cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dangerous Liaisons (film út 1988)
Dangerous Liaisons is in Amerikaansk romantysk kostúmdrama út 1988 ûnder rezjy fan Stephen Frears. De haadrollen waarden spile troch John Malkovich en Glenn Close, mei Michelle Pfeiffer en Uma Thurman en Keanu Reeves as hiel jonge akteurs yn 'e wichtichste byrollen. De titel betsjut "Gefaarlike Ferhâldings". De film is in adaptaasje it toanielstik Les Liaisons dangereuses fan Christopher Hampton, dat sels wer basearre wie op 'e Frânske briefroman mei deselde namme fan Choderlos de Laclos út 1782. It ferhaal folget twa rike aristokraten yn 'e tiid fan it Ancien Régime yn Frankryk, dy't har fermeitsje mei wrede spultsjes fan wraak en ferlieding. Se jouwe neat om 'e gefolgen foar harren slachtoffers, oant se op 't lêst troch eigen tadwaan sels meisleept wurde nei de ûndergong. Dangerous Liaisons krige oer it algemien positive resinsjes fan 'e filmkritisy en wie in beskieden kommersjeel súkses yn 'e bioskopen. De film waard nominearre foar û.o. de Oscar foar Bêste Film, en wûn trije oare Oscars, twa BAFTA's en in César du Cinéma. Dangerous Liaisons moat net betize wurde mei Valmont, in film dy't krektlyk basearre is op 'e roman fan De Laclos en dy't in jier letter útkaam, yn 1989.
Plot
Yn it Parys ûnder it Ancien Régime fan it Keninkryk Frankryk, dus foarôfgeande oan 'e Frânske Revolúsje fan 1789, is de markizinne Isabelle de Merteuil út op wraak op har eardere minner, de greve fan Bastide, dy't har koartby falle litten hat foar in nije mêtresse. Om har kwetste ego te hieljen, wol se Bastide yn it iepenbier foar gek sette. De greve siket foar in houlik nei in breid mei in folslein ûnbesmodzge fammesteat, en hy tinkt sa'nent fûn te hawwen yn Cécile de Volanges, de jonge dochter fan madame de Volanges, in nicht en freondinne fan 'e markizinne de Merteuil. It famke is noch mar koartby foarsteld oan 'e sosjale fermiddens fan 'e Frânske adel, nei't hja suver har hiele jonkheid ûnder de beskerming fan 'e nonnen yn in kleaster stien hat.
De markizinne nûget in oare eardere minner, de boarchgreve de Valmont, te harres út en besiket dyselde foar har karke te spannen. Hja wol dat hy de jonge Cécile ferliedt en har dêrmei foar Bastide bedjert. Valmont betanket lykwols foar dat putsje, net om't er it ymmoreel fynt, mar om't er it syn oandacht net wurdich achtet. Valmont sjocht himsels nammentlik as in wiere Casanova, dy't eltse frou krije kin dy't er hawwe wol. In opslûpen fanke as Cécile te ferlieden is foar him sa maklik dat it syn weardichheid tenei is. Ynstee hat er in oare dame yn it fizier, Marie de Tourvel, in hiel plichtsgetrouwe, tige kekene en keine, from kristlike troude frou, fan wa't de man, in parlemintslid, noch moannen foar syn wurk yn Boergonje wêze moat. Underwilens is madame de Tourvel as selskipsdame ynlutsen by madame de Rosemonde, in muoike op jierren fan Valmont. De markizinne de Merteuil fynt de heechmoed fan Valmont fermaaklik en stelt him in weddenskip foar: as it Valmont slagget om madame de Tourvel te ferlieden en dêr't skriftlik bewiis foar oan te leverjen, sil sysels ek seksuele omgong mei him hawwe. Valmont giet de útdaging oan.
Dat, de boarchgreve giet by syn muoike op har kastiel op it plattelân útfanhûs en besiket it oan te lizzen mei madame de Tourvel. Dyselde is lykwols fia har briefkerij mei in freondinne yn Parys warskôge foar syn reputaasje as ûnferbetterlike rokkejager, dat se stegeret al syn besykjen ta neieroankommen ôf. Valmont wol witte wa't dy freondinne is dy't him sa dwerseide hat. No wol it tafal dat syn tsjinstfeint Azolan ûnderwilens in romantyske relaasje begûn is mei Julie, de keamerfaam fan madame de Tourvel. Dat Valmont jout Azolan opdracht om har te freegjen him de brieven fan har masteresse ta te spyljen. As Julie dat wegeret, beävensearret Valmont dat er har mei Azolan op bêd trappearret, wêrnei't er har foar de kar stelt om him de brieven te besoargjen, of oars sil er har nachtlike eskapades buorkundich meitsje. It docht bliken dat de freondinne dy't Valmont syn namme swart makke hat, madame de Volanges is, de mem fan 'e jonge Cécile.
Underwilens hat de markizinne de Merteuil yn Parys it fertrouwen fan 'e jonge Cécile witten te winnen troch oan har de plannen fan har mem te ferklappen om har út te hylkjen oan 'e folle âldere greve de Bastide. De markizinne bringt it fanke ek yn 'e kunde mei in jonge ealman fan har eigen jierren, de sjarmante en knappe ridder Raphael Danceny, dy't lykwols sa earm is dat er himsels ûnderhâlde moat troch te wurkjen as muzykpedagooch. Dêrom sil er nea yn oanmerking komme om mei Cécile te trouwen. It is in idee fan 'e markizinne dat Danceny de learaar fan Cécile wurdt, mei as doel om 'e beide jongelingen oaninoar te keppeljen. Dat slagget, mei't Cécile en Danceny fereale opinoar reitsje. Mar dêr stûket it slûchslimme plantsje fan 'e markizinne, om't de jongelingen allebeide sa ûnbeleard en skruten binne, dat se inoar inkeld suchtsjend fan ûnfersêde leafde út 'e fierte wei bewûnderje.
Valmont keart werom nei syn muoike, ta alteraasje fan madame de Tourvel, oan wa't er fyntsjes útleit dat er dien hat wat se woe troch fuort te gean, mar dat der neat wie dat him belette om werom te kommen. Troch him foar te dwaan as de troch de markizinne de Merteuil stjoerde tuskenpersoan dy't de fuortsetting fan har kommunikaasje mei Danceny mooglik meitsje sil, wit Valmont oan Cécile de kaai fan har sliepkeamersdoar te ûntfytmanjen. Ynstee dat er har brieven fan Danceny bringt, krûpt er lykwols nachts by har op bêd, wêrnei't er har sjantearret om seksuele omgong mei him te hawwen. Oars kin er ommers sûnder ligen oan har mem fertelle dat sy him de kaai fan har sliepkeamersdoar jûn hat. De deis nei wat eins in ferkrêfting is, slút Cécile har op yn har sliepkeamer. Se wegeret dêrwei te kommen of te sizzen wat der mei har is. Har rie te'n ein lit har mem de markizinne de Merteuil alhiel út Parys komme om mei it fanke te praten. Cécile, dy't noch altyd ûnder it misferstân ferkeart dat de markizinne har freondinne is dy't it bêste mei har foar hat, fertelt har alles dat bard is. De markizinne hjit har lykwols om 'e avânses fan Valmont te ferwolkomjen, mei't in jonge frou lykas Cécile mei eltse minner har foardiel dwaan moat yn in maatskippij dy't sa ûnderdrukkend en minachtsjend foar froulju oer stiet. Cécile docht wat har sein is, wêrnei't der him in ferwrongen mentorskipsrelaasje ûntjout tusken harsels en Valmont, dy't eltse nacht delkomt om har in nije "les" te jaan. Werom yn Parys ûntfermet de markizinne de Merteuil har oer de yn oerstjoerens efterbleaune Danceny, dy't se as har eigen minner nimt.
Wylst er allegeduerigen mei de jonge Cécile omslacht, jout Valmont dochs ek syn jacht op madame de Tourvel noch net op. Lang om let wit er har foar him te winnen troch it iene bedroch op 'e oare leagen te steapeljen. As se beseft hoefolle oft se fan him hâldt, besiket madame de Tourvel op oanrikkemandearring fan madame de Rosemonde te flechtsjen, mar ek thús litte de gedachten oan Valmont har net gewurde. Boppedat reizget hy har efternei, wêrnei't er mei de help fan in pastoar, dy't er mei list en bedroch foar syn karke spand hat, yn har fertrekken trochkringt. Dêr jout madame de Tourvel har ferset einlings en te'n lêsten op en hawwe sy en Valmont seksuele omgong. Neitiid stelt Valmont foar in briefkerij te begjinnen, mei as doel om har safier te krijen dat se dêryn ferwiist nei harren bedriuwen fan 'e leafde, sadat er it skriftlik bewiis hawwe sil dat de markizinne de Merteuil fan him easke om harren weddenskip te winnen. Earne ûnderweis yn syn hofmakkerij fan madame de Tourvel is der lykwols wat misgien en is der wat bard dat noch nea earder foarkommen is: Valmont is fereale wurden op syn slachtoffer.
Wannear't de markizinne de Merteuil dat foar it ferstân kriget, docht bliken dat se ûnder in fernislaach fan kjeld en spotternij noch altyd fan Valmont hâldt, want se wurdt jaloersk. As de boarchgreve har in brief fan madame de Tourvel jout wêryn't sy oer harren relaasje skriuwt, by wize fan it skriftlike bewiis dat de markizinne fan him easke hie, jout se Valmont te ferstean dat dy syn relaasje mei madame de Tourvel beëinigje moat foar't er hoopje kin de priis fan 'e weddenskip (seksuele omgong mei de markizinne sels) te ûntfangen. Dat, Valmont bejout him nei madame de Tourvel ta en set har oan 'e dyk troch op eltse fraach fan har te antwurdzjen: "Ik kin der neat oan dwaan." Oerweldige troch sawol leafdesfertriet as skamte siket madame de Tourvel beskûl yn in kleaster, dêr't se rillegau slim siik rekket.
Valmont komt werom by de markizinne de Merteuil mei it boadskip dat er dien hat wat sy fan him frege. No wol er syn priis hawwe, of oars wurdt it oarloch tusken harren. De markizinne jout him ien wurd ta beskie: "Oarloch." Se ljochtet Danceny yn oer de seksuele relaasje dy't Valmont moannenlang mei Cécile ûnderholden hat. Dêrop daget Danceny Valmont út ta in duël. Under it gefjocht beslút Valmont op in stuit om moedwillich syn eigen dea as wapen tsjin 'e markizinne fan Merteuil te brûken; hy lit syn eigen degen falle en smyt him op it wapen fan Danceny, dat it syn hert trochboarret. Wylst er yn it stjerren leit, langet er Danceny in steapel brieven oer dy't er ûnder de klean bewarre. It binne brieven fan 'e markizinne de Merteuil oan himsels, dêr't alle ûnfoege spultsjes út bliken dogge dy't hja mei Danceny en Cécile spile hat. Valmont rikkemandearret de jonge ridder oan om 'e ynhâld iepenbier te meitsjen. Mei syn lêste siken freget er Danceny om nei it kleaster te gean dêr't madame de Tourvel ferpleegd wurdt en har te fertellen dat er wier fan har hold en hoe't it him spyt hoe't er har behannele hat.
Produksje
Dangerous Liaisons waard regissearre troch Stephen Frears nei in senario fan Christopher Hampton. Dyselde hie dat basearre op syn eigen bekroande toanielstik Les Liaisons dangereuses út 1985, dat opfierd wie troch de Britske Royal Shakespeare Company ûnder rezjy fan Howard Davies mei yn 'e haadrollen Lindsay Duncan, Alan Rickman en Juliet Stevenson. It stik wie wer in adaptaasje fan 'e briefroman Les Liaisons dangereuses fan Choderlos de Laclos, út 1782.
As produsinten wiene Norma Heyman en Hank Moonjean by it projekt belutsen foar de filmstudio's Lorimar Film Entertainment en NFH Limited. Foar de film wie in budget beskikber fan $14 miljoen. De kamerarezjy wie yn 'e hannen fan Philippe Rousselot, en de filmmuzyk waard fersoarge troch George Fenton.
Casting
Dangerous Liaisons wie de lêste film dêr't de foar in Oscar en in Tony nominearre aktrise Mildred Natwick yn spile (as madame de Rosemonde). Drew Barrymore die audysje foar de rol fan Cécile, en Sarah Jessica Parker sloech dyselde rol ôf foar't de kar op Uma Thurman foel, dy't mei har fertolking fan 'e rol fan Cécile trochbriek. Annette Bening die ferskate kearen audysje foar it lytse roltsje fan 'e koertisane Émilie, dy't úteinlik nei Laura Benson gie. Bening soe in jier letter de haadrol fan 'e markizinne de Merteuil spylje yn Valmont, de adaptaasje fan Les Liaisons dangereuses fan regisseur Miloš Forman.
Opnamen
De opnamen foar Dangerous Liaisons fûnen yn har gehiel plak op lokaasje yn 'e Frânske regio Île-de-France, om Parys hinne. Lokaasjes dêr't filme waard, wiene û.o. it Kastiel fan Vincennes yn it departemint Val-de-Marne, it Kastiel fan Champs-sur-Marne en it Kastiel fan Guermantes yn it departemint Seine-et-Marne, it Kastiel fan Saussay yn Essonne en it Théâtre Montansier yn Versailles. Under de opnamen fan Dangerous Liaisons krige haadrolspiler John Malkovich in bûtenechtlike relaasje mei syn tsjinspylster Michelle Pfeiffer. Syn seisjierrige houlik mei aktrise Glenne Headly einige koarte tiid letter.
Distribúsje
De distribúsje fan Dangerous Liaisons waard fersoarge troch Warner Bros. De film gie op 16 desimber 1988 yn 'e Amerikaanske bioskopen yn premiêre.
Untfangst
Fan 'e filmkritisy krige Dangerous Liaisons oer it algemien positive resinsjes. Sa omskreau Pauline Kael de film yn it tydskrift The New Yorker as "himelsk – libben op in manear dat films mar komselden binne." Roger Ebert fan 'e Chicago Sun-Times beoardiele de film as "meislepend en ferliedlik […], mar net oangripend". Yn The New York Times neamde Vincent Canby Dangerous Liaisons "in soarte fan deadlike sitkeamerkomeedzje." Hy hie in protte lof foar Glenn Close yn 'e rol fan 'e markizinne de Merteuil. Mick LaSalle fan 'e San Francisco Chronicle wie it dêrmei iens; hy skreau: "[as hja] úteinlings har selsbehearsking farre lit, is Close om bang fan te wurden." Ek Michelle Pfeiffer waard rûnom priizge foar har fertolking fan 'e rol fan madame de Tourvel, dat neffens Hal Hinson fan The Washington Post de minst opfallende en dreechste rol" fan 'e film wie.
It casten fan John Malkovich yn 'e haadrol fan 'e boarchgreve de Valmont ferdielde de kritisy. Canby fan The New York Times joech ta dat it in "skok [wie] om him yn bepoeiere pruken te sjen", mar konkludearre dat er "ûnferwachte treflik" wie yn syn rol. Ebert fan 'e Chicago Sun-Times fûn dat beide haadrollen "perfekt" fertolke waarden troch Close en Malkovich. It tydskrift Variety fûn lykwols dat hoewol't de "slûchslimme akteur it njirre-eftige, yn 't foar beraamde don-juanisme fan it personaazje oerbringt, […] hy de duvelske sjarme en ferliedlikens mist dêr't Valmont, nei't men oanfielt, ferlet fan hawwe soe om al syn feroverings mei súkses te folbringen."
Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hat Dangerous Liaisons in tige heech goedkarringspersintaazje fan 93%, basearre op 30 ûnderskate resinsjes. Op Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, behellet Dangerous Liaisons in goedkarringspersintaazje fan 74%, basearre op 17 resinsjes.
Opbringst
Dangerous Liaisons brocht yn 'e bioskopen yn 'e Feriene Steaten en Kanada $34,7 miljoen op. It is ûnbekend wat de opbringst yn oare lannen en territoaria wie. As men de Noardamerikaanske opbringst ôfset tsjin it budget fan $14 miljoen betsjut dat lykwols al in winst fan $20,7 miljoen, hoewol't dêr de marketingkosten noch wol ôf moatte.
Prizen
Yn 1989 waard Dangerous Liaisons by de Oscars nominearre foar prizen yn 7 kategoryen, wêrûnder bêste film, bêste aktrise (Glenn Close), bêste byrol fan in aktrise (Michelle Pfeiffer) en bêste orizjinele filmmuzyk. De film wûn 3 Oscars, foar bêste adaptearre senario (Christopher Hampton), bêste kostúmûntwerp (James Acheson) en bêste artdirection (Stuart Craig en Gérard James).
By de BAFTA's, de wichtichste Britske filmprizen, waard Dangerous Liaisons nominearre yn 10 kategoryen, wêrûnder bêste rezjy, bêste aktrise (Glenn Close), bêste kamerarezjy, bêste orizjinele filmmuzyk, bêste filmmontaazje, bêste kostúmûntwerp, bêste fisazjy en bêste produksje-ûntwerp. De film wûn 2 BAFTA's: foar bêste byrol fan in aktrise (Michelle Pfeiffer) en bêste adaptearre senario.
Hampton wûn ek de Writers Guild of America Award foar bêste adaptearre senario. Dangerous Liaisons wûn fierders de César du Cinéma, de wichtichste Frânske filmpriis, yn 'e kategory bêste bûtenlânske film. Ek waard de film nominearre foar de David di Donatello, de wichtichste Italjaanske filmpriis, yn 'e kategory bêste bûtenlânske akteur (John Malkovich).
Besibbe film- en tillefyzje-adaptaasjes
Dangerous Liaisons wie de earste Ingelsktalige ferfilming fan 'e roman Les Liaisons dangereuses fan Choderlos de Laclos. It boek wie earder yn 1959 yn it Frânsk ferfilme ûnder de oarspronklike titel. In jier nei Dangerous Liaisons kaam der fan regisseur Miloš Forman in oare Ingelsktalige ferfilming fan itselde wurk út, ûnder de titel Valmont, mei Colin Firth as de boarchgreve de Valmont, Annette Bening as de markizinne de Merteuil, Meg Tilly as madame de Tourvel en Fairuza Balk as Cécile de Volanges. In trêde ferneamde Ingelsktalige filmadaptaasje, wêryn't it ferhaal yn 'e moderne tiid yn 'e Feriene Steaten spilet, is Cruel Intentions, út 1999, mei yn 'e haadrollen Ryan Philippe, Sarah Michelle Gellar, Reese Witherspoon en Selma Blair. Yn Frankryk waard yn 2003 ek de minysearje Les Liaisons dangereuses makke, mei yn 'e haadrollen Catherine Deneuve, Rupert Everett, Nastassja Kinski en Leelee Sobieski.
Hurdsilen op de Olympyske Simmerspullen 2008
200px|thumb|right|De haven fan it hurdsilen tidens de Olympyske Simmerspullen 2008 De Olympyske Spullen fan de XXIXe Olympiade waarden fan 8 oant en mei 24 augustus 2008 hâlden yn Peking, de haadstêd fan Sina. It hurdsilen waard hâlden yn Qingdao yn it Qingdao International Sailing Centre.
Medaljespegel
De top tsien fan lannen dy't by it silen medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen fan 2008.
Rutgers van Rozenburg
Uterts Studinten Corps
It bekendste famyljelid is sûnder mis David Rutgers van Rozenburg. Troch syn dea kaam nammentlik it Utrechtsch Studenten Corps yn 1965 in opspraak, doe't hy by de ûntgriening yn it aadlik dispút Tres om it libben kaam. De studint, jonkhear David Rutgers van Rozenburg (Zeist, 21 desimber 1944 - Utert 10 april 1965 ), krige in ruotkape opsetten, wêrnei't hy smoarde. De lankmoedige wize wêrop dizze affêre troch justysje behanne waard stie yn skerp kontrast mei de felle reaksje fan justysje op ludike aksjes fan Provo, en late ta beskuldigingen fan klassenjustysje.
Nei de affêre sette it USC de grientiid om in kennismakkingstiid. It tradisjonele kaalskearen waard ôfskaft en oan de slimste útwaaksen waard in ein makke. Oer de ruotkaep-affêre waard yn 1998 in NPS-dokumintêre útstjoerd.
Mr. & Mrs. Smith
"Mr. & Mrs. Smith", "Mr & Mrs Smith", "Mr. and Mrs. Smith" of "Mr and Mrs Smith" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
(de ôfkoartings foar "mynhear"/"menear" en "mefrou" wurde yn it Amerikaansk-Ingelsk mei in punt oan 'e ein skreaun, mar yn it Britsk-Ingelsk skriuwt men gjin punt)
Kodeks Roarda
thumb|250px De Kodeks Roarda, ek wol hânskrift Roarda neamd, is in midsiuwsk hânskrift mei Latynske en Aldfryske rjochtsteksten. Oer de krekte datearring wurdt ferskillend tocht, mar moat lykwols lizze tusken 1480 oant 1504. De Kodeks Roarda is fan belang omdat dêryn it midsiuwske Fryske rjocht beskreaun wurdt, dat gou foar de fêstiging fan it sintraal gesach yn Fryslân. Dêrneist is it taalkundich fan belang omdat it foar in part yn it Aldfrysk opsteld is. De Kodeks Roarda is yn besit fan en wurdt bewarre by Tresoar yn Ljouwert.
Datearring en skiednis fan it boek
De oarsprong fan de Kodeks Roarda is net dúdlik. Nei alle gedachten is yn 1480 begûn mei it meitsjen derfan. Briquet datearre it boek oan de hân fan wettermerken op 1495. Nij papierûndersyk hat no laat ta in datearring omtrint 1504. Wa't it boek gearstalle litten hat is ek net helder. De earste besitter wie lykwols Karel fan Roarda, dy't healwei de 17e iuw grytman wie fan Idaarderadiel en (ek) lid fan Deputearre Steaten. As lid fan in aadlik Frysk haadlingengeslacht, is it mooglik, mar net wis, dat it wetboek al oardel iuw famyljebesit wie.
thumb|left|300px Karel fan Roarda (†1670) hat de kodeks oan Simon Abbes Gabbema (1628 – 1688), lânshistoarjeskriuwer fan de provinsje Fryslân, jûn (of ferkocht). Nei de fêstiging fan it sintraal gesach troch hartoch Albrecht fan Saksen yn 1498, wie der in ein komd oan de iuwen fan de Fryske Frijheid, it tiidrek wêryn't de Friezen gjin inkel gesach, lienheer of lânsman erkenden útsein de keizer. Se wiene oant dan frij harren eigen rjochtspraak te regeljen en basearren dat op iuwenâlde útgongspunten. It mei dúdlik wêze dat in histoarikus as Gabbema in de 17e iuw mear oan it boek hie as in grytman as Fan Roarda.
Der is in lakune yn de skiednis fan de Kodeks Roarda fan it momint ôf dat Gabbema it yn besit hie oant de folgjende foarsitter, Petrus Wierdsma (1729 - 1811). It is mooglik dat ds. Johannes van der Waeijen, de opfolger fan Gabbema, it boek as ûnderdiel fan de profesjonele neilittenskip fan Gabbema oernomd hat. Neffens de Ljouwerter stedshistorikus Wopke Eekhoff yn in lêzing foar it Frysk Genoatskip yn 1854, is it ûnwierskynlik dat Petrus Wierdsma it boek urven hat: syn heit wie arts en Petrus wie notaris/rjochtsgelearde. Eekhoff wit ek te fertellen dat Petrus Wierdsma boeken en kodeksen oernomd hat út de neilittenskip fan Werumeus, Halsema, Heringa en oaren, mar oft de Kodeks Roarda hjir tusken siet, is net bekend.
Petrus Wierdsma bestudearre en publisearre oer de âlde Fryske wetten en wis is dat hy hjirfoar de Kodeks Roarda brûkte, dy't hy oersette en fergelike mei de rjochtsteksten út de kodeksen Dousa en Emmius.
Nei syn ferstjerren dienen de widdo en soan fan Wierdsma it wichtichste diel fan syn bibleteek troch in feiling fan de hân. Hânskriften, lykas de Kodeks Roarda bleau noch in skoft bewarren, mar ek dizzen waarden ferkocht yn 1858. De Kodeks Roarda kaam doe yn besit fan de Dútske germanist, rjochtsgelearde en heechlearaar Karel baron fan Richthofen (1811 – 1888). Syn wichtichste publikaasje yn relaasje ta de Kodeks Roarda is Untersuchungen über friesische Rechtsgeschichte (yn trije dielen tusken 1880 en 1886).
De Provinsjale Bibleteek fan Fryslân (no ûnder de namme Tresoar) hat yn 1922 út de neilittenskip fan Von Richthofen tsien Aldfryske hânskriften oankocht, wêrûnder de Kodeks Roarda (oantsjutten as Ro). Dêr wurdt it no noch altyd bewarre.
Ingwierrum
thumb|left|Tsjerkebuorren thumb|280px|[[Tsjerke fan Ingwierrum]] Ingwierrum is in doarp dat yn de gemeente Noardeast-Fryslân leit. Ingwierrum leit noardlik fan Kollum, eastlik fan Ie en besuden Eanjum. Yn 2021 hie Ingwierrum 585 ynwenners. De doarpskearn fan it doarp leit benammen oan It Roster en Dodingawei rûn de terp fan Ingwierrum.
De buorskippen Nijlân, Mûnebuorren en Dokkumer Nije Silen hearre ek by Ingwierrum.
Namme
De ferklearring fan de namme Ingwierrum is net alhiel dúdlik. Yn 1447 waard it plak fernijd as Edygwerum, yn 1491 as Enghwerum, yn 1558 as Engwerum, yn 1573 as Engwierum en yn 1843 as Engwierum of Aengwierum. De namme soe 'wier fan de famylje Edinga of fan Ede' betsjutte kinne.
Skiednis
Ingwierrum is al yn de Midsiuwen ûntstien op in kwelderwâl. Yn it lânskip binne der noch parten fan in 12e iuwske dyk werom te finen.
Westlik op de terp, tsjin de dyk, lei Dodingastate; dêr stiet no in begjin 19e iuwske kop-hals-romp pleats. (Worp fan Thabor neamd in Botte Doedinga as Fetkeaper yn 1422.) De bebouwing fan it doarp stiet by de letter ta trochgeande rydwei fan Dokkum nei de Dokkumer Nijesilen ferbettere Dodingawei lâns. Benammen oan ‘e Tsjerkebuorren en de Buorren heaks dêrop, is dúdlik it profyl fan de terp te fernimmen. Tusken dizze haadstrjitten yn rinne noch inkele dwerspaden mei bebouwing. Nei de oarloch is it doarp fan it Roster ôf fierder yn súdeastlike rjochting útwreide. Eastlik fan it doarp wie by de trochgeande dyk lâns en fuort efter de seedyk al earder in losse bebouwing ûntstien.
Tsjerke en toer
De tsjerke sa as dy der no stiet is fan 1746 en waard tsjin in âlde midsiuwske tsjerketoer út de 13e iuw oan boud. Nei't de âlde yn 1722 ôfbrutsen is der doe in nije tsjerke boud. De finsters hawwe, no hiel seldsum, latteroasters. Miskien om de brânskildere ruten te beskermjen.
Der binne twa brânskildere ruten yn. Dy binne yn 1746 makke troch Ype Staak en Jurjen Staak út Snits. Op it iene stiet as wapen fan de skinker dat fan de Prins fan Oranje en op it oare it wapen fan Fryslân. Der omhinne steane allegoaryske frouljusfigueren. Ek doe woenen de sponsors harren namme al ferivige hawwe.
De tsjerke fan Ingwierrum hat ek noch barokke preekstoel mei de bûgde kûpe. De net sa hege toer kin út 13e iuw stamme. Yn 1746 binne de topgevels fan de toer opnij opmitsele en hat er in nij sealtek krige.
It Ingwierrumer Nijlân
Yn 1752 is 160 bunder kwelder wûn op de Lauwerssee troch der in dyk omhinne te lizzen.
Mienskip
thumb|200px|Oerbliuwsel 12e iuwske dyk Dokkumer Grutdjip Ingwierrum hat in feriening foar doarpsbelang en it doarpshûs De Mande. De Springplanke" is de basisskoalle fan Ingwierrum. De supermerk fan it doarp is yn 2006 sluten.
Ferskaat
thumb|De Dobbe 2
List fan planetoïden 1401-1500
Dit is in list fan planetoïden 1401-1500.
Dirk Jan Henstra
Dirk Jan Henstra (Inkhuzen, 31 maart 1927 - Grins, 12 maaie 2016) wie in ekonomysk histoarikus. Henstra hat him nei syn pinsjoenearring talein op de stúdzje fan de midsiuwske histoarje fan Magna Frisia. Dat late yn 2000 ta syn proefskrift wêrmei't hy oan de Ryksuniversiteit Grins (RuG) ta doktor yn de Letteren promovearre. Yn syn aktive karriêre wie er ûnder oaren lid fan it Kolleezje fab Bestjoer fan de Ryksuniversiteit Grins en fan Sosjaal Heger Underwiis Fryslân (SHF).
Proefskrift
It proefskrift is grûnfêste op de wergeld-hypotese wêrmei't in stikmannich histoaryske en monetêre ferskynselen ferklearre wurde dy't oant dan ta net goed ferstien waarden.
Yn de midsiuwen wie Fryslân foar it grutstepart ûnôfhinklik. Dat die bliken in goede gelegenheid te wêzen om ûnferoarlike yndikatoaren foar it fuotljocht te bringen fan net late evolúsje fan ekonomyske ynstitúsjes. Dy fan jild is dêr ien fan. It Fryske Ryk wie de streek fan wiete gebieten oan de Noardseekust fan it hjoeddeiske Nederlân en Noard-Dútslân. Dat yn de Midsiuwen wie it dreech om Frisia oer lân te berikken, mar hie it wol in strategyske lizzing foar hannel oer see. Noch keningen as keizers noch oare hearskers slagge it om de Friezen te oermasterjen. Feitlik wie der gjin sintrale autoriteit yn Frisia dy't de natuerlike ûntjouwings fan ekonomy of rjocht 'fersteure' koe.
Oar wurk
Yn letter wurk kamen ûnderwerpen oan de oarder sa as de Lex Frisionum en de 17 Kêsten.
São Miguel (eilân)
thumb|right|275px|Lizzing thumb|right|275px|Utsjocht op Ponta Delgada thumb|right|275px|Lânskip fan Sete Cidades São Miguel is in eilân fan de Azoaren-arsjipel yn de Atlantyske Oseaan.
São Miguel, ek wol bekend as it "Griene Eilân," hat in oerflakte fan 759 km² en is dêrmei it grutste eilân fan de Azoaren, mei 140.000 ynwenners is it teffens it eilân mei de measte ynwenners. It grutste part fan de befolking wennet yn de haadstêd Ponta Delgada.
Oan de westkant fan it eilân leit de Sete Cidades, in prachtich natoergebiet. It bestiet út in fulkaankrater mei in omtrek fan 12 km dêr't in twatal marren yn lizze. "Lagoa das Furnas" en "Lagoa de Fogo" binne twa oare kratermarrren.
Yn it easten fan São Miguel binne de waarme (swavel- en izerhâldende) boarnen en de botanyske tunen "Terra Nostra" yn Furnas. Yn de waarme grûn by de boarnen wurdt de lokale spesjaliteit de "Cozido" tamakke yn grutte yngroeven pannen. Cozido bestiet út grienten, ierdappels en fleis of fisk.
Op 'e Ryd
Op 'e Ryd wie in fleurige rydtoer mei kapweinen en op hynders op de twadde snein nei Sint-Jan, (24 juny) nei de Sint Janshoeke op de Grië (by Aasterein op Skylge). Der waard dûnse en songen. Letter wie de wierskuorre it reisdoel. Yn it earstoan wie it in ridende prosesje. Letter wie Op 'e Ryd in tocht oer de Boskplaat mei bûnt skildere ferdekte weinen út Hoarn wei. It waard benammen in attraksje foar de toeristen.
Amalia fan Solms
Amalia van Solms (eins: Amalia fan Solms-Braunfels; Braunfels, 31 augustus 1602 - De Haach, 8 septimber 1675), grevinne fan Solms-Braunfels, wie de frou fan Freark Hindrik fan Oranje.
Amalia fan Solms waard berne as dochter fan Jehan Albrecht I fan Solms-Braunfels en Agnes fan Sayn-Wittgenstein. Har jeugd brocht se troch op it slot Braunfels oan de Lahn.
Op 18-jierrige leeftyd kaam sy as hofdame fan Elizabeth Stuart, frou fan Freark V fan de Palts, de 'winterkening' fan Bohemen (en neef fan de steedhâlder), nei De Haach. Hjir kaam se yn de kunde mei har efterneef Freark Hindrik. Hja boaske mei him op 4 april 1625. Freark syn healbroer Maurits hie dit op syn stjerbêd oan him frege.
Ut harren houlik kamen njoggen bern, wêrfan fjouwer de folwoeksen leeftiid net berikten:
Doe't Freark Hindrik nei it ferstjerren fan syn broer prins Maurits steedhâlder waard, wist hy syn ynfloed op it belied sterk út te wreidzjen. Hjirmei groeide ek de ynfloed fan Amalia.
Under Freark Hindrik en Amalia naam it seremonieel yn it Haachske hofleven frijwat ta. De bou fan in oantal paleizen, wêrûnder it hûs Honselaarsdyk, it paleis yn Rijswyk, it Hûs ten Bosch en oanskenlike ferbouwings oan it Alde Hof yn it Noardein, it kastiel fan Buren en it Hof fan Solms yn Oirschot, folgen. Amalia wie de driuwende krêft efter it houlik fan har âldste dochter Louise Henriëtte mei de karfoarst fan Brandenburch en har soan Willem II mei Maria Stuart. Nei de dea fan har soan nam sy de fâdij fan har beppesizzer Willem III op har.
Nei it ferstjerren fan har man yn 1649, stie Filips IV fan Spanje it grûngebiet fan Turnhout oan har ôf.
Koos van Zomeren
Peter Jacob (Koos) van Zomeren (Velp, 5 maart 1946) is in Nederlânsk skriuwer. Hy debutearre mei 19 jier, is in skoft warber west yn de loftsradikale polityk en gie dêrnei werom nei de 'republyk fan de letteren' mei skrillers, romans, beskôgings, ynterviews en kollumns. De natoer is in tige wichtich tema yn syn wurk. Van Zomeren is bekend fan de roman Otto's oorlog (1983) en syn kollumns yn NRC Handelsblad.
Biografy
Van Zomeren groeide op yn de Arnhimske folkswyk Geitenkamp. Hy debutearre doe't er njoggentjin wie mei de dichtbondel De Wielerkoers van Hank (1965). Yn de jierren 60 skreau er noch trije romans. Dêrnei hold er - tydlik - op mei it skriuwen fan literatuer.
Fan 1967 oant 1971 wurke er by it deiblêd Het Vrije Volk. Dêrnei waard er aktyf yn de linkse polityk. Yn 1972 hearde er ta de oprjochters, tegearre mei Daan Monjé en Hans van Hooft sr., fan de Kommunistiese Partij Nederland/Marxisties Leninisties (KPN/ML), de foarrinner fan de hjoeddeiske SP. Yn 1975 bruts hy mei dy partij. Syn ûnderfiningen de iere SP hat er beskreaun yn De witte prins. Hy hat him wiidweidich rekkenskip jûn fan syn lofts-radikale politike ferline yn it deiboek dat er byhold yn 1987: Een jaar in scherven (1988).
Ein jierren 70 ferskynde in tal skrillers fan Van Zomerens hân. Yn de politike skriller Haagse lente en it ferfolch Minister achter tralies (beide 1981) ferwurke er syn eigen politike ferline. Yn 1983 kearde hy werom nei de "grutte" literatuer mei Otto's Oorlog.
Fan 1975 oant 1985 wie Van Zomeren ferslachjouwer by de Nieuwe Revu. Bysûnder ironysk wiene syn artikels oer it libben fan Van Agt ûnder de titel Dagboek van een Zondagskind. Fierder skreau er foaral natuerreportaazjes. In oantal fan dy reportaazjes binne bondele yn De grote droogte in Waterland (1980).
Hy hat resinsjes skreaun foar Vrij Nederland. Fan 1992 ôf skreau Van Zomeren kollums yn NRC Handelsblad. Parten dêrfan binne yn 2011 ferskynd yn it boek Naar de natuur.
List fan minsken dy't berne en/of stoarn binne yn New York (stêd)
Dit is in list fan minsken dy't berne en/of stoarn binne yn New York (stêd).
Koos van Zomeren
Biografy
Van Zomeren syn wurk wurdt skaaimerke troch fernimstigens en in grut stilistysk fermogen. Van Zomeren is de meast oanhelle noch libjende skriuwer yn de Dikke Van Dale.
Biljet
Koos van Zomeren hat ek in stikmannich dichtbondels skreaun. Op it lêste biljet fan fl 1000,= stie in fers fan him:
List fan minsken dy't berne en/of stoarn binne yn New York (stêd)
Stoarn yn New York
N.B.: Dizze list stiet op folchoarder fan stjerjier.
Iishockey op de Olympyske Simmerspullen
100px|right
Iishockey is ien fan de wintersporten dy't ea op it programma fan de Simmerspullen stien hat.
Skiednis
It is ien kear bard dat it iishockey op it programma stie fan de Simmerspullen. Dat wie tidens de Spullen fan 1920 yn Antwerpen Nei dy Spullen waarden de earste Winterspullen organisearre. Der diene tidens dy Spullen 7 lannen mei oan it iishockey. It iishokkey waard hâlden yn it Palais de Glace d'Anvers.
Palais de Glace d'Anvers
It Palais de Glace d'Anvers wie in iisstadion yn Antwerpen en wie 51 meter lang en 17.8 meter breedt. Tidens de Spullen fan 1920 waard it iishockey en keunstriden hjir hâlden.
Utslaggen
thumb|200px|right|It Olympysk Iishockeystadion fan Antwerpen 1920
Hurdsilen op de Olympyske Simmerspullen 2004
De Olympyske Simmerspullen 2004, ek wol de XXVIIIe Olympiade neamd, waarden yn 2004 hâlden yn Atene, de haadstêd fan Grikelân. It hurdsilen waard hâlden yn Atene yn it Agios Kosmas Olympic Sailing Centre.
Medaljespegel
De top tsien fan lannen dy't by it silen medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen fan 2004.
Manfred von Richthofen
thumb|Manfred von Richthoven thumb|Jagdstaffel 11, mei Manfred von Richthofen yn syn reade Albatros D.III
Manfred Albrecht Freiherr von Richthofen, yn de Earste Wrâldkriich ferneamd as de Reade Baron (Breslau, 2 maaie 1892 - by Cappy, Frankryk, 21 april 1918) wie in Dútsk gefjochtspiloat. Yn de Earste Wrâldkriich hat Von Richthofen tachtich fijanlike fleanmasines delsketten, in score dy't nimmen oars helle hat yn dy kriich, sadwaande waard er de meast ferneamde gefjochtsfleander fan syn tiid.
Karriêre
Nei in koart skoft oan it Russyske front waard er augustus 1916 oerpleatst nei Frankryk.
Von Richthoven syn persoanlike Albatros D.III wie hielendal read skildere, wat him de bynamme 'Reade Baron' opsmiet. Hy sneuvele benei op july 1917 by in loftgefjocht, mar koe syn tastel oan de grûn krije. Op 2 septimber 1917 helle er mei de nije Fokker Dr.I-trijedekker syn sechtichste oerwinning. De Britten wienen sa benaud foar him dat de piloat dy't him delhelje koe in eigen fleantúch, £ 5000 en it Victoria Cross tasein waard.
Op 20 april 1918 makke er syn tachtichste en lêste slachtoffer; in Sopwith Camel fan de Royal Air Force. In dei letter sneuvele er sels boppe it slachfjild doe't er de Kanadees Wilfrid May leechfleanend efter siet. Der binne oanwizings dat er troch ien kûgel yn it hert rekke is, faaks fan in mitrailleur op de grûn. Undersyk hat útwiisd dat in Evans wierskynlik de skutter west hat, hoewol't ek kaptein Roy Brown, skutter Robert Buie en sersjant Popkin hawwe woene dat sy him rekke hienen.
It befel oer it "Flying Circus" gie 22 april 1918 oer op Hauptmann Wilhelm Reinhard, dy't letter by in testflecht omkaam; op 7 july 1918 waard hy opfolge troch de lettere nazi-foaroanman Hermann Göring.
De Reade Baron lei yn it earstoan bedobbe op it hôf fan Fricourt mar waard rillegau op 'en nij begroeven op it Invalidenfriedhof yn Berlyn dêr't ek oare Dútske oarlochshelden lizze. Yn 1974 kaam Richthofen foar fêst yn it famyljegrêf yn Wiesbaden te lizzen.
Fokker D. VII
De Fokker D.VII wie in Dútske jachtfleanmasine dat tsjin de ein fan de Earste Wrâldkriich troch Fokker makke waard neffens in ûntwerp fan Reinhold Platz. Doe't it tastel yn 1918 boppe it slachfjild ferskynde die bliken dat it fergelike mei de besteande alliearde fleanmasines superieur wie. It tastel wie sa (wreed) ferneamd dat it it iennige wapen wie dat mei namme opeaske waard troch de Alliearden yn de oerjefteûnderhannelingen oan de ein fan de oarloch.
Skiednis
Omdat Fokker te min produksjekapasiteit hie, moasten de konkurrinten Albatros en AEG de VII Under lisinsje meebouwe, hoewol’t AEG der úteinlik nei ien makke hat. De oarloch wie hast dien en de Dútske yndustry wie net mear by steat om goed 1700 tastellen te produsearjen.
De Fokker waard maaie 1918 op slachfjild ynset die rillegau bliken superieur fergelike mei de besteande Albatros- en Pfalz-ferkenners. It tastel koe goed dûke sûnder kâns op strukturele skea, klimme ûnder grutte oanfalshoeken (hy koe sels as earste jager oan de propeller hingjen bliuwe), rekke net gau oerlutsen en de kâns op in spin wie lyts. Dat wie by de Britske Sopwith Camel en de Spad XIII al oars, dy koenen sa mar ynienen oerlutsen reitsje en yn in ferheftige spin bedarje koenen.
De neidielen fan de VII wienen de hjitte fan de motor dêr't de munysje fan yn de brân reitsje koe (der waarden letter kuolblêden oanbrocht). Brânstoftanks brieken faak op de naden en ek de ribben op de boppefleugel joegen faak belies.
Yn it earstoan waard in Mercedes D.IIIa motor fan 127 kW brûkt, letter kaam der in BMW motor fan 138 kW yn wat in grutte ferbettering wie.
Doe’t de oarloch novimber 1918 einige wienen der 775 fan it type yn gebrûk.
Ek nei de oarloch waard it type noch troch tal fan lannen brûkt. 142 ferovere eksimplaren gienen nei de Feriene Steaten. Anthony Fokker smokkele in grut tal net ôfmakke tastellen nei Nederlân dêr’t se yn syn nije fabryk yn Amsterdam ôfboud waarden. Noch yn 1929 waarden nije D.VII's ûnder lisinsje foar de Switserske loftmacht makke.
Elsa Lanchester
Elsa Sullivan Lanchester (28 oktober 1902 - 26 desimber 1986) wie in Britsk-Amerikaansk karakteraktrise mei in lange karriêre yn it teäter, de film en op telefyzje.
Sy moete de akteur Charles Laughton yn 1927 en troude twa jier letter mei him. Har rol as de breid yn 'De breid fan Frankenstein' (1936) brocht har wurdearring as aktrise en dy rol bleau de rest fan har libben tige mei har assosjearre.
Nei Laughton's dea yn 1962 begûn Lancaster har filmkarriêre op 'e nij en ferskynde mei súkses yn Walt Disney-films sa as Mary Poppins (1964), That Darn Cat! (1965) en Blackbeard's Ghost (1968). De horrorfilm Willard (1971) wie in tige grut súkses en in wichtige lêste rol hie hja yn Murder By Death (1976).
Elsa Lanchester seit in har biografy Elsa Lanchester Herself dat har man homoseksueel wie en dat hja dêrom gjin bern hiene. De mei Charles befreone akrise Maureen O'Hara seit lykwols dat Lancaster yn har jeugd twa abortussen hân hie en dat ien dêrfan in bern fan Charles wie. Charles hat wolris sein dat syn grutste fertriet wie dat er nea heit wurden is.
Lanchester hat in kear oer O'Hara sein, "Sy sjocht derút as ien dêr't bûter net iens yn de mûle rane wol, noch op in oar plak."
De Forten
Yn it begjin fan de 20e iuw liet de gemeente Smellingerlân de wenten sette foar earmelju dy't sosjaal net oanpast wiene neffens de (boargerlike) noarmen fan dy tiid. It sil dêrom net tafallich west hawwe dat dy huzen oan it fuottenein fan Drachten komme moasten. Oan de útein fan de Noarderdwersfeart kamen twa blokjes fan twa wenten ('Noarderforten') en op de ein fan de Súderdwersfeart twa blokjes fan fjouwer wenten ('Suderforten'). Sy waarden bewenne troch meast grutte húshâldings. De wenten liken wol 'oanpast' te wêzen oan de libbenswize fan de minsken dy't men op it each hie: sy lieken wol wat op forten en waarden yn de folksmûle dan ek sa neamd.
De Forten wiene fjouwerkant boud en hiene platte dakken. De foargevel hie twa heech oanbrochte lytse finsters mei pikegaas foar de glêzen. De doar oan de efterkant kaam fuort yn de keamer út. De flier wie fan stien en de bedsteeën fan semint. Yn de jierren 1920 kaam der in kape op de wenten en waarden de lytse ruten troch gruttere ferfongen.
Claudia Karvan
thumb|Claudia Karvan
Claudia Karvan (Sydney, 19 maaie 1972) is in Australyske aktrise dy't yn ûnder oaren de telefyzjerigen The Secret Life of Us en Love My Way te sjen wie. Teffens spile hja yn in ferskaat oan spylfilms, lykas Star Wars: Episode III – Revenge of the Sith (in hiel lyts roltsje, suver in figurant) en Long Weekend. Karvan waard ferskate kearen ûnderskieden troch it Australysk Film Ynstitút.
De Bosatlas van Fryslân
thumb|right|''Bosatlas fan Fryslân (2009)
De Bosatlas van Fryslân (Fryske Bosatlas) is in atlas oer de provinsje Fryslân. De atlas waard op 22 oktober 2009 útbrocht troch Noordhoff Utjouwers. De Bosatlas waard yn de earste moanne nei de presintaasje mear as tsientûzen kear ferkocht. De Fryske Bosatlas is de earste atlas dy’t oer ien provinsje fan Nederlân giet.
Neist topografyske ynformaasje oer Fryslân steane der oare saken yn dy’t nau besibbe binne mei de provinsje. Bygelyks sporten yn Fryslân, it leauwe, saken oer de Fryske taal en mannich histoarysk barren.
De atlas is oanfold mei foto’s fan de loftfotograaf Karel Tomeï.
Karel de Grouwe
Opkomst
Karel wie in soan fan Lodewyk de Dútser en Emma Welf fan Beieren. Hy hie fjouwer sussen en twa broers Karloman en Loadewyk III. Nei de dea fan harren heit yn 876 waard it Eastlike ryk ferparte ûnder de trije bruorren. Karel waard kening fan Swaben, Karloman kening fan Beieren en Loadewyk III kening fan Lotaringen. Lykwols stoar Karloman dy't allinich in folwoeksen bastaardsoan hie, wêrtroch Karel dy syn keninkryk derby krige. Yn 881 waard hy salve ta de nije keizer fan it Hillige Roomske Ryk.
Doe't yn 882 ek noch syn jongere broer Lodewyk III sûnder opfolger ferstoar, waard Karel hearsker oer it hiele Eastlike ryk.
Yn 884 ferstoar de 16-jierige West-Frankyske kening Karloman. Op fersyk fan de eallu waard keizer Karel no ek kening fan it West-Frankyske ryk, as Karel II.
Ein
Sykte, en in tekoart oan diedkrêft en polityk ynsjoch brochten Karel III al gauris yn swierrichheden. Hy slagge der mar net yn om in ein te meitsjen oan de rôftochten fan de Wytsingen en waard ôfsetten doe't de krisis op syn heechst wie. Yn it Eastlike part waard Arnulf fan Karintje ta kening ferheft en yn it Westlike part kaam greve Odo I fan Parys, dy't gjin Karolinger wie, oan de macht.
Net lang dêrnei op 13 jannewaris 888 kaam Karel de Grouwe te ferstjerren. Hy hie gjin wetlike erfgenamt.
List fan bylden yn Achtkarspelen
Dit is in (net folsleine) gronologyske list fan bylden yn Achtkarspelen. Under in byld wurdt hjir ferstien elk trijediminsjoaal fisueel keunstwurk yn de iepenbiere romte fan de gemeente Achtkarspelen, dêr't byld by brûkt wurdt as sammelbegryp foar skulptueren, stânbylden, ynstallaasjes en oare byldhouwurken.
Walle Melis Oppedijk
thumb|150px|Walle Melis Oppedijk Walle Melis Oppedijk (Drylts, 13 augustus 1834 - dêre, 10 maart 1893) wie in smoarrike houthanneler en politikus.
Oppedijk wie steatelid foar de ARP tusken 1865 - 1893 en lid fan de Twadde Keamer (1889). Hy rjochte it antifloreenferbûn mei op tsjin de grûnbelestingen. Fierders pleite er foar fuortsterking fan de seediken, it kristlik-nasjonaal ûnderwiis en it ferbetterjen fan it lot fan de 'kleine luyden'.
Fryske muntnammen
Fryske muntnammen binne nammen fan Fryske munten en nammen fan munten dy't yn Fryslân brûkt waarden. Yn de literatuer en bytiden yn de folkmûle komme Fryske muntnammen foar. Yn folchoarder fan wearde:
Agnestsjerke
De Agnestsjerke is in tsjerkegebou yn Goutum. De tsjerke is in ryksmonumint.
Skiednis
De foar de reformaasje oan de hillige Agnes wijde tsjerke waard yn de 12e iuw boud. Yn de noardlike muorre binne noch dielen fan dowestien. Yn de 15e iuw folge in ferbouwing fan it koer en de súdlike muorre yn goatyske styl.
De sealtektoer út de 15e eeuw is in oantal kearen wersteld. Yn de toer hingje twa klokken: de âldste is in klok út 1511 dy't getten waard troch Geert van Wou; de twadde klok is modern. Op de wizerplaat stiet it jiertal 1737.
Fan de famylje Cammingha binne der wapenboerden en in grêfkelder. By de restauraasje fan de tsjerke waarden noch in peaar ûnbekende sarken fûn.
Oargel
It twamanualige oargel út 1864 is boud troch Van Dam. Yn 1983 restaurearre Bakker & Timmenga it ynstrumint, dat 13 registers ferdield oer haadwurk en boppewurk telt. It pedaal is oanhongen.
John Wick (film)
John Wick is in Amerikaanske neo-noir-aksjefilm út 2014 ûnder rezjy fan Chad Stahelski, mei yn 'e haadrollen Keanu Reeves en Michael Nyqvist. De titel ferwiist nei de namme fan 'e haadpersoan. It ferhaal giet oer in widner dy't koartby de frou ferlern hat. Op harren troudei ûntfangt er in troch syn frou foar har ferstjerren beävensearre kado: in jonghûntsje. Op in nacht wurdt der by him ynbrutsen troch in tal leden fan 'e Russyske maffia, dy't it op syn klassike auto foarsjoen hawwe. Se stelle de auto, slane himsels hielendal yninoar en skoppe it jonghûntsje dea. Dêrmei begeane se lykwols in fatale flater, want John Wick is in rêstend hiermoardner en no is er út op wraak. John Wick krige oer it algemien positive resinsjes fan 'e filmkritisy en wie in kommersjeel súkses yn 'e bioskopen. Op basis fan dat súkses ûntstie neitiid in mediafranchise dy't ek John Wick hjit. It direkte ferfolch op John Wick is John Wick: Chapter 2, dat útkaam yn 2017.
Plot
John Wick hat koartby nei in houlik fan fiif jier syn frou Helen ferlern oan in net by namme neamde sykte. Hy wrakselet mei syn rouferwurking. Op harren troudei wurdt troch in pakketbesoarchtsjinst in jonghûntsje by him ôflevere; it docht bliken dat Helen dat foar har ferstjerren regele hat om't Wick, yn har wurden, "wat hawwe moat om fan te hâlden" en om't syn klassike Ford Mustang Mach 1 út 1969, dêr't er sa wiis mei is, net meitelt. It hûntsje is in beagle dy't Daisy hjit. Nettsjinsteande Wick syn stoïsynske hâlding foarmet er al rillegau in bân mei it hûntsje, dat by him op bêd sliept en de hiele dei net fan syn side wykt.
As er in ein út te riden giet yn syn Ford Mustang, komt Wick by in benzinestasjon in trijetal leden fan 'e Russyske maffia tsjin. It binne Iosef Tarasov, de soan fan maffiabaas Viggo Tarasov, en syn beide maten anneks liifwachten. Iosef bewûnderet de Ford Mustang en freget hoefolle oft Wick derfoar hawwe wol. As Wick him fertelt dat de auto net te keap is, hellet Iosef it hûntsje oan en seit yn it Russysk: "Alle teven hawwe har priis." It docht lykwols bliken dat Wick ek Russysk sprekt en hy antwurdet: "Mar dizze teef net." Iosef fettet de wegering om him de auto te ferkeapjen op as in persoanlike mislediging. Nachts brekke hy en syn maten by Wick yn, stelle de auto, slane Wick hielendal yninoar en traapje it jonghûntsje dea út klearebare wredens.
Iosef nimt de Ford Mustang mei nei de yllegale garaazje fan in Aurelio, dêr't er de kentekenplaten en it sjassisnûmer feroarje litte wol. Aurelio ken de auto lykwols wer en freget oft Iosef-en-dy de eigner fermoarde hawwe. As Iosef antwurdet dat dy noch libbet mar dat se syn hûn goed dea makke hawwe, jout Aurelio him in terwinkel en smyt him de garaazje út. Underwilens wurdt Wick, dy't bewusteleas slein wie, wekker en ûntdekt dat Daisy fuort by him leit. Der rint in bloedspoar fan it plak dêr't it bistke stikken skopt is nei him ta, wat bewiist dat it hûntsje noch langernôch libbe hat om nei him ta te krûpen ear't it krepearre oan 'e tabrochte ferwûnings.