cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jaws 2
Untfangst
Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hie Jaws 2 in boppegemiddeld goedkarringspersintaazje fan 59%, basearre op 32 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: "[De film] komt nea ek mar yn 'e buert fan 'e jin bybliuwende spanning fan syn klassike foargonger, mar hy is ridlik ûnderhâldend foar in ferfolch dy't eins gjin besteansreden hat." Op Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, behelle Jaws 2 in goedkarringspersintaazje fan 51%, basearre op 12 resinsjes.
Resultaat
Jaws 2 brocht yn 'e bioskopen yn 'e Feriene Steaten en Kanada $102,9 miljoen op, en yn alle oare lannen en territoaria $106 miljoen. Wrâldwiid kaam de opbringst dêrmei út op $208,9 miljoen. Ofset tsjin it budget fan $30 miljoen betsjut dat in winst fan $178,9 miljoen, hoewol't dêr de marketingkosten noch wol ôf moatte. Dêrmei wie Jaws 2 ien fan 'e meast opbringende films fan 1978 en (doe) de meast opbringende ferfolchfilm út 'e filmskiednis.
Trivia
Op 'e dvd-edysje fan Jaws 2 út 2001 waard as bonusmateriaal û.m. in dokumintêre fan 45 minuten meilevere dy't weromseach op 'e produksje fan 'e film. Regisseur Jeannot Szwarc fertelt dêryn û.o. oer de problemen mei de Frânske titel fan 'e film. De oarspronklike film Jaws wie yn it Frânsk Les Dents de la Mer ("De Tosken fan 'e See") neamd, dat Jaws 2 moast Les Dents de la Mer 2 (útspr.: Les Dents de la Mer Deux) komme te hjitten. Doe klonken de lêste beide wurden as it krêftwurd merde ("stront"), wêrmei't de betsjutting fan 'e titel "De Tosken fan 'e Stront" waard. Soks waard úteinlik oplost troch der Les Dents de la Mer Part 2 fan te meitsjen.
John "Rookie" Wright
thumb|right John "Rookie" Wright, (New York City, 1973) meast koartwei "Rookie" neamd, is in ferneamd muorrekeatser út New York. Fan likernôch 1990 oant 2010 hat hy it big ball sirkwy yn New York dominearre, benammen yn it inkelspul. Njonken it muorrekeatsen is John Wright wurksem by in gokkantoar as 'bookmaker'. Ek by it muorrekeatsen binne foar him, njonken it prizejild, weddenskippen op eigen en oarmans wedstriden in wichtige bron fan ynkomsten. Mei syn provosearjend gedrach op en om de baan is er boppedat in publykslûker.
Hy makke yn 2001 ek namme yn it small ball sirkwy troch yn dat jier de ICHA Mayor's Cup op syn namme te skriuwen en tegearre mei Dave Rojas de dûbeltitel op it Amerikaansk kampioenskip op te easkjen. It soe lykwols oant 2012 duorje, foardat Rookie ek beslach lizze koe op in inkeltitel yn de small ball fariant.
Ynternasjonale suksessen
Rookie Wright makke yn 2008 en 2009 diel út fan it winnende team op de One Wall Federation Cup. Yn 2009 lei hy yn Portland (Oregon) beslach op de inkeltitel op it wrâldkampioenskip dêr't er yn de finale syn 'pupil' Givonni Vasquez fersloech.
Gerben Abma
Gerben Abma (29 maart 1932, Folsgeare - 5 desimber 2016, Amsterdam) wie in Frysk histoarikus en skriuwer.
Biografy
Abma wie it sechde bern út in kalvinistyske boerehúshâlding dy't úteinlik tsien bern telle soe. Syn broer Willem Abma (1942) is ek skriuwer.
Hy gie nei de HBS-B, helle dêrnei it steatseksamen gymnasium-A en studearre teology oan de Universiteit fan Amsterdam. Nei syn kandidaatseksamen besleat er fan stúdzjerjochting te feroarjen. Hy studearre ôf yn skiednis en helle dêrnjonken ek noch in diploma wittenskiplik argyfamtner. Yn 1980 promovearre Abma oan de Frije Universiteit Amsterdam op it proefskrift Geloof en politiek: confessionele partijvorming in Friesland: ontstaan en eerste jaren (1852-1871).
Al yn syn studintetiid sette Abma mei de skriuwerij útein. Wurk fan him ferskynde ûnder oaren yn de tydskriften It Heitelân, Stiennen Man en Stim fan Fryslân. Yn 1962 debutearre er mei de roman De útfanhuzer dy't net sa bêst ûntfongen waard. De Gersridders (1969) wûn lykwols de earste priis fan de Kristlik Fryske Folks Bibleteek en waard útjûn as premyboek. Dêrneist besocht Abma om de kontakten tusken Fryske en Nederlânske skriuwers te ferbetterjen. Hy rjochte yn 1967 mei Feijo Sixma van Heemstra en Josse de Haan it twatalige tydskrift A-wyt op, dat goed twa jier letter al wer opheft waard. Syn stikken ferskyden dêryn ûnder de skûlnamme G. Jelles. Abma ûntjoech him ta in polemist dêr't men benaud foar wie, mar begûn yn 1971 in rjochtsaak doe't er troch kollega-skriuwer Jo Smit "in moreel defect minske" en "in troch en troch sik en teheistere brein" neamd waard, fanwege syn hurde oanfal op Freark Dam. Smit kaam der mei in boete fan 50 gûne fan ôf.
Abma wie skiednislearaar te Ljouwert en oan de ryksskoallemienskip Magister Alvinus te Snits. Teffens wie er haadredakteur en einredakteur fan de Encyclopedie van het hedendaagse Friesland (1975), in twadielige ensyklopedy oer Fryslân, útjûn troch Van Seijen út Ljouwert. Mei kollega haadredakteur Klaas Jansma hie er yn 1974 al Dwalend door het Hoge Noorden skreaun, in gids foar it Lauwersmar en omkriten.
Nei syn pinsjonearring sette er him nei wenjen yn Amsterdam, yn septimber 1991, dêr't er in skoft duo-riedslid foar it CDA yn de dielried fan Amsterdam-Sintrum wie. Abma stoar op 84-jierrige leeftyd yn Amsterdam.
Ferskaat
Abma wie figurant yn de film Voor een verloren soldaat (1992) fan Roeland Kerbosch.
Atoommassa
De atoommassais, lykas it wurd oanjout, de massa fan in atoom. De atoommassa wurdt oanjûn yn atomêre massa-ienheden (u). Elk isotoop fan in gemysk elemint hat in oare atoommassa.
Elemint
De atoommassa fan in elemint as gehiel is definiearre as de woegen trochsneed fan de atoommassa's fan alle natuerlike isotopen, wêrby't de weachfaktor fan in isotoop de relative oanwêzichheid op ierde is. Dizze trochsneed wurdt meastal oanjûn as de relative atoommassa.
Ferbân mei oare ienheden
Ien mol koalstof fan it isotoop <SUP>12</SUP>C hat in massa fan 12 gram. De atoommassa fan ien atoom <SUP>12</SUP>C is lyk oan:
12 / N<SUB>A</SUB> gram = 1,93×10<SUP>-26</SUP> kg
N<SUB>A</SUB> stiet foar de konstante fan Avogadro, it tal dieltsjes yn ien mol.
Bearn Bilker
Bearn Bilker (Marrum, 12 desimber 1952) is in Nederlânsk politikus en earder boargemaster foar it CDA.
Wurkpaad
Hy begûn syn politike karriêre as gemeenteriedslid en wethâlder yn Ljouwert. Yn 2001 waard er beneamd ta boargemaster fan de gemeente Kollumerlân en Nijkrúslân dy't op 1 jannewaris 2019 opgie yn de gemeente Noardeast-Fryslân.
Bilker jildt as in saakkundige fan de adelstân, benammen fan de Oranjes en Dútske foarstenhuzen. Hy wurdt dêrom geregeldwei om help frege, b.g. foar telefyzjeprogramma's. Ut reden fan syn krewearjen op dit mêd is er foarsitter fan de stichting Nassau en Fryslân en fan de stichting Staten en Stinzen. Hy skriuwt dêroer yn it Frysk Deiblêd en is meiwurker oan Royalty Digest Quarterly en it telefyzjeprogramma Blauw Bloed.
Bilker is teffens fan de stichting Organum Frisicum. Bilker hat ek foarsitter west fan it bestjoer fan de teätergroep Tryater (1996-2002, fan 2002 oant 2012 foarsitter).
Ek waard er bekend omdat er de sloop fan de Ljouwerter Vegelinbuert trochset hat.
Priveelibben
Hy wie troud mei Magda Jellema-Bilker, dy't op 28 july 2010 mei 64 jier kaam te ferstjerren. Yn oktober 2012 troude Bilker op 'e nij mei de Dútske Angelika Steiner yn Schloss Schwarzburg. It houlik helle de Dútske kranten.
Grutte Priis Formule 1 fan Spanje 2018
Utslaggen fan de Grutte Priis Formule 1 fan Spanje 2018 yn Montmeló op 13 maaie. It wie de fiifde race fan 21 races fan de Formule 1 yn 2018. Hy waard op it Sirkwy fan Barcelona-Kataloanje hâlden. De race waard hâlden oer 66 omgongen, op it 4,7 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 307 kilometer.
Patroanhillige
thumb|200px|right|[[Sint Kwentin is de patroanhillige fan slotmakkers en kin ek oanroppen wurde by gefal fan hoastjen en prústen.]] In beskermhillige, ek wol patroanhillige, skutspatroan of koartwei patroan of patronesse neamd, is yn de Roomsk-Katolike Tsjerke in hillige of in ingel dy't beskôge wurdt en fereare wurdt as beskermer fan in stêd, lân, tsjerke, gilde, beropsgroep of persoan. De beskermhillige kin yn gefal fan need oanroppen wurde. In patroanhillige kin ek dejinge wêze dêr't men by de doop nei neamd wurdt.
Alde Nederlânske Tsjerke fan Sleepy Hollow
De Alde Nederlânske Tsjerke fan Sleepy Hollow is in 17e iuwske herfoarme tsjerke oan de Albany Post Road yn Sleepy Hollow de Amearikaanske steat New York. De tsjerke mei it tsjerkhôf spile in grutte rol yn Washington Irving's "The Legend of Sleepy Hollow". De troch Nederlânske emigranten boude tsjerke is ien fan de âldste gebouwen yn de steat New York. Sûnt 1966 stiet de tsjerke as ien fan de earste gebouwen op de list fan it National Register of Historic Places, wylst it al earder yn 1961 oanwiisd wie as in National Historic Landmark.
De tsjerke is de op ien nei âldste tsjerke en it op fjirtjin nei âldste gebou fan de steat New York. De tsjerke moast nei in brân yn 1837 renovearre wurde. Yn de tsjerke, dêr't de Herfoarme Tsjerke fan de Tarrytowns (Sleepy Hollow en Tarrytown) eigner fan is, wurde noch tsjinsten yn 'e simmer en by spesjale gelegenheden, lykas de krystjûn, fierd.
Skiednis
De tsjerke is ûntwurpen en betelle troch yn Boalsert berne Frederick Philipse, eigner fan grutte stikken grûn, handler yn slaven en keapman dy't it goed dwaan koe. Likernôch 100 meter fierder nei it suden ta leit de Philipsburg Manor, ek in histoarysk monumint. Nei't Philipse trou swarde oan it Ingelske bestjoer, him hear fan in manor neame mocht en er yn 1683 him nei wenjen sette op it plak dêr't de Pocantico-rivier yn de Hudson streamde yn wat doe North Tarrytown hiet, liet er foar de dêr al oanwêzige lytse mienskip in earste tsjerke bouwe op it súdlike stik fan it besteande tsjerkhôf.
Philipse's frou ferstoar yn 1691 en hy troude rillegau op 'e nij. Syn twadde frou, Catharine Van Cortlandt Derval, trune him oan om in stiennen tsjerke foar de gemeente te bouwen en wat letter harke er nei syn frou en joech er opdracht om de hjoeddeiske tsjerke te bouwen. Hy ûntwurp en betelle út eigen bûse it gebou en der wurdt sein dat hy ek de preekstoel sels snien hie. Neffens in 19e-iuwske moarmeren gevelstien oan de tsjerke waard it gebou folôge yn 1699, mar it is wierskynliker dat de tsjerke al yn 1697 klear wie. De iere skiednis fan de tsjerke en syn leden waard fêstlein troch Dirck Storm yn it boek Het Notite Boeck der Christelyckes Kercke op de Manner of Philips Burgh. Alhoewol't de famylje yn ûngenede foel en harren lân fanwegen it gearspannen mei de Britske Kroan yn de tiid fan de Amearikaanske Revolúsje konfiskearre waard, bleau de tsjerke gewoan yn gebrûk as de tsjerke fan Philipse Manor. Yn dy tiid waarden de hearebanken foar de lânshear en syn famylje ferwidere en ek de iken banken waarden ferfongen troch banken fan dinnehout.
Washington Irving, dy't in pear kilometer súdlik syn Sunnyside-lângoed hie, makke de tsjerke ferneamd troch de tsjerke in rol te jaan yn syn ier 19e-iuwsk ferhaal "The Legend of Sleepy Hollow".
In brân yn 1837 brocht skea oan de tsjerke en by de dêrop folgjende renovaasje ferhûze de sûdlike yngong nei de tsjintwurdige lokaasje op it westen. De ramen en de tagong krigen in goatyske bôge. Yn de tsjerke waard de noardlike kreake ôfbrutsen en de westlike fergrutte. De preekstoel en it oarspronklike balkenplafond waarden ferfongen. Sechtich jier letter fûn wer in renovaasje yn it ramt fan it 200-jierrich bestean plak. Dy renovaasje herstelde foar in diel it âlde oansjen fan it ynterieur.
Yn de 19e iuw woeks it ynwennertal fan de Tarrytowns en om de gruttere gemeente plak te jaan waard in nije tsjerke yn Tarrytown boud, dy't letter de haadtsjerke fan de gemeente waard. Hjoeddedei wurdt de âlde tsjerke simmerdeis brûkt en by spesjale gelegenheden.
Lûd
Lûd is yn 'e natuerkunde in trilling dy't him fuortset yn 'e foarm fan in longitudinale, saneamde lûdsweach troch in feroaring yn 'e tichtheid fan in elastysk medium tewei te bringen, dat yn dit gefal in transmisjemedium neamd wurdt. De lûdsfaasje is de faasje wêrmei't it lûd him yn weagen troch it transmisjemedium hinne fuortbeweecht; dy faasje ferskilt al neigeraden de tichtheid fan it medium. Sjoen út it minsklik perspektyf is dat medium almeast lucht, mar it kin ek in oar gas, in floeistof (lykas wetter) of in fêste stof wêze (lykas de grûn by in ierdbeving). Yn 'e ingste betsjutting is lûd in hearbere feroaring fan 'e luchtdruk. Yn rommere sin kin dermei ferwiisd wurde nei eltse feroaring fan 'e hearskjende statyske atmofearyske druk, oft dy no hearber is nof net. In spesifyk lûd wurdt ek wol in klank neamd. De tûke fan 'e wittenskip dy't it ferskynsel lûd bestudearret, is de akoestyk. It ûnderfinen fan lûden troch minsken wurdt bestudearre troch de psycho-akoestyk.
Hearber lûd
Yn 'e minsklike fysiology en psychology wurdt yn 'e praktyk mei de oantsjutting 'lûd' net ferwiisd nei de eigentlike lûdsweagen, mar de resepsje (gewaarwurding) fan sokke trillings yn it ear en harren persepsje (ynterpretaasje) yn 'e harsens. Lûdsweagen wurde nammentlik troch minsken en bisten mei in gehoarorgaan waarnommen as se it trommeflues yn it ear yn trilling bringe en as it ear dy trillings omset ta sinjalen dy't troch en mei de harsens ferwurke wurde. Guon soarten bisten hawwe in oar gehoarorgaan as in ear, lykas it tympanaal orgaan fan beskate skiften ynsekten, of de swimblaas of it sydlinestysteem fan beskate soarten fisken.
Unhearber lûd
Inkeld lûdsweagen mei frekwinsjes dy't tusken likernôch 20 Hz en 20 kHz yn lizze, kinne troch de minske waarnommen wurde. Yn lucht fan atmosfearyske luchtdruk giet it dêrby om lûdsweagen mei weachlingten fan 17 m oant 1,7 sm. Lûdsweagen heger as 20 kHz wurde ultrasoane lûden neamd en binne net hearber foar minsken. Lûdsweagen leger as 20 Hz wurde ynfrasoane lûden neamd en binne likemin hearber foar minsken, hoewol't se, as se sterk genôch binne, noch wol waarnommen wurde kinne mei de taastsin. Oare soarten bisten hawwe gauris in oar gehoarberik; sa kinne hûnen folle hegere (ynfrasoane) lûden hearre, wylst oaljefanten folle legere (ultrasoane) lûden hearre.
Minsken dy't troch in lichaamlike beheining oan it ear hielendal gjin lûden hearre kinne, binne dôf. Soks liedt faak ek ta in behindere spraakfermogen, om't sokke lju harren eigen spraak noch dy fan oaren hearre kinne en dêrom gjin ramt fan ferliking foar de eigen útspraak hawwe. Minsken dy't min hearre kinne, binne staf. Dat is in krupsje dy't faak mei de âlderdom komt. Lûden kinne fersterke wurde troch beskate apparaten, lykas in mikrofoan, in megafoan of, foar staffe minsken, in gehoarapparaat.
Foar- en neidielen
Foar minsken dy't wol goed hearre kinne, foarmet lûd in ûnmisber diel fan 'e kommunikaasje troch kombinaasje fan it spraakfermogen en it gehoarssintúch. Ek by ûntspanning spilet lûd in wichtige rol, troch it harkjen nei muzyk. Lûden kinne lykwols ek hinderlik wêze as se te lûd of net foechsum binne, lykas it oerfleanen fan in strieljager, lûde muzyk dy't te neare nacht by de buorlju spile wurdt of opslûpen jonges dy't in middei op 'e brommer hinne en wer troch de strjitte ride. Men sprekt dan fan lûdsoerlêst.
Mjittings mei lûd
Lûd is ek wichtich foar it dwaan fan beskate mjittings, lykas yn 'e hydrografy, wêrby't de djipte fan 'e seeboaiem metten wurdt troch de tiidsspanne te mjitten tusken it útstjoeren fan lûdspulsen út in echolead en it weromkearen fan dy pulsen nei't se troch de seeboaiem wjerkeatst binne. Itselde prinsipe wurdt brûkt troch sonar yn wetter en troch radar yn lucht. Guon soarten bisten, lykas flearmûzen en dolfinen, skatte ôfstannen op deselde wize yn troch lûdspulsen fuort te bringen en de weromkeartiid te mjitten nei't dy pulsen nei harren wjerkeatst binne. Yn 'e medyske byldfoarming wurdt echografy ûnder beskate omstannichheden brûkt om in byld fan it ynwindige fan it minsklik lichem te krijen, bgl. om in ûnberne poppe te ûndersykjen.
Kreil (Noard-Hollân)
thumb|right|Kreil thumb|right|Hynstestâl oan de dyk
Kreil leit ek op de râne fan de Waardpolder, dy't yn de 19e iuw ynpoldere waard. In gedielte fan it plakje leit yn de gemeente Anna Paulowna en wurdt formeel ûnder it doarp Wieringerwaard rekkene, it oare gedielte leit yn de gemeente Niedorp en wurdt formeel ûnder it doarp Barsingerhorn rekkene. Soms neamt men Kreil dêrom ek wol in buorskip ynstee fan in doarp. Ienris yn it jier wurdt de 'Kreiler merk' organisearre. thumb|left|590px|''Utsjoch op it bûtengebiet fan Kreil
Bôgesjitten op de Olympyske Simmerspullen 2012
200px|thumb|right|200px|It Olympysk Bôgesjit Stadion fan Londen 2012
De Olympyske Simmerspullen 2012 fan de XXXe Olympiade waarden fan 27 july oant en mei 12 augustus 2012 hâlden yn Londen, de haadstêd fan Grut-Brittanje. Londen wie de earste stêd dy't foar de trêde kear de Spullen organisearje mocht. Earder hiene de Spullen fan 1908 en 1948 dêr ek plak. It bôgesjitten hie plak yn it Lord's Cricket Ground.
List fan grytmannen fan Doanjewerstâl
Dit is een list fan grytmannen fan de eardere Fryske gritenij Doanjewerstâl oant de ynfiering fan de gemeentewet yn 1851.
Nei de ynfiering fan de gemeentewet yn 1851 hie Doanjewerstâl net langer grytmannen, mar boargemasters; sjoch hjirfoar de list fan boargemasters fan Doanjewerstâl.
Sallânsk folksliet
It Sallânsk folksliet (fan 'e Oeriselske lânstreek Sallân) is skreaun en komponearre troch B.H. Brouwer. Bekend is benammen de dialektferzje, makke troch E. Koopman.
Ofbyld:Audiobutton.png Beharkje it Sallaandlied
Kreileroord
thumb|right|gemeente Wieringermar thumb|right|Lizzing fan Kreileroord Kreileroord is in doarp yn de gemeente Hollâns Kroan yn de Nederlânske provinsje Noard-Hollân.
Kreileroord is mei 553 ynwenners (31 desimber 2007) it lytste doarp fan de Wieringermar. It doarp leit krekt eastlik fan Wieringerwerf. De namme fan it doarp is in dúdlike ferwizing nei it Kreiler Wâld, in wâld dat der ea lein hat.
Oarspronklik is it doarp boud yn 1957 as delsetting foar lânarbeiders. De basisopbou fan it doarp kaam direkt fan de tekentafel ôf. Doe't it doarp ôf wie, rûn it oantal lânarbeiders werom troch mechanisaasje. It doarp is dêrnei ek altyd lyts bleaun. Der waarden destiids twa legere skoallen en in doarpshûs boud. It doarpshûs waard yn de jierren tachtich fan de 20e iuw oanpast en ferboud sadat meardere klups en ferienings har dêr ûntjaan koenen. De learlingen fan de twa legere skoallen, in iepenbiere en in kristlike, gienen wyks nei de sportseal fan it Kreileroorder doarpshûs sadat se dêr de gymnastyklessen krije koenen. Alderlei sportferienings, dêrûnder in follybalferiening en in judoklup, wienen ek aktyf yn de gymnastykseal fan it doarpshûs. Sneins waard de seal ek in tiidlang brûkt foar tsjerketsjinsten. De beide legere skoallen en it doarpshûs binne wilens ôfbrutsen.
Begjin 2006 is De Doorbraak, it multyfunksjoneel sintrum iepene. Dit nije gebou jout ûnderdak oan de skoalle (het Creiler woud), fuotbalklup VV Kreileroord en alle fierdere foarsjennings sa as de jeugdklup en senioaren.
Winkels hat it doarp no net mear, mar mei de komst fan nijbouwenningen op it plak fan it eardere doarpshûs en legere skoallen is der wer perspektyf foar winkels yn it doarp. Der leit ek in plan foar in útwreiding fan it doarp mei 1100 wenningen. Dy wenningen sille oan it wetter fan de Iselmar komme. Dêrfoar sil de Wieringermardyk ferlein wurde moatte sadat der in mar ûntstean sil oan de râne fan it doarp. It plan is al fierhinne útwurke.
Eastlik fan de buorren leit de Iselmar, oan de dyk is in lyts rekreaasjegedielte. Sa'n 900 meter besuden de buorren leit it testwynmolepark fan ECN.
Hellendoorn
right
Hellendoorn (Nedersaksysk: Heldern) is in doarp en gemeente yn de provinsje Oerisel, mei ynwenners (, boarne: CBS), en mei in oerflak fan 138,62 km² (wêrfan 1,00 km² wetter). De gemeente Hellendoorn waard yn 1811 oprjochte.
Plakken
It haadplak fan de gemeente is Nijverdal en de oare plakken yn de gemeente binne: Daarle, Daarlerveen, Eelen en Rhaan, Egede, Haarle, Hankate, Hulsen en Marle.
Gerbrandus Jelgersma
thumb|Gerbrand Jelgersma in 1905 thumb|Jelgersmakliniek yn Oegstgeest anno 2010 Gerbrandus Jelgersma (Doeveren (Noard-Brabân), 1 novimber 1859 – Oegstgeest, 17 augustus 1942) ie in Nederlânsk psychiater en fan 1899 oant 1930 heechlearaar psychiatry oan de Ryksuniversiteit Leiden.
Hy wie in soan fan Bernardus Jelgersma, predikant, en Titia Jiskje Faber. Op 21 desimber 1888 troude er mei Elisaberta Henrica Nelida Johanna Ris; sy krigen 3 dochters en 1 soan. Benei twahûndert jier lang smiet it Fryske laach Jelgersma teologen op. Mei de generaasje fan Gerbrand, dy't grutbrocht waard yn Noard-Hollân, waard dy tradysje ferbrutsen.
De Jelgersmaklinyk yn Oegstgeest waard nei him ferneamd. Jelgersma is ûnder oaren bekend wurden troch in kleuringsmetoade fan senuwbanen yn de harsens. De troch him makke breincoupes binne yn Museum Boerhaave yn Leien te besjen. Yn 1930 gie er mei emeritaat.
Gerbrandus Jelgersma is de jongere broer fan Dominicus Gerbrandus Jelgersma (1856-1930). De twa wurde gauris trochinoar helle.
Arent van Halmael
thumb|Arent van Halmael, skildere troch [[Johan Joeke Gabriël van Wicheren|Jan van Wicheren]] Jonkhear Arent van Halmael (Amsterdam, 17 oktober 1788 - Ljouwert, 29 septimber 1850) wie in jurist. Hy troude op 1 novimber 1820 mei Catharina Anna Ruitinga te Ljouwert.
Fan Halmael studearre rjocht oan de Universiteit Leien. Hy wie auditeur-militêr, earst yn Amsterdan, in jier letter te Ljouwert (1817). Hy hie niget oan Fryske skiednis, wie oprjochter en sintrale figuer fan 'Constanter' (1819) en die mei oan it 'Frysk Jierboek', 'Vrij Friesland' en Friesche Volksalmanak. Hy besoarge mei M. de Haan Hettema it Stamboek van den Friese Adel (1846). Wie, yn it Nederlânsk, skriuwer fan op de Fryske skiednis basearre toanielstikken (û.o. Reinier en Willem v. Oldenbarnevelt, 1825; Ats Bonninga, 1830; Adel en Ida, 1831; Radboud de Tweede, 1839), balladen, poëtyske ferhalen en proazastikken.
Hy wie beskermhear fan Wopke Eekhoff.
Hengelo (Oerisel)
right
Franz Schubert
thumb|right|Franz Schubert fan [[Wilhelm August Rieder (1875)]] Franz Peter Schubert (Wenen, 31 jannewaris 1797 — Wenen, 19 novimber 1828) wie in Eastenryksk komponist. Hy skreau sa'n 600 lieten, njoggen symfonyen, liturgyske muzyk (û.o. missen), operas, wat gelegenheidsmuzyk, in protte keamermuzyk en muzyk foar solo-piano. Hy wurdt spesjaal te binnen brocht út reden fan syn orzjinele meloadyske en harmoanyske stikken.
Freestyleskyen op de Olympyske Winterspullen
thumb|100px|right|Freestyleskyen Freestyleskyen is in sport dy't sûnt de Olympyske Winterspullen 1992 op it Olympyske programma stiet. En bestiet út seis dissiplines, moguls, aerials, ski-cross, slopestyle, halfpile en big air.
Kartago
thumb|Ruïnen fan Kartago thumb|De termen fan Antoninus Pius, Kartago thumb|Rekonstruksje fan Kartago Kartago (Gryksk: Καρχηδών: Kargedon, fan Punyske Kart-hadasht, dat 'nije stêd' betsjut, Arabysk: قرطاج of قرطاجة‎, Latyn: Carthago) wie in stêd yn de 'âldheid, tichtby it hjoeddeiske Tunis yn it gebiet dat troch de Romeinen Afrika neamd waard. De stêd lei oan de eastkant fan de mar Tunis, foar it sintrum fan de nije haadstêd fan Tuneezje, Tunis, oer.
Franz Schubert
Syn muzyk is by syn libben net sa populêr wurden en hy moast troch de tiid komme mei stipe fan syn freonen. Earst nei syn dea makke syn wurk opgong. Franz Schubert wurdt no beskôge as ien fan de grutste komponisten út de Westerske muzyktradysje.
Kartago
Yn de Aldheid wie Kartago de haadstêd fan it Kartaachske Ryk, dêr't de ynwenners fan troch de Romeinen Púnjers (Latyn: Punici) neamd waarden. Fan de fyfde iuw f.Kr. ôf waard it de machtichste hannelstêd yn it Middellânske Seegebiet en yn de tredde iuw f.Kr. in grutte rivaal fan Rome. Nei de Punyske oarloggen waard Kartago yn 146 f.Kr. troch de Romeinen ferwoastge en waard de stêd part fan de Romeinske provinsje Afrika. Kartago waard troch de Romeinen wer opboud en it woeks út ta de twadde stêd fan it Romeinske Ryk. De stêd waard foargoed ferwoastge yn 698 n.Kr. by de islamityske oermastering fan de Magreb.
Freestyleskyen op de Olympyske Winterspullen
Skiednis
It Freestyleskyen stiet sûnt 1992 offisjeel op it programma nei't it yn 1988 al in demonstraasjesport wie, de ienigste offisjele dissipline wie yn 1992 de moguls. Aerials en sky-ballet wiene yn 1992 demonstraasje sporten, foar it sky-ballet wiene 1988 en 1992 de ienigste kearen dat it op de winterspullen te sjen wie, it ûnderdiel aerials kaam yn 1994 offisjeel op it programma. Yn Vancouver by de spullen fan 2010 kaam de Ski cross der by. Yn 2014 kamen der sels twa nije dissiplines by de halfpipe en de slopestyle, yn 2022 folge troch de big air.
Kartago
Namme
De namme Kartago komt fan it Latynske Carthago of Karthago, it Grykske Karkhēdōn (Καρχηδών) en it Etruskyske *Carθaza, dat fan it Punyske qrt-ḥdšt (𐤒𐤓𐤕 𐤇𐤃𐤔𐤕‎) "nije stêd" ôfkomt. It soe de "Nije Tyrus" wêze moatte. It Latynske wurd Punicus komt fan it Grykske Phoinikes (Φοίνικες) foar Fenysjers.
De hjoeddeistige Arabyske foarm قرطاج (Qarṭāj) komt fan it Frânske Carthage.
Franz Schubert
Jeugdjierren
Franz Schubert waard berne yn Himmelpfortgrund, in bûtenwyk fan Wenen, no Wien-Alsergrund, as soan fan in ûnderwizer, dy't it mei 19 bern út twa houliken net breed hingje litte koe. Mei acht jier krige Franz fioelelessen fan syn heit en sjongles fan Michael Holzer. Yn de famyljekroanyk skreau Schubert syn heit, dat Holzer him faker as ien kear mei triennen yn de eagen fersekere dat er noch nea sa'n bêste learling hân hie: 'At ik him wat nijs bybringe woe, wist er it al'.
Kartago
Oarsprong
De stêd waard troch de Fenysjers stifte yn 814 f.Kr. Guon skiedkundigen tinke dat it om 725 f.Kr. west hawwe moat, om't it âldste diggelguod op dat jiertal datearre waard. Der waard lykwols ek âlder guod fûn, dus tinke de measte skiedkundigen dat de stifting earder wie. Kartago moast fan in lytse hannelspost ta in gruttere koloanje útwoeksen wêze.
Franz Schubert
Komponist
Yn 1816 wie Schubert gadingmakker foar de baan fan muzyklearaar oan de normaalskoalle yn Leibach. Hy woe ek trouwe mei syn jeugdfreondinne Therese Grob, mar dat mocht doe net út reden dat de wet foarskreau dat men in húshâlding ûnderhâlde moatte koe en dat koe er op dat stuit net. Salieri skreau lykwols in wat toar tsjûchskrift, dat Schubert tafallich yn hannen krige. Doe wie it dien mei Salieri en syn lessen. De sollisitaasje waard ek neat, wierskynlik omdat er gjin les jaan koe yn it bespyljen fan alle blaasynstruminten.
Kartago
Oarsprong
Neffens in leginde waard Kartago troch prinsesse Dido út Tyrus stifte, dy't op 'e flecht wie.
Franz Schubert
Komponist
Yn de hjerst fan 1817 wie de wetlike termyn dat Schubert yn tsjinst roppen wurde koe oer. Hy naam fuortendaliks ûntslach as helpûnderwizer (1818). Hy moast no troch de tiid komme mei it jaan fan muzyklessen. Syn nije frijheid late lykwols net ta al tefolle ynspiraasje. Yn de simmer fan dat jier en yn 1824 gie er mei as pianolearaar nei de bûtenpleats fan de famylje fan greve Johann Karl Esterhazy yn Hongarije. Dêr hie er de meast soarchleaze tiid fan syn libben.
Kartago
Oarsprong
Yn werklikheid wie it ien fan de ferskate hannelsposten dy't de Fenysjers yn it Middellânske Seegebiet stiften. Kartago ûntwikkele him hurd ta in wichtige seemacht yn it westlik bekken fan de Middellânske See, dy't it allinnichrjocht opeaske oer de seehannel.
Franz Schubert
Komponist
Werom yn Wenen wenne er faak by ferskillende freonen. Hy komponearre fan moarns seis oant middeis ien oere, sûnder skoft. Jûns moete er syn freonen yn it kafee. Yn 1820 waard foar it earst in Singspiel fan Schubert útfierd: 'Die Zwillingsbrüder'. It publyk rôp om Schubert, mar hy wegere te ferskinen út reden fan syn earmoedige klaaiïng.
Kartago
Oarsprong
De Fenysjers namen harren taal Fenisysk, dat in Kanaänityske taal, dy't wer in part fan de Semityske talekloft wie, mei nei harren koloanjes. It Fenisysk dat yn de koloanjes yn it westlike Middellânske Seegebiet sprutsen waard, waard Punysk neamd, dat himsels letter ta in selsstannige sprake ûntjoech. Taalkundigen binne it der net alhiel oer iens oft it Punysk as in selsstannige taal of as in dialekt fan it Fenisysk beskôge wurde moat. Mar it Punysk skrift ûntjoech him fan it Fenisysk alfabet en de útspraak fan guon letters feroare ek.
Punyske Republyk
Nei't it Fenisyske heitelân tusken 550 en 500 f.Kr. ûnder ynfloed fan it Perzyske Ryk kaam, en Tyrus syn hannel beheind ta it eastlik Middellânske Seegebiet waard, ûntjoech Kartago him ta in wichtige seemacht yn it westlike Middellânske Seegebiet. In soad Fenisyske hannelskoloanjes kamen ûnder Kartaachsk bestjoer en dy stiften ek sels wer nije koloanjes. Ek op de Marokkaanske kust fan de Atlantyske Oseaan waarden hannelsposten stifte. Ek waarden der ekspedysjes útfierd oant de Britske eilannen en de Golf fan Guinea ta. Hanno de Seefarder spile dêrby in wichtige rôl en dy beskreau de lânseigen folken. Neffens guon skiedskriuwers reizge er om gâns Afrika hinne yn opdracht fan de farao fan Egypte.
Franz Schubert
Komponist
Oant 1821 wiene mar in pear fan Schubert syn lieten printe, mar dat jier soarge syn freon Ignaz Sonnleithner dat der in útjefte klear kaam fan 17 ôfleverings mei Schubert's lieten. 'Erlkonig' ferskynde as opus 1, seis jier nei't it skreaun wie. De krityk wie net ienstimmich, mar it die wol safolle fertuten dat Schubert syn skulden ôfbetelje koe.
Kartago
Punyske Republyk
Kartago woe it monopoalje fan de seehannel hawwe en Kartaachske skippen lieten de skippen fan rivalen sinke dy't se yn harren "territoarium" oantroffen. De Kartagers waarden de konkurrinten fan de westlike Griken en der ûntstie in skeel oer Sisylje tusken dy twa, dat ta de Sisyljaanske oarloggen late. Gauris ferbûnen de Kartagers harren mei de Etruskyske stêdsteaten om sterker yn harren konkurrinsje mei de Griken te stean. Ynearsten libben Kartago en de opkommende Romeinske Republyk yn frede meiïnoar, mar troch it machtiger wurden fan Rome late dat ta rivaliteit mei Kartago. Lang om let late dat ta de Punyske oarloggen (264-146 f.Kr.). De Kartagers waarden troch de Romeinen Púnjers neamd, dat ôflaat waard fan "Fenysjers".
De Punyske oarloggen
thumb|300px|Sizzenskip fan Kartago krekt foar de [[Earste Punyske Oarloch (264 v. Chr.)]] De Earste Punyske Oarloch wie benammen in kriich tusken de seefloaten fan Rome en Kartago en fûn plak tusken 264 en 241 f.Kr. Oan de ein hienen de Romeinen derby de macht krigen oer de westlike Middellânske Seerûtes. It Kartaachske oerwicht oer de seehannel einige dêrrmei. Fan need leine de Kartagers harren ta op it fergrutsjen fan lânbesit, benammen yn Spanje. Nei ferrin fan tiid kamen hja op 'e nij mei Rome yn konflikt, diskear troch in skeel oer it sizzenskip oer it gebiet yn Spanje.
Mei de Twadde Punyske Oarloch, fan 218 oant 202 f.Kr., stuts Hannibal mei in mânsk leger de Alpen oer nei Rome. Neffens de Romeinske skriuwer Livius die hy dat yn oktober/novimber 218 f.Kr. en hie hy 37 oaljefanten by him. Yn it begjin boekte hy grutte súksessen tsjin de Romeinen mar doe't se troch hienen dat sy Hannibal net yn in slacht ferslaan koene, snien de Romeinen de oanfierwegen fan de Katagers út Spanje ôf. Nei likernôch tweintich jier kriich yn Itaalje stienen de Romeinen der it bêst foar en moast Hannibal him werom lûke. De Romeinen koenen Spanje oermasterje en stutsen oer nei Afrika. Dêr waard Kartago besingele en twongen har oer te jaan. De Kartagers behâlden allinnich de stêd en hienen inkeld mar ynfloed om Kartago hinne.
Franz Schubert
Delgong
Op seker stuit wie Schubert sa ûnferstannich en ferkeapje alle eigendomsrjochten foar 800 gûne oan de útjouwer dy't de administraasje fan syn lieten fersoarge, wylst it de foargeande twa jier 2000 gûne opsmiten hie. Schubert waard slim siik (syfilis?) troch it feit dat er, ûnder ynfloed fan syn freon Schober, en út wanhope oer syn tsjinslaggen, nei publike froulju ta gie. Ut dy tiid stammet syn 'Rosamunde' muzyk en de lietesyklus 'Die schöne Müllerin'. It measte dêrfan hat er yn it sikehûs skreaun.
Lúksemboarch (stêd)
thumb|Oranje: Stêd Lúksemboarch Read: Kanton Lúksemboarch Donkergrys: Distrikt Lúksemboarch Lúksemboarch of Lúksemburch (Frânsk: Luxembourg, Dútsk: Luxemburg, Lúksemboarchsk: Lëtzebuerg) is de haadstêd fan it lân Lúksemboarch, it Distrikt Lúksemboarch en it Kanton Lúksemboarch. De gemeente hat neistenby 92.000 ynwenners (2010) en in oerflakte fan neistenby 51 km².
Franz Schubert
Delgong
Yn 1824 hierde Schubert foar it earst yn syn libben in eigen keamer, dêr't er noch mear jildkrapte troch krige. Yn 1825 waard him wurk as twadde hoforganist oanbean, mar hy wegere: 'De steat moat my ûnderhâlde, sadat ik frij en soarchleas komponearje kin' fûn er. Faaks wie er doe te skruten om proefspylje te doaren, want in jier letter sollisitearre nei in baan as hofkapelmaster - lykwols om 'e nocht. Wol waard der no regelmjittich wurk fan him printe, mar tsjin in fierstente lege priis.
Kartago
De Punyske oarloggen
De Tredde Punyske Oarloch ûntstie doe't Kartago de Numydjers, dy't bûnsmaten fan de Romeinen wiene, oan as reaksje op harren oanfallen op Kartago. Dat bruts it fredesferdrach dy't Kartago nei de Twadde Punyske Oarloch mei Rome sletten hie. En de Romeinen hiene noed dat de Numidyske kening Massinissa nei in Kartaachsk belies dy stêd as syn haadstêd meitsje koe. De Romeinen woene dat tefoaren komme en keazen in nije kriich mei it ferswakke Kartago en dat fûn plak tusken 149 en 146 f.Kr. Nei it Belis fan Kartago late it lang om let yn in folsleine ferneatiging fan Kartago.
Lúksemboarch (stêd)
Yn de stêd Lúksemboarch binne it Hôf fan Justysje fan de Jeropeeske Uny, it Jeropeeske Rekkenkeamer en it siktariaat-generaal fan it Jeropeesk Parlemint fêstige.
Skiednis
Yn 963 boude greve Siegfried in kastiel mei in ienfâldige ferdigeningsmuorre op de Bock-rots. Dêrút is de stêd ûntstien. Yn de rin fan de tiid waarden der oan de westkant noch twa ferdigeningsgurdels oanlein. Ferskillende yngenieurs, ûnder oaren Vauban, bouden de stêd út ta ien fan de sterkste festingen fan Jeropa. Dêrtroch krige Lúksemboarch de bynamme 'Gibraltar fan it Noarden'.
Hardenberg
right
Franz Schubert
Delgong
De earmoed dy't Schubert ferneare moast waard hieltyd slimmer. At er sneins op besite by syn âlden wie, bidle er by syn styfmem om wat jild foar iten. Op 26 maart 1828 joech Schubert op eigen risiko in konsert dêr't allinnich wurk fan him spile waard. It wie in grut súkses. Fan de opbringst kocht Schubert in piano, nei't er jierrenlang ien hiere moatten hie, en hy betelle syn skulden der fan ôf.
Hardenberg
Hardenberg (Nedersaksysk: Hardenbarg of  'n Arnbarg) is in stêd en gemeente yn de provinsje Oerisel, mei ynwenners (, boarne: CBS), en mei in oerflak fan 316,30 km² (wêrfan 1,31 km² wetter). De hjoeddeistige gemeente Hardenberg is yn 2001 ûntstien troch in fúzje fan 'e eardere gemeenten Hardenberg, Avereest en Gramsbergen.
Plakken
It haadplak fan de gemeente is de stêd Hardenberg, en de oare plakken yn de gemeente binne: Ane, Anerveen, Anevelde, Balkbrug, Bergentheim, Brucht, Bruchterveld, Collendoorn, De Krim, Dedemsvaart, Den Velde, Diffelen, Gramsbergen, Heemse, Heemserveen, Holtheme, Holthone, Hoogenweg, Kloosterhaar, Loozen, Lutten, Mariënberg, Radewijk, Rheeze, Rheezerveen, Schuinesloot, Sibculo, Slagharen, Venebrugge.
Keppeling om utens
Hardenbarg (gemiente)
Kartago
Under Rome
thumb|In plattegrûn fan it Romeinske Kartago Nei de folsleine ferneatiging fan Kartago mocht nimmen mear har op 'e ruïnen nei wenjen te setten. Troch de gaadlike posysje stifte Gaius Sempronius Gracchus yn 122 f.Kr. de delsetting Colonia Junonia. Dat projekt hold it net lang út troch it tsjinwurkjen fan Gracchus syn politike tsjinstanners yn de Romeinske Senaat. Yn de earste iuw f.Kr. besleat Julius Caesar en bou in nije stêd, mar yn 44 f.Kr. waard er fermoarde ear't er mei de bou úteinsette koe. Caesar syn adoptearre soan, keizer Augustus, liet nei Caesar syn dea in nije stêd op it plak bouwe dy't fannijs de namme Kartago krige, en de stêd woeks al rillegau út ta in stêd fan grutte betsjutting. De Púnjers setten har krekt likegoed fannijs nei wenjen op it plak fan harren foarfaars. Yn 'e rin fan de earste iuw n.Kr. woeks it tal ynwenners fan de stêd nei 500.000 en waard it de twadde stêd fan it westlike Romeinske Ryk. Allinnich Rome hat mei 800.000 wichtiger en grutter west.
De Púnjers dy't harren fannijs yn Kartago fêstigen, wiene ek warber as hannelers, kreksa as harren foarfaars, en guon waarden sels politisy yn it Romeinske Ryk. Keizer Septimius Sevearus wie fan Punysk komôf en wie der ek grutsk op. Der waard fan him sein dat er Latyn mei in Punysk aksint spriek. Under syn bewâld waarden Kartagers part fan de hege elite en harren goaden waarden part fan de keizerkultus.
Nei de Romeinen
thumb|De situaasje om 500 n.Kr. hinne mei it Fandaalske Ryk mei Kartago as sintrum Yn de disoarder fan de fyfde iuw n.Kr. kamen de Fandalen nei Noard-Afrika en fêstigen se harren keninkryk dêre. Harren kening Geiserik naam yn 439 Kartago yn en makke de stêd de haadstêd fan syn ryk. Hy oermastere al rillegau Sisylje, Sardynje, Korsika en de Baleären en yn 455 plonderen de Fandalen Rome. Byzantynske (Eastromeinske) strafekspedysjes tsjin de Fandalen smieten neat op en de Fandalen wisten wol hast in iuw lang harren macht yn it Middellânske Seegebiet te hâlden. Lang om let wist de Byzantynske generaal yn 533 Kartago yn te nimmen yn de Fandaalske Oarloch, en it Fandaalske Ryk waard troch keizer Justinianus I by it Byzantynske Ryk foege. De stêd waard it sit fan de Pretoriaanske prefektuer fan Afrika, dat letter feroare ta it Eksarchaat fan Afrika ûnder keizer Maurisius, itjinge Ravenna yn Itaalje ek wie. Dy twa eksarchaten wiene de twa westlike bolwurken fan it Byzantynske Ryk. De Punyske taal bleau njonken it offisjele Latyn as in folkstaal fan betsjutting.
Under de islamiten
thumb|250px|In pylder yn Kartago De Romeinske Eksarchaat fan Afrika wie net sterk genôch om de islamityske bemastering fan de Magreb tsjin te hâlden. It Kalifaat fan de Omajjaden ûnder Abd al-Malik ibn Marwan stjoerde yn 686 troepen en fersloech de Romeinen en Berbers by it plak Kairouan. Yn 695 waard Kartago troch de Omajjaden ynnaam en dy lutsen oant it Atlasberchtme ta. In Byzantynske float naam Kartago fannijs yn, mar yn 698 waarden de Byzantinen yn de Slach om Kartago (698) ferslein. De Romeinen lutsen harren foargoed út Afrika wei, útsein út Ceuta. Ut noed dat de Byzantinen besykje soene Kartago fannijs yn te nimmen, waard Kartago ferneatige om it te teskroeien en it politike sintrum waard yn in oar plak oansteld. De muorren waarden ôfbrutsen, it wetteroanfier troch de akwadukten waarden ôfsnien en de havens waarden ûnbrûkber makke. It ferneatigjen fan it Eksarchaat fan Afrika betsjutte foargoed de ein fan de Byzantynske ynfloed yn de omkriten.
De betsjutting fan Kartago naam dêrnei hurd ôf, om't de Arabieren fanâlds harren hannel oer lân oer karavaanrûtes diene, en dus gjin ferlet oan havenstêden hiene. It fierderop lizzende Kairouan waard dêrtroch in wichtiger hannelsplak foar Arabyske karavanen dy't troch Noard-Afrika lutsen. Ek in soad Kartaachske hannelers fêstigen harren dêre.
Neffens archeologysk bewiis, waard Kartago net alhiel ferlitten. De buorren Bjordi Djedid bleau lykwols bewenne. De Termen fan Antoninus holden harren funksje yn de Arabyske tiid en de skriuwer al-Bakri fan dy tiid sei dat se noch hieltyd yn goede steat wiene. Der wiene ek oare gebouwen dy't harren funksjes holden. It is slim nei te gean oft de bewenning fan oare gebouwen yn de Letbyzantynske of yn de Ierarabyske tiid wie.
De boarch fan Kartago waard troch de moslims brûkt oant it tiidrek fan de Hafsiden doe't it yn de Achtste Krústocht oermastere waard troch de krúsfarders. De befolking fan Kartago waard troch harren ôfslachte en it waard brûkt as in útfalsbasis tsjin de Hafsiden. Mohammed I al-Mustansir ferjage de krúsfarders en liet it ferdigeningswurk fan Kartago folslein ferneatigje om in werheljen fan soksoart barren tefoaren te kommen.
Lettere ûntwikkelings
thumb|Kaart fan Tunis en omkriten út 1903 dêr't Sint-Louis fan Kartago op stiet tusken Sidi Bou Said en Le Kram Kartago leit likernôch 15 kilometer eastnoardeastlik fan Tunis en de plakken dy't it tichtst by Kartago lizze binne Sidi Bou Said noardlik en Le Kram súdlik dêrfan. Sidi Bou Said waard om de tombe fan de Sûfy-hillige mei deselde namme dy't yn 1231 ferstoarn wie, hinne boud. It ûntjoech him yn de achttjinde iuw ûnder Ottomaansk bestjoer. Le Kram waard yn de njoggentjinde iuw ûnder Frânsk bestjoer ûntwikkele as in delsetting tichteby de haven fan La Goulette.
Yn 1881 waard Tuneezje in Frânsk protektoraat en yn 1884 waard it aartsbisdom Kartago fannijs oprjochte. De Katedraal fan Sint-Louis fan Kartago (Akropolium fan Kartago) waard op de heuvel Byrsa yn dat jier iepene. Om de katedraal hinne woeks in nij plak en yn 1919 waard der in nije gemeente (Commune) Kartago oprjochte.
Yn 1920 waard der yn de Mar fan Tunis it earste wetterfleantúch boud en yn 1938 waard it fleanfjild fan Tunis boud, dat jierliks sa'n 5800 passazjiers fan de fleanrûte Parys-Tunis betsjinne. Yn de Twadde Wrâldkriich waard it fleanfjild troch de Amerikaanske loftmacht brûkt, benammen foar de tarieding fan de Italjaanske Fjildtocht yn 1943. Mei it bouwen fan de Lofthaven Tunis-Kartago, dat folslein troch Frankryk finansiere waard, waard yn 1944 úteinset en yn 1948 waard it de thúshaven fan Tunisair.
Nei de Unôfhinklikens fan Tuneezje yn 1956, woeks de stêdekloft fan Tunis om it fleanfjild hinne en Kartago (قرطاج Qarṭāj) waard in foarstêd fan Tunis, dat no it gebiet tusken Sidi Bou Said en Le Kram omfiemet. De gemeente hie yn 2013 21.276 ynwenners en lûkt benammen gegoede ynwenners oan. It presidinsjeel paleis, it Paleis fan Kartago (قصر قرطاج (Arabysk) en Palais présidentiel de Carthage (Frânsk)) stiet oan de kust yn Kartago.
Archeology
thumb|Archeologyske fynplakken yn it hjoedeistich Kartago Yn it midden fan de njoggentjinde iuw woeks de belangstelling om it âlde Kartago op te graven. Der waard ynearsten útein set mei it opgraven fan de Romeinske oerbliuwsels op de heuvel Byrsa. Benammen Frânske archeologen wiene warber, dêrta gauris útnûge troch kardinaal Charles Lavigerie, dy't yn 1884 aartsbiskop fan Kartago en primaat fan Afrika waard. De pleatslike befolking kende it gebiet fan de âlde stêd as Cartagenna, dat fan it Latynske Carthagine ôfkomt.
De Frânske archeolooch Auguste Audollent ferparte it gebiet fan it Romeinsk Kartago yn fjouweren: Cartagenna, Dermèche, Byrsa en La Malga. Cartagenna en Dermèche foarmje it legere part fan de stêd, dêr't ek Punysk Kartago situearre wie. Byrsa wie de boppestêd, dy't yn de Punyske tiid in fersterke sitadel boppe de haven wie. La Malga wie it fierderop lizzend part fan de boppestêd yn de Romeiske tiid.
Grutskalige opgravings setten ûnder Frânsk liederskip útein yn 1921, en archeologen fûnen in grutte hoemannichte urnen dy't bonken fan bisten en bern befetten. Der waard ek in stêle út de fjirde iuw f.Kr. fûn dêr't in berne-offer op ôfbylde stie.
Yn in timpel yn Amman (1400-1250 f.Kr.) dy't opgroeven wie, wurdt sjen litten dat dêr biste- en minske-offers mooglik west hawwe. Hoewol't men der net alhiel oer iens is oer it bewiis dat fûn waard fan berne-offers yn Kanaän, wurdt der fanút gien, troch it finen fan biste- en bernebonken, dat der yndie wolris berne-offers yn Kartago plakfûn hiene.
Algemien
thumb|In moderne rekonstruksje fan it Punysk Kartago Kartago waard op in natuerlike hichte tusken twa see-ynhammen boud en dat wie in strategysk plak foar de seehannel yn de Middellânske See. It lei op de hannelsrûte tusken Sisylje en de kust fan it hjoeddeistich Tuneezje. Twa grutte havens waarden yn de stêd boud, dêr't de iene haven in marinehaven, dy't 220 skippen hâlde koe, en de oare haven wie ornearre foar de seehannel. In wachttoer, dy't part fan de stedsmuorre wie, koe beide havens oersjen. De stêd hie grutte muorren mei in totale lingte fan 37 km. Guon muorren stiene oan it wetter, dy't net sa grou wiene, mar de muorren op de lâningte bewesten de stêd wiene sa sterk boud dat it ûnmooglik wie der trochhinne te kommen.
It Punysk Kartago waard ferparte yn fjouwer like grutte parten mei deselde yndieling; timpels, merken, riedhûs, tuorren, in teäter en in grutte nekropolis. Yn it midden fan Kartago stie in hege sitadel, de Byrsa. Om Kartago hinne stiene grutte fersterke muorren dy't wol 13 meter heech en 10 meter grou wiene. Kartago hie in griemmank fan boustilen út ferskate kultueren en dy waarden trochinoar hinne boud. Letter kaam de arsjitektuer stadichoan ûnder Grykske ynfloed.
Itjinge dat bekend is oer it âlde Kartago komt fan skriuwers út de Aldheid en troch archeologysk ûndersyk.
Kartago wie ien fan de grutste stêden yn de Aldheid en fan it tiidrek fan foar de yndustrialisaasje. Dêr't Rome yn de earste iuw n.Kr. krapoan in miljoen ynwenners hie, hie Kartago yn dy tiid likernôch in heal miljoen ynwenners, en wie de twadde stêd yn it Romeinske Ryk. Aleksanderje en Antiochje wiene oare grutte stêden mei elts in pear hûnderttûzen ynwenners.
Tweants volksleed
It Tweants volksleed is skreaun troch J.J. van Deinse.
Monosacharide
De fjouwer ferneamdste monosachariden:
Lúksemboarch (stêd)
Skiednis
By it kongres fan Londen yn 1867 waard Lúksemboarch neutraal ferklearre en moasten de festingwurken ûntmantele wurde. Sadwaande bleau mar 10% fan de fêsting bewarre, dêr't de kazematten dy't yn de Twadde Wrâldkriich as skûlplak tsjinnen ek by binne.
Tweants volksleed
Hy skreau de tekst om 1926, mar hy fûn it sels 'net sa'n grutte fertsjinste'. Dochs sloech it daliks oan. Nei de meldij hoegde er net sa lang te sykjen: By de Aapclub (in klup fan soannen yn Ynskedee benammen fan foaral fabrikanten) dêr't Van Deinse in soad by wie, waard it Dútske studinteliet 'Ergo bibamus' faak songen. Op de meldij fan dat liet dichte Van Deinse de nije tekst.
Monosacharide
Aldoaze of Ketoaze
De monomeare basissûkers hawwe ien keatling fan 3,4,5,6 of 7 koalstofatomen dy't op ien nei allegear in hydroksylkloft drage. It oerbleaune koalstofatoom foarmet in karbonylkloft. As de karbonylkloft oan it earste koalstofatoom yn de keatling sit, is it in aldoaze (neamd nei aldehyde), as ien fan de oare koalstofatomen de karbonylkloft draacht is it in ketoaze (neamd nei keton).
Lúksemboarch (stêd)
Skiednis
De âlde binnenstêd en in tal oerbleaune festingwurken waarden yn 1994 op de Wrâlderfgoedlist set.
Yn 1995 en yn 2007 wie Lúksemboarch de Kulturele Haadstêd fan Jeropa, in status dy't de stêd yn 2007 dielde mei it Roemeenske Sibiu.
Monosacharide
Tabel fan monosachariden
Sorteare op tal koalstofatomen en gemyske eigenskippen:
Franz Schubert
Delgong
Op 4 novimber 1828 gie Schubert nei Sechter om him op te jaan as learling yn strang kontrapunt, ek al fielde er him net goed. In wike letter die bliken dat er plaktyfus hie; hy stoar oan de gefolgen dêrfan nei in swiere deastriid mei 31 jier. Grillparzer, in bekend Eastenryksk dichter út dy tiid, makke syn grêfskrift: 'De dea bedobbe hjir in ryk besit, mar noch moaiere ferwachtingen'.
thumb|right|300px|Schubert syn hânskrift fan it Oktet yn F-grut
Symfonyen
thumb|upright|Monumint foar Schubert yn it steedlik park fan Wenen.