cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Wetterskip Boarn en Klif
thumb|125px|It wapen fan Boarn en Klif Wetterskip Boarn en Klif wie ien fan de wetterskippen dy't yn 1997 foarme waarden by de grutte wetterskipskonsintraasje yn Fryslân. It haadkantoar stie op De Jouwer.
It wetterskip wie foarme út de eardere wetterskippen Tusken Mar en Klif, Boarnferd en it westlike stik fan De Stellingwerven. Yn 2004 binne de lêste fiif boezemwetterskipen opgien yn it Wetterskip Fryslân.
Dream Cycle
De Dream Cycle (Ingelsk foar "Dreamsyklus") is in rige fan in tweintichtal ûnderling yn ferbân steande koarte ferhalen, in novelle en in roman fan 'e Amerikaanske skriuwer H.P. Lovecraft (1890-1937). De wurken waarden skreaun tusken 1918 en 1932, en kinne yndield wurde by de sjenres horror en fantasy. De Dream Cycle wurdt karakterisearre troch in dúdlike ynfloed fan 'e wurken fan 'e Ierske skriuwer Lord Dunsany, dy't Lovecraft ûntdutsen hie koarte tiid foar't er mei it earste ferhaal fan 'e syklus begûn. De ferhalen spylje harren ôf yn 'e "Dreamelannen" (Dreamelands), in ûnbidich grutte parallelle wrâld dêr't minsken inkeld yngean kinne fia dreamen.
Geografy fan 'e Dreamelannen
De Dreamelannen binne blykber ferdield yn fjouwer regio's: Oare plakken yn 'e Dreamelannen binne de Underwrâld, in ûndergrûnske regio ûnder de Dreamelannen dêr't in ferskaat oan meunsters húsmannet; de Moanne, dêr't men mei in skip hinne farre kin en dy't bewenne wurdt troch podde-eftige "moannebisten"; en Kadath, in reuseftich kastiel op in berchtop dêr't de Grutten wenje, de goaden fan 'e Dreamelannen.
Nei't it skynt sjogge alle dreamers de Dreamelannen justjes ferskillend, mei't Atal, de hegepreester fan Ulthar, opmerkt dat "eltsenien syn eigen dreamelân" hat. Op ien sike mei dy útspraak seit er ek dat de Dreamelannen in "algemien lân fan fizioen" binne.
Ferhalen
Neffens de ferhalebondel The Dream Cycle of H.P. Lovecraft: Dreams of Terror and Death (útjûn troch Del Rey yn 1985) hearre de folgjende ferhalen ta de Dream Cycle:
Hiroki Sakai
(12 april 1990) is in Japansk fuotballer, dy't spilet foar Olympique Marseille. Earder spile foar Kashiwa Reysol en Hannover. spile ek yn it Japansk fuotbalalvetal. Hy die mei oan it Olympyske Simmerspullen 2012, it Confederations Cup 2013 en it Wrâldkampioenskip 2014.
Bertetsjerke
De Bertetsjerke of Basilyk fan de Bertetsjerke (Arabysk: كنيسة ٱلمهد; Gryksk: Βασιλική της Γηννήσεως; Armeensk: Սուրբ Ծննդյան տաճար; Latynsk: Basilica Nativitatis) is in basilyk yn Betlehim yn it Palestynske Westjordaanlân. De grot fan de tsjerke wurdt troch in soad kristenen fan ferskate tsjerklike rjochtings as it berteplak fan Jezus beskôge. De basilyk is de âldste grutte tsjerke fan it Hillige Lân en de grot is it âldste nea ûnderbrutsen plak dêr't de kristlike earetsjinst fierd wurdt.
De tsjerke waard oarspronklik yn opdracht fan Konstantyn de Grutte en syn mem Helena boud op it plak dat tradisjoneel it plak is dêr't it gebou slim skeind troch brân en keizer Justinianus joech opdracht om de tsjerke wer yn oarder te meitsjen neffens it oarspronklike ûntwerp.
Alhoewol't de tsjerke sûnt de rekonstruksje fan Justinianus gruttendiels itselde bleau, binne der yn de rin fan de tiid in soad renovaasjes en tafoegings útfierd, benammen yn it tiidrek fan de krúsfardders. Sa krige de tsjerke twa (net mear besteande) klokketuorren, muorremozaïeken en fresko's (foar in diel bewarre). Troch de iuwen hinne waard it gebiet om de tsjerke hinne útwreide en tsjintwurdich beslacht it likernôch 12.000 m². Op it gebiet steane trije ferskate kleasters: in Gryksk-otterdoksk, in Armeensk-apostoalysk en in Roomsk-katolyk kleaster. De twa earste kleasters hawwe yn de moderne tiid klokketuorren tafoege.
De Bertetsjerke stiet op de list fan it wrâlderfgoed fan UNESCO, de earste UNESCO-lokaasje fan Palestina.
Op de tsjerke is in 250-jier âlde oerienkomst op de ferskate religieuze mienskippen fan tapassing, de saneamde Status Quo.
Basilyk fan Konstantyn (327–529 of 556)
De earste basilyk op it plak waard yn opdracht fan Helena fan Konstantinopel, de mem fan keizer Konstantyn I, boud. It wurk sette yn 327 ûnder tafersjoch fan biskop Makarios fan Jeruzalim útein en waard in pear jier letter foltôge. Al yn 333 waard de tsjerke besocht troch de pylger fan Bordeaux en de wijing fan it gebou fûn offisjeel op 31 maaie 339 plak. De bou fan dy iere tsjerke makke diel út fan in folle grutter bouprogramma dat folge op it earste Konsily fan Nicea ûnder it regear fan Konstantyn mei as doel tsjerken te bouwen op plakken, dy't in grutte rol spile hiene yn it libben fan Jezus. Yn 529 of 556 baarnde de tsjerke by ien fan de Samaritaanske opstannen út.
Krúsfarders
Yn de tiid fan de krúsfarders waarden yn de tsjerke ferskate kenings kroand. De krúsfarders makken de tsjerke moaier en restaurearren it kompleks, dêr't se mei troch gyngen oant 1169.
19e iuw
De ierdskoddings fan 1834 en 1837 brochten skea oan de tsjerke. Healwei de 19e iuw wie de tsjerke en it omlizzende gebiet yn ferfal. De tsjerke stie bleat oan plondering en in grut part fan de moarmeren flier waard troch de Turken oerbrocht nei oare gebouwen yn 'e omkriten, lykas de moskee op de Timpelberch. De sulveren stjer dy't it krekte berteplak fan Jezus oantsjut waard yn 1846 út de Bertegrot stellen. De tsjerke stie ûnder kontrole fan it Osmaanske Ryk, mar om krysttiid 1852 twong Napoleon III de Turken om Frankryk as soevereine autoriteit oer de kristlike hillige plakken fan it Hillige Lân te erkennen. De sultan fan Turkije liet de sulveren stjer fan de grot ferfange, kompleet mei in Latynske ynskripsje, mar it Russyske Keizerryk focht de Frânske autoriteit mei súkses oan: de Turken namen ôfstân fan it ferdrach mei Frankryk en joegen de otterdokske Griken de autoriteit oer de hillige plakken. De lokale spannings namen dêrtroch ta en it fiede it konflikt tusken Ruslân en it Osmaanske Ryk oer de kontrole fan de hillige plakken yn de kontrijen.
20e iuw - hjoeddedei
Yn april 2002 sletten by de Twadde Intifada likernôch 50 wapene Palestynske striders harren op yn de tsjerke en holden dêr mear as 200 muontsen en palestynske boargers as giselder, brûkten guon dêrfan as minsklik skyld en brochten grutte fernielings oan de tsjerke oan. De Israelyske Ferdigeningskrêften forsearren út respekt foar it hillichdom gjin tagong ta de tsjerke, mar besochten in ein te meitsjen oan de giseling troch it befoarrieden fan de terroristen ôf te snijen. Ek soargen se der foar dat de striders gjin kommunikaasje mei de bûtenwrâld ûnderhâlde koene. It belis duorre 39 dagen en einige op 10 maaie nei bemiddeling fan de EU. Nei't earder op 30 april al in grutte groep Palestijnen de tsjerke ferlitten hie waard in tal striders ferballe nei Gaza, wylst de saneamde "Bende fan Trettjin" ûnderdak krige yn in tal EU-lannen.
Beskriuwing
De tagong ta de tsjerke is troch de saneamde "Doar fan de Nederigens", dy't tsjintwurdich folle lytser is as eartiids. De midsiuwske gouden mozaïeken, dêr't de muorren eartiids mei oerdutsen wiene, binne tsjintwurdich foar in grut part ferdwûn.
Under de flier lizze dielen fan de mozaïekflier mei geometyske foarmen út de byzantynske tiid fan de 4e iuwske basilyk. De flier wurdt by de lêste restauraasje foar in grut part wer foar it sicht helle.
De 44 pylders tusken de sydskepen en it middenskip binne foar it measte oarspronklik en datearje út de 4e iuwske basilyk. In soad pylders binne yn de krúsfarderstiid beskildere mei ôfbylden fan de Jongfaam Marije, hilligen en kenings.
It eastlik ein fan de tsjerke wurdt ôfsletten troch in ferhege koer en in apsis, dêr't in grutte fergulde ikonostase stiet.
Troch it hiele gebou hinne hingje in grut tal godslampen.
It iepen plafond leit de houten spanten bleat, dy't net lang lyn binne restaurearre. By in 15e iuwske restauraasje waarden beammen brûkt, dy't troch kening Edward IV skonken wiene. Edward IV skonk oan de tsjerke ek it lead om it dak te bedekken, mar dat lead waard der troch de osmaanske Turken ôfhelle om it om te ranen foar munysje yn de kriich tsjin Feneesje.
Oan beide kanten fan it koer liedt in trep nei de Bertegrot.
Nikolaj Doerov
Nikolaj Valerjevitsj Doerov (Russysk: Николай Валерьевич Дуров; sekuerdere transliteraasje: Nikolaj Valjer'jevič Durov; 21 novimber 1980) is in Russyske kompjûterprogrammeur en wiskundige. Hy is de âldere broer fan Pavel Doerov, mei wa't er tegearre it sosjale netwurk VK en letter Telegram oprjochte hat.
Bertetsjerke
Bertegrot
De grot hat in eastlike nis dat it plak is dêr't Jezus berne is. It krekte plak wurdt mei in 14-puntige stjer ûnder it alter oanjûn mei it Latynske opskrift Hic De Virgine Maria Jesus Christus Natus Est-1717 ("Hjir is út de Jongfaam Marije Jezus Kristus bern-1717"). De stjer waard troch de katoliken yn 1717 yn de moarmeren flier lein, mar yn 1847 stellen (mooglik troch de Griken) en ferfongen troch de Osmaanske oerheid yn 1853.
Nikolaj Doerov
Libben en oplieding
Yn 1996, 1997 en 1998 die Doerov mei oan de Ynternasjonale Wiskunde Olympiade, wêrby't er in gouden medalje wûn yn alle trije wedstriden dêr't er oan meidie. Yn 1995, 1996, 1997 en 1998 wûn er in gouden en trije sulveren medaljes yn de Ynternasjonale Ynformatika Olympiade.
Bertetsjerke
Bertegrot
It alter fan de berte fan Kristus wurdt beheard troch de Gryksk-otterdokske en Armeensk-apostoalyske tsjerken. De fjirtjin punten fan de stjer wjerspegelje de trije rigen fan generaasjes yn de genealogy fan Jezus: de earste fjirtjin generaasjes fan Abraham oant David, de folgjende fjirtjin fan David oant de Babyloanyske Ballingskip en de lêste fjirtjin oant de berte fan Jezus. Troch it sirkelfoarmige gat yn de stjer kin mei de hân de stien oanrekke wurde wêrfan't sein wurdt dat it de orizjinele stien is dêr't Marije op lei doe't se Jezus op de wrâld brocht.
De katoliken beheare it diel fan de grot dat bekend stiet as de "Grot fan de Krêbe", it tradisjonele plak dêr't Marije har poppe yn de krêbe lei. Foar de "Grot fan de Krêbe" stiet it "Alter fan de Trije Kenings".
UNESCO
Yn 2012 waard de Bertetsjerke de earste Palestynske lokaasje dy't as wrâlderfgoed fan UNESCO ynskreaun waard. De tsjerke waard fanwegen de minne steat ek tafoege oan de List fan Bedrige Wrâlderfgoed.
De Palestynske Autoriteit makke yn 2010 bekend dat der in miljoenen dollars kostjend restauraasjeprogramma op hannen wie. Presidint Mahmoud Abbas wie aktyf belutsen by it restauraasjeprojekt.
Lettertype
In lettertype, ek wol oantsjut mei de Ingelske term 'font', is yn de typografy in stilistysk gearhingjende set tekens dy’t meast letters, sifers en lêstekens útbyldzje. De set kin ek oare symboalen yn hawwe of dêr hielendal út bestean, lykas it gefal fan wiskundetekens. In soad tekstbewurkers jouwe de brûker de mooglikheid ferskatee lettertypen te kiezen, lykas 'Times New Roman, Calibri, Helvetica, Arial of Courier''.
Sigourney Weaver
Sigourney Weaver (folút Susan Alexandra Weaver (New York, 8 oktober 1949) is in Amerikaansk aktrise, dy't benammen bekend waard troch rol as Ellen Ripley yn 'e films Alien (1979), Aliens (1986), Alien 3 (1992) en Alien: Resurrection (1997). Hja hat twa Golden Globes en in BAFTA wûn, en yn 1986 waard hja nominearre foar in Oscar yn 'e kategory bêste aktrise.
Jouster Hockey Club Stix
De Jouster Hockey Club Stix (Nederlânsk en offisjeel: Jouster Hockey Club Stix) is in hockeyklup fan De Jouwer. JHC Stix waard op 12 maart 2010 oprjochte en hat fjilden oan de Hege Simmerdyk 1.
Yn 2014 krige Stix in eigen kluphûs dat bestie út twa sjalets, in klaaigebou en in kantine. Dy akkomodaasje waard op 1 novimber 2014 iepene troch tophockeyster, mearfâldich wrâldkampioene en olympyskgoudwinnares Naomi van As. As wurdearring foar har prestaasjes en har foarbyldrol yn de hockeywrâld waard hja beneamd ta earelid fan Stix.
De earste jierren spile de club op gers, sûnt 20 augustus 2016 op in mei sân ynstruid keunstgersfjild. Bûten it keunstgersfjild hat de club in stripe ynspylfjild fan keunstgers mei in ôfmjitting fan 14 by 38 meter. Ek it keunstgersfjild waard op 17 septimber 2016 troch Naomi van As iepene. Op dat stuit hie de club 133 leden.
De club spilet yn in read shirt en in donkerblau rokje/broek mei blauwe sokken. Neist de F-, E-, D-, C-, B- en A-jeugdteams is der in trimhockeygroep.
Agnes Tilli
Agnes Tilli (yn Hongarije, 21 jannewaris 1976), is in rêstend Hongaarsk neakenmodel en pornografysk aktrise. Hja makke ek wol gebrûk fan 'e artystenammen Agnes Faludi, Agnes Palazzi, Agnes Titti of koartwei Agnes. Tilli wie yn 1995 aktyf yn 'e Jeropeeske pornoyndustry en spile yn in stikmannich films.
Libben en karriêre
Tilli waard yn 1976 earne yn Hongarije berne. Hja waard yn 1995 ûntdutsen troch de Frânske pornoregisseur Pierre Woodman, en makke noch datselde jiers, mei njoggentjin jier, har debút yn in pornografyske film. Yn totaal spile se neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) yn in stik as tolve films, wêrby't se benammen wurke foar it Sweedske Private-label, yn produksjes as Apocalypse Climax diel 1 en 2, Arrowhead, Private Video Magazine 24 en Triple X 3.
Dêrnjonken wie se ek te sjen yn Selen Videomagazine 3, fan 'e Italjaanske studio Italian Divudi, en yn 'e films Top Model diel 1 en 2 fan 'e Mario Salieri Entertainment Group. Tilli wurke gear mei û.m. de aktrises Anita Blond en Barbara Molat, en mei akteurs as Alain Deloin, Jon Dough, Richard Langin, Jean-Yves Lecastel, David Perry, Frank Towers en Frank Versace. Oan 'e ein fan 1995 loek Tilli har út 'e pornoyndustry werom.
Lichemsskaaimerken
Agnes Tille is blank, mei brune eagen en dûnkerbrún hier. Neffens har offisjele opjefte is se 1.73 m lang. Hja hie ûnder har karriêre as pornoaktrise gjin boarstfergrutting ûndergien. Tilli hat gjin piercings, útsein troch har earlellen, mar wol hat se in tatoeaazje op har lofterankel.
Jan Duyvendak
Wurkpaad
Duyvendak studearre ynearsten Filology oan de Universiteit Leien. Rillegau sette er út ein mei it bestudearjen fan Sineeske talen by J.J.M. de Groot. Dêrnei, yn 1910-1, gong er nei Parys om te studearjen by de heechleararen Édouard Chavannes en Henri Cordier. Yn de jierren 1912-8 wurke er yn de earste dagen fan de Sineeske republyk foar de Nederlânske ambassade in Peking. Yn 1919 waard Duyvendak heechlearaar Sineesk oan de Ryksuniversiteit Leien. Dêr rjochte er yn 1930 it Sinologysk Ynstitút op. Yn de jierren fyftich wie Duyvendak ek rektor fan de Ryksuniversiteit Leien.
Duyvendak ûndersocht de Sineeske oerseeske bannen en fertaalde it It boek fan Hear Shang (商君書), yn 't koart ek Shangzi neamd, in haadwurk fan it Sineeske Legalisme. Teffens fersoarge er de earste Nederlandse fertaling streekrjocht út it Sineesk fan Tao Te Ching, ien fan de wichtichste geskriften fan it taoïsme.
Yn july 1940 briefke Duyvendak mei Jan Oort oer de identifikaasje fan de Krabnevel mei de opvallende supernova SN 1054, dy't yn 1054 yn de Sung Hui Yao beskreaun waard. Twa jier letter publisearren se dêroer mei de Amerikaanske astronoom Nicholas Mayall. Yn de Twadde Wrâldoarloch krewearre Duyvendak ek om joaden út hannen fan de Dútske besetter te hâlden.
Snieskiep (ûnderskaai)
De snieskiep (wittenskiplike namme: Pachyceros) foarmje in ûnderskaai fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (Mammalia), it skift fan 'e evenhoevigen (Artiodactyla), it ûnderskift fan 'e wjerkôgers (Ruminantia), it tuskenskift fan 'e hoarndieren (Pecora), de famylje fan 'e holhoarnigen (Bovidae), de ûnderfamylje fan 'e geiteftigen (Caprinae), de tûke fan 'e skiep en geiten (Caprini) en it skaai fan 'e skiep (Ovis). Dit ûnderskaai bestiet út trije ferskillende libbene soarten, dy't minder nau oaninoar besibbe binne as de soarten fan 'e echte skiep (Ovis), it oare ûnderskaai fan 'e skiep. De snieskiep libje yn Noard-Amearika en yn Sibearje.
Histoaryske fantasy
Histoaryske fantasy is in subsjenre fan 'e fantasy en de histoaryske fiksje dat dy beide literêre sjenres mei-inoar fermingt. Romans, novelles en koarte ferhalen út dit subsjenre hawwe yn 'e regel in histoaryske eftergrûn, mar de plot ynkorporearret dêrnjonken ek fantasy-eleminten, lykas tsjoenderij, magy, boppenatuerlike saken en/of it bestean fan mytyske wêzens (elfkes, feeën, reuzen, draken, kreaken, ensfh.). Histoaryske fantasy is ornaris yn de tiid foarôfgeande oan 'e tweintichste iuw pleatst, en yn 'e measte gefallen yn 'e Midsiuwen. Histoaryske fantasy dy't yn de twadde helte fan 'e tweintichste iuw spilet, wurdt faak ta in oar subsjenre rekkene, nammentlik dat fan 'e urban fantasy. As der yn histoaryske fantasy in protte technology foarkomt, benammen út 'e tiid fan 'e Yndustriële Revolúsje, dan oerlapet it mei steampunk, dat in subsjenre fan 'e science fiction is.
Oanpak
Yn 'e regel wurdt by histoaryske fantasy gebrûk makke fan trije oanpakken. Yn it foarste plak kinne magy, mytyske wêzens en it boppenatuerlike gearbestean mei de 'gewoane' wrâld sûnder dat de measte lju har der bewust fan binne. Dizze oanpak hat in protte skaaimerken gemien mei it subsjenre fan 'e geheime skiednis. Ek is it mooglik dat de skriuwer ymplisearret dat magy, ensfh. har tsjin 'e moderne tiid út de wrâld weromlutsen hawwe sille, wêrmei't de skiednis dus syn bekende ferrin wer oannimt. In foarbyld fan dizze oanpak is The Charwoman's Shadow, fan lord Dunsany, dat yn Spanje spilet, mar dermei einiget dat de tsjoender himsels en alle oare magy en mytyske wêzens út 'e wrâld ferwideret.
In twadde oanpak is dat de skriuwer in bekend punt yn 'e skiednis nimt en dêrwei in nij ferrin begjint te fantasearjen, sûnder dat er him derom bekroadet hokfoar gefolgen oft dat logyskerwize hawwe moatte soe foar it hjoed. Dizze oanpak komt tige ticht yn 'e buert of kin lykslein wurde mei it subsjenre fan de alternate history. In foarbyld hjirfan is de Small Change-trilogy fan Jo Walton, dy't in oare útkomst jout oan 'e Slach om Ingelân, yn 1940 (wêrby't Churchill ôfset wurdt en it nije, faksistyske regear fan Grut-Brittanje frede slút mei Hitler).
By in trêde oanpak fertelt de skriuwer syn ferhaal dan wol yn in optochte wrâld, mar fertoant dy wrâld safolle oerienkomsten mei de besteande, dat it oerdúdlik is wêr't er him op basearre hat. Foarbylden fan dizze oanpak binne de measte romans fan Guy Gavriel Kay, lykas A Song for Arbonne (basearre op 'e gouden iuw fan 'e Provâns), The Lions of Al-Rassan (basearre op it Midsiuwske Spanje), The Last Light of the Sun (basearre op it Angelsaksyske Ingelân fan Alfred de Grutte), The Sarantine Mosaic (in duology dy't basearre is op Konstantinopel en de bloei fan it Byzantynske Ryk) en Under Heaven (dat spilet yn in wrâld dy't analooch is oan 'e Tang-dynasty yn it achtste-iuwske Sina). De measte fantasy-auteurs dy't har eigen wrâlden in histoaryske grûnslach jouwe, meie lykwols graach geografyske eleminten en/of perioaden trochinoar smite. Sa bringt Jacqueline Carey yn har Kushiel's Legacy-rige it Midsiuwske Frankryk en de Italjaanske stêdsteaten út 'e Renêssânse gear mei it Germaanje en Kartago út 'e Klassike Aldheid en it Assyryske Ryk út in noch earder tiidrek.
Oerzon
De oerzon of Noardamerikaanske beamkjifstikelbaarch (Latynske namme: Erethizon dorsatum) is in sûchdier út it skift fan 'e kjifdieren (Rodentia), de famylje fan 'e kjifstikelbargen fan de Nije Wrâld (Erethizontidae) en it monotypyske (út ien soarte besteande) skaai fan 'e oerzons of Noardamerikaanske beamkjifstikelbargen (Erethizon). Dit is it op ien nei grutste kjifdier yn Noard-Amearika (nei de Kanadeeske bever), dat foar it earst wittenskiplik beskreaun waard yn 1758, troch de grutte Sweedske biolooch Carolus Linnaeus. Hoewol't de oerzon ek fan kjifstikelbaarch neamd wurdt, krekt as de kjifstikelbargen fan de Alde Wrâld, sjocht er der hiel oars út, en is er dêr mar yn 'e fierte oan besibbe.
Fersprieding
Oerzons komme ek foar yn in oanswettend stikje fan noardlik Meksiko. Yn it easten fan 'e Feriene Steaten is har ferspriedingsgebiet beheind ta noardlik Minnesota, noardlik Wiskonsin, Opper-Michigan, it noarden fan Neder-Michigan, Nij-Ingelân, New York, Pennsylvania en de noardlike Appalachen oant yn westlik Firginia. Súdlik fan dit gebiet binne fossilen oantroffen yn Missoury, Alabama en Floarida, dêr't oerzons tsjintwurdich net mear foarkomme.
Uterlike skaaimerken
De oerzon hat trochinoar in kop-romplingte fan 60-90 sm, in sturtlingte fan 14½-30 sm en in gewicht fan 3½-18 kg, mei in gemiddelde fan ûnder de 9 kg. Dêrmei binne se yn Noard-Amearika nei de Kanadeeske bever fierwei it grutste kjifdier. Oerzons hawwe ornaris in pels dy't swart of dûnkerbrún fan kleur is, mei ljochtere highlights. Har liif is gnobsk, har poaten binne koart en har snút is stomp. De sturt is koart en grou en de eagen en earen binne lyts. De rêch, nekke en sturt binne oerdutsen mei tûzenen fjoerskerpe, holle, wjerheakkige stikels, dy't har oarspronklik ûntwikkele hawwe út gewoan hier. Sokke stikels wurde brûkt foar ferdigening en komme maklik los, wêrnei't in oanfaller it troch de wjerheakjes dreech fine sil om der wer fan ôf te kommen. De stikels lizzen ornaris plat tsjin it liif oan, of it moat wêze dat in oerzon him bedrige fielt, want dan set er se rjocht oerein, wat ek ta effekt hat dat er grutter liket as dat er eins is. As in bedriging te deunby komt, slacht in oerzon der mei de sturt nei.
Biotoop
Oerzons libje benammen yn leaf-, nulle- en mingd wâld, mar komme ek wol foar yn gebieten mei strewelleguod en yn steppen en healwoastinen en op 'e toendra, dêr't hjir en dêr mar in beam groeid. Fierders sette se har ek wol nei wenjen yn parken en grutte tunen, en soms weagje se har sels yn iepen greidlân oan 'e boskrâne.
Hâlden en dragen
De oerzon is tige bysjend en beweecht him mar traach en in bytsje waggeljend fuort, mei't der net folle natuerlike bedrigings besteane dêr't it fluch foar flechtsje kinne moatte soe. Nettsjinsteande syn oansjenlik gewicht is er in goede klimmer. Oerzons hawwe in nuveraardige manear om út in beam te klimmen; dêrby litte se har stikje by bytsje efterstfoarst by de stamme delsakje, en brûke dan har sturt as taastorgaan, mei't se net sjen kinne wêr't se hinne geane. It binne nachtdieren, dy't har by 't simmer oerdeis faak yn in beam deljouwe. Se hâlde gjin wintersliep, mar fersliepe winterdeis wol in grut part fan 'e tiid en bliuwe foar de rest tichteby har ûndergrûnske hoale.
Oerzons binne de iennichste lânseigen sûchdieresoarte yn Noard-Amearika dy't sels antybiotika oanmakket. Dat bart yn 'e hûd, en is bedoeld om ûntstekkings foar te kommen as se harsels mei har eigen stikels stekke. Wûnen dy't makke binne troch oerzonstikels ûntstekke nammentlik maklik, om't oerzons it foar de moade hawwe en rôlje yn har eigen kjitte om. Se stekke harsels fral as se út in beam falle, en hoewol't se goede klimmers binne, komt dat geregeldwei foar om't se har troch jonge griene bledsjes faak ferliede litte om har op te tinne twigen te weagjen.
De peartiid falt by oerzons yn oktober en novimber, wêrby't mantsjes gauris oerenlang ûnderoan 'e stam wachtsje fan in beam dêr't in wyfke yn sit. It is yn 'e regel in hiel o-heden om sa'n wyfke safier te krijen dat se pearje wol, en dêrby moat se de sturt omheech oer de rêch lizze, sadat it mantsje him by de pearing net stekt oan har stikels. Nei in draachtiid fan 205-217 dagen, wat tige lang is foar in kjifdier, komt dan yn maaie of juny ien inkeld jong te wrâld, dat by de berte al 340-640 g weaget, in pels en iepen eagen hat en fuort al rinne kin. De stikels binne by de berte ek al oanwêzich, mar dy binne dan noch sêft, as wiene it oergrouwe hierren, sadat it wyfke der net troch ferwûne rekket. In healoere nei de berte binne se lykwols al hurd wurden. Mei 56-120 dagen wurdt it jong ôfwûn. Wyfkes binne mei oardel jier geslachtsryp; mantsjes mei twa en in heal jier. Folgroeid binne se pas nei 3-4 jier.
Oerzons wurde yn it wyld trochinoar 7-8 jier âld, mei in maksimum yn finzenskip fan 17 jier. Har natuerlike fijannen binne de fiskmarter, warch, prêrjewolf, wolf, poema, brune bear, Amerikaanske swarte bear en fansels de minske. De iennichste fûgels dêr't oerzons wat fan te freezjen hawwe, binne de keningsearn en de Amerikaanske oehoe. Fanwegen syn gefaarlike stikels, dy't in formidabele ferdigening foarmje, mije in soad rôfdieren de oerzon leaver, en sels de grutsten en gefaarliksten, lykas de wolf en de poema, kinne slim ferwûne of sels dea reitsje by in konfrontaasje mei in oerzon. De bêste taktyk is om in oerzon te fersuffen of te deadzjen mei in hurde klap op of in slim bliedende wûne oan 'e stikelleaze kop, wêrnei't er op 'e rêch draaid wurde kin, sadat it rôfdier syn kwetsbere bealch iepenrite kin.
Fretten
Oerzons binne herbivoaren, en frette benammen blêden, twigen, beamknoppen, bluossems, fruchten, beien, skors en nuten, simmerdeis oanfolle mei stâlen, woartels, blommen en krûden, en winderdeis mei beambast, benammen fan nullebeammen, mar ek wol fan leafbeammen. It binne sinnige iters, dy't faak de foarkar jouwe in beskate beam of soarte fan beammen, en dêr kear op kear by weromkomme. Har focht helje se fierhinne út 'e planten dy't se ite. Wol hawwe se ferlet fan sâlt en kalsium, en gnauje se sadwaande faak op âlde bonken en ôfsmiten geweien om, en soms ek wol op 'e hantfetten fan minsklik ark en reau, dêr't swit ynlutsen is.
Status
De oerzon hat de IUCN-status fan "net bedrige", mei't er yn syn ferspriedingsgebiet noch rûnom foarkomt en om't de populaasje stabyl liket te wêzen. Om't er sa traach is, wurdt er gauris deariden by it oerstekken fan in dyk. Dit bist wurdt gauris as skealik ûngedierte beskôge fanwegen de skea dy't er tabringe kin oan beammen, minsklik ark en reau en oare houtene en learene materialen. Tripleks is tige ferliedlik (en dêrom kwetsber) foar de oerzon, fanwegen de sâlten dy't dêroan by it produksjeproses tafoege binne.
Yndiaanske folken brûke tradisjoneel de stikels fan oerzons om ambachtlike produkten mei te fersieren, lykas kuorren en learene klean. Oerzons binne goed ytber en wiene foarhinne in wichtige boarne fan fleis, benammen foar de Yndianen yn 'e nullewâldsône fan Kanada, lykas de Mikmak fan Nij-Skotlân en Nij-Breunswyk en de Algonkin fan Kebek. Om't de bisten har by gefaar weromlûke yn in beam, wat foar minsken de jacht krekt makliker makket, leauden de Yndianen dat de oerzon himsels ûnbaatsuchtich opoffere om 'e minske yn 't libben te hâlden. Dêrom stiene oerzons by sokke stammen yn heech oansjen.
Nei de kolonisaasje fan Noard-Amearika waarden de bisten ek troch blanken bejage, benammentlik fanwegen de skea dy't se tabrochten oan fruchtbeammen. Lange tiid waarden der dêrom yn 'e Feriene Steaten preemjes útlove foar de ynlevering fan eltse deade oerzon. Yn 1979 wie Nij-Hampshire de lêste Amerikaanske steat dy't dat preemjestelsel ôfskafte.
Undersoarten
Der binne sân erkende ûndersoarten fan 'e oerzon:
Sineeske Oerhearsking fan Fjetnam
De Sineeske Oerhearsking fan Fjetnam (Fjetnameesk: Bắc thuộc, "It Hearren by it Noarden") is in ferwizing nei fjouwer tiidrekken yn 'e skiednis fan Fjetnam, wêryn't dat lân oerhearske waard troch Sina. De earste trije perioaden, dy't in sterk oaniensletten karakter hiene, begûnen yn 111 f.Kr. en einigen yn 938. In fjirde, relatyf koarte perioade folge yn 'e earste helte fan 'e fyftjinde iuw, en wurdt troch de measte histoarisy negearre as se it oer 'de Sineeske oerhearsking fan Fjetnam' hawwe. Itselde jildt trouwens noch sterker foar de koarte Sineeske besetting fan Noard-Fjetnam oan 'e ein fan 'e Twadde Wrâldoarloch. In histoarysk oersjoch sjocht der sa út:
Geografyske begrinzing en ynfloed
De fjouwer tiidrekken fan Sineeske oerhearsking fan Fjetnam korrespondearje net mei de moderne grinzen fan Fjetnam, mar mear mei dy fan it eardere Noard-Fjetnam. Yn it earste milennium wie dat it hiele geografyske berik fan Fjetnam; de útwreiding nei it suden begûn pas letter. Tsien iuwen kolonisaasje troch de Sinezen soargen foar in oansjenlike demografyske neilittenskip, mei't grutte oantallen etnyske Sinezen har yn dy tiid yn Fjetnam nei wenjen setten. Ek waard it lân doe behelle yn it Sineeske hannelsnetwurk yn East-Aazje. Tsjin 'e útlânske oerhearsking kanten de lânseigen Fjetnamezen har fûleindich oan. De Twadde Sineeske Oerhearsking wie in ûnlijige tiid mei hast 500 jier fan oanhâldende opstannen en oarloch, hoewol't de Trêde Sineeske Oerhearsking harmonieuzer ferrûn.
Behalven kolonisten, hannel, bestjoer en it Sineesk as bestjoerstaal yntrodusearren de Sinezen ek nije techniken yn Fjetnam, lykas it oanlizzen fan diken, it ferbouwen fan rys, en beskate aspekten fan feehâlderij. De Sineeske kultuer, dy't nei tûzen jier oerhearsking stevich ferankere wie ûnder de Fjetnameeske hegerein, bleau de dominante streaming fan 'e elite oant de kolonisaasje fan it lân troch de Frânsen yn 'e twadde helte fan 'e njoggentjinde iuw, doe't Fjetnam opgie yn 'e koloanje Frânsk-Yndo-Sina. De iennichste útsûndering op dy regel wie it sânjierrige bewâld fan 'e sterk anty-Sineeske Hồ-dynasty (1400-1407), dy't it near lei op û.m. it sprekken fan 'e Sineeske taal, wat ien fan 'e oarsaken wie foar de tweintichjierrige Fjirde Sineeske Oerhearsking. Mar nei it ferdriuwen fan 'e Sineeske besettingstroepen yn 1427 waard it chữ nôm-skrift, dat bestie út (foar in diel oanpaste) Sineeske karakters, brûkt foar de opkomst fan in literatuer yn it Fjetnameesk. De tûzenjierrige besetting troch de Sinezen liet yn Fjetnam fierders in sterk besef fan 'e eigen identiteit nei, tegearre mei in sterke ûnôfhinklikheidssin.
Haye van der Heyden
Haye van der Heyden (wiere namme folút: Jeroen Haye Michael van der Heijden; Bilthoven, 20 febrewaris 1957), is in Nederlânsk kabaretier, akteur, toanielregisseur en skriuwer fan toanielstikken, romans en berneboeken. Hy is in tige alsidich man, dy't ek as presintator, sjonger, muzikant en publisist aktyf west hat.
Libben
Van der Heyden waard yn 1957 berne yn Bilthoven. Nei't er de middelbere skoalle ôfrûne hie, studearre er in pear jier Nederlânske taal- en letterkunde oan ’e Ryksuniversiteit Utert. Syn teäterkarriêre begûn er by it bernetillefyzjeprogramma De Film van Ome Willem, wêryn't er wurksum wie as clown en basgitarist. Dêrnei rjochte er mei û.o. Erik Brey it kabaretselskip Purper op, dêr't er fiif jier oan ferbûn bleau. Letter ûntjoech Van der Heyden him op ferskillende terreinen; sa song er de bas yn ferskate close harmony-groepen, died er oan alderlei foarmen fan kabaret en wurke er mei er yn it satiryske radio- en tillefyzjeprogramma Binnenlandse Zaken. As akteur spile er yn Laat Maar Zitten, in komeedzjesearje by de VARA, dy't sitewearre wie yn in tichthûs op in eilân. Mei dy rol (fan 'e wat ûnnoazele oanjouwer fan Johnny Kraaijkamp sr.) waard Van der Heyden bekend by it bredere publyk.
Underwilens wied er ek begûn mei it skriuwen fan toanielstikken. Op dat mêd briek er yn 1989 troch mei it stik Jaloezieën, dat him besjen lit as in krityk op 'e Nederlânske lytsboargerlikheid. Van der Heyden wûn foar syn stikken trije kear de wichtige Visser-Neerlandiapriis, yn 1980 foar Drie Jongens, Drie Meisjes, yn 1989 foar Jaloezieën, en yn 2002 foar Gouwe Handjes, in stik dat er spesjaal foar syn freon Johnny Kraaijkamp skreaun hie. Oare stikken skreau er spesifyk foar Anne Wil Blankers, Piet Römer, Edwin de Vries, Nelly Frijda en syn skoanheit Allard van der Scheer. Trije fan syn stikken binne yn it Frysk oerset troch Jikke de Haan. Van der Heyden hat tsjintwurdich in eigen komeedzjetoanielselskip, Mussen en Zwanen, dêr't er ek geregeldwei as regisseur foar wurksum is.
Op persoanlik mêd hie Van der Heyden begjin njoggentiger jierren in yn 'e rabbersblêden breed útmetten relaasje mei de jong ferstoarne aktrise en presintatrise Sylvia Millecam. Letter troude er mei Veronique van der Scheer, de dochter fan akteur Allard van der Scheer. Van der Heyden is de broer fan sjoernalist en publisist Chris van der Heijden.
Last Call (koart ferhaal)
Last Call is in koart ferhaal fan it fantasysjenre, skreaun troch de Amerikaanske auteur Jim Butcher. De titel betsjut "It Lêste Rûntsje". It ferhaal is skreaun yn it ik-perspektyf, en makket diel út fan 'e urban fantasyrige The Dresden Files. Yn 'e ynterne gronology fan 'e searje spilet Last Call tusken de foarfallen yn 'e romans Small Favor en Turn Coat, en nei dy yn it koarte ferhaal The Warrior. Yn Last Call knoeit immen om mei it bier yn 'e stamkroech fan tsjoender en privee-detektive Harry Dresden. Butcher skreau Last Call oarspronklik foar de blomlêzing Strange Brew, dêr't ek ferhalen fan oare fantasy-auteurs yn stiene. Dat boek waard yn 2009 útjûn troch St. Martin's Griffin, ûnder redaksje fan P.N. Elrod. Yn 2010 waard it ferhaal werpublisearre yn Butcher syn ferhalebondel Side Jobs, dy't ferskynde by de New Yorkske útjouwerij Ace Books.
Ynhâld
As Harry Dresden, tsjoender en privee-detektive te Chicago, op in dei syn stamkroech MacAnally's yngiet, treft er de boel dêr koart en klien slein oan. Alle klanten lizze bewusteleas oer de flier, en Mac, de eigner, is yninoar slein efter de bar. Harry lit ambulânses komme foar Mac en de klanten, en belûkt syn goede freondinne Karrin Murphy fan it Chicago Police Department by it ûndersyk nei wat der bard is. It docht bliken dat de klanten allegear gek wurden binne en de ynboel fernield en elkoar yninoar slein hawwe, hoewol't se dêr sels alhiel gjin oantinken mear oan hawwe. Murphy fermoedet dat der wat oan Mac syn ferneamde eigenbroude bier tafoege is, wêrfoar't de measte klanten ommers op MacAnally's ôf komme. Foar bierleafhawwer Harry is dat flokken yn 'e tsjerke, en in oantrún om sa gau mooglik boppe wetter te heljen wat der bard is.
Harry syn tsjoenderslearlinge Molly Carpenter, dy't folle better as hysels is yn it ferfine wurk, ûntdekt dat der in betsjoening oer Mac syn bier hinne lein is, dy't wurket as in psychysk kanaal. Dêrtroch koe it hâlden en dragen fan 'e klanten, nei't se fan it bier dronken hiene, fan bûtenôf beynfloede wurde. Wa't dêr efter sit, is lykwols ûndúdlik. As Mac yn it sikehûs bykomt, jout dy in oanknopingspunt troch te fertellen dat Herbert Caine, in bruier dy't net doge wol, de jûns tefoaren yn 'e kroech wie, en dat er dyselde derút smite moatten hat. Harry hat Caine in jier lyn alris met by it ûndersyk nei in oare saak (sjoch: Heorot). Hy en Murphy geane by de liddichgonger thús oan en witte fan him los te krijen dat er in yngrediïnt foar de betsjoening ferkocht hat fia in deal dy't opset is troch Burt Decker. Hy wol lykwols net sizze oan wa't er it ferkocht is, mei't er deabenaud is foar dy persoan.
Harry en Murphy hastigje harren nei it stadion ta, dêr't se Meditrina Bassarid opspoare. Sy jout grif ta dat se mei Mac syn bier omknoeid hat. Har motyf is dat se in mainade is, in tsjinstfaam fan Dionysus, de god fan wyn en dronkenskip. It is har bedoeling om in orgy fan seks en geweld út te lokjen, dat har god as in foarm fan ferearing beskôget. Har namme hat se gearstald út Meditrina, in Romeinske goadinne fan wyn, en Bassarid ("bassaride"), in synonym fan mainade. Hja komt Murphy oer it mad mei in tút, wêrmei't se macht oer har kriget sadat Murphy har tsjin Harry keart. Harry hat de grutste muoite om him sawol Murphy as Meditrina fan it liif te hâlden, mar wit op 't lêst mei syn tsjoenderij de iene kant fan in grut boerd mei de tekst "drink mei mjitte" los te krijen, dat Meditrina dêrnei tsjin 'e holle oan slacht sadat se bewusteleas rekket.
Neitiid komt de plysje opdaagjen, dy't it oantaaste bier yn beslach nimt en de bewusteleaze Meditrina en Murphy nei it sikehûs bringt. Harry, dy't yn it gefjocht in pear glêzen bier oer him hinne krigen hat, wurdt ta syn ferûntweardiging in nacht lang opsletten foar iepenbiere dronkenskip en fersteuring fan 'e iepenbiere oarder. As Murphy him der de oare moarns útlit, hat Meditrina Bassarid harsels ûnderwilens út it sikehûs ûntslein en is de fûgel flein.
The Dresden Files short fiction
Pûsjkinmuseum
thumb|300px|Poesjkinmuseum It Poesjkinmuseum (Russysk: Музей изобразительных искусств имени А.С. Пушкина, Moezej izobrazitelnych iskoesstv imeni A.S. Poesjkina; letterlik "A.S. Poesjkinmuseum foar byldzjende keunsten") is it grutste museum foar Jeropeeske keunst yn Moskou en stiet tsjinoer de Kristus Ferlosserkatedraal.
Skiednis
thumb|180px|right|Giambattista Pittoni: Dea Sophonisba thumb|left|90px|Ivan Tsvetaev (1847-1913) thumb|180px|[[Vincent van Gogh: Rin fan de finzenen ]] thumb|180px|right|Vincent van Gogh: [[De reade wyngerd]] It Pûsjkinmuseum is yn 1912 oprjochte. It is yn 1937 neamd nei de Russyske dichter Aleksandr Poesjkin, mar dat is misliedend, want it hat neat mei him te dwaan. It hie better west om it museum nei de stifter dêrfan te neamen, professor Ivan Tsvetaev.
It neoklassisistysk museum waard ûntwurpen troch Roman Klein en Vladimir Sjoechov. Oer de bou waard 14 jier dien en it museum waard op 31 maaie 1912 iepene.
Italjaanske keunstners
Under mear wurk fan: Giambattista Pittoni.
Nederlânske keunstners
Vincent van Gogh, Rembrandt, Hendrick Avercamp, Nicolaes Berchem, Abraham fan Beijeren, Jan Both, Pieter Claesz, Albert Cuyp, Gerbrand fan de Eeckhout, Carel Fabritius, Govaert Flinck, Jan fan Goyen, Dirck Hals, Willem Claesz Heda, Pieter de Hooch, Willem Kalf, Nicolaes Maes, Gabriel Metsu, Adriaen fan Ostade, Paulus Potter, Jacob fan Ruisdael, Salomon fan Ruysdael, Jan Steen, Gerard ter Borch, Simon de Vlieger, Jan Weenix en Emanuel de Witte.
Oare keunstners
Under mear wurk fan: Paul Cézanne, Claude Monet, Pablo Picasso, Gauguin en Henri Matisse.
Maya Yoshida
200px|right (24 augustus 1988) is in Japansk fuotballer, dy't spilet foar Southampton. Earder spile foar Nagoya Grampus en VVV-Venlo. spile ek yn it Japansk fuotbalalvetal. Hy die mei oan it Olympyske Simmerspullen 2008, it Olympyske Simmerspullen 2012, it Aziatysk kampioenskip 2011, it Aziatysk kampioenskip 2015, it Confederations Cup 2013 en it Wrâldkampioenskip 2014.
Geheime tsjinst
In geheime tsjinst is in oerheidsorganisaasje dy't op foar in diel klandestine of alteast geheime wize ûndersyk docht yn it foardiel fan 'e nasjonale feilichheid fan in lân. In wichtich ûnderdiel fan sok ûndersyk wurdt foarme troch spionaazje en kontraspionaazje. De spesifike taken fan in geheime tsjinst kinne lykwols fan lân ta lân sterk útinoar rinne. Sa kin in geheime tsjinst bgl. foar in diel it foech fan in plysje-organisaasje hawwe (fral op it mêd fan befeiliging en bewekking). Ek is it mooglik dat de taken fan in geheime tsjinst hielendal geheim binne of hielendal net, of foar in diel geheim en foar in oar diel net. Sommige geheime tsjinsten operearje iepentlik yn har eigen lân, mar temûk om utens, en oaren operearje iepentlik om utens mar temûk yn eigen lân.
Der besteane ferskate soarten geheime tsjinsten:
Hoewol't de agentes in rebus, dy't yn it lette Romeinske Ryk aktyf wiene, al as in soarte fan geheime tsjinst beskôge wurde kinne, wurdt as de grûnlizzer fan 'e (moderne) geheime tsjinst faak de Frânsman Joseph Fouché (1759-1820 sjoen. Dat wie yn elts gefal in pionier op it mêd fan it sammeljen fan ynljochtings mei as doel om dy te brûken foar steatsfeilichheid. Hy soe Napoleon Bonaparte, yn 'e tiid dat dy noch earste konsul fan 'e Earste Frânske Republyk wie, ferskate kearen it libben rêden hawwe troch moardgearspannings oan it ljocht te bringen, wêrfoar't er in ticht net fan ynformanten brûkte.
Tekst
In tekst, breed definiearre, is in lange rige talige tekens, lykas letters, symboalen of lûden, dy’t yn in kommunikative situaasje as ienheid beskôge wurde. In tekst kin dus sawol skreaun, as net-skreaun wêze.
Der binne dus, by de ûndergrins, teksten dy’t út mar ién teken of lûd besteane. Yn in soad gefallen bestiet in tekst lykwols út in tal mei ferdrach oardere wurden en sinnen, dy’t min ofte mear koherinsje en koheezje sjen litte. Oan de boppegrins ha jo dan bygelyks in romantekst, of in lang petear of gewoan in dialooch tusken twa minsken.
De gearhing en it kommunikative funksjonearjen fan teksten wurdt bestudearre yn de tekstlinguïstyk resp. de pragmatyk (taalkunde).
Tekst wurdt ek brûkt as synonym foar it beprate, behannele ûnderwerp.
Digitale tekst
In digitale tekst, elektroanyske tekst of e-tekst bestiet yn prinsipe út in beskate koade foar elts teken (yn tsjinstelling ta in grafyske werjefte lykas by in letter op papier, en yn tsjinstelling ta in lûd), eventueel oanfolle mei opmaakkoades. (De meast basale koades dy’t gjin sichtbere tekens represintearje binne dy foar de spaasje en de nije rigel.) Dat makket effisjinte elektroanyske opslach mooglik, bygelyks as in txt-, html-, doc- of pdf-bestân, of yn ien fan de spesjale formats foar e-boeken.
Foardielen fan in digitale tekst foar in tekst op papier oer binne (ien en oar foarsafier’t dy mooglikheden net beheind binne, lykas by Digital Rights Management, en fierder ôfhinklik fan it bestânstype en software) de trochsyk-, bewurk-, kopiear- en ferstjoerberens (ûnder oare e-post en sms), de lytse massa en it lytse folume fan de gegevensdrager, de ynstelberens fan de lettergrutte mei automatysk oanpassen fan de hoemannichte tekst op in rigel oan de skerm- of finsterbreedte sadat safolle mooglik tekst op ien rigel stiet sûnder dat horizontaal scrollen nedich is, en de mooglikheid ta it kiezen fan in lettertype.
In neidiel is dat in apparaat of software nedich binne om in tekst lêze te kinnen (de koades wurde dêrfoar weromlêzen nei de grafyske werjefte op in byldskerm) of te annotearjen/bewurkjen/skriuwen.
In tuskenfoarm dêr’t de foardielen foar in part by fan tapassing binne is it as ôfbylding opslaan fan ynskende tekstsiden. Dat wurdt tapast as de tekst oarspronklik op papier stie en it tefolle wurk is om de tekst te digitalisearjen (eventueel mei OCR, of as jo de oarspronklike opmaak sekuer sa hâlde wolle. Yn it lêste gefal wurdt ek wol in kombinaasje tapast fan digitalisearring om it trochsykjen mooglik te meitsjen, mar mei werjefte as in ôfbylding.
Omsetten fan digitale tekst nei tekst op papier bart mei in printer.
Skandaal
In skandaal (fan it Frânske scandale, mei deselde betsjutting) is in beskuldiging of fertochtmakking dy't de reputaasje fan bgl. in ynstitút, in bedriuw of in yndividueel persoan skea tabringt en dêrtroch yn 'e publike opiny de betrouberens fan sa'n ynstitút, bedriuw of persoan oantaast. It giet yn sa'n gefal faak om (ûndersteld) ûnfoech of ûnbetamsum, amoreel of krimineel hâlden en dragen, mei as motyf ynklauwerigens, lust of machtsmisbrûk, dêr't troch de media in soad oandacht oan skonken wurdt. In skandaal kin basearre wêze op 'e wierheid, op falske bewearings, of op in kombinaasje fan beiden. It kin ornaris kategorisearre wurde as polityk, seksueel, moreel of literêr of keunstsinnich, mar ferspriedt him gauris fan it iene mêd nei it oare. Yn 'e polityk leit oan skandalen net selden korrupsje te'n grûnslach.
Faak wurdt in skandaal yn 'e iepenbierheid brocht troch de media, as dy tafallich of troch ûndersykssjoernalistyk wat op it spoar komme dat net troch de bûgel kin en dan begjinne te graven om te sjen wat der noch mear foar 't ljocht komme sil. Dêrnjonken kin it ek dat in skandaal oan it rôljen komt troch de dieden fan in tipjouwer, klokkelieder of hacker, dy't soms nau belutsen is by de persoan, ynstelling of ûndernimming dy't yn it ramt fan it skandaal beskuldige wurdt fan ûntalitber gedrach. By aksjes fan sokke oanjouwers, dy't der soms mei nei de plysje geane, mar faker nei de media, kinne alderhanne motiven meispylje, lykas rankune of wraak, sjantaazje, rjochtfeardichheidsgefoel, winsucht of út wêzen op sensaasje of publisiteit.
In protte skandalen bringe oan 'e reputaasje fan 'e belutsen persoan, ynstelling of ûndernimming sa'n skea ta dat it publyk him dêr massaal fan ôfkeart en der neitiid altyd in beskaat wantrouwen tsjin koesteret. Doe't de Amerikaanske presidint Richard Nixon yn 1973 ôftrede moast fanwegen it Watergate-skandaal, koed er dêrnei syn negative reputaasje nea wer kwytwurde. De Dútske popgroep Milli Vanilli wie yn 1990 koarte tiid ûnbidige populêr, oant bekend waard dat se al harren nûmers playbackten, wêrnei't harren karriêre folslein ynstoarte. Skandalen hoege foar de belutsenen lykwols net beslist sokke grutte gefolgen te hawwen. Sa ûnderfûn de Amerikaanske presidint Ronald Reagan fan it Iran-Kontra-skandaal yn 1987-1988 gjin bliuwende swierrichheden, en trochstie de Amerikaansk presidint Bill Clinton it Lewinsky-skandaal yn 1998-1999 sûnder folle bliuwende skea oan syn reputaasje.
Lêsteken
In lêsteken is in teken dat yn tekst brûkt wurdt om de lêsberens te ferbetterjen. Inkeld jout in lêsteken ek oanwizings foar de betsjutting fan in sin. De samling en it brûken fan lêstekens hjit ynterpunksje.
Lêstekens yn in sin
De spaasje, de romte tusken twa wurden, is op ‘e keper beskôge gjin lêsteken.
Spaasjes
Oer it generaal skriuwe jo fóár in lêsteken gjin spaasje (mar by de Fryske apostrof dus hiel faak krekt wol) en der efter wol. Dêr binne in tal útsûnderings op: by heakjes en oanhellingstekens oan it begjin fan in tekst is it oarsom. In gedachtestreekje wurdt inkeld mei, inkeld sûnder spaasjes oan wjerskanten skreaun.
Yn it Frânsk wurdt in spaasje skreaun fóár in útroptekens, fraachteken, puntkomma of dûbelde punt.
Reedriden op de Olympyske Winterspullen 1960
De Olympyske Winterspullen 1960, ek wol de VIIIe Olympiade neamd, waarden yn 1960 yn Squaw Valley, de Feriene Steaten hâlden. Dat wie fan 18 oant en mei 28 febrewaris. It reedriden hie plak op de Squaw Valley Olympic Skating Rink It wie de earste kear dat it reedriden foar de froulju op it programma stie. De iisbaan waard nei de Spullen ôfbrutsen op plak te meitsjen foar parkearplakken.
Medaljespegel
De top-6 fan lannen dy't by it reedriden medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen fan 1960.
Lânsetfinster
In lânsetfinster is in finster foar in lang, smel spitsbôgich raam. It krige de namme "lanset" fanwegen de oerienkomst mei in lâns.
Shuichi Gonda
(3 maart 1989) is in Japansk fuotballer, dy't spilet foar Sagan Tosu. Earder spile foar FC Tokyo en Horn. spile ek yn it Japansk fuotbalalvetal. Hy die mei oan it Aziatysk kampioenskip 2011, it Olympyske Simmerspullen 2012, it Confederations Cup 2013 en it Wrâldkampioenskip 2014.
Lânsetfinster
De term lânsetfinster wurdt korrekt brûkt as it op finsters sûnder trasearring fan tapassing is.
Herfoarme tsjerke (Midwolda)
De herfoarme tsjerke fan Midwolda yn de provinsje Grinslân is in protestantsk tsjerkegebou út 1738.
Foargonger
De ienfâldige hjoeddeiske tsjerke ferfong in monumintale, sechtich meter lange romaanske tsjerke út likernôch 1200. Dy tsjerke hie oarspronklik mar leafst fjouwer tuorren, in koer en sydskippen. Tsjintwurdich betinkt allinne de namme fan de pleats 'Ol Kerke' it plak dêr't de romaanske tsjerke ea stien hat. De yn 1738 ôfbrutsen tsjerke soe de grutste tsjerke fan de hiele provinsje Grinslân west ha.
Skiednis hjoeddeisk gebou
De toer waard al yn 1708 boud, wylst de tsjerke pas yn 1738 foltôge waard. De nijbou waard fral mooglik troch Johan Hora, de bewenner fan de Ennemaboach. As oantinken oan de fjouwer tuorren fan de romaanske tsjerke krige de nijbou op dak fjouwer pinakeltsjes. De fjouwer earnen op de wynwizers fan de pinakeltsjes ferwize nei Grins, dy't de patronaatsrjochten fan de tsjerke besiet. Oars as de âlde tsjerke krige de nijbou in plak by de doarpskearn.
NPO 1
NPO 1 (oant 19 augustus 2014 Nederland 1) is ien fan de trije telefyzjestjoerders fan de Nederlânske Publike Omrop en is it âldste telefyzjekanaal fan Nederlân. De stjoerder, dy't al yn 1951 úteinsette, rjochtet him tsjintwurdich op in breed publyk. Netkoördinator fan NPO 1 is Frans Klein.
Herfoarme tsjerke (Midwolda)
Skiednis hjoeddeisk gebou
De tsjerke waard yn 2014 oerdroegen oan de Stifting Alde Grinslânske Tsjerken, mar wurdt troch de PKN noch wol brûkt foar tsjerketsjinsten.