restauraasje yn 2011 binne dy kleuren hanthavene. De preekstoel mei it doophek en de hearebank datearje fan 1725. De banken foar it tsjerkefolk binnen 19e iuwsk. It hek dat it koer fan de tsjerke skiedt stamt út it ein fan de 18e iuw.
De sark yn it middenpaad is fan Skelte Lauta, syn dochter Jel en har man Goslick fan Hiddema en syn twadde frou Siouck van Jelgerhuis.
Yn de grûn waard by de sloop fan de toer yn 1881 in letgoatysk doopfont fûn, dat tsjintwurdich yn it Frysk Museum bewarre wurdt.
Oargel
It oargel is yn 1842 boud troch Pieter Jans Radersma fan Wiuwert.
Achazja fan Juda
Achazja (Hebriuwsk: אֲחַזְיָה, "Yn 'e besnijing fan God) wie in kening fan it keninkryk Juda. Syn regear duorre koart en wurdt op it jier 842 of 841 f.Kr. datearre.
Alhoewol't Achazja de jongste soan fan Joaram en Atalja (in dochter fan kening Achab fan Israel en in pakesizzer fan Omry) wie, waard hy troanopfolger nei't syn âldere bruorren by in ynfal fan de Filistinen en Arabieren fermoarde waarden.
Nei't Achazja kening waard ûndernaam hy tegearre mei syn omke Joaram, de kening fan Israel, in fjildtocht tsjin de Syryske kening Hazael. De fjildtocht waard in nederlaach foar Israel en Juda.Yn de striid by Ramot yn Gileäd rekke kening Joaram ferwûne. Fan needs moast hy him weromlûke yn Jizreël, om dêr fan syn ferwûnings te genêzen.
Doe't it nijs yn Juda bekend waard dat Achazja dea wie, liet Achazja's mem Atalja alle keninklike bern mei oanspraken op de troan fan Juda ombringe. Ien soan fan Achazja wist lykwols oan de prinsemoard te ûntkommen. Hy waard troch Josjabat, in muoike fan de prins en de frou fan de pryster Jojada, op 'e tiid út de keninklike romten weihelle. Hja brocht prins Joäsj nei de timpel en hold de wetlike troanopfolger foar sa lang it regear fan Atalja duorre dêr ferburgen.
Stêle fan Tel-Dan
Yn de jierren 1993-1994 waarden der yn Tel-Dan dielen fan in stêle (pylder) fûn. Op de stêle stiet in tekst yn it Arameesk, dy't skriuwt oer de oerwinning fan in Arameeske kening oer de keningen fan Israel en it Hûs fan David. De nammen fan de twa fijannige keningen binne mar foar in part te lêzen, mar waarden rekonstruearre as Joaram, de soan fan Achab en kening fan Israel, en Achazja, de soan fan Joaram fan it Hûs fan David.
Alhoewol't allinnich in part fan it ynskrift bewarre bleau, joech de fynst grutte opskuor ûnder tal fan argeologen. It ynskrift 'ביתדוד' - "Hûs fan David" wie oanlieding foar dizze opteinens. De stêle kin as in ferwizing nei it bestean fan de dynasty fan David sjoen wurde en yn dat gefal soe dat bûten de Bibelske boarnen it earste bewiis fan it histoaryske bestean fan it Hûs fan David wêze.
Jan Meekhof
Tegearre mei Fransoos Exaverius Lammers, Zacharias Sleijfer, Abraham Kaper en Lucas Bunt stie Meekhof op in tige minne namme yn Fryslân. Hy naam diel oan de eksekúsjes by Hjerbeam yn novimber 1944 en yn Dokkum op jannewaris 1945. Yn Hjerbeam waarden trije manlju deasketten as wraak foar it struien fan kopspikers op de rykswei Ljouwert-Harns troch it ferset. De eksekúsje yn Dokkum telden 20 slachtoffers. It wie de ferjilding fan in befrijingsaksje fan it ferset by De Falom op in finzenentransport, wêrby't twa twa Dútsers omkamen. Meekhof skeat op 29 jannewaris 1945 ek de fersetsman Johannes Kolf dea, doe't er him fersette tsjin syn arrestaasje.
By de befrijing naaide Meekhof út, maar hy waard yn Woerden oppakt. Nei de Twadde Wrâldkriich waard Meekhof op 19 novimber 1946 feroardiele ta de deastraf. Dat wie ek it earste deadsfonnis fan it Bysûnder Gerjochtshôf yn Ljouwert. Meekhof krige yn 1947 lykwols graasje en syn straf waard om set yn in libbenslange finzenisstraf. Yn 1959 waard er frijlitten.
Frozen (soundtrack)
Frozen, folút: Frozen: Original Motion Picture Soundtrack, is de yn 'e foarm fan in album útjûne soundtrack fan 'e Disney-tekenfilmmusical Frozen. De cd befettet tsien orizjinele lieten dy't foar de film skreaun waarden troch Robert Lopez en Kristen Anderson-Lopez, mei dêropta 22 filmmuzykstikken komponearre troch Christophe Beck en Frode Fjellheim. Under de lieten is it mei ferskate wichtige prizen bekroane Let It Go, dat twaris op it album stiet, yn 'e filmferzje songen troch Idina Menzel en yn 'e singleferzje songen troch Demi Lovato. It album waard op 25 novimber 2013 útbrocht troch platemaatskippij Walt Disney Records, trije dagen nei't de film Frozen yn 'e Amerikaanske bioskopen útkaam.
Albumlisten
De soundtrack fan Frozen behelle it earste plak yn 'e albumlisten fan Austraalje, it Feriene Keninkryk, de Feriene Steaten, Ierlân, Japan, Kanada, Nij-Seelân en Sina, it twadde plak yn 'e albumlisten fan Itaalje, Nederlân en Súd-Koreä en it trêde plak yn 'e albumlisten fan Meksiko en Noarwegen. Yn 'e Amerikaanske Billboard 200-list stie it album trettjin net opienfolgjende wiken op it earste plak. It wie it fjirde soundtrackalbum fan in animaasjefilm dat ea it earste plak helle hie, en behold dat plak it langst fan alle soundtrackalbums sûnt de soundtrack fan Titanic yn 1998.
Ferkeapsifers
Yn 2013 wie Frozen it op fjouwer nei bêst ferkeapjende soundtrackalbum yn 'e Feriene Steaten, mei 338.000 ferkochte eksimplaren. Yn 2014 wie Frozen yn 'e Feriene Steaten it bêst ferkeapjende soundtrackalbum fan it jier, doe't goed 3.527.000 eksimplaren oer de toanbank giene. Yn Kanada waarden datselde jier nochris 226.000 eksimplaren ferkocht, en wrâldwiid waarden allinnich al yn 2014 mear as 10 miljoen eksimplaren fan it soundtrackalbum ferkocht. Dêrmei wie it it bêst ferkeapjende album fan it jier.
Prizen
By de Grammy Awards fan 2014 waard de soundtrack fan Frozen nominearre yn twa kategoryen: bêste kompilaasjesoundtrack foar fisuele media, en bêste filmmuzyksoundtrack foar fisuele media, wêrfoar't beide kearen de ear nei komponist Christophe Beck gie. It album wûn de priis foar bêste kompilaasjesoundtrack foar fisuele media. Dêrnjonken waard it liet Let It Go, skreaun troch Robert Lopez en Kristen Anderson-Lopez en songen troch Idina Menzel, bekroane mei in Grammy foar bêste liet skreaun foar fisuele media. Dat liet wûn dat jiers ek sawol de Oscar as de Golden Globe foar bêste orizjinele liet en waard nominearre foar de Critics' Choice Award foar bêste liet.
Middellange Gronology
Utlis
De Middellânge Gronology is basearre op in 56/64-jierske astronomyske berekkening, fêststeld troch bewiis fan it Fenustablet fan Ammisadûka en it Enûma Anû Enlil-tablet nû. 63. Foar it meastepart wie de Middellange Gronology altyd al de gronology dy't brûkt waard foar historiografyske wurken, mar resultaten fan iere dindrogronologyske (basearre op beamringen) en astronomyske ûndersiken lieken de teory te ûntkrêftsjen. Dat resultearre deryn dat guon histoarisy gebrûk begûnen te meitsjen fan 'e Koarte Gronology. Resintere ûndersiken hawwe lykwols útwiisd dat de Middellange Gronology foar 't neist de juste is.
Histoarikus Peter J. Huber, oan 'e oare kant, joech de foarkar oan 'e Lange Gronology, dy't krekt méár tiid tusken bekende foarfallen ynbout. Dêrfoar gied er út fan astronomyske gegevens fan 'e Enûma Anû Enlil-tabletten nû. 20 en 21, dy't moannefertsjusterings ferbine mei histoaryske foarfallen út 'e tiid fan 'e Trêde Dynasty fan Oer (2112 f.Kr. – 2004 f.Kr. M.G.), yn 'e mande mei it Fenustablet fan Ammisadûka, dat de moannelingten yn 'e Aldbabyloanyske Tiid jout. Op Huber syn teory kaam dan wer krityk fan in hiel spektrum oan saakkundigen, ûnder wa Hermann Gasche en Vahe Goerzadjan, dy't ynstee op basis fan argeologysk bewiismateriaal en in folsleiner gebrûk fan astronomyske gegevens in Ultrakoarte Gronology foarsteld hawwe. Sy riddenearren dat inkeld de achtjierske syklus fan it Fenustablet alhiel betrouber en dêrom fan praktysk nut wie.
De jongste stúdzjes behelje njonken earder brûkte boarnen ek nije saken yn it ûndersyk. Sa makke in stúdzje út 2001 yn Turkije gebrûk fan 'e nijste techniken op it mêd fan koalstofdatearring, wat foar it twadde milennium f.Kr. data opsmiet dy't yn hege mjitte oerienkomme mei de jiertallen fan 'e Middellange Gronology. Mear stipe foar de Middellange Gronology, of in "Leech Middellange Gronology" dy't acht jier koarter wie, kaam yn 2016 nei foarren út in ûndersyk dat dindrogronology kombinearre mei koalstofdatearring.
Roelof Bouwman
Yn 2002 promovearre er oan de Frije Universiteit Amsterdam op in biografy fan politikus Wim Aantjes. Sûnt 2004 is er redakteur fan opinywykblêd HP/De Tijd.
Titus Leeser
Biografy
Leeser waard berne yn Keulen as soan fan in dramaturch en in aktrise. Hy studearre yn 1921 en 1922 yn De Haach oan de Akadeemje fan Byldzjende Keunsten en ferfear dêrnei nei de Akademie der Bildenden Künste yn München, dêr't er oant 1927 studearre by ûnder oaren de skilder Angelo Jank (1868-1940). Yn de jierren tritich rekke er yn de salon fan de Swolske abbekaat Harro Bouman en syn frou Carina bedroene mei ûnder oaren de skriuwers Adriaan Roland Holst, M. Vasalis en J.C. Bloem en de akteur Albert van Dalsum. Hy wie yn dy jierren tekenlearaar en ûntwurp boekomslaggen en boekbannen foar ferskate útjouwerijen, bygelyks foar Utjouwerij Callenbach yn Nijkerk. Njonken dat ûntwurp er oanplakbiljetten en reklamegrafyk (bygelyks filmaffysjes).
Yn 1950 krige er de Priis fan de Stichting Keunstnersferset. Hy ûntwurp in oantal monumintale wurken ta oantins fan de oarloch en dejingen dy't sneuvele binne - ien fan de bekendste stiet yn syn lettere wenplak Swolle (oant 1973 wenne Leeser yn Ommen). Yn it Oarlochsmonumint Swol, yn it Ter Pelkwijkpark, binne wurden fan Victor van Vriesland beitele. Leeser ûntwikkele earst nei de oarloch in eigen plastyske styl en dêryn ûntploaide er ek syn skeppende krêft. Neist byldhouwurken makke er tekeningen. De 'kop' by it grêf fan de dichter J.C. Bloem (yn Paasloo) is fan Leeser.
Njonken syn wurk rekke Leeser stadichoan ek belutsen by tal fan keunstorganisaasjes. Hy wie foarsitter fan de Nederlânske seksje fan de Association d'Art Plastique en ficefoarsitter fan de ynternasjonale ried fan bestjoer. Teffens wie er lid fan de Nederlandse Kring van Beeldhouwers, it Skilderkundich Genoatskip Pulchri en fan de Kulturele Ried fan Oerisel. Hy eksposearre, benammen yn de jierren fyftich en iere jierren sechtich, ûnder oare yn Sonsbeek, Pulchri en it Gemeentemuseum fan Arnhim. Wurk fan Leeser is opnaam yn de kolleksjes fan it Museum Henriette Polak yn Sutfen en yn museum De Wieger yn Deurne.
Leeser wie fan jongs ôf oan warber yn de scoutingbeweging; sadwaande wie er ien fan de treners op de earste Gilwelltrening dy't yn Nederlân holden waard fan 9 oant en mei 23 july 1923 op Gilwell Ada's Hoeve yn Ommen. Hy makke ek in protte omslachûntwerpen en yllustraasjes foar scoutingpublikaasjes.
Wurken
In kar:
List fan planetoïden 80401-80500
Dit is in list fan planetoïden 80401-80500.
John Tenniel
thumb|Selsportret John Tenniel. John Tenniel (Londen, 28 febrewaris 1820 – dêre, 25 febrewaris 1914) wie in soan fan dûns- en skermlearaar fan Frânsk (hugenoaten) komaf. Hy studearre ûnder oaren oan de Royal Academy of Arts yn Londen, mar it fak fan yllustrator en polityk tekener hat er himsels fral oanleard.
Libben en wurk
Doe't Tenniels noch mar 16 jier wie waarden syn skilderijen al tentoansteld. Syn grutte talint waard rillegau sjoen en hy krige ferskate earfolle opdrachten.
Tenniel publisearre in tal politike tekeningen yn it satiryske blêd Punch, dêr't er yn 1850 fêste tekener waard. Stadichoan naam er op him de wichtichste politike cartoons foar Punch te meitsjen.
Troch in ûngemak by it skermjen yn syn jonkheid, waard er fan 1860 ôf foar in grut part blyn oan ien each. Hy hie in fotografysk ûnthâld, en kaam út en troch by syn 'slachtoffers' op 10 Downing Street en oare plakken oer de flier.
Yn 1874 waard er opnaam as lid yn de Royal Institute of Painters in Water Colours. Hy eksperimintearre mei ferskaat oan media, lykas mozayk fan Leonardo da Vinci yn it Victoria en Albert Museum, mar hy wie in master yn it houtfykjen; Lalla Rookh is faaks syn meast slagge wurk wat konseptuearring, sizzingskrêft en technyske finesse oanbelanget.
Njonken syn wurk foar Punch en oare blêden wurke John Tenniel as boekyllustrator. Hy mocht ek graach mei oaren oparbeidzje oan ferskate projekten, mar syn grutste ferneamdens hjoed de dei hat er yn it foarste plak te tankjen oan de earste yllustraasjes fan Alice's Adventures in Wonderland.
Tenniel (sûnt 1893 Sir John, op foardracht fan premier Gladstone) joech syn wurk foar Punch oer yn 1901. Hy ferstoar yn 1914.
Boeken mei syn yllustraasjes
In kar:
Folle moanne
Folle moanne of ljochtmoanne, ek wol ripe moanne neamd, is de skynfoarm of faze wêryn't de moanne fanút it eachpunt fan 'e Ierde yn syn hiele hear en fear beljochte wurdt troch de sinne. Dat bart as de Ierde tusken de sinne en de moanne yn stiet, om persiis te wêzen: as de ekliptyske lingtegraden fan 'e sinne en de moanne mei 180° ferskille. Dat betsjut dat it lunêre healrûn dat nei de Ierde ta keard is (de saneamde foarkant fan 'e moanne) folslein troch sinneljocht rekke wurdt en fan 'e Ierde ôf te sjen is as in rûne skiiffoarm, wylst de efterkant fan 'e moanne hielendal yn it tsjuster sit.
Ynfloed op astronomyske waarnimmings
Folle moanne is net it bêste momint om astronomyske waarnimmings te dwaan. It ljocht fan 'e moanne is te fel en oertreft dêrmei it ljocht fan 'e stjerren. Ek de moanne sels is by folle moanne net optimaal waar te nimmen, mei't troch it ûntbrekken fan skaadfoarming de kraters en moanneberchtmen min werom te kennen binne.
Ynfloed op it tij
Om folle moanne (en om nije moanne) hinne binne de tijkrêften yn wrâlds oseänen it sterkst, om't sinne en moanne dan op ien line steane. De dêrtroch feroarsake ekstra hege floed op 'e dagen nei folle moanne (en nije moanne) wurdt it springtij neamd.
Kalinder
Folle moanne komt rûchwei ienris yn 'e moanne (perioade) foar. It tiidsynterval tusken in folle moanne en de folgjende folle moanne hjit in lunêre moanne. Dy tiidsperioade duorret trochinoar 29,53 dagen. In lunêr jier (opboud út lunêre moannen) is dêrom likernôch 11 dagen koarter as in 'gewoan' kalinderjier. In lunêre kalinder is in kalinder dy't basearre is op fazen fan 'e moanne; foarbylden dêrfan binne de tradisjonele Sineeske kalinder, de islamityske kalinder en de joadske kalinder. Yn guon lunêre kalinders foeget men ienris yn 'e trije jier in trettjinde lunêre moanne ta, om't de moannen oars yn ferhâlding ta de jiertiden begjinne te ferskowen (sa't bygelyk by de islamityske kalinder bart). Yn lunêre kalinders dy't de moannen begjinne litte mei in nije moanne, falt de folle moanne op 'e fjirtjinde of fyftjinde dei fan 'e lunêre moanne.
Moannefertsjusterings
By folle moanne docht him soms in ferskynsel foar dat moannefertsjustering hjit. Dêrby skoot de moanne yn it skaad fan 'e Ierde en kin it hiele of in diel fan it oerflak fan 'e moanne in readige tint krije. Dat optyske ferskynsel wurdt feroarsake troch de Rayleigh-fersilling fan blauwe weachlingten en de refraksje fan sinneljocht troch de atmosfear fan 'e Ierde.
Moannefertsjusterings komme inkeld by folle moanne foar en dan noch allinnich op punten yn 'e baan fan 'e moanne dêr't dy troch it skaad fan 'e Ierde kruse kin. Der is net eltse moanne in moannefertsjustering om't de baan fan 'e moanne in hoeke hat fan 5,14° yn ferhâlding ta de ekliptika fan 'e Ierde (it flak wêryn't de Ierde him om 'e sinne hinne beweecht). Sadwaande giet de moanne likernôch de helte fan 'e kearen boppe en de oare helte fan 'e kearen ûnder it skaad fan 'e Ierde lâns. Allinnich as de moanne persiis yn ien fan 'e beide snijpunten (of knopen) fan it baanflak mei it flak fan 'e ekliptika stiet, docht him in folsleine of ûnfolsleine moannefertsjustering foar. Dat is ûngefear ienris yn it healjier.
Byleauwe
Yn 'e folkloare wurde ferskate ynfloeden fan 'e folle moanne op it libben op 'e Ierde oannommen. Dêrby giet it bygelyks om moannesykte, in foarm fan sljochtsinnigens dy't mei folle moanne syn hichtepunt berikt (ek bekend fan it Ingelske wurd lunatic, dat troch de tiid hinne in algemiene útdrukking foar "gek" wurden is). Fierders wurdt it spûkgûlen fan wolven wol "gûlen nei de moanne" neamd. Dat soene se dan fral by folle moanne dwaan (wat net wier is). De wearwolf, in mytysk wêzen, is in minske dy't by folle moanne de it stal oannimme kin fan in wolf. Noch wer in oar byleauwe is dat beskate krûden by foarkar by folle moanne plôke wurde moatte soene om't dat om net neier útleine redens foar in maksimale homeopatyske wurksumheid soargje soe.
Gelkinge
De fertsjintwurdiger fan de biskop, de prefekt fan Grins, fjochte jierrenlang mei de Gelkingen. Ien fan dy slaggen, dêr't de Gelkingers harren mei de Drinten ferbûne wie yn 1227, de slach by Ane. Ek letter yn de 13e iuw wurdt it laach noch neamd as ien fan de wichtichste famyljes fan de stêd, mar dêrnei wurdt neat mear fan de famylje fernaam.
De Gelkingestrjitte Yn Grins is nei it laach ferneamd. It liket derop dat de Gelkingers op de hoeke fan de Grutte Merk en de tsjintwurdige Gelkingestrjitte, dêr't no de Drie Gezusters stiet, in stins hiene. De grûn fan de famylje Gelkinge lei yn it súdwesten fan de hjoeddeiske stêd; de hjoeddeiske wiken Buitenhof, Corpus den Hoorn, de Grunobuert, Hoornse Meer, kantoarepark Kranenburg, Laanhuizen, it Stedspark en de Zeeheldenbuurt behearden derta. Dit Gelkingelân waard oan de noardkant begrinzge troch de Drentse Laan en yn it suden troch de Onlandse Dijk. Ek it saneamde 'Kraanland' behearde ta de Gelkingen.
Elisha Cuthbert
thumb|Elisha Cuthbert (2009) Elisha Cuthbert (Kelgery, 30 novimber 1982) is in Kanadeesk film- en telefyzje-aktrise. Se waard bekend fan har wurk as presintatrise fan it Kanadeeske berneprogramma Popular Mechanics for Kids. Se hie har earste filmrol yn de spylfilm Airspeed (1998). Yn 2003, wie hja te sjen yn Old School (2003) en it jier dêrnei yn The Girl Next Door (2004). Fierder hie se in rol yn House of Wax (2005) en Captivity. Har meast promininte rol wie dy fan Kim Bauer, yn de Amerikaanske thriller-telefyzjerige 24.
Fan 2011 oant 2013 spile Cuthbert 'Alex Kerkovich' yn de trije seizoenen fan de ABC komeedzje Happy Endings
Samuel D. Sturgis
"Samuel D. Sturgis" of "Samuel Sturgis" hat yn 'e Wikipedy ferskate betsjuttings:
List fan Yslânske ambassadeurs yn Barbados
Dit is in list fan Yslânske ambassadeurs yn Barbados.
Haghpat (kleaster)
It Kleaster fan Haghpat (Armeensk: Հաղպատավանք) is in Armeensk-apostolysk kleaster yn Haghpat yn de provinsje Lori yn it noarden fan Armeenje. It yn de 10e iuw stifte kleaster bleau útsein in pear lytsere renovaasjes yn de 11e en 12e iuw foar it grutste part yn de oarspronklike steat.
Skiednis
Lykas de oare kleasters yn it noarden fan Armeenje leit it kleaster net sa as de kleasters fan it droege suden op in isolearre lokaasje, mar by in besteand doarp. It waard yn 976 stifte troch keninginne Khosrovanush, de frou fan de Armeenske kening Ashot III de Barmhertige. Under lieding fan de Armeenske arsjitekt Trdat fûn de bou plak en út dy tiid datearret it âldste monumint fan it kompleks, de Tsjerke fan it Hillich Krús (Surp Nshan), dy't yn 991 foltôge waard.
Troch eksterne omstannichheden rekke it kleaster yn de 11e en 12e iuw yn it neigean. It Byzantynske Ryk ferovere yn 1045 de Armeenske haadstêd Ani en de lêste Armeenske kening waard ôfset. Tsjin it ein fan dy iuw feroveren ek de Seltsjoeken grutte dielen fan Armeenje, sadat it kleaster yn in gebiet ûnder islamitysk bewâld kaam te fallen. Dêroerhinne kaam nochris in ierdskodding yn 1150, dy't it kleaster grutte skea brocht. Nettsjinsteande dat bleau de religieuze ynfloed fan it kleaster ek yn dy tiid noch grut. It kleaster makke op 'e nij in grutte bloei troch ûnder de Zakarians, dy't it kleaster krigen foar harren militêre tsjinsten foar de Orbelian-foarsten yn Georgje. De Zakarians makken tsjin it ein fan de 12e iuw in ein oan de Seltsjoekske oerhearsking fan it gebiet. Yn dy tiid wennen wol hûnderten muontsen yn it Haghpatavank (vank = kleaster). In dormitoarium hie it kleaster net om't de muontsen yn de doarpen fan de delling wennen.
Doe't oan it ein fan de 13e iuw de Mongoalske Goude Horde Armeenje binnenfoel waard Haghpatavank op 'e nij ferneatige. It monastike libben gyng lykwols fierder en yn de rin fan tiid bouden se oan de fersterking fan de beskermjende muorren, dy't tusken de 14e en 17e iuw faak skeind rekken, mar in ynname fan it kompleks tefoarren wisten te kommen. Yn 1639 waard it eastlike diel fan Armeenje in part fan Perzje. De rêst en frede yn it gebiet joech it kleaster doe wer de mooglikheid in sintrum te wurden foar ûnderwiis en de produksje fan manuskripten. Tusken 1651 en 1677 liet de Armeensk-Apostolyske Tsjerke it kleaster wer renovearje.
De ierdskodding fan 7 desimber 1988 soarge op 'e nij foar skea oan it kleaster. Aldere plannen om it kompleks te restaurearjen waarden pas útfierd nei't Armeenje yn 1991 wer in ûnôfhinklike republyk waard.
Kleastertsjerken
De Tsjerke fan it Hillich Krús (of Surp Nshan) is ien fan de acht gebouwen en it âldste bouwurk fan it kleaster. It giet om in ienskippige tsjerke, fan bûten rjochthoekich mar fan binnen krúsfoarmich. De sintrale koepel rêst op fjouwer oan de sydmuorren steande pylders. De tsjerke stiet model foar de Armeenske arsjitektuer fan de 10 iuw. De ynrjochting is foar in grut part tafoege troch de feodale hearskers fan Armeenje. De foarst Khutulukhaga joech opdracht om it fresko fan Kristus Pantrokrator yn de apsis te meitsjen. Yn it súdlike transept is in ôfbyld fan de foarst te sjen. Op in basreliëf oan de eastlike gevel binne de soannen te sjen fan de stiftster fan de tsjerke, de prinsen Smbat en Gurgen, dy't mei it gesicht nei inoar ta steane en in model fan de tsjerke fêsthâlde. By de noardlike tagong fan de tsjerke stiet in stien mei in foarstelling fan de krusiging, de Amenaprkich khachkar, dy't út 1273 stamt.
De Gregoariustsjerke of Surb Grigor (3) datearret fan 1023 en stiet súdlik fan de westlike narteks fan de haadtsjerke. Noardlik fan dy narteks stiet de lytse Mem Gods-tsjerke of Surp Astvatsatsin (4).
Oare kleastergebouwen
It kompleks bestiet fierder út in westlik fan de tsjerke oansletten narteks of gavit (2), in skriptoarium (6), twa gongen mei grêven (5), it Hûs fan Hamazasp (1257), in klokketoer (8), meardere kapellen, tombes en krússtiennen (khachkars) en wurdt omklamme troch in hege 10e-11e iuwske wâl, dy't yn de rin fan de tiid ferskate kearen mei gebrûk fan it oarspronklike materiaal rekonstruearre waarden.
Noardlik fan de haadtsjerke liet abt Hamazasp yn 1257 in grut fjouwerkant bouwurk delsette (in gavit dy't bekend stiet ûnder de namme it "Hûs fan Hamazasp") mei in oerwelve dak dat troch fjouwer sintrale pylders droegen wurdt en in iepening hat yn de dak foar it ôffieren fan reek en it ynlitten fan ljocht. Oan de eastlike kant slút de lytse oerwelfde Kapel fan Hamazasp oan. Oan de westkantfan de haadtsjerke grinzget de begjin 13e iuwske yn opdracht fan prinses Mariam boude gavit.
It skriptoarium is in kompakt fjouwerhoekich bouwurk, dat yn de jierren 1258-1268 fuort eastlik efter de tsjerke boud waard. De romte tusken de haadtsjerke, de gavit en it skriptoarium waard oerwelve doe't it yn de 13e iuw omfoarme waard ta in gong foar grêven. De gong rint oan de eastlike kant fan de tsjerke troch.
DNA
DNA (de ôfkoarting fan it Ingelske wurd deoxyribonucleic acid) is de gongbere oantsjutting foar wat yn it Frysk eins desoksyribonukleïnesoer hjit. It is in biogemysk makromolekúl dat fungearret as wichtichste drager fan erflike ynformaasje yn alle bekende organismen, en ek yn firussen (mei útsûndering fan RNA-firussen). Krekt as RNA (ribonukleïnesoer) heart DNA ta de nukleïnesoeren. In DNA-molekúl bestiet út twa lange stringen fan nukleotiden, dy't yn 'e foarm fan in dûbele heliks mei-inoar ferfrissele binne.
Nukleotiden
De beide ferfrissele stringen dêr't in DNA-molekúl út bestiet, binne mei-inoar ferbûn troch wetterstofbrêgen, dy't hieltyd twa foarinoaroer lizzende nukleotiden mei-inoar ferbine. DNA befettet fjouwer ûnderskate nukleotiden mei de nukleobazen adenine, tymine, gûanine en sytosine (Ingelsk: cytosine), dy't yn 'e molekulêre biology ôfkoarte wurde mei de letters A, T, G, resp. C. De beide stringen binne komplemintêr trochdat de bazen inkeld as bazepearen A=T en G=C foarkomme kinne. Adenine- en tyminebazen wurde troch twa wetterstofbrêgen mei-inoar ferbûn, en gûanine- en sytinebazen troch trije wetterstofbrêgen.
De folchoarder fan 'e nukleotiden yn in string wurdt in sekwinsje neamd. Trochdat der in hiel soad ferskillende sekwinsjes mooglik binne, kin mei de folchoarder fan 'e nukleotiden unike erflike ynformaasje fêstlein wurde. Sa't mei letters wurden, sinnen en úteinlik boeken foarme wurde kinne, sa wurdt mei de nukleotiden fan it DNA alderlei erflike ynformaasje kodearre.
DNA en gromosomen
DNA befynt him yn 'e foarm fan gromosomen yn alle sellen. Gromosomen kinne miljoenen bazepearen befetsje. Troch in proses fan replikaasje wurdt it DNA yn in gromosoom kopiëarre. Dy replikaasje giet foarôf oan in seldieling, sadat eltse nije sel in eigen kopy fan it DNA kriget. Op deselde manear wurdt DNA by de fuortplanting trochjûn oan 'e neiteam. Op in gromosoom befine har tsientallen oant hûnderten genen. Ien gen bestiet út ien of mear DNA-sekwinsjes, dy't kodearje foar ien of mear aaiwiten, dy't sawol binnen as bûten de sel in tige grut ferskaat oan biologyske funksjes ferfolje.
Yn eukaryoate organismen befine de gromosomen mei it DNA har yn 'e selkearn. Dêrnjonken is der ek DNA oanwêzich (mitogondriaal DNA) yn 'e mitogondriën, dêr't it de foarm hat fan sirkulêre gromosomen. Planten hawwe fierders ek DNA yn plastiden (lykas blêdgrienkerlen). Prokaryoaten (lykas baktearjes en blau-algen), dy't gjin selkearn of oare organellen hawwe, beskikke allinne mar oer sirkulêre gromosomen.
Oan 'e hân fan 'e genetyske koade kin de DNA-sekwinsje fan in gen oerset wurde yn 'e aminosoersekwinsje fan in aaitwyt. Dat proses wurdt aaiwytekspresje namd. By de transkripsje wurdt it DNA fan in gen earst kopiëarre nei saneamd messenger RNA (mRNA), en dêrnei wurdt it mRNA by de translaasje oerset nei in aaiwyt. By de measte organismen foarmje de genen mar in lyts part fan 'e totale hoemannichte DNA. In protte oare dielen fan 'e gromosomen binne belutsen by de regulaasje fan 'e aaiwytekspresje. Fan in grut diel fan 'e rest fan it DNA is de funksje noch net bekend.
Untdekking
It bestean fan DNA (sij it net ûnder dy namme) waard yn 1869 ûntdutsen troch de Switserske fysiolooch Friedrich Miescher. Albrecht Kossel isolearre it nukleïnesoer yn DNA yn 1878 en ûntdiek letter de ferskillende soarten nukleobazen. Yn 1927 stelde Nikolaj Koltsov foar it earst foar dat DNA wat mei it oerervjen fan skaaimerken te krijen hie. Yn febrewaris 1953 foltôgen Francis Crick en James Watson fan 'e Universiteit fan Cambridge it earste korrekte moedel fan 'e dûbel helikoïdale struktuer fan DNA.
Nicolaas Westendorp Boerma
thumb|Nicolaas Westendorp Boerma ([[1872 – 1951)]] Nicolaas Westendorp Boerma (Nieuwolda, 6 april 1872 - Bergen, 28 novimber 1951) wie in Nederlânsk predikant en heechlearaar.
Westendorp Boerma wie in soan fan predikant Jacobus Johannes Boerma en Frouke Steenhuissen. Hy studearre teology oan de Ryksuniversiteit Grins en promovearre dêre yn 1910 cum laude. Westendorp Boerma wie efterelkoar predikant yn Blije en it Brabânske Budel. 1935 waard er beneamd ta lektor sedelear oan it minniste seminarium yn Amsterdam. Yn 1939 folge syn beneaming ta heechlearaar yn de wiisbegearte fan de godstsjinst oan de Universiteit fan Amsterdam.
Westendorp Boerma wie ien fan de oprjochters fan it tydskrift Mens en Maatschappij. Hy publisearre geregeldwei yn it Wijsgerig Tijdschrift en wie as redakteur ferantwurdlik foar de útjefte fan it Tijdschrift voor Zedekunde (letter feroare yn Tijdschrift voor de Ethiek). C.W.Mönnich, dy't yn 1942 by him promovearre wie, folge him op as heechlearaar.
Westendorp Boerma troude 1 juny 1898 yn Grins mei Henderina Johanna Cremer, dochter fan predikant Joannes Swaagman Cremer en Annegiena Kornelia Limborgh. Harren soan Jacobus Johannes wie histoarikus en publisearre mear as ien wurk oer Johannes van den Bosch. Soan Johannes wie sjef fan it sintraal militêr hospitaal yn De Haach. Nei it ferstjerren fan syn earste frou yn 1918 troude Westendorp Boerma op 15 oktober 1931 mei J. Huizinga. Hy stoar yn de âldens fan 79 jier yn Bergen. Hy waard te hôf brocht yn Blije, it earste plak dêr't er as dûmny stie en dêr't syn earste frou stoarn en beïerdige wie.
Jacobus Johannes Westendorp Boerma
Jacobus Johannes Westendorp Boerma (Blije, 9 desimber 1901 - Zierikzee, 16 septimber 1970) wie in Nederlânsk histoarikus.
Biografy
Koos Westendorp Boerma wie in soan fan de herfoarme predikant en lettere heechlearaar Nicolaas Westendorp Boerma en Henderika Johanna Cremer. Nei it dienmeitsjen fan syn gymnasiumoplieding yn Ljouwert studearre er skiednis oan de Universiteit fan Amsterdam. Yn de lêste faze fan syn stúdzje die er ûndersyk nei de skiednis fan de Nederlandsche Handel-Maatschappij. Yn 1926 slagge er foar it doktoraaleksamen en 1927 promovearre er op it proefskrift Johannes van den Bosch als sociaal hervormer: de Maatschappij van Weldadigheid. Syn promotor wie H. Brugmans.
Ek nei syn stúdzjetiid hâlde er yntresse foar de figuer Van den Bosch. Troch kontakten mei dy famylje krige er Van den Bosch syn korrespondinsje ta foldwaan. Westendorp Boerma publisearre op grûn dêrfan de briefwikseling tusken Johannes van den Bosch en Jean Chrétien Baud, út de perioade dat sy efterelkoar gûverneur-generaal fan Nederlânsk-Ynje wiene.