cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
De Bloedbrulloft
Ynhâld
Yn 'e bosk, dêr't hja hinne flechte binne, beprate Leonardo en de Breid wat se no sille. Hoewol't se fertard wurde troch harren leafde foarinoar, is it dúdlik dat se tegearre gjin reälistyske takomst hawwe kinne. De Dea, yn 'e momkape fan in âlde biddelster, ferskynt oan 'e Brêgeman en biedt oan om him nei Leonardo en de Breid ta te lieden. De Brêgeman giet mei har, net begripend wat dat ynhâldt. As hja fuotstappen neieroan kommen heart, smeket de Breid Leonardo om út te naaien, mar dy wegeret. Ynstee set er derop ta. Twa gjalpen wurde heard, en dan ferskynt de Dea, dy't fertelt dat de beide mannen inoar fermoarde hawwe. Oan 'e ein fan it stik komt de Breid allinnich werom út 'e bosk, har wite troujurk besmodzge mei it bloed fan har beide frijers. De ymplikaasje is dat de Mem (fan 'e Brêgeman) har neitiid deadzje lit om 'e eare fan 'e famylje skjin te waskjen, mar dat falt bûten it toanielstik. (Yn guon opfierings wurdt der lykwols fan útgien dat de Breid yn 't libben bliuwe mei om't foar har te libjen mei de pine en it fertriet fan 'e dea fan har frijers in slimmere straf is as om stjerre te moatten.)
Fryske oersetting
Bodas de Sangre is ûnder de titel De Bloedbrulloft nei it Frysk ta oerbrocht troch klassyk oersetter Klaas Bruinsma, dy't fral bekend is om syn ferfrysking fan û.m. Homêros syn Ilias en Odyssee. It waard yn in boekje fan 61 siden yn eigen behear útjûn, al waard dêrby neffens de gegevens yn it digitaal argyf fan Tresoar gjin jier oanjûn. Wol wurdt der oantsjut dat der in bewurking fan makke is troch Pieter Stellingwerf en Ytsje Hettinga, dat it moat grif ris in kear opfierd wêze. Bruinsma syn oersetting is yn te sjen by Tresoar ûnder oanfraachnû. 10851 fr folio.
Kamp Haaren
Skiednis
De nazy’s neamden it grutseminaarje Das Sanatorium. Totaal binne der fjouwer kampkommandanten west. Fan 8 desimber 1944 oant 1 febrewaris 1941 hie SS-Obersturmführer (earste luitenant) Heinrich Wacker as SD de lieding oer it kamp. Yn it kamp kamen twa groepen finzenen telâne. Yn alle gefallen waarden 1800 minsken finzen naam foar Untersuchung. Mar in pear fan dy lju binne frijlitten. Fierder wie der in groep fan om de 1400 finzenen dy't fêstsieten foar Grenzübertritt. Dêr wiene fersetslju, piloaten, parasjutisten, útnaaide finzenen en ûnderdûkers ûnder. Boppedat sieten der om de 600 gizelders yn it kamp. Under de groep Grenzübertritt wiene ek tsientallen by it Englandspiel oppakte Nederlânske plysjes. Op 31 augustus 1943 binne twa fan harren (Ben Ubbink en Pieter Dourlein) deryn slagge út kamp Haaren te ûntkommen. Hja koene de Britten warskôgje dat it hiele Nederlânske markonistennetwerk yn Dútse hannen wie.
Op de dei foar Mâle Tiisdei (5 septimber 1944) waard it kamp ûntromme en waarden de finzenen nei Kamp Vught brocht. Gizelders sûnder papieren waarden frijlitten. De 2800 mannen dy't oerbleaune waarden nei konsintraasjekamp Sachsenhausen deportearre; 650 froulju waarden nei Ravensbrück stjoerd. Hoefolle fan dy minsken de oarloch oerlibbe ha is net witten.
Gizelders
De Dútske besetter tocht mei it fêstsetten fan gizelders it ferset beheine en ôfskrikke te kinnen. De Dútsers pakten manlju op dy't se beskôgen as respektearre lieders yn rûnten dêr't ek fersetslju út rekrutearre wurde koene.
A Fistful of Warlocks
Ynhâld
Anastasia Luccio, in warder fan 'e Wite Ried fan Tsjoenderij, efterfolget yn 'e twadde helte fan 'e njoggentjinde iuw in warlock, in boasaardige tsjoender. It giet om in man dy't Alexander Page hjit, en dy't yn Liverpool in famke en har beide âlden op grouwélige wize fermoarde hat. It spoar liedt Anastasia nei it Wylde Westen fan 'e Feriene Steaten ta, dêr't sy en har oanhâldend kleiende boppenatuerlike ryddier Karl, dy't eins gjin hynder mar in bûzehappert is, yn it rouwe feestedsje Dodge City bedarje, yn Kansas.
Yn in saloon dêre fynt Anastasia einlings en te'n lêsten Page werom, mar ta har skrik is dy dêr yn it selskip fan in trijetal oare warlocks. Wylst Anastasia, dy't mient dat de boaze tsjoenders har noch net opmurken hawwe, oan 'e bar beprakkesearret hoe no, wurdt se oansprutsen troch in fyfde warlock, dy't Ingelsk sprekt mei in Dútsk aksint. Hy drukt har in derringer tsjin it liif oan, twingt har om oerein en wol har meinimme út 'e saloon. De oare oanwêzigen lykje net troch te hawwen dat der wat mis is, mar as de warlock Anastasia mei derút nimme wol, wurdt him ynienen in revolver tsjin 'e holle oan set troch de marshal, dy't nimmen oars is as Wyatt Earp. De Dútser moat dan belies jaan, en wurdt opsletten yn in sel yn it kantoar fan 'e marshal.
Kamp Haaren
Gizelders
Yn it gebou fan it grutseminaarje yn Haaren sieten tusken 13 juy 1942 en begjin 1943 sa'n 600 min ofte mear bekende Nederlanners. De lettere minister-presidint Jan de Quay, de reder Willem Ruys, de lettere hege Brusselske amtner Max Kohnstamm, de skriuwer Jan Campert, de komponist Hendrik Andriessen, de konsertpianist Willem Andriessen, de gûchelder Henri Nolles, de kabaretier Lou Bandy wiene ûnder de finzenen. Harren wurdfierder wie Jan Goudriaan (presidint-direkteur fan de Nederlânske Spoarwegen).
By de gizelders wiene 150 lieders fan ûndernimmingen, 133 minsken út de frije beroppen, 60 heechleararen, leararen en ûnderwizers, 103 amtners, 60 geastliken, 3 fakbûnslieders en 5 studinten. Op 15 augustus 1942 en op 16 oktober 1942 waarden der 85 gizelders út Haaren fusillearre.
Betinkplak
Sûnt 2000 is der yn Haaren it betinkplak 1940-1945 foar it eardere Kamp Haaren, yn de hal foar de kapel fan it eardere ynstitút Haarendael. Neist in plakette, binne der dokuminten, foto’s en foarwerpen te sjen. Fierder is der in brûnzen byld fan in sittende man mei in boek. Op de foet fan dat byld stiet:
Standvastigh is ghebleven, mijn hert in teghenspoed.
A Fistful of Warlocks
Ynhâld
Anastasia wit Earp derfan te oertsjûgjen dat de Dútser in tige gefaarlike krimineel is, en dat syn trewanten sûnder mis besykje sille om him te befrijen. Midden yn 'e nacht kriget se gelyk, as de oare fjouwer warlocks de deaden fan boot hill oproppe om it marshalskantoar oan te fallen. Wylst Earp him de animearre liken fan it liif hâldt, riidt Anastasia op Karl by de gebouwen fan Dodge City op nei in plat dak, dêr't de fjouwer warlocks harren ophâlde. Yn it dêropfolgjende gefjocht wit se twa fan 'e boaze tsjoenders te deadzjen, wylst se Page slim ferwûnet. Om't hy dejinge is dy't de deaden animearret, falle de liken dan allegear wer dea del.
De fjirde warlock, de Ingelsman Grevane, wit lykwols te ûntkommen, en as Anastasia harsels ôfliede lit troch dy syn flecht, komt Page har fan efteren oer it mad. Hy wit dat syn wûnen deadlik binne, mar hy is wisberet om Anastasia mei te nimmen yn 'e dea. Hy stiet op it punt om har mei har eigen swurd de kiel troch te snijen, as Wyatt Earp wer opdûkt en him troch de holle sjit. Neitiid docht bliken dat de Dútser, in nekromantikus (deadetsjoender) dy't Kemmler hjit, út syn finzenskip ûntsnapt is. Earp, dy't it hiele spul kalmkes opnimt, freget Anastasia mei út te iten, en de ferlieding is foar har grut om dêroan ta te jaan, mei't se har oanlutsen fielt ta de marshal. Mar har plicht ropt: se moat efter Kemmler en Grevane oan foar't harren spoar âld wurdt. En sa riidt se de folgjende jûns op in krimmenearjende Karl de ûndergeande sinne temjitte.
Julius Vitringa Coulon (1824-1878)
Julius Vitringa Coulon (Ljouwert, 9 augustus 1824 - Wommels, 14 july 1878) wie in Nederlânsk bestjoerder fan Frysk komôf.
Libben
Vitringa Coulon wie in soan fan dr. Aemilius Vitringa Coulon en Nieske Zeper. Syn beide pakes dr. Julius Vitringa Coulon (1767-1843) en Pier Zeper hawwe boargemasters west yn Ljouwert.
Hy waard yn of foar 1858 beneamd ta residint ter Kuste van Guinea, de Nederlânske Goudkust. Hy wie teffens rjochter yn Elmina, lid fan de koloniale ried en kommandant fan in tal forten oan de Goudkust. Mei yngong fan 15 maaie 1866 waard er op eigen fersyk ûntslein as residint. thumb|175px|Kaart fan it distrikt Axim, tekene troch Julius Vitringa Coulon yn 1859 Hy gie werom nei Nederlân en sette him nei wenjen yn Boxmeer. Yn 1869 boaske er dêre oan Elisabeth Johanna van Hien (1840-1918), dochter fan syn kollega koloniaal bestjoerder Carel van Hiem. Vitringa Coulon waard yn 1874 beneamd ta boargemaster fan Sleat; it jier dêrnei folge syn beneaming yn Hinnaarderadiel.
Vitringa Colon stoar, nei in sykte fan in pear wiken, yn de âldens fan 53 jier.
Kaart fan it distrikt Axim
Doe't Vitringa Coulon kommandant fan Fort Sint Anthony yn Axim wie, hjitte it Nederlânske koloniale bestjoer alle kommandanten om in kaart fan it gebiet om harren fort hinne te tekenjen, as part fan in administrative herfoarming dy't as doel hie de om sûzereiniteit oer de folken yn de omkriten fan it fort te festigjen. De kaart dy't Vitringa Coulon tekene, wurdt bewarre yn it Nasjonaal Argyf yn De Haach.
Katedraal fan Bradford
De Katedraal fan Bradford (Ingelsk: Bradford Cathedral) yn Bradford, West Yorkshire, Ingelân is ien fan de trije katedralen fan it Anglikaanske bisdom Leeds. De katedraal stiet op in plak dêr't al sûnt de 8e iuw de kristlike earetsjinst fierd wurd, doe't misjonarissen fan út Dewsbury it evangeelje brochten.
Oarspronklik hearde de tsjerke by it bisdom York, dêrnei foel de nei Petrus ferneamde tsjerke ûnder it bisdom Ripon en mei de stifting fan it bisdom Bradford waard de parochytsjerke in katedraal. Doe't op 20 april 2014 it bisdom Leeds stifte waard troch de bisdommen Bradford, Ripon-Leeds en Wakefield gear te foegjen, waard de tsjerke ien fan de trije ko-katedralen fan it nije bisdom. De oare twa katedralen fan it bisdom steane yn Ripon en Wakefield.
Skiednis
De earste tsjerke op it plak datearre út Angelsaksysk en rekke by de Normandyske ynfaazje fan 1066 yn it neigean. De Normandyske ealfrou Alice de Laci liet in twadde tsjerke bouwe, dy't it trijehûndert jier úthold en yn 1327 troch plonderjende Skotten skeind waard. Yn de 14e iuw folge de weropbou fan de tsjerke en dêrby waard mooglik âlder mitselwurk op 'e nij brûkt by de rekonstruksje fan it skip. De âldste dielen fan de hjoeddeiske tsjerke, de arkades fan it skip, waarden yn 1458 foltôge. Tsjin it ein fan de 15e iuw waard boppe de rige arkades in ljochtbeuk tafoege. Ek waarden der kapellen by boud, op de noardlike kant in kapel foar de famylje Leventhorpe en op de súdlike kant in kapel foar de eigners fan it lângoed Bolling (tsjintwurdich Bolling Hall). De toer yn de perpendicular styl waard yn 1508 foltôge.
De tsjerke waard yn de jierren 1950-1960 oan de eastlike kant fergrutte troch de Ingelske arsjitekt Edward Maufe. De ramen út de fiktoriaanske tiid krigen wer in plak yn de nijbou fan Maufe en sadwaande hat de hiele tsjerke noch ramen út dy tiid. Ek it westlike raam mei foarstellings fan Bibelske froulju is fiktoriaansk. By de útwreiding gyng it stiennen retabel út 1854 fan Robert Mawer ferlern. Under it grutte tal monuminten oan de muorren is ek in wurk fan de ferneamde byldhouwer John Flaxman te sjen. Ek oan beide kanten fan de westlike toer waard de tsjerke útwreide.
Yn de jierren 1980 waard de tsjerke modernisearre en op 'e nij ynrjochte om oan it tanimmende tal besikers en it multifunksjonele gebrûk te foldwaan. Foar dat doel waarden de fiktoriaanske tsjerkebanken ferfongen troch stuollen en ek it oargel yn it skip waard opoffere foar in bettere ferljochting fan de tsjerke en mear romte te meitsjen yn it westlike diel fan de tsjerke. Tagelyk waard as oanfolling op it piipoargel yn it koer in Bradford Computing Organ ynstalleare mei lûdsprekkers yn it skip.
Amon fan Juda
Amon (Hebriuwsk: אָמוֹן‎‎) folge yn de âldens fan 22 jier syn heit Manasse op as kening fan Juda. It regear fan Amon duorre fan 642 oant 640 f.Kr..
Bibelske skiednis
Amon folge it religieuze belied fan syn heit, sa't dy dat yn it earstoan fan syn regear útfierde. Hy brocht offers oan ôfgoaden, dy't syn heit noch makke litten hie. Mar wylst Manasse berou krige fan syn sûnden, bleau Amon him krektoarsom fan de Hear fan Israel ôfkearen.
Yn it paleis kamen leden fan it hôf tsjin him yn ferset en deaden him. It folk, dat him ek oerjûn hie oan de ôfgoaderij, fermoarde neitiid elkenien dy't oan de gearspanning tsjin de kening meiwurke hie en rôp Amon's soan Josjía út ta opfolger.
Emmanuel Waegemans
thumb|Waegemans op it 8e Ynternasjonale Peter de Grutte-kongres, 10 juny 2016 Emmanuel Waegemans (Hamme, East-Flaanderen, 23 maart 1951) is in Belgysk slavist, emeritus heechlearaar oan de K.U.Leuven en gastheechlearaar oan de Lessius Hegeskoalle Antwerpen. Hy is teffens foarsitter fan it Filip De Pillecyncomité. Hy bestudearret al tsientallen jierren ûnder mear de Russyske literatuer en de bannen fan Ruslân mei it Westen en Ruslân mei Nederlân en België. Hy publisearret ûnder de namme E. Waegemans boeken en yn (fak)tydskriften.
Biografy
Emmanuel Vagemans waard berne yn Hamme yn East-Flaanderen, dêr't er ek syn middelbere skoaldiploma helle. Yn 1969 sette er útein mei de stúdzje Slavyske filology oan de Katolike Universiteit Leuven. Fan 1973 oant 1974 folge er in ienjierrige kursus Slavistyk yn Bonn. Yn 1979 ferdigene er syn proefskrift "Russische reizigers van de zeventiende en achttiende eeuw in het Westen. Essays on the history of Russian-Western cultural relations" (yn 1991 ferskynde der in ferkoarte ferzje yn it Nederlânsk). Letter kaam E. Wagemans iderkear wer op dat ûnderwerp werom yn syn protte wittenskiplike publikaasjes.
Fan 1976 ôf oan publisearre er tsientallen kritiken en artikelen oer hjoeddeiske Russyske literatuer yn kranten en tydskriften yn België en Nederlân.
Fan 1980 oant 1993 joech er Russyske taal- en letterkunde oan de Fertalersskoalle yn Antwerpen (ûnderdiel fan de Katolike Flaamske Universiteit; de Antwerpske kampus fan de Fakulteit Filology fan de Katolike Universiteit Leuven fan no). Yn 1993 kaam er oan it departemint Slavistyk fan de Universiteit Leuven, dêr't er Russyske taal, literatuer en kultuerskiednis dosearre, earst as universitêr haaddosint en dêrnei as heechlearaar. Yn 1998 waard er haad fan it departemint Slavyske stúdzjes, in funksje dy't er besette oant syn pensjoenearring yn 2016.
Yn 1995 rjochte er de útjouwerij Benerus op, dy't boeken oer de Russyske skiednis en kultuer en de betrekkingen tusken Ruslân, Nederlân en België útjout. Hy publisearre oersettingen yn it Nederlânsk fan wurk fan Poesjkin, Fonvizin, Radisjtsjev, Katharina de Grutte, V. Sollogoeb, Gribojedov, Lermontov en Karamzin. Yn 'e mande mei V.K. Ronin publisearre er it Flaamsk-Russysk wurdboek.
E. Waegemans syn wichtige wurk Geschiedenis van de Russische literatuur 1700-2000 belibbe 5 edysjes yn it Nederlânsk en is ek yn it Dútsk, Frânsk, Spaansk en Russysk ferskynd.
Yn 2004 stichte er de literêre feriening ferneamd nei Filip de Pillecyn (Flaamsk skriuwer, waans haadroman yn it Russysk oerset is - "De mensen achter de dam", Moskou: OGI, 2004) dy't fannijs omtinken freget foar dy skriuwer. Sûnt 2005 publiseaarret er yn it jierboek Filip De Pillecyn Studies. Ek is er sûnt 1987 meiredakteur fan it Tijdschrift voor Slavische Literatuur, Amsterdam en fan 1990 ôf sekretaris fan de Vereniging van Belgische Slavisten. Sûnt 2010 nimt Waegemans diel oan de "Ynternasjonale Petrovsky Kongressen" dy't alle jierren holden wurde yn Sint-Petersburch, Parys en Berlyn.
Nei't er mei pensjoen gien wie syn yn 2016 bleau Wagemans kreatyf warber. Yn 1998 publisearre er syn monografy Peter de Grote in de Oostenrijkse Nederlanden oer dy syn reis troch de Súdlike Nederlannen yn 1717. Yn 2021 is er him oan it tarieden fan in histoaryske en kulturele gids oer memorabele plakken fan Peter de Grutte yn Nederlân.
Publikaasjes
De folsleine bibliografy fan E. Waegemans per 2016 waard publisearre yn I Love You, Peter's Creation (Amsterdam, 2016). In bywurke bibliografy fan 2020 ôf wurdt noch troch de skriuwer publisearre op Academia.edu. Karút:
Manasse fan Juda
‎ Manasse (Hebriuwsk: מְנַשֶּׁה) folge yn it jier 687 f.Kr. yn 'e âldens fan tolve jier syn heit Hizkía op as kening fan it keninkryk Juda.
Bibelske skiednis
De Bibel kart yn skerpe wurden it religieuze belied dat kening Manasse earstoan trochsette ôf. Hy liet him yn mei de praktiken fan de folken dy't earder yn it gebiet wennen en trune syn folk oan dat ek te dwaan. De offerhichten en ôfgodsbylden dy't syn heit ferwidere litten hie, waarden troch Manasse werom brocht. Ek liet de kening him yn mei boppenatuerlike saken en wiersizzerij. Manasse ûnthillige de timpel mei in byld fan Asjeara en ferbaarnde sels syn soan by wize fan offer. Boppe dit alles kaam noch de ferfolging fan de oanhingers fan de God fan Israel: hy fergeat ûnskuldich bloed en wol safolle dat de strjitten fan Jeruzalim read kleurden. De profeten warskôgen jimmeroan, mar harren wurden foelen op droege grûn en hja waarden ombrocht troch it swurd.
It regear fan Manasse duorre 55 jier, de langstse regearperioade yn de skiednis fan Juda. Nei't Manasse ferstoar waard er opfolge troch syn soan Amon.
Teddy Scholten
thumb|225px|Teddy en [[Henk Scholten (1959)]]
Dorothea Margaretha (Teddy) Scholten-van Zwieteren (Rijswijk, 11 maaie 1926 - dêre, 8 april 2010) wie in Nederlânsk sjongster en presintatrise. Yn 1959 wûn hja it Eurovyzjesjongfestival mei it liet 'n Beetje.
Libben
Teddy van Zwieteren wie in dochter fan in amateurtoanielspiler en -regisseur, dy't de Haachske toanielferiening 'Odia' oprjochte. Hy ynspirearre har om ek aktrise te wurden. Nei de middelbere skoalle, it Roomsk-katolyk Famkes Lyseum yn De Haach (it Internationaal College Edith Stein fan no) hie se in lytse rol yn in show fan Toon Hermans.
Op 27 maart 1944 moete Van Zwieteren de sjonger Henk Scholten, dy't doe optrede yn in duo mei Albert Van 't Zelfde ûnder de namme Scholten & Van 't Zelfde. Se boasken nei sa'n twa jier op 22 augustus 1947.
Henk Scholten stoar op 17 juny 1983. Teddy stoar 27 jier letter yn de âldens fan 83 jier.
Wurk
Teddy Scholten trede op yn it radioprogramma De bonte dinsdagavondtrein fan de AVRO mei lietsjes dy't Henk Scholten skreau.
Fan 1955 oant 1960 wie se 'gastvedette' yn it telefyzjeprogramma De Snip en Snap Revue fan de AVRO.
Yn 1959 waard se troch de NTS frege om mei te dwaan oan it Nasjonaal Sjongfestival 1959. Dêr brocht se twa lieten, De regen en 'n Beetje. Mei it twadde, in komposysje fan Dick Schallies op tekst fan Willy van Hemert (dirigint Dolf van der Linden) helle Scholten it earste plak op it Eurofyzjesjongfestival 1959 yn Cannes.
''verliefd was je wel meer, meneer, dat weet je.
''Je hart kwam wel eens meer op een ideetje.
''Dat speet je, maar ach weet je,
''soms vergeet je wel een beetje gauw je eedje
Guido Alvarenga
(24 augustus 1970) is in eardere Paraguayaansk fuotballer. Earder spile foar Sport Colombia, Textil Mandiyú, Banfield, Cerro Porteño, Kawasaki Frontale, León, Olimpia en Libertad.
Teddy Scholten
Wurk
''van trouw.
Se naam it nûmer dêrnei ek op yn it Frânsk, Dútsk, Italjaansk en Sweedsk.
Yn 1960 stie Teddy Scholten mei Willy Alberti, Corry Brokken, Rita Reys en Ton van Duinhoven yn de finale fan it Knokke-festival. Nei har winnen fan it Eurofyzjesjongfestival krigen Teddy en Henk Scholten in eigen telefyzjeshow by de KRO, Zaterdagavondakkoorden. In 1963 presintearre se it KRO-programma Kiekeboe, it earste Nederlânske candid camera-programma. Yn 1965 en 1966 presintearre Teddy Scholten séls it Nasjonaal Sjongfestival, yn Teäter Konkordia te Bussum en de twadde kear yn Tivoli te Utert. Healwei de jaren 70 stoppe Scholten mei de sjongerij. Fan 1974 oant 1986 wurke se as public-relationsfunksjonaris fan it haadbestjoer it Nederlânske Reade Krús. Fan 1960 oant ein jierren 60 wie Scholten de stim foar it radioprogramma Dutch Light Music dat foar Radio Nederlân (de lettere Wrâldomrop) opnaam en útsjoerd waard foar Ingelsktalige lannen.
Albums (foar in part mei Henk Scholten)
Foar de folsleine diskografy, sjoch de Nederlânsktalige Wikipedy Teddy Scholten
Meldij
In meldij kin opboud wêze út ferskate motiven.
Albatros D.I
Sa'n fyftich D.I's ferfongen yn novimber 1916 de eardere Fokker- en Halberstadt D types. Dêrnei waarden gjin D.I's mear makke. Der kaam in ferzje mei minder romte tusken de boppe en ûnderfleugel dy't de fleander mear sicht joech, de fierder gelikense Albatros D.II.
Kontrafakt
Kontrafakten wurde faak skreaun foar gelegenheden as in brulloft. By ditsoarte gelegenheden is der net de romte om in nije meldij te komponearjen en yn te studearjen, dus wurdt faak in besteand wyske nomd dêr't in oare tekst op makke wurdt. It is dan net nedich de muzyk yn noateskrift te fermelden, en kin folstien wurde mei it neamen fan de titel fan it bekende liet.
Yn de skiednis fan it liet komme in soad kontrafakten foar. Sa binne der bygelyks yn it Lieteboek foar de Tsjerken lieten te finen mei teksten fan tweintichste-iuwske skriuwers op folle âldere psalmmeldijen. Ek it Wilhelmus, it Nederlânske folksliet, is in kontrafakt.
Guon bibelske psalmen binne ek kontrafakten. Der stiet dan in oanwizing boppe as Op de wize van "De achtste". Sa'n oanwizing wie trouwens ûnûntwynber omdat de minsken yn de âldheid gjin muzykskrift koene. Dêrtroch binne de âlde meldijen fan de psalmen net oerlevere.
Ek nije berneferskes wurde bytiden makke op de wize fan besteande berneferskes: Swarte Pyt soe te fytsen, doe knapte syn bân op de meldij fan Oer wâljende weagen, oer bruzjende see
Bikiny
In bikiny is in út twa dielen bestean stik baaiklean foar froulju, mei in topke dat de boarsten bedekt en in broekje foar om 't gat, wêrfan't de seame ûnder de hichte fan 'e nâle bliuwt.
Skiednis
De bikiny waard yn 1946 útfûn troch de Frânske yngenieur Louis Réard, dy't it stik klean neamde nei it atol Bikini, yn 'e Marshalleilannen, dat doedestiden yn 'e bekendheid kommen wie troch de proeven mei atoombommen dy't de Feriene Steaten dêrsanne útfierden. Datselde jiers betocht de Frânske moadeûntwerper Jacques Heim in selde soarte stik baaiklean. Fanwegen it kontroversjele ûntwerp, dat net folle om it liif hie, duorre it lang ear't de bikiny yn 'e moade kaam. Krektoarsom, yn in soad lannen waard in ferbod ynsteld op it dragen fan dit stik baaiklean oan it strân en op oare iepenbiere plakken. It Fatikaan liet sels in ferklearring publisearje dat it sûndich wie om soks te dragen.
Hoewol't it doe noch altyd as tige weage beskôge waard, krong de bikiny yn 'e twadde helte fan 'e fyftiger jierren en de earste helte fan 'e sechstiger jierren lykwols dochs troch yn 'e Westerske kultuer, benammen as gefolch fan it feit dat filmstjerren as Brigitte Bardot, Raquel Welch en Ursula Andress dit stik klean op it wite doek droegen. Pas fan 'e midden fan 'e jierren sechstich ôf waard it dragen fan bikinys oan it strân, yn it swimbad en op soartgelikense plakken yn 'e measte Westerske lannen normaal. Tsjin 'e ein fan 'e tweintichste iuw wie it ek gewoan wurden dat op 'e bikiny basearre sportklean troch froulju droegen waarden by sporten as strânfollybal en atletyk.
Foarm
In bikiny bestiet út twa dielen: in op in beha lykjend boppestikje of topke, en in ûnderstikje of broekje. Beide dielen fan ien bikiny hawwe yn 'e regel deselde kleur of itselde, faak tige kleurige, motyf. It topke bestiet faak út twa trijehoekjes fan stof dy't oer de boarsten hinne komme, en mei-inoar ferbûn wurde troch twa fitereftige toutsjes, wêrfan't ien om 'e nekke droegen wurdt, wylst de oare op 'e rêch fêstknope wurde moat. De beide trijhoekjes kinne dan ferskood wurde oant se goed oer de boarsten hinne sitte. By it sinnebaaien op it strân of earne oars dogge froulju trouwens gauris it topke ôf, om op it boppelichem in effen brune kleur te krijen. Wa't in bikiny sûnder topke draacht, hjit topless te wêzen.
It broekje is tsjintwurdich faak ien stoffen trijehoekje dat de skamstreek bedekt, mei smelle stoffene bannen oer de heupen en it middelste part fan 'e stuten. Foarhinne waard sawol foar it topke as foar it broekje mear stof brûkt, mar sokke ûntwerpen wurde tsjintwurdich ornaris as âlderwetsk beskôge. Ynstee bestiet der in oanhâldende trend wêrby't bikinys hieltyd lytser en de draachsters almar bleater wurde.
By de stringbikiny binne de bannen oer de heupen ferfongen troch toutsjes dy't sels fêstknope wurde moatte. Sa'n stringbikiny moat net betize wurde mei in string. Dêrby is de stoffene bân oer de stuten ferfongen troch in soartemint fiter, dy't by it dragen hielendal yn 'e naad ferdwynt. Dat hat wer oanlieding jûn ta it fenomeen anusbleekjen, wêrby't froulju de (ornaris dûnkerder) hûdskleur fan harren anus bleke litte ta de kleur fan 'e rest fan harren lichem, sadat de anus net opfalt by it dragen fan in string.
Ofliedings
Ofliedings fan 'e namme "bikiny" wurde brûkt foar ferskate oanbesibbe stikken klean, lykas de monokiny (in bikiny sûnder topke); de mikrokiny (in útsûnderlik lytse bikiny); de tankini (in bikinybroekje mei in tank top, in T-shirt mei skouderbantsjes); de skirtini (in bikiny mei in rokje dat oer it broekje hinne droegen wurdt); en de mankini (in swimbroek foar manlju wêrfan't de bannen oer de skouders droegen wurde). Troch de bikiny binne ferskate oare moadeferskynsels foar froulju ûntstien of mooglik wurden, wêrûnder sinnebaaien mei de bedoeling om in brún boppelichem te krijen, en it ûnthierjen fan (in diel fan) 'e skamstreek (om foar te kommen dat it skamhier ûnder it almar lytser wurdende bikinybroekje útkomt).
Spokane (Washington)
Spokane (útspr.: [spoʊ'kʰæn], likernôch: "spoo- k'hên ", ) is de op ien nei grutste stêd fan 'e noardwestlike Amerikaanske steat Washington (nei Seattle), en it haadplak fan it omlizzende Spokane County. It leit oan 'e rivier de Spokane, yn it eastlike part fan Washington, likernôch 32 km fan 'e grins mei Idaho ôf, en 148 km besuden de Kanadeeske grins. De offisjele bynamme fan 'e stêd is the Lilac City ("de Seringestêd"), nei de sering, dy't yn it gebiet om Spokane hinne florearre hat sûnt er der oan it begjin fan 'e tweintichste iuw yntrodusearre waard. Neffens in offisjele skatting út 2012 hie Spokane doe krapoan 210.000 ynwenners. As dêr alle foarstêden en de heal ferstedske omlizzende plattelânskrite by opteld wurde, komt de befolking fan Spokane as stêdekloft út op goed 532.000 minsken.
Skiednis
It plak dêr't Spokane no leit wurdt wis al 12.000 jier bewenne. De Yndianen dy't der taholden doe't de earste Jeropeeske ûntdekkingsreizgers it gebiet besochten, wiene de Spokên, nei wa't de stêd letter neamd waard. Harren namme betsjut "Sinnebern" yn 'e ûnderskate Salisjaanske talen. Yn 'e iere njoggentjinde iuw hearde it hjoeddeiske Washington noch ta it Oregon-territoarium, dat it hiele Amerikaanske Noardwesten besloech en dêropta de tsjintwurdige Kanadeeske provinsje Britsk-Kolumbia. Dêr waard oanspraak op makke troch de Britten, en it wie dan ek de Britske Noardwestlike Kompanjy dy't him as earste yn it gebiet bejoech, mei as doel útwreiding fan 'e pelshannel. Yn 1810 bouden de pelsjagers Jacques Raphael Finlay en Finan McDonald yn opdracht fan 'e Noardwestlike Kompanjy op it plak dêr't de rivier de Spokane gearfloeide mei de Lytse Spokane, in hannelspost dy't se Spokane House neamden (alle hannelsposten fan 'e Noardwestlike Kompanjy einigen op House). Dat wie it oanbegjin fan 'e stêd Spokane.
Spokane House bestie as in aktive hannelspost fan 1810 oant 1826, earst ûnder it bewâld fan 'e Noardwestlike Kompanjy, en letter ûnder dat fan 'e Hudsonbaaikompanjy, dêr't de Noardwestlike Kompanjy yn 1821 yn opgie. As sadanich wie it sintrum fan 'e pelshannel tusken de Rocky Mountains en de Cascade Mountains yn. Hoewol't it dy posysje yn 1826 ferlear oan Fort Colville, bleau de Hudsonbaaikompanjy aktyf yn it gebiet fan it hjoeddeistige Spokane. Yn 1846, doe't Grut-Brittanje it súdlike part fan it Oregon-territoarium ôfstie oan 'e Feriene Steaten, loek de Hudsonbaaikompanjy him út it gebiet werom. Dit part fan it lân waard yn 1858 foar kolonisaasje iepenlein troch de oerwinnings fan generaal George Wright yn 'e Jakima-oarloch en de Keur d'Alêne-oarloch.
Yn 1871 setten guon Amerikaanske kolonisten har nei wenjen op it plak dêr't Spokane House foarhinne stien hie, en neamden harren nije delsetting Spokan Falls. Troch de beskikberens fan wetterkrêftenerzjy op dit stee oan 'e rivier de Spokane, begûn it plakje al gau te groeien en waarden der ferskate houtseagerijen boud. Yn 1881 waard it spoar fan 'e Northern Pacific Railway by Spokane lâns oanlein, wat foar in befolkingseksploazje soarge: it ynwennertal gie omheech fan 1.000 yn 1881 nei hast 20.000 yn 1890. Underwilens hie it plak yn 1881 ek de status fan stêd taparte krigen, en yn 'e jierren dêrnei waard de namme oanpast: yn 1883 waard de "e" fan "Spokane" tafoege, en yn 1891 waard "Falls" weilitten.
Yn 1889 waard de stêd troffen troch de Grutte Brân fan Spokane, wêrby't 32 stedsblokken (hast it hiele sintrum) yn 'e jiske lein waard en ien persoan omkaam. De weropbou wakkere de ekonomyske groei lykwols allinne mar oan, en de oanlis troch it gebiet hinne, yn 1892, fan 'e Great Northern Railway, dy't deunby Spokane de Northern Pacific krúste, soarge foar in nije ympuls foar de pleatslike ekonomy. Letter kamen by Spokane ek noch de Union Pacific Railroad en de Chicago, Milwaukee, St. Paul and Pacific gear, wat de stêd ta in wier spoarknooppunt makke. Yn 1910 hie Spokane sadwaande 104.000 ynwenners en wie it de grutste stêd fan it Binnenlânske Noardwesten wurden.
Nei't de minen yn 'e kontreien fan Spokane om 1900 útdien rekken, waarden njonken ferfier fral lânbou en houtkap de foarnaamste pylders fan 'e pleatslike ekonomy. Ek wie der in bloeiende houtferwurkingsyndustry yn 'e stêd fêstige, dy't bygelyks doarren en blinen levere. Fan 1910 ôf folge der in lange perioade fan ekonomyske delgong. Der wie hege wurkleazens yn Spokane, en alderhanne lju sûnder skrupules (saneamde job sharks) besochten sljochtwei arbeiders dy't wanhopich op 'e siik nei wurk wiene, út te rûpeljen troch hege jildbedraggen te freegjen foar wurkbemiddeling. Om dy tiid hinne ûntjoech Spokane him ta in sintrum fan 'e Amerikaanske fakbûnsstriid.
Nei de Twadde Wrâldoarloch gie it eefkes wat better mei de pleatslike ekonomy, mar dat duorre net lang. Nei desennia fan stagnaasje en oerlangsume groei smieten in stikmannich sakelju de lapen gear om mei-inoar te besykjen en krij Spokane ekonomysk wer op fuotten. Dêrút kaam de renovaasje fan it stedssintrum yn 'e jierren santich fuort, en ek Expo '74, de earste miljeufreonlike wrâldtentoanstelling dy't ea holden waard. Doe't oan 'e ein fan 'e jierren tachtich de ekonomy wer yn 'e nederklits rekke, fûn Spokane himsels op 'e nij út as in stêd dy't mear op 'e tsjinstesektor rjochte wie as op 'e yndustry.
Spokane hjoed de dei
Hjoed de dei tsjinnet Spokane as it kommersjele mulpunt fan eastlik Washington en Oregon, westlik Idaho, súdeastlik Britsk Kolumbia en súdwestlik Alberta. De pleatslike ekonomy draait fierhinne op 'e tsjinstesektor, ferfier en houtkap. Wat heger ûnderwiis oangiet, steane de Gonzaga Universiteit en de Whitworth Universiteit yn 'e stêd. Fierderoan stiet Spokane te boek as it plak dêr't de feestdei heitedei betocht is.
Demografy
Neffens gegevens fan 'e folkstelling fan 2010 wie doe 12,8% fan 'e ynwenners fan Spokane 65 jier of âlder, wylst 22,4% jonger as achttjin jier wie. Fan alle húshâldings bestie 43,6% út ien persoan. Wat de etnyske opbou fan 'e befolking oangiet, dy wie yn 2010 sa: 81,7% blanken; 5,0% Latino's; 2,6% Aziaten; 2,3% swarten; 2,0% Yndianen; 0,6% Polyneezjers, Melaneezjers en Mikroneezjers; 5,8% oaren of fan mingd etnysk komôf.
Klimaat
Spokane hat in fochtich lânklimaat, mei lange simmers en winters en koarte hjersten en maitiden. De kâldste moanne is desimber, mei in trochsneed deitemperatuer fan 0,1 °C, wylst de waarmste moanne july is, mei in trochsneed temperatuer oerdeis fan 28,5 °C. Troch de lokaasje yn it reinskaad fan 'e Cascade Mountains wurdt Spokane de oerdiedige hoemannichte rein besparre dy't de kust fan Washington jiers kriget. Yn in trochsneed jier falt der mar 420,5 mm delslach. Dêr stiet foaroer dat Spokane by 't winter trochstrings wol wer 117,3 sm snie ferwachtsje mei, wat oan 'e kust mar komselden falt.
Pál Joensen
Pál Joensen (Vágur, 10 desimber 1990) is in Fêreusk swimmer. Hy fertsjintwurdige Denemarken op de Olympyske Simmerspullen 2012 yn Londen.
Polch
Polch is in stêd yn it Landkreis Mayen-Koblenz yn de Dútske dielsteat Rynlân-Palts. It plak is it bestjoerssintrum fan de ferbânsgemeente Maifeld.
Stedsyndieling
By Polch hearre ek de Stadtteile Kaan, Ruitsch en Nettesürsch en de buorskippen Antoniushof, Döllermühle, Geisheckerhof, Hof Grube Margareta, Hof Einiger Tal, Hof Rotental, Kreutzberghof, Kurbenhof, Lindenhof, Nettemühle, Ruitschermühle en Sonnenhof.
Eduardo Aranda
(28 jannewaris 1985) is in Paraguayaansk fuotballer. Earder spile foar Rampla Juniors, Liverpool Montevideo, Nacional, Defensor Sporting, Olimpia, Vasco da Gama en JEF United Chiba.
Yerma
Yerma, mei deselde titel yn it oarspronklike Spaansk, is in toanielstik fan 'e fermoarde Spaanske toanielskriuwer en dichter Federico García Lorca (1898-1936). It is ien fan syn meast ferneamde stikken en foarmet yn 'e mande mei It Hûs fan Bernarda Alba en De Bloedbrulloft syn offisjeuze "Plattelânstrilogy". García Lorca skreau Yerma yn 1934 en it waard noch datselde jiers foar it earst opfierd. De trageedzje fertelt it ferhaal fan in frou sûnder bern op it Spaanske plattelân, wa har wanhopige memmewinsk oft har der úteinlik ta driuwt om in skriklike misdie te begean. Yerma waard nei it Frysk ta oerbrocht troch oersetter Klaas Bruinsma.
Ynhâld
Yerma (Spaansk foar "ûnfruchtber") is in faam dy't twa jier troud is mei Juan, in man dy't har heit foar har útsocht hat. Juan is in hurde wurker, dy't gauris de hiele nacht trochboddet om wat mear te fertsjinjen. Yerma kin it ekstra jild dat dat opbringt lykwols neat skele; alles dat sy hawwe wol, is in bern. Har kammeraatske María is noch mar fiif moanne troud en no al swier. Yerma is bang dat as se net mei gauwens yn ferwachting rekket, har bloed ta gif feroarje sil. As har man net thús is, sjongt se ferskes foar en fertelt se ferhalen oan har bern dat noch net oanset is. Op in dei komt se op 'e dyk in âldwyfke tsjin, dat úthâldt dat hertstocht de kaai is ta swier-reitsjen. Yerma moat dêrop tajaan dat se temûk langet nei Victor, in âlde freon fan harsels en Juan, mar dat se nea net folle field hat foar Juan sels.
Trije jier binne foarbygien. Yerma is noch altyd net swier rekke, en der geane geroften dat se in oare man neirint. Juan hat syn beide susters yn 'e hûs helle om har yn 'e rekken te hâlden. Yerma fielt har thús opsletten, sa sûnder bern. Har houlik is har ta bitterens keard. María komt noch mar komselden del, mei't Yerma eltse kear as hja har poppe sjocht, yn gûlen útbarst. Op in dei komt Victor om ôfskie te nimmen. Dêrmei komt er Yerma alhiel oer 't mad, en hja is drôf dat er it doarp ferlitte sil. Letter komt oan it ljocht dat Juan Victor syn skiep kocht hat en dat dat ien fan 'e foarnaamste redens is dat er besletten hat om fuort. Yerma is lulk dat har man har ek har freonen noch ôfnimme moat, en wylst Juan Victor derút bringt, naait hja troch de efterdoar út nei it hûs fan Dolores, in âldere frou út it doarp. De oare moarns fynt Juan har dêr. Dolores en it âldwyfke hawwe de hiele nacht foar har bidden op it tsjerkhôf. Juan beskuldiget har fan oerhoer, mar Dolores ferflokt harsels, har lichem en har heite kar fan in man foar har.
Yerma giet op pylgerreis nei in beafeartsoard heech yn 'e bergen, dêr't withoefolle ûnfruchtbere froulju hinne geane. Dêr hingje allegear jongfeinten om yn 'e hope om mei in wanhopige frou op bêd te kinnen. It âldwyfke trunet Yerma oan om by Juan wei te gean, en in relaasje mei har soan te begjinnen, mar Yerma har eare en plichtsgefoel belette har soks. Juan, dy't it petear ôfharke hat, seit dat se ophâlde moat mei har gejammer oer bern en gewoan tefreden wêze moat mei wat se hat. Dan beseft Yerma foar it earst dat Juan nea in bern hawwe wollen hat en dat ek nea wolle sil. Hja rekket alhiel bûten harsels en docht him dea troch him te smoaren. Dêrmei ûntnimt se harsels ek eltse kâns om ea noch in bern te krijen. It toanielstik einiget as Yerma útropt: "Bliuw by my wei, want ik haw myn soan fermoarde, iksels haw myn eigen soan fermoarde!"
Fryske oersetting
Yerma is ûnder deselde titel nei it Frysk ta oerbrocht troch klassyk oersetter Klaas Bruinsma, dy't fral bekend is om syn ferfrysking fan û.m. Homêros syn Ilias en Odyssee. It waard yn in boekje fan 63 siden útjûn troch it Frysk Toaniel Ferbûn (of mooglikerwize yn eigen behear, mar mei stipe fan it Frysk Toaniel Ferbûn, dat is net alhiel dúdlik), al waard dêrby neffens de gegevens yn it digitaal argyf fan Tresoar gjin jier oanjûn. Bruinsma syn oersetting is yn te sjen by Tresoar ûnder oanfraachnû. 10966 fr folio.
Tekstdichter
In tekstdichter is de skriuwer fan in liettekst. Oars as in lietskriuwer (of lietsjeskriuwer), dy't sawol tekst as muzyk fan in liet makket, skriuwt in tekstdichter inkeld de liettekst. In toandichter (of komponist) makket de meldij. De meldij kin by de liettekst skreaun wurde, of de liettekst kin op de nij komponearre wize skreaun wurde.
It liettekst kin ek op in bekende wize fan in besteand liet skreaun wurde, it liet is dan in kontrafakt.
It wurd 'tekstdichter' tsjut op in bysûnder soarte dichter. In tekstdichter of liettekstskriuwer is letterlik: in dichter dy't lietteksten skriuwt, berime of poëtyske, lyryske teksten, dy't bedoeld binne om songen te wurden. Soms wurde besteande (histoaryske) gedichten efterôf op muzyk setten. De dichter wurdt dan net mei weromwurkjende krêft 'tekstdichter' neamd, omt dy de tekst as fers skreau en net as liettekst.
Skriuwers fan bernelietsjes
Foarbylden fan bekende tekstdichters fan Fryske berneferskes (komponist tusken skrapkes):
Poplietjes, harklietsjes, teäterlietsjes
Foarbylden fan bekende tekstdichters fan Frysktalige lietteksten (poplietsjes), harklietsjes, teäterlietsjes út de tweintichste iuw:
Oersetters fan lietteksten
Is de Fryske tekst in oersetting, bygelyks fan in Frânsk chanson of in Dútsk berneferske, dan is der gjin sprake fan in tekstdichter, mar fan in oersetter.
Auteursrjocht
Foar it auteursrjocht is it fan belang oft it liet troch ien of meardere minsken skreaun is. Auteursrjochteorganisaasje Buma/Stemra makket ûnderskied tusken ûnder mear: tekstdichter(s), komponist(en), oersetter, bewurker, oarspronklike skriuwer fan in oersetten liet, en oarspronklike komponist fan de muzyk yn gefal fan in oersetten liet. Muzyk fan in oar mei in eigen tekst bliuwt auteursrjochtlik beskerme.
Miami (betsjuttingsside)
"Miami" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
Bûzehappert
In bûzehappert  (útspr.: ['buzəhapət] of ['bu:zəhapət], likernôch: " bû -zuh-hap-put" of " bûû -zuh-hap-put") of niks is in ornaris as boasaardich foarsteld mytysk wêzen út 'e folkloare fan 'e Germaanske folken, dat yn it ferline in protte as berneskrik brûkt waard. It wurdt almeast omskreaun as in wettergeast dy't it fermogen hat om fan stal te wikseljen. Fan geslacht is de bûzehappert yn 'e regel manlik, hoewol't de Dútske Nixe in froulike riviermearminne is.
Yn it Nederlânsk stiet de bûzehappert bekend as in nikker, nekker of nix; yn it Ingelsk as in neck, nicor of nixie; yn it Dútsk as in Nix of Nixe; yn it Nederdútsk as in necker; yn it Deensk as in nøkke; yn it Noarsk as in nøkk; yn it Iislânsk en Fêreusk as in nykur; yn it Sweedsk as in näck; yn it Finsk as in näkki; en yn it Estysk as in näkk. Dizze wurden binne allegear ôfkomstich fan it Miengermaanske *nikwus of *nikwis(i), dat wer fan it Proto-Yndo-Jeropeeske *neigʷ komt, dat "waskje" betsjutte. De fossegrim út Noarwegen en de strömkarl út Sweden wurde beskôge as nammen foar itselde wêzen.
De bûzehappert hat oer it algemien twa ferskiningsfoarmen: dy fan in minske of in minske-eftich wêzen, en dy fan in hynder of in hynste-eftich wêzen. De nøkke fan Denemark, de nøkk fan Noarwegen en de näck fan Sweden (mei de besibbe foarmen dy't út Sweden wei ferspraat binne nei Finlân en Estlân) binne manlju, dy't mei harren betsjoenende sang en fioelspyljen froulju en bern nei de ferdrinkingsdea yn marren en rivieren lokje. De Nix en Nixe fan Dútslân wurde ornaris foarsteld as riviermearmannen en riviermearminnen (lykas Lorelei), dy't froulju, resp. manlju besykje te ferdrinken. It Aldheechdútske Nibelungenliet neamt (al yn 'e tolfde iuw) in Nix yn ferbân mei de Donau. Yn 'e Nederlannen waarden nikkers earder foarsteld as pleagerich mar fierder helpfeardich en freonlik, lykas yn it Visboeck fan Adriaen Coenen, dat datearret fan 1577-1581.
De Iislânske en Fêreuske nykur is altyd in hynste-eftich wêzen, dat in protte oerienkomsten fertoand mei it Welske wetterhynder, de ceffyl dŵr. Datselde jildt foar it bäckahäst (Sweedsk) of bækhest (Noarsk), letterlik it "beekhynder", út súdlik Skandinaavje. Dat waard almeast omskreaun as in majestueus wyt hynder, dat ferskynde yn 'e neite fan rivieren, benammen as it dizenich waar wie. Wa't op 'e rêch fan it (tige nuete) hynder klom, siet dan fêst en koe net mear los komme. It hynder sprong dan yn 'e rivier en loek syn berider ûnder wetter, dat dy ferdronk. Yn guon ferhalen koe in bäckahäst foar de ploech spand wurde, itsij om't er de argekeaze boer safier besocht te krijen dat dy op syn rêch klom, itsij om't de snoade boer liigde dat er op 'e rêch fan it hynder klimme soe as it ploegjen dien wie.
Fatsoen
Wat krekt fatsoenlik is, fariëarret sterk neigeraden de kultuer dêr't men diel fan útmakket. Sa binne yn 'e measte lannen wetten fan krêft tsjin foarmen fan hâlden en dragen dy't ûnfatsoenlik wêze soene, lykas om beskate lichemsdielen yn it iepenbier ûntbleate sjen te litten. Wat dat oangiet, binne de ferskillen tusken lannen en kultueren ûnbidige grut. Yn guon kultueren moatte manlju en/of froulju bygelyks altyd suver it hiele lichem bedutsen hâlde, wylst yn oare kultueren beide seksen ûnder beskate omstannichheden (lykas oan it strân) frijwol neaken omrinne meie. Ek binnen ien lân kin it fatsoensbegryp lykwols sterk útinoar rinne, ôfhinklik fan 'e maatskiplike, etnyske en religieuze eftergrûn fan 'e persoan yn kwestje, of fan it krekte geografyske plak dêr't men jin befynt. Klean dy't op it strân akseptabel binne, sille oer it algemien yn in doarpswinkel net as fatsoenlik jilde.
It begryp fatsoen hat yn Nederlân foar in soad, fral jonge, minsken in negative byklank krigen, om't it gauris lyksteld wurdt oan bekrompenheid en in brekme oan tolerânsje foar oare foarmen fan hâlden en dragen oer. De negative lading wurdt ek wol ornearre te krijen te hawwen mei in selsoplein oplein gefoel fan ûnfrijheid dat mei it begryp fatsoen ferbûn is, mei't men net mear alles dwaan kin wat men dwaan wolle soe as men jin oan 'e jildende fatsoensregels hâlde soe.
De Nederlânske premier Jan Peter Balkenende besocht yn april 2005 it fatsoensbegryp ûnder de jongerein nij libben yn te blazen mei de slogan Fatsoen Moet Je Doen! Dat hat lykwols net ta it troch him winske resultaat laat, hoewol't it wol soarge dat der wer mear diskusje oer it ûnderwerp fatsoen ûnststie.
Lucille (liet fan Kenny Rogers)
Lucille is in Ingelsktalich liet fan 'e Amerikaanske sjonger Kenny Rogers, dat yn 1977 opnommen waard op syn nei himsels neamde album Kenny Rogers. It is in countryliet oer gefoelige kwestjes as oerhoer en ympotinsje, dat skreaun waard troch Roger Bowling en Hal Bynum. Lucille waard ein jannewaris 1977 útbrocht as de twadde en lêste single fan it album Kenny Rogers, en groeide út ta Rogers syn earste grutte hit as solo-artyst nei it útinoarfallen fan 'e band The First Edition yn 1976. It liet berikte it earste plak yn 'e hitlisten yn 'e Feriene Steaten en trije oare lannen, en waard yn 'e Feriene Steaten sertifisearre as in gouden plaat. Rogers wûn der in Grammy, twa ACM Awards, in CMA Award en in American Music Award mei. Lucille waard letter covere troch ferskate oare artysten, ûnder wa Waylon Jennings.
Tekst
Yn Lucille fertelt de ik-persoan hoe't er yn in kroech yn Toledo (Ohio) ris in frou oan 'e bar sitten seach dy't har trouring ôfdie. Dat liek him in útnûging ta om ris mei har yn 'e kunde te kommen. Hja hiet Lucille, en geandewei harren petear krige de ik-persoan foar it ferstân dat se by har man weigien wie om't se har nocht hie fan it bodzjen yn in boerebedriuw dêr't suver mear jild by moast as dat deroan fertsjinne waard.
Doe't der in reuseftige keardel mei grutte beïle hannen yn 'e kroech kaam, hold de ik-persoan him yn 'e rekken yn 'e spegel efter de bar. De man stapte op Lucille ôf en eefkes tocht de ik-persoan dat syn lêste oere slein hie, mar doe begûn de grutte keardel te beevjen om't syn hert briek, en sei er tsjin Lucille dat se in moai momint útkeazen hie om by him wei te gean, mei fjouwer hongerige bern yn 'e hûs en de rispinge op 'e ikkers. Hy hie al frijwat tsjinslaggen hân yn it libben, mar dizze ferwachte er net te boppe te kommen.
Nei't de man fuortgien wie, dronken de ik-persoan en Lucille mear whiskey en úteinlik bejoegen se harren nei in motelkeamer, dêr't se mei-inoar op bêd soene. Mar ek al wie se in tige tsjeppe frou, dochs slagge it de ik-persoan net en bedriuw mei har de leafde (in bedutsen ferwizing nei ympotinsje), want de wurden fan har man spilen him oanhâldend troch de holle en joegen him gjin rêst.
Resultaten
Lucille helle it earste plak yn 'e Amerikaanske countryhitlisten, en berikte it fyfde plak op 'e Billboard Hot 100, de wichtichste pophitlist. Ek yn Kanada, it Feriene Keninkryk en Joegoslaavje stie it liet op it earste plak yn 'e hitlisten. Yn Ierlân en Nij-Seelân berikte it plak 2, en yn Switserlân plak 3. Yn Austraalje bleau it stykjen op it sânde plak, wylst it yn 'e Nederlânske Top 40 net fierder kaam as plak 17.
Castledawson
Castledawson leit oan de rivier de Moyola en hiet oarspronlik "Dawson's Bridge". It plak leit 6 km fan de noardwest igge fan Lough Neagh en tichteby de plakken Magherafelt en Sperrins.
Skiednis
Castledawson waard ferneamd nei Joshua Dawson, haadsekretaris foar Ierlân en stichter fan it doarp yn 1710, dy't dêr yn 1713 in grut hearehûs sette liet.
Oan de súdwestkant fan it plak leit in âld ringfort (ráth).
Transport
Op 10 novimber 1856 waard it spoarstasjon fan Castledawson iepene. It gie ticht foar passazjiersferfier op 28 augustus 1950 en op 1 oktober 1959 gie it ticht foar alle ferfier.
De A6 fan Belfast nei Derry rûn oant 1992 troch Castledawson, dat jier waard der in rûnwei oanlein.
Hebrecht
Hebrecht is in buorskip yn de gemeente Westerwâlde yn de provinsje Grinslân. It falt ûnder it doarp Vlagtwedde en leit beëasten dêrfan deun tsjin de Dútske grins oan.
De buorskip bestiet út in súdlik part en in noardlik part. It noardlike part is de jongste feankoloanje fan Grinslân. Nijsgjirrich is dat dêr, net sa as op oare plakken, net it boppeste feanlaach ôfgroeven waard, mar dat de lânbou op it boppefean dien waard.
De buorskip telt 25 huzen mei sa'n 60 ynwenners.
Namme
De namme is oarspronklik in streeknamme en docht te tinken oan de tsierderijen tusken it Bisdom Múnster en de stêd Grins oer it besit fan de streek. It Grinslânske heb(be)recht betsjut "rûzjesiker, in grutte albegear".
De namme komt yn 1867 foar as Het Hebrecht.