cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Chicago (film út 2002)
Chicago is in Amerikaanske swarte misdiekomeedzje yn 'e foarm fan in lange filmmusical út 2002 ûnder rezjy fan Rob Marshall, mei yn 'e haadrollen Renée Zellweger, Catherine Zeta-Jones en Richard Gere. De film is basearre op 'e musical mei deselde namme út 1975 en it toanielstik mei deselde namme út 1926. De titel ferwiist nei it plak fan hanneling, de stêd Chicago. It ferhaal giet oer Roxie Hart en Velma Kelly, twa moardneressen dy't yn 'e 1920-er jierren yn itselde tichthûs opsletten wurde yn ôfwachting fan harren proses. Mei help fan harren beider abbekaat, de glêde Billy Flynn, wrakselje se om ferneamdens by de ynwenners fan Chicago te krijen, wat se sjogge as de kaai om 'e deastraf te ûntrinnen. Chicago krige fan 'e filmkritisy fan alle kanten lof taswaaid en wûn ferskate wichtige prizen, wêrûnder de Oscar foar Bêste Film en de Golden Globe foar Bêste Film – Musical of Komeedzje. De film wie yn 'e bioskopen ek kommersjeel tige súksesfol.
Plot
Yn 1924 is húsfrou Roxie Hart der tsjûge fan hoe't de ferneamde sjongster en dûnseresse Velma Kelly nei in optreden yn in teäter yn Chicago troch de plysje arrestearre wurdt. Hja wurdt der nammentlik fan fertocht dat se har man Charlie en har suster Veronica deasketten hat doe't se dy tegearre op bêd oantrof. Roxie langet dernei om, krekt as Velma, in stjer fan it Amerikaanske vaudeville-teäter te wurden. Dêrom begjint se in bûtenechtlike affêre mei meubelferkeaper Fred Casely, dy't beweart dat er kunde hat oan lju yn 'e teäterbrâns en dat er har sadwaande oan wurk helpe kin.
In moanne letter, nei't se foar de safolste kear seks hân hawwe, set Casely Roxie oan 'e dyk en fertelt er har dat er hielendal gjin konneksjes yn 'e showbusiness hat, mar dat er dat inkeld sei om har op bêd te krijen. Roxie kin har earen net leauwe en besiket mei him te redendielen, mar Casely triuwt har by him wei en bedriget har mei geweld as se him ea wer oanrekket. Dêrop hellet Roxie yn razernij in revolver foar 't ljocht en sjit him dea. Neitiid fertelt se har man, de ûnnoazele Amos, dat se in ynbrekker deasketten hat en bepraat se him om 'e skuld op him te nimmen. As de plysjeresjersjeur dy't de moard ûndersiket lykwols oankomt mei in buorfrou dy't tsjûget dat Roxie en Casely in affêre hiene, makket Amos him derôf en lit er Roxie der sels foar opdraaie. Hja wurdt ôffierd nei it tichthûs nei't ofsier fan justysje Martin Harrison, dy't politike ambysjes hat, har tabiten hat dat er de deastraf tsjin har easkje sil.
Yn it tichthûs, de Cook County Jail, komt Roxie telâne op Murderess' Row, dêr't alle moardneressen ferbliuwe op 'e noed fan 'e korrupte froulike sipier "Mama" Morton. Dêr moetet Roxie har idoal Velma Kelly wer, mar as se besiket freonskip te sluten, stegert Velma dat op ûnfatsoenlike wize ôf. De ferearing dy't Roxie foar har fielt, slacht dêrnei om yn haat. Morton advisearret har om deselde abbekaat as Velma yn 'e earm te nimmen: de briljante Billy Flynn. Dat is in glûperige glêdjanus dy't beweart dat er alles út leafde docht, mar eins inkeld om jild jout. Roxie wit Amos safier te krijen dat er it jild byinoar skrabet dat nedich is foar Flynn syn tsjinsten.
Neitiid manipulearje Flynn en Roxie de parse troch Roxie har eftergrûn folslein byinoar te fantasearjen as in fan oarsprong deugdsume jonge frou fan it plattelân dy't moreel ûnder fuotten rekke is troch alle ferliedings yn 'e grutte stêd. De affêre mei Casely begûn se út iensumens, om't Amos altyd oan it wurk wie. Se besleat lykwols om 'e ferhâlding te beëinigjen, om't se besefte dat it ferkeard wie wat se die. Doe't se Casely fertelde dat it út wie tusken harren, waard er poer en foel er har oan út jaloerskens, en sy moast him wol deasjitte om't er har oars deadien hawwe soe. De parse, oanfierd troch de goederleauske Mary Sunshine, dy't skriuwt foar in op sensaasje beluste krante, yt it hiele ferhaal foar sûkerswiet op, en Roxie wurdt op slach in tragyske heldinne, mei wa't hiel Chicago meilibbet.
Op dy wize ferdriuwt Roxie Velma út it mulpunt fan 'e belangstelling, en Velma is dêr poerrazen oer. Se besiket te stokeljen tusken Roxie en Flynn, mar dat set gjin seadden oan 'e dyk. Dêrop besiket se Roxie te bepraten om har by har te jaan, as ferfangster fan har fermoarde suster Veronica. Mar Roxie, dy't Velma no net mear nedich hat om't sy no populêr is wylst Velma yn 'e ferjitnis rekket, jout har koekje fan eigen daai en stegeret har op ûnfatsoenlike wize ôf.
As der in rike erfgenamte, Kitty Baxter, arrestearre wurdt foar it deasjitten fan har man en de beide froulju mei wa't se him op bêd oantrof, driget Roxie, krektlyk as Velma foar har, de belangstelling fan 'e parse (en fan Billy Flynn) kwyt te reitsjen. Velma laket yn har fûstke, mar se komt bedragen út as Roxie fuortendaliks de belangstelling fan eltsenien wer werom wit te winnen troch te sizzen dat se swier is. Amos wurdt yn alle trelit negearre troch sawol de parse as Roxie sels. Flynn rekkenet him foar dat it bern net fan him wêze kin en dus fan Casely wêze moat. Sa hellet er Amos oer om in skieding fan Roxie oan te freegjen, mei as doel om mear sympaty fan it omsteand laach foar har te kreëarjen. Roxie, wa't alle publike belangstelling nei de holle stige is, ûntslacht Flynn om't se mient dat se it no fierder wol op eigen manneboet ôf kin. As koarte tiid letter lykwols Katalin Helinszki, in Hongaarske frou dy't gjin Ingelsk sprekt (en de iennichste op Murderess' Row dy't folhâldt dat se ûnskuldich is), as earste frou ea yn Illinois ophongen wurdt, beseft se hoe faai oft se derfoar stiet en nimt se Flynn wer oan as abbekaat.
As Roxie har rjochtsaak begjint, makket Flynn dêr mei help fan Mary Sunshine in wier mediaspektakel fan. Hy lûkt tsjûgeferklearrings yn twifel, manipulearret bewiismateriaal en lokket sels yn it iepenbier in fermoedsoening tusken Amos en Roxie út troch Amos der no fan te oertsjûgjen dat it bern dòchs fan him is. It liket mei it proses foar Roxie te gean dat it slydjaget, mar dan ferskynt Velma Kelly as tsjûge foar it Iepenbier Ministearje mei in deiboek dat se nei eigen sizzen út Roxie har sel stellen hat. Dêr steane in stikmannich tige belêstgjende ferklearrings yn dy't Roxie sels optekene hawwe soe, hoewol't sy dat sels ûntstriidt. Flynn stelt fêst dat Velma amnesty krigen hat fan ofsier fan justysje Harrison yn ruil foar har tsjûgenis, en dat se dus gjin betroubere tsjûge is. Dêrnei suggerearret er dat Harrison sels de belêstgjende stikken oan it deiboek tafoege hat. As er Velma ûnder druk set, jout dy ta dat se it deiboek net út Roxie har sel stellen hat, mar dat it har taspile is fia "Mama" Morton.
It einiget dermei dat Roxie frijsprutsen wurdt fan moard. Flynn jout neitiid ta dat hysels dejinge is dy't stikjes oan it deiboek tafoege hat en it fia "Mama" Morton oan Velma takomme litten hat, sadat er dwaan koe wat er no krekt dien hat. Op dy wize hat er twa fan syn kliïnten tagelyk frijkrigen: Roxie troch frijspraak en Velma troch amnesty. Roxie tinkt no fan har ferneamdens profitearje te kinnen troch in karriêre as stjer fan 'e vaudeville te begjinnen, mar dat falt ôf. Fuort nei har frijspraak sjit in frou dy't earder har man fermoarde hat, op 'e treppens fan it gerjochtsgebou har abbekaat dea. Alle belangstelling fan 'e media ferskoot fuortendaliks nei har en Roxie rekket fan it iene op it oare momint fergetten. De iennichste dy't har trou bliuwt, is Amos, dy't noch altyd yn 'e oertsjûging ferkeart dat er heit wurdt. Roxie helpt him lykwols op wrede wize út 'e dream, mei't se hielendal net swier is. Nei har ôfwizing kriget er einlings foar it ferstân hoe't se him brûkt hat en jout er him te lider slein ôf.
Roxie giet op ferskate audysjes om in vaudeville-artyste te wurden, mar wurdt hiderkear ôfwiisd. Velma, dy't krekt like ûnsúksesfol is, ferfalt sels ta earmoede. Se is twongen om Roxie wer op te sykjen en in duo-act foar te stellen mei as gimmick dat se twa frijsprutsen moardneressen binne. Roxie sjocht dêr earst neat yn, mei't se Velma hatet, mar nei't Velma derop wiist dat soks yn 'e showbusiness gjin inkele behindering is om gear te wurkjen, akseptearret se it oanbod. Tegearre fine se daverjend nij súkses op it toaniel.
Produksje
Chicago waard regissearre troch Rob Marshall nei in senario fan Bill Condon. Dat wie beasearre op 'e musical Chicago út 1975, fan Bob Fosse en Fred Ebb, dy't sels wer basearre wie op it toanielstik Chicago út 1926, fan Maurine Dallas Watkins. Dat gie oer twa echte moardneressen út 'e 1920-er jierren, Beulah Annan (Roxie Hart) en Belva Gaertner (Velma Kelly). It stik, mei Francine Larrimore en Juliette Crosby yn 'e haadrollen, waard 172 kear op Broadway opfierd, en waard binnen in jier tiid adaptearre ta de stomme film Chicago (1927), dêr't Gaertner sels in cameo yn hie.
As produsint wie Martin Richards by de film út 2002 belutsen foar de filmstudio's Miramax Films, The Producers Circle Co. en Zadan/Meron. As útfierende produsinten hiene Harvey Weinstein, Meryl Poster, Julie Goldstein en Jennifer Berman it tafersjoch oer de hiele produksje. Foar de film wie in budget beskikber fan $45 miljoen. De kamerarezjy wie yn 'e hannen fan Dion Beebe, en de filmmuzyk waard fersoarge troch Danny Elfman, mei ferskes fan John Kander en lietteksten fan Fred Ebb. Regisseur Rob Marshall die sels de goreografy. De opnamen foar Chicago fûnen yn har gehiel plak yn Ontario, yn Kanada, dêr't op ferskillende lokaasjes filme waard.
Distribúsje
De distribúsje fan Chicago waard fersoarge troch Buena Vista Pictures, in dochterûndernimming fan Disney. De film gie op 27 desimber 2002 yn 'e Amerikaanske bioskopen yn premiêre. It byhearrende soundtrackalbum ferskynde op 19 novimber 2002 by platemaatskippij Epic Records. Chicago waard op 19 augustus 2003 útbrocht op dvd en as VHS-keapfideo. De earste blu-ray-edysje kaam út yn jannewaris 2007.
Untfangst
Fan 'e filmkritisy krige Chicago rûnom loovjende resinsjes. Roger Ebert fan 'e Chicago Sun-Times joech de film 31/2 fan 4 stjerren, wylst yn 'e Britske krante The Daily Telegraph Tim Robey de film omskreau as "de bêste filmmusical fan 'e lêste tritich jier." Oare resinsinten klagen lykwols dat de film te streamline wie en de rezjy fan Rob Marshall waard likemin troch eltsenien allike heech oanslein.
Erskine Hamilton Childers
thumb|Búste fan Childers yn St. Patrickskatedraal, Dublin Erskine Hamilton Childers (Londen, 11 desimber 1905 - Dublin, 17 novimber 1974) wie de fjirde presidint fan de Republyk Ierlân, fan 1973 oant 1974. Hy wie in soan fan skriuwer Robert Erskine Childers. Hy wie Iersk parlemintariër fan 1938 oant 1973.
Chicago (film út 2002)
Opbringst
Chicago brocht yn 'e bioskopen yn 'e Feriene Steaten en Kanada $170,7 miljoen op, en yn alle oare lannen en territoaria $136,1 miljoen. Wrâldwiid kaam de opbringst dêrmei út op $306,8 miljoen. Ofset tsjin it budget fan $45 miljoen betsjut dat in winst fan $261,8 miljoen, hoewol't dêr de marketingkosten noch wol ôf moatte. Dêrmei wie Chicago doedestiden de meast opbringende live action-filmmusical aller tiden, in rekôr dat yn 2008 brutsen waard troch Mamma Mia!
Erskine Hamilton Childers
Famylje
Erskine H. Childers waar berne yn Londen, yn in protestantske Ierske famylje. Heit Robert Erskine Childers (ek ferneamd as Erskine Childers) waard ek yn Ingelân berne mar hie Ierske âlden. Syn mem Mary Alden Childers kaam út Boston, mar hie ek Ierske foarfaren. Om 1920 hinne ferfarren syn heit en men nei Ierlân en waarden dêr grutte foarstanners fan in ûnôfhinklik Ierlân.
Childers boaske yn 1925 mei Ruth Ellen Dow, dy't 1950 kaam te ferstjerren. It pear krige fiif bern. De anglikaanske Childers troude twads yn 1952 mei Rita Dudley.
Chicago (film út 2002)
Prizen
By de Golden Globes waard Chicago nominearre foar 8 prizen yn 7 kategoryen, wêrûnder bêste regisseur, bêste aktrise yn in musical of komeedzje (Catherine Zeta-Jones), bêste byrol fan in akteur (John C. Reilly), bêste byrol fan in aktrise (Queen Latifah) en bêste senario. De film wûn trije Golden Globes, foar bêste film (musical of komeedzje), bêste akteur yn in musical of komeedzje (Richard Gere) en bêste aktrise yn in musical of komeedzje (Renée Zellweger).
Erskine Hamilton Childers
Polityk wurkpaad
Childers waard lid fan de politike partij Fianna Fáil. Hy wie lid (TD) fan it Ierske Parlemint (DE) fan 1938 oant 1973. Tusken 1951 en 1973 ferfolde er ferskate ministersposten yn de Ierske regearing. Op 30 maaie 1973 waard Childers keazen ta presidint fan de Republyk Ierlân, fan 25 juny 1973 ôf fungearre er as presidint oant syn hommels ferstjerren (troch in hertynfarkt) op 17 novimber 1974. Hy krige in steatsbegraffenis yn de St. Patrickskatedraal yn Dublin.
List fan grytmannen fan Ferwerderadiel
List fan grytmannen fan Ferwerderadiel fan 1582 oant 1851.
Chicago (film út 2002)
Prizen
Chicago waard ek nominearre foar 2 Grammy Awards en wûn de Grammy foar bêste kompilaasje-soundtrackalbum.
By de BAFTA's, de wichtichste Britske filmprizen, waard Chicago nominearre foar 12 prizen yn 11 kategoryen, wêrûnder bêste film, bêste regisseur, bêste aktrise (Renée Zellweger), bêste byrol fan in aktrise (Queen Latifah), bêste kamerarezjy, bêste kostúmûntwerp, bêste filmmontaazje, bêste fisazjy en hierstilearing (Judi Cooper-Sealy), bêste orizjinele filmmuzyk (Danny Elfman) en bêste produksje-ûntwerp (John Myhre). De film wûn 2 BAFTA's, foar bêste byrol fan in aktrise (Catherine Zeta-Jones) en bêste lûd.
Chicago waard ek nominearre foar 5 Screen Actors Guild Awards en wûn 3, foar bêste aktrise (Zellweger), bêste byrol fan in aktrise (Zeta-Jones) en bêste cast. Fierders wûn Chicago 3 Critics' Choice Awards (fan 3 nominaasjes), de Edgar Award foar bêste film en de Filmpriis fan 'e Japanske Akademy foar bêste film yn in bûtenlânske taal. De film waard ek nominearre foar 3 Satellite Awards, 1 MTV Movie Award en 5 Teen Choice Awards.
Fransiskanen
thumb|Aldste ôfbyld fan Fransiskus fan Assisy Fransiskanen of minderbruorren binne folgelingen fan in kristlike religieuze oarder, stifte troch de Hillige Fransiskus fan Assisy. De út it Italjaanske Umbrje kommende (Sint) Fransiskus bringt syn libben troch yn tsjinst fan de earmen. Hy stiet bekend as bistefreon. Dieredei falt op syn stjerdatum: 4 oktober. Hy sammelt in groep fan tolve learlingen om him hinne dy't hy nei Rome liedt. Yn Rome freget hy om de segen fan Paus Innocentius III. De paus jout harren syn segen, op kondysje dat de leden fan de oarder geastliken wurde en in oerste oanstelle. Fransiskus wurdt lieder. De leden fan de religieuze groepearring trekke rûn as prekers en tsjinstferlieners en libje yn earmoede en soberheid. It oantal leden groeit. Nei de dea fan Fransiskus yn 1226 wurdt de basilyk en byhearrende kleaster yn Assisy boud. De paus ferklearret him hillich yn 1227. Noch yn deselde iuw telt de oarder mear as tritichtûzen folgelingen. De Fransiskanen groeie yn hiel Europa út ta in wichtich ynstitút. Yn de sechtjinde iuw wurdt de oarder yn twaen splitst: de konventuelen en de observanten. Letter splitst in tredde groep him ôf, dy fan de Kapusinen. Neffens de twadde regel fan Fransiskus, dy't yn 1223 troch de paus goedkard wurdt, binne hearrichheid, earmoede en keinens de deugden fan de Fransiskanen. De froulike staach wurdt nei Klara, in tiidgenoat fan Fransiskus, Klarissen neamd. Fjouwer roomsk-katolike pausen komme út de oarder fan de Fransiskanen. De oarder fan de Fransiskanen spilet in wichtige rol yn de joadeferfolging. Yn de Midsiuwen preekje de Fransiskanen tsjin de joaden. Ek sette se har mei de oarder fan de Dominikanen yn foar it tapassen fan de Ynkwisysje tsjin joaden. Yn de Twadde Wrâldoarloch wurkje East-Europeeske leden fan de oarder aktyf mei de nazy's gear by de útrûging fan it joadendom. Ek yn it Israel fan no binne de Fransiskanen aktyf: nammens de rk-tsjerke beheart de oarder der in oantal kristlike hillige plakken, lykas de Hôf fan Getsemané. Fanút dat belang set de groep him yn om it toerisme nei Israel te befoarderjen. Sa ropt de oarder leauwigen op in pylgertocht nei it Hillige Lân te ûndernimmen.
Dwight D. Eisenhower
Dwight David Eisenhower (Denison (Teksas), 14 oktober 1890 - Washington D.C., 28 maart 1969) wie in Amerikaansk generaal en politikus. Hy wie oerbefelhawwer fan de Alliearde striidkrêften yn Jeropa tidens de Twadde Wrâldkriich en de 34ste presidint fan de Feriene Steaten (1953-1961).
Yn jannewaris 1944 waard Eisenhower oerbefelhawwer fan alle Alliearde troepen yn Jeropa en late de ynvaasje yn Frankryk. Yn 1950 waard hy earste oerbefelhawwer fan de NATO (1950-1952). Yn novimber 1952 wûn hy as Republikeinsk kandidaat de Amerikaanske ferkiezings en waard presidint. Yn 1956 waard hy foar fjouwer jier werkeazen.
Grut Wieren
Grut Wieren is in buorskip yn de gemeente Súdwest-Fryslân. Grut Wieren leit besuden Tersoal en bewesten Jirnsum by de Hearaksbrêge oer de Bangafeart. Mear westlik leit Lyts Wieren.
Mienebest fan Naasjes
thumb|Tsjintwurdige (blau) en eardere (giel) lidsteaten fan it Britske Mienebest Mienebest fan Naasjes ek wol Britske Mienebest (Commonwealth of Nations) neamd, omfiemet it Feriene Keninkryk fan Grut-Brittanje en Noard-Ierlân mei harren ôfhinklike gebieten (û.m. protektoraten) en in oantal selsstannige steaten dy't foarhinne in koloniale of oare ôfhinklike relaasje mei Grut-Brittanje hienen en letter ûnôfhinklik wurden binne, mar út eigen wil keazen hawwe om de Mienbestbân mei it eardere memmelân te handhavenjen.
It Mienebest telt goed 30 lidsteaten, hjirta hearre û.m. Kanada, Austraalje, Nij-Seelân, Yndia, Gana, Nigeria, Syprus, Tanzania, Banglades, Kenia en Guyana. Elts lid hat it rjocht ten alle tiden út te treden. Mienskiplike gesachtsorganisaasjes hat it Mienebest net, wol komme de regearingslieders geregeldwei byinoar.
Eppo (tydskrift)
Eppo is in Nederlânsk striptydskrift dat as wykblêd ferskynde fan 1975 oant 1988, as opfolger fan de stripblêden Sjors en Pep. Yn 2008 waard it blêd weroprjochte.
Mienebest fan Naasjes
Yn 1931 kaam it Mienebest ta stân. Harren wichtichste en praktyske betsjutting ûnlient it oan de preferentiële ynfierrjochten dy't de leden inoar takenne. Fieders bestiet der op it mêd fan ekonomy, technyk en wittenskip gearwurking.
Hurdfytsen
Hurdfytsen ek wol Hurdfytserij is in sammelnamme foar in ferskaat oan sporten wêr't by gebrûk makke wurdt fan in fyts. Der is in ferskaat oan dissiplines yn de Hurdfytserij. Fan eltse dissipline krijt de wrâldkampioen op in bepaald ûnderdiel altyd de reinbôgetrui. De UCI is de wrâldwide oerkoepeljende organisaasje fan it hurdfytsen.
útrêsting
Hurdfytsers haww by it beoefenjen fan harren in fytsbroek, in fytshimd, fytsskuon, fytswantsjes oan en in helm op.
Dissiplines
De ferskeidene dissiplines fan de hurdfytserij binne:
Baanhurdfytse
sjoch ek Baanhurdfytse
Baanhurdfytse wurdt útoefenne op in ovale piste. De helling fan in piste hat meastentiids in hellingshoek fan 33 graden. Fytsers ride op in baanfyts, dat is in fyts sûnder remmen en fersnellingen.
Berchfytse
sjoch ek Berchfytse
Berchfytse is in dissipline yn de hurdfytserij wêrby't hja oer rûg terrein fytse mei in berchfyts, dat is in fyts mei dikke banden mei in soad profyl foar ekstra grip, fering, sawol foar as efter, in rjocht stjoer en in protte fersnellingen.
Dykhurdfytse
Dykhurdfytse is de bekendste dissipline yn de hurdfytserij. By it dykhurdfytsen wurde de wedstriden holden op de iepenbiere dyk. Der wurde sawol meardaagse as wedstriden op ien dei ferriden. Der wurd by it dykhurdfytsen fytst mei in racefyts.
Fytskrosse
sjoch ek Fytskrosse
Fytskrosse is in ekstreme sport. De sport ûntstie yn de Feriene Steaten yn de jierren '60. It hat syn oarsprong yn de motorkross. Sûnt 2008 is Fytskrosse in olympyske sport en fytskrossers fytse op fytskross-fytsen, dy hawwe in lyts frame, in breed stjoer en brede bannen.
Fjildriden
sjoch ek Fjildriden Fjildriden is in foarm fan hurdfytsen dy't foaral yn de wintermoannen beoefene wurdt. In fjildrydparkoers giet oer net ferhurde paden en troch bosk en fjild. It fjildriden bart op on fjildrydfyts die fyts is lykwols hast itselde as in racefyts mar der sit op in ferskate plakken wat mear romte op de fyts om te foarkommen dat er fêstrint troch de drek. Ek wurde der in slach dikkere bannen mei wat mear profyl brûkt as by de standert racefytsbân.
De Wyngaerden
De Wyngaerden is in buorskip ûnder Lúkswâld yn de gemeente Opsterlân. Grut Wyngaerden leit besuden de A7, bewesten Langsweagen en benoarden De Knipe.
De namme komt ek foar as Grut Wyngaerden, Lyts Wyngaerden, Lytse Wyngaerden en Grootwij'ngaarden. De komôf is net goed bekend. Mooglik giet it om 'de wyngerd des hearen' en sa in relaasje mei it kleaster yn Haskerdiken. In oare útlis is de ferwizing nei de famyljenamme Wyngaarden.
Kulturele Revolúsje
thumb|It Reade Boekje De Kulturele Revolúsje, wie in yn de Sineeske Folksrepublyk yn april 1966 troch Mao Tse-toeng op gong brochte ideologyske en politike herfoarmingsbeweging, dy't as doel hie it tinken fan Mao (Reade boekje) mear ûnder de oandacht fan de befolking te bringen en wie tagelyk rjochte tsjin de ûnderstelde revisionistyske en bourgeoiske ynfloeden yn partij, regearing, yntellektuele en ûnderwiisfermiddens.
De Kulturele Revolúsje steunde foar it meastepart op jeugdbewegings (Reade Garde, Revolusjonêre Rebellen e.o.), dy't hurd optrede. Neidat yn de simmer 1967 reeël gefaar foar in boargerkriich ûntstien wie, waarden yn septimber inkele "ekstreem linkse" lieders ûntslein. Yn it dêrop folgjende tiidrek fan stadige stabilisaasje liet de ynfloed fan Chou En-lai him jilde.
Anholt (De Wolden)
Boskryk gea mei kemping. Fjouwerkantich delsettingspatroan mei streekrjochte wegen. It buorskip ûntstie om it pleisterplak ('oanhâlden') op de postwei fan Grins nei Swol; de herberch 't Oude Posthuis is fan de 18e iuw en waard restaurearre yn 1962. De âlde rûte bestiet foar in part noch - as sânpaad - en hjit ek Postwei. De Frânske kaart (1811-1813) jout it plak oan as Anhold.
Van Abbemuseum
thumb|250px|It Van Abbemuseum thumb|Nijbou en âldbou. Op de foargrûn it hûske fan Körmeling It Van Abbemuseum is in museum foar moderne en hjoeddeiske keunst yn it sintrum fan Eindhoven oan de Dommel. It museum waard yn 1936 iepene en is neamd nei de oprjochter, sigarefabrikant Henri van Abbe. Van Abbe wie in leafhawwer fan moderne keunst en woe Eindhoven dêr ek fan genietsje litte.
It gebou wie in ûntwerp fan arsjitekt A.J. Kropholler yn tradisjonalistyske styl. Twadde helte 20e iuw groeide it museum flink en oan de ein fan de iuw wie it besteande museum fierstente lyts wurden foar de kolleksje, de bibleteek en foldie it net mear oan de easken fan eigentiids belied en bedriuwsfiering. Der kaam nijbou, neffens in ûntwerp fan arsjitekt Abel Cahen, dat it museum sa'n fiif kear grutter makke. Sûnt 2003 is it fernijde Van Abbemuseum iepen foar publyk.
Anholt (De Wolden)
Anholt leit deun tsjin it Nasjonaal park it Dwingelderfjild oan.
Van Abbemuseum
De samling
De keunstsamling waard mei úteinset yn 1909 troch Van Abbe. Hy kocht privee skilderijen dy't almeast foar syn eigen wente ornearre wienen. Tegearre mei Carl Alandt, in Amsterdamske freon út de tabakshannel, besocht er útstallings. Sa rekke er yn de kunde mei it wurk fan skilders sa as Jan Sluyters, Lizzy Ansingh en Carel Willink en kocht er wurk fan harren. Teffens hie Van Abbe wurk fan Isaac Israëls. Troch it museum naam syn keunstbesit stadichoan ta en foarme de Van Abbe Kolleksje, dy't 2008 benei 3000 wurken befette.
De kolleksje hat in grut tal wurken fan El Lissitzky, mar ek fan Pablo Picasso, Georges Braque, Wassily Kandinsky, Marc Chagall, Fernand Léger, Theo van Doesburg en Piet Mondriaan. Nei-oarlochske keunstners sa as Joseph Beuys, Marcel Broodthaers, Anselm Kiefer, Jannis Kounellis, Rebecca Horn en Sigmar Polke binne ek fertsjintwurdige.
Fan West-Europeeske keunstners út de 80'er en 90'er jierren fan de foarige iuw sit der wurk fan Jan Vercruysse, Jean-Marc Bustamante, Thomas Schütte, Juan Muñoz, René Daniëls, Marijke van Warmerdam, Douglas Gordon, Aernout Mik,Danny Matthys en Pierre Huyghe yn de kolleksje. Nei 2004 kaam der mear belangstelling foar ynternasjonale ûntjouwings. Keunstwurken fan Dan Perjovschi, Wilhelm Sasnal, Nedko Soleikov, Tintin Wulia, Akram Zaatari, Yael Bartana, Agung Kurniawan, Surasi Kusolwong en oaren binne oankocht foar de kolleksje.
De Amerikaanske keunst nei 1960 is fertsjintwurdige mei Robert Morris, Donald Judd, Carl Andre, Sol LeWitt, Bruce Nauman en Lawrence Weiner en mei west-coast-keunstners as John Baldessari en Ed Ruscha.
Offa fan Mersia
thumb|200px|Ofbyld fan Offa yn in 13e iuwsk manuskript thumb|150px|Offa's sulveren penny thumb|left|200px|Keninkriken yn Brittanje yn Offa's regear Offa wie de kening fan Mersia fan 757 oant syn dea yn july 796.
In soad skiedkundigen beskôgje Offa as de meast machtige Angelsaksyske kening foar Alfred de Grutte. Hy naam de macht nei in boargeroarloch en slagge yn it oerhearkjen fan oare lytsere foarsten. Hy fersterke syn posysje troch syn dochters út te houlikjen oan de keningen fan Wesseks en Northumbria. Offa wie de earste hearsker dy't ‘kening fan de Ingelsken’ neamd waard.
Offa wie ûnferbidlik foar syn tsjinstanners yn it suden oer. Oan de ein fan syn regearperioade behearske er hiel Ingelân besuden de rivier de Humber. Hy liet in lange wâl oan de grins mei Wales oanlizze (Offa's Dyke), besteande út in dyk mei sleatten.
Offa ûnderhannele teffens mei keizer Karel de Grutte. In plan foar in houlik tusken harren bern gie lykwols net troch. Om syn macht noch fierder fuort te sterkjen gie er op besite by de paus yn 792. Under syn bewâld waard ek om 785 hinne de Ingelske sulveren penny ynfierd.
Syn súkses by it opbouwen fan in sterk ryk joech wol in soad skeel mei- en ferset fan oare lytse keninkriken. Lang om let waard Mersia yn 825 yn de slach by Ellendun ferslein troch Egbert fan Wesseks, wêrnei't de keningen fan Wesseks de oerhân krigen.
Offa waard nei syn dea opfolge troch syn soan, Ecgfrith yn 787 (de âldstbekende kroaningsseremony), dy't noch gjin fiif moanne regearre omdat er stoar. Hy liet gjin bern nei. Doe waard Coenwulf fan Mersia kening. Offa is beïerdige yn Bedford.
Fuotbal op de Olympyske Simmerspullen 1920
De Olympyske Simmerspullen 1920, ek wol de VIIe Olympiade neamd, waarden yn 1920 yn Antwerpen, Belgje hâlden. De final fan it fuotbal waard hâlden yn it Olympisch Stadion.
It toernoai
De lannen dy't útskeakele waarden spilen fierder yn in ferliezers toernoai. Switserlân luts ar foar it toernoai werom en Frankryk luts har tidens it toernoai werom, de ploech fan Tsjechoslowakije waard diskwalifisearre tidens de finale.
De Skúmkoppen
De Skúmkoppen is in seemanskoar út de Fryske Havenstêd Harns. It koar waard oprjochte op 3 maart 1994 en hie doe 16 leden, tsjintwurdich binne dat der 62.
De namme Skúmkoppen is Stêdsfrysk en slagget op skom dat meastal op it wetter sit as in weach tsjin it lân komt. De namme skaaimerkt it karakter fan it koar dat yn het Stêdsfrysk, Frysk en Nederlânsk sjongt oer it seemanlibben.
CD's
Yn maart 1997 waard de earste CD opnommen neamd Fair stood The Wind wêrfan binnen 4 moanne 1000 stiks ferkocht fan waarden. Yn febrewaris 2000 waard in twadde CD opnommen, neamd Sailors Memories.
623
Foarfallen
thumb|right|140px|Kaart fan de bekende wrâld út de Etymologiae (kopy út de 12e iuw)
Scar Symmetry
Scar Symmetry is in Sweedske deathmetalband oprjochte yn 2004 yn Avesta Dalarnas län. De band brocht yn 2005 syn debútalbum Symmetric in Design út. De teksten fan de band gean benammen oer mystyk, filosofy, wittenskip en science fiction. Scar Symmetry hat sân studio-albums útbrocht.
Sjerp (sûkerfloeistof)
thumb|right|100px|In flesse sjerp.
Sjerp is in tsjokke, fiskoaze, konsintrearre floeistof wêryn grutte mannichten sûker (benammen sûkroaze) oplost binne. Sjerp hat likernôch 1125 kJ (=270 kilo kaloryen) de 100 gram produkt, goed de helte fan sjerp bestiet út sûker. Tradisjonele sjerp wurdt makke fan appel en/of parren. Tsjintwurdich is der in grut ferskaat oan sjerpesoarten.
Sjerp wurdt brûkt as basis foar genêsmiddels of as fiedingsmiddel, wêrby't der alderlei smaakstoffen lykas sinasappel of kaniel by dien wurde kinne.
Yn de natoer komt in sjerpsoart as huning foar. Troch it hege sûkerwaarde is it, ôfsluten fan lucht, sûnder it te kuoljen lang te bewarjen.
Jeugdprogramma
In jeugdprogramma is tradisjoneel in telefyzjeprogramma, of soms in radioprogramma, dat útstjoerd wurdt foar de doelgroep tiners fan likernôch tolve jier ôf. Sûnt it begjin fan 'e ienentweintichste iuw wurde jeugdprogramma's lykwols ek in protte útstjoerd (en besjoen) oer it ynternet. As jeugdprogramma's de foarm oannimme fan in fiktyf ferfolchferhaal, sprekt men oer it algemien fan in jeugdsearje of jeugdrige. Programma's foar bern oant tolve jier wurde gjin jeugdprogramma's, mar berneprogramma's neamd. Yn Nederlân wiene bekende jeugdsearjes Het Huis Anubis en ZOOP. Foarbylden fan populêre jeugdsearjes út it bûtenlân binne Beverly Hills 90210, Party of Five en Dawson's Creek.
Sjerp (sûkerfloeistof)
It wurd sjerp wurdt ek wol brûkt foar tinnere floeistoffen as ranje.
Ruhr
thumb|250px|Ofwetteringskrite fan de Ruhr thumb|250px|De Ruhr by Hattingen De Ruhr is in sydrivier fan de Ryn yn de Dútske dielsteat Noard-Rynlân-Westfalen.
De rivier ûntspringt sa'n trije kilometer benoardeosten Winterberg yn it Sauerlân. De Ruhr is 217 kilometer lang en rint meast yn east-westrjochting. By Duisburg-Ruhrort mûnet de rivier út yn de Ryn. thumb|left|250px|De mûning fan de Ruhr (lofts) by Duisburg-Ruhrort. Yn 'e midden it keunstwurk de Rheinorange''. De Ruhr is befarber oant Essen-Rellinghausen. Yn de 18e iuw wie it fral in transportier foar koalen. Ut reden fan de tanimmende skipfeart waard de rivier op ferskate plakken better befarber makke. It stienkoaleferfier wie sa'n bytsje dien mei de komst fan it spoar. Anno 2010 is de ekonomyske bestjutting fan de Ruhr rekreaasje, ferdivedaasje en ekektrisiteitsproduksje.
Oan de rivier is in oantal wetterkrêftsintrales te finen. Oare elektrisiteitssintrales brûke it wetter út de Ruhr as kuolwetter en mear as 5 miljoen minsken krije harren drinkwetter fan de Ruhr. Dêrfoar wurdt sa'n 510 miljoen m² wetter it jier út de rivier belutsen.
It Ruhrgebiet is neamd nei dizze rivier. De Ruhr mei niet betiisd wurde mei it rivierke de Roer dy't by Roermond yn de Maas rint.
Nicator (fuotbalklub)
Nicator is in fuotbalklub út Ljouwert. Nicator is oprjochte op 11 novimber 1932 en spilet op de fjilden oan it Kealledykje.
Grutte Wiske
Grutte Wiske is in buorskip yn de gemeente Súdwest-Fryslân. Grutte Wiske leit yn de himrik fan Koudum en bewesten de N359. Oan de oare kant fan de N359 leit Lytse Wiske.
Midwolde
Midwolde (Grinslânsk: Midwolle) is in doarp yn de Grinslânske gemeente Westerkertier. Yn 2019 hiene Midwolde en it bûtengebiet fan it doarp 390 ynwenners.
Beskriuwing
Midwolde moat net betize wurde mei Midwolda, dat yn it easten fan de provinsje Grinslân yn de gemeente Scheemda leit en dat in stik grutter is.
Tsjerke
Midwolde is foaral bekend om syn tsjerke, wêrfan it skip út de tolfde iuw datearret. De tsjerke wie yn it ferline altyd ferbûn mei it wat súdliker lizzende lângoed Nienoard, wêrfan aardich wat bewenners yn it gebou begroeven binne. It barokke prielgrêf fan ien fan harren, Carel Hieronymus von Inn- und Kniphausen (1631-1664), wurdt beskôge as ien fan de haadwurken fan de Flaamsk-Hollânske byldhouwer Rombout Verhulst (1624-1698). In brânskildere rút yn de tsjerke werinnert oan in ûngelok yn 1907 wêrby't de famylje Van Panhuys, de doetiidske eigners fan Nienoord, yn it Hoendjip ferdronken is.
Rie van Rossum
Maria Elisabeth Dijkstra-van Rossum, koartwei Rie van Rossum (De Haach, 28 maart 1903 - Ljouwert, 5 oktober 1973), wie Nederlânsk skriuwster en ûnderwizeresse dy't sûnt 1941 yn Ljouwert wenne.
Debutearre yn 1934 mei  Kloof zonder brug (ek yn Deensk en ingelsk) en skreau mear as 10 romans en 30 berneboeken (ûnder oare de Gijs Grapjas-rige en de Koen en Koosje-rige); skreau fan 1948 ôf langer as tweintich jier ûnder de namme Saskia in rubryk yn de Ljouwerter Krante en hearde oarspronklik ta de Jong-Protestantske Auteursrûnte.
Tsjerke fan Friens
De Tsjerke fan Friens is de 13-iuwske tsjerke fan Friens yn de gemeente Ljouwert. De herfoarme tsjerke is oanslettten by de PKN en foarmet ien gemeente mei de herfoarme tsjerken fan Idaerd en Reduzum.
Skiednis
By opgravingen binne fûneminten fûn fan in dowestienen tsjerke, dy't dêr yn de 13e iuw stie. Oant de reformaasje yn 1580 hie Friens in eigen pastoar, dy't neist syn tsjerklike plichten libbe fan it tsjerkelân. Dat lân bewurke hy sels. Doe't de katolike tsjinsten ferbean waarden, waard it alter yn de tsjerke ôfbrutsen. Om't it lytse tal ynwenners fan de doarpen gjin eigen dûmny betelje koene waard der in gearwurkingsferbân mei Idaerd oprjochte.
Yn 1704 waard de toer fan de tsjerke ôfbrutsen. De frijkommen stiennen brochten in bedrach fan ƒ 139,00 op. It oerwurk út de toer waard opburgen en de klok stie op it tsjerkhôf. Sûnt 1720 hong de klok neffens it foarbyld fan de tsjerke yn Sibrandabuorren yn in houten tuorke.
Hjoeddeiske tsjerke
thumb|250px|left|Oargel It hjoeddeiske tsjerkegebou fan Friens waard boud yn 1795, it jier dat de Frânske tiid begûn. Dat ferklearret de bysûndere omstannichheid dat de famyljewapens net út de grêfstienen, dy't no noch yn de tsjerke lizze, kapt binne. It tsjerkegebou wie op it stuit fan de bou net te sjen en ek net te berikken, sadat dêr neat fernield waard.
Yn 1886 waard de tsjerke neffens de easken fan dy tiid ferboud. Alle grutte grêfstienen waarden oerein set en de banken waarden ôfbrutsen en as brânhout ferkocht. In nij ynterieur waard makke en de kânsel yn de foarm fan in kûp krige in katederfoarm. De kânsel is by de tsjerkerestauraasje fan 1989 stean bleaun.
De westgevel en de toer binne fan 1906 en ûntwurpen troch de arsjitekt Hendrik Kramer.
Nei de Twadde Wrâldoarloch rekke de tsjerke wer yn ferfal. By de restauraasje yn 1989 is de tsjerke wer ynrjochte sa't dy yn 1887 wie.
Ynterieur
De tsjerke is bekend fanwegen it grutte tal roubuorden fan de famylje Sytzama. Yn de tsjerke hingje trettjin roubuorden út it tiidrek 1637-1843. De seis grutte sarken fan deselde famylje (1607-1759) dy't earder tsjin de muorre fan it koer stiene, lizze hjoeddedei wer yn 'e flier.
De klok fan de tsjerke waard yn de 13e iuw getten. De toer hat in mechanysk oerwurk. It ynstrumint hat fiif registers op ien manuaal.
Aalden
Aalden is in iesdoarp yn de gemeente Coevorden (oant 1998 Zweeloo) tusken Meppen (súdwesten) en Zweeloo (noardeasten).
Typysk Drintsk sândoarp mei âlde Saksyske pleatsen en in mûne, de achtkante bultmûne 'Jantina Helling' (1890). Op dit plak waard al yn 1652 in standermûne boud. Dizze waard yn 1835 ferfongen troch in gruttere achtkante mûne, dy't yn 1890 by ûnwaar ôfbaarnde, wêrnei't de hjoeddeiske mûne ta stân kaam.
Aalden is bekend troch de pleats 'Hoes van Hol An' (1688), restaurearre yn 1965 en no in restaurant, en it bungalowpark Aelderholt (Landal GreenParks) mei swimbad en golfbaan.
Beskerme doarpsgesicht sûnt 1969. Oan de noard- en eastkant fan it doarp rint de Aalderstroom, dy't oergiet yn de Westerstroom, dy't it doarp skiedt fan Zweeloo. Beide doarpen lizze tsjininoar oan. Yn it noardeasten leit it net oanmakke Aalderfjild; yn it suden de Aalderesch.
Janna Eijer
Janna Eijer (Jobbegea, 18 jannewaris 1989) is in Fryske sjongster/dûnster en tekstskriuwster út Jobbegea. Yn 2011 wûn Eijer it sjongfestival Liet Ynternasjonaal.
Libbensrin
Fan har 11e oant en mei har 19e jier dûnse se yn de groep Duende. Mei dy dûnsgroep die Janna Eijer ferskate optredens by ûnder oaren Simmer 2000 en Oerol. Janna Eijer krige keyboard- en pianoles by Cees Bouma en klassike sjonglessen by Claartje van Dokkum. Yn Ljouwert studearre Eijer oan de Akademy foar Popkultuer.
Nei in stikmannich losse optredens hie Eijer op 19 desimber 2010 har earste konsert op Sneinswille yn de Alde Slûs.
Liet
Mei it eigen nûmer Hinne Rinne, helle se it fjirde plak by Liet 2009. Yn 2011 wûn se Liet 2011 mei har gefoelige pianoballad Yn 1 klap. Yn novimber 2011 fertsjintwurdige se Fryslân op Liet Ynternasjonaal yn it Italjaanske Udine en wûn dêr de earste priis.
Aktiviteiten
Mei Eijer Producties makket se workshops op fersyk foar bedriuwen en ynstellingen, mar set sels ek nije workshops op. Dêrneist jout Janna Eijer op ferskate plakken sjong- en dûnsles.
Vektor (band)
Vektor is in Amerikaanske trashmetalband oprjochte yn 2002 yn Tempe. Vektor begûn ûnder de namme Locrian. Fan 2004 ôf is de band fierder gien ûnder de namme Vektor. De band brocht yn 2009 syn debútalbum Black Future út. Yn desimber 2016 hold de band dermei op, mar makke yn 2020 in trochstart. De teksten fan de band gean benammen oer Science fiction. Vektor hat trije studio-albums útbrocht.
Karel Edzard fan Eastfryslân
Karel Edzard (Auwerk, 18 juny 1716 - dêre, 25 maaie 1744) wie de fyfde Eastfrysk foarst. Alhoewol't hy der net rjocht op taret wie folge er syn heit yn 1734 op as foarst fan Eastfryslân. Doe't er yn 1744 stoar hied er gjin bern dy't him yn it amt opfolgje koenen en sadwaande kaam Eastfryslân by Prusen.
Pep
Pep wie eartiids in bekend Nederlânsk stripwykblêd dat ferskynde fan 1962 oant 1975.
It tydskrift
De earste Pep ferskynde op 6 oktober 1962 en waard troch de De Geïllustreerde Pers útjûn. Op de foarkant stie in ôfbylding fan Mickey Mouse en Kuifje dy't elkoar de hân skodzje. Op de earste side wurdt útlis jûn oer de namme Pep dat Ingelsk is foar pit, fjoer, faazje en libbenssin. Pep is dêrom in blêd mei "pep".
Ynearsten befette de Pep benammen Belgyske en Frânske strips lykas Kolonel Clifton (Raymond Macherot), Michel Vaillant, Dan Cooper (Edition Lombard), Hoempa Pa (Goscinny en Uderzo) en Kuifje (Hergé), en Walt Disney-strips as Spin en Marty, Pietje Pech en Mickey Mouse.
Nûmer 1 fan 1970 begûn mei in nije formule: in nije kop, tsjokker blêd (fan 32 nei 48 siden) en foaral mear omtinken foar Nederlânske tekeners. Agent 327 fan Martin Lodewijk en De Generaal fan Peter de Smet makken yn Pep harren debút. Oare wichtige bydragen kamen fan Dick Matena (De Argonautjes), Fred Julsing (Wellington Wish) en Willy Lohmann (Kraaienhove).
Njonken strips stienen der yn de Pep ek koarte ferhalen, in part dêrfan waard fraai yllustrearre troch Hans G. Kresse. Fierders wie der in brieverubryk, advertinsjes, puzels, ynterviews en ynformative artikels oer fan alles en noch wat.
Begin santiger jierren rûn it tal lêzers stadichoan tebek. Der waard sleutele oan de formule en sûnt nûmer 22 fan 1974 gong it oantal "gewoane" siden werom fan 48 nei 32 en siet yn alle nûmers de Peptoe. De Peptoe wie in ynnite swart-wyt katern fan 20 siden op goedkeap papier mei ien folslein stripferhaal. Dêryn ferskynden nije strips as Conan, Rahan, en Ton en Tinneke. Letter ferdwûn de Peptoe wer, de lêste siet yn nûmer 17 fan 1975. Lykwols wie nûmer 39 fan 1975 de lêste Pep dy't ferskynde. Troch in fúzje fan twa grutte útjouwerijen, De Geïllustreerde Pers en Spaarnestad (útjouwer fan û.o. Sjors) waarden dizze twa stripblêden yn septimber 1975 gearfoege ta in nij blêd: Eppo.
Relatearre stripboeken
Pep joech ek boekjes út dy't de PEP parade hieten, tusken 1969 oant 1974 binne dêrfan tsien ferskynd. Fierders waarden fan guon stripferhalen út de Pep albums útjûn yn de rige Pep Stripoteek.
Sly Dunbar
thumb|275px|Sly op toernee mei Peter Tosh, 1979 Lowell "Sly" Fillmore Dunbar (10 maaie 1952, Kingston, Jamaika) is in drummer.
Biografy
Yn 1972 moete er Robbie Shakespear (1953-2020), doetiids bassist by de The Hippy Boys, it waard in libbenslange freonskip en gearwurking. It duo briek troch doe't hja mei Peter Tosh op syn album, Legalize It (1976) spilen. Hja bleaune mei Tosh syn band spyljen, op nochris fjouwer albums, oant 1979 en hja produsearren Tosh's hit mei Mick Jagger, "(Keep On Walking) Don't Look Back" (1978).
De kombinaasje Sly en Robbie wurd wol beskôge as de bêste ritmeseksje dy't der te keap is yn de reggaewrâld.
Dunbar en Shakespear stiftsje yn 1980 harren Taxi Records label. Dit label brocht wurk út fan ynternasjonaal súksesfolle artysten as Black Uhuru, Chaka Demus and Pliers, Ini Kamoze, Beenie Man en Red Dragon.
Dunbar spile foar The Aggrovators fan Bunny Lee; The Upsetters fan Lee Perry, 'The Revolutionaries' fan Joseph Hoo Kim en die de opname/produksje foar Barry O'Hare yn jierren 1990.
Sly en Robbie spilen ek op Bob Dylan's albums Infidels en Empire Burlesque. Fierders dienen hja mei oan trije albums fan Grace Jones, en wie der gearwurking mei Herbie Hancock en The Rolling Stones.
Keppeling om utens
Sly and Robbie
Avro Lancaster
thumb|Avro Lancaster "S for Sugar" fan 463/467 Squadron RAAF yn it RAF Museum Hendon thumb|right|Fergelyking fan de Lancaster mei syn tiidgenoaten; de [[Short Stirling en de Handley Page Halifax.]] thumb|Avro Lancasters boppe Hamburch De Lancaster wie in 4-motorige swiere Britske bommewerper út de Twadde Wrâldkriich. De Lancaster waard foaral troch de Britske loftmacht brûkt, mar is ek troch oare lannen fan it Britske Mienebêst oankocht. In totaal fan 7.377 tastellen binne der makke.
De Lancaster wie in ûntjouwing út de twa-motorige Avro Manchester, en krige earst de namme 'Avro Type 683 Manchester III', mar waard letter Lancaster neamd. De earste testflecht wie op 9 jannewaris 1941 en doe die bliken dat it in grutte ferbettering wie foar syn foargonger oer.
Operasjoneel
Yn de Twadde Wrâldkriich fleagen de Lancasters fan 1942 ôf 156.000 missys en smieten 608.612 ton oan bommen. Der binne totaal 3.249 Lancasters ferlern gien. De Lancaster dy't de measte missys op syn namme brocht fleach 139, en waard yn 1947 útrangearre. Dit tastel is fral ferneamd wurden troch it meidwaan oan operaasje Chastise yn 1943. Fierders hawwe Lancasters ferantwurdlik west foar it sinken fan it Dútske slachskip Tirpitz. De ûntwikkeling fan de Lancaster waard fuortset yn de Avro Lincoln, ek wol bekend as de Lancaster IV en V. Twa tastellen waarden nei de oarloch ynset by de loftbrêge nei Berlyn.
Anton Oud
Anton Oud (folút: Antonius Gerardus Oud; Bueren, 4 oktober 1935 – It Hearrenfean, 24 maart 2006) wie in Amelânsk taalaktivist dy't him o sa ynsette foar it behâld en it fêstlizzen fan it Amelânske dialekt.
Atletyk op de Olympyske Simmerspullen 1912
200px|thumb|right|It Olympysk stadion fan Stokholm 1912 De Olympyske Simmerspullen 1912, ek wol de Ve Olympiade neamd waarden yn 1912 yn Stokholm, Sweden hâlden. It atletyk waard hâlden yn de Stockholm Olympic Stadium. It fjildrinnen stie dit jier foar it earst op it programma.
Anton Oud
Karriêre
Yn 1977 sette Oud útein mei it wurk oan in wurdboek fan it Amelânsk, dêr't er tsien jier lang hurd oan wurke mei help fan ferskate eilanners út 'e âldere generaasje. Dêrby waard er stipe troch de Fryske Akademy yn Ljouwert, dy't himsels sjocht as de hoeder fan alle, dus ek it net-Fryske, kultuerguod yn Fryslân. Uteinlik kaam yn 1987 by de Fryske Akademy it Woa'deboek fan ut Amelands út, dat teffens as taheakke in register fan topografyske streeknammen fan it Amelân omfieme, mei in kaart derby om 'e persize lizzing oan te tsjutten.
Sûnt de jierren 2000 wurdt der wurke oan in op 'e nij besjoene ferzje fan it wurdboek, dêr't teffens in Nederlânske yndeks oan taheakke wurde sil, sadat men ek fanút it Nederlânsk nei wurden sykje kin. Oud ferstoar lykwols yn 2006 op It Hearrenfean, ear't er dêr it einresultaat fan sjen koe. Hy is santich jier wurden, en hy waard op 'e Jouwer begroeven.
Atletyk op de Olympyske Simmerspullen 1912
Stockholm Olympic Stadium
It Stockholm Olympic Stadium waard boud yn 1912 en hie doe plak foar 20.000 taskôgers. Nei de Spullen is der in laach fan de noardeast tribune ôfhelle en no is der noch plak foar 14,500 taskôgers.
Medaljespegel
De top njoggen fan lannen dy't by it atletyk medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen fan 1908
Éamon de Valera
thumb|Éamon de Valera yn de jierren tweintich Éamon de Valera, berne: Edward George de Valera, Ierske namme: Éamonn de Bhailéara, (New York City, 14 oktober 1882 - Dublin, 29 augustus 1975) wie in foaropman fan de Ierske striid foar ûnôfhinklikens fan it Feriene Keninkryk oan it begjin fan de 20e iuw, ek wie er partijoanfierder fan de republikeinske opposysje en de dêr't fuortkommende Ierske Boargerkriich.
Aant Liuwespoel
De Aant Liuwespoel is in marke yn It Heidenskip. Nei it noardwesten rint de Heidenskipster Feart nei de Ursulapoel en der rint in feart nei de mear súdlike De Fluezen. Yn april 1905 is der flakby in Herkules Metallicus-wynmotor pleatst.
Michael Higgins
thumb|Michael D. Higgins Michael Daniel Higgins, as Michael D. Higgins (Iersk: Micheál D. Ó hUiginn) (Limerick, 18 april 1941), is in Iersk politikus, dichter en skriuwer. Sûnt 11 novimber 2011 is er presidint fan Ierlân.
Biografy
Higgins waard in part fan syn bernejierren opbrocht op de pleats fan in omke en muoike yn County Clare. Higgins wie de earste yn syn famylje dy't nei de universiteit gie. Dat wie de Nasjonale Universiteit fan Ierlân yn Galway, dêr't er letter ek in baan krije soe. Hy joech dêr ûnderrjocht yn politikology en sosjology. Al yn syn súdzje waard Higgings warber yn de polityk. Foar de Irish Labour Party waard er lid fan de gemeenteried fan Galway. Letter jierren soe er in tal kearen keazen wurde ta boargemaster.
Yn 1969 besocht Higgins foar it earst om in de Dáil keazen te wurden, mar dat slagge net. Ek yn 1973 helle er it net. Dat jier waard er wol beneamd foar ien fan de sitten fan de universiteit yn Galway yn de Ierske senaat. Higgins waard 1981 foar it earst yn de Dail keazen foar it kiesdistrikt Galway West en soe mei in koarte ûnderbrekking triitch jier, oant de ferkiezings yn 2011, dat distrikt fertsjintwurdigje.
1993 waard hy minister yn it koälysjekabinet fan Labour en Fianna Fáil ûnder Albert Reynolds en hold dy post doe't dat kabinet nei in jier ferfongen waard troch in koälysje tusken Labour, Fine Gael en Demokratysk Links ûnder John Bruton.
Presidint
Higgins hie yn de oanrin nei de ferkiezings yn 2004 witte litten dat er gadingmakker foar it presidintskip wêze woe. Syn partij besleat lykwols yn dat jier gjin tsjinkandidaat yn it fjild te bringen tsjin de sittend presidint Mary McAleese dy't witte litten hie dat se wol op 'en nij keazen wurde woe. Omdat in presidint maksimaal twa terminen tsjinje mei soe McAleese yn 2011 net wer kanidaat wêze kinne. Higgings liet 2010 witte dat er gjin gadingmakker mear wêze soe foar de Dail by de ferkiezingen yn febrewaris 2011. Wol sei er doe dat er graach kandidaat wêze woe foar de presidintsferkiezingen yn 2011. Juny 2011 keas syn partij him as kandidaat.