cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
It Could Happen to You (film út 1994)
Wier bard foarfal
Senarioskriuwster Jane Anderson kaam op it idee foar It Could Happen to You troch in wier bard foarfal yn 1984. Phyllis Penzo wie doedestiden in servearster yn in pizzeria dy't in fêste kliïntêle fan plysjeminsken hie. Yn maart fan dat jier hie de mei har befreone plysjeman Robert Cunningham, dy't in fêste klant wie, net genôch jild by him om har in foai te jaan. Dêrom stelde er foar om 'e eventuele opbringst fan in lot út 'e lotterij, dat er wól by him hie, te dielen. Penzo stimde dêrmei yn, mar fergeat it letter alhiel. Doe't der nei ferrin fan tiid $6 miljoen op it lot foel, hold Cunningham him oan 'e ôfspraak en joech er har de helte, wat breed útmetten waard yn 'e pleatslike media. Los fan dat útgongspunt is der lykwols fan 'e personaazjes en foarfallen út It Could Happen to You neat op wiere foarfallen basearre.
List fan planetoïden 92101-92200
Dit is in list fan planetoïden 92101-92200.
Obadja (bibelboek)
Obadja, yn it oarspronklike Hebriuwsk: עבדיה, Oḇadyah, is in tekst út sawol de joadske as de kristlike Bibel. Yn 'e joadske Tenach makket it ûnderdiel út fan it boek תרי עשר, Ṯrei Asar, dat "De Tolve" betsjut (t.w. de tolve lytse profeten, dy't yn 'e joadske Bibel gearboske binne ta ien inkeld boek), it 13de fan 24, dat dan wer ûnder de Neḇi'im Aḥaronim (de "Lettere Profeten") falt. Yn it Alde Testamint fan 'e kristlike Bibel foarmet Obadja in bibelboek op himsels, it 31ste fan 39 (neffens de Nije Fryske Bibeloersetting fan 1978), dat yn 'e offisjeuze ûnderferdieling fan 'e bibelboeken ta de Lytse Profeten heart (dy't sa neamd wurde om't dy teksten frij koart binne yn ferhâlding ta de saneamde Grutte Profeten).
It boek Obadja is in profesije oangeande it godlik oardiel oer de Edomiten, dat út ien inkeld haadstik fan 21 fersen bestiet. Dêrmei is it it koartste boek fan 'e Bibel. Obadja wurdt tradisjoneel taskreaun oan 'e profeet Obadja, oer wa't fierders frijwol neat bekend is. Syn profesije behannelet lykwols foarfallen dy't mank giene mei de fal en de ferwuostging fan Jeruzalim en de Timpel troch de Babyloaniërs fan kening Nebûkadnêzer II, yn 586 f.Kr., dat de tekst moat fan neitiid wêze, wierskynlik koart neitiid. De earste folsleine Fryske oersetting fan Obadja stie yn 'e fertaling fan it Alde Testamint, fan dû. Geart Aeilco Wumkes en Eeltsje Boates Folkertsma, dy't yn 1943 útkaam.
Ynhâld
De profesije fan Obadja keart him benammen tsjin 'e Edomiten, dy't neffens Genesis ôfstammen fan Ezau, de twillingbroer fan 'e Israelityske aartsfaar Jakob. Sadwaande waarden se as in bruorrefolk beskôge, sij it dat de Israeliten harren dêr sels mar in bitter bytsje oan gelegen lizze lieten. Kening David ûnderwurp de Edomiten mei grou geweld (2 Samuël 8:13-14, mar se ferhipten it om har ûnder in útlânsk jok del te jaan en kamen almar wer yn opstân (1 Keningen 11:14, 2 Keningen 8:20-22, 14:7, 16:6). Doe't de Babyloaniërs Jeruzalim ynnamen, wiene de Edomiten harren bûnsmaten.
Obadja beskôget dat as ferrie dat harren ferjilde wurde sil. It boek bestiet út trije parten. Ob. 1:1-9 foarseit de straf dy't oer de Edomiten komme sil: hja sille útrûge wurde ta ferjitnis. Yn Ob. 1:10-16 wurdt út 'e doeken dien wêrom't de Edomiten dy straf fertsjinne hawwe. En Ob. 1:17-21 fernijt dat troch God oan alle folken rjochtdien wurde sil. Dat betsjut dat de Israeliten úteinlik út harren Babyloanyske Ballingskip weromkeare meie sille, wylst de macht fan 'e Edomiten foargoed brutsen wurde sil.
Diamonds Are Forever (film)
Diamonds Are Forever is in Britsk-Amerikaanske spionaazjeskriller út 1971 ûnder rezjy fan Guy Hamilton, mei yn 'e haadrollen Sean Connery as geheim agint James Bond en Jill St. John as Bond girl Tiffany Case. De titel betsjut "Diamanten Binne foar Ivich". De film is basearre op 'e roman mei deselde namme út 1956 fan Ian Fleming. It ferhaal folget Bond as er einlings ôfweefd hat mei syn aartsfijân Ernst Stavro Blofeld, wêrnei't er op in nije saak set wurdt. Hy moat sjen út te finen wa't der efter it smokkeljen fan diamanten fan Súd-Afrika nei de Feriene Steaten sit. Yn Las Vegas komt er nei witwat aventoeren ta in skokkende ûntdekking.
Diamonds Are Forever wie it sânde diel út James Bond-filmsearje en folge as sadanich op On Her Majesty's Secret Service. Nei't er yn 'e foarrige film ferstek gean litten hie, kearde Sean Connery diskear werom yn 'e rol fan Bond. It wie lykwols de lêste kear dat er foar in film fan Eon Productions yn 'e hûd fan 'e geheim agint kroep. Fan 'e filmkritisy krige Diamonds Are Forever oer it algemien positive resinsjes en yn 'e bioskopen wie de film in kommersjeel súkses, mar letter kaam der krityk op 'e humoristysk oerdreaune toan. In folgjend diel yn 'e filmsearje, Live and Let Die, kaam út yn 1973.
Plot
Nei de foarfallen dêr't de foargeande film mei einige, efterfolget James Bond, de geheim agint fan 'e Britske ynljochtingetsjinst MI6, syn aartsfijân Ernst Stavro Blofeld oan wrâldseinen ta. Nei de hurdhannige ûnderfreging fan ferskate leden fan 'e terroristyske organisaasje SPECTRE, dêr't Blofeld de lieder fan is, spoart Bond dyselde op yn Egypte, yn in klinyk dêr't troch middel fan plastyske sjirurzjy dûbelgongers fan Blofeld kreëarre wurde. Bond deadet in gadingmakker foar de sjirurzjy en ferdrinkt de wiere Blofeld dêrnei yn in poel mei superferhjitte drek.
Werom op it haadkertier fan MI6 yn Londen is M, de sjef fan 'e ynljochtingetsjinst, net bot oer it hâlden en dragen fan Bond te sprekken, mei't er tsjin in direkt befel yn gien is om Blofeld gewurde te litten (sjoch: On Her Majesty's Secret Service). Nettsjinsteande dat kriget Bond in nije saak tawiisd. Der wurde diamanten stellen út minen yn Súd-Afrika, mar der wurdt net besocht om dy op 'e ynternasjonale merk te ferkeapjen. M fermoedet dêrom dat de diamanten opgarre wurde om se letter yn ien kear op 'e merk te dumpen, sadat de priis fan diamanten ûnderút gean sil. Bond moat it smokkeljen fan 'e diamanten folgje om sa út te finen wa't derefter sit.
Underwilens wiskje in pear lakonike hiermoardners, dy't harsels Mr. Wint en Mr. Kidd neame, systematysk it spoar fan 'e diamantsmokkel út troch eltsenien dy't dêrby belutsen is, om hals te bringen. MI6 hat lykwols in smokkelder op it each dy't de diamanten noch ûntfange moat, in Peter Franks. Bond ynfiltrearret yn 'e smokkelkeatling troch de identiteit fan 'e oppakte Franks oan te nimmen en him ûnder dy momkape yn Amsterdam te melden by de tsjeppe readhierrige smokkelster Tiffany Case. As de wiere Franks ûntsnapt en ek yn Amsterdam opdaagjen komt, ûnderskept en deadet Bond him, om dêrnei syn eigen identiteitsbewiis by Franks yn 'e bûse te triuwen. Tiffany mient sadwaande dat er James Bond fermoarde hat.
Neitiid sette Bond en Tiffany mei it fleantúch ôf nei Los Angeles, wêrby't Bond him foardocht as in djipdrôve dy't it stoflik omskot fan syn ferstoarne broer nei hûs ta bringt. De diamanten binne ferstoppe yn it lyk. By oankomst yn Kalifornje hat Bond temûk in moeting mei syn freon, CIA-agint Felix Leiter, dy't himsels foardocht as in dûanier. Mei de deakiste yn in lykwein reizget Bond neitiid troch nei Las Vegas, dêr't er de diamanten besoargje moat by it krematoarium fan Morton Slumber. It lyk fan Franks wurdt dêr kremearre, en de diamanten wurde trochjûn oan in oare smokkelder, de komyk Shady Tree.
Nei't dat syn beslach krigen hat, besykje Mr. Wint en Mr. Kidd Bond út 'e wei te romjen troch him bewusteleas te slaan en yn in deakiste te lizzen, dy't dan de kremaasje-ûne yn skood wurdt. As Bond yn 'e ôfsletten kiste wekker wurdt wylst de ûne al op folle krêft brânt, sjocht it der eefkes min foar him út, mar hy wurdt rêden trochdat Tree ûnderwilens ûntdutsen hat dat de smokkelwaar gjin echte diamanten befettet en weromkomt om by Bond ferhaal te heljen. Bond antwurdet dat Tree-en-dy de echte diamanten krije sadree't hy de echte $50.000 kriget dy't him foar it smokkeljen ûnthjitten wie, mei't er harren kefert noch altyd yn 'e bûse hat en sy grif gjin echte $50.000 ferbaarnd hiene.
Nei't Bond kontakt opnommen hat mei Leiter om 'e echte diamanten oanfiere te litten, nimt er yn yntrek yn in hotelkeamer yn The Whyte House, in hotel anneks kasino dat eigendom is fan miljardêr Willard Whyte. Neffens de geroften libbet dyselde as in klúzner yn it penthouse en is er al yn gjin fiif jier troch immen sjoen. Bond siket fan alle hotel-kasino's yn Las Vegas The Whyte House út, om't Shady Tree dêr optredens as komyk fersoarget. As er de man lykwols yn syn klaaikeamer opsykje en ûnderfreegje wol, ûntdekt er dat Mr. Wint en Mr. Kidd him foar west en Tree ombrocht hawwe, mei't sy der noch net fan op 'e hichte wiene dat er de wiere diamanten noch net fan Bond ûntfongen hie.
Wylst er him beriedt oer hoe no fierder, besiket Bond it kasino, dêr't er oan 'e dobbeltafel de opportunistyske rûnboarstige dame Plenty O'Toole moetet. Hy nimt har mei nei syn hotelkeamer om mei har op bêd, mar leden fan 'e smokkelbinde, deselden dy't him yn 'e lykwein út Los Angeles nei Las Vegas riden hawwe, wachtsje harren dêre op. Se smite Plenty út it finster, wêrnei't se yn in swimbad falt (hoewol't dat poer gelok is mei't de mannen net wisten dat it swimbad dêr wie). As Bond wat nidich wurdt, spylje de bindeleden gau fan ruten, mar yn syn bêd treft er Tiffany Case oan, mei wa't er de nacht trochbringt. Hy bepraat har om tegearre mei de diamanten út te naaien (sûnder dat er ferwachtet dat se har oan dy ôfspraak hâlde sil), en draacht har dêrta op om 'e diamanten ôf te heljen út it Circus Circus-kasino.
Hoewol't it dêr optilt fan 'e CIA-aginten, wit de selsrêdsume Tiffany likegoed mei de diamanten te ferdwinen. Sa't Bond al ferwachte hie, moetet se him net op it ôfsprutsen plak om der tegearre tuskenút te knipen, mar jout se de diamanten troch oan 'e folgjende smokkelder. Bond wachtet har by har thús op, dêr't er it stoflik omskot fan Plenty O'Toole oantreft. Hja is trocn Mr. Wint en Mr. Kidd yn it swimbad ferdronken om't se har foar Tiffany oanseagen. As Bond oan Tiffany fertelt dat alle smokkelders fan Súd-Afrika oant Las Vegas fermoarde binne en dat har libben noch altyd faai stiet, feroaret Tiffany fan gedachten oer har trou oan 'e binde. Se riidt Bond nei de lofthaven, dêr't se de diamanten efterlitten hat yn in klúske. Dy wurde ôfhelle troch Bert Saxby, de bedriuwslieder fan The Whyte House. Bond en Tiffany folgje him (yn 'e meast opfallende folchauto út 'e filmskiednis: in knalreade Ford Mustang Mach 1) nei in ôfhandige ûndersyksfasiliteit yn 'e woastyn fan Nevada.
Bond ynfiltrearret wat nei't it skynt de einbestimming fan 'e smokkele diamanten is en fynt út dat de fasiliteit in laboratoarium is dêr't in dr. Metz, in ekspêr op it mêd fan laserrefraksje, yn opdracht fan Willard Whyte in satellyt oan it bouwen is. As Bond ûntdutsen wurdt, ûntsnapt er yn in moanneweintsje en nei in spektakulêre efterfolging troch de woastyn jout er him wer by Tiffany om yn 'e auto te út te piken. Werom yn Las Vegas folget in nije efterfolging as Bond en Tiffany de plysje efter harren oan krije, dy't korrupt is en omkocht is troch Whyte. Nei't se fannijs ûntkommen binne, bejouwe Bond en Tiffany har nei syn hotelkeamer yn The Whyte House.
Dêr beklimt Bond de bûtenkant fan 'e wolkekliuwer om it penthouse te berikken, sadat er ris in hertich wurdsje mei Whyte wikselje kin. As er dêr lykwols oankomt, ûntdekt er dat Whyte al tiden lyn ferfongen is troch syn aartsfijân Blofeld, dy't dochs noch altyd libbet: de Blofeld dy't er yn Egypte deade hat, blykt in dûbelgonger west te hawwen. Bond moetet yn it penthouse twa identike Blofelds en kriget mar de kâns om ien fan beiden te deadzjen. Dejinge dy't er ombringt, blykt lykwols wer in dûbelgonger te wêzen. De echte Blofeld twingt Bond om yn 'e lift te stappen, wêrnei't er dy fol bedwelmjend gas pompt sadat Bond bewusteleas rekket. Mr. Wint en Mr. Kidd krije de opdracht om diskear foargoed mei him ôf te weven, mar ynstee dat se him gewoan deasjitte, dêr't se alle kâns ta hawwe, nimme de beide psychopaten him mei nei de Las Vegasdelling, dêr't se him yn ein piip lizze en efterlitte om te stjerren.
De oare moarns betiid wurdt it stik piip troch wurklju dy't nearne euvelmoed yn hawwe, yn 'e grûn pleatst as diel fan in nije piiplieding. As Bond letter wekker wurdt, sit er finzen yn 'e piiplieding. Troch in masine ûnklear te meitsjen dy't bedoeld is om mei rotten ôf te weven, lûkt er de oandacht fan 'e betsjinners, dy't in klep yn 'e piiplieding iepenje sadat er ûntsnappe kin. Blofeld hat by syn moeting mei Bond pronke mei in apparaat dat him it stimlûd fan Willard Whyte jout, sadat er him oan 'e tillefoan as Whyte foardwaan kin. Bond fertelt dêroer oan Q, de fernimstige kertiermaster fan MI6, dy't binnen de koartste kearen in ferlykber apparaat yninoar flânzet. As Bond Blofeld opskillet, kin er him dêrmei leauwe litte dat er syn trewant Bert Saxby is, en yn it petear jout Blofeld ûngemurken de lokaasje priis dêr't de echte Whyte finzen holden wurdt, te witten: Whyte syn eigen bûtenhûs.
Bond bejout him dêrhinne, dêr't er earst Whyte syn beide sipiers ferslaan moat: twa kreaze froulju dy't harsels Bambi en Thumper neame. Nei't er Whyte befrijd hat, besiket Saxby him fan in ôfstân dea te sjitten, mar ynstee komt er sels om by in fjoergefjocht mei de CIA. Underwilens lokket Blofeld yn Las Vegas Tiffany Case út Bond syn hotel wei en ûntfiert har. Bond en Leiter nimme Whyte mei nei it laboratoarium fan Metz, dêr't se ûntdekke dat Blofeld de smokkele diamanten brûkt hat om in laserwapen te meitsjen, dat oan in satellyt befêstige is. De NASA, dy't de foaroansteande sakeman Whyte graach te wille wêze woe, hat de satellyt al yn in baan om 'e Ierde brocht. Blofeld brûkt de satellyt om nukleêre wapens yn 'e Feriene Steaten, de Sovjet-Uny en de Folksrepublyk Sina te ferneatigjen, wêrnei't er de regearings yn Washington, D.C., Moskou en Peking witte lit dat er in 'feiling' hâlde sil, wêrby't de wrâldwide nukleêre supremasy by opbod ferkocht wurde sil. Fan 'e beide supermachten dy't te min jild biede, sil Blofeld alle kearnwapens ferneatigje, sadat harren fijân militêr de oerhân kriget.
As se besykje út te finen wêr't Blofeld him ferskûlet, identifisearret Whyte in oaljeplatfoarm foar de kust fan it Kalifornysk Skiereilân dat sabeare ûnderdiel fan syn bedriuw is, mar dêr't er noch nea fan heard hat. Bond, dy't der wis fan is dat it Blofeld syn geheime haadkertier wêze moat, parasjutearret dêr del en lit him finzen nimme troch Blofeld syn trewanten. Hy moetet dêr Tiffany wer, dy't Blofeld ûnderwilens fan har trou oan him oertsjûge hat. Blofeld jout opdracht om 'e laser tsjin 'e Amerikaanske haadstêd Washington, D.C. te brûken om't it regear dêr noch hieltyd net op syn easken yngien is. Earder hie Bond ûntdutsen dat de tape mei de kontrôlekoades fan 'e lasersatellyt de foarm fan in gewoan kassettebantsje hie, en no hat er in echt kassettebantsje by him om it om te wikseljen. Dat wurdt him daliks ôfpakt, mar Tiffany spilet it him letter wer ta. Op snoade wize wit Bond de beide kassettebantsjes om te ruiljen, wêrnei't er it bantsje mei de kontrôlekoades oan Tiffany trochjout om it ôf te fieren. Sy tinkt lykwols dat de boel noch omwiksele wurde moat en ruilet de it nepbantsje wer om foar it echte.
As de CIA û.l.f. Leiter in oanfal mei helikopters yn op it boarplatfoarm ynset, besiket Blofeld te ûntkommen yn in miny-ûnderseeër, dy't er mei himsels der al yn troch in kraan yn see takelje lit. Bond wit te ûntsnappen en slacht de kraanmasinist bewusteleas, wêrnei't er de miny-ûnderseeër as in sloopkûgel ynset en sa Blofeld sels brûkt om it satellytkontrôlesintrum fan it boarplatfoarm nei gychem te helpen. Bond en Tiffany springe oerboard as it hiele platfoarm (Blofeld ynbegrepen) úteinlik de loft yn giet.
Neitiid sette Bond en Tiffany ôf nei Londen, mar dogge dat op in cruiseskip, sadat se ûnderweis rom de tiid hawwe sille om wat better mei-inoar yn 'e kunde te kommen. Wat se net witte, is dat de beide hiermoardners, Mr. Wint en Mr. Kidd, har ek op it skip befine. Dy beiden ynfiltrearje in romantysk diner fan Bond en Tiffany op it dek troch har foar te dwaan as obers. Se wolle harren fermoardzje mei in bom ferburgen yn in neigesetsje. Bond, dy't de beide mannen feitliks noch nea sjoen hat om't er yn harren bywêzen hieltyd mei de rêch nei har ta stie of bewusteleas wie, ken Mr. Wint werom oan syn rûkersguod. By in koart gefjocht set Bond Mr. Kidd yn 'e brân, wêrnei't dy út eigen beweging oerboard springt. Bond jout Mr. Wint de bom mei foar't er him fan it skip ôf slacht; de bom giet ôf en deadet Mr. Wint noch ear't er yn see delkomt. Neitiid krûpt Tiffany Bond oan en freget se har ôf hoe't se no dy diamanten wer weromkrije kinne fan 'e satellyt dy't noch altyd yn in baan om 'e Ierde hinne draait.
Produksje
Hamilton wurke nei in senario fan Richard Maibaum en Tom Mankiewicz op basis fan 'e roman Diamonds Are Forever, fan Ian Fleming, út 1956. (Mankiewicz rûsde letter dat likernôch 45 minuten fan 'e 120 minuten duorjende film út 'e roman oernommen wie.) As produsinten wiene lykas altyd Harry Saltzman en Albert R. Broccoli wer by it projekt belutsen foar harren filmstudio Eon Productions. Foar de film wie in budget beskikber fan $7,2 miljoen. Mei't de finansiering foar Diamonds Are Forever fierhinne fan United Artists kaam, wie de film in Britsk-Amerikaankse ko-produksje. De kamerarezjy wie yn 'e hannen fan Ted Moore, en de filmmuzyk waard fersoarge troch John Barry. De titelsong Diamonds Are Forever waard songen troch Shirley Bassey, dy't ek de titelsong fan Goldfinger songen hie.
Casting
Nettsjinsteande it feit dat de Australyske akteur George Lazenby, dy't yn 'e foargeande Bond-film, On Her Majesty's Secret Service, de rol fan James Bond spile hie, dêrfoar in protte krityk krigen hie, woene produsinten Saltzman en Broccoli mei him fierder. Op oanrieden fan syn ympressario Ronan O'Rahilly keas Lazenby der lykwols foar om it by ien Bond-film te litten. De produsinten namen in hiele rige akteurs yn omtinken foar de nije James Bond, ûnder wa Clint Eastwood, Adam West, Burt Reynolds, Robert Wagner, Brett Halsey, Malcolm Roberts en Ranulph Fiennes. De rol waard oanbean oan Eastwood, West en Reynolds, mar dy fûnen allegear dat Bond net troch in Amerikaan spile wurde koe. Michael Gambon krige de rol ek oanbean, mar betanke foar de ear om't er, nei eigen sizzen, "in strieminne kondysje" hie. Roger Moore woe wol, mar hie oare ferplichtings.
Under druk fan David Picker, de algemien direkteur fan United Artists, besochten Saltzman en Broccoli op 't langelêst om Sean Connery werom te krijen, dy't de rol fan Bond yn 'e earste seis film fertolke hie. Dyselde siet dêr net op te wachtsjen, mar hy gie oerstaach nei't men ynstimde mei syn salariseask fan £1.250.000 en United Artists him dêropta finansiering oanbea foar twa films efterinoar fan syn eigen kar. Connery syn rol Diamonds Are Forever wie syn lêste dielname oan in Bond-film fan Eon Productions. Yn 1983 soed er noch ienris yn 'e rol fan James Bond weromkeare yn Never Say Never Again, in produksje fan in konkurrearjende filmstudio. Yn 'e folgjende Bond-film, Live and Let Die, waard de rol oernommen troch Roger Moore.
Opnamen
De opnamen foar Diamonds Are Forever setten op 5 april 1971 útein en duorren oant en mei 13 augustus fan dat jier. De earste sênes dy't filme waarden, wiene dy yn Súd-Afrika, dy't eins yn 'e woastyn fan Nevada, by Las Vegas, draaid waarden. De lêste sênes dy't opnommen waarden, wiene dy yn it krematoarium. Yn Las Vegas sels waard filme yn acht ûnderskate hotels, dy't hast allegearre eigendom wiene fan miljardêr Howard Hughes (op wa't it personaazje fan Willard Whyte basearre wie); Hughes wie nammentlik befreone mei produsint Albert R. Broccoli.
De opnamen foar de film fûnen foar it meastepart plak yn 'e Feriene Steaten, dêr't behalven yn en om Las Vegas ek filme waard op 'e Ynternasjonale Lofthaven Los Angeles en yn 'e Universal City Studios yn Universal City, fuortby Hollywood. De sênes op it boarplatfoarm waarden filme foar de kust fan Kalifornje, by Oceanside. Fierders waard ek filme yn Amsterdam, op 'e lofthaven fan Frankfurt am Main, by it Frânske Antibes, en yn Ingelân yn Dover, Southampton en de Pinewood Studios yn Buckinghamshire.
It hûs fan filmstjer Kirk Douglas waard brûkt foar de sêne yn it hûs fan Tiffany Case, dêr't se in deade Plenty O'Toole yn har swimbad oantreft. Yn dy sêne wiene de fuotten fan Lana Wood (dy't de rol fan Plenty O'Toole spile) echt fêstbûn oan betonblok op 'e boaiem fan it swimbad. De leden fan 'e filmcrew hiene in keabel oer it swimbad hinne spand, dêr't se har oan oplûke koe om tusken de ûnderskate takes te sykheljen. Mei't lykwols de flier fan it swimbad ôfrûn, glied it betonblok eltse kear dat se dat die in stikje djipper, oant se net mear by de keabel koe. De crewleden hiene dêr gjin erch yn, mar it omsteand laach, dat op 'e opnamen ta kommen wie, krige it yn 'e gaten en de aktrise koe rêden wurde foar't se ferdronk. Wood, dy't in diplomearre dûkster wie, bleau kalm by de beproeving, mar letter joech se ta dat se in pear "tige ûnnoflike mominten" belibbe hie.
By de auto-efterfolging troch Las Vegas ûntkomme Bond en Tiffany út in dearinnende strjitte troch harren Ford Mustang Mach 1 op twa tsjillen te kanteljen en sa troch in steechje te riden. De stuntlju dy't foar de film ynhierd wiene, koene dat trúkje net oan en rieden twa of trije auto's oan barrels doe't se it besochten. Doe't der úteinlik noch mar ien ûnskansearre auto oer wie, waard stuntman Bill Hickman opskille, dy't oeren ried om Las Vegas te berikken, dêr't er op slach yn 'e Mustang sprong en de stunt yn ien take die. Haadrolspiler Sean Connery krige yn Las Vegas alhiel gjin sliep, mei't er eltse nacht op 'e filmset dwaande wie, wylst er oerdeis yn it kasino siet of op 'e golfbaan stie. Nei eigen sizzen stoarte er yn it wykein alhiel yn. Under de opnamen yn Las Vegas fûn er ek noch tiid om in relaasje te begjinnen mei Lana Wood.
Distribúsje
De distribúsje fan Diamonds Are Forever waard fersoarge troch United Artists. De film gie op 14 desimber 1971 yn it Westdútske München yn premiêre, en iepene dêrnei op 17 desimber yn 'e Amerikaanske en op 30 desimber yn 'e Britske bioskopen. It byhearrende soundtrackalbum ferskynde yn desimber 1971 by platemaatskippij United Artists Records.
Untfangst
Oars as by guon oare James Bond-films it gefal wie, bettere troch tiid de reputaasje fan Diamonds Are Forever net fierder op. Krektoarsom. Yn 1986 skreau Danny Peary yn syn Guide for the Film Fanatic dat Diamonds Are Forever "ien fan maklikst te ferjitten films út 'e hiele Bond-rige" wie. En yn 1996, doe't de foaroansteande Amerikaanske filmkritikus James Berardinelli de film beskreau, hied er fûleindige krityk op 'e kearn fan 'e plot (in satellyt dy't lasterstrielen ôfsjit), en teffens op it aktearjen fan Jill St. John (Tiffany Case), Norman Burton (Felix Leiter) en Jimmy Dean (Willard Whyte).
Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hat Diamonds Are Forever in goedkarringspersintaazje fan 66%, basearre op 41 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: [De film] is foar it meastepart recycle út eardere Bond-films, mar hy is likegoed noch altyd frij fermaaklik, tanksij geweldige stunts, grappige dialooch en de oanwêzigens fan Sean Connery." Op Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, behellet Diamonds Are Forever in goedkarringspersintaazje fan 59%, basearre op 11 resinsjes.
Opbringst
Diamonds Are Forever brocht yn 'e bioskopen yn 'e Feriene Steaten en Kanada $43 miljoen op, en yn alle oare lannen en territoaria $73 miljoen. Wrâldwiid kaam de opbringst dêrmei út op $116 miljoen. Ofset tsjin it budget fan $7,2 miljoen betsjut dat in winst fan $98,8 miljoen, hoewol't dêr de marketingkosten noch wol ôf moatte. Dêrmei wie de film in grut kommersjeel súkses, en in grutte ferbettering fan On Her Majesty's Secret Service, dy't mar $82 miljoen opbrocht hie.
Prizen
Diamonds Are Forever waard yn 1972 nominearre foar de Oscar foar bêste lûdsmixing.
Huzum-West
Huzum-West is in wenwyk yn de stêd Ljouwert en leit bewesten Huzum. De wyk bestiet út de buerten Hollanderwyk, Gerard Doubuert, Julianapark en Jan van Scorelbuert en hat ynwenners (, boarne: CBS). De wyk wurdt oan de noardkant begrinzge troch it spoar dat nei Stasjon Ljouwert rint, oan de eastkant troch de Skrâns, en oan de súd- en westkant troch de Julianaleane. Beëasten de wyk leit de wyk Huzum-East en besuden leit de wyk Nijlân.
Deade-Seerôlen
thumb|right|350px|De Psalmerôle, oantsjut as 11Q5, mei in transkripsje. De Deade-Seerôlen binne in samling fan 972 teksten dy't tusken 1946 en 1956 ûntdutsen binne te Khirbet Qumran, yn wat doedestiden noch it Britske mandaatgebiet Palestina wie en sûnt 1947 it Westjordaanlân neamd wurdt. De boekrôlen waarden fûn oan 'e noardwestlike kust fan 'e Deade See, dêr't se harren namme oan ûntliene. It is in fynst dy't fan grut histoarysk, religieus en taalkundich belang is, om't der de ierst oerlevere manuskripten by binne fan boeken dy't letter ta de kanon fan 'e Tenach, de joadske Bibel, komme soene te hearren, en dêrnjonken apokrife teksten dy't grut ynsjoch biede yn it ferskaat oan godstsjinstich gedachteguod fan it joadendom yn 'e lette Twadde-Timpelperioade.
De boekrôlen binne skreaun yn it Hebriuwsk, Arameesk, Gryksk en Nabateesk, almeast op perkamint, mar mei in lyts part op papyrus of brûns. Guon derfan binne slim oantaast troch tiid en waar, al mei it suver in wûnder hjitte dat se dochs noch sa lang sa goed bewarre bleaun binne. De manuskripten datearje allegear fan beskate tiden yn 'e perioade tusken 408 en 318 f.Kr. Brûnzene munten, dy't op itselde plak fûn binne, foarmje in trochgeande searje begjinnend mei Jehannes Hyrkanus (135-104 f.Kr.) en einigjend mei de Joadske Opstân (66-73 n.Kr.).
De Deade-Seerôlen kinne opdield wurde yn trije groepen. Yn it foarste plak binne der teksten dy't ek yn 'e Tenach foarkomme; dy beslane likernôch 40% fan 'e identifisearre rôlen. Oard binne der apokrife teksten dy't úteinlik net yn 'e joadske kanon opnommen binne, lykas Henoch, Jubileeën, Tobit, Jezus Sirach, Psalm 151, Psalmen 152-155, ensfh. Dy groep foarmet sa'n 30% fan 'e Deade-Seerôlen. De restearjende 30% is opmakke út sektaryske manuskripten (fan beskate streamings binnen it doetiidske joadendom), dy't foàr de ûntdekking fan 'e Deade-Seerôlen folslein ûnbekend wiene, lykas de Mienskipsregel, de Oarlochsrôle, it Kommentaar op Habakuk en de Regel fan de seiniging.
Klimaks
(fan it Grykske κλῖμαξ, klimax, dat "trep" of "ljedder" betsjut)
Hurdfytsen op de Paralympyske Simmerspullen 1988
De VIIIe Paralympyske Simmerspullen waarden yn 1988 yn Seoul, Súd-Korea hâlden.
It wie de earste kear dat de hurdfytsen op it programma stie fan de Paralympyske Simmerspullen.
Hurdfytsen op de Paralympyske Simmerspullen 1992
De IXe Paralympyske Simmerspullen waarden yn 1992 yn Barcelona, Spanje hâlden.
De froulju en fytsers op in Tandem wiene fan dit jier ôf ek wolkom op de spullen.
Frijheidsbyld (New York)
thumb|Frijheidsbyld It Frijheidsbyld yn is in stânbyld yn de haven fan New York City. It stânbyld wie in geskink fan Frankryk, ornearre foar it feest dat holden waard foar de hûndertste jierdei fan de Unôfhinklikensferklearring (1776-1876). Lykwols wie de bou fan it frijheidsbyld pas yn 1886 dien.
Yn Frankryk is der in lytser byld dat makke is troch deselde artyst. It byld dat yn New York stiet is 46,05 meter heech (93 meter as de sokkel meirekkene wurdt).
Tietje Spannenburg-Pagels
Tietje Spannenburg-Pagels (Hallum, 2 juny 1906) wie in Fryske koartebaanrydster. Se waard berne yn Hallum en wenne letter yn Wommels.
Tusken 1917 en 1933 wûn se yn totaal 56 prizen. Njonken jildprizen en twa medaljes wûn se ek in leppel, in horloazje en in skilderij.
De earste priis dy't se wûn wie doe't se alve jier âld wie, en se waard twadde yn in jonges- en famkeskonkoers yn Drylts op 12 febrewaris 1917. Har partner yn dit konkoers wie E. de Groot, ek út Wommels. Har lêste priis wûn se yn Marrum op 30 jannewaris 1933, de lêste wedstriid fan de winter fan 1932 -33 om 't it teiwaar wie. De measte wedstriden ried se tegearre mei Jouke de Groot fan Jorwert. Doe't er siik wie, ried se yn desimber inkelde wedstriden mei O. Bijlsma fan Earnewâld.
Har broer Romke wie ek koartebaanrider. Hy wûn yn 1926 in wedstriid fan 14 -15 jier op It Hearrenfean. Hy ried de 100 meter yn 11,6 sekonden en wûn in gouden horloazje.
Echte mûzen (ûnderskaai)
De echte mûzen (wittenskiplike namme: Mus) binne in ûnderskaai fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (Mammalia), it skift fan 'e kjifdieren (Rodentia), de famylje fan 'e mûseftigen (Muridae), de ûnderfamylje fan 'e mûzen en rotten fan de Alde Wrâld (Murinae) en it lyknammige skaai fan 'e echte mûzen (Mus). Ta dit ûnderskaai heart û.m. de hûsmûs (Mus musculus).
Echte mûzen
De echte mûzen (wittenskiplike namme: Mus) foarmje in skaai fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (Mammalia), it skift fan 'e kjifdieren (Rodentia), de famylje fan 'e mûseftigen (Muridae) en de ûnderfamylje fan de mûzen en rotten fan de Alde Wrâld (Murinae). Ta dit skaai hearre 41 soarten mûzen, wêrfan't de bekendste en meast fersprate sûnder mis de hûsmûs (Mus musculus) is. In protte soarten kjifdieren dêr't men by it hearren fan it wurd "mûs" ek faak oan tinkt, lykas de fjildmûs, de boskmûs en de dwerchmûs, hearre lykwols net ta dit skaai.
Mûzen binne yn 'e regel lytse bistkes mei in lange keale of hast keale sturt, lytse rûne earen en in spjochtich snútsje. Se wurde faak beskôge as skealik ûngedierte, mei't se lânbougewaaksen en rispingen oanfrette kinne en troch harren parasiten en kjitte sykten ferspriede kinne. Oan de oare kant wurde mûzen ek holden as hûsdieren en as proefdieren yn laboratoaria. Behalven troch de hûskat, dêr't se in sprekwurdlik minne relaasje mei hawwe, wurdt der ek in soad op harren jage troch oare kateftigen, party hûneftigen en fierders troch foksen, rôffûgels, slangen en sels guon lidpoatigen. Fanwegen harren opmerklike fermogen ta oanpassing oan hast elts soarte fan biotoop en klimaat, binne mûzen guon fan 'e súksesfolste sûchdieren dy't ea bestien hawwe.
Julianapark (Ljouwert)
thumb|De buert Julianapark, mei it park yn grien thumb|Fiver mei fontein yn it park Julianapark is in buert en in stedspark yn de stêd Ljouwert en falt ûnder de wyk Huzum-West.
It Julianapark, neamd nei prinsesse Juliana, waard yn 1941/1942 oanlein nei in ûntwerp fan túnarsjitekt Jan Vroom. Yn 2012 waard der yn de fiver it keunstwurk Reade paraplu pleatst. It is in fontein fan Xandra de Vries en Walter Baas. It park is sûnt 2013 in gemeentlik monumint (nr. 338). It park wurdt oan de súdkant begrinzge troch de Julianaleane, yn it súdwesten troch de Kuriostsjerke, oan de westkant troch de Hobbemastrjitte, oan de noardkant troch de Vincent van Goghstrjitte,en oan de eastkant troch de Pieter Lastmanstrjitte.
List fan planetoïden 92201-92300
Dit is in list fan planetoïden 92201-92300.
Lange Anna
De Lange Anna is in 47 m hege frijsteande rots of brâningspylder fan reade sânstien, op 'e uterste noardwestlike hoeke fan it Noardfryske eilân Hilgelân, yn 'e Dútske Bocht. Foarhinne wie er ek wol bekend ûnder de nammen Hengst of Mönch, mar syn echte pleatslike namme is Nathurn Stak ("Noardlike Staach"). It is net tastien om 'e Lange Anna te beklimmen, mar toeristen meie der fan 'e oanbuorjende kliffen fan it Boppelân nei sjen, wat in protte dan ek dogge, want de Lange Anna is ien fan 'e grutte besjenswurdichheden op Hilgelân.
Men rûst dat de Lange Anna 25.000 ton swier is en in oerflak fan 180 m² hat. Der briede ferskate seefûgelsoarten op; benammentlik skoeten en winterkobben, mar sûnt in pear jier ek ginten. Yn 1969 waard de Lange Anna troch de Dútske oerheid ta natoermonumint ferklearre. Klaas Bruinsma, dy't benammentlik bekend is fan syn oersettings fan 'e klassiken nei it Frysk, hat yn 1997 in gedicht skreaun oer de Lange Anna, mei as titel By it Sjen fan de Lange Anna (publ. yn De Fleanende Krie, sept. 1997).
Ympuls (natuerkunde)
Yn de natuerkunde is de ympuls (Ingelsk:momentum) in grutheid relatearre oan de snelheid en de massa fan in objekt. De ympuls wurdt soms ek "hoemannichte fan beweging" neamd. Binnen de klassike meganika is ympuls p definearre as:
ofwol, de ympuls is it produkt fan de skarlêre grutheid massa en de fektoriële grutheid snelheid. De ympuls is dus ek in fektorgrutheid, mei deselde rjochting as de snelheid.
De ienheid fan ympuls is Ns, wat in SI-ienheden delkomt op.
Ympuls yn de klassike natuerkunde: wet fan behâld fan ympuls
De ympuls is in wichtige grutheid, al wie it mar omdat de Wet fan behâld fan ympuls ôflaat wurde kin fan Newtons aksioma's foar de klassike meganika: As der gjin eksterne krêft wurket op in systeem, bliuwt de totale ympuls behâlden; F = ma kin ommers werskreaun wurde as. De krêften dy't ferskillende massa's yn in systeem op elkoar útoefenje heffe elkoar op neffens it aksioma aksje= -reaksje. Dit prinsipe wurdt tapast op bygelyks botsings fan twa dieltsjes (yn de fysikalessen faak biljertballen).
Ympuls en relativiteit
thumb|Twa referinsjekaders by Huygens: 1 waarnimmer stiet op de wâl en de oare yn in boat. Der wurdt algemien oannomd dat de wetten fan de natuerkunde ynfariant wêze moatte soene foar translaasje. Mei oare wurden: it moat net útmeitsje oftsto in ferskynsel waarnimst yn stilstân of wylsto mei in konstante snelheid beweechst. Christiaan Huygens liede syn botsingswetten ôf troch earst in ienfâldige botsing te besjen wêrby't twa biljertballen elkoar mei likense snelheid reitje, en de botsing dêrnei yn gedachten barre lit oan board fan farrende trekskûten.
Doe't Albert Einstein mei inselde soarte gedachteneksperimint syn relativiteitsteory ûntwikkele, formulearre hy de ympuls sá dat dy ynvariant bleau foar relativistyske transformaasjes. Enerzjy waard net behâlden, sels massa wie net konstant, mar ympuls wie dat wol ! Sjoch Behâldswet.
Yn de relativistyske meganika definearje wy de 4-ympuls, in fektor yn fjouwer diminsjes:
dêr't E de totale enerzjy yn it systeem is en de relativistyske ympuls p definiearre is as:
In alternative rekkenmetoade yn de relativistyske meganika is om de regel te behâlden, mar de massa te werdefiniearjen ta, dêr't m_0 de rêstmassa is.
De lingte fan it 4-ympuls bliuwt konstant en sjocht der sa út:
Massaleaze dieltsjes lykas fotoanen hawwee ek in ympuls. Dêrfoar jildt:
wêryn E de enerzjy fan it foton is. Mei dizze definysje jildt foar dieltsjes mei én sûnder massa dat, dêr't p de lingte fan de \vec{p} oanjout. (massaleaze dieltsjes bewege har altiten mei de ljochtsnelheid).
Ympuls yn de kwantummeganika
De twa boppesteande beskriuwings wienen frijwat lyksoartich, yn de kwantummeganika sjocht de wrâld der lykwols oars út. Alle mjitbere grutheden wurde dêr foarsteld troch hermityske operators. Sa ek de ympuls. De operator foar de ympuls is:
Grutte Priis Formule 1 fan Kanada 2015
Utslaggen fan de Grutte Priis Formule 1 fan Kanada 2015 yn Montreal op 7 juny. It wie de sande fan 19 races fan de Formule 1 yn 2015. Hy waard op it Circuit Gilles Villeneuve hâlden. De race waard hâlden oer 70 omgongen, op it 4,4 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 305,3 kilometer.
Ympuls (natuerkunde)
Ympuls yn de kwantummeganika
of yn meardere diminsjes As mei dizze operator wurke wurdt yn de kwantummeganika, bine de útkomsten fan de berekkenings (wannear tagepast op foar de oare metoades wenstige skaal) oars wol gelyk oan de boppesteande formules.
Generalisearre ympuls
Generalisearre ympuls is in term út it Lagrangeformalisme, en is definiearre as:
.
De ympuls lykas hjirboppe omskreaun, is yndie fan dizze foarm, as wy foar q in kartesyske koördinaat brûkt.
Nota bene
Tink derom! It Ingelske wurd impulse hat deselde betsjutting as it Fryske stjit, net as ympuls. It Ingelske wurd foar ympuls is momentum, net te betiizjen mei it Fryske wurd momint, dat yn it Ingelsk torque hjit (en dêrmei liket op it Fryske wurd torsje, dat it gefolch wêze kin fan in momint.)
Hurdfytsen op de Paralympyske Simmerspullen 1984
De VIIe Paralympyske Simmerspullen waarden yn 1984 hâlden yn Stoke Mandeville (Grut-Brittanje) en New York, (Feriene Steaten).
De Paralympyske Simmerspullen fan 1984 waarden yn twa ferskillende lannen organisearre. Dit wie foaral te witen oan de Amerikaanske handikaptensport Organisaasjes en de wize fan Fûnsenwinnen. Mei namme de Amerikaanske Rôlstoelsport Organisaasje woe sa’n soad ynfloed ha en sporters op de Spullen, dat it foar de oare Organisaasjes (Blinen, Spastisy en Amputearden) net te akseptearjen wie. Dizze trije nasjonale organisaasjes besletten dêrop mei ynstimming fan de 3 ynternasjonale Organisaasjes: IBSA (Blinen), CP-ISRA (Spastisy) en ISOD (Amputearden) om de Paralympyske Spullen yn New York, de Feriene Steaten te hâlden fan 16 juny oant 30 juny 1984, sûnder de rôlstoelsporters. Dy krigen in Spullen fan 23 july 1984 oant 1 augustus 1984 yn Stoke Mandeville.
Hurdfytsen wie in demonstraasjesport tydens dizze spullen
Krúsraket
thumb|Testeksimplaar fan in Tomahawk-Block IV krúsraket In krúsflechtwapen (de beneaming krúsraket is minder goed, omdat der gjin raketoandriuwing oan te pas komt: it is eigentlik in ûnbemanne fleantúchje; Ingelsk: cruise missile) is in laat wapen mei in konvinsjonele of nukleêre eksplosive lading dat nei lansearring yn in horizontale baan, mei gelieding en oandriuwing oer it hiele trajekt, nei syn doel fleant. Dit yn tsjinstellling mei in ballistysk wapen, dat nei in koarte late oandriuwingsfaze in net-laat ballistysk trajekt folget.
De Dútske Fieseler Fi 103, bekend woarn as V1 en yn de Twadde Wrâldoarloch fan 1944 ôf ynsetten tsjin Ingelske en Belgyske stêden, wurdt algemien as it earste fan dizze kategory wapens (doe oantsjutten as fleanende bom of robotfleantúch) sjoen. Mei moderne krúsflechtwapens as de Amerikaanske Tomahawk kinne fan skippen, ûnderseeboaten en fleantugen ôf doelen op mear as 1500 km ôfstân mei grutte presyzje betookt wurde.
Finansiering
Finansiering is it beskikber stellen fan jildlike helpboarnen foar in program, projekt of oar ferlet, ornaris yn 'e foarm fan in liening mei rinte, mar soms ek yn ruil foar in beskaat persintaazje fan 'e ferwachte winst. Soks kin dien wurde troch in bank, in oare finansjele ynstelling of in partikulier. In foarbyld fan in oare finansjele ynstelling is in finansieringsmaatskippij. Dat is in ûndernimming dy't him der spesifyk op taleit om oan oare bedriuwen of soms oan persoanen finansiering te ferskaffen.
Der besteane ferskate foarmen fan finansiering:
Koltur
thumb|250px|Lizzing fan Koltur Koltur is it op ien nei lytste eilân fan 'e Fêreu-eilannen mei in oerflak fan 2,3 km2.
Katôba (folk)
De Katôba (Ingelsk: Catawba of inkeld Cataba) binne in lânseigen Yndiaansk folk fan it Amerikaanske súdeasten, dêr't harren wengebiet fan âlds it noarden fan 'e steat Súd-Karolina beslacht. Yn 'e santjinde en yn it earste fearn fan 'e achttjinde iuw wiene se ien fan 'e machtichste folken fan it súdeasten, en leveren se striid mei oare Yndiaanske folken oant benoarden de rivier de Potomac, yn wat no Pennsylvania is. Hoewol't se fan it begjin ôf oan in freonskiplike relaasje mei de Jeropeeske kolonisten ûnderholden, rekken se troch de útlânske sykten dy't dy meibrochten yn it ûnleech. Oan it begjin fan 'e njoggentjinde iuw wiene der noch mar in pear hûndert oer. Sûnt moasten se fjochtsje foar harren rjochten, oant se yn 1993 einlings erkenning wûnen.
Prehistoarje en ierste kontakten mei de Jeropeänen
Neffens harren eigen mûnlinge tradysje libje de Katôba al 6.000 jier yn it heuvelige foarlân fan 'e Appalachen, yn wat no it noarden fan Súd-Karolina is. Der wurdt trouwens tocht dat se foarhinne ek dielen bewennen fan wat no de steaten Noard-Karolina en Firginia binne. Archeologyske fynsten lykje te ûnderstypjen dat se yn dy krite yn elts gefal al hiel lang tahâlde. Hja neame harsels Yeh Iswä H'reh, wat "Rivierfolk" betsjut, ferwizend nei harren tradisjonele wengebiet oan 'e rivieren de Catawba en de Wateree. Se wiene fan âlds in sedintêr folk, dat benammen libbe fan 'e lânbou, mei as wichtichste gewaaksen maïs en pompoenen, al follen se harren menu oan mei de jacht en mei rivierfiskerij. Fan 'e manlju waard sein dat it goede jagers en ferfrettende krigers wiene; de froulju stiene wiid en siid bekend om harren kuorkjen en fral har pottebakkerij. Hja libben yn wichwams dy't hja makken fan beamskors, en harren doarpen wiene omjûn troch palisades fan skerppuntige beamstammen.
It ierst bekende kontakt mei Jeropeänen fûn plak yn 1540, doe't de Spaanske ûntdekkingsreizger Hernando de Soto mei syn ekspedysje troch it wengebiet fan 'e Katôba teach. Hiel lang bestie dêrnei gjin of mar kwealk kontakt mei de blanken, mei't de koloanjes dy't de Ingelsen fanôf likernôch 1600 oan 'e eastkust fan Firginia stiften, mar amper libbensfetber wiene, en de Katôba in hiele ein yn it binnenlân libben. Doe't de Ingelsen har yn 1682 foar it earst yn Súd-Karolina fêstigen, ferneamden se de rivier de Catawba nei de stamme, en skatten se harren oantal op sa'n 4.600 minsken, mei dêrûnder 1.500 krigers.
Bloei en delgong
De Katôba wiene doedestiden in machtich en woltierich folk, dat oanhâldende wapene konflikten mei syn Irokeesk- en Algonkwynsktalige buorstammen útfocht. Sa fertelt ien fan harren tradysjes (dy't troch moderne histoarisy akseptearre wurdt) oer in lange oarloch mei de (Súdirokeeske) Sjeroky (Cherokee), oant úteinlik troch beide folken de rivier de Broad foar grins oanmurken waard. Ek mei de Noardirokeeske folken, yn it bysûnder de Seneka (Seneca), en fierders de Algonkwynske Delawêr (Delaware) en Sjâny (Shawnee) libben de Katôba lang op foet fan oarloch. Yn 'e 1720-er jierren efterfolgen Katôba-krigers nei't it skynt in Delawêr-oarlochstroep dy't ien fan harren doarpen oerfallen hie oant benoarden de rivier de Potomac, yn it hjoeddeistige Pennsylvania. By in oare, soartgelikense gelegenheid hellen se de Delawêr by it tsjintwurdige Leesburg, yn Firginia, yn, wêrnei't de beide partijen in iepen fjildslach útfochten. Oare slaggen fûnen plak by it hjoeddeiske Franklin, yn West-Firginia (1725); by Hanging Rocks en de mûning fan de Súdlike Potomac, ek yn West-Firginia (1736); by de mûning fan 'e Antietam Creek (1736); en by de Conococheague Creek, yn Marylân.
De koloniale regearings fan Firginia en New York holden yn 1721 in gearkomste te Albany, wêrfoar't se fertsjintwurdigers fan 'e Irokeeske Konfederaasje en de Katôba útnûgen. Om't ek de blanke kolonisten lêst hiene fan 'e striid oer en wer, spilen de koloniale autoriteiten by dy gelegenheid foar midsman, wêrby't se beide partijen ûnder druk setten om frede te sluten. Sa krigen se de Noardirokezen en de Katôba safier dat dy taseine tenei op harren eigen gerjochtichheid bliuwe te sillen.
Yn it begjin fan 'e achttjinde iuw begûn de kolonisaasje fan Súd-Karolina troch te kringen yn it wengebiet fan 'e Katôba. Hja wiene freonen fan 'e Ingelsen en kamen nea yn ferset tsjin 'e kolonisten, mar likegoed krigen se slim ûnder de opmars fan 'e blanken te lijen doe't der frjemde sykten ûnder har útbrieken, dêr't se gjin ferwar tsjin hiene. Yn 'e mande mei de oanhâldende oarlochfiering mei oare stammen en de algemiene maatskiplike ûnrêst hellen dy de Katôba úteinlik ûnder fuotten. Tsjin 1728 wiene de Katôba yn oantal belune ta 1.400 minsken, mei dêrûnder sa'n 400 krigers. Yn 1738 waarden sy, oare stammen yn 'e krite en teffens de blanken slim troffen troch in útbraak fan 'e pokken. Fanwegen harren dominante posysje namen se fan dy tiid ôf stadichoan ferskate lytsere besibbe stammen op, mooglik oant wol in tweintichtal, dy't troch de epidemyen brutsen wiene. Mar likegoed hiene se yn 1743 minder as 400 krigers. Yn 1759 hiene se op 'e nij ûnder in útbraak fan 'e pokken te lijen, wat harren oantal werombrocht ta likernôch 1.000 minsken, wêrûnder sa'n 300 krigers. Tsjin 1780 wiene der yn totaal noch mar 490 Katôba oer, en yn 1822 waard harren oantal op 450 minsken rûsd.
Yn 1744 waard by it Ferdrach fan Lancaster, tusken de Ingelsen en de Irokeeske Konfederaasje, û.m. troch de Noardirokezen nochris befêstige dat se de Katôba net mear oanfalle soene. Datselde gou lykwols net foar de Algonkwynske folken, dy't ûnmeilydsum gebrûk makken fan 'e oanboazjende swakte fan 'e Katôba. Yn 1763 kaam Kening Hagler, it meast ferneamde opperhaad fan 'e Katôba, om by in oerfal fan 'e Sjâny. Fan dy tiid ôf ferlearen de Katôba alle wichtigens dy't se earder as militêre macht hân hiene.
Erkenning ferlern en weromwûn
De koloanje Súd-Karolina befêstige de Katôba yn 1763 yn it besit fan in reservaat fan 144.000 acres (krapoan 583 km²). Yn 'e Amerikaanske Unôfhinklikheidsoarloch stipen de Katôba de Amerikaanske kolonisten tsjin it Britske regear. Doe't yn 1780 Britske troepen opteagen nei de Súdkarolynske heechlannen, wiene se sadwaande twongen om har mei har hiele hawwen en hâlden werom te lûken yn Firginia. Nei de Slach by it Gerjochtsgebou fan Guildford kearden se werom en setten har wer nei wenjen yn harren reservaat.
In nije tsjinslach die him foar yn 1959, doe't de Katôba as resultaat fan 'e assimilaasjepolityk dy't it regear fan presidint Dwight Eisenhower foar de Yndianen oer fierde, harren federale erkenning wer ferlearen. Fan 'e sechtiger jierren ôf fûn der lykwols yn hiel Noard-Amearika in oplibbing fan 'e Yndiaanske kultueren plak, dy't úteinlik ek trochkrong ta de Katôba. Yn 1973 waard de Katôba Yndiaanske Naasje as moderne stamme-organisaasje oprjochte, en sette men útein mei de lange juridyske striid om 'e federale erkenning werom te winnen. Uteinlik woene it Amerikaanske federale regear en de steat Súd-Karolina beide wol omlyk, sadat yn 1993 in skikking sletten waard wêrby't de Katôba Yndiaanske Naasje federale erkenning krige en de lânrjochten fan 'e Katôba op harren âlde reservaat ôfkocht waarden foar $50 miljoen. Mei in diel fan dat jild waard 2,8 km² grûn oanskaft tsjin 'e grins fan Noard-Karolina oan, dat sûnt it Katôba Yndianereservaat foarmet.
Godstsjinst
Yn 'e lânseigen religy fan 'e Katôba is der in skepper-god, Manatu, fan wa't soms sein wurdt der er yn in trije-ienheid bestiet mei de skylpodde Kaia en in trêde wêzen dat neffens guon ferhalen de soan fan Manatu wêze soe. It liket wierskynlik dat dy trije wêzens oarspronklik selsstannige godheden wiene, en dat de iere ynfloed fan it kristendom ferantwurdlik is foar in neigalming fan 'e kristlike Trije-ienheid.