cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fjodor Tjûttsjev
Libben
Tjûttsjev studearre yn Moskou, krige yn 1822 in oanstelling by it ministearje fan útlânske saken yn Sint-Petersburch en wurke neitiid in lang skoft by de Russyske ambassade yn München. Yn München rekke er fereale op de grevinne Amalie Lerchenfeld, mar dat waard neat en hy rekke hast belutsen by in duel mei syn kollega en konkurrint, Baron Aleksander fan Krüdener (op 19 jannewaris, 1825). Letter doe't se beide troud wiene waarden se goede freonen.
Michail Lermontov
Lermontov's wichtichste wurk is de ferhalebondel Герой нашего времени, 'In helt fan us tiid'.
Fjodor Tjûttsjev
Libben
Yn 1826 troude er Eleonore Peterson (grevinne Bodmer), mar yn 1833 foel syn each op Ernestine Dornberg (baronesse Pfeffel). Eleonore besocht doe harsels te koart te dwaan. Guon miene dat er om reden fan troubrek, mei alle opskuor anneks, oerpleatst is nei de ambassade yn Turyn yn 1838. Turyn befoel him net dat hy naam ferlof, mar sûnder tastimming fan syn sjef dat hy krige dien. Yn 1844 gie Tjûttsjev werom nei Sint-Petersburch.
De Aventoeren fan Tom Sawyer
Ynhâld
As er werom is op skoalle, wit Tom Becky har geunst werom te winnen troch de straf op him te nimmen foar in boek dêr't sy troch rimpenens in skuor in makke hat. Koarte tiid letter begjint it proses tsjin Muff Potter. Tom, waans skuldgefoelens him oermânsk wurde, tsjûget dan tsjin Injun Joe. Potter wurdt frijsprutsen, mar Injun Joe naait út ear't er oppakt wurde kin. Dêrnei begjint Tom foar syn libben te freezjen, mei't Injun Joe op frije fuotten bliuwt en persiis wit wêr't Tom wennet.
Michail Lermontov
De lytse planeet 2222 Lermontov (yn de Kuipergurdle, ûntdutsen yn 1977 troch de Sovjet astronoom Nikolai Stepanovitsj Tsjernitsj is nei him neamd en ek noch in krater op de planeet Merkurius.
De Aventoeren fan Tom Sawyer
Ynhâld
As it simmer wurdt, geane Tom en Huck op 'e sneup nei in begroeven skat by in rynkrank hûs, dêr't it spûket. As hja har op 'e souder weage hawwe, hearre se ûnder leven. Troch in gat yn 'e soudering sjogge se hoe't Injun Joe it hûs ynkomt, ferklaaid as in dôfstomme Spanjert. Hy en syn ûnhuere maat beprate harren plannen om al it jild dat se stellen hawwe hjirsanne te begraven. Tom en Huck kinne harren earen suver net leauwe, en neitiid begjint Huck Injun Joe oeral ûnopmurken te efterfolgjen, wylst er syn kâns ôfwachtet om 'e moardner syn stellene skat te ûntnaderjen.
Fjodor Tjûttsjev
Libben
Nei de dea, begjin 70er jierren, fan syn broer, syn dochter en syn soan, rekke Tjûttsjev foar in part ferlamme. Hy stoar yn Tsarskoje Selo yn 1873 en waard begroeven op it hôf fan it Novodevitsji Kleaster yn St Petersburch.
De Aventoeren fan Tom Sawyer
Ferfolgen
It ferhaal fan De Aventoeren fan Tom Sawyer waard ferfolge yn 'e romans Adventures of Huckleberry Finn (dy't faaks noch bekender is), út 1884, en dêrnei yn Tom Sawyer Abroad, út 1894, en yn Tom Sawyer, Detective, út 1896. It personaazje fan Tom Sawyer makket fierders ek syn opwachting yn twa ûnfoltôge ferfolgen: Huck and Tom Among the Indians en Tom Sawyer's Conspiracy. Ek spilet er in (by)rol yn Twain syn Schoolhouse Hill, dat krektlyk ûnfoltôge bleau.
Fryske oersetting
Yn 1985 ferskynde der in Frysktalige foarm fan The Adventures of Tom Sawyer by de Afûk. It wie in oersetting fan in flink ynkoarte Spaanske bewurking foar bern, ûnder de titel Tom Sawyer, yn 'e foarm fan in byldferhaal mei tekenings fan Sergio Cavina. De Fryske fertaling wie fan 'e hân fan Klaas Bruinsma. It boekje heart ta in fjouwerdielige searje fan lyksoartige útjeften; de oare dielen binne: De Trije Musketiers, Ivanhoe en de De Lêste Mohikaan.
Fjodor Tjûttsjev
Wurk
Earst yn 1854 is de earste samling ferzen printe, taret troch Toergenjev en sûnder dat Tjûttsjev him er mei bemuoide. Bekend waard er ek troch in aforisme út 1866 dat de Russyske folksaard goed beskriuwt: 'Ruslân krije jo gjin ferstân fan, hja giet boppe de gewoane noarm út: hja hat har eigen mjitstêf. Ruslân kin men allinnich yn leauwe'.
Hy skreau gedichten as "Весéнняя гроза́" (vesennjaja groza; Maitiidsstoarm), "Silentium", "Бессóнница" (vessonnitsa; Sliepeleazens), "Мальáриа" (malaria; Malaria) en "Мóре и утëс" (More i oetjos; De see en de rots).
Wite Monuminten fan Vladimir en Sûzdal
De Wite Monuminten fan Vladimir en Sûzdal (Russysk: Белокаменные памятники Владимира и Суздаля) is in sammelnamme fan acht ferskate monuminten dy't ynskreaun binne yn de list fan it wrâlderfskip fan UNESCO. De monuminten binne allegear fan kalkstien boud en steane yn histoaryske regio Zalesje yn de oblast Vladimir, Ruslân. It giet benammen om tsjerken en kleasters, mar ek om in poarte, in kastiel en in fort.
Westflinge
It gebiet bestie rûchwei út de hjoeddeistige regio West-Fryslân yn de Westfryske Ringdyk en it grûngebiet dêr't tsjintwurdich de gemeenten Seefang en parten fan de gemeenten Sijpe, Skermer en Beemster lizze. Westflinge wie in wichtich gebiet, benammen troch de sterke grûn.
Tsjin ’e ein fan de 13e iuw wie it goa, fanwege it rizen fan de seespegel, in soartemint fan eilân wurden. De earder makke ringdyk koe it lân binnen de dyk drûch hâlde. Ut dat gebiet is de hjoeddeistige regio West-Fryslân ûntstien.
Johannes Galenus Willem Hendrik van Sytzama
thumb|Wapen fan Van Sytzama Mr. Johannes Galenus Willem Hendrik baron van Sytzama (Friens, Idaerderadiel (Beslingastate), 26 oktober 1830 - Oldebroek, 28 augustus 1907 yn huzinge Schouwenburg), wie boargemaster fan Tytsjerksteradiel (1858-1864) en rjochter yn Sutfen. Yn Tytsjerksteradiel wie er der opfolger fan jonkhear Hobbe Baerdt van Sminia, yn 1864 aard hy opfolge troch jonkhear Johan Æmilius Abraham van Panhuys.
Hy wie de soan fan Maurits Pico Diederik van Sytzama en Catharina van Haersma de With.
Houliken en bern
Hy troude yn Achtkarspelen, 6 oktober 1853 mei jonkfrou Sjoerdtje Wierdina van Haersma de With, (Ljouwert 24 juny 1824 - Warkum, 25 febrewaris 1866), dochter fan Daniël de Blocq van Haersma de With en Volkertina Adriana Heringa.
Johannes en Sjoerdtje krigen neikommende bern bekend:
Nei it ferstjerren fan syn frou troude Johannes yn Achtkarspelen, 29 maart 1867 mei syn snoar Catharina van Haersma de With (Ljouwert, 29 jannewaris 1826 - Sutfen, 22 oktober 1885), dochter fan Daniël de Blocq van Haersma de With en Volkertina Adriana Heringa. Dit houlik bleau sûnder bern.
Heliconiinae
De Heliconiinae is in ûnderfamylje yn de famylje fan de Aureliaflinters (Nymphalidae).
Pieter Boeles (1795-1875)
thumb|Pijtter Boeles
Pijtter (Pieter) Boeles (Ferwert, 4 maart 1795 - Grins, 26 april 1875) wie in Nederlânse predikant en taalkundige.
Siemon Reker
Siemon Jan Hendrik (Siemon) Reker (Uthuzen, desimber 1950) is in Nederlânske emiritus-heechlearaar Grinslânsk en Grinslânske kultuer oan de Ryksuniversiteit Grins.
Pieter Boeles (1795-1875)
Libben en wurk
Pieter Boeles, soan fan Fryske lânbouwer Jetzo Boeles en Trijntje Pieters, studearre teology oan de universiteit fan Grins. Hy foltôge syn stúdzje yn 1817 mei in dissertaasje dy't útjûn waard troch útjouwerij J. Oomkens te Grins. Ek yn 1817 troude er yn Eelde mei Alberdina Janna Speckman. Efterinoar wie er predikant yn Penjum, Noardlaren en Noarddyk. It grutste part fan syn wurkpaad, fan 1827 oant 1870, wie er predikant by de herfoarme Stephanustsjerke fan Noarddyk. Dêrneist wie er lid fan it provinsjaal tsjerkebestjoer, praeses fan it klassikaal bestjoer fan Grins en lid fan it kolleezje fan tafersjoch op de tsjerklike administraasje fan de herfoarmen yn Grinslân. Yn 1853 wie er foarsitter fan de lanlike synode fan de herfoarme tsjerke.
Siemon Reker
Libben en wurk
Reker waard berne as soan fan de gasfitter Frederik Reker en winkelfrou Eltina Cornelia Bouwman. Hy studearre yn it earstoan teology, mar gie oer op de stúdzje Nederlânske taal- en letterkunde oan de Ryksuniversiteit Grins. Hy promovearre dêre yn 1989. Nei de stúdzje wurke er ûnder oaren by de RONO en letter foar Radio Noard. Ek publisearre er geregeldwei yn de noardlike deiblêden oer it Grinslânsk. Op 1 febrewaris 1984 waard er beneamd as de earste streektaalfunksjonaris fan Nederlân. Yn 2001 waard er ta bysûnder heechlearaar oan de Ryksuniversiteit Grins beneamd. Syn learstoel wurdt betelle troch de universiteit en it J.B. Scholtenfûns. Reker skreau ûnder oaren De mooiste woorden van Groningen (2005) en it Zakwoordenboek Gronings-Nederlands, Nederlands-Gronings (5e pr. yn 1998).
Pieter Boeles (1795-1875)
Libben en wurk
Boeles publisearre yn de tiid dat er predikant wie oer ferskate saken, op it mêd fan godstsjinst, godstsjinstûnderwiis, tsjerkerjocht en skiednis. Teffens wie er de auteur fan it earste wurdboek fan it Grinslânsk, it Idioticon Groninganum: vergelijkend woordenboek van den Groningschen tongval dat lykwols net útjûn waard. It manuskript waard earst yn de jierren njoggentich fan de 20e iuw weromfûn troch de heechlearaar Grinslânske taal en kultuer Siemon Reker, dy't it yn 1997 printsje liet.
Siemon Reker
Libben en wurk
Reker gie yn 2016 mei emeritaat. By gelegenheid dêrfan waard syn wurk Biografie van het Gronings útjûn.
Jaanfeart
De Jaanfeart is in feart yn de gemeente Ljouwert. De feart rint fan Jorwert oer De Him en Jeth en komt by Britswert út yn de Frjentsjerter Feart.
Tonger (betsjuttingsside)
"Tonger" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
Jaansleat
De namme Jaansleat jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Janesleat.
Roxburghshire
thumb|230px|Lizzing Roxburghshire Roxburghshire of it greefskip fan Roxburgh (Skotsk-Gaelysk: Siorrachd Rosbroig) is in histoarysk greefskip fan Skotlân. It waard nei alle gedachten oprjochte tusken 1114 en 1133 en bestie oant de grutte Skotske bestjoersherforming fan 1975.
Libytheinae
De Libytheinae is in ûnderfamylje yn de famylje fan de Aureliaflinters (Nymphalidae).
Eambuorren
Eambuorren is in buorskip bewesten Hieslum yn de eardere gemeente Wûnseradiel.
Op 17e en 18e-iuwske kaarten wurdt it oanjûn as Æembuyren, yn de njoggentjinde iuw wurdt Æmburen skreaun. It earste diel fan de namme is in persoansnamme, bygelyks Ame.
Swettewille
De Swettewille is in brêge yn Snits oer it Harinxmalâns wetter. De brêge is yn 2017 boud by it oanlizzen fan Faze 1 fan de wyk Harinxmalân.
Simmer 2017 waard lju fan de wyk yn de simmer fan 2017 frege om in namme foar de brêge. Jan Anne de Groot kaam oan mei dizze namme, dy't oanjout dat it goed wenjen wêze soe yn de wyk en dat De Swette der tichtby foarby rint. De namme is 7 novimber 2017 takend troch it kolleezje fan boargemaster en wethâlders fan Súdwest-Fryslân, en is 28 novimber ûntbleate.
Jan Hofswyk
In wyk is in fan de haadfeart ôfgeande lytsere feart om turf ôf te fieren.
De namme Jan Hofswyk jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Jan Hofswijk.
De Folgeren
thumb|De Folgeren, it 'Frijsteatmomumint' en Vreewijk op de eftergrûn thumb|Strjitbyld De Folgeren thumb|Appartemintekompleks Vreewijk De Folgeren is in buorskip benoarden Drachten yn de gemeente Smellingerlân. It 'sintrum' fan de buorkip is de krusing fan de Folgeren mei de Folgeraleane en de Kletsterleane dêr't fanâlds ek Vreewijk stiet. Eastlik fan de buorskip leit wenwyk De Folgeren. Fierders wurdt de buorskip omjûn troch de wenwiken Fennepark, Burmania en Vrijburch (noch yn ûntwikkeling). De Folgeraleane rint fan de buorskip oer in sânrêch nei de grins mei Grinslân.
Namme
De namme De Folgeren, ek wol Folgelen, komt al yn de 16e iuw yn stikken foar. It betsjut soksawat as ‘lân dat folget op stikken lân oan in wetter of in wei’. Doe wie it noch in heechfeangebiet, letter meast lân fan mindere kwaliteit. It oanswettend lân under De Pein waard ek Folgeren neamd.
Tram
De tramlinen út Grins (de lettere Philipsline) en Burgum wei kamen eartiids byelkoar yn De Folgeren, dêr't ek de lêste halte foar Drachten wie. De eardere spoarwei-oergong is no yn it plaveisel fan de dyk oanjûn en der binne fjouwer sabeare spoarbeammen neist de oergong set.
Frijsteat Folgeren
Yn 1963 fregen in tal bewenners mear omtinken en selsstannigens foar harren plak fan de gemeente Smellingerlân troch in ludike aksje: it útroppen fan de ‘Frijsteat Folgeren’. Folle letter kaam der in selsmakke monumint yn de foarm fan twa FF-en, dat in plakje krigen hat op de rotonde fan no (sjoch foto). Elts jier freget de âldjiersploech 'Frijsteat Folgeren' mei in opfallende âldjiersstunt, dy’t meast ferwiist en kommintaar jout op de lokale polityk en dy’t altyd omtinken kriget yn de pleatslike media, fannijs omtinken foar de buorskip. Sa hawwe der alris in wiere ‘sweeftrein’ en in ‘Starfighter’ yn de tún fan Vreewijk stien. Yn 2007 waard "It byld fan in swimmende walfisk"  fan Anne Woudwijk by de pier fan Holwert wei ûntfierd nei De Folgeren.
Olympyske Winterspullen 1964
De Olympyske Winterspullen 1964, ek wol de IXe Olympiade neamd, waarden yn 1964 yn Innsbruck, Eastenryk hâlden. Dat wie fan 29 jannewaris oant en mei 9 febrewaris. Krekt foar de start fan de Spullen kamen by treningen op de Olympyske akkommodaasjes de Britske rodelaar Kazimierz Skyszpeski en de Australyske skyer Ross Milne om it libben. De Spullen waarden bedrige troch in te min oan snie. It leger fan Eastenryk waard ynset om blokken iis en snie fan heger yn de bergen nei ûnderen te bringen om de skypistes en de bob- en rodelbaan yn oarder te krijen.
Akkommodaasjes
thumb|right|260px|De sporter Sixten Jernberg op de Spullen
Sporten
Op de Spullen fan 1964 stiene seis sporten op it programma en 34 ûnderdielen ferdield oer 10 dissiplines. It IIstoksjitten wie it demonstraasjesport op de Spullen.
Dielnimmende lannen
Seisentritich lannen diene mei oan de Spullen. Trije lannen debutearren: Yndia, Mongoalje en Noard-Korea. East- en West-Dútslân diene as in feriene ploech mei.
Jaap de Hoop Scheffer
250px|right|thumb|Jaap de Hoop Scheffer (lofts) mei de Amerikaanske presidint [[George W. Bush (rjochts)]]
Jakob Gijsbert (Jaap) de Hoop Scheffer (Amsterdam, 3 april 1948) is in Nederlânsk CDA-politikus (Twadde Keamerlid fan 1986 oant 2002, fraksjefoarsitter fan 1997 oant 2001 en minister fan Bûtenlânske Saken fan 2002 oant 2003) en wie siktaris-generaal fan de NAFO fan 2004 oant en mei 2009. Hy studearre rjochten en gie as amtner oan it wurk. Op 1 augustus 2009 waard syn opfolger bekend, Anders Fogh Rasmussen.
Sint-Antonius Sikehûs
It Sint-Anthonius Sikehûs wie it âlde sikehûs fan Snits. It wie boud yn 1903 en sletten yn 1994, doe't nei it nije gebou oan de Boalserterbaan ferhuze waard. De namme fan it nije sikehûs is it Antonius Sikehûs. In de namme fan it nije sikehûs is it wurdsje sint, dat ferwiisde nei de roomsk-katolike oarsprong fan it sikehûs, weilitten, krektas de 'h' in Anthonius.
Bou
Lykas safolle âlde sikehuzen stie it sikehûs oan de râne fan it sintrum. Yn de perioade 1930-1985 is it gebou frijwat útwreide, alle jierren jaar waard der wol (by)boud. Suver elk stikje romte waard brûkt; hjirby waard net altyd tocht oan de skientme fan de gebouwen; der waard doe wol sein: mar goed dat de gemeente him sa soepel opstelt, oars hie dit noait kind - it sikehûs krige frijwat foarelkoar dêr't de gemeente eins net efter stie.
Krekt foar de Twadde Wrâldkriich waard de earste nijboufleugel foar pasjinten oplevere, mei 3 ferdjippings. Yn de jierren '50 wie it "kleaster" klear, dêr't de nonnen wennen, dy't der doe wurken. Nei harren fuortgean waard it omboud ta kantoaren en in restaurant. Yn 1962 kaam neist de âlde pasjintefleugel in nij bêdehûs, mei 5 ferdjippings. En fan dy perioade oant en mei de jierren '80 waard der wurke oan de polykliniken en driuwende help. Dat wie meast semypermaninte bou. Oer it generaal wie it sikehûs dochs in smûk gebou.
Sloop
Yn de jierren '70 stie men foar de kar fan folsleine nijbou earne oars en/of in yngeande ferbouwing op de besteande lokaasje. Omdat in soad gebouwen ferâldere wiene en renovearre wurde moasten en der net genôch parkearromte wie, bliek ferbouwen net helber, sadat der keazen waard foar nijbou oan de bûtenkant fan Snits.
Nei de sluting waard besletten alle oan- en bygebouwen ôf te brekken, mar it monumintale haadgebou te hâlden. Mar troch it polityk belied fan dy tiid en de aksjes fan in projektûntwikkelder is der dochs in sloopfergunning ôfjûn foar sloop fan it âlde gebou.
Yn it leechsteande gebou hongen in soad jongelju om. Op 25 july 1995 waard troch boartsjende bern sels in lyk fûn yn de eardere keuken fan it gebou. It wie in swalker dy't troch in tefolle drugs ferstoarn wie.
Monique Verbruggen
thumb|right|100px| Monique Verbruggen ( Jehannesburch, 7 jannewaris 1957) is in keunstneresse dy't wurket mei glês. Nei in dûnskarriêre wie se benijd oft se it hurde glês dûnsje litte koe. Se makket al sûnt de tachtiger jierren glêskeunst foar moderne ynterieurs, tsjerken, kantoaren, sikehuzen, hotels en skoallen.
Verbruggen brûkt dêrby techniken as glês yn lead, brânskilderjen en sânstrieljen.
De ûnderwerpen betinkt se sels, mar hja wurket ek yn opdracht foar arsjitekten en keunstners. Yn har glêswurkpleats docht se ek restauraasjes en jout se kursussen.
Lila
Lila, ek ljochtpears neamd, is in kleur dy't yn 'e regel beskôge wurdt as in ljochte tint fan pears of fan fiolet. It kin omskreaun wurde as in blauwich mauve of as in readich ljochtblau. De namme komt fan it Frânske wurd lilas, dat njonken "lila" ek "nageltsjes" (of "sering") betsjut, mei't de blommen fan dy plant in lila kleur hawwe. As kleuroantsjutting bestiet it wurd 'lila' teminsten al sûnt 1775, doe't it foar it earst yn 'e Ingelske foarm lilac optekene waard.
Kleurtechnyk
By additive kleurminging (bgl. op tillefyzjes en kompjûterskermen) is lila in tertiêre kleur, dy't oanmakke wurdt troch it mingen fan alle trije primêre kleuren (read, grien en blau). By subtraktive kleurminging (bgl. yn 'e druktechnyk) is it in sekundêre kleur, dy't produsearre wurdt troch de ferminging fan maginta mei syaan. Yn 'e praktyk wurdt lykwols ynstee fan syaan ornaris swart brûkt, om't dat bettere resultaten jout.
Foarkommen
Behalven dat it de meast foarkommende kleur fan 'e blommen fan nageltsjes is (dy't trouwens ek yn blauwigere en pearsere foarmen foarkomme), is de kleur lila yn Nederlân ek sterk assosjearre mei sûkelarjerepen fan it merk Milka. Dat hat jierrenlang in tige effektive reklamekampanje op 'e tillefyzje fierd, wêrby't de yn in lila wikkel ferpakte sûkelarje yn ferbân brocht waard mei de molke fan Switserske kij dy't weidzje op greiden yn 'e Alpen. It meast opfallende wie dat de kij sels yn 'e reklamespotsjes ek in lila-bûnte kleur hiene.
Lilatinten
De wichtichste tinten lila binne:
Slach by Winkel
De slach by Winkel wie in fjildslach by Winkel, (West-Fryslân), yn 993 tusken it leger fan de Hollânske greve Arnulf, tsjin in West-Fryske legermacht.
Skiednis
De oanlieding foar dizze slach wie de machthonger fan Arnulf nei mear lânbesit. Hy tocht tsjin de ynwenners fan Westflinge dy't net bestjoere waard troch in sintrale machthawwer in ienfâldige oerwinning te helje kinnen. Yn 993 foel hy mei syn leger Westflinge yn en stuite by Winkel op in legermacht fan de Westfriezen.
Yn de slach dy't plak ferlear it leger fan Arnulf en skeat hy sels it libben derby yn. De fersleine koene my muoite fuort komme. De frou fan Arnulf koe allinne mei stipe fan de kening it greefskip Hollân en Seelân foar har soantsje Diederik behâlde.
Brânbuorren
thumb|Huzen oan de Doniawei, Brânbuorren
Brânbuorren is in buorskip by Ie yn Noardeast-Fryslân. Brânbuorren leit justjes eastlik fan de doarpskearn fan Ie, dêr't it formeel ûnder falt. De bebouwing fan de buorskip leit oan de mei deselde namme semy-dearinnende strjitte oan de noardkant fan in flauwe bocht fan de Dodingawei (N358). De buorskip bestiet út seis huzen dy't ticht byinoar stean. Fan de wei ôf binne der fjouwer fuortendaliks te sjen.
Skiednis
De buorskip is ûntstean út in twatal huzen dy't der om 1915 hinne boud waarden. Geandewei binne der noch in pear bykommen. Brânbuorren lei oant de gemeentlike weryndieling fan 1984 yn de eardere gemeente East-Dongeradiel. Dêrnei foel it oant 2019 ûnder de gemeente Dongeradiel, wêrnei't dy opgieyn de gemeente Noardeast-Fryslân.
Sûchoj Sû-35
thumb|275px|De Sûchoj Sû-35
De ûntwikkeling fan de fleanmasine begûn al yn de tiid fan de Sowjetuny. Yn juny 1988 waard der foar de earst kear mei de Sû-27M/Sû-35 testflein.
Spesifikaasjes Sûchoj Sû-35BM
Су-27М
Julia Blackburn
Julia Blackburn (Londen, 1948 - ) is in Britsk skriuwster fan fiksje en non-fiksje. Hja is de dochter fan de dichter Thomas Blackburn en de skilderesse Rosalie de Meric (1916-1999).
Jonkheid
Julia waard grutbrocht yn in tige ynstabile hûshâlding. Julia wie iennichst bern en miste bruorren en suskes doe't hja jong wie. Har mem hie twa miskreammen hân. Har heit wie ferslaafd oan alkohol en barbituraten en brûkte somtiden geweld by skeel mei syn frou. Julia koe lykwols goed mei him, wie net benaud foar him. De ferhâlding mei har mem wie as mei in suster en fertrouweling fan jongs ôf oan. Letter sloech dat om yn haat doe't it houlik striemin waard. Nei Julias' berte woe heit net mear by mem sliepe, heit en Julia koene sa goed meielkoar, heit bleau aardich foar Julia nei de skieding, allegear dingen dy't Julia kwea ôf naam waarden. Flak foar har dea yn 1999 kaam mem Rosalie, dy't leukemy hie, by Julia yn en waard der noch in soad út it ferline dúdlik foar Julia en hawwe sy noch in goed skoft tiid meiinoar hân.
Har âlden hiene beide ferhâldings mei oaren om elkoar oergeunsich te meitsjen. Yn 1966 kaam it safier dat de ekshibysjonistyske Rosalie Julia ek as seksuele rivale begûn te sjen. Julia's âlden hiene kunde oan de skilder Francis Bacon en har heit rekke sels fereale op him.
Doe't Julia 13 jier wie, giene har âlden út elkoar en doe't hja 18 jier wie flechte hja fan hûs mei har memme folle âldere freon Hans, in Nederlanner.
Julia Blackburn ferhellet wiidweidich oer har jeugd yn The Three of Us: a Family Story (2008). Dêr docht út bliken hoe't hja har hiele jeugd hinne en wer skuord waard tusken leafde en haat foar har âlden Mei Wij drieën wûn sy de prestiizjeuze PEN/Ackerley Prize 2009 foar bêste literêre autobiografy.
Jankedobbe
De Jankedobbe is in dobbe of marke yn de gemeente Smellingerlân. De dobbe leit west fan De Houtigehage fuort west fan de N358 foar it rekreaasjepark Strandheem yn de Grinslanner gemeente Grootegast oer.
The Fifth Season
The Fifth Season is in fantasy-roman fan 'e hân fan 'e Amerikaanske skriuwster N.K. Jemisin. De titel betsjut: "It Fyfde Seizoen", en ferwiist nei de periodike tiden fan rampsillige klimatologyske feroarings dy't de wrâld út it boek treffe. De roman fertelt it ferhaal fan Essun, Syenyt en Damaya, dy't ien en deselde persoan binne mei tuskenskoften fan fyftjin jier. The Fifth Season is it earste diel fan 'e trilogy The Broken Earth. It waard yn 2015 publisearre troch de New Yorkske útjouwerij Orbit Books. Yn 2016 wûn The Fifth Season de prestizjeuze Hugo Award yn 'e kategory 'bêste roman'.
Jankedobbe
De namme Jankedobbe jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Janke Dobbe.
The Fifth Season
Ynhâld
The Fifth Season spilet yn in wrâld dy't bleatstiet oan periodike klimatologyske feroarings, feroarsake troch rampsillich swiere ierdbevings en fulkaanútbarstings, mei jammerdearlike gefolgen foar de minsklike bewenners. (Sjoch foar in yngeandere beskriuwing fan 'e setting: The Broken Earth.) Yn it boek wurde yn trije aparte ferhaallinen trije froulju folge, Essun, Syenyt (Syenite) en Damaya, dy't, sa docht al rillegau bliken, ien en deselde persoan binne. De ferhaallinen fan Syenyt en Damaya binne skreaun yn it personele perspektyf notiid, wylst de ferhaalline fan Essun, hiel apart, yn 'e twadde persoan inkeltal notiid ferteld wurdt ("do dochst dit", "do giest dêr hinne", ensfh.). Essun/Syenyt/Damaya is in orogeen, wat sizze wol dat se oer it fermogen beskikt om enerzjy te behearskjen en te manipulearjen, benammen yn 'e ierde. Dêrmei kinne orogenen ierdbevings en fulkaanútbarstings feroarsaakje en foarkomme, en op yndirekte wize kinne se ek minsken en bisten deadzje troch harren lichemswaarmte (in foarm fan enerzjy) te stellen sadat se fan it iene stuit op it oare deafrieze. Dy fermogens hawwe orogenen tige freze en hate makke.
Yn it boek wurde de trije ferhaallinen trochinoarhinne ferteld (om bar in haadstik), mar foar it doel fan dit boekbesprek sil in gronologyske folchoarde oanholden wurde. Likernôch tritich jier lyn komt oan it ljocht dat Damaya, in jong famke út it doarp Palela, in orogeen is. Hoewol't in protte jonge orogenen lyncht wurde troch harren plakgenoaten, hat Damaya, dy't yn 'e skuorre fan har âldershûs opsletten wurdt, it lok dat der in Beskermer, dy't Schaffa hjit, troch Palela komt ear't se fermoarde wurde kin. (De Beskermers binne in geheimsinnige kaste dy't tafersjoch hâldt op 'e oan it Draaipunt oplate orogenen dy't yn 'e tsjinst fan 'e oerheid steane.) Schaffa nimt Damaya mei nei Yumenes, de grutste stêd op 'e wrâld en fan âlds it sintrum fan it Sanzedyske Ryk. Yn 'e midden fan dy stêd stiet it Draaipunt, dêr't jonge orogenen op ûnmeilydsume wize oplaat wurde om ierdbevings del te bêdzjen en fulkaanútbarstings foar te kommen. Ek Damaya 'genietet' dêr har ûnderrjocht en ûntjout har yn in klimaat fan iensumens en ûnferskilligens ta in hurde jonge frou.
Oankommen yn Allia docht bliken dat it net inkeld koraal is dat de havenyngong tichtset hat, mar dat it koraal op in mânsk foarwerp groeit dat krekt op dat plak op 'e seeboaiem leit. Om't Albaster op dat stuit oan it bekommen is fan in besykjen om him te fergiftigjen, mooglik troch it stedsbestjoer fan Allia, dat er tsjin him yn it harnas jage hat, knapt Syenyt it putsje eigenhandich op troch de obstruksje mei har orogenyske fermogens los te meitsjen en fuort te heljen. It blykt in delstoarte obelisk te wêzen sa't der tsientallen ûnder de wolkens yn in lege baan om 'e wrâld draaie: restanten fan in deade beskaving út in fier ferline, dêr't tsjintwurdich nimmen mear acht op slacht. Troch Syenyt har manipulaasje fan enerzjy komt de obelisk lykwols ta libben en sweeft neitiid boppe de haven fan Allia. As Albaster en Syenyt oer dit ûnferwachtse resultaat oan it Draapunt rapportearje, wurdt der in Beskermer op harren ôfstjoerd, dy't harren besiket te fermoardzjen. Dêrta blokkearret er earst harren tagong ta de enerzjy fan 'e ierde, mar Syenyt hat no murken dat se ek enerzjy út 'e obelisk helje kin, en yn uterste need nimt se dêr har taflecht ta.
Neitiid wurde sy en Albaster wekker op it eilân Meov, foar de kust fan Allia, dêr't se hinne brocht binne troch Antimonium, in froulike stieniter dy't Albaster al faker holpen hie, net selden tsjin syn wil. (Stieniters binne gjin minsken, mar wêzens dy't har troch de ierde en sels troch stien hinne ferpleatse kinne, en dy't oan minsken almeast ferskine as libbene stânbylden. Se kinne lykwols ek oare foarmen oannimme. Oer harren doelen en motiven is neat bekend.) Allia is no troch de ûnbehearske enerzjy fan 'e obelisk feroare yn 'e ûnbidige krater fan in superfulkaan, en alle ynwenners fan it stedsje binne omkommen. In gelok by in ûngelok is dat it Draaipunt no miene moat dat Albaster en Syenyt ek dea binne. Op Meov jouwe dy beiden har by in mienskip fan seerôvers dy't dêr fêstige is. Sawol Albaster as Syenyt krijt in relaasje mei Innon, de lieder fan 'e seerôvers, en der ûntjout him in tipelsinnige trijehoeksferhâlding. Syenyt, dy't ûnderwilens swier rekke wie fan Albaster, skinkt op Meov it libben oan in soan, dy't Corundrum komt te hjitten.
Trije jier ferstrike. Syenyt wit Innon der einlings fan te oertsjûgjen om har in kear mei te nimmen op ien fan syn seerôverstochten. Ienris ûnderweis wit se him boppedat safier te krijen dat er deun by de fulkaan lâns fart dêr't ienris Allia lei. Syenyt beseft dan dat dy fulkaan in meunster is dat almar grutter groeie sil, oant it op 't langelêst sa swier útbarste sil dat dêrmei in fyfde seizoen feroarsake wurdt. Se begrypt net wêrom't it Draaipunt dizze sitewaasje gewurde litten hat, mar om't sy de oarsaak is fan it ûntstean fan 'e fulkaan, fielt se har der ferantwurdlik foar. Sadwaande brûkt se har orogenyske fermogens om djip yn 'e ierde de magma tebek te kringen en mei stienlaach nei stienlaach te bedekken. As se klear is, rikket de fulkaan noch wol, mar hy sil no rillegau yn 'e sliep reitsje.
In pear wike letter wurdt dúdlik wêrom't it Draaipunt de fulkaan by Allia gewurde litten hie: it wie in fâle, om't de Beskermers fermoeden dat Syenyt en/of Albaster net dea wie(ne). Troch Syenyt har yngreep hawwe se har werom nei Meov folgje kinnen, en no arrivearje dêr fjouwer skippen fol soldaten, oanfierd troch ferskate Beskermers en mei orogenen derby om harren te helpen. Op in krúsjaal momint, it stuit dat de skippen it eilân begjinne de besjitten mei kanonnen, wurdt Albaster tsjin syn útdruklike wil troch Antimonium de ierde ynskuord om him út 'e gefaresône te heljen. Dêrtroch komt Syenyt der allinnich foar te stean. Mei Innon en in groepke oare seerôvers besiket se de skippen by it eilân wei te lokjen troch sels út te farren, mar as de mêst troffen wurdt troch in kanonskûgel komme se stil yn it wetter te lizzen.
De interjende soldaten en Beskermers weevje flot ôf mei Innon en de seerôvers. Under harren is Schaffa, dy't Syenyt wer ûnder syn hoede nimme wol, en feringele is as er foar it ferstân kriget dat se in soan krigen hat, dy't er mar wàt graach meinimme wol nei it Draaipunt. Syenyt deadet dan de lytse Corundum om him fan sa'n lot te rêden. Dêrnei siket se op 'e nij enerzjy yn ien fan 'e obelisken, mei de bedoeling om harsels ek te deadzjen. Dat slagget lykwols net, hoewol't Meov ferwuostge wurdt en alle skippen fan 'e Beskermers te sink geane. Syenyt wurdt neitiid troch guon oerlibjende Meoviten út it wetter helle en yn in fiskersboatsje nei it fêstelân brocht, dêr't se twa jier lang lichaamlik en geastlik ferdwaald omswalket oant se har ûnder de namme Essun nei wenjen set yn in plak op it súdlik healrûn dat Tirimo hjit.
Tsien jier ferstrike. Essun is ûnderwilens troud mei de stienbewurker Jija, mei wa't se twa bern krigen hat: in dochter, Nassun, en in soan, Uche. Jija wit net dat Essun in orogeen is, en alhielendal net dat se har jefte trochjûn hat oan har bern. Op 'e dei dat fier nei it noarden ta Albaster mei de help fan Antimonium op skriklike wize wraak nimt op it Draaipunt, troch ûnder Yumenes in superfulkaan op te roppen dy't mei in ûnbidige útbarsting de hiele stêd ferslynt, it kontinint yn twaen spjaltet en fan it iene op it oare stuit in fyfde seizoen ynliedt, lit de trijejierrige Uche yn it bywêzen fan syn heit blike dat er in orogeen is. Jija slacht it jonkje dea en naait dan út mei syn achtjierrige dochter Nassun, him der ûnbewust fan dat dy deselde jefte hat as har broer. As Essun thúskomt fan har wurk as skoaljuffer en dêr it lyk fan har soan oantreft, wit se daliks wat der bard is. Se rekket lykwols in pear dagen geastlik paadbjuster, oant se holpen wurdt troch de freonlike jonge dokter Lerma. Dy wie as opslûpen jonge fereale op Essun, en trochdat er har oanhâldend observearre, besefte er úteinlik wat se wie. Hy wie de iennichste yn Tirimo, útsein Uche en Nassun, dy't dat wist, mar hy hold him stil.
Underwilens hat de ierdbeving, feroarsake troch de ynoarme fulkaanútbarsting by Yumenes, ek Tirimo berikt, mar in gebiet fan in pear myl yn trochsneed om it doarp hinne binne de gefolgen fan 'e ierdbeving sparre bleaun. Ynstee dat de ynwenners fan Tirimo dêr bliid mei binne, beseffe se ta har ûntsteltenis dat se in orogeen (in ferspijde rogga!) yn har fermidden hawwe moatte. Troch de dea fan Uche lûke de snoadsten fan harren deselde konklúzjes as Essun, en as it jonkje in orogeen wie, dan moat ien fan syn âlden dat ek wêze. As se Tirimo stilwei ferlitte wol, besykje de ynwenners dêrom út alle macht om Essun te fermoardzjen, mei as gefolch dat se ferskaten fan harren ombringe moat, ûnder wa de haadman Trask, dy't har krekt besocht te helpen, mar te ticht by har stie om oan 'e ynfloed fan har orogeny ûntkomme te kinnen.
Essun set ôf mei as doel om har dochter Nassun te finen en har man Jija te deadzjen, mar dy hawwe ûnderwilens in dagenlange foarsprong op har. Wylst it fulkanyske jiske begjint te snijen en de sinne fertsjustere wurdt troch alle stof yn 'e atmosfear, fynt Essun ûnderweis ferskate reisgenoaten: Hoa, in jonkje dat letter in stieniter yn momkape blykt te wêzen, en de wittenskipster Tonkee. Folle letter komt oan it ljocht dat dat gjinien fan beide tafallige moetings wiene. Hoa hie Essun al yn 'e rekken holden en beskerme sûnt se by Meov foar de earste kear kontakt makke mei in hiele obelisk (de opgroevene by Allia wie stikken), wylst Tonkee deselde is as it famke Binof, dat tritich jier lyn temûk it Draaipunt binnenkrong om 'e geheimen fan 'e wrâld te ûntraffeljen, en dêrfoar de help fan Damaya wist te krijen. Tonkee, dy't út in smoarrike famylje komt, hat Damaya/Syenyt/Essun neitiid altyd folgje litten (en die dat net troch magy te brûken, lykas de Beskermers, mar mei logika, wat neffens harsels folle betrouberder is).
Trijeresom berikke Essun-en-dy úteinlik de mienskip Castrima, dêr't se it spoar fan Jija en Nassun foargoed bjuster reitsje. Castrima bestiet út in pear huzen sûnder ôffreding, en wurdt dêrom net as in folweardige mienskip sjoen. It meastepart leit lykwols ûnder de grûn, dêr't in ûnbidich grutte kristallen geode útholle en ta stêd makke is. Om dêr farske lucht en rinnend wetter te krijen, is lykwols ferlet fan orogeny, en Castrima is dan ek in mienskip dêr't orogenen iepentlik útkomme foar wat se binne, en dêr't de oare lju dat lykje te akseptearjen. Ykka, de liedster fan Castrima, is in 'wylde' orogeen fan grutte krêft en feardichheid, dy't yn Essun de oantins oan Innon wekker makket. Yn Castrima sjocht Essun ek de dokter Lerma wer, dy't Tirimo fuort nei har ûntflechte is, en nei ferskate omswalkings hjir bedarre is. In oare âlde bekende dy't har dêr opwachtet is Albaster, dy't skriklik ferwûne rekke is troch de fulkaanútbarsting dy't er sels oproppen hat en boppedat stadichoan ferstienne rekket en opiten wurdt troch Antimonium as blykbere priis foar har help. Hy hat lykwols noch ien taak dy't er by libben folbringe moat, en dat is Essun ynstruksjes jaan oer wat er fan har ferwachtet. Alle geologyske ynstabiliteit fan 'e ierde wurdt nammentlik feroarsake troch de ôfwêzigens fan ien foarwerp. Hat Essun wolris heard fan in ding dat men 'de moanne' neamd?
Woasting
Woasting is it fernielen fan immens hûs as ferjilding.
The Fifth Season
Untfangst
Yn 'e New York Times skreau Naomi Novik yn in resinsje dat "[...] The Fifth Season ús útnûget om ús in ûntmanteling fan 'e wrâld foar te stellen yn sawol de letterlike as de figuerlike sin [...]. De ein fan 'e wrâld feroaret yn in triomf as de wrâld meunsterlik is, sels as wat oarekant dy ein leit, dreech foar te stellen is foar dejingen dy't fêstsitte yn sa'n wrâld." NPR skreau dat "Jemisin op briljante wize yllustrearret dat, jawis, fantasijryk wrâldbouwen in ûnmisber elemint is fan it fantasysjenre – mar ek dat elts personaazje al in wrâld op himsels is."
Aldeberkeap
Aldeberkeap of Berkeap (Nederlânsk: Oldeberkoop, Stellingwerfsk: Berkoop) is in brinkdoarp yn 'e gemeente Eaststellingwerf. It doarp leit by it krúspunt fan de N351 mei de N353 yn it lân fan de Tsjonger en de Linde. Under it doarp falle ek de buorskippen Bekhof en Deddingabuert.
Jacobus Witteveen
thumb|Jacobus Nicolaas Witteveen Jacobus Nicolaas Witteveen (Mitselwier, 10 maaie 1821 - Ljouwert, 23 maart 1915) wie in lâneigener en politikus.
Aldeberkeap
Aldeberkeap hat  ynwenners.
Jacobus Witteveen
Hy wie in soan fan Jouwert Witteveen en Sytske Bolman. Lâneigener en lid fan Provinsjale Steaten sûnt 1859, lid fan Deputearre Steaten (1875 - 1909). Bestjoerslid yn tsjerklike-, lânbou- en wetterskipsbestjoeren. Sette him yn foar effektive seediken.
Aldeberkeap
Skiednis
It âlde doarp is ûntstien op de sânrêgen tusken de Linde en de Tsjonger. Berkeap is ien fan de âldste doarpen fan súdeast-Fryslân.
The Fifth Season
Untfangst
The Fifth Season waard yn 2015 nominearre foar in Nebula Award yn 'e kategory 'bêste roman'. Yn 2016 wûn it de Hugo Award, de wichtichste Amerikaanske fantasypriis, yn dyselde kategory, en waard it nominearre foar sawol in Locus Award as in World Fantasy Award. Teffens wûn The Fifth Season yn 2016 de Sputnik Award, in alternative priis dy't ienris útrikt waard by wize fan protest tsjin swierrichheden yn it nominaasjeproses fan 'e Hugo's. De roman waard yn 2017 troch de Amerikaanske tillefyzjestjoerder TNT adaptearre ta in tillefyzjesearje.
Aldeberkeap
Skiednis
It doarp wurdt al yn 1228 neamd as de Fryske striders by Brokope byelkoar komme om Drinte binnen te fallen. De Friezen helpe de biskop by in skeel mei de lânfâd fan Koevorden mar wurde op de heide tusken Bakkefean en de Drintske grins ferslein. De namme Aldeberkeap komt fan broek(lân), dat leechlizzende greide betsjut, en fan ope, dat ôflaat is fan apa, dat wetter betsjut. De plaknamme ferwiist nei de lege en wetterrike lokaasje fan it doarp. Foar de kanalisaasje fan de Kuunder en de Linde strûpte it lân yn dy kontrijen der foar in grut part fan it jier ûnder.
Woasting
Woasting waard yn de Midsiuwen dien tsjin ien dy't ferrie tsjinoer de stamme pleegd hie. De namme fan de fredeleaze (bygelyks in ûnrjochtfeardige rjochter) moast fan de ierdboaiem ferdwine. Woasting hie in strek sakraal karakter.
Aldeberkeap
Skiednis
Fanút Berkeap ûnstiene foar 1320 de parochy's Eastberkeap (Ostbrockop, it lettere Makkingea) en Westberkeap (Westbrockop, it lettere Nijeholtpea). Om it doarp te ûnderskieden fan de nije parochy's waard it doarp tenei Aldeberkeap neamd. thumb|left|Bonifatiustsjerke De tsjerke stiet yn it midden fan it doarp en oannommen wurdt dat it oarspronklik romaanske gebou yn 1125 boud is. Yn dy tiid bestie de tsjerke hielendal út dowestien. Om 1450 hinne waard de tsjerke yn goatyske styl en mei kleastermoppen nei it easten ta langer makke. De tsjerke is ferneamd nei de apostel Bonifatius, mar de oarspronklike patroanhillige wie Fitus.
Yn 1585 yn de Tachtichjierrige Oarloch hie Aldeberkeap te lijen fan in oanfal fanút Stienwyk fan de Spanjerts. Hja brochten de toer ta ynstoarten troch dy te ûndergraven. Letter waard de toer wer opboud Fryske gieltsjes, mar lytser en minder heech as de âlde toer. Grutte restauraasjes fan de tsjerke fûnen plak yn 1927 en yn de jierren 1960. Yn 2012 waard de muorre om 'e tsjerke restaurearre en in tagongspoarte rekonstruearre. thumb|left|Kaart (17e iuw) mei de skâns fan Aldeberkeap Om Fryslân better te beskermjen liet Willem Loadewyk tusken en lâns natuerlike barriêres de Fryske Wetterline oanlizze mei ferskillende skânsen. Yn 1593 wurdt súdeastlik fan Aldeberkeap oan de noardlike kant fan de Linde ek de Bekhofskâns boud. Ien fan de oerbliuwsels fan it fort stiet midden yn it doarp, in kanon dat yn 1979 fûn waard en skonken is oan de gemeente. Dy hat it wapenmuseum fan Delft in ûnderstel foar it kanon meitsje litten en hat it mids yn 't doarp setten. De kontoeren fan de eardere skâns binne yn 2007 wêr sichtber makke.
Yn 'e Frânske tiid waard mei yngong fan 1 jannewaris 1812 de mairie Aldeberkeap ynsteld. Nei de werynfiering fan de gritenijen bleau Aldeberkeap it haadplak fan Eaststellingwerf. It bestjoer fan de gritenij kaam yn 'e herberch 'De Zwaan' gear, in gebou dat yn alle gefallen út 1720 datearret. Aldeberkeap ferlear de status fan haadplak yn 1855 nei't it gemeentebestjoer op 16 april 1852 der foar keas om it gemeentehûs te ferhûzjen nei Makkingea. thumb|left|Filla Vredewoud thumb|260px|Koepelbosk In grutte rol foar it doarp spile de grutgrûnbesitter Jan Albert Willinge (1760-1839), dy't fan 1815 oant 1839 grytman fan Eaststellingwerf wie. Yn 1825 joech er Lucas Pieters Roodbaard (1782-1851) opdracht om ûntwerpen te meitsjen foar de grutte parken by it doarp. Sa waarden de Koepelbosk, de Molebosk en it Stjerrebosk yn de Ingelske lânskipsstyl oanlein. In oar opfallend gebou yn opdracht fan grytman Jan Albert Willinge is it pastorygebou út 1838. Hy ferstoar sûnder neiteam en al it besit gie doe oer op Geziena Willinge, dy't troude mei Lambertus Petrus Prins, de earste dokter fan Aldeberkeap. Hja wennen op Vredewoud en twa fan harren bern neamde harren letter Willinge Prins. Ien fan dy twa, Jan Albert Willinge Prins (1834-1875), wenne ek op Vredenwoud en krige mei syn frou Amelia Wiskje van Bienema (1838-1881) twa soannen, Epke Willinge Prins (1871-1949) en Petrus Lambertus Willinge Prins (1866-1941). Epke soe letter op Vredewoud wenje, wylst Piet yn it lânhûs Lunia wenne. Hja brochten it doarp in soad troch te ynvestearjen yn 'e bou fan it molkfabryk 'De Goede Verwachting', de earste lânbouskoalle fan Nederlân en de stifting fan in sparbank. .
De lânbouskoalle waard yn 1967 sletten en nei in fúzje mei it molkfabryk De Takomst fan Wolvegea waard ek it molkfabryk yn 1977 sletten. Ek hat der in húshâldskoalle in Aldeberkeap west.
Mienskip
thumb|260px|MFA MeJander De MeJander is it multyfunksjonele akkomodaasje fan it doarp. Pleatslik Belang behertiget de belangen fan it doarp. De Dreijer is ien fan 'e âldste doarpskranten fan Fryslân.
Ferienings/Stiftings
thumb|260px|Byld oanbean troch De Geitefok thumb|260px|Willinge Prinsstrjitte 15
Befolkingsferrin
( Boarnen: 1840: Plaatsengids; 2009: Gemeente Eaststellingwerf - Gemeentegids 2009-2010; 2015 en 2020: Alle Cijfers )
Gea
Om it doarp lizze de Koepelbosk, De Kiekenberch, Molenbosk, Stjerrebosk en de Stuttebosk. Tusken Aldeberkeap en Nijeberkeap leit noch yn 'e himrik fan Aldeberkeap it natuergebiet Dellebuorsterheide fan It Fryske Gea.
Strjitten yn Aldeberkeap
Alle strjitten yn Aldeberkeap.
Gouden Liuwke
It Gouden Liuwke is in earespjelde fan de stêd Ljouwert foar persoanen of fertsjintwurdigers fan organisaasjes dy't har foar de gemeente Ljouwert dan wol foar de Ljouwerter befolking fertsjinstlik ynsetten hawwe. De priis bestiet út in gouden spjeldsje yn de foarm fan in liuwke. De priis wurdt sûnt 2001 útrikt.
Jane Austen
Har realisme, bitend sosjaal kommentaar en har gebrûk fan de frije yndirekte rede, in oant doe ta net folle brûkte stylfiguer, hawwe der foar soarge dat se ien fan de meast lêzen en meast favorite skriuwers yn de Ingelske literatuer wurden is.
Romans
Trije koartere: * Lady Susan (brieveroman)
Betiid wurk:
Aldebiltsyl
Aldebiltsyl (Biltsk: Ouwe-Syl) is in doarp yn 'e gemeente De Waadhoeke. Aldebiltsyl leit westlik fan Hallum, noardwestlik fan Alde Leie, noardeastlik fan Froubuorren en eastlik fan Nij Altena. De doarpskearn fan Aldebiltsyl leit oan beide siden fan de Kaaifeart en oan de Mûntsebiltdyk en Dûmny Schuilingstrjitte.
De buorskip Nijebiltsyl heart ek by Aldebiltsyl.
Aldebiltsyl hat  ynwenners.
Skiednis
Yn 1505 waard útein set mei de oanlis fan de Aldebiltdyk. By de útwetteringsslûs fan de Alde Riid nei see waard it doarp stifte. De slús, dy't de kearn fan it doarp foarmet, joech de namme oan Aldebiltsyl (syl = slûs).
thumb|left|De syl Foar de ynpoldering waarden wurknimmers út Súd-Hollân oanlutsen. Hja bleane dêr en bouden harren hûzen oan de dyk. De dykwurkers waarden boer, arbeiders, fisker of slykwurker en troch de ynfloed fan it Frysk ûnstie in eigen mingtaal: it Biltsk.
Fan 1892 oant 1934 stie yn it doarp it molkfabryk 'De Broederschap'.
Troch de feroarings yn de lânbouom de jierren 1960 hinne fermindere de wurkgelegenheid en dat feroarsake in tebekset fan it tal ynwenners. Forinzen, minsken út de Rânestêd en Dútske toeristen kocht doe de leechsteande hûskes op. De omkriten binne noch altiten tige agrarysk; der wurde in soad jirpels ferboud en eksportearre nei it bûtenlân.
Oan de Aldrij, it wetter troch Aldebiltsyl, stie sûnt 1527 it hûs fan de aksynsmaster dat it Keuningshuus neamd waard. It hûs stiet de net mear, mar de wyk hjit noch de Keuningsstreek.
Sûnt 1948 is Aldebiltsyl in selsstannich doarp, dêrfoar hearde it by Froubuorren. Oant 2018 lei it doarp yn de gemeente It Bilt, dat yn dat jier opgie yn de gemeente Waadhoeke
Mienskip
Aldebiltdyk hat in doarpsbelang. Yn it dykdoarp stiet de Aerden Plaats, in kultureel besikerssintrum oer It Bilt, mei romte foar wikseleksposysjes en in argeologysk stipepunt mei in fêste presintaasje oer de bediking fan It Bilt.
It doarpskafee hjit 't Graauwe Paard. De ynwenners waarden tradisjoneel foar flaakshaaltsjes útmakke.
Skoalle
thumb|260px|Gearwurkingsskoalle De Syl
Ferienings
( De list is yn 2023 bywurke mei help fan û.o. de doarpsside. Sjoch foar de meast aktuele ynformaasje oer ferienings op de hiemside fan it doarp)
Strjitten
thumb|260px|Muontsebiltdyk Sjoch: Strjitten yn Aldebiltsyl
Efsiks
De Efsiks (offisjeel Efsix) is een middelgrutte iepen sylboat, in twamans wedstriidklasse boud fan polyester mei ophelbere kyl. It hat in spinnaker fan 22,3m².
Eigenskippen
De boat is sloeptúgd mei toertúch en fiert in grutseil fan 12 m². It roer is oanhong. De kyl waacht 150 kg en is maklik folslein ophelber middels in liere. Hjirtroch is de Efsiks ienfâldich trailerber.
De Efsiks is in snelle en tagelyk komfortabele boat, wêrby't de hichte fan in gongboard en de ûnderdekse skoatfiering foar in goede ergonomy soargje. Fierders is de Efsiks mearsidich, hat in boartlik karekter en is tige goed te stjoeren.
De Efsiks is in ûnderhâldsfrije boat.
Sûnt de earste boat wurde de eigenskippen sekuer beskreaun en hanthavene yn de klassefoarskriften. Hjirtroch binne alle boaten standert itselde útrêste. Dit hat as gefolch dat by it NK in boat út 1975 noch prima mei in nije boat om in eareplak sile kin.
De Efsix Klasse Organisaasje Nederlân (EKON) is in feriening dy't sûnt 1976 jierliks ferskate eveneminten en wedstriden organisearret. Ek wurde der geregeldwei trenings jûn yn de spesifike knepen fan it wedstriidsilen. Neist wedstriden yn Nederlân kinne der ek wedstriden yn Dútslân en Belgje syld wurde. Foarbylden fan wedstriden dêr't Efsiksen oan meidogge binne: Snitswike, Krús fan Heech, North Sea Regatta en Nasjonale en Dútske kampioenskippen.
Sauerlân
It Sauerlân is in gebiet yn de Dútske dielsteaten Noardryn-Westfalen en Hessen.
De hichte fariearret fan sa'n 200 m yn de delling fan de Ruhr oant goed 840 m yn Hochsauerland, yn de omkriten fan Winterberg. Dêr leit de Kahler Asten, in ferneamde berch fan 841,9 m hichte. De Langenberg is mei 843,2 m de heechste berch fan it Sauerlân en leit op de grins fan Noardryn-Westfalen en Hessen. It Sauerlân leit yn it streamgebiet fan de Ryn en de Weser. Yn Sauerlân ûntspringe ferskate rivieren dêr't de Ruhr en de Möhne ûnder binne.
In grut part fan dizze rivieren dy’t yn it Sauerlân begjinne wurde ûnderbrútsen troch wetterkearingen wêrtroch't grutte djippe marren ûntstien binne, dy’t tsjinje foar wetteropslach, regulaasje fan it wetterpeil, enerzjyfoarsjenning en rekreaasje. In oantal fan de Wetterkearingen is yn de Twadde Wrâldkriich bombardearre de ferneamste dêrfan is de Wetterkearing yn de Möhne.
Geografy
thumb|left|200px|It stedsje Hirschberg yn de gemeente Warstein
Lizzing en grinzen
It Sauerlân leit yn it suden fan Westfalen; it omfettet benammen it noardeastlik part fan it Rynlânske laaistienberchte, dat foarhinne ta it greefskip Mark en it hertochdom Westfalen hearde, krekt as oanswettende gebieten. Yn it westen, suden en easten folget de ôfbeakening oer it algemien histoaryske grinzen, wylst yn it noarden de feroaring yn it lânskip de grins is.
Kreisen yn it Sauerlân
thumb|right|260px|It Sauerlân Bestjoerlik leit it Sauerlân yn de neikommende kreisen en gemeenten.