cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Beieren
Polityk
By de ferkiezings fan 2003 wûn it CSU mear as twa-tredde fan de sitten yn de Lândei, eat wat in oare partij noch nea berikt hat nei de oarloch yn de Dútske skiednis. Yn de ferkiezings fan 2008 ferlear de CSU harren absolute mearderheid foar it earst yn 46 jier tiid.
Ekonomy
Beieren jild as in ekonomysk sterke en rike steat, de grutste fan Dútslân en as steat sels ien fan de grutste ekonomyen fan Jeropa. It bruto binnenlânsk produkt oersteech yn 2007 de 434 miljard euro. Dit makket Beieren op harren sels ien fan de grutste ekonomyen fan Jeropa en de 19e ekonomy fan de wrâld. Beieren hat him yn de lêste desenniums ûntwikkele fan in agrarysk nei in technologyske steat. Guon grutte bedriuwen hawwe harren haadkertier yn Beieren, bygelyks BMW, Siemens, Audi, Munich Re, Allianz, Infineon, MAN, Wacker Chemie, Puma AG en Adidas.
Ferkear
thumb|upright|Flughafen München Franz Josef Strauß. Beieren beskikt oer in goed ynfrastruktuer netwurk. Troch Beieren geane inkele fan Dútslâns wichtige autobahnen, de A3, A6, A7, A8, A9 binne inkele hjirfan. Yn in stjerfoarm fan München út geane wegen nei de oare grutte stêden fan de dielsteat. Oer de Beierske autowegen komt altyd in soad (Nederlânsk) ferkear del dat ûnderweis is nei harren fakânsjebestimmings yn de Alpen of yn de Súd-Jeropeeske lannen as Itaalje, Sloveenje en Kroaasje.
Yn fan Jeropa’s grutste ferkearsknooppunten is it fleanfjild fan München, Flughafen München Franz Josef Strauß. Ek Nürnberg en Memmingen hawwe ynternasjonale fleanfjilden. De measte binnenskipfeart giet oer de Donau, de Main en troch it Main-Donau-Kanaal, sa't de namme al seit, in kanaal tusken de Donau en de Main.
Landkreise (Landkreisen)
thumb|Lânkreisen en Stêdfrije kreisen. thumb|upright|[[Beafearttsjerke fan Wies]] thumb|upright|[[Landkreis Bamberg]]
Gemeenten
De 71 Landkreisen binne wer opdield yn 2.031 ferskate gemeenten (Gemeinde, meartal Gemeinden),, tegearre mei de 25 Kreisefreie stadte binne der 2.056 gemeenten yn Beieren.
Yn 44 fan de 71 Landkreisen, binne der 215 gemeentefrije gebieten (sûnt 1 jannewaris 2005 gemeindfreie gebiete neamd), dy’t net ta in gemeente behearre. Al dizze gebieten binne ûnbewenne, se besteane foar it meastepart út bosk, mar ek út marren.
Leauwe
56,4% fan de ynwenners hingje it leauwe fan de Katolike Tsjerke oan, 21% sitte by de Evangelyske Tsjerke yn Dútslân (Evangelische Kirche in Deutschland).
It meastepart fan Beieren is Roomsk Katolyk, mar de Evangelyske Luterske Tsjerke yn Beieren (Evangelisch-Lutherische Kirche in Bayern) hat in grutte oanwêzigens yn Franken. Allinne de dielsteat Saarlân hat in heger persintaazje Katoliken dan Beieren.
De hjoeddeiske paus, Benedictus XVI (Joseph Alois Ratzinger), waard berne yn Marktl am Inn, yn Opperbeieren en wie Kardinaal-Ierdsbiskop fan München en Freising.
It leauwe bliuwt in wichtige rol spyljen foar in soad minsken yn de regio, wat werom komt yn it typyske groetsjen yn Beieren, Eastenryk en Schwaben: Grüß Gott (Groet God!, oarspronklik fan “es Grüße dich Gott” - “God groetet jo”)
Tradysjes
thumb|left|upright|It Oktoberfest yn 2007. thumb|upright|Dialektenkaart fan Súd-Dútslân. De Beierske befolking is grutsk op harren tradysjes. Tradisjonele kostúms, bekend as Tracht, wurde droegen op guon gelegenheden, wêrûnder de ferneamde Lederhosen foar manlju en de Dirndl foar froulju. Iuwenâlde folksmuzyk wurdt opfierd by de lokale feesten. De Maibaum, de maaiebeam, giet werom op âlde gewoanten fan Keltyske en Germaanske stammen.
Ek de Beierske befolking om utens hâlde harren tradysjes oerein. Se hâlde festivals om harren tradisjonele libben yn stân te hâlde. Yn New York City is der in organisaasje dy’t him dwaande hâldt mei de Steuben Parade elts jier. It ferneamde Oktoberfest yn München, wrâlds grutste bierfeest, wurde ek op grutte skaal troch de Dútske befolking yn Kanada, de Feriene Steaten, Brazylje, Argentynje en Sily hâlden.
Taal en dialekt
Trije Dútske dialekten wurde sprutsen yn Beieren: it Beiersk, Swabysk en Eastopperfrankysk. Ynwenners fan Beieren binne tige grutsk op harren dialekt, en de measte minsken sprekke dan ek ien fan de trije dialekten.
Sulla
thumb|Moarmeren búste fan Sulla (tinke se). Sulla folút Lusius Kornelius Sulla Feliks (sa. 138 f.Kr. - 78 f.Kr.), wie in Romeinske generaal en steatsman. Hy ferdriuw (as haad fan de aristokratyske partij) mei syn leger Marius út Rome wei. Neitiid befocht er Mitridates yn Grikelân yn Lyts Aazje en oerwûn him yn 86 f.Kr. Yntusken hie ek konsul Sinna (87) in mars nei Rome makke. Mei help fan Pompejus, dy't him by Sulla oansletten hie waarden de tsjinstanners ferslein (82). Yn 82 waard Sulla foar it libben diktator, mar yn 79 luts er him tebek.
Follybal op de Olympyske Simmerspullen 2008/Strânfollybal
200px|thumb|right|It Olympyske Strânfollybal stadion fan Peking 2008 Strânfollybal is ien fan de twa dissiplines fan it follybal dy't spile waard op de Olympyske Simmerspullen 2008 yn Peking. De oare dissipline wie it sealfollybal. Der wie in toernoai foar manlju en froulju. De wedstriden setten op 9 augustus 2008 útein en einigen op 24 augustus 2008. It strânfollybal hie plak op it Beach Volleyball Ground
Dielnimmende lannen
Hjirûnder is in oersjoch te finen fan de dielnimmende lannen. Tusken skrabkes steane it oantal duo's dat fan dat lân meidiene.
Manlju
Der diene 24 duo's mei oan dizze Olympyske Simmerspullen, dy wiene ferdield oer seis groepen mei elts fjouwer duo's. De twa bêste duo's fan eltse groep pleatsten harren foar de achtste finales. Fan de 6 duo's dy't as tredde einige binne yn harren groep, geane der twa direkt troch nei de achtste finales. De oare fjouwer spilje in wedstriid om te bepalen hokker twa duo's troch meie nei de achtste finales, dy wedstriden wurde Lucky Loser neamd.
Groep A
Einstân Groep A
Groep B
Einstân Groep B
Groep C
Einstân Groep C
Groep D
Einstân Groep D
Groep E
Einstân Groep E
Groep F
Einstân Groep F
Einrangskikking
thumb|250px|Todd Rogers en Phil Dalhausser fiere de gouden medalje
Froulju
Der diene 24 duo's mei oan dizze Olympyske Simmerspullen, dy wiene ferdield oer seis groepen mei elts fjouwer duo's. De twa bêste duo's fan eltse groep pleatsten harren foar de achtste finales. Fan de 6 duo's dy't as tredde einige binne yn harren groep, geane der twa direkt troch nei de achtste finales. Lykas by de manlju spilje de oare fjouwer in wedstriid om te bepalen hokker twa duo's troch meie nei de achtste finales, dy wedstriden wurde Lucky Loser neamd.
Groep D
thumb|250px|Wedstriid tusken Sina en Súd-Afrika
Lucky Loser
De winners fan de Lucky Loser wedstriden geane nei de achtste finales. De ferliezers fan de Lucky Loser wedstriden binne dan klear op de Spullen.
Heale Finales
thumb|250px|Kwartfinale tusken Brazylje en de Feriene Steaten
Anna fan Kleef
thumb|Portret troch [[Hans Holbein de Jonge]] Anna fan Kleef (Düsseldorf, 22 septimber 1515 — Hester Castle, 16 july 1557) wie keninginne fan Ingelân yn 1540. Se wie de fjirde frou fan Hindrik VIII.
Hindrik boaske Anna, dochter fan hartoch Jehan III fan Kleef (de lieder fan de Dútske protestanten) út politike oerwegingen op 6 jannewaris 1540. Hy socht in (fjirde) frou en hie foar dat doel syn adviseur Thomas Cromwell de Europeeske hôven lâns stjoerd. Hans Holbein makke in fraai portret fan Anna. Doe't Hindrik har yn it echt seach foldie se net oan syn ferwachtings (it portret dat hy te sjen krige is itselde dat hjir ôfbylde is). Nei't sein waard biet hy Cromwell ta dat dy him in 'Flaamsk hynder' op syn dak stjoerd hie. Hindrik, dy't syn lêste frou Jane Seymour koart nei de berte fan harren soan Edwert begrave moatten hie, koe lykwols net mear ûnder dit houlik út. It betsjutte de politike ûndergong fan Cromwell.
De Frânske ambassadeur beskreau har as 'midsmjittich moai'. Se hie brede heupen mar noch út har portret noch út ferklearrings fan tiidgenoaten falt op te meitsjen dat se ûnsjoch wie.
Sa boaske de Ingelske kening mei spyt yn it hert. It houlik hâlde net lang stân. Hindrik liet him al yn juny fan datselde jier fan har skiede. Anna krige in riant jierjild en beskikking oer meardere huzen: Hever Castle (de eardere wenning fan Anna Boleyn), Blenchingly Castle en Richmond Castle. Boppedat krige hja de titel 'suster fan de kening' en waard se in graach sjoene gast oan it hof. Har opfolchster wie Catharina Howard.
Annemiek Schrijver
thumb|250px|Annemiek Schrijver Annemiek Schrijver (Arnhim, 21 oktober 1964) is in Nederlânsk telefyzjepresintator, radiopresintator, dokumintêremakster, kollumniste, ynterviewster en skriuwster.
Libben
Schrijver waard grutbrocht yn in Grifformeard frijmakke húshâlding. Sy helle it konservatoarium yn Hilfertsom, dêr't sy de oplieding skoallemuzyk folge. Dêrnei joech sy yn Barneveld muzykterapy oan minsken mei in ferstanlike beheining, wurk dêr't hja nei acht jier mei ophold. Yntusken joech sy ek muzykles oan geriatryske pasjinten en wie hja ferslachjouwer by it Radio 4-programma Finale (TROS), dêr't sy wykliks in reportaazje makke.
Foar oare omroppen die hja freelancewurk. By de KRO wie syn in stikmannich jierren dokumintêremakster fan it programma Damokles. Yn 1996 krige sy yn dat ramt de ADO Mediapriis priis foar de dokumintêre Vrouwenvluchtheuvel, oer in Arabysk frouljusbaaihûs yn Amsterdam.
Fia programma’s by KRO- en NCRV-radio (ûnder oaren 747 Live, Passie, Volgspot, Nachtlicht en Plein publiek) bedarre hja yn 2001 foar de telefyzjekamera's.
Nei trije seizoenen makke Schrijver simmer 2002 de oer stap nei de IKON, dêr't sy IKON Live presintaerre en letter op sneintemiddei it Alziend oog makke. Anno 2011 presintaerret sy al jierren it programma Het vermoeden op sneintemoarn en sûnt in tal moannen Nachtzoen oan de ein fan de telefyzjejûn.
Skriuwster
Schrijver hat twa jier lang in kollumn yn it deiblêd de Gelderlander hân. Har earste roman - Rachab - ferskynde febrewaris 2007. Dêrnei ferskynden fan har Verlicht mijn nacht (2008) en Schrijverettes (2011). Yn 'e mande mei Hein Stufkens skreau se Ik geloof het wel (2010) en Verlicht en verlost (2012). April 2018 ferskynde har boek ''Van het padje. Verwonderd dwalen langs 's Heren wegen''.
Meklenburch-Foarpommeren
Meklenburch-Foarpommeren, Dútsk: Mecklenburg-Vorpommern, Nedersaksysk: Mekelnborg-Vörpommern) is in dielsteat yn it noardeasten fan Dútslân. Yn dizze dielsteat wenje net in protte minsken en hy heart ta de tinst befolke dielsteaten. De haadstêd is Schwerin mei yn it slot de Lândei fan de dielsteat. De grutste stêd is de havenstêd Rostock. Meklenburch-Foarpommeren waard yn 1990 oprjochte nei de Dútske Ienwurding.
Geografy
Meklenburch-Foarpommeren wurdt yn it noarden begrinze troch de Eastsee, dêr't grutte eilannen lizze as Rugen en Usedom en in rige lytsere eilannen. De neistlizzende dielsteaten binne Sleeswyk-Holstein yn it westen, Nedersaksen yn it súdwesten en Brandenburch yn it suden. Yn it easten grinzet er oan Poalen (West-Pommeren). Yn it súdwesten foarmet de Elbe de grins fan de dielsteat en yn it easten de Oder. Grutte stêden binne njonken Rostock en Schwerin ek Stralsund, Greifswald, Wysmar en Neubrandenburch.
Bestjoerlike yndieling
Meklenburch-Foarpommeren is ûnderferdield yn tolve distrikten (Landkreise) en seis stêdsdistrikten (kreisfreie Städte).
Beru Lars
Beru Lars (útspr.: [bəˈɹuː], likernôch: "buh- rûû "), berne as Beru Whitesun, is in fiktyf personaazje fan minder belang út 'e Star Wars-franchise fan 'e Amerikaanske filmmakker George Lucas. Hja is in boerinne op 'e planeet Tatooine en de de muoike en pleechmem fan 'e jonge Luke Skywalker. Har man hjit Owen. Beru Lars waard yntrodusearre yn Star Wars: From the Adventures of Luke Skywalker, de ferboeking fan 'e earste Star Wars-film, dy't yn 1976 útkaam, in jier foàr de film. It personaazje waard yn Star Wars: Episode IV – A New Hope (1977) spile troch Shelagh Fraser en yn Star Wars: Episode II – Attack of the Clones (2002), Star Wars: Episode III – Revenge of the Sith (2005) en de tillefyzjesearje Obi-Wan Kenobi troch Bonnie Piesse.
Fiktive biografy
Beru is net berne op 'e planeet Tatooine, mar rekket der op in ynterstellêre reis strâne as har romteskip stikken giet. (Dat bart yn 'e tsien jier romte dy't tusken de films Star Wars: Episode I – The Phantom Menace en Star Wars: Episode II – Attack of the Clones út 'e Star Wars-prequeltrilogy yn sit.) Yn 'e delsetting Mos Espa komt Beru yn 'e kunde mei Shmi Skywalker, in slavinne fan 'e Toydariaan Watto, dy't foar him yn 'e winkel stiet dêr't er ûnderdielen fan romteskippen ferkeapet. De beide froulju reitsje befreone en fia Shmi, dy't op it punt stiet om frijkocht te wurden troch de boer Cliegg Lars, dy't mei har trouwe wol, moetet Beru Cliegg syn foarsoan Owen Lars, op wat se fereale wurdt. Net folle letter trout se mei him. Om't Owen syn heite opfolger is op 'e fochtbuorkerij wurdt Beru dan boerinne.
Yn 22 f.Sl.Y. wurdt Shmi ûntfierd troch Tusken-kapers en mishannele oant se oan har ferwûnings beswykt (lykas te sjen yn Attack of the Clones). Cliegg Lars, dy't dan foar de twadde kear widner wurdt, komt koarte tiid letter te ferstjerren. Yn 19 f.Sl.Y. bringt de Jedi Obi-Wan Kenobi de bernleaze Owen en Beru in poppe, de soan fan Shmi har foarsoan en Owen syn styfbroer Anakin Skywalker. Owen en Beru stimme dermei yn om it jonkje grut te bringen. Se ferkeare ûnder de yndruk dat Anakin yn 'e ûnlijichheden om 'e steatsgreep fan 'e boasaardige keizer Palpatine hinne ombrocht is om't er in Jedi wie. Om 'e jonge tsjin sa'n selde lot te beskermjen, lizze Owen en Beru it near op alles dat mei de Jedi te krijen hat. Se besykje Luke waarm te krijen foar it boerewurk, eat dêr't de jonge, dy't smacht nei aksje en aventoer, gjin boadskip oan hat.
Yn 'e film Star Wars: Episode IV – A New Hope, as Luke njoggentjin jier is, keapet Owen fan 'e Jawa's in pear androïden, R2-D2 en C-3PO. Ien dêrfan, R2-D2, befettet de troch it Rebelleferbûn stellen blaudrukken fan 'e Deadsstjer, in nij romtestasjon anneks massaferneatigingswapen fan keizer Palpatine. Luke ûntdekt yn R2-D2 in boadskip fan syn twillingsuster (al wit er net dat se dat is), prinsesse Leia Organa fan Alderaan, oan Obi-Wan. As R2-D2 útnaait, giet Luke him efternei en bedarje se by Obi-Wan, dy't dan al krapoan tweintich jier as in klúzner yn 'e woastyn fan Tatooine tahâldt. Wylst Luke fuort is, wurdt de pleats oerfallen troch stoarmtroepers fan it Galaktysk Keizerryk, dy't op 'e siik nei de beide androïden binne. Dyselden fermoardzje Owen en Beru. As Luke letter syn omke en muoike dea oantreft, jout er him by Obi-Wan om as Jedi traint te wurden.
Keppelings om utens
List of Star Wars characters
Viktor Vasnetsov
thumb|right|Viktor Vasnetsov. Selsportret. thumb|200px|right|Akrobaten yn Paryske foarstêd, 1877 thumb|left|De Ferleiding fan Eva. Fresko Sint-Vladimirkatedraal yn [[Kiev]] Viktor Michailovitsj Vasnetsov (Russysk: Виктор Михайлович Васнецов) (Oblast Kirov, 3/15 maaie(*) 1848 - Moskou, 23 juny 1926) wie in Russysk keunstskilder, dy't him foaral talei op mytologyske en histoaryske ûnderwerpen.
Libben en wurk
Vasnetsov waard yn 1848 berne yn in doarpke yn de Oblast Kirov as soan fan de doarpsgeastlike (pope). Syn pake wie ikoaneskilder en syn broer Apollinari wie ek in fertsjinstlik skilder.
Doe't er noch jong wie studearre Vasnetsov oan it seminaarje, dêr't er de ikoaneskilder holp. Ek assistearre de Poalske skilder Andriolli mei de fresko's fan de Alexander Nevski-katedraal yn syn bertedoarp. Nei it seminaarje gie er nei Sint-Petersburch. Yn 1870 waard er talitten oan de Keizerlike Akademy fan de Skoandere Keunsten, dêr't yn 1870 it keunstnerskollektyf De Swalkers oprjochte waard. Vasnetsov wie freon fan Ivan Kramskoj, en beskôge him as syn learmaster. Teffens koe it goed fine mei Ilja Repin. Yn dizze tiid skildere Vasnetsov meast tafrelen út it deistich libben.
Yn 1876 waard Vasnetsov útnûge om him yn Parys by de oare Swalkers te jaan. Dêr wie er in soad dwaande mei it yllustrearjen fan mearkes, sa as it ferhaal fan de Trije keninginnen fan it ûndergrûnske keninkryk. Sa rekke er lykwols al wat ferwidere fan it doel fan de Swalkers dy't realistyske keunst meitsje woene. Pavel Tretjakov, de mesenas fan de Swalkers woe syn wurk ek net mear keapje. Yn 1877 gong Vasnetsov werom nei Moskou. Nei 1880 skildere er hieltyd mear religieuze ûnderwerpen en ek ikoanen foar de keunstnersgroep Abramtsevo.
Yn 1884 krige er opdracht om de fresko's te meitsjen fan de Sint-Vladimirkatedraal yn Kiev. De ynfloedrike keunstkritikus Vladimir Stasov bestimpele dizze fresko's as hillichskeining. Vasnetsov rekke yn Kiev befreone mei de keunstskilder Michail Vroebel, dy't ek oan dy fresko's wurke. Yn 1885 giet Vasnetsov tydlik nei Itaalje, en arbeidet dêr oan dekor en klaaiïng foar de opera Sniefamke fan Nikolaj Rimski-Korsakov.
Stadichoan naam de ynfloed fan Vasnetsov ôf. Wol makke er yn dizze tiid syn ferneamdste skilderij: De trije bogatyrs (in soarte midsiuwske Russyske ridders). Vasnetsov lei him doe ek ta op oare keunstfoarmen sa as dekorbouwe foar de opera, Sadko fan Rimski-Korsakov. Dat die er tegearre mei syn broer Appollinari. Yn 1910 krige er opdracht om in nije mûtse foar de Russyske soldaat te ûntwerpen. Dat waard de bogatyrka, basearre op de kopdeksels fan de trije bogatyrs.
Tsjin 1900 hâlde Vasnetsov him ek dwaande mei arsjitektuer. Ien fan syn earste ûntwerpen op dit mêd wie in tsjerke yn Abramtsevo, dat barde yn 'e mande mei Vasili Polenov. Yn 1894 ûntwurp er syn eigen hûs en yn 1898 it Russysk paviljoen foar de Wrâldtentoanstelling yn Parys. Syn hichtepunt as arsjitekt kaam yn 1904 doe't er it ûnderkommen fan de Tretjakovgalery ûntwerpe mocht.
(*)Noat: de earste datum is neffens de Juliaanske kalinder, dy't yn Ruslân oant de Oktoberrevolúsje yn 1917 brûkt waard; de twadde is de datum neffens de Gregoriaanske kalinder fan no.
Solidus
thumb|In solidus fan [[Julianus Apostata(± 361).]] thumb|In tremissis fan [[Avitus (± 456).]] In solidus (it Latynske wurd foar solide) wie ynearsten in Romeinske gouden munt. Troch keizer Konstantyn de Grutte waard er yn 309/310 ynfierd en bleau yn it Byzantynske Ryk oant de 10e iuw yn gebrûk. De munt ferfong de aureus as de ferneamdste gouden munt yn it Romeinske Ryk. It wurd 'soldaat' is ôflaat fan solidus, dy't ferwiisd nei de solidi dêr't de soldaten yn útbetelle waarden.
De namme solidus wie earder al troch keizer Diokletianus (284–305) brûkt foar de gouden munt dy't troch him yntrodusearre waard. Dizze munt wie oars as de solidus fan Konstantyn.
De munt waard slein oan in teoretyske wearde fan 1/72 fan in Romeinske pûn (sa'n 4,5 gram). De solidus wie breder en tinner as de aureus, útsein guon koarte en tsjokke munten fan it Byzantynske Ryk. It gewicht en finens fan de solidus bleau nochal konstant yn de lange tiid dat sy makke waarden. Der waarden nei it Grutte Folkeferfarrenin soad solidi neimakke litten troch Germaanske keningen. Sokken binne yn Fryslân in soad fûn, hjir wienen oant 800 hinne mear gouden as sulveren munten, dat der binne nei de 7e iuw ek grif yn Fryslân slein. Under Loadewyk de Fromme waarden koarte tiid Frankyske solidi útjûn dy't bedoeld wêze sille foar sirkulaasje yn Fryslân. Se binne hjir yn elts gefal in soad neimakke.
Blokfluit
Skiednis
Fluiten yn it algemien binne tige âld. In soad kultueren hawwe har eigen farianten lykas de dvojnice út Dalmaatsje, in dûbeldfluit. Fluiten komme út de prehistoarje en koene op twa wizen oanblaasd wurde: rjocht en dwers. Beide ferzjes hawwe foar 't neist oarspronklik in fingersetting hân dy't op seis fingergatten basearre wie, lykas dat hjoed de dei by de Ierske pennywhistle noch hieltyd sa is. Ek de traverso sa't dy fóár de útfining fan de moderne dwersfluit troch Theoblad Böhm boud waard wie op dat ûntwerp basearre.
Yn 1511 en 1535 komme de earste boeken oer blokfluit út fan respektivelik Sebastian Virdung en Silvestro Ganassi.
De populariteit fan it ynstrumint sette troch oant de 19e iuw. Yn it grutte orkest fan dy tiid mei muzyk dy't sterk modulearre nei dreech te spyljen toansoarten wie gjin plak mear foar de blokfluit.
Blokfluit-famylje
thumb|175px|Paetzoldblokfluiten, de rjochter is orzjineel Blokfluiten binne der yn tige ferskillende soarten en ôfmjittings, de lingte kin fan 10 sm oant sa'n 320 sm fariearje. In soad fan dy blokfluiten krije in ferhege toan (ien oktaaf heger as de grûntoan) as se oerblaasd wurde. In C 1 strepe, wurdt dan in C 2 strepe. Dat effekt krijt men troch (te) fûl te blazen.
Grutste blokfluit
De grutst blokfluit fan de wrâld is makke troch de Nederlânske blokfluitbouwer Adriana Breukink. Meiïnoar hat se trije makke; der wurde twa yn Nederlân brûkt en ien yn Belgje. In ôfbylding fan dy reuzeblokfluit is te sjen op de Nederlânske Blokfluitside.
Ek de Slowaakske Furulja is mânselheech.
Materiaal
De blokfluit wurdt meast fan hout makke. De brûkte houtsoarten binne sêfte Jeropeeske houtsoarten (parrehout, prûmehout, eskdoarn, ahorn, olivehout, nutehout, buksus/palmhout) of hurde tropyske soarten (palissander, cocobolo, roazehout, ebbehout, Coromandel, grenadille, bubinga, West-Indyske buksus). De priis fan it ynstrumint hinget ûnder oare ôf fan it brûkte hout.
Goedkeape blokfluiten wurde ek makke fan plestik, wat in tal foardielen hat as it giet om suverens en net lêst hawwen fan focht. Plestik blokfluiten binne sa goed as frij fan ûnderhâld en wurde yn kwaliteit allinnich troch folle djoerdere houten fluiten de loef stutsen.
Fluiten kinne ek fan oare materialen makke wurde lykas glês, mar soks is meast in rariteit.
It bespyljen
In blokfluit hat in Dútske boarring ('gewoane' fingersetting) of barokboarring ('barok' fingersetting). Guon lju riede de gewoane fingersetting oan om muzyk oan te learen en om blokfluitspyljen te learen. De spiler dy't fierder is kiest meast foar de blokfluit mei barokboarring.
Op de blokfluit wurdt meast barokmuzyk spile, mar der is ek in soad âldere muzyk en in soad modernere muzyk foar dit ynstrumint skreaun. In blokfluit komt net yn in symfony-orkest foar, mar gauris wol yn in barokorkest. Fierder wurdt it ynstrumint faak solo brûkt of mei begelieding fan piano. Ek binne der by't soad blokfluittrio's en -kwartetten, dêr't it Amsterdamske Loeki Stardust Kwartet in goed foarbyld fan is.
Stikken foar blokfluit
Foarbylden fan stikken foar blokfluit:
Histoaryske blokfluitbouwers
Hjirûnder folget in list fan bekende blokfluitbouwers út de 16e oant 18e iuw.
Stasjon Tegelen
Stasjon Tegelen (Tg) is in spoarweistasjon yn it Nederlânske doarp Tegelen yn de provinsje Limburch. En waard iepene yn 1865 oan de Steatsline E (Breda - Maastricht). It stasjon leit hjoed-de-dei oan it part fan it spoar dat eksploitearre wurdt troch Arriva.
Gebou
It oarspronklike spoarweistasjon fan Tegelen wie in standertstasjon fan de Steatsspoarwegen, in stasjon fan it type SS fiifde Klasse, boud yn de jierren sechtich fan de 19e iuw, en wie ien fan de achtentritich stasjons dy 't ea yn dy klasse boud wie. It gebou waard ûntwurpen troch de arsjitekt Karel Hendrik van Brederode. It stasjon wie sûnt de iepening meardere kearen útwreide. Yn 1892 waard der oan de linkerkant in fleugel oanboud, yn 1904 kaam der oan de rjochterkant in selde fleugel, yn 1911 krige it middenpart der in ferdjipping by.
It stasjon waard yn 1974 ôfbrútsen en ferfongen troch in nij gebou bekend as Standerttype Beilen fan de hân fan arsjitekt Cees Douma. It 2e stasjonsgebou waard yn 1999 ôfbrutsen om't it stasjon sa'n 500 meter waard ferpleatst. Der kaam op it nije plak gjin nij stasjonsgebou. It stasjon bestiet út in tal abry's en twa treppehuzen fanút it fiadukt oer De Drink mei treppen en liften.
Henk Evers
Syn PR en it Nederlânsk hink-stap-sprongrekord wie 15,64 meter dat er helle by de ynterland tsjin Eastenryk yn Innsbruck.
List fan planetoïden 27101-27200
Dit is in list fan planetoïden 27101-27100.
Tennis op de Olympyske Simmerspullen 1920
De Olympyske Simmerspullen 1920, ek wol de VIIe Olympiade neamd waarden yn 1920 yn Antwerpen, Belgje hâlden. It tennis waard hâlden yn it Beerschot Tennis Club.
Beerschot Tennis Club
De Beerschot Tennis Club waard yn 1899 oprjochte yn in bûtenwyk fan Antwerpen. Hjoed de dei is de tennis club bekind as de Royal Beerschot Tennis Hockey Club
Hynstesport op de Olympyske Simmerspullen 1952
thumb|Mauno Roiha by syn dressueroefening op de Simmerspullen 1952 De Olympyske Simmerspullen 1952, ek wol de XVe Olympiade neamd waarden yn 1952 yn Helsinki, Finlân hâlden. De hynstesport waard hâlden yn de Ruskeasuon liikuntahalli.
Ruskeasuon liikuntahalli
De Ruskeasuon liikuntahalli waard boud yn 1940 foar de Olympyske Simmerspullen fan 1940, mar dy waarden ôfsein yn ferbân mei de Twadde Wrâldkriich. Yn 1952 mocht Helsinky as noch de Spullen hâlde. De Ruskeasuon liikuntahalli wie it haadstadion foar de hynstesport hoewol't allinne it Dreseur dêr wie. It Springen waard hâlden yn it Olympysk Stadion.
Dressuer
{| width=100%
Eventing
{| width=100%
Springe
{| width=100%
Medaljespegel
De top-acht fan lannen dy't by de hynstesport medaljes wûn ha op de Olympyske Simmerspullen fan 1952:
Regensburg (Landkreis)
Landkreis Regensburg is in bestjoerlik distrikt (Landkreis) yn de Dútske dielsteat Beieren en hat 184.845 ynwenners. It distrikt waard oprjochte yn 1939.
Mitsubishi A6M Zero
thumb|275px|Zero boppe de Solomoneilannen De Mitsubishi A6M Zero wie in jachtfleanmasine fan de Keizerlike Japanske Marine ûnder de Twadde Wrâldkriich. De 'Zero' wurdt beskôge as it meast kapabele, fan in fleandekskip ôf operearjend gefjochtsfleantúch fan de wrâld doe't it yn it begjin fan de oarloch yntrodusearre waard. It tastel hie in grut fleanberik, wie tige manûvrearber en swier bewapene. Japanske marine brûkte it jachtfleantúch ek fan fleanfjilden op it lân ôf.
Tasjkent
Tasjkent (Oezbeeksk: Toshkent; Russysk: Ташкент, "Stienstêd") is de haadstêd fan Oezbekistan en leit tichtby de grins mei Kazachstan, Kirgyzje en Tadzjikistan. It hat hast trije miljoen ynwenners - mei in grutte Russyske minderheid – en is de wichtichste stêd yn Sintraal-Aazje.
Oars as in protte oare stêden yn dy kontreien is Tasjkent in frijwat moderne stêd. It hat bygelyks in modern metrosysteem, ferskillende universiteiten en hegesskoallen, bioskopen en konsertsealen, kantoaren fan kompjûterbedriuwen en grutte Amerikaanske en Europeeske bedriuwen, ensafuorthinne.
Yn it ferline wie Tasjkent in wichtige halte op de siderûte tusken Europa en Aazje. In soad histoaryske gebouwen binne fernield ûnder de sosjalistyske revolúsje fan 1917 en by in grutte ierdskodding yn 1966.
Evert Zandstra
Evert Zandstra (Lippenhuzen, 25 desimber 1897 – Wageningen, 2 augustus 1974) wie in Nederlânske skriuwer fan Nederlânsktalige en Frysktalige romans.
Evert Zandstra wie de soan fan Klaas Alberts Zandstra en Doetje Everts Busaan. Evert wie oarspronklik ûnderwizer yn Beets en Terherne. Debutearre mei inkele novellen en toanielstikken yn it Frysk. Letter skreau hy seemansferhalen, streekromans oer Fryslân, jongesboeken, toeristyske geskriften en in trilogy oer de prehistoarje: It snoer en de kralen (1964-1969). Redakteur fan Het Princehof (1947).
Rems-Murr-Kreis
Rems-Murr-Kreis is in bestjoerlik distrikt yn de Dútske dielsteat Baden-Wuertemberch en hat 415.719 ynwenners. It waard oprjochte yn 1973.
Atomêre massa-ienheid
De atomêre massa-ienheid (u), of dalton (Da), is in ienheid om de atomêre massa fan in atoom of molekule oan te jaan. It is likernôch de massa fan in wetterstofatoom, fan in proton en fan in neutron. De ienheid is sa keazen dat de massa fan in atoom (yn u of Da) sa goed mooglik it tal kearndieltsjes (protoanen en neutroanen) oanjout. De atomêre massa-ienheid wykt in lyts bytsje ôf fan de wiere massa fan in tal kearndieltsjes, mar dy ôfwiking is sa lyts, dat by ôfrûning de massa yn u lyk is oan it tal kearndieltsjes.
Definysje
Sûnt 1971 is de atomêre massa-ienheid definearre as 1/12<SUP>e</SUP> fan de massa fan ien koalstof-12 atoom en hat de wearde:
Yn de biology wurdt faak de beneaming dalton brûkt.
De atomêre massa-ienheid hat ek in ferbân mei de ienheid mol. As de dieltsjes fan in stof 1 atomêre massa-ienheid as massa hawwe, betsjut dat dat ien mol fan dy stof in massa hat fan 1 gram. As de dieltjes 2 u as massa hawwe, dan hat ien mol fan dy stof in massa fan 2 gram. En sa fierder.
Slach om Berlyn
De Slach om Berlyn wie yn 'e maitiid fan 1945 ien fan de lêste grutte militêre ûndernimmens fan de Twadde Wrâldkriich. Mear as 300.000 soldaten en sivilisten binne yn de slach dearekke. Adolf Hitler die himsels tekoart op 30 april 1945. De film Der Untergang giet oer it libben yn de Führerbunker yn de Slach om Berlyn.
Tarieding
It Sowjetoffensyf hie twa doelen:
De twa doelstellings wienen nau oan elkoar besibbe omdat de Sowjets sûnder Berlyn gjin macht yn de regio hienen. Dêrneist woenen de Sowjets it lichem fan Adolf Hitler en safolle mooglik strategysk materiaal en Dútske wittenskippers. Op 6 maart beneamde Hitler Luitenant Generaal Helmuth Reymann ta befelhawwer fan it ferdigeningsgebiet Berlyn. Reymann kaam yn it stee fan Bruno Ritter von Hauenschild. Op 20 maart waard Generaal Gotthard Heinrici beneamd ta befelhawwer fan de Weichsel-ferdigeningsgroep. Hy kaam yn it stee fan Heinrich Himmler. Heinrici wie bekend om syn goede definsive plannnen. Nei syn beneaming sette er fuort útein om ferdigeningsplannen foar Berlyn te meitsjen. Heinrici sei al foar it Sowjet offensyf dat hja oer rivier de Oder komme soenen, en dan oer de east-west-autobahn fan Breslau nei Berlyn op de stêd oan tôgje soenen. In tinne ferdigeningsliny sette hy del by de oeren fan de Oder. Ynstee fan in sterke ferdigeningsliny oan de Oder brûkte Heinrice de Seelowhichten, dêr't se sicht hienen op de Oder en de autobahn dêroerhinne. Dy posysje lei 17 km westlik fan de Oder en 90 km eastlik fan Berlyn. Heinrici helle ek soldaten fan oare liny's om de troepen op de hichten te fersterkjen. De Dútske yngenieurs makken fan de Oder in sompegebiet. Tusken de sompen fan Oder en Berlyn kamen trije ferdigeningslinys. thumb|Alliearde offensiven (read) tsjin Dútslân (blau) yn it tiidrek 1943-1945. Foar de Slach om Berlyn hienen de Russen likernôch 2,5 miljoen soldaten (mei stypjende ienheden), 6.000 pânsers, 7.500 fleanmasinen en it stiks artillery wurdt oer de 10.000 hinne rûsd. De Dútsers hienen slim skansearre ienheden fan de Wehrmacht, de Waffen-SS en de algemiene SS. De Volkssturm waard ek ynset om Berlyn te ferdigenjen, mar dat wienen jonge militêren sûnder erfaring tusken de 14 en 16 jier mei wat âlderein. Meiïnoar hienen de Dútsers in miljoen soldaten en 800 pânsers, se hienen net folle fleanmasinen. Stypjende ienheden hienen de Dútsers hast net en brânstof en munysje wie hast op. De sivile befolking fan Berlyn waard yn 1939 op 4,3 miljoen minsken rûsd, it ynwennertal fan 2,7 miljoen minsken yn 1945 wie suver de helte minder. Twa-tredde part fan de ynwenners yn 1945 wie froulik, yn ferskate leeftydskategoryen. It tredde part fan de befolking wie manlik, mar dat wienen bern en jongerein oant 16 en âlde mannen fan oer de sechtich. Yn de alve wiken foar de slacht wienen sa'n 200.000 Berliners flechte of stoarn troch bombardeminten fan de westlike alliearden.
Slach by de Oder-Neisse
thumb|Sowjet artillery bûten Berlyn De Slach om de Oder-Neisse spile him foar it grutste diel ôf op de Seelowhichten, de lêste grutte ferdigening foar Berlyn. De Slach om de Seelowhichten begûn op 16 april en duorre fjouwer dagen, 100.000 Dútsers moasten in miljoen Russen en 20.000 pânsers keare mar dat besykjen wie fergees. Foar de Dútsers wie de Slach om de Oder-Neisse wol in lyts súkses, de Dútsers hienen 12.000 deaden oerholden oan de slach wylst der 30.000 Russen stoaren. Op 19 april bruts it Wyt-Russyske front troch de Dútske liny's fan de Seelowhichten. Tusken de Oder en Berlyn hienen de Sowjets neat gjin drokte mei de heale Dútske formaasjes. It grutste diel fan it Reade Leger teach op Berlyn oan, in lyts part gong om de stêd hinne fierder nei rivier de Elbe om de Amerikanen temjitte te kommen. It njoggende Dútske leger waard ynsletten by Frankfurt oan de Oder. It Dútske njoggende leger besocht nei it westen ta te kommen om wer by de oare Dútske troepen oan te sluten, dêrmei begûn de Slach om Halbe.
Besingeling fan Berlyn
Op 20 april begûn de Sowjet artillery fan it Earste Wyt-Russyske Front mei it sjitten op de Dútske haadstêd. Hitler hie dy dei syn jierdei, en waard wekker mei it leven fan de Sowjet artillery. De Wyt-Russen soenen om 'e noardkant fan de stêd hinne en it Earste Oekraïnske Front gong fia it suden. Op 22 krige Hitler in briefing oer hoe't de sitewaasje der hinne lei foar de Dútsers, hy waard dûm fan lilkens en skreaude dat de kriich foar Dútslân ferlern wie. Alfred Jodl besocht Hitler del te bêdzjen troch te sizzen dat it Dútske tolfde leger him fan it westfront weromlûke koe om nei Berlyn. Hitler sei dat it mar oangean moast, en in pear oeren letter ferpleatste it tolfde leger him nei Berlyn. Op 24 april kamen it Wyt-Russyske front en it Oekraïnske front mekoar tsjin. It njoggende en tolfde Dútske leger koenen de stêd net mear yn. Op 25 april wienen de Sowjets binnen de ferdigeningsliny fan de stêd Berlyn.
Striid yn Berlyn
Nei de besingeling fan Berlyn fersetten de 45.000 fan de Wehrmacht en de Waffen-SS har fûl tsjin de Sowjets. De Volkssturm moast mei panzerfausten en simpele gewearen tsjin de Sowjets fjochtsje. Op 30 april slagge it de Sowjets om de jûns yn de Reichstag te kommen, se moasten fan keamer ta keamer fjochtsje. De Dútsers hienen perfekte dekking yn de Reichstag omdat de rotsoai fan de brân fan 1934 der noch altyd lei. Twa dagen letter joegen de Dútsers belies en kaam de flagge fan de Sowjetuny op de Reichstag te stean. 30 april moarnsier kaam Weidling nei de Führerbunker om persoanlik oan Hitler te fertellen dat de ferdigening net genôch ammunysje hie foar de nacht. Hitler joech him permisje om út te brekken troch de linys fan it Reade Leger. De middeis dienen Adolf Hitler en syn oarehelte Eva Braun harsels tekoart en de liken waard krekt bûten de bunker ferbaarnd. Alhiel neffens it politike testamint fan Hitler waard Karl Dönitz nei syn dea Reichspräsident mei it Flensburch regear. Joseph Goebbels waard Reichskanzler. De ferdigeningsliny waard hieltyd tinner en de lêste 10.000 Dútske soldaten fochten op 30 april noch yn in lyts gebiet yn de binnenstêd. De oaredeis, 1 maaie, stjoerden de Dútsers in delegaasje om mei Generaal Chuikov te praten. Sy fertelden him dat Hitler dea wie en dat se ree wienen om te ûnderhanneljen oer in kapitulaasje, lykwols koenen se it net iens wurde oer de betingsten, de Sowjets woenen in folsleine kapitulaasje. Goebbels die himsels, syn oarehelte en bern tekoart. Troch de dea fan Goebbels koe Weidling de folsleine kapitulaasje dy't de Sowjets ha woenen net mear tekenje, hy soe him in dei letter oerjaan sadat it garnisoen fan Berlyn tiid hie om út te brekken.
Yn de nacht fan 1/2 maaie besochten de soldaten fan it garnisoen fan Berlyn om út te brekken yn trije ferksate rjochtingen. Allinnich de groep dy't nei it westen gong, troch Tiergarten oer de Charlottenbrücke nei Spandau, kaam troch de Sowjet liny om de binnenstêd. In lytse kloft Dútske soldaten dy't oant it lêst yn Berlyn fochten hien rêde it op om nei de westlike alliearden, de oaren waarden allegear deasketten troch de Sowjets yn de bûtenwiken fan Berlyn. Generaal Weidling joech him foarfêst oer op 2 maaie om 06:00 oere. Guon SS troepen fochten troch mar de gebouwen dêr't sy har taholden waarden hielendal ferneatige troch de Sowjets.
Neirin
Nazi-Dútslân hie foar de slach al gjin kâns mear om it Reade Leger tsjin te hâlden. Hitler hie it befel jûn om troch te gean oant de lêste soldaat dea wêze soe. Tûzenen jonge minsken en âlde mannen ferlearen yn de lêste wiken fan de kriich harren libben as soldaten fan de Volkssturm. Ferrieders en pessismistyske sivilisten waarden yn de lêste dagen noch deamakke troch de SS. Stalin stjoerde likegoed tûzenen soldaten de dea yn omdat hy earder yn Berlyn wêze woe as de westlike Alliearden. Nazi-Dútslân koe yn de lêste dagen fan harren bestean net langer mear fan Berlyn út bestjoerd wurde. De opfolger fan Hitler, Karl Dönitz, wie yn de lêste pear dagen rykspresidint fan it oerbliuwsel fan Hitler syn ryk, it saneamde Flensburchregear. Dat de Dútske befolking benaud wie foar it Reade Leger docht bliken út it tal selsdeadingen ûnder de befolking. Allinnich yn it stedsdiel Pankow dienen 215 minsken harsels tekoart.
Krekte sifers oer deadetallen en ferwûnen binne net bekend. Neffens sifers fan de Russyske histoarikus Grigoriy Krivosheev binne der 81.116 soldaten fan it Reade Leger dearekke by de slach. 280.251 soldaten wienen siik of ferwûne. Sifers fan de Sowjets litte 458.080 deaden en 479.298 ferwûnen by it Dútske leger sjen. Neffens Dútske sifers wienen der sa’n 92.000 deaden en 100.000 ferwûnen. It deadetal ûnder de sivilisten is ûnbekend, mar der binne wierskynlik sa’n 125.000 weirekke yn ‘e slach.
Yn de gebieten dy’t troch it Reade Leger beset wienen waarden de belangrykste foarsjennings wer funksjoneel makke, wylst der noch fochten waard yn it sintrum fan de stêd. Transport koe de stêd yn noch út, en de stikken bombardearre riolen fersmoargen it drinkwetter. De Sowjets wiisden lokale Dútsers oan om regaad te meitsjen. Fierders makke it Reade Leger in goed punt mei it ferpartsjen fan iten. De measte Dútsers, sawol soldaten as sivilisten, wienen tankber foar it iten dat se krigen út de fjildkeukens. Generaal Berzarin joech dêr it befel ta. Nei de folsleine kaputilaasje fan Nazi-Dútslân gongen de Sowjets by alle doarren del om minsken yn unifoarm fêst te nimmen.
Dagen nei de ein fan de Twadde Wrâldkriich kaam de wrake fan de soldaten fan it Reade Leger. De lieding hie wol tarieding dien om in eufory fan de oerwinning net troch alkohol yn aggressiviteit tsjin de sivile befolking einigje te litten. De Sowjets joegen it befel om plonderjende en ferkrêftsjende soldaten daliks foar it stekje komme te litten of fuortdaliks dea te sjitten. Ferskate soldaten ferkrêften froulju en der waarden ek minsken deamakke. It tal froulju dat ferkrêfte waard hinget tusken de 20.000 en 100.000. De befolking krige wol iten fan de Sowjets, mar dat wie yn maaie en juny 1945 noch te min. Fierders wienen sa likernôch ien miljoen minsken dakleas wurden.
Kûzma Petrov-Vodkin
thumb|Selsportret Kûzma Sergejevitsj Petrov-Vodkin (Chvalynsk no Oblast Saratov', 24 oktober/1844, 5 novimber - 15 febrewaris 1939), wie in ferneamde Russyske keunstskilder en skriuwer. Fan syn 15e ôf wie Kûzma Petrov-Vodkin yn it earstoan in learling fan F.E. Boerov en dêrnei fan Valentin Serov. Hy krige syn oplieding yn de keunsten yn Sint-Petersburch, Moskou en München.
Petrov-Vodkin syn styl waard beynfloede troch it West-Jeropeeske symbolisme en fauvisme, mar ek troch de kleurige ikoanen fan de stêd Novgorod. De felle kleurtsjinstellings, ienfâldige komposysje en grutte kleurflakken (faak skel read en blau) falle op. Syn wurk waard troch tiidgenoaten noch alris as blasfemysk en eroatysk feroardiele.
Janko Douwama
Janko Douwama, yn âlde skriften meastentiids ek skreaun as Jancko Douwama of Jancko Douwema, (Aldeboarn, 1482 - Vilvoorde, 13 april 1533) wie in Fryske politikus en frijheidsstrider.
Libben
Janko Douwama wie in Fryske haadling dy't út it Fetkeaperske fermidden ôfkomstich wie. Syn heit en mem wiene Douwe Douwama en Riem Fokkes Eesckes. Doe't de Skieringers ûnder oanfiering fan Juw Dekama de help fan de Saksen ynroppen ferliet hy it lân. Hy kaam yn 1502 werom en waard ien fan de lieders fan de ûntefreden Friezen yn de Saksetiid. Yn 1506 festige hy him yn Ferwert, neidat er earst boaske mei Teth Luersema fan de Olt Luersemaheerd fan Beswert. Mei har krige er seis bern: Anna, Rempt, Douwe, Teth, Goffe en Tjepcke.
Douwama die earst mei mei de Geldersken (1514), mar rekke yn 1520 yn ûngenede. Hy holp Karel V by de bemastering fan Fryslân, mar waard as ferrieder wantroud troch beide partijen. Hy kaam tsjinoer de steedhâlder Georg Schenk fan Toutenburch te stean, dy't, tegearre mei Keimpe fan Martena, syn ûndergong bewurkje soe. Douwama stie ek yn kontakt mei East-Fryslân. Op 12 juny 1523 waard hy finzen setten yn Vilvoorde, dêr't hy sûnder proses nei tsien jierren fan lijen en tramtearrings ferstoar. Syn ideeën libben troch by Syds Tjaerda en Karel Roorda, en hy wurdt neamd troch Petrus Thaborita.
Oft hy wier yn Vilvoorde syn Memoires (Skriften útjûn troch it Frysk Genoatskip, 1849) skreaun hat, is op syn minst twiveleftich. Douwama moat sjoen wurde as in Frysk nasjonalist. Syn ideeën waarden oernommen troch Syds Tsjaarda en Karel Roarda. Yn 1943 publisearre de nasjonaalsosjalistyske útjouwerij De Schouw in roman oer syn libben, Heer Jancko Douwama van Oldeboorn, skreaun troch de Fryske dûmny Steffen Bartstra.
Memoires
Douwama syn ûnderstelde Memoires binne ferdield oer seis boeken: Boeck der partijen; Articulen van Foerantwoording; Instructie aan sijn Wijff; Tractaet van sijner Rekenschap; Handel sedert 1520. Hendrik Amersfoordt en Freerk Fontein hawwe dizze geskriften bewurke foar it Frysk Genoatskip, mar net foltôgje kinnen. It wurk is dienmakke troch J. van Leeuwen, Mr. J. Dirks en Dr. J.G. Ottema en ferskynde yn 1849. In sechsde diel, Instructie voor syn kinderen, waard earst yn 1999 bekend en kaam út in neilittenskip fan Corneille Stroobant.
Bamboefluit
thumb|200 px|Ferskate typen bamboefluiten mei 50 sm lineaal: 5 [[bansuri's, in Shakuhachi en in Kena]] thumb|200 px|Bamboeblokfluiten In bamboefluit is in blaasynstrumint dat makke is út in bamboestâle; der binne oer de hiele wrâld ferskate typen yn gebrûk, benammen yn de folksmuzyk.
Fûnemintalisme
Fûnemintalisme is fan oarsprong de namme fan in 20e-iuwske beweging yn it Amerikaanske protestantisme, dy't de letterlike ynterpretaasje fan de Bibel fan fûneminteel belang achtet foar it persoanlike en maatskiplike libben. De term fûnemintalisme wurdt tsjintwurdich ornaris yn in folle bredere betsjutting brûkt: ien dy't op strikte en letterlike wize fêsthâldt oan bepaalde grûnbegjinsels wurdt faak bestimpele as fûnemintalist.
Bamboefluit
De âldste typen bamboefluiten wurde bespile as in dwersfluit, dat wol sizze dat de bespiler de toanfoarming sels folslein kontrolearret mei de lippen. Guon fan sokke ynstruminten wurde letterlik dwers bespile, lykas de Noard-Yndiaaske bansuri, oare healdwers, lykas de kaval út de Balkan, of de ney út Lyts-Aazje. Wer oare brûke in skerp slipe râne en wurde rjocht bespile, lykas de shakuhachi út Japan of de kena út Súd-Amearika, dy't in ynsnijde ekstra naad hat om de toanfoarming makliker te meitsjen.
De wize fan spyljen by moderne ynstruminten is inkeld ek te ferlykjen mei dy fan de blokfluit: de toan wurdt yn it ynstrumint foar it grutste part automatysk makke troch de bou mei help fan in blok(je). De toan fan in bamboefluit is relatyf sêft, troch de sêftens en it lytse gewicht fan it materiaal.
Libyske See
De Libyske See is in part fan de Middellânske See. De see leit besuden de Grykske eilannen Kythira, Kreta en Karpathos en noardlik fan de Libyske en Egyptyske noardkust (tusken Tobrûk en Aleksanderje).
De oantsjutting Libyske See waard brûkt foar it súdlike part fan de Middellânske See troch geografen yn it ferline, mar de term wurdt ek brûkt yn moderne reisbeskriuwings en ek wol troch kartograven fan no.
Robert Plant
Robert Anthony Plant (West Bromwich, Staffordshire 20 augustus 1948) is in Ingelsk sjonger. Hy waard benammen bekend as de sjonger fan Led Zeppelin. Plant waard mei syn mei-bandleden fan Led Zeppelin yn 1995 opnaam yn de Rock and Roll Hall of Fame.
Karriêre
thumb|left|200px|Robert Plant yn 2007 Nei mar twa wike ferliet er de oplieding ta accountant om diel út te meitsjen fan de bluesscene yn de Ingelske Midlands. Plant song mei ferskate bands, wêrûnder de Crawling King Snakes, dy't him yn kontakt brochten mei drummer John Bonham. Hja spilen beide yn de Band of Joy en mongen blues mei nijere psychedelyske trends. Op oanrieden fan sjonger Terry Reid kaam Robert Plant yn de kunde mei Jimmy Page dy't in nije sjonger socht foar syn band. De band, dy 't yn 1968 ynearsten de " New Yardbirds " neamd waard, waard al gau bekend as Led Zeppelin. Mei Led Zeppelin had Jimmy Page acht studio-albums útbrocht. Nei it ein fan Led Zeppelin yn 1980 gie Plant fierder as soloartiest.
Priveelibben
Robert Plant is twa kear boaske west en hat út dizze relaasjes fjouwer bêrn werfan ien al op jonge leeftiid ferstoar ta gefolch fan in mage sykte. Plant skreau mei Jimmy Page it nûmer All My Love as earbetoan oan syn soan.
Panenteïsme
Panenteïsme (Gryksk: pan=alle, en=yn en theos=god) is de sjenswize dat God ymmanint is in it heule universum, dat it universum in diel is fan God en dat God de driuwende krêft is yn it universum. Oars as it pantheïsme, betsjut panenteïsme net dat it universum synonym is mei God. Yn stee dêrfan giet panenteïsme derfan út dat God mear is as it universum: God is én transendint en ymmanint. Yn in soad teologyske foarmen wurdt God dêrom sjoen as de skepping, de universele moraal en de skepper dêrfan.
Jetty Mathurin
Jetty Mathurin (Paramaribo, 30 juny 1951) is in Nederlânske kabaretiêre, presintatrise, aktrise, kollumniste en logopediste fan Surinaamske komôf. Ien fan har bekendste personaazjes is Taante, in personaazje wêrmei't hja sûnt 1985 op de planken stiet.
Biografy
Op telefyzje begûn se as presintatrise fan it VPRO berneprogramma Wie, wat, waar, hoelaat. Grutte bekendheid krige se troch har rol as Smorrie yn de telefyzjesearje Vrouwenvleugel, winner fan de Gouden Televizier-Ring 1994. De aktrise wie ek ien fan de fêste spilers yn Oppassen!!!! en Bradaz. Fierders hie hja rollen yn û.o. Baantjer, Costa, Blauw Blauw, Otje en Boks. Yn 2016 spile se de mem fan Tara yn de searje Centraal Medisch Centrum.
Op it wite doek hat se ûnder oare te sjen west yn de suksesfolle film Madame Jeanette, yn Ochtendzwemmers en de bekroande koarte film You II. De aktrise is ek in stimakteur dy't faak frege wurdt en sprekt geregeld kommersjals, animaasjefilms, bedriuwsfilms yn, lykas de Disneyfilm Cars en de animaasjesearje De Grote Hummimummi Karaoke Show! Ein 2017 wie der in krystspecial fan dizze lêste searje te sjen op telefyzje en yn de bioskoop.
Se wurket al jierren op mei har dochter Glynis Terborg dy't ûnder oare teksten foar har skriuwt en har management docht. Har oare dochter Nicole Terborg is bekend as presintatrise foar radio en telefyzje.
Yn it teäterseizoen 2011-2012 spilet Jetty mei yn de musical Daddy Cool mei hits fan Boney M. Yn teäterseizoen 2018 -2019 hie Mathurin de rol fan Opoe in 't schaep de musical. Kollumniste wie se ûnder oare by Radio Rijnmond, Formule 1 (NPS) en it blêd Contrast. Ek skreau se kollums foar it tydskrift Colorfull.