cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Adriaan Roland Holst
thumb|right|Adriaan Roland Holst (1904) Adriaan Roland Holst (Amsterdam, 23 maaie 1888 - Bergen, 5 augustus 1976) wie in Nederlânsk dichter. Syn grutte oeuvre hat as skaaimerk de eigen, plechtige styl en in protte symbolyk.
Biografy
Adriaan Roland Holst groeide op in It Goai. Hy gie nei de 'Hilversumse HBS' (de skoalle is no nei him ferneamd: A. Roland Holst College) en studearre fan 1908 oant 1911 Keltyske letteren oan de Universiteit fan Oxford. Al mei tweintich jier slagge it him om gedichten opnaam te krijen yn it literêre tydskrift De XXste Eeuw. 1911 ferskynde syn debút, de bondel Verzen. Yn de neifolgjende bondels, De belijdenis van de stilte en Voorbij de wegen, is syn eigen stim al folwoeksen wurden. De steatlike ferzen tsjûgje fan in romantysk langstme, fan mytology en fan ferheven iensumens. Deirdre en de zonen van Usnach (1920), dat yn de bibliofile rige Palladium ferskynde, is in poëtysk ferhaal dat yn in Keltyske wrâld spilet. It wurdt noch altyd lêzen.
Yn 1918 sette Roland Holst him yn Bergen nei wenjen. It hûs dêr't er wenne wurdt distiid om beurten bewenne troch ferkillende skriuwers en dichters. Hy hie tal fan literêre freonen, sa as Menno ter Braak, J.C. Bloem, E. du Perron, J. Slauerhoff, M. Vasalis en Victor van Vriesland.
Howard Carter
thumb|Carter yn 1924, te [[Chicago.]] thumb|Howard Carter boppe de [[sarkofaach fan Toetanchamon, 1923]] thumb|left||Tombe fan [[Toetanchamon]] Howard Carter (Kensington, 9 maaie 1874 – Londen, 2 maart 1939) wie fan 1899 ôf ynspekteur-generaal fan de monuminten fan Boppe-Egypte. Hy waard wrâldferneamd troch de ûntdekking fan it grêf fan Toetanchamon, in farao út it âlde Egypte.
Yn 1899 waard Carter in baan oanbean troch de Egyptyske Aldheidkundige tsjinst. Yn 1905 naam hy dêr ûntslach fanwege skeel.
Der folgen ferskate drege jierren, oant Carter yn 1907 bekend makke waard mei George Herbert, de greve fan Carnarvon. Lord Carnarvon wie in (amateur)egyptolooch dy't graach ta de bûse woe om Carter syn fierdere wurk mooglik te meitsjen. Rillegau krige Carter de lieding oer alle opgravingen fan Carnarvon.
Lord Carnarvon stipe Carter syn sykjen nei de tombe fan de oant doe ta ûnbekende farao Toetanchamon, waans bestean oars fan Carter ûntdutsen waard. Op 4 novimber 1922 fûn Carter de tombe, dy't bliken die de iennichste oant dan ta benei geve tombe yn de Delling fan de Keningen yn de omkriten fan Luxor te wêzen. Op 16 febrewaris in jier letter iepene Carter de grêfkeamer en seach er foar it earst de sarkofaach fan Toetanchamon.
Nei it ynventarisearjen fan alle fynsten luts Carter him tebek út de archeology en waard er sammeler. Carter stoar 1939 yn de âldens fan 64 jier.
Yep Kramer
Yep Gerardus Kramer (Nijskoat, 15 novimber 1957) is in Frysk reedrider. Yep is ferneamd wurden troch it reedriden op de langebaan; jierrenlang wie der ien fan de bêste Nederlânske langebaanriders. Hy hat lykwols nea in kampioenskip wûn omdat er de pech hie dat yn syn tiid Hilbert van der Duim ek aktyf wie. Yn 1984 waard er opereare oan in hernia en hy siet oant 1986 yn de kearnploech. Neidat Yep mei it langebaan-reedriden ophold is er oerstapt op it maratonriden. Helle 28 maratonoerwinnings op keunstiis, en waard yn 1996 kampioen op natueriis. Ek hjir hat er jierrenlang ien fan de toppers west. Waard dêrnei langebaantrener by it gewest Fryslân. Sûnt 2011 is er maratoncoach.
Yn 1997 die Kramer mei oan de Alvestêdetocht en waard yn dizze barre tocht 8e, efter de winner Henk Angenent.
Yep Kramer is de heit fan Sven en Brecht Kramer. Soan fan Hendrik Kramer dy't seis Alvestêdekrúskes helle.
Kastiel de Hooge Vuursche
Nei har ferstjerren trout Van den Bosch mei Baronesse van Hardenbroek en jout opdracht oan boumaster Eduard Cuypers in kastiel te bouwen. In soad ornaminten binne ôfbylden dy't mei skipfeart te krijen hawwe, omdat Van den Bosch keapfardij-offisier is. De tunen wurde oanlein troch túnarsjitekt Tersteeg út Naarden. De besteande fiver wurdt mei 1500 meter ferlinge en it útgroeven sân wurdt brûkt om de grûn om de fiver te ferheegjen. De heuvels wurde de Bloedberch neamd.
Op it tagongsstek stiet it jiertal 1912, mar oannomd wurdt dat it kastiel yn 1911 al klear wie. De famylje jout der in soad feesten, mar is sa faak yn de Feriene Steaten, dat se beslute om it kastiel te ferkeapjen oan Hotel Maatskippij Goailân. Dy ferkeapet it troch oan Heineken, dy't der in konferinsjeoard fan makket. Yn 2007 hat de Event Company it kastiel tegearre mei in ynverstearder kocht fan Heineken en it yngreven renovearre. Yn it kastiel binne 18 gastekeamers en it koetshûs hat no seis gearkomsteromten.
It koetshûs fan it kastiel is in ryksmonumint dat yn 1977 ferboud waard ta opliedingssintrum. De stien yn de gevel hat de tekst: Dit opleidingscentrum werd op 14 oktober 1977 geopend door mejuffrouw CH.L. Heineken. Charlene Heineken waard nei de dea fan Freddy Heineken iennichst erfgenamt fan Hooge Vuursche en wenne dêrnei yn Londen.
Koergan
Koergan (Russysk: Курган) is in stêd yn Ruslân. It is de haadstêd fan de oblast mei deselde namme. De stêd leit yn it súdwesten fan Sibearje] oan de rivier de Tobol op sa'n 1970 kilometer eastlik fan Moskou. Koergan hat in oansluting op it trans-Siberische spoar.
Skiednis
De stêd waard yn 1662 stifte as it fort 'Tsarjovo Gorodisjtsje' ("Tsarestêd"), in grinspost om it lân te beskermjen tsjin de nomaden. By de oanfallen waard Tsarjovo Gorodisjtsje in pear kear plondere en platbaarnd. Tsjin it ein fan de 17e iuw ferhûze de delsetting 8 kilometer de stream ôf. It fort bestie yn it midden fan de 18e iuw út de âlde stêd yn it houten kremlyn en in nije stêd mei in stedsmuorre, bolwurken en in grêft. Troch't it ryk him fierder útwreide en it plak gjin grinspost mear wie ferlear it de ferdigeningsfunksje. Yn de jierren 1760 waard it fort ôfbrutsen en yn 1782 krige it plak syn hjoeddeiske namme en de status fan stêd.
De namme Koergan is ôflaat fan in grutte grêfheuvel, Tsjarjov koergan, dy't net fier fan de oarsproklike delsetting leit. De stêd waard in plak foar ferballe politike finzenen. In soad dekrabristen en Poalske nasjonalisten fan de opstân 1836-1864 wennen yn Koergan. Yn 1895 bestie hast de helte fan de sântûzen ynwenners fan de sted út politike ballings.
Yn de Twadde Wrâldkriich ferhûzen in soad bedriuwen út it westen fierder Ruslân yn, sadat Koergan noch mear yndustry krige. Yn 1943 waard Koergan de haadstêd fan de nije oblast Koergan. Yn de jierren 1950 waarden grutte fabriken boud, dy't tsjintwurdich it stedsbyld behearskje.
Ekonomy
Koergan hat sa'n 80 grutte en middelgrutte bedriuwen. Masjinebou en de produksje fan boumaterialen binne sterk fertsjintwurdige. De stêd hat goede ferbinings mei twa stasjons, in oansluting mei it trans-Sibearyske spoar en in lofthaven.
Septuaginta
thumb|De Chester Beatty Papyrus VII bevat stukken Deuteeronomium thumb|200px|right|De Septuagint: een kolom in [[unciaal schrift van 1 Ezra uit de Codex Vaticanus]] De Septuaginta of Septuagint, meastentiids ôfkoarten as LXX (70 yn Romeinske sifers), is de namme foar de Grykske oersetting fan de Tenach of it Alde Testamint, dy't tusken likernôch 250 f.Kr. en 50 f.Kr. makke waard.
De Namme en it ûntstean fan de Septuagint
Septuagint of Septuaginta (Latyn: ‘santich’, ôfkoarting fan interpretatio septuaginta virorum, Gryksk: ἡ μετάφρασις τῶν ἑβδομήκοντα, "oersetting fan de santich manlju"; ynstee fan virorum wurdt ek seniorum ('âlderein') of interpretum ('oersetters') brûkt). Neffens de oerlevering waard de Hebriuwske Bibel yn it Gryksk oersetten troch 70 (neffens oare boarnen 72) oersetters dy't, hoewol ûnôfhinklik fan elkoar wurkjend, op bjusterbaarlike wize allegear deselde oersettings makken.
De oersetting wie ynearsten bedoeld foar de grutte kloft Gryksktalige joaden yn Egypte. Hja brûkten it Hebriuwsk nammentlik net langer mear as harren memmetaal.
Joadske fisy
De orizjinele rabbynske Septuagint befettet neffens Joadske boarnen allinnich de earste fiif boeken fan Mozes, (Genesis, Eksodus, Levitikus, Numery en Deuteronomium), wylst de kristlike boarnen sizze dat de rabbinen de Tenach folslein yn it Gryksk oersetten hawwe. Ûnderwilens hawwe deselde 72 rabbinen yn Talmoedtraktaat Megilla 9a en 9b fermeld dat fyftsien passaazjes fan harren Septuagint-oersetting ien op ien njonken de orizjinele Hebriuwske fersy lein wurden kinne.
Nei in net slagge besiking 61 jier earder, om de Torah yn it Gryksk oer te setten, sammele de Gryksk-Egyptyske kening Ptolemaeus II 72 rabbinen by elkoar yn 72 ôfsûndere romten. Eltse rabbyn krige de opdracht in oersetting foar him te meitsje fan de Torah yn it Gryksk.
Op de achtste dei fan de moanne Teweet fan it Joadske jier 3515 (246 f.Kr.) waarden 72 ferzjes makke, mei allegear op 13 plakken deselde feroarings (dêr't hja mei-elkoar fan miening wienen dat in te letterlike oersetting in korrupsje fan de orizjinele tekst betsjutting soe). Neffens de tradysje soe bliken dien hawwe dat alle oersettingen lyk wienen, wylst hja noch wol stikem ûnôfhinklik bepaalde feroarings yn de oersetting oanbrocht hawwe soenen. Dizze Grykske oersettingen waarden Septuagint („fan de santich”) neamd.
Konflikten tusken Joaden en kristenen
De LXX wie ûnder it Hellenisme en de earste iuwen fan it kristendom de wichtichst en faakst brûkte Bibeloersetting, by de kristenen likegoed as by de Joaden. By de Joaden lykwols krige de oersetting fan om-ende-by 100 n.Kr. ôf in minne namme, om't de kristenen mei de LXX yn de hân besocht hawwe oan te toanen dat Jezus Kristus de foarseine Messias wie. Nei inkele besikingen om de Hebriuwske Bibel op 'e nij, mar dan letterliker oer te setten – troch Aquila (hiel bot letterlik, en dêrtroch ûnbegryplik), troch Symmachus en troch Teodotion (op 'e nij besjen fan de LXX) – wurdt yn de synagoge besletten de bibel allinnich noch mar yn it Hebriuwsk te lêzen en hat men de LXX oan de kristen oerlitten. Der waard yn Hebriuwsk ûnderwiis oan bern ynvestearre en it proses fan standerdisearje fan wat lang om let de Masoretyske tekst gien hite soe waard trochsetten.
Kristlike fisy
By de kristenen hat de LXX fan grut belang west foar harren sindingswurk. It meastepart fan harren bekearlingen yn de earste iuwen wienen nammentlik Gryksktaligen en hja hienen mei de LXX fuort de oersetting fan it Alde Testamint beskikber. It belang fan de LXX docht fierder bliken út it grutte tal sitaten dy't yn de nijtestamintyske brieven en de evangelyen steane en dy't neffens de Grykske tekst binne en net neffens de Masoretyske Hebriuwske tekst.
De boeken fan de Septuagint neffens it kristendom
De Septuagint befettet mear boeken as de Hebriuwske Bibel.
Komôf en skiednis fan de tekst
Eardere tekstkritisy ferûnderstellen dat de LXX in oersetting fan de Masoretyske tekst (MT) wie. Troch de tekst te fergeliken mei guon Deade-Seerollen is konkludearre dat LXX (en Samaritaanske Pentateuch) oan 'e iene kant en Masoretyske tekst oan 'e oare kant twa teksttypes fertsjintwurdigje dy't beiden foarkomme by de Deade-Seerollen.
Farianten en omstriden boeken
Yn de LXX komme faak sokke grutte ferskillen foar, dat yn de moderne útjefte fan de Septuaginta, de Deutsche Bibelgesellschaft, fan in protte boeken twa ferzjes werjûn wurde: bygelyks fan Jozua 18 en fan Richteren in ferzje út Codex A en ien út B; Tobias ien ferzje út A en B en in oare út codex S, itselde bart by Daniël. De wiisheid fan Jezus Sirach hat yn de minuskels geregeld ekstra ferzen, dy't yn de uncialen en yn it Hebriuwsk ûntbrekke. Likegoed hawwe de boeken Daniël en Ester yn it Gryksk ekstra haadstikken. Ek it boek Psalmen hat in psalm ekstra, Psalm 151. It ferskil yn telling mei de masoretyske tekst is ek nuver: In de LXX foarmje psalm 9 en psalm 10 tegearre ien psalm: 9. Fan dêr ôf rint de nûmering fan de LXX foar op de masoretyske tekst. Psalm 11(MT) is yn de LXX psalm 10; psalm 145 fan de LXX is "ús" 146. Psalm 146 bestiet yn de LXX as de earste 11 ferzen fan de Masoretyske tekst ("ús" tekst) fan Psalm 147. Psalm 147 bestiet yn de Septuaginta út de twadde helte fan ús 147. Fan 148 oant 150 komt de nûmering wer oerien, en folgte yn de LXX Psalm 151; in lied fan 7 ferzen dêr't David syn oerwinning op Goliat beskriuwt. Ut de fariabele gearstalling fan de rollen mei Psalmen dy't by de Deade-Seerollen oantroffen binne, falt op te meitsjen dat de einredaksje fan it boek Psalmen as geheel betreklik let foarfallen hat. De yndieling yn fiif boeken is lykwols yn de LXX itselde as yn de MT.
Gebrûk, oersetting, gesach
Sûnt de 2e iuw waard yn it Westen gebrûk makke fan alderlei Latynske oersettings, de Vetus Latina. Dat hawwe wat it Alde Testamint oanbelanget oersettings west fan de LXX. Tusken 390 oant 405 wurke Hiëronymus fan Stridon foar paus Damasus I oan de offisjele Latynske Fulgata. Dêrfoar hat hy it Alde Testamint streekrjocht oerset út it Hebriuwsk. Fan de troch him "Deuterokanoniken" neamde boeken revisearre hy de al besteande oersetting yn it Latyn mei help fan it Grykske orizjineel yn de LXX. Yn de Fulgaat sette hy de boeken, op in inkele útsûndering, yn de folchoarde fan de LXX, dy't fan de joadske yndieling ôfwykt.
Tsjintwurdich is de LXX de standerttekst foar de Eastersk-Ortodokse Tsjerke.
2
Ferstoarn
0er
Karelyske Lâningte
thumb|right|250px|De Karelyske Lâningte, de reade streek linksboppe yn is de hjoeddeiske Finsk-Russyske grins te sjen, de reade streek mear nei de midden is de âlde grins oant 1940.
De Karelyske Lâningte (Finsk: Karjalankannas, Russysk: Карельский перешеек) is in lâningte tusken de Finske Golf en it Ladogamar yn it noardwesten fan Ruslân. It is in gebiet dat by it histoaryske gebiet Karelië hearde. De lâningte is sa’n 45 oant 110 kilometer breedt, de wichtichste stêd fan it gebiet is Sint-Petersburch.
Skiednis
Yn it earste milennium nei Kristus swalken Finsk-Oegryske folken oer de lâningte. Yn de 11e iuw strieden Sweden en Novgorod oer de rjochten fan belêstingbarren. Sweden krige it rjocht yn it gebiet om Vyborg hinne, Novgorod it part dat oer bleaun.
Yn de 17e iuw krige Sweden de heule Karelyske Lâningte ûnder har bewâld, lykas it súdliker Ingermanlân. Yn de tiid fan de Grutte Noardske Kriich waard Ingermanlân weromferovere troch de Russen en yn 1703 waard op it plak fan in Sweedske stêd de nije keizerlike residinsje Sint-Petersburch boud. Nei de Frede fan Nystad yn 1721 wie de lâningte oant 1812 fan it Russyske Ryk, doe’t it noardwestlike part by it (semy-)autonome Gruthartochdom Finlân kaam.
Fanwegen it mylde klimaat, rike fiskwetteren en de neite fan Sint-Petersburch waard de lâningte in tierich gebieten fan Finlân. Nei de Finske ûnôfhinklikheid fan 1918 bleaun it gebiet Finsk, útsein it gebiet om Vsevolozjsk hinne.
Nei de Winterkriich moast Finlân de Karelyske Lâningte by de Frede fan Moskou yn 1940 ôfstean oan de Sovjet-Uny. Goed in jier letter begûn hast tagelyk mei de Dútske Operaasje Barbarossa de Ferfolchkriich en al gau waard it ferlerne gebiet werom ferovere. Op 9 juny 1944 iepenen de Russen lykwols in tsjin aksje en in moanne letter wie it gebiet wer ûnder it bewâld fan de Russen.
By de Frede fan Parys moast Finlân de grins fan 1940 erkenne en sûnt dy tiid heard de Karelyske Lâningte oant de Oblast Leningrad en binne de measte Finske plaknammen ferfong troch Russyske nammen.
Sûnt 1998 stiet der by Svetloye op de Karelyske Lâningte in radio teleskoop fan 32 meter heech.
Jeropeeske Ekonomyske en Monetêre Uny
De Jeropeeske Ekonomyske en Monetêre Uny (EMU) is in monetêre uny fan de groep lannen fan de Jeropeeske Uny dy’t de euro as wettich betelmiddel hawwe.
De ekonomyske uny komt ta útdrukking troch de oanwêzichheid fan in mienskiplike merke tusken de lidsteaten fan de Jeropeeske Uny (de earste EU-pylder). De monetêre uny kaam ta stân by it Ferdrach fan Maastricht fan 1992. Mei dit ferdrach waard besletten ta de ynfiering fan in mienskiplike munt. Letter waard besletten dat dy munt de euro hjitte moast.
Alle lannen fan de Jeropeeske Uny, útsein Denemark en it Feriene Keninkryk, hawwe tasein om by de EMU te komme. Op it stuit hawwe sechtsjin lidsteaten dit dien. Net alle lannen fan de EU dogge mei oan de EMU, dêrom hawwe net alle lannen yn de Jeropeeske Uny de euro ynfierd.
Stappen
Yn juny 1988 befêstige de Jeropeeske Rie de doelstelling foar it meitsje fan de Ekonomyske en Monetêre Uny. Der waard in stappeplan makke om it ynfiere fan de EMU mooglik te meitsje. Der waard besletten dat de EMU yn trije stappen ynfierd wurde moast.
1e stap fan de EMU
De 1e stap waard makke fan 1 july 1990 oant 31 desimber 1994. It bestie út it frije ferkear fan kapitaal tusken de lidsteaten. In ferheging fan de middelen foar it weinimme fan ûngelikens tusken de Jeropeeske regio’s. En ekonomyske konverginsje. Ek waard der soarge foar fierdere gearwurking tusken de ferskate nasjonale sintrale banken.
Swarte Prins
De Swarte Prins, ek wol De Lytse Geast of Alddielsmûne neamd, is in poldermole bewesten de buorskip Lytse Geast by Tytsjerk yn de gemeente Tytsjerksteradiel.
Jeropeeske Ekonomyske en Monetêre Uny
2e stap fan de EMU
De 2e stap begûn op 1 jannewaris 1994 en duorre oant 31 desimber 1998. Yn dizze stap binne in tal wichtige stappen makke. Sa waard it Jeropeesk Monetêr Ynstitút yn Frankfurt am Main stifte en waard de namme fan de munt (euro) bekend. Yn 1997 waard it Stabiliteit en Groei Ferdrach sletten, wêryn ûnder oare foarskriften stiene om nasjonale begruttingstekoarten yn de hân te hâlden. Op 1 juny 1998 waard de Jeropeeske Sintrale Bank stifte.
Swarte Prins
It is in houten muonts mei stiennen fjildmuorren en dekt mei reid. De wjukken fan de mûne hawwe âldhollânsk hekwurk; de flecht is hast 16,50 meter.
Jeropeeske Ekonomyske en Monetêre Uny
3e stap fan de EMU
De 3e stap begûn op 1 jannewaris 1999 en duorret no noch hieltyd troch. De tredde stap bestiet út it ynfieren fan de euro. De earste alve lannen begûnen dêrmei op 1 jannewaris 1999. De Jeropeeske Sintrale Bank naam doe it plak yn fan it Jeropeesk Monetêr Ynstitút. De Sintrale Bank waard ferantwurdlik foar it monetêre belied yn it gebiet.
Swarte Prins
Skiednis
De Swarte Prins waard yn 1900 boud foar it bemeallen fan de polder 'Alddeel'. Hy hat wurke oant 1959. Yn 1967 ferlear de mûne it geande wurk, sadat der yn de mûne romte ûntstie om it as fekânsjehûs yn te rjochtsjen. Ek waard de selsswichting doe ferfongen troch âldhollânsk hekwurk.
Jeropeeske Ekonomyske en Monetêre Uny
3e stap fan de EMU
Sûnt 1 jannewaris 1999 wienen de ferskate munten fan de EMU-lannen útdrukkings fan de euro. De perioade hjirfoar waard de rekkenienheid ecu brûkt. It wienen gjin selsstannige munten mear. Op de falutamerken waard allinnich noch hannele yn euro’s en dus net mear mei de nasjonale muntienheden. Eins betellen de minsken tusken 1 jannewaris 1999 en 1 jannewaris 2002 al mei euro’s, omdat de wikselkoers fan de munten doe al keppele wie oan de euro. Ien euro wie 2,20371 Nederlânske gûne wurdich.
Sûnt 1 jannewaris 2002 is begûn mei it ferfange fan de nasjonale munten en bankbiljetten foar de munten en bankbiljetten fan de EMU.
Foar de tredde stap moat elts lân fan de Jeropeeske Uny oan fiif konverginsjekriteariums foldwaan. De fiif punten binne priisstabiliteit, rinte, begruttingstekoarten, oerheidsskuld en wikselkoersstabiliteit.
Dielnimmende lannen
Op it stuit binne der 19 lannen dy’t mei dogge mei de EMU. Op 1 jannewaris 1999 is de EMU ynfierd mei de ynfiering fan de euro yn alve lannen: Belgje, Dútslân, Eastenryk, Finlân, Frankryk, Ierlân, Itaalje, Lúksemboarch, Nederlân, Portegal en Spanje.
Letter binne dêr noch oare lannen by kaam:
Jeropeeske Sintrale Bank
Der is foar de EMU in Jeropeeske Sintrale Bank yn Frankfurt am Main. Presidint fan de bank wie fan maaie 1998 oant novimber 2003 de Nederlanner, fan Frysk komôf, Wim Duisenberg. Fisepresidint wie Christian Noyer. Yn novimber 2003 waard Jean-Claude Trichet de nije presidint fan de Jeropeeske Sintrale Bank. Op 14 april 2002 waard de presidint de Grykske sintrale bank, Lucas Papademos, keazen as nije fisepresidint fan de bank. Papademos hat oankundige yn te stopjen mei syn wurk foar de Jeropeeske Sintrale Bank, de Dútser Michael Guntermann sil him opfolgje.
Sjoch ek
Unió monetària i econòmica Union économique et monétaire Hội nhập kinh tế
Onno Reint Alberda van Ekenstein
Onno Reint Alberda van Ekenstein (Grins, 3 febrewaris 1752 – Tjamsweer 21 oktober 1821) wie in Nederlânsk jonkhear, bestjoerder en politikus.
Libben
Onno Alberda van Ekenstein wie in soan fan Onno Joost Alberda van Ekenstein en Anna Maria Hora. Syn karriêre sette út ein mei it lidmaatskip fan de Kommitearre Rieden. Dêrnei wie er lid fan de provinsjale Rekkenkeamer fan Grinslân en fan 1784 oant 1795 fan de Deputearre Steaten fan Grinslân, siet ek yn de Generaliteitsrekkenkeamer. Fan 2 maaie 1814 oant 1 septimber 1815 hie Alberda van Ekenstein in sit yn de Steaten-Generaal fan de Feriene Nederlannen en fan 21 septimber 1815 oant 21 oktober 1821 wie er lid fan de Eerste Keamer fan de Steaten-Generaal.
Alberda van Ekenstein boaske 3 july 1772 oan Maria Albertina fan Berchuys. Sy krigen acht bern, ûnder oaren Willem Alberda van Ekenstein (1792-1869). De húshâlding wenne op hûs Ekenstein yn Tjamsweer. Hy wie in skoanheit fan Antoon Anne van Andringa de Kempenaer en pake fan Tjaard Anne Marius Albert van Andringa de Kempenaer.
Bismarck (Noard-Dakota)
left|thumb|Lizzing fan Bismarck yn Noard-Dakota Bismarck is de haadstêd en op ien nei grutste stêd, nei Fargo, fan de Amerikaanske steat Noard-Dakota. De stêd is ferneamd nei de Dútske steatsman Otto von Bismarck. Yn 1872 waard de stêd stifte en wie sûnt 1889 haadstêd fan Noard-Dakota. Yn 2000 hat it plak 55.532 ynwenners.
Bismarck leit oan de eastigge fan de rivier Missoury, fuort tsjinoer it plak Mandan. De twa stêden binne it hert fan it Metropolitan Statistical Area Bismarck-Mandan.
It Kapitool fan Noard-Dakota is it heechste gebou fan steat, it stekt fier boppe it sintrum fan Bismarck út. De steatsoerheid hat goed 4000 minsken yn it wurk. Sûnensoarch, lyts- en middenbedriuw binne fan belang; Bismarck is it ekonomysk sintrum fan in grut part fan it midssúd Noard-Dakota en it midsnoarden fan Súd-Dakota.
Klimaat
left|250px|thumb| Sintrum Bismarck; Patterson Place (boud yn 1911 as it McKenzie Hotel) wie it heechste gebou yn de steat foardat it nije Kapitool set waard. It hat no âldereinwenten en in restaurant.
Yn jannewaris is de temperatuer trochstrings -6 °C en yn july is dat 29 °C. Yn de stêd falt by 't winter wol in protte snie.
3
Ferstoarn
0er
Stéphane Mallarmé
thumb|Mallarmé, foto [[Félix Nadar, 1896]] Stéphane Mallarmé (18 maart 1842, Parys – 9 septimber 1898, Valvins (gemeente Vulaines-sur-Seine, Seine-et-Marne), wiere namme, Étienne Mallarmé, wie in Frânsk dichter en literatuerkritikus.
Hy is bekend as in streekrjochte forrinner fan de symboalistyske beweging, dy't yn de jierren 1880-90 yn Frankryk ûntstie. Fan de jierren '60 ôf ûntwikkele er in hermetyske styl dy't skaaimerke wurdt troch intellektualisme en fan de abstraksje fan it Dútske idealisme.
Yn syn literêr-estetyske essays ûnderskiedet Mallarmé it deistige, kommunikative taalgebrûk (la parole immédiate) fan it poëtyske brûken fan taal (la parole essentielle). Dat lêste wurket op de lêzer yn middels klanken, agrammatikale assosjaasjes en (magyske) symboalen, sadat de ynderlike werklikheid it bêst benei kaam wurde soe.
Biografy
thumb|left|250px|[[Édouard Manet, Portret van Stéphane Mallarmé, 1876]] Mallarmé waard berne yn Parys. Nei de militêre tsjinst en in skoft yn Londen dêr't er ek boaske, wurke er in grut part fan syn libbeb as learaar Ingelsk yn Parys. Dêrtroch wie betreklik earm, mar dat hold syn ûntjouwing ta wichtich Frânsk dichter en kritikus net tsjin.
Hy hie kunde oan Manet en Zola en hat yn 1873 sels Hugo moete. Hy organisearre by him thús syn foaroprinnende Salon (gearkomst fan intellektuelen, dêr't praat waard oer poëzy, keunst en filosofy). Fral troch dy gearkomsten hie Mallarmé bot ynfloed op in hiele generaasje fan Frânske skriuwers.
Oan de ein fan syn libben wie er ien fan de meast fierde dichters fan syn tiid. Dichters as Verlaine skreaune lofsangen oer him en Edgar Allan Poe en Paul Valéry besochten rgeregeldwei syn salon op tiisdeijûn. Oan de ein fan syn libben keas er ek de kant fan Émile Zola yn de Dreyfusaffêre, doe't dy syn iepen brief oan de presidint J'accuse...! publisearre.
Nei syn pinsjoen koe er noch by de begraffenis fan Paul Verlaine wêze, eardat er sels op 9 septimber 1898 stoar.
Betsjutting fan syn wurk
Mallarmé stie op in krúspunt fan stilen oan de ein fan de 19e iuw yn Frankryk. Syn betide wurk slút deun oan op de styl sa't dy festige wie troch Charles Baudelaire. Teffens waard er bot beynfloede troch romantyske skriuwers as Victor Hugo.
Syn fin-de-sièclestyl rint lykwols al foarút op 20e-iuwske keunstfoarmen as it dadaïsme en it surrealisme. Ien fan de skaaimerken fan Mallarmé syn poëzy is it ferranen fan de dichtkeunst mei oare keunstfoarmen. Dat soe in oanset wêze foar it opgong meitsjen fan it dadaïsme, it surrealisme en it futurisme begjin 20e iuw. Dy streamings ûndersykje de spanning tusken de wurden sels en de wize wêrop der mei kommunisearre wurdt.
Yn syn lettere wurk wie er fral dwaande mei de foarm, mar dochs is it sa dat it wurk fan Mallarmé yn it generaal skaaimerke wurdt fan wederzijdse beïnvloeding van stijl en inhoud. Dat is benammen dúdlik yn it fernijende Un coup de dés jamais n'abolira le hasard ('In goai mei in dobbelstien makket gjin ein oan it risiko') út 1897, syn lêste wichtige gedicht.
Valentina Nappi
Valentina Nappi (Scafati (Kampaanje), 6 novimber 1990), is in Italjaansk neakenmodel, stripper en pornografysk aktrise, dy't yn it ferline ek wol gebrûk makke hat fan 'e artystenammen Naomi, Kayli Bristol, Valentina, Valentina B., Valentina N. en Valentina Noon. Hja sette yn 2011 útein mei in wurkpaad yn 'e pornoyndustry en spile yn in grut tal films, benammen foar Amerikaanske filmstudio's. Nappi stiet bekend as in "yntellektuele pornostjer", dy't studearre hat, essays skriuwt en belangstelling foar filosofy hat. Se is sawol in Playboy Playmate as in Penthouse Pet, en yn 2016 wûn se in prestizjeuze AVN Award.
Libben en karriêre
Inkele fan dy films makke se yn Jeropa, bygelyks foar de Italjaanske Mario Salieri Entertainment Group en foar it Frânske Vidéo Marc Dorcel. Foar it meastepart, lykwols, wurke Nappi yn 'e Feriene Steaten, dêr't se spile yn films fan sokke foaroansteande labels as Evil Angel, Hustler Video, Penthouse, Wicked Pictures, Jules Jordan Video, Digital Playground, Elegant Angel, New Sensations, Devil's Film, Red Light District, Digital Sin en Diabolic Video. Fierders hat se ek wol wurke foar minder bekende studio's, lykas Girlfriends Films, Metro, Mile High Media, Third Degree Films en West Coast Productions. En teffens hat se in protte yn 't spier west foar pornowebsiden op it ynternet, wêrûnder BangBros, Reality Kings, Brazzers en Naughty America.
Under har karriêre hat Nappi yn ien sêne spile mei kollega-aktrises as Anikka Albrite, August Ames, Eva Angelina, A.J. Applegate, Abby Lee Brazil, Summer Brielle, Casey Calvert, Vicki Chase, Adriana Chechik, Dana DeArmond, Skin Diamond, Tiffany Doll, Keisha Grey, Marica Hase, Henessy, Peta Jensen, Anissa Kate, Kayden Kross, Francesca Le, Lea Lexus, Mandy Muse, Penny Pax, Riley Reid, Kristina Rose, Nicolette Shea, Natalia Starr, Dana Vespoli en Angela White. Fierders hat se gearwurke mei manlike tsjinspilers as Mike Adriano, Jordan Ash, Marco Banderas, Xander Corvus, Mick Blue, Danny D, James Deen, Shane Diesel, Erik Everhard, Manuel Ferrara, Tommy Gunn, Alain Deloin, Nick Lang, Sean Lawless, Keiran Lee, Logan Long, Mandingo, Sean Michaels, Ramon Nomar, David Perry, Mr. Pete, Toni Ribas, Rocco Siffredi, Johnny Sins, Lexington Steele, Criss Strokes, Bruce Venture, Nacho Vidal, Mark Wood en Prince Yahshua.
Yn 2016 wûn Valentina Nappi yn 'e mande mei Anikka Albright en Mick Blue de AVN Award (de Oscar fan 'e pornowrâld) yn 'e kategory bêste triosekssêne (f/f/m) foar har optreden yn 'e film Anikka's Anal Sluts. Yn 2017 wûn se fierders de Xbiz Award foar bêste bûtenlânske artyste fan it jier.
Tichtheid
De tichtheid fan in materiaal is yn de natuer- en skiekunde in grutheid dy’t útdrukt hoefolle massa fan dat materiaal der oanwêzich is yn in beskaat folume. Hoe heger de tichtheid fan in foarwerp, hoe heger syn massa de folume is. De trochstringse tichtheid fan in foarwerp is lyk oan syn totale massa dield troch syn totale folume. In foarwerp mei in gruttere tichtheid hat minder folume as in gelike massa fan in minder tichte stof.
Anne Jan Portijk
Anne Jan Portijk (It Hearrenfean, 9 febrewaris 1968) wie in reedrider út It Hearrenfean.
Tichtheid
Faak wurdt noch de âlde (mar foute) term soartelike gewicht brûkt.
Formule
Tradisjoneel tsjut min tichtheid oan mei de Grykske letter ρ (rho).
Mei
Anne Frank-priis
Albert en Frances Hacket, skriuwers fan in toanielstik grûnfêste op it deiboek fan Anne Frank, wienen de inisjatyfnimmers fan de priis. It jild anneks oan de priis moast bestege wurden oan letterkundigen ûnder de 30 jier. De prizen moasten efterelkoar takend wurde yn de kategoryen: roman, poëzij, toaniel, essay en novelle.
Tichtheid
Formule
ρ: it foarwerp syn tichtheid (mjitten yn kilogram de kubike meter)
m: it foarwerp syn totale massa (mjitten yn kilogram)
Valentina Nappi
Lichemsskaaimerken
Valentina Nappi is blank, mei hazzenútkleurige eagen en brún oant swart hier. Neffens har offisjele opjefte is se 1.65 m lang, mei in gewicht fan 50 kg, en in natuerlike cupmaat 34C. Utsein de wenstige gatsjes troch de earlellen hat se gjin piercings, en allikemin hat se tatoeaazjes.
Tichtheid
Formule
V: it foarwerp syn totale folume (mjitten yn kubike meter)
Yn it Système International wurdt tichtheid útdrukt yn kilogram de kubike meter (kg/m³), mar de âldere ienheid (út it cgs-systeem) gram de kubike sintimeter (g/sm³) wurdt ek noch brûkt. De omsetting is 1000 kg/m³ = 1 g/sm³.
Fan de eleminten kin de tichtheid tige ferskille. Osmium en iridium bygelyks hawwe de grutste tichtheden (om en de by de 22 590 kg/m³) en wetterstof de lytste (0,08988 kg/m³). Hjirtusken yn befine harren ûnder oare goud (19 200 kg/m³), lead (11 300 kg/m³) en wetter (1000 kg/m³, by 4 graden Selsius).
De Hoop (Readtsjerk)
De Hoop is in poldermole benoarden it doarp Readtsjerk yn de gemeente Dantumadiel.
De Hoop is in houten, reiddutsen muonts op stiennen fjildmuorren.
Skiednis
Yn 1862 waard yn Teridzert in besteande mûne kocht en yn Readtsjerk opboud om it wetterpeil yn de polder op peil te hâlden. Foar dy tiid wie it gebiet sompich ûnlân mei leechfean. De mûne wie yn 1911 al sa brekfallich, dat in renovaasje djoerder útpakte as it ôfbrekken fan de mûne en in oaren ien oan te skaffen. Foar 1.000 gûne waard in mûne út it Grinslânske Scharmer oanskaft, dy't dêr yn 1863 boud wie. Yn Scharmer wie de mûne alris twa kilometer ferhûze nei in oar plak en no waard de mûne ôfbrutsen om te ferhûzjen nei Readtsjerk om op de hjoeddeiske lokaasje wer op te bouwen.
De houten roeden binne yn 1916 ferfongen troch stalen roeden. Op advys fan Provinsjale Wettersteat waard yn 1961 meganyske bemealling oanbrocht, al bleau bemealling op wynkrêft mooglik. De mûne hie selsswichting, mar de wjukken binne yn 1969 Aldhollânsk ophekt.
Yn 1969 gyng it Wetterskip Readtsjerkerpolder en Hûndertsreed oer op it Wetterskip De Wâlden. Dêrmei rekke de mûne oerstallich. It mûndershûs út 1870 wie doe al ferkocht, mar it baarnde yn 1982 ôf en sûnt stiet de mûne allinne.
Restauraasjes fan de mûne fûnen yn 1961, 1969 en 1975 plak. Sûnt 1972 is de Stifting De Fryske Mûne eigner fan De Hoop, dy't bytiden brûkt wurdt as lesmûne foar frijwillige mûnders.
Swimmen op de Olympyske Simmerspullen 1908
200px|thumb|right|It Olympyske Swimbad fan Londen 1908 De Olympyske Simmerspullen 1908, ek wol de IVe Olympiade neamd waarden yn 1908 yn Londen, Grut-Brittanje hâlden. It swimmen waard hâlden yn it White City Stadium.
White City Stadium
It White City Stadium waard yn 1907 boud foar de Olympyske Simmerspullen yn 1908. It hie doe plak foar 93.000 taskôgers. It hie in Atletykbaan fan 536,44 m in baanhurdfytsbaan fan 660 meter in Swimbad fan 100 meter mei in dûktoer. De oarspronklike atletykbaan hat tsjinst dien oant 1914. Yn 1927 is de atletykbaan fuorthelle en ynsiedde mei gêrs om plak te meitsjen foar wynhûndraverijen. Yn 1985 is it White City Stadium ôfbrutsen om plak te meitsjen foar de gebouwen fan in tillefyzjestjoerder.
Northampton Institute
Is boud yn 1894 en is in Universiteit it waard oprjochte mei as doel it befoarderjen fan de yndustriële feardigens, algemiene kennis, sûnnens en wolweazen fan jonge manlju en froulju dy't hearre ta de earmere klassen. Yn 1908 waard yn de Great Hall ûnderdiel fan Universiteit it Olympyske Boks toernoai hâlden. De Universiteits swimbad waard ek brûkt as spylplak foar it wetterpolo toernoai en in oantal swimûnderdielen, Hjoed de dei is it swimbad de Universiteits Biblioteek.
Stichting Keunstnersferset 1942-1945
thumb|Priisútrkiking 1964. F.l.n.r. [[Frans Goedhart|Pieter 't Hoen, Anne Berendsen, Leo Vroman, R.P. Cleveringa en Jan Smallenbroek ]] De Stichting Kunstenaarsverzet 1942-1945 is in Nederlânske stifting dy't yn 't earstoan as doel hie it útloven fan twa prizen: ienfoar de letterkunde en ien foar de byldzjende keunst. Sy woe dêrmei de oprjochter fan it keunstnersferset, byldhouwer Gerrit van der Veen, en ek de oare keunstners en wittenskippers dy't sneuvele wienen, earje sa it heart.
De Stifting Keunstnersferset 1942-1945 is op 18 jannewaris 1946 oprjochte troch Jacques Bot, Leo Braat, L.J.A. van Dijk, Henriëtte van Eijk, H.S. van Hall, R.F. van Heusden en Koos Schregardus. De oprjochtingsakte fan de stifting jout ûnder oaren de neifolgjende nammen fan fallen keunstners en wittenskippers: Willem Arondeus, Johan Brouwer en Johan Limpers.
Monumint
thumb|100|Gerrit van der Veen - Monumint foar it keunstnersferset fan Carel Kneulman (1973) Fanwege de Stifting Keunstnersferset 1942-1945 makke Carel Kneulman in monumint ta oantins fan it keunstnersferset. It monumint út 1973, dat de namme: Gerrit van der Veen - Monument voor het kunstenaarsverzet krige, stiet oan de Plantage Middenlaan yn Amsterdam.
Sake Santema
Sake Santema (Wytgaard, 17 maart 1929) út Akkrum wie in hurdrider, trainer en ynternasjonaal starter by it reedriden. Waard yn 1955 21e by it NK Allround en ried de Alvestêdetocht fan 1956.
Stichting Keunstnersferset 1942-1945
Priis fan de Stichting Keunstnersferset
Tusken 1949 en 1964 joech de Stichting Kunstenaarsverzet 1942-1945 de Priis fan de Stichting Keunstnersferset foar de literatuer, byldzjende keunst en muzyk oan:
Sake Santema
Stalde foar de Akkrumer iisklup Voarúwt 1862, Foarút 1987 : 125 jaar Ysclub Foarút gear mei Hiltje de Jong-Herder.
Stichting Keunstnersferset 1942-1945
Fersetspriis fan de Stichting Keunstnersferset
Fan de betinking 40 jier befrijing yn 1987 ôf, oant 1997 joech de stichting fannijs in priis. Doe gie it om de Fersetspriis fan de Stichting Keunstnersferset:
Jan Decleir
thumb|right|300px| Jan Decleir as Bonifatius Jan Decleir (14 febrewaris 1946) is in Flaamsk akteur, mar berikte in miljoenenpublyk troch syn optredens yn spylfilms. Hy debutearre as filmakteur in 1971 yn de produksje Mira fan Fons Rademakers. Hjiryn wie de tsjinspiler fan Willeke van Ammelrooy. By bern is Decleir benammen bekend as Sinterklaas yn it berneprogramma Dag Sinterklaas en de film Het Paard van Sinterklaas. Oare opfallende rollen spile Jan Decleir ûnder mear yn de foar in Oscar nominearre film Daens, Camping Cosmos en Karakter.
Jan Decleir krige ferkillende ûnderskiedings foar syn aktearwurk. Sa krige de film Antonia dêr't hy yn meispile in Oscar, krektas Karakter. Hy hie ynternasjonaal bekender wurde kind, mar hy liet de rol fan smjunt yn de Bond-film The World Is Not Enough oan him foarby gean omdat hy it toanielspyljen wichtiger fûn. Foar It Skaad fan Bonifatius spile hy de rol fan Bonifatius.
Skiednis fan Sina
thumb|right|250px| De territoriale ûntwikkeling fan Sina ûnder de ferskate dynastyen. De skiednis fan Sina is hiel bot beynfloede troch de geografyske lizzing fan it lân. As in grutte oaze is it lân fan alle kanten omsletten troch natuerlike grinzen. Ten easten en ten suden leit de Grutte Oseaan, oan de westkant de Tibetaanske heechflakte, en yn it noarden oer in lingte fan 1600 km de Gobywoastyn. Der binne wol tagongswegen, mar relatyf sjoen leit Sina frij isolearre fan ynfloeden fan bûten ôf. Lykwols is it ien fan de plakken op ierde dêr't de sivilisaasje útein sette.
Prehistoarje
De earste neolityske beskaving fan Sina wurdt troch archeologen de Yangshao-kultuer neamd. Sy wienen de earste lânbouwers en wennen yn in goardel fan east nei west, ferspraat oer it meast súdlik lizzende diel fan de fruchtbere "hege löss-flakten" yn de tsjintwurdige provinsjes Shanxi, Shaanxi en Gansu. Sy beskikten al oer klean fan jute of side, as ek oer alderlei soarten ierdewurken potten, beskildere of bewurke mei flechtwurk en hienen de baarch en hûn domestisearre.
De folgjende faze yn de Sineeske skiednis is de Longshan-kultuer, ferneamd nei it plak dêr't as earste fynsten dyn binne fan dizze typyske kultuer. It skiep en de ko waard domestisearre en de ferbou fan rys dy syn yntree. Troch de fynsten fan ferskate soarten grêven docht bliken dat harren kultuer al sosjaal differentisearre wie. De Longshan-kultuer wurdt derom ek wol sjoen as de basis fan de earste histoaryske beskaving fan de Sina, dy fan de Shang.
De Shang
De Shang-beskaving bestie neffens de tradisjonele tiidsberekkening tusken 1600 f.Kr. oant 1046 f.Kr. De ierste stedssintra dy't typearjend foar it Shangtiidrek binne, lizzen yn it Lo-bekken, in fruchtber gebiet yn it uterste easten fan de löss-flakten dat troch sydrivieren fan de Giele Rivier fan wetter foarsjen wurdt. Efterinoar hawwe sân stêden haadstêd west, dêr't Yin de lêste en grutste fan wie (1384 f.Kr.-1122 f.Kr.). De Shang brûkten in tekensysteem dat sjoen wurdt as de foarrinner fan it lettere Sineeske skrift.
It keninklik hof foarme it sintrum fan de Shang-beskaving en troch de keningen waarden militêre ekspedysjes hâlden, dêr't de Shang-kultuer oer it Noardsineeske leechlân troch ferspraat waard. Lykwols wie it gebiet dêr't troch de Shang-foarsten effektyf politike macht waard útoefene nei gedachten lytser. De grinsgebieten stienen ûnder it bewâld fan lokale hearskers, dêr't ien fan him tsjin de Shang kearde.
De Zhou
Yn de 11e iuw f.Kr. foelen de Zhou fanút it noarden oan en rukten op nei de haadstêd dy't troch har ferovere waard. It soe noch wol in iuw doarre foardat sy al it gebiet fan de Shang-hearskers foarfêst yn hannen hienen. It sintrum fan har macht kaam te lizzen by de stêd Luoyang dy't troch har stiften waard. Yn polityk en kultureel opsicht wienen sy de erfgenamten fan de Shang. Harren grutste fernijing wie de yntroduksje fan it lienstelsel. Troch in systeem fan machtsdelegearing hienen de keningen fan de Zhou in better grip op de grutte befolking as harren foargongers. Ferwanten en eallju krigen stikken lân bûten it keninklik domein tabediele sadat mear as 40 mei de Zhou ferbûne fasaalsteaten ûntstienen.
De Zhou-dynasty hâlde langer stân as alle oare dynastyen yn de skiednis fan Sina. De lêste kening regearre oant en mei 256 f.Kr.
It tiidrek fan de keizerriken
left|thumb|150px|Ofbylding fan Hwangty, de earste keizer Yn 221 f.Kr. ûnderwurp Qin Shi Huang, de kening fan de Qin alle doedestiids steaten yn Sina en naam de titel fan huang of huangdi, ferhefte foarst of keizer oan. Hy wie in wrede hearsker. Yn de krigen dy't troch him fierd waarden, binne nei alle gedachten wol oardel miljoen deaden fallen. Oan dizze keizer hat Sina har namme te tankjen. Hy kreëarre in steatsysteem dat mei tuskenskoften mear as twa tûzen jierren lang stân hâlde soe. Maten en gewichten waarden standerdisearre, wetten kodifisearre en yn hiel it ryk kamen mar der ien munt en ien skrift.
Neidat in oantal jierren nei it ferstoarn fan Qin Shi Huang oeral opstannen útbrutsen, brocht Han Wendi yn 180 f.Kr. as earste keizer fan de nije Han-dynasty frede. Ut dizze tiid datearret de grutste útwreiding fan Sina: nei it westen tsjin de ynfallende nomadenstammen út Sintraal-Aazje, nei it suden yn it tsjintwurdige Sina besuden de rivier de Yang-tse oant en mei it tsjinwurdige Fjetnam. De Hantiid stiet bekend as ien fan de bloeiperioaden út de Sineeske skiednis en is opdield yn in westlik tiidrek (oant 9|9 n.Kr. en in westlik tiidrek (9-220 n.Kr. troch it ferplakken fan de haadstêd fan it westen nei easten. It konfusianisme waard yn dy tiid de offisjele godstsjinst, de Sineense Muorre kaam ôf. Nei it westen ûntstie de siderûte en yn 105 die Cai Lun syn wichtige ûntdekking fan papier.
Yn de rin fan de 2e iuw rekke de hearskippij fan de Han lykwols yn ferfal en nei in grutte boereopstân fan de saneamde Gielmutsen en inkele paleisrevolúsjes foel de ienheidssteat yn trije riken útinoar. Pas yn 589 waard Sina opnij weriene ûnder de Sui-dynasty dy't yn 618 ferfongen waard troch de Tang-dynasty (oant 907, dêr't wer in tiidrek fan grutte útwreiding en bloei mei útein sette.
It boedisme hie Sina yn de twadde helte fan de 1e iuw berikt, mar fûn pas gruttere útwreiding yn de iuwen fan politike ferdieldheid. Under keizer Daowu (386-409) waard it ta steatsgodstsjinst fan Sina
Yn 907 foel Sina wer yn lytse steatsjes útein oant it yn 975 wer feriene waard troch de earste keizer fan de Song-dynasty. Under dizze dynasty gong it de Sinezen wer in skoft lang foar de wyn. De ekonomy bloeide en de befolking ferdûbele oant sa'n 100 miljoen ynwenners. Mar ek oan dat tiidrek kaam wer in ein, want yn de rin fan de 12e iuw kaam it noardlike part fan Sina yn hannen fan de Jin-dynasty ôfkomstich út Mantsjoerije dy't Peking ta haadstêd makken. It suden bleau ûnder bewâld fan de Song oant yn 1276 hiel Sina oerweldige waard troch in folk fan nomaden, de Mongoalen dy't Sina feriene en de Yuan-dynasty (1279-1368) festige.
De grûnlizzer fan dizze dynasty wie de freze foarst Djenghiz Khan. Yn betreklik koarte tiid wist dizze in enoarm grut gebiet ûnder syn bewâld te krijen. It omfieme it tsjintwurdige Mongoalje, Noard-Sina, Sintraal-Aazje en Súd-Ruslân oant en mei de grinzen fan it Arabyske Abassidenryk. Syn opfolgers foegen letter noch parten fan it Midden-Easten en fan East-Jeropa der oan ta. De wichtichste keizer fan dizze dynasty wie Kubilai Khan (1215-1294). Hy brocht soarge foar frede yn it hiele ryk en de ekonomy bloeide wer op. Keunst en kultuer krigen wer kâns ta ûntwikkeling te kommen. Skilderkeunst, de keramyk en de literatuer berikten nije hichten. Under syn bewâld besocht de Italjaanske ûntdekkingsreizger Marko Polo Sina.
De lêste Yuan-keizer waard yn 1368 ferdreaun troch Hongwu dy't de Ming-dynasty stifte. Under dizze dynasty die Sina begjin 15e iuw in goai nei wrâldhearskippij. Tusken 1405 en 1433 fear Admiraal Zheng He sânris nei lannen om de Yndyske Oseaan, wêrfan trije kear nei de eastkust fan Afrika, mear as 100 jier foardat de Jeropeanen útein setten mei de kolonisaasje fan it kontinint. Mar dizze besiking bruts ôf wêrnei in tiidrek fan isolemint folge.
Krekt doe't der út Jeropa wei mear omtinken kaam foar Aziatyske kultueren, stûke de kultuergroei yn Sina. It Ming-ryk wie oer har hichtepunt hinne. De lêste Mingkeizers wienen meastentiids swak en net tsjinsteande de Sineeske Muorre hie it lijen fan Mongoalske strooptochten en fanút see makken Japanske en Sineeske piraten de lange kuststripe ûnfeilich. Jeropa waard stadichoan konkurrint fan Aazje op it mêd fan wittenskip en technology. Yn 1631 brocht in grutte folksopstân in ein oan de Ming en de heal nomadyske Mantsjoes soenen mei har stamlieder Nurhaci de lêste dynasty fan Sina stiften.
Under de earste trije keizers fan de Mantsjoerijske Qing-dynasty (1644-1912) hearske trochgongs frede, rust en wolfeart yn Sina. Neffens skattingen wie de befolking ein 18e iuw waakse oant 330 miljoen. It kristendom berikte Sina, mar krige gjin fêste fuot. Om 1700 wienen der lykwols al 300.000 bekearlingen, mar omdat de ferskate kristlike oarden ûnder inoar hieltyd spul hienen, waard it leauwen yn 1721 troch de keizer ferbean en moasten alle misjonarissen it lân ferlitte. Noch wat letter woenen de Sinezen alle Jeropeanen bûten de doar hâlde en yn 1757 waard allyksa bepale dat Jeropeeske hannelslju allinnich mar de súdlike havenstêd Kanton oandwaan mochten. Lang om let moast Sina romte jaan oan it ymperialistyske Jeropa doe't it yn de 19e iuw yntern tige ferskuorre rekke troch opienfolgjende opstannen en de ekonomy ynstoarte.
Yn 1894 rekke it yn kriich mei Japan en omdat de Japanske striidkreften folle better útrêsten wienen as de Sineeske late it in ferpletterjende nederlaach. Sina moast Korea en Taiwan oan Japan ôfstean. Even krige foarstanners fan herfoarmingen it foar it sizzen. De anty-Westerske, mar misleare Bokseropstân (1899-1901) betsjutte in earnstich gesichtsferlies foar it keizerryk. Fergees besocht it har oan de tiid oan te passen, in militêre kûp soe lykwols in ein makke oan in tiidrek.
Republyk Sina
Yn de Earste Wrâldkriich keas Sina de kant fan alliearden. Japan, dat offisjeel ek de kant fan de alliearden keazen hiel, besette lykwols de Dútske konsesje Shantung yn Sina, en besocht ûnderwilens mei "21 easken" in grut part fan harren soevereiniteit ôf te nimmen. Nei de kriich kamen dizze gebieten oan Japan ta. Yn Sina bruts in ûnrêstige tiid oan mei in protte anargy en ferskate minsken besochten tagelyk de macht nei harren ta te lutsen. Dizze minsken wurde de Kriichshearen neamd. Der woede in boargeroarloch dêr't yn 1925 in ein oan kaam, doe't de leider fan de Nasjonalistyske Kwo Min Tang partij, Tsjiang Kay-tsjek alle oerbleaune Kriichshearen ferslaggen hie.
Foar Sina begûn de Twadde Wrâldkriich al yn 1937 troch de besetting fan Japan fan grutte gebietsdielen yn it easten mei û.o. de haadstêd. Dat part fan it lân waard liede troch in Pro-Japanske Sineeske Regering. Doe't Japan yn 1945 de kriich ferlear waard kaam oan dizze regearing in ein en waard it hiele lân wer ferienige ûnder de Kwo Min Tang ynklusyf Matsjoerije.