cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Forbes (tydskrift)
Skiednis
Yn 2006 kocht de ynvestearringsgroep Elevation Partners, dêr't û.o. de Ierske sjonger Bono fan U2 by oansletten wie, in minderheidsbelang yn Forbes Media. Yn jannewaris 2010 ferkocht Forbes it gebou oan Fifth Avenue yn Manhattan, dêr't oan doe ta de haadredaksje residearre, oan 'e Universiteit fan New York. It tydskrift ferhuze nei Jersey City yn Nij-Jersey, noch hieltyd yn 'e stêdekloft fan New York, mar op in plak dêr't de prizen foar ûnreplik goed in stik leger wiene.
Kataren
Learstellings
Dizze wize fan nei de wrâld sjen, kin ferbân hâlde mei de hurde wrâld fan dy tiid. Minsken hienen te lijen ûnder it jok fan it feodale stelsel. En de ienichste manear om't hjirfan te ûntsnappen wie troch de dea. En dat wylst de katolike tsjerke nei in godlike oarde ferwiist. Dat makket it, dat de midsiuwske minsken it stelsel akseptearren. De Kataarske wize fan leauwen wie faaks it antwurd op alle minsklike ellinde fan dy tiid. De Kataren beskôgen wrâldlike dingen lykas seks, lúkse en wille as in skieding tusken materiaal en de geast. De Kataren woenen graach kieze foar de geast.
Forbes (tydskrift)
Skiednis
Yn novimber 2013 waard Forbes Media yn 'e ferkeap dien, in set dy't oanfitere waard troch Elevation Partners. Yn july 2014 kocht de famylje Forbes Elevation Partners út om dêrnei in belang fan 51% yn Forbes Media te ferkeapjen oan Integrated Whale Media Investments, in ynvestearringsbedriuw út Hongkong. Letter, hoewol't it ûndúdlik is wannear krekt, ferkocht de famylje nochris 44% fan it bedriuw oan Integrated Whale. Yn novimber 2020 berjochte parseburo Reuters dat Integrated Whale op dat stuit 95% fan Forbes Media yn besit hie, en de famylje Forbes de restearjende 5%.
Kataren
Learstellings
De Kataren beskôgen harren sels as de wiere kristlike tsjerke. Jezus Kristus hat in sintrale rol spile yn harren leauwen. Foar harren is Kristus as de echte soan fan God nei de stoflike wrâld stjoerd om dêr de spirituele ferlossing te ferkundigjen. De Kataren leauden yn it Nije Testamint en dan foaral it evangeelje fan Jehannes.
Forbes (tydskrift)
Amerikaanske edysje
De wichtichste konkurrinten fa Forbes op 'e Amerikaanske merk fan sakeblêden binne Fortune en Bloomberg Businessweek. Forbes hie yn 2020 in oplaach fan mear as 657.000 eksimplaren. Forbes pulbisearret ek in lifestylekatern, Forbes Life, en in edysje dy't spesjaal oer New York giet, Forbes New York. De webside fan Forbes is Forbes.com, dy't yn 1996 oprjochte waard. Yn 2006 bewearde Forbes.com wrâlds meast besochte sakewebside te wêzen. Yn 'e mande mei guon byhearrende websiden wurdt Forbes.com eltse moanne oandien troch 27 miljoen unike besikers.
Kataren
Learstellings
De Kataren brûkten de bibel ek, mar leinen dat oars út as bygelyks de Katolike tsjerke. Wat sy foaral hiel wichtich fûnen wie it idee dat de geast sterker wêze moast as it fleis. Hja wienen fan betinken dat as minsken it goeie paad folgen en in goed minske wienen se fan de boaze wrâld nei de himel gean koenen.
Forbes (tydskrift)
Utlânske edysjes
Bûten de Feriene Steaten publisearret Forbes in Ingelsktalige edysje dy't spesifyk op East-Aazje taspitst is, mei de titel Forbes Asia. Dêrnjonken besteane der 45 nasjonale en supranasjonale edysjes, almeast yn oare talen as it Ingelsk. Supranasjonale edysjes binne Forbes Africa foar Ingelsktalich Afrika, Forbes África Lusófona foar Portegeesktalich Afrika, Forbes Afrique foar Frânsktalich Afrika en Forbes en Español foar Spaansktalich Latynsk-Amearika. Ek besteane der supranasjonale edysje dy't it Baltikum, Midden-Amearika en it Midden-Easten beslane. Lannen mei nasjonale edysjes fan Forbes binne: Argentynje, Austraalje, Brazylje, Bulgarije, de Dominikaanske Republyk, Eastenryk, Ekwador, Estlân, Fjetnam, Frankryk, Georgje, Grikelân, Hongarije, Yndia, Yndoneezje, Israel, Japan, Kazachstan, Kolombia, Letlân, Litouwen, Meksiko, Monako, de Oekraïne, Oerûguay, Perû, Poalen, Portegal, Roemeenje, Ruslân, Sily, Sina, Slowakije, Spanje, Súd-Koreä, Tailân en Tsjechje.
Kataren
Learstellings
De Kataren binne yn twa groepen ferdield, de gewoane leauwigers en de perfekten (sjoch ûnderoan dizze side). Mei it oanfarden fan de Konsalamentum in soart Sakramint wat troch hânoplizzing ûntfongen wurde koe, krige men de status fan Perfectus. thumb|right|200px|Kataren dy't ferjage wurde Yn tsjinstelling mei de Katolike tsjerke preken de Kataarske preesters yn de folkstaal. Earmoede, beskiedenheid en soberens ek tsjinoer de seksuele behoeften is as ideaal nei stribbe.
Der is yn al dy jierren in soad skreaun oer de Kataren. De âldste boarnen hoege net altyd betrouber te wêzen. Lykas de bewearing dat de Kataren kontakt hienen mei de oarde fan de Timpeliers, en dat se de hillige Graal hawwe soenen, is spekulaasje.
Skiednis
De Kataarske learstellings komme oarspronklik út East-Jeropa en is troch hannelsrûtes ferspriede. Omdat it Bogomielske leauwen fan Traasje liket op dat fan de Kataren, wurde de Kataren yn de midsiuwen ek wol Bougres neamd, wat Bulgaren betsjut. Der binne in oantal autentike teksten oerbleaun wêrûnder ‘rituelen fan de Kataren yn Lyon’ en it nije testamint. De oarspronklike boarnen befêstigje dat de Kataren tsjin de doetiidske Katolike tsjerke wienen. Sy fûnen de preesters en geastliken korrupt. De Kataarske beweging moat dan ek as in protestbeweging sjoen wurde.
De earste Frânske Kataren ferskynden tusken 1012 en 1020 yn de provinsje fan Limousin. Guon wurde ûntdekt yn it jier 1022 yn Toulousse, sy wurde dea makke. De synoades fan Charroux en Vienna yn 1028 feroardiele de waaksende beweging. Yn de 11e iuw wurde prekers fan de Katolike tsjerke stjoerd om de Kataren wer op it rjochte paad te krijen.
Dôchs wurde de Kataren sterker. Foaral troch beskermhear hartoch Willem fan Akwitaanje en oare eallju. De befolking is foaral ûnder de yndruk fan de anty-pauslike preken fan Piter fan Bruys en Hindrik fan Lausanne yn de provinsje fan Perigord.
De provinsje fan Languedok yn Oksitaanje, Súd-Frankryk wurde yn de 12e iuw it earste bolwurk fan de Kataren. De Oksitaanske kultuer belibbet ek troch de ynfloed fan de Kataren in bloeitiid. Mar de Frânske kening besjocht it mei in soad jaloezy, wylst de paus yn Rome net ûnferskillich sjocht nei it machtsferlies fan de Katolike tsjerke yn Oksitaanje.
In koalysje fan de kening, Noard-Frânske eallju en de Paus liede yn 1208 ta de earste krústocht tsjin de Kataren. Dit alles ûnder lieding fan Simen de Montfort IV. De massaslachting fan de ynwenners fan Beziers, dêr’t mear as 20.000 minsken op 22 july 1209 fermoarde binne, heart ta ien fan de grutste grouweldieden yn de Jeropeeske skiednis. Yn de stêd Beziers wienen net allinnich mar Kataren. De pauslike gesant hie sein: 'moardzje se allegear út, God werkent syn eigen bern wol'. De earste krústocht einige yn 1212.
Organisaasje
De hierargyske organisaasje lit de ûntwikkeling sjen fan de Kataarske beweging. Uteinlik hawwe sy ek keazen foar in typyske tsjerklike struktuer. De Kataarske tsjerke hie in lyts liederskip. Der wie in biskop en syn plakferfanger, en in brede basis fan leauwers. De Kataarske biskop hie minder foech en funksjes as in biskop yn de Katolike tsjerke. De biskop naam it earste plak yn by alle rituelen. Fierders die in biskop neat, hy wie gewoan haad fan de gemeente.
Earst keazen gemeenteleden de biskop. Letter yn de 13e iuw wie dat net mear sa. Sy folgen de Katolike tsjerke. Allinnich biskoppen mochten oare biskoppen wije. De twa plakferfangers fan in biskop wurde de jongere en de âldere soan neamd.
De Perfekty
De Perfekty (froulike foarm: Perfectae) of "goed minsk", wienen de eigentlike leden fan de Kataarske tsjerke. Der binne mooglik nea mear as 10.000 Perfektyf west, guon deskundigen tinke net mear as 4000.
Fochtelerferlaat
thumb|right|250px|It Fochtelerferlaat.
It Fochtelerferlaat is in skutslûs yn de Opsterlânske Kompanjonsfeart tusken Easterwâlde en Appelskea. Yn 1816 is de earst slús boud, de slús dy’t der no stiet komt fan 1895. It ferskil yn hichte is 1,41 meter. De slús wurdt noch hielendal mei de hân betsjinne.
De slúskolk stiet, as hy net brûkt wurdt, leech. By de slús is ek in fytsbrechje dat mei de hân betsjinne wurde moat. Oan de boppeside hat de slús in rinket. Oan de ûnderside is de slúsdoor foarsjoen fan fjouwer rinketten. It ôfwetterjen bart troch dizze rinketten. Tsjintwurdich giet dit automatysk mei in stoklep dy’t oan de boppeside fan de slús stiet.
Nij-Roan
Nij-Roan (Nederlânsk: Nieuw-Roden, Drintsk: Nij-Roon) is in doarp yn de provinsje Drinte yn de gemeente Noordenveld, mei 1328 ynwenners (1 jannewaris 2005).
Skiednis
As earste wie der in skoalle en om dy skoalle ûntstie in doarp. Dit is in nuveraardich begjin foar in wenplak, want meastentiids is der earst in doarp en komt der letter in skoalle. Op de woeste heidegrûnen, dêr't hjir en dêr in spitkeet stie, waard yn de earste jierren fan de tweintichste iuw in skoalle boud. Oant yn de jierren 90 stie ek yn Nij-Roan in orizjinele seaddehutte, yn de buert fan it hartekamp. Dizze is ôfbaarnd en hjirmei gie in stikje ûntsteansskiednis ferlern. De ûntsteansskiednis fan Nij-Roan is in bitter ferhaal fan bodzjen en minne leefomstannichheden. In foto fan de biezembynsters stiet symboal foar dizze ûntsteansskiednis; op bleate fuotten, yltige hannen en ferware mar berette gesichten foarmen se in ikoan fan Nij-Roan. In soad manlju flechten oan de ein fan de wike, mei it jild dêr't se sa hurd foar bodde hienen, harren taflecht yn de alkohol. Se besochten efkes te ûntkommen oan it wrede bestean. Boppedat wienen in soad manlju fan hûs te arbeidzjen, oaren wienen stoarn. De froulju stienen der dan allinnich foar en hja makken dat se mei har bern troch de tiid kamen. "Bessems binden" wie foar haren uin grutte boarne fan ynkomsten. Sûnttiids is der yn hûndert jier fansels in soad bard: der kamen huzen en winkels, der kaam elektrisiteit en wetterlieding, der foarme him in doarpsmienskip, mei in kafee, in tsjerke en in doarpshûs. De bewenners rjochten ferienings op en organisearren festiviteiten. Nij-Roan groeide út ta in bloeiend doarp.
Lizzing
It doarp leit west fan Roan en is troch nijbouwiken fan Roan-West hielendal tsjin it doarp oangroeid. Nij-Roan wie destiids in útwreidingsplan fan Roan, dêr't yn 1937 de earste bewenners kamen te wenjen. Doe lei de grins tusken Roan en Nij-Roan by de Wâldseam (sa't de namme al oanjout). Yn de foarbye desennia binne de tuskenlizzende lannen (doe noch Nij-Roden) ynruile foar nijbouwiken, ûnder de plaknamme Roan. De adressen yn it doarp hawwe noch altiten as plaknamme Nij-Roan, De nije adressen dy't oansluten binne op besteande strjitten rjochting de nijbouwiken falle ûnder Roan.
It besjen wurdich
It besjen wurdich is de eardere Nederlânsk Herfoarme tsjerke, no priveebesit en jout ûnderdak oan in sjongkoar. Efter de tsjerke is in pleintsje mei in wetterput. It doarp hat in iepenbiere basisskoalle, inkele sportfjilden, in supermerk en lyts winkelsintrum en in brún kafee. Ek is der in aktyf sportferieningslibben, mei fuotbal, kuorbal, gymnastykferiening. Sûnt 1999 hat it doarp in lyts privee museum mei meast eigentiidske keunst.
Boerûndy
Boerûndy is in lân yn Sintraal-Afrika. De haadstêd is Bujumbura.
Geografy
left|thumb|150px|Fiskers oan de Tanganjikamar Boerûndy lei noardeastlik fan de Tanganjikamar en strekt har út oer in heechflakte op sawat 1500 meter hichte mei savannen yn it binnenlân. It hat allinnich lângrinzen, mei Kongo-Kinshasa 233 km, mei Rwanda 290 km en mei Tanzania 451 km. Yn it noardeasten leit in fochtich tropysk reinwâld. De heechste pyk is de berch Heha op 2670 meter hichte. De Nyl ûntspringt yn de bergen fan Boerûndy en Rûanda.
Klimaat
It klimaat is frij myld, tanksij de lizzing op grutte hichte.
Skiednis
Yn de 15e iuw krongen fanút it noarden Tûtsy-stammen Boerûndy yn, dy't in feodaal bewâld fierden oer de ynhiemske Hûtûs. Yn 1890 waard it gebiet in part fan de Dútske koloanje East-Afrika, dat nei de Earste Wrâldkriich troch Belgje bestjoerd waard. Yn 1962 waard Boerûndy ûnôfhinklik en sûnt dy tiid is hieltyd sprake fan konflikten tusken de Hûtûs (85 % fan de befolking) en de Tûtsys (15 %). Nettsjinsteande in nij grûnwet yn 1992 kin dizze boargerkriich net as beëinnige beskôge wurde.
Befolking
De grutste etnyske groepen binne de Hûtû, Tûtsy en de Twa.
Boerkina Faso
Lizzing
It lân wurdt begrinzge troch:
Lânskip
Fochtige savannes yn it súdwesten fan it lân gean oer yn drûge savannes yn it binnenlân, dêr't it meastepart fan de befolking wennet. Allinnich de Swarte Folta fiert it hiele jier troch wetter oan. De Sahel beskiedet it gea fan Boerkino Faso. De heechste berch is de Tena Kourou (749 m). Boerkino Fao leit net oan see mar de reade, swarte en wite folta rivieren begjinne yn it lân en streame nei de Atlantyske Oseaan. De trije grutste marren binne de Téngrélasee, de Bammar en de Demmar.
left|thumbnail|150px|Drûge savanne yn de omjouwing fan Ouagadougou
It lân beskikt oer in protte natuerskientme, fral yn it suden, bygelyks de wetterfallen fan Banfora, de piken fan Sindou en de mar fan Tengrela.
De grutste stêden fan Boerkino Faso binne:
Skiednis
De skiednis fan Boerkina Faso wurdt oant en mei de 19e iuw dominearre troch de Mossy dy't sûnt de 11e iuw in wichtige rol spilen yn it noardwesten fan Afrika. As de Frânsken yn 1896 arrivearren wurdt it in Frânske koloanje. Op 5 augustus 1960 wurdt it gebiet selsstannich ûnder de namme Boppe-Folta.
Op 4 augustus 1984, krekt in jier neidat de marksist-leninist Thomas Sankara troch in steatsgrip oan de macht kaam, wurdt de namme fan it lân feroare yn "Boerkina Faso". "Boerkina Faso" betsjut sokswat as it 'lân fan de earlike minsken'.
Demografy
De 13,2 miljoen ynwenners fan Boerkino Faso heare ta de twa grutste West-Afrika kulturele groepen, te witten de Mossi en de Mande. Beide befolkingsgroepen binne om-ende-by even grut.
Religy
Nei skatting (1996) is goed 60% fan de befolking Islamitysk, in 24% oanhinger fan in natoerreligy, 17% Katolyk en 3% Protestant.
Taal
De offisjele taal fan Boerkino Faso is it Frânsk, ynlânske talen (dy't troch 90% fan de befolking sprutsen wurde) binne: More, Dioula, Gurma, Senufo
Vincenz Statz
thumb|Boumaster Vincenz Statz thumb|Und fertig wird er doch, 1861 Vincenz Statz of Vinzenz Statz (Keulen, 9 april 1819 - dêre, 21 augustus 1898) wie in Dútske arsjitekt. Hy wurdt beskôge as ien fan de wichtichste en ynfloedrykste fertsjintwurdigers fan de neogoatyske boustyl yn it Rynlân.
Wurkpaad
Statz krige syn earste lessen fan in learling fan Karl Friedrich Schinkel en kaam dêrnei yn 1841 yn tsjinst by de wurkpleats fan de Dom fan Keulen, dêr 't er fan 1845 ôf as foarman wurke. Yn deselde tiid as Friedrich von Schmidt, dy 't letter it stêdhûs fan Weense boude, waard er troch de boumaster fan de Dom Ernst Friedrich Zwirner ynskeakele om oan de plannen te wurkjen. Hy wie sa entûsjast oer de skjintme fan it wurk dêr 't er oan wurkje mocht, dat syn fantasy sûnt allinnich noch mar libbe yn de kreaasjes fan de midsiuwske arsjitektuer. Dat entûsjasme komt ek ta utering yn syn akwarel 'Visie op 'e foltôge tuorren fan 'e Dom van Keulen' (Vision der vollendeten Türme des Kölner Doms), dêr 't it tige bewûndere orizjineel him fan yn de Printe - en Tekeningekolleksje fan it Wallraf-Richartz-Museum & Fondation Corboud Keulen befynt. Dy akwarel datearret út 1861, doe 't de boukundige foltôging fan de tuorren fan de Dom fan Keulen om alderlei redenen noch lang net yn sicht wie. It keunstwurk draacht dan ek de titel Und fertig wird er doch!; in fyzje en oanmoediging tagelyk foar Zwirner.
Satz bestudearre de goatyske styl mei safolle tawijing, earst yn Keulen en it Rynlân, dêrnei yn Nederlân en België, en lang om let yn Frankryk en Ingelân, dat er yn koarte tiid beskôge waard as ien fan 'e bêste kenners derfan, en syn eigen ûntwerpen hellen de algemiene belangstelling foar de goatyske arsjitektuer wer oan.
Nei't Statz al yn 1847 mei syn eigen wurk útein set wie, wurke er fan 1854 ôf fulltime as arsjitekt.
In soad fan syn gebouwen waarden yn de Twadde Wrâldoarloch skansearre en dêrnei allinnich mar ferienfâldige restaurearre, guon waarden sels hielendal ôfbrutsen. By oare waard it meubilêr alhiel of foar in part fuorthelle, omdat de neogoatyske styl net mear bysûnder wurdearre waard. Earst yn de jierren 1970 krige de arsjitektuer fan it histoarisisme, dat ek Statz, wer mear wurdearring; de measte fan syn gebouwen steane dêrom hjoed-de-dei op de monumintelist, en in soad binne of wurde trou oan it orizjineel restaurearre.
Syn soan Franz Statz (1848-1930) wie ek arsjitekt.
Pompejus
thumb|300px|Gnaeus Pompeius Magnus de Grutte Gnaeus Pompeius Magnus (Latyn: CN·POMPEIVS·CN·F·SEX·N·MAGNVS ) (Rome, 29 septimber 106 f.Kr. – Egypte, 28 septimber 48 f.Kr.) wie militêr en polityk leider ûnder de lette Romeinske Republyk. Hy foarme mei Markus Krassus en Julius Caesar it Earste Triumviraat (59-53 f.Kr.).
Politike en militêre wurkpaad
Pompeius wie in soan fan de tige rike Romein Gnaeus Pompejus Strabo. Syn wurkpaad sette al op jonge leeftyd útein. Doe Sulla mei syn leger yn 88 f.Kr. opluts nei Rome, sammele Pompejus twa legioenen byelkoar en slute him by Sulla oan.
Wylst Sulla Rome ynnaam, gie Pompejus út syn namme nei Sisylje en Noard-Afrika om dêr de oanhingers fan Marius, de tsjinstanner fan Sulla, te bestriden. By syn weromkomst yn Rome, krige Pompejus de opdracht om de opstannige Sertoarius yn Spanje te ferslaan. Nei in lange kriich waard Sertorius troch in eigen offisier, Perperna, ombrocht en koe Pompejus weromkeare nei Rome.
Neidat er mei in spesjaal mandaat beklaaie wie om de piraten út Sisylje, dy't de Middellânske See teisteren, te bestriden, slagge hy yn in rap tempo dêryn harren út te rûgjen. Yn Rome hie men tocht dat hy de put yn trije jier foltôgje soe, mar it waarden trije moannen. Pompejus ferdriuw harren nei de eastlike boppehoek fan de Middellânske See. Hy joech de oerbleaune piraten de kar: deafechtsje of in nij libben begjinne. Hja keazen allen foar de lêste. Ut tankberens stiften de bekearde piraten de stêd Pompeiopolis (tichtby it tsjintwurdige Mersin). Dêrop naam Pompejus, yn 66 f.Kr., it befel oer fan de Romeinske generaal Lukullus en syn striid tsjin Mitridates VI fan Pontus. Nei inkele grutte oerwinningen behelle te hawwen organisearre Pompejus it grutste part fan it easten fan it Romeinske Ryk opnij.
Al dizze oerwinningen joegen him de earetitel Magnus (de Grutte), wat him op like hichte brocht as syn idoal Aleksander de Grutte.
It earste triumviraat (60-53 f.Kr.)
Pompejus sleat him tegearre mei Markus Lisinius Krassus yn 60 f.Kr. oan by it Earste Triumviraat dat op inisjatyf fan en mei, Gaius Julius Caesar sletten waard, nettsjinsteande it ûnderlinge wantrouwen tusken beide mannen. Caesar moast as konsul yn 59 f.Kr. derfoar soarje dat Pompejus syn oarlochsfeteranen in stikje lân krige om te arbeidzjen. It triumviraat foel lykwols neidielich út foar Pompejus, doe't Krassus yn 53 f.Kr. sneuvele yn de striid tsjin de Parten en it triumviraat einige.
De oergong fan militêr nei politikus ferrûn foar Pompejus min. Sawat alle antike auteurs (û.a. Plutarchus, Kassius Dio en Appianus) skriuwe dan ek dat it foar Pompejus better west hawwe soe as er fuort nei syn grutste oerwinning op Mitridates ferstoarn wie. Neidat Pompejus yn de problemen kaam troch syn passive hâlding en minne beslissingen as gefolch fan ferkearde ynformaasje, luts hy him safolle mooglik tebek út it iepenbiere libben.
De problemen dy't letter ûntstiene troch de opstân fan Caesar soenen der lykwols foar soarje dat Pompejus opnij it harnas oanlutse moast.
Pompejus waard úthoulike oan Julia, de dochter fan Caesar en syn frou.
Tsjin Caesar
Op 7 jannewaris 49 f.Kr. waard Pompejus as diktator oanstelle troch de senaat om de Republyk tsjin Caesar te ferdigenjen. It slagge Pompejus net op tiid in behoarlik leger op de bien te bringen en hy moast nei it Easten flechtsje. Yn it hiele Ryk bruts yn alle fûlens in boargeroarloch.
Pompejus hie in minder leger as dat fan Caesar, dat benammen út Galyske feteranen bestie. Lykwols helle hy yn it begjin de measte oerwinningen. Mar troch de beheiningen dy't Pompejus troch de senaat oplein waarden en de beslútteleasheid fan syn ûnderbefelhawwers waard Pompejus yn 48 f.Kr. ferslein yn de slach by Parsalus. Pompejus koe nei Egypte flechtsje dêr't Ptolemaios XIII hearske en dy't him help ferskuldige wie as cliens. Doe hy lykwols foet oan wal sette, waard Pompejus fermoarde. By Caesar syn oankomst yn Aleksandrje waard him it haad fan Pompejus oanbean. Caesar toande lykwols in hevige ôfkear fan dat "geskink".
Pompejus hie twa soannen neamd Gnaius en Sextus Pompeius Magnus Pius.
Henk Helmantel
Henk Helmantel (Westeremden, 22 febrewaris 1945) is in Nederlânsk keunstskilder. Hy wurdt beskôge as besibbe oan de 3e generaasje fan de Groep fan de figurative abstraksje, yn 't koart: 'De Groep'. Hy wurdt ek wol rekkene ta de Noardlike Realisten en de Unôfhinklike Realisten.
It kristendom wie wichtich yn de famylje; Helmantel is lid fan de Grifformearde Tsjerken (frijmakke). Helmantel hat fan 1961 oant 1965 studearre oan de Akademy Minerva yn Grins.
Helmantel wurdt beskôge as in fynskilder. Dat betsjut dat er syn ûnderwerpen tige sekuer ôfbyld. Hy makket in soad stillibbens en ynterieurs fan midsiuwske tsjerken.
Op 25 febrewaris 2000 waarden in tal skilderijen, brûnzen bylden en antike dingen stellen út de eksposysjeromte fan Helmantel. Op 18 july 2000 waarden twa persoanen oanholden doe't hja besochten losjild fan Helmantel te krijen. Alle keunststikken kamen sûnder skea werom by de skilder.
In 2007 wegere direkteur Kees van Twist fan it Grinzer Museum it wurk fan Helmantel út te stallen, om't it net passe soe yn it belied fan it museum. Dat hat laat ta in protte lilkens. .
Helmantel is ek bekend as foarfjochter fan it kultuerhistoarysk erfguod fan Grinslân. Hy sloopte syn âlde wente, in filla út de iere 20e iuw, en boude fan 1974 ôf de midsiuwske pastorije opnij, dy't yn 1912 ôfbrutsen wie. It slagge him om dêrfoar subsydzje fan de Rykstsjinst foar de Monumintesoarch te krijen
Henk Helmantel laat ek begraffenissen op it tsjerkhôf yn Westeremden. Yn Grins hat er in oantal grêfstiennen op it Joadsk tsjerkhôf oan de Moesstrjitte restaurearre.
Op 31 oktober 2008 waard Helmantel útroppen ta Keunstner fan it jier 2008. Yn 2014 waard er beneamd ta ridder yn de Oarder fan Oranje-Nassau.
Stedsgrêft (Snits)
left|30px| thumb|right|Lemmerbrêge thumb|right|Harinxmabrêge thumb|right|[[Toppenhústerbrêge]] thumb|right|Blik fan de [[Wilhelminabrêge (Snits)|Wilhelminabrêge ôf]] De Stêdsgrêft (Offisjeel: Stadsgracht) is de kollektive namme foar it wetter yn de binnenstêd fan de stêd Snits, de kombenaasje fan de stêdsgrêft en de grêften yn 'e stêd. De grêft hat dêrom trije rinnen. De namme Stadsgracht jildt sûnt 15 maart 2007 foar alle trije as de offisjele namme.
Súdrin
Fan de Kolk giet de stêdsgrêft ûnder de Lemmerdykbrêge troch nei it súdeasten, tusken de Rienck Bockemakade en de Balthuskade troch, en draait dan nei it noardeasten, tusken de Rienck Bockemakade en de Prinsegrêft nei de Wâldfeart. Dit earste part, dat yn de folksmûle Prinsegrêft hjit nei de kade dêr't it bylâns rint, is groeven fan 1492 ôf, doe't de Nijstêd binnen de nije stêdwal brocht wurde moast.
Fan hjir rint it wetter fierder tusken de Harinxmakade en de Koopmansgrêft, nei de Van Harinxmabrêge, en dan fierder nei it Heablok. Dit part is tagelyk mei it earste groeven, om in ferbining te meitsjen tusken de Nijstêd en de Easterdyk.
De Pol
De Pol is in buorskip yn de gemeente Noordenveld yn de provinsje Drinte.
Stedsgrêft (Snits)
Súdrin
It lêste part rint fan it Heablok, tusken de Bothniakade en de Koopmansgrêft nei de Toppenhústerbrêge, dêr't it wetter oanslút op it Simmerrak en de Aldfeart. Dit wie nei gedachten it earste part fan de âldfeart, oant de útwreiding fan 1492 ôf, dêr't de Easterdyk en it wetter besuden dêrfan binnen de stêd by brocht waarden. Dizze twa parten hjitte yn de folksmûle fan Koopmansgrêft, nei de kade dêr't dy bylâns rinne.
De Pol
Geografy
De buorskip leit sa'n kilometer eastlik fan it Drintske doarp Peize en foel oant de gemeentlike weryndieling fan Drinte ûnder de gemeente Peize. It leit oan de trochgeande dyk fan Peize nei it eastliker lizzende Winde, Bunne, Donderen en Vries. Midden op De Pol slút de wei oan nei it noardliker lizzende Eelde en Paterswolde. De namme fan dy wei, De Horst, jout al oan dat it oer in (wat) hegere sânrêch giet. Troch de útwreiding fan it doarp Peize yn de foarm fan nije wiken Kortland en Kymmelsplan is De Pol tsjintwurdich oan it haaddoarp fêstgroeid. Dochs hat de buorskip noch in eigen identiteit dy't yn stân hâlden wurdt troch in aktyf mienskipslibben.
Skiednis
Beide diken, De Horst en De Pol, binne iuwenâlde ferbiningswegen. Op de hoeke fan de beide wegen stie in tolhûs dat yn de tiid fan de opheffing yn 1959 de lêste aktive tol yn Drinte wie. Oan De Pol stie ien fan de trije iepenbiere legere skoallen fan de âlde gemeente Peize. De oare twa stienen yn de buorren fan Peize en yn Altena. Nei de opheffing fan de skoalle is it gebou in wenhûs/atelier woarn. Hoewol't it buorskip mar sa'n 200 ynwenners hat, hie it oant fier yn de tweintichste iuw wol trije kroegen. Dêrfan is yn 2010 noch mar ien oer.
Stedsgrêft (Snits)
Noardrin
Fan de Kolk giet de stêdsgrêft ûnder de Wûnderbrêge troch nei it noardwesten, tusken de Wetterpoartsgrêft en de Westersingel troch nei de Keningsbrêge. It is net hielendal wis at dit natuerlik wetter is, mar as net, dan is it groeven foar de foar Snits histoaryske tiden. Dit part hjit yn de folksmûle de Wetterpoartsgrêft, nei de wâle dêr't it bylâns rint.
Fan de Keningsbrêge rint it wetter nei it noarden, tusken de Tsjerkegrêft en de Westersingel troch. Dit part hat yn de folksmûle de namme fan Tsjerkegrêft, nei de wâle dêr't it bylâns rint. Dit part is nei alle gedachten in natuerlike begrinzing fan de stêd, dy't sa ta stêdgrêft wurden is. Oan de noardein fan de âlde stêd draait it wetter nei it easten nei de Noarderpoartsbrêge. Dit stikje hjit ek wol Noardersingel, nei de namme dy't de kaai oan de noardkante fan it wetter earder hân hat. Hoewol't it wetter yn oarsprong ûntstean is sa't de Tsjerkegrêft ûntstean is, is de hjoeddeiske lizzing it gefolch fan it ferdigeningswurk fan de Noarderpoarte dat de noardein fan de stêd foarmjûn hat.
Fan de Noarderpoartsbrêge rint de Stêdsgrêft nei it easten tusken de Prins Hindrikkade en de Badhúsgrêft troch, nei it punt dêr't earder de Neltsjehaven der op oansleat, en dan tusken de Prins Hindrikkade en de huzen fan de Noarderpoart troch nei de oanslúting mei de Frjentsjerter Feart. Op dizze twa stikjes wurdt it wetter almeast Badhúsgrêft neamd, nei de kade dêr't it earste bylâns rint. Ek dit part is foarme troch de ferdigening fan de Noarderpoart.
It wetter rint dan fierder nei it easten tusken Prins Hindrikkade en Swarte Dyk troch en dan tusken Prins Hindrikkade en Looxmagrêft troch nei de Keninginnebrêge. Dit part is groeven as in âlde stêdsgrêft, wêrtroch in stik stêd benoarden de Himdyk binnen de stêd foel. Yn de folksmûle hjitte dizze stikken Looxmagrêft nei de kade dêr't it lêste part bylâns rint.
Fan de Keninginnebrêge rint de Stêdsgrêft tusken deselde twa strjitten fierder nei it easten, nei de oanslúting mei de Swette. Dit part fan de grêft is groeven by de útwreiding fan 1492 doe't de Easterdyk binnen de stêd lutsen waard. Ek dit stik hjit yn de folksmûle fan Looxmagrêft nei de kade dêr't it bylâns rint.
It wetter rint dan tusken Prins Hindrikkade en de Twadde Easterkade fierder en draait nei it súdeasten nei de Easterpoartsbrêge. Ek dit part fan de grêft is groeven by de útwreiding fan 1492 doe't de Easterdyk binnen de stêd lutsen waard. It wetter hjir hjit ek wol fan Easterpoartsgrêft, nei de brêge.
Besuden de Easterpoartsbrêge rint it wetter fierder nei it súdeasten, tusken Jousterkade en de Earste Easterkade troch, foarby de Lytssânsterpiip, en slút dan oan op it Simmerrak en de Aldfeart. Ek dit part hjit wol fan Easterpoartsgrêft.
De noardrin hat meast brêgen dy't net iepen kinne en kin dêrom min brûkt wurde troch de grutte plezierfeart. Dat makket de rin lykwols gaadlik foar roeiboaten en flústerboatsjes. Foaral it noardwestlik part, mei noch griene wâlen, is prachtich om lâns of bylâns.
Middelrin
Fanaf de Hoogendsterbrug, ûnder de Middelbrêge troch, nei de Aaiebrêge, rint de Stêdsgrêft tusken de beide wâlen fan it Grutsân troch troch de stêd nei it noarden. Dit part hjit yn de folksmûle ít Grutsân, nei de beide kaden. Dit is nei alle gedachten in wetter dêr't Snits as hannelsstêd bylâns woeksen is.
By de Aaiebrêge, in oerklúsing dy't trije âldere brêgen ferfong dêr't de âlde Aaiebrêge der ien fan wie, giet de Wip nei it westen, en gong eartiids it wetter fan it Grutsân fierder nei it noarden. Yn de 19e iuw is dat lêste wetter lykwols oerkluze en it is no net langer tagonklik. De ienichste fuortsetting is nei it easten, tusken de beide wâlen fan de Sûpemerk/Suupmerk troch, wat yn 'e folksmûle Sûpemerk hjit, nei de beide kaden. Dan rint it wetter ûnder de Bokkensbrêge (Sylsterbrêge) troch, ek wer in oerklúsing dy't âldere brêgen ferfong: fjouwer brêgen dêr't de âlde Sylsterbrêge der ien fan wie. Fan dêr rint de grêft ûnder de Bysketoerbrêge tusken de beide wâlen fan it Lytssân troch en draait stadich nei it noardeasten, oant it troch de Jousterpiip op de noardrin útkomt. Dit lêste part hjit yn 'e folksmûle nei de beide kaden it Lytssân. Moochlik binne dizze parten fier yn it ferline groeven as tagong fan de huzen dy by de Himdyk lâns stienen. It Lytssân is earst by de útwreiding fan 1492 by de stêd kaam.
Troch de oerkluzings fan de Aaiebrêge en de Bokkensbrêge, en trochdat de kaden yn de rin fan de tiid útwreide binne dêr it wetter smeller by makke is, is de middelrin gjin gaadlik farwetter. As wetterstêd wurdt der troch Snits lykwols al nei sjoen hoe't dit ferbettere wurde kin.
Monuminten
De súdrin en noardrin binne tegearre as stêdsgrêft oanwiisd as ryksmonumint. De middenrin is as wetter yn 'e stêd ek oanwiisd as ryksmonumint.
Freark III fan it Hillige Roomske Ryk
thumb|right|200px|Freark III.
Freark III (21 septimber 1415, Innsbruck – 19 augustus 1493, Linz), fan it Hûs Habsbuorch, wie fan 1440 ôf kening fan Dútslân en fan 1452 oant 1493 keizer fan it Hillige Roomske Ryk.
Libben
Fredrik waard berne yn 1415 as soan fan Ernst I en Cymburgis van Masovië. Hy folge yn 1424 syn heit op as hartoch fan Eastenryk (yn de Leopoldyske-Innerösterreich line) as Freark V. Yn 1440 waard hy ta kening fan Dútslân keazen as Freark IV en opfolger fan Albrecht II.
Yn 1452 troude Freark mei prinses Eleonora Helena fan Portegal, har breidsskat helpe him by syn finansjele problemen. Yn datselde jier waard hy yn Rome troch Paus Nikolaas V kroand ta keizer fan it Hillige Roomske Ryk.
Freark III hie tal fan tsjinstanners yn de striid om de macht. Freark III hat yn syn lange regearperioade nea in fjildslach wûn, hy besocht op oare manearen syn macht te fergrutsjen. Sa hold hy syn neef Ladislaus Posthumus, de erfopfolger fan Albrecht V, lange tiid finzene mei de bedoeling de kontrôle oer Neder-Eastenryk te behâlden. Yn 1452 waard Ladislaus frijmakke troch eallju út Neder-Eastenryk.
thumb|200px|It grêfmonumint fan Freark III.
Freark stoar doe’t er 77 wie nei in mislearre besykjen om syn lofterfoet dêr ôf te heljen. Omdat Freark syn soan Maksimiliaan I sûnt 1490 de hearsker wie oer Tirol en Foar-Eastenryk, wie it Habshuorchske Ryk op it stuit dat Freark III ferstoarn foar it earst sûnt de opsplissing mei it ferdrach fan Neuberg yn 1337 wer kompleet.
It grêfmonumint fan Freark III, dat boud waard troch Nikolaus Gerhaert von Leyden, yn de Stephansdom yn Wenen, is ien fan de meast ferneamde wurken fan skulptueren út de lette Midsiuwen. Syn amputearre foet is mei syn lichem ferbrând.
VVV (betsjuttingsside)
"VVV" of "vvv" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
Godfried Bomans
Godfried Bomans (folút: Godfried Jan Arnold Bomans; De Haach, 2 maart 1913 – Bloemendaal, 22 desimber 1971) wie in Nederlânsk skriuwer, sjoernalist, oersetter en mediapersoanlikheid. Lange tiid wied er de meast lêzen auteur fan Nederlân. Hy waard benammen populêr troch syn roman Erik of het Klein Insectenboek (10 printingen allinnich al yn it jier nei it ferskinen), en nei de oarloch mei de strip Pa Pinkelman en Tante Pollewop yn De Volkskrant. Ek skreau er kollumns op 'e foarside fan dy krante en opinystikken yn it tydskrift Elsevier.
Bomans syn rom late letter ta ferskate optredens op 'e radio en tillefyzje. Nettsjinsteande dat alles krige er by syn libben net in soad offisjele erkenning, teminsten net yn 'e foarm fan in literêre priis. Bomans wie ek in grut kenner fan it oeuvre fan Charles Dickens, en hy spile in wichtige rol by it ta stân kommen fan 'e Nederlânsktalige oersetting fan it folsleine wurk fan dy Ingelske skriuwer, dat yn 'e jierren '50 fan 'e tweintichste iuw yn pocketformaat troch it Het Spectrum útjûn waard. De langferwachte biografy fan Dickens is der lykwols nea kommen.
Jonkheid en oplieding
Bomans waard yn 1913 berne yn De Haach as de soan fan 'e politikus Johannes Bernardus "Jan" Bomans (1885-1941) en dy syn frou Arnoldina Josephina Oswalda Reynart (1883-1955). Hy wie ferneamd nei syn peetheit Godefridus "Frits" Keunen (1853-1914), dy't troud wie mei in healsuster fan syn mem. Syn pake oan heitekant wie Johannes Michiel Bomans (1850-1909), dy't direkteur fan it Haarlems Dagblad wie. Bomans syn heit Jan sette yn 1913 útein mei in abbekatepraktyk yn Haarlim, dêr't Bomans opgroeide. Hy soe himsels syn hiele libben as Haarlimmer beskôgje.
Bomans kaam út in roomske famylje, en syn heit waard inkele jierren letter foar de Roomsk-Katolike Steatspartij (RKSP), de foarrinner fan 'e KVP, yn 'e Twadde Keamer keazen. Hy bleau oant 1929 parlemintslid, en dêrnei wied er as deputearre aktyf yn 'e provinsjale polityk fan Noard-Hollân. Dêrnjonken publisearre er ûnder it pseudonym J.B. van Rode in opsjenjaande rige histoaryske romans, de Donald-syklus. Oant syn hommels ferstjerren yn 1941 wied in krap jier lang plakferfangend kommissaris fan 'e Keninginne fan Noard-Hollân, in funksje dy't er ek útoefene ûnder de Dútske ynfal yn Nederlân yn maaie 1940.
Sels gie Bomans yn 1926 nei it Triniteitslyseum yn Oerfean, dêr't er fuortset ûnderwiis folge. Hy wie yn dy tiid redakteur fan 'e skoalkrante, en teffens publisearre er op dy leeftyd al koarte ferhalen, net inkeld yn stundinteblêden, mar ek yn literêre tydskriften. Fan 1933 oant 1939 studearre er rjochten oan 'e Universiteit fan Amsterdam, dêr't er fan 1938 oant 1939 redakteur fan it studintewykblêd Propria Cures wie. Yn 1939 reizge er lykwols hommels ôf nei Nimwegen, dêr't er him oan 'e Katolike Universiteit ynskreau as studint wiisbegearte. Hy waard lid fan 'e studinteferiening N.S.V. Carolus Magnus.
Priveelibben
As roomsk-katolyk wie Bomans tige progressyf. Hy wie hiel tefreden oer de fernijings dy't de Roomsk-Katolike Tsjerke yn 'e 1960-er jierren op syn grûnfêsten skodzje lieten, sa't er ferskate kearen yn brieven witte liet. Tusken links Nederlân en Bomans ûntstie yn 1966 lykwols in djippe kleau doe't er op 18 juny fan dat jier yn in kollumn yn De Volkskrant it fernielen fan it kantoar fan De Telegraaf troch linkse demonstranten by de saneamde Telegraafopskuor skerp feroardiele. Dat late derta dat hiel links Nederlân, ûnder lieding fan skriuwer Harry Mulisch, him tsjin 'e 'ferrieder' Bomans kearde.
Karriêre
Yn 1932 publisearre Bomans ûnder it pseudonym Bernard Majorick syn ierste wurk dat it neamen wurdich is, de koarte ferhalen Drijfjacht en Gebed voor Nederland. In jier earder al hied er it histoaryske toanielstik Bloed en Liefde skreaun, wêryn't syn karakteristike humor al dúdlik werom te kennen is, mar dat publisearre er pas yn 1937. De Memoires of Gedenkschriften van Mr. P(ieter) Bas, dat yn desimber 1936 ferskynde mei yllustraasjes fan syn jeugdfreon Harry Prenen, brocht Bomans syn earste súkses. Mei Prenen, dy't letter ek syn oare boeken yllustrearje soe, rjochte er datselde jiers de 'Rijnlandsche Academie' op, in pseudo-gewichtich genoatskip wêrmei't se de oankundige demping fan 'e Haarlimmer Bakenessergrêft foarkomme woene. Dat slagge, en de Rijnlandsche Academie waard neitiid benammen fuortset yn it wiidweidige mar nea publisearre briefkerij.
Ein 1939 skreau Bomans yn Nimwegen syn bekendste wurk: Erik of het Klein Insectenboek, dat in jier letter, yn desimber 1940, útjûn waard troch Het Spectrum. Yn 1941 spile Bomans, ek yn Nimwegen, foar it earst foar Sinteklaas, in rol dy't er letter ek by yntochten op 'e tillefyzje fertolkje soe. Yn 'e jierren dêrnei wied er benammen drok mei de oersetting nei it Nederlânsk fan 'e Pickwick Papers fan 'e njoggentjinde-iuwske Ingelske skriuwer Charles Dickens, dêr't er fan 1940 oant en mei 1952 oan wurke.
Nei ôfrin fan 'e Twadde Wrâldoarloch wie Bomans fan 1945 oant 1946 aktyf as keunstredakteur foar De Volkskrant, en fan 1946 oant en mei 1949 as redakteur by it tydskrift Elsevier. Fan novimber 1945 ôf waard yn De Volkskrant de strip Pa Pinkelman en Tante Pollewop publisearre, wêrfoar't Bomans de tekst skreau by tekenings fan Carol Voges. Dat waard in grut súkses, en de strip groeide út ta in begryp yn it nei-oarlochske Nederlân. Noch yn 1976 waard de strip yn opdracht fan 'e KRO bewurke foar de tillefyzje, mei Ton van Duinhoven yn 'e rol fan Pa Pinkelman en Maya Bouma as Tante Pollewop.
Yn 1950 rôp Bomans alle Haarlimmers op om lid te wurden fan 'e noch op te rjochtsjen Haarlemse Sociëteit Teisterbant. Dy organisaasje, dy't ûnder syn 180 leden Lodewijk van Deyssel, Mari Andriessen, Anton Heyboer en de letter royearre Harry Mulisch telde, soe syn stifter lykwols net lang oerlibje. Yn 1956 rjochte Bomans fierders de ôfdieling Haarlim fan 'e Dickens Fellowship op, in organisaasje dy't wijd is oan 'e stúdzje en promoasje fan it wurk fan Charles Dickens. Hy wie sels de earste jierren de foarsitter fan dy ôfdieling.
Lanlike bekendheid krige Bomans njonken syn skriuwwurk ek troch optredens op 'e radio en yn tillefyzjeprogramma's. Dêr wied er tige geskikt foar, mei't er it smout opsizze koe. Sa fierde er foar it programma Bomans in Triplo fraachpetearen mei syn eigen broer en suster, dy't mûnts, resp. non wurden wiene en harren libben yn it kleaster trochbrochten. Oare programma's fan him wiene û.m. Bomans in Vlaanderen en Bomans in Israël, wêrby't likefolle de oandacht op 'e persoan fan Bomans fêstige waard as op it ûnderwerp dat er beljochtsje woe. Hy waard dêrtroch in mediapersoanlikheid, wat yn dy tiid in nij fenomeen wie. Ien fan syn bekendste (en lêste) programma's wie de rige radioferslaggen dy't Bomans yn 1971 makke ûnder de titel Alleen op een Eiland foar de VARA en AVRO, oer syn ienlike ferbliuw fan in wike op it ûnbewenne Waadeilân Rottumerplaat.
Ferstjerren
Godfried Bomans kaam op 22 desimber 1971 yn 'e âlderdom fan 58 jier hommels te ferstjerren oan in hertoanfal. Dat barde yn syn wenplak Bloemendaal, dêr't er op 24 desimber begroeven waard op it Sint-Adelbertskerkhof. Sûnt 29 april 1968 wie hy Ridder yn de Oarder fan Oranje-Nassau. Yn 1987 waard Bomans troch de Israelyske organisaasje Yad Vashem postúm útroppen ta Rjochtfeardige ûnder de Folken foar syn help oan Joadske ûnderdûkers yn 'e Twadde Wrâldoarloch.
Neilittenskip
Yn 1960, resp. 1964 waarden yn 'e Leien (Breestraat 37) en Gouda (Hoge Gouwe 21) gevelstiennen ûntbleate ta oantins oan it ferbliuw op dy adressen fan Bomans syn personaazje Pieter Bas. Beide ûntbleatings waarden troch Bomans sels ferrjochte, wat mank gie mei gaadlike taspraken. Nei syn dea waard yn 1972 it Godfried Bomans Genoatskip oprjochte, dat ta doel hat om 'e stúdzje en promoasje fan syn wurk oan te fiterjen. Yn oktober 2000 skonk de widdo Bomans syn argyf oan it Letterkundig Museum. Yn 2009 waard troch de Amerikaanske astronoom fan Nederlânsk komôf Tom Gehrels de planetoïde 230404 Bomans nei him ferneamd. Op 2 maart 2013, Bomans syn hûndertste bertedei, ûntbleate boargemaster Jozias van Aartsen yn De Haach in plakette oan 'e muorre fan it hûs oan Bierkade 2A dêr't er yn 1913 berne wie.
Republyk fan de Sân Feriene Nederlannen
Untstean
thumb|left|120px|Willem fan Oranje It besykjen fan de hearsker fan de Nederlânske gewesten Filips II om it absolutisme te festigjen en de Roomsk-Katolike Tsjerke as ienige godstsjinst ta te stean, late yn 1568 ta in wapene opstân ûnder lieding fan Willem fan Oranje, de saneamde Tachtichjierrige Oarloch. Kearn fan dat ferset wienen fan 1572 ôf Hollân en Seelân. Mei de pasifikaasje fan Gint (1576) krige de opstân in mear algemien karakter. De ienheid tusken de Nederlânske gewesten rûn lykwols skea op troch it ta stân kommen fan de Uny fan Utert en de Uny fan Atert yn 1579.
Yn 1581 swarden de feriene gewesten yn de Uny fan Utert Filips II ôf as lânhear dêr't de kym mei lein waard foar de skuorring fan de Nederlannen. Nei de ôfswarring waard besocht om in Frânske prins, de hartoch fan Anjou as soeverein foarst oan te lûken, wylst yn Hollân en Seelân in protte oan steedhâlder Willem fan Oranje de soevereiniteit opdrage woenen. Nei de moard op Oranje yn 1584 waard earst noch steun socht by keninginne Elizabeth I fan Ingelân, mar sûnt it fuortgean fan har fertsjintwurdiger út de Nederlannen, Leicester (1587) wienen de gewesten feitlik in republyk. Tanksij de militêre súksessen fan Maurits en Freark Hindrik, de soannen fan Willem fan Oranje, koe de Republyk har grûngebiet konsolidearje. By de Frede fan Munster (1648) erkende Spanje de ûnôfhinklikens fan Nederlân, dat fan dat stuit ôf ek formeel losmakke waard fan it Dútske Ryk.
Steedhâlders en steedhâlderleaze tiidrekken
thumb|right|120px|Johan de Witt Yn it tiidrek fan de Republyk bestie in skerpe tsjinstelling tusken de steedhâlders en de patrisyske (Hollânske) reginten (fan oarsprong grutkeaplju), dy't it twa kear slagge it stedhâlderskip (útsein yn Fryslân) ôf te skaffen: yn 1650 nei de dea fan Willem II en yn 1702 nei de bernleaze dea fan Willem III. Oan it earste steedhâlderleaze tiidrek, doe't de lieding oer de Republyk feitlik yn hannen fan by Johan de Witt wie, kaam in ein yn 1672, doe't der sprake wie fan in needsituaasje. De Republyk waard dat jier fan alle kanten bedrige en ûnder druk hjirfan waard Willem III ta steedhâlder ferheft. Willem III, dy't yn 1688 teffens op de Ingelske troan kaam, waard lieder fan in ynternasjonale koalysje fan lannen dy't de Frânske hegemony yn Jeropa bestried yn de (Njoggenjierrige Oarloch, Spaanske suksesjeoarloch).
It twadde steedhâlderleaze tiidrek einige yn 1747, doe de Fryske steedhâlder, Willem IV, ek wer as gefolch fan bûtenlânske driging ta (erflik) steedhâlder fan alle gewesten en kaptein-generaal en admiraal-generaal fan de striidkrêften útroppen waard.
De Gouden Iuw
Yn de 17e iuw belibbe de Republyk in bloei sûnder wjergea op polityk en ekonomysk mêd. In skoft lang wie it de grutste maritime steat fan de wrâld, mei admiraals as Maarten Tromp en Michiel de Ruyter. Earst yn de rin fan de 18e iuw ferlear it stadichoan dy posysje oan Ingelân, dêr't Nederlân fjouwer seeoarloggen mei fierde (sjoch: de Ingelsk-Nederlânske Oarloggen). De Hollânske en Siuwske stêden, al yn de Boergondyske tiid sintra fan hannel en skipfeart, kamen ta grutte bloei, fral ek troch de ûntwikkeling fan it koloniale ryk (Feriene Eastyndyske Kompanjy en Westyndyske Kompanjy).
Nederlân liet yn dat tiidrek ek in bloeiend geastlik libben sjen, mooglik makke troch de relative ferdraachsumens dy't hjir hearske, nettsjinsteande de befoarrjochte posysje fan de Grifformearde Tsjerke, wêryn sûnt de Synoade fan Dordrecht de ortodoksy triomfearre. Ek de keunsten (benammen de skilderkeunst) en wittenskip bloeiden.
De 18e iuw joech op sawat alle gebieten in tanimmend ferfal te sjen. Wol koe Amsterdam, fanwege de grutte rykdommen dy't yn de foarrige iuw sammele wie, noch in grutte rol spylje as finansjeel sintrum fan de doetiidske wrâld.
De ein fan de Republyk
Yn de twadde helte fan de 18e iuw krongen de ideeën fan de Ferljochting troch yn Nederlân, wat de polityk oanbelanget it ûntstean fan de Patriottenbeweging ta gefolch hie. De Republyk waard ferskuord troch fûleindige partijtwisten, dêr't de patriotten hieltyd mear de winnende hân yn krije soene, oant yn 1787, in ynfal fan Prusyske troepen, te help roppen troch prinses Wilhelmina (in suster fan de kening fan Prusen), in restauraasje fan it steedhâlderlik gesach ta gefolch hie. Lykwols makke de ynfal fan de Frânsken yn 1795, in ein oan de Republyk (sjoch: de Frânske tiid).
Yndieling
De sân geaen fan de Nederlannen dy't harren oansletten by de Republyk:
Marilyn Crystal
Marilyn Crystal, echte namme ûnbekend (11 augustus 1997), is in Oekraynsk neakenmodel en pornografysk aktrise. Neffens har offisjele opjefte wie se ûnder har pornokarriêre 1.70 m, gewicht net bekend.
Ripperda
Ripperda is de namme fan in âld aadlike laach fan haadlingen út East-Fryslân en de Ommelannen. Leden fan de famylje hawwe in wichtige rol spile yn de skiednis fan Jeropa as soldaten, politiken en diplomaten.
Oarsprong
De oarsprong fan it laach is net hielendal wis. De namme fan it laach Ripperda komt nei alle gedachten fan de manlike foarnamme Rippert (Rupert), lykas oare Fryske laachnammen eins patronymika binne. In oare mooglikheid is de namsôflieding fan: reit das pferd da, yn ferbân mei it hynder yn it wapen fan de Ripperda’s. Ek bestiet der in soarte fan ‘famyljetradysje’ dat in protte leden fan it laach op it hynder ferstoarnen, de saneamde Ripperda-dea.
It laach is oarspronklik út East-Fryslân wei kaam en fêstige har al foar de 14e iuw yn de Ommelannen. De famylje hie in wichtige rol yn it bestjoer fan dy kriten. Yn de 16e, 17e, en 18e iuw hienen leden fan it laach ek belangrike funksjes yn de Nederlannen en Westfalen. De famylje wie yn dy tiid ien fan de wichtichste famyljes fan dizze regio. Dat kaam ûnder oare troch houliken mei oare wichtige famyljes. Se makken diel út fan de Ridderskippen fan Oerisel, Drinte, Sutfen, Múnster en Minden. It laach is nau besibbe mei meardere treftige, aadlike lagen yn Nederlân en Dútslân, lykas Van Ewsum, Van Pallandt, Rengers, Clant, Von Inn- und Knyphausen, Van Twickel, Van Baer, De Vos van Steenwijk, Von Schele, Von Múnchhausen, Stael von Holstein, Von Múnster en Von Oldenburg.
Stamheit
It âldste argyfstik dat ferwiisd oan de famylje Ripperda komt fan 1057. Mar de formele stamheid fan de Ripperda’s is Uniko I Ripperda, dy’t tusken de jierren 1375 en 1398 yn fiif ferskate oarkonden foarkomt as haadling en proast fan Farmsum. Yn manlike line komt it hjoeddeistige geslacht fan him ôf.