cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Maria Boelens
Johan Loadewyk Doys is kapitein fan de ynfantery en lid fan de Ried fan Steat. It is ek foar him in twadde houlik. Ut it houlik wurde trije dochters berne: Anskje yn 1699, Juliana Lucia (Jeltsje ) yn 1701 en Anna Catharina yn 1702. It sjocht der moai út, mar noch yn 1702 stjert Johan L. Doys. No is Maria foar de twadde kear widdo en se hat wyls fiif dochters. Hja bliuwt op Dekemastate wenjen.
Yn 1721 trout har jongste dochter Anna Catharina mei Samuel de Lannoy. Dit pear bewennet Dekemastate. Nei alle gedachten wennet Maria yn de winter yn har hûs yyn de Grutte Tsjerkestrjitte yn Ljouwert en simmerdeis by Anna Catharina op Dekemastate.
Maria stoar yn 1751, op 81-jierrige leeftiid en se waard yn de tsjerke fan Jelsum begroeven. Foar Dekemastate stiet in sinnewizer mei de roas út it wapen fan de famylje Boelens.
Fatimiden
thumb|300px|Grutste omfang fan it Kalifaat fan de Fatimiden De Fatimiden wiene in Arabysk dynasty dy't fan 909 oant 1177 oer Noard-Afrika hearsken. Neidat Egypte troch harren yn 969 oermastere waard, waard dat gebiet ta sintrum keazen fan de dynasty. Hja beskôgen har as neisieten fan Fatima, de dochter fan de profeet Mohammed en droegen dêrtroch de titel fan kalyf.
Museum Dekemastate
thumb|Dekemastate Museum Dekemastate stiet oan de Jelsumerwei yn Jelsum. De iuwenâlde bûtenpleats en de state dy't bekend stiet as Dekemastate binne in ryksmonumint. Sûnt 1996 is it in museum. It hûs is ynrjochte as yn de tiid foar de oarloch.
Bysûnderheden:
Hantumermûne
De Hantumermûne oan de Stoepawei is in poldermole by it doarp Hantum yn de gemeente Noardeast-Fryslân.
Skiednis
De Hantumermûne is in mealreeë muonts, dy’t súdlik fan it doarp oan de Hantumer Feart stiet. De mûne waard boud troch G.R. fan Wieren út Jannum yn it ramt fan de stifting fan it wetterskip It Hantumerleech yn 1880 mei in oerflak fan likernôch 480 hektare.
De mûne krige om 1932 hinne selsswichting op beide roeden. Ien dêrfan bruts yn de fyftiger jierren. Mei troch de bou fan it elektrysk gemaal wie it wif oft de mûne wol bestean bliuwe koe. De Hantumermûne waard lykwols yn 1978 restaurearre en op 'e nij yn 1999. Al stiet der in gemaal, de mûne is dochs noch altyd de haadbemealling fan de Hantumerleech. Hy mealt tusken de 220 en 320 oeren yn 't jier, benammen winterdeis at der meastentiids mear wetter falt. De Hantumermûne is eigendom is fan de Stifting Monumintebehâld Noardeast-Fryslân en kin op ôfspraak en as er yn bedriuw is, besichtige wurde.
Op 9 jannewaris 2022 ferstoar Oane Visser (1944-2022) út De Lytse Jouwer, de lêste mounder fan de Hantumermûne. Goed 25 jier wied er mounder foar de Stifting Monumintebehâld Dongeradiel. De wjukken fan alle mûnen fan Noardeast Fryslân en guon fan oanbuorjende gemeente waarden ta syn neitins in wike yn 'e roustân set. Yn 'e selde moanne waard útein set mei de restauraasje fan de mûne. Yn 2022 waard útein set mei in restauraasje fan de mûne. It achtkant krige fan de mûnebouwers fan Jellema út Burdaard in nije skroef, in nij reiden tek en waard op 'e nij farve. De kosten fan de renovaasje wiene goed 125.000 euro.
Dokumintêre
De Hantumermûne is te sjen yn in koarte dokumintêre | 'Foar it wurk'.
Hooglandmole
thumb|220px|De Hooglandmole yn 2009 De Hooglandmole is in poldermole by it doarp Goutum yn de gemeente Ljouwert.
De Hooglandmole, mei in flecht fan 9,24 m., stie earder mei de Kramersmole flakby it Van Harinxmakanaal by Wurdum, wêr’t se tegearre de polder Wurdumer Nijlân bemealden. Se ferlearen dy funksje lykwols en rekken yn boufallige steat. De Stifting De Fryske Mole, dy’t de beide spinnekopmoles yn 1985/1986 oankocht, besluet se te fersetten nei in lokaasje oan de Swette sawat twa kilometer west fan Goutum en se dêr te restaurearjen. De Hooglandmole wie as earste klear, mar waard yn 1999 troch brânstichting ferwoaste. Ynearsten waard allinnich de ûndertoer fan de mole wer opboud. Mei de restauraasje fan de Kramersmole waard yn 2000 begûn, mar dy waard pas yn 2004 foltôge. Beide moles binne mealree en kinne op ôfspraak besichtige wurde.
David Hahn
David Hahn (Clinton Township (Michigan), 30 oktober 1976 – Shelby Charter Township (Michigan) 27 septimber 2016) wie in Amerikaan dy't ferneamd waard, meidat er besocht om in kearnreaktor te bouwen yn syn eftertún yn Commerce Township, in plak yn 'e stêdekloft fan Detroit.
Hahn, ek "Radioactive Boy Scout", boude de reaktor yn 1994 as 17-jierrich jonkje. Foar de bou hie Hahn in paadfinersbadge wûn foar syn kennis fan kearnenerzjy en it eksperimintearjen mei gemyske stoffen. Foar de bou fan de reaktor waard er ynspirearre troch it boek The Golden Book of Chemistry Experiments. Foar de reaktor brûkte er it radio-aktive stof litium, dat helle er út batterijen. Hahn moast tûzen dollar batterijen keapje foar't er genôch hie. Hahn learde mear oer syn reaktor troch him foar te dwaan as wittenskipper of learaar en sa te korrespondearjen mei minsken dy't ûnderfining op dat mêd hiene. Hy woe in reaktor bouwe troch gebrûk te meitsjen fan isotopen om parten fan toarium en uranium om te setten nei dielbere isotopen.
Exerpta Legum
Exerpta Legum is in Frysk romano-kanonistysk rjochtsboek út de 15e iuw. In materiaalkolleksje fan geleard Frysk Súdwesthoekse plattelânsjurist (geastlike). Der binne twa redaksjes:
David Hahn
Alhoewol't syn eigen reaktor net wurke, kaam der al giftich materiaal frij dat tûzen kear radio-aktiver wie as de normale eftergrûnstrieling. Doe't er ûntdutsen waard, woe er de reaktor ôfbrekke. Mar de plysje seach dat, ear't er begjinne koe. De Environmental Protection Agency waard deryn behelle om de reaktor feilich ôf te brekken, en de resten waarden feilich yn Utah opburgen. Hahn stie wilens de bou bleat oan radio-aktive strieling mar wegere medysk ûndersyk. Hy hope karriêre te meitsjen as spesjalist yn nukleêre wittenskippen, mar de Amerikaanske oerheid liet dat net ta. Wol koe er yn it leger, dêr't er as matroas wurkje koe op it nukleêre ûnderseeboat U.S.S. Enterprise.
Op 1 augustus 2007 waard Hahn op 'en nij pakt neidat er sechtjin reekmelders stellen hie. It is bekend dat reekmelders in lyts bytsje radio-aktive stoffen befetsje. De reade plakken op syn antlit, dy't men sjen kin op 'e bylden dy't makke binne neidat er oanholden waard, komme fan de radioktive strieling. Hahn soe in finzenisstraf krije kinne fan fjouwer jier, mar hie waard feroardield ta 90 dagen.
David Hahn stoar yn de âldens fan 39 jier, by fersin, oan de kombinearre effekten fan alkohol, difenhydramine en fentanyl.
Reconquista (betsjuttingsside)
"Reconquista" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
Gryksk
It Gryksk is an Yndo-Jeropeeske taal. It is de offisjele taal fan Grikelân en Syprus. De taal waard eartiids sprutsen yn Grikelân, by de kust fan Lyts-Aazje lâns en yn it súdlike part fan Itaalje. De Griken neame harren taal Ελληνικά (Helleniká).
It Gryksk hat in skiednis fan mear as 3,500 jier. It is âlder as de measte Jeropeeske talen. Hjoed de dei prate sa'n 15 miljoen minsken Gryksk. Dy sprekkers libje foar it meastepart yn Grikelân en op Syprus.
De Griken hawwe harren eigen alfabet. It Latynske alfabet (dat wy brûke foar it Frysk en in protte oare talen) komme fan it Grykske alfabet. It Grykske alfabet wie ek de grûnslach foar oare alfabetten, lykas it Sirrilyske alfabet. De Griken hawwe it alfabet net útfûn, dat kaam fan de Foenysjers.
Doeke fan Martena (1380-1424)
Doeke fan Martena (Koarnjum?, 1380 - ?, 1424) wie in Fryske haadling.
Soan fan Sietse fan Martena en Rinske Jarichsdochter Jelckema fan Mitselwier. Troude mei Aukje Tjarda, (1390 - 1428). Se krigen ien soan: Sytse Doekes fan Martena (1423-1489), letter haadling fan Koarnjum, dy't op Martenastate wenne.
Matrix
"Matrix" of "The Matrix" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
Saksenspegel
thumb|It kiezen fan de kening (Heidelberger Sachsenspiegel, 1300) Saksenspegel is it fan Eike fan Repgaus skreaune Sachsenspiegel út ± 1220. It is in tige wichtich midsiuwsk rjochtsboek dat it gewoanterjocht yn Saksen beskriuwt. De Saksenspegel hat model stien foar oare Dútske rjochtsboeken, sa as de Augsburger Sachsenspiegel, de Deutschenspiegel en de Schwabenspiegel. De ynfloed fan it boek rikte oant yn East-Europa, Nederlân en de Baltyske steaten.
Dy is yn de lette Midsiuwen yn Dútslân omwurke en fan in  glosse (ferklearring) foarsjoen. Dy bewurking is yn Noard-Nederlân (Fryslân?) nochris bewurke. Fragminten dêrfan binne yn it Aldfrysk opnomd yn it Exerpta Legum.
Ulbe fan Aylva (1659-1725)
Ulbe fan Aylva, (Holwert, ± 1659 - dêre, 26 april 1725) wie in grytman en wenne op Haniastate by Holwert. Kommitearde yn de Ried fan Steat. Hy wie grytman fan Idaerderadiel fan 1678 oant 1992 en fan 28 maaie 1692 - 1720 beklaaide er dat amt yn East-Dongeradiel
Hy boaske op 2 oktober 1689 oan Amerens Helena fan Aylva (†11 novimber 1708) en yn 1712 mei Hylkje Piers Lycklama á Nijholt fan Aldeberkeap. Ulbe wie in soan fan Hâns Willem fan Aylva (1633-1691), oerste kolonel en admiraal, ryksbaron fan Aylva en Frouckje fan Aylva (*1643-†1689)
Haije Sybesma
Haije Sybesma (ek wol skreaun as Haye Sybesma) (Moarrewâld, 30 april 1938 - Dokkum, 13 jannewaris 2018) wie in eardere Nederlânsk politikus. Hy wie lid fan de ARP en nei 1980 fan it CDA.
Sybrand fan Cammingha
Sybrand fan Cammingha, (Ljouwert?, ? – ?, 1597), wie grytman fan Ljouwerteradiel.
Hy wie in soan fan Frans fan Cammingha en fan Fedt Stenstera, moast neat fan twingery hawwe en wie trochkrongen fan it rjocht fan de 'frije Fries'. Sa hied er gjin rêst eardat hy, op oanstean fan himsels en syn freonen, de troch Caspar de Robles, hear fan Billy, ûnskuldich finzen setten Ulbe fan Aylva út de kerker befrijd hie. Foarstanner fan de Uny fan Utert, levere mei in soad oaren in fersykskrift ta oannimming dêrfan yn by de steedhâlder George fan Lalaing, greve fan Rennenberg. Yn maart 1578 ûndertekene hy mei de prokuraasje en kommisje foar de gelêstigden ta de ratifikaasje fan dy Uny. Yn dit stik fiert hy, krektas inkele fan syn amtsgenoaten de titel fan 'keninklike majesteits grytman', yn syn gefal fan Ljouwerteradiel. Twa jierren dêrnei wie hy mei-kommitearde Steat fan Fryslân, en tekene as sadanich it rekwest oan Rennenberg, dy't al in skoftlang by de Steaten yn wantrouwen rekke wie, om Doeke fan Martena ta drost fan Harns en Rienck fan Cammingha ta Meunsterhear oan te stellen.
Doe't it yn it begjin fan 1583 nedich achte waard, om de yngesetenen fan it plattelân te wapenjen, om sa in ynfal fan de fijân foar te kommen, waard hy, op 24 jannewaris, troch de greve fan Merode, luitenant-gûverneur fan de Prins fan Oranje yn Fryslân, oansteld ta kolonel oer it kriichsfolk fan Eastergoa. Mei lêst, om it by Raerd gear te roppen. Omdat hy der as kriichsoerste en deputearre faak net wie, naam Johannes Hotses, as substitút, de saken fan de gritenij waar. Sybrand is stoarn yn 1597, en wie troud mei Trijn (Catharina) fan Donia, by wa't er ien soan (Frans fan Cammingha) en ien dochter hie.
Museum De Jouwer
thumb|Yngong Midstrjitte en De Witte Os thumb|1.Museum De Jouwer 2.De Witte Os 3.pakhûs 4.eksposysjes 5.bertehûs 6.koperslaggerij 7.klokmakkerij 8.sulversmid 9.koperjitterij 10.drukkerij/printekammenet 11.klokkekolleksje Museum De Jouwer, oprjochte yn 1976, oan de Gieljittersstrjitte op De Jouwer bestiet út meardere histoaryske gebouwen. In soad gebouwen steane yn ferbân mei Douwe Egberts, lykas oan de Midstrjitte it winkeltsje 'De Witte Os' en dêrnjonken it hearehûs Midstrjitte 99, mar ek it pakhûs út 1898 en it bertehúske fan Egbert Douwes út Jiskenhuzen. It museum jout in byld fan it 19e-iuwsk De Jouwer en hat kolleksjes op it mêd fan:
Henri de Saint-Simon
200px|right|thumb|Claude Henri de Saint-Simon Claude Henri de Rouvroy, greve fan Saint-Simon (Parys 17 oktober 1760 - dêre 19 maaie 1825) wie in herfoarmingstinker út de tiid fan de Frânske Revolúsje, dy't syn herfoarmingsplannen basearre op in positivistysk leauwe yn de wittenskip en in foarfjochter wie fan in meritokratysk maatskippijmodel.
Saint-Simon stiet bekend as in iere (utopyske) sosjalist. Syn ynfkloed en oanhing bleaune sterk oant yn de jierren 1840, en makken in grutte yndruk op Karl Marx en Friedrich Engels. De lêste priizge him om syn analyze fan de Frânske revolúsje as klassestriid.
Syn gedachten krigen ek yn Fryslân wjerklank, Rinse Posthumus skreau oer him yn 1835.
Max
"Max" is in Nederlânsktalige manlike foarnamme úteinlik fan Latynsk komôf, ôflaat fan Maximiliaan.
Latynsk
De namme is ôflaat fan it Latynske Maximus, wat de betsjutting hat fan de grutste. Maximus wie de earetitel fan ferneamde legeroanfierders.
Frysk
Yn it Frysk wurdt de namme Maks earder brûkt as fan.
VNO-NCW Noord
VNO-NCW Noord is de ûndernimmersorganisaasje fan Noard-Nederlân. It fertsjintwurdiget de belangen fan tolvetûzen bedriuwen yn Drinte, Fryslân en Grins.
VNO-NCW Noord is in selsstannige wurkjouwersferiening, mar is wol ûnderdiel fan it VNO-NCW-concern, de grutste wurkjouwersorganisaasje fan Nederlân.
VNO-NCW Noord hat trije provinsjale ôfdielings mei allegear in eigen bestjoer. Dy bestjoeren feardigje de leden fan it noardlik bestjoer ôf. De hjoeddeistige foarsitter fan VNO-NCW Noord is Louwe Dijkema.
NoordNieuws is it ledeblêd fan VNO-NCW Noord
Kamasûtra
De Kamasûtra, yn it oarspronklike Sanskryt: कामसूत्र, Kāmasūtra, is in âlde religieuze hindoe-tekst, dy't mank de Sanskrityske literatuer algemien beskôge wurdt as it standertwurk oangeande minsklike seksueel hâlden en dragen. It wurk, dat taskreaun is oan 'e filosoof Vātsyāyana, bestiet fierhinne út proaza, dat altemets ûnderbrutsen wurdt troch dichtfersen. De namme falt útinoar yn kāma, dat "seksueel geniet" betsjut, en dat ien fan 'e fjouwer doelen fan it hindoeïstyske libben is (Kāma is ek de namme fan 'e hindoegod fan 'e leafde); en sūtra, dat letterlik "rjochtsnoer" betsjut en in ferwizing is nei in samling útspraken, of, yn modern spraakgebrûk, in hânlieding. It is lykwols it misferstân (dat fral yn it Westen tige taai is) dat de Kamasûtra inkeld in sekshânlieding wêze soe. Ynstee is it in godstsjinstich geskrift, ferlykber mei in boek fan 'e kristlike Bibel, dat rie jout oangeande de deugdsume libbenswize dy't it hindoeïsme foarstiet, en in sûn sekslibben heart dêr no ienris by. Mei troch de grutte kennis fan 'e âlde Yndyske gewoanten dy't deryn ferwurke is, stiet de Kamasûtra ek ûnder de mear kekene hindoes fan hjoed de dei noch yn heech oansjen. thumb|left|150px|In yllústraasje fan in (akrobatyske) seksuële posysje út 'e Kamasûtra.
Opbou en oarsprong
De Kamasûtra bestiet út 1.250 fersen (fan sawol proaza as poëzij), dy't ferdield binne oer 36 haadstikken. It wurdt tradisjoneel taskreaun oan 'e filosoof Vātsyāyana, dy't nei alle gedachten tusken de fjirde en de sechsde iuw libbe. Teksthistoarisy binne lykwols fan tinken dat de Kamasûtra fan 'e fjirde iuw f.Kr. ôf oer in langere perioade gearstald is troch generaasjes fan skriuwers. Men is fan tinken dat it yn 'e twadde iuw n.Kr. syn hjoeddeiske foarm berikte. Mei't dat op syn minsten twahûndert jier foàr de berte fan Vātsyāyana wie, is net alhiel dúdlik hoe't dy syn namme mei it wurk ferbûn rekke is. It soe kinne dat hy de lêste redakteur fan 'e Kamasûtra wie, of in ynfloedryk kopiïst.
Plak yn 'e hindoeïstyske literatuer
De Kamasûtra is de âldste en meast ferneamde fan in groep teksten dy't mei-inoar bekendsteane as de Kāmaśāstra, en dy't alle wurken beslane oangeande kāma: leafde, eroatika en seksueel geniet. Ek kin de Kamasûtra yndield wurde by de oare Sûtra's, dat bondels foarskriften foar de rituële praktyk binne, dy't har ûnderskiede troch har beheindens, dúdlikheid en karakteristike útdrukkingsfoarmen. De Sûtra's hearre op har beurt wer ta de śruti, of iepenbiering (yn tsjinstelling ta de minder hillige smṛti of oerlevering, de oare grutte ûnderferdieling fan 'e hindoeïstyske religieuze literatuer). thumb|right|200px|In yllústraasje út in edysje fan 'e Kamasûtra.
Ynhâld
De Kamasûtra is net de pornografyske fulgariteit dêr't it (fral yn it Westen) noch gauris foar fersliten wurdt, mar in samling detaillearre foarskriften foar ritualisearre seksuële praktiken dy't liede moatte ta in djipper ynsjoch yn 'e ûnderlinge geastlike ferhâlding tusken de minske oan 'e iene kant en syn partner, de wrâld en God oan 'e oare kant. It boek wurdt faak ferdield yn sân parten, al is dat in moderne yndieling dêr't yn 'e oarspronklike tekst omdôch nei socht wurde sil. It is miskien noch fan belang om te fertsjutskjen dat de orizjinele manuskripten gjin yllústraasjes hiene, en dat alle plaatsjes dus fan letter datum (faak út 'e njoggentjinde iuw) binne. De sân dielen binne sa:
Fryske Top 100
It giet om de hûndert bêste Fryske nûmers nei de kar fan de minsken dy’t in stim útbrocht hawwe. Om ta de Top 100 te kommen kinne minsken oant en mei Twadde Krystdei harren top fiif fan nûmers ynfolle. Der kin op Fryske ferskes stimd wurde en op ferskes dy't yn in Fryske streektaal songen wurde.
Sûnt 2010 makket Omrop Fryslân om de Fryske Top 100 in telefyzjeprogramma. Yn de rin fan novimber en desimber wurdt mei sân ôfleverings nei âldjiersdei en de Fryske Top 100 tawurke. Yn de ôfleverings wurdt omtinken jûn oan de Fryske muzyk en artysten, ek binne der live optredens en spylje artysten nûmers fan oaren út de Top 100.
Nij yn 2019 wie dat it publyk dit feestje meifiere koe yn it Mediakafee fan Omrop Fryslân. Thúsbakkers fan oaljekoeken koene mei harren bêst slagge bol nei de studio komme foar beoardieling troch de sjuery foar de ‘Fryske top 100 oaljekoekebakkersbokaal’.
Begjinjierren
Fan 2001 oant en mei 2007 hat Reboelje mei it nûmer Marije Maria boppe oan de list stien. De band stie lykas Piter Wilkens en De Kast de earste jierren alle kearen yn de Top 10.
2007
Yn 2007 stie Marije Maria fan Reboelje foar de sânde kear op 'e rige boppe oan yn de Fryske Top 100. Dit jier wienen der tolve nijkommers yn de list, wêrfan Rommy it heechste plak behelle mei syn Ave Maria, hy stie op nûmer 4. Piter Wilkens wie de meast neamde artyst yn de list, hy stie mei trettjin nûmers yn de list.
2008
Foar it earst sûnt de begjin fan de Fryske Top 100 yn 2004 stie Reboelje (mei Marije Maria) net mear boppe oan de list. Gurbe Douwstra loske mei Cliffs of Moher Reboelje as de nije nûmer ien ôf. Der stienen tweintich nijkommers yn de list, wêrfan Gezina van der Zwaag & De Bazuin de grutste stigers foarmen mei it ferske Gabriella's Liet, hja kamen op it fiifde plak út.
2009
Yn de list fan 2009 stienen achttjin nijkommers. Lykas yn 2008 stie yn 2009 Gurbe Douwstra op 'e nij mei Cliffs of Moher boppe oan de list fan de Fryske Top 100. Heechste stiger, en ek de heechste nijkommer, fan it jier wie Strawelte, dy't mei it liet De Mem Fan Doutzen op plak 2 te stean kaam. De artyst mei de measte ferskes yn de list wie Piter Wilkens, mei tsien nûmers, wêrfan ien, It paad werom, yn de top tsien. De Kast stie mei seis nûmers en Anneke Douma mei fjouwer nûmers yn de Fryske Top 100. Der waarden likernôch 11.500 stimmen útbrocht.
2010
Der waarden likernôch 12.000 stimmen útbrocht foar de Fryske Top 100 fan 2010, hast likefolle as yn 2009. Der stienen tweintich nijkommers yn de list, de heechste nije binnenkommer fan it jier wie Moaie eagen, fan Strawelte mei Anneke Douma en Harrekiten, it ferske kaam binnen op plak nûmer 14. Lykas yn 2008 en 2009 waard Cliffs of Moher fan Gurbe Douwstra ferkeazen ta beste Fryske nûmers. Die Twa waarden mei har nûmer Fûgels twadde, Marije Maria fan Reboelje stie lykas yn 2009 op it tredde plak. Op 'e nij wie Piter Wilkens de meast foarkommende artyst yn de hitlist. Wilkens stie mei njoggen ferskes yn de list, wêrfan twa nûmers yn gearwurking mei oare artysten.
2011
De Fryske Top 100 waard it meast oer twittere. Sneontemoarn om 7 oere is Omrop Fryslân radio begûn mei it útstjoeren fan de 100 populêrste Fryske platen. Foar it gearstallen fan de list ha 10.000 minsken in top 5 ynstjoerd. Dat betsjut dat der 50.000 stimmen binnenkaam binne. Minsken koene kieze út 1784 ferskes.
De heechste nije binnenkommer stiet op 14. Dat is Sulveren Snie, songen troch Bruno en Judith. Dit nûmer is makke yn de hjerstfakânsje mei de harkers fan de Omrop.
2012
Dit jier wiene der goed 33.000 minsken dy't stimd hawwe. Gurbe Douwstra stie mei Cliffs of Moher ek dit jier wer op it earste plak. Der wiene yn 2012 18 nije nûmers yn de Top 100, Griet Wiersma wie mei it Pake en beppeferske de heechste binnenkommer.
2013
Dit jier wiene der goed 35.000 minsken dy't stimd hawwe. De Wiko's stiene mei It Bûthúsbankje dit jier op it earste plak. Der wiene yn 2013 28 nije nûmers yn de Top 100. trijeentweintich ferskes giene omheech yn de list, sânenfjirtich ferskes sakken en twa bleaune stean. It ferske In part fan dy fan Marcel Smit & Gerbrich van Dekken wie de heechste nije binnenkommer op nûmer tsien. De rapste klimmer wie it ferske Alwer in Fries fan Bauke en Greetje dy gie mei achtentritich plakken omheech, it ferske Sulveren snie fan Bruno & Judith dat yn 2011 nog de heechst nije binnenkommer wie op nûmmer fjirtjin, sakke dit jier it hurdst mei ienensantich plakken.
2015
De Fryske Top 100 fan 2015 hat in ferrassend ein krige. Fûgels fan Die Twa wie de nije nije nûmer ien. It wie in ôfskiedskado foar Krijn en Jacob Dijkstra dy’t der yn 2015 mei opholden. Heechste binnenkommer wie Arnold Postma. Hy stiet op mei Mei ik dan by dy op nûmer 21. It is in Fryske oersetting fan de hit fan Claudia de Breij Mag ik dan bij jou. Troch in grutte kampanje kaam de âldjiersploech fan Marsum mei Marsum Ahoy yn de Fryske Top 100 op nûmer trije. Der binne alve nije nûmers yn de list dit jier en dêrneist binne der fiif nûmers weromkaam dy’t al earder yn de top 100 stien hawwe. De grutste stiger fan 2015 wie Libben nei de leafde fan Vangrail. Piter Wilkens is mei alve solo’s en ien nûmer mei SimmerTime de meast notearre artyst.
2016
Der wie dit jier in soad ferjonging mei tweintich nijkommers. Trettjin nûmers kamen nij binnen, fiif ferdwûne nûmers binne werom stimd. De heechste dêrfan wiene Iderien wurdt bekend fan Frerik de Swetser en In groet fan Johannes Rypma. De nûmers Jorwert fan Wiebe Kaspers en Skettens fan Rob du Jardin kamen ek heech binnen. It nûmer Do fan Weima & van der Werf waard troch de 31000 stimmers ek foar it earst werom keazen yn de list. De Kast stie mei njoggen nûmers it faakst yn de top 100. Oars as oare jierren waard de Top 100 útstjoerd fan 12.00 oere middeis oant middernacht.
2017
Mei 37.570 stimmen waard in rekôr oantal kearen stimd. Der kamen 16 nije nûmers binnen. 14 fan dy 16 stienen net earder yn de list. Heechste binnenkommer wiene de Greidebern ft. Wiebe Kaspers. Mei harren nûmer Nim my mei dy mei woene sy mear omtinken krije foar de greidefûgel. De yn septimber ferstoarne Rients Gratama wie mei it nûmer De bugel van looft den Heer 36 plakken omheech gien. De grutste stiger fan dit jier is it duo Weima & van der Werf mei it nûmer Do; hja stiigden yn totaal fjirtich plakken.
2018
In rekôroantal fan 51.825 stimmen waard dit jier útbrocht. Der waard in opfallend soad aksje fierd om nûmers yn de Fryske Top 100 te krijen. Der wiene achttjin nije binnenkommers, wêrfan twa yn de top 10. Oele Plop stjitte mei syn debútnûmer Ik wie smoar as heechste nije binnenkommer Gurbe Douwstra fan it earste plak. It nûmer Maten fan The Bounty Hunters kaam nij binnen op it achtste plak. De Hûnekop en Piter Wilkens hiene de measte notearrings yn de list, mei elk njoggen.
2019
Yn totaal waarden dit jier 41.125 stimmen útbrocht. It nûmer Cliffs of Moher fan trûbadoer Gurbe Douwstra stie lykas acht kear earder wer op nûmer ien. Oele Plop sakke nei it 21e plak. Yn totaal wiene der 24 nij binnenkommers in de Fryske Top 100. Sjongeres PYN wie de heechste binnenkommer op plak 12. Hoewol’t twa nûmers fan Piter Wilkens út de list rekken bleau hy mei 9 nûmers de artyst dy’t it faakst yn de Top 100 stie. Flak dêrnei stie De Kast mei 8 nûmers yn de list, al wiene trije dêrfan gearwurkings. De Hûnekop stie der sân kear yn.
2020
Yn it koroanajier 2020 waard de stimperiode wat langer makke. Der wie mear kontakt mei de artysten foar ferhalen efter de nûmers. It wie om wat ôflieding te jaan oan alle minsken dy’t yn de coronaepidemy lange tiid opsluten sieten. Cliffs of Moher fan Gurbe Douwstra wie yn 2020 foar de tsiende kear nûmer ien. Skriem om my fan Carla de Bruine wie de heechste nij binnenkommer. In rekôr oantal fan 10.497 muzykleafhawwers stjoerden harren fiif favorite Fryske ferskes troch. Foar it earst wie der in online poppubquiz oer kennis fan de Fryske top 100.
2021
Omrop Fryslân gie yn novimber de provinsje yn mei in grut, hypermodern elektrysk karbidkanon as start fan de Fryske top 100-wike, mei as tema ‘Wy knalle deryn!’ It karbidkanon wie spesjaal makke foar de startwike troch projektlieder Herman Zijlstra. It kanon hie de nijste digitale techniken en wie CO2-neutraal. Harkers fan Omrop Fryslân mochten ek sels én feilich it karbidkanon ôfstekke as sy harren stim útbrochten op fiif favorite Fryske nûmers. Yn dy wike wiene der ek live optredens fan Fryske artysten as Gurbe Douwstra, Gaatze Bosma, Piter Wilkens, Weima & Van der Werf, Emiel Stoffers, Griet Wiersma en Marcel Smit. De live-optredens wiene koroanaferantwurde yn ’e bûtenlucht. Heechste nijkommer wie 'Ik Beloof' fan Boudewijn de Groot en Grytz. In oare hege posysje wie foar 'Ik meitsje dy dea' út de film Stjer fan De Hûnekop. De Doelleazen en Piter Wilkens stiene der elk seis kear yn. Der wiene tweintich nije binnenkommers. In opfallende weromkommer wie 'Libbenstier' fan Marit en Nigel. Se wûnen Liet yn 2015 mar krigen dit jier foar it earst genôch stimmen foar de Top 100. Der stiene seis Stedsfryske nûmers yn de list, twa mear as yn 2020.
2022
Der waard dit jier 56.440 kear stimd. Nei in aksje fan sjonger Emiel Stoffers kaam it nûmer Wy kam fram Fryslân fan De Hûnekop nij binnen op nûmer ien. It nûmer is bedoeld as parody. Yn 'stienkoalingelsk' lizze Stoffers en Oele Plop út wêr’t Fryslân leit. In oare oprop op sosjale media om te stimmen soarge der foar dat it nûmer yn 2022 nij binnenkaam op nûmer 788 fan de Nederlânske Top 2000. Trije lietsjes fan de film Grutte Pier kamen op de Fryske list: Fleane yn 'e loft en Skriem om my fan Carla de Bruine en Do bist myn lân fan Elske DeWall en Milan van Weelden.
Top 10
Tabel fan de resultaten út it ferline:
*foar it lêst bywurke op 30-12-2021
Klassemint fan alle Top 100-notearrings
thumb|right|200px|Gurbe Douwstra stiet sûnt 2008 oant en mei 2012 mei syn nûmer Cliffs of Moher boppe oan yn de Fryske Top 100
Understeande tabel is opsteld troch punten te jaan oan de lieten yn alle Fryske Top-100's. Hjirby jildt: elke notearing op nûmer 1=10 punten, nûmer 2=9 punten, 3=8 punten, 4=7 punten, 5=6 punten, 6=5 punten, 7=4 punten, 8=3 punten, 9=2 punten en in nûmer 10 notearring levert 1 punt op. foar it lêst bywurke op 1-1-2023
Nijsgjirrich
Nijsgjirrige feiten (bywurke oant 2023):
Paradysfûgels
thumb|[[Keningsparadysfûgel (Cicinnurus regius)]] Paradysfûgels (Paradisaeidae) binne in famylje fan fûgels út it skift fan de moskeftigen, boppefamylje Corvoidea, dy't him beheint ta Nij-Seelân oant Nij-Guinea en omlizzende eilannen, en it noardeasten fan Austraalje.
It binne hecht boude fûgels mei in frij swiere snaffel en krêftige poaten en teannen. Se skille yn grutte fan dy fan in protter oant dy fan in roek, mar guon soarten binne frijwat grutter troch de ferlingde flank- en sturtfearren. De brune sikkelsnaffel (Epimachus meyeri) mjit totaal 97-100 sm, mar dêrfan komt in grut part foar rekken fan de sturt. De mantsjes fan de measte soarten binne fel kleure en hawwe walen, keeps, waaiers en sa. Dy binne polygaam. By de minder opfallende soarten hawwe mantsjes en wyfkes in hast likens fearrekleed. Dy binne meast monogaam.
Famyljeopbou
De 43 soarten fan de famylje fan de paradysfûgels binne oer 16 skaaien ferdield:
Koperative Utjouwerij
De Koperative Utjouwerij (KU) wie de útjouwerij dy't yn 1970 oprjochte is troch Teije Brattinga, Trinus Riemersma, en Geart van der Zwaag.
It wie in koperaasje mei útsletten oanspraaklikheid fan skriuwers dy't elk tûzen gûne leveren as startkapitaal. De dielnimmers ûnthjitten dat se har manuskripten net oan konkurrearjende kommersjele útjouwerijen oanbiede soenen. De KU hie op har hichtepunt wol 50 skriuwers.
De ûtjouwerij mei de "Q" as byldmerk wie in platfoarm foar nije streamingen yn de skriuwerij. Guon leden skreaunen yn in eigen stavering. Yn it 37-jierrige bestean waarden hûnderten boeken útjûn. Fiif skriuwers krigen de Gysbert Jabikspriis: Reinder Rienk van der Leest, Trinus Riemersma, Piter Boersma, Steven H.P. de Jong en Josse de Haan.
Yn septimber 2007 hold de KU op te bestean.
Ernst fan Harinxma
Ernst fan Harinxma (? - † 1631) wie de jongste soan fan Homme fan Harinxma en Doedt fan Mockema, út it laach fan de Harinxma's fan Hettinga, letter Harinxma thoe Slooten.
Troude op 24 augustus 1606 mei Tieth fan Botnia yn Boazum. Hy waard op 4 maaie 1597 riedshear yn it Hof fan Fryslân, yn 1619 wie hie presidearjend riedshear, en politique gecommitteerde op de synoade fan Dordrecht. Bekleide him oer Johannes Bogerman om dy syn eigenmachtich optreden. Lieuwe fan Aitzema makke op him in gedicht.
Tytsjerk
Tytsjerk is in doarp yn de gemeente Tytsjerksteradiel, west fan Hurdegaryp, sawat 9 kilometer east fan Ljouwert. It spoar Ljouwert - Grins ferdielt dit yn âld en nij Tytsjerk. De buorskip Lytse Geast falt ek ûnder Tytsjerk.
Tytsjerk hat  ynwenners.
Teun Kuilboer
Teun Kuilboer (Haarlim, 21 septimber 1982) is in Nederlânsk film-, tillefyzje- en toanielakteur. Hy waard bekend mei in rol yn 'e soapsearje Goede Tijden, Slechte Tijden, mar ferliet dy tillefyzjerige al nei in jier. Sûnt hat Kuilboer û.m. rollen hân yn 'e searjes Meiden van De Wit, Zoop en De Co-assistent, en films as Volle Maan, De Heineken Ontvoering, Nova Zembla en Redbad.
Tytsjerk
Skiednis
Tytsjerk hat in doarp fan boeren en fiskers west. Oan de seine en skepnet fan it doarpswapen is soks noch te sjen. Yn de flagge binne beide foarwerpen twa krusende banen.
Yn de midsiuwen hiet it doarp Thiakerka of Tiakerka. Soks soe wize kinne op in hillige mei de namme Thialdus, Titus, Thialda of Titia. Mooglik hat it earder it haadplak fan de gritenij west, de namme Tytsjerksteradiel wiist dêr op.
Ut de fûneminten kin ôflaat wurde dat it tsjerke der tusken 1200 en 1300 al stien hat. Yn in tsjerklike oarkonde wurdt it plak yn 1328 neamd. Yn 1720 binne de fûneminten lein foar it hjoeddeiske tsjerke. De tsjerkeklok út 1608 hat yn 'e Twadde Wrâldoarloch nei Dútslân west, mar is werom komd. Dy hat eartiids oan in klokkestoel hong, mar hinget no al wer twa iuwen yn de tsjerketoer.
Teun Kuilboer
Jonkheid en oplieding
Kuilboer waard yn 1982 berne yn Haarlim. Al fan jongs ôf oan hied er belangstelling foar toaniel en teäter. Sadwaande folge er kursussen op it mêd fan toanielspyljen, en teffens workshops oangeande teäter. Op 'e middelbere skoalle naam er diel oan in teäterklasse. Nei't er de middelbere skoalle trochrûn hie, wurke er earst as helpkok yn in restaurant.
Aktearkarriêre
Kuilboer syn karriêre begûn yn 2001, doe't er in baan krige by it bedriuw Script Studio's Scenario's, dat û.m. ferantwurdlik wie foar de senario's fan soapsearjes as Goede Tijden, Slechte Tijden, Onderweg naar Morgen, en Goudkust. Dêr waard er 'ûntdutsen' troch de skriuwers fan Goede Tijden, Slechte Tijden, dy't fûnen dat er sa op akteur Ferri Somogyi liek, dat se foar him it personaazje Job Zonneveld skoepen, de soan fan Somogyi syn personaazje. Kuilboer bleau in jier by Goede Tijden, Slechte Tijden, oant syn kontrakt ôfrûn wie. De skriuwers wisten net dat hy fan doel wie om oar wurk te sykjen, en dêrom skreaune se om dy tiid hinne in lange ferhaallinne om syn personaazje hinne. Doe't er opstapte, sette dat sadwaande nochal wat kwea bloed, mei't men doe twongen wie om syn personaazje tydlik troch in oare akteur spylje te litten (te 'recasten') om 'e ferhaallinen wer út 'e tiis te krijen.
Tytsjerk
Bosk fan Ypey
left|thumb|250px|Grut Vijversburg Tichtby it doarp leit park Vijversburg, ek bekend as de bosk fan Ypey. Dy wie eartiids yn besit fan de begoedige famyljes Looxma en Ypey, letter waard it eigendom fan de Stichting op Toutenburch. It park is oanlein troch Roodbaard. Der wurde geregeld tentoanstellings holden. It is de bedoeling om der in grut keunstpark fan te meitsjen. Op 18 maart 2005 waard de nije tagongspoarte iepene. Omdat it park doe ek fergrutte waard, hjit in no Grut Vijversburg. It park hat in fraaie teekoepel. De beammen fan it park wurde brûkt troch in grut tal pearkes earrebarren om harren nêst yn te bouwen. Yn 2021 waarden der sa'n 20 nêsten teld. Dêrnjonken briede yn de beammen likernôch 20 pearkes ielreagers.
Teun Kuilboer
Aktearkarriêre
Neitiid spile Kuilboer fan 2002 oant 2005 yn 'e dramarige Meiden van De Wit en fan 2005 oant 2006 yn 'e searje ZOOP. Doe't der in ein kaam oan syn rol as Olivier van Echteren yn Meiden van De Wit, woe Kuilboer wol wer werom nei Goede Tijden, Slechte Tijden, mar om't syn 'tillefyzjeheit' Somogyi dy rige ûnderwilens de rêch takeard hie, seagen de makkers dêr gjin heil yn. Kuilboer wie doe in skoft lang fierhinne oanwiisd op gastrollen yn searjes as Dunya & Desie (2004), Samen (2006) en Flikken Maastricht (2011). Weromkearende rollen hied er yn De Co-assistent (2008), as Maurits Biesterfeld, en Floor Faber (2009), as Erik. Yn 2012 wied er te sjen yn 'e rige Van God Los, en yn 2015 spile er yn it twadde seizoen fan 'e dramasearje Bluf de rol fan 'e jonge pokerder Julian, byneamd Darkhorse. Ek wie Kuilboer op it toaniel te sjen yn foarstellings as Onze Jeugd (2003-2004) en Romeo over Julia (2008-2009).
Tytsjerk
Bosk fan Ypey
It park grinzet westlik oan it natoer- en rekreaasjegebiet De Griene Stjer. Dêr stiet de Himriksmole, in spinnekopmole.
Teun Kuilboer
Aktearkarriêre
Op it wite doek makke Kuilboer yn 2002 syn debút as Rikki Kuperus yn Volle Maan. Njonken ferskate koarte films en tillefyzjefilms wied er ek te sjen yn 'e spylfilms SEXtet (2007), Skin (2008), Den Helder (2008) en Stella's Oorlog (2009). Yn De Heineken Ontvoering (2011), oer de ûntfiering fan Freddy Heineken, spile er ûntfierder Frans Meijer, en yn Nova Zembla (2011), oer de oerwintering op Nova Zembla, hied er de rol fan Pieter Vos. Yn 2015 spile Kuilboer de rol fan Patrick van Zuydewijn yn Bon Bini Holland. Yn 2018 wied er te sjen yn 'e histoaryske aventoerefilm Redbad, fan regisseur Roel Reiné, oer de achtste-iuwske kening fan 'e Friezen mei deselde namme. Kuilboer spile dêryn de (net histoaryske) foargonger fan Redbad, 'kening Jurre'.
Tytsjerk
Mienskip
thumb|260px|Doarpshûs Yn 'e Mande It doarpshûs 'Yn 'e Mande' bestiet sûnt 1974. Der is in Feriening foar Doarpsbelangen en it doarpskrantsje hjit 'Yn 'e Line'. De feestkommisje en de rekreaasjeferiening binne ynsteld foar de aktiviteiten. Sûnt 23 april 2005 is der in skatebaan foar de jongerein. Tytsjerksters wurde ek 'skieppekoppen' neamd.
Teun Kuilboer
Priveelibben
Under syn tiid by Goede Tijden, Slechte Tijden hie Kuilboer in skoftke in relaasje mei syn tsjinspylster Aukje van Ginneken. Nei in jier makke dy it lykwols mei him út. Yn 2003 makken Kuilboer en Katja Schuurman bekend dat se in relaasje hiene, mar ek dat rekke al rillegau wer út. Yn 2012 kaam Kuilboer syn mem, senarioskriuwster Desiree Duwel, op 48-jierrige leeftyd te ferstjerren.
Tytsjerk
Skoalle
Yn 2018 binne de iepenbiere Master Fennemaskoalle en de prot.-kristlike basisskoalle It Lemieren gearfoege ta de Moetingsskoalle De Romte. Pjutten út Tytsjerk en Suwâld kinne nei it opfangplak Trije Turven Heech.
Tradysje
Om't Tytsjerk earder in tramhalte hie, hawwe de lettere treinmaatskippijen de tradysje yntakt holden dat Sinteklaas mei de trein nei Tytsjerk komt. Dêrfoar hâldt de trein alle jierren ienkear stil by de eardere halte njonken de oerwei.
Strjitten
thumb|260px|Swarte Prins 't Herberchsfintsje, Alddiel, Aldemiede, Altenburgerwei, Boskloane, Buorren, De Jister, Elzekamp, Hanenburch, Jachtfjild, Klaverkamp, Lytsegeast, Noarderein, Reidfjild, Ryksstrjitwei, Rustenburgerwei, Singel, Suderein, Suwâldsterdyk, Symen Halbeswei, Simmerwei, Swarteweisein, Toutenburchleane, Woelwyk, Wylgekamp.
X-Rated Critics Organization
De X-Rated Critics Organization (Ingelsk foar: "Organisaasje fan Kritisy fan Films foar Folwoeksenen"), ornaris ôfkoarte ta XRCO, is in Amerikaanske feriening fan filmkritisy en redakteurs út 'e pornoyndustry dy't sûnt 1984 elts jier de XRCO Awards útrikt
Skiednis
De XRCO waard yn 1984 oprjochte nei de kontroverse dy't earder dat jiers ûntstie doe't by de AFAA Awards, de wichtichste doetiidske prizen fan 'e Amerikaanske pornoyndustry, de priis yn 'e kategory bêste film wûn waard troch Virginia. Dat wie dúdlik net de bêste film, en der kaam krityk dat de AFAA Awards har skuldich makke hiene oan freontsjespolityk of sels korrupsje. Yn 'e neisleep fan dy affêre besleat in groep filmkritisy en redakteurs út 'e pornoyndustry in groep eigen prizen yn te stellen. Dêrta waard doe de XRCO oprjochte.
De earste leden fan 'e feriening kamen út Los Angeles, New York en Philadelphia. De foaroansteande pornoprodusint en -histoarikus Jim Holliday wurdt beskôge as de oprjochter fan 'e XRCO. Nei syn ferstjerren, yn 2004, waard de post fan offisjeel XRCO-histoarikus oant 2006 tydlik beklaaid troch Bill Margold, in oar lid fan 'e earste oere. Ek James Avalon, in eardere redakteur fan 'e spesjale edysjes fan Adam Film World, wie fan it begjin ôf oan belutsen by de XRCO. Yn 2005 liet de XRCO foar it earst Jeropeänen ta as lid fan 'e feriening.
Henk van der Heide
Henk van der Heide (Ljouwert 1921 - dêre, 28 jannewaris 1999) wie in Frysk sjonger, muzikant en kabaretier.
X-Rated Critics Organization
Leden en bestjoer
Under de leden fan 'e XRCO binne anno 2019 filmkritisy dy't ferbûn binne oan in breed skala fan papierrene en online-publikaasjes. Foar in protte fan harren is it resinsearjen fan pornofilms in foltiidbaan. Guon hawwe universitêre opliedings folge op it mêd fan film en filmkrityk. Der is gjin kontribúsje oan it lidmaatskip fan 'e XRCO ferbûn. XRCO-leden wurde elts jier troch de feriening beoardiele om te bepalen oft se noch wol aktyf binne yn 'e pornoyndustry en noch kwalifisearre binne om diel te nimmen oan it proses dat de XRCO Awards tapartet troch in nominaasje en in stimming. As men net oan 'e betingsten foldwaan kin, wurdt men oanmurken as 'ynaktyf' en mei men net meistimme. As it jiers dêrop fêststeld wurdt dat men noch hieltyd net oan 'e betingsten foldocht, rekket men jins lidmaatskip kwyt.
Henk van der Heide
Libben
Henk kaam út in tige muzikaal gesin dêr't altyd sjongen waard. Hy wie de soan fan Doeke van der Heide en waard grut yn Ljouwert. Hy hie fjouwer bern, in soan en trije famkes dêr't ien jong fan ferstoar. Oerdei wurke Henk by de PTT as postrinder en jûns trede er op as sjonger of muzikant, fral op brulloften en partijen. Mei Klaas Hospes die er ek wol kabaret.
Motörhead
thumb|200px|Motörhead, life yn [[Rome (stêd)|Rome 2007]] De Motörhead wie fan 1975 oant 2015 in heavymetalband út Londen. De band waard yn 1975 oprjochte troch Lemmy Kilmister (1945–2015), earder bassist fan Hawkwind en roadie fan Jimi Hendrix. De muzyk fan Motörhead hat de muzyk fan oare bands beynfloede, lykas dy fan Alice In Chains, Metallica, The Sisters of Mercy, Queens of the Stone Age en Killing Joke. Har' bekendste nûmers binne Ace of Spades en Orgasmatron. Ace of Spades is ûnder oare covere troch Peter Pan Speedrock en Blood For Blood. Orgasmatron is covere troch Sepultura.
Henk van der Heide
Libben
Henk hat ek wol solo optreden en tegearre mei Anneke Pater en mei Aly Zuidema. Hy trede ek op mei de Sambrinco's.
X-Rated Critics Organization
XRCO Awards
De XRCO Awards binne in groep prizen foar de as bêste beoardiele prestaasjes fan 'e pornoyndustry fan it foargeande kalinderjier. Der binne 27 ûnderskate kategoryen, dy't útinoar rinne fan 'bêste film' en 'bêste aktrise' oant ynhuldiging yn 'e XRCO Hall of Fame. De prizen wurde útrikt by in seremoanje yn Hollywood dy't elts jier yn 'e maityd holden wurdt foàr de twadde wike fan april.
Motörhead
Skiednis
Motörhead ûntsie neidat bassist Lemmy yn de maaitiid fan 1975 út de band Hawkwind set waard fanwegen tsjinoerstelde opfettingen oer drugsgebrûk, (Lemmy brûkte amfetamine, de oare bandleden lsd), en yn Ingelân foarme hy in nije band. Hja hiene it plan om de band "Bastard" te neamen, mar úteinlik waard it "Motörhead", nei it lêste nûmer dat Kilmister skreaun hie foar Hawkwind. Motörhead is slang foar in amfetaminebrûker. De umlaut op de twadde O hat gjin ynfloed op de útspraak. Lemmy hat ris sein dat de umlaut op de lêste "O" stiet om de namme der "Dútsk" (en dus gemiener) út sjen te litten.
Henk van der Heide
Libben
Yn Liet '91 wie hy finalist mei Us mem, skreaun troch Anne van der Mark. Yn 1987 stoppe hy mei optredens.
Motörhead
Skiednis
De earste besetting fan Motörhead bestie út Lemmy, Larry Wallis, de eardere gitarist fan de Pink Fairies, en drummer Lucas Fox. In july 1975 hiene hja harren earste optreden, en letter dat jier namen se har earste album op. Wilens de opnames fan it album ferliet drummer Fox de band. Hy waard ferfongen troch Phil Taylor. Dit album waard lykwols net troch de platemaatskippij útbrocht, mar doe’t Motörhead in pear jier letter sukses krige, waard it album "On Parole" dochs noch útbrocht. frij fluch dêr nei waard der in nije gitarist oannaam, Eddie Clarke. Wêrnei Wallis út de band stapte. Dizze formaasje, besteande út Lemmy, Phil en Eddie Clarke, wurdt sjoen as de klassike Motörhead besetting.
Yn 1977 kaam it earste offisjele album út, "Motörhead". It album sloech oan, by sawol it metal- as it punkpublyk. De twa opfolgjende albums, "Overkill" en "Bomber" waarden ek in sukses.
Yn 1980 waardt it album "Ace of Spades" útbrocht. It album berikte de top-tsien fan de Britske hitlisten en de single mei deselde namme waard ien fan de grutste hits fan Motörhead. In jier letter brocht de band syn earste live-album "No Sleep 'Til Hammersmith" út.
Nei in rûzje mei Kimister yn 1982 stapte Clarke út de band. De reden fan de rûzje soe in gearwurking tusken Motörhead en Wendy O. Williams, de sjongeres fan the Plasmatics, wêze. Dizze gearwurking brocht in cover fan Tammy Wynette har "Stand by your man" foar. Clarke waard ferfongen troch Brian Robertson, earder gitarist fan Thin Lizzy. Robertson bleau ien album ("Another Perfect Day") lang en waard yn 1984 ferfongen troch twa gitaristen, Michael Burston en Phil Campbell earder gitarist fan Persian Risk. Drummer Taylor ferliet de band en waard ferfongen troch Pete Gill. yn 1987 kaam Taylor tydlik wer werom by de band, om yn 1992 te wurden ferfongen troch Mikkey Dee. Nei it fertrek fan gitarist Burston yn 1996 wie Motörhead wer in trijemans formaasje en hja brochten elke twa jier in nij studio-album út.
Jurisprudentia Frisica
Jurisprudentia Frisica is in Frysk rjochtboek út likernôch 1480.
It rjochtboek is oerlevere yn de Kodeks Roarda. De tekst is systematysk yndield yn 87 titels, yn paragrafen ferdield. It jout wiidweidige beskriuwing fan it ûnder ynfloed fan Romeinsk en kanonyk rjocht modernisearre Frysk Rjocht fan dy tiid. Jurisprudentia Frisica is gjin offisjeel wetboek, mar in partikuliere optekening. By de Aldfryske tekst binne wiidweidige Latynske glossen (ferklearrings) taheakke. Boarnen binne ûnder oare de Exerpta Legum, de âldere Fryske wetten en de wurken fan gelearde juristen.
Ansco Dokkum
Ansco Jan Heeble (Ansco) Dokkum (Snits, 9 maaie 1904 - Amsterdam, 30 desimber 1985) wie in Frysk roeier en hurdsiler. Dokkum hat twa kear meidien oan de Olympyske Simmerspullen, op de Spullen fan 1928 yn Amsterdam as roeier en op Spullen fan 1936 as hurdsiler. Hy hat nea in medalje wûn tidens de Spullen.
Roeien
Op de Spullen fan 1928 yn Amsterdam naam Dokkum op 24-jierrige leeftyd diel út fan de fjouwer sûnder stjoerman. De Olympyske roeiwedstriid hie plak op it kanaal fan Sloten oer een rjocht stik fan 3000 meter. De fjouwer sûnder stjoerman ferlear yn de searjes fan Itaalje en wie útskeakele trochdat it ek yn de werkânsing ferlear fan Dútslân.
Hurdsilen
Acht jier letter die Dokkum mei as siler oan de Olympyske Spullen fan 1936 yn Berlyn. Mei it skip "DeRuyter" behelle de Nederlânske ploech 42 punten yn de seis meter radiaal klasse. Dêrmei einigen se op in achtste plak.
Chef de Mission
Dokkum wie yn syn aktive tiid oansletten by studinteroeiferiening ASR Nereus yn Amsterdam. Fan berop wie er arts. Yn 1968 wie er op de Olympyske Simmerspullen fan 1968 yn Meksiko Chef de Mission fan de Nederlânske ploech.
Wylde Swan (skip)
De Wylde Swan is in Nederlânsk sylskip fan it type skoender, dat it Fryske doarp Makkum as thúshaven hat. Dit skip waard oarspronklik yn Dútslân boud as in steamskip dat ûnderdiel útmakke fan 'e fiskersfloat. Nei't it bûten tsjinst rekke wie, waard it omboud ta sylskip.
Skiednis
De kyl fan 'e Wylde Swan waard yn 1920 yn Dútslân lein. It wie oarspronklik in steamskip, en makke jierrenlang ûnderdiel út fan 'e Dútske hjerringfloat. It wie bedoeld om 'e fongen hjerring by de float op te heljen en dan mei alle faasje nei de fêste wâl te ferfieren. Sa koe de fisk sa farsk mooglik ôflevere wurde, sadat de fiskers der de bêst mooglike priis foar baarden.
Yn 'e ienentweintichste iuw, doe't it skip al lang bûten tsjinst wie, waard it ûntdutsen troch skipsbouwer Willem Sligting, dy't daliks seach dat it geskikt wie om om te bouwen ta sylskip. Yn juny 2010 waard de Wylde Swan ûnder de nije namme op 'e nij te wetter litten as in twamêstige skoender. Sûnt is it yn gebrûk as treningsskip foar jonge seelju, en docht it elts jier mei oan 'e Tall Ships' Races.
Yn 2013 wie dat ek it gefal, doe't de Wylde Swan belutsen rekke by in ynsidint mei in oar tallship. Dat wie de Noarske Wyvern, dy't op 11 july fan dat jier op 'e Eastsee tusken de Sweedske eilannen Gotlân en Ölân wetter begûn te meitsjen. De bemanning fan 'e Wyvern alarmearre de Sweedske kustwacht om 5.21 oere moarns. De kustwacht besocht dêrop yn gearwurking mei oare sylskippen, dy't te help skeaten, wêrûnder de Wylde Swan, om mei pompen it sinken fan 'e Wyvern foar te kommen.
Doe't dat krewearjen om 'e nocht bliek, waard de bemanning om 8.00 oere moarns mei in helikopter evakuëarre. Om 9.22 oere krige de kustwacht lykwols berjocht dat trije bemanningsleden fan 'e Wylde Swan wer by de Wyvern oan board gien wiene om nochris te besykjen en hâld it skip boppe wetter. Dat slagge net, en doe't it skip om 9.37 oere sonk, bedarren twa fan 'e trije seelju yn see, wylst de trêde fermist rekke. De beide oerlibbenen waarden mei in helikopter nei it sikehûs brocht. De fermiste, dy't neffens de berjochten bestrûpt rekke wie yn it touwurk, kaam te ferdrinken. It waar wie op dat stuit rûch, mei weagen fan tusken de 3 en 4 meter heech en in hurde wyn. It lichem fan 'e man waard in pear dagen letter troch de Sweedske kustwacht burgen.
Beskriuwing
Om it skip sa fluch mooglik te meitsjen, waard de Wylde Swan oarspronklik lang en smel boud. It is in skoender mei in tonnaazje fan 269 registerton en in bemanning fan 12 koppen. De Wylde Swan hat in lingte fan 63 m, in breedte fan 7,5 m, in djipgong fan 4 m, en in hichte fan 43 m, rekkene fan 'e kyl oant de top fan 'e heechste mêst. It skip beskikt oer 7 seilen, en teffens oer in motor fan 480 pk. De maksimale faasje dy't de Wylde Swan berikke kin, bedraacht 14 knopen (26 km/h). It IMO-nûmer fan 'e Wylde Swan is 5126718, it MMSI-nûmer is 244074000, en de maritime ropletters binne PIWS.