cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Blade Runner
Blade Runner is in science fiction-film út 1982, regissearre troch Ridley Scott. It ferhaal is basearre op Do Androids Dream of Electric Sheep? fan Philip K. Dick. De haadrol is foar Harrison Ford, en de oaren wichtige rollen foar Rutger Hauer, Sean Young en Daryl Hannah. De muzyk waard fersoarge troch Vangelis. De opnamen fûnen alteast foar in part plak yn 'e Twickenham Studios yn Londen en de Warner Bros. Studios, Burbank yn Burbank (Kalifornje).
Lac Courte Oreilles Troep fan Boppemarder Tsjippewa Yndianen
De Lac Courte Oreilles Troep fan Boppemarder Tsjippewa Yndianen (útspr.: [lə'ku:dəre:], likernôch: "luh- kûû -duh-ree"; Ingelsk: Lac Courte Oreilles Band of Lake Superior Chippewa Indians; Odjibwe: Odaawaa-zaaga'iganiwininiwag) is in federaal erkende Yndiaanske stamme-organisaasje yn 'e Feriene Steaten. Dizze stamme stiet ek wol bekend as de Lac Courte Oreilles Troep fan Odjibwe (Lac Courte Oreilles Band of Odjibwe). De leden fan 'e stamme binne etnyske Odjibwe (ek wol Tsjippewa neamd). De Lac Courte Oreilles Troep beskikt oer in eigen Yndianereservaat yn it noardwesten fan 'e steat Wiskonsin. It haadkertier fan 'e stamme is fêstige yn it stedsje Hayward.
Skiednis
De Odjibwe fan 'e Lac Courte Oreilles-troep wenje al sûnt minskewitten yn noardlik Wiskonsin. Fertsjintwurdigers fan 'e troep hearden ta de Odjibwe dy't yn 1842 mei folmachten fan 'e Amerikaanske oerheid it earste Ferdrach fan La Pointe sleaten. Tolve jier letter wiene de Lac Courte Oreilles op 'e nij fan 'e partij doe't it twadde Ferdrach fan La Pointe (1854) tekene waard. Under de ôfspraken fan dat lêste ferdrach waard doe it Lac Courte Oreilles Yndianereservaat oprjochte.
Yn 'e twadde helte fan 'e njoggentjinde iuw fette it regear fan 'e Feriene Steaten it plan op om alle Odjibwe út Michigan en Wiskonsin, wêrûnder de Lac Courte Oreilles-troep, te deportearjen nei it Leech Lake Yndianereservaat fan noardlik Minnesota. Nei't dat idee yn 1898 yn Leech Lake ta in lytse rebûlje late, waard it ôfblazen.
De leden fan 'e Lac Courte Oreilles Troep fan Boppemarder Tsjippewa Yndianen binne aktyf yn it rispjen fan wylde rys yn 'e moerassige kriten yn en bûten harren reservaat. It rjocht fan 'e Yndiaanske stammen fan noardlik Wiskonsin om dat ek te dwaan yn 'e wyldernis, bûten harren eigen gerjochtichheid, waard yn 1983 fêstlein yn it fûnis yn 'e rjochtsaak Lac Courte Oreilles Band of Lake Superior Chippewa Indians v. Lester B. Voigt.
Demografy
De leden fan 'e Lac Courte Oreilles Troep fan Boppemarder Tsjippewa Yndianen binne etnyske Odjibwe (Ojibwe), ek wol Tsjippewa (Chippewa) neamd, dy't ta de subgroep fan 'e Boppemarder Tsjippewa hearre. De Odjibwe foarmje in grut Algonkwynsk folk dat yn it gebiet fan 'e Grutte Marren yn sawol de Feriene Steaten as Kanada libbet. De Lac Courte Oreilles Troep is ien fan 22 ûnderskate stamme-organisaasjes mei federale erkenning dy't yn 'e Feriene Steaten de Odjibwe fertsjintwurdigje. Neffens gegevens út 2010 hie de stamme doe sa'n 6.000 leden.
Reservaat
De Lac Courte Oreilles Troep fan Boppemarder Tsjippewa Yndianen hat in eigen Yndianereservaat, it Lac Courte Oreilles Yndianereservaat, dat yn it noardwesten fan 'e Amerikaanske steat Wiskonsin leit. Sawol it reservaat as de stamme binne ferneamd nei Lac Courte Oreilles, in mar fan oansjenlike grutte dy't diel fan it reservaat útmakket. It Lac Courte Oreilles Yndianereservaat leit yn it westlike part fan Sawyer County, wylst in pear (folle lytsere) perselen bûtenreservaatsk beheargebiet yn oangrinzgjende countys lizze.
Yn totaal hat it Lac Courte Oreilles Yndianereservaat in oerflak fan 279,5 km². Neffens gegevens út 2000 wennen der doe likernôch 3.000 minsken yn it reservaat, wêrfan't lykwols in oansjenlik part út blanken bestie. De rom 2.300 Yndiaanske ynwenners makken 76,5% fan 'e befolking fan it reservaat út. Dyselde groep foarmet lykwols mar 38,3% fan 'e leden fan 'e Lac Courte Oreilles Troep, mei't sa'n 3.700 stammeleden bûten it eigen reservaat wenje. It haadkertier fan 'e stamme is ek bûten it reservaat fêstige, yn it stedsje Hayward.
Bestjoer
De Lac Courte Oreilles Troep fan Boppemarder Tsjippewa Yndianen wurdt bestjoerd troch in stammeried dy't by mei geregelde tuskenskoften op demokratyske wize holden ferkiezings keazen wurdt troch de leden. De stamme runt in eigen kasino, it Lac Courte Oreilles Casino, mei't men op reservaatlân net bûn binne oan it steatsferbod op gokken dat yn Wiskonsin fan krêft is. Yn Hayward hat de Lac Courte Oreilles Troep fierders ek in eigen middelbere skoalle, it Lac Courte Oreilles Ojibwa Community College, en teffens in eigen radiostasjon, WOJB-FM.
Spionaazjefilm
De spionaazjefilm of spionnefilm is in sjenre fan films dat faak as subsjenre ûnderbrocht wurdt by de skrillerfilm. It ûnderskiedt him fan oare skrillers troch spionaazje as ûnderwerp te hawwen, wylst it haadpersonaazje yn 'e regel in spion is. Oare eleminten dy't yn in soad spionaazjefilms weromkomme, binne undercoverynfiltraasjes; spannende sênes wêryn't de spion hàst troch de fijân ûntdutsen of ûntmaskere wurdt; finzennimmings folge troch riskante ûntsnappings; de nijste technologyske snufkes; eksoatyske plakken; en kalmte ôfwiksele mei hommelse aksje.
Spionaazjefilms kinne serieus op it ferskynsel 'spionaazje' yngean, lykas yn The Spy Who Came in from the Cold, nei in roman fan John le Carré, mar faak beljochtsje se it ûnderwerp ek op in net alhiel reälistyske manear (lykas de James Bond-films), op in humoristyske mar net hielendal ûnreälistyske wize (lykas Kingsman: The Secret Service) of lûke se it folslein yn it ridikule (lykas de Austin Powers-searje). De bekendste haadpersoan fan spionaazjefilms is sûnder mis James Bond, in skepping fan 'e Britske skriuwer Ian Fleming, dy't al sûnt 1962 oanhâldend yn nije films ferskynt en troch oare akteurs spile wurdt.
Henny Orri
Henriëtte Josephine (Henny) Orri (Amsterdam, 16 juny 1925 – dêre, 4 jannewaris 2022) wie in Nederlânsk aktrise. Se spile in soad dragende rollen by grutte toanielselskippen as Toneelgroep Centrum en Toneelgroep Theater.
Libben en wurk
Orri studearre yn 1947 ôf oan de Amsterdamske Toanielskoalle. Se spile de mem yn Een Bruid in de morgen fan Hugo Claus by de wrâldpremjêre dêrfan troch it Rotterdamsk Toaniel (1955) en de haadrollen yn De Meiden van Jean Genet (1962 ), Elektra fan Euripides (1965), Saint Joan fan George Bernard Shaw (1966) en Moeder Courage en haar kinderen fan Bertolt Brecht (1973).
Sy krige yn 1977 in Colombina foar Deuren fan J. Bernlef, ûnder rezjy fan Christiaan Nortier. Yn 1986 krige se de Theo d'Or foar har rol yn Wings fan Arthur Kopit. Ek yn de frije sektor krige se in soad sukses, lykas yn it op it libben fan Sarah Bernhardt basearre Memoires (1988). Orri spile ek yn Bert Haanstra syn film Dokter Pulder zaait papavers (1975).
Yn 1994 naam de Grande Dame Du Theatre offisjeel ôfskied fan it toaniel mei it troch har twadde man, regisseur Theo Kling, skreaun stik In de Hemel mag alles, in blijspul oer eutanasy. Seis jier letter stie sy lykwols wer op toaniel mei de solofoarstelling Rose fan Martin Sherman. Op Krystnacht 2008 lies se foar út it Evangeelje neffens Lukas yn de Grifformearde tsjerke fan Andyk dêr't se doe wenne. Yn 2009 stie sy, ûnderwilens 84 jier âld, tegearre mei har dochter Diane Lensink op de planken yn it stik Berm fan de debutearjende skriuwer Rik van den Bos.
Op 22 novimber 2015 ûntfong Orri de Blijvend Applaus Prijs. Op 20 jannewaris 2016 waard yn de Jos Brink-foyer fan de Stedsskouboarch Haarlim in búste fan har, makke troch de byldhouster Yvonne Zeylstra, ûntbleate.
Priveelibben
Henny Orri wie de jongste dochter fan Henri Joseph Orri (1889 -1969) en Neeltje Uijttenboogaard (1893 -1991). Har âldste suster Threes Orri (1915 -1993) wie muzykpedagoge. Fan 1948 oant 1954 wie Henny Orri troud mei akteur Ton Lensink (1922-1997) en fan 1956 oant syn dea yn 2018 mei akteur en regisseur Theo Kling (1930-2018). Ut har earste houlik hie se in dochter: aktrise Diane Lensink (1950-2012). Se wie de beppe fan akteur Matteo van der Grijn.
Orri ferstoar op 4 jannewaris 2022 yn de âldens fan 96 jier yn har wenning yn Amsterdam.
Grifformearde tsjerke (De Pein)
De Grifformearde tsjerke yn de De Pein is ien fan de twa tsjerken fan de Protestanske gemeente Nijegea-De Pein-De Tike.
Skiednis
Op 13 maart 1891 waard de grifformearde gemeente fan Nijegea-De Pein-De Tike ynstituearre. Foar dy tiid foelen de grifformearden fan dy doarpen ûnder de grifformearde gemeente fan Aldegea, dêr't al sûnt 1836 in ôfskieden gemeente bestie. thumb|left|250px|De eardere tsjerke út 1912 It hjoeddeiske moderne gebou ferfong yn 1978 in grut monumintaal gebou út 1912, dat yn fjouwer moannen tiid boud wie. Om noch mear romte te meitsjen waard dy tsjerke yn de jierren 1930 fan in twadde kreake foarsjoen. De tsjerke wie troch de groeiende gemeente lykwols yn de jierren 1950 al wer te lyts. Ferskillende ferbouwings brochten gjin grutte ferbetterings. Yn de jierren 1970 kaam der nei in perioade fan stabilisaasje op 'e nij in taname fan it tal lidmaten. Doe't de gemeenteleden yn dy tiid de kar jûn waard om de besteande tsjerke te renovearjen of de âlde tsjerke troch nijbou te ferfangen, keas in grutte mearderheid foar nijbou. Op 19 febrewaris 1978 waard de lêste tsjinst yn de âlde tsjerke holden. Dêrnei folge de ôfbraak en de nijbou en op 22 desimber 1978 koe it nije tsjerklik sintrum yn gebrûk nommen wurde.
De gemeente fierde yn 1991 it hûndertjierrich bestean. Yn it ramt fan it jubileum waard troch Jan Bijlsma it boek "Honderd jaar Gereformeerde kerk Nijega, Opeinde en De Tike (1891-1991)" skreaun.
Op 13 maart 2016 fierde de grifformearde gemeente it 125-jierrich bestean.
Oargel
Op útstel fan Steendam is de bou fan it nije oargel basearre op it Bätz/Witte-oargel fan de Alde Tsjerke yn Delfshaven út 1850. It wie de earste opdracht foar de oargelbouwer en it risseltaat waard yn binnen- en bûtenlân priizge. Inkelde registers fan it âlde oargel binne troch Steendam fan it âlde oargel oernommen en ek is 19e iuwsk piipwurk út it Van Dam-oargel op 'e nij brûkt.
Om't it jild op wie bleau der lykwols noch plak oer foar noch in pear registers. Yn 2009 foege Steendam in Dulciaan op it boppewurk, in Bazuin op it pedaal en in tremulant ta. It oargel waard op 12 septimber 2009 op 'e nij yn gebrûk nommen mei in konsert fan Martin Mans.
Elf (mytysk wêzen)
In elf (froulike foarm: elvinne; meartal: elven) is in mytysk wêzen dat fan oarsprong út 'e Germaanske mytology, it Germaanske heidendom en de folkloare fan 'e Germaanske folken komt. Histoarysk bestiene der sterk útinoar rinnende foarstellings fan hoe't elven derút seagen. Hjoeddeistige folkloristen binne it der foar it meastepart oer iens dat dat komt om't de foarstellings fan elven sterk oan feroaring bleatstiene, en dêrom fan tiid ta tiid en fan plak ta plak hiel oars wêze koene. Yn 'e moderne tiid oerhearskje twa (sterk ferskillende) bylden fan 'e elf: de grappige, lytse en ûnskuldige krystelf en de elf yn fantasyfiksje, in machtich en soms driigjend wêzen mei boppeminsklike fysike krêften.
Tradisjonele foarstellings fan elven
Der besteane in protte ferskillende foarstellings fan elven. Foar it rekonstruëarjen fan it oarspronklike byld fan in elf is men hast folslein ôfhinklik fan teksten yn it Aldingelsk en sêgen, leginden, heldedichten en goadedichten yn it Aldnoarsk. Lettere ynformaasje oer elven komt út in ferskaat oan boarnen út 'e Midsiuwen en de Renêssânse, lykas medyske teksten, gebedens, balladen en folksferhalen. De measte moderne folkloristen binne fan tinken dat it gjin pas jout om generalisearrings oangeande it foarkommen fan elven op te lizzen oan in tradysje dy't mear as tûzen jier âld is. Men is no ta it ynsjoch kommen dat foarstellings fan en ferhalen oer elven nei alle gedachten yn it ferline oanhâldend feroaren en miskien wol altyd al like ferskillend wiene as se tsjintwurdich binne. De ynformaasje út ien boarne kin dêrom inkeld wat sizze oer de foarstelling fan elven yn dy beskate tiid en regio.
Lykwols binne der guon skaaimerken dy't suver alle foarstellings fan elven gemien hawwe. Sa wurde elven oer it algemien sjoen as wêzens fan boppenatuerlike skientme dy't oer magyske krêften beskikke. Foar minsken oer nimme se faak in dûbelsinnige hâlding oer, wêrby't se soms help biede, mar oare kearen mei opsetsin minsken hinderje. Harren karakter ferskilt nei tiidrek, regio en kultuer. Yn 'e Aldnoarske mytologyske teksten wurde elven alteast soms ta de heidenske goaden rekkene. Yn 'e Midsiuwske Dútske folksferhalen wurde se faak werjûn as meunsters yn momkape dy't trochkwea binne. Yn 'e folkloare fan sawol Skandinaavje as de Britske Eilannen wurde elven gauris assosjearre mei seksuële driging, it ferlieden fan minsken en it (dêrtroch) kweadwaan fan dyselden.
Moderne foarstellings fan elven
Hjoed de dei besteane der twa tige bekende en ynfloedrike foarstellings fan elven: de krystelf en de elf yn fantasyfiksje. Doe't har yn 'e njoggentjinde iuw de Amerikaanske krysttradysjes ûntjoegen, waard de krystman karakterisearre as "in rjocht fleurige âld elf" (regel 45) yn it ferneamde gedicht A Visit from St. Nicholas (better bekend ûnder de earste regel ’Twas the Night before Christmas). It wiene lykwols de 'lytse helpers' fan 'e krystman, dy't úteinlik permanint de oantsjutting 'elf' opplakt krigen. Sadwaande omfiemet de moderne bernefolkloare om it krystfeest hinne yn 'e Feriene Steaten, Kanada, it Feriene Keninkryk en Ierlân ornaris in ûnbeskaat tal yn it grien klaaide elven mei puntearen dy't likernôch heal sa grut as in minske binne. Dyselden meitsje foar de krystman alle boartersguod dat er op krystjûn by bern oer de hiele wrâld besoarget.
Yn 'e fantasyliteratuer fan 'e tweintichste iuw waard lykwols in hiel oar soarte elf populêr, dy't oars as de krystelf net fuortkaam út foarstellings fan elven út 'e Fiktoriaanske Tiid, mar út hoe't elven yn 'e Romantyk op sawol de Britske Eilannen as it Jeropeeske fêstelân faak sjoen waarden. In ier baanbrekkend wurk oer dizze elven wie The King of Elfland's Daughter, in roman út 1924 fan 'e hân fan 'e Britske skriuwer Lord Dunsany. De trochbraak foar soksoarte elven kaam mei de ferneamde trilogy The Lord of the Rings (1954-1955) fan 'e Ingelske taalkundige J.R.R. Tolkien, dy't foar syn wurk sels twa folsleine elfske talen ûntwurp, it Quenya en it Sindarynsk.
Spilen de elven yn The Lord of the Rings noch mar in byrol, yn it postúm publisearre legindarium The Silmarillion (1977) fertolken se de haadrol. It wurk fan Tolkien hie in ûnbidige protte ynfloed op lettere fantasyliteratuer en ek op rollespullen lykas Dungeons & Dragons. De elven fan 'e moderne fantasy ûnderskiede har trochdat se der krekt sa útsjogge as folwoeksen minsken, mar dan mei puntearen en in boppenatuerlike skientme. Fierders wurde se karakterisearre troch skerpere sintugen as dy fan minsken, in talint foar tsjoenderij en in foarleafde foar de natoer, keunst en sjongen. Har earste wapen is oer it algemien de pylk-en-bôge. Oars as de grappige en ûnskuldige krystelfen kin fan 'e elfen út 'e fantasy in oansjenlike driging útgean, benammen as it ferhaal troch de eagen fan in minske (of in oare net-elf) ferteld wurdt, lykas yn The Lord of the Rings en in earder wurk fan Tolkien, The Hobbit. Steane de elven sels yn in ferhaal sintraal, lykas yn The Silmarillion en de stripsearje Elfquest, dan litte se oer it algemien hâlden en dragen sjen, en hawwe se motiven, dy't folle minskliker binne, en ûnderskiede se har benammen fan minsken troch har boppeminsklike fysike krêften.
Huningfalken
De huningfalken, wapsebiters of wapsegleeën (Perninae) binne in ûnderfamylje fan rôffûgels út de famylje fan de haukeftigen (Accipitridae). De ûnderfamylje telt 6-8 skaaien en 14-18 soarten, ôfhinklik fan hokke skaaien ta de ûnderfamylje rekkene wurde.
De wapsebiters binne middelgrutte rôffûgels mei brede wjukken, dy’t meast yn de waarme streken fan de Wrald libje. De (Jeropeeske) huningfalk en de Easterske huningfalk bewenje ek gebieten mei in tuskenbeiden klimaat. Se ite ynsekten, in folle gefallen wapsen, brimsen, bijen, en soms ek huningskiven en reptilen.
Taksonomy
De omfieming fan de ûnderfamylje fan de huningfalken is noch in saak fan ûndersyk en diskusje. Neffens guon saakkundigen hearre de skaaien Lophictinia en Hamirostra ta de ûnderfamylje fan de gleeën (Milvinae). Oare saakkundigen rekkene de huningfalken ta ien fan de ûnderfamyljes (Gypaetinae) fan de gieren fan de Alde Wrâld.
Frans Sijtsma
Frans Sijtsma (Ealsum, 2 july 1899 – gemeente Ommen, 8 oktober 1994) wie in Nederlânsk politikus fan Frysk komôf út namme fan de ARP.
Libben en wurk
Hy waard berne as soan fan Syds Lieuwes Sijtsma (1868-1939; lânbouwer fan Eanjum) en Sidonia Catharina Miedema (1870-1953). Syn heit wie fan 1904 oant 1934 boargemaster fan East-Dongeradiel en teffens Earste Keamerlid.
Frans Sijtsma begûn syn amtlik wurkpaad as folontêr by de gemeente East-Dongeradiel en yn 1922 gie er oan de gong by de gemeentesekretary fan Baarderadiel. Fan begjin 1924 ôf wie er amtner by de gemeente Ommen. Goed tsien jier letter folge er syn heit op as boargemaster fan East-Dongeradiel. Yn novimber 1940 waard er net fannijs beneamd fanwege skeel mei de Dútske besetter en krige East-Dongeradiel op 24 april 1941 in NSB'er as boargemaster, Auke IJkema. Nei de befrijing yn 1945 kaam Sijtsma werom yn syn âlde fuksje.
Hy gie yn 1964 mei pensjoen en stoar yn 1994 yn de âldens fan 95 jier. Hy waard te hôf brocht yn Ommen.
Sijtsmas pleechsoan Louw de Jager kaam yn 1961 lanlik yn it nijs doe't er by in spionaazjemissy foar de Bûtenlânske Ynljochtingetsjinst (BID) yn de Sovjet-Uny arrestearre en letter feroardiele waard.
L.M. Montgomery
L.M. Montgomery (folút: Lucy Maud Montgomery; Clifton (Prins Edwardeilân), 30 novimber 1874 – Toronto, 24 april 1942) wie in Kanadeesk skriuwster dy't wurke oan 'e ein fan 'e Belle Époque, ûnder de Earste Wrâldoarloch en yn it Ynterbellum. Hja waard wrâldferneamd troch in rige berneboeken dy't hja yn 1908 úteinsette mei de roman Anne of Green Gables, oer it weesfamke Anne Shirley, dy't opgroeit op Prins Edwardeilân. Montgomery skreau yn totaal 21 romans, sa'n 150 koarte ferhalen, likernôch 500 gedichten, 30 essays, in autobiografy en ferskate postúm publisearre deiboeken. De measten fan har romans en ferhalen spylje op Prins Edwardeilân, dêr't se sels har jonkheid trochbrocht hie, en ferskate plakken dêre ûntjoegen har troch har wurk ta populêre toeristyske trekpleisters, lykas de pleats Green Gables.
Jonkheid
Montgomery waard yn 1874 berne yn Clifton (dat no New London hjit), in plak op Prins Edwardeilân, de lytste provinsje fan Kanada, dy't ûnderdiel útmakket fan 'e Kustprovinsjes. Har âlden wiene beiden fan etnysk Skotsk komôf. Har mem, Clara Woolner Macneill Montgomery, stoar oan tuberkuloaze doe't Montgomery sels 21 moannen âld wie. Har heit, Hugh John Montgomery, dy't stikken wie fan fertriet, pleatste de poppe doe ûnder de fâdij fan 'e pake en beppe oan memmekant, dy't yn Cavendish op Prins Edwardeilân wennen. Doe't Montgomery sân jier wie, ferfear har heit nei Prince Albert, yn 'e Noardwestlike Territoaria (no yn Saskatchewan). Fan dy tiid ôf wie se folslein oan 'e soargen tabetroud fan har pake Alexander Marquis Macneill en har beppe Lucy Woolner Macneill
Livin' Blues
Livin' Blues wie in bluesrockgroep út De Haach.
L.M. Montgomery
Jonkheid
De iere jonkheid fan Montgomery yn Cavendish wie tige iensum, want hoewol't har libben mei har strang presbyteriaanske pake en beppe lokkigernôch wie, wennen der gjin bern fan har jierren deunby. Sadwaande brocht se in grut part fan 'e tiid allinne troch, wat foar har oanlieding wie om fantasijfreonen te betinken en harsels yn te libjen yn optochte wrâlden. Letter soe se dy perioade oanwize as de reden foar har kreätiviteit as skriuwster. Yn 1887, doe't se trettjin jier wie, besocht Montgomery foar it earst in gedicht ôfprinte te krijen yn 'e pleatslike krante, en doe't it ôfwiisd waard, wie se der suver stikken fan.
Livin' Blues
Skiednis
Livin' Blues waard yn 1967 oprjochte troch Ted Oberg. De band brocht yn 1969 syn debútalbum Hell's Session  út. Yn 1970 folge troch it twadde album Wang Dang Doodle. Dêrnei folgje noch seis albums en twa live-albums. Livin' Blues wurdt yn syn hiele bestean teheistere troch in soad wikselingen yn de besetting. Nei 1989 geane Ted Oberg en Nicko Christiansen, op 'e fûneminten fan Livin' Blues, elk mei in eigen band fierder.
L.M. Montgomery
Jonkheid
Nei't se yn Cavendish de middelbere skoalle trochrûn hie, brocht Montgomery yn 1890 in jier troch yn Prince Albert, by har heit, dy't ûnderwilens wertroud wie mei in Mary Ann McRae. It wie gjin lokkige tiid foar har, want sy en har styfmem koene beslist net. Neffens har wie har heit twadde houlik ek foar him tige ûngelokkich. Wylst se yn Prince Albert ferbleau, publisearre Montgomery har earste wurk, in gedicht oer in útstapke, mei de titel On Cape LeForce. Dat waard ôfprinte yn The Daily Patriot, in krante yn Charlottetown (de haadstêd fan Prins Edwardeilân). Letter datselde jiers publisearre deselde krante ek in artikel fan Montgomery dêr't se in besyk oan in Yndiaansk doarp op 'e Grutte Flakten yn beskreau.
Fanwegen de muoisume omgong mei har styfmem wie Montgomery bliid dat se begjin 1891 wer nei Prins Edwardeilân weromkeare koe. Yn 1893 sette se yn Charlottetown útein mei in stúdzje oan it Prince of Wales Kolleezje, dêr't se foar skoaljuffer learde. It wie eins in twajierrige oplieding, mar Montgomery makke him yn ien jier ôf. Neitiid studearre se fan 1895 oant 1896 Ingelske letterkunde oan 'e Dalhousie Universiteit yn Halifax, de haadstêd fan 'e oanbuorjende provinsje Nij-Skotlân, op it Kanadeeske fêstelân.
Iere karriêre en românses
Nei't se har stúdzje yn Halifax ôfrûne hie, stie Montgomery as skoaljuffer oan ferskate skoallen op Prins Edwardeilân. Hoewol't se gjin aardichheid oan it wurk hie, wie it goed te kombinearjen mei wat se eigentlik woe: skriuwe. Fan 1897 ôf ferskynden har koarte ferhalen yn in ferskaat oan kranten en tydskriften. Montgomery hie as auteur in hege produksje, en yn 'e tsien jier tusken 1897 en 1907 skreau se mear as hûndert ferhalen.
Montgomery wie in tsjep fanke en loek geregeldwei de belangstelling fan manlju. Al yn 1889, doe't se noch mar fjirtjin jier wie, krige se har earste frijer, in jonge út Cavendish dy't Nate Lockhart hiet. Hy wie smoar op har, mar foar har wie it inkeld in freonskip mei in ynteressant persoan dy't it smout opsizze koe. Doe't Lockhart har in houliksoansiik die en sy dat ôfwiisde, einige de relaasje abrupt. Neitiid stike har learaar John A. Mustard om har hân, in ûnwolkomme frijer, dy't nei't it skynt graach op 't aljemint mocht oer de predestinaasjelear en "oare drûge teologyske ûnderwerpen", sa't Montgomery it letter sels omskriuwe soe. Yn deselde snuorje wie der noch in frijer, Will Pritchard, de broer fan Montgomery har kammeraatske Laura. Dy relaasje wie Montgomery better nei 't sin, mar op 'e nij fielde hy mear foar har as sy foar him. Beide relaasjes einigen yn in houlikoansiik dat troch Montgomery ôfwiisd waard. Mei Pritchard hold se lykwols kontakt troch in geregelde briefkerij, oant er seis jier letter, yn 1897, stoar oan 'e gryp.
Datselde jiers krige Montgomery in oansiik fan in Edward Simpson, út 'e útbuorren French River, by Cavendish. Diskear joech se tawurd, mar inkeld út in winsk om leafde en beskerming te finen, en om't der net in protte oare frijers mear wiene. Al rillegau fette se in ferheftige antypaty foar har egoïstyske ferloofde op, dy't meitiid sa oanboaze, dat se har fysyk mislik fielde yn syn oanwêzigens. Underwilens kaam se yn 'e tiid dat se yn Lower Bedeque foar de klasse stie, yn 'e kunde mei Herman Leard, in lid fan 'e húshâlding by wa't se dêr yn 'e kost wie. Hy wie de earste man op wa't Montgomery fereale rekke, en ek net sa'n bytsje. Yn har deiboek út dy snuorje is der allegeduerigen striid tusken it ferstân, dat har trou bliuwe litte woe oan Simpson, en it hert, dat lange nei Leard. Mar nettsjinsteande de strange Fiktoriaanske moraal (dy't seks bûten it houlik foar froulju op it strangst ferbea), nûge se Leard gauris út yn har sliepkeamer as der fierder nimmen thús wie, dêr't se dan tuten en diene oan "it bedriuwen fan 'e ynlieding ta de leafde", sa't se it sels neamde.
Nei beswieren fan har famylje en freonen dat se har fergoaide oan Leard, briek Montgomery lykwols har relaasje mei him ôf. Hy kaam koarte tiid letter te ferstjerren oan 'e gryp, in feit dêr't Montgomery raar gesteld oer wie. Yn 1898 ferbriek se ek de ferloving mei Simpson. Datselde jiers ferhuze hja werom nei Cavendish, om by har beppe yn te lûken, dy't widdo wurden wie. Yn it folgjende desennium ferliet se Cavendish inkeld foar in perioade fan njoggen moannen yn 1901 en 1902, doe't se yn Halifax, op it fêstelân, wurke as pleatsferfangend korrektrise foar de kranten Morning Chronicle en The Daily Echo. Yn 'e jierren dêrnei begûn Montgomery njonken ferhalen foar it earst ek romans te skriuwen. Oant de dea fan har beppe, yn maart 1911, fersoarge se har yn har hûs yn Cavendish. Dy snuorje foel gear mei in oansjenlike ferheging fan 'e ynkomsten út har skriuwwurk.
Hichtepunt fan 'e karriêre, houlik en gesin
Yn 1909 en 1910 borduerre Montgomery fuort op har eigen Skotsk-Kanadeesk komôf en op oantinkens út har adolesinsje by it skriuwen fan The Story Girl, in roman dy't yn 1911 publisearre waard. Se wie nammentlik opgroeid yn in famylje dy't grutsk wie op syn woartels yn Skotlân, en wêryn't gauris Skotske myten, leginden en oare folksferhalen ferteld waarden. Montgomery brûkte dat as eftergrûn foar har skepping fan 'e fjirtjinjierrige Sara Stanley, in feardich ferhalefertelster, dy't eins in ideälisearre ferzje fan harsels op dy leeftyd wie. It personaazje fan Peter Craig yn The Story Girl is dúdlik basearre op Herman Leard, de grutte leafde út Montgomery har libben, de man dêr't se fan wollen hie dat se mei troud wie. Krekt as by har eigen relaasje mei Leard meitsje yn it boek de famyljeleden en freonen fan Felicity King beswier tsjin Craig om't se har oan him fergoaie soe. Mar oars as yn it echte libben negearret King de maatskiplike druk en trout se dochs mei Craig.
Koart nei it ferstjerren fan har beppe, yn 1911, troude Montgomery, dy't tsjin dy tiid 37 jier wie, mei Ewen Macdonald (1870-1943), in dûmny fan 'e Presbyteriaanske Tsjerke yn Kanada. Yn har deiboek beskreau Montgomery har man yn net bepaald flaaikjende termen as net al te yntelligint. Ek hied er alhiel gjin belangstelling foar literatuer, dy't yn Montgomery har libben krekt in sintraal plak ynnaam. Montgomery troude net mei him út leafde, mar om't froulju yn har tiid no ienris hearden te trouwen, eat dat se eins al te lang útsteld hie. Se skreau: "Ik soe him net as frijer útsocht hawwe, mar ik hie yn 't earstoan de hope dat ik in freon yn him fine koe."
Fuort nei de brulloft sette Montgomery mei har man ôf op in houliksreis nei Ingelân en Skotlân. Yn Ingelân besochten se, op oantrún fan Montgomery, plakken dy't te krijen hiene mei har leaflingsskriuwers. Sa diene se it Lake District yn Kumbria oan dat ferneamd makke wie troch de poëzij fan William Wordsworth, brochten se in besyk oan 'e eardere wente fan William Shakespeare yn Stratford-upon-Avon en giene se nei Haworth House, op 'e heide fan Yorkshire, dêr't Charlotte Brontë en har susters wenne hiene. Mar fral Skotlân wie in reisdoel foar Montgomery, foar wa't dat it ferlerne heitelân fan har foarâlden wie, fan 'e romantyske kastielen, wuoste bergen, griene dellingen en glinsterjende marren út 'e ferhalen fan har jonkheid. Foar dûmny Macdonald lei dat hiel oars. Syn âldelju wiene útwykt nei Kanada nei't se troch de Skotske hegerein by de saneamde Highland Clearances fan har lân ferdreaun wiene, en hy wie grutbrocht mei in beskate wrok tsjin 'it Alde Lân'. Hy hie der sadwaande gjin ferlet fan om nei Skotlân ta, en alhielendal net om it eilân Skye, yn 'e Hebriden, te besykjen, dêr't syn eigen famylje weikaam, en dêr't er stúmjend en tsjinakseljend troch syn frou hinne sleept wurde moast. Fierders besocht it troud pear ek yn Skotlân de wenplakken fan bekende skriuwers as Robert Burns en sir Walter Scott, wêrby't Montgomery oan har ûnbelezen man útlizze moast wa't dat wiene. Foar in sjoernalist oer makke se yn Skotlân de grap dat God froulju dy't er ferneatigje wol, trouwe lit mei predikanten.
Nei har weromkear yn Kanada ferfear Montgomery fan Prins Edwardeilân nei Leaskdale, yn it hjoeddeistige Uxbridge Township, yn 'e provinsje Ontario. Har man wie dêr beroppen as predikant fan 'e St. Paul's Presbyterian Church, wêrfan't de gemeente doedestiden ek it plak Zephyr besloech. Har folgjende alve boeken skreau Montgomery yn 'e pastorij (manse) fan Leaskdale, wylst se har der oanhâldendend oer beklage dat dy wente badkeamer noch húske hie. It gebou is letter troch de gemeente ferkocht, en foarmet hjoed de dei it Lucy Maud Montgomery Leaskdale Manse Museum. Montgomery en har man krigen trije bern, dat allegear soannen wiene: Chester (1912-1963), Hugh (1914) en Stuart (1915-1982). De middelste waard dea berne. It tinken is dat de hegere produksje fan literêre wurken yn har tiid yn Leaskdale te krijen hie mei Montgomery har wil om 'e deprimearjende reäliteit te ûntflechtsjen.
Earste Wrâldoarloch
Doe't yn 1914 de Earste Wrâldoarloch útbriek, ûntjoech Montgomery, dy't ûntsteld wie troch de berjochten oer de "Ferkrêfting fan Belgje" troch de Dútsers, har ta in fûleindich ûnderstypster fan 'e oarlochsynset yn Kanada. Se seach de oarloch as in striid tusken goed en kwea, wêrby't it gie om neat minder as de rêding fan 'e beskaving. Sadwaande sette se dermei útein om op geregelde basis artikels te skriuwen wêryn't se de manlju fan Kanada oanfitere om tsjinst te nimmen yn it Kanadeeske ekspedysjeleger, dat nei Jeropa stjoerd waard om oan it Westfront yn 'e rinfuorgen fan noardlik Frankryk en westlik Belgje te fjochtsjen.
Se libbe sterk mei de oarloch mei; eltse oerwinning fan 'e Alliëarden joech har nije moed, en nei eltse nederlaach rekke se deprimearre. Yn hiel Kanada namen dûmnys it foartou by de rekrutearring fan soldaten, troch preken oer de oarlochsmisdieden te hâlden dy't de Dútsers yn Belgje begien hiene en dan om frijwilligers te freegjen dy't ree wiene om 'e striid oan te gean. Ta Montgomery har lulkens wegere har man nei ferrin fan tiid om dat yn Leaskdale te dwaan. Dûmny Macdonald hie nammentlik twifels opfetten oer de fraach oft de oarloch mei de ferskrikkings fan 'e rinfuorgestriid wol rjochtfeardige wie, en op 't lêst begûn er sels te leauwen dat er slim sûndige hie troch mei te wurkjen oan it nei it front ta stjoeren fan jonge manlju.
Montgomery, dy't sels teminsten like religieus wie as har man, hold der in hiel oare miening op nei. Yn har deiboek skreau se: "Ik leau yn in God Dy't goed is, mar net almachtich. Ik leau ek yn in begjinsel fan it Kwea, dat yn macht oan God gelyk is, [...] tsjuster dêr't Hy ljocht is. Ik leau yn in ûneinige striid dy't tusken dy beiden plakfynt." Se hie les jûn oan 'e sneinsskoalle fan 'e tsjerke fan har man, en it meastepart fan 'e 21 jongemannen út Leaskdale en omkriten dy't yn 'e striid omkamen en ek fan 'e tsientallen dy't ferwûne of ynfalide nei hûs weromkearden, koe sy goed. Dat joech har in protte fertriet. Neffens har biografe Mary Henley Rubio rekke Montgomery wat langer wat mear obsedearre troch de oarloch. It wie alles dêr't se oer tinke koe en oer prate woe.
Koart nei de Earste Wrâldoarloch fûn der in omkear yn Montgomery har tinken plak. Der ferskynde doe in weromkearend personaazje yn har wurk, dy't se the Piper, "de (fluit)spiler", neamde. Earst liek dat in heldhaftige Heechlânske doedelsekspiler te wêzen, dy't de jongemannen de striid yn late ûnder it spyljen fan tradisjonele Skotske wyskes, mar letter bliek er de Pied Piper of Hamelin ("Rottefanger fan Hamelen") te wêzen, in bedrager dy't de jonges foar ivich by harren âlden wei lokke. Mei dat personaazje joech Montgomery utering oan har eigen ûntgûcheling oer de oarloch en har skuldgefoelens oer it feit dat se safolle jongfeinten oantrune hie om yn it leger te gean. De earste kear dat the Piper yn ien fan Montgomery har boeken foar 't ljocht kaam, wie yn Rainbow Valley út 1919, ien fan 'e ferfolchboeken fan Anne of Green Gables. Dêr ynspirearret er inkeld de jongemannen fan Avonlea mei syn moed. Yn Rilla of Ingleside, út 1921, feroaret er lykwols yn in mear sinister figuer as er Anne har soan Walter oerhellet om tsjinst te nimmen yn it Kanadeeske ekspedysjeleger, wêrnei't dy oan it Westfront komt te sneuveljen.
Houliksswierrichheden
Wylst se besocht om te gean mei har plichten as mem en pastoarske en mei de oanfallen fan religieuze melankelikens dêr't har man oan litte, krige Montgomery te meitsjen mei ferskate episoaden fan klinyske depresje. Sa rekke se yn oktober 1915, nei't se har trêde soan te wrâld brocht hie, geastlik yn 'e knipe doe't bliken die dat se net genôch tatemolke produsearre om har poppe te fieden. Dy moast doe byfuorre wurde mei kowemolke, wat yn 'e tiid fan foar de ynfiering fan it pasteurisaasjeproses in sûnensrisiko ynhold foar sokke jonge bern.
Ein 1918 rekke Montgomery siik mei de Spaanske gryp, in pandemy dêr't tusken 1917 en 1920 wrâldwiid 50 oant 100 miljoen minsken oan stoaren. Montgomery lei tsien dagen slim siik op bêd en helle it by de dea om 't ôf. Yn har deiboek skreau se neitiid dat se har yn hiel har libben noch nea sa beroerd en swak field hie. Har bêste freondinne Frederica Campbell MacFarlane wie lykwols minder lokkich as sy; dy beswiek op 20 jannewaris 1919 oan 'e Spaanske gryp. Montgomery wie dêr tige drôf oer. Boppedat wie se sa lulk dat har man sa ûnferskillich reägearre hie op 'e deastriid en it ferstjerren fan har bêste freondinne, dat se it serieus yn omtinken naam om in skieding oan te freegjen, eat dat oant 1967 foar froulju yn Kanada tige dreech wie. Uteinlik seach se dêr lykwols fan ôf om't se it as har plicht as kristinne beskôge om har houlik te rêden.
Dat slagge har lykwols net, yn 'e sin dat it in poer ûngelokkich houlik bleau. Ewen Macdonald wie in strang kalvinist, foar wa't de predestinaasjelear fêststie. (De predestinaasjelear wol hawwe dat God alles dat bart al yn 't foar beskikt hat. Dêrút folget dat foar jins berte al beslist is wa't rêden wurde sil en nei de himel giet, en wa't ferlern is en nei de hel giet, en neat dat in minske yn syn libben docht, kin dêr ek mar it minste of geringste oan feroarje.) Macdonald wie derfan oertsjûge rekke dat hy net ta de 'útkarden' hearde dy't nei de himel gean soene, mar dat er foarbestimd wie om foar ivich yn 'e hel te brânen mei de oare net te rêden sûnders. Dy oertsjûging late derta dat er oerenlang deprimearre foar him út stoarre. Ek fertelde er dêrom wiif en bern mei oprjochtens dat er wol wollen hie dat se nea berne wiene, om't sy ek net ta útkarden hearden, mar predestinearre wiene foar de hel. Hy wegere om in hân út te stekken by de opfieding fan 'e bern of by it wurk yn en om 'e hûs, en doe't er in auto oanskafte, joech er him geregeldwei oer oan sok dryst riidgedrach dat it wol liek as besocht er himsels om te bringen yn in ferkearsûngemak, wat miskien ek wol sa wie.
Montgomery sels waard troch it hâlden en dragen fan har man faker en djipper ta depressiviteit dreaun. Hja skreau geregeld yn har deiboek dat se wol woe dat se mei in oar troud wie. Ek skreau se op in stuit dat se der net mear oer koe om 'e "ferskriklik ymbesile útdrukking op syn gesicht" te sjen as Macdonald wer ris withoelang foar him út stoarre. It meastepart fan har libben wie har skriuwen foar Montgomery har grutte taflecht. Yn 1920 helle se yn har deiboek in sitaat oan fan 'e Súdafrikaanske auteur Olive Schreiner, dy't yn it boek The Story of an African Farm ferskate soarten leafde omskreaun hie, wêrûnder in "leafde sûnder wiisheid, swiet as it libben, bitter as de dea, dy't mar in oere duorret." Dêrby tekene Montgomery oan: "Mar it is it wurdich om foar dy iene oere in hiel libben libbe te hawwe." Ek skreau se: "Myn leafde foar Herman Leard, ek al wie dy noch sa ûnfolslein, is [...] in oantinken dat ik foar neat ruilje soe útsein de libbens fan myn bern en de weromkear fan Frede" (Frederica Campbell MacFarlane, har bêste freondinne).
Publikaasjeskeel
Fan 1917 ôf rekke Montgomery behelle yn fiif bittere, djoere en slepende rjochtsaken tsjin Louis Coues Page, de eigner fan 'e Amerikaanske útjouwerij L.C. Page & Company yn Boston, dy't oanholden oant 1928. Page hie in fertsjinne reputaasje as ien fan 'e meast tirannike figueren yn 'e Amerikaanske útjouwerssektor, as in bullebak en in mâlkop dy't syn skriuwers útrûpeljende kontrakten opkrong en syn wurknimmers, ûnder wa syn dimmene jongere broer George, graach yn it iepenbier fernederje mocht. Montgomery ûntfong fan syn útjouwerij 7 sinten per dollar fan 'e ferkeap fan 'e Anne-boeken, ynstee fan 'e 19 sinten dêr't se neffens har kontrakt rjocht op hie. Doe't se dy dieverij yn 1917 einlings en te'n lêsten ûntdiek, feroare se yn 'e Feriene Steaten fan útjouwer.
Page easke lykwols dat se it rjocht om Anne's House of Dreams út te jaan oan him oerdwaan soe ear't er har gean liet, en doe't se dat wegere, hold er hielendal op mei har royaltys fan 'e eardere boeken út 'e Anne-rige út te kearen. Ek al koed er gjin inkeld rjocht op Anne's House of Dreams jilde litte, dochs ferkocht Page de Amerikaanske útjourjochten op dat boek oan in oare Amerikaanske útjouwerij, it doedestiden ûngeunstich bekendsteande Grosset & Dunlap. Hy miende dat sokke yntimidaasje yn 'e mande mei it feit dat hy in miljonêr wie en sy net, en dat in rjochtsaak hannen mei jild kostje soe, Montgomery wol twinge soe om yn te binen. Hy seach der raar fan op doe't bliken die dat dat net it gefal wie. Want Montgomery hierde in abbekaat yn Boston yn en dage Page foar it gerjochtshôf fan Massachusetts foar it net útbeteljen fan royaltys dy't har takamen en foar it ferkeapjen fan rjochten dêr't hy gjin oanspraak op meitsje koe.
Lettere jierren
Tsjin febrewaris 1921 skatte Montgomery dat se C$100.000 oan 'e Anne-boeken fertsjinne hie, wêrby't se yn har deiboek oantekene dat it spitich wie dat se dêrmei gjin gelok keapje koe. Alle gedoch mei de film sil grif meispile hawwe by Montgomery har beslút, yn 1920, om op te hâlden mei nije boeken te skriuwen oer Anne Shirley. Yn har deiboek skreau se dat se útsjoen wie op dat personaazje. Se joech der ynstee de foarkar oan om nije haadpersoanen te betinken, hoewol't dat hast allegear famkes wiene fan deselde jierren as Anne. Sa skreau Montgomery yn 'e 1920-er jierren de Emily-trilogy en yn 'e 1930-er jierren de Pat-duology. Hoewol't dy boeken it skoan dwaan koene, waarden se nea sa súksesfol as de Anne-rige. Dêrnjonken skreau se yn deselde desennia ek in fiiftal op harsels steande romans, dêr't itselde foar gou.
Yn augustus 1921 begûn Montgomery oan it skriuwen fan wat de roman Emily of New Moon wurde soe, it earste diel fan 'e Emily-rige. It personaazje fan Emily Starr wie foar in diel autobiografysk, mei't se derfan dreamde om skielk as se grut wie skriuwster te wurden. Dêryn wykte se dúdlik ôf fan Anne Shirley, dy't as famke gjin fêstomline ideeën oer de takomst hie. In oar ferskil mei de Anne-boeken wie de tafoeging fan it personaazje fan Dean Priest, dy't yn 't earstoan ynnimlik en sympatyk liket, mar nei ferrin fan tiid in ûntrêstgjend karakter blykt te hawwen en him ûntpopt as in geastlik steurde en besitterige stalker. Dat personaazje basearre Montgomery op har man Ewen, wêrfoar't se in hint joech yn 'e namme (priest is Ingelsk foar "preester"). Yn 1933 publisearre Montgomery Pat of Silver Bush, wêrmei't se oergong ta it skriuwen fan 'folwoeksener' boeken foar de jongerein. Pat is in ritich fanke dat rûnom beskôge wurdt as in Einzelgänger, hiel oars as de optimistyske en libbene Anne Shirley. Pat har bêste freondinne, Bets Wilcox, beswykt oan 'e Spaanske gryp, wat it boek in tsjusterder toan jout as lykfol hokker fan Montgomery har ierdere romans en ferhalen.
Mei Ewen Macdonald boaze it ûnderwilens almar fierder oan. Yn 1925 rekke er ferfrjemde fan syn gemeente doe't er him oankante tsjin it opgean fan syn Presbyteriaanske Tsjerke yn Kanada yn 'e nije breder protestantske Feriene Tsjerke fan Kanada. Yn dat ramt wied er behelle yn in ynsidint wêrby't er in metodistyske predikant dy't de fúzje fan 'e tsjerkgenoatskippen oanmoedige, suver dearied. As er sels gjin dûmny west hie, wie Macdonald dêrfoar frijwol wis oanklage foar besykjen ta moard. Underwilens gie it mei harren houlik ek almar minder. Yn har deiboek klage Montgomery der omtrint dyselde tiid oer dat har man in "Midsiuwsk ferstân" hie as it om froulju gie: "In frou is in ding fan gjin inkeld yntellektueel belang foar him – it boartersguod en de tsjinneresse fan 'e man – en it bestiet net dat se wat dwaan kinne soe dat wiere lof wurdich is."
Yn 1926 ferfear de húshâlding nei Norval, dêr't Macdonald en Montgomery en de beide soannen wer kamen te wenjen yn in pastorij, dy't tsjintwurdich yn Halton Hills stiet. Dêr is no de Lucy Maud Montgomery Memorial Garden fêstige, dy't al fan fierrens te sjen is fan Highway 7 ôf. Yn 1934 liet de tsjin dy tiid tige depressive Macdonald himsels opnimme yn in sanatoarium yn Guelph. Nei't er wer thúskommen wie, joech de pleatslike apteek Montgomery in 'blauwe pil' tsjin Macdonald syn depressiviteit, dêr't troch in pynlike flater fan 'e apteker in deadlik ynsektoside trochhinne kommen wie. Macdonald rekke op in hier nei dea doe't er de pil ynnaam, en neitiid waard er paranoïde en miende er dat Montgomery him dea hawwe woe. It wie doe dat it minne houlik útrûn op húslik geweld. Macdonald hie fan dy tiid ôf suver noch mar twa geastlike steaten: òf hy wie katatoanysk en stoarre neat-sjend foar him út, òf hy barste út yn razernij en ferklearre dat er God hate om't dy him ta ien fan 'e 'ferflokten' makke hie. As er yn sa'n bui wie, begûn er syn frou te slaan om't se him, neffens him, besocht hie te fermoardzjen.
Yn 1935, nei't har man mei emeritaat gien wie, ferhuzen Montgomery en Macdonald nei Swansea, in bûtenwyk fan Toronto, dêr't se mei Montgomery har jild in wente oan 'e igge fan 'e rivier de Humber kochten dy't Montgomery Journey's End neamde, "De Ein fan 'e Reis". Dêr gie Montgomery fierder mei skriuwen, en njonken oar wurk produsearre se dêr nei in hiaat fan fyftjin jier nije boeken oer Anne Shirley, wêrmei't se noch besteande gatten yn it libbensferhaal fan dat personaazje tichte. Sa ferskynde Anne of Windy Poplars yn 1936, en Anne of Ingleside yn 1939. De lêste fan 'e op harsels steande romans, Jane of Lantern Hill, waard om deselde tiid skreaun en kaam yn 1937 út. Op 3 juny 1935 beneamde kening George V Montgomery ta ofsier yn 'e Oarder fan it Britske Ryk (OBE), en op 8 septimber fan dat jier waard se as sadanich ynhuldige yn Rideau Hall yn Ottawa troch Vere Brabazon Ponsonby, 9e greve fan Bessborough, de gûverneur-generaal fan Kanada. Har man wie net by dy seremoanje oanwêzich, mar Montgomery sels fûn it neffens alle ferslaggen in grutte ear.
Har skriuwwurk wie it iennichste dat Montgomery geande hold wylst se wraksele mei depressiviteit en ferskate soarten medisinen naam om dêr net yn wei te sinken. Yn it iepenbier bearde se lykwols altyd dat der neat mis wie. Meitiid ûntwikkele se in medisynferslaving, mar likegoed gie se troch mei it jaan fan taspraken oan gearkomsten fan ferskate beropsgroepen yn hiel Kanada. Op in boekebeurs yn Toronto, yn novimber 1936, kaam se yn 'e kunde mei de miljeu-aktivist Grize Ule, dy't sei (en fan wa't eltsenien leaude) dat er in Odjibwe-Yndiaan wie. Montgomery wie sterk fan him ûnder de yndruk, en doe't er dy jûns yn in taspraak sei: "Kanada's grutste rykdom is syn wâldlân" en dêroan taheakke dat de measte Kanadezen te grutsk wiene op "wolkekliuwers oan Yonge Street" ynstee fan op 'e "natoerlike helpboarnen dy't we ferneatigje sa fluch as we mar kinne", wie se it dêr folslein mei iens. Doe't nei it ferstjerren fan Grize Ule yn 1938 útkaam dat er eins in Ingelsman wie dy't Archie Belaney hiet, sei se dat hoewol't er liigd hie oer syn komôf, syn noed om it miljeu, de natoer en de bisten oprjochte wiene, en dat syn boadskip dêrom koestere wurde moast.
Yn 1937 joech Montgomery yn Toronto in taspraak wêryn't se Kanadeeske skriuwers oprôp om mear oer Kanada te skriuwen, mei't der neffens har genôch Kanadeeske ferhalen wiene dy't it opskriuwen wurdich wiene. Itselde soarte krewearjen om 'e ûntwikkeling fan 'e Kanadeeske literatuer oan te fiterjen die Montgomery ek allegeduerigen die as lid fan 'e Kanadeeske Skriuwersferiening (CAA). Nettsjinsteande dat, beklage de manlike avant-garde fan 'e Kanadeeske literatuer, oanfierd troch Frederick Philip Grove, F.R. Scott, Morley Callaghan en Raymond Knister, him oer de fierhinne froulike efterban fan 'e CAA, dy't nei harren miening sokken as Montgomery, dy't net as "serieuze skriuwers" beskôge wurde koene, fiersten tefolle ferhearlike hie.
It útbrekken fan 'e Twadde Wrâldoarloch, yn septimber 1939 kaam foar Montgomery as in grutte klap. Yn in brief út 1940 omskreau se it konflikt as "dizze nachtmerje dy't loslitten is op 'e wrâld [...] it is ûnearlik dat we soks no op 'e nij belibje moatte." En op 28 desimber 1941 skreau se yn in oar brief: "It ôfrûne jier is der oanhâldend op my ynbûtst. Myn âldste soan hat in soadsje fan syn libben makke en de frou is by him wei. De senuwen fan myn man binne noch minder as mines. Ik haw it aard fan syn oanfallen tweintich jier lang foar dy geheim holden, mar se hawwe my te'n lêsten brutsen. [...] De oarlochssitewaasje docht my de dea, yn 'e mande mei withoefolle oare dingen. Ik ferwachtsje dat se de tsjinstplicht ynfiere sille en dat se [dêrfoar] myn twadde soan nimme sille en dan sil ik gjin war mear dwaan om der oerhinne kommen om't ik dan neat mear hawwe sil om foar te libjen."
Yn 1940 hie de Kanadeeske premier William Lyon Mackenzie King de tsjinstplicht yntrodusearre ûnder de National Resources Mobilization Act, mar mei it betingst dat tsjinstplichtigen inkeld ynset wurde koene yn Noard-Amearika foar de ferdigening fan Kanada, wylst allinnich frijwilligers oersee stjoerd wurde koene om yn Jeropa te tsjinjen. Neitiid skreau Mackenzie King in referindum út foar 27 april 1942, wêrby't er it elektoraat foarstelde om tenei ek tsjinstplichtigen oersee te stjoeren. De útkomst fan dat referindum wie wêr't Montgomery yn 'e boppesteande briefpassaazje nei ferwiisde mei de wurden "Ik ferwachtsje dat se de tsjinstplicht ynfiere sille." Yn har lêste notysje yn har deiboek, op 23 maart 1942, skreau Montgomery: "Sûnt [it referindum útskreaun is] is myn libben in hel, hel, hel. Ik bin myn ferstân kwyt – alles yn 'e wrâld dêr't ik foar libbe haw, bin ik kwyt – de wrâld is gek wurden. As it sa trochgiet, wurdt ik der noch ta dreaun om myn libben te beëinigjen. O, God, ferjou my. Net ien kin betinke hoe freeslik oft myn sitewaasje is."