cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
1970-er jierren
Oersjoch
Yn Aazje ûntstie yn 'e 1970-er jierren in hiel nije sitewaasje nei de erkenning fan 'e Folksrepublyk Sina troch de Feriene Naasjes, de dea fan 'e Sineeske 'grutte roerman' Mao Zedong en it begjin fan 'e ienfiering fan kapitalistyske eleminten yn 'e Sineeske ekonomy troch syn opfolgers. Yn Kambodja kamen yn 1975 de kommunistyske Reade Kmer oan 'e macht, dy't ûnder lieding fan Pol Pot tusken 1975 en 1979 de Kambodjaanske Genoside begiene op 'e ynwenners fan harren lân, wêrby't sa'n 2 miljoen minsken omkamen. Yn Súd-Aazje makke East-Pakistan him yn 1971 ûnder de namme Bangladesj los fan 'e rest fan Pakistan. Dêr wie de bloedige Bingaalske Befrijingsoarloch foar nedich, dêr't ek Yndia (oan 'e kant fan Bangladesj) yn behelle rekke.
Underwilens gie yn Afrika, Oseaanje en it Karibysk Gebiet it proses fan dekolonisaasje fierder. Doe't nei de Anjerrevolúsje fan 1974 yn Portegal de demokrasy ynfierd waard, joech ek dat lân syn koloanjes op, en koene lannen as Angoala, Mozambyk, Guinee-Bissau en Kaapverdje einlings selsstannich wurde. In oare Portegeeske koloanje, East-Timor, waard lykwols koart nei de ûnôfhinklikheid anneksearre troch Yndoneezje, wat late ta de Besetting fan East-Timor, dy't hast tritich jier duorje soe. Nettsjinsteande it feit dat hast hiel Afrika oan 'e ein fan 'e jierren santich dekolonisearre wie, waard it wrâlddiel it hiele desennium troch pleage troch hongersneden, oarloggen en boargeroarloggen. Ek steatsgrepen kamen rûnom foar, lykas dy yn Etioopje wêrby't keizer Haile Selassie yn 1974 nei in lang regear ôfset en fermoarde waard. Boppedat waarden frijwol alle Afrikaanske lannen regearre troch diktators, lykas de beruchte Idi Amin, dy't 1971 yn Uganda oan 'e macht kaam.
Kultureel sette de Westerske maatskippij yn 'e 1970-er jierren de fernijings troch dy't yn 'e 1960-er jierren begûn wiene, lykas in tanimmend polityk bewustwêzen by gewoane boargers, in oanwaaksende frijheid fan 'e jongerein en foarútgong op it mêd fan feminisme en emansipaasje fan froulju. Itselde gou foar de Seksuële Revolúsje, wat û.m. late ta it Gouden Tiidrek fan de Pornografy.
Op it mêd fan 'e ekonomy wurde de 1970-er jierren faak sjoen as in draaipunt yn 'e skiednis fan 'e tweintichste iuw. It wie nammentlik de perioade wêryn't in ein kaam oan 'e nei-oarlochske ekonomyske groei, mei as gefolch it sluten fan fabriken, it yn it neigean reitsjen fan hiele tûken fan yndustry (benammen mynbou en de stielyndustry) en tanimmende wurkleazens. Dat proses waard noch frijwat oanboaze troch de Oaljekrisis fan 1973, dy't feroarsake waard troch in embargo fan 'e troch de Arabyske lannen behearske Organisaasje fan Oaljeprodusearjende en -eksportearjende Lannen (OPEC) tsjin bûnsgenoaten fan harren fijân Israel. Alles mei-inoar stoarte dat de Westerske wrâld yn in djippe resesje, dy't sels wer late ta it ferfangen fan 'e Keynesiaanske krisisbestriding, dy't yn 'e 1930-er jierren effektyf bleken wie, troch de opkommende neoliberale ekonomyske teoryen. De ekonomy fan Japan rûn troch alle krises net folle skea op en it lân helle yn 'e santiger jierren West-Dútslân yn om 'e twadde ekonomy fan 'e wrâld te wurden (nei dy fan 'e Feriene Steaten).
Untsliepeniskatedraal (Vitebsk)
De Katedraal fan de Untsliepenis fan de Mem Gods (Wyt-Russysk: Свята-Успенскі кафедральны сабор) is in otterdokse katedraal yn de Wyt-Russyske stêd Vitebsk. De katedraal leit op in heuvel op it plak dêr't de Vitsba yn de Westlike Dvina útmûnet. De oarspronklike roomsk-katolike katedraal waard yn 1936 troch de Sovjetautoriteiten ferneatige en yn de jierren 2001-2011 wer hielendal rekonstruearre.
Skiednis
Al yn heidenske tiden wie de heuvel dêr't de tsjerke op stie in hillich plak. It âldste dokumint dêr't in kristlik bouwurk op it plak yn neamd wurdt datearret fan 1406. Nei't tsaar Peter yn de Noardske Kriich de stêd yn 1708 yn brân stekke liet waard yn de jierren 1743—1777 op de lokaasje in barok kleasterkompleks boud. Nei de ûntbining fan dit Poalsk-Litouske Mienebest droech tsaar Paul I op 18 july 1799 de gryksk-katolike tsjerke oer oan de otterdokse mienskip. Yn 1804 waard in grutte koepel boppe it preesterkoer tafoege en waard de barokke gevel yn klassistyske styl ferboud. De tsjerke waard by de fjildtocht yn 1812 fan Frânske troepen nei Ruslân plondere en brûkt as sikehûs. By it kleasterkompleks hearden ek de gebouwen fan it Teologyske Seminaarje fan Vitebsk. Nei oktober 1917 waarden it seminaarje en de katedraal yn Vitebsk sletten.
Weropbou
Op 26 septimber 1998 lei patriarch Aleksi II in kapsule mei in betinkingsbrief op it plak fan de eardere katedraal en wijde de earste stien foar de weropbou fan de katedraal. De presidint fan Wyt-Ruslân, Aleksandr Lûkasjenko, ûnderstipe it plan foar de rekonstruksje en yn juny 2000 waarden de earste tariedings foar de bou útfierd.
Tsjin it ein 2009 waarden de klokketuorren foltôge en de koepels en klokken omheech takele. Op 28 septimber 2009 waard de tsjerke troch patriarch Kirill besocht. Oant en mei 2011 waard der noch fierder oan de tsjerke wurke en fresko's oanbrocht.
De rite fan de grutte wijing fan de katedraal fûn op 30 septimber 2011 plak troch de patriargale eksarch fan hiel Wyt-Ruslân en Minsk en Slûtsk, metropolyt Filaret.
Tucson (betsjuttingsside)
"Tucson" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
Donskoj-kleaster
It Donskoj-kleaster (Russysk: Донско́й монасты́рь) is in kleaster foar manlju yn de Russyske haadstêd Moskou. It kleaster waard yn 1591 stifte en foarmet mei it grutte tal tsjerken, de muorren, tuorren en it tsjerkhôf in wichtich religieus en toeristysk monumint en de haadstêd. It leit oan de Donskaja Ulitsa, súdlik fan de âlde binnenstêd en noch krekt binnen de stedsgrinzen fan foar 1917.
Skiednis
thumb|200px|left|Ikoan fan de Mem Gods fan de Don It Donskoj-kleaster waard sûdlik fan de stêd stifte ûnder it regear fan tsaar Fjodor Ivanovitsj. De skiednis begûn mei de bou fan in lytse, ienkoepelige katedraal dy't oan de Mem Gods fan de Don wijd waard. Om dy katedraal te ûnderskieden fan de letter boude katedraal mei deselde namme wurdt dy earste katedraal hjoeddedei de Alde of Lytse Katedraal neamd. De arsjitektuer fan de Alde Katedraal komt net oerien mei dy fan in tradisjonele kleasterkatedraal en hat folle mear fan de yn dy tiid boude parochytsjerken, lykas de yn 1931 sloopte Apostel-Nikolaastsjerke yn it stedsdiel Arbat.
Dat it kleaster en de katedraal wijd waarden oan de Mem Gods fan de Don hie te meitsjen mei de oanwêzigens fan it Ikoan fan de Mem Gods fan Don op itselde plak yn de dagen dat de Tataren Moskou bedrigen en der in mobyl fort op dit plak fêstige wie om Moskou te ferdigenjen. Dat ikoan waard yn dy nuodlike tiid út de Ferkundigingskatedraal yn it kremlyn helle en ûnderbrocht yn it kamp fan Boris Godûnov, dêr't in tydlike Sergius fan Radonezjtsjerke stie. It ikoan moast Ruslân bystean om te helpen by de striid tsjin de fijân, sa't it dat neffens de tradysje earder ek dien hie by de Slach om Kûlikovo yn 1380, doe't Dmitri Donskoj it ikoan meinommen hie. De Tataren joegen belies en waarden by de weromtocht ferslein. thumb|300px|Kompleks fanút de loft In grut kleaster wie it ynearsten net. Yn de ûnrêstige tiid tusken 1604 en 1613 waard it troch Poalske troepen ferneatige en bleau it foar in lange tiid ferlitten. De sitewaasje fan it kleaster begûn te feroarjen doe't oare kleasters oan it Donskoj-kleaster waarden tawiisd. Tsjin de ein fan de 17e iuw waard mei help fan tsarevna Katarina Aleksejevna útein set mei in omfangryk bouprogramma. Yn 1698 waard in folle gruttere katedraal ynwijd. Dy ek oan it Don-ikoan wijde tsjerke wurdt ek wol de Grutte Katedraal neamd. Likernôch yn deselde tiid (1686-1711) krige it kleaster in nije bemuorring mei tolve tuorren, dy't wol wat ha fan de tuorren fan it Novodewitsjy-kleaster.
It gyng it kleaster yn de 18e iuw goed foar de wyn en it besiet in soad grûn mei liifeigenen. Yn dy tiid ûntstie it kleaster sa't it tsjintwurdich oerlevere is. Der waard in poartetsjerke boud (1713-1714), in klokketoer boppe de westlike poarte (foltôge yn 1753) en in ferbliuw foar de archimandriten (1745-1750). Ek kamen der oare nije gebouwen, wylst de muorren fan de Grutte Katedraal beskildere waarden mei nije fresko's fan de italjaanske keunstner Antonio Claudio. thumb|200px|left|De oanslach op aartbiskop Ambrosius (Charles Michel Geoffroy, 1845)
In tragysk barren fûn yn 1771 yn it kleaster plak. It Russyske leger hie fanút súdeast Jeropa de pest meinaam en dy feroarsake yn de jierren 1770-1771 in epidemy. Doe't bekend waard dat yn 1771 ek yn Moskou de pest omware, dreau de wanhope fan de minsken de befolking ta anargy. Dokters waarden der fan beskuldige pasjinten moedwillich dea gean te litten of sels te fergiftigjen. Maatregels om de epidemy tsjin te gean, lykas it ferbaarnen fan de klean fan slachtoffers, waarden ferkeard begrepen en soargen wer foar nij gewelt. Sûnder tastimming waarden de prosesjes holden mei it risiko fan fierdere besmetting. No hie aartsbiskop Ambrosius ek in wûnderdiedich ikoan oan de Barbarapoarte ferwiderje litten, om't dêr grutte kloften byinoar kamen en sa de epidemy fierder holpen te fersprieden. Dat feroarsake grutte lilkens en foar in nije weach fan geweld. Wylst de aartsbiskop him yn it Donskoj-kleaster skûl hold oerfoel in dwylsinnige mannichte it kleaster en lynchte dêr de aartsbiskop. De dieders fan it trelit waarden identifisearre en ophongen. Yn de 19e iuw waard op it kleasterterrein in skoalle oprjochte om kandidaten ta te rieden foar it seminarium. Ek hie it kleaster in skoalle fan ikoaneskilders. it kleastertsjerkhôf waard aloan grutter. Foar de revolúsje hie it kleaster de heechste status dy't it hawwe koe.
Nei de Oktoberrevolúsje
Al gau nei de revolúsje fan 1917 begûn de nije anty-religieuze oerheid mei it opheffen fan kleasters en ek it Donskoj-kleaster waard al yn 1918 formeel sletten. It monastike libben gyng lykwols noch troch oant it ein fan de jierren 1920. Yn dy perioade krige patriarch Tichon nei syn arrestaasjes hûsarrest yn it kleaster en ûndergyng alderlei narderij fan de bolsjewiken. De patriarch ferstoar yn 1925 yn in klinyk en waard mei Palmpeaske by de súdlike muorre yn de âlde katedraal yn in nammeleas grêf begroeven. thumb|260px|Bewarre reliëf fan de yn de jierren 1930 ferneatige Ferlosserkatedraal Yn de jierren 1920 waard in anty-relieuze útstalling yn it kleaster organisearre. Letter waard der yn it kompleks in anty-religieus keunstmuseum oprjochte. Op it tsjerkhôf waard yn 1927 in krematoarium boud, mei hege útsûndering mocht der noch op it hôf begroeven wurde. Yn 1929 wiene alle kleastertsjerken fan it eardere kleaster sletten foar de earetsjinst. Weardefolle 18e oant 19e iuwske dokuminten út it kleasterargyf ferhûzen nei de steatsargiven.
Yn de jierren 1930 waarden allegear fragminten fan guon ôfbrutsen tsjerken nei it terrein brocht, lykas dy fan de Himelfearttsjerke oan de Pokrovkastrjitte, de Nikolaastsjerke fan Bely Gorod, de heech-reliëfs fan de Ferlosserkatedraal en in fragmint fan de Sûcharev-toer en de byldhoukeunst fan de triomfbôge dy't op it Triumfalnaja Plein stien hie. Yn 1964 waard it kleaster in dependânse fan it Museum fan Arsjitektuer.
Nei de Twadde Wrâldkriich waard de Lytse Katedraal wer iepene foar de earetsjinst. Yn 1982 foel it beslút om it patriargaat te ferhûzjen nei it Donskoj-kleaster om dêr de offisjele residinsje fan de patriarch te fêstigjen, it waard lykwols net it Donskoj-kleaster mar it Danilov-kleaster dat dy funksje krige.
Donald Jones
Donald Towe Jones (Harlem (New York), 24 jannewaris 1932 – Amsterdam, 5 novimber 2004) wie in Amerikaansk-Nederlânsk dûnser, akteur en sjonger fan Afro-Amerikaansk komôf.
Biografy
Jones waard oarspronklik oplaat ta reklameûntwerper yn de FS. Yn 1954 ferfear er nei Amsterdam om it dêr as dûnser te besykjen en om it rasisme yn syn lân te ûntflechtsjen. Jones waard de earste swarte stjer yn de Nederlânske showbizz. Nei't er sels sei wie er yn Nederlân yn de earste jierren in attraksje: "Ik wie in 'oddity'. In frjemd ding. Jo koene it oanreitsje en jo koene der mei prate. Ik rûn in kear troch de Leidsestrjitte en ik fielde ynienen in hân troch myn hier. Ik skrok my lam. Wiene it famkes, se seine: 'Sorry menear, wy woene ekes fiele'".
Hy waard rillegau bekend yn Nederlân troch de protte optredens yn telefyzje- en kabaretproduksjes. Syn engaazjemint krige er by Sieto en Marijke Hoving yn harren kabaretgroep Tingel Tangel. Ein jierren fyftich spile er de rol fan wurkstudint Dinky yn de telefyzjerige Pension Hommeles. Yn dy searje sjong er Ik zou je in een doosje willen doen, fan Annie M.G. Schmidt en Cor Lemaire, dat in hit waard.
Donald Jones dûnse tal fan jierren yn de Snip en Snap Revu en yn de Show fan André van Duin. Yn de bernerige Mik & Mak hie er in haadrol as de freon fan de beppesizzer fan Oma Tingeling (Magda Janssens).
Donald Jones stoar mei 72 jier oan in hertoanfal. Hy waard kremearre op Westgaarde.
Berkley Books
Berkley Books is in Amerikaanske útjouwerij dy't fêstige is yn New York. It bedriuw makket ûnderdiel út fan it Britske útjouwersconcern de Penguin Group. De bekendste ymprint fan Berkley is Ace Books, dêr't science fiction en fantasy ûnder útjûn wurdt.
Skiednis
Berkley Books waard yn 1955 as in selsstannich bedriuw oprjochte troch Charles Byrne en Frederic Klein, twa boekeredakteurs dy't earder by Avon Publications wurke hiene. De útjouwerij droech yn 't earstoan de namme Chic News Company, mar waard noch yn itselde jiers omneamd ta Berkley Publishing Co. Al rillegau begûn it bedriuw him ta te lizzen op 'e publikaasje fan science fiction-literatuer. Yn 1965 waard Berkley oernommen troch G.P. Putnam's Sons, wêrnei't it de paperback-ymprint fan dy útjouwerij waard.
Yn 1982 naam Putnam ek Grosset & Dunlap en Playboy Press oer, en doe waarden de Ace Books- en Jove Books-ymprints fan Grosset & Dunlap, mei dêropta Playboy Press as gehiel oan Berkley tafoege. Playboy Press gie úteinlik folslein op yn Berkley, sadat de namme yn ûnbrûk rekke, mar Ace en Jove waarden beholden as aparte ymprints. Meitiid ûntjoech Ace him ta de science fiction-ymprint, wylst Berkley sels him almar mear begûn ta te lizzen op militêre romans, lykas it troch de ferfilming ferneamd wurden The Hunt for Red October, fan Tom Clancy.
Hjoed de dei makket Berkley ûnderdiel út fan 'e Amerikaanske difyzje fan 'e Britske Penguin Group, dy't yn 1996 Putnam oernaam. De útjouwerij publisearret sawol paperbacks as hardcover-edysjes.
Ferkundigingstsjerke (Vitebsk)
De Ferkundigingstsjerke (Wyt-Russysk: ) is in monumint fan de âlde Polotsk-arsjitektuer fan de 12e iuw. De tsjerke stiet yn it sintrum fan de Wyt-Russyske stêd Vitebsk op de lofter kant fan de Westlike Dvina. De tsjerke waard yn 1961 ferneatige, mar yn de jierren 1990 mei moderne techniken wer opboud.
Skiednis
Oer de boudatum fan de tsjerke bleau gjin skriftlike ynformaasje bewarre. Neffens de meast boarnen giet it tsjerkegebou op de 12e iuw werom. In oerlevering wol ha dat Aleksander Nevski yn de tsjerke troude mei Paraskevija (Aleksandra) fan Polotsk.
Oant 1619 bleau de tsjerke otterdoks. Yn dat jier waard de tsjerke yn opdracht fan de Poalske kening Sigismund III oerdroegen oan de Uniaten. De tsjerke rekke slim skeind yn de Noardlike Kriich. Der waarden yn 1714 reparaasjes útfierd en yn 1759 waard de tsjerke ferboud ta in barok gebou mei in katolyk oansjen en klokketuorren. De tsjerke waard yn 1832 werom jûn oan de otterdokse mienskip en yn it midden fan de 19e iuw wer ferboud.
Nei de Oktoberrevolúsje waard de tsjerke sletten. Yn dy tiid wie it gebou yn gebrûk as pakhûs en dêrnei as argyf. Mear fernielings oan de eardere tsjerke fûnen plak yn de Twadde Wrâldkriich en yn 1961 joegen de autoriteiten opdracht om de tsjerke op te blazen. De ôfbraak waard lykwols net hielendal útfierd en guon dielen fan de muorren bleaune stean. Yn 1968 waard der pún ôffierd en argeologysk ûndersyk dien troch Michael Karger (1903-1976). De ruïnes waarden yn 1977 konservearre.
De tsjerke waard yn de jierren 1993-1998 rekonsturearre yn de foarm fan de 12e iuw neffens in projekt fan G.A. Lauretski. De noch besteande fragminten fan de oarspronklike muorre bleaune dêrby bewarre en sichtber troch't dy dielen net bepleistere binne.
Hendrik de Sandra Veldtman
Hendrik de Sandra Veldtman, ek bekend as De Sandra Veldtman van Slochteren, (Grins, doopt 29 juny 1756 - 9 jannewaris 1816) wie in Nederlânske politikus en frijmitselder. Hy bewenne fan 1781 ôf de Fraeylemaborg yn Slochteren.
Libben en wurk
De Sandra Veldtman, soan fan Assuerus Joan Veldtman en Etta Catharina Emmen, beklaaide ferskate funksjes op provinsjaal en lanlik nivo. Hy waard op 7 maart 1795 ôffurdige út namme fan Grinslân foar de Steaten-Generaal fan de Nederlannen, wie lid fan it departemintaal bestjoer fan Grinslân fan 4 juny 1802 oant 1 augustus 1805 en lid fan de Provinsjale Steaten fan Grinslân foar de lanlike stân fan 19 septimber 1814 oant 1816.
De Sandra Veldtman wie teffens lid fan it genoatskip de Oeconomische Tak.
De Sandra Veldtman hat twaris troud west. Yn 1776 boaske er oant Johanna Catharina Aleida van Rehden en yn 1786 troude er fannijs mei Adelgunda Christina Wolthers. Ut it earste houlik waard in soan, en út it twadde waard in dochter berne.
Standerttype Snits
thumb|250px|Stasjon Snits It Standerttype Snits is in stasjonsûntwerp dat yn de jierren 1881 -1885 brûkt waard foar seis spoarstasjons yn Nederlân. Fan dizze gebouwen binne der noch trije oanwêzich.
Soart gebou
It symmetryske stasjonsgebou, nei alle gedachten ûntwurpen troch de arsjitekt M.A. van Wadenoijen, bestiet út in sintraal, twa boulagen heech part mei fjouwerkante plattegrûn en twa fleugels mei rjochthoekige plattegrûn. De totale breedte ferskilt troch de lingte fan de sydfleugels: Tiel hat by elke fleugel fjouwer sydruten (lykas eartiids Appingedam, Gorkum en Warkum), Snits fiif en Delfsyl sân. It sintrale part wurdt troch in brutsen skylddak dutsen, dêr 't fjouwer skoarstiennen op pleatst binne, de fleugels wurde troch skylddakken dutsen. Op it foarste dakskyld fan it sintrale diel stiet in dakkapel mei sealdakje en klok. It gebou is út brune bakstien oplutsen, de dekorative gevelbannen binne wyt bepleistere. Delfsyl hat as iennichste in gebou dat folslein út brune bakstien oplutsen is. De hoeken wurde ôfsletten troch pilasters, de gevels ûnder de daklist wurde ôfsletten troch in trochrinnend fries, dekorearre mei sirkelfoarmige eleminten. Finsters en doarren, sawol oan de foar- as oan de efterkant, binne by de noch besteande gebouwen troch nije ferfongen. De measten sitte wol op it oarspronklike plak yn de gevels. Tsjin de eastlike sydgevel en oer de hiele lingte fan de eftergevel is in perronoerkaping pleatst, dy't yn de styl fan de Jugendstil útfierd is. De pylders fan getten izer mei Korintyske kapitelen stypje in foarse houten luifel.
Jove Books
Jove Books (foarhinne Pyramid Books) is in Amerikaanske útjouwerij fan paperback-boeken, dy't fêstige is yn New York. It bedriuw is tsjintwurdich in ymprint fan Berkley Books, dat wer ta de Penguin Group heart.
Skiednis
Pyramid Books waard yn 1949 oprjochte troch útjouwers Afred R. Plaine en Matthew Huttner. Ein jierren sechstich diene dy it bedriuw fan 'e hân oan 'e Walter Reade Organization, wêrnei't it yn 1974 oankocht waard troch Harcourt Brace. As ymprint fan dy útjouwerij waard Pyramid Books yn 1977 omneamd ta Jove Books. Yn 1979 waard de ymprint ferkocht oan G.P. Putnam's Sons, dy't Jove ûnderbrocht by syn difyzje Berkley Books. Yn 1996 waard Putnam oernommen troch de Britske Penguin Group.
Sergej Aleksandrovitsj fan Ruslân
Sergej Aleksandrovitsj (Russysk: Сергей Александрович); * 11 maaie 1857 - † 17 febrewaris 1905) wie in Russysk grutfoarst en gûverneur fan Moskou. Sergej wie de op ien nei jongste soan fan tsaar Aleksander II en hearde ta it Romanov-hûs. Hy stie bekend om syn konservative opfettings en waard yn 1905 yn it kremlyn fan Moskou fermoarde troch in oanslach.
Libben
Grutfoarst Sergej Aleksandrovitsj waard op 11 maaie 1857 berne yn de Zûbov-fleugel fan it Katarinapaleis yn Tsarskoje Selo. Hy wie it sânde bern en de fyfte soan fan de acht bern fan Aleksander II fan Ruslân en syn earste frou Maria Aleksandrovna.
Sergej Aleksandrovitsj wie tige ynteresearre yn keunst en kultuer, itjinge er fan syn mem Marie fan Hessen-Darmstadt hie. Sergej troude yn 1884 mei prinses Elisabet fan Hessen-Darmstadt, in beppesizzer fan keninginne Fiktoaria. Hja krigen tegearre gjin bern, mar wiene fâlden fan de twa bern fan syn broer Pavel Aleksandrovitsj: Marije Paulowna en Dmitri Pavlovitsj. Oer de grutfoarst wurdt sein dat er homoseksuëel wie.
Karriêre
Lykas oare manlike leden fan it Romanov-hûs, folge Sergej in militêre karriêre. Yn 1882 beneamde syn broer Aleksander III Sergej ta kommandant fan it 1e Bataljon Preobrazjenski Liif-Rezjimint, in funksje dy't er oant 1891 hie. Yn 1889 waard Sergej befoardere ta de rang fan generaal-majoar.
Tusken 1891 en 1905 wie Sergej gûverneur-generaal fan Moskou. Hy wie net populêr en benammen mei de Chodinka-tragedy krige syn reputaasje in djippe dûk. As gûverneur-generaal wie Sergej ferantwurdlik foar de gefolgen fan in massaal feest ta eare fan de kroaning fan Nikolaas II op it Chodinfjild, in militêr oefenterrein mei loopgraven. It feest waard troch in heal miljoen minsken bywenne, mar nei't der troch geroften gedrang ûntstie foelen der in soad minsken yn de loopgraven, dy't troch oaren fertrape waarden. De tragedy kostte 1.389 minsken it libben. Fanwegen syn konservative belied beskôgen guon minsken him as reaksjonêr.
Tsjin de ein fan 1904 wie it ferrin fan de kriich mei Japan foar Ruslân tige ûngeunstich en it lân wie yn in steat fan ûnstjoer. It folk wie ûntefreden en balstjurrich en der kamen jimmeroan mear demonstraasjes. Om de oarde de hanthavenjen naam de druk op Sergej ta. Hy wie foar in hurde oanpak fan om sa in ein te meitsjen oan it revolúsjonêre gêstjen, mar syn omkesizzer tsaar Nikolaas twifele en wist net goed troch te pakken. Teloarsteld oer de gong fan saken yn Ruslân, it útbliuwen fan serieuze maatregels en de swakte fan ministers en riedsleden fan de tsaar joech Sergej op 1 jannewaris 1905 syn funksje as gûverneur op. Sergej bleau lykwols de heechste befelhawwer fan de troepen fan it militêre distrikt fan Moskou. thumb|left|200px|Betinkingskrús foar grutfoarst Sergej Aleksandrovitsj
Dea
thumb|250px|Plechtichheid by it weromsetten fan it betinkingskrús op it plak dêr't de grutfoarst fermoarde waard Op 4 febrewaris 1905 makke Ivan Kaljajev, in terrorist fan de sosjaal-revolusjonêre beweging, in ein oan it libben fan de grutfoarst. Underweis nei syn âlde wurkplak as gûverneur om dêr noch wat wurksumheden of te sluten, ferliet de grutfoarst moarnsier it Nikolaaspaleis. Wylst wachte Kaljajev op de komst fan de grutfoarst en hold yn syn hannen in yn kranten ferpakte nitroglyserine-bom. Yn it kremlyn fan Moskou, tichteby de Nikolaaspoarte, smiet Kaljajev de bom yn de skoat fan de grutfoarst, dy't fuortendaliks ûntplofte en it lichem fan de grutfoarst út inoar rôp. De oerbliuwsels fan de skeinde Sergej waarden by inoar socht en nei it balsemjen yn in kiste lein en nei de katedraal fan it Tsjûdovkleaster brocht.
Op it plak dêr't Sergej fermoarde wie waard letter in betinkingskrús delset. Nei de ûndergong fan de Romanov's waard it krús troch de bolsjewiken ferneatige. Op 4 maaie 2017 is der in rekonstruksje fan it krús ûntbleate by in plechtichheid dêr't ek presindint Pûtin en partriarch Kirill by oanwêzich wiene.
It Tsjûdovkleaster waard nei de Oktoberrevolúsje yn 1928 sloopt en op it plak ferriisde it presidium fan de Heechste Sovjet. De krypte mei de grêfkelder lei op in binnenplak fan dat gebou, dat doe as parkearplak tsjinne. Yn de jierren 1990 ûntdieken arbeiders de tichte yngong fan de grêfkelder. De kiste yn de kelder waard ûndersocht en it die bliken dat de oerbliuwsels fan de grutfoarst noch altiten oanwêzich wiene, dy't oerdekt wiene mei syn militêre oerjas mei dekoraasjes en in ikoan. De kiste waard yn 1995 offisjeel opgroeven en nei in betinkingstsjinst yn de Aartsingel Michael-katedraal yn it kremlyn op 17 septimber 1995 byset yn in krypte fan it Novospasski-kleaster.
Grutte Priis Formule 1 fan San Marino 2003
Utslaggen fan de Grutte Priis Formule 1 fan San Marino 2003 yn Imola op 20 april 2003. It wie de fjirde race fan 16 races fan de Formule 1 yn 2003. Hy waard op Imola hâlden. De race waard hâlden oer 62 omgongen, op it 4,9 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 305,6 kilometer.
Katedraal fan de barmhertige Jezus (Vitebsk)
De Katedraal fan de barmhertige Jezus (Wyt-Russysk: Кафедральны сабор) is in roomsk-katolike katedraal yn Vitebsk, Wyt-Ruslân. It tsjerkegebou is sûnt 19 juny 2011 de biskopstsjerke fan it bisdom Vitebsk.
Skiednis
Op it plak fan de hjoeddeiske katedraal waard ynearsten yn it jier 2000 in kapel boud. Op 12 septimber 2004 wijde de oarspronklik út Poalen ôfkomstige biskop Władysław Blin it plein foar de oansteande nijbou yn. De gemeenteried joech yn it midden fan oktober fan dat jier de fergunning foar de bou. De Salvatorianen lieden de bou. Op 10 oktober 2009 waard de tsjerke plechtich ynwijd troch biskop Vladislav Blin. Njonken de tsjerke waard in parochyhûs boud mei foar de jongerein in moetingssintrum, in ynternetkafé en in teäterromte.
Op 19 juny 2011, op it feest fan Corpus Christi, waard de tsjerke de katedraal fan it bisdom. De tsjerke naam dy status oer fan de Sint-Barbaratsjerke, dy't fanôf 1999 de funksje fan katedraal hân hie.
Foar de katedraal stiet in monumint fan paus Jehannes Paulus II. Poalske katoliken skonken it byld oan it bisdom yn it ramt fan it 30e jubileum fan de ferkiezing fan kardinaal Karol Wojtyła as paus. It monumint op in reade graniten sokkel is 4,5 meter heech en hat in Poalsktalige en in Wyt-Russysktalige ynskripsje.
Gert-Jan Segers
Iere karriêre
Nei syn ôfstudearjen, yn 1992, fûn Segers in baan as meiwurker fan 'e Twadde-Keamerfraksje fan 'e RPF. Yn 1999 wied er belutsen by 'Transformatie', in mienskiplik jongereinplatfoarm fan 'e RPF en it GPV, dat oprjochte wie om 'e fúzje fan dy beide partijen ta de KristenUny te befoarderjen.
Yn 1999 en 2000 wurke Segers in jier by de Evangelyske Omrop as sjoernalist foar Radio 1. Dêrnei waard er troch syn tsjerklike gemeente yn Leien en út namme fan it Grifformeard Sindingsbûn útstjoerd nei Egypte. Fan oktober 2000 oant juny 2007 wied er yn Kaïro koördinator fan in kristlik tariedingssintrum. Yn dy hoedanichheid wied er û.m. behelle yn it organisearjen fan konferinsjes foar kristlike foaroanlju en studinten. Neitiid reizge Segers ôf nei de Amerikaanske haadstêd Washington, dêr't er in masterstitel behelle oan 'e School of Advanced International Studies fan 'e ferneamde Johns Hopkins Universiteit, mei as spesjalisaasje Westersk-islamityske betrekkings en de tastân yn it Midden-Easten.
Politike karriêre
Werom yn Nederlân wie Segers fan 1 july 2008 oant septimber 2012 direkteur fan it wittenskiplik ynstitút fan 'e KristenUny, de Mr. G. Groen van Prinsterer Stichting. Yn dy funksje besocht er fanút kristlik perspektyf in bydrage te leverjen oan it Nederlânske maatskiplike debat oangeande de yntegraasje fan moslims. Yn dy tiid wied er ek ris te gast yn it NCRV-programma Schepper & Co., wêryn't er útlei hoe't men neffens him as kristen libje kin yn sawol in islamitysk lân as in sekuliere maatskippij lykas de Nederlânske.
By de Twadde-Keamerferkiezings fan 2012 stie Segers op it fjirde plak op 'e kandidatelist fan 'e KristenUny. Mei't de partij fiif sitten behelle, waard er op 20 septimber fan dat jier ynsward as folksfertsjintwurdiger. Segers syn grôtfolle portefúlje omfieme Feilichheid en Justysje, Keninkryksrelaasjes, Definsje, Jeropa, de Media, Binnenlânske Saken, Yntegraasje en Grûnrjochten. Hy wie benammen aktyf yn debatten oangeande it Nederlânske prostitúsjebelied en de bestriding fan minskehannel. Yn juny 2013 waard in moasje fan Segers oannommen, dy't it útstel omfieme om yn 'e Twadde Keamer tenei harksittings te hâlden wêrby't minsken ûnder ede yn 't ferhear nommen wurde kinne. Dy wurkwize moat in alternatyf biede foar it gauris as te swier beskôge ynstrumint fan 'e parlemintêre enkête.
Bûtenste Hebriden
De Bûtenste-Hebriden (Skotsk-Gaelysk: Na h-Eileanan Siar, Ingelsk: Outer Hebrides) binne in groep eilannen sa'n 60 km foar de westkust fan Skotlân, dy't part binne fan de Hebriden. Se binne skieden fan de Binnen-Hebriden en Schotland troch de Minch, de Lytse Minch en de Hebridensee. De haadstêd is Stornoway (Steòrnabhagh) op it eilân Lewis. De arsjipel hat in oerflak fan 3.071 km² en dêr wenje sa'n 26.000 eilanners.
Gert-Jan Segers
Politike karriêre
Op 10 novimber 2015 stapte Arie Slob op as foarsitter fan 'e KristenUny-fraksje yn 'e Twadde Keamer. Hy waard doe opfolge troch Segers, dy't dyselde deis troch de leden fan 'e oangeande KU-fraksje ta nije foarsitter keazen wie.
Bûtenste Hebriden
Bestjoerlik
De Bûtenste-Hebriden is in riedsgebiet (council area) mei de offisjele Skotsk-Gaelyske namme Na h-Eileanan Siar ('Westlike Eilannen'). De oantsjutting Na h-Eileanan Siar wurdt brûkt sûnt 1997 en wurdt ek yn offisjele Ingelsktalige teksten brûkt.
Geografy
De folgjende eilannen behearre ta de Bûtenste Hebriden(fan noard nei súd): Bewenne: Unbewenne:
Gert-Jan Segers
Politike karriêre
Nei de mislearre ûnderhannelings mei GrienLinks ûnder de kabinetsformaasje fan 2017, waard ynstee de KristenUny útnûge om as fjirde partij oan te skowen by de VVD, it CDA en D66 foar de formaasje fan it Kabinet-Rutte III. Segers gie op dy útnûging yn en naam, mei Carola Schouten as syn assistinte, diel oan 'e ûnderhannelings dy't ta de foarming fan it nije regear laten. Sels waard er yn dat kabinet gjin minister, mar keas er derfoar om ynstee fraksjefoarsitter te bliuwen.
Begjin april 2021, doe't it Kabinet-Rutte IV formearre waard, joech Segers oan om net wer oan in kabinet dielnimme te wollen mei Mark Rutte as premier. Dat wie yn reäksje op 'e útlekte petearsferslaggen fan 'e ferkenners foar in nij kabinet, dêr't út bliken die dat Rutte fan it lestige CDA-keamerlid Pieter Omtzigt ôf woe ("Positie Omtzigt, functie elders"). Fjirtjin dagen letter sei Segers lykwols dat er yn 'e hite hei sprutsen hie en dat er syn wurden weromnaam. Segers naam op 'e nij diel oan kabinetsûnderhannelings, dy't laten ta in fuortsetting fan 'e koälysje út Rutte III.
Op 13 jannewaris 2023 makke Segers bekend dat er nei tsien jier út 'e lanlike polityk stappe woe. Hy naam op 24 jannewaris ôfskie as lid fan 'e Twadde Keamer en waard dêrby beneamd ta ridder yn 'e Oarder fan Oranje-Nassau. As fraksjefoarsitter fan 'e KristenUny waard er opfolge troch Mirjam Bikker.
Oare wurksumheden
Njonken syn politike karriêre is Segers in fêste kollumnist by it Nederlânsk Deiblêd, en earder skreau er ek wol foar TijdSchrift, it orgaan fan it HGJB, en foar oare tydskriften. Fierders wied er fan 2008 oant en mei 2013 panellid by it EO-radioprogramma Deze Week, dat op 'e sneontejûnen útstjoerd waard, en dat yn 2014 in ferfolch krige ûnder de titel EO Door de Week. Teffens hat Segers twa romans publisearre, en dêropta ferskate non-fiksjewurken.
Priveelibben
Gert-Jan Segers is troud mei de ortopedagoge Rianne Zomer, mei wa't er trije dochters hat. Hy is in neef fan in oare KristenUny-politikus, Theo Segers, de boargemaster fan Molelannen.
De Tiidmasine
De Tiidmasine, yn it oarspronklike Ingelsk: The Time Machine, is in science fiction-novelle fan 'e hân fan 'e Britske skriuwer, essayist, senarioskriuwer, biolooch, etikus en histoarikus H.G. Wells (1866-1946). Dit wurk, dat in ier foarbyld is fan it stjerrende-ierdesubsjenre, wurdt yn 'e regel ferantwurdlik holden foar it popularisearjen fan it begryp tiidreizgjen, troch in fehikel of apparaat te brûken dat de betsjinner tastiet en spring fan it hjoed nei in yn 't foar sekuer bepaald tiidstip yn it ferline of de takomst. De term "tiidmasine" is in optinksel fan Wells, dat no algemien brûkt wurdt foar sa'n fehikel of apparaat.
Wells hie mei The Time Machine grut súkses, en it ferhaal is neitiid adaptearre ta in ferskaat oan media, wêrûnder harkspullen, tillefyzje en strips. Der is fierders twa kear in (sterk oanpaste) Hollywood-ferfilming fan makke, The Time Machine út 1960, fan regisseur George Pal, en The Time Machine út 2002, troch Wells syn oerpakesizzer Simon Wells. Teffens hat it boek in boarne fan ynspiraasje foarme foar withoefolle lettere science fiction-skriuwers. The Time Machine wie Wells syn earste langere wurk (foartiid hied er inkeld koarte ferhalen en essay's skreaun), en waard foar it earst útjûn yn 1895. It is skreaun yn it ik-perspektyf. De Fryske fertaling, fan oersetter Geart fan der Mear, kaam út yn 2013.
Ynhâld
Om syn masine te testen, reizget de Tiidreizger dermei nei it jier 802.701 n.Kr., dêr't er de Eloi moetet, in folk fan behindich stal, mar tige elegant en op geastlik mêd suver mear bern as folwoeksenen. Hja libje yn lytse mienskippen yn grutte en futuristyske, mar stadichoan fierder yn ferfal reitsjende gebouwen. Se sette alhiel neat út 'e wei en ite inkeld fruchten. De Tiidreizger besiket mei harren te kommunisearjen, mar dat slagget him mar kwealk, mei't de Eloi hoegenamt gjin nijsgjirrigens toane en samar ôflaat binne. De Tiidreizger tinkt dat er mei in freedsume kommunistyske maatskippij fan dwaan hat, dy't fuortkommen is út 'e oerwinning fan 'e minske mei syn technology op 'e natoer. Dêrnei, sa teorisearret er, moat de minske evoluëarre wêze om te oerlibjen yn syn nije om-en-by, dêr't er gjin krêft of yntellekt mear foar nedich is. Mei't harren wengebiet har gjin útdagings biedt, hawwe de Eloi fierders ek harren piid en lichaamlike fitheid ferlern. As er lykwols nei it plak weromkeard dêr't er yn dizze tiid arrivearre wie, blykt syn tiidmasine poater te wêzen.
Einlings kriget er foar it ferstân dat it apparaat troch ûnbekenden nei in tichtby gebou ta sleept is, dat derút sjocht as in sfinks, en wêrfan't de doarren fan binnenút beskoattele binne. Letter, as it tsjuster wurden is, wurdt er op in bedriigjende wize benei kommen troch de Morloks, sterke minskaapeftige ljochtskouwe grotbewenners, dy't inkeld nachts boppe de grûn komme. Mei't de Tiidreizger oannimt dat dit de lju binne dy't syn tiidmasine stellen hawwe, weaget er him yn harren ûndergrûnske wenten. Dêr ûntdekt er de masinery en yndustry dy't it boppegrûnske paradys draaiende hâlde. Hy past dan syn teory oan, en spekulearret dat it minsklik ras evoluëarre is ta twa ûnderskate soarten: de linze hegerein is ta de nutteleaze Eloi wurden, wylst de ûnderdrukte arbeidersklasse útgroeid is ta de meunstereftige Morloks. As er foar it ferstân kriget dat de Morloks de Eloi opite, stelt er syn teory by: harren relaasje is net dy fan masters en feinten, mar dy fan boeren en slachtfee.
Underwilens hat de Tiidreizger in Eloi fan 'e drinkeldea rêden doe't net ien fan har folk belangstelling foar har need toande. Har namme is Weena, en yn in perioade fan ferskate dagen ûntwikkelje se in ûnskuldige, waarme freonskip. De Tiidreizger nimt Weena mei op ûntdekkingstocht nei in fier gebou, dat de ruïne fan in museum blykt te wêzen. Dêr fynt er in foarried lúsjefers, en makket er in primityf soarte fan wapen, mei't er oannimt dat er de Morloks om syn tiidmasine befjochtsje moatte sil. Hy is fan doel en nim Weena mei werom nei syn eigen tiid, mar as hja benachte reitsje yn in bosk, wurde hja dêr yn it tsjuster troch de Morloks oanfallen. De Tiidreizger kin ûntkomme as er mei syn lúsjefers by fersin in boskbrân feroarsaket, mar Weena en de Morloks komme blykber yn 'e flammen om. thumb|right|150px|H.G. Wells.
Neitiid besykje de Morloks de tiidmasine te brûken as lokies om 'e Tiidreizger te fangen, mei't se net begripe dat er it apparaat brûke sil om te ûntkommen. Hy ûntsnapt en reizget fierder foarút yn 'e tiid, nei likernôch 30 miljoen jier n.Kr. Dêr sjocht er guon fan 'e lêste libbene dingen op in stjerrende ierde: gefaarlik oandwaande reade krabbe-eftige wêzens dy't stadich oer bloedreade strannen doarmje en jacht meitsje op flinters yn in wrâld dy't oerdutsen is mei ienfâldige moassige floara. Hy hâldt oan mei lytse spronkjes fierder de takomst yn te meitsjen, wêrby't er gewaar wurdt hoe't de draaiïng fan 'e ierde stadichoan stilfalt en hoe't de sinne almar grutter, reader en dizeniger wurdt, wylst de wrâld ferwurdt ta in dea plak mei't de lêste ferbastere wêzens útstjerre yn 'e oanboazjende kjeld.
Alhiel oerémis keart er werom nei syn laboaratoarium, dêr't er trije oeren letter arrivearret as dat er oarspronklik ôfset wie. Dy wyks fertelt er syn ûnleauwige freonen oer syn aventoeren, wêrby't er as bewiismateriaal in pear frjemdsoartige blommen foar 't ljocht hellet dy't Weena him yn 'e bûse treaun hie. Dan nimt de oarspronklike ferteller it ferhaal wer oer, om it boek ôf te sluten mei te sizzen dat er de oare deis weromkearde nei it hûs fan 'e Tiidreizger, dy't er doe oantrof by it meitsjen fan risselwaasjes foar in nije reis troch de tiid. De Tiidreizger ûnthiet him dat er mei in healoere werom wêze soe, en sette ôf. Mar no binne der trije jier foarbygien sûnder taal of teken fan 'e man, en hat de ferteller de hope opjûn dat er him ea noch weromsjen sil.
Fryske oersetting
De Fryske oersetting fan The Time Machine ferskynde yn 2013 ûnder de titel De Tiidmasine, yn in fertaling fan 'e hân fan Geart fan der Mear, dy't earder û.m. Tess of the d'Urbervilles, fan Thomas Hardy, en Idylls of the King, fan Alfred Lord Tennyson, oersette. De Tiidmasine waard útjûn troch Utjouwerij Elikser te Ljouwert, dy't him suver liket te spesjalisearjen yn fertalings nei it Frysk, mei in kreas omslachûntwerp makke troch Evelien Veenstra.
Willem Cornelis Heinsius
Willem Cornelis Heinsius (Starum, 21 juny 1689 - Starum, 23 septimber 1755) wie yn bestjoerder (1747) en boargemaster (1753) fan Starum.
In Dream yn in Dream
Ynhâld
A Dream within a Dream dramatisearret de betizing dy't in minske oerfalle kin as er tasjen moat hoe't de wichtige dingen yn it libben oan syn gryp ûntglûpe. It besef dat er net iens ien sânkerl beethâlde kin, liedt ta syn úteinlike fraach oft alles dan soms in dream is. Yn it gedicht wurdt "gouden sân" neamd, in byld dat Poe ûntliende oan 'e Kalifornyske Goudkoarts fan 1849. It bekendste sitaat út it gedicht is de regel: "Is all that we see or seem but a dream within a dream?" ("Is alles dat wy sjogge of lykje mar in dream yn in dream?").
Fryske oersetting
De Fryske oersetting fan A Dream within a Dream ferskynde yn 2008 ûnder de titel In Dream yn in Dream, yn it tydskrift HJIR. De fertaling wie fan 'e hân fan Herman Peenstra.
Alden
De âlden, âldelju, âlders (meastal wurdt de meartalsfoarm oanholden) of heit en mem binne de primêre fersoargers fan ien of mear bern. In manlike âlder hjit in heit, en in froulike âlder hjit in mem. Tradisjoneel foarmje in heit, in mem en ien of mear bern in famylje-ienheid dy't it gesin neamd wurdt, en dy't faak beskôge wurdt as de basisienheid fan 'e minsklike maatskippij. De relaasje tusken âlden en har bern wurdt oantsjut as it âlderskip, en it byhearrende eigenskipswurd is âlder-, âlderlik of parintaal.
Yn 'e Westerske wrâld binne sûnt de 1960-er jierren stadichoan alternative gearstellings fan gesinnen opkommen, benammen nei't yn in grut tal lannen it homohoulik ynfierd is. Sadwaande binne tsjintwurdich gesinnen mei twa heiten en gjin mem of mei twa memmen mar gjin heit frij normaal. Itselde jildt foar brutsen gesinnen, wêrby't de bern nei de skieding fan 'e âlden grutbrocht wurde troch inkeld de heit of (faker) de mem. Gauris drage yn sokke sitewaasjes beide âlden dochs noch (foar in diel) by oan 'e opfieding fan 'e bern, mar as dat ôfwikseljend dien wurdt of as ien fan 'e âlden dêr alhiel net mear by belutsen is, bygelyks fanwegen ferstjerren, ûnwil of om't hy of sy dêrta ûngeskikt achte wurdt, ferwiist men nei de oerbleaune âlder as in allinnichsteande âlder.
List fan planetoïden 84301-84400
Dit is in list fan planetoïden 84301-84400.
Alden
As de bern út 'e relaasje fan 'e âlden fuortkomme troch de opienfolging fan geslachtsferkear, swierwêzen fan 'e mem en befalling (yn it biologyske proses fan fuortplanting), sprekt men wol fan biologyske âlden, ta ûnderskie fan oare soarten âlden. Biologyske âlden jouwe harren genetysk materiaal troch en binne sadwaande elts foar 50% ferantwurdlik foar de genetyske opmaak fan harren bern. Dit is in foarm fan earstegraads besibskip, en yn dit ramt kinne biologyske âlden omskreaun wurde as foarâlden dy't op ien generaasje ôfstân fan 'e bern steane. Soms is by de fuortplanting noch in trêde biologyske âlder belutsen, lykas in draachmem.
As bern ûnderbrocht wurde by lju dêr't se hielendal gjin famyljebân mei hawwe, binne de âlden pleechâlden, of, as der in formele adopsje plakfûn hat, adopsje-âlden. De rol fan 'e âlden hâldt net op as de bern folwoeksen wurden binne, al fine der dan wol yngripende feroarings yn plak. Mar likegoed bliuwe âlden yn 'e regel by it libben fan harren bern belutsen, al is it mar op 'e eftergrûn en fan in ôfstân ôf. Tagelyk krije de folwoeksen bern der troch in eigen relaasje of houlik ornaris in ekstra pear âlden by, nammentlik de âlden fan 'e oarehelte, dy't de skoanâlden neamd wurde.
Eben-Haëzer (Suwâld)
Eben-Haëzer is de namme fan wat oant it jier 2000 de tsjerke fan de grifformearde gemeente fan Suwâld wie.
Skiednis
De Eben Haëzertsjerke oan de Tsjerkebuorren waard boud foar de kristlik-grifformearde gemeente fan Suwâld. De earste stienlizzing foar de ienfâldige sealtsjerke mei in útbou oan de noardlike muorre waard op 12 july 1864 lein.
Skuorring
Yn 1892 gyng de gemeente ynearsten mei yn de feriening fan de ôfskieden en dolearjende tsjerke, mar op 20 july 1893 naam de gemeente ûnder lieding fan dûmny J.W. Draijer (1851-1894) ôfstân fan de feriene grifformearde tsjerke. Tegearre mei de tsjerkeried in it grutste part fan de gemeente kearde de dûmny werom nei de fuortsette Kristlike Grifformearde Tsjerke. De minsken dy't harren net fine koene yn de skuorring tsjerkten ynearsten yn in skuorre. Dûmny J. Kooi (1848-1925) út Burgum naam de pastorale soarch op foar de pear grifformearden dy't yn Suwâld efterbleaune. Letter tsjerkten de Suwâldster grifformearden yn Oentsjerk en troch de wike kamen hja mei jimmeroan mear minsken tegearre yn Suwâld. Somtiden sletten kristlik-grifformearden har oan. Dêrfoar oer woeks ek de kristlik-grifformearde gemeente troch't guon út de omkriten fan Suwâld harren oansletten by de fuortsette Kristlike Grifformearde Tsjerke Troch't de kristlik-grifformearde gemeente in skeel krige mei de kristlik-grifformearde Synodale Kommisje sleat it grutste part fan de gemeente har yn 1899 wer by it ferbân fan de Grifformearde Tsjerken yn Nederlân oan. In lytse kristlik-grifformearde gemeente bleau efter en wist it bestean noch oant 1939 te rekken, doe't de kristlik-grifformearde gemeente opheven waard.
De opheffing fan de grifformearde gemeente
Tidens it Samen op Weg-proses waard by it tegearre gean fan de herfoarmen en grifformearden keazen foar de âlde herfoarme tsjerke. Eben Haezer waard ôfstjitten en nei de lêste tsjinst yn febrewaris 2000 ferkocht oan in partikulier. De tsjerke waard fuortendaliks dêrnei yn gebrûk nommen as wenhûs.
Oargel
Yn de grifformearde tsjerke stie in monumintaal oargel út 1787 fan Westfaalske komôf. Oarspronklik wie it ynstrumint nei alle gedachten boud foar in Dútske kleastertsjerke. Om 1886 krige it oargel in plak yn de grifformearde Plantaazjetsjerke fan Amsterdam. Yn 1931 waard it instrumint troch de grifformearde tsjerke fan Suwâld oernommen en troch Flentrop Oargelbouw wer opboud. Nei in ôfskiedskonsert op 29 maaie 1999 waard it oargel ôfbrutsen en opboud yn de Maranthatsjerke fan Alfen oan de Ryn. Mei de ferhûzing fan it oargel nei Alfen oan de Ryn gyng foar Fryslân in ryksmonumint felern.
Heit
In heit is in man of mantsjesbist mei neiteam. Dit is in foarm fan earstegraads besibskip. By de minske wurdt sokke neiteam spesifiker oantsjut as (ien of mear) bern, dat sawol jonges as famkes wêze kinne. As it om in jonge giet, sprekt men fan in soan, en as it om in famke giet, fan in dochter. By bisten wurdt ornaris de algemiene term 'jongen' oanholden, sûnder fierder ûnderskie te meitsjen tusken de geslachten. De relaasje tusken in heit en syn bern wurdt oantsjut as it heitwêzen, en ek wol as de heitesteat of paterniteit. De jierlikse feestdei dêr't it heitwêzen op fierd wurdt, hjit Heitedei. In poppenamme foar in heit is yn it Frysk heity. Yn wurdferbinings komt fierders de argayske foarm faar noch wol foar (lykas yn 'aartsfaar'). It eigenskipswurd dat ferwiist nei de heit is heite-, heitich of paternaal.
De froulike wjergader fan 'e heit is de mem. Heit en mem wurde tegearre de âlden, âldelju of âlders neamd, en foarmje mei harren bern in famylje-ienheid dy't it gesin hjit, en dy't faak beskôge wurdt as de basisienheid fan 'e minsklike maatskippij. De bân tusken in heit en syn bern is almeast ien fan besibskip, wêrby't de heit de mem troch it hawwen fan geslachtsferkear swiermakke hat yn in biologysk proses dat fuortplanting neamd wurdt. Om dizze gong fan saken te ûnderskieden fan oare foarmen fan 'e heitesteat, wurde sokke heiten ek wol biologyske heit neamd. Oars as dat by de biologyske mem it gefal is, kin de rol fan 'e biologyske heit yn ferhâlding ta syn neiteam al by it geslachtsferkear mei de mem, it saneamde oansetten, einigje. Benammen by in protte soarten bisten is dat it gefal, mar ek by de minske komt it net selden foar dat de man syn relaasje mei in frou beëiniget sadree't se swier rekket, en har fierders foar it grutbringen fan syn bern opdraaie lit.
As de heit yn sokke gefallen of om oare redens (lykas ferstjerren, sykte of skieding fan 'e mem) net oan 'e opfieding fan syn bern dielnimme kin of wol, is it mooglik dat syn bern hielendal troch de mem grutbrocht wurde; men sprekt dan fan in allinnichsteande mem. Oan 'e oare kant komt it ek wolris foar dat in heit allinne de bern opfiedt, faak nei it ferstjerren fan 'e mem. Dan sprekt men fan in allinnichsteande heit. It kin ek dat it plak fan 'e heit nei de beëiniging fan syn relaasje mei de mem hielendal of foar in diel oernommen wurdt troch de nije man of freon fan 'e mem. Dy wurdt dan de styfheit neamd. As bern ûnderbrocht wurde by lju dêr't se hielendal gjin famyljebân mei hawwe, is de heit in pleechheit, of, as der in formele adopsje plakfûn hat, in adopsjeheit. Yn 'e praktyk wurde alle neamde soarten heiten troch de bern faak gewoan mei 'heit' oansprutsen. Fierders wurdt de heit fan jins oarehelte oantsjut as in skoanheit.
Luma Carioca
Luma Carioca, echte namme ûnbekend (Rio de Janeiro, 9 maaie 1966), is in rêstend Brazyljaansk neakenmodel en pornografysk aktrise, dy't ek wol wurke hat ûnder de skûlnamme Luma Tropical.
Libben en karriêre
Luma Carioca waard yn 1966 berne yn 'e Brazyljaanske wrâldstêd Rio de Janeiro, dêr't hja ek opgroeide. Yn 1995, doe't se 29 jier wie, makke se har debút yn in pornografyske film. Neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) spile se yn totaal yn seis pornofilms, wêrûnder twa fan it Sweedske Private-label (Private Castings X 20 en Samba), en ien fan 'e foaroansteande Amerikaanske studio VCA Pictures (Tropica Erotica). Ek wurke se foar de minder bekende Amerikaanske labels Video Team en Leisure Time Entertainment.