cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dmitri Medvedev
Untslach
Alhowol't it like dat Medvedev frijwillich ûntslach oanbean hie (diel 1, kêst 117 fan 'e grûnwet), ferwiisde it dekreet dat dêrnei troch it kremlyn frijjûn waard nei kêst 83 (c) en diel 2 fan kêst 117 fan de grûnwet. De liberale Russyske hannelskrante 'Kommersant' berjochte dat it gebrûk fan dy seksjes der op tsjutte dat it Pûtin wie dy't Medvedev ûnstlein hie en dat der net in frijwillich, mar in twongen ûnslach plakfûn hie, om't dy seksjes de presidint de macht joegen om it regear sûnder útlis te ûntbinen. It ûntslach en grûnwetswiziging late ta de spekulaasjes yn Westerske media dat Pûtin mei de grûnwetswiziging ek nei ôfrin fan syn termyn as presidint yn 2024 in wichtige rol spylje bliuwe wol yn Ruslân.
Op útstel fan Pûtin waard Medvedev dêrnei fise-foarsitter fan de Feilichheidsried.
Privélibben
thumb|left|250px|Medvedev mei de frou yn 2008 Dmitri Medvedev is troud mei Svetlana Vladimirovna Medveda en tegearre ha hja in soan Ilja Dmitrejevitsj Medvedev (berne 1995). Medvedes kent syn frou al sûnt syn skoalletiid en hja trouden nei't hja harren stúdzje oan de middelbere skoalle yn 1982 foltôgen.
Medvedev is in fan fan Britske hardrock en neamt Led Zeppelin, Black Sabbath, Pink Floyd en Deep Purple as syn favorite bands en sammelt al harren orizjinele finylplaten. Yn syn jongerein makke er kopieën fan de platen, ek al stiene die bands doe op de offisjele swarte list.
By in besite oan Servje krige Medvedev de heechste ûnderskieding fan de Servysk-Otterdokse Tsjerke, de oarder fan Sint-Sava, fanwegen syn krewearjen foar de ienheid fan otterdokse wrâld en syn leafde foar it Servyske folk. Medvedes is russysk-otterdoks.
Medvedev is sportyf en giet alle jûnen te swimmen. Ek dochter er oan krêfttraining en mei er graach hurdrinne, skake en yoga beoefenje. Hy mei graach nei fuotbaljen sjen en is in fan fan it fuotbalteam fan syn bertestêd, FK Zenit Sint-Petersburch.
Fiskmarter
De fiskmarter (wittenskiplike namme: Pekania pennanti, foarh. Martes pennanti) is in sûchdier út it skift fan 'e rôfdieren (Carnivora), de famylje fan 'e martereftigen (Mustelidae) en it skaai fan 'e fiskmarters (Pekania). De fiskmarter is lânseigen yn it meastepart fan súdlik Kanada en yn beheinde dielen fan Alaska en de legere achtenfjirtich Feriene Steaten. Dit bist dielt syn ferspriedingsgebiet mei inkele oare martersoarte, de nau besibbe Amerikaanske marter (Martes americana) en Pasifyske marter (Martes caurina), mar is dêrfan te ûnderskieden trochdat er grutter fan stal en dûnkerder fan kleur is. De fiskmarter is in omnivoar dy't, nettsjinsteande syn namme, mar selden fisk yt. Sûnt de achttjinde iuw wurdt dit bist troch de minske bejage om syn pels. De IUCN klassifisearret de fiskmarter as net bedrige.
Oarsprong
Der bestiet bewiis dat de foarâlden fan 'e fiskmarter ûnder it Plioseen, sa'n 21/2 oant 5 miljoen jier lyn, út Aazje nei Noard-Amearika kommen binne, dêr't it skaai fan 'e fiskmarters (Pekania) him neitiid fierder ûntjoech. As soarte giet de fiskmarter likernôch 125.000 jier tebek. De fynst fan fossilen bewiist dat it areaal fan 'e fiskmarter him yn prehistoaryske tiden oansjenlik fierder neit it suden ta útstriek as no.
Uterlike skaaimerken
Fiskmarters hawwe trochinoar in kop-romplingte fan 47–75 sm, mei in sturtlingte fan 30–42 sm. De mantsjes hawwe in gewicht fan 31/2–6 kg, wylst de wyfkes yn trochsneed 2–21/2 kg weagje. It grutste dokumintearre fiskmartermantsje weage 9 kg. Behalven it ferskil yn grutte en gewicht komt der by de fiskmarter net folle seksuële dimorfy foar. De pels fan it bist is tsjûk en ticht, en winterdeis dûnkerbrún oant swart fan kleur; by 't simmer is de kleur yn 'e regel ljochter. Fiskmarters ferhierje tusken septimber en desimber.
Oan eltse poat hat de fiskmarter fiif teannen mei ynlûkbere klauwen. De poaten binne bûtenproporsjoneel grut yn ferhâlding ta it lichem, wat it foar de fiskmarter makliker makket om op in tsjûk sniedek te rinnen of te draven. Rûge hierren op 'e soallen soargje derfoar dat it bist sels op 'e glysterichste ûndergrûnen goed út 'e fuotten kin. De ankelgewrichten binne folle mobiler as by de minske, en kinne hast 180° yn 't rûn draaie, sadat fiskmarters ek earsten klimmers binne, en mei de kop nei ûnderen ta by beammen del gean kinne.
Biotoop
Fiskmarters binne boskbewenners, en hoewol't se treflik klimme kinne, bringe se it meastepart fan 'e tiid troch op 'e wâldflier. Se komme foar yn sawol nullewâld as yn mingd wâld en lykje har dêr like thús te fielen, hoewol't harren areaal almeast taiga omfiemet, dy't út nullebosk bestiet. Se jouwe dúdlik de foarkar oan trochrinnend wâldgebiet yn tsjinstelling ta fragmintaryske perselen wâldlân mei romte dertuskenyn. Om't se ferlet hawwe fan ridlik grutte beammen om har nêst yn te meitsjen, kinne se yn jonge oanplant net bestean.
Hâlden en dragen
Fiskmarters binne benammen aktyf om 'e jûnsskimer en de moarnsdage hinne. Se hâlde gjin wintersliep en libje oer it algemien in solitêr bestean, dat inkeld yn 'e peartiid ferbrutsen wurdt. It territoarium fan in fiskmarter kin útinoar rinne fan 6,6 km² by 't simmer oant goed 14 km² winterdeis. Ofhinklik fan 'e terreinsgesteldheid en it foarkommen fan proaidieren kin dat sels oprinne oant 20 km². De territoaria fan mantsjes en wyfkes oerlaapje inoar.
De peartiid fynt by fiskmarters ein maart, begjin april plak, wêrnei't in ferlingde draachtiid de ymplantaasje fan 'e befruchte aaisel yn it limoer tsien moannen lang ophâldt, oant mids febrewaris fan it folgjende jier. De eigentlik draachtiid, dy't dan begjint, duorret sa'n 50 dagen, wêrnei't it wyfke in nêst fan 1–4 jongen smyt. Net mear as 7–10 dagen letter wurdt it wyfke djoeisk en begjint de peartiid op 'e nij.
De wyfkes meitsje in nêst yn in holle beam, dêr't de jongen blyn en helpleas te wrâld komme, hoewol't se al wol foar in diel oerdutsen binne mei sêft hier. Mei 3 wiken begjinne de jongen op eigen manneboet om te krûpen en mei 7 wiken geane de eachjes iepen. Noch in wike letter begjinne se te klimmen. Mei 8–10 wiken wurde se ôfwûn en begjinne se fêst foer te fretten. As se 4 moannen âld binne, kinne se net mear oer de wei mei har nêstgenoaten en noch in moanne letter wurde se troch it wyfke ferdreaun en moatte se harsels sjen te rêden. Fiskmarters binne mei in jier geslachtsryp en fêstigje dan ek in eigen territoarium.
Fretten
Fiskmarters binne omnivoaren, dy't in breed ferskaat oan lytsere bisten frette, mar ek wol nuten, beien en poddestuollen lytsman meitsje. Faak litte se in foarkar blike foar de Amerikaanske hazze (Lepus americanus). De fiskmarter is ek ien fan 'e mar in pear rôfdieren dy't súksesfol jacht makket op 'e oerzon of Noardamerikaanske beamkjifstikelbaarch (Erethizon dorsatum). Fierders frette se ek wol ynsekten, aaien, fûgeljongen, lytse sûchdieren en ies. Soms bejeie se ek gruttere bisten, lykas de wylde kalkoen (Meleagris gallopavo). Nettsjinsteande harren namme beplúzje fiskmarters mar komselden fisk.
Natuerlike fijannen
Behalven de minske hawwe fiskmarters net in protte natuerlike fijannen. Ynsidinteel falle se wolris ta proai oan 'e reade lynks (Lynx rufus), de Kanadeeske lynks (Lynx canadensis), de poema (Puma concolor), de Amerikaanske swarte bear (Ursus americanus), de grizzlybear (Ursus arctos horribilis), de grize wolf (Canis lupus) of de prêrjewolf (Canis latrans).
Status
As gefolch fan oerbejaging waard de fiskmarter tusken 1900 en 1940 yn 'e súdlike parten fan syn ferspriedingsgebiet mei útstjerren bedrige. Sadwaande waard de jacht op dizze bisten yn 'e Feriene Steaten yn 1934 ferbean, hoewol't it yn Kanada gewoan trochgie. Yn 1962, nei't de Amerikaanske populaasje bekommen wie, waard de fiskmarter ek yn 'e Feriene Steaten wer frijjûn foar de jacht. Yn it ferline (fan 1920 oant de ein fan 'e 1940-er jierren) is wol besocht om fiskmarters yn finzenskip te hâlden foar de pelsfokkerij, mar dat bliek dreech fanwegen de ûngewoane fuortplantingssyklus fan dit bist. Boppedat binne se yn finzenskip fetber foar withoefolle sykten, mei as gefolch dat se ek net in protte yn dieretunen holden wurde.
Fiskmarters wurde troch boeren faak as in pleachdier beskôge, mei't se it foar de moade hawwe om nachtlike oerfallen te dwaan op hinnehokken en ferbliuwen fan oar plomfee, dêr't se dan in wiere slachting oanrjochtsje kinne. Ek wurde fiskmarters wol ferantwurdlik holden foar oanfallen op húsdieren, lykas katten. Undersyk hat lykwols útwiisd dat in protte oanfallen op plomfee en húsdieren dy't oan fiskmarters taskreaun wurde, eins dien wurde troch reade lynksen of prêrjewolven. Unprovosearre oanfallen fan fiskmarters op minsken komme mar uterst selden foar, mar as se har bedrige fiele, sille fiskmarters, krektlyk as alle oare wylde bisten, fan har ôfbite. Der is ien saak bekend út 2009, wêrby't in fiskmarter yn 'e Amerikaanske steat Rhode Island in seisjierrich jonkje oanfallen hawwe soe, en in oare saak, út 2014, wêrby't in fiskmarter in tolvejierrige jonge oanfoel yn Massachusetts.
Undersoarten
Yn 1935 waarden fan 'e fiskmarter (Pekania pennanti) trije ûndersoarten identifisearre: de echte fiskmarter (P. p. pennanti), de Britsk-Kolumbiaanske fiskmarter (P. p. columbiana) en de Pasifyske fiskmarter (P. p. pacifica). Ut neier ûndersyk die yn 1959 lykwols bliken dat de ferskillen tusken dizze trije farianten te lyts binne om fan wiere ûndersoarten sprekke te kinnen. Hoewol't de diskusje noch net alhiel ferstomme is, wurdt tsjintwurdich oer it algemien foar wier oannommen dat de fiskmarter gjin ûndersoarten hat.
Alpineskyen op de Paralympyske Winterspullen 2022
De Paralympyske Winterspullen 2022 wurde hâlden yn Peking, yn Sina. It alpineskyen hat plak yn de Xiaohaituo Alpine Skiing Field, fan 5 oant en mei 13 maart.
Medaljespegel
De top-10 fan lannen dy't by it alpineskyen medaljes wûn ha tidens de Paralympyske Winterspullen fan 2022.
Herman Ulrich Huguenin
Herman Ulrich Huguenin (Wolvegea, 23 novimber 1808 - Grins, 7 oktober 1873) wie in Frysk rjochter en lid fan de Twadde Keamer.
Libben en wurk
Herman Ulrich Huguenin wie in soan fan de militêr en maire fan Sonnegea Jan Thomas Ferdinand Huguenin en Lambertina Henriëtte Huber. Syn famylje stamde oarspronklik út Switserlân. Hy studearre oan it Ateneum yn Frjentsjer (1827-1830) en dêrnei Romeinsk en hjoeddeisk rjocht oan de Ryksuniversiteit Grins, dêr't er yn 1830 promovearre. Yn 1831 naam er diel oan de Tsiendeiske Fjildtocht en fan 1833 oant 1838 wurke er as abbekaat op it It Hearrenfean. Yn 1838 waard er beneamd ta rjochter by de Arrondissemintsrjochtbank yn Snits. Yn 1840 troude er yn Snits mei Sytske Meijer, mei wa't er in soan en in dochter krige.
Fan oktober 1850 ôf wie er lid fan de Twadde Keamer fan de Steaten-Generaal foar it kiesdistrikt Snits. Hy rekke syn sit kwyt yn april 1853 nei de Aprilbeweging, mar kaam yn 1854 foar noch goed in jier werom yn de Twadde Keamer. Yn 1855 moast syn sit dêr fannijs bekrêftige wurde nei syn beneaming ta skoalopsjenner, mar hy waard net op 'en nij keazen. Yn de Twadde Keamer stelde er him as pragmatysk liberaal op, en hie it dêr fral oer justysjele ûnderwerpen.
Yn 1860 stie Huguenin as fyfde op de oanbefellingslist foar beneaming as riedshear yn ' e Hege Ried fan de Nederlannen. De Twadde Keamer sette him lykwols as earste op 'e foardracht, en sadwaande waard yn maaie 1860 beneamd ta riedshear.
Hy stoar yn 1873 yn de âldens fan 64 jier.
Hearakles
Hearakles (mei de klam op it 1e wurdlid) of Herakles (mei de klam op it 2e wurdlid) – beide útspraken komme foar – (Gryksk: Ἡρακλῆς, Hēraklês, útspr.: ['e:raklɛ:s], likernôch " ee -rak-lês") is yn 'e Grykske mytology in held en healgod. Hy wie de soan fan 'e oppergod Seus en de minsklike frou Alkmene. Neffens de myten waard er berne as Alkeus (Ἀλκαῖος, Alkaios, faak latinisearre ta Alcaeus) of mooglik as Alsides (Ἀλκείδης, Alkeidês, latinisearre ta Alcides), mar letter omneamd ta 'Hearakles', dat "Gloarje fan Heara" betsjut, yn in besykjen om 'e grime fan 'e goadinne Heara, de oarehelte fan Seus, wei te nimmen. Dat wie lykwols om 'e nocht; de jaloerske Heara seach it bestean fan Hearakles as bewiis fan 'e oerhoer fan Seus, en hold fêst oan in bittere fijânskip.
Hearakles ûntjoech him ta de grutste held fan 'e Grykske mytology en de foarfjochter fan 'e Olympyske oarder tsjin 'e ktoanyske meunsters. Hy stiet bekend om in grut tal heldedieden, wêrfan't de Tolve Wurken fan Hearakles de bekendste binne. Letter krong er fia de Grykske koloanjes yn Súd-Itaalje ûnder de namme Herkules troch yn it leauwe fan 'e Romeinen, wylst er mank de Etrusken bekend kaam te stean as Herkle. Romeinske keizers as Kommodus en Maksimianus identifisearren harrensels mei de godlike Herkules. De Grykske ferzje fan syn libben en wurken waard troch de Romeinen eins yn syn gehiel oernommen, hoewol't se der neitiid eigen anekdoates oan tafoegen.
Ofskildering
Hearakles waard yn 'e myten ôfskildere as in man mei boppeminsklike krêft, in aktyf libido en grutte moed en fernimstigens. By de seldsume gelegenheden dat inkeld brute krêft net foldie, brûkte er syn ferstân, lykas by it útmjuksjen fan 'e stâl fan kening Augias fan Elis of doe't er de titaan Atlas safier wist te krijen dat dy de loft wer op syn skouders weromnaam. Tegearre mei syn healbroer Hermes, de boadskipper fan 'e goaden, wie Hearakles de patroan fan 'e gymnasia. Syn attributen wiene de gnodze en de liuwehûd.
Berte
Hearakles wie de soan dy't fuortkaam út in affêre fan 'e oppergod Seus mei de stjerlike frou Alkmene, in pakesizzer fan 'e healgod Perseus. Dy Perseus wie ek in soan fan Seus, en Alkmene, mei wa't Seus it oanlei, wie dus eins Seus syn eigen oerpakesizzer. Seus bedreau mei har de leafde nei't er de foarm oannommen hie fan har man Amfitryon, dy't ier thúskaam fan it slachfjild. De wiere Amfitryon kaam letter dyselde jûns thús en bedreau doe ek de leafde mei Alkmene. Yn in gefal fan heteropaternale superfekundaasje (wêrby't in frou twa bern fan ferskillende heiten draacht) rekke hja doe swier mei in twilling, wêrfan't de iene broer de soan fan Seus en de oare de soan fan Amfitryon wie. De twillingbroer fan Hearakles wie Ifikles, dy't letter heit waard fan Iolaus, de selskipsman fan Hearakles.
As it libbene bewiis fan in gefal fan Seus syn ûntrou helle de poppe Hearakles him al ier de haat en fijânskip fan 'e goadinne Heara, de oarehelte fan Seus, op 'e hals. Op 'e jûn dat de twillingen Hearakles en Ifikles berne waarden, beprate Heara, dy't har bewust wie fan Seus syn oerhoer, Seus om in eed te swarren dat it bern út it Hûs fan Perseus dat dy jûns te wrâld kaam, hege kening wurde soe. Want hoewol't Hearakles in ôfstammeling fan Perseus wie, gou itselde foar Eurysteus, waans mem ek op alle dagen rûn. Sadree't Seus de eed sward hie, hastige Heara har nei de wente fan Alkmene ta, dêr't se de berte fan Hearakles en Ifikles fertrage troch Ilitia, de goadinne fan 'e befalling, te twingen om mei de skonken oerinoar te sitten en har klean gear te knoopjen. De twilling kaam doe finzen te sitten yn it limoer fan Alkmene, wylst Heara ûnderwilens de berte fan Eurysteus krekt flugger gean liet. Sa koe it dat dy it earst te wrâld kaam en dêrom hege kening foar Hearakles yn 't plak waard. Heara soe makke hawwe dat Hearakles yn it limoer fan syn mem stoarn wie, as se koe, mar Galantis, de tsjinstfaam fan Alkmene, liigde tsjin Ilitia mei de wurden dat Alkmene al befallen wie. Dêrop sprong Ilitia kjel oerein en kamen de knopen yn har klean los, sadat Alkmene einling en te'n lêsten har beide soannen te wrâld bringe koe.
Ut eangst foar Heara liet Alkmene de lytse Hearakles neitiid yn 'e wyldernis efter, mar hy waard rêden troch syn healsuster, de goadinne Pallas Atene, dy't yn 'e myten faker de rol fan beskermster fan helden spile. Hja brocht de poppe by Heara, dy't har ûnbewust wie fan syn identiteit. Ut begrutsjen joech Heara him it boarst, mar Hearakles sûgde sa hurd dat it har der sear oer die. Se treau him fuort, en de tatemolke spuite út har boarst oer de himel en foarme dêr de Molkewei (dêrfandinne de namme). Mei de godlike tate hie Hearakles ek boppenatuerlike krêften ynnommen. Pallas Atene brocht him neitiid werom by syn mem, en hy waard grutbrocht troch Alkmene en Amfitryon. Se feroaren syn namme, dy't oarspronklik Alkeus of Alsides west hie, yn 'Hearakles', dat "Gloarje fan Heara" betsjut. It wie in besykjen om Heara tefreden te stellen, mar it helle neat út.
Jonkheid
Hearakles en Ifikles wiene noch mar acht moannen âld doe't Heara twa grutte gifslangen stjoerde om Hearakles te deadzjen. Doe't de slangen de keamer ynkrongen dêr't de twilling wie, kriet Ifikles it út fan eangst, mar Hearakles griep mei elts hantsje in slange beet en smoarde de bisten. Doe't de minne letter yn 'e keamer kaam, wied er mei de kadavers oan it boartsjen as wiene de slangen boartersguod. Yn ferbjustering rôp Amfitryon de sjenner Tiresias derby, dy't in ûngebrûklike takomst foar de jonge Hearakles seach en foarsei dat er noch withoefolle meunsters ombringe soe.
Nei't er syn learaar Linus fan Traasje fermoarde hie mei in lier, waard Hearakles troch syn pleechheit Amfitryon in berch op stjoerd, dêr't er by wize fan straf yn iensumens kij hoedzje moast. Neffens de allegoaryske likenis The Kar fan Hearakles, dy't om 400 f.Kr. optocht waard troch de filosoof Prodikus en dêr't Ksenofon nei ferwiisde yn syn Memorabilia, waard Hearakles op 'e berch besocht troch twa allegoaryske figueren, Deugd en Undeugd, dy't him de kar joegen tusken in noflik en maklik libben of in dreech mar glorieus libben. Hearakles keas foar it lêste. Dit ferhaal wie ûnderdiel fan in patroan fan it etisearjen fan Hearkles yn 'e fyfde iuw f.Kr.
Letter troude Hearakles yn Tebe mei Megara, de dochter fan kening Kreön. Mei har krige er fjouwer bern. Yn in bui fan sljochtsinnigens, dy't yn him oproppen wie troch Heara, fermoarde er lykwols syn eigen bern, en, neffens alteast guon ferzjes fan it ferhaal, Megara ek. Syn sljochtsinnigens waard genêzen troch Antikyreus, de stifter fan Antikyra, wêrnei't Hearakles, beseffend hokfoar skriklike misdie oft er begien hie, nei it Orakel fan Delfi flechte.
Sûnder dat er it wist stie dat orakel ûnder ynfloed fan Heara. It die de útspraak dat Hearakles tsien jier lang kening Eurysteus, syn aartsfijân, tsjinje moast en eltse taak folbringe dy't Eurysteus him oplei. As dat him slagge, soed er fan syn sûnde reinige wêze en in god wurde en sa ûnstjerlikens bemachtigje. De falske Eurysteus betocht lykwols tsien frijwol ûnmooglike opdrachten foar Hearakles. Nei't er se allegear ôfwurke hie, kaam Hearakles bedragen út doe't Eurysteus mei nochris twa oaren op 'e lapen kaam. Sa ûntstiene de Tolve Wurken fan Hearakles.
De Tolve Wurken fan Hearakles
Net alle ferzjes fan 'e myte jouwe de Tolve Wurken fan Hearakles yn deselde folchoarder. Hjirûnder wurdt de folchoarder fan 'e Bibliotheca fan Pseudo-Apollodoarus oanholden.
Hoewol't Hearakles alle tsien taken, dy't him troch Eurysteus oplein wiene, folbrocht hie, wegere Eurysteus it súkses fan Hearakles te akseptearjen oangeande twa fan 'e taken. It deadzjen fan 'e Lerneeske Hydra hie Iolaus by holpen wylst Hearakles de wurken sels dwaan moast. En foar it útmjuksjen fan 'e Augiasstâl hied er ôfpraat om him betelje te litten troch kening Augias (hoewol't dy dêr letter op weromkaam en net betelje woe). Sadwaande joech Eurysteus oan Hearakles twa nije taken, wêrmei't it tal wurken op tolve kaam.
Ione en Ifitus
Nei't er syn Tolve Wurken foltôge en syn tsien jier as tsjinstfeint fan kening Eurysteus úttsjinne hie, rekke Hearakles fereale op prinsesse Iole fan Oechalia. Kening Eurytus fan Oechalia hie de hân fan syn dochter ûnthjitten oan lykfolwa dy't him en syn soannen yn in bôgesjitwedstryd ferslaan koe. Doe't Hearakles dat die, briek Eurytus syn ûnthjit. Hy en al syn soannen útsein Ifitus woene neat fan Hearakles witte. Dêrop deade Hearakles de kening en syn soannen útsein Ifitus, en skaakte er Iole. Ifitus ûntjoech him ta ien fan Hearakles syn bêste freonen. Doe't se seach dat Hearakles nij lok fûn hie, dreau Heara him fannijs ta sljochtsinnigens, mei as gefolch dat er Ifitus oer de stedsmuorre smiet, dat dy it bestoar.
Omfale
Op 'e nij bejoech Hearakles him nei it Orakel fan Delfi, dat him as straf foar de moard op Ifitus nochris trije jier fan tsjinstberheid oplei om him fan dy sûnde te reinigjen. Diskear waard er slaaf fan keninginne Omfale fan Lydje. Yn har tsjinst wied er twongen om frouljuswurk te dwaan mei frouljusklean oan, wylst sysels de hûd fan 'e Nemeeske Liuw droech en omrûn mei syn oliifhoutene gnodze. Omfale rekke lykwols fereale op Hearakles, en nei ferrin fan tiid joech se him syn frijheid werom en troude mei him. Guon boarnen fernije dat der út harren relaasje in soan berne waard, hoewol't se it net iens binne oer de namme fan 'e jonge. It wie yn dyselde snuorje dat de serkopen, ûndogenske wâldgeasten, útnaaiden mei Hearakles syn wapens. Hy bestrafte harren troch harren oan in stôk fêst te binen mei harren gesichten nei ûnderen ta.
Hylas
Wylst er ris troch de wyldernis reizge, waard Hearakles oanfallen troch de Dryopen. Yn 'e Argonautica fan Apolloanius fan Roados wurdt ferhelle dat Hearakles op ûnmeilydsume wize harren kening Teiodamas deade hie, fanwegen in skeel oer ien fan dy syn bollen. Neitiid fierde er oarloch tsjin 'e Dryopen "om't dy yn harren libbens gjin romte oan rjochtfeardichheid joegen." Nei't Hearakles harren ferslein hie, droegen de Dryopen úteinlik harren prins Hylas oan him oer. Hy naam de opslûpte jonge oan as syn skyldfeint en letter ek as minner. Jierren letter namen Hearakles en Hylas har by de bemanning fan 'e Argo, in skip dat út Grikelân ôfsette om it Goudene Flues út Kolchis te heljen. Se fearen lykwols inkeld mei oant in tuskenstop yn Mysje, dêr't Hylas ûntfierd waard troch de nimfen fan in pleatslike boarne (hoewol't er yn oare ferzjes fan it ferhaal simpelwei ferdronk). Hearakles, waans hert brutsen wie, socht him lange tiid, mar Hylas wie fereale rekke op 'e nimfen en kearde nea werom. De Argo fear fierder sûnder harren beiden.
Rêding fan Prometeus
Sawol yn 'e Teogony, fan Hesiodos, as yn it toanielstik Prometeus Los, fan Aiskylos, wurdt ferteld hoe't Hearakles de earn deaskeat dy't de titaan Prometeus tramtearre. (Prometeus hie it fjoer fan 'e goaden stellen en oan 'e minsken jûn, en Seus hie him dêrfoar straft troch him mei keatlings oan in rots fêst te klinken, dêr't eltse dei in earn kaam dy't syn búk iepenskuorde en syn lever opfriet, wêrnei't Prometeus geandewei de nacht genies en in nije lever oangroeide.) Hearakles befrijde Prometeus ek fan syn keatlings. Dêrop die Prometeus foarsizzings oer de fierdere dieden fan Hearakles.
It stjerrebyld fan Hearakles
Underweis werom nei Mysene út Kaukazysk Ibearje wei, dêr't er de keppel kij fan 'e reus Geryon stellen hie foar syn tsiende wurk, kaam Hearakles twa reuzen tsjin, Alebion en Bergion (of Dersynus), dy't de soannen fan 'e seegod Poseidon wiene. Hy rekke slaande deilis mei harren, en syn beide tsjinstanners waarden him suver oermânsk. Nei't Hearakles in gebed oan syn heit Seus rjochte hie, wist er it gefjocht lykwols dochs te winnen. De delknibbeljende lichemshâlding fan Hearakles (foar it gebed oan Seus) joech de namme Engonasin (Gryksk: Εγγόνασιν, "de Knibbelder", fan εν γόνασιν, en gonasin, "op 'e knibbels") oan it stjerrebyld dat hjoed de dei yn West-Jeropa bekend stiet as Herkules.
Plondering fan Troaje
In generaasje foar de Trojaanske Oarloch stjoerde Poseidon in seemeunster dat de kust fan Troaje teheistere. Laomedon, de kening fan Troaje, risselwearre om syn dochter Hesione oan Poseidon te offerjen, om 'e seegod tefreden te stellen. Op dat stuit arrivearre Hearakles yn Troaje yn it selskip fan Telamon en Oikles. Hy kaam mei Laomedon oerien dat er it seemeunster deadzje soe yn ruil foar de hynders dy't de kening fan Seus ûntfongen hie as kompinsaasje foar de ûntfiering fan Ganymedes. Nei't Hearakles mei it seemeunster ôfweefd hie, briek Laomedon lykwols syn wurd. Dêrop brocht Hearakles in legerke fan syn folgelingen op 'e foet, wêrmei't er Troaje oanfoel en plondere. Se deaden alle soannen fan Laomedon, útsein Podarses, dy't neitiid Priamus hiet, en dy't it faaie libben derôf rêde troch Hearakles in gouden wale te jaan dy't makke wie troch syn suster Hesione. Hesione sels waard as oarlochsbút troch Telamon fuortfierd, mei wa't se in soan krige dy't Teuser hiet.
Ferstjerren
De dea fan Hearakles wurdt beskreaun yn it toanielstik De Froulju fan Trachis en ek yn 'e Feroarings fan Stal fan Ovidius. Nei't er mei Achelous, de god fan 'e rivier mei deselde namme, wraksele en fan him wûn hat, nimt er Deianira ta frou. As se nei Tiryns reizgje, biedt de sintaur Nessus oan om Deianira te helpen by it oerstekken fan in gefaarlike rivier, wylst Hearakles op eigen krêft nei de oare kant swimt. Nessus, dy't fierwei it earst de oare kant berikt, besiket lykwols Deianira te stellen troch mei har op syn rêch út te naaien. Fergrime sjit Hearakles him del mei pylken dy't er jierren earder yn it giftige bloed fan 'e Lerneeske Hydra dipt hat. As er beseft dat er stjerrende is, nimt Nessus wraak troch Deianira ta te flústerjen dat se syn beblette himd oan Hearakles jaan moat, om't dat de leafde yn him oplôgje litte sil.
Ferskate jierren letter heart Deianira derfan grútsjen dat se yn Iole in rivale hat foar de leafde fan Hearakles. Dan komme har de wurden fan Nessus yn 't sin, dat se lit de boadskipper Lichas it beblette himd fan Nessus, dat se al dy tiid bewarre hat, nei him ta bringe. Behalven Nessus syn bloed sit op it himd lykwols ek it bloed fan 'e Lerneeske Hydra, en as Hearakles it sûnder euvelmoed oandocht, fergiftiget er himsels. Syn hûd skuort iepen en syn bonken komme bleat te lizzen. Ear't er stjert, smyt er Lichas yn 'e see, mei't er mient dat dy dejinge is dy't him fermoarde hat. Lichas feroaret dan yn stien en wurdt de út 'e weagen oprizende rots dy't nei him ferneamd is.
Hearakles ûntwoartelet in pear beammen en boud dêrmei op 'e berch Oeta in funerêre brânsteapel foar himsels. Dy wurdt oanstutsen troch syn freon Filoktêtes, of yn oare ferzjes fan it ferhaal troch Poeas, de heit fan Filoktêtes, of soms troch Hearakles syn omkesizzer Iolaus. Inkeld Hearakles syn stjerlike kant ferbrânt, mar syn ûnstjerlike kant net. Likegoed stjert er en riist troch de apoteoaze fan Seus op nei de Olympus, de wente fan 'e goaden. Poeas of Filoktêtes kriget de bôge en giftige pylken fan Hearakles taparte, dy't Filoktêtes letter yn 'e Trojaanske Oarloch brûkt om 'e Trojaanske prins Paris te deadzjen.
Neffens de Aldgrykske histoarikus Herodoatus, dy't Hearakles foar in wier besteand persoan hold, soe Hearakles 900 jier foar syn tiid libbe hawwe, wat betsjut omtrint 1300 f.Kr.
Houliken
Hearakles troude neffens de myten fjouwer kear. De earste kear wie mei Megara, de dochter fan kening Kreön fan Tebe. Mei har krige er fjouwer bern, dy't er fermoarde nei't er troch Heara ta sljochtsinnigens dreaun wie. Neffens Pseudo-Apollodoarus (Bibliotheca 2.4.12) died er Megara sels neat; neffens Hyginus (Fabulae 32) fermoarde er har ek. Mear as tsien jier letter troude Hearakles mei Omfale, de Lydyske keninginne fan wa't er tydlik slaaf wie. Syn trêde houlik wie mei Deianira, om wa't er fjochtsje moast mei Achelous, de god fan 'e rivier mei deselde namme. Nei't er Achelous deade hie, skuorde Hearakles ien fan syn hoarnen los, dy't er oan 'e nimfen joech sadat se der de hoarn fan oerfloed fan meitsje koene. Doe't Deianira jierren letter by fersin syn dea bewurkmastere troch nei de falske wurden fan 'e sintaur Nessus te harkjen, fear Hearakles op nei de berch Olympus, de wente fan 'e goaden, dêr't er syn fjirde en lêste frou troude, de goadinne Hebe, dy't in healsuster fan him wie.
Ferneamde affêres
Troch de jierren hinne hie Hearakles neffens de myten ek geregeldwei românses mei froulju dêr't er net mei troud wie. Ien fan 'e mear opfallende barrens yn dy kontekst foel foar doe't er ris yn it paleis fan Tespius, de kening fan Tespiai, te gast wie. Dyselde woe dat er de Liuw fan Sitairon foar him deade, en as beleanning foar dy tsjinst bea er Hearakles oan om yn ien nacht seksuële omgong te hawwen mei al syn fyftich dochters. Hearakles gie dêr grif op yn, en neitiid waarden alle fyftich prinsessen swier en skonken it libben oan soannen. Syn nacht mei de fyftich dochters fan Tespius wurdt soms omskreaun as it 'Trettjinde Wurk' fan Hearakles. Yn 'e Grykske Aldheid holden in protte keningen út dat se ôfstammen fan ien fan 'e dochters fan Tespius (en dus ek fan Hearakles), yn 't bysûnder de keningen fan Sparta en Masedoanje.
In oare nuveraardige myte omtrint it libido fan Hearakles wol hawwe dat er it lân fan 'e Skyten oandie nei't er de keppel kij fan 'e reus Geryon stellen hie. Doe't er dêr op in nacht yn 'e wyldernis lei te sliepen, waarden syn hynders stellen troch in lamia (in wêzen dat heal frou, heal slange is), soms neier identifisearre as Echidna. Hy wist har úteinlik yn in grot op te spoaren, mar se wegere him syn hynders werom te jaan oant er seksuële omgong mei har hân hie. Nei't er dat dien hie, krige er yndie syn hynders werom. De lamia rekke swier en brocht neitiid Hearakles syn soannen Agatyrsus, Gelonus en Skytus te wrâld. Foar't er ôfsette, joech Hearakles ynstruksjes oangeande hokker fan 'e trijeling de kening fan in nije folk wurde soe: dat wie Skytus, dy't neitiid stamfaar waard fan it folk fan 'e Skyten.
Manlju
Sa't yn 'e Grykske Aldheid hiel gewoan wie (doe't men omsloech mei manlju om seks te hawwen en mei froulju inkeld om bern te krijen), hie Hearakles ek ferskate leafdesrelaasjes mei manlju. Plutarchus skreau yn syn Eroticos dat de manlike minners fan Hearakles ûntelber wiene, mar neffens de myten wie syn nauste bân mei Iolaus, dy't syn skyldfeint en striidweinmenner wie, en teffens syn omkesizzer. Uteinlik holp Hearakles Iolaus om in frou te finen. Oare manlike minners fan Hearakles wiene neffens de myten syn lettere skyldfeint Hylas; Admetus, dy't him holp by de jacht op it Kalydoanske Swyn; Ifitus, de prins fan Oechalia dy't in boezemfreon fan 'e healgod waard; Filoktêtes, in oare goede freon; Elakatas, dy't neitiid yn Sparta fereare waard; en Abdearus, dy't opfretten waard troch de minskeslinende hynders fan kening Diomedes. Oare minners binne inkeld bekend út 'e lettere literatuer, lykas Eurysteus, Adoanis, Korytus en Nestor.
Neiteam
Frijwol al Hearakles syn relaasjes mei froulju resultearren yn 'e berte fan ien of mear bern. Hjirûnder in opsomming fan 'e neiteam fan Hearakles.
Yn it âlde Grikelân
De âlde Griken fierden de hjeldei Herakleia, dy't de dea fan Hearakles betocht, op 'e twadde dei fan 'e moanne Metageitnion (dy't foel yn ein july, begjin augustus). Der wiene ferskate timpels oan him wijd, lykas de Timpel fan Hearakles yn Agrigento, op Sisylje. In hellenistyske Egyptyske timpel wijd oan Hearakles yn 'e Baharija-oäze datearret fan 21 f.Kr. De Griken namen de ferearing fan Hearakles mei nei de súdkust fan Galje, dêr't se bgl. de timpel fan Herakles Monoikos ("Hearakles de Allinnichwenner") bouden op in rots yn 'e wyldernis dy't útseach oer de Middellânske See. Hjoed de dei leit dêr Monako, dat syn namme tanket oan namme fan 'e timpel. Mooglik wie de timpel te Ras ir-Raħeb, op Malta, ek wijd oan Hearakles, mar dat is net wis.
Wol bestiene yn 'e Aldheid ferskate stêden mei de namme Herakleä dy't nei him ferneamd wiene. Net oeral yn it âlde Grikelân waard Hearakles erkend as god; yn guon stêden waard er inkeld sjoen as in legindaryske held. Nettsjinsteande dat waard er rûnom beskôge as it toanbyld fan manlikheid. It ierste bewiis dat de ferearing fan Hearakles mank de âlde Griken útwoeksen wie ta in folkskultus, datearje út 'e sechsde iuw f.Kr.
Yn oare kultueren
Yn it âlde Rome, dêr't de ferearing fan Hearakles trochkrong fia de Grykske koloanjes yn Súd-Itaalje, waard de healgod opnommen yn it panteön fan it Romeinske heidendom ûnder de namme Herkules. Alle myten dy't mei him ferbûn wiene, waarden frijwol yn har gehiel oernommen út 'e Grykske mytology, hoewol't in stikmannich dúdlik Romeinske myten en gebrûken neitiid tafoege waard.
Yn it âlde Egypte waard Hearakles, neffens de histoarikus Herodoatus, ferbûn mei de Egyptyske god Sjû. Hy waard ek assosjearre mei Chonsû, in oare Egyptyske god, dy't op beskate mêden sterk op Sjû liek. Under de namme fan Chonsû waard Hearakles fereare yn 'e no ferdronken stêd Herakleion, dêr't in grutte timpel foar him boud waard. De lânseigen Egyptners identifisearren Herakles it measte mei de god Herysjaf, waans namme yn it Gryksk transliterearre waard as Ἁρσαφής (Arsafes of Harsafes). Dat wie in oerâlde rammegod waans kultus konsintrearre wie yn Herakleopolis Magna.
Herdoatus ferbûn Hearakles fierders ek mei de Fenisyske god Melkart. Noch fierder nei it easten kaam de hellenistyske kultuer fan it Middellânske-Seegebiet yn 'e tiid fan it ryk fan Aleksander de Grutte yn kontakt mei de kultuer fan it Yndysk subkontinint. Ut dy moeting kaam de hellenistysk-boedistyske kultuer fuort, wêryn't Hearakles opnommen waard ûnder de namme Vajrapani, de beskermer fan 'e Boeda. Fia it hellenistysk boedisme waarden Hearakles en syn kultus noch fierder nei it easten brocht, dêr't dy ynfloed tsjintwurdich noch weromfûn wurde kin as bgl. de stânbylden fan Nio-beskermgodheden dy't foar boedistyske timpels yn Japan steane.
Flearmûzen
De flearmûzen (Latynske namme: Chiroptera) foarmje in grut skift fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (Mammalia). De wittenskiplike namme komt úteinlik fan Grykske cheir-pteron, dat "hân"-"wjuk" betsjut. De namme ferwiist nei de foarpoaten fan de flearmûs, dy't de foarm fan wjukken hawwe. Troch syn teannen (of 'fingers') te bewegen kin de flearmûs sa wier fleane. Flearmûzen libje oeral op 'e wrâld, útsein yn 'e kâldste gebieten.
Taksonomy
De flearmûzen omfiemje likernôch in fyfde fan alle soarten fan de sûchdierren, en foarmje it iennichste skift fan de sûchdierren dat fleane kin. It skift waard opdield yn twa ûnderskiften, de Grutte Flearmûzen (Megachiroptera) en de Microflearmûzen (Microchiroptera). Genetysk ûndersyk tsjut der lykwols op dat dy opdieling net pas is. Der wurdt wurke oan nije taksons dy't de genetyske sibskip better werjouwe, mar fansels binne der ek hjir hieltiid nije fynsten dy't meinaam wurde moatte.
Klassifikaasje
It skift fan de Flearmûzen omfiemet mear as tûzen soarten. Dêrfan binne hjir in lyts oantal werjûn, meast fan soarten dy't yn Fryslân foarkomme of bekend binne, mei de famyljes en skaaien dêr't dy ta hearren.
Vader (band)
Vader is in Poalske deathmetalband dy't yn 1983 oprjochten is yn de Poalske stêd Olsztyn. De bandnamme is ynspirearre op Darth Vader út de Star Wars filmsearje.
Skiednis
Vader waard foarme yn 1983, itselde jier as de alderearste deathmetal -pioniers Possessed en Death. Mar it duorre mar leafst njoggen jier foardat Vader syn offisjele debútalbum "The Ultimate Incantation" útbrocht. Yn 1998 wie Vader de earste band út it eardere eastblok dy't in platekontrakt tekene by in westersk label (metal blade). Yn maart 2005 ferliet drummer Docent fanwegen dranksucht. Syn plak yn de band waard ynnaam troch Daray. Fiif moanne letter ferstoar Docent ûnferwachts ta gefolch fan in hertynfarkt. Yn 2020 kaam harren tolfde studio-album út. In 2008 waard drummer Daray de nije drummer fan de Noarske blackmetalband Dimmu Borgir, mar hie syn bandmaten dêr net fan op de hichte brocht. Die moasten it op it ynternet fernimme krekt foar har 25 jierrich jubileum optredens. Der waard besluten net mei Daray as drummer fierder te gean, mar fertelden dat pas nei de optredens oan de band dat hja op syk gongen nei in oare drummer om't se de sfear fan it jubileum net ferpeste woene. Dy waard fûn yn Paul dy't op syn bar yn 2011 út de band stapte om famyljeredens. In nije drummer waard fûn yn de Ingelske drummer James stewart dy't oerkaam fan de band Divine Chaos. Vader hat op alle trije de grutte Fryske metalfestivals spiele, Wâldrock 2007, Dokk'em Open Air 2011 en yn 2014 stiene hja op it poadium fan Into the Grave, op it aldehouster tsjerkhôf yn Ljouwert.
Muzyk
Vader begûn as in heavy metalband, en gie úteinlik fia thrashmetal oer nei speedmetal, en ûntwikkele him yn 'e lette 1980's ta in deathmetalband. Har teksten binne ynspirearre op ûnderwerpen lykas religy, oarloch en gauris ek de wurken fan skriuwers as Howard Phillips Lovecraft en Friedrich Nietzsche.
Irrfan Khan
Jonkheid en oplieding
Khan waard yn 1967 berne yn 'e stêd Jaipur, yn 'e Yndiaaske steat Radjastan, as telch yn in islamityske famylje fan etnysk Pataansk komôf. Syn heit, Yaseen Ali Khan, dy't autobannen ferkocht, kaam út it doarp Khajuriya, yn it distrikt Tonk, wylst syn mem, Saeeda Begum Khan, ôfkomstich wie út 'e stêd Jodhpur. Khan brocht syn jonkheid troch yn Tonk en letter yn Jaipur. Hy wie goed yn cricket, de nasjonale sport fan Yndia, en waard op in stuit útkeazen om mei te dwaan oan 'e CK Nayudu Trophy, in toernoai foar spilers ûnder de 23 jier dat beskôge wurdt as in opstapke nei it profesjoneel beoefenjen fan cricket. Khan moast lykwols ferstek gean litte om't er de kosten fan 'e reis dêrhinne net opbringe koe.
Troch in omke oan memmekant dy't teäterartyst yn Jodhpur wie, kaam Khan foar it earst yn oanrekking mei aktearjen. Fia de omke kaam er neitiid yn 'e kunde mei ferskate ferneamde toanielspilers yn syn wenplak Jaipur, dêr't er inkele kearen op 'e planken stie foar't er him yn 1984 ynskriuwe liet oan 'e Nasjonale Toanielskoalle (NSD) yn New Delhi. Nei't er dy oplieding yn 1987 ôfrûne hie, ferfear er nei Bombay, it sintrum fan 'e Hindytalige Yndiaaske filmyndustry, dy't bekendstiet ûnder de namme Bollywood. Dêr fûn er net daliks wurk as akteur, en sadwaande ûnderhold er himsels ferskate jierren as reparateur fan airconditioningapparatuer. Yn dy hoedanichheid kaam er ûnder mear yn 'e hûs by syn grutte idoal, de akteur Rajesh Khanna, wat er letter yn in fraachpetear omskriuwe soe as in bizarre ûnderfining.
Iere jierren
Syn earste rol hie Khan fan 1985 oant 1986 yn 'e tillefyzjesearje Shrikant. Yn 1987, koart nei't er slagge wie oan 'e Nasjonale Toanielskoalle, waard him in lyts roltsje oanbean yn 'e film Salaam Bombay!, fan Mira Nair; syn sênes waarden lykwols by de filmmontaazje fuortsnien. Sadwaande wie syn debút op it wite doek de rol dy't er yn 1989 hie yn 'e film Kamla Ki Maut, fan regisseur Basu Chatterjee, as tsjinspiler fan Roopa Ganguly. Yn 'e 1990-er jierren hie Khan lytse rollen yn súksesfolle films as Ek Doctor Ki Maut (1990) en Such a Long Journey (1998).
Trochbraak
Yn 2001 waard Khan troch regisseur Asif Kapadia yn 'e rol fan 'e haadpersoan cast yn 'e Britske histoaryske film The Warrior, dy't opnommen waard op lokaasje yn Himachal Pradesh en Radjastan. Yn 2003 spile er yn 'e koarte film Road to Ladakh, dy't mei in protte lof ûntfongen waard op ferskate ynternasjonale filmfestivals. Datselde jiers hie Khan ek de titelrol yn 'e súksesfolle film Maqbool, in Yndiaaske adaptaasje fan it toanielstik Macbeth, fan Shakespeare. Syn earste haadrol yn in grutte Bollywood-produksje krige er yn 2005, doe't er resjersjeur Uday Rathore spile yn 'e film Rog. Dêrnei krige er yn ferskate grutte films de haadrol of in byrol as de wichtichste antagonist. Yn 2004 wûn er foar sa'n rol yn Haasil syn earste Filmfare Award, yn de kategory bêste smjunt. Hy spile yn 2006 ek de antagonist yn 'e Telûgûtalige film Sainikudu.
Yn 2007 wie Khan te sjen yn 'e kommersjeel tige súksesfolle films The Namesake en Life in a… Metro. Fral dy lêste film waard troch kritisy sjoen as ien fan 'e hichtepunten fan syn karriêre, yn 't bysûnder troch syn treflike gearwurking mei syn tsjinspylster Konkona Sen Sharma. Hy krige dêr in twadde Filmfare Award foar, yn 'e kategory bêste byrol fan in akteur. Foar The Namesake waard er nominearre foar in Amerikaanske Independent Spirit Award. Yn 2007 kamen ek twa ynternasjonale films út dêr't Khan yn spile, te witten: A Mighty Heart en The Darjeeling Limited. Yn deselde snuorje wie Khan (ûngewoan foar in Bollywood-stjer) ek aktyf as presintator fan 'e tillefyzjeprogramma's Mano Ya Na Mano en Kyaa Kahein.
Ynternasjonaal súkses
Ynternasjonaal briek Khan yn 2008 troch mei syn rol fan in plysjeman yn Slumdog Millionaire, fan regisseur Danny Boyle. Mei de rest fan 'e cast wûn er foar dy film in Screen Actors Guild Award foar treflik optreden fan in cast yn in langspylfilm. Ek yn 2008 fertolke er as tsjinspiler fan Natalie Portman de rol fan in Gûdjaratyske diamanthanneler yn New York, I Love You. Yn 2009 spile Khan yn 'e film Acid Factory, en hied er de rol fan in FBI-agint yn de film New York. Yn 2010 wied er te sjen as de iensume widner Sunil yn 'e Amerikaanske tillefyzjesearje In Treatment.
Khan spile de rol fan dokter Rajit Ratha yn 'e superheldefilm The Amazing Spider-Man, dy't yn 2012 útkaam. Datselde jiers wied er te sjen yn ien fan syn bekendste rollen as de folwoeksen ferzje fan 'e haadpersoan yn 'e tige súksesfolle aventoerefilm Life of Pi. Ek spile er yn 2012 de titelrol fan 'e sporter en bandyt Paan Singh Tomar yn 'e Yndiaaske biografyske film mei deselde namme. Foar dy rol waard him de National Film Award yn 'e kategory bêste akteur taparte, de heechste eare dy't in Yndiaask akteur tafalle kin, en ek wûn er der nochris twa Filmfare Awards mei, ien foar bêste akteur en ien foar bêste akteur beoardiele troch filmkritisy. Yn 2013 fertolke er de haadrol yn The Lunchbox, dy't in priis wûn op it Ynternasjonaal Filmfestival fan Cannes en nominearre waard foar in BAFTA, en dy't him ûntjoech ta de meast opbringende Hindytalige film oant doe ta. Mei dyselde rol wûn Khan yn 2014 de Asian Film Award foar bêste akteur.
Yn 2014 spile Khan de haadrol yn Gunday, in film dy't tuskenbeiden súkses yn 'e bioskopen hie. Dêrnjonken fertolke er byrollen yn The Xpose en Haider. Yn 2015 wied er mei Bollywood-stjerren Deepika Padukone en Amitabh Bachchan te sjen yn Piku. Datselde jiers spile er ek yn 'e Amerikaanske film Jurassic World, yn 'e Yndiaaske skriller Talvar en mei Aishwarya Rai yn 'e Yndiaaske film Jazbaa, dy't priizge waard troch de filmkritisy. Mei û.o. Tom Hanks wied er yn 2016 te sjen yn Inferno, de Amerikaanske ferfilming fan it boek Inferno fan Dan Brown. Ek fertolke er dat jiers de rol fan Nirmal Kumar yn 'e Yndiaaske maatskiplike skriller Madaari, fan regisseur Nishikant Kamat, en wied er as stimakteur belutsen by de Disney-film The Jungle Book, wêrfoar't er syn stim oan it personaazje Baloo de bear liende.
Khan wie yn 2017 û.m. te sjen yn 'e film Hindi Medium dy't sawol kritysk as kommersjeel súksesfol wie. Foar syn rol as Raj Batra yn dy film ûntfong er syn twadde Filmfare Award foar bêste akteur. It duorre eefkes, mar úteinlik woeks Hindi Medium út ta de meast opbringende Hindytalige film ea, wêrmei't er The Lunchbox foarbystribbe. Oare films fan Khan út 2017 wiene û.m. Doob: No Bed of Roses en Qarib Qarib Singlle. Yn 2018 spile er mei û.o. Dulquer Salmaan, Mithila Palkar en Kriti Kharbanda yn Karwaan, en mei Kirti Kulhari yn Blackmail. Khan syn lêste film wie Angrezi Medium, fan regisseur Homi Adajania, dy't útkaam op 13 maart 2020.
Oar wurk
Yn septimber 2015 waard Khan oansteld as wurdfierder foar Resurgent Rajasthan ("Oplibjend Radjastan"), in kampanje fan it steatsregear fan Radjastan dy't ynvestearrings en toeristen lûke moast.
Priveelibben
Yn febrewaris 1995 troude Khan mei skriuwster Sutapa Sikdar, mei wa't er oan 'e Nasjonale Toanielskoalle yn 'e kunde kommen wie, doe't hja dêr allebeide studearren. Mei har krige er twa soannen.
Yn 2012 feroare Khan syn foarnamme offisjeel fan 'Irfan' yn 'Irrfan' (mei twa r-en). Hy sei dat er wol oer it lûd fan 'e dûbele r yn syn namme mocht. Letter liet er syn efternamme 'Khan' falle en wurke er inkeld noch ûnder de namme 'Irrfan'. Yn in fraachpetear yn 2016 seid er dat er dat die om't er woe dat syn wurk mei himsels ferbûn reitsje soe, en net mei syn famylje.
Ferstjerren
Yn maart 2018 makke Khan fia in berjocht op Twitter buorkundich dat der by him in neuro-endokrine tumor fêststeld wie. Hy ferbleau in jier yn it Feriene Keninkryk om him dêrfoar behannelje te litten, mar kearde yn febrewaris 2019 werom nei Yndia. Op 28 april 2020 waard Khan hommels opnommen yn it Kokilaben Dhirubhai Ambani Sikehûs yn syn wenplak Bombay mei wat in ynfeksje oan syn terms bliek te wêzen. De behanneling foar dy oandwaning kaam te let, en hy ferstoar de folgjende dei oan 'e gefolgen fan 'e ynfeksje. Irrfan Khan waard 53 jier.
Filmografy
(Yn 'e ûndersteande tabel giet it by Yndiaaske films en searjes om Hindytalige produksjes as it net oars oanjûn stiet, ek as de titel Ingelsktalich is.)
Beswarring
In beswarring, ynkantaasje of toverspreuk is in wurd of sin wêrmei't in tsjoender yn mearkes of fantasy in betsjoening plakfine litte kin troch it brûken fan magy. It binne yn 'e regel ûnsinwurden dy't fierders gjin betsjutting hawwe. Ek gûchelders meitsje faak gebrûk fan sokke beswarrings foar harren trúks, hoewol't dêrby fansels gjin echte tsjoenderij plakfynt. Guon bekende beswarrings binne:
Debby Ryan
Debby Ryan (folút: Deborah Ann Ryan; Huntsville (Alabama), 13 maaie 1993) is in Amerikaansk aktrise, sjongster, lietsjeskriuwster, muzikante en muzykprodusinte fan etnysk Iersk komôf. Hja is benammen bekend wurden mei har rol as Bailey Pickett yn 'e Disney-komeedzjesearjes foar bern The Suite Life on Deck en Jessie. In oar grut súkses foar har wie har rol yn 'e tillefyzjefilm 16 Wishes. Yn 2013 stalde Ryan de band The Never Ending gear, mei harsels as lead-sjongster.
Jonkheid en oplieding
Ryan waard yn 1993 berne yn Huntsville, yn 'e súdlike Amerikaanske steat Alabama. Har heit tsjinne by de Amerikaanske Lânmacht en wie lange tiid legere yn Dútslân. Sadwaande groeide Ryan dêr op oant se tsien jier wie, en sprekt se behalven Ingelsk ek floeiend Dútsk. Yn Dútslân sette hja mei sân jier útein mei aktearjen yn it profesjonele teäter fan 'e Amerikaanske legerbasis dêr't har heit lei. Yn 2003 kearde Ryan mei âlden werom nei de Feriene Steaten, dêr't se fierder grutbrocht waard yn 'e steat Teksas. Nei eigen sizzen wie se op skoalle in nerd, en waard se narre, ûnder mear om't se lid wie fan 'e skaakklub.
Aktearkarriêre
Ryan sette har karriêre as aktrise útein yn ferskate reklamespotsjes op 'e tillefyzje. Yn 2006 figurearre se yn in ôflevering fan 'e bernerige Barney, en yn 2007 makke se har debút op it wite doek as figurante yn 'e bernefilm Barney: Let's Go to the Fire House. Har earste echte filmrol hie Ryan yn The Longshots, út 2008, mei Keke Palmer en Ice Cube.
Datselde jiers waard se cast yn ien fan 'e haadrollen (as Bailey Pickett) yn 'e Disney-komeedzjesearje foar bern The Suite Life on Deck, dat eins in spin-off wie fan in eardere searje, The Suite Life of Zack & Cody. Wylst de oarspronklike rige yn in hotel spile, wie The Suite Life on Deck sitewearre op in cruiseskip. De pilotôflevering waard yn 'e Feriene Steaten útstjoerd op 26 septimber 2008, en loek 5,7 miljoen sjoggers. Al rillegau waard The Suite Life on Deck de populêrste bernesearje fan dat stuit. De searje rûn fjouwer seizoenen, oant en mei 2011. Yn dat jier waard der mei de fêste akteurs ek in tillefyzjefilm makke op basis fan 'e searje, mei as titel The Suite Life Movie.
Ek yn 2011 hie Ryan har earste rol yn in produksje foar folwoeksenen, doe't se yn in ôflevering fan 'e abbekate-rige Private Practice in ôfkickend drugsferslaafde spile. Yn 2012 fertolke se de haadrol yn 'e Disney-tillefyzjefilm Radio Rebel, oer in bleu famke dat harsels in brutaal alter ego as radiopresintatrise oanmjit. Datselde jiers wurke se as stimaktrise ek mei oan 'e animaasjefilm Secret of the Wings, wêrfoar't se de stim fan it personaazje Tinker Bell ynspriek.