cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Elisabeth fan Schönau
Elisabeth fan Schönau (* 1129 Bingen (?); † 18 juny 1164 yn it kleaster fan Schönau) wie in benediktynske non en wurdt tsjintwurdich as hillige fereare. Elisabeth wurdt faak ôfbylde as in benediktynske non mei in boek yn har hân.
Skiednis
Elisabeth waard troch har heit en mem yn de âldens fan 12 jier oan de nonnen fan it dûbelkleaster Schönau tabetroud. It kleaster leit oan de râne fan it plakje Strüth yn it Dútske Taunusberchte (Rhein-Lahn-Kreis). Dêr naam hja yn 1147 op har 18e de sluier oan. Har asketyske libben feroarsake yn de jierren 1147-1152 jimmeroan wer sykte, eangstoanfallen en mismoedigens. Yn brieven warskôge har freondinne Hildegard fan Bingen har om it wat minder nau te nimmen. Yn de midsiuwen wie Elisabeth bekender as Hildegard fan Bingen.
Mei Pinkster 1152 hie se slim te lijen fan in grutte depresje; hja wegerde al it iten. Yn dy tiid behearsken eangst foar sûnde en twifel yn it leauwen de tinzen fan Elisabeth. Nei in krisis fan tsien dagen folge doe in rige fan fisionêre ekstases. Yn ien fan de fisioenen joech de jongfaam Marije treast oan Elisabeth.
Yn 1155 (of 1156) foege Elisabeth's broer Eckbert him yn it manljusdiel fan it dûbelkleaster fan Schönau. Elisabeth joech har del ûnder de lieding fan har biologyske broer, dy't har fisioenen yn it Latynsk opskreau. It wie yn dy tiid dat Elisabeth's fisioenen op it hichtepunt wiene. De wurken Liber viarum Dei (Boek fan Gods Wegen) en twa oare geskriften De resurrectione beatea Mariae Virginis (Oer de opstanning fan de sillige Jongfaam Marije) en Liber revelationum de sacro exercitu virginum Coloniensium (Boek oer de iepenbiering fan it hillige Selskip fan de Jongfammen fan Keulen) binne ûntstien yn de jierren 1156-1159.
Elisabeth fan Schönau ferstoar noch mar 36 jier âld op 18 juny yn it kleaster Schönau en waard begroeven yn de kleastertsjerke.
Ferearing as hillige
De minsken wiene djip ûnder de yndruk fan de dea fan Elisabeth en al gau waard hja troch de befolking as in hillige fereare. Tusken 1420 en 1430 waard har omskot te rêste lein yn in spesjaal foar dat doel oan de kleastertsjerke boude kapel, de Elisabethkapel. Yn de Tritichjierrige Oarloch foelen Sweedske en Hessyske troepen it kleaster oan, dat doe allinnich noch troch muontsen bewenne waard. De muontsen waarden ferdreaun wylst it kleaster plondere waard. It grêf fan de hillige waard iepenbrutsen en har omskot skeind; allinnich de plasse fan de non koe noch rêden wurde. Op it rjochter sydalter fan de tsjerke wurdt dat relyk yn in reliquarium bewarre. De foar de hillige boude kapel waard by de grutte brân fan 1723 ferwoastge en letter net wer opboud.
Elisabeth fan Schönau waard yn 1584 as hillige yn it Martyrologium Romanum ynskreaun. Har feestdei is 19 juny. De lokale parochy fiert alle jierren op de snein nei de 18e juny it tradisjonele Elisabeth-feest.
Peloponnesos
De Peloponnesos (Gryksk: Πελοπόννησος, Pelopónnēsos of Pelopónnīsos) is in grut skiereilân en in tradisjonele regio yn it suden fan Grikelân. Dit gebiet sit inkeld troch de smelle Lâningte fan Korinte, yn it noardeasten, fêst oan 'e rest fan it Grykske fêstelân, en wurdt dêr fierders fan skaat troch de Golf fan Korinte. Under de Osmaanske hearskippij stie it skiereilân fan 'e Midsiuwen ôf bekend as de Moreä (Gryksk: Μωρέας, Moréas), in namme dy't it yn it aldendeiske spraakgebrûk yn Grikelân noch altyd wjerklang hat (Nijgryksk: Μωριάς, Moriás). Yn 2011 hie de Peloponnesos in befolking fan 1,1 miljoen ynwenners. De de facto haadstêd en teffens de grutste stêd is Patras, oan 'e noardkust.
Geografy
De Peloponnesos is in skiereilân dat in oerflak fan 21.549,6 km² beslacht en it súdlikste diel fan it fêstelân fan Grikelân foarmet. It wurdt oan hast alle kanten omjûn troch see: yn it westen troch de Ioanyske See, yn it súdwesten en suden troch de iepen Middellânske See, yn it súdeasten troch de Kretinzyske See, yn it easten troch de Egeyske See en yn it noardeasten troch de Saroanyske Golf. Yn it noarden wurdt it fan 'e rest fan it Grykske fêstelân skaat troch de langwerpige en smelle Golf fan Korinte, dy't fan 'e Ioanyske See út djip yn 'e westkust fan Grikelân weisnijt. Yn it uterste noardeasten foarmet de Lâningte fan Korinte in smelle lânbrêge mei de rest fan it fêstelân. Sûnt dêr yn 1893 it Kanaal fan Korinte trochhinne groeven is, kin de Peloponnesos yn prinsipe as in eilân beskôge wurde, al wurdt dat frijwol nea dien. Yn 2004 waard by Patras, oan 'e westlike útein fan 'e Golf fan Korinte, de Rio-Antirriobrêge iepene, dy't Rio, in foarstêd fan Patras, ferbynt mei it plak Antirrio, oan 'e noardkust fan 'e Golf fan Korinte.
De kusten fan 'e Peloponnesos binne ynsnien troch ferskate baaien, mei as gefolch dat it grutte skiereilân oan 'e súdkant trije lytsere, rjocht omleech stykjende skiereilannen hat, fan west nei east it Messeensk Skiereilân, Many en Kaap Maleä (of Epidauros Limera). Yn it noardeasten hat de Peloponnesos noch in fjirde, nei it súdeasten ta útstykjend skiereilân, it Argolidysk Skiereilân. It Messeensk Skiereilân wurdt fan Many skaat troch de Messeenske Golf, en tusken Many en Kaap Maleä leit de Lakoanyske Golf. It Argolidysk Skiereilân wurdt fan 'e eastkust fan 'e Peloponnesos skaat troch de Argolidyske Golf. Fierders leit oan 'e noardkust, by Patras de Golf fan Patras, dy't ûnderdiel útmakket fan 'e gruttere Golf fan Korinte, wylst yn 'e westkust fan 'e Peloponnesos in mânske healrûne dûk sit dy't de Golf fan Kiparissia hjit.
Der lizze ferskate eilannen foar de kust fan 'e Peloponnesos: de Argo-Saroanyske Eilannen yn it easten en noardeasten, en de Ioanyske Eilannen yn it westen en noardwesten. It grutte eilân Kythira leit yn it súdeasten ûnder it Kaap Maleä-skiereilân, dêr't it fan skaat wurdt troch de smelle Strjitte fan Elafonisos. Dy seestrjitte is ferneamd nei it eilantsje Elafonisos, dat noch tichter ûnder de kust fan Kaap Maleä leit. Oarspronklik makke dat diel út fan it fêstelân fan 'e Peloponnesos, oant it dêr by in grutte ierdbeving yn 365 fan losbriek.
Aldamtmar
280px|thumb|De Aldamtmar mei Wynskoat en Blauwestêd De Aldamtmar, Nederlânsk: Oldambtmeer, is in keunstmjittich mar yn it Aldamt yn de provinsje Grinslân. De mar waard yn 2005 oanlein yn it ramt fan it projekt Blauwestêd op it plak dêr't eartiids de Huningamar lei.
Peloponnesos
Geografy
It binnenlân fan 'e Peloponnesos is bercheftich en op plakken tige rûch en ûnherberchsum. De Taygetus, yn it Taygetusberchtme yn it súdlike part fan it skiereilân, is mei 2.407 m de heechste berch fan 'e Peloponnesos. Oare hege bergen binne de Kyllini (2.376 m) yn it noardeasten, de Aroania (2.355 m) yn it noarden en de Erymanthos (2.224 m) en de Panachaikon (1.926 m) yn it noardeasten. It hiele skiereilân leit op in tektoanyske brekline en is kwetsber foar ierdbevings. De langste rivier is de Alfeios, dy't yn it westlike part fan 'e Peloponnesos streamt.
Aldamtmar
Mei in folume fan 14 miljoen m³ en in oerflak fan 800 bunder is de Aldamtmar nei de Lauwersmar de grutste mar fan Grinslân. It is op syn minst 1,3 meter djip en dat makket de mar gaadlik foar sylboaten en lytsere motorjachten. Der binne twa jachthavens oan de mar: Reiderhaven en Jachthaven Midwolda.
Philadelphia
Philadelphia, yn 'e sprektaal gauris ôfkoarte ta Philly, is de grutste stêd fan 'e Amerikaanske steat Pennsylvania en de op ien nei grutste stêd (nei New York) oan 'e eastkust fan 'e Feriene Steaten. Op 'e list fan 'e grutste stêden fan it hiele lân beset Philadelphia it fyfde plak, mei in befolking dy't neffens in rûzing út 2012 goed oardel miljoen bedraacht. As stêdekloft, mei alle omlizzende plakken en foarstêden meirekkene, stiget dat oantal sels ta krapoan 6 miljoen. Philadelphia stiet ek wol bekend ûnder de bynamme The City of Brotherly Love ("De Stêd fan 'e Bruorreleafde"), wat de letterlike betsjutting is fan it Grykske wurd Φιλαδέλφεια, filadelfia.
Aldamtmar
800px|thumb|center| De Aldamtmar mei Blauwestêd
Philadelphia
Geografy
Philadelphia leit yn it noardeasten fan 'e Feriene Steaten, op it plak dêr't de rivieren de Delaware en de Schuylkill gearstreame. It is it ekonomysk sintrum foar de Delaware-delling, en leit op likernôch 3 m boppe seenivo. It heechste punt fan 'e stêd is Chestnut Hill, op 136 m boppe seenivo.
Skiednis
Philadelphia waard yn 1682 stifte troch William Penn, om as haadplak te tsjinjen fan 'e koloanje Pennsylvania. Yn 1701 krige it de status fan stêd, en tsjin 'e 1750-er jierren wie it Boston foarbystribbe as de grutste stêd en de drokste haven fan alle Amerikaanske koloanjes, wylst it yn it hiele Britske Ryk inkeld Londen noch foar him hoegde te duldzjen.
Under de Amerikaanske Revolúsje en de dêropfolgjende Amerikaanske Unôfhinklikheidsoarloch spile Philadelphia in krúsjale rol as it plak dêr't de saneamde Founding Fathers fan 'e Feriene Steaten gearkamen, en dêr't hja yn 1776 de Amerikaanske Unôfhinklikheidsferklearring en yn 1787 de Amerikaanske Grûnwet tekenen. Sadwaande wurdt de stêd ek wol The Birthplace of America ("It Berteplak fan Amearika") neamd. Philadelphia wie fierders ûnder de Unôfhinklikheidsoarloch mei New York en Baltimore ien fan 'e regearingssitten fan 'e Feriene Steaten, en tusken 1790 en 1800 tsjinne it as haadstêd wylst Washington, D.C. noch yn oanbou wie.
Yn 'e njoggentjinde iuw ûntjoech Philadelphia him ta in sintrum fan yndustry en in knooppunt fan it Amerikaanske spoar. Syn groei hie it yn dy tiid benammentlik te tankjen oan 'e ynfluks fan ymmigranten út Jeropa. Nei de Amerikaanske Boargeroarloch en de ôfskaffing fan 'e slavernij foarme Philadelphia oan 'e ein fan 'e njoggentjinde en fral yn it begjin fan 'e tweintichste iuw ien fan 'e wichtichste bestimmings fan 'e Afro-Amerikaanske Folksferhuzing út it Suden wei. Op it hichtepunt, om 1950 hinne, hie de stêd mear as twa miljoen ynwenners, mar sûnt de jierren sechstich is dat tal wer ôfnommen.
It besjen wurdich
Hjerstmis wurdt yn Philadelphia it Filmfestival fan Philadelphia holden.
Demografy
Neffens gegevens fan 'e folkstelling fan 2010 wie doe fan 'e befolking fan Philadelphia 12,1% âlder as 65 jier en 22,5% jonger as 18 jier. Fierders bestie 43,2% fan 'e húshâldings út ien persoan. Wat de etnyske opbou fan 'e befolking oangiet, dy wie yn 2010 sa: 43,4% swarten; 28,7% blanken; 12,3% Latino's; 6,3% Aziaten; 0,5% Yndianen; 8,8% oaren of fan mingd etnysk komôf.
Klimaat
Philadelphia hat in fochtich subtropysk klimaat, mei hjitte, neare simmers, kâlde winters en mylde oergongsjiertiden. Yn july, de waarmste moanne, is de trochsneed temperatuer oerdeis 30,6 °C, en yn jannewaris, de kâldste moanne, is dat 4,6 °C. Rekôrtemperatueren wiene 41 °C op 7 augustus 1918 en –24 °C op 9 febrewaris 1934. Philadelphia kriget jiers trochinoar 1.053,8 mm delslach, mei dêrûnder oer it hiele winterhealjier ferdield 57,9 sm snie.
Peloponnesos
Geografy
Al sûnt de Aldheid bestiet de Peloponnesos út sân lânstreken: Achaia yn it noarden, Korintia yn it noardeasten, Argolis yn it easten, Arkaadje yn 'e midden, Lakoanje yn it súdeasten, Messeenje yn it súdwesten en Elis yn it westen. De grutste stêd en de facto de haadstêd fan it skiereilân, mei 215.000 ynwenners yn 2011, is Patras, dat yn it noarden oan 'e Golf fan Korinte leit. De op ien nei grutste stêd, mei 85.000 ynwenners, is Kalamata, dat yn it suden oan 'e kust fan 'e Messeenske Golf leit. De bekendste stêd op it hiele skiereilân is sûnder mis Sparta (23.000 ynwenners), dat yn 'e Aldheid sa'n wichtige rol spile. Bestjoerlik falt de Peloponnesos tsjintwurdich foar it grutste part ûnder trije ferskillende regio's fan Grikelân. It meastepart foarmet de Peloponnesos (regio), mar ferskate dielen hearre ta de regio's West-Grikelân en Attika.
Aldheid
De Peloponnesos wurdt al sûnt oerâlde tiden bewenne. De namme tanket it skiereilân oan in folksferhaal út 'e Grykske mytology oer de held Pelops, dy't it hiele gebiet ferovere hawwe soe. 'Peloponnesos' betsjut nammentlik: "Eilân fan Pelops". Yn 'e Brûnstiid waard de Peloponnesos dominearre troch de Myseenske beskaving, de earste grutte kultuer fan it Grykske fêstelân. It sintrum fan dy beskaving wie de stêd Mysene, yn it noardeasten fan it skiereilân. Oan 'e ein fan it twadde milennium f.Kr. stoarte de Myseenske kultuer lykwols hommels yn. De folgjende snuorje, dy't bekendstiet ûnder de namme fan 'e Tsjustere Iuwen of de Grykske Midsiuwen, wurdt karakterisearre troch in ûntbrekken fan skreaune boarnen.
Yn 776 f.Kr. waarden de Olympyske Spullen foar it earst holden yn Olympia, yn 'e westlike Peloponnesos. Dat markearre it begjin fan 'e klassike perioade fan 'e Grykske Aldheid. Yn dy tiid wie de Peloponnesos it hert fan it âlde Grikelân, dêr't wichtige stêdsteaten fêstige wiene, lykas Sparta, Korinte, Argos en Megalopolis. Ek wie it it thúslân fan 'e Peloponnezysk Bûn. Troepen dy't ôfkomstich wiene fan it skiereilân fochten yn 'e Perzyske Oarloggen, lykas yn 'e ferneamde Slach by Thermopylae yn 480 f.Kr. Boppedat waard yn it gebiet tusken 431 en 404 f.Kr. de Peloponnezyske Oarloch útfochten tusken Sparta en Atene om 'e hegemony ûnder de Grykske stêdsteaten.
Yn 'e fjirde iuw f.Kr. joech de hiele Peloponnesos, útsein Sparta, him by de fjildtocht fan Aleksander de Grutte tsjin it Perzyske Ryk. Yn 146 f.Kr. waard it gebiet ûnder de foet rûn troch de Romeinen. Dêrby waard Korinte ferwuostge en de befolking fan dy stêd ôfslachte. Neitiid kaam de Peloponnesos as ûnderdiel fan 'e provinsje Achaia earst by de Romeinske Republyk en letter by it Romeinske Ryk te hearren. It skiereilân behold yn dy tiid syn wolfeart, mar ferlear syn foaroansteande status en sakke ôf ta in ûnbetsjuttende úthoeke.
Midsiuwen
Nei de opdieling fan it Romeinske Ryk yn 395 kaam de Peloponnesos by it Eastromeinske of Byzantynske Ryk te hearren. De ferwuostging dy't de Goaten ûnder Alarik yn 396 en 397 op it skiereilân oanrjochten, late ta de bou fan 'e Hexamilion of Seismylsmuorre, dwers oer de Lâningte fan Korinte. Yn 'e sechsde iuw rekke de ekonomy fan 'e Peloponnesos yn 'e nederklits troch in kombinaasje fan útbraken fan 'e pest, it foarkommen fan ferskate ierdbevings, ynfallen fan 'e Slaven en it ynstoarten fan hannel mei oare regio's.
Yn 'e sânde en achtste iuw besetten de Slaven it meastepart fan it skiereilân, en fûn der frijwat kolonisaasje plak, hoewol net sa grutskalich as foarhinne tocht waard. Oan beskate dielen fan it skiereilân, yn 't bysûnder Many yn it suden en Tsakoanje oan 'e eastkust, gie de Slavyske ynvaazje alhiel foarby. Al dy Slaven op 'e Peloponnesos waarden nei ferrin fan tiid assimilearre troch de etnysk Grykske befolking, en tsjin 'e njoggende iuw wie it hiele skiereilân kultureel wer Gryksk. Los fan 'e Slavyske ynfallen hiene de kustgebieten fan 'e Peloponnesos yn dyselde snuorje hiel wat te stellen mei oanfallen fan Arabyske seerôvers, benammen nei't dy yn 'e 820-er jierren in eigen emiraat op Kreta stifte hiene. Doe't dat eilân yn 961 troch it Byzantynske Ryk werovere waard, ûntstie op 'e Peloponnesos in nije snuorje fan woltier.
Nei't de Fjirde Krústocht him yn 1204 tsjin it Byzantynske Ryk keard hie en Konstantinopel yn 1205 troch de krúsfarders plondere wie, marsjearren Willem fan Champlitte en Godfryd I fan Villehardouin mei har mannen nei it suden ta en feroveren de Peloponnesos, dêr't se it Prinsdom Achaia stiften, yn namme in fazalsteat fan it Latynske Ryk fan Konstantinopel. Underwilens besette de Republyk Feneesje in stikmannich strategyske havenstêden op 'e Peloponnesos, wêrûnder Pylos (Italjaansk: Navarino) en Koroni (Coron), dy't se neitiid wisten te behâlden oant yn 'e fyftjinde iuw.
De hegemony fan 'e 'Franken', sa't de krúsfarders yn 'e Oriïnt neamd waarden, krige in flinke knoei doe't Willem II fan Villehardouin yn 1259 yn 'e Slach by Pelagonia ferslein waard troch it weroprjochte Byzantynske Ryk. Dêrnei waard de Peloponnesos stapke foar stapke troch de Byzantinen bemastere, oant de werovering omtrint 1430 kompleet wie. Underwilens wie yn 1349 op it skiereilân it Despotaat fan de Moreä stifte, dat in semy-autonoom diel fan it Byzantynske Ryk wie. Yn dyselde snuorje fûn ek de fêstiging fan 'e Arvaniten, in Albaneeske folksgroep, yn sintraal Grikelân en op 'e Peloponnesos plak. De Arvaniten lieten har net sa maklik assimilearje as de Slaven, en binne foar in diel hjoed de dei noch te ûnderskieden as in aparte etnyske groep.
Yn 1358 begûnen de Osmaanske Turken foar it earst oanfallen op 'e Peloponnesos út te fieren. Yn 1387 makke de krigele Evrenos Bey fan 'e tsjinstellings tusken de Franken en de Byzantinen gebrûk om in plondertocht dwers oer it skiereilân te hâlden. Neitiid twong er sawol de Byzantynske despoaten as de oerbleaune Frankyske hearskers om skatting te beteljen en de Osmaanske soevereiniteit te erkennen. Dy sitewaasje duorre oant de nederlaach fan 'e Osmanen yn 'e Slach by Ankara, yn 1402, wêrnei't de Osmaanske ynfloed foarearst belune.
Fan 1423 ôf fûnen der op 'e nij Osmaanske ynfallen op 'e Peloponnesos plak, diskear ûnder lieding fan Turahan Bey. Yn 1446 wisten Osmanen ûnder sultan Moerad II op de Lâningte fan Korinte troch de weropboude Hexamilion te brekken, wêrnei't de despoaten fan 'e Moreä fannijs de Osmaanske soevereiniteit erkenne moasten. Nei harren besetting fan it Hartochdom Atene (1456) krigen de Osmanen de Peloponnesos yn 1458 foar in trêdepart yn 'e hannen, en yn 1460 dweilde sultan Mehmed II de lêste restanten fan it Despotaat fan 'e Moreä op. It lêste Byzantynske bolwurk, it Kastiel fan Salmeniko, hold it ûnder Graitzas Palaiologos út oan july 1461.
Osmaanske en Fenesiaanske oerhearsking
Dêrnei ûntkamen inkeld noch de Fenesiaanske fêstings Methoni (Modon), Koroni (Coron), Pylos (Navarino), Monemvasia, Argos en Nafplion oan 'e Osmaanske oerhearsking. Mar dy waarden letter ferovere yn in rige Osmaansk-Fenesiaanske Oarloggen. Yn 'e Earste Osmaansk-Fenesiaanske Oarloch (1463-1479) gie Pylos foar Feneesje ferlern, wylst Methoni en Koroni yn ûnder de Twadde Osmaansk-Fenesiaanske Oarloch (1499-1503) yn Osmaanske hannen foelen. Yn 1532 waarden Koroni en Patras ferovere troch in krústocht ûnder lieding fan 'e Genueeske admiraal Andrea Doria, mar dat lokke de Tredde Osmaansk-Fenesiaanske Oarloch (1537-1540), wêryn't ek de lêste Fenesiaanske besittings op 'e Peloponnezyske kust ferlern giene.
Under de Moreaanske Oarloch of de Sechsde Osmaansk-Fenesiaanske Oarloch (1684-1699) besetten de Fenesianen yn 1687 it hiele skiereilân, in sitewaasje dy't se yn 1699 by de Frede fan Karlowitz wisten te konsolidearjen. Se rjochten op 'e Peloponnesos it Keninkryk fan de Moreä op, dat in autonoom diel fan 'e Republyk Feneesje wie. It roomske Fenesiaanske bewâld wie ûnder de Eastersk-otterdokse Grykske befolking lykwols sa ympopulêr, dat de Turkske werovering fan 'e Peloponnesos yn 1715 ûnder de Sânde Osmaansk-Fenesiaanske Oarloch of de Twadde Moreaanske Oarloch (1714-1718) troch de measte ynwenners as in befrijing ûnderfûn waard. By de Frede fan Passarowitz, fan 1718, joech Feneesje foargoed syn besittings op it Grykske fêstelân op.
Moderne tiid
Nei 1715 waard de Peloponnesos de kearn fan 'e nije Eyalet Moreä. Yn 1770 stiene de Peloponnezyske kristenen tsjin 'e Osmanen op by de saneamde Orlov-opstân, dy't stipe waard troch it Keizerryk Ruslân, mar dy rebûlje waard mei in protte bloedferjitten troch de Osmanen de kop yndrukt. Oan it begjin fan 'e njoggentjinde iuw ûntstie de Moderne Grykske Ferljochting troch de ynfloed fan 'e ideälen fan 'e Frânske Revolúsje. Dêrmei waard de grûnslach lein foar de Grykske Unôfhinklikheidsoarloch, dy't op 23 maart 1821 útbriek doe't Grykske rebellen de stêd Kalamata, yn it suden fan 'e Peloponnesos, besetten. Binnen in pear moannen wisten de rebellen it grutste diel fan it skiereilân te befrijen, útsein in pear fêstings oan 'e kust en it Osmaanske garnizoensplak Tripolitsa. De striid wie ferheftich en gie mank mei oarlochsmisdieden oan beide kanten. Uteinlik waard de hiele islamityske befolking útmoarde of fan it skiereilân ferjage.
De Fal fan Tripolitsa, yn septimber 1821, wie lykwols in kearpunt. Underlinge skelen mank de opstannelingen boazen yn 1824 oan ta in iepen boargeroarloch, dy't Ibrahim Pasja, de Osmaanske ûnderkening fan Egypte, yn 1825 de kâns joech om syn troepen op 'e Peloponnezyske kust lânje te litten. Yn 'e fûleindige striid tusken de Griken en de Egyptners waard in grut diel fan it skiereilân ferwuostge. Foar in diel fanwegen de slachtingen dy't Ibrahim Pasja ûnder de kristlike boargerbefolking oanrjochte, besleaten it Feriene Keninkryk, Frankryk en Ruslân oan 'e kant fan 'e Griken yn it konflikt te ynterveniëarjen. Yn 1827 waard sadwaande de Osmaansk-Egyptyske float yn 'e Slach by Navarino, foar de kust fan 'e stêd Pylos, ferslein troch de alliëarde Britske, Frânske en Russyske marine. Doe't dêrnei by de Moreä-ekspedysje fan 1828 de Osmaanske en Egyptyske troepen fan 'e Peloponnesos ferdreaun waarden troch in Frânsk ekspedysjeleger, waard Nafplion, op it Argolidysk Skiereilân, de earste haadstêd fan it ûnôfhinklike Grikelân.
Yn 'e njoggentjinde en tweintichste iuw rekke de Peloponnesos sterk ferearmoede en ekonomysk isolearre. In oansjenlik diel fan 'e befolking ferfear nei de stêden yn oare dielen fan Grikelân, yn 't bysûnder nei Atene. Dêrnjonken wie der fan 'e ein fan 'e njoggentjinde iuw oant de midden fan 'e tweintichste iuw ek in grutte emigraasjeweach nei de Feriene Steaten en Austraalje. It skiereilân wie op 'e nij in slachfjild ûnder de Twadde Wrâldoarloch (1941-1945) en de Grykske Boargeroarloch (1946-1949), en yn dy konflikten fûnen der guon fan 'e slimste oarlochsmisdieden plak út 'e skiednis fan Grikelân. De libbensomstannichheden op 'e Peloponnesos waarden dramatysk ferbettere nei't Grikelân yn 1981 lid wurden wie fan 'e Jeropeeske Mienskip. Ein augustus 2007 waarden grutte dielen fan 'e Peloponnesos troffen troch boskbrannen, dy't slimme skea oanrjochten en 77 deaden easken.
Demografy
Neffens gegevens út 2011 hie de Peloponnesos doe in befolking fan 1.100.071 minsken. De befolkingstichtens bedroech dêrmei 51 minsken de km². Etnysk sjoen bestiet de mearderheid fan 'e Peloponnezyske befolking út Griken, mei in oansjenlike minderheid fan Arvaniten (Albanezen). De measte ynwenners sprekke Gryksk, mar de Arvaniten hawwe alteast foar in diel harren eigen taal, it Arvanitysk (in foarm fan Albaneesk) bewarre. Oan 'e eastkust wurdt noch troch in pear hûndert minsken Tsakoanysk sprutsen, in oan it Gryksk besibbe taal dy't troch de Grykske oerheid as in dialekt beskôge wurdt.
It plattelân fan 'e Peloponnesos stiet bekend as ien fan 'e meast tradisjonalistyske en konservative kriten fan Grikelân. Mar nettsjinsteande de relative earmoede fan 'e regio hawwe ynwenners fan 'e Peloponnesos sûnt de Grykske Unôfhinkliheidsoarloch fan 'e 1820-er jierren altyd fierhinne de Grykske polityk behearske. Sa wie de grutte mearderheid fan 'e premiers fan Grikelân ôfkomstich fan it skiereilân, krekt as de machtige famyljes Zaimis, Mavromichalis, Varvitsiotis, Stefanopoulos en Papandreou. Ek de sake-elite fan Grikelân komt foar in grut part fan 'e Peloponnesos, wylst de Manioaten (fan it Many-skiereilân yn it suden fan 'e Peloponnesos) tradisjoneel de Grykske Striidkrêften dominearje. Lju fan 'e Peloponnesos hawwe sadwaande yn Grikelân in reputaasje fan slûchslimmens en politike konneksjes.
Alberto Ascari
Alberto Ascari (Milaan, 13 july 1918 - Monza, 26 maaie 1955) wie ien fan de earste foaroansteande Formule 1-koereurs en in suksesfol Ferrari-koereur. Hy waard wrâldkampioen yn 1952 en 1953. Op 26 maaie 1955, ferstoar hy by it testen fan in Ferrari op it Sirkwy fan Monza ta gefolch fan in ûngelok. De bocht dêr't it barde, hat syn namme krigen: Variante Ascari.
Horne Kirke (gemeente Faaborg-Midtfyn)
De Tsjerke fan Horne (Deensk: Horne Kirke) yn Horne by Faaborg is in tsjerkegebou op it eilân Fún. De tsjerke falt ûnder it bisdom Fún fan de lutherke Folkstsjerke fan Denemark en is de iennige rûne tsjerke op it eilân. Horne leit yn de Deenske gemeente Faaborg-Midtfyn.
Skiednis
Eartiids bestie de tsjerke allinne út de rûne toer fan granytstien, dy't njonken de funksje fan tsjerke ek yn gefal fan kriich de befolking helpe moast by de ferdigening. Yn de fjirtjinde iuw waard de tsjerke mei in oanbou yn eastlike en westlike rjochting yn goatyske styl fergrutte.
De tsjerkeklokken yn de 32,4 hege toer datearje út de jierren 1568 en 1613. De tsjerke stiet net fier fan it slot Hvedholm en tsjinne as patronaatsjerke fan it bûten.
Ynrjochting
De preekstoel yn empirestyl stamt út 1812 en hinget oan ien fan de fjouwer achthoekige pylders fan de rûne tsjerke. Foar de preekstoel oer is tusken de pylders in lôzje foar de bewenners fan it slot Hvedholm. De Deenske skilder Christoffer Wilhelm Eckersberg makke it alterskilderij en stelt Jezus en de lytse bern foar.
Little Traverse Bay Troepen fan Odawa Yndianen
De Little Traverse Bay Troepen fan Odawa Yndianen (Ingelsk: Little Traverse Bay Bands of Odawa Indians; Ottawa: Waganakising Odawa) is in federaal erkende Yndiaanske stamme-organisaasje yn 'e Feriene Steaten, mei in eigen reservaat yn 'e steat Michigan. Dizze stamme bestiet út etnyske Ottawa (om betizing mei de nei dit folk ferneamde haadstêd fan Kanada foar te kommen ek wol stavere as Odawa), en is fêstige oan 'e noardkust fan Neder-Michigan. De Little Traverse Bay Troepen krigen yn 1994 erkenning. It haadkertier is fêstige yn 'e stêd Harbor Springs.
Horne Kirke (gemeente Faaborg-Midtfyn)
Ynrjochting
It romaanske doopfont bleau bewarre en stiet tsjintwurdich by de yngong fan de tsjerke. Fan it hjoeddeiske doopfont wurdt sein dat it makke is troch Bertel Thorvaldsen.
Oare weardefolle saken yn de tsjerke binne in siboarium út 1639 en in tsjelke út 1676. De brûnzen kandelaars stamme út 1640.
Little Traverse Bay Troepen fan Odawa Yndianen
Skiednis
De leden fan 'e Little Traverse Bay Troepen fan Odawa Yndianen binne ôfstammelingen en wetlik erkende politike opfolgers fan 'e Ottawa-troep fan L'Arbre Croche. Fertsjintwurdigers fan dy troep hearden ta de Ottawa en Odjibwe fan Neder-Michigan dy't yn 1836 mei it Amerikaanske regear it Ferdrach fan Washington sleaten, en yn 1855 it Ferdrach fan Detroit. Under de betingsten fan dy ferdraggen, wêrby't de Yndianen sa'n 37% fan it lân ôfstiene dat no de steat Michigan foarmet, krigen de Ottawa fan L'Arbre Croche in eigen Yndianereservaat oan 'e kust fan 'e Little Traversebaai tawiisd, yn noardlik Michigan. Dat besloech 870 km² en omfieme û.m. de hjoeddeistige stêden Harbor Springs en Petoskey.
Yn 'e twadde helte fan 'e njoggentjinde iuw waard it eigen reservaat oan 'e Little Traversebaai lykwols opheft. De grûn waard yn perselen fan 80 acres (88 pûnsmiet) ûnder yndividuële Ottawa-gesinnen ferdield, en wat der doe oerbleau, waard frijjûn foar kolonisaasje troch blanken. Hoewol't de Ottawa fan Michigan it Amerikaanske regear yn 1905 mei súkses foar de rjochter oanklagen foar skeining fan 'e ferdraggen, holp dat harren net om har selsregear werom te winnen. Doe't ûnder it bewâld fan presidint Franklin D. Roosevelt yn 1934 de Wet op de Yndiaanske Reorganisaasje oannommen waard, dy't de Yndianen oanfitere om har tribale bestjoersfoarmen te reorganisearjen, liek der ljocht oan 'e ein fan 'e tunnel te kommen, mar de Ottawa fan Michigan waarden fan dy wet útsletten.
Horne Kirke (gemeente Faaborg-Midtfyn)
Oargel
It oargel boppe it alter is in ynstrumint fan Marcussen & Søn út 1940 mei 22 stimmen.
Mausoleum
Yn de noardwestlike hoeke fan it tsjerkhôf stiet it yn 1825 boude mausoleum. It is in ûntwerp fan de ferneamde arsjitekt Gustav Friedrich Hetsch. Greven fan de lêste fjouwer generaasjes fan it slot Hvedholm fûnen yn it mausoleum harren lêste rêstplak. Oare leden fan it skaai waarden begroeven ûnder it koer fan de tsjerke.
Little Traverse Bay Troepen fan Odawa Yndianen
Skiednis
Yn 1948 waard de Ottawa Feriening fan Noardlik Michigan (NMOA) oprjochte, wêrfan't de Little Traverse Bay Troepen ûnderdiel útmakken. Hja kamen neitiid bekend te stean as 'NMOA-ienheid 1'. Doe't NMOA-ienheid 1 yn 'e 1950-er en 1960-er jierren in rjochtsaak oanspande om 'e âlde fiskerijrjochten werom te winnen dy't de Ottawa fan L'Arbre Croche by de ferdraggen fan 1836 en 1855 tasein wiene, wegeren de Amerikaanske rjochtbanken de organisaasje te erkennen as in Yndiaanske stamme, mei't de NMOA foar de wet in feriening wie.
Nei't it yn 1980 de Grand Traverse Troep fan Ottawa en Tsjippewa Yndianen fan Michigan slagge wie om federale erkenning te krijen, joech dat de NMOA-ienheid 1 nije moed. Der waard besletten ta in nije reorganisaasje, wêrby't yn 1982 in eigen grûnwet opsteld en de namme 'Little Traverse Bay Troepen fan Odawa Yndianen' oannommen waard. Likegoed ûntsei de Amerikaanske federale rjochter de stamme noch altyd syn fiskerijrjochten, mei't in stamme sûnder federale erkenning gjin dielgenoat fan ferdraggen west hawwe koe. As reäksje dêrop begûnen de Little Traverse Bay Troepen doe in wetlike befêstiging fan harren tribale status nei te stribjen. Fan gefolgen krige de stamme op 21 septimber 1994, tagelyk mei de Little River Troep fan Ottawa Yndianen, einlings en te'n lêsten syn federale erkenning werom, doe't presidint Bill Clinton it wetsfoarstel fan 'e Amerikaanske Senaat nû. 1357 ûndertekene en sa ta wet makke. Dêrby waard ek it nije Little Traverse Bay Yndianereservaat oprjochte, dat lykwols folle lytser is as it oarspronklike reservaat.
Op 3 desimber 1998 sleat it steatsregear fan Michigan (yn 'e persoan fan gûverneur John Engler) in oerienkomst mei de Little Traverse Bay Troepen, wêrby't de steat tasei en stean kânsspullen ta op it grûngebiet fan it Little Traverse Bay Reservaat, nettsjinsteande dat dêrop yn 'e rest fan 'e steat in ferbod fan krêft is. Ornaris is it sa dat reservaatlân dochs al net ûnder steatswetjouwing falt, en sokke steatsferbodden op it organisearjen fan kânsspullen dêr net jilde. Mar dat is inkeld sa by reservaten dy't al bestiene doe't yn 1988 de Wet op 'e Regulaasje fan Yndiaanske Kânsspullen oannommen waard. Jongere reservaten, lykas Little Traverse Bay, falle dêr dus net ûnder. Neitiid hawwe de Little Traverse Bay Troepen in eigen kasino, it Victories Casino, op reservaatgrûn sette litten, dat yn 2007 ferfongen waard troch it nijere en gruttere Odawa Casino Resort, yn Petoskey.
Demografy
Neffens gegevens út 2015 hiene de Little Traverse Bay Troepen fan Odawa Yndianen doe goed 4.000 leden. Dat binne etnyske Ottawa (of Odawa), in folk dat fan âlds in Algonkwynske taal sprekt en nau besibbe is oan 'e Odjibwe (Ojibwe of Chippewa), dy't ek yn it gebiet fan 'e Grutte Marren libje. De Ottawa-taal wurdt noch mar troch in lyts tal stamleden as memmetaal sprutsen, en dy hearre frijwol allegear ta de âlderein. De Little Traverse Bay Troepen hawwe dêrom in taalrefitalisearringsprojekt opstarten dat û.m. fergese taalkursussen foar folwoeksenen en in simmerkamp mei taallessen foar bern omfiemet. Fierders kin men Ottawa as byfak studearje oan it North Central Michigan College yn Petoskey en is it in karfak foar middelbere-skoallearlingen oan 'e Harbor Springs High School yn Harbor Springs.
Der binne fjouwer federaal erkende Ottawa-stammen yn 'e Feriene Steaten. Njonken de Little Traverse Bay Troepen binne dat de Grand Traverse Troep fan Ottawa en Tsjippewa Yndianen fan Michigan, de Little River Troep fan Ottawa Yndianen en de Ottawa Stamme fan Oklahoma. Dêropta hawwe de Ottawa ek ferskate stamme-organisaasjes yn Kanada (dy't dêr first nations, "earste naasjes", neamd wurde).
De Little Traverse Bay Troepen fan Odawa Yndianen besteane út ôfstammelingen fan njoggen ûnderskate Ottawa-troepen dy't tradisjoneel yn 'e omkriten fan 'e Little Traversebaai taholden. Dat wiene de Bay Shore-troep, de Beaver Islands-troep, de Burt Lake-troep, de Charlevoix-troep, de Cross Village-troep, de Good Heart- of Middle Village-troep, de Harbor Springs-troep, de North Shore-troep en de Petoskey-troep. De Burt Lake-troep stribbet der ûnder de namme Burt Lake Troep fan Ottawa en Tsjippewa Yndianen nei om los fan 'e Little Traverse Bay Troepen erkend te wurden. De Little Traverse Bay Troepen stelle as betingst oan potinsjele leden dat dy ôfstamje moatte fan 'e leden fan ien fan 'e njoggen neamde Ottawa-troepen en teminsten foar in fjirdepart Yndiaansk bloed hawwe moatte.
Bestjoer
De Little Traverse Bay Troepen hawwe har eigen grûnwetlik regear, dat sûnt 2005 út in útfierende, in wetjaande en in rjochterlike macht bestiet. De wetjaande macht leit by de út njoggen leden besteande stammeried dy't keazen wurdt troch de leden fan 'e stamme by mei regelmjittige tuskenskoften holden ferkiezings. De útfierende macht is yn 'e hannen fan 'e foarsitter, fise-foarsitter en de leden fan ferskate kommisjes dy't troch de foarsitter en fise-foarsitter oansteld wurde. Der bestiet in eigen stammerjochtbank dy't de rjochterlike macht útoefenet. Yn 2015 wie de foarsitter fan 'e Little Traverse Bay Troepen Regina Bentley, wylst it amt fan fise-foarsitter fakant wie.
Yn 2012 naam it regear fan 'e Little Traverse Bay Troepen op oanfraach fan twa leden de ynfiering fan it homohoulik yn omtinken, dat in amendemint oan 'e tribale grûnwet fereaske om 'e tekst "tusken ien man en ien frou" te feroarjen yn in formulearring dy't ek foar in homo-pear of twa lesbiënnes jilde koe. Op 3 maart 2013 stimde de stammerie mei fiif tsjin fjouwer stimmen foàr dat amindemint, en waarden de Little Traverse Bay Troepen de trêde federaal erkende Yndianestamme yn 'e Feriene Steaten dy't it homohoulik ynfierden, nei de Kokiil Yndianestamme út Oregon en de Sukwammisj Stamme út Washington.
Reservaat
De Little Traverse Bay Troepen beskikke oer in eigen reservaat, it Little Traverse Bay Yndianereservaat, dat bestiet sûnt 1994. Dat leit oan 'e noardkust fan Neder-Michigan, en is opmakke út guon fersprate perselen lân yn Charlevoix County en it oangrinzgjende Emmet County. Der binne gjin gegevens beskikber oangeande it oerflak fan it reservaat. De stamme hat syn haadkertier yn 'e stêd Harbor Springs, bûten it eigentlike reservaat. It oarspronklike Little Traverse Bay Reservaat, dat yn 1836 stifte waard, besloech sa'n sa'n 870 km².
Charlotte's Web 2: Wilbur's Great Adventure
Charlotte's Web 2: Wilbur's Great Adventure is in Amerikaanske tekenfilm út 2003. De film is de ferfolch op de film út 1973 Charlotte's Web.
Paul von Hindenburg
thumb|Paul von Hindenburg Paul Ludwig Hans Anton von Beneckendorf und von Hindenburg (Posen, Gruthartochdom Posen, 2 oktober 1847 – Gut Neudeck ûnder Freystadt yn West-Prusen (Regierungsbezirk West-Prusen provinsje East-Prusen), 2 augustus 1934) wie in Prusysk-Dútsk fjildmaarskalk, steatsman, politikus en de twadde rykspresidint fan Dútslân. Yn de Earste Wrâldkriich wie er fan 1916 – 1918 ien fan de oerbefelhawwers fan it Dútske leger. Hy wûn ûnder mear de Slach by Tannenberg yn 1914. As presidint fan Dútslân beneamde er NSDAP-lieder Adolf Hitler ta rykskânselier fan Dútslân yn 1933.
Earste Wrâldkriich
thumb|Generaal-majoar von Hindenburg rûn 1897 mei fiif kommandeurskruzen en de ûnderskieding fan de [[Oarder fan Sint-Mauritius en Sint-Lazarus]] Yn 1914 foelen de Russen East-Prusen oan en Von Hindenburg, dy njonkelytsen al 3 jier mei pensjoen wie en 66 jier âld wie, waard werom frege yn it leger. Hy waard generaal yn it Dútske achtste leger oan it eastfront. Hy wurke gear mei Erich Ludendorff. Fan Alfred von Schlieffen, de ûntjouwer fan it Von Schlieffenplan, learde Von Hindenburg dat ferdigenjen froulik is, mar oanfallen is manlik. Yn de Slach by Tannenberg keas er dan ek foar de oanfal ynstee fan ferdigening. Neffens it Von-Schlieffenplan moast earst it westfront ferslein wurde troch oanfallen, wylst it easten ferdigene wurde moast. Von Hindenburg negearre dus it Von-Schlieffenplan. Hy en Ludendorff buorken goed oan it eastfront en fersloegen de Russen yn de iene nei de oare slach. Om't in soad troepen nei it easten lutsen waarden, kaam it westfront te koart. Der wiene krekt te min difyzjes yn de earste Slach oan de Marne om troch te brekken en de kriich ûntjûch him ta in rinfuorgekriich. Yn 1916 krigen Von Hindenburg en Ludendorff it befel oer alle Dútske striidkrêften. Yn 1918 like it ynearsten goed te gean foar Dútslân. Doe't de Amerikanen de kant fan de Alliëarden keazen, gie it minder. De blokkaden fan de Dútske havens troch de allëarden wurken goed, want der ûntstie in tekoart oan fiedsel en grûnstoffen. It moraal fan de toepen sakke hurd en Von Hindenburg seach yn dat de kriich ferlern wie. Hy en syn kollega Ludendorff bieden harren ûntslach oan.
Ferstjerren
Op 2 augustus 1934 ferstoar Paul von Hindenburg op Gut Neudeck by Freystadt yn West-Prusen (Regierungsbezirk West-Prusen) yn de eardere provinsje East-Prusen. Hy wie dy simmers al slim siik. Doe't Hitler him opsocht neamde er Hitler 'Majesteit' ûnder de tins dat de keizer foar him stie. Neffens famyljeleden koe er nimmen mear werom en wiene syn lêste wurden: 'Myn keizer...myn Dútske heitelân'. Hy wie 86 jier âld. Hy waard mei in grutte plechtichheid te hôf brocht yn it Tannenbergmonumint by Hohenstein. Om tefoaren te kommen dat de stoflike omskotten fan Von Hindenburg en syn frou yn hannen fan it Reade Leger falle soene, waarden hja mei de kruser Emden nei it westen fan Dútslân brocht. Oan 'e ein fan de kriich waarden de stoflike resten troch Amerikaanske troepen fûn yn in sâltmyn yn Tueringen. Yn augustus 1946 waarden hja bysetten yn de Elisabethkirche yn Marburg. It Tannenbergmonumint yn East-Prusen wie ûnderwylst ferneatige troch it Reade Leger.
Nijsgjirrich
De daam dy't it Noardfryske eilân Sylt mei it festelân ferbynt hjit de Von Hindenburgdaam, dy't nei Paul von Hindenburg neamd is.
Geiser (boarne)
thumb|''Strokkur geiser, Yslân thumb|Geiser In geiser is in troch ierdwaarmte ferwaarme natuerlike hjitwetterboarne, dy't op min ofte mear fêste tiden in mingsel fan hjit wetter en stoom de loft yn spuitet. It is in fulkanysk ferskynsel.
De namme 'geiser' komt fan Geysir, de namme fan de bekendste geiser yn Yslân, wat op syn beurt ôflaat is fan it tiidwurd að gjósa dat 'spuitsjen/spuie' (fan in fulkaan of termyske boarne) betsjut.
Leonard George (akteur)
Leonard George (folút: Leonard Henry George; ek wol: Chief Leonard George neamd, Ingelsk foar "opperhaad Leonard George"; North Vancouver, 18 augustus 1946 – yn Britsk-Kolumbia, 6 desimber 2017) wie in Kanadeesk akteur fan etnysk Yndiaanske komôf. Hy wie de soan fan 'e bekendere akteur Dan George. Syn bekendste rollen hie Leonard George yn 'e films Little Big Man, Smoke Signals en Kevin of the North.
Komôf
Leonard George waard yn 1946 berne yn it Burrard Inlet Reservaat 3, yn it distrikt North Vancouver (net te betiizjen mei de stêd mei deselde namme), fuort benoarden Vancouver yn 'e Kanadeeske provinsje Britsk-Kolumbia. Hy wie in etnyske Tsleil-Wautût en in lid fan 'e Tsleil-Wautût Naasje, dêr't syn heit Dan George fan 1951 oant 1963 it opperhaad fan wie.
Karriêre
As akteur makke Leonard George syn debút yn 'e Amerikaanske westernfilm Little Big Man, út 1970, dêr't syn heit ek yn spile. Hy fertolke dêryn de rol fan in Kriesk ferkenner foar it Amerikaanske Leger. Neitiid tsjinne er in skoft as it opperhaad fan 'e Tsleil-Wautût Naasje, en yn 'e twadde helte fan 'e 1980-er jierren pakte er it aktearjen wer op mei in gastrol yn in ôflevering fan 'e Amerikaanske aksjesearje MacGyver, yn 1987.
Oare films dêr't George yn te sjen wie, wiene Skins (2002) en The Stickup (2002). Yn 'e tillefyzjesearje Moose TV hied er yn 2007 yn fiif ôfleverings in weromkearende rol as Ernie. Fierders spile er yn 'e tillefyzjefilm DreamKeeper (2003), de dramasearje Northern Town (2006), en de minysearje Klondike, oer de Goudkoarts fan Klondike, wêryn't er de rol in âldere Tlingit-jager fertolke. Ek wurke er mei oan ferskate dokumintêres.
Priveelibben
Leonard George wie troud mei syn frou Susan, mei wa't er fiif bern hie. As in âldste fan 'e Tsleil-Wautût stied er bekend om syn wiisheid, gefoel foar humor en syn krewearjen om 'e kultuer en natuerlike helpboarnen fan syn folk te beskermjen.
Shigeharu Ueki
(13 septimber 1954) is in eardere Japansk fuotballer. Earder spile foar Fujita Industries.
Grutte Priis Formule 1 fan Grut-Brittanje 2001
Utslaggen fan de Grutte Priis Formule 1 fan Grut-Brittanje 2001 yn Silverstone op 15 july 2001. It wie de alfde fan 17 races fan de Formule 1 yn 2001. Hy waard op Sirkwy fan Silverstone hâlden. De race waard hâlden oer 60 omgongen, op it 5,1 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 308 kilometer.
Syrysk-Otterdokse Tsjerke
De Syrysk-Otterdokse Tsjerke, folút: de Syryske Otterdokse Tsjerke fan Antiochië (Syrysk: ܥܕܬܐ ܣܘܪܝܝܬܐ ܬܪܝܨܬ ܫܘܒܚܐ ܕܐܢܛܝܘܟܝܐ, ʿĪdto Suryoyto Triṣaṯ Šuḇḥo d-Anṭiuḵiya), is in kristlike tsjerke fan oriïntaalsk-otterdokse synjatuer. It is in autosefale (selsbestjoerende) tsjerke yn kommuny mei de oare oriïntaalsk-otterdokse tsjerken, ûnder it bewâld fan 'e patriarch fan Antiochië en Hiel it Easten, waans sit (sa't syn titel al oantsjut) histoarysk yn Antiochië wie, mar dy't hjoed de dei yn 'e Syryske haadstêd Damaskus residearret. De Syrysk-Otterdokse Tsjerke brûkt it Syrysk, in deade taal dy't nau besibbe is oan it Arameesk, as tsjerketaal. De bibelske kanon fan 'e Syrysk-Otterdokse Tsjerke giet werom op 'e âlde bibeloersetting yn it Syrysk, de Peshitta.
Oanhing en fersprieding
Neffens de Wrâldrie fan Tsjerken hat de Syrysk-Otterdokse Tsjerke 1.430.000 leden. Likernôch in miljoen dêrfan wiene oant koartby yn it Midden-Easten te finen, wylst de rest om utens libbe, benammen yn Noard-Amearika, Jeropa en Austraalje. Sûnt 2000 binne troch de oarloggen yn Irak en Syrje almar mear kristenen út dy lannen weiflechte, mei dêrûnder ek Syrysk-otterdoksen.
Neffens resinte skattings soene der no 680.000 Syrysk-otterdoksen yn Syrje libje; 50.000 yn Libanon; minder as 50.000 yn Irak; 30-40.000 yn Jordaanje; 5.000 yn súdeastlik Turkije; 5.000 yn Palestina; en 2.000 yn Israel. De diaspoara is it sterkst konsintrearre yn 'e Feriene Steaten, Sweden en Dútslân. Yn Nederlân binne der likernôch 15.000 Syrysk-otterdoksen, dy't benammentlik út Turkije komme en har yn Twinte nei wenjen set hawwe. De Syrysk-Otterdokse Tsjerke hat alve parochys yn Nederlân: 3 yn Hingelo, 3 yn Ynskedee, 2 yn Amsterdam en 1 elk yn Rijssen, Oldenseal en Badhoevedoarp.
De Jakobityske Syryske Kristlike Tsjerke, yn 'e Súdyndiaaske steat Kerala, foarmet in yntegraal, sij it fierhinne selsbestjoerend diel fan 'e Syrysk-Otterdokse Tsjerke, en erkent it gesach fan 'e Syrysk-Otterdokse patriarch fan Antiochië. Mei de 2 miljoen leden fan dy tsjerke komt de totale oanhing fan 'e Syrysk-Otterdokse Tsjerke op 3.430.000.
It totale oantal Syrysk-otterdokse kristenen leit lykwols heger, mei't de Malankara-Otterdokse Syryske Tsjerke, ek yn Kerala, yn 1912 fan 'e Syrysk-Otterdokse Tsjerke ôfspjalte is, en der sûnt dy tiid bestjoerlik sjoen hielendal los fan stiet. De Malankara-Otterdokse Syryske Tsjerke, ynkl. de dêr ûnderdiel fan útmeitsjende Brahmavaarske (Goaanske) Otterdokse Tsjerke yn 'e steat Goä, hat teminsten 3 miljoen leden.
Untstean
De Syrysk-Otterdokse Tsjerke beweart werom te gean op ien fan 'e earste kristlike gemeenten, dy't yn it jier 35 of dêromtrint stifte waard troch de apostel Petrus, sa't beskreaun stiet yn it nijtestamintyske bibelboek Hannelingen fan de Apostels (11:26). Yn 451 fûn der op it Konsylje fan Galsedon in skisma plak, wêrby't it grutste, westerske part fan tsjerke it learstik oannaam dat Jezus Kristus ien persoan wie mei twa folsleine natueren, de iene minsklik, de oare godlik. Guon lytsere, easterske dielen fan 'e tsjerke fersmieten dit dogma, en holden ynstee fêst oan 'e lear fan it Earste Konsylje fan Efeze (431), dat Jezus it godlike en it minsklike feriene yn ien wêzen (de lear fan it monofysitisme). Sa ûntstiene de oriïntaalsk-otterdokse tsjerken, dêr't ek de Syrysk-Otterdokse Tsjerke ta heart.
Pas yn 1984 fûn der in fermoedsoening plak mei de Roomsk-Katolike Tsjerke. Dêrby lieten de Syrysk-otterdokse patriarch Ignatius Zakka I Iwas en paus Jehannes Paulus II tegearre in ferklearring útgean wêryn't se stelden dat it skisma fan 451 "inkeld feroarsake waard troch ferskillen yn terminology en kultuer en yn it ferskaat oan formulearrings dat troch de ferskillende teologyske skoallen brûkt waard om deselde saken mei út te drukken."
Oekumene
De Syrysk-Otterdokse Tsjerke is tige aktyf yn oekumenyske dialogen mei oare tsjerken, en is sûnt 1960 lid fan 'e Wrâldrie fan Tsjerken. Patriarch Ignatius Zakka I Iwas hat in oantal jierren foarsitter fan dy organisaasje west. Fierders ûnderhâldt de Syrysk-Otterdokse Tsjerke oekumenyske relaasjes mei de Roomsk-Katolike Tsjerke en mei de eastersk-otterdokse tsjerken. Sûnt 1998 moetsje de lieders fan 'e trije oriïntaalsk-otterdokse tsjerken yn it eastlike Middellânske-Seegebiet (de Syrysk-Otterdokse Tsjerke, de Koptysk-Otterdokse Tsjerke en it Katolikosaat fan Silysje fan 'e Armeensk-Otterdokse Tsjerke) inoar ien kear yn 't jier om te oerlizzen oer mienskiplike problemen en om 'e ûnderlinge bannen oan te heljen. Fia de Middeneastlike Rie fan Tsjerken, dêr't de Syrysk-Otterdokse Tsjerke sûnt 1974 lid fan is, bestiet der ek kontakt mei oare tsjerken yn it Heine Easten.
Jan David Zocher
thumb|Jan David Zocher Jan David Zocher jr. (Haarlim, 12 febrewaris 1791 - dêre, 8 july 1870) wie in Nederlânsk arsjitekt, stêdeboukundige en lânskipsarsjitekt. Hy yntrodusearre, tagelyk mei Lucas Pieters Roodbaard yn Noard-Nederlân, de lânskipstún yn Nederlân en ûntwurp ferskate klassisistyske gebouwen. Syn heit Johan David Zocher Sr. (1763-1817) en broer Karel George Zocher (1796-1863) wiene ek túnarsjitekt.
Oplieding
Zocher krige syn earste ûnderjocht as arsjitekt-túnarsjitekt fan syn heit. Yn 1809 waard er troch kening Loadewyk Napoleon beneamd ta kwekeling yn de boukunde (pensionaire), dêr't reizgjen nei it bûtenlân oan fêst siet: twa jier Parys en twa jier Italië. Letter folge in reis troch Ingelân, dêr't fral it wurk fan túnarsjitekt Humpry Repton in grutte yndruk op him makke. Werom yn Nederlân folge er syn heit op as lânskipsarsjitekt fan kening Willem I.
Untwerpen
Yn 1821 makke J.D. Zocher jr. in ûntwerp foar de feroaring fan de Haarlimske stedswallen (de bolwerken) yn in park. Yn 1808-1819 hie er tegearre mei syn heit al in ûntwerp makke foar de Haarlemmerhout (dat net útfierd waard), syn nije ûnwerp út 1827 waard wol útfierd. Yn 1833 ûntwurp er de Fjoertoer J.C.J. van Speijk yn Egmond oan See. thumb|Fjoertoer J.C.J. van Speijk, Egmond oan See.
Beurs fan Zocher
De Beurs fan Zocher yn Amsterdam wie syn ferneamdste gebou. Dat beursgebou, dat in protte fan in Grykske timpel wei hie, kaam yn 1845 ôf en waard 10 septimber fan dat jier fan kening Willem II iepene. Ek dat jier waard Zocher beneamd ta Ridder yn de Oarde fan de Nederlânske Liuw. Yn 1903 waard it gebou lykwols ôfbrutsen, meidat it te lyts wurden wie. Op itselde plak stiet no it warehûs de Bijenkorf, op de hoeke fan de Dam en it Damrak. Yn 1903 waard in nije beurs boud, de Beurs fan Berlage. thumb|Beurs fan Zocher, Amsterdam. 1841-1845.
Parken
thumb|Park Schoonoord, Rotterdam, 1860.
Tsjerke fan de Berte fan de Hear (Jekaterineburch)
De Tsjerke fan de Berte fan de Hear (Russysk: Храм в честь Рождества Христова) yn Jekaterineburch is in otterdokske tsjerke en de earste nije tsjerke fan Jekaterineburch nei it útienfallen fan de Sovjet-Uny.