cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Falerianus
Keizer
Ien fan Falerianus earste dieden as keizer fan it easten wie it weroverjen fan Antiochje op de Perzen yn 257. Al gau krige hy yn Anatoalje te meitsjen mei in ynfal fan de Goaten. Hy stjoerde it leger derop ôf en bleau sels yn Antiochje, omdat er noch hieltyd de hannen fol hie oan de Perzen. Yn 259 waard it leger troffen troch in pokken-epidemy en moast er nei Edessa. Hy besiket frede te sluten mei de Perzen mar dat slagget him net. Syn missy rint út op in fiasko dêr't sels by finzen nommen wurdt troch de Perzyske kening Shapur I. As finzene oan it Perzyske hof komt Falerianus yn 260 te stjerren.
Kristlike skriuwers út dy perioade hienen de gek mei wat dizze keizer oerkommen wie. Sy skreaunen dat er as opstapke brûkt waard troch de Perzyske kening en letter, neidat er goud opdrinke moast, fild wêze soe. Syn ôfstrûpte hûd hong as trofee yn in seal. By in folgjende oerwinning fan de Romeinen kearde syn stoflik oerskot werom en waard hy kremeare.
Ulva
thumb|Lizzing fan Ulva right|thumb|200px|Basaltkliffen by Dùn Bhioramuill oan de súdkust
Ulva (Skotsk-Gaelysk: Ulbha) is in eilân fan de Binnenste Hebriden en falt bestjoerlik ûnder Argyll and Bute by Mull. It eilân is 19.90 km² grut en hie yn 2001 16 bewenners (0,91 ynw./km²). In grut part fan it eilân is foarme út basaltrots, stjurre lava fan de no deade fulkaan Ben More, dy't mei syn 966 meter de heechste berch fan Mull is.
Ulva hat mar in pear beammen. De heechste berch is de 313 meter hege Beinn Chreagach. It binnenlân is sompich.
1941
Dit jier makket ûnderdiel út fan it desennium fan 'e 1940-er jierren.
Fuotbalferiening Oerterp
Fuotbalferiening Oerterp is de fuotbalklub fan Oerterp. De klup spilet op Sportpark De Hege Kamp.
Ana Mena Rojas
Ana Mena Rojas (Estepona, 25 febrewaris 1997) is in Spaansk popsjongster en aktrise. Se begûn har karriêre yn 2009 yn de telefyzjerige Marisol, la película. Yn 2010 die se mei oan Disney's muzikale realityshow My Camp Rock 2, wêrby 't se as winneres einige.
CVV Blau Wyt '34
CVV Blau Wyt '34 is in kristlike fuotbalferiening út Ljouwert. De klup is oprjochte op 28 april 1934. Yn it jier 1935 sleat de klup him oan by it Kristlike Nederlânske Fuotbal Bûn (CNVB). Yn de perioade 1980 oant 1990 spile Blau Wyt yn de haadklasse op sneon. No (2019) spylje se yn de Twadde Klasse I. It kluptenu bestiet út in blau shirt mei in wite fertikale baan en in wite broek. It sportpark hat in tribune mei in kapasiteit fan 300 persoanen en noch steanplakken foar ûngefear 1000 minsken.
Ana Mena Rojas
Biografy
Mena har muzikale karriêre begûn yn 2016, doe 't se har debútsingle "No Soy Como Tó Crees" útbrocht. Mena hat sûnt dy tiid mei in soad bekende artysten gearwurke, dêr't Becky G, CNCO en Lali Espósito ûnder wiene. Yn 2018 brocht se har debút studio-album út.
Yn 2018 waard se populêr yn Italië mei it nûmer D' estate non vale mei Fred De Palma. It ûnferwachte italjaanske sukses wie in game changer yn har karriêre. Sûnt dy tiid wist se sawol yn Italië as yn Spanje mear as ien simmerhits ôf te leverjen en waard se ien fan de meast beharke Spaanske artysten fan it streamingtiidrek.
Neffens har platemaatskippij hat se yn 2022 36 platina en 3 gouden platen ferkocht, benammen yn Italië en Spanje.
Chris Pratt
thumb|Chris Pratt Chris Pratt  (Virginia, 21 juny 1979) is in Amerikaansk akteur.
Lolke Hulshuis
Lolke Hulshuis (doopt op 29 augustus 1714 yn Ljouwert) wie in soan fan gritenijsiktaris fan Westdongeradiel Claes Jilles Hulshuis út Holwert en Boukje Lolkes Hommema (fan Jelsum).
Lolke rekke belutsen by it pachtersoproer yn de Dongeradielen. Hy waard mei 20 oaren feroardiele en moast útwike nei Dútslân (Hamburch) en meunstere dêr yn 1756 oan by de VOC op de Gustaaf Willem fan de VOC-keamer Seelân. Hjiroer giet in nijsgjirrich reissjoernaal út 1749 dat bewarre wurdt by it argyf fan it Frysk Genoatskip.
MINK
MINK wie in Fryske band dy't yn 2009 bestie út gitarist Eelco Engelsma en sjongster Minke Adema.
Minke Adema begûn har karriêre yn de tachtiger jierren by rockfeesten en song die mei ferskate bands. Nei it sjongen op ûnder oare bikerfeesten begûn se yn de njoggentiger jierren mei har freon Eelco Engelsma oan it komponearjen fan stevige rocksongs. Stadichoan ûntstie de fêste band Mink mei muzikanten Klaas Bos, Mark Maas, Erik Hof, Mark Hofman en Jeroen Seinstra. De single Nim My Mei ferskynde. Yn 2005 waard de lifeband Mink ûntdekt troch Willem van Kooten en de single Searching ferskynde, opnomd yn de studios fan Syb van der Ploeg en Nico Outhuijse. Eelco heakke ôf, mar de band wûn mei it album Burning Photographs yn 2005 de Arrow Classic Rock Award. Minke waard dat jier ek bekend op de waadeilannen mei de Horizontoer.
Van Kooten woe in twadde album mei Maaike as solo-artyste, mar hja fûn mear foldwaning yn it wurkjen mei de band en wegere. Oare bandleden ferskynden: Jan Koster (Sleeze Beez, Highway Chile, Jetland en û.o. producer Dylana Smith en Suburbs). Mei songs fan gitarist Kevin Hissink (Intwine) en muzikanten Michel Verschie, Leendert Haaksma, Hans Eijkenaar en Okky Huysdens waard it twadde album útbrocht. Mark en Erik koenen har net fine yn de songs fan Koster en stapten op, in heal jier letter folgen Jeroen en Mark (toetsen). Mei bassist Klaas Bos, Guido v/d Camp (toetsenist) Maikel Simmerling (drummer) Wietze Koning (lead gitaar) en Peter Krako (slachgitaar) makke Maaike in trochstart.
De band spile dêrnei as support fan de Golden Earring, Van Dik Hout en Di-rect. Yn 2008 folgje in konsert mei Bert Heerink (Vandenberg, Kayak) en in optreden mei it orkest De Glasblazers. Op youtube ferskynden mear en mear clips en wie Mink 7x te sjen as 'Fryske jakhals' yn de Fryske Top 100 fan Omrop Fryslân ein 2008.
Sjongster Minke keas yn 2009 mei Eelco Engelsma foar in weromgean nei it begjin en trede yn 2009 op as it duo Minke & Eelco yn de Fryske Music Night.
List fan Amerikaanske X-fleanmasines
thumb|X-1 thumb|X-3 thumb|X-15 thumb|X-29 thumb|X-43 List fan Amerikaanske eksperimintele fleanmasines.
Pecos Bill (betsjuttingsside)
"Pecos Bill" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
Apepoel
De Apepoel (Stellingwerfsk en offisjeel: Aepemeer) is in heidemarke yn de gemeente Eaststellingwerf, yn de eastpunt fan Boskwachterij Appelskea.
De namme Aepemeer jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Apenpoel.
Swimmen op de Olympyske Simmerspullen 2008
200px|thumb|right|200px|It Olympyske Swimbad fan Peking
Stasjon Emmerich-Elten
Stasjon Emmerich-Elten (EEL) (earder Stasjon Elten) is in spoarstasjon yn it Dútske doarp Elten, yn de dielsteat Noardryn-Westfalen. It waard iepene yn 1856 oan de Rhijnspoarwei (Amsterdam Sintraal - Elten).
Skiednis
200px|thumb|left|stasjonsgebou stasjon Emmerich-Elten yn 1950 Stasjon Emmerich-Elten waard op 15 jannewaris 1856 yn gebrûk naam. Op it grinsstasjon fan de DB yn 1966 waard it stasjon sletten. It stasjonsgebou waard yn 1995 ôfbrútsen Yn 1999 waard it stasjon op 1 july weriepene.
De perrons van Stasjon Emmerich-Elten lizze yn bajonetlizzing dat wol sizze dat de perrons net tsjinoer inoar lizze mar dat se elk oan de oare kant fan in oerwei lizze yn dit gefal de Lobitherstrasse.
Swimmen op de Olympyske Simmerspullen 2008
De Olympyske Spullen fan de XXIXe Olympiade waarden fan 8 oant en mei 24 augustus 2008 hâlden yn Peking, de haadstêd fan Sina. It swimmen hie plak yn it Beijing National Aquatics Center, ek wol bekind as de Water Cube.
Ophef
Al foar de Spullen begûnen, ûntstie der ophef. Dat kaam troch it tiidstip dêr't de finales op swommen waarden. tsjinstelling ta oare grutte toernoaien waarden de finales dit kear moarns swommen yn stee fan middeis. It YOK gong dêrmei yn op de fraach fan de Amerikaanske telefyzjestjoerder NBC, dy't in protte jild oer hie foar it YOK, om sa de finales op prime-time op de Amerikaanske tillefyzje útstjoere te kinnen.
1500 meter vrije slag
{| width=100%
Utslaggen
{| width=100%
Medaljespegel
De top tsien fan lannen dy't by it swimmen medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen fan 2008.
Fjildbuorren
thumb|Súdkant van [[Montzemastate|Montzema State]] Fjildbuorren is in buorskip yn de gemeente Noardeast-Fryslân. Hy leit noardlik fan Brantgum en westlik fan Hantum yn it Hantumerleech. Net fier fan Fjildbuorren stiet Montzemastate. De bebouwing fan de buorskip leit oan de Fjildbuorren en de Fjildbuorsterwei, dy oer giet yn de Brantgumerwei yn Hantum. Fjildbuorren bestiet út ferspraat lizzende huzen en boerepleatsen.
Skiednis
Fjildbuorren is in relatyf jonge buorskip, ûntstean út de boerepleatsen Montzema State en de Mennerda State. De Fjildbuorsterwei hiet yn earste ynstânsje ek de Minnerdawei.
Yn it begjin fan 20ste iuw ûntstie mear bebouwing, wêrûnder ‘Veldzicht’ en sa ûntwikkele him in buorskip yn de polder It Hantumerleech. Yn 1958 waard de buorskip neamd as Veldburen.
Detern
Detern is in plak en gemeente yn it distrikt Leer fan de Dútske dielstaat Nedersaksen. Bestjoerlik wurdt gearwurke middels de Samtgemeinde Jümme. De gemeente leit yn de regio East-Fryslân.
Geografy
It plak leit op om-ende-by 70 kilometer fan de grins mei Nederlân en op likernôch 50 kilometer fan de Noardseekust. De rivier de Jümme streamt troch de gemeente.
Unearth
Unearth  is in Amerikaanske metalband oprjochte yn 1998 yn Boston. De band brocht yn 2001 syn debútalbum The Stings of Conscience út. De teksten fan de band gean benammen oer positivisme, polityk, problemen en opstân. Unearth hat sân studio-albums en twa live-albums útbrocht.
Meeden
Meeden (Grinslannersk: de Maiden) is in doarp yn 'e gemeente Midden-Grinslân.
Meeden leit yn it Aldamt op de grins mei de Feankoloanjes. De haadwei (Hereweg) leit op in sânrêch. Noardlik dêrfan is it klaaigrûn en súdlik dêrfan ôfgroeven fean.
Oan de haadwei lizze kapitale pleatsen en rinteniershûzen, ôfwiksele mei de hûskes fan de eardere lânarbeiders en oare hûzen. Likernôch yn it midden fan de streek ûnstie yn de twadde helte fan de 20e iuw in nijbouwyk. Yn de feandielen lizze fral de lânarbeidershûzen en lytse pleatskes.
Eartiids wie Meeden in selsstannige gemeente. Yn 1990 waard it doarp mei de plakken Muntendam, Noardbroek en Súdbroek yndield by de gemeente Menterwolde. Under de gemeente Meeden foelen ek de buorskippen Beneden Veensloot, Boven Veensloot, Bovenstreek, Duurkenakker (foar in part) en Kibbelgaarn (foar in part).
Skiednis
Doe't de kontrijen sûnt de 10e iuw of 11e iuw foar de lânbou geskikt makke waarden, ûntstie Meeden as in feanoanmakkerijdoarp. De namme wurdt yn 1391 en 1420 foar it earst neamd as 'Meden' of 'Medum'. De namme is ôflaat fan leechlizzende hea- of gerslannen, itjinge te ferlykjen falt mei it Ingelske wurd meadow of it Frysktalige miede. Twa parochyregisters fan om 1475 en 1501 hinne skriuwe oer 'Extengamedum' en 'Extangamedum', wat yn it ferline neffens guon betsjutte dat Meeden mooglik in delsetting wie fan it memmedoarp Eexta. Tsjintwurdich wurdt der tocht dat Meeden ynearsten tegearre mei Noard- en Súdbroek diel útmakke fan in memmeparochy 'Broke' mei in tsjerke yn Noard- of Súdbroek. 200px|thumb|left|Frijsteande toer It oanmeitsjen fan it lân fûn plak út in pear sydstreamkes fan de Munte of Munter Ae, dy't by Muntendam yn it heechfean syn boarne hie, wei. It buorskip Westerlee, dat by it Reiderlân hearde, waard dêrfoaroer oanmakke fanút in sydstream fan de Pekel A. It âldste tsjerkegebou fan Meeden lei in goede kilometer noardlik fan it hjoeddeiske doarp oan de eardere Alde Wei. Dy wei dy't in brêge oer de Ae hie, makke diel út fan de hannelsrûte fan Grins nei it Dútske efterlân. De resten fan dy tsjerke lizze noch jimmeroan yn de grûn.
Troch it ynklinken en ôfslaan fan fean krige it doarp jimmeroan mear lêst fan wetter. In part fan 'e befolking ferhûze nei sânrêgen en noch net oanmakke feanbanken. Ek de tsjerke fan Meeden krige doe in nij plak. It tsjintwurdige 15e-iuwske gebou leit mei de klokketoer op in ferhege tsjerkhôf. It ferhûzjen fan it doarp soe al foar 1391 bard wêze. By it nije doarp waard oan de wei nei it âlde doarp ek in nôtmûne boud. It soe wêze kinne dat yn de 16e iuw noch in pear hûzen yn it fjild stiene. It 'Ierdrykskundich Wurdboek' skriuwt yn 1846 dat der in pear jier foar dy tiid yn de pastorijlannen de fûneminten fan in tsjerkje of kapel útgroeven wiene en dat der noch in âld tsjerkhôf wie.
Tsjin it ein fan de midsiuwen hie it doarp te lijen fan oerstreamings fan de Dollard. Troch de oerstreamings kaam der op it fean in swiere klaailaach te lizzen. It klaaigebiet fan Meeden bestiet út de âldste polders fan de Dollard.
Rike boeren
De lokaasje fan Meeden oan de âlde Hearwei fan Grins nei Munster en mei de kanalen fan de Feankoloanjes tichteby wie tige geunstich. De grûn wie geskikt foar kombinaasjes fan ikkerbou, feehâlderij en turfwinning. It brocht Meeden in soad wolfeart en al yn 1562 hie Meeden in skuttersgilde.
Galamadammen
Galamadammen is in buorskip yn de gemeente Súdwest-Fryslân. Galamadammen leit súdeastlik fan Koudum by it akwadukt yn it Johan Frisokanaal. Hy leit op it plak dêr't de Moarre en de Fluezen by inoar komme oan de dyk Balk-Koudum. Der is ek in grutte jachthaven by en in hotel-restaurant.
Sirksena
thumb|It wapen fan de Sirksena's thumb|It Sirksena-Mausoleum yn [[Aurich]] Sirksena, meastentiids skreaun as Cirksena is in famyljenamme fan East-Fryske greven dy't sûnt 1684 ryksfoarsten hieten. It laach kaam oarspronklik út Greetsyl en leden hjirfan hawwe in grutte rol spile yn de Fryske skiednis en benammen dy fan East-Fryslân. De Sirksena's brochten it ta greve, letter ryksfoarst yn it Hillige Roomske Ryk. Harren stribjen om alle Fryslannen ûnder ien bewâld te bringen wie úteinlik te heech grepen. De Sirksena's makken in ein oan de macht fan Fokko Ukena en hienen ûnder Edzard de Grutte (1466 - 1528) de measte macht. Yn de tiid fan de Reformaasje waard East-Fryslân in flechthaven foar in soad ynwenners fan de Nederlannen. Yn 1744 stoar it geslacht út.
Meeden
Rike boeren
Yn de 18e iuw stie Meeden bekend as in plak mei in soad rike boeren. Meeden wie yn dy tiid noch strang grifformeard en it hearde net sa om mei dy rykdom te pronkjen. Yn dy snoarje holpen in soad boeren de lânarbeiders mei it opsetten fan lytse spultsjes yn de feandielen fan Meeden. Sa ûnstie ek Tonkensoord op de grins mei Westerlee, dat ferneamd waard nei in tige ryk boereskaai. De lânarbeiders koene harren sa mei wat eigen grûn en fee goed sels rêde.
Reaksje
De earste reaksje op it feroarjende klimaat wie in tanimmende ôfkear fan de frijsinnigens. De boer Meerten Sijpkens (1784-1851) wie âlderling yn de herfoarme tsjerke, mar moast neat fan it moderne leauwe hawwe. Op syn pleats waarden gearkomsten organisearre, wêryn't de klam wer lein waard op in stranger leauwe. Yn 1836 stifte Meerten Sijpkens mei alve oaren in 'ôfskate gemeente'. By de oprjochting wie ek de Ulrumer dûmny Hendrik de Cock, de stifter fan de Grifformearde Tsjerke. De nije leare soe in wichtich bynmiddel wurde tusken boeren en lânarbeiders.
Oaren rekken troch de boer Derk Mansholt ûnder ynfloed fan it sosjalisme. Fral it anargisme sloech oan om't it yndividualisme wol paste by de mentaliteit fan de besitters fan in lyts komelkerijke. Sa wist Willem Luttje (1865-1939) de lytse boeren en lânarbeiders by inoar te bringen yn 'e sosjaal anargistyske 'Meedener Coöperatieve Werklieden Vereniging'. Njonken in fakbûn wie it ek in ynkeapferiening en sikefûns. Luttje twong yn 1901 troch ûnderhanneljen en in staking de boeren om mear lean te beteljen. Syn organisaasje krige neifolging op oare plakken yn it Aldamt en yn 1907 soarge in grutte staking yn it hiele Aldamt foar ferlichting. Yn de jierren 1920 en 1930 makke it anargisme plak foar de sosjaal-demokratsyke en de kristlik-sosjale arbeidersbeweging. Sûnt de ynfiering fan it Algemien Kiesrjocht koe de SDAP steefêst op in tredde fan alle stimmen rekkenje. By in staking yn it Aldamt, de langst ea yn Nederlân, waard it oan de SDAP besibbe Nederlânske Lânarbeidersbûn (NLB) oprjochte. De staking draaide út op in machtskonflikt tusken it NLB en de boereorganisaasjes en it bûn moast lang om let belies jaan. Alhoewol't de stakers poer wiene, waard tenei de foarkar jûn oan oerlis ynstee fan de konfrontaasje.
Opfallend nei de Twadde Wrâldkriich wie yn Meeden de relatyf grutte oanhing fan de kommunisten. De CPN helle mar leafst 16% fan de stimmen, mar yn de jierren 1950 en 1960 rûn dat perzintaazje wer tebek. Meeden waard in echt PvdA-bolwurk, likernôch de helte fan alle stimmen wiene op dy partij.
Yn de twadde helte fan de 20e iuw feroare Meeden tige. De meganisaasje soarge der foar dat de lânarbeider as berop ferdwûn. Skaalfergrutting en ruilferkaveling hiene grutte ynfloed op it boerelibben en de pleatsen waarden famyljebedriuwen. Meeden krigen nijbou mei foarsjennings lykas sportfjilden, in doarpshûs en in ferwaarme swimbad. Wurke wurdt der hjoeddedei op it doarp folle minder, de meast wurkjende bewenners binne forinzen.
Galamadammen
Skiednis
thumb|left|Herberch en brêge Galamadammen, foar 1940 Oarspronklik leinen der dammen yn de âlde binnedyk dy't neamd binne nei de famylje Galama.
Op 12 septimber 1572 waard de bluodderige Slach by de Galamadammen útfochten dêr't de geuzen troch Spaanske troepen ûnder lieding fan Caspar de Robles ferslein waarden.
Nei 1835 sieten der twa beweechbere brêgen yn de dyk nei Starum.
Yn 1945 is it âlde tolhûs ôfbraarnd.
Der soenen noch klokken yn de mar lizze fan it âlde Sint Odulfuskleaster.
Galamadammen wurdt noch neamd yn J. van Lennep syn "Roos van Dekama". Hy jout dêr in koartswilige ferklearring fan de namme as 'gala-madammen'. De namme komt fan de aadlike famylje Galama.
Akwadukt
Galamadammen is ek de namme fan it akwadukt op de krusing fan de N356 en it Johan Frisokanaal. De bou begûn desimber 2005 en wie klear yn 2007. It akwadukt bestiet út in súdeastlike ôfreed fan 193 m, in ticht tunneldiel fan 73 m en in noardwestlike ôfreed fan 203 m. Mei inoar 469 m.
It akwadukt hat twa rydbanen en in fytspaad. Boppe de noardwestlike ôfreed is in fuotgongersbrêge. Ut it neistlizzende hotel wei kin sa de provinsjale dyk oerstutsen wurde, yn de rjochting fan de jachthaven. Bylâns de súdlike ouwer fan it Johan Frisokanaal komt in ekosône. Bisten krije sa de gelegenheid om de provinsjale dyk oer te stekken.
It tichte diel is útfierd as sinktunnel, sadat it krúsjende wetterferkear sa min mooglik lêst hat fan de bou-aktiviteiten. De besteande fytstunnel oan de súdeastkant wurdt sloopt en de besteande fytstunnel oan de noardkant (ek tunnel Galamadammen neamd) bliuwt bestean. As it akwadukt ienkear klear is wurdt de ophelbrêge ek sloopt.
Galamadammen yn sifers:
Sirksena
Skiednis
De Sirksena's wienen ynearsten ien fan de protte haadlingslagen yn East-Fryslân. Likegoed as yn de Grinslanner Ommelannen en Westerlauwersk Fryslân kende East-Fryslân yn de Midsiuwen gjin lânhear mei genôch gesach. It ûntbrekken fan in effektyf bewâld yn dizze omkriten stiet ek bekend as de Fryske frijheid. Sûnder inkele foarm fan sintraal gesach koe bestjoer allinnich mar op beheind lokaal nivo plakfine. Dêrby hienen yn earste ynstânsje alle frije boeren part yn it bestjoer, mar yn de rin fan de tiid wisten de rikere lagen in hieltyd grutter oandiel te ferkrijen. Geslachten dy't yn in hiel doarp it foar it sizzen hiene, waarden letter oantsjutte as haadling. Oars as de tradisjonele feodale hear tanket de haadling syn posysje dus net troch in beneaming fan hegerop, mar oan syn eigen lokale machtsbasis.
Foar sommige haadlingen hâlde de hoarizon net op by de grinzen fan it doarp. Troch houlik en machtsfertoan koe in gruttere machtsbasis berikt wurde. It earste laach dat oanspraak meitsje koe op allinnich-hearskippij yn hiel East-Fryslân wie it geslacht Tom Brok. Lykwols rûnen de aspiraasjes fan dizze famylje stikken op it ferset fan Fokko Ukena, in oare haadling dy't sels ek oer besittings yn East-Fryslân beskikte en stipe koe op steun yn de Ommelannen. Ukena op syn beurt rûn fêst op in ferbûn fan haadlingen ûnder lieding fan Ulrich Sirksena. Sirksena waard ferfolgens troch de stêd Hamburch it bestjoer fan de stêd Emden jûn, in stêd dy't oant dan, 1439 feitlik in Hamburchs protektoraat wie. De famylje Sirksena soe Emden oant 1595 behearske.
It oarspronklike geslacht Sirksena, ôfkomstich út Berum wie doe yn de manlike line al útstoarn. Edzard wie troud mei in dochter út dat laach, ek de twadde frou fan syn heit wie in dochter út it oarspronklike laach. Sawol Edzard as syn healbroer Ulrich nommen de namme Sirksena oan. Nei it bernleas ferstoarn fan Edzard erft Ulrich alle famyljebesittings, dy't hy troch twa geunstige houliken noch fierder wist út te wreidzjen. Ulrich wurdt yn 1464 troch keizer Frederik III yn de grevestân ferheft.
It wichtichste lid út it hûs Sirksena is Edzard de Grutte (1462–1528). Under syn bewâld krige it greefskip syn grutste omfang. Edzard wist sels tydlik de Ommelannen en de stêd Grins te behearsken; hy stribbe nei hearskippij oer alle Fryslannen, mar rûn lang om let stikken op de posysje fan ynearsten de hartoch fan Saksen en letter keizer Karel V sels, dy't as hear fan alle Nederlannen gjin partij foar Edzard wie.
Yn 1654 wurdt regearjend Sirksena Enno Loadewyk troch de keizer yn de foarstenstân ferheft. De lêste manlike neisiet fan Ulrich I, Karel Edzard stoar yn de nacht fan 25 op 26 maaie 1744. It greefskip wurdt ferfolgens yn besit naam troch Freark de Grutte.
Cam (rivier)
right|thumb|Mûning fan de Cam (links) yn de [[Great Ouse|Grutte Ouse]] thumb|Cam yn [[Cambridge]] De Cam is in rivier yn Ingelân, dy't besuden de stêd Ely yn de Grutte Ouse útmûnet (Pope's Corner) en sadwaande op it Ingelske kanaalnetwurk oansletten is. De totale ôfstân fan Cambridge nei de Noardsee is sa'n 64 km.
Lykas in protte rivieren wurdt de Cam ek in protte brûkt foar rekreaasje en ferdivedaasje, sa as angelfiskje, swimme, roeie en oare foarmen fan plezierfeart.
Namme
thumb|left|Roeie op de Cam Yn it ferline hjitte de rivier Granta, neamd nei de angelsaksyske stêd Grantebrycge, it Cambridge fan hjoeddendei. Doe't de stêd omneamd waard krige de rivier ek in nije namme, in namme dy't by dy fan de stêd paste. Ien fan de twa sydrivieren fan de Cam hat noch altyd de namme Granta, de oare is de Rhee.
Oerstreamings
De Cam is gewoanwei in rivier dy't yn syn bêd bliuwt, mar út en troch is der in oerstreaming. De meast resinte serieuze oerstreamings wiene yn febrewaris en oktober 2001. Yn febrewaris 2009 wie der ek in slimme oerstreaming.
Aailân
thumb|250px|Aailân op in kaart fan de Frânske geograaf Guillaume Delisle útjûn yn Amsterdam yn 1743 (orizjineel yn Parys fan 1702 Aailân is de namme fan it noardlike diel fan it waadeilân Teksel.
Skiednis
Oant de 13e iuw foarme Aailân in diel fan Flylân. It wie doe fan Teksel skieden troch it Anegat, dat destiids sawat op it plak lei dêr't no De Slufter leit. Oan de ein fan de trettjinde iuw ûntstie it Aailânske Gat en rekke Aailân ek los fan Flylân. It wie sadwaande in echt eilân wurden. Yn de wandasêge wurdt in ferklearring jûn foar dit natuerbarren.
Johannes Lambertus Huber
thumb|Johannes Lambertus Huber, [[physionotrace fan Gilles-Louis Chrétien, Parys 1790]] Johannes Lambertus Huber (Ljouwert, 8 augustus 1750 - Blessum, 30 juny 1826) wie in steatsman en patriot.
Aailân
Skiednis
Yn de rin fan de 16e iuw slibbe it Anegat tusken Teksel en Aailân ticht, en ûntstie der tusken de eilannen in hege sânbank dy't allinnich noch by ekstreem hege wetterstannen ûnder rûn. Yn 1630 waard op dy sânbank de Sândyk oanlein en sa waarden de beide eilannen troch dy dyk ferbûn. Yn 1835 waard, ûnder lieding fan Nicolas Joseph De Cock út Antwerpen begûn mei de ynpoldering fan de kwelderflakte dertusken, mei as doel it wûne lân te brûken foar lânbou. Sa ûntstie de Aailânske polder, dêr't de doarpkes De Cocksdoarp, Midden-Aailân en Súd-Aailân yn lizze. Letter waarden oan de râne fan dizze polder mear kwelders yndike. Benammen yn dit diel fan Teksel spile him yn de Twadde Wrâldoarloch de opstân fan de Georgjers ôf.
Johannes Lambertus Huber
Huber studearre Romeinsk en hjoeddeisk rjocht oan 'e Hegeskoalle fan Frjentsjer, mar makke dy stúdzje net ôf. Hy waard ûntfanger fan de konfoaien en lisinten yn Makkum (1769 -1780), letter ûntfanger fan de florenen en speesjen ym Menameradiel (1783-1787).
Aailân
Skiednis
De namme Aailân wiist derop dat op it eardere eilân in soad seefûgelaaien socht waarden. Dy aaien gienen nei de Amsterdamske bakkerijen.
Johannes Lambertus Huber
As patriot wie er befreone mei Court Lambertus fan Beyma, en die it sekretariaatswurk foar de eksersysjegenoatskippen (1785). Yn 1787 wykte hy út nei Saint-Omer. Stie ek yn Frânske tsjinst, mar kaam yn 1795 werom. Efkes stie er ek op de foargrûn, ûnder oare yn de Steaten-Generaal, mar waard al gau as federalist oan de kant skood.
Fan 1802 ôf wie Huber drost yn it njoggende drostamt (Baarderadiel, Hinnaarderadiel, Frjentsjer en Frjentsjerteradiel) fan Fryslân, fan 1806 oant 1810 allinne noch fan Menameradiel en Baarderadiel. Dêrneist wie er baljuw fan Menameradiel en Baarderadiel (fan 1807 ôf). Hy wie frederjochter fan Dronryp (1811-1812, 1813-1818) en de earste grytman fan It Bilt nei de Frânske tiid (1816-1826). Fan 1818 ôf wie er lid fan de Provinsjale Steaten fan Fryslân.
Famylje
Huber wie in soan fan mr. Ulrich Herman Huber (1727-1767), ûntfanger-generaal fan de florenen, en Catharina Berghuijs (1721-1778). Hy wie in broer fan Ulrich Jan Huber. Hy boaske oan Metje Tuinhout (1755-1802) en nei har ferstjerren mei Eliza Pratje (1765-1808), dy't de widdo fan Ayzo Boelardusz. van Boelens en mem fan Jan Hendrik van Boelens, bûtengewoan Keamerlid yn 1848.
642
Foarfallen
thumb|160px|Oswald fan Northumbria
Will Eisner
Libben
Eiser wie de soan fan Joadske ymmigranten. Hy gie nei De Witt Clinton High School en learde foar dekorûntwerper. Op skoalle wurke hy mei oan de skoalkrante, hy wie fan doel om letter foar it teater oan it wurk te gean. Lykwols fûn hy nei syn ôfstudearjen wurk as reklameskriuwer-(strip)tekener by de New York American newspaper.
Yn 1936, brocht in oare striptekener Bob Kane, dy't letter de stripheld Batman betocht, Eisner der ta om strips te tekenjen en dy te ferkeapjen oan it nij stripmagazine "Wow, What Magazine!". "Comic books" wiene yn dy tiid grutte samlings fan opnij printe comics dêr't sûnt om-en-de-by 1935 sa no en dan nij stripeftich materiaal yn opnommen waard. Redakteur Jerry Iger kocht fan Eisner syn avontuurstrip 'Scott Dalton', in held yn de styl fan H. Rider Haggard dy't de hiele wrâld oer reizge op syk nei seldsume artefakten.
Yn de fyftiger jierren waard Eisner ferneamd as tekener fan rige The Spirit, dy't alle wiken as krantebylage fan acht siden ferskynde en hannele oer in superheld sûnder spesjale jeften. De maskerde held dy't syn haadkertier hat ûnder de grêfstien fan Denny Colt (syn eigentlike idintiteit) belibbet tsjustere aventoeren yn de stêd (basearre op foarfallen út Eiser syn eigen jeugd yn de Joadske wyk fan New York). De rige hie in sterke wikselwurking mei en ynfloed op de tsjustere ("film noir") films út dy tiid. De rige befettet neist geweld en drama, in soad humor - sawol subtyl as hiel plat. De held wurdt delsketten, yn elkoar slein, wit betiden net wat er sizze moat en rekket betize troch de bysûndere froulju dy't er tsjinkomt.
Ynspirearre troch it wurk fan Robert Crumb, makke Eisner yn 1970 A Contract with God ("In kontrakt mei God"), dêr't hy it alledeiske libben fan de earme, faak Joadske, ymmigranten fan de Bronx yn New York beskriuwd. Yn sobere swart-wit yllustraasjes wurde tema's beskreaun as dea, fertriet, leauwen en seksuele gefoelens dy't in ferbûke byld jouwe fan harren libbens en gedachten. De rige is ek op in oare wize bysûnder om't de earste strip wie dy't yn de foarm fan in roman (graphic novel) ferskynde.
Eisner fersotar yn Fort Lauderdale (FS) as gefolch fan komplikaasjes fan in hertoperaasje op 3 jannearis 2005.
Ids de Beer
De Beer wie hannelsreizger en wenne yn Nes (Dongeradiel). Hy wie lid fan de LO fan Dokkum. Syn fersetsnamme wie "Viervoeter". Nei de eksekúsje fan tweintich finzenen oan de Wâldwei te Dokkum op 22 jannewaris 1945, sochten alle fersetsminsken út dy kriten sa gau mooglik in feilich ûnderdûkplak. Ek De Beer stie op de list fan minsken dy't socht waarden. Op 2 febrewaris waard syn skûlplak yn Ljouwert ûntdutsen. Hy besocht te flechtsjen, mar waard delsketten en is noch deselde deis oan syn ferwûnings stoarn.
De Oaljefant (Burdaard)
De Oaljefant is in poldermûne rom in kilometer besuden it doarp Burdaard yn de gemeente Noardeast-Fryslân. De houten achtkante mûne op stiennen fjildmuorren en dekt mei fertikale houten dielen hat in flecht fan 23,90 m.
Prinses Margrietslûs
thumb|right|250px|Skippen rjochting Iselmar De Prinses Margrietslûs is in skutslûs west fan De Lemmer.
De slûs yn it Prinses Margrietkanaal waard yn 1952 yn gebrûk nomd, dêrtroch krige de Lemsterslûs op De Lemmer minder skipfeart te ferwurkjen. It bouwurk is geskikt foar de beropsfeart fan en nei de Iselmar. De skutkolk hat in lingte fan 250 meter.
De Oaljefant (Burdaard)
Skiednis
De Oaljefant is in grutte, mealreeë muonts, dy't oarspronklik yn 1856 boud waard foar it bemeallen fan de Oostwolderpolder by it Grinslanner Oostwold. De mûne waard yn 1867 foar 2000 gûne kocht troch it bestjoer fan de krekt oprjochte polder De Olifant en werboud op de hjoeddeiske lokaasje.
Korsika
thumb|right|200px|Satellytfoto fan Korsika Korsika (Frânsk: Corse, Korsikaansk: Corsica) is in eilân yn de Middellânske See, it leit tusken Sardynje en Liguerje, en heart by Frankryk. It eilân hat in oerflak fan 8720 km² en foarmet bestjoerlik sûnt 1982 ien fan 'e regio's fan Frankryk. Der wenje benei 250.000 minsken dêr’t 100.000 fan yn de twa grutste stêden wenje: Ajaccio en Bastia. It eilân is ien regio (haadsted: Ajaccio) en der binne sûnt 1975 twa departeminten: Heech-Korsika of Opper-Korsika (Korsikaansk: Cismonte; prefektuer: Bastia), en Súd-Korsika (Korsikaansk: Pumonte; prefektuer: Ajaccio).
De Oaljefant (Burdaard)
Skiednis
Yn 1970 ferlear de mûne syn funksje. Hy waard yn 1977 eigendom fan de Stifting De Fryske Mole, dy't him yn 1978-1979 restaurearje liet. Yn 1991 barde dat nochris. Yn 2007 waarden de beide roeden fanwege de minne steat dêr't se yn ferkearden, ferfongen troch nije. Keazen waard foar in eksperimintele konstruksje, wêrby't de roeden elk út twa helten bestean, dy't mei bouten oan elkoar fêstmakke binne. De Oaljefant hat foar it útmeallen in grutte en in lytse fizel en kin dêrneist mei help fan in tredde fizel yn tiden fan drûchte ek ynmealle. De mûne kin op ôfspraak besichtige wurde.
Yn 2006 waard de mûne troch it Wetterskip Fryslân oanwiisd as reservegemaal yn gefal fan wetteroerlêst.
Korsika
Toerisme
Toeristyske plakken op Korsika binne it UNESCO erfgoed natoerreservaat Scandola, de Genuese tuorren en brêgen, de bergen lykas de Col de Bavella en Monte Cinto, it âldheidkundich park Filitosa en in stikmannich stêden mei kastielen sa as de Ajaccio, Bonifacio, Calvi, Porto-Vecchio en Corte. Fierders wurde der wrâldferneamde kuiertochten organisearre lykas de GR20 en de Mare e Monti. Der binne mear as 200 kampings, fan alle kwaliteitsklassen.
Aldheidkundich park Filitosa en in grut tal stêdjes mei har kastielen lykas dy fan Ajaccio, Bonifacio, Calvi, Porto-Vecchio en Corte. Der binne wrâldferneamde kuiertochten as de GR20 en de Mare e Monti. Der binne 230 kempings, dy kinne tige lúks wêze mar der binne ek goedkeapere. Der binne fakânsjeparken, apparteminten en hotels. Foar Korsika smyt de toeristyske sektor aardich wat op.
Skiednis
Yn 1736 waard Theodore von Neuhoff út Dútslân kening Tiadoru fan Corsica. Hy bleau lykwols mar acht moanne oan de macht. Genua woe Corsica lykwols hâlde. Ghjacintu Paoli besocht dêrom help te finen yn Europa, mar krige dy net. Hy libbe yn ballingskip yn Napels, en stoar yn 1756 yn Londen.
Yn 1755, nettsjinsteande de Frânske en Eastenrykske help, hat Genua inkeld mar sizzenskip oer de presidii: Bastia, San Fiurenzu, Calvi en Bonifacio. Dat jier wurdt Pasquale Paoli, soan fan Ghjacintu Paoli, freon fan Rousseau, James Boswell en Voltaire, keazen as kapitein fan de naasje. Hy makket in demokratyske grûnwet en waard ferneamd in hiel Jeropa: fan alle pieven wurdt der in fertsjinwurdiger keazen foar de Consulta. Dat parlemint kiest dan de Kapitein fan de Naasje (Capu Ginarale di Statu). Corte wurdt de haadsted. Paoli iepenet ûnder oare in universiteit, en lit syn eigen munt (a zecca) slaan. Korsika krijt in flagge en folksliet: Dio Vi Salvi Regina.
Yn ‘e maitiid fan 1768 ferkeapet Genau it eilân oan Frankryk, de Frânsen komme op it eilân mar de Korsikaanske legers fan Paoli ferslaan de Frânsen (Slach by Borgo, 6 oktober 1768), mar yn 1769 wurde de Korsikanen ferslein. Sûnt dat jier is Korsika in part fan de Frânske steat: oant de Frânske Revolúsje bliuwt it in selsstannige provinsje fan Frankryk.
Kultuer
It Korsikaansk (corsu) is in Romaanske taal dy’t foar master opslacht. Dat is Toskaansk dat in soad ynfloeden út it Frânsk wei hat, mar it wurdt as streektaal erkend troch de Frânske oerheid. In dialekt dat der tige mei besibbe is, is it Gallura dat yn it noarden fan Sardynje praat wurdt. Troch de Frânsktalige ymport (benammen út Algerije) stiet de posysje fan it Korsikaansk faai. Muzykgroepen lykas de I Muvrini, noedzje en hoedzje de taal.
Klimaat
Korsika hat in Middellânske Seeklimaat mei drûge simmers en mylde wiete winters. De trochsneed temperatuer yn july is 29 graden wylst de temperatuer yn ‘e foarmoanne om de 14 graden is. Yn ‘t jier falt der by de kust lâns likernôch 600 mm rein en yn it binnenlân is dat 1200 mm. Yn it binnenlân leit der ûngefear 90 dagen yn ‘t jier snie.
Biggemar (Grou)
De Biggemar is in breder stik fan in Prinses Margrietkanaal noardeastlik fan Grou. Oan de noardkant fan de Biggemar leit de Trijehúster Sleat. Yn de mar leit in eilantsje.
Kalifornysk Skiereilân
Geografy
It Kalifornyske Skiereilân stiket oan 'e westkust fan it Noardamerikaanske kontinint nei it suden ta út oer in lingte fan 1.247 km, fan Mexicali yn it noarden oant Cabo San Lucas op 'e súdpunt. Op it breedste plak is it 320 km breed, en op it smelste 40 km. Mei in kustline fan likernôch 3.000 km, sa'n 65 ûnderskate eilannen en in oerflak fan 143.390 km² is it Kalifornysk Skiereilân fierwei it grutste skiereilân fan 'e westkust fan it hiele Amerikaanske wrâlddiel.
It lânskip fan it skiereilân is woastinich en drûch, en kin opdield wurde yn fjouwer parten: de San Felipewoastyn, de Sintrale-Kustwoastyn, de Vizcaíno-woastyn en de Magdalenaflaktewoastyn. It Kalifornysk skiereilân grinzget yn it noarden oan 'e Amerikaanske steat Kalifornje, en yn it noardeasten by de ûnderrin fan 'e rivier de Kolorado lâns oan 'e Meksikaanske steat Sonoara. Yn it westen en suden wurdt it omjûn troch de Stille Oseaan. Oan 'e eastkant wurdt it troch in ûnbidich grutte ynham fan 'e see skaat fan it Meksikaanske fêstelân. Dy ynholte hjit de Golf fan Kalifornje of See fan Cortés (Mar de Cortés), fermeamd nei Hernán Cortés. De rivier de Kolorado mûnet yn it noarden yn dy see út. Foar Kalifornyske grize walfisken foarmet de Golf fan Kalifornje in kreamkeamer dêr't se hinne geane om te jongjen.
Skiednis
It Kalifornysk Skiereilân waard yn 1533 ûntdutsen troch in Spaanske ekspedysje dy't yn opdracht fan Hernán Cortés de westkust fan it lettere Meksiko ferkende. In hoart miende men doe dat Nederkalifornje in eilân wie. Yn 1539 waard de kust fan it skiereilân lykwols yn kaart brocht troch Francisco de Ulloa. Mear as oardel iuw letter, yn 'e 1690-er jierren, waarden troch Spaanske misjonarissen de earste duorjende blanke delsettings op it skiereilân stifte. Dy misjeposten wiene lange tiid de iennichste foarm fan koloniaal gesach yn it gebiet, dat sadwaande yn 't earstoan fierhinne troch de jezuïten regearre waard, oant dy yn 1767 út Spanje en al syn besittings ferballe waarden. Dêrnei krigen de fransiskanen it in hoartsje foar it sizzen, oant dy yn 1769 ferfearen nei Opperkalifornje en it skiereilân oerlieten oan 'e dominikanen. De skiedsline tusken de fransiskaanske en dominikaanske ynfloedssfearen wie de ierste grins tusken Opper- en Nederkalifornje.
It feriene Kalifornje bleau in provinsje fan 'e Spaanske koloanje Nij-Spanje oant it yn 1804 opdield waard yn 'e provinsjes Opper- en Nederkalifornje. Nei't Meksiko yn 1821 syn ûnôfhinklikheid wûn hie, waarden de beide provinsjes ta territoaria fan 'e nije steat makke, oant se by in bestjoerlike herfoarming yn 1836 wer byinoar foege waarden. Nei de Meksikaansk-Amerikaanske Oarloch, yn 1848, moast Meksiko Opperkalifornje ôfstean oan 'e Feriene Steaten. Teffens easken de Amerikanen it noardlikste diel fan Nederkalifornje op, de krite om San Diego hinne, om't se de natuerlike haven dêre as in marinebasis brûke woene. Oant de dei fan hjoed ta is San Diego sadwaande ien fan 'e wichtichste Amerikaanske marinebases bleaun. De rest fan Nederkalifornje waard nei 1848 op 'e nij in apart Meksikaansk territoarium, in status dy't it behold oant it yn 1931 by de 28ste breedtegraad lâns opdield waard yn in noardlik en in súdlik territoarium.
Yn 1952 waard it noardlike territoarium (mei as haadstêd Mexicali) ûnder de namme Nederkalifornje (Baja California) as de 29ste steat ta de Meksikaanske Uny talitten. It súdlike diel (mei as haadstêd La Paz) bleau lykwols in federaal bestjoerd territoarium oant it yn 1974 as Súd-Nederkalifornje (Baja California Sur) de 31ste steat fan Meksiko waard. Yn 1973 kaam de saneamde Transpeninsulêre Autodyk (offisjeel de Meksikaanske Federale Autodyk 1) ree, de earste ferhurde dyk dy't it hiele skiereilân fan noard nei súd trochkrúste. Dêrtroch waard it gebiet iepenlein foar ekonomyske ûntwikkeling en toerisme.
Slûs Iesumasyl
thumb|right|250px|Slûs Iesumasyl (2012) Slûs Iesumasyl is in slûs yn de buorskip Iesumasyl. De Iesumasyl is in spui- en kearslûs út 1672. Hy leit tusken de Suder Ie en de Raskes, dy't yn ferbining stiet mei de Lauwersmar. Oer de slûs leit in brêge.
Fâltum
Fâltum (Nederlânsk: Fatum) is in buorskip yn de gemeente De Waadhoeke, yn de himrik fan Tsjom. Fâtum leit besuden Tsjom oan de Wommelserwei yn 'e rjochting fan Wommels.
Slûs Iesumasyl
By Iesumasyl komt de Suderie, in âlde seeslink, út yn de eardere Lauwerssee. Al yn 11e iuw moat dêr in slûs west hawwe, mar folle is dêr net oer bekend. Om 1670 hinne waard de syl by Eastrum ôfsletten. Dat betsjutte dat East-Dongeradiel in nij plak sykje moast foar de ôfwettering. De kar foel op Iesumasyl. De Steaten fan Fryslân besleaten om dêr de nije syl te bouwen.
Fâltum
Yn de buorskip stiet in wynmûne dy't deselde namme hat. De buorskip is ûntstien op in terp dêr't de Wommelserwei oerhinne rint. Yn 1433 waard de delsetting yn in kopy Faltma neamd, yn 1457 Faltum, yn 1511 Fautum en yn 1718 Faldum en Faatum. Yn de 19e iuw komme dy lêste twa neist Fatum ek noch foar.
Slûs Iesumasyl
De dyk waard ek ferlein sa dat der nij lân kaam. Yn 1671 waard mei it wurk út ein setten en yn 1672 kaam it ree. It tafersjoch kaam yn hannen fan Michael Baron fan Schwartzenberg en Hohelandsberg, grytman fan Dantumadiel, en Philip Vegelin fan Claarbergen, grytman fan Haskerlân. Der waard ek in goede ôfspraak makke oer de kosten. It gie oars faak sa dat men de lêsten foar de ôffier fan it wetter eins net betelje woe, om't dat beskôge waard as in saak foar dejingen dy't ticht by de slûs wennen.
Fâltum
De plaknamme wiist nei alle gedachten nei it feit dat it wenplak (him/um) wie fan of stichte troch de persoan Falda of Falte. Soms wurdt ek tocht dat de namme ferwiist nei in wenplak by in skieppekoai of plak dêr't molken wurdt (fald).
Slûs Iesumasyl
Yn 1745 is de slûs fernijd en op 'e nij yn 1931 om't der doe in nij elektrysk gemaal delsetten waard. It gemaal De Dongeradielen moast der foar soargje dat de Dongeradielsters drûge fuotten holden. De arsjitekt Booijenga ûntwurp it gebou.
De slûs mei betinkstien binne eigendom fan de Stichting Waterschapserfgoed.
Huslotha
Huslotha wie in belêsting út de Midsiuwen dy't troch de Friezen oan it Frankyske Ryk betelle wurde moast. Dizze belesting op huzen wie grif in fuortsetting fan de troch de Denen opleine 'klipschilda'. Gjin hege skatting, mear in symboalyske erkenning fan it ryksgesach. Dat de Huslotha ek yn de Midsiuwen opbrocht waard stiet net fêst. Likemin as dat huslotha lyksteld wurde kin mei it hûsskot, dat by it stimrjocht in rol spile.
Thor Heyerdahl
Stúdzjes en ynteresses
Heyerdahl studearre fan 1933-1936 zoölogy en geografy oan de universiteit fan Oslo. By in besiking, tegearre mei syn frou Liv, in jier op natuerlike wize te libjen op in ôflizzend eilân Fatu Hiva fan de Marquesaseilannen yn de Stille Oseaan, rekke hy ynteressearre yn de kultuer fan Polyneezje.
Wat him hiel bot yntrigearre wie de oerienkomst tusken de legindaryske Polyneezjer Tiki en in held út de foar -Inkatiid, Kon-Tiki. Dizze lêst wie neffens in âlde sêge om 500 hinne Súd-Amearika ûntflechte omdat er slachtoffer drige te wurden fan in massamoard. De Noar besleat te bewizen dat lânferfarders út Súd-Amearika harren yn dy tiid al yn Polyneezje fêstige hienen.
Yn de Twadde Wrâldkriich tsjinne Heyerdahl by de Noarske paratroepen. Dêrnei begûn er mei de tarieding fan syn earste ekspedysjereis.
De Ra I en Ra II ekspedysje
Yn 1953 folge in ekspedysje nei de Galapagoseilannen en yn 1955-56 nei Peaske-eilân.
Yn de jierren sechtich eksperimintearre Heyerdahl mei de bou fan boaten fan papyrus. Hy makke in eardere Egyptyske papyrusboat nei mei in lingte fan 17 meter en neamde dizze Ra nei de Egyptyske sinnegod Ra neamde. Mei dizze boat woe er de oseaan oerstekken en dêrmei bewizen dat soks yn de Aldheid al mooglik wie.
De Tigrisekspedysje
thumb|De Ra II Yn 1978 boude Heyerdahl in rieten boat nei âld Sumearysk foarbyld, dêr't er fan Syrje nei Ynje mei feare woe. Dizze Tigrisekspedysje bruts lykwols abrupt ôf yn Dzjibûty. Ut protest tsjin de kriich dy't yn de Hoarn fan Afrika oan de gong wie barne Heyerdahl eigenhannich it skip dêr.
Yn 1991 ûndersocht Heyerdahl in groep bulten mei stiennen by Güímar en ûntdekke dat it net samar wat stienbulten wienen, mar piramides.
Hoewol't sommige tochten mislearen, bewiis it slagjen fan it oantal fan dizze primitive oseaanreizen troch Heyerdahl dat minsken út it Alde Egypte en Perû oare dielen fan de wrâld besocht hawwe, lang foardat westerske ûntdekkingsreizgers dat dienen. It meastepart fan Heyerdal syn teoryen wurde troch de offisjele wittenskip net serieus nommen, mar dat docht neat ôf oan syn algemiene populariteit.
Bibliografy
Thor Heyerdahl ferstoar op 18 april 2002 oan in harsentumor yn de âldens fan 87 jier.
De Izeren Ko
thumb|225px|De Izeren Ko (2010) De Izeren Ko is in eardere poldermole yn Allingawier yn de gemeente Wûnseradiel.
Slûs II (Tsjonger)
thumb|Tsjonger Slûs II Slûs II is in slûs yn de Tsjonger, oanlein yn 1888.
De slûs leit geografysk yn Jobbegea. De keardaam njonken de slûs leit yn Nijeberkeap It hichteferskil is sawat 1 meter. Oan de boppeside stiet in brêge. Dizze wurdt mei de hân draaid. Njonken se slûs stiet ek in slûswachterswente.
De Izeren Ko
De Izeren Ko is in pealtsjasker út 1970, dy't ûnderdiel is fan de Aldfaers Erf rûte, in kultuerhistoaryske museumrûte troch de doarpen Allingawier, Eksmoarre en Piaam. De mole, dy't mealree yn sirkwy is, fungeart as demonstraasjemole by in pleats mei deselde namme yn it museumdoarp Allingawier. De mole mei in flecht fan 5,45 m. waard yn 2008 restaurearre. De Izeren Ko is te besichtigjen at it museum iepen is.
Slûs II (Tsjonger)
De slûs hat in pompynstallaasje. By lege wetterstân kin der gebietseigen wetter omheech pompt wurde.
Op it slûseilân stiet in objekt makke troch Atte Jongstra. Dit is der delsetten yn 1999. It is in taalmonumint dat de grins markearret tusken it Stellingwerfsk en it Frysk.
Yn de Twadde Wrâldkriich is der in bombardemint op de slús west.
Hayte Schootstra
Hayte Schootstra, (Ljouwert, 2 maaie 1920 - Warkum, 2 augustus 1990) wie in strafpleiter, sûnt 1952 abbekaat en prokureur en pleiter yn ûnder oare de moardsaak Eanjum (1958) en it twadde proses dokter O. (1960 en 1962).
Hy wie lid fan de steatskommisjes op it mêd fan strafrjocht en stafprosesrjocht, deputaat yn de grifformearde tsjerken foar geastlike fersoarging yn strafgestichten en foar saken oangeande de tsjerkoarder. Sûnt simmer 1975 wie er riedshear yn Arnhim.
Hy wie sekretaris en dêrnei foarsitter fan it Frysk Genoatskip en fan Stichting Frysk Museum, letter earelid fan it genoatskip.
643
Foarfallen
thumb|170px|Langobardyske skyldknop (7e iuw)
Tribulation (2001)
Tribulation is in Sweedske blackmetalband oprjochte yn 2001 yn Arvika, Värmlands län. Tribulation begûn ûnder de namme Hazzard. Fan 2005 ôf is de band fierder gien ûnder de namme Tribulation. De band brocht yn 2009 syn debútalbum The Horror út. Tribulation hat fiif studio-albums en ien live-album útbrocht.
Woodhenge (Amesbury)
260px|thumb|right|Plakkaat by Woodhenge Woodhenge is in henge justjes benoarden Amesbury yn Ingelân en bestie oarspronklik út in sirkel fan houten peallen. It is in monumint út de lette Stientiid of de iere Brûnstiid.
Woodhenge waard ûntdutsen yn 1925 nei in archeologysk loftferkenningsûndersyk troch Alexander Keiller en O.G.S. Crawford. Maud Cunnington hie de lieding oer de opgravings fan 1926 oant 1929.
Woodhenge wurdt sa neamd om't it bouplan liket op it megalityske Stonehenge. It waard fermoedlik yn de Brûnstiid delset om kultyske redenen.
Der binne no peallen fan beton dy't it plak fan de eardere houten peallen oantsjutte; sy foarmje 6 konsintryske (aairûne) ringen. De ringen binne yn ferskillende kleuren op de kaart oanjûn. De lange as fan de ellips wiist yn de rjochting fan it plak oan de kym dêr't by midsimmer (sjoch: sinnekear) de sinne opkomt.
Fergelykbere bouwurken yn Nederlân
By de oanlis yn 1993 fan de wenwyk 'Ittersumerlanden' te Swol en yn 2005 by it 'Maalwater' te Heiloo binne grûnspoaren fûn fan in woodhengekonstruksje út de Prehistoarje.
Keppelings om utens
thumb|500px|left|Woodhenge
Rienslûs
De slûs yn de Lemster Rien ferfong in âldere slûs, wêrfan in plakette yn de nije slûs oanbrocht waard. De oare slûs op De Lemmer is de Lemsterslûs.
Sportferiening Oeverzwaluwen
It klupblêd hjit It Sweltsje.
Achterste Wiid
It Achterste Wiid is in marke yn de buert fan Earnewâld.
Sportferiening Olyphia
Sportferiening Olyphia is de fuotbalklup fan Noardwâlde. De feriening hie earder ek in basketbalteam Olyphia. De klup is oprjochte op 25 maaie 1928. It spilet op Sportpark "Spokedam" oan de Elswei yn Noardwâlde en hat dêr 2 fjilden. It klupblêd hjit De Ekkelwiek.
Oantal teams: 5 senioaren, 18 jeugdteams ynklusyf 2 famkesteams. It earste alvetal spilet 3e Klasse KNVB Noard.
Tom Brok
thumb|East-Fryslân om 1300 hinne thumb|Wapen fan Tom Brok De famylje Tom Brok (ek wol: tom Broke, tom Brook, tom Broek, ten Brok, ten Broke) wie in wichtige Fryske haadlingefamylje dy't oarspronklik út Norderlân kaam, it Brokemerlân. Hja hiene de hearskippij oer it Brookmerlân en oer it Auricherlân en besochten sûnt de twadde helt fan de 14e iuw it bewâld oer East-Fryslân te krijen, de machtstriid mei de famylje Abdena waard yn harren foardiel wûn. Yn de Grutte Fryske Oarloch spile it in wichtige rol, om 1435 wie it skaai útstoarn.