cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pontius Pilatus
Lânfâd fan Judeä
thumb|De Romeinske provinsje Judeä yn de tiid fan Pilatus syn lânfâdij Pilatus wie de fyfde lânfâd (prefekt) fan de Romeinske provinsje Judeä ûnder it regear fan keizer Tibearius. De lânfâdij fan Judeä wie net fan grut belâng yn dy tiid en der is neat bekend oer hoe't er oan dy posysje kaam. Flavius Josefus skreau dat Pilatus sa'n tsien jier lang de provinsje bestjoerde fan likernôch 26 n.Kr. oant 36/37 n.Kr. Dêrmei wie Pilatus ien fan de langst tsjinjende lânfâden fan Judeä. Yn 26 n.Kr. luts keizer Tibearius him werom op it eilân Capri en guon skiedkundigen, lykas E. Stauffer, oppenearje dat Pilatus mooglik oansteld waard troch de machtige Pretoriaanske prefekt Sejanus, dy't foar lânferrie terjochtsteld waard yn 31 n.Kr. Oare skiedkundigen twivelje dêr lykwols oan. Daniel R. Schwarz en Kenneth Lönnqvist oppenearje dat it jiertal fan it begjin fan it bestjoer fan Pilatus in fersin fan Josefus wie; Schwartz tinkt dat er oansteld waard yn 19 n.Kr., wylst Lönnqvist tinkt dat dat yn 17/18 n.Kr. wie. Oare skiedkundigen hawwe dy datearring lykwols net oannaam.
Pilatus syn plicht as lânfâd hie in militêr doel, mar de troepen fan Pilatus wiene mear ornearre as plysjekrêften, en de plichten fan Pilatus giene folle fierder as militêre saken. As in Romeinske lânfâd wie er it haad fan it rjochtsysteem dêre. Hy hie de macht om fûnissen út te sprekken en wie ferantwurdlik foar it sammeljen fan belestings en it beteljen fan oerheidstsjinsten, mei it slaan fan munten ynbegrepen. Om't de Romeinen it pleatslike bestjoer in soarte fan selsstannigens tastiene, dielde Pilatus in beheinde boargerlike en religieuze macht mei de Joadske Sanhedrin.
Pilatus wie ûnderhearrich oan de legaat fan Syrje. Hoewol't de earste seis jier fan Pilatus syn bestjoer der gjin legaat Syrje bestjoerde, soarge dat letter foar swierrichheden foar Pilatus. Pilatus koe Judeä regearje hoe't er woe, mar oan 'e ein fan syn bestjoer, bliek de legaat fan Syrje mei him te bemuoien. Lykas oare lânfâden fan Judeä, hie Pilatus syn haadresidinsje yn Caesarea en gie er nei Jeruzalim foar offisjele saken om oarder te hanthavenjen. Hy reizge lykwols ek wol troch de provinsje om rjocht te sprekken.
Kazuhiko Chiba
(21 juny 1985) is in Japansk fuotballer, dy't spilet foar Sanfrecce Hiroshima. Earder spile foar AGOVV Apeldoorn, Dordrecht en Albirex Niigata.
Pontius Pilatus
Lânfâd fan Judeä
As lânfâd hie Pilatus it rjocht en beneam de Joadske hegepreester. Ta tsjinstelling fan syn foargonger, Falearius Gratus, hold Pilatus deselde preester Kajafas oan yn de gânse tiid fan syn bestjoer. Kajafas krige dien nei't Pilatus sels dien krige. Dat ferklearret dat Kajafas en de preesters fan de Sadduseeën betroubere bûnsmaten fan Pilatus wiene. Hy soe dus mei de preesters oparbeide hawwe mei it proses tsjin Jezus. Neffens Josefus brûkte er jild fan de timpelskat foar in akwadukt. Hy hie dat net dien krije kinnen sûnder meiwurkjen fan de preesters.
Treffen mei de Joaden
Ferskate steurings ûnder it bestjoer fan Pilatus waarden neamd yn de boarnen. It is net wis oft it om deselde of ferskiljende foarfallen gie, en it is slim en stel in folchoarder gear mei alle foarfallen út de tiid fan Pilatus. Neffens skiedkundige Joan Taylor hie Pilatus in belied en fuortsterkje de keizerkultus, dat wriuwing feroarsake mei de Joadske befolking.
Neffens Flavius Josefus kronk Pilatus de Joaden troch, om keizerlike ynsynjes mei in byld fan de keizer, stil yn de nacht yn Jeruzalim te pleatsen. Dêrop tôgen groepen Joaden nei it hûs fan Pilatus yn Caesarea te demonstrearjen, en bleaune dêre foar fiif dagen. Pilatus oardere Romeinske soldaten en driigje de Joaden, mar dy lieten gjin eangstme foar de dea sjen. Ta einbeslút joech Pilatus ta en oardere de ynsynjes werom nei Caesarea.
Atletyk op de Paralympyske Simmerspullen
Atletyk is ien fan de sporten dy’t op it programma fan de Paralympyske Spullen steane. De sport is tagonklik foar sporters mei in lichaamlike beheining.
Skiednis
Atletyk stiet sûnt de earste Paralympyske Spullen (1960) op it programma. By de earste edysje waard er sporten yn 5 dissiplines yn 3 klassen. Yn 2008 wiene der alve dissiplines by de Manlju en sân by de Froulju.
Materiaal
It is atleten tastien om spesifike helpmiddels te brûken. Dy moatte dan wol foldwaan oan de easken dy’t troch it YPK steld binne.
Pontius Pilatus
Treffen mei de Joaden
Neffens Filo fan Aleksanderje gie Pilatus tsjin de Joadske wet yn en bring gouden skylden yn Jeruzalim om se op it Paleis fan Herodes te setten. De soannen fan Herodes de Grutte fregen Pilatus en ferwiderje de skylden, dochs hy wegere. Dêrnei drigen de soannen fan Herodes mei in petysje om de keizer op de hichte te bringen, dêr't Pilatus noedlik foar wie dat it syn misdie as lânfâd oan it ljocht bringe koe. Hy kaam dy driging lykwols net tefoaren en Tibearius ûntfong dy petysje en yn lilkens skrobbe er Pilatus en sei dat er de skylden wer weihelje moast. It is net wis wêrom't de skylden de Joadske wet oertrêden, mar nei alle gedachten siet der in ynskripsje yn dy't nei Tibearius ferwiisde as divi Augusti filius (soan fan de godlike Augustus). Neffens de Joaden is God de iennige God en wie it ferbean om bylden fan oaren te oanbidden. Helen Bond oppenearret dat it yn 31 n.Kr. bard wêze moast, nei de dea fan Sejanus op 17 oktober.
Atletyk op de Paralympyske Simmerspullen
Klasifikaasje
Sporters wurde klassifisearre ôfhinklik fan har funksjonele mooglikheden om in bepaalde slach út te fieren. Dat klassifikaasjesysteem makket it mooglik dat sporters mei inselde beheining mei inoar stride kinne.
Pontius Pilatus
Treffen mei de Joaden
Yn in oar foarfal neffens Josefus kaam it ta in oar treffen mei de Joaden doe't Pilatus jild fan de timpelskat (korbanos) brûkte foar it bouwen fan in akwadukt nei Jeruzalim. Doe't der in groep lilke Joaden, dêr't in stikmannich Galileërs by wiene, foarmen by in besite fan Pilatus oan Jeruzalim oardere er syn troepen om se te beslaan mei kneppels. In soad dêrfan kamen om it libben troch de klappen of waarden troch hynders fertrape. De rêst flechte fuort. It stuit dêrfan is net wis, mar Helen Bond tinkt dat it bard wie tusken 26 n.Kr. en 33 n.Kr. op grûn fan Josefus syn gronology.
Proses tsjin Jezus
thumb|Wat is wierheid?. Pilatus ûnderfreget Jezus, troch [[Nikolaj Ge yn de 19e iuw]] Op Pesach yn 30 of 33 n.Kr. feroardiele Pontius Pilatus Jezus fan Nazaret ta dea troch krusigjen yn Jeruzalim. De meast ferneamde boarnen dêroer binne de fjouwer kanonike evangeeljes.
Atletyk op de Paralympyske Simmerspullen
Klasifikaasje
De klassen wurde sûnt Atlanta 1996 foarôfgien troch in letter "T" (baan), "F" (field) as "P" (mearkamp).
Basilique du Sacré-Cœur (Parys)
thumb|Basilique du Sacré-Cœur De Basilique du Sacré-Cœur is in roomske basilyk op de heuvel Montmartre yn it 18e Arrondissement yn Parys. De tsjerke waard boud as oantinken oan de 58.000 deaden fan de Frânsk-Dútske Oarloch (1870-1871). De earste stien foar de bou waard lein yn it jier 1875, yn 1914 wie it bouwurk klear. De ynwijïng folge pas yn 1919, in jier nei de Earste Wrâldkriich.
Pontius Pilatus
Proses tsjin Jezus
Josefus neamde Jezus syn deastraf ek op fersyk fan foaroansteande Joaden. De oarspronklike tekst koe lykwols letter troch kristenen oanpast wêze, dus it is ûnmooglik om te witten wat Josefus ynearsten skreaun hie. Dútske skiedkundige Alexander Demandt oppenearret dat de krusiging fan Jezus foar de Romeinen net in wichtich foarfal wie, om't in soad oare minsken krusige waarden yn dy tiid en letter fergetten waarden. Yn de brieven fan Ignatius fan Antiochië oan de Trallessiërs en de Smyrneeërs neamde de skriuwer dat Jezus troch Pilatus feroardield waard. Ignatius neamde fierder yn syn brief oan de Magneezjers noch de berte, passy en opstanning ûnder it bestjoer fan Pilatus. Ignatius skreau dat al dy foarfallen wier bard wiene.
Skiedkundigen binne fan miening dat Pilatus Jezus feroardiele op grûn fan opstoken, om't er sei dat er de kening fan de Joaden wie. Pilatus koe Jezus feroardiele hawwe neffens cognitio extra ordinem, dat in soarte fan proses foar de deastraf wie, dy't yn de Romeinske provinsjes brûkt waard foar net-Romeinske boargers, dy't it de prefekt makliker makke om sa'n proses te behanneljen. De evangeeljes neame dat it de gewoante wie dat Pilatus op Pesach in finzene frijliet. Boarnen om utens neame soks net, mar skiedkundigen tinke dat it om in bysûnder gefal wêze koe yn it jier fan de krusiging fan Jezus, of dat it in betinksel fan de evangeeljes wêze koe.
Basilique du Sacré-Cœur (Parys)
De Montmartre is 129 meter heech. Hjoed-de-dei binne der in protte toeristen dy't de 222 treppen oprinne om fan de heuvel ôf oer de stêd te sjen. Dêrneist is der ek noch in kabelbaan om de heuvel op te kommen. Toeristen hoege foar de tsjerke gjin yntree te beteljen, de toer en de katakomben binne lykwols net fergees.
Atletyk op de Paralympyske Simmerspullen
Dissiplines
Der binne op de Paralympyske Simmerspullen by it Atletyk troch de jierren hinne ferskeidene en somtiden bysûndere dissiplines beoefene. Hjoed de dei binne de dissiplines gelyk oan dy fan de reguliere Atletyk.
*Sûnt 1968 heart de dissipline Rolstoel Estafette binnen de dissipline estafette, en sûnt 1976 heart de dissipline wheelen binnen de rindissiplines: Hurdrinne en maraton. Tsjintwurdich bekend as de klassen 51 t/m 54.
Pontius Pilatus
Letter libben
Nei de dea fan Tibearius soe Pilatus syn harksitting troch de nije keizer Kaligula behannele west hawwe moatten. It is ûnwis dat der in harksitting west hat, om't nije keizers gauris juridyske saken fan de foargeande hearskers ôfwiisden. Ien ding dat wis is, nei Pilatus syn weromkommen yn Rome, hy net fannijs as lânfâd fan Judeä oansteld waard. It kin west hawwe dat de harksitting net goed foar Pilatus útpakte of dat Pilatus net werom gean woe. Om't Pilatus net fannijs oansteld waard troch Kaligula wol net betsjutte dat de harksitting min útpakte foar him. It koe gewoanwei west hawwe dat it tiid foar in oare posysje wie of dat er mei pensjoen gie. Guon tinke dat Pilatus syn funksje einige yn skande op grûn fan de net sa flaaikjende byld dy't Filo fan Aleksanderje oan Pilatus joech sa'n pear jier nei it ferwiderjen fan Pilatus.
Neitiids is der fierder neat bekend wat der mei Pilatus barde. De kristlike skiedkundige Eusebius skreau yn de fjirde iuw dat Pilatus himsels tekoart die nei't syn funksje yn skande einige waard. Lykwols Josefus, Filo en Tasitus skriuwe dêr neat fan oer. De measte skiedkundigen binne fan miening dat Pilatus in earfol pensjoen krige lykas in soad Romeinske âld-magistraten.
Stien fan Pilatus, segelring en munten
thumb|De Stien fan Pilatus. De wurden [...]TIVS PILATVS[...] kinne dúdlik sjoen wurde op de twadde rige. thumb|Munten slein troch Pilatus. Efterkant: Grykske letters ΤΙΒΕΡΙΟΥ ΚΑΙΣΑΡΟΣ en datum LIS (jier 16 = 29/30 n.Kr.). Foarkant: Grykske letters ΙΟΥΛΙΑ ΚΑΙΣΑΡΟΣ. Foar in skoft wie it net dúdlik oft de earste Romeinske bestjoerders fan Judeä prefekten of prokurators wiene. Sûnt it finen fan in ynskripsje op in kalkstiennen blok dat oant de santiger jierren fan de tweintichste iuw ynmitsele siet yn it Romeinske teäter fan Caesarea, dêr't de bestjoerders harren residinsje hiene, stiet fêst dat Pilatus in prefekt wie. Boppedat wurdt der no fan út gien dat alle Romeinske bestjoerders fan Judeä foar keizer Klaudius dy titel hiene. It is net wis wêrom't Tasitus dy bestjoerders procuratores neamde. Dy blok stien is no ferneamd as de Stien fan Pilatus.
De folsleine tekst fan de ynskripsje wie nei alle gedachten oarspronklik: DIS AUGUSTIS TIBERIEUM PONTIUS PILATUS PRAEFECTUS IUDAEAE DEDIT DEDICAVIT
Archeologen hawwe fyftich jier ferlyn op de westlike igge fan de Jordaan in Romeinske ring fûn. Neffens de Israelyske krante Haaretz soe de ynskripsje yn de ring de letters fan de namme fan Pontius Pilatus wêze. It plak dêr't de ring fûn waard is op deselde heuvel as it grêf fan kening Herodes. Neffens oaren soe it net om de orizjinele ring gean mar om ien dy't makke waard fan minderweardich materiaal dy't troch him brûkt waard om dokuminten te fersegeljen.
As lânfâd wie Pilatus ek ferantwurdlik foar it slaan fan munten yn de provinsje. Hy moat se slein litten hawwe yn 29/30, 30/31 en 31/32 n.Kr., dus yn de fjirde, fyfde en sechsde jier fan syn bestjoer. Dy munten hearre ta it type dat perutah neamd waard, mei in grutte fan tusken 13½ en 17 mm en se waarden yn Jeruzalim slein. Eardere munten hawwe de ynskripsje ΙΟΥΛΙΑ ΚΑΙΣΑΡΟΣ oan de foarkant en ΤΙΒΕΡΙΟΥ ΚΑΙΣΑΡΟΣ oan de efterkant ferwizend nei keizer Tibearius en syn mem Livia (Julia Augusta). Nei Livia har dea hawwe de munten de ynskripsje ΤΙΒΕΡΙΟΥ ΚΑΙΣΑΡΟΣ. Romeinske munten dy't yn Judeä slein waarden hiene ornaris gjin ôfbyld fan de keizer, mar hiene al guon heidenske ûntwerpen.
Neilittenskip
Pilatus wurdt fereare as in hillige yn de Etiopysk-Otterdokse Tsjerke, dêr't 19 juny de hjeldei fan is. Foarhinne waard er ek troch de Koptysk-Otterdokse Tsjerke fereare, mei de hjeldei op 25 juny.
Fan it ferlizzen fan de ferantwurdlikens fan de krusiging fan Jezus fan Pilatus nei de Joaden yn de evangeeljes waard der letter wol de beskuldigings dien dat it ta it Antysemitisme fan de Midsiuwen oant yn de tweintichste iuw late hat.
Cornelis Pijnacker
Biografy
Pijnacker wie in soan fan Adam Dirckss.van Kerckhoven/Pijnacker en Johanna (Jannetje) Adriaensdr. van Polanen. Hy studearre ûnder oare teology yn Leien en yn Heidelberch. Yn 1597 promovearre er yn de rjochten oan de Universiteit Leien. Dêrnei wied er in hoart abbekaat. Doe't er 27 jier wie waard er heechlearaar yn Leiden. Op in hier ôf miste er in promoasje ta rektor fan de universiteit fan Leiden. Teloarsteld oer de gong fan saken sollisitearre er nei in selde soarte posysje yn Grins, wat him yn Leien op ûntslach kaam te stean. Yn 1614 waard er beneamd ta heechlearaar yn de rjochten fan de nije Universiteit fan Grins. Twa jier letter waard er rector magnificus fan dy universiteit. thumb|left|250px|Kaart fan Drinte en Westerwolde út 1634 fan Pijnacker (út: atlas Blaeu)
Pijnacker, "in de orientaelsche spraecken wel ervaren", wie teffens gesant fan de Republyk fan de Sân Feriene Nederlannen yn ferskate lannen yn it Middellânske Seegebiet, ûnder mear yn Algiers en yn Tunis.
Hy krige yn it bysûnder de opdracht om in fredesferdrach mei de Barbarijske seerôvers te sluten, eat wat ek nei in twadde útstjoering net bot slagge. Hy rekke yn finansjele problemen ferwikkele troch de hege kosten fan it frijkeapjen fan slaven. Hy gong werom nei Nederlân en festige him yn 1627 yn Drinte, dêr't er njoggen jier wenjen bliuwe soe. Yn dy tiid brocht er de saken wer op oarder. Hy wie der advokaat, juridysk adviseur en kaartmakker. It wie de tiid dat er de earste sekuere lânkaart fan de provinsje Drinte en fan Westerwolde makke. Westerwolde ûntbriek op eardere kaarten, om 't it as in saneamd generaliteitslân kocht wie troch de stêd Grins yn 1619 en dêrtroch gjin diel útmakke fan de provinsje Grinslân.
Nei syn Drintske perioade waard er yn de âldens fan 66 jier beneamd ta heechlearaar oan de Universiteit fan Frjentsjer en beklaaide ek dêr de funksje fan rektor magnifikus. Hy soe oan dy universiteit ferbûn bliuwe oant syn dea yn 1645.
Pijnacker wie boaske oan Suzanna van Treslong, dochter fan de geuze-oanfierder Willem Bloys van Treslong en Cornelia van den Heuvel. Nei har ferstjerren troude er fannijs mei Sybilla Boterpot.
Pijnacker is ôfbyld op it betinkrút Deo Patriae Academiae (1914) yn it treppehûs fan it Akademygebou yn Grins.
Aleksandr Lûkasjenko
230px|thumbnail|right|Aleksandr Lûkasjenko en syn jongste soan Nikolai by de fiering fan de oer winning op [[Nazi-Dútslân yn de Grutte Heitelânske Kriich]] thumb|Lûkasjenko mei Vladimir Pûtin yn maaie 2002 Aleksandr Grigorjevytsj Lûkasjenko (Russysk; Александр Григорьевич Лукашенко) of Aljaksand(a)r Ryhoravitsj Loekasjenka (Wytrussysk; Аляксанд(а)р Рыгоравiч Лукашэнка, Alaksand(a)r Ryhoravič Łukašenka) (Kopys, 30 augustus 1954) is sûnt 1994 presidint fan Wyt-Ruslân. Hy wie tsjin de ûnôfhinklikens fan Wyt-Ruslân fan de Sowjet-Uny. Wyt-Ruslân hat yn tsjinstelling ta alle oare âld-Sowjetlannen noch hieltyd in soad steatsbedriuwen. Wyt-Ruslân wurdt ûnder syn lieding sjoen as 'de lêste diktatuer fan Jeropa'. Minskerjochte-organisaasjes kritissearje syn autoritêr bestjoer. Fanwege oertredings fan de minskerjochten yn Wyt-Ruslân hawwe de Jeropeeske Uny en de Feriene Steaten (ekonomyske) sanksjes oan it lân oplein.
Libbensrin oant 1994
Yn syn jonge jierren wie Lûkasjenko lid fan de Kommunistyske jongereinbeweging Komsomol fan de Sowjet-Uny. Hy tsjinne in skoftke yn de striidkrêften fan de Sowjet-Uny. Fan 1982 oant 1985 wie hy direkteur fan in kolchoz. Yn 1990 rjochte hy de beweging Kommunisten foar demokrasy op, foar hokker partij hy sitting naam yn it Wytrussyske parlemint (doe noch de Heechste Sowjet neamd) en stimde hy tsjin de omfoarming fan de Sowjet-Uny ta it Mienebest fan Unôfhinklike Steaten yn 1991. Yn desimber 1991 spruts hy him tsjin de ûnôfhinklikheid fan Wyt-Ruslân fan de Sowjet-Uny út. It begrutte him dat de ienheid fan de Sowjet-Uny yninoar foel yn 1992. Fan 1993 oant 1994 wie Lûkasjenko foarsitter fan it anty-korrupsje-komitee fan it Wyt-Russyske parlemint.
Presidint
Nei it oannimmen fan in nije Wyt-Russyske grûnwet yn 1994 waarden foar it earst demokratyske ferkiezings hâlden dy wûn waarden troch Lûkasjenko. Op 20 july 1994 akseptearre hy it presidintskip. Al gau ferfong hy de Wyt-Russyske nije flagge troch in fariant dy sterk like op de flagge fan de Wyt-Russyske SSR yn de Sowjet-Uny. Yn1996 waarden, nei in Wyt-Russysk referindum yn 1995, Lûkasjenko's foech as presidint útwreide.
Lûkasjenko waard yn 2001 as presidint werkeazen. Yn 2006 soe syn twadde en grûnwetlike lêste amtstermyn ôfrinne. Wilens de ferkiezings foar in nij parlemint op 17 oktober 2004 hat Lûkasjenko fia in referindum in grûnwetswiziging oannimme litten dy't in tredde amtstermyn foar him mooglik makke. Ynternasjonale wiernimmers feroardielen dat referindum lykwols as net frij en net earlik; in wurdfierder fan de Rie fan Jeropa neamde it referindum “ûnwettich”.
By de presidintsferkiezings fan 19 maart 2006 waard Lûkasjenko op 'e nij keazen, mei 82,5 % fan de stimmen. Ynternasjonale waarnimmers en waarnimmers fan de opposysje – dy trochstrings net yn de stimburo's talitten wurde – binne der lykwols fan oertsjûge dat Lûkasjenko dizze ferkiezings fraudearre hat. De measte ynternasjonale waarnimmers erkennen lykwols ek dat Lûkasjenko de stipe fan de measte Wyt-Russen genietet, dochs dat dy stipe in stik lytser wêze soe as de offisjele 82,5%. Lûkasjenko bliuwt populêr ûnder brede lagen fan de Wyt-Russyske befolking, benammen ûnder boeren, âlderen, doarpelingen en arbeiders, wylst er ûnder liberale middenstanners en jongeren mear opposysjekrêften tsjin him fynt.
Op 19 desimber 2010 waard Lûkasjenko fannijs keazen as presidint, mei 80% fan de stimmen. In Russyske waarnimmerskommisje erkende direkt de útslach en neamde de ferkiezings earlik. 19 desimber jûns protestearren tritichtûzen minsken yn Minsk tsjin de troch harren opmurken stimbusfraude. Hûnderten fan harren begûn in regearsgebou te fernielen, wêr de plysje hurd tsjin optrede. Presidintskandidaat Sannikov en syn frou waarden yn inoar slein; mannichien rekken ferwûne; sân presidintskandidaten, minskerjochtenaktivisten, selsstannige sjoernalisten, liedende yntellektuelen, yn totaal seishûndert minsken waarden oppakt.
Yn 2015 ward Lûkasjenko fannijs keazen, mei goed 83 prosint fan de stimmen.
By de ferkiezings op 9 augustus 2020 hie Lûkasjenko ien tsjinstanner, Svetlana Tichanovskaja. Oare meidoggers, lykas har man Sergej Tichanovski, Viktor Babariko en Valeri Tsepkalo waarden net talitten. Guon fan harren en harren kampanjelieders, mei dy fan Tichanovskaja ynbegrepen, sieten fêst op fertinking fan hanneljen dy't gefaarlik foar de steat wêze soene. Op de ferkiezingsdei makke Lûkasjenko drigeminten tsjin dyjingen dy't it regear besykje om te smiten. Doe't bliek dat by in stimbuspeiling in ûnbidige mearderheid foar Lûkasjenko stimde, wegeren in soad minsken dat te leauwen op grûn fan waarnimmings by de stimburo's. Yn Minsk bruts rebûlje út, dêr't Lûkasjenko feiligenstroepen tsjin hinne stjoerde. Lûkasjenko waard troch de kieskommisje ta winner mei 80 prosint fan de stimmen útropt, foar 9,9 prosint fan de stimmen foar Tichanovskaja oer, dy't buorkundich makke har der net by del te jaan. Ek regearen fan oare lannen, wêrûnder de Feriene Steaten, joegen oan te drúskjen oer de earlikens fan de ferkiezings, benammen om't bûtenlânske waarnimmers en ferslachjouwers net talitten waarden.
Nijsgjirrichheden
Lûkasjenko hat him stikmannich kearen útsprutsen foar in Euraziatyske Uny, nei foarbyld fan de eardere Sowjet-Uny. Lûkasjenko kin lykwols net goed oerwei mei presidint Pûtin fan Ruslân.
Ik wie smoar
Nei in promoasjeaksje op sosjale media kaam er mei de single Ik wie smoar ein 2018 nij binnen op nûmer ien fan de Fryske Top 100.
It nûmer ûntstie neidat Oele Plop yn syn loads it nûmer Because I got high fan Afroman hearde. Omdat er sels neat mei blowerij hie, ûntstie it plan om it high wêzen út it liet oan te passen yn smoar te wêzen fan bier. Bier is in ûnderwerp dat folle tichter by in ‘wâldpyk’ stiet. Nei oerlis mei syn freon Emiel Stoffers fan De Hûnekop ûntstie Ik wie smoar. De sjonger fan it liet soe fan alles, mar hy wie smoar. It nûmer oer ‘it giele goud’ waard dan ek benammen draaid yn sûpketen, ek 'plophokken' of ‘dophokken’ neamd.
Ferslachjouwer
In ferslachjouwer of korrespondint (de Ingelske term reporter komt ek foar) is in soarte fan sjoernalist dy't fan nijsfeiten ferslach docht fanôf it plak dêr't it foarfal bart (of bard is). Hoewol't men by it hearren fan it wurd "ferslachjouwer" yn 'e regel yn it foarste plak tinkt oan tillefyzjeferslachjouwing, kin de term likegoed slaan op radio en de skreaune parse. Faak wurde ferslachjouwers foarfêst yn in beskaat part fan 'e wrâld stasjonearre om dêrwei te berjochtsjen. Sa wiene yn it ferline bgl. Haye Thomas en dêrnei Charles Groenhuijsen jierrenlang de korrespondinten fan it NOS Journaal yn 'e Amerikaanske haadstêd Washington, D.C.
Brimstone (reggaeband)
Bimstone wie in Fryske reggaeband en wie aktyf tusken 1984 en 1996. Brimstone begûn ûnder de namme Brimstone Butterfly fanôf 1986 is de band fierder gien ûnder de namme Brimstone. Yn 1988 wie Brimstone ien fan sân bands op de earste edysje fan it Wâldrock festival.
Mike Pollock
Michael B. "Mike" Pollock (Roslyn Heights, 9 maart 1965) is in Amerikaansk akteur, sjonger en kabaretier.
Skald
In skald wie fan âlds in hofdichter yn 'e Wytsingkultuer fan it Midsiuwske Skandinaavje. Sokken skreaune benammen goade- en heldedichten yn alliterearjende fersfoarm, dêr't de Germaanske mytology in grutte rol yn spile. Skalden wurde tsjintwurdich ek wol sjoen as skiedskriuwers, om't in protte aspekten oangeande de Germaanske mytology en it deistich libben yn it Midsiuwske Skandinaavje tanksij harren geskriften bewarre bleaun binne. De patroangod fan 'e skalden wie Bragy, dy't dichterlike ynspiraasje belicheme. Fierwei de meast ferneamde skald wie de Iislanner Snorri Sturluson, de skriuwer fan 'e Proaza-Edda.
Shorttrack op de Olympyske Winterspullen 1994
thumb|right|200px|De Olympysk Iisstadion fan Hamar 1994
De Olympyske Winterspullen 1994, ek wol de XVIIe Olympiade neamd, waarden yn 1994 hâlden yn it Noarske plak Lillehammer fan 12 oant en mei 27 febrewaris. It shorttrack wie yn it Hamar Olympysk Amfiteater.
Hamar Olympysk Amfiteater
De Hamar Olympysk Amfiteater waard yn 1992 boud. Der wie plak foar 6.000 taskôgers. It Hamar Amfiteater is kombinearre mei de Storhamar Ishall út 1981, tegearre hjitte se de Nordlyshallen. De Storhamar Ishall waard by de Spullen brûkt foar de warming up.
Medaljespegel
De top-5 fan lannen dy't by it Shorttrack medaljes wûn ha by de Olympyske Winterspullen fan 1994.
Takahiro Ogihara
(5 oktober 1991) is in Japansk fuotballer, dy't spilet foar Yokohama F. Marinos. Earder spile foar Cerezo Osaka en Nagoya Grampus. spile ek yn it Japansk fuotbalalvetal. Hy die mei oan it Olympyske Simmerspullen 2012.
Presintator
In presintator of presintatrise is in persoan dy't programma's presintearret op 'e tillefyzje of mooglik op 'e radio, al wurdt yn dat lêste gefal yn 'e regel sprutsen fan in radiopresintator. Ek eveneminten dy't net útstjoerd wurde, kinne in presintator hawwe. Faak is in presintator ek (of fral) wurksum yn in oare funksje, lykas dy fan akteur, sjonger of model.
Der binne ferskate spesifike soarten presintators:
De Dijk (band)
De Dijk wie in Nederlânske band oprjochte yn 1981 en ferneamd nei de Amsterdamske strjitte Zeedijk. De band brocht yn 1982 syn debútalbum De Dijk út. De Dijk hat achttjin studio-albums en fiif live-albums útbrocht.
Skiednis
De band brocht yn 1982 syn debútalbum De Dijk út. Ein 1987 krige de band de Sulveren Harpe, de oanfiteringspriis foar oanstoarmjend talint yn de Nederlânske muzyk. Yn 1988 wie de Dijk ien fan sân bands op de earste edysje fan it Wâldrock-festival. Yn 1993 waard de band bekroand mei in Gouden Harpe, de ûnderskieding foar "grutte fertsjinsten foar de Nederlânske lichte muzyk". Op 14 febrewaris 2005 waard oan De Dijk de Edison Oeuvrepriis takent. Begjin juny 2022 kundige de band oan dat de band der ein desimber 2022 mei ophâlde soe, it lêste optreden hie plak op 17 desimber yn Paradiso Amsterdam.
Doarpstsjerke (Eelde)
De Doarpstsjerke fan Eelde yn de provinsje Drinte is in tsjerkegebou fan de PKN-gemeente Eelde-Paterswolde. De PKN-gemeente Eelde-Paterswolde is yn 2005 ûnstien troch in fúzje fan de herfoarme gemeente fan Eelde mei de grifformearde tsjerke fan Paterswolde.
Skiednis
De tsjerke waard yn 1139 foar it earst neamd en wie yn de roomske tiid oan Us-Leaffrou en de hillige Gangulfus wijd. De hjoeddeiske goatyske tsjerke waard yn de 14e-iuw boud, mar yn de noardlike en westlike gevel binne noch muorredielen fan dowestien út de romaanske tiid oanwêzich.
De Doarpstsjerke hat in eastlike oriïntaasje en in rjochthoekich skip fan 8,5 by 28 meter. Oan de eastlike kant folget in smeller, trijesidich sletten koer.
Ynterieur
Bysûnder is de beskildering fan de houten ferwulft fan it koer mei allegoryen fan libben en dea en freugde en rou. De beskildering waard yn 1715 oanbrocht, mooglik troch Herman Collenius. Op de râne binne famyljewapens fan de bewenners fan ferskillende havezate's út de omkriten te sjen.
Yn de tsjerke steane fjouwer hearebanken. De hearebank yn it koer is fan de bewenners fan de havezate Oosterbroek. Under it oargel steane oan de kanten fan it middenpaad twa 18e-iuwske banken fan de bewenners fan Lemferdinge. Unbekend is foar wa't de fjirde hearebank west hat.
De tsjerke besit de âldste preekstoel fan Drinte, dy't út 1621 datearret. It doopfont datearret fan 1980 en is makke troch Leo van de Bos. Op it deksel stie in do as symboal fan de Hillige Geast.
By de restauraasje fan 1973 binne de banken foar it tsjerkefolk ferfongen troch stuollen. Oer de flier lizze ferskillende âlde sarken, de âldste datearret fan 1545. By in restauraasje yn 2000 waard ûnder de witerskalk in wijingskrús werom fûn.
Oargel
It oargel stamt út 1907 en waard troch L. van Dam & Soannen út Ljouwert boud. Tsjin it ein fan de jierren 1960 renovearre de firma L. Verschueren út Heythuysen it oargel, werby't de disposysje feroare. It oargel krige doe ek in selsstannich pedaal. Yn 1983 waard it oargel troch Mense Ruiter yn oarspronklike steat rekonstruearre en restaurearre. Yn 2008 fûn de lêste restauraasje plak troch Mense Ruiter. De oargelkas krige yn 2013 in nije farvelaach yn de oarspronklike kleuren.
Aaliyah Hadid
Aaliyah Hadid, echte namme: Lythi Ahna Barnette (Sanford (Noard-Karolina), 19 oktober 1995), is in Amerikaansk neakenmodel, stripper, pornografysk aktrise en escort fan mingd etnysk komôf. Hja sette ein 2016 útein mei in wurkpaad yn 'e Amerikaanske pornoyndustry en spile sûnt yn in grut tal films.
Libben en karriêre
Hadid waard yn 1995 berne yn Sanford, yn 'e Amerikaanske steat Noard-Karolina. Hja is fan tige mingd etnysk komôf, mei Afro-Amerikaansk, Angelsaksysk Amerikaansk, Fjetnameesk en Sjeroky-Yndiaansk bloed. Hadid groeide op yn in brutsen gesin, mei in mem dy't ferslave wie oan drugs, en in heit dy't him mar komselden sjen liet. Sy en har mem ferhuzen mear as tweintich kear, en nei eigen sizzen brocht Hadid yn har jonkheid nea in fol jier yn itselde wenplak troch. Likegoed makke se as earste froulike lid fan har famylje de middelbere skoalle ôf ynstee fan swier te reitsjen en as tiner al in gesin te stiftsjen.
Nei't se slagge wie foar har eineksamens, learde Hadid troch oan 'e Universiteit fan Noard-Karolina yn Greensboro, dêr't se Spaansk, politikology en kommunikaasjekunde studearre. Dêrfoar betelle se, troch yn har frije tiid as stripper en escort te wurkjen. Nei in minne ûnderfining mei in gewelddiedige klant, dêr't se foar itselde jild it libben by ynsjitte kinnen hie, seach Hadid om har hinne nei minder gefaarlik wurk. Op it ynternet fûn se de webside Sexy Jobs, dêr't se in profyl oanmakke. Al rillegau naam der in man út Floarida kontakt mei har op, dy't har in baan oanbea. Nei't se lykwols har stúdzje ôfbrutsen hie en alhiel nei Floarida ta reizge wie, ûntdiek Hadid dat it in poaier wie, dy't har as prostituee oan it wurk hawwe woe.
Dêr gie se net op yn, mar om't se ûnderwilens finansjeel oan 'e grûn siet, begûn Hadid yn stripklubs yn Miami te dûnsjen wylst se dêr fierder socht nei better wurk. Nei in hiele rige moetings mei lju dy't allegear poaiers blieken te wêzen, ferfear se nei Fort Myers, oan 'e westkust fan it Floarida-skiereilân, dêr't se wer as escort oan it wurk gie. Koarte tiid letter naam in agint fan it modelleburo foar neakenmodellen Hussie Models kontakt mei har op en bea har in kontrakt oan. Dat oanbod griep Hadid oan, en se ferhuze nei Coral Springs (Floarida), dêr't it bedriuw fêstige wie. Al rillegau stapte se lykwols oer nei it Kalifornyske O.C. Modeling Agency, dat har yntrodusearre yn 'e Amerikaanske pornoyndustry.
Ein 2016, doe't se 21 jier wie, makke Hadid har debút yn in pornografyske film. Neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) hie se mids 2018 yn mear as 110 films spile, û.m. foar sokke foaroansteande labels as Evil Angel, Devil's Film, Jules Jordan Video, Wicked Pictures en Diabolic Video. Fierders hat se ek wol wurke foar minder bekende studio's, lykas West Coast Productions, Metro, Mile High Media en Third Degree Films. En teffens hat se in protte yn 't spier west foar pornowebsiden op it ynternet, wêrûnder BangBros, Reality Kings, Brazzers en Naughty America. Under har karriêre as pornoaktrise hat Hadid gearwurke mei kollega-aktrises as Bridgette B, Keisha Grey, Nicolette Shea, Lela Star en Misty Stone, en mei manlike tsjinspilers as Mike Adriano, Mick Blue, Tommy Gunn, J-Mac, Sean Lawless, Keiran Lee, Logan Long, Sean Michaels, Ramon Nomar, Mr. Pete,  Toni Ribas, Johnny Sins, Criss Strokes en Prince Yahshua.
Lichemsskaaimerken
Aaliyah Hadid is fan mingd rasiaal komôf, mei in ljochtbrune hûdskleur, brune eagen en swart hier. Neffens har offisjele opjefte is se 1.68 m lang, mei in gewicht fan 56 kg, en in beskieden kupmaat 34D, dêr't se lykwols in boarstfergruttingsoperaasje foar ûndergien hat. Hadid hat piercings troch har earlellen, troch beide spiennen en troch har rjochternoaswjuk. Oer de lofterside fan har ribbekas hat se in grutte tatoeaazje fan in twiich fan in kersebeam mei bluossems deroan.
Myn Berber
Myn Berber, ek wol bekend as Myn Berber Is Fier oer it Wetter, is Frysk folksferske. It is in oersetting fan it Skotske folksferske My Bonnie Lies over the Ocean, dat mooglik weromgiet op 'e Jakobityske Opstân fan 1745. Der binne ek oersettings yn ferskate oare Westjeropeeske talen, en it ferske is noch altyd tige populêr. It is, benammen yn it Ingelsk, ek ferskate kearen parodiëarre.
Skiednis
De titel My Bonnie Lies over the Ocean betsjut letterlik "Myn Tsjeppe [faam of feint] Is Oarekant de See". Hoewol't de oarsprong fan it orizjinele, Skotsktalige folksferske ûndúdlik is, wurdt faak oannommen dat it eins oer prins Karel Edwert Stuart giet, oftewol "Bonnie Prince Charlie". Dy kaam yn 1745 oer nei Skotlân, dêr't er de Heechlânske klans oansette ta in Jakobityske Opstân. De rebûlje waard úteinlik lykwols delslein, en Karel Edwert Stuart moast nei syn nederlaach yn 'e Slach by Culloden in hoart ûnderdûke, ear't er mei help fan jakobityske sympatisanten, lykas de ferneamde Flora MacDonald, wist te ûntkommen nei Frankryk.
Neffens dizze teory soe My Bonnie Lies over the Ocean eins in polityk protestliet wêze, dat oarspronklik songen waard troch jakobiten. Fanwegen de dûbelsinnichheid fan 'e Skotske term bonnie, wêrmei't ferwiisd wurde kin nei sawol in man as in frou, koene se beare dat it in leafdesliet wie as se troch de Ingelske oerhearskers op it sjongen trappearre waarden.
Yn 1881 publisearre de Amerikaan Charles E. Pratt, ûnder it dûbele pseudonym fan H.J. Fuller en J.T. Wood, foar it earst blêdmuzyk by My Bonnie Lies over the Ocean. Dat late ta in oanwaaksende en duorjende populariteit fan it liet, yn 't earstoan benammen mank universiteitskoaren en oare sjonggroepen, mar letter ek by gewoane minsken. Mids tweintichste iuw sette de dichter Douwe Annes Tamminga My Bonnie Lies over the Ocean oer yn it Frysk. Hy makke der in ûndûbelsinnich leafdesliet fan, ûnder de titel Myn Berber [Is Fier oer it Wetter]. Teffens wykte er fan it oarspronklike ferske ôf troch der in ekstra kûplet oan ta te heakjen mei in happy end.
Ynhâld
Yn it ferske besjongt de ferteller syn faam Berber, dy't om in net neier neamde reden oarekant de see ferbliuwt. Hy ropt de beanhearre (in drûge easte- of noardewyn wêrfan't men yn earder tiden tocht dat de beantsjes dertroch ripen) oan syn Berber by him werom te bringen.
De Drentse Schilders
Keunstrûnte De Drentse Schilders is in eardere Nederlânsk keunstkollektyf.
Huub Rooymans
Hubertus Petrus Maria (Huib) Rooymans (Eindhoven, 12 novimber 1941) is in Nederlânsk akteur. By it grutte publyk waard er bekend fan rollen yn telefyzjerigen lykas De Glazen Stad, Het meisje met de blauwe hoed, De zesde klas en Toen was geluk heel gewoon. Yn de spylfilms Soldaat van Oranje (1977) en Een vlucht regenwulpen (1981) spile er grutte rollen.
De Drentse Schilders
Koart nei de Twadde Wrâldoarloch feriene in tal Drintske keunstskilders har yn in kollektyf om mei-inoar skilderijen te eksposearjen en ferkeapjen. Yn de simmer fan 1946 waard De Drentse Schilders oprjochte, letter dat jier wie de earste útstalling. Oprjochters en leden fan it earste oere wiene Reinhart Dozy, Erasmus Bernhard van Dulmen Krumpelman, Anton Heyboer, Hans Heyting, Jan Kagie, Louis Kortenhorst, Hein Kray en Arent Ronda. Dozy waard foarsitter. Letter treden ûnder oaren Erasmus Herman van Dulmen Krumpelman, Marieke Eisma en Evert Musch ta ta de feriening.
De keunstrûnte eksposearre alle simmers en winters yn it Asser Gymnasium en letter ek yn it V.O.R.K.-gebou oan de Brink yn Assen. Der wiene geregeld ûnienichheden ûnderinoar oer de kwaliteit fan it wurk dat levere waard. Kagie wie ien fan de earsten dy't al nei in pear moanne de keunstrûnte ferliet. Yn 1953 foel it doek foar De Drentse Schilders. It jier dêrnei waard troch in oantal fan de âld-leden it Drents Schildersgenootschap oprjochte.
Huub Rooymans
Rooymans die yn 1962 eineksamen oan de Toanielskoalle yn Arnhim en spile dêrnei goed 140 rollen.
Teäter
1971-1980
1981-1990 1991-2000
2001-2010
Privee
Rooymans wie oant yn 1973 boaske oan Jenny Arean. Sy krigen in dochter Myra Alberte. Op 't heden is er troud mei Judith Hardy. Huib Rooymans wennet yn Haarlim.
Sjirurch
Histoarysk hat de sjirurch him ûntjûn út 'e iere sjirurgyn, in algemien dokter dy't faak tagelyk ek barbier wie. In grut part fan dy ûntjouwing hold ferbân mei oarlochfiering, wêrby't sjirurginen in protte ûnderfining mei sjirurgyske behannelings opdiene yn fjildhospitalen.
Der besteane tsjintwurdich ferskate subspesjalismen ûnder sjirurgen. Dêrby moat men tinke oan:
Yuzo Kurihara
(18 septimber 1983) is in Japansk fuotballer, dy't spilet foar Yokohama F. Marinos. spile ek yn it Japansk fuotbalalvetal. Hy die mei oan it Confederations Cup 2013.
Tsjerke fan Piaam
De Tsjerke fan Piaam is in tsjerke yn Piaam, dy't diel útmakket fan de Protestantske gemeente Makkum. De eardere herfoarme tsjerke is in ryksmonumint.
Skiednis
It hie yn de 20e iuw net in soad skeelt of it oarspronklik romaanske tsjerkje hie der net mear stien. De steat fan it gebou wie yn de jierren 1940-1950 sa striemin, dat it tsjerke op ynstoarten stie. Der bestie sels grutte twifel oft it gebou noch wol te rêden wie, mar mei in soad trochsetten slagge it Piaam en de tsjerkfâldij om yn de jierren 1950 in restauraasje fan de grûn te krijen.
Oant 1555 hie it oan Nikolaas fan Myra wijde tsjerkje noch in reiten tek. Tegearre mei it ferfangen fan houtwurk en de reparaasje fan de pastory krige de tsjerke sûnt dy tiid in laaien tek. Mei de restauraasje healwei de 20e iuw kamen de laaien net werom en waarden se ferfongen troch Fryske dakpannen.
Mei de restauraasje fan de jierren 1950 krige de tsjerke in gotysker oansjen troch it ynbringen fan spitsbôgefinsters yn de súdlike muorre. De noardlike muorre hat gjin finsters mear.
It ienskepige tsjerkje hat in fjouwersidich koer, itjinge yn Fryslân fierder allinnich by de tsjerken fan Nes en Jouswier foarkomt. De yngong fan de tsjerke leit oan de westlike kant, de noarder- en sudertagong binne tichtset.
Hendrik Heukels
Hendrik Heukels (Dimter, 11 septimber 1854 – Haarlim, 8 maart 1936) wie in Nederlâns learaar oan de kweekskoalle, ferskate HBS-en en floaraskriuwer.
Hendrik Heukels wie learaar oan de Rykskweekskoalle yn Nimwegen. Kennis fan de plante- en bistewrâld fûn er tige tige wichtich; dêrom fertaalde en bewurke er Otto Wünsche syn Schulflora von Deutschland foar Nederlân. Dy bewurking ferskynde as Heukels' Flora van Nederland. Yn 1900 ferskynde ek de Geïllustreerde schoolflora fan syn hân mei tekeningen fan planten en 1932 ferskynde der noch in ynkoarte ferzje fan dy floara. De floara soe de meast wichtige yn Nederlân wurde.
1933 ferskynde de lêste printinge fan de Schoolflora van Nederland. De oare twa floara (de yllustrearre en de koarte) waarden hieltijd op 'en nij printe.
Heukels wie 1901 ien fan de oprjochters fan de Koninklijke Nederlandsche Natuurhistorische Vereeniging.
Yn 1907 ferskynde syn Woordenboek der Nederlandsche volksnamen van planten. Dy útjefte soarge derfoar dat der in list mei offisjele Nederlânske plantenammen kaam. Dat joech mear dudlikens meidat alle plakken en goaen harren eigen (folks)nammen hiene (en hawwe).
Lac Seul Earste Naasje
De Lac Seul Earste Naasje (Ingelsk: Lac Seul First Nation; Odjibwa: Obishikokaang) is in Yndiaanske stamme-organisaasje yn Kanada, mei in eigen reservaat yn it westen fan 'e provinsje Ontario. Dizze 'earste naasje' (in Kanadeeske oantsjutting foar in Yndianestam of -troep) waard as offisjele stamme-organisaasje oprjochte yn 1873, en hie neffens gegegevens út 2008 doe mear as 2.800 leden, dy't etnyske Odjibwe binne. It haadkertier fan 'e Lac Seul Earste Naasje is fêstige yn it plak Hudson.
Etymology
De namme fan 'e stamme, Lac Seul, is Frânsk foar "iensume mar", en is ôflaat fan 'e mar Lac Seul, dêr't it reservaat fan 'e stamme oan grinzget. Dy beneaming is lykwols wierskynlik in foute oersetting fan 'e Odjibwe-namme fan 'e mar, it argayske Obishikokaang, dat eins safolle bestjut as "fersmelling fan it wetter dêr't rûnom weymouthdinnen groeie" (yn modern Odjibwe: Obaazhingokaang).
Geografy
De Lac Seul Earste Naasje is sitewearre yn it mânske Kenora Distrikt fan noardwestlik Ontario, sa'n 56 km noardeastlik fan 'e stêd Dryden.
Reservaat
It reservaat fan 'e Lac Seul Earste Naasje is it Lac Seul Reservaat 28 (Ingelsk: Lac Seul 28 Reserve; Odjibwe: Obishikokaang), dat oan 'e súdlike igge fan 'e mar Lac Seul leit. It hat in totaal oerflak fan 239,1 km², en wurdt bestjoerlik oan hast alle kanten omjûn troch it Unorganisearre Kenora Distrikt (d.w.s. it gemeentefrije part fan dat distrikt), behalven yn it súdeasten, dêr't it grinzget oan it stedsje Sioux Lookout. It reservaat omfiemet trije wenkearnen. Frenchman's Head is berikber oer de wei en leit likernôch 40 km noardwestlik fan Sioux Lookout. Whitefish Bay is sûnt koarten ek oer de wei berikber en leit op 50 km fan Sioux Lookout, wylst Kejick Bay, dat oer de wei, oer it wetter en troch de loft berikber is, dêr sa'n 60 km fan ôf leit.
Aleoetysk
It Aleoetysk (Ingelsk: Aleut; Aleoetysk: Unangam Tunuu, Syrillysk skrift: Унáҥам Туну́) is de lânseigen taal fan 'e Aleoeten, in folk dat yn it súdwesten fan 'e Amerikaanske steat Alaska libbet, en teffens op 'e Kommandeurseilannen, dy't diel útmeitsje fan it Fiere Easten fan Ruslân. It Aleoetysk heart ta de Eskimo-Aleoetyske talen, en is besibbe oan 'e Eskimo-talen. Der binne tsjintwurdich net folle sprekkers fan 'e taal mear oer. As skrift wurdt sawol it Latynske alfabet as it Syrillyske alfabet brûkt. Yn 'e Russyske Federaasje genietet it Aleoetysk erkenning as minderheidstaal en yn Alaska hat it in offisjele status.
Lac Seul Earste Naasje
Demografy
De leden fan 'e Lac Seul Earste Naasje binne etnyske Odjibwe (Ojibwe), ek wol bekend as Tsjippewa (Chippewa), in Algonkwynsktalich folk dat de talrykste Yndiaanske groep is yn 'e krite fan 'e Grutte Marren fan Kanada en de Feriene Steaten. De stamme hie yn 2001 2.837 leden, wêrfan't neffens de Kanadeeske folkstelling fan 2011 872 permanint yn it reservaat wennen. Fan 'e trije wenkearnen fan it reservaat hawwe Frenchman's Head en Kejick Bay beide in befolking fan krapoan 400 minsken, wylst yn Whitefish Bay likernôch 100 lju wenje. Histoarysk wie der in fjirde wenkearn, Canoe River, mar dêrfan binne de ynwenners yn 'e 1970-er jierren ferfearn nei Kejick Bay. It haadkertier fan 'e Lac Seul Earste Naasje stiet yn Hudson, in plak fuort bûten it reservaat dêr't in protte leden fan 'e stamme wenje.
Aleoetysk
Taalbesibskip
It Aleoetysk heart ta de Eskimo-Aleoetyske taalfamylje. It Sintrum foar Lânseigen Talen fan Alaska (ANLC) is fan betinken dat it Proto-Eskimo-Aleoetysk, de mienskiplike oertaal dêr't alle Eskimo-Aleoetyske talen op weromgeane, teminsten 4.000 jier lyn, en miskien noch wol langer lyn, al útinoar fallen wêze moat yn it ierste statium fan it Aleoetysk en it Proto-Eskimo, de oertaal fan alle Eskimo-talen. It naust is it Aleoetysk besibbe oan 'e Jûpik-talen dy't troch de Jûpik-Eskimo's yn súdwestlik en súdlik Alaska en op it Tsjûkotka-skiereilân yn eastlik Sibearje sprutsen wurde.
Lac Seul Earste Naasje
Skiednis
Histoarysk ûntstie de Lac Seul-troep nei alle gedachten om't Odjibwe-Yndianen har nei wenjen setten yn 'e neite fan 'e hannelspost fan 'e Hudsonbaaikompanjy, dy't oan 'e noardkant fan Lac Seul fêstige wie. Fuort dêrnjonken stiene oarspronklik sawol in roomske missypost as in anglikaanske tsjerke. De Odjibwe fan 'e mienskip dy't him oan 'e igge fan Lac Seul foarme, ûnderholden harsels mei fiskerij, jacht en pelshannel mei de keaplju fan 'e Hudsonbaaikompanjy.
Yn 1873 waard it Ferdrach Nû. 3 sletten, ien fan 'e regionale, saneamde Nûmere Ferdraggen tusken de ûnderskate Yndiaanske folken en de Kanadeeske autoriteiten. It Ferdrach Nû. 3 besloech de súdwestlike hoeke fan Ontario en it uterste súdeasten fan it oangrinzjgende Manitoba. Ek de Odjibwe fan Lac Seul sleaten har by dizze oerienkomst oan. Under de betingsten fan Ferdrach Nû. 3 krigen hja harren reservaat tawiisd en beholden se it folle gebrûksrjocht fan harren folle gruttere tradisjonele wengebiet, wat benammen fan belang wie oangeande jacht en fiskerij. Mei it oangean fan dit ferdrach waard ek formeel de Lac Seul Earste Naasje as offisjele stamme-organisaasje troch de Kanadeeske autoriteiten erkend.
Aleoetysk
Taalgebiet
It taalgebiet fan it Aleoetysk beslacht fan âlds yn it foarste plak de Aleoeten, in eilannekeatling dy't oan 'e súdkant fan 'e Beringsee fan Alaska yn 'e Noard-Amearika nei Kamtsjatka yn Aazje rikt. Dêrnjonken hearden ek de Shumagineilannen (yn 'e Stille Oseaan foar de súdwestkust fan Alaska) en it westlike part fan it Alaska-skiereilân altyd al ta it Aleoetyske taalgebiet. Yn 'e earste helte fan 'e njoggentjinde iuw waarden in protte Aleoetyske famyljes troch it doetiidske Russyske bestjoer fan Alaska oan har heitelân ûntskuord en twongen om 'e Pribilofeilannen (yn it Alaskaanske part fan 'e Beringsee) en de Kommandeurseilannen (yn Ruslân) te kolonisearjen. Dêr meitsje se hjoed de dei noch altyd it meastepart fan 'e befolking út.
Skiednis
De earste Westerling dy't yn kontakt kaam mei it Aleoetysk wie de Deensk ûntdekkingsreizger yn Russyske tsjinst Vitus Bering, dy't fan syn reis nei de krite fan 'e nei him ferneamde Beringsee yn 1741 ferskate Aleoetyske plaknammen mei werombrocht. De earste wurdlist fan it Aleoetysk waard yn 1778 gearstald troch James King, in lid fan 'e ekspedysje fan 'e ferneamde Britske ûntdekkingsreizger James Cook. Under it regear fan keizerinne Katarina de Grutte waarden troch Peter Simon Pallas, Carl Heinrick Merck, Michael Rohbeck en Joerij Fjodorovitsj Lisjansky noch ferskate oare wurdlisten gearstald, mar pas yn 1819 fierde de Deenske taalkundige Rasmus Rask in earste yngeande stúdzje fan it Aleoetysk út.
Lac Seul Earste Naasje
Skiednis
Yn 1929 boude Ontario Hydro in keardaam by Ear Falls yn 'e rivier de English, dy't fan Lac Seul in opslachmar makke foar de produksje fan hydro-elektrisiteit. Dêrtroch gie it wetterpeil fan 'e mar oansjenlik omheech, mei as gefolch dat it doarp Kejick Bay op in eilantsje kaam te lizzen en ôfsnien waard fan Whitefish Bay, op it fêstelân. In fierdere stiging fan 'e wetterspegel troch tanommen aktiviteit te Ear Falls twong yn 'e 1930-er jierren in grut tal Odjibwe-gesinnen om te ferhúzjen nei hegere grûn.
Aleoetysk
Skiednis
Yn 1824 kaam de Russysk-otterdokse misjonaris Ioann Venjaminov op 'e Aleoeten oan, deselde dy't letter bekend wurde soe as de hillige Innosintius fan Alaska. Hy stalde in Syrillyske stavering foar it Aleoetysk gear, sette it Evangeelje fan Mattéus en ferskate oare religieuze wurken yn 'e taal oer, en publisearre yn 1846 de earste grammatika fan it Aleoetysk. By syn wurk waard Venjaminov bystien troch twa lânseigen Aleoeten, Ivan Pan'kov, it opperhaad fan Tigalda, en Jakov Netsvetov, in preester fan Atka (dy't letter ek hillich ferklearre wurde soe). Netsvetov skreau sels ek it earste Aleoetyske wurdboek.
Lac Seul Earste Naasje
Skiednis
Yn 'e iere 1970-er jierren ferfearen fierders frijwol alle ynwenners fan Canoe River en guon lytsere útbuorrens nei Kejic Bay, fanwegen de skoalle dy't dêr doe boud waard. Ek Whitefish Bay ferlear yn dy snuorje in grut part fan syn befolking oan Kejic Bay. De skoalbern út Frechman's Head wiene oanwiisd op 'e Pelican Indian Residential School, in ynternaat, wylst se yn Hudson of Sioux Lookout nei skoalle giene. Pas yn 1978, doe't der in ferhurde wei tusken Frenchman's Head en Sioux Lookout oanlein waard dy't it hiele jier rûn begeanber bleau, waard it ynternaat sletten.