cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Battleship Row
Oanfal op Pearl Harbor
Op 'e tiid fan 'e oanfal leine oan Battleship Row sân slachskippen ôfmarre: de USS Arizona, de USS California, de USS Maryland, de USS Nevada, de USS Oklahoma, de USS Tennessee en de USS West Virginia. Ek oanwêzich wie it reparaasjeskip de USS Vestal. De USS Pennsylvania wie it iennichste slachskip fan 'e Pasifyske Float dat net by Battleship Row foar anker lei om't der ûnderhâld oan ferrjochte waard yn in drûchdok oan 'e súdkant fan Pearl Harbor.
Under de Oanfal op Pearl Harbor rûnen de USS Maryland, USS Pennsylvania en de USS Tennessee relatyf lichte skea op. De USS Nevada, de iennichste fan 'e slachskippen dy't it slagge om 'e trossen los te goaien en by Battleship Row wei te farren, waard troch syn bemanning mei opsetsin oan 'e grûn set om sinken foar te kommen. De USS California en de USS West Virginia waarden ta sinken brocht, mar koene letter relatyf flot burgen en reparearre wurde om wer yn 'e tsjinst nommen te wurden. De USS Oklahoma sonk ek, en rekke sa slim skansearre dat er nei berging net mear te reparearjen wie. Fierwei de measte deaden foelen op 'e USS Arizona, dêr't troch in Japanske bom in munysjemagazyn rekke waard. It skip ûntplofte en sonk dêrnei fluch, mei 1.177 deaden ta gefolch. It wrak fan 'e USS Arizona waard net burgen; ynstee liet men it gewurde om't it as oarlochsgrêf sjoen waard. Yn 1962 waard oer it wrak hinne it Tinkteken foar de USS Arizona oprjochte.
In njoggende slachskip, de USS Utah, wie yn 1931 ôftanke, en tsjinne sûnt dy tiid as doelskip. De USS Utah lei, doe't it bombardemint plakfûn, net oan Battleship Row, mar deunby, in eintsje besuden de súdkant fan Ford Island. Ek de USS Utah waard ta sinken brocht en neitiid lizzen litten. It achtste skip oan Battleship Row, de folle lytsere USS Vestal, dy't njonken de USS Arizona ôfmarre lei, rekke swier skansearre troch twa bommen dy't it slachskip misten. It moast troch de bemanning oan 'e grûn set wurde om sinken foar te kommen.
Slochteren
Slochteren (Grinslannersk: Slochter) is in plak yn de gemeente Midden-Grinslân. Oant 1 jannewaris 2018 wie it it haadplak fan de oant dy tiid selsstannige gemeente Slochteren. Slochteren is ien fan de doarpen fan de Wâldstreek (Woldstreek) of Duerswâld (Duurswold), in namme dy't ferwiist nei de eardere feanbosken. It is in streekdoarp op in âlde, lange sânrêch troch it feangebiet, dêr't ek de doarpen Hellum, Kolham, Scharmer en Schildwolde op lizze. Slochteren is in beskerme doarpsgesicht. Under Slochteren falle de buorskippen Denemarken en Schaaphok.
Slochteren stiet ek bekend fanwegen it grutte gasfjild, dêr't Nederlân jierrenlang ekonomysk fan profitearre hat.
Skiednis
Slochteren úntstie troch it oanmeitsjen fan it heechfean oan de kant fan it rivierke de Slochter Ae, de bopperin fan de Fivel. It doarp datearret nei alle gedachten út de 9e of 10e iuw. It wurdt yn it twadde fearn fan de 11e ieu foar it earst as 'Slohtoron' neamd. De namme stamt fan it Aldfryske Slohtre, itjinge sompich lân betsjut. It wurd slōhtere ('modderich plak') is ek bekend yn it Aldingelsk. Yn Noard-Hollân waarden ek in pear feanrivierkes as Slochter oantsjut. Troch't de kavels om de tsjerke rjochte binne op Thesinge, wurdt oannommen dat de earste bewenners bannen hiene mei dat doarp.
De bewenners ferhûzen al gau nei de hegere sânrêch, dêr't it hjoeddeiske Slochteren op leit. Der lizze trije linten fan bebouwing efter inoar. It âldst is nei alle gedachten it buorskip Denemarken. Faaks bestie der boppedat noch in âlder lint by de Slochter Ae. De tsjerke fan Slochteren is nei alle gedachten de âldste fan súdlik Duerswâld en tsjinne foarhinne ek as sintrum foar de rjochtspraak yn de krite. De parochys fan Kolham en Scharmer binne dêrút weikommen.
Yn de 18e en 19e iuw sette de tiid fan it ferfeantsjen útein. Eastlik fan it doarp binne noch de petgatten te finen, dy't yn de 19e iuw ûntstiene. Tsjintwurdich leit dêr ít beskerme natoergebiet 'De Baggerputten'. De keten fan de feanarbeiders stiene yn dy tiid yn Froombosch en de turf waard mei weinen nei Sappemeer brocht en fan dêr wei nei Grins. Ek it Slochterdjip, dat yn 1659 groeven waard troch Osebrandt Johan Rengers, hear fan Slochteren, waard brûkt foar it ôffieren fan de turf.
Yn 1811 waard it gebiet yn trije gemeentes ferdield: Harkstede, Slochteren en Siddebuorren. Se krigen elts in eigen 'maire' (boargemaster). In 1821 waard Harkstede wer by Slochteren yndield en Siddebuorren folge yn 1826. Sûnt dy tiid foarmen de doarpen wer ien gemeente. Mei it ferhurdzjen fan de diken waard de streek iepene. Yn Slochteren begûn dat mei de oanlis fan in grintdyk nei Noardbroek. Yn 1929 krige Slochteren ek oansluting op it spoar. It stasjonsgebou is noch jimmeroan oanwêzich, mar it spoar ferfoel yn 1941.
Ludovico Ariosto
Ludovico Ariosto (Reggio Emilia, 8 septimber 1474 – Ferrara, 6 july 1533) wie in Italjaansk poëet, toanielskriuwer en hofling oan it hartochlik hof fan Ferrara. Syn epos 'Orlando Furioso' út 1516 wurdt beskôge as ien fan de hichtepunten út de literatuer fan de Italjaanske renêssânse.
Libben en wurk
Ariosto moast no op 'e siik om in oare patroan, en dat waard de broer fan de kardinaal, Alfonso, hartoch fan Ferrara. Ariosto wie ûnderwilens al ûnderskieden as diplomaat, benammen troch syn twa besites oan Rome as ambassadeur fan Paulus Julius II. Oan ien fan dizze reizen hold hy troch útputting in sykte oer dy't er nea hielendal te boppe kaam, en wylst der foar de twadde kear yn Rome wie, waard er hast fermoarde op befel fan de paus, dy't krekt doe yn in striid ferwikkele wie mei Alfonso. Troch dizze kriich waard Ariosto's lean fan 84 kroanen it jier opskoart, en sels hielendal opheft nei it fredesferdrach. Ariosto frege de hartoch oft hy him ûnderhâlde woe, om't er oars op in oar plak wurk sykje moast. Hy waard beneamd ta gûverneur fan de provinsje Garfagnana, en dat hat er trije jier dien. De provinsje waard doetiids teheistere troch banditebendes, en de gûverneur wie net by macht om dêrtsjin op te treden. Boppedat die de hartoch net folle om him te stypjen. Dochs slagge Ariosto deryn yn eare ôfskie te nimmen fan syn wurk.
Yn 1508 ferskynde Ariosto's toanielstik Cassaria. De earste foarstelling fan I Suppositi fûn plak yn Ferrara en tsien jier letter waard it yn it Fatikaan opfierd. In proza-edysje waard yn 1524 publisearre yn Rome, en de earste edysje yn ferzen waard yn 1551 publisearre yn Feneesje. Ariosto skreau benammen komeedzjes: neist Cassaria (1508) en I Suppositi (1509) skreau hy ek Il negromante (1520), La Iena (1529) en I studenti (ôfmakke troch syn broer Gabriele en letter publisearre as La scolastica). Yn it tiidrek tusken 1517 en 1525 skreau hy sân satires ûnder de titel Satire, yn neifolging fan de Sermones fan Horatius. Yn 1516 waard yn Feneesje syn earste ferzje fan Orlando Furioso publisearre mei 40 kanto's yn ottava rima, in strofe mei alvewurdliddige fersrigels nei it rymskema abababcc. Earst 16 jier letter waard syn tredde en definitive ferzje fan 46 kanto's útjûn. De lêste acht jier fan syn libben gong Ariosto werom nei Ferrara. Frij gau nei de publikaasje fan de oanpasse edysje waard it hurd minder mei him. Op 6 juny 1533 stoar hy úteinlik oan tuberkuloaze.
Alhoewol't hy gjin arsjitekt wie en net rjochtstreeks de boukeunst beskreau, oefene syn wurk ek ynfloed út op 'e boukeunstskiednis en boukeunstbeskriuwing. Galileo Galilei makke yn ien fan syn skriften in ferliking tusken de Orlando Furioso en de Gerusalemme Liberata oan de hân fan in boukeunstich metafoar. Fierders skreau Ariosto noch ferskate Latynske ferzen wêrby't hy him ynspirearje liet troch de Romeinske poëten Tibullus en Horatius.
Orlando Furioso
thumb|175px|Portret troch [[Tytsiaan wêr't lang fan tocht waard dat it Ariosto wie ]] De Orlando Furioso is nei de Divina Commedia fan Dante en de Canzoniere fan Petrarca it meast ynfloedrike boek fan de klassike Italjaanske literatuer, wêrfan't de earste ferzje ferskynde yn 1516. De tredde ferzje, mei oanpassings en útwreidings, folge yn 1532. Yn de iuw dêrop wie it boek in súkses en waard it wol gauris werdrukt. It epos behannelet de kriich tusken Roelân en de Sarasenen, dy't as eftergrûn tsjinnet foar it grutte ferskaat oan ferhalen.
It epos hat gjin dúdlike begjin- of einstruktuer. De Orlando Furioso wurdt sjoen as in fuortsetting op de Orlando Innamorato fan Baiordo, dy't nea ôfmakke waard. Sawol kwa ynhâld as kwa epyk is de Orlando Furioso hjirop basearre. Dat der eins net in einstruktuer is, kin der mei te krijen hawwe dat Ariosto letter sels fjouwer grutte taheakken op dit epos skreaun hat: The Episodes of Olimpia, The Rocca di Tristiano, Marganorre en Ruggiero in Hungary.
It epos is mei sa'n protte ferbyldingskrêft skreaun, dat mannich kritikus net protestearre tsjin it ûntbrekken fan illustraasjes by de tekst. De Orlando Furioso waard letter noch breedút illustrearre troch Gustave Doré.
Sonnet 17
Sonnet 17 is it lêste yn in rige fan santjin saneamde "fuortplantingssonnetten", dy't it earste part fan de Sonnetten fan Shakespeare út 1609 foarmje. Yn dizze sonnetten puonnet Shakespeare in feint oan in húshâlden te begjinnen en bern te krijen, want syn moaiens hawwe net it ivige libben. Nei dit gedicht ferskowt de tematyk ynienen nei de romantyk fan it ferneamde Sonnet 18.
Whitstran (Washington)
Whitstran is in gemeentefrij doarp yn Benton County yn de Amerikaanske steat Washington. It leit 6 km noardeastlik fan Prosser en 16 km bewesten Benton City. Der is in foeraazjehannel, in winkeltsje en in legere skoalle.
Hjoeddedei libbet it doarp benammen fan de lânbou.
Annabel Lee
Annabel Lee of Auck van der Leij, yn it oarspronklike Ingelsk: Annabel Lee, is in gedicht fan 'e hân fan 'e ferneamde Amerikaanske skriuwer, dichter, redakteur en literatuerkritikus Edgar Allan Poe (1809-1849). It wie it lêste gedicht dat Poe foar syn dea foltôge, en is nei The Raven miskien wol syn bekendste dichtwurk. Krekt as faker yn syn wurk, is it ûnderwerp in ferlerne leafde, dêr't in treurjende minner noch altyd mei ompakt. Troch de jierren hinne hat der witwat diskusje west oer de fraach wa't de ynspiraasje foar Annabel Lee wie; hoewol't withoefolle froulju dêrfoar yn oanmerking komme, is Poe syn eigen frou, Virginia Eliza Clemm Poe, dochs de wierskynlikste gadingmakster. thumb|left|220px|It Sartain's Union Magazine of Literature and Art, in publikaasje út [[1850 út Philadelphia, mei de earste autorisearre printinge fan Annabel Lee.]]
Annabel Lee, dat út seis kûpletten fan wikseljende lingte en wikseljend rymskema bestiet, datearret nei alle gedachten fan maaie 1849. It waard foar it earst publisearre yn oktober 1849, twa dagen nei Poe syn dea, yn 'e New Yorkske krante de Daily Tribune, as ûnderdiel fan syn deaberjocht. Dat wie lykwols in ûnautorisearre printige; de earse autorisearre publikaasje wie yn jannewaris 1850. De earste Fryske oersetting fan Annabel Lee, fan Dam Jaarsma, datearret út 1949
Ynhâld
Yn Annabel Lee, dat skreaun is yn it ik-perspektyf, beskriuwt in nammeleaze ferteller syn leafde foar in Annabel Lee, dy't jierren en jierren lyn begûn yn in "keninkryk oan see". Hoewol't se doe noch jong wiene, baarnde harren leafde mei sa'n fel fjoer dat sels de ingels der oergeunstich op waarden. De ferteller mient dat dy ûngrypbere wêzens dêrom Annabel har dea bewurkmastere hawwe. Mar likegoed is harren leafde sa sterk dat de dea harren net skiede kin; de ferteller leaut dat harren beide sielen mei-inoar ferstringele binne. Eltse nacht op 'e nij dreamt er fan Annabel Lee en sjocht er de helderheid fan har eagen werom yn 'e stjerren. It gedicht einiget mei syn bekentenis dat er him eltse nacht wer njonken har deljout yn har grêftombe oan see.
Fryske oersetting
De earste Fryske oersetting fan Annabel Lee wie fan Dam Jaarsma, en waard yn 1949 ûnder deselde titel publisearre yn it literêr tydskrift De Tsjerne. Yn 2008 makke Janneke Spoelstra in nije fertaling, dy't hja ûnder de titel Auck van der Leij dat jiers publisearre yn it novimbernûmer fan it tydskrift HJIR.
Keppelings om utens
● Annabel Lee op Wikisource
Deimêd
De grutte fan in deimêd ferskilde de streek. In deimêd kaam op ferskate plakken oerien mei in heale bunder. In Grinslânske deimt, dat fan it Aldfryske deimeth, fan dei en meth (mei de seine meand stik lân) wie 4.997 m².
Piet Hesse
thumb|Lion Solser en Piet Hesse Piet Hesse (2 desimber 1872 – 4 maart 1936) wie in Nederlânsk komyk en akteur yn de earste Nederlânske films yn de lette 19e en de iere 20e iuw.
Hesse wurke gear mei Lion Solser en spile yn 1896 mei him yn de earste Nederlânske fiksjefilm, Gestoorde hengelaar fan M.H. Laddé. Letter spilen se tegearre yn twa films út 1900 en 1906 dy't beide Solser en Hesse hieten.
Hy wie boaske oan Anna Hesse-Slauderhof en arbeide mei har op.
From Russia with Love (film)
From Russia with Love is in Britsk-Amerikaanske Technicolor-spionaazjeskriller út 1963 ûnder rezjy fan Terence Young, mei yn 'e haadrollen Sean Connery as geheim agint James Bond en Daniela Bianchi as de Bond girl Tatjana Romanova. De titel betsjut "Ut Ruslân, mei Leafde". De film is basearre op 'e roman mei deselde namme út 1957 fan Ian Fleming.
It ferhaal folget de Britske MI6-agint James Bond by in misje nei Istanbûl. Dêr moat er in wichtige kryptografyske kodearmasine yn ûntfangst nimme fan Tatjana Romanova, in meiwurkster fan it konsulaat fan 'e Sovjet-Uny dêre, dy't oerrinne wol nei it Westen. Underwilens mient Tatjana dat se dielnimt oan in kontraspionaazje-operaasje om Bond deryn rinne te litten. Wat se net witte is dat se beiden bespile wurde troch de kriminele organisaasje SPECTRE, dy't sels de kodearmasine bemachtigje wol.
From Russia with Love wie it twadde diel út 'e James Bond-filmsearje en folge as sadanich op Dr. No. It wie de earste James Bond-film wêryn't it personaazje Q foarkomt, de kertiermaster fan MI6 dy't Bond fan nije technologyske snufkes foarsjocht om syn wurk makliker te meitsjen. From Russia with Love krige oer it algemien positive resinsjes fan 'e filmkritisy en wie in grut kommersjeel súkses yn 'e bioskopen. In folgjend diel yn 'e rige, Goldfinger, kaam út yn 1964.
San Francisco (betsjuttingsside)
"San Francisco" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
From Russia with Love (film)
Plot
De ynternasjonale kriminele organisaasje SPECTRE wol de Lektor, in wichtige kryptografyske kodearmasine fan 'e Sovjet-Uny, yn 'e hannen krije. Ien fan 'e aginten fan 'e organisaasje, de Tsjechoslowaakske skaker Kronsteen, betinkt in plan om twa miggen mei ien klap te slaan, troch tagelyk in Lektor te besetten en wraak te nimmen op 'e Britske MI6-agint James Bond, dy't earder op Jamaika dr. No, in foaroanman fan SPECTRE, útskeakele hat (sjoch: Dr. No).
Om it plan fan Kronsteen yn 'e praktyk te bringen, wurdt SPECTRE-aginte Rosa Klebb ynset, dy't oant koartby, foar har oerrinnen nei de kriminele organisaasje, by de Sovjet-kontraspionaazje wurke. Hja rekrutearret in meiwurkster fan it Sovjet-konsulaat yn it Turkske Istanbûl, in Tatjana Romanova, om Bond dêrhinne te lokjen troch MI6 in Lektor-kodearmasine oan te bieden. Tatjana ferkeart ûnder de yndruk dat Klebb noch altyd foar de Sovjet-Uny wurket, en se is har der sadwaande alhiel ûnbewust fan dat se troch SPECTRE brûkt wurdt. De Ierske slûpmoardner Donald Grant kriget de taak om Bond út 'e wei te romjen sadree't Tatjana him de Lektor oerlange hat.
Yn Londen kriget M, de sjef fan MI6, berjocht fan Ali Kerim Bey, it burohaad fan MI6 yn Istanbûl, dat Tatjana Romanova kontakt mei him opnommen hat en oanbean hat om MI6 yn ruil foar help by har oerrinnen nei it Westen in Lektor-kodearmasine ta te spyljen. Krekt sa't Kronsteen al foarsei, fermoedet M dat it om in fâle giet, mar kin er de ferlieding fan it bemachtigjen fan in Lektor net wjerstean en set er syn bêste man op 'e saak: James Bond. M warskôget him dat er him nei alle gedachten yn in mûklaach fan 'e Russen bejaan sil en dat er dêrom tige hoeden moat. Fan Q, de kertiermaster fan MI6, kriget Bond in diplomatekofferke mei, dêr't oan 'e bûtenkant in mês yn ferburgen sit en oan 'e binnenkant in ArmaLite AR-7-skerpskuttersgewear en fyftich gouden muntstikken. It is boppedat tarist mei in triengasgranaat, dy't ôfgiet as it ferkeard iepene wurdt.
Nei't er yn Istanbûl arrivearret, wurket Bond nau gear mei Ali Kerim Bey, yn tarieding op it kontakt mei Tatjana. Yn 'e stêd is de Kâlde Oarloch in fierhinne hoask barren wurden, werby't de Turken en de Bulgaren, dy't foar de Russen wurkje, besykje om inoar it libben net dreger te meitsjen as it hoecht te wêzen. Grant makket dêr in ein oan troch in Bulgaarske agint dy't Bond yn 'e gaten hâldt, te fermoardzjen. De Bulgaren miene logyskerwize dat Bond efter de moard sit, en fan gefolgen waarmet de Kâlde Oarloch op. Ali Kerim Bey ûntkomt mar nauwerneed oan 'e dea as de Bulgaren in bomoanslach op syn kantoar útfiere. De Britske aginten begripe mar net wêrom't de Bulgaren soks dogge, mar se litte har net op har kop sitte en nimme maatregels, wat oer en wer ta in eskalaasje fan geweld liedt.
As Ali Kerim Bey Bond foar syn eigen feiligens ûnderbringt by in befreone groep Sigeuners, wurde se troch de Bulgaren dêrhinne folge. Dy jûns fiere de Bulgaren, oanfierd troch in âlde fijân fan Ali Kerim Bey, in Krilenku, in oanfal op it Sigeunerkamp út. Bond bejout him yn it hjitst fan 'e striid, en mei syn help witte de Sigeuners de oanfal ôf te slaan. Yn it fjoergefjocht rêdt de ferskûle opstelde Grant it libben fan Bond troch in Bulgaar del te sjitten dy't him fan efteren oanfalle sil, om't de hiele operaasje fan SPECTRE mislearje soe as Bond al yn dit stadium omkaam. De folgjende jûns geane Bond en Ali Kerim Bey efter Krilenku oan, dy't se by wize fan ferjilding mei Bond syn skerpskuttersgewear fermoardzje ear't er de stêd ûntflechtsje kin.
As Bond dy nachts weromkomt yn syn hotelkeamer, treft er dêr Tatjana yn syn bêd oan. Hja hat fan Klebb opdracht krigen om him te ferlieden, dat se wegeret om it oer de Lektor-masine te hawwen oant Bond seksuele omgong mei har hân hat. Hja binne har der allebeide folslein ûnbewust fan dat harren leafdesspul troch in pear SPECTRE-aginten filme wurdt fan efter in spegel dy't fan 'e oare kant ôf trochsichtich is. Letter stimt Tatjana dermei yn om Bond in plattegrûn fan it Sovjet-konsulaat te jaan, sadat se it plan om 'e Lektor-masine te stellen fierder útwurkje kinne. Dat plan folgjend, giet Bond (in dei earder as ôfsprutsen, om't er Tatjana net fertrout) it konsulaat yn, sabeare om in fisum oan te freegjen. Ali Kerim Bey lit yn in leechsteand wetterreservoir út 'e Aldheid, dat him ûnder it konsulaat befynt, in bom ôfgean, wat foar de ôflieding soarget dêr't Bond ferlet fan hat. Wylst de Russen alhiel oerémis it konsulaat ûntromje, fynt Bond Tatjana, dy't him nei de Lektor-masine ta liedt, in apparaat ter grutte fan in typmasine. Dêrmei ûnkomme se fia de ruïnes ûnder it konsulaat, wêrnei't se mei Ali Kerim Bey op 'e Oriïnt Ekspres nei it Westen stappe.
Troch ûngelokkich tafal wurdt Tatjana op it treinstasjon fan Istanbûl sjoen troch Benz, in Russyske KGB-agint, dy't har werom ken. Hoewol't er net wit wat der geande is, hat er wol foar it ferstân dat it gjin suvere kofje is en folget er harren troch op deselde trein te stappen. Ali Kerim Bey hat him lykwols al rillegau yn 'e gaten, en hy en Bond oermasterje Benz, wêrnei't Ali Kerim Bey by him yn syn kûpee bliuwt om him ûnder skot te hâlden. Bond jout him yn in oare kûpee wer by Tatjana om in moeting mei ien fan Ali Kerim Bey syn mannen ôf te wachtsjen. Grant befynt him lykwols ek op 'e trein, en hy kringt de kûpee fan Benz binnen, dêr't er sawol Benz as Ali Kerim Bey fermoardet.
De stoflike omskotten fan 'e mannen wurde letter oantroffen troch in kondukteur dy't foar Ali Kerim Bey wurket, en dyselde ljochtet Bond yn. Grant hat it lykje litten as hawwe de beide mannen inoar deamakke, dat Bond hat der yn 't earstoan gjin aan fan dat der in trêde partij yn it spul is, hoewol't er wol erchtinkender wurdt foar Tatjana oer. Hy betellet de kondukteur om 'e moarden geheim te hâlden oant de trein arrivearret yn it Italjaanske Triëst, it earste halteplak oan 'e westkant fan it Izeren Gerdyn. Op it stasjon fan Belgrado, yn Joegoslaavje, stapt Bond koart út om it nijs fan 'e dea fan Ali Kerim Bey troch te jaan oan ien fan dy syn aginten dy't tagelyk ek ien fan syn soannen is. Hy freget him om it nijs ek troch te jaan oan MI6 yn Londen, sadat dy immen stjoere kin om Bond te helpen by it binnensmokkeljen fan 'e Lektor-masine yn Itaalje. Yn Zagreb stapt letter yndie in Nash op 'e trein, dy't kontakt makket mei Bond en seit dat hy de agint is dy't troch MI6 stjoerd is.
De man dy't Bond moetet, is lykwols eins Grant, dy't de echte Nash op it stasjon yn Zagreb opfongen en fermoarde hat. By it diner stoppet Grant in bedwelmjend middel yn Tatjana har wyn, dêr't sy fan yn in djippe sliep rekket. Neitiid oermasteret er Bond, om dan, yn in gloede fan selsfoldienens, yn detail út te lizzen hoe't hy en SPECTRE Bond in mouwe oannaaid hawwe. Einlings falle foar Bond dan alle puzelstikjes op har plak, al is er ferheard om te fernimmen dat Tatjana in ûnskuldich slachtoffer fan 'e SPECTRE-operaasje is.
It plan fan SPECTRE is om 'e moarden op Bond en Tatjana derút sjen te litten as in gefal fan moard-selsmoard, mei as motyf de film fan harren seksuele omgong yn 'e hotelkeamer yn Istanbûl en in brief fan Tatjana wêryn't se dermei driget om dy film iepenbier te meitsjen. Bond besiket Grant lykwols om te keapjen mei de fyftich gouden muntstikken dy't er by him hat. Hoewol't Grant alhiel net fan doel is om Bond gean te litten, wol er it goud wol hawwe, mar as er it diplomatekofferke op 'e gebrûklike (en ferkearde) wize iepenet, giet de triengasgranaat yn syn gesicht ôf. Dat jout Bond de kâns om him oan te fleanen. Der ûntstiet in fûleindige fjochtpartij, dy't lang om let einiget as Bond it mês út it sideplak yn it kofferke hellet, Grant delstekt en him dan wjirget mei syn eigen garotte.
As de trein yn Istrje wat stadiger giet op in heuvelskeante omheech, springt Bond der mei de Lektor-masine en in sliepdronken Tatjana út. Grant wie fan doel en doch itselde op dat plak nei't er Bond en Tatjana deade hie. Bond oermasteret de frachweinsjauffeur dy't Grant ôfhelje soe en kaapt dêrnei dy syn frachtauto om te ûntsnappen. As SPECTRE foar it ferstân kriget dat it plan mis rûn is, wurdt der in helikopter stjoerd dêr't hângranaten út smiten wurde nei de frachtwein, mar Bond brûkt syn skerpskuttersgewear om it tastel delstoarte te litten. Underwilens ropt de mysterieuze foarsitter fan SPECTRE (Nûmer 1, eins Ernst Stavro Blofeld, hoewol't dy namme yn From Russia with Love net neamd wurdt) Kronsteen en Klebb op it matsje. Dyselden jouwe inoar de skuld fan 'e mislearring. Nûmer 1 lit Kronsteen eksekutearje. Klebb kriget noch in kâns om it goed te meitsjen.
Bond en Tatjana berikke de kust, dêr't se yn 'e motorboat dy't klearleit foar Grant koers sette nei Feneesje. Trije oare motorboaten mei SPECTRE-personiel dûke op en besykje harren tsjin te kearen. As de fetten mei branje op it efterdek fan harren boat lek sketten wurde, goait Bond de dingen oerboard, wêrnei't de efterfolgjende boaten troch de brânstof farre. Bond brûkt in ljochtkûgelpistoal om 'e branje oan te stekken, wêrnei't de boaten fan SPECTRE yn ljochte lôge komme te stean.
Ienris yn Feneesje nimme Bond en Tatjana harren yntrek yn in hotel, dêr't Klebb har foardocht as keamerfamke. Hja besiket de Lektor-masine te stellen en oarderet Tatjana om 'e keamer te ferlitten, wylst se sels fan doel is om foar iens en foar altyd mei Bond ôf te weven. Tatjana komt har lykwols fan efteren oer it mad en slacht har it pistoal út 'e hannen. Klebb lit in mei deadlik gif ynsmarde stiletto út 'e tean fan har skoech nei foarren springe, dêr't se Bond troch skoppen mei besiket te reitsjen. Hy hâldt har lykwols mei in stoel op ôfstân oant Tatjana it pistoal opkriget en har deasjit. No't de misje folbrocht is, geane Bond en Tatjana op in romantysk fartochtsje yn in gondel troch de grêften fan Feneesje. Underweis hellet Bond de film út 'e hotelkeamer yn Istanbûl foar it ljocht (dy't er mank de besittings fan Grant oantroffen hat) en smyt it ding oerboard.
Rolferdieling
¹) De dialooch fan Daniela Bianchi waard omreden fan har aksint yn 'e postproduksje fan 'e film neisyngronisearre mei it stimlûd fan Barbara Jefford. Dy krige dêrfoar gjin fermelding yn 'e begjintitels. ²) De dialooch fan Anthony Dawson waard yn 'e postproduksje fan 'e film neisyngronisearre mei it stimlûd fan Eric Pohlmann. Dy waard net fermeld yn 'e begjintitels.
Produksje
Ta de produksje fan From Russia with Love, de twadde film út 'e James Bond-rige, waard troch finansier United Artists opdracht jûn nei it súkses fan it foargeande diel, Dr. No, út 1962. From Russia with Love waard, krekt as de earste film, regissearre troch Terence Young. Dyselde wurke op basis fan in senario fan Richard Maibaum nei in adaptaasje troch Johanna Harwood fan 'e roman From Russia, with Love, fan Ian Fleming út 1957. As produsinten wiene Harry Saltzman en Albert R. Broccoli by it projekt belutsen foar harren filmstudio Eon Productions.
Foar de film, dy't in Britsk-Amerikaanske ko-produksje wie, waard in budget beskikber steld fan $2 miljoen. De kamerarezjy wie yn 'e hannen fan Ted Moore, en de filmmuzyk waard fersoarge troch John Barry. From Russia with Love yntrodusearre ferskate essinsjele eleminten dy't neitiid yn in protte oare Bond-films weromkeare soene, lykas kertiermaster Q, dy't Bond fan fernimstige útfinings foarsjocht, in ynliedende sêne dy't foarôfgiet oan 'e begjintitels, it personaazje fan Ernst Stavro Blofeld as de mysterieuze katte-aaiende lieder fan SPECTRE, in sêne mei in helikopter (miste letter inkeld yn The Man with the Golden Gun), in aksjesêne dy't as in soarte fan postskriptum nei de klimaks oan 'e film taheakke is, en in titelsong mei tekst dêr't faak de titel fan 'e film yn foarkomt.
Opnamen
De opnamen foar From Russia with Love setten op 1 april 1963 útein yn 'e Pinewood Studios yn it Ingelske Buckinghamshire. Der waard ek op lokaasje yn Istanbûl filme, û.m. yn 'e Basilika Sisterne (it drûchsteande wetterreservoir), de Hagia Sofia en op it Sirkeci-treinstasjon (dat ek trochgie foar de stasjons yn Belgrado en Zagreb). Hoewol't it meastepart fan 'e film yn Istanbûl plakfynt, moast lykwols 70% fan 'e opnamen plakfine yn it Feriene Keninkryk of oare dielen fan it Britske Ryk om't de produksje oars net yn oanmerking kaam foar subsydzje fan it Britske filmfûns. Frijwol alle binnendoarsênes waarden dêrom yn 'e Pinewood Studios filme, dy yn 'e trein ynbegrepen. De rit yn 'e frachtwein waard opnommen yn Skotlân en Switserlân. De einsêne yn 'e gondel waard yn Feneesje filme. De sêne mei de kliber brune rotten yn it rioel ûnder it Sovjet-konsulaat waard opnommen yn Spanje, mei't it yn it Feriene Keninkryk net tastien wie om wylde rotten foar filmopnamen yn te setten en it brún oerfervjen fan nuete wite rotten mislearre.
De Meksikaanske akteur Pedro Armendáriz wie regisseur Terence Young oanrikkemandearre troch de Amerikaanske filmmakker John Ford. Hy waard cast yn 'e rol fan Ali Kerim Bey, en foldie prima. Geandewei de opnamen yn Istanbûl begûn er lykwols lêst te krijen. Doe't er him ûndersykje liet, waard by him kanker fêststeld, dat al yn in terminaal stadium oanbelâne wie. De opnamen yn Istanbûl waarden dêrnei halje-trawalje beëinige en de produksje waard ferhuze nei Ingelân. De sênes fan Armendáriz waarden yn it opnameskema foarút helle, sadat er syn bydrage oan 'e film noch ôfmeitsje koe, hoewol't er dêrby yn oansjenlike pine ferkearde. Hy wurke sa lang mooglik troch. Doe't er úteinlik ophâlde moàst, reizge er nei hûs en makke er sels in ein oan syn libben. De sênes mei Ali Kerim Bey dy't op dat stuit noch net opnommen wiene, waarden neitiid sa filme dat it personaazje net goed te sjen wie, mei in stunt double of regisseur Young sels as plakferfanger.
Distribúsje
De distribúsje fan From Russia with Love waard fersoarge troch United Artists. De film gie op 10 oktober 1963 yn Londen yn premiêre, en iepene dêrnei op 11 oktober yn 'e Britske en pas op 27 maaie 1964 yn 'e Amerikaanske bioskopen. It byhearrende soundtrackalbum ferskynde yn 1963 by platemaatskippij United Artists Records.
Untfangst
Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hat From Russia with Love in tige heech goedkarringspersintaazje fan 95%, basearre op 57 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: "[De film] is in tige spannende, fluch bewegende Kâlde Oarloch-skriller, mei ferskate kjelmeitsjende aksjesênes." Op Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, behellet From Russia with Love in goedkarringspersintaazje fan 83%, basearre op 18 resinsjes.
Opbringst
From Russia with Love brocht yn 'e bioskopen yn 'e Feriene Steaten en Kanada $24 miljoen op, en yn alle oare lannen en territoaria $54 miljoen. Wrâldwiid kaam de opbringst dêrmei út op $78 miljoen. Ofset tsjin it budget fan $2 miljoen betsjut dat in winst fan $76 miljoen, hoewol't dêr de marketingkosten noch wol ôf moatte. Dêrmei wie From Russia with Love foar doetiidske begripen in reuseftich kommersjeel súkses.
Prizen
Ted Moore wûn foar syn wurk oan From Russia with Love de BAFTA, de wichtichste Britske filmpriis, yn 'e kategory bêste kamerarezjy. From Russia with Love waard ek nominearre foar de Golden Globe foar bêste orizjinele liet foar de titelsong From Russia with Love.
Thea Beckmanpriis
De Thea Beckmanpriis (earder Historisch Nieuwsblad Bontekoeprijs en Archeonpriis); is in priis foar it bêste histoaryske jeugdboek dy't yn 2002 ynsteld waard op inisjatyf fan it Historisch Nieuwsblad, doetiids noch ûnder de namme Bontekoepriis. Yn 2004 waard de priis nei Thea Beckman ferneamd. Der is in jildbedrach fan € 1.000 oan de priis ferbûn. Yn 2009 is dizze priis foar ien kear útrikt ûnder de namme 'Archeonpriis'.
Fraeylemamûne
De Fraeylemamûne is ien fan de trije poldermûnen oan de Groenedijk by it Grinslânske doarp Slochteren. Sûnt 1969 wie de Slochter Mûnestifting eigner fan de mûne. Tsjintwurdich is it ien fan de mûnen fan de Mûnestifting Midden- en East-Grinslân.
De mûne waard oanspronklik yn 1786 boud foar it bemeallen fan de 'Groote Oosterpolder' yn opdracht fan Hendrik de Sandra Veldtman, hear fan Slochteren en bewenner fan de Fraeylemaboarch.
By in stoarm op 9 en 10 novimber 1969 foel de hiele mûne om en briek de smei-izeren boppe-as. Yn it ramt fan de ruilferkaveling Slochteren waard in restauraasjeplan foar de mûne útfierd. Yn 1974 koe de mûne wer op 'e nij yn gebrûk nommen wurde foar it bemeallen fan de polder. De boppe-as fan de mûne is ôfkomstich fan in yn 1969 ôfbrutsen mûne út Lytsegast.
Yn jannewaris 2004 is de mûne troch de firma Molema útrisd mei in nij boppetsjel en waard de fang reparearre en op 'e nij ôfsteld.
Fûad I fan Egypte
Fûad (Arabysk: فؤاد, Fu’ād, útspr.: "Fû aad"), yn 'e regel oantsjut as Fûad I en faak stavere as Fuad of Fouad (Kaïro, 26 maart 1868 – dêre, 28 april 1936) regearre oer it Keninkryk Egypte fan 1922 oant syn ferstjerren yn 1936. Hy wie de njoggende hearsker oer Egypte en de Sûdaan út 'e fan oarsprong etnysk Albaneeske Mohammed Ali-dynasty. Yn 1917 folge er syn âldere broer Hûssein Kamel op as sultan, en doe't it Feriene Keninkryk yn 1922 formeel de Egyptyske ûnôfhinklikheid erkende, naam er de titel fan kening oan.
Jonkheid en oplieding
Fûad waard yn 1868 yn it Gizapaleis yn 'e Egyptyske haadstêd Kaïro berne as Achmed Fûad Pasja, de sânde soan fan prins Ismael Pasja. Syn mem wie Farial Kadin. Hy brocht syn jonkheid mei syn heit yn ballingskip yn Napels troch en genoat syn oplieding oan 'e militêre akademy yn Turyn.
Iere jierren
Foar't er op 'e troan kaam, spile Fûad in wichtige rol by de oprjochting fan 'e Universiteit fan Kaïro, yn 1908. Hy wie de earste rektor fan dy ynstelling, in funksje dy't er beklaaide oant en mei 1913, doe't er opfolge waard troch de doetiidske minister fan Justysje Hûssein Rûsjdi Pasja. Dat Fûad it rektorskip fan 'e universiteit dellei, hie alles te krijen mei syn politike ambysjes: yn 1913 waard Albaanje yn 'e Earste Balkanoarloch losmakke fan it Osmaanske Ryk, en omreden fan syn etnysk Albaneeske woartels fûn Fûad himsels tige geskikt om kening oer it nije lân te wurden. Op dat stuit waard Egypte regearre troch syn omkesizzer Abbas II, en liek it ûnwierskynlik dat Fûad ea foar de Egyptyske troan yn oanmerking komme soe. Syn Albaneeske aventoer rûn lykwols al rillegau op 'e non, om't de Jeropeeske grutmachten yn it nije steatsje in kristlike hearsker op 'e troan hawwe woene, en net in moslim. Neitiid wie Fûad fan 1915 oant 1918 foarsitter wie fan it Egyptysk Geografysk Genoatskip.
Regear
Troch in stikmannich ûnfoarsjoene foarfallen, wêrfan't it lêste de foartidige dea wie fan syn âldere broer, sultan Hûssein Kamel, kaam Fûad yn 1917 op 'e troan fan it Sultanaat Egypte. Yn 'e neisleep fan 'e Egyptyske Revolúsje fan 1919 besleat it Feriene Keninkryk syn protektoraat oer Egypte te beëinigjen. Sadwaande waard it lân op 28 febrewaris 1922 erkend as in ûnôfhinklike steat, hoewol't it hiel dúdlik binnen de Britske ynfloedssfear bleau. Op 15 maart 1922 liet Fûad in dekreet útgean wêrby't er syn titel feroare fan dy fan sultan yn dy fan kening. Syn lân waard sadwaande omfoarme ta it Keninkryk Egypte, dêr't ek de Sûdan ta hearde.
Fûad wie ek tige aktyf op it mêd fan 'e Egyptyske skiedskriuwing. Hy naam in grut tal argivarissen oan om 78 boeken mei de briefkerij fan syn foarâlden oan heitekant gear te fandeljen út Jeropeeske argiven, te kopiëarjen en oer te setten. Letter sette er harren ek yn om âlde dokuminten yn Egyptyske argiven op te spoaren en gear te bringen yn it Keninklik Argyf, dat er oan it begjin fan 'e 1930-er jierren oprjochte. It krewearjen fan Fûad om syn foarâlden, en yn 't bysûnder syn oerpake Mohammed Ali, syn pake Ibrahim en syn heit foar te stellen as Egyptyske nasjonalisten en goedmienende monargen hat in bliuwende ynfloed op 'e Egyptyske skiedskriuwing hân.
Priveelibben
De earste frou fan Fûad wie prinsesse Sjivakiar Ibrahim (1876-1947), mei wa't er op 30 maaie 1895 troude yn it Abbasijapaleis yn Kaïro. Hja wie in folle nicht fan him en de ienlingsdochter fan fjildmaarskalk prins Ibrahim Fachmi Achmed Pasja. Sjivakiar skonk him twa bern: in soan, Ismael Fûad, dy't yn 1896 koart nei de berte stoar, en in dochter, Fâkia (1897-1974). It houlik wie tige ûngelokkich, en by in rûzje mei syn sweager (de broer fan Sjivakiar) waard Fûad yn 'e kiel sketten. Hy oerlibbe it, mar hold foar de rest fan syn libben groeden yn 'e hals. Yn 1898 skiede er fan Sjivakiar.
Krekt as syn earste houlik wie ek Fûad syn twadde houlik stoarmeftich. Hy en Nazli wiene oanhâldend deilis, en hy ferbea har op in stuit sels om it paleis noch te ferlitten. Doe't Fûad stoar, gie it ferhaal dat Nazli út wraak al syn klean ferkocht hie oan in Kaïreenske saak yn twaddehâns tekstyl. As widdo krige Nazli spul mei har soan Farûk, dat se ferliet Egypte al rillegau nei Fûad syn dea en fêstige har yn 'e Feriene Steaten. Dêr bekearde se har yn 1950 ta it kristendom en waard lid fan 'e Roomsk-Katolike Tsjerke. Se feroare har namme doe yn Mary Elizabeth. Omreden fan har leauwensôffal ferlear se yn Egypte al har rjochten en titels.
Ferstjerren
Fûad kaam op 28 april 1936 yn 'e âlderdom fan 68 jier te ferstjerren yn it Kûbbapaleis yn Kaïro. Hy waard byset yn it mausoleum fan 'e kedives yn 'e Kaïreenske Ar-Rifaimoskee.
Marije-Himelfeartbasilyk (Bûdslaw)
De Marije-Himelfeartbasilyk (Wyt-Russysk: Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі) is in eardere kleastertsjerke en hjoeddedei in roomske parochytsjerke yn it doarp Bûdslaw yn Wyt-Ruslân. De tsjerke is in hillichdom fan nasjonale betsjutting en krige de earetitel basilica minor. It let-barokke gebou bewarret in wichtich Marije-ikoan dat yn katolike rûnten tige fereare wurdt.
Yn 1996 ferklearre paus Jehannes Paulus II de ikoan ta patroan fan Wyt-Ruslân. It feest ta eare fan de Budslaŭ-ikoan fan de Mem Gods, ek bekend as it Budslaŭ-feest, waard yn 2018 tafoege oan de UNESCO-list fan it immaterjele wrâlderfgoed. Bûdslaw (Wyt-Russysk: Будслаў, Poalsk: Budsław) leit likernôch 150 kilometer noardlik fan de haadstêd Minsk.
Skiednis
De tsjerke waard foar it earst yn 1504 neamd, yn de tiid doe't it gebiet ûnder it Gruthartochdom Litouwen foel en gruthartoch Aleksander in lape bosk joech oan bernardynske muontsen út Vilnius. Hja bouden dêr in kapel en wennen der mei likernôch 5 bruorren.
Yn 1591 waard in houten Marije-Besitetsjerke boud. Dêr krige yn 1613 in mirakuleus ikoan in plak, dy't de steatsman Jan Pats earder yn 1598 fan paus Klemens VIII krige hie yn Rome.
Yn 1643 waard in nije tsjerke boud en healwei de 18e iuw ûnstie der in lytse delsetting. Op 29 juny 1767 waard útein set mei de bou fan wer in nije tsjerke, guon muorren fan de 17e-iuwske kapel waarden yn de bou yntegrearre.
De tsjerke waard yn 1783 wijd oan de Untsliepenis fan de Mem Gods en ûndergyng yn de twadde helte fan de 18e iuw ferskate feroarings troch de tafoeging fan romtes.
Sûnt healwei de 18e iuw ûntstie der in muzykskoalle en tusken 1793-1842 ek in hospitaal. Yn de jierren 1731-1797 waard moraalteology en retoryk oan de Teologyske Skoalle dosearre; it tal muontsen bewooch tusken de fjouwer en santjin.
Om't guon muontsen harren oansletten hiene by de Janewarisopstân fan 1863-1864 tsjin it Russyske Ryk, waard de tsjerke yn 1852 sletten.
It 19e-iuwske parochyhûs by de tsjerke bleau bewarre. Paus Jehannes Paulus II ferliende de tsjerke yn 1993 de status fan basilica minor. De tsjerke wurdt tsjintwurdich beheard troch bernardynske muontsen.
Arsjitektuer
De barokke tsjerke is in trijeskippige basilyk mei twa tsjerketuorren. De gevel fan de tsjerke is mei pylders en pilasters fersierd. It alter wurdt net fan in apsis ôfsletten. De tsjerkeskippen wurde boppe mei in tonferwulft ôfsletten, yn de krusing fan de tsjerke troch in koepel.
Yn de kapel fan de hillige Barbara is in houten alter fan de ferkundiging oan Marije (1643), in ierbarok monumint. De rêch fan it alter foarmet in korintyske kolonnade, dêr't twintich bylden op en tusken steane.
De fresko's fan de tsjerke bleaune sûnder feroarings oant hjoeddedei bewarre.
Lutherske Tsjerke (Grins)
Skiednis
Oan it ein fan de 17e iuw joech de boargemaster tastimming foar de bou fan in skûltsjerke foar de lutherske gemeente. It gebou mocht bûten net as in tsjerke werom te kennen wêze en in toer mei klokken wie ferbean. Oan de tsjerkeseal waard nei de strjitte ta in lege foarbou mei in poarte boud. Dy foarbou waard yn 1874 ferfongen troch de hjoeddeiske eklektyske foarbou. Fanwegen dy foarbou ha lju der fakentiden gjin aan fan dat efter dy gevel in bysûnder tsjerkegebou skûl giet. De tsjerke jout plak oan likernôch 300 minsken. Oan de tsjerke grinzget de saneamde Lutherseal út 1925. De yn Amsterdamske styl boude seal is oer it hofke fan it eardere gasthûs te berikken en waard ûntwurpen troch de arjitekten Kazemier en Tonkens (1889-1945).
Yn de tsjerke leit de ferneamde Dútske oargelbouwer Albertus Antoni Hinsz begroeven.
Ynterieur
De preekstoel datearret út de boutiid fan de tsjerke (1696) en is dekorearre mei houtsnijwurk. Foar mear sitplakken waarden der trije kreaken ynboud.
Oargels
Yn de tsjerke stiet in oargel van Van Oeckelen út 1896, dat yn dy tiid it plak fan in oargel fan de ferneamde oargelbouwer Arp Schnitger yn naam. It 23 registers tellende instrumint waard foar it lêst restaurearre troch de oargelfirma Mense Ruiter B.V. ûnder begelieding fan Jan Jongepier. Mei de restauraasje waarden inkelde net sa slagge feroarings oan it instrumint út de jierren 1950 werom draaid.
Oan it begjin fan 2013 waard de stifting Reconstructie Schnitger-orgel oprjochte. De stifting hie as ambitieus doel om de foargonger fan it Van Oeckelen-oargel, dat troch Arp Schnitger boud wie, yn de opset fan 1717 te rekonstruearjen. De út Hamburch ôfkomstige oargelbouwer tsjerkte eartiids yn syn Grinzer tiid yn de Lutherske tsjerke, doe't er njoggen oargels yn de stêd boude.
It rekonstruearre Schnitger-oargel waard troch Bernhardt Edskes út Switserlân boud en krige in plak op de eastlike kreake, foar it Van Oeckelen-oargel oer dat op de westlike galerij stiet. Op tiisdei 31 oktober 2017, op it 500-jierrich jubileum fan it slaan fan de 95 stellings oan de Slotkapel fan Wittenberg troch Maarten Luther, waard it oargel feestlik yn gebrûk nommen. Underdiel fan it feestkonsert foarme Bach's kantate Ein feste Burg is unser Gott. It oargelfront is fan massyf ikehout boud en dekorearre mei snijwurk yn de styl fan Jan de Rijk, dy't yn de 18e iuw foar mannich tsjerke in preekstoel, hearebank of oargelfront boude. It front wurdt bekroand mei trije myzykmeitsjende ingeltsjes. Twa fan dy ingeltsjes foarmen ea ûnderdiel fan de kast fan it oarspronklike Schnitger-oargel en binne nei de ôfbraak fan it orizjinele oargel troch Van Oeckelen op 'e nij brûkt by de bou fan in oargel foar de herfoarme tsjerke fan Appelskea, mar binne no werom yn de Lutherske tsjerke.
In eksakte reonstruksje is it net woarn om't der gjin ôfbylden fan it oarspronklike ynstrumint binne oerlevere. Der is keazen om in kopy te meitsjen fan it Schnitgeroargel op it Dútske eilân Pellworm, dat foldocht oan it boarnenûndersyk yn de Grinzer Lutherske tsjerke. De kosten fan de bou fan it nije oargel bedroegen 565.000 euro.
De Fallei fan de Ungeduerigens
De Fallei fan de Ungeduerigens, yn it oarspronklike Ingelsk: The Valley of Unrest, is in gedicht fan 'e hân fan 'e ferneamde Amerikaanske skriuwer, dichter, redakteur en literatuerkritikus Edgar Allan Poe (1809-1849). It waard foar it earst publisearre ûnder de titel The Valley of Nis yn 'e bondel Poems, by Edgar A. Poe, út 1831. It gedicht krige syn úteinlike namme by in publikaasje yn it tydskrift American Review: A Whig Journal, yn april 1845. Poe hie it foarôfgeande dêroan op 'e nij besjoen en wat ynkoarte. De Fryske oersetting, fan Jan Schotanus, datearret út 2008.
Ynhâld
Yn 'e oarspronklike tekst fan The Valley of Unrest, út 1831, freget de sprekker him oft alle dingen fan skientme fier fuort binne, en oft de fallei no foar in part Satan, foar in part ingel en foar in grut part brutsen hert is. Teffens wurdt der in "Helen" neamd, wat skoan in ferwizing wêze kin nei Jane Stanard, de mem fan in jeugdfreon fan Poe, oan wa't er de oade To Helen skreau. De úteinlike tekst, út 1845, is koarter en ferskilt op plakken gâns fan syn foargonger. De ferwizing nei "Helen" is hjiryn fuorthelle.
Fryske oersetting
De Fryske oersetting fan The Valley of Unrest ferskynde yn 2008 ûnder de titel De Fallei fan de Ungeduerigens yn it tydskrift HJIR. De fertaling wie fan 'e hân fan Jan Schotanus.
Keppelings om utens
Poems by Edgar Allan Poe
De Groote Polder
De Groote Polder is in poldermûne yn Slochteren yn de provinsje Grinslân. Oant 1975 hie de mûne gjin namme en de mûne waard gewoan oantsjut mei it plak dêr't er stie, nammentlik yn de 'Groote Polder'. Yn 1975 krige de mûne de namme "De Groote Polder", mar op it burd stie mei fersin "De Groote Poldermolen". Op in tal plakken wurdt de mûne as de "Grotepoldermolen" oantsjut, itjinge net goed is.
De mûne is yn 1783 boud as poldermûne mei in skeprêd. It is de âldste noch besteande èn wurkjende poldermûne fan Grinslân. It skeprêd waard letter ferfongen troch in fizel, dy't dêrnei noch twaris ferfongen en langer makke is. De mûne krige yn it begjin fan de 20e iuw in helpgemaal yn in apart gebouke, ynearsten op steam en letter op disel.
Nei't de mûne nei de Twadde Wrâldkriich bûten gebrûk rekke, sette it ferfal útein, mar de 'Slochter Mûnestifting' liet de mûne nei in grutte restauraasje yn 1975 wer yn gebrûk nimme. Troch in leger polderpeil koe de mûne selden mealle, ek al wie de fizel langer makke. Yn juny 2015 waard in sletten bemealling oanlein, werby't de needbemeallingsfunskje fan de Groote Polder yn stân bleau. De mûne kin no by heech wetter helpe de polder droech te hâlden. Yn 2015 waarden nije roeden stutsen en krige de kape in nije foarkant. De flecht fan de mûne is 21,40 meter.
De mûne draait regelmjittich as it kin op sneintemiddeis en tsjinnet ek as lesmûne. As de flagge fan Slochteren by de mûne hinget is de mûne iepen om te besjen.
Nei't de 'Slochter Mûnestifting' yn 2015 mei de 'Mûnestifting Oldambt' fusearre ûnstie de 'Mûnestifting Midden- en East-Grinslân', dy't de tsjintwurdige eigner is.
Femi Oke
Femi Oke (útspr.: ['fɛmi 'oʊke], likernôch: "femmy oo-kee"; Londen, 30 juny 1966) is in Britsk presintatrise, waarfrou, meteorologe, ferslachjouster en nijslêzeresse fan Nigeriaansk komôf. Hja krige ynternasjonale bekendheid troch har wurk foar de Amerikaanske nijsstjoerder CNN International. Op 't heden is Oke yn 'e tsjinst fan 'e Arabyske nijsstjoerder Al Jazeera English.
Jonkheid en oplieding
Oke waard yn 1966 berne yn 'e Ingelske haadstêd Londen, as dochter fan âlden dy't út Lagos, yn Nigearia, dêrhinne emigrearre wiene. Hja is in etnyske Jorûba (de Jorûba of Yoruba binne ien fan 'e grutste folken fan súdlik Nigearia). Oke genoat har oplieding oan 'e Universiteit fan Birmingham, dêr't se ôfstudearre mei in bachelortitel yn Ingelske taal- en letterkunde.
Karriêre
Oke sette yn 1980, mei fjirtjin jier, al útein mei wurk as ferslachjouster foar it Britske radiostasjon London Broadcasting Company. Yn 1993 wie se yn 'e tsjinst by de keabeltillefyzjestjoerder Wire TV, dêr't se ferskate programma's presintearre, wêrûnder it populêre Soap on the Wire op 'e sneontemiddeis, in praatprogramma oer soapsearjes mei soap-ekspêr Chris Stacey. Yn 'e earste helte fan 'e 1990-er jierren presintearre Oke ek it wittenskiplike programma Science in Action en it muzykprogramma Top of the Pops, beide op 'e BBC. Fierders wurke se yn 'e tachtiger en njoggentiger jierren ek foar GMTV, London Weekend Television, Men & Motors en Carlton Television.
Yn 1999 joech Oke har by de Amerikaanske nijsstjoerder CNN, dêr't se op CNN International as waarfrou en meteorologe it waarsegmint fan 'e nijsprogramma's World Today en World News fersoarge. Dêrnjonken presintearre se ek geregeldwei de eftergrûnrubryk Inside Africa, dy't him talei op ekonomyske, kulturele en maatskiplike ûnderwerpen oangeande it Afrikaanske wrâlddiel. Yn deselde snuorje wie Oke ek as nijslêzeresse en ferslachjouster wurksum foar it radioprogramma The Takeaway, op Public Radio International. Yn 2008 ferliet Oke CNN om har by de Katareeske nijsstjoerder Al Jazeera English te jaan, dêr't se sûnt jier en dei it programma The Stream presintearret.