cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Treasure Island (roman)
Ynhâld
Nei't in rûzje oer it liederskip yn it foardiel fan Silver besljochte is, sette de seerôvers ôf út it fort, wêrby't se Jim meifiere as gizelder. De oanwizings fan 'e skatkaart folgjend, fine se in minsklik skelet wêrfan't de earms wize yn 'e rjochting fan 'e skat. Dat ûntrêstget de byleauwige seerôvers, en as Ben Gunn út it wâld wei de lêste wurden fan kaptein Flint begjint te skreauwen, reitsje se derfan oertsjûge dat de geast fan Flint op it eilân omspûket. Lang om let fine se it plak dêr't Flint de skat ferburgen hie, mar it blykt leech te wêzen. De oerbleaune fiif seerôvers binne rare ûntefreden en risselwearje om Silver en Jim te fermoardzjen, mar ear't dat barre kin, komme kaptein Smollet, dokter Livesey, jonker Trelawney, Gray en Gunn harren oer it mad en deadzje har.
Livesey leit út dat Gunn de skat al lang fûn hie yn 'e jierren dat er fêst siet op it eilân, en dat er dy bytsje by bytsje oerbrocht hie nei de grot dêr't er him yn nei wenjen set hie. Jim, kaptein Smollett, dokter Livesey, jonker Trelawney, Abraham Gray en Ben Gunn lade in diel fan 'e skat oan board fan 'e Hispaniola en nimme Long John Silver, dy't se foar it hiele debakel ferantwurdlik hâlde, mei as finzene, om him berjochtsje te litten. Yn 'e earste haven dy't se oandogge, yn Spaansk-Amearika, wit Silver te ûntkommen mei in pongfol jild. De oaren sile fierder nei Bristol, dêr't se de skat ûnderinoar ferdiele. Hoewol't Jim wit dat der noch folle mear rykdommen op it Skateilân te heljen binne, wol er foar gjin jild nochris werom.
Eftergrûn
Stevenson kaam op it idee foar syn roman op basis fan in lânkaart fan in optocht, romantysk eilân, dy't er úttekene mei syn styfsoan Lloyd Osbourne op in fakânsje yn it Skotske Braemar yn 'e simmer fan 1881. Tsjin 25 augustus fan dat jier hied er him dúdlik oan it skriuwen set, mei't er oan in freon skreau: "As dit de jongerein net oanlûke sil, no, dan binne se al raar bedoarn sûnt myn tiid. Soest der ferheard oer wêze as ik sis dat it hielendal oer boekaniers giet, dat it begjint yn 'e Admiral Benbow-pub oan 'e kust fan Devon, dat it allegear draait om in lânkaart en in skat en in skipsoproer en in fertutearze skip […]? It is folslein healwiis en ik haw der skriklike niget oan – en wat ik wol, is dat it it bêste boek oer boekaniers wurdt dat mar te krijen is."
De oarspronklike titel dy't Stevenson foar syn boek betocht, wie The Sea Cook ("De Seekok"). Noch mar in foege moanne nei't er it ferhaal foar it earst betocht hie, begûnen de earste haadstikken al te ferskinen yn it tydskrift Young Folks. It fúljeton rûn úteinlik santjin wiken, fan 1 oktober 1881 oant en mei 28 jannewaris 1882. Nei't er fyftjin oant njoggentjin fan 'e haadstikken mei feart en faasje ôfwurke hie, waard Stevenson syn skriuwen ûnderbrutsen trochdat er yn 'e minnichte rekke. Hy ferliet Skotlân, mar gie op in lângoed yn 'e neite fan Londen troch mei it wurkjen oan 'e earste ferzje fan Treasure Island. Dêre beprate er de plotpunten mei syn heit, en dyselde suggerearre ferskate eleminten dy't Stevenson yn it ferhaal opnaam. De úteinlike ferzje fan 'e roman skreau Stevenson letter yn Bournemouth, oan 'e kust fan Dorset, dêr't er yn dy tiid wenne. Op 14 novimber 1883 kaam Treasure Island ûnder de hjoeddeistige titel út yn boekfoarm by útjouwerij Cassell & Co. yn Londen. It wie it earste kommersjele en krityske súkses fan Stevenson, en foarme syn trochbraak as skriuwer.
Foar it ferhaal fan Treasure Island ûntliende Stevenson bewust ideeën en eleminten oan wurken fan eardere skriuwers. Yn in brief út july 1884 oan syn literêr adviseur Sidney Colvin skreau er dat Treasure Island fuortkaam út At Last, fan Charles Kingsley, dêr't er it idee foar de deademanskiste weikrige, dat neffens him "it siedsje" foar it hiele boek wie, en út it non-fiksjewurk A General History of the Pyrates fan kaptein Johnson. Stevenson joech ek ta dat er it idee fan it wizende skelet op it eilân oernommen hie út The Gold-Bug, fan Edgar Allan Poe, en dat er de foarskiednis fan it personaazje Billy Bones opboude út 'e Money-Diggers-seksje (yn 't bysûnder út Golden Dreams) fan Tales of a Traveller fan Washington Irving.
Literatuer
Op Treasure Island fan Robert Louis Stevenson hawwe neitiid in protte oare skriuwers fuortboud.
Toaniel
Treasure Island waard withoefolle kearen adaptearre ta in toanielstik, yn hiel de Ingelsktalige wrâld. Jierrenlang waard yn Londen elts jier in musicalferzje fan it boek opfierd, basearre op 'e libretto fan Bernard Miles en Josephine Wilson. De muzyk waard komponearre troch Cyril Ornadel en de lietteksten wiene fan Hal Shaper. De musical waard elts jier opfierd yn it Mermaid Theatre.
Harkspullen
Treasure Island waard ek in grut tal kearen adaptearre ta in harkspul op 'e radio. De ierst bekende kear wie fia The Mercury Theatre on the Air yn july 1938, in produksje fan Orson Welles.
Strips
Foar in folsleine list fan alle strips op basis fan Treasure Island, sjoch dizze list op 'e Ingelsktalige Wikipedy.
Alençon
Alençon is in stêd yn it suden fan it Frânske departemint Orne (regio Normandje). It is nei Caen en Cherbourg de grutste fan de regio Basse-Normandie. De stêd makket diel út fan it arrondissemint mei deselde namme.
Skiednis
De krite om de stêd hinne waard al hiel ier bewenne, mar sels yn de Gallo-Romeinske tiid wie der noch gjin sprake fan in stêd. It wie yn dy tiid net mear as in furde oer de Sarthe. Sûnt de 4e iuw waard it gebiet Kerstenjen kristene. Alençon ûnwikkele him yn in méander fan de rivier de Sarthe en sûnt de 10e iuw wreide de delsetting him út oer de eardere sompen. Nei't Wytsings Sées yn it jier 924 oermasteren, bouden hja oan de noardlike kant fan de rivier foar Montsort-Alençon in delsetting. Nei de 11e iuw woeks de stêd, it waard in greefskip en oan it begjin fan de 15e iuw in hartochdom.
Reformaasje
Margaretha fan Valois (1492-1549) hie yn de 16e iuw grutte ynfloed op de stêd. Hja stipe de reformaasje, mar bleau trou oan it roomske leauwe en liet prekers as Michel d'Arande en Pierre Caroli de ynwenners fan Alençon mei nije ideeën yn 'e kunde komme. Guon bewenners lieten harren al ier ta it kalvinisme oerhelje. Yn dy tiid foarme it hartochdom Alençon in frijhaven foar protestanten dy't Parys ûntflechten en Margaretha holp mannich protestant, dy't troch it Parlemint opjage waarden, fan in wisse fjoerdea. Ek ferwolkomme hja in soad skriuwers en keunsters.
Nei de dea fan Margaretha yn 1549 waard it hartochdom Alençon oerdroegen oan de Frânske Kroan. Under it bewâld fan Karel IX, dy't yn 1560 in tusken katoliken en protestanten ferdield keninkryk erfde, fersile it lân yn in godstsinstkriich. Fuort sûnt it begjin fan it regear fan Karel IX begûnen de protestanten yn Alençon de tsjerken te plonderjen. Katoliken waarden twongen harren te bewapenjen om eigen libben en goed te beskermjen. De prosesje op Sakramintsdei moast beskerme wurde troch in wapene eskorte mei hûnen. Holpen troch protestanten út Le Mans besetten de protestanten de stêd en plonderen op 'e nij de tsjerken. De iepenbiere oarder waard lang om let wer hersteld, werby't katoliken en protestanten iepenbiere funksjes lyk oer inoar ferdielden.
Gabriel de Lorges, greve fan Montgommery, dy't mei fjoer it nije leauwe propagearre, oermastere Alençon, mar moast de stêd al gau wer ferlitte om it leger fan prins Hindrik I fan Bourbon-Condé te helpen yn La Rochelle. It wie te tankjen oan Jacques II de Goÿon de Matignon dat de katoliken gjin wraak nimme koene en de Bartoloméusnacht oan de  protestanten fan Alencón en omkriten foarby gyng. Twa jier letter namen protestanten de stêd wer yn.
19e iuw
De Frânske Revolúsje brocht minder lijen dan yn de measte oare plakken. It iennige slachtoffer fan revolúsjonêr geweld wie in kapusynske muonts. Healwei de 19e iuw gyng it ynwennertal fan Alençon foar it earst oer de 15.000. Yn in hûs oan de rue Saint-Blaise wennen Louis en Zélie Martin, in horloazjemakker en in kantwurkster mei harren fiif dochters, dy't allegear non wurde soene. Harren dochter Thérése waard karmelytesse en yn 1925 hillich ferklearre. Yn 1997 waard hja ta tsjerkelearaar beneamd. De hillichferklearring fan har âlders folge yn 2018.
Yn de Frânsk-Dútske Oarloch besetten Dútsers nei gefjochten Alençon op 16 jannewaris 1871. Hja ferlieten op 19 jannewaris de stêd, mar kamen werom op 29 jannewaris. It besettingsleger easke fan de bewenners in finansjele bydrage. Boargemaster Eugène Lecointre wie noch de iennige autoriteit yn de stêd en foldie it bedrach. Doe't de Dútsers in twadde bydrage easken wegere de boargemaster. De Dútske kommandant drige de stêd te plonderjen as der net jild kaam, Lecointre joege him dêrop de kaaien fan syn hûs en sei: "Jimme meie dan by my begjinne", en, ien fan de favorite úspraken fan Bismarck resitearjend: "Gean jim gong hearen, de macht giet foar de wet". De driging waard net útfierd, mar Lecointre waard mei oare boargemasters oppakt en op 22 febrewaris wer frijlitten. De stêd waard op 7 maart befrijd. Om't Alençon yn de 19e iuw gjin ferbining mei it spoar krige, bleau grutskalige yndustrialisaasje yn dy tiid út.
20e iuw
Mei de iepening fan in Moulinexfabryk yn de 20e iuw ûnstie der wer in soad wurkgelegenheid yn Alençon. Sûnt 1937 wurdt dêr û.o. de grientemûne makke.
Alençon waard yn de Twadde Wrâldkriich sûnt juny 1940 beset troch de Dútsers nei't hja op 14 juny de stêd bombardearre hiene wêrby't 31 minsken omkamen. Op 21 maaie 1944 bombardearren Amerikaanske fleantugen it stasjon fan Alençon. Fan 6 juny oant 11 augustus 1944 hie de stêd te lijen fan twintich alliearde bombardeminten, dy't 200 slachtoffers easken. Op 12 augustus 1944 waard de stêd befrijd sûnder in skot te lossen. De Dútsers hiene in pear oeren earder al de stêd ferlitten om harren ta te rieden foar in tsjinoanfal yn de bosken fan Écouves. Wylst de Dútsers dêr wachten op fersterkings warskôge de jonge fersetsstrider Raymond Ciroux, de alliearde troepen op de driging en in riskante ûndernimming fan generaal Leclerc, dy't sa gau mooglik oanfalle woe, betelle him út. It grutte belang fan de flugge ynname fan Alençon bûten de befrijing fan de stêd wie dat de brêgen oer de Sarthe yntakt yn alliearde hannen foelen, sadat de Amerikanen en Ingelsen optsjen koene rjochting Parys en de Seine en fierder. Alençon wie de earste Frânske stêd dy't net troch alliearde striidkrêften fan oare nasjonaliteiten, mar troch Frânske striidkrêften befrijd waard.
List fan planetoïden 91301-91400
Dit is in list fan planetoïden 91301-91400.
Sûaanske talen
De Sûaanske talen of Sûaansk-Katôbyske talen foarmje ien fan 'e grutste en wichtichste kloften fan lânseigen Yndiaanske talen fan Noard-Amearika. De measten leden fan dizze taalfamylje binne sitewearre op 'e Grutte Flakten, wylst party eastliker sprutsen wurde (of waarden), en ien yn 'e Rocky Mountains fan Kanada bedarre is.
Opbou
De opbou fan 'e Sûaanske taalfamylje is sa:
Enforcer
"Enforcer", "Enforcers", "The Enforcer" of "The Enforcers" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
Marijetsjerke (Marienchor)
De Marijetsjerke (Dútsk: St.-Maria-Kirche) is in protestantsk-grifformearde terptsjerke yn it Eastfryske Marienchor yn de Dútske dielsteat Nedersaksen.
Skiednis
De hjoeddeiske tsjerke hat yn de roomske tiid nei alle gedachten in foargonger hân. In bewiis dêrfan is dat de tsjerke eartiids in klok besiet út 1479 fan Barthold Klinghe, de soan fan Ghert Klinghe. De namme fan de tsjerke ferwiist nei Us-Leaffrouwe, dêr't de tsjerke yn de roomske tiid oan wijd wie. Yn de midsiuwen hearde Marienchor by de proasdij Hatzum yn it bisdom Múnster, mar yn 1500 waard it plak by de Johanniterkommende Dünebroek oerdroegen. Mei de reformaasje waard de gemeente ynearsten luthersk, mar de gemeente naam letter de grifformearde lear oan. Yn 1660 waard de lutherske dûmny ôfset. De âlde tsjerke waard yn 1668 troch in barokke preektsjerke ferfongen, dy't better paste de grifformearde earetsjinst. Yn de rin fan de tiid fersakke it gebou, om't in goed fûnemint ûntbriek en it gebou boppe in metersdikke turflaach stie.
Yn it lêste fearn fan de 18e iuw folge de ôfbraak fan de tsjerke en de bou fan in nije tsjerke. Allinne de eastlike muorre fan de âlde tsjerke waard wer brûkt by de nijbou. It jiertal 1798 boppe it portaal wiist op de foltôging fan it wurk. Yn de 19e iuw barste de Klinghe-klok, dy't yn 1861 troch Heinrich Ludwig Lohmeyer omgetten waard. De omgetten klok waard yn 1917 foardere om yn de wapenyndustry omraand te wurden.
Yn de Twadde Wrâldkriich stie yn de tsjerke dûmny Gerhard Bokeloh, dy't lid wie fan de Bekennende Kirche. Hy brocht fanwegen syn krityske preken oer de nazy's sûnt 1939 jierren yn de finzenis troch. Tsjintwurdich dielt de gemeente mei dy fan Böhmerwold de dûmny fan Jemgum. Yn de jierren 1970 waard de eastlike gevel troch in lokale mitselder op 'e nij opmitsele.
Ynrjochting
De tsjerke hat in lichtbôge houten tonferwulft. De houten preekstoel, de houten kastbanken en de brûnzen kroanluchter datearje út 1668. De kûp fan de preekstoel hat it ynskrift ANNO 1668 IS DISE STOLE GEMAKET. Foar de preekstoel stiet in ienfâldige nachtmielstafel.
Oan de westlike kant binne twa hearebanken ynboud. Yn it eastlike diel lizze yn de flier trije 18e-iuwske grêfsarken foar dûmny's.
Oargel
Ynearsten hie de tsjerke in harmoanium út 1875. It tsjintwurdige oargelposityf waard yn 1953 troch de firma Alfred Führer boud. it hat trije registers op ien manuaal en oanhongen pedaal. Yn 1962 waard it troch de gemeente fan in partikulier út Böhmerwold kocht en yn de tsjerke fan Marienchor set.
Jeremia (bibelboek)
Jeremia (mei de klam op it foarlêste wurdlid), yn it oarspronklike Hebriuwsk: ירמיהו, Yirmiyahu, is in boek fan sawol de joadske as de kristlike Bibel. Yn 'e joadske Tenach is Jeremia it 11de boek (fan 24) en falt it ûnder de Neḇi'im Aḥaronim (de "Lettere Profeten"); yn it Alde Testamint fan 'e kristlike Bibel is it (neffens de Nije Fryske Bibeloersetting fan 1978) it 24ste boek (fan 39) en heart it ta de Grutte Profeten. Yn it boek Jeremia binne de profesijen optekene fan 'e Judeeske profeet Jeremia, dy't yn 'e lette sânde en iere sechsde iuw f.Kr. yn Jeruzalim de fal fan it keninkryk Juda foarsei, en nei't dat wurklikheid wurden wie, yn ballingskip gie yn Egypte. De oarspronklike tekst fan it boek is yn it Hebriuwsk, útsein ien fers (Jer. 10:11), dat aparternôch yn it Arameesk skreaun is. De earste folsleine Fryske oersetting fan Jeremia stie yn 'e fertaling fan it Alde Testamint, fan dû. Geart Aeilco Wumkes en Eeltsje Boates Folkertsma, dy't yn 1943 útkaam.
Oarsprong
Neffens de tradysje soe de profeet Jeremia it nei him neamde boek eigenhandich skreaun hawwe en datearret it fan likernôch 580 f.Kr. Dy noasje liket it grutste part fan 'e hjoeddeiske bibelwittenskip noch altyd stekhâldend ta, al moat dêrby oantekene dat der neitiid in beskate redigearring plakfûn hat troch ien of mear anonime skriuwers. Dielen fan Jeremia binne yn 'e fyftiger jierren fan 'e tweintichste iuw weromfûn yn 'e Deade-Seerôlen, en dat hat ta in ferrassende ûntdekking laat. Foarhinne hie men nammentlik altyd oannommen dat de iere Grykske oersetting fan it boek yn 'e Septuaginta fan in útsûnderlik minne kwaliteit wie, mar troch de nijfûne fragminten tinkt men no dat der twa Hebriuwsktalige ferzjes fan Jeremia west hawwe moatte: in âlderen, dy't letter oerset is yn 'e Septuaginta en sels inkeld oerlevere is as ûnderdiel fan 'e Deade-Seerôlen, en in jongeren, of miskien wol in yngeande bewurking en oanpassing fan 'e âldere ferzje, dy't úteinlik yn 'e Tenach opnommen is.
Ynhâld
It boek toant in ynbannige en wrokkerige Jeremia, dy't mei tsjinnichheid de him optwongen rol fan profeet op him nimt. Hy ropt de Judeeërs op om op te hâlden mei it ferearjen fan frjemde goaden, om't se dêrmei harren ferbûn mei God ferbrekke. Mar it folk harket net nei him, sels net as er de fal fan Jeruzalim en de ein fan it keninkryk Juda foarseit. Nei dat earste en wichtichste part fan 'e eigentlike profesijen giet it boek fierder oer Jeremia syn persoanlike bysûnderheden en syn ynteraksje mei oare profeten. Dêrop folget de profesij fan it ûnthjit fan God, dat nei de fal in restauraasje folgje sil (it saneamde "nije ferbûn", dat yn it joadendom sjoen wurdt as in foarsizzing fan 'e ein fan 'e Babyloanyske Ballingskip, mar dat yn it kristendom ynterpretearre wurdt yn it ramt fan it Nije Testamint en de komst fan Jezus Kristus). Dan wurdt Jeremia syn omgong mei kening Sedekía fan Juda beskreaun en úteinlik de fal fan Jeruzalim (586 f.Kr.) troch tadwaan fan Nebûkadnêzar II, de kening fan Babyloanje, dy't de Judeeërs yn ballingskip fuortfiere lit. Yn 'e lêste haadstikken wurdt dan noch de straf fan God foar de omwenjende folken foarsein.
Fryske oersetting
Gerben Colmjon sette yn 1863 in fragmint út Jesaja oer yn it Frysk (Jer. 8:7-11), dat útjûn waard as taheakke by dy syn Beknopte Friesche Spraakkunst. Yn 1919 joech dû. Geart Aeilco Wumkes yn syn Ut 'e Heilige Dobbe, û.m. oersettingsfragminten fan eigen hân fan Jeremia 1:4-10 en 8:4-9 út. De earste folsleine útjefte fan Jeremia stie yn it Alde Testamint fan Wumkes en Eeltsje Boates Folkertsma, dêr't dy yn 1943 de earste Fryske bibeloersetting mei foltôgen. Om't sawol teologen as taalkundigen beswieren tsjin 'e fertaling Wumkes-Folkertsma hiene, waard fan 1966 ôf wurke oan in nije bibeloersetting, dy't yn 1978 útkaam as de Nije Fryske Bibeloersetting (mei stipe fan 'e provinsje Fryslân, it Nederlands Bijbelgenootschap te Haarlim en de Katholieke Bijbelstichting te Bokstel). Dat is de fertaling dy't noch altiten yn gebrûk is, yn 'e foarm fan 'e trêde, ferbettere druk fan 1995. De oersetting fan Jeremia waard dêrby dien troch dû. Bernard Smilde, dy't op taalkundich mêd ûnderstipe waard troch frisikus M.J. de Haan.
Grutte Priis Formule 1 fan Jeropa 2007
Utslaggen fan de Grutte Priis Formule 1 fan Jeropa 2007 yn Nürburg op 22 july 2007. It wie de tsiende race fan 17 races fan de Formule 1 yn 2007. Hy waard op de Nürburgring hâlden. De race waard hâlden oer 60 omgongen, op it 5,2 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 308,8 kilometer.
Mûzen en rotten fan de Alde Wrâld
De mûzen en rotten fan de Alde Wrâld binne lânseigen yn Jeraazje, Afrika en Austraalje, mar komme tsjintwurdich as eksoaten ek foar op alle oare grutte lânmassa's útsein Antarktika. Op plakken dêr't se fan natuere net foarkamen, foarmje se yn 'e regel in slimmen pleach dy't grutte skea tabringe kin oan 'e lânseigen fauna, yn 't bysûnder op isolearre eilannen, lykas yn de Stille Súdsee.
Catawba
"Catawba" of "Katôba" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
List fan planetoïden 91401-91500
Dit is in list fan planetoïden 91401-91500.
Klaas Agricola
Nicolaas Lubertus (Klaas) Agricola (Reahûs, 28 jannewaris 1960) is in Nederlânske politikus fan Frysk komôf.
Tennis op de Paralympyske Simmerspullen 1988
De VIIIe Paralympyske Simmerspullen waarden yn 1988 yn Seoel, Súd-Korea hâlden.
Klaas Agricola
Karriêre
Hy waard berne yn Reahûs (yn doe noch gemeente Littenseradiel) dêr't syn âlden in melkfeehâlderij hiene.
Nei in agraryske oplieding gied er oan 't wurk yn de suvelyndustry en letter wie er manager yn de agraryske tsjinstferliening. Dêrneist wie Agricola belutsen by de gemeentlike polityk. Foar de lokale partij 'Gemeentebelangen Dalfsen' kaam er yn 2007 tuskentiidsk yn de gemeenteried fan Dalfsen. Yn 2010 wie er dêr hast acht jier wethâlder. Ein 2017 waard Agricola, hoewol't er gjin lid is fan in lanlike politike partij, boargemaster fan Dantumadiel. Yn jannewaris 2017 is Dantumadiel amtlik fusearre mei de gemeenten Dongeradiel, Ferwerderadiel en Kollumerlân en Nijkrúslân. Dy oare gemeenten binne yn 2019 bestjoerlik fusearre ta de gemeente Noardeast-Fryslân, mar Dantumadiel keas foar it trochgean fan amtlike gearwurking sûnder te fusearjen. Sadwaande is Agricola boargemaster fan in gemeente mei fierhinne gjin eigen amtners.
The Philosopher Kings (roman)
Opbou
Krekt as The Just City is The Philosopher Kings skreaun yn it ik-perspektyf. It ferhaal wurdt om bar ferteld út trije eachpunten: dat fan 'e god Apollo; dat fan Arete, de dochter fan Apollo en Simmea; en dat fan Maia, ien fan 'e masters fan 'e Stêd. Dizze trije eachpunten binne oersichtlik faninoar skaat yn ferskillende haadstikken, dy't behalven in nûmer inkeld de namme fan 'e oangeande ik-persoan drage.
Ynhâld
Yn it foargeande diel fan 'e rige, The Just City, waard ferteld hoe't de Grykske goadinne Pallas Atene by wize fan eksperimint besocht de 'Rjochtfeardige Stêd' út 'e Politeia fan 'e Aldgrykske wiisgear Plato ta wurklikheid te meitsjen. Hja brocht 300 filosofen, de 'masters', en goed 10.000 tsienjierrige slaven, de 'bern', mei werom troch de tiid nei de iere Aldheid, ferskate generaasjes foarôfgeande oan 'e Trojaanske Oarloch. Dêr bouden hja mei in grut tal handige robots dy't de goadinne út 'e takomst helle de Stêd op op it diel fan it eilân Teara (of Santorini), dat letter yn 'e Aldheid troch in swiere fulkaanútbarsting yn 'e see ferdwûn en dêrmei de leginde fan Atlantis feroarsake (sadat der neitiid gjin archeologysk bewiis fan 'e stêd wêze soe). Ien fan 'e bern dy't yn 'e Stêd grutbrocht waard, wie de god Apollo, dy't syn macht dellein hie om himsels ta minske ynkarnearje te litten. Hy hope troch as minske te libjen antwurden te finen op guon fraachstikken dy't him as god altyd ûntgien wiene.
Hoewol't de oanwizings fan Plato frij sekuer yn 'e praktyk brocht waarden, die bliken dat de man perfoarst in earsten tinker west hie, mar net folle ferstân hie fan 'e minsklike natuer. Syn ferhefte ideälen en goedbedoelde sosjale oanpassings waarden sadwaande al rillegau ynhelle troch de wjerstribbige praktyk, en úteinlik stoarte syn ideäle maatskippij as in kaartehûs yninoar. In debat tusken Pallas Atene en de wiisgear Sokrates, dy't sysels nei de Stêd ta helle hie, einige dermei dat de goadinne har hannen fan 'e Stêd ôfloek, op twa nei alle robots fuorthelle en doe sels ferdwûn. De gearkomste fan 'e masters en bern foel dêrnei tsierend yn ferskate kampen útinoar, wylst in groep dy't oanfierd waard troch Kebes (of Matthias, sa't syn bertenamme wie) daliks neitiid ien fan 'e beide sylskippen stiel en fuortfear.
The Philosopher Kings iepenet fyftjin jier nei dy foarfallen by wat dan 'it Lêste Debat' neamd wurdt. Yn 'e tuskentiid binne de ynwenners fan 'e Rjochtfeardige Stêd yn fiif groepen útinoar fallen. Fjouwer dêrfan hawwe deunby op itselde eilân harren eigen stêden stifte: Psyche (fan 'e neoplatonisten); Sokrateia (fan 'e sokratisten); Athenia (fan dyjingen dy't fûnen dat Pallas Atene yn it Lêste Debat gelyk hie); en de Stêd fan de Amazônes (fan 'e feministen). De fyfde groep wurdt foarme troch de bewenners fan 'e oarspronklike, 'Restant-Stêd'. En dan binne der fansels noch de folgelingen fan Kebes, dy't fuortsyld binne op it skip de Goedens, en dy't dêrom de Goedens-groep neamd wurde; fan harren hat nimmen sûnt it Lêste Debat noch wat fernommen.
Doe't de Rjochtfeardige Stêd 33 jier earder boud waard, besleaten de masters harren wenplak op te sierjen mei de orizjinele masterwurken op it mêd fan 'e keunst dy't troch de iuwen lyn ferlern gien wiene, mar dy't Pallas Atene foar harren bemachtige. Nei it útinoarfallen fan 'e Stêd behold de Restant-Stêd yn 't earstoan alle keunst, mar al rillegau ûntstiene der wapene konflikten wêrby't boargers fan 'e iene stêd de oare oerfoelen mei it doel om keunstfoarwerpen te rôvjen. Oan it begjin fan The Philopher Kings komt Simmea, de frou fan Pytheas, de minsklike ynkarnaasje fan 'e god Apollo, om by sa'n keunstoerfal. Om't er syn godlike macht dellein hie, kin Pytheas/Apollo har libben net rêde, en om't er tagelyk mei har opgroeid is, sil er har, sels as er syn macht nei de dea fan syn minsklike ynkarnaasje weromnimt, net mear opsykje kinne, om't sels in god net in tiidstip besykje kin dêr't er al bestien hat. Sadwaande is er har no foargoed kwyt, krekt sa't dat by in minske it gefal wêze soe by in stjergefal. Mei't er no ienris Apollo is, giet er mei syn ferlies om op in rasjoneel lykjende wize, mar syn foarlike fyftjinjierrige dochter Arete sjocht wol yn dat har heit troch syn fertriet geastlik alhiel paadbjuster rekket. Dat de wiere identiteit fan Pytheas in geheim is, dêr't inkeld Arete en har âldere healbruorren fan op 'e hichte binne, helpt hjirby ek beslist net.
As er de krappe persoanlike besittings fan syn frou besjocht, fynt Pytheas in skriftlik tsjûgenis fan Simmea, wêryn't se har hiele libben beskriuwt oan it Lêste Debat ta. As er dat lêst, komt Pytheas dingen oer har oan 'e weet dy't er earder nea witten hat, lykas dat har bertenamme eins Lucia wie. Hast oan 'e ein fan it ferhaal komt er lykwols in passaazje tsjin oer de lêste lotterij foarôfgeande oan it Lêste Debat, wêryn't Simmea troch de masinaasjes fan Pallas Atene foar in 'houlik fan ien nacht oan har freon Kebes keppele waard. De egosintryske Kebes koestere al jierrenlang in ûnbeäntwurde leafde foar Simmea, en hy wie sa wis dat sy itselde foar him fielde as hy foar har, dat er har by dy gelegenheid praktysk ferkrêfte. Hoewol't Simmea it net hielendal op dy wize seach, en sy der nei alle gedachten nea gjin wrok oer koestere nei't se Kebes nei ôfrin de wacht oansein hie, grypt de nei stipe taastende Pytheas (dy't nea mei Kebes kinnen hat) dit foarfal yn syn fertriet en rou oer har dea oan as in misdie dy't bestraft wurde moat. Hy oertsjûget himsels derfan dat de ûnbekende ploech dy't de keunstoerfal die, út leden fan 'e Goedens-groep bestien hawwe moat, en pleitet der yn 'e bestjoerskommisjes fan 'e Restant-Stêd hertstochtlik foar dat it iennichste oare skip, de Treflikens, útstjoerd wurde moat om 'e kweadoggers op te spoaren en te straffen.
Uteinlik wurdt it skip yndie útstjoerd, mar mear op in ûntdekkingsreis. Oan board binne Pytheas, syn dochter Arete, syn styfsoan Neleus (de soan fan Simmea) en twa fan syn soannen, Kallikles en Phaedrus; fierders de bemanning fan it skip, in troep soldaten ûnder befel fan Klymene (de mem fan Kallikles, mei wa't Pytheas fan âlds in tige komplisearre relaasje hat) en ferskaten fan 'e masters, wêrûnder Maia, dy't foar it begjin fan Pallas Atene har eksperimint de (fiktive) fiktoriaanske jongfaam Ethel Beecham wie, en de ûnderwilens 99-jierrige Renêssânse-filosoof Marsilio Ficino. It selskip docht ferskate eilannen oan, wêrûnder Delos, it mytyske berte-oard fan Apollo, dêr't Arete, Phaedrus en Kallikles oan lân geane en (as bern fan Apollo) troch te drinken út in hillige boarne bejeftige wurde mei eigen krêften as healgoaden. Arete kin neitiid fleane en frjemde talen sprekke en ferstean; Phaedrus kin minsken genêze en hat kennis oer fulkanen; en Kallikles kin de wjerljocht omleechroppe út in heldere himel.
Op Samos ûntdekke de opfarrenden fan 'e Treflikens in delsetting dêr't leden fan 'e Goedens-groep gearlibje mei Grykske oarlochsflechtelingen út Lyts-Aazje. Hja moetsje der ien fan 'e masters dy't nei it Lêste Debat mei Kebes fuortsyld is, Aristomache (dy't earder Ellen Francis Mason wie). Dyselde fertelt dat de Goedens-groep it Grykske heidendom ôfsward hat en weromkeard is nei it kristendom, dat foar alle leden fan 'e groep de oarspronklike godstsjinst wie. Boppedat binne hja begûn om it kristendom te preekjen oan 'e oarlochsflechtelingen, en hawwe se acht ûnderskate delsettings stifte, wêrfan't de stêd Lucia, op it eilân Lesbos, de âldste en grutste is.
Sadwaande sylt de Treflikens fan Samos nei Lesbos, mei oan board ek Aristomache en ferskate oare lju fan 'e delsetting op Samos dy't de oerstek nei Lucia meitsje wolle. Yn Lucia treffe Pytheas en syn bern einlings en te'n lêsten de ferfijde Kebes oan, dy't him no wer Matthias neame lit en de funksje fan kristlik preester útoefenet. Pytheas nimt him te wacht om iten noch drinken oan te nimmen fan 'e Lucianen, sadat er net oan 'e regels fan 'e gastfreonskip bûn is. Hy konfrontearret Kebes mei de dea fan Simmea, en hoewol't al rillegau dúdlik wurdt dat noch Kebes, noch oare leden fan 'e Goedens-groep wat mei de keunstoerfal te krijen hiene, wegeret Pytheas om 'e saak rêste te litten. Hy beskuldiget Kebes der yn it iepenbier fan syn frou ferkrêfte te hawwen, en easket foldwaning. Aristomache, Klymene en oaren besykje it spul del te bêdzjen, mar Kebes noch Pytheas hawwe dêr earen nei. Uteinlik wurdt besletten ta in wedstryd: Pytheas en Kebes sille elk in orizjineel, eigenkomponearre muzykstik hearre litte, en in sjuery gearstald út ynwenners fan Lucia en bemanningsleden fan 'e Treflikens sil dan de winner oanwize. Neitiid mei de winner mei de ferliezer dwaan wat him goedtinkt. Sa wurdt besocht om in fete tusken de Luciaanske delsettings en de Restant-Stêd foar te kommen.
Pytheas, dy't as Apollo de god fan sawol muzyk as poëzij is, hat gjin twifel dat er de wedstryd winne sil. En sa net, en Kebes deadet him, dan kin er einlings syn godlike macht wer opnimme en yn in hânomdraai weromkeare om Kebes in koekje fan eigen daai te jaan. As de wedstryd yn 'e arena fan Lucia foar in grut publyk holden wurdt, sjongt Pytheas in liet mei in drege meldij, wêrby't er himsels mei yngewikkelde akkoarden begeliedt op 'e liere. Kebes, lykwols, komt op 'e lapen mei in panfluit, in ynstrumint dat útfûn wie troch Pallas Atene, en it is in riedsel hoe't hy deroan komt. Mei't Plato fûn dat blaasynstruminten de minske weak makken, wiene sokke ynstruminten yn 'e Rjochtfeardige Stêd ferbean; sadwaande hawwe de lju dêrwei sokke muzyk noch nea earder heard. Boppedat spilet Kebes der sa'n fleurige deuntsje fan swingende ritmes op, dat de minsken har suver betwinge moatte om net op te springen en te dûnsjen. Neitiid freget de sjuery om beide stikken nochris te hearren. Dêrop draait Pytheas de liere op 'e kop, sadat de snaren ferkeard om sitte, en begeliedt himsels dan dochs noch, en boppedat mei de lofterhân, like foutleas as earder mei de goede kant omheech en mei de rjochterhân.
Uteinlik stimt de mearderheid fan 'e sjuery foar it stik fan Pytheas, mar as er dat heart, ropt Kebes lûd "Ferrie!" Dêrop lûke syn oanhingers de wapens en falle de bemanningsleden fan 'e Treflikens oan en ek Lucianen dy't tuskenbeiden besykje te kommen. Arete, dy't de beide swurden fan har heit yn bewarring hat, fljocht dan (letterlik) nei de sjuery ta, in feit dat se wit te fertsjustermoanjen as in ûnbidich grutte sprong, om't har ûnwapene healbroer Neleus dêr oanfallen wurdt. Wylst sy, Neleus en ferskate oaren de oanfallers fan harren ôfslane, besiket ien keardel har fan efteren del te stekken, mar de âlde Marsilio Ficino stapt der kalm tusken en fangt sa it foar Arete bedoelde swurd op. As de oanfallers úteinlik allegear deade binne of har oerjûn hawwe, sjocht Arete dat de âldman oan har fuotten yn 't stjerren leit. Hy sjocht Pytheas, en seit: "Apollo! Fansels!" en stjert foar't Phaedrus, mei syn genêzende jefte, him berikke kin.
Neitiid martelet Pytheas Kebes dea troch him mei syn eigen ark libben te strûpen, in metoade dy't Kebes foar him yn petto hie (en nei't it skynt ek al tapast hat op lju dy't it net mei syn religieuze ideeën iens wiene en dy't er ta ketters ferklearre hie). Pytheas docht dit net om't er der aardichheid oan hat, noch as wraak foar de ferkrêfting fan Simmea, mar om't Kebes de boel bedragen hie. Want, sa bringt Pytheas inkeld oan 'e lêzer út, it muzykstik dat Kebes op 'e panfluit spile, wie hielendal gjin eigen komposysje, mar Summertime, fan Gershwin. Sok plagiaat is anatema foar de god fan 'e skiene keunsten. Kebes ferpoft it lykwols en antwurdzje op 'e flústere fragen fan Pytheas wêr't er syn kennis fan dat muzykstik wei hat.
Letter docht bliken dat de oanhingers fan Kebes ek in wraam op 'e Treflikens dien hawwe, en hoewol't der in sterke wacht oan board efterbleaun wie (mei dêrûnder Kallikles), hie dat wierskynlik net genôch west om 'e oanfal ôf te slaan as der net wjerljocht út in heldere himel kommen wie dy't ferskaten fan 'e oanfallers deasloech. Dit wurdt útlein as it yngripen fan Seus om't Kebes-en-dy it heidendom ôfsward hiene. Nei't Kebes-en-dy de slach ferlern hawwe, kin der mei de Lucianen yn alle ridlikheid oerlein wurde, mei't in protte fan harren har skamje foar it brekken fan 'e gastfreonskip troch Kebes en syn oanhingers.
Der wurdt besletten dat der in Luciaanske delegaasje meifarre sil werom nei de Restant-Stêd. As de reizgers dêr weromkeare, wurkje Pytheas en Maia gear om in konferinsje byinoar te roppen fan fertsjintwurdigers fan alle fiif stêden, û.m. om in ein te meitsjen oan 'e keunstoerfallen. Dan komt oan it ljocht dat de oerfal dy't Simmea it libben koste, útfierd is troch in troep jongerein út 'e Stêd fan 'e Amazônes. As Ikaros (eins Giovanni Pico della Mirandola) as fertsjintwurdiger fan dy stêd it oangeande keunstfoarwerp weromjout, is Pytheas by steat en lit de saak fierders gewurde. Hy set no al syn talinten yn om in bliuwende frede tusken de stêden ûnderling en mei de Lucianen te bewurkmasterjen. Dat slagget, mar in ûnoplosber probleem liket de preking fan it kristendom troch de Lucianen te wêzen, dy't de Grykske Aldheid foargoed feroarje sil, en dêrmei de hiele rin fan 'e skiednis.
Oan Arete giet alle drokte om 'e konferinsje hinne foar in grut part foarby, om't sy ûnderwilens har sechstjinde jierdei belibbe hat en sadwaande no leare moat foar har eksamens om as folwoeksene ta de stedsmienskip talitten te wurden. Nei't se dy eksamens mei goed gefolch ôflein hat, swart se har eed oan 'e Steat op it alter fan 'e oppergod Seus. Nimmen hat lykwols beseft wat der barre sil as in healgoadinne (wat Arete no is) soks docht. De ein fan har eed sprekt Arete út yn it skaad fan wat se in wolk tinkt; as se opsjocht, docht bliken dat it gjin wolk is, mar it stânbyld fan Seus, dat fan 't plak kommen is en no rjocht foar har stiet; dan beseft se dat it gjin stânbyld, mar Seus sels, dy't op har delsjocht mei de begroeting "Pakesizzer." Troch tadwaan fan 'e oppergod befynt Arete har neitiid mei har heit, har healbruorren Kallikles, Phaedrus, Neleus, Euklides en Porphyrius, Pallas Atene, Ikaros en Maia op 'e berch de Olympus, dêr't Seus, dy't him ûnbewust wie fan Pallas Atene har eksperimint oant Arete syn oandacht loek mei har eed, alhiel net oangenaam ferrast blykt te wêzen.
Seus lit it yn him omgean om 'e minsken dy't Pallas Atene sa eigenmachtich nei de iere Aldheid ferpleatst hat en de beskaving dy't se dêr stifte hawwe, mar hielendal te ferdylgjen, mar Apollo smeket syn heit om dat net te dwaan. Dan komt Porphyrius, dy't nea Delos besocht hat mar op 'e Olympus dochs syn eigen (profetyske) krêften as healgod ûntdekt, mei de oplossing om 'e fiif Platoanyske en acht Luciaanske stêden oer te bringen nei de fiere takomst, nei in plak yn 'e tiid krekt foar't de Ierde troch de ûntwikkeling fan flugger-as-ljochtreizgjen wer yn kontakt komt mei in grut tal minsklike koloanjes op oare planeten dy't dêr stifte binne yn it tiidrek dat romtereizen stadiger as ljocht giene. In protte fan dy koloanjes hawwe har tsjin dy tiid yn hiel aparte rjochtings ûntjûn, en de Platoanyske-Luciaanske beskaving kin maklik foar sa'nent trochgean.
Hoewol't Seus net almachtich is, om't alle goaden bûn binne oan it lot en de needsaak en de beheinings dy't de tiid oan har opleit, draait er syn hân net om foar it ferpleatsen fan trettjin stêden mei alle ynwenners en tabehearren fan 'e iene planeet nei de oare. Yn in epilooch fertelt Apollo hoe't it fierder giet. De nije planeet komt fansels Plato te hjitten, en mei nije robots om it swiere wurk op te knappen ûntjout de beskaving him dêr fluch. Maia wurdt konsul fan 'e Restant-Stêd en tsjinnet trijeris as earste konsul fan 'e planetêre Senaat fan Plato. Nei har dea wurdt hja opfolge troch Neleus, wylst de oare bern fan Apollo in nij panteön foar de nije wrâld foarmje. As de koloanje ûntdutsen wurdt troch bûtenierdske wêzens, hat Arete einlik wat oan har fermogen om frjemde talen te ferstean. Tsjin 'e tiid dat de earste skippen fan 'e Ierde Plato berikke, is de minsklike koloanje djip behelle yn in konfederaasje mei de bûtenierdsen, wêrfan't dan ûnderwilens frijwat oerhelle binne om yn in platoanyske konstekst te stribjen nei rjocht en treflikens.
Untfangst
Resinsint Amal El-Mohtar, dy't tige ûnder de yndruk wie fan Walton har The Just City, hie yn 't earstoan muoite mei it feit dat de skriuwster mei The Philosopher Kings in sprong fan fyftjin jier yn 'e tiid makket. Hoewol't se mei dêrom The Philosopher Kings minder goed fûn as The Just City, ferlear se harsels dochs al rillegau wer yn it ferhaal, en se priizget Walton dan ek om har tagonklike proazastyl. It tydskrift Publishers Weekly skreau dat it Walton mei The Philosopher Kings wûnderwol slagge om sjen te litten dat Plato syn ideeën net yn 'e praktyk te bringen binne, mar fûn ek dat har gebrûk fan godlike krêften, en yn 't bysûnder de deus ex machina oan 'e ein fan it boek, de spanning út 'e roman weisûgde. Kirkus Reviews, dy't minder posityf wie oer The Just City, fûn The Philosopher Kings krekt in stik better. Walton wie hjir neffens Kirkus "dryster, mear op har eigen terrein; de plot en de personaazjes binne riker yn wat begjint as fantasy en dan, krekt foar de ein, ynienen en yntrigearjend fansiden wipt nei science fiction." Hoewol't Kebes neffens Kirkus in iendiminsjonale smjunt bliuwt, hat it rouproses dat Pytheas trochmakket, in moai stik fuortbeitele fan 'e godlike heechmoed dy't Apollo yn The Just City noch karakterisearre.
Mark Webber (autokoereur)
Mark Alan Webber (Queanbeyan, 27 augustus 1976) is in earder Australysk Formule 1-koereur. Webber makke yn 2002 syn Formule 1 debút foar it team fan Minardi by de Grutte Priis fan Austraalje. Mark Webber wûn yn syn karriêre njoggen kear in Grutte Priis, en stie 42 kear op it poadium.
Tennis op de Paralympyske Simmerspullen 1996
De Xe Paralympyske Simmerspullen waarden yn 1996 yn Atlanta, yn de Feriene Steaten hâlden.
Dyk en Waard
thumb|Lokaasje fan Dyk en Waard Dyk en Waard (Dijk en Waard) is in gemeente yn West-Fryslân, yn de provinsje Noard-Hollân, mei 86.700 ynwenners (2022).
Grutte Priis Formule 1 fan Grut-Brittanje 2005
Utslaggen fan de Grutte Priis Formule 1 fan Grut-Brittanje 2005 yn Silverstone op 10 july 2005. It wie de alfde fan 19 races fan de Formule 1 yn 2005. Hy waard op Sirkwy fan Silverstone hâlden. De race waard hâlden oer 60 omgongen, op it 5,1 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 308,3 kilometer.
Penis
De penis, pyl, pimel, fallus of it lid (of mei minder fatsoenlike nammen de kul, lul of pik) is it primêre geslachtsorgaan fan it manlik geslacht, dat troch manlike en hermafrodityske organismen brûkt wurdt om by de pearing seksueel ûntfanklike partners (yn 'e regel froulike, resp. oare hermafrodityske organismen) mei te ynseminearjen. Sokke organen komme by in grut ferskaat oan bistesoarten foar, sawol by wringedieren as wringeleazen, mar oan 'e oare kant binne de mantsjes fan lang net eltse bistesoarte mei in penis tarist, en by de soarten dêr't dat wol it gefal is, giet it lang net altyd om itselde orgaan. De penis fan sûchdieren is bgl. evolúsjonêr sjoen hiel wat oars as de penis fan ynsekten, ek al ferfolje se rûchwei deselde funksje.
De penis by de man is homolooch oan 'e klitoris by de frou, wat sizze wol dat dy beide organen út deselde embryonale struktuer ûntsteane. Guon bern komme te wrâld sûnder dúdlike manlike of froulike geslachtsorganen; yn sa'n gefal sprekt men fan ynterseksualiteit. Oaren hawwe beiderlei genitaliën, in ferskynsel dat androgyny hjit.
Etymology
It wurd 'penis' soe fan in argaysk Latynsk wurd foar 'sturt' komme. Mooglik dat dat wer weromgie op it Grykske πεος, peos, dat 'penis' betsjut. It wurd 'fallus' komt fia it Latynske phallus fan it Grykske φαλλος, fallos, in term dêr't oarspronklik inkeld in byldhoude penis mei omskreaun waard.
Anatomy
De minsklike penis is yn sloppe tastân in ôfhingjend silinderfoarmich bonkeleas lichemsdiel oan 'e foarside fan it ûnderlichem, tusken de skonken yn. De penis bestiet út trije swellichems: twa oan wjerskanten fan 'e boppeside, de saneamde corpora cavernosa (inkeltal: corpus cavernosum), en ien oan 'e ûnderside, it corpus spongiosum. Dit lêste swellichem is grutter as de earste beide en boppedat kegelfoarmich. Oan 'e útein fan 'e penis foarmet it corpus spongiosum de tige gefoelige nút (glans penis). Tusken de nút en it haaddiel fan 'e penis yn befynt him in skreef, it collum glandis. Oan 'e basis fan 'e nút sitte klierkes dy't talch produsearje, de glandulae praeputiales.
De nút wurdt fan natuere beskerme troch de foarhûd (preputium), in losse hûdflap dy't tebekskood of -lutsen wurde kin om 'e nút frij te lizzen. Nút en foarhûd wurde mei-inoar ferbûn troch in smel bantsje hûd oan 'e ûnderside fan 'e nút, dat it toomke of frenulum neamd wurdt. Yn 'e mande mei de nútrâne is it toomke meastal ien fan 'e gefoelichste plakken fan 'e penis. Soms is de foarhûd te nau om oer de nút hinne weromlutsen te wurden, wat it bedriuwen fan pinefrij geslachtsferkear frijwol ûnmooglik makket. Yn sa'n gefal is der in operative ferwidering fan 'e foarhûd nedich, dy't in besnijenis of sirkumsyzje neamd wurdt. Behalven om medyske redens wurdt dat fral ek dien om kulturele redens (by in protte folken út Afrika en ek wol yn 'e Feriene Steaten) of om religieuze redens (benammen troch joaden en moslims). As der gjin medyske reden bestiet om 'e foarhûd te ferwiderjen, kin soks beskôge wurde as in foarm fan genitale skeining.
De corpora cavernosa sitte oan 'e basis fan 'e penis (crura) fêst oan 'e ramus inferior, oftewol de ûnderkant fan 'e skambonke (os pubis), en oan 'e sitbonke (os ischii). De beide corpora cavernosa komme gear op 'e hichte fan 'e ûnderrâne fan 'e skambonke. Elts fan 'e trije swellichems fan 'e minsklike penis is bedutsen troch in 2 oant 4 mm tsjûk laachje bynweefsel, de tunica albuginea, dy't om it corpus spongiosum hinne folle tinner is as by de corpora cavernosa. Dizze tunica albuginea bestiet sels wer út twa lagen; de bûtenste laach bestiet benammentlik ús elastyske fezels en de binnenste út kollageen.
De urinebuis rint fan 'e basis fan 'e penis ôf troch de midden fan it corpus spongiosum nei nút ta, dêr't er útkomt yn 'e top. (Behalven by de ôfwiking hypospady, wêrby't de urinebuis oan 'e ûnderkant fan 'e penis útmûnet.) De urinebuis tsjinnet as trochgong foar sawol urine as sperma. De basis fan alletrije swellichems wurdt beklaaid troch de spieren musculus bulbospongiosum en de musculi ischiocavernosi. Dat binne dwersstrekige spieren dy't sawol refleksmjittich as bewust oanspand wurde kinne en in rol spylje by it pisjen, it krijen en behâlden fan in ereksje en de ejakulaasje.
Funksjes fan 'e penis
Ien fan 'e wichtichste en sûnder mis de meast aldendeiske funksje fan 'e penis is om dermei te pisjen en sa ôffalstoffen út it lichem ôf te fieren yn 'e floeibere foarm dy't oantsjut wurdt as urine. As de blaas in beskate hoemannichte urine befettet, kriget men oandriuw ta urinearjen, in gefoel dat ferlichte wurdt troch it útpisjen fan 'e urine fia de urinebuis dy't troch de penis rint.
De oare wichtige funksje fan 'e penis is by it bedriuwen fan geslachtsmienskip, dat evolúsjonêr sjoen inkeld fuortplanting ta doel hat, mar dat troch de minske ek fral dien wurdt as foarm fan rekreaasje. Dêrby wurdt de penis stiif troch in ferhege bloedtafier nei de swellichems, sadat er ynbrocht wurde kin yn it froulike geslachtsdiel, de fagina. De ferstive tastân fan 'e penis wurdt in ereksje neamd. As de penis troch de iene of oare skansearring net (mear) stiif wurde kin (in krupsje dy't ympotinsje neamd wurdt), is fuortplanting op natuerlike wize net mooglik. Om ympotinsje tsjin te gean kin soms in helpmiddel, lykas in cockring, brûkt wurde, of oars kin faak in farmaseutysk middel lykas Viagra fertuten dwaan. Behalven by geslachtsferkear is de ereksje ek fan belang by masturbaasje dy't liedt ta selsbefrediging, al is it mooglik om op dat mêd it doel te berikken ek as der gjin ereksje mooglik is.
De nút, de gefoelige útein fan 'e penis, spilet in wichtige rol by it opwekjen fan it orgasme, dat op syn beurt wer de ejakulaasje op gong bringt, wêrby't troch refleksmjittige spiergearlûkings sperma (sied) nei bûten ta pompt wurdt. Sa'n siedútstoarting fynt plak fia de urinebuis. Om foar te kommen dat der by in ejakulaasje behalven sperma ek urine útstaat wurdt, set de prostaat flak foar in siedútstoarting op, sadat de urinewegen tichtknypt wurde.
Lingte
Yn ferliking mei oare primaten hat de minske de grutste penis, sawol yn ferhâlding ta syn lichemsgrutte as wat absolute lingte oangiet. Neffens in Amerikaansk wittenskiplik ûndersyk út 2013 ûnder 1.661 proefpersoanen wie de lingte fan 'e manlike penis yn ereksje trochinoar 14,2 sm. By datselde ûndersyk wie de lytste ereksje 4 sm en de grutste 26 sm lang. Op grûn fan in oar ûndersyk, út 2014, waard fêststeld dat 2 op 'e 100 manlju in penis hawwe dy't yn ereksje lytser is as 10 sm, en dat ek 2 op 'e 100 manlju in penis hawwe dy't yn ereksje grutter is as 16,5 sm. Teffens waard der yn beide boppeneamde ûndersiken fêststeld dat der mar kwealk in ferbân is tusken de grutte fan 'e penis en de etnisiteit of it rasiaal komôf fan 'e man, en dat dus it wiidfersprate leauwe dat swarte manlju grutte penissen hawwe, in fabeltsje is.
Piercings
Guon manlju litte yn harren penis by wize fan lichemsfersiering of om it seksueel geniet te fergrutsjen piercings oanbringe. Genitale piercings troch de penis komme foar yn 'e folgjende foarmen:
By bisten
De penis ferskilt bot fan bist ta bist. Guon bisten, lykas hûnen, hawwe in saneamde penisbonke (os penis). By sokke bisten is de ereksje net inkeld it gefolch fan in ferhege bloedtafier nei de penis, mar ek fan it nei bûten ta skowen fan 'e penisbonke. By hynders en hûnen sit de penis weromlutsen yn in húl; as rikels en hynsten in ereksje krije, skoot it grutste part fan 'e penis nei bûten ta. Fierders hawwe ferskate bistesoarten in evoúsjonêr meganisme ûntwikkele om te bewissigjen dat de fuortplanting plakfynt mei it sperma fan it oangeande yndividu. Dêrta wurdt dan faak de fagina fan it wyfke tydlik ôfsletten, sadat it sperma net fuortrinne kin. Hynsten hawwe bgl. in grutte nút om't dy't by de ejakulaasje fêst komme moat te sitten yn 'e skurtesluting (baarmoedermond) fan 'e merje. By hûneftigen set by de ejakulaasje de bulbus glandis op, it diel fan 'e penis dat it tichtst by de romp sit, mei as gefolch dat de penis fan 'e rikel tydlik yn 'e skie fan 'e teef fêst komt te sitten.
Ek de foarm fan 'e penis rint sterk útinoar. Sa hawwe bargen in spiraalfoarmige penis, wêrmei't de bear himsels 'fêstskroevet' yn 'e skie fan 'e sûch. Ynsekten hawwe penissen mei tige yngewikkelde struktueren, sadat dy inkeld 'passe' op 'e geslachtsorganen fan wyfkes fan deselde soarte. De measte bûdeldieren, útsein de beide grutste soarten kangoeroes, hawwe in spjalte penis mei twa úteinen. De eameldersychel, ien fan 'e snabeldieren, hat in penis mei fjouwer koppen, wêrfan't lykwols mar twa brûkt wurde by it pearjen; de oare beide wurkje net en lykje rudimintêr te wêzen. Ek de lingte fan 'e penis yn ferhâlding ta de lichemsgrutte ferskilt bot. Folwoeksen gorilla's, bygelyks, hawwe nettsjinsteande in mânskere lichemsgrutte as de minske in penis dy't yn ereksje mar sa'n 4 sm mjit. In oare primaat, de sjimpansee, hat in penis dy't yn ereksje 8 sm lang is. Op it mêd fan 'e sûchdieren hat de boskpipermûs de lytste penis (rekkene neffens absolute lingte), fan mar 5 mm; de grutste penis is nei alle gedachten dy fan 'e blauwe finfisk (it grutste sûchdier fan 'e wrâld), dy't lykwols noch nea persiis opmetten is.