cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Arie Pais
Pais wie heechlearaar foardat er minister waard en ek gemeenteriedslid yn de gemeente Amsterdam. Nei't er minister west hie wie er skraachwurk in jier Earste Keamerlid en doe ficepresidint fan de Europeeske Ynvestearringsbank.
Hy is troud mei Eegje Schoo, dy't ûnder mear ek minister west hat.
Stasjon Meppel
Stasjon Meppel (Mp) is it spoarweistasjon fan Meppel, yn de Nederlânske provinsje Drinte. It is in wichtich tuskenstasjon fanút Ljouwert en Grins. Stasjon Meppel is it drokste stasjon fan de provinsje Drinte. It is boud as in standertstasjon fan de Steatsspoarwegen, in stasjon fan it Type Hengelo, en is ien fan de trije stasjons dy't yn dizze klasse boud is, en iennichste fan dit type dy't bewarre bleaun is.
It stasjonsgebou kaam yn 1866 ree, en waard iepene op 1 oktober 1867 foar treinreizgers doe't ek dit part fan it spoar fan Steatsline A fanôf Swol. Yn 1868 kaam ek de ferbining Meppel – It Hearrenfean – Ljouwert ree, wêrmei't de Fryske haadstêd in streekrjochte spoarferbining mei de rest fan Nederlân krige. Yn 1870 kaam ek de Steatsline C klear, dêr't sawol Drinte, Grinslân as Fryslân oer it spoar fia Meppel mei Swol ferbûn wiene.
Sûnt dy tiid hawwe dizze ferbiningen de wichtichste skeakels west yn it treinferkear fan en nei it noarden fan Nederlân. Oan it stasjon fan Meppel is yn 'e rin fan 'e jierren net folle feroare, sadat it noch foar in grut part yn oarspronklike steat is. Yn 2016 waard it stasjonsgebou yn de orizjinele gielbrune kleurstelling wersteld, nei jierrenlang folslein wyt west te hawwen.
Oranjetipke
It Oranjetipke (Anthocharis cardamines) is in soarte yn de famylje fan de Wytflinters Pieridae.
Foarkommen
It oranjetipke kin troch hiel Nederlân hinne fûn wurde. Mar yn it westen en op de Feluwe wurdt er minder faak sjoen. De flinter hâldt net fan hiele drûge gebieten. Se hâlde fan fochtige greiden en rûchten. De flinter bliuwt frij stabyl, hy hat him allinnich útwreide yn 'e dunen en op de Waadeilannen.
Op de reade list stiet de flinter as net bedrige.
Fleantiid
De flinter fleant fanôf heal april oant ein july. Foaral tusken 1 en 20 maaie. Fleant altyd yn 1 generaasje.
Flinter
De wjuklingte is likernôch 20 mm. De ûnderkanten fan de efterwjukken binne gielgrien. De wyfkes hawwe gjin oranje kleure foarwjuktip.
Rûp
It liif fan de rûp is ljocht blau-eftich grien. De ûnderkant fan de rûp is donkergrien. Foaral de jonge rûp hat lytse swarte stipkes oer it liif. De jonge rûp fret earst de blommen en giet letter oer op de fruchten. De rûp groeit allinnich yn de foarsimmer. De flinter oerwintert as pop. De pop hinget faak oan in stâle fan in plant.
De rûp fret fan de pinksterblom en sipelkrûd. thumb|left|234px|In rûp thumb|right|234px|In pop
Nan Goldin
Nan Goldin (12 septimber 1953, Washington) is in Amerikaanske fotografe. Hja is begûn mei fotografearen doe't hja 16 jier âld wie, en hie har earste tentoanstelling, mei swart-wyt foto's fan "drag queens", doe't hja 19 jier wie. Hja studearre oan de School of Fine Arts yn Boston dêr't hja yn 1977 har Bachelor of Arts-eksamen die.
Yn 1978 ferfarde hja nei New York, en dêr is hja daliks mei har projekt "The ballad of Sexual Dependency" (De ballade fan seksuele ôfhinklikens) begûn, dat ûnder oaren yn Stokholm en Berlyn te sjen west hat. Op de foto's steane gewoane manlju en froulju yn deistige sitewaasjes, mar ek drugsgebrûk geweld, pearkes mei spul en mominten út har eigen libben. Guon kritisy fûnen dat hja dêrby heroïnegebrûk te moai foarstelde.
Har wurk wurdt it meast as in diafoarstelling toand, en it hat njonken keunstynstituten, ek te sjen west op filmfestivals. It tema fan har iere wurk is leafde, geslacht en seksualiteit. De foto's wurde ornaris makke mei ynfallend ljocht.
Sûnt 1995 hat hja foto's makke oer jongerein yn de foarstêden fan Tokio, lânskipsfoto's fan it stêdssilhûet fan New York, har frijer Siobhan, bern, âlderskip en gesinslibben. Hja wennet op it stuit yn Parys en yn New York.
Yn 2007 waard har de Hasselbladspriis takend.
Guantánamo (rivier)
thumb|250px|Guantanabaai en de rin fan Guantánamo De Guantánamo is in rivier op it eilân Kuba. De rivier ûntspringt yn de provinsje Santiago de Cuba eastlik fan de stêd Santiago de Cuba. De rivier streamt dêrnei nei it easten en súdeasten en mûnet út yn de Guantánamobaai by de stêd Kaimanera yn de provinsje Guantánamo.
De rivier is 190 kilometer lang en ûntwetteret in gebiet fan 1221 km² yn de provinsjes Santiago de Cuba en Guantánamo. It lêste part fan de rivier is befarber foar lytse skippen.
Lindisfarne
thumb|left|Holy Island (1866) thumb|Kastiel Lindisfarn thumb|De daam nei it eilân by foltij Lindisfarne, ek 'Holy Island (of Lindisfarne)' ('Hillich eilân'), is in tij-eilân foar de noardeast kust fan Ingelân, likernôch op de hichte fan Berwick-upon-Tweed, en ek de namme fan in kleaster en kastiel op dat eilân. It eilân is mei in daam ferbûn mei it fêste lân, Northumberland, dy't by heech tij ûnderstrûpt.
Lindisfarne mjit fan east nei west 4,8 km en fan noard nei súd 2,4 km. Yn maart 2011 hie it eilân 180 ynwenners. Yn de rin fan de 20e iuw naam it toerisme stadichoan ta en waard it in populêre bestimming fan foaral deitoeristen en fûgeltsjeminsken. In grut part fan it eilân en de by leech wetter droechfallende binne in natuerreservaat (Lindisfarne National Nature Reserve).
Kleaster
It Holy Island of Lindisfarne wie in wichtich sintrum fan it Keltysk kristendom ûnder de hilligen Aidan fan Lindisfarne, Cuthbert, Eadfrith fan Lindisfarne en Eadberht fan Lindisfarne.
It kleaster, Lindisfarne Priory, waard om 635 stichte troch de Ierske muonts Aidan fan Lindisfarne, dy't fan it eilân Iona kaam. It kaam yn de 7e iuw ta bloei, mar op 8 juny 793 ferskynde in lytse float Wytsingen (nei alle gedachten út Denemarken wei) foar it kleastereilân en yn in koart skoft tiid waard de abdij leechrôve. Dy net earder sa meimakke en grouwelige oanfal op in kleastermienskip sûnder ferwar feroarsake in skok yn kristlik Europa. It kleaster waard noch ferskate kearen oanfallen yn de 9e iuw. Underwilens wie sawat hiel Europa deabenaud de foar de Noarmannen. Yn 875 flechten de muontsen mei it lichem fan de hillige Sint Cuthbert nei it fêstelân, dêr't se it hjoeddeiske Durham stichten. Yn 1093 waard mei it oerbliuwende materiaal fan it kleaster in benediktine-abdij boud, dêr't no noch in ruïne fan oerbleaun is.
Gebouwen
Yn de súdeasthoeke fan it eilân leit Lindisfarne Castle op in steile klif, in lyts kastiel út 1550 dat yn 1903 troch arsjitekt Edwin Lutyens restaurearre waard en as wenning ynrjochte waard yn de Arts and Crafts-styl. Fan it 11e-iuwske Benediktinekleaster binne allinne noch ruïnes oer. It eilân hat teffens twa fjoertuorren, Guile Point East en Heugh Hill, en in beaken fan wite bakstien foar it stypjen fan it navigearjen fan skippen.
Lindisfarne-evangeelje
Lindisfarne is ek foaral bekend fan het Lindisfarne-evangeliarium (it Lindisfarne-evangeelje), in tige ryk yllustrearre hânskrift út de achtste iuw. It Lindisfarne-evangeliarium wurdt bewarre yn de British Library yn Londen.
Wrakseljen op de Olympyske Simmerspullen
100px|right Wrakseljen is in sport dy't al fan de earste moderne Olympyske Spullen ôf op it Olympyske programma stiet.
Skiednis
It wrakseljen stiet al fanôf de Spullen fan 1896 op it programma. fjouwer jier letter ûntbruts it judo op it programma, mar fanôf 1904 is it in fêst ûnderdiel op de Spullen. Tidens de Spullen fan 2004 waard ek frouljus wrakseljen Olympysk.
Gewichtsklassen
Yn 1896 waard der striden yn ien gewichtsklassen yn 1904 wiene it er sân klassen en yn 1908 seis klassen en yn 1912 oant de spullen fan 1936 wiene it er fiif klassen tidens de Spullen fan 1924 en 1928 wie it er wer sân klassen, fan 1948 oant 1968 waard der striden yn acht klassen en fan 1972 oant 1996 sels yn tsien klassen, yn 2000 waard dit wer werom brocht oant njoggen gewichtsklassen en fanâf 2004 binne it er wer sân klassen. By de froulju wurd der yn fjouwer klassen striden om de medaljes.
Elias Magnus Fries
thumb|Elias Magnus Fries Elias Magnus Fries (Femsjö (Hylte), 15 augustus 1794 – Uppsala, 8 febrewaris 1878) wie in Sweedsk mykolooch (saakkundige op it mêd fan skimmels en poddestuollen).
Theodor Magnus Fries, syn soan, waard ek botanikus en lichenolooch (koarstmoassaakkundige).
Djoeke Veeninga
thumb|225px|Djoeke Veeninga op de dei foar [[readhierrigen fan de VPRO-radio yn Baarn, 1979]] Djoeke Veeninga (Amsterdam, 1953) is in Nederlânsk auteur, sjoernalist en programmamakker foar radio en telefyzje.
Wurkpaad
Veeninga sette har wurkpaad útein mei it VARA-radioprogramma Hoor haar, dêrnei die hja by de VPRO Radio Embargo. Tusken 1984 en 1993 krige har namme klank as bûtenlânredakteur fan Het Gebouw. Yn dy jierren ferskynden ferskate boeken fan har: Het geluk van de mier (1991) oer har tahâlden yn Yndoneezje, Standplaats Tanzania (1992) en Standplaats Vietnam (1994).
Sûnt 1989 die hja ferskate maratonynterviews, trije oeren fan yngeande petearen mei ien gast; dêr wienen Gerard Spong, Sonja Barend, Paul de Leeuw, Ayaan Hirsi Ali en Maarten van Rossem ûnder.
Fan 1993 ôf is Veeninga presintatrise en meidogger fan VPRO aan de Amstel en dêrnei De Ochtenden, in earder populêr live totaalprogramma mei eftergrûnen by it nijs.
Sûnt 2002 die hja mei oan ferskate tema-jûnen foar de VPRO-telefyzje, sa as Seks Odyssee (2002), Voor de klas en Wat doen wij met onze kinderen (2005) en Niet van Hier (2006). De dokumintêre oer it siikwêzen fan har mem en har rol as dochter dêryn krige in soad wurdearring (Wat doen wij met onze ouders, 2004).
Njonken it wurk foar radio en TV hat hja geregeldwei petearlieder by in ferskaat oan debatten en kongressen west, fersoarge sy mei Hanneke Groenteman ynterviewtrenings en publisearre sy in fjirde boek: Het nahuwelijk, oer it bewarjen fan in goed kontakt tusken eardere partners.
Schwäbisch Hall (Landkreis)
Schwäbisch Hall is in bestjoerlik distrikt yn de Dútske dielsteat Baden-Wuertemberch en hat 188.449 ynwenners. It waard oprjochte yn 1938.
Bassaksofoan
thumb|Bassaksofoan De bassaksofoan is ien fan de leechste ynstruminten út de saksofoanfamylje; allinnich de kontrabassaksofoan en de subkontrabassaksofoan binne noch leger. De bassaksofoan stiet stimd yn bes en wol in oktaaf leger as in tenoarsaksofoan.
De bassaksofoan is it earste type saksofoan dat troch de Belgyske útfiner Adolphe Sax (1814-1894) boud is. Dêrby moat oanjûn wurde dat syn earste bassaksofoan yn C stimd stie. Dat yn tsjinstelling ta de hjoeddeiske (2007) bassaksofoanen dy't yn Bb steane.
De bassaksofoan hie syn gloarjetiid yn de jierren 1920 - 1930 yn jazzorkesten. In wichtich part fan syn populariteit hie te krijen mei it feit dat it ien fan de pear lege ynstruminten wie dat mei de knoffelige opnametechniken fan dy tiid goed brûkt wurde koe foar plaatopnamen.
In iere pionier op dat mêd wie Adrian Rollini (1903 - 1956). Eins is dy oant hjoed de dei ta de absolute grutmaster fan de bassaksofoan. Ek yn de orkesten fan Fletcher Henderson (soms bespile troch Coleman Hawkins) en fan Duke Ellington (bespile troch Otto Hardwick) waard it ynstrumint brûkt.
Bekende bassaksofoanisten binne ek Min Leibrook en Adrian Rollini út it orkest fan trompettist Bix Beiderbeke. It bekendste bassaksofoannûmer is: The Teddybears Walz (útfierd yn The Singing Detective).
Merken
Bouwers fan eartiids fan bassaksofoanen binne: Conn en Buesher yn de tiid tusken 1910 en 1941. (Oare Amerikaanske merken dy't bassaksen ferkochten wiene ûnder oaren Holton, Pan American en Martin. Dy ynstruminten binne yn werklikheid allegear boud troch Conn of Buesher en der is letter in oare namme op set. De saneamde stinselmetoade). Hjoed de dei wurde bassaksofoanen noch levere troch: Selmer (it Frânske model, mei in koartere buis nei boppe), Keilwerth (it lange, "Amerikaanske" model), en Eppelsheim (in nij, eigen ûntwerp).
Fearplanten
De fearplanten (Latynske namme: Monilophyta) foarmje in boppeklasse fan it ryk fan 'e planten (Plantae), it ûnderryk fan 'e lânplanten (Embryophyta), de stamme fan 'e faskulêre planten (Tracheophyta) en it rangleaze takson fan 'e blêdplanten (Euphyllophyta). De fearplanten wurde ek wol fearren of rintfearren neamd (al jout dy lêste namme eins in spesifike groep fearplanten oan). Tsjintwurdich binne se nei alle gedachten better bekend ûnder de hollanistyske oantsjutting farens.
Yn it Latyn wurde se ek wol de Pteridophyta neamd, mar dat is in âldere term dy't njonken de fearplanten ek noch guon lytsere, fearplanteftige groepen omfiemet, û.m. de ruskfearren (Isoetales) en de wolvepoaten (Lycopodiales), wêrfan't nij genetysk ûndersyk liket út te wizen dat dy net nau besibbe binne mei de fearplanten. Mei't de taksonomyske yndieling fan dizze groep planten noch net alhiel útkristallisearre is, wurde de fearplanten soms as in boppeklasse mar soms ek wol as in klasse beskôge.
Yndieling
De grutste subgroep fan 'e fearplanten is dy fan 'e leptosporangiate fearplanten (Polypodiopsida), soms ek wol de echte fearplanten neamd, dy't de meast "karakteristike" foarmen omfiemet. Oars útsjende groepen, te witten de eusporangiate echte fearplanten (Marattiopsida), de boarstelfearren (Psilotales), de druvefearren (Ophioglossales) en de hynstesturten (Equisetopsida), wurde lykwols ek ta de fearplanten rekkene. De fearplanten as groep binne âlder as de siedplanten, en de ierste fossilen datearje út it lette Devoan, sa'n 360 miljoen jier lyn. Fral yn it Karboan dominearren de fearplanten de wrâld. Dêrby moat lykwols oantekene wurde dat in protte fan 'e moderne fearplanten har pas yn it iere Kryt ûntjoegen, likernôch 145 miljoen jier lyn, doe't de siedplanten al bestiene en de status fan dominante plantegroep fan 'e fearplanten oernommen hiene.
Fearplanten binne net fan grut ekonomysk belang, mar guon binne (foar in diel) ytber en wurde ferboud of sammele om minsken ta iten te tsjinjen. Oaren wurde kweekt as sierplanten of om fersmoarge grûn skjin te meitsjen. Guon hawwe it ûnderwerp west fan wittenskiplik ûndersyk, fanwegen har fermogen om gemyske fersmoargingsdieltsjes út 'e lucht te heljen.
Saksen-Anhalt
Saksen-Anhalt (Dútsk: Sachsen-Anhalt, Nedersaksysk: Sassen-Anholt) is in dielsteat yn it midden fan Dútslân. DDit gebiet hearde sûnt de Twadde Wrâldoarloch ta de DDR, en waard pas yn 1990 as dielsteat yn 'e Bûnsrepublyk opnommen. Neistlizzende dielsteaten binne Nedersaksen, Brandenburch, Saksen en Tueringen.
East River
thumb|250px|Lizzing East River yn New York thumb|250px|East River en it haadkertier fan de [[Feriene Naasjes|FN yn Manhattan.]] thumb|250px|Histoaryske film oer de East River (1903)
Saksen-Anhalt
Bestjoerlike yndieling
Saksen-Anhalt is per 1 july 2007 ûnderferdield in alve distrikten (Landkreise) en trije stêdsdistrikten (kreisfreie Städte). Foar dizze weryndieling wie Saksen-Alhalt yn 21 distrikten en trije stêdsdistriken ûnderferdield.
East River
Meidat de Eastrivier ferbining hat mei de Long Island Sound, wurdt er ek wol de Sound River neamd.
Brêgen
Der lizze acht brêgen oer de rivier, fan noard nei súd:
Tunnels
Der binne 13 tunnels ûnder de East River troch, fan noard nei súd:
De Bronx-Rivier komt gear mei de East River yn it noardlike diel.
Benoarden Ward's eilân, komt er gear mei de Bronx Kill. Oan de eastkant fan Ward's Eilân, faaks it middelpunt fan de rivier, foarmet er in smel kanaal mei de namme Hell Gate. Hell Gate lizze de Triborough Bridge en de Hell Gate Bridge oerhinne. Besuden fan Ward's Island, is de gearrin mei de Harlem Rivier.
Stasjon Súdbroek
Stasjon Súdbroek (Zb) iepene op 1 maaie 1868, is in stasjon yn it Nederlânske doarp Súdbroek yn de provinsje Grinslân. Oan de Steatsline B (Harns Haven - Bad Nijeskâns).
Gebou
200px|thumb|left|Stasjon Súdbroek yn 1900 200px|thumb|left|Stasjon Súdbroek yn 1940 200px|thumb|left|Stasjon Súdbroek yn 1970 It stasjonsgebou fan Súdbroek is ien fan de standertstasjons fan de Steatsspoarwegen, boud yn de sechstiger jierren fan de 19e iuw. in stasjon fan it type Hoogezand, en is ien fan de tsien stasjons dy't yn dizze klasse boud is, en iennichste fan dit type dy't bewarre bleaun is.
Yn tsjinstelling ta it stasjon fan Meppel is it stasjon fan Súdbroek letter yngreven ferboud. Yn 1912 waard der in útbou oan de spoarweikant set, sadat it spoarweipersoniel frij sicht by it spoar lâns hie. Ek waard in binnenmuorre út de romte foar de kaartferkeap fuorthelle..
Yn 1959 waard in grut part fan it gebou ôfbrutsen. De restanten waarden ferboud ta in selsstannich gebou. De boppeferdjipping ferdwûn en de fleugels waarden mei de helte ynkoarte.
Yn 2002 gie in yngreven restauraasje fan start dy't tsien jier duorje soe, it stasjonsgebou waard folslein yn âlde steat wersteld. It stasjon is sûnt de restauraasje it gebou fan it Noardnederlânsk Trein & Tram Museum.
Carl Romme
thumb|left|150px|Romme yn 1951 Carl Paul Maria Romme (Oirschot, 21 desimber 1896 – Tilburch, 16 oktober 1980) wie in Nederlânske advokaat, rjochtsgelearde en politikus. Hy wie de foaroanman fan de KVP dy't mei Drees yn de jierren nei WOII de Nederlânske polityk oerhearske.
Foar de Twadde Wrâldkriich wie Romme as jong Amsterdamsk gemeenteriedslid al in fûl katolyk politikus. Nei in heechlearaarskip yn Tilburch waard er yn 1937 minister fan Sosjale Saken yn it fjirde Kabinet-Colijn. Hy stribbe nei in mear aktive wurkgelegenheidspolityk en stipulearre de wurkleazen om yn nazi-Dútslân oan it wurk te gean. Dat resultearre yn 1938 yn twongen tewurkstelling fan 18.000 manlju yn Dútslân. Wegering hie koarting op de útkearing fan gefolgen. At Romme yn De Haach wie, wenne er yn 'Hotel De Witte Brug'.
Romme waard ek bekend fan syn sparregeling foar wurkleazen ('it kwartsje fan Romme'). Desimber itselde jier stelde er út betelle wurk foar troude froulju te ferbieden (útsein at sy allinne de kost fertsjinje moasten).
Nei de oarloch waard er net wer minister, faaks hie syn rol yn de oarloch (kommissaris fan in reklamebedriuw dat ek foar de Dútsers wurke) dêr mei te krijen. Hy wie yn 1951 wol ynformateur foar it Kabinet-Drees I. Oant 1961 wie er fraksjelieder en waard doe steatsried. Teffens wie er polityk kommentator fan de Volkskrant. Hy hie de bynamme: 'de Sfinks fan Overveen', nei it doarp dêr't er fan 1938 oant yn de jierren '50 wenne.
Begraafplak fan Montmartre
It Begraafplak fan Montmartre (Cimetière de Montmartre) is it ferneamde tsjerkhôf fan de wyk Montmartre yn Parys. It tsjerkhôf datearret fan 1795. It is lytser en net sa ferneamd as it Père-Lachaise, mar der lizze wol in protte ferneamde keunstners bedobbe. Nei de revolúsje fan 1789 waard der op it hôf in massagrêf groeven foar de slachtoffers fan de rebûlje, dêr't tsientallen leden fan de Switserske Garde ûnder wienen.
thumb|right|Cimetière de Montmartre
Letterkunde
thumb|right|Grêf fan Stendhal
Wittenskippers
left|thumb|900px| Begraafplak fan [[Montmartre, mei dêr oerhinne de brêge fan de Rue Caulaincourt]]
SAM Waadhoeke
SAM Waadhoeke is in lokale politike partij yn gemeente De Waadhoeke, foarme troch in gearwurking tusken D66, GrienLinks, PvdA en Werkgroep Het Bildt. De partij waard ein 2016 oprjochte om oan de gemeenteriedsferkiezings fan 22 novimber 2017 meidwaan te kinnen. SAM Waadhoeke behelle 21,5 prosint fan de stimmen, goed foar seis sitten, en waard dêrmei de twadde grutste partij fan de gemeente. Op 20 desimber 2017 waard yn it stedhûs fan Frjentsjer in akkoard presintearre foar in koälysje fan CDA, FNP en SAM Waadhoeke.
Gaspar de Portolà
Gaspar de Portolà i Rovira (1716 – 1784) wie in militêr, gûverneur fan Baja Kalifornje en Alta California (1767 oant 1770), ûntdekkingsreizger en stifter fan San Diego en Monterey.
Hy waard berne yn Os de Balaguer yn de provinsje Lleida, yn Kataloanje, Spanje en hearde ta de Katalaanske adel. Don Gaspar tsjinne as soldaat yn it Spaanske leger yn Itaalje en Portugal. Hy waard faandrich yn 1734 en luitenant yn 1743. Hy stoar yn Spanje yn 1784.
Bearenburch
Bearenburch is in op krûden lutsen Fryske distillearde drank mei in alkoholpersintaazje fan om de 30%. De oarspronklijke Beerenburg (met een haadletter, twa e's yn it earste wurdlid en in g oan de ein) waard healwei de 19e iuw makke troch Amsterdamske jeneverstokers dy 't in geheim krûdemingsel fan de Amsterdamske krûdekeapman Hindrik Beerenburg brûkten.
Metallic-kleur
In metallic-kleur is in kleur dy't de skyn jout fan oppoetst metaal. It fisuële aspekt fan metalen is de metaaleftige refleksje. Dy kin net imitearre wurdt troch in ienfâldige effen kleur, om't it reflektearjen komt fan ferskillen yn 'e felheid fan it materiaal feroarsake troch de ynfalshoeke fan it ljocht op it oerflak. Ek is der gjin meganisme om metallic-kleuren of fluorisearjende kleuren op in kompjûterskerm wer te jaan sûnder dat men software brûkt dy't de refleksje fan ljocht op in glânzgjend oerflak simulearret. Om deselde reden brûkt men hjirfoar yn 'e skilderkeunst en de heraldyk metallic-ferve dy't glinsteret sa't echt metaal dat ek docht.
Bearenburch
Al gau ûntstienen der pleatslike farianten op de bearenburch, mei in eigen resept. Dy mochten lykwols net Beerenburgs namme hawwe. Dêrtroch binne der ferskate staveringsfariaasjes op de namme Beerenburg ûntstien binne lykas Berenburg en Berenburger.
Metallic-kleur
Om in skilderij te meitsjen dêr't bygelyks in gouden foarwerp yn foarkomt, moat men metallic-ferve brûke dy't glinsteret sa't echt goud dat ek docht, om't in effen kleur goud estetysk net foldocht: eltse taskôger soe daliks sjen dat it gjin goud wie. Benammen yn tsjerklike keunst waard dêrom yn it ferline wol echt goud (yn 'e foarm fan blêdgoud) brûkt foar lytse goudene details yn skilderijen, lykas de strielekrânsen fan hilligen. It gebrûk fan metallic-kleuren is net beheind ta inkeld de kleuren (lykas goud, sulver, brûns, ensfh.) dy't lykje op 'e kleuren fan echte metalen. In hiel populêr gebrûk fan metallic-kleuren is bygelyks om auto's wer te jaan, dy't alderhanne kleuren hawwe kinne, mar dochs fan metaal binne.
Bearenburch
Hoewol't de bearenburch fan Amsterdamske komôf is, hat de drank benammen yn Fryslân en yn mindere mate yn Grinslân oan populariteit wûn. In Fryske spesjaliteit mei bearenburch is Dokkumer kofje.
Schwalm-Eder-Kreis
Schwalm-Eder-Kreis is in bestjoerlik distrikt yn de Dútske dielsteat Hessen en hat 180.279 ynwenners (desimber 2012). It distrikt waard oprjochte yn 1974.
Rotaasjeperioade
De tiid dy't planeten yn ús sinnestelsel nedich hawwe om in rotaasje te meitsjen:
Isaak Levitan
right|thumb|Isaak Levitan. Selsportret. 1880 right|thumb|Kust (Плес). 1889 thumb|right|De Vladimirka wei, 1892 Isaak Iljitsj Levitan (Kibarti, 18/30 augustus(*) 1860 - Moskou, 22 july/4 augustus(*) 1900) wie in Russysk lânskipsskilder, dy't ta de streaming fan De Swalkers (Peredvizjniki) hearde.
Levitan waard yn 1860 berne yn it stedsje Kibarti yn de omkriten fan Kaunas yn Litouwen yn in earme joadske famylje. Syn heit wie learaar Frânsk en Dútsk en letter oersetter foar in Frânsk boubedriuw. Yn 1870 ferfarde de húshâling Levitan nei Moskou.
Syn earste útstalling wie yn 1877 en waard posityf ûntfongen yn de parse. Nei Aleksander Solovjev's mislearre oanslach op Aleksander II, yn maaie 1879, waard de famylje Levitan twong om te ferhúzjen nei de foarstêd Saltikovka, út reden fan nije beheinende wetjouwing tsjin joaden, mar troch it krewearjen fan bewûnderers mocht Levitan dyselde hjerst al werom nei Moskou. Fan 1880 ôf waard Levitan's wurk oankocht troch keunstsamler en filantroop Pavel Tretjakov; dizze skilderijen binne no part fan de kolleksje fan de Tretjakovgalery.
By de tentoanstelling fan de Swalkers yn 1884 wiene ek skilderijen fan Levitan. Yn 1891 waard er as lid talitten ta de Swalkers. As lânskipsskilder pur sang skildere Levitan hast gjin stedsgesichten, skepte er in eigen fariant op it saneamde stimmingslânskip, dêr't de foarmen en tastannen fan de natoer yn fergeastlike waard en feitlik stâl joech oan de tastannen fan de minsklike siel.
Op it hichtepunt fan syn ferneamdens waard Levitan yn 1897 lid fan de Keizerlike Akademy fan de Skoandere Keunsten en yn 1898 waard er beneamd as direkteur fan syn âlde skoalle.
Keppeling om utens
(*)Noat: de earste datum is neffens de Juliaanske kalinder, dy't jilde oant de Oktoberrevolúsje fan 1917; de twadde datum is de datum sa't dy neffens de no brûkte Gregoriaanske kalinder west hawwe soe.
Krisjna
thumb|Krishna mei froulju Krisjna (कृष्ण, letterlik "swart, dûnker, dûnkerblau"; Sanskryt foar 'al-oantreklike') is ien fan de meast oanbeane goaden yn it hindoeïsme. As sadanich is Krisjna ûnder mear de haadpersoan yn de Mahabarata, Srimad Bagavatam en de Bagavad Gita. Yn in soad hindoeïstyske streamingen wurdt Krishna beskôge as in ynkarnaasje fan Visjnoe, yn ûnder oare as de Alderheechste Persoanlikheid of heechste manifestaasje fan God-energyen, God sels.
Neffens de Vedyske tradysje is Krisjna 5000 jier lyn berne yn Mathura, de destiidske haadstêd fan it keninkryk Shurasena (yn it hjoeddeiske Uttar Pradesh) yn it lân Bharat-Varsa (it tsjintwurdige Yndia). Hy wie it achtste bern fan prinsesse Devaky en har man Vasudeva.
Nowy Targ
100px|left Nowy Targ is in wichtige stêd yn 'e histoaryske regio Podhale yn it suden fan Poalen. Troch de stêd rinne de rivieren de Czarny Dunajec en de Bialy Dunajec.
Freestyleskyen op de Olympyske Winterspullen 2006
It freestyleskyen op 'e Olympyske Winterspullen 2006 waarden fan 11 oant en mei 23 febrewaris 2006 hâlden yn Sauze d’Oulx, yn Itaalje. It hie plak yn Sauze d’Oulx-Jouvenceaux.
Medaljespegel
De top-8 fan lannen dy't by it freestyleskyen medaljes wûn ha tidens de Olympyske Winterspullen fan 2006.
Bremen (dielsteat)
De Frije Hânzestêd Bremen is mei 404 km² de lytste dielsteat fan Dútslân. De steat leit oan de rivier de Weser en omfiemet de 60 km faninoar lizzende stêden Bremen en Bremerhaven as enklaves yn Nedersaksen. De steat ûntstie trochdat Bremen en Bremerhaven (oarspronklike namme: Wesermünde) nei de Twadde Wrâldoarloch as oanfierhavens foar de Amerikaanske besettingssône (yn Súd-Dútslân) ta enklaves yn 'e Britske besettingssône (yn Noard-Dútslân) makke wiene. De Frije Hânzestêd Bremen waard as bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1947 en kaam yn 1949 as dielsteat by de Bûnsrepublyk Dútslân (West-Dútslân).
Bestjoerlike yndieling
Bremen is ûnderfield yn twa stedsdistrikten (kreisfreie Städte):
Rjustringen
250px|right|thumb|Lizzing fan Riustringen yn de Midsiuwen Rjustringen of Rustingen, ek wol Rûstringen wie eartiids yn de Midsiuwen in Eastfrysk goa dat lei tusken it tsjintwurdige distrikt Fryslân en de rivier de Weser yn de Dútske dielsteat Nedersaksen. Tsjintwurdich is fan it oarspronklik gebiet allinnich it skiereilân Bûtjadingen oerbleaun. It grutste part fan it histoaryske Rustringen is troch meardere stoarmfloeden ferlern rekke oan de Jadeboezem.
Unno en Eilrad wienen yn de 8e iuw hartoggen fan Rjustringen.
Lânglider
In lânglider (Ingelsk: landspeeder, letterlik: "lânhastiger") is in fiktyf ferfiermiddel út 'e Star Wars-franchise. It is in soarte fan auto sûnder tsjillen, dy't gebrûk makket fan anty-graviteitstechnology om in lyts eintsje (30 sm oant 1/2 m) boppe de grûn te sweven. Lângliders wurde yn 'e films en tillefyzjesearjes fan 'e Star Wars-franchise sawol foar boargerlike as militêre doelen brûkt. De lânglider waard yntrodusearre yn Star Wars: From the Adventures of Luke Skywalker, de ferboeking fan 'e earste Star Wars-film, dy't yn 1976 útkaam, in jier foàr de film.
Yn Star Wars: Episode IV – A New Hope (1977), it earste diel fan 'e oarspronklike Star Wars-filmtrilogy, hat haadpersoan Luke Skywalker in lânglider fan it type X-34, dy't er yn 'e delsetting Mos Eisley ferkeapet foar't er syn thúswrâld Tatooine ferlit om him by it Rebelleferbûn te jaan. De X-34, dat nei alle gedachten noch altyd it bekendste model lânglider is, wurdt produsearre troch de SoroSuub Korporaasje en kin twa persoanen ferfiere: in piloat en in passazjier. Efter de stuollen foar dy beiden befine har magnetyske klammen dêr't androïden en oare bagaazje mei fêstset wurde kin. Dit type lânglider hat gjin dak, mar wol in útskober foarrút. De X-34 hat in lingte fan 3.40 m. De maksimale faasje bedraacht 250 km/o, en de maksimale hichte boppe de grûn is 1 m.
Oare modellen lângliders dy't yn 'e filmsearje fan Star Wars brûkt wurde, binne: De sniegliders (snowspeeders), dy't de rebellen yn Star Wars: Episode V – The Empire Strikes Back (1980) ynsette by de ferdigening fan harren basis op 'e iisplaneet Hoth tsjin 'e AT-AT's fan 'e Keizerlike stoarmtroepers, binne eins oanpaste lângliders.
Kogge
thumb|De Kamper Kogge, replika boud yn [[Kampen tusken 1994 en 1998.]] thumb|Hânzekogge yn [[Bremerhaven.]]
In kogge wie in midsiuwsk skip. Sa om it jier 1200 kaam dit type skip opsetten dat ûntwikkele waard út it wytsingeskip. It wie boud op in rjochte kyl en stjûne en hie foar it grutste part in dek.
Rolling Home
Rolling Home is ferneamd rekke om harren nûmer “Fries om utens” dat mei John Wright op de planken brocht waard. It nûmer stiet altyd heech yn de Fryske muzyklisten.
Skiednis
Op it eardere Wippodium yn Snits trede yn 1994 it shantykoor de West Aleta Zangers op. It wie oanlieding foar Harm Rozenberg en Fokke de Jong om in advertinsje te setten foar sjongers om in koar op te setten. Fan it krekt ophefte "Old Time Dance Ensemble" kamen bassist Cees Hordijk en akkordeonist Harry van der Berg der by. Earst waard oefene yn it âlde kluphûs fan Harry, sûnt simmer 1999 wurdt oefene yn "De Hofnar" dat mei karnavalsferiening "De Oeletoeters" it kluphûs fan Rolling Home is.
LTC NOMI
LTC NOMI (folút: Lawn Tennis Club Naar Ontspanning Met Inspanning) is de grutste tennisferiening fan Snits. De club is eigener fan Tennispark Snitsk.
NOMI is oprjochte 16 july 1928. De naam van de vereniging is een afkorting van de leus Naar Ontspanning Met Inspanning. De tennisferiening hat yn 2011 mear as 575 senioareleden en 175 jeugdleden.
Upanishad
De Upanishads (उपनिषद्, Upanişad) binne in ûnderdiel fan de hindoeïstyske Shruty-geskriften. De âldste Upanishads hearre ta de Vedyske geskriften. Se kome foar by elk fan de fjouwer Veda's. Se foarmje goed besjoen in filosofysk oanhingsel by de hymnen en foarskriften fan de Veda’s. It wurd Upanishad betsjut letterlik: ‘delsitte by' en tsjut op it sitten fan de learling oan de fuoten fan de master. Fandêr dat Upanishad ek ûnderrjochting betsjut. De ûnderrjochtingen fan de Upanishads binne útwurke yn de Vedanta filosofy. De Upanishaden wurde ek wol sjoen as in seleksje út de Brahmana's en spesifyk dêrút de aranyaka's. Rûchwei hat men by dy seleksje sjoen nei filosofyske ynhâld, mar net alle filosofy út de Brahmana's is yn de Upanishaden terechtgekomen. Oarsom is net elk stik upanishad filosofisch interessant. "Frijheid - fysike frijheid, mentale frijheid en geastlike frijheid - dat binne de wachtwurden fan de Upanishads." (Swami Vivekananda).
De foarnaamste Upanishads binne dêr't Sankaracarya (788-820) ferklearjende oantekeningen by sette; it binne tsien en de yndiaaske tradysje neamt se yn dizze folchoarder: Isa, Kena, Katha, Prasna, Mundaka, Mandukya, Taittiriya, Aitareya, Chandogya en Brhadaranyaka. Guon gelearden wolle hawwe dat Sankara ek in kommentaar skreau op in alfte Upanishad, de Svetasvatara. Yn syn kommentaar op de Brahma-Sutra ferwiist hy noch nei fjouwer oare, nammentlik: Kaushitaki, Jabala, Mahanarayana en Paingala.
LTC NOMI
De club spilet sûnt 1994 har wedstriden op har eigen tennispark oan de Stedsrûnwei Noard. Yn 2004 is op dit terrein in tennishal boud. It kluphûs fan de feriening stiet ek op dit terrein, der is in simmer- en winterkantine.
De feriening biedt op har akkomodaasje ek tennislessen oan, dy't fersoarge wurde troch P.R.O.-tennis. It bekendste evenemint dat de feriening organisearret binne de Sneeker senioren tenniskampioenschappen yn juny.
Han Hollander
thumb|right|250px|Han Hollander (rjochts) en Willem de Vogt op it dak fan it Olympysk Stadion yn Amsterdam op 11 maart 1928. Hartog (Han) Hollander (Dimter, 5 oktober 1886 – Sobibór, 9 july 1943) wie de earste Nederlânske radio-sportferslachjouwer. Han Hollander waard it meast ferneamd troch de ferslaggen fan fuotbalwedstriden dy’t hy fan 1928 oant 1940 oer de radio stjoerde foar de AVRO.
Libben
Hollander waard berne op 5 oktober 1886 yn Dimter, hy wie de soan fan Simon Hollander en Frouwke Hoogstaal. As jongfeint wie hy yn 1902 ien fan de stifters fan de Dimter fuotbalklup Go Ahead, wêr’t hy de namme fan betocht hie. Hy soe hjir ek jierrenlang fuotbalje. Hollander troude yn 1912 Leentje Smeer (1886-1943). It stel krige yn 1915 in dochter, Froukje Esther (1915-1943).
Nei syn skoaltiid wurke hy fan 1904 oant 1921 yn in administrative funksje foar de Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij. Yn di tiid wie hy ek sportsjoernalist wurden en wurke hy foar Het Sportblad. Yn 1921 kaam hy oan it wurk foar De Telegraaf, wêr't hy de adjunkt-sjef fan de sportredaksje waard. Dat wurk soe hy oant yn 1940 dwaan bliuwe.
Yn de tiid fan syn militêre tsjinst wie ien fan syn maten Willem Vogt, de lettere direkteur fan de AVRO. Doe’t dizze immen nedich hie foar it earste sportferslach dat útstjoerd waard op de Nederlânske radio, skeat Hollander him yn it sin, dy’t earder al moai oer sport ferhelje koe. Dat earste ferslach waard dien op 11 maart 1928, by de fuotbalwedstriid tusken Nederlân en Belgje yn it Olympysk Stadion fan Amsterdam. It wie fuortendaliks sa’n súkses dat Hollander dêrnei mear as 50 ynterlâns beprate soe, en yn de jierren ’30 tige populêr wie.
Dêryn sil ik de goeie prestaasjes fan it Nederlânske alvetal in rol spile hawwe. Benammen nei de kwalifikaasje foar it WK fan 1934 yn Itaalje waard it folk optein, lykas Hollander. Hy waard sjoen as in kundich en meislepend ferslagger, al wie syn sprektempo in stik leger as dat de minsken letter wend wienen. Hy wie ek in goed sjonger en hat in stik as wat lieten op plaat setten, dy’t in nijmoadrige earen in heech kuriositeitsgehalte hawwe soe.
Alhoewol’t der oan Hollander tocht wurdt as de earste fuotbalferslachjouwer, dy’t hy ek in soad oare sporten, wêrûnder swimmen en atletyk. Ek wie hy ferslachjouwer by de [Olympyske Spullen] fan 1936 yn Berlyn, wêr’t hy tige optein wie oer de resultaten fan Tinus Osendarp, dy’t dêr twa brûnzen medaljes helle.
By de Spullen fan 1936 krige hy in troch Adolf Hitler ûndertekene oarkonde dy’t him letter needlottich wurde soe. Nei dat de Dútsers yn 1940 Nederlân binnen fallen wienen, naam Vogt it wisse foar it ûnwisse, fanwegen syn bedriuwsbelied (útstjoerynkrimping) waarden kontrakten fan joadske- (wêrûnder ek Hollander) en fan net-joadske frije programmeiwurkers net ferlingt. Nei it fuortgean fan Vogt waarden yn 1941 de joadske meiwurkers yn fêste tsjinst ûntslein. Hollander tocht dat him, troch it besit fan Hitler syn oarkonde, net in soad barre koe en ferstoppe him net. Hy waard dochs ôffierd nei it Kamp Westerbork. Neffens Werner Löwenhardt (dy’t fan it kamplibben tekenings makke) ferbleau de famylje Hollander yn de oarloch net yn Kamp Westerbork, mar yn barakken bûten it kamp by de bewakers. Herbert Bitter hat in stik as wat brieven fûn dy’t Hollander skreaun hat. Letter waard Hollander mei syn famylje fuortbrocht nei it ferneatigingskamp Sobibór yn Poalen, wêr’t hy yn 1943 om it libben kaam.
Han Hollander wurdt op ferskate plakken betocht. Yn it Olympysk Stadion hinget in plakkette dy’t syn earste útstjoering betinkt. Nico Scheepmaker skreaun oer him yn it boek “Het krankzinnige kwartier” (1978).
Bloemfontein
Bloemfontein leit op drûch gerslân, yn de midden fan Súd-Afrika, op in hichte fan 1.395 meter boppe de seespegel. De stêd hat him ûntwikkele ta in nijmoadrige stêd mei wolkekliuwers, winkelsintrums en restaurants, mei it Sand du Plessis-teater as ien fan de meast opfallende arsjitektoanyske gebouwen. Wol hat de stêd har kultuerele skaaimerken behâlden, sa as de histoaryske Raadsaal (Rieseal), ien fan de moaiste fan Súd-Afrika. It fleanfjild Bloemfontein Airport leit eastlik fan de stêd.
Namme
De Afrikaanske namme Bloemfontein betsjut “boarne fan blommen”, in ferwizing nei de roazestruken yn Bloemfontein. Manguang, de namme fan de stêd yn it Soto, betsjut “it plak dêr’t jachtluipaarden rinne”.
Dêrnjonken is Bloemfontein ferneamd as de “Roazestêd”, in ferwizing nei al de roazeplanten dy’t it goed dogge yn it klimaat dêr en dy’t yn de omkriten fan de stêd fan de maityd oant fier yn de hearst bloeie. Alle jierren wurdt yn Bloemfontein it roazefestival hâlden.
Skiednis
Bloemfontein waard stifte troch Foartrekkers, Afrikaner kolonisten dy’t net oer wei koenen mei it bewâld fan de Kaapkoloanje. Yn de Grutte Trek ferhuzen sy nei dizze kontreien. Yn 1850 waard Bloemfontein foar it earst neamd as wenplak, acht jier nei de stifting fan Transoranje en fjouwer jier foar it erkennen fan de ûnôhinklike Boerensteat Oranje Frijsteat troch de Britten. Yn 1899 waard op it stasjon de Bloemfonteinkonferinsje hâlden tusken Paul Kruger, foar de Súd-Afrikaanske Republyk en Alfred Milner, foar Grut-Brittanje. Nei it mislearren hjirfan bruts de Twadde Frijheidskriich út. Op 13 maart 1900 waard Bloemfontein ynnommen troch it Britske leger. Fan 1910 ôf is Bloemfontein tegearre mei Pretoria en Kaapstêd de haadstêd fan de Uny fan Súd-Afrika.
Klimaat
Bloemfontein leit yn de midden fan Súd-Afrika, oan de súdlike râne fan it Heechfjild, in heech plato yn it ynlân fan Súd-Afrika. De stêd leit op likernôch 1.400 meter hichte, oan de grins mei it semy-aride gebiet fan de Karoo, in healwoastyn yn it westen fan Súd-Afrika. It gebiet is oer it algemien flak mei út en troch heuvels (koppies neamd yn it Afrikaansk), it measte dat om de stêd hinne groeit is gers. Bloemfontein hat in kontintaal klimaat, mei waarme simmerdagen (jannewaris: maksimaal 31 °C, minimaal 15 °C; Yn de middeis komt faak tonger en ûnwaar foar) en kâldere, drûge winters, somtiden mei froast (july: maksimaal 17 °C, minimaal -2 °C). Snie komt hast net foar, mar yn augustus 2006 en july 2007 hat der al wat snie west yn de stêd.
Ekonomy
It meastepart fan de ekonomy fan Bloemfontein sit yn de fruitproduksje, glêsprodukten, húsrie en spoarwei ûntwikkeling. De stêd is bot groeit healwei de 20e iuw fanwegen de goudfjilden yn de Frijsteat, dy't op 160 kilometer noardeastlik fan de stêd lizze. De Oranjerivier hat ek stipe jûn oan de ekonomyske ûntwikkeling fan de stêd. De rivier soarget foar elektrisiteit en foar wetter foar irrigaasje en minsklik gebrûk.
Ferfier
Yn 1890 waard in treinspoar oanlein tusken Kaapstêd en Bloemfontein, Bloemfontein is nei dy tiid it sintrale plak wurden wat it spoar oanbelanget, fergelykber mei Utert yn Nederlân. It ferbynt alle yndustriële gebieten en toeristyske plakken mei elkoar.
Dêrnjonken lizze by de stêd twa fleanfjilden. De kommersjele lofthaven by Bloemfontein hat in soad ferbinings mei oare lofthavens yn Súd-Afrika, fan hjir ôf wurdt ek flein nei Lesoto, it lân dat hielendal omklamme is troch Súd-Afrika.
Oer de dyk hat Bloemfontein goeie ferbinings mei oare stêden fan Súd-Afrika. Under oare de N1, N6 en N8, guon fan de 17 nasjonale autodiken fan it lân, komme by de stêd del. Se ferbine Bloemfontein mei plakken as Johannesburg, Kaapstêd, Port Elizabeth en Pretoria.
Kultuer en media
Yn Bloemfontein stiet it Sand du Plessisteater, ien fan de beste teäters fan it súdlik healrûn, dêr't tûzen minsken yn kinne.
De ienichste krante fan Bloemfontein is it Afrikaansktalige Volksblad ('Folksblêd'), ien fan de âldste kranten fan Súd-Afrika. Dêrnjonken binne der trije radiostjoerders, dit binne de twatalige stjoerders OFM (algemien) en Kovsie FM (Universiteit fan de Frijsteat), en de Afrikaanske mienskipsstjoerder Radio Rosestad.
It besjen wurdich
thumb|Binnenstêd fan Bloemfontein. Naval Hill is in heuvel midden yn Bloemfontein dêr’t sjiraffen, strúsfûgels, antilopen en oare plante-iters libje. Fan dizze heuvel ôf hat men ek in moai oersjoch oer de stêd. Fierder kin op Naval Hill ek it natuerkundemuseum besocht wurde en de botanyske tún.
De measte restaurants lizze oan it Waterfront. Dêr kin in grut ferskaat oan kulinêre saken fûn wurde, ûnder oare steakhûzen en fiskrestaurants.
Troch heul Bloemfontein binne tal fan parken te finen, ien dêrfan is Kings Park, dêr’t mear as 4.000 roazestruken groeie. Ien fan de âldste gebouwen fan de stêd is it stêdshûs, de City Hall. It is ien fan de skaaimerken fan de stêd en waard yn 1935 boud fan moarmer en tykhout. Noch âlder is de Raadsaal, hjir hat de gemeenterie harren sit.
Yn it Freshford House Museum wurde de libbensomstannichheden fan begoedige famyljes fan om 1900 hinne útstalt. Keunstwurken fan Súd-Afrikaanske keunstners kinne besjoen wurde yn it Oliewenhuis Art Gallery.
Fierders hat Bloemfontein noch it oarlochsmuseum, it Nationale museum en it Nationale Afrikaanse Letterkundige museum.
Sport
thumb|It Vodacompark wie [[Wrâldkampioenskip fuotbal 2010|WK-fuotbal stadion 2010.]] Fuotbal, rugby en krikket binne sporten dy’t in soad dien wurde yn Bloemfontein. Yn Bloemfontein spilet de proffuotbalklup Bloemfontein Celtic. Fierders binne der twa rugbyklups en ien krikketklup. Dêrnjonken hat Bloemfontein ek ien fan de meast aktive sweeffleanklups fan de wrâld. Ek binne der in motorkrossirkwy en in kartsirkwy by Bloemfontein.
Bloemfontein hat in grut ferskaat oan sportfasiliteiten. Der binne ferskate stadions en sportfjilden oanwêzich, dêr't inkele fan de universiteit en skoallen binne. It Vodacompark wie yn 'e simmer fan 2010 WK-stadion.
Death Proof (film)
Death Proof is in Amerikaanske aksjeskriller út 2007 dy't ek skaaimerken hat fan in slasherfilm. De film waard regissearre troch Quentin Tarantino, mei yn 'e haadrollen Kurt Russell, Rosario Dawson en Vanessa Ferlito. De titel betsjut "Bestân tsjin 'e Dea". It ferhaal giet oer in stuntman dy't in searjemoardner blykt te wêzen, en jonge froulju fermoardet mei in oanpaste auto dy't er "bestân tsjin 'e dea" neamt (mar allinne foar himsels). Hy komt yn 'e swierrichheden as er by fersin in stuntfrou as doelwyt útkiest, dy't sels 'bestân tsjin 'e dea' is. Death Proof waard yn Noard-Amearika útbrocht as ûnderdiel fan Grindhouse, in double feature (dûbele spylfilm) yn kombinaasje mei Planet Terror fan Robert Rodriguez. Yn oare lannen en territoaria en op dvd kamen de beide films lykwols apart út. Death Proof beart opsetlik de mankeminten nei fan lowbudgetfilms út 'e 1970-er jierren en ferliest sels in oansjenlik skoft syn kleur. De film krige oer it algemien positive resinsjes fan 'e filmkritisy, mar wie mar in beskieden kommersjeel súkses yn 'e bioskopen.
Vincent Lucas
Vincent Lucas († 1578) wie in stienhouwer dy 't yn 1556 boarger fan Frjentsjer wie. Wurke yn de trant fan syn learmaster Benedictus Gerbrants fan 1557-1565.
Death Proof (film)
Styl
Death Proof is makke yn in styl dy't de lowbudgetfilms fan it eksploitaasjesjenre út 'e 1970-er jierren neibeart. It byld wurdt út en troch, benammen oan it begjin fan sênes, (opsetlik) ûntsiert troch fertikale wite of swarte linen. Ek komt it ferskate kearen foar dat de lûdsbân himsels koart werhellet, en hjir en dêr ferspringt it byld ynienen (yn saneamde jump-cuts), krekt as ûntbrekke der in stikmannich frames. De earste kear dat soks bart is ûnder de begjintitels, as ien sekonde lang de titel Quentin Tarantino's Thunderbolt te sjen is, foar't dy ferfongen wurdt troch in ynstekframe mei de titel Death Proof. (Dat is in ferwizing nei it feit dat eksploitaasjefilms geregeldwei omneamd waarden, fral as se by de premiêre minne resinsjes krigen hiene.) Op ien plak, oan it begjin fan it twadde segmint, ferliest de film syn kleur, wêrnei't it likernôch in kertier in swart-wytfilm bliuwt.
Plot
Yn Austin, de haadstêd fan 'e Amerikaanske steat Teksas, ride trije freondinnen, de Latina Arlene, de blanke Shanna en de swarte Julia, nei in bar om Julia har jierdei te fieren. Julia is in populêre pleatslike radio-discjockey, dy't wurket ûnder de artystenamme Jungle Julia. Yn 'e bar komt by in petear oan it ljocht dat Julia yn har radioprogramma dy deis de harkers wysmakke hat dat se in freondinne hat dy't "Butterfly" ("Flinter") hjit, en dy't manlju traktearret op in lapdance as se har mei dy namme oansprekke, har in drankje oanbiede en in pear regels út it gedicht Stopping by Woods on a Snowy Evening fan Robert Frost sitearje. "Butterfly" blykt Arlene te wêzen, dy't net botte wiis is mei de grap fan har freondinne.
Underwilens wurde de froulju nei de bar ta folge troch Mike McKay, in stuntman dy't op jierren rekket en himsels "Stuntman Mike" neame lit. Hy lit it foarkomme as is de moeting mei Julia-en-dy yn 'e bar tafallich, dat hy beart dat er pas nei lang neitinken Julia weromken fan 'e reklamebuorden foar it programma fan Jungle Julia, dy't oeral yn Austin opsteld steane. Julia bliuwt foar him oer ôfhâldich. Letter docht bliken dat Stuntman Mike dy deis nei Jungle Julia harke hat as er Arlene oansprekt mei "Butterfly", har in drankje oanbiedt en de dichtregels opseit. Sy fertrout him net bot, mei't se him en syn opfallende swarte auto earder dy jûns by in restaurant sjoen hat dêr't de freondinnen oanstieken. Se fermoedet dêrom dat er harren stalkt. Stuntman Mike wit lykwols mei moaipraten har soargen wei te nimmen. Troch dermei te driigjen dat er har oars yn syn notysjeboekje notearje moat ûnder it kopje "skytsekken", manipulearret er har om him de ûnthjitten lapdance te jaan.
Neitiid giet Stuntman Mike efter de Julia en har freondinnen oan, dy't er mei faasje ynhellet en foarby riidt. Fierderop keart er syn auto, docht de koplampen út en riidt mei feart itselde paad werom om in frontale oanriding te feroarsaakjen. Julia, Arlene, Shanna en Lanna Frank rinne dêrby de ôfgryslikste ferwûnings op en komme om, mar Mike sels hat inkeld in brutsen kaaibonke en inkele oare lichte ferwûnings. De frouljushaatsjende Texas Ranger Earl McGraw is fuortendaliks fan miening dat Mike it ûngemak mei opsetsin feroarsake hat en dat er syn auto as moardwapen brûkt hat, mar de ofsier fan justysje sjocht dêr gjin bewiis foar, temear om't Mike sa nofter wie as mar mooglik is, wylst de fjouwer froulju allegear like dronken en stoned wiene. McGraw is derfan oertsjûge dat dit net de earste of de lêste kear is dat Mike soks útheefd hat of noch útheve sil, mar salang't er it mar net wer yn Teksas docht, is it him fierders wol bêst.
Navidukt
It wurd navidukt is in nij wurd dat in betinksel is nei oanlieding fan it navidukt dat boud is by Inkhuzen. Navis betsjut yn it Latynsk skip of skepen. Ducere betsjut liede of fiere. In navidukt is dus in 'skiplieder'.