cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rûgehuzen
Tsjerke
Sûnt de ôfbraak fan de doarpstsjerke binne de protestantske ynwenners tsjerklik oanwiisd op Harich (protestantsk). Roomske ynwenners binne oanwiisd op Balk. Corpus Roemeling neamde Jehannes as patroanhillige fan de tsjerke. Lêste pastoar wie Pieter Symens, dy't yn 1586 noch neamd waard mar doe nei alle gedachten net mear yn funksje west hat. De tsjerke bestie yn alle gefallen al yn 1421 en waard yn 1721 tekene troch Jacobus Stellingwerff.
Feriening(s)
Mei Balk en Harich hat it doarp in Oranjeferiening.
It besjen wurdich
Op it tsjerkhôf stiet ek ien fan de Fryske klokkestuollen. Op it hiem fan in pleats oan de Rûchsterwei stiet in Amerikaanske wynmotor.
Gea
East fan Rûgehuzen leit de Bremer Wyldernis, mar it doarp leit ek oan 'e râne fan de Starnumanbosk. Yn de 19e iuw waard hout út dat produksjebosk brûkt om te ferstoken. Steatsboskbehear wol dat dit bosk tusken Kippenburch en Rûgehuzen wer in grut en rûch oerbosk wurdt. Steatsboskbehear lit yn dat produksjebosk út de 19e iuw de natoer gewurde. Mear as hûndert jier lyn waarden de beammen yn it ramt fan de houtkapkultuer om de 15 jier kapt foar it hout om dermei bakkersûnen te stoken.
De iken wurde no al beselskippe troch bjirken, dinnen, ferskate soarten moas, farens en poddestuollen.
List fan planetoïden 34001-34100
Dit is in list fan planetoïden 34001-34100.
Dick Eisma
Dick Eisma (Easterein, 25 augustus 1941 - Aldehaske, 30 desimber 2011) wie in Frysk skriuwer, oersetter, korrektor, âld-skoalmaster en âld-learaar, dy't tige bekend wie yn it Fryske fermidden.
Biografy
Dick Eisma waard berne yn Easterein, mar groeide op yn Wommels. Yn Snits folge er de kweekskoalle De Him. Yn de winter fan 1963 begûn er as skoalmaster yn Bakhuzen, dêr waard er troch Hendrik Twerda oantrúnd om mei in stúdzje Frysk te begjinnen. Sa rûn er troch de jierren it trajekt akte-lû, akten mû-a en mû-b en doktoraal Frysk ôf, it lêste helle er yn septimber 1983. Fan 1970 ôf wie er ferbûn oan de kristlike legere skoalle yn De Knipe, hy wie dêr oant 1985 skoalhaad. Neist it legere ûnderwiis waard Eisma ek dosint Frysk op skoallen foar it fuortset ûnderwiis.
Yn 1981 waard er troch Johannes van der Goot en E.S. de Jong frege oft er yn it bestjoer fan de KFFB woe. Hy waard skriuwer-skathâlder, dat bleau er oant 2010. Hy krige yn de rin fan de jierren in soad manuskripten ûnder eagen, joech syn krityk en holp skriuwers om der in moai boek fan te meitsjen. Yn de jierren '90 goaide it bestjoer fan de KFFB it roer om en feroare de feriening fan in Kristlike Folksbibleteek yn boekeklub KFFB; it spesifyk kristlike karakter waard loslitten, dat wie op oanstean fan Durk van der Ploeg en Piter Duijff. In útjefte dy't dy oergong markearre wie In apel foar ûnderweis fan Benny Holtrop yn 1993. Stadichoan waard Eisma as skepper en skriuwer fan it KFFB-útjeftefûns it gesicht fan de feriening. Hy wie by de KFFB ek warber as oersetter, hy sette ûnder oare romans fan Theun de Vries oer. Begjin 2011 naam Eisma op de jiergearkomste fan de KFFB ôfskied. Hy waard doe, neist Johannes van der Goot en E.S. de Jong, beneamd as earelid.
Begjin 2008 krige er te hearren dat er lymfklierkanker hie. Der folge in tiid fan in soad ûndersiken en gemo-kuren. It like de goede kant op te gean, mar yn 2011 buorke de sûnens hurd efterút. Ein 2011, op 30 desimber, ferstoarn Dick Eisma yn de âldens fan 70 jier. Fan 1984 oant syn dea wenne er mei syn frou yn Aldehaske.
Jade Flower
Jade Flower, echte namme ûnbekend, (1991), is in rêstend Russysk neakenmodel en pornografysk aktrise fan etnysk Oezbeeksk komôf. Hja makke har debút yn in pornografyske film yn 2010. Neffens har offisjele opjefte is se 1.70 m lang, mei in gewicht fan ? kg en kupmaat 36E.
Marwert
Marwert is in delsetting en strjitnamme bewesten fan Wurdum yn de gemeente Ljouwert. De namme komt ek foar as Marwird en as stik lân Marwijrdummalandt.
Keunstgebit
thumb|Boppeste part fan in keunstgebyt In folsleine toskprotese, keunstgebit, keunstgebyt of nije/falske tosken is in keunstmjittige ferfanging fan de natuerlike tosken en kiezzen at dy ferlern gien binne troch hokker oarsaken dan ek.
Delling
thumb|right|''[[Alpbachtal, in bedelte yn Tirol (Eastenryk)]] thumb|right|''In [[beekdelling fan de Gulp yn Slenaken (Nederlân)]] In delling of bedelte is in langhalige leechte of ferdjipping yn it lânskip. In bedelte wurdt ek wol fallei neamd, bygelyks de Gelderske Fallei.
De measte dellings binne ûntstien troch de útspieling fan in beek of in rivier, mar ek gletsjers en bewegingen yn de ierdkoarste kinne in bydrage leverje yn it ûntstean fan in bedelte. Op basis fan de ûntsteansskiednis wurde U-dellings en V-dellings ûnderskieden. U-dellings binne útsliten troch gletsjers en V-dellings troch beken. In kleau (ek wol ravyn of canyon neamd) is in troch eroazje djip útsliten rivierdelling mei steile (rots)wanden.
Vélodrome Jacques-Anquetil
It Vélodrome Jacques-Anquetil (earder: vélodrome de Vincennes en Vélodrome Cipale) is in net oerdekte hurdfytsbaan yn Vincennes, sûnt 1929 ûnderdiel fan Parys. De baan waard boud yn 1896 en brûkt foar de Olympyske Simmerspullen yn 1900 en 1924; men hold der yn 1900 de iepenings - en slutingsseremoanje. Ek fûnen de wedstriden baanhurdfytsen, gymnastyk, fuotbal, rugby en cricket der plak. Tusken 1968 en 1974 lei de einstreek fan de Omgong fan Frankryk op dizze baan.
Op 30 july 1897 ferbruts de Belgyske hurdfytser Oscar Van den Eynde hjir it wrâldoererekôr mei in ôfstân fan 39,240 km.
Delling
Faak is in bedelte in fruchtber plak (wetter siket it leechste punt) en leit it beskûle tsjin wyn en kjeld. De temperatuer is yn de delling dan ek heger. Yn bercheftige streken lizze de measte stêden en doarpen dêrom yn falleien.
Yn bergige gebieten lykas Eastenryk, Switserlân en Noarwegen binne dellings folle dúdliker te ûnderskieden as yn gebieten mei in bytsje reliëf, lykas yn Fryslân.
Topografyske beneamingen yn Nederlân mei in ferwizing nei in delling (dal) binne bygelyks Diependal, Roerdalen, Haasdal, Berg en Dal, Nijverdal.
Utdrukkings
In delte-taryf is in ferlege taryf op in momint dat de drokte of it gebrûk of ferbrûk leech is. In foarbyld dêrfan is nachtstroom.
Delgrûn ûntstiet as de boppeste laach fan it fean, de bolster, fermongen wurdt mei it sân ûnder it ôfgroeven feanpakket dêr't bygelyks turf fan makke waard.
Sanny Luke
Sanny Luke, echte namme ûnbekend (1995), is in Tsjechysk neakenmodel en pornografysk aktrise fan etnysk Roma komôf. Neffens har offisjele opjefte wie se yn har pornokarriêre 1.53 m, mei in gewicht fan 55 kg.
Kallstadt
Kallstadt an der Deutschen Weinstraße is in Ortsgemeinde yn it Landkreis Bad Dürkheim yn de Dútske dielsteat Rynlân-Palts. It plak heart by de Verbandsgemeinde Freinsheim en is neffens ynwennertal it op trije nei lytste plak fan dy gemeente
De pake en beppe fan de Amerikaanske presidint Donald Trump fan de heit syn kant stamden út Kallstadt. Ek de heit fan Henry J. Heinz, stifter fan it Amearikaanske fiedingsconcern H.J. Heinz Company, kaam oarspronklik út Kallstadt.
Italjaansk
Skiednis
It Italjaansk stamt ôf fan it fulgêr Latyn, de sprutsen ferzje fan de Romeinske taal, dy't lange tiid neist de offisjele skreaune ferzje bestie en dêr't ek alle oare Romaanske talen út foartkomme. De âldste teksten yn de taal komme út de 10e iuw. Fierders is der protte út de 14e iuw, bygelyks de wurken fan de ferneamde Florentyske Dante Aligiery, mar ek dat fan Petrarsa en Bokkakkio. Dizze trije wurde beskôge as de grûnlizzers fan de Italjaanske literatuer.
Taal en dialekten
It standert-Italjaansk hat him ûntwikkele út it dialekt dat yn de 14e iuw sprutsen waard yn Toskane (de omkriten fan Florâns). Yn dat dialekt skreau Dante Aligiery syn Divina Commedia. Oars as faaks tocht wurdt, binne de dialekten yn Itaalje net ôflaat fan it standert-Italjaansk, mar komme se allegearre fuort út it fulgêr Latynsk.
De ferskate dialekten ferskile nochal fan it standerd-Italjaansk. Foar de komst fan de telefyzje koenen de measte Italjanen allinnich har eigen pleatslik dialekt sprekke en koenen sy har ûnderling amperoan ferstean en begripe.
Yorkshire
thumb|left|180px|Flagge fan Yorkshire Yorkshire is in histoaryske greefskip fan Ingelân. It kaam fuort út it Deenske Keninkryk Jórvik, dat bestie yn 'e twadde helte fan 'e 9e en de earste helte fan 'e 10e iuw. Nei de ferovering fan it gebiet troch de Ingelsen, yn 954, waard it in greefskip fan it Keninkryk Ingelân. Dy status behold Yorkshire oant it yn 1974 opdield waard yn fjouwer ûnderskate nije greefskippen. Der wenje sa'n 5 miljoen minsken yn it greefskip dat nei oerflak fierwei it grutste fan Ingelân wie. It grutste part fan it oarspronklike Yorkshire falt ûnder it hjoeddeistige greefskip Noard-Yorkshire en leit binnen de grinzen fan 'e Ingelsk regio Yorkshire en de Humber.
Italjaansk
Taal en dialekten
Op Korsika en parten fan Sardynje wurde dialekten sprutsen dy't in soad lykje op dy fan de fêstewal, mar dy't om kultuerele redenen faak sjoen wurde as op himsels steande talen, útsein it Logudoreesk dat yn alle gefallen wol as in aparte taal beskôge wurdt.
Skrift
It Italjaansk wurdt skreaun yn it Latynske alfabet. It wurdt fonetysk skreaun, wat der op del komt dat ien dy't de útspraakregels ken, net folle muoite hawwe sil mei it skriuwen en fansels oarsom. Ek wurde yn it Italjaansk alle wurdlidden fan in wurd útsprutsen. It Italjaanske alfabet bestiet út 21 letters, de J, K, W, X en Y ûntbrekke, mar kinne wol foarkomme yn lienwurden út bygelyks Gryksk en Ingelsk. Italjaanske wurden einigje sawat altyd op in lûd.
Geslachten
It Italjaansk ken twa geslachten: manlik en froulik. Haadwurden dy't op in -o einigje binne sawat altyd manlik, haadwurden dy't op in -a einigje binne sawat altyd foulik. De haadwurden dy't op in -e einigje kinne sawol manlik as foulik wêze.
Meartal
De meartalsfoarming is yn it Italjaansk tige ienfâldich. De haadwurden einigje yn it inkelfâld sawat altyd op -o, -a of -e. Hâldt it wurd op mei in -o of -e dan wurdt it y as meartal -i, bygelyks by letto - letti (bêd - bêden). Hâldt it wurd op mei in -a, dan wurdt it meartal -e, bygelyks chiesa - chiese (tsjerke - tsjerken). In protte lienwurden, wurden dy't einigje op in twalûd (film), wurden dy't ôflaat binne fan in oarspronklik langere foarm (foto fan fotografia) en wurden mei in aksint op it lêste wurdlid (tabù) feroarje as meartal net.
Yorkshire
Bestjoerlike ienheden
thumb|left|180px|De ridings: 1 = Noard, 2 = West, 3 = East; dêr't de grinslinen byelkoar komme leit de stêd Jork. Yorkshire is ien fan de tradisjonele greefskippen fan Ingelân. It wie it grutste fan dy grêfskippen en wie, mei dêrom, opdield in fjouwer parten fan leger bewâld: De stêd Jork sels en de trimdels, de ridings.
Yn 1974 waard it lokale oerheidssysteem wizige en waard Yorkshire opdield:
De Yorkshire Ridings Society lêst alle jierren op Yorkshire-dei de ferklearing foar dat Yorkshire ûnferoarlik de kombenaasje is fan de trije trimdels en de stêd.
Stêden en plakken yn Yorkshire
thumb|250px|York Minster thumb|250px|De kliffen fan Flamborough Head
Meamert
Meamert is in buorskip east fan Winsum en noardwestlik fan Baard yn de gemeente De Waadhoeke. De namme komt ek foar as Memert en Memerd.
Innuendo (album)
Innuendo is it trettjinde studio-album fan Queen. It album waard fan maart 1989 oant en mei novimber 1990 yn it Feriene Keninkryk en Switserlân opnaam en waard twa moanne letter op 5 febrewaris 1991 útbrocht. It wie it lêste album fan Queen dat útkaam by't libben fan Freddie Mercury, de sjonger ferstoar oan it ein fan it jier.
Rochus (hillige)
Rochus fan Montpellier (berne yn Montpellier en yn 1379 yn Voghera ferstoarn) libbe neffens de oerlevering tusken 1295 en 1379 en wurdt yn grutte dielen fan Europa as folkshillige fereare yn de Roomsk-Katolike Tsjerke. Neffens de ferhalen holp Rochus wylst er nei Rome pylgere in soad minsken dy't oan de pest litten. De datum dat Rochus betocht wurdt is 16 augustus, de dei dat er ferstoar. Rochus stiet bekend as ien fan de pesthilligen en yn in soad gebieten wurdt er ek rekkene ta de Fjirtjin Needhelpers.
Alhoewol't Rochus nea offisjeel hillich ferklearre is, wurde syn reliken yn Feneesje fereare. Nei de tiid dat de pest yn Europa wierre, ûnstiene tal fan bruorskippen dy't nei Rochus ferneamd waarden en pauslike privileezjes tabedield krigen. Ek waarden in soad hospitaals nei Rochus ferneamd.
Rochus is bekermhillige fan minsken mei besmetlike syktes (lykas de pest en besmetlike syktes mei symptoamen oan de hûd en fuotten), tatebern en sike hûsdieren.
Libben
In soad fan wat oer Rochus bekend is jildt as legindarysk. Hy waard as soan fan rike âlden yn Montpellier berne. Doe't er yn 'e âldens fan twintich alletwa âlden kwyt wie, joech er syn jild en besit wei en foege er him by de Tredde oarder fan de hillige Fransiskus fan Assisi.
As pylger nei Rome yn 1317 holp er ûnderweis mei it ferpleegjen fan slachtoffers fan de pest. Hy soe de siken allinne mar mei help fan in krústeken op mirakuleuze wize genêzen hawwe. Doe't er yn Rome oankaam gyng er fierder mei it genêzen fan minsken dy't oan de pest litten, mar it joech him noch rykdom noch oansjen. Op de weromreis yn 1322 waard er yn Piacenza sels siik en lieten se him oan syn lot oer. Hy joech syn lot hielendal yn hannen fan God en sûndere him yn in houten hut yn de bosken ôf. Dêr waard de sike Rochus troch in ingel ferplege en in hûn brocht him dêr de hiele tiid bôle, oant er wer better waard en nei de stêd weromreizge. Dêr holp er op 'e nij minsken dy't mei de pest ynfektearre wiene, krekt salang oant de pest yn Piacenza útroege wie.
De troch de pest feroarsake groeden en plakken hiene Rochus slim skeind. Yn Voghera waard Rochus op fertinking fan spionaazje yn de finzenis smiten. Rochus tanke God foar de test dy't er yn de finzenis ûndergyng en bleau dêr fiif jier oant er dêr ferstoar. Aldere boarnen wolle ha dat er yn Montpellier finzen set waard, mar der binne dokuminten fûn dêr't út bliken docht dat dêr tusken 1376 en 1379 in hillich persoan fan Frânske komôf finzen siet en dêr nei fiif jier ferstoar. Ek wis is dat syn reliken fan Voghera nei Feneesje oerbrocht waarden om dêr begroeven te wurden. Nei syn dea ûntdieken se dat it Rochus wie troch in krúsfoarmich plak dat er fanôf syn berte al op it boarst hie.
Ferearing
It omskot fan Rochus waard yn de oan him wijde tsjerke San Rocco (njonken de Scuola Grande di San Rocco) yn Feneesje byset. In diel waard yn it jier 1372 nei it kleaster fan de Trinitariërs nei Arles yn Frankryk oerbrocht.
Rochus waard nea hillich ferklearre troch de Tsjerke, mar hy hearde iuwenlang ta ien fan de populêrste folkshilligen. De reliken fan Rochus yn de bysetting fan San Rocco yn Feneesje soargen foar de komst fan in soad pylgers nei de stêd. Oer de hannelswegen ferspriede de ferearing fan Rochus him ynearsten nei Frankryk en dan nei de Dútslân, Poalen, Bohemen, Spanje, Portugal en de Nederlannen.
Ikonografy
Rochus wurdt ôfbylde mei pylgerstêf en in pylgerhoed mei faak in Sint-Jakobsskelp. Oan syn fuotten sit of stiet fakentiden in hûntsje mei in stik bôle yn 'e bek. Rochus pylgere nei Rome en de hûn brocht him iten doe't er sels siik waard. Yn 'e regel is de lofter foet fan Rochus bleat en wiist er nei in plak, dat in pestbûde op 'e bilbonke foarstelle moat. Somtiden hat er ek in ingel njonken him, dy't syn pestbûde fersoarget.
Heinrich Himmler
thumb|250 px|Heinrich Himmler Heinrich Luitpold Himmler (München, 7 oktober 1900 – Lüneboarch, 23 maaie 1945) wie in Dútsk nasjonaal-sosjalistysk politikus. Hy wurdt ferantwurdlik hâlden foar de Holocaust. Hy wie lieder fan de Schutzstaffel (SS).
Iere libben
Neffens de heit fan Heinrich Himmler komt de famylje út Switserlân. Yn Bazel is der in hûs dat it "Himmlerhûs" neamd wurdt. Heinrich Himmler waard berne op 7 oktober 1900 as twadde bern út in goede húshâlding yn München. De húshâlding Himmler hie goede kontakten mei it Beierske keninklik hûs.
Yn syn jonge jierren hie Heinrich slim lijen fan syn minne sûnens. Dat besocht er te kompensearjen mei de stúdzje. Hy helle it diploma fan it gymnasium dêr't er ek al niget hie oan skiednis, taal en religy. Wilens de lêste wiken dat er op it gymnasium siet sette de Earste Wrâldkriich út ein. Hy woe graach fjochtsje foar de Dútske marine mar hy waard wegere omdat syn eagen sa min wienen. By de lânmacht koed er yn 'e maitiid fan 1914 begjinne mei de offisiersoplieding, dy't er yn 1918 dien makke hie, doe't de kriich al oer wie. Himmler hat sels net fochten oan it front yn de Earst Wrâldkriich lykas Adolf Hitler, Rudolf Hess en Hermann Göring. Fan 1919 oant en mei 1923 wie Himmler by de Bayerischen Volkspartei (BVP). Op 2 augustus 1923 waard er lid fan de NSDAP en die mei oan de mislearre Hitler-Putsch.
Flecht
Yn 'e maitiid fan 1945 wie Himmler wis fan it ferlies fan Nazi-Dútslân, hy besocht út Lübeck wei kontakt op te nimmen mei Greve Folke Bernadotte yn Sweden dêr't er mei besocht te ûnderhanneljen oer in Dútske oerjefte. Hy besocht ek te ûnderhanneljen mei leden fan it Joadsk Wrâldkongres. Himmler hie de hope dat de Amearikanen en Britten de Wehrmacht wol brûke woenen om tsjin de Russen te fjochtsjen. Doe't Adolf Hitler oan 'e weet kaam dat er mei fredesûnderhannelings út ein sette, neamde er Himmler in ferrieder en naam him alle funksjes en titels ôf.
De ûnderhannelings mei Greve Bernadotte en it Joadsk Wrâldkongres mislearren, en Himmler koe net mear werom nei Berlyn. Hy teach nei Flensboarch dêr't admiraal Karl Dönitz it befel hie oer alle Dútske striidkrêften yn West-Jeropa. Dönitz stjoerde Himmler fuort omdat der gjin plak mear foar him wie yn it nije Dútske parlemint.
Hy strúnde in deimannich om by de Deenske grins, mar gie op 'e flecht nei Beieren. Hy hie in sersjant-majoar unifoarm fan de geheime militêre plysje en neamde himsels Heinrich Hitzinger. Hy hie falske dokuminten by him, mar dêr hienen de Britten erchtinken op. Hy waard arrestearre troch in Britske lânmacht ienheid. By eintsjebeslút die Himmler himsels tekoart yn Lüneboarch. Wêr't er te hôf brocht is, is net bekend.
Sandra Bullock
Sandra Annette Bullock (Arlington, Firginia, 26 july 1964) is in Amerikaanske aktrise. Se waard foar har rollen yn While You Were Sleeping en dy yn Miss Congeniality nominearre foar in Golden Globe. Mear as 25 oare prizen waarden har yndie takend, ûnder oaren in American Comedy Award en de People's Choice Award foar de favorite aktrise fan it jier yn 1996, 1997, 1999 en 2006.
Bullock krige op 24 maart 2005 in stjer op de Hollywood Walk of Fame.
Yn juny 2022 makke hja bekend dat hja ynearsten ophâldt mei it aktearjen en hja wit net oft hja dat ek ea wer oppakke sil. Har foarearst lêste film wie "The lost City".
Literatuer
🇦🇹 - ''Sandra Bullock. Hollywoods neues Gesicht''. Heyne, München 1997, ISBN 3-453-12622-X
Midhuzen
Mar ek:
Memert
Memert is in delsetting súdeast fan Hallum yn de gemeente Noardeast-Fryslân. De namme komt ek foar as Memerd en Medwert
Thijsje Oenema
Thijsje Oenema (It Hearrenfean, 6 juny 1988) is in Nederlânske langebaan- en koartebaanrydster fan De Jouwer. Har spesjaliteit lei op de koarte ôfstannen. Se is lid fan iisklup S.T.D. Sint Nyk. Se ried fan 2012/2013 ôf foar Team Liga, dat oergie yn Team Continu. Earder ried se foar Team Op=Op Voordeelshop (2011-2012), Team Anker (2010-2011) en de VPZ-reedridersploech (2007-2010). Oenema is yn 2017 ôfstudearre ta Master Finance en Master International Financial Management.
Begjintiid
Yn 2006 en 2007 waard se al Nederlânsk kampioen 100. Yn 2009 pakte Oenema de koartebaantitel op de iisbaan fan Lekkerkerk de supersprinttitel yn Ynskedee en wurdt hja twadde yn it Wrâldbekerklassemint 100 meter efter de Dútske Jenny Wolf.
Seizoen 2009-2010
Yn it seizoen 2009/2010 pleatste Oenema har foar de Olympyske Spullen op de 500 meter. Dy pleatsing twong se ôf yn in skate-off tsjin Marianne Timmer. Op de Olympyske Spullen einige se as 15e op de 500m. Yn it wrâlbekerklasssemint op de 500 meter helle se in 8e plak. Se waard boppedat twadde yn it einklassemint fan de wrâldbeker op de 100 meter.
Seizoen 2010-2011
Yn it seizoen 2010/2011 waard Oenema fyfte op it NK Ofstannen. Hjirmei pleatste se har opnij foar de wrâldbekerwedstriden op de 500 meter. Op it NK sprint 2011 berikte se hat bêste risseltaat oant dan, se waard 5e. Dêrmei rûn se pleatsing mis foar it WK sprint.
Seizoen 2011-2012
Yn seizoen 2011/2012 bruts Oenema definityf troch op it NK Ofstannen troch neist de titel op de 500 meter ek de 1000 meter op har namme te skriuwen. Benammen de 1000 meter kaam as in ferrassing, omdat Oenema earder nea fierder kaam as in 9e plak op it NK Ofstannen. De reden hjirfoar is dat Oenema foar it earst sûnt har sykte fan Pfeiffer wer hielendal fit wie en sûnt de simmer fan 2011 wer folút trene koe. . Mei de oerwinning op de 1000 meter pleatste se har tagelyk foar de earste kear foar wrâldbekerwedstriden op de 1000 meter.
Yn it earste diel fan de wrâldbekerwedstriden helle hja in twadde plak op de 500 m yn de earste Wrâldbeker yn Tsjeljabinsk. By de Wrâldbekerwedstryd yn Astana helle se in twadde plak op de 1000 m en in tredde plak op de 500 m. By it NK sprint helle se har earste poadiumplak efter Margot Boer. Dit twadde plak levere har tagelyk in startbewiis op foar it WK sprint. Har 1000 m fan dat kampioenskip wie net genôch foar de twadde syklus wrâldbekerwedstriden op de 1000 m. Wol pleatste Oenema har foar it WK Ofstannen dat jier op It Hearrenfean. Hjir ferraste se troch in brûnzen medalje te heljen.
Seizoen 2012-2013
thumb|Oenema op it WK Ofstannen yn Sochi Op it NK Sprint einige Oenema as fjirde en mocht mei nei it WK Sprint yn Salt Lake City. Dêr ferbettere hja op 26 jannnewaris it Nederlânsk rekôr op de 500 meter mei 37,38, dat 4000 dagen earder op namme komd wie fan Andrea Nuyt. In dei letter skerpe se dat oan ta 37,06. Uteinlik waard Oenema fjirde (dêrmei bêste Nederlânske). De lêste ôfstân waard se hindere troch de fal fan de Japanske Nao Kodaira.
Seizoen 2013-2014
Oenema pleatste har yn seizoen 2013/2014 mei in tredde tiid op de 500 meter foar de wrâldbekers. Fiif wiken earder liet se in leverplak weihelje, wêrnei 't de dermatolooch witte liet dat dit in melanoom wie. Uteinlijk waard de kwea-aardige swolm twa wike foar it NK Ofstannen weihelle. Mei trettjin hechtings op har pols ried se yn in brace om de wûne goed hielje te litten. Pas op 27 oktober 2013 liet se nei har 1000 meter witte dat dit de reden wie om mei in brace de treningsrûntsjes te riden.
Seizoen 2014-2015
Oenema begûn it seizoen 2014/2015 goed mei in twadde plak op it NK Ofstannen, en pleatste har dêrmei foar de earste rige wrâldbekerwedtriden. Yn jannewaris waard se yn it Grinzer Kardinge Nederlânk kampioene sprint. Letter dat jier waard se njoggende op it WK Sprint yn it Kazachske Astana.
Seizoen 2015-2016
Foar it seizoen 2015/2016 pleatste Oenema har foar de earste rige Wrâldbekerwedstriden oer 500 meter. Op 6 novimber 2015 liet se operatyf in kyste yn har ûnderliif weihelje, dy 't dêrnei diagnostisearre waard as útsiedde melanoomkanker.
Ferfolch sûnens en aktiviteiten
Oenema krige in ymmúnteararpybehanneling yn it Antoni van Leeuwenhoeksikehûs yn Amsterdam, dy't oan like te slaan. Kontrôle om de fjouwer moannen blykte needsaaklik. By RTL Late Night joech se omtinken oan de Stichting Melanoom dy 't wiist op de gefaren fan tefolle sinneljocht. Se joech lêzings om de jongerein bewust te meitsjen fan de risiko’s op hûdkanker troch de gefolgen fan in tefolle oan sinne en ferbaarnen fan de hûd.
Op 7 oktober 2017 is Oenema ôfstudearre as Master Finance en Master International Financial Management oan de Ryksuniversiteit Grins. Sûnt septimber 2017 docht se fiif dagen yn de wike in managementtraineeship (trije jier) yn in financial controllerteam op de ôfdieling Health Systems African market by Philips yn Eindhoven. Neist har stúdzje yn Grins ried se twa winters en in simmer mei mei de froulje fan RTC (Regionaal Talentencentrum) Noord/Gewest Fryslân KNSB. Sûnt novimber 2017 is Oenema aktyf binnen it wedstrydsekretariaat fan it Organisaasje Komitee Thialf dat de Nasjonale en Ynternasjonale langebaanwedstriden yn Thialf organisearret.
Koartebaan
Neist it langebaanriden wie Oenema ek aktyf op de koartebaan. Yn 2006 en 2007 weaard se al Nederlânsk kampioene 100 meter. Yn 2009 pakte Oenema de Nederlânske koartebaantitel op de iisbaan fan Lekkerkerk. en de supersprinttitel yn Ynskedee yn in nij Nederlânsk punterekôr en boppedat waard se twadde yn it Wrâldbekerklassemint 100 meter efter de Dútske Jenny Wolf.
Yn it seizoen 2010-2011 waard Oenema Nederlânsk kampioene koartebaan op 30 desimber 2010, diskear op De Lemmer. . Dêrneist waard se Nederlânsk kampioene supersprint op 19 febrewaris 2011. Op dit kampioenschap ried se trije Nederlânske rekôrs: op de 100 meter, 300 meter en it punteklassemint oer 100 en 300 meter.
Tafeltennis op de Olympyske Simmerspullen 2000
De Olympyske Simmerspullen 2000, ek wol de XXVIIe Olympiade neamd, waarden yn 2000 hâlden yn de Australyske stêd Sydney. It tafeltennis hie plak yn it State Sports Centre.
Medaljespegel
De top trije fan lannen dy't by it tafeltennis medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen fan 2000.
Teije Brattinga
Teije Aukes Brattinga (Blauhûs, 24 febrewaris 1929) is in teolooch, dosint, amtlik sekretaris en Frysk skriuwer.
Libbensrin
Hy waard berne te Blauhús, in roomsk buorskip yn de protestantske omkriten dat by Westhim hearde en earst yn 1950 offysjeel in doarp waard. It hat syn libben tekene, benammmen trochdat er nei de legere skoalle him ynskriuwe liet oan it gymnasium foar jonges dy't pryster wurde woene yn de roomske tsjerke. Dat wie yn 1942, ûnder de Twadde Wrâldoarloch. It gebou fan it seminaarje yn Apeldoorn wie troch de dútskers nadere. It ûnderwiis waard tydlik yn Ootmarsum jûn. Nei de oarloch koe hy nei Apeldoorn. Dat fan it pryster-wurden is him net wurden. Wol joech de skoalle in goed literêr ûnderwiis en krige hy nocht oan de fryske taal.
Werom yn Fryslân yn 1949 naam er it ynstitút foar it lesjaan yn masineskriuwen (type) en stenografy te Boalsert oer fan Theo Andela. Hy waard warber yn it fermidden fan de fryske beweging, publisearre dichtwurk en proaza yn it moanneblêd De Tsjerne, sleat him oan by in groep jonge fryske skriuwers dy't har De Mieren neamden en die journalistyk wurk by it deiblêd Ons Noorden. Hy troude yn 1955 mei Johanna Monica Altenburg. Yn 1956 naam er mei syn broer Hink de boekwinkel en printerij 'It Wite Boekhús' yn Boalsert oer. Fan de Blauhúster skilder en dichter Gerben Rypma sammle er de gedichten en fersoarge yn 1965 in karlêzing fan it wurk fan Rypma ûnder de titel "Ik haw myn dreamen hawn en fragen". Hy waard bestjoerslid fan it Roomsk Frysk Boun en hold op 15 augustus 1964 de rede op de tradisjonele Roomske Friezendei mei de titel "Sicht op hjoeddeisk katolisisme". Dêr hat er syn fisy dellein dêr't er altyd trou oan bleaun is.
Naam yn 1969 mei oaren it inisjatyf ta de oprjochting fan de Koperative Utjouwerij en wie dêr jierrenlang mei Trinus Riemersma, Josse de Haan en Piter Boersma bestjoerslid fan (1992-2000). Hy gyng yn 1966 nei Wychen te wenjen om theology te studearjen oan de Universiteit fan Nijmegen. Hy studearre yn 1972 cum laude ôf op in skripsje oer de dútske teologe Dorothee Sölle. Fan 1972 oant 1984 joech er les oan it Dominicuscollege yn Nijmegen. Promovearre yn de teology op in proefskrift oer de Dútsk-Amerikaanske teolooch Paul Tillich yn 1980. Fan 1984 oant 1994 hie hy in funksje yn de oekumenyske beweging tusken de tsjerken as amtlik sekretaris fan de Sint Willibrord Vereniging. Publisearre in stikmennich artikels yn Tjdschrift voor Theology, yn hokker tydskrift hy jierrenlang de resinsjes fersoarge fan boekútjeften oer de relaasje fan teology en de natuerwittenskippen. Hy naam yn 1990 it iniatyf ta it oprjuchtsjen fan it Paul Tillich Genootschap, in stúdzjesintrum foar de theology fan Paul Tillich en wurke mei oan de ynternasjonale twajierringe symposia oer Paul Tillich yn Frankfurt am Main. Yn 1994 naam er ôfskie fan de Willibrord Vereniging mei in rede, titele "Kan het een toon lager? Over oecumene, kerk en samenleving".
Jan Brouwer (deputearre)
Jan Brouwer (Sonnegea, 2 desimber 1901 - It Hearrenfean, 8 maaie 1973) wie deputearre foar de PvdA (ûnder oaren foar Finânsjes).
Hy wie foarsitter fan de Stichting Kearn It Hearrenfean en fan de feriening Freonen fan Thialf. Wie Steatelid fan 1946-1966 en lid fan it kolleezje fan Deputearre Steaten fan 1953-1966.
Sidoanius Apollinaris
Libben
Yn 470 waard hy biskop fan Clermont-Ferrand yn de Franske Auvergne. Sidoanius Apollinaris wie net in religieus man; syn ferkiezing hie er benammen te tanken oan syn ynfloedrike kontakten. Hy hat der alles oan dien om Súd-Galje foar it Romeinske Ryk te behâlden. Tegearre mei syn skoanbroer Avitus Ecidicius ferdigene hy mei súkses it gebiet tsjin de Fisigoaten. Doe't keizer Julius Nepos, dy't de stipe nedich hie fan de Fisigoaten, ôfstân die fan Súd-Galje yn 475 waard hy in skoft finzen hâlden troch Eurik, kening fan de Goaten. Sidoanius Apollinaris krige letter syn funksje werom en bleaun biskop oant syn dea yn 486.
Henk Bloemhoff
Henk Bloemhoff (Aldeberkeap, 1948) is in taalkundige dy't spesjalisearre is yn de morfology en fonology fan it Stellingwerfsk. Hy is benammen bekend as streektaalfunksjonaris fan it Stellingwerfsk by de Stellingwarver Schrieversronte en trochdat hy yn gearwurking mei oaren (ûnder oare Sietske Bloemhoff) it Stellingwerfsk Wurdboek makke hat. Fierders hat Bloemhoff noch in protte oare taalkundige en dialektologyske publikaasjes op syn namme stean, wêrûnder:
Underskieding
Op 5 april 2012 waard Bloemhoff beneamd ta Ridder yn de Oarder fan Oranje-Nassau, dat barde by it 40-jierrich jubileum fan de Stellingwarver Schrieversronte yn Noardwâlde.
Ooij (Berg en Dal)
Ooij is in doarp yn de gemeente Berg en Dal yn de provinsje Gelderlân.
De omkriten fan Ooij stie bekend om syn natuer. In hotel-restaurant yn Ooij wie jierrenlang de thúshaven foar de útstjoeringen fan Midas Dekkers.
Skiednis
Yn de midsiuwen wie Kastiel De Ooij it sintrum fan de hearlikheid Ooij. Kasteel Ooij waard foar it earst neamd yn 1184. Yn 1582 waard it troch Nijmegen yn'e brân stutsen. It waard fannijs boud en ferwoaste troch de Frânsen yn 1798. Dielen fan it kastiel binne noch oanwêzich.
Foar 1818 foarme Ooij tegearre mei Persingen de gemeente Ooij en Persingen.
Sûnt 2015 leit Ooij yn de gemeente Berg en Dal, dêrfoar lei it doarp yn de gemeente Ubbergen.
Sam Olij
Simon Paulus ("Sam") Olij (Amsterdam, 5 oktober 1900 – Amsterdam, 4 augustus 1975) wie in amateurbokser út Landsmeer, Nederlân. Hy die ienris mei oan de Olympyske Spullen.
Doe't Amsterdam yn 1928 gasthear wie fan de Olympyske Spullen, ferlear er yn de kwartfinales fan it swiergewicht (oant 91 kilogram) fan Arturo Rodríguez út Argentynje. Olij siet by in seleksje fan seis, mei ûnder oaren Ben Bril, Bep van Klaveren en Karel Miljon, dy't ûnder lieding fan trener Theo Huizenaar stie.
Sam Olij wie yn de oarloch in wreed ferneamd plysje en joadejager. Sitaat út it boek “Landverraad” fan Koos Groen: "... Het arresteren van dertig blinde joden voor de arbeidsinzet in Polen was er vooral debet aan dat hij ter dood veroordeeld werd. In tweede instantie werd de straf verlaagd tot vijftien jaar. Hij ontsnapte". Lykas syn soan Jan Olij, dy't as SS-frijwilliger oan it eastfront fjochte, ferwûne weromkaam en him dêrnei nuttich makke by de Grüne Polizei. Nei de oarloch flechte er nei Argentynje.
Hy stoar yn de âldens fan 74 jier yn Amsterdam.
Grutte Priis Formule 1 fan Ruslân 2018
Utslaggen fan de Grutte Priis Formule 1 fan Ruslân 2018 yn Sotsji op 30 septimber. It wie de sechsstjinde race fan 21 races fan de Formule 1 yn 2018. Hy waard op it Sochi Autodrom hâlden. De race waard hâlden oer 53 omgongen, op it 5,8 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 309,7 kilometer.
De Mearen
De Mearen is in delsetting noard fan Jistrum oan de Swette yn de gemeente Tytsjerksteradiel. De namme komt ek foar as De Meeren. De namme komt fan 'mear' yn de betsjutting fan 'grins'
Ugchelen
Ugchelen is in doarp yn de gemeente Apeldoarn yn de Nederlânske provinsje Gelderlân. It doarp leit oan de eastlike râne fan de eastflank fan de Feluwe. It doarp hat 6.275 ynwenners (2021) en is part fan de Apeldoarnske wyk Apeldoarn-Súdwest. It doarp is dêrtroch winliken in buert fan de kearn Apeldoarn, dochs wurdt as in eigen doarp beskôge.
Namme
De namme kin faaks besibbe wêze oan it Aldsaksyske ûchta en it Midnederdútske uchte "moarns/moarnstwiljocht", Westfaalske uchte "moarnsgreide, greidlân dêr't it fee moarns op dreaun wurdt".
De namme komt foar it earst foar yn 1243 as in monte qui dicitur Uchtelerberg yn 1294-1295 apud Uggelremere, 1330 uchtelen, sechtjinde iuw Oechelen, Ugchelen, Uchelen en yn 1839 as Ugchelen.
Skiednis
Spoaren fan bewenning yn it gebiet fan Ugchelen binne fûn fan om 2000 f.Kr. hinne. Hunebêdbouwers fan Drinte fêstigen harren ek yn de omkriten. Skerven fan ierdewurk út dy snuorje wei binne fûn. Ut de izertiid en de brûnstiid, justjes foar de jiertelling, binne der grêfheuvels fan Germaanske stammen, lykas de Gamaven dy't yn de omkriten wennen, fûn.
Sondel
Oan de súdkant fan Sondel lizze de grutte landerijen dy't grinzje oan de seedyk dêr’t de Iselmar efter leit. West fan Sondel lizze de Gaasterlânske bosken, besuden leit it natoergebiet "de Leien".
Ugchelen
Skiednis
It doarp ûntstie yn de sechtjinde iuw doe't it gebiet gaadlik fûn waard foar papieryndusry. Troch de hichteferskillen, fan 21 oant 90 meter boppe seenivo, koene der springelbeken, as wetterboarnen foar de papiermnûnen, oanlein wurde. Der hawwe wol 11 papiermûnen stien yn en by Ugchelen.
Sondel
Skiednis
It doarp Sondel is tusken 1200 en 1300 ûntstien en ûntlient syn namme oan in sânich plak by in boskje. Yn âlde geskriften wurdt it ek Sendel, Senderaland, Sindel, Syndel, Sonderaland, Sundel en Sûndel neamd. Yn 1429 hat der in fjildslach west by Sondel tusken Skieringers en Fetkeapers. Yn Sondel stie it ferneamde slot Beuckenswyk. Hjoed-de-dei stiet op it stee in pleats mei twa grutte wapenstiennen út de foarige iuwen.
Ugchelen
Skiednis
Yn 1924 waard de Nederlânsk-Herfoarme tsjerke boud dy't in lokaal fan 1891 ferfong. Yn 1910 waard der in markant gebou by Ugchelen boud, it roomsk-katolike berne- en ophelpoarde Ceasarea ûntwurpen troch G.E. Caesar. Hy ûntjoech dêrby in fakânsjekoloanje mei in kapel foar stedske bern.
Sondel
Skiednis
Yn de Twadde Wrâldoarloch wie dêr in Dútsk barakkekamp mei ôflúster- en radarapparatuer en twa militêre stellingen.
Ugchelen
Skiednis
Yn de tweintichste iuw kaam Ugchelen ûnder de reek fan it úttynjende Apeldoarn te lizzen dêr't it letter alhiel oan fêstwoeks. Hjoed-de-dei is Ugchelen winliken in buert yn de wyk Apeldoarn-Súdwest. Ugchelen is lykwols noch hieltyd in eigen doarp mei in doarpsk karakter, om't de ynwenners fan Ugchelen gjin part fan Apeldoarn wêze wolle.
Sondel
Mienskip
It doarp hat in feriening foar Doarpsbelang dy't har gearkomsten hat yn it doarpshûs. Sûnt 2004 is der in feestkommisje. Fjouwer kear yn 't jier ferskynt it boekje "Praat". De basisskoalle, dy't "Op 'e Terp" hjitte, is yn 2020 sletten. Der is in pjutteboarterplak, "Hummelterp".
Tsjerke
Sondel, kerk|260px|thumb|PKN-tsjerke [[De Haven (Sondel)|De Haven]]
De Haven is de eardere herfoarme tsjerke fan Sondel. Sûnt 2007 is it ien fan de trije tsjerken fan de PKN-Aldemardum-Nijemardum-Sondel. De tsjerke datearret út de 19e iuw en ferfong in âlder tsjerkegebou. De skiednis fan de tsjerke giet werom op in foarse tsjerke út de 12e of 13e iuw, dy't oan de apostel Andréas wijd wie.
Eveneminten
De Sondeler Bil is in middenstânsbeurs foar de Súdwesthoeke dy't om de twa jier yn Sondel holden wurdt.
Azoaren
De Azoaren (Portugeesk: Açores) binne in kloft eilannen yn de Atlantyske Oseaan dy't op in ôfstân fan 1448 km fan it Ibearysk Skiereilân lizze en op goed 2000 km fan it Amearikaanske Kontinint. Dizze eilannekloft bestiet út njoggen bewenne eilannen. Tegearre mei Madeara foarme sy in selsstannige regio binnen de republyk Portugal. De Azoaren hawwen yn totaal in oerflak fan 2247 km² mei likernôch 250.000 ynwenners. It nasjonale parlemint setelt yn Horta op Faial. De grutste stêd, Ponta Delgada, leit op it eastlike eilân São Miguel.
Skiednis
Yn 1427 binne de Azoaren troch in kaptein ûntdekt dy yn opdracht fan de Portugeeske prins Hindrik de Seefarder fear. De namme fan dizze kaptein wie mooglik Gonçalo Velho, mar dat is net wis. De eilannen wienen net bewenne en waarden yn de 15e iuw troch de Portegezen befolke mei Frânske en Flaamske kolonisten. Oant yn de 17e iuw soenen de eilannen de Flaamske eilannen neamd wurde, hoewol't de eilannen altyd Portegeesk bleaunen.
Doe de kening fan Spanje yn 1580 ek kening fan Portugal wurde wie, bleau de befolking fan de Azoaren har hjir lang tsjin fersetten. Filips II fan Spanje moast yn 1583 in kombinearre fleat nei de eilannen stjoere om syn bewâld útoefene te kinnen en om Frânske hannelers te ferjeien (Swarte leginde).
Algemien
De njoggen eilannen fan de Azoaren hawwe allegear in fulkanyske oarsprong. De heechste fulkaan is de "Pico" op it eilân mei deselde namme mei in hichte fan 2351 meter, en dêrmei de heechste pyk fan Portegal. De westlikste eilannen, Flores en Corvo, lizze sikca 500 km fan it súdeastlikste, Santa Maria, wei.
De eilannen binne frij ûnfruchtber en de bewenners libje foar in grut part fan de feefokkerij, mar er wurde ek wyndruven, ananas, bananen en tee ferboud. Yn it ferline stienen de Azoaren bekend om de walfiskjacht. In protte bemanningslju fan de walfiskfarders kamen hier wei. Tsjintwurdich is it sjen nei de walfisken in toeristyske attraksje.
Horta op Faial is in populêre oanlisplak foar sylboaten dy't de Atlantyske Oseaan oerstekke.
Klimaat
De Azoaren hawwe it hiele jier troch in lykmjittich en konstant klimaat, mei net folle temperatuerferskillen. De temperatuer leit tusken 14,0 en 24,8 °C, wêrby't augustus de waarmste moanne is. It seewetter leit troch de ynfloed fan de Golfstream it hiele jier tusken 16,0 en 22,0 °C.
Reizgje tusken de eilannen en it fêstelân
Faak wurdt tocht dat er maklike reizgje wurde kin tusken en nei de fêstewâl en dat krekt as yn Grikelân it mooglik is fan eilân nei eilân te hoppen. Dat is lykwols net it gefal. Tusken de eilannen Pico, Faila en Sao Jorge binne alle dagen boatferbinningen. Tusken São Jorge en Terceira is er inkele dagen yn de wike in ferbining, mar dizze fart net it heile jier troch. Ek by min waard wurdt er net faren. Wol wurdt er sawat alle dagen flean tusken de eilannen troch de lokale loftfeartmaatskippij SATA. Tusken de fêstewâl en de eilannen is gjin kommersjele ferryferbinning. Wol komme der frachtskippen mar dizze nimme gjin passazjiers mei. Dêrtroch is men dus oanwêzen op fleane. Fleantugen fertrekje alle dagen fan Lissabon en Porto ôf, lykwols komme dy net op alle eilannen.
De eilannen en har gemeenten
Corvo en Flores foarmje de westlike eilannen (net sichtber op bygeande satellietfoto), São Miguel en Santa Maria de eastlike, en de oare eilanne de frij kompakte sintrale kloft. De njoggen Azoaren mei de dêrop lizzende gemeenten binne fan noardwest nei súdeast:
{{Kolommen3
Eastlike Azoaren
}}
🇪🇺
Golf fan Tonkin
De Golf fan Tonkin (pleatslik: 'de noardlike baai') is in earm fan de Súd-Sineeske See en leit tusken it noarden fan Fjetnam en it Sineeske eilân Hainan.
Haiphong yn Fjetnam en Beihai yn Sina binne de meast wichtige havens oan dizze see.
Strjitten yn Harns
thumb|right|200px|Heechstrjite 22 hoeke Hearrewâltsje thumb|right|200px|Heechstrjitte 22 hoeke Hearrewâlstje thumb|right|200px|Hofstrjitte 8 thumb|right|200px|Noarderhaven 106 thumb|right|200px|Noarderhaven 106 (detail) thumb|right|200px|Noarderhaven 106 (detail) thumb|right|200px|Noarderhaven 80 (Java) thumb|right|200px|Noarderhaven 62 thumb|right|200px|Noarderhaven 39 (Brittania) thumb|right|200px|Noorderhaven 39 detail (Brittania) thumb|right|200px|Noarderhaven 33 thumb|right|200px|Noarderhaven 33 thumb|right|200px|Noarderhaven 29 thumb|right|200px|Noarderhaven 17 en 19 thumb|right|200px|Roazegrêft mei De Falk en De Hammer thumb|right|200px|Roazegrêft mei De Falk en De Hammer thumb|right|200px|Roazegrêft De Hammer thumb|right|200px|Roazegrêft 8 en 8a thumb|right|200px|Roazegrêft De Falk thumb|right|200px|Sâltsleat thumb|right|200px|Tsjerkepaad 40 De Strjitten fan Harns:
L
Lammert Warndersteech -
Kolonisaasje
Kolonialisaasje is it nei wenjen sette fan de eigen befolking yn in krite dy't net fan de eigen befolking bewenne wurdt.
Iere kolonialisaasje
De âlde Griken sette har al tusken 750 en 500 foar Kristus nei wenjen yn de gebieten wat no Sisylje en Turkije is. Hja neamden dy gebieten Nij Grikelân. Fan de Wytsingen is bekend dat har minsken har yn Ierlân, Ingelân, Yslân, Grienlân en it Amearikaanske kontinent nei wenjen sette hawwe.
Fryske kolonialisaasje
Ek Friezen loeken fuort en kolonisearen gebieten û.o. nei Ingelân yn de 5e iuw en letter nei Noard-Fryslân.
Frankryk
Frankryk hie om 1900 hinne it grutste part fan noardwest Afrika. Yn it Karibysk gebiet hawwe se hjoed noch in stikmannich eilannen. Yn Aazje hie Frankryk ûnder oaren Fietnam.
Grut-Brittanje
It Britske Ryk wie de earste echt wrâldmacht en it grutste ryk ea. It ryk omfieme oan it begjin fan de 20e iuw in befolking fan 500 - 600 miljoen minsken, in fearn fan de wrâldbefolking fan doe, en suver 37 miljoen km², likernôch in fearn fan it wrâldoerflak.
Spanje
De Spanjerts feroveren al rillegau it meastepart fan Súd- en Midden-Amearika. Oan it begjin fan de 19e iuw, doe't Spanje beset waard fan it Frankryk fan Napoleon, ferklearren de Súd-Amerikaanske steaten har ûnôfhinklik fan Spanje. Yn 'e rin fan dy iuw waard suver it hiele Spaanske koloniale ryk wei. De lêste koloanjes fan belang gienen ferlern yn 'e Spaanske-Amerikaanske kriich (1898-1899).
20e iuw
Om 1900 hinne wie suver hiel Afrika, grutte parten fan Aazje en dielen fan de Amearika's kolonialisearre troch Jeropeeske steaten. Nei it ferlies fan Dútslân yn 'e Earste Wrâldkriich mochten de Dútsers gjin koloanjes mear hawwe. Nei de Twadde Wrâldkriich hiene de folken yn 'e kolonialisearre steaten merkbiten dat se wol foar harsels noed stean koenen. Yn de perioade 1945 - 1975 ferklearren in soad koloniale gebieten harsels ûnôfhinklik.
Termometer
thumb|Bimetaal termometer thumb|Triedleaze termometer
In termometer is in mjitynstrumint dat brûkt wurdt om temperatueren te mjitten.
Types
Yn prinsipe kin elke fysyske mjitwearde dy't temperatuergefoelich is brûkt wurde om in termometer te meitsjen. Omdat hast alle makroskopyske effekten temperatuergefoelich binne, resultearret dit yn in konstatearring dy't troch Fokke Tuinstra, emeritus heechlearaar yn Delft formulearre waard as alles is in termometer.
Ferdrach fan Amsterdam
It Ferdrach fan Amsterdam is in ferdrach fan de Jeropeeske Uny dat troch de regearingslieders fan de JU-lidsteaten op 2 oktober 1997 tekene waard. It Ferdrach fan Amsterdam komt net yn it plak fan it Ferdrach fan Maastricht, mar feroaret guon kêsten dêrfan al. Troch it ferdrach bliuwt de Jeropeeske Uny nei it lid wurden fan tsien East-Jeropeeske lannen bestjoerlik by steat om goed te funksjonearjen. It Ferdrach fan Amsterdam wie lykwols net de folsleine oplossing foar alle problemen fan de waaksende Jeropeeske Uny, dêrfoar is it Ferdrach fan Lissabon yn 2009 tekene.
Sjitsport op de Olympyske Simmerspullen 1912
200px|thumb|right|It Olympysk sjit stadion fan Stokholm 1912
De Olympyske Simmerspullen 1912, ek wol de Ve Olympiade neamd waarden yn 1912 yn Stokholm, Sweden hâlden. De sjitsport waard hâlden yn de Råsunda Stadium.
Medaljespegel
De top-10 fan lannen dy't by it sjitten medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen 1912.
Wikel (plak)
thumb|right thumb|right|De tsjerke fan Wikel (2008) Wikel is in doarp yn de gemeente De Fryske Marren, súd fan de Sleattemer Mar. It doarp hat likernôch 681 ynwenners (2012).
Tsjerke
Yn de buorren stiet de Fêste Boarchtsjerke, de herfoarme tsjerke út de 14e iuw. Doe wie it in krústsjerke, no in sealtsjerke dy't wijd wie oan Sint Gregoarius. De liedklok is fan 1388. Yn de tsjerke leit it prielgrêf fan baron Menno van Coehoorn (1641-1702) de ferneamde festingbouwer. It leit tusken de grêfstiennen fan syn soannen Hindrik Casimir († 1756) en Gozewijn Theodoor († 1736). En stiennen foar in skoansoan fan Gozewijn Theodoor fan Coehoorn, Frederik Willem fan Limburg Stirum († 1747) en Menno syn dochter Geertruyd Alegonde († 1737). Oan de râne fan Wikel leit it oan de Menno van Coehoornbosk. Yn dy bosk, ek wol de "Du Toursbosk" neamd, stie fan likernôch 1680 oant 1811 it slot Meerenstein fan de baron Van Coehoorn. Dêr steane ek in soad stinzeplanten. De bosk wurdt beheard troch It Fryske Gea.
Mienskip
Yn Doarpshûs Irene hat de feriening foar Pleatslik Belang syn gearkomsten. Basisskoalle De Reinbôge is de skoalle fan it doarp en It Kiedelstientsje it pjutteboartersplak. Op it iepen plak yn de bosk leit no de iisbaan.
Strjitten
De Finkebuorren, Dokter Hattinkstrjitte, Du Toursstrjitte, Festing, Gaastfjurwei, Heerenhoogwei, Iwert, J Hornstrawei, Jachtlustwei, Lijnbaan, Lunenburchpaad, Menno van Coehoornwei, Meerenstein, Munnikeleane, Sânmar, Vogelzangwei.
Middelbuorren (Makkingea)
Middelbuorren (Stellingwerfsk: Middelboeren; Nederlânsk: Middelburen) wie in delsetting en is no in fjildnamme súdwest fan Makkingea yn de gemeente Eaststellingwerf. Op lânkaarten út 'e 19e iuw lei dêr in buorskip nei it noardwesten oan de âlde dyk fan Berkeap nei Makkingea. Datselde is it gefal op de kaart fan omtrint 1700, dêr't de namme jûn wurdt as 'Middelbuiren'. Op moderne kaarten falt frijwol gjin spoar fan bebouwing mear werom te finen. De namme soe ferwize kinne nei de lizzing tusken de buorren fan Twitel en Makkingea/Fenekoaten.
Heaven & Hell (band)
Heaven & Hell wie in metalband dy 't yn 2006 as njonkenprojekt oprjochte waard troch Tony Iommi en Geezer Butler fan Black Sabbath en Ronnie James Dio en Vinny Appice fan Dio, beide earder ek lid fan Black Sabbath. De band wie neamd nei it earste studio-album fan Black Sabbath mei Ronnie James Dio as sjonger. Yn 2009 brocht de band it album The Devil You Know út. Op 16 maaie, 2010 kaam in ein oan it projekt nei't sjonger en mei-opjrochter fan de band Ronnie James Dio op 67 jierrige leeftiid ferstoar oan de gefolgen fan maachkanker.
Verné Lesche
Verné Lesche-Vanberg berne as Verné Lesche (Helsinki, 11 oktober 1917 - Kongsberg, Noarwegen, 21 april 2002) wie in Finsk Reedrydster, sy waard yn 1939 en 1947 Wrâldkampioen allround. Verné Lesche wie de mem fan de eardere Noarske reedrider en starter Marcel Lesche Vanberg.
Al jong wie sy aktyf op ynternasjonaal nivo. Sy ried har earste (offisjeuze) wrâldrekôr op 19 febrewaris 1933, doe't se noch mar 15 jier âld wie, en hold dat rekôr lange jierren. Har karriêre waard fersteurd troch de Twadde Wrâldkriich Sy wie yn 1939 te Tampere de lêste wrâldkampioen by de froulju foar de kriich, mar ek yn 1947 de earste wrâldkampioen nei de kriich. Har lêste wrâldrekôr ried sy op de 5 km by de wrâldkampioenskippen fan 1949 yn Kongsberg, Noarwegen.
Tafeltennis op de Olympyske Simmerspullen 1996
200px|thumb|right|It Olympysk tafeltennis stadion fan Atlanta 1996
De Olympyske Simmerspullen 1996, ek wol de XXVIe Olympiade neamd, waarden yn 1996 hâlden yn de Amerikaanske stêd Atlanta. It tafeltennis hie plak yn it Georgia World Congress Center.