cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jakobus de Rjochtfeardige
Libben
It Evangeelje fan de Hebreeërs (yn gebrûk by de Ebioniten, likernôch 150 n.Kr.) fermeldet dat Jezus nei syn ferskining oan Marije Magdalena en de learlingen ek oan Jakobus persoanlik ferskynt. Jakobus kaam doe ta leauwen yn Jezus. In ferwizing nei dit foarfal is ek werom te finen yn 1 Kor. 15,7, dêr't Paulus melding makket fan soksoarte foarfal.
Ut Hannelingen 12:17 en 15:15-21 kin opmakke wurde dat Jakobus in wichtige rol spile binnen de iere kristengemeente fan Jeruzalem. As sadanich wurdt hy troch it meastepart fan de Kristlike tsjerken sjoen as de earste biskop fan Jeruzalim. Yn it apokrife Evangeelje fan Tomas, logion 12 stiet sels skreaun dat Jezus syn broer Jakobus as syn opfolger oanwiist.
De katoliken ferearje Jakobus as hillige. Syn hjeldei is op 3 maaie. De Ortodokse Tsjerke fiert syn hjeldei op 9 oktober en op 30 juny mei de oare tolve apostelen.
Tsjasker Wergea
thumb|250px|De Tsjasker Wergea yn 2009 De Tsjasker Wergea is in poldermole ten noardeasten fan it doarp Wergea yn de gemeente Ljouwert (foar de weryndieling fan 2014 gemeente Boarnsterhim). De pealtsjasker út 1997 is mealree en is eigendom fan in partikulier.
Verona
Verona is in stêd yn Noard-Itaalje, en is haadstêd fan de provinsje mei deselde namme Verona yn de regio Feneto. De stêd leit eastlik fan Milaan, bewesten Feneetsje en westnoardwestlik fan Padua. Yn 2001 hie de stêd 243.500 ynwenners.
In soad frachtferfier giet oer Verona, troch in geunstige lizzing tsjinoer Sintraal-Jeropa, oan de Brennerwei.
Wirzenborn
Wirzenborn (lokaal Weazeborn) is stedsdiel en in Ortsbezirk fan Montabaur yn de Westerwaldkreis yn de Dútske dielsteat Rynlân-Palts. Oant 1972 wie Wirzenborn in selsstannige gemeente yn de doetiidske Unterwesterwaldkreis.
Geografy
Wirzenborn leit yn it noardlike diel Westerwâldske diel fan it Natoerpark Nassau yn it Gelbachtal, likernôch 3 kilometer eastlik fan de binnenstêd fan Montabaur. Under it doarpsgebiet hearre ek de oan de rjochter kant fan de Gelbach lizzende delsettings Grubenhaus en Wirzenbornermühle.
Niederzissen
Niederzissen is in Ortsgemeinde yn de lânkring Ahrweiler yn de Dútske dielsteat Rynlân-Palts. it is it haadplak fan de Verbandsgemeinde Brohltal.
De Ortsgemeinde Niederzissen bestiet út de twa Ortsteilen Niederzissen en Rodder en de delsettings "Haus Waldfrieden" en "Kurheim Bausenberg".
Skiednis
Niederzissen is ien fan de âldste delsettings fan de omkriten. Yn Niederzissen binne ek Keltyske en Romeinske wapens fûn. Der is in fragmint fan in bile út de jonge stientiid fûn fan in stiensoarte dy't út it gebiet komt. De namme 'Zissen' komt fan it Keltysk en bestjut "efterôf lizzend", dat ek tsjut op in iere bewenning fan de lokaasje.
Lykas de rest fan it gebiet op de lofter kant fan de Ryn waard Niederzissen yn 1794 troch de Frânsen beset. It Weenske Kongres wiisde nei de fal fan Napoleon it gebiet ta oan Prusen.
It doarp Rodder waard yn 1979 by Niederzissen yndield.
Ferkear
It stasjon fan Niederzissen leit oan it Brohltalspoar, in smelspoar fan Brohl-Lützing nei Engeln. Likernôch fiif kilometer fan Niederzissen is de oansluting op de Autobahn 61. Troch de delling fan de Brohl hinne rint de Bundesstraße 412 fan de Autobahn 61 nei de Ryn.
Frânske Alpen
thumb|right|320px|Toppen yn de Westlike Mont Blank-groep: heechste top de [[Mont Blank, rjochts de Dôme du Goûter, links fan de Mont Blank de Mont Maudit en Mont Blank du Takul, dêrfoar de Aiguille du Midi ]] De Frânske Alpen is it part fan de Alpen dat yn Frankryk leit, yn de súdeastlike regio's Provence-Alpes-Côte d'Azur en Rhône-Alpes, by de grins del mei Itaalje en Switserlân. Bekende stêden yn it gebiet binne Grenoble, Chamoniks, Chambéry en Albertville, dêr't yn 1992 de Olympyske Winterspullen hâlden waarden.
De Mont Blank yn de Frânske Alpen is (mei in hichte fan 4.808 meter) de heechste berch fan de Alpen en de op ien nei heechste berch fan Jeropa.
De Frânske Alpen binne tige populêr by skytoeristen. Yn it geberchte lizze de twa grutste skygebieten fan 'e wrâld, de Portes du Soleil (650 km skipistes, 209 skiliften) en Les Trois Vallées (600 km skypistes, 200 skyliften). It skyoarde Alpe d'Huez is foaral bekend wurden as finish fan de berucht steile berchetappe yn de Toer de Frânsk.
De Frânske Alpen kinne fierder ûnderferdield wurde yn de:
Géographie des Alpes Alpen
Burning Witches
Burning Witches is in yn 2015 troch gitariste Romana Kalkuhl oprjochte Switserske metalband út Brugg yn it kanton Aargau, dy't folslein út froulju bestiet. De band brocht yn 2017 syn debútalbum Burning Witches út. Yn 2019 ferliet sjongeres Seraina Telli de band; sy waard opfolge troch de Nederlânske sjongeres Laura Guldemond. De teksten fan de band geane benammen oer demoanen, kwea en tsjoenderij. Burning Witches hat fjouwer studio-albums en ien live album útbrocht.
The Unforgiven II
The Unforgiven II is in nûmer dat oarspronklik opnaam is troch Metallica yn 1996 en útbrocht op it album Reload fan Metallica út 1997. The Unforgiven II wie it fjirde nûmer op it album en waard op 23 febrewaris 1998 útbrocht as twadde single fan it album.
Oer it nûmer
The Unforgiven II de opfolger fan The Unforgiven út 1991. Beide nûmers hawwe fergelykbere muzikale tema's. De akkoardeskema by de kûpletten is opfallend gelyk oan dy't brûkt yn it refrein op "The Unforgiven". Der is noch in tredde opfolger The Unforgiven III fan it album Death Magnetic út 2008.
Oer de fideoclip
It ferhaal yn de fideoclip fan The Unforgiven II is fergelykber mei it ferhaal fan de earste fideoclip, hoewol 't in tunnel de lege keamer yn de earste fideo ferfangt. It begjint mei in jonge sûnder shirt dy't fêstsit yn in muorre, en sjen lit hoe 't de muorre stik foar stik brekt neigeraden dat de jonge âlder wurdt. fierderop yn de fideoclip, wurdt it abstracter, mei weagen dy't oan de oare kant fan de muorre bûke en skuorre, wêrtroch't de muorre elke kear lytser wurdt. De lêste sêne lit sjen hoe 't it oerbliuwende stik fan de muorre feroaret yn in frou, mei de hân fan de no âldere jonge noch altyd yn de rêch. De jonge iepenet syn hân, wêrtroch't de frou de kaai út syn hân helje kin en hy syn hân út de muorre helje kin.
The Memory Remains
The Memory Remains is in nûmer dat oarspronklik opnaam is troch Metallica yn 1996 en útbrocht op it album Reload fan Metallica út 1997. The Memory Remains wie it twadde nûmer op it album en waard op 11 novimber 1997 útbrocht as earste single fan it album.
Oer it nûmer
It nûmer giet oer in ferneamde frou dy 't net tajaan wol dat har suksesfolle karriêre foarby is. Se wurdt hast gek by de gedachte en hâldt fêst oan de oantinkens dy 't foar altyd duorje sille as gelok en rom ferfage. De rol fan de ferneamde frou wurd yn it nûmer fertolke troch sjongeres Marianne Faithfull.
Oer de fideoclip
Yn de fideoclip foar The Memory Remains, wurdt gebrûk makke fan in surrealistysk konsept fan anty-swiertekrêft, de band spilet op in grutte skommel dat foar in part ûnderstboppe liket te draaien. Underwilens sjongt Marianne Faithfull yn in tsjustere gong en draait se oan de hendel fan in muzykdoaze dy't de skommel liket te bestjoeren.
Beafeartstsjerke fan Wirzenborn
De Beafeartstsjerke fan Wirzenborn is in beafeartstsjerke yn Wirzenborn, in stedsdiel fan Montabaur, yn de Dútske dielsteat Rynlân-Palts.
Skiednis
thumb|left|200px|Genedebyld Alhoewol't de beafeartskapel fan Wirzenborn foar it earst yn 1497 neamd waard, bestie de kapel yn dy tiid al langer. De beafearten waarden fanút Montabaur organisearre en mooglik nei de grutte stedsbrân yn it jier 1491 útein set. Tusken 1498 oant 1510 waard de hjoeddeiske tsjerke boud. De datearing fan it genedebyld yn de tsjerke wurdt fanwegen de foarm rûsd op it jier 1380, mar it kaam pas yn 1600 nei Wirzenborn en it byldsje hearde oarspronklik nei alle gedachten yn in benediktynsk kleaster yn it Westerwald.
Yn de 18e iuw waarden oan it âlde beafeartspaad fan Monatabaur nei Wirzenborn in krúswei oprjochte mei fyftjin staasjes. De krúswei bestiet noch, mar is foar in part fernijd.
Under aartsbiskop Clemens Wenzeslaus fan Trier waarden yn 1784 alle prosesjes fan langer as in oere te gean ferbean. Dat betsjutte doe ek it ein fan de beafeart nei Wirzenborn. Pas yn 1890 nei de Kulturkampf en letter nei 1945 waarden der wer beafearten organisearre.
De beafearttsjerke falt ûnder de parochy St. Peter in Ketten (Montabaur).
De Schaduw van Bonifatius
thumb|right|300px| Jeroen Gunning (Gregorius) mei Mareille Labohm (Dryade) thumb|right|300px| Jan Decleir (Bonifatius) en Jeroen Gunning (Gregorius) thumb|right|300px| Jan Decleir (Bonifatius) De Schaduw van Bonifatius (soms ferfryske ta It Skaad fan Bonifatius) is in 15 minuten duorjende eineksamenfilm fan de Nederlânske Film en Telefyzje Akademy. De film gie op 29 juny 2010 yn premiêre op it eineksamenfestival fan de Nederlânske Film en Telefyzje Akademy yn Amsterdam.
Aldfrysk
Yn de film wurdt Aldfrysk en Aldingelsk sprutsen. It senario fan de film is dêrom troch Rolf Bremmer, heechlearaar yn beide talen oan de Universiteit fan Leien, oersetten en ynsprutsen. Yn it senario waarden de teksten fan Bonifatius earst yn it Aldingelsk oersetten en dy fan syn learling Gregoarius en harren tsjinspilers yn it Aldfrysk. Aldingelsk en Aldfrysk binne deade talen, sadat Bremmers de akteurs helpe moast by de útspraak. Yn Leien kamen de akteurs op it lêst nochris by elkoar om mei regisseur Thijs Schreuder de Latynske, Aldfryske en Aldingelske teksten te oefenjen. De rol fan Bonifatius wurdt spile troch Jan Decleir.
Ynhâld
It is it jier 754. It Kristendom waait as in stoarm troch Europa, mar yn Fryslân biede de lêste stammen noch ferset. De jonge muonts Gregorius is ferkeazen om mei biskop Bonifatius noch in lêste kear te besykjen om de heidenske Friezen te bekearen ta it kristendom. Tegearre reizgje se nei it hert fan it Fryske keninkryk: de hillige Doanar-iik.
Rixt Meijer
Rixt Meijer (21 febrewaris 1982) is in earder reedrydster út It Hearrenfean dy't spesjalisearre is yn it allround riden. Se treent by it Gewest Fryslân.
List fan planetoïden 8501-8600
Dit is in list fan planetoïden 8501-8600.
Hunsrück
De Hunsrück is in boskryk middelberchtme yn de Dútske dielsteat Rynlân-Palts. De hegere dielen lizze tusken de 500 en 820 meter en de heechste berch is de Erbeskopf.
De Hunsrück foarmet in ûnderdiel fan it Rynlânske laaistienplato, dat fan de Ardinnen yn it westen nei it Hessyske Berchlân yn it easten rint.
Geografy
De Hunsrück leit tusken de Mûzel (yn it westen), de Ryn yn it easten, de Nahe yn it suden en de Saar yn it súdwesten. De trochsnithichte is likernôch 500 meter en de heechste berch is de Erbeskopf by Thalfang mei in hichte fan 818 meter. De Erbeskopf is tagelyk it heechste punt fan de dielsteat Rynlân-Palts en de heechste Dútske berch oan de lofter kant fan de Ryn. thumb|left|250px|Skypiste fan de Erbeskopf De diellânskippen Hoch- en Idarwald foarmje yn it suden it heechste en grutste massyf. Tusken de oant 762,7 meter hege kamen fan it Schwarzälder Hochwald en it wat noardeastlik dêrfan lizzende Idarwald (oant 766,2 m) leit de 816,32 hege Erbeskopf. Fuort oan de Erbeskopf grinzgje noardwestlik de kamen fan it Osburger Hochwald (oant 708,1 m) en it Haardtwald (oant 658 m), dy't as eilannen boppe harren omjouwing útstekke. Noardeastlik fan de haadkamen lizze de kamen fan it Soonwald (oant 656,8 m) en noch wat mear nei it easten ta yn 'e rjochting fan de Ryn it Bingerwald (638,6 m). Oan de rjochter kant fan de Ryn giet de kaam fan de Hunsrück fierder yn de haadkaam fan it Taunusberchte.
Oer de Hunsrück rint fan Saarburg by Trier yn it súdwesten nei Koblenz yn it noardeasten de 157 kilometer lange Hunsrückhöhenstraße. Foar in diel folget de dyk it âlde Romeinske trajekt om troepen te ferplakken. De Hunsrückhöhenstraße waard yn de jierren 1938-1939 yn in tige koart skoftsje tiid mei help fan Organisation Todt oanlein as in militêr-strategyske wei nei de Dútsk-Frânske grins (Westwall). thumb|260px|Kaart fan de Hunsrück
Geology
400 miljoen jier lyn wie it hjoeddeiske Midden-Europa in tropyske see. Yn de rin fan de tiid waarden ûnbidige oanspielde lagen sânmassa's en modder op de boaijem ôfset, dy't troch de omfiemjende lânmassa's yn de Devoansee erodearre waarden. Troch it eigen gewicht feroaren de sânmassa's yn sânstien. De druk en opname fan wetter feroare de sânstien yn kwartsyt en it oanspielde sân resp. de klaai ta klaaistien, dy't troch druk en deformaasje troch tektonyske prosessen ta laaistien feroare. thumb|Left|250px|left|Fossyl seestjer út Bundenbach Oant yn de jierren 1950 waard op de Hunsrück in soad laaistien wûn. De ienfâldich te spjalten stien waard in soad brûkt foar it dakdekken en it beklaaien fan gevels.
Lânskip
thumb|left|250px|Idarbach De Hunsrück is yn ferslikkende types lânskip te ferdielen. Op de berchkamen lykas it Soonwald, it Idarwald en it Hochwald foarmet bosk it lânskip. Under de berchkamen makket ikkerbou it oansjen fan it lânskip út, ôfwiksele troch bosk. De djippe beekdeltes wurde ekstinsyf as greiden brûkt. De hellingen oan de beken en de rivieren binne faak mei strewellen begroeid en hawwe gjin ekonomysk doel.
De grutste beken op de Hunsrück binne de Simmerbach, dy't yn de Kellenbach oergiet, de Hahnenbach, de Guldenbach, de Baybach, de Flaumbach, de Dhron en de Ruwer.
Fûgel en bistewrâld
Alhoewol't de Hunsrück gjin fûgelreservaat is, komme der in grut tal spjochten, rôffûgels en sjongfûgels foar. Ek de seldsume swarte earrebarre is der thús. De Hunsrück is ryk oan wyld en der wurdt in soad jage op reeën, reaharten en wylde bargen. De Europeeske wylde kat is seldsum, lykas ek der fan de lynks mar in pear yn it gebiet foarkomme. De fokse, taks en marter komme dêrfoaroer in soad foar.
De seldsume mopsflearmûs is ien fan de bekendste sûchdieren fan de Hunsrück. De oanwêzigens fan it bistke westlik fan Hahn Airport soarge der foar dat de útwreiding fan de lanningsbaan foar in skoft opkeard wurde koe.
Yn de wiete gebieten fan 'e Hunsrück libje in soad ynsekten en amfibyen, lykas de fjoersalamander. Drûge gebieten binne it hiem fan reptilen, lykas de blynslang en de gledde slang.
Wintersport
As der genôch snie leit kin der op de Erbeskopf of op de Dollberg skyt wurde. Fierder binne der op in soad plakken langlauftrajekten útset.
Nasjonaal Park Hunsrück-Hochwald
It likernôch 10.000 hektare grutte Nationalpark Hunsrück-Hochwald is in nasjonaal park yn it west fan Dútslân. It park waard stifte yn 2014.
thumb|center|700px| Nasjonaal Park Hunsrück-Hochwald mei sicht op de Erbeskopf
0
Der bestiet gjin jier 0; yn ús jiertelling wurdt it jier 1 foar Kristus daliks folge troch it jier 1|1 nei Kristus.
De logika dêrfan is dat de jiertelling gjin 'nuljier' hat, lykas in moanne ek net in dei nul hat. De jiertelling hat gjin nuljier, mar in nulpunt, dat it begjinpunt fan de jiertelling is. It nulpunt fan ús jiertelling is dus de jierwiksel fan 1 f.Kr. nei 1 n.Kr. Dat punt waard oarspronklik achte gear te fallen mei de berte fan Jezus fan Nazaret. Dat tiidstip waard inkele iuwen letter as it begjinpunt fan de kristlike jiertelling oannommen. De measte ûndersikers stelle lykwols dat de feitlike berte fan Jezus ûngefear fjouwer jier foar dat tiidstip barde.
Yn guon wittenskippen (benammen yn de astronomy) wurdt in oar systeem brûkt. It jier foarôfgeand oan it jier 1, wurdt dêr it jier 0 neamd (wat oerienstimt mei 1 foar Kristus). It jier dêrfoar wurdt it jier -1 neamd (wat oerienstimt mei 2 foar Kristus). De reden hjirfoar is dat formules wêryn it jier ynfolle wurde moat, ûnoan brûkt wurde moatte kinne. ISO 8601 brûkt ek dizze astronomyske jiertelling, mar dêryn wurde jiertallen hieltiten mei minstens 4 sifers oantsjutten: 0001 wurdt foarôfgien troch 0000 (1 foar Kristus), en it jier dêrfoar is -0001 (2 foar Kristus). Achtsje dat ISO 8601 standert de Gregoriaanske kalinder brûkt, sels proleptysk (dus foar dy kalinder ynfierd waard). Yn de gewoane taal en yn de skiednis wurdt dizze manier fan tellen lykwols komselden brûkt.
It jier nul yn de taal
Mei it jier nul tsjut men oan dat eat âldfrinzich of weardeleas:
Sa'n jaske dat kin echt net mear, dat is der ien út it jier nul.
Hooge Vuursche
300px|thumb|De Hooge Vuurschebosk Hooge Vuursche is in buorskip by Lage Vuursche yn de gemeente Baarn. It leit oan de wei fan Baarn nei Hilfertsom, de Hilfertsomske strjitwei.
Oant en mei 1857 hearde it ta de gemeente De Vuursche. Yn 1840 telde it 53 ynwenners yn 4 huzen.
It wichtichste gebou fan de Hooge Vuursche is it lykneamde kastiel, tsjintwurdich yn bebrûk as kongressintrum.
Poète maudit
300px|thumb|Poètes maudits: [[Paul Verlaine (fierst links) en Arthur Rimbaud (2e fan links), 1872, troch Henri Fantin-Latour.]] In poète maudit ('ferdomde dichter') is de beneaming foar in miskende of maatskiplik net oanpaste dichter. De dichter wurdt sjoen as in ferskoppeling dy't net thúsheart yn de mienskip.
Les poètes maudits wie oarspronklik de titel fan in yn 1884 ferskynde karlêzing fan Paul Verlaine mei ûnder oaren wurk fan Charles Baudelaire, Arthur Rimbaud, Comte de Lautréamont, Tristan Corbière, Gérard de Nerval en Stéphane Mallarmé. Rillegau presintearren dy, en in hiele generaasje dichters nei harren, harren as 'ferdomde dichters' en waard it benei in soarte fan literêre streaming. As prototypes jilden: François Villon, Oscar Wilde en Edgar Allan Poe.
Tema’s dy't in soad foarkamen yn it wurk fan de 'poètes maudits' wiene in wize fan libjen mei drank- en drugsgebrûk, misdied, sûndich libje, sykte, dekadinsje, perversys, satanisme en te betiid ferstjerren (de wiere 'poète maudit' jaget himsels yn de grûn). Der wie ek in dúdlike besibbenens oan it symbolisme, fral ek yn foarmeksperiminten as it proazagedich. In oar skaaimerk wie de twastriid tusken de frijheid fan de dichter en de easken fan de maatskippij, dat de ûndergong fan in protte dichters betsjutte.
De term 'poètes maudits' bleau net beheind ta Frânske skriuwers en dichters, mar waard ek yn it bûtenlân oernaam. Foarbylden fan dizze dichters yn de Nederlânske literatuer binne Willem Kloos en J. Slauerhoff en letter Jotie T'Hooft yn Flaanderen. Faak waard de term ek kultivearre, bygelyks troch de Dadaïsten. Ek de Tsjechyske dichter Karel Hynek Mácha of de Poalske dichter Rafał Wojaczek, dy'himsels te koart die yn de âldens fan 25 jier, kinne ta de 'streaming'rekkene wurde. Op it mêd fan film hat Jean-Luc Godard oer Alfred Hitchcock sein: "Hy wie de iennichste poète maudit dy't enoarm súkses hân hat."
Literatuer en boarnen
Los poetas malditos Les Poètes maudits De fördömda poeterna
American Anthropological Association
American Antropological Association ôfkoarten as (AAA), is de grutste feriening fan minsken yn 'e wrâld, dy't ynteressearre binne yn de Antropology. Dizze feriening is stifte yn 1902. Geregeldwei wurde publikaasjes dien en gearkomsten fersoarge.
St. Anger (liet)
Oer it nûmer
St. Anger giet oer it op in positive wize fentilearjen fan lilkens. De fideoklip foar St. Anger waard opnaam yn de San Quentin finzenis. It wie de earste fideo wêryn't Robert Trujillo as nije bassist te sjen wie. Nettsjinsteande dat er net te hearren is yn it nûmer sels, om't it opnaam is mei in sesjemuzikant. De singleferzje fan it nûmer is twa minuten koarter as it orizjineel op it album St.Anger.
Sijtje van der Lende
Sijtje van der Lende (Sonnegea, 31 jannewaris 1950) is in earder Frysk reedrydster. Nei har lange aktive riderstiid waard se reedridercoach, earst fan it gewest Fryslân, dêrnei fan de kommersjele ploech VPZ, mar hat ek bûnscoach fan Sina west.
Biografy
Tusken 1974 en 1980 stie Van der Lende sân kear op it poadium by it NK Allround: yn 1976, 1977 en 1979 as winner, de oare kearen as tredde. Ein jierren 70 wie Van der Lende inkele jierren hâldster fan de Nederlânske rekords op de 1500 en 3000 meter.
Van der Lende die sân kear mei oan it WK Allround. It WK fan 1976 wie har súksesfolste toernoai, neist it fjirde plak (mar 0,040 punt efter Sheila Young) yn it einklassemint helle se de sulveren medalje op de 1500 meter.
List fan planetoïden 45701-45800
Dit is in list fan planetoïden 45701-45800.
Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders
De Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders  (DSM) is in hânlieding, skreaun troch de Amerikaanske Psychiatryske Beropsorganisaasje en omskriuwt de kritearia foar psychyske steuringen.
Skiednis
De earste ferzje fan de DSM is fan 1952. Yn rûchwei 65 jier binne de neikommende ferzjes wrâldkundich makke:
Nivo systeem
De DSM ûnderskiedet him yn fiif nivo’s neffens skaaimerken fan oandwanings of steurings: Boppesteande nivo’s wurde ûnder mei konkrete foarbylden oanjûn:
Folkekunde
Folkekunde (ek etnology, kulturele antropology, sosjale antropology of sosjaal-kulturele antropology) is de wittenskip dy't him dwaande hâldt mei it sosjale gedrach, de ekonomyske struktuer en de religy fan folken en befolkingsgroepen.
Biologyske antropology
thumb|300px|Fergeliking fan [[plassen fan minske, sjimpansee, orang oetan en makaak]] Biologyske antropology of antropobiology is de wittenskip dy't de minske as biologysk organisme, it gedrach fan primaten en de minsklike evolúsje bestudearet. Fysyske antropology omfettet in sawat einleas ferskaat oan ûndersyksgebieten: de evolúsje fan de minske en oare primaten, de fysike oanpassings fan de minske oan miljeuferoarings, de feroaringen yn it patroan fan it tanimmen fan de minske troch de iuwen hinne, it grutte ferskaat yn uterlik fan de minskheid, de syktelear oangeande minsklike oerbliuwsels út de âldheid (de saneamde paleopatology), de gerjochtlike / forensyske antropology, de lear fan de fuortbeweging en it gedrach fan primaten.
Yge Foppema
thumb|225px|Betinkingsgearkomst yn it Haagsk Gemeentemuseum by gelegenheid fan de útstalling Gedrukt in Verdrukking yn it Gemeente-argyf. F.l.n.r. frou Marsman, [[Rie Cramer, keninginne Juliana, Victor E. van Vriesland, Yge Foppema, Kitty de Josselin de Jong, Bert Bakker, Gerrit Kamphuis en Fedde Schurer, 1951]] Yge Herman Foppema (Dedemsvaart, 6 septimber 1901 - Oegstgeest, 2 desimber 1993) wie in Nederlânsk dichter, oersetter en sjoernalist.
Foppema wie yn it earstoan skoalmaster. Letter gie er de sjoernalistyk yn en kaam hy yn de redaksje fan De Groene Amsterdammer en nei de oarloch waard er redakteur fan Vrij Nederland.
Foppema syn namme as dichter krige klank troch syn gedichtebondel Spijkerschrift mei 1940 - mei 1945 (1945), dêr't hy de Fersetspriis foar letterkundigen foar krige. Hy makke teffens in karlêzing fan fersetspoëzy mei de titel Oude en nieuwe geuzenliederen dy't yn 1946 útbrocht waard.
1925
Dit jier makket ûnderdiel út fan it desennium fan 'e 1920-er jierren.
Koarnwertermole
De Koarnwertermole of Koarnwertermûne is in poldermole en ryksmonumint súdeast fan it doarp Koarnwert, yn de gemeente Wûnseradiel. It is in houten achtkante mole, mei stiennen fjildmuorren, dekt mei reid.
De Koarnwertermole, dy't oan de Koarnwerter Feart stiet, waard yn 1907 boud foar it bemeallen fan it Wetterskip Koarnwert. Dy polder wie it resultaat fan de gearfoeging fan fiif lytsere polders. De bou fan de Koarnwertermole makke de fiif moles dy't dêrfoar meald hiene oerstallich: se waarden dêrom sloopt. Neidat in swiere stoarm yn de nacht fan 12 op 13 novimber 1972 swiere skea feroarsake hie oan de Koarnwertermole, krige de fizel fan de mole elektryske oandriuwing. De mole waard net wer opknapt en rekke yn ferfal, oant er yn 1999 restaurearre waard. Hy is sûnttiid wer mealree en wurket geregeld op basis fan frijwilligers.
De Koarnwertermole is eigendom fan it Wetterskip Fryslân.
Psychiatry
Psychiatry is in medyske spesjaliteit wêrby behanneling, stúdzje en previnsje fan psychyske steuringen by de minske op it aljemint komt.
Skiednis
Der binne boarnen dy't ferwize nei psychiatryske behannelingen yn de 5e iuw f.Kr., fan de midsiuwen is bekend dat geastesiken behannele waarden yn sikehûzen. Yn de 18e iuw ûntjout de psychiatry him en der komt stadichoan mear erkenning, de behannelings wurde better en mear humaan. Yn de 19e iuw rint it tal pasjinten aardich op mar pas yn de 20e iuw wurde de psychyske oandienings kategorisearre en de behannelings wurde dêrop oanpast. Yn de sechstiger jierren fan de 20e iuw protestearren anty-psychiatryske groepen tsjin de psychiatryske steatssikehûzen yn de Feriene Steaten.
Diagnoatysk systeem
thumb|Funksjonele MRI scans kinne in help wêze foar psychiaters. Psychysk ûndersyk wurdt skaaimerke troch it fêststellen fan de mentale status en it omskriuwen fan de foarskiednis fan de oanbelangjende persoan, in simpele psychyske test kin ek in útkomst biede. Oer it generaal kin de stúdzje nei psychyske steuringen fan sosjale, biologryske of psychologyske aard wêze. Psychysk ûndersyk kin dien wurde mei help fan neurobylden of oare neuropsychologyske ynstruminten.
Referinsjeramt
It fêststellen fan in diagnoaze kin op ferskate wizen dien wurde, lykwols bard dat meastentiids neffens in referinsjeramt lykas de ICD fan de Wrâld Sûnens Organisaasje en de Diagnostic and Statistical Manual (DSM) fan de Amerikaanske Psychiatryske Beropsorganisaasje. Yn Sina hat de Sineeske Psychiatryske Sosiëteit in eigen referinsjeramt, omskreaun yn it Sineeske Klassifisearringsramt foar Psychyske Steuringen. Doel fan in referinsjeramt om diagnoazes mei te stellen is it kategorisearjen fan psychyske oandienings en pas de behanneling dêrop oan. Sa'n referinsjeramt is net altiten tige krekt en it kin wêze dat guon symptoanen inoar oerlappe.
Dielmêden
De psychiatry hat de neikommende dielmêden:
Behanneling
Foar it behanneljen fan psychyske steuringen binne der medisinen en psychoterapy, in behanneling dy't wat mindert faak brûkt wurdt is elektroterapy. Psychyske behannelings kinne dus sawol biologysk as sosjologysk tapast wurde. In autorisearre ynstânsje mei, as it nedich is, tsjin de wil fan de pasjint in behanneling tapasse. It foech fan twongen psychyske behannelingen stiet yn de wet omskreaun.
Betingsten
Foar de ferskate wizen fan moderne psychiatryske behanneling binne der "multy-modale" konsepten. Dêrby sil der mear as eartyds, omtinken jûn wurde oan it libben fan de pasjint by de behanneling. De wichtichste rjochtlinen foar de moderne psychiatryske behanneling binne omskreaun mei de neikommende haadregels:
Slach by de Milvyske Brêge
right|thumb|260px|De dream fan Konstantius en de Slach by de Milvyske Brêge De Slach by de Milvyske Brêge as  Slach by de Pons Milvius, wie in fjildslach op 28 oktober 312 tusken de legers fan keizer Konstantyn de Grutte en Maksentius. De slach waard wûn troch Konstantyn en it is ien fan de meast ferneamde fjildslaggen út de Romeinske skiednis. Ferneamd is de útspraak fan Konstantyn dat hy de oerwinning oan de God fan de Kristenen te tanken hie.
Oanrin
Nei eardere fjildslaggen tusken beide tsjinstanners by Turyn en Ferona, dêr't Konstantyn beide kearen triomfearre oer Maksentius, krige Konstantyn it noarden fan Itaalje yn hannen. Hy marsjearre oer de Via Flaminia nei it suden en berikte ein oktober 312 Rome. Maksentius hie him ferskânze yn de haadstêd mei syn leger dat trije kear sa grut wie as dat fan Konstantyn. It like derop dat hy lykas yn 307 en 308 by de ynvaazjes fan Severus en Galerius deselde strategy tapasse soe, mar hiel ferrassend besleat hy Konstantyn yn iepen fjild temjitte te gean.
De fjildslach
Op 28 oktober 312 stelde hy syn leger op foar de Pons Milvius, in stiennen brêge dêr't de Via Flaminia oer nei Rome rint. Maksentius woe net hawwe dat dizze brêge yn hannen fan syn rivaal falle soe, omdat hy fan betinken wie dat er dan wol iens it fertrouwen fan de senaat ferlieze koe. Wierskynlik wie de brêge troch Maksentius al foar in part ferwoaste as tarieding op in mooglik belis en lei der allinnich noch mar in provisoaryske houten brêge dy't troch it leger konstruearre wie.
It fisioen en de dream
Neffens de kristlike oerlevering krige Konstantyn, doe't er op wei wie nei Rome, in fisioen dêr't hy by ljochtskyndei yn de himmel in krús seach mei it ûnderskrift "hoc signo victor eris", wat betsjut: "yn dit teken silsto oerwinnen". De nacht foarôfgeand oan de slach krige Konstantyn in bysûndere dream dêr't in hegere macht him moanne op de skylden fan syn soldaten it teken fan Kristus oan te bringen. De boarnen binne net lyklûdend oer wat hy no krekt yn syn dream sjoen hat. Neffens paus Eusebius, de biskop fan Caesarea, hat er op de skilden in krústeken of eat wat dêrop like tekene mei de ferneamde wurden. Laktantius, in oare boarne, bewearde dat de soldaten it Chi-Rho-teken op harren wapenrissing skildere hienen. De oare dei makke yn elts gefal dúdlik dat Konstantyn der goed oan dien hie de riedjouwing op te folgjen.
Feitlik binne it twa oerleveringen. It ferhaal oer de nachtlike ferskining fan Jezus en de tekens op de skilden gie al yn de jierren fuort nei de slach yn de rûnte. Oer it fisioen mei it krús waard earst goed 25 jier letter rept, as Konstantyn al ferstoarn is troch Eusebius fan Caesarea. De biskop skreau dat er it ferhaal sels fan de keizer te hearren krige.
It gefjocht
De dei dêrop folgjend botsten de twa legers op inoar. Konstantyn toande him yn de slach in betûfte militêr. Syn leger twong dat fan de tsjinstanner tebek rjochting de Tiber, wêrtroch Maksentius besleat om de ferdigening fan de brêge op te jaan en mei syn leger yn Rome stân te hâlden. Lykwols hie syn leger muoite Rome yn te kommen. Omdat alles oer de Milvyske brêge de stêd yn moast kaam it finaal fêst te sitten. Dêrby brocht it leger fan Konstantyn it werom lûkende leger fan Maksentius swiere ferliezen ta. Uteinlik sakke de provisoaryske brêg yn inoar en kaam in part fan Maksentius syn leger fêst te sitten op de noardlike igge fan de Tiber. Sy waarden finzen nommen of deamakke. Maksentius wie ien fan de deaden, hy ferdronk yn de rivier doe't hy besocht om de rivier oer te swimmen. Syn lichem waard fûn en útstald doe't Konstantyn in paradetocht hâlde troch Rome om syn oerwinning te fieren.
De oerwinning makke Konstantyn ta allinnichhearsker oer it westlike part fan it Romeinske ryk. Yn it easten soe Lisinius op syn bar in jier letter ôfrekkenje mei Maksiminus Daia, sadat der ein 313 wer twa keizers yn it Ryk wienen.
The Unnamed Feeling
Oer it nûmer
The Unnamed Feeling giet oer in net neier te neamen gefoel fan in persoan wannear't hy of sy op it punt stiet de kontrôle te ferliezen, krekt foardat hy of sy yn panyk rekket. De singleferzje fan it nûmer is hast twa minuten koarter as it orizjineel op it album St.Anger.
Olga Ponjee
Olga Ponjee (Utert, 19 oktober 1983) is in senario- en tekstskriuwster.
Olga groeide op yn Soest. Nei it slagjen foar har gymnasiumdiploma oan it Baarnsk Lyseum yn Baarn studearre Olga Ponjee psychology en filosofy oan de Universiteit fan Utert om yn 2005 oer te stappen nei de Nederlânske Film en Telefyzje Akademy, rjochting senario. Se studearre ôf mei Het mysterie van de volle maan, in pilot foar in fantasijfolle jeugdrige, en wurket sûnttiids as freelance senarioskriuwer, copywriter en scriptconsultant foar Idtv Film. Ek skreau hja mei oan it harkspul De Spin en de spylfilm "De Ontsnapping" nei it boek fan Heleen van Royen.
Neist har leafde foar film en proaza skriuwt en regissearret Ponjee sûnt 1998 foar amateurtoaniel en ferfollet sûnt 2005 in bestjoersfunksje yn in Nederlânske stichting foar eksperiminteel ymprovisaasjeteater. Se wurdt ynspirearre troch skriuwers lykas Roald Dahl, Mervyn Peake, Helga Ruebsamen en John Irving, en fierders troch de Nederlânske mytology, skiednis en folksferhalen.
Oer it libben fan har heit, komponist en saksofonist Ted Ponjee, skreau se it senario Voortjagers, dat yn 2020 bekroand waard mei de ANV-Visser-Neerlandiapriis, foar it bêste noch net ferfilme senario fan Nederlân en Flaanderen.
Ponjee wie winner fan de krystferhale-senariowedstriid NCRV/Spits/Man Bijt Hond 2006.
Looft den Heer (Bitgummole)
Looft den Heer is in brassband yn Bitgummole.
Skiednis
It befrijïngsfeest fan 15 maaie 1945 wie - neffens it notuleboek - de earste oanset ta it oprjochtsjen fan Looft den Heer. De skriuwer fan de earste oantekens jout yn in wurd foarôf in yndruk fan de minne jierren 1940 - 1945. Hy beslút mei de wurden: Gode zij dank voor onze bevrijding. Neffens de skriuwer wie it feest tige slagge op ien ding nei: Wij hadden geen eigen korps.
En sa wie der op tongersdei 17 maaie 1945 in gearkomste yn de konsistoarje fan de grifformearde tsjerke. Der wie in soad animo en tal fan nije leden joegen har op. Op de tredde gearkomste, 23 july 1945 waard in reglemint opsteld. Sadwaande is dy dei de offisjele oprjochtingsdatum wurden. Freed 12 oktober 1945 wie in 'grutte' dei: it ynstrumintarium kaam oan.
Ek mei dy fersterking gong it noch net dat it slydjage. Yn 1962 feroare dat. Doe wiene de earste resultaten fan de muzykles te fernimmen. Dy lessen waarden yn eigen behear jûn troch beropskrêften yn oparbeidzjen mei de 'Fryske Kultuerried'. Soks late der ta dat der yn 1972 53 leden wiene. Dy muzyklessen hawwe it korps dan ek rêden, sterker noch: hja wiene de basis foar de lettere fleur fan it korps. Yn 1974 waard út ein set mei in jeugdkorps.
In wichtich momint yn de skiednis fan it korps wie de jiergearkomste fan 1983. Doe is besletten oer te skeakeljen fan fanfare nei brassband. De reden dêrta wie dat it in poepetoer wie om de besetting fan in fanfare goed op peil te hâlden. By in brassband soe soks makliker lizze. Boppedat wie der (doe) in gruttere karút oan muzykstikken foar brassband. En fierder wiene de te spyljen partijen foar gâns ynstruminten nijsgjirriger as yn in fanfare.
Yn 1984 waard Piet van der Heide dirigint fan it jeugdkorps en in jier letter ek fan it A-korps. Yn 1987 waard foar it earste meidien oan de Nederlânske Brassband Kampioenskippen en Looft den Heer waard daliks kampioen yn de fjirde difyzje (yndielings fan difyzjes/ôfdielings is by NBK oars as by provinsjale konkoersen). De jierren dêrnei wiene súksesfol, ek doe't de band promovearre nei de tredde difyzje. Yn dy difyzje hat de band ferskate kearen de kampioenstitel binnen helle.
Fan 1999 oant 2006 hat Jochem Hoekstra de muzikale lieding. Ek dy gearwurking is tige goed. Neist it alle jierren organisearjen fan ferskate konserten wêryn't de band it publyk neist in heech muzikaal nivo altyd wat mear biede wol, begelaat Looft den Heer geregeldwei tsjerketsjinsten. Hichtepunten ûnder Jochem Hoekstra binne û.o. it wurk 'Hinemoa' (NBK 2000 en Brassbandfestival Ljouwert 2001) en de kampioensoptredens op de Survento's fan 2000 en 2001. Boppedat mocht de band yn juny 2003 de earste priis meinimme by EuroBrass Drachten, in brassband-entertainment-festival dat de opfolger fan Survento is. Fierder is yn dizze perioade in trochgeande positive lijn te merkbiten by it jierliks meidwaan oan de NBK wat resultearre yn it kampioenskip fan de tredde difyzje yn 2003.
Yn 2006 wurdt Paulus de Jong de dirigint. Dat resultearret daliks yn in tal kampioenskippen: yn 2006 fannijs kampioen yn de tredde difyzje fan de NBK en op 16 juny 2007 wurdt Looft den Heer kampioen yn de C-groep fan Eurobrass Drachten.
Brassband 'Looft den Heer' hat syn domisily yn Bitgummole dêr't repetearre wurde yn 'De Molewjuk'. Mar lange jierren hat it korps repetearre yn Bitgum.
Gilperik II
thumb|right|Kroaning fan Gilperik, Parys, Bibliotheque Sainte-Geneviève. Gilperik II (± 672 – 13 febrewaris 721), wie kening fan Neustrje fan 715 ôf en kening fan hiel it Frankyske Ryk fan 718 ôf oant syn dea. Hy wie de lêste fan de Merovingyske dynasty mei in gesach.
Skiednis
Gilperik waard yn sa. 672 berne as jongste soan fan kening Gilderik II en Bilichilde. Syn beide âlden kamen troch in moarderij om it libben. Hy wie doe noch mar twa jier âld en yn tsjinstelling ta syn âldere broer Dagobert koe Gilperik oan de dea ûntsnappe troch opsluting yn it kleaster. As muonts broeder Daniel wie Gilperik foarbestimd de rest fan syn libben dêr troch te bringen.
Gilperik hie 40 jier yn it kleaster trochbrocht doe't er yn 715 troch Neustryske krigers dêr ynienen weihelle waard en op it skild hisen. Yn it Frankyske ryk wie nei de dea fan hofmeier Pippyn fan Herstal in boargerkriich ûntbrutsen (de Frankyske Boargerkriich) en de Neustrjers mei Ragenfrid as hofmeier wienen yn opposysje tsjin de erfgenamten fan de ferstoarne hofmeier. Hy waard as kening fan Neusterje oansteld. Troch Ragenfrid waard Gilperik op in seremoanjele ossenkar meinommen op kriichstocht, mar it die al gau bliken dat Gilderik, fan in oar kaliber wie as de saneamde "Liddige Keningen" earder. Hy woe sels baas wêze en ûntwikkele him as fjochter en lieder, dy't altyd foarop gong yn de striid oan it haad fan de troepen.
Yn 716, late Gilperik tegearre mei Ragenfrid it leger djip Austraasje yn, dêr't op dat stuit in striid geande wie tusken Plektrudis, de widdo fan Pippyn fan Herstal mei har beppesizzer Teudobald tsjin Karel Martel, de basterdsoan fan de ferstoarne hofmeier. De Neustrjers ferbûnen har mei in oar ynfallend leger dat ûnder lieding stie fan Redbad, kening fan de Friezen en moete Karel op it slachfjild by Keulen, dat yn hannen wie fan Plektrudis. Gilperik wie oerwinner yn de slach by Keulen en Karel flechte it Eifelberchtme yn. Plektrudis joech har oer en erkende Gilperik as kening fan Neusterje.
Gilperik en syn triomfantlik leger koenen net lang genietsje fan de oerwinning, want Karel, dy't in slach ferlern hie mar net de kriich, foel it weromkearende leger oan, tichteby Malmedy. Hy lokke syn tsjinstanner yn in mûklaach en helle de oerwinning yn de slach by Amel. De fersleine Neusterjers moasten fuort flechtsje mei efterlitting fan al harren oarlochsbût.
Yn 717 foel Karel Gilperik oan yn Neustrje en befêstige syn superieurens mei oerwinnings by Vincy, tichteby Kameryk en letter by Soissons. Gilperik en Ragenfrid ûntkamen troch nei Parys te flechten en ferbûnen har mei Odo de Grutte, de hartoch fan Akwitaanje, dy't himsels ûnôfhinklik ferkleare hie sûnt it útbrekken fan de boargeroarloch yn 715. By Soissons waarden sy foar de tredde kear ferslein. Gilperik socht nei de slach syn heil yn it lân besuden de Loire en Ragenfrid flechte nei Angers.
Odo sleat frede mei Karel en levere Gilperik oan him út. Fan Karel mocht Gilperik kening bliuwe, mar sûnder feitlike macht. Yn 719 waard Gilperik sels offisjeel ta kening fan alle Franken kroand. Datselde jier stoar Gilperik yn Attigny en waard te hôf brocht yn Noyon.
Nederlânske kampioenskippen Reedriden Oer Alles foar Manlju
De Nederlânske kampioenskippen Reedriden Oer Alles foar Manlju wurde sûnt 1901 hâlden. Om't dizze kampioenskippen altiten yn Nederlân hâlden wurde en der dêr net alle jierren natoeriis, is binne dizze kampioenskippen oant de tiid fan de keunstiisbanen lang net alle jierren hâlden.
Pyt van der Zee-priis
De Pyt van der Zeepriis is in kultuerpriis fan de provinsje Fryslân en wurdt ien kear yn de trije jier útrikt oan ien dy't in soad docht of dien hat foar it amateurtoaniel. De priis is neamd nei regisseur Pyt van der Zee. It moat in bûtengewoane prestaasje wêze dy’t yn ferhâlding ta oare prestaasjes yn it amateurtoaniel opfallend posityf is. De priis fan € 2000 kin takend wurde oan persoanen, groepen en organisaasjes op it mêd fan amateurtoaniel, lykas rezjy, karmasterij, klaaiïng, dekôr, útfiering, spiler(s), selskip(pen), organisaasje(s), publikaasje(s).
Heliand
thumb|left|200px|It Münchener hânskrift. thumb|right|200px|It Berliner Fragmint. De Heliand (útspr.: ['he:ljand]) is in Aldsaksysk epos dêr't 5.983 regels yn stêfrymfersen fan oerlevere binne. It datearret út 'e earste helte fan 'e njoggende iuw en foarmet in beskriuwing fan it libben en de lear fan Jezus Kristus. De titel betsjut "heilân", of "ferlosser". It is it langste en wichtichste wurk dat oerlevere is yn 'e Aldsaksyske taal. De Heliand moat yn syn tiid in beskate populariteit genoaten hawwe, yn acht nommen dat it yn twa manuskripten en fjouwer fragmintaryske ferzjes oerlevere is.
De Heliand is basearre op it Diatessaron, in evangeeljeharmony, dy't om 170 n.Kr. hinne skreaun wêze soe troch de Syrjer Tatianus, in learling fan Justinus de Marteler. Dy basearre him dêrby wer op 'e fjouwer evangeeljes út it Nije Testamint fan 'e Bibel, dy't er gearsmeide ta in goed rinnend ferhaal. Gilles Quispel, in Nederlânske professor yn de teology, hat sjen litten dat it Diatessaron de grûnslach is fan in protte lettere evangeeljeharmonyen, dêr't de Heliand ien fan is. Sokke evangeeljeharmonyen waarden troch Angelsaksyske en Fryske misjonarissen yn de sânde en achtste iuw brûkt om 'e heidensk Germaanske folken út wat no noardlik Nederlân en noardwestlik Dútslân binne, ta it kristendom te bekearen. Guon wittenskippers tinke dat de Heliand skreaun is troch de Fryske bard Bernlef.
Oan 'e Heliand is in foarwurd taheakke dêr't opdracht ta jûn wêze moat troch itsij Loadewyk de Fromme (reg. 814-840), itsij Loadewyk de Dútser (806-876). Dit foarwurd waard foar it earst yn printe foarm útbrocht yn 1562, troch Matthias Flacius, en hoewol't it neat seit oer de rest fan 'e manuskripten, wurdt it oer it algemien as autentyk beskôge. De earste kears dat it epos sels yn 'e Moderne Tiid neamd waard, wie doe't de Dútske taalkundige Franciscus Junius der in fragmint fan ûnder eagen krige, yn 1587. It ferskynde pas yn 1705 yn printe foarm, yn in edysje fan 'e Ingelske wittenskipper George Hickes. De earste moderne edysje waard yn 1830 publisearre troch de Dútske taalkundige Johann Andreas Schmeller. Yn 2006 kaam in Nederlânsktalige oersetting fan 'e Heliand út, yn 2012 folge troch oersettings yn it Grinslânsk, Drintsk, Twintsk, Achterhoeksk en Múnsterlânsk. Yn 2022 waarden er ek fertalings publisearre yn it Stellingwerfsk (Heliand: Stellingwarver Vertaeling) en it Sallânsk.
Kylo Ren
Kylo Ren (de eigenkeazen namme fan Ben Solo) is in fiktyf personaazje út 'e Star Wars-franchise. Hy is de wichtichste antagonist út 'e trije films fan 'e Star Wars-ferfolchtrilogy, dy't tusken 2015 en 2019 makke waarden. Hy waard betocht troch de senarioskriuwers fan it earste diel, Star Wars: Episode VII – The Force Awakens, te witten: Lawrence Kasdan, Michael Arndt en J.J. Abrams. Ben Solo is oarspronklik it ienlingsbern fan Han Solo en Leia Organa en yn oplieding om Jedi te wurden, mar hy lit him troch opperste lieder Snoke ferliede ta de tsjustere kant fan de Krêft. Neitiid wurdt er ûnder de namme Kylo Ren in Sith-ridder en ien fan 'e oanfierders fan 'e faksistyske en diktatoriale Earste Oarder. Hy is ek de master fan 'e Ridders fan Ren, in groepke fan seis oare eardere Jedi-learlingen dy't er mei oerbrocht hat nei de tsjustere kant fan 'e Krêft. It personaazje fan Kylo Ren waard yn alle trije films fertolke troch Adam Driver, dy't foar syn rol yn The Force Awakens in Saturn Award foar bêste byrol fan in akteur wûn en foar deselde priis nominearre waard foar syn rol yn Star Wars: Episode IX – The Rise of Skywalker.
Eftergrûn
De namme fan it personaazje Kylo Ren waard pas tige let yn 'e produksje bekendmakke; foartiid stie it inkeld bekend as 'Jedi Killer'. It personaazje wie ferskate kearen folslein op 'e nij ûntwurpen. Ien fan 'e ôfwiisde ûntwerpen waard letter recycle foar it personaazje fan kaptein Phasma. Regisseur J.J. Abrams stie derop om Kylo in gesichtsbedekkend masker drage te litten, sadat er yndruk meitsje soe op jeugdige sjoggers.
Yn The Force Awakens
Yn Star Wars: Episode VII – The Force Awakens (2015), it earste diel fan 'e Star Wars-ferfolchtrilogy, wurdt Kylo Ren yntrodusearre as in maskere Sith-ridder. Hy is teffens de rjochterhân fan opperste lieder Snoke, de oprjochter fan 'e Earste Oarder, dy't gearklofte is út 'e restanten fan it tritich jier earder fersleine Galaktysk Keizerryk. De gefaarlikste fijân fan 'e Earste Oarder is net de Nije Republyk, dy't foar it Keizerryk yn 't plak kommen is, mar it Ferset, in lytse ôfspjalting fan 'e striidkrêften fan 'e Nije Republyk ûnder lieding fan guon âlde helden út 'e Galaktyske Boargeroarloch. De autoriteiten fan 'e Nije Republyk wegerje de Earste Oarder as in serieuze bedriging te sjen, mar it Ferset wit persiis wat de Earste Oarder ynhâldt, en is wisberet om 'e Oarder yn al syn doelen te dwerseidzjen. Dêrta hat it Ferset ferlet fan 'e stipe fan 'e weiwurden Luke Skywalker, de lêste Jedi, en sadwaande is de Earste Oarder der alles oan gelegen om Luke earst te finen en út 'e wei te romjen.
Op 'e woastynplaneet Jakku ûntfangt Poe Dameron, de bêste piloat fan it Ferset, in stjerrekaart fan ûntdekkingsreizger Lor San Tekka, dêr't de lokaasje fan Luke Skywalker op fermeld stiet. Kylo arrivearret krekt te let om dy oerdracht tsjin te kearen, mar de stoarmtroepers ûnder lieding fan kaptein Phasma, dy't er by him hat, witte sawol Tekka as Dameron finzen te nimmen. Kylo fermoardet Tekka eigenhandich en jout opdracht om alle bewenners fan 'e delsetting út te rûgjen. Dameron nimt er mei werom nei syn stjerreslachskip, dêr't er de fersetsman oan marteling ûnderwerpe lit om derefter te kommen wêr't de ynformaasje bedarre is dy't er fan Tekka krigen hat. As Dameron lykwols neat sizze wol, brûkt Kylo de Krêft om 'e wierheid troch telepaty út syn tinzen gewaar te wurden. Sa ûntdekt er dat Dameron de ynformaasjedrager mei de stjerrekaart yn bewarring jûn hat oan syn bolfoarmige robot BB-8, dy't oan 'e stoarmtroepers ûntkommen is. Kylo jout opdracht ta in yngeande syktocht op Jakku om 'e robot (en de ynformaasje) werom te finen.
Dameron ûntkomt letter út finzenskip troch de help fan 'e desertearjende stoarmtroeper Finn. Dy lêste wit noch wer letter yn 'e mande mei BB-8 en de rommelsykster Rey troch de fingers fan Kylo syn trewanten te glûpen. It trio jout him by Han Solo en dy syn ko-piloat, de Wookiee Chewbacca. Fan harren krije se te hearren dat Kylo Ren eins nimmen oars is as Ben Solo, de soan fan Solo en generaal Leia Organa, dy't oan it haad fan it Ferset stiet. As opslûpen jonge gie Ben yn oplieding ta Jedi-ridder ûnder syn omke oan memmekant, de Jedi-master Luke Skywalker. Hy liet him lykwols troch Snoke ferliede ta de tsjustere kant fan 'e Krêft, stiek de nije Jedi-timpel yn 'e brân, fermoarde de helte fan syn mei-learlingen en korrumpearre de oare helte, en joech him ûnder de namme Kylo Ren by de Earste Oarder. Luke rekkene himsels dat bot oan en gie yn selsopleine ballingskip.
Kylo is ûnderwilens weromkeard nei de Stjerredeaderbasis fan 'e Earste Oarder. Dat is in planeet dy't omboud is ta in Deadsstjer-eftich massaferneatigingswapen, mar dan op folle gruttere skaal. As generaal Armitage Hux, de kommandant fan 'e basis, en Kylo foar in yn holografyske foarm oanwêzige opperste lieder Snoke komme moatte, befreget dyselde it fermogen fan Kylo om syn gefoelens oangeande syn heit lytsman te krijen, mar Kylo hâldt út dat Han Solo neat foar him betsjut. Hy pikt it spoar fan 'e flechtlingen wer op as in spionne fan 'e Earste Oarder, Bazine Netal, rapportearret dat se op 'e planeet Takodana oankommen binne by de kroech fan Maz Kanata.