cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Andries Boelens
Vondel oer Boelens
Ter heerschappij des lants geschapen,
Gekroont heeft met de kroon van ’t wapen,
Den lauwer schonk, die niet verdort,
Noch schoot de dankbaarheid te kort.
Had Andries niet Stadts eer bewaert,
En ’s Keizers glori trouw verdadight,
August had met zijn edel swaert
Den Ridder spader begenadight,
Wiens miltheit Oostenryck behaegt
Daer Amstels schilt de kroon afdraagt.
Koaisleat (Bantegea)
De Koaisleat is in feanfeart yn de gemeente De Fryske Marren. De east-west rinnende feart leit besuden Bantegea en is de grinssleat tusken de polders De Koai/Lange Halen mei polder de Kromme Warren. Dêr stiene begjin 20e iuw noch in tal turfgravershúskes.
De namme Koaisleat jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme ''Kooisloot'.
It wurdt ek neamd as Kooivaart dy't as earder feanrivierke yn ferbining stie mei de Tsjonger.
Sabé
Sabé (útspr.: [sɑˈbeː], likernôch: "sa- bee "); in ropnamme foar Tsabin) is in fiktyf personaazje fan minder belang út 'e Star Wars-franchise fan 'e Amerikaanske filmmakker George Lucas. Hja is in hofdame fan keninginne Padmé Amidala fan Naboo en waard yntrodusearre yn 'e film Star Wars: Episode I – The Phantom Menace (1999). De rol fan Sabé waard spile troch de Ingelske aktrise Keira Knightley.
Iere jierren
Sabé is berne op 'e planeet Naboo, yn in laach fan bespilers fan 'e hallikset, in soarte muzykynstrumint. Dêrfandinne dat se neffens de tradysje fan har famylje nei it konservatoarium yn 'e Nabooaanske haadstêd Theed stjoerd wurdt foar in muzikale oplieding. Mei't se net folle nocht oan har foarútstippele libbenspaad hat, giet se der daliks op yn as se op har fjirtjinde troch kaptein Quarsh Panaka, de kommandant fan 'e paleiswacht, frege wurdt as hofdame foar de nije keninginne Padmé Amidala. Yn 'e entoeraazje fan 'e keninginne wurket Sabé neitiid gear mei ferskate oare jonge hofdames, ûnder wa Saché Adova, Rabé Tonsort en Eirtaé Ballory. Fan harren allegear liket Sabé it measte op Padmé, safolle sels, dat de beide fammen mei wat make-up op net útinoar te hâlden binne. Op fersyk fan Padmé risselwearret Sabé, dy't trou oant yn 'e dea sward hat oan har keninginne, om yn gefal fan need it plak fan 'e keninginne yn te nimmen as in soarte fan passive liifwacht.
Yn The Phantom Menace
Under de Nabookrisis stelt de troch de Neimoïden dominearre Hannelsfederaasje in blokkade yn tsjin Naboo om keninginne Padmé safier te krijen dat se in ferdrach tekenet dat de planeet oan 'e Hannelsfederaasje oerleverje sil. Yn dy nuodlike tiid nimt Sabé ferskate kearen it plak fan Padmé yn, wêrmei't de beide fammen sels de Jedi Qui-Gon Jinn en Obi-Wan Kenobi foar de gek hâlde. Dy 'wikseltrúk' fiere se bygelyks út as de oarlochsandroïden fan 'e Hannelsfederaasje op Naboo lânje, en 'keninginne Padmé' foar Nute Gunray brocht wurdt, de ûnderkening fan 'e Hannelsfederaasje. As Sabé (yn har momkape as de keninginne) wegeret en tekenje it ferdrach, wurde sy, Padmé en de oare hofdames nei in finzenekamp stjoert. Yn 'e strjitten fan Theed wurde se lykwols befrijd troch Qui-Gon en Obi-Wan.
Neitiid spilet Sabé oanhâldend foar de keninginne op 'e reis fan Padmé nei de haadstêd fan 'e Galaktyske Republyk op Coruscant. Padmé makket dêrfan gebrûk om, by in tuskenstop op 'e woastynplaneet Tatooine, Qui-Gon te beselskipjen nei de delsetting Mos Espa, wat er nea talitten hawwe soe as er foar it ferstân hân hie dat se de keninginne wie. Yn Mos Espa komt Padmé op dy manear yn 'e kunde mei de jonge slaaf Anakin Skywalker, dy't jierren letter har minner wurde sil.
Nei't se sûnder wat bedijd te hawwen fan Coruscant weromkeard binne nei Naboo, makket Padmé gebrûk fan 'e tsjinsten fan 'e Gungaanske ferstjitling Jar Jar Binks om kontakt te lizzen mei de Gunganen, it ras fan bûtenierdske wêzens dat op Nabou lânseigen is. By ûnderhannelings mei de Gungaanske lieder baas Nass oer it sluten fan in militêr bûnsgenoatskip nimt Sabé fannijs it plak fan Padmé yn, mar midden ûnder de gearkomste makket Padmé harsels bekend, in blyk fan fertrouwen dat de foarming fan it bûnsgenoatskip tige by tige foarúthelpt. Neitiid, yn 'e Slach om Naboo, bestoarmje Padmé-en-dy it keninklik paleis yn Theed, dat beset is troch de Neimoïden. Sabé draacht de staasjeklean fan 'e keninginne en lokket dêrmei de oarlochsandroïden út 'e troanseal wei. Sadwaande slagget it Padmé en kaptein Panaka om Nute Gunray kriichsfinzen te nimmen wêrnei't it gau út is mei de blokkade en de besetting.
Neitiid
Nei't Padmé har termyn as keninginne fan Naboo úttsjinne hat en oan in politike karriêre as senator foar Naboo en oanbuorjende planetestelsels yn 'e Galaktyske Senaat op Coruscant begjint, is Sabé de iennichste fan har hofdames dy't by har bliuwt. Se wurdt assistinte fan 'e senator. Letter stjoert Padmé har en de Nabooaanske legerkaptein Tonra nei Tatooine om dêr alle slaven frij te keapjen dy't se fine kinne. Hoewol't Padmé oan Sabé freget om Shmi Skywalker, de mem fan Anakin, te sykjen, kin se har net fine (om't Shmi tsjin dy tiid al frijkocht is troch en troud is mei de boer Cliegg Lars). Op Tatooine wurket Sabé undercover by in wetteropslach ûnder de momkape fan in hanneler dy't Sobon hjit.
As kânselier Palpatine de Galaktyske Republyk ûnder fuotten hellet en ferfangt troch it Galaktysk Keizerryk mei himsels as keizer, komt dat as in skok foar Sabé, dy't in goede yndruk fan Palpatine hie. Noch grutter is de skok as har op Tatooine net folle letter it nijs berikt dat Padmé stoarn is. Dat bart nei't se befallen is fan 'e twilling Luke en Leia, de bern fan Anakin. Mei't Anakin ûnderwilens troch Palpatine ferlaat is nei de tsjustere kant fan de Krêft en de Sith-ridder Darth Vader wurden is, ferliest Padmé troch syn ferrie de wil om te libjen en stjert se. Dy gong fan saken wurdt troch de Jedi-ridders Yoda en Obi-Wan Kenobi lykwols strang geheim holden; nei de bûtenwrâld ta wurdt inkeld útbrocht dat Padmé en har bern yn it kreambêd omkommen binne.
Sabé fermoedet dat har freondinne fermoarde is en giet tegearre mei kaptein Tonra op ûndersyk út. Op Coruscant brekke se yn yn it appartemint fan Padmé, dêr't se û.o. de opnamen fan 'e befeiligingskamera's feilichstelle. It ûndersyk rint dea en as net folle letter de Galaktyske Boargeroarloch útbrekt tusken it Galaktysk Keizerryk en it Rebelleferbûn, jout Sabé har by de opstannelingen. Nei de foarfallen yn 'e film Star Wars: Episode V – The Empire Strikes Back (1980) en it earste duël fan Darth Vader mei syn soan Luke Skywalker op Bespin, hat Sabé in tafallige moeting mei Darth Vader op 'e planeet Vendaxa en wurket se tydlik mei him gear om 'e wierheid oer de dea fan Padmé te witten te kommen. Vader lit har libje, in feit dêr't er letter mei tramtaasjes foar bestraft wurdt troch keizer Palpatine.
Keppelings om utens
List of Star Wars characters
Gemyske reaksje
In gemyske reaksje is in proses dêr't bepaalde ferbiningen (atomen of molekulen) by fia net-fysyske wei omsetten wurde yn oare ferbiningen troch it foarmjen dan wol brekken fan gemyske biningen. Mei net-fysyske wei wurdt bedoeld dat de gemyske identiteit fan de ferbiningen ferlern giet. By in fysyske omsetting, lykas ranen of ferdampe, is dat net sa. Dêrby wurde allinnich yntermolekulêre krêften ferbrutsen of foarme.
In foarbyld is de ferbaarning fan metaan:
Koaisleat (Earnewâld)
De Koaisleat is in feart yn de gemeente Tytsjerksteradiel. De feart rint njonken de Koaidyk oan de noardeastkant fan Earnewâld tusken de Tsjerkweisfeart en de pleats Fjildsicht.
De namme Koaisleat jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme ''Kooisloot'.
Virginie
Virginie, echte namme: Virginia "Verzinka" Gevorgyan (1995), is in rêstend Tsjechysk neakenmodel en pornografysk aktrise fan Armeensk komôf.
Koarnjumer Feart
De Koarnjumer Feart is in feart yn de gemeente Ljouwert. De feart rint east-west tusken de Dokkumer Ie en Koarnjum. De Koarnjumer Feart rint troch it Koarnjumer Aldlân en foar in grut part njonken de Aldlânsdyk.
De namme Koarnjumer Feart jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme ''Cornjumervaart'.
Frysk Sportgala
It Frysk Sportgala is in barren wêrby't ferskate prizen útrikt wurde dy't de sport yn Fryslân en Fryske sporters oanbelangje. It barren wurdt yn 2010 foar it earst organisearre troch de provinsje Fryslân, de gemeente It Hearrenfean, Sportstêd It Hearrenfean, Topsport Stipepunt Noard, De Friesland Zorgverzekeraar en SPORT Fryslân. De priis bestiet út in byldsje fan Pim Mulier ûntwurpen troch keunstner Ruud Peters.
Haadûnderdiel is útrikking fan de Fryske Sportpriis. Fierders wurde yn 7 kategoryen prizen útrikt oan sporters dy't har yn Fryslân op sportgebiet it meast fertsjinstlik makke hawwe:
De oeuvrepriis wurdt takend troch de provinsje Fryslân op foardracht fan de sjuery. By seis kategoryen mei it Fryske pyblyk har stim útbringe. De winners binne foar de helt troch it Fryske publyk bepaald. De oare helte is bepaald troch de nominaasjekommisje. Dizze kommisje wurdt fertsjintwurdige troch sportsjoernalisten fan de Fryske media: Omrop Fryslân, Ljouwerter Krante, Frysk Deiblêd en troch Sport Fryslân en Topsport Noard.
Keatster Afke Hylkema krige yn 2010 de Oevrepriis.
Amerikaanske dwerchmûs
Uterlike skaaimerken
De Amerikaanske dwerchmûs hat trochinoar in kop-romplingte fan 5-6½ sm, mei in sturtlingte fan 3½-4½ sm en in gewicht fan 7-9 g. Dêrmei is it it lytste kjifdier fan Noard-Amearika. De pels is brún op 'e rêch en griis op 'e bealch.
Hâlden en dragen
Amerikaanske dwerchmûzen binne benammen yn 'e skimerperioaden aktyf. Se libje solitêr en hawwe in territoarium mei in trochsneed fan 30 m. Har nêst lizze se oan op in beskûle plak tusken opgeand leechhout of hegere boaiemfegetaasje. Se frette griene plantedielen en sieden. Fan alle soarten fan mûsfoarmigen út 'e Nije Wrâld binne de wyfkes fan 'e Amerikaanske dwerchmûs it betiidst geslachtsryp, nammentlik al mei 4 wiken.
Nanometer
De nanometer (symboal nm) is in lingte-ienheid, gelyk oan 0,000.000.001 meter. De namme is gearstald út de SI-ienheid foar langte, "meter", en it SI-foarheaksel nano. In nanometer is 0,001 mikrometer of 1.000 pikometer.
Noardlike Iissee
thumb|260px|Reliëfkaart fan de Noardlike Iissee. thumb|260px|[[Batymetryske kaart fan de Noarlike Iissee.]] De Noardlike Iissee (letterlik oerset út it Ingelsk: Arktyske Oseaan) is mei 14,09 miljoen km² de lytste oseaan op de wrâld. Dizze oseaan leit op de noardpoal, binnen de grinzen fan de Arktis. It djipste punt is 5608 m. De oseaan stiet yn ferbining mei de Noarske See nei de Atlantyske Oseaan ta en oer de Beringstrjitte nei de Grutte Oseaan.
De seeën
Ta dizze oseaan hearre:
Strjitten yn De Hoeve
De Strjitten yn De Hoeve:
De Meerdiek wie in âld paad dat bylâns de eardere Easterhoevenske Mar rûn mar is allang gjin trochgong mear. In heidemarke, dat bekend stie as de Keizerspoel, wie oan it begjin fan de 20e iuw noch in snoekplekkie en lei yn it ferlingde fan de Keizerswâl. De Keizerswâl wie, krektas de Keizerspoel, neamd nei de famylje (Jan, Kobus en Geertien) Keizer. Hja wennen doe op it plak dêr't de Noardwâlder Feart in bocht makket.
Koarnwerter Feart
De Koarnwerter Feart is in feart yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De feart rint fan Hou by it begjin fan de Ofslútdyk efter de Iselmardyk nei it suden lâns Koarnwert. By Sotterum bûcht de feart ôf nei it easten en komt besuden Wûns út yn de Molkfeart.
De namme Koarnwerter Feart jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme ''Kornwerdervaart'.
Kop fan Oerisel
right|thumb|280px| De Kop fan Oerisel (gemeente Stienwikerlân) De Kop fan Oerisel is in regio yn it noardwesten fan de provinsje Oerisel. It gebiet komt tsjintwurdich hast oerien mei de gemeente Stienwikerlân. Histoarysk besjoen wurde ek de gemeenten Kampen, Zwartewaterland en Staphorst ta dit gebiet rekkene.
De namme is in ferwizing nei de lizzing binnen Oerisel — yn it noarden, wylst it gebiet hast hielendal troch oare provinsjes (Fryslân, Drinte en Flevolân) omsluten is.
De grutste plakken binne Kampen, Stienwyk, Genemuiden en Oldemarkt. Ek Follehove, Staphorst en Hasselt binne frijwat grutte plakken. In bekend plak is Giteren, dat ek wol Hollânsk Feneesje neamd wurdt.
Yn de Kop leit it 10.000 ha grutte Nasjonaal Park De Weerribben-Widen, ekologysk-sjoen ien fan de wichtichste moerasgebieten yn Jeropa.
George Bernard Shaw
thumb|George Bernard Shaw thumb|George Bernard Shaw yn 1925 George Bernard Shaw (Dublin, 26 july 1856 – Ayot Saint Lawrence, 2 novimber 1950) wie in Iersk toanielskriuwer, sosjalist en teäterkritikus. Hy wie in frijtinker, stipe de striid foar likense rjochten foar froulju en wie foarstanner fal likense beleanning foar manlju en froulju. Hy wie ek in oertsjûge fegetariër en tsjinstanner fan dierproeven. Hy wûn de Nobelpriis foar de Literatuer yn 1925 – hy akseptearre de eare, mar wegere it jild.
Libbensrin
Shaw waard berne yn Ierlân, mar ferhuze yn 1876 nei Londen en kaam yn de 30 jier dêrnei net wer nei Ierlân. Hy wurke oan syn eigen oplieding troch in soad tiid troch te bringen yn it British Museum. Hy begûn mei it skriuwen fan muzyk, teäterkritiken en boeken, earst sûnder folle súkses. Shaw hold him ek dwaande mei polityk, hy wie in sosjalist dy't tusken 1885 en 1911 in liedende rol hie yn de Fabian Society yn Londen. Om de foarlêste iuwwikseling hinne wie er as toanielskriuwer tige populêr en waarden der yn in soad teaters yn Londen tagelyk toanielstikken fan him opfierd, mear as fan eltse oare auteur.
Yn 1895 waard G.B. Shaw de toanielkritikus fan de Saturday Review. Yn 1898 troude er in Ierske erfgenamte, Charlotte Payne-Townshend, en waard syn earste súksesfolle toanielstik, Candida, produsearre. Dêrnei folge in rige klassike komeedzjes, lykas: The Devil's Disciple (1897), Arms and the Man (1898), Mrs Warren's Profession (1898), Captain Brassbound's Conversion (1900), Man and Superman (1902), Caesar and Cleopatra (1901), Major Barbara (1905), Androcles and the Lion (1912), en Pygmalion (1913). De lêste ynspirearre de musical My Fair Lady (Lerner & Loewe, 1964).
Nei de Earste Wrâldoarloch brocht er serieuzer wurk út, dêr't Heartbreak House (1919) en Saint Joan (1923) ûnder rekkene wurde moatte. Karakteristyk foar syn toanielstikken is it lange foarwurd dat oan elts dêrfan foarôf giet, soms tsientallen bledsiden lang, dêr't de stof fan it toanielstik yn analysearre wurdt. Hy ferkundige dêr kontroversjele stânpunten yn oer de saken dy't yn it toanielstik oan de oarder kamen. Guon fan dy foaropwurden binne langer as it toanielstik sels. Yn it foaropwurd by Androcles and the Lion en yn it stik sels komt er der bygelyks dúdlik foar út dat neffens him immen dy't de oarloch ferhearliket, in oanhinger is fan de oarlochsgod Mars en gjin kristen wêze kin. Syn populariteit belune sterk nei syn essay Common Sense About the War (1914), dat ûnheitelânsleavjend neamd waard. Mei syn stik Saint Joan (1924) slagge it him om it publyk wer op syn hân te krijen en waard er fereare as 'de twadde Shakespeare'. It stik is basearre op it libben fan Jeanne d'Arc dy't fjouwer jier dêrfoar hillich ferklearre wie. Hy fertelt it ferhaal net mei har as heldinne of martelder, mar sjocht har as in koppige, seksleaze jonge frou mei in soad krêft en sterke wil.
Nei in besite oan de Sovjet-Uny yn de jierren tritich, wêrby't er Stalin moete, waard Shaw in sterke supporter fan de stalinistyske USSR en wurdt dêrom beskôge as in typyske Fellow traveller. It foarwurd by syn toanielstik On the Rocks (1933) is primêr bedoeld as ferdigening fan de pogroms dy't troch de steatsfeilichheidstsjinst (OGPOe/NKVD) útfierd waarden yn de USSR foar en yn de perioade fan de Grutte Suvering. Yn in iepen brief oan de krante Manchester Guardian bestimpele er ferhalen oer Sovjet-hongersneden as lasterlik en neamde er rapporten oer ít útrûpeljen fan de arbeiders (sjoch: Stachanowisme) yn de USSR ferkeard. . Hy ferdigene Stalin ek yn oare opsichten, lykas yn in brief oan it tydskrift Labour Monthly oangeande Stalins bemuoienis mei de biology, wêrby't de tinkbylden fan Trofim Lysenko oan de wittenskip opkrongen waarden.
Sigismund fan it Hillige Roomske Ryk
thumb|right|200px|Portret fan Sigismund Sigismund fan Luksemboarch (Neurenberg, 15 febrewaris 1368 – Znojmo (Moraavje), 9 desimber 1437) wie fan 1387 ôf kening fan Hongarije, fan 1411 ôf kening fan it Hillige Roomske Ryk, sûnt 1433 keizer, fan 1419 ôf kening fan Bohemen. Hy wie de lêste hearsker út it laach fan de Luksemburgers.
George Bernard Shaw
Tematyk
Yn syn toanielstikken kombinearre Shaw morele problemen fan al den dei mei in iroanyske toan en paradoks, en produsearre siswizen as "He who can, does. He who cannot, teaches" ('Wa't eat kin, docht it. Wa't it net kin, ûnderwiist it'), "England and America are two countries divided by a common language" ('Ingelân en Amearika binne twa lannen dy't skaat wurde troch in mienskiplike taal') en "The fact that a believer is happier than a skeptic is no more to the point than the fact that a drunken man is happier than a sober one" ('It feit dat in leauwige lokkiger is as in skeptikus, docht net mear ta de saak as it feit dat in dronken man lokkiger is as in nofterenien'). Syn wurk is ek foar in hjoeddeisk publyk noch altiten tige lêsber en wurdt noch frij geregeld opfierd.
Sigismund fan it Hillige Roomske Ryk
Jonge jierren
Berne yn Neurenberg, wie Sigismund de twadde soan fan de Roomske keizer Karel IV en fan syn fjirde frij Elisabeth fan Pommeren, de pakesizzer fan de Poalske kening Kasimir III fan Poalen. Kening Loadewyk fan Hongarije en Poalen hie altyd in goede en hechte relaasje hân mei de heit Sigismund. Sy komme oerien dat Sigismund de opfolger fan Loadewyk wurdt. Sigismund wurdt nei it Hongaarske hof stjoerd om de Hongaarske taal en gewoanten te learen. Loadewyk neamt him syn opfolger en regelet it houlik mei syn âldste dochter Marije. Yn 1374 wurde sy oan elkoar fersein. Nei de dea fan Sigismund syn heit yn 1378 wurdt er markgreve fan Brandenburg.
George Bernard Shaw
Tematyk
Doe't er ferstoar, wie er net allinnich bekend op de Britske eilannen, mar wrâldwiid. Hy siet yn noed oer de ûndúdlikens fan de Ingelske stavering en hy joech in part fan syn rykdom oan in stifting dy't in nij fonetysk alfabet, it Shavian-alfabet, foar de Ingelske taal gearstalle moast.
Sigismund fan it Hillige Roomske Ryk
Jonge jierren
Yn 1381 wurdt de doe 13-jierrige Sigismund troch syn âldste broer en fâd Wenzel fan Bohemen nei Krakau stjoerd, om Poalsk te learen en om kennis te meitsjen mei it lân en har bewenners. Kening Wenzel joech him ek Neumark yn besit.
Kening fan Hongarije
Troch syn houlik mei kening Marije fan Hongarije waard er, nettsjinsteande tsjinstân fan de Hongaarske eallju yn 1387, kening fan Hongarije. Yn 1396 set er útein mei in krústocht tsjin de Ottomanen, dy't it lân fanút it suden bedrige. Yn de Nikopolis (no Nikopol yn Bulgarije) waard er lykwols ferneatigjend ferslein.
Kening fan it Hillige Roomske Ryk
Sigismund waard yn 1411 kening fan Dútslân. Yn 1419 folge hy syn âldste broer Wenzel op as kening fan Bohemen. Dat waard de swierste perioade yn syn libben. Hy hie de Tsjechyske godstsjinstherfoarmer Jan Hus in frijgeliede jûn doe't dy op it konsylje fan Konstanz útnûge waard syn learstellingen te ferdigenjen. Hus waard lykwols finzennommen en as ketter ta de brânsteapel feroardiele. De Hussityske Bohemers wegeren dêrop Sigismund noch langer as kening te erkennen en dêrom rop hy in krústocht tsjin har út. Al gau ûntstie der in guerilja-oarloch dy't oant 1436 duorje soe.
Sigismund hie gjin bern by Marije. Nei har dea troude hy mei Barbara fan Celje, dêr't hy ien dochter by krige, Elisabeth (1409-1442). Elisabeth troude mei keizer Albrecht II. Albrecht waard Sigismunds opfolger as keizer fan it Hillige Roomske Ryk en kening van Hongarije en Bohemen.
Sikorsky Ilya Moeromets
De Sikorsky Ilya Muromets (Russysk: Сикорский Илья Муромец) (Sikorsky S-22, S-23, S-24, S-25, S-26 en S-27) wiene in klasse Russyske grutte ferkearsfleantugen en swiere bommesmiters mei fjouwer motors fan foar de Earste Wrâldoarloch dy't yn dy oarloch ynset waarden troch it Russyske keizerryk. de searje wie neamd nei Ilya Moeromets, in held út de Slavyske mytology. en basearre op de Russky Vityaz of Le Grand, it earste fleantúch mei fjouwer motors yn de wrâld, ûntwurpen troch Igor Sikorsky. De Ilya Moeromets wie yn 1913 in revolúsjonêr ûntwerp, ornearre foar kommersjeel gebrûk mei syn romme romp dy't plak hie foar in passazjiersferbliuw, sliepgelegenheid en in waskgelegenheid, allegear ferwaarme en mei elektrysk ljocht. Under de Earste Wrâldoarloch wie it de earste bommesmiter mei fjouwer motor dêr't in spesjale strategyske bombardearienheid mei útrist waard. Dizze swiere bommesmiter hie syn gelikense net yn de iere stadia fan de oarloch, mei't de Sintrale mogendheden earst folle letter tastellen krigen dy't it opnimme koene tsjin de Ylja Moeromets. De Zeppelin-Staaken R.VI fan 1916-17 wie de iennichste fan alle Dútske Riesenflugzeug-ûntwerpen dêr't in beskieden 18 fan produsearre waarden ûnder de Earste Wrâldoarloch.
Mei dit type fleantúch waarden ferskate rekords brutsen yn kategoryen lykas draachfermogen, tal passazjiers, fleanôfstân en fleanhichte.
Wakefield
150px|thumb|left|lizzing fan Wakefield Wakefield is in plak in it bestjoerlik gebiet City of Wakefield, yn it greefskip West Yorkshire. It plak hat 79.885 ynwenners.
Wakefield leit oan de eastlike foet fan de Penninen op in hichte op de noardouwer fan de rivier de Calder. De stêd leit fierder 14 km besuden Leeds, 25 km súdeastlik fans Bradford, 40 km benoarden Sheffield en 60 km noardeast fan Manchester.
Koarte Suwei
De Koarte Suwei is in marke op de grins fan de gemeentes Tytsjerksteradiel en Dantumadiel. It marke leit súdeast fan Readtsjerk besuden de mar Swarte Broek, yn 'e himrik fan Feanwâlden (Dantumadiel) en Mûnein (Tytsjerksteradiel). Nei it suden giet de Koarte Suwei oer yn de Lange Suwei dy't de grins oanjout tusken it Ottema-Wiersmareservaat en de Sippenfennen.
De namme Koarte Suwei jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme ''Korte Suaweg'.
Barsum
Barsum is in delsetting noardeast fan Lollum yn de gemeente Súdwest-Fryslân.
Machteld
Machteld is in Nederlânske froulike foarnamme fan Germaansk komôf.
Germaansk
De namme is ôflaat fan it Germaansk, fan Mathilda. Dat is de kombinaasje fan maht, macht as krêft, en hiltja, striid.
Frédéric Bastet
thumb|Frédéric Bastet yn 1987 Frédéric Louis Bastet (Haarlim, 20 septimber 1926 - Oegstgeest, 29 juny 2008) wie in Nederlandse archeolooch, skriuwer, essayist, dichter en biograaf.
Bastet stiet bekend as in grutte Louis Couperus-saakkundige, oer wa't er yn 1987 in biografy it ljocht sjen litten hat. Foar syn essayistyske oeuvre krige Bastet yn 2005 de P.C. Hooft-priis.
Bianca Trump
Bianca Trump, echte namme: Wendy Christine Iwanow (New York, 7 novimber 1972), is in rêstend Amerikaansk neakenmodel, stripper, pornografysk aktrise en prostituee, wa har namme oft ek wol (mis)stavere wurdt as Bionca Trump of Biannca Trump. Hja makke ek wol gebrûk fan 'e artystenammen Christine Smith en Wendy. Trump sette yn 1991 útein mei in wurkpaad yn 'e Amerikaanske pornoyndustry en spile yn frijwat films. Yn 2000 beëinige se har karriêre as pornoaktrise.
Jonkheid
Bianca Trump waard yn 1972 berne yn 'e buert Bay Ridge, yn 'e New Yorkske wyk Brooklyn. Se is fan Italjaansk-Russysk etnysk komôf, en groeide op as iennichtse famke yn in húshâlding mei sân bern. Yn 1990, doe't se achttjin jier wie, begûn se te wurkjen as stripper. In jier letter, yn 1991, makke se har debút yn in pornografyske film.
Frédéric Bastet
Bastet studearre klassike talen en archeology oan de Ryksuniversiteit Leien. Yn 1958 promovearre er ta doktor yn de Letteren op in dissertaasje mei de titel De datum van het grote hypogaeum bij de Porta Maggiore te Rome. Fan 1966 oant 1976 wie er heechlearaar klassike archeology oan deselde universiteit. Hy waard opfolge troch dr. H.A.A.P. Geertman. Nei syn professoraat waard Bastet konservator fan de klassike ôfdieling fan it Ryksmuseum fan Aldheden.
Bianca Trump
Pornokarriêre
Trump spile yn har karriêre, neffens de Internet Adult Film Database (IAFD), yn totaal yn 130 pornofilms. Oare boarnen neame in oantal fan 120 films; it ferskil sil him sitte yn kompilaasjefideo's mei werútjeften fan âlder materiaal. As pornoaktrise kaam Trump bekend te stean om har feardichheden op it mêd fan orale seks, har grutte boarsten, wêrfoar't se in boarstfergruttingsoperaasje ûndergien hie, en har willigens om mei te wurkjen oan wat yn 'e pornoyndustry omskreaun wurdt as "de lichtere foarmen fan rûge seks", ntl. spanking, hierlûken en soksoarte dingen. Se krige de bynamme de Italian Princess ("Italjaanske Prinsesse").
Trump spile yn produksjes fan sokke foaroansteande labels as VCA Pictures, Anabolic Video, Sin City, Vivid Entertainment en Elegant Angel. Fierders wurke se ek wol foar minder bekende studio's, lykas Leisure Time Entertainment, Legend Video, Coast to Coast Video, Metro, Napali Video en Big Top Video. Ien fan har bekendste films wie Babewatch, út 1994, in pornografyske parody op 'e doedestiden tige populêre aksjesearje Baywatch. Ek ferskynde Trump ferskate kearen op 'e tillefyzje, lykas yn it beruchte praatprogramma The Jerry Springer Show, fan presintator Jerry Springer.
Under har karriêre wurke Trump gear mei kollega-aktrises as Kimberly Chambers, Sana Fey, Jeanna Fine, Kylie Ireland, Jordan Lee, Mimi Miyagi, Tiffany Mynx, Brittany O'Connell, Alicia Rio en Lilli Xene, en mei manlike tsjinspilers as Buck Adams, Seymore Butts, T.T. Boy, Tom Byron, Jon Dough, Max Hardcore, Mike Horner, Sean Michaels, Jonathan Morgan, Peter North, Joey Silvera, Jake Steed, Michael Stefano, Tony Tedeschi en Randy West.
Priveelibben
Nei't Trump har yn 2000 út 'e pornoyndustry weromlutsen hie, wurke se oant 2002 as callgirl, wêrby't se nei't it skynt mear as $1.200,– yn 'e oere frege. Ein 2001 begûn ien fan har silikoaneboarstymplantaten te lekken, wêrneit't se beide ferwiderje liet. Trump is ferskate kearen mei justysje yn oanrekking kommen, û.m. foar oanklachten fan berôving (1995), rasistysk hâlden en dragen (2001), ferfalsking fan sjeks (2003) en besit fan amfetamines (2005).
Frédéric Bastet
Neist syn wittenskiplike arbeid skreau Frédéric Bastet biografyen, biografyske romans, fiksje, essay- en dichtbondels. Syn essays wjerspegelje in grutte kennis fan de Aldheid mar hy skreau en oer literatuer en muzyk.
Bianca Trump
Lichemsskaaimerken
Bianca Trump is blank, mei brune eagen en dûnkerbrún hier. Neffens har offisjele opjefte wie se ûnder har pornografyske karriêre 1.68 m lang, mei in gewicht fan 56 kg, en cupmaat 34DD, dêr't se in boarstfergruttingsoperaasje foar ûndergien hie. Behalven de wenstige gatsjes troch de earlellen hat Trump ek in nâlpiercing en in tongpiercing. As tatoeaazjes hat se in bân om har rjochterankel en in bân oer har ûnderrêch en ûnderbúk.
Omgong fan Frankryk 1995
De 81ste edysje fan de Omgong fan Frankryk waard hâlden fan 1 oant en mei 23 july 1995.
Startplak
De start wie yn Saint-Brieuc. It wie de earste kear dat de gemeente yn it Frânske departemint Côtes-d'Armor, yn de regio Bretanje, startplak wie fan de Omgong fan Frankryk.
Miguel Induráin kaam mei syn oerwinning lyk mei Jacques Anquetil (1964), Eddy Merckx (1974) en Bernard Hinault (1985) dy't elk ek fiif kear de omgong wisten te winnen. Miguel Induráin wie al de earste dy't dit mei in oanslettene rige die.
Fabio Casartelli
Op 18 july yn de 15 etappe, in berchetappe fan Saint-Girons nei Cauterets kaam de Italjaanske hurdfytser en regearjend Olympysk kampioen Fabio Casartelli raar te fallen by de ôfdaling fan de Col de Portet-d'Aspet. De 24-jierrige Olympyske kampioen fan Barcelona '92 stoar oan de oprûne ferwûningen. Op it plak fan it ûngelok stiet no in tinkteken foar Carsatelli.
Hamsterrotten
De hamsterrotten (wittenskiplike namme: Cricetomyinae) foarmje in ûnderfamylje fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (Mammalia), it skift fan 'e kjifdieren (Rodentia), it ûnderskift fan 'e mûzen en jerboä's (Myomorpha), de boppefamylje fan 'e mûzen en rotten (Muroidea) en de famylje fan 'e Afrikaanske mûzen en rotten (Nesomyidae). Hamsterrotten binne lânseigen op it fêstelân fan Afrika besuden de Sahara, mei útsûndering fan 'e súdpunt fan it kontinint. Se binne besibbe oan û.m. de Madagaskarrotten, de klimmûzen en de rotsmûzen, dy't ek ta de Afrikaanske mûzen en rotten hearre.
Skaaimerken
Hamsterrotten hawwe grutte wangpûden en harren kiezzen hawwe in morfology dy't ôfwykt fan dy fan oare soarten Afrikaanske mûzen en rotten. Eins lykje de kiezzen fan 'e hamsterrotten sterk op dy fan 'e mûzen en rotten fan 'e Alde Wrâld (Murinae), in ûnderfamylje fan 'e mûseftigen (Muridae), mar saakkundigen ornearje dat dat komt troch parallelle evolúsje, om't beide groepen bisten harren kiezzen krekt-en-gelyk brûke, en net om't se nau besibbe wêze soene. De ûnderfamylje fan 'e hamsterrotten bestiet út trije hiel ferskillende skaaien. De echte hamsterrotten (Beamys) binne middelgrut, rûchwei like grut as in brune rôt; de hamstermûzen (Saccostomus) binne lytser, wylst de reuzehamsterrotten (Cricetomys) de grutste soarten fan 'e mûzen en rotten omfiemje, dy't noch in slach grutter binne as in flinke muskusrôt.
Moanne (tiid)
In moanne is in tal fan dagen dat likernôch gelyk is oan de perioade dêr't de Moanne yn om de Ierde draait. Om't dy perioade likernôch 29,53 dagen is, kin in moanne net presiis de goede lingte hawwe, sadat moannen of te lang of te koart binne.
Yn de Gregoriaanske kalinder duorret in moanne 28, 29, 30 of 31 dagen, en in jier duorret 12 moannen:
Barrum
Barrum is in delsetting súd fan Tsjom yn de gemeente De Waadhoeke.
De namme komt ek foar as Berrum en '''Barma stins.
Joachimus Lunsingh Tonckens (1817-1893)
Joachimus Lunsingh Tonckens (Westervelde, 28 maart 1817 - De Haach, 1 april 1893) wie in Nederlânsk arts en boargemaster.
Libben en wurk
thumb|left|Bordena, de wenning dy't Tonckens yn 1868 bouwe liet yn Beetstersweach Tonckens woe in soan fan de lânbouwer en wethâlder fan Smilde Elzo Tonckens en Elisabeth Reinders Nijensikkinge. Hy wie in pakesizzer fan Joachimus Lunsingh Tonckens, eigener fan Hûs te Westerveld of de Tonckensboarch. Hy studearre medisinen oan de Universiteit fan Grins en promovearre dêr yn 1842 ta medysk doktor en yn 1843 ta doktor yn de ferloskunde. Hy fêstige him as dokter op De Sweach. Hy wie dêr de buorman fan de famylje Van Teyens en krige de enoarme erfenis fan dat laach, dat gjin neikommelingen hie. Hy liet it monumintale pân Bordena oan de Haadstrjitte 31 bouwe. Hy wie lid fan Provinsjale Steaten fan Fryslân. Yn 1865 waard hy beneamd ta boargemaster fan Opsterlân. Dizze funksje lei hy yn jannewaris 1873 del. Hy waard opfolge troch Albertus van Harinxma thoe Slooten Hy ferhuze nei De Haach, dêr't hy yn 1893 op 76-jierrige leeftiid ferstoar.
Tonckens boaske op 15 july 1847 yn Ljouwert mei de dêr berne Helena Aletta Koumans Smeding, dochter fan Pieter Koumans Smeding, útjouwer fan de Ljouwerter Krante en Johanna Vitringa Coulon. Ut dit houlik waarden fiif dochters berne. Syn broer Sijbrandus Hellinga wie boargemaster fan Odoorn.
Pablo Neruda
Pablo Neruda (Parral, 12 july 1904 – Santiago, 23 septimber 1973) is de skûlnamme fan 'e Sileenske dichter, skriuwer, diplomaat, politikus en kommunist Ricardo Eliécer Neftalí Reyes Basoalto, dy't him allegeduerigen en op alle mooglike manearen, ek fia syn poëzij, fersette tsjin 'e opmars fan it faksisme yn syn lân. Hy wurdt beskôge as ien fan 'e meast ynfloedrike Spaansktalige dichters fan 'e tweintichste iuw. Yn 1971 waard oan him de Nobelpriis foar de Literatuer takend.
Libben
Neruda waard berne yn Parral, in stêd likernôch 300 km besuden de Sileenske haadstêd Santiago, dêr't syn heit by it spoar wurke. Syn mem ferstoar koart nei syn berte. Net folle letter ferfearen Neruda en syn heit nei Temuco, dêr't syn heit troude mei Doña Trinidad Candia Malverde.
left|thumb|Sark fan Malva Marina op it [[Gouda|Goudske begraafplak oan 'e Vorstmanstrjitte, grêfrige M fan fak B, ûnder de namme Malva Marina Reijes.]] Mei't er net fan syn dichtwurk libje koe, moast er in oare boarne fan ynkomsten sjen te finen. Neruda waard diplomaat, en yn dy hoedanichheid wied er fan 1927 ôf konsul op Sileenske fertsjintwurdigings yn Britsk-Birma, Britsk-Seylon, Nederlânsk-Ynje (dêr't er syn earste frou kennen learde), Singapoer, Argentynje, Spanje en Meksiko.
Hy wie ûnderwilens op 6 desimber 1930 troud mei de Yndysk-Nederlânske Maria Antonia Hagenaar, mei wa't er yn 1934 in dochter krige. Dat bern, Malva Marina, litte oan hydrosefaly, oftewol in wetterholle (in ôfwiking yn 'e ôffier fan it harsensfocht). By it útbrekken fan de Spaanske Boargeroarloch, yn 1936, flechten Neruda en syn frou nei Monako, dêr't se besleaten útinoar te gean. Maria Hagenaar gie mei har dochter werom nei Nederlân, dêr't se it famke, hoede en noede fan in bernefaam, ûnderbrocht by in pleechgesin yn Gouda. Dêr ferstoar it bern op 2 maart 1943 en waard it ek begroeven. Neruda hat nea nei syn dochter omsjoen, ek net yn syn wurk. De mem, dy't yn De Haach wenne, brocht op fêste tiden jild nei Gouda foar it ûnderrhâld fan it bern. Pablo Neruda wertroude neitiid noch twaris, mar Malva Marina bleau syn iennichst bern.
Under de Spaanske Boargeroarloch wie Neruda by de republikeinske kant belutsen rekke en werom yn Sily sleat er him oan by de Kommunistyske Partij. Yn 1945 waard er keazen ta senator foar de provinsje Antofagasta en yn 1946 waard er frege om syn assistinsje te ferlienen oan 'e presidintskampanje fan Gabriel González Videla (1948-1952), fan 'e Radikale Partij. Neruda sette him o sa foar de man yn, mar doe't dy ienris presidint fan Sily wurden wie, ferrette er him en ferbea er de Kommunistyske Partij. Neruda en syn twadde frou Delia del Carril moasten ûnderdûke en waarden de folgjende trettjin moannen ferburgen by de iene nei de oare freon yn 'e hûs. Yn dy tiid skreau er ien fan syn bekendste wurken: Canto General (1950), in wiidweidich wurk oer Noard- en Súd-Amearika, dat ek yn it Nederlânsk oersetten is. Uteinlik kaam der in ein oan dit ûndergrûnske bestean doe't Neruda yn 1949 op in hynder de Lilpelapas oer de Andes oerstiek nei Argentynje, in tocht dêr't er mear as tweintich jier letter, yn syn taspraak folgjend op 'e útrikking fan syn Nobelpriis, noch op dramatyske wize oer fertelde.
Dêrnei libbe Neruda trije jier yn ballingskip, earst yn Argentynje, dêr't er mei syn trêde frou, de sjongster Matilde Urrutia, yn 'e kunde kaam, en letter yn Meksiko en Itaalje. Yn 1952 kearde er werom nei Sily. Underwilens hied er yn 1945 de Premio Nacional de Literatura de Chile ("Nasjonale Literatuerpriis fan Sily") al takend krigen, en yn 1971 waard er ûnderskaat mei de Nobelpriis foar de Literatuer.
Neruda, dy't al langer yn in sikehûs opnomd wie mei prostaatkanker, stoar dêre oan in hertoanfal yn 1973. Syn ferstjerren foel tolve dagen nei de gewelddiedige dea fan syn freon Salvador Allende, de keazen demokratyske presidint fan Sily, dy't op 11 septimber 1973 omkaam by in bloedige anty-kommunistyske en troch de Amerikaanske CIA stipe militêre kûp. De begraffenis fan 'e dichter, dêr't it near op lein wie troch generaal Augusto Pinochet en syn militêre gûnta, woeks troch it hommels ferskinen fan in mannichte fan tûzenen út ta de earste publike protestmanifestaasje tsjin 'e diktatuer.
Hjoed de dei binne Neruda syn wenten yn Santiago (La Chascona), Valparaíso (La Sebastiana) en Isla Negra iepensteld foar besikers. Syn keunstwurken en besittings wurde dêr tentoansteld.
Goaimar
thumb|350px| Goaimar De Goaimar is in 2670 ha grut rânemar dat ûntstie by de ynpoldering fan Súdlik Flevolân.
De mar hat oan de noardside Almeare en oan de súdside Naarden, Huizen en Blaricum (de Blaricummermeent). It wetter wurdt oan de iene kant begrinze troch de Stichtse Brêge, dêr't de A27 oer giet (rjochting Utert) en oan de oare kant de Hollânske Brêge, dêr't de A6 oer giet (rjochting A1 en Amsterdam). By de Stichtse Brêge leit it eilantsje Huizerhoef, dêr't passanten oanlizze kinne. Ter hichte fan Naarderbos leit De Schelp.
De Goaimar giet westlik oer yn de IJmar en eastlijk oer yn de Iemmar.
Rekreaasje
Wettersporters fine harren taflecht yn de havens fan Almere Haven, Huizen en Naarden. By Almere-Haven, by de Hollandse Brug, it "sulverstrân" en yn Huizen hat de Goaimar in strânfunksje. Dit komt mei troch it feit dat fanwege de histoarje as Suderseestrân dizze strannen tige ûndjip binne en dus ideaal foar rekreanten. Midden op it wetter kin it lykwols mei swier waar tige 'spûkje' troch in soad 'sûchputten'. Dit binne tige djippe putten (oant mear as 30 meter) yn de boaiem dêr't mei sûchmasines sân wûn waard. Dit sân waard ûnder oare brûkt om de lannen om Huizen hinne op te heegjen foar wenningbou.
Ekologyske betsjutting
By de Hollandse Brug leit oan de súdside de Naardermar en oan de noardside it Kromslootpark, in moerasgebiet. Lâns de rânen fan súdlik Flevolân komme in soad trekfûgels lâns yn foarjier en hjerst; foar fûgeltsjeminsken is it in goed hinnekommen. Ek hat it wetter in grutte funksje yn de natoer. De ielskolfers út de Naardermar en de Markermar finen hjir in soad fan harren gading. It ûndjippe wetter fan de Goaimar it tige ryk oan algen. Yn waarme simmers komt it fergifitige blaualch ta ûntwikkeling.
Hamsterrotten (tûke)
De hamsterrotten (wittenskiplike namme: Cricetomyini) foarmje in tûke fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (Mammalia), it skift fan 'e kjifdieren (Rodentia), it ûnderskift fan 'e mûzen en jerboä's (Myomorpha), de boppefamylje fan 'e mûzen en rotten (Muroidea), de famylje fan 'e Afrikaanske mûzen en rotten (Nesomyidae) en de lyknammige ûnderfamylje fan 'e hamsterrotten (Cricetomyinae).
Hamsterrotten binne lânseigen op it fêstelân fan Afrika. De tûke fan 'e hamsterrotten bestiet út twa skaaien: de middelgrutte echte hamsterrotten (Beamys), dy't rûchwei like grut binne as in brune rôt, en de reuzehamsterrotten (Cricetomys), dy't de grutste soarten fan 'e mûzen en rotten omfiemje en noch in slach grutter binne as in flinke muskusrôt.
Koartfliet
De Koartfliet is in feart yn de gemeente Súdwest-Fryslân. It is it ferlingde fan it Klifrak en it Langfliet dy't fan Warkum yn de rjochting fan de Sânmar en de Grutte Gaastmar rinne. De Koartfliet rint fan de Sânige Grûns/De Grûnzen nei de Sânmar rint.
Kylee Strutt
Kylee Strutt, wiere namme ûnbekend (12 febrewaris 1987), is in rêstend Kanadeesk neakenmodel en pornografysk aktrise, dy't yn it begjin fan har karriêre ek wol gebrûk makke fan 'e artystenamme Jada Julez.
Koartfliet
De namme Koartfliet jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Korte Vliet.
Kylee Strutt
Libben
Strutt is hikke en tein yn 'e westlike Kanadeeske provinsje Britsk Kolumbia. Yn 2008 ferfear se nei de Feriene Steaten, en sette har nei wenjen yn Los Angeles, yn 'e steat Kalifornje. Dêr makke se noch datselde jiers har debút yn 'e pornografy yn in fideo foar de side Baby Got Boobs fan 'e website Brazzers.
Neitiid spile hja neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) yn in fyftjintal pornografyske films en in ûnbekend oantal ynternetfideo's, foar labels as Muffia, Vivid Entertainment, Pure Play Media, New Sensations en Jules Jordan Video. Under har pornokarriêre stie se fral bekend om har (ferve) reade hier en har (fergrutte) boarsten mei kup 34DD. Neffens har offisjele opjefte wie se 1.57 m, mei in gewicht fan 55 kg. Yn 2011 loek se har werom út 'e pornoyndustry en kearde se werom nei Kanada.
Koarte Wyk (Drachten)
De Koarte Wyk is in wyk yn de gemeente Smellingerlân. De feart is ien fan de hiele soad eardere wiken eastlik fan Drachten. De Koarte Wyk rint fan Drachtster Kompenije noardeast nei de Skieding (N358) en rint bylâns de Swarte Wyk en de Bline Wyk.
In wyk is in fan de haadfeart ôfgeande lytsere feart om turf ôf te fieren.
De namme Koarte Wyk jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Korte Wijk.
Baton Rouge (Louisiana)
thumb|260px Baton Rouge (Frânsk: Bâton-Rouge; Choctaw: Itta Homma; 'reade stôk') is de haadstêd fan de Amerikaanske steat Louisiana. De stêd leit yn de East Baton Rouge Parish en is de twadde stêd nei grutte yn de steat. Baton Rouge waard yn 1849 haadstêd fan de steat Louisiana - dêrfoar wie dat New Orleans.
Baton Rouge hat twa universiteiten: de Louisiana State University en de Southern University. De haven fan Baton Rouge oan de Mississippy is noch troch seekippen te berikken. De lêste 400km fan de rivier wurdt op in djipte fan 13,7 meter holden.
Skiednis
thumb|left|It âlde neogoatyske kapitoal De earste Europeanen, dy't yn 1699 it gebiet dêr't no Baton Rouge leit ferkenden wienen Frânsen. De ekspedyske fan 200 Frânksk-Kanadezen waard laat troch Pierre Le Moyne d’Iberville. Sy seagen dêr in reade peal optuge mei bluodrige bisteliken dy't de grins fan de jachtgebieten fan de Houma- Bayou Goulastammen oanjoegen. Sy neamden it plak fan dy peal "le bâton rouge", 'de reade stôk'. De lânseigen befolking neamde dat plak "Istrouma". Ut archeologyske fynsten oan de rivieren de Mississippy, Comite en Amite, en op trije plakken yn de stêd, docht bliken dat de kontreien om Baton Rouge teminsten fan 8000 f.Kr. ôf bewenne binne.
Nei it Ferdrach fan Parys yn 1763 kaam it gebiet oan de Ingelsken, de delsetting hjitte doe New Richmond. Yn 1783 kaam it gebiet nei't de Britten ferslein wiene yn de Amerikaanske Unôfhinklikheidskriich oan Spanje. Nei in opstân fan de befolking tsjin de Spanjerts, waard yn 1810 de ûnôfhinklikens fan de Republyk Westfloarida útroppen; 1817 waard dat gebiet lykwols troch Louisiana anneksearre.
Earste helte 19e iuw groeide de stêd stadichoan fierder troch hannel en steamboatferkear op de Mississippy. By it útbrekken fan de Amerikaanske Boargeroarloch hie de stêd 5500 ynwenners. Yn 1849 waard Baton Rouge de haadstêd fan Louisiana. Arsjitekt James Dakin ûntwurp it Old Louisiana State Capitol as in soarte fan midsiuwske boarch yn neogoatyske styl, mei útsjoch op de Mississippy. Yn de Suksesjekriich gie de stêd yn 1862 sûnder stjit of slach oer yn hannen fan de Noardliken. It regear siet doe yn Opelousas en letter yn Shreveport. Nei de ein fan de kriich, ûnder de Restauraasje (Reconstruction 1865-1877), waard New Orleans de sit fan it regear, mar yn 1882 waard Baton Rouge foar fêst haadstêd fan Louisiana.
Demografy
Fan de befolking is 11,4 % âlder as 65 jier en bestiet 31,7 % út ienpersoanshúshâldings. De wurkleazens berint 4,9 % (sifers folkstelling 2000).
Likernôch 1,7 % fan de befolking fan Baton Rouge bestiet út hispanics en latino's, 50 % is fan Afrikaanske oarsprong en 2,6 % fan Aziatyske oarsprong.
It ynwennertal gie omheech fan 222.342 yn 1990 nei 229.493 yn 2010.
Stasjon Alkmar Noard
Stasjon Alkmar Noard (Amrn) is in spoarweistasjon yn de stêd Alkmar yn de provinsje Noard-Hollân en waard iepene yn 1980 oan de Steatsline K (Amsterdam sintraal - De Helder).
Gebou
200px|thumb|left|1e stasjonsgebou, stasjon Alkmar Noard yn 2011 It stasjon stiet yn de Alkmarske wiken Huiswaard I en II. It ûntwerp fan it earste stasjonsgebou wie fan de hân fan arsjitekt Cees Douma. It gebou wie in foarbyld fan in foarstedshalte. Der is in iepen fytsestalling mei fytsklûzen oanwêzich.
Yn 2020 waard it earste stasjonsgebou ôfbrútsen om plak te meitsjen foar nijbou, nei ûntwerp fan arsjitektenburo VenhoevenCS. It gebou bestiet út in soad glês en waard yn de simmer fan 2021 iepene.
Baton Rouge (Louisiana)
Klimaat
Jannewaris hat in trochsneed temperatuer fan 9,9 °C, yn july is dat 27,9 °C. Der falt trochstrings 1546,6 mm delslach (feiten op basis fan de mjitperioade 1961-1990).
Toutenburch (kastiel)
thumb|250px| Resten fan kastiel Toutenburch thumb|250px| Skilderij fan kastiel Toutenburch thumb|250px| Resten fan kastiel Toutenburch Toutenburg is in midsiuwsk kastiel yn it Oeriselske stedsje Follenhove. It waard om 1500 hinne boud.
It kastiel waard boud foar Georg Schenk fan Toutenburch, in ealman út Tautenburg yn Thüringen, dy't beneamd waard ta skout fan Follenhove. Hy wie troud mei jonkfrou Anna de Vos fan Stienwyk, dy't ferstoar yn 1526. Ut syn twadde houlik mei Joanna fan Egmond waard in soan Carel berne.
Georg Schenck fan Toutenburgh ferstoar yn 1540, wêrnei't it kastiel yn besit kaam fan Carel en nei dy syn dea yn besit fan syn âldere broer Frederik. Nei de dea fan Frederik yn 1580 kaam it kastiel yn hannen fan de geslachten fan Haersolte en van den Boetselaer.
Yn de 18e iuw rekke it kastiel yn ferfal. Tsjintwurdich is der allinnich noch in ruïne oer dêr't iepenloftspullen hâlden wurde.
Hockey op de Olympyske Simmerspullen 1936
Olympia-Hockeystadion
It Olympia-Hockeystadion waard boud yn 1936 op it Olympiapark yn Berlyn it hie plak foar 18,000 taskôgers. it stiet oan de eastkânt fan it Olympysk Stadion.
Koarte Wyk (De Gordyk)
De Koarte Wyk is in feart yn de gemeente Opsterlân. De feart rint east fan De Gordyk en hjit súdliker, nei in knik yn de wetterrin, Lange Wyk. De Koarte Wyk bûcht healwei De Gordyk nei it easten en hjit dan Opsterlânske Kompanjonsfeart.
In wyk is in fan de haadfeart ôfgeande lytsere feart om turf ôf te fieren.
De namme Koarte Wyk jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Korte Wijk.
Weachlingte
Weachlingte is in begryp út 'e natuerkunde wêrmei't de tiid of romte beskreaun wurdt tusken twa opinoar folgjende weagen fan in periodyk ferskynsel. Oars sein: it is de ôfstân tusken twa opinoar folgjende punten mei deselde faze yn in weachpatroan, lykas de toppen fan in sinusfoarmige weach. In weach is yn 'e natuerkunde in patroan dat himsels oanhâldend werhellet, lykas by elektromagnetyske strieling of in lûdstrilling. De weachlingte wurdt metten yn meter (m), en wurdt wittenskiplik ornaris werjûn mei as symboal de Grykske letter lambda: \lambda.
Tapassings
De weachlingte is in wichtige parameter yn 'e beskriuwing fan weachferskynsels. Sa spilet dizze grutheid in rol fan betsjutting by natuerkundige fenomenen as Rayleighferstruiïng, diffraksje en de Airy-skiif. Op it mêd fan systemen dy't ôfbyldings meitsje, kin oer it algemien steld wurde dat it maksimaal oplossend fermogen rjocht evenredich is mei de brûkte weachlingte. Dat spilet bygelyks in rol by optyske opslachmedia, lykas de cd, de dvd en de blu-rayskiif, wêrby't troch in almar tanimmende ynformaasjetichtens in koartere weachlingte fan ljocht nedich is om sokke media út te lêzen. Foar cd's is dat ynfraread (~780 nm), foar dvd's read (~650 nm) en foar blu-rayskiven blau (~400 nm).
De weachlingte fan lûd spilet ûnder mear in rol yn 'e werjefte fan lege toanen yn lytse romtes. Dat is wat om rekken mei te hâlden by it ûntwerpen fan bgl. blaasynstruminten.