cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sjajinnen
Taal
Sawol de Noardlike as de Súdlike Sjajinnen sprekke fan oarsprong it Sjajinsk, dat in Algonkwynske taal is. Harren eigen namme foar de taal is Tsêhésenêstsestôtse (gauris ferbastere ta Tsisinstsistots). It Sjajinsk wurdt skreaun mei in Latynsk alfabet dat mar 14 letters hat. Fan 'e Noardlike Sjajinnen yn it Noardlike Sjajinne Reservaat sprekke noch likernôch 1.200 de eigen taal. Hoefolle Noardlike Sjajinnen dy't bûten it reservaat wenje oft it Sjajinsk noch sprekke, binne gjin sifers oer bekend, mar as dat deselde ferhâlding hat as binnen it reservaat, soene it der tusken de 1.200 en de 1.300 wêze moatte. It sille der lykwols wierskynlik minder wêze, mei't it almeast de jongerein is dy't fuorttsjocht en de âlderein dy't efterbliuwt, wylst ûnder de âlderein ek de measte Sjajinsksprekkers binne. Fan 'e Súdlike Sjajinnen yn Oklahoma sprekke likernôch 800 noch Sjajinsk. Mei in sprekkerstal fan tusken de 2.500 en 3.000 is it Sjajinsk ien fan 'e gruttere Yndiaanske talen yn 'e Feriene Steaten.
Suffridus Petrus
thumb|Doctor Petri Suffridus Petrus (Ljouwert, 15 juny 1527 - Keulen, 23 jannewaris 1597) wie in skiedskriuwer dy't in protte skreaun hat oer de Fryske skiednis.
Libben
Suffridus Petrus waard berne yn Ljouwert en folge yn Leuven syn stúdzje. Nei in skoftke yn Ljouwert wenne te hawwen, waard hy yn 1553 heechlearaar yn de âlde talen yn Erfurt. Op oanrikkemandaasje fan J. Hopperus wurdt Suffridus yn 1562 sekretaris en bibletekaris fan Granvelle. As hy in skoft yn Fryslân tahâldt sammelt er histoaryske gegevens en dokuminten byinoar. Nei 1577 bliuwt er oan syn dea ta heechlearaar yn Keulen.
Wurk
Suffridus Petrus hat in grut ferskaat skreaun en samle. Trochdat er him dwaande hâldt mei de Fryske skiednis wurdt er tige bekend dêr't de Deputearre Steaten him yn 1590 ta Frysk skiedskriuwer beneame. Hy besiket om de kronyk fan Ocko Scharlensis in wittenskiplik fûnemint te jaan. Mei hjirtroch krijt de apokrife skiedskriuwing wat te folle oanhing. It wittenskiplike karakter wurdt dan te maklik brûkt om it Fryske ferline te idealisearjen.
Reimer van Tuinen
Reimer Willem van Tuinen (Seisbierrum, 24 augustus 1916 - Menaam, 29 novimber 2006) wie in túnker en skriuwer. Hy wenne yn Langsweagen en Bitgum.
Libben
Van Tuinen skreau troch Marsman beynfloede fersen Read en grien en proaza, wêryn oantinkens oan ferbliuw yn it Kamp Amerfoart ('Efter it tried', 1946 ûnder de skûlnamme Häftling nû. 10039). It proaza 'Forgetten post' út 1949 giet oer in fersetsman yn in groepke saboteurs, sûnder nammen, sober en relativearjend, sûnder heldhaftigens oer it ferset beskreaun. Soks waard destiids net folle dien. Syn poezij publisearre hy ûnder de skûlnamme Willem de Jong yn de earste jierren nei de oarloch yn De Tsjerne. De gedichten waarden bondele yn Read en Grien ( 1951 ) yn de Reiddomp-rige. Se wienen mankelyk en relativearjend fan toan.
Dêrnei skreau er in skoftlang net safolle. Yn 1970 wûn er mei it ferhaal Skrael Earesalút de provinsjale priisfraach foar proaza en poezij oer de oarloch. As redakteur fan De Strikel yn de jierren 1970-1985 hie Van Tuinen in twadde perioade fan literêre aktiviteit. Hy skreau in grut tal koarte stikken oer ferskate ûnderwerpen mei in kombinaasje fan iroany en persoanlike belutsenheid. In blomlêzing hjirút ferskynde yn 1979 ûnder de titel It lân is uzes meielkoar en by syn 90ste jierdei yn de lytse blomlêzing Myn moaiste fersetsje - de útdrukking dy't fan Tuinen brûkte foar syn wurk foar De Strikel.
Yn 2021 ferskynde der in werútjefte fan Efter it tried, mei in ynlieding fan Elske Schotanus, mei de titel Efter it tried - Kampsketsen út Amersfoort.
Maine-Anjou
It ras waard ûntwikkele troch boarchgreve Olivier de Rougé (Hûs Rougé) yn 1908 yn Chenillé-Changé. It ras is yn it foarste plak bedoeld foar de fleisproduksje. Maine-Anjou binne meast read-wyt en hawwe hoarnen. It is in grut ras; bollen wurde 998 oant 1406 kilo en kij 680 oant 862 kilo. Yn 1969 waard it ras foar it earst ekportearre nei Kanada (libben) en letter ek nei de Feriene Steaten (middels keunstmjittige ynseminaasje). De Maine-Anjou ûntjoech him ta in dûbelddoelras. De kij wurde wol molken en de bollekeallen foar de fleisproduksje hâlden, mar de measte feehâlders hawwe se as fleisko.
Spyker Cars
thumb|left|Spyker C12 Zagato Spyker Cars (/ˈspaɪkər/, Nederlânske útspraak: [ˈspɛi̯kər]) is in Nederlânsk sportautomerk dat holden wurdt troch it holdingbedriuw Spyker N.V. (foarhinne bekend as Spyker Cars N.V. en Swedish Automobile). De moderne Spyker Cars hienen de juridyske rjochten op de merknamme. It motto fan it bedriuw is "Nulla tenaci invia est via", Latyn foar "Foar de fêsthâlden is gjin wei ûnbegeanber". It logo fan it merk toant in fleantúchpropeller oer in spaken tsjil, in ferwizing nei it histoaryske Spyker-bedriuw dat auto's en fleantugen produsearre. Yn 2010 krige it bedriuw de Sweedske autofabrikant Saab Automobile fan General Motors.
Skiednis
It reborn bedriuw waard oprjochte troch Victor Muller en Maarten de Bruijn yn 1999, en sûnt 2000 bouwt Spyker eksklusive sportauto's lykas de C8 Spyder en de C8 Laviolette (mei syn elegante glêzen dak), C12 La Turbie en Spyker C12 Zagato. It bedriuw hat plannen om in hege prestaasjes SUV te produsearjen dy't net yn produksje gie, D12 Peking-to-Paris.
Yn septimber 2011 kundige Spyker de driigjende ferkeap oan fan har supercar-divyzje oan Greenwich, Connecticut basearre North Street Capital.
Imme Dros
thumb|225px|Imme Dros Emmy Theodora (Imme) Dros (Oudeschild (Teksel), 26 septimber 1936) is in Nederlânsk skriuwster fan jeugdliteratuer.
Spyker Cars
Skiednis
Yn in besykjen om Spyker fan fallisemint te rêden, kundige Swedish Automobile yn septimber 2011 de direkte ferkeap fan Spyker oan oan Amerikaansk private equity en hedgefûns North Street Capital foar € 32 miljoen (US$ 41 miljoen), en feroare dêrnei syn namme yn Swedish Automobile N.V. Lykwols, letter die bliken dat de transaksje net plakfûn.
Imme Dros
Libben en wurk
Dros wie de âldste fan seis bern en waard grut op it eilân Teksel. Sy gie nei it gymnasium yn De Helder en studearre Nederlânsk yn Amsterdam. Dêr moete hja har man Harrie Geelen mei wa't hja trije bern krige. Sy skreau har earste boek yn 1971. Har man yllustrearre ferskate fan har boeken.
Spyker Cars
Skiednis
Op 18 desimber 2014 befêstige Spyker dat it fallyt gien wie, yn 'e hoop syn finânsjes te herstrukturearjen en wer op'e foet te kommen. De ferklearring fan fallisemint waard begjin betiid yn 2015 weromdraaid en it bedriuw kundige oan om troch te gean mei de produksje fan sportauto's. Yn 2021 gie it wer fallyt.
Imme Dros
Libben en wurk
Yn de jierren santich skreau Dros boeken oer bisten en boeken nei oanlieding fan telefyzjerigen dêr't har man ek oan meidie. Sûnt de jierre '80 komme in protte pubers yn it ûnwisse yn har wurk foar. Ein jierren '80 folgje boeken foar begjinnende lêzers, ûnder oaren de rige oer Roosje. Har mearkesbewurkingen en de oersettings en bewurkingen fan Odyssee en Ilias fan Homerus yn de jierren '90, joegen in protte opskuor. 2007 skreau hja it libretto fan de opera Styx dy't útfierd waard troch Xynix Opera (regy Joke Hoolboom), mei muzyk fan Chiel Meijering troch orkest 'De Volharding'.
Prizen
Imme Dros wûn ûnder mear 16 kear de Sulveren Griffel.
Henk de Haan
Skreau in boekje oer de streekskiednis. Hjirby foarme it finen fan in stoofke oan de Boeksreed by It Hearrenfean de ynspiraasje fan de speurdersroman De nacht van de stroffelstiennen (2002). It spilet yn syn eigen wenomjouwing: De Kompenije (Jobbegea-Tredde Slûs). Syn ynteresse foar skiednis wie oanlieding ta it skriuwen fan boeken út de 19e iuw, syn twadde, Marije, Oorlog en liefde in de Spaanse tijd (2003), giet werom nei de Tachtichjierrige oarloch. De haadpersoanen binne 'lytse' minsken dy't har rêde moatte yn wuollige tiden. Syn earste beide boeken hawwe in detective-struktuer, der moat in riedsel oplost wurde. Yn syn tredde roamn It skaad fan de draak (2004) besiket haadpersoan Pao syn echte heit en mem kennen te learen. Yn 2006 ferskynde syn fjirde roman De Lapkepoep. Hjirfoar ferdjippe De Haan him yn de “lapkepoepen”, omreizgjende keaplju út de 19e iuw dy't út de omkriten fan it noardwest-Dútske Mettingen nei Fryslân kamen mei lapkeguod. Alde leafde (2008) spilet yn de Hoarnstersweagemer Mieden yn de Twadde Wrâldoarloch famylje Kooiker wer it krease, joadske famke Floorke út De Gordyk is ûnderdûkt. Sy is letterlik de fleuryn 'e hûs: flink, aardich en humoristysk. Nei de oarloch wurdt Floorke gewaar dat se net werom kin nei har alde hûs. En op de pleats fan de Kooikers fynt in drama plak dat de hiele húshâlding útinoar skuort.
Yn 2009 hat Ytsje Hettinga it boek De nacht fan de stroffelstiennen bewurke ta in iepenloftspul yn Donkerbroek.
Nei in goed healjier fan swakke sûnens, ferstoar Henk de Haan op 17 desimber 2011 op 'e Gordyk.
Piet Kingma
Piet Kingma (Ljouwert 29 maaie 1926 – Arnhim 24 novimber 1994) wie in Nederlânsk komponist en dirigint.
Syn earste pianolessen en teorylessen krige hy fan Willem Zonderland. Nei de middelbere skoalle waard hy talitten oan it Keninklik Konservatoarium yn De Haach: pianolessen fan Hugo van Dalen, hobolessen fan Jaap Stotijn (beide haadfakken) en teory fan Martin Lurssen en oaren. Syn eineksamen die er yn 1952. Fan 1965 - 1972 krige er komposysjelessen fan Hendrik Andriessen.
Hayo Tuinhout
thumb|Hayo Tuinhout, 1799 troch [[Petrus Groenia ]] Hayo Tuinhout (Snits, 17 augustus 1757 - Minnertsgea, 28 july 1811) wie in Frysk politikus.
Hy wie in soan fan Mr. Wybo Tuinhout en Elisabeth Thijssen. As patriot waard er boargemaster fan Frjentsjer. Hy flechte mei nei de komst fan it Prusysk leger mei Court Lambertus fan Beyma nei Frankryk. Hy wenne earst yn Sint-Omaars, letter yn Dúntsjerk en gie yn 1795 werom nei Fryslân. Dêrnei wie er in skoftke lid en foarsitter fan de Steaten fan Fryslân. Hy wie kommissaris fan de konvoaien en lisinten yn Harns oant 1807.
Piet Kingma
Komposysjes
Syn komponearstyl waard beynfloede troch Hendrik Andriessen en is reedlik modern yn in let-ympresjonistysk idioom. In soad fan syn komposysjes waarden makke foar, as fanwege bepaalde útfierenden, lykas bygelyks it Gemini Ensemble, skreaun. Yn 1953 waard syn Concertino voor hobo en orkest bekroand yn de AVRO priisfraach. Yn 1984 waard hy beneamd ta Ridder yn de Oarder fan Oranje Nassau. Yn datselde jier komponeade hy de Rilke Lieder, ta gelegenheid fan it 100-jierrich bestean fan it Keninklik Toankeunstkoar Orpheus. As earbetoan oan it Venloos Symfonie Orkest skreau hy yn 1992 Capriccio et Choral.
Yn Theater de Maaspoort yn Venlo is ien fan de sealen nei Piet Kingma ferneamd.
Death Magnetic (album)
Death Magnetic is it njoggende studio-album fan Metallica. It album waard opnommen fan 14 maart 2007 oant en mei 22 maaie, 2008 yn de eigen studio's fan Metallica yn San Rafael, de Shangri-La studio's yn Malibu en de Sound City studio's yn Los Angeles, Kalifornje en waard pear moanne letter op 12 septimber 2008 útbrocht. It wie it earste album fan Metallica mei bassist Robert Trujillo earder fan Suicidal Tendencies. It doel wie om dit album op 12 septimber út te bringen, mar trochdat der in winkel wie dy't al op 2 septimber begûn mei de ferkeap fan it album, wat in protte yllegale kopyen ta gefolch hie, waard it album úteinlik op 10 septimber offisjeel útbrocht. It album markearret in definityf weromkommen nei it progressive thrashmetal-lûd fan de earste fjouwer albums fan de band. It album kaam op nûmer ien binnen yn de Nederlânske Album top 100.
Marmotten
De marmotten of bargemotten (wittenskiplike namme: Marmota), foarmje in skaai fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (Mammalia), it skift fan 'e kjifdieren (Rodentia), it ûnderskift fan 'e iikhoarntsjes en sliepmûzen (Sciuromorpha), de famylje fan 'e iikhoarntsjes (Sciuridae), de ûnderfamylje fan 'e grûniikhoarntsjes en Afrikaanske beamiikhoarntsjes (Xerinae), de tûke fan 'e grûniikhoarntsjes (Marmotini) en de ûndertûke fan 'e marmoteftigen (Marmotina). Ta dit skaai hearre 19 libbene soarten út Jeraazje en Noard-Amearika.
Jan Ensing
Libben en wurk
Yn 1840 wûn syn skilderij Kunstgevoel - Pictura's doel, mei de ôfbylding fan de jachtweide fan in doarpsherberch, de priis dy't troch it Kunstlievend Genootschap Pictura útlooft waard. Ek yn 1842 wûn er dy priis fan Pictura no mei syn ynstjoering Paarden in het wet. Yn 1850 waard Ensing sels dosint oan de Akademy Minerva. Dêrneist joech er ek les oan ferskate skoallen yn Grins. Fan 1861 -1872 wied er ferbûn oan de skoalle foar juffers, fan 1864 oant 1891 dosearre er ek oan de rykskweekskoalle en fan 1879 oant 1891 oan de ryksnormaalskoalle. As keunstner makke er lânskippen, steds- en doarpsgesichten, figuerfoarstellingen en portretten. Fan 1841 oant 1893 wie er lid fan it Grinzer Kunstlievend Genootschap Pictura, dêr 't er yn 1874 fan keazen waard ta bestjoerslid.
Ensing boaske op 27 april 1842 mei de ek yn Grins berne Catharina Jager. Harren dochter troude mei in Flaardingske reder en hjerringkeapman. By syn besites oan Flaardingen makke er tsientallen sketsen fan fiskers en fiskersfroulju. Ek makke hy dêr meardere topografyske ôfbyldingen. In part fan dy tekeningen is opnaam yn de Atlas Van Stolk. Syn soan Johannes wie dokter op Teksel en yn Schagen. Yn beide plakken makke Ensing ek tekeningen. Hy wenne op 'e ein fan syn libben by syn dochter en skoansoan yn Flaardingen. Hy ferstoar dêr yn desimber 1894 yn de âldens fan 75 jier en waard beïerdige op it begraafplak Emaus.
Yn de stêd Grins is it pân Hofstraat 20 ta gemeentlik monumint ferklearre, mei om 't it hûs fan 1842 oant 1893 bewenne waard troch "de bekende Grinzer tekener, skilder en ûnderwizer Jan Ensing". It pân krige yn it begjin fan de 20e iuw in nije foargevel, mar bouhistoarisy koene oan de hân fan twa akwarellen dy 't Ensing yn 1882 fan it pân makke goed neigean hoe 't it der dêrfoar fan bûten en foar in part binnendoar útseach.
Yn de Grinzer wyk Hoogkerk is in strjitte nei him neamd: de Jan Ensinglaan.
Kolleksjes en útstallingen
Meardere Nederlânske musea hawwe wurk fan Ensing yn harren kolleksjes. It Noardlik Skipfeartmuseum hat in troch Ensing yn 1835 makke skets fan in Grinzer seeman. It Museum Vlaardingen hat yn de kolleksje in oaljeferveskildering mei dêrop ôfbylde de Flaardingske reder Jacob den Breems. It Grinzer Museum hat de troch him skildere portretten fan syn dochter en syn skoansoan, in Flaardingske reder.
Yn 1981 waard yn it universiteitsmuseum fan Grins in tentoanstelling oan it wurk fan Ensing wijd. Foar dy gelegenheid skreau J. Schuller tot Peursum-Meijer ''Jan Ensing 1819 -1894. Tekenaar, schilder en onderwijzer te Gronigen''. Tegearre mei Rudi Ekkart skreau hja ek de katalogus 'Grinzer akademyportretten' mei ûnder oaren de portretten dy't troch Ensing makke binne. Earder wiene ferskate fan syn tekeningen te sjen by tentoanstellingen yn 1925 oer Grinzer tsjerken, kleasters, gasthuzen en kleasterhuzen en oer it Grinzer folkslibben yn de midden fan de 19e iuw yn it Museum fan Aldheden.
De portrettegalery fan de Ryksuniversiteit Grins
As portretskilder waard Ensing yn 1854 oansocht om de portretten te skilderjen fan de njoggentjin doetiidske professoaren by gelegenheid fan de nijbou fan it akademygebou yn 1850. It wie it begjin fan de portrettegalery fan de Ryksuniversiteit Grins dy't yn de Senaatskeamer fan it hjoeddeiske Akademygebou út 1909 sit. Ta de troch him portrettearre heechleararen hearre ûnder oaren:
Eastlik wangpûdiikhoarntsje
It eastlike wangpûdiikhoarntsje (Latynske namme: Tamias striatus), ek wol de eastlike chipmunk neamd, is in sûchdier út it skift fan 'e kjifdieren (Rodentia), de famylje fan 'e iikhoarntsjes (Sciuridae), it boppeskaai fan 'e wangpûdiikhoarntsjes (Tamias) en it monotypyske (út ien soarte besteande) skaai fan 'e echte wangpûdiikhoarntsjes (Tamias). Dizze soarte komt foar yn hast de hiele eastlike helte fan Noard-Amearika. It is miskien wol de bekendste soarte wangpûdiikhoarntsjes, mei't de Disney-tekenfilmfigueren Knabbel en Babbel derop basearre binne.
Fersprieding en biotoop
It eastlike wangpûdiikhoarntsje libbet yn it grutste part fan 'e eastlike helte fan Noard-Amearika, útsein Floarida en de kuststreken by de Golf fan Meksiko lâns yn Alabama, Mississippy en Louisiana, en by de Atlantyske Oseaan lâns yn Georgia, Súd-Karolina en Noard-Karolina. De uterste noardgrins fan syn ferspriedingsgebiet rint troch it sintrale part fan 'e Kanadeeske provinsje Kebek fan 'e súdlike ein fan 'e Jamesbaai yn it westen nei de Saint Lawrencebaai yn it easten.
Westlik fan 'e Jamesbaai komme eastlike wangpûdiikhoarntsjes yn Kanada ek foar yn it suden en de midden fan Ontario, it suden fan Manitoba en it súdeasten fan Saskatchewan. Dêrwei rint de westgrins fan har areaal oer de Grutte Flakten al bochtsjend nei it súdsúdeasten, om úteinlik by de rivier de Mississippy yn Louisiana út te kommen.
Uterlike skaaimerken
It eastlike wangpûdiikhoarntsje hat trochinoar in kop-romplingte fan 13½-19 sm, mei in sturtlingte fan likernôch 7¾-11⅓ sm en in gewicht fan 66-139 g. It is in relatyf lyts dierke, mei in readbrune pels op 'e rêch en de boppekant fan 'e kop. Oer de wringe rint yn 'e lingterjochting in swarte streek omjûn troch readbrún hier, mar boppe-oan de fangen rinne noch twa swarte streken, tichter opinoar, mei in ljochte, gielige streek dertuskenyn. Dêrûnder binne de fangen ljochter fan kleur as de rêch, ljochtbrún, dat nei de bealch ta stadichoan oergiet yn ljochtbêzje oant krêmkleurich hier. De sturt is dûnkergriis behierre, en de kiel hat deselde kleur as de bealch. Oer de sydkanten fan 'e kop, dy't fierders readbrunich is, rinne fan 'e snút nei de earen, ûnder en boppe de eagen lâns, twa gielige streken.
Krekt as oare wangpûdiikhoarntsjes hawwe eastlike wangpûdiikhoarntsjes grutte wangpûden, dêr't se fretten yn opslaan kinne. Op dy manear kinne se fluch in protte fretten bemachtigje en it dan meinimme nei in feilige plak dêr't se it yn alle rêst beplúzje kinne. It foardiel dat se dêroan ûntliene, is dat se dêrmei koarter bleatsteane oan predaasje en dat se har mei in lading fretten by har dochs fluch, want mei alle fjouwer poaten frij, ferpleatse kinne. Eastlike wangpûdiikhoarntsjes ferskille fan oare wangpûdiikhoarntsjes trochdat har gebit út twa tosken minder bestiet en trochdat se oan 'e foarpoaten mar fjouwer teannen hawwe (hoewol't de efterpoaten wol oer in folle fiif teannen beskikke).
Biotoop
Eastlike wangpûdiikhoarntsjes jouwe de foarkar oan biotopen besteande út leafwâlden mei rotspartijen en strewelleguod, mar komme ek foar yn mingde wâlden, stedsparken en grutte tunen.
Hâlden en dragen
It eastlike wangpûdiikhoarntsje is benammen oerdeis aktyf, en bringt in grut part fan 'e tiid troch mei foerazjearjen. Hy kin sûnder muoite yn beammen klimme, mar graaft ûndergrûnske hoalen om yn te wenjen, dy't faak besteane út komplekse tunnelstelsels mei ferskate yn-/útgongen. Om 'e lokaasje fan har hoale geheim te hâlden, loegje se har wangpûden fol mei útgroeven ierde, dy't se op in hiel oar plak útspije. De yngongen wurde fierder kamûflearre mei blêden, stiennen, twigen en oar materaal, sadat se frijwol net te sjen binne. Eastlike wangpûdiikhoarntsjes binne alhiel net skou, en sykje gauris piknikplakken op om te sjen oft de minsklike besikers dêre noch wat fan har gading hawwe. Se frette benammentlik bollen, sieden, fruchten, nuten, griene planten, poddestuollen, ynsekten, wjirms en soms sels fûgelaaien.
It eastlike wangpûdiikhoarntsje libbet it grutste part fan it jier in solitêr bestean, en ferdigenet syn hoale fûleindich tsjin soartgenoaten. Winterdeis bringt er soms langere tiid troch yn it steat fan winterrêst, mar in wiere wintersliep hâldt er net. Inkeld yn 'e peartiid, dy't fan febrewaris oant april en nochris fan juny oant augustus falt, siket er it selskip fan soartgenoaten op. De wyfkes smite jiers ien of twa nêsten fan 3-5 jongen. Yn it wyld libje eastlike wangpûdiikhoarntsjes trochstrings mar in jier as trije, mar yn finzenskip kinne se wol acht jier wurde. De wichtichste natuerlike fijân is foar eastlike wangpûdiikhoarntsjes de langsturtwezeling (Mustela frenata), mar ek ferskate soarten hauken, foksen en slangen, de waskbear, de reade lynks en de hûskat snippe der wolris ien.
Status
It eastlike wangpûdiikhoarntsje hat de IUCN-status fan "net bedrige", mei't er yn syn ferspriedingsgebiet noch rûnom foarkomt en om't de populaasje stabyl liket te wêzen.
Undersoarten
Der binne alve erkende ûndersoarten fan it eastlike wangpûdiikhoarntsje:
Skin Diamond
Skin Diamond, ek bekend as Raylin Joy, echte namme: Raylin Joy Christensen (Ventura (Kalifornje), 18 febrewaris 1987), is in Amerikaansk neakenmodel, fetysjmodel, stripper en pornografysk aktrise fan mingd etnysk komôf, dy't earder ek wol gebrûk makke fan 'e artystenamme Skinn. Hja sette yn 2009 útein mei in wurkpaad yn 'e Amerikaanske pornoyndustry en spile yn in grut tal films. Diamond krige grutte populariteit en wûn ûnder mear twa AVN Awards, de Oscars fan 'e pornosektor. Yn 2016 beëinige se har karriêre as pornoaktrise om fierder te gean as mainstream-aktrise, sjongster en lietsjeskriuwster.
Jonkheid
Diamond waard yn 1987 berne yn Ventura, yn 'e Amerikaanske steat Kalifornje. Se is fan mingd Deensk, Dútsk, Etiopysk, Servysk en Tsjechysk komôf. Fanwegen har negroïde uterlik, dat komt troch har Etiopyske bloed, identifisearret se har foar it meastepart as Afro-Amerikaansk. Nei eigen sizzen waard se as bern in protte narre mei har hûdskleur.
Doe't se trije jier wie, ferfear Diamond mei har âldelju, dy't kristlike sindelingen wiene, nei Skotlân, dêr't se krapoan tweintich jier trochbrocht. Se groeide sadwaande op yn Dunfermline en krige in frij strange opfieding. Har heit, Rodd Christensen, krige yn it Feriene Keninkryk bekendheid as it personaazje Spencer út 'e bernesearje Balamory, in produksje fan BBC Scotland. Diamond spile as teenager ek yn dy tillefyzjesearje, tegearre mei har suster Heather. Har earste baan hie se as meiwurker fan in kres.
Karriêre
Diamond sette mei har karriêre útein as model foar de Kalifornyske neakenfotografywebside GodsGirls, foar't se as keunstmodel begûn te wurkjen. Letter wie se ek aktyf as fetysjmodel foar fotografen út sawol Jeropa as de Feriene Steaten, dy't oanlutsen waarden troch har unike uterlik. Yn 2009 posearre se foar de omslach fan Bizarre, nei't se de earste covergirl-syktocht fan dat tydskrift wûn hie. Neitiid waard se yn Londen oannommen troch it modelleburo Girl Management. Yn in fraachpetear sei Diamond letter dat se altyd yntrigearre west hie troch seks en froulju. Yn 2009 makke Diamond har debút yn in pornografyske film, yn in sêne mei Joanna Angel en James Deen. Hja wie doe 22 jier. Neffens har bedarre se min ofte mear by fersin yn 'e pornoyndustry. Se besocht it geheim te hâlden foar har âlden, mar dy ûntdieken it binnen in moanne. Har heit wie fral bang dat se fan 'e porno oan 'e drugs en yn 'e prostitúsje reitsje soe.
De folgjende sân jierren spile Diamond yn sa'n 350 films, û.m. foar sokke foaroansteande Amerikaanske labels as Penthouse, Vivid Entertainment, Adam & Eve, Elegant Angel, Digital Playground, Hustler Video, Digital Sin, Zero Tolerance, Jules Jordan Video, Evil Angel en Devil's Film. Fierders wurke se ek wol foar minder bekende Amerikaanske studio's, lykas Pure Play Media, West Coast Productions, Metro en Girlfriends Films. Ek wie se te sjen yn produksjes fan studio's út oare lannen, lykas it Dútske Magmafilm, it Frânske Vidéo Marc Dorcel en it Kanadeeske Mile High Media. En ta einsluten wie se in protte yn 't spier foar pornowebsiden op it ynternet, wêrûnder BangBros, Reality Kings, Brazzers en Kink.com.
Njonken har pornografyske karriêre wurke Diamond yn 2011 as fotomodel mei oan in rige advertinsjes foar it tydskrift i-D, klaaid yn produkten fan Louis Vuitton en American Apparel. Yn 2012 posearre se foar striptekener David W. Mack, dy't har as it personaazje Echo tafoege oan 'e rige Daredevil: End of Days fan Marvel Comics. Yn 2013 posearre Diamond fierders foar de foaroansteande fotograaf Terry Richardson. Datselde jiers die se foar it earst wat mei muzyk, doe't se it liet Sex in a Slaughter House skreau en de byhearrende fideoklip makke as ûnderdiel fan in sêne dy't se opnaam foar Brazzers.
Yn 2014 spile Diamond mei kollega-pornoaktrise Allie Haze yn 'e fideoklip fan it liet John Doe, fan 'e Amerikaanske rapper B.o.B en Priscilla Renea. Yn july fan datselde jier stie se as neakenmodel mei in fotoreportaazje yn it neakenblêd Penthouse as de Penthouse Pet of the Month. Fierders wie Diamond yn 2014 ek as regisseur belutsen by twa pornofilms: Dollhouse, fan 'e lytse studio Deviant Entertainment, en Nerdgasm, fan Girlfriends Films. Yn 2015 waard se troch de Penthouse útroppen ta de Penthouse Pet of the Year Runner-up (d.w.s. dat se it twadde plak behelle).
Yn 2016 loek Diamond har út 'e Amerikaanske pornoyndustry werom om har ta te lizzen op in nij wurkpaad as mainstream-aktrise, sjongster en lietsjeskriuwster ûnder har wiere namme Raylin Joy. Se makke in súksesfolle crossover en waard cast as Dylan Quinn yn 'e tillefyzjesearje Submission, fan 'e Amerikaanske tillefyzjestjoerder Showtime. Fierders brocht Diamond yn 2016 ek har earste fiif offisjele singles út, te begjinnen mei Fire.
Priveelibben
Diamond is nei eigen sizzen biseksueel. Hja wennet yn Hollywood, yn 'e Amerikaanske steat Kalifornje. Har hobbys binne skilderjen en pealdûnsjen.
Lichemsskaaimerken
Skin Diamond is negroïde, mei brune eagen en swart hier, dat se gauris rôze of pears fervet. Se stiet bekend om it feit dat se har holle oan ien side keal skeart. Neffens har offisjele opjefte is se 1.66 m lang, mei in gewicht fan 50 kg, en in natuerlike cupmaat 32B. Behalven de wenstige gatsjes troch de earlellen hat Diamond ek in nâlpiercing en piercings troch har rjochternoaswjuk en har beide spiennen.
Doe't se yn har jonkheid ris in stunt mei fjoer die mei guon lju dy't gjin idee hiene wat se útfûnen, gie alles mis en rekke Diamond mei twaddegraads brânwûnen yn it sikehûs. Se helle it by de dea om 't ôf, mar hie neitiid groeden oer in grut part fan 'e rêch. Dêr liet se doe in tatoeaazje fan in feniks oerhinne sette. Fieders hat se in tatoeaazje fan in ferpleechster mei in ynjeksjespuit op har lofterskouder; in stjer op eltse hân tusken de tomme en de wiisfinger; in blom op har lofterringfinger; de letters "LBST" krekt boppe de pols op har rjochterearm; en noch ferskate oare tatoeaazjes op har rjochterskouder, lofterearm en rjochterankel.
Thelma & Louise
Thelma & Louise is in Amerikaanske misdiefilm en roadmovie út 1991 ûnder rezjy fan Ridley Scott, mei yn 'e haadrollen Susan Sarandon en Geena Davis. Dyselden waard ûnderstipe troch û.o. Harvey Keitel en Michael Madsen yn guon fan 'e wichtichste byrollen, en ek Brad Pitt yn ien fan earste grutte filmrollen. It ferhaal giet oer twa freondinnen, de servearster Louise en de húsfrou Thelma, dy't tegearre in pear dagen op fakânsje sille. As Thelma op in hier nei ferkrêfte wurdt, sjit Louise de dieder dea. Dêrnei slane de beide froulju op 'e flecht foar de plysje. Fan 'e filmkritisy krige Thelma & Louise oer it algemien positive resinsjes en yn 'e bioskopen wie it in kommersjeel súkses. De film wûn in Oscar, in Golden Globe en ferskate oare wichtige prizen. Sûnt de film útkommen is, hat er him ûntjûn ta in wiere filmklassiker, dy't gâns ynfloed útoefene hat op oare artistike wurken. Fral de einsêne wurdt beskôge as ikoanysk. Yn 2016 waard Thelma & Louise foar behâld foar de ivichheid opnommen yn it Amerikaanske Nasjonaal Film Register.
Plot
De sekuere servearster Louise Sawyer, dy't der wol wêze doar, en de dimmene en gaoatyske húsfrou Thelma Dickinson wenje yn in lyts stedsje yn Arkansas en binne inoars bêste freondinnen. Se hawwe ôfsprutsen om der tegearre in pear dagen tuskenút te gean, op in koarte fakânsje dy't se trochbringe sille yn in fakânsjehúske yn 'e bergen, dat fan in kollega fan Louise is. It probleem is dat Thelma it net tsjin har oerhearskjende man Darryl, in tapytferkeaper, doar te sizzen. Nei der in skoft tsjinoan skytskoarre te hawwen, beslút se sûnder wat te sizzen fuort te gean wylst Darryl op syn wurk is en in bryfke foar him efter te litten dêr't se alles yn útleit. Louise, dy't in knipperljochtrelaasje ûnderhâldt mei de lakonike muzikant Jimmy, hoecht net ien wat út te lizzen om't Jimmy it meastepart fan 'e tiid op 'en paad is.
Tsjin 'e jûn hâlde de beide froulju op inisjatyf fan Thelma ho by in countrykroech anneks nachtklub, dêr't Thelma dûnset en flirt mei in sjarmante frjemdling dy't fan Harlan hjit. Wylst Louise eefkes nei it húske is, lit de lichtlik beskonken Thelma har troch Harlan meitroaie nei bûten ta. Op it parkearterrein besiket er har dêrnei te ferkrêftsjen, mar op it lêste momint komt Louise tuskenbeiden, dy't him de revolver fan Darryl tsjin 'e holle oan set. (Dy hie Thelma meinommen foar it gefal se yn 'e bergen oanfallen wurde soene troch in bear.) Harlan lit Thelma gean, mar wylst de beide froulju fuortrinne, ropt er harren ferskate fulgariteiten nei, en dêrop draait Louise har om en sjit him dea yn in hommelse opwâling fan razernij.
Neitiid wol Thelma nei de plysje gean, mar Louise is bang dat nimmen leauwe sil dat Harlan besocht hat Thelma te ferkrêftsjen, om't withoefolle lju har mei him drinken en dûnsjen en laitsjen sjoen hawwe. Boppedat foarme er op it stuit dat sy him deaskeat al gjin bedriging mear, wat betsjut dat sysels likegoed it tichthûs yndraaie sil foar moard. Dat, op ynstigaasje fan Louise naaie de beide froulju út. Nei't se yn in oar plak de nacht yn in motel trochbrocht hawwe, komt Louise ta de konklúzje dat der foar har neat oars op sit as om nei Meksiko te flechtsjen, dêr't se ûnberikber wêze sil foar it Amerikaanske rjochtssysteem. Om dêr te oerlibjen, hat se lykwols ferlet fan jild. Dêrom skillet se Jimmy op en freget him om 'e $6.500 dy't op har sparrekken stiet, oer te meitsjen nei in bank yn Oklahoma City. Thelma is der net wis fan wa't sy sil, mei't sy neat ferkeards dien hat, mar se beslút om yn elts gefal oant Oklahoma City by Louise te bliuwen.
Underwilens is it lyk fan Harlan fûn en resjersjeur Hal Slocumb fan 'e Arkansaanske Steatsplysje wurdt op 'e moardsaak set. Hy befreget it personiel en de besikers fan 'e kroech en ûntdekt dat Harlan Puckett in minnenien wie, dy't fêste klant wie by de pleatslike plysje en op in kweanamme lei as it gie om syn omgong mei froulju. De algemiene opfetting liket te wêzen dat er diskear it ferkearde frommes tenei kommen is. Op basis fan it sinjalemint fan Thelma en Louise en it merk auto dêr't se yn rieden (Louise har opfallende turkwaze Ford Thunderbird kabriolet út 1966), wit Slocumb de beide froulju te identifisearjen. Yn 't earstoan wol er harren inkeld as tsjûgen hearre, mar as er ûntdekt dat Darryl Dickinson in revolver fan itselde type mist as dêr't Harlan Puckett mei deasketten is, begjint er foar it ferstân te krijen dat de beide froulju de moardners binne nei wa't er siket. It muoit Slocumb wol om 'e froulju, mei't er goed foar it ferstân hat dat se gjin echte kriminelen binne, mar yn prinsipe oppassende boargers dy't troch omstannichheden in ferkearde kar makke hawwe.
Underweis komme Thelma en Louise ferskate kearen in knappe jonge lifter tsjin, in omswalkjende cowboy dy't J.D. hjit. Thelma wit Louise lang om let te bepraten om 'e jongeman mei te nimmen nei Oklahoma City. Under de reis flirt se oan ien wei troch mei him en hy mei har. Yn Oklahoma City docht bliken dat Jimmy it jild fan Louise net oermakke hat, mar it persoanlik brocht hat. Dat hie Louise net ferwachte. Se wol Jimmy net noch mear by de saak belûke as se al dien hat, dat se beslút om it mei him út te meitsjen. Hy docht har in houliksoansiik, mar se ferkeapet him nee. Se bringe de nacht tegearre pratende troch yn Jimmy in motelkeamer. Thelma, dy't de $6.500 foar Louise yn bewarring hat, wurdt yn in oare motelkeamer opsocht troch J.D. Nei koart wifke te hawwen, lit se him deryn. J.D. fertelt har dat er eins in oerfaller is en leit út hoe't je in winkel oerfalle moatte. Letter dy nachts hawwe se seks.
De oare moarns nimme Louise en Jimmy ôfskie, wêrnei't Jimmy op hûs oan giet. Thelma is tige optein. Se hie oant no ta har hiele libben allinne noch mar mei Darryl op bêd west, en de ôfrûne nacht hat se foar it earst in orgasme krigen. Mar as de beide froulju weromkeare nei Thelma har motelkeamer, dêr't se it kefert mei it jild efterlitten hat, is it jild poater, en J.D. krekt-en-gelyk. Mei't it jild har hiele takomst wie, stoart Louise dan alhiel yn. Sûnder jild foar iten en drinken en foar benzine hat se gjin inkele kâns om Meksiko te berikken. Thelma fielt har tige skuldich, dat se beslút J.D. syn útlis yn 'e praktyk te bringen en begiet mei Darryl syn revolver in winkeloerfal. Dêrtroch hawwe de froulju earst wer genôch jild, dat de reis kin fierder. Louise jout Thelma opdracht om in rûte nei Meksiko út te stippeljen, mar har betingst is dat se beslist net troch Teksas wol. Dêr is har ea wat oerkommen dêr't se net oer prate wol. (It wurdt lykwols al rillegau dúdlik dat se dêr ferkrêfte is, wat ek de reden wie dat se sa breinroer op Harlan syn útroppen reägearre.) It probleem is dat Teksas pal tusken Oklahoma en Meksiko yn leit. De froulju moatte dus mei in reuseftige omwei troch de Oklahoma Panhandle, Utah en Nij-Meksiko harren doel sjen te berikken.
Hoewol't net ien fan beide froulju no noch nei hûs kin sûnder yn 'e finzenis te belânjen, seit Thelma dat se it begripe sil as Louise fan gedachten feroaret. Sy kin it ommers samar wer oanlizze mei Jimmy. Mar sels kin Thelma, no't se in priuwke fan 'e frijheid hân hat, nea wer werom nei Darryl. Louise bewissiget har freondinne derfan dat sy likemin werom giet. Yn Nij-Meksiko wurde de beide froulju foar te hurd riden oanholden troch in plysjeman. Mei't se beseft dat er de arrestaasjebefellen tsjin harren fine sil as er in bon útskriuwt, bedriget Thelma him mei Darryl syn revolver. De froulju slute de plysje op yn 'e kofferbak fan syn eigen auto en nimme syn tsjinstwapen mei. Letter komme se wer de gleie frachtweinsjauffeur tsjin dy't se al ferskate kearen earder ynhelle hawwe, en dy't eltse kear obsene gebearten nei harren makket. Diskear lokje se him mei nei in parkearterrein, dêr't se easkje dat hy harren syn ûntskuldigings oanbiedt. As er dat wegeret, besjitte se syn tankwein dy't fol mei branje sit, dat it ding ûntploft yn in reuseftige fjoersee. De froulju litte de flokkende en mâltjirgjende frachtweinsjauffeur efter by it wrak fan syn truck mei oplizzer.
Dat blykt efternei net sa'n ferstannige set west te hawwen, want troch de reekwolkens wit de FBI harren yn in helikopter op te spoaren. De pleatslike plysje komt mei grut materieel fanwegen en nei in spektakulêre efterfolging wurde de beide froulju klemriden oan 'e râne fan 'e Grand Canyon. Slocumb, dy't dêre mei de FBI arrivearret, besiket om 'e nocht de sitewaasje te ûntsenuwjen. De plysje oarderet de froulju om 'e motor fan harren auto út te setten en mei de hannen omheech út te stappen. Eltse oare aksje sil opfetten wurde as ferset tsjin arrestaasje. Thelma noch Louise lokket it oan om harren oer te jaan. Thelma stelt foar om it gaspedaal yn te drukken en "gewoan troch te riden". Louise freget har oft se dêr wol wis fan is, en Thelma antwurdet befêstigjend. De beide freondinnen tútsje inoar en gripe inoars hannen fêst. Dêrop jout Louise fol gas en riidt de Ford Thunderbird mei grutte faasje fan it hege klif de Grand Canyon yn. Slocumb draaft der noch wanhopich efteroan, mar kin neat mear dwaan om harren mienskiplike selsmoard tsjin te hâlden.
Produksje
Doe't se gjin positive reäksjes krige, liet se it senario sjen oan har freondinne Mimi Polk Gitlin, dy't de deistige lieding hie oer Ridley Scott syn filmstudio Percy Main Productions (letter omneamd ta Scott Free Productions). Gitlin gie dermei nei Scott, dy't nei it lêzen fan it skript tige entûsjast wie. Hy kocht foar $500.000 de filmrjochten oan en helle Pathé Entertainment oan board as finansier, dat doedestiden ûnder it bewâld stie fan Alan Ladd jr., in freon fan Scott. It wie de bedoeling dat Scott de film produsearje soe, wylst immen oars regisseur wurde soe. Hy frege dêr û.o. Kevin Reynolds en Richard Donner foar, mar krige eltse kear nul op rekest. Hy wifke oft er de film oars sels regissearje moast, en waard dêrta úteinlik oerhelle troch aktrise Michelle Pfeiffer.
Mei Scott as regisseur en hysels en Polk as produsinten foar Percy Main Productions, Pathé Entertainment en Star Partners III Ltd., wie foar Thelma & Louise in budget beskikber fan $16,5 miljoen. De kamerarezjy wie yn 'e hannen fan Adrian Biddle, en de filmmuzyk waard fersoarge troch Hans Zimmer.
Casting
Michelle Pfeiffer en Jodie Foster waarden oarspronklik cast yn 'e titelrollen. De preproduksje fan Thelma & Louise duorre lykwols mar ta, sadat beide aktrises úteinlik oare rollen oannamen: Pfeiffer yn Love Field en Foster yn The Silence of the Lambs. Doe waarden Meryl Streep en Goldie Hawn frege foar de haadrollen, mar Streep bliek letter net te kinnen om't se, doe't de opnamen úteinlik begjinne soene, al oare ferplichtings hie, wylst de produsinten Hawn net de juste aktrise foar de rol fûnen. Yn harren stee waarden Geena Davis (dy't al krapoan in jier lang kampanje fierd hie om 'e rol fan Thelma te bemachtigjen) en Susan Sarandon keazen. Beiden folgen yngeande autoriid- en sjitlessen om harren op 'e rollen ta te rieden.
Scott helle persoanlik filmstjer Harvey Keitel oer om 'e byrol fan 'e sympatike Arkansaanske resjersjeur Hal Slocumb op him te nimmen; de beide mannen koene inoar goed om't se gearwurke hiene oan Scott syn debút as regisseur, de film The Duellists, út 1977. Geena Davis rette har eks-freon Christopher McDonald oan foar de rol fan Thelma har bazige man Darryl. Scott woe Michael Madsen hawwe foar de rol fan 'e benei-ferkrêfter Harlan Puckett, mar Madsen fielde dêr neat foar. Hy woe wol de rol fan Louise har frijer Jimmy spylje. Foar de rol fan 'e sjarmante mar efterbakse swalker J.D. waarden û.o. George Clooney, Robert Downey jr., Mark Ruffalo, John Mellencamp, Dylan McDermott en Dermot Mulroney yn omtinken nommen. De rol gie úteinlik nei Billy Baldwin, mar doe't dy ferstek gean litte moast, wist in tige jonge Brad Pitt mei de rol fan J.D. ien fan syn earste wichtige filmrollen te bemachtigjen.
Opnamen
De opnamen foar Thelma & Louise setten op 11 juny 1990 útein en duorren oant en mei 31 augustus fan dat jier. Hoewol't de foarfallen yn 'e film har ôfspylje op 'e rûte fan Arkansas nei de Grand Canyon yn Arizona, waard Thelma & Louise eins folslein opnommen yn 'e Amerikaanske steaten Kalifornje en Utah. De wichtichste filmlokaasjes wiene Bakersfield (Kalifornje) en Moab (Utah). Guon sênes waarden filme yn Monument Valley, it La Salberchtme en it Nasjonaal Park Arches en by La Sal Junction en it spûkstedsje Cisco, allegearre yn eastlik Utah. De einsêne by de Grand Canyon waard eins opnommen krekt bûten it Steatspark Dead Horse Point, yn súdeastlik Utah.
Distribúsje
De distribúsje fan Thelma & Louise waard fersoarge troch Metro-Goldwyn-Mayer (MGM). De film waard op 20 maaie 1991 foar it earst fertoand, bûten de kompetysje om, op it Ynternasjonaal Filmfestival fan Cannes. Yn 'e Amerikaanske bioskopen iepene Thelma & Louise op 24 maaie 1991.
Untfangst
Fan 'e filmkritisy krige Thelma & Louise oer it algemien positive resinsjes. Sa skreau Janet Maslin yn The New York Times dat de film in "ferrassing" wie mei in "fûnkeljend senario", it oant doe ta "ûnoansprutsen talint" fan regisseur Ridley Scott foar "útskroevene komeedzje en libbene Amerikaanske lânskipsbylden", en "ûnferwachte helpboarnen yn 'e foarm fan 'e beide stjerren, Susan Sarandon en Geena Davis". Yn 'e Chicago Sun-Times joech Roger Ebert oan Thelma & Louise 31/2 fan 4 stjerren. Hy wie ek tige loovjend oer de film, mar hie der argewaasje fan dat it lêste byld fan 'e film foar't de ôftiteling begûn sa'n ûnfoege haast liek te hawwen.
Krityk wie der fral fan lju dy't it feministyske boadskip fan 'e film net wurdearje koene. Guon kritisy fûnen dat Thelma & Louise befoaroardiele wie tsjin manlju en dat de ôfskildering fan manlju yn 'e film ûnearlik wie. Nettsjinsteande dat waard by in opinypeiling ûnder 81 foaroansteande Amerikaanske filmkritisy Thelma & Louise it twadde plak op in ranglist fan 'e bêste films fan 1991 taparte. Dêrby moast de film inkeld The Silence of the Lambs foargean litte.
Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hat Thelma & Louise in heech goedkarringspersintaazje fan 86%, basearre op 152 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: "Trochdat de film tagelyk sawol grappich as hertferskuorrend is en grôtfol aksje sit, is Ridley Scott syn Thelma & Louise in machtige, goed aktearre roadmovie, dy't útgroeit boppe it feministyske boadskip dat de kearn foarmet." Op Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, behellet Thelma & Louise in goedkarringspersintaazje fan 88%, basearre op 12 resinsjes.
Tsjintwurdich wurdt Thelma & Louise beskôge as in wiere filmklassiker. Fral de einsêne, as de froulju it ravyn yn ride, en de sêne wêryn't se de tankwein fan 'e ûnfatsoenlike frachtweinsjauffeur opblaze, binne ikoanysk wurden en neitiid gauris neibeard yn tekenfilms, fideospultsjes, fideoclips, reklamespotsjes en parodyen. Yn 2016 waard Thelma & Louise troch de Library of Congress útornearre foar preservearring foar de ivichheid yn it Amerikaanske Nasjonaal Film Register, omreden fan kulturele, histoaryske en/of estetyske wearde.
Opbringst
Thelma & Louise brocht yn 'e bioskopen yn 'e Feriene Steaten en Kanada $45,4 miljoen yn 't laadsje. It is ûnbekend hoe grut oft de opbringst fan 'e film yn oare lannen en territoaria wie. Mar as men de Noardamerikaanske opbringst ôfset tsjin it budget fan $16,5 miljoen betsjut dat al in winst fan $28,9 miljoen, hoewol't dêr de marketingkosten noch wol ôf moatte.
Prizen
By de Oscars waard Thelma & Louise yn 1992 nominearre foar 6 prizen yn 5 kategoryen. Dêrûnder wiene bêste regisseur, twaris bêste aktrise (Geena Davis en Susan Sarandon), bêste kamerarezjy en bêste filmmontaazje. De film wûn de Oscar foar bêste orizjinele senario (Callie Khouri). By de Golden Globes waard Thelma & Louise nominearre foar 4 prizen yn 3 kategoryen, wêrûnder bêste film – drama en twaris foar bêste aktrise (Davis en Sarandon). De film wûn de Golden Globe foar bêste senario. Khouri wûn foar har skript ek de Writers Guild of America Award foar bêste filmsenario. Teffens waard Thelma & Louise nominearre foar twa MTV Movie Awards.
Om utens wûn Thelma & Louise de David di Donatello, de wichtichste Italjaanske filmpriis, yn 'e kategory bêste bûtenlânske aktrise, dy't nei Davis en Sarandon tegearre gie. De film waard fierders nominearre foar de David di Donatello foar bêste bûtenlânske film. Yn dyselde kategory waard Thelma & Louise ek nominearre foar de César du Cinéma, de wichtichste Frânske filmpriis, en foar de Australyske AFI Award. By de BAFTA's, de wichtichste Britske filmprizen, waard Thelma & Louise nominearre foar 8 prizen yn 7 kategoryen: bêste film, bêste rezjy, twaris bêste aktrise (Davis en Sarandon), bêste orizjinele senario, bêste kamerarezjy, bêste filmmontaazje en bêste orizjinele filmmuzyk.
List fan planetoïden 44501-44600
Dit is in list fan planetoïden 44501-44600.
Chiangus
De Chiangus is in koweras dat yn de Feriene Steaten ûntstien is yn 1976. De namme is in gearfoeging fan de namme fan de rassen: Chianina en Angus.
Chiangus is meast folslein swart, somtiids kin der wat brún yn sitte of binne se 'read'. It ras hat fan himsels gjin hoarnen. It is in typyske fleisko.
Albert Plesman
thumb|Búste fan Albert Plesman op [[Skiphol]] thumb|Stânbyld fan Albert Plesman, fan [[Mari Andriessen, by it eardere KLM-haadkantoar oan de Plesmanwei yn De Haach.]] Albert Plesman (De Haach, 7 septimber 1889 – dêre, 31 desimber 1953) wie in Nederlânsk loftfeartpionier en meioprjochter fan de KLM.
Libben en wurk
Yn 1915 wie er as beropsoffisier legere yn Soesterberch dêr't de militaire luchtvaartafdeling (LuVA) doe har basis hie. Hy helle dêr ek yn 1918 syn militêr fleanbrevet. Plesman fernaam al rillegau dat er dochs mear in sakeman as fleander wie.
Oprjochting KLM
Nei de Earste Wrâldkriich wie er mei-organisator fan de ELTA, de Eerste Luchtvaart Tentoonstelling Amsterdam, dy't fan 1 augustus oant 15 septimber 1919 hâlden waard en dêr't leafst 800.000 minsken op ôf kamen. Foar de útstalling wiene mânske hallen boud, dy't nei it evenemint troch Anthony Fokker brûkt waarden foar syn lettere bedriuw, Fokker fleanmasinefabryk te Amsterdam-noard.
Atletyk op de Olympyske Simmerspullen 1972
200px|thumb|right|It Olympysk Stadion fan München
Albert Plesman
Oprjochting KLM
Op 17 oktober 1919 hat soks ek mei laat ta de oprjochting fan de fennoatskip Koninklijke Luchtvaart-Maatschappij voor Nederland en Koloniën (KLM), dêr't Plesman direkteur fan waard. Nei de Twadde Wrâldkriich waard Plesman beneamd ta presidint-direkteur fan de KLM. Hy makke der in florearjend bedriuw fan mei ynternasjonale alluere. Plesman pleite om 'e nocht foar it ferpleatsen fan Skiphol nei in plak yn de omkriten fan Burgerveen.
Syn fertsjinsten foar de ynternasjonale boargerloftfeart waarden postúm beleanne yn 1959 mei de earste Edward Warner-medalje.
Atletyk op de Olympyske Simmerspullen 1972
De Olympyske Simmerspullen fan de XXe Olympiade waarden yn 1972 hâlden yn it West-Dútske München. It atletyk waard hâlden yn it Olympiastadion München.
Albert Plesman
Nyenrode
Yn 1942 wie Plesman finzene yn Skeveningen en tocht nei oer de takomst. "Jongens van Energie, Kennis en Daad" soene tige nedich wêze foar de weropbou fan it lân. Mei op Plesmans inisjatyf waard koart nei de oarloch kastiel Nyenrode yn Breukelen hierd fan de widdo Goudstikker en koe de earste business school fan Nederlân yn it neijier fan 1946 iepene wurde troch Prins Bernhard.
Hûshâlding
Albert Plesman sr. troude op 27 desimber 1917 mei Susanna Jacoba van Eijk (‘Suus’), dochter fan in tsiisfabrikant út Gouda. Hja krigen in dochter en trije soannen: Hans, Jan, Appie en Pia. Albert sr. stoar yn 1953 oan in bloedfetsykte.
Hans Plesman (J.C) (1918-1949) makke as reserve luitenant yn de maaiedagen fan 1940 de measte operasjonele fleanoeren yn in Fokker D.XXI en krige dêrfoar de Brûnzen Liuw. Hy ferûngelokke as KLM gesachfierder fan de Lockheed Constellation "Roermond" op 23 juny 1949 yn see by Bari, Itaalje.
Jan Plesman (1919-1944) waard Ingelânfarder en waard wol 'De Fleanende Hollanner' neamd; hy flechte yn 1940 mei syn freon, twadde luitenant by de LuVA Geert Overgaauw. Op de fyts gie it troch Belgje, Frankryk en Spanje nei Portugal. Dêrwei fleagen se yn in DC3 nei Bristol en waard Jan Spitfire-piloat. Op 23 desimber 1941 makke er syn earste solo-flecht. Op 1 septimber 1944 waard Jan mei syn 'Spitfire' fan it 322 Dutch Squadron RAF troch de Luftwaffe delsketten, wierskynlik noardeastlik fan Saint Omer. Hy is nea weromfûn en wurdt betocht yn it Air Forces Memorial yn Runnymede. Hy waard ûnderskieden mei it Krús fan Fertsjinste en it Frânske Oarlochskrús.
Atletyk op de Olympyske Simmerspullen 1972
Medaljespegel
De top tsien fan lannen dy't by it atletyk medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen fan 1972.
Albert Plesman
Hûshâlding
Appie Plesman (1922) wennet yn Rome. Pia Plesman (1924-2000) troude op 'e nij mei F. Smithuysen.