cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Paralympyske Simmerspullen 1984
Skiednis
De Paralympyske Simmerspullen fan 1984 waarden yn twa ferskillende lannen organisearre. Dit wie foaral te witen oan de Amerikaanske handikaptensport Organisaasjes en de wize fan Fûnsenwinnen. Mei namme de Amerikaanske Rolstoelsport Organisaasje woe sa’n soad ynfloed ha en sporters op de Spullen, dat it foar de oare Organisaasjes (Blinnen, Spastysksi en Amputearden) net te akseptearjen wie. Dy trije nasjonale organisaasjes besletten dêrop de mei ynstimming fan de 3 ynternasjonale Organisaasjes: IBSA (Blinnen), CP-ISRA (Spastysksi) en ISOD (Amputearden) om de Paralympyske Spullen yn New York, de Feriene Steaten te hâlden fan 16 juny oant 30 juny 1984, sûnder de rolstoelsporters.
Troch dy beslissing kamen de Spullen foar de rolstoelsporters op de tocht te stean. In poging om de Spullen foar rolstuollers dochs yn de Feriene Steaten te organisearjen, yn de steat Illinois en de stêd Champaign, fan 19 juny 1984 oant 4 july 1984, bleken al gau Finansjeel net helber, om’t de Amerikaanske Regearing al finansjele tasizzings dien hie oan de Spullen yn New York. Troch al it geharrewar trokken in protte grutte Sponsoren har ek werom. Under grutte ynternasjonale druk wie it Bestjoer fan Ynternasjonale Organisaasje foar de rolstoelsporten, ree te ûndersykjen as de Spullen ek yn Stoke Mandeville (Grut-Brittanje) organisearre wurde koene. Op dy lokaasje waarden ek altyd de jierlikse "Stoke Mandeville Spullen" hâlden. Spittigernôch blykte ek dêr, troch de koarte tiid dy’t noch beskikber wie, dat it jild dêr ek de Stroffelstien wurde soe.
De Nederlanner Pieter Joon, lid fan it bestjoer fan de ISMGF en fan it Nasjonaal Fûns Sport Gehandicapten (NFSG) yn Nederlân, en ek fisefoarsitter fan de Nederlânske ynfaliden Sportbûn (NIS) hat in wichtige finansjele subsydzje fan it NFSG krije kinnen foar de Spullen yn Grut Brittanje. Allinne troch dy finansjele stipe út Nederlân koene de Spullen fan 23 july 1984 oant 1 augustus 1984 in Stoke Mandeville organisearre wurde.
Sporten
Dit jier stiene der 18 sporten op it programma, wêrfan Wrakseljen foar it lêst, en de Hynstesport foar it earst.
Dielnimmende Lannen
Yn totaal diene der sa'n 45 lannen mei oan de Spullen fan 1984.
Wurkgroep Diken
De Wurkgroep Diken hie as doel om troch oerlis mei Natoermonuminten en Steatsboskbehear mei te wurkjen oan it op gong bringen fan de diskusje om âlde diken oan en lâns de Waadsee mei syn kultuerhistoaryske en biologyske wearden te behâlden.
Dit yn ferbân mei de needsaaklike dykferhegingen yn it ramt fan de Deltawet. De wurkgroep waard oprjochte yn 1974 en hie har sit yn it Waadhûs Harns.
Wovoka
thumb|Wovoka Wovoka (ûnder Carson City, Nevada, om 1856 hinne – Yerington, Nevada, 20 septimber 1932) wie in Yndiaanske spiritueel lieder dy't fral ferneamd waard fan it op 'en baan bringen fan de Ghost Dance ('Geastdûns'). Hy hearde by de stam fan de Pajût, mar waard fan syn fjirdjende ôf oan (nei it ferstjerren fan syn heit) opbrocht yn de húshâlding fan David Wilson. Sa krige Wovoka ek de namme: Jack Wilson.
Om 1870 hinne rekke Wovoka belutsen by de leste stûpen fan de Yndianen yn harren striid tsjin de al mar optsjenjende Amerikanen. Under ynfloed fan de radikale mystikus Tavibo (ek fan Paiute komôf) sette Wovoka útein mei syn eigen missy. Hy foarsei de ein fan de oerhearsking fan it blanke ras en de fernijing fan de Yndiaan. De Yndiaan soe in sprituele oplibbing trochmeitsje en it rejaal hawwe. Dat moast neffens Wovoka oars tagelyk opgean mei in ynderlike oprjochtens: allinne moreel goed hâlden en dragen soe geastlike rêding bringe. Ien fan de middels dy Wovoka stipelearre – en dy’t er fan syn learmaster Tavibo hie – wie de Ghost Dance: in rituele dûns dy’t it gefoel fan ûnstjerlikens en freedsumens fersterkje moast.
De Ghost Dance fersprate him fluch troch it westen fan de Feriene Steaten. Fral de Yndiaanske stammen dy’t belies jaan moatten hiene tsjin de Amerikanen rekken fol fjoer oer de Ghost Dance en makken harren eigen farianten fan de dûns. Benammen de Sû-Yndiaan Skoppende Bear brocht in bot radikale ferzje fan de rol fan de Ghost Dance. Hoewol’t Wovoka geweldleazens preke is syn namme dochs ferbûn rekke oan it bloedbad fan Wounded Knee. Yndianen dy’t tochten dat hja ûnkwetsber foar de blanken wienen, dy’t ommers dochs ûndergean soene, warden har tsjin dy blanken. It gefolch wie in massaslachting.
It betsjutte de ein fan Wovoka's sindingswurk. Hy bleau leauwen yn in pan-yndiaanske idintiteit, mar gie fierder as Jack Wilson troch it libben. Yn 1932 stoar er.
De band Redbone neamde in studio-album nei Wovoka.
Buffalo Bill
thumb|250px|William Frederick Cody thumb|250px|Yn de [[Grand Canyon (1916)]] Buffalo Bill, echte namme: William Frederick Cody (Scott County (Iowa), 26 febrewaris 1846 - Denver (Kolorado), 10 jannewaris 1917), wie in Amerikaanske soldaat, bizonjager en showman.
Biografy
Hy hat in soad baantsjes hân, hûdejager (trapper) bollefanger, goudsiker (Fifty-niner) yn Kolorado, ruter yn de Pony Express yn 1860, gids fan kolonisten-karavaans, menner fan postkoetsen, soldaat yn de Amerikaanske Boargeroarloch en bedriuwslieder fan in hotel. Hy waard lykwols ferneamd fan syn Wild West Show.
William Cody krige 1872 de earemedalje (Medal of Honor) foar it sjen litten fan "moed yn aksje" as boargerferkenner foar de kavalry. De medalje waard op 5 febrewaris 1917, 26 dagen nei syn dea, wer ynlutsen omdat er as boarger dêr gjin rjocht op hie neffens de nije rjochlinen dy't it leger yn 1917 útjoech. Yn 1989 waard de medalje fannijs oan him takend.
Yn 1887 trede er mei it hiele sirkus op yn Londen by it fieren fan it jubileum fan keninginne Viktoria en yn 1889 makkee er in omloop troch Europa.
Hy sette syn tinten op tichteby de wrâldtentoanstelling fan Chicago yn 1893, in tûke set dy't sines die foar syn populariteit.
Nei syn dea waard er, sa't er frege hie,bedobbe yn it Lookout Mountain Park in Kolorado, justjes bewesten de stêd Denver oan de râne fan de Rocky Mountains en mei útsicht oer de Grutte Flakten (Great Plains).
Neitins
Buffalo Bill mei in rûge fjildman west hawwe, hy hie ek in liberale ynslach. Sa hie er in dúdlike miening oer de rjochten fan Yndianen en froulju, en hoewol't er ferneamd wurden wie as buffeljager wie er foarstanner fan it bewarjen fan dat Amerikaansk symboal. Hy wie tsjinstanner fan de jacht om hûden en foar it ynstellen fan in jachtseizoen.
Ut ûnderfining as ferkenner mei respekt foar de oarspronklike befolking hat er ris sein:
Nettsjinsteande de wize wêrop't Yndianen útstald waarden yn syn Wild-Westshows die er war foar in bettere behanneling fan dy befolkingsgroep. Njonken Sitting Bull hie er noch in protte oare Yndianen yn tsjinst, net yn it lêste plak omdat er it gefoel hie dat dy sa in better libben hiene. Hy neamde harren "de âlde fijân, de freon fan no, de Amerikaan."
Yn 1896 stichte Cody, yn 'e mande mei in stikmannich jildsjitters, de stêd Cody yn Wyoming.
Quentovic
Der is lang nei de ferdwûne stêd socht. Ferskate plakken wurde as it pal dêr't Quentovic lein hat foarsteld. Yn 1985 stelden argeologen de teory foar, dat Quentovic flakby Montreuil lei. Ofgravings hawwe oantoand dat der keramyk-, tekstyl-, glês- en metaalferwurking, as ek bonke- en geweibewurking plakfûn op it plak tusken de sânde en alfde iuw.
Yn 2009 waarden by opgravings oan de Chemin de Vismarais yn La Calotta op in oerflak fan in oardel bunder tûsen struktueren út de Lette Midsiuwen ûntdutsen. Ek waarden der 30.000 resten fan sûchbisten fûn, dêr't men de konklúzje lutsen hat oer de ytgewoanten fan de befolking. Hja ieten in soad kowe- en bargefleis. Der wie lykwols net in soad fisk fûn. Mei it bytsje resten fisk dat fûn waard, giet it banammen om fisk, dy't oan de kust of de riviermûning fongen waard.
It "Argeologyske Museum Quentovic" yn Etaples behannelet de skiednis fan de riviermûning fan de Canche fan prehistoarje oant de Lette Midsiuwen.
Eastfrysk Museum
thumb|''Riedhûs mei it Eastfryske Landesmuseum thumb|Haadyngong It Ostfriesisches Landesmuseum (Eastfrysk Museum) is in regionaal museum yn Emden dêr't benammen omtinken jûn wurdt oan kulturele/skiedkundige saken út Emden, East-Fryslân en harren betsjutting yn de Europeeske kultuerskiednis.
Skiednis
Op 26 maart 1820 setten seis manlju út Emden de kolleksje "Gesellschaft für bildende Kunst und vaterländische Altertümer zu Emden" op om keunstskatten út privee-kolleksjes tentoan te stellen. Reden wie de al earder begûne útferkeap fan kulturele guod yn oare regio's. Yn 1833 waard in eigen tentoanstellingsgebou oankocht. Dit East-Fryske Lânmuseum is it âldste museum yn East-Fryslân.
Yn 1934 krige it syn hjoedddeiske namme. Troch opslach yn de Twadde Wrâldoarloch koe hast de hiele kolleksje rêden wurde. Yn 1962 waarden de "Gesellschaft für bildende Kunst und vaterländische Altertümer e. V." feriene mei de stêd Emden en sûnttiids binne se te sjen yn it werboude stedhûs fan de stêd.
Yn de jierren 2003 - 2005 is it museumgebou renovearre en wie doe meast ticht. De kosten fan de ferbouwing bedroegen mear as acht miljoen euro. Op 6 septimber 2005 waard de weriepening yn Emden fierd. Sûnttiids wurdt rekken hâlden mei de nijste edukative ynsichten foar museums. Yn it earste jier nei de ferbouwing, 2006, kamen der 80.000 besikers, in nij record foar in stêd fan 100.000 ynwenners.
Permaninte tentoanstelling
It Landesmuseum is in regionaal museum mei in fokus op Emden, Fryslân en Europa. It giet oer de geografyske en kulturele skiednis fan it (East-) Fryske kustgebiet en de skiednis fan de stêd Emden en de situaasje fan Europese thema's troch de iuwen hinne. It Museum hat in grutte kolleksje midsiuwske harnassen, mar ek snij- en stekwapens fan lettere tiid. Dizze skylden en wapens út de fyftjinde en sechtjinde iuw waarden yn Emden droegen troch de boargerwacht. De permaninte tentoanstelling is ferdield yn sân tema's:
Bring on the Bloodshed
Bring on the Bloodshed (Ingelsk foar: "Kom mar op mei it bloedferjitten") is in Nederlânske metalband oprjochte yn 2008 yn Haarlim. De band brocht yn 2013 syn debútalbum Dark Clouds út. Yn 2020 spile Bring on the Bloodshed op 'e online edysje fan it Into the Grave festival. Bring on the Bloodshed hat twa studio-albums útbrocht.
Fan Aylva
Aylva's yn Holwert
De earste Fan Aylva dy't grytman fan West-Dongeradiel wie, hat Ernst fan Aylva west. Hy is yn 28 novimber 1627 yn Holwert ferstoarn.
De lettere Fan Aylva's hawwe ek in wichtige rol spile yn de Fryske polityk. De bekendste hat Hans Willem van Aylva west. Hy sette mei Albertina Agnes it leger wer op poaten by de Mûnsterke ynfal yn 1672. Syn bynamme wie 'de Geweldige'.
De lêste Holwerter Fan Aylva dy't grytman west hat wie Sicco Douwe fan Aylva, ferstoarn yn 1807. Hy wenne op Haniastate. Yn syn testamint stie dat Haniastate sloopt wurde moast. Dat is ek bard.
In oare state, wêr't Fan Aylva's yn Holwert wennen wie Aylvastate of Brandstede.
The November Man
The November Man is in Amerikaansk-Britske aksje-spionaazjeskriller út 2014 ûnder rezjy fan Roger Donaldson, mei yn 'e haadrollen Pierce Brosnan en Olga Kurylenko. De titel betsjut "De Novimberman", in ferwizing nei haadpersoan Peter Devereaux: it sizzen is dat alles dea is as hy earne lâns kommen is, krekt as wannear't it novimber west hat. De film is basearre op 'e roman There Are No Spies, fan Bill Granger. It ferhaal giet oer in eardere spesjaal agint fan 'e CIA, dy't troch syn âlde sjef yn in nije operaasje behelle wurdt. Hy moat in frou opspoare dy't ynformaasje hat oer de oarlochsmisdieden fan Arkady Fedorov, de man dy't op it punt stiet presidint fan 'e Russyske Federaasje te wurden. Dêrby wurdt er tsjinwurke troch in hiermoardneresse yn 'e tsjinst fan Federov en troch syn eigen eardere pupil by de CIA. The November Man krige fan 'e filmkritisy oer it algemien negative resinsjes, mar wie in beskieden kommersjeel súkses yn 'e bioskopen.
Plot
Yn 2008 is Peter Devereaux, in spesjaal agint fan 'e Amerikaanske ynljochtingetsjinst CIA mei in protte ûnderfining, yn Montenegro, dêr't de tsjinst lucht krigen hat fan in op hannen wêzende moardoanslach op 'e Amerikaanske ambassadeur. Devereaux nimt it plak fan 'e ambassadeur yn by in formele gelegenheid mei in protte publyk. Hy wurdt delsketten troch de oanslachdogger mar oerlibbet it om't er ûnder syn trijedielich pak in kûgelfrij fest draacht. Syn jonge protezjee David Mason, dy't mei in skerpskuttersgewear posysje ynnommen hat yn ien fan 'e omlizzende gebouwen, giet tsjin Devereaux syn befel yn en fjurret op 'e oanslachdogger. Dy sjit er dêrby dea, mar ûnderwilens is it publyk yn 'e panyk rekke en spat alle kanten út. Dêrtroch sjit er by fersin ek in lyts jonkje dea.
Fiif jier letter is Devereaux mei pinsjoen en wennet er Lausanne, yn Switserlân, dêr't er in kafee runt. Hy wurdt opsocht troch syn eardere sjef, CIA-agint John Hanley, dy't him freget om in CIA-aginte út Moskou wei nei Sint-Petersburch en de Finske grins oer te helpen. It giet dêrby om Natalja Ulanova, mei wa't Devereaux jierren lyn in romantyske relaasje hân hat. Hanley seit dat Natalja spesifyk om Devereaux frege hat, dat Devereaux lit him oerhelje om foar ien kear werom te kommen.
Natalja is yn Moskou undercover as de assistinte fan generaal Arkady Fedorov, fan wa't eltsenien ferwachtet dat er mei koarten de nije presidint fan 'e Russyske Federaasje wurde sil. Wylst har baas in taspraak hâldt, brekt sy yn syn klûs yn en makket kopyen fan âlde foto's fan syn oarlochsmisdieden yn 'e Twadde Tsjetsjeenske Oarloch. Neitiid pykt se út mei de bedoeling om troch in evakuaasjeteam fan 'e CIA-team oppikt en fuorthelle te wurden. Ien fan 'e leden fan it team is David Mason. As Fedorov merkt dat der ynbrutsen is yn syn klûs, stjoert er aginten fan 'e Russyske ynljochtingetsjinst FSB efter Natalja oan, dy't har efterfolgje troch de strjitten fan Moskou. Wannear't se klemriden wurdt, arrivearret ynienen as út it neat Devereaux, dy't har rêdt en mei har fuortriidt. Natalja is alhiel feralterearre om him hjir te sjen. Hy freget har om 'e namme dy't se neffens Hanley bemachtige hawwe soe, en sy antwurdet: "Mira Filipova", wat hy trochjout oan Hanley.
Jacob Noordmans
Jacob Noordmans (Tritsum (Tsjom), 19 febrewaris 1928 - Ljouwert, 25 juny 2017) wie in sjoernalist en âld-haadredakteur fan de Ljouwerter Krante út Balk.
The November Man
Plot
Underwilens is it evakuaasjeteam fan 'e CIA, dat koördinearre wurdt troch Hanley, him alhiel ûnbewust fan 'e belutsenens fan Devereaux. Mei't de FSB no wit dat Natalja in spionne is, en om't se by in ûnbekende trêde partij yn 'e auto stapt is mei wa't se blykber bannen ûnderhâldt, jout Perry Weinstein, de sjef fan it CIA-buro yn 'e Servyske haadstêd Belgrado dy't de lieding oer de opeaasje hat, befel om Natalja te eliminearjen. Hanley protestearret dêr foar de foarm tsjin, mar Mason fiert de opdracht út mei in skerpskuttersgewear fan it dak fan in gebou ôf. De stjerrende Natalja triuwt Devereaux har mobile tillefoan yn 'e hannen, dêr't de foto's op steane dy't se makke hat fan 'e âlde foto's út 'e klûs fan Fedorov. Devereaux is poermâl om har dea en wachtet it evakuaasjeteam bûten op as it it gebou ferlitte wol. Hy sjit trije leden fan it team dea, mar as er foar Mason oer komt te stean, litte de beide mannen ferstuivere harren pistoalen sakje en rinne byinoar wei.
Plaknamme
In plaknamme is elts toponym foar in stêd, doarp, buorskip/útbuorren en oare plak dêr't minsken har nei wenjen set ha.
The November Man
Plot
Neitiid ljochtet Weinstein Mason yn oer de relaasje dy't Devereaux en Natalja mear as tsien jier earder hân hawwe. Ut ûndersyk docht bliken dat Hanley koart tefoaren ûnder in falske identiteit nei Lausanne reizge is, dêr't er kontakt makke hat mei Devereaux. Weinstein en syn bazen yn it CIA-haadkertier yn Langley (Firginia) binne net wiis mei syn selsstannich operearjen en litte him fêstsette foar ûnderfreging troch syn eardere ûnderhearrige Celia.
Jacob Noordmans
Yn 1948 die hy eineksamen oan it grifformeard gymnasium-A yn Ljouwert. Nei syn militêre tsjinstplicht studearre hy sûnt 1950 Ingelsk oan de steedlike Universiteit fan Amsterdam. Op 1 febrewaris 1952 waard er beneamd by de provinsje-redaksje en hie dêr as lid fan de Nederlânsk Herfoarme Tsjerke de rubriken Tsjerkenijs en Geastlik Libben.
The November Man
Plot
Underwilens siket Edgar Simpson, in sjoernalist fan The New York Times, yn Belgrado kontakt mei Alice Fournier, in sosjaal wurkster dy't traumatisearre asylsyksters begeliedt. Hy wol in eksposee skriuwe oer de oarlochsmisdieden dy't Arkady Fedorov ûnder de Twadde Tsjetsjeenske Oarloch begien hat en freget har om ynformaasje oer asylsyksters út 'e Russyske Kaukasusregio dy't him mear fertelle kinne. In Russyske hiermoardneresse, Aleksa, dy't troch Fedorov ynhierd is om losse eintsjes út syn ferline ôf te triedzjen, arrivearret ek yn Belgrado en fynt út dat Alice mei Simpson ôfsprutsen hat yn in kafee. Yn 'e tuskentiid hat Devereaux, ek yn Belgrado, de wente fan Hanley trochsocht, dêr't er oanwizings fûn hat dy't him nei Alice liede. Yn it kafee wit er op it nipperke foar te kommen dat Aleksa Alice fermoardet, wêrnei't er mei har op sleeptou ûntkomt oan in team fan 'e CIA û.l.f. fan Mason, dat him fan Hanley syn hûs ôf folge is.
Plaknamme
Boarnen
De âldste plaknammen waarden al beskreaun troch Plinius de Alde (Castellum Flevum) en Tacitus (Lucus Baduhennae). De plaknammen dy't bewarre bleaune, binne faak feroare fan klank en foarm: Weningi (Wyns) en Meinardskerke (Minnertsgea). Yn oarkonden, âlde kaarten en tsjerkeboeken binne noch wol plaknammen te finen. Letter waarden de Provinsjale Almenak en de Ierdrykkundich Genoatskip fan de Fryske Akademy oanhâlden. Mar hoe lytser it plak, hoe minder at der fan bekend wie. Guon wenplakken binne yn de rin fan de tiid sels hielendal ferdwûn.
Jacob Noordmans
Op 1 jannewaris 1966 waard Noordmans beneamd as haadredakteur oan de Ljouwerter Krante neist Eddy Evenhuis. Hy folge dêrmei Tjitte Piebenga op. Hy wie ek dejinge dy't Rimmer Mulder út De Haach wei nei de redaksje fan de Ljouwerter helle. Yn 1989 gie er mei pinsjoen, mar gie er noch jierren troch mei syn populêre rubryk Gast op Zondag.
The November Man
Plot
Wannear't Devereaux letter Alice ûnderstiet oer de namme 'Mira Filipova', antwurdet se dat dat yndie ien fan 'e jonge asylsyksters wie dy't se begelaat hat, mar dat Mira trije jier lyn spoarleas ferdwûn is nei't se oan 'e drugs rekke wie en begûn wie te tippeljen. Alice fertelt dat de doe fyftjinjierrige Mira ûnder de Twadde Tsjetsjeenske Oarloch jierrenlang seksueel misbrûkt waard troch Fedorov, dy't har finzen hold. It fanke bearde dat se dôfstom wie, mar spriek eins sawol Russysk as Ingelsk en wie tsjûge fan withoefolle belêstende petearen fan Fedorov mei oaren. Ien fan 'e wichtichste gefallen dêrfan wie dat Fedorov behelle wie yn in gearspanning om 'e Tsjetsjenen de skuld op 'e lea te skowen fan in bomoanslach op in gebou mei Russyske boargers, sadat hy dat neitiid brûke koe as in casus belli om 'e Twadde Tsjetsjeenske Oarloch te begjinnen en de lukrative ierdoaljefjilden fan Tsjetsjeenje yn te klauwen.
Plaknamme
Boarnen
In soad plakken binne ek oan elkoar fêstgroeid. Sa waarden Weinterp en Duerswâlde ta Wynjewâld. Of it iene doarp waard opslokt troch it oare: Kollumersweach, Sweagerfean en Sânbulten waarden Kollumersweach. Yn Dantumadiel waard de nije namme Damwâld gearstald út de doarpen Dantumawâld, Ikkerwâld en Moarrewâld.
Jacob Noordmans
Jacob Noordmans waard 89 jier en waard te hôf brocht yn Kûbaard dêr't er grutbrocht waard.
The November Man
Plot
As er dat heart, nimt Devereaux Alice mei by in besyk oan Semjon Denisov, in Russyske âld-ofsier dy't eartiids yn Tsjetsjeenje nau mei Fedorov gearwurke hat en dy't no yn Belgrado in rike poaier wurden is. Devereaux ken Denisov út syn ferline as CIA-agint, en de beide mannen hawwe in kwasy-freonskiplike relaasje. Denisov befêstiget it ferhaal dat Alice fan Mira heard hie en foeget deroan ta dat dejinge dy't de bomoanslach útfierde, eins in agint fan 'e CIA wie. Devereaux dûkt ûnder mei Alice yn in hûs dat lyk foaroer it appartemintekompleks stiet dêr't Mason wennet. Nachts kringt er it appartemint fan Mason binnen en stelt him op 'e proef troch syn buorfrou Sarah, mei wa't er in romantyske relaasje ûnderhâldt, te ferwûnjen en te sjen wêr't Mason foar kiest: efter Devereaux oangean en Sarah deabliede litte, of it libben fan Sarah rêde en Devereaux ûntkomme litte. Mason kiest foar it lêste.
Plaknamme
Untstean
Plaknammen kinne foarme wurde troch: Inkelde nammen: Gearstallings: Bepaalde útgongen: De útgong hiem ferwaard ek ta -um. Sokke plakken lizze faak by âlde wetters lykas de eardere Middelsee. Ut Lânnammen: Migraasjenammen: Spotnammen:
The November Man
Plot
Neitiid stjoert Devereaux Alice fuort, nei't er har genôch jild jûn hat om te ferdwinen en earnewêr oars yn 'e wrâld in nij bestean op te bouwen ûnder in nije identiteit. Ynstee giet se nei Edgar Simpson ta om him te helpen by it skriuwen fan syn artikel oer Fedorov. Fan him heart se dat Fedorov koartby yn Belgrado arrivearre is foar in ynternasjonale konferinsje oer enerzjy. Wannear't se mei Simpson nei syn hûs giet, wurde se dêr opwachte en oanfallen troch Aleksa, dy't Simpson oer it mad komt en him de kiel trochsnijt. Wylst er op 'e flier yn it stjerren leit, klampet er him lykwols oan ien fan har skonken fêst, wat Alice de kâns jout om te ûntkommen.
Plaknamme
Offisjele listen
Nei de oarloch binne der in soad dûbeltalige komboerden komd by Fryske plakken. Letter hat in tal gemeenten der foar keazen de Frysktalige plaknammen ta offisjele plaknammen te meitsjen. De gemeenten dêr't it oant no ta om giet binne: Boarnsterhim, Dantumadiel, Ferwerderadiel, Littenseradiel en Tytsjerksteradiel. Yn de fyftiger jierren fan de foarige iuw hie it regear yn De Haach besletten dat der mar ien toponym offisjeel wêze koe. Troch de komst fan de kompjûter drigen dêrtroch benammen de Fryske nammen blokkearre te wurden. De PTT fûn it omneamen eins te djoer; der wie doe noch net safolle automatisearre; it postkoadeboek en de telefoanboeken moasten omset wurde en mear fan soks. Boppedat wie doe ek it befolkingsregister - no Gemeentlike Basis Administraasje - noch net digitaal. By it ynfieren fan de nije stavering yn 1984 binne der ôfspraken makke oer de krekte stavering. Yn it Frysk Wurdboek steane de gruttere plakken en doarpen neamd. Noch altyd is der betizing oer de stavering fan Fryske nammen. Yn 1997 is der in standertlist mei Fryske Plaknammen útjûn troch de Ried fan de Fryske Beweging.
The November Man
Plot
Mira alias Alice giet wilens nei Denisov ta en wit syn help te winnen troch te sizzen dat Devereaux har stjoerd hat. Troch har foar te dwaan as ien fan Denisov syn hoerkes, wit se troch te kringen yn 'e hotelkeamer fan Fedorov. Mei in diggel fan in stikken sleine spegel komt se him oer it mad en besiket se him te fermoardzjen, út wraak foar it feit dat er hy yn 'e oarloch har âldelju en broer deadien hat en harsels twa jier lang yn seksuele slavernij holden hat. As it derom spant, docht lykwols bliken dat Mira gjin moardner is en slagget it har net om harsels derta te bringen in oare minske dea te meitsjen, al hoe't se him ek hatet. Underwilens hat Devereaux efterhelle wat Mira yn 't sin hat. Hy kringt it hotel binnen, weeft handich mei de liifwachten fan Fedorov ôf en batst dan de hotelkeamer binnen, dêr't er Mira fan Fedorov rêdt.
Mason giet mei dy fideo nei Celia ta, en tegearre beslute se dat Weinstein dit witte moat. As se yn dy syn kantoar komme, blykt de lieding oer it CIA-buro yn Belgrado lykwols ûnderwilens oernommen te wêzen troch Hanley, mei't de lieding fan 'e CIA ta de konklúzje kommen is dat it wolris handich wêze kinne soe as se de nije presidint fan Ruslân sjantearje kinne mei wat Hanley wit. Weinstein is dêrom weromroppen nei de Feriene Steaten. Mason en Celia beseffe dat se mei harren ynformaasje no nearne mear hinne kinne, dat se hâlde stil wat se útfûn hawwe.
As Devereaux syn dochter Lucy opskillet, nimt Hanley op, dy't it tolvejierrige famke yn gizeling nimme litten hat. Hy wol har wol oan Devereaux weromjaan, mar inkeld as dy him Mira jout. Dyselde wit nammentlik tefolle en moat dêrom dea. Devereaux bepraat Mira, dy't him helpe wol om Lucy werom te krijen, om nei it sintraal stasjon fan Belgrado te gean, trije treinkaartsjes te keapjen en op him en Lucy te wachtsjen. Op it stasjon makket Mira gebrûk fan in publike kompjûter om har tsjûgenis op te tekenjen fan 'e oarlochsmisdieden fan Fedorov. Se docht dat yn 'e foarm fan in krante-artikel, werby't se behalven har eigen ek Simpson syn namme ûnder it stik set.
Devereaux moetet Hanley op in ôfsprutsen plak, dêr't Hanley him oer de tillefoan mei Lucy prate lit om te bewizen dat it famke noch libbet en sûn en wol is. Wat er net wit, is dat Celia yn it CIA-buro de oarsprong fan it tillefoantsje neilûkt. Devereaux fertelt oan Hanley dat er Mira op it busstasjon fine kin. Hanley stjoert Mason mei noch in oare agint derop út om har op te pikken. Underweis kriget Mason in tekstberjocht fan Celia mei de lokaasje dêr't Lucy fêstholden wurdt. Mason ûntdocht him fan 'e oare agint, kringt it oanjûne gebou binnen, deadet de bewekkers en rêdt it famke. Underwilens wurdt Mira op it sintraal stasjon opspoard troch Aleksa. Mira naait út mei de hiermoardneresse op 'e hakken, mar wit har mei in skeppe fan in strjitmakker bewusteleas te slaan as se om 'e hoeke komt. Dêrnei keart se werom nei de kompjûter dêr't se op oan it wurkjen wie en stjoert it artikel dat se skreaun hat nei alle grutte parseburo's.
Hanley hat it tsjin Devereaux oer de mooglikheden dy't ûntstean sille as de presidint fan Ruslân dwaan moat wat de CIA wol. Hy is fan doel om Ruslân te twingen en wurdt lid fan 'e NATO, sadat dêrnei de "beskaafde wrâld" ienriedich tsjin it Midden-Easten fjochtsje kin. Syn plannen rinne lykwols op 'e non as Mason net mei Mira, mar mei Lucy weromkeart. Tegearre mei Devereaux weeft Mason ôf mei de mannen fan Hanley. Devereaux wurdt weriene mei syn dochter en tegearre pike se út nei it sintraal stasjon, dêr't Mira har by harren jout. Mei ûnbekende bestimming sette se ôf op 'e trein.
Letter tsjûget Mira oer de oarlochsmisdieden fan Fedorov foar it Ynternasjonaal Strafhof (ICC) yn De Haach, mei as gefolch dat Fedorov it presidintskip fan Ruslân wol ûnder de skuonsoallen skriuwe kin. Dat, ynstee giet er mei in kloft jonge hoeren op syn superjacht op fakânsje op 'e Middellânske See. De film einiget wannear't Fedorov dêre yn holle sketten wurdt troch in ûnbekende skerpskutter en foaroer fan board rûgelet.
Produksje
The November Man waard regissearre troch Roger Donaldson nei in senario fan Michael Finch en Karl Gajdusek op basis fan 'e roman There Are No Spies fan Bill Granger, út 1987. Dizze film wie al yn 2005 sprake fan, mar der kaam neitiid hieltyd wat tusken. As produsinten wiene Beau St. Clair en Sriram Das by it projekt belutsen foar de filmstudio's Irish DreamTime, SPD Films en Envision Entertainment. Dêrmei wie The November Man in Amerikaansk-Britske ko-produksje. Foar de film wie in budget beskikber fan $15 miljoen. De kamerarezjy wie yn 'e hannen fan Romain Lacourbas, en de filmmuzyk waard fersoarge troch Marco Beltrami.
Distribúsje
De distribúsje fan The November Man waard yn 'e Feriene Steaten fersoarge troch Relativity-EuropaCorp Distribution, yn it Feriene Keninkryk troch Walt Disney Studios Motion Pictures en yn 'e measte oare lannen en territoaria troch Relativity Media. De film gie op 27 augustus 2014 yn 'e Amerikaanske bioskopen yn premiêre. It byhearrende soundtrackalbum ferskynde op 9 septimber 2014 by platemaatskippij Varèse Sarabande.
Untfangst
Fan 'e filmkritisy krige The November Man oer it algemien negative resinsjes. Ien fan 'e myldere beoardielings wie dy fan Bilge Ebiri op it bloch Vulture, dêr't er skreau: "Brosnan, dy't in bettere James Bond wie as gauris sein wurdt, hâldt der net fan om tefolle te glimkjen, mar hy jout syn rol likegoed in wurge ynnimlikens, krekt genôch om ús derby te skuorren wylst de film troch de spitsroeden giet fan bekende plotdraaiïngs en gefallen fan ferrie."
Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hat The November Man in leech goedkarringspersintaazje fan 35%, basearre op 124 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: "[Dizze film] hat in pear fan 'e yngrediïnten dêr't ferlet fan is foar in boppegemiddelde spionaazjeskriller, mar dat makket it nammenste teloarstellender dat er tebekfalt op saaie sjenreklisjees." Op Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, behellet The November Man in goedkarringspersintaazje fan 38%, basearre op 32 resinsjes.
Ferfolchfilm
Yn juny 2014 waard bekendmakke dat by Das Films, de filmstudio fan produsint Sriram Das, in ferfolch op The November Man yn preproduksje wie. Yn in útstjoering fan it Amerikaanske praatprogramma The Tonight Show befêstige Pierce Brosnan dat yn in fraachpetear mei presintator Jimmy Fallon. Neitiid waard dêroer neat mear fernommen, dat anno 2023 liket it der net op dat it mei in ferfolchfilm noch wat wurde sil.
Dirk Talsma
Dirk Talsma (Weidum, 2 augustus 1944) wie aktyf keatser tusken 1962 - 1980. Die 19 kear mei oan de PC, wat him 29 punten oplevere. Waard 25 kear kening en helle foar it Ivich keatsklassemint 639 punten.
Waard as jonge fan santjin yn 1962 foar de keatsferiening ‘Nije Kriich’ út Weidum Nederlânsk Kampioen. Yn datselde jioer wûn er yn Kimswert in tredde priis yn de haadklasse.
1989
Dit jier makket ûnderdiel út fan it desennium fan 'e 1980-er jierren.
Dead Lord
Dead Lord is in Sweedske metalband oprjochte yn 2012 yn Stokholm. De band brocht yn 2013 syn debútalbum Goodbye Repentance út. Yn 2020 spile Dead Lord op 'e online edysje fan it Into the Grave festival. Dead Lord hat fjouwer studio-albums útbrocht.
Wurdgroep
In wurdgroep as konsituïnt is yn de sinlear in groep fan ien as mear wurden dy't him as in ienheid hâldt yn de sinsstruktuer. De wurdgroep kin dêrby nei funksje opdield wurde, lykas de wurden neffens wurdsoarte beneamd wurde.
Opdieling
Wurdgroepen drage by oan de betsjutting fan in sin, neffens de funksje dy't hja hawwe. Foar alle funksjes kin it om ien wurd gean as om in groep fan wurden.
De haadwurdgroep is in wurdgroep dy't ferwiist nei in begryp. Sa'n wurdgroep kin brûkt wurde mei in persoansfoarm, en in haadwurd is it haad fan sa'n wurdgroep.
Prosessen, hannelingen of tiidsôfhinklike wurd(-en) foarmje de tiidwurdgroepen. It tiidwurd is it haad fan sa'n wurdgroep.
Ferhâldingswurdgroepen binne wurdgroepen dy't mei in ferhâldingswurd begjinne; dat ferhâldingswurd is it haad fan sa'n wurdgroep.
Eigenskipswurdgroepen binne wurdgroepen dêr't in eigenskipswurd it haad fan is. As tige belangrike basis foar in eigenskipswurdgroep wurdt ornaris in bywurd brûkt.
Keppeling om utens
Konstituentengrammatik Elementum compositorium (syntaxis)
Westerwurd
Westerwurd is in yn 1972 foarme Nederlânsk herfoarme tsjerkegemeente út de tsjerklike gemeentes Jorwert-Bears-Jellum-Weidum. De hûsnamme en delsetting fan twa pleatsen lizze west fan Ingelum yn de gemeente Menameradiel.
De namme komt ek foar as Westerwird (1511) en is ûntliend oan in kleaster fan beginen tusken Jorwert en Bears. Sûnt 1287, doe't der 30 beginen ferdronken, wie it in úthof fan de Norbertinen.
Rûgesân
Rûgesân (ek: De Rûgesân en Rûgesânsterpolder; Nederlânsk en offisjeel: Ruigezand) is in buorskip fan sân pleatsen yn de gemeente Westerkertier yn de provinsje Grinslân. De polder leit fuort besuden it Reitdjip.
It streekje is ûntstien yn de polder dy't oanlein is tusken 1794 en 1797. Dat hat foar it grutste part it wurk fan de bruorren Douwe en Aedsge Teenstra west, dy't hjir stipe fan harren heit Marten Aedsges Teenstra, in modelpolder ynrjochtsje woenen. Marten Aedges kaam út Fryslân en kocht yn 1776 de pleats Castor oan de oare kant fan it Reitdjip ûnder Zuurdijk. Dêrwei foel syn each op de grutte rûchte, mar foaral ek op de fruchtbere kwelder oan de oare kant en hy begûn plannen te meitsjen foar ynpoldering, dat úteinlik troch syn soannen syn beslach krige. De wei troch de polder, fan Lauwerssyl nei Electra draacht harren namme, de Teenstrawei.
De namme is in ferwizing nei rûchte, Grinslânsk foar ûnûntgonnen gebiet, ûnlân, de tastân foar de bediking doe't it gebiet noch kwelder wie.
Beuningen
Beuningen is in plak en gemeente yn de Nederlânske provinsje Gelderlân. De gemeente hat {Statistyk gemeente Nederlân ynwenners|Beuningen}} ynwenners (, boarne: CBS) op in oerflak fan 47,09 km². Yn de haadkearn Beuningen sels wenje 17.365 minsken. Oare kearnen yn de gemeente binne fan west nei east Winssen, Ewijk en Weurt.
Geografy
De gemeente leit yn it Ryk fan Nimwegen en grinzget yn it noarden oan de rivier de Waal en yn it easten oan de gemeente Nimwegen. De A73 fan Nimwegen nei Roermond rint yn it suden fan de gemeente en de A50 rint dwers troch de gemeente fan noard nei súd westlik fan de haadkearn. De gemeente is part fan de Stedsregio Arnhim-Nimwegen.
Plakken
De gemeente bestiet út fjouwer offisjele kearnen:
Skiednis
It gebiet fan Beuningen wie al bewenne yn de Romeinske tiid. Der binne troch opgravings oerbliuwsels út dy snuorje wei fûn. Yn de fyftjinde iuw stie der in lyts kastiel: de Blanckenburgh. It waard nei alle gedachten troch prins Maurits fan Oranje ferwoastge yn de Tachtichjierrige Kriich. Oant om 1900 hinne wie beuningen in earm boerdoarp, dat gauris troch oerstreamings troffen waard. Der wiene lykwols al in nustje gegoede famyljes, almeast rike heareboeren dy't de heechste belestings yn 'e omkriten betellen. Op 1 jannewaris 1818 anneksearre Beuningen de gemeente Weurt, dy't eastlik lei en op 1 july 1980 waard de gemeente Ewijk anneksearre, dy't westlik lei.
Hjoed-de-dei is Beuningen winliken in foarstêd en forinzegemeente fan Nimwegen mei in soad nijbou.
300px|thumb|left|Gemeentekaart fan Beuningen
Utahprêrjehûn
De Utahprêrjehûn (Latynske namme: Cynomys parvidens) is in sûchdier út it skift fan 'e kjifdieren (Rodentia), de famylje fan 'e iikhoarntsjes (Sciuridae), de tûke fan 'e grûniikhoarntsjes (Mamotini) en it skaai fan 'e prêrjehûnen (Cynomys). Dizze prêrjehûn komt foar yn it súdwesten fan 'e Feriene Steaten en hat de status fan bedrige bistesoarte.
Fersprieding en biotoop
De Utahprêrjehûn libbet op 'e steppes yn it súdwestlike diel fan 'e súdwestlike Amerikaanske steat Utah.
Uterlike skaaimerken
De Utahprêrjehûn hat trochinoar in totale lichemslingte fan 25-40 sm, mei in gewicht fan 680 g oant 1,4 kg. Dêrmei is it de lytste fan 'e fiif soarten prêrjehûnen. De pels is ticht en op 'e rêch dûnkerbrún, wylst er op 'e bealch ljochtbrún oant bêzje is. De sturt is koart en hat in ljochte punt.
Hâlden en dragen
Utahprêrjehûnen lizze grutskalige koloanjes of "stêden" oan (de Amerikaansk-Ingelske oantsjutting dêrfoar is towns), besteande út ûndergrûnske hoalen dy't mei-inoar yn ferbân steane. Sa'n town wurdt bewenne troch alle leden fan in prêrjehûnefamylje. Dêrnjonken meitsje lykwols ek oare bisten gebrûk fan 'e hoalen, wêrûnder ûlen, slangen en oare kjifdieren. Lykas alle prêrjehûnen binne Utahprêrjehûnen tige warber te itensykjen. Op har menu stiet in wiid ferskaat oan gerzen, blommen en sieden, en soms frette se ek wol ynsekten. De wyfkes bringe 3-6 jongen per smeet te wrâld.
Status
Utahprêrjehûnen kinne oansjenlike skea tabringe oan greidlân, mei har gegraaf, en oan lânbougewaaksen, dy't se oanfrette. Dêrmei hawwe se har de grime op 'e hals helle fan 'e boeren fan Utah, dy't der net foar tebekskrilje om, nettsjinsteande de beskerme status, fergif tsjin 'e bisten yn te setten. Dat wurdt beskôge as ien fan 'e wichtichste oarsaken fan 'e efterútgong en de trage populaasjegroei sûnt 1972. Oare faktoaren dy't dêrby in rol spylje, binne habitatferlies troch urbanisaasje en oare foarmen fan lânûntwikkeling; de opmars fan houtige planten yn it biotoop fan 'e prêrjehûnen; de sylvatyske pest; en oanhâldende drûchte. De Amerikaanske oerheid is der no ta oergien om boeren finansjele fergoedings oan te bieden as se in diel fan har lân beskikber stelle foar bewenning troch Utahprêrjehûnen.
Tjebbe Walburg
thumb|Tjebbe Walburg (1972) Tjebbe Walburg (Sint Anne, 1913 - Swol (yn de trein fan Amersfoart nei Swol) 1973) wie politikus en beropsoffisier.
As militêr tsjinne er acht jier yn Yndoneezje en tsien jier yn Nederlân (Willem Frederikkazerne yn Ljouwert). Hy wie Twadde Keamerlid foar de ARP sûnt 1963 en riedslid fan de gemeente It Bilt sûnt 1966. Hy wie spesjalist yn definsjesaken, de fiskerij en de binnenskipfeart. Hy krige mear as ien oarlochs- en fersetsûnderskieding.
Jeropeesk Hânfêst foar Regionale of Minderheidstalen
It Jeropeesk Hânfêst foar Regionale of Minderheidstalen is in ferdrach fan de Rie fan Jeropa dat taalminderheden 48 mooglikheden jout om harren taal te beskermjen.
Yn 1996 hat de Nederlânske oerheid it Frysk opjûn ûnder Diel III fan dit Jeropeeske Hânfêst. As útfiering dêrfan waard yn 2001 it Konvenant Fryske Taal en Kultuer sletten tusken de Nederlânske oerheid en de provinsje Fryslân.
It Hanfest bestiet ut trije dielen.
Lidwurd
Lidwurden binne in wurdsoarte. Ta de lidwurden wurde de, it en in rekkene. Yn ûnbeklamme posysje kinne se respektivelik feroarje ta ‘e, ‘t en ‘n. De lidwurden wurde, mei de eigenskiplike foarnamwurden ta de foarbepaling brûkbere foarnamwurden rekkene.
Wat de betsjutting fan it lidwurd oangiet, binne der trije kategoryen;
Des, der en den wurde ek wol brûkt yn it Frysk. Lykwols is de frekwinsje fan dy wurden marzjinaal.
Brugge
thumbnail|left|Brugge yn West-Flaanderen Brugge is de haadstêd fan de Flaamske provinsje West-Flaanderen en it arrondissemint Brugge. De stêd leit yn it noardwesten fan Belgje.
De binnenstêd, de historyske kearn, is aaifoarmich en sa'n 430 hektare grut. De folsleine gemeente hat in oerflakte fan mear as 13.840 hektare (138,4 km²), wêrfan 193,7 hektare see, by Seebrugge. De gemeente hat mear as 117.000 ynwenners. Likernôch 20.000 dêrfan wenje yn it histoaryske sintrum.
Brugge hat in âlde skiednis as haadstêd fan it Greefskip Flaanderen en as belangrike stêd foar de Hânze (Brugge wie gjinien lid fan de Hânze).
Namme
De namme Brugge koe ek komme fan it Aldnoarske bryggja, fan deselde oarsprong, mar mei de betsjuttinf fan oanlissteiger of haven. De kontakten mei Skandinaavje wienen ûntstien troch hannel oer de Noardsee en de ynfallen fan de Wytsingen (fan 800 ôf). De namme is dan deselde as Bryggen, de histoaryske haven fan Bergen, dat krekt as Brugge nei de 11e iuw in wichtige stêd fan de Hânze wie.
Soms wurdt nei Brugge ferwiisd as it Feneetsje fan it Noarden, troch de grutte tallen kanaaltsjes en brêgen. Dizze kanaaltsjes wurde ek reien neamd, nei de rivier de Reie dy't troch Brugge streamde. De Reie is no lykwols hielendal kanalisearre.
c|thumbnail|250px|Ien fan de brêgen oer ien fan de reien.
De bynamme fan de Bruggelingen is Brugske sotten. Neffens it ferhaal komt dat om't Maksimiliaan I fan Eastenryk dy't hja in skoft finzen hâlden hienen, harren letter ferbean hie in jiermerk of oare festiviteiten te hâlden. Om him del te bêdzjen, hâlde Brugge foar him in grut feest en frege dêrnei permisje foar it fannijs hâlden fan in jiermerk, it ynje fan belestings en graach ek permissje foar it bouwen fan in nij sothûs. Maksimiliaan antwurde: Slút alle poarten fan Brugge en jim hawwe in sothûs!.
Dielgemeenten
Yn de rin fan de jierren is de oerflakte fan gemeente en stêd Brugge frijwat fergrutte.
Anneksearre gemeenten en wenkearnen, mei de jiertallen fan de fúzjes:
De gemeenten dy't yn 1971 by de stêd kamen binne no dielgemeenten:
250px|thumbnail|right
Toerisme
thumbnail|Belfort Der komme in protte toeristen nei Brugge. De stëd hat net folle te lijen hân fan de yndustriële revolúsje en de midsiuwske útstrieling is geef bleaun. Dêrmei lokje de wetters, de rike skiednis, de archeologyske fynsten, mar ek de winkelstrjitten alle dagen in protte minsken. De stêd hat in hiel protte restaurants en kafees en liket te driuwen op it toerisme.
It autoferkear wurdt safolle mooglik út it sintrum keard: de snelheidsbeheining fan 30 km yn 'e oere, in ambisjeusk lutseplan, in protte ienrjochtingsferkear (twa rjochtings foar fytsers) en râneparkearen meitsje fan Brugge in noflike kuier- en winkelstêd.
It besjen wurdich
thumbnail|right|Roazehoedkaai Toeristyske hichtepunten binne:
Mei in hynstekoets of mei boatsjes op de reien kin Brugge ferkend wurde.
Alle jierren giet De Hillich Bloedprosesje om yn Brugge op Himelfeartsdei. Hjirby wurdt de relikwy fan it Hillige Bloed, dy't Diederik fan de Elzas út Jeruzalim wei nei Brugge brocht, betocht. De prosesje bestiet út hiel wat histoaryske evokaasjes.
Bûtenlânske toeristen kinne har fergapje oan it tradisjonele Brugster Kant.
Yn 2002 wie Brugge Kulturele Haadstêd fan Jeropa. Hjirfoar waard yn 2000 begûn mei de oanbou fan in nij multifunksjoneel konsertgebou.
In oare populêre trekpleister is it grutte dolfinarium fan it Boudewijn Seapark, in grien park justjes bûten it stedssintrum dat yn 1963 iepene. It park, dat útsein it dolfinarium ek oare bistefoarstellings en pretparkattraksjes biedet, is iepen fan april oant oktober.
Teaters en konsertsealen
thumbnail|right|Konsertgebou.
Gerrit Tiemersma
thumb|Gerrit Hedzers Tiemersma yn 1900
Gerrit Hedzers Tiemersma, (Grou, 17 augustus 1835 - Wildervank, 10 oktober 1923), wie in ûnderwizer en Frysk skriuwer. Hie sûnt 1854 ferskate ûnderwiisfunksjes yn Wildervank en wurke mei oan Fryske tydskriften.
Nearo Klaudius Drusus
Libben
Nearo Klaudius Drusus wie de jongste soan fan Livia en Tibearius Klaudius Nearo, man fan Antonia; heit fan Klaudius (de takomstige keizer), Germanikus en Livilla. Hy wie de broer fan de lettere keizer Tiberius en de takomstige keizers Kaligula en Nearo wienen neisieten fan him.
Om 18 f.Kr. troude Drusus mei Antonia, in nicht fan de keizer. Yn de koarte tiid dat sy tegearre wienen, krigen sy trije bern, nammentlik Germanikus, berne om-ende-by 15 f.Kr., Livilla yn 13 f.Kr., en de gammelige Tibearius yn 10 f.Kr., dy't letter keizer wurde soe.
Hy wie in súksesfol Romeinsk militêr dy't in protte gearwurke mei syn broer Tibearius. Hy stoar op 29-jierrige leeftyd yn 9 f.Kr. nei in ûngelokkige fal fan syn hynder.
Drusus yn Fryslân
Yn Fryslân is Drusus fral bekend wurden troch syn oerweldiging fan Germaanje yn 12 f.Kr. Troch him waarden de Friezen skatplichtich makke oan it Romeinske ryk en levere sy helptroepen oan it ynvaazjeleger fan de Romeinen. Fryske seelju hawwe de Romeinske float oer de waadsee loadse en yn it gebiet fan de Sjauken ticht by de kust yn it noarden wie de Fryske stipe ûnmisber.
Omdat er it nij oermastere gebiet goed yn de knipe hâlde woe, hat er in keatling fan wachtposten en legerplakken oanlizze litten. Lâns de Ryn hawwe dat mear as 50 west. Oaren hat er bouwen litten lâns de Iems, Weser en Elbe. Ek liet er de Drususgrêft oanlizze en om de tafier fan wetter goed regelje te kinnen, liet er by de splitsing fan de Ryn en de Waal de Drususdaam bouwe. De Germanen hawwe dy daam letter ferwoaste.
Yn 9 f.Kr. marsjearre Drusus foar de fjirde kear de Ryn oer Germaanje yn. Hy luts troch it gebiet fan de Sjatten en Sueben nei dat fan de Sjerusken, yn it streamgebiet fan de Midden-Weser. Neidat er dy rivier oerstutsen hie, berikte hy de ouwer fan de Elbe en makke him ree foar de weromreis. Noch djip yn it Germaanske gebiet bruts er by in fal fan syn hynder e kûtbonke en rûn derby bloedfergiftiging. Neffens Suetonius beswykte hy 30 dagen letter oan de gefolgen dêrfan yn in tydlik simmerkamp.
Nei syn dea yn Mainz waard Drusus op talrike plakken troch de Romeinske legioenen yn Boppe-Germaanje en Neder-Germaanje fereare. De „Drususstien“ yn Mainz (doe noch: Mogontiacum) is nei alle gedachten in oerbliuwsel fan in tige grut monumint dat oprjochte waard foar Drusus.
Foarnamwurd
Foarnamwurden (ôfkoarting: fnw) of omnamwurden binne in wurdsoarte. It is in lytse wurdgroep, mei in beheind tal wurden, want de wurden stean op harsels. De ûnderskate kategoryen foarnamwurden wurde sa yndield:
Persoanlike en weromwurkjende foarnamwurden
De persoanlike en weromwurkjende foarnamwurden binne foarnamwurden wêrfan twa foarmen binne. De ûnderwerpsfoarm (persoanlik) en de foarwerpsfoarm (weromwurkjend).
Wjersidige foarnamwurden
Wjersidige foarnamwurden jouwe oan dat der wat oan wjerskanten bard. Bygelyks yn ‘Hja groeten inoar’, jout inoar oan se beide groetsje. Synomym oan inoar binne elkoar en mekoar. Oare foarmen binne inoarren, elkoarren, mekoarren. De wjersidige foarnamwurden kinne in genityf s krije om it wjersidich foarnamwurden besitlik te meitsjen.
Besitlike foarnamwurden
Besitlike foarnamwurden jouwe dat eat fan in persoan/persoanen is:
De oanbelangjende wurden yn it twadde en tredde rychje hjitte besitlike foarnamwurden.
Oanwizende foarnamwurden
Allinnich eigenskiplik brûkber is:
Betreklike foarnamwurden
Betreklike foarnamwurden binne foarnamwurden dy’t foaroan yn in bysin steane en betrekking ha op wat oars yn in eardere bysin of yn de haadsin. Foarbylden binne: dat, dy't, wa’t, waans, wat.
Freegjende foarnamwurden
De selsstannich brûkte freegjende foarnamwurden binne:
Foar in haadwurd kinne ek freegjende foarnamwurden steane. De gebrûkliksten binne:
Unbeskate foarnamwurden
Unbeskate foarnamwurden ferwize nei in net-beskate persoan of saak, dy't men net neier beneame kin of wol. Yn dat ramt wurde de neikommende wurden ta de ûnbeskate foarnamwurden rekkene: men, se/jo/je, (-)ien, irnmen, nimmen, eat (literêr), wat, neat, it, gjin, gjinien, gjinnen(t), glint, dizze en jinge, dizze of jinge, (de,it) ien of oar(e), elk, elkenien, eltsenien, al, alles, rnannich(ien), guon(t), guods, guodden.
Saakje fan Uylenburgh
thumb|250px|Saakje fan Uylenburgh thumb|250px|Saakje, skildere troch Rembrandt Saakje fan Uylenburgh ek:Saskia fan Uylenburg (Ljouwert, 21 augustus 1612 - Amsterdam, 14 juny 1642) wie in boargemastersdochter dy't troude mei de Nederlânske skilder Rembrandt van Rijn, soan fan in begoedige mûnder út Leien, sûnt inkelde jierren trochbrutsen en dwaande mei in útsûnderlike opgong. Saakje hat model stien foar in pear ferneamde skilderijen en tekenings fan him.
Libben
Saakje kaam mei Rembrandt yn de kunde troch har neef, Hindrik fan Uylenburgh, in skilder en keunsthanneler waans âlden emigrearre wienen nei Krakow yn Poalen, mar yn 1625 besluet Hindrik om nei Amsterdam te gean. Fan 1631 ôf makke Rembrandt skilderijen foar Uylenburg's Amsterdamse en Menniste klanten. It span troude op 22 juny, 1634 op it Bilt, wêr't Saskia grutbrocht wie troch har suster Hiskje en har man Gerard van Loo, in abbekaat en sikretaris fan de gritenij. Saskia wenne in skoft yn Frjentsjer, doe't har suster Antsje stoar. Nei de begraffenis holp Saakje har sweager, de Poalske professor yn de teology, Johannes Maccovius.