cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
NTR
Skiednis
Op 1 jannewaris 2011 giene de trije omroppen op yn de Stichting NTR mei in ried fan tafersjoch laat troch Pieter van Geel (CDA). Ier yn 2014 trede er ôf en waard opfolge troch Eric van der Burg (VVD).
Bandar Seri Begawan
Bandar Seri Begawan is de haadstêd fan it Aziatyske sultanaat Brûnei. De stêd leit op de noardouwer fan de rivier Brûnei en bestiet út twa dielen: it eigentlike Bandar Seri Begawan en it tichtbefolke Kampong Ayer.
Skiednis
Bewenning oan de ouwers fan de rivier Brûnei kin neigien wurde oant yn de 7e iuw; doe wienen dêr al delsettingen dy't in soad hienen fan dy yn Kampong Ayer. Sy leine tichteby it plak dêr't no it Museum fan Brûnei stiet.
Sery Begawan waard ferneamd nei de sultan syn ferstoarne heit Sir Omar Ali Saifuddien op 5 oktober 1970. De oarspronklike namme wie Bandar Brunei. Begawan is in namme dy't jûn wurdt oan monargen fan Brûnei nei har abdikaasje. De titel komt fan it wurd foar 'god' út it Sanskryt: भगवान bhagavān. Sery komt ek út it Sanskryt, Sri. Bandar komt út it Perzysk بندر fia Yndyske talen en betsjut "havenstêd" of "haven" (bandar betsjut "stêd" yn it Maleisk).
Op 1 augustus 2007 joech de sultan fan Brûnei tastimming foar it útwreidzjen fan Bandar Seri Begawan fan 12,87 kante kilometer nei 100,36 kante kilometer.
Demografy
Yn agustus 2010 lei it ynwennertal fan Bandar Seri Begawan om de 140.000 en yn de stêdekloft wenje sa'n 278.000 minsken. De mearderheid fan de Brûneianen is Maleizjer en de grutste minderheid wurdt foarme troch Sinezen. Lânseigen befolkingsgroepen sa as de Iban wurde ek sa'n bytsje as Maleizjers beskôge. Fierders hâlde dêr grutte oantallen tydlike arbeiders yn Brûnei ta, meast út Yndoneezje, de Filipinen en it Yndiaaske subkontinint.
Klimaat
Bandar Seri Begawan hat in tropysk reinwâld klimaat. De stêd hat it hiele jier troch in protte delslach, trochstrings 120 mm it jier; in maart falt de minste rein. Oktober oant desimber binne de wietste moannen, mei rûchwei twa fan de trije dagen rein. Lykas alty in gebieten mei in tropysk reinwâldklimaat, binne de trochsneed temperaturen yn dizze stêd it hiele jier troch frijwat konstant, mei as trochsneed heechste temperaturen fan sa'n 32 C en trochsneed leechste fan 23 C.
Willem Frearks
Nei stúdzje yn Keulen siet er jierrenlang mei Rudolf Agricola yn Itaalje. Promovearre yn 1475 yn Ferrara yn de medisinen. Naam diel oan de "Aduarder Kring"; als persona fan de Sint-Maarten wie hy ûnder de pastoars de earste, as steatsman nau belutsen by de ekspânsje fan Grinslân nei it westen en de bedriging troch de Saksyske hartoggen om 1498 hinne.
Wurk fan him wie De Frisiorum situ, origine ... ( útjûn yn it proefskrift fan Willem Zuidema: Wilhelmus Frederici, persona van St. Maarten te Groningen en de Groninger Staatkunde van zijn tijd (Grins, 1888).
Hynstesport op de Paralympyske Simmerspullen 2012
200px|thumb|right|200px|De Paralympyske Hynstesportlokaasje fan Londen 2012
De XIVe Paralympyske Simmerspullen waarden fan 29 augustus oant en mei 9 septimber 2012 hâlden yn Londen, dêr't dat jier ek de Olympyske Simmerspullen hâlden wiene. De hynstesport hie plak yn it Greenwich Park
Ferplichte kür
{| width=60%
Medaljespegel
De top-9 fan lannen dy't by de hynstesport medaljes wûn ha op de Paralympyske Simmerspullen fan 2012.
Grutte Priis Formule 1 fan Kanada 2011
Utslaggen fan de Grutte Priis Formule 1 fan Kanada 2011 yn Montreal op 12 juny. It wie de sande fan 19 races fan de Formule 1 yn 2011. Hy waard op it Circuit Gilles Villeneuve hâlden. De race waard hâlden oer 70 omgongen, op it 4,4 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 305,3 kilometer.
Staraja Rûssa
Geografy
Staraja Rûssa leit likernôch 250 kilometer súdlik fan Sint-Petersburch en 99 kilometer súdlik fan de distriktshaadstêd Veliki Novgorod. De stêd leit oan de rivier de Polist. Staraja Russa is it bestjoerssintrum fan it rajon mei deselde namme.
Skiednis
De stêd wurdt foar it earst yn 1167 yn de kroniken neamd ûnder de namme Rûssa (Руса) as ien fan de trije belangrykste stêden fan de Republyk Novgorod, mar de stêd moat earne healwei de 10e iuw stifte wêze. Sûnt 1478 waard de stêd ûnderdiel fan it Grutfoarstendom Moskou. Al yn de 13e iuw wiene der sâltwurken yn Rûssa. Letter koe de stêd him mei tank oan de hannelsrûte fan de Varjagen nei de Griken ek ta in hannelssintrum ûntjaan. Sûnt it midden fan de 16e iuw droech it plak de namme Staraja Rûssa (Старая Руса), dat as Ald-Rûssa oerset wurde kin.
De stêd waard yn 1608 by in Poals-Litouske oanfal foar in grut part ferneatige. De weropbou fûn in pear jier letter plak, mar Staraja Rûssa soe dy klap nea wer hielendal te boppe komme wat de hannel oanbelanget. In fjoersee lei yn 1763 de stêd yn 'e jiske. Der folge in weropbou neffens in nij strjitteplan mei stiennen hûzen. Wat letter, yn 1776, krige Staraja Rûssa stedsrjochten en waard de stêd ûnderdiel fan it gûvernemint Novgorod.
Oan it begjin fan de 19e iuw kaam der in ein oan de sâltwinning. Yn stee dêrfan waard yn 1828 in begjin makke oan de ûntjouwing fan Staraja Rûssa as kuerplak. De stêd krige yn 1858 oer de Ilmenmar in wetterferbining mei Novgorod en in tweintich jier letter ek in spoarferbining mei dy stêd.
Fan 1875 oant 1878 en 1880 wenne de dichter Fjodor Dostojevski yn Staraja Rûssa. Tsjintwurdich betinkt de stêd mei in museum en in monumint syn ferneamde ynwenner.
Berne
De komponist Sergej Rachmaninov waard yn 1873 by Staraja Rûssa berne en libbe dêr oant de ferhûzing fan de famylje nei Sint-Petersburch yn 1882.
Erling Mandelmann
Erling Mandelmann (Kopenhagen, 18 novimber 1935 - 14 jannewaris 2018) wie in Deensk fotograaf. Hy begûn syn karriêre as freelance fotosjoernalist mids jierren 60.
Biografy
Erling Mandelmann hat 40 jier as fotosjoernalist en portretfotograaf wurke. Hy wurke ek foar Deenske en ynternasjonale arsjitektuertydskriften en fotografearre foar in rige reisboeken foar Berlitz. Belangstelling foar sosjale fraachstikken late ta frijwilligerswurk foar Projekt Fulton yn Denemark, ATD Quart Monde, Caritas en Amnesty International.
Mandelmann syn fotoargyf is ûnderbrocht yn it Histoarysk Museum fan Lausanne.
Mandelmann stoar op 14 jannewaris 2018; hy waard 82 jier.
Portretten
Erling Mandelmann hat goed 500 portretten fan bekende persoanen makke, ûnder oaren fan:
Ernest Ansermet, Sadruddin Aga Khan, Pierre Alechinsky, Arman, Raymond Aron, Barbara (sjongster), Georg Baselitz, Maurice Béjart, Adulyadej, Bhumibol, Houari Boumedienne, Georges Brassens, Charlie Chaplin, Jacques Chessex, Christo, Noel Coward, Tenzin Gyatso (de 14e Dalai Lama), Frédéric Dard, Jean Ferrat, Claude François, Billy Graham, Günther Grass, Juliette Gréco, Nina Hagen, Johnny Hallyday, Marek Halter, Hans-Adam II, Prins fan Liechtenstein, Audrey Hepburn, Barbara Hepworth, Asger Jorn, Ingvar Kamprad, Tadeusz Kantor, Wilhelm Kempff, Nastassja Kinski, Paul Klecki, Oskar Kokosjka, Hugo Loetscher, Nikita Magaloff, James Mason, Yehudi Menuhin, Nathan Milstein, Verner Panton, Bertrand Piccard, Jacques Piccard, Hugo Pratt, Hubert Reeves, Petre Roman, Denis de Rougemont, Arthur Rubinstein, Niki de Saint Phalle, Léopold Sedar Senghor, Georges Simenon, Jean Tinguely, Mark Tobey, Peter Ustinov, Sylvie Vartan, Simone Veil en Elie Wiesel.
O Laam fan God, ûnskuldich
O Laam fan God, ûnskuldich is in Fryske oersetting fan it Lutherske liet "O Lamm Gottes, unschuldig" dat yn 1531 skreaun waard troch Nikolaus Decius (1485-1541).
Polist
thumb|260px|De Polist by Staraja Rûssa De Polist (Russysk: Поли́сть) is in sydrivier fan de Lovat yn 'e Russyske oblasten Pskov en Novgorod.
De Polist is 176 kilometer lang en ûntwetteret in gebiet fan 3.630 km². Tusken ein novimber en healwei april is de rivier beferzen. Oant Staraja Rûssa is skipferkear mooglik.
Freerk Lootsma
Freerk Auke Lootsma (Mullum, 21 jannewaris 1936 – De Haach, 16 maaie 2003) wie in Nederlânsk wiskundige en heechlearaar fan Frysk komôf.
Libben en wurk
Hy wurke dêrnei by TNO-FEL en by Philips, dêr't er wurke oan net-lineêre optimalisearring. Op dat ûnderwerp promovearre er yn 1970 by prof. J.F. Benders oan de T.H. Eindhoven, no Technyske Universiteit Eindhoven. Op 1 augustus 1974 waard Lootsma heechlearaar operasjonele analyze oan de Technyske Hegeskoalle Delft, no de Technyske Universiteit Delft. Hy die dêr kontraktûndersyk foar ûnder oare it Ministearje fan Ekonomyske Saken en de Europeeske Kommisje. Hy organisearre trije NATO Advanced Studies Institutes en hy wie associate editor fan de tydskriften Optimization en Journal of Multi-Criteria Decision Analysis. Ek wied er jierrenlang ponghâlder fan de Mathematical Programming Society, adviseur by TNO en foarsitter fan de Delft University Visitors Foundation.
Teodoarik de Grutte
Jonge jierren
In grut part fan syn jeugd brocht Teodoarik troch as gizeler oan it hof yn Konstantinopel. Hjirmei hie de East-Romeinske keizer Leo I fêstichheid dat Teodoarik syn heit it fouderaty-ferdrach mei de keizer respektearje soe. Hy learde tidens dizze perioade oan it hof in soad oer de Romeinske gebrûken en kriichskunde. As jongkeardel die Teodoarik mei oan de ferskate kriichstochten dy't syn heit hâlde. Yn 469 behellen sy in oerwinning op de Gepiden yn de Karpaten oan de Bolia. Moesia waard troch harren beset yn 471 en Teodoarik sels liede in tal fjochterijen tsjin Teodoarik de Aldere. Fierders foel Teodoarik letter as generaal fan de East-Romeinen in pear kear Itaalje yn.
De Ostrogoaten oermasterje Itaalje
left|thumb|300px|Ostrogoatysk Ryk yn Itaalje Yn 476 hie it Germaanske stamhaad Odoaker de lêste West-Romeinske keizer ôfsetten en himsels as kening fan Itaalje ûtroppen. Dizze Odoaker stjoerde de keizerlike tekens nei de keizer fan it easten Zeno fan Byzantium yn Konstantinopel, wêrmei Odoaker him feitlik deljoech oan Zeno. It westlik diel fan it Romeinske ryk krige gjin nije keizer en hâlde op te bestean.
De relaasje tusken Odoaker en keizer Zeno gong lykwols hurd efterút en de keizer besocht Odoaker fuort te krijen. Fierder hie Zeno ek syn nocht fan de Ostrogoaten yn syn ryk en dêrom joech hy yn 488 opdracht oan Teodoarik om mei syn kriichsmacht Itaalje yn te fallen. Teodoarik besocht it ferskate kearen, mar waard hieltyd fuort dreaun troch de legers fan Odoaker. Lang om let krige hy it toch foar mekoar om fêste foet te krijen yn Itaalje. Diskear slagge hy deryn om de troepen fan Odoaker te ferslaan, foar it earst yn augustus, oan de Isonzo, en letter, yn septimber by Ferona. Lang om let oermastere Teodoarik yn 493 de haadstêd Ravenna en makke in ein oan de macht fan Odoaker. Persoanlik brocht hy Odoaker om it libben.
Doe't Teodoarik Odoaker ferlein hie, stifte hy sels in keninkryk yn Itaalje. Dit ryk strekte har út fan Sisylje oant Pannoanje. Nettsjinsteande syn Germaanske komôf waard Teodoarik sawol troch de Romeinen as de Goaten as kening erkend. Yn Teodoarik syn ryk libbe elts folk ûnder har eigen wetten.
Relaasje mei oare Germaanske foarsten en folken
Teodoarik ferstevige syn machtsbasis yn Itaalje en soarge der foar dat syn Romeinske ûnderdienen it goed hienen. Ek bleau syn bân mei de Romeinske keizer yn Konstantinopel yntakt. Sa stadichoan waard hy hieltyd machtiger. Hy makke syn grinzen feilich troch it smeien fan houliksbânnen mei de Itaalje hinne wenne folken. Syn suster Amalafrida troude mei Thrasamund, kening fan de Fandalen en Teodoarik sels wie troud mei Audofleda, de suster fan kening Klovis I fan de Franken. De ienige Germaanske folken dêr't er gjin ynfloed op hie wienen de Franken en de Fandalen.
Yn 507 sneuvele kening Alarik II fan de Fisigoaten yn de slach fan Fouillé tsjin de Franken. Alarik waard opfolge troch Amalarik, mar dizze wie noch minderjierrich, wêrtroch Teodoarik regint foar de jonge kening waard. Troch de nederlaach by Vouillé ferlearen de Fisigoaten it besit fan Akwitaanje oan de Franken. Allinnich Septimaanje koenen sy fêst hâlde. Dit wie te tanken oan it yngripen fan Teodoarik.
Dea en neilitenskip
thumb|[[Greftombe fan Teodoarik de Grutte]] Op 30 augustus 526 stoar Teodoarik. Syn dochter, Amalasuntha folge him op as keningin fan de Ostrogoaten. Sy wie lykwols net by steat om it ryk byinoar te hâlden en de Roomske Romeinen en de Ariaanse Ostrogoaten woeksen útinoar. Dy ûntwikeling sette de East-Romeinske keizer Justinianus der ta om de Ostrogoaten de oarloch te ferklearjen. Om 550 hinne wie it hiele ryk sawat ferneatige. Teodoarik syn lange regear hie der wol ta bydroegen de Romeiske kultuer fan Itaalje te bewarjen. It mausoleum fan Teodoarik de Grutte is noch hieltyd te besjen yn Ravenna.
Etalaazjepoppe
thumb|Etalaazjepoppen thumb|Bleate etalaazjepoppen In etalaazjepoppe is in poppe fan minsklike ôfmjittingen dy't meast yn in etalaazje stiet. Etalaazjepoppen binne meast klaaid yn de klean dy't yn de winkel te besetten is en is bedoeld om de konsumint yn de winkel te krijen.
Ferrizeniskatedraal (Staraja Rûssa)
De Ferrizeniskatedraal (Russysk: Воскресенский собор, Voskresenski sobor) is in russysk-otterdokse katedraal yn Staraja Rûssa, Ruslân.
Skiednis
De katedraal waard yn de jierren 1692-1696 boud oan de rivier de Polist. Earder stie der op it plak in oan Sint-Jan wijde tsjerke, dy't yn de Tiid fan Unrêst ferneatige waard. De âlde toer waard yn de jierren 1797-1801 ferfongen troch in trije ferdjippings hege nije toer. Manlju út Tûla getten de acht klokken dy't yn 1811 yn de toer ophongen waarden.
De katedraal krige it hjoeddeiske oansjen yn de jierren 1828-1833, doe't it gebou grutter makke en yn Russysk-byzantynske styl ferboud waard. In pear jier letter waard de toer mei noch in ferdjipping ferhege. In lêste grutte restauraasje foar de Oktoberrevolúsje fûn plak oan it begjin fan de 20 iuw, doe't de fûneminten fanwegen fersakking en skuorren ferbettere wurde moasten.
Nikitatsjerke (Vladimir)
De Nikitatsjerke (Russysk: Никитская церковь; transl. Nikitskaja tsjerkov) is in otterdokske tsjerke út de 18e iuw yn de stêd Vladimir, Ruslân. It monumint stiet yn it stedssintrum, net fier fan de Gouden Poarte. It gebou fan trije ferdjippingen yn wite en griene kleuren is in opfallend gebou dy't de Russyske barok fertsjintwurdige. De tsjerke stie model foar de letter boude Trije-ienheid-Tichvintsjerke yn Dmitrov.
Ferrizeniskatedraal (Staraja Rûssa)
Sovjet-tiid
Lykas foar de hiele Russysk-Otterdokse Tsjerke briek ûnder bolsjewistysk bewâld foar de katedraal in drege tiid oan. Yn 1935 waard de katedraal foar de earetsjinst sletten. Sûnt 1937 waard it gebou oerdroegen oan in museum. Yn de Twadde Wrâldkriich waard de katedraal brûkt as sikehûs. By de bombardeminten op de stêd yn 1944 rekke de katedraal slim skeind, mar nei de kriich dochs wer yn gebrûk nommen as bioskoop en pakhûs. Sûnt 1984 waard de tsjerke ferboud en troch it Museum fan it Noardwestlik Front yn gebrûk nommen.
Weromjefte
Yn 1992 waard de katedraal werom jûn oan de Russysk-Otterdokse Tsjerke en it museum ferhûze nei in oare lokaasje yn de stêd. Op 1 oktober 1993 waard de katedraal wer iepene foar de earetsjinst. Yn itselde jier krige de tsjerke wer acht klokken, dy't getten binne yn de Oeral. De tsjerke waard restaurearre en krige by dy restauraasje reade kleuren.
Nikitatsjerke (Vladimir)
Skiednis
thumb|left|De op de Nikitatsjerke basearre Trije-ienheid-Tichvintsjerke (1794-1801) yn [[Dmitrov]] De tsjerke waard boud op kosten fan Simon Lazarev op it plak dêr't earder in kleaster stien hie dat diel útmakke fan it ferdigeningssysteeem fan de stêd. It oan de hilligen Kosmas en Damianus wijde kleaster stie dêr al sûnt de 12e iuw yn de tiid Andrej Bogoljûbsky, grutfoarst fan Vladimir. It kleaster ferlear de ferdigeningsfunksje yn de 16e iuw; wannear't it ôfbrutsen waard is net bekend.
De oarspronklike Nikitatsjerke wie krekt wat oars as hjoeddedei. Yn 1849 waard de tsjerke oan beide kanten mei twa ferdjippings tellende oanbousels útwreide.
De tsjerke waard fan 1970 oant 2015 brûkt troch in restauraasje-atelier, dy't it ynterieur foar in part fernielde. Sa waard de simmertsjerke ferdield yn twa etaazjes. De boppeferdjipping waard brûkt foar de opslach fan weardefolle saken en boppe yn de toer waard in útsjochplatform ynrjochte.
Yn augustus 2015 waard it gebou werom jûn oan it bisdom Vladimir fan de Russysk-Otterdokske Tsjerke en sûnt wurde der wer earetsjinsten fierd.
Periodyk systeem fan de eleminten
Yn it periodyk systeem fan de eleminten binne de gemyske en fysike eigenskippen fan de eleminten yn kaart brocht. Yn dizze tabel, ek de Tabel fan Mendelejev neamd, dy't in lange skiednis hân hat, stean alle bekende eleminten op folchoarder fan atoomnûmer sadanich yndield dat eleminten út 'e selde perioade nêst inoar stean en eleminten út deselde groep boppe inoar. De periodike tabel is in foarbyld fan in klassifikaasjesysteem: eleminten yn deselde kolom of deselde periodike tabelgroep - dus hjirûnder deselde kleur - hawwe lyksoartige gemyske eigenskippen.
Jubileeën
Jubileeën, yn it oarspronklike Hebriuwsk: יובלים, Yōbelīm, inkeld ek wol Lyts Genesis (Leptogenesis) neamd, is in âlde joadske religieuze tekst, dy't troch frijwol alle joadske streamings, alle kristlike tsjerken fan protestantske, roomsk-katolike en eastersk-otterdokse synjatuer en ek troch de measte oriïntaalsk-otterdokse denominaasjes as apokryf en pseudepigrafysk beskôge wurdt. Allinnich de Etiopysk-Otterdokse Tsjerke en de dêrfan ôfspjalte groepen (lykas de Etiopysk-Katolike Tsjerke en de Eritreesk-Otterdokse Tsjerke) erkenne Jubileeën as ûnderdiel fan 'e kanon, ûnder de titel መጽሐፈ ኩፋሌ, Mäṣ'ḥäfä Kūfālē, dat Ge'ez (de tsjerketaal fan Etioopje, ferlykber mei it Latyn) is foar "it Boek fan de Dieling". Yn 'e Etiopysk-otterdokse kanon wurdt dizze tekst yn it Alde Testamint fan 'e Bibel pleatst, fuort nei it boek 2 Kroniken. Ek de Falasja's, de joadske minderheid fan Etioopje (dy't hjoed de dei suver folslein yn Israel libbet), beskôgje Jubileeën as kanonyk. Op grûn fan twa fragminten (4Qm16Jub en 4Qm17Jub) dy't middenmank de Deade-Seerôlen te Qumran fûn binne, giet men derfan út dat de tekst oarspronklik yn it Hebriuwsk skreaun is troch in anonime skriuwer, dy't healwei de twadde iuw f.Kr. wurke.
Ynhâld
Jubileeën is in werfertelling fan 'e skepping en it oanbegjin fan 'e wrâld, de Sûndfloed, de aartsfaars en de ferhalen oer Mozes, sa't dy beskreaun steane yn it bibelboek Genesis en de earste tolve haadstikken fan Exodus. Dêrby wurdt de skiednis yndield yn perioaden fan 49 jier, de saneamde "jubileeën" (dêr't men op komt troch de fermannichfâldiging fan 7x7 saneamde "jierwiken"). Neffens de tekst sels is it boek in iepenbiering dy't de Israelityske foaroanman Mozes op 'e berch Sinaï en letter yn 'e tabernakel taparte krige fan God sels, as oanfolling op 'e (kanonike) Pentateûch.
De beskreaune foarfallen bliuwe frij ticht by de tekst fan Genesis en Exodus, mar jouwe dêr withoefolle details op ta, lykas geografyske fertsjutskings en histoaryske en religieuze útlis. Sa wurdt by it ferhaal oer Adam en Eva, dy't neffens Genesis de earste minsken wiene en troch God sels skepen waarden, útlein hoe't sy mei syn beiden de wrâld befolken: nammentlik troch harren soannen en dochters mei-inoar trouwe te litten. Men tinkt wol dat dat de reden is dat Jubileeën troch de tsjerkfaars út 'e kristlike Bibel holden is, want hoewol't it boek hjir it fraachstik fan it ûntstean fan 'e minskheid oplost dêr't Genesis oerhinne praat, skept it tagelyk it nije en mooglik noch ûnwinsklikere probleem fan ynsest. Dat hoewol't Jubileeën goed bekend wie ûnder ier kristlike teologen, waard it yn 'e fjirde iuw sa fûleindich ûnderdrukt dat der gjin inkele folsleine Hebriuwske, Grykske of Latynske ferzje fan bewarre bleaun is en de tekst yn syn folsleinens inkeld oerlevere is yn it (Etiopyske) Ge'ez.
De yndieling fan Jubileeën is sa:
Prinsdom Oranje
It Prinsdom Oranje (Frânsk: Principauté d'Orange, útspr.: [pʀʌ̃sipo:'te: do:'ʀɔ̃ʒ], likernôch: "preons-si-poo- tee doo- rânzj ; Oksitaansk: Principat d'Aurenja, útspr.: [prinsi'pat do'rεnʒa], likernôch: "pryn-si- pat doo- ren -zja) wie in ûnôfhinklik minysteatsje oan 'e rivier de Rône yn súdlik Frankryk. It bestie fan 1163, doe't de Hillige Roomske keizer Freark I it Boergondyske Greefskip Oranje ferhefte ta in soeverein prinsdom binnen it Hillige Roomske Ryk, oant 1713, doe't it foargoed yn Frânske hannen kaam en opgie yn it doetiidske Keninkryk Frankryk. Fan 1530 ôf wie it Prinsdom Oranje in besitting fan ferskate tûken fan it Hûs Nassau. Begjinnend mei Willem fan Oranje ûntstie dêrtroch in bân mei de Republyk fan 'e Feriene Nederlannen dy't wol wat wei hie fan in personele uny. De namme fan it Hûs Oranje-Nassau, it Nederlânske keningshûs, giet werom op it prinsdom, en sa ek it feit dat oranje de nasjonale kleur fan Nederlân is.
Geografy
It Prinsdom Oranje lei yn 'e Provâns, yn súdlik Frankryk, en besloech in gebiet fan 280 km² om 'e stêd Oranje hinne. It meat 19 km fan east en west en 14 km fan noard nei súd. Yn it uterste westen waard it begrinzge troch de rivier de Rône, wêrfan't de foaroerlizzende igge ta it Keninkryk Frankryk hearde. Oan alle oare kanten waard Oranje omsletten troch it Comtat Venaissin, in besitting fan 'e Roomsk-Katolike Tsjerke dy't ta de Pauslike Steat hearde, mei as haadstêd Avignon. It Comtat Venaissin wie lykwols ek in enklave dy't troch Frânsk gebiet omjûn waard.
Iere skiednis
De fan oarsprong Karolingyske greven fan Oranje giene tebek oant yn 'e achtste iuw. De earste fan harren wie neffens de oerlevering in Willem mei de Hoarn, dy't in hôveling fan Karel de Grutte west hawwe soe. Yn 793 soe dyselde de stêd Oranje op 'e út Spanje wei opteine Arabieren ferovere hawwe. Yn 1032 of 1033, doe't it âlde, yn ferfal rekke Keninkryk Arles útinoar foel, kaam it Greefskip Oranje ta it Hillige Roomske Ryk te hearren as in fierders folslein ûnôfhinklik minysteatsje. It Hûs Oranje spjalte him yn 1150 yn twa linys, dy't elts in diel fan it greefskip krigen. Ien fan dy linys waard yn 1163 troch keizer Freark I yn 'e ryksfoarstestân ferheft. Dêrmei waard it diel fan Oranje dat troch dy liny regearre waard, tagelyk in soeverein prinsdom binnen it Hillige Roomske Ryk.
Keizer Karel IV stifte yn 1365 de Universiteit fan Oranje doe't er Arles oandie om ta kening fan Arles kroane te wurden. Nei de dea fan Raymond III fan Baux, yn 1393, urf syn dochter Marije fan Baux-Oranje it prinsdom, en fia har man Jan III fan Châlon-Arlay kaam it doe yn it besit fan it Hûs Châlon. De lêste manlike telch út dat skaai wie Filibert fan Châlon, dy't ûnder Karel V ûnderkening fan Napels wie. Doe't hy yn 1530 sneuvele by it Belis fan Florâns, liet er it Prinsdom Oranje nei oan syn omkesizzer René fan Châlon, de ienlingssoan fan syn suster Klaudia fan Châlon en Hindrik III fan Nassau-Breda.
Oranje komt ûnder de Nassaus
René fan Châlon wie yn neifolging fan syn heit in foaroansteand hôveling fan Karel V, en hy beklaaide û.o. de amten fan steedhâlder fan Hollân, Seelân, Utert, de Franche-Comté, Gelre en Sutfen. Under syn regear waard it Prinsdom Oranje ferskate kearen beset yn opdracht fan kening Frâns I fan Frankryk, dy't de aartsfijân fan Karel V wie. Yn 1544 kaam René jong te sneuveljen yn 'e Slach by Saint-Dizier, tsjin 'e Frânsen. Hy hie doe gjin wettige bern en liet mei goedkarring fan Karel V al syn besittings nei oan syn neef Willem, de âldste soan fan syn omke Willem de Rike fan Nassau-Dillenburch, dy't sadwaande neitiid bekend wurde soe as Willem fan Oranje.
Dat beslút wie yn tsjinspraak mei it testamint fan Marije fan Baux, dy't it Prinsdom Oranje yn it Hûs Châlon brocht hie. It steatsje hie by gebrek oan manlike erfgenamten oergean moatten op 'e neiteam fan har dochter Alix fan Châlon. De dochter fan Alix wie in Margareta, dy't yn 1449 troude mei Rudolf IV fan Baden-Sausenberg (1427-1487). Harren iennichst oerlibjende pakesizzer Jehanna fan Neuchâtel († 1543) fan harren soan Filips fan Baden-Röteln (1452-1503) troude yn 1504 mei Loadewyk I fan Longueville (1480-1516). Harren neikommelingen wiene sadwaande pretendinten foar it Prinsdom Oranje oant it laach yn 1694 yn manlike line útstoar. De Longuevilles spanden yn Frankryk in rjochtsaak oan tsjin 'e gong fan saken nei 1544 en krigen úteinlik fan 'e rjochter gelyk. Yn ferbân mei de wichtige rol fan Willem fan 'e Oranje yn it ramt fan 'e Opstân yn 'e Nederlannen en de striid tsjin Filips II fan Spanje, dat ek in fijân fan Frankryk wie, besleaten de Frânske keningen lykwols om it rjochterlik fûnis yn dy saak njonken har del te lizzen. Sadwaande bleau it Prinsdom Oranje oant 1713 yn 'e hannen fan it Hûs Oranje-Nassau.
Hoewol't Willem fan Oranje yn 1544 offisjeel prins fan Oranje waard, koed er pas fan 1559 ôf wurklik macht oer syn prinsdom oan 'e Rône útoefenje. Om't Willem it mei de Hugenoaten hold, rekke it steatsje dêrnei oan protestantske kant behelle yn 'e Frânske Godstsjinstoarloggen. Yn dy tiid rekke de stêd Oranje slim skansearre troch oarlochshannelings en waard it prinsdom as gehiel ferskate kearen beset troch troepen fan 'e Katolike Liga of de Frânske kening. Nei't yn 1568 ûnder lieding fan Willem fan Oranje de Opstân yn 'e Nederlannen begûn wie, dy't letter it earste stadium blike soe te wêzen fan wat in Tachtichjierrige Oarloch wurde soe, waard Willem yn 1584 fermoarde om't er troch Filips II fan Spanje fûgelfaai ferklearre wie.
Opfolgingsskelen en ynminging fan Frankryk
Nei de dea fan Willem fan Oranje ûntstie der oangeande it bestjoer fan it Prinsdom Oranje in nuvere sitewaasje. It wie dúdlik dat Filips Willem fan Oranje-Nassau, as âldste soan fan Willem fan Oranje, de rjochten op it prinsdom urven hie. Filips Willem wie lykwols yn 1567 troch de Spaanske lânfâd yn 'e Nederlannen don Fernando Álvarez de Toledo, hartoch fan Alva min ofte mear ûntfierd en nei Spanje oerbrocht, dêr't er fierders roomsk en Spaansksinnich grutbrocht wie oan it Keninklik Hôf fan Filips II. De twadde soan fan Willem fan Oranje, Maurits fan Oranje-Nassau, de protestantske steedhâlder fan Hollân, Seelân, Utert, Gelderlân en Oerisel, naam nei syn heite dea it foartou by de striid tsjin 'e Spanjerts. Om't eltse tagong ta it Prinsdom Oranje behearske waard troch Frankryk, bepaalde kening Hindrik IV fan Frankryk en nimmen oars wa't it yn Oranje foar it sizzen krige. En om't dyselde in bûnsgenoat wie fan Maurits en de Republyk fan 'e Feriene Nederlannen, waard Maurits de facto prins fan Oranje.
Dat feroare pas yn 1608, doe't de trije healbruorren Filips Willem, Maurits en Freark Hindrik fan Oranje-Nassau yn it ramt fan it Tolvejierrich Bestân mei-inoar om 'e tafel giene om einlings en te'n lêsten harren heite erfenis te beävensearjen. It duorre noch oant 27 juny 1609 ear't se it iens waarden. Filips Willem krige by dizze ferdieling alle besittings yn 'e troch Spanje behearske Súdlike Nederlannen en yn Frankryk taparte, it Prinsdom Oranje ynbegrepen. Doe't er yn 1618 lykwols sûnder bern kaam te ferstjerren, foel it prinsdom fannijs ta oan Maurits, dy't it by syn dea yn 1625 trochjoech oan Freark Hindrik. De erfgenamt fan dy lêste wie syn soan Willem II, dy't yn 1650 jong kaam te ferstjerren, wêrnei't it prinsdom yn it besit fan syn soan Willem III kaam.
Willem III, dy't behalven steedhâlder fan seis fan 'e sân gewesten fan 'e Republyk fan 'e Feriene Nederlannen ek kening fan Ingelân, Skotlân en Ierlân waard, wie de aartsfijân fan 'e Frânske kening Loadewyk XIV, en nei it útbrekken fan 'e Frânske Oarloch yn it Rampjier 1672 waard it Prinsdom Oranje sadwaande beset troch de Frânske troepen ûnder lieding fan François Adhémar fan Monteil, greve fan Grignan. By de Frede fan Nimwegen, dy't yn 1678 sletten waard, krige Willem syn prinsdom werom, mar by de werropping troch Loadewyk XIV fan it Edikt fan Nantes, yn 1685, waard it steatsje op 'e nij troch de Frânsen beset. By de Frede fan Ryswyk, dy't yn 1697 in ein makke oan 'e Njoggenjierrige Oarloch, moast Loadewyk XIV jitris it Prinsdom Oranje weromjaan. Willem III wie lykwols de lêste regearjende soevereine prins fan Oranje.
Nei it ferstjerren fan Willem III, yn 1702 briek der op 'e nij in opfolgingsskeel út, diskear tusken de Fryske steedhâlder Jehan Willem Friso fan Nassau-Dietz en Freark I fan Prusen. Jehan Willem Friso wie, as pakesizzer fan Albertina Agnes, in dochter fan Freark Hindrik, dejinge dy't troch Willem III yn syn testamint as opfolger oanwiisd wie. Freark I fan Prusen fûn lykwols dat hy, as de soan fan Freark Hindrik syn âldste dochter Louise Henriëtte, in bettere oanspraak jilde litte koe. Underwilens wist net ien fan beiden ea it feitlike bestjoer oer it prinsdom yn 'e hannen te krijen, mei't Loadewyk XIV it steatsje nei de dea fan Willem III oan 'e Frânske Kroan ferfallen ferklearre. It Parlemint fan Parys wiisde it prinsdom dêrnei ta oan 'e kandidaat dy't Loadewyk foar it prinsskip nei foarren ta skood hie, Frâns Loadewyk fan Conti, dy't yn 'e fierte besibbe wie oan it Hûs Châlon. Dyselde regearre Oranje neitiid as in fazal fan 'e Frânske kening en joech dêrmei de soevereine status fan it prinsdom op.
By de Frede fan Utert, dy't yn 1713 in ein makke oan 'e Spaanske Súksesjeoarloch, stie Freark I fan Prusen it Prinsdom Oranje formeel ôf oan Frankryk, wylst er fêstlizze liet dat it wapen en de titel fan prins fan Oranje takamen oan himsels en syn opfolgers as kening fan Prusen. It Hillige Roomske Ryk stimde mei dy gong fan saken yn, en Jehan Willem Friso, dy't yn 1711 by it oerstekken fan it Hollânsk Djip de drinkeldea stoarn wie, koe dêr net mear tsjin protestearje, wylst syn erfgenamt, Willem IV, noch mar in pjut fan twa jier wie. Yn elts gefal kaam it Prinsdom Oranje foargoed by it Keninkryk Frankryk te hearren. It waard opheft as aparte bestjoerlike ienheid en by de provinsje Dauphiné foege. Nei de Frânske Revolúsje fan 1789 kaam it eardere prinsdom yn 1790 ta it departemint Drôme te hearren, dêrnei ta Bouches-du-Rhône en úteinlik ta Vaucluse.
Gebrûk fan 'e titel 'prins fan Oranje'
Underwilens wie doe yn 1732 troch it Ferdrach fan Dieling tusken steedhâlder Willem IV en kening Freark de Grutte fan Prusen oerienstimming berikt tusken de huzen Oranje-Nassau en Hohenzollern oer it gebrûk fan 'e titel prins fan Oranje. Dêrby joech Willem IV alle oanspraken op it eigentlike Prinsdom Oranje op en waard fierders beslist dat telgen út beide aadlike lagen de titel fiere mochten. Sûnt de oprjochting fan it Keninkryk fan 'e Nederlannen, yn 1815, wurdt de titel prins fan Oranje yn it Hûs Oranje-Nassau altyd fierd troch de kroanprins. Doe't Willem-Alexander yn 1980 troch de troansbestiging fan syn mem Beatrix kroanprins en dus prins fan Oranje waard, wie de titel hast in iuw lang net brûkt om't er inkeld foar manlike troanopfolgers gou. De lêste prins fan Oranje foàr Willem-Alexander wie Aleksander, de lêste oerlibjende soan fan kening Willem III, dy't yn 1884 stoar. Pas sûnt in grûnwetswiziging út 1983 wurdt de titel ek droegen troch kroanprinsessen. Anno 2019 wurdt de titel prins(esse) fan Oranje droegen troch kroanprinsesse Catharina-Amalia fan 'e Nederlannen en troch prins Georg Friedrich fan Prusen.
Ynfloed
Om't Willem fan Oranje oan 'e widze stie fan 'e Opstân yn 'e Nederlannen, dêr't de Republyk fan 'e Feriene Nederlannen út fuortkaam, rekke de kleur oranje ûnferbreklik ferbûn mei Nederlân en waard it de Nederlânske nasjonale kleur. Tsjintwurdich sjocht men yn Nederlân oranje klean en flaggen fral op nasjonale feestdagen, lykas Keningsdei en Befrijingsdei, en by sportwedstriden fan nasjonale sportteams. Behalven de eigentlike kleur komt ek de beneaming yn Nederlân in soad werom, lykas yn 'e nammen fan 'e histoaryske radiostjoerder Radio Oranje en it Oranjefûns, yn 'e tradisjonele útrop "Oranje Boppe" en yn it begryp oranjeferiening.
De Nederlânske flagge dy't yn 1579, by it sluten fan 'e Uny fan Utert, offisjeel oannommen waard, wie in horizontale trijekleur oranje-wyt-blau. Dy flagge stiet no bekend as de Prinseflagge of ek wol it 'oranje-blanje-bleu'. Pas yn 1937 waard by Keninklik Beslút de hjoeddeistige read-wyt-blauwe flagge de offisjele flagge fan Nederlân. De Prinseflagge waard neitiid brûkt troch de yn 'e Twadde Wrâldoarloch mei de besetters kollaborearjende NSB en krige dêrtroch in "besmet" imago.
Underwilens hiene de Nederlanners harren oranje ek om utens brocht. Sa waard troch kolonisten fan Nederlânsk komôf, de saneamde Afrikaners of Boeren, in grutte rivier yn Súd-Afrika de Oranjerivier neamd. Ien fan 'e grutste Boererepubliken kaam yn 1854 de Oranje Frijsteat te hjitten. It grutste part fan 'e tweintichste iuw hie Súd-Afrika in flagge dy't oranje-wyt-blau kleure wie. Dy waard lykwols tagelyk mei it Apartheidsrezjym ôfskaft; yn 'e hjoeddeistige flagge fan Súd-Afrika komt gjin oranje mear foar.
Yn Noard-Amearika binne Orange County, yn 'e Amerikaanske steat New York, en de stêd Orange yn Konettikut nei it prinsdom Oranje ferneamd. Ek de flaggen fan 'e stêden New York en Albany (New York), dy't begûnen as Nij-Amsterdam en Beverwyk yn 'e Nederlânske koloanje Nij-Nederlân, hawwe elts in oranje baan. Nei't yn 1689 Willem III fan Oranje kening waard fan Ingelân, Skotlân en Ierlân, rekke de kleur oranje op it eilân Ierlân ferbûn mei it troch de nije kening útdroegen protestantisme. De oranje baan yn 'e flagge fan Ierlân symbolisearret sadwaande de protestantske befolkingsgroep.
Spaanske Heechflakte
De Spaanske Heechflakte of meseta is geologysk sjoen it âldste part fan it Ibearysk skiereilân en wurdt foarme troch in heechplato. Nei in lang tiidrek fan eroazje fan dat geberchte is de meseta ûntstien sa't wy dy no kenne. De meseta is trochstrings om-ende-by 600 meter heech. De heechflakte wurdt yn twaen splitst troch it Kastyljaansk skiedingsberchtme, dat it gebiet histoarysk yn Ald- en Nij-Kastylje ferdield. De heechflakte wurdt omringd troch it Kantabrysk Geberchte yn it noarden, it Iberusk Rânegeberchte yn it easten, de Sierra Morena yn it suden yn Ekstremadûra en de bergen fan noardlik Portegal yn it westen.
600px|thumb|center|Skiep op de meseta
The Deer Hunter (film)
The Deer Hunter is in Amerikaanske histoaryske anty-oarlochs- en dramafilm út 1978 ûnder rezjy fan Michael Cimino, mei yn 'e haadrollen Robert De Niro, Christopher Walken, John Savage en Meryl Streep. De titel betsjut "De Hartejager". It ferhaal folget trije jonge Amerikaanske stielfabryksarbeiders út Pennsylvania, dy't ein 1960-er jierren as soldaten nei Súdeast-Aazje ta útstjoerd wurde om yn 'e Fjetnamoarloch te fjochtsjen. De skeinende ûnderfinings dy't se dêr opdogge, feroarje harren libbens foargoed. The Deer Hunter krige oer it algemien loovjende resinsjes fan 'e filmkritisy en wûn yn 1979 fiif Oscars, wêrûnder de Oscar foar Bêste Film. De film wûn dêrnjonken in Golden Globe en twa BAFTA's. Yn 'e bioskopen wie The Deer Hunter ek kommersjeel súksesfol. Yn 1996 waard de film útornearre foar preservearring yn it Nasjonaal Film Register.
Longobarden
220px|thumb|It Longobardyske folkeferfarren. thumb|right|250px De Longobarden (ek Langobarden of Lombarden) wienen in West-Germaansk folk dat ynearsten oan de igge fan de Elbe wenne. De Romeinske skiedkundige Tasitus neamde harren yn syn boek Germania, (98). Op 'e ein fan it Grutte Folkeferfarren yn de 6e iuw stiftsje sy yn Itaalje in keninkryk op de resten fan it Romeinske Ryk.
The Deer Hunter (film)
Plot
Yn 1967 wenje seis freonen, Michael, Nick, Steven, Axel, Stanley en John, yn Clairton, yn 'e Amerikaanske steat Pennsylvania, in plak dêr't de measte ynwenners diel útmeitsje fan in grutte etnysk Russyske mienskip fan ymmigranten en harren neiteam. Fiif fan 'e seis freonen wurkje yn it pleatslike stielfabryk, wylst John kroechbaas is. Allegear meie se yn har frije tiid graach jeie yn 'e omlizzende berchkrite fan 'e Appalachen, mar inkeld Michael nimt dat tiidsferdriuw serieus en is in ekspêr yn 'e jacht op wapitys. Michael, Nick en Steven binne oproppen foar de tsjinstplicht om yn 'e Fjetnamoarloch te fjochtsjen en risselwearje om fuort.
Longobarden
Migraasje nei it suden
It folkeferfarren fan de Longobarden barde yn etappes. Fan likernôch 200 ôf ferpleatse sy harren stadichoan fan de útrin fan de Elbe, omheech nei de hjoeddeiske Dútske dielsteat Saksen Anhalt. Om 350 hinne hienen de lêste Longobarden it oarspronklike wengebiet oan de mûning fan de Elbe ferlitten. Yn de perioade tusken 350 - 493 sakken sy fierder nei it suden ta en kamen yn de tsjintwurdige Dútske dielsteat Saksen en Bohemen. Sy waarden net ûnderwurpen troch de Hunnen en behâlden harren ûnôfhinklikheid. Yn dizze perioade bekearden de Langobaren har ta it Arianisme, in kristlik leauwen. Wy kenne ek in oantal haadlingen út dizze perioade: (Lethu, Hildehok, Godehok en Klaffo).
The Deer Hunter (film)
Plot
Steven is ferloofd mei Angela, dy't swier rekke is fan in oare man. Nettsjinsteande dat trout er mei har op 'e foarjûn fan syn ôfreis nei Fjetnam. Nick en Michael diele in bungalow yn Clairton. Nick hat in relaasje mei Linda, dy't nei harren ôfreis yn 'e bungalow trekke sil om te ûntsnappen oan har alkoholistyske heit, dy't har mishannelet. Michael is temûk fereale op Linda. Op 'e brulloft fan Steven en Angela freget Nick Linda om mei him te trouwen, en sy jout him tawurd. Letter dy jûns, as se allegear wat op hawwe, freget Nick oan Michael om him net efter te litten yn Fjetnam. As er sneuvelje mocht, wol er dat Michael derfoar soarget dat syn stoflik omskot yn Clairton te hôf brocht wurdt. De deis nei de brulloft geane de freonen, sûnder brêgeman Steven, noch ienris op jacht. Sa't er foar de moade hat, deadet Michael mei in inkeld skot in mânske wapitybok.
Gale Hamkes
Gale Hamkes wie kommandeur op de walfiskfarder ‘de Oranjeboom’ út Harns. Hy skynt yn Starum wenne te hawwen, hy wurdt yn 1663 neamd by de froedskipsleden. Syn foarâlden wennen nei alle gedachten op Galamastins by Riis (Bakhuzen). Yn dat gefal soed er ta it âlde geslacht fan de Galama's heard hawwe.
The Deer Hunter (film)
Plot
Mank de ferskrikkings fan 'e oarloch yn Fjetnam wurde Michael, Nick en Steven kriichsfinzen nommen troch de Viet Cong. Se wurde neitiid finzen holden yn in hutte oan in rivier. Harren sipiers fermeitsje harsels troch de finzenen te twingen en wurkje mei oan spultsjes Russyske rûlette, wêrby't se skynselsmoarden útfiere moatte mei in revolver dy't laden is mei ien kûgel wylst nimmen wit oft de keamer dêr't de hammer op delkomme sil leech is of net. De sipiers slute weddenskippen ôf oer de fraach oft in beskate kriichsfinzene himsels dêrby deasjitte sil of net.
Longobarden
Migraasje nei it suden
Yn 493 ferskynden de Longobarden yn it gebiet dêr't foarhinne de Rúgjers wenne hawwe, yn de Romeinske provinsje Noricum, tsjintwurdich Eastenryk. De Longobarden wienen no útwaakse ta in grut folk, foar 't neist hienen oare Germaanske stammen harren by dit folkeferfarren by de Longobarden oansluten (freedsum dan wol twongen). Yn Noricum rekken de Longobarden hieltyd deilis mei de Herulen, dy't dêr in keninkryk stifte hienen oan de Theiss en Mureş.
The Deer Hunter (film)
Plot
Steven giet geastlik stikken oan dy foarm fan tramtaasje en rjochtet op in stuit de revolver op 'e souder ynstee fan op syn eigen holle as er de trekker oerhellet. Dêrtroch oerlibbet er it 'spultsje', want dy kear komt de hammer op 'e folle keamer del. Mar om't er him net oan regels holden hat, wurdt er troch de sipiers yn in fan rotten optillende koai mei de liken fan oare spulbrekkers smiten, dy't frijwol hielendal ûnder wetter stiet yn 'e rivier. Michael bepraat Nick fan 'e needsaak om 'e sipiers oer te heljen om harren mei trije kûgels yn 'e út seis keamers besteande silinder spylje te litten. Hy ornearret dat se in ridlike kâns hawwe om te ûntsnappen as se trije sipiers deasjitte kinne. Russyske rûlette mei trije kûgels is lykwols tige riskant, dat Nick is der earst net wis fan, mar Michael wit him te oertsjûgjen.
As hy en Nick út 'e sel helle wurde om tsjininoar te spyljen, bepraat Michael de sipiers om trije kûgels yn 'e silinder te dwaan. De sipiers fine dat wol spektukulêr en geane akkoart. Michael kriget de earste kear de revolver tastoppe, set it wapen tsjin syn holle oan en hellet de trekker oer op wat in lege keamer blykt te wêzen. Dan docht Nick mei folle minder bravoere itselde, en wer komt de hammer del op in lege keamer. It pistoal wurdt Michael wer taskood, dy't wit dat der no noch trije kûgels yn fjouwer keamers sitte. Dat hy pakt it oan en sjit trije sipiers dea. Hy en Nick gripe de mitrailleurs fan 'e ombrochte mannen, en sjitte dêrmei de rest fan 'e sipiers ek dea. Nei't se Steven út 'e ûnderwetterkoai befrijd hawwe, klampe se har fêst oan in deade beam en litte har yn 'e rivier streamôf spiele.
As se in rynkranke hingbrêge oer de rivier berikke en dêrop kladderje, wurde se sinjalearre en rêden troch in helikopter fan it Amerikaanske Leger. Om't it tastel ûnder fjoer nommen wurdt troch de fijân, moat de rêding halje-trawalje útfierd wurde. Nick wurdt troch de helikopterbemanning it tastel yn skuord, mar Michael en Steven moatte har fêsthâlde oan 'e glydstangen fan it ûnderstel. Steven, dy't ferswakke is, falt op in stuit werom yn 'e rivier, en Michael springt him efternei. De helikopter, mei de oerstjoere Nick deryn, fljocht fuort. Steven is by syn fal krekt op in pear rotsen ûnder wetter del kommen, en syn skonken binne tebrizele. Michael skuort him lykwols nei de riviersigge ta en nimt him dan op 'e rêch. Sa draacht er him troch it oerwâld oant se by in wei útkomme dy't nei Saigon liedt. Dêr sjocht it swart fan it folk dat foar de oarloch op 'e flecht is nei de Súdfjetnameeske haadstêd. Michael hâldt in Jeep fan it Súdfjetnameeske Leger oan en jout Stephen oan 'e soldaten mei om him nei it legerhospitaal yn Saigon te bringen. Sels jout er him by de mannichte flechtlingen dy't geandefoets ûnderweis is.
Underwilens betteret Nick yn in legerhospitaal yn Saigon op fan syn lichaamlike ferwûnings, mar it psychologysk trauma dat er oprûn hat, bliuwt ûnbehannele. Nei't er út it sikehûs ûntslein wurdt, doarmet er troch de stêd. As er op in stuit skotten út in goksealtsje kommen heart, bringt dat him syn behanneling troch de Viet Cong wer yn 't sin. Hy besiket him ôf te jaan, mar de Frânske sakeman Julien Grinda bepraat him om mei deryn te gean. It docht bliken dat yn it goksealtsje weddenskippen pleatst wurde op 'e útkomst fan Russyske rûlette dy't troch twa manlju spile wurdt. Nick wurdt poer, pakt de revolver ôf en jaget de boel yn 'e bulten. Michael is mank it publyk oanwêzich en besiket om 'e nocht om Nick syn oandacht te lûken. As de gearkomste yn trelit einiget, pykt Nick út. Letter wurdt er op 'e strjitte wer oansprutsen troch Grinda, dy't him ûnthjit dat er him ryk meitsje kin. Mei tsjinnichheid stapt Nick by him yn 'e auto en tegearre ride se fuort. Michael komt krekt te let om dat tsjin te kearen.
Michael kriget earfol ûntslach út it leger en reizget werom nei Clairton, dêr't er lykwols swierrichheden ûnderfynt om syn âlde bestean wer op te pakken. Dat begjint al fuort by syn weromkomst. As er by jûn arrivearret en sjocht dat syn freonen in wolkomsfeest foar him taret hawwe, kompleet mei spandoeken mei de tekst "Wolkom Thús, Mike", hjit er syn taksysjauffeur om troch te riden. Hy bringt de nacht troch yn in motel en komt pas de oare moarns, as de 'kust feilich' is, thús. Fan Linda, dy't no yn it hûs fan him en Nick wennet, heart er dat Nick desertearre is. As er dy deis syn maten Stanley, John en Axel moetet, heart er dat Steven ek thúskommen is, mar nimmen wit wêr't er is om't syn frou Angela dêr net oer prate wol. Michael giet dêrop nei Angela ta, dy't no de mem fan in pjut is. Hja is weisakke yn in suver katatoanyske steat, mar troch oan te hâlden as kâld wetter kriget Michael úteinlik in tillefoannûmer fan har los.
Stanley, Axel, John, Linda en al Michael syn oare freonen en kunde yn Clairton begripe neat fan 'e oarloch. As er op jacht giet, kin er op it lêste momint in grutte wapitybok net deasjitte. Letter, as er mei Stanley, Axel en John yn in blokhutte yn 'e bergen oernachtet, sjocht er hoe't Stanley, dy't altyd in revolver by him hat, it wapen foar 't ljocht hellet en Axel der by wize grap mei bedriget. Michael ferliest syn selsbehearsking hielendal, grypt it wapen, skoddet alle kûgels op ien nei út 'e silinder, set Stanley de loop tsjin 'e holle oan en traktearret him op in rûntsje Russyske rûlette, wêrby't de hammer aldergeloks op in lege keamer del komt. Linda, dy't al yn gjin jierren berjocht fan Nick krigen hat, en dy't har al foar de ôfreis fan 'e trije freonen nei Fjetnam begûn ôf te freegjen oft se soms de ferkearde keazen hie, hat ûnderwilens gefoelens foar Michael ûntwikkele. Se besiket him te ferlieden om mei har op bêd te gean, mar Michael beskôget dat as in foarm fan ferrie fan Nick en besiket de boat ôf te hâlden. Dat se no tegearre yn ien hûs wenje, helpt fansels net. Uteinlik jout er belies.
Longobarden
Migraasje nei it suden
Yn de tocht fan de Longobarden nei it suden wie de stamstruktuer stadichoan feroare. De Longobarden waarden net langer laat troch in oantal haadlingen, mar waarden no regeard troch ien kening. De earste kening dy't wy kenne wie Tato. Dizze Longobardyske kening ferneatige it keninkryk fan de Herulen yn 510. Foar it grutste part foegen de oerwûne Herulen harren by de Longobarden. Tata waard opfolge troch Wacho en dizze fersloech de Sueben oan de Donau. Fanwege dizze oermasterings krige de Longobarden it westlik diel fan de foarhinne Romeinske Provinsje Pannonje yn besit. De Romeinen besochten by de Longobarden ta inoar te kommen en yn likernôch 540 waarden sy foederaty fan de Romeinen. As bûnsmaten fochten de Longobarden mei yn de oarloggen fan de Romeinen. Sy dienen mei oan de kriich tsjin de Ostrogoaten en fochten mei yn it easten tsjin de Perzen. Yn de tuskentiid krigen de Longobarden yn Pannoonje sels te krijen mei in ynfal troch de Avaren. Alboin, de opfolger fan Audoin, sleat in net-oanfalsferdrach mei de Avaren en smeide in grut Longobardysk leger, besteande út feteranen dy't tsjin de Goaten en Perzen fochten hienen. Yn 567 foelen de Longobarden en Avaren de Gepiden oan en ferneatigen harren keninkryk. De lêste kening fan de Gepiden, Kunimund waard fermoarde en Alboin twong syn dochter, Rosamunde ta in houlik.
Itaalje
Under druk fan de Avaren ferlieten yn 568 de Longobarden en Gepiden de Balkan, sy gongen oer de Alpen en foelen Itaalje yn. Alhoewol't sy der net yn slaggen om de ommuorre stêden yn te nimmen, koenen sy wol in grut part fan Noard- en Midden-Itaalje oermasterje. Sy stiften dêr in keninkryk mei de stêd Pavia as haadstêd. Dizze ûntjouwing soe in ein meitsje oan de politike ienheid fan Itaalje oant yn de 19e iuw. De macht fan de East-Romeinske keizer waard hjirtroch beheind ta it eksargaat fan Ravenna en inkele stêden oan de kust fan Súd-Itaalje. It soe 10 jier duorje foardat sy wer in nije kening kieze koenen nei de dea fan Alboin en syn opfolger Klef.
Om it jier 600 hinne stapten de Longobarden masaal oer nei it roomske leauwen; dêrfoar wienen sy benammen heidenen of Ariaanske Kristenen.
Yn 755 waard kening Aistulf, dy't de paus bedrige hie, ferslein troch it Frankyske leger fan Pippyn de Koarte ûnder lieding fan Chrodegang.