cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Theun Plantinga
Oar wurk
Theun Plantinga wie as sjonger te hearren yn 2009-2010 as 'Kleinkunsttalent' fan it NCRV-programma 'Volgspot' op Radio 2. Hy wie it Fryske gesicht yn de commercial by de ynfiering fan de Ov-chip en wurket as workshopdosint en regisseur. As regisseur makke hy Tet Rozendal sjongt Marlene Dietrich, Merlijn de tovenaar, Liedjes van Louis Davids, Bloodbrothers, Waden, Maske in Blau en Koning van Katoren. Sjonglessen folge er by Ellen Bakker, Jimmy Hutchinson en letter by Ivar Costenoble.
Sûnt 2019 is Plantinga ek selsstannich trouamtner foar wettelike en seremoanjele houliken, registrearre partnerskippen, fernijing fan trougeloftes of as sprekker op brulloften en jubilea. Bysûnder is dat er de fokus leit op Frysktalige ferbyntenissen as 'Fryske Babs'.
Tegearre mei syn freon Michael Kick hat er yn 2019 'Het Rechthuis' yn Rinsumageast kocht. In ryksmonumint út 1650 dat eartiids Dantumadiels earste gemeente- en rjochthûs wie. Nei in ferbouwing giet it pân yn de maitiid fan 2020 iepen as 'Herberg Het Rechthuis'.
Elma Drayer
Elma Drayer (Drachten, 1957) is in Nederlânske publisist, kollumniste, redaktrise en feministe.
Wurkpaad
Elma Drayer is in dochter fan in kristlik-grifformearde predikant.
Drayer studearre Nederlânske taal en letterkunde oan de Frije Universiteit. Se wie redaktrise by Vrij Nederland en kollumniste fan Trouw, dêr't se ek sjef fan it opinykatern wie. Yn desimber 2014 stapte se op by Trouw, nei't bekend wurden wie dat har kollega Perdiep Ramesar jierrenlang sjoernalistike fraude begean hie: sy ferwiet de redaksje fan Trouw eardere sinjalen oer ûnkrekt boarnegebrûk negearre te hawwen. Fan febrewaris 2015 ôf is Drayer kollumniste by De Volkskrant.
Willem Santema
Willem Santema (Skearnegoutum, 2 maart 1902 - Kamp Vught 10 augustus 1944) wie in Frysk fersetsstrider yn de Twadde Wrâldoarloch.
Jonkheid, oplieding en wurk
Santema waard berne as twadde soan fan boer Tjitse Santema en Gerbrich de Roos. Hy gie nei de MULO yn Snits, wurke by syn heit op 'e pleats, en helle yn 1921 in diploma oan de Rykslânbouwinterskoalle yn Ljouwert. Yn 1926 troude er mei Tryntsje Atsma út Toppenhuzen. Earst wennen se op in pleats yn Skearnegoutum, mar yn 1932 begûnen se teagearre in radiowinkel. Santema ferhierde ek auto's, soms mei himsels as sjauffeur. Yn 1934 ried er dûmny W.A. Dekker en syn frou nei Hongarije, dêr't de dûmny in earedoktoraat yn ûntfangst naam. Santema skreau in ferslach oer de reis, dat yn 1934 ûnder de titel Per B-2001 naar het randje van de Balkan yn tolve dielen ferskynde yn it tydskrift Land en Volk. Yn dat reisferslach warskôge er tsjin it nije rezjym yn Dútslân. Flak foar de Twadde Wrâldoarloch ferhuzen de Santema's nei Snits. Santema waard yn 1939 lid fan de gemeenterie fan Snits. Earder, fan 1931 oant 1938 hie er al gemeenteriedslid fan Wymbritseradiel west, beide kearen foar de CHU.
Fersetsaktiviteiten
Yn de Twadde Wrâldoarloch wie Santema ien fan de oprjochters fan de "Fersetsgroep Lever", in fersetsgroep út Snits om de famylje Lever hinne. De kearn fan de fersetsgroep wiene Santema, Hendrik Jakob Lever sr. en syn trije bern, Jan Lever, Hendrik Jacob Lever Jr. en Meta Lever. Yn jannewaris 1943 ferhuze er nei Amsterdam. Santema naam de skûlnamme Ype Brandsma oan en kaam sabeare fan Warkum. Hy waard de wichtichste fersprieder fan it yllegale blêd Trouw en wie yn april 1943 ien fan de oprjochters fan de Ried fan Ferset.
Arrestaasje, proses en eksekúsje
Op 23 desimber 1943 waard er troch de Sicherheitsdienst arrestearre yn ‘Ons Huis’. Dat wie in boppeferdjipping oan de Ruysdaelstraat yn Amsterdam dêr't stikem nei de ferbeane stjoerders Radio Oranje en BBC harke waard, wêrnei't it sa opfongen nijs yn it yllegale blêd Radio Londen publisearre waard. In grut tal leden fan de Trouw-groep waard arrestearre. De groep waard nei Kamp Haaren oerbrocht en letter nei Kamp Vught. Op sneon 5 augustus 1944 waarden de fersetsstriders foarlaat by it Polizeistandgericht. Santema en noch 23 fersprieders fan Trouw waarden ta de dea feroardiele. Op 9 augustus waard it fûnis yn de lanlike deiblêden publisearre. Ien fan de feroardielden hie noch straffermindering krigen; de oare fûnissen bleaune hanthavene. Op 9 augustus waarden seis leden fan de groep yn Vught fusillearre; op 10 augustus de oaren, ek Santema.
Neilittenskip
Santema krige nei syn dea it Fersetskrús. Yn de jierren sechtich is nei him in strjitte neamd yn de wyk Lemmerwei-east yn Snits. Bern hied er net. In omkesizzer út Heech publisearre yn 1990 tegearre mei de Snitser ûnderwizer Henk van der Veer in boekje oer syn omke. Yn 2020 ferskynde syn biografy, skreaun troch Peter Bak.
Bliksem (band)
Bliksem wie in Belgyske trashmetalband oprjochte yn Mol en wie aktyf tusken 2007 en 2017. De band brocht yn 2013 syn debútalbum Face the Evil út. Bliksem hat twa studio-albums útbrocht, foar't er der yn 2017 mei ophold.
Jan Albert de Grave
Jan Albert de Grave (???? - ± 1734) wie in klokke- en geskutsjitter. Hy kaam fan Celle, by de Dútske stêd Hannover. De Grave waard neamd doe't er op 10 july 1699 troude mei Catharina ten Wege, de widdo fan de Amsterdamske klokke- en geskutjitter Claude Fremy. Hy neamde him doe sels ek geskutjitter. Doch waard er earst op 17 febrewaris 1700 boarger fan Amsterdam. Op dat stuit hie de widdo Ten Wege de Amsterdamske jitterij tegearre mei masterfeint Claes Noorden, in learling fan de Hemony's. Catharina ten Wege stoar yn 1704. thumb|175px|Potsdam, kariljon yn de toen fan de Garnisonkirche
Bynt
thumb|trochsneed kape, giel-oranje = bynten, read-rôze = tafoeging: spanten, goarringen, dak en bûtenmuorren thumb|keppele dwersbynten thumb|typen bynten
Jan Albert de Grave
Tegearre mei Claes Noorden, syn kompanjon, levere er klokkespullen foar de Abdy te Park (1709), in spul dat letter nei Leuven ferhuze, en ien foar Middelburch (1714-15). It liket derop dat by de bou fan beide spullen Noorden, as learling fan de Hemony's de wichtichste rol spille hat. Dochs hat De Grave nei syn dea yn 1716 noch twa klokkespullen makke, nammentlik yn 1717 foar de Parochialkirche yn Berlyn en yn 1721 foar de Garnisonskirche yn Potsdam.
Bynt
In bynt is in portealfoarmich houten draachkonstruksje yn in pleats, dy't bestiet út twa of mear stilen dy't mei inoar ferbûn binne troch ien as mear horizontale hoannebalken. De ferskate bynten binne wer mei elkoar ferbûn troch de draachhouten dy't heaks op de bynten rinne. Alle hoeken fan de konstruksje wurde skoarre troch skoarren. De skoarren fan in byntkonstruksje binne de kerbielen: tusken stile en hoannebalke de swing, en tusken stile en draachhout de jaachbân. De stilen fan it bynt stean faak op mitsele poeren. Op de bynten steane de spanten mei de goardingen dy't it dak drage. De spanten mei skoarren kinne in soad foarmen oannimme en binne by eltse pleats of oar gebou mei bynten as draachkonstruksje wer oars. Grutte pleatsen hawwe wol in dûbeld bynt, dêr't op it groubynt in boppenbynt by steat. De stilen fan it groubynt hjitte dan 'grutbyntén en de hoannebalken hjitte dan groubalken.
Jan Albert de Grave
Doe't De Grave op jierren kaam, waard yn 1731 (of faaks earder) Nicolaas Muller syn kompanjon. De Grave sil yn 1734 of koart derfoar stoarn wêze, want dat jier waard de jitterij ferhierd oan Ciprianus Crans. It soe sa'n twa iuwen duorje eart der wer in Nederlânske klokkejitter, dy't in klokkespul meitsje koe, fan De Grave syn nivo komme soe.
Bynt
Der binne twa types bynt, te witten it lânsbynt en it dwersbynt. Yn Nederlân binne hast alle pleatsen binne dwersbynten boud, dat heaks op de lingterjochting fan de pleats stiet. It dwersbynt jout mear opslachromte. Yn it easten fan Nederlân binne der oanwizings dat it ankerbalkebynt ûntstien is út it lânsbynt. Of dat ferbân op oare plakken yn Nederlân ek bestiet is net wis.
Ankerbalkebynt
Dit bynt bestiet út de twa wenstige stilen, ferbûn troch de horizontale ankerbalke. De hoannebalke stekt mei in pin troch de stile en is dêrefter ferankere mei ien of twa houten deuvels of wiggen. Dit type bynt komt yn grutte parten fan Fryslân foar. It komôf fan it ankerbalkbynt is net dúdlik; yn it easten fan Nederlân binne der oanwizings dat dit type bynt ûntstien is út de lânsbynten.
Tuskenbalkebynt
Dit type bynt liket op it ankerbalkebynt, mar de wiggen oan de efterkant ûntbrekke. De byntbalke is mei in pin en gat ferbining oan de stilen fêstmakke en boarge mei twa houten pinnen. Komt foar yn it grutste stik fan Súd-Hollân en Noard-Hollân besuden it IJ.
Kopbalkebynt
Hjir leit de byntbalke op de stilen, de stilen hawwe in slûf dêr't de balke yn leit, wylst de kop fan de balke foarby de stilen heaket en sa alles teplak hâldt. Dit type bynt is te finen yn eastlike parten fan Twinte, de Efterhoeke en Midden- en Súd-Limburch.
It meitsjen
De bynten waarden meast op it wurkplak fan de timmerman makke, dat it bynt yn losse ûnderdielen ferfierd wurde koe nei it bouplak. Middels merktekens yn it hout waard it bynt dêr wer yn elkoar setten en oprjochte. Dit wie in bealchfol wurk, dêrom holpen in soad doarpsbewenners hjir by. It opbouwen fan in skuorre waard sa mienskiplik wurk.
Rizens
Riezens wie in delsetting east fan Huzum yn de gemeente Ljouwert. De namme komt ek foar as Risens, Rysens, Reesens en Rysum. It plak is yn de hjoeddeiske bebouwing fan Ljouwert opgien en net mear werom te finen.
Jan Johannes Blanksma
|250px|thumb|Professor J.J. Blanksma Jan Johannes Blanksma (Penjum, 24 jannewaris 1875 - Leien, 22 augustus 1950) wie in Nederlânsk heechlearaar organyske gemy oan de Ryksuniversiteit Leien.
Oplieding
Blanksma folge de trijejierrige Hegere Boargerskoalle-kursus yn Harns en de oare jierren oan de fiifjierrige HBS yn Ljouwert; hy folge dêr lessen by ûnder mear de gemikus dr. J. Ariëns Kappers; dêrnei studearre Blankema in jier âlde talen mei privaatlessen yn Ljouwert, wêrnei't er skiekunde studearjen gie yn Amsterdam; syn learmasters dêr wiene Jacobus van 't Hoff, Gunning, Hendrik Bakhuis Roozeboom en Cornelis Adriaan Lobry van Troostenburg de Bruyn; yn 1900 hellde Blankema it doktoraat yn de gemy mei it proefskrift Bijdrage tot de kennis der organische zwavelverbindingen. Hy bleau noch twa jier wurkjen yn it laboratoarium fan Lobry de Bruyn as assistint.
Wurkpaad
Blanksma waard beneamd ta earste skiekundige fan it Laboratoarium fan it Departemint fan Finânsjes ûnder de technolooch jhr. Willem Alberda van Ekenstein; hjir waarden ûndersikingen op it mêd fan sûkers, earder ûnder Lobry de Bruyn begûn, yn gearwurking mei Alberda van Ekenstein fuortset. It slagge om nije sûkers te meitsjen, benammen ribose; ek slagge it om nei te gean hokker stof ûntstie as men sûkers mei soer ferhjitte, it oksymetylfurfurol, in ferbining dy't mei bepaalde reagintsia sekere kleurferoarings joech, wêrtroch't it mooglik waard om sûkers op te spoaren. Dy stof liende him der ek foar om keunsthuning, dêr't se yn foarkaam, te ûnderskieden fan natuerhuning, wêryn't se net foarkaam.
Al earder slagge it Blanksma ferbinings gear te stallen, dy't in soad liken op de bekende eksplosyfstof: pikrinesoer (trinitrofenol); dizze nije eksplosyfstoffen, wichtich om harren wittenskiplike betsjutting, mar te djoer foar gebrûk yn de praktyk, wiene it besibbe tetranitrofenol en pentanitrofenol. Blanksma beskreau dy ferbiningen en oaren (soms tegearre mei Alberda van Ekenstein) yn ûnder mear de Verslagen van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen, de Berichte der Deutschen Chemischen Gesellschaft, it Recueil des Traveaux Chimiques des Pays Bas et de la Belgique en it Chemisch Weekblad.
Fan 1903 - 1909 ûnderhâlde Blanksma de relaasjes mei de Universiteit fan Amsterdam troch it ferfoljen fan de funksje fan privaatdosint yn de organyske gemy, tagelyk mei de betrekking oan it laboratoarium. Yn 1914 waard hy beneamd ta heechlearaar oan de universiteit fan Leien.
Deiferbliuw foar beheinden
Yn in deiferbliuw foar beheinden kinne handikapten oerdei opfongen wurde. Troch it bestean fan deiferbliuwen wurde âlden/fersoargers fan (te) swiere fersoargingsproblemen ferlost. Sa is in adekwatere begelieding fan handikapten mooglik en kin de opname fan in oantal handikapten yn tehuzen útsteld of mijd wurde.
RynkRank
thumb|right|300px| RynkRank RynkRank wie in kabaretploech út it Tsjalbert.
It begûn yn 1987 as kabaret by it jubileum fan de skoalle, groeide út ta in hast jierlikse tradysje: "It Tsjalberter nijjierskabaret". De ûnderwerpen komme allegear út de koker fan de skriuwer fan de groep, Henk Hiddinga. Spilers op de foto binne fan links nei rjochts: Evert Jongedijk, Sije Bleeker, Jantine Akkerman, Ineke Tuttel, Henk Hiddinga en Oane Huver. Sij wurde begelaat troch harren eigen kombo mei Minze Broersma, Mathijs Huitema en Henk Huver.
Reahel (De Waadhoeke)
Reahel wie in plaknamme en delsetting noardeast fan Slappeterp yn de gemeente De Waadhoeke. De namme komt ek foar as Rohel en Roohel. It stikje 'hel' yn de namme soe wize kinne op 'leechlizzend lân'.
Joachim Frencelius
thumb|Joachimus Frencelius Joachim Frencelius (Camenz, yn Dútslân, 1611 - Grins, 27 maart 1669) wie in dokter.
Hy wie gûverneur fan Ernst en Willem fan Haren (1647) stedsgenêshear yn Grave (1649) en heechlearaar yn de medisinen yn Frjentsjer. It wie in dokter mei oansjen, ek oan it hof.
Aleksanderarsjipel
De Aleksanderarsjipel (Ingelsk: Alexander Archipelago), is in grutte eilannegroep dy't foar de kust fan it súdeastlike diel fan 'e Amerikaanske steat Alaska yn 'e Stille Oseaan leit. De arsjipel is ferneamd nei tsaar Aleksander II fan Ruslân. De earste Jeropeaan dy't de eilannen oandie, wie de Russyske ûntdekkingsreizger Aleksej Tsjirikov yn 1741. De oarspronklike bewenners fan 'e Aleksanderarsjipel binne de Tlingit- en Haida-Yndianen, dy't der noch altyd in oansjenlik diel fan 'e befolking útmeitsje.
Geografy
De Aleksanderarsjipel is in grutte kloft eilannen yn it noardeasten fan 'e Stille Oseaan, flak foar de kust fan it fêstelân fan Noard-Amearika. De arsjipel strekt him fan noardwest nei súdeast út oer in ôfstân fan 480 km by de kust lâns fan 'e saneamde Panhandle fan Alaska, it nei it súdeasten ta útstykjende diel fan 'e steat. De Aleksanderarsjipel is sa'n 170 km breed. De eilannen, dy't eins de toppen fan ûnderseeske bergen binne, wurde fan inoar en fan it fêstelân skaat troch djippe ynhammen en fjorden. It noardlike diel fan 'e Binnenpassaazje, in wichtige rûte foar de skipfeart, wurdt troch de Aleksanderarsjipel beskerme tsjin it waar fan 'e iepen Stille Oseaan. Oan 'e súdkant fan 'e eilannen skiedt de brede Dixon Entrance de Aleksanderarsjipel fan 'e Keninginne Sjarlotte-eilannen, dy't ta de Kanadeeske provinsje Britsk-Kolumbia hearre.
De arsjipel telt leafst 1.100 ûnderskate eilannen dy't mei-inoar in oerflak fan rûchwei 35.000 km² beslane. De eilannen hawwe oer it algemien steile, rotseftige kusten en binne begroeid mei ticht tuskenbeiden reinwâld dêr't in protte floara en fauna foarkomt. Foar it meastepart is de Aleksanderarsjipel dêrom inkeld tagonklik per boat of yn 't fleantúch. It oergrutte diel fan 'e eilannen makket diel út fan it Nasjonaal Wâld Tongass. Op folchoarder fan ôfrinnende grutte binne de grutste eilannen fan 'e Aleksanderarsjipel: Prince of Wales, Chichagof, Admiraliteitseilân, Baranof, Revillagigedo, Kupreanof, Kuiu, Etolin, Dall, Wrangell, Mitkof, Zarembo, Kosciusko, Kruzof, Annette, Gravina en Yakobi.
Skiednis
De earste Jeropeaan dy't de Aleksanderarsjipel oandie, wie yn 1741 de Russyske ûntdekkingsreizger Aleksej Tsjirikov, dy't de kusten fan Noyes en Baker seach (beide westlik fan Prince of Wales), en ek Baranof, Chichagof, Kruzof en Yakobi. Yn 1774 naam de Spaanske ûntdekkingsreizger Juan José Pérez Hernández de súdkust fan Dall waar, wylst syn lânsman Juan Francisco de la Bodega y Quadra yn 1775 de Bucareli-baai, foar de kust fan Prince of Wales, ynfear.
Yn 1792 ûntdiek de Spanjert Jacinto Caamaño Revillagigedo en de Gravina-eilannen, mei de Clarence-strjitte deropta. De Ingelske ûntdekkingsreizger George Vancouver ûndersocht de Aleksanderarsjipel yn 1793 en 1794 yngeand, en fear dêrby hielendal om sawol Revillagigedo as om Admiraliteitseilân hinne. Fierders brocht er de hiele kust fan Kuiu yn kaart, en teffens de eastkust fan 'e eilannen Baranof, Chichagof, Etolin, Wrangell, Zarembo, Mitkof en Kupreanof.
De Russen makken oanspraak op 'e hiele Aleksanderarsjipel as ûnderdiel fan harren koloanje Russysk-Amearika, en yn 'e folgjende desennia wiene it Russyske ûntdekkingsreizgers dy't de seestrjitten tusken de ûnderskate eilannen fan 'e arsjipel yn kaart brochten, lykas de Perilstrjitte tusken Chichagof en Baranof. De Aleksanderarsjipel wie sa begearlik om't de krite yn 'e earste helte fan 'e njoggentjinde iuw in sintrum wie foar de jacht op see-otters en de lukrative pelshannel dy't dêrmei mank gie.
Mei de Oankeap fan Alaska gie de Aleksanderarsjipel yn 1867 oer yn 'e hannen fan 'e Feriene Steaten. Neffens Donald Orth yn syn Dictionary of Alaska Place Names (s. 64), soe de eilannegroep datselde jiers syn namme krigen hawwe, doe't de kust fan 'e nije oankeap opmetten waard troch lânmjitters fan 'e U.S. Coast and Geodetic Survey. De arsjipel waard doe ferneamd nei tsaar Aleksander II fan Ruslân. Op in lânkaart fan Russysk-Amearika dy't datearret fan 1860 stiet de eilannegroep oanjûn as de Kening George III Arsjipel. It is net dúdlik oft dy namme ea yn aktyf gebrûk west hat, mar om't George III fan Grut-Brittanje de fijân wie ûnder de Amerikaanske Unôfhinklikheidsoarloch, wie it yn elts gefal gjin akseptabele namme foar de Amerikanen.
Demografy
Op 'e eilannen fan 'e Aleksanderarsjipel wenje goed 37.000 minsken. De befolkingstichtens bedraacht 1,1 persoan de km². De grutste plakken binne Sitka, op it eilân Baranof, dat yn 2018 8.700 ynwenners hie, en Ketchikan, op it eilân Revillagigedo, mei yn itselde jier 8.300 ynwenners. Juneau, de haadstêd fan Alaska, dat ek yn it súdeasten fan 'e steat leit, is foar it meastepart sitewearre op it fêstelân, mar inkele wiken lizze op it eilân Douglas.
Ekonomy
Toerisme, fiskerij en houtkap binne de wichtichste sektoaren fan 'e ekonomy yn 'e Aleksanderarsjipel.
Beilerfeart (plak)
De buorskip is tinbefolke. De wenten, meast eardere pleatsen, stean oan it kanaal, mar ek oan de wegen dy't heaks op de feart steane.
Ropens
Ropens wie in delsetting súd fan Harns yn de gemeente Harns. De namme komt ek foar as Roepens, Ropensera gued en as húsnamme Grut Ropens.
Claude Fremy
Claude Fremy (Winterswyk, 1646 - Amsterdam, 3 jannewaris 1699) wie in stêdsgeskut- en klokkejitter.
Claude wie de soan fan Mamertus I Fremy út Winterswyk en grif in learling fan de Hemony s. Soks wie teminsten wol it gefal mei syn jongere broer Mammes. Yn de jierren 1679-1680 wurke hy yn East-Fryslân, ûnder oaren mei syn broer Jan II. Yn 1681-1683 wie hy tegearre mei syn broer Mammes stedsklokke- en geskutjitter fan Amsterdam. Dêrnei die er dat allinnich. De oarspronklike jitterij fan Hemony oan it Molepaad waard doe opheft en Fremy fêstige him yn de al besteande jitterij oan de Baangracht. Hy geat dêr ek geskut. Claude Fremy hie in frijwat ûngelokkige hân fan it meitsjen fan klokkespullen. Syn spul foar Alkmaar waard yn de jierren 1684-1687 in drama. Dochs wist er it (lang opburgen) stedhûskarriljon fan Ljouwert te leverjen. Dat waard yn de 20e iuw opnij stimd. Ek levere er oan it bûtenlân, lykas Praach en Moskou. Hy stoar yn 1699 yn Amsterdam. Syn frou troude fannijs mei de Amsterdamse geskutjitter Jan Albert de Grave.
Himilko
Himilko (Fenisysk: Chimilkât) wie in seefarder en ûntdekkingsreizger út Kartago dat doe op it hichtepunt fan syn macht wie. Oer de man is fierders neat bekend. Himilko is de earste Kartaachske ûntdekkingsreizger dêr't fan bekend is dat er de Noard-Europeeske kusten, útsoarte Cornwall, yn de fjirde iuw foar Kristus berikt hat. Neffens boarnen út de Aldheid befear er in rûte dy't earder naam wie troch de Tartessers. Dat folk hie har keninkryk yn de omkriten fan de Fenisyke koloanje Gades, it Cádiz yn Spanje fan no. Faaks wie er út op hannel yn tin foar it meitsjen fan brûns en op oare (edele) metalen.
Himilko syn ferslaggen binne ferlern gien, mar guon klassike skriuwer helje der wol út oan. Plinius de Alde neamt him yn syn 'Natuerlike Histoarje' en Rufus Festus Avienus jout him trije rigels yn syn Ora Maritima. Himilko ferhellet oer seemeunsters en oare gefaren, mar faaks die er dat om seefarrende konkurrinten te mismoedigjen.
Doeke Meintema
Doeke Meintema (Mantgum, 20 maaie 1877 - Ljouwert, 14 jannewaris 1935) wie in Frysk arsjitekt. Yn syn wurk wie er foarstanner fan funksjoneel bouwen en syn wurk is ferspraat oer de hiele provinsje.
Biografy
Meintema waard yn Mantgum (doedestiids gemeente Baarderadiel) berne as soan fan timmerman Klaas Doekes Meintema en Hendrikje Martens van der Goot.
Hy folge earst de ambachtsskoalle yn Ljouwert en gie doe nei de Ryksnormaalskoalle foar tekenûnderwiis yn Amsterdam. thumb|Franekerstraat 72-74, Ljouwert thumb|Harnserstrjitwei 65, Ljouwert Hy wie ien fan de oprjochters fan de Coöperatieve Vereniging "Woningbouw" yn Ljouwert (1919-1937) en ûntwurp dêrfoar in kompleks fan 70 "middenstânswenten yn Ynterbellum styl" dy't tusken 1919 en 1921 yn it noardlik part fan de Vosseparkwijk set waarden.<BR> Ek makke er it ûntwerp foar in kompleks oan de Harnzerstrjitwei yn Ljouwert. Yn Harns waarden 102 arbeiders- en middenstânswenten fanwege Wenningbouferiening Harns fan him boud.
Meintema wie lid van de steds skientmekommissy, de provinsjale advyskommissy en foarsitter fan de Kring Leeuwarden fan it Bûn fan Nederlânske Architekten. Neist syn wurk as arsjitekt joech er les yn boukunde oan de Middelbere Technyske Skoalle fan Ljouwert. Under syn learlingen wie de lettere arsjitekt Piet de Vries. Auke Komter gie by Meintema yn de lear op syn arsjitekteburo.
Doeke Meintema wie teffens lid fan de Jongfryske Mienskip.
Kremlyn
thumb|260px| [[Kremlyn fan Moskou ]] In kremlyn is in sitadel, sa't dy beskiedend is foar de âlde stêdssintrums fan Ruslân. Yn in kremlyn lizze gebouwen, lykas minúsjeopslach, hantwurksjops, tsjerken en oerheidsgebouwen. Dy gebouwen wienen eartiids fan grut belang foar de stêd.
Yn it politike ramt is it wurd Kremlyn ferbûn mei it Kremlyn fan Moskou as synonym foar de regearsit fan Ruslân of de eardere Sowjetuny.
Doeke Meintema
Biografy
Op 14 jannewaris 1935 ferstoar Meintema, nei in siikbêd fan inkelde wiken, yn de âldens fan 57 jier yn Ljouwert. Hy waard beïerdige op it Noarderbegraafplak yn Ljouwert. Meintema syn arsjitekteburo Harnserstrjitwei 26 waard oernaam troch J.J.M. Vegter (1906-1982).
Nasjonaal Park Bontebok
It Nasjonaal Park Bontebok (Ingelsk: Bontebok National Park; Afrikaansk: Nasionale Bontebokpark) is in yn Súd-Afrika yn 1931 stifte nasjonaal park.
It doel doetiidsk wie om de lêst oerbleaune 30 bontebokken yn Súd-Afrika foar útstjerren te behoedzjen. It park siet yn it earstoan ûnder Bredasdorp, mar is letter mear rjochting Swellendam ferpleatst.
Hjoeddedei sitte der sa'n 200 bontebokken yn park dat 3500 hektare beslacht. Oare grutte sûchdieren yn it park binne ûnder oaren de Kaapse berchkwagga, de grize ribbok en it read hartebist. It park grinzet oan de Breede Rivier.
Baai fan Kotor
De Baai fan Kotor (Boka Kotorska) is in baai yn it súdwesten fan Montenegro. It is ien fan de meast wichtige toeristyske bestimmingen fan Montenegro. De Baai fan Kotor hat in soad pittoreske plakken, sa as Kotor, Risan, Tivat, Perast en Herceg Novi, en ek in protte tsjerken en kleasters dy't it besjen wurdich binne. Yn de baai lizze ferskate eilannen, sa as Gospa od Škrpjela en Sveti Đorđe. left|thumb|250px|Utsjoch op de Kotorbaai
Oan de baai wenje benei 30.000 minsken, dy't meast ortodokse en roomsk-katolike kristenen binne. De Kotorbaai wurdt bekerme troch de UNESCO, fanwege syn grutte kultuerele wearde. Yn 1979 waard de baai rekke troch in ierdskodding, wat is soad skea jûn hat oan de monuminten yn de kontrei. thumb|left|250px|It eilân Mamula
Hendrik Kersken
Hendrik (Henk) Kersken (Bergen op Zoom, 6 jannewaris 1880 - Harns, 3 desimber 1967) wie in Nederlânsk siler.
Hy hearde by it team dat op de Olympyske Simmerspullen yn 1928 in sulveren medalje wûn yn de 8 meter klasse. Neist Kersken bestie it team yn de boat Hollandia út Johannes van Hoolwerff, Gerard de Vries Lentsch, Maarten de Wit, Cornelis van Staveren en Lambertus Doedes.
Hendrik Tillema
Hendrik Freerk Tillema (Ychten, 5 july 1870 – Bloemendaal, 26 novimber 1952) wie in Nederlânske apteker, fabrikant, fotograaf en strider foar in bettere sûnenssoarch yn Nederlânsk-Ynje fan Frysk komôf.
Biografy
Tillema gie nei de HBS op It Hearrenfean en studearre dêrnei farmasy, earst yn Leiden en dêrnei yn Grins. Hy wurke by in apoteek yn Boalsert en gie ferfear yn 1896 nei Nederlânsk-Ynje. Dêr wurke er by de Samarangsche-Apotheek yn Semarang, dy't er trije jier letter oernimme koe. Al gau waard er fabrikant fan limonades, dêr't er in fortún mei fergarre.
Tillema waard yn 1910 lid fan de gemeenteried yn Semarang. De goalera-epidemy yn 1910 makke in soad yndruk op him en ynspirearre him ta syn libbenslange striid foar in bettere ynfrastruktuer op it mêd fan huzen en sûnens (û.o. wetterlieding en rioelearring). Syn ferkiezingleus wie: ''Weg met de malaria! Daarom stemt op Tillema!'' Yn 1914 gie Tillema mei syn gesin werom nei Nederlân. Tsientallen jierren bleau er yn ferskate publikaasjes krewaerjen foar in bettere hygiëny. Hy joech dy boeken yn eigen behear út, en brûkte selsmakke foto's foar yllustraasje fan syn redenearring. Yn 1923 beluts Tillema mei syn gesin Filla Semarang yn Bloemendaal. Oer in reis dy't er yn 1924-25 troch Yndonezië makke, skreau er it boek Zonder tropen geen Europa!
Tillema makke trije grutte reizen troch Yndonezië. Syn twadde en tredde reis giene ek troch Borneo, dêr't er in soad foto's en films makke. Dat resultearre ek yn in film fan mear as in oere en in boek fol foto's, ''Apo-Kajan. Een filmreis naar en door Centraal-Borneo'' (1938 ). Yn 1940 ûntfong Tillema in earedoktoraat fan de Ryksuniversiteit Grins, foar syn jierrenlange "ynset foar bettere hygiënyske wenomstannichheden yn Nederlânsk-Ynje". Foto's fan Tillema binne yn it Tropenmuseum Amsterdam, de Universiteitsbibliotheek Leiden (KITLV-kolleksje), mar it wichtichste part, tûzenen foto's en typoskripten, hat it Museum Folkekunde yn Leiden op 'e noed.
Hy wie soan fan ûnderwizer Sikke Tillema en Jantje Kluitenberg. Hy troude mei ûnderwizeres Anna Sophia Weehuizen. Ien fan harren soannen krige op 'e nij de namme Sikke; hy waard dokter; hy wie troud mei assistint polyklinyk Binnengasthús en bernedokter Anna van Ormondt. Ek dochter Elsje Tillema waard dokter en troude ek mei in dokter (Pieter Leguit).
Earbetoan
Tillema wie offisier yn de Oarder fan Oranje-Nassau (fan 1914 ôf) en ridder yn de Oarder fan de Nederlânske Liuw (sûnt 1939). Semarang ferneamde in plein nei him, dat letter omneamd waard ta JL Taman Sudirman. Oan it súdlik ein fan it plein leit Earefjild Candi, ek wol bekend as Earefjild Tillemaplein. Yn de jierren 50 hie Semarang ek in monumint yn de foarm fan in sitbank mei syn namme.
Johannes Oldsen
Johannes Oldsen (Risum-Lindholm, 13 april 1894 – yn Sleeswyk-Holstein, 30 septimber 1958) wie in Noardfrysk aktivist, bestjoerder en politikus. Hy wie lange tiid de foarsitter fan 'e Foriining for Nationale Friiske, de nasjonalistyske streaming mank de Noardfryske minderheid yn 'e Dútske dielsteat Sleeswyk-Holstein. Yn nazy-Dútslân waard er as dissidint beskôge. Nei de Twadde Wrâldoarloch hie Oldsen in jier lang sit yn 'e Sleeswyksk-Holsteinske lândei.
Jonge jierren
Oldsen waard yn 1894 berne yn it Noardfryske twillingdoarp Risum-Lindholm (Noardfrysk: Risem-Lonham), deunby Niebüll op it fêstelân fan Sleeswyk-Holstein. Under de Earste Wrâldoarloch tsjinne er as ofsier yn it Dútske leger.
Ynterbellum en Twadde Wrâldoarloch
Nei ôfrin fan 'e oarloch kearde er werom nei Sleeswyk, dat yn 1864, nei't it troch de Dútsers ferovere wie yn 'e Twadde Dútsk-Deenske Oarloch, troch Denemark ôfstien wie oan Dútslân. Dêrtroch wiene de Noardfriezen en in grutte Deenske minderheid binnen de Dútske grinzen kommen. No't de Dútsers de Earste Wrâldoarloch ferlern hiene, seagen de Sleeswykske Denen harren kâns skoan om dy sitewaasje werom te draaien. De Noardfriezen rekken dêrtroch opspljalte yn in folkloristysk dútsksinnich diel en in nasjonalistyske deensksinnige kloft. Oldsen hearde ta de deensksinnige partij en sette him yn foar de weromjefte fan Sleeswyk oan Denemark. Doe't der yn 1920 in Sleeswyksk referindum holden waard, die bliken dat yn Noard-Sleeswyk in grutte mearderheid fan 'e befolking bestie dy't wer by Denemark hearre woe, wylst Súd-Sleeswyk, dêr't Noard-Fryslân ta hearde, der foar it meastepart foar stimde om by Dútslân te bliuwen. It gebiet waard doe yn twaen snien, wêrby't it noarden by Denemark kaam en it suden (ynkl. Noard-Fryslân) by Dútslân bleau.
Trochdat de ferkiezingsstriid de tsjinstellings tusken de deensksinnigen en de dútsksinnigen mank de Noardfriezen op skerp set hie, fielden de deensksinnigen har net mear thús by de Noardfryske Feriening (NFV), de kulturele feriening fan 'e Noardfryske minderheid, dat feitliks in dútsksinnige organisaasje wie. Sadwaande rjochten Oldsen en oare deensksinnige foaroanlju yn 1923 in eigen organisaasje op, de Frysk-Sleeswykske Feriening, dy't yn 1935 omneamd waard ta de Foriining for Nationale Friiske ("Feriening foar Nasjonale Noardfriezen"). Fan dy feriening waard Oldsen de foarsitter, in posysje dy't er jierrenlang behold, fan 1925 ôf njonken syn funksje as lid fan 'e Kreistag fan Noard-Fryslân foar de saneamde Liste Friesland.
Radio Ga Ga
Oer it nûmer
Radio Ga Ga waard skreaun troch Roger Taylor, en wie in reaksje op'e telefyzje, dy't de populariteit fan 'e radio ynhelle. It gie ek yn op de opkomst fan de fideoclip en MTV, dat doe konkurrearre mei de radio as in wichtich medium foar it promoatsjen fan muzyk.
Johannes Oldsen
Ynterbellum en Twadde Wrâldoarloch
De Foriining for Nationale Friiske wie fan betinken dat de Noardfriezen in folk op harsels wiene, mei in eigen taal, kultuer en etnyske identiteit. De NFV seach de Noardfriezen lykwols as in folksgroep yn in breder etnysk Dútsk ramt, dy't taalkundige en kulturele eigenskippen hiene dy't it behâlden wurdich wiene, mar dy't beslist gjin aparte etnyske groep los fan 'e Dútsers foarmen. Dizze tsjinstelling waard geandewei noch fierder oanskerpe troch de opkomst fan it nasjonaal-sosjalisme, en Oldsen waard troch syn dútsksinnige tsjinstanners geregeldwei útmakke foar in lânferrieder. Nei de fal fan 'e Weimarrepublyk kante Oldsen him yn 1933 as iennichste lid fan 'e Kreistag oan tsjin 'e Gleichschaltung fan alle oant dy tiid selsstannige organisaasjes yn in nasjonaal-sosjalistysk ramt. Mei't hysels en syn Foriining for Nationale Friiske harren oppenearren tsjin 'e nazys, krige Oldsen in publikaasjeferbod oplein, wat him net inkeld as priveepersoan, mar ek as wurdfierder fan 'e Foriining mûldea makke. Under de Twadde Wrâldoarloch hied er boppedat hûsarrest en krige er de Gestapo oer de flier om hûssiking by him te dwaan.
Lettere jierren
Nei ôfrin fan 'e oarloch kearde Oldsen lykwols werom as foarsitter fan 'e Foriining for Nationale Friiske. Yn dy hoedanichheid wied er foar in diel ferantwurdlik foar de minne relaasje mei de Noardfryske Feriening, dy't oant de 1960-er jierren bestean bleau. Foar in oansjenlik part waard dy twaspjalt yn stân holden troch Oldsen syn persoanlike rivaliteit mei en antypaty foar Rudolf Muuß, de lieder fan 'e NFV.
As anty-nasjonaal-sosjalistysk dissidint hie Oldsen nei de oarloch de geunst fan 'e Britske besettingsmacht fan noardlik Dútslân, en boppedat ûnderhold de Foriining troch bannen mei de organen fan 'e Deenske minderheid yn Dútslân ek in goede relaasje mei Denemark, dat ek ien fan 'e Alliëarden wie. Fuort nei de Dútske kapitulaasje yn 1945 skreau Oldsen in brief oan 'e Deenske minister fan Bûtenlânske Saken John Christmas Møller, wêryn't er de hope útdrukte dat Noard-Fryslân no mei Súd-Sleeswyk by Denemark komme kinne soe te hearren.
Radio Ga Ga
Oer de fideoclip
De fideoclip waard yninoar set troch David Mallet en befettet sênes út Fritz Lang's 1927 Dútske ekspressionistyske Science fictionfilm Metropolis en waard filme yn de Carlton TV Studios en Shepperton Studios, Londen, tusken ein novimber 1983 en jannewaris 1984. It late ta in werútjefte fan de film yn 1984 mei in rock-soundtrack. Yn de fideoklip reizget de band sjongend troch Metropolis yn in stilearre werskepping fan de ûndergrûnske masinekeamers, mei Britske boargers dy't gasmaskers oanlûke en yn harren huzen skûlje, en fan sa'n famylje dy 't de tiid trochbringt mei it harkjen nei de radio.
Johannes Oldsen
Ferstjerren
Oldsen kaam yn 1958 te fersjerren, yn 'e âlderdom fan 64 jier.
910
thumb|It lân fan de Maya's
Golf fan Napels
De Golf fan Napels (Italjaansk: Golfo di Napoli) is in baai oan de westkust fan Súd-Itaalje. thumb|center|950px|Golf fan Napels, panorama
Lousmar
De Lousmar wie in earder marke oan de westkant an Tytsjerk.
Beilerfeart (wetter)
thumb|250px||Beilerfeart by Hijkerbrug De Beilerfeart is de feart fan sa'n 10 km lingte tusken Hegersmilde en Beilen. De Beilerfeart is yn Hegersmilde ferbûn mei de Drintske Haadfeart. Yn Beilen giet de feart oer yn it Linthorst Homankanaal dat útmûnet yn de Hegefeanske Feart. De feart rint troch it buorskip Beilerfeart.
De feart dy't yn 1791 dold is, is net mear befarber. By de stjoermêst fan Hegersmilde leit in fêste brêge oer de feart en by Beilen is in part fan de Beilervaart tichtsmiten op romte te meitsjen foar in rotonde. By Beilen giet de feart ûnder A28 troch. Oer de feart lizze totaal fjouwer brêgen.
Himpolder
In Himpolder is in polder dy't net bemeald hoegd te wurden, mar syn wetter op natuerlike wize ôffierd. De himpolders yn Fryslân binne yn de 12e iuw en 13e iuw oanlein, by de súdrâne fan de eardere Marne en Middelsee lâns.
De Middelsee wie tichtslike en hie syn wetterôffierende funksje ferlern. Boppedat waard ek begûn mei de feanterij yn it suden fan Westergoa. Dêrtroch krigen de gebieten tusken de feangebieten en de eardere Middelsee in soad wetter te ferwurkjen dy't se min ôffiere koenen. Dêrom waarden dizze gebieten bedike om it wetter yn it suden te kearen, en ek as seewetterkearring mocht de seedyk fan súdlik Westergoa it wetter net keare kinne. De namme fan de súdlike en de eastlike dyk (tusken de himpolders en de feangebieten) is faak Himdyk en Griene Dyk; de kombinaasje fan al dizze bûtenste diken is dè Himdyk.
In pear Himpolders:
Willem Bartjens
thumb|Portret fan Willem Bartjens op de titelside fan de earste edysje fan 'De Cijfferinghe' (1604) Willem Bartjens (Amsterdam, 1569 - 1638) wie in skoalmaster dy't ferneamd wurden is troch syn rekkenboek "De Cijfferinghe van Mr. Willem Bartjens".
Biografy
thumb|It Rijke Fraterhuis, wente fan Bartjens yn Swol Yn 1591 iepene Bartjens in Frânske skoalle yn de Amsterdamse Pijlstege, dêr’t er it wenstige ûnderwiis joech yn rekkenjen, lêzen, godstsjinst, Frânsk en skiednis fan it heitelân. Yn 1604 publisearre er syn rekkenboek. Yn twa iuwen ferskynden in grut tal printingen, werprintingen en rôfprintingen. De twadde, saneamde fernijde druk ferskynde yn 1633; de lêste druk yn 1839. Fan de earste printinge is in eksimplaar fûn yn de Erfgoedbibleteek Hendrik Conscience yn Antwerpen, dy’t yn 2004 yn faksimilee fannijs útbrocht is.
Bartjens hâlde lange tiid yn Swol ta en wenne dêre yn de Praubstrjitte (Fraterhûs). Hy stie oan de Frânske skoalle dêre. Ta eare fan de skoalmaster is der yn Swol elts jier in Groot Zwolsch Bartjens Rekendictee.
Bartjens libbet noch altiten fuort yn de údrukking: "Neffens Bartjens...(sus en sa)". Dat wurdt sein at in berekkening of in sin kloppet of logysk is en ferwiisd dan nei Bartjens syn rekkenboek.
Frysk Dambûn
It Frysk Dambûn waard oprjochte op 7 jannewaris 1928 mei as doel promoasje fan it damspul op it 100-rutige boerd, it saneamde "ynternasjonale boerd".
It bûn foarmet in ûnderôfdieling fan it Keninklik Nederlânsk Dam Bûn. Sûnt de oprjochting groeide it oantal oansluten ferienings yn Fryslân nei sa'n 20 yn 1953. Sûnt 1953 kamen der in soad klups by, omdat doe de KNDB foar Fryslân in geunstige kontribúsjeregeling ynsteld hie. Yn 1970 winen der 45 oansluten ferienings, dêrnei kaam de groei. Yn it seizoen 1973/1974 winen 59 ferienings mei yn totaal 1242 leden by it Provinsjale fryske Dambûn oansluten. In bysûnder probleem yn Fryslân foarmen de finansjen. Hûnderten dammers binne út mienskipsgefoel lid fan de pleatslike damferiening, sûnder har yn hert en sinen dammer te fielen. Dêrom wurdt de kontribúsjeôfdracht oan it KNDB as in beswier field. Om oan dizze beswieren yn de mjitte te kommen en omdat yn Nederlân persintueel fierwei de measte dammers yn Fryslân wenje, krige it bûn wat finansjele privileezjes. Fan de bestjoersleden wienen H. de Boer, Roel Bergsma, Pieter Bergsma en R. Scheer lang as bestjoerslid aktyf. Letter kaam Anton Schotanus ek yn it bestjoer fan de KNDB.
Henri Poincaré
thumb||Henri Poincaré Jules Henri Poincaré (Nancy, 29 april 1854 - Parys, 17 july 1912) wie in Frânsk wiskundige en wittenskipsfilosoof. Poincaré wurdt faak beskreaun as de lêste fan de "universalisten", by steat om hast alle gebieten fan wiskunde te begripen en dêroan by te dragen. Boppedat wie hy mynboukundich yngenieur, wittenskiplik adviseur fan it Frânske regear, auteur fan bestsellers en hat hy wichtige stikken fan de spesjale relativiteitsteory ûntwikkele. Syn neef Raymond Poincaré wie presidint fan Frankryk yn de Earste Wrâldoarloch.
Dieuwke de Graaff-Nauta
Dieuwke IJtje Willemke (Dieuwke) de Graaff-Nauta (Snits, 22 maaie 1930 - Snits, 10 juny 2008) wie in Nederlânsk politika fan Frysk komôf.
Karriêre
De Graaff-Nauta wie fan 14 july 1986 oant 27 maaie 1994 foar it CDA steatssekretaris fan Ynlânske Saken yn it kabinet Lubbers II en it kabinet Lubbers III. Dêrnei wie hja yn it kabinet Lubbers III foar koart, oant 22 augustus 1994, Minister fan Ynlânske Saken. It kabinet wie al demisjonêr, mar oant it nije kabinet foarme wie folge hja Ed van Thijn op.
Monique Sluyter
Monique Sluyter (Snits, 27 july 1967) is in Frysk model en telefyzjepresintatrise.
Henri Poincaré
By syn ûndersyk nei it trijelichemsprobleem wie Poincaré de earste dy't in gaoatysk deterministysk systeem ûntdekte. Hy lei dêrmei in fûnemint foar de moderne gaosteory.
Dieuwke de Graaff-Nauta
Karriêre
Eardat hja troch de doetiidske formateur Lubbers nei Den Haach helle waard, wie hja fan 1962 ôf aktyf yn de provinsjale polityk in Fryslân as lid fan de Provinsjale Steaten en lid fan de Deputearre Steaten. Hja hat ek gemeenteriedslid en wethâlder yn Snits west.
Monique Sluyter
Sluyter waard op har 18e jier ûntdekt by in miss-wedstryd. Hja ferhuze nei Milaan dêr't hja as ballerina optreedde yn in Italjaansk telefyzjeprogramma. Letter waard se assistinte fan de presintator Umberto Smaila yn in programma dat yn ferskeidene lannen útstjoerd waard ûnder de naam Tutti Frutti.
Henri Poincaré
Yn 1908 waard Poincaré keazen ta lid fan de Académie française.
Dieuwke de Graaff-Nauta
Karriêre
Har foargonger as steatssekretaris fan Ynlânske Saken wie Marius van Amelsvoort (CDA) yn it earste kabinet Lubbers en hja waard yn l994 opfolge troch Tonny van de Vondervoort (PvdA) en Jacob Kohnstamm (D66) yn it kabinet Kok I. As minister fan Ynlânske Saken waard se destiids opfolge troch de VVD-er Hans Dijkstal (Kok I)
Henri Poincaré
Henri Poincaré levere in soad bydragen op ferskate gebieten fan de suvere- en tapaste wiskunde, lykas: himelmeganika, streamingslear, optika, elektrisiteit, telegrafy, kapillariteit, elastisiteit, termodynamika, potinsjaalteory, kwantumteory, relativiteitsteory en de natuerkundige kosmology.
Monique Sluyter
Yn 1992 begûn Sluyter by de Nederlânske omrop Veronica mei in eigen telefyzjeprogramma Erotica. Yn 2004 hie hja in itensiedersrubryk op de webstee fan de Digitale Stêd Nieuwegein. Fierder spile hja in rol yn de film Langer Licht fan regisseur David Lammers dy't yn 2006 yn première gie. Yn itselde jier wie hja yn it saneamde Hotel Big Brother fan de telefyzjestjoerder Talpa. Op de tv-stjoerder RTL 7 presintearret Sluyter yn 2005 nachts in eroatysk datingprogramma mei de namme Na Sluytingstijd.
Dieuwke de Graaff-Nauta
Karriêre
As steatssekretaris wie sy ferantwurdlik wie foar it feroarjen fan de Gemeentewet, Provinsjewet en Kieswet. Ek hat se in grut tal bestjoerlike weryndielings ta stân brocht. As politikus gou se earder as pragmatysk dan as bot ideologysk besiele.
Nei har tiid as minister wie hja foarsitter fan in kommisje dy't ûndersyk die nei finansjele affêres om ynsamlingsaksjes dêr't Tara Singh Varma by belutsen wie.
Dieuwke de Graaff-Nauta stoar yn de âldens fan 78 jier.
Ferskaat
Dieuwke de Graaff-Nauta waard berne as dochter fan learaar Wiebe Nauta (1897-1964), letter foarsitter fan de Snitser Keamerkring foar de CHU, en dy syn twadde frou Pietje de Jong (1900-1937). Har broer Lolle Nauta wie filosoof en partij-ideolooch fan de PvdA.
Underskiedingen
De Graaff-Nauta krige de folgjende ridderoarden:
Henri Poincaré
Spesifike tema's, dêr 't hy oan bydroegen hat:
Doniastate (Hallum)
thumb|staten bewesten Hallum Doniastate stie “een kwartier gaans” west fan Hallum, gemeente Ferwerderadiel, oan de hjoeddeiske Doniawei. De stins waard grif al yn de 14e iuw boud, mar der is neat fan werom te finen. Nei alle gedachten hearde Donia yn Hallum by it âldste goed fan de family Jelmera fan It Amelân (sjoch Camminghaslot). Neffens it Burmaniaboek joech Ritscke Jelmera (1385-1451) de agrum Donianum oan syn soan Sasker by dy syn houlik. Sasker liet him sûnttiid Donia neame. Op it fêstelân waard de family Jelmera faak Donia neamd. Sa sluet bygelyks yn 1444 Remko Doynge foar himsels en út namme fan Sasschert syn heit en Ritseko Doynge syn pake tegearre mei oare haadlingen in ferbûn mei de stêd Grins. Yn 1450, 1452 en 1458 wie Remka Doyngha belutsen by meardere erfeniskwestjes. Peter fan Thabor skriuwt yn syn histoarje: ''Ende in Ferwerderdeel wasser groote twijdragt tusschen die partije die duert tot noch toe, ende sint vele hovelinghen omme gheslagen (gedood - JL) onder welke die laetste was Tzaling Sitthijma. Ende die laetste van die vetkoopers was Runka Doijngha, die wordt ghebrant in die kercke toern in ’t jaer 64 omtrent Sinte Marten''. Dizze Remke Donia, oanfierder fan in grut kontingint Fetkeapers, waard oanfallen troch Lieuwe Jellinga út Britsum en syn kriichsfolk. Dy belegeren de Doniastins en nei wat ferwar wisten se it hûs te feroverjen en vernietigden het tot de grond toe sa't Cannegieter skriuwt. Rienk ûntkaam ynearsten en flechte yn de tsjerketoer fan Hallum. Lieuwe Jellinga belegere him dêr ek en stuts de tsjerketoer op 7 novimber 1464 yn de brân. Remke Douma kaam yn de flammen om, waardoor, skriuwt Ocko Scharlensis, de voorgaande moedigheid van ’t geslachte Donia gans te niete ging.
Remke Donia folge syn pake op as hear fan It Amelân en neamde him dêrnei ek hear fan It Amelân en neamde him dêrnei ek wol Jelmera. Hy wie troud mei Catharina Adeelen mei wa't er twa dochters hie, Hilck en Jetske.
Hilck troude earst mei Botte Luinia en yn in twadde houlik mei Schelte Aebinga, waans heit Fecke om 1468 de stins Offingaburg yn Hallum kocht hie. Hilck brocht as erfdochter de stins Donia oan de family Aebinga. De machtsposysje fan de Aebinga's yn Hallum waard dêrtroch fergrutte. It lân fan Offinga en Donia grinze oan elkoar. Schelte en syn soan Riurd Aebinga waarden nei dizze stins soms ek Donia neamd.
It skynt dat òf Schelte òf syn soan Ruurd op de púnheapen fan de fernielde Donia in nije state boud hat. Yn het geslacht Aebbinga te Hijum en Hallum (De Vrije Fries diel 1 side 345) skriuwt Jhr. H. Baerdt van Sminia teminsten dat Ruurd Scheltes fan Aebinga, in pakesizzer fan Rienk Donia, earst wenne op Doniastate. Dêr stie een zeer schoon huis, geheel uit het water opgebouwd, met vier torens, elk met eenen vergulden weerhaan prijkende. Fierders soenen de grutte kelders west hawwe mei dêryn in rosmole om it nôt te meallen. Dizze nije state soe platbaarnd wêze troch de Dokkumers. Ruurd hat de oerbliuwsels fierder ôfbrekke litten, it grutste diel fan de stiennen ferkocht en in gewoan hûs op it stee boud dêr't er noch in skoftlang yn wenne hat. Nei de dea fan syn suster Rixt yn 1543 ferruile hy de ienfâldige Doniastate as wenhûs foar it folle represintativere Offingaburg. Yn syn testamint fan 1557 liet hy bûten Offinga ek Donya sate toe Hallum nei. Ek Lyobbemasate (Liebma) dat letter by Offinga kaam, makke doe fan dit oanienslutende kompleks diel út. Yn 1640 wie Riurd syn pakesizzer eigener fan beide states en ek yn folgjende generaasjes wienen beide besittingen yn deselde hân.
Noarderhaven 33 (Harns)
thumb|260px|De wenning oan de Noarderhaven 33 anno 2011 De grêftenwenning oan de Noarderhaven 33 is in monumintaal pân yn Harns.
Skiednis
thumb|left|De ôfbyldingen fan Neptunus (links) en Mercurius (rjochts) njonken de dakkapel It grêftenpân oan de Noarderhaven 33 is út de 18e iuw. It dwersdak wurdt bekroand mei twahoekskoarstiennen. It dak wurdt oan de foarkant skieden troch in dakkapel, mei oan de beide sydkanten byldhoude figueren fan Neptunus en Mercurius (sjoch ôfbyld). De yngong oan de linkerside sit zich tusken twa ioanyske pylders en ûnder in heal rûn snijfinster mei fersierde swikken, in patroan dat werhelle wurdt yn de beide finsters fan de ûnderferdjipping. De boppeferdjipping telt oan de foarside trije njoggenrútsramen, wêrfan de ûndersiden, krektas by de beide finsters fan de ûnderferdjipping, lûken hawwe.
Oan de efterside fan de wenning is in dakfinster makke dat de bewenners útsjoch joech oer de Waadsee. It pân is erkend as ryksmonumint.
Noarderhaven 29 (Harns)
thumb|260px|De wenning oan de Noorderhaven 29 anno 2011 De grêftenwenning oan de Noarderhaven 29 is in monumintaal pân yn Harns.
Skiednis
De listgevel fan it gebou oan de Noarderhaven 29 komt út de perioade om 1770. It pân hat in kroanlist mei metopen, triglyfen sniene rokoko konsoles. De dakkapel boppe de kroanlist hat snijwurk yn Loadewyk XV-styl. Boppe de dakkapel is in seilmakker ôfbylde. It snijwurk is fan de hân fan Johann Georg Hempel. Boppe de tagongsdoar sit in raam mei in snijfinster. Foar de yngong in stoepe mei oan beide siden stoepepeallen. It grêftenpân is erkend as in ryksmonumint.
De wenning stiet yn Harns bekend as it moardpân. Yn 1894 skeat de hjir wenjende dûmny Johan Barger syn kategisante Catherina Helene (Cato) Mirande dea.
Hendrik Lubach
thumb|right|300px|jûnsmielkannen yn it Skipfeart Museum Hendrik Lubach († Ljouwert, 8 maaie 1845) wie tinjitter. Hy hierde yn 1804 de saak fan Jan Koers. Hy wurke oant 1842. Hendrik waard opfolge troch syn soan Sjoerd, dy't ferstoar yn 1852. Syn widdo, Sytske Steinvoorte, kaam doe yn de saak mei har soan Klaas Pieters, dy't op 14 septimber 1865 ferstoar. Nei de dea fan Sytske Steinvoorte op 2 augustus 1867 wurdt de saak oernomd troch Petrus Jacobus Hempenius. Ek de Lubach stimpels gienen mei oer. Nei de dea fan Petrus Jacobs, giet de saak nei de famylje Hempenius dy't neist de Lubach stimpels ek harren eigen stimpel hiene. In jûnsmielkanne fan Hendrik Lubachs hân is yn de herfoarme tsjerke fan Minnertsgea. Yn it Frysk Skipfeart Museum binne twa jûnsmielkannen fan Lubach.
Linthorst Homankanaal
thumb|250px|It Linthorst Homankanaal op de hichte fan Makkum en Terhorst
It Linthorst Homankanaal leit tusken Beilen en Noordscheschut en ferbynt de Beilervaart mei de Hegefeanske Feart. It kanaal waard iepene yn 1926. Yn 1927 farden der 1200 skippen troch it kanaal.