cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pier van Gosliga
Karriêre
Hy waard grutbrocht yn Mantgum. Nei de mulo gie er yn 1943 oan 't wurk by de gemeentesekretary fan Raarderhim. Dêrnei wurke er efterelkoar by de gemeenten Baarderadiel en Dantumadiel. Mids 1955 gie er út Fryslân wei om reden fan syn oanstelling ta, ûnder mear, earste amtner en gemeente-ûntfanger yn Súd- en Noard-Schermer. Yn 1965 waard er de gemeente-ûntfanger en sjef fan de ôfdieling finansjen fan de gemeente Medemblik en fan novimber 1969 ôf wie er gemeentesekretaris fan Andyk. Yn novimber 1976 folge Van Gosliga Christiaan Moll op as boargemaster fan Callantsoog. Dat amt soe er besette oant er yn maart 1987 mei betiid pensjoen gyng.
Yn 2019 stoar er yn de âlderdom fan 93 jier.
Slavyske talen
thumb|350px|Slavyske talen
De Slavische talen hearre by it Yndo-Jeropeeske talen skift fan taalfamyljes. Hja wurde oer it algemien yn it easten fan Jeropa praat, mar ek yn Ruslân.
Oersjoch fan Slavyske talen
Eastslavyske talen
Westslavyske talen
Súdslavyske talen
Wiesmoor
Wiesmoor is in stêd en gemeente yn de Dútske dielsteat Nedersaksen. De gemeente leit yn de regio East-Fryslân en yn it uterste súdeasten fan de Landkreis Auwerk, dêr 't it bestjoerlik ta heart. Wiesmoor hat 13.339 ynwenners.
Geografy
De gemeente leit yn it East-Fryske heechfeangebiet. Wiesmoor leit sa’n 30 kilometer fan de Waadsee ôf. De grutste stêden yn ’e omkriten binne Wilhelmshaven (op sa’n 30 kilometer ôfstân eastlik fan Wiesmoor), Aldenboarch (45 km. súdeastlik), Bremen (80 km. súdeastlik) en Grins (80 km. westlik).
It stedsgebiet leit op in hichte tusken de 10,6 en 14 meter boppe seenivo.
De buorgemeenten binne ûnder oaren Friedeburg (Landkreis Wittmund) yn it easten, Uplengen (Landkreis Leer) yn it suden, Großefehn yn it westen en Auwerk (stedsdiel Brockzetel) yn it noarden.
De gemeente hat neist it sintrum de stedsdielen: Rammsfehn, Hinrichsfehn, Marcardsmoor, Mullberg, Voßbarg, Wiesederfehn, Wilhelmsfehn I, Wilhelmsfehn II en Zwischenbergen
Skiednis
Wiesmoor leit, sa 't de namme ek oanjout, yn it eardere heechfeangebiet yn it midden fan East-Fryslân. Oan de njoggentjinde iuw ta wennen der suver gjin minsken yn it gebiet. It heechfeangebiet waard fanút it westen ôfgroeven. Yn ’e rin fan de santjinde iuw waard by dy ôfgroevingen it gebiet fan de hjoeddeistige gemeente berikt. Fan 1780 ôf ûntstiene de earste delsettingen oan de râne fan de hjoeddeistige gemeente. De earste stichting wie Voßbarg. Yn it earstoan fûn de ûntginning op lytse skaal plak, der wie sprake fan ôfbrânen en boekweitkultuer.
Pas oan ’e ein fan de njoggentjinde iuw waard de turfwinning planmittiger oanpakt. Der waarden kanalen oanlein dy’t de ûntginnning fan it gebiet ienfâldiger makken. De delsetting Wiesmoor ûntstie yn 1906 om in nije, mei turf stookte elektrisiteitssintrale hinne. De earste gemeente Wiesmoor ûntstie yn 1923 as gefolch fan in gemeentlike weryndieling yn it gebiet. De bou fan de earste evangelysk-luterske tsjerke begûn yn 1929. De tsjerke foel ûnder de parochy yn Marcardsmoor.
Al foar de Twadde Wrâldoarloch kamen se op it idee, de restwaarmte fan de elektryske sintrale te brûken foar de ferwaarming fan broeikassen. Boppedat die bliken dat de grûn gaadlik wie foar de oanbou fan sierblommen. Om dy reden kaam it toerisme fan 1952 ôf op gong. Om dat te befoarderjen waarden der iepenbiere parken, fivers ensfh. oanlein. Sadwaande krige it plak yn 1977 de titel Staatlich anerkannter Luftkurort. Tusken 1964 en 1993 wie der yn Wiesmoor in loftmachtkazerne fan de Bundeswehr. Yn 1995 ferdwûn de elektryske sintrale út Wiesmoor. Mei troch de túnbou en it toerisme hie de sluting gjin grutte ynfloed op de ekonomyske sitewaasje. Op it plak fan de sintrale stiet in kantoargebou dat no as gemeentehûs brûkt wurdt.
Yn 1972 waarden de gemeenten Marcardsmoor, Voßbarg, Wiesederfehn en Zwischenbergen ûnderdiel fan it bestjoerlike distrikt (Stadt) Wiesmoor. Op 16 maart 2006 krige de gemeente it stedsrjocht.
Befolkingsûntjouwing
Yn 1906 waard Wiesmoor stifte, yn 1914 wennen der 151 minsken. Pas nei de oarloch kaam de tûzenste ynwenner. De groei komt benammen troch de opname fan Dútsktalige flechtlingen út it easten. It spronkje tusken 1951 en 1972 is te tankjen oan in gemeentelike weryndielingen. De groei nei 1990 komt foaral troch minsken út de eardere DDR. De groei nei 2000 komt foar in grut diel troch pensjonearden út oare dielen fan Dútslân.
Ekonomy & ferkear
De túnbou spilet in in relatyf grutte rol yn Wiesmoor. De kassen fan de túnbouwers beslaan mei-inoar 80.000 m². De firma Bohlen & Doyen GmbH is mei mear as 500 wurknimmers de grutste wurkjouwer fan Wiesmoor. It bedriuw is yn 1950 oprjochte en bout oan it enerzjynet. Yn Wiesmoor spilet de yndustriële turfwinning noch hieltyd in relatyf grutte rol. De turf giet benammen nei túnsintra, dêr’t de turf as dong ferkocht wurdt. thumb|Ferkearskaart fan East-Fryslân De wichtichste ferbiningswei is de Bundesstraße 436. Dy provinsjale dyk rint fan de stêd Lear dwers troch Wiesmoor hinne nei de stêd Wilhelmshaven yn it easten. Yn it sintrum fan Wiesmoor krúst de Bundesstraße 436 mei de Landesstraße 12, dy’t Wittmund (yn it noarden) mei Remels (yn it suden) ferbynt. Dy 14 kilometer lange dyk is de wichtichste ferkearsferbining mei de sneldyk A28 (Lear-Aldenboarch).
Wiesmoor hat in soad kanalen en oare wetterferbiningen. Lykas wurde dy allinnich foar de wetterhúshâlding en de plesierfeart brûkt.
Lytse mûsgoffer
De lytse mûsgoffer (wittenskiplike namme: Perognathus parvus), ek wol lytse wangpûdmûs neamd, is in sûchdier út it skift fan 'e kjifdieren (Rodentia), de famylje fan 'e mûsgoffers (Heteromyidae) en it skaai fan 'e glêdhierrige mûsgoffers (Perognathus), dat lânseigen is yn 'e Grutte Dobbe fan westlik Noard-Amearika. It is lyts, omnivoar nachtdierke dat syn drinken út syn iten hellet. De winter bringt de lytse mûsgoffer troch yn syn hoale yn in soarte fan ferstiving dy't gjin echte wintersliep is. De IUCN klassifisearret de lytse mûsgoffer as net bedrige.
Fersprieding
De lytse mûsgoffer komt benammen foar yn 'e Grutte Dobbe, in grutte leechleine krite yn it westen fan Noard-Amearika dy't yn 'e prehistoarje in binnensee wie. It ferspriedingsgebiet fan 'e soarte omfettet frijwol it hiele grûngebiet fan 'e Amerikaanske steat Nevada, en teffens it easten en noardeasten fan Kalifornje, it uterste noarwesten fan Arizona, de noardwestlike helte fan Utah, it uterste súdwesten fan Wyoming, it suden fan Idaho, it easten fan Oregon en Washington en in lyts part fan it súdwesten fan Montana. Fierdersoan heart ek in lyts stikje fan it suden fan 'e Kanadeeske provinsje Britsk-Kolumbia ta it areaal fan dizze soarte.
Uterlike skaaimerken
De lytse mûsgoffer hat trochinoar in kop-romplingte fan 6–9 sm, mei in sturtlingte fan 4,5–10 sm en in gewicht fan trochinoar 20,1 g. De pels is op 'e rêch hiel dûnker, suver wat swartich, mar ljochtet op 'e siden ta en is op 'e bealch wyt oant bêzje.
Ien fan 'e apartste anatomyske nuveraardichheden fan 'e lytse mûsgoffer (en alle oare mûsgoffers) binne har ekterne wangpûden. Dy sitte net yn 'e mûle, mar ynstee oan 'e bûtenkant fan 'e kop, oer de wangen hinne en sa fierder nei efteren rinnend oant de sydkanten fan 'e hals. De iepenings sitte oan 'e foarkant, deunby de bek. De wangpûden binne oan 'e binnenkant begroeid mei hier en kinne binnenstbûtenst keard wurde om se skjin te hâlden.
Biotoop
It biotoop dêr't lytse mûsgoffers foarkomme, bestiet út steppe en iepen, aride kriten mei strewelleguod, dy't eventueel licht beboske wêze kinne. Rivierdellings yn sokke gebieten hawwe ornaris in tichtere konsintraasje fan 'e bistkes as heger leine kriten. Beskuttende begroeiïng dêr't de lytse mûsgoffer him feilich ûnder fielt, binne fral aalst (Artemisia), stikelmelt (Atriplex confertifolia) en pinjonjeneverbeistrûken (Pinus-Juniperus). Yn 'e Cascades en de Sierra Nevada libbet er mank ponderosadinnen (Pinus ponderosa).
Hâlden en dragen
Lytse mûsgoffers plantsje har fuort fan 'e ein fan 'e maityd oant de ein fan 'e simmer, mei in perioade fan ynaktiviteit yn 'e midden fan 'e simmer. De draachtiid duorret 24 dagen, wêrnei't it wyfke in nêst fan ornaris 4–5 jongen smyt, dy't mei 100 dagen geslachtsryp binne. It is foar lytse mûsgoffers normaal om twa nêsten jongen yn 't jier fuort te bringen.
Fretten
Lytse mûsgoffers ite benammentlik sied, mar soms ek griene dielen fan planten. Dêrby giet it fral om ferskate gerzen, lykas Yndiaansk riisgers (Oryzopsis hymenoides) en wylde hjouwer (Bromus tectorum), mar ek sêft sâltkrûd (Kali tragus), antilopebitterkwast (Purshia tridentala), amarant (Amaranthus) en mostertplanten (Brassica). Earder yn it jier, foar't planten sied produsearje, meitsje se ek ynsekten lytsman. Syn fretten garret de lytse mûsgoffer op yn syn wangpûden, sadat er it mei weromnimme kin nei syn hoale om der in foarrie fan oan te lizzen foar krappe tiden of min waar.
Status
De lytse mûsgoffer hat de IUCN-status fan "net bedrige", mei't er yn syn ferspriedingsgebiet noch rûnom foarkomt en om't de populaasje stabyl liket te wêzen.
Undersoarten
Der binne 11 of 12 erkende ûndersoarten fan 'e lytse mûsgoffer (stân fan saken anno 2023). Dêrfan wurdt de troch George Bird Grinnell beskreaune gielearmûsgoffer út Kalifornje troch guon mammalogen (bgl. Sulentich, en Genoways en Brown) klassifisearre as Perognathus parvus xanthonotus (wat him ta de tolfde ûndersoarte meitsje soe), wylst oaren (bgl. Jones e.o.) him klassifisearje as in selsstannige soarte, Perognathus xanthonotus.
De (oare) ûndersoarten fan 'e lytse mûsgoffer binne:
Sinsmar
Sinsmar is in buorskip oan de Himdyk noardwest fan Blauhûs yn de gemeente Súdwest-Fryslân. It is neamd nei de yn 1664 drûchleine Sinsmar. De roomske parochy waard eartiids lang Se(i)nmeer neamd.
De namme komt ek foar as Sens, Sernse, Syrusum, Syrsum, Senserhuis en Ziens.
Cleveland
Cleveland is de namme fan meardere plakken oer de hiele wrâld en ek fan ferskate persoanen.
Sorben
thumb|right|300px|Yn it reade gebiet wenje de Sorben thumb|Sorbysk gebiet tichteby helle
De Sorben binne in Slavyske minderheid (likernôch 20.000 minsken kinne noch Sorbysk prate; 60.000 fiele harren Sorben) yn it easten fan Dútslân yn de dielsteaten Saksen en Brandenburch. Hja libje yn in gebiet dat sa'n 80 kilometer súd-eastlik fan Berlyn leit. Hja prate in Slavyske taal, it Sorbysk, dat twa farianten hat: it Heechsorbysk en it Leechsorbysk. De Sorbyske taal hat likernôch 50.000 sprekkers. Dy binne allegear twatalich: Sorbysk en Dútsk.
De Sorben waarden ek eartiids, lykas alle oare Slavyske folken, Wenden neamd. Yn tekstboeken oer de Midsiuwen sjocht men dy namme werom as Wendyske stêden. Dat binne dan dy stêden fan de Hânze dy't by de Eastsee lâns lizze. De namme Wenden wurdt hjoed de dei as misledigjend beskôge.
Pompeia Plotina
thumb|right|200px|Ofbylding fan Plotina op Romeinske munt Pompeia Plotina (70 – 121-129) wie keizerinne fan it Romeinske Ryk.
Libben
Plotina waard berne yn it Gallyske Nemausus (tsjintwurdich Nîmes) en boaske mei Trajanus doe dizze noch soldaat wie. Hja wegere earst de titel Augusta doe Trajanus yn 98 keizer waard, mar oanfurde dy titel lang om let dochs sân jier letter, yn 105.
De keizerinne stie bekend as in yntegere frou. Har grutte leafde foar harren adoptearre soan Hadrianus joech oanlieding ta rabberij dêr't de wierheid fan yn twifel loeken wurde mei. Hja arranzjearre it houlik tusken Hadrianus en Sabina en spile in tige wichtige rol by de troanopfolging troch Hadrianus. Dy wiswier de adoptearre soan fan Trajanus, mar him wie nea de titel Caesar ta kind, sadat syn opfolging net fanselssprekkend wie. Op syn stjerbed koe Plotina pas Trajanus oerhelje harren adoptearre soan as opfolger oan te wizen. It is lykwols ek mooglik dat hja de dokuminten daliks nei syn dea ferfalske hat troch de oankundiging fan syn ferstjerren inkele dagen út te stellen. Plotina stoar in natuerlike dea ûnder it keizerskip fan Hadrianus. It jier fan har stjerren fariearret tusken de ferskillende boarnen fan 121, 122, 123 en 129.
Regio's fan Ingelân
Ingelân is ferparte yn njoggen regio's dy't elk út ien of mear counties (greefskippen) bestean. Dy ûnderferdieling waard yn 1994 ûnder it regear fan John Major ynfierd. De regio's binne sûnt 1999 statistyske NUTS level 1 regio's.
Yn 1998 waard de regio Merseyside by de regio Noardwest-Ingelân foege.
De macht fan in regio is beheind, en regionale bestjoerders wurde der net keazen, útsein dy fan Grut-Londen.
Edenbridge (band)
Edenbridge is in Eastenrykske metalband oprjochte yn 1998 yn Linz. De band brocht yn 2000 syn debútalbum Sunrise in Eden út. De teksten fan de band gean benammen oer fantasy, en de leafde. Edenbridge hat njoggen studio-albums en trije live-albums útbrocht.
JP Brouwt
JP Brouwt is in bierbrouwerij yn Easterwâlde oprjochte yn 2023 troch Jelmer Pultrum.
Algemien
Jelmer Pultrum begûn yn 2014 hobbymjittich te brouwen en sûnt 2017 wie er mei-eigener, brouwer en foarmjouwer fan brouwerij Diggelfjoer. Yn 2023 is er foar himsels begûn, mei it idee om bieren foar ien kear te meitsjen, wêrfan't er de resepten jierren lyn al ûntwikkele hie.
It earste bier Rogge Tripel, dat yn maart 2023 makke is, is broud by Admiraals Bierbrouwerij.
Sibrandahûs (Súdwest-Fryslân)
Sibrandahûs is in delsetting súdeast fan Hinnaard yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De namme komt ek foar as pleatsnamme Sybrande State, dy't benoarden oan de Monsmastate grinze.
Ilse Kraaijeveld
Ilse Kraaijeveld (Dokkum, 22 desimber 1990) is in Frysk swimster.
Karriêre
Op de Iepen Nederlânske kampioenskippen swimmen 2009 yn Eindhoven stie Kraaijeveld foar de earste kear op het NK-podium, sulver op sawol de 50 as de 100 meter frije slach. Twa wiken letter, op de NK sprint,foldie se oan de limyt foar de Europeeske kampioenskippen koartebaanswimmen 2009 yn Istanboel op de 50 meter frije slach. Yn Istanboel strrâme se yn de searjes fan de 50 meter frije slach.
By de Amsterdam Swim Cup 2010 wist Kraaijeveld in plak te bemachtigjen yn de 4x100 meter frije slach foar de Europeeske kampioenskippen swimmen 2010 yn Boedapest. Nei ôfrin fan de Amsterdam Swim Cup waard bekend dat se nei de simmer oerstapt nei it Nasjonaal Swimynstitút Eindhoven, yn Eindhoven sil se trene ûnder lieding fan Jacco Verhaeren. Op de Europeeske kampioenskippen yn Boedapest waard de Nederlânske útskeakele yn de searjes fan sawol de 50 as de 100 meter frije slach, tegearre mei Saskia de Jonge, Elise Bouwens en Femke Heemskerk einige se as seisde op de 4x100 meter frije slach. Yn Eindhoven nom Kraaijeveld diel oan de Europeeske kampioenskippen koartebaanswimmen 2010, op dit toernoai strâne se yn de searjes fan de 100 meter frije slach. Op de 4x50 meter frije slach swom se mei Inge Dekker, Saskia de Jonge en Marleen Veldhuis yn de searjes, yn de finale ferovere Dekker mei Femke Heemskerk, Hinkelien Schreuder en Ranomi Kromowidjojo de Europeeske titel. Foar har oandiel yn de searjes waard Kraaijeveld leanne mei de gouden medalje.
Yn 2012 beslut Kraaijeveld om wer nei Swimferiening Orka yn Ljouwert te gean om te trenen by Henri Koek
Persoanlike rekords
Bywurke oant en mei 5 desimber 2010
Anna Boleyn
thumb|250px|Tekening troch [[Hans Holbein de Jonge]] Anna Boleyn, (Blickling (Norfolk)?, 1501 - Londen, 19 maaie 1536) wie de twadde frou fan Hindrik VIII en keninginne fan Ingelân fan 1533 oant 1536.
Biografy
Anne Boleyn wie de dochter fan Thomas Boleyn, greve fan Wiltshire, en Elisabeth Howard. Har bertejier is net wis, en soe ek 1502 wêze kind hawwe. Troch har heit waard sy ûnder de hoede brocht fan Margaretha fan Eastenryk, de dochter fan Maximiliaan I, keizer fan it Hillige Roomske Ryk. Tusken 1513 en 1514 wenne sy yn de Lege Lannen en dêrnei inkele jierren yn Frankryk.
Nei har weromkomst yn Ingelân waard sy, nei alle gedachten, hofdame fan Mary Tudor, de suster fan Hindrik VIII in eardere frou fan de Frânske kening. Yn de maaitiid fan 1523 ferlove sy har mei Lord Henry Percy, de takomstige 6e greve fan Northumberland. Doe't syn heit fia kardinaal Thomas Wolsey dat hearde, kearde dizze him tsjin it houlik.
Yn 1527 wie Anna hofdame fan Catharina fan Aragón, de earste frou fan Hindrik. It die bliken dat Hindrik al fan 1525 ôf in amoureuze relaasje ûnderhâlde mei Anna, dy't yn 1527 algemien bekend waard. En sy naam gjin genoegen mei in posysje fan allinnich matresse. Neidat ûnderhannelings mei paus Clemens VII oer de skieding fan Hindrik VIII en Catharina mislearre wienen (sy koe him gjin manlike neisieten jaan), ferstjitte hy syn earste frou yn 1531 en boaske temûk mei Anna Boleyn. Doe't lang om let de ferklearring fan syn earste houlik ferneatige waard koe syn houlik mei Anna Boleyn yn juny 1533 offisjeel fêstlein wurde.
Yn septimber 1533 joech Anna it libben oan har dochter Elizabeth, de lettere keninginne Elizabeth I. Yn de trije jier dy't dêrnei folgen krige sy trije miskreammen. Hindrik wie fan betinken dat op syn houlik mei Anna in flok rêste en Jane Seymour ferskine op it toaniel as nije maitresse yn in lange rige. Yn 1536 lit Hindrik Anna arresteare en oerbringen nei de Tower of London op beskuldiging fan troubrek en ynsest en waarden har fiif saneamde frijers en harsels ûnthalze. Neffens histoarisy wie sy net alhiel ûnskuldich en hie sy net in heechsteand karakter.
Johanna de Groot
Se folge in oplieding yn de fersoarging en wurke seis jier mei de âlderein. Se seach har wurk hieltiten mear as rinnendebânwurk. Se hat dat letter fêstlein yn in searje skilderijen oer misstannen yn de soarch.
Har figurative wurk bestiet foar in grut part út portretten (wêrûnder Afrikaanske) yn oaljeferve, potleadtekeningen en deiske dingen yn de styl fan Jopie Huisman. Benammen de eagen en de útdrukking op in antlit besiket se fêst te lizzen. Efter elk skilderij sit in stik emoasje dy't se útbyldzje wol. Yn har lettere wurk sitte mear lânskippen.
Freerik Walters
Biografy
Walters wie in soan fan de fabryksarbeider Hendrik Walters en Arina Stutvoet. Hy wie net-troud. Walters wie plysje yn Nieuwe Pekela en wie Lutersk.
Walters wie yn de Twadde Wrâldoarloch lid fan de Oardertsjinst, it Plysjeferset en de Binnenlânske Striidkrêften. Hy waaard op 13 jannewaris 1945 arrestearre as repressalje foar in likwidaasje. Hy waard op 22 jannewaris 1945 fusillearre yn Dokkum.
Walters is begroeven op it gemeentlike begraafplak yn Oude Pekela.
Strjitten yn Grou
thumb|right|200px|Groustate oan de Hulzebosk De Strjitten yn Grou:
O
thumb|Oerhaalspaad
Athanasius Kircher
thumb|250px|Athanasius Kircher Athanasius Kircher (ek wol Kirchner) (Geisa, 2 maaie 1602 – Rome, 27 novimber 1680) wie in Dútske Jezuyt en gelearde út de Renêssânse, dy't sa'n 40 wittenskiplike boeken skreaun hat; de meast bekende hannelje oer de oriïnt, geology en genêskunde. Hy wie ek by de earsten dy't Egyptyske hieroglifen bestudearren en mikro-organismen ûnder de mikroskoop beseagen, dêrtroch betocht er de foar dy tiid nije teory dat de pest feroarsake waard troch mikro-organismen. Hy stelde in tal effektive maatregels út om de fersprieding fan de pest tsjin te gean.
Kircher is fanwege syn fernimstigens en brede belangstelling wol fergelike mei Leonardo da Vinci.
Antonius Theodorus van Elmpt
Antonius Theodorus van Elmpt (yn de literatuer meast A.Th. van Elmpt neamd) (Grins, 12 july 1866 - Grins, 25 desimber 1953) wie in Nederlânsk arsjitekt. Hy ûntwurp foaral yn stêd Grins en omkriten.
Biografy
Van Elmpt wie in soan fan in katolike kastlein oan it Hoendjip yn Grins. Yn 1897 boasket er oan Grinzerske Alida Catharina Fenseling. It jier dêrnei ûntwerpt er in filla foar syn sweager, notaris Tacxs yn Vlijmen. Yn dat ûntwerp oerhearsket de Neorenêssânse-styl. Om 1900 hawwe syn ûntwerpen foaral skaaimerken fan de Art-nouveau. In foarbyld fan sa'n ûntwerp, dêr't Art-nouveau ynfloeden yn sichtber binne, is Villa Vredenrust, better bekend as Huize Tavenier. Om 1920 krije syn ûntwerpen hieltyd mear skaaimerken fan de Amsterdamske skoalle. Ek hat er in skoftke dosint boukunde west oan Akademy Minerva. Yn 1929 hat er dêr bepleite dat learlingen fan de ôfdieling Tekenjen en Ambachtskeunst ek les krije soene yn it meitsjen fan brânskildere glês yn lead, dat yn Grins doe sawat net makke wurde koe.
Yn 1932 rekke syn frou Alida wei. It houlik bleau sûnder bern. Van Elmpt en de frou wennen hast harren hiele houlik oan de Pelsterstraat 19 yn Grins.
Galery
In kar:
De Pein
De Pein (ek wol Drachtster Pein) is in doarp noardwest fan Drachten yn de gemeente Smellingerlân. By De Pein hearre ek de buorskippen De Kletten, Nytap (grutste part) en de streek It Swartfean yn it noardlik part fan de himrik, boppe de N31.
De Pein hat  ynwenners.
Skiednis
Yn 1484 kaam it doarp foar as Ypeynde, yn 1529 waard it yn it Frysk Opeyn neamd. Letter yn dy iuw komt de namme Epein op in kaart foar. Yn 1508 waard foar it earst de gemeentenamme taheakke, Smallingeropeynd, soks om it plak te ûnderskieden fan 'e Grinzer Pein (Opende) en Opeinde yn Achtkarspelen, dat letter de namme De Harkema krige. De moderne Fryske stavering is in ynkoarting fan wat yn 1840 noch Op 'e Eyn wie.
thumb|left|De midsiuwske Salvatortsjerke De oarspronklike kearn fan 'e Pein lei eastliker by Nijtap, dêr't noch it âlde tsjerkhôf leit. Yn 'e rin fan de tiid wreide it doarp him nei it west út en waard it in typysk weidoarp. By de oarspronklike kearn stie oant 1910 ek de oan Salvator wijde midsiuwske tsjerke fan 'e Pein.
Yn 1882 waard útein set mei it graven fan it Peinder Kanaal. In foarrinner fan dat kanaal wie it saneamde Juffersgat, in lyts kanaaltsje dat it oerstallige wetter fan it Smeliester Sân offiere moast en foar dat doel te min kapasiteit hie. It nije kanaal soarge ek foar mear ferkear en sa ûnstie folle westliker fan it âlde doarp in nij sintrum by de brêge. Yn 1909 waard ek de midsiuwske tsjerke ferfongen troch in nije herfoarme tsjerke tusken it âlde en it nije doarp. It âlde tsjerkhôf bleau bestean en dêr stiet hjoed-de-dei noch ien fan de klokkestuollen yn Fryslân.
Tusken 1896 oant 1948 lei De Pein oan it spoar fan Drachten nei Burgumerdaam. Foar it earst waard it foar de bewenners makliker om, oars as mei hynder en wein, mei de tram de bûtenwrâld te ferkennen.
thumb|left|Oarlochsmonumint Yn de Twadde Wrâldoarloch stoartten der by De Pein twa alliearde fleantugen del. Yn 'e moarntiid fan 27 july 1942 waard in Lancaster fan de Royal Air Force troch in nachtjager fan de Ljouwerter basis delhelle. Fjouwer manlju oerlibben de crash op it Swartfean net. Trije fan har lizze op it hôf fan 'e Pein, de fjirde waard net fûn, mar wurdt betocht mei in monumint by de skoalle fan 'e Rottefalle. Op 26 novimber 1943 stoartte noardlik fan it doarp in oansketten bommesmiter fan de Amerikaanske Legerloftstriidkrêften del, wêrby't seis fan de tsien manlju ferstoaren. It doarp betinkt de slachtoffers mei it monumint 'Freonen foar Altyd' oan de Reinder de Vriessingel. In twadde oarlochsmonumint betinkt de acht ynwenners fan 'e Pein, wêrûnder ek de trije deasketten manlju by in razzia op de pleats oan de Legauke 11.
Sûnt 1892 hie it doarp ek in molkfabryk, dy't yn 1913 troch nijbou oan 'e Iendrachtsingel ferfongen waard. It molkfabryk fusearre mei dat fan Gerkeskleaster en waard yn 1986 sletten Yn 2007 folge de sloop. Oan 'e Iendrachtsingel stiet ta neitins fan it fabryk in lyts monumint, dat in ûntwerp fan Anne Woudwijk is. In oare grutte ûndernimming op 'e Pein waard de gersdrûgerij, dy't der ek no (2023) noch jimmeroan stiet.
thumb|left|Kommisjewei De diken wiene nei de oarloch noch altiten foar in grut diel net ferhurde en it duorre noch oant 1949 doe't de Kommisjewei befluorre waard. Mei de foltôging fan de Wâldwei yn 'e jierren 1970 ferbettere de ferskearssitewaasje foar it doarp en koe it tanommen trochgeande autoferkear om it doarp hinne. Súdlik fan de Kommisjewei ûnstie nei de oarloch ek nijbou. thumb|260px|Nijtap 3, it âldste hûs fan 'e Pein Yn 2018 waard er út ein set mei de bou fan in nije wenwyk yn de fjilden mei de namme Peinder Mieden. De bewenners fan De Peinder Mieden sille de natuer om harren hûs en hiem mei beheare en sille dêrby holpen wurde troch 'grutte gerskers'. It gebiet leit besuden de Hegewei oant buorskip De Kletten ta. thumb|260px|Klokkestoel út 2007 Sûnt 2007 stiet op it begraafplak by it krematoarium De Wâldhôf in twadde klokkestoel. Yn desimber 2010 waarden der trije nije klokken yn hongen mei de Fryske nammen Piter (de heiteklok), Marije (de memmeklok, ferneamd nei de histoaryske klok op it Noarderbegraafplak) en Sint-Marten.
Mienskip
Op 'e Pein stiet it doarpshûs De Wringe. It Brechje is de doarpskrante fan De Pein. Doarpsbelang rêdt him mei de belangen fan it doarp. De Pein hat foar de organisaasje fan feesten en evenminten in Aktiviteitenkommisje. thumb|260px|Peinder Kanaal rjochting De Leien
Skoalle
De iepenbiere basisskoalle De Bernebrêge en de kristlike basisskoalle It Maitiidslibben fan 'e Pein en de kristlike De Gielguorde yn 'e Tike fusearren yn 2016 ta de gearwurkingsskoalle De Leister Igge. De basisskoalle fan de twa doarpen stiet op 'e Pein.
Ferienings
thumb|260px|Brêge oer it Peinder Kanaal mei it keunstwurk 'Brêge foar de fûgels' fan [[Ids Willemsma]]
( De list is yn 2023 bywurke mei help fan û.o. de doarpsside. Sjoch foar de meast aktuele ynformaasje oer ferienings op de hiemside fan it doarp) thumb|260px|Pleats mei earrebarrenêst oan de Kommisjewei 52
Befolkingsferrin
( Boarnen: 1840: Plaatsengids; 2015 en 2020: Alle Cijfers )
Strjitten
Alle strjitten fan De Pein.
Triatlon Wytmarsum
De Triatlon Wytmarsum (Nederlânsk en offisjeel: Triatlon Witmarsum) is in sportevenemint dat elts jier yn 'e earste helte fan septimber of yn 'e lêste dagen fan augustus yn en om it Fryske doarp Wytmarsum holden wurdt. Eins is it gjin folsleine, mar in achtste triatlon, besteande út de ûnderdielen 500 m swimmen, 20 km hurdfytsen en 5 km hurddraven. Behalven yndividuële dielnimmers kinne dêr ek trijekoppige tiims oan meidwaan besteande út in swimmer, in hurdfytser en in hurddraver. Dêrnjonken wurdt tagelyk foar bern ek in saneamde kidsrun fan 1,2 km organisearre.
Skiednis
Mei troch de positive reäksjes fan sawol dielnimmers as frijwilligers waard neitiid besletten om fan 'e triatlon in jierliks evenemint te meitsjen. Oan 'e twadde edysje, op 31 augustus 2014, diene mear as 250 sporters mei, dy't út hiel Nederlân ôfkomstich wiene.
Fan 2015 ôf kaam de startlokaasje fan 'e triatlon yn 'e Wytmarsumer Feart te lizzen, dêr't it swimmen plakfynt. De wikselsône waard doe ferpleatst nei it terrein fan it bedriuw Demmink Mechanisatie, dat fuort njonken de feart leit. Logistyk sjoen wie dat in hiele ferbettering, mei't it publyk doe by it hiele swimparkoers lâns, oan 'e finishline ta, de dielnimmers folgje koe. Datselde jiers waard ek foar de earste kear in kidsrun holden foar bern fan 6 oant 12 jier. Dy giet dwers troch Soarchsintrum Aylva State, dêr't de jonge atleten troch âlden en pakes en beppes oanmoedige wurde kinne.
Yn 2017 waard it fiifjierrich bestean fan 'e triatlon fierd. Dat jier wie der ek foar de earste kear gearwurking mei de Triatlon Warkum en de Triatlon Wommels. Fan gefolgen waard der ek in mienskiplike kompetysje opset fan lju dy't oan alle trije eveneminten meidogge. Dy krige yn 2018 de namme Súdwest-Fryslân Triatlon Cup.
Oaljefanteilân
thumb|250px|Súd-Sjetlâneilannen thumb|250px|Kaart fan Oaljefanteilân Oaljefanteilân (Elephanteiland) is ien fan de eilannen fan de Súd-Sjetlâneilannen yn de Skotiasee en de Súdlike Oseaan tichteby Grahamlân op Antarktika. It eilân wurdt net bewenne, is bergich en foar it measte part mei iis oerdutsen. It eilân krige syn namme fan ûtdekkingsreizger kaptein George Powell yn 1821 dy't seeoaljefanten op de kust seach. It leit 1253 km west-súdwest fan Súd Georgje, 935 km súdlik fan de Falklâneilannen en 885 km súdeastlik fan Kaap Hoarn. It eilân heart ta it gebiet dat troch Argentynje, Sily en it Feriene Keninkryk opeaske wurdt.
Oaljefanteilân waard bekend as ûntwyk foar de bemanning fan de Endurance, it ekspedysjeskip fan Ernest Shackleton dat by syn Transantarktyske Ekspedysje yn 1915 fêstfrear en nei moannelange drift ferplettere waard troch it iis.
Wigle Engelsma
Wigle Engelsma (1953) is in Fryske keunstner út Koudum. Hy is berne op in skûtsje en groeide by it wetter op. Wigle gie nei de MTS en studearre wurktúchboukunde. Op de keunstakademy Vredeman de Vries en Akademy Minerva studearre hy monumintale foarmjouwing en tekenjen/skilderjen.
Romtelike objekten makket er ek yn de foarm fan markante foarmen. Hy brûkt hjirfoar brûns, hout, waarfêst stiel. Mar ek fan âld izer en masineûnderdielen, as it der mar solide en robúst útsjocht. Mei in tal jongeren makke er it byld "Sprong fan Ald nei Nij" yn de Snitser wyk Sperkhim.
Wiegersma krijt in soad opdrachten fan gemeenten. Hy hat eksposearre yn It Damshûs yn Nij Beets, Peter Bax en yn it bûtenlân.
Hammerhawk
Hammerhawk wie in Nederlânske metalband oprjochte yn Beverwyk en wie warber tusken 1982 en 2003. Yn 1991 brocht de band it album Welcome Home, We Expected You út. Yn 2003 gie de band út inoar.
Andorra la Vella
De stêd stiet bekend om de belestingfrije winkels. Dêrom komme der in protte Frânsen en Spanjerts, mar ek toeristen út oare Europeeske lannen nei dat plak, om bygelyks goedkeape tabak en alkohol te keapjen.
Frânske skoalle
thumb|Tekening fan de Frânske skoalle fan [[Boalsert (stêd)|Boalsert]] De Frânske skoalle wie in ûnderwiisynstelling, dy't opkaam yn de 18e iuw, dêr't Frânsk leard wurde koe, in taal dy't doe dwaande wie it Latyn te ferstjitten fan syn posysje as Europeeske lingua franca.
Neist Frânsk, dat meast ek de fiertaal op skoalle wie, waard dêr ek skriuwen, rekkenjen en boekhâlden ûnderrjochte. Somtiids teffens Ingelsk, Dútsk en muzyk, dêr't dan faak wol ekstra foar betelle wurde moast. It skoaljild wie 250 oant 500 gûne it jier, dat de skoalle wie allinne weilein foar bern fan begoedige lju.
Der wienen aparte Frânske skoallen foar jonges en famkes (Jonge Heren en Jonge Juffrouwen).
De populariteit fan de Frânske skoallen kaam op rekken fan de Latynske skoalle dy't minder praktyske fakken joech. In protte Frânske- en Latynske skoallen waarden letter omfoarme ta gymnasium of HBS.
Skoalmasters
Fan ein sechstjinde iuw ôf wiene de skoalmasters faak flechtlingen út de Súdlike Nederlannen. Soms wie de skoalhâlder in Frânsman, of fan Frânske orizjine, mar yn 'e regel wie dat net sa. De skoalmaster koe eigener fan de skoalle wêze en hjitte dan faak Frânske (kost)skoalhâlder, mar koe ek yn tsjinst wêze fan de stêd of it doarp. Der koene mear as ien Frânske skoallen yn ien plak wêze en der wie dus blykber ferlet fan dit skoaltype. De santjinde-iuwske filosoof Pierre Bayle soe dêrom sein ha: Il y a en Hollande douze Ecoles de françois pour une de Latin. ('Der binne tolve Frânske skoallen yn Nederlân op ien Latynske skoalle.')
Jan Egil Storholt
Jan Egil Storholt (Trondheim, 13 febrewaris 1949) is in earder Noarsk reedrider.
Hy die acht kear mei oan it Wrâldkampioenskip allround, acht kear oan it Europeesk kampioenskip en twa kear oan de Olympyske Winterspullen (yn 1976 en 1980). Hy waard by dizze kampioenskippen twa kear Europeesk kampioen en ien kear Olympyske kampioen. Hy waard ek ien kear Noarsk allround kampioen. Storholt ried yn 1977 in wrâldrekôr yn Alma-Ata op de 1500 meter, syn tiid fan 1.55,18 bleau trije jier stean foar't it ferbrútsen waard troch Eric Heiden.
Hein Mader
Hein Mader (Willendorf in der Wachau, 9 maart 1925 - Mantgum, 31 oktober 2011) wie in keunstner út Tsjeintgum, in útbuorren dy't ûnder Mantgum falt. Hy makke metershege bylden fan stien en stiel dy't steane yn byldetunen yn Mantgum en Menaam. Der wiene ûnder oare plannen foar sa'n tún op It Amelân en by Menaam, mar dy binne der nea kaam. Hy is fan Eastenryksk komôf en wenne sûnt 1989 yn Fryslân. Yn 1960 kaam er nei Nederlân fanwegen in faam. Yn binnen- en bûtenlân stean keunstwurken fan him. thumb|right|Wurk sûnder titel, 1982, fan Hein Mader yn de Papenbroekstege, Amsterdam.
954
Foarfallen
thumb|right|Loadewyk IV fan Oersee
Sitlum
Sitlum is in delsettinkje súdwestlik fan Tsjom yn de gemeente De Waadhoeke. It wurdt ek skreaun as Sidlum soe betsjutte 'it hiem fan Site'. Mooglik giet it hjir om de namme fan de terp dy't ek oantsjutten wurdt mei Greate Flearen.
Slachtoffer
In slachtoffer is in persoan dy't in skokkend barren bûten de wenstige minsklike ûnderfining belibbe hat, en dêrby psychysk kwetst, lichaamlik ferwûne of dea rekke is, der finansjeel troch beneidiele is of der tsjûge fan west hat. Salang't in slachtoffer sa'n barren oerlibbet, wurdt de ynfloed dy't de ûnderfining op him of har hat benammen bepaald troch syn of har eigen belibbing. Dêrby giet it yn alle gefallen om normale minsklike reäksjes op in abnormaal foarfal. It barren dêr't it slachtoffer-wêzen troch feroarsake wurdt, kin sawol in natoerramp wêze, dêr't nimmen skuld oan hat, as in ûngelok, dêr't mooglik ek nimmen skuld oan hat of dat sûnder erch of by fersin feroarsake is, as in misdriuw, dat it slachtoffer mei opsetsin troch in dieder oandien is. By misdriuwen kin it bgl. gean om dieverij, ynbraak, mishanneling, seksuële oantaasting, ferkrêfting of moard.
De oarspronklike, yn ûnbrûk rekke betsjutting fan it wurd 'slachtoffer' ferwiist nei in offerdier of in minske-offer, dat deade wurdt yn it ramt fan in offerritueel foar in godheid. Dêrfandinne ek it wurddiel 'slacht-', dat nei slachtsjen ferwiist. It tiidwurd 'slachtofferje' betsjut dat men immen opofferet (ta slachtoffer makket) foar in heger belang. It Ingelske wurd foar 'slachtoffer' is victim. De tûke fan 'e psychology dy't wittenskiplik ûndersyk docht nei slachtoffers en slachtofferskip hjit de fiktimology. It ferskynsel dat nei in, faak gewelddiedich, misdriuw it slachtoffer de skuld jûn wurdt (bgl. as men nei in ferkrêfting seit dat it slachtoffer dan ek mar net yn sa'n koart rokje omrinne moatten hie), hjit victim blaming.
Yn it Nederlânske strafrjocht is it slachtoffer de beneidielde: dejinge dy't ferklearret skea oprûn te hawwe troch in misdriuw. Oarspronklik wiene sokke lju gjin partij yn it strafproses. Sûnt it begjin fan 'e ienentweintichste iuw is de wetlike posysje fan it slachtoffer lykwols fuortsterke. Sa hawwe slachtoffers fan earnstige misdriuwen (of yn gefallen fan moard harren djipdrôven) sûnt 2005 it rjocht om ûnder der rjochtsaak tsjin 'e persoan(en) dy't derfan fertocht wurdt (of wurde) de dieder(s) te wêzen, in slachtofferferklearring ôf te lizzen, wêryn't se fertelle hokker ynfloed it misdriuw op harren libben hân hat en/of noch hat. Ek binne sûnt likernôch 2015 it Iepenbier Ministearje en de plysje ferplichte om 'e slachtoffers (of harren djipdrôven) fan 'e fuortgong en it resultaat fan it ûndersyk en de strafferfolging op 'e hichte te hâlden.
Slachtoffers kinne harren ek mei in sivile foardering by in strafsaak jaan, wêrby't se, ûnder guon betingsten, sels gjin abbekaat yn hoege te hieren. Fierders kinne slachtoffers in útkearing krije út it Skeafûns Geweldsmisdriuwen. Psychyske help is foarhâns troch it Buro Slachtofferhelp, dêr't se mei yn kontakt brocht wurde nei't se oanjefte fan in misdriuw dien hawwe by de plysje. Dy ynstânsje begeliedt lykwols ek slachtoffers fan slimme ûngelokken en rampen.
D' Ald Skoalle (Wier)
D' Ald Skoalle is it doarpshûs fan it Fryske doarp Wier, yn 'e gemeente De Waadhoeke (foarhinne Menameradiel). It gebou begûn syn bestean as legere skoalle, mar nei't de doarpsskoalle fan Wier sletten waard en de bern nei de buordoarpen Berltsum of Minnertsgea nei skoalle giene, krige it in nije funksje as doarpshûs.
Yn maaie 2017 waard d' Ald Skoalle sletten foar in yngeande ferbouwing om it gebou te modernisearjen. Oannimmers fan bûten wiene dêr net foar nedich, mei't it hiele projekt útfierd waard troch trije zzp'ers út Wier sels. Der kaam in nije yntree, in útbou mei in luif en in nije koken en fernijde húskes. Fierders waard it âlde gebou isolearre en dêrmei enerzjysunich makke.
Bysûnder wie dat fan 'e 206 ynwenners fan Wier 50 minsken as frijwilliger by de ferbouwing fan it doarpshûs belutsen wiene. Dêrtroch waarden de kosten relatyf leech holden en wie de úteinlike priis €395.000, persiis wat yn 't foar rûsd wie. Hoewol't de ferbouwing yn desimber 2017 al klear wie, fûn de feestlike weriepening fan d' Ald Skoalle pas op 1 juny 2018 plak. De iepeningsseremoanje, besteande út in seremoniële ûntbleating fan it nije nammeboerd fan it doarpshûs, waard ferrjochte troch Tom van Mourik, de âld-boargemaster fan Menameradiel, yn 'e mande mei de âldste en de alderjongste ynwenners fan Wier.
De Lêste Stoer
thumb|Nammebuordsje. De namme stiet op it earste hûs links, en op it amper sichtbere hûs rjochts. thumb|Sjoen fan it tichtbylizzende krúspunt ôf mei it silhûet fan in oantal huzen
De Lêste Stoer (Nedersaksysk: De Léste Stuver) is in buorskip east fan Bûtenpost en besuden fan Lytsewâld in de gemeente Achtkarspelen. De buorskip lei oant 2010 op it krúspunt fan de Trekwei en de wei tusken Ljouwert en Grins, oan de Stroobossertrekfeart. Dy krusing is ferpleatst en ferfongen troch in rotonde yn ferbân mei de oanlis fan de eastlike rûnwei by Bûtenpost. De buorskip bestiet út trije wenningen en ien pleats.
De buorskip krige syn namme meidat hjir eartiids it lêste tolhûs stie op de farrûte oer de Stroobossertrekfeart fan Dokkum nei it Prinses Margrietkanaal. Troch de hege kosten fan de oanlis fan dy trekfeart gie de stêd Dokkum fallyt. De trekfeart gie oer nei in groep skuldeaskers, dy’t tolhuzen setten om sa de skuld ôfbetelje te kinnen. De lêste Stoer wie it lêste tolhûs oan de trekfeart as men fan Dokkum kaam. Dy tolheffing is yn it bejin fan de 20e iuw ôfskaft.
Yn de 18e en 19e iuw stie oan de Stroobossertrekfeart op it steed fan de hjoeddeiske buorskip in herberch mei ek de namme De laatste Stuiver, hoewol’t yn de 19e iuw dy herberch ek wol de Eerste Stuiver neamd waard of koartwei 'De Stuiver'. Dy herberch hat dêr noch oant 1878 bestien. Dêrnei waard it gebou troch de earmfâdij brûkt om der saneamde "bedielden" yn ûnder te bringen.
De brêge, dêr’t de provinsjale wei oer de Stroobossertrekfeart giet, hjit tsjinstwurdich ek Lèste Stuver. Eartiids hjitte dy brêge de Stienharstertil, neamd nei de eartiidske buorskip/plak Stienharst.
Tasitus (keizer)
Tasitus (Latyn: Marcus Claudius Tacitus; om 200 - juny 276) wie Keizer fan Rome fan novimber (?) 275 oant juny 276.
Tûla (oblast)
De oblast heart ta de meast ûntwikkele en ferstedske gebieten fan Ruslân. De measte ynwenners fan de oblast wenje yn de stêdekloft Tûla-Novomoskovsk, in stedsk gebiet mei in befolking fan mear as ien miljoen.
Ruurd Faber
Ruurd Faber (Feanhuzen, 28 augustus 1912 - 7 july 1992) wie in Nederlânsk politikus fan de ARP en letter fan it CDA.
Tûla (oblast)
Geografy
Tusken it sintrum fan Tûla en it sintrum fan Moskou lizze 185 km; fan de stedsgrinzen ôf is dat 150 km. De lingte fan de hiele oblast is fan noard nei súd likernôch 200 km, wylst dy fan wêst nei east 190 km is. De oblast grinzget mei de klok mei oan de oblast Moskou yn it noarden en dan oan de oblasten Rjazan (easten), Lipetsk (súdeasten), Orjol (súdwêst) oant Kalûga yn it wêst.
Ruurd Faber
Libben en wurk
Hy waard berne as soan fan Anne Faber (1875-1948; fan 1932 ôf direkteur fan it earste gesticht fan de Rykswurkynrjochtingen yn Feanhuzen) en Hermina Klein (1879-1973). Yn it begjin fan syn karriêre wie R. Faber ynspekteur fan in libbensfersekeringmaatskippij. Yn de Twadde Wrâldoarloch wie er belutsen by it ferset. Hy waard er arrestearre en opsletten yn it hûs fan bewar yn Assen. Nei de befrijing kaam er frij en doe waard er haad fan de Politike Opspoaringstsjinst (POD) yn Assen.
Tûla (oblast)
Geografy
Yn de oblast streame mear as 1.600 rivieren en streamkes. De wichtichste rivieren binne de:
Ruurd Faber
Libben en wurk
Nei in skoftke waard Faber offisier-fiskaal by de Asser Keamer fan it Bysûnder Gerjochtshof yn Ljouwert. Letter hat er ek noch wurksum west yn in oare funksjes by it ministearje fan Justysje en it ministearje fan Maatskiplik Wurk.
Faber waard 1965 boargemaster fan Dantumadiel dêr't er yn 1971 ôfskie naaam. Yn Dantumadiel hie er de namme fan “groot formaat maatschappelijk werker”. Dêrnei wie er oant 1975 boargemaster fan de gemeente Aalten. Yn 1992 stoar Faber yn de âldens fan 79 jier.
Tûla (oblast)
Geografy
Natuerlike rykdommen yn de oblast binne izererts, brúnkoal en kalkstien.
Bestjoerlike yndieling en stêden
thumb|260px|Dûma fan Tûla oblast De oblast Tûla hat 30 stedske plakken te ferdielen yn 19 stêden en 11 plakken mei in steds karakter (flekke), dy't yn twa stedssdisrikten en 19 rajons lizze.
Befolkingsûntwikkeling
De oblast Tûla is ien fan de oblasten mei in hurd sakjend ynwennertal. Dat hat te meitsjen mei fergrizing; likernôch in tredde fan de ynwenners sit yn de groep fan de minsken dy't mei pinsioen binne.
Air Force Two
Air Force Two is de ropletter foar alle fleanmasines fan de Amerikaanske loftmacht mei de Amerikaanske fise-presidint oan board. Wylst de ropletter faak brûkt wurdt foar de namme, as wie it in beskaat fleantúch, tsjut it wier de namme oan fan hokfoar loftmacht fleantúch ek dêr´t de Amerikaanske fise-presidint op dat stuit ek yn fleant. Der is net in útsûndering foar as har presidint en fise-presidint yn itselde fleantúch sitte. It is krekt oarsom: om de feiligens meie de twa ornaris net yn itselde fleantúch.
In 1959 wie Richard Nixon de earste fise-presidint fan de Feriene Steaten dy fleach yn Air Force Two. De letters strykje mei de ropletters Air Force One foar fleanmasines fan de Amerikaanske loftmacht mei de Amerikaanske presidint oan board. Der is in hiel systeem foar hoe't dat jildt mei de letter One (Ien). Grif jildt in protte dêrfan ek foar Air Force Two (Twa).
Berne-iepenloftspul Easterwierrum
It Berne-iepenloftspul Easterwierrum of koartwei Berne-iepenloftspul (ek wol ôfkoarte ta BIS) is in iepenloftspul opfierd troch bern dat elts jier yn juny yn it Fryske doarp Easterwierrum holden wurdt. De organisaasje is yn 'e hannen fan 'e Stifting Berne Iepenloftspul. De spilers komme út 'e heechste groepen fan 'e basisskoallen yn Easterwierrum en omlizzende doarpen. Oant en mei 2015 fûnen de opfierings plak yn 'e pastorijtún fan Easterwierrum, mar fan 2016 ôf binne se ferpleatst nei it sportfjild njonken MFC De Tysker, oan 'e Skuorrehôfwei. De foarstellings duorje ornaris omtrint twa oeren, ynkl. in skoft. Yn 2018 waard it iepenloftspul seis kear opfierd op seis ferskillende dagen: twa kear op 'e middei en fjouwer kear op 'e jûn.
Opfierde toanielstikken
De toanielstikken dy't opfierd wurde yn it ramt fan it Berne-iepenloftspul Easterwierrum binne faak basearre op literêre wurken en/of films.
Herefordshire
thumb|200px|Lizzing Herefordshire yn Ingelân Herefordshire is in greefskip yn de Ingelske regio West Midlands, dat nei alle gedachten oprjochte waard yn 'e iere 10e iuw. It telt 174.871 ynwenners op in oerflak dat 2179,7 km2 berint.
Demografy
Fan de befolking is 19,2 % âlder as 65 jier. De wurkleazens wie 2,7 % fan de beropsbefolking by de folkstelling 2001.
It oantal ynwenners gie fan sa'n 160.400 yn 1991 nei 174.871 yn 2001. 99.1% fan de befolking is blank.
List fan bylden yn Baarn
Dit is in (ûnfolsleine) gronologyske list fan bylden yn Baarn. Under in byld wurdt hjir ferstien elk trijediminsjonaal keunstwurk yn de iepenbiere romte fan de gemeente Baarn, dêr't byld by brûkt wurdt as sammelbegryp foar skulptueren, stânbylden, ynstallaasjes en oare byldhouwurken.
Tielt
Tielt is in stêd en gemeente yn de Belgyske provinsje West-Flaanderen. De stêd leit yn de trijehoek fan Gint, Brugge en Kortrijk en hat mear as 20.000 ynwenners. De stêd is ek de haadstêd fan it arrondissemint Tielt.
Skiednis
Tielt is tusken de 5e iuw en de 10e iuw ûntstien. De âldste fermelding is as 'Tiletum' yn it jier 1105, werby't it om in opjefte fan in belestingbetelling gyng. Op basis dêrfan binne yn 2005 yn 'e stêd ferskate eveneminten hâlden om '900 jier Tielt op skrift' te fieren. thumb|left|Tielt yn 1775 Tielt krige yn 1245 stedsrjochten. Yn 1275 waard de lekkenhal boud. Fan Filips de Stoute krige de stêd it rjocht op it hâlden fan in jiermerk. Der kaam in in stiennen stedhûs, in kleaster fan de minderbruorren en in Latynske skoalle yn 1686. Tuskentiids waard in part fan Tielt ferskate kearen fernield troch in stedsbrân of troch Gint, dy't oarloch tsjin Tielt fierde.
Yn 1602 waard Tanneke Sconyncx beskuldige fan hekserij en martele oant hja stoar. Foar Tanneke stiet tsjintwurdich in byld op de Merk.
Earste Wrâldkriich
Tielt waard yn de Earste Wrâldkriich mei stikeltried ôfsletten fan de bûtenwrâld en in militêr bolwurk, dêr't it haadkertier fan it Dútske Fjirde Leger syn sit hie yn in tal foardere Tieltske hearehûzen oan de Hoogstraat (26, 34, 44, 53 en 54) en de Nieuwstraat (7-21). Yn dy jierren lei de hannel en yndustry yn Tielt stil en manlju en froulju waarden twongen om te wurkjen foar de Dútsers. Likernôch de helte fan de doetiidske Tieltske befolking bestie út Dútske militêren. De Dútske keizer Wilhelm II besocht Tielt ferskate kearen, nammentlik yn 1914, 1915 en 1916.
Twadde Wrâldkriich
thumb|Tankmonument Tielt|260px|Stedhûs Tielt waard yn de Twadde Wrâldkriich ferskate kearen bombardearre. De stêd waard op 8 septimber 1944 troch de 1e Poalske Pânserdifyzje ûnder lieding fan generaal Maczek befrijd. Nei him is in plein yn Tielt ferneamd, dêr't ek it befrijingsmonumint stiet, in tank fan Sherman Firefly.
Yndieling
Njonken de oarspronklik gemeente Tielt bestiet de gemeente ek út trije dielgemeenten. Dy dielgemeenten binne eardere gemeenten, dy't yn de twadde helte fan de 20 iuw by Tielt weryndield waarden.
Geografy
Tielt leit op it plato mei deselde namme, dat tusken Aarsele yn it easten oant Koolskamp yn it westen leit. De hichte fan de krite is 14 oant 51 meter. Fan lânskiplik belang is de Poelberch, in isolearre heuvel fan mear as 40 meter heech, dy't súdeastlik fan Tielt leit. Tielt leit oan de Poekebeek, dy't yn eastlike rjochting streamt.
Pieter van Borssum Waalkes
Pieter van Borssum Waalkes (Emden, 17 septimber 1795 - Ysbrechtum, 13 febrewaris 1881) wie in predikant fan Eastfrysk komôf.
Van Borssum Waalkes wie in soan fan skipsreder Waalke Janzen Waalkes (om 1765) en  Elisabeth van Borssum (om 1765). Hy studearre teology yn Grins en waard dêrnei herfoarme predikant yn Goaiïngaryp (1817), Warkum (1818), Weidum (1820) en stie fan 1827 oant 1881 yn Ysbrechtum. Hy wie in oanhinger fan de saneamde Grinzer rjochting yn de teology.
Van Borssum Waalkes boaske twaris. Earst mei Gesina Catherina Tenckinck (Sint Anna, 1792 - 1827) ; letter mei Adriana Bernhardina Trip (1799-1886). Hy krige 14 bern út beide houliken. Syn soan Waalke van Borssum Waalkes waard ek dûmny.
Klazienaveen
Klazienaveen (Drintsk: Klazieneveen) is in plak yn de gemeente Emmen, yn de provinsje Drinte.