cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Markus Aurelius
Jeugd
Ien jier letter 139 krige Markus de titel Caesar en waard syn fersizzing oan de dochter fan Aelius ûntbûn en nei in arranzjearre fersizzen fersein oan Faustina de Jongere, de dochter fan Antonius Pius. Dit houlik fûn plak yn 145. Sy krigen 13 bern wêrfan't mear as de helt yn 'e bernejierren stjerre soe. Lang om let soe mar ien fan syn soannen yn libben bliuwe, dat wie Kommodus. Yn syn jeugd, mar ek letter doe't er al keizer wie, bestege Markus Aurelius in soad tiid oan de filosofystúdzje. Hy wie in oanhinger fan de Stoïsynske lear fan Epiktetus. Markus waard oplieden yn de filosofy troch Apollonius fan Chalchedon en yn de retorika troch Fronto. Der is in korrespondinsje tusken learling en learmaster Fronto oerlevere en dit jout in goed byld fan Markus syn oplieding.
Cowpasture (rivier)
De Yndianen neamden de rivier Walatoola, dat betsjut 'kringelich wetter', nei de grutte bochten yn de rivier. Doe't de Britske kolonisten dêr yn de 20er jierren fan de 18e iuw kamen, joegen sy de stream de namme Cowpasture.
Markus Aurelius
Keizer
Nei de dea fan Antoninus Pius op 7 maart 161 krige Markus Aurelius de titel fan Augustus, (keizer). Syn earste keizerlike died wie om, neffens de wil fan Hadrianus, de keizerlike macht te dielen mei Lusius Ferus.
Cowpasture (rivier)
Wyldguod
Omdat de Cowpasture grinzget oan it George Washington National Forest, Highland Game Reserve en noch oare wyldgebieten, sit der wyld by de roes. In protte Keale earns neskje oan de rivier en de Amerikaanske rivierotter is der op 'en nij útset. De oerdiedige wyldstân betsjut wol dat der in protte jachtkampen oan de rivier lizze.
Markus Aurelius
Keizer
Al gau bruts der grutte rebûlje út oan de eastgrins, sadat Ferus yn 162 nei de eastlike provinsjes ta moast, wylst Markus Aurelius yn Rome efterbleau. Ferus kearde yn triomf werom mar syn troepen brochten ek de pestepidemy mei nei it westen, dy't grutte parten fan it keizerryk en ek Rome sels teheisterje soe. Bûtendat krigen sy te meitsjen mei in fijannige ynvaazje. Germaanske stammen, lykas de Markomannen en de Kwaden wienen de Alpen oerstutsen en Itaalje ynfallen. Beide keizers kamen yn aksje en twongen de Germanen tebek foarby de Alpen. Sy kearden yn 169 werom nei de haadstêd en ûnderweis krige Ferus in sykte-oanfal dêr't hy oan stjerre soe.
Nei in koarte perioade fan rêst yn Rome bruts der fannijs fijannigens út oan de grinzen en waard Markus Aurelius wer twongen om der mei it leger hinne te gean. In nije rige fan oarloggen soe him de folgende acht jier tsjinhâlde om foar in langere perioade nei Rome werom te gean. Yn dizze perioade kaam syn ferneamde filosofyske wurk Ta eis heauton (oersetten as Meditaties) ta stân.
Yn 175 wie hy sa slim siik dat it der op like dat hy stjerre soe. Syn frou ljochte de gouverneur fan Syria, Gaius Avidius Cassius, hjiroer yn, en dizze kaam yn opstân. Guon tinke dat sy ferhinderje woe dat har eigen soan Kommodus opfolger wurde koe, om't sy syn karakter as nimmen oars better koe en fermoede dat syn keizerskip jammerdearlik ôfrinne soe foar it Romeinske ryk. Markus Aurelius genies lykwols en sloech de opstân del. Faustina de Jongere soe in jier letter stjerre.
Yn 177 kearde Markus Aurelius werom nei Rome en ferhege Kommodus as Augustus. Oant syn dea, trije jier letter, soe de keizerlike macht troch beiden dield wurden.
Yn 178 bruts der wer oarloch út en wer gong Markus Aurelius nei it grinsgebiet.
Dea en opfolging
Op 17 maart 180 stoar Markus Aurelius, op 59-jierrige leeftyd, ôfmêde troch jierren fan kriich, in natuerlike dea. Hy bruts mei de tradysje fan de adoptyfkeizers sûnt Nerva om in kapabele adoptyfsoan as opfolger te beneamen. Syn soan Kommodus folge him op. De klassike skiedkundigen, lykas yn de Historia Augusta skreaun, moasten neat hawwe fan Kommodus. Neffens harren optyk wie de beneaming fan syn eigen soan as opfolger de grutste misslach fan de oars sa wize Markus Aurelius. Mei de dea fan dizze keizer kaam ek in ein oan de gouden iuw fan it Ympearium. Troch de opfolgers fan Markus Aurelius soe it ryk hieltyd mear ferwurde ta in ûnbidich strang regele militêre diktatuer.
Johannes Potter van Loon
Libben en wurk
Potter van Loon waard yn 1800 yn Sint-Anne berne as soan fan de notaris Everhardus van Loon en Attje Potter Jouwstra. Hy studearre rjochten oan de universiteit fan Grins en promovearre dêr op in dissertaasje yn 1823. Hy fêstige him as advokaat en prokureur yn Appingedam. Hy wie lid fan de gemeenteried fan Appingedam. Yn maart 1843 waard er beneamd ta rjochter-plakferfanger by de arrondissemintsrjochtbank fan Appingedam. Yn desimber fan datselde jier waard er beneamd ta boargemaster fan Appingedam, in funksje dy't er hast tweintich jier ferfolje soe.
Potter van Loon troude op 28 jannewaris 1824 yn Grins mei Gezina Marissen, dochter fan in Grinzer rintenier. Nei har ferstjerren troude er op 28 septimber 1836 yn Loppersum mei Reiniera Sissingh, dochter fan de boargemaster fan Loppersum. Syn tredde houlik sleat er nei it ferstjerren fan syn twadde frou yn 1837 op 27 desimber 1842 yn Uithuizen mei de predikantsdochter Willemina Titia Brouwer.
Potter van Loon ferstoar op 1 jannewaris 1865 yn de âldens fan 64 jier yn syn wenplak Appingedam.
Young Guns (film)
Young Guns is in Amerikaanske biografyske westernfilm út 1988 ûnder rezjy fan Christopher Cain, mei yn 'e haadrollen Emilio Estevez, Kiefer Sutherland en Lou Diamond Phillips. De titel betsjut letterlik "Jonge Gewearen", mar young gun is yn it Ingelsk in oantsjutting foar in jong persoan dy't it ûntbrekt oan ûnderfining en dy't dêrom domdryst te wurk giet. It ferhaal is in werfertelling fan 'e aventoeren fan 'e bandyt Billy the Kid en syn selskipslju ûnder de Prêrjeoarloch fan Lincoln County, dy't yn 1877 en 1878 yn Nij-Meksiko plakfûn. Histoarikus Paul Hutton neamde Young Guns yn 1990 de meast histoarysk akkurate fan alle ferfilmings fan it libben fan Billy the Kid. De film krige mingde resinsjes fan 'e filmkritisy, mar wie likegoed kommersjeel súksesfol yn 'e bioskopen. Yn 1990 kaam der in ferfolch út, Young Guns II.
Plot
John Tunstall, in hear fan Ingelsk komôf dy't yn Lincoln County yn it Territoarium Nij-Meksiko in ranch begûn is, hiert jongemannen dy't op it ferkearde paad driigje te reitsjen yn om as cowboys foar him te wurkjen. Hy biedt harren net inkeld in fêste baan en in kâns om har libbens wer op 'e rails te krijen, mar ek ûnderwiis, mei't er derop stiet en lear harren yn 'e jûnsoeren om te lêzen en te skriuwen. Net eltsenien is bliid dat Tunstall him yn Lincoln County nei wenjen set hat. De county wurdt behearske troch in kliber korrupte ranchers en sakelju ûnder lieding fan Tunstall syn konkurrint Lawrence Murphy. Dyselde hat as etnyske Ier in grouwéligen hekel oan Ingelsen (dy't ommers syn bertelân iuwenlang oerhearske hawwe). Dat komt nochris boppe-op syn saaklike wjersin tsjin 'e ûnôfhinklike Tunstall. De spannings tusken de beide mannen boazje stadichwei fierder oan.
Op in dei sjocht Tunstall by in besyk oan Lincoln dat de mannen fan sheriff William J. Brady, dy't op 'e leanlist fan Murphy stiet, efter in jongeman oan sitte. It is in William H. Bonney, dy't troch Tunstall it stedsje útsmokkele en neitiid oannommen wurdt as cowboy. Bonney, dy't letter bekend komme sil te stean as Billy the Kid, jout him op 'e ranch fan Tunstall by de oare jonge cowboys: Doc Scurlock, Richard M. Brewer, José Chavez y Chavez, "Dirty Steve" Stephens en Charlie Bowdre. Letter jout ek in J. McCloskey him by harren, dy't troch Murphy ûntslein is. Tunstall is in goede ynfloed op 'e ûnberekkenbere Billy, dy't er safier besiket te krijen dat er alle geweld ôfswart.
Op âldjiersjûn geane Tunstall en de jonges nei in fiering yn 'e neite fan Lincoln, dêr't de cowboys dûnsje mei de pleatslike famkes. Doc Scurlock lit syn each falle op in tsjep Sineesk fanke yn it selskip fan Lawrence Murphy, dat Yen Sun. Hja fertelt him dat Murphy har fâd is. Murphy stiet harren ta mei-inoar te dûnsjen oant er foar it ferstân kriget dat Doc ien fan Tunstall syn cowboys is; dan makket er gau in ein oan 'e wille. Underwilens beriede Tunstall en de pasifistyske pleatslike abbekaat Alexander McSween har op juridyske stappen tsjin Murphy en dy syn sakepartner James Dolan. McSween fertelt Tunstall dat se net nei gûverneur Axtell hoege te gean, mei't dy al troch Murphy-en-dy omkocht is. Doc heart letter fan McSween dat Yen Sun eins Murphy syn konkubine is, mei't er har by wize fan "skeafergoeding" yn beslach nommen hat nei't har mem, in Sineeske waskfrou, by ûngemak ien fan syn oerhimden bedoarn hie.
De oare moarns, as Tunstall en syn cowboys by moarnsdage ûnderweis werom nei harren ranch binne, wurde se byhelle troch in grutte kloft fan Murphy syn trewanten, dy't de efteroan ridende Tunstall koelbloedich deasjitte. De cowboys hawwe gjin oare kar as foar de oermacht út te piken. Letter oerlizze se mei McSween. Dyselde set rjochter John B. Wilson ûnder druk om 'e jonges te beëdigjen ta bûtengewoane plysjeminsken, want sy binne de iennichsten dy't it tsjin Murphy-en-dy yn 'e kant doare op te setten. De sân jonges krije sadwaande in sheriffsstjer opspjelde en arrestaasjebefellen útrikt foar de moardners fan Tunstall. Hja neame harsels de Regulators en oanfurdzje Richard Brewer as har lieder.
De Regulators spoare yn in ôfhandige kroech ien fan 'e dieders fan 'e moard op, in Henry Hill. Brewer begiet de flater om Billy de Kid efter de man oan te stjoeren. Ynstee dat er him besiket te arrestearjen, sjit Billy him fuortendaliks dea. Dat liedt ta in sjitpartij tusken de Regulators en de oare besikers fan 'e kroech, wêrby't noch fiif man de dea fine. De Regulators witte fierhinne ûnskansearre fuort te kommen. Sûnder de bedimjende ynfloed fan Tunstall ûntpoppet Billy him ta in psychopaat dy't nocht hat oan deadzjen, en dy't fan miening is dat er no it rjocht oan syn kant hat om dat te dwaan. De Regulators spoare yn 'e wyldernis noch twa fan Murphy syn mannen op en hâlde harren oan. Brewer wol harren oerdrage oan sheriff Brady, mar Billy wiist derop dat se dan daliks wer frijlitten wurde sille, mei't de sheriff sels ien fan Murphy syn mannen is.
Daasjers
De Daasjers (Latynsk: Daci, Gryksk: Dákai) wienen in Yndo-Jeropeesk folk dat yn Daasje (tsjintwurdich Roemeenje) en parten fan Moesja libbe hat. De earste skreaune berjochten oer dit folk datearje út de Romeinske tiid. De Daasjers wienen besibbe mei de Geten en waarden sjoen as in Trasysk folk.
It wengebiet fan de Daasjers wie foaral yn Transsylvaanje en it westen fan Walachije. Yn East-Walachije en de Dobroedzja wennen mei de Daasjers ferwante Geten en yn Moldaavje libben de allyksa besibbe Karpen.
Young Guns (film)
Plot
Ien fan Murphy syn trewanten dy't ek as preemjejager wurket, in taaie bizonjager dy't Buckshot Roberts hjit, spoart de Regulators op mei de bedoeling om harren dea te sjitten en de preemjes te ynkassearjen. Hy barrikadearret him yn in bûtendoarhúske. By in ferheftige sjitpartij komt Brewer om. Billy the Kid nimt daliks de lieding oer de Regulators oer, dy't no noch mar mei har fiven binne. Se ride nei Lincoln, dêr't Billy sheriff Brady mei syn eigen revolver deasjit omreden fan syn belutsenens by de moard op Tunstall. Neitiid moatte se wer flechtsje. Se bejouwe har nei McSween, dy't seit dat er harren no net mear helpe kin om't se der sa'n potsje fan makke hawwe dat it net mear te behimmeljen is. Fan him hearre de Regulators dat gûverneur Axtell, ûnder de korrupte ynfloed fan Murphy, no sels it Amerikaanske Leger ynskeakele hat om harren op te pakken.
Daasjers
Befolking
It Dasyske folk soe likernôch 2.000.000 sielen grut west ha. Omrekkene dat it yn dy tiid gewoan wie dat 1/10 part fan de hiele befolking yn it leger tsjinne, kin sein wurde dat it leger likernôch 200.000 man grut wie. Hjirmei hie Daasje nei it Romeinske ryk it grutste tal ynwenners fan Jeropa.
Young Guns (film)
Plot
Doc ferlit de Regulators, sabeare om 'e ferwûnings fersoargje te litten dy't er yn it gefjocht mei Roberts oprûn hat. Eins slûpt er by nacht de sliepkeamer fan Yen Sun yn 'e wente fan Murphy binnen, om te besykjen en bepraat it fanke om mei him út te piken. Hja is benaud foar him nei alle grizelferhalen dy't Murphy oer de Regulators ferteld hat, mar Doc leit har út dat Murphy hjir de wiere grizel is. Dêrop fertelt se him dat se in plak fûn hat dêr't se nedich is, mar Doc antwurdet dat Murphy har skoan misse kin, mar dat hy, Doc, net sûnder har kin. Dan protestearret se dat se ûnrein is nei wat Murphy har dwaan litten hat, mar Doc fertelt har dat Tunstall him leard hat dat jins ferline rommel is dat men fuortsmite kin, om dêrnei gewoan wer mei in skjinne laai te begjinnen. Ear't Yen Sun út 'e rie komme kin, wurde se ûnderbrutsen troch Murphy en moat Doc sjen dat er fuortkomt. Hy wie eins fan doel om mei Yen Sun út te naaien, mar nei dizze mislearring keart er wer by de oare Regulators werom.
Daasjers
Nei de oermastering
Yn 107 waard Daasje oermastere troch de Romeinen. In grut part fan de befolking kaam om yn de kriich. De Romeinske keizer Trajanus liet om-ende-by 150.000 Daasjers as slaven fuortfiere. De Daasjers dy't oerbleaune, fermongen harren mei de Romeinske kolonisten en namen de Latynske taal oer. Harren neisieten waarden iuwenlang oantsjutten mei de namme Walachen, dy't sy troch de Slavyske folken krigen. Pas yn de 19e iuw krige Daasje har hjoeddeistige namme Roemeenje.
Young Guns (film)
Plot
As se yn it wyldlân ynsletten driigje te reitsjen troch Murphy syn mannen, de preemjejager John Kinney en syn trewanten en de Amerikaanske kavalery, dy't harren fan trije kanten yn 'e benearing bringe, liedt de Navaho-Yndiaan José Chavez y Chavez harren troch in Yndianereservaat hinne om te ûntkommen. Neitiid sykje se in skoftke beskûl oer de grins yn Meksiko, dêr't Charlie Bowdre mei in Meksikaansk fanke trout. Pat Garrett, dy't deroer tinkt om himsels ferkiesber te stellen foar it amt fan sheriff fan Lincoln County, no't Brady dea is, siket Billy the Kid yn Meksiko op en fertelt him dat Murphy-en-dy fan doel binne om McSween en dy syn frou Susan te fermoardzjen. Dêrop sette de Regulators ôf nei Lincoln om harren freon te rêden.
Yn Lincoln by de wente fan 'e McSweens oankommen, docht lykwols bliken dat it in falstrik is om alle tsjinstanners fan Murphy byinoar te krijen, sadat yn ien kear mei harren ôfweefd wurde kin. It hûs wurdt belegere troch in grutte kloft fan Murphy syn mannen, ûnder lieding fan George W. Peppin, dêr't ek Kinney-en-dy har by jûn hawwe. Der folget in sjitpartij dy't in protte skea oanrjochtet, mar nearne ta liedt. De sitewaasje rekket yn in ympasse en in sliepeleaze nacht giet foarby. De oare moarns ier arrivearret in ienheid fan 'e de Amerikaanske kavalery ûnder lieding fan kolonel Dudley. As Murphy sels del komt om it spul ris oer te eagjen, skuort Yen Sun har fan him los en ûntwykt alle belegerders om nei it hûs te draven, dêr't se har by Doc jout. McSween beävensearret dat Susan út it hûs evakuëarre wurde mei. Net folle letter merke Billy-en-dy op dat Chavez y Chavez temûk útpykt is.
As Murphy syn mannen it hûs fan McSween yn 'e brân stekke, barst de sjitpartij fannijs los. Billy, Charlie, Steve en Doc mei Yen Sun besykje út te brekken, en Chavez y Chavez komt harren te pearde yn 'e mjitte mei in stikmannich hynders oan it heltertou. Hoewol't Billy ferwûne rekket, wit er op in hynder te kladderjen. Dat slagget Doc en Yen Sun ek, mar Steve en Charlie wurde deade, hoewol't Charlie mei syn lêste siken de freze preemjejager John Kinney noch deasjit. Billy, Doc mei Yen Sun efterop en Chavez y Chavez witte te ûntkommen. As McSween neitiid sûnder wapens, mar mei in wite flagge út 'e hûs komt, wurdt er trochsingele troch in Gatling gun fan it leger. Murphy fiteret syn mannen oan om efter Billy, Doc en Chavez y Chavez oan, mar dan komt Billy werom om 'e hoeke fan in hûs dêr't er omhinne ferdwûn wie en sjit Murphy dwers troch foarholle, dat er it bestjert.
In voice-over fertelt wat der neitiid barde: Susan McSween soarge foar in ûndersyk nei de Prêrjeoarloch fan Lincoln County troch it Amerikaanske Kongres, as gefolch wêrfan't gûverneur Axtell ôftrede moast en Doolan en Murphy syn oare bûnsgenoaten ûnder fuotten helle waarden. Sels waard se in súksesfol rancher. Chavez y Chavez ried nei Kalifornje, feroare syn namme en naam wurk oan op in túnkerij. Doc naam Yen Sun, har mem en har fjirtjin bruorren en susters mei werom nei it Easten om dêr in nij libben op te bouwen. Billy the Kid gie troch op syn ynsleine paad as bandyt, oant er deasketten waard troch Pat Garrett en njonken Charlie Bowdre yn Fort Sumner begroeven waard. Op in lette jûn, ûnder dekking fan it nachtlik tsjuster, gloep in ûnbekende it begraafplak binnen en skraste ien wurd yn 'e grêfsark fan Billy the Kid: "Freonen".
Produksje
Young Guns waard regissearre troch Christopher Cain nei in senario fan John Fusco. As produsinten wiene Cain sels, Fusco, James G. Robinson, Joe Roth, Paul Schiff en Irby Smith by it projekt belutsen foar de filmstudio Morgan Creek Productions. Foar de film wie in budget beskikber fan $11 miljoen. De kamerarezjy wie yn 'e hannen fan Dean Semler, en de filmmuzyk waard fersoarge troch Anthony Marinelli en Brian Banks. De opnamen fûnen yn 1987 plak op lokaasje yn Nij-Meksiko.
Distribúsje
De distribúsje fan Young Guns waard yn 'e Feriene Steaten en Kanada fersoarge troch 20th Century Fox en bûten Noard-Amearika troch Vestron Pictures. De film gie op 12 augustus 1988 yn 'e Amerikaanske bioskopen yn premiêre. Young Guns waard op 4 jannewaris 1989 útbrocht as VHS-keapfideo en kaam op 22 april 2003 foar it earst út op dvd.
Historisiteit
Histoarisy lykas Paul Hutton ornearren dat Young Guns, hoewol't de film beslist gjin sekuere werfertelling is fan 'e Prêrjeoarloch fan Lincoln County en it oanpart dat Billy the Kid yn dat konflikt hie, de wierheid in stik deuner benei komt as de foargeande films oer dat ûnderwerp. Fral de relaasje tusken John Tunstall en Lawrence Murphy wurdt neffens de saakkundige yn Young Guns (krekt as yn Chisum) histoarysk sekuer werjûn, en datselde jildt foar de moarden troch Billy the Kid op Henry Hill en J. McCloskey. Ek de portrettearring fan Doc Scurlock, José Chavez y Chavez, Richard M. Brewer en Charlie Bowdre yn Young Guns, dy't yn eardere ferfilmings fan it ferhaal weilitten waarden, koe rekkenje op lof fan histoarisy, wylst se it ûntbrekken fan John Chisum yn 'e film dan wer opmerklik fûnen.
Untfangst
Fan 'e filmkritisy krige Young Guns mingde resinsjes. Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hat Young Guns in ûndergemiddeld goedkarringspersintaazje fan 41%, basearre op 37 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: "[De film] driuwt in posse fan oantreklike jonge haadrolspilers gear, mar dizze fleurich opperflakkige Brat Pack-western is úteinlik tefolle hoed en net genôch fee*." Op Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, behellet Young Guns in goedkarringspersintaazje fan 50%, basearre op 13 resinsjes. *) To be all hat and no cattle ("Ien en al hoed mar gjin fee wêze") is in Teksaansk sprekwurd foar immen dy't de saken moaier foarstelt as se binne of de die net by it wurd foeget.
Resultaat
Young Guns kaam allinne yn 'e Feriene Steaten en Kanada yn 'e bioskopen út en behelle dêr in opbringst fan $45,7 miljoen. Ofset tsjin it budget fan $11 miljoen betsjut dat in winst fan $34,7 miljoen, hoewol't dêr de marketingkosten noch wol ôf moatte.
Ferfolchfilm
It súkses fan Young Guns late ta de produksje fan in (minder histoarysk akkurate) ferfolchfilm, Young Guns II, dy't yn 1990 útkaam.
Yndo-Jeropeeske talen
De Yndo-Jeropeeske talen, foarhinne ek wol bekend as de Yndogermaanske talen, foarmje in tige grutte, saneamde supertaalfamylje, wêrfan't de talen sûnt 'e Aldheid sprutsen wurde yn hast hiele Jeropa en grutte parten fan Súd-Aazje en it Heine Easten. It Hettitysk, dat oerlevere is út 'e sechstjinde iuw f.Kr., is de ierst dokumintearre Yndo-Jeropeeske taal. Histoarysk wiene fierders it Aldgryksk en it Latyn fan tige grutte betsjutting foar de ûntjouwing fan 'e Westerske kultuer, wylst oangeande it Sanskryt itselde sein wurde kin foar de kultuer fan it Yndysk subkontinint en oangeande it Avestaansk en it Perzysk foar de kultuer fan Iraan, Afganistan en Tadzjikistan. Troch migraasje en kolonisaasje hawwe guon Yndo-Jeropeeske talen, benammen it Ingelsk, Spaansk, Portegeesk, Frânsk en Russysk, har yn 'e lêste fiifhûndert jier ferspraat nei Sibearje, Noard- en Súd-Amearika, Súdlik Afrika, Austraalje en Nij-Seelân.
Algemiene beskriuwing
Guon fan 'e bekendste en histoarysk sjoen ynfloedrykste Yndo-Jeropeeske talen (bgl. it Latyn, it Aldtsjerkeslavysk en it Avestysk) binne no útstoarn. Lykwols wurde der hjoed de dei noch mear as 400 Yndo-Jeropeeske talen sprutsen, wêrfan't mear as de helte ta de Yndo-Aryske tûke heart. De skreaune oerlevering fan 'e Yndo-Jeropeeske talen giet foar de útstoarne Anatoalyske talen en it Myseensk Gryksk werom nei de Brûnstiid, om 1500 f.Kr. hinne, en dêrmei hawwe de Yndo-Jeropeeske talen de langste dokumintearre skiednis nei de Afro-Aziatyske taalfamylje.
List fan Tsjechysktalige skriuwers
Ta de Tsjechysktalige skriuwers wurde dyjingen rekkene dy't skriuwe yn it Tsjechysk. De Tsjechyske literatuer dy't hjirút ûnstiet is beheinder as wat út it tal ynwenners en de kultuer fan it lân ôflaat wurde kinne soe. De literêre skriuwerij is populêr yn Tsjechje en de bekende skriuwer Václav Havel is der presidint wurden, wat tsjutte soe op in grutte literêre produksje, mar yn Tsjechje wurdt ek Dútsk en oare talen sprutsen, en yn it ferline ek skreaun.
Franz Kafka, de bekendste skriuwer út Tsjechje, skreau yn 't Dútsk en kin mei rjocht as Eastenryksk of Dútsk beskôge wurde. Boppedat wie er joadsk en hearde er ta in etnysk mindertal yn Tsechje. Milan Kundera wennet yn Frankryk en skriuwt sûnt 1989 yn 't Frânsk.
Tsjintwurdich skriuwe auteurs út Tsjechje oer it generaal yn it Tsjechysk.
Fan de folgjende Tsjechyske skriuwers is ek wurk yn it Nederlânsk oerset:
Yndo-Jeropeeske talen
Untdekking
De mooglikheid dat guon fan 'e Yndo-Jeropeeske talen in mienskiplike ôfstamming hiene, waard foar it earst yn 1647 oppenearre troch de Nederlânske wittenskipper Marcus Zuerius van Boxhorn. Dy stelde foar dat se harren út it Skytysk ûntjûn hiene, in taal dy't yn 'e Aldheid sprutsen waard troch nomaden, op 'e steppen fan wat no de Oekraïne is. Hy hie ynsafier gelyk, dat it Skytysk in Iraanske taal wie, dy't ek ta de Yndo-Jeropeeske taalfamylje hearde. Syn teory waard yn syn tiid lykwols sa goed as gjin omtinken oan jûn.
Yn 1786 waard troch sir William Jones, in Britsk koloniaal amtner yn Britsk-Ynje dy't yn syn frije tiid mei taalkunde ompielde, in soartgelikense teory foarsteld. Hy murk oerienkomsten op tusken trije fan 'e âldste en bêst oerlevere Yndo-Jeropeeske talen, it Latyn, it Gryksk en it Sanskryt, en stelde fierders in bân tusken dy trije talen en it Goatysk, it Keltysk en it Perzysk foar, al wied er dêr sels twifelich oer. It systematyske taalûndersyk dat de Dútske taalkundige Franz Bopp nei oanlieding fan Jones syn teory die, befêstige lykwols dat dy seis en oare talen in mienskiplik komôf hiene. Bopp syn Vergleichende Grammatik ("'Ferlykjende Grammatika"), dy't tusken 1833 en 1852 ferskynde, wurdt beskôge as it begjin fan 'e wittenskiplike stúdzje nei de Yndo-Jeropeeske talen.
Nammejouwing
Lange tiid stiene de Yndo-Jeropeeske talen bekend ûnder de namme "Yndogermaanske talen", neamd nei de beide fierst útinoar lizzende taalkloften dy't derta hearden, de Yndyske of Yndo-Aryske talen yn it súdeasten en de Germaanske talen yn it noardwesten. Mar dy beneaming rekke lykwols besmodzge trochdat de nazys der yn 'e jierren tritich en fjirtich fan 'e tweintichste iuw mei oan 'e haal giene foar harren rasse-ideology. Nei de Twadde Wrâldoarloch waard dêrom de term "Yndo-Jeropeesk" ynfierd, dy't no yn 'e taalwittenskip algemien brûkt wurdt.
Oarsprong
Oer de oarsprong fan 'e Yndo-Jeropeeske talen binne taalkundigen en archeologen it noch net iens. De teory dy't de measte oanhingers hat, is dat it Proto-Yndo-Jeropeesk, de taal dêr't alle Yndo-Jeropeeske talen op weromgeane, oarspronklik sprutsen waard yn 'e Koeban, it gebiet benoarden de Kaukasus, en yn 'e Kaspyske Leechflakte, en dat de Yndo-Jeropeeske folken har fan it fjirde milennium f.Kr. ôf dêrwei ferspraat hawwe oer Jeropa, it Heine Easten en it Yndiaaske subkontinint. Dit wurdt de Koerganhypoteze neamd, en waard foar it earst foarsteld troch de Litousk-Amerikaanske archeologe Marija Gimbutas, yn 'e jierren fyftich fan 'e tweintichste iuw.
Party saakkundigen hingje lykwols de saneamde Anatoalyske teory oan, dy't de Britske archeolooch Colin Renfrew yn 1987 formulearre. Dêryn wurdt steld dat de Urheimat (it oarspronklike wengebiet) fan 'e Yndo-Jeropeänen Anatoalje (oftewol Lyts-Aazje) wie. Fierders foel neffens dizze teory de fersprieding fan 'e Yndo-Jeropeeske talen gear mei de fersprieding fan 'e lânbou yn it Neolitikum (it lêste stadium fan 'e Stientiid), en begûn dy dus om 7000 f.Kr. hinne, ferskate milennia earder as dat de Kurgan-hypoteze hawwe wol. Dizze teory hat minder oanhingers, mar waard yn 2003 al ûnderstipe troch de biotaalkundige resultaten út it ûndersyk fan Russell Gray, dy't foar de tiid fan 'e fersprieding op earne tusken 7800 en 5800 f.Kr. útkamen.
In oar grut en fierrikkend ferskil tusken de Koerganhypoteze en de Anatoalyske teory is de posysje fan 'e Anatoalyske talen, in útstoarne taalkloft mei as wichtichste en bekendste taal it Hettitysk. Neffens de Kurgan-hypoteze foarmet dy groep gewoan in ûnderdiel fan 'e Yndo-Jeropeeske taalfamylje. Mar de (noch altyd kontroversjele) teory fan Renfrew wol hawwe dat it Hettitysk en it Proto-Yndo-Jeropeesk op ien hichte stiene – sustertalen wiene – en fuortkamen út in mienskiplike oarsprong, in taal dy't it Proto-Yndo-Hettitysk neamd wurdt (tink derom, dit is mar in teory; it is net wis oft dy taal wol ea bestien hat).
Der besteane noch mear teoryen, mar dy binne minder ynfloedryk. Sa wolle guon hawwe dat de Urheimat fan 'e Yndo-Jeropeänen it noardwesten fan it tsjintwurdige Iraan wie, it gebiet om 'e Urmiamar hinne. Oaren leauwe dat se út it gebiet kamen dat no de See fan Azov foarmet, beëasten it Oekraynske skiereilân de Krim, en dat de fersprieding fan 'e Yndo-Jeropeeske folken in drekt gefolch wie fan it derûnderstrûpen fan dat lân om 5600 f.Kr. hinne. Wer oaren hawwe yn it ferline teoryen foarsteld dy't harren eigen nasjonale of nasjonalistyske belangen it bêste tsjinnen.
Satem- en centum-talen
Neffens dizze ferdieling hearre de Germaanske, Keltyske, Italyske (en Romaanske) en Grykske taalkloften ta de centum-talen en de Baltyske, Slavyske, Armeenske en Yndo-Iraanske taalkloften ta de satem-talen. De Illyryske, Trasyske, Anatoalyske en Tochaarske talen nimme in wat aparte posysje yn: guon taalkundigen rekkenje harren ta de centum-groep, wylst oaren hawwe wolle dat se ta net ien fan beide groepen hearre.
Kontroversjele supertaalfamyljes
Guon taalkundigen hawwe útsteld dat de Yndo-Jeropeeske supertaalfamylje sels ek wer in tûke is fan in noch gruttere taalfamylje. De bekendste fan dizze hypotetyske taalfamyljes is de saneamde Nostratyske taalfamylje, dy't yn 1903 foarsteld waard troch de Deenske taalkundige Holger Pedersen. Behalven de Yndo-Jeropeeske talen soene dêrta ek hearre moatte: de Afro-Aziatyske talen (Arabysk, Hebriuwsk, ensfh.); de Dravidyske talen (Tamyl, Telûgû, ensfh.); de Oeralyske talen talen (Finsk, Hongaarsk, ensfh.); de Altayske talen (Turksk, Mongoalsk, ensfh.); en de Súdkaukazyske talen (Georgysk, ensfh.).
De Nostratyske teory is lykwols tige kontroversjeel, krekt as de soartgelikense Jeraziatyske teory fan Joseph Greenberg en de Proto-Pontyske fan John Colarusso. Dat wol net sizze dat dy teoryen net op wierheid berêste kinne. Krektoarsom, gjin taal ûntstiet út it neat, dus ek Proto-Yndo-Jeropeesk net. Dy oertaal dêr't alle Yndo-Jeropeeske talen fan ôfstamje, moat sels ek wer earne fan ôfstamme wêze. It probleem is allinne dat men dêrfoar safier werom yn 'e tiid moat, dat der gewoan gjin brûkbere bewizen te finen binne – itsij taalkundige, itsij archeologyske – om in teory te ûnderstypjen.
Oldhuistrastate (Mitselwier)
thumb|250px|Oldhuistra, Master van Loanstrjitte 33, Mitselwier Oldhuistrastate, ek wol Aldhuistra neamd, stie oan de eastrâne fan de terp fan Mitselwier. Oer it ûntstean fan de oarpronlike stins is neat bekend.
Skiednis
thumb|left|175px|Kadastrale kaart út 1832 mei in part fan de states fan Mitselwier De wichtichste stins yn Mitselwier wie Roptastate. Dêrneist wiene ek Wibaldastate en Jaersma âlde haadelingehuzen. Alletrije waarden yn 1422 al neamd. Fierder wiene der noch twa staten dy't fanwegen harren namme, grêften of (16de-uwske) bewenning opfalle: Oldhuistera en Fridshuistera. Beide waarden ek al yn 1511 neamd. Oldhuistra soe ôfgeand op de namme in stins west hawwe kinnen. It wie yn 1511 en ek nei 1640 in ferpachte pleats; yn de 16e iuw waard er in skoft troch aadlike eigeners bewenne.
Yn it Register van den Aanbreng fan 1511 wurdt Aeltije Auld Hustma fermeld dy't 80 pûnsmiet pachte fan Onna Aesgama, hokfoar lân de preesters in rinte út ûntfongen. Yn 1580 wurdt dy rinte fannijs fermeld: "Uut Oldehustra sate'. Yn 1543 wie Gerrit van Wijtsma eigener en yn 1640 wurdt de sate troch de eigener Pijbe van Wijtsma sels bewenne. De Wijtsma's wiene katolyk bleaun en komme dêrom net yn it stimkohier foar. Sy wiene besibbe oan de Unia's. Carel fan Unia wie boaske oan Allegonda Roelantsdr. fan Achelen, dat it soe kinne dat de yn 1590 te Mitselwier neamde Roeland fan Achelen, boaske oan Womck fan Mockema, op Oldhuistra wenne hat. Ek Eelcke fan Mockema, dy't yn 1578 yn it Register van de Personele Impositie te Mitselwier neamd wurdt, sil dêr wenne hawwe. Yn 1698 ferhierden de bern fan Hobbo Esaias fan Aylva it hoarnleger fan Jaersma State en noch trije oare sates ûnder Mitselwier, ûnder oaren Oldhuistra sate. Yn 1728 wie dit besit - noch fergrutte mei Helbada sate - eigendom fan jonker Julius Jelte fan Unia.
Op it stateterrein stiet no in monumintale kop-hals-romppleats.
Yn dat Sykjen sûnder Finen
Yn dat Sykjen sûnder Finen is in dokumintêre út 2006 fan regisseur Pieter Verhoeff (1938-2019). De film is in portret fan de Fryske dichter Tsjêbbe Hettinga (1949 - 2013). Verhoeff folge oardel jier lang it libben en wurk fan Hettinga, dy’t sawol yn as bûten Fryslân befaamd is om syn poëzy en foardrachtskeunst.
Vanessa (flinterskaai)
De Vannesa is in skaai yn de famylje fan de Aureliaflinters (Nymhalidae).
Kallepia
Kallepia is in lyts plak yn it westen fan Syprus. It leit yn it distrikt Paphos (Eparchía Páfou), yn it westlike diel fan it lân, 92 km westlik fan 'e haadstêd Nicosia en 9 kilometer benoarden Paphos. Kallepia leit 497 meter boppe seenivo en hie 326 ynwenners yn 2011.
Een Gelukkige Hand
Een Gelukkige Hand is in dramatisearre dokumintêre út (2005) fan filmmakker Pieter Verhoeff (1938-2019) oer tekener en skriuwer Peter van Straaten (1935-2016), dêr’t ek syn fiktive kreaasje Agnes in rol spilet. Pieter Verhoeff folge Van Straaten by syn wurk yn Amsterdam en Itaalje. De tekenings fan Van Straaten bepale de tema's. Reade trie is it optochte ferhaal om Agnes, in kreaasje út de ferhalen fan Van Straaten dy’t jierren oanien yn Vrij Nederland ferskynden. Agnes is bystânsmem mei in opgroeiende soan, dy’t yn werkenbere deistige sitewaasjes fersyld rekket. Verhoeff ferwurke in twadde ferhaalline oer Agnes, spile troch Renée Fokker. Ek mei Hans Kesting, Ingeborg Elzevier en Carolien van den Berg.
Hella Faassen
Hendrika Estella (Hella) Faassen (Amsterdam, 30 july 1925) is in Nederlânsk aktrise. Sy wie troud mei akteur Rien van Nunen (Stiefbeen en zoon). De aktrise/produsinte Rieneke van Nunen is in dochter fan harren.
Fontys Hegeskoalle foar Sjoernalistyk
De Fontys Hegeskoalle foar Sjoernalistyk (Nederlânsk: Fontys Hogeschool voor Journalistiek), gauris ôfkoarte ta FHJ, is in Nederlânske hegeskoalle foar sjoernalistyk yn Tilburch. De ynstelling waard yn 1980 oprjochte ûnder de namme Akademy foar de Sjoernalistyk (Academie voor de Journalistiek). Letter hiet de skoalle ek noch in skoft Akademy foar Sjoernalistyk en Foarljochting (Academie voor Journalistiek en Voorlichting, AJV).
Skiednis
De Fontys Hegeskoalle foar Sjoernalistyk waard yn 1980 oprjochte. Oarspronklik wie it in oplieding mei in roomske grûnslach, ek al bestie der fan it begjin ôf oan ûnder de dosinten diskusje oer de fraach oft der wol soks as 'roomske sjoernalistyk' bestie. Meitiid ferlear de ynstelling syn roomsk-kristlike synjatuer.
De Fontys Hegeskoalle foar de Sjoernalistyk makket binnen Nederlân diel út fan 'e Fontys Hegeskoallen. Ynternasjonaal heart de ynstelling ta de European Journalism Training Association (EJTA).
Opliedings
De Fontys Hegeskoalle foar Sjoernalistyk biedt fan âlds sawol opliedings oan op it mêd fan 'e skriuwende parse as op it gebiet fan radio- en tillefyzjesjoernlistyk. Tsjintwurdich is der ek in oplieding dy't rjochte is op ynternetsjoernlistyk. Alle opliedings binne op HBO-nivo.
Ald-studinten
Inkele bekende sjoernalisten en oaren dy't harren oplieding folge hawwe oan 'e Fontys Hegeskoalle foar Sjoernalistyk, binne: Lidwien Gevers, Dione de Graaff, Karin de Groot, Arjen van der Horst, Twan Huys, Astrid Kersseboom, Anouchka van Miltenburg, Frank du Mosch, Art Rooijakkers, Ingrid Spijkers, Peter Tetteroo en Bram Vermeulen.
Agios Dimitrianos
Agios Dimitrianos is in doarp yn it westlike diel fan Syprus. It leit yn it distrikt Paphos (Eparchía Páfou), 98 km westlik fan 'e haadstêd Nikosia en 15 kilometer benoarden Paphos. Agios Dimitrianos leit 564 meter boppe seenivo.
Lou Geels
Pierre Louis Antonie (Lou) Geels (Rotterdam, 18 maart 1908 - Roelofarendsfean, 8 juny 1979) wie in Nederlânsk akteur en dûnser.
Lou Geels folge in horeka-oplieding, mar sette mei syn wurkpaad útein as dûnser. Hy reizge de wrâld rûn as ien fan it dûnspear 'The Yellows'. Yn dy snuorje begûn er ek op it toaniel, ûnder oaren yn "Onder een dak" en "De schipper van de Neeltje Jacoba". Hy waard earst lanlik bekend troch syn rol as boade Bulthuis yn Stadhuis op stelten.
Begjin jierren 40 hie er in eigen selskip dat kabaret en operette brocht. Yn dy tiid wurke er ûnder oaren gear mei syn frou Lyla Ebben, Mabesta en Mary Smith.
Yn 1951 waard him frege om lieding te jaan oan it Haagse Gezelschap fan Jacques van Bijlevelt. Doe't dit selskip nei tsien jier ophold te bestean lei er him meast ta op telefyzje. Yn 1958 spile er mei yn de Nederlânske spylfilm Dorp aan de rivier fan Fons Rademakers.
Fan 1960 ôf spile er de rol fan fjildwachter Bromsnor yn de rige Swiebertje. Ek doe't de rige einige wie (1975) trede er noch wol op as Bromsnor yn berneprogramma's, sa as yn it troch himsels skreaune toanielstik "Bromsnor slaat een flater".
Geels stoar mei 71 jier oan longkanker. Inkele dagen foar syn dea waard er noch riddere yn de Oarder fan Oranje Nassau. Hy kaam te hôf yn Roelofarendsveen.
Brieven yn it Nije Testamint
Hjirby moat oantekene wurde dat yn lutherske bibels trije fan 'e brieven (Hebreeërs, Jakobus en Judas) yn 'e mande mei de Iepenbiering fan Jehannes yn in taheakke hielendal efteroan yn it Nije Testamint steane, mei't Marten Luther dy fjouwer teksten as apokryf beskôge.
De yndieling fan 'e brieven is ornaris: ôfstjoerder-adressearring-groetnis-meidielings dêr't it om te rêden is-groetnis. It eigentlike skriuwwurk waard yn 'e regel dien troch slaven, lykas Tertius, dy't yn Romeinen de groetnis docht. Soms waarden brieven yn 'e eigen hân ûndertekene. Dit wie it wenstige stramyn foar it opstellen fan brieven yn 'e Aldheid, sa't bliken docht út gâns brieven dy't oerlevere binne. Fan 'e brieven yn it Nije Testamint hawwe allinne Hebreeërs en 1 Jehannes gjin opskrift mei ôfstjoerder-adressearring-groetnis, mar dy beide binne eins ek gjin brieven, mar preken. En hoewol't de beide brieven fan Petrus en dy fan Jakobus wól in opskrift hawwe, skaaie dy ek mear nei preken as nei echte brieven.
Hirschberg (Warstein)
Hirschberg is in lyts stedsje yn de Kreis Soest yn de Dútske dielsteat Noardryn-Westfalen. It plak makket ûnderdiel út fan de gemeente Warstein. Sûnt 1 oktober 2020 hat Hirschberg 1703 ynwenners. It wite stedsje is benammen ferneamd om syn lizzing boppe op in berch en de dripstiengrot Bilsteinhöhle dy't tusken Hirschberg en Warstein yn leit.
Skiednis
Hirschberg leit ûngefear 9 km westlik fan Warstein, it plakje op de berch krige yn de 14e iuw stedsrjochten, mar hat him fierder nea ta in echte stêd ûntwikkele. Ein 16e en yn de earste helte fan de 17e iuw wie Hirschberg berucht fanwegen de hekseprosessen. De wreed ferneamde hekseferfolger Heinrich von Stapheiss (1586-1646) late fan 1616 ôf de prosessen, dêr't de pleatslike pastoar Michael Stappert fergees tsjin protestearre. Om 2011 hinne waard der yn de bosk oan de râne fan it stedsje op in eardere eksekúsjeplak in monumint oprjochte ta neitins oan de slachtoffers fan de heksejacht.
Likernôch 4 km eastlik fan Hirschberg is de Bilsteinhöhle, in dripstiengrot dêr't yn de midden-stientiid en jonge stientiid minsken (û.o. fan de Urnenveldencultuur en Klokbekerkultuer) libben. Nei alle gedachten libben der ek yn de Izertiid om 750 foar Kristus hinne foar in skoft ek minsken yn en om de grotten. Yn de grot binne ek fossilen fan û.o. de hoaleliuw en de hoalebear fûn. Yn in part fan de grot wurde rûnliedingen jûn. Yn de njonkenlizzende eardere jeugdherberch is in besikerssintrum ynrjochte. Om de grotten hinne is in Wyldpark ûntstien.
Bysûnderheden fan de stêd
Tusken Hirschberg en Warstein yn leit de dripstiengrot Bilsteinhöhle. Om dizze grot hinne is in wyldpark ûntstien.
Khristoffeltsjerke: it koar en de earste travee datearje út de 14e iuw. It súdlike portaal waard boud yn 1708. Nei in hast folsleine sloop waard yn 1956 in gruttere tsjerke mei in toer op it suden ynhuldige. It alter fan 'e tsjerke datearret út de 18e iuw.
Nooitgedagt
thumb|400px|De efterside en skoarstien fan Nooitgedagt yn 2014 thumb|Nooitgedagt (1916) Nooitgedagt is in earder fabryk yn Drylts dy't benammen bekend wurden is troch syn redens, dy't feitlik in byprodykt wiene. Houtbewurkingsark wie de wichtichste produktline, en tsientallen jierren lang is der ek houten boartersguod makke. De firma wie yn earder tiden de grutste wurkjouwer fan de stêd. It fabryk stie yn it sintrum. Foar in útwreiding is destiids in streekje huzen sloopt. Nei 1975 waard der allinnich noch ark makke.
Hirschberg (Warstein)
Bysûnderheden fan de stêd
Pastorij: de uterlike foarm fan in pastorij, mei wen- en agrarysk part mei Latynsk opskrift, is oant de dei fan hjoed bewarre bleaun.
Nooitgedagt
It fabryk kaam fuort út it souderwurkplak dêr't Jan Jarings Nooitgedagt yn 1865 begûn mei redens en skaven te meitsjen. Mei it earste personiel, de souderjonges, waard de produksje útwreide. Dêrnei waard it neistlizzende pân, en letter mear ûnreplik guod oankocht om oan de fraach te foldwaan. Mear as hûndert jier, oant ein jierren '90 bleau Nooitgedagt in famyljebedriuw. Yn 1975 waard de produksje fan boartersguod beëinige en inkele jierren letter ek dy fan redens.
Hirschberg (Warstein)
Bysûnderheden fan de stêd
Marstall: de hynstestâl fan it eardere slot fan Hirschberg
Nooitgedagt
Nooitgedagt is benammen bekend wurden troch syn houtsjes (tradisjonele redens) en it diels houten ark. Oant sirka 1990 wie it in drokte fan komsa yn it sintrum fan Drylts. De firma hie sels in spoarlyntsje oanlein oer de dyk, om sa ferbining te hawwen mei de foaroer lizzende oplslachloadsen (drûchloadsen) foar hout. De opslachloadsen leinen ek yn it sintrum, oan de oare kant fan de grêft.
Om 1990 waard dúdlik dat Nooitgedagt net op de besteande lokaasje bestean bliuwe koe en wykte út nei in nij gebou op it yndustryterrein. It nije fabryk waard iepene troch Prinses Margriet, dy't in mânske beitel ûntbleate. It mocht lykwols net helpe. Oan it begjin fan de 21e iuw waard Nooitgedagt oernomd (mei behâld fan namme) en waard in fêstiging fan in bûtenlânsk bedriuw. Inkele jierren letter sluet it memmebedriuw de fêstiging en sa is de namme Nooitgedagt allinnich noch mar yn it ûnthâld yn Drylts. Der wurdt wol sein dat de Nooitgedagt allinnich oernomd waard sadat it bedriuw in flinke subsydzje binnenhelje koe.
Hirschberg (Warstein)
Bysûnderheden fan de stêd
Houtskovengebiet mei houtskoalhutte en ynformaasjeboerd oer de "houtskoalambachten yn it Sauerlân"
Heemschutrige
De Heemschutrige wie in rige fan 74 dielen dy't ferskynden tusken 1940 - 1954 ûnder redaksje fan it Bûn Heemschut. De rige befettet ûnderwerpen oer stêden, doarpen en ferskate aspekten fan de Nederlânske folkskeunst lykas: gevelstiennen, slotten en kaaien, liedklokken, tegels, tunen en bûtenpleatsen. Der binne ek in pear dielen oer stêden yn Belgje en ien diel oer Batavia (Nederlânsk-Ynje), Yndoneezje.
Brieven fan Paulus
De Brieven fan Paulus of de Paulinyske Brieven (yn ingere sin) beslane 9 fan 'e 21 brieven yn it Nije Testamint fan 'e kristlike Bibel. Dat binne brieven dy't skreaun binne troch de apostel Paulus oan ier kristlike gemeenten yn Rome, Lyts-Aazje en Grikelân. Yn bredere sin hearre ek de 5 Pastorale Brieven ta de Brieven fan Paulus, mei't Paulus ek dêrfan de auteur wie. Under de Brieven fan Paulus binne guon fan 'e ierste kristlike dokuminten, dy't in seldsum ynsjoch jouwe yn 'e leauwenswrâld fan en de strideraasjes mank de iere kristenen. As ûnderdiel fan 'e kanon fan it Nije Testamint foarmje se boppedat in wichtich part fan 'e grûnslach fan it kristlik leauwe. Se besteane út kristlike leare, rie, ûnderrjocht en it oplossen fan in soad foarkommende swierrichheden yn ier kristlike mienskippen.
Opsomming
De folsleine opsomming (neffens de folchoarder sa't dy oanholden wurdt yn it Nije Testamint fan 'e Nije Fryske Bibeloersetting fan 1978) is sa:
Idzerd Frâns fan Eysinga
Jonkhear Mr. Idzerd Frâns fan Eysinga (Ljouwert, 24 juny 1794 - dêre, 13 desimber 1870) wie grytman fan Hinnaarderadiel en lid fan provinsjale steaten fan Fryslân. Idzerd kaam út it aadlike laach Eysinga as soan fan Frâns Julius Johan fan Eysinga en wie lid fan de ridderskip fan Fryslân, grytman fan Hinnaarderadiel en lid fan Provinsjale Steaten fan Fryslân. Hy wenne yn Wommels op Sminiastate en yn Ljouwert op it Burmaniahûs, dêr't hy ferstoar.
Brieven fan Paulus
Opsomming
Hjirby moat oantekene wurde dat yn lutherske bibels it Brief oan de Hebreeërs, yn 'e mande mei twa fan 'e Algemiene Seinbrieven en de Iepenbiering fan Jehannes, yn in taheakke hielendal efteroan yn it Nije Testamint pleatst wurdt, mei't Marten Luther dy teksten as apokryf beskôge.
Idzerd Frâns fan Eysinga
Idzerd boaske yn Burgum op 20 oktober 1817 mei Wiskje barones fan Heemstra (1796-1871), dochter fan Cornelis Schelto baron fan Heemstra en fan Anna Agatha Geertruida fan Sixma. Fan harren fiif bern wie Frans Julius Johan fan Eysinga ek grytman. In twadde soan, jonkhear Mr. Cornelis, ferstoar net-troud yn Ljouwert yn 1862 as lid fan Deputearre Steaten fan Fryslân. De oare trije bern wienen dochters.
Brieven fan Paulus
Oare brieven fan Paulus
Guon brieven fan 'e apostel Paulus wurdt yn oerlevere teksten wol nei ferwiisd (dus we witte dat se bestien hawwe moatte), mar binne sels net bewarre bleaun. Dat binne:
Wetterpolo op de Olympyske Simmerspullen 1960
De Olympyske Simmerspullen 1960, ek wol de XVIIe Olympiade neamd waarden yn 1960 hâlden yn Rome, de haadstêd fan Itaalje. De wetterpolokompetysje wie yn it Stadio Olimpico del Nuoto.
Stadio Olimpico del Nuoto
It Stadio Olimpico del Nuoto waard yn 1959 boud foar de Olympyske Simmerspullen. Yn 1983, 1994 en 2000 waard it swimbad renovearre en útwreide. Yn 2000 kaam der sels in apart swimbad foar it wetterpolo by fan 33 x 25 meter. Der wie yn 1960 plak foar 20.000 taskôgers.
Middelsee
thumb|De Middelsee thumb|De Middelsee mei de Marne en de Boarn. (De stêden bestiene yn de tiid fan de Middelsee noch net) De Middelsee , ek wol Bordine neamd, wie yn de Midsiuwen in seeëarm dy't de ôfskieding foarme tusken Westergoa en Eastergoa. De Middelsee kaam hast sa súdlik as Snits, dat begûn is op de himdyk fan de Middelsee. De seeëarm bestie út twa stikken. De wide mûning fan de Boarn, dêr't it tij it frij hie, rûn op de hichte fan Raerd noardwerts oant foarby Ljouwert.
Nei it westen bestie der fan Raerd ôf in ferbining mei it Fly, foarby Snits en Boalsert fia de Marne. Doe't de Marne ôfdamme waard begûn de westlike kom ticht te slibjen wêrnei't dy by parten ynpoldere waard. Nijlân wurdt al yn 1230 as doarp neamd. Koart foar 1199 hie Skearnegoutum noch bot te lijen fan de see. By dy ramp moat gâns in delsetting weispield wêzen, dêr't de spoaren fan yn de Snitser Stedsfinne weromfûn waarden doe't dy bouryp makke waarden.
Yn de rin fan 'e tiid is de Middelsee hieltiid fierder tichtslike; de gebieten dy't sa ûntstienen, waarden de Nije lannen neamd. Njonken it doarp Nijlân binne der ek ferskate doarpen dêr't it part dat ea Middelsee west hat noch "it Nijlân" hjit. Dat it giet om nij lân is noch te sjen oan it lytse tal doarpen yn it gebiet fan de eardere Middelsee, de fruchtbere seeklaai is foar fierwei it grutste part as weidlân yn gebrûk naam.
De skieding tusken Eastergoa en Westergoa wurdt yn it ynpoldere lân foarme troch de Swette. As feart rint dy tsjintwurdich fan Snits nei Ljouwert, mar de oarspronklike skieding rûn troch oant it begjin fan it Bilt oan ta.
Tsjin de 15e iuw wie de Middelsee net oars mear as in grutte trachterfoarm yn de Fryske noardkust. Fan de 16e iuw ôf, is út it ynpolderjen fan dy trachter it Bilt woeksen, dat no hiel de mûning fan de Middelsee follet.
Histoaryske nammen foar de Middelsee
Bordaa, Borndiep, Boerdiep, Bordena as Bordine.
Novgorod (oblast)
Haadstêd fan de oblast is Veliki Novgorod.
De oblast waard mei in beslút fan it presidium fan de USSR fan 5 july 1944 foarme. It folget yn histoarysk opsicht it yn 1727 stifte gûvernemint Novgorod op.
Geografy
It oerflak fan de oblast is 54.500 km². Dêrmei is it de sechde fan de sân regio's fan it Noardwestlik Federaal Distrikt. De lingte fan west nei east is 385 km en fan noard nei súd 278 km. Oan it westen en súdwesten grinzget de oblast oan de Pskov, yn it suden en súdeasten oan de Tver, yn it noarden en noardwesten oan de Leningrad en yn it noardeasten oan de Vologda. De grutste rivieren binne de Volchhov, de Mologa, de Msta, de Lovat, de Sias en de Sjelon.
It westlike diel fan de oblast bestiet út leechlân om de Ilmenmar, wylst it eastlike diel mei útrinnners fan de Waldajheuvels heger leit.
Yndieling
De oblast Novgorod is te ferdielen yn 21 rajons en trije stedsregio's. Under de 21 rajons falle meiïnoar 177 gemeenten en 19 lytsere stêden.
De stedsregio's binne:
Gert en Hermien
thumb|Gert en Hermien Timmerman (1966)
Gert en Hermien Timmerman wiene in sjongduo dat benammen yn de jierren sechtich en santich ferneamd wie mei syn Nederlânsktalige lieten. Harren grutste súkses wie it nûmer Shalalie shalala (De duiven op de dam).
Gert Timmerman hie al in sjongkarriêre (mei Ik heb eerbied voor jouw grijze haren) doe't er 1963 in duo foarme mei sjongster Hermien van der Weide, oan wa't er dat jier ek boaske. Fanôf de jierren santich, nei't sy har ta it kristendom bekeard hiene, hawwe sy jierrenlang fral religieuze muzyk útbrocht.
Begjin jierren njoggentich kaam der in ein oan it religieusk repertôre. Yn 1999 waard it houlik ûntbûn.