cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Elisabet Durks
Hja krige in goede opfieding yn kleaster Tienge by Leer yn East-Fryslân. Se waard finzen nomd foar ketterij en sluet har oan by de dopers. Se wennet dan yn Ljouwert by de anabaptiste Hadewych. Se lêst de bibel en leit dy út oan de gemeente en krijt sadwaande de namme 'leararesse'. Se is goed bekend mei Minne Simens en waard troch justysje earst foar syn frou hâlden. Ek by it ferhear en piniging hâlde se fêst oan har leauwensoertsjûging. Se stjert troch de drinkeldea.
Kastiel Boekhorst
Kastiel Boekhorst, ek wol Hooge Boekhorst yn Noardwikerhout (provinsje Súd-Hollân) is boud yn de 13e iuw en sloopt yn 1743. It wie in Hollânsk lien sûnt 1272. It wie yn besit fan it geslacht Van Bouchorst. Yn 1491 fererve op it geslacht Fan Woerden fan Flyt. Yn 1624 Fan Brockhorst. Der binne no allinnich noch ûndergrûnske oerbliuwsels fan muorren.
Elisabet Durks
Oer Elisabet is in novelle skreaun troch R. Schuursma: Van Elisabeth, die een begijntje was (Ynskedee, 1921)
Soldaat van Oranje (film)
Soldaat van Oranje (ynternasjonale titel: Soldier of Orange) is in Nederlânske histoaryske oarlochsfilm út 1977 ûnder rezjy fan Paul Verhoeven, mei yn 'e haadrollen Rutger Hauer en Jeroen Krabbé. De titel betsjut "Soldaat fan Oranje" en ferwiist nei it Nederlânske keningshûs], it [[Hûs fan Oranje-Nassau. De film waard basearre op it autobiografyske boek mei deselde namme fan 'e fersetsman en Ingelânfarder Erik Hazelhoff Roelfzema. It ferhaal giet oer in groepke freonen dat studearret oan 'e Ryksuniversiteit Leien. Nei't yn maaie 1940 nazy-Dútslân in ynfal yn Nederlân docht, kieze se ûnder de dêropfolgjende besetting allegearre in oar paad. Guon jouwe har by it Nederlânske ferset, oaren kolaborearje mei de Dútsers en wer oaren dogge hielendal neat. Soldaat van Oranje krige doedestiden fan 'e Nederlânske filmkritisy oer it algemien net al te bêste resinsjes. Letter is de wurdearring foar de film yn positive sin feroare. Om utens waard Soldaat van Oranje altyd al better wurdearre. De film wie kommersjeel súksesfol yn 'e bioskopen en betsjutte de ynternasjonale trochbraak foar sawol regisseur Paul Verhoeven as haadrolspilers Rutger Hauer en Jeroen Krabbé.
Plot
Yn 1938 komt in groepke nijbakken studinten oan 'e Ryksuniversiteit Leien mei-inoar yn 'e kunde by harren mienskiplike ûntgriening foar it lidmaatskip fan 'e studinteferiening LSV Minerva. By ien fan harren, Erik Lanshof, rint de ûntgriening troch tadwaan fan Guus LeJeune, de praeses fan Minerva, sa út 'e hân dat der bloed floeit. Neitiid komt Guus by Erik del om syn ûntskuldigings oan te bieden en nimt er Erik oan as syn protezjee. Geandewei wurde sy beiden de bêste freonen. Harren freonegroepke bestiet fierders út de prinsipiële Nico, de timide Jacques, Jan Weinberg, dy't fan Joadsk komôf is, en Alex, dy't in Dútske mem hat. Fia Erik reitsje syn technysk ûnderleine maat Robbie Veenman en dy syn Joadske ferloofde Esther, dy't in eachje op Erik hat, ek by it klubke belutsen.
As begjin septimber 1939 de Twadde Wrâldoarloch útbrekt, wurdt it nijs troch Guus en de measte oare leden fan 'e groep negearre, om't it neat mei harren út te stean hat. Yn 'e Earste Wrâldoarloch wie Nederlân neutraal en dat sil no sûnder mis wêr sa wêze. Troch de mobilisaasje moatte Jan, Alex en Robbie yn militêre tsjinst. As op 10 maaie 1940 de Dútske ynfal yn Nederlân plakfynt, ride Erik en Guus yn rokkostúm op 'e motor nei in kazerne fan 'e Keninklike Lânmacht, dêr't se har oanmelde wolle as frijwilligers. Se treffe lykwols in troch it bombardemint op 'e kazerne swier traumatisearre rekrutearringsofsier, dy't harren mei in klútsje yn it reid stjoert. Underwilens ûnderfine Jan en Alex ek net folle aksje foar't op 15 maaie, nei it Dútske Bombardemint fan Rotterdam de Nederlânske kapitulaasje sûnder betingsten folget.
Under de besetting fan Nederlân troch de nazys meitsje de freonen allegearre in oare kar. Erik en Guus meitsje plannen om yn in roeiboat oer te stekken nei Ingelân, mar troch har eigen achteleazens misbeteart dat folslein. Jacques besiket te dwaan as is der neat feroare en giet gewoan troch mei syn stúdzje. Under ynfloed fan syn Dútske mem meldt Alex himsels oan foar tsjinst by de Waffen-SS. Nico giet by it ferset. Robbie set yn syn túnhúske in yllegale stjoerder op, wêrmei't er yn Morse-koade kommunisearje kin mei it Nederlânsk regear-yn ballingskip yn Londen. En Jan, dy't bokskampioen is, slacht twa lânwachters fan 'e NSB yninoar as er sjocht hoe't dy yn Leien út klearebare sadisme de bakfyts fan in Joadske keapman yn 'e grêft triuwe.
Fia Robbie kriget Erik, dy't noch altyd nei Ingelân ta wol, de mooglikheid om as koerier mei in kofferfol wichtige dokuminten dêrhinne. Nei Jan syn akkefytsje mei de lânwachters is dyselde in socht man, dat Erik biedt Jan oan om foar him yn 't plak nei Ingelân ta. As Jan lykwols troch in wetterfleantúch oppikt wurde sil op 'e Tsjûkemar, wurdt de ôfreis fersteurd troch in Dútske patrûljeboat. It fleantúch wit sûnder wat bedijd te hawwen te ûntkommen, mar Jan wurdt troch de Dútsers pakt. Robbie rekket ferwûne en Erik rêdt him it libben. Tegearre witte se nauwerneed fuort te kommen. Neitiid dûkt Erik ûnder by Guus thús. Guus is ûnderwilens úteinset mei it nimmen fan foto's fan Dútske bunkers yn 'e dunen by Skeveningen, dy't er hopet troch te spyljen oan 'e Alliëarden. Hy wurdt lykwols troch in Nederlânske boarger ferret oan 'e NSB, wêrnei't de Dútsers letter in ynfal dogge op 'e tennisklub dêr't Guus en Erik beide lid fan binne. Om't Guus troch hat dat it de nazys om him te dwaan is, kreëarret Erik wat trelit, sadat Guus útpike kin.
Yn it Oranjehotel yn Skeveningen sjocht Erik Jan werom. Dy hat nei syn arrestaasje slimme folterings ûndergien, mar hy wegeret nammen te neamen. By de ûnderfregings hawwe de Dútsers slûpe litten dat de ferrieder fan 'e operaasje op 'e Tsjûkemar in Van der Zanden is, dy't yn Londen sit. Mei't Jan yn in sel boppe Erik sines sit, jout er yn 'e nacht troch in ienfâldich systeem fan klopjen op 'e liedings dy kennis troch oan Erik. Net folle letter wurdt Jan troch de Dútsers ôffierd nei de Waalsdorperflakte, dêr't er stânrjochtlik eksekutearre wurdt. Erik wurdt lykwols frijlitten, mei't de SD hopet om syn meistanners te finen troch him te folgjen. As SD-er Breitner pontifikaal yn syn auto foar it studintehûs fan Erik sitten giet, hat dy daliks troch hokfoar spultsje de Dútsers spylje en hâldt er him katoen.
Gerrit Mulder
Gerrit Mulder (Himmelum, 1895 - Ljouwert, 1961) wie in Frysk skriuwer en sjoernalist.
Soldaat van Oranje (film)
Plot
In skoftke letter wurdt Erik opsocht troch Esther mei in boadskip fan Robbie. Troch heal neaken foar it finster fan 'e studintekeamer te ferskinen, liedt hja Breitner om 'e tún en kin Erik fia de efterdoar ûntkomme foar in koarte moeting yn De Haach. Erik sjocht dêr Alex werom, dy't yn in militêre parade meirint fan in ôfdieling fan 'e Waffen-SS dy't nei it Eastfront stjoerd wurdt. Neitiid hat er in petear mei Robbie, dy't him oanbiedt om op 'e nij te besykjen him nei Ingelân te stjoeren; Erik is nammentlik te gefaarlik wurden foar it ferset. Nei't Erik letter dy middeis yn syn keamer weromkeard is, dêr't Esther sa lang in boek lêzen hat, ferliedt Esther him om echt seks mei har te hawwen. Letter meunsteret Erik ûnder in falske identiteit as matroas oan op it Switserske frachtskip de St. Cergue. Breitner besiket de ôffeart tsjin te kearen, mar wurdt weromfluite troch in pear ofsieren mei hegere rang fan 'e Kriegsmarine, dy't op it skip meifarre. Oan board wurdt Erik weriene mei Guus, dy't ek fia Robbie op 'e St. Cergue bedarre is.
Gerrit Mulder
Hy publisearre earst yn it Nederlânsk, letter yn it Frysk en skreau foar it Frysk Deiblêd. Hjiryn hie er de wyklikse feemerkrubryk ûnder de namme Prikke. Syn Nederlânske wurken spylje faak yn Fryslân en hawwe in komyske ynslach. Hy krige de Rely Jorritsmapriis yn 1959 foar syn fers FStêd.
Soldaat van Oranje (film)
Plot
Underwilens wurdt de stjoerder fan Robbie troch Breitner-en-dy útpeild. Robbie wurdt foar de kar steld: mei de SD gearwurkje by it oprôljen fan it Nederlânske ferset, of oars sil syn Joadske ferloofde Esther nei in ferneatigingskamp yn Poalen ôffierd wurde. Hy kiest foar kollaboraasje mei de Dútsers. Mei noch in oare Ingelânfarder, Willem Oostgaarde, komme Erik en Guus yn Londen oan, dêr't it trijetal oer haren ûnderfinings yn beset Nederlân befrege wurdt troch kolonel Rafelli en syn sekretaresse Susan. Erik kriget foar it ferstân dat de ferrieder Van der Zanden oan it haad fan 'e Nederlânske ynljochtingetsjinst stiet. Hy besiket de man oer it mad te kommen en him te fermoardzjen, mar Van der Zanden sjocht him oankommen en lit him oermasterje troch in pear soldaten. Neitiid wit er Erik oan it ferstân te krijen dat de Dútsers syn namme mei opsetsin neamd hawwe as ferrieder om twaspjalt mank de Alliëarden te siedzjen.
Nei't de trije Ingelânfarders op besite west hawwe by keninginne Wilhelmina, meldt Guus him oan foar it Britske Leger, wylst Erik foar de Britske Keninklike Marine kiest en Oostgaarde him by de Britske Keninklike Loftmacht jout. Guus begjint in romantyske relaasje mei Susan. Keninginne Wilhelmina wol dat in stikmannich Nederlânske politike lieders nei Londen ta helle wurdt, sadat se taret wurde kinne op harren rollen yn 'e nei-oarlochske Nederlânske maatskippij. Erik en Guus stimme deryn ta om te besykjen dyselden beset Nederlân út te smokkeljen. Guus wurdt by Skeveningen oan lân set om mei de fersetsgroep fan Nico de operaasje ta te rieden, mar der blykt seewetter yn syn radiostjoerder kommen te wêzen, wat it apparaat ûnbrûkber makke hat. Sadwaande kommunisearret er mei Londen fia de stjoerder fan Robbie. Dyselde ynfiltrearret yn opdracht fan Breitner de groep en betinget dat er mei mei nei Ingelân.
De Weper
De Weper is in buorskip yn de gemeente Eaststellingwerf. De Weper leit benoarden Easterwâlde, noardlik fan de N919 nei Feanhuzen. De Weper is benammen bekend wurden troch de Weperbult, in earder jiskelân dat net mear brûkt wurdt.
Soldaat van Oranje (film)
Plot
By de ekstraksje-operaasje giet Erik by Skeveningen oan lân om kontakt te meitsjen mei de groep fan Guus. Dat slagget lykwols net, mar hy sjocht wol hoe't Breitner en de SD in mûklaach opsette en konkludearret dat Robbie, de iennichste swakke skeakel yn 'e hiele operaasje, kompromittearre wêze moat. Erik moat in feest yn it Kuhrhaus crashe om net op te fallen. Dêr treft er Alex wer, dy't him twingt om mei him de tango te dûnsjen foar't er fuortglûpe kin. Hy fynt Guus-en-dy yn 'e dunen en besiket harren te warskôgjen foar Robbie, mar it is al te let. As Robbie oan Erik syn hâlden en dragen sjocht dat syn rol útspile is, sjit er in ljochtkûgel ôf, wêrnei't de SD de fâle tichtklappe lit. De politike lieders dy't nei Ingelân smokkele wurde soene, wurde troch de Dútsers finzen nommen. Nico wurdt deasketten. Erik flechtet de see yn en ûntkomt nauwerneed as er oppikt wurdt troch it Britske marineskip dat him ôfset hie. Guus pykt út oer it strân en wit de Dútsers foar te bliuwen.
Guus siket neitiid yn De Haach Robbie op, dy't er op ljochtskyndei op 'e strjitte deasjit. Hy besiket en ûntkom op 'e fyts, mar dat slagget net en hy wurdt troch de Dútsers pakt. Erik keart werom nei Ingelân, dêr't er Guus syn plak ynnimt yn 'e relaasje mei Susan. Sy soarget dat er, nettsjinsteande syn minne eagen, oannommen wurdt troch de Britske Keninklike Loftmacht. As ko-piloat fan Willem Oostgaarde nimt er neitiid diel oan it Alliëarde bombardemint fan nazy-Dútslân. Yn Konsintraasjekamp Wolfenbüttel wurdt Guus nei gâns folterings trochstien te hawwen, stânrjochtlik eksekutearre mei de guillotine. Underwilens komt Alex oan it Eastfront om as der, wylst er gebrûk makket fan 'e latrine, troch in Russyske jonge in hângranaat nei binnen goaid wurdt.
De Weper
De namme komt ek foar as Weper, Weperpoolder en Weperen. De Weper lei eartiids nochal isolearre tusken it Grut Djip en de bopperin fan de Tsjonger op in skiereilân fan sân. De kearn-ies bestie om 1830 hinne út in stik of 7 pleatsen dy't om de Mandebrink hinne stienen. In eintsje bûten dy ies wie noch in algemiene ies. Fjildnammen út de omkriten binne Maadbrink, de Brinkstukken en Karsbrinken.
Soldaat van Oranje (film)
Plot
Erik wurdt tsjin 'e ein fan 'e oarloch oansteld as persoanlik adjudant fan keninginne Wilhelmina, en yn dy hoedanichheid beselskippet er har as hja nei de befrijing weromkeart nei Nederlân. Yn De Haach siket er Esther op. It hûs fan har en Robbie blykt plondere te wêzen troch de froede boargerij, dy't by har, as "moffehoer", ek it hier ôfknipt hat. Yn Leien giet Erik nei it studintehûs dêr't hy en syn maten earder wennen. Dêr wennet no inkeld Jacques ten Brink noch, dy't de oarloch oerlibbe hat troch de oare kant út te sjen en neat te dwaan.
De Weper
De trije buorskippen Schrappinge, Jardinga en Lohuis binne grif fan Weper út ûntstien.
Soldaat van Oranje (film)
Rolferdieling
1) echte namme: Erik Hazelhoff Roelfzema. 2) in gearstald personaazje, basearre op Ernst de Jonge, Peter Tazelaar en Chris Krediet. 3) in optocht personaazje, komt net foar yn it boek fan Hazelhoff Roelfzema. 4) basearre op Jean Mesritz. 5) basearre op Aad Robertson, mar hjit yn it boek Alexander Rowerth. 6) basearre op kolonel Euan Rabagliatti. 7) basearre op Matthijs Ridderhof. 8) basearre op majoar Hermann Giskes, haad fan 'e Abwehr yn De Haach. 9) basearre op Frits van der Schrieck. 10) basearre op generaal François van 't Sant. 11) basearre op Toon Buitendijk. 12) der wurdt wol spekulearre dat dit personaazje basearre wie op Herman Bernard Wiardi Beckman.
Produksje
Soldaat van Oranje waard regissearre troch Paul Verhoeven nei in senario fan Gerard Soeteman, Kees Holierhoek en himsels. Dat wie loskes basearre op it non-fiksjeboek Soldaat van Oranje út 1971, de memoires fan 'e echte 'Soldaat fan Oranje', fersetsman en Ingelânfarder Erik Hazelhoff Roelfzema. Om 'e film dramatyk mei te jaan waarden gâns eleminten út it boek oanpast. Ien fan 'e wichtichste feroarings wie it personaazje fan Guus LeJeune, dat net yn it boek foarkomt; Verhoeven-en-dy stalden Guus gear út trije wiere fersetslju. It personaazje fan Esther waard hielendal troch de senarioskriuwers optocht en hat nea echt bestien. Krekt as by de measte grutte moderne films oer de Twadde Wrâldoarloch waard ek yn it gefal fan Soldaat van Oranje besletten om alle nasjonaliteiten har eigen taal sprekke te litten, sadat de film behalven Nederlânsktalich ek foar in diel Ingelsktalich en Dútsktalich is.
As produsint wie Rob Houwer by it projekt belutsen foar syn eigen filmstudio Rob Houwer Film & TV Producties y.g.m. Excelsior Films en Film Holland. Foar Soldaat van Oranje wie in budget beskikber fan ƒ5 miljoen. Dêrmei wie it doedestiden de djoerste Nederlânske film dy't ea makke wie. De kamerarezjy wie yn 'e hannen fan Jost Vacano, en de filmmuzyk waard fersoarge troch Rogier van Otterloo. In diel fan 'e cast en crew, ûnder wa regisseur Verhoeven, senarioskriuwer Gerard Soeteman en haadrolspiler Rutger Hauer, hie earder fan 1968 ôf gearwurke oan 'e tillefyzjesearje Floris.
Opnamen
De opnamen foar Soldaat van Oranje fûnen ein 1976 en begjin 1977 plak. De iepeningssêne mei de ûntgriening spilet him ôf yn 'e sosiëteit fan 'e studinteferiening LSV Minerva yn Leien, mar is filme yn 'e sosiëteit Phoenix fan it Deltsch Studenten Corps yn Delft. Reden dêrfoar wie dat de âlde sosiëteit fan Minerva nei de oarloch troch brân ferwoastge wie. It Leiske pân dêr't yn it echt Café Barrera fêstige wie, tsjinne as filmlokaasje foar it studintehûs fan Erik Lanshof en Guus LeJeune. De sênes yn it Londenske ûnderkommen fan keninginne Wilhelmina waarden opnommen yn 'e tún fan it Cultureel Maçonniek Centrum 'Prins Frederik', oan 'e Javastraat yn De Haach.
It Dútske bombardemint op in Nederlânske kazerne yn 'e opienfolging fan sênes oer de Dútske ynfal yn Nederlân yn maaie 1940, moat it echte bombardemint op 'e Alexanderkazerne yn De Haach foarstelle. Dêrfoar waard filme yn 'e Prins Willem III-kazerne yn 'e binnenstêd fan Amersfoart. Mei't dat gebouwekompleks sloopt wurde soe, koe de filmcrew de gelegenheid te baat nimme om echte skea oan te rjochtsjen. De sêne wêryn't Lanshof yn Londen ûnderfrege wurdt troch kolonel Rafelli en dy syn sekretaresse Susan waarden yn deselde kazerne opnommen (yn in fertrek fan it haadgebou oan it binnenplak) en datselde gou foar de sjitoefening mei de omheech flappende ôfbyldings fan Hitler (tankwurkplak) en de sêne wêryn't Guus LeJeune mei de guillotine ûnthalze wurdt (efterkant fan it haadgebou). De Prins Willem III-kazerne waard yn 1980 ôfbrutsen; tsjintwurdich leit op deselde lokaasje in wenwyk.
De sênes wêryn't Jan Weinberg troch in Britsk wetterfleantúch oppikt wurde sil op 'e Tsjûkemar waarden ek echt op 'e Tsjûkemar opnommen. Dat foarfal is wier bard en wie in mislearre operaasje om Lodo van Hamel en oare fersetslju, ûnder wa Jean Mesritz (op wa't it personaazje fan Jan Weinberg basearre wie) ôf te heljen. Yn it echt wie Erik Hazelhoff Roelfzema (yn 'e film Erik Lanshof) der lykwols net by, en boppedat barde it net op ljochtskyndei, mar ûnder dekking fan it nachtlik tsjuster. Regisseur Paul Verhoeven en produsint Rob Houwer ornearren lykwols dat it fierstente djoer wurde soe om 'e sênes mei adekwate beljochting by nacht op te nimmen.
Distribúsje
De distribúsje fan Soldaat van Oranje waard yn Nederlân fersoarge troch Tuschinski Film Distributie, yn it Feriene Keninkryk troch The Rank Organisation en yn 'e Feriene Steaten troch The International Picture Show Company. Om utens krige de film oer it algemien de ynternasjonale titel Soldier of Orange, mar yn it Feriene Keninkryk waard er útbrocht ûnder de titel Survival Run ("Oerlibbensrin"). Soldaat van Oranje gie op 22 septimber 1977 yn Theater Tuschinski yn Amsterdam yn premiêre.
Untfangst
Fan 'e filmkritisy yn Nederlân krige Soldaat van Oranje oer it algemien negative resinsjes. Sa skreau NRC Handelsblad: "Nederlâns djoerste spylfilm docht neat foar de filmkultuer yn Nederlân." Het Parool skreau: "De huzarestikjes dy't de flapdrolhelden Erik en Guus folbringe, binne foarsisber en sûnder ferrassings." En Trouw murk op: "Films as Soldaat van Oranje fynt men om utens ienentweintich fan yn in snies." De resinsjes yn it Algemeen Dagblad, De Telegraaf en De Volkskrant wiene justjes positiver.
Yn letter jierren waard Soldaat van Oranje oer it algemien better wurdearre. Sa waard Soldaat van Oranje yn 1999 op it Nederlânsk Filmfestival yn Utert by in stimming útornearre as de op ien nei bêste Nederlânske film fan 'e tweintichste iuw (nei Turks Fruit, in oare film fan Paul Verhoeven). En yn 2006 waard Soldaat van Oranje nei in enkête ûnder 9.000 besikers fan 'e webside Filmwereld.net útroppen ta de bêste Nederlânske film aller tiden. Frjemd genôch is Soldaat van Oranje net opnommen yn 'e Kanon fan 'e Nederlânske Film.
Yn it bûtenlân wiene kritiken fan it begjin ôf oan al better. Sa skreau Vincent Canby yn 1977 yn The New York Times: "Soldaat van Oranje is miskien gjin hege keunst, mar it is wol in goed ferhaal. En it kombinearre effekt fan it treastryk âlderwetske ambacht fan Verhoeven en de ûnferwachts brekbere aktearprestaasje fan Hauer hâlde it tempo deryn." Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hat Soldaat van Oranje in tige heech goedkarringspersintaazje fan 91%, basearre op 11 ûnderskate resinsjes.
Opbringst
It is ûnbekend hoefolle oft Soldaat van Oranje yn 'e bioskopen opbrocht. Wol is bekend dat foar de film yn 'e Nederlânske bioskopen 1.547.183 kaartsjes ferkocht waarden en dat it dêrmei de populêrste Nederlânske film fan 1977 wie. Ofset tsjin it budget fan ƒ5 miljoen liket de film dêrmei yn elts gefal út 'e kosten kommen te wêzen. Yn 'e Feriene Steaten waard de film ek goed ûntfongen en loek er yn 'e bioskopen (relatyf, yn acht nommen dat it in bûtenlânske film wie) gâns besikers.
Prizen
Yn 1978 wie Soldaat van Oranje de offisjele Nederlânske ynstjoering foar de Oscar foar Bêste Film yn in Bûtenlânske Taal. Hy waard lykwols net útornearre foar in nominaasje. Yn 1979 wûn Soldaat van Oranje wol de priis fan 'e Los Angeles Film Critics Association foar bêste bûtenlânske film. Yn 1980 waard Soldaat van Oranje nominearre foar de Golden Globe foar Bêste Bûtenlânske Film, mar dy priis ferlear er oan 'e Frânsk-Italjaanske film La Cage aux Folles fan Édouard Molinaro.
Adaptaasjes en skraste ferfolchfilm
Fan Soldaat van Oranje waard yn 1979 in fjouwerdielige minysearje makke troch tafoeging fan sênes dy't oarspronklik by de filmmontaazje fuortknipt wiene. De searje krige dêrtroch in spyldoer fan 215 minuten, yn ferhâlding ta in spyldoer fan 152 minuten fan 'e film. De minysearje hie de titel Voor Koningin en Vaderland en waard krekt as de film letter op dvd útbrocht.
Yn 2001 waard nei jierren fan geroften oer dit ûnderwerp einlings offisjeel oankundige dat filmprodusint Rob Houwer in ferfolch op Soldaat van Oranje yn preproduksje nommen hie. De film, dy't regissearre wurde soe troch Jean van de Velde, soe gean oer de fierdere aventoeren fan Soldaat fan Oranje Erik Hazelhoff Roelfzema. Haadpersoan Erik Lanshof soe sadwaande nei ôfrin fan 'e Twadde Wrâldoarloch as meiwurker fan 'e Feriene Naasjes te meitsjen krije mei de Molukske striid foar ûnôfhinklikheid fan 'e RMS yn Yndoneezje en Nederlân, mei û.m. de Molukske treinkapings yn Drinte yn 'e 1970-er jierren. Houwer krige lykwols de finansiering net rûn, sadat de ferfolchfilm úteinlik ôfblaasd wurde moast.
Letter waard Soldaat van Oranje wol adaptearre ta in toanielmusical, dy't ek Soldaat van Oranje hiet. De musical gie op 30 oktober 2010 yn premiêre yn in spesjaal ynrjochte teäter yn in âlde hangaar op 'e eardere Fleanbasis Valkenburg fan 'e Nederlânske Marineloftfearttsjinst by Katwyk. Ynstee dat de sets op it poadium feroare waarden, draaide dêrby de tribune mei it publyk nei ferskillende poadia ta (in systeem dat SceneAround hjit). Ien fan 'e sets bestie út in keunstmjittige see mei in strân en in oaren befette in echte Douglas DC3-fleanmasine. De musical wie in grut súkses en waard letter ek yn plakken yn it bûtenlân opfierd, wêrûnder Londen.
Bombay
thumb|De grotten fan [[Kanheri wienen yn de âldheid boeddistysk sintrum ]]
Bombay (Maratysk en offisjeel: मुंबई, Mumbai, IPA: [mumbəi]) is de grutste stêd fan Yndia en de haadstêd fan de dielsteat Maharashtra.
Namme
De Grykske kartograaf Ptolemaeus fermelde yn de twadde iuw foar Kristus de stêd as Heptanesia, wat Aldgrysksk is foar "in groep fan sân eilannen". De Portugezen neamden it 'Bom Bahia', 'Buon Bahia' of 'Bambain', Portugeesk foar 'Goede Baai'. Yn 1538 neamden se it ek wol Boa-vida, 'it eilân fan it goede libben'. Doe't letter de Britten de kontrole oer Yndia krigen waard de namme feringelske nei Bombay hoewol't Maratysk- en Gûdjaratysk-sprekkers de stêd as Mumbai kenden. Yn 1996 waard de namme offisjeel wizige yn Bombay, konform it stribjen om Yndiaaske stêden om te neamen nei de orizjinele Yndiaaske nammen. Yn de dielsteat Maharashtra wie doe de hindoenasjonalistyske partij Shiv Sena oan it bewâld en dy bewearde dat Bombay neat mear is as in ferbastering fan it orizjinele Bombay. In faak heard tsjinargumint hjirop is dat de stêd stifte waard troch de Britten en de Portugezen en dat sy dus de nammerjochten hawwe.
Nettsjinsteande de nammeferoaring bliuwt Bombay in yn de Nederlânsktalige folksmûle brûkte namme. De media lykje de lêste jierren faker foar Bombay te kiezen alhoewol't de Taaluny it advys jout yn Nederlânsktalige teksten Bombay te brûken.
Skiednis
Oan de hân fan foarwerpen dy't tichtby Kandivali yn noardlik Bombay fûn binne kin opmakke wurde dat de eilannen sûnt de Stientiid bewenne west hawwe. Minsklike bewenning is dukumintearre sûnt 250 f.Kr. doe't it by de Griken bekendstie as Heptanesia. Yn de tredde iuw f.Kr. wienen de ailannen in diel fan it Maurya Ryk, regeard troch de boeddistyske keizer Asoka. Yn de earste pear eiuwen waard de macht oer Bombay betwiste tusken de Yndo-Skityske Westlike Satrapen en de Satavahana's. De hindoe-hearskers fan de Silhara-dynasty bestjoerden de eilannen oant 1343, doe't Gujarat se anneksearren. De grotten fan Elefanta en it timpelkompleks Walkeshwar, ien fan de âldste bouwurken fan de eilannegroep, komme út dizze perioade.
Yn 1543 krigen de Portegezen de eilannen yn ruil foar in bûnsgenoatskip fan sultan Bahadur Shah fan Gujarat en yn 1661 waarden se troch Katarina fan Braganza as breidsskat oan Karel II fan Ingelân jûn. De eilannen waarden doe yn 1668 oan de Britske Eastyndyske Kompanjy ferpachte foar tsien pûn jiers. De kompanjy fûn de djippe natuerlike haven oan de eastkant fan de eilannen goed geskikt foar harren earste haven op it Yndysk subkontinint. De befolking groeide hurd fan 10.000 yn 1661 nei 60.000 in 1675 en yn 1587 ferpleatste de Britske Eastyndyske Kompanjy har haadkertier fan Surat nei Bombay. De stêd sil úteinlik de haadstêd wurde fan it presidintskip Bombay (Bombay Presidency).
Sûnt 1817 waard de stêd werynrjochte en útwreide. Mei help fan grutskalige sivile wurksumheden waard fan de eilannen fan de arsjipel ien grut eilân (Salsette) makke. Dit projekt, dat bekend stie as de Hornby Vellard wie yn 1845 klear en resultearre yn in fergrutte oerflakte fan 438 km². Yn 1853 ried de earste passazjierstrein fan Yndia fan Bombay nei Thane. Yn de Amerikaanske boargeroarloch (1861-1865) waard de stêd de wichtichste katoenmerk fan de wrâld wat foar in sterke groei fan de ekonomy soarge en de stêd in heger oansjen joech. Troch de iepening fan it Suezkanaal yn 1869 waard Bombay ien fan de grutste seehavens oan de Arabyske See. Yn de tritich jier dêrnei groeide de stêd út nei in grut steedlik sintrum, prikkele troch in ferbetering fan de ynfrastruktuer en it ûntstean fan in soad steedlike ynstituten. It ynwennertal fan de stêd groeide nei in miljoen yn 1906, wêrmei't it op dat stuit de op ien nei grutste stêd fan Yndia wie, nei Kalkutta. Bombay waard ek in wichtich bolwurk foar de Yndiaaske ûnôfhinklikheidsbeweging, mei de Quit India Movement fan Mahatma Gandy yn 1942 as wichtichst barren.
Nei de ûnôfhinklikheid fan Yndia yn 1947 waard it de haadstêd fan de steat Bombay (Bombay State). Yn 1950 krige de sTêd syn hjoeddeiske stêdsgrinzen, troch in stêdsútwreiding nei it noarden. Nei 1955 doe't de steat Bombay splitst waard lâns etnolinguïstyske linen yn de steaten Maharastra en Gujarat, wie der in rop om fan de stêd in autonome stêdssteat te meitsjen. In boargerkomitee, besteande út foaroansteande Gujaraty yndustriëlen lobbyde foar in autonome status foar Bombay. De Samyukta Maharashtra-beweging wie hjir lykwols poer op tsjin en easke dat Bombay de haadstêd waard fan de nije steat Maharashtra. Nei demonstraasjes wêryn 105 minsken troch plysjegeweld om it libben kamen, ûntstie op 1 maaie 1960 Maharashtra, mei as haadstêd Bombay.
Hjirnei groeide Bombay út ta de grutste stêd en finansjele haadstêd fan Yndia. Boppedat krige it in liedende rol as technologysk sintrum en waard it it Yndiaaske sintrum fan de entertainment-yndustry (sjoch Bollywood). Yn de jierren njoggentich kaam it ynwennertal boppe de tsien miljoen en ferpleatste de sterk groeiende bouniverheid him nei it fêstelân, haadsaaklik Navi Mumbai, de grutste plande stêd fan de wrâld.
Kommunaal en terroristysk geweld
Yn de jierren sechtich en santich waard Bombay meardere kearen troffen troch kommunaal geweld, wdêr't ûnder oare oanhingers fan de hindoenasjonalistyske partij Shiv Sena by belutsen wiene. Op 17 maaie 1984 brutsen der rellen út tusken moslims en hindoes, wat mear as twahûndert libbens koste.
Geografy
De stêd leit op it eilân Salsette, oan de Arabyske See. Tegearre mei de stêden is Bombay ien fan de grutste steedlike agglomeraasjes op de wrâld. Neffens de folkstelling yn 2001 hie de agglomeraasje 16.368.084 ynwenners. Neffens in net-offisjele skatting oer 1 jannewaris 2009 hat de agglomeraasje wylst 22.300.000 ynwenners. De grutste foarstêden binne, fan grut nei lyts; Thane, Kalyan-Dombivly, Navi Mumbai (Nij Bombay), Mira-Bayandar en Ulhasnagar.
De stêd hat ek in haven dy't fan grut belang is foar it lân. Ungefear de helte fan it Yndiaaske reizgersferfier giet oer wetter, krektas in grut diel fan de frachtoerslach geane fia de haven fan Bombay.
Bombay is it kulturele en kommersjele hert fan Yndia. Der sitte in protte finansjele ynstellings en in soad Yndiaaske bedriuwen hawwe hjir harren haadkantoar. Troch de hege libbenssstandert wurde ymmigranten út hiel Yndia oanlutsen, de stêd is dêrom ek in grienmank fan ferskillende Yndyske kultueren.
Neist de yndustry is Bombay bekend om syn filmproduksjes. Minsken út de hele wrâld komme hjirhinne om te aktearjen en te wurkjen yn Bollywood.
Ien fan de opfallendste bouwurken fan de stêd is de Gateway of India, boud as oantinken oan in besite fan de Britske kening George V yn 1911. De lêste Britske militêren ferlieten Yndia yn 1948 troch dizze poarte.
De stêd hat in soad sloppewiken. 43% fan de befolking libbet yn sloppewiken en oare ynformele nedersettings. De bekendste is Daravy, mei sa'n 1 miljoen ynwenners, ien fan de grutste sloppewiken fan Aazje.
Elmatine
Elmatine is in froulike foarnamme. Mûglik is it in gearstalling fan Elma en Tine.
Willem Hendrik van Heemstra (1696-1775)
Willem Hendrik fan Heemstra (Dronryp, 20 juny 1696 - Feankleaster, 18 septimber 1775) wie in Nederlânske bestjoerder fan Frysk komôf.
Biografy
Van Heemstra wie in soan fan Schelto fan Heemstra en Catharina van Scheltinga (1666-1724). Syn heit wie kapitein fan de ynfantery en fan 1702 ôf wie er ûnderwizer fan Johan Willem Friso fan Nassau-Dietz. Letter waard er boargemaster fan Boalsert. Willem Hendrik waard berne op de Dotingastate te Dronryp, dêr't er doopt waard op 21 juny 1696. Hy wie peetbern fan Willem III fan Oranje. Willem Hendrik wie lid fan de aadlike famylje Van Heemstra.
Hy studearre oan de universiteit fan Frjentsjer en folge syn heit al yn 1713 op as postmaster-generaal. Hy waard yn dy funksje opfolge troch Watze fan Glinstra, in neef fan syn frou. Tegearre mei Cornelis fan Scheltinga dong Van Heemstra nei it grytmanskip fan Kollumerlân en Nijkrúslân. Cornelis wie troud mei in nicht fan Willem Hendrik. Twa soannen fan Willem Hendrik trouden mei dochters fan Cornelis. Hoewol't der wat ferset wie tsjin syn beneaming, waard Fan Heemstra op 1 febrewaris 1743 yn dit amt befêstige. Hy waard opfolge troch Martinus fan Scheltinga, in soan fan Cornelis fan Scheltinga.
Fan Heemstra wie njonken grytman ek Folmacht op de Lânsdei út namme fan Kollumerlân en Nijkrúslân fan 1743 oant syn ferstjerren yn 1775. Fierder wie Fan Heemstra ûnder mear kommittearre fan de Admiraliteit fan Fryslân en lid fan Deputearre Steaten fan Fryslân.
Fia syn skoanfamylje kaam Fan Heemstra yn it besit fan de Fogelsanghstate yn Feankleaster.
Houlik en bern
Van Heemstra troude yn 1726 te Burgum mei Wija Catharina fan Glinstra (1703-1762), dochter fan Vincentius fan Glinstra en Aurelia Catharina fan Scheltinga. It pear krige de folgjende bern:
Botte Neij
Botte Neij (Hollum (It Amelân), 25 july 1897 - dêre, 17 novimber 1963) wie in âld-skipper fan de Amelanner rêdingsboat.
Oant 1924 wie er roeier, doe skipper earst fan de roeirêdingboat en letter de Motorstrânrêdingboat 'Abraham Fock van Hollum' fan 1935 oant 1958.
Krige in soad ûnderskiedings, wêrûnder de grutte sulveren earemedalje foar tsjinsten yn oarlochstiid (KNZHRM) en in sulveren medalje fan de Sweedske kening.
École polytechnique
De École polytechnique (l’X) is in universiteit yn Parys, Frankryk. De universiteit waard yn 1794 stifte.
De École polytechnique einiget faak hiel heech yn ynternasjonale listen fan goede universiteiten.
Strjitten op It Oranjewâld
thumb|200px|right|Albertine Agnes fan Nassau De Strjitten op It Oranjewâld:
Anna Politkovskaja
thumb|Anna Politkovskaja (2005) thumb|Earbetoan oan Politkovskaja by de yngong fan it appartemintekompleks dêr't hja yn de lift deasketten is. Anna Stepanovna Politkovskaja (Russysk: Анна Степановна Политковская), berne as Anna Stepanovna Mazepa (Russysk: Анна Степановна Мазепа), (New York, 30 augustus 1958 - Moskou, 7 oktober 2006) wie in Russyske sjoernaliste, publisiste en minskerjochte-aktiviste.
Politskovskaja skreau oer korrupsje, moard en ûntfiering yn Tsjetsjeenje. Sy waard deasketten yn de lift fan har flat. De meast wichtige fertochte fan de moard, Roestam Machmoedov, is op 31 maaie 2011 oanholden.
West oan See
West oan See (offisjeel: West aan Zee) is in buorskip sa'n 8 km noardlik fan West-Skylge op Skylge. Hy leit benoarden it Waterplak en Midslân yn de dunen by de Noardsee.
Nick
Nick is in Ingelske foarnamme fan Gryksk komôf. Yn Nederlân wurdt het brûkt as in manlike foarnamme; in ferkoarting fan Nikolaas.
Yr. D.F. Woudagemaal
thumb|400px|It Woudagemaal by [[Teakesyl (2005)]] It '''Yr. D.F. Woudagemaal''' is it grutste noch wurkjende stoomgemaal yn 'e wrâld. It gemaal stiet by Teakesyl (flak by De Lemmer) en wurdt noch brûkt om it wetterpeil yn Fryslân te ferleegjen as it J.L. Hooglandgemaal by Starum net genôch kapasiteit leverje kin.
It gemaal is ferneamd nei Yr. Dirk Frederik Wouda, haadyngenieur fan de Provinsjale Wettersteat fan Fryslân, dy't tegearre mei Yr. Dijxhoorn tekene foar it ûntwerp. De masjines binne makke by Jaffa yn Utert.
It gemaal is op 7 oktober 1920 iepene troch Keninginne Wilhelmina. De seis koalenstookte stoomtsjettels binne yn 1955 ferfongen troch fjouwer nije tsjettels fan Werkspoor, dy't yn 1967 omboud binne nei oaljestook. Oant 1966 wie it Woudagemaal ferantwurdlik foar it op peil hâlden fan de boezem fan Fryslân. Yn dat jier waard yn Starum it J.L. Hooglandgemaal oplevere dat it deistich wurk fan it Woudagemaal oernaam. It Woudagemaal draait no op syn heechst in dei as wat yn it jier.
Sûnt 1998 stiet it gemaal op de UNESCO wrâlderfskipslist en yn de Top 100 fan de Nederlânske UNESCO-monuminten.
Oostrozebeke
Skiednis
Lidericus Harlebecanus joech opdracht ta de bou fan de earste tsjerke. Oostrozebeke waard foar it earst yn 1066 as Rosebecca neamd, itjinge 'reidbeek' betsjut. Der wurdt ornearre dat yn it gebiet al tusken de 7e en 12e iuw lân oanmakke waard. Yn 1544 waard foar it earst oer Oostrozebeke skreaun om it te ûnderskieden fan Westrozebeke. Wubertus de Rosbeka is de earst bekende hear fan Oostrozebeke, mar it is net bekend wer't it kastiel fan syn hearlikheid stie. thumb|left|''De yn de jierren 1930 ôfbaarnde midsiuwske tsjerke fan Oostrozebeke Sûnt it jier 946 wie Oostrozebeke al in parochy. Oarspronklik hie de abdij fan Montreuil-sur-Mer de patronaatsrjochten, mar die giene yn 1186 oer op de abdij fan Ename. Healwei de 15e iuw waard Oostrozebeke troch Gintenaars ferneatige. Yn 1578 gie de byldestoarm oan en dêrnjonken hie de befolking yn dy tiid lêst fan strange winters en in pestepidemy. Alhoewol't de 17e iuw yn 't earstoan rêst brocht, bleaunen de swierrichheden mei Frânske troepen, dy't de Noardlike Nederlannen stipen yn 'e opstân tsjin Spanje en ek de Njoggenjierrige Oarloch (1688-1697) brocht in soad lijen. Sûnt 1713 sette in tiid fan rêst yn, wêrby't ûnder oare de bou fan flaaks opgong makke.
Oorstrozebeke hat trije ynfloedrike geslachten hân: de famylje Rosebecca yn 'e 13e en 14e iuw, de famylje Halewijn yn de 15e en 16e iuw en Von Plotho yn de 17e en 18e iuw. Mei de Frânske tiid ferdwûnen de parochiale hearlikheden en yn 1795 waard Oostrozebeke in selsstannige gemeente. Oan 'e ein fan 'e 18e iuw bloeide it thúsweven. Yn 1849 waard in learskoalle stifte om it ambacht yn 'e linnenyndustry te ûnderwizen. Yn 1868 waard in spoarline oanlein en yn 1871 waard it Kanaal Roeselare-Leie iepene.
Op 14 oant 16 oktober 1914 teach de Dútske besetter troch Oostrozebeke. De Dútsers waarden yn oktober 1918 troch alliearde krêften út Ingelmunster besketten, itjinge late ta in soad skea. De flaaksyndustry brocht yn 'e earste helte fan de 20e iuw in soad ekonomyske groei. It flaaks waard û.o. oan Ingelân ferkocht. Nei 1955 naam it belang fan de flaaksyndustry ôf troch de ûntwikkeling fan keunst- en syntetysk tried. De ekonomyske groei feroarsake in foarse groei fan Oostrozebeke.
Yndieling gemeente
It plak Oostrozebeke beslacht in grut part fan it grûngebiet fan de gemeente. Yn it noarden fan de gemeente, benoarden de Mandel, leit it doarpke Ginste, dy't eigen parochy (Sint-Joazef) hat. Noardlik fan Ginste leit it buorskip Verre-Ginste.
Befolkingsferrin
Alle histoaryske ynformaasje giet oer de hjoeddeiske gemeente lykas dy ûntstie nei de weryndieling fan 1 jannewaris 1977.
Katolisisme
It katolisisme is foaral oriïntearre op de Roomsk-Katolike Tsjerke. By de Roomsk-Katolike Tsjerke hearre teffens ferskate mei de paus yn ferbân steande eastersk-katolike tsjerken, bygelyks de Koptysk-Katolike Tsjerke en de Maronityske Tsjerke. Al dizze tsjerken beskôgje de paus as plakferfanger fan Jezus Kristus op ierde en gean der fanút dat der mar ien en deselde roomsk-katolike lear dy't yn de rin fan de iuwen troch dogmaferklearrings en dekreten op konsilys fêstlein is.
Yn it Westen
Der binne in protte fan Rome ûnôfhinklike tsjerken dy't ek by it katolisisme rekkene wurde. Dizze tsjerken binne rjochtstreeks of net rjochtstreeks ûntstien út de Uny fan Utert (1889). Dizze tsjerken binne stean net yn ferbining mei de paus fan Rome, en jilde dêrtroch as skismatysk. Yn harren lear wike sy nochal ôf fan de Roomsk-katolike. Der wurdt noch in liturgy brûkt dy't basearre is de Tsjerke fan Rome, mar lykwols harren eigen evolúsje troch makke hat. Dizze tsjerken binne û.o.:
Yn it Easten
De Roomsk-katolike tsjerke en de ferskate Eastersk-ortodokse Tsjerken gongen útinoar yn 1054, neidat der in splitsing kaam tusken de paus fan Rome en de patriarch fan Konstantinopel.
De Easterske kristenen dy't de posysjes fan de patriarch fan Konstantinopel diele, wurde wol tegearre de Ortodoksen neamd. Hja neame harsels de 'ortodoksen' of de rjochtsinnigen. Sy akseptearje net de oanspraken fan de paus op it primaat fan jurisdiksje oer de hiele wrâldtsjerke. Boppedat binne sy ûnderling sterk ferdield. Op bepaalde essinsjele punten komt it leauwen lykwols oerien mei dat fan de Roomsk-katoliken.
De measte Easterske kristenen neamme harren útsein ortodoks ek katolikos of katolyk, om dêrmei oan te jaan dat sy, neffens eigen opfettings, yn de tradysje steane fan de iene tsjerke fan Kristus, dy't katolyk, - dus algemien of universeel jildich is. Hjirmei wurdt lykwols net fuortendaliks de ienheid en ferbûnens mei de Hillige Stoel fan Petrus yn Rome bedoeld, lykas de westlike ynterpretaasje fan it wurd katolyk trochstrings is.
Skânsk
Skânsk of Skaansk (Skånsk) is de streektaal yn de súdlike provinsjes fan Sweden, Skâne, Blekinge en foar in part Halland, en fan it eilân Bornholm yn Denemarken. De taal is in East-Skandinavyske taal, fan ûntstean tichter besibbe oan Deensk as oan Sweedsk, mûglik om't it suden fan it hjoeddeiske Sweden foar 1658 Deensk wie. Troch Sweden wurdt lykwols in polityk fierd dêr't Skânsk allinnich as dialekt fan it Sweedsk yn sjoen wurde mei.
It wichtichste argumint dat Skânsk in dialekt fan it Sweedsk wêze soe, is dat it Skânsk gjin taal wêze kin om't sprekkers fan Standertsweedsk en Skânsk elkoars taal begripe kinne. De measte minsken út Skandinaavje kinne lykwols elkoars taal begripe, dat út dat argumint soe fuortkomme dat der mar ien Skandinavyske taal is. It Skânsk, dat as earste fan de Skandinavyske talen fêstlein is, soe dan de ienichste taal wêze, wylst de oare talen yn Sweden, Denemarken en Noarwegen as dialekten dêrfan beskôge wurde moatte.
De ISO 639-3 taalkoade foar Skânsk is cpy.
Sigerswâld (Tytsjerksteradiel)
Sigerswâld is in buorskip yn de gemeente Tytsjerksteradiel, yn 'e himrik fan Garyp.
Yn de twadde helte fan de 20e iuw waard de buorskip (wer) in skoftke Kleasterbuorren neamd. De buorskip hat troch syn ferline in relatyf grut bûtengebiet. Yn meardere fases is dêr yn de wei Sigerswâld ferlinge. De dyk rint troch oant en mei de buorskip Opperbuorren. It part fan dy dyk, dat ûnder de gemeente Smellingerlân falt, heart (fan oarsprong) net ta it bûtengebiet fan de buorskip. De grins dêrfan leit by de Susterfeart.
Hagåtña
Hagåtña (útspr.: [hæˈɡɑtɲæ], likernôch: "heh- gaat -njeh"; Spaansk: Agaña; Ingelsk: Agana) is it haadplak fan Gûam, in ûnynkorporearre territoarium fan de Feriene Steaten yn it westlike part fan 'e Stille Oseaan. Al foar de kolonisaasje fan Gûam troch de Spanjerts yn 1565 wie it in prominint doarp op it eilân. Fan 'e achttjinde oant de midden fan 'e tweintichste iuw wie Hagåtña it grutste plak op Gûam, mar tsjintwurdich is it it op ien nei lytste doarp, mei 943 ynwenners yn 2020. Nettsjinsteande dat is it noch altyd de sit fan it regear en it kommersjele sintrum fan it eilân.
List fan planetoïden 40801-40900
Dit is in list fan planetoïden 40801-40900.
It Mar (buorskip)
thumb|It Mar It Mar is in earder buorskip eastlik fan It Hearrenfean en no in wenwyk fan dat plak.
It Mar rint fan de Heidebuorren en de Nijebuorren by "De Opslach" oant de grins mei 'De Knipe', ûngefear 50 meter noard-eastlik fan de Wâldterdyk. Waard yn 1852 befluorre by de oanlis fan de strjitwei It Hearrenfean-De Gordyk. It Mar is fan âlds in langhalich buorskip. Oant 1841 wie hjir, by de eardere Jiskebrêge, de Roomske Tsjerke fan It Hearrenfean. Yn 1951 is It Mar administratyf by It Hearrenfean lutsen en is sûnttiid gjin ôfsûnderlik doarp mear mar in strjitnamme.
Der waard wol miend dat de namme komt fan de eardere feanplassen benoarden It Mar, mar it wurd is folle âlder. By de oprjochting fan de Dekema-, Cuijck- en Foeyts-feankompanjy, wie It Mar ien grut feanmoeras. Foar de drûchlizzing dêrfan yn de 16e iuw waard earst de Hearresleat/Skoatterlânske Kompanjonsfeart groeven om it tefolle oan wetter ôf te fieren. De boeren yn Eagmaryp en Terherne dienen de kompanjons in proses oan, omdat se dit smoarge wetter net by harren lannen hawwe woenen. De macht fan de hearen Kompagnons wie doe al sa grut, dat gjin inkele abbekaat yn Ljouwert de belangen fan dizze boeren doarde te ferdigenjen. Dit wie lykwols wol begryplik, omdat Van Dekema lid wie fan de Hove van Friesland dêr't se foar ferskine moasten.
Yn it ramt fan it Prinsewykplan is yn 1969/70 de Skoatterlânske Kompanjonsfeart tichtsmiten en krige oant yn De Knipe in asfaltlaach.
Nils van der Poel
Nils Göran van der Poel (Trollhättan, 25 april 1996) is in earder Sweedsk reedrider. Van der Poel is twa kear eare foar syn prestaasjes mei de Oscar Mathisen-trofee.
Hy die trije kear mei oan it Wrâldkampioenskip allround, en it Europeesk kampioenskip en twa kear oan de Olympyske Winterspullen (yn 1928, 1932 en 1936). Hy waard by dizze kampioenskippen ien kear wrâldkampioen, en twafâldich Olympysk kampioen.
Cornelia de Vos van Steenwijk
Cornelia Anna Agatha Albertina baronesse de Vos van Steenwijk (Meppel, 26 febrewaris 1854 - Arnhim, 7 maaie 1940) wie de stiftster fan in sikehûs op It Hearrenfean.
Nils van der Poel
Van der Poels pake emigrearre yn 1953 út Nederlân wei nei Sweden, en boaske yn Sweden mei in Hongaarske dy't yn 1956 nei Sweden flechte wie fanwegen de Hongaarske Opstân. Van der Poel is yn de Sweedske taal grutbrocht en is de Nederlânske en Hongaarske taal, fan syn pake en beppe fan heit syn kant net machtich. Van der Poel is in wat wispelturig man, en stopte yn 2015 en yn 2018 al ris mei reedriden. om him te rjochtsjen op syn studzje syn tsjinstplicht en oare sporten bygelyks it Ultrarinnen. Nei de Winterspullen fan 2022 stoppe er foar de tredde kear mei it reedriden.
Cornelia de Vos van Steenwijk
Ut eigen middelen stifte hja yn 1895 it earste Hearrenfeasnster sikehûs en wol yn it pân oan de Ferlingde Dracht (no "Boargemaster Falkenawei). Hja wie sels direktrise, operaasjesuster, ferpleechster en administratrise. Hja hie by har wurk help fan twa ferpleechsters, in waakster en twa tsjinstfamkes. De measte pasjinten waarden op kosten fan de stifteresse ferpleechd. Ek nei fertrek út de ynrjochting liet de baronesse har âld-pasjinten net oan har lot oer.
Yn 1899 moast hja har wurk om gesondheidsredenen dellizzze en gie út It Hearrenfean wei. It sikehúske waard sluten, mei omdat de gemeente it net oernimme woe. De Baronesse fêstige har doe yn Zandvoort, wêr't se huzinge "Frisia" stifte foar de ferpleging fan Fryske bern.
Yn Hoarnstersweach hat de freule oan it begin fan de 20e iuw pleatsen stichte.
De freule wie in dochter fan Jan Willem Jacobus baron de Vos van Steenwijk en Isabella Catharina Johanna van Eysinga
Aagje Deken
thumb|Ivoaren miniatuer fan Aagje Deken Agatha (Aagje) Deken (Nieuwer-Amstel, 1741 - Den Haach, 14 novimber 1804) wie in Nederlânsk skriuwster.
Biografy
Agatha Deken waard berne yn 1741 yn Nes oan de Amstel, gemeente Nieuwer-Amstel (no Amstelveen). Yn 1745 rekken har âlden wei en waard sy ûnderbrocht yn it kollegianten-weeshûs 'De Oranje Appel' oan de Huidenstraat 2 yn Amsterdam. Dêr bleau hja oant 1767. Op lettere âldens skreau se yn har "geschrift eener bejaarde vrouw" dêroer: "De meisjes hebben het daer voor hunnen stand in de waereld al te wel: men leert haer daer denken!". Nei't se út it weeshûs wei wie hie hja ferskate tsjinstbetrekkingen. Letter hie se in kofje- en teehanneltsje. Yn 1769 waard Aagje Deken lid fan de Doperske Gemeente yn Amsterdam.
Doe't Aagje Deken 29 wie, gie se by har freondinne Maria Bosch yn as sikefersoarchster. Maria Bosch ferstoar yn 1773. Yn 1775 ferskynde de bondel 'Stichtelijke fersen', dy't Deken yn 'e mande mei Maria Bosch skreaun hie.
Yn 1776 begûn de briefwiksel tusken Aagje Deken en Betje Wolff, dy't doe al in pear wurken op har namme brocht hie. Yn oktober fan datselde jier moeten se inoar foar it earst. Nei't yn 1777 Betjes man, dûmny Wolff, stoar, luts Deken by Wolff yn. Yn septimber 1777 hierden se tegearre in hûske yn De Ryp, en publisearren hja harren earste mienskiplike wurk: Brieven. Yn 1781 urf Deken goed 13.000 gûne en de twa ferhuzen nei yn it bûten Lommerlust yn Beverwyk. Se hawwe tegearre noch de Historie van mejuffrouw Sara Burgerhart, dat in grut sukses waard, en de Historie van den heer Willem Leevend skreaun.
Ut ûnfrede mei de situaasje yn eigen lân (nei it delslaan fan de opstân fan de patriotten yn 1787) ferhuzen Wolff en Deken yn 1788 nei Trévoux yn Boergonje. Yn 1789 ferskynde 'Wandelingen door Bourgogne'. Tusken 1793 en 1796 skreaune se oan de Historie van Mejuffrouw Cornelia Wildschut, of De gevolgen van de opvoeding, in roman yn 6 dielen.
Om reden fan jildkrapte moasten se yn 1797 weromgean nei Hollân, dêr't hja harren yn Den Haach nei wenjen setten. Aagje Deken stoar dêr op it lêst, op 14 novimber 1804, njoggen dagen nei Betje Wolff. Beide waarden beïerdige op it hôf Ter Navolging yn Skeveningen.
Bibliografy
thumb|It grêf fan Aagje Deken en [[Betje Wolff op begraafplak Ter Navolging, Skeveningen]]
Vladimir (stêd)
Vladimir (Russysk: Влади́мир; IPA: vlɐˈdʲimʲɪr) is in stêd yn Ruslân oan de rivier Kljazma, 200 km beëasten Moskou oan de sneldyk M7. It is de haadstêd fan de oblast Vladimir. Vladimir wie yn de midsiuwen ien fan de haadstêden fan Ruslân. Twa fan de katedralen yn Vladimir stean op de wrâlderfgoedlist fan UNESCO. De stêd hat in lofthaven en yn it tiidrek fan de Kâlde Kriich wie dêr de fleanbasis Dobrynskoje.