cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Krolhier (ferkenner)
Legindefoarming
In dei, oardel, nei de slach kaam Krolhier oan by de Far West, in steamskip en legerbefoarriedingsfartúch dat de rivier de Bighorn opfearn wie. Dêr wied er de earste dy't it berjocht fan 'e nederlaach oerbrocht. Om't er sels it Ingelsk net machtich wie, brûkte er dêrfoar in kombinaasje fan gebeartetaal, tekenings en in tolk. Dêrby bewearde er net dat er sels yn 'e slach meifochten hie, mar inkeld dat er it barren fan in ôfstân ôf waarnommen hie. Ynsafier't tsjintwurdich nei te gean is, wie Krolhier syn ferslach fan it ferrin fan 'e fjildslach akkuraat. Twa fan de ynfloedrykste histoarisy op it mêd fan 'e Slach oan de Little Bighorn, Walter Mason Camp en John S. Gray, akseptearren it ek as sadanich.
Nei't de kranten mei it ferslach oan 'e haal giene, ûntstie om Krolhier hinne lykwols de leginde dat er aktyf mei it detasjemint fan Custer meifochten hie yn 'e slach, en dat er as iennichste oan 'e totale útrûging fan Custer en syn mannen witten hie te ûntkommen. Hoe't er him dat lapt hie, dêr bestiene ferskate ferhalen oer. Sa soed er himsels foardien hawwe as in Lakota-kriger en gewoan troch de rangen fan syn fijannen hinne fuortriden wêze, of oars soed er in deasketten hynder fan it yngewant ûntdien hawwe en himsels yn it útholle kadaver ferskûle hawwe oant de Lakota en Sjajinnen har ôfjoegen.
Lettere jierren en dea
Nei't it Krieske agintskip yn 1884 nei it plak ferhuze wie dat der tsjintwurdich nei neamd is (Crow Agency), sette Krolhier him dêr oan 'e igge fan 'e rivier de Little Bighorn nei wenjen, deunby it eigentlike plak fan 'e fjildslach. Hy tsjinne by de plysje fan it Krieë Yndianereservaat en skiede yn 1886 fan Fûgel. Neitiid wertroude er mei in frou dy't fan Nimt-in-Skyld hiet. Hy hie ien bern, in dochter, nei alle gedachten út syn earste houlik, dy't Fûgel-fan-in-Oar-Jier (Awakuk Korita ha Sakush) hiet, mar letter de Ingelske namme Nora Curley oannaam. Foar syn tsjinst yn it Amerikaanske Leger ûntfong Krolhier fan 1920 ôf in lyts pinsjoentsje. Hy stoar yn 1923 oan longûntstekking yn 'e âlderdom fan omtrint 67 jier, en waard begroeven op it begraafplak fan it Nasjonaal Monumint Slachfjild oan de Little Bighorn.
Esperanto-Wrâldkongres
Dit kongres hat trochstrings 2000 Esperantisten út meastal mear as 50 lannen.
Yn Nederlân en Belgje wiene der al meardere Esperanto-Wrâldkongressen; yn 2008 wie it kongres yn Rotterdam, dêr't de Esperanto-Wrâldferiening har haadsit hat.
Slot Bürresheim
Skiednis
It slot waard foar it earst mei de nammen fan de doetiidske eigners Eberhard en Mettfried yn in oarkonde fan 1157 neamd. Eberhard's soan Filip ferkocht foar 1189 syn diel oan de aartsbiskop fan Keulen om it dêrnei as liengoed werom te krijen, wylst it aartsbisdom Trier de oare elte fan de boarch oankocht. Tegearre mei de kastielen fan Eltz en Lissingen is Bürresheim de iennige boarch yn 'e Eifel dy't nea mei geweld oermastere waard. Alle ferneatigjende krigen yn de 17e en 18e iuw en ek de Frânske Revolúsje gyngen foarby oan dy kastielen.
De hjoeddeiske foarm fan it kompleks krige de boarch earst sûnt de 15e iuw. Foar dy tiid wiene der twa ôfsûnderlike kastielen, dy't meiïnoar in romaanske berchfrede út de 12e iuw dielden. Ea hie it kastiel ringmuorren en twa grêften, mar fan de ringmuorren binne allinne resten oerbleaun, wylst de grêften tichtsmiten binne.
It âldste diel fan de boarch is de berchfrede. Eartiids hie de berchfrede allinne in heechlizzende yngong, mar yn de 17e iuw waard der fanút de binnenhôf in fêste, barokke trep oanlein. Nei alle gedachten waard de berchfrede yn de 15e iuw mei in ferdjipping ferhege om op de fyfte ferdjipping de wente fan in toerwachter yn te rjochtsjen.
Keulske boarch
Nammejouwer fan dit diel fan it kastiel wie aartsbiskop Filips I fan Heinsberg, dy't it gebou yn 1339 westlik fan it kompleks bouwe liet. It bestie út in grutte foarboarch, werfan't allinne de resten fan in ringmuorre en de goatyske kearnboarch bewarre binne. De tagong wie fanút it noardwêst oer in falbrêge. De kearnboarch bestie út in poarte mei dûbele tuorren, dy't tagelyk as skyldmuorre tsjinne. Dêrefter wie in grutte seal mei in lytse kapel en dêrûnder in kelder mei in tonferwulft.
Nei de útbou fan de boarch fan Kar-Trier waard sunt 1659 de Keulske boarch allinne noch bedriuwsmjittich brûkt en lang om let oan it ferfal priisjûn. Tsjintwurdich is it in ruïne.
Triërske boarch
It âldste gebou fan de Triërske boarch giet op de fâlden fan Leutesdorf werom, dy't oan de grins fan de Keulske boarch yn de twadde helte fan de 14e iuw in wenhûs bouden. Alle oare gebouwen binne yn de hjoeddeiske foarmen ûnder de hearen fan Breidbach ûntstien.
Gerard en Jehan fan Breidbach lieten nei 1473 yn it súdeasten in trije ferdjippings tellend gebou oan de ringmuorre oanbouwe mei in rûne toer, dy't fjouwer meter dikke muorren hat. Letter krige de toer de karakteristike fakwurk-boppeferdjipping. De letmidsiuwske wenning lit hiel goed sjen hoe ienfâldich der om 1490 hinne wenne waard. Op eltse ferdjipping is ien grutte seal mei ikenhouten pylders, balkeplafonds en ûnbidich grutte skoarstiens.
Nei't de Fan Breidbachs yn 1659 de iennige eigners fan de boarch waarden, setten hja útein mei in grutte ferbouwing fan it kastiel ta in barok wenslot. Anna Magdalena fan Metzenhausen, de widdo fan Wolf Hindrik fan Breidbach, liet tusken de rûne toer en it Leutesdorfer fâldhûs in grutte sydfleugel bouwe en tusken 1698 oant 1700 waard troch Georg Rheinhard fan Breidbach it lêtste gat tusken de berchfrede en de goatyske wengebouwen mei de bou fan in kapel sletten.
Al yn 1683 waard oan de súdeastlike kant fan it kastiel in terrastún yn de Frânske barokstyl oanlein, dy't yn 1952 yn de tsjintwurdige foarmen rekonstruearre waard.
Besichtiging
Dielen fan de Triërske boarch binne iepen foar besichtiging. De Keulske boarch is lykwols sletten foar publyk. Tanksij it feit dat de boarch foar in hiele lange tiid yn de hannen wie fan ien famylje hat it slot in unyk ynterieur, dy't it besjen wurdich is en de tiid fan de lette gotyk oan it histoarisme bestrykt.
Giele hôfsjonger
De giele hôfsjonger (Hippolais icterina; ek gielboarstke) is in moskeftige fûgel fan de famylje Acrocephalidae. De soarte briedt benammen yn it noarden en easten fan Europa oant West-Aazje ta en oerwinteret yn Afrika. It yn Fryslân algemien foarkommende fûgeltsje is fanôf maaie oant septimber op de klaai- en feangrûn te hearren op tradisjonele boerehiemen en yn parken, singels en houtwâlen. Sûnt 1975 nimt it tal fûgels fan de soarte yn West-Europa stadichoan ôf, mar fanwegen it ekstreem grutte areaal en de grutte populaasje rint de fûgel ynearsten noch gjin gefaar. BirdLife International rûst it tal eksimplaren tusken de 8.000.000 en 16.000.000. De lêste jierren liket de populaasje yn Nederlân te stabilisearjen.
Beskriuwing
De giele hôfsjonger is 12 oant 13,5 sintimeter lang en hat in gewicht fan 11 oant 19 gram. Dêrmei is it fûgeltsje dúdlik lytser as de mosk. Folwoeksen fûgels binne boppe hielendal brún-oliifkleurich en ûnder giel, dat nei de poatsjes en de sturt ta fealer wurdt. De fleugels en de boppekant fan de sturt binne donker- oant oliifbrún. Fan de snaffel nei each en om it donkerbrune each hinne rint in gieleftige streek. De poatsjes binne blaugriis.
Wat kleur oanbelanget is der gjin ûnderskie tusken mantsjes en wyfkes.
Lûd
It sjongen fan de fûgel giet yn heech tempo. Typysk foar de soarte binne de tige lûde en lang oanhâldende sang. De fûgel stiet bekend om de imitaasjes fan oare fûgels, lykas de swel, klyster, gielegou en de putter. Ek sjongt de fûgel net allinne yn de briedtiid, mar ek yn de oerwinteringsgebieten as er nei it ferfearjen yn febrewaris of maart syn territoarium ôfbeakenet.
De rop is in fleurich trijedielich teh-teh-lüüit.
Biotoop
It biotoop fan de giele hôfsjonger wurdt foarme troch tunen, parken en in iepen lânskip mei beammen en hegere strûken. De foarkar jildt blêdferliezende strûken mei in tichte ûndergroei. Yn Midden-Europa komt de soarte foar yn wiete leafbosken, mar ek yn houtwâlen, tsjerkhôven en beammen yn it fjild.
Nêst
Der wurde troch de giele hôfsjonger sa'n fjouwer oant seis aaikes lein, dy't nei likernôch twa wiken útkomme. De aaien binne rôze en hawwe donkerbrune oant swarte flekjes. nei't de aaien útkommen binne bliuwe de jongen noch twa wiken yn it nêst. Nei't se it nêst ferlitte hawwe, wurde se noch twa oant trije wiken troch de âlden fuorre.
Trek
Ein july of begjin augustus giet de fûgel op trek. De giele hôfsjonger siket dan it oerwinteringsgebiet op, dat súdlik fan de evener leit yn Namybje, Súd-Afrika, Mozambyk, Tanzania en Madagaskar. Dêr bliuwe se yn alle gefallen oant ein febrewaris en trekke dan wer nei harren briedgebieten yn it noarden, dêr't se begjin maaie oankomme.
Plotinus
Jonkheid
Neffens Porfyrius wie Plotinus 66 jier âld by syn dea yn it twadde jier fan it regear fan 'e Romeinske keizer Klaudius II (270), wat betsjutte soe dat er yn 204 of 205 berne wie. Neffens Eunapius fûn Plotinus syn berte plak yn Lykopolis, dat yn 'e delta fan 'e rivier de Nyl yn Egypte lei. Der wurdt almeast oannommen dat er fan Gryksk etnysk komôf wie, mar it is net út te sluten dat er út in hellenisearre lânseigen Egyptysk fermidden kaam.
Perzje en Rome
Nei't er alve jier lang yn Aleksandrië studearre hie, besleat Plotinus doe't er omtrint 38 jier wie, om 'e filosofyske tradysjes fan Perzje en Yndia te ûndersykjen. Dêrta sleat er him yn Antiochië oan by it leger fan keizer Gordianus III, dat doe krekt in fjildtocht nei Perzje ûndernaam. Dy kampanje rûn lykwols al rillegau op 'e non, en nei Gordianus syn dea bleau Plotinus sûnder beskerming efter yn in fijannich lân, dêr't er inkeld mei grutte muoite libben wer wei wist te kommen.
Om 245 hinne, doe't er fjirtich jier wie, reizge Plotinus fan Antiochië nei Rome, dêr't er hast de hiele rest fan syn libben trochbringe soe. Hy wurke der as filosoof en waard sels learmaster fan û.m. Porfyrius, Amelius Gentilianus, senator Katrikus Firmus, de sirurgyn Eutochius fan Aleksandrië, de kritikus en dichter Sotikus, Paulinus fan Skytopolis, Serapion en Setos de Arabier, dy't earder stoar as hysels en him in beërf fan jild en lân neiliet. Plotinus hie ek froulike learlingen, wêrûnder in Gemina, by wa't er yn 'e kost wie. Fierders korrespondearre er mei ferskate filosofen yn oare dielen fan it Romeinske Ryk, lykas Kassius Longinus út Atene.
Under syn ferbliuw yn Rome skreau Plotinus ek al syn wurken, dy't letter gearbrocht waarden yn 'e Enneäden. Dat is eins in bondel essay's en traktaten, dy't ferdield oer in perioade fan santjin jier skreaun waarden, fan likernôch 253 ôf oant in pear moanne foar syn ferstjerren. Dêrnei waard dit wurk troch Porfyrius oardere en redigearre. Dyselde makke der melding fan dat er dêr in bealchfol wurk oan hân hie, mei't syn âlde master in ôfgryslik hânskrift hie en him neat gelegen lizze liet oan stavering.
Lettere jierren en dea
Under syn wurkpaad as learmaster te Rome wûn Plotinus ek it respekt fan keizer Gallienus en keizerinne Salonina. Op in stuit besocht Plotinus de belangstelling fan 'e keizer te wekjen foar it werbouwen fan in ferlitten delsetting yn Kampaanje, yn 'e omkriten fan Napels, dy't 'de Stêd fan 'e Filosofen' neamd waard. Dêr soene de ynwenners ûnder de wetten libje sa't de Aldgrykske wiisgear Plato dy foarstelde yn syn Nomoi. In keizerlike subsydzje foar dit eksperimint wist Plotinus neffens Porfyrius lykwols nea los te krijen.
Porfyrius sette him op in stuit op Sisylje nei wenjen, wêrnei't er net folle mear oer syn âlde learmaster fertelle koe, en hielendal neat út 'e earste hân. Plotinus skynt syn libbensein yn retrête trochbrocht te hawwen yn in filla op it plattelân fan Kampaanje, dy't him neilitten wie troch Setos de Arabier. Neffens Eustochius, dy't him op 't lêst fersoarge, wiene syn lêste wurden: "Stribje dernei om it godlike yn jinsels werom te jaan oan it godlike yn it Al." Nei it ferhaal fan Eustochius kaam der doe in slange foar 't ljocht ûnder Plotinus syn bêd wei, dy't fuortgloep troch in gat yn 'e muorre; op datseldichste stuit stoar de âldman.
Dana Delany
Dana Delany (folút: Dana Welles Delany; New York, 13 maart 1956) is in Amerikaansk aktrise, tillefyzjeprodusinte en presintatrise fan etnysk Iersk komôf. Se begûn har aktearkarriêre yn 'e midden fan 'e santiger jierren en hat twaris in Emmy (de wichtichste Amerikaanske tillefyzjepriis) wûn. Yn Nederlân is hja it bekendst fan 'e tillefyzjesearjes Desperate Housewives en Body of Proof, en, foar wat âldere sjoggers, út 'e searje China Beach.
Jonkheid en oplieding
Delany waard berne yn 'e stêd New York, en groeide op yn Stamford, yn 'e steat Konnetikut, yn in roomsk gesin wêrfan't beide âldelju fan Iersk komôf wiene. Se studearre oan 'e Phillips Academy te Andover, yn Massachusetts, en slagge dêr yn 1974 cum laude. Dêrnei folge se de teäteroplieding oan 'e Wesleyan University te Middletown, yn Konnetikut, wylst se tuskentroch, yn 'e simmerfakânsjes, al op 'e bühne stie. Yn 1978 rûne se har oplieding ôf. Neffens harsels wie se yn dy tiid "ien stap fan anoreksia ôf – in stikje roastere bôle en in apel wiene alles dat ik deis iet."
Karriêre
Yn 1978 ferfear se nei New York, dêr't se wurk fûn yn soapsearjes en yn 1983 foar it earst mei in stik op Broadway stie. Letter hie se lytse roltsjes yn populêre tillefyzjesearjes as Moonlighting, mei Bruce Willis, en Magnum, P.I., mei Tom Selleck. Yn 1988 wûn se de haadrol yn China Beach, in searje oer de Fjetnamoarloch, as ferpleechster Colleen McMurphy. By har earste audysje waard se ôfwiisd om't men har net kreazernôch fûn, mar regisseur Paul Schrader, ûnder wa't se yn 'e film Patty Hearst spile hie, rette har oan om har lange hier ta in bobline knippe te litten; mei har nije kapsel die se nochris audysje en diskear waard se al oannomen. Mei har rol as Colleen McMurphy, dy't se fertolke oant de searje yn 1991 stopset waard fanwegen delgeande sjochsifers, wûn Delany twaris (yn 1989 en yn 1992) in Emmy yn 'e kategory "treflike haadrol fan in aktrise yn in dramasearje". Dêrnjonken waard se dêr noch twaris foar nominearre (yn 1990 en 1991) en teffens waard se twaris (ek yn 1990 en 1991) nominearre foar in Golden Globe yn 'e kategory "bêste optreden fan in aktrise yn in tillefyzjesearje (drama)".
Yn 'e jierren nei de ein fan China Beach wurke Delany yn in grut ferskaat oan tillefyzjesearjes, films en toanielstikken. Teffens begûn se har stim te lienen oan tekenfilmpersonaazjes. Under de rollen dy't se oannaam, wiene kontroversjele films, lykas Exit to Eden en Live Nude Girls. Yn Exit to Eden spile Delany in dominatriks; ien resinsint skreau oer dy film: "It skript wie striemin – Dana seach der geweldich út." Yn Live Nude Girls, mei û.o. Kim Cattrall, praten froulju op in frijfammefeest iepentlik oer harren seksuële fantasijen. Mei troch guon negative reäksjes dy't se dêrop krige, sloech Delany yn 1998 de rol fan Carrie Bradshaw yn 'e searje Sex and the City ôf. Produsint Darren Star hie har dêrfoar frege nei't er har mei Cattrall (dy't ek foar de searje frege waard, en wol tahapte) yn Live Nude Girls sjoen hie. Yn Delany har plak waard doe Sarah Jessica Parker oannommen, dy't troch Sex and the City wrâldferneamd waard.
Delany gie ûnderwilens troch mei yn alderhanne films, searjes en toanielstikken te spyljen. Sa wie se te sjen yn 'e tillefyzjerigen Law & Order: Special Victims Unit, Boston Legal en de nije ferzje fan Battlestar Galactica. Se waard frege foar ien fan 'e fjouwer oarspronklike haadrollen yn 'e searje Desperate Housewives, mar sloech ek dy ôf, mei't er tefolle liek op rollen dy't se alris spile hie. De searje waard sûnder har in daverjend súkses, mar yn 2007 bea produsint Marc Cherry har der ien fan 'e byrollen yn oan. Diskear naam se him oan, en fan seizoen 4 ôf fertolke se de rol fan 'e ritige Katherine Mayfair, dat fan seizoen 5 ôf ien fan 'e haadrollen waard. Fan 2011 ôf spilet Delany dêrnjonken yn 'e plysjesearje Body of Proof ek de haadrol, as patolooch-anatoom dr. Megan Hunt.
Priveelibben
Delany is net troud, hoewol't se yn fraachpetearen ferskillende kearen oanjûn hat dat se wol graach trouwe wolle soe. Se hat har ynset foar in ferskaat oan goede doelen, lykas it bestriden fan 'e sykte sklerodermy (in hûdsykte dy't in ferhurding fan 'e hûd ta gefolch hat); it promoatsjen fan oandacht foar keunst, benammen ûnder bern; en it jaan fan seksuële foarljochting oan minderjierrigen (in gefoelich ûnderwerp yn 'e Feriene Steaten). Teffens stiet se derom bekend dat se inkeld sûn iten ynnime wol.
Kening fan Katoaren
Kening fan Katoaren, yn it oarspronklike Nederlânsk: Koning van Katoren, is in ferneamd berneboek fan 'e hân fan 'e Nederlânske natuerkundige, skriuwer en D66-politikus Jan Terlouw (1931). It is in fantasy-ferhaal of in modern mearke oer de santjinjierrige Stach, dy't sân opdrachten útfiere moat om kening fan it lân Katoaren te wurden. Mar der is in dûbele boaiem, want de swierrichheden dy't Stach oerwinne moat, binne deselden dy't ek ús wrâld dwers sitte. Koning van Katoren waard foar it earst publisearre yn 1971; Terlouw wûn der in Gouden Griffel mei. De Fryske oersetting fan Ytsje Steen waard útjûn yn 2010.
Ynhâld
Yn 'e tiid dat it ferhaal spilet, wurdt it keninkryk Katoaren al santjin jier lang regearre troch in oligargy fan seis ministers. Dy hiene, nei de bernleaze dea fan 'e lêste kening, ûnthjitten om in nije kening fine te sillen, mar de macht befoel harren sa goed dat se net al te hurd sochten. Stach, dy't berne is op deseldichste nacht dat de âlde kening ferstoar, wit yn it regearingsbolwurk troch te kringen en freget de ministers dan wat men dwaan moat om kening fan Katoaren te wurden. De ministers binne poermâl oer sa'n brutalens en jouwe him sân skynber ûnmooglike opdrachten.
Yn Desibel moat er in ûnbidige swaarm fûgels, dy't mei-inoar sa'n leven meitsje dat de minsken der letterlik dôf fan wurde, sjen stil te krijen. Stach bringt mei lûdsprekkers in piipjend lûd fuort dat sa alderferskuorrendste heech is, dat de stimbannen fan 'e fûgels skuorre as se besykje dat te oerstimmen. Dêrnei is der einlik rêst en stilte. Yn Wapenfjild stiet in granaatapelbeam dêr't echte granaten oan groeie en dy't sadwaande libbensgefaarlik is. Stach rekket sels ek ferwûne, mar wurdt fereale op 'e tsjeppe boargemastersdochter Kim (en sy op him), wylst er oan it opbetterjen is. Hy ûntdekt dat de nuvere fruchtgroei feroarsake wurdt troch de krûddampen út 'e tichtbye wapenfabriken. Dêrop lit er dy in hoart stillizze, sadat er de no ûngefaarlike beam omkapje kin. Yn Smook húsmannet in draak om, dy't net inkeld gefaarlik is, mar de hiele krite dêr ek fersmoarget mei sweveldampen. Stach lit kadavers foltropje mei salpeter en houtskoal en lit se dan troch de draak opfrette. Yn it liif fan it meunster ferminge swevel, salpeter en houtskoal har ta buskrûd; Stach lit de draak dan mei in ljochtkûgel ûntploffe. Yn Uikûmene skeuvelje de tsjerken út harsels troch de omkriten en temoarzelje dêrby alles op harren paad. Stach syn oplossing is om alle lytse tsjerken nei inoar ta te lieden, sadat se ta ien grutte tsjerke gearfoege wurde kinne, dy't te lôch en te swier is om noch te skeuveljen.
Underwilens wurde de ministers troch Stach syn faasje wat senuweftich. Se beslute in opdracht yn te laskjen: opdracht 4a. Dy hâldt yn dat Stach fan 'e Sint-Aloïsiustsjerke ôf springe moat; Stach hie nammentlik yn in fraachpetear mei de nasjonale krante sein dat er dat nea dwaan soe om't syn heit fan dy tsjerke ôf deafallen wie. De befolking fan Katoaren fynt dit lykwols sa'n gemiene streek, dat der in grutte mannichte ferskynt fan minsken dy't allegear in kjessen meinommen hawwe. Dy lizze se ûnderoan de tsjerketoer, sadat Stach sûnder gefaar de sprong weagje kin.
Prizen
Koning van Katoren hat de folgjende prizen wûn: thumb|250px|Jan Terlouw.
Toaniel
Koning van Katoren is tsientallen keare bewurke foar toaniel en musikals. In autorisearre musikalferzje is yn it besit fan 'e Nederlânske Feriening Amateurteäter.
Film
Op 5 desimber 2012 is de ferfilming fan Koning van Katoren mei deselde namme yn 'e Nederlânske bioskopen yn premiêre gien. Yn 'e film is it ferhaal ynkoarte; Stach kriget no fiif opdrachten ynstee fan sân en de folchoarder fan 'e oerbleaune opdrachten strykt likemin mei dy fan it boek. Fierders is Kim net, lykas yn it boek, in boargemastersdochter, mar in sjoernaliste, dy't Stach al fan it begjin ôf oan folget. Ek de ein fan it ferhaal is yn 'e film oars opboud.
Ferfolch
Seisentritich jier nei de publikaasje fan Koning van Katoren, op 30 maaie 2007, ferskynde der fan Jan Terlouw in ferfolch, dat fan Zoektocht in Katoren hjit. It boek giet oer de geitehoeder Koss, dy't Katoaren, dêr't Stach dan al desennia lang op 'e troan sit, yngiet op 'e siik nei immen dy't as bern ûntfierd waard. Krekt as Koning van Katoren is it in maatskippijkritysk ferhaal.
Fryske oersetting
De Fryske oersetting fan Koning van Katoren ferskynde yn 2010 ûnder de titel Kening fan Katoaren by Utjouwerij Elikser te Ljouwert. De Fryske fertaling wie fan 'e hân fan Afûk-meiwurkster Ytsje Steen út Boalsert, dy't, neffens de webside fan Elikser, de oersetting om 2007 al makke hie.
Keizerryk Ruslân
It Keizerryk Ruslân of it Russyske Ryk (Russysk: Российская империя, transliteraasje: Rossiiskaja Imperija) wie in steat dy't fan 1721 oant de Oktoberrevolúsje fan 1917 bestie. It wie de opfolger fan it Tsaardom Ruslân en de foarrinner fan de Sovjet-Uny.
Geografyske lizzing
It Keizerryk Ruslân wie ien fan de grutste riken ea yn de skiednis. It striek him yn 1866 fan East-Europa oer Noard-Aazje út oant yn Noard-Amearika, dêr't de koloanje Russysk-Amearika (no Alaska) derta hearde. Oan it begjin fan de 19e iuw wie Ruslân it grutste lân fan 'e wrâld. Yn it ûnbidich grutte lân libben likernôch 150.000.000 minsken fan de Noardlike Iissee oant de Swarte See yn it suden en fan de Eastsee yn it westen oant de Stille Oseaan yn it easten. Oer it ryk hearske de tsaar; it wie ien fan de lêste absolute monargyen yn Europa.
Stifting
It wie grutfoarst Ivan III (1462–1505) dy't it tariedende wurk die foar it lettere ryk. Hy lei it fûnemint fan Ruslân, ferboude it kremlyn fan Moskou en makke in ein oan de ferneatigjende en knoeiende macht fan de Gouden Horde oer Ruslân. De grutfoarst liet in steat nei, dy't trije kear sa grut wie.
De opkomst fan it Keizerryk Ruslân foel gear mei de delgong fan de oanbuorjende rivalen: it Sweedske Ryk, it Poalsk-Litouske Mienebest, Perzje en it Ottomaanske Ryk. Alhoewol't Peter de Grutte it ryk foar it earst proklamearre nei de Frede fan Nystad yn 1721, wolle guon histoarisi ha dat it feitlik mei de kroaning fan Peter as tsaar ta stân kaam. It Keizerryk Ruslân wie de natuerlike opfolger fan it Tsaardom Ruslân.
Hearskers
Fan 1721 oant 1762 hearske it Hûs Romanov oer it ryk. De matrilineale staach fan patrilineale Dútske komôf, it Hûs Holstein-Gottorp-Romanov, hearske fan 1762 oant it ein fan it ryk yn 1917. Tsaar Peter de Grutte (1682–1725) focht yn in grut tal oarloggen en boude it dochs al ûnbidich grutte lân út ta ien fan de machtigste Europeeske riken. Hy ferhûze de haadstêd fan Moskou nei de nije modelstêd Sint-Petersburch, dy't neffens Europeesk ûntwerp oanlein wie en sette in kulturele revolúsje yn, dy't de midsiuwske tradisjonele, sosjale en politike wizânsjes ferfong troch in mear modern, wittenskiplik, Europeesk-oriïntearre en rasjonalistyk systeem.
Katarina de Grutte hearske fan 1762–1796 yn de Gouden Iuw fan Ruslân. Hja wist it ryk troch oermastering, kolonisaasje en diplomasy fierder út te wreidzjen en bleau it moderniseringsbelied fan Peter de Grutte neffens West-Europeeske ideeën fuortsetten.
Under tsaar Aleksander I spile it Russyske Ryk de haadrol yn 1812-1814 by it ferslaan fan Napoleon en dy syn ambysjes om oer Europa te hearskjen. Ruslân wreide him yn dy tiid út nei it westen en suden.
Ekonomy
Ekomonysk wie it ryk foar in grut part agrarysk mei in lege graad fan produktiviteit op grutte bedriuwen. De liifeigenen diene it wurk, dy't bûn wiene oan it lân yn in feodale struktuer. Yn 1861 waarden it liifeigendom ôfskaft, mar de boppelaach dy't it lân besiet hold it foar it sizzen. De yndustrialisaasje kaam stadich op gong troch bûtenlânske ynvestearrings yn it spoar en fabriken.
Steatsynrjochting
It Keizerryk Ruslân funksjonearre as in absolute monargy op de ideologyske doktrines fan otterdoksy, autokrasy en nasjonaliteit oant de revolúsje fan 1905, doe't de konstitusjonele monargy yntrodusearre waard. Oan it keizerryk kaam mei de Febrewarisrevolúsje fan 1917 in ein, foar in grut part troch in grut tal flaters as gefolch fan Ruslân's dielname oan de Earste Wrâldkriich. De bolsjewiken fermoarden de keizerlike famylje yn 1918 en lieten in soad oanhingers fan it âlde rezjym fêstsette of eksekutearje. Ienris yn it besit fan de macht en it útskeakeljen fan oare politike rjochtings stiften se de Uny fan Sosjalistyske Sovjetrepubliken.
Befolking
Tsjin it ein fan de 19e iuw wennen der 125.6 miljoen ûnderdanen (1897 sensus) yn it ryk en yn dy tiid hie it lân op Sjina en India nei de grutste befolking fan de wrâld. It lân wie multi-religieus, multi-etnysk en kende in grut ferskaat oan talen. Dat soarge ek foar in soad dissidinte eleminten, dy't troch de iuwen hinne wit hoe folle opstannen en oanslagen op 'e gong brochten. Yn de 19e iuw waarden se troch de keizerlike geheime plysje sekuer yn 'e rekken holden en tûzenen fan harren waarden ferballe nei Sibearje.
Avro Vulcan
De Avro Vulcan wie in swiere strategyske bommesmiter mei subsoanyske snelheid fan de Britske fleanmasinefabrikant A.V. Roe and Company. It tastel mei deltafleugels fleach foar it earst op 30 augustus 1952 en tsjinne by de Royal Air Force fan 1960 oant 1984 en hearde by part de Westerske nukleêre ôfskrikkingsmacht yn de Kâlde Kriich. thumb|275px|Vulcan mei iepen bommeromte
Skiednis
De Avro Vulcan waard nei de Twadde Wrâldoarloch ûntwurpen meidat de RAF ferlet hie fan in nije strategyske bommesmiter. Dy moast oan folgjende easken foldwaan:
De firma’s Vickers, Avro en Handley Page waarden frege om tastellen te ûntwerpen dy't oan dy easken foldiene. Dat hie as risseltaat de RAF V-FORCE, in loftfloat dy't út bommesmiters fan de types Vickers Valiant, Avro Vulcan en Handley Page Victor bestie. Avro wie de iennige fabrikant dy't syn ûntwerp, de Vulcan, mei deltafleugels útrist hie. De sturtfleugels misten en wiene yntegrearre yn de fier nei efteren sette grutte deltafleugels.
De Vulcan hie in bemanning fan 5 persoanen: 2 fleanders, 1 navigator, 1 radar operator en 1 electronic warfare operator en hie in yntern bommerûm dat ynearsten ornearre wie foar 2 atoombommen fan it type Yellow Sun Mk 1 en letter foar de WE.177. Dat de Vulcan wie yn it begjin in strategyske bommensmiter ornearre foar operaasjes op grutte hichten.
Rillegau waarden de tastellen lykwols oanpast; se krigen foarsjennings om yn de flecht bytenkt wurde te kinnen, in ferbettere oanfalsradar en in langere romp. Sadwaande koe de Britske Blue Steel-raket en de Skybolt-raket dêr't de USAF noch oan wurke meinaam wurde. De Skybolt waard lykwols net troch de RAF oankocht en de Britske Blue Steelraket waard út tsjinst helle en ferfongen troch de Polaris-raket dy't troch ûnderseeboaten fan de Royal Navy ôfsketten wurde koene. Dêrtroch feroare de rol fan de Vulcan yn in op legere hichten operearjende penetraasjebommesmiter foar sekuere konvinsjonele wapens. Dêrom krige er in tige avansearre en breed systeem foar Electronic countermeasures (ECM).
De tastellen bleaune operasjoneel oant healwei tachtiger jierren. Earst nei de Falklânkriich, dêr't se yn meidiene oan Operatie Black Buck (it bombardearjen fan Argentynske troepen en foarrieden op it fleanfljild by Port Stanley), waarden se út tsjinst helle.
De Vulcans wiene operasjoneel by de folgjende ûnderdielen.
Gebeartetaal
Gebeartetaal is in systeem fan gebearten en meneuvels, makke mei de hannen en oare dielen fan it minsklik lichem (faak ynkl. it meitsjen fan minen mei it gesicht), dat brûkt wurdt as in foarm fan kommunikaasje ta ferfanging fan spraak yn alle fasetten fan ynteraksje mei oaren. Fral dôven meitsje fanneeds in protte gebrûk fan gebeartetalen, dy't yn sokke gefallen dôvegebeartetalen, of ek wol primêre gebeartetalen neamd wurde. Dêrnjonken binne der ek saneamde helpgebeartetalen, dy't ek wol sekundêre of ôfwikseljende gebeartetalen neamde wurde; sokken wurde yn beskate sitewaasjes as helpmiddel brûkt troch hearrende minsken, binne folle beheinder yn har mooglikheden as dôvegebeartetalen en kinne har net frij ûntwikkelje sa't sprutsen talen en dôvegebeartetalen dat dogge.
Dôvegebeartetalen
Dôvegebeartetalen binne folweardige kommunikaasjefoarmen dy't beskreaun wurde kinne yn deselde of ferlykbere termen as sprutsen talen. Oars as dat faak tocht wurdt, bestiet der net "ien dôvegebeartetaal", mar brûke de dôvemienskippen yn ferskillende lannen ferskillende talen, sa't dat ek mei sprutsen taalmienskippen it gefal is. Nettsjinsteande har hegere mjitte fan ikoniteit (d.w.s. de neikombere relaasje tusken gebeart en betsjutting), ferskille dôvegebeartetalen ûnderling sterk, benammen op leksikaal mêd, en binne se dus net ûnderling fersteanber.
Dêrby hâlde dôvegebeartetalen net deselde grinzen oan as sprutsen talen; Nederlânske Gebeartetaal en Flaamske Gebeartetaal binne net ûnderling fersteanber, en likemin is dat it gefal by Amerikaanske Gebeartetaal en Britske Gebeartetaal. Oan 'e oare kant besteane der troch de willekeur fan histoaryske fersprieding fan dôvegebeartetalen soms oerienkomsten dêr't men dy net ferwachtsje soe; sa hawwe sindelingen út Noarwegen yn it koloniale tiidrek Noarske Gebeartetaal yntrodusearre op Madagaskar, sadat Noarske en Malagassyske Gebeartetaal noch altyd ûnderling fersteanber binne.
Fierders komme der ek binnen dôvegebeartetalen regionale farianten of dialekten foar; yn it gefal fan Nederlânske Gebeartetaal giet it dêrby fral om 'e Grinzerske fariant, dy't frijwat ôfwykt fan 'e standert. Lykstrekich mei wat der yn 'e wrâld fan 'e sprutsen taal geande is, wurde dôvegebeartetalen út 'e hiele wrâld op dit stuit sterk beynfloede troch Amerikaanske Gebeartetaal.
In soad lannen hawwe sûnt de jierren njoggentich harren nasjonale dôvegebeartetalen wetlike erkenning en dêrmei beskerming skonken. Dêrûnder binne Austraalje, Belgje, Brazylje, Denemark, Dútslân, Eastenryk, Fenezuëla, Finlân, Grut-Brittanje, Hongarije, Iislân, Noarwegen, Uganda, Oerûguay, Portegal, Slowakije, Spanje, Súd-Afrika, Sweden, Switserlân, Tailân, Tsjechje, en 14 Amerikaanske steaten, wêrûnder Kolorado, Nij-Jersey en Teksas. Yn Nij-Seelân is Nijseelânske Gebeartetaal sûnt 2006 sels in offisjele taal, mei gelikense rjochten en status as it Ingelsk en it Maoary. Yn Nederlân wurdt der al teminsten 15 jier oer praat om Nederlânske Gebeartetaal te erkennen as minderheidstaal, mar mids 2015 wie der op dat mêd noch altyd gjin inkele foarútgong boekt.
Helpgebeartetalen
Helpgebeartetalen wurde brûkt troch hearrenden yn sitewaasjes dy't stilte fereaskje (it kleaster, de jacht) of as helpmiddel by kommunikaasje tusken leden fan twa (of mear) taalmienskippen dy't inoars talen net fersteane en net har taflecht nimme kinne ta in trêde, troch eltsenien behearske taal of ta in pidgin. As helpmiddel by kommunikaasje binne gebeartetalen oer it algemien net in lang libben beskern, mei't se yn sokke sitewaasjes yn ûnbrûk reitsje sadree't men inoars taal goedernôch behearsket om him sûnder gebearten fersteanber meitsje te kinnen. Dêrtroch krije gebeartetalen yn sokke omstannichheden ek nea de kâns om har ta in echte taal te ûntwikkeljen.
In útsûndering hjirop wurdt miskien foarme troch de saneamde Flakte-Yndiaanske Gebeartetaal, dy't yn in stikmannich foarmen (dialekten) yn gebrûk wie en noch is by ferskate Noardamerikaanske Yndianestammen. De wichtichste dialekten binne Standertflaktegebeartetaal en Navaho-Gebeartetaal. Hjirby moat lykwols oantekene wurde dat dizze taalfoarmen sawol as helpmiddel by kommunikaasje, as by de jacht, as troch de dôven fan 'e oangeande folken brûkt wurde, en dus net (inkeld) helpgebeartetalen binne.
Oars leit it mei helpgebeartetaal dy't yn "stille" foarmen fan it kleasterlik libben sprutsen wurde, de saneamde Monastyske Gebeartetaal. Dêrfan hawwe har troch de iuwen hinne ferskate foarmen ûntjûn, dy't oer it algemien ferbûn binne oan beskate kleasteroarders: Augustynske Gebeartetaal, Benediktynske Gebeartetaal, Sistersjinzer Gebeartetaal, Trappistegebeartetaal, ensfh.
Mayen
Mayen is in stêd yn it Dútske bûnslân Rynlân-Palts. De stêd leit yn de Fulkaaneifel; mei likernôch 20.000 ynwenners is Mayen nei Bad Neuenahr-Ahrweiler de op ien nei grutste stêd yn de Rynlân-Paltske Eifel. Alhoewol't Mayen der gjin diel fan útmakket is Mayen ek de sit fan de ferbânsgemeente Vordereifel.
Yndieling
Njonken de kearnstêd Mayen binne der noch fjouwer stedsdielen en in tal buorskippen. De stedsdielen binne:
Petrus- en Pauluskatedraal (Sint-Petersburch)
De Petrus- en Pauluskatedraal (Russysk: Петропавловский собор; Petropavlovski sobor) is in russysk-otterdokse katedraal yn de fêsting fan Sint-Petersburch, Ruslân. It barokke monumint waard tusken 1712 en 1733 boud op it Zayachi-eilân oan de Neva en wie mei in toer fan in hichte fan 122,5 meter foar lange tiid it heechste bouwurk fan de stêd.
Mayen
It besjen wurdich
Yn de omkriten:
Petrus- en Pauluskatedraal (Sint-Petersburch)
Skiednis
thumb|left|250px|Tekening fan de earste houten tsjerke Om de dominante posysje fan de jonge haadstêd fan it ryk tusken de stêden fan Ruslân fuort te sterkjen, joech tsaar Peter opdracht ta de bou fan in nije tsjerke dy't heger wurde moast as de toer fan Ivan de Grutte en de Mensjikovtoer fan de âlde haadstêd Moskou. De nije tsjerke moast it wichtichste bouwurk fan de haadstêd wurde en krige in plak yn it sintrum fan de fêsting.
Yn 1703 waard begûn mei de bou fan in tydlike, houten tsjerke, dy't op 1 april 1704 wijd waard oan de apostels Petrus en Paulus, de beskermhilligen fan de fêsting. Op 30 mei 1712 waard de earste stien lein foar de hjoeddeiske stiennen Petrus- en Pauluskatedraal, dy't neffens in ûntwerp fan Domenico Trezzini (om 1670-1736) boud waard. De spits is in ûntwerp fan de Nederlanner Harmen fan Boles, dy't in soar gearwurke mei Trezzini. De bou fan de klokketoer duorre fanwegen brek oan mankracht en boumaterjaal noch oant 1720. De hichte fan de toer waard 122,5 meter, 32 meter heger as de toer fan Ivan de Grutte yn it Moskouse kremlyn. De hiele katedraal waard net earder foltôge as yn 1733, doe't tsaar Peter I al ferstoarn wie.
Oant 1859 bleau de tsjerke de katedraal fan de stêd. Doe waard de funksje fan biskopstsjerke oernommen troch de Izaäk-tsjerke. Tsjintwurdich is de sit fan de biskop yn de Kazankatedraal oan de Nevski Prospekt. Nei de Oktoberrevolúsje lieten de bolsjewiken de tsjerke yn 1919 slute. De tsjerke waard yn in museum feroare en offisjeel is dat noch jimmeroan sa. Sûnt it jier 2000 wurde der lykwols wer earetsjinsten fierd en yn 2008 waard foar it earst sûnt 1917 wer in Peasketsjinst fierd.
Yn de Twadde Wrâldkriich rekke it bouwurk swier skeind, mar nei de oarlich folge in restauraasje oant 1957.
Opfallend oan de otterdokse katedraal is de West-Jeropeeske arsjitektuer fan it bouwurk. De lingte fan de katedraal is 61 meter, wylst de breedte 27 meter mjit. Unotterdoks is ek de bekroaning fan de spits fan in ingel dy't in Latynsk krús yn de hân hâldt.
Foar lange tiid húsfêste de katedraal de op fijannen ferovere militêre trofeeën. Yn it begjin fan de 20e iuw waarden dizze oerbrocht nei it museum. Tjintwurdich hingje allinnich noch in Turkske en Sweedske flagge.
Ynterieur
Yn de toer hingje 103 klokken, wêrfan't 31 út 1757 datearje. Ek waard der in klokkespul ynstallearre.
Grêftsjerke
Foarhinne waarden de russyske tsaren begroeven yn de Michaelkatedraal yn it kremlyn fan Moskou. Doe't Sint-Petersburch de nije haadstêd fan it ryk waard, wie ynearsten de Oankundigingstsjerke fan it Aleksander Nevski-kleaster de nije grêftsjerke foar leden fan it hôf. Yn de noch net foltôge katedraal waarden yn 1715 in twajierrich dochterke fan Peter I en syn frou Katarina en Charlotte Christine fan Braunschweig-Wolfenbüttel, de frou fan tsarevitsj Aleksej Petrovitsj, begroeven. Yn 1716 folge yn de katedraal de begraffenis fan tsarina Marfa Apraksina, de widdo fan tsaar Fjodor III, en yn 1718 dy fan tsaar Peter's soan Aleksej Petrovitsj.
Nei de dea fan tsaar Peter I krige de kiste mei syn oerskot tydlik in plak yn de kapel fan de katedraal, dy't noch jimmeroan yn oanbou wie. De begraffenis fûn plak op 29 maaie 1731. Utsein tsaar Peter II fan Ruslân, dy't byset waard yn de Michaelkatedraal fan Moskou, en Ivan VI, fûnen neitiid alle tsaren en tsarina's fan it keizerryk harren lêste rêstplak yn de Sint-Petersburchse Petrus- en Pauluskatedraal. Yn 1865 krigen alle grêven deselde moarmeren sarkofagen mei brûnzen krusen.
Op 17 july 1998 waarden de oerbliuwsels fan de yn 1918 yn Jekaterinenburch fermoarde tsarenfamylje tegearre mei in tal persoanielsleden fan de tsaar yn de katedraal byset.
Op 28 september 2006 krige keizerin Maria Fjodorovna, de mem fan Ruslân's lêste tsaar Nikolaas II en dy't yn 1928 ferstoar yn Denemark in herbegraffenis yn de katedraal. Hja lei earder begroeven yn de dom fan it Deenske Roskilde en waard nei in seremoanje yn de Izaäkkatedraal 78 jier nei har dea neffens har lêste winsk te rêste lein njonken har man Aleksander III.
Kariljon
Yn 2001 waard dêrom in folslein nij kariljon ynstallearre, getten troch de Brabânske firma Petit & Fritsen. It klokkespul wie in geskink fan it Flaamsk regear en 350 boargers út ferskate lannen.
Grutte Priis Formule 1 fan Ruslân 2020
Utslaggen fan de Grutte Priis Formule 1 fan Ruslân 2020 yn Sotsji op 27 septimber 2020. It wie de tsiende race fan 17 races fan de Formule 1 yn 2020. Hy waard op it Sochi Autodrom hâlden. De race waard hâlden oer 53 omgongen, op it 5,8 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 309,7 kilometer.
Nije Kromme
De Nije Kromme, yn 'e folksmûle ornaris de Slachtebrêge neamd, is in ferbining foar fytsers en fuotgongers, dy't súdwest fan Wommels de provinsjale wei N359 fan Ljouwert nei Boalsert oerspant. Dêrby ferbynt dizze brêge (eins in lyts fiadukt) it súdlike part fan 'e Slachtedyk mei it noardlike part, dêr't it yn 'e 1970-er jierren fan ôfsnien waard troch de oanlis fan de N359.
Skiednis
Foar de omwenjenden hie de trochsnijing fan 'e Slachte troch de N359 altyd al in boarne fan ergernis wist, mei't se sûnt dy tiid kilometers omfytse moasten, út it suden wei oer de Súdhoeke nei Wommels ta, dêr't se de provinsjale wie oerstekke koene, om dan oer de buorskip Littenserbuorren fierder noardoan te gean. Doe't yn it ramt fan 'e grutte Friezereüny yn 2000 de earste edysje fan 'e Slachtemaraton pland waard, wêrby't it it doel wie en folgje de rin fan 'e âlde seedyk alhiel fan Easterbierrum nei Raerd, waard de ôfsnijing by Wommels ek foar dat projekt in probleem.
De lûder wurdende rop om súdwest fan Wommels troch in tydlike of permaninte maatregel de beide dielen fan 'e Slachte foar fytsers en fuotgongers wer mei-inoar te ferbinen, waard troch alle belutsen oerheidsynstânsjes as billik en teffens as helber beskôge. Sawol de Provinsje Fryslân as de Gemeente Littenseradiel wurken op alle mooglike manearen mei oan it betinken fan in oplossing, en beide droegen se foar in trêdepart de op €600.000 begrutte kosten foar de bou fan in fytsers- en fuotgongersbrêge op dat plak. It lêste trêdepart waard sponsore troch boubedriuw Ballast Nedam, dat de bou fan 'e brêge op him naam.
De úteinlike brêge (sa't it bouwurk hast altyd neamd wurdt, hoewol't it as it derop oankomt eins gjin brêge mar in fiadukt is) waard in ranke konstruksje dy't de drokke provinsjale wei op elegante wize oerspant. Ferantwurdlik foar it ûntwerp wie arsjitekt Rein Hofstra út Grou, dy't fergees syn meiwurking oan it projekt ferliende. Yn 'e nacht fan 28 april 2000 waard it bouwurk yn dielen nei syn plak ferfierd, dêr't it letter dy deis yninoar set en op 'e earder al oanleine brêgehaden hyst waard. De offisjele iepining fûn plak op 28 juny, en doe krige de brêge ek syn offisjele namme, de Nije Kromme, dy't keazen wie út 'e ynstrjoerings foar in priisfraach.
Hoewol't de direkte oanlieding foar de bou fan 'e Nije Kromme de earste Slachtemaraton fan 8 july 2000 wie, kaam de brêge fansels in bliuwende ferbining te foarmjen. It waard in symboal fan Littenseradiel, dat sels as logo brûkt waard troch de gemeentlike organisaasje.
Jan Olde Riekerink
Jan Olde Riekerink (Hengelo, 22 febrewaris 1963) is in Nederlânsk fuotbaltrainer en eardere fuotballer. Sûnt 1 july 2018 is hy haadtrainer fan SC It Hearrenfean.
As fuotballer
Olde Riekerink spile yn 'e jeugd by VV Zwijndrecht en Sparta Rotterdam, wylst hy studearre oan de Haachske Akademy foar Lichaamlike Opfieding. Doe't er 23 jier wie, like it derop dat er net by Sparta bliuwe mocht. Mar nei't earst syn broer Edwin Olde Riekerink nei FC Grins gie en dêrnei Danny Blind ferkocht waard oan AFC Ajax, bea de klup him dochs in kontrakt oan. Yn datselde jier makke hy syn debút, ûnder coach Barry Hughes, yn in wedstriid tsjin PSV.
Nei't er fiif jier ûnder kontrakt stien hie by de Rotterdamske klup, ferhuze er nei FC Dordrecht yn de earste difyzje. Telstar folge in jier letter. Yn 1993 sleat er syn karriêre as fuotballer ôf.
By de Ajax-jeugd
Jan Olde Riekerink bleau aktyf yn 't fuotbal en yn 1995 waard er jeugdtrainer by AFC Ajax. Hy trainde ferskate jeugdploegen fan de Amsterdammers, foar't er haadtrainer waard fan Jong Ajax. Mei dy ploech waard Olde Riekerink beloftekampioen fan Nederlân. In seizoen letter, 2001/2002, pakte de ploech wer de titel. Boppedat soargen Olde Riekerink en Jong Ajax dat jier foar in stunt, troch as belofteploech de heale finale fan de KNVB-beker te heljen. Dêryn wie FC Utert lykwols te sterk nei strafskoppen. Nei ôfrin fan it seizoen waard Olde Riekerink coach fan AA Gent út Belgje.
De wrâld oer
Nei in oantal jierren by AA Gent, FC Emmen, FC Porto en Metallurg Donetsk, gie Olde Riekerink werom nei Amsterdam yn 2007 as haad fan de jeugdoplieding fan Ajax. Hy folge John van den Brom op. Olde Riekerink bleau dêr wurkjen oant 2011, wêrnei't er opfolge waard troch Wim Jonk. Dat wie it gefolch fan de 'fluwielen revolúsje' ûnder lieding fan Johan Cruijff.
Dêrnei krige Olde Riekerink yn Sina de lieding oer it jeugdfuotbal. Dêrnjonken waard er yn it lân coach fan de olympyske ploech.
Earste priis
Olde Riekerink waard op 17 febrewaris 2016 beneamd as haad jeugdoplieding fan Galatasaray SK. Nei't de klup trainer Mustafa Denizli op 16 maart 2016 fuortstjoerde, naam Olde Riekerink syn posysje foar it rest fan it seizoen oer op ynterim-basis. Hy einige mei Galatasaray mar op it sechsde plak yn de Süper Lig, mar op 26 maaie 2016 wûn er wol de Turkske nasjonale beker, troch yn de finale mei 1-0 te winnen fan Fenerbahçe SK. Dat wie de earste priis foar Olde Riekerink as haadtrainer op it heechste nivo. Galatasaray beneamde him úteinlik yn juny 2016 as haadtrainer. Dat bleau er oant er yn febrewaris 2017 dien krige. Galatasaray stie op dat stuit tredde yn de Süper Lig. Olde Riekerink waard opfolge troch de Kroaat Igor Tudor.
SC It Hearrenfean
Mei yngong fan it seizoen 2018/2019 is Olde Riekerink trainer fan SC It Hearrenfean. Hy hat dêr in kontrakt foar twa jier tekene. Olde Riekerink wûn by syn offisjele debút foar It Fean mei 2-3 fan PEC Zwolle. Hy waard lykwols al op 10 april 2019 by SC It Hearrenfean op non-aktyf set.
Earelist as trainer
Mei Jong Ajax
Mei Galatasaray SK
Pineholle
Oarsaken
De measte pineholle is spanningspineholle. Migrêne en pineholle troch medisyngebrûk komme op it twadde en tredde plak. Der kin mear as ien oarsaak tagelyk wêze. Psychososjale oarsaken kinne ek in rol spylje.
Joadske mienskip fan Harns en Skylge
De Joadske mienskip fan Harns en Skylge wie de mienskip fan Joaden dy't foarhinne yn 'e Fryske stêd Harns wennen en har dêrwei ek ferspraten nei it Waadeilân Skylge, dêr't hja har yn it doarp West fêstigen.
Skiednis
De earste Joaden setten har oan 'e ein fan 'e santjinde iuw yn Harns nei wenjen. Dy lju wiene foar it meastepart ôfkomstich út 'e stêden fan Hollân en út Emden, yn it Dútske East-Fryslân. Fan teminsten de midden fan 'e achttjinde iuw ôf hie Harns syn eigen Joadsk begraafplak oan 'e Willemskade, en yn 1812 waard der oan 'e Raamstrjitte in synagoge iepene, dy't letter noch útwreide waard. Fierders krige de stêd ek in eigen Joadske skoalle. Troch dy foarsjennings koe de Joadske mienskip ta bloei komme. Der waarden ferskate Joadske ferienings en genoatskippen oprjochte, en guon Joaden namen diel oan it iepenbiere libben yn Harns, hoewol't se gjin funksjes yn it gemeentlik bestjoer beklaaiden. Omtrint 1870 wie de Joadske mienskip yn Harns mei 356 leden op syn hichtepunt.
It begraafplak oan 'e Willemkade waard yn 1870 sletten, en dêrnei waard in part fan it algmiene begraafplak foar de ferstoarne leden fan 'e Joadske mienskip yn gebrûk nommen. Fan 'e Joaden dy't om 1900 hinne noch yn Harns wennen, fertsjinnen de measten de kost as keapman of winkelman (slachter, grienteboer, ensfh.) Nettsjinsteande de relative wolfeart fan 'e Joaden yn Harns belune harren oantal yn 'e earste desennia fan 'e tweintichste iuw fluch, mei't in protte Joadske Harnzers, krekt as Joaden út oare Fryske stêden, ferfearen nei plakken yn 'e Rânestêd, lykas Amsterdam en Utert. Likegoed waard yn dy tiid foar en troch de Joaden fan Harns noch in nije frouljusferiening en in nije toanielferiening oprjochte.
Ut Harns wei ferspraten de Joaden har yn 'e njoggentjinde iuw ek nei it Waadeilân Skylge, dêr't in lytse Joadske mienskip ûntstie yn it doarp West. Tsjin 1900 hiene lykwols de measte Joaden it eilân alwer ferlitten. Yn 'e Twadde Wrâldoarloch waarden ûnder de Dútske besetting fan Nederlân frijwol alle Harnzer Joaden deportearre nei de ferneatigingskampen, dêr't se as ûnderdiel fan 'e Holokaust fermoarde waarden. Itselde lot trof de famylje Pais, de iennichst oerbleaune Joadske húshâlding op Skylge, dy't oant yn augustus 1942 op it eilân wenne. Nei de ôfrin fan 'e oarloch waard de Joadske gemeente fan Harns gearfoege mei dy fan Ljouwert. Sa kaam der in ein oan 'e Joadske mienskip fan Harns en Skylge.
Oarlochsdeaden
De leden fan 'e Joadske mienskip fan Harns en Skylge dy't omkamen yn 'e Holokaust, wiene:
Neitins Joadske slachtoffers
Hjertmis 2011 besletten Vereniging Oud Harlingen en it Centraal Comité 1945 de 45 weifierde Joadske oarlochsslachtoffers mei 'stroffelstiennen' te betinken. Troch crowdfunding adoptearren belutsen famyljes en partikulieren stiennen foar in persoan of in hiele húshâlding. Fanwegen de grutte belangstelling foar it projekt waard besletten om in lytse útstalling yn it Hannemahûs yn te rjochtsjen.