cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hedzer Rijpstra
Fan juny 1946 oant septimber 1952 wie Rijpstra wurksum by it Ministearje fan Bûtenlânske Saken. Hy wie boargemaster fan Smilde (oktober 1952 - 1960), fan Terneuzen (1960-1966) en fan Almelo (1966 - juny 1970). Yn 1970 waard er Kommissaris fan de Keninginne yn Fryslân. Hy gie yn 1982 mei pinsjoen en waard opfolge troch Hans Wiegel. Hy stie bekend as in dynamyske persoanlikheid dy't it iepenbier bestjoer bedreau as in spul. Yn Fryslân waard er sjoen as in goede foarsitter en as in freonlike bestjoerder mei natuerlik gesach. Hy waard ienris (yn 1967) neamd as CHU-minister fan Ynlânske Saken.
Fierders wie er ûnder oare foarsitter fan it ETIF, it Provinsjaal opbouorgaan, de behearskommisje PEB en presidint-kurator fan de Noardlike Leargongen. Ek wie er lid fan it haadbestjoer fan de AVRO.
Pjutteboartersplak It Krobbehonk
Pjutteboartersplak It Krobbehonk is it pjutteboartersplak foar de doarpen Boazum en Dearsum. It pjutteboartersplak is begûn yn 1982. En fan 1998 oan of ha de pjutten in eigen gebou krigen yn it needlokaal fan de basisskoalle.
Virginia Woolf
thumb|Virginia Woolf yn 1927 Virginia Woolf, berne as Adeline Virginia Stephen (Londen, 25 jannewaris 1882 – Lewes (Susseks), 28 maart 1941) wie in Britske skriuwster en feministe. Tusken de Earste en de Twadde Wrâldkriich wie Woolf in wichtich persoan yn it literêre fermidden fan Londen. Sy wie lid fan de Bloomsburygroep.
Woolf wurdt beskôge as ien fan de grutste en meast fernijende Ingelske skriuwers fan de 20e iuw. Sy eksperimintearre yn har wurk mei de stream of consciousness-technyk; de ferskûle psychologyske en emoasjonele motiven fan har karakters; en de ferskate mooglikheden fan in tebroazele fertelstruktuer en gronology.
By har meast ferneamde wurk binne de romans Mrs Dalloway (1925), To the Lighthouse (1927) en Orlando: A Biography (1928), en ek it mânske essee A Room of One's Own (1929), mei dêryn it ferneamde sizzen: 'In frou moat sels jild en wenromte hawwe at sy fiksje skriuwe sil'.
Jan Stap
Jan Abrahams Stap (Sint-Jabik, 1859 - Paterson (Nij-Jersey), 15 desimber 1908) wie in boer en stakingslieder op It Bilt.
Hy wie in soan fan Abraham Stap, lânarbeider-gernier, en Alida van Velden. 8 septimber 1881 boaske er oan Hiltje Beilanus; hja krigen fjouwer dochters en fjouwer soannen.
Jan Stap wie paadsljochter fan de arbeidersbeweging yn Fryslân, fise-foarsitter fan Broedertrouw. Letter sigarehanneler en brosjuereferkeaper.
Stap skreau it boek Het ontstaan en de werking der vereenigde Broedertrouw te Sint Jacobi Parochie. Letter moast er út need nei Amearika emigrearje.
Seán Tomás Ó Ceallaigh
thumb|180px|Seán T. Ó Ceallaigh. Seán Tomás Ó Ceallaigh (Ingelsk Seán Thomas O'Kelly; Dublin, 25 augustus 1882 - dêre, 23 novimber 1966) wie fan 1945 oant 1959 de twadde presidint fan Ierlân.
Seán Ó Ceallaigh wie fan 1923 oant er as presidint keazen waard lid fan de Dáil Éireann, it parlemint fan de Ierske Republyk. Hy wie fan 1932 oant 1939 minister fan Binnenlânske Saken en fan 1939 oant 1945 minister fan Finansjen. Ó Ceallaigh wie fan 1937 oant er presidint waard tánaiste, oftewol fise-premier fan Ierlân.
Saffron Burrows
Saffron Dominique Burrows (22 oktober 1972) is in Ingelsk aktrise en earder fotomodel.
Karriêre
Burrows hie har filmdebút yn In the Name of the Father (1993). Har earste wichtige rol wie dy fan in ambisjeuze Ierske frou yn Circle of Friends (1995). Ferfolgens ferskynde hja yn Hotel de Love (1996). Dan yn 1999 yn de sci-fi Wing Commander (1999), de thriller Deep Blue Sea, en de eksperimintele film The Loss of Sexual Innocence, ensafuorthinne, sjoch tabel.
In wichtige rol hie sy ek as advokaat Lorraine Weller yn ABC's Boston Legal (Seisoen 4) fan 2007-2008 en yn NBC's nije rige, My Own Worst Enemy, oant dêr mei opholden waard.
Yn 2008 ferskynde hja yn de ûnôfhinklike film The Guitar, dy't foar it earst te sjen wie op it Sundance Film Festival en ek hie hja in stjerrol yn de film The Bank Job.
Sûnt 30 maart 2010 is se te sjen yn Law & Order: Criminal Intent as plysje Serena Stevens. Hja ferfong Julianne Nicholson dy't plysje Megan Wheeler spile oant de ein fan it achtste seizoen.
Persoanlik libben
Burrows wie in persoanlike freon fan politikus Tony Benn. Sy is ek sosjalist en bewûnderet de Frânske sosjaliste Ségolène Royal tige. Sy gie by in anty-rasismegroep doe't se 11 jier wie en waard fise-foarsitter fan de National Civil Rights Movement en hja is warber foar gelike rjochten fan ynfaliden.
Burrows ûntfâlde yn 1999 dat hja leaver ferkearing mei froulju as manlju hat. Hja hie in tal jierren omgong mei filmregisseur Mike Figgis en spile yn guon fan syn films, sa as Miss Julie en Timecode.
Nei't dy ferhâlding dien wie, is sy wat romantyk oanbelanget yn ferbân brocht mei aktrise Fiona Shaw. Beide aktries hawwe hjir gjin kommintaar op leverje wolt. Yn 2006 sette de Independent on Sunday har op nûmer 90 fan meast ynfloedrike homoseksuele persoanen yn it Feriene Keninkryk, nettsjinsteande dat hja sels nea in útspraak oer har seksuele foarkar dien hat. Lykwols sei in eardere feint fan har, Alan Cumming, yn 2003 ''I was really lucky that the first relationship I had after [my divorce] was with Saffron, who's really...understanding and a broadminded person. And who's now...As I'm sure you know...Well. She bats for both teams, too.''
Fuotbal op de Olympyske Simmerspullen 1988
De Olympyske Simmerspullen 1988, ek wol de XXIVe Olympiade neamd, waarden yn 1988 yn Seoul, Súd-Korea hâlden, De finale fan it fuotbal waard hâlden yn it Jamsil Olympic Stadium. It stadion waard oarspronklik boud foar de Asiatyske Spullen fan 1986.
Heale Finales
* 2-3 nei panalty's
Pedro Lira
Hy wie ien fan de stichters fan it Sileensk Nasjonaal Museum fan de Keunsten (Museo Nacional de Bellas Artes) dêr't er oant 1892 ek direkteur fan wie.
Mei syn wurk La Fundación de Santiago ('De stifting fan Santiago') wûn er in sulveren medalje op de Wrâldútstalling yn Parys fan 1889.
Molklieding
In molklieding is in piiplieding wêryn molke transportearre wurdt.
Molklieding It Amelân
De lieding fiert net kontinu molke nei de wâl, mar elke dei in 30.000 liter. De molke wurdt as in soarte 'pakket' lansearre. Der komt earst in oppompbere rubberen bal yn de buis, dêrefter giet spielwetter, dêrnei komt wer in rubberbal. Dan komt de molkje en op it lêst wer in rubberen bal as ôfsluting. De ynstallaasje, oandreaun troch pompen, triuwt de 'molkpatroan' mei in gong fan 1,7 meter per sekonde nei it ûntfangstasjon op de wâl.
De Waadmolklieding betsjutte ynternasjonaal in primeur.
Kabelbuis
Nei 1995 waard de piiplieding net mear brûkt en grutte parten waarden fuorthelle. Yn 2000 ûntdutsen wurknimmers fan KPN de oerbliuwsels fan de lieding op in kaart fan Rykswettersteat. Se stelden út om dy te brûken foar de oanlis fan in glêsfezelkabel fan it fêstelân nei It Amelân. Sadwaande waard mei de útfiering fan it plan 131.000 gûne besparre.
Goaium
Goaium is in buorskip yn de gemeente Súdwest-Fryslân. Goaium leit yn de Goaiumer en Surger Polder besuden Penjum, besúdeasten Surch en benoardwesten Wûns foar in part yn 'e himrik fan Surch en yn 'e himrik fan Wûns.
Namme
De namme komt ek foar as Goyum, Goyem, Gooyem en Gooijum. Nei alle gedachten betsjut de namme "hiem fan Goaije of Goye".
Beskriuwing
De buorskip ûntstie op in âlde terp. Dy is noch hieltyd te sjen yn it midden fan de buorskip dêr't trije pleatsen en in hûs omhinne lizze, en de Goaiumer Feart trochhinne rint. De buorskip leit oan de Goayumerleane, dy't ûnder Wûns falt en de Goayumerdyk, dy't ûnder Surch falt. Nijsgjirrich is dat de dyk/leane mei in "y" skreaun wurdt en de buorskip mei in "i". De fierderôf lizzende hûzen en pleatsen oan de Goayumerdyk/leane wurde ûnder Goaium rekkene. Ek de eardere buorskip Ottebuorren by Surch wurdt wol ta Goaium rekkene.
Súdwestlik fan de buorskip komme yn 2022 trije wynmûnen fan Wynpark Nij Hiddum-Hou te stean.
Douwe Joukes
Douwe Joukes, latinisearring: Dominicus Julius wie in Ljouwerter pryster. Oan de herfoarming tadien flechte hy yn 1567 nei Emden. Hy wie dêr yn 1578 as skriuwer oanwêzich by in gearkomste oer godstsjinst tusken grifformearde ynwenners fan Emden en minnisten. Yn 1581 stelde hy foar de ynwenners in geloofsbelidenis op.
Jehannes (apostel)
Jehannes (Betsaïda, om 6 – Patmos, om 100) wie ien fan de tolve apostelen fan Jezus Kristus dêr't yn it Nije Testamint oer skreaun wurdt. Neffens de Bibel wie hy de soan fan fisker Sebedéus en de broer fan Jakobus. Sy waarden troch Jezus roppen om learling te wurden doe't Jehannes mei syn broer harren fiskersnetten oan it spielen wienen (Markus 1:19-20); sy joegen hjir fuortendaliks gehoar oan.
Bibel
Tegearre mei Petrus wienen Jehannes en Jakobus (skûlnamme ‘soannen fan de tonger’) de meast fertroulike learlingen fan Jezus. Sa wienen hja ek op it wûnderlike momint op de berch doe't Jezus syn klean sa wyt as snie waarden en dêr't hy yn petear rekke mei de profeten Elia en Mozes (Markus 9:2-13).
Evangelist
Tradisjoneel wurdt Jehannes sjoen as skriuwer fan in oantal boeken fan it Nije Testamint, te witten: trije brieven, it apokalyptyske wurk (Iepenbiering fan Jehannes) en it wichtige nei him ferneamde Jehannes-evangeelje. Oer it generaal binne de teologen fan betinken dat dizze skriften skreaun binne op 'e ein fan de 1e iuw en dat it evangeelje net (hielendal) fan syn hân is mar troch ferskate skriuwers gearstald is.
Letter libben
right|thumb|Grêf fan Jehannes yn [[Efeze, Turkije.]] Neffens de kristlike tradysje binne Jehannes en Marije nei Efeze ferfard en dêr ek ferstoarn. Troch de histoarisy wurdt dêr lykwols oan twivele fanwege de âldens fan Marije. Yn alle gefallen hat it evangeelje Grykske ynfloeden en it kin dêrom net útsluten wurde dat Jehannes yn Efeze wenne hat. Fierders is er neffens de leginde troch de Romeinen ferband nei Patmos dêr't er it boek Iepenbieringen skreaun hawwe soe. Neffens de oerlevering wie Polykarpus fan Smyrna in learling fan him.
Iisein
De Iisein (Clangula hyemalis) is in fûgel út it skaai fan de Einen.
Foarkommen
Iiseinen binne lytse see-einen. De jerke wurdt sa'n 55 sm. ynklusyf de lange sturtfearren, it wyfke mar 40 sm. grut. De fûgels wage tusken de 650 en 850 gram. It mantsje is it opfallendst swart fan ûnder en op de wjukken en meast wyt op it boarst, de kop en de rêch. Fierders hat er in opfallend donker plak op de sydkant fan de kop.
Fersprieding
Iiseinen komme foar yn it noarden fan de toendra oant de râne fan it pakiis en se binne dêr de einesoart dy't dêr it measte foarkomt. Yn súdliker gebieten meitsje se harren nêsten yn berchtmen. De wintermoannen lûke wat súdliker nei de seekusten. Foaral de Eastseekust is in belangryk oerwinteringsgebiet, dêr sitte dan wol inkele miljoenen iiseinen. Oan de Nederlânske kust en ek yn Fryslân binne meast mar in pear fûgels te sjen.
Iten
De Iiseinen siket syn fretten it leafst op de seeboaiem oant wol 30 meter djipte. Hjir sykje se benammen nei moksels en kreeften en somtiden lytse fiskjes. De iisein kin wol oant 2 minuten ûnder wetter bliuwe. De jongen ite op de marren meast lytse kreeften en ynsektelarven.
Fuortplanting
De tiid dat de fûgels harren nêst meitsje is eins de ienichste tiid dat se net op see binne. Se meitsje harren nêst it leafst op lytse einlantsjes, yn markes op de toendra. Begjin juny begjint it wyfke te brieden op 5 oant 10 aaien. Nei in dei as 23 komme de aaien út.
Marren Bier
Marren Bier is in bierbrouwerij op De Jouwer en waard yn 2019 oprjochte troch sân freonen.
Algemien
Marren Bier wurdt profesjoneel broud yn de moderne en (semy-) automatisearre brouwynstallaasjes fan Tsjerkebier yn Easterwierrum.
Focke Stapert
Focke Stapert (Harns, 1683 - dêre, 1736) wie in keunstskilder en kaptein fan de resjerzje.
Focke Stapert wie om 1690 hinne learling fan Matthijs Naiveu yn Amsterdam. Hy wurke dêre fan 1698 oant 1702 en fan 1700 oant 1733 yn Harns Hy skildere ynterieurs mei figueren. Wurk fan him wurdt bewarre yn it Frysk Museum.
Grumman S-2 Tracker
Skiednis
De Amerikaanske fleanmasinefabrikant Grumman sette ein Twadde Wrâldkriich útein mei it bouwen fan ûnderseeboatbestridingstastellen. Ien fan de ferneamde typen út dy tiid wie de Grumman Avenger, dy't oant yn de jierren fyftich brûkt waard.
Dêrnei folge in súksesfolle rige fan trije, fan elkoar ôflate typen,
De firma Grumman levere it tastel ûnder de namme "Grumman S2F-1", mar de US Navy (USN) doopte it tastel "Tracker" (opspoarder). De bemanningen joegen it tastel lykwols de bynamme "Stoof" (fan S-two-F).
Utris
De earste S2F-1 ferzje hie in AN/APS38 radar yn de romp dy't by ûnderseeboatbestridingsmissys ûnder de romp sakje litten wurde koe, en in Magnetic Anomaly Detector yn in sturtseksje (de saneamde MAD beam) dy't útskood wurde koe. Boppe de cockpit siet in APA69 Electronic Counter Measure (ECM) antinne; dy waard lykwols yn de lettere ferzjes ferfongen troch in AN/APA69 antinne yn in radome. Under de rjochterfleugel wie standert in fêst sykljocht fêstmakke foar gebrûk by nacht en min sicht. Lettere ferzjes krigen standert in noch sterker en beweechber sykljocht.
De Tracker hie 6 ophingpunten ûnder fleugels dêr't in ferskaat oan wapens oan meinaam wurde koe, sa as:
It tastel hie ek in ynterne wapenromte foar in Mk34 of Mk43 torpedo, 8x SSQ2 en 2 SSQ1 sonoboeien.
De S-2 Tracker koe relatyf in soad brânstof meinimme. Kombinearre mei in frijwat lege krúsfaasje betsjutte dat trochstrings in missytiid fan 6 oeren.
Om oan de grutte ynternasjonale fraach foldwaan te kinnen, waard de Tacker ek yn Kanada yn lisinsje makke troch de firma De Havilland.
Totaal waarden 1284 Trackers boud.
Technyske feiten
thumb|S-2D/E/G
Paleöntology
Paleöntology (Gryksk: παλεον (paleon): âld) is de wittenskip dy't him dwaande hâldt mei it bestudearjen fan de ûntwikkeling fan it libben op ús planeet yn it geologysk ferline en basearre op alle fossile resten of spoaren fan planten en dieren, (û.o. fan dinosauriërs). De paleöntology omfiemet krektsa it bestudearjen fan de ôfstamming en besibbens fan útstoarne soarten mei dat fan de tsjintwurdige organismen, harren libbensgebiet (paleömiljeu) en de gronology fan de geologyske skiednis fan de Ierde.
De paleöntology is in tige mearsidich en komplisearre eksakte wittenskip, dy't by de ierdwittenskippen heart.
Mary McAleese
Mary Patricia McAleese, berne 'Mary Patricia Leneghan' (Belfast, Noard-Ierlân, 27 juny 1951) wie fan 10 novimber 1997 oant 10 novimber 2011 de achtste presidint van Ierland (Uachtarán na hÉireann).
Wurkpaad
Sy studearre oan Queen's University Belfast, en it Trinity College Dublin. Sy is as juriste registrearre sawol yn Noard-Ierlân as yn Ierlân. Yn 1975 waard hja Reid Professor of Criminal Law, Criminology and Penology oan het Trinity Kolleezje Dublin as opfolger fan Mary Robinson. Destiids krewearre hja as advokaat foar it út it wetboek fan strafrjocht heljen fan homoseksualiteit. Yn 1979 waard hja sjoernalist en presintatrise by de nasjonale telefyzje- en radio-omrop RTÉ oan it wurk. 1981 sie se werom nei har Reid Professorskip, mar bleau de fjouwer jier dêrnei dieltiidwurker foar RTÉ. Teffens wie hja lid fan de Episkopaldelegaasje fan de Roomsk-katolike Tsjerke yn it New Ireland Forum yn 1984 en lid fan de delegaasje fan de RK-tsjerke yn de noardlike kommissy dy't oer kontroversjeledie parades debattearre yn 1996.
Yn 1997 fersloech McAleese ex-Taoiseach (premier) Albert Reynolds yn de ferkiezing foar de Fianna Fáil-kandidatuer foar it presidintskip. Op 11 novimber 1997 waard hja ynstallearre as de achtste presidint fan Ierlân. It wie de earste kear yn de wrâldskiednis dat in frou in oare frou as presidint opfolge.
Yn 2004 werd de amtstermyn fan McAleese automatysk mei 7 jier ferlinge, omdat der gjin tsjinkandidaten wienen. Novimber 2011 waard sy opfolge troch politikus, dichter en skriuwer Michael D. Higgins.
McAleese is fan Noard-Iersk komôf dat sy komt dêr noch faak; beide politieke groepen ferwolkomje har waarm. Sy bewûnderet Keninginne Elizabeth II fan it Feriene Keninkryk. Febrewaris 2004 hat se Prinses Anne yn Dublin ûntfongen by in offisjele steatsbesite.
Maaie 2004 ûntfong hja, as presidint fan it lân dat doe foarsitter fan de Europeeske Uny wie, tegearre mei taoiseach Bertie Ahern de ûffurdigen fan de lannen fan de Uny om de nije Unyleden wolkom te hjitten. De lannen dy't har doe oanleaten wiene Cyprus, Tsjechje, Estlân, Hongarije, Letlân, Litouwen, Malta, Poalen, Slowakije, Sloveenje.
List fan stedssekretarissen fan Ljouwert
De stedssekretarissen fan Ljouwert binne oant 1966:
Johannes Schalekamp
Johannes Arnoldus Schalekamp (Ljouwert, 1919 - dêre, 2001) wie stedspostorganisator.
Schalekamp hie sûnt 1946 in buro foar reklametsjinsten. Yn 1964 begûn mei it besoargjen fan adressearre brieven en printwurk, dat er yn 1969 útwreide (helte fan it PTT-taryf ), en ûnder de namme Stadspost. Waard fjouwer kear troch justysje ferfolge foar oertreding fan de Postwet (it besoargjen fan post foar mear as ien firma tagelyk) dat mei boetes ôfrûn. Joech ek eigen postsegelsearjes út (de Fryske provinsjesegel mei Fryske flagge) en in neimaak Thorbeckesegel (it opskrift op de echte "er is meer dan voorheen in de wereld te doen" feroare hy ta "er is meer dan voorheen aan de PTT te voldoen"). Kaam yn 1973 yn swierrichheden en moast doe syn wurk ynkrimpe. Syn publisiteitskantoar joech destiids ek it Leeuwarder Weekblad út, dat op 14 july 1976 opgie yn it blêd "Huis aan Huis".
Geart fan Wou
. Maria Johannes Gerardus (Geert) fan Wou (Hintham, om 1440 - Kampen, 1527) wurdt beskôge as de wichtichste liedklokkejitter dy't Jeropa kend hat.
Libben en wurk
Geert fan Wou wie de soan fan in klokkejitter. Hy waard yn 1474 as poarter fan De Bosk ynskreaun. Yn 1477 socht er gearwurking mei de Boske jitter Gobel Moer, mei him geat er in grutte klok foar de Sint-Eusebiustsjerke yn Arnhim. It liket derop dat Geert fan Wou dêrnei selsstannich oant wurk gien is. Sa geat er yn 1479 in lytse foarslach foar de Domtoer fan Utert. In jier letter fêstige er him yn Kampen. thumb|185px|Gloriosa yn de Dom fan [[Erfurt fan Geert van Wou]] Geert fan Wou hat syn reputaasje fral te tankjen oan syn swiere liedklokken, dy't er meast foar stêden yn Dútslân geat, sa as Hamburch, Osnabrück (weirekke), Recklinghausen (trije klokken, 1500), Braunschweig (trije klokken, 1502) en Erfurt. Foar Erfurt makke er yn 1497 de ferneamde klok Gloriosa mei in gewicht fan likernôch 11.400 kg. Dy klok tsjûget fan syn grutte betûftens yn it jitten mar ek fan syn omtinken foar fersieringen en opskriften. It liedwurk fan de Domtoer te Utert út 1505 is syn grutste prestaasje; it bestiet út leafst trettjin klokken dêr't de swierste fan 8100 kg waacht (de sân lytste binne yn 1664 omraand foar in nije beierd en yn 1982 rekonstrearre). Dochs krige er nei it foltôgjen fan de opdracht krityk fan it Domkapittel, faaks omdat de klank troch in wizige profyl oars wie as eardere klokken dy't er makke hie.
Nei 1507 waard er minder warber en geat syn klokken faak yn 'e mande mei syn styfsoan Johannes Schonenborch. Dat jildt ûnder oaren foar it swiere klokwurk foar Lübeck út 1507. De klokken út de perioade 1523 oant 1527, sinjearre mei Geert fan Wou, binne wierskynlik fan syn soan (dy't fan 1528 - 1542 mei Johan ter Steghe wurke) of neef mei deselde namme.
Yn totaal binne der sa'n 140 klokken fan Geert fan Wou bewarre bleaun. Neist klokken geat Geert fan Wou ek geskut.
Hy wie de pake fan muzikant Gert Cantor.
Ferskaat
By de bou fan Amsterdam-Súd waard yn 1880 in grutte strjitte parallel oan de Amstel nei him neamd, de Van Woustrjitte.
Keppeling om utens
Fideo's
Tjeerd Andringa
thumb|Selsportret fan Tjeerd Andringa Tjeerd Andringa (Ljouwert, 29 juny 1806 - Amsterdam, 7 maaie 1827) wie in Frysk portretskilder. Andringa wie in learling fan Willem Bartel van der Kooi en Cornelis Kruseman yn Den Haach. Hy makke in stúdzjereis nei Itaalje en doe't werom kaam wie studearre er fierder oan de Akademy Amsterdam.
Hans Willem van Aylva baron fan Pallandt van Waardeburch en Neerijnen
thumb|H.W. van Aylva baron fan Pallandt fan Waardenburch en Neerijnen Hans Willem van Aylva baron fan Pallandt fan Waardenburch en Neerijnen (De Haach, 20 maaie 1804 - dêre, 20 april 1881) wie in Nederlânsk politikus.
Hy waard troch in rike erfenis in tige begoedige Gelderske ealman, dy't yn de Earste Keamer ta de getrouwen fan de kening hearde. Yn 1840 waard hy lid fan de Dûbele Keamer dy't de Grûnwetswersjenning behandele. Hy wie foar 1848 noch reedlik liberaal, mar letter tige konservatyf. Hy wie koarte tiid lid fan de Ried fan Steat en yn 1848 waard hy beneamd as Earste Kamerlid. Hy wie de soan fan minister F.W.F.Th. fan Pallandt fan Keppel. Hy wenne op kastiel Neerijnen en hie dêrnjonken de bûtenpleats Klein Vaartzicht yn Aldwâld.
List fan planetoïden 42301-42400
Dit is in list fan planetoïden 42301-42400.
Mahabier Bierbrouwerij
Mahabier Bierbrouwerij is in bierbrouwerij yn Oerterp dy't yn 2018 troch Steven Mahabier oprjochte waard.
Skiednis
It earste bier waard broud troch Bierbrouwerij Noarder Dragten. Dêrnei waard tydlik keazen foar De Noord-Hollandse Bierbrouwerij yn Uitgeest.
De brouwer is begûn yn Drachten, mar is ûnderwilens ferhuze nei Oerterp.
Frâns fan Anzjû
thumb|right|300px|Frâns fan Anzjû. Frâns Herkules fan Falois (Frânsk: François-Hercule de Valois; Parys, 18 maart 1555 - Château-Thierry, 10 juny 1584), hartoch fan Anzjû, wie de jongste soan fan kening Hindrik II fan Frankryk en Katharina de' Medici. Hy wie de jongere broer fan de Frânske keningen Frâns II, Karel IX en Hindrik III en groeide as katolyk op yn de tiid fan de eskalearjende hugenoaten oarloggen dêr't Spanje en Ingelân har ek yn minge soenen.
Skiednis
By syn berte krige hy de titel hartoch fan Alençon, mar by de troansbestiging fan syn broer Hindrik yn 1575 naam hy syn oarspronklike titel hartoch fan Anjou oer. Hy waard no de earstfolgjende yn de line fan de Frânske troan. Dat hy as kroanprins fan in grut lân dat tsjinwicht biede moast tsjin Spanje, soe syn fierdere libben bepale.
Yn 1579 gie hy nei Ingelân foar in polityk houlik mei Elizabeth I fan Ingelân. Sy mocht wol oer him, mar hy wie 22 jier jonger en boppedat katolyk. Dat foel net goed by it Ingelske folk, dêr't by kaam dat syn mem Catharina haadferantwurdlike wie foar de romrofte Bartelomeusnacht yn 1572. De Ingelsken woenen soksoartige problemen net hawwe. De ferloving levere him de bynamme “myn kikkertsje” op. Ek hat Elizabeth persoanlik in gedicht skreaun oan him mei de namme "On Monsieur’s Departure" mar lang om let draaide it op neat út.
Yn 1581 kaam Frâns fan Anzjû nei de Nederlannen. Hy waard troch de Steaten-Generaal oansteld as soeverein foarst. De opstannelingen hopen dat de Frânsen harren minge soenen yn de kriich tsjin Spanje. Frâns fan Anzjû easke dat de Nederlannen har ûnôfhinklik ferklearje soenen fan Spanje. Dat wie ek logysk omdat hy binnen helle wie om as soeverein foarst te regearjen. Dus dat barde yn 1581 mei de Akte van Ferlatinghe. Mar de kar foar Anjou wie dochs in fersin. De hartoch dy’t net in soad politike macht krigen hie, hâlde him mear dwaande mei feestjen as mei it regearjen. Ek hjir wurke it feit dat hy katolyk wie net mei. Doe't yn 1582 in oanslach plege waard op it libben fan Willem fan Oranje tochten in soad minsken dat Anjou der wat mei te krijen hie.
Fryske Buert
Fryske Buert (Nederlânsk offisjeel: Friese Buurt) is in buorskip mei sa'n 130 ynwenners yn de Noard-Hollânske gemeente De Helder. Hy wurdt soms ek wol skreaun mei it lidwurd "De", dus: De Fryske Buert.
Wandasêge
De Wandasêge is in sêge, dêr't de skieding fan de eilannen Flylân en Tessel yn ferklearre wurdt. Yn de iere midsiuwen wie Flylân nei alle gedachten part fan de fêstewâl fan Fryslân en siet doe oan de súdkant fêst oan Aailân, dat tsjintwurdich in diel fan Tessel foarmet. Letter ûntstie der in soal tusken Aailân en Flylân en yn de 13e iuw nei swiere stoarmen skiede it wetter de eilannen fan inoar en fan de fêstewâl.
Fryske Buert
De buert hat in eigen buertferiening, mei de namme De Friese Buurt, dy't har ûnder mear ynset foar it behâlden fan it agraryske en iepen karakter fan 'e buorskip.
Wandasêge
Ferhaal
Yn it ferhaal is Wanda foarstinne fan in keninkryk dêr't Aailân en Flylân noch ien gehiel yn foarmje. Sy krige spul mei de muontsen dy't tsjin har sin yn in kanaal grave woenen. De striid rûn sa bot op dat har soan in muonts deade dy't tasicht hâlde by it kanaal. Dan docht bliken dat de muonts har ferlearne soan wie, dy't op trijejierrige leeftyd op in iisskos yn de Waadsee weidreaun. En dat mei syn dea in âld ferflokken troch in tsjoenster útkomd is.
De flok hâlde yn dat de see it keninkryk ferswolgje soe as ien fan de bruorren fan it keninkryk de oare deadzje soe. Fan ellinde stoarte de keninginne har yn see en ferdronk. Al gau krige de foarseine ramp syn beslach, grutte weagen sloegen de dunen wei bylâns it kanaal en de see streamde it efterlân yn. It keninkryk fan Wanda gong ferlern lykas yn de flok foarsein wie.
Archangelsk (oblast)
De oblast Archangelsk (Russysk: Архангельская область, Archangelskaja oblast) is in bestjoerlike ienheid yn it noardwesten fan it Europeeske diel fan de Russyske Federaasje. De haadstêd en grutste stêd is Archangelsk.
Skiednis
Yn de 11e en 12e iuw kolonisearren de Russen it gebiet en bouden dêr de earste delsettings. Foar dy tiid bewennen Finsk-Ugryske stammen it gebiet. Mei de stifting fan Archangelsk troch Ivan de Grousume ûnstie der hannel. It wie de earste havenstêd fan Ruslân.
Geografy
thumb|left|250px|Lânskip fan Archangelsk oblast by Kimzja (Mezenski rajon) De oblast leit oan de Wite See en ek de eilannegroepen Nova Sembla en Frâns Joazef falle der ûnder. Yn de oblast leit de autonome okrûg Nenetsië, dêr't njonken it Russysk it Nenetsk in offisjele taal is. Yn it easten grinzget de oblast oan de republyk Komi, yn it westen oan de republyk Kareelje en yn it suden oan de oblasten Vologda en Kirov.
It gebiet hat strange winters en koele simmers. De noardlike lokaasje krekt súdlik fan it Poalgebiet makket lânbou hast net mooglik. Mar 1,3% fan it gebiet hat in agraryske funksje.
Louisiana
Louisiana is in steat yn de Feriene Steaten fan Amearika. De haadstêd is Baton Rouge.
Archangelsk (oblast)
Ekonomy
De oblast is ryk oan oalje, ierdgas en diamant. Fan de yndustry foarmje de wapenyndustry, de houtbewurking en fiskerij wichtige sektoaren. It toerisme is beskieden oanwêzich.
Boeing-Stearman Model 75
thumb|left|25)px|NS-1's fan US Navy, 1936 De Boeing-Stearman Model 75, ek bekend as Boeing Stearman of (Stearman) Kaydet, is in Amerikaanske twapersoans twadekker lesfleanmasine. Yn de jierren tritich en fjirtich fan de 20e iuw waarden der skraachwurk 10.000 fan makke. De Stearman Kaydet waard boud troch de Stearman Aircraft Corporation dy't yn 1934 in dochterûndernimming fan Boeing waard.
Archangelsk (oblast)
Ekonomy
Yn Severodvinsk is in grutte werf foar de oarlochsfloat. Yn Plesetsk leit njonken Bajkonoer yn Kazachstan ien fan de belangrykste russyske raketlansearbasissen en romtefeartsintra fan it lân.
Louisiana
Skiednis
Eartiids waard it gebiet befolke troch Yndianestammen as de Choctaw. De earste Jeropeanen dy't foet oan wâl setten wienen de leden fan in ekspedysje laat troch de Spanjert Pánfilo de Narváez. Yn 1528 ûntdekken sy de mûning fan de rivier de Mississippy. De Spanjerts hiene amper niget oan de regio.
Boeing-Stearman Model 75
Yn de Twadde Wrâldkriich waard it tastel troch de United States Air Force as lesfleantúch brûkt. Nei de oarloch waarden de Stearmans sportfleantúch of omboud ta sproeifleantúch foar it bestriden fan ûngedierte en ûntúch yn de lânbou.
Louisiana
Skiednis
Nei de Spanjerts ferskine de Frânsken ûnder Robert Cavelier de La Salle yn 1681 dy't oan it gebiet de namme joech fan de Frânske kening Loadewyk XIV.
Archangelsk (oblast)
Ekonomy
Yn de Wite See leit op it eilân Sloveski ien fan de wichtichste sintra fan de Russyske otterdoksy. It Solovetski-kleaster falt ûnder it wrâlderfgoed fan UNESCO.
Bestjoerlike yndieling en stêden
thumb|260px|Parlemintsgebou fan de oblast Archangelsk thumb|260px|Aartsingel Sint-Michaelkatedraal, Archangelsk thumb|260px|Solevetski-kleaster De oblast Archangelsk is ûnderferdield yn 21 rajons, 7 stedsdistrikten en de twa eilannegroepen Frâns-Joazef en it Fiktoaria-eilân. De twa belangrykste en tagelyk iennige grutte stêden binne Archangelsk en Severodvinsk. Meiïnoar binne der 13 stêden en 15 plakken mei in stedsk karakter.
Louisiana
Skiednis
Yn dy tiid wie Louisiana folle grutter as tsjintwurdich. De rivier de Mississippy foarmde it hert fan in territoarium, dat oant en mei de hjoeddeiske noardgrins mei Kanada rikte. Om 1760 hinne ferlearen de Frânsken it meastepart oan Spanje. Yn 1800 krige Frankryk, dat doe regeard waard troch Napoleon Bonaparte, it territoarium werom, om it yn 1803 oan de Feriene Steaten te ferkeapjen, in transaksje dy't bekend wurden is as de Louisiana Purchase. Op 30 april 1812 waard Louisiana de 18e steat fan de Feriene Steaten.
Yn de Amerikaanske Boargeroarloch stie Louisiana oan de side fan Konfederaasje.
Geografy
De steat Louisiana is 134.382 km² grut en heart ta de Sintrale tiidsône.
Louisiana leit oan de Golf fan Meksiko en grinzet yn it noarden oan de steat Arkansas, yn it westen oan Teksas en yn it easten oan Mississippy.
thumb|250px|right|Lânkaart fan Louisiana út [[1921]]
De wichtichste rivier is de Mississippy, dy't in grut part foarmet fan de grins mei de steat mei deselde namme en mûnet 150 km New Orleans foarby yn de Golf fan Meksiko. Yn de steat lizze in grut tal grutte en lytske marren, wêrûnder Lake Pontchartrain, it Toledo Bend Reservoir, Grand Lake en White Lake. Fierders hat Louisiana in protte eilannen, lykas Marsh Island en de Chandeleur Islands.
Demografy
De steat Louisiana hat twa offisjele talen, Ingelsk en Frânsk.
De blanke Frânsksprekkende ynwenners fan Louisiana binne ôfstammelingen fan de kolonisten dy't yn 1604 in koloanje stiften yn Port Royal, Akaadje, yn it hjoeddeiske Kanada. Dizze groep dy't harren Akadians neamden waarden yn 1755 troch de Britten ferbanne en kamen foar it meastepart yn it suden fan Louisiana terjochte. It wurd 'Akadian' waard yn de rin fan de tiid ferbastere ta Kajun.
Hynstesport
thumb|right|In wyt hynder Hynstesport is in sammelnamme foar in foarm fan sport wêrby't ien of mear hynders brûkt wurde. De ynternasjonale hynstesport wurdt regele troch de sportfederaasje Federatione Equestre Internationale en yn Nederlân troch de Keninklike Nederlânske Hippyske sportfederaasje.
Readtsjerk
Readtsjerk is in doarp dat yn de gemeente Dantumadiel leit. Readtsjerk leit noardeastlik fan Mûnein, eastlik fan Aldtsjerk, súdwestlik fan Rinsumageast en súdeastlik fan Burdaard. Readtsjerk hat  ynwenners. Readstjerk hat net in doarpskearn, de measte wenten binne oan de Tsjerkestrjitte en de Koaiwei boud.
Readtsjerk hat altyd yn sawol de gritenij as de gemeente Dantumadiel lein.
Skiednis
Readtsjerk is ûntstien út de buorskip Wearbuorren, it lânhûs "De Healburd", en de pleats "De Seijewier". Om't oanwizings tsjutte op bewenning yn it twa kilometer noardlik fan it doarp leger lizzende diel, wurdt der fanút gien dat de oarspronklike lokaasje fan Readtsjerk opjûn is. Op kaarten fan Schotanus en Eekhoff binne dêr net mear bewenne terpen tekene. Ek wiist in fjildnamme dêr op it bestean fan in âld tsjerkhôf. Mooglik moast it âlde doarp fanwegen wetteroerlêst opjûn wurde en is it doarp doe ferhûze nei in útrinnende sânrêch fan de Trynwâlden. Om't de hjoeddeiske tsjerke oarspronklik 12e iuwsk is sil dat yn dy tiid plakfûn hawwe.
Eartiids stie yn Readtsjerk Sickama State. De state is foar 1700 sloopt.
Lizzing
Readtsjerk leit oan de grins fan de gemeente Tytsjerksteradiel op de eastlike râne fan de Trynwâlden. It doarp wurdt fan de Dokkumer Wâlden skieden troch in leger lizzend greidegebiet.
Mienskip
De feriening foar Doarpsbelang is yn 'e mande mei it súdwestlik oanbuorjende Mûnein. Der wurdt in doarpsfeest mei Aldtsjerk en ien mei Mûnein fierd.
Gebouwen
thumb|260px|De Hoop, Readtsjerk Readtsjerk hat trije ryksmonuminten:
Strjitten
Bûtefjild - Boskwei - Bûtefjildsterdyk - Dokter Kijlstrawei - Fjildwei Hjelburd - Iggewei - Tsjerkewei - Koaiwei - Marwei - Ottemawei - Reidfjildswei - Sickamawei - Tuskendammen - Tuskenmarren - Wearbuorren.
Houtwâl
right|thumb|220px|Houtwâl ûnder [[Twizel]] In houtwâl of in beamwâl is in lege ierden wâl dy't de ôfskieding foarmet tusken ferskillende greiden, ikkers of tusken sok lân en wegen. Houtwâlen binne begroeid mei strewelleguod en oare ûndergroei en faak ek mei beammen, en komme in soad foar yn it easten en suden fan Fryslân. Se wiene, alteast oarspronklik, bedoeld as ôffreding en foar it beskutten en kearen fan fee en wyld.
Houtwâlen lizze benammen op hegere grûnen as by Twizelerheide, Eastermar, Easterwâlde, Aldeberkeap en Boyl. Se bestean benammen út iik, mar ek bjirken lysterbei, bytiden hagedoarn, krikel, hazzenút en hulst. De legere grûnen yn De Wâlden lizze faak mids elzesingels, meast yn de houtwâlen. Wylst de typyske houtwâlen oanlein binne, binne dizzen natoerlik ûntstien. Yn de streek tusken Bûtenpost en Drachten en yn stikken fan Dantumadiel wurdt it karakter fan it lânskip benammen troch elzesingels bepaald. Houtwâlen en elzesingels wurde meast foar kaphout brûkt. De bêste stamkes wurde bytiden sparre om út te groeien ta opgeande beammen. It hout waard faak as brân- en geriifhout brûkt.
Sweedske puzel
thumb|right|Sweedske puzel In Sweedske puzel wurket itselde as in krúswurdpuzel, mar de omskriuwings fan de yn te foljen wurden stean yn it diagram (op it plak dêr't ornaris de swarte hokjes steane), mei in pylkje dat de rjochting oanjout wêryn it wurd ynfold wurde moat. Ek bestiet (troch de beheinde romte) de omskriuwing fan elk wurd meastentiids mar út ien of twa wurden wat dan in synonym betreft fan it te rieden wurd. By in gewoane krúswurdpuzel is dit net sa en steane der as omskriuwings bytiden hiele sinnen, útdrukkings of sprekwurden.
Fergelike mei in klassike krúswurdpuzel hat in Sweedske puzel folle gruttere hokjes, om de tekst yn de hokjes lêsber te hâlden; en in Sweedske puzel is eins nea symmetrysk opboud.
Kreuzworträtsel
Frysk Kustpaad
It Fryske Kustpaad (LAW 5-4) is in lange-ôfstân-kuierpaad mei in lingte fan 152 kilometer tusken Starum en Lauwerseach.
It is op it trajekt Ofslútdyk - Lauwerseach in ûnderdiel fan de Jeropeeske E9 fan Hendaye nei Gdansk. De rûte is yn beide rjochtingen oanjûn mei wyt-reade tekens en yn in gidske beskreaun. De rûte folget globaal, mar net altyd, de kust fan de Waadsee.
De rûte begjint yn Starum en folget de kust fan de Iselmar oant Hylpen. Fan dêr bûcht er ôf nei Warkum, Makkum en Wûns. Krekt east fan Surch is der in oansluting op de rûte oer de Ofslútdyk: fia de Ofslútdyk kin de kuierder nei De Oever rinne, dêr't it Dún- en Polderpaad lâns de Noardsee begjint. (Dizze rûte is net markearre, mar de kâns op ferdwalen is mar lyts, de rûte jout lykwols net folle ôfwikseling.)
It Fryske Kustpaad giet yn noardlike rjochting fierder nei Harns. De haadrûte giet oer Winaam nei Easterbierrum nei Sint Jabik; der is ek in koartere rûte dy't suver de hiele seedyk fan de Waadsee folget, wat de rûte sawat 5 kilometer ynkoartet. Nei Sint Jabik komt de rûte by Swarte Haan wer by de seedyk; dêrnei rint er lâns in bûtendyks kweldergebiet, dat foar drûchlizzing ornearre wie mar no de funksje fan natoergebiet hat.
De rûte giet dan wer it binnenlân yn nei Ferwert en Blije. Foar Holwert komt er wer by de seedyk. Fan Holwert rint de rûte lâns de seedyk nei de Lauwersmar.
Yn Starum slút it Fryske Kustpaad oan op it Suderseepaad. Yn Lauwerseach kin de kuierder syn paad ferfolgje fia it Waad- en Wierdenpaad nei Nijeskâns, of fia it Fryske Wâldenpaad nei Stienwyk. Der is ek in net-markearre rûte beskreaun fan Holwert nei Dokkum.
De rûte rint troch in betreklik tinbefolke gebiet, dêr't akkomodaasje, hoareka en winkels net altyd foarhannen binne. Oanslutings op it iepenbier ferfier besteane út stasjons yn Starum en Harns en busferbiningen yn de measte oare plakken; dy busferbinings binne lykwols faak fraachôfhinklik ferfier. It is oan te rieden om hjir by it plannen fan in meardeiske kuiertocht rekken mei te hâlden. Fierders wurdt oanjûn dat in tal trajekten lâns de seedyk net tagonklik binne foar hûnen, ek net as dy oan de riem sitte.
Los Angeles
Los Angeles (Spaansk: Los Ángeles), ek bekend as L.A. of LA, en offisjeel the City of Los Angeles, is in stêd en gemeente yn 'e Feriene Steaten, dy't oan 'e Pasifyske kust fan 'e steat Kalifornje leit. It is de grutste stêd fan Kalifornje en fan 'e Amerikaanske westkust, en de op ien nei grutste stêd fan 'e hiele Feriene Steaten, nei New York. It is it kulturele en ekonomyske hert fan Súdlik Kalifornje, en it haadplak fan it omlizzende Los Angeles County. Mei 'Los Angeles' wurdt lykwols faak net inkeld de stêd mei dy namme bedoeld, mar de hiele stêdekloft. Neffens in offisjele skatting út 2017 hie de stêd Los Angeles doe likernôch 3,4 miljoen ynwenners, wylst de stêdekloft in befolking fan goed 18,7 miljoen minsken omfieme. Los Angeles waard yn 1781 stifte as delsetting yn it fiere noarden fan 'e Spaanske koloanje Nij-Spanje. It kaam yn 1848, oan 'e ein fan 'e Meksikaansk-Amerikaanske Oarloch, by de Feriene Steaten te hearren. Hjoed oan 'e dei stiet de stêd bekend om syn mylde klimaat mei in soad sinneskyn, ek winterdeis, en fierders benammen om 'e filmyndustry yn Hollywood, dat in wyk fan Los Angeles is.
Geografy
Los Angeles leit midden yn 'e Dobbe fan Los Angeles, in leechlân dat yn it súdwesten oan 'e Stille Oseaan grinzget en oan alle oare kanten omseame wurdt troch bergen. Sa leit oan 'e noardkant fan 'e stêd it San Gabriel-berchtme, wêrfan't it heechste punt de top fan 'e Mount San Antonio is, mei in hichte 3.068 m. De stêd sels hat flakke en heuvelige dielen. De hichte rint útinoar fan seenivo oan it strân yn 'e wiken dy't oan see lizze, oant 1.547 m boppe seenivo op 'e Mount Lukens, oan 'e noardeastlike útein fan 'e San Fernando-delling. Trochinoar bedraacht de hichte lykwols 71 m. De eastlike útrinner fan it Santa Monica-berchtme rikt dwers troch de stêd hinne en skiedt de Dobbe fan Los Angeles fan 'e San Fernando-delling.
De stêd wurdt ek trochkrúst troch de rivier de Los Angeles, dat eins mear in seizoensbûne beek is, dy't simmerdeis drûch stiet. It rivierbêd is yn it ferline rjochtlutsen en yn beton getten, sadat it no in grutte goate fan 82 km lang is. Dy begjint yn 'e wyk Canoga Park en streamt dêrwei nei it easten ta út 'e San Fernando-delling wei, by de noardrâne fan it Santa Monica-berchtme lâns. Dan slacht er nei it suden ta ôf, dwers troch it stedssintrum, wêrnei't er yn 'e foarstêd Long Beach yn 'e Stille Oseaan útmûnet. De lytsere Ballona Creek streamt ek troch Los Angeles en komt yn 'e wyk Playa del Rey út yn 'e Baai fan Santa Monica. Los Angeles is kwetsber foar ierdbevings, mei't it lyk op 'e Ring fan Fjoer leit, in rûnte om 'e Stille Oseaan hinne dy't dêr fanwegen de ûnderlizzende geology yn útsûnderlik hege mjitte oan bleatstiet
Los Angeles beslacht in oerflak fan 1.302 km², wêrfan't 1.214 km² út lân bestiet en 88 km² út oerflaktewetter. Fan noard nei súd mjit Los Angeles 71 km en fan east nei west 47 km. De omtrek fan 'e stêd is 550 km, wêrby't inkele lytsere plakken, te witten Beverly Hills, West Hollywood en San Fernando, folslein troch it grûngebiet fan Los Angeles omsletten wurde. De stêdekloft Grut-Los Angeles omfiemet net inkeld Los Angeles sels en dy enklaves, mar ek foarstêden as Long Beach, Anaheim, Santa Ana, Irvine, Orange, Huntington Beach, Newport Beach, Pomona, Pasadena, Altadena, Glendale, Torrance, Santa Monica en Malibu. Soms wurde ek fierder fuort leine stêden derta rekkene, lykas San Bernardino, Riverside, Santa Barbara en Ventura.
Skiednis
Foar de oankomst fan 'e earste blanken waard de Dobbe fan Los Angeles al tûzenen jierren bewenne troch Yndianen. Yn 'e histoaryske perioade wiene dat de Tongva (of Gabrieleño) en de Tsjûmasj (Chumash). De kolonisaasje fan it gebiet kaam út it suden wei, dêr't de Spanjerts yn 'e earste desennia fan 'e sechstjinde iuw harren koloanje Nij-Spanje fêstigen, it lettere Meksiko. Yn 1542 ferkende de Spaanske seefarder en ûntdekkingsreizger Juan Rodríguez Cabrillo de kust fan wat no Súdlik Kalifornje is, dy't er opeaske út 'e namme fan 'e Spaanske Kroan. De earste blanke ûntdekkingsreizger dy't de Dobbe fan Los Angeles oer lân berikte, wie Gaspar de Portolà, dy't dêr op 2 augustus 1769 tegearre mei de roomske misjonaris Juan Crespí oankaam.
Yn 1821 wûn Nij-Spanje oan 'e ein fan 'e Meksikaanske Unôfhinklikheidsoarloch syn frijheid fan 'e Spaanske oerhearsking. Los Angeles kaam doe likernôch in fearnsiuw by Meksiko te hearren. Yn dy snuorje krige it yn 1835 stedsrjochten en makke gûverneur Pío Pico it ta it haadplak fan 'e provinsje Opper-Kalifornje. Yn 1845 briek lykwols de Meksikaansk-Amerikaanske Oarloch út. Nei in rige fjildslaggen wêryn't de Meksikanen oertsjûgjend ferslein waarden, namen de Feriene Steaten besit fan hiel Opper-Kalifornje en oangrinzgjende regio's. Nei ôfrin fan 'e oarloch moast Meksiko dy gebieten yn 1848 ôfstean ûnder it Ferdrach fan Guadalupe Hidalgo. Sa kaam Los Angeles by de Feriene Steaten te hearren, mar lange tiid bleau it in sliepperich plakje dêr't it nacht yn 'e nane wie.
In bepaling yn it hânfêst fan Los Angeles, dy't it de stêd ferbea om drinkwetter te leverjen oan gebieten bûten de gemeentegrinzen, hie ta gefolch dat in protte fan dy gebieten harsels twongen seagen om har troch Los Angeles anneksearje te litten om oan drinkwetter foar har ynwenners te kommen. Yn 1910 waard op dy manear ek it oant dy tiid ta selsstannige plak Hollywood anneksearre. Dêr wiene op dat stuit al tsien filmstudio's aktyf, en neitiid ûntjoech it him fierder ta it wrâldwide mekka fan 'e filmyndustry. Foar Los Angeles betsjutte dat it begjin fan in ûnbidige en oanhâldende befolkingsgroei. Tsjin 1921 waard mear as 80% fan alle films yn 'e wrâld yn Hollywood makke. It jild dat dêrmei fertsjinne waard, soarge derfoar dat de stêd net bot te lijen hie ûnder de Grutte Depresje fan 'e 1930-er jierren. Yn 1930 berikte Los Angeles it oantal fan 1 miljoen ynwenners, en yn 1932 wie de stêd de gasthear fan 'e Olympyske Simmerspullen.
Yn 'e 1960-er jierren hie de stêd, krekt as oare plakken yn 'e Feriene Steaten, te krijen mei oanboazjende spannings tusken de ferskate etnyske groepen, benammen tusken de blanken en de Afro-Amerikanen yn it ramt fan 'e Amerikaanske Boargerrjochtebeweging, wat noch oanboaze waard troch ûnfrede oer de Amerikaanske belutsenens by de Fjetnamoarloch. Yn 1965 kamen dy spannings ta útbarsting yn 'e ferwuostgjende Watts-opskuor, yn 'e swarte efterstânswyk Watts, dêr't 34 minsken by omkamen en mear as 1.000 oaren by ferwûne rekken. Yn 1973 waard Thomas Bradley as de earste Afro-Amerikaanske boargemaster fan Los Angeles keazen. Hy tsjinne fiif folle terminen út, oant er yn 1993 mei pinsjoen gie.
In oare ûntwikkeling yn 'e 1970-er jierren waard foarme troch de aktiviteiten fan it terroristyske Symbioneeske Befrijingsleger (SLA), ynkl. in sjitpartij mei de Plysje fan Los Angeles yn South Los Angeles yn 1974. Yn 1977 en 1978 waard de stêd in skoft yn 'e gryp holden troch de searjemoardners dy't bekend stiene as de Hillside Stranglers. Yn 1979 wie Los Angeles ien fan 'e earste gemeenten yn 'e Feriene Steaten dy't in wet oannaam op it mêd fan homorjochten. Yn 1984 wie de stêd foar de twadde kear gasthear fan 'e Olympyske Spullen. Hoewol't dy Olympiade wat bedoarn waard troch in grutskalige boycot troch kommunistyske lannen, wie it finansjeel sjoen ien fan 'e súksesfolste Olympyske eveneminten ea.
Yn 'e 1990-er jierren briek der op 29 april 1992 yn Los Angeles fannijs in grutskalich rasse-opskuor út, doe't fjouwer plysjes fan it Los Angeles Police Department troch in blanke sjuery frijsprutsen waarden fan 'e mishanneling fan 'e swarte man Rodney King, dy't op filmbylden fêstlein wie. Yn 1994 waard de stêd troffen troch de ierdbeving fan Northridge, dy't 6,7 op 'e skaal fan Richter meat, 72 minsken it libben koste en foar $12,5 miljard oan skea oanrjochte. De tweintichste iuw einige yn Los Angeles mei it Rampart-skandaal, ien fan 'e meast yngeand dokumintearre gefallen fan misdragings troch de plysje út 'e Amerikaanske skiednis. Yn 2002 besochten Hollywood en de San Fernando-delling har fan Los Angeles ôf te skieden, mar by in referindum ferwiisden de kiezers dat útstel nei de kladdekoer. Yn 2028 sille yn Los Angeles foar de trêde kear de Olympyske Simmerspullen holden wurde.
Ekonomy
Foar de ekonomy fan Los Angeles is benammen ynternasjonale hannel wichtich. De oaninoar grinzgjende havens fan Los Angeles en Long Beach binne tegearre de drokste haven fan 'e hiele Feriene Steaten, en de op fjouwer nei drokste haven yn 'e wrâld, mei in rol fan krúsjaal belang yn 'e kontekst fan 'e hannel oer de Stille Oseaan. Like wichtich foar de Angeleenske ekonomy is de entertainmentyndustry, mei filmstudio's, tillefyzjebedriuwen, platemaatskippijen en kompjûterspultsjeprodusinten. Fan 'e seis grutte filmstudio's hawwe twa harren haadkertier binnen de gemeentlike grinzen fan Los Angeles. Dat binne Paramount Pictures en 20th Century Fox, dy't fêstige binne yn 'e saneamde Studiosône yn Hollywood. Los Angeles is ek it sintrum fan 'e Amerikaanske pornoyndustry, dy't sterk konsintrearre is yn 'e wyk Chatsworth. Mei de entertainmentyndustry ferbûn is de toeristyske sektor, dy't ek fan grut belang is foar de ekonomy fan Los Angeles.
Los Angeles foarmet fierders it grutste yndustriële sintrum yn it westlike part fan 'e Feriene Steaten, dêr't benammen ûndernimmings út 'e loft- en romtefeartsektor en hightechbedriuwen fêstige binne. Ek hat Los Angeles noch altyd in wichtige funksje oangeande de ierdoaljeferwurkjende yndustry. Op it mêd fan 'e tsjinstesektor is fierders benammen it bankwêzen wichtich, mar dêrnjonken ek telekommunikaasje, abbekatekantoaren, de sûnenssoarch, it ûnderwiis, de wittenskip en de transportsektor. Yn 2017 wie Los Angeles it op achttjin nei wichtichste finansjele sintrum yn 'e wrâld en it op fiif nei wichtichste finansjele sintrum yn 'e Feriene Steaten, nei New York, San Francisco, Chicago, Boston en Washington, D.C. Ta einbeslút moat de moadesektor noch neamd wurde, dêr't Los Angeles yn 'e Feriene Steaten in sintrum fan is.
Yn 2017 hie de stêdekloft fan Grut-Los Angeles in bruto metropolitaansk produkt fan $1.044 biljoen, wêrmei't it de op twa nei grutste stêdekloftekonomy fan 'e wrâld hie, nei New York en Tokio. De fjouwer grutste wurkjouwers yn 'e stêd wiene yn 2009 (yn ôfrinnende folchoarder): de gemeente Los Angeles, Los Angeles County, de Universiteit fan Kalifornje, Los Angeles (UCLA) en de Universiteit fan Súdlik Kalifornje (USC).