cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Wave Without a Shore
Wave Without a Shore is in koarte science fiction-roman fan 'e hân fan 'e Amerikaanske skriuwster C.J. Cherryh. De titel kin oerset wurde as: "Weach sûnder Kust". It boek, dat ta it subsjenre fan 'e sêfte science fiction heart, fertelt it ferhaal fan 'e planeet Freedom, dy't kolonisearre is troch de minskheid, mar ek bewenne wurdt troch in wrâldseigen bûtenierdsk ras, de ahnit. Der besteane twa maatskippijen njonkeninoar, dy't folslein byinoar lâns libje. Wave Without a Shore is in op himsels steande roman binnen Cherryh har Alliance-Union Universe-rige, besteande út in grut tal boeken dy't yn in mienskiplike foarm fan 'e takomst spylje. Wave Without a Shore waard yn 1981 publisearre troch de New Yorkske útjouwerij DAW Books. Yn 2000 waard it werútjûn yn 'e omnibusedysje Alternate Realities, yn 'e mande mei Port Eternity en Voyager in Night.
Ynhâld
Wave Without a Shore giet oer de planeet Freedom, in relatyf earme wrâld yn in takomst as de minskheid him ferspraat hat nei de stjerren, dy't net folle kontakt hat mei lju fan bûten. Doe't de earste minsklike kolonisten inkele iuwen lyn op Freedom arrivearren, libbe dêr al in wrâldseigen ras fan yntelliginte bûtenierdske wêzens, de freedsume en herbivoare ahnit. De neikommelingen fan 'e kolonisten hawwe de filosofy fan 'e eigen reäliteit ta it uterste trochfierd, en leauwe dat eat net bestiet as sy it net as ûnderdiel fan harren reäliteit beskôgje. De ahnit binne op dy manear 'ûnsichtber' foar harren, ek al libje se tusken harren yn en geane se dêr't se mar wolle. De minsken beare lykwols út alle macht dat se de yn blauwe mantels klaaide bûtenierdsen net sjen kinne. As dat mislearret, en in minske jout der yn it bywêzen fan oaren blyk fan dat hy of sy de ahnit sjen kin, dan wurdt dy minske foar de oaren ek 'ûnsichtber'. Sokke minsken wurde 'Oaren' neamd, en se wurde beskôge as sljochtsinnich, en hoewol't eltsenien fansels wit dat se besteane, wurde se troch alle oare lju negearre as hinget har libben derfan ôf (wat yn sekere sin ek sa is). De Oaren klaaie har yn blauwe mantels, lykas de ahnit, en besteane yn 'e marzje fan 'e maatskippij, dêr't se oerlibje troch dieverij fan iten, drinken en oar libbensnedichheden. De minsken dy't it slachtoffer wurde fan sokke dieverij, beare dat se neat kwytrekke binne, want oars soene se it bestean fan 'e Oaren erkenne moatte. Minsken fan bûten Freedom dy't soms de planeet oandogge, de saneamde 'Bûtensteanders', besauwe har oer dizze gong fan saken en beskôgje de wize fan libjen op Freedom as folslein idioat. Dat lit de minsken op Freedom lykwols alhiel kâld, want ek Bûtensteanders hearre net ta harren reäliteit.
It boek begjint mei Herrin Law, in jonge út in boeregesin op it plattelân bûten de provinsjestêd Camus, op it wrâlddiel Sartre. As bern wurdt by him al in tige hege yntelliginsje fêststeld, sadat er foarbestimd is om nei de universiteit te gean yn it fiere Kierkegaard, de haadstêd fan Freedom. Dat soarget derfoar dat er him boppe de minsken yn syn om-en-by ferheft begjint te fielen, sadat it as in ferromming komt as er âld genôch is om Camus en syn famylje efter te litten om nei de universiteit ta. Mar ek op 'e universiteit yn Kierkegaard stekt Herrin mei syn yntellekt en syn talint om keunstner te wurden mei kop en skouders boppe sawol syn dosinten as de measten fan syn mei-studinten út. De iennichsten dy't him belykje kinne, binne Waden Jenks, de soan fan 'e earste boarger Cade Jenks (de diktator fan Freedom), en Keye Lynn, in studinte kreätive etyk. Mei Waden rekket Herrin befreone, ynsafier't er dêr ta by steat is, en mei Keye kriget er in seksuële relaasje. Herrin rûnet mei gauwens syn oplieding ôf en klimt dan al jong op ta ien fan 'e masters fan 'e universiteit, wat de heechste posysje is dy't men op Freedom berikke kin. Yn dy hoedanichheid jout er ûnder mear les oan studinten.
It duorret moannen om it hiele bouwurk te meitsjen, en Herrin bekommeret him sa lang nearne oars om. Keye Lynn keart har yn dy tiid fan him ôf en kriget in relaasje mei Waden Jenks. Herrin sjocht syn meiwurkers yn 't earstoan inkeld as libbene stikken ark en reau, mar stadichoan bart der wat aparts: de bouploech begjint beskermjende gefoelens foar him te hawwen. As der taskôgers op it projekt ôf komme, wurde dy troch de leden fan 'e bouploech op ôfstân holden mei de fan earbied ferfolle wurden: "Dat is master Law. Steur him net." En as Herrin nei oeren wurkjen oan syn byldhouwurk ferkrampt rekke is, wurdt er oerein holpen, en steane de lju ree mei in mantel en waarm drinken. En it frjemde is, Herrin trappearret himsels derop dat hy ek besitterige gefoelens kriget oangeande 'syn' bouploech. As Leona Pace healwei it projekt yn it iepenbier it bestean fan in groepke ahnit erkent, dy't te ticht by Herrin en syn byldhouwurk kommen wiene, en as gefolch dêrfan sels 'ûnsichtber' en ien 'e Oaren wurdt, muoit him dat tige. Neitiid wurdt har plak ynnommen troch Andrew Phelps. As Herrin oan 'e praat rekket mei in sljochtwei wurkman dy't John Ree blykt te hjitten, fettet er út it neat wei it idee op om oan 'e side fan 'e trijefâldige skulp in brûnzene plaat te befêstigjen, mei de nammen fan eltsenien derop dy't oan it projekt meiwurke hat. Dat seit gau fuort, mei as ûnfoarsjoen gefolch dat de bannen tusken Herrin en syn ploech noch fuortsterke wurde. As it projekt klear is, en de plaat befêstige wurdt, blykt dêr ek de namme fan Leona Pace op te stean, wat fansels nea moatten hie, want hja bestiet net mear. Mar Herrin is der wiis mei.
Underwilens spilet Waden Jenks gefaarlike spultsjes. Om't Freedom sa'n ôfhandige planeet is, en om't der mar selden lju fan bûten komme, is it in gaadlik plak foar piraten om harren romteskippen te befoarriedzjen. Waden makket datoangeande ôfspraken mei de piraat Camden McWilliams, dy't in romteskip hat dat sa swierbewapene is dat it sûnder muoite hiel Kierkegaard mei de grûn lyk meitsje kin. Dêrnei ferriedt er McWilliams lykwols troch in oerienkomst te sluten mei de kriichsmacht fan 'e Keapfardersalliânsje, dy't in romtestasjon yn in baan om Freedom hinne bouwe wol, dat tsjinst dwaan kin as militêre basis foar it bestriden fan romtepiraterij. As útfloeisel fan dy oerienkomst wurdt de romtehaven bûten Kierkegaard yn besit nommen troch de kriichsmacht fan 'e Alliânsje, en kolonel Martin Olsen en syn ûnderhearrigen komme op besyk yn 'e Residinsje, de amtswente fan 'e earste boarger. Herrin fynt dat Waden mei fjoer boartet, en boppedat sjocht er in bykommend probleem. As de ahnit en de Oaren dingen stelle fan 'gewoane' minsken, bliuwe dy yn gebrûk en dûke se faak letter wer op op in merk dêr't men sok spul weromkeapje kin. Mar no begjinne Olsen syn soldaten ek dingen te stellen, om't de gewoane lju harren likemin sjen wolle, en om't soks hjir blykber gewoante is. Mar as sokke bûtensteanders spul stelle, ferdwynt it fan 'e planeet en komt it nea wer werom. Dêrmei wurdt it hiele systeem ûndergroeven en ûntstiet der in sinkgat dat alles opslokt. Herrin besiket dat Waden oan it ferstân te krijen, mar dy is dêr blyn foar.
Nei't er syn grutte projekt ôfrûne hat, siket Herrin Law nei ynspiraasje foar in folgjend stânbyld. Dy fynt er yn tekenings dy't er makke hat doe't er oanwêzich wie by in moeting tusken Waden en de piraat McWilliams. Hy beslút dêrop in stânbyld fan McWilliams te meitsjen. Herrin hat lykwols in flater begien. Waden Jenks is tige ynnommen mei syn stânbyld ûnder de trijefâldige skulp, en mar it giet him net om 'e keunst, mar om syn eigen status, dy't troch it byld fergrutte wurdt. As Herrin lykwols trochgiet mei it meitsjen fan stânbylden, dy't mooglik noch briljanter binne as syn eardere wurk, sil dat wer ôfdwaan oan 'e status fan Waden Jenks. Dêrom fertelt de earste boarger Herrin dat er alles dwaan mei dat er wol, mar dat er nea wer in stânbyld meitsje mei. Herrin wegeret him dêrby del te lizzen. Dêrop lit Waden Jenks in pear soldaten, dy't er 'liend' hat fan 'e romtehaven, en dy't alhiel gjin respekt hawwe foar in master fan 'e universiteit, alle bonken yn Herrin syn hannen brekke sadat it him fysyk ûnmooglik wêze sil om ea noch in stânbyld te meitsjen.
As Herrin heal dwyljend mei syn tebrutsen hannen troch de stêd doarmet, wegerje de minsken him te sjen: om't der him dúdlik wat mankearret, wurdt er as ien fan 'e Oaren beskôge. Hy is dêrmei alhiel fan syn fuotstik fallen. Uteinlik is it in ahnit dy't him oppakt en de stêd útdraacht, en him meinimt nei de heuvels. Herrin ferkeart yn twastriid oft er it bestean fan 'e ahnit no negearje moat, of besykje moat fuort te kommen. Mar mei syn stikkene hannen kin er himsels net rêde, dat úteinlik docht dy fraach der net ta. Yn 'e heuvels oankommen makket de ahnit fan guon planten in pineferlichtsjend middel, dat er Herrin op 'e hannen smaard. As it goed ynlutsen is, lûkt er alle bonken rjocht en spalket er de fingers, eat dat Herrin likegoed noch glûpende sear docht. Neitiid fersoarget de ahnit Herrin, jout him iten en drinken, en helpt him om te sliepen. Herrin kin dêrtroch it bestean fan 'e ahnit net mear ûntkenne, en se reitsje oan 'e praat: de ahnit, dy't Sbi hjit, hat de minklike taal leard troch oanhâldend ûnder minsken te ferkearen, en hy hat sels 'studearre' oan 'e universiteit troch dêr kolleezjes by te wenjen dêr't eltsenien syn oanwêzichheid negearre. Sbi nimt Herrin mei nei in plak yn 'e heuvels, dêr't in heal oerwoekere stânbyld stiet dat yn in fier ferline makke is troch in ahnit-keunstner. It is fan in kundigens en skientme dy't Herrin yn syn wurk miskien ea ris berikke kinnen hie, as syn hannen net brutsen wiene.
Herrin en Sbi geane dêrop nei bûten ta, en ûnder de trijefâldige skulp fine se Carl Gytha, Andrew Phelps, John Ree en oare leden fan 'e bouploech. Der binne ûnsichtberen, lykas guon ahnit en Leona Pace, dy't har by har jouwe. En dêr is ek in oanwaaksende kloft folk dy't siket nei immen, wa dan ek, dy't harren lieding jaan kin yn dizze gaos. "It is master Law," wurdt mei respekt flústere, en dat Herrin ûnsichtber wie, is no net mear wichtich. Herrin sprekt harren ta as de sinne opkommen is boppe de heal ferwuostge stêd, en seit dat eltsenien dy moarnsdage op 'e nij berne is. De hiele wrâld is nij, en minsken en ahnit sille de wrâld no mei-inoar wer opbouwe. Hy ropt de minsken op om 'e deaden te begraven en de ferwûnen nei de universiteit te bringen en it pún op te romjen. En it folk docht wat er seit. Kolonel Olsen komt út it romtestasjon omleech en nei't er gjin sinnich wurd út Waden Jenks krije kinnen hat, siket er Herrin op 'e strjitte op om't der gjin oare foarm fan gesach mear oer is. Herrin stimt deryn ta om mei de kolonel te ûnderhanneljen, mar belûkt Sbi dêrby. De kolonel ynterpretearret dat as in foarm fan bûtenierdsk selsbestjoer, wat betsjut dat hysels no oan spesjale regels bûn is. Neitiid genêze Herrin syn hannen, mar se wurde nea mear wat se wiene. Hy beskriemt dat lykwols net, want ynstee fan stien hat er no in wrâld om foarm te jaan, yn 'e mande mei Sbi en Leona Pace en Gytha, Phelps en John Ree en oaren.
Alternate Realities (Cherryh)
List fan planetoïden 81101-81200
Dit is in list fan planetoïden 81101-81200.
Westland Lysander
thumb|275px|Fjouwer Lysanders fan de RAF boppe [[Madagaskar yn WKII]] De Westland Lysander (ferneamd nei de Spartaanske admiraal Lysander) wie in Britsk ferbinings- en ferkenningsfleanmasine, boud troch Westland Aircraft, dy't flak foar en yn de Twadde Wrâldkriich brûkt waarden. De heechdekker fleach foar it earst yn 1936 en kaam yn 1938 yn tsjinst by de RAF. Der binne sa'n 1368 stiks fan makke De taken fan de Lysander wienen artillery-fjoerlieding en ferkenning.
Operasjonele skiednisied
Yn 1939 skeat in Westland Lysander in Heinkel He 111 del en ûnder operaasje Dynamo waarden de Lysanders brûkt om troepen te befoarriedzjen. De tastellen binne ek yn Grikelân, Noard-Afrika en it Fiere Easten ynset.
De Lysanders waarden úteinlik allinne noch brûkt foar it tôgjen fan sjitskiven en sweeffleanmasines.
Spesifikaasjes (Lysander Mk III)
thumb|300px|Lysander Mk I, mei profyl fan de Mk.III(SD) covert operations aircraft.
Joshua Kennedy
(20 augustus 1982) is in eardere Australysk fuotballer. Earder spile foar Carlton, Wolfsburg, Stuttgarter Kickers, Köln, Dynamo Dresden, Nuremberg, Karlsruhe, Nagoya Grampus en Melbourne City. spile ek yn it Australysk fuotbalalvetal. Hy die mei oan it Wrâldkampioenskip 2006 en it Wrâldkampioenskip 2010.
Us-Leaffrouwetsjerke (Gasselte)
De Us-Leaffrouwetsjerke, ek bekend as it Wite Tsjerkje, is de PKN-tsjerke fan it Drintske doarp Gasselte.
Skiednis
De tsjerke waard yn de twadde helte fan de 13e iuw boud tusken de twa buorskippen Lutkenend en Grotenend. Yn 1362 waard in twadde alter oan Sint-Katarina wijd en in fikaris oansteld. Nei de ynfiering fan de reformaasje waard yn 1613 de westlike muorre fan de Marijetsjerke fernijd mei kleastermoppen fan in yn Assen ôfbrutsen kleaster. De doe protestantske tsjerke waard yn de rin fan de tiid ferskillende kearen ferboud en restaurearre (1651, 1787, 1851 en 1963).
Op in ôfbyld is te sjen dat by de tsjerke eartiids in frijsteande klokkestoel stie. Yn 1787 waard de klokkestoel ôfbrutsen en krige de tsjerke in dakruter oan de westlike kant fan de tsjerke, dêr de yn 1603 getten klok yn ophongen waard.
Nei de reformaasje dielden Gieten en Gasselte ynearsten in dûmny, mar mei it beneamen fan Johannes Cuperus (alias Fabritius) krige Gasselte yn 1611 in eigen dûmny. It predikantenamt soe yn Gasselte oant 1746 yn ien en deselde famylje bliuwe.
Yn de 19e iuw waard de tsjerke pleistere. By de restauraasje fan 1964 waard de pleisterlaach ferwidere en binne de muorren wyt skildere.
Sûnt oktober 1944 wie yn Gasselte in NSKK-kontingint ûnder lieding fan in Dútske kommandant. Op de lêste dei fan de Twadde Wrâldkriich liet de kommandant alle manlju fan Gasselte gizelje en yn de tsjerke finzen sette, om't guon ynwenners fan Gasselte saken út de pastorij helle hiene dy't fan de Dútsers wiene. De Dútske kommandant drige om de tsjerke mei de manlju op te blazen as de skuldigen harren net oanjoechen, mar mei help fan de NSB-boargemaster fan Gasselternijveensemond slagge it om de Dútske kommandant op oare gedachten te krijen, sadat de manlju de befrijing meimeitsje koene en de tsjerke sparre bleau.
Ynrjochting
Oarspronklik hat de tsjerke nei alle gedachten in stiennen ferwulft hân. Yn 1647 skreau de tsjerkeried dat it ferwulft troch kriichshannelings yn de Tachtigjierrige Kriich en in swiere stoarm sa slim skeind wie, dat it hast ynstoartte.
De preekstoel datearret út de earste helte fan de 17e iuw en de nachtmielstafel en it doopbekken út de twadde helte fan de 17e iuw. De sulveren nachtmielsbeker stamt út 1644 en waard skonken troch dûmny Bernard Fabritius. It offerblok is yn 1681 makke. By de restauraasje fan de jierren 1960 waarden de banken ferwidere en ferfongen troch stuollen.
Oargel
It oargel waard yn 1995 oanskaft en is in histoarysk oargel dat yn 1839 boud waard troch de Drintsk-Dútske oargelbouwer Johan Christoff Scheuer foar de herfoarme tsjerke fan Wâldsein. Wâldsein ferkocht letter it haadwurk oan de grifformearde tsjerke fan De Pomp en it boppewurk nei de herfoarme tsjerke fan Himrik. Doe't De Pomp yn 1978 in nij oargel oankocht, waard it haadwurk fan Scheuer troch Bakker & Timmenga út Ljouwert opslein. Allinne de Bourdon 16’ fan it Scheuer-oargel bleau yn it nije oargel fan De Pomp efter.
Dat piipwurk waard brûkt by de bou fan it oargel yn Gasselte. Dêrby bleau de âlde oargelkas fan it eardere Spiering-oargel ynearsten bewarre. Op 7 july 1997 koe it oargel yn gebrûk nommen wurde. Yn in twadde faze waard de oargelkas ferfongen troch in nij front yn de styl fan Scheuer. De orizjinele Bourdon 16’ waard yn Kollumerpomp ferfongen troch in replika en yn it oargel fan Gasselte set. Dêrnjonken waarden de Trompet 8’ en de Mixtuur lV tafoege. Dêrmei krige it haadwerk wer syn oarspronklike disposysje werom. It ienmanualige ynstrumint hat njoggen registers en in oanhongen pedaal.
Eve Madison
Eve Madison, echte namme: April Lessington (New York, 9 juny 1982), is in rêstend Amerikaansk neakenmodel en pornografysk aktrise fan Afro-Amerikaansk etnysk komôf, dy't fral bekend stiet om har grouwe stuten. Yn it begjin fan har karriêre hat hja inkeld ek wol wurke ûnder de namme Ariel Lessington.
Libben en karriêre
Madison waard berne yn 1982 en is hikke en tein yn 'e Bronx, in wyk fan 'e stêd New York. Hja makke har debút yn in pornografyske film yn 2009, doe't se 27 jier wie. Neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) spile se yn it folgjende goed jier yn 16 ûnderskate pornofilms, û.m. foar sokke foaroansteande labels as Red Light District, New Sensations, Digital Sin, Elegant Angel en Shane's World.
Teffens hat Eve Madison wol wurke foar minder bekende studio's, lykas West Coast Productions en Black Ice. Fierders hat se ek in protte yn 't spier west foar pornosites op it ynternet, wêrûnder BangBros, Brazzers, Porn.com en JizzBomb. Dêrnjonken posearre hja ek as neakenmodel foar ferskate neakenblêden.
Hoewol't se har yn 'e rin fan 2010 alwer út 'e pornoyndustry weromloek, wûn Madison al gau oan populariteit, benammen fanwegen har grouwe stuten. Neffens har offisjele opjefte is se 1.60 m, mei kupmaat 34B, in mulmaat fan 24 inches (60,9 sm) en in heupmaat fan 36 inches (91,4 sm). Sadwaande spile se in protte yn films en ynternetsênes dy't talein wiene op it stutefetisjisme, mar ek die se wol oan ynterrasiale pornografy.
List fan Yslânske ambassadeurs yn Kroaasje
Dit is in list fan Yslânske ambassadeurs yn Kroaasje.
Irene fan de Nederlannen
Irene Emma Elisabeth, Prinsesse fan de Nederlannen, Prinsessse fan Oranje-Nassau, Prinsesse fan Lippe-Biesterfeld (Paleis Soestdyk, 5 augustus 1939) is de twadde dochter fan prinsesse Juliana fan de Nederlannen en prins Bernhard. De prinsesse is offisjeel Hare Keninklike Heechheid Prinsesse Irene fan de Nederlannen, mar yn it deistich gebrûk wurdt se koartwei prinsesse Irene as Irene fan Lippe-Biesterfeld neamd.
Prinses Irene is tradisjoneel de alfde yn 'e line fan opfolging fan 'e Nederlânske troan, krekt nei prins Friso syn dochter, grevinne Zaria. En ek stiet Irene bekend as de 'hartoginne-mem' omdat se de mem is fan prins Carlos (1930 – 2010), dy't it haad fan it Hûs Boerbon-Parma wie.
Stephen Laybutt
(3 septimber 1977) is in eardere Australysk fuotballer. Earder spile foar Wollongong Wolves, Brisbane Strikers, Bellmare Hiratsuka, Parramatta Power, Roosendaal, Lyn Oslo, Sydney Olympic, Moeskroen, Gent en Newcastle United Jets.
Hierkleuring
Hierkleuring of hierfervjen is it mei (al as net syntetyske) kleuringsprodukten feroarjen fan 'e natuerlike hierkleur. Dat wurdt sawol by manlju as by froulju dien om fergrizing te kamûflearjen. Fierders wurdt it, fral by froulju, ek wol dien om 'e natuerlike hierkleur te feroarjen, of krekt om 'e natuerlike hierkleur werom te bringen nei't it hier earder al kleure is of nei't it troch de sinne bleek wurden is.
Tsjintwurdich is it kleurjen fan jins hier tige yn 'e moade, benammen as it om froulju giet. Yn 2013 waard by in ûndersyk yn 'e Feriene Steaten fêststeld dat dêr 75% fan alle froulju wolris har hier fervje. Men kin soks dwaan litte by de hierknipper, mar men kin ek gewoan in hierferveprodukt yn 'e supermerk of drogisterij keapje en it op eigen manneboet oanbringe. Yn 'e Feriene Steaten allinnich al waard yn 2011 foar in bedrach fan $1,9 miljard oan sokke hierferveprodukten ferkocht.
It fervjen fan jins hier is in ferskynsel dat tebek giet oan yn 'e Aldheid, doe't de ferveprodukten út planten wûn waarden. Guon fan 'e bekendsten fan sokke natuerlike ferveprodukten wiene henna, indigo, swarte wâlnútdoppen, prei en senna. Ek waarden ferskate ferveprodukten op anorgane basis brûkt, lykas reade oker. Yn it boek Eighteen Books of the Secrets of Art & Nature, út 1661, waarden ferskate metoaden beskreaun foar it kleurjen fan hier yn swarte, goudene, griene, reade, giele en wite tinten.
De ûntwikkeling fan 'e earste syntetyske hierferveprodukten, dy't it hier folle langer syn winske kleur behâlde litte, begûn yn 'e 1860-er jierren mei de ûntdekking fan 'e gemyske reäksje fan parafenylenediamine (PPD) mei lucht. Yn 1907 produsearre Eugène Schueller, de oprjochter fan it Frânske kosmetikabedriuw L'Oréal, de earste syntetyske hierferve. It earste syntetyske hierferveprodukt foar thúsgebrûk wie fan 'e Dútske produsint Schwarzkopf, en kaam yn 1947 op 'e merk.
Towy
Towy, of Tywi, (Welsk: Afon Tywi) is de langste rivier dy't inkeld en allinne yn Wales streamt.
De rivier ûntspringt yn it Kambrysk Berchtme en streamt troch it Tywi Forest en foarmet dêr de grins tusken Ceredigion en Powys. De rivier rint fierder nei it súdwesten troch de stêden Llandovery en Llandeilo yn Carmarthenshire. Yn Carmarthen komt de rivier mei de Afon Gwili byinoar yn Abergwili. Uteinlik komt de Tywi út yn de baai fan Carmarthen, yn in estuarium mei de Tâf en de Gwendraeth, eastlik fan Pendine Sands. De mûning fan it estuarium fan de Towy wurdt behearske troch Llansteffan Castle, in 12e iuwsk kastiel yn Normandyske styl.
De 80 km lange middelrin tusken Llandeilo en Carmarthen is in Special Area of Conservation. De Tywi is as habitat foar Fiskotter, Jeropeeske marfal, Beekprikken, Finten, Elften en Atlantyske salmen fan Jeropeesk belang.
Atletyk op de Paralympyske Simmerspullen 1968
De IIIe Paralympyske Simmerspullen waarden yn 1968 hâlden yn Tel Aviv, Israel.
Estafette
{| width=60%
Osnabrück (Landkreis)
De Landkreis Osnabrück is in lânkring yn it súdwesten fan it Dútske bûnslân Nedersaksen. De kringfrije stêd Osnabrück leit oan de westlike kant fan de lânkring en makket sels gjin diel út fan de lânkring.
Skiednis
Oant 1803 foarme de lânkring tegearre mei de stêd Osnabrück it Heechstift Osnabrück. Nei de sekularisaasje kaam it gebiet yn in koart skoftke tiid yn hannen fan ferskillende lannen: nei 1803 hearde it by it karfoarstedom Breunswyk-Luneburch, fan 1806 oant 1810 wie it Prusysk, dêrnei wie it oant 1815 ûnderdiel fan it Frânske Keizerryk en nei 1815 hearde it wer by it Keninkryk Hannover.
De hjoeddeiske lânkring Osnabrück ûnstie yn 1972 troch in weryndieling fan de eardere lânkringen Osnabrück, Melle, Wittlage en Bersenbrück.
Geografy
It noardlike diel fan de lânkring heart ta de Noarddútske Leechflakte en leit net heger as 50 meter boppe seenivo. Troch it súdlike diel rinte it Teutoburger Wald en it Wiehenberchtme fan it westen nei it easten. Yn it Teutoburger Wâld leit by Bad Iburg it heechste punt fan de lânkring, de Dörenberg mei in hichte fan 331,2 meter boppe seenivo. Fan súd nei noard wurdt de lânkring trochsnien troch de Hase, wylst yn it easten de Hunte streamt. Alle twa rivieren hawwe harren boarne yn de lânkring Osnabrück.
Tegearre mei de kringfrije stêd Osnabrück foarmet de lânkring de Regio Osnabrücker Lân.
Stêden en gemeenten
thumb|left|Yndieling lânkring Osnabrück De lânkring Osnabrück bestiet út 17 ienheidsgemeenten en 4 samtgemeinden.
Ienheidsgemeenten
Samtgemeinden mei de dêrûnder fallende lidgemeenten
Edwert II fan Ingelân
Edwert II (Ingelsk: Edward II; Kastiel fan Caernarfon (Wales), 25 april 1284 – Kastiel fan Berkeley (Ingelân), 21 septimber 1327) wie kening fan Ingelân fan 1307 oant 1327. Hy wie in swakke bestjoerder, dy't in protte fan it keninklik gesach wer ferspile dat syn heit Edwert I ûnder syn eigen regear wûn hie. Edwert II urf in lân dat ekonomysk djip yn 'e ûnderwâl brocht wie troch syn heite militêre aventoeren, yn it bysûnder troch de slepende oarloch mei de Skotten. Mar ynstee dat er besocht regaad te meitsjen, wie Edwert II it grutste part fan syn regear dwaande mei binnenlânske yntriizjes en skelen mei de Ingelske adel. Uteinlik waard er yn 1327 finzen nommen en ôfset, en letter dat jiers nei alle gedachten út 'e wei romme. Der bestiet in oangeand debat ûnder histoarisy oer de fraach oft Edwert II no in loai en ynkompetint kening wie, of dat er in fierders tige talintfol man wie dy't lykwols foar it bestjoeren fan in lân no krekt folslein ûngeskikt wie.
Jonkheid
Edwert II waard yn 1284 berne op it Kastiel fan Caernarfon, yn noardlik Wales, as de soan fan kening Edwert I fan Ingelân en dy syn earste frou Eleönoara fan Kastylje. Syn berteplak wie nei alle gedachten mei soarch útsocht troch syn heit, dy't yn 1282-1283 Wales ferovere en foargoed by Ingelân foege hie. Dat er syn soan dêr berne wurde liet, wie om symboalysk dúdlik te meitsjen dat Wales no Ingelsk grûngebiet wie. Edwert II wie de fjirde soan fan syn âlden, nei twa jonkjes dy't mar fjouwer of fiif jier libben hiene en syn broer Alfûns, greve fan Chester, dy't yn 1284 mei alve jier stoar.
Fan 1300 ôf, doe't Edwert II sechstjin jier wie, beselskippe er syn heit op dy syn fjildtochten yn Skotlân, dêr't Ingelân fan 1296 ôf mei yn oarloch wie. Edwert I wie nammentlik wisberet om nei Wales ek Skotlân by Ingelân te foegjen, mar de Skotten wiene like wisberet om dat foar te kommen. Yn 1305 lieken de Ingelsen yn dizze Earste Skotske Unôfhinklikheidsoarloch de oerwinning behelle te hawwen, doe't alle Skotske opstannelingen har oerjûn hiene en de ûnbûchsume frijheidsstrider William Wallace yn Londen terjochtsteld wie, mar yn 1306 lôge de opstân op 'e nij op, diskear ûnder lieding fan 'e ealman Robert fan Bruce, greve fan Carrick, dy't him dat jiers kroane liet ta kening Robert I fan Skotlân.
Begjin 1307 waard Edwert II by in swide seremoanje yn 'e Londenske Westminster Abbey riddere troch syn heit. Neitiid waard him it oerbefel oer de Ingelske troepen yn Skotlân jûn, mei't syn heit yn 'e minnichte rekke wie. Doe't troch de Ingelske nederlaach yn 'e Slach by Loudoun Hill dúdlik waard dat der ferlet wie syn eigen oanwêzigens, reizge Edwert I oan it begjin fan 'e simmer sels nei it noarden, mar beswiek op 7 july te Burgh by Sands, yn Kumberlân, in lyts eintsje besuden de Skotske grins, oan dysentery. Edwert II folge syn heit doe op as kening fan Ingelân, hartoch fan Akwitaanje en hear fan Ierlân, hoewol't de eigentlike kroaningsseremoanje pas op 25 febrewaris 1308 plakfûn.
Regear
Datselde jiers (1308) troude Edwert II mei Isabella fan Frankryk, de dochter fan 'e machtige Frânske kening Filips IV, as ûnderdiel fan in oanhâldend besykjen om 'e stadich oprinnende spannings tusken it Keninkryk Frankryk en it Keninkryk Ingelân te beswarren (dy't úteinlik yn 1337 liede soene ta it útbrekken fan 'e Hûndertjierrige Oarloch). Mei Isabella krige Edwert twa soannen, Edwert III en Jan fan Eltham, greve fan Cornwall, en twa dochters, Eleönoara fan Woodstock en Jehanna fan de Toer.
Edwert ûnderhold in nauwe en kontroversjele relaasje mei de ealman Piers Gaveston, dy't him yn 1300 by de hofhâlding fan 'e doetiidske kroanprins jûn hie. Wat no krekt it aard fan harren bân wie, is ûnwis; se kinne inkeld goed befreone west hawwe, of bloedbruorren, mar it hat ek wol kâns dat se in homoseksuële ferhâlding hiene. Yn elts gefal makke Gaveston syn arrogânsje en de macht dy't er hie as de favoryt fan 'e kroanprins, him ta in geduerige stikel yn 'e foet foar de Ingelske adel, dy't druk útoefene op 'e kening om Gaveston fan it hof te ferwiderjen. Uteinlik joech Edwert I dêr yn 1307 oan ta en waard Gaveston ferballe. De direkte reden dêrfoar is ûnbekend, mar ien kronykskriuwer woe hawwe dat Edwert II der by syn heit op oanstien hie om Gaveston it greefskip Pontelân (Ponthieu) te jaan (yn noardlik Frankryk, dat fia Edwert II syn mem Eleönoara fan Kastylje yn 'e hannen fan it Ingelske keningshûs kommen wie), en dat de kening dêrop yn sa'n grutte grime ûntstutsen wie dat er syn soan grutte plôken hier út 'e holle skuord hie. Fan sa'n konfrontaasje is lykwols yn 'e offisjele hofannalen neat werom te finen.
Nei syn heite dea wie ien fan 'e earste dieden fan Edwert II as kening om Gaveston út ballingskip werom te roppen. Dêrnei ferhefte er him ta greve fan Cornwall en beävensearre er in foardielich houlik foar him mei Margareta fan Clare. Neitiid ûntstiene der al rillegau spannings mei de Ingelske adel oer de ynfloed dy't Gaveston op 'e kening hie. Yn 1308 liek it konflikt oplost te wêzen doe't Gaveston ûnder aadlike druk fuortpromovearre waard ta gûverneur fan Ierlân, mar yn 1309 rôp Edwert II him werom nei Ingelân.
Dêrop twong it Ingelske parlemint yn 1311 ûnder lieding fan Tomas fan Lancaster, greve fan Lancaster, Edwert om yn te stimmen mei de saneamde Ordinânsjes fan 1311, dy't grutte macht oan 'e adel joegen. De eallju brûkten dy nije macht om Gaveston út Ingelân te ferbaljen. Dêrop reägearre Edwert troch de Ordinânsjes yn te lûken en Gaveston op 'e nij werom te roppen. De eallju wiene dêr poerrazen oer en de kwestje rûn doe alhiel út 'e hân. Yn 1312 waard Gaveston troch de greven fan Arundel, Gloucester, Hereford en Warwick finzen nommen en ûnder de autoriteit fan Tomas fan Lancaster terjochtsteld.
Edwert II wie woest oer wat er as de moard op syn favoryt beskôge, en ferskate jierren lang balansearre Ingelân op 'e râne fan in boargeroarloch, mar Aymer fan Valence, greve fan Pembroke wist in fermoedsoening tewei te bringen, wêrby't er benammen de wyn yn 'e seilen krige troch de (foar de Ingelsen) oanboazjende sitewaasje yn Skotlân. Dêr waarden de Ingelske troepen nammentlik hieltyd fierder weromdreaun troch kening Robert I. Yn 1314 joech Edwert II yn eigen persoan lieding oan in troepemacht dy't it troch de Skotten belegere Kastiel fan Stirling ûntsette moast, mar yn 'e Slach by Bannockburn waard er troch Robert ferpletterjend ferslein. Hoewol't de oarloch mei de Skotten noch fjirtjin jier oanhâlde soe, wie de Slach by Bannockburn beslissend foar de útkomst. Doe't der nei dy nederlaach yn Ingelân rûnom hongersneed útbriek, ûntstie der almar mear krityk op it regear fan Edwert II.
Geandewei de jierren 1310 ûntjoegen de leden fan it Despenser-laach, en yn 't bysûnder Hugo Despenser de Jongere, har ta goede freonen en ynfloedrike riedslju fan 'e kening. Foar Lancaster en de oare eallju wie it in werhelling fan 'e foarfallen mei Piers Gaveston. Yn 1321 leine hja op eigen manneboet beslach op 'e lânerijen fan 'e Despensers en twongen se Edwert om dy famylje te ferbaljen. Fan gefolgen briek doe de Despenser-oarloch út, in koarte militêre kampanje wêrby't Edwert Lancaster fersloech, finzen naam eksekutearje liet. As gefolch fan dy oerwinning koene Edwert en de Despensers harren gryp op 'e macht konsolidearje, wêrby't se har fijannen terjochtstelle lieten en beslach leine op harren lânerijen. Om't er yn eigen lân te drok wie, tekene Edwert II yn dy snuorje in bestân foar ferskate jierren mei Robert I fan Skotlân, wat der eins op delkaam dat er de striid tsjin 'e Skotten oerjoech.
Lêste jierren en dea
De opposysje tsjin it skrikbewâld fan 'e Despensers woeks lykwols oan, en doe't Edwert syn frou Isabella yn 1325 nei Frankryk ta stjoerde om te ûnderhanneljen oer in fredesferdrach nei de Oarloch fan Saint-Sardos, yn Akwitaanje, wegere se om noch werom te kommen. Ynstee sleat se in ferbûn mei Roger fan Mortimer, 1e greve fan March, in ealman dy't troch Edwert en de Despensers finzen nommen, mar letter út 'e Toer fan Londen ûntsnapt wie. Yn 1326 foelen Mortimer en Isabella tegearre Ingelân binnen oan it haad fan in lyts legerke dat nei de lâning al rillegau oanwoeks trochdat alderhanne malkontinten har derby oansleaten.
It rezjym fan Edwert II stoarte yn, en hy flechte nei Wales, dêr't er yn novimber 1326 finzen nommen waard. Yn jannewaris 1327 waard er twongen om ôfstân te dwaan fan 'e troan yn it foardiel fan syn fyftjinjierrige soan Edwert III. Dêrnei waard er finzen set op it Kastiel fan Berkeley, yn Ingelân, dêr't er acht moanne letter, op 21 septimber, kaam te ferstjerren yn 'e âlderdom fan 43 jier. Histoarisy fermoedzje frij algemien dat Edwert II út 'e wei romme is, en binne yn mearderheid fan betinken dat Mortimer dêr de hân yn hie.
Marko Fondse
Marko Fondse (Heerlen, 9 juny 1932 - Amsterdam, 24 augustus 1999) is de skriuwersnamme fan Marinus Cornelis van Dijke. Hy wie dichter, slavist en fertaler Russysk. Hy wûn mei syn wurk, lykas de oersetting fan De Master en Margarita fan Michail Boelgakov, yn 1969 de Martinus Nijhoffpriis. Fondse fertaalde teffens oare Russyske klassike wurken fan Gogol, Tolstoj en Dostojevski, mar ek leafdesgedichten fan Heinrich Heine.
Fondse brûkte ek wol de skûlnammen "Marius van Dijke" en "Nelis Klokkenist". Yn 1985 ferskynde syn dichtbondel Herderstas. Fondse syn libbenswurk is de oersetting fan it oeuvre fan de revolúsjonêre Russyske dichter Vladimir Majakovski (1893-1930), dêr't er goed tritich jier oan arbeide. Dy mânske, twatalige publikaasje waard yn 1993 útbrocht yn de rige De Russyske Bibleteek fan útjouwerij van Oorschot.
Yn 1980 rjochte er tegearre mei Peter Verstegen it literêr tydskrift De Tweede Ronde op.
Befolkingsregister
In befolkingsregister is in registraasjesysteem oangeande de ynwenners fan in gebiet, dat derfoar soarget dat der ynsjoch ûnstiet op it mêd fan 'e grutte en de gearstalling fan 'e befolking. Yn lannen mei in befolkingsregister wurde troch de oerheid gegevens byholden oer eltse ynwenner. Minsken dy't yn sokke lannen wenje, binne yn 'e regel ferplichte om feroarings yn harren persoanlike status te melden by in dêrta oanwiisde oerheidsynstânsje (yn Nederlân de gemeente). Dêrby giet it om berten en stjergefallen, it sluten fan houliken en it útfieren fan skiedings, feroarings fan wenadres, ensfh. Yn in protte lannen kriget fierders eltse ynwenner dy't opnommen is yn it befolkingsregister in persoansnûmer (yn Nederlân it boargerservicenûmer), dat it behearen fan 'e ynformaasje effisjinter makket.
Befolkingsregisters komme benammen foar yn lannen mei maatskippijen dy't yn hege mjitte oan regels bûn binne, sa't bgl. it gefal is yn Noardwest- en Noard-Jeropa. Lannen mei tige sekuere befolkingsregisters binne: Nederlân, Belgje, Denemark, Noarwegen, Sweden, Finlân, Dútslân en Switserlân, mar ek Israel, Japan en Súd-Koreä. Yn lannen sûnder in befolkingsregister, dêr't de oerheid lykwols likegoed ferlet hat fan ynformaasje oer it tal en de omstannichheden fan 'e ynwenners, wurdt faak eltse tsien jier in folkstelling holden, wêrby't oan 'e ynwenners frege wurdt om in lange fragelist yn te foljen en yn te leverjen.
In foardiel fan in befolkingsregister is dat de oerheid op effisjintere wize saken foar de boarger regelje kin. Mar der klibje ek neidielen oan. In befolkingsregister jout de oerheid oanhâldend ynsjoch yn it libben fan eltse ynwenner, wat beskôge wurde kin as yn striid wêzend mei it rjocht op privacy fan 'e boarger. As yn it befolkingsregister ek ynformaasje opnommen is oangeande godstsjinst, ras of etnisiteit, wurdt dêrmei boppedat de mooglikheid skepen dat de hjoeddeistige oerheid of in letter regear dêr misbrûk fan meitsje sil om in beskate maatskiplike groep te diskriminearjen. Sadwaande bestiet der yn lannen dy't gjin tradysje op it mêd fan in befolkingsregister hawwe, lykas Grut-Brittanje en de Feriene Steaten, faak grut ferset tsjin 'e mooglike ynfiering fan sa'n systeem.
Yn Nederlân giet it befolkingsregister werom op 'e ynfiering fan 'e boargerlike stân, ûnder de Frânske Tiid, yn 1811. Dat systeem wie lykwols beheind ta it fêstlizzen fan berten, houliken, skiedings en stjergefallen. Op 1 jannewaris 1850 krigen de gemeenten yn Nederlân de wetlike plicht om in trochrinnende befolkingsregistraasje yn te stellen en by te hâlden. Hiel lang barde dat yn it ramt fan 'e Gemeentlike Basisadministraasje Persoansgegevens (GBA); dy waard yn 2016 lykwols folslein ferongen troch de Basisregistraasje Persoanen (BRP).
Maria Petronella Woesthoven
thumb|Maria Woesthoven Portret fan [[Leonardus Temminck ]] Maria Petronella Woesthoven (Dantumawâld, 25 oktober 1760 - Amsterdam, 26 jannewaris 1830), wie in Nederlânsk dichteresse. Tiidgenoaten priizgen har wurk en sy wûn ferskate prizen mei har gedichten.
Biografy
Maria wie in dochter fan Jehannes Woesthoven (1722-1794), kornet yn it Steatske leger, en Wiepke Jacobs (stoarn 1766) dy't sûnt 1756 yn Dantumawâld wennen. Yn 1764 ferfear de hûshâlding nei it westen fan it lân. Doe’t Maria seis jier wie ferstoar har mem. Meidat har heit militêr wie moast de húshâlding geregeldwei ferhúzje. Sa wennen hja yn De Haach, Oostzanen en Wageningen, dêr’t heit Jehannes majoar waard.
Jehannes syn twadde frou Hendrika Bloemendaal soarge derfoar dat Maria en har suster Catharina (dy't mei Willem Bilderdijk trouwe soe) ûnderrjocht krigen waarden yn Ingelsk, Frânsk en Dútsk, mar ek krige hja skiednis en letterkunde. Letter studearre Maria wiskunde by Gerrit Brender à Brandis, oprjochter fan it Amsteldamse Dicht- en Letteroefenend Genootschap. De Utertske heechlearaar Jan Frederik van Beeck Calkoen joech har wiskunde en stjerrekunde.
Se waard 1786 lid fan it 'Amsteldamse Dicht- en Letteroefenend Genootschap' en ek fan Kunst Wordt door Arbeid Verkregen. Sy die mei oan bestjoersfergaderingen yn 1790–94 (doe net wenstich foar froulju) en wie lid fan it kommittee fan beöardieling yn 1793–94. Dat lêste makke har wierskynlik de boargerfrou mei de heechste posysje yn in genoatskip fan har tiid. Sy krige in gouden medalje foar it gedicht Amsteldamse (1787) en sulveren medaljes foar Kunstliefde Spaart Geen Vlijt (1788) en De invloed van een vast geloof aan de voorzienigheid (1789).
Maria boaske 1785 mei de Amsterdamske notaris Samuel Elter. Sy krigen in soan, Freark. Yn 1803 gienen hja lykwols út elkoar. Har man woe hawwe dat hja mei oare manlju omsloech en de rjochter joech him gelyk. Dochs waard harren soan oan Maria tawiisd wat in likense gefallen seldsum wie. Maria Woesthoven stoar yn de âldens fan 69 jier yn Amsterdam.
Nei har dea waard har wurk rillegau fergetten. Dochs stie hja yn 2005 op de nominaasje foar de titel fan 'grutste Dantumadielers'.
Literatuer
{{boarnen|boarnefernijing= -
Keppeling om utens
}}
Seerden
De famyljenamme Seerden heart ta in Fryske famylje, ôfkomstich fan Weart yn de Nederlânske provinsje Limburch. De famylje wie yn Weart in mitseldersfamylje en is benammen bekend troch de prestaasjes op it gebiet fan it keatsen.
Skiednis: earste Seerden yn Fryslân
Henricus Lambertus (Henny) Seerden (1881-1969) út Weert troude yn 1907 yn Viersen (yn Kreis Viersen), dêr't er wurk hie, mei Antje Ligthart fan Westhim. Foar de Earste Wrâldkriich, om 1915 hinne, ferhuzen se nei Frjentsjer. Uteinlik krige it pear ien dochter en seis soannen. Henny waard foar syn fertsjinsten foar de Roomsk-Katolike Tsjerke ûnderskieden mei de pauslike ûnderskieding Pro Ecclesia et Pontifice.
Bekende Seerdens (keatsen)
Benammen soannen Lou en Han en harren neiteam binne fertsjinstlik yn it keatsen :
Minnistetsjerke (De Knipe)
De Minniste tsjerke is in tsjerkegebou yn De Knipe, gemeente It Hearrenfean, yn de Nederlânske provinsje Fryslân.
De doperske fermanje oan de Skoatterlânske Kompanjonsfeart waard yn 1751 boud. De foargevel waard yn 1856 fernijd. It gebou hat in klokgevel. en is in gemeentlik monumint. It oargel út 1960 waard makke troch Bakker & Timmenga. en yn 1962 yn de tsjerke pleatst.
Pieter Hendrik Veen (nammejouwer fan de Dominee Veenweg) wie dêr predikant fan 1832 oant 1877. Op in gevelstien stiet de folgjende tekst: In deze kerk is op 5 november 1911 Anne Zernike als eerste vrouwelijke predikant van Nederland bevestigd in de doopsgezinde gemeente Bovenknijpe.
Geesje Feddes
Geesje Beekman-Feddes (Ljouwert, 22 desimber 1831 - dêre, 24 septimber 1882) wie in Fryske skriuwster en feministe.
Geesje wie de dochter Klaaske van der Meulen Heymans en keapman Cornelis Jansz Feddes. Geesje Feddes troude op 15 febrewaris 1855 mei de 17 jier âldere notaris Christiaan Houdijn Beekhuis. Beekhuis wie de jongste soan fan Janke Diderika Cloeck en Willem Beekhuis. Om't heit Cornelis gjin tastimming foar it houlik jaan woe krige Geesje skriftlike tastimming fan har mem. ''Hare vader, van wie zij de noodige toestemming tot dit huwelijk niet had bekomen, deswege voor genoemden kantonregter is gedagvaard, doch niet verschenen; gevende de Moeder van de bruid hare toestemming bij notariële akte. ...''. De hûshâlding mei tolve bern wenne yn Ljouwert oan de Twibaksmerk en letter op it adres Ossekop 13. Hanna Beekhuis wie ien fan har bernsbern.
Geesje Feddes fersette har tsjin de neidielige posysje fan froulju yn en bûten it houlik, dy't wetlik fêstlein wie. Under it pseudonym ‘Eene Vrouw’ skreau se yn 1870 de brosjuere ''Gelijk recht voor Allen! Over de maatschappelijke positie van vrouwen''.
Perm (stêd)
Perm (Russysk: Пермь) is in stêd yn it easten fan Jeropeesk Ruslân, oan wjerskanten fan de rivier de Kama, justjes bewesten de Oeral, en sa'n 1150 kilometer noardeastlik fan Moskou. Perm is in wichtige yndustrystêd en binnenhaven en leit ek oan de Transsibearysk Spoarline. It is de haadstêd fan de kraj Perm.
HarperCollins Publishers
HarperCollins Publishers LLC is in Amerikaansk-Britsk bedriuw dat ien fan 'e fiif grutste útjouwerijen fan 'e wrâld foarmet (njonken de Hachette Book Group, Holtzbrinck-Macmillan, Penguin Random House en Simon & Schuster). It waard yn 1989 oprjochte as de útjouwerijdifyzje fan News Corp, en hat syn haadkertier oan Broadway 195 te New York.
Perm (stêd)
Fan 1940 oant 1957 hjitte de stêd Molotov, nei de Sovjet-Russyske premier en minister fan Bûtenlânske Saken Vjatsjeslav Molotov.
Perm is sûnt 2012 wer de meast eastlike miljoenestêd fan Jeropa.
Ekonomy
De yndustry is fierwei de grutste ekonomyske sektor fan de stêd en is goed foar likernôch de helte fan de totale produksje fan de kraj. De wichtichste takken fan de yndustry binne masinebou, metaalbewurking, gemy, ierdoalje en gas, houtbewurking en fiedselproduksje. De masinebou nimt 43,7% fan de brutoproduksje fan de stêd foar syn rekkeng; branjeproduksje soarget foar 13,7% en 12,8% wurdt troch de gemyske yndustry levere.
HarperCollins Publishers
Skiednis
Yn 1987 naam News Corp de Amerikaanske útjouwerij Harper & Row oer, dat in fúzje wie fan Harper & Brothers (oprjochte yn 1817) en Row, Peterson & Co. Nei't yn 1989 ek de Britske útjouwerij William Collins, Sons (oprjochte yn 1819) yn it besit fan News Corp kaam, waarden de beide útjouwerijen mei-inoar fúzjearre ta ien bedriuw, dat de namme fan HarperCollins Publishers krige. It logo fan it nije bedriuw wie ek in gearstalling fan it toartslogo fan Harper & Row en it fonteinlogo fan William Collins, Sons, en pleatst de flammen fan 'e toartse op 'e weagen fan 'e fontein.
Perm (stêd)
Ekonomy
Yn Perm wurde ûnder oaren strielmotors, tillefoans, motorseagen, muzykynstruminten, boumaterialen en yndustriële apparatuer makke. In grut part fan de yndustry produsearret foar definsje.
De omset fan de detailhannel wie yn 2004 omrekkene goed 2200 miljoen euro, 13% mear as it jier dêrfoar.
Kultuer
thumb|250px|Opera- en balletteäter De stêd hat ferskate teäters, dêr't in ferneamd poppeteäter, een dramateäter, in filharmony en in opera- en balletteäter by binne. De dûnsskoalle is oan it Permske balletselskip ferbûn en lûkt dûnsers út hiel Ruslân. Fierder hat de stêd in sirkus mei ûngefear 2000 plakken, in planetarium en in bistetún.
It ferneamdste museum fan Perm is de Nasjonale Galery, oprjochte yn 1922 en yn in 14e iuwske eardere tsjerke ûnderbrocht. De samling bestiet út weardefolle houtskulpturen, ien fan de grutste samlingen ikoanen fan Ruslân (de Stroganov-kolleksje) en Russyske en West-Jeropeeske skilderkeunst. It hiemkundich museum hat 360.000 objekten út de skiednis fan Perm, fral oarkonden út de 16e en 17e iuw.
HarperCollins Publishers
Skiednis
Tsjintwurdich hat HarperCollins semy-selsstannich operearjende ôfdielings yn 'e Feriene Steaten, Kanada, Grut-Brittanje, Austraalje, Nij-Seelân en Yndia. Boeken wurde útjûn ûnder in grut ferskaat oan ymprints, dêr't sawol eigenoprjochte ymprints ûnder binne as oernommen útjouwerijen dy't earder selsstannige bedriuwen foarmen. Sa naam News Corp yn 1999 de Hearst Book Group oer, mei dêrûnder William Morrow & Company en Avon Books, en yn 2010 waard de skoalboeke-útjouwerij Letts & Lonsdale oankocht. Dizze útjouwerijen binne no ymprints wurden fan HarperCollins.
In oare bekende ymprint fan HarperCollins is HarperVoyager, foarhinne bekend as Voyager, de wrâldwide science fiction- en fantasy-ymprint fan 'e útjouwerij. Dêryn is de Britske ymprint HarperCollins Science Fiction & Fantasy kombinearre mei de Amerikaanske ymprint Eos, dy't earder ûnderdiel útmakke fan Avon Books. Fia HarperCollins Science Fiction & Fantasy, dy't Tolkien syn oarspronklike útjouwer George Allen & Unwin oernommen hie, hat HarperVoyager tsjintwurdich û.m. de rjochten op The Hobbit en The Lord of the Rings yn 'e hannen.
Fenisysk
thumb|280px|It ferspriedingsgebiet fan it Fenisysk Fenisysk is in útstoarne Kanaänitysk-Semityske taal dy't oarspronklik oan de kust fan it hjoeddeistige Libanon sprutsen waard. De stêden Tyrus en Sidon wiene wichtige stêden en mulpunten fan de seehannel yn de tiid dat it Fenisysk sprutsen waard. Troch de seehannel fanút dy stêden fersprate it Fenisysk oer it gânse Middellânske Seegebiet en it waard de lingua franca yn dat gebiet yn de izertiid. It Fenisysk alfabet waard ûntwikkele om yn dy taal skriuwe te kinnen. Dat alfabet waard nei Grikelân ferspraat yn dy tiid, dêr't it de boarne waard fan alle hjoeddeistige Jeropeeske skriften.
It gebiet dêr't it Fenisysk sprutsen waard is de kuststripe fan it hjoedeistige Libanon, Syrje, en it noarden fan Israel en yn parten fan Syprus en Turkije. Ek waard it sprutsen yn de gebieten fan de Fenisyske koloanjes oan de kusten fan de Middellânske See, sa as yn hjoeddeistich Lybje, Tuneezje, Algerije en Marokko en op Malta, it westen fan Sisylje, Sardynje, de Baleären en súdlik Spanje.
Yn de moderne tiid waard de taal foar it earst ûntsifere troch Jean-Jacques Barthélemy yn 1758, dy't it opmurk dat de namme "Fenisysk" foar it earst oan dy taal jûn waard troch Samuel Bochart.
Skiednis
400px|thumb|De wichtichste Fenisyske hannelsrûtes De Fenysjers wiene de earste maatskippij dy't it Semitysk alfabet wiidweidich op steatkundich nivo brûkten. It Fenisysk alfabet is it âldst bekende konsoninteskrift, abjad (allinnich my konsonanten). Hjoed-de-dei wurdt it alfabet ornaris as "Protokanaänitysk" oantsjutten fan foar 1050 f.Kr. en dêrnei as "Fenisysk". It Fenisysk fonetysk alfabet is op syn minst foar in grut part de foarrinner fan hast alle hjoeddeistige alfabetten.
It Fenisysk moast út in stikmannich dialekten bestien hawwe. Neffens guon boarnen ûntjoech it Fenisysk him yn twa ûnderskate dialekten: Byblysk en Tyro-Sidoanysk. It Tyro-Sidoanysk, dêr't it Punysk út ûntstie, fersprate him oer it Middellânske Seegebiet troch de seehannel, wylst it Byblysk, bekend om in stikmannich ynskripsjes, gjin rôl yn it fersprieden spile hat. It lytse ferskil tusken de dialekten makket it net wis oft it Fenisysk in eigen en feriene taalgebiet wie of as it in part fan in grutter dialektkontinuum wie. Troch harren seehannel ferspraten de Fenysjers harren alfabet nei Noard-Afrika en Jeropa, dêr't it troch de Griken oernaam waard, dy't it oan harren taalgebrûk oanpasten. Letter namen de Etrusken in oanpaste ferzje dêrfan oan foar harren eigen gebrûk, en dy waard op syn bart wer oannaam en oanpast troch de Romeinen, dat it Latynsk alfabet waard.