cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rob Ford
Libben
Nettsjinsteande it skandaal ûnthiet Ford dat er "trochgean [soe] mei it wurk dêr't er foar keazen wie." Ek sei er ta dat er by de folgjende boargemastersferkiezings, yn oktober 2014, wer meidwaan soe. Ein maaie 2014 kundige pornostjer Nikki Benz oan dat sy har dan ek ferkiesber stelle soe. Op 10 septimber waard Ford mei maachklachten yn it sikehûs opnommen, wêrnei't op 17 septimber bekendmakke waard dat der liposarkoom, in foarm fan kanker, by him fêststeld wie. Sadwaande loek Ford him werom út 'e striid om it boargemasterskip fan Toronto, mar syn broer Doug besocht foar him yn 't stee om boargemaster te wurden. Dat slagge net, want hoewol't Doug Ford de stipe fan 'e oanhingers fan syn broer krige, ferlear er de ferkiezings fan John Tory. Underwilens hie Rob Ford himsels kandidaat steld foar syn âlde sit foar Etobicoke North yn 'e gemeenterie fan Toronto, dy't er sûnder swierrichheden weromwûn.
Hoewol't Ford yn maaie 2015 úthold dat er mei fjouwer moannen wer hielendal better wêze soe, rekke er almar fierder yn 'e minnichte. Op 21 maart 2016 befêstige syn kantoar dat er doe yn palliative soarch pleatst wie. Rob Ford ferstoar in dei letter, op 22 maart 2016, yn de âldens fan 46 jier, oan 'e gefolgen fan syn sykte.
PC 2019
De PC fan 2019 waard op woansdei 31 july ferkeatst. It wie de 166e edysje fan it evenemint, en fûn plak by sinneskynwaar op 'e moarn, berûn waar mei no en dan in spatsje rein op 'e middei en wat tonger yn 'e fierte. Der hearsken oangename temperatueren, nei't de moandeis tefoaren in ein kommen wie oan in hjitteweach mei gleonhjit waar dy't Fryslân suver in wike yn syn gryp holden hie. De winners fan 'e PC 2019 wiene Marten Bergsma fan Minnertsgea, Renze Pieter Hiemstra fan Deinum en Hans Wassenaar fan Ljouwert. Hans Wassenaar waard ta kening keazen, wat foar him de twadde kear wie nei de PC fan 2016.
PC stillein
In unikum yn 'e skiednis fan 'e PC wie dat de tribunes ûntromme waarden fanwegen de driging fan swierwaar. Dat barde ûnder de earste list, sadat de partij fan 'e partoeren fan Haije Jan Nicolay, Pier Piersma en Evert Pieter Tolsma en Enno Kingma, Pieter Jan Plat en Sjoerd de Jong foar in diel plakfûn sûnder publyk. De organisaasje fan 'e PC rekkene op in oere om alle taskôgers te evakuëarjen; de keatsers sels rûnen minder gefaar op wjerljochtslaggen om't se tichter by de grûn wiene, en boppedat koene se yn gefal fan need fluch fan it fjild ôf helle wurde. Dat barde úteinlik ek doe't de loft sa driigjend waard dat de partij in skoft stillein waard. Uteinlik kaam der gjin swierwaar en koe de partij en de rest fan 'e PC ferfet wurde.
Katedraal fan de Hillige Martlers (Gjûmri)
De Katedraal fan de Hillige Martlers (Armeensk: Սրբոց Նահատակաց եկեղեցի) is in katedraal yn Gjûmri, Armeenje. It is de sit fan it Ordinariaat foar Armeenje, Georgje, Ruslân en East-Europa fan de Armeensk-Katolike Tsjerke. De bou fan de katedraal sette yn desimber 2010 útein en waard yn 2015 foltôge. It wie ynearsten it doel om de katedraal de namme "Hillich Krús" te jaan, mar dat feroare yn de "Hillige Martlers" ta neitins fan de hillich ferklearre slachtoffers fan de Armeenske Genoside.
Op 24 september 2015 waard de katedraal ynwijd troch Krikor Bedros XX Kaprojean, katolyk-patriarch fan de Armeensk-Katolike Tsjerke, en Leonardo Sandri, Leonardo Sandri, prefekt fan de Kongregaasje foar de Easterske Tsjerken. De plechtichheid stie yn it ramt fan de betinking dat de Armeenske Genoside dy't doe in iuw lyn plak fûn. De katedraal krige ta neitins fan de slachtoffers dêrfan (yn 2015 hillige de Armeensk-Apostoalyske Tsjerke har as martlers) de namme "Katedraal fan de Hillige Martlers".
Tegearre mei katolikos Karekin II brocht paus Fransiskus op 25 juny 2016 in besite oan de katedraal.
St. Patrick’s Cathedral (Karachi)
De Sint-Patrickkatedraal yn Saddar yn Karachi (Pakistan) is de sit fan it roomsk-katolike aartsbisdom Karachi. De neogoatyske tsjerke waard yn 1881 foltôge en hat plak foar 1.500 parochianen. Foar de katedraal stiet it wite monumint fan Kristus-Kening, tusken 1926 en 1931 oanlein om de jezuïetyske missy yn de provinsje Sindh te betinken.
Skiednis
De earste Patricktsjerke yn Sindh waard yn 1845 op itselde plak boud as in misjetsjerke fan de jezuïeten. Mei it tanimmen fan de katolike ynwenners fan de stêd sammelen de parochianen jild yn foar de bou fan in nije tsjerke. Yn 1878 waard dêr mei útein set en it gebou waard op 24 april 1881 ynwijd. Nettsjinsteande it nije gebou bleau de lytse earste tsjerke yn gebrûk, oant in stoarm yn 1885 de missytsjerke fernielde. Yn 1935 namen de fransiskanen de tsjerke oer en letter waard it gebou oerdroegen oan it Bisdom Karachi (stifte yn 1948 en sûnt twa jier letter in aartsbisdom).
De katedraal bestie yn 1978 100 jier en yn it ramt fan it iuwfeest joech de Pakistaanske Post twa betinkingspostsegels út. Yn it ramt fan de Minderhedewike waard de katedraal mei oare religieuze bouwurken ek op in postsegel út 2009 ôfbylde.
Yn novimber 1991 brocht Mem Teresa fan Kalkutta in besite oan de katedraal.
Op 22 desimber 1998 brocht in bomoanslach krekt nei de fiering fan de misse skea oan it gebou. De measte minsken wiene doe al krekt de tsjerke út, mar ien frou rekke ferwûne.
De Sint-Patrickkatedraal wie eartiids de grutste katolike tsjerke fan it lân, mar mei de bou fan de Sint-Pitertsjerke yn Karachi mei in kapasiteit fan 5.000 minsken rekke se dy status kwyt.
De tsjerke is sûnt 2003 in monumint.
Lúksemboarchsk
It Lúksemboarchsk is in taal dy't benammen sprutsen wurdt yn it Gruthartochdom Lúksemboarch. Fierders wurde ek dialekten fan it Lúksemboarchsk sprutsen yn parten fan Belgje, Frankryk en Dútslân.
Klassifikaasje
It Lúksemboarchsk is ûnderdiel fan de Mûzelfrankyske dialektkloft dy't ek yn it Saarlân en de regio Trier praat wurdt. Op it mêd fan grammatika, wurdskat en lûdlear komt it Lúksemboarchsk sterk oerien mei de oare Mûzelfrankyske farianten yn Dútslân, sadat der sprake is fan in dialektkontinuum. Mei it Ripûardysk en Rynfrankysk foarmet it Mûzelfrankysk de westlike groep fan de Middeldútske dialekten. It Mûzelfrankysk wykt net bot ôf fan de oare Middeldútske dialekten. Sadwaande is der gjin sprake fan in aparte taal op basis fan taalôfstân. Lykwols hat it Lúksemboarchsk wol in dúdlik Frânsk substraat; sa likernôch 5.000 wurden út it Frânsk binne opnommen yn it Lúksemboarchsk.
Fersprieding
thumb|Taalgebiet fan it Lúksemboarchsk It Lúksemboarchsk wurdt benammen yn Lúksemboarch sprutsen troch sa'n 70% fan de befolking. Yn Lúksemboarch-Stêd is lykwols 70% fan bûtenlânske komôf sadat it Lúksemboarchsk dêr yn 'e praktyk in minderheidstaal is.
Yn de Belgyske regio Walloanje binne twa gebieten dêr't Lúksemboarchsk praat wurdt. Westlik fan it lân Lúksemboarch wurdt yn de regio Aarlen noch Lúksemboarch praat troch de âldere generaasje. Noardlik fan it lân Lúksemboarch wurdt yn de regio Sankt Vith, ûnderdiel fan de Dútsktalige Mienskip yn Belgje, Lúksemboarchsk praat.
Yn Dútslân wurdt de taal benammen yn de westlike Eiffel praat, om it plak Bitburg hinne. Yn Frankryk wurdt it Lúksemboarchsk yn de regio Thionville (Diedenhoven) allinnich troch de âldere generaasje brûkt.
Status
Yn 1984 waard it Lúksemboarchsk as 'nasjonale taal' erkend. It is neist Dútsk en Frânsk de tredde offisjele taal fan it lân Lúksemboarch. In earste offisjele stavering fan it Lúksemboarchsk, de saneamde OLO-stavering (ofizjel lezebuurjer ortografi), waard yn 1946 sûnder in protte súkses ynfierd. Mei mear súkses waard yn 1975 in earste stavering formeel fêstlein en yn 1999 folge dêr in staveringswiziging op. Yn 1999 waard ek de Conseil permanent de la langue luxembourgeoise oprjochte (Permaninte Ried foar de Lúksemboarchske Taal).
Domeinen
Op 'e radio en telefyzje is it Lúksemboarchsk de meast brûkte taal. Hoewol't der yn de lêste desennia mear boektitels yn it Lúksemboarchsk ferskynden, binne de measte boeken yn de Lúksemboarger boekhannels yn it Dútsk. Yn kranten binne sa'n 65% fan de artikelen yn it Dútsk, 25% yn it Frânsk en 10% yn it Lúksemboarschk. As bestjoerstaal en rjochtstaal wurde it Lúksemboarchsk, Dútsk en Frânsk neist elkoar brûkt. Wetten wurde yn Lúksemboarch allinnich yn it Dútsk fêstlein. Op skoallen wurde de bern opfongen yn it Lúksemboarchsk en meitsje yn de basisskoaltiid it Dútsk eigen. Hoe fierder de bern yn it fuortset ûnderwiis komme, hoe mear de fakken yn it Frânsk jûn wurde. It Lúksemboarchsk is gjin offisjele amtstaal fan de Europeeske Uny.
Yntegraasje
Omdat 47,7% (2017) fan de Lúksemboargers fan bûtenlânske komôf en oarstalich is, stiet it Lúksemboarchsk ûnder druk. Benammen yn Lúksemboarch-Stêd binne in protte minsken út Belgje en Frankryk dy't gjin Lúksemboarchsk prate kinne. Dêrneist binne der in protte Portugezen yn Lúksemboarch dy't wol it Frânsk machtich binne, mar net it Lúksemboarchsk. Yn 2016 waard op ynternet in petysje opsetten om it Lúksemboarchsk as earste taal yn Lúksemboarchsk te brûken. Yn maart 2017 kaam it Lúksemboarchske regear mei in plan om de posysje fan it Lúksemboarchsk te ferbetterjen.
Taalpriuwke
Universele Ferklearring fan de Rjochten fan de Minske, kêst 1:
Geslachten en namfallen
It Lúksemboarchsk hat trije geslachten: Manlik, froulik en saaklik. By meartallen kin it lidwurd ek feroarje.
Persoanlike foarnamwurden
De ferskillen tusken de persoanlike foarnamwurden yn it Lúksemboarchsk Dútsk (tusken heakjes) binne as folget:
Wurdskat
It Lúksemboarch hat folle mear Frânske wurden oernommen as de oare Mûzelfrankfyske dialekten yn Dútslân. Dat binne wurden as 'merci' (tanke wol), 'pardon' (pardon/ekskús) en 'Gare' (stasjon). By de Frânske wurden yn it Lúksemboarchsk kin in ûnderskie makke wurde tusken wurden dy’t al aardich ynboargere binne lykas 'fëmmen' (Frânsk: fumer, Dútsk: rauchen, Frysk: smoke/rikje) en wurden wêrfan’tst de Frânske oarsprong hiel dúdlik sjochst en hearst lykas 'Accident' (Dútsk: Unfall, Frysk: ûngemak). De Frânske ynfloed is ek werom te finen yn gearstallingen lykas 'Haaptplat' (Frânsk: plat principal, Dútsk: Hauptgericht, Frysk: haadgerjocht).
Utopia (boek)
Utopia, wêrfan't de folsleine oarspronklike titel wie ''De optimo reip. statv, deque noua insula Vtopia, libellus uere aureus, nec minus salutaris quam festiuus'' ("In Wierlik Gouden Boekje, Net Minder Heilsum as Fermaaklik, oer de Bêste Steat fan in Republyk en oer it Nije Eilân Utopia"), is in wurk fan fiksje sawol as politike filosofy fan 'e hân fan 'e Ingelsk abbekaat, filosoof, skriuwer, steatsman en humanist Thomas More. It waard foar it earst útjûn yn 1516 en wie oarspronklik skreaun yn it Latyn. Yn Utopia beskriuwt More de ideäle steat oan 'e hân 'e religieuze, sosjale en politike aspekten fan 'e maatskippij fan 'e optochte eilânnaasje Utopia; de ûnmooglikens fan dat ideaal makke dat "utopia", ferfryske ta "utopy", meitiid de betsjutting fan "dreambyld" krige. Utopia wurdt rûnom beskôge as in masterwurk fan 'e Jeropeeske en de wrâldliteratuer en hat grutte ynfloed útoefene op beskate lettere religieuze en politike streamings. De earste Nederlânske fertaling ferskynde al yn 1553; de Fryske oersetting fan Piter Wibertus Brouwer waard útjûn yn 2002.
Eftergrûn
More begûn mei it skriuwen fan Utopia, yn maaie 1515, doe't er gesant yn Flaanderen, oan it hof fan 'e Dútske keizer Karel V, wie. Hy skreau earst de ynlieding en makke dêrnei de beskriuwing fan 'e Utopyske maatskippij, dy't úteinlik de twadde helte fan it wurk wurde soe. Werom yn Ingelân skreau er "riedsdialooch", wêrmei't er it boek yn 1516 foltôge. It waard noch datselde jiers printe en útjûn yn Leuven ûnder redaksje fan More syn goede freon Desidearius Erasmus, en nei't More der noch wat ferbetterings yn oanbrocht hie, waard it yn 1518 yn Basel werútjûn. Pas sechstjin jier nei More syn terjochtstelling, yn 1551, waard it foar it earst oerset yn it Ingelsk, troch de humanist Ralph Robinson. thumb|left|220px|In houtfyk fan [[Ambrosius Holbein út 'e printinge fan 1518.]]
De politike tinkbylden dy't yn Utopia beskreaun wurde, hawwe neitiid fan grutte ynfloed west op sawol it anabaptisme as it kommunisme. Hoewol't More it utopyske sosjalisme brûkte om 'e earste sosjalistyske ideeën te ferwurdzjen, fûnen lettere marksistyske ideologen syn tinken te simplistysk en te min grûne op reälistyske prinsipes. Boppedat waarden party sosjalisten fan it wurk ferfrjemde troch it religieuze boadskip en de ûnwisse, mooglike satiryske, toansetting.
Ynhâld
Utopia bestiet út twa boeken. It is skreaun yn in (doedestiden wenstige) dialoochfoarm, wêrby't it petear fierd wurdt troch More sels en in Raphael Hythlodaeus, in optocht personaazje dat withoefolle om utens reizge hat.
It earste boek is in krityk, wêryn't it libben yn Ingelân oan it begjin fan 'e sechstjinde iuw beskreaun wurdt. Tiranny en korrupsje hawwe dêr tier. De woartel fan alle kwea is it misbrûk fan priveebesit fan lân, dat liedt ta de útrûpeling fan 'e mannichten earmen troch de grutgrûnbesitters, wat wer in oanboazjende kriminaliteit feroarsaket.
Yn it twadde boek wurdt it tsjinstelde tafriel ôfskildere, fan 'e maatskipij op 'e fiktive eilânsteat Utopia. Oerhearsking en lúkse binne dêr ôfskaft en priveebesit fan lân bestiet der net. More giet alle slimme misstannen fan syn tiid bylâns, sij it religieuze, sosjale of politike, en jout op in filosofyske wize omtinken oan in oplossing. Dat docht er op in manear dy't syn tiid fier foarút wie.
Fryske oersetting
De Fryske oersetting fan Utopia (mei persiis deselde titel) ferskynde yn 2002 by Elektroanyske Letteren Fryslân te Ljouwert, mei stipe fan 'e provinsje Fryslân. De Fryske fertaling is fan 'e hân fan Piter Wibertus Brouwer te Rotterdam, en de ynformative ynlieding waard skreaun troch Eric Hoekstra.
Karel en Elegast
Karel en Elegast, yn it oarspronklike Nederlânsk Karel ende Elegast, is in Midsiuwsk Nederlânsktalich epysk gedicht fan 1414 dichtregels yn 'e foarm fan in ridderroman. It is nei alle gedachten oan 'e ein fan 'e tolfde iuw skreaun, of oars yn 'e trettjinde iuw, troch in ûnbekende auteur. De haadrol is weilein foar Karel de Grutte, dy't as ljochtsjend foarbyld fan in kristlike kening presintearre wurdt, en it ferhaal spilet yn 'e omkriten fan dy syn kastiel te Ingelheim. It is ien fan 'e wichtichste Midnederlânske teksten dy't bewarre bleaun binne. De Fryske oersetting fan Klaas Bruinsma waard útjûn yn 1994.
Ynhâld
De held fan it ferhaal is de eale rôver Elegast ("Elvegeast"), dy't mooglik de Kening fan 'e Elven foarstelle moat. Hy is, nei't it skynt, in âlde freon fan Karel de Grutte, dy't yn ûngenede fallen en nei in wâld ferballe is, dêr't er himsels ûnderhâldt as strûkrôver dy't stelt fan 'e riken en jout oan 'e earmen, in soarte fan Robin Hood avant la lettre dus. Troch syn elfske komôf is Elegast by steat om minsken op magyske wize yn 'e sliep falle te litten en slotten sûnder kaaien te ûntsluten, en hat er in magysk krûd dat makket dat er mei bisten prate kin as er it yn 'e mûle docht.
It ferhaal begjint as Karel de Grutte in fizioen hat dat him oantrunet om yn momkape op it dievepaad te gean, wat liedt ta syn nachtlike moeting mei Elegast yn it wâld. Elegast werkent de kening net, mei't dy ferklaaid is as rôver. As Karel útsteld dat se fan 'e kening stelle sille, bewiist Elegast syn trou troch dat te wegerjen. Ynstee nimt er Karel mei om yn te brekken yn it kastiel fan Karel syn sweager, Eggerik fan Eggermonde. As se dêr ienris binne, heart Karel by tafal hoe't Eggerik mei syn frou syn plannen besprekt om him dea te dwaan en sels kening te wurden.
De oare deis, as Eggerik oan it hof komt, lit Karel him oppakke. Elegast fjochtet dan in duël mei Eggerik út en ûntmaskeret him as in ferrieder (troch him te ferslaan, wat betsjut dat God sprutsen hat). Eggerik wurdt dan terjochtsteld en syn wiif wurdt as beleanning oan Elegast ta frou jûn. Elegast wint sa syn goede namme werom en hy nimt syn rjochtlike plak oan Karel syn hof wer yn.
Fryske oersetting
De Fryske oersetting fan Karel ende Elegast ferskynde yn 1994 ûnder de titel Karel en Elegast by Utjouwerij Frysk en Frij te Ljouwert, yn gearwurking mei Elektroanyske Letteren Fryslân en mei stipe fan 'e provinsje Fryslân, de Boelstra-Olivier Stichting, de Boersma-Adema Stichting, de Douwe Kalma Stifting, de Stichting Juckema-Siderius Fonds, allegear te Ljouwert, en de P.W. Janssen's Friesche Stichting op it Oranjewâld. De Fryske fertaling is fan 'e hân fan Klaas Bruinsma te Aldemardum.
Santiger jierren
"Santiger jierren", "jierren santich" of "jierren '70" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
Kashyyyk
Kashyyyk (útspr.: [kɑˈʃiːk], likernôch: "ka- sjiik ") is in fiktive planeet út 'e Star Wars-franchise. It is de thúswrâld fan 'e Wookiees, dy't yn 1978 yntrodusearre waard yn 'e Star Wars Holiday Special. De planeet foarme neitiid in setting yn ferskate Star Wars-wurken (benammen romans), en ferskynde yn 2005 foar it earst op it wite doek yn 'e film Star Wars: Episode III – Revenge of the Sith, it ôfslutende diel fan 'e Star Wars-prequeltrilogy. De opnamen foar de sênes op Kashyyyk út dy film waarden dien by Phuket, yn Tailân.
Yn it Star Wars-hielal makket Kashyyyk diel út fan it planetestelsel mei deselde namme yn 'e sektor Mytaranor fan 'e Midrâne fan it Stjerrestelsel. It is in terrestryske planeet mei in diameter fan 12.765 km, dy't om in stjer rûntsjedraait dy't ek Kashyyyk hjit. De planeet hat trije moannen, in deilingte fan 26 oeren en in jierlingte fan 381 dagen. It grutste part fan 'e kontininten fan Kashyyyk is oerdutsen mei tuskenbeiden reinwâld, hoewol't der ek tropysk reinwâld en berchtmen binne. Der bestiet gâns floara en fauna mei in wielderige plantegroei en in grut bioferskaat. De lânseigen yntelliginte soarte bûtenierdske wêzens op 'e planeet binne de Wookiees, dy't foar it meastepart Shyriiwook sprekke en in wrâldregear ynsteld hawwe dat de Wookiee Ried hjit. De haadstêd is Kachirho; oare gruttere plakken binne Awrathakka, Kepitenochan, Palsaang, Rwookrrorro, Thikkiiana en de Keninklike Stêd fan Kashyyyk.
Yn 'e iere skiednis fan Kashyyyk waard de planeet oerweldige troch de Czerka Korporaasje, dy't de Wookiees mei heger ûntwikkele technology ta slaven wist te meitsjen oant de ynfallers by in opstân ferdreaun waarden. Yn 'e tweintich jier foarôfgeande oan 'e perioade dy't yn 'e Skywalker Saga yn byld brocht wurdt, moasten de Wookiees, omreden fan 'e strategyske lizzing fan Kashyyyk, ferskate kearen in ynvaazje fan 'e androïdelegers fan 'e Hannelsfederaasje ôfslaan. Yn 'e Kloane-oarloggen fochten de Wookiees oan 'e kant fan 'e Galaktyske Republyk tsjin 'e separatistyske Konfederaasje fan Unôfhinklike Stelsels, dêr't de Hannelsfederaasje him by oansletten hie. De Konfederaasje begûn in nije ynvaazje, mar (sa't te sjen is yn Star Wars: Episode III – Revenge of the Sith) waarden de fijannige troepen troch de Wookiees ferdreaun mei de help fan Jedi-masters Yoda en Luminara Unduli.
Doe't kânselier Palpatine syn steatsgreep útfierde en de Galaktyske Republyk ferfong troch it Galaktysk Keizerryk mei himsels as autokratysk regearjend keizer, liet er mei-iens Oarder 66 útgean. Dat hold in foarprogrammearre befel oan 'e kloansoldaten fan it Grutte Leger fan 'e Republyk yn om harren Jedi-ofsieren te fermoardzjen. By dy Grutte Suvering fan 'e Jedi waard de Jedi Oarder frijwol útrûge, mar Yoda ûntkaam mei de help fan 'e Wookiees oan 'e moardoanslach. Neitiid waard Kashyyyk ferovere troch de Keizerlike Striidkrêften.
De Wookiees hiene mear as oare rassen fan bûtenierdske wêzens te lijen ûnder it skrikbewâld fan it Keizerryk, mei't se folsein ta slaven makke waarden. Ferskate fersetssellen wiene yn dy tiid aktyf op Kashyyyk, net inkeld dy fan 'e Wookiees, mar ek de partisanen fan Saw Gerrera. Nei teminsten ien mislearre opstân slagge it de Wookiees koart nei de Keizerlike nederlaach yn 'e Slach by Endor om it Keizerlik jok ôf te smiten en Kashyyyk te befrijen. Tritich jier letter, by de opkomst fan 'e Earste Oarder, waard Kashyyyk fannijs it toaniel fan in ynvaazje, mar nei de nederlaach en it definityf ferskieden fan 'e út 'e dea opstiene keizer Palpatine yn 'e Slach by Exegol slagge it de Wookiees mei de help fan it Ferset om mei de Earste Oarder ôf te weven.
Nije Maas
thumb|Lokaasje fan de Nije Maas yn [[Nederlân]] thumb|De Nije Maas nei it easten ta sjoen
De Nije Maas is in rivier yn de Nederlânske provinsje Súd-Hollân. De rivier is 24 km lang. De stêden Rotterdam, Skiedam en Flaardingen lizze oan dit wetter. De Nije Maas begjint by Slikkerveer dêr't er ûnstiet út de gearrin fan de Noard en Lek. Dêrnei streamt er troch it stedske gebiet fan Rotterdam en rint gear mei de Alde Maas dêr't er de Scheur foarmet. Dêrnei streamt it wetter yn de Nije Wetterwei om dêrnei de Noardsee yn te streamen. Oan de Nije Maas lizze fanâlds in tal havens, de meast wichtige is de Haven fan Rotterdam, mar hjoed-de-dei is de measte hannel ferskood nei de Nije Wetterwei en oare wettergongen (Calandkanaal, Hartelkanaal, ensfh).
31e iuw f.Kr.
De 31e iuw f.Kr. of ienentritichste iuw foar Kristus rûn fan 1 jannewaris 3100 f.Kr. oant 31 desimber 3001 f.Kr.
Nije Maas
Geografy
De namme fan de rivier hat it wurd "Maas" deryn, dochs is de Nije Maas ien fan de wichtichste ôfspjaltings fan de Ryn. Der hat hast gjin wetterôffier fan de Maas yn de Nije Maas west. Wol wie der ôffier fan de Maas yn de Alde Maas. Dy rivier wie foar 1904 in wichtige ôffierrivier fan de Maas en foar 1421 sels de haadmûning dêrfan. De oarspronklike mûning fan de Nije Maas stiet fanâlds al bekend as de Maasmûning en Rotterdam stiet bekend as de Maasstad ("Maasstêd"). Lykwols wurdt de regio om de rivier hinne oantsjutten as Rijnmond ("Rynmûning"), itjinge de werklikheid is..
Skiednis
Yn de Midsiuwen waard de rivier sjoen as de ûnderrin fan de Merwede, en waard de Nije Maas, tegearre mei de rivier de Noard, troch de pleatslike befolking Merwe neamd. De rivier foarme tegearre mei de Maas in brede mûning, dy't yn de Romeinske tiid Helinium neamd waard. Yn de Midsiuwen feroare de rin fan de Maas gauris. It gefolch wie dat de rin fan de Maas troch it hjoeddeiske Botlekgebiet, by Brylle lâns nei de Noardsee gie. Stêden lykas Flaardingen, Skiedam en Rotterdam ferlearen dêrtroch harren ferbining mei de Noardsee.
Boppedat feroare de Merwede syn rin ek. Nei de Sint-Elisabetsfloed fan 1421 waard it grutste part fan it wetter fan de Merwede, dat troch de Ryn oer de Waal oanfierd waard, en ek troch it wetter fan de Maas, tusken Doardt en Werkendam yn súdwestlike rjochting laat waard troch de Biisbosk hinne de see yn.
It gefolch wie, dat de Maasmûning hieltyd mear fersâne. Dêrom waard yn 1830 it Kanaal troch Foarne groeven. It fersânjen fan de mûning fan de Scheur en de Nije Maas, en om't de Kanaal troch Foarne net al te wiid wie, makke it berikken fan de havenstêden hieltyd dreger. Dêrom waard tusken 1866 en 1872 de Nije Wetterwei groeven. De oarspronklike mûning fan de (Alde en Nije) Maas, dat dêre ek wol Brylske Maas (Brielse Maas) neamd waard, waard yn 1950 by Eastfoarne ôfdamme. De eardere rin is noch werom te sjen oan de Botlek en de Brylske en Eastfoarnske Mar.
De Scheur bûgde earder by de Maeslantkearing nei it suden ta, om troch, dy't no de Eastfoarnske Mar is, yn see út te mûnjen. By it oanlizzen fan de Nije Wetterwei (der moast 4,3 km troch de dunen groeven wurde) waard de Scheur ôfdamme.
Rivierkrusings
thumb|right|270px|De [[Erasmusbrêge oer de Nije Maas yn Rotterdam.]]
Fan west ta east:
thumb|center|500px|Detailkaart Nije Maas
Mille Lacs-Yndianen
Dêrby waard besletten dat de leden fan 'e beide Odjibwe-troepen alle seremoniële dûnsen en lieten fan 'e pleatslike Eastlike Dakota-troep leare soe, wylst de Dakota freedsum troch de Odjibwe assimilearre wurde soene. Mei't dêrtroch de oantsjuttings Odjibwe en Dakota net mear tapaslik wiene, krige it nije stamferbân de neutrale namme fan 'Mille Lacs-Yndianen'. Neitiid ûntjoech de nije stamme him troch syn mingde ôfstamming ta in knooppunt foar en ferbining tusken de kultueren fan 'e Odjibwe en de Sû (Sioux; dêr't de Dakota it eastlike folksdiel fan foarmje).
Hjoed de dei identifisearje de Mille Lacs-Yndianen harsels allegear as etnyske Odjibwe, mar in soad fan harren hawwe de Ma’iingan (Wolf) as har wichtichste toatem, wat harren Dakota-ôfstamming ferriedt, mei't dy toatem by de Odjibwe net foarkomt. De Mille Lacs-Yndianen wurde yn 'e Feriene Steaten fertsjintwurdige troch de federaal erkende Mille Lacs Troep fan Odjibwe, dy't yn 1934 gearstald waard út 'e Mille Lacs-Yndianen, de Sandy Lake- en Rice Lake-troepen fan 'e Mississippy-Tsjippewa en de westlike helte fan 'e St. Croix-troep fan 'e Boppemarder Tsjippewa. In lyts diel fan harren is yn 'e twadde helte fan 'e njoggentjinde iuw ferfearn nei it White Earth Yndianereservaat en ôfstammelingen fan dy groep meitsje no diel út fan 'e federaal erkende White Earth Naasje.
Lagune
In lagune (fan it Italjaanske laguna) of strânmar is in oerflaktewetter tusken de kust (lykas in strân) oan 'e iene kant, en oan 'e oare kant in skoarrewâl of strânwâl oan see of oars in koraalrif. In lagune kin in iepen ferbining mei de see hawwe, mar it komt ek foar dat it hielendal fan 'e see ôfsletten is. Dat wol net sizze dat de lagune dan swiet wetter befettet, want troch ûndergrûnske trochsipering lekt it sâlte seewetter der hoe dan ek yn troch. As in lagune fet wurdt troch ien of mear rivieren, sprekt men fan in haf.
It ûntstean fan in lagune kin fral yn ferbân brocht wurde mei de streamingsrjochting fan it wetter yn see, dat troch dy streaming meitiid in skoarrewâl foar de kust opsmyt. Lagunen binne oer it algemien frij lyts, mar se komme ek foar ter grutte fan in binnensee, lykas Garabogazköl oan 'e kust fan 'e Kaspyske See yn Turkmenistan, dy't in oerflak hat fan likernôch 18.000 km². Ien fan 'e bekendste lagunen is de Lagune fan Feneesje, dêr't de Italjaanske stêd Feneesje oan leit.
In lagune hat sa'n heech wetterpeil dat der, sels as der noch wol in ferbining mei de see bestiet, gjin grutte tijferskillen binne. In lânfoarm dy't op in lagune liket, mar wol grutte tijferskillen hat wêrby't dielen fan it gebiet hieltyd tydlik drûchfalle, hjit in waad. Lagunen yn 'e foarm fan strânmarren hawwe ornaris in tige igale boaiem en binne almeast ûndjip. Foar lagunen dy't troch koraalriffen by atollen foarme wurde, giet dat net op; dy hawwe faak ek djippe dielen.
It sâltgehalte fan lagunen rint sterk útinoar. Strânmarren mei in tafier fan swiet wetter, lykas haffen, binne folle minder sâlt as de oanbuorjende see. Strânmarren yn waarme, drûge klimaten sûnder sa'n oanfier, kinne troch ferdamping fan it wetter út 'e ûndjippe lagune krekt oansjenlik sâlter wêze as it neibye seewetter.
Lexicon Frisicum
thumb|Lexicon Frisicum It Lexicon Frisicum wie de oanset fan in Frysk wurdboek. It wurdboek waard yn 1872 skreaun troch Joast Halbertsma, yn it Latyn, de taal fan de wittenskip. It wurdboek beskreau 6400 wurden, wat mar in lyts diel is fan de totale wurdskat, trochdat Halbertsma ferstoar eardat er it boek ôfmeitsje koe. It boek ferskynde postúm, trije jier nei syn dea. It boek fan Halbertsma wie it earste boek dat systematysk it eigentiidske Frysk beskreau, it 'Nij-Frysk'. It Lexicon Frisicum wie bedoeld foar taalgelearden en oare wittenskippers. De Lexicon Frisicum late úteinlik ta it wittenskiplike Grut Frysk Wurdboek (1984-2011) fan de Fryske Akademy, en dêrmei ta in ferskaat oan oare wurdboeken dy’t by de Fryske Akademy ferskynd binne.
Fryske oersetting
It útwreide Lexicon soe yn in Fryske oersetting in boek fan wol 1500 siden wurde. Dêrom waard troch de provinsje Fryslân keazen om in online ferzje te publisearjen. Sa koe de Latynske ynhâld troch in gruttere groep minsken lêzen wurde. Yn 2020 waard in diel fan de Fryske oersetting online setten troch leksikograaf en taalkundige Anne Dykstra út Akkrum en syn kollega Bouke Slofstra en in tal frijwilligers. De Fryske online oersetting wie yn 2020 foar 60 persint klear, 30 persint wie doe oerset yn it Nederlânsk en 30 persint yn it Ingelsk.
Benefisium
In benefisium (fan it Latynske bene = goed en ficere = dwaan) wie in as geunst oanbean amt yn de Midsiuwen. It waard yn it wrâldske en tsjerklike rjocht brûkt.
Wrâldsk rjocht
Yn de ekonomy fan it Frankyske Ryk dêr't ruiljen ornaris as betelmiddel brûkt waard, waarden lienmannen beleanne troch harren grûn, en de frucht dêrfan te jaan. Dat waard ynearsten benefisium neamd en dêrmei koe de hear syn fazallen ûnder himsels ferbûn hâlde. Hja wiene ferplichte de hear te helpen mei striidkrêften yn strideraasjes. Sa ûntjoech him stadichoan it systeem fan it feodalisme. Fan de tsiende iuw ôf waard der mear sprutsen fan feodum en waard benefisium allinnich mar brûkt foar it tsjerklik amt.
Isabel Ruiz Lucero
Isabel Ruiz Lucero, famkesnamme: Isabel Ruiz (Albuquerque (Nij-Meksiko), 30 maart 1989) is in Amerikaansk keunstskilderesse, yllustrator en striptekeneresse, dy't dêrnjonken aktyf is as ûndernimster.
Libben en karriêre
Ruiz waard yn 1989 berne yn Albuquerque, yn 'e Amerikaanske steat Nij-Meksiko, as de dochter fan 'e Meksikaanske ymmigranten en ûnderwizers Ismael en Maria Ruiz. Oars as de measte Latino's is hja net roomsk grutbrocht, mar as lid fan 'e protestantske Sânde-Deisadvintisten. Ruiz folge de legere skoalle, middelskoalle en middelbere skoalle oan sânde-deisadvintistyske privee-ynstituten. Doe't se learlinge wie oan 'e Sandia View Academy, yn Corrales, mette se yn 2004 Mario Lucero, mei wa't se op 24 oktober 2014 (persiis tsien jier nei harren earste ôfspraakje) troude.
Aurra Sing
Aurra Sing is in fiktyf personaazje fan minder belang út 'e Star Wars-franchise. Hja is in froulike preemjejager dy't ta it bûtenierdske ras fan 'e Palliduvanen heart. Sing waard troch Lucasfilm-meiwurker Doug Chiang ûntwikkele foar de film Star Wars: Episode I – The Phantom Menace (1999), dêr't se úteinlik inkeld in koarte cameo yn hie. Se spile in prominintere rol yn 'e tekenfilmsearje Star Wars: The Clone Wars. De rol fan Sing waard yn The Phantom Menace spile troch aktrise Michonne Bourriague, wylst de dialooch fan it personaazje yn The Clone Wars ynsprutsen waard troch stimaktrise Jaime King.
Untwikkeling
Aurra Sing waard ûntwikkele troch Doug Chiang, in meiwurker fan 'e filmstudio Lucasfilm, nei't Star Wars-betinker George Lucas frege hie om mear útwurke personaazjes dy't mank it publyk te sjen wêze soene by de Boontajûnsklassiker, de podrace troch de woastyn op 'e planeet Tatooine, dy't diel útmakket fan 'e film Star Wars: Episode I – The Phantom Menace (1999). It wie nea de bedoeling dat Sing dêryn in grutte rol krije soe, mar úteinlik hie se inkeld in cameo wêrby't se in pear tellen yn byld brocht waard. Foar de tekenfilmsearje Star Wars: The Clone Wars (2008-2014 en 2020) waard Sing wer fan stâl helle, en yn ferskate ôfleverings waard doe har personaazje fierder útwurke. Har dialooch waard dêrby ynsprutsen troch stimaktrise Jaime King. Yn maaie 2018 makke King har man Kyle Newman buorkundich dat it de bedoeling west hie dat Sing yn ien fan 'e skraste ôfleverings fan 'e searje omkomme soe.
Fiktive biografy
Aurra Sing is in froulike, benei minsklike Palliduvaanse, dy't berne is op Nar Shaddaa, de grutste moanne fan Nal Hutta, de thúswrâld fan 'e Hutts. Har heit hat se nea kennen en har mem wie te earm om foar har soargje te kinnen. Al hiel jong is se omreden fan har Krêftgefoeligens opnommen yn 'e Jedi Oarder, mar as se folwoeksen wurdt, ferlit se de Oarder sûnder ea Jedi-ridder wurden te wêzen. Om dyselde tiid hinne lit se in comlink yn har harsens ynbouwe; dat liedt ta har opmerklikste lichemsskaaimerk: in antenne dy't har út 'e holle stekt.
Neitiid set se útein mei in bestean as preemjejagerinne en hiermoardneresse, wêrby't se al rillegau in reputaasje opbout fanwegen har ûnmeilydsumens en har feardichheden as skerpskutter. Sing hat yn dy snuorje gedoente mei sawol de Mandaloriaanske preemjejager Jango Fett as de Sith-ridder Darth Maul. Teffens hat se in koarte romantyske relaasje mei de piraat Hondo Ohnaka. Om 'e tiid fan 'e Nabookrisis hinne is Sing mank it publyk oanwêzich by de Boontajûnsklassiker, in spektakulêre podrace troch de woastyn op 'e planeet Tatooine, dy't dat jiers wûn wurdt troch de njoggenjierrige minsklike jonge Anakin Skywalker.
Yn 'e Kloane-oarloggen smyt Sing de lapen gear mei de jonge preemjejager Boba Fett, de soan/kloan fan Jango Fett, dy't út is op wraak op Jedi-master Mace Windu foar de dea fan Jango yn 'e Earste Slach om Geonosis (sjoch: Star Wars: Episode II – Attack of the Clones). Boba sabotearret it romteskip fan Windu en lit it delstoarte op in planeet Vanqor. Hy, Sing en de preemjejagers dy't harren meistanners binne, nimme dan leden fan 'e bemanning yn gizeling om Mace Windu nei harren ta te lokjen. Fett komt sekuer foar om geweld tsjin syn mei-kloanen te brûken, mar Sing hat net sokke skrupules en fermoardet Windu syn ûnderbefelhawwer. Uteinlik wurde Fett-en-dy opspoard troch de Jedi-ridders Plo Koon en Ahsoka Tano. Boba wurdt finzen nommen en Sing naait út yn Boba syn romteskip, de Slave I. Mei't dat lykwols earder ûnklear makke is troch Ahsoka, stoart it del op Vanqor. Koon en Ahsoka nimme oan dat Sing dêrby omkommen is, mar eins is se noch yn libben. Se wurdt neitiid út it wrak rêden troch Hondo Ohnaka.
Hoe't it ôfrint mei Sing wurdt nea sjen litten, mar yn 'e film Solo: A Star Wars Story (2018) wurdt de krimineel Tobias Beckett priizge troch de smokkelder Lando Calrissian om't er Sing út 'e ljochten holpen hat. Beckett reägearret dêrop troch te sizzen dat hý har net fermoarde hat; dat wie de swiertekrêft. Hy hat har inkeld in triuwke jûn.
Keppelings om utens
List of Star Wars characters
Toer fan Londen
thumb|300px|Plattegrûn fan de Tower of London De Toer fan Londen (Tower of London), is in gebou yn Londen, oan de rivier de Teems. Yn de rin fan de iuwen hat it gebou tsjinne as fort, keninklik paleis, steatsfinzenis, munt, garnizoen, museum en arsenaal. De tichteby lizzende Tower Bridge hat syn namme te tankjen oan it gebou, dat sûnt 1988 op de Wrâlderfgoedlist fan UNESCO stiet.
De "Constable of the Tower" hat it bestjoer fan de Tower of London, oer gebouwen, personiel en hiem. It is meastal in hegere militêr. Teffens beheart er de Kroan en oare keninklike by steatssaken. Hy wurdt foar fiif jier beneamd.
Skiednis
Begjinnend yn 1078 (en mooglik duorjend oant 1100) waard fanwegen Willem de Oermasterder de Wite Toer (White Tower) boud, in fjouwerkant stiennen fort dat tsjinje moast ta beskerming fan de Normandyske feroverders tsjin oanfallen fan binnen en bûten. Eardere forten op dat plak wienen meast fan hout west. De White Tower hat syn namme te tankjen oan de wite stien dy't der yn ferwurke sit. Kening Richard Liuwehert liet de slotgreft grave, dy't fold wie mei wetter fan de Teems. Letter waarden ekstra ferdigeningsmuorren om it fort set en sa ûntstie in gebouwekompleks dat koartwei "Tower" neamd waard. It oarspronklike fort stiet sûnt feitlik midden yn in grutter kastiel.
De Tower wie foar it lêst paleis yn de tiid fan Jakobus I (1566-1625). It is ferneamd wurden as finzenis foar fral lju út de hege fermiddens. Sa waard bygelyks keninginne Elisabeth I in skoft fêstset yn de Toer ûnder it bewâld fan har suster Maria Tudor. Ien fan de lêste finzenen fan de Toer wie Rudolf Hess yn de Twadde Wrâldkriich. De twaling Ronald en Reginald Kray sieten der yn 1952 in pear dagen fêst om reden fan tsjinstwegering.
Op 't heden is de Tower in toeristyske attraksje fan belang, û.o. fanwegen de kroanjuwelen en de moaie samling harnassen en wapens.
Eksekúsjeplak
De Tower is ek (wreed)ferneamd as eksekúsjeplak fan tal fan pommeranten. Misdiedigers út de legere klassen waarden meastal ferhinge op iepenbiere eksekúsjeplakken yn de stêd, en guon ferneamde feroardielden, lyks Thomas More, waarden yn it iepenbier terjochtsteld op Tower Hill. Ealju (fral froulju) waarden somtiids yn it kompleks ûnthalzge op Tower Green en dêrnei bedobbe yn de keninklike kapel 'St. Peter ad Vincula'.
Karút persoanen dy't yn de Tower ûnthalzge waarden:
George fan Clarence, broer fan Eduard IV fan Ingelân, waard om reden fan ferried deadien yn febrewaris 1478. Twa soannen fan Eduard IV binne faaks ek yn de Tower omkaam neidat harren omke Richard III kening waard, mar it hoe en wat is nea dúdlik wurden.
<Gallery> Ofbyld:Tower of London 2006-11.jpg|Poarte Ofbyld:Tower of london interior bs.jpg|White Tower File:TowerOfLondonMoat.jpg|Drûge greft (moat) fan de Toer Ofbyld:Yeoman.warder.toweroflondon.arp.jpg|In Yeoman Warder, fanâlds de beweitsers fan de Toer, no gidsen
Miklós Béla Hoffer
Libben
Hoffer waard yn 1910 yn Boedapest berne út Hongaarske âlden dy't fan etnysk Dútsk komôf wiene. Hy kaam yn 1919 mei in bernetransport nei Nederlân. Hy folge de kweekskoalle yn Hilfertsom en waard dosint yn Fryslân; yn Huzum wie Beb Mulder ien fan syn learlingen. Hoffer boaske yn 1941 oan Agatha Theodora van der Werf (1910-2012). Yn 1949/1950 waard er naturalisearre ta Nederlanner.
Neist learaar wie Hoffer lid fan de Friese Kunstkring en aktyf as byldhouwer. Hy wurke figueratyf yn hout en stien en makke ûnder mear kristlik religieusk wurk.
Amerikaanske Pasifyske Float
De Amerikaanske Pasifyske Float (Ingelsk: United States Pacific Fleet), offisjele ôfkoarting: USPACFLT, is in float fan 'e Amerikaanske Marine en in militêre kommandostruktuer dy't it hiele gebiet fan 'e Stille Oseaan beslacht. It makket ûnderdiel út fan it Amerikaanske Yndo-Pasifysk Kommando, de geografyske ûnderferdieling fan 'e Amerikaanske Striidkrêften dy't ek de Yndyske Oseaan omfettet. It haadkertier fan 'e Amerikaanske Pasifyske Float is fêstige yn Pearl Harbor, op Hawaï, mar de wichtichste bases lizze by San Diego, yn Kalifornje.
Skiednis
De Amerikaanske Pasifyske Float waat yn 1907 oprjochte, doe't it Amerikaansk Aziatysk Eskader en it Amerikaansk Pasifysk Eskader fan 'e Amerikaanske Marine gearfoege waarden. Yn 1910 waarden de oarlochsskippen fan it Earste Eskader fan 'e Pasifyske Float wer weromformearre ta in aparte Amerikaanske Aziatyske Float (legere yn Manilla yn 'e Filipinen, dy't doe in Amerikaanske koloanje foarmen). Yn 1922 waard de yndieling fan 'e Amerikaanske Marine folslein feroare, mei noch mar ien float, de Amerikaanske Float. It (gruttere) diel dêrfan yn 'e Stille Oseaan waard doe omneamd ta de Slachfloat, wylst it (lytsere) diel yn 'e Atlantyske Oseaan de Ferkenningsfloat kaam te hjitten.
It haadkertier fan 'e Slachfloat wie fêstige yn San Pedro, oan 'e kust fan Kalifornje. Dat wie ek de thúsbasis foar slachskippen, fleandekskippen en swiere krusers. De thúsbasis foar lichte krusers, torpedoboatjagers en dûkboaten wie fêstige yn San Diego. Om in sinjaal te stjoeren nei Japan, dat syn macht yn East-Aazje almar fierder útwreide, waard yn 'e simmer fan 1940 besletten de Slachfloat te ferpleatsen nei it Marinestasjon Pearl Harbor, oan 'e súdkust fan it Hawaïaanske eilân Oähû. Dy ferhuzing krige begjin 1941 syn beslach.
De ferpleatsing nei Pearl Harbor wie in politike beslissing dêr't de marine it út noch yn net mei iens wie. Admiraal James O. Richardson, de kommandant fan 'e Slachfloat, reizge sels ôf nei de Amerikaanske haadstêd Washington, D.C. om persoanlik tsjin tsjin it beslút te protestearjen. Fan gefolgen waard er út syn funksje ûntheft en ferfongen troch admriaal Husband E. Kimmel. De Pasifyske Float kaam op 'e nij ta wêzen troch Algemiene Oarder 143, dy't per 1 febrewaris 1941 de Amerikaanske Float wer opspjalte yn ferskillende Amerikaanske Atlantyske, Aziatyske en Pasifyske floaten.
Op 'e iere moarn fan 7 desimber 1941 fierde de Keizerlike Japanske Marine in ferrassingsbombardemint út op it Marinestasjon Pearl Harbor en oare doelen op Oähû. Dat bombardemint, dat bekend kaam te stean as de Oanfal op Pearl Harbor, wie bedoeld om 'e Amerikaanske Pasifyske Float mei ien ferpletterjende klap út te skeakeljen, sadat de Japanners de hannen frij hawwe soene foar de ferovering fan 'e Amerikaanske, Britske en Nederlânske koloanjes yn Súdeast-Aazje. Der waarden fjouwer Amerikaanske slachskippen en ferskate oare marineskippen ta sinken brocht, nochris fjouwer slachskippen en ferskate oare skippen skansearre en yn totaal kamen der oan 'e Amerikaanske kant 2.403 minsken om. De Feriene Steaten, dy't har oant dy tiid ôfsidich holden hiene yn 'e Twadde Wrâldoarloch, waarden dêrtroch op abrupte en ûntsjinkearbere wize by it konflikt belutsen.
Om't de slachskippen yn 1941 noch beskôge waarden as de wichtichste oarlochsskippen, tochten de Japanners harren doel berikt ta hawwen, mar neitiid die bliken dat de fleandekskippen eins folle wichtiger wiene foar moderne oarlochfiering op see. En de trije fleandekskippen fan 'e Pasifyske Float hiene op it stuit fan it bombardemint net yn 'e haven oanwêzich west. Yn 'e fierdere oarloch yn 'e Stille Oseaan spile de Pasifyske Float mei syn fleandekskippen in rol fan krúsjaal belang, benammen yn grutte seeslaggen as de Slach yn 'e Koraalsee, de Slach by Midway en de Slach yn 'e Filipinensee, mar ek troch it fasilitearjen en ûnderstypjen fan amfibyske operaasjes, lykas de Salomoneilânske Kampanje, de Gilbert- en Marshalleilânske Kampanje, de Slach yn 'e Golf fan Leyte, de Slach om Iwo Jima en de Slach om Okinawa.
Nei de kapitulaasje fan Japan yn augustus 1945 naam de Pasifyske Float diel oan Operaasje Magic Carpet, de repatriëarring fan hûnderttûzenen Alliëarde troepen nei harren heitelân. Sûnt 1950 wie de Pasifyske Float belutsen by ferskate konflikten yn it ramt fan 'e Kâlde Oarloch, wêrûnder de Koreaanske Oarloch (1950-1953), de Earste Taiwankrisis (1954-1955), de Twadde Taiwankrisis (1958) en de Fjetnamoarloch (1961-1973). Yn 1971 waard foar it earst de jierlikse RIMPAC-oefening holden, wêryn't de Pasifyske Float gearwurket mei de marines fan Kanada, Japan, Austraalje, Nij-Seelân, it Feriene Keninkryk, Súd-Koreä en oare lannen (de dielname wikselet). Op 1 oktober 1990 waard de Amerikaanske Marine yn Alaska en de Aleoeten losmakke fan 'e Pasifyske Float om tenei as marinekomponint fan it Alaskakommando fan it Amerikaanske Leger te fungearjen.
Ad Noyons
Ad Noyons (Utert, 11 augustus 1916 – Saandam, 9 septimber 2000) wie in Nederlânsk akteur.
Wurkpaad
Noyons studearre yn 't earstoan rjochten, mar gie yn 1941 nei de tonielskoalle. Syn earste rol spile er by de Die Ghesellen van den Spele. Yn 1946 die er mei oan de harkspulkearn. Yn 1947 krige er in kontrakt by it Rotterdams Toneel.
Dêrnei hat er spile yn en meidien oan allerhanne radio- en tillefyzjeprogramma's. Yn 1973 kaam er yn it bestjoer fan de Noorder Compagnie.
Hy hie yn 1983 in lyts roltsje yn 'e horrorfilm De Lift. Yn 1984 spile er yn Opzoek naar Yolanda de rol fan J. Razendijk; tegearre mei syn oare helte G.H. Razendijk-Klepjes (Ellen de Thouars) foarme er in pear út Almere.
De lêste jierren fan syn karriêre wie er as toanielakteur fral warber yn Noard-Nederlân. Earst by Toanielgroep Noorder Compagnie en nei't dy opheft wie by it troch him en akteur Felix Troch stichte Toanielgroep Stee.
Grutte Priis Formule 1 fan Bachrein 2013
Utslaggen fan de Grutte Priis Formule 1 fan Bachrein 2013 yn Sakhir op 21 april. It wie de fjirde race fan 19 races fan de Formule 1 yn 2013. Hy waard op it Bahrain International Circuit hâlden. De race waard hâlden oer 57 omgongen, op it 5,4 km lange sirkwy foar in raceôfstân oer 308,4 kilometer.
Bad Bellingen
Bad Bellingen is in Dútske gemeente yn it Landkreis Lörrach yn Baden-Wuertemberch. De gemeente, dy't krapoan 4.000 ynwenners hat, leit fuort oan de Ryn en grinzget dêrmei yn it westen oan Frankryk.
St. Helen's Bishopsgate
Skiednis
De tsjerke datearret út de 12e iuw en waard foar it earst neamd yn 1210 as in twaskepige tsjerke fan de Benediktinen.
Oant de opheffing fan de priorij yn 1538 wie de tsjerke yn twa dielen opdield. It noardlike diel bleau foarbeholden oan de nonnen en it súdlike diel wie foar it gewoane tsjerkefolk ornearre. It is it iennige gebou fan in frouenkleaster, dat hjoeddedei noch yn de City of London te finen is. De lêste kleastergebouwen waarden yn 1799 ôfbrutsen.
De tsjerke ûngergyng dêrnei in slagge restauraasje, alhoewol't in protte fan de âldere monuminten yn de tsjerke folslein ferneatige wiene.
In ferneamd tsjerkelid fan de St. Helen's wie William Shakespeare.
Mir (romtestasjon)
200px|right thumb|Mir Mir (Мир, Russysk foar frede of wrâld) wie in Sowjet (letter Russysk) romtestasjon. It is mei Juri Gagarin's earste romteflecht fan 1961 en de Sputnik-satelliten ien fan de hichtepunten fan de Sowjet romtefeart. Op 390 km hichte is de Mir yn de 15 jier fan it bestean 86.325 kear om de ierde flein en der ha mear as 100 romtefarders west.
De kearnmodule fan de Mir waard yn 1986 lansearre. De Kvant (1987), Kvant-2 (1989), Kristal (1990) binne modulen en wreidzje de wittenskiplike mooglikheden út. Mei de Spektr module (1995) kaam der leefromte foar Amerikaanske astronauten, yn datselde jier soe der in keppelingsmodule bykomme foar it ienfâldiger keppeljen fan Space Shuttle's oan de Mir. De lêste module dat oan de Mir befêstige waard, wie de Priroda (1996). De lêste jierren fan it bestean wienen der aardich wat problemen. Yn 1997 wie der brân yn it romtestastjon dêr't de seis bemanningsleden hast by dea rekken. Yn 2001 is it romtestasjon mei 8 km/s delhelle nei de ierdske atmosfear en by Fidzjy yn see stoart.
Hermann Hesse
thumb|Hesse syn bertehûs oan it Merkplein fan Calw, 2008 Hermann Karl Hesse (Calw (Dútslân), 2 july 1877 – Montagnola (Switserlân), 9 augustus 1962) wie in Dútsktalige Switserske skriuwer, dichter en keunstskilder. Yn 1946 krige er de Nobelpriis foar Literatuer.
Libbensbeskriuwing
Hesse waard berne yn Calw, yn it noarden fan it Swarte Wâld, wie soan fan piëtistyske âlden dy't misjonarissen yn ûnder oaren Yndia west wiene. Hesse waard grutbrocht yn in beskerme yntellektuele sfear. Thús rekke er al gua bekend mei de wrâldliteratuer, om't syn learde pake, de ferneamde misjonaris en taalkundige Hermann Gundert, in grutte bibleteek besiet. Dêr bestudearre Hesse ek foar it earst it boedisme. It resultaat soe letter yn de roman Siddhartha werom te kennen wêze.
Yn syn jonkheid wie Hesse in muoilik bern en dêrtroch hat er jierren op ferskate ynstituten tahâlden. Ek wie in koart skoft seminarist yn it kleaster Maulbronn. Meidat er 'allinne dicht en oars net wurde woe' flechte er it kleaster út. Nei in tal drege puberteitsjierren waard er learling yn in pear antikwariaten/boekhannels. I súkses fan syn yn 1904 ferskynde boek Peter Camenzind stelde him by staat him folslein oan it skriuwen te wijen. Hy ferhuze dêrfoar nei Gaienhofen oan de Untersee (Bodenmar) gelegen. Yn 1904 boaske er oan Marie Bernoulli en krige trije soannen, Bruno (1905), Heiner (1909) en Martin (1911). It houlik waard lykwols yn 1923 ûntbûn. Yn jannewaris 1924 boaske Hesse op sterk oanstean fan har heit mei Ruth Wenger, in Switserske. Dat houlik waard op fersyk fan Ruth yn 1927 ûntbûn. Yn 1926 krige Hesse kûnde oan Ninon Dolbin (b. Ausländer), in keunsthistoarika út Czernowitz. Al yn 1910 hie hja as studinte reägearre op Hesse's boek Peter Camenzind. Se boasken op 14 novimber 1931.