cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Einherjar
De einherjar (Aldnoarsk foar "ienmans leger") binne yn 'e Noardske mytology krigers dy't op it slachfjild sneuvele binne en dêrnei troch de walkueren útornearre binne om nei it Walhalla brocht te wurden. Dat is it hjirneimels fan 'e god Weda of Odin (Aldnoarsk: Óðinn), dat de foarm hat fan in reuseftige feestseal. De einherjar bringe dêr de tiid troch mei it oefenjen fan harren kriichskeunst foar de takomstige striid fan Ragnarök op it fjild fan Vígríðr, wannear't de wrâld sa't dy no bestiet ûndergean sil yn 'e oarloch tusken goaden en meunsters. Yn dat ramt befjochtsje de einherjar it skriklike bist Sæhrímnir, dat eltse jûn op 'e nij ta libben komt. Tuskentroch fiere se feest mei iten en it drinken fan mea (in sterke drank makke fan fermintearre hunich), dy't yn it hjirneimels streekrjocht út it jaar fan 'e geit Heiðrún molken wurdt. De mea wurdt harren servearre troch de walkueren.
De einherjar binne benammen bekend út 'e Poëtyske Edda, dy't yn it trettjinde-iuwske Iislân gearstald waard út tradisjonele dichterlike boarnen dy't earder mûnling oerlevere wiene, en út 'e Proaza-Edda, dy't ek yn 'e trettjinde iuw skreaun waard troch de Iislânske skald Snorri Sturluson. Oare, minder bekende boarnen foar de einherjar binne it gedicht Hákonarmál fan 'e tsiende-iuwske skald Eyvindr skáldaspillir, dat letter opnommen waard yn 'e Heimskringla, en in kûplet fan in anonym tsiende-iuwsk gedicht, it saneamde Eiríksmál, dat de dea fan 'e Noarske kening Earik Bloedbile betinkt, en dat no diel útmakket fan 'e Fagrskinna. Etymologysk bestiet der in ferbân tusken de einherjar en de Haren of Harii, in Germaansk folk of mooglik figueren út 'e iere Germaanske folkloare dy't foar it earst yn Romeinske boarnen út 'e earste iuw neamd wurde. Moderne wittenskippers hawwe de einherjar ek yn ferbân brocht mei de ivige slach by Hjaðningavíg en mei it ferskynsel fan 'e Wylde Jacht.
Alde Miede
Alde Miede of Aldemiede is in buorskip noardeast fan Warstiens benoarden it Prinses Margrietkanaal yn de gemeente Tytsjerksteradiel. It heart ta de himrikken fan Suwâld en Tytsjerk.
De namme komt yn 1543 foar as Oldemeeden. It sil dan in oantal stikken lân wêze, fan in pleats wurdt dan skreaun Opper mied. In miede is in stik healân. Yn it gebiet stiene eartiids in oantal pleatsen op ferhege hússteden. By Alde Miede is in einekoai.
Untsliepeniskatedraal (Vladimir)
De Katedraal fan de Untsliepenis fan de Mem Gods of Untsliepeniskatedraal (Russysk: Успенский собор; Собор Успения Пресвятой Богородицы) is in russysk-otterdokske katedraal yn de histoaryske stêd Vladimir, Ruslân. De "Untsliepenis fan de Mem Gods" yn de otterdoksy komt oerien mei de ""Himelfeart fan de Jongfaam Marije" yn de katolike rite. Yn de katedraal waarden de foarsten fan it foarstendom Vladimir-Sûzdal en letter ek dy fan it Grutfoarstedom Moskou kroand. It 12e-iuwske gebou tsjinne as model foar in soad lettere tsjerken, Dêr't de Fioravanti's Untsliepeniskatedraal fan Moskou ûnder wie.
Njonken katedraal fan it bisdom Vladimir is it ek in ryksmuseum. De katedraal is ûnder de namme Wite Monuminten fan Vladimir en Sûzdal ynskreaun yn de list fan it wrâlderfskip fan UNESCO.
Earste bou 1158-1160
De katedraal fan wite stien waard yn de jierren 1158-1160 ûnder grutfoarst Andrej Bogoljûbski boud. Al fanôf 1161 waard de katedraal fan fresko's foarsjoen. De oarspronklike katedraal wie in trijebeukich gebou mei trije apsissen, droegen troch seis pilaren. De wite stien dy't by de bou brûkt waard wie fan hege kwaliteit en better as de stien dy't by de lettere útwreiding ûnder grutfoarst Vsevolod III brûkt waard. Nettsjinsteande de seis relatyf smelle pylders fan de tsjerke eage it gebou hast kubusfoarmich (de lingte wie (sûnder de absissen) 22 meter, de breedte 17,5 meter en de hichte 21 meter). Wat de totale hichte oanbelanget (32,3 meter) koe de katedraal fan Vladimir meunsterje mei de Sofiakatedraal fan Kiëv en de Sofiakatedraal fan Novgorod. thumb|left|220px|Muorredekoraasje De katedraal fan 1158-1160 waard dekorearre mei reliëfs mei soö-antropomorfe foarstellings. By de útwreiding fan de katedraal gyngen de measte reliëfs ferlern. De gevel waard fertikaal skieden troch pilasters mei Korintyske kapitelen en horizontaal troch twa nivo's fan friezen en arkades. Yn 'e midden binne foarstellings fan de "Trije Jongelingen yn it Fjoer" (Sadrach, Mesach en Abednego), de "Himelfeart fan Aleksander III fan Masedoanje", de "Fjirtich Martlers fan Sebaste", mar ek liuwen en maskers fan frjouljusgesichten. Yn de tsjerke binne twa kapitelen út de jierren 1158-1160 mei twa lizzende liuwen dekorearre.
Grutte Priis Formule 1 fan Kanada 2018
Utslaggen fan de Grutte Priis Formule 1 fan Kanada 2018 yn Montreal op 10 juny. It wie de sânde fan 21 races fan de Formule 1 yn 2018. Hy waard op it Circuit Gilles Villeneuve hâlden. De race waard hâlden oer 70 omgongen, op it 4,4 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 305,3 kilometer.
Untsliepeniskatedraal (Vladimir)
Earste bou 1158-1160
De oarspronklike fresko's fan de katedraal binne allinne fragmintarysk bewarre bleaun.
It tal koepels fan de earste katedraal bleau lange tiid kontroversjeel. De tsjerkehistoarikus Jevgeny Golûbinski (1834-1912) hold it op in fiifkoepelige tsjerke, Nikolaj Voronin (1904-1967) dêrfoar oer gyng fan ien koepel úit. De útkomsten fan it ûndersyk fan Tajana Timoveva en Sergej Zagrajevski út it begjin fan de jierren 2000 folget lykwols de hypotese fan Golûbinski fan in katedraal mei ien koepel.
Weropbou fan 1186-1189
thumb|left|Plattegrûn fan de katedraal nei de weropbou Nei de brân yn 1185 wreide grutfoarst Vsevolod III de katedraal foars út mei twa beuken. Ek it alter waard fergrutte. De no fiifbeukige tsjerke mei in breedte fan 30,8 meter en in lingte (eksklusyf de apsissen) fan 30 meter like fan binnen net allinne grutter, mar eage echt as in hiel nij gebou.
De bûtenste stiennen waarden fersierd mei bas-reliëfs, guon dêrfan noch fan de katedraal fan Andrej Bogoljûbski en oaren út de tiid fan de útwreiding troch Vsevolod III.
It fresko fan Abraham yn de súdwestlike hoeke fan it âlde diel fan it gebou, mar ek de profeten op de pilaren binne fresko's út 1189.
Toefdûker
De toefdûker (Latyn: Podiceps auritus) is in famyljelid fan de hjerringslynder. Yn Fryslân komt er hast net foar.
Untsliepeniskatedraal (Vladimir)
Fierdere skiednis
thumb|left|220px|De Skoat fan Abraham, fresko fan Daniil Tsjorny thumb|It yn brân stekken fan de katedraal fan Vladimir op in 16e iuwsk miniatuur Doe't it leger fan Batû Khan Vladimir yn 1238 ferovere, waarden prinses Agafia Vsevolodovna (1195—1238) mei har dochter en skoandochter tegearre mei de biskop fan Vladimir opsletten yn de katedraal. De Mongoalen stieken dêrnei de katedraal yn 'e brân en alle minsken dy't der yn sieten kamen om yn it fjoer. Agafia Vsevolodovna en de hiele gruthartochlike famylje waarden letter troch de Tsjerke hillich ferklearre as de martlers fan Vladimir.
Toefdûker
Foarkommen
De 30-38 sm grutte toefdûker is hast like grut as in Swarthalsdûker, wêr't der in protte op liket. Yn syn briedkleed hat der in swarte kop mei geel-reade earplûmen. Fierder hat der in readbrune hals en bûk. Fierder binne de fearren swart. Hy hat in opfallend read each. Syn winterkleed is swartwyt mei in swarte krún en wite wangen. Fierder is der donker mei in wat ljochtere wite hals.
Stasjon Lage Zwaluwe
Stasjon Lage Zwaluwe (Zlw) is in spoarweistasjon yn Lage Zwaluwe gemeente Moerdijk yn de provinsje Noard-Brabân en waard iepene yn 1866 oan de Steatsline I (Breda - Rotterdam Sintraal). Yn dit Brabânske plak is yn 2003 it tredde stasjonsgebou sûnt 1866 iepene.
Untsliepeniskatedraal (Vladimir)
Fierdere skiednis
Fan de oarspronklike fresko's fan de katedraal bleaune allinne fragminten bewarre. Oan it begjin fan de 15e iuw waarden Andrej Rûblev en Daniil Tsjorny útnoege om de tsjerke fan nije fresko's te foarsjen. Fan harren wurk binne it Lêste Oardiel bewarre, dy't it hiele westlike diel fan de katedraal yn beslach nimt, en fragminten yn it alterdiel. De measte fresko's yn de katedraal dataearje út de 19e iuw.
Stasjon Lage Zwaluwe
Gebou
200px|thumb|left|1e stasjonsgebou Stasjon Lage Zwaluwe om en de by 1905 200px|thumb|left|2e stasjonsgebou stasjon Lage Zwaluwe yn 1950 It earste stasjon iepene op 1 maaie 1870 syn doarren foar treinreizgers. It earste stasjonsgebou wie in gebou mei in heech middenpart mei twa puntgevels oan wjerskanten en oan beide kanten in fleugel. It gebou waard yn 1945 ôfbrútsen nei't it slim skansearre rekke wie yn de Twadde Wrâldkriich.
Untsliepeniskatedraal (Vladimir)
Fierdere skiednis
Yn de twadde helte fan de 18e iuw wie der in grutte renovaasje. Doe't Katarina II yn 1767 Vladimir besocht, joech hja opdracht om de katedraal yn de âlde gloarje werom te bringen en skonk foar dat doel 14.000 rûbel. De renovaasje waard útfierd neffens de moade fan dy tiid. De grutste feroaring wie in nije ikonostaze yn barokke styl. Ek waarden finsters fergrutte, foarse steunbearen tafoege en de dakken feroare.
Stasjon Lage Zwaluwe
Gebou
It stasjonsgebou waard yn 1950 ferfongen, nei ûntwerp fan arsjitekt Sybolt van Ravesteyn yn 'e styl fan 'e Delftske Skoalle, in lang en leech ienfâldich gebouke mei sealtek en in aksintuearre yngong.
Untsliepeniskatedraal (Vladimir)
Fierdere skiednis
As klokketoer fan de katedraal tsjinne in gebou dat oarspronklik as poarte boud wie. It wie in lytsere fariant fan de Gouden Poarte. De klokketoer waard yn de 17e iuw ferhege mei in tintfoarmige spits. De toer bestie oant 1806, doe't er rekke waard troch de bliksem en yn opdracht fan it bisdom ôfbrutsen waard. Yn 1810 waard in nije klokke toer boud en yn 1862 waard de klokketoer ferbûn mei de tsjerke troch de bou fan in kapel neffens in ûntwerp fan Nikolaj Artleben.
Stasjon Lage Zwaluwe
Gebou
It stasjonsgebou út 1950 waard yn 2001 ôfbrútsen en ferfongen troch twa treppenhúzen mei liften en in glêzen fuotgongersbrêge der tusken yn, mei twa wachtromtes midden op de brêge, mei útsjoch op de spoaren en it grutte rangearterrein by Lage Zwaluwe, fan de hân fan arsjitekt Edwin Megens.
993
Foarfallen
thumb|Egbert fan Trier
Marco Brouwers
Marco Brouwers (Amsterdam, 10 maart 1958) is in eardere Nederlânske follyballer.
Toefdûker
Fersprieding
De fûgels briede in yn it noarden fan Jeropa, Aazje en Yslân. De fûgel is dêr meast te finen op marren tusken de nuddelbosk. De toefdûker oerwinteret in stik súdliker, oant Súd-Jeropa ta. By't winterdeis is de fûgel ek mear oan de kust. De toefdûker is in seldsume fûgel, it meast komt der foar yn bepaalde streken fan Sibearje.
Fuortplanting
De Toefdûker makket in driuwend nêst. Meastentiids leit it wyfke trije oant sân blau-wite aaien mei beige plakken. De aaiten wurde yn 22-25 dagen útbret.
Johannes Wogma
Johannes Wogma, (Ljouwert, ±1580 - Amsterdam, ±1630 ), wie in ûnderwizer en evangelist.
Underbruts syn medyske stúdzje yn Frjentsjer en gie yn 1630 as siketreaster nei Nederlânsk-Ynje. Waard skoalmaster op Ambon (1607), brûkte de skoalboekjes dy't hy út Fryslân wei meinomd hie. Troude in Amboneeske frou en bleau oant syn dea ûnderwiis jaan en evangelisearjen. Earste ûnderwizer yn Yndoneezje.
Jaarlasleat
thumb|It Jellegat by Wetsemer tille, rjochting De Peazens De Jaarlasleat is in wetter yn de gemeente Noardeast-Fryslân. Jellegat is de pleatslike namme foar de Jaarlasleat, dy't de Suderie mei de Peazens ferbynt. By Wetsemer tille sit in keardaam yn de feart.
Eartiids lei der eastlik fan Wetsens in spoarbrêge foar "It Dokkumer Lokaaltsje" oer it wetter.
It doarpswapen fan Wetsens hat in blauwe balke dy't de Jaarlasleat foarstelt. De feart is neamd nei de eardere Jaarlastate yn Wetsens.
Marco Brouwers
Hy die ienris mei oan de Olympyske Spullen, nammentlik by de Olympyske Spullen fan 1988 yn Seoul. Yn Súd-Korea waard de Nederlânkse ploech fiifde. Yn totaal hat Marco Brouwers 294 ynterlannen spile foar de Nederlânske ploech. Yn syn aktive tiid as follyballer wie er oansletten by Follybalferiening Martinus yn Amstelveen.
Jiskenhúster Mar
De Jiskenhúster Mar is in mar yn de gemeente De Fryske Marren. De mar leit besuden Teroele en west fan Jiskenhuzen. De mar stiet yn ferbining mei it Prinses Margrietkanaal en troch de Jiskenhúster Feart komt men yn Jiskenhuzen.
De namme Jiskenhúster Mar jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Idskenhuistermeer.
Untsliepeniskatedraal (Vladimir)
Fierdere skiednis
Tsjin de ein fan de 19e iuw waard foar it earst in wittenskiplike restauraasje útfierd. Yn de jierren 1882-1884 waard der oan it ynterieur wurke en doe waarden de fresko's fan Rûblev ûntdutsen. Fan 1885 oant 1891 wiene der rekonstruksjes oan it eksterieur. De grutte steunbearen op de hoeken waarden wer ferwidere; de finsters werom brocht yn de oarspronklike steat en de sipelfoarmige koepels ferfongen troch de helmfoarmige koepels.
Hjoeddeiske sitewaasje
De Untsliepeniskatedraal stiet op de list fan it wrâlderfgoed fan UNESCO ûnder de namme Wite Monuminten fan Vladimir en Sûzdal.
Roeien op de Olympyske Simmerspullen 2020
De Olympyske Simmerspullen 2020 fan de XXXIIe Olympiade waarden fan 20 oant en mei 23 july 2021 hâlden yn Tokio, de haadstêd fan Japan. It Roeien hie plak yn de Sea Forest Waterway yn de Baai fan Tokio.
Medaljespegel
De top-8 van lannen dy't medaljes wûn hawwe by it roeien tidens de Spullen fan 2020.
Willem fan Rubroeck
thumb|350px|De rûte dy't Fan Rubroeck tusken 1253-1255 folge Willem fan Rubroeck, ek Willem fan Ruysbroek (±1210 - 1270) wie in Flaamske fransiskaan en ûntdekkingsreizger. Syn namme wurdt yn de Nederlânske taal op ferskate wize stavere: Ruysbroeck, Rubroek, Ruysbroek, Roebroeck, Rubroeck, Roebroek, Rubruck, Ruysbrock, Ruysbrok, Rubruquius en is ek oerlevere as "Guillaume de Rubrouck". Hy kaam fan Rubroek (Rubrouck), dat no yn Frânsk-Flaanderen leit, ticht by Kassel. Van Rubroeck wie yn 1253 de fjirde Jeropeeske gesant dy't it Mongoalske hof berikte, earder wiene Giovanni Da Pian del Carpine en Nicolas Ascelin (1245) en André de Longjumeau (1249) him foargien. Fan syn reis hat Willem fan Rubroeck in ferslach makke.
Misje
Willem gie mei kening Loadewyk IX fan Frankryk op de Sânde Krústocht yn 1248. Op 7 maaie 1253, gie er op befel fan Loadewyk fan Konstantinopel út op reis om de Tataren te bekearen. Hy folge de rûte fan de earste reis fan de Hongaarske muonts Broer Julian. Yn it reisselskip fan Willem wiene fierders Bartolomeo da Cremona, in betsjinder mei de namme Gosset, en de oersetter Homo Dei ("man fan God", in letterlike oersetting fan it Arabyske Abdullah).
Reizen
Nei't er de stêd Sudak op de Krim berikt hie, reizge er mei syn oksen en weinen fierder. Njoggen dagen nei't er de rivier de Don oerstutsen wie moete er Sartak Kaan, de hearsker oer it Kiptsjak Kanaat. De Kaan stjoerde Willem nei syn heit, Batoe Kaan yn de stêd Sarai by de Wolga, dêr't er nei fiif wiken oankaam. Batoe, de Mongoalske hearsker oer de Wolga-krite, wegere him bekeare te litten, mar stjoerde it gesantskip troch nei de Grut Mongoal Mangoe Kaan. Op 16 septimber 1253 waard útein set op hynders foar in reis fan 9.000 km nei it hof fan de Grutte Kaan yn Karakorum. Sy waarden dêr hoflik ûntfongen en bleaune dêre oant 10 july 1254. Doe begûn de weromreis.
Willem en syn selskip kamen op 15 augustus 1255 yn de Krúsfearderssteat Tripoly oan. Dêrmei wie de fjirde Jeropeeske misje nei de Mongoalen ta in ein kaam. Kening Loadewyk krige nei oanlieding fan dizze reis it plan foar in folgjende doe't er hearde dat der twa Nestoariaanske kristenen oan it Mongoalske hof tahâlden.
It ferslach
Willem lange de kening in tige helder en presiis rapport oer mei de titel Itinerarium fratris Willielmi de Rubruquis de ordine fratrum Minorum, Galli, Anno gratia 1253 ad partes Orientales.
Hy beskriuwt de eigenaardichheden fan de Mongoalen, mar docht ek ferslach fan geografy en joech dêrmei it earste wittenskiplike beskriuwing fan Sintraal Aazje. Fierders ferslacht er antropologyske wiernimmings sa as de oanwêzigens fan de Islam yn binnen-Aazje
Willem makke mei syn reis ek dúdlik dat de Kaspyske See in binnensee wie en yn it noarden net mei de Poalsee ferbûn wie; Skandinavyske seefarders sille dat grif al witten hawwe (sjoch: Ottar), mar Van Rubroeck skriuwt it foar it earst op.
Willem's ferslach is ferdield yn 40 haadstikken. De haadstikken 1-10 ferhelje algemiene wiernimmings oer de Mongoalen en harren brûkmen. Haadstik 11 oant 40 dogge ferslach fan de rûte en foarfallen fan de reis.
Willem fan Rubroeck syn ferslach is in masterwurk fan midsiuwske geografyske literatuer, te fergelykjen mei dat fan Marco Polo, hoewol't sy tige ferskillend binne. Willem wie in goed observator en in treflik skriuwer. Hy frege ek in soad en naam folksferhalen en fabels net samar foar wier oan.
Op seker stuit rekket Willem fersile yn in ferneamd debat, tusken Kristenen, Boedisten en Islamiten, oan it Mogoalske hof. Dat waard organisearre troch de Kaan om út te meitsjen wat no it wiere leauwe wie. Trije rjochters moasten dat bepale, ien fan elts leauwe. It debat kaam in hiele kloft minsken op ôf en sa't wenst wie by de measte Mongoalske gearkomsten waard der in protte alkohol dronken. Jack Weatherford skriuwt yn syn boek Genghis Khan and the Making of the Modern World:
'Se koenen inoar net oertsjûgje. Uteinlik, doe't de alkohol syn wurk begûn te dwaan, besochten de Kristenen net langer te oertsjûgjen en giene hja oer op sjongen. De Moslims songen net, mar begûnen lûd út de Koaran te resitearjen en woene sa de Kristenen oerstimme; de Boedisten giene oer ta stille meditaasje. Oan de ein fan it debat, doe't eltsenien te dronken wie om óf inoar te bekearen óf inoar te fermoardzjen, waard besluten om dan mar fierder te sûpen, sa't de measte Mongoalske feesten einigen'.
Belang
Fan Rubroecks wurk is noch hieltyd in wichtige boarne oer de geografy en demografy fan doetiidsk Sintraal-Aazje. It waard ûnder oaren brûkt troch Alexander fan Humboldt, en it waard ferskillende kearen oerset en werprinte.
Jelsumer Feart
De Jelsumer Feart is de grinssfeart tusken de gemeentes Ljouwert en Ljouwert. De feart rint fan Jelsum nei it suden en rint by de Ljouwerterbosk nei it easten om út te rinnen yn de Dokkumer Ie.
De namme Jelsumer Feart jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Jelsumervaart.
Boezemwetterskip De Wollegaast
Boezemwetterskip De Wollegaast wie in boezemwetterskip en delsetting yn Doanjewerstâl, Gaasterlân, Sleat en Wymbritseradiel fan 1650 ha. De delsetting lei op in sânopdûking by de toer fan Spannenburch.
It weterskip waard oprjochte yn 1916 mei as doel de wetterhichte te regeljen en fearten te ûnderhâlden. Yn 1952 wie der in yngripende ruilferkaveling.
De namme komt ek foar as De Wollegaast en Elagast. De namme komt fan 'oele' (wetterich lân) + gaast. Op in kaart fan Eekhoff út 1850 stiet as fjildnamme Buitenmeer. Ek betizing mei Teroele wurdt soms troch kaartmakkers feroarsake.
Oct-Opus
Biografy
Maaike de Vlas en Truus de Vries spylje tegearre sûnt 2004 en hawwe harsels de namme Oct-Opus jûn. Maaike is ôfstudearre biolooch en wurket as ûndersykster. Truus is yn 2009 ôfstudearre yn de Kommunikaasjewittenskippen en is op 't stuit mei it lêste jier fan de stúdzje Fryske Taal en Kultuer oan 'e gong. Se ha muzyk dus beide net as berop keazen, mar it is wol in tige grutte hobby. Se ha wyls mear as 50 optredens hân, dy't foaral yn Fryslân plakfûn hawwe. De gelegenheden fariearje fan tsjerketsjinsten ta jierdeisfeesten en jubilea; sa hawwe se yn 2007 by it jierfeest fan de Fryske Akademy spile en yn jannewaris 2010 sille se by it jubileum fan de KFFB spylje.
Ynstrumintarium
Maaike en Truus bespylje de ynstruminten:
Jiskenhúster Feart
De Jiskenhúster Feart is in feart yn de gemeente De Fryske Marren. De feart leit east fan de Jiskenhúster Mar en oan de westkant fan Jiskenhuzen.
De namme Jiskenhúster Feart jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Idskenhuistervaart.
Kastylje en Leön
Kastylje en Leön (Spaansk: Castilla y León) is, geografysk sjoen, de grutste fan alle 17 autonome mienskippen fan Spanje. It waard as sadanich oprjochte yn 1983 en leit yn it noardwesten fan it lân. De haadstêd is Valladolid.
Bestjoerlike yndieling
Kastylje en Leön bestiet út njoggen provinsjes:
Galaten
"Galaten", "Galasiërs" of "Galatiërs" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
Vladytsjny-kleaster
It Vladytsjny-kleaster (Russysk: Введенский Владычный монастырь) is in russysk-otterdoks kleaster yn de Russyske stêd Serpûchov (oblast Moskou). It kleaster leit bûten de binnenstêd by it plak dêr't de Nara mûnet yn de Oka.
Skiednis
It kleaster waard mei help fan prins Vladimir de Stoute troch metropolyt Aleksius fan Moskou yn 1360 stifte. It bestiet út fjouwer 16e-iuwske en 17e-iuwske tsjerken. De katedraal waard boud ûnder Boris Godûnov en wijd oant de Opdracht fan Marije yn 'e Timpel. Yn de katedraal wurde de reliken bewarre fan de 14e-iuwske muonts Varlaam, dy't beskôge wurdt as de bouwer en de earste abt fan it Vladytsjny-kleaster Jierrenlang hie it kleaster in soad grûnbesit en in grutte mienskip fan muontsen. Tsjin it ein fan de 18e iuw makke it kleaster lykwols in tiid fan delgong mei. It wie in earmoedich kleaster woarn en it tal muontsen wie foars tebekrûn. Yn 1806 besocht de metropolyt Platon it kleaster nij libben yn te blazen as in kleaster foar nonnen en yn 1806 setten de earste nonnen harren nei wenjen yn it kleaster.
It kleaster makke wer in tiid fan bloei en rykdom mei ûnder de abdis Mitrofania (1825-1899) en as dochter fan in baron hie hja in soad kontakten oan it keizerlike hof. Nei 13 jier it kleaster bestjoerd te hawwen, waard hja oppakt foar it ferfalskjen fan promessen en nei in proses mei in soad publisiteit waard hja feroardiele ta ferballing nei Sibearje. Aleksandr Ostrovski (1823-1886) basearre syn toanielstik 'Wolven en Skie' op syn yndrukken by it bywenjen fan de rjochtsgong yn 1874. Yn de jierren 1920 waarden de nonnen ferjage en it kleaster ûnthillige. De gebouwen waarden oan in militêre piloateskoalle jûn. Yn de Sovjet-tiid rekken de gebouwen yn it neigean, mar nei de Twadde Wrâldkriich waarden de katedraal en tsjerken yn de jierren 1970 wer restaurearre yn de oarspronklike steat. Nei't it kleaster yn 1995 wer troch de Russysk-Otterdokse Tsjerke yn gebrûk naam waarden, folge noch in nije restauraasje.
Oanslach
Op 13 desimber 2021 rekken 12 studinten yn 'e âldens fan 11 oant 18 jier ferwûne by in oanslach op de otterdokse skoalle fan it kleaster. De fertochte wie fan doel om de oanslach te plegen op it stuit dat it moarnsgebed sprutsen waard. De doar siet lykwols fêst en dêrom blaasde er it eksplosyf by de drompel op. De otterdokse studinten rûnen oer it generaal lichte brân- en snijwûnen op. De fertochte, in 18 jierrige man dy't ek op de skoalle sitten hie, rekke sels in foet kwyt en moast yn kritike tastân yn it sikehûs behannele wurde.
De fertochte hie nei in ferwidering fan syn skyldklier fanwegen kanker psychyske klachten en krige sûnt 2020 anty-depressiva foarskreaun, hy wie sljocht op sjitspultsjes en ûnder behanneling fan in psycholooch.
Tsjerken
thumb|260px|left|Sint-Joaristsjerke It kleaster bestjit út fjouwer tsjerken:
Blinefuotbal op de Paralympyske Simmerspullen 2012
De XIVe Paralympyske Simmerspullen waarden fan 29 augustus oant en mei 9 septimber 2012 hâlden yn Londen, dêr't dat jier ek de Olympyske Simmerspullen hâlden wiene. De finale fan it Blinefuotbal waard hâlden yn de Riverbank Arena.
Jakob Ammann
thumb|180px|Jakob Ammann Jakob Ammann (12 febrewaris 1644 – tusken 1712 en 1730) wie in predikant fan de menisten yn Switserlân.
Libben
Jakob Ammann waard berne om 1656 hinne yn it plak Erlenbach im Simmental yn Switserlân. Syn krekte bertejier is net bekend. Yn 1696 wenne hy yn de regio Sainte-Marie-aux-Mines yn de Elzas. Syn namme is weromfûn op in list út 1708 dy't tekene wurde moast troch alle menisten yn de Elzas.
De lear fan Ammann
Ammann wie it net iens mei de lear fan de menisten yn it 17e iuwske Switserlân. Yn 1693 gong hy yn it Switserske Emmental by ferskate doperske mienskippen del. Dêr fertelde hy de menisten dat se twa kear yn 't jier kommuny dwaan moasten ynstee fan ien kear. Hy wie ek fan betinken dat kristenen elkoars fuotten waskje moasten by de kommuny, as teken fan hearrigens oan Kristus. Ammann woe de suvere lear en spirituele dissipline werom hawwe. It trimmen fan it burd waard troch him ferbean en ek it dragen fan nijmoadrige klean mocht net. Ammann woe gjin kontakt tusken ekskommunisearre mienskipsleden (dy't bûten de tsjerke set binne) en oare leden.
De suggestjes fan Ammann laten ta in skieding tusken syn folgers en oare menisten yn de Elzas en Switserlân. De folgers fan Ammann wurde Amish neamd.
Sjûkelân
. Rjochts dêrnjonken it koepeltuorke fan it Martenahûs.]] It Sjûkelân is de algemien brûkte beneaming foar it ferneamde keatsfjild yn 'e Fryske stêd Frjentsjer, dêr't sûnt 1856 elts jier op 'e fyfde woansdei nei 30 juny de PC holden wurdt. It leit yn 'e Frjentsjerter binnenstêd, oan 'e noardkant fan 'e Fiverstrjitte, rjocht foar de ôfslach nei de Foarstrjitte oer.
Op dat plak stie fan 1449 ôf it Sjaerdemaslot, in foar Fryske begripen frij grut kastiel. Doe't dat yn 1712 ôfbrutsen waard, hat men it terrein ûnbeboud litten. Oan 'e eastlike râne fan it fjild stiet De Bogt fen Guné, it âldste kafee fan Nederlân, datearjend út 1641, dat earder fral oandien waard troch studinten fan 'e Universiteit fan Frjentsjer, mar dat him nei de sluting fan dat ynstitút yn 1811 ûntjûn hat ta it keatskafee by útstek.
It Sjûkelân is ferneamd nei in achttjinde-iuwske hierder, kastlein Nicolaas Sjoek. De offisjele namme fan it fjild is eins Sternse Slotland, mar dy oantsjutting wurdt suver nea brûkt, hoewol't er noch wol weromkomt yn 'e namme fan 'e Frjentsjerter Showband Sternse Slotlanders. De beneaming Sternse Slotland giet werom op Karel fan Sternsee, in santjinde-iuwske bewenner fan it Sjaerdemaslot. Mei it 150-jierrich bestean fan 'e PC, yn 2003, waarden op it Sjûkelân by wize fan tinkteken twa tuorren pleatst.
Douwe Hoogland
Douwe Hoogland (Bartlehiem, 3 maart 1952), is in Frysk PvdA-politikus út Aldtsjerk.
Biografy
Hoogland hat sa’n fjirtich jier feehâlder west yn Wyns, dêr't er de helte fan - nei eigen sizzen - biologysk buorke. Hy wie njoggen jier lang foarsitter fan de agraryske natuerferiening Noardlike Fryske Wâlden. Dêrnjonken hat er yn it bestjoer sitten fan lânbou-organisaasje LTO Noard en siet er fjouwer jier yn it algemien bestjoer fan Wetterskip Fryslân. Hoogland is ek aktyf lid fan de Protestanske Gemeente Trynwâlden.
Politike karriêre
Yn 2010 hold er op as feehâlder. In jier letter waard er foar de PvdA ferkeazen yn Provinsjale Steaten.
Yn de perioade 2015 oant en mei 2019 siet Hoogland ek yn de Steaten. Hy wie doe boppedat fise-foarsitter, de earste ferfanger fan de kommissaris fan de Kening.
Hoogland as deputearre
Nei de provinsjale ferkiezingen fan 2019 waard de PvdA ien fan de koälysjepartijen, mei CDA, FNP en VVD. Nei in perioade sûnder deputearre mocht de PvdA no dus wer in deputearre ôfleverje. Dat waard net Marijke Roskam, dy't listlûker wie by de ferkiezingen, mar Hoogland.
Hy hat yn ûnder oare natuer en miljeu yn ‘e portefúlje, lykas de mynbou, sûnens en feilichheid.
Redbadlingen
Under Redbadlingen wurde de neikommelingen fan de Fryske kening Redbad ferstien.
Ut de betroude skreaune boarnen docht net bliken wat der echt bard is mei de neisieten fan kening Redbad, nei de oermastering fan it Fryske ryk troch de Franken yn 734. Wol wurdt der yn lettere skriften oer skreaun, bygelyks yn de Vita S. Radbodi út de 10e iuw. Fierder gean guon skiedkundigen der lykwols fanút dat út it hieltyd werom kommen fan deselde nammen bliken docht dat we te krijen hawwe mei in dynasty. Ek wienen guons fan syn saneamde ôfstammelingen der bot fan oertsjûge dat sy fan Redbad ôfstammen.
Fideo
Fideo (fan it Latynske video, "ik sjoch") is in elektroanysk medium foar filmkeunst, brûkt foar it opslaan, ferstjoeren en ôfspyljen fan filmbylden, benammen op 'e kompjûter, smartphone en tillefyzje. It is de elektroanyske tsjinfuotter fan de trochsichtige filmbân. Fideo brûkt in elektroanysk sinjaal, dat digitalisearre wurde kin. Dêrmei kin fideo digitaal opslein of trochjûn wurde. Fral digitale fideo kin goed kombinearre wurde mei oare mûglikheden, lykas lûd, ûndertitels, byfoege ynformaasje, alternative ferzjes fan de filmopnamme, ensafuorthinne. Fideo kin sa ek maklik tafoege wurde oan boek-media.
Jonkersgat
It Jonkersgat is in feart yn de gemeente Opsterlân. De feart rint west fan De Gordyk fan de wei De Plasse nei de Nije Feart.
Eurosône
thumb|upright|De 19 lannen dy't de euro brûke. De eurosône, ek wol eurogebiet, is de sammelnamme foar de 19 lannen fan de Jeropeeske Uny dy't de euro as wettich betelmiddel hawwe.
De Jeropeeske Sintrale Bank is ferantwurdlik foar it monetêr belied binnen de eurosône.
Lannen fan de EU mei de euro
Op 1 jannewaris 2002 binne der 12 lannen oerstapt fan it lanlike betelmiddel nei de euro. Dizze lannen wienen: Belgje, Dútslân, Eastenryk, Finlân, Frankryk, Grikelân, Ierlân, Itaalje, Lúksemboarch, Nederlân, Portegal en Spanje.
EU-lannen sûnder de euro
Dêrneist binne der noch 9 lannen binnen de Jeropeeske Uny dy't de euro net (noch) brûke. Dit binne: Denemark, Sweden, Hongarije, Poalen, Tsjechje, Roemeenje en Bulgarije.
EU-lannen bûten de EU dy't de euro brûke
Neist de 19 lannen fan de Jeropeeske Uny binne der ek inkele lannen bûten de uny dy't de euro as betelmiddel brûke.
Yn 2002 binne Montenegro en Kosovo ek oergien nei de euro. Foar dy tyd brûkten dizze lannen de Dútske mark. Dêrneist habbe ek San Marino, Monako en Fatikaanstêd de euro as betelmiddel. Dizze lannen meie in eigen nasjonale side ynfolje.
Andorra hat op it stuit gjin eigen euromunten, omdat it nea in monetêre oerienkomst mei Frankryk of Spanje hân hat. De Frânske frank en de Spaanske peseta waarden as muntienheid brûkt. Andorra is sûnt 2004, sûnder resultaat, yn gesprek mei de EU om de euro as offisjeel betelmiddel brûke te kinnen. Hjirfoar moat Andorra, dat no in belestingparadys is, it hiele nasjonale bankêre stelsel oer de kop helje en oanpasse oan de winsken fan de Jeropeeske Uny. Om dizze reden is noch ûnbekend of, en wannear, Andorra de euromunt yn gebrûk nimme kin.
Oerseeske gebietsparten
De euro is ek ynfierd yn saneamde ultraperifeare gebieten. Dizze gebieten binne de Frânske oerseeske departeminten Guadelûp, Martinyk, Frânsk-Guyana en Réunion, de Frânske eilannen Saint-Pierre en Miquelon en Mayotte. De Portegeeske gebieten de Azoaren en Madeira. En de Spaanske Kanaryske Eilannen en de eksklaves Ceuta en Melilla.
De lannen en gebieten oersee, wêrûnder de Nederlânske Antillen en Arûba, habbe harren eigen munten behâlden. De Nederlânske Antillen en Arûba habbe harren munt keppele oan de Amerikaanske dollar. De gebieten fan Frankryk dy't de euro net habbe is de koppeling mei de frank feroare yn in koppeling mei de euro.
Eurolannen fan de takomst
Foar de 27 EU-lannen, Denemark is it ferplicht om de euro yn te fieren. Dat moat dan barre op it stuit dat de lannen oan de monetêre easken foldogge. Mei de ûnderhannelings fan it Ferdrach fan Maastricht habbe it Feriene Keninkryk en Denemark in útsûnderingsposysje behelle. Dizze posysje hâld yn dat dizze lannen net ferplichte binne de euro yn te fieren. It stiet de lannen frij om de útsûnderingsposysje op te jaan, op wat foar stuit dan ek, as net.
Foar de nije lidsteaten giet dit net op. Dat soarte posysjes wienen der net mear en de euro foarme in ferplichting foar it ta treedzjen. De ynwenners wienen hjirfan op 'e hichte. In stim foar tatreding ta de EU yn de referindums foar de útwreiding yn 2004 wie ek in stim foar de euro. Dochs wol de Poalske presidint Lech Kaczyński in referindum organiseare oer de tatreding fan Poalen ta de euro. Eurokommissaris Joaquin Almunia wie hjir net bliid mei.
Denemark
Denemark is ien fan de twa lannen dy't útsein binne fan de euro. Op 28 septimber 2000 wie by in referindum 53,1 persint fan de Deenske ynwenners tsjin de euro.
Op 22 novimber 2007 makke de Deenske premier, Anders Fogh Rasmussen, bekend dat der in nij referindum komme sil. Neffens Rasmussen is der sûnt 2000 in protte feroare. Op it stuit soe in lytse mearderheid foar de euro wêze yn Denemark.
Andorra
Andorra is gjin lidsteat fan de Jeropeeske Uny, mar it lân krijt in spesjale behanneling fan de EU. Andorra wurdt bygelyks lyksteld mei leden fan de EU as it om hannel yn ferfeardige guod giet, mar net foar lânbouprodukten.
Andorra hat gjin eigen munt en brûkte foar 2002, neist elkoar, de Frânske frank en de Spaanske peseta, dy't dêrnei ferfong binne troch de euro. Yn tsjinstelling ta oare lytse Jeropeeske lannen dy't eigen euro's slaan meie, hat Andorra gjin eigen euromuntstikken.
Yn oktober 2004 starten de ûnderhandelingen tusken Andorra en de EU oer in oerienkomst dy't, ûnder oare, as doel hat dat Andorra yn de takomst har eigen euromunten slaan mei.
Dielnimmende lannen wikselkoersmechanisme ERM II
Op 28 juny 2004 binne Estlân, Litouwen en Sloveenje ta de ERM II tatreden. Op dat stuit siet allinnich Denemark dêryn.
As in lân de euro ynfiert dan giet it automatysk út de ERM II. Sloveenje makke op 1 jannewaris 2007 de oerstap. Op dit stuit binne dus Denemark, Estlân, Letlân en Litouwen de dielnimmende lannen oan it wikselkoersmeganisme ERM II. Jannewaris 2008 folgen Syprus en Malta en in jier letter ek Slowakije.
Op it stuit binne Denemark, Estlân, Letlân en Litouwen de leden fan de ERM II.
Guillotine
De guillotine of falbile is in stik ark wêrmei't in ta de dea feroardielde ûnthalze wurde kin.
De guillotine is fral bekend fan de Frânske Revolúsje, mar foartiids wiene der ek al soksoarte masines. De earste ûnthalzing dêr't oar skreaun is, is dy mei de Halifax Gibbet yn 1286 te Halifax, West Yorkshire yn Ingelân dêr't men de falbile oant de 17e iuw brûken bleau. Ek yn Skotlân waard in gibbet, mei in rjocht of healrûn mes, brûkt.
Eftergrûn
De guillotine as iennige wize fan eksekúsje wie in stap yn de rjochting fan de troch de Frânske revolúsjonêren foarstiene gelikens fan alle boargers. Dizze metoade waard brûkt oant de deastraf yn Frankryk ôfskaft waard yn 1981. Ta de dea feroardiele militêren krigen lykwols hieltyd de kûgel yn Frankryk.
De Jokse
De Jokse is in feart yn de gemeente Ljouwert. It eastlike diel foarme earder de grins mei de gemeente Boarnsterhim en tagelyk tusken de Tsjaarder Polder en Polder Lyts Friesma. De feart rint fan Tsjaard, by Wurdum, nei de Ringsleat.
Follybal op de Paralympyske Simmerspullen 2012
De XIVe Paralympyske Simmerspullen wiene fan 29 augustus oant en mei 9 septimber 2012 yn Londen, dêr't dat jier ek de Olympyske Simmerspullen holden waarden. It Follybal wie yn de ExCeL London International Exhibition Centre.
Ireen Wüst
Irene Karlijn (Ireen) Wüst (Goirle, 1 april 1986) is in Nederlânsk reedrydster. Op de Olympyske Winterspullen 2006 yn Turyn wûn se as 19-jierrige goud op de 3000 meter en brûns op de 1500 meter. Wüst waard dêrmei de jongste Nederlânsk olympysk kampioene op in Winterspullen ea. Op de Olympyske Winterspullen 2010 yn Vancouver helle se goud op de 1500 meter. Wûn yn 2003 de Fryske Sportpriis. Nei de spullen fan 2022 hold Wüst op mei it reedriden op heech nivo.
Alde Maaie
De Alde Maaie is de oantsjutting fan 12 maaie. Yn Fryslân waard sûnt 1701 op dy datum troch pachtboeren en lânarbeiders fan buorkerij wiksele. Om praktyske redenen waarden op en rûn dy dei faak kontrakten en houliken sletten. Dêrnei wie der folle wurk en koe de brulloft fuortendaalks werom fertsjinne wurde.
Kontrakt- en rekkendei
De earste maaie as kontraktdei en rekkendei wie yn om Fryslân hinne al hiel âld. It wie ek de dei fan it maaiefeest en op dy frije dei waarden in soad houliken sluten en begûn foar feinten en de fammen nij wurk. It wie dan ek de grutte ferhúsdei.
Doe de Gregoriaanske kalinder yn 1701 yn Fryslân ynfierd waard begûn it nije jier op 12 jannewaris. Op de nije datum 1 maaie wie it jierkontrakt fansels net ôfrun. Dat rûn troch oant 12 maaie. Dat der kaam in ferskil tusken de feestdei, dy't al ferskowe koe en dus op de 'Nije Maaie' fierd waard, en de fêste kontraktdei dy 't op 12 maaie bleau: "Alde Maaie". (Nei 1701 hiet 1 maaie yn Fryslân yn it earstoan 'nije maeije', mar mei't de nije kalinder as de normale tiidrekkening sjoen waard kaam foar 12 maaie de term 'âlde maaie' yn gebrûk.)
Want de Friezen fûnen it ûnbillik om mei weromwurkjende krêft in kontrakt te feroarjen. It neffens ôfspraak hanthavenjen fan it folle rjocht en it folle geniet fûnen hja wichtiger. En dus bleau de hierder 365 dagen yn syn hûs en betelle op 12 maaie 1701 it folle pûn. Yn in offisjele publikaasje fan 29 jannewaris 1701 waard it befêstige: possessie en gebruik der landen sal expireren op den vijfden Martij, en van de huijsen soo in de Steden als ten Platten Lande, alsmede de verhuijsinge en het vervaren van Dienstboden, soo Knechten als Meijden, met den elfden Meij en November. Sa bleau yn dizze provinsje 12 maaie de datum foar it hieren fan feinten en fammen en foar ferhuzingen. Dit maatskiplik gebrûk waard yn 1723 troch de Fryske Steaten wettich ferklearre.
It hat noch oant yn de 20e iuw wizânsje wêst dat in feint op de Alde Maaie by de baas te wurkjen kaam. It is ek net sa dat doe dy datum feroare is, mar feroarings yn de wurkkultuer hawwe in ein makke oan it jierfeint-stelsel.
Fryske maaie as begryp
Fryslân brûkte fan 1701 ôf dus wol de nije kalinder, mar foar hier en keap fan ûnreplik goed en foar it oannimmen fan wurkfolk waard noch mear as twa iuwen fêstholden oan de âlde termynen. 'Fryske maaie' waard in begryp. It betsjutte net allinne 12 maaie, it waard ek brûkt as term foar wat him om dy kontraktdatum ôfspylje koe.
As immen tuskentiids dien krige of ûntslach naam gie hy maaie meitsjen. Barde dat al nei in pear wiken dan bleau it foar him in lytse maaie. Op 11 maaie wie der yn Frjentsjer de jierlikse feemerk mei de byhearrende merke en wa't dat evenemint besocht gie nei maaiejoun. De earste freedsmerk yn Ljouwert nei 12 maaie hiet maaiefreed, in dei wêrop tsjinstboaden en breidspearen ynkeapen diene en der dûnsfeesten wiene yn herbergen. Sawol op dy feesten as by hierskelen lôgen de hertstochten wol ris heech op en koe it der wyld om 'en ta gean: op maaie-dei dan giet it er om wei. Foar it oankundigjen fan it opsizzen fan it tsjinstferbân jilde foar boerefeinten 12 novimber (âld Alderheljen). De hier fan huzen moast opsein wurden foar de sinneûndergong fan 31 desimber. Dan wie der noch genôch tiid foar beide partijen om oars om te sjen. As in húsbaas op âldjiersdei de hier opsizze liet suchten de hierders: Wy hawwe it nijjier krigen!
Yn de earste helte fan de 20e ieu wie de algemiene ferhúsdei op it plattelân noch folop yn 'e swang. Mar yn de stêden mei wike- en moannehieren waard stadichoan troch it hiele jier ferhuze en dêrfan waard sein: yn 'e stêd is it altyd maaie.
North American F-86 Sabre
thumb|275px|F-86's boppe Korea yn 1953 De North American F-86 Sabre is in gefjochtsfleanmasine. De Sabre wurdt beskôge as ien fan de bêste fleanmasines yn de Koreaanske Kriich. It tastel waard opfolge troch de North American F-100 Super Sabre.
Der binne 9.860 F-86 Sabres makke. Anno 2012 binne der noch in lytse 50 fleanree.
Operasjonele skiednis
De F-86 waard troch de USAF tige yntinsyf brûkt yn de Koreaanske Kriich gegjin jierren ’50 fan de 20e iuw. It tastel waard mei wikseljend súkses ynset tsjin de Russyske MiG-15.
De F-86 hat tsjinne yn de loftmachten fan in protte lannen oer de hiele wrâld. Hoewol't it ûntwerp fan ein jierren '40 wie en it ein jierren '50 net mear by de tiid wie, die bliken dat de Sabre maklik oanpast wurde koe, sadat it tastel as front-line jager noch tal fan jierren by tal fan loftmachten tsjinne hat. De lêste operasjonele tastellen tsjinnen by de Boliviaanske Loftmacht oant 1994. Ferskate F-86s wurde yn de 21e iuw noch brûkt as drones (radiobestjoerde doelen), as testfleantugen of as priveetastel.
Bynammen
De Sabre waard troch fleanders ûnder oaren Sabredog, Dog, Dogship (F-86D) en Kaasjager yn Nederlân (de F-86K) neamd.
Koerden
thumb|250px||Kaart mei alle troch Koerden bewenne gebieten ([[CIA, 1992). ]] thumb|250px|Koerdyske [[froulju oan de ouwer fan de Kaspyske See begjin 20e iuw]]
De Koerden binne in folk dat ferspried libbet oer ferskillende lannen, mei goed 30 miljoen minsken dy't benammen yn it Midden-Easten wenje. Tsjintwurdich ferbleauwen nei skatting ien miljoen Koerden yn Jeropa. De Koerden hearre by de Iraanske folken en sprekke it Koerdysk yn meardere farianten en dialekten.
Algemien
De Koerden wenje ûnder oare yn Turkije, Syrje, Irak, Iran en yn de eardere Sowjet-Uny. It is in folk dat wol in eigen taal en kultuer hat, mar gjin eigen steat. Yn Irak hawwe de Koerden, nei de fal fan Saddam Hoessein fiergeande autonomy krigen.
E.M. Forster
thumb|250px|E.M. Forster (midden, [[earedoktoraat Leien 1954)]] Edward Morgan Forster (Londen, 1 jannewaris 1879 - Coventry, 7 juny 1970) wie in Ingelsk romanskriuwer en essayist.
Wurk en libben
Syn ferneamdste roman is A Passage To India. Neitiid hat er gjin roman mear útbrocht oant postúm Maurice ferskynde, syn iennichste roman mei in iepentlike homoseksuele tematyk. Forster wie sels homoseksueel. Hy hat syn libben lang op himsels wenne yn in keamer yn de Universiteitsgebouwen fan Cambridge. Tema's fan syn wurk binne faak: twa kultueren dy't net akkordearje, en it net oer te kommen fan ferskillen yn 't algemien. A Passage to India is in beskriuwing fan it libben yn Yndia ûnder Britsk bewâld en lit de foaroardielen dy't de Britten en de Ynjers foar elkoar oer hawwe sjen en de konflikten dy't dêr út fuortkomme.
Yn A Room with a View; en Howards End, dat wol as syn bêste wurk sjoen wurdt, spilet it konflikt tusken maatskiplike klassen in grutte rol. Sels kaam er út in begoedige fermidden, mar hy fielde him foaral oanlutsen ta jonges út it arbeidersmiljeu; it kultuerkonflikt, dat dêr anneks oan is, is in tema yn Maurice. Syn seksuele befrijing kaam tidens in ferbliuw yn Yndia.
Hy helle ynspiraasje foar syn boeken út syn reizen nei Egypte, Dútslân en Yndia.
Koerden
Algemien
De komôf fan de Koerden is net hielendal wis. Mooglik binne sy besibbe oan de Meden út de Aldheid. Har taal, it Koerdysk, is in Yndo-Iraanske taal, krekt as it Perzysk.
Religy
De measte Koerden binne religieus. Sirka 90% is moslim en ek binne in protte Jezidi's. Mar in lyts part, sirka 5% is kristlik en der bestiet ek noch in lytse joadske minderheid. Dizze lêste kloft is sûnt de ûnôfhinkens fan Israel sawat alhiel nei dat lân emigreare.
De hjoeddeiske situaasje
It stribben om te kommen ta in eigen Koerdyske steat, "Koerdistan", wurdt troch ferskate lannen sjoen as in bedriging foar de yntegriteit fan it eigen grûngebiet en de stabiliteit fan dizze steaten.
Kobus Gaat naar Appelscha
Kobus Gaat naar Appelscha wie in punkband út Fryslân dy't aktyf wie yn it tiidrek 1985-1989. De namme fan de Ingelske band Frankie Goes to Hollywood joech de ynspiraasje foar de namme. Yn 1985 wint er de Kleine Prijs van Sneek, in Fryske talintejacht, wêrnei't harren debútalbum útbrocht wurdt. It bekendste nûmer fan Kobus is net represintatyf foar syn wurk: it is in cover fan 'Non, non, rien n'a changé' fan it Frânske jeugdkoar Les Poppys.
Yn 1988 besochten de leden mei de band yn it bûtenlân súkses te krijen, mar doe't dat net slachje woe binne sy yn 1989 mei de band opholden. De measte bandleden geane dan fierder mei oare projekten sa as Pigmeat en Trio Hell. In plande reuny healweis de jierren njoggentich waard in teloarstelling en waard al nei ien repetysje opjûn. Der ferskynde yn 2000 noch wol in cd-box "Today Appelscha Tomorrow The World" mei alle Kobus-opnamen.
Anno 2010 binne allinnich bassist/gitarist/komponist Jan Seunnenga (solo), gitarist Sytse Haima (û.o. Suskes) en drummer Gilbert Terpstra (William Seen's Transport Music) noch warber yn de muzyk. Pigmeat joech yn maart 2009 syn lêste optreden.
Ingrid Piersma
Ingrid Piersma wie in follybalster út Snits.
Spile oant 1993 trettjin seizoenen yn de earedifyzje, earst by it Dokkumer DVC, dêrnei by it Snitser Olympus en de lêste jierren by Martinus út Amstelveen. Ein 1991 naam se ôfskied as ynternasjonal, nei de sulveren medalje op it EK yn Itaalje.
List fan planetoïden 31301-31400
Dit is in list fan planetoïden 31301-31400.
Ouwe Griep
thumb|Print fan Dominicus Cannegieter: De "Ouwe Griep" út Froubuorren, yn: Nieuwe Friesche Volks-Almanak. Ljouwert: H. Kuipers, 1863. Kolleksje [[Ryksmuseum Amsterdam ]] De Ouwe Griep wie in keatspriis út Bitgum yn de foarm fan in sulveren bal.
De priis waard beskikber steld troch de Bitgumer kastlein Hendrik Folkert Damsma en in oantal gerniers yn 1794. It wie fansels de bedoeling dat dizze bal yn eigen doarp bliuwe soe. Mar it wienen trije ynwenners fan Froubuorren dy't de priis wûnen. Lykas wenst waard de priisútrikking dien yn de kroech. It waard in troch alkohol beynfloede fjochterij dy't sa heech oprûn dat de winners harren ferstopje moasten. Letter op de jûn wisten se út Bitgum wei te kommen. De Froubuorsters hienen harren leske leard, yn 1796 wie de sulveren bal wer ynset fan in keatswedstriid, mar allinnich ynwenners fan Froubuorren mochten meidwaan.
Yn Froubuorren wurdt hjoed-de-dei noch de Ouwe Griep-partij ferkeatst.
Teri Hatcher
thumb|Teri Lynn Hatcher thumb|Hatcher mei har dochter Emerson Rose yn 2010 Teri Lynn Hatcher (Palo Alto (Kalifornje), 8 desimber 1964) is in Amerikaansk aktrise dy't bekend wurden is fan har rol as Lois Lane yn de telefyzjerige Lois & Clark: The New Adventures of Superman.
Wurkpaad
Hatcher waard bekend troch har rol as Lois yn Lois and Clark: The New Adventures of Superman en spilet Susan yn Desperate Housewives. Har earste rol hie se yn The Love Boat. Fierders kaam sy hieltyd werom yn MacGyver yn de rol fan Penny Parker en spile sy yn telefyzjesearjes sa as Star Trek: The Next Generation, L.A. Law, Quantum Leap, Frasier en Seinfeld. Yn 1997 wie se in Bond girl doe't hja de rol fan Paris Carver spile yn Tomorrow Never Dies. Yn 2005 wûn se in Golden Globe foar Bêste Aktrise foar har rol as Susan Mayer yn de telefyzjerige Desperate Housewives.
Persoanlik libben
Maart 2006 makke Hatcher yn Vanity Fair iepenbier dat se as bern seksueel misbrûkt wie troch in oantroude omke.
Tusken 1985 en 1988 hie Hatcher ferkearing mei akteur Richard Dean Anderson mei wa't hja yn MacGyver spile. Hatcher troude op 4 juny 1988 mei Marcus Leithold, mar in jier letter roan it houlik al op 'e non. Op 27 maaie 1994 troude se mei Jon Tenney; hja krigen in dochter, Emerson Rose, op 10 novimber 1997; sy skiede yn maart 2003 fan him.
Stifting Folksstjerrewacht Philippus Lansbergen
Stifting Folksstjerrewacht Philippus Lansbergen (SVPL) is in publyksstjerrewacht yn Middelburch, Seelân. De stjerrewacht waard 1967 oprjochte en is de âldste noch besteande publyksstjerrewacht fan Nederlân.