cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tige Wichtich Persoan (VIP)
Op feesten en oare gearkomsten of manifestaasjes binne faak spesjale sônes frijhâlden foar vip's; it gwoane pyblyk mei dêr net komme sadat de ferneamde gasten net lêstich fallen wurde kinne. Vips drage faak in kenteken sadat befeiligingsmeiwurkers daliks witte mei wa't se te krijen hawwe.
In sponsor fan in manifestaasje wurdt somtiden ûntfongen yn in spesjale vip-romte, in saneamde Lounge.
It begryp 'vip' kin ek sarkastysk of koartswillich brûkt wurde, ôfhinklik fan de omstannichheden dêr't it yn brûkt wurdt.
Bernard Gilpin
upright|thumb|In petret út it midden fan de 17de iuw, yn eigendom fan Gilpins femylje.
Bernard Gilpin (Kentmere, 1517 – Houghton-le-Lente, 4 maart 1583), ek wol oantsjut as De Apostel fan it Noarden, wie in Ingelske teolooch en wie kaplaan foar de Anglikaanske tsjerke yn Antwerpen.
Interface
De interface makket in kompjûterprogramma sichtber en bestjoerber. Hy set de fuortgong fan it kompjûterjen om yn tekst en/of byld. Sa wurke de interface fan de earste bestjoeringsprogramma's, bygelyks DOS, noch folslein mei tekst. Mar al rillegau kaam yn 1985 it bestjoeringsprogramma Windows mei it gebrûk fan finsters en byldkaikes.
De interface is in keppelstik of -programma, dat de funksje hat eat oer of om te setten. Sa'n keppelstik docht soks meganysk en dat kompjûterprogramma troch bygelyks it iene koadeformaat yn it oare oer te setten.
Kompjûterspultsjes
Ek by kompjûterspultsjes is de interface fan it grutste belang. Hoe fierder de ûntwikkeling fan dy spultsjes giet, nammerste moaier wurdt de útfiering fan de interfaces. By dy spultsjes giet it benammen om de ynteraktive skyl fan it kompjûterprogramma.
Netflix
Netflix (offisjeel: Netflix, Inc.) is in Amerikaanske streamingtsjinst foar video-on-demand, dy't ek aktyf is as film- en tillefyzjestudio en as distributeur. It bedriuw, dat yn 1997 oprjochte waard, jout abonnees fia it ynternet tagong ta in digitale bibleteek fan films en tillefyzjesearjes dy't wannear't en wêr't men mar wol besjoen wurde kinne. Ek is der ynteraktive ynhâld, lykas fideospultsjes, al is wol ferlet fan 'e ynstallaasje fan spesjale software om dêrfan gebrûk te meitsjen. Sûnt 2010, doe't Netflix him foar it earst útwreide bûten de grinzen fan 'e Feriene Steaten, is it bedriuw útwoeksen ta de bekendste, ynfloedrykske en meast universeel beskikbere streamingtsjinst fan 'e wrâld.
Skiednis
Netflix waard yn 1997 yn Scotts Valley, yn 'e Amerikaanske steat Kalifornje, oprjochte troch Reed Hastings en Marc Randolph. Yn 't earstoan lei it bedriuw him ta op 'e ferkeap fan dvd's, mar it ferlei de saken al rillegau nei de ferhier fan dvd's oer de post. Yn 2007 wreide Netflix him foar it earst út nei streaming media oer it ynternet, hoewol't ek doe de postferhier fan dvd's en blu-ray's earst noch it wichtichste wurkmêd bleau.
Yn 2010 wreide Netflix syn wurkgebiet foar it earst út oant bûten de Feriene Steaten, troch ek yn Kanada as streamingtsjinst los te gean. Yn 2011 folge in útwreiding dy't Latynsk-Amearika en it Karibysk Gebiet derby skuorde, en yn 2012 kaam it bedriuw foar it earst oer nei Jeropa, dêr't úteinset waard mei it Feriene Keninkryk en Ierlân, letter datselde jier folge troch de Skandinavyske lannen. Yn 2013 kaam Netflix beskikber yn Nederlân, en yn 2014 yn Belgje, Lúksemboarch, Dútslân, Frankryk, Switserlân en Eastenryk. Yn 2015 wreide it bedriuw him út nei Súd-Jeropa, it Ibearysk Skiereilân, Australaazje en Japan.
Op 'e Consumer Electronics Show yn Las Vegas kundige Netflix yn jannewaris 2016 oan dat de streamingtsjinst fan it bedriuw no sa goed as wrâldwiid beskikber wie. De wichtichste útsûndering dêrop wie de Folksrepublyk Sina. Yn april 2017 berikte Netflix in oerienkomst mei IQiyi, in Sineeske streamingtsjinst dy't eigendom is fan Baidu, om ûnder lisinsje orizjinele Netflix-ynhâld yn Sina beskikber te meitsjen.
Sûnt 2012 hat Netflix himsels in aktivere rol oanmetten op it mêd fan 'e produksje fan 'e eigen ynhâld. Foartiid fungearre de streamingtsjinst by wize fan sprekken inkeld as in trochjoulûk, mar yn 2013 ferskynde mei de dramasearje House of Cards foar it earst in produksje dy't troch Netflix besteld en finansierd wie. Teffens is it bedriuw sûnt dy tiid aktyf op it mêd fan distribúsje fan 'e eigen produksjes. Netflix is lid fan 'e Amerikaanske Motion Picture Association (MPA), in koepelorganisaasje fan filmstudio's.
Netflix foarme yn 'e 2010-er jierren it bêst prestearjende oandiel yn 'e wichtige Amerikaanske effektebeursyndeks S&P 500, mei in opbringst fan 3.693%. Yn 2020 hie Netflix in omset fan $25 miljard; datselde jiers wie it bedriuw $39,3 miljard wurdich.
Bedriuwsstruktuer
It haadkertier fan Netflix stiet yn Los Gatos, yn Kalifornje. Der binne ek kantoaren op oare plakken yn 'e Feriene Steaten en fierders yn Kanada, Brazylje, it Feriene Keninkryk, Frankryk, Yndia, Japan, Nederlân en Súd-Koreä. De iepening fan nije kantoaren yn Sweden, Itaalje (Rome) en Turkije (Istanbul) waard yn april 2021 oankundige.
Netflix hat ferskate dochterûndernimmings, dy't foar it meastepart de aktiviteiten yn in beskaat lân beheare, lykas Netflix Streaming Services International B.V., de dochterûndernimming dy't yn Nederlân fêstige is. Dêrnjonken is Netflix ek eigner fan:
Beskikberens
As streamingtsjinst is Netflix yn hast de hiele wrâld beskikber, útsein: Yn april 2021 hie Netflix wrâldwiid 208 miljoen abonnees, wêrfan 74 miljoen yn 'e Feriene Steaten en Kanada.
Pleats
thumb|In kop-hals-romppleats In pleats is it hûs en de bedriuwsromte fan in buorkerij. Ek it lân, skuorren, it hiem, de stâlen, ensfh. wurde faak ûnder it wurd ferstien.
Yn Nederlân is der in grut ferskaat fan pleatsen. De pleatsen yn Fryslân of Grinslân binne oars boud as de pleatsen yn bygelyks Seelân of Limburch. De meast foarkommende pleats yn Fryslân is de saneamde kop-hals-romppleats. Yn Grinslân is it meast foarkommende soart pleats de stjelppleats.
Trienke Elshof
Trienke Elshof (±1968) is in Fryske boerinne en bestjoerster fan LTO Noard.
Pleats
In oar soarte pleats dat yn Fryslân wol foarkomt, benammen yn It Bilt, is in foarm fan de kop-hals-romppleats wêrby de wenning heaks op de stâl stiet. Dit is de saneamde Biltske pleats.
Trienke Elshof
Bernetiid en oplieding
Oer har bernetiid is net folle bekend. Se hat in oplieding folge om ferpleechster te wurden.
Pleats
Fazendă
Trienke Elshof
Karriêre
Trienke Elshof wennet yn Weststellingwerf op in pleats. Har man buorket, mar Trienke Elshof is wol bot belutsen by it wurk. Se is foarsitter fan LTO Noard. Yn dy organisaasje komt hja op foar de belangen fan sa 'n 10.000 boeren en yn de provinsjes Fryslân, Grinslân en Drinte.
Houlik en gesin
Trienke is troud mei har man Henk en tegearre hawwe se 3 bern.
1252
Ferstoarn
Kategory : 13e iuw
Worp fan Thabor
Worp fan Thabor (Rinsumageast, ? - Turns 26 febrewaris 1538) ek wol bekend as Worp Tyaerda fan Rinsumageast, wie in Fryske kronykskriuwer. Hy waard berne yn Rinsumageast op Tjaardastate.<BR>
Worperus Tyaerda Thaborita
''Thaborita (Worperus Tyaerda), Worperus, Vorper van den Geest, - gewoonlijk Worp van Thabor genoemd, werd te Rinsumageest geb., was pastoor in zijn geboorteplaats, werd later Regulier kanunnik te Thabor bij Sneek, waar hij in 1523 prior werd en daar 26 Febr. 1538 overleed.''
''Het Friesch genootschap heeft zijn historischen arbeid uitgegeven onder den titel van: Worperi Tyaerda ex Rensumageest, prioris in Thabor, Chronicorum Frisiae libri tres, [tot 1397] Leov. 1848; Kronijken van Friesland 4de boek, bevattende de geschiedenis van de 15e eeuw, Leeuw. 1850; Vijfde boek bevattende de geschiedenis van het begin der 16e eeuw, 1499-1523, Leeuw. 1871; bezorgd door Dr. J.G. Ottema, die een kort levensbericht daarachter heeft geplaatst, met de noodige opheldering, hoe de kroniekschrijver eerst in 't Latijn schreef, en voor de latere tijdvakken, waarin hij oorkonden moest gebruiken in de landstaal, zich in 't Ned. uitdrukte. Over den auteur en deze jaarboeken liepen de vroegere berichten uiteen.''
Wurk
Hy skreau ûnder oare "De Kroniek van Friesland" tusken 1517 en 1538.
Kammingabuorren
220px|thumb|Kamminghabuorren Kammingabuorren of Camminghabuorren wie in wyk yn de stêd Ljouwert mei ± 11.500 ynwenners. Sûnt 2018 is de wyk part fan de gruttere wyk Kammingabuorren en omkriten. De namme ferwiisd nei de Cammingha's, eartiids in wichtige Fryske haadlingefamylje. Se wennen op de Kammingaburch. De eardere buorskip wurdt ek skreaun as Kampenggabure, Kambuur of Camingabuiren. It soe in ferwizing wêze nei de manljusnamme Kempe.
Camminghabuorren leit oan de noardeastrâne fan Ljouwert en is én yn oerflakte (246 ha.) en yn tal ynwenners de grutste wyk fan Ljouwert. De wyk waard tusken 1977 en 1996 boud, leit oan it wetter en hat in eigen treinstasjon.
Yn it midden fan de wyk is it Kroanenbergerpark dat foar in part omsletten wurdt troch it Griene Stjerpaad, in fytspaad dat dwers troch de wyk hinne rint. Oan de noarlike kant fan it park is in fiskfiver dy't de ferskate wettergongen yn de wyk meiïnoar ferbynt. It park bestiet út in stripe grien en ferskate boartersplakken, sa as bygelyks in kuorbalfjild, in fuotbalfjild, in klimtoer en halfpipe. It park leit tichteby in tal basisskoallen.
Keunst
Der rint in keunstroute troch de wyk mei alve keunstwurken út it tiidrek 1989 - 1997. Dy keunstwurken binne makke troch Hans van Meeuwen, Alfred Eikelenboom, Kazuo Katase, Irene Fortuyn, Jozef van der Horst, Tilly Buij, Jan van de Pavert, Aldo Rossi, Hans Janselijn, R.W. van de Wint, en it duo Matthijs van Dam en Peter Jansen.
Tij-eilân
thumb|right|300px|In foto fan Saint Micheals Mount yn Ingelân.
In Tij-eilân is in stik lân dat ferbûn is mei it fêstelân troch in natuerlike, of oanleine, daam, dy’t by heechwetter ûnder wetter rint.
Hoarn fan Afrika
thumb|right|200px|In kaart fan Afrika mei de lannen fan de Hoarn fan Afrika yn it grien.
De Hoarn fan Afrika is in skiereilân oan de uterste eastpunt fan Afrika, dêr't de Reade See útmûnet yn de Arabyske See, in part fan de Yndyske Oseaan. It skiereilân rikt foar sa’n 400 kilometer de Arabyske See yn.
Tij-eilân
List fan Tij-eilannen
thumb|right|300px|In loftfoto fan Mont Saint Michel yn [[Normandje, Frankryk.]]
Hoarn fan Afrika
De namme wurdt ek brûkt foar it oanlizzende gebiet. Yn dat gebiet lizze de lannen Etioopje, Somaalje, Eritrea en Dzjibûty. Dat gebiet hat in grutte fan likernôch 2 miljoen kante kilometer en it hat sa’n 90 miljoen ynwenners. Wichtige talen yn dit gebiet binne it Amhaarsk, it Somalysk, it Oromoosk en it Arabysk.
De term waard ferneamd nei de Ogadenkriich tusken Somaalje en Etioopje yn 1977-1978.
thumb|left|200px|In reliëfkaart fan de Hoarn fan Afrika.
Jacob Vredeman
Jacob Vredeman de Vries of Jacques Vredeman (Mechelen, 1558/1559 - Ljouwert, septimber 1621) sjongmaster, toankeunstner en muzykteoretikus yn Ljouwert. Hy wie in komponist út de Súdlike Nederlannen, en joech yn 1602 tolwe fillanellen yn it Frysk út.
Libben
Vredeman krige syn muzikale oplieding yn Mechelen, dêr't er yn 1576 koarsjonger waard. Hy fêstige him yn 1588 yn Ljouwert as muzyklearaar. Om 1600 hinne de lieder fan it Collegium Musicorum, dêr't de leden fan troch him ûnderwiisd wurde yn de fokale en ynstrumintale muzyk. De skieding dêrtusken is noch net hielendal trochfierd. (lustich om singen ende speelen op verscheiden instrumenten). It wurk fan Vreeman moat yn dat ljocht besjoen wurde. Vredeman hat syn Súdnederlânske stimpel op it Ljouwerter muzyklibben setten. Wie ek foarsjonger yn de Grutte Tsjerke en muzyklearaar yn de Grutte- of Latynske Skoalle. Fan syn lieten is in oantal op Fryske teksten skreaun.
Wurk
De bondel ‘’Musica miscella o mescolanze di madrigali, canzoni, e villanelli in lingua Frisica a quatro & cinque voci” waard yn Frjentsjer útjûn troch Gillis van den Rade, dy 'ta de meast foaroansteande kalvinistyske útjouwers fan de stêd Antwerpen hearde; yn Fryslân wie hy steatsdrukker. De Fryske fillanellen skilderje it boerelibben mei mylde spot, en it Frysk is hjir noch gjin taal dy't mear earnstige lieten weardich achte waard. Pas mei de lieten fan Gysbert Japix wurdt it Frysk ek in taal foar earnstige minnepoëzij, politike sangen en psalmberimingen. Syn Isagoge musicae, dat is corte, perfecte instructie van de principale musycke, waard yn 1618 publisearre.
Alkohol (betsjuttingsside)
"Alkohol" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
Rigtje Boelstra
Komôf
Boelstra waard yn 1893 berne yn Stiens. Hja wie de dochter fan Johannes Boelstra en Grietje Olivier en hie in suster dy't Neeltje Boelstra hiet.
Bernetiid en oplieding
Se gong nei de Middelbere Famkesskoalle yn Ljouwert, letter nei yn kostskoalle yn Lausanne (Switserlân) en úteinlik nei in finishing school yn Ingelân.
Houlik en gesin
Yn 1916 troude Boelstra mei kowefokker Jan Wassenaar, mar harren houlik bleau sûnder bern.
Karriêre
Yn 1936 makke Boelstra 11 tekeningen foar it FRS foar de brosjuere Friesch Vee: Topografie en Geraamte. Letter wurke hja as fotografe by it FRS. Se makke ek noch foarljochtingsfilms foar dy organisaasje. Dêrnjonken besiet se twa melkfeehâlderijbedriuwen, en hoewol't dêr bedriuwslieders op buorken, wie Boelstra dêr op deistige basis by belutsen.
Lettere jierren en ferstjerren
Boelstra ferstoar yn 1969 yn Jelsum.
Wikiwomen-projekt
Boelstra waard foar it projekt Wikiwomen (om mear biografyen oer froulju op 'e Wikipedy te krijen) brûkt as foarbyldbiografy. De biografy waard troch learlinge Frysk kopiearre om oanpasse te kinnen nei eigen 'WikiWoman'.
Remon de Jong
Remon de Jong, ek wol MC Remon, is in Fryske Hiphop-artyst út It Hearrenfean. MC Remon trede fan lyts ôf oan al op, op festivals as Eurosonic, Metropolis en Graspop mei syn net mear besteande band Swart op Wyt. Sûnt 1995 is hy aktyf as repper. Ek is hy ûnder mear ferneamd fan fideoklips op de muzykstjoerder The Box en programma’s as Gotcha! fan Veronica, 6Pack fan SBS6 en Faktor Freed fan Omrop Fryslân. De teksten fan de repper ha in humoristyske dochs skerp maatskiplike eftergrûn.
Neist syn karriêre as muzykmakker is hy ek keunstner fan muorreskilderings en portretten. Hy jout ek kursussen yn it reppen en striptekenjen.
Yn maart 2008 presintearre de repper op it Aaipop Festival yn Nijlân syn nije skiif: FriesStyle.
Gielegoufûgels
De Gielegoufûgels (Oriolidae) foarmje in famylje fan sjongfûgels yn it skift fan de moskeftigen.
Klassifikaasje
De skaaien yn de famylje fan de gielegouwen binne:
List fan bylden yn Frjentsjerteradiel
Dit is in (ûnfolsleine) gronologyske list fan bylden yn Frjentsjerteradiel. Under in byld wurdt hjir ferstien elk trijediminsjonaal fisueel keunstwurk yn de iepenbiere romte fan de gemeente Frjentsjerteradiel, wêrby't byld brûkt wurdt as sammelbegryp foar skulptueren, stânbylden, ynstallaasjes en oare byldhouwurken.
Kaard
thumb|250px|Kaard Kaard (Midslânsk: Kaad) is in doarp op it Fryske waadeilân Skylge, mei 14 ynwenners (1 jannewaris 2005).
Geografy
Kaard leit by de dyk fan West-Skylge nei Midslân, westlik fan Baaidunen en Kinum, ticht by it útwetteringskanaal nei de Nije Syl.
Skiednis
Oant yn de 19e iuw waard Kaard beskôge as in buert fan buorskip de Lytse Bueren. Yn dy tiid bestie Baaidunen noch net, en hearde ek dat gebiet ta Kaard. Oarsom lei Stoartum súdwest fan Kaard, oant it yn 1825 yn in stoarmfloed weifage waard.
Byldkaike
In byldkaike of ikoantsje, (Ingelsk pictogram), is in troch it programma oanwiisd partsje fan it byldskerm, dêr't in beskate funksje oan takend is. Mei de komst fan de mûs waard it mooglik, troch it (dûbel)klikken op in byldkaike, it programma rap te betsjinjen. By de taastskermen kin soks hiel ienfâldich troch mei in finger op sa'n byldkaike te tikjen.
Etanol
Etanol is de bekendste alkohol yn de skiekunde. It is de alkohol dy't yn alkohoalyske dranken sit. De molekulformule fan etanol is C2H5OH, mei as brutoformule C2H6O. Etanol wurdt meastal gewoan alkohol neamd.
Etanol is in flechtige, ûntflambere floeistof mei in karakteristike rook. Planten en mikro-organismen meitsje ethanol oan ûnder de anearobe omsetting (fermintaasje) fan beskate koalhydraten. Ek kin it fia petrogemyske prosessen produsearre wurde. Troch syn desynfektearjende eigenskippen wurdt ethanol ferwurke yn guon ûntsmettingsmiddels. De gemyske yndustry brûkt it by de syntese fan organyske ferbiningen.
Etanol is ekin wichtige alternative brânstof. Wannear't it út biologyske boarnen wûn wurdt, lykas út plantaardich materiaal, wurdt praat fan bio-etanol. Bio-etanol wurdt ûnder oare ynset as motorbrânstof, benammen as in addityf by benzine.
Wiebe Wieling
Wiebe Wieling (Menaam, 15 desimber 1955) is in skoal- en sportbestjoerder. In byfunksje is dy fan foarsitter fan de Keninklike Feriening De Fryske Alve Stêden. Wieling wennet yn Hurdegaryp en is troud mei Jessy Stapensea; sy hawwe twa soannen.
Libben
Wieling studearre Sosjale Geografy en Ekonomy oan de universiteit fan Grins. Hy wie fan 1997 oant 2004 lid en sûnt 2001 foarsitter fan it Kolleezje fan Bestjoer (CvB) fan Van Hall Larenstein yn Ljouwert. Dêrneist wie er oant yn 2007 lid fan it Kolleezje fan Bestjoer fan de Hânzehegeskoalle fan Ljouwert en Grins. Op 1 augustus 2009 is Wieling beneamd ta foarsitter fan it kolleezje fan bestjoer fan de OSG Piter Jelles yn Ljouwert. Iepenbiere skoallemienskip Piter Jelles is de grutste fan Fryslân mei fêstigingen yn Sint-Anne, Dokkum en Kollum.
Op 18 novimber 2005 waard er troch Henk Kroes yntrodusearre as syn beëage opfolger. Op 16 desimber waard er ta bestjoerslid keazen, mei as doel op termyn it foarsitterskip oer te nimmen. De twa jier waarden brûkt om Wieling yn te wurkjen (2007). Sels hat Wieling de Alvestêdetocht twa keer folbrocht. De Trettjinde Alvestêdetocht folbrocht hy tegearre mei syn frou Tsjetsje Dieuwke Stapensea. Wieling krige lanlike bekendheid yn febrewaris 2012, doe't der sprake wie fan in mooglike 16e Alvestêdetocht, mar dy't troch te min iis yn it suden fan Fryslân net troch gie.
Meijel
Meijel is in plak en eardere gemeente yn Limburch. Der wenje sa'n 6000 ynwenners (2009). Per 1 jannewaris 2010 makket Meijel diel út fan de gemeente Peel en Maas.
Meijel hat - neist syn isolearre lizzing tusken moeras en Peel - ek polityk lang yn in isolemint sitten. Wylst buorgemeente Deurne wol by de Generaliteitslannen hearde, makke Meijel dêr gjin diel fan út.
Vittorio Adorni
Vittorio Adorni (Parma, 14 novimber 1937 – Parma, 24 desimber 2022) wie in Italjaansk hurdfytser. Adorni begûn yn 1955 mei wedstriden te fytsen, Hy waard yn 1961 profesjoneel hurdfytser. Hy boekte syn belangrykste oerwinningen yn 1965 (Omgong fan Itaalje) en yn 1968 doe't er wrâldkampioen waard by de profs. Adorni wûn 11 etappes yn de Omgong fan Itaalje.
Vittorio Adorni ferstoar op 24 desimber 2022, yn 'e aldens fan 85 jier.
Dútske tún
thumb|225px|Park en fiver fan de Filla Haas yn Sinn ([[Hessen)]]
In Dútske tún is in styl yn de túnarsjitektuer, dy't oan de ein fan de 18e iuw út de typyske Ingelske lânskipstún fuortkaam. Karakteristyk foar datsoarte tunen is in trochsichtige struktuer, dy't at der skiep, kij, of geiten omrinne, noch wat losser wurdt.
In bekend foarbyld fan dizze túnstyl is it park fan it slot Luisium by Dessau. Yn Nederlân hat kastiel Bouvigne by Breda in Dútske tún.
Hanenburch (buorskip)
Hanenburch is in buorskip by Feankleaster, yn de gemeente Noardeast-Fryslân, en leit tusken de Cecilialoane en de Sparrewei. Hy hat op 13 oktober 2011 foar it earst kombuorden krigen.
Oarlochsmonumint Snits
thumb|It monument yn 2012. Arsjitekt [[Arjen Goodijk|A. Goodijk, W. Valk (byldhouwer)]] It Oarlochsmonumint is in monumint ta oantinken oan de slachtoffers fan de Twadde Wrâldoarloch yn de stêd Snits.
It monumint oant 1950
It monumint waard fuort nei de oarloch oprjochte op it plak fan de doe krekt ôfbaarnde waach fan Snits. Destiids bestie it monumint út in fjouwerkante pylder mei weagjend dak. Op de pylder stienen de nammen fan de yn Snits omkommen persoanen. It die bliken dat dy list ynkompleet wie, der stienen allinnich nammen op en gjin data.
Op it monumint stie de tekst: It sied fan juster is de frucht van moarn
De pylder is nei pleatsing by de Waach letter fersetten nei it Ald Tsjerkhôf, dêr't it in plak krige njonken de Brânwarkazerne fan Snits. It monumint is yn 1950 ferfongen troch it hjoeddeiske byld.
Monumint sûnt 1950
It monumint toant in steande frou mei earelint op in arkadefoarmige bakstiennen muorre. It byld stiet neist de Grutte- of Martinytsjerke yn Snits en is makke fan Frânske kalkstien (Vaurion).
Op it earelint stiet de tekst: GETROUW TOT IN DE DOOD
Dêrûnder op de foet fan it byld: 1940 - 1945
De muorre ûnder it byld hat ferskate plakettes, wêrûnder ien as oantinken oan de slachtoffers fan de Snitser Bloednacht. It byld is op 4 maaie 1950 ûntbleate troch Meta Lever, dy't har heit en twa bruorren ferlear yn de Twadde Wrâldoarloch.
Betinking
Elts jier op 4 maaie, by de Nasjonale Deadebetinking, is der in plechtichheid oan de foet fan it byld.
Sacharoaze
thumb|Struktuer fan sacharoaze Sacharoaze (C<SUB>12</SUB>H<SUB>22</SUB>O<SUB>11</SUB>, ek wol súkroaze, saccharoaze of sûker neamd) is in disacharide dat bestiet út in glukoaze-ienheid en in fruktoaze-ienheid. It wurd komt fan it Arabyske "shakar".
It wurdt wûn út sûkerbiten, sûkerreid of sûkerpalm. Dat giet mei in raffinaazje-proses. By dat proses wurdt de sûker út de plant oplost yn hjit wetter, en troch werkristallisaasje en filtraasje suvere.
List fan alkohoalyske dranken
De (net folsleine) list fan alkohoalyske dranken en merken bestiet út:
Sacharoaze
By de fertarring fan sacharoaze moat as earst de bining tusken dizze twa ienheden (glukoaze en fruktoaze) brutsen wurde. Hjirtroch is de beskikberheid fan de enerzjy neffens dy fan glukoaze in bytsje sleau; dochs wurdt der by sportdrinkens wol sacharoaze brûkt. It frijmeitsjen fan de ienheden bart noch wol sa hurd, dat nei ynnimmen fan in mannichte sacharoaze in dúdlike pyk yn it bloedsûkergehalte sjoen wurde kin.
Sacharoaze lost poerbêst op yn wetter (by keamertemperatuer wol 2 kilogram yn in liter, by it siedpunt likernôch 5 kilogram ). In sêde sûkeroplossing is de swietste floeistof dy't er bestiet. Gjin inkelde swietstof is swieter.
Sûker
Sûker wurdt brûkt om iten swiet te meitsjen. Yn it ferline waard sûker yn grutte stikken ferkoft, dy't troch de klant yn lytse klûntsjes brutsen waarden. Dêrom wurdt sûker foar tee of kofje hieltyd noch wol yn klûnten brûkt. No binne dat lykwols yn it fabryk foarfoarme klûntsjes.
Gemy
Sacharoaze wurdt ek brûkt by de produksje fan polyoalen, dy't grûnstoffen binne foar polyuretanen.
Tsjerke fan Harich
De tsjerke fan Harich is in monumintaal gebou oan de Stinzenwei yn Harich. De tsjerke wurdt regelmjittich brûkt troch de PKN-gemeente Harich-Rûgehuzen. De tsjerke is in ryksmonumint en yn 2021 oerdroegen oan de Stifting Alde Fryske Tsjerken.
Tsjerklike gemeente
De PKN-gemeente Harich-Rûgehûzen waard foarme yn 1816, doe't it tsjerkje fan Rûgehûzen ôfbrutsen waard. De gemeente dielt in dûmy en in webstee mei de PKN gemeente Aldegea-Kolderwâlde. It tsjerkje fan Kolderwâlde waard yn 1840 ôfbrutsen. De twa gemeenten binne lykwols fierder selsstannich. Der wurdt om de twa wiken yn ien fan de doarpstsjerken fan Harich en Aldegea tsjerke.
Skiednis
Bekend is dat healwei de 13e iuw der al in parochytsjerke yn Harich stie, dy't wijd wie oan de Jongfaam Marije. By in stoarm waard de tsjerke ferneatige, mar de toer fan dowestien bleau stean. Om it jier 1500 hinne waard dy âlde toer by in ferheging mei bakstien ommitsele. De toer krige doe in westlike tagong en in iepening nei it skip, dy't nei de reformaasje werd tichtmakke waard.
Op 10 maaie 1662 stoartte de tsjerke yn. Yn dy tiid wie Johannes fan Scheltinga grytman fan Gaasterlân en deputearre fan Fryslân. Hy joech de opdracht om de tsjerke wer te bouwen. thumb|left|175px|Tinkstien foar de werbou fan de tsjerke yn 1663 In jier letter fûn de foltôging fan de weropbou plak en boppe de hjoeddeiske tagong betinkt in gevelstien mei it wapen fan de grytman dy weropbou.
De toer waard yn 1682 nochris heger makke. Ut dy tiid datearret de tsjintwurdige mitsele spits. De goatyske galmgatten út 1500 waarden tichtset en ferfongen troch rûnbôgige galmgatten.
Ynterieur
Fan de oarspronklike ynrjochting bleaune de preekstoel mei it doophek út 1664 bewarre. By in restauraasje yn 1873 ferhûze de preekstoel fan it tradisjonele plak oan de súdlike muorre nei it eastlike koer. By de lettere restauraasje waard de 19e-iuwske feroaring net werom draaid en sûnt stiet de preeksoel foar it grêfmonumint foar de Fryske deputearre en grytman fan Gaasterlân Ulbo Aylva Rengers (1726-1787) en syn frou en Nicasia van der Haer (1723-1778).
De houten flier yn 'e tsjerke moast nei de brân fan 1979 ferfongen wurde en doe kamen de âlde grêfsarken wer foar it ljocht. In pear 18e- en ier 19e-iuwske sarken krigen in plak yn de flier foar de preekstoel. Yn de tsjerke hingje trije buorden mei de nammen fan alle dûmny's. De earste dûmny wie fan 4 maaie 1597 oant 21 maart 1598 Joannes Cornelii Sijloii. De rest fan de ynrjochting yn de tsjerke datearret fan nei de brân.
De beide toersklokken binne yn 1682 en 1683 jitten troch de klokkejitter Petrus Overney.
Oargel
By de brân wie it âlde oargel fan Steenkuyl ferlern gien. Dat oargel datearre út 1898 en wie foar in part boud fan âldere ûnderdielen. It Ljouwerter bedriuw Bakker & Timmenga boude in nij oargel.
It yn de styl fan it Steenkuyl-ynstrumint boude twamanualige oargel hat fjirtjin registers ferdield oer haadwurk, boppewurk en pedaal.
Nitroglyserine
Nitroglyserine of glyseryltrinitraat (ôfkoarting: NG) is in kleurleaze floeistof. It is de yn 1847 útfûne trijefâldige ester fan glyserine en salpetersoer.
De namme nitroglyserine is feitlik ferkeard: nitro-ferbiningen hawwe formeel in NundefinedO2-groep, wylst der hjir sprake is fan in nitraatgroep: -OundefinedNundefinedO2. Nitroglyserine heart ta de groep fan organyske nitraten.
Synteze
Nitroglyserine kin makke wurde troch ferestering fan glyserine mei salpetersoer, ûnder ynfloed fan swevelsoer (net te betiizjen mei aromatyske nitraasje). Dit is in tige eksplosyf reaksjeproses wêrby't in soad foarsoargen nommen wurde moatte om eksploazjes by it meistjen foar te kommen, lykas en lege temperatuer en it foarkommen fan skokken.
Dynamyt
De gemikus Alfred Nobel ûntdekte yn 1867 dat de fysyske gefoelichheid fan it materiaal tige fermindere wurde koe troch it opsûgje te litten yn in poreuze stof, lykas seachgsel of diatomeeënierde (in poreuze grûnsoarte, opboud út de skeletsjes fan iensellige keizelwieren of diatomeeën.) De sa ûntstien substânsje neamde hy dynamyt, it is in tige krêftich eksplosyf dat no noch altiten belangrike tapassings hat. De útfining fan dynamyt makke Nobel sa ryk, dat hy yn steat wie de Nobelprizen yn te stellen yn syn testamint.
Stoelklok
In stoelklok is in hingklok wêrby't it oerwurk mei poatsjes op in stoel stiet. Se binne meast makke yn de 17e iuw en 18e iuw. Stoelklokken binne besibbe oan de lantearneklok.
Fryske stoelklok
De Fryske stuoltsjeklok waard rûnom makke yn Fryslân. De Fryske stoelklok is te werkennen oan de beskildere wizerplaat, de seemearminnen op de efterplanke en de protte fergulde leaden fersierings. De Fryske stoelklok hie as ienige in koarte slinger. De produksje fan Fryske stoelklokken is yn de 18e iuw begûn, mar is letter ferkrongen troch it oare type Fryske klok: de sturtklok.
Grinslanner stoelklok
Dizze klok is tige besibbe oan de Fryske foarm, ek de Grinslanner stoelklokken hienen in koarte slinger.
Saanske stoelklok
Dit type klok waard makke oan de Saan flakby Amsterdam yn de perioade 1680-1730. De Saanske klok hat amper skilderingen en de wizerplaat is beklaaid mei flewiel. Op de belle stiet meastentiids in Atlasfiguer.
Twintske stoelklok
Ek yn Twinte waarden yn de 18e iuw stoelklokken makke. Dizze klokken fan klokmakkers as Ruempol, Bakker en Ter Swaek binne no tige seldsum.
Dûke
Dûke kin slaan op
Saundersfoot
Saundersfoot is in plak yn Pembrokeshire, yn west Wales. It is mei it tichteby lizzende Tenby ien fan de meast besocht fakânsjebestimmingen fan Wales.
Fuotpaad
Saundersfoot leit yn it Pembrokeshirekust Nasjonaal Park en oan it kustpaad fan Pembrokeshire.
Karst Leemburg
Karst Leemburg (Terwispel, 17 maaie 1889 – Ljouwert, 30 novimber 1958) wie in Nederlânske reedrider. Hy wie de winner fan de 4e Alvestêdetocht op 12 febrewaris 1929
Op in leeftyd fan 39 jier wurdt Karst Leemburg winner fan de, yn 1929, 191 kilometer lange Alvestêdetocht. Nei 11 oere en 9 minuten komt hy as earste oer de streek yn Ljouwert, neidat de twa oarspronklike koprinners ferkeard rieden binne en sa de kopposysje ferlearen oan Leemburg. Oan de wedstriid dienen 98 dielnimmers mei dêr't 54 it fan folbrochten.
Tinian
250px|thumb|right|Lokaasje Tinian
Tinian is in Oseanysk eilân, part fan de regio Mikroneezje. Steatkundich sjoen is it eilân ûnderdiel fan de eilannekloft Noardlike Marianen yn de Grutte Oseaan dy't fan de Feriene Steaten binne. It is ien fan de piken fan it fulkanyske berchtme dy't de elannenkloft de Marianen foarmje. Tinian leit benoarden fan it eilân Aguijan en besuden fan it eilân Saipan.
It eilân hat in oerflak fan 101,8 km² en de heechste pyk leit op 210 meter.
Flora en fauna
Der komme mar fjouwer sûchdieren op it eilân foar: de yntrodusearre mosk (Mus domesticus), Polynesyske rat (Rattus exulans) en Rattus tanezumi en de ynhiemske flearmûs Pteropus mariannus.
Skiednis
De atoamoanfallen op Hiroshima en Nagasaky waarden fanôf it eilân Tinian dien.
Saipan
Saipan is ien fan de fyftsjin piken fan it fulkanyske berchtme dat de eilannekloft de Marianen foarmet. Saipan leit benoarden it eilân Tinian en besuden fan it eilân Farallon de Medinilla. It hat in oerflak fan 122,9 km² en de heechste pyk is 474 meter heech.
Skiednis
Saipan is al mear as trijetûzen jier bewenne. Yn 1521 lanne Ferdinand Magellaan op it eilân dat sûnt dy tiid in Spaanske koloanje wie.
Fan 1899 ôf foel Saipan as ûnderdiel fan de Dútske Marianen ûnder Dútsk bestjoer. Yn 1914 ûnder de Earste Wrâldkriich waard it eilân troch de Japanners beset en nei de kriich oan har tawiisd. De Japanners brochten de fiskyndustry en reidsûkerplantaazjes ta ûntwikkeling. Fan de jierren ôf fersterke Japan de militêre oanwêzigens. Yn 1941 wiene der al tritichtûzen Japanske militêren legere. Saipan waard op 15 juny 1944 troch de Feriene Steaten oanfallen, dy't der in loftmachtsbasis fêstigje woene dêr't sy fanút Tokio bombardearje kinne soene mei B-29 Superfortress bommenwerpers. De fûleindige en tige bluoddrige Slach om Saipan einige op 9 july mei de dea fan de lêste trijetûzen Japanske soldaten. Yn totaal kamen tusken de 40- en 55-tûzen Japanners om, ûnder wa goed tolvetûzen boargers. In part fan de Japanners, militêren likegoed froulju as bern, plige selsmoard, troch Banzai! roppend fan in rots yn see te springen. Oan Amerikaanske sneuvelen fiiftûzen soldaten.
Tsjintwurdich hat Saipan goed fyftichtûzen ynwenners. It eilân libbet foar it grutste part fan it toerisme. Op 27 juny 2005 arrivearre de Japanske keizer Akihito op it eilân om de slachtoffers út de Twadde Wrâldkriich te betinken.
Floara en fauna
De folgjende sûchdieren komme der foar:
Rota
250px|right|thumb|Lokaasje Rota (Noardlike Marianen)
Rota is in Oseanysk eilân, part fan de regio Mikroneezje. Steatkundich sjoen is it eilân ûnderdiel fan de arsjipel Noardlike Marianen yn de Grutte Oseaan dy't fan de Feriene Steaten binne. It is ien fan de piken fan it fulkanyske berchtme dy't de elannegroep de Marianen foarmje. Rota leit benoarden it eilân Guam en besuden it eilân Aguijan.
It eilân hat in oerflak fan 85 km² en de heechste pyk leit op 488 meter.
Floara en fauna
Der komme fjouwer sûchdieren foar:
153
Ferstoarn
150er
William Gouge
thumb|right|William Gouge, 1654 ets fan [[John Dunstall.]]
William Gouge (1575-1653) wie in geastlike en skriuwer. Hy wie fan 1608 ôf, 45 jier lang dûmny-predikant yn de St Ann Blackfriars en in lid fan de Synoade fan Westminster fan 1643 ôf.
Libben
Hy waard berne yn Stratford-le-Bow, Middlesex yn Ingelân en doopt op 6 novimber 1575. Hy folge syn oplieding op Felsted, St. Paul's skoalle, Eton Kolleezje, and King's Kolleezje yn Cambridge. Hy studearre yn 1598 ôf as B.A. en krige yn 1601 syn M.A.
Ear't er nei Londen gie wie er in meiwurker en sprekker op Cambridge. Fanwege syn foarspraak foar it Ramisme yn stee fan de traditsjoniele metoaden fan Aristoteles kaam it hast ta in opstân. (Dit ferhaal oer Gouge, dy't spruts oer de logika, wurd neamd yn de Logic and Rhetoric in England 1500-1700 (1956) fan Wilbur Samuel Howell as in ferslach fan Samuel Clark en is net dúdlik datearre.
Pleuni Touw
thumb|250px|Pleuni Touw mei Willem Nijholt yn De stille kracht (1974) Pleuntje (Pleuni) Touw (Bergen op Zoom, 8 novimber 1938) is in Nederlânske aktrise.
Wurkpaad
Pleuni Touw kaam yn 1962 fan de Arnhimske toanielskoalle en makke yn it neijier fan dat jier har debút yn it teäter by it Nieuw Rotterdams Toneel yn De keuken fan Arnold Wesker. Se wie oant 1973 aktyf by ferskate toanielselskippen en makke dêrnei de oerstap nei de frije sektor. Yn 1975 troude se mei akteur Hugo Metsers, mei wa 't se in eigen toanielproduksjebedriuw begûn, BV Polona. Mei Metsers spile se dêrnei yn de ferskate stikken dy't Polona produsearre, lykas Rose en Schijn bedriegt.
Yn har hiele karriêre wie Touw te sjen yn tal fan films, telefyzjesearjes en teäterproduksjes. Yn 1982 makke se har debút as sjongster mei it album Al mijn geheimen. Yn 2009 wûn se in Gouden Kalf foar bêste froulike byrol yn de film Bride Flight.
Pleuni Touw wie de earste Nederlânske aktrise dy't neaken op de telefyzje ferskynde. Dat barde yn 1974 yn de searje De stille kracht, in drama basearre op de roman mei deselde namme fan Louis Couperus; har tsjinspiler wie Willem Nijholt. Keunstneres Phil Bloom wie har yn 1967 as earste bleate frou op de Nederlânske telefyzje foargien. Dat wie yn it programma Hoepla fan de VPRO. De neakensêne bleau dêrnei kontroversjeel en hoewol't Touw populêre erkenning krige, waard se oerslein foar lettere rollen.
Saturnus
Atmosfear
De atmosfear fan Saturnus bestiet foar mear as 93% uit wetterstof en foar wat mear as 5% út helium. It restearjende diel wurdt ynnomd troch metaan, wetterdamp, ammoniak, etaan, propaan, asetyleen en wetterstoffosfide dy't sporadysk foarkomme.
Op Ierde bestiet in dúdlike skieding tusken lân, wetter en atmosfear. Saturnus hat dêrfoaroer allinnich mar wetterstoflagen dy't fan in floeibere foarm djip yn de planeet stadichoan oergeane yn de gasfoarmige fariant dy't yn de atmosfear foarkomt, sûnder in dúdlike grins. Dit is in net wenstige situaasje dy't fuortkomt út de enoarme druk en temperatuer op Saturnus, neamd in superkritike tastân. As gefolch fan de ôfgryslike druk wurde de gassen dusdanich gearparse dat se, op it punt dêr't gewoanwei de oergong ferwachte wurdt, in tichtheid hawwe dy't noch altiten oerienkomt mei dy fan in floeistof. Saturnus hat dêrom gjin dúdlik planeetoerflak, mar wittenskippers brûke as referinsjepunt it punt dêr't de druk gelyk is oan 1 bar. Dit is oan de top fan it wolketek. Ut de romte wei sjoen fertoant de atmosfear fan Saturnus in patroan fan streken of bannen dat oerienkomsten fertoant mei Jupiter. It ferskil is lykwols dat de bannen fan Saturnus dizeniger binne en om de evender folle breder. Troch de Voyager 1 waarden komplekse wolkestruktuerem waarnomd yn de atmosfear dy't fan de Ierde ôf net sichtber wiene. Op Saturnus waaie hurde stoarmen, tichtby de evender berikke se yn de boppelagen fan de atmosfear snelheden oant 500 m/s.
Ringen
Alle gasplaneten út ús sinnestelsel fertoane in systeem fan ringen, mar dat is pas op de ein fan de 20e iuw ûntdekt. It ringensysteem fan Saturnus is fierwei it opfallendst en ek folle earder waarnomd. Yn 1610 seach Galileo Galilei nei Saturnus en seach trije objekten ynstee fan ien. Fol fernuvering hâlde Galilei it der op dat de planeet twa hantfetten (ansae) hie. Doe't hy twa jiewr letter nochris seach wienen dizze ferdwûn wêrnei't se twa jier letter wer ferskynden, no dúdliker as ea. In heale iuw letter koe Christiaan Huygens tanksij de ferbettere teleskooptechnyk yn 1655 as earste befêstigje dat dizze ansae eins in ring om de planeet wie. Huygens beskreau in tinne platte ring dy't de planeet nearne rekke. Dit waard yn it earstoan mei wat sepsis ûntfongen, mar waard troch Richard Hooke en Giovanni Cassini befêstige. thumb|links|800px|''ringen fan Saturnus yn it sichtbare ljocht- en radiospektrum Cassini toande yn 1675 oan dat de ring yn werklikheid út twa ringen bestie, wêrtusken in skieding siet dy't letter de namme Cassiniskieding krige. Yn 1858 bewiisde James Clerk Maxwell dat de ringen grús en stikjes rots befetsje moasten.
De lêste ynsichten binne dat it in stelsel is fan talleaze minime, ôfsûnderlike ringen mei smelle, lege ôfskiedingen tusken dizze ringen. De ringen binne gemiddeld mar sa'n 20 meter dik en besteane út iis en meteorytstofdieltsjes. It heule stelsel is konsintrysk, wat feroarsake wurdt troch de soad moantsjes fan Saturnus, dy't swiertekrêften ûndergeane en feroarsaakje.
Meidat Saturnus' ekwatoriale flak 2 kear per saturnusjier (30 ierdse jierren) dy fan ús krúst, ferdwine elke 15 jier de ringen foar inkele wiken út it sicht. Dit wurdt feroarsake meidat wy de ring dan fan de sydkant ôf sjogge en troch de minime dikte fan mar 20 meter. Op 11 augustus 2009 krúste it flak opnij en ferdwûn it werkenbere oansjen fan de planeet.
Allinnich de A-, B- en C-ring binne mei de amateur-teleskopen fan de ierde ôf te sjen. De D- en E-ring waarden respektyflik yn 1969 en 1967 fan de ierde ôf ûntdekt. De F- en G- ringen waarden op foto's fan de Voyager ekspedysjes waarnomd.
De F-ring hat in flochten struktuer en wurdt yn stân hâlden troch de hardermoantsjes Prometeus en Pandora.
R/2004 S1 is in hiele lytse ring tusken de A- en F-ring, yn de buert fan de baan fan Atlas, dy't yn septimber 2004 troch it Cassini-Huygens team ûntdekt waard. Der moat lykwols noch neigien wurde oft dizze ring folslein en permanint is eardat hy in definitive oantsjutting krijt.
Op 7 oktober 2009 publisearren wittenskippers de ûntdekking fan in mânske bûtenring mei in radius fan 13 miljoen kilometer, ofwol 200 kear de diameter fan de planeet sels. De ring is ûntdekt mei help fan de Spitzer romteteleskoop. Mei de ûntdekking is der no ek in reële teory oer de kleuring fan de moanne Iapetus, dy't oan ien side donkerkleurich is. Men giet der no fan út dat dizze ring dêrfoar ferantwurdlik is.
Skiedingen tusken de ringen
thumb|400px|''Saturnus fertsjustert de sinne, foto makke út de [[Cassini-Huygens-sonde wei op 15 septimber 2006. Op de grutte foto is krekt links fan de heldere A-ring de ierde te sjen as yts stipke.]] De dúdlik waarnimbere romte tusken de A- en B-ring is bekend as de Cassiniskieding (4650 km breed) en wurdt feroarsake troch de moanne Mimas.
Der bestiet noch in lytsere romte binnen de A-ring (de Enckeskieding). Dizze is folle minder goed te sjen. Se is mar 325 km breed en waard mooglik waarnomd yn 1837 troch Johann Encke mar pas mei sekerheid befêstige yn 1888 troch James Keeler. It moantsje Pan (20 km grut) hat syn baan yn dizze skieding.
De Voyagers ûntdekten fierder noch lytsere skiedingen: de Maxwellskieding op 87.500 km ôfstân (270 km breed) en de Keelerskieding op 136.500 km ôfstân (35 km breed); dizze lêste wurdt iepenhâlden troch it moantsje Dafnis.
De stân fan de ringen sa't wy dy fan de ierde ôf observearje kinne makket in syklus troch fan 29,5 jier. De jierren dat wy op ierde yn it flak fan de ringen sieten (1612, 1671-1672, 1685, 1789-1790, 1848-1849, 1966, 1979-1980), hawwe yn it ferline fan belang west omdat op dat stuit it ljocht fan de ringen minimaal is en de kâns dêrtroch fergrutte dat men lytse, ljochtswakke moantsjes ûntdekke koe. In foarbyld hjirfan is de ûntdekking fan Janus yn 1966 troch Audouin Dolfus fan it Observatoarium fan de Pic du Midi ôf.
Moannen fan Saturnus
It falt net ta om in arbitrêre skieding te meitsjen tusken in lytse moanne en in grutte brok fan de ringen. Begjin 2007 wienen der 56 natuerlike moannnen en moantsjes bekend.
Isfahan
left|500px|thumb|Meidan Emam yn Isfahan
Isfahan of Esfahan (Perzysk: اصفهان) is in stêd yn Iran; it is de tredde stêd fan it lân. De stêd leit sa’n 340 km besuden Teheran. Yn de Aldheid waard de stêd Aspadana neamd. It is ek de haadstêd fan de provinsje Isfahan.
Isfahan leit yn in oaze op it Heechlân fan Iran oan de noardigge fan de rivier de Zayandeh Rud en leit oan wichtige grutte noard-súd en east-west diken yn Iran. It wie ien fan de wichtige stêden oan de siderûte mei in grutte karavaanseray.
Isfahan wie ea ien fan de grutste stêden fan de wrâld. It plak bloeide fral fan 1050 oant 1722, benammen yn 16e iuw ûnder de Safavid dynasty, doe’t it (foar de twadde kear) de haadstêd fan Perzje waard. Ek hjoed noch hat de stêd in soad fan syn eardere grandeur behâlden. It is ferneamd om syn Islamityske arsjitektuer, mei moaie bûlevaars, oerdutsen brêgen, paleizen, moskeeën en minaretten. Dat alles hat laat ta it Perzyske sprekwurd "Esfahān nesf-e jahān ast" ('Isfahan is de heale wrâld').
It Naghsh-e Jahan plein yn Isfahan is ien fan de grutste stedspleinen fan de wrâld en in skitterjend foarbyld fan Islamityske en Iraanske arsjitektuer. Dêrom is it opnaam yn de Wrâlderfgoedlist fan de UNESCO as in  World Heritage Site. De stêd hat fierders noch in grut ferskaat oan histoaryske monuminten.
Skiednis
De stêd bestie al yn de Aldheid en wie doe bekend as Aspadana. Yn de tiid fan de Parten wie it de haadstêd fan de provinsje Boppe-Perzje fan dat ryk
Under de Babyloanyske ballingskip waarden ek Joaden nei Isfahan oerbrocht. Dêr is no ek noch in lytse joadske mienskip.
De Arabieren feroveren de stêd yn 643. De stêd bleau doe fan belang. De lizzing oan de siderûte makke dat de stêd bekend wie om syn side.
Under de dynasty fan de Safaviden waard Isfahan yn 1598 fannijs haadstêd fan Perzje. De stêd bloeide ûnder sjah Abbas I de Grutte. Yn dy perioade waarden de meast wichtige bouwurken realisearre, ûnder oaren it plein Meidan Emam. De stêd hie doe sa'n 1 miljoen ynwenners. Abbas I brocht in protte hannelers nei syn nije haadstêd, dêr't in soad Armeenjers en Joaden ûnder wienen; sy hiene dêr godstsjinstfrijheid. De Nederlânske VOC hie fan 1623 oant 1638 in hannelspost yn Isfahan.
Ekonomy
Yn Isfahan wurdt uranium omset yn uranium heksafluoride (UF6), it iennige plak yn Iran dêr't it te besetten is. Neffens it IAEA boude Iran yn 2006 oan bunkers ûnder Isfahan om de UF6 produksje te beskermjen.
Steven de Jong
Steven de Jong (Skarsterbrêge, 26 juny 1962) is in súksesfolle Fryske regisseur en produsint fan (spyl)films. De Jong folge de "Media Akademy" in Hilfertsom en makke dêrnei namme mei ferfilmingen fan meast Fryske ûnderwerpen. As regisseur makke er sawol jeugdfilms as films foar folwoeksenen.
Isfahan
Ekonomy
De stêden Najafabad, Khaneh Esfahan, Khomeini-shahr, Shahin-shahr, Zarrinsjahr, Mobarakeh, Kwomshe(Shahreza), Kashan, Fouladsjstahr en Falavarjan heare allegearre ta de metropoal Isfahan. De stêd hat in ynternasjonaal fleanfjild en der wurdt de lêste hân lein oan de bou fan in metrospoar.
Goed 2000 bedriuwen yn it gebiet profitearje fan Isfahan's ekonomyske, kulturele en sosjale potinsjeel. Isfahan húsmannet in grutte oaljeraffinaderij en in grutte loftmachtbasis. HESA leit ek tichteby, it is Iran's meast moderne fleanmasinefabryk (dêr't de IR.AN-140 makke wurdt). Yn 2007 waard de Ynternasjonale Natuerkunde Olimpiade yn Isfahan holden.
Sylvie Meis
thumb|Sylvie Meis by de Deutscher Fernsehpreis 2012 thumb|Sylvie Meis, 2010 Sylvie Françoise Meis (Breda, 13 april 1978) is in Nederlânsk presintatrise, aktrise en model.
Libben en wurk
Meis waard berne yn Noard-Brabân en waard grutbrocht yn it Belgyske Hoogstraten. Nei't sy de HAVO dien hie, helle sy de HBU-oplieding Personiel & Arbeid. Op har 18e woe sy al fotomodel wurde, mar woe dochs earst skoalle ôfmeitsje. Meis gie oan 't wurk as PR- en kommunikaasjemeiwurker en folge ek logopedylessen.
Har niget oan it telefyzjefak kaam in pear jier letter. Yn 1999 briek se troch as presintatrise by Fox Kids.
Provinsjale wei 712
thumb|N712 De provinsjale wei 712 of N712 rint fan De Lemmer troch de Noardeastpolder nei Urk. Dizze wei is begjin 1950-er jierren oanlein.
Sylvie Meis
Libben en wurk
Maityd 2003 gie Meis oan 't wurk by muzykstjoerder MTV en presintearre dêr it programma de Dag Top 5. Rillegau stapte hja lykwols wer oer nei susterbedriuw TMF om dêr it ynteraktive programma Babe Trap met Sylvie Meis te presintearjen. Yn 2004 krige Meis in nij programma: Modelfacts.
Steven de Jong
Jonge jierren en start filmkarrière
De Jong is hikke en tein yn Skarsterbrêge. Nei de middelbe reskoalle begûn hy as 18-jierrige in platewinkel op de Jouwer. Dêr kaam letter in cd-winkel op It Hearrenfean by. Lettter folge De Jong de "Media Academie" yn Hilfertsom en makke dêrnei namme mei in soad ferfilmings fan meast Fryske ûnderwerpen. Hy makke yn 1981 syn debút as akteur yn Zeg 'ns Aaa. Hy wurke dêrnei mear as tsjien jier foar de produksjemaatskippijen fan Joop van den Ende en John de Mol, as ûnde mear regisseur en produsint, foar ferskate telefyzjeproduksjes wêrûnder Goede Tijden Slechte Tijden, De Erfenis en Paardenmagazine.
Sylvie Meis
Libben en wurk
Meis waard yn 2002 útroppen ta TV-babe fan it jier en in 2003 fûn manljusblêd FHM har de meast seksy frou. Yn 2006 sette it Dútske blêd Die Welt har op it tredde plak yn in Top 5 fan de meast moaie spilersfroulju fan it WK fuotbal.
Sylvie hat sûnt maart 2007 in kontrakt by Ted Linows en Linda Naujoks Firma Mega Models.
Yn 2007 stie Meis as model op it omslach fan it simmer en hjerstnûmer fan de kleankatalogus Otto, Sylvie folge dêrmei û.o. de supermodellen Gisele Bündchen, Heidi Klum, Claudia Schiffer en Cindy Crawford op.
Persoanlik
Yn 2003 krige Meis ferkearing mei fuotballer Rafael van der Vaart. Op 10 juny 2005 trouden sy yn Heemskerk. Sy krigen in soantsje, Damián Rafael (28 maaie 2006). Yn 2005 ferhuze de húshâlding nei Hamburch, yn 2008 ferfearen se nei Madrid. Yn 2013 skiede Meis fan Van der Vaart.
Sint-Nikolaastsjerke (Eastrum)
De Sint-Nikolaastsjerke is in monumintale, yn de 16e iuw boude tsjerke yn Eastrum.
Albert Atema
Albert Atema (Ljouwert, 22 novimber 1913 – 25 desimber 1972) wie in Nederlânske politikus fan de PvdA.
Sint-Nikolaastsjerke (Eastrum)
Skiednis
De tsjerke stiet op in diels ôfgroeven terp. De sealtektoer is boud yn de 13e iuw, it skip en itkoar yn de 16e iuw. De rûzings oer de boutiid fan it skip binne ûngelyk. Karstkarel jout as bouperioade omtrint 1550, de Stichting Alde Fryske Tsjerken situearret de bou wat earder, nammentlik ein 15e, begjin 16e iuw. Oars as de súdlike muorre mei seis finsters, hat de noardlike muorre mar ien finster.