cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Charley Reynolds
Neisleep
Reynolds syn stoflik omskot waard nei de slach provisoarysk op it slachfjild begroeven en in jier letter, lykas mei alle Amerikaanske sneuvelen it gefal wie, seremonieel werbegroeven op it begraafplak fan it Nasjonaal Monumint Slachfjild oan de Little Bighorn. In wite tinkstien waard letter pleatst op it plak op Custer Hill dêr't er sneuvele wie.
The Little Mermaid (film út 1989)
The Little Mermaid is in Amerikaanske tekenfilm út 1989. De film, de 28e jûnfoljende tekenfilm dy't makke waard troch de Walt Disney Feature Animation, stie ûnder rezjy fan Ron Clements en John Musker. De film is loskes basearre op it mearke De Lytse Wetterfaam fan Hans Christian Andersen.
The Little Mermaid waard útbrocht op 17 novimber 1989. Yn 2000 kaam in ferfolch op de film út ûnder de namme The Little Mermaid II: Return to the Sea.
Hege Rêchbonke
Hege Rêchbonke of Bochel (Lakota: Čáŋku Wakátuya, útspr.: ['ʧã:ku wa'ka:tuja]; Ingelske oersetting: High Backbone of Hump; ±1820 – 1870) wie in opperhaad fan 'e Minnikonzjû-substamme fan 'e Lakota-Sû (Sioux), in Yndiaansk folk fan 'e Grutte Flakten fan Noard-Amearika. Yn 'e Oarloch fan Reade Wolk wie hy ien fan 'e lieders fan 'e Lakota yn it Fetterman-bloedbad en it Weinboarchgefjocht.
Libben
Hoewol't guon boarnen hawwe wolle dat Hege Rêchbonke fan deselde âldens wie as it grutte opperhaad Mâl Hynder, wat syn bertejier om 1840 hinne pleatse soe, beweare oaren dat er oansjenlik âlder wie. De betizing is nei gedachten feroarsake troch it feit dat Mâl Hynder syn heit ek Mâl Hynder hiet, en Hege Rêchbonke sil dus fan dy syn generaasje west hawwe, wat betsjut dat er om 1820 hinne berne wêze moat. Dat wurdt befêstige troch it ferhaal dat er in kola (bloedbroer) fan Mâl Hynder de Aldere wie, en in soarte fan mentor foar de jonge Mâl Hynder.
Under de Oarloch fan Reade Wolk (1866-1868), wêrby't de Lakota ûnder lieding fan it opperhaad Reade Wolk en stipe troch de Noardlike Sjajinnen en de Noardlike Arapaho, besochten om foar te kommen dat it Amerikaanske leger forten stiftsje soe by it Bozeman Trail lâns, dat troch harren lân rûn, wie Hege Rêchbonke ien fan 'e oanfierders fan 'e Yndianen. Hy focht mei yn it saneamde Fetterman-bloedbad of Fetterman-gefjocht, yn desimber 1866, wêrby't de Yndianen yn 'e neite fan Fort Phil Kearney, yn Wyoming, in Amerikaansk kavalerydetasjemint fan 81 man ûnder lieding fan kaptein William J. Fetterman oan 'e lêste man ta útrûgen.
Ek naam er diel oan it saneamde Weinboarchgefjocht, yn augustus 1867, alwer yn 'e neite fan Fort Phil Kearny. Dêrby foelen de Lakota in groep soldaten oan dy't derop útstjoerd wiene om hout te hakjen. De soldaten namen har taflecht yn in weinboarch en trochdat se tarist wiene mei nije repeteargewearen, dy't net nei elts skot werladen hoegden te wurden, rjochten se in slachting ûnder de Yndianen oan doe't dy harren posysje bestoarmen. Sadwaande einige it gefjocht yn in ympasse.
Nei't yn 1868 it twadde Ferdrach fan Fort Laramie tekene wie, behold Hege Rêchbonke syn posysje fan respektearre oarlochslieder. Yn 'e hjerst of de winter fan 1870 kaam er lykwols om by in oanfal op 'e Sjosjoanen (Shoshone), dat erffijannen fan 'e Lakota wiene.
Sybe Krol
Sybe Krol (Aldebiltsyl, 17 desimber 1946 – Ljouwert, 25 febrewaris 1990) wie in Fryske dichter en fertaler. Hy wie redakteur fan it literêr tydskrift Hjir.
Libben en wurk
Krol wie iepentlik homoseksueel en hie in relaasje mei de sjonger en muzikant Roel Slofstra. Krol stoar yn de âldens fan 43 jier oan de gefolgen fan AIDS. Hy waard beïerdige op it tsjerkhôf fan Furdgum, it doarp dêr't hy en Slofstra wennen.
Krol debutearre yn 1972 yn Hjir, en soe yn dat tydskrift in protte fersen, ferhalen en resinsjes publisearje. Hy brocht trije dichtbondels út. As oersetter nei it Frysk wie er tige aktyf. Hy sette literêre ferhalen en toanielstikken oer (benammen út Skandinavië): wurken fan û.a. Jean Genet, Knut Hamsun, William Shakespeare en Oscar Wilde.
Lietteksten skreau er yn it foarste plak foar syn freon Roel Slofstra, dy 't ferskate platen mei Krols ferskes en balladen útbrocht hat. Dêrneist skreau er ek teksten foar de Frysktalige folkgroeo Irolt. Sybe Krol stie mei syn teksten mei oan de basis fan it oplibjen fan de Frysktalige muzykscene yn it lêste fjirdepart fan de 20ste iuw.
It teäterselskip Tryater brocht yn de jierren ’80 geregeldwei fan Krol oersette toanielstikken op de planken. Yn 1987 waard him de Obe Postmapriis takend, en tagelyk oan seis kollega-fertalers, foar de toanielfertalingen foar Tryater. Fan de sân winners, wegeren Sybe Krol en Piter Boersma dizze priis, as protest tsjin de wize fan takennen.
Nagasaki
thumb|right|250px|Lokaasje fan Nagasaki yn de Nagasaki-prefektuer.
Nagasaki (長崎市 Nagasaki-shi) is in stêd yn Japan, it leit yn de prefektuer mei deselde namme, Nagasaki. De stêd leit op it eilân, teffens regio, Kyushu, it op trije nei grutste fan de Japanske eilannen. Op 1 april 2008 wennen der 445.172 ynwenners. It oerflak fan de stêd is 406,37 kante kilometer. Sûnt 1 april 1997 hat Nagasaki de steatus fan kearnstêd.
Skiednis
Nagasaki is fan âlds in havenstêd. Foar de komst fan de Portegezen, twadde helte 16e iuw, wie it net mear as in fiskersdoarp. Yn de baai fan Nagasaki lei it keunstmjittige eilân Desjima, dêr’t earst de Portegezen op wennen om hannel te driuwen mei de Japanners, en dat letter oernaam waard troch de Nederlanners. De shogun sette fan 1614 ôf de kristenen út Japan, omdat de Nederlanners gjin oare yntinsjes hienen as hannel te driuwen en holpen by it ferdriuwen fan oare kristenen mochten sy op Desjima bliuwe. Fan 1641 oant 1853 wie de Nederlânske hannel fia Desjima it ienige Jeropeeske kontakt dat Japan hie.
Twadde Wrâldkriich
thumb|left|250px|Nagasaki nei de oanfal mei de atoombom.
Trije dagen nei’t de Feriene Steaten in atoombom op Hiroshima smiten hienen, waard op 9 augustus 1945 ek in atoombom op Nagasaki goaid, de bom hie de namme Fat Man. It doel fan de bom wie eins it ferwoasten fan de stêd Kokura, mar boppe dy stêd wie it bewolke en dêrom waard oerstapt nei it twadde doel, it yndustriële gebiet fan Nagasaki. De bom eksplodearre op 503 meter boppe de foarstêd Urakami en makke yn totaal likernôch 67.000 slachtoffers (39.000 deaden en 25.000 ferwûnen). Noch jierren letter easke de ioanisearjende strieling dy’t frijkaam út de bom in soad slachtoffers. Nei dy twadde atoombom kapitulearre Japan. De stêd Nagasaki waard nei de kriich wer folslein opboud.
Hjoed de dei
Op 17 april 2007 waard de 61-jierrige boargemaster fan de stêd, Itchō Itō, yn de omkriten fan it treinstasjon fan Nagasaki deasketten. De dieder, Tetsuya Shiroo, is in lieder fan Suishin-kai, in groep dy’t besibbe is oan de Yamaguchi-gumi, de grutste Japanske misdiedorganisaasje. It motyf fan de dieder is nei alle gedachten wrek fanwegen in auto dy’t troch weiwurksamheden skansearre rekke, wêrop de gemeente de skea net betelje woe. Itō waard troch twa kûgels rekke, en stoar letter oan syn ferwûnings. Itchō Itō stie bekend as in frede-aktivist en wie tsjin it brûken fan atoomwapens.
Stêdeban
Nagasaki hat mei ferskate stêden in stêdebân:
Keisuke Tsuboi
(16 septimber 1979) is in Japansk fuotballer, dy't spilet foar Shonan Bellmare. Earder spile foar Urawa Reds. spile ek yn it Japansk fuotbalalvetal. Hy die mei oan it Confederations Cup 2003, it Confederations Cup 2005, it Wrâldkampioenskip 2006 en it Aziatysk kampioenskip 2007.
Jan Gerritsz. van Bronchorst
thumb|Jan fan Bronchorst, gravuere fan [[Pieter de Bailliu (1662) neffens in selsportret naar een zelfportret. Ut: Het Gulden Cabinet]] thumb|300px|Jan Gerrits fan Bronckhorst. Muzikaal selskip oan in balustrade. '''Jan Gerritsz. van Bronckhorst''' (ek: 'Bronchorst') (Utert, 1603 - Amsterdam, novimber of desimber 1661) wie in Nederlânsk keunstskilder en graveur.
Bronckhorst waard oplaat as glêsskilder troch Jan Verburgh yn Utert, en doe fan 1620-1622, yn Atrecht en Parys. Werom yn Utert folge er lessen oan de Utertske tekenakademy en lei him ta op it gravearjen. Hy makke etsen fan skilderijen fan Cornelis van Poelenburgh, dy't him ek oantrune om sels oan 't skilderjen te gean.
Earst yn 1639 naam er dy stap en waard er lid fan it Sint-Lucasgilde. Hy krige rillegau wichtige opdrachten en om 1650 hinne ferhuze er nei Amsterdam. Dêr beskildere er ûnder oaren de lûken fan it oargel fan de "Nieuwe Kerk", en die ek mei oan it dekorearjen fan it nije stêdhûs op de Dam. Oft Bronckhorst learaar west hat fan Caesar van Everdingen is net mei wissichheid te sizzen, mar fan him beynfloede is er wol.
Bronckhorst skildere grutte histoarjestikken, yn 't earstoan wat beynfloede troch it caravaggisme (mei de sensualiteit dy't dêr anneks mei is). Letter skaaide it wurk mear de kant út fan it klassissisme, wat him in protte offisjele opdrachten opsmiet.
Bambi
thumb|[[Trailer fan Bambi (1942)]] Bambi is in Amerikaanske tekenfilm út 1942 produsearre troch Walt Disney. De film, de 5e jûnfoljende tekenfilm dy't makke waard troch de Walt Disney Productions, stie ûnder rezjy fan David Hand.
Bambi waard útbrocht op 13 augustus 1942. Yn 2006 kaam in ferfolch op de film út ûnder de namme Bambi II.
Desimeter
De desimeter (symboal dm) is in lingte-ienheid, gelyk oan 0,1 meter. De namme is gearstald út de SI-ienheid foar langte, "meter", en it SI-foarheaksel desi. In desimeter is 0,1 meter of 100 milimeter. In desimeter is ek 10 sintimeter.
Pinocchio (film út 1940)
Pinocchio is in Amerikaanske tekenfilm fan Walt Disney. De film waard útbrocht op 7 febrewaris 1940.
List fan planetoïden 71601-71700
Dit is in list fan planetoïden 71601-71700.
2016
Dit jier makket ûnderdiel út fan it desennium fan 'e 2010-er jierren.
Heger Algemien Fuortset Underwiis
It Heger Algemien Fuortset Underwiis (Nederlânsk: Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs), yn 'e regel ôfkoarte ta HAVO (of inkeldris HAFU), is in skoalsoarte yn it Nederlânske ûnderwiisstelsel, dy't yn 1968 ynfierd waard neffens kêst 9 fan 'e Wet op it Fuortset Underwiis (yn 'e folksmûle de 'Mammoetwet' neamd). Dêrby kaam dizze skoalsoarte tegearre mei it Tariedend Wittenskiplik Underwiis (VWO) yn it plak fan 'e âldere HBS (Hegere Boarger Skoalle). It trochrinnen fan 'e HAVO duorret fiif jier (as in learling teminsten net sitten bliuwt) en is bedoeld foar learlingen fan tolve oant santjin jier. Der is in ûnderbou (de earste trije jier, wêrfan't it earste jier noch wer apart bekendstiet as de brêchklasse) en in boppebou (de lêste twa jier). Nei it VWO fertsjintwurdiget de HAVO it op ien nei heechste nivo fan fuortset ûnderwiis yn Nederlân. Fan alle basisskoallelearlingen giet likernôch 20% rjochtstreeks nei de HAVO, mar geandewei streame der (benammen yn 'e fjirde klasse) ek learlingen yn fan 'e MAVO ôf.
De HAVO is gjin ein- of beropsoplieding, mar in algemien foarmjende, teoretyske foarm fan ûnderwiis. De bedoeling fan 'e HAVO is om 'e learlingen ta te rieden op ferfolchopliedings yn it ramt fan it Heger Beropsûnderwiis (HBO), mar as de earste trije jier goed trochrûn binne, kin in HAVO-learling dêrnei ek trochstreame nei it Middelber Beropsûnderwiis (MBO). It diploma fan 'e HAVO jout boppedat ek tagong ta de fyfde klasse fan it VWO. Oarspronklik hiene learlingen fan 'e HAVO de frije kar om sels in saneamd karpakket fan sân skoalfakken gear te stallen dêr't se eksamen yn dwaan woene, ûnder it betingst dat it Nederlânsk en teminsten ien frjemde taal (sûnt 1993 spesifisearre as it Ingelsk) ferplichte wiene. Oare fakken dêr't eksamen yn dien wurde koe, wiene: Dútsk, Frânsk, Frysk, Spaansk, skiednis, keunstskiednis, tekenjen, hânfeardichheid, muzyk, ierdrykskunde, maatskippijlear, ekonomy, hannelskennis (of hannelswittenskippen), biology, natuerkunde, skiekunde en wiskunde (nei 1990 opspjalten yn wiskunde A en wiskunde B).
Sûnt 1998 kin der lykwols allinnich noch mar keazen wurde út fjouwer saneamde 'profilen', dy't in min ofte mear fêst fakkepakket omfiemje: In stikmannich skoallen makket dêrnjonken ek gebrûk fan 'e 'kombinaasjeprofilen': De profilen binne opboud út in mienskiplik diel dat foar alle profilen gelikens is; in profyldiel dat foar alle profilen ferskillend is; en in frij diel dat de learlingen ynfolje kinne mei fakken dy't eins ta oare profilen hearre, mar dêr't se in bysûndere affiniteit mei hawwe.
Lucas Bunt
thumb|Lucas Bunt Lucas Bunt (Nijehaske, 17 april 1907 - It Hearrenfean, 21 april 1981) wie in Fryske SS'er ûnder de Twadde Wrâldoarloch. Mei Fransoos Exaverius Lammers, Zacharias Sleijfer en Jan Meekhof behearde er ta de beruchte fjouwer fan Fryslân. Hy wie hoarekaûndernimmer en eksploitant fan it Friesch Koffiehuis yn Ljouwert. Yn 1944 waard er lid fan de Lânwacht. Teffens wied er lid fan de NSB. Hy arbeide in protte op mei de SD Ljouwert.
Op 23 septimber 1947 waard er ta de deastraf feroardiele fanwegen kollaboraasje. Letter waard de deastraf feroare yn in libbenslange finzenisstraf. Yn 1959 waard er frijlitten.
Bunt stoar yn 1981 yn de âldens fan 74 jier.
Ferd Crone
Ferd Crone (folút: Ferdinandus Johannes Maria Crone; Doardt, 19 july 1954) is in Nederlânsk politikus foar de PvdA. Hy hat lid fan 'e Twadde Keamer west en fan 2007 ôf wied er boargemaster fan 'e Fryske haadstêd Ljouwert. Yn 2019 waard er lid fan 'e Earste Keamer.
Jonkheid en oplieding
Crone waard yn 1954 berne yn in roomske húshâlding yn 'e Súdhollânske stêd Doardt. Nei't er de middelbere skoalle ôfrûne hie, studearre er ekonomy oan 'e Universiteit fan Amsterdam. Yn dy snuorje wied er njonken syn stúdzje foarsitter fan it studintefakbûn Algemiene Studinte Feriening Amsterdam (ASVA), foarsitter fan 'e Sosjalistyske Utjouwerij Amsterdam (SUA) en lid fan ferskate bestjoersorganen fan 'e Ekonomyske Fakulteit fan 'e Universiteit fan Amsterdam.
Karriêre
Nei't er ôfstudearre wie, kaam Crone by it fakbûn FNV te wurkjen. Letter waard er amtner en beklaaide er de funksje fan haad fan 'e ôfdieling Mondiaal Miljeubelied op it Ministearje fan Folkshûsfêsting, Romtlike Oardering en Miljeubehear. Ek wied er lid fan 'e Sosjaal-Ekonomyske Ried (SER).
By de Twadde-Keamerferkiezings fan 1994 waard Crone foar de sosjaal-demokratyske PvdA keazen as parlemintslid. Yn 'e Twadde Keamer wied er foar syn partij wurdfierder op it mêd fan finânsjes en elektrisiteitsmerkbelied. Ek makke er diel út fan it bestjoer fan 'e Twadde-Keamerfraksje fan 'e PvdA. Hy tsjinne inisjatyfwetsfoarstellen yn oangeande de tagonklikheid en berikberheid fan basisbeteltsjinsten (2004), oangeande beheining fan ûnwinske stilswijende ferlinging fan lidmaatskippen en abonneminten (2006) en oangeande rjochtsbeskerming fan belestingplichtigen by kontrôlehannelings fan 'e fiskus (2006).
Doe't yn 2007 it kabinet-Balkenende IV foarme waard, waard Crone neamd as mooglik minister of steatssiktaris fan Finânsjes of Ekonomyske Saken. Dat rûn lykwols nearne op út, en Crone bleau lid fan 'e Twadde Keamer.
Doe't per 1 jannewaris 2018 de gemeente Ljouwerteradiel en in foech stik fan it âlde Littenseradiel by de gemeente Ljouwert kamen te hearren, mei as gefolch dat der op 'e nij formeel in nije gemeente Ljouwert ûntstie, waard Crone op 'e nij waarnimmend boargemaster. Yn dy hoedanichheid hied er yn 2018 it tafersjoch oer it projekt Ljouwert/Fryslân Kulturele Haadstêd fan Jeropa, by de tarieding wêrfan't er yn 'e foargeande jierren ek yngeand belutsen west hie. Yn it neijier fan 2018 makke Crone bekend dat er gjin nije termyn as boargemaster fan Ljouwert sykje soe. Yn maaie 2019 waard Crone foar de PvdA yn 'e Earste Keamer keazen. Tagelyk makke de gemeenteried fan Ljouwert bekend dat âld-fraksjefoarsitter fan it CDA yn 'e Twadde Keamer Sybrand van Haersma Buma oansteld wurde soe as nije boargemaster. Dy oanstelling folge yn augustus.
Neist syn Earste Keamerlidmaatskip hat Crone ferskate njonkenfunksjes; sa is er foarsitter fan de Ried fan Tafersjoch fan it Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten (SVn), foarsitter fan de Rie fan Tafersjoch fan it Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut (KNMI) en lid fan de Rie fan Tafersjoch fan it Platform31.
Cinderella (film út 1950)
Cinderella is in Amerikaanske tekenfilm fan Walt Disney. De film waard útbrocht op 15 febrewaris 1950.
Oliver & Company
Oliver & Company is in Amerikaanske tekenfilm fan Walt Disney Feature Animation. De film is loskes basearre op de roman fan Charles Dickens Oliver Twist. De film waard útbrocht op 18 novimber 1988.
Kaiserslautern (Landkreis)
De lânkring Kaiserslautern is in distrikt yn de Dútske bûnslân Rynlân-Palts. It bestjoer hâldt sit yn de stêd mei deselde namme, dy't as kringfrije stêd lykwols net by de lânkring heart. De stêd mei de measte ynwenners fan de lânkring is Landstuhl.
Geografy
De lânkring Kaiserslautern leit foar likernôch in tredde yn it natoerpark Paltserwâld. Fan west nei east is de lânkring 43 kilometer lang, van noard nei súd 32 kilometer. It heechte punt is 528 meter (2 kilometer súdlik fan it doarpke Johanniskreuz). It leechste punt fan de lânkring leit by Olsbrücken, dêr't de Lauter op in hichte fan 205 meter de lânkring útstreamt.
De lânkring grinzget mei de klok mei (begjinnend yn it noardwesten) oan de lânkringen Kusel, Donnersbergkreis, Bad Dürkheim en Südwestpfalz. In lyts stik fan de lânkring yn Bruchmühlbach-Miesau grinzget fuortendaliks oan it Saarlân. De kringfrije stêd Kaiserslautern wurdt folsein troch de lânkring omfieme.
Beauty and the Beast (film út 1991)
Beauty and the Beast is in Amerikaanske tekenfilm fan Walt Disney Feature Animation. De film waard útbrocht op 29 septimber 1991.
Bacharach
Bacharach (ek bekend ûnder de namme Bacharach am Rhein) is in stêd en gemeente oan de Ryn en leit oan de Bundesstraße 9 yn de lânkring Mainz-Bingen yn de Dútske dielsteat Rynlân-Palts. De oarspronklike namme Baccaracus wiist op in Keltyske oarsprong. Boppe Bacharach leit de boarch Stahleck (hjoeddedei in jeugdherberch). Om Bacharach hinne is in protte wynbou.
Bacharach makket part út fan it UNESCO-wrâlderfskip Boppe Middenryndelte en hat in skildereftich sintrum, dat alle jierren troch in soad toeristen wurdt besocht.
Keiji Tamada
(11 april 1980) is in Japansk fuotballer, dy't spilet foar Nagoya Grampus. Earder spile foar Kashiwa Reysol en Cerezo Osaka. spile ek yn it Japansk fuotbalalvetal. Hy die mei oan it Aziatysk kampioenskip 2004, it Confederations Cup 2005, it Wrâldkampioenskip 2006 en it Wrâldkampioenskip 2010.
Jehû fan Israel
Jehû (Hebriuwsk: יֵהוּא - bestjutting: hy is JHWH) wie neffens it Alde Testamint fan ± 842 oant ± 815 foar Kristus kening fan Israel.
Jehû wurdt ta kening salve
Om't Israel regeard waard troch keningen fan it hûs fan Omry, dy't op grutte skaal de ferearing fan frjemde goaden tastiene, moast de dynasty ferfongen wurde. Neffens de Skrift foel de kar fan de Heare op Jehû om ta de nije kening fan Israel salve te wurden. De profeet Eliza stjoerde ien fan syn learlingen nei Ramot yn Gileäd, dêr't Jehû as kommandant legere wie. Dit barde, wylst kening Joaram, de soan fan Achab, noch oan it regear wie en mei de legers fan Juda en Edom tsjin kening Hazael fan Aram fjocht. Mei de machtswikseling, dy't troch de militêren stipe waard, kaam der in ein oan de dynasty fan it hûs fan Omry.
Yn 2 Keningen 9:14 wurdt Jehû de soan fan Josjafat en pakesizzer fan Nimsy neamd. Op oare plakken yn de Bibel wurdt Jehû allinnich as soan fan Nimsy beskreaun (1 Keningen 19:16; 2 Kroniken 22:7).
Jehû fermoardet de keningen fan Israel en Juda en de âld-keninginne Izébel
Doe't kening Joaram by Ramot yn Gileäd slach levere mei kening Achazja fan Juda tsjin kening Hazael fan Aram rekke hy troch in pylk ferwûne. Kening Joaram waard nei syn paleis yn Jizreël brocht om dêr te rêsten. Wat letter gyng Achazja nei Joaram om te sjen hoe't it mei him gyng. . Ek Jehû teach nei Jizreël om dêr ôf te weven mei de famylje fan Achab. Kening Joaram besocht noch te flechtsjen, mar Jehû skeat mei syn bôge in pylk nei him en rekke de kening yn syn hert. Kening Achazja, dy't as omkesizzer fan Joaram ek ta de famylje rekkene waard, besocht út te piken, mar de soldaten fan Jehû wisten him te reitsjen. Achazja wist Megiddo nocht te heljen, mar stoar dêre.
Dêrnei reizge Jehû fierder nei Jizreël om ek ôf te rekkenjen mei Izébel, de widdo fan Achab en in fanatyk oanhingster fan Baäl, dy't yn Israel sa'n soad twaspjalt brocht hie. Jehû kaam sûnder problemen de stêd yn en de âld-keninginne stie him al foar it finster fan it paleis op te wachtsjen, want hja hie him al ferwachte. Jehû hiet in pear hovelingen om de húnjende Izébel út it finster smiten. Nei't hja op de grûn foel wâde Jehû mei syn hynder oer har hinne en gyng fuort. Neitiid stjoerde Jehû in pear manlju om har lichem te begraven, want by eintsjebeslút wie hja dochs in keningsdochter, mar it die bliken dat de hûnen har al foar in grut part opfretten hiene.
Jehû bringt de rest fan de famylje fan Achab om
Nei't ek Izébel fermoarde wie, kamen de noch santich soannen fan Achab oan bar. Kening Jêhu dage earst it stedsbestjoer, de âldsten en de fâlden fan Achab's soannen út om in nije kening te beneamen mei wa't hy de striid fierder oangean koe. Mar se wiene deabenaud foar Jehû en joegen fuortendaliks belies en anderen dat hja alles dwaan soene wat Jehû opdroech. Dêrnei skreau Jehû in twadde brief mei de opdracht om alle prinsen de holle ôf te slaan. De oarder waard sûnder wjerstân útfierd en de hollen waarden yn kuorren nei de poarte fan Jizreël brocht, dêr't se op twa heapen by de yngong fan de poarte opstapele waarden. Ek liet Jehû it hiele netwurk fan kening Achab's prysters, syn hege amtners en freonen oprôlje en ombringe. En doe't Jehû yn Bet-Eked-Haroïm oankaam, trof hy dêr ek noch twa bruorren fan Achazje (mooglik wiene dit gjin bruorren, mar omkesizzers fan Achazje). By de put liet hy de twa manlju mei harren gefolch deadzje, meiïnoar 42 man. Dêrnei gyng Jehû fierder en kaam er syn freon Jonadab tsjin, dy't hy yn syn wein noege om him sjen te litten wat hy allegear útheefd hie. Doe't hja yn de haadstêd Samaria oankamen, liet Jehû alles wat noch oerbleaun wie fan Achab's famylje útroegje.
Jehû skaft de Baäl-kultus yn Israel ôf
No hie Jehû it hiele hûs fan Achab útroege, mar der moast ek in ein komme oan de ferearing fan Baäl yn it lân. Foar dit doel noege Jehû alle prysters fan Baäl út foar in grut offerfeest. Elk moast op straffe fan de dea it feest bywenje en doe't it safier wie kamen alle prysters nei Samaria. Gjin ien dy't fuort bleau. Jehû liet de prysters yn feestklean de timpel yngean en doe't it offerfeest begjinne koe fregen Jehû en Jonadab de prysters om goed om harren hinne te sjen oft der gjin tsjinners fan de God fan Israel tusken harren stie, om sa de prysters it idee te jaan dat it in eksklusyf feest wie foar de tsjinners fan Baäl. Jehû en Jonadab makken it toaniel kompleet troch it feest te iepenjen mei it bringen fan in grut brânoffer foar Baäl. Undertusken hie Jehû bûten de timpel tachtich man opstelle litten, dy't de opdracht krigen om alle prysters op syn oanwizing te deadzjen. Nei it offer gyngen Jehû en Jonadab nei bûten en krigen de manlju de opdracht om gjin pryster te sparjen. Nei it deadzjen fan de Baäl-prysters waard de timpel ûnteare en fernield en it plak dêr't de timpel stien hie waard ornearre ta rûchskerne.
Net-bibelske oanwizings fan kening Jehû
Njonken de Hebriuwske bibel tsjûget ek de saneamde Swarte Obelisk fan it bestean fan kening Jehû. Op ien fan de 20 reliëfs is Jehû te sjen, dy't bûgjend foar kening Salmanassar III fan Assyrje tribút betellet. Kening Jehû wurdt hjir lykwols beskreaun as de "Soan fan Omry". It is it ierste ôfbyld fan in Israelyt.
Yn de jierren 1990 waarden yn Tel Dan fragminten fan in stien út de 9e iuw fûn. De stien beskriuwt de oerwinning fan in Arameeske kening oer syn fijannen. Nei alle gedachten wurdt mei dizze kening Hazael bedoeld. Yn tsjinstelling ta de Skrift wurdt op de stien lykwols útlein dat it Hazael sels wie dy't kening Joaram en kening Achazja en nochris 70 oanfierders deade.
Jacques La Ramée
Jacques La Ramée (yn Kebek, 8 juny 1784 – oan 'e rivier de Laramie yn 'e Feriene Steaten, 1821), ek wol La Remy, La Ramie of Laramée neamd, wie in Frânsk-Kanadeesk pelshanneler en pelsjager (trapper, Mountain Man) dy't 1815 nei de Amerikaanske steat Wyoming ferfear.
Yn it jachtseizoen fan 1820 as 1821 gie er der opút yn de omkriten fan de rivier de Laramie. Doe't er de oare jiers weibleau, waard der in syktocht nei him organisearre. De ferslaggen oer syn ferdwining ferskille, mar in protte konkludearje dat er deadien waard troch de Arapaho, dy't dat oars fûl ûntkenden. Alhoewol't der fierders net folle oer syn libben bekend is waarden dochs tal fan plakken yn Wyoming nei him ferneamd: de Laramie (rivier), de stêd Laramie, Fort Laramie, Laramie Peak en Laramie County.
Fort Laramie (Wyoming)
thumb|left|250px|Plak fan Fort Laramie, Wyoming thumb|260px|Wolkom yn Fort Laramie Fort Laramie is in plak (town) yn it easten fan de Amerikaanske steat Wyoming, yn Goshen County. Fort Laramie is ferneamd nei it histoaryske fort Laramie, dat yn de 19e iuw in wichtich militêr en logistyk knooppunt wie. Tsjinoer Fort Laramie rint de rivier Laramie yn de Noardlike Platte.
Namme
De namme fan it plak en fan it eardere fort komt fan Jacques La Ramee, in Frânsk-Kanadeesk pelsjager en -hanneler en Mountain Man. La Ramee hâlde yn de tweintiger jierren fan de 19e iuw yn dy kontreien ta en stoar tichteby Fort Laramie.
Demografy
Neffens in offisjele skatting troch it Amerikaanske Folkstellingsburo op grûn fan gegevens fan 'e folkstelling fan 2010 hie Fort Laramie yn 2012 in befolking fan 233 minsken. De befolkingstichtens bedroech 328,9 minsken de km². Neffens gegevens fan 'e folkstelling fan 2010 wie doe fan 'e befolking fan Fort Laramie 24,3% âlder as 65 jier en 18,3% jonger as 18 jier. Fierders bestie 45,9% fan 'e húshâldings út ien persoan, wylst yn 2000 20,5% fan 'e befolking ûnder de earmoedegrins libbe. Wat de etnyske opbou fan 'e befolking oangiet, dy wie yn 2010 sa: 86,0% blanken; 5,7% Latino's; 1,3% Yndianen; 7,0% oaren of fan mingd etnysk komôf.
Agnestsjerke (Earnewâld)
De Agnestsjerke is de tsjerke fan de herfoarme gemeente yn Earnewâld. Yn de tsjerke wurde allinnich Frysktalige tsjinsten holden.
Skiednis
De trijesidich sletten sealtsjerke waard yn 1794 boud op it plak fan in midsiuwsk gebou. Ut de fynst fan dowestien en oare soarten bakstien op it hôf kin opmakke wurde dat der al om 1100 hinne in tsjerke op it plak stien hat.
Robin Hood (film út 1973)
Robin Hood is in Amerikaanske tekenfilm fan Walt Disney Productions. De film waard útbrocht op 8 novimber 1973.
Agnestsjerke (Earnewâld)
Oargel
Yn 2016 folge de foltôging fan de restauraasje fan it oargel. It ynstrumint waard yn 1874 mei it brûken fan âlder materjaal troch de firma L. van Dam út Ljouwert boud. Bakker & Timmenga fersoarge de restauraasje fan it ynstrumint.
Brave (film út 2012)
Plot
Yn in fiktyf Midsiuwsk Skotlân fiere kening Fergus fan Dunbroch en syn húshâlding de sechsde jierdei fan syn readhierrige dochter, prinsesse Merida, mei in picknick bûten it kastiel. Ta ûntsteltenis fan har mem, keninginne Elinor, kriget it famke fan har heit in pylk-en-bôge kado. As se in fuortsketten pylk opsiket yn 'e bosk, moetet se dêr foar it earst in dwaalljochtsje. Koarte tiid letter wurdt it gesin oanfallen troch Mor'du, in ûnbidich grutte demoanyske bear. Wylst Elinor mei Merida op in hynder flechtet, slane Fergus en syn mannen de oanfal mei de wapens ôf, wêrby't de kening lykwols ien fan syn skonken ferliest, sadat er neitiid oer de side giet op in houten poat.
Yn 'e jierren dêrnei wurdt Merida troch har mem taret op 'e troan. Hja giet lykwols folle leaver har eigen gong, en wannear't se mar de kâns kriget, pykt se út om stoere streken út te heljen en har te bekwamen yn it bôgesjitten. As der tsien jier foarbygien binne, kriget Merida op in dei te hearren dat se úthylke wurde sil oan 'e soan fan ien har heite wichtichste bûnsgenoaten. Merida wol dêr neat fan witte, mar har mem bringt har de sêge te binnen fan in grutske prins, dy't wegere om te dwaan wat syn heit him hiet, mei as gefolch dat harren hiele keninkryk ferdylge waard. De moraal fan dat ferhaal, sa drukt Elinor in skeptyske Merida op it hert, is dat har wegering om úthylke te wurden de takomst fan Dunbroch yn gefaar bringe kin.
Dan arrivearje de trije fazallen fan Merida har heit, de hearen fan Dingwall, MacGuffin en Macintosh, mei harren âldste soannen. Dy sille by in toernoai fan 'e Highland games útfjochtsje waard de meast gaadlike brêgeman foar Merida is. Dat is de tradysje en dy moat folge wurde. Merida fynt dat trije kear neat, en hja ferdraait dan de regels, troch te sizzen dat sy, as it âldste bern fan 'e haadman fan Clan DunBroch, it rjocht hat en tingje nei har eigen hân. Dat is fansels net hoe't it heard, mar se kin har heit wol mei wurden oer, dat se kriget foarinoar dat se oan it toernoai meidwaan mei. By de spullen ferslacht se mei gemak har trije houlikskandidaten, mei as gefolch dat de oare clans danich yn ferlegenheid brocht wurde, in gefoel dat by harren omslacht yn lulkens. De emoasjes rinne sels sa heech op dat de hearen fan Dingwall, MacGuffin en Macintosh kening Fergus mei oarloch driigje, mar aldergeloks wit de wize keninginne Elinor it spul del te bêdzjen, sadat de opskuor oerbetteret.
Neitiid sprekt Elinor har dochter poerlulk oan oer har ympulsive hâlden en dragen. As emoasjes har ûnder dat petear oermânsk wurde, flechtet Merida de bosk yn, dêr't se in dwaalljochtsje folget nei de hutte fan in apart âldwyfke, dat net inkeld in tûk houtfykster blykt te wêzen, mar ek in snoade hekse. As Merida dat ûntdekt, smeket se har om in betsjoening dy't har mem (en dêrmei har eigen lot) feroarje sil. Nei lang oankringen jout de hekse ta. Merida keart nei it kastiel werom mei in koeke, dy't se har mem opite litte moat. De hekse hat har tasein dat har mem dan feroarje sil.
Dat is yndie wat bart, mar net op 'e manear dy't Merida ferwachte hie: har mem feroaret yn in bearinne, dy't net mear prate kin, mar fierders dochs fierhinne har minsklike persoanlikheid behâldt. En de trijeling, Merida har lytse bruorkes, dat pjutten binne, feroarje yn bearejongen nei't sy ek fan 'e koeke iten hawwe. Dat wie allegear net Merida har bedoeling, dat se keart mei har mem halje-trawalje werom nei de hutte fan 'e hekse. Dy treft se lykwols ferlitten oan. Se fynt der inkeld in bryfke mei dêrop it boadskip dat de betsjoening permanint wurde sil as it Merida net slagget om foàr de twadde sinne-opgong "de bân by te meitsjen dy't troch grutskens teskuord is."
Nei ferskate omswalkings, misferstannen en oare aventoeren, wêrby't Merida har trije ûndogenske bearebruorkes ek de nedige streken úthelje, wurde Merida en Elinor troch de dwaalljochtsjes nei in oerâlde ruïne laat, dêr't se de demoanyske bear Mor'du treffe. Merida beseft dat Mor'du oarspronklik de prins wie út 'e sêge dy't har mem har fertelde, dy't ûnder in permaninte betsjoening fallen is en no omwaret om 'e restanten fan syn heite kastiel hinne. Se swart dan dat sy soks net mei har mem barre litte sil, en nimt har foar om te dwaan wat dien wurde moat om 'e famyljebannen by te meitsjen dy't skeind rekke binne by harren rûzje.
As se let op 'e jûn weromkeare yn it kastiel blike de clans wer op it rântsje fan 'e oarloch te ferkearen. Merida, dy't no wizer is as tefoaren, is fan doel om no bekend te meitsjen dat se ree is en kies in brêgeman, sa't de tradysje dat wol. Ynstee ferklearret se, nei't se dêr nonferbaal ta oanfitere is troch har mem, dat alle âldstbernen fan 'e haadlju fan 'e clans frijlitten wurde moatte om sels te kiezen mei wa't se trouwe wolle. De clans, dy't ûnder de yndruk binne fan har hertstochtlik pleidoai, stimme dêryn ta, en it ferbûn tusken de kening en syn trije wichtichste fazallen wurdt fernijd en fuortsterke. Merida hie hope dat de betsjoening no opheft wêze soe, mar dat blykt net it gefal te wêzen.
Neitiid falt Elinor, dy't stadichoan har minsklikheid ferliest, kening Fergus oan, mar hâldt hommels ho as se beseft wat docht. Se ûntflechtet it kastiel, en Fergus en syn fazallen sette te neare nacht de efterfolging yn om har te deadzjen, mei't se miene dat se Mor'du is. Merida besiket har heit te fertellen wêr't de foarke fêstsit, mar hy wegeret nei har te harkjen en slút har op yn har keamer. Mei de help fan har bearebruorkes wit Merida te ûntsnappen, en mei tûzen hasten set se efter har heit-en-dy oan. Dy hawwe ûnderwilens Elinor fongen, mar Merida arrivearret krekt op 'e tiid om har heit tsjin te hâlden as dy de bear deaslaan wol. As Merida it mei it swurd yn 'e hân tsjin har heit yn 'e kant set, dûkt de wiere Mor'du ynienen op. Dy reaget Fergus en syn fazallen oan 'e kant om't er it op Merida foarsjoen hat. Mar ear't er op har oanfalle kin, grypt Elinor yn.
Der begjint dan in gefjocht tusken de beide bearen: Mor'du is helte grutter as Elinor, mar de bearinne ferdigenet har jong. De striid einiget as Mor'du ferplettere wurdt ûnder in omfallende menhir. Dêrtroch wurdt nei al dy iuwen de geast fan 'e prins befrijd, dy't Merida dêr stilswijend foar betanket ear't er fuortswynt. Wylst de sinne foar de twadde kear opkomt, beseft Merida alle misse setten dy't se dien hat en fermoedsoenet se har gûlendewei mei Elinor. Sûnder erch foldocht se dêrmei einlings en te'n lêsten oan 'e betingsten dy't neamd waarden yn it boadskip fan 'e hekse, en as de earste strielen fan 'e opgeande sinne harren reitsje feroarje Elinor en de trijeling wer yn minsken.
De bannen tusken de clans en binnen de húshâlding fan kening Fergus binne no sterker as ea tefoaren, en Mor'du is út syn lijen ferlost, wêrmei't it keninkryk mei-iens ek fan in gefaarlike fijân befrijd is. Merida en Elinor wurkje gear by it meitsjen fan in wandtapyt (it âlde wie skansearre rekke by de oanfal fan 'e bearinne op kening Fergus), en de trije fazallen sette mei harren soannen wer op hûs oan. De film einiget as mem en dochter út te riden geane wylst de galeien fan 'e fazallen oan 'e hoarizon ferdwine. (Wa't wachtet oant nei de ôftiteling wurdt traktearre op in sêne wêryn't de by de hekse bestelde houtsnijwurken einlings by it kastiel fan kening Fergus besoarge wurde.)
Produksje
Brave stie foarôfgeande oan 'e premiêre, fan 'e oankundiging yn 2008 ôf, lange tiid bekend ûnder de wurktitel The Bow and the Bear ("De Bôge en de Bear"). De rezjy wie yn 'e hannen fan Mark Andrews en Brenda Chapman, dy't wurken op basis fan in senario skreaun troch Mark Andrews, Steve Purcell, Brenda Chapman en Irene Mecchi. It ferhaal wie oarspronklik betocht troch Chapman, dy't derta ynsprirearre waard troch har relaasje mei har eigen dochter. Hja hat Brave sels omskreaun as "in mearke yn 'e tradysje fan Hans Christian Andersen en de bruorren Grimm." Oarspronklik soe Chapman de film ek regissearje, mar nei "kreätive ûniennichheid" waard se yn oktober 2010 oan 'e dyk set en ferfongen troch Andrews. Chapman fertelde letter yn in fraachpetear dat se har ôfservearjen "ferskriklik" fûn, mar dat har "fisy trochklonk yn 'e film" en dat se "hiel grutsk op 'e film" wie.
Skiednis fan de Noardlike Marianen
thumb|right|250px|Kaart fan de Noardlike Marianen.
Brave (film út 2012)
Produksje
De film waard produsearre troch Katherine Sarafian foar de Amerikaanske filmstudio Pixar, dy't him taleit op it meitsjen fan tekenfilms, en dy't diel útmakket fan The Walt Disney Company. De distribúsje fan Brave waard sadwaande dien troch Walt Disney Pictures. Robert Anderson en Danielle Feinberg wiene ferantwurdlik foar de sinematografy, wylst de filmmuzyk út 'e koker kaam fan Patrick Doyle. Dyselde brûkte tradisjonele Keltyske muzykynstruminten, lykas de doedelsek, de clàrsach of Keltyske harpe, de fluit en de bodhrán of Keltyske tromme. Hy skreau ek ferskate lieten foar de soundtrack, wêrûnder it widzesankje A Mhaighdean Uasal Bhan ("Nommel Famke Kreas") yn it Skotsk-Gaelysk (songen troch Emma Thompson en Peigi Barker), en it drinkliet Song of Mor'du yn it Skotsk (songen troch Billy Connolly e.o.).
Skiednis fan de Noardlike Marianen
De Skiednis fan de Noardlike Marianen omfiemet de skiednis fan de Tsjamorro, de ûntdekkingsreizgers en it útlânsk bewâld.
Brave (film út 2012)
Produksje
Foar de film wie in budget beskikber fan $185 miljoen. Dat waard û.m. bestege oan 'e ûntwikkeling fan trije spesjale tartans foar de clans DunBroch, Dingwall en MacGuffin (de Clan Macintosh draacht yn 'e film it wiere tartan fan Clan Macintosh). De premiêre fan Brave fûn plak op 10 juny 2012, op it Ynternasjonaal Film Festival fan Seattle. Op 22 juny gie de film yn premiêre yn 'e Amerikaanske bioskopen. De soundtrack fan Brave waard op 19 juny 2012 op cd en as digitale download útbrocht troch Walt Disney Records. Sûnt 13 novimber 2012 is Brave ek beskikber op dvd, blu-ray en as digitale download, mei as bonustaheakken de koarte film La Luna, fan Enrico Casarosa, dy't yn 'e bioskopen foarôfgeande oan 'e haadfilm fertoand waard, en in nije koarte film, The Legend of Mor'du, wêryn't de skiednis fan Mor'du ferteld wurdt út it perspektyf fan 'e hekse.
Skiednis fan de Noardlike Marianen
Iere skiednis
Op de eilannen binne fynsten dien dy’t oanwizings jouwe dat der al sûnt 1500 foar Kristus bewenning west hat troch de Tsjamorro. De Tsjamorro foarmje ek tsjintwurdich noch de befolking fan de Noardlike Marianen. It is in folk dat besibbe is mei oare Austronesyske ynlânske folken fan de Filipinen, Yndoneezje, Maleizje en Taiwan. Nei alle gedachten kamen de Tsjamorro nei Mikroneezje fan Yndoneezje, omdat se as ienichste folk fan Mikroneezje rys ferbouden. De mienskip fan de Tsjamorro bestie út twa (haad)kasten, dat bleaun sa oant mear as in iuw nei de komst fan de Spanjerts yn 1521. Neffens Charles Le Gobien wienen der rasjale ferskillen tusken de Manachang kaste en de hegere Gamory/Gamurre. De Gamory wienen wer ferdield yn in hegere middenklasse Achotil/Acha’ot en de heechste klasse, de Matua/Matao. Klimme en sakje op de sosjale ljedder koe al tusken de Achotil en de Matua, mar de Manachang wienen sa berne foar it libben. De Matua en de Achotil bestienen benammen út fiskers en skippers en de Manachang wienen benammen boeren. Dizze lêste groep hie gjin eigen besit, mar se wienen ek net slaven.
Jeropeeske ûntdekkingsreizen
De earste Jeropeeske ûntdekkingsreis yn it gebiet stie ûnder lieding fan Ferdinand Magellaan yn 1521. Hy gie op 6 maart 1521 oan lân by Gûam en waard opwachte troch de Tsjamorro. Dizzen beaen him farsk fiedsel oan wêrnei't de befolking fan it eilân harren in lytse boat fan Magellaans fleat taeigenen. Dit late ta in kulturele botsing, omdat de Tsjamorro net tochten yn termen as priveebesit, se krigen bygelyks in boat as der fiske wurde moast, sûnder dat soks sjoen waard as stellerij. Troch dit kulturele misbegryp waarden likernôch seis minsken fermoarde troch de Spanjerts en waard in doarp fan 40 hûzen plat baarnd foardat se de boat werom hienen. Hjirop krigen de eilannen de namme “Islas de los Ladrones”, of wol “dieve-eilannen” yn it Spaansk. Magellaan easke de eilannen op foar Spanje wêrtroch't de eilannen ûnder it bewâld kamen fan de Spaanske East Ynjes, se waarden bestjoerd fan de Filipinen ôf. De Spanjerts bouden in keninklik paleis op Gûam foar de gûverneur fan de eilannen. Noch hieltyd binne oerbliuwsels fan it gebou te sjen.
Brave (film út 2012)
Produksje
De wichtichste stimakteurs dy't meiwurken oan 'e Brave, wiene Kelly Macdonald as prinsesse Merida, de Skotske komyk en akteur Billy Connolly as kening Fergus en de Ingelske aktrise Emma Thompson as keninginne Elinor. De rol fan Merida soe oarspronklik ynsprutsen wurde troch Reese Witherspoon, mar dy moast ôfsizze om't se oare ferplichtings hie. Yn 'e oarspronklike ferzje fan 'e film waard troch alle akteurs Skotsk-Ingelsk sprutsen. Yn 'e Nederlânsk neisyngronisearre ferzje waard inkeld Standertnederlânsk sprutsen. De haadrollen yn 'e neisyngronisearre ferzje waarden fertolkt troch Caro Lenssen as Merida, Peter Tuinman as kening Fergus en Renée Soutendijk as keninginne Elinor.
Skiednis fan de Noardlike Marianen
Jeropeeske ûntdekkingsreizen
Gûam wie in wichtige tuskenstop foar skippen dy’t fan Meksiko kamen mei goud en oar guod foar de Filipinen en Spanje. Der lizze ferskate Spaanske skippen foar de kust fan Gûam.
Brave (film út 2012)
Resinsjes
De foaroansteande Amerikaanske filmkritikus Roger Ebert, fan 'e Chicago Sun-Times, joech Brave 3 fan 4 stjerren. Hy fûn de film in moai ferhaal foar bern, mar yn ferliking mei oare produksjes fan Pixar, lykas Toy Story en Finding Nemo, foel it him eins wat ôf. Ebert skreau dat Pixar diskear "oan it streupen wie op tradisjoneel gebiet fan Disney." In pluspunt fûn er it posityf boadskip fan Brave oer it ferbetterjen fan 'e kommunikaasje tusken memmen en harren tinerdochters, mar, sa skreau er, "jins mem te feroarjen yn in bear is wol in wat ekstreme earste stap."
Yn it tydskrift Variety wie resinsint Peter Debruge ek loovjend oer de film. Hy skreau dat de film "in stoerdere, selsrêdsumer heldinne [biedt] foar in tiid wêryn't prinsen net mear sa sjarmant binne, tsjin in wielderich detaillearre Skotske eftergrûn, dêr't it ljocht fan har geast like fel oplôget as har fjurrich reade hier." Hy fûn ek dat Pixar mei de film in earbetoan oan mem-dochterrelaasjes brocht hie dy't net ûnderdie foar klassikers oer it oanheljen fan bannen tusken heiten en soannen, lykas Finding Nemo. Todd McCarthy, fan The Hollywood Reporter, oan 'e oare kant, wie hielendal net wei fan Brave. Hy fûn dat de film "wylst er trochtuft, belunet ta in nochal lyts gefal, mei in dramatyske klimaks dy't alles té moai ôfrûnet en ek noch ôfhinget fan magyske eleminten dy't as bykommend probleem frijwat betiizjend binne."
Op 'e website Rotten Tomatoes, dy't resinsjes opgarret, krige Brave lykwols in goedkarringspersintaazje fan 79%, basearre op beoardielings troch 232 resinsinten. Neffens de bygeande tekst op 'e webside biedt de film "it jonge publyk en leafhawwers fan mearkes in opwinend, grappich fantasy-aventoer fan ferrassende djipte mei in froulik ynfalspunt."
Skiednis fan de Noardlike Marianen
Jeropeeske ûntdekkingsreizen
Yn 1668 waarden de eilannen werneamd troch Padre Diego Luis de San Vitores, de nije namme waard “Las Marianas”, neamd nei Mariana fan Eastenryk, widdo fan de Spaanske kening Filip IV fan Spanje.
Brave (film út 2012)
Opskuor om Merida
Nei de premiêre ûntstie der in lytse opskuor doe't Disney by de oankundiging fan 'e 'kroaning' fan Merida as in Disney-prinsesse in ôfbylding pleatste fan in Merida mei in tinner lichem, minder krôljend hier en gruttere, rûnere eagen as yn 'e film. Dêrmei krige Merida in uterlik dat mear liek op dat fan eardere Disney-prinsessen lykas Sniewytsje (Snow White), Jiskepûster (Cinderella) en Toarnroaske (Sleeping Beauty). Om't in soad sjoggers it uterlik fan Merida sa't se yn 'e film portrettearre wie, krekt as in wolkomme modernisearring beskôgen, kaam dêr in soad dalje op, net inkeld fan Brave-fans, mar ek fan feministyske groepearrings.
Skiednis fan de Noardlike Marianen
Jeropeeske ûntdekkingsreizen
Doe’t Magellaan yn 1521 oan lân kaam op Gûam wennen der nei alle gedachten sa’n 75.000 minsken. By de earste offisjele folkstelling fan 1710 wienen dat der noch mar 3.500. Dizze gigantyske fal yn ynwennertal hie te krijen mei sykten dy’t de Spanjerts meibrochten en troch de slave-arbeid. Der waarden nije minsken nei de eilannen brocht, benammen fan de Filipinen en de Karoline Eilannen. Nettsjinsteande dizze ûntwikkeling koe de Tsjamorro populaasje harren wer herstelle en Tsjamorro, Filipynske en Karolinyske talen en etnyske ferskillen bestean ek hjoed de dei noch en binne dúdlik oanwêzich op de eilannen.
Brave (film út 2012)
Opskuor om Merida
De webside A Mighty Girl begûn in online-petysje tsjin 'e feroarings en sammele yn koarte tiid 262.196 hantekenings. Dêrûnder wie ek dy fan 'e geastlike mem fan Merida, regisseur Brenda Chapman, dy't fûn dat Disney "de essinsje ferret [hie] fan wat we besochten te dwaan mei Merida: famkes en froulju in better, sterker rolmodel jaan." Ek sei se dat de makeover fan Merida "in skamteleas seksistyske marketing-set [wie], ynjûn troch habsucht." De petysje wie in súkses, want koarte tiid letter ferfong Disney alle ôfbyldings fan 'e op 'e nij besjoene Merida op syn websiden troch it orizjinele personaazje. Letter bewissige Disney de fans iepentlik dat Merida har oarspronklike foarm behâlde soe.
Resultaten
Brave waard in grut súkses. Yn Noard-Amearika brocht de film $237,3 miljoen yn 't laadsje, en yn oare lannen $303,2 miljoen. Wrâldwiid brocht dat de opbringst op $540,4 miljoen, wat in winst betsjutte fan $355,4 miljoen. Dêrmei wie it de op tolve nei meast opbringende film fan 2012 en de op twa nei meast opbringende tekenfilm fan dat jier, nei Ice Age: Continental Drift ($875,3 miljoen) en Madagascar 3: Europe's Most Wanted ($746,9). It bioskooppublyk dat op Brave ôfkaam, bestie nei skatting foar 57% út froulju en foar 43% út manlju. De film wûn yn 2013 ferskate prestizjeuze prizen, mei as wichtichsten de Oscar foar Bêste Lange Animaasjefilm, de Golden Globe foar Bêste Lange Animaasjefilm en de BAFTA yn deselde kategory. Fierders waard Brave ek nominearre foar û.m. in Grammy, in Saturn Award en twa Satellite Awards.
Skiednis fan de Noardlike Marianen
Dútsk en Japansk bewâld
thumb|left|In koloniale postsegel fan Dútslân út [[1901.]]
Nei de Spaansk-Amerikaanske Kriich fan 1898 die Spanje it bewâld fan Gûam oer oan de Feriene Steaten en ferkochten se de Noardlike Marianen mei oare eilannen oan Dútslân. Dútslân bestjoerde de eilannen fan Dútsk Nij-Guinea út.
Yn de Earste Wrâldkriich brûkte Dútslân de eilannen as befoarriedingsbasis foar de marineskippen. Mar Japan ferklearre Dútslân de oarloch en foelen de Noardlike Marianen oan. It Folkebûn mandearre yn 1919 it gebiet oan Japan. Der libben doe noch mar 4.000 Tsjamorro en Karoliners op de eilannen. Yn de tiid fan it Japanske bewâld waard sûkerreid de haadyndustry fan de eilannen. Foar dizze yndustry waarden in soad beammen en bosken kapt. Der waarden plantaazjes op Saipan stifte dy’t in grut súkses wienen, wêrnei't ek op Tinian en Rota plantaazjes stifte waarden. Sûker en alkohol waarden wichtige eksportprodukten. Yn dy tiid kamen in soad Japanners en Koreanen nei de eilannen om te arbeidzjen op de plantaazjes. By de folkstelling fan desimber 1939 wie de totale populaasje fan it Japanske Súdseemandaat 129.104, dêr't 77.257 Japansk (ynklusyf Taiwaneesk en Koreaansk) fan wiene.
Amearikaansk besit
De kriich einige net foar eltsenien mei it ûndertekenjen fan de wapenstilstân. De lêste groep Japanners op Saipan joech har pas op 1 desimber 1945 del. Op Gûam ferstoppe de Japanske soldaat Shoichi Yokoi him yn it doarp Talofof oant 1972.
Tusken de Japanske ynname fan Saipan en Tinian en de ein fan it Japanske bewâld oer de eilannen waarden de ynlânske bewenners yn konsintraasjekampen opsluten. Oan de ein fan de kriich waarden de Japanners weromroppen en krigen de Tsjamorro en de Karoliners harren lân werom.