cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hagedoarn
Fan it skaai hagedoarn, ek hagebeam, hagebeibeam, hagedoarnen beamke, hagetoarn of smoarbeibeam neamd, komme yn de Benelúks twa soarten lânseigen foar. Dat binne de Ienstilige hagedoarn (Crataegus monogyna syn. C. oxycantha) en de Twastilige hagedoarn (Crataegus laevigata). Der komt lykwols ek in soartshybride fan de Ienstilige en Twastilige hagedoarn, Crataegus ×macrocarpa, yn it wyld foar.
Doeke Ritskes Smeding
Doeke Smeding wie de skoansoan fan Abraham Ferwerda dy't him yn 1783 de Leeuwarder Courant oerdie (oant 1814). Doeke wie fan 1811 - 1814 twongen gear te wurkjen mei Matthijs Koon fan de Friesche Courant.
Hagedoarn
It geslacht omfiemet hûnderten soarten, wêrfan trije yn Nederlân foarkomme, sawol yn it wyld as oanplante as sierbeam. Dêrneist wurdt de hybride Crataegus ×lavallei / C. lavallei en de út Sina kommende Crataegus persimilis as sierbeam yn Nederlân oanplante.
Eigenskippen
De ienstilige hagedoarn kin in beam fan wol 10 meter heech wurde, wylst de twastilige hagedoarn in strûk is dy't oant 4,5 meter heech wurdt. Se bloeie yn maaie/juny mei sterk rûkende blommen. Op de tûken sitte toarnen. Dêrom de nammen Hagedoarnwinter en Swartehagekjeld foar de kâlde perioade op likernôch 11-14 maaie.
As sierbeam wurdt fan de twastilige hagedoarn it ras 'Paul's Scarlet' oanplante. Dizze hat folde, rôzereade blommen en foarmet gjin fruchten. Troch de folde blommen is dizze hagedoarn minder gefoelich foar baktearjefjoer (Erwinia amylovora). De beam wurdt oant 6 meter heech. De beam wurdt troch okulearjen fermeardere op de ûnderstamme fan de oare soarten.
Medisinaal
Hagedoarn wurdt al sûnt de 16e iuw brûkt om de bloedsomrin te stimulearjen. Dizze wurking komt ûnder mear troch de ynhâldsstof rutine: dy stof is wittenskiplik bekend om syn fermogen om blauwe plakken foar te kommen. Boppedat helpt hagedoarntee om de golesterol te ferleegjen.
Ekologyske wearde
De hagedoarn is troch syn toarnen aardich goed beskerme tsjin de fraat fan grutte weiders en foarmet sa in skûlplak foar in protte organismen. Wat der oerbleaun is fan de tûzenen kilometers, somtiden iuwenâlde, hagen wurdt tsjintwurdich faak om syn ekologyske- en kultuerhistoaryske wearde beskerme (Ingelân). It is in plant dy't benammen foarkomt oan boskrânen en yn klaaibermen.
Fermeardering
De plant fermeardert him troch sied en troch stekken.
Tjerk Bottema
Tjerk Bottema (Boppeknipe, 4 maart 1882 - op see tusken Bordeaux-Ingelân, 21 juny 1940) wie in skilder en grafikus. thumb|Tjerk Bottema yn 1927 troch [[Kasimir Zieleniewski ]] Hy wie de twa jier âldere broer fan de skilder Tjeerd Bottema en soe eins it ûnderwiis yn gean, mar folge in oplieding oan de Skoalle foar Keunstnijverheid. Dêrnei gie er nei de Ryksakademy foar Byldzjende Keunsten yn Amsterdam en noch letter nei de Ryksakademy foar Skoandere Keunsten yn Antwerpen. Hy hat yn Dútslân wurke as dekoratyf figuerskilder en litograaf fan affysjes (Berlyn). Hy wie ek etser.
Yn Skoarl (NH) skildere er lânskippen en portretten. Bekend is hy ek as polityk tekener troch syn agressive tekeningen yn tige persoanlike styl yn 'De Notenkraker'.
Yn 1920 festige er him yn Parys en liet in hûs sette yn it foarstêdsje Cachan. Hy tekene en skildere dêr stedsgesichten en lânskippen. Hy eksposearre yn Parys reissketsen en skilderijen út Grikelân, Spanje, Noarwegen en Laplân. Represintative wurken fan syn hân binne om 1959 hinne oan it Frysk Museum skonken.
Op It Hearrenfean is yn 1962 de Bottemastrjitte nei him neamd.
Hânfyts
thumb|Oankeppel-hânfyts In hânfyts is in fyts dy't oandreaun wurde kin mei gebrûk fan de earmen.
De hânfyts
De hânfyts waard útfûn om minsken mei in lichaamlike beheining oan de fuotten dy't dêrtroch gebrûk meitsje fan in rolstoel in gruttere aksjeradius te jaan. It op gong bringen is dus mooglik mei in selde systeem as by in gewoane fyts, alinne dizze wurdt mei de hannen/earmen betsjinne en net mei de fuotten/skonken. Yn Nederlân, it fytslân by útstek, is it gebrûk fan de hânfyts foar transport, rekreaasje of topsport tige populêr. Dat is te sjen oan it oantal oanbieders, brûkers, produkten, eveneminten en klups rûnom de sport dy't bekend is as hânfytsen. Der binne rûchwei twa soarten hânfytsen te ûnderskieden: de oankoppel-hânfyts en de fêstframe-hânfyts. Fan beide types besteane ferskeidene farianten oanpast op it soart gebrûk.
De oankeppelhânfyts
De oankeppelhânfyts bestiet út in tsjil ynklusyf oandriuwmechanisme dat oan de rolstoel befestige wurdt. Dat wurdt op san manier dien dat de foartsjillen fan de rolstoel de grûn net mear reitsje, en dêrtroch in fyts mei trije tsjillen ûntstiet. De oankeppel-hânfyts is bedoeld foar transport en lichte sportaktiviteiten bygelyks toertochten fan 25 à 30 km. De neidruk fan it ûntwerp leit op de gebrûksfreonlikens, en dan foaral op de manier fan oankeppeljen. Faaks bart it oankeppeljen mei help fan in pin en gatferbining tusken de fuotten fan de fytser. Mar der binne ek oankeppelsystemen wêrby't de fytser de hânfyts oan it frame fan de rolstoel klikt.
De fêstframehânfyts
De fêstframe-hânfytsen binne fytsen dy't net oan de rolstoel keppelle hoege te wurden. Se ha in selsstannich frame meastentiids mei trije tsjillen. Dizze fytsen wurde brûkt foar de sportyfere aktyfyteiten bygelyks hurdfytswedstriiden en de langere toertochten fan 30 oant sa'n 200 km bygelyks de fyts-âlfestêdentocht op pinkstermoandei. De neidruk fan it ûntwerp leit op erodynamyka. Dizze hânfytsen ha troch it fêste frame in bettere weilizzing en rydt lichter as in ankeppel-hânfyts. De sithâlding op in fêstframe-hânfyts kin ferskille, it kin in gewoane sithâlding wêze, mar ek op 'e knibbels of lizzend sa as op in lisfyts. De snelhyd fan dizze fytsen is sa'n twa kear grutter as by in rolstoel.
Earmkrêft
De lizzende sithâlding op de earmkrêfthânfytsen (Arm Power Bikes) soarget derfoar dat de hânfyts fanút de skouders en earmen beweegd wurdt. De sit is efteroer en mei de fuotten nei foaren. Dizze hânfytsen wurde yn it wedstriidsirkwy brûkt troch fytsers dy't klassifisearre binne yn de klassen H1 oant en mei H3.
Earm-rompkrêft
De knibbelsithâlding fan de earm-rompkrêfthânfytsen (Arm Trunk Power) soarget derfoar dat de hânfyts fanút de romp, skouders en earmen oandreaun wurdt. De sit is foaroer, op 'e knibbels. Yn sa'n sithâlding kin de folsleine romp brûkt wurde foar de oandriuwing. Sokke hânfytsen wurde yn it wedstriidsirkwy brûkt troch fytsers yn de H4 klasse.
ATB-hânfyts
De ATB-hânfyts, ek wol mountain(hân)fyts en off road hânfyts neamd, is geskikt foar it fytsen op ûngelikense rûge net ferhurde paden. De ATB-hânfyts is meastentiids in fêstframe-hânfyts en hat dikke bannen mei in djip profyl.
Regels
In hânfyts is in fyts; in fytser dy't gebrûk makket fan de hannen moat him oan de foar fytsers jildende ferkearsregels hâlde. In fêstframe-hânfyts falt kwa fergoedingen ûnder de sportrolstoelen omdat dit soarte fan hânfytsen foaral foar de sport en langere toertochten brûkt wurde. Mar yn it ferkear moatte se harren ek oan de foar de fytser jildende regels hâlde. Dêrom heart in hânfyts, lykas ek gewoane fytsen wêr mooglik dêlsetten wurde op de dêrfoar ornearre plakken. Ek heart in hânfytser by it ôfslaan in signaal mei de earm te jaan.
Wapen fan Opsterlân
thumb|Gemeentewapen Opsterlân It gemeentewapen fan Opsterlân waard fêsteld op 25 maart 1818 mei de beskriuwing: ''Fan sulver, beladen mei 5 poppelierbeammen, steande op in griene grûn, dêr't in hazze oer rint fan keel, neisitten troch in hûn fan deselde kleur, wêrfan it foarste stik allinnich sichtber is. It skyld dekt mei in gouden kroan fan 5 blêden.'' It wapen skynt om 1622 ûntstien te wêzen. De betsjutting fan de foarstelling is net bekend. Foar 1739 wie allinnich de hazze te sjen, letter ek de heale hûn. De haze rint op de ôfbylden ek net altiten de selde kant út, soms nei links, soms nei rjochts.
Van den Bergh neamt in âlder segel fan de gritenij, mei ôfdrukken út 1418 en 1425. Op dizze segels stiet in steande kriichsman links sjende, yn de rjochterhân in opheft swurd, rjochts fan him in leelje, links in rûn skyld, beladen mei in krús fan bollen, ien yn de midden en fjouwer oan de fjouwer siden; oan syn foet rjochts in steande frou mei in stobbe yn de hân, links in man mei in swurd yn de hân en efter him in ôfsleine holle njonken in blok, it gehiel besaaid mei stjerren.
Douwemastate
Douwemastate ek: Doumastate wie in state yn Jislum yn de gemeente Ferwerderadiel. De state stie east fan de Jislumer tsjerke. Fan de state is neat werom te finen.
Oer it ûntstean is neat bekend, mar wie wis foar 1500. Neist de Aynga's wie der yn Jislum in twadde family fan lytse haadlingen: de Douwema's. Thiessa Douwema (De namme Thiesse kaam ek letter noch by de Douwema's foar) te Jislum bemiddele yn 1481 tegearre mei Sywck Winghia te Nes en de hofmaster fan Sion yn in skeel tusken de erfgenamten Tjallinga te Hantum en Tammema te Lytsewier. Gabbe Douwema (fermeld tusken 1511 en 1546) hie fjirtich jier letter hûnderten besittings yn Jislum, Garyp, Reduzum en op de Nijehaaster terp yn Ljouwert. Gabbe stie bekend as "de Godsridder" omdat hy in pylgerreis nei it Hillige Lân ûndernaam. It slagge Johannes van Dijk Doumastaten (sa't it goed yn 1531 neamd waard), Douwema saete en Douwema hiem (1543) te Jislum te identifisearjen as de sate mei nûmer 3 yn it floreenkohier beëasten it tsjerkhôf.
Wapen fan Nijefurd
thumb|Gemeentewapen Nijefurd It gemeentewapen fan Nijefurd waard fêststeld op 26 maart 1984 mei de beskriuwing:
''Trochsnien fan goud en keel; in hertskyld yn trijen trochsnien fan sinopel, azuer en sabel mei op elk gedielte in muorrekroan fan 3 bastions fan goud, fierd fan keel. It skyld dekt mei in gouden kroan fan 3 blêden en 2x3 pearels.''
Skiednis
It haadskyld, fan boppen goud en fan ûnder read, is it wapen fan it lân fan Starum, de kleuren binne ek fan it wapen fan Starum oernomd. It hertskyld is it âlde wapen fan Himmelumer Aldeferd. Dit wapen stiet symboal foar de trije stêden yn dy eardere gemeente. Dy stêden binne Warkum, Hylpen en Starum.
Blazoen
De offisjele beskriuwing, it blazoen neamd is: "Trochsnien fan goud en keel; in hertskyld yn trijen trochsnien fan sinopel, azuer en sabel mei op elk gedielte in muorrekroan fan 3 bastions fan goud, fuorre fan keel. It skyld dekt mei in gouden kroan fan 3 blêden en 2x3 pearels."
It wapen is dield, de boppeste helte is goud en de ûnderste is read. Op it skyld leit noch in hertskyld, dit is yn trije likense stikken dield. De boppeste is grien, de middelste blau en it ûnderste swart, op alle dielen stiet in muorrekroan ôfbylde. Elke kroan hat 3 bastions en de ûnderkanten binne read. It wapen is dekt troch in gouden kroan fan 3 blêden en tusken de blêden steane 2 kear 3 pearels.
Spoar fan Grins nei Delfsyl
thumb|Spoar Grins - Delfsyl It spoar fan Grins nei Delfsyl is in spoarwei yn Grinslân, mei in langte fan 38 km. De spoarwei wie ree yn 1884. Arriva docht it treinferkear.
Stasjons en gebouwen
(kursyf: earder stasjon)
Gint (stêd)
thumb|left|Gint yn East-Flaanderen
Gint (Nederlânsk en offisjeel: Gent; Frânsk: Gand) is de haadstêd fan de Belgyske provinsje East-Flaanderen en fan it arrondissemint Gint. Gemeente Gint hat goed 262.219 ynwenners (2019) en in oerflakte fan sawat 156 km². De stêd leit dêr't de Skelde en de Leie byinoar komme.
Ferneamde persoanen út Gint
center|thumb|700px|De merk op freed
Kowemuseum
It Kowemuseum siet sûnt 1993 yn in Fryske stjelppleats oan de Hoitebuorren yn Nijemardum. It museum ferhuze yn 2017 nei it Súd yn Warkum, dêr't it op 1 juny fan dat jier syn doarren iepene.
Foar de bern binne der kwartetspullen, kleurplaten en boartersguod mei bisten en trekkers. Simmerdeis kin der útfanhuze wurde yn in fakânsjehúske by de pleats.
Johan Rudolph Thorbecke
right|thumb|Johan Rudolph Thorbecke troch [[Johan Heinrich Neuman ]] Johan Rudolph Thorbecke (Swol, 14 jannewaris 1798 — De Haach, 4 juny 1872), wie in Nederlânsk liberaal steatsman, heechlearaar steatsrjocht te Gint (1825) en Leien (1831).
Ferneaming
thumb|It monumint fan Thorbecke op it Thorbeckeplein yn Amsterdam Yn Ljouwert is de Akademy foar Bestjoerskunde & Oerheidsmanagement nei him ferneamd. Dizze "Thorbecke Akademy" waard yn 1986 iepene troch prins Claus. Wyls is de Akademy ûnderdiel wurden fan de Noardlike Hegeskoalle Ljouwert.
Famyljewapen
Wapen: Yn sulver in fisk fan natuerlike kleur, swimmend op weagjend blau wetter. Helmteken: de fisk fan it skyld fertikaal setten mei de kop nei boppe ta tusken in blauwe flecht. Dekkleden: blau, foere fan sulver. Dit wapen komt út de 17e iuw en waard ek troch Johan Rudolph fierd.
Bibliografy
thumb|right|[[Famyljewapen]]
Nijhof (Baarn)
Firma Nijhof is in grutte winkel fan bou- en wenartikels oan de Minervawei yn Baarn.
Jan Nijhof (1901-1979) begûn yn 1950 in hout- en ôfbraakhannel en in jier letter begûn er sloopmateriaal fan ôfbrutsen filla's op te keapjen. Ek syn beide soannen kamen yn de saak en der waard begûn om keukens en oare produkten fan gruthannels en fabriken te betrekken. Sa ûntstie yn de jierren sechtich de earste selsboumerk fan Nederlân. It bedriuw groeide hurd, sadat it yn 1972 nei it doe nije yndustryterrein de Noordschil ferhuze. Nei de dea fan harren heit yn 1979 namen de beide soannen de lieding. Omdat syn heit wethâlder fan Baarn waard, kaam yn 1984 pakesizzer Jan der by. Nei in grutte brân yn 1987 waard it bedriuw fergrutte ta in wenwarehûs. De saken rûnen sa goed dat Nijhof yn 2010 ta bêste wenwinkel fan Nederlân útroppen waard.
Bernardahûs
Bernardahûs, ek: Bennerhûs is in eardere state. Hy stie súdeastlik fan Lichtaard oan de Dokkumer Ie. De namme is ôflaat fan de foarnamme Bernard. Fan de state is neat werom te finen. Op in omgrêfte en troch in beamwâl omseame stee stiet in mânske kop-hals-romppleats mei ûnderkeldere foarhûs út it tredde fearn fan de 19e iuw.
It ûntstean is ûnbekend, mar mooglik bestie it al foar 1200. Bernardahûs hiet yn de 12e iuw Bernardabuorren. Meardere generaasjes fan de family Bernarda, dy't dêr wennen, wurde yn de Abtelibbens fan Mariengaarde beskreaun. Earst waard in diel fan dat lângoed oan it kleaster Klaarkamp skonken en ta froujuskonvint ynrjochte; dêrneist bleau it adelshûs noch in tiidlang bestean. Uteinlik krige Klaarkamp hiel Bernardabuorren.
Neidat de froulju nei oare plakken gien wienen, wie Bernarda- of Bannerhûs in úthôf fan it kleaster. Yn de 15e iuw waard de úthôf ek foar gearkomsten brûkt fan de lângemeente fan de Noardlike Njoggen (Ferwerdera-, Dongera- en Dantumadiel). Yn 1511 wie de stamfaar fan de hjoeddeiske family Van Beyma (thoe Kingma) kleastermeier op Bannerhûs.
Stinebarten
Stinebarten, ek: Stinnebarte en Siennebarten is de oantsjutting fan in lokaasje besuden Smelle Ie yn de gemeente Smellingerlân. Op in resinte kaart stiet de hûsnamme Siennebarten. De kaart fan Wopke Eekhoff (1848) hat hjir Stijne Barten en de Topografyske en Militêre Kaart út 1853 eat mei 'Steenen’. It slotstikje fan de namme is ûnlêsber. De Atlas fan Schotanus-Halma (1718) jout op it plak trije huzen, dêr't Valbrug by stiet. Oan it begjin fan de 20e iuw stavere men Stinnebarte. De Drachtster Heawei krúst hjir de Boarnburgumer Feart.
Tay (rivier)
thumb|Streamgebiet fan de Tay De Tay (Skotsk-Gaelysk: Tatha) is de langste Skotske rivier mei syn lingte fan 193 kilometer. De rivier ûntspringt by de berch Ben Lui, 70 kilometer noardwestlik fan Glasgow en mûnet út yn de Firth of Tay, ûnder Perth. It earste diel fan de rivier wurdt Fillan neamd. By Killin hat de rivier in wetterfal mei de namme Dochart Falls, dêrnei berikt er Loch Tay. By Kenmore ferlit de rivier Loch Tay en giet fierder ûnder de namme Tay. De rivier komt fierder noch Kastiel Taymouth en de plakken Aberfeldy en Dunkeld by del. Mei 6.216 km² hat de Tay ek it grutste streamgebiet fan Skotlân, foar dy fan de Tweed en de Spey.
Ferskate plakken oan de Tay hawwe har nammen (nei alle wierskyn) oan de rivier te tankjen:
Wapen fan Skarsterlân
thumb|Gemeentewapen Skarsterlân It gemeentewapen fan Skarsterlân waard op 30 augustus 1984 beskreaun as
''Trochsnien : I yn azuer in springende hazze fan goud II yn goud in rjochterearm fan natuerlike kleur, klaaid fan keel, kommende út de rjochterskyldrâne en hâldende in omkearde ryksappel fan azuer mei in breedearmich krús fan sabel, dat tusken de fingers trochstekt. It skyld dekt troch in gouden kroan fan 3 blêden en 2 pearels.''
It wapen is in kombinaasje fan de wapens fan it Doanjewerstâl en it Haskerlân, wêrby't de kleuren oanpast binne.
Evangeelje fan Tomas
It Evangeelje fan Tomas, yn it oarspronklike Gryksk: Ευαγγέλιο του Θωμά, Euangelio tou Thoma, inkeld ek wol ôfkoarte ta Tomas, is in yn goede steat oerlevere, ier-kristlik net-kanonyk útsprake-evangeelje, dat ta de gnostyske evangeeljes rekkene wurdt en troch alle hjoeddeiske kristlike denominaasje as apokryf beskôge wurdt. It moat net betize wurde mei it Berne-evangeelje fan Tomas, wat in hiel oare tekst is. It Evangeelje fan Tomas soe skreaun wêze troch Tomas, ien fan 'e apostels fan Jezus Kristus, dy't neffens it Evangeelje fan Jehannes fan Didymus, "Twilling", hiet, en de iennichste fan 'e dissipels fan Jezus fan Nazaret wie dy't net daliks oertsjûge wie fan Jezus syn weropstanning út 'e dea (Jehannes 20:24-29). Guon wittenskippers binne lykwols fan tinken dat dit evangeelje in pseudepigraaf is ûnder de namme fan Tomas, en dat de wiere skriuwer derfan dus anonym is. It wurdt datearre tusken 40 en 140, ôfhingjend fan 'e fraach oft men de apostel Tomas of skriuwer oanfurdet, ja of nee. As plak fan ûntstean wurdt oan Syrje tocht, dêr't de tomasynske tradysjes tige sterk wiene. left|thumb|De [[Nag Hammady-geskriften.]]
It Evangeelje fan Tomas waard yn desimber 1945, yn 'e mande mei in stikmannich oare gnostyske geskriften, yn in krûk fûn troch twa boeren by it Egyptyske Nag Hammady. Der is wol spekulearre dat de teksten begroeven binne om se te ferbergjen, nei't der foar it earst in strikte bibelkanon ôfkundige wie troch biskop Atanasius fan Aleksandrië (±297-373). It yn it Koptysk skreaune Evangeelje fan Tomas, dat nei alle gedachten weromgiet op in Gryksktalich orizjineel, bestiet net út in fertelling, lykas de fjouwer kanonike evangeeljes, mar út in 114-tal losse útspraken (logia) fan Jezus, dy't by neiere bestudearring gnostyske leauwenseleminten útdrage noch tsjinsprekke (dus de kwalifikaasje fan dizze tekst as "gnostysk" is twifelich). De útspraken steane soms op harsels, mar binne soms ek ynbêde yn koarte dialogen of likenissen. Logion 65 bestiet út in ferzje fan 'e Likenis fan 'e Wyngerd en de Hierders, dy't ek yn 'e trije synoptyske evangeeljes foarkomt (bgl. Lukas 20:9-16). Dêr jout de tekst fan Tomas in mooglike, sij it ûndúdlike ferwizing nei de dea fan Jezus; syn krusiging en weropstanning út 'e dea ûntbrekke yn Tomas lykwols, en Jezus de messias, sa't de kanonike evangeeljes him sjogge, is net de Jezus dy't út dit geskrift nei foarren komt.
OerKa Museum
thumb|Stichting OerKa Irene Verbeek It OerKa Museum fan Irene Verbeek siet sûnt 2001 yn it terptsjerkje fan Raard oan de wei fan Dokkum nei Holwert. It kultuerhistoarysk museum woe de wurding fan it lânskip kombinearje mei byldzjende keunst.
Irene Verbeek wurke fan 1962 oant 1967 op Skiermûntseach. Se die ek monumintale opdrachten yn Grins. Ynspiraasje krige se fan de Waadsee mei syn slinken en it terpelânskip. Yn 1991 it OerKa Museum oprjochte yn it fersterkerstasjon fan De Skâns. 'Oer' stiet foar de allerearste relaasjes tusken minsk en natuer en 'Ka' is de K fan Keunst. Yn 2001 ferhuze it museum nei de tsjerke fan Raard, dy't besit is fan de Stifting Alde Fryske Tsjerken. De tsjerke waard ynrjochte neffens de fyzje en kleurstellingen fan Irene Verbeek.
Ie (Drylts)
thumb|De Ie yn Drylts De Ie is in rivierke yn de gemeente Súdwest-Fryslân dat earder in ferbinding wie tusken de Middelsee en de Sudersee/Flevomar. Oan dizze rivier is de stêd Drylts ûntstien. De Ie streamt noch altyd troch it âlde stedssintrum. Earder foarme dizze wetterrin in ienheid mei de Ie yn Gaasterlân.
Tsjintwurdich streamt de Ie tusken De Geau en mei in bocht komt it rivierke fia de Wynsleat op de Wide Wimerts út.
Pablo Picasso
Pablo Diego José Francisco de Paula Juan Nepomuceno María de los Remedios Cipriano de la Santísima Trinidad Ruiz y Picasso (Málaga, 25 oktober 1881 – Mougins, 8 april 1973) wie in Spaansk keunstskilder, tekener, byldhouwer, grafysk keunstner en keramist. Hy wie ien fan de bekendste Spaanske keunstskilders. Syn bekendste skilderij is Guernica, in werjefte fan in Dútsk bombardemint op dizze stêd yn 1937, by de Spaanske Boargeroarloch. Dit skilderij hinget yn it Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía yn Madrid.
Pablo Picasso syn heit wie keunstner, tekenlearaar en konservator. Yn syn libben hied er relaasjes mei meardere froulju, dy't hy faak brûkte as skildersmodel: Fernande Olivier, Marcelle Humbert, Olga Kochlova, Marie-Thérèse Walter, Dora Maar en Jacqueline Roque. Alle kearen as't er opnij fereale waard, waard dit yyn syn wurk dúdlik troch in wikseling fan styl.
Skilderijen
In kar:
Musea
thumb|right|250px|[[Musée Picasso yn Parys]] Picasso hat fiif nei him neamde musea:
Oare musea dy't wurk fan Picasso hawwe:
Robert Falcon Scott
Robert Falcon Scott (Stoke Damerel (by Devonport), 6 juny 1868 – Antarktika, 29 maart 1912) wie in Britsk marineoffisier en ûntdekkingsreizger, dy't ferneamd wurden is as lieder fan twa ekspedysjes nei Antarktika. By de twadde ekspedysje, de 'Terra Nova Expedition', is er om it libben kaam mei syn fjouwer selskipslju, troch in kombinaasje fan honger, útputting en ûnbidige kjelt, op de weromtocht fan de Súdpoal dy't er berikt hie op 17 jannewaris 1912, ien moanne nei Roald Amundsen.
Reis en oankomst
Yn 1910 sette Scott útein mei syn twadde ekspedysje, dit kear mei it doel om de geografyske Súdpoal te berikken. Underweis, krige er by oankomst yn Melbourne in tillegram fan Roald Amundsen. Amundsen wie ek op wei nei Antarktika, die bliken, mar it hoe en wat bleau ûnwis. Earder wist Scott noch fan neat, en hy hope mar dat Amundsen it net weagje soe en kies ek foar de McMurdo Sound as lanningsplak.
Tarieding
Foar it begjin fan de winter waarden depottochten makke as tarieding fan de eigentlike tocht fan takom jier simmer. It doel wie om oant 80° suderbreedte te kommen, mar Scott, dy't Shackleton en syn Nimrod-expedysje folge, en pony's brûkte om de sliden te lûken, woe de tige ferswakke bisten fierder sparje en besleat ta in "One-Ton depot" op 79°29' SB, 56 kilometer earder as de bedoeling wie en tsjin it advys fan Lawrence Oates yn dy't ferantwurdlik foar de hynders wie. Fan de acht pony's giene der op de weromtocht seis dea, trije doe't sy op in ôfbrekkende skosse ôfdreaunen. Fan de 17 bisten, dy't dúdlik net op it klimaat berekkene wiene, wie hast de helte ferlern foardat de reis goed en wol begûn wie. Werom yn it basiskamp krige Scott fan Victor Campbell te hearren, dy't wyls mei de Terra Nova it noarden eksplorearre hie, dat er ûnderweis Roald Amundsen moete hie yn de Walfiskbocht sawat 400 kilometer eastliker en likernôch 100 kilometer tichter by de poal. It waard doe dúdlik dat it in wiere wedstriid om de poal wurde soe.
Nei de poal
Op 24 oktober 1911 setten de twa motorsliden ûnder lieding fan Edward Evans as earsten útein op paad nei it suden, op 1 novimber folge troch Scott en de rest fan de ekspedysje mei 8 pony's. De hûneslide soe pas in pear dagen letter ôfsette mei de bedoeling de rest ûnderweis yn te heljen. Nei fiif dagen fûn Scott op syn wei de beide ferlitten motorsliden. Sûnder wikselstikken en ark foar reparaasjes wienen de djoere masines foargoed ferlern. Op 7 novimber wylst it neffens Scott troch in blizzard ûnmooglik wie om te reizgjen, kaam Cecil Meares mei syn beide hûneteams sûnder problemen by de ekspedysje, folle flugger as útrekkene wie. De poalhûnen blieken, mits goed laat, sawat trije kear hurder op te sjitten as de pony's en boppedat ek by swier waar ynsetber. Op 21 novimber waard it team fan Evans, dat no inkel op mankrêft de sliden luts, ynhelle. De karavaan wie no folslein en komplekser as ea mei sechtjin man en trije transportwizen: mankrêft, pony's, en hûnen elk mei harren eigen tempo. Neidat se begjin desimber fjouwer dagen blokkearre leinen troch sniestoarmen berikten se op 8 desimber de foet fan de Beardmoregletsjer. Neffens plan waarden hjir de oerbleaune pony's, dy't troch harren fretten hinne wiene en boppedat ûnmooglik de gletsjer op koenen, deamakke en yn in depot efterlitten as iten foar de weromreis. Twa dagen letter stjoerde Scott de hûneteams werom nei de basis sadat se him op syn weromreis fan de poal temjitte komme koenen mei nije foarrieden.
Fan no oan waarden de sliden inkel noch mei mankrêft lutsen. Tichtby de top fan de gletsjer waard de folgjende stipeploech weromstjoerd. Ienkear boppe-op it Poalplato soe besluten wurde hokker trije fan de sân oerbliuwers mei Scott trochstjitte soenen nei de poal. Op 3 jannewaris besliste Scott úteinlik dat syn slideteam besteande út Edward Wilson, Lawrence Oates, en Edward Evans trochgean soe, mar oan Edward Evans, dy't mei syn team weromgean soe, frege hy om Henry Bowers ôf te stean om mei troch te gean. De keuze foar fiif ynstee fan fjouwer man hie swiere gefolgen. Alles wie organisearre op teams fan fjouwer, de tinte, de gearstalling fan de rantsoenen, de brânstoffoarried foar it sieden. Boppedat hie it team fan Evans twa dagen dêrfoar op befel fan Scott syn ski's efterlitte moatten, wêrtroch't se folle trager waarden en mear krêften brûkten by it slepen fan harren slide. Bowers soe dus as ienige geandewei fierder moatte mei de fjouwer oaren op ski's. Edwards moast him mei Lashly en Crean mei in man minder in wei werom bane nei de basis wat ek harren tocht bemuoilike, hy krige skuorbûk en waard amperoan rêden troch syn beide maten. thumb|right|Scott mei syn maten op de Súdpoal. Lofts nei rjochts: Wilson; Bowers; Evans; Scott; Oates. Op 9 jannewaris berikte Scott 88° 23' ZB, Shackeltons fierste súd trije jier earder. Scott wie no oertsjûge dat de poal helle wurde soe, der bleau allinnich noch de fraach oft hy der earst wêze soe. Op 16 jannewaris seach Henry Bowers in donker plak yn de fierte en rôp Scott. Tichterby kommend seagen se op ûngefear 25 kilometer fan de poal in swarte flagge dy't Amundsen brûkt hie om syn rûte nei de poal ôf te beakenjen. De oare deis luts Scott fierder foar de lêste kilometers en fûn dêr Amundsens "Polheim". In reservetinte dy't de Noar efterlitten hie mei boppe-op de Noarske flagge en binnenyn in brief rjochte oan kening Haakon VII. Foar Scott wie der in berjocht mei it fersyk dizze brief oer te bringen oan de kening, de tastimming om it efterlitten materiaal te brûken en de winsk dat hy behâlden weromkomme soe.
Weromtocht en dea
Fan doe ôf waard it in race tsjin de tiid om noch foar it ynfallen fan de winter de basis te berikken. De earste trije wyke fan de weromreis, no mei de wyn yn de rêch en in syl op de slide, koe men de gong der goed ynhâlde. Mar nei de ôfdaling fan de Beardmordegletsjer kamen de swierrichheden. Yn de hinnereis hie men de rûte net sekuer markearre. It paad en de fiedingsdepots wiene min werom te finen dat men ferlear in protte tiid mei sykjen. Dochs bestege Scott noch in heale dei, mei moai waar, oan it sammeljen fan 14 kilogram geologyske meunsters, wol ekstra gewicht om mei te tôchjen. Troch kjelt, swier wurk en te min iten wie men wilens tige ferswakke en ôfklaaid rekke. Underoffisier Edgar Evans krige lêst fan in al earder oprûnne wûne, dy't net betterje woe, en foel in pear kear. Hy rekke hieltiid mear efterop by de oare manlju. Op 17 febrewaris moasten de oaren him helje mei in slide, hy wie yn koma. Hy waard yn in tinte lein dêr't er deselde nacht stoar. Werom op het Ross-iisplateau ferrûn de tocht hieltiid dreger troch it minne waar, en it slagge harren net mear om genôch kilometers deis ôf te lizzen om op 'e tiid de depots te berikken, boppedat die bliken dat dêr te min branje en iten opslein wie. De situaasje waard ûnhâldber doe't Oates troch gangreen hast neat mear rinne koe en de oaren ophâlde. Oates besefte dat er it sa net rêde soe en frege en Wilson om syn deiboek by syn mem te besoargjen. Doe't Oates de oare moarn wekker waard ferliet er syn tinte; neffens it deiboek fan Scott sei er doe: "I'am just going out, and may be some time", mar men hat him nea wersjoen. De trije oaren giene oant 21 maart fierder en wiene yntusken op 20 km fan "One Ton Depot" bedarre, doe't hja tsjinhâlden wurden troch in blizzard. Dat soe harren lêste kamp wurde.
Nederlânsktalige Wikipedy
De Nederlânsktalige edysje fan Wikipedy gie yn 2001 fan start en is yn 2011 de op acht nei grutste edysje fan dizze online ensyklopedy (ynternetensyklopedy) mjitten nei it oantal artikels, nei de Ingelske, Dútske, Frânske, Italjaanske, Poalske, Spaanske, Japanske en de Russyske.
Stoarmfloed fan 1906
thumb|250px|Stoarmskea oan de dyk by Wierum, 1906
De Stoarmfloed fan 1906 is in stoarmfloed dy't foaral Seelân en Flaanderen rekke op 12 maart 1906. Omdat de oerstreaming deis wie, wiene der gjin slachtoffers. De skea wie wol ûnbidich grut, mar der is gjin lân ferlern gien. Yn Flissingen waarden tige hege wetterstannen metten, dy't allinnich by de wettersneed fan 1953 te boppe gien binne.
Nei dizze stoarmfloed is besletten om de diken fan Muraltmuorkes te foarsjen.
Roger Moore
140px|thumb|left|Roger Moore (2012) Roger George Moore (Stockwell, Lambeth, Londen, 14 oktober 1927 - Crans-Montana, Switserlân, 23 maaie 2017) wie in Ingelsk akteur, dy't foaral bekend waard troch syn rollen yn de rigen Ivanhoe, The Saint en The Persuaders. Fierder joech er stâl oan James Bond yn sân Bond-films tusken 1973 en 1985. Hy parodiëarre himsels yn in rol as James Bond-eftige dandy yn 'e aksjekomeedzje The Cannonball Run (1981).
Boeken
Roger Moore hat twa boeken publisearre:
Nederlânsktalige literatuer
Nederlânsktalige literatuer is de samling fan alle as literêr oan te merken Nederlânsktalige wurken.
Burgumer Mar (mar)
It is in populêr wettersportgebiet mei ferskillende jachthavens. Yn it noardlike diel, tichtby De Westerein is oan de westkant in oanlissteiger fan de Marrekrite. By de wâl, spesjaal de eastkant, moat men rekken hâlde mei ûndjipten.
Nederlânsktalige literatuer
Skriuwers
Nederlânske literêre skriuwers binne ûnder oaren:
List fan revolúsjes
thumb|250px|[[Eugène Delacroix, La liberté guidant le peuple]] thumb|250px|[[Berlyn, maart 1848]] List fan revolúsjes.
Yn de eardere Sovjetrepubliken
Fral troch de media as revolúsje oantsjut.
Wapen fan Skylge
thumb|Gemeentewapen fan Skylge It wapen fan de gemeente Skylge waard fêststeld by Keninklik Beslút fan 27 septimber 1963 mei de beskriuwing:
''Yn sulver in beblêde beam fan sinopel, befruchte fan goud, plante op in grûn ek fan sinopel en beselskippe, rjochts fan in kliuwene liuw fan keel, links fan in kliuwende draak fan azuer, dy't beide de stamme fan de beam mei harren beide klauwen omklamje. It skyld dekt mei in gouden kroan fan trije blêden en twa pearls''.
It belút kaam nei oanlieding fan in fersyk fan B&W fan Skylge oan de Hege Ried fan Adel, om it wapen opnij fêst te stellen. It âlde gemeentewapen, troch de Hege Ried fan Adel fêststeld op 26 juny 1816, bykte net hielendal goed te wêzen. De wapentakenning berêste grif op in ûndúdlike segelprint fan in al skeind wapen.
Bedum (gemeente)
thumb|Gemeente Bedum Bedum is in doarp en eardere gemeente yn de provinsje Grinslân. Der wenje 10.465 minsken (2008). De gemeente hat in oerflak fan 44,96 km². It leit op de grins fan de goaen Fivelgoa en Hunzegoa.
Plakken
Bedum (doarp), Ellerhuzen, Keningsleechte, Menkewar, Noardwâlde, Underdedaam, Underwierrum, Platteburch, Readwâld, Sint Annerhúskes, Ter Lean, Westerdykshoarn, Willemstreek en Súdwolde.
Skiednis
Yn de sechtiger jierren komme der hieltyd mear fasiliteiten yn de gemeente en dat lûkt minsken út de stêd Grins om har yn de gemeente Bedum nei wenjen te setten.
By de gemeentlike weryndieling fan 1990 soe de gemeente Bedum gearfoege wurde mei Ten Boer. Lang om let is der in oare kar makke. Mei de tiid hat de Gemeente Bedum in part fan syn grûn ferlern oan de Gemeente Grins. Per 1 jannewaris 2019 sille de gemeenten Bedum, De Marne, Iemsmûn en Winsum fúzjearje ta de nije gemeente It Hegelân (Het Hogeland).
Ferkear
It spoar fan Grins nei Delfsyl rint troch de gemeente Bedum. Allinnich yn it haadplak Bedum is in treinstasjon. De busline 61 ferbynt ferskillende plakken yn de gemeente mei de stêd Grins. De wichtichste autodyk is de N 46.
Trapfûgels
De trapfûgels of trappen (wittenskiplike namme: Otididae) foarmje in famylje fan 'e klasse fan 'e fûgels (Aves), de ûnderklasse fan 'e moderne fûgels (Neornithes), de tuskenklasse fan 'e nijkakigen (Neognathae), it boppeskift fan 'e nije fûgels (Neoaves), de noch rangleaze groep fan 'e trapfoarmigen (Otidimorphae) en it skift fan 'e trapeftigen (Otidiiformes). Dizze famylje bestiet út alve skaaien mei yn totaal 26 soarten, dy't foarkomme yn Jeraazje, Afrika en Austraalje. De trapfûgels binne de iennichste famylje fan 'e trapeftigen, en binne sadwaande it naust besibbe oan 'e oare beide skiften binnen de gruttere groep fan 'e trapfoarmigen, te witten de toerako-eftigen (Musophagiformes) en de koekoekeftigen (Cuculiformes).
Beskriuwing
Trapfûgels libje op steppes en yn healwoastinen. It binne skouwe fûgels fan 40-120 sm, dy't har almeast op de grûn ophâlde, hoewol't se goed fleane kinne en fleanend ek grutte ôfstannen ôflizze. Se hawwe stevige, mar lange poaten, in lange hals en brede wjukken. Se hawwe lykwols gjin kloer dy't nei efteren ta útstiket, dat se kinne net yn in beam sitte om't se har net oan 'e tûke beethâlde kinne. Ornaris binne se brún of griis en hawwe se dûnkere streken en plakken oan 'e boppeside fan it lichem, wylst se oan 'e ûnderkant witich, gielich of swart binne. Dêrmei hawwe se in treflike kamûflaazjekleur. Trapfûgels binne omnivoaren, dy't lykwols almeast plantaardich fretten beplúzje. Harren reäksje op gefaar is om al dravend hurd út te naaien, en pas as dat net helpt, fleane se fuort.
Danilo Di Luca
Danilo Di Luca (Spoltore, 2 jannewaris 1976) is in earder Italjaansk profesjoneel hurdfytser.
Hy begûn syn karriêre yn 1998 by de ploech Riso Scotti. Op 22 july 2009 kaam it berjocht nei bûten dat hy yn de Giro d'Italia in fariant fan it ferbeane middel epo brûkt hawwe soe en is dêrom troch de Ynternasjonale Hurdfytsuny op non-aktyf setten. Hy wie op dat stuit yn tsjinst fan Team LPR Brakes. In 2013 waard Di Luca op 'e nij trappearre op it brûken fan epo. Yn desimber dat jier waard er foar it libben skrast as hurdfytser.
Syn meast suksesfolle jierren wiene: 2005, mei winst yn de Omgong fan Baskelân, de Amstel Gold Race en de Waalske Pylk en 2007 mei de einoerwinning yn de Omgong fan Itaalje en winst fan de klassiker Luik-Bastenaken-Luik.
Diezerpoarte
De Diezerpoarte (Nederlânsk: Diezerpoort) wie in stedspoarte yn de stedsmuorre fan de Oeriselske haadstêd Swol dy't om 1475 hinne boud waard. De poarte stie op it plak dêr't de Diezerstjitte, hjoed-de-dei in wichtige winkelstrjitte, einiget en útrint op de Diezerpoartebrêge. Yn 1828 en 1829 waard de poarte ôfbrutsen en hjoed-de-dei docht de omfieming fan de eardere poarte yn it dykdek noch oan de poarte weromtinken. Ek de rûngeare foarm yn 'e muorre docht weromtinken wêr't de poarte eartiids stie.
Op de poarte stie in byld fan de patroanhillige fan Swol, Sint-Michael. Dat byld is bewarre bleaun en is hjoed-de-dei te sjen yn de Basilyk fan Us-Leaffrou-te'n-Himelopnimming (de tsjerke fan de Piperbus).
De wenwyk Diezerpoort bûten de stedsgrêft is nei de poarte neamd, mar stie eartiids ek bekend as de Dieze of de Nijstêd.
Bûten de Diezerpoarte hie it Diezerpoartebolwurk op it hjoeddeistige Noardereilân, in ravelyn, in fiifkantich fersterke eilân bûten de stedsmuorren, dy't foar 1606 boud waard. Dat ekstra ferdigeningswurk moast de fijân fan de Nije Wetering, hjoed-de-dei it Almeloosk Kanaal, behinderje. Yn 1842 waard op it eardere bolwurk in badhûs boud. Hjoed-de-dei steane op it plak fan it bolwurk wenten en winkels. It strjitsje dy't der bylâns rint hjit de Badhuiswal.
thumb|left|Akwarel fan de Diezerpoarte troch [[Alexander Oltmans (1814-1853) dy't makke waard doe't de poarte al ôfbrutsen wie.]]
Wapen fan Skiermûntseach
thumb|Gemeentewapen Skiermûntseach It gemeentewapen fan Skiermûntseach waard fêststeld op 19 oktober 1954 as
''Yn sulver in omkearde mûnts mei tonsuer en koarte brune burd, klaaid yn in grize pij mei kape, dragend om de mul in learen riem, alles fan itselde, skoaid fan sabel, steande op in gersgrûn; de linkerhân opheft mei opstutsen wiisfinger. It skyld dekt troch in gouden kroan van 5 blêden.''
Spey
thumb|300px|Streamgebiet fan de Spey De Spey (Skotsk-Gaelysk: Uisge Spè) is in rivier yn it noardeasten fan Skotlân, mei sa'n 173 km de twadde nei lingte en de hurdst streamende rivier yn Skotlân. De rivier is fan belang foar it fiskjen op salm en foar it meitsjen fan whisky.
De rivier ûntspringt yn de Monadhliath Mountains yn de Skotske Heechlannen en mûnet út yn de Moray Firth by it plak Garmouth. De dyk fan Inverness nei Perth folget de rivierdelling foar in part. De rivier rint ûnder oaren troch de plakken:
De Spey is ferneamd fanwege de protte whiskydestillearderijen oan syn ûnderrin yn de Speydelling, yn de tradisjonele greefskippen Morayshire en Banffshire. Dy regio, 'kearnlân fan de whisky', hjit ek wol Speyside.
Ien fan de fjouwer offisjele ynterregionale kuierpaden fan Skotlân, de Speyside Way, rint foar it grutste part by de rivier lâns.
Wapen fan Skiermûntseach
It wie in ferfanging fan dy fan 25 maart 1818 mei as beskriuwing ''Yn sulver in omkearde mûnts, klaaid yn in pij fan brún, dragend om syn mul in riem, dêroan in krúske oan in keatling, de linkerhân opstutsen mei omstutsen wiisfinger, dragende yn de rjochterhân in keatling, wêroan in krúske fan sulver en steande op in grûn fan grien. It skyld dekt troch in goeden kroan fan 5 blêden.''
Muraltmuorre
right|thumb|Muraltmuorre In muraltmuorre is in muorke op in dyk, in goedkeape, alternative metoade fan dykopheging. In muraltmuorre bestiet út trije of fjouwer horizontale betonplaten fan likernôch ien meter heech, oanbrocht tusken betonnen steanders.
De stikken Muraltmuorre dy't bewarre bleaun binne hawwe de status fan ryksmonumint.
It Wâld (kabaret)
thumb|right|300px| Kabaretselskip It Wâld thumb|right|300px| Kabaretselskip It Wâld, oanbieding Turfpriis
It Wâld is in kabaretselskip út It Oranjewâld. Doe't de iisklub fan Oranjewâld yn 1979 in jubileumrevu opfiere woe socht foarsitter Harmen van der Meulen in groep spilers en skriuwers dy't oan de basis fan de revu stiene. It foldie spilers en publyk skoan en it wie oanlieding om der in ferfolch oan te jaan.
Trije jier letter, yn 1982 brocht dit selskip har earste programma mei as titel ''Us doarp dea? Nea!!!''. De teksten fan dit programma wienen meast fan Roel Bergsma dy't ek meidie oan de beide programma's dêrnei: In Stapke Tebek?! yn 1983 mei Baukje Wytsma, Klaas Jansma en Froukje Annema. Deselde skriuwers soargen ek foar It skip mei soere apels fan 1986. Yn 1989 folge Sjesa! mei as skriuwers Hylkje Goënga, Baukje Wytsma en Klaas Jansma. Nei Frjemde Kostgongers(1994) wie Storein! (1999) harren lêste program; dizze beide programs binne skreaun troch Baukje Wytsma en Klaas Jansma.
Regisseur wie Sytze Krist. Yn 1984 krige It Wâld de kulturele Hearrenfeanster Turfpriis.
Spilers dy't oan it selskip ferbûn wienen binne û.o. Benny Mulder, Hâns Hoekema, Jantsje de Vries en Gezina Dijkstra dy't ek by Samar spile hat. De komposysjes waarden fersoarge troch Lammy Bruyns en letter troch pianist Herm Warmels. Op 16 jannewaris 1997 wie der in jubileumfoarstelling (15 jier It Wâld) yn it Posthûs op It Hearrenfean.
Yn febrewaris 2006 hat dit selskip, op fersyk, ôfkied nommen fan it Fryske publyk mei twa foarstellings yn De Koningshof mei as motto kabaret It Wâld dûnset noch ien kear troch har 6 programs!
Jackson Pollock
thumb|right|One thumb|right|''Pollock syn Studio yn Springs, NY. Jackson Pollock (Cody (Wyoming), 28 jannewaris 1912 – Springs-East Hampton (New York), 11 augustus 1956) is ien fan de Amerikaanske keunstskilders mei de measte ynfloed fan it Abstrakt Ekspresjonisme fan de New York Skoalle. Hy waard bekend fan de troch him stifte stylrjochting Action Painting. Syn bynamme is Jack the Dripper (dy bynamme krige hy troch in artikel yn Time Magazine, 20 febrewaris 1956).
Museums
Syn wurken binne yn meardere musea foar Moderne Keunst te sjen:
Fiskrivier (Namybje)
De Fiskrivier is in rivier yn Namybje. It is mei 650 kilometer de langste rivier fan it lân. De rivier begjint yn it easten fan it Naukluftberchtme.
Net it heule jier troch stiet der wetter yn de rivier, hy is dan ek net altyd te befarren. Oan de ûnderrin fan de rivier is it Fiskrivier Ravyn, in kleau fan likernôch 160 kilometer lang dy’t begjint by it plakje Seeheim en einiget by Ai-Ais. It ravyn is op guon plakken mear as 500 meter djip. Dêrnei mûnet de rivier út yn de Oranjerivier, op likernôch 100 kilometer fan de Atlantyske Oseaan.
Spartakusbûn
thumb|120px|Rosa Luxemburg thumb|120px|Karl Liebkecht thumb|120px|Luxemburg mei Clara Zetkin It Spartakusbûn (Spartakusbund) wie in Dútske radikaal-linkse en kommunisysk oriïntearre organisaasje, oprjochte yn 1915, yn it earstoan ûnder de namme Gruppe Internationale.
De namme Spartaûsbûn ferwiist nei slavenoanfierder Spartakus dy't 73 f.Kr. yn opstân kaam tsjin de Romeinen.
Foaroanlju fan it Spartakusbûn wienen Karl Liebknecht, Rosa Luxemburg en Wilhelm Pieck. Fan 1915 oant 1918 wie it bûn fral tsjin ít meidwaan fan Dútslân oan de kriich en de saneamde Burgfriedenspolitik fan de SPD (dat betsjut it fiergeand oparbeidzjen fan de sosjaaldemokraten mei it keizerlik regear). It Spartakusbûn radikalisearre bot nei de Russyske Oktoberrevolúsje dy't yn 1917 de Bolsjewiken oan de macht brocht. It wie ûnder de Dútske Novimberrevolúsje (1918) en har neiflearen, earst nei it frijlitten fan Liebknecht en Luxemburg (efterelkoar oktober en novimber 1918), dat it bûn har hichtepunt berikte. Jannewaris 1919 besocht it Spartakusbûn mei de lofterfleugel fan de USPD en de loftse revolúsjonêren om 'e nocht yn Berlyn de macht oer te nimmen en dêr in riederepublyk te stichten. Nei dy saneamde "Spartakusopstân" waarden Rosa Luxemburg en Karl Liebknecht deadien. Wilhelm Pieck, in oare Spartakist, koe ûntkomme. Hy wie letter presidint fan de Dútske Demokratyske Republyk.
Neitiid feroare it Spartakusbûn har namme yn Kommunistische Partei Deutschlands (KPD).
De Geau (Drylts)
thumb|Geau yn Drylts (2008) De Geau is in wetter tusken de stêden Drylts en Snits yn de gemeente Súdwest-Fryslân. Geau is krekt as gau in namme foar in wetter.
De Geau is in ûnderdiel fan de ferbining Snitser Mar - Hegemer Mar en wurdt dêrtroch yn 'e simmer drok befearn. Krekt bûten it sintrum fan de stêd Snits is de Geaubrêge, ien fan de fiif brêgen oer de rivier. Op dat punt krúst de Stêdsrûnwei Súd de rivier. De Geaubrêge is de grutste oerspanning fan de rivier, mei in hichte fan 3.16 m. en in breedte fan wol 9 meter.
By dizze brêge wurdt boud oan it Geau-akwadukt dy't nei alle gedachten yn 2008 foltôge wurdt.
Yn Snits markeart de Toppenhúster Brêge de einpunt fan de rivier; it wetter giet dan mûglik fierder as de Snitser Aldfeart. Oan de súdwesteind giet it wetter as De Feart fierder troch Drylts nei it westen en einiget dan yn it Wiiddraai. Op âlde kaarten is te sjen dat der eartiids in wetter fierder nei it westen gong; it Wiiddraai is mooglik earst ûntstien doe't de Wide Wimerts groeven is.
Markante gebouwen oan de rivier binne Wettermole De Rat yn Drylts en Wetterpoarte yn Snits.
Wetterskip Hatsum
It Wetterskip Hatsum wie in lyts wetterskip yn de gemeenten Hinnaarderadiel en Menameradiel yn Fryslân.
It wetterskip waard oprjochte yn 1923 foar it ûnderhâld fan de Hatsumer Opfeart mei sydtûken. Troch wizige omstannichheden waard yn 1953 it grûngebiet werombrocht fan 506 nei 216 ha. In wetterskip waard opheft yn 1981 en gie doe op yn it wetterskip De Middelsékrite.
It gebiet fan it eardere wetterskip falt sûnt 2004 ûnder it Wetterskip Fryslân.
Spartakus
thumb|right|Byld fan Spartakus yn it [[Louvre.]] Spartakus wie in Romeinske slaaf, dy't in grutte slaveopstân late dy't fan 73 f.Kr. oant 71 f.Kr. duorre hat. Syn leger fan ûntsnapte gladiatoren en slaven fersloech it Romeinske leger yn ferskate fjildslaggen.
Guon boarnen ûnderstelle dat Spartakus in finzen soldaat of deserteur wie dy't letter in skoft yn it Romeinske leger tsjinne. Wierskynlik tsjinne Spartakus frijwillich yn it Romeinske leger.
Yn 73 f.Kr. ûntsnapte Spartakus mei 70 à 80 oaren út in skoalle foar gladiatoren dy't eigendom wie fan Lentulus Batiatus. Hy flechte nei de Vesuvius yn de omkriten fan Napels. Dêr boude er in leger op fan nei skatting 70.000 slaven dy't ûntkaam wienen.
Dat leger fersloech twa Romeinske legioenen dy't derhinne stjoerd waarden om de opstân te ûnderdrukken. Yn de winter dêrop folgjend ried it leger fan Spartakus him ta op in nije kriich. It wie útgroeid ta in bonte kloft folgelingen, dêr't ek froulju, bern en lju op jierren by sieten. Yn de maaitiid marsjearre syn mânske legerk rjochting Galje. Underweis waarden nochris trije Romeinske legioenen ferslein.
Nei alle gedachten wie Spartakus oarspronklik fan doel nei Galje te gean, mar letter feroare hy syn plannen. Dat barde mooglik ûnder druk fan syn folgelingen. Der binne boarnen dy't beweare dat in part fan it Slaveleger yndie de Alpen oerluts, mar it grutste diel fan Spartakus' leger gie nei it suden. Underweis waard nochris in Romeinsk leger besteande út twa legioenen en laat troch Krassus ferslein. Krassus wie destiids de rykste man fan Rome.
Neidat er in oerienkomst sletten hie mei Silisyske piraten, woe Spartakus nei Sisylje gean. Krassus liet lykwols 8 legioenen oanlûke om it leger fan Spartakus yn te sluten. De Romeinske Senaat liet ek de legeroanfierders Pompejus en Lusullus weromkomme fan respektivelik it Iberysk Skiereilân en noard-Turkije.
It slagget Spartakus troch de linys fan Krassus hinne te brekken en te ûntsnappen yn de rjochting fan Brundisium (hjoeddeiske namme Brindisy). Krassus hellet it leger fan Spartakus lykwols yn. Yn de slach dy't derop folget waard Spartakus deade.
Witsum
thumb|Lizzing Witsum ( Noardfrysk: Wiisem) is in gemeente yn de Dútske dielsteat Sleeswyk-Holstein en makket diel út fan it distrikt Noard-Fryslân. Witsum hat 46 ynwenners (2010).
Goaiïngarypster Puollen
thumb|right|300px|Kaartsje mei de offisjele wetternammen tusken Snits, De Jouwer en Akkrum De Goaiïngarypster Puollen is in wetter yn de gemeente De Fryske Marren.
Carl von Ossietzky Universiteit
thumb|left|250px|Carl von Ossietzky-Universiteit thumb|left|250px|It hiele kompleks De Carl von Ossietzky-Universiteit sit yn Aldenboarch (Oldenburg) yn de Dútske dielsteat Nedersaksen. Hoewol't Oldenburg al sûnt 1793 in learare-oplieding hie, waard de earste universitêre ynstelling earst 1973 iepene. De universiteit is de streekrjochte opfolger fan de pedagogyske hegeskoalle fan Aldenboarch.
Goaiïngarypster Puollen
De marren binne part fan it Natura 2000-gebiet Snitsermargebiet.
Carl von Ossietzky Universiteit
De universiteit hjitte earst Universität Oldenburg. Yn 1992 kaam in ein oan sa'n tweintich jier toulûken tusken universiteit en polityk en koe de universiteit nei skriuwer, fersetsstrider en Nobelpriiswinner Carl von Ossietzky ferneamd wurde.
Fakulteiten
De universitêre learare-oplieding en it wittenskiplik didaktysk ûndersyk binne it besitekaartsje fan de universiteit.
Sachs Bikes
thumb|right|250px|Sachs 98 cc [[twataktmotor út 1936]] Sachs is in Dútsk bedriuw dat tsjintwurdich motorfytsen en ynboumotors makket.