cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Star Wars: Episode VIII – The Last Jedi
Plot
As Luke op in nacht yn in nostalgyske bui de Millennium Falcon binnenglûpt om it tastel wer fan binnen te sjen, treft er dêr lykwols syn âlde robot R2-D2 oan. Luke jout him itselde beskie dat er oan Rey en Chewbacca jûn hat, mar R2-D2 spilet falsk troch foar him nochris it boadskip ôf te spyljen dat Leia hast 35 jier lyn oan Obi-Wan Kenobi stjoerde, wêryn't se him om help smeekte om't er de iennichste hope fan it Rebelleferbûn wêze soe. Dat set Luke oan om Rey trije lessen oer de wurking fan de Krêft te jaan. Underwilens blykt der in bân tusken Rey en Kylo Ren te bestean, dy't harren fia de Krêft mei-inoar ferbynt. Se brekke har der allebeide de holle oer hoe't dat kin, mar it slagget harren net om der in ferklearring foar te betinken. Nei't Rey earst in tige ôfhâldige opstelling foar Kylo oer hat, begjint se njonkelytsen mei him te kommunisearjen. Fierders ûntdekt Rey op it eilantsje in reuseftige holle beam, dêr't de âldste geskriften fan 'e Jedi bewarre wurde.
Nei't se op minder as gâns ûnthjittende wize mei-inoar yn 'e kunde kommen binne, betinke âld-stoarmtroeper Finn en monteur Rose Tico, de jongere suster fan Paige, in plan om 'e Fersetsfloat te rêden. It apparaat wêrmei't de Earste Oarder it Ferset troch de hyperromte folget, is inkeld op it flaggeskip fan opperste lieder Snoke oanwêzich. Finn wit it te finen, en Rose kin it útsette. Wat se misse, is in koadebrekker om harren tagong te ferskaffen ta de romte mei it apparaat, dat efter slot en skoattel bewarre wurdt. In holografysk petear mei fersetssympatisante en horekaûndernimster Maz Kanata ferwiist harren datoangeande nei in gokker yn it kasinoresort Canto Bight, dy't in reade blom op it revêr fan syn kolbêrjaske draacht. Mei help fan Poe Dameron en luitenant Connix pike Finn en Rose mei Dameron syn robot BB-8 út by de float wei en sette troch de hyperromte koers nei Canto Bight.
It ferhaal dat Rey oer it ferfal fan Kylo Ren ta de tsjustere kant fan 'e Krêft heard hat, is dat er ien fan 'e learlingen wie dy't syn omke Luke Skywalker oplate ta nije Jedi. Kylo liet him ferliede troch opperste lieder Snoke. Doe slachte er by nacht de helte fan syn mei-learlingen ôf, korrumpearre de rest, stiek de nije Jedi Timpel yn 'e brân en naaide út. By ien fan harren kontakten fertelt Kylo lykwols oan Rey dat Luke syn macht eange en him besocht te fermoardzjen, en dat dàt de reden wie dat er weromsloech en weiwaard. Rey konfrontearret Luke dêrmei, dy't tajout dat er op in nacht benaud waard foar it tsjuster yn 'e dreamen fan syn omkesizzer. In momint lang stied er yn bestân om 'e bedriging dy't de jonge foarme, op 'e alderienfâldichste manear op te lossen: troch him dea te dwaan, mar dat stuit gie hiel gau foarby. Mar Kylo waard krekt doe wekker en seach Luke mei syn ljochtsabel boppe him stean, en ferdigene himsels. Dêrom jout Luke himsels de skuld fan alles dat dêrnei bard is en hat er de Krêft ôfsward.
Rey is derfan oertsjûge dat Kylo ferlost wurde kin fan 'e tsjustere kant fan 'e Krêft, dat se ferlit Ahch-To mei Chewbacca en R2-D2. Luke sjocht har ôfreis mei tige mingde gefoelens oan, mei't er yn Rey itselde ûnbidige potinsjeel foar manipulaasje fan 'e Krêft gewaarwurden is as er earder yn Kylo gewaar waard. Om foar iens en foar altyd skjin skip te meitsjen, risselwearret er om 'e oerâlde holle beam mei de âldste Jedi-geskriften te ferbaarnen, mar op it beslissende stuit wifket er. De geast fan syn âlde master Yoda ferskynt oan him en ferneatiget de beam troch it oproppen fan in wjerljochtynslach. Neitiid hat Yoda bot wille om Luke syn konsternaasje. Hy fiteret Luke oan om fan syn falen te learen.
Yn Canto Bight sette Finn, Rose en BB-8 harren romtefear op in iepenbier strân del, wat blykber tsjin eltse pleatslike regel yngiet. Se sykje alle kasino's ôf nei de koadebrekker mei de reade blom, mar krekt as se him einlings sjogge, wurde Finn en Rose troch de plysje mei stroomstjitwapens oermastere en foar foutparkearjen ôffierd nei it pleatslike tichthûs. Dêr wurde se yn ien sel set mei de hacker DJ, dy't oanbiedt harren koadebrekker te wêzen. Finn en Rose stegerje syn oanbod ôf, mar binne likegoed ûnder de yndruk as DJ himsels (en harren) muoiteleas út 'e sel lit. Se geane ferskillende kanten út, en DJ komt BB-8 tsjin, dy't op eigen manneboet in befrijingsaksje foar Finn en Rose op tou set hat. Finn en Rose besykje werom te gean nei it kasino, mar krije al rillegau de plysje wer efter harren oan. Mei de help fan in keppel fathiers, semy-yntelliginte racedieren dy't troch harren eigners mishannele wurde, en de minskebern dy't de bisten fersoargje, witte se te ûntkommen nei it strân. Harren romtefear wurdt troch de plysje oan grôt sketten, en fierderop reitsje se ynsletten oan 'e top fan in heech klif. Se wurde rêden troch DJ en BB-8, dy't tegearre in romteskip stellen hawwe.
Rey lit har troch Chewbacca yn in rêdingskapsule by de float fan 'e Earste Oarder ôfsette. Se wurdt troch Kylo Ren finzen nommen en foar opperste lieder Snoke brocht, dy't selsfoldien útleit dat se moai yn syn fâle rûn is. Hy is nammentlik dejinge dy't har geast mei dy fan Kylo ferbûn hat en de twifel yn Kylo oanfitere hat. De ûnwissichheid yn him dy't Rey waarnommen hat, is sadwaande neat oars as wat Snoke har fiele litte woe. Fierders befreget Snoke Rey oer de lokaasje fan Luke, en hoewol't se him neat fertelle wol, wurdt er troch it gebrûk fan 'e Krêft de wierheid út har tinzen gewaar. Hy konkludearret dat Luke wol wachtsje kin oant er foargoed mei it Ferset ôfweefd hat. Dêrnei sil er Luke helpe om 'e Jedi útstjerre te litten troch syn eilantsje folslein oan grôt te bombardearjen.
Oan board fan 'e Raddus, it flaggeskip fan it Ferset, dat tsjin dy tiid it iennichst oerbleaune skip fan 'e float is, risselwearret fise-admiraal Holdo om alle opfarrenden yn lytse transportskippen fuort te stjoeren. Dameron fynt dat plan lef en nutteleas, mei't de transportskippen warleas wêze sille foar de kanonnen fan 'e Earste Oarder. Mei luitenant Connix en oare meistanners komt er dêrom yn opstân en nimt it befel oer de kruser oer. Underwilens arrivearje Finn, Rose, BB-8 en DJ tanksij de kwaliteiten fan DJ ûngemurken oan board fan it skip fan opperste lieder Snoke. Se witte de romte te berikken fan it apparaat wêrmei't de fersetsfloat troch de hyperromte folge wurdt, mar wurde dêr trappearre troch kaptein Phasma, Finn syn eardere befelfierend ofsier, dy't harren yn 'e hechten nimme lit.
Oan board fan 'e Raddus brekke Holdo, har ûnderbefelhawwer Larma D'Acy en de oare finzen nommen ofsieren los, wêrnei't Dameron en Connix har op 'e brêge ferskânzje. As de doarren fan 'e brêge iepenbrutsen wurde, is it lykwols Leia dy't dertroch komt en Dameron mei in op ferdôvingsstân sette ploffer bewusteleas sjit. De evakuaasje fan it skip giet dêrnei wer troch. As er wer bykomt, leit Leia oan Dameron út dat se no deunby de planeet Crait binne, dêr't noch in âlde basis is út 'e tiid fan it Rebelleferbûn, mear as tritich jier lyn. De transportskippen sille, troch kamûflaazje ûnsichtber foar de efterfolgjende stjerreslachskippen fan 'e Earste Oarder, de leden fan it Ferset nei Crait oerbringe. Underwilens sil de float fan 'e Earste Oarder moai efter de Raddus oan gean as de kruser de planeet foarby fljocht. Dameron moat tajaan dat dat eins bêst in goed plan is. Der moat lykwols al immen oan board fan 'e Raddus bliuwe om 'e Earste Oarder mei te lokjen. It is Holdo dy't dy taak op har nimt. It plan fan 'e fersetslju mislearret lykwols as oan board fan it flaggeskip fan opperste lieder Snoke de koadebrekker DJ syn frijheid keapet troch generaal Hux op 'e transportskippen fan it Ferset opmerksum te meitsjen. Dêrop iepenet de Earste Oarder it fjoer op 'e transportskippen, dy't ien foar ien ferneatige wurde.
Snoke jout Kylo opdracht om Rey te fermoardzjen, mar Kylo fermoardet ynstee Snoke. Dêrnei ferslane Kylo en Rey tegearre de leden fan Snoke syn liifgarde. Rey mient dat Kylo de tsjustere kant fan 'e Krêft efter him litten hat, mar dat blykt net sa te wêzen. Kylo nimt ynstee it plak fan Snoke yn as opperste lieder fan 'e Earste Oarder. Hy wegeret it befel ta de besjitting fan 'e transportskippen fan it Ferset yn te lûken en freget Rey om tegearre mei him it Stjerrestelsel te regearjen. Sy stegeret him ôf en se wrakselje om it besit fan 'e ljochtsabel fan Luke, wêrby't it wapen úteinlik midstwa rekket. As fise-admiraal Holdo sjocht dat de Earste Oarder op it punt stiet om it Ferset út te rûgjen, keart se har kruser om en offeret har eigen libben op troch nei de hyperromte springen dwers troch de float fan 'e Earste Oarder hinne. It komt derop del dat se de fijannige float raamt mei de faasje fan it ljocht. It reuseftige romteskip fan Snoke giet dêrby troch de helte, wylst de stjerreslachskippen fan 'e Earste Oarder hielendal nei gychem geane. Rey ûntkomt oan 'e ferwoastging en wurdt oppikt troch Chewbacca en R2-D2 yn 'e Millennium Falcon. BB-8 befrijt Finn en Rose, wêrnei't Finn definityf ôfweeft mei kaptein Phasma en se trijeresom mei in romtefear fan 'e Earste Oarder ûntkomme.
Oankommen op Crait sykje de lêste 400 leden fan it Ferset beskûl yn 'e âlde rebellebasis yn in berch oan 'e útein fan in útstrutsen sâltflakte, yn 'e mande mei in kloft foks-eftige wêzens dy't fan kristal makke lykje te wêzen en lânseigen op 'e planeet binne. Ek Finn, Rose en BB-8 jouwe harren dêr by de oaren. De reuseftige feilichheidsdoar blykt de iennichste yn- en útgong te wêzen. Kylo Ren en generaal Hux liede de Earste Oarder nei Crait ta, dy't de oanfal ynset mei AT-AT's en in belegeringskanon dat troch de feilichheidsdoar hinne komme kin. It Ferset stjoert in needoprop út nei de Bûtenrâne fan it Stjerrestelsel, dêr't se in protte sympatisanten hawwe. Om tiid te rekken beslút Dameron mei in kloft fersetslju, ûnder wa Finn en Rose, om 'e fijân oan te fallen mei ferâldere lângliders dy't tritich jier efter de tiid binne en troch gebrek oan ûnderhâld suver útinoar falle. Kylo stjoert syn TIE-jagers op harren ôf, mar dy wurde troch Rey en Chewbacca yn 'e Millennium Falcon fuortlokke. Nettsjinsteande dat slagget it de fersetslju net om ticht genôch by it belegeringskanon te kommen. Finn wol de oanfal likegoed trochsette, mar Rose komt foar dat er syn libben opofferet, om't se, sa seit se, de striid net winne sille troch dejingen te deadzjen sy't se haatsje, mar troch dejingen te rêden fan wa't se hâlde.
Wannear't de Earste Oarder mei it belegeringskanon troch de feilichheidsdoar hinne brekt, ferskynt ynienen Luke Skywalker op it toaniel. Hy giet lykme-allinne nei bûten ta om syn omkesizzer Kylo Ren út te daagjen. Kylo lit earst it fjoer op him iepenje mei alle kanonnen dy't de Earste Oarder ta syn beskikking hat, mar as it stof oplûkt, is Luke ûnskeind. Dêrop giet Kylo him mei de ljochtsabel te liif yn in duël. Salang't er mei Luke lyk foar de stikkene feilichheidsdoar dwaande is, kinne de stoarmtroepers fan 'e Earste Oarder de rebellebasis net yngean. Underwilens liede de kristallen foksen de fersetslju nei in útgong fan 'e basis, dy't lykwols tichtset is troch in ynstoarting wêrby't reuseftige rotsblokken delkommen binne. De kristallen wêzens kinne troch in lyts gatsje ûntkomme, mar de fersetslju sitte fêst. Rey arrivearret mei de Millennium Falcon en brûkt de Krêft om 'e rotsblokken fansiden sweve te litten. Alle fersetslju ûntsnappe út 'e basis en geane oan board fan 'e Millennium Falcon, dêr't yn in laad de âldste Jedi-geskriften lizze, dy't Rey blykber meistellen hat doe't se Ahch-To ferliet.
By de yngong fan 'e basis ûntdekt Kylo einlings dat er Luke mei syn ljochtsabel net ferwûnje kin. Stadichoan kringt it besef ta him troch dat Luke hielendal net op Crait oanwêzich is. Hy hat it eilantsje op Ahch-To nea ferlitten en Kylo hat de hiele tiid tsjin in projeksje troch de Krêft oan it fjochtsjen west. As Luke fernimt dat de fersetslju ûntkommen binne, lit er de projektsje slûpe. Troch himsels oer sa'n grutte ôfstân te projektearjen hat Luke himsels lykwols folslein útput. Hy ferstjert fredich en syn stoflik omskot ferdwynt spoarleas as er ien wurdt mei de Krêft. Rey en Leia fernimme syn dea en treastgje inoar. Leia bewissiget Rey derfan dat it Ferset dizze slimme slach te boppen komme sil. Yn Canto Bright fertelle de minsklike bern, dy't foarhinne foar de no ûntsnapte fathiers soargen, inoar it ferhaal oer de legindaryske Jedi Luke Skywalker. As harren baas harren de mantel útfeecht en oan it wurk set, beweecht ien jonkje syn biezem mei de Krêft en stoarret omhegen de nachtlike loft yn, wylst er mei de finger oer de ring mei it symboal fan it Ferset giet, dy't er fan Rose Tico krigen hat.
Rolferdieling
* ) by it poppespul assistearre troch Dave Chapman, Damian Farrell en Colin Purves
Produksje
Star Wars: Episode VIII – The Last Jedi waard regissearre troch Rian Johnson nei in senario fan himsels. Hy sette útein mei de film noch foar't it foargeande diel fan 'e Skywalker Saga, Star Wars: Episode VII – The Force Awakens, yn premiêre gien wie. Johnson oerlei mei J.J. Abrams, de regisseur fan The Force Awakens, oer de ein fan dy film, en Abrams brocht lytse wizigings yn syn eigen senario oan, sadat de beide dielen naadleas opinoar oansleaten.
As produsinten wiene Kathleen Kennedy en Ram Bergman by it projekt belutsen foar de filmstudio Lucasfilm, in dochterûndernimming fan The Walt Disney Company. Foar Star Wars: Episode VIII – The Last Jedi wie in budget beskikber dat neffens Deadline Hollywood $200 miljoen bedroech, mar neffens The Washington Post mar leafst $317 miljoen. Dêrmei soe it ien fan 'e djoerste films aller tiden west hawwe. De kamerarezjy wie yn 'e hannen fan Steve Yedlin, en de filmmuzyk waard, lykas by alle foargeande dielen fan 'e Skywalker Saga, fersoarge troch John Williams.
Opnamen
De opnamen foar Star Wars: Episode VIII – The Last Jedi setten op 10 febrewaris 2016 útein en duorren oant en mei 22 july fan dat jier. De film makke gebrûk fan 'e wurktitel Space Bear. De sênes op 'e planeet Ahch-To, dy't filme waarden op it eilantsje Skelling Michael, foar de westkust fan it Ierske greefskip Kerry, waarden al yn mids septimber 2015 opnommen. De film wie doe noch mar yn preproduksje, mar filmjen wie omreden fan it waar yn 'e hjerst, winter en maityd net mooglik op Skellig Michael, dat sadwaande. Likegoed rûnen de opnamen dêre, dy't earst fiif dagen duorje soene, troch minne waarsomstannichheden twa dagen fertraging op.
De measte binnendoarsênes yn Star Wars: Episode VIII – The Last Jedi waarden opnommen yn 'e Pinewood Studios yn it Ingelske Buckinghamshire en foar in diel ek yn 'e Longcross Studios yn Surrey. Op lokaasje waard filme yn û.o. Malin Head, yn it Ierske greefskip Donegal, Ceann Sibeal yn it greefskip Kerry en in net spesifiëarre lokaasje yn Meksiko. De sênes mei de fjildslach op 'e planeet Crait waarden opnommen op 'e sâltflakte Salar de Uyuni, yn Bolivia. De nachtlike bûtendoarsênes yn it kasinoresort Canto Bight waarden filme yn 'e histoaryske binnenstêd fan Dubrovnik, oan 'e Adriatyske kust fan Kroaasje.
Distribúsje
De distribúsje fan Star Wars: Episode VIII – The Last Jedi waard fersoarge troch Walt Disney Studios Motion Pictures, de distribúsjedifyzje fan The Walt Disney Company. De film gie op 9 desimber 2017 yn Los Angeles yn premiêre, en iepene dêrnei op 15 desimber yn 'e Amerikaanske bioskopen. It byhearrende soundtrackalbum ferskynde dyselde deis by platemaatskippij Walt Disney Records. Star Wars: Episode VIII – The Last Jedi kaam op 13 maart 2018 beskikber as digitale download en waard op 27 maart fan dat jier útbrocht op dvd en blu-ray.
Untfangst
Fan 'e filmkritisy krige Star Wars: Episode VIII – The Last Jedi oer it algemien positive resinsjes. Sa joech Matt Zoller Seitz fan 'e webside RogerEbert.com de film 4 fan 4 stjerren. Hy hie in protte lof foar de ferrassings yn it ferhaal en de risiko's dy't regisseur Rian Johnson dêrmei naam. Fan Peter Travers, dy't foar it tydskrift Rolling Stone skreau, krige de film 31/2 stjer fan 4. Travers priizge sawol de rezjy fan Johnson as de aktearprestaasjes fan 'e cast, yn 't bysûnder fan Mark Hamill yn 'e rol fan Luke Skywalker. Hy fûn dat Star Wars: Episode VIII – The Last Jedi suver Star Wars: Episode V – The Empire Strikes Back belykje koe, dat nei syn miening de bêste Star Wars-film wie.
Richard Roeper fan 'e Chicago Sun-Times parte Star Wars: Episode VIII – The Last Jedi ek 31/2 fan 4 stjerren ta. Hy hie lof foar de aksjesênes en de humor yn 'e film, mar fûn dat The Last Jedi "net alhiel deselde emosjonele yndruk neilit" as Star Wars: Episode VII – The Force Awakens. Ek fûn er dat The Last Jedi yn 'e twadde helte "in bytsje ynsakke". Nettsjinsteande dat omskreau er de film as "noch altyd in weardich haadstik yn 'e Star Wars-franchise". George Lucas, de betinker fan Star Wars, liet him ek posityf út oer Star Wars: Episode VIII – The Last Jedi, in film dy't er "prachtich makke" fûn. Dat wie in hiel ferskil mei syn negative miening oer it foargeande diel yn 'e rige, Star Wars: Episode VII – The Force Awakens.
Oan 'e oare kant fan it spektrum wie der in lyts groepke resinsinten dat net folle fan Star Wars: Episode VIII – The Last Jedi hawwe moast. Sa fûn Richard Brody yn it tydskrift The New Yorker dat de film "oerkomt as in wurk dat glêdstrutsen is, platdrukt, freeslik reinige." Yn 'e Kanadeeske krante The Globe and Mail, út Toronto, joech Kate Taylor de film mar 2 fan 4 stjerren. Sy fûn dat de film te lijen hie ûnder de yntroduksje fan tefolle nijynkommelingen en skreau: "dizze him ûntjaande trilogy wrakselet om in lykwicht te behâlden dat faak krekt bûten berik liket te bliuwen."
Yn it tydskrift Variety bekritisearre Owen Gleiberman Star Wars: Episode VIII – The Last Jedi om't de film neffens him "dingen werhelle dy't al werhelle binne", wêrmei't er ferwiisde nei de oerienkomsten tusken eleminten út 'e film mei eleminten út Star Wars: Episode V – The Empire Strikes Back (lykas de evakuaasje fan 'e basis fan it Ferset op D'Qar yn The Last Jedi, dy't wol tige liket op 'e evakuaasje fan 'e basis fan it Rebelleferbûn op Hoth yn The Empire Strikes Back.
Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hat Star Wars: Episode VIII – The Last Jedi in tige heech goedkarringspersintaazje fan 91%, basearre op 485 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: "[De film] earet it rike beërf fan 'e filmsearje en foeget guon ferrassende draaiïngs yn it ferhaal ta – en leveret dêrmei alle emoasjerike aksje dêr't fans op hoopje koene." Op Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, behellet Star Wars: Episode VIII – The Last Jedi in goedkarringspersintaazje fan 84%, basearre op 56 resinsjes.
Opbringst
Star Wars: Episode VIII – The Last Jedi brocht yn 'e bioskopen yn 'e Feriene Steaten en Kanada $620,2 miljoen op, en yn alle oare lannen en territoaria $712,5 miljoen. Wrâldwiid kaam de opbringst dêrmei út op $1.332,7 miljoen. Ofset tsjin it budget fan $200 oant 317 miljoen betsjut dat in winst fan tusken de $1.132,7 miljoen en de $1.015,7 miljoen, hoewol't dêr de marketingkosten noch wol ôf moatte. Dêrmei wie Star Wars: Episode VIII – The Last Jedi de meast opbringende film fan 2017 en de op acht nei meast opbringende film aller tiden. De webside Deadline Hollywood berekkene de skjinne winst op $417,5 miljoen.
Prizen
Star Wars: Episode VIII – The Last Jedi waard yn 2018 by de Oscars nominearre foar prizen yn 4 kategoryen: bêste orizjinele filmmuzyk, bêste lûdsmontaazje, bêste lûdsmixing en bêste fisuele effekten, mar wûn dêrfan gjinien. By de BAFTA's, de wichtichste Britske filmprizen, waard de film nominearre foar 2 prizen, yn 'e kategoryen bêste lûd en bêste special effects.
By de Saturn Awards waard Star Wars: Episode VIII – The Last Jedi nominearre foar 13 prizen yn 12 kategoryen, wêrûnder bêste science fiction-film, bêste regisseur, bêste aktrise (Daisey Ridley), twa kear bêste byrol fan in aktrise (Carrie Fisher en Kelly Marie Tran), bêste filmmuzyk, bêste produksje-ûntwerp, bêste kostúmûntwerp, bêste fisazjy en bêste special effects. De film wûn 3 Saturn Awards, foar bêste akteur (Mark Hamill), bêste senario (Rian Johnson) en bêste filmmontaazje (Bob Ducsay).
Star Wars: Episode VIII – The Last Jedi waard ek nominearre foar 9 Britske Empire Awards. Dêrfan wûn er 5 prizen, foar bêste film, bêste regisseur, bêste aktrise (Daisy Ridley), bêste fisuele effekten (Ben Morris, Mike Mulholland, Neal Scanian en Chris Corbould) en bêste kostúmûntwerp (Michael Kaplan). Star Wars: Episode VIII – The Last Jedi waard fierders nominearre foar 8 Teen Choice Awards (en wûn dêrfan de priis foar favorite aktrise yn in fantasyfilm foar Carrie Fisher) en ek foar 3 MTV Movie Awards.
Omgong fan Frankryk 1930
De 24ste edysje fan de Omgong fan Frankryk waard hâlden fan 2 oant en mei 27 july 1930.
Clément Noël
Clément Noël (Remiremont, 3 maaie 1997) is in Frânsk skyer. Noël makke yn 2016 syn debút, hy is benammen suksesfol yn it ûnderdiel slalom. Syn grutste sukses oant no ta is ûnder mear it winnen fan de gouden medalje op de slalom op de Olympyske Winterspullen fan 2022 yn Peking.
Marinus Mooij
Marinus Mooij (Apeldoarn, 16 maart 1852 - Ermelo, 16 novimber 1918) wie fan 1875 ôf frij-evangelysk dûmny fan Alde Leie en omkriten.
De nij-oprjochte tsjerklike mienskip fan Aldeleie hie Mooij in foar dy tiid goed traktemint fan 500 gûne tasein. Doe’t er dêr wie die lykwols bliken dat de tritich húshâldings net mear as 50 gûne opbringe koenen. Mooij bleau en waard in omreizgjend evangelisaasjedûmny. Hy sammele in tal jongerein om him hinne en as de ‘Emausgongers’ teagen se de omkriten fan Aldeleie troch. Mooij hat him foaral ek talein op de drankbestriding.
Mooij krige foaral oanhingers yn Aldebiltsyl. Dêr wie in situaasje dy't like op dy fan Aldeleie. De herfoarmden woenen de mooglikheid hawwe om sneins yn Aldebiltsyl sels nei tsjerke te kinnen. De tsjerkerie fan Froubuorren, dêr't Aldebiltsyl ta heart, fûn soks net nedich. Guon herfoarmden binne doe oergien nei de besibbe frij-evangelysken. Mooij krige sa de lieding fan in gruttere gemeente. Yn 1879 waard Mooij ek noch dûmny yn Frjentsjer.
Mooij wie, mei syn broer, in foaroansteande dûmny by de frij-evangelysken. Hy wie ek dwaande mei de oplieding fan frij-evanglyske dûmny's. Mooij hat bûten de frij-evangelysken namme makke yn de Maranatha-beweging. Dy wie oprjochte troch de evangelist Johannes de Heer. Yn guon rûntes yn Fryslân wienen de Maranatha-gearkomsten in begryp.
Eagumerdjip
It Eagumerdjip is in wetter yn de gemeente Ljouwert. It Djip is in ûnderdiel fan it farwetter tusken Yn 'e Lijte (de jachthaven fan Grou) nei it noarden oant Wergea. Fan Grou ôf komt men dan earst troch de Nauwe Galle, en nei de Kromme Sleat rochting Idaerd hjit it wetter it Eagumerdjip. Fan Domwier ôf hjit it Wergeaster Feart.
Marinus Mooij
Yn 1900 moast Mooij om sûnensredenen syn amt oerjaan. Hy gie nei Varsseveld dêr't er pensionhâlder waard. Dêr rjochte er him benammen op de opfang fan sindelingen, evangelisten en predikanten. Earst yn 1905 begûn er wer geregeld te preekjen. Hy ferhuze yn 1907 nei Arnhim. Yn 1910 waard er predikant fan de sindinggemeente yn Ermelo, de memmegemeente fan de Vrije Evangelische Gemeenten. Yn dat plak ferstoar er yn 1918.
Eagumerdjip
De namme 'Eagumerdjip' jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Aegumerdiep.
Dissidint
Dissidinten binne yndividuen of groepen dy't harren fersette tsjin de oerhearskjende opfettingen of beliedslinen op religieusk, polityk of sosjaal mêd.
De Ingelske term Dissenters waard brûkt as sammelnamme foar minsken waans religieuske opfettings ôfwieken fan de offisjele tsjerke yn har lân en dêrom faak beneftersteld en diskriminearre waarden.
De term waard lykwols wiidferneamd om minsken oan te tsjutten dy't harren fersetten tsjin de polityk fan totalitêr bestjoerde lannen, benammen yn it eardere eastblok (de Sovjet-Uny en satellytsteaten), sa as Andrej Sacharov, Andrej Amalrik, Aleksander Solzjenitsyn en Václav Havel. Dissidinten koenen te krijen hawwe mei lange straffen, ferballing as opname yn in psychiatryske ynrjochting.
Dissidinsje komt meast foar as ferset sûnder geweld. Militant optreden komt foar, mar faak giet it dan om guerrilla as sels terrorisme.
Q'orianka Kilcher
thumb|right|240px|Q'orianka Kilcher Q'orianka Waira Qoiana Kilcher (Schweigmatt (Swarte Wâld), 11 febrewaris 1990) is in yn Dútslân berne Amerikaanske aktrise fan Perûviaansk en Switsersk komôf. Sy wûn yn 2005 in National Board of Review Award yn de kategory 'froulike trochbraak', foar har haadrol as Pocahontas yn de histoarysk-biografyske film The New World. Q'orianka docht al mei yn films sûnt har njoggende jier.
It wurd q'orianka betsjut 'gouden earn' yn het Quechua.
Maaike Jansen
thumb|200px|Maaike Jansen Maaike Jansen (Raalte, 4 april 1990) is in Nederlânske sjongster. Oktober 2007 wûn se it twadde seizoen fan it telefyzjeprogramma So You Wannabe a Popstar.
EduFrysk
Edufrysk is in inisjatyf fan de Afûk, dat úteinset is yn 2006. Edufrysk is in ynternetomjouwing dêr’t minsken Frysk leare kinne. Frystalige minsken kinne staverjen leare en harren kennis fan it Frysk ferdjipje en net-Frysktaligen kinne Frysk leare as frjemde taal.
Jehannestsjerke (Sohrol)
De Jehannestsjerke fan Sohrol (Armeensk: Սուրբ Յովհաննէս Եկեղեցի; Perzysk: کلیسای هوانس سهرل, کلیسای هوهانس مقدس of کلیسای سهرل) is in eardere Armeensk-apostoalysk tsjerkegebou, dy't yn de Iraanske provinsje East-Azerbeidzjan by it doarp Sohrol stiet, likernôch 25 km fan de stêd Tabriz.
Lokaasje
De Jehannestsjerke stiet op in heuvel oan de súdwestlike râne fan it doarp Sohrol, likernôch 25 km himelsbreed fan Tabriz en 13 km fan de autodyk Tabriz–Marand ôf.
EduFrysk
Mercator wol Edufrysk ek brûke foar oare talen.
Jehannestsjerke (Sohrol)
Skiednis
thumb|left|Koepel Op it plak waard yn de 5e/6e iuw nei Kristus in tsjerke boud, dêr't yn de 19e iuw allinne in ruïne fan oer wie. Yn 1840 waard op de fûneminten fan dy tsjerke mei it jild fan in rike Armeen ûnder lieding fan de Russyske generaal Samson Jakovljevitsj Makintsev in nije tsjerke boud. De tsjerke rekke yn 1936 troch in ierdskodding skeind en dêrnei waarden de doarren en de ramen fan de tsjerke plondere. Nei de emigraasje fan in soad Armeenske kristenen nei de Twadde Wrâldkriich, fral nei de Sovjet-Uny, kaam de tsjerke leech te stean.
Arsjitektuer
De tsjerke is 18,45 m lang, wylst de breedte by it alter 5,7 m en foar de rest 4,5 m mjit. De bakstiennen tsjerke hat yn it west in tagong, yn it midden in sintrale rjochthoekige hal en in alterromte yn it easten.
Boppe de westlike tagong hat de tsjerke in achtpuntige klokketoer mei in pyramidefoarmige koepel. Fierder hat de sintrale hal in grutte kegelfoarmige koepel en boppe it alter in lytsere koepel mei in achtsidige, pyramidefoarmige koepel.
Oars
By de fotowedstriid Wiki Loves Monuments wûn in troch Farzin Izaddoust Dar makke ôfbyld fan it tsjerkegebou it earste plak.
Claude Lévi-Strauss
thumb|Claude Lévi-Strauss Claude Lévi-Strauss (28 novimber 1908 - 30 oktober 2009) wie in Frânske antropolooch. Hy hat it strukturalisme betocht, dat is in metoade om de minsklike beskaving en kultuer te begripen.
Biografy
Lévi-Strauss hat fan 1935 oant 1939 yn Brazylje libbe. It wie yn dy tiid dat er syn earste etnografyske fjildwurk as antropolooch die. Hy ûndersocht yn it reinwâld de stam fan de Guaycuru en de Borostam. Hy hat sels in skoftke tusken dy minsken libbe. In pear jier letter is er werom kaam foar in twadde ekspedysje. Dy ekspedysje hat mear as in jier duorre. Hy hat de Nambikwara en de Tupi-Kavahib beskavingen bestudearre. Troch dy reis is er in ferneamd antropolooch wurden.
Yn 1939 is hy werom gien nei Frankryk. Hy woe meihelpe yn de Twadde Wrâldkriich, mar nei de kapitulaasje fan Frankryk flechte Lévi-Strauss nei Parys. Hy wie nammentlik Joadsk. Der waard him in posysje oanbean yn New York. In rige fan reizen brocht him nei Porto Riko; dêr waard hy ûndersocht troch de FBI omdat hy Dútske brieven yn syn tas hie. Lévi-Strauss hat de measte jierren fan de kriich yn New York tahâlden. Tegearre mei oare yntellektuele emigranten joech er les oan de New School for Social Research. Hy die dat ûnder oaren mei Jacques Maritain, Henri Focillon en Roman Jakobson. Lévi-Strauss wie ek ien fan de oprjochters fan de École Libre des Hautes Études, in soarte fan skoalle foar Frânske akademyske bannelingen.
De oarlochsjierren hawwe foar Lévi-Strauss in ynformative tiid west. Hy rekke befreone mei Jakabson. Tegearre wurde sy sjoen as de sintrale figueren dy’t it strukturalisme betocht hawwe. Dêrby komt dat Lévi-Strauss yn oanrekking kaam mei de Amerikaanske antropologen, ûnder oaren Frans Boas. It gie sels sa fier dat Boas yn de earmen fan Lévi-Strauss dea gie oan in hertoanfal. Omdat Lévi-Strauss befreone wie mei Boas soarge dat derfoar dat syn wurk as Amerikaansk beskôge waard. Dat soarge foar in flugge akseptaasje yn de Feriene Steaten. Fan 1946 oant 1947 is Lévi-Strauss in meiwurker fan de Frânske ambassade yn Washington. Lévi-Strauss giet lykwols werom nei Parys yn 1948. Hy krege yn dy tiid syn doktoraat fan it Sarbonnekolleezje. Hy krige it doktoraat foar syn wurken: “De famylje en it sosjale libben fan de Nambikware Yndianen” en “Elemintêre struktueren fan sibskip”,
Petra Vlhová
Petra Vlhová (Liptovský Mikuláš, 13 juny 1995) is in Slowaaksk skyster. Vlhová makke yn 2012 har debút, sy is benammen suksesfol yn de ûnderdielen reuzeslalom en de slalom. Har grutste suksessen oant no ta binne ûnder mear it winnen fan de gouden medalje op de slalom op de Olympyske Winterspullen fan 2022 yn Peking en in gouden medalje op de reuzeslalom yn 2019 by it Wrâldkampioenskip yn it Sweedske Åre.
Claude Lévi-Strauss
Biografy
It boek de 'Elementêre struktueren fan sibskip' waard al nei ien jier sjoen as it wichtichste wurk wat oer sibskip te finen wie. Simone de Beauvoir beskôge it as in wichtich statement foar de posysje fan froulju yn net-westerske kultueren. Britske antropologen lykas Alfred Reginald Radcliffe-Brown tochten dat sibskip basearre wie op erfskip fan in oerienkommende foarâlder. Lévi-Strauss sei dat sibskip basearre wie op in alliânsje tusken twa famyljes dy't ta stân kaam as in frou fan ien groep troude mei in âldere man fan in oare groep.
Lévi-Strauss wie al jierren ferneamd yn akademyske fermiddens, mar it wie yn 1955 dat hy Frankryks meast ferneamde yntellektueel waard, ek by de gewoane man. Hy brocht it boek Tristes Tropiques (oerset yn it Nederlânsk “Het trieste der tropen”.) út. It boek wie in reisroman oer syn ferbliuw yn it reinwâld. Lévi-Strauss kombinearre in filosofyske oanpak en etnografyske analyzes fan de Amazôneminsken mei prachtige sinnen. Om 1959 hinne hat er boek publisearre mei ferhalen en foarbylden oer hoe't it strukturalisme brûkt wurde koe yn de antropology. Hy woe graach dat antropology in echt fak wurde soe yn Frankryk. Dat hy begûn mei it opsetten fan in laboratoarium wêr 't nije studinten oplaat wurde soene.
Yn 1962 kaam der in nij boek út. La Pensée Sauvage. It boek gie oer de primitive tinzen dy’t alle minsken ha. Yn de earste helte fan it boek leit Lévi-Strauss syn teory fan kultuer en de harsens út. Yn de twadde helte fan it boek giet it oer de teory fan de skiednis en de sosjale feroaring. Yn it twadde diel begjint Lévi-Strauss in hjit debat mei Jean-Paul Sartre oer de natuer fan minsklike frijheid.
Lévi-Strauss wie no wrâldferneamd en sette útein mei syn masterprojekt. It wie in stúdzje mei de namme Mythologiques. Hy pakte yn myte dy 't ferteld waard yn Súd-Amearika, dy myte folge hy fan de iene groep nei de oare groep. Op de ein brocht him dat hielendal yn Noard-Amearika en op Antarktika. Dat die hy troch in typyske strukturalistyske manier: hy ûndersocht net de ynhâld fan de myte, mar de ûnderlizzende struktueren fan de relaasje tusken de eleminten fan it ferhaal.
Prizen
Hy hat de Erasmus priis krigen yn 1973. Yn 2003 hat er de Meister-Eckhart-Prize krigen foar filosofy. Hy hat ferskeidene doktoralen krigen fan universiteiten.
Katarina de Grutte
thumb|right|250px|Katarina de Grutte thumb|right|250px|In monumint ta eare fan Katarina de Grutte Katarina de Grutte (Russysk: Екатерина Великая, sekuere transliteraasje: Jekatjerina Vjelikaja);, eins Katarina II Aleksejevna (Екатерина II Алексеевна, Jekatjerina II Aljeksjejevna) (Stettin, 2 maaie 1729 - Tsarskoje Selo, 17 novimber 1796) wie fan 1762 oant 1796 tsarina fan Ruslân.
Biografy
Katarina de Grutte waard berne yn Dútslân yn it plak Stettin, dat hjoeddeis yn it noardwesten fan Poalen leit. Doe't se fyftjin jier âld wie krige se in útnoeging fan de Russyske tsarina Elisabeth en Gruthartoch Peter Fedorovitsj foar in besite oan it Russyske hof. Dit hie ta doel dat se har ferlove soe mei dizze Gruthartoch, har eigen neef en troanopfolger fan de Russyske troan. Op 21 augustus 1745 waard it houlik sletten. Nei it houlik giet se oer ta it East-Ortodokse leauwen en krijt de foarnammen Ekaterina Aleksejevna. Harren relaasje wie fan begjin ôf oan min. Dat waard fersterke troch it egoïstyske en swartgallige karakter fan de pokte troanopfolger dy’t troch in bernesykte ek hast hielendal keal wie. Yn it houlik kamen der yn it begjin gjin bern oant Peter troch in operaasje yn steat wie om op in normale manier in seksuele relaasje te hawwen. Nei njoggen jier houlik krige Katarina in soan, Paul. Dizze soan waard fuortendaliks meinomd troch beppe Elisabeth; dêrom krige Katarina har soan somtiden moannenlang net te sjen. Peter bestiigde de troan fan Ruslân nei it ferstjerren fan tsarina Elisabeth yn 1761. Peter wie in grut bewûnderer fan Ruslâns froegere fijân, de Prusyske kening Freark. Peter herfoarme it Russyske leger nei Prusysk foarbyld, soks ta grutte argewaasje fan de striidmacht sels. Yn juny 1762 kamen in grut oantal Russyske offisieren yn opstân en krigen se Katarina safier om har oan harren side te krijen. Katarina spruts de soldaten ta en frege om beskerming tsjin de wraak fan har echtgenoat. Peter wie op dat stuit mei syn mêtressen en mei syn gefolch op it keizerlike bûtenferbliuw “Oranienbaum”. Peter ferskûle him yn Kronstadt in fersterke stêd tichtby Sint Petersburch. Dêr hearde hy dat Katarina útroppen wie ta tsarina. Twongen om syn troan op te jaan waard Peter yn de finzenis goaid. Twa wike letter ferstoar hy ûnder mysterieuze omstannichheden.
Katarina giet rap oan it wurk as tsarina. Se organisearre de finânsjes, yntrodusearre moderne lânboumetoaden en seach ta op de ûntwikkeling fan de skipfeart, de minen, de tekstylyndustry en in netwurk fan diken, spoaren en brêgen. Dat late ta in eksplosive groei fan de wolfeart fan Ruslân. Ek wie se ferantwurdlik foar it ferbetterjen fan it ûnderwiis, sûnenssoarch en it oprjochtsjen fan weeshuzen. Se hat in soad dien foar Ruslân. Dôchs waard se bespot om har priveelibben. Se wie iensum en se hie ferskeidene affêres hân dy’t troch har hege posysje faak swier oerdreaun waarden. Har minnaars wienen faak ministers. De ferneamdste wie Potemkin. Katarina hat nea in waarme relaasje ûntwikkelje kind mei har soan en erfgenamt Paul, mar se hie wol in ôfgryslik sterke bân mei har beppesizzer. Katarina skreau graach brieven. Dat die se mei ferskillende minsken troch hiel Jeropa hinne. Se skreau bygelyks mei Voltaire en Diderot.
Doe't har libben einige troch in beroerte yn novimber 1796 liet se in sterker en better organisearre Ruslân nei.
Washington Irving
thumb|right|Washington Irving Washington Irving (New York, 3 april 1783 - Tarrytown New York, 28 novimber 1859) wie in Amerikaansk auteur fan de iere 19e iuw. Heit William Irving kaam fan de Orkney-eilannen en mem Sarah Sanders wie fan Ingelsk komôf.
Irving is faaks it meast ferneamd fan syn koarte ferhalen oer The Legend of Sleepy Hollow en Rip van Winkle dy't allebeide út it boek The Sketch Book of Geoffrey Crayon komme. Irving skreau en prate floeiend Spaansk, skreau biografyen oer lju út de Spaanske skiednis, sa as fan Christoffel Columbus, de Moaren en Granada. Fierders koe er floeiend Dútsk en Nederlânsk.
Irving makke syn literêr debút yn 1802 mei in rige brieven, dêr't er syn waarnimmingen yn beskreau, oan de Morning Chronicle; hy brûkte doe it pseudonym Jonathan Oldstyle. Yn 1815 ferhuze er nei Ingelân fanwege famyljesaken. Werom yn de FS krige er ynternasjonale bekendheid mei de publikaasje fan The Sketch Book of Geoffrey Crayon, Gent. yn 1819.
Fan 1830 ôf ferkende Irving it Westen fan Amearika en skreau dêr ferhalen oer, die doe werom nei syn bertekrite en bleau skriuwen en publisearjen, meast mei súkses. Irving koe fan de pin libje. In grut wurk wie de biografy yn fiif dielen fan George Washington dat er dien makke acht moanne foar syn ferstjerren. Fan 1842 oant 1846 wie er Amerikaansk ambassadeur yn Spanje.
Irving wie mei James Fenimore Cooper by de earste Amerikaanske skriuwers dy't erkenning krigen yn Europa. Hy trune Amerikaanske skriuwers sa as Nathaniel Hawthorne, Herman Melville, Henry Wadsworth Longfellow en Edgar Allan Poe oan ta skriuwen. Irving waard ek bewûndere troch Europeeske skriuwers sa as Sir Walter Scott, Lord Byron, Thomas Campbell, Francis Jeffrey en Charles Dickens. Irving wie pleiter foar skriuwerij as legitym berop, en krewearre foar bettere wetjouwing dy't it kopyrjocht fan Amerikaanske auteurs beskermje moast.
Ferhalen (karút)
thumb|150px|Titelside fan The Sketchbook
Scheemderzwaag
By Scheemderzwaag komme it Meedenerdiep en it Opdiep meiïnoar en geane dan oer yn it Termuntersyldjip.
By Woldendorp lei ek in doarp Zwaag dat yn de Doalert ferdronken is; dêr docht de buorskip Zwaagweg oan weromtinken.
Midsiuwen
De namme Zwaag ferwiist nei alle gedachten nei "greide/stikken greide dêr't fee holden wurdt", Aldfrysk *swãch, Aldsaksysk: swēga "kudde, stik greide", Midheechdútsk swei(e), sweig(e) "nust fee, feehâlderij, stik greide", Aldheechdútsk sweiga, "kostâl, melkerij en it dêrta hearrende stik greide". Dêroan is mooglik de betsjutting "leech stik greide ûntliend. It wurd heart benammen by de Fryske goaen fan Noard-Hollân oant Aldenburch yn Leechsaksen.
Yn twa wetterskipsferdraggen út 1391 en 1420 wurdt warskôge dat de Eedyck [...] alle um den swage heel dient te houden. Tichteby Scheemderzwaag lei it midsiuwske doarp Scheemda, dêr't it tsjerkhôf fan yn 1988 en 1989 opgroeven waard by it oanlizzen fan de A7. Op it plak waarden by opgravings oerbliuwsels fûn fan twa tsjerken en in toer. De earste tsjerke komt nei alle gedachten fan it begjin fan de trettjinde iuw en wie gied fyftich jier yn gebrûk west. Nei it úttynjen fan de Doalert waard it doarp Scheemda nei de Kosmas- en Damianusfloed fan 1509 likernôch in oardel kilometer súdliker ferpleatst, op deselde oplûkende heerd.
Nije polder
De buorskip Scheemderzwaag ûntstie út it Lutke Swaech eylandt dat dêr noch yn 1585 op de kwelders yn de Doalert lei. In part fan it eilân wie eigendom fan de tsjerke fan Eexta.
Nei't it omlizzende poldergea yn 1597 omdike waard, ûntstie der in langhalige buorskip mei wol sân pleatsen. It lânguod fan Scheemder Schwagh waard yn 1613 neamd. It paad by de pleatsen del folge in midsiuwsk lânoanmakkerijline. Scheemderzwaag sleat oan by de buorskip eexterzwaag, dy't ek út ien as mear pleatsen bestie. Dêrnjonken stiene guon pleatsen yn de lytse buorskip Utbeerte oan de Oude Dijksterweg.
De measte pleatsen fan Scheemderzwaag waarden om 1800 ferpleatst nei de ouwers fan it Termuntersyldjip. De hjoeddeistige lytse buorskip oan it Syldjip ûntstie om de hearepleats De Muinckheerd en de stienbakkerij oan it Syldjip út 1802, dêr't ynearsten bakstiennen en dakpannen makke waarden, en letter benammen drainaazjebuizen. By de stienbakkerij stie in herberch dy't bekend stie as Café Elzeneur. Dêrnjonken wiene der twa poldermûnen út 1799 allyk in lyts pleatske dat by de bûtenpleats Vredenhoven hearde. Oan it Opdiep kaam yn 1803 in oaljemûne dy't oant 1895 tsjinst die. Om 1840 hinne waarden de earste lânwurkershûzen by de Zwaagsterweg del boud.
Parten fan Scheemderzwaag waarden ôfgroeven foar it bakken fan bakstiennen. De steinbakkerij Hamster & Rozeboom waard yn 1971 sletten. Op de ôfgroeven grûn waard it nije sikehûs fan de Ommelanner Sikehûs Groep boud dy't yn 2018 iepene waard.
Yn 1878 waard dêr it wetterskip Scheemderzwaag oprjochte, dat in eigen poldermûne hie. Troch it bûtengebiet rint sûnt 1975 de nij groeven Scheemderzwaagsterwatering, It gebiet wurdt sûnt 1993 yn twaen spjalte troch de A7. De NAM-lokaasje Scheemderzwaag is foar it grutste part bûten bedriuw steld.
Nijsgjirrich
De buorskip Scheemderzwaag of Lutke Zwaag moat net betiisd wurde mei Scheemder Lange Zwaag of Grote Zwaag (1566: op de Zwachen, 1593: Groteswaech) in leech lizzend stikje lân by Wagenborgen dy't oant de iere njoggentjinde iuw ûnder it karspel Scheemda, mar tsjerklik ûnder Nieuw-Scheemda foel. Troch it gebiet hinne rint de Zwaagweg ('t Waar). It Grootmaar (hjoed-de-dei Ringmaar) stie dêr bekend as Swachmaar. De brêge oer it Grootmaar hjit de Zwaagtil, de brêge by de Hardeweg hjit Hornzwaagtil.
Lykas by it Fryske Langsweagen ferwiist de namme mooglik nei de langere fier fan it darp ôf lizzende stiiken greide, ta tsjinstelling fan Koartsweagen, dêr't guon stikken lân tichter by de Sweachwei oantsjut wurdt.
Ivichduorjende kalinder
In Ivichduorjende kalinder is in kalinder dy't foar in grut tal jierren brûkt wurde kin.
Net alle ivichduorjende kalinders duorje wier ivich; it begrip wurdt ek brûkt foar kalinders dy't in beheind tal jierren brûkber is. In kalinder foar tritich jier hjit ek al ivichduorjend.
De Wikipedy hat in Ivichduorjende Gregoriaanske kalinder en in Ivichduorjende Juliaanske kalinder.
Ruiselede
Ruiselede is in plak en gemeente yn de Belgyske provinsje West-Flaanderen. De gemeente hat mear as 5000 ynwenners.
Skiednis
Argeologysk ûndersyk yn de Ommegangstraat fan Ruiselede wize spoaren fan bewenning út it neolitikum út. Fral út de izertiid (800-57 f.Kr.) en de iere Romeinske tiid is dêr in soad fûn. Ek waard in seldsum grêffjild mei in rike grêfskat ûntdutsen.
Andrej Sacharov
Andrej Dmitrievitsj Sacharov (Russysk: Андрей Дмитриевич Сахаров) (Moskou, 21 maaie 1921 – dêre, 14 desimber 1989) wie in Russysk atoomlearde en letter ek dissidint.
Ruiselede
Skiednis
Ruiselede waard yn it jier 1106 foar it earst as Rusleda neamd. Ut dat dokumint fan de Sint-Bertinusabdij die bliken dat de abdij it rjocht hie om de pastoar fan Ruiselede te beneamen. Yn de midsiuwen bestie de hjoeddeiske gemeente út in grut tal hearlikheden.
Al oan it begjin fan de 14e iuw waard Ons Vrauwe van Ruslede (Us Leaffrou fan Ruiselede) neamd as plak foar in strafbeafeart. Yn de 17e iuw waard de tsjerke ferboud nei't dy yn 1645 foar in part fernield wie. Yn 1688 waard in spinhûs stifte, fan werút letter de kongregaasje fan de Susters fan Us-Leaffrou fan de Sân Smerten (yn it Flaamsk: Onze Lieve Vrouwe van de Zeven Weeën) ûntstie. Harren kleaster stiet noch jimmeroan yn Ruislede.
Op in úthoeke fan de gemeente stifte de Belgyske steat yn 1849 op de grins mei Wingene en Beernem in ynstelling foar omrinnend folk, wezen en bern, dêr't net op past waard. Dy ynstelling stifte in túnbouskoalle dy't yn 1884 it foarbyld waard foar de túnbouskoalle yn Frederiksoard.
Andrej Sacharov
Priis en stichting
Sacharov boaske yn 1972 mei de dissidinte Jelena Bonner, dy't nei syn dea de Andrei Sacharovstichting oprjochte en syn argyf úteinlik oan de Harvard-universiteit oerdroegen hat.
Ruiselede
Skiednis
Ruislede waard nei in fûle striid op 8 septimber 1944 troch de 1e Poalske Pânserdifyzje befrijd. De Fredeskapel yn 'e Aalterstraat en de namme Polenplein, mei in keunstwurk fan Jef Claerhout, betinke de befrijing fan de nazy's.
Gemeentefúzje
Op moandei 25 april 2022 makke de gemeente bekend om op 1 jannewaris 2025 te fusearjen mei de oanbuorjende gemeente Wininge. By in net-binend referindum die bliken dat mei in opkomst fan 42,6 in mearderheid 91,5% fan de befolking tsjin dat foarnimmen is. Dochs binne yn 't lêst fan 2022 de earste stappen set om de gemeenten yn 2025 gear te foegjen.
It besjen wurdich
thumb|200px|left|Wynmûne Hostens
Yndieling gemeente
Njonken it plak Ruislede bestiet de gemeente út noch twa doarpen. Doomkerke waard yn 1876 in parochy en Kruiskerke yn 1947. By de fúzjeweach fan gemeenten yn 1977 bleau de gemeente selsstannich.
Befolkingsferrin
De histoaryske ynformaasje giet oer de hjoeddeiske gemeente.
Jiro Horikoshi
thumb|Jiro Horikoshi yn 1938 thumb|Horikoshi (yn 'e midden) en leden fan it A6M1-ûntwerpteam, Mitsubishi Heavy Industries (july 1937) Jirō Horikoshi (Japansk: 堀越 二郎, Horikoshi Jirō; ûnder Fujioka, 22 juny 1903 – Tokio, 11 jannewaris 1982) wie in Japansk fleantúchûntwerper fan gâns fleantúchtypen, lykas de Mitsubishi J2M Raiden en de Mitsubishi A7M Reppu, mar waard benammen bekend troch syn ûntwerp foar de Mitsubishi A6M Zero.
Horikoshi studearre oan de Universiteit fan Tokio dêr't er yn 1927 ôfstudearre. Dêrnei wurke er yn Nagoya by Mitsubishi Shipbuilding & Engineering Company dy't fan 1934 ôf Mitsubishi Heavy Industries hjitte soe. Dêr die Horikoshi sines oan de ûntwikkeling fan jachtfleantugen. Hy wie haadûntwerper fan de Mitsubishi A6M Zero dêr't sa'n 10.400 eksimplaren fan boud waarden yn de Twadde Wrâldoarloch.
Nei de Twadde Wrâldoarloch wurke Horikoshi mei Hidemasa Kimura oan it ferkearstastel NAMC YS-11. Hy naam ûntslach by Mitsubishi, joech ferskate kursussen en wie fan 1963 oant 1965 lektor by it Ynstitút foar Loft- en Romtefeart fan de Universiteit fan Tokio. Dêrnei wied er oant 1969 heechlearaar oan de Nasjonale Definsjeakademy.
Yn 1973 krige er de Oarder fan de Riizjende Sinne, tredde klasse. Hy ferstoar yn de âldens fan 78 jier yn in sikehûs yn Tokio.
Sander de Rouwe
thumb|Sander de Rouwe Sander de Rouwe (Boalsert, 1 novimber 1980) is in politikus. Ut namme fan it Christen-Democratisch Appèl (CDA) wie er fan 1 maart 2007 oant 9 maaie 2015 lid fan de Twadde Keamer fan de Steaten-Generaal. Earder wie er lid fan de gemeenteried fan de Fryske gemeente Boalsert. Nei de Twadde Keamer folge de funksje fan deputearre fan de provinsje Fryslân.
Evert van Benthem
thumb|Evert van Benthem Evert van Benthem (Sint-Janskleaster, 21 novimber 1958) is in Nederlânsk reedrider, dy twa kear efterinoar de Alvestêdetocht wûn hat. Sûnt 1999-2000 wennet er yn Kanada.
Kameroen
Kameroen is in lân yn it westen fan Afrika. De haadstêd is Yaoundé.
Evert van Benthem
Alvestêdetochten
Evert van Benthem wie boer yn Sint-Janskleaster doe't er lanlik ferneamd waard neidat er op 21 febrewaris 1985 de 13e Alvestêdetocht wûn hie. Van Benthem en de maratonriders Jan Kooiman, Jos Niesten en Henri Ruitenberg kamen dy dei as earsten oan op de Bonke. Yn de einsprint behelle Van Benthem mei in lyts ferskil de oerwinning.
Kameroen
Lizzing
It lân wurdt begrinzge troch:
Lânskip
Kameroen is wat de oerflakte oangiet krekt wat lytser as Frankryk, mar om-ende-by 15 kear grutter as Belgje.