cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ferdrach fan St. Peters (1805)
It Ferdrach fan St. Peters waard op 16 april 1808 ratifisearre troch it Amerikaanske Kongres, en waard dêrmei rjochtsjildich, ek al waard it nea proklamearre troch de Amerikaanske presidint. Hoewol't der oan 'e mûning fan 'e St. Croix yn 'e Mississippy nea in fort oanlein waard, boude it Amerikaanske Leger op 'e kliffen boppe de mûning fan 'e Minnesota yn 'e Mississippy letter Fort Snelling, dat lange tiid in wichtige legerbasis wie.
Treaty of St. Peters
Peacemaker (roman fan C.J. Cherryh)
Peacemaker is it fyftjinde diel fan 'e Foreigner-searje fan 'e Amerikaanske skriuwster C.J. Cherryh. De titel betsjut: "Fredestifter". It is in science fiction-roman dy't skreaun is yn it personele perspektyf. Peacemaker ferhellet oer de tolk Bren Cameron, dy't belêstge is mei it ûnderhâlden fan 'e kontakten tusken de bûtenierdske atevi en de minsklike koloanje dy't him om histoaryske redens op 'e wrâld fan 'e atevi fêstige hat. It boek waard foar it earst publisearre yn 2014, troch de New Yorkske útjouwerij DAW Books, mei in omslach makke troch Todd Lockwood. Krekt as de oare dielen fan 'e Foreigner-rige wie Peacemaker tige súksesfol en krige it loovjende kritiken fan 'e resinsinten.
Wat foarôf gie
Peacemaker spilet likernôch trettjin jier nei de ûnferwachtse weromkear fan it minsklike romteskip de Phoenix by de Ierde fan 'e atevi. Dêr hie tsjin dy tiid de minsklike koloanje op it eilân Mospheira, dy't dêr twahûndert jier earder troch it skip plante wie, in stabyl lykwicht ûntjûn mei de wrâldseigen atevi-befolking. Dat lykwicht wie lykwols berikt nei't eardere frije kontakten troch kulturele en biologyske misferstannen tusken harren ta in oarloch laat hiene dy't op in hier nei einige mei de útrûging fan alle minsken op 'e planeet. Neitiid rint alle kontakt fia ien persoan, de paidhi (tolk), in funksje dy't no beklaaid wurdt troch Bren Cameron.
Sûnt de weromkear fan 'e Phoenix hawwe de minsken fan Mospheira op in nea earder fertoande wize gearwurke mei de atevi om in romtefeartprogramma te ûntwikkeljen, en dêrnei om it yn ferfal rekke, want al twahûndert jier ûnbemanne romtestasjon op te kallefaterjen en de Phoenix fan nije brânstof te foarsjen. De driuwende krêft efter al dat wurk wie it nijs dat de Phoenix it ûnder syn ôfwêzichheid oan 'e stôk krigen hie mei in oar ras fan bûtenierdske wêzens, dy't Reunion, it twadde romtestasjon dat it skip omfierrens boud hie, by in oanfal ferwuostge hawwe soene. Doe't nei it ferstjerren fan Stani Ramirez, de heechste fan 'e fjouwer kapteins fan 'e Phoenix, oan it ljocht kaam dat der noch oerlibbenen wiene op Reunion (sjoch: Defender), in feit dat oant dy tiid soarchfâldich geheim holden wie, sels foar Bren, waard der ûnder lieding fan 'e trêde en fjirde kapteins, Josefa Sabin en Jase Graham, in rêdingsmissy ûndernommen.
Op dy reis (sjoch: Explorer) giene ek fertsjintwurdigers fan 'e atevi en Mospheira mei, wêrûnder de paidhi Bren Cameron, de aiji-dûairiêre Ilisidi, de krebintige mar net stikken te krijen âlde beppe fan Tabini, de aiji (hearsker) fan 'e Westlike Assosjaasje (de atevi-steat dy't njoggen-tsiende fan 'e wrâld beslacht), en de seisjierrige Cajeiri, de soan en erfgenamt fan Tabini. De sitewaasje by Reunion wie net sa ienfâldich as men hope hie, mar benammen troch tadwaan fan Bren en Ilisidi koe it stasjon ûntromme wurde en koene der diplomatike relaasjes oanknope wurde mei de kyo, it ras fan bûtenierdske wêzens dêr't de Phoenix en Reunion hast in oarloch mei feroarsake hiene.
Doe't de Phoenix nei in reis dy't twa jier duorre hie, weromkearde by de Ierde fan 'e atevi, wachte Bren-en-dy dêr in ûnoangename ferrassing (sjoch: Destroyer). Op 'e planeet hie in bloedige steatsgreep plakfûn, wêrby't Tabini-aiji ôfset wie. It fêstelân waard no behearske troch in koälysje fan 'e Kadigidi út 'e Padi-delling en suderlingen út 'e Marid, en yn Shejidan, de haadstêd fan 'e Westlike Assosjaasje regearre de usurpator Murini, it haad fan 'e Kadigidi-clan. It Slûpmoardnersgilde, dat mank de atevi wet en iepenbiere oarder hanthavene, wie oant op it bien ferdield; op ferskate plakken op it fêstelân wie in guerrilja-oarloch geande tusken Murini syn troepen en oanhingers fan Tabini; en op it eilân Mospheira makke de minsklike koloanje him op foar in iepen oarloch tsjin Murini. It wie ûnbekend oft Tabini noch libben wie.
De weromkear fan 'e Phoenix mei oan board de paidhi, de aiji-dûairiêre en de erfgenamt fan 'e aiji, late ta in kontrarevolúsje (sjoch: Pretender) wêrby't Murini en trewanten binnen inkele dagen ûnder fuotten helle waarden en Tabini, dy't ûnderdûkt bliek te wêzen, wer oan 'e macht brocht waard. Hoewol't it noarden, de midden, it westen en, nei in lytse rebûlje (sjoch: Deliverer) ek it easten no wer stevich yn 'e hannen fan it regear fan Tabini binne, is it suden, de Marid, noch altyd in probleemgebiet. Doe't Bren him in skoft op syn bûtenpleats Najida, oan 'e westkust, weromloek, krige er besite fan Cajeiri en Ilisidi (sjoch: Conspirator). In mislearre oanslach op Bren syn libben late ta de ûntdekking dat de Marid djipgeand ynfiltrearre wie troch leden fan it Slûpmoardnersgilde dy't Murini stipe hiene, de saneamde Gilderenegaten. Dyselden hiene yn 'e noardlike Marid in eigen gilde-autoriteit fêstige, it saneamde Skaadgilde, dat rivalisearre mei it wiere Slûpmoardnersgilde út Shejidan.
Om it Skaadgilde en de hearen fan 'e Senjin Marid en de Dojisigin Marid (de beide noardlikste distrikten fan 'e Marid), dy't ûnder ynfloed fan dy organisaasje stiene, bûtenspul te setten, joech Ilisidi Bren de opdracht om nei Tanaja te gean, de haadstêd fan 'e Taisigin Marid (sjoch: Deceiver). Dêr moast er mei Machigi, de hear fan 'e Taisigi-clan, ûnderhannelings iepenje oer in ferdrach fan dyselde mei Ilisidi. Ilisidi stelde foar dat de Marid, ûnder bewâld fan Machigi, in autonoom diel fan 'e Westlike Assosjaasje wurde soe, krekt sa't it Easten dat ek wie ûnder har eigen bestjoer. Nauwe hannelsbetrekkings tusken de Marid en it Easten moasten fierders de fiksaasje fan 'e Marid op 'e súdwestkust weinimme.
Los dêrfan stie Ilisidi ek de opname yn 'e Westlike Assosjaasje foar, mèì byhearrende parlemintêre fertsjintwurdiging, fan 'e Edi en de Gan, de oarspronklike atevi-befolking fan it eilân Mospheira, dy't sûnt dat twahûndert jier lyn oan 'e minsken ôfstien wie, as ballingen op 'e kust fan it fêstelân libben. Oan Bren de taak om dy folsleine renovaasje fan 'e Westlike Assosjaasje en de machtsferhâldings yn 'e wrâld te ferkeapjen oan Machigi (sjoch: Betrayer). Yn deselde snuorje dat de ûndertekening fan it ferdrach tusken Machigi en Ilisidi plakfûn (sjoch: Intruder) die ek bliken dat de Ajuri-clan, dy't ûnder it liederskip stie fan Komaji, de heit fan Damiri (de frou fan Tabini-aiji), folslein ynfiltrearre wie troch it Skaadgilde. Nei misdragings waard Komaji ferballe fan it hof yn Shejidan, en koe it ferdrach tusken Ilisidi en Machigi plechtich ûndertekene wurde.
Underwilens kaam Cajeiri syn njoggende jierdei deroan, en joech Tabini syn soan tastimming en nûgje de minskebern fan it romtestasjon nei de ierde, dêr't er op 'e weromreis fan Reunion gedoente mei krigen hie. De bern, Gene, Artur en Irene, waarden begelaat troch Jase Graham, ien fan 'e kapteins fan 'e Phoenix en in goede freon fan Bren, dy't syn eigen liifwachten Kaplan en Polano meibrocht. It hiele selskip reizge mei Ilisidi en Cajeiri ôf nei de Padi-delling, dêr't Tatiseigi, Cajeiri syn oerâldomke, syn bûtenpleats Tirnamardi beskikber steld hie foar de jierdeifestiviteiten. Wylst hja dêr wiene, kaam lykwols earst it berjocht dat Komaji fan 'e Ajuri deasketten wie (wierskynlik troch it Skaadgilde, om't er tefolle wist). En letter waard der in mislearre moardoanslach op Tatiseigi dien, dy't weromtrasearre waard nei de oanbuorjende Kadigidi, de clan fan 'e usurpator Murini.
Bren, dy't fan syn liifwachten oan 'e weet kommen wie dat net Aseida, de clanhear, mar dy syn liifwacht Haikuti, ien fan 'e lieders fan it Skaadgilde, de Kadigidi regearre, besleat om persoanlik ferhaal te heljen, wêrby't Jase Graham him beselskippe. It besyk oan Asien'dalun, de bûtenpleats fan Aseida, rûn lykwols út op in fjoergefjocht, wêrby't Bren syn liifwacht Banichi ferwûne rekke, mar Jase syn liifwachten Kaplan en Polano, yn har roboteftige wapenrissen, flot mei de fijân ôfweefden. Haikuti wie dea, Aseida finzen nommen, en no't it spul ien kear yn beweging set wie, naam Ilisidi it hiele selskip mei werom nei Shejidan, om ek Shoshiji út te skeakeljen, de lieder fan it Skaadgilde, dy't as in spin yn it web syn ûnderhearrigen oanstjoerd hie út it haadkertier fan it Slûpmoardnersgilde yn 'e haadstêd wei.
Peacemaker
Peacemaker set útein as Bren, Ilisidi, Tatiseigi, Cajeiri en Jase Graham mei harren respektivelike liifwachten en Cajeiri syn trije jonge gasten yn it Bu-javid arrivearje, it grutte regearingskompleks yn Shejidan, dêr't Bren, Ilisidi en Tatiseigi apparteminten hawwe op deselde ferdjipping as Tabini-aiji. Om't Cajeiri syn mem Damiri op 'e alle dagen rint en gjin drokte oan 'e holle ferneare kin, útfanhûzje Cajeiri en syn gasten dêr by omke Tatiseigi, in aartskonservative âldman dy't himsels, nei desennia fan wjerstân tsjin alles dat minsklik is of fan minsken komt, ynpakke litten hat troch trije minskebern dy't mei grut ûntsach syn barokke bûtenpleats en syn mei soarch gearstalde porsleinsamling bewûnderen. Underwilens hat Tabini de jierdei fan syn soan útroppen ta in nasjonale feestdei, en is er fan doel om by dizze gelegenheid ek Cajeiri syn ynhuldiging as syn erfgenamt te hâlden.
Tagelyk giet ek de striid tsjin it Skaadgilde troch, wêrby't Banichi en Algini, de âldste liifwachten fan Bren, yn 'e mande mei Cenedi, it haad fan 'e liifwacht fan Ilisidi, it foartou nimme. Hja ûnderhâlde kontakten mei de âlde Gilde-autoriteiten, dy't nei de steatsgreep fan Murini oan 'e kant set en nea weromkommen binne. Dy lju, dy't bekend steane as de Fermisten en de Deaden, steane klear om 'e macht yn it Slûpmoardnersgilde wer oer te nimmen. It probleem is dat Shishoji, de lieder fan it Skaadgilde en de man dy't útskeakele wurde moat, him djip yn it haadkertier fan it Slûpmoardnersgilde ferskânze hat, dêr't er beskerme wurdt troch de gildemaster en in diel fan 'e gilderied, lju dy't er sels nei har amten ta laat hat om't hy ferantwurdlik is foar de tawizing fan posten. It befeiligingspersoneel fan it haadkertier is ûnskuldich, mar sil sûnder erch oan 'e dea ta foar de ferkearde saak fjochtsje as der in direkte oanfal op it haadkertier ûndernommen wurdt. Der binne sadwaande twa swierbefeilige doarren dy't iepene wurde moatte: de foardoar en de doar nei it binnenste fan it gildegebou, en inkeld Tabini en Ilisidi hawwe it foech en jou it befel om dy doarren iepen te dwaan. Mar Tabini kin him net yn dy sitewaasje weagje, en hoewol't de krebintige Ilisidi ree stiet om yn aksje te kommen, is hja net fluggernôch. Mar Bren, yn syn hoedanichheid fan paidhi, kin sawol Tabini as Ilisidi fertsjintwurdigje, en dêrby harren gesach hantearje.
Sadwaande sette Bren en syn fjouwer liifwachten, Banichi, Jago, Tano en Algini, de jûns fan deselde dei dat se yn Shejidan oankommen binne, ôf nei it gildehaadkertier, dat dan al ynfiltrearre is troch Cenedi en syn mannen. Bren hat fan Tabini de segelring fan 'e aiji te lien krigen, in foarfal sûnder presedint, en troch dy te dragen sprekt er foar de wet mei de Tabini syn eigen stim. Hy en syn liifwachten witte har nei binnen te praten en dêrnei de doar nei it binnenste fan it gebou iepen te bluffen. In lyts stikje plestik dat Algini temûk op 'e doarpost plakt, soarget derfoar dat dy doar dêrnei net mear ticht kin. As de wachten fierderop yn it gebou by de doar fan 'e Gilderiedseal it gesach fan 'e aiji net erkenne en it fjoer iepenje, brekt der in gefjocht út wêrby't Bren en syn liifwachten harren posysje by de binnendoar behâlde moatte. Underwilens komme Cenedi en syn mannen djipper yn it gebou yn aksje, wylst de Fermisten en de Deaden de bûtendoar út syn foegen blaze en mei swierdere wapens it gebou binnenkringe.
As it gefjocht wûn is, en Shishoji de hân oan himsels slein hat nei't er om 'e nocht besocht hat en ferbaarn it hiele Gilde-argyf, ferliest Bren hàst noch Banichi, dy't al ferwûne rekke wie yn it gefjocht by de foardoar fan Asien'dalun, en dy't no troch útskuorde hechtings suver deabliedt. Troch yngripen fan Siegi, de liifdokter fan 'e aiji-dûairiêre, kin dat lykwols foarkomd wurde. De kweawollenden en harren meirinners wurde út 'e Gilderie ferwidere, wêrnei't de Fermisten en de Deaden harren âlde amten wer opnimme. Einlings en te'n lêsten funksjonearret it Slûpmoardnersgilde, dat mank de atevi sawol plysje as rjochterlike macht is, dan wer sa't it yn gjin trije jier funksjonearre hat.
Twa dagen letter brekt einlings de lang nei útsjoene jierdei fan Cajeiri oan. De jûns is der earst de iepening fan 'e tentoanstelling fan 'e persoanlike porsleinsamling fan Tatiseigi, ûnder yn it Bu-javid, dêr't de trije minskebern har op 'e nij de eagen útsjogge. Dêropfolgjend fynt Cajeiri syn offisjele ynvestituer as erfgenamt fan 'e aiji fan 'e Westlike Assosjaasje plak, wêrby't de jonge syn taspraak ymprovisearje moat om't er it bryfke mei de oarspronklike, troch syn heit foar him skreaun taspraak weibrocht hat. Under de resepsje neitiid rekket Cajeiri syn mem Damiri yn 'e weeën, en moat se troch Bren en syn liifwachten halje-trawalje nei Tabini syn appartemint holpen wurde. Dêr wurdt koarte tiid lettere Cajeiri syn suske Seimiro berne. De jûn einiget foar Cajeiri mei in privee-fiering fan syn jierdei mei syn trije minsklike 'assosjearden' (atevi hawwe gjin freonen), wêrby't nei minsklik gebrûk de gasten kado's jouwe oan 'e gasthear (de wrâld op syn kop, neffens atevi) en de kok op oanwizings fan 'e gasten in minsklik gerjocht makke hat dat "taart" hjit.
American-British-Dutch-Australian Command
thumb|It gbiet dêr't it ABDACOM operearre thumb|Fjildmaarskalk Sir Archibald Wavell It American-British-Dutch-Australian Command (ABDACOM) wie yn de Twadde Wrâldoarloch in gearfoeging fan de Amerikaanske, Britske, Nederlânske en Australyske legers yn Súdeast-Aazje om de Japanske ynvaazje op te kearen. It doel wie om de Britske en Nederlânske koloanjen yn de regio te beskermjen. Op 28 desimber 1941 waard de ABDACOM oprjochte, in moanne nei de oanfal op Pearl Harbor. It byinoar foege leger hie as befelhawwer de Britske generaal Archibald Wavell. Nei't Japan Nederlânsk-Ynje, Singapore en de Filipinen beset hie, waard de it meielkoar oparbeidzjen op 25 febrewaris 1942 beëinige. De striidkrêften dy't der al wiene bleaune ornearre foar de ferdigening fan Java. De floatkombinaasje ûnder skout-by-nacht Karel Doorman waard twa dagen letter (27 febrewaris) ferneatige yn de Slach yn de Javasee.
Hoewol't de ABDACOM mar in pear moanne bestie en de iene nei de oare slach ferlear, is der wol fan leard en hat it foar gearwurkingsferbannen tusken Alliearden letter yn de oarloch fertuten dien.
De Distilleerketel
De Distilleerketel (Frysk: de Destilleartsjettel) is in yn de jierren 1986-1987 boude stellingmûne yn de haven fan it tsjintwurdige Rotterdamske stedsdiel Delfshaven, oant 1811 de haven fan it 14 kilometer noardlik lizzende Delft.
Skiednis
Yn de 19e iuw besiet Delfshaven noch sân hege stedsmûnen, dy't fral mout oan de mouterijen en ienentritich stokerijen leveren. De earste Distilleerketel waard yn 1727 boud. De mûne baarnde yn 1899 ôf, mar waard wer opboud en bleau oant 1922 yn bedriuw. De mûne waard bûten gebrûk steld en rekke stadichoan brekfallich. Yn 1938 rekke de mûne de wjukken kwyt en nei't de mûne yn 1940 by kriichshannelings yn brân sketten waard, bleau allinne de romp oer.
Om de binnenstêd wer wat histoarysk oansjen te jaan wie de gemeenteried yn de jierren 1980 fan betinken dat der teminsten ien fan de grutte wynmûnen wer opboud wurde moast. In soad tiid wie der net mear, want der wie al in begjin makke mei it ôfbrekken fan de mûneromp.
De nije mûne is in nôt- en moutmûne en waard fanôf 1986 sa'n 11 meter fierder fan it âlde plak rekonstruëarre. Fanwegen de bou fan in appartemintekompleks wie it net mear mooglik om de mûne op it histoaryske plak te rekonstruearjen.
Op 'e burd steane de wurden (yn Latyn): 1727-1940 MULTUORUM CIVIUM OPERA RESURREXI AD MCMLXXXVI Yn de Fryske oersetting: "1727-1940 TROCH IT WURK FAN IN SOAD BOARGERS BIN IK YN IT JIER FAN US HEARE 1986 WER OPSTIEN"
De mûne hat oant de kap in hichte fan 25 meter en de wjukken hawwe in flecht fan 27.40/27.50 meter. De totale hichte is 38 meter. De lânskiplike wearde fan it ryksmonumint is tige grut. Sûnt 2018 ferkeapet in winkel produkten fan de mûne en oare oantinkens. Der wurdt gearwurke mei de mûnen fan Schiedam.
Presidint-elekt
In presidint-elekt is in presidint dy't al keazen, mar noch net ynsward is. (It efterheaksel "-elekt", dat efter mear funksjes oanheakke wurde kin, betsjut letterlik "keazen".) It presidintskip-elekt rint sadwaande fan it momint dat de útslach fan 'e ferkiezings bekend is oant de ynauguraasje fan 'e nije presidint, en bestiet yn dy tiid njonken it presidintskip fan 'e âlde presidint. Yn 'e measte lannen duorret soks mar inkele wiken of soms sels inkele dagen. It is lykwols it bekendste út 'e Feriene Steaten, dêr't it fan 'e ferkiezings yn 'e earste wike fan novimber duorret oant de ynauguraasje op 20 jannewaris, in perioade fan likernôch santich dagen. Yn 'e tiid tusken syn ferkiezing en syn ynswarring riedt de presidint-elekt him ta op syn nije amt, troch in regear gear te stallen en himsels yngeander bekend te meitsjen mei de swierrichheden dêr't it lân op dat stuit mei te krijen hat. Ornaris wurkje de presidint-elekt en syn meiwurkers dêrfoar nau gear mei de útgeande presidint en syn regear.
Bertrie Wierenga
Bertrie Wierenga (Ljouwert, 26 oktober 1989) is in Fryske aktrise en model.
Libbensrin
Wierenga waard berne yn Ljouwert en ferfear op lettere leeftyd nei Hurdegaryp. Al jong woe se aktrise wurde. Sa wie hja op 10-jierrige leeftijd al te sjen yn de musical Oliver Twist fan Joop van den Ende. Ek sleat se in jeugddûnsoplieding yn Fryslân súksesfol ôf. Sûnttiids wie Wierenga yn meardere lytsskalige teäterproduksjes te sjen en wie se fjouwer jier lang lid fan de showmusical-dûnsgroep Dance Explosion.
Wierenga wurke yn dizze perioade ek as model. Hja rûn ûnder oare foar Addy van den Krommenacker en Oso Couture en wûn in 2008 de modellewedstryd Next Mata Hari.
Yn de jierren dêrnei folge se ferskate aktearopliedings. Yn 2013 spile Wierenga de haadrol Fredau Buwalda yn de koarte film Paradise now foar it '48 Hour Film Project'.
Neist aktearjen hat Wierenga besocht om in sjongkarriêre op te bouwen; sa hat se online meardere nûmers covere en die se yn 2016 audysje by The Voice of Holland.
Yn 2017 wie Wierenga yn lytse rollen te sjen, wêrûnder yn Moordvrouw, B.A.B.S. en Meisje van plezier. Hja hie in gruttere rol yn de rige Celblok H. Boppedat wie se dat jier as haadrol te sjen yn de koarte film Paf foar it 48 Hour Film Project, dy rol levere har in nominaasje op foar 'bêste aktrise'.
Yn 2018 spile Wierenga gastrollen yn De Spa en De Kameleon.
Wierenga krige yn 2019 by it grutte publyk bekendheid doe ’t se de rol fan Shanti Vening fertolke yn de RTL 4-soap Goede tijden, slechte tijden. Yn 2017 wie se al yn de soap as in oar personaazje yn in gastrol te sjen.
Yn 2021 docht se mei yn de Fryske aksjekomeedzjefilm Stjer yn de rol fan resersjeur Goaitske fan Goaitsen.
Post (tsjinst)
De post, ek posttsjinst of de posterijen (meastal yn meartalsfoarm brûkt), is in systeem foar it fysyk ferfier fan poststikken, lykas brieven, ansichtkaarten en paketten. It wurd komt fan it Frânske poste, yn 'e sin fan in plak dêr't minsken en hynders stasjonearre wiene om soksoarte guod te ferfieren. It Frânsk hie it wurd sels ûntliend oan it Italjaanske posto, dat wer kaam fan it Latynske positum, in mulwurd dat "pleatst" betsjut.
In posttsjinst kin in privaat bedriuw of in oerheidsynstânsje wêze, hoewol't yn in protte lannen op dit mêd beheinings oplein wurde oan partikuliere posterijen. Sûnt de midden fan'e njoggentjinde iuw waarden oer it algemien posttsjinsten oprjochte dy't as oerheidsmonopoalje eksploitearre waarden, mar tsjin 'e ein fan 'e tweintichste iuw folge in privatisearringsweach.
It gebrûkmeitsjen fan 'e tsjinsten fan 'e post wurket almeast mei in foarútbetelle fergoeding foar de ferstjoering. It betellingsbewiis is dan yn 'e regel in selsklevende postsegel dy't op it poststik oanbrocht wurdt. By bulkmailing wurdt ynstee ek wol in postmeter brûkt.
De posterijen hawwe njonken it ferfier fan poststikken faak ek oare funksjes. Sa waarden histoarysk faak ek de tillegrafy en letter de tillefony by de nasjonale posttsjinst ûnderbrocht, lykas it gefal wie mei de PTT ("Post, Telegraaf en Telefoon") yn Nederlân. Yn guon oare lannen fasilitearje poststjinsten sparrekkens (yn Nederlân wie dat mei Postbank ek oan 'e PTT ferbûn) en/of behannelje se oanfragen foar paspoarten en oare offisjele dokuminten.
Carley C.12
thumb|250px|C.12a De Carley C.12 wie in lytse Nederlânske sportfleanmasine út de jierren tweintich fan de 20e iuw. Der wiene ferskate ferzjes (sjoch hjirûnder), mar der waarden mar 12 fan makke.
Pander D
De Pander D wie in lyts Nederlânsk sportfleantúch. De iensits iendekker waard ûntwikkele út de Carley C.12 fan 1923.
Operasjonele skiednis
It publyk koe de Pandar D foar it earst sjen op de Paryske Loftfeartshow fan 1924; it tastel stie dêr yn de kream fan Pander en joech ek fleandemonstraasjes. It tastel waard oanbean foar £450. It twadde prototype brocht ein april 1925 in besite oan Croydon, FK; ferskate piloaten joegen dêr doe demonstraasjes. Augustustus fan itselde jier die ien mei oan in loftrace by Lympne (FK).
Totaal waarden tsien Panders makke; seis sivile en fjouwer militêre. Twa tastellen giene ferlern op testflechten, twa sivile waarden ferkocht yn Frankryk en Spanje, ien waard in skoft brûkt troch in Nederlânske fleanynstrukteur en seis giene nei Nederlânsk-Ynje. Twa Pander D's waarden ferkocht oan de Marine-Loftfearttsjinst, dy't se oars meast foar ferdivedaasje brûkte, en twa oan it KNYL dy't de tastellen foar stunts brûkte op loftfeartshows.
Skaal fan Beaufort
De skaal fan Beaufort is in mjitsysteem (ôfkoarte ta Bft) om 'e faasje fan 'e wyn (oftewol de wynkrêft) oan te tsjutten. Dit systeem waard yn 1805 opsteld troch de Ier Francis Beaufort, dy't admiraal by de Britske Keninklike Marine wie. Doe't hy gesachfierder wie fan it fregat de Woolwich, makke dyselde in yndieling yn 12 wynsterkten oan 'e hân fan 'e seilfiering fan syn skip. Syn skaal wie sadwaande oarspronklik basearre op 'e krêft dy't de wyn per oerflakte-ienheid op 'e seilen útoefene, en net op 'e faasje fan 'e wyn, mei't er seach nei it effekt fan 'e wyn op syn skip ynstee fan nei de wyn sels. Yn 1838 stelde de Britske Keninklike Marine de skaal fan Beaufort ferplichte foar wynkrêftoantsjuttings yn skipssjoernaals.
Grutte of Sint-Bavotsjerke (Haarlim)
De Grutte of Sint-Bavotsjerke is in oan 'e hillige Bavo wijd tsjerkegebou oan 'e Grutte Merk fan 'e Noardhollânske stêd Haarlim. De midsiuwske krústsjerke waard yn 'e perioade 1370 oant 1520 boud yn it âlde sintrum fan 'e stêd. It is in goatyske tsjerke, dy't in 78 meter hege letgoatyske houten fieringtoer op it snijpunt fan it middenskip en it dwersskip hat. Oarspronklik wie de Grutte of Sint-Bavotsjerke in roomske tsjerke en pas yn 1559 waard it de katedraal fan it doe oprjochte bisdom Haarlim. Mei de reformaasje waard de tsjerke geskikt makke foar de protestanske earetsjinst.
Bouskiednis
thumb|left|250px|Ynterieur. thumb|260px|Houten stjerferwulft. De hjoeddeiske Bavotsjerke hie ferskate houtene en stiennene foargongers. Yn 1370 rekke de lêste foargonger troch in slimme brân skeind. Dy tsjerke, in yn romaanske styl boude parochytsjerke, waard doe wer reparearre. Tagelyk waard in nij goatysk koer tafoege, dat om en de by yn 1400 foltôge waard en ek tsjintwurdich noch stiet. De boumaster fan dat koer wie nei alle gedachten Engelbrecht fan Nijvel.
Under lieding fan de Brabânske [[arsjitekt Everaert Spoorwater waard yn 1445 útein set mei de bou fan 'e krusing en dwersskippen, dy't yn 1500 ree kamen. De âlde parochytsjerke wie al yn 1471 ôfbrutsen en fuort dêrnei waard in begjin makke oan 'e bou fan it skip. De foltôging fan it skip wie yn 1481 en twa jier letter koene ek de beide sydskippen oplevere wurde. De arsjitekt wie oarspronklik fan doel om in grutte westlike toer te bouwen, mar dat is der nea fan kommen.
In stiennen fieringtoer waard yn 1502 troch Cornelis de Wael, de boumaster fan 'e dom fan Utert, tafoege. De Wael ferstoar yn 1505 en waard troch Antoon I Keldermans opfolge. Al gau die lykwols bliken dat de fjouwer fieringpylders it gewicht fan 'e stiennen toer net drage koene, en dêrom waard er tusken 1514 en 1517 wer ôfbrutsen. Doe is der besletten om in 74 meter hege, mei lead beklaaide, houten fieringtoer te bouwen, dy't de foarm hat fan in iepen achtkant mei in iepen sipel as bekroaning. It ûntwerp fan dy houten konstruksje wie nei alle gedachten fan Michiel Bartssoen en waard nei syn dea foltôge troch Jacob Symons út Edam. De bou fan de toer hat twa jier duorre en kaam ree yn 1520.
Loftbôgen om 'e druk fan it gewicht fan it bouwurk oer te bringen nei de steunbearen ûntbrekke, alhoewol't de oansetten dêrfan wol oanwêzich binne. Se hoegden net boud te wurden om't der keazen waard foar in houten ferwulft ynstee fan in swier stiennen ferwulft. Nei alle gedachten doarden de bouwers it risiko fan sokke swiere konstruksjes op in slappe boaiem net oan. Ek wurdt der wol sein dat dat de ûnderfinings mei de skipsbou laat hawwe ta dit Nederlânske tsjerkeynterieur.
Ynterieur
thumb|left|250px|18e-iuwsk rút. thumb|260px|Detail koerhek. Yn 1529 waard útein set mei it ynbringen fan in stjerferfulft yn it koer, dêr't men twa jier mei dwaande wie. Tusken 1535 en 1538 folge ûnder lieding fan Jacob Symons it ynbringen fan in houten stjerferwulft yn it skip.
Oant de reformaasje stiene der fjouwer bychtstuollen en wie de tsjerke njonken it haadalter yn it koer nochris twaëntritich alters ryk. Op 6 maart 1573, ûnder it belis fan Haarlim waarden dy roomske oantinkens út 'e tsjerke ferwidere. It ynterieur fan 'e tsjerke rekke op 29 maaie 1578, op de hjeldei fan it Hillich Sakramint, mei help fan it leger fan de Republyk slim skeind troch kalvinisten. By it geweld waard ek de pastoar fan 'e katedraal om it libben brocht. Foar de wissigens liet de stêd dêrnei de tsjerke slute en wer letter waard it gebou oerdroegen oan 'e kalvinisten.
De preekstoel is 17e-iuwsk mei âldere dielen fan foar de reformaasje. Ut 'e roomske tiid stamme de koerbanken (1512), dy't fersierd binne mei grappich houtfykwurk, en de koperen lessener mei in fûgel dy't in pilekaan foarstelle moat (1499) en it koerstek (1509-1517).
Yn 'e tsjerke lizze likernôch fjouwerhûndert sarken. Op in soad sarken binne hûsmerken en wapenskylden ynbeitele. Yn it koer is it grêf fan 'e keunstskilder Frans Hals te finen. Oare grêven fan ferneamde persoanen binne dy fan 'e tsjerkeynterieurskilder Pieter Saenredam en de skriuwer Willem Bilderdijk, dy't as lêste yn 'e tsjerke te rêste lein is.
Oargels
thumb|left|250px|It Müller-oargel thumb|200px|Oargelbyld Kening David It haadoargel waard yn 1738 troch Christian Müller foltôge. It mei blêdgoud dekorearre houten oargelfront, dat bekroane wurdt mei it wapen fan Haarlim, waard makke troch Jan van Logteren. It ynstrumint wie by de oplevering it grutste oargel fan 'e wrâld. It ynstrumint hat 62 registers en likernôch fiiftûzen pipen.
Ferneamde komponisten lykas Felix Mendelssohn Bartholdy en Georg Friedrich Händel spilen op it ynstrumint, en yn 1766 soe de doe noch mar tsien jier âlde Wolfgang Amadeus Mozart dat ek dien hawwe.
Eigner fan it oargel is de gemeente Haarlim. Oargelisten wurde troch it stedsbestjoer oansteld.
Njonken it haadoargel hinget der yn it koer noch in lyts swellenêstoargel.
Klokken
De klokken fan 'e foargeande tsjerke kamen yn 1429 yn in grutte frijsteande klokkestoel efter it koer fan 'e tsjerke te hingjen. Dat klokhûs waard yn 1804 ôfbrutsen om 'e kas fan 'e stêd Haarlim te spekken. De klokken binne doe ferkocht.
De twa klokken Pyt en Hein datearje út 1562 en tsjinnen om oan te jaan dat it tiid wie de stedspoarten te sluten. Neffens de Leginde fan it Haarlimske Skyld waarden de klokken by de ferovering fan Damiate, ûnder de Fyfte Krústocht meinommen troch Haarlimske krúsfarders. Yn 1732 waarden se op 'e nij getten troch de Amsterdamske jitter Jan Albert de Grave. It klippen fan 'e beide klokken fynt noch jimmeroan eltse dei tusken 21:00 en 21:30 oere plak ta oantinken fan 'e ferovering fan Damiate op 25 augustus 1219.
Unôfhinklike film
In ûnôfhinklike film, ek wol bekend ûnder de Ingelske term indie of indiefilm (koart foar independent film), is in spylfilm of koarte film dy't produsearre is sûnder de stipe fan in grutte filmstudio. Sokke films binne faak lowbudgetfilms of geane oer in kontroversjeel ûnderwerp. Tanimmende kreätiviteit en foarútgong yn 'e beskikbere technology hawwe derfoar soarge dat de merk foar ûnôfhinklike films fan 'e ein fan 'e tweintichste iuw ôf sterk yn profesjonaliteit en populariteit groeid is.
Unôfhinklike films kinne yn prinsipe ta elts sjenre hearre. Se wurde ornaris karakterisearre troch in beheinde publikaasje en lytse of hielendal gjin marketingkampanje. Makkers fan ûnôfhinklike films besykje harren produkten faak fertoand te krijen op filmfestivals, mei't se dêr in breed publyk berikke kinne sûnder dêrfoar folle jild kwyt te wêzen. Guon filmfestivals lizze har útslutend ta op ûnôfhinklike films, lykas it Sundance Film Festival, yn 'e Feriene Steaten, dat it grutste festival foar ûnôfhinklike films yn 'e wrâld is.
List fan planetoïden 83101-83200
Dit is in list fan planetoïden 83101-83200.
Windsor Davies
Windsor Davies (Canning Town, East-Londen, 28 augustus 1930 - Súd-Frankryk, 17 jannewaris 2019) wie in Britsk akteur fan Welsk komôf, dy't yn 't foarste plak bekend waard troch syn rol as 'Sergeant Major Shut Up Williams' yn de komeedzjesearje It Ain't Half Hot Mum (yn Nederlân útstjoerd ûnder de titel Oh moeder, wat is het heet). Davies wie film- en telefyzje-akteur en liende syn stim foar reklamefilmkes en voice-overs.
Biografy
Hy wenne ôfwikseljend yn Ingelân en Frankryk.
Telefyzjerollen
Davies syn meast bekende rol wie dy fan Battery Sergeant Major Williams yn de Britske sitcom It Ain't Half Hot Mum (1974–1981), dy't sawat alles wat him net oanstie fan syn minderen ôfdie mei in ferskuorrend lûd "Shut Up!!". In oare fraze fan him wie Oh dear, how sad, never mind, brocht op in drûch-iroanyske wize, at oaren fan betinken wiene dat se it dreech hiene. Davies en mei-akteur Don Estelle hienen in nûmer ien-hit yn it FK yn 1975 mei in heal-komyske fariant fan Whispering Grass.
Oare rollen op telefyzje wiene dy fan matroas Taffy yn de BBC-searje The Onedin Line (1971), in special branch detektive yn Callan (1972) en de antykkeapman Oliver Smallbridge yn Never the Twain (1981–1991), mei ûnder mear Donald Sinden. Yn 1967 hie er in rol yn de scien fiction telefyzjerige Doctor Who, ôflevering The Evil of the Daleks as Toby.
Oan him waard yn 1976 it programma This Is Your Life wijd.
Filmakteur
Davies hie grutte rollen yn twa Carry On films, Carry On Behind (1975) en Carry On England (1976) – yn de lêste wie er wer in sersjant-majoar. Hy spile Mog yn de Welske rugbyfilm Grand Slam (1978) en wie in sersjant yn it Highland Regiment yn Adolf Hitler: My Part in His Downfall (1973) mei Jim Dale en Spike Milligan.
Filmografy
Davies wie te sjen yn de folgjende films:
Letter libben
Nei syn pinsjoen wenne Davies yn Súd-Frankryk. Hy stoar op 17 jannewaris 2019 yn de âldens fan 88 jier, fjouwer moannen nei de dea fan syn frou Eluned.
Singles
Mei Don Estelle:
Goran Jurić
(5 febrewaris 1963) is in eardere Kroätysk fuotballer. Earder spile foar Velež Mostar, Red Star Belgrade, Celta Vigo, Croatia Zagreb, Hrvatski Dragovoljac, Zagreb en Yokohama F. Marinos.
Andrej Panadić
(9 maart 1969) is in eardere Kroätysk fuotballer. Earder spile foar Croatia Zagreb, Chemnitz, Uerdingen, Hamburg, Sturm Graz en Nagoya Grampus Eight.
Mozes (profeet)
Mozes of Moazes (Hebriuwsk: מֹשֶׁה Mosje; Latynsk: Moyses) is in persoan út de Bibel, dy't neffens it boek Exodus it folk fan Israel út de slavernij yn it Egyptelân befrijde en syn folk troch de woastyn liede nei it lân fan de belofte. Mozes skreau de earste fiif boeken fan de Bibel en krige fan God op de berch Hoareb (of Sinaï) de Wet foarlêzen. Mozes wurdt fereare yn alle trije monoteïstyske religyen: it kristendom, it joadendom en de islaam.
It libben fan Mozes neffens de Bibel
Mozes waard berne as soan fan Amram en Jochebed út de stam fan Levi en as it jongere broerke fan Mirjam en Aäron. De berte fan Mozes foel yn in tiid fan slimme ferdrukking en de farao hie besletten om alle nijberne soannen fan it folk Israel te ferdrinken yn de Nyl, om't it oars te manmachtich waard. Om oan dit lot te ûntkommen waard Mozes yn in wettertichte bizen koer te fûnling lein tusken it reid fan in wetterstream. Mozes waard fûn troch in dochter fan de farao, dy't op itselde plak kaam om te baaien. Hja seach fuortendaliks dat it in Hebriuwsk bern wie en wie fêstbesluten de fûnling te hâlden. Mirjam, de âldere suster fan Mozes, stie op distânsje ta te sjen en wie sa dryst om de prinses foar te stellen in frou te heljen, dy't it bern de tate jaan koe. En sa kaam it jonkje wer thús, mar doe't Mozes grut waard kaam hy by de prinses oan it hôf, dy't de jonge as in soan behannele en in Egyptyske opfieding joech (Ex. 2:10). De dochter fan de farao neamde it jonkje Mozes. De namme betsjut yn it Egyptysk "út it wetter redden" (mo = wetter; yses = beholden) en yn it Hebriuwsk "der úthelle" (mashah = der út helje).
Mozes fergeat lykwols syn komôf net en doe't hy ienris as folwoeksen man tsjûge wie fan it ôfseamjen fan in Israelyt troch in Egyptner, waard hy sa poer, dat hy de Egyptner deasloech. It foarfal waard bekend, ek by de farao, en Mozes moast foar de wraak fan de farao flechtsje nei it lân fan de Midianiten, dêr't hy ûnderkommen fynt by Jethro en herder wurdt. Mozes troud mei Jethro's dochter Sippoara,, by wa't Mozes twa soannen krige: Gersom en Eliëzer. As Mozes op in dei it fee oan it weizjen is by de berch Hoareb, heart er yn in baarnende toarnbeiestrûk in stim. It fjoer fertarre de strûk net en de stim makke him bekend as de God fan syn heit, de God fan Abraham, de God fan Izaäk en de God fan Jakob. Mozes krige fan God de opdracht om nei de farao te gean en syn folk te ferlossen fan de slavernij. Mozes achte himsels dêrta folslein net yn steat en besocht mei ferlechtjes oan de opdracht te ûntkommen. Op de fraach wat hy dan sizze moast as it folk fan Israel Mozes nei de namme fan God freegje soe andere God: Ik bin dy’t Ik bin (Ex. 3:14), itjinge oerienkomt mei JHWH, de hillige namme fan God. "Och Heare, ik bin net in man fan it wurd" en "Ik bin swier fan mûle en tonge" (Ex. 4:10) besocht Mozes der noch tsjin yn te bringen, mar God wie net te fermurvjen en wiisde syn broer Aäron oan om mei te gean, sa’t Aäron foar Mozes sprekke koe.
Doe’t Mozes en Aäron by de farao kamen mei it fersyk om it folk fan Israel út namme fan de Heare gean te litten om yn de woastyn in offerfeest te hâlden, frege de farao lytsachtsjend wa’t dy God dan wol net wie dêr’t hy nei harkje moatte soe? De farao joech gjin krimp en hjitte Mozes en Aäron en harren folk mar gau wer oan it wurk te gean. Foar straf ferswierre de farao it rezjym foar syn slaven (Ex. 5:4). No kearde ek it folk fan Israel har tsjin Mozes en ferwiten him de saak allinnich mar minder te meitsjen. Ek Mozes twifele en frege God wat no it doel wie fan syn gean nei de farao, it waard ommers allinnich mar slimmer foar syn folk. Mar de Heare sei: "dû silst sjen wat Ik sil dwaan, troch Myn machtige hân sil de farao it folk gean litte". Tsien pleagen wiene der nedich om de ferlossing fan it folk fan Israel ôf te twingen. De earste pleach wie dat it wetter fan de Nyl yn in donkerreade kleur feroare. En dêrnei folgen de oare pleagen. De lêste pleach waard it alderslimste en brocht yn de nacht fan de 14e dei yn de earste moanne fan de Hebrieuske kalinder de dea foar alle earstberne Egyptyske jongens en datjinge jilde ek foar al it fee fan de Egyptners. It lân rekke yn djippe rou en ek de farao treure om it ferstjerren fan syn soan. It folk fan de Israeliten hie opdracht krige it bloed fan in slachte laam oan de doarposten te smarren, sa’t de hûzen fan de Israeliten herkend en sparre wurde koene. Dyselde nacht noch frege in benaude farao it folk fan Israel it lân te ferlitten en wol fuortendaliks. Hja mochten have en goed meinimme en de farao frege sels noch om foar him te bidden. Dêrmei begjint nei 430 jier wenne te hawwen yn it lân fan Gosen de lange tocht fan God’s folk troch de woastyn nei it lân fan de belofte. In fjoerkolom wiisde de wei.
Fjirtich jier lang bliuwt it folk yn de woastyn. Op de berch Hoareb jout God oan Mozes de Tsien Geboaden. Mozes sels soe nea yn it lân fan de belofte oankomme. Ynstee dêrfan stie God it Mozes ta om op de berch Pisga eastlik fan de Jordaan by Jericho it hiele lân te oereidzjen. It Bibelboek Deuteronomium einigt mei it ferstjerren fan Israel’s grutte lieder. Mozes wie doe 120 jier âld en God sels soarge foar it grêf yn in delte yn it lân Moab, dat fan gjin minske ea fûn waard. Mirjam en Aäron wiene Mozes doe al lang foargien.
Fjirtich jier
Mozes ferstoar yn de âldens fan 120 jier en syn libben is te ferdielen yn trije kear fjirtich jier. De earste fjirtich jier libbe Mozes yn Egypte, de twadde fjirtich jier wie Mozes in herder yn it lân fan de Midianiten en de lêste fjirtich jier fierde Mozes it folk Israel troch de woastyn.
Mozes yn de keunst
Mozes wurdt yn de keunst fakentiden ôfbylde mei de stiennen tafels mei dêr op de Wet yn syn hannen. De Wet krige Mozes fan God tidens in ferbliuw fan fjirtich dagen en nachten op de berch Hoareb.
Mozes draacht op ôfbylden ek faak in stêf. By de farao moast Mozes fan God syn stêf op de grûn goaie. Dy stêf feroare doe yn in slang en doe't Mozes de slang by de sturt pakte feroare it bist wer yn de stêf. Mozes brûkte syn stêf by in tal pleagen: hy moast neffens de Skrift by de earste pleach fan de Heare mei syn stêf op it wetter fan de Nyl slaan om it yn bloed te feroarjen (Eks 7:20), de Heare liet it yn de sânde pleach donderje en hagelje doe't Mozes syn stêf nei de himel strekte (Eks. 9:23) en by de achtste pleach strekte Mozes syn stêf út oer it lân en liet God in eastenwyn opsette dy't sprinkhoannen oanfierde, dy't it lân kealfrieten (Ex. 10:4-20). De stêf waard ek neamd doe't God de Reidsee liet spjalte om in paad te meitsjen. Yn de woastyn liet Mozes mei syn stêf wetter út in rots streame (Eks. 17:1-7).
De hoarns op de holle fan Mozes lykas by it byld fan Michelangelo binne in gefolch fan in ferkearde oersetting yn de Fulgata fan de Bibeltekst yn Exodus 34:29. Doe't Mozes de Hoareb delgyng, seagen de Israeliten dat it antlit fan Mozes glinsterde en hja doarsten ynearsten Mozes net te naderjen. It Hebriuwske wurd foar lochtstralen koe op twa wizen oerset wurde en by de oersetting waard it ferkearde wurd keazen. Sa waard de tekst "mei stralen om syn holle" eartiids "mei hoarns op syn holle" (cornuta esset facies sua). Somtiden sjocht men yn foarstellingen fan de profeet op it plak fan de hoarns ek lytse ljochtstralen.
Harmony Wonder
Harmony Wonder, echte namme ûnbekend (Miami, 8 juny 1999), is in Amerikaansk neakenmodel en pornografysk aktrise, dy't ek wol gebrûk makke hat fan 'e artystenammen Harmony Wonders en Harmony Winters. Hja sette yn 2018 útein mei in wurkpaad yn 'e Amerikaanske pornoyndustry en spile sûnt yn frijwat films.
Libben en karriêre
Harmony Wonder waard yn 1999 berne yn Miami, yn 'e Amerikaanske steat Floarida. Yn 2018, doe't se 19 jier wie, makke se har debút yn in pornografyske film. Neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) hie se ein 2019 yn likernôch 90 films spile.
Dêrby wurke Wonder mei yn produksjes fan sokke foaroansteande labels as Penthouse, Wicked Pictures, Digital Sin, Zero Tolerance, Evil Angel, New Sensations, Hustler Video en Digital Playground. Fierders wie se ek wol aktyf foar minder bekende studio's, lykas Mile High Media en Girlfriends Films. En teffens wie se in protte yn 't spier foar pornowebsiden op it ynternet, wêrûnder BangBros, Reality Kings, Brazzers en Naughty America.
Under har karriêre hat Wonder gearwurke mei kollega-aktrises as Bridgette B, en mei manlike tsjinspilers as James Deen, Tommy Gunn, Sean Lawless, Logan Long, J. Mac, Ramon Nomar en Prince Yahshua.
Lichemsskaaimerken
Harmony Wonder is blank, mei brune eagen en brún hier. Neffens har offisjele opjefte is se 1.60 m lang, mei in gewicht fan 48 kg, en in natuerlike cupmaat 32C. Se hat gjin tatoeaazjes, mar njonken de wenstige gatsjes troch de earlellen hat se ek in piercing troch it tuskenskud fan har noas.
Foarstêd
In foarstêd is in grutte wenkearn dy't tsjin 'e râne fan in gruttere stêd oan leit en ta de stêdekloft fan dy gruttere stêd rekkene wurdt. It ferskil mei in bûtenwyk is dat in bûtenwyk bestjoerlik diel útmakket fan 'e gruttere stêd, wylst in foarstêd bestjoerlik selsstannich is. It ferstedske gebiet fan 'e sintrale stêd en dat fan 'e foarstêd rint lykwols yninoar oer; de grins is meastal histoarysk en fielt foar moderne bewenners fan it gebiet faak keunstmjittich oan. Yn 'e Feriene Steaten wurdt mei dêrom meastal gjin ûnderskie makke tusken foarstêden en bûtenwiken, en wurde allebeide oantsjut as suburbs, dat letterlik "hast-stêden" of "minder-as-stêden" betsjut.
It kin ek wêze dat in lytser plak geografysk hielendal of frijwol hielendal ynsletten wurdt troch it grûngebiet fan in gruttere stêd, sa't bgl. it gefal is mei it ferneamde Beverly Hills, dat tegearre mei de oanswettende stêd West Hollywood hielendal omjûn wurdt troch wiken fan Los Angeles. Ek yn sokke gefallen sprekt men fan foarstêden, hoewol't it efterlizzende idee fan 'foar' en 'efter' dan net mear opgiet. It begryp 'satellytstêd' kin in oantsjutting foar in foarstêd wêze, mar meastal wurdt dêrmei ferwiisd nei planearre, apart leine stedsdielen, lykas Amsterdam-Súdeast (de 'Bylmermar') by Amsterdam of Kammingabuorren by Ljouwert.
Héctor Elizondo
Héctor Elizondo (New York, 22 desimber 1936) is in Amerikaansk akteur fan mingd Baskysk, Kanarysk en Portorikaansk etnysk komôf. De measte lju sille him kenne as de folle pleage mar lykwols behelpsume hotelmanager yn 'e romantyske film Pretty Woman. Dêrnjonken is er it bekendst wurden troch syn optredens yn 'e tillefyzjesearjes Chicago Hope (dêr't er in Emmy Award foar wûn), en Last Man Standing.
Jonkheid en oplieding
As opslûpen jonge wie Elizondo goed yn sport en song er jierrenlang yn in jongeskoar. Nei't er yn 1954 de middelbere skoalle ôfmakke hie, liet er him ynskriuwe oan it Stedskolleezje fan New York, mei de bedoeling om skiednislearaar te wurden. Doe't ûnder syn earste jier dêre syn faam swier rekke, joech er lykwols syn stúdzje deroan om in foltiids baan te sykjen sadat er trouwe en syn gesin ûnderhâlde koe.
Karriêre
Fan 1962 oant 1963 folge Elizondo in dûnsoplieding, wêrnei't er úteinsette mei in nije karriêre as toaniel- en musicalakteur. Syn earste grutte súkses boekte er yn 1971, mei de rol fan God (yn 'e momkape fan in Portorikaanske badhûsassistint) yn it stik Steambath. Foar dat optreden wûn er in Obie Award. Yn 'e measte stikken fertolke er in ûnderstypjende rol, as de freon of meistanner fan 'e haadpersoan.
Syn earste filmrol hie Elizondo yn 1963, yn The Fat Black Pussycat, en syn earste tillefyzjerol folge yn 1967, yn 'e searje The Edge of Night. Yn 1975 en 1976 hied er foar it earst in fêste rol op 'e tillefyzje, as de Portorikaanske widner Abraham Rodriguez yn 'e rige Popi. Hoewol't dêrfan mar alve ôfleverings makke waarden, wie it ien fan 'e earste Amerikaanske tillefyzjesearjes wêryn't in Latino in fêst lid fan 'e cast wie. In oare tillefyzjerige dêr't Elizondo in fêste rol yn hie, wie Foley Square (1985-1986).
Oare bekende films wêryn't er spile, wiene bygelyks it romantyske komeedzjedrama Frankie and Johnny (1991), mei Michelle Pfeiffer en Al Pacino, de aksjekomeedzje Beverly Hills Cop III (1994), mei Eddie Murphy, en de komeedzjefilm Runaway Bride, op 'e nij mei Julia Roberts en Richard Gere. Elizondo makke der ek wat in gewoante fan om cameo's te dwaan, lykas yn Overboard (1987), mei Kurt Russell en Goldie Hawn.
As tillefyzje-akteur hie Elizondo gastrollen yn fiif desennia oan Amerikaanske searjes, wêrûnder de komeedzjesearjes All in the Family en Murphy Brown, de plysjesearjes Kojak, Baretta, Columbo, Hill Street Blues, Night Heat en Without a Trace, it rjochtbankdrama Matlock, de politike dramasearje The West Wing en de sikehûssearje Grey's Anatomy.
Fan 1994 oant 2000 hie Elizondo ien fan syn bekendste rollen yn 'e sikehûsrige Chicago Hope, as dokter Phillip Watters. Dêrfoar wûn er yn 1997 in Emmy Award (de wichtichste Amerikaanske tillefyzjepriis). Deselde rol spile er yn 1998 ek yn in crossover nei in ôflevering fan 'e fantasysearje Early Edition. Yn 2011 waard Elizondo cast yn 'e rol fan 'e eksintrike Baskyske survivalwinkeleigner Ed Alzate, de baas en freon fan it personaazje fan Tim Allen, yn 'e komeedzjesearje Last Man Standing, dy't njoggen seizoenen rûn, oant yn maaie 2021.
Boban Babunski
(5 maaie 1968) is in eardere Masedoanysk fuotballer. Earder spile foar Vardar Skopje, CSKA Sofia, Lleida, Gamba Osaka, AEK Atenas, Logroñés, Sint-Truidense, Chemnitz en Rabotnički.
Janko Krist
Janko Krist (1985) is in Fryske film- en telefyzjemakker.
Krist studearre fan 2000 oant 2004 oan de NHL Hegeskoalle yn Ljouwert. Troch in staazje kaam hy by Omrop Fryslân telâne. Efter de skermen fan it programma Spegels seach hy dat minsken mei passy en hert foar de saak programma’s makken. Syn earste opdracht wie om in fraachpetear mei in Fryske band te hâlden. Neidat er noch in skoft as ‘runner’ foar Dankert & Dankert wurke hie en hy akteurs, catering en apparatuer ophelje en fuortbringe moast, waard hy frege om it telefyzjeprogramma Hea! te meitsjen. Fan 2005 oant 2015 soe hy by Omrop Fryslân dat programma meitsje.