cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Robert Kennedy
Moard
Hoewol't Kennedy oarspronklik net fan doel west hie om him yn 1968 yn 'e foarferkiezings fan 'e Demokratyske Partij kandidaat te stellen foar it Amerikaanske presidintskip, mei't er tocht dat er gjin reälistyske kâns makke tsjin 'e sittende presidint Johnson, liet er him úteinlik op oare gedachten bringe troch de brieven dy't er krige fan syn oanhingers en fan tsjinstanners fan 'e Fjetnamoarloch, en troch it besyk dat er yn Kalifornje brocht oan 'e boargerrjochte-aktivist César Chávez. Hy makke syn kandidaatskip bekend op 16 maart 1968, en fierde in kampanje rjochte op binnenlânske rasiale en ekonomyske rjochtfeardigens en in bûtenlânsk belied basearre op non-agresje.
Op 4 juny boekte Kennedy in grutte oerwinning yn 'e foarferkiezing yn Kalifornje. Koart nei midsnacht, op 5 juny 1968, joech er in taspraak oan syn oanhingers yn 'e balseal fan it Ambassador Hotel yn Los Angeles, en neitiid gied er dêr troch de kokens werom nei syn keamer om't men him ferteld hie dat dat in koarter paad wie, ek al hie syn liifwacht, FBI-agint Bill Barry, it him ûntret. Yn 'e smoarfolle kokens waard er opwachte troch de 24-jierrige Palestyn Sirhan Sirhan, dy't it fjoer op him iepene mei in kaliber .22 revolver. Kennedy waard trije kear rekke en fiif oaren rûnen ek skotwûnen op, ear't Sirhan syn wapen ûntwraksele wurde koe. Kennedy waard halje-trawalje nei it Good Samaritan Hospital ta brocht, dêr't er likernôch 24 oeren letter, yn 'e iere moarn fan 6 juny, oan syn ferwûnings stoar. Hy waard begroeven op it Nasjonaal Begraafplak Arlington, fuort bûten Washington, D.C., yn Firginia, deunby syn broer John F. Kennedy.
Yn 1998 waard in dollarmunt útjûn mei it byltnis fan Robert Kennedy op 'e iene kant en de emblemen fan it Ministearje fan Justysje en de Amerikaanske Senaat op 'e kearside. Op 20 novimber 2001, syn 76ste bertedei, werdoopten de Amerikaanske presidint George W. Bush en minister fan Justysje John Ashcroft yn in feestlike seremoanje it gebou fan it Ministearje fan Justysje yn Washington D.C. ta it Robert F. Kennedy Department of Justice Building.
De Drait (wenwyk)
thumb|De Drait thumb|225px|Goatysk finster, by de [[PKN-tsjerke de 'Arke' Makker: Wladimir de Vries ]] De Drait is in typyske jierren 70 wenwyk yn Drachten mei sa'n 2500 wenten, dêr't sawat 5.800 minsken wenje. De wyk hat in oerflak fan 196 ha. De wyk is yn klusters ferdield mei dêr tusken in soad grien en gersfjilden.
Yn 1972 waard begûn mei de oanlis fan wat destiids de grutste útwreiding ea yn Drachten wie. Yn it earstoan waarden der in soad rychjeswenten boud mei in kasko fan getten beton; yn dy tiid in revolúsjonêre metoade dy't fleanende hurd bouwen mooglik makke. Letter waarden der mear dûbelde huzen en yn de frije sektor boud. Dat der is in grut kontrast tusken de earst en de lêst boude stikken fan de wyk. De wyk wie om 1978 hinne klear.
De wyk hat in winkelsintrum, sporthal, wyksintrum en in tsjerke, de Arke. It winkelsintrum hat in supermerk mei sliterij, in bakkerij, apteek, drogist, kapsalon, kantoarboekhannel mei postagintskip, dierenartspraktyk, fytswinkel, fiskhandel, blommist, slachterij, tankstasjon en in kafetaria.
De Drait hat twa basisskoallen: in Montessoryskoalle en in brede skoalle dêr't iepenbier ûnderwiis en kristlik ûnderwiis jûn wurdt.
Luchtenfjild
Luchtenfjild is in buorskip yn de gemeente Smellingerlân. Luchtenfjild leit tusken De Houtigehage en Drachtster Kompenije oan de Folgeraleane. De namme komt op âlde kaarten ek foar as Lucht en Veld en letter Luchtenveld.
De buorskip bestiet út in krúspunt mei wat huzen en in earder tsjerkje mei in hôf. Dat tsjerkje, "Jezus leeft", út 1928 waard troch Berend Overdijk (1894-1977) en syn soan Jan (1924-1997) boud om te preekjen foar minsken dy't de omlizzende tsjerken te frijsinnich fûnen. De tsjerke neamde him in Vrije Evangelische Broedergemeente. Yn 1998 preke G.J. van Loon, in kolonel fan it Súdafrikaanske "Ekklesia" Evangeeljekorps, dêr in skoftke, lykwols foar lege stuollen. It tsjerkje waard letter as bedriuwsromte brûkt.
Yn Luchtenfjild stoppe ek de tram fan Grins nei Drachten tusken 1918 en 1946; dêr wie in wiksel nei in parallelspoar dêr't frachtwagons parkearre wurde koenen.
Westerhever
thumb|Lizzing Westerhever is in gemeente yn de Dútske dielsteat Sleeswyk-Holstein en makket diel út fan it distrikt Noard-Fryslân. Westerhever hat 117 ynwenners (2010).
Wenningstedt-Braderup (Sylt)
thumb|Lizzing Wenningstedt-Braderup is in plak yn de Dútske dielsteat Sleeswyk-Holstein en makket diel út fan it distrikt Noard-Fryslân. Wenningstedt-Braderup leit op it eilân Sylt en hat 1481 ynwenners (2010).
Pojola
Pojola is it lân fan Louhi, in machtige, lilkaardige tsjoenster, dyt wennet yn in berch, djip in Pojola. Ferskate ferhalen yn de Kalevala hannelje oer in held dy't nei Pojola komt om de hân fan in tochter fan Louhi. Mar de Kalevala ferhellet ek fan de kriich tusken Väinölä en Pojola.
Lytselollum
Lytselollum is in buorskip yn de gemeente De Waadhoeke. Hy leit súdeastlik fan Frjentsjer yn de Suderpolder, oan de N384 nei Dearsum. De buorskip hat ûngefear 30 ynwenners (2005). It plak wurdt ek neamd as Lollegum, Lutke Lollum en Lutjelollum''.
De provinsjale wei Dearsum-Frjentsjer ferdielt de bewenners yn twa dielen. De measten wenje yn it rêstige diel fan Lytselollum, oan de âlde, smelle, slingerjende dyk parallel oan de drokke dyk.
Lytselollum krige wat mear bekendheid troch it telefyzjeprogramma Man bijt hond, dat yn 2005-2006 fan Lytselollum nei Limmel luts "om te sjen wêr't minsken mei dwaande binne".
Harelbeke
Harelbeke (West-Flaamsk: Oarelbeke) is in stêd yn it suden fan de Belgyske provinsje West-Flaanderen. De stêd leit oan de rivier de Leie en grinzget fuort oan de stêd Kortrijk, dy't likernôch fiif kilometer fierder de stream op leit. De gemeente Harelbeke omfiemet ek de doarpen Bavikhove en Hulste, dy't alletwa oan de noardlike kant fan de Leie lizze. De stêd hat mear as 29.000 ynwenners (2022), sadat Harelbeke de op sân nei grutste is fan de 22 stêden yn West-Flaanderen. Ynwenners fan de stêd wurde 'Harelbekenaren' of 'Harelbekanen' (Oarelbekoanen) neamd.
Sûnt 2019 brûkt de lokale oerheid by de marketing fan de stêd it West-Flaamske biedwurd Oarelbeke Weireldstad (Harelbeke Wrâldstêd).
Skiednis
Harelbeke is ûntstien op in droege sânrêch op de rjochteroever fan de Leie, dêr't it syn namme oan te tankjen hat (harula = sânrêch). De stêd kent in lange en rûzige skiednis en waard al bewenne yn de lette Romeinske tiid. thumb|left|Harelbeke (1560) De earste fermelding fan Harelbeke giet op it jier 629 werom, dêr't it plak 'Harlebecca' neamd wurde. Oare nammen binne 'Harlebeke' (1027), 'Herlebecca' (1042), 'Harlebecca' (1078), 'Harlebeca' (1111), 'Haerelbeke' (1302).
Yn de Earste Wrâldkriich leveren weromlûkende Dútske troepen yn de Slach oan de Leie yn oktober 1918 striid mei Newfoundlânske en Skotske troepen. It Newfoundland Memorial betinkt de oerstek fan 'e Kanadeeske troepen.
Belgyske troepen besochten yn maaie 1940 it Dútske leger by de oerstek oer de Leie te kearen. Om strategyske redenen blaasde it Belgyske leger doe de slústoer en de kariljontoer njonken de Sint-Salvatortsjerke op. Sa'n 40 Belgyske soldaten ferstoaren by de slach.
Harelbeke is benammen bekend as muzykstêd. Al yn 'e 11e iuw waard dêr muzykûnderwiis jûn. In grut tal fan ferneamde komponisten waarden yn Harelbeke berne, lykas de Flaamske komponist, muzykûnderwizer en dirigint Peter Benoit (1834-1901). Hy krewearre foar de ferflaamsking fan it muzykûnderwiis en learde syn folk sjongen. De muzikale tradysje fan de stêd late ta de stifting fan twa bloeiende keunst- en muzykakademy's en in soad muzykmeitsjende ferienings en organisaasjes, lykas de harmony Vooruit, dy't in ynternasjonale reputaasje opboud hat. Harelbeke is ek it start- en einpunt fan de alle jierren organisearre hurdfytsklassiker, de E3 Harelbeke, dy't ûnderdiel is fan de UCI World Tour.
Geografy
thumb|left|De Leie yn Harelbeke Harelbeke leit yn de sterk yndustrialisearre krite fan Kortrijk yn it suden fan West-Flaanderen. Wat de gemeentegrinzen oanbelanget leit Harelbeke ynklamme tusken de twa stêden Kortrijk yn it west en de stêd Waregem yn it easten. Oare buorgemeenten binne: Ingelmunster, Kuurne, Lendelede, Oostrozebeke, Wielsbeke, Deerlijk en Zwevegem. Likernôch de helte fan it gebiet makket diel út fan de regionale stêdekloft fan Kortrijk, dat wurdt omklamme troch de ringwei N36, de autodyk E17 en it kanaal Bossuit-Kortrijk.
Yndieling gemeente
De stêd Harelbeke hat trije dielgemeenten. Njonken Harelbeke sels binne dat Bavikhove en Hulste.
Harelbeke leit foar in grut part oan de rjochter igge fan 'e Leie. It gebiet is tige stedsk en hast folslein folboud. De bebouwing oan de rivier en de dyk Kortrijk-Gent grinzget fuort oan de kearn fan Kortrijk. Eartiids lei der in lânskip fan sompige wetterkes en sânrêgen, mar dat is hielendal ferdwûn. Yn it suden fan Harelbeke leit oan it kanaal Bossuit-Kortrijk de buorskip Stasegem. De buorskip wurdt fan de oare stedsdielen skieden troch it yndustryterrein Harelbeke-Súd en it natuergebiet De Gavers.
De dielgemeenten Bavikhove en Hulste lizze mear nei it noarden, oan de oare kant fan de Leie. Bavikhove hat in status as lânbou- en yndustrydoarp, wylst it doarp Hulste troch de fierdere ôfstân fan de stêd it plattelânske karakter better bewarje koe.
It besjen wurdich
thumb|260px|Banmûnen thumb|260px|Bavikhove, Sint-Amandustsjerke
Militêre begraafplakken
Harlebeke New British Cemetery (Flanders Fields) is in militêr begraafplak fan it Britske Mienebest, dêr't 1126 oarlochsdeaden (1116 fan 'e Earste Wrâldoarloch en 10 fan 'e Twadde Wrâldoarloch ) begroeven waarden.
Befolkingsferrin
Alle histoaryske ynformaasje giet oer de hjoeddeiske gemeente, lykas dy ûntstie nei de weryndieling fan 1 jannewaris 1977.
Omgong fan Frankryk 1922
De 16e edysje fan de Omgong fan Frankryk waard hâlden fan 25 juny oant en mei 23 july 1922. De Belgyske hurdfytser Firmin Lambot waard earste yn it einklassemint sûnder ek mar in etappe oerwinning te boeken. Dit wie foar it earst yn de histoarje fan de Omgong dat dit barde.
Wester-Ohrstedt
thumb|Lizzing Wester-Ohrstedt (mooring: Weester-Uurst) is in plak yn de Dútske dielsteat Sleeswyk-Holstein en makket diel út fan it distrikt Noard-Fryslân. Wester-Ohrstedt hat 1057 ynwenners (2010).
Sarmaten
thumb|Grykske kaart (om 1770) thumb|Fersleine Sarmaten op in Romeinske [[sarkofaach, twadde helte 2e iuw f.Kr.]] De Sarmaten wie in Iraansktalich nomadefolk, dat tusken sa'n 300 f.Kr. en 270 nei Kr. de steppen benoarden de Swarte See behearske.
Oarspronklik wennen sy mear nei it easten ta, mar likernôch 300 f.Kr. ferdreaunen of oermasteren sy de Skyten en fêstigen hja yn harren gebiet. Op de Krim hannelen de Sarmaten mei de Griken en Romeinen.
De Sarmaten yn de steppen tusken de Dnjestr en Don hawwe faaks lange tiid hearske oer de benoarden harren wenjende foarfaren fan de Slaven, itjinge de protte Iraanske lienwurden yn de Slavyske talen ferklearje soe.
Om-ende-by 270 waarden de Sarmaten sels ferslein troch de Goaten dy't fanút it lettere Pommerellen, West-Prusen en Danzig nei it suden lutsen. De Sarmaten waarden doe in soartemint fan fazallen fan de Ostrogoaten. Doe't de Hunnen yn 376 it Ostrogoatyske ryk ferneatigen, waarden de Sarmaten fazallen fan de Hunnen. In grutte kloft Sarmaten, de Alanen neamd, binne doe nei it westen lutsen en berikten úteinlik it noardwesten fan Spanje dêr't sy ûnderhearrich oan de Fisigoaten waarden. Oare Sarmatyske kloften binne nei alle gedachten letter opgean yn Turkstalige steppefolken.
Sieger van der Laan
thumb|Sieger van der Laan Sieger van der Laan (It Hearrenfean, 15 jannewaris 1907 - De Tynje, 14 april 1945) wie ûnderwizer oan de bysûndere u.l.o.-skoalle op It Hearrenfean.
Yn de Twadde Wrâldoarloch, by de Dútske besetting, sluet er him oan by de Binnenlânske Striidkrêften (N.B.S.). Teffens wie er belutsen by de útjefte fan it yllegale blêd Trouw. Op 14 april 1945, de dei dat it súdlike diel fan It Hearrenfean al befrijd wie, waard hy ferriederlik delsjitten by De Tynje troch de kommandant fan in groep Dútsers, dy't troch it swaaien mei wite flaggen oanjoegen harren oerjaan te wollen. Op fersyk fan de Kanadezen soe Van der Laan as tolk optrede. Sawol de dieder as de oare Dútsers waarden dêrnei troch de Kanadezen deasketten.
Op It Hearrenfean is de Sieger van der Laanstrjitte nei him neamd.
Dora Beets
Dorothea (Dora) Petronella Beets (Haarlim, 13 april 1812 - Haarlim, 16 april 1864) wie in Nederlânske skriuwster. Sy wie de suster fan Nicolaas Beets, dy't har 'Serena' neamde yn syn wurk. Se troude mei útjouwer Pieter François Bohn en naam de namme Dorothea Petronella Bohn-Beets oan. Sy krigen in protte bern, dêr't mar in pear fan it libben hâlde koene.
Har boek Onze buurt ferskynde yn 1861 anonym. Earst by de twadde printinge yn 1870 waard yn de ynlieding oan 't ljocht brocht wa't de skriuwster wie. It boek jout in sprekkende gelikenis fan de 19e-iuwske stannemaatskippij, mar is wat ûnhandich skreaun
Wapen fan Gaasterlân-Sleat
thumb|Gemeentewapen Gaasterlân-Sleat It wapen fan de gemeente Gaasterlân-Sleat waard fêststeld op 25 maart 1818 en beskreaun as In griene foargrûn, wêrop in gouden nôtstûke yn folle ieren, dêr't foardel in hazze fan keel springt, it oare diel fan it skyld in himelsblauwe loft. It skyld is dekt mei in gouden kroan fan trije blêden en twa pearels.
De oarsprong fan it wapen is net bekend. Wol is der in 17e iuwsk segel bekend, dêr't lykwols gjin hazze, mar in dûbele earn stiet.
Alle Smeding
Alle wie smid oant 1882, mar wie gjin smid yn ieren en sinen, hy hie der eigentlik in hekel oan en syn wollen wie mear yn de rjochting fan skoalmaster of noch leaver dûmny. Dochs hat er as ienichste soan de smidte fan syn heit oernomd en is smid bleaun oant 1882 ta. Dêrnei rintenierke er en siet er yn de ried fan Raarderhim. Alle Jan hat syn hiele libben yn Reduzum wenne. De smidte wie op Haadstrjitte 19. Doe't er op syn 50ste troude mei boerinne Janke Tjerks Bottinga wenne er op Haadstrjitte 13.
Op syn grêf hat "it Frysk selskip fan 1844" in tinkstien pleatst.
Tjeerd Ritskes Velstra
thumb|Tjeerd Ritskes Velstra Fotograaf: Craije Azn., H.J., Ljouwert Tjeerd Ritskes Velstra (Lekkum, 10 novimber 1840 - Ljouwert, 8 maaie 1918) wie in Frysk heareboer, toanielskriuwer en dichter yn it Frysk.
Libben en wurk
Tjeerd Velstra wie in soan fan skoalmaster Ritske Velstra dy't yn 1844 feehâlder ûnder Jelsum waard. Tjeerd Velstra buorke nei syn trouwen earst op Skinkeskâns ûnder Deinum en letter hied er in pleats tusken Marsum en Ljouwert.
Velstra wie yn de jierren 80 en 90 fan de 19e iuw ferneamd troch syn moralistysk-romantyske toanielstikken dêr't leafst 31 fan opfierd waarden troch it Ljouwerter Toanielselskip. In soad fan syn wurk ferskynde yn de Rimen en Teltsjes (1906 - 1911). Oant 1880 dichte er ek, gedichten dêr't er de emoasje yn foar it sosjaal-realisme fan bygelyks it Winterjûnenocht oer sette. De toanielstikken It gouden kroantsje (1879), De twa ringen (1880) en Sjouke de Fries (1881) waarden bekroane troch it Frysk Selskip dat ek graach mear romantyk en gefoel op toaniel hawwe woe.
Velstra wie lid fan de gemeenteried fan Menameradiel, Provinsjale Steaten en bestjoerslid fan it Frysk Selskip fan 1879 - 1892.
Velstra wie teffens in leafhawwer fan hynders en de hurddraverij. Hy sette him yn foar it befoarderjen fan de hynstesport. Mei syn merje Sophie wûn er tal fan prizen, in Gouden Swipe en sulveren teeservizen.
Tjeerd Ritskes Velstra wenne yn Ljouwert yn de filla Baensein, dy't er yn 1885 sette litten hie, oan de Marsumerdyk. Yn 1905 ferhuze er nei de binnenstêd fan Ljouwert.
Sweins
Skiednis
Yn 'e 13e iuw waard Sweins 'Sueninghe' neamd, yn 1427 'Sueyns', yn 1433 'Sweyne en yn 1511' Sweyns. It plak ferwiist nei it folk fan de persoan Sween of Swene.
Theo Griep
thumb|right|115px|Theo Griep, 1958 thumb|right|240px| It âld hûs fan Theo Griep in Skäddel, 1952, in Frysk "Hallenhûs" fan 1839 Theodor Griep ( Skäddel, 27 oktober 1916 - 15 maaie 2007 ) wie in Sealterfryske skriuwer. Hy is berne yn Skäddel dêr't er boer wie en lange tiid riedslid yn de gemeente foar de CDU. Griep wie meioprjochter fan de âlde Seelterbuund fan 1952 en siet yn de Tweelwerräid. Op lettere leeftyd begûn er mei it skriuwen. Yn gearwurking hat er skreaun yn it Sealterfrysk en yn it Dútsk. Twiske Ticheläi un Baarenbierch hat er allinnich skreaun.
Sweins
Skiednis
De fan giele kleastermoppen boude midsiuwske tsjerke waard yn 1783 ferfongen troch de hjoeddeiske tsjerke. Yn Sweins hat de Mûne fan Izaak de Swart stien. De mûne waard earne foar 1832 boud en is healwei de 19e ôfbrutsen.
Sweins groeide yn 'e rin fan de tiid bûten de terp en in sletten kearn krige it net, sadat it doarp ek no noch in iepen karakter hat, dat oan in buorskip tinken docht.
Sûnt 2018 leit Sweins yn de gemeente De Waadhoeke, dêrfoar lei it yn de gemeente (nij) Frjentjerteradiel en foar 1984 lei it doarp yn sawol de gritenij as de gemeente Frjentsjerteradiel (noardertrimdiel).
States
thumb|left|Haadwei rjochting Keimpetille Súdeastlik fan it doarp rjochting Keimpetille stie eartiids Kingma State. De state waard om 1500 hinne boud troch Jelle thoe Kingum en yn 1864 ôfbrutsen nei't de state al in skoft leech stien hie. Yn it lânskip is noch jimmeroan de tagongsleane te werkennen. Ek in lyts hûs oan it begjin fan de tagongsleane en dat tsjintwurdich troch in partikulier bewenne wurdt, hearde oarspronklik ta de state. De Stifting Herstel Kingma State set him al in skoft yn om op de histoaryske lokaasje in nije state yn moderne foarmen mei apparteminten te bouwen. De tariedings dêrfan binne yntusken yn gong set (2023). Oare states yn Sweins wiene Grut Herema en Rinnerda, mar dy wiene minder belangryk. It wapen fan Sweins mei de trije tuorren ferwiist nei de trije states fan it doarp.
Ferienings
thumb|260px|Pleats oan de Haadwei
Befolkingsferrin
(Boarnen: 1840: Plaatsengids, 2013, 2015 en 2020: Alle Cijfers.)
Strjitten
Haadwei, Kingmatille, Ryksstrjitwei.
Noorderland
thumb|Noorderland, maaie 2011 Noorderland is in magazine oer it (bûten)libben yn Fryslân, Grinslân en Drinte. It blêd ferskynt sûnt 2005 acht kear jiers en wurdt útjûn troch Pijper Media yn Grins.
It blêd jout omtinken oan human interest, natoer, kultuer, útgean en wenjen en wurkjen yn de noardlike provinsjes. Yn it jublileumjier 2010 wie der in grut feest op lângoed Nienoard yn De Like.
Wye (rivier)
thumb|250px|left|De Wye by Wooburn thumb|250px|De Wye by Hay-on-Wye thumb|250px|De Wye by Chepstow thumb|250px|Brêge oer de Wye by Builth Wells, boud om 1780 hinne De Wye, (Ingelsk: River Wye, Welsk: Afon Gwy), is mei syn 215 kilometer de op fjouwer nei langste rivier fan it Feriene Keninkryk; de lêste 26 km is it de grins tusken Ingelân en Wales. It streamgebiet beslacht 4.136 km².
Beskriuwing
De boarne fan de Wye leit yn de bergen fan it Welske Plynlimon. Dêrnei streamt de rivier troch ferskate stêden en doarpen, ûnder oaren Rhayader, Builth Wells, Hay-on-Wye, Hereford, Ross-on-Wye, Symonds Yat, Monmouth en Tintern, om krekt ûnder Chepstow it Severn-estuarium yn te streamen.
De Wye sels is in Plak fan Wittenskiplik belang en ien fan de meast belangrike beskerme natoergebietsrivieren fan it Feriene Keninkryk. It legere part fan de Wyedelling is útroppen ta in Area of Outstanding Natural Beauty. De Wye hat foar it meastepart skjin wetter.
De Wye is goed te brûken foar kajakken en kanofarren op ferskate nivo's; de rivier streamt frij starich, mar hat hjir en dêr wol streamfersnellings en is foar kano's te befarren fan Glasbury troch Hay-on-Wye oant Hereford en het Severn-estuarium ta.
Sydrivieren
De grutste sydrivieren fan de Wye binne de Lugg, de Elan, de Irfon, de Marteg, de Monnow, de Trothy, de Ithon, de Llynfi, de Letton-mar, de Tarrenig en de Bidno.
Skiednis
De Romeinen bouden al in brêge justjes streamop fan Chepstow. De rivier wie en is noch altyd befarber oant Monmouth yn Wales fan teminsten de 14e iuw ôf. Fan dat plak ôf waard de befarberheid ferbettere mei skutsluzen troch Sir William Sandys yn de jierren 1660, sadat boaten oant Hereford ta komme koene. Yn 1696 joech it Ingelske parlemint opdracht om alle skutsluzen fuort te heljen omdat sy fersliten wiene. Alinne de New Weir Forge by Goodrich hat it oerlibbe. Dy hat bestien oant 1815. Yn 1808 waard der in jaachpaad foar hynders oanlein, dat oant Hereford trochroan. Foar dy tiid waarden boaten troch minsken oer de Severn lutsen. Teffens waard de saneamde Lugg by de gearrin mei de Wye op de hichte fan Mordiford geregeldwei ferbettere. De Wye wie kommersjeel fan belang oan yn de jierren '50 fan de 19e iuw, dêrnei waard ferfier oer de dyk hieltyd wichtiger. De rivier wurdt hjoeddeisk noch wol brûkt foar plesierfeart.
Gerrit Jan Zwier
Gerrit Jan Zwier (Ljouwert, 26 jannewaris 1947) is in Nederlânske skriuwer te Súdhorn.
Zwier studearre antropology en geografy yn Grins. Hy hat in protte reizge, ûnder oaren troch Skandinaavje en Ierlân, en hat in spesjale bân mei Skylge en oare noardlike eilannen. Hy sprekt fan 'it noardlik eilângefoel'.
Zwier, dy't himsels in romantikus neamt, hat syn reisûnderfiningen ferwurke yn syn ferhalen en romans. Yn syn proaza referearret er faak oan de wrâld fan de wittenskip; hy beskriuwt de yndividuele driuw ta ferkennen en ferskil tusken (romantysk) byld en realiteit.
The Trials of Cate McCall
The Trials of Cate McCall is in Amerikaanske rjochtbankdramafilm út 2013 ûnder rezjy fan Karen Moncrieff, mei yn 'e haadrollen Kate Beckinsale en Nick Nolte. De titel is in wurdboarterij, mei't it sawol "De Beproevings fan Cate McCall" as "De Rjochtsaken fan Cate McCall" betsjutte kin. It ferhaal giet oer Cate McCall, in alkoholistyske abbekate, dy't, om net út har amt set te wurden, in pro deosaak oannimt fan in jonge frou dy't in libbenslange finzenisstraf útsit foar moard, mar folhâldt dat se ûnskuldich is. The Trials of Cate McCall waard makke as ûnôfhinklike film en flopte yn 'e bioskopen.
Plot
Cate McCall is in abbekate yn Los Angeles, dy't oan 'e drank rekke is. De oarsaak dêrfan is net inkeld dat har man Josh by har wei gien is, mar ek dat út nij DNA-ûndersyk bliken dien hat dat Wilson George, in fermiende pedofyl en bernemoardner dy't Cate alve jier earder, doe't se noch ofsier fan justysje wie, yn it tichthûs krigen hat, ûnskuldich is. Dat sy der ferantwurdlik foar is dat in ûnskuldige tolve jier lang finzen sitten hat, is foar har ûnfertarber, en se hat har taflecht socht yn alkohol. Har swierrichheden binne dêrtroch lykwols allinne mar fierder oanboaze. Sa is se de fâdij oer har ûnderwilens fiifjierrige dochterke Augie kwytrekke oan har eks-man. En doe't se yn dronken steat amok makke yn 'e rjochtbank, hat se in proeftiid krigen wêryn't se sjen litte moat wêrom't se net út har amt set wurde moatte soe.
Om 'e proeftiid te beëinigjen, nimt Cate by wize fan bestraffing in rjochtsaak pro deo oan. Se hopet dat soks ek helpe sil om wer dielde fâdij oer Augie te krijen. De saak wêr't it om giet, draait om 'e jonge frou Lacey Stubbs, dy't ta libbenslange finzenisstraf feroardiele is om't se Jennifer Cole, de mêtresse fan har frijer, de kiel trochsnien hawwe soe. Lacey, dy't altyd folholden hat dat se ûnskuldich is, wol no yn heger berop gean. Cate is net bliid om sa'n drege saak tawiisd te krijen, mei't se derfan útgiet dat Lacey skuldich is en it heger berop net te winnen. Se moetet Lacey, dy't krekt nei in oar tichthûs oerpleatst is om't se yn 'e finzenis dêr't se earder fêstholden waard, ferkrêfte is troch in sipier. Neitiid begjint Cate oan har skuldigens te twifeljen en freget se har ôf oft der yn dit gefal wier sprake is fan in rjochterlike dwaling.
Cate is ferrast as de rjochter by it heger berop Jamison Sumpter is, in rokkejeiende âld-dosint oan 'e universiteit, fan wa't se by har stúdzje rjochten noch kolleezje hân hat. Se wit genôch punten fan twifel oer de bewiislêst boppe wetter te krijen dat Sumpter it Iepenbier Ministearje hjit om alle bewiisstikken oan 'e ferdigening oer te dragen. Om't Cate alles allinne dwaan moat en net oer assistinten beskikt, lykas se foarhinne wend wie by it foaroansteande abbekatekantoar dêr't se wurke, sjarteret se Bridges, in âld abbekaat dy't har sponsor is by A.A., om har te helpen. Tegearre dolle se troch de doazen folle dokuminten en lûds- en byldopnamen, wêrby't se op 'e iene nei de oare ûngerjochtichheid stjitte. Boppedat fertelt Lacey nei lang oankringen dat resjersjeur Robert Welch, de plysjeman dy't har foar de moard arrestearre hat, har by in eardere gelegenheid ferkrêfte hat.
Cate rekket lichtlik obsedearre troch de rjochtsaak, en ferûntachtsumet alle oare mêden fan har libben, wêrûnder ek har ferplichtings yn ferbân mei de fâdijstriid om har dochter. By it heger berop faget Cate de flier oan mei de saak fan it Iepenbier Ministearje. Op oertsjûgjende wize lit se sjen dat tsjûgen tsjin Lacey meineed begien hawwe, dat de plysje ûntlêstend bewiismateriaal weimakke hat, dat it Iepenbier Ministearje oar ûntlêstend bewiismateriaal efterholden hat en dat Lacey har eardere, troch de rjochtbank tawiisde abbekaat alhiel ynkompetint wie. It liket der sterk op dat Lacey har doetiidske frijer, de gewelddiedige Rusty Burkhardt, de wiere moardner is, mar dat de plysje him de hân boppe de holle holden hat om't hy en resjersjeur Welch befreone wiene. Ofsier fan justysje Barker is folslein ûntaret op Cate har kundigens en hat gjin wjerwurd. Sumpter is not amused troch alle ûntdekkings, en as Barker oan 'e ein fan it heger berop dochs, en sûnder ôfdwaande ûnderbouwing, oan 'e skuldigens fan Lacey fêsthâlde wol, ûntstekt de rjochter yn grutte grime, ferwiist alle oanklachten nei de foddekoer en stelt Lacey fuortendaliks yn frijheid.
De eufory dy't Cate nei dat fûnis fielt, duorret lykwols mar koart. Se fynt út dat har eks-man Josh fan doel om mei harren dochterke Augie te ferhúzjen nei Seattle, dêr't er in nije baan fûn hat by Microsoft. Cate besiket dat om 'e nocht by de rjochter tsjin te kearen. Wilson George, de man dy't troch har tadwaan alve jier ûnskuldich fêstsitten hat, siket kontakt mei har en blykt ferfolle te wêzen fan haat tsjin har om't er har ferwyt dat se syn libben stikken makke hat. As Cate nei Lacey fernimt, docht bliken dat sy no gearwennet mei de sipier dy't har ferkrêfte hawwe soe. By in besyk oan har âldelju, dy't gjin inkeld fertrouwen yn harren dochter hawwe, treft Cate tusken Lacey har efterlitten besittings in pornografysk romantsje oan, dêr't in beskriuwing fan in ferkrêfting yn stiet dy't suver wurd foar wurd itselde is as hoe't Lacey ûnder de eed har ferkrêfting troch resjersjeur Welch beskreau. Cate beseft dat se bespile is en dat Lacey wol deeglik skuldich is oan 'e moard dêr't se no foar frijsprutsen is. Op 'e nij hat se, krekt as by Wilson George, de ferkearde kar makke. Dy wittenskip soarget derfoar dat Cate in tebekfal kriget en wer begjint te drinken.
As Cate moarns mei in kater op 'e flier fan har appartemint wekker wurdt, is se te let om ôfskie te nimmen fan har dochter Augie, dy't dy deis mei Josh nei Seattle ôfset. Cate rekket ferbittere en jout langer nearne mear om. Se begjint te krewearjen om Lacey wer efter de traaljes te krijen, en brekt dêrby alderhanne regels en wetten. Sa spilet se bewiismateriaal troch oan it Iepenbier Ministearje en resjersjeur Welch, wiist de ofsier fan justysje op in ûnopmurken foarmflater dêr't it heger berop troch oerdien wurde moat, en sjantearret se rjochter Sumpter, dy't sympatyk foar Lacey oer stiet, om himsels út 'e rjochtsaak werom te lûken. Boppedat bliuwt se sels Lacey har abbekate, wylst se no temûk har eigen kliïnte tsjinwurket. Mei in nije rjochter en in better taret Iepenbier Ministearje ferrint de saak diskear net yn it foardiel fan Lacey. As de beskuldiging fan ferkrêfting tsjin resjersjeur Welch wer op 't aljemint komt en de ofsier fan justysje mei it pornografyske romantsje op 'e lapen komt dat Cate tusken Lacey har besittings fûn hat, begjint it Lacey te daagjen wa't der efter al har tsjinrampen sit. Se ferliest har selsbehearsking folslein en fljocht Cate yn 'e rjochtseal oan, wêrmei't se har eigen rjochtsaak finaal ferrinnewearret. Se wurdt op 'e nij skuldich befûn oan 'e moard op Jennifer Cole en ferdwynt wer yn it tichthús.
Underwilens hat Cate in baan oannommen by har âlde abbekatekantoar, dy't har oanbean wie op basis fan har súkses yn it oarspronklike heger berop fan Lacey Stubbs. De healwize wurkoeren dy't op it kantoar fan har ferwachte wurde, soargje der lykwols foar dat Cate har ferplichtings foar Augie oer noch mear ferwaarleazgje moat. Op 'e jierdei fan it famke arrivearret se jûns let pas, as it feest al foarby is. Se jout Augie in mobile tillefoan dêr't har eigen tillefoannûmer yn foarprogrammearre stiet, en drukt har op it hert dat se har no altyd opskilje kin. Har wurkjouwer Loncraine, ferwachtet fan har dat se yn in rjochtsaak oer finansjele skeafergoeding it slachtoffer swartmakket. Cate lit har op in hier nei meislepe, mar as Augie skillet wylst de behanneling fan 'e saak geande is, en Loncraine dúdlik makket dat er fan har ferwachtet dat se har tillefoan net oannimt mar oan it wurk giet, fertelt Cate alle oanwêzigen oer de gemiene praktiken om it slachtoffer del te heljen, nimt ûntslach en rint de seal út. Se ferhuzet nei Seattle, dêr't Josh, sa't er earder ûnthjitten hie, de fâdij oer Augie mei har dielt. Yn 'e lêste sêne lit se Augie de keamer sjen dy't se foar it famke yn har nije wente reemakke hat.
Produksje
The Trials of Cate McCall waard regissearre troch Karen Moncrieff nei in senario dat hjasels skreaun hie. As produsinten wiene Moncrieff, Eric Karten, Marc Bienstock en Peter Schafer by it projekt belutsen foar de filmstudio's Pitbull Pictures en Sunrise Films. De kamerarezjy wie yn 'e hannen fan Antonio Calvache, en de filmmuzyk waard fersoarge troch Peter Nashel. De opnamen foar The Trials of Cate McCall setten op 16 maaie 2012 útein yn Los Angeles.
Distribúsje
De distribúsje fan The Trials of Cate McCall waard fersoarge troch Sierra/Affinity. De film gie op 28 novimber 2013 as earste yn 'e Hongaarske bioskopen yn premiêre. Yn 'e Feriene Steaten kaam The Trials of Cate McCall pas yn 2014 yn 'e bioskoop.
Untfangst
Noch Rotten Tomatoes, noch Metacritic (allebeide websiden dy't resinsjes sammelje), hawwe anno 2023 in beoardieling fan The Trials of Cate McCall.
Opbringst
The Trials of Cate McCall brocht yn 'e bioskopen wrâldwiid mar $249.601 op. Hoewol't ûnbekend is wat it budget fan 'e film wie, liket dat ûntarikkend om út 'e kosten te kommen.
Westre
thumb|Lizzing Westre is in gemeente yn de Dútske dielsteat Sleeswyk-Holstein en makket diel út fan it distrikt Noard-Fryslân. Westre hat 359 ynwenners (2017).
Avatar (Sweedske band)
Avatar is in Sweedske metalband oprjochte yn 2001 yn Goateboarch. De band brocht yn 2006 syn debútalbum Thoughts of No Tomorrow út. De teksten fan de band gean benammen oer fantasy, it libben, emoasjes dystopy en inerlike striid. Avatar hat acht studio-albums en ien live-album útbrocht.
Indian Motor Museum
It Indian Motor Museum Mister Indian of Holland is in museum oan de Kadyk op yndustryterrein Lemsterhoek op De Lemmer. It is oprjochte yn 1991.
Hjir is in soad te finen oer motors en de Yndiaanske kultuer. Der steane sa’n 40 autentike Indian motorfytsen út de museumkolleksje fan Tony Leenes. Neist museum ek atelier, wurkplak en winkel.
Venhuizen
thumb|Lokaasje yn 2005 Venhuizen is in eardere gemeente yn de regio West-Fryslân in de provinsje Noard-Hollân en leit daar yn it âlde goa Westflinge. De gemeente leit eastlik fan Hoarn oan de Markermar. De gemeente hie 7828 ynwenners op 1 juny 2005), en hie in oerflakte fan 56,65 km² (wêrfan 19,52 km² wetter). It gemeentehûs lei yn Venhuizen. It doarp Venhuizen sels hat 2530 ynwenners (2004).
De gemeente Venhuizen is per 1 jannewaris 2006 opheft en by de gemeente Drechterland foege.
De lêste boargemaster fan de gemeente wie de Sineesk-Surinaamske Roy Ho Ten Soeng, hy is de earste allochtoane boargemaster fan Nederlân.
Oare plakken binnen de eardere gemeente
thumb|It eardere gementehûs út 1662. Steden:
Doarpen:
Buorskippen:
Wapen fan Harns
thumb|Gemeentewapen fan Harns It gemeentewapen fan Harns waard fêsteld op 25 maart 1818 en beskreaun as:
''Fjouwerendield; it earste en fjirde diel fan keel, beladen mei trije gouden leeljes, setten twa en ien; it twadde en tredde diel fan sulver, beladen mei fjouwer krusen fan keel. It skyld dekt mei in kroan en oan de rjochterside fêsthâlden troch in fleugele frouljusbyld, in draak trochstekkende en yn de rjochterhân de skeal fan gerjochtichheid; alles fan goud.'' De kroan hat fiif blêden.
It wapen is ôflaat fan it âldste stedssegel, mei de âldst bekende ôfdruk út 1426. Op dit segel stiet in ingel, steande mei ien foet op in draak. Hja hâldt ynhar hân in skyld mei in krús. Fieders steane der noch fjouwer St. Andryskrusen op itt segel. Ek op in oare segelfan ein 15e iuw stiet in ingel mei skyld, wêrop in krús, mar no wurdt se troch twa blomstâlen (leeljes ?) beselskippe. De leeeljes symbolisearje de Marije-ferearing; de krúske de parochyhillige St. Michael.
Wapen fan Frjentsjerteradiel (1984-2018)
thumb|Gemeentewapen fan Frjentsjerteradiel
It wapen fan de gemeente Frjentsjerteradiel waard fêststeld op 8 augustus 1985 en beskreaun as
''Fjouwerendield : I yn azuer in klok fan goud, II en III yn goud in roas fan keel, IV trochsnien a yn azuer in nôtstûke fan goud, b weagjend trochsnien fan goud en azuer. It skyld dekt mei in gouden kroan fan 3 blêden en 2 kear 3 pearels en oan beide siden hâlden troch in frouljusfiguer, rjochts de goadinne Minerva, de nei links draaide holle dekt troch in helm, hâldend in skyld en in lâns yn de rjochterân en links de goadinne Ceres, hâldend in bondel nôtieren yn de linkerhân, alles fan goud.''
It eardere wapen, fan 25 maart 1818 waard beskreaun as: Fan lazuer beladen mei in gouden dwersbalke, fan de rjochter boppe- nei de linker ûnderhoeke fan it skyld delrinnende, fierder 3 iepen roazen fan keel, rinnend fan de linker boppe nei de rjochter ûnderhoeke, sadanich dat de middelste roas op de goudene dwersbalke komt. It skyld waard dekt mei in gouden kroan fan trije blêden en 2x3 pearels.
Oarsprong/ferklearring
De roazen yn it âlde wapen komme fan it wapen fan de grytman Duco fan Jongema. It wapen op himsels komt foar sûnt it begjin fan de 17e iuw, mar skilt faak fan kleur. Yn it nije wapen komt I fan Frjentsjer, II en III fan Frjentsjerteradiel en IV fan Barradiel. De goadinne Minerva slaat op de universiteit fan Frjentsjer yn de 17e iuw, de goadinne Ceres komt fan it wapen fan Frjentsjer.
Van den Bergh neamt in segel út 1456, hast identyk oan it segel fan Frjentsjer út 1313, mei in keizer op in troan, yn de rjochterhân in septer, yn de linker in ryksappel; oan beide kanten fan him twa knibbeljende persoanen, rjochts in mûnts, dy't in boek ophâldt, links in kriichsman mei in spear.
Rottingahûs
thumb|Dokkum 1816 It Rottingahûs wie in stins yn in Dokkum, gemeente Dongeradiel. Fan de stins is neat werom te finen.
Snoekeblêd
thumb|right|Snoekeblêd thumb|right|Snoekeblêd thumb|right|Snoekeblêd thumb|right|Snoekeblêd thumb|right|沢瀉|Omodaka Snoekeblêd (ek pileblêd, pilekrûd,Omodaka pylkblêd of pylkkrûd (Sagittaria sagittifolia) is in wetterplant út de weversblêdfamylje (Alismataceae). Kweekte foarmen komme út East-Aazje. De namme ferwiist faaks nei de blêdfoarm.
It is in oerbliuwende, 70-100 sm hege moeras- of wetterplant mei knoleftich ferdikke, 4-5 sm grutte rizomen. De knollen binne aaifoarmich, wyt of grien fan kleur en bedekt mei skobben. De blêden binne pylkfoarmich, donkergrien, ûndield en langstâle. Under wetter binne de blêden ljochtgrien, lang en smel. Boppe wetter hawwe de blêden in dúdlike pylkfoarm. De trijekante stâlen kinne wol in heale meter boppe wetter útstekke.
Rottingahûs
It boujier is ûnbekend, mar de stins is krektas it Mockema Blauhûs al yn de 16e iuw ferdwûn. De oarsaak dêrfan soe wêze kinne dat Dokkum de meast Fetkeaperske stêd fan hiel Fryslân wie. Dat betsjutte dat de bestjoerlike funksjes yn hannen kamen fan de boargerij. De âlde grûnbesittende adel hie net folle mear yn te bringen yn it bestjoer fan de stêd en ferliet de stedshuzen. Omdat er gjin ôfbylden bewarre bleaun binne en ek gjin fûneminten fûn binne, kin net sein wurde hoksoarte stins it Rottingahûs wie.
Snoekeblêd
De plant bloeit fan july-septimber en hat yn de midden in brún oant donkerpears plak. De blommen groeie yn langhalige bloeiwizen. De blommen besteane út trije frije kroanblêden en trije griene tsjelkblêden. De fruchten binne lyts.
De plant kin temperatoeren oant -20 °C ferneare. De soarte groeit yn wetter tusken de 10-60 sm djip. It wetter moat neutraal oant licht basysk fan pH wêze.
Fersprieding
De blommen binne ienslachtich. Manlike blommen sitte yn de boppeste krânsen fan de blom, froulike yn de ûnderste krânsen. De siedden ferspriede har driuwend oer it wetter. Se binne yn rêststeat en binne noch net by steat út te spruten. Pas at se bleatsteld binne oan in perioade fan lege temperatoeren kinne se kime.
Ekologyske aspekten
Yn de stâlestikken fan de plant dy't ûnder wetter sitte kinne gongen makke wurde troch larven fan de dûnsmiggen (Chironomidae). Ek slakken kinne de plant oantaaste. Boppe wetter binne de stâlen krekt wer gefoelich foar swarte lûs.
Tapassings
De setmoalhâldende, swiet aromatysk smeitsjende knoltsjes wurde yn Sjina en Japan as griente iten. De knoltsjes wurde skyld, yn lytse stikken snien en dan sean. Se binne in bestândiel fan in soad Aziatyske gerjochten. Yn de knollen sit 20% setmoal en 5% aaiwyt. Ek de jonge blêden binne ytber. De plant wurdt benammen kultivearre yn Sjina, Japan en Taiwan en op lytsere skeal yn Yndoneezje en Maleizje. It duorret seis oant sân moanne eardat de oanplante planten rispe wurde kinne.
Tún
Yn de túnfiver kinne de planten of knollen it bêste yn de maitiid of hjerst yn kuorren of amers útplante wurde, sadat de planten ek maklik úttinne wurde kinne. Jou de plant in sinnich plak foar moaie blommen, al kin de plant ek wol wat skaad brûke. Troch de ôfmjitting is de plant net geskikt far lytse fivers.
Ricotta
thumb|right|200px|Ricotta Ricotta is in sniewite sêfte en frisse Italjaanske tsiis fan kowe- of skiepmolke mei in mylde, swiete smaak en in leech sâlt- en fetgehalte.
Kazuda Xiono
Kazuda Xiono (útspr.: [kəˈzudɑ ziˈoʊnoʊ], likernôch: "kuh- zû -da zi- oo -noo"), ropnamme: Kaz, is in fiktyf personaazje út 'e Star Wars-franchise. Hy is in lid fan it Ferset, dat him oankantet tsjin 'e oanboazjende ynfloed fan 'e faksistyske Earste Oarder. Kaz is de wichtichste haadpersoan út 'e tekenfilmsearje Star Wars: Resistance (2018-2020). De geastlike heit fan it personaazje wie Dave Filoni, de betinker fan 'e searje. De rol fan Kaz waard ynsprutsen troch stimakteur Christopher Sean.
Ricotta
Ricotta betsjut ‘opnij sean’. De namme ferwiist nei de wize fan meitsjen: it wurdt makke fan de waai dy't oerbliuwt nei't it skieden is fan de brokken.
Kazuda Xiono
Fiktive biografy
Kazuda Xiono wurdt yn it jier 14 n.Sl.Y., oftewol fjirtjin jier nei de ynstoarting fan it diktatoriale Galaktysk Keizerryk, berne op 'e planeet Hosnian-Primus, yn 'e Nije Republyk. Hy komt út in begoedige maatskiplik fermidden en is de soan fan Hamato Xiono, dy't as senator harren planeet yn 'e Galaktyske Senaat fertsjintwurdiget. Al fan bern ôf oan wol Kaz namme meitsje as piloat, en om dy dream te folgjen, docht er tsjin 'e wil fan syn heit mei oan syn earste race, dy't er wint. Neitiid kin er him mei syn heite stipe ynskriuwe oan 'e militêre akademy fan 'e Nije Republyk. As er syn oplieding trochrûn hat, wurdt er piloat by de Galaktyske Romtemacht, dêr't er yn X-wjukjagers fljocht.
Ricotta
Dat, útsoarte is ricotta gjin tsiis, mar in byprodukt dêrfan. De waai wie lang in probleem om't men net wist wat men der fierders mei moast. Doe waard ûntdutsen dat troch it hjit meitsjen de kaseïnedieltsjes klûnteren en sa nije brokken foarmen. Troch dy brokken útlekje te litten, krijt men ricotta. Ricotta wurdt ferkocht as in farske, wite tsiis mei een kerrelige tekstuer, meast yn plestik potsjes.
Kazuda Xiono
Fiktive biografy
Underwilens is út 'e restanten fan it Galaktyske Keizerryk de faksistyske Earste Oarder fuortkommen, dy't stribbet nei it ûnder fuotten heljen fan 'e Nije Republyk en de weroprjochting fan it Keizerryk. Om't de autoriteiten fan 'e Republyk it gefaar fan dy nije driging net serieus nimme, rjochtsje kopstikken fan it eardere Rebelleferbûn in eigen paramilitêre organisaasje op: it Ferset. Neigeraden dat de spannings tusken de Earste Oarder en it Ferset oanboazje, ûntjout der him yn 'e Republyk in soarte fan kâlde oarloch. Yn dy snuorje wurdt Kaz troch Poe Dameron, in foaroanman fan it Ferset, rekrutearre.
Kaz wurdt troch it Ferset nei de oseaanplaneet Castilon stjoerd, yn 'e Bûtenrâne fan it Stjerrestelsel. Dêr moat er op 'e Colossus, in reuseftich tankskip, it dwaan en litten fan leden fan 'e Earste Oarder bespionearje en beoardielje oft de befolking fan Castilon sympaty hat foar de Earste Oarder of trou is oan 'e Nije Republyk. Kaz giet op 'e Colossus, dat eins mear in romtestasjon is, undercover as monteur by in bedriuw dat spesjalisearre is yn it reparearjen fan romteskippen. Dat is eigendom fan Jarek Yeager, in freon fan Dameron. Sels slút Kaz slút freonskip mei Neeku Vozo en Tamara "Tam" Ryvora. Hy hat muoite om syn dekmantel te behâlden en himsels net te ferrieden, mei't er it gauris ûniens is mei sawol de Earste Oarder as de bewenners fan 'e Colossus. As de spannings in hichtepunt berikke wannear't de Earste Oarder syn Stjerredeaderbasis brûkt om Kaz syn thúswrâld Hosnian-Primus te ferneatigjen, spilet Kaz in rol fan krúsjaal belang by de befrijing fan 'e Colossus fan 'e oerhearsking troch de Earste Oarder. Dat kostet him lykwols syn freonskip mei Tam Ryvora, dy't har by de Earste Oarder jout.
Ricotta
Ricotta wurdt yn Itaalje ek in protte yn pasta's brûkt.
Kazuda Xiono
Fiktive biografy
Nei't er holpen hat om 'e Colossus by Castilon wei te krijen, wurdt Kaz beneamd ta in lid fan it Ace Squadron, dat it romtestasjon ferdigenje moat tsjin oanfallen fan 'e efterfolgjende Earste Oarder. Neitiid reizget de Colossus troch de romte en docht dêrby in grut tal ûnderskate planeten oan, op 'e siik nei nij thús. Kaz hat op dy reis ferskate moetings mei oare sellen fan it Ferset, wylst er ek mear as ien kear nauwerneed it faaie libben derôf rêdt yn it gefjocht mei de striidkrêften fan 'e Earste Oarder. Op in stuit wurdt him in plak yn 'e rangen fan 'e echte Fersetsfloat oanbean, en Kaz stiet in skoftke yn bestân om dat oan te nimmen, mar úteinlik beslút er dat syn plak by syn freonen wêze moat. By de klimaktyske lêste oanfal fan 'e Earste Oarder op 'e Colossus wit Kaz, mei help fan Yeager, Tam Ryvora te rêden fan 'e Earste Oarder as sy spyt kriget fan har eardere kar en beslút om oer te rinnen. Syn ûnbaatsuchtich krewearjen is in ynspiraasje foar de bemanning en oare bewenners fan 'e Colossus, dy't dêrnei mei feriene krêften de Earste Oarder ferslane.
Nei't de Colossus feilichsteld is, jout Kaz him by de saneamde Boargerfloat dy't generaal Lando Calrissian en de Wookiee Chewbacca gearbringe om 'e float fan reuseftige stjerreslachskippen te ferslaan dy't de út 'e dea opstiene keizer Palpatine bouwe litten hat. Sadwaande fjochtet er yn 'e Slach by Exegol, wêryn't foargoed ôfweeft wurdt mei de Lêste Oarder en de Ivige Sith, wat ek de definitive ein foar de Earste Oarder betsjut.
Douglas (Man)
thumb|left|Lizzing Douglas op it eilân Man
Douglas (Manksk: Doolish) is de haadstêd fan it eilân Man (Ingelsk: Isle of Man, Manksk: Ellan Vannin) en is teffens de grutste stêd op it eilân. It plak leit oan de eastkust en oan de rivier Douglas.
Gelearden binne it der oer iens dat de namme Douglas fan it Keltyske Duboglassio komt, dat betsjut 'swarte rivier'.
Douglas is it meast wichtige sintrum op Man wat saken, finânsjen, ferfier, bestjoer en ferdivedaasje oanbelanget.
Yn de stêd wennet sa'n 32% fan de befolking fan Man.
Agaysk Bûn
rechts|230px|thumb|Gebiet fan de Agayske Bûn It Agaysk Bûn wie in Gryksk stêdebûn. It bûn waard stifte yn 280 f.Kr. en omfieme in protte stêden fan de Peloponnesos (Agaeja) dat it wichtichste sintrum fan politike aktiviteit waard. Yn 146 f.Kr. nei de ferovering troch de Romeinen soe it bûn ûntbûn wurde.
Andor (telefyzjesearje)
Andor is in Amerikaanske tillefyzjesearje dy't ûnderdiel útmakket fan 'e Star Wars-franchise. De searje heart ta de sjenres fan science fiction, fantasy, aksje en aventoer. Andor is in spin-off en prequel fan 'e film Rogue One: A Star Wars Story út 2016, dy't sels in prequel wie fan 'e oarspronklike Star Wars-trilogy. De titel ferwiist nei de haadpersoan, Cassian Andor, in ofsier by en spion foar it Rebelleferbûn, dat yn 'e Galaktyske Boargeroarloch ferwikkele is mei it diktatoriale Galaktysk Keizerryk. De searje folget Andor yn 'e fiif jier foarôfgeande oan 'e foarfallen yn Rogue One. It earste seizoen fan Andor kaam yn it neijier fan 2022 beskikber fia de streamingtsjinst Disney+. De ferwachting is dat it twadde en lêste seizoen yn it neijier fan 2024 útkomme sil.
Untstean
Yn novimber 2017 makke Bob Iger, de algemien direkteur fan The Walt Disney Company, bekend dat Disney en syn dochterûndernimming Lucasfilm dwaande wiene mei de ûntwikkeling fan ferskate live-actiontillefyzjesearjes. Dy soene útbrocht wurde fia de nije streamingtsjinst Disney+. Ien fan dy tillefyzjesearjes wie, sa die in jier letter bliken, in prequel fan 'e Star Wars-film Rogue One: A Star Wars Story (2016), dy't sels wer in prequel wie fan 'e oarspronklike Star Wars-trilogy. De searje moast it eftergrûnferhaal fertelle fan it personaazje Cassian Andor, in ofsier by it Rebelleferbûn dy't ek aktyf is as spion.
Produksje
Andor waard yn 't earstoan ûntwikkele troch Jared Busch, foar't Tony Gilroy it wurk fan him oernaam. Kate Hazell en David Meanti wiene as tillefyzjeprodusinten by it projekt belutsen foar filmstudio Lucasfilm. Yn 'e mande mei Sanne Wohlenberg, Kathleen Kennedy, Toby Haynes, Michelle Rejwan en haadrolspiler Diego Luna hie Gilroy as útfierend produsint it tafersjoch oer de hiele produksje. Haynes, Susanna White en Benjamin Caron regissearren elts in stikmannich ôfleverings, wylst de senario's skreaun waarden troch Tony Gilroy, Dan Gilroy, Stephen Schiff en Beau Wllimon. It earste seizoen fan 'e searje bestie út fjouwer min ofte mear op harsels steande 'blokken' fan trije ôfleverings.
Agajers
Agajers is de beneaming dy't troch de Grykske skriuwer Homerus brûkt wurdt om it folk fan de Griken mei oan te tsjutten. Tsjintwurdich is it de namme foar in part fan de âlde Grykske befolking, te witten de hoeders fan de Myseenske kultuer.
Om-ende-by 1900 f.Kr. krongen Yndo Jeropeekse stammen it Grykske skiereilân binnen en stiften dêr de earste beskaving fan Jeropa. De Homearyske "langhierrige Agajers" makken diel út fan de Myseenske beskaving en dominearen fan ôf goed 1600 f.Kr. it Grykske fêstelân. Yn harren kultuer wie in soad ynteresse foar wapens, hynders en snelle weinen.