cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nachtmerje
Oant yn 'e achttjinde iuw waarden nachtmerjes faak as it wurk fan demoanen beskôge. Dy waarden ûndersteld op it boarst te sitten fan dejinge dy't de nachtmerje hie, en mei opsetsin, út kweadaardigens, de dream te feroarsaakjen. As alternative útlis waarden ek betsjoenings en demoanyske besetting wol oandroegen. Yn 'e njoggentjinde iuw waard benammen yn Jeropa wol ûndersteld dat nachtmerjes feroarsake wurde koene troch in ferkeard diëet. Tsjintwurdich wit men dat nachtmerjes eins troch fysiologyske of psychologyske redens komme. Sa kinne in ûnnoflike sliephâlding of hege koarts ta it hawwen fan nachtmerjes liede, en kinne se ek feroarsake wurde troch in trauma of troch stress. Ek swier iten koart foar't men op bêd giet, kin ta it hawwen fan nachtmerjes liede, mei't it fertarringsproses gruttere harsensaktiviteit opwekket. It út en troch foarkommen fan nachtmerjes is normaal, mar it oanhâldend hawwen fan nachtmerjes, faak oer in weromkearend ûnderwerp, en mei sliepeleazens of eangst om te sliepen ta gefolch, kin oanlieding wêze om 'e help fan in psycholooch of psychiater te sykjen.
Seksuele slavernij
Seksuele slavernij is it ta slaaf meitsjen fan ûnwillige minsken mei as doel om se seksueel te eksploitearjen. Yn syn bekendste foarm yn it Westen, dy fan twongen prostitúsje, komt it fuort út frouljushannel, wêrby't froulju nei in frjemd lân ta brocht of lokke wurde, dêr't bliken docht dat se ûnder twang seksuele tsjinsten ferliene moatte oan 'e klanten fan harren baas. Yn Nederlân is dit strafber ûnder it begryp minskehannel, Wetboek fan Strafrjocht kêst 273f (oant 2005 kêst 250a, dêrnei oant 2006 kêst 273a).
Yn ûntwikkelingslannen komme lykwols ek noch oare foarmen fan seksuele slavernij foar. Berneprostitúsje is yn guon lannen in bekend ferskynsel. In oare foarm fan seksuele slavernij is it twongen houlik. Fierderoan bestiet der seksuele slavernij mei ien inkele eigner/misbrûker; dit komt ynsidinteel yn it Westen ek foar as ûntfieringsslachtoffers (of eigen gesinsleden) lange tiid, soms sels jierrenlang, finzen holden en seksueel misbrûkt wurde troch ien dieder. Ek is der rituële seksuele slavernij, mank geand mei beskate religieuze praktiken, lykas trokosi yn Gana, Benyn en Togo. Ta einbeslút kin der by foarmen fan slavernij dy't net primêr of seks rjochte binne, yn 'e gong wei ek seksueel misbrûk foarkomme. As it yn oarlochssitewaasjes bart, kin seksuele slavernij ûnder de misdieden tsjin de minsklikheid falle.
Dido (mytology)
thumb|Aeneas komt by Dido oan om te berjochtsjen oer de Trojaanske kriich troch [[Pierre-Narcisse Guérin. De sêne is fan de Aeneis fan Fergilius, dêr't Dido fereale rekket op Aeneas en drôvich wurdt wannear't er ferfarre moast.]] thumb|Dido en Aeneas op in Romeinske fresko út [[Pompeï]]
Dido (Aldgryksk: Διδώ Grykske útspraak: [diː.dɔ̌ː], Latynske útspraak: [ˈdiːdoː]), ek bekend as Alissa of Elissa ( Ἔλισσα), wie de legendaryske stifter en earste keninginne fan de Fenisyske stedsteat Kartago. Hja is allinnich bekend fan Grykske en Romeinske boarnen, dy't in skoft letter as de stifting fan Kartago skreaun waarden. Oft se wier bestean hat is net wis. Yn de measte skriften wie se de keninginne fan de Fenisyske stedsteat Tyrus, dy't tiranny dêre flechte en har eigen stêd stifte yn it noardwesten fan Afrika.
It measte oer Dido har libben, karakter en rôl yn it stiftsjen fan Kartago is bekend fan de Aeneis fan Fergilius, dy't it ferhaal fertelt oer de Trojaanske held Aeneas.
Dido is hjoed-de-dei noch hieltyd in populêr figuer yn toanielstikken, keunstwurk en oare media. Har neilittenskip is benammen sterk yn Tuneezje, dêr't guon froulju harsels de "dochters fan Dido" neame, en dêr't se in nasjonaal symboal is en sels ôfbylde waard op de bankbiljetten.
Namme
In soad nammen yn de leginde fan Dido binne fan Punysk komôf. Dêrom moatte de Grykske skriuwers Fenisyske boarnen rieplachte hawwe. Ien andert is dat Dido fan deselde Semityske woartel as David, dat "leafste" betsjut. In oar andert is dat Dido "de swerver" betsjut.
Neffens Marie-Pierre Noël is de namme "Elisjat/Elisja" brûkt foar Punyske ûnthjitten. It bestiet út de Punyske taheaksel *il, de namme foar de Fenisyske god El, dat ek de namme foar God yn it joadendom is. -issa of ʾiš (𐤀𐤎) betsjut "brân" of is in oar wurd foar "frommes". In oare mooglikheid is dat it de froulike foarm fan El is. Yn it Gryksk ferskynt it as Theiossô, dat in oersetting is fan Élissa: el waard theos.
De leginde
De groep kaam earst oan op Syprus, dêr't in preester fan Jupiter by harren oansleat. Ek namen se 80 jonge froulju mei, dy't op de kust as prostituees op de manlju fan de flechtelingen stiene te wachtsjen.
Dêrnei fearen se nei de kust fan Noard-Afrika dêr't Dido de Numidyske kening Hiarbas frege om in stikje lân dêr't se tydlik bliuwe koene ear't se fierder tôgen. Hy joech harren in stik lân dy't sa grut is as in hiele oksehûd. Hja snie de hûd yn tige tinne strypkes, sa't se genôch hie dat se de stripen efterinoar lizze koe en in gânse heuvel omkringje koe. Dy heuvel waard de Byrsa neamd en dat soe harren thús wurde. In soad lânseigen Berbers en de Fenysjers fan it tichteby lizzende Utika trúnden harren der op oan en bou in stêd. Doe't se úteinsetten mei it graven foar de fûneminten fûnen se in oksekop, dat in foarteken wie dat de stêd woltierich wêze soe, mar ûnderhearrich oan oaren wêze soe. Dêrnei begûne se justjes fierder op de heuvel te graven en doe fûnen se de holle fan in hynder. Dat wie in foarteken dat de stêd mactich wêze soe.
Doe't de nije stêd Qart-Hadasht boud waard en woltierich wie, easke Hiarbas dat Dido mei him trouwe moast of oars soe er Kartago de kriich ferklearje. Dido woe him leaver net boaskje yn earbied fan har man Aserbas.
Neffens ien ferhaal liet se in brânsteapel bouwe en in soad minske-offers jaan as de lêste offering foar har earste man en as tarieding foar it boaskjen mei Hiarbas. Dido rûn doe op de brânsteapel ôf en makke buorkundich dat se nei har man gean soe sa't se woenen en dêrnei stuts se harsels mei in swurd. Nei har selsopofferjen waard se fergodlike en waard se, sa lang as Kartago bestie, eare.
Neffens de Aeneis fan Fergilius wegere Dido earbiedich Hiarbas te boaskjen en dy liet har dêrnei gewurde. Njonkelytsen flechten de Trojaanske held Aeneas en syn manlju Troaje nei de Trojaanske Oarloch en kamen oan yn Kartago. Aeneas berjochte Dido oer de tastân en Dido joech harren tastimming yn Kartago te bliuwen. Dido en Aeneas rekken fereale meiïnoar troch it tadwaan fan Juno en Fenus. Op in dei wiene se op in jachtekspedysje en doe begûn it te reinen. Hja fûnen in skûlplak yn in grot, dêr't se meiïnoar begûnen te frijen en geslachtsmienskip hiene. Hja makken plannen om meiïnoar te trouwen. Doe't Hiarbas fernaam dat Dido en Aeneas in affêre hiene, waard er brûkel dat se him net boaskje woe, mar Aeneas wol. Hiarbas, dy't ien fan de soannen fan Jupiter wie, bidde ta syn heit. Jupiter stjoerde dêrnei Merkurius nei Aeneas om him te sizzen dat er nei Itaalje gean moast en stiftsje Rome. De fromme Aeneas waard drôvich, mar gie der fierder yn mei. Merkurius sei Aeneas ta al de goede dingen dy't him yn Itaalje te wachtsjen steane en hjit him syn float ree te meitsjen.
Dido waard dêrnei tige drôvich en woe dêrnei net mear fierder libje. Hja hiet har suster Anna in brânsteapel te meitsjen en baarn alles dat Aeneas efter liet, syn wapens, klean, en harren breidsbêd. Doe't Dido Aeneas en syn Trojanen ferfarren seach, ferflokte se harren en foarsei dat der in ivige striid tusken Kartago en de neikommelingen fan Troaje wêze soe, doelend op de Punyske oarloggen. Dido rûn dêropta nei de brânsteapel en lei del op de bêd dy't se dielde mei Aeneas en stuts harsels dêrnei mei de swurd, dy't Aeneas har jûn hie, yn har eigen liif. Dyjingen dy't taseagen begûn lûd te âljen en Dido har suster Anna rûn op har stjerrende suster ta en omearme har. Juno stjoerde Iris om Dido har geast fan har lea frij te litten. Aeneas en syn manlju seagen de brân fan harren skippen ôf en wisten net presiis wat der geande wie.
Yn syn reis troch de ûnderwrâld hinne kaam Aeneas Dido wer temjitte en besiket har út te lizzen wat der bard wie. Dido wegere him oan te sjen en sjocht de oare kant op nei in bosk dêr't har eardere man Aserbas op har stie te wachtsjen.
Histoarisiteit
thumb|In bankbiljet fan 10 Tunezyske dinar mei in ôfbyld fan Elissa It is net wis oft Dido wier bestien hie of dat se basearre wie op in histoarysk persoan. It ferhaal fan de oksehûd wie nei alle gedachten Gryksk, want Byrsa betsjut oksehûd yn it Gryksk en net yn it Punysk. De namme fan de heuvel kaam mooglik fan de Semityske woartel brt dat "fersterke plak" betsjut. Oare aspekten fan it ferhaal wiene mooglik Kartaachsk.
Oaren oppenearje dat Dido yndie histoarysk wie. Bewiis foar har bestean, en as se wol of net Aeneas ea temjitte kaam, is der foar it wiere bestean fan har famyljeleden, lykas har broer Pygmalion en harren pake Balazeros. Dy twa keningen, en Dido allyk, waarden neamd yn in list mei keningen fan Tyrus fan Menander fan Efeze dy't yn Flavius Josefus syn wurk Tsjin Apion stiet. Dêryn stiet de sin: "En no yn it sânde jier fan syn (Pygmalion's) hearskippij, syn suster flechte fan him fuort en boude de stâd Kartago yn Lybje".
De Stêle fan Nora, dy't yn Sardynje fûn waard troch skiedkundige Frank Moore Cross ynterpretearre dat Pygmalion de kening of de generaal wie dy't de stêle brûkte om oer syn oerwinning oer it lânseigen folk te skriuwen. De stêle waard datearre út de njoggende iuw f.Kr.
Kenau (film)
Kenau is in Nederlânske histoaryske oarlochsfilm út 2014 ûnder rezjy fan Maarten Treurniet. It giet oer it Belis fan Haarlim troch de Spanjerts ûnder de Tachtichjierrige Oarloch, yn 1572 en 1573. Haadpersoan is de widdo Kenau Simonsdochter Hasselaer, in wat riedseleftich figuer yn 'e Nederlânske skiednis, dy't belutsen wie by de ferdigening fan Haarlim. It senario foar de film waard skreaun troch Marnie Blok en Karen van Holst Pellekaan, dy't it loskes basearren op 'e roman mei deselde namme fan Tessa de Loo, út 2013. Aktrise Monic Hendrickx spile de titelrol, en har tsjinspiler wie Barry Atsma as de oranjesinnige garnizoenskommandant Wigbolt Ripperda. De film waard ûnthelle mei mingde resinsjes.
Plot
Yn it neijier fan 1572 giet it dat it slydjaget mei de saken fan 'e Haarlimmer widdo Kenau Simonsdochter Hasselaer, dy't de skipswerf fan har man silger beheart. De Tachtichjierrige Oarloch, dy't al fjouwer jier oan 'e gong is, liket dêr gjin negative ynfloed op te hawwen. Mar Kenau hat wol problemen mei har dochters. De jongste, Geertruide, is oergien nei it ketterske leauwe fan 'e kalvinisten en temûk fereale rekke op 'e knappe Pieter Ripperda, de soan fan Wigbolt Ripperda, de kommandant fan it garnizoen fan 'e stêd. Nei harren dielname oan 'e Byldestoarm yn 'e Grutte of Sint-Bavotsjerke wurde Geertruide, Pieter en ferskate oare jonge ynwenners fan 'e stêd troch de Spaanske besetters oppakt en nei Utert stjoerd, dêr't se ta de brânsteapel feroardiele wurde. Kenau en har âldste dochter Kathelijne arrivearje dêr krekt te let om beswier tsjin dat fûnis te meitsjen. Kathelijne wit lykwols har suster mei in pistoalskot út har lijen te ferlossen ear't se libben ferbrânt.
Werom yn Haarlim hearre Kenau en Kathelijne it nijs dat de Spaanske fjildhear don Freark, de soan fan 'e hartoch fan Alva (de Spaanske lânfâd fan 'e Nederlannen), optsjocht yn 'e rjochting fan harren stêd mei it leger dat earder it Bloedbad fan Naarden oanrjochte hat. Kenau, dy't har bekommerje moat om har werf, en dy't boppedat rout om 'e dea fan har dochter, hat gjin belangstelling foar de oarloch. Dat bliuwt sa, ek as it leger fan don Freark begjin desimber wier belis foar Haarlim slacht. Nei it ferrie fan 'e regint Cornelis Duyff giet se lykwols oerstaach, en jout se it timmerhout fan har werf foar it fersterkjen fan 'e stedspoarten.
Pius IX
Pius IX (berne as Giovanni Maria Mastai-Ferretti (Senigallia, 13 maaie 1792 – Rome, 7 febrewaris 1878) wie de 255e paus fan de Roomsk-Katolike Tsjerke. It pontifikaat fan Pius IX duorre fan 1846 oant 1878. Mei in pontifikaat fan 31 jier, 11 moannen en 23 dagen wie Pius IX (Pio Nono) nei Petrus (35 jier) de langst regearende paus fan Rome (2021).
Kenau (film)
Plot
Under it Belis fan Haarlim giet Kenau de striid mei de Spanjerts oan en kriget se de lieding oer in groepke Haarlimmer froulju dy't aktyf oan 'e ferdigening fan 'e stêd dielnimme. Underwilens besiket se har iennichst oerbleaune dochter Kathelijne sa fier mooglik fan it striidgewoel te hâlden, en ek út 'e earmen fan 'e sjarmante hierling dêr't it fanke it mei oanleit. Mei har frouljuskompanjy wit Kenau in bestoarming fan 'e Spanjerts op 'e Sint-Janspoarte ôf te slaan troch de oanfallers mei siedende pik te oerjitten.
Pius IX
It pontifikaat fan Pius foel yn in drege tiid mei revolúsjonêre krêften en grutte feroarings. Yn syn tiid kaam der in ein oan de wrâldske macht fan de paus, de Roomsk-Katolike Tsjerke ferlear de kontrôle oer de hiele tsjerkesteat en moast it hiele gebiet ynklusyf de stêd Rome oan it nije keninkryk Itaalje ôfstean. Sûnt 1870 beskôge Pius himsels as in finzene yn it Fatikaan; hy wegere gear te wurkjen mei de Italjaanske steat.
Kenau (film)
Plot
Ek liedt se in oanfal fan in groep froulju op redens tsjin in Spaanske befoarriedingstroep op 'e Haarlimmermar. En fierders wit se de Spaanske oanfalplannen bút te meitsjen troch it Spaanske kamp yn te kringen wylst de belegerjende soldaten ôflaat wurde troch in stikmannich froulju dy't op 'e stedswâlen harren boarsten ûntbleatsje. Wigbolt Ripperda jout ta dat Kenau in grutte oanwinst is foar de ferdigening fan 'e stêd, mar ûnderwilens rekket it mei de bân tusken de dominante Kenau en har dochter Kathelijne yn it neigean fanwegen de oerbeskermjendheid fan 'e mem. It belis moat úteinlik beteare yn 'e nederlaach fan 'e dappere Haarlimmers en de ynname fan 'e stêd troch de Spanjerts, dy't neitiid bloedich wraak nimme op 'e ferdigeners. Kenau-en-dy witte lykwols te ûntkommen.
Produksje
Kenau waard regissearre troch Maarten Treurniet, dy't ek ferantwurdlik wie foar De Heineken Ontvoering, út 2011. De film waard produsearre troch San Fu Maltha en Els Rientjes foar Fu Works. De kamerarezjy waard dien troch de Hongaarske kameraman Mátyás Erdély. It senario fan Kenau wie skreaun troch Marnie Blok en Karen van Holst Pellekaan, dy't it loskes basearren op 'e roman mei deselde namme fan Tessa de Loo, út 2013. De titelsong In Je Dromen waard ynsongen troch sjongster Wyke van Weelden, in âld-dielnimster oan 'e talintejacht De Beste Singer-Songwriter.
Pius IX
Yn 1854 rôp Pius IX it dogma fan de Unbesmodske Untfinzenis fan Marije út. As primaat fan de Tsjerke rôp Pius it Earste Fatikaansk Konsylje by inoar (1869–1870), dat de ûnfeilberens fan de paus as dogma goedkarde. Yn de tiid fan syn pontifikaat waarden der 206 nije bisdommen stifte.
Roger Sommer
Roger Sommer (Pierrepont (Frankryk), 4 augustus 1877 - Sainte-Maxime, 14 april 1965) wie in Frânsk fleander út de pionierstiid fan de loftfeart.
Kenau (film)
Produksje
De opnamen foar Kenau begûnen op 23 febrewaris 2013. Mei in budget fan €6 miljoen waard de film foar it meastepart (80%) opnommen yn Hongarije, dêr't it sechstjinde-iuwske Haarlim foar in diel neiboud waard. Guon sênes waarden opnommen op lokaasje yn Amsterdam-Súd en yn 'e Belgyske dunen. Regisseur Treurniet hie 60 figuranten en tsientallen tinten ta syn foldwaan, dêr't er troch fermannichfâldiging troch kompjûterbewurking de Spaanske belegeringstroepen fan meitsje moast (2.000 man en 2.000 tinten). Kenau gie op 6 maart 2014 yn premiêre. Yn july 2014 wûn Kenau de publykspriis op it Stony Brook Filmfestival yn New York.
Pius IX
Jongerein en ropping
Pius IX waard berne as Giovanni Maria Mastai-Ferretti, it njoggende bern út it houlik fan greve Girolamo Mastai-Ferretti en Caterina Solazzei di Fano. De famylje Mastai-Ferretti wie oarspronklik fan Lombardije en hie him letter yn Senigallia yn it hartochdom Urbino nei wenjen set. Giovanni's heit wie dêr boargemaster fan de stêd.
Roger Sommer
Hy wie in soan fan Alfred Sommer, in Belgysk yndustrieel. Roger Sommer wie noch jong doe't er by de fleanderij belutsen rekke. Yn 1909 ferbriek er it fleanduerrekord fan Wilbur Wright mei 2 oere 27 min. 15 sek.. Dêrnei waard er fleantúchbouwer. Hy boude 182 fleantugen. Sommer wie in freon fan loftfeartpionier en oarlochsheld Roland Garros.
Pius IX
Jongerein en ropping
Nei de legere skoalle folge Giovanni in oplieding oan it Collegio Scolpii yn Volterra, in skoalle ûnder lieding fan de piaristen. Op skoalle liet Giovanni sjen dat er benammen goed yn wiskunde wie. Yn 1808 sette Giovanni útein mei in stúdzje filosofy en teology yn Rome, dêr't er útfanhuze by syn omke Paolino Mastai-Ferretti. Dy omke wurke oan it pauslike hôf en wie as koarhear ferbûn oan de Sint-Pitersbasilyk. Yn dy snoarje stie de posysje fan de Tsjerke ûnder swiere druk. Paus Pius VII wie lykas syn foargonger, paus Pius VI, troch Napoleon finzen nommen en nei Frankryk deportearre, dêr't hja him yn it kastiel Fontainebleau fêst holden. Ek Giovanni's omke Paolino waard út Rome ferballe en in oare omke, Andrea Mastai-Ferretti – op dat stuit de biskop fan Pesaro – waard finzen holden yn Mantua, om't dy wegere it nije Frânske regear te erkennen. Foar de feiligens naam Mastai-Ferretti dêrom it beslút nei syn berteplak Senigallia te gean.
Kenau (film)
Historisiteit
De makkers fan 'e film keazen nei alle gedachten Kenau Simonsdochter Hasselaer as haadpersoan út om't fan har in oansprekkend feministysk figuer avant la lettre makke wurde koe. Histoarysk sjoen is der net safolle oer har bekend: se wenne yn Haarlim; se hie fjouwer (en net twa) dochters (fan wa't net ien op 'e brânsteapel einige); se wie yn 1572 al jierrenlang widdo; en se droech op 'e iene of oare manear by oan 'e ferdigening fan 'e stêd ûnder it Belis fan Haarlim. Histoaryske boarnen út dy tiid fermelde lykwols nearne dat se aktyf oan 'e striid dielnaam, dat dat is wierskynlik in betinksel út letter tiid, krekt as it ferhaal dat se in legerke fan trijehûndert lyksinnige froulju oanfierd hawwe soe. It liket folle wierskynliker dat Kenau yn wurklikheid inkeld oan 'e ferdigening meidie troch finansjele of materiële (hout) bydragen te leverjen en troch aktyf diel te nimmen oan graafwurk om 'e stedswâlen te fersterkjen.
Jules Schelvis
Jules Schelvis (Amsterdam, 7 jannewaris 1921 - Amstelfean, 3 april 2016) wie in Nederlâns saakkundige fan de Joadeferfolging, sels fan Joadsk komôf en oerlibbene fan sân konsintraasjekampen, benammen fan ferneatigingskamp Sobibór.
Kenau (film)
Untfangst
De resinsjes foar Kenau wiene fan in mingd karakter. Resinsint Thierry Verhoeven beskreau de film as in "histoarysk spektakel fan heitelânske boaiem" dat "mei flagge en wimpel" slagge wie, wylst it titelpersonaazje yn syn eagen delset waard as "in pragmatyske heldinne". Hy ferliek Kenau sels mei de Amerikaanske film The Patriot (mei Mel Gibson) oer de Amerikaanske Unôfhinklikheidsoarloch. Hy besleat mei de fêststelling dat "de froulik ynfalshoeke yn in histoarysk spektakel as Kenau tige ferfrissend" is "yn in filmlânskip dêr't sterke frouljusrollen tin siedde binne." Ek De Telegraaf wie frijwat loovjend oer Kenau, in film dy't yn dy krante omskreaun waard as "Braveheart mei froulju". Neffens Trouw, dêr't Kenau twa fan fiif stjerren krige, bedarre de film "earne tusken ferantwurde-Thea Beckman en soppich-Hollywood yn."
Filmkritikus Jeroen van Bree fûn dat regisseur Maarten Treurniet "sjen lit wat er wurdich is troch mei in beheind budget in fisueel oertsjûgjend histoarysk drama del te setten oer de heldedieden fan it titelpersonaazje ûnder de belegering fan Haarlim troch de Spanjerts." Mar hy gie fierder mei de fêststelling: "it ferhaal ferliest lykwols geandewei oan krêft en sakket úteinlik wei yn in wurchmeitsjende foarsisberens." Hy kaam sterke sênes tsjin "dy't bêst wat langer duorje meien hiene", wylst "wankele sênes" foar syn gefoel te lang rutsen waarden. Dat wiet er benammen oan it senario fan Blok en Van Holst Pellekaan, dat averij oprûn troch de (yn Van Bree syn eagen oerstallige) tafoeging fan 'e ferhaalline oer de relaasje fan Kenau mei har dochters. It momint dat de film definityf te sink gie, wie foar Van Bree de sêne wêryn't de folgelingen fan Kenau "boppe-op de stedsmuorren in striptease útfiere om 'e Spanjerts ôf te lieden."
Pius IX
Jongerein en ropping
Yn 1814 kaam Giovanni wer nei Rome, dêr't er in fersyk yntsjinne om by de Ealwacht te gean, in troch Pius VII stifte legerienheid om it pausdom te beskermjen. Fanwegen syn epileptyske oanfallen waard er lykwols ôfwiisd.
Roger Sommer
Sommer's bedriuw, mei de namme Sommer, is no in part fan Sommer-Allibert. Roger Sommer wie de heit fan Raymond, François en Pierre Sommer.
Kenau (film)
Untfangst
Op it blôch Cinema.nl, fan 'e VPRO, gie Kenau troch foar "in midsmjittich histoarysk drama", dat "forsearre en obligaat" oerkomt en "inkeld rêden wurdt fan teannekromming" troch it sterke aktearjen fan 'e aktrises. Yn 'e resinsje yn it Het Parool stie oer Kenau: "it fersetsdrama is oppept mei Pietje Bell-eftige wa't-net-sterk-is-moat-snoad-wêze-sênes, en in mem-dochterdrame dat mear op in moderne soap liket as op 'e Midsiuwen." En oer de ôfliedingsmaneuver mei de bleate boarsten skreau Het Parool dat it "frjemd" is dat de makkers net beseften dat dy "ridikule sêne" de film "as serieus histoarysk drama folslein ûnderút skoffelet."
Wa't neat fan Kenau hawwe moast wie Bor Beekman, dy't de film yn syn resinsje yn De Volkskrant omskreau as in "ûnbeholpen en ynfantyl drama". It dekôr neamde er "lytsskalich", de "bombastyske" filmmuzyk "twaddehâns", en de digitale effekten "midsmjittich ynpast". Hoewol't haadrolspylster Monic Hendrickx "oprjocht tormintearre" liek, wie de rol fan Sallie Harmsen as dochter Kathelijne "funest". Ek fûn er dat de makkers fan 'e film de Spanjerts te maklik weisetten as karikaturale smjunten, of, yn syn eigen wurden: "steand neukende glûperts, dy't harren de oanfalplannen ûntfytmanje litte troch it earste it bêste neakene Hollânske ljidske." Beekman frege him ôf "hoe't dy oarloch dochs tachtich jier duorje koe" as de Spanjerts sokke omkoalen wiene.
Pius IX
Jongerein en ropping
Dêrnei folge Giovanni syn stúdzje oan de pauslike Accademia Ecclesiastica, de diplomatenoplieding fan de Hillige Sit. As ûnderdiel fan syn stúdzje holp er mei de weropbou fan de Tsjerke yn Rome, mar ek yn Senigallia. Dêrom waard Giovanni op 18 desimber 1818 talitten as subdiaken. Der wurdt sein dat yn dy tiid de letter hillich ferklearre Vincentius Pallotti foarsei dat Giovanni Mastai-Ferretti letter paus wurde soe en dat er troch it oanroppen fan Marije fan Loreto better wurde soe fan syn sykte.
Op 10 april 1819 waard Giovanni Mastai-Ferretti ta preester wijd. Fanwegen syn epileptyske oanfallen wie dêr in spesjale dispensaasje foar nedich. Om dy te krijen skreau er streekrjocht nei Pius VII, dy't it fersyk ynwillige en him tawinske dat er gjin lêst mear hawwe soe fan de sykte. Wol stelde de paus it betingst dat Giovanni allinne de misse opdrage mocht as er dêrby holpen waard troch in oare preester.
Horatius Nieubuur Ferf
thumb|Horatius Nieubuur Ferf Horatius Nieubuur Ferf (Ljouwert, 17 septimber 1776 - Burgum, 6 septimber 1859) wie in frijsinnich herfoarme predikant en skoalopsjenner.
Pius IX
Jongerein en ropping
Nei de preesterwijing waard Giovanni oansteld as spiritueel direkteur fan it weeshûs Tata Giovanni ("papa Giovanni") yn Rome. Dat wie stifte troch Giovanni Borgi, dy't, fan earme komôf, syn libben wijde oan de help fan earmen en strjittebern.
Horatius Nieubuur Ferf
Hy studearre teology yn Utert en promovearre op it proefskrift ''De fide et auctoritate Matthaei in referenda Jesu oratione cap. V-VII'' (Traj. ad Rh. 1799). Maaie 1802 waard er predikant yn Molkwar en yn 1806 yn Burgum, dêr't er oant syn emeritaat yn 1848 bleau. Ek hat er 43 jier lang skoalopsjenner west en wie er fan 1821 oant 1824 foarsitter fan it provinsjaal tsjerkebestjoer fan Fryslân.
Pius IX
Jongerein en ropping
Giovanni Mastai-Ferretti wie yn de jierren 1814-1818 al aktyf yn it weeshûs en hie û.o. de bern godstsjinst ûnderwiisd. De Chiesa di Sant'Anna dei Falegnami, de oan de hillige Anna wijde tsjerke by it weeshûs, wie de tsjerke dêr't Giovanni syn earste misse nei syn wijing as preester opdroech.
Missy nei Sily
Yn 1823 frege aartsdiaken Joseph Ignatius Cienfuegos fan de katedraal fan Santiago de Chile it Fatikaan om in missy nei it Súd-Amerikaanske lân te stjoeren om dêr de tsjerklike hiërargy wer yn oarder te meitsjen. It lân wie yn in ûnôfhinklikensstriid mei Spanje ferwikkele, dat eltse foarm fan selsbestjoer ôfwiisde. De biskoppen yn Sily wiene of ferstoarn of werom gien nei Spanje en in soad sitten bleaune no ûnbeset. Tusken de nije republyk Sily en de Hillige Sit bestiene doe noch gjin diplomatike en tsjerklike bannen.
Al sûnt it begjin fan de missy wiene der swierrichheden. Sa waarden it skip ûnderweis nei Sily yn de haven fan Palma op it Spaanske eilân Mallorca oan it ket lein en de tsjerklike fertsjintwurdigers troch de Spaanske autoriteiten ûnderfrege oer it doel fan de reis. Nei in hoart finzenskip koe de reis fierder en op 31 desimber 1823 kaam it skip oan yn Buenos Aires om oer lân fierder te reizgjen nei Sily.
Alhoewol't de befolking de Romeinske delegaasje freoanlik ynhelle, hie it regear net in soad op mei de bemuoiïng fan de Hillige Sit. Yn 1824 naam it regear ferskillende maatregels tsjin de Tsjerke: tsjerklike besittings waarden yn beslach nommen, geastliken kamen yn tsjinst fan de steat en kleasters waarden opheft. Op 5 juny 1825 kaam de delegaasje sûnder resultaat werom yn Itaalje.
Aartsbiskop en kardinaal
Giovanni waard op 21 maaie 1827 beneamd ta aartsbiskop fan Spoleto en op 1 juny ek ta assistint fan de Pauslike Troan. De wijing ta aartsbiskop fûn plak op 3 juny 1827 yn de San Pietro in Vincoli troch kardinaal Francesco Xaverio Castiglioni, de lettere paus Pius VIII yn in tiid fan de grutte sosjale en politike ûnrêst. Al yn de tiid fan de Frânske Revolúsje en de dêrop folgjende besetting fan de Italjaanske gebieten troch de Frânske troepen boaze it langstme nei de ienwurding fan in Italjaanske steat sûnder tsjerklike bemuoiïnissen oan. Ferskillende geheime revolúsjonêre groepen, wêrfan't de Carbonari de bekendstse wurde soe, fersetten harren fral tsjin de ynfloed fan de dûbelmonargy Eastenryk-Hongarije, dy't oan de iene kant gebieten yn Noard-Itaalje ta harres rekkene en oan de oare kant in trouwe bûnsmaat wie fan de Tsjerklike Steat. De Tsjerklike Steat hie gjin goed oplaat leger en wie ôfhinklik fan stipe fan bûtenlânske grutmachten. Spoleto wie ien fan de sintra fan revolúsjonêre aktiviteiten en Giovanni woe graach de ferbûnens mei de Hillige Sit herstelle. Syn ûnderfinings yn Rome brochten him der ta om him op it wolwêzen fan syn parochianen te rjochtsjen en sa stifte Giovanni in weeshûs, dêr't wezen oplaat waarden foar ferskillende ambachten.
Yn febrewaris 1831, flak nei de ferkiezing fan paus Gregoarius XVI, rûnen de spannings yn Itaalje heech op. Troch it tige anty-tsjerklike karakter fan de opskuor moast Giovanni Mastai-Ferretti flechtsje út Spoleto. Doe't dúdlik waard dat Gregoarius XVI de stipe ynroppen hie fan Eastenrykske troepen gyng Giovanni werom nei syn aartsbisdom. Om't de Eastenrikers fan doel wiene alle rebellen op te pakken dy't har tsjin de paus keard hiene, sochten dy harren taflecht yn Spoleto. Troch de bemiddeling fan Giovanni lieten de rebellen harren ûntwapenje en wist er de Eastenrykske legeroanfierder der fan te oertsjûgjen om gjin wraak tsjin de opstannelingen út te fieren. Ut dy tiid datearret in anekdoate oer Giovanni Mastai-Ferretti hoe't er tocht oer in ferfolging fan de rebellen. Doe't in hege plysjefunksjonaris in list mei oanfierders fan de opstân gearstald hie om oan de paus te jaan, waard dy list earst oan Giovanni foarlein, dy't de funksjonaris antwurd joech: "Jo begripe jo berop of it mines net. As in wolf fan doel is de skiep op te fretten, dan warskôget hy net de hoeder." Giovanni pakte de list en smiet him dêrnei yn it hurdfjoer.
Johan Herman Albarda
Johan Herman Albarda (Ljouwert, 24 juny 1826 - dêre, 7 july 1898) wie in Nederlânske jurist, entomolooch en ornitolooch.
Pius IX
Aartsbiskop en kardinaal
Op 17 desimber 1832 waard Giovanni troch paus Gregoarius XVI oerpleatst nei it bisdom Imola, dêr't er op persoanlike titel aartsbiskop waard. Ek dêr moeast it bisdom reorganisearre wurde. Giovanni liet sikehûzen en in weeshûs bouwe, hy restaurearre tsjerken en stifte in tariedend seminaarje foar manlju fan in minder goede komôf om ta preester oplaat te wurden.
Johan Herman Albarda
Biografy
Albarda kaam út it juriste- en patrysjerslaach Albarda en wie in soan fan Twadde Keamerlid Binse Albarda (1796-1862) en Eldina Alegonda Asselina Geertsema (1793-1837). Hy boaske yn 1854 oan Elisabeth Catharina Wierdsma (1819-1895); it pear krige gjin bern.
Pius IX
Aartsbiskop en kardinaal
Yn de gearkomste fan de paus mei de kardinalen op 23 desimber 1839 waard Giovanni in pectore (=in it hert) as kardinaal-preester kreëarre. Syn namme waard op 14 desimber 1840 publisearre en him waard de titeltsjerke Santi Marcellino e Pietro tawiisd.
Johan Herman Albarda
Biografy
Albarda waard nei syn stúdzje rjochten abbekaat en dêrnei yn 1853 substitút-offisier fan justysje yn it arrondissemint fan Ljouwert, itjinge er oant 1863 bleau. Hy wie teffens ornitolooch en entomolooch (spesjalisearre yn gaaswjukkige ynsekten (neuroptera). Hy wie in freon fan de Belgyske senator en natuerûndersiker baron Edmond de Selys Longchamps mei wa't er tusken 1875-1896 drok briefke. Hy beskreau teminsten fiif nije útstrûpersoarten en fjouwer nije libellesoarten yn de jierren 1874-1881. Twa ynsektesoarten waarden nei him ferneamd: de Nobilinus albardae (McLachlan, 1875) en de Sieboldius albardae (Selys, 1886), in útstrûper- en in libellesoarte.
Pius IX
Konklaaf fan 1846
Op 1 juny 1846 ferstoar paus Gregoarius XVI. Syn begraffenis en bysetting fûnen plak op 6 juny yn de Sint-Pitersbasilyk. Dêrnei waarden de tariedings troffen foar it konklaaf, de gearkomste fan kardinalen om út harren fermidden in nije paus te kiezen. De tiid foar it hâlden fan in konklaaf wie tige ûngeunstich: yn alle Italjaanske gebieten hearske grutte ûnrêst en oan de Eastenrykske keizer waard militêre help frege om driigjend geweld tefoarren te kommen.
Lykas by eardere 19e-iuwske konklaven besochten de wrâldske foarsten it stimgedrach fan de kardinalen te beynfloedzjen, om sa ta in yn harren eagen meast geskikte kandidaat foar it heechste tsjerklike amt te regeljen. De Frânsen en Italjanen woene it leafst in liberale paus, dy't ek ree wie om it wrâldske bestjoer fan de Tsjerklike Steat te herfoarmjen, lykas Tommaso Pasquale Gizzi, Ludovico Micara en Giovanni Mastai-Ferretti, wêrby de lêste de foarkar fan de Frânsen hie.
Keizer Ferdinand I fan Eastenryk-Hongarije woe in absolutistyske paus en hie de foarkar foar kardinaal Luigi Lambruschini, dy't yn it pontifikaat fan Gregoarius XVI kardinaal-staatssekretaris west hie en foarstanner wie fan it belied fan Gregoarius. Oan kardinaal Karl Kajetan von Gaisruck, aartsbiskop fan Milaan, waard troch de Eastenrykske keizer opdracht jûn in veto (=it Ius Exclusivae) út te sprekken as Giovanni Mastai-Ferretti ta paus keazen waard. Safier soe it net komme, om 't de Eastenrykske kardinaal te let kaam en niet diel nimme koe oan it konklaaf.
Yn oanwêzigens fan 50 (allegear út Itaalje) fan de meiïnoar 62 kardinalen mei stimrjocht sette it konklaaf op 14 juny 1846 útein. It waard foar de alderlêste kear holden yn it Palazzo del Quirinale yn Rome. Al sûnt de earste stimming op 15 juny wie it dúdlik dat de ferkiezing tusken Lambruschini en Mastai-Ferretti gyng.
By de fjirde stimmerij op 16 juny 1846 krige Giovanni Mastai-Ferretti 36 stimmen, sadat syn ferkiezing in feit wie. Dêrmei waard it konklaaf fan 1846 it koartste konklaaf fan de 19e iuw oant dan ta. Doe't oan Giovanni frege waard hokker namme hy ha woe, joech hy Pius oan as earbetoan oan paus Pius VII, oan wa't Giovanni sa'n soad te tankjen hie. De kroaning mei in spesjaal foar dy gelegenheid makke tiara fûn plak op 21 juny 1846.
Pontifikaat
Met de beneaming fan Pius IX soe de kar fallen wêze foar in liberale polityk yn de Tsjerklike Steat, yn tsjinstelling ta syn foargonger Gregoarius XVI, dy't – met stipe fan Eastenryk – mei hurde hân it absolutistyske karakter fan it pausdom ferdigene. Holpen troch syn kardinaal-staatssekretaris Luigi Lambruschini wie it ferset fan Gregoarius útgroeid ta in wiere krústocht tsjin alle fernijings; sa fersette er him fûl tsjin it oanlizzen fan it spoar yn de Tsjerklike Steat, dat er beskreau as "chemins d'enfer" (=hellewegen).
Benammen fan de Eastenrykske kant wie der ûnfrede oer de kar fan Pius IX. Eastenryk wie benaud foar in tanimmende ynfloed fan Frankryk yn it tsjerklike bestjoer, mar ek dat de feroaring yn de polityk fan de Tsjerklike Steat de machtsposysje fan Eastenryk, benammen yn it noarden fan de Italjaanke gebieten, ûnder druk kaam te stean. Fanwegen de tinkbylden oer it bestjoer fan de Tsjerklike Steat mocht Pius IX ynearsten as liberaal beoardiele wurde, op it mêd fan saken oer it leauwe en pauslike autoriteit bleau by him it tradisjonele tinken handhavene, sa't bliken die út syn earste ensyklyk Qui Pluribus fan 9 novimber 1846, dêr't er him fersette tsjin modernistyske tinkbylden en warskôge tsjin sektarisme, dy't de posysje fan de Hillige Sit en it roomske leauwe ûndergroeven. Dy striid soe nei 1850 allinne mar fûler wurde en yn 1864 resultearje yn it útjaan fan de ensyklyk Quanta Cura. Yn dy ensyklyk feroardiele Pius IX û.o. de frijheid fan mieningsutering en godstsjinstfrijheid. Tagelyk mei de ensyklyk waard ek de Syllabus Errorum útbrocht, in optelling fan tachtich dwalings wêrmei't er alle katoliken oprôp om dêr ôfstân fan te nimmen.
Ferlies fan de Tsjerklike Steat
Al sûnt de Frânske Revolúsje en de dêropfolgjende besetting fan de Italjaanske gebieten woeks it langstme yn Itaalje nei de ienwurding fan it lân, frij fan bûtenlânske bemuoiïnissen en mei mear macht oan de befolking dan oan de klerus. Ferskate geheime revolúsjonêre groepen wiene aktyf om dat ideaal fan in selsstannige republyk sûnder ynfloed fan de Tsjerke mooglik te meitsjen.
In oar idee wie fan de Italjaanske geastlike en filosoof Vincenzo Gioberti (1801-1852), dy't yn syn útjefte "Del primato morale e civile degli Italiani" (='it morele en boargerlike primaat fan de Italjanen') foarstanner wie fan in federaasje fan de Italjaanske steaten, ûnder it presidintskip fan de paus, wêrby er it pausdom as "de lêste pracht dy't oan Itaalje is foarbeholden" omskreau. Pius IX, dy't ynearsten it wurk fan Gioberti noch wol wurdearje koe, feroare yn 1850 fan miening doe't bliken die dat Gioberti de macht fan de geastlikens oan bannen lizze woe. Syn wurken waarden letter op de Index librorum prohibitorum set fanwegen syn fijannige hâlding foar de jezuïeten oer.
In oare winsk wie om Itaalje ûnder it Hûs Savoye te ferienigjen, dat oer it keninkryk Sardynje (1720-1861) regearre. It waard beskôge as de iennige net-bûtenlânske dynasty yn de Italjaanske grinzen. Om oan de hearskjende ûnfrede yn de Tsjerklike Steat yn 'e mjitte te kommen, naam Pius IX it beslút om op 16 july 1846 amnesty te jaan oan politike finzenen en dissidinten. Op 8 augustus 1846 folge de beneaming fan kardinaal Tommaso Pasquale Gizzi ta kardinaal-staatssekretaris, de favoryt fan de liberalen by it konklaaf fan 1846. Foar it regear fan de steat rôp Pius IX in kommisje by inoar, besteande út seis kardinalen. Ien fan de wichtichste taken fan it nije regear wie it op oarder bringen fan de finansjele sitewaasje fan de Tsjerklike Steat. De Frânsen en it âlderwetske belied hiene de Tsjerklike Steat ôfhinklik makke fan it bûtenlân. Lykas hy dat ek dien hie yn Spoleto liet Pius IX de ynfrastruktuer ferbetterje en joech er opdracht foar it oanlizzen fan it spoar. Ek woe Pius IX de belestingheffing herfoarmje, lykas in legere belesting op iten, rikere parochy's mear bydrage te litten, en braaklizzende grûn oan te meitsjen foar de lânbou. Hy joech op grutte skaal jelmissen oan earme bewenners en alle tongersdeis hold er audiïnsjes. Ek makke Pius IX in ein oan grutskalige politike ferfolgings. Op 19 april 1847 makke Pius IX de ynstallaasje bekend fan in advysried (Consulta di Stato), dy't bestie út leken út ferskillende provinsjes fan de Tsjerklike Steat. Ek waard de Guardia Civica stifte en in kabinetsried.
De omslach fan 1848
It Revolúsjejier 1848 betsjutte in omkear yn de oarder fan Europa sa't dy west hie. By die militêre bondgenote van die Kerklike Staat (Frankryk, Oostenryk en die koninkryk van die beide Sisilië) wiene grutte machtsferskowings, itjinge der ta liede dat hearskers ôftreden en dat it Keningkryk fan de Beide Sisyljes in nije grûnwet krige. It hie ek gefolgen foar de Tsjerklike Steat en ûnder druk moast Pius IX mear ynfloed fan de boargers op it bestjoer tastean, dat al yn maart 1848 resultearre yn it útfeardigjen fan de nije grûnwet Statuto. De eask oan de paus om Eastenryk de kriich te ferklearjen wegere Pius IX resolút. By de konsistoarje fan 29 april 1848 sei Pius IX dat in kriich stridich wie mei wêr't de Tsjerke foar stie, om't "wy op ierde de plak ynnimme fan Him, dy't de auteur is fan de frede en de foarfjochter fan woldiedigens." Foar in soad Italjanen wie de wegering fan de paus om de kriich oan Eastenryk te ferklearjen in foarm fan ferried en de drip dêr de amer fan oerrûn.
Flecht
Fanwegen de drigende sitewaasje moast Pius IX flechtsje út Rome en as preester ferklaaid wist er op 24 novimber 1848 mei help fan de Beierske en Frânske ambassadeurs út te naaien. Alhoewol't Pius ynearsten fan doel west hie om nei Spanje út te wiken, keas er lang om let foar Gaeta, in plak yn it Keninkryk fan de Beide Sisyljes. Hy wenne dêr yn it Keninklik Paleis fan Portici tichteby it sintrum fan Napels.
Op 9 febrewaris 1849 rôp de radikale Giuseppe Mazzini yn Rome de Romeinske Republyk út. Pius IX, dy't leafst sa gau mooglik nei Rome werom woe, rôp as réaksje alle katolike naasjes op om him te helpen. Spanje, Frankryk en Eastenryk wiene dêr fuort ree ta. Ek Dútslân en sels it otterdokse Ruslân woene helpe, mar wol ûnder betingst dat de pauslike macht ûnder tafersjoch fan de grutmachten kaam te stean om nije eskalaasjes yn de Italjaanske gebieten tefoarren te kommen.
Nei it ynnimmen fan Rome begjin july 1849 troch de Frânske troepen waard in ein makke oan de republyk. Om it bestjoer fan de Tsjerklike Steat te herstellen waard troch Pius IX in triumviraat ynsteld besteande út de trije kardinalen Gabriele della Genga Sermattei, Luigi Vannicelli Casoni en Lodovico Altieri. De Commissione governata di Stato fierde fuortendaliks de maatregels út dy't Pius IX winske: alle liberale herfoarmings yn de polityk fan de Tsjerklike Steat waarden werom draaid en beskate frijheden wêrûnder dy fan parsefrijheid waarden beheind.
De réaksje fan it Frânske regear wie kritysk en wiisde it Fatikaan der op dat Frankryk allinne holpen hie om de pauslike macht te herstellen yn 'e hope dat de paus it bestjoer sekularisearje soe. Mei it herstel fan de paus as haad fan de steat woe Frankryk fral de Frânske geastelikheid troaie, it Frânske regear trune der op oan om it bestjoer noch fierder te liberalisearjen en it tafersjoch dêrop soe yn hannen lizze moatte fan de Frânsen. Pius wie troch syn flecht in tsjinstanner wurden fan alle foarmen fan modernisearing fan it bestjoer en fûn de Frânske réaksje healslachtich en in kapitulaasje foar de revolúsjonêren.
Op 12 april 1850 kaam Pius lang om let werom yn Rome. Hy gyng yn it Apostoalysk Paleis yn het Fatikaan wenjen. It triumviraat waard ûntbûn en de útfierende macht kaam op 'e nij yn hannen fan kardinaal Giacomo Antonelli.
1850-1870 Alhoewol't de sitewaasje yn de Tsjerklike Steat stabyl like, bleaune de revolúsjonêre bewegings aktyf. De lilkens fan de tsjinstanners rjochte him net allinne op de geastliken mar ek op Frânske soldaten. Dat liede ta de Frânske maatregel dat alle opstannelingen dy't op strjitte mei in wapen oppakt waarden, op itselde plak fusillearre wurde mochten. Under lieding fan premier Camillo Benso di Cavour fan it Keninkryk Sardynje waard de rop om ienwurding fan de Italjaanske gebieten yn stân holden en it regear naam jimmeroan anty-klerikalere stânpunten yn. Sa waarden yn 1854 bygelyks alle kleaster ferbean.
Belangryk wie de dûbele rol fan de yn 1852 ta keizer kroande Napoleon III Bonaparte. By in moeting tusken Cavour en de Frânske keizer yn 1858 yn Plombières waard in plan opsteld foar in kriich tsjin Eastenryk. Nei de ferdriuwing fan de Eastenrikers koe it Keninkryk Sardynje syn grûngebiet útwreidzje en dielen fan de Tsjerklike Steat anneksearje troch oermastering en oars troch goedfinen fan de befolking nei in referindum. Napoleon III woe lykwols wol dat de pauslike ûnôfhinklikgens yn Rome en omkriten garandearre waard troch de oanwêzigens fan Frânske troepen.
Op 4 july 1859 waarden de Eastenrykske troepen by Magenta ferslein; Milaan en Toskane kamen yn hannen fan it Keninkryk Sardynje. In opskuor yn Bologna waard dêrnei troch kening Victor Emmanuel II as ferlechje brûkt om de oarder yn de stêd wer te herstellen. Dêrnei rôp er oare dielen fan de Tsjerklike Steat op om referinda te hâlden.
Soeaven
Pius IX wie poer en naam it beslút de kening te ekskommunisearjen. De paus drige dat ek te dwaan by elts dy't oan it referindum mei dwaan soe. Victor Emmanuel easke dat ek de macht oer Umbrje en De Marken oan him oerdroegen waard, itjinge Pius IX mei help fan in frijwilligersleger, de pauslike soeaven, besocht tsjin te gean. Dat leger hie Pius IX by inoar sammele mei in oprop oan alle katolike, net troude manlju om him te helpen by de ferdigening fan de Tsjerklike Steat. Under de frijwilligers wiene ek 3.181 Nederlanners. It Nederlânske ûnderidel wie fral it wurk fan de pastoar fan Oudenbosch, Willem Hellemons, dy't troch syn krewearjen de bynamme Soeavenpastoar krige.
Op 18 septimber 1860 waarden de soeaven yn de Slach by Castelfidardo ferslein en nei in twadde delslach op 30 septimber fan itselde jier by de Italjaanske stêd Ancona wie it dien mei de Tsjerklike Steat. Mei útsûndering fan Rome en omjouwing foelen de lêste stikken fan it Italjaanske skiereilân ta oan Victor Emmanuel. Op 17 maart 1861 waard offisjeel it Keninkryk Itaalje útroppen. De Frânsen en soeaven soargen der foar dat Pius IX de njoggen jier dêrnei de macht hold oer it lêste stikje fan de Tsjerklike Steat. Mei syn dekreet Non Expedit besocht de paus yn 1868 dochs wer ynfloed te krijen op de katolike befolking. It dekreet stelde dat it katoliken ferbean wie mei te dwaan oan de parlemintêre ferkiezings en in katolyk mocht him ek net kandidaat stelle foar in sit yn it parlemint. Doe briek yn  1870 de Frânsk-Dútske Kriich út. Napoleon III liet syn troepen út Itaalje werom helje en liet Rome sûnder ferdigening oan it lot oer. Kening Victor Emmanuel seach syn kânsen en naam op 20 septimber 1870 de stêd yn. Pius hold him skûl yn it Fatikaan en seach himsels as in finzene. Op 13 maaie 1871 bea it Italjaanske parlemint de paus in regeling oan, wêryn't de ûnskeinberens fan de paus garandearre waard. Ek soene it Fatikaan en oare gebouwen yn besit bliuwe fan de Roomsk-Katolike Tsjerke. Mar Pius IX wegere in oerienkomst mei it parlemint, lykas er dat yn de ensyklyk Ubi Nos fan 15 maaie 1871 fêstlei. Ek syn opfolgers soene nea yngean op fersiken fan it Italjaanske regear om ta inoar te kommen. It duorre noch oant 1929 mei it ôfsluten fan de Lateraanke Ferdragen ûnder paus Pius XI ear't der ferbettering yn de sitewaasje kaam.
Kontinuïteit
Om it bestean fan it pauskip yn de takomst feilich te stellen, skreau Pius IX al gaueftich nei de annekaasje fan Rome yn 1870 trije geheime konstitúsjes, dy't faasje sette moasten yn de ferkiezing fan syn opfolger. Mei rjocht wie Pius benaud dat nei syn dea it Italjaanske regear ynfloed útoefenje woe op de kar fan in nije paus. Fral út net-katolike hoeke waard dêr op oantrune.
De konstitúsje In Hac Sublimi fan 21 augustus 1871 gyng it fierst, om 't mei eardere regels brutsen waard. Eltse wrâldske bemuoiïnis mei it kiezen fan in nije paus waard resolút ferbean. Om de ferkiezing sa gau mooglik te begjinnen stelde Pius fêst dat it konklaaf begjinne koe sadree't de helte plus ien fan de kardinalen mei kiesrjocht oanwêzich wiene op it plak dêr it konklaaf holden waard.
Yn Licet per apostolicas fan 8 september 1874 ûnderstreke Pius dat al it pauslike beslissingsfoech yn de tiid sûnder paus net troch kardinalen brûkt wurde mocht en hy easke folsleine geheimhâlding oer it ferrin fan it konklaaf.
De lêste konstitúsje, Consulturi, fan 10 oktober 1877, rôp de kardinalen op it konklaaf út te stellen – sels as it al oan 'e gong wie – as der ek mar de yndruk bestie dat de ferkiezing net neffens de regels útfierd wurde koe.
De trije konstitúsjes, dy't pas nei de dea fan Pius IX bekend wurde mochten, wiene net de iennige maatregels dy't de paus troffen hie. Njonken in ferbod oan kardinalen om al by it libben fan Pius gear te kommen en te praten oer in kandidaat-opfolger, feroare Pius ek de gearstalling fan it kardinalenkolleezje neffens nasjonaliteit. Wiene der by syn eigen ferkiezing mar acht net-Italjaanske kardinalen mei stimrjocht, by it konklaaf fan 1878 wiene dat der 25, wêrfan't der 19 nei 1870 wiene kreëarre.
Pius IX kreëarre meiïnoar 123 kardinalen. Troch 't er sa lang paus west hie, wiene der by syn dea noch mar trije kardinalen, dy't noch troch syn foargonger beneamd wiene en dy't earder dielnommen hiene oan in konklaaf.
It dogma fan de Unbesmodske Untfinzenis fan Marije
Yn 1848 stalde Pius in kommisje fan teologen gear, dy't it dogma fan de Unbesmodske Untfinzenis fan Marije tariede moast. De kearn fan it dogma wie en is dat Marije as mem fan God sûnt har ûnfinzenis yn de skoat fan Anna frij west hat fan de erfsûnde. Dy bysûndere status waard neffens de Roomsk-Katolike Tsjerke befêstige troch it boadskip fan de aartsingel Gabriel, doe't dy oan Marije bekend makke dat hja swier wie fan Jezus en sei "Wês groete, Marije, fol fan genede" Dy útlis hie yn de rin fan de skiednis in soad foar- en tsjinstanners kend; ta de lêste groep hearden ek de troch de roomske tsjerke beneamde tsjerkelearaars Albertus Magnus en Tomas fan Akwino. Hja fûnen dat Marije ta it minskdom hearde en likegoed mei de erfsûnde behept wie.
De paus wie troch kardinaal Lambruschini oantrune, dy't fûn dat de definysje fan it dogma "de betsjutting fan de kristlike wierheden herstelle soe en it minskdom werom brocht fan it paad fan it naturalisme". Pius stelde net allinne de kommisje yn, mar frege ek de kardinalen en biskoppen om harren miening oer it plan te jaan, lykas ferwurde yn syn ensylyk Ubi Primum fan 2 febrewaris 1849.
Op 8 desimber 1854 waard mei de bul Ineffabilis Deus it dogma ôfkundige. Yn it ramt dêrfan waard yn 1857 troch Pius IX it stânbyld Unbesmodske Untfinzenis fan Marije wijd op it Piazza di Spagna yn Rome, dat makke wie troch de Italjaanske byldhouwer Giuseppe Obici (1801-1878). By it byld fynt ek hjoeddedei alle jierren op 8 desimber in fiering plak mei de paus. It is noch hieltiten in grut misferstân dat mei de "ûnbesmodske ûntfinzenis fan Marije" de maagdelike berte fan Jezus ornearre wurdt.
It dogma soarge foar in grutte eksploazje fan Marijeferearing yn de katolike mienskip. Pius IX seach syn gelyk op 25 maart 1858, doe't de Jongfaam Marije oan Bernadette Soubirous ferskynd wêze soe en har bekend makke mei de wurden: "Que soy era Immaculada Councepciou" (oersetting: Ik bin de Unbesmodske Untfinzenis).