cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jeraazje
300px|right De grins tusken Jeropa en Aazje wurdt meast lein op de Oeral, de Oeralrivier, de Kaspyske See, de Kaukasus, de Swarte See en de Bosporus, wêrby de westkant fan de grins Jeropa is. Hoewol't de Oeral yndie in 300 miljoen jier lyn ûntstien is troch it gearkommen fan twa lânmassa's, is de reden foar de opdieling yn Jeropa en Aazje histoarysk: Foar de Griken wie Jeropa harren eigen kant fan de Egeyske See, en alles wat dêr oan fêst siet, wylst Aazje de tsjinoerlizzende, eastlike kant wie, mei Lyts-Aazje en alles wat dêr oan fêst siet.
Jeraazje foarmet tegearre mei Afrika it grutste eilân yn 'e wrâld.
Daggering
Daggering is in tige seksueel eksplisite dûnsfoarm wêrby't in dûnspearke ticht tsjininoar oan dûnset, de frou mei de rêch nei har manlike dûnspartner ta posysjonearre is, en hja beiden harren ûnderlichems fûleindich tsjininoar oar rame, yn imitaasje fan seksuële mienskip yn 'e doggie-style-posysje of mooglik fan anogenitale koïtus. Teffens wurde der gauris stealtsjes fan akrobatyk by útfierd, lykas wannear't ien fan 'e dûnspartners fan in hichte ôf omleech springt op 'e oare en dan in oerdreaune foarm fan sabeare mienskip mei him of har útbyldet.
De bekendere, minder eksplisite foarm fan daggering wurdt fan skuorjen of skjirjen neamd. Beide fine nei gedachten harren oarsprong yn 'e Dominikaanske dûns perreo (letterlik: "op syn hûntsjes", fan it Spaanske perro, dat fan "hûn" betsjut). Daggering is ôfkomstich fan Jamaika, dêr't it al jierren yn 'e nachtklubs dien wurdt en almar populêrder wurdt. Dat hat it Jamaikaansk regear der yn 2009 ta oanset om alle nûmers en fideoklips wêryn't daggering of oar ekplisyt seksueel hâlden en dragen te sjen of te hearren is, fan radio en tillefyzje te warjen. Wylst de sjongers en dûnsers alhiel op ien ein binne en sizze dat harren rjocht fan frije mieningsutering beheind wurdt, warskôgje Jamaikaanske dokters derfoar om 'e oerdreaune bewegings fan daggering net nei te dwaan as men echt seks bedriuwt, mei't dat dramatyske ferwûnings ta gefolch hawwe kin.
Michiel ten Hove
thumb|right|Michiel ten Hove Michiel ten Hove (Den Haach, 24 febrewaris 1640 - dêre, 24 maart 1689) wie in waarnimmend riedspinsjonaris fan Hollân en West-Fryslân yn 1688 en 1689, dy't stoar ear't de Steaten oer gean koene ta in definitive beneaming. Ten Hove bleau sûnder bern.
Protestantske Tsjerke yn Nederlân
De Protestantske Tsjerke yn Nederlân (gewoanwei 'Protestantske Tsjerke' of PKN neamd) is it grutste protestantske tsjerkegenoatskip yn Nederlân. It is, nei tsientallen jierren fan besykjen elkoar neier te kommen, op 1 maaie 2004 ûntstien út in fúzje fan de trije Samen op Weg-tsjerken de Nederlânske Herfoarme Tsjerke, de Grifformearde Tsjerken yn Nederlân (GKN) en de Evangelysk-Lutherske Tsjerke yn it Keninkryk fan de Nederlannen (ELT). De PKN is lid fan de Wrâldried fan Tsjerken (World Council of Churches) (WCC) en oansletten by de Konferinsje fan Europeeske Tsjerken.
Beetstersweach
Beetstersweach is it haadplak fan de gemeente Opsterlân. It doarp leit súd fan Drachten. Oan de Haadstrjitte steane de bûtenhûzen mei de oertunen fan bekende famyljes, dy't sûnt 1550 de grytmannen fan de gritenij leveren. It doarpsgebiet wurdt troch de A7 midstwa dield en noardlik dêrfan leit it memmedoarp Ald Beets.
Beetstersweach hat  ynwenners.
Etymology
Nei alle gedachten wurdt it plak yn 1315 foar it earst neamd as 'Suagh'. It doarp waard fanút Beets stifte; sweach betsjut 'streek mei greide'. It plak waard yn de rin fan de tiid ferskillend skreaun: Bestra swaegh en Bexterswægh (1502); Betzerswaech, Beetsterswage en Beesterwaege (16e iuw), Beetsterswagh (1664), Beetsterswaagh (1700) en sûnt 1823 Beetsterzwaag.
Skiednis
Beetstersweach wie eartiids in foarnaam doarp fanwege har aadlike bewenners. Ek no noch hat it doarp in foarneam karakter; mids bosken en heidefjilden en mei in soad histoaryske huzen en moai oanleine tunen yn de buorren. De buorren binne teminsten trije-en-in-heale iuw âld en de histoaryske gebouwen tsjûgje fan de rike adel yn de 18e en 19e iuw. In foarfaar fan dy aadlike famyljes is Teije Eabels, dy’t yn de earste helte fan de 16e iuw yn Duerswâld wenne. Guon út syn neiteam waarden troch it grutgrûnbesit grytman.
Beetstersweach is in lintdoarp, ûntstien op in sânrêch dy 't fan Ald Beets oer Beetstersweach yn de rjochting Drachten rint. It is fan't westen út, fan Beets ôf, útgroeid ta in delsetting dêr't adel en patrisiaat harren bûtens bouwe lieten. Yn 1622 neamde Pier Winsemius it : een clein dorp in zijn begrijp, tamelyck vruchtbaer, maer verciert met een schone wei behuysde ende bestrate gebuyrte. Yn alle gefallen stienen dêr yn de twadde helte fan de 17e iuw al fjouwer bûtens.
18e iuw
thumb|left|[[Doarpstsjerke fan Beetstersweach|Doarpstsjerke]] Ein 18e iuw is De Sweach it foarnaamste doarp fan de gritenij en dêr stekt de 'Tegenwoordige Staat van Friesland' de loftrompet oer as it beskriuwt hoe moai it doarp is oanlein mei beammen en strjitten.
Yn 1788 stie de tsjerke al oan de noardkant fan de hjoeddeiske Haadstrjitte. Ek yn Ald Beets stie in tsjerke. De hegerein keas benammen foar dizze kontreien om de rêst en de bosken. Leanen en fersprate boskjes fûn men doe al yn Beetstersweach, mar fan it begjin fan de 18e iuw ôf begûnen de grutgrûnbesitters bosken op de heide oan de plantsjen en mear rendearjende lânderijen oan te lizzen. It doarp ûntjoech him ta in eptich doarp. By de âlde Hearenwei lâns wie yn de kearn sletten bebouwing ûntstien en oan de west- en eastkant stienen de bûtens yn farieard oanleine lânguodden.
19e iuw
Doe ‘t yn 1804 in nije tsjerke boud wurde koe, kaam dy wer op itselde plak, efter de bebouwing fan de Haadstrjitte. De tsjerke is in kloeke, ienfâldige sealtsjerke, mei in trijesidich koar en in toer mei in achtkantige spits en in liedklok út 1739. Yn de 20e iuw is der in konsistoarje bij oanboud.
thumb|left|Fockensstate Oan de westkant fan de Haadstrjitte stiet it út 1839 datearjende neoklassisistyske, eardere gritenijhûs dat yn 1909 ferhege is foar it kantongerjocht. Noch westliker stiet Fockensstate, in neitins oan de âldste fêstiging fan de elite. De âlde Fockensstate waard yn 1878 ôfbrutsen om dêrfoar yn it plak in foarein fan in pleats, nei in ûntwerp fan Luitje de Goed, del te setten. Dêr yn ‘e buert is yn 1822 Lyndenstein boud, dat letter in bernesikehûs waard en dêrta yn 1917 ferboud waard. It bûten hie in oertún fan Lucas Roodbaard.
Oan de eastlike flank fan de Haadstrjitte stiet it yn 1824 stichte Lycklamahûs mei in koetshús, dat ferskate kearen feroare is en no diel útmakket fan it gemeentehûs. Ek by dit aadlike hûs hearre tunen; yn de oertún steane kassen út de 19e iuw. Troch de frij sletten lintbebouwing fan de Hoofdstraat ha de útwreidings fan nei de oarloch – earst yn it suden en letter grutskaliger yn it noarden – ferbinings krigen dy ‘t in steech-karakter ha. Sa liket is dat de fariearde bebouwing amper ûnderbrutsen is. thumb|250px|Haadstrjitte
20e iuw
Bûten de kom fan it doarp lizze, de eastkant út, Harinxmastate, dat noch altyd famyljebesit is, en Huzinge Olterterp, it haadkantoar fan It Fryske Gea. Se lizze, krektlyk as Lauswold yn wrydske parken. Lauswold is in djoer hotel wurden.
Lytse seachbek
De lytse seachbek is in 42 sm lytse ein út de famylje fan de einfûgels. De fûgel is besibbe oan de rinkelein. Se kinne sels meiinoar jongen krije, hoewol dy net fruchtber binne. It mantsje en wyfke fan de lytse seachbek binne goed fan inoar te ûnderskieden. It mantsje is wyt mei fine swarte streken. It wyfke is meast griis mei in brune kop en liket wol op it wyfke fan de rinkelein.
Fersprieding
De lytse seachbek komt foar yn hiel Jeraazje yn de nuddelbosken súdlik fan de Poalsirkel. Yn de hjerst ferlit de fûgel syn briedgebiet en oerwintert meast yn West-Jeropa, by de Swarte See en de Kaspyske See. Ek yn Nederlân binne se by winterdei wol te sjen.
Iten
De lytse seachbek yt winterdeis foaral lytse fisken. Simmers ite se meast wetterynsekten. Mar de lytse seachbek yt dan ek wol kreeften, wjirms en wetterplanten.
Fuortplanting
De lytse seachbek is in hoalebrieder. Se briede meast yn beamholten en dêrom is harren briedgebiet ek beheind ta bosken, it leafst by in mar mei in protte fisk of by in rivier. It nêsthol kin wol ferskeidene meters boppe de grûn lizze. De fûgels begjinne heal maaie te brieden. De 6-9 aaien wurde yn sa'n 30 dagen utbred. Sa'n 24-36 oeren nei it útkommen springe de jongen út it nest nei ûnderen. Nei in wike as sân kinne de jongen harren sels rêde.
Beetstersweach
20e iuw
Jannewaris 2007 kaam it doarp yn it nijs troch de formaasjebesprekkingen foar it nije kabinet tusken CDA, PvdA en de KristenUny. Jan Peter Balkenende, Wouter Bos en André Rouvoet ûnderhannelen dêr efter tichte doarren op lângoed Lauswolt ûnder lieding fan ynformateur Herman Wijffels.
Mienskip
Beetstersweach hat mei Olterterp in pleatselik belang. It doarpshûs is De Buorskip. Ek de bibleteek is dêr ûnderbrocht. De tradisjonele skelnamme foar de ynwenners is "boltsjekappers".
Ferieningen
thumb|250px|Bethlehem
Befolkingsferrin
thumb|250px|''Oertún fan Lyndensteyn
Gebouwen
Beetstersweach hat 49 ryksmonuminten en in grut tal states. Ien dy't bot opfalt is Lyndensteyn. It simmerferbliuw fan de famylje Van Lynden út 1821 is letter troch de famylje ûnderbrocht yn de Corneliastifting. Dy stifting, neamd nei de jong ferstoarne Cornelia fan Lynden, moast in fergees sikehûs foar Fryske bern ûnderhâlde. No is it âlde hearehûs in refalidaasjesintrum. Yn Lauswolt sit it ferneamde restaurant 'De Heeren Van Harinxma'. Oare histoaryske gebouwen yn de haadstrjitte binne:
Earrebarren
thumb|left|Beetstersweach, earebarrenêsten oan de Gerdyksterwei (2022) Beetstersweach hat it grutste oandiel yn de earrebarrepopulaasje fan Fryslân. It doarpsgebiet telt likernôch 50-55 (2022) nêsten. Nei't sûnt 1947 foar it lêst in nêst yn Beetstersweach beset wie, kaam yn 1997 op it plak fan dat lêste nêst foar Harinxmastate oer foar it earst sûnt jierren wer in pearke ta brieden. Dêrnei kamen der stadichoan mear. . De measte nêsten binne te sjen oan de Gerdyksterwei, dy't rjochting Lippenhuzen yn de Sweachsterwei oergiet, mar ek oan de eastlike kant rjochting Olterterp sitte ferskillende nêsten.
Strjitten
Alle strjitten yn Beetstersweach.
Isaäc van Hoornbeek
Isaäc van Hoornbeek (Leien, 9 desimber 1655 – De Haach, 17 juny 1727) wie riedspinsjonaris fan Hollân tusken 1720 en 1727. Earder wie er pinsjonaris fan Rotterdam fan 1692 ôf.
Hy besette de funksje yn it Twadde Steedhâlderleaze Tiidrek, en wie yn dy jierren de machtigste man yn de Republyk fan de Sân Feriene Nederlannen.
Ien fan de wichtiigste saken yn syn bestjoersperioade wie de keap troch de Steaten fan Hollân fan de Frije Hearlikheid Vianen fan de famylje Von Lippe foar de som fan 898.200 gûne. Dit stêdsteatsje wie oant dan ta een flechtplak foar falliten en oplichters.
Parkstergrêft
De Parkstergrêft (Dokkumersk en offisjeel: Parkstergracht) is in grêft yn de gemeente Dongeradiel. De grêft rint yn de stêd Dokkum.
Einen
De Einen (Anas) binne in skaai út de famylje fan de Einfûgels. Ta dit skaai heart de tige algemiene Wylde Ein, mar ek bygelyks de Laysantsjilling dy't allinnich op it eilân Laysan foarkomt.
Skaaimerken
By de measte soarten fan dit skaai hat de jerke yn it winter-healjier in opfallend, ôfwikend dek. By it wyfke is it ferskil lykwols net sa grut. It docht bliken dat in protte soarten fan de Einen mingde neikomlingen krije kinne, mar dat dy dan net fruchtber binne.
Seymour Martin Lipset
Seymour Martin Lipset (New York City, 18 maart, 1922 – Arlington (Virginia),31 desimber, 2006) wie in Amerikaansk politike sosjolooch.
Seymour Lipset wie senior fellow by it Hooverynstitút fan de Stanforduniversiteit en de Hazelprofessor fan Iepenbier Belied oan de George Mason University. Syn wichtichste wurk lei op it mêd fan politike sosjology, fakbûnsorganisaasje, sosjale gelaachdheid, de publike opiny, en de sosjology fan it yntellektuele libben. Hy skreau ek in soad oer de betingsten foar demokrasy yn fergelykjend perspektyf.
Swaarderbuorren
Swaarderbuorren is in delsetting east fan Tsjummearum yn de gemeente De Waadhoeke. De namme komt ek foar as Swaerderwei, Swaarderbuiren, Zwaarderburen, Swaerdena bwren en Swaerde(ra)bueren.
Kristlik-Demokratyske Uny
De Kristlik-Demokratyske Uny (CDU) is in eardere Nederlânse politike partij, dy't oprjochte waard op 11 desimber 1926; it wie in gearfoeging fan inkelde protestantske lofts-pasifistyske groepen. De CDU wie in linkse protestantske partij ûntstien út de restanten fan de yn 1925 hast ferdwûne progressive protestantsk-kristlike partijen, sa as de Kristlik Sosjale Partij (Letter: Protestantske Folkspartij) en Kristlik Demokratyske Federaasje. De foaroanman fan de CDU wie de populêre Harm van Houten.
Skiednis
De earste Twadde Keamerfertsjintwurdiger fan de partij waard yn 1933 keazen en dêrnei bleau der in CDU-fertsjintwurdiging yn de Twadde Keamer, oant de partij op 12 july 1941 troch de Dútske besetter ferbean waard. Fannijs oprjochte yn augustus 1945, is de CDU op 8 febrewaris 1946 opgien yn de Partij fan de Arbeid.
De partij helle yn 't earstoan ien sit by de ferkiezingen, yn 1937 waarden dat twa.
De CDU wie pasifistysk, fersmiet de wapene lânsferdigening en wie poer op it fannijs bewapenjen fan de wrâld tsjin. De partij wie tige sosjaal en hie in protte oanhing ûnder lytse boeren en lânarbeiders (mei troch Harm van Houten). De partij neamde har net sosjalistysk, mar kin ûnder foarbehâld wol ta de sosjalistyske partijen rekkene wurde. De partij kearde har tsjin de polityk fan Hendrik Colijn en tsjin it yndividualisme. De partij wie rjochtsinnich-protestantsk en progressyf-sosjaal.
Nei 2 oktober 1936 wie it lidmaten fan de Grifformearde Tsjerken yn Nederlân fanwege de grifformearde synoade ferbean om lid fan de CDU te wêzen.
Harm Tuin
Libben en wurk
Tuin waard yn 1896 berne as soan fan de los-arbeider Harm Tuin en fan Maria Mulder. Tuin trochrûn it amtlike wurkpaad yn syn berteplak Finsterwolde. Hy waard yn 1917 oansteld by de gemeentlike distribúsjetsjinst. Yn 1924 waard hy beneamd ta gemeentesekretaris fan Finsterwolde. Nei de Twadde Wrâldoarloch wie hy inkele moannen waarnimmend boargemaster fan Nijeskâns. Itselde jier waard hy beneamd as boargemaster fan Finsterwolde. Yn 1951 besleat de regearing om de gemeenteried en de wethâlders fan Finsterwolde bûtenspul te setten. De beide kommunistyske wethâlders soene ûnrjochtlik útkearings takend hawwe oan stakers. De gemeente waard ûnder kuratele steld. Tuin waard beneamd ta regearingskommissaris en bestjoerde de gemeente yn oerlis mei de Kommissaris fan de Keninginne yn Grinslân. De wetlike tariedings foar dy yngreep wienen dêrfoar al troffen. Dy útsûnderingsposysje duorre oant it neijier fan 1953, doe waarden de ferhâldingen wer normalisearre. Yn 1956 waard Tuin beneamd as boargemaster fan Slochteren. Hy soe dy funksje fiif jier ferfolle. Mei 1 desimber 1961 gie Tuin mei pinsjoen. Neist syn boargemastersfunksje wie Tuin ek lid fan Provinsjale Steaten fan Grinslân en wie hy kommissaris by it provinsjale wetterliedingbedriuw en by de maatskippij ta oanlis en eksploitaasje fan leechspanningsnetten.
Kristlik-Demokratyske Uny
Skiednis
It partijblêd fan de CDU wie De Strijder, sûnt 1937 De Christen-democraat.
Harm Tuin
Libben en wurk
Tuin troude op 4 febrewaris 1921 yn Finsterwâlde mei Hindrikje van Delden. Hy ferstoar yn juny 1972 yn de âldens fan 75 jier yn de fersoargingsflat "Oranjewoud" op It Hearrenfean.
Famylje
Syn broer Jan Tuin wie boargemaster fan Hoogezand en fan Grins, deputearre fan Grinslân en lid fan de Twadde Keamer.
Hunebêd
In hunebêd of dolmen is in megalityske (Gryksk: mega = grut, lithos = stien) stienkeamer út de prehistoarje, troch minsken makke, dy't bestiet út steande draachstiennen, oerdutsen troch platte dekstiennen. Hunebêden en oare dêrmei te fergelykjen bousels binne yn hiel Noardwest-Jeropa fûn fan Portegal oant Denemark en yn Grut-Brittanje en Ierlân. Guons hawwe oan de binnenkant ynskripsjes of fersiersels dy't yn de stien beitele binne. Eartiids waarden hunebêden oerdutsen mei ierde sadat sy op hichten liken.
Hunebêden yn Nederlân
Yn Nederlân binne noch 54 hunebêden, wêrfan't 52 yn de provinsje Drinte. De oare twa lizze yn de provinsje Grinslân. In skoft lang waard der tocht dat yn Gaasterlân yn Fryslân oerbliuwsels fûn wienen fan in hunebêd, mar út letter ûndersyk die bliken dat it om in saneamde stienkiste gie. Troch A.E. van Giffen waard yn de earste helte fan de 20e iuw foar it earst strukturearre archeologysk ûndersyk dien en oer it hunebêd publisearre.
right|thumb|none|250px|Hunebêd by [[Bronneger]] Yn Borger flakby it grutste hunebêd fan Nederlân leit it Hunebêdsintrum. Yn dit museum, boud yn 2005, is allegear ynformaasje te finen oer de hunebêden.
Skiednis
De hunebêden binne boud yn de stientiid, sawat 5000 jier lyn troch folken dy't oantsjutten wurde mei de sammelnamme Trachterbekerkultuer. Dy namme is ôflaat fan de foarm fan harren ierdewurk. Nei alle gedachten wiene dy wiidfersprate folken gjin homogeen gehiel. Oer de skiednis fan dit folk is amper wat bekend.
Wittenskippers tinke dat it hunebêd in prehistoaryske grêfkeamer west hat, mar dat is lykwols net goed bewezen, omdat bonkerakken of resten fan minsken út dy tiid ûntbrekke. Dat soe komme kinne troch de tastân fan de boaiem: bonkerakken binne folslein fergien. Wol binne der grutte oantallen foarwerpen fûn yn sawat alle hunebêden. Dat lêste soe der op wize kinne dat de hunebêden wol wer brûkt waarden as begraafplak. Mooglik hienen hunebêden foar dy minsken in religieuze betsjutting en fungearre it as hillichdom.
De stiennen dêr't de hunebêden mei boud binne komme út de Skandinavyske lannen (Noarwegen en Sweden). Se binne yn Nederlân bedarre yn de Iistiid troch it skowende lâniis. Doe't alle iis oan de ein fan de iistiid fuortteid wie bleaunen de meifierde stiennen achter.
Megaliten
Yn hiel Noardwest-Jeropa binne megaliten fariearjend yn grutte fan inkele meters oant soms wol tweintich. Benammen yn Frankryk by Karnak en yn Ierlân en Grut-Brittanje komme se in soad foar, bygelyks Stonehenge. Har komôf is krekt as mei de hunebêden ûndúdlik en ek net wis dat dy troch minsken fan de trachterbekerkultuer oprjochte binne. Foar de bou fan de megaliten en de hunebêden binne lykwols deselde soarte fan stiennen brûkt.
Keppeling omt utens
Dös
N
100px|thumb|right|Normaal en kursyf skreaun. De N is de fjirtjinde letter fan it Latynske alfabet. De letter komt nei de M en foar de O.
Likenis
In likenis of gelikenis of parabel is in literêr sjenre yn 'e foarm fan in koart ferhaal, itsij yn proaza of op rym, wêrmei't ien of mear begjinsels, lessen of normative prinsipes yllústrearre wurde. It is in soarte fan analogy dy't ôfwykt fan 'e fabel, mei't yn fabels bisten, planten en foarwerpen de (haad)rollen ferfolje, wylst dat yn likenissen dien wurdt troch minsken.
Surhuzumer Mieden
Om 1700 waard it stavere as 'Suyr Huyster Hooylanden'. Eekhoff hat de namme Surhuister Hooilanden yn syn 19e iuwske atlas.
Oan de Miedwei 46 stiet it gebou fan de eardere herfoarmde evangelisaasje Pro Rege út 1928. Yn 1980 waard it foar de symbolyske som fan 1 gûne oerdroegen oan buertferiening De Mieden, dy't it omneamde ta Petersburg, nei in eardere pleats yn de omkriten. Yn 2017 -2018 is it buerthûs yngreven renovearre nei ynsammelingsaksjes fan de buert (de Lamkesdei) en stipe út subsydzjes fan provinsje, gemeente en Oranjefûns.
Wite Nyl
thumb|Wite-, blauwe- en eigentlike Nyl De Wite Nyl is in rivier yn Afrika dy't as de Viktorianyl út de Viktoriamar ûntspringt. De rivier streamt earst nei it noarden en dan nei it westen troch Uganda, dêrnei troch de Kyogamar en de Albertmar. Dêrnei wurdt de rivier wol de Albertnyl neamd en rint fierder nei it noarden, Súd-Sûdan yn by Nimule. Fan dat plak ôf oan hjit de rivier ek wol de Berchnyl. De rivier hat dêrnei in tal streamfersnellings en streamt oer de Sûdanflakte troch de sompen fan Sudd de Nomar yn. Earst fan dat plak ôf hjit de rivier feitlik Wite Nyl. Dêrnei rint de rivier fierder nei it noarden en komt dan by de stêd Kartûm yn Sûdan yn de Blauwe Nyl út om tegearre de Nyl te foarmjen.
Fan de Victoriamar ôf oant Kartûm hat de Wite Nyl in lingte fan sa'n 3700 kilometer. It sykjen nei de boarne fan de Nyl yn de 19e iuw rjochte him fral op de Wite Nyl.
Keppeling om utens
Nil
Thanatos
Thanatos is in Nederlânske metalband oprjochte yn 1984 yn Rotterdam. De band is neamd nei Tanatos (Θάνατος, Thanatos), de personifiëarring fan 'e dea yn 'e Grykske mytology. Thanatos brocht yn 1990 syn debútalbum Emerging from the Netherworlds út. De band waard yn 1992 opheft, mar makke yn 1999 in trochstart. De teksten fan de band gean benammen oer grime, kriich en anty-religy. Yn juny 2022 makke de band bekend der mei op te hâlden Thanatos hat sân studio-albums en fjouwer live-albums útbrocht.
Swaarderterp
Swaarderterp is in delsetting en weinamme east fan Feinsum yn de gemeente Ljouwert. De namme komt ek foar as Swaard, Swaerd, Zwaard en Swawerth en komt fan in eigennamme.
Ouagadougou
Ouagadougou (WAH-GAH-doo-goo) is de haadstêd fan Boerkina Faso. De namme wurdt gauris ôfkoarte ta Ouaga.
Doe't Boerkino Faso ûnôfhinklik waard wie de stêd noch relatyf lyts en hie 60.000 ynwenners. Dêrnei is it hurd gong: yn 1981 wennen der 375.000 minsken, yn 2001 hie de stêd ien miljoen minsken en is dêrmei de grutste stêd fan it lân.
Smjunten
Skiednis
It skaai fan de Smjunten waard yn 1938 ynsteld yn de klassifikaasje fan Oliverio Pinto. Under oaren Paul Johnsgaard yn 1965 hat útsteld om de soarten fan it skaai op te nimmen yn it skaai fan de Einen. Yn 1991 hat Bradley Livezey lykwols nei fierder ûndersyk útsteld it skaai op 'e nij yn te stellen.
Pastorijwyk
De Pastorijwyk is in wyk yn de gemeente Smellingerlân. De wyk rint east fan Drachten besuden de folkstúntsjes en rint nei De Dammen tsjinoer de Steffensreed. It is ien fan in hiele soad wiken dy't yn noardeastlike rjochting rinne en yn de tiid fan de feanterij groeven binne. In wyk is in fan de haadfeart ôfgeande lytsere feart om turf ôf te fieren.
De namme Pastorijwyk' jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Pastoriewijk''.
Steatslinen
De steatslinen binne tsien Nederlânske spoarlinen, neffens de wet fan 18 augustus 1860 troch de Steat fan 'e Nederlannen oanlein. Dizze 10 spoarlinen hawwe elk in letter krigen.
Skiednis
Yn de earste desennia fan spoarweioanlis yn Nederlân wie dit benammen op partikulier inisjatyf. Allinnich de spoarline Amsterdam Weesperpoor – Utert Sintraal – Arnhim, ûnderdiel fan de spoarline Amsterdam – Elten (Rhijnspoorweg), wie op inisjatyf fan de Steat oanlein tusken 1843 en 1845. Oant yn de fyftiger jierren fan de 19e iuw wiene in pear haadspoarlinen oanlein, mar neffens de lannen deromhinne wie der ûnderwilens in grutte efterstân ûntstien. Dêr wiene al grutte spoarweinetten oan it ûntstean, wylst yn Nederlân de oanlis stagnearre.
It kabinet-Rochussen tsjinne yn 1860 in wetsfoarstel yn oangeande de oanlis en eksploitaasje fan de Noard- en Suderspoarwei. Dit waard troch de Earste Keamer fersmiten, wêrnei't it kabinet foel. It kabinet waard opfolge troch it Kabinet-Van Hall-Van Heemstra dat der wol yn slagge in Spoarweiwet ta stân te bringen. Der kaam dêrtroch spoarweioanlis fan steatswegen, wylst de wize fan eksploitaasje letter by wet regele wurde soe.
De Steatsline K waard yn eksploitaasje jûn oan de al besteande HSM. Foar de eksploitaasje fan de oare linen waard op 26 septimber 1863 yn De Haach in partikulier bedriuw oprjochte: de Maatschappij tot Exploitatie van Staatsspoorwegen, koartwei Steatsspoarwegen (SS).
Pealdûnsjen
Pealdûnsjen of pealdûns it is in foarm fan performance art dy't tradisjoneel assosjearre wurdt mei stripklubs en it opfieren fan 'e striptease troch strippers. Hjirby wurdt dûns kombinearre mei in soarte fan turnoefening of akrobatyk mei as mulpunt in rjochtoppige, metalene peal, dy't bekendstiet as in stripperpeal. Koartby is dizze poadiumkeunst populêr wurden as in foarm fan fitnesstraining en fan fermaak los fan it stripsirkwy. Pealdûnsjen wurdt no yn sportskoallen en spesjaal derfoar ynrjochte dûnsstudio's beoefene troch in groeiend tal entûsjastlingen, en yn in protte lannen wurdt in breed ferskaat oan wedstriden pealdûnsjen holden, foar sawol professionals as amateurs. Foar pealdûnsjen is men frijwat krêft, soepelens en úthâldingsfermogen nedich.
Skiednis
It brûken fan in peal foar it dwaan fan lichaamlike oefenings giet teminsten 800 jier werom, op 'e tradisjonele Yndiaaske sport mallakhamb, wêrby't men it úthâldingsfermogen en de krêft hifket mei in houtene peal fan grutter trochsneed as de moderne metalene. De saneamde Sineeske peal, dy't nettsjinsteande de namme oarspronklik ek út Yndia komt, is in foarm fan akrobatyk wêrby't twa peallen brûkt wurde om op in hichte fan likernôch seis meter boppe de grûn swiertekrêftfergjende foarstellings te dwaan yn it sirkus of as ûnderdiel fan in fariëteitsshow.
Tsjaadmar
De mar is fan hiel grut belang foar de om-ende-by 20 miljoen minsken dy't der omhinne wenje yn de lannen Tsjaad, Kameroen, Niger en Nigearia. Yn de mar lizze in pear eilantsjes en sânbanken en de ouwers bestien fral út sompen. De wichtichste leveransiers foar wetter binne de rivieren de Sjary en de Logone. De Tsjaadmar is in sletten mar, sûnder ôfrin nei see. Dat de mar dochs min of mear swiet bleaun is, komt troch de delslach fan it sâlt op de boaiem en trochdat sprake is fan perkolaasje of ynfiltraasje nei it grûnwetter. Skattingen oer dit wetterferlies rinne útien fan 6 oant 20% fan de totale jierlikse oanfier fan wetter.
Yn de sechstiger jierren hie de mar in oerflak fan mear as 26.000 km². Tsjin it jier 2000 wie it oerflak tebek rûn oant 1.500 km². De reden hjirfoar is twaresom. Yn de rin fan de jierren is der hieltyd minder rein fallen yn it streamgebiet fan de mar, en hieltyd mear wetter wurdt ûntlutsen oan de mar en de rivieren foar yrrigaasje. Trochdat de mar tige ûndjip is - ûngefear 7 meter op syn djipste punt - is er tige gefoelich foar lytse feroarings yn de wetterstân.
Nei skatting wie de Tsjaadmar sa'n 6000 jier lyn sawat sa grut as de Kaspyske See yn distiid.
Peanster Ie
De Peanster Ie is in mar by Pean, yn de gemeente It Hearrenfean. De mar is it westlike diel fan de Wide Ie en stiet middels de súdlik lizzende De Greft yn ferbining mei de Botmar. Troch De Tynje is der ferbining mei de noardliker lizzende Pikmar.
Op de hoeke fan de De Greft en de Peanster Ie sit sylskoalle Pean.
Kalmuswoartel
De kalmuswoartel (Acorus calamus) is in fêste moerasplant.
Oare Fryske nammen
Yn it Frysk wurdt de kalmuswoartel ek wol Earrebarrebrea, Kalmswoartel, Kalmwoartel, Kalmerwoartel, Kauwoartel, Kollumerwoartel as Swannebrea neamd. thumb|270px|Close-up fan bloeikolf
Uterlik
De plant hat in stevige, lange woartelstôk mei sêfte woartels. De woartelstôk krûpt ticht oer de grûn. Hy produsearret oant 1 meter lange, swurdfoarmige, rjochtoereinsteande blêden en in allinnichsteande, rjochtopgeande blomstâle. De foarm fan de blomstâle liket op dy fan it blêd. Oan de blomstâle groeit de bloeikolf, dy't út de sydkant fan de stâle liket te kommen. De bloeikolf bestiet út ticht opinoar steande, lytse, gielgriene blommen. De fruchten binne reade beien mei meardere siedden. De plant fermearderet him net allinnich troch geslachtlike fuortplanting mar kin him ek troch fegetative fuortplanting fermearderje troch ûnderierdske útrinners dy't út de woartelstok ûntspringe.
Fersprieding
De kalmuswoartel is lânseigen yn Yndia en it suden fan Sina. De kalmuswoartel komt tsjintwurdich ek foar yn Jeropa en Noard-Amearika, wêr't hy troch de minsk ynfierd is. De plant komt foar fan de bergen oant yn it leechlân oan de wetterkant fan marren, fivers, sleatten en bline rivierearms. Yn Jeropa komt benammen in triploïde foarm foar dy't him allinnich troch woartelstokken fermannichfâldigje kin. 200px|thumb|left De woartelstok kin brûkt wurde yn de keuken as smaakmakker fan ferskate gerjochten. De woartelstok kin it bêste yn lytse hoeveelheden iten wurde omdat hy yn grutte hoeveelheden giftich is, en in Hallusinearjende útwurking hawwe kin. De kalmuswoartel wurdt is ek in wichtich bestândiel fan bearenburch. Hy smakket bitter en krûdich en hat in skerpe, aromatyske rook. De woartelstôk befettet ûnder oare fitamine C, choline, koolhydraten, plantaardige gom, etearyske oalje en bitterstoffen.
Yn de krûdegenêskunde wurdt de kalmuswoartel brûkt foar de behanneling fan spiisfertarringsfersteuring, pine yn 't liif, roazigens en net folle sin oan iten ha.
Arius
thumb|right|200px|Arius Arius (om 256 - Konstantinopel, 336) is de stifter fan it Arianisme, in religeuze streaming binnen it iere Kristendom.
Libben
It is slim om mei wissichheid wat te skriuwen oer it libben en lear fan Arius omdat net ien fan syn oarspronklike skriften noch bestean. Keizer Konstantyn joech, wylst Arius noch yn libben wie, opdracht al syn skriften te ferbaarnen en wat oerbleau is letter ferneatige troch syn ortodokse tsjinstanners. Wat fan syn wurk oerbleau stiet beskreaun yn de skriften fan geastliken dy't him ôfskildere as in ketter en is fansels net altyd like betrouber.
Arius waard berne yn Afrika. Hy wie nei alle gedachten fan Berber komôf. Der wurdt fan útgean dat er studint wie oan de eksegeten skoalle yn Antiochje dêr't hy studearre by de letter hillige Sint Lusian In grut part fan syn libben brocht hy troch yn Aleksandrje, in grutte stêd yn it Romeinske ryk, dêr't hy yn de tsjerke in wichtige rôl spile.
Hoewol't swier oerfallen wurdt troch syn tsjinstanner, liket Arius in grutte persoanlikheid west te hawwen, mei in atletysk bou, goeie manieren en in suver moraal. Yn de kristlike mienskip fan dy tiid wienen syn lykwols ideeën omstriden. Troch de biskop Peter fan Aleksandrje waard hy yn 311 foar syn stipe oan Meletius út de tsjerke set, mar troch syn opfolger wer talitten en ta pryster wije.
Arius ferstoarn nei alle gedachten om-ende-by 336.
Betsjutting
Under ynvloed fan de Grykske filosofy en fersmiet Arius de sintrale gedachte dat Jezus Kristus, de soan fan God, sels ek God is. Hy learde dat Jezus it earste skepsels wie dat skepen waard. Om dizze lear waard hy fûl bestriden troch biskop Atanasius fan Aleksandrje, wat der ta liede soe dat de tsjerke lang om let, nei de dea fan Atanasius syn lear, foar altyd as ketterij ferwurp.
De belidenis dat Kristus de soan fan God is en ek God sels, is fûneminteel foar it kristlik leauwen yn it algemien. Under oaren troch de debatten dy't om dizze kwestje holden waarden kaam de tsjerke ta de fêstlizzing fan de lear fan de trije-ienheid fan God en de Twa-natoerenlear fan Jezus Kristus. Yn de leauwensbelidenis fan Nisea út 325 is de lear fan de trije-ienheid fêstlein. Dêrnei wienen noch tal fan konsilys (tsjerkegearkomsten) nedich om dizze teologyske kwestje foar altyd ôf te sluten.
Witte Molen (Sint-Niklaas)
De Wite Mûne (Witte Molen) is in wynmûne yn de Belgyske stêd Sint-Niklaas. De mûne stiet oan de Gladiolenstraat yn it Priesteragiekertier.
Skiednis
De Wite Mûne is in stiennen bultmûne mei in achthoekige romp út 1696 en waard stifte op de grûn fan de doetiidske abdis fan de Abdij fan Roosenberg. Oarspronklik wie it in oaljemûne, dy't yn 1850 omboud waard ta in nôtmûne. Yn 1943 krige de mûne de status fan beskerme monumint.
In folgjende restauraasje waard fan 2004 oant april 2006 útfierd. By dy restauraasje waard de mûne ek wer mealree makke.
De Wite Mûne waard yn 2013 troch de Flaamske oerheid ûnderskieden mei de priis 'aktive mûne'.
Boargemaster
De boargemaster is in bestjoerlike funksjonaris fan de gemeente. In boargemaster hat de lieding fan it deistich bestjoer fan de gemeente. In protte lannen hawwe in soartgelikense gemeentefunksjonaris, mar de krekte funksje en it krekte foech binne yn elts lân wer oars.
Beneaming
Yn Nederlân wurdt de boargemaster beneamd troch it regear, foar in perioade fan 6 jier. Yn guon oare lannen wurdt de boargemaster keazen troch de befolking. Yn 2002 is útsteld de grûnwet te feroarje om dit ek yn Nederlân mooglik te meitsjen, mar dit is úteinlik op 22 maart 2005 troch de Earste Keamer blokkearre.
Funksjes
Tegearre mei de wethâlders foarmet de boargemaster it kolleezje fan boargemaster en wethâlders, dat it deistich bestjoer fan de gemeente om hannen hat. Fierder is de boargemaster foarsitter, mar gjin lid, fan de gemeenterie, dy't de gemeente bestjoert. Yn guon gemeenten is de boargemaster ek noch korpsbehearder fan de plysje.
Symboalen
thumb|180px|Seremonieel amtskostúm om 1880 As symboal fan syn amt draacht de boargemaster in amtskeatling. As foarsitter fan de rie hat er faken in foarsittershammer.
Hamilton (Ontario)
thumb|left|Lokaasje fan Hamilton yn Ontario Hamilton is in stêd yn it suden fan de provinsje Ontario yn Kanada (tichteby Toronto). It is de treds grutte gemeente fan Ontario, en de op njoggen nei grutste stêd fan Kanada. De haven fan de stêd leit oan de Ontariomar en wurdt wol de meast natuerlik foarme haven fan de wrâld neamd.
Bekende ynstellingen yn Hamilton binne it fleanmasinemuseum Canadian Warplane Heritage, it Kanadeeske Football Hall of Fame en de Royal Botanical Gardens, dêr't it haadkertier fan it Canadian Botanical Conservation Network húsmannet.
It biedwurd fan Hamilton is Together Aspire - Together Achieve ('Meiïnoar stribje - Meiïnoar prestearje').
Skiednis
De Mohawk-yndianen wienen de earste bewenners fan it gebiet dêr't Hamilton no leit. Distiid leit besuden Hamilton, yn de rjochting fan Brantford (it plak fan yndianehaadman Joseph Brant), it grutste yndianereservaat fan Kanada: Six Nations of the Grand River ('De seis folken fan de grutte rivier').
De earste Europeaan yn de kontreien wie Étienne Brûlé yn 1616. Nei de ûnôfhinklikheid fan de Feriene Steaten fêstigje har dêr Britten. Yn de kriich fan 1812 wienen de Feriene Steaten en Grut-Brittanje oan de slach by Stoney Creek yn de gemeente Hamilton.
Demografy
Hamilton hie yn 2006 noch 504,559 ynwenners. De agglomeraasje hie doe 692,911 ynwenners. In tredde part fan de befolking is net berne yn Kanada. Dêr sitte in protte minsken dy't oarspronklik út Ingelân, Skotlân en Ierlân komme. Teffens binne 32.330 minsken fan Nederlânsk komôf.
De measte minsken binne kristlik (77.56%), mar der wenje ek moslims (1.96%), joaden, boedisten en hindoes (alle trije ûnder de 1%) yn Hamilton.
thumb|900px|Sicht op de haven Hamilton fan de T.B. McQuesten High Level Bridge ôf oan York Bûlevard, by Harvey Park.
Aai (betsjuttingsside)
"Aai" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
O
100px|thumb|right|Normaal en kursyf skreaun. De O is de fyftjinde letter fan it Latynske alfabet. De letter komt nei de N en foar de P.
Frânske tún
thumb|250px|Frânske tún fan kastiel fan Villandry thumb|250px|Untwerp fan de Frânske tún yn Wurzburch, Dútslân thumb|250px|Parterres fan de [[Oranzjery fan it Kastiel fan Versailles]] In Frânske tún (Jardin à la Française) of baroktún is in formele tún, yn in styl basearre op symmetry en it prinsipe fan beoardering fan de natuer. De Frânske styl is ûntstien neffens it model fan de Italjaanske Renêssânse-tún. In bekend foarbyld binne de Frânske tunen yn Versailles.
Koarte skiednis
De eigentlike Frânske tún waard skepen troch André Le Nôtre by it Kastiel fan Vaux-le-Vicomte; letter waard er beneamd ta arsjitekt fan de kening oan it hof fan Versailles. It slagge Le Nôtre en bring symmetry oan, troch grutte gersfjilden mei parterres en strak knipte hagen yn strakke linen en buksushaachjes te ferwurkjen yn in harmonieus lânskip.
Neidat Le Nôtre syn namme ynternasjonale klank krige hie, wreide dy túnstyl him rillegau út nei oare Europeeske hoven. Yn in protte lannen ferskynden pompeuze paleizen mei in strakke Frânske tún.
Flak foar de Frânske Revolúsje rekke de styl yn de nederklits; in soad arsjitekten keazen doe foar de Ingelske tún.
Tinnitis
Tinnitis is it konstant sûzjen mei lege en hege lûden yn de earen. De namme komt fan it Latynske Tinnitus Aurium, dat 'gerinkel yn de earen' betsjut. In yn de útgeanswrâld brûkte term is piipstress. Tinnitus komt soms foar yn kombinaasje mei hyperakusis en misofony. It is gjin sykte, mar in symptoom.
It hat te krijen mei de gehoarsenuw (nervus cochlearis) dy't sels in sinjaal ôfjout oan de harsens. Inkeld bekomt it fansels wer, mar meastentiids moatte jo dêr mei besykje troch de tiid te kommen. Yn Amearika is der lykwols fia ynternet bepaalde medikaasje foar te besetten. Yn Nederlân kin der operatyf inkele triedden yn it brein ynbrocht wurde om in tsjinsinjaal ôf te jaan, wêrtroch't de rêst werom komme kin.
Didius Julianus
right|thumb|200px|munt mei ôfbylding fan Didius Julianus Didius Julianus, folút yn it Latyn Marcus Severus Didius Julianus (30 jannewaris 133 of 2 febrewaris 137 – 1 juny 193), wie keizer fan Rome fan 28 maart oant 2 juny 193. Hy kaam oan de macht troch de troan te keapjen. Dat barren wurdt sjoen as it begjin fan de Romeinske boargerkriich yn 193, dy't sawat fjouwer jier duorje soe. Hy waard itselde jier noch ôfset en fermoarde troch syn opfolger Septimius Sevearus.
Libben
Didius Julianus waard grutbrocht yn it húshâlden fan Domitia Lusilla, de mem fan Markus Aurelius en wie konsul yn 175. As generaal hat er meidien oan krigen tsjin de Sjauken en de Sjatten yn Germaanje. Hy wie letter gûverneur fan û.o. de provinsjes Neder-Germaanje, Dalmaasje en Pontus et Bithynia.
Nei de moard op Pertinaks waard de troan troch de praetoriaanske garde by opbod ferkocht oan de heechste bieder. Didius Julianus wie mei syn ûnbidich bod fan 25.000 sestertii foar eltse soldaat de heechste bieder en waard troch de senaat, mei twang fan de militêren as keizer útroppen. Syn frou en dochter krigen beiden de titel Augusta.
Dy gong fan saken joech yn it hiele Romeinske ryk in soad konsternaasje dat trije gûverneurs ûnôfhinklik fan inoar yn opstân kamen om dêr in ein oan te meitsjen. Ien fan harren, Septimius Severus, gie fuortendaliks nei Rome, sette Didius Julianus ôf en liet him ûnthalzje; hy sette de praetoriaanske garde alhiel ôf, dejingen dy't Pertinaks fermoarde hiene liet er deadzje en sparre de oaren.
Sompeparlemoerflinter
De Sompeparlemoerflinter  (“Euphydryas aurinia”) is in flintersoarte yn it skaai fan de Euphydryas.
Foarkommen
De Sompeparlemoerflinter stiet op de reade list oanjûn as ferdwûn yn Nederlân. It is dan ek in beskerme soart. De lêste populaasje is yn 1982 ferdwûn. Dizze populaasje wie flakby Utert. De flinter hâldt fan skrale fochtige greiden. Ek hâlde se fan de blaugerzen. De flinter is tige algemien yn Sintraal- en Súd-Jeropa.
De flinter
De wjuklingte is likernôch 16 oant 22 mm. De boppekant fan de wjukken is swart mei oranje plakken. Dizze oranje plakken kinne op ferskillende manieren oardere wêze. Yn de binnenkant fan de wjukken hawwe de oranje plakken giele stipkes. Op de bûtenkant fan de wjukken hawwe de oranje plakken swarte stipkes.
Fleantiid
De flinter fleant fan begjin maaie oant heal juny. De flinter fleant altyd yn ien generaasje. De flinters wurde hast noait sjoen at se nektar drinke. De mantsjes sykje daliks in wyfke.
Rûp
De rûp oerwinteret yn in speanzelsnest. De ferpopping bart yn de fegetaasje. De aaikes wurde yn grutte oantallen ôfset op de blêden fan de weardplant.
De rûp fret: blauwe knoop, druvekrûd.
thumb|right|250px
Peijmawyk
De Peijmawyk is in wyk yn de gemeente Smellingerlân. De wyk rint fan wei De Feart besuden Drachtster Kompenije nei it noardeasten nei De Skieding (N358).
It is ien fan de hiele soad wiken dy't yn noardeastlike rjochting rinne en yn de tiid fan de feanterij groeven binne. In wyk is in fan de haadfeart ôfgeande lytsere feart om turf ôf te fieren.
De namme Peijmawyk jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Peijmawijk.
21 juny
21 juny is de earste dei fan 'e simmer.
Sjitsport op de Olympyske Simmerspullen 1952
De Olympyske Simmerspullen 1952, ek wol de XVe Olympiade neamd waarden yn 1952 yn Helsinki, Finlân hâlden. De sjitsport waard hâlden yn it Huopalahti.
Medaljespegel
De top-8 fan lannen dy't by it sjitten medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen 1952.
Sigmund Freud
thumb|Sigmund Freud yn 1921 troch [[Max Halberstadt ]] Sigismund Schlomo Freud (Freiberg (Moraavje), 6 maaie 1856 – Londen, 23 septimber 1939) wie in senuwarts, filosoof en psychiater út Eastenryk-Hongarije en de grûnlizzer fan de psychoanalyze. Freud ûntwikkele de techniken fan "Psychoanalyze" foar de behanneling fan psychyske en emosjonele steurnissen.
Freud studearre ôf as doktor yn de Genêskunde fan de Medyske Fakulteit fan de Universiteit fan Wenen yn 1881. Yn septimber 1891 ferhuze Freud nei de 19 Berggasse yn Wenen, dêr't hy 47 jier wenje en wurkje soe. Yn 1896 waard yn "de etiology fan hystearje," foar de earste kear Freud syn term "de psychoanalyze" brûkt. Yn oktober 1902 ûntstie om Freud hinne in groep artsen dy't alle wiken de psychoanalyze bespruts. De groep neamde harsels yn 1908 "Weenske Psychoanalytyske Feriening." Yn 1910 waard de Ynternasjonale Psychoanalytyske Feriening oprjochte yn Neurenberg mei de Switserske psycholooch Carl Jung as de earste foarsitter. Psychoanalyze waard al rillegau rûnom akseptearre as in wittenskiplike dissipline en as in terapeutyske benadering.
Op 12 maart 1938 marsjearden Dútske troepen Eastenryk yn en kamen de nazi's oan de macht. Syn dochter Anna waard arrestearre op 22 maart en troch de Gestapo ien dei fêsthâlden. Op 4 juny, nei tal fan ynternasjonale yntervinsjes, mocht Freud nei Londen emigrearje, mei syn frou, syn jongste dochter Anna, syn húshâldster Paula Fichtl en syn medyske fersoarger Josefine Stross. Oare bern fan Freud slaggen der ek yn te ûntkommen. Syn broer ferlear al syn besittings doe't hy yn Wenen links, en fjouwer âldere en minder falide susters waarden twongen om yn Wenen te bliuwen en waarden fermoarde yn konsintraasjekampen in 1941. Freud ferhuze nei in hûs op 20 Maresfield Gardens yn Londen Hampstead.
Teodoarus fan Koaten
thumb|Teodoarus fan Koaten
Dr. Teodoarus fan Koaten (Theodorus van Kooten) (Ljouwert, 22 oktober 1749 – Bennebroek, 1 febrewaris 1813) wie in Nederlânsk dichter, heechlearaar en politikus.
Biografy
Teodoar fan Kooten wie de soan fan in koster út Ljouwert. Hy ferbjustere de besite fan syn heit troch in willekeurige passaazje út de Grykske bibel flot yn it Nederlânsk oer te setten. Fan Koaten waard yn 1772 rektor yn Kampen en yn 1779 rektor in Middelburch. Fanôf 1782 of 1784 wie er heechlearaar Latynse taal en skiednis oan de Hegeskoalle fan Frjentsjer. Hy waard lykwols yn 1787 twongen ûntslach te nimmen fanwege syn patriottistyske sympatyen. Dêrnei wenne er oant 1795 yn ballingskip yn Sint-Omaars, dêr't er gedichten yn it Latyn skreau.
Yn de Bataafske Republyk wie Fan Koaten mei Wybo Fijnje en Samuel Iperusz Wiselius lid fan it komitee foar de ûntmanteling fan de VOC. Yn 1798 waard Fan Koaten op oanstean fan Johannes Henricus Nieuwold Agint foar Nasjonale Opfieding, wat te beskôgjen is as de earste minister fan ûnderwiis. In jier letter naam er ûntslach út reden fan teloarstelling. Hy frege ferskate kearen om in stêf en in budzjet, mar dat waard troch de Direkteuren negeare. Hy waard oan de kant set en ferfongen troch Johannes van der Palm. Hy ferfarde nei Madrid as sekretaris fan Johan Valckenaer dy't dêr bûtengewoan-ambassadeur wurden wie. Yn 1801 kamen sy werom. Fan Koaten gie by Valckenaer yn Bennebroek yn, wylst syn foru en bern yn Kampen wennen. Dorus Droefheid, sa't er ek wol neamd waard, stoar yn de âldens fan 63 jier.
Farrah Fawcett
Charlie’s Angels
De earste ôflevering fan Charlie's Angels (yn de FS) wie op 22 septimber 1976. Troch dizze searje waard Farrah Fawcett in stjer. Har kapsel waard troch miljoenen froulju kopiearre en posters fan Fawcett waarden massaal ferkocht. Yn de jierren '70 en '80 wie sy in sekssymboal.
De Marne (gemeente)
thumb|It wrâldferneamde oargel fan [[Albertus Antoni Hinsz yn de tsjerke fan Liens]] De Marne is in eardere gemeente in it noardwesten fan de provinsje Grinslân. De gemeente beslacht in oerflak fan 167,45 km². It ynwennertal wie yn desimber 2018 10.013 (1995: 11.088; 2000: 10.870). It is in typyske plattelânsgemeente. Ta de gemeente hearde it Grinslanner diel fan de Lauwersmargebiet. Mei yngong fan 1 jannewaris 2019 gei de gemeente mank mei de gemeenten Bedum, Winsum en Iemsmûn op yn de nije fúzjegemeente It Hegelân.
Farrah Fawcett
Charlie’s Angels
Nei Charlies Angels hat Fawcett har ek talein op mear serieuze rollen. Fawcett hie oant 1990 altyd wegere om har neaken yn films en blêden sjen te litten. Har ferskinen yn de Playboy fan july fan dat jier joech dan ek in opskuor, mar wie in grut sukses. Hja wie doe 50 jier.
De Marne (gemeente)
Geografy
De Marne lei yn it noardwesten fan Grinslân. Oan de noardkant grinzge de gemeente oan de Waadsee, yn it easten oan de gemeente Winsum. It Ryddjip foarme de grins mei de gemeente Súdhorn yn it suden, wylst de Lauwersmar de grins foarme mei de doetiidske Fryske gemeenten Dongeradiel en Kollumerlân.
Farrah Fawcett
Charlie’s Angels
Farrah Fawcett hie sûnt ein 2006 kanker wêr't sy gemoterapy en in operaasje foar ûndergean moast. Hja is stoarn op 25 juny 2009, om 21.28 oere pleatslike tiid, mei 62-jier oan dizze sykte. thumb|Fawcett har grêf op Westwood Village Memorial Park Cemetery in Brentwood
De Marne (gemeente)
Geografy
thumb|It gemeentehûs yn Liens De gemeente wie tinbefolke. De twa grutste doarpen, Ulrum en Liens komme net boppe de 2.000 ynwenners út. De lytste kearn, Broek, telt goed 60 ynwenners. De delsettingen lizze hast allegear op de eardere kwelderwâl. Dy kwelderwâlen, fan orizjine allegearre eardere kustlinen dy't fan west nei east rinne, binne mei wat ynspanning noch yn it lânskip werom te kennen.
De gemeente bestie út de plakken: Aldedyk, Bokum, Broek, Douwen, Eenrum, Ewer, Fjouwerhuzen, Flydoarp, Griissleat, Grut Maarslach, Hornhuzen, Houwersyl, Kaakhorn, Lytse Hûskes, Lyts Maarslach, Kleasterbuorren, Krúswei, Lauwerseach, Liens, Menskewear, Nijtsjerk, Piterbuorren, Riich, Rohoan, Sâltkamp, Skouwen, Skouwersyl, Stoart, Suerdyk, Ulrum, Waaierhuzen, Warfhuzen, Wehe-den Hoorn, Westernieland,.
Skiednis
thumb|[[Kluzenarij Us Leaffrou fan de Besletten Tún|Us-Leaffrou fan de Besletten Tún, doel fan de pylgers nei Warfhuzen]] De namme fan de gemeente ferwiist nei ien fan de oarspronklike kertieren fan Hunzegoa. Al hearde it gebiet fan de eardere gemeente Eenrum net ta it histoaryske De Marne.
Oarspronklik streamde de Hunze noardwerts troch it gebiet. Nei de foarming fan de Lauwerssee, ± 800, ûntstie der in trochbrek fan dy see nei de Hunze. De Marne waard sadwaande in eilân. Dat soe it bliuwe oant ± 1200, de âlde Hunzemûning slibbe stadichoan ticht en waard úteinlik ôfdike.
De gemeente De Marne is yn 1990 ûntstien út in gemeentlike weryndieling fan de gemeenten Leens, Eenrum, Ulrum en Kleasterbuorren. Dy gemeente hiet eartiids Ulrum, mar hat syn namme yn 1992 feroare yn De Marne, nei de it lykneamde ûnderkertier fan Hunzegoa. Mei yngong fan 1 jannewaris 2019 fusearren de gemeenten Bedum, De Marne, Iemsmûn en Winsum ta de nije gemeente It Hegelân (Het Hogeland).
Ekonomy
Neist de lânbou is yn Sâltkamp de fiskerij fan belang. It plakje is benammen bekend troch de grenatefangst.