cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Brokeback Mountain
Foarskiednis
Filmprodusint James Schamus, de algemien direkteur fan filmstudio Focus Features, naam yn 2001 in opsje op 'e filmrjochten fan Brokeback Mountain, mar hy hie dêrby syn betinkings, mei't er it kommersjeel sjoen in riskant projekt fûn. Op fersyk fan Ossana brocht er it senario ûnder de oandacht fan 'e Taiwaneeske regisseur Ang Lee, mar dy besleat ynstee de superheldefilm Hulk (2003) te meitsjen. Nei dat projekt en syn foargeande film Crouching Tiger, Hidden Dragon (2000) wie Lee alhiel útput en naam er yn omtinken om op te hâlden mei it meitsjen fan films. It senario fan Brokeback Mountain spile him lykwols hieltyd yn 'e holle om en brocht him der úteinlik ta om dochs wer te begjinnen.
Produksje
Brokeback Mountain waard sadwaande úteinlik regissearre troch Ang Lee nei it senario fan Diana Ossana en Larry McMurtry. As produsinten wiene Ossana en James Schamus by it projekt belutsen foar de filmstudio River Road Entertainment. It projekt wie in ûnôfhinklike film, dêr't in budget fan $14 miljoen foar beskikber wie. De kamerarezjy wie yn 'e hannen fan Rodrigo Prieto, en de filmmuzyk waard fersoarge troch Gustavo Santaolalla.
Casting
It casten fan Heath Ledger yn 'e rol fan Ennis Del Mar wie in suggestje fan Ossana en McMurtry, dy't ûnder de yndruk wiene fan syn aktearjen yn Monster's Ball. Schamus tocht dat Ledger net manlik genôch foar de rol wie, mar castingdirector Avy Kaufman stjoerde him it skript dochs ta. Ledger fûn it in prachtich ferhaal, die audysje en wist regisseur Lee te oertsjûgjen. Syn freon Jake Gyllenhaal wie ek posityf oer it senario, mar seach de rol as Jake Twist mear as in net te missen kâns om gear te wurkjen mei Lee en Ledger. Neffens Ledger wie de rol fan Ennis komplekser as dy fan Jack, mei't Ennis manliker is en wat homofobysk, en boppedat mar sa'n bytsje praat. Ledger learde foar de rol it Amerikaansk-Ingelske aksint fan Wyoming oan.
Opnamen
De Brokeback Mountain út 'e film is sadwaande in gearstalling fan 'e berch de Mount Lougheed besuden Canmore (Alberta), en The Fortress en de Moose Mountain yn it Kanannaskislân. Oare sênes út 'e film waarden opnommen yn 'e plakken Cowley (Alberta), Fort Macleod (Alberta) en Calgary. De Kanadeeske autoriteiten wiene der neat te hjit op om ta te stean dat in mânske keppel skiep yn in natoergebiet dreaun waard, mar lieten dat úteinlik ta salang't de skiep oan 'e ein fan eltse dei wer út it gebiet helle waarden.
Distribúsje
Om utens krige de film fanwegen syn ûnderwerp te meitsjen mei sinsuer. Yn Sina waard er net yn 'e bioskoop brocht, neffens de oerheid om't der te min belangstelling foar wie. Yllegale kopyen op dvd en VHS wiene dêre lykwols rûnom beskikber. Yn 'e Arabyske wrâld en it Midden-Easten, dêr't homoseksualiteit yn 'e measte lannen by wet ferbean is en yn 'e rest maatskiplik taboe, waard Brokeback Mountain inkeld yn Libanon fertoand. Yn 'e Feriene Arabyske Emiraten, dêr't de oerheid lykas yn 'e oare Arabyske lannen it near op 'e fertoaning yn 'e bioskoop lei, waard wol tastien dat Brokeback Mountain yn fideoteken hierd waard om yn privee-fermidden besjoen te wurden.
It soundtrackalbum fan Brokeback Mountain ferskynde op 25 oktober 2005 by platemaatskippij Verve Records. Brokeback Mountain wie de earste grutte film dy't tagelyk beskikber kaam as dvd en as digitale download oer it ynternet, op 4 april 2006. Op blu-ray kaam de film út op 13 augustus 2007.
Untfangst
Fan 'e filmkritisy krige Brokeback Mountain rûnom tige positive resinsjes. Sa wie Roger Ebert fan 'e Chicago Sun-Times djip ûnder de yndruk. Hy joech de film 4 fan 4 stjerren en ferliek him mei it oeuvre fan 'e Sweedske regisseur Ingmar Bergman. Yn The Washington Post wie Ann Hornaday ek tige loovjend. Yn it bysûnder fûn hja dat de aktearprestaasjes fan Heath Ledger en Jake Gyllenhaal yn 'e haadrollen "ûnferjitlik" wiene. Se priizge ek de kostúms, filmsets en de lânskippen yn 'e film. Peter Bradshaw fan 'e Britske krante The Guardian hie ek lof foar it aktearjen fan Ledger en Gyllenhaal. Hy skreau dat de film "ekstreem oangripend, tragysk sels," wie, en teffens "gefoelich foar de emoasjes fan 'e ienfâldige froulju dy't besykje om harren geastlik kwelde mannen te begripen."
Yn 'e krante USA Today skreau Mike Clark dat Brokeback Mountain mei tebekhâldendheid regissearre en filme wie. Hy koe benammen de "âlderwetske kwaliteit" wurdearje, en it "pretinsjeleaze mar op minsken rjochte" aard fan 'e film. Oare kritisy dy't tige graach oer Brokeback Mountain mochten, wiene û.o.: Stephen Holden en Manohla Dargis fan The New York Times, Michael Phillips fan 'e Chicago Tribune, Peter Travers fan Rolling Stone, Lisa Schwarzbaum en Owen Gleiberman fan Entertainment Weekly, Kenneth Turan fan 'e Los Angeles Times, Mick LaSalle fan 'e San Francisco Chronicle en Richard Roeper fan 'e Chicago Sun-Times.
Ed Gonzalez fan Slant Magazine wie minder oer Brokeback Mountain te sprekken. Hy fûn it fierders oer it algemien wol in goede film, mar syn beswier wie dat it ferhaal te lang oprutsen wie, sadat it langtrieddich waard, wat it foar him bedoar. De foarnaamste krityk op Brokeback Mountain kaam yn 'e Feriene Steaten fan 'e konservative, kristlik-fûnemintalistysk media. De radiopresintator Michael Medved fûn de film "ekstreem goed makke", mar wie fan miening dat er propaganda foar "de homoseksuele aginda" wie. Ferskate oare konservative radiopresintators, ûnder wa Bill O'Reilly, Rush Limbaugh, John Gibson en Cal Thomas, besloegen Brokeback Mountain mei de gek. Sa neamde Limbaugh de film "Bareback Mountain" (nei de seksuele praktyk barebacking, letterlik " beriden sûnder seal", wat in sprektaalterm is foar homoseksuele seks sûnder kondoom). Ferskate kristlike organisaasjes, lykas de Concerned Women for America ("Froulju yn Noed oer Amearika") en Focus on the Family ("Each op it Gesin") fûnen it ûnderwerp fan 'e film gewoan ûnfertarber.
Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hat Brokeback Mountain in heech goedkarringspersintaazje fan 87%, basearre op 246 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: "[…] it leafdesferhaal fan [de film] is trochdrinzge fan in hertferskuorrende universaliteit, holpen troch oangripende aktearprestaasjes fan Heath Ledger en Jake Gyllenhaal." Op Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, behellet Brokeback Mountain in goedkarringspersintaazje fan 87%, basearre op 41 resinsjes. Yn 2018 waard de film troch de Amerikaanske Library of Congress foar preservearring foar de ivichheid opnommen yn it Nasjonaal Film Register, omreden fan kulturele, histoaryske en/of estetyske wearde.
Diskusje oer de seksuele oriïntaasje fan 'e haadpersoanen
Seksuolooch Fritz Klein en guon oare saakkundigen stelden lykwols nei it sjen fan 'e film fêst dat Ennis en fral Jack dúdlik biseksueel wiene, Jack wat mear nei de homoseksuele ein fan it biseksuele spektrum, en Ennis wat mear de heteroseksuele ein. Neffens Klein siet it drama fan 'e film no krekt yn it feit dat de beide manlju fereale reitsje op in partner dy't net maatskiplik akseptabel is, wylst se allebeide maatskiplik akseptabele partners hawwe fan wa't se net hâlde. Oaren woene hawwe dat der oer de seksuele oriïntaasje fan 'e beide mannen neat mei wissichheid te sizzen foel, om't de film dy mei opsetsin dizenich liet. Yn it blêd Entertainment Weekly ferskynde in artikel wêryn't de skriuwers derop wiisden dat "eltsenien [Brokeback Mountain] de 'homocowboyfilm' neamde oant se him sjoen hiene" en dat de film "úteinlik […] homoseksueel noch heteroseksueel wie, mar gewoan minsklik."
Opbringst
Brokeback Mountain brocht yn 'e bioskopen yn 'e Feriene Steaten en Kanada $83,0 miljoen op, en yn alle oare lannen en territoaria $95,0 miljoen. Wrâldwiid kaam de opbringst dêrmei út op $178,1 miljoen. Ofset tsjin it budget fan $14 miljoen betsjut dat in winst fan $164,1 miljoen, hoewol't dêr de marketingkosten noch wol ôf moatte.
Prizen
Dat Brokeback Mountain de striid om 'e Oscar foar Bêste Film ferlear fan Crash, brocht guon lju derta om 'e Academy of Motion Picture Arts and Sciences (AMPAS), dy't de Oscars útrikt, te beskuldigjen fan homofoby en it meitsjen fan in leffe kar. Sa besloegen filmkritisy Kenneth Turan en Nikki Finke it beslút mei de gek. Roger Ebert, lykwols, ferdigene de AMPAS, mei't neffens him de bettere film wûn hie. Hy pleatste der fierders fraachtekens by wêrom't kritisy fan 'e beslissing skynber wegeren en nim de oare nominearre films foar de priis serieus yn omtinken, en wêrom't se skynber inkeld krityk op Crash hiene om't dy film Brokeback Mountain ferslein hie.
By de Golden Globes waard Brokeback Mountain nominearre yn 7 kategoryen, wêrûnder bêste akteur yn in dramafilm (Ledger), bêste byrol fan in aktrise (Williams) en bêste orizjinele filmmuzyk. De film wûn 4 Golden Globes, foar bêste film – drama, bêste regisseur, bêste senario en bêste orizjinele liet (A Love That Will Never Grow Old fan Gustavo Santaolalla, Bernie Taupin en Emmylou Harris).
By de Independent Spirit Awards, de wichtichste prizen foar ûnôfhinklike films, waard Brokeback Mountain nominearre yn 4 kategoryen, wêrûnder bêste manlike haadpersoan (Ledger) en bêste froulike byrol (Williams). De film wûn 2 Independent Spirit Awards, foar bêste film en bêste regisseur. By de Satellite Awards waard Brokeback Mountain nominearre foar 8 prizen, û.m. yn 'e kategoryen bêste akteur yn in dramafilm (Ledger), bêste byrol fan in akteur (Gyllenhaal), bêste adaptearre senario en bêste orizjinele filmmuzyk. De film wûn de Satellite Awards foar bêste dramafilm, bêste regisseur, bêste filmmontaazje en bêste orizjinele liet (A Love That Will Never Grow Old).
Brokeback Mountain wûn yn 'e Feriene Steaten fierders de Critics' Choice Awards foar bêste film, bêste regisseur en bêste byrol fan in aktrise (Williams, dield earste plak mei Amy Adams yn Junebug); de Directors Guild of America Award foar bêste rezjy fan in spylfilm; de Writers Guild of America Award foar bêste adaptearre senario; de MTV Movie Awards foar bêste aktearprestaasje (Gyllenhaal) en bêste tút (Ledger en Gyllenhaal); de GLAAD Media Award foar treflike grutte film; de BMI Film Music Award; en de priis foar bêste aktearprestaasje (Ledger) op it Ynternasjonaal Filmfestival fan Santa Barbara. Fierders wiene der nominaasjes foar de Grammy Award foar bêste kompilaasjesoundtrack foar fisuele media; nochris 5 Critics' Choice Awards; en 4 Screen Actors Guild Awards.
Om utens waard Brokeback Mountain by de BAFTA's, de wichtichste Britske filmprizen, nominearre yn 9 kategoryen, wêrûnder bêste akteur (Ledger), bêste byrol fan in aktrise (Williams), bêste kamerarezjy, bêste filmmontaazje en bêste filmmuzyk. De film wûn 4 BAFTA's, foar bêste film, bêste regisseur, bêste byrol fan in akteur (Gyllenhaal) en bêste adaptearre senario. Fierders wûn Brokeback Mountain om utens de Gouden Liuw op it Ynternasjonaal Filmfestival fan Feneesje en teffens de Australyske AFI Award foar bêste ynternasjonale akteur (Ledger). De film waard ek nominearre foar de Frânske César du Cinéma en de Italjaanske David di Donatello (de wichtichste resp. filmprizen yn dy lannen), beide foar bêste bûtenlânske film.
Renze de Vries
thumb|Renze de Vries (1984) Renze de Vries (Mearum, 5 oktober 1930 – Assen, 8 maaie 2012) wie in bargehanneler en waard yn de jierren tachtich bekend as foarsitter fan FC Groningen.
Wie ek lid fan it seksjebestjoer Betelle Fuotbal fan de KNVB, waard foarsitter fan FC Grins yn it jier dat de klup yn de earedifyzje werom kaam. Dêrnei waard Grins in nasjonale subtopper en helle it yn Europa trije kear de achtste finales fan de UEFA Cup. Neidat yn 1989 in swart jild-affêre oan it ljocht komd wie trede De Vries werom as foarsitter. Hy ûntkende net dat hy mei swart jild saken dien hie, mar ornearre dat hy yn it belang fan de club hannele hie.
Hanna Gronkiewicz-Waltz
thumb|right|250px|Hanna Gronkiewicz-Waltz
Hanna Beata Gronkiewicz-Waltz (Warsjau, 4 novimber 1952) is in Poalsk liberaal-konservatyf politika dy’t boargemaster fan Warsjau wie fan 2 desimber 2006 oant 2018. Se wie de earste frou ea dy’t dy posysje ynnimt.
Tusken 1992 en 2000 wie Gronkiewicz-Waltz de foarsitter fan de Nasjonale Bank fan Poalen, de sintrale bank fan it lân. Fan 2001 oant 2004 wie se de fice-presidint fan de Jeropeeske Bank foar Weropbou en Untwikkeling. Op 25 septimber 2005 waard se foar it Boargerplatfoarm (Platforma Obywatelska) mei 137.280 stimmen keazen yn de Sejm, it Poalske legerhûs.
By de gemeenteferkiezings fan 2006 yn Warsjau wie Gronkiewicz-Waltz de kânshawwer foar it boargemasterskip fan Warsjau út namme fan partij. Op 12 novimber fan dat jier krige se 34,23% fan de stimmen, wêrmei't se twadde waard, krekt efter de eardere Minister-presidint fan Poalen, Kazimierz Marcinkiewicz. Omdat gjin fan beide mear as de helte fan de stimmen krige wie der in twadde ferkiezingsomloop nedich. Dy wie op 26 novimber; Gronkiewicz-Waltz krige doe 53,18% fan de stimmen.
It belied fan Gronkiewicz-Waltz is oars as dat fan har foargonger. Sa liet se in homoparade yn de haadstêd ta. Under it bewâld fan har foargonger Lech Kaczyński waarden dy ek wol tastien, mar dat barde al altiten ûnder grutte wjerstân fan de boargemaster.
Marburgfirus
It Marburgfirus is in firus dat de feroarsaker fan swiere en meastentiids deadlike sykten is, dêr't fûle bliedingen út alle lichemsiepeningen by foarkomme. Utbrekkings fan dizze sykte binne bekend út 1967, 1975, 1980, 1987, 1998, 2004 en 2005. It heart ta de famylje fan filofirussen.
Boksleat (Eagmaryp)
De Boksleat is in feart yn de gemeente De Fryske Marren. De Boksleat rint troch De Blaugerzen, eigendom fan Steatsboskbehear, bylâns de Lange Sleat. De feart kaam earder út yn de feart nei Eagmaryp. De Kop Boksleat wurdt de winterpolder neamd, omdat de polder sawol winterdeis as simmerdeis bemeald wurdt.
De namme Boksleat jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Boksloot.
Boksleat is ek in strjitnamme yn Aldeboarn.
98
Ferstoarn
90er
Ruhrgebiet
thumb|300px|Bestjoerlike yndieling It Ruhrgebiet is in stêdekloft yn it westen fan Dútslân. Meiïnoar wenje der sa'n 5,3 miljoen minsken.
De wichtichste stêden fan de stêdekloft binne Bochum, Bottrop, Dortmund, Duisburg, Essen, Gelsenkirchen, Hagen, Hamm, Herne, Mülheim an der Ruhr en Oberhausen. Dy stêden en de gemeenten (Kreisen) Recklinghausen, Unna, Wesel en Ennepe-Ruhr-Kreis arbeidzje bestjoerlik mei elkoar op yn it Regionalverband Ruhr (RVR). De Wikipedyside oer it Ruhrgebiet beheint him dan ek allinich mar ta dat gebiet.
Skiednis
De stêden ûntstienen foar it meastepart yn de lette midsiuwen, de stêdekloft ûntstie yn de tiid fan de Yndustriële Revolúsje. Yn it earstoan wienen it de stienkoalminen en stielyndustry dy't it gebiet stal joegen, hjoed de dei stean dêr mânske fabriken en der is in grutte gemyske yndustry. Yn Nazi-Dútslân wienen Sileezje en it Ruhrgebiet wichtige yndustryplakken dy't in wichtige rol spile hawwe yn de Dútske oarlochsyndustry.
Underrjocht
Der binne seis universiteiten en njoggen hegeskoallen mei likernôch 180.000 studinten (skoaljier 2001/02) en der binne sawol technyske as wittenskiplike ynstitúsjes en akademy's. Sadwaande is it Ruhrgebiet ien fan de wichtichste plakken yn Jeropa as it giet om ûndersyk en ûnderwiis, benammen yngenieur- en natoerwittenskippen krije der in soad omtinken.
Gevelsberg
Gevelsberg is in stêd yn Noardryn-Westfalen, yn it westen fan Dútslân, mei 32.400 ynwenners (2007), en in gebiet fan 26,27 km².
Karel Roarda (Fryske Krite)
De kristlike Fryske Krite Karel Roarda yn Bitgum is oprjochte yn 1929. Op dit stuit (2007) hat de krite sa'n 30 leden. Dy leden komme seis kear yn 't jier byinoar. Meast wurdt dan in sprekker nûge. It kin oer alderhanne ûnderwerpen gean: fan kop-hals-romp-pleatsen oant reisferslaggen en fan klaaiïnge oant Frysk yn tsjerke.
Dêrnjonken organisearret de krite kulturele (sang en toaniel) aktiviteiten.
De krite is neamd nei de 16e-iuwske politikus Karel Roarda.
Gloeilampe
thumb|200px|Gloeilampe, skematysk In gloeilampe is in metaaltriedlampe dy't elektrisiteit omset yn ljocht. De gloeilamp is út trije parten opboud: in metalen hâlder, in glêsfoarm en in gloeitried. De glêsfoarm, meast in bol, is fêstset yn de hâlder, en fan de einen fan gloeitried yn de bol liede elektrisiteitstriedden troch de hâlder nei bûten ta, of meast foarmje twa parten fan de hâlder sels in kontakt mei de elektrisiteit bûten de lampe.
De tried foarmet in hege wjêrstân. De enerzjy dy't yn dy wjerstân teloar giet ferwaarmet de tried sa bot dat dy begjint te gloeien. Yn de bol mei dêrom gjin lucht sitte, om't op it hege enerzjynivo fan de lampe de gloeitried oars daalks reagere soe mei de lucht en ferbaarne. Oarspronklik wie de lampe yn stee dêrfan hielendal luchtliddich. It neidiel dêrfan is dat de tried dan stadichoan ferdampt nei it luchtliddige, dat om dat foar te kommen wurdt in gloeilampe hjoed de dei meast folle mei in ynert gas.
Patint
thumb|left|200px|Gloeilampe De útfining fan de gloeilampe wurdt faak taskreaun oan Thomas Alva Edison. It wurk dêr't dy 27 jannewaris 1880 yn de Feriene Steaten patint op krige wie lykwols basearre op it eardere wurk fan William Sawyer. Ek hie Joseph Swan twa jier earder al, yn 1878, in Britsk patint krigen op de gloeilampe. Al mei al laat Edison syn patint ta in protte protesten en rjochtsaken. Doe't yn 1893 alle rjochtsaken ôfwikkele wienen, hie bliken dien dat de Dútske ymmigrant Heinrich Göbel yn New York al yn 1854 gloeilampen makke hie, mar der gjin patint op oanfrege hie. Göbel hat lykwols net lang mei syn erkenning libje kind; hy ferstoar itselde jier noch oan longûntstekking.
Ebolafirus
thumb|225px|[[Elektroanemikroskoop|Elektroane-opname Ebolafirus]]
It Ebolafirus is in firus út de filofirussen famylje (Filoviridae). It feroarsaket by aapeftigen - wêrûnder de minsk - ebola, in slimme ôfwiking yn it bloed dêr't ynwindige bliedingen troch ûntstean. It firus kin fia alle lichemsoppen oerdroegen wurde.
Soarten
Der binne oant no ta fjouwer ebolasoarten fûn. De letters tsjutte op it plak dêr't it firus foar 't earst ûntdutsen waard.
Richard McDermott
Richard Terrance McDermott ek bekend as Terry McDermott (Essexville, Michigan, 20 septimber 1940 - 20 maaie 2023) wie in earder Amerikaansk reedrider.
Saysa Ferraz
Saysa Ferraz (16 augustus 1982), is in Brazyljaansk pornografysk aktrise fan Afro-Brazyljaansk komôf, dy't berne is yn Rio de Janêro, yn steat Rio de Janêro.
Andries Kramer
Andries Kramer (It Hearrenfean?, 29 febrewaris 1972) is in earder koartebaanrider. Hy wûn ien gouden, twa sulveren en twa brûnzen medaljes op it NK Ofstannen. Letter waar Kramer projektmanager by in yndustriële automatisearder.
Karriêre as reedrider
Kramer wie mearfâldich Nederlânsk kampioen op de koartebaan. Yn 1998 kaam der in hommels ein oan syn karrière, doe't er by in trening hurd foel neidat hy troch in fallen hurdrider ûnderút gie. Kramer lei mear as in wike yn koma troch de skedelbasisfraktuer, bliedings en kniezings yn de harsens. Hoewol't hy nei in skoft better waard, siet in nije topsportkarriêre der net mear yn. Hy waard letter trener en wie yn it programma Holland Sport te sjen.
Adolf Brütt
thumb|Adolf Brütt yn [[Weimar 1909]] Adolf Brütt (10 maaie 1855, Hüsem - 6 novimber 1939, Bad Berka) wie in Dútsk byldhouwer.
Brütt stichte de Byldhouwerskoalle en jitterij fan Weimar, dy't 1 novimber 1905 iepene waard en dy't oparbeide mei de Schwarzburger Werkstätten für Porzellankunst. 1910 gie Brütt werom nei Berlyn en Gottlieb Elster waard syn opfolger. Foar de letter troch Weimarder Bauhaus brûkte learwurkpleats en ateliet yn de saneamde Kunstgewerbeschulbau stiet oant likernôch stand 1926 Brütt syn Mädchenfigur (1907). De ateliergebouwen fan de byldhouwerskoalle en byldjitterij, mei de súdfleugel út 1907, yn Weimar stean sûnt 1996 op de Wrâlderfgoedlist fan UNESCO.
UNESCO
thumb|UNESCO-flagge UNESCO (United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization) is in organisaasje fan de Feriene Naasjes mei as doel om by te dragen oan frede en feiligens troch gearwurking tusken de ferskate lidsteaten op it mêd fan ûnderwiis, wittenskip, kultuer en kommunikaasje. UNESCO is oprjochte op 16 novimber 1945. It haadkantoar stiet yn Parys.
Keppelingen om utens
Organizzazione d%27%27e Nazzione Aunite pe ll'Aducazione, 'a Scienza e 'a Cultura
Marloes Horst
Marloes Horst (Utert, 8 maart 1989) is in fotomodel út Terherne.
Yn septimber 2008 debutearre se op de catwalks yn Milaan en yn 2009 waard se ambassadeur fan it parfum Valentino. Yn 2010 stie hja op de beroemde Pirelli-kalinder. Yn de jierren dêrnei tsie se op de omkaften fan ynternasjonale blêden as Elle en Grazia en wie se it gesicht fan moademerken Calvin Klein, H&M en Diesel. Se wennet yn 2012 yn New York, en waard yn 2010 al ynlive by Victoria's Secret, it linzjerymerk dêr't ek Doutzen Kroes fan Eastermar ûnder kontrakt stiet. Se showt yn 2012 de simmerkolleksje fan it swimkleanmerk KOM.
53
Ferstoarn
50er
Elysium (film)
Plot
Underwilens is it oergrutte part fan 'e minsken efterbleaun op 'e ferrinnewearre Ierde, dêr't se yn djippe earmoede libje en útrûpele wurde foar goedkeape arbeid troch grutte bedriuwen dy't fan Elysium ôf bestjoerd wurde. De minsken op 'e Ierde hawwe gjin tagong ta medyske kapsules, mei't de bewenners fan Elysium dy foar harsels hâlde. Fral dat lêste ûnrjocht liedt ta grutte opstannigens fan 'e Ierdbewenners. Yn Los Angeles bestiet in fersetsbeweging anneks minskesmokkeldersoperaasje û.l.f. in Spider, dy't besiket om romtefearen fol mei minsken dy't dat betelje kinne, nei Elysium te stjoeren. Op Elysium wurdt dat as in oarlochsdie beskôge en de ynsittenden fan 'e romtefearen as yllegalen. As Spider nei lang bodzjen trije skippen nei it romtestasjon stjoert, jout Jessica Delacourt, de ûnmeilydsume minister fan Definsje fan Elysium, befel om se del te sjitten. Twa fan 'e romtefearen wurde ferneatige; fan 'e trêde, dy't wol wit te lânjen, wurde de ynsittenden mei hurde hân oppakt om fuortendaliks weromstjoerd te wurden nei de Ierde.
Max da Costa is in fabryksarbeider yn Los Angeles mei in krimineel ferline. Hoewol't er syn libben bettere hat, kriget er fan it troch de machthawwers fan Elysium op 'e Ierde ynstelde rezjym net folle kâns om op it rjochte paad te bliuwen. Nettsjinsteande dy tsjinwurking en in útsichtleas bestean hâldt er hoek. Op in dei wurdt er by in ûngelok yn it fabryk bleatsteld oan in deadlike hoemannichte radioaktive strieling. Hy kriget, fan in ferplegingsrobot, te hearren dat er noch fiif dagen te libjen hat. Wanhopich om Elysium te berikken dêr't er himsels genêze kin yn in medyske kapsule, bejout Max him, holpen troch syn freon Julio, nei Spider, mei wa't er yn syn kriminele ferline earder gedoente hân hat. Spider wol dat Max syn reis op it folgjende yllegale romtefear fertsjinnet troch in putsje foar him op te knappen. Om't Max troch syn strielingssykte de krêft suver net iens hat om op beide fuotten te stean, lit Spider him in meganysk eksoskelet oanmjitte, wêrfan't it bestjoeringssysteem by in tige pynlike operaasje mei in neuraal ymplantaat yn syn harsens stoppe wurdt, wylst de stangen yn syn bonken fêstskroeve wurde.
Underwilens hat minister Delacourt op Elysium fan presidint Patel in offisjele warskôging (har lêste foar't er har ûntslaan sil) krigen foar it delsjitten fan 'e beide romtefearen. Hy hat har boppedat twongen om har trewant, de lichtlik psychopatyske geheim agint Kruger, dien te jaan. Hja wrokket dêroer, mei't hja Patel fiersten te sêft fynt en him as in bedriging foar de feilichheid fan Elysium beskôget. Sadwaande nimt se kontakt op mei John Carlyle, de algemien direkteur fan itselde bedriuw dat oarspronklik it kompjûtersysteem makke hat dat Elysium (letterlik) draaiende hâldt. Yn ruil foar in twahûndertjierrich kontrakt foar de levering fan oarlochsmaterieel stimt Carlyle dermei yn om foar Delacourt in rebootprogramma foar Elysium te skriuwen. Dêryn kin se nei har beleavjen dingen feroarje (lykas de namme fan 'e presidint fan "Patel" nei "Delacourt"). As se dat uploadt, sil it hiele kompjûtersysteem fan it romtestasjon eefkes útfalle en dan wer op 'e nij opstarte mei de nije gegevens. Om't se it hjir oer in gearspanning ta in steatsgreep hawwe, ferneatiget Carlyle de kompjûter dêr't er it rebootprogramma op skreaun hat en slacht er it programma op yn syn eigen harsens. Hy befeiliget it op sa'n wize dat it besykjen om it programma sûnder wachtwurd te brûken de dea fan 'e brûker ta gefolch hawwe sil.
It putsje dat Spider wol dat Max foar him opknapt, is de ûntfiering fan in boarger fan Elysium dy't de Ierde besiket, om alle gegevens yn 'e harsens fan dy persoan út te lêzen. Dy ynformaasje wol Spider foar grou jild ferkeapje oan belangstellenden. Max wrokket ûnderwilens tsjin it fabryk dêr't er troch gebrek oan feilichheidsomtinkens foar it personiel mei radioaktive strieling besmet rekke is, wêrnei't er sûnder mear oan 'e dyk set is, dat hy hat ien betingst. Hy wol dat it slachtoffer John Carlyle is, de eigner fan it fabryk. Spider stimt dêrmei yn. As Carlyle fan 'e Ierde ôfset nei Elysium, wurdt syn fleantúch delhelle troch Max, Julio en twa fan Spider syn mannen, Sandro en Manuel. Se folgje it nei it plak dêr't it delstoart, weve ôf mei de beide robotliifwachten fan Carlyle en downloade ûnder twang alle ynformaasje út syn harsens. By de sjitpartij tusken Max en syn maten en de robots is Carlyle yn it boarst rekke, en hy ferstjert koart nei de download oan bloedferlies.
Op Elysium sit Delacourt mei smert te wachtsjen op Carlyle en it rebootprogramma. As se warskôge wurdt dat Carlyle syn fleantúch delsketten is, jout se Kruger syn baan werom en set him mei twa assistinten op 'e saak. Der brekt in fjoergefjocht út wannear't Kruger mei syn trewanten Drake en Crowe op it plak arrivearret dêr't Carlyle syn fleantúch delstoart is. Dêrby komme Sandro en Manuel om. Julio wurdt troch Kruger deamakke mei in Japanske katana. Max wurdt delstutsen, mar ûntkomt, mei yn syn holle de ynformaasje fan Carlyle. Efterfolge troch Kruger-en-dy flechtet er de stêd yn, dêr't se him kwytreitsje. Hy giet om help nei Frey Santiago, mei wa't er al fan bern ôf oan befreone is. Hja wurket as ferpleechster yn in sikehûs en fersoarget by har thús Max syn wûne. Frey hat in achtjierrich dochterke, Matilda, dat it terminale stadium fan leukemy berikt hat. Sadwaande smeekt Frey Max om Matilda mei te nimmen nei Elysium, mar Max sjocht net yn hoe't er dat dwaan kin mei lju lykas Kruger efter him oan en seit dat it it feilichste is as se sa fluch mooglik ferjit dat se him sjoen hat.
As er de oare moarns de wente fan Frey ferlit, wurdt Max opmurken troch ien fan 'e drones dy't Kruger yn 'e loft hat om him op te spoaren. Max naait út en wit de drone ôf te skodzjen, mar Kruger-en-dy falle de wente fan Frey binnen en nimme har en Matilda yn gizeling. Delacourt stelt in no fly-zone yn foar hiel Los Angeles salang't Max noch op frije fuotten is. Max leveret de ynformaasje fan Carlyle by Spider ôf, dy't beseft dat it rebootprogramma brûkt wurde kin om alle Ierdbewenners boargers fan Elysium te meitsjen. De no fly-zone makket it lykwols ûnmooglik om in romtefear nei Elysium te krijen. Mei't Max noch mar in beheinde tiid te libjen hat, jout er himsels oer oan Kruger, wylst er in hângranaat yn 'e hân hâldt. Se prate ôf dat Kruger Max nei Elysium ta bringe sil en gebrûk meitsje litte sil fan in medyske kapsule; yn ruil dêrfoar kriget er alle ynformaasje dy't Max út 'e holle fan Carlyle krigen hat. As Max ta syn kjeltme Frey en Matilda al oan board fan it fleantúch anneks romteskip fan Kruger-en-dy oantreft, beswart er de lulke Frey dat er alles dwaan sil dat er kin om har út 'e benearing te helpen. Sadree't Max mei Kruger en dy ûnderweis is nei Elysium, heft Delacourt de no fly-zone op. Spider en syn mannen sette fuortendaliks ôf nei it romtestasjon.
Koart foar't it tastel mei Max deryn lânje sil yn Elysium, falle Kruger, Crowe en Drake Max oan en besykje him oermânsk te wurden. Yn 'e fjochtpartij wurdt Max de hângranaat út 'e hannen slein. It slagget Kruger-en-dy net om it wapen te pakken te krijen, en as de hângranaat ôfgiet, slacht de ûntploffing in gat yn 'e romt fan it tastel, dat dêrtroch sokke slimme skea oprint dat it delstoart. De ûntploffing hat Kruger syn gesicht fuortslein. Wylst Crowe en Drake de troch de klap fan it delstoarten fersufte Max oermasterje, ûntkomt Frey mei Matilda. Hja brekt yn 'e neiste filla yn, fynt dêr de medyske kapsule en leit Matilda deryn. It apparaat wol lykwols net wurkje om't it Matilda net as in boarger fan Elysium werkent. Tsjin dy tiid wurdt Frey efterhelle en finzen nommen. Wylst Kruger yn in medyske kapsule stoppe wurdt om syn gesicht te regenerearjen, wurdt Max by Delacourt brocht, dy't opdracht jout om it rebootprogramma te dekodearjen, ek al sil Max dêrtroch omkomme. Frey en Matilda wurde by him weihelle en yn in berchromte yn 'e wapenkeamer opsletten.
Nei't Kruger wer folslein sûn en wol út 'e medyske kapsule kommen is, hat er flink de pest yn. Delacourt komt by him del om him te beskrobjen foar alle ekstra wurk dy't er har besoarge hat. Se moat nammentlik de hiele klandestine boel stil sjen te hâlden, en dat falt net ta no't der in fleantúch delstoart is yn Elysium. Wylst se him de mantel útfeecht, slacht Kruger in spegel stikken, pakt ien fan 'e skerven op en stekt har dêrmei yn 'e hals. Dêrnei lit er har yn deselde berchromte smite dêr't Frey en Matilda ek sitte. Frey besiket Delacourt te rêden, mar it is te let; de minister hjit har om har gewurde te litten en stjert. Kruger hat it him yn 'e holle helle dat as Delacourt harsels presidint meitsje kin troch in namme yn it rebootprogramma te feroarjen, wêrom hy dan net? Hy sjocht himsels al as de nije presidint fan Elysium, en stjoert Crowe en Drake derop út om skjin skip te meitsjen. Dat bestjut dat se alle meiwurkers fan Delacourt ombringe troch hângranaten yn kantoarromten nei binnen te smiten.
Wylst der gaos yn it regearingsgebou fan Elysium útbrekt, wit Max himsels, mei de boppeminsklike krêft dy't it meganysk eksoskelet him jout, los te skuorren fan syn boeiens. Hy siket Frey en Matilda op en arrivearret krekt op 'e tiid om foar te kommen dat Crowe Frey ferkrêftet. Hy deadet Crowe en dêrnei Drake ek en helpt Frey om mei Matilda út it gebou te ûntkommen. Hy jout har opdracht om op 'e nij in medyske kapsule te finen en te besykjen om Mathilda te genêzen. Diskear sil it wól wurkje. Max moetet Spider, dy't ûnderwilens ek mei syn mannen yn Elysium arrivearre en de regearingsgebouwen ynkrongen is. Tegearre bejouwe se har nei de kompjûterkearn fan it romtestasjon, mar ûnderweis wurde se oanfallen troch Kruger, dy't in mear avanseare meganysk eksoskelet oandien hat. Nei in lang en brút gefjocht wurdt Max Kruger úteinlik oermânsk as er syn neuraal ymplantaat út 'e efterholle skuort, sadat Kruger syn eksoskelet net mear betsjinje kin. Kruger besiket himsels mei Max op te blazen, mar Max smyt him oer in reling yn 'e djipte, sadat er inkeld himsels opblaasd wylst er noch oan it fallen is.
Spider hackt de kompjûterkearn en slút Max dêrop oan. Se witte allebeide dat it uploaden fan it rebootprogramma Max de dea dwaan sil. Max nimt tillefoanysk ôfskie fan Frey en drukt sels op 'e knop dy't it uploaden begjinne lit. Hy stjert. Spider feroaret yn it rebootprogramma de oantsjutting foar Ierdbewenners fan "illegalen" yn "boargers" en lit de reboot begjinne krekt foar't presidint Patel en syn liifwachten him berikke en tsjinhâlde kinne. It hiele kompjûtersysteem fan Elysium giet eefkes folslein út en start dan op 'e nij op. Frey leit Matilda yn 'e medyske kapsule dy't se fûn hat en aktivearret it apparaat. Dat stelt fiergeande leukemy by har fêst en begjint in werskikking fan har lichem op atomêr nivo om 'e sykte derút te suverjen. De behanneling duorret mar kwealk in heale minút, dan wurdt Matilda genêzen wekker. Underwilens besykje de liifwachten fan 'e presidint Spider te arrestearjen, mar robotplysjes komme tuskenbeiden om't in boarger fan Elysium sa net behannele wurde mei. Om't op Elysium hast alles automatisearre is, giet de reäksje op 'e feroaring dy't Spider trochfierd hat, ek automatysk. It kompjûtersysteem stelt it oantal boargers fan Elysium fêst dat ferlet hat fan medyske fersoarging en stjoert in hiele float fan automatisearre hospitaalskippen mei ferplegingsrobots út nei de Ierde.
Produksje
Elysium waard regissearre troch de Súdafrikaanske filmmakker Neill Blomkamp, dy't earder in protte súkses hie mei de film District 9. Hy wurke nei in senario fan himsels. Doe't er dêr yn in fraachpetear oer ûnderstien waard, lei Blomkamp út dat hoewol't Elysium spilet yn it jier 2154, de film eins giet oer it aard fan 'e minske, dat fan alle tiden is. "Eltsenien wol my de lêste tiid freegje nei myn foarsizzings oer de takomst," seid er, "Nee, nee, nee. Dit is gjin science fiction. Dit is hjoed. Dit is no."
As produsinten wiene Blomkamp, Bill Block en Simon Kinberg by it projekt belutsen foar de filmstudio's TriStar Pictures, Media Rights Capital, QED International, Alphacore en Kinberg Genre. Foar de film wie in budget beskikber fan $115 miljoen. De kamerarezjy wie yn 'e hannen fan Trent Opaloch, en de filmmuzyk waard fersoarge troch Ryan Amon.
Casting
De haadrol fan Max da Costa waard earst oanbean oan 'e Súdafrikaanske rapper Watkin Tudor Jones (ek bekend as Ninja), dy't de earste kar fan regisseur Blomkamp wie. Dy hie der lykwols gjin belangstelling foar. Doe waard de Amerikaanske rapper Eminem frege, mar dy woe dat de film opnommen waard yn Detroit, en dat wie net akseptabel foar de filmstudio's. Dêrom frege Blomkamp doe foar de haadrol Matt Damon, dy't syn trêde kar wie.
Opnamen
De opnamen foar Elysium setten yn july 2011 útein. De sênes op 'e Ierde waarden fierhinne filme yn 'e sloppewyk Itztapalapa, oan 'e râne fan Meksiko-Stêd. De sênes op Elysium waarden opnommen yn it Kanadeeske Vancouver en yn 'e rike foarstêd Huixquilucan-Interlomas fan Meksiko-Stêd. De meganyske eksoskeletten fan 'e personaazjes fan Damon en Sharlto Copley waarden makke troch it Nijseelânske special effects-bedriuw Weta Workshop.
Distribúsje
De distribúsje fan Elysium waard fersoarge troch Sony Pictures Releasing. De film gie op 7 augustus 2013 yn premiêre yn 'e bioskopen Taiwan, op 9 augustus folge troch de Amerikaanske bioskopen. It byhearrende soundtrackalbum ferskynde op 6 augustus 2013. Elysium waard op 17 desimber 2013 útbrocht op dvd en blu-ray.
Untfangst
Fan 'e filmkritisy krige Elysium oer it algemien positive resinsjes. Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hat Elysium in goedkarringspersintaazje fan 65%, basearre op 255 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: "Nei de tûzelsinnige science fiction-achtbaan fan District 9 is Elysium wat in stap werom foar regisseur Neill Blomkamp, mar op himsels besjoen leveret de film krekt genôch om befredigjend te wêzen." Op Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, behellet Elysium in goedkarringspersintaazje fan 61%, basearre op 47 resinsjes.
Opbringst
Elysium brocht yn 'e bioskopen yn 'e Feriene Steaten en Kanada $93,1 miljoen op, en yn alle oare lannen en territoaria $193,1 miljoen. Wrâldwiid kaam de opbringst dêrmei út op $286,1 miljoen. Ofset tsjin it budget fan $115 miljoen betsjut dat in winst fan $171,1 miljoen, hoewol't dêr de marketingkosten noch wol ôf moatte. It tydskrift The Hollywood Reporter berekkene de skjinne winst foar Elysium op $18 miljoen.
Prizen
Elysium waard nominearre foar de Satellite Award foar bêste lûd.
Potsdamer Platz
thumb|300px|Loftfoto fan Potsdamer Platz: lofts it DaimlerChryslerkertier mei it debis-Haus en Kollhoff-Toer, yn 'e midden de toer fan de Deutsche Bahn, rjochts it Sonysintrum, en foaroan it Beisheimsintrum Potsdamer Platz is in drok ferkearsplein yn it sintrum fan Berlyn yn de wyk Tiergarten. It is neamd nei de stêd Potsdam. Foar de twadde wrâldkriich wie it in plak fan belang, mar wie yn de kriich foar it grutste part skansearre. Yn 1961 waard de Berlynske muorre dwers oer it plein oanlein. In nuver gegeven is dat oant 1989 noardlik fan de Potsdamer Platz in stik Eastberlynsk grûngebiet oan de westkant fan de muorre lei, de Lenné-Dreieck. Dat trijehoekich stik lân tusken Ebertstrasse, Lennéstrasse en Bellevuestrasse, wie Eastberlynsk grûngebiet, mar wie ôfsletten fan it easten om't de muorre in sa koart mooglik paad folgje moast fan de Potsdamer Platz nei de Brandenburger Tor, nammentlik fia de Eberstrasse.
Nei it ôfbrekken fan de muorre yn 1989 kaam de opbou fan de Potsdamer Platz, dit resultearre yn de grutste boustee fan Jeropa. Der kamen nije gebouwen op in lege flakte dy't ûntstien wie: û.o. it Daimler-Chrysler, Sony en de Deutsche Bahn hawwe harren haadkertieren dêr fêstige.
Yn 1990, krekt nei de fal fan de muorre, wie der in rockkonsert jûn troch Roger Waters: The Wall.
It plein is ferneamd om ferskate teäters, filmhûzen en bioskopen. Der binne û.o. twa IMAX teaters fêstige mei it grutste bioskoopskerm fan Dútslân, dêr't films yn 3 D sjoen wurde kinne.
It plein is mei tunnels oansletten op it spoarnetwurk. Op it stasjon fan de S-Bahn stopje de S1, S2 en S25. Op it yn de jierren '90 nij boud stasjon stopje sûnt 28 maaie 2006 de saneamde Regionalzüge. Ek is it plein te berikken mei de metro U2 en stopje der bustsjinsten.
1929
Dit jier makket ûnderdiel út fan it desennium fan 'e 1920-er jierren.
Kersebiter
Namme
De namme kersebiter hat de soarte om't de fûgels sa'n sterke snaffel hawwe dat hja in kersestien stikken bite kinne. De kersebiter hjit yn it Frysk ek wol fan appelfretter as apelfretter.
Fuortplanting
De fûgel nesselet almeast heech yn de beammen, ticht tsjin de stamme oan en soms yn strewellen. De briedperioade rint fan april oant en mei juny.
Klaai
thumb|right|250px|Klaaigrûn yn [[Estlân.]]
As de grûn foar mear as 25% bestiet út lutumpartsjes kin der sprutsen wurde fan klaai. By 25% oant 35% lutum is it lichte klaai, by 35% oant 50% is it matich swiere klaai en by mear as 50% wurdt sprutsen fan swiere klaai.
Klaai komt yn Nederlân benammen foar yn de kuststreken (seeklaai) en by de rivieren del (rivierklaai) en mear it lân yn op hegere parten komme beekklaai en liem foar. Klaaigrûnen dy’t ûntwettere wurde, komme leger te lizzen, trochdat it wetter dat soarge foar mear romte tusken de klaaipartsjes ferdwûn binne en de klaaipartsjes tichter op elkoar komme te lizzen. Dit ferskynsel wurdt ynklinken neamd. Ynklinking is ien fan de oarsaken fan boaiemsakjen.
Gebrûk
Foar tige radio-aktyf ôffal mei in lange healweardetiid foarmet opslach yn ûndergrûnske klaailagen, sa as bygelyks yn de takomst mooglik yn de Boomske klaai by it Belgyske Mol barre sil, in feilige oplossing.
It is bekend dat Armeenske klaai goed is foar it ferhelpen fan in seare mage. Lykas de pappegaaien, en letter ek de minsken, it brûkten yn Súd-Amearika.
In oar gebrûk is dat fan in spesjaal soarte ferstower, makke fan kaolinyt, in klaaisoarte. It wurdt brûkt om de fruitmolm fan gewaaksen ôf te hâlden en om appels fan de sinne te beskermjen.
In resint artikel yn The Journal of Antimicrobial Chemotherapy fermelde dat guon izerrike klaai helpt tsjin baktearjes.
Ierdewurk
Guon klaaisoarten, bygelyks potklaai en beekklaai, wurde brûkt foar ierdewurk, keramyk, bakstien, of om mei te boetsearjen. Yn de dikebou en oare sivyltechnyske konstruksjes wurde klaai en balstienliem brûkt.
Klaai dy’t in beskate mannichte wetter hat, kin knipt wurde yn eltse foarm. Lit min de klaai hjirnei opdrûgje, dan wurdt de klaai hurd. Troch de wetteropname kin de klaai lykwols noch sêfter wurde. As klaai lykwols bakt wurdt yn in ûne fan 900 graden Celsius, wurdt it hurd trochdat de klaaipartsjes oan elkoar sintearje. Dit in proses dat net werom te draaien is: de bakte klaai wurdt net mear sêft, ek net as der wer wetter by dien wurdt.
Troch oare materialen oan klaai ta te foege, kin min spesjale eigenskippen krije, bygelyks papierklaai of flaaksklaai.
Klaai wêryn by it bakken noch loft kaam is kin ûntploffe yn de ûne. Dit hat gefaar foar oare stikken dy’t oan it bakken binne. It is troch better knipen te foarkommen.
Yn Fryslân
Yn Fryslân leit de Klaaistreek, it gebiet omfiemet rûchwei it noardwesten fan de provinsje. Yn dit part leit in dikke laach mei fette seeklaai. It is in gebiet mei in eigen kultuer en Frysk dialekt, it Klaaifrysk.
Edda
thumb|Titelside fan in 18e-iuwsk [[manuskript fan de Proaza-Edda]] De Edda is in samling fersen út de Germaanske mytology dy't yn de 13e iuw yn Yslân opskreaun is ûnder ynfloed fan it kristendom. De ferzen binne lykwols âlder en komme nei alle gedachten út it tiidrek tusken de 9e en 12e iuw of noch earder. In part fan de ferhalen oer de goaden en minsken dy't yn de ferzen ferteld wurde is mooglik noch folle âlder, want der binne oerienkomsten fûn tusken de Feda's en de Edda. It wurd Edda betsjut wierskynlik Oeropoe, mar wis is dat net.
De Edda fertelt it ferhaal oer it ûntstean fan de Germaanske goadewrâld. Fierders gean de ferhalen oer de goadefamyljes en harren ûnderlinge ferhâldings en wat der allergearre foarfalt, en hoe de goaden en harren wrâld ta in ein komme sille. Yn in lytser part binne ferhalen oer helden opnaam. Yn it oarspronklike hânskrift hat dêr ek de Wolsungensage byheard, mar yn de Codex Regius, de ienichste oerbleaune kopy, misse op dat plak acht siden, dat der is mar yn lyts stikje fan oerbleaun.
Njonken de poëtyske Edda bestiet der ek noch de jongere proaza-Edda, skreaun troch de hofdichter (skald) Snorri Sturluson (1179 - 23 septimber 1241).
893
Foarfallen
thumb|240px|De San Salvador fan Valdedios
Span Award
De Span Award is in oarkonde fan it Frysk Ljeppers Bûn en ornearre foar frijwilligers, dy’t harren mei gâns oertsjûging en belangeleas ynspanne foar de fierljepsport. De nammejouwing is in ferwizing nei en earbetoan oan Sjoerd Span, ien fan de twa grûnlizzers fan it fierljeppen yn wedstriidferbân en ek earelid. Boppedat is de Award ek in earbetoan oan syn soan Roel Bokke Span, dy’t benammen yn de sechstiger en santiger jierren in protte sukses hie as fierljepper. Yn 2012 waard de earste Span Award útrikt oan Ate Westerhof fan Snits. Ate is al in jiermannich ‘tiimkaptein’ by de Twakamp is en hâldt foarôfgeand by de ljepperslunsj altiten in ‘peptalk’ om in goede en sportive tiimgeast te befoarderjen. Dêrnjonken is Ate al hiel wat jierren coach by de wedstriden en helpt er yn prinsipe alle ljeppers.
Jeropeesk Ruslân
thumb|right|250px|''In kaart fan Jeropa mei dêrop Jeropeesk Ruslân
Jeropeesk Ruslân (Russysk: Европейская Россия)omfiemet it westlik part fan Ruslân, it gebiet fan Ruslân dat binnen Jeropa leit. It gebiet hat in oerflak fan likernôch 3.960.000 km², dat likernôch 38% fan hiel Jeropa is. Sûnt de 19e iu wurdt de Oeral (mei de rivier de Oeral) as eastgrins foar Jeropa definearre, mar dy geografyske definysje wurdt bot bediskusearre. Yn it suden foarmet de grins mei Kazachstan de grins fan Jeropeesk Ruslân. Geografysk sjoen wurdt it gebiet dominearre troch it Russyske Leechlân.
Likernôch 75% fan Ruslân leit yn Aazje, mar it grutste part fan de befolking, sa’n 78%, wennet yn it Jeropeeske part. De befolkingstichtens leit op 27 minsken de kante kilometer. De wichtichste befolkingssintrums binne Moskou en it omlizzende gebiet Oblast Moskou en Sint-Petersburch, de grutste stêden fan Ruslân.
Yn de tiid fan it Russyske Ryk waard de term “Jeropeesk Ruslân” yn it ryk brûkt om te ferwizen nei de tradisjonele Eastslavyske gebieten ûnder Russysk bewâld, dêrûnder Wyt-Ruslân en it grutste part fan de Oekraïne (Dnjepr-Oekraïne).
Oslo
Oslo (earder Christiania en Kristiania) is de haadstêd en de grutste stêd fan Noarwegen. It is ek de namme fan in gemeente en in provinsje, dy't beide eksakt itselde gebiet beslaan. Oslo is it ekonomysk en polityk sintrum fan Noarwegen en wurdt benammen yn de maritime yndustry as tige wichtich beskôge.
Skiednis
270px|thumb|left|De haven fan Christiania om 1800 hinne, skildere troch John William Edy. Neffens guon Noarske sêgen waard Oslo om 1048 hinne troch kening Harald Hardråde stifte. By resinte archeologyske opgravings binne kristlike begraafplakken fan foar 1000 ûntdutsen, wat as bewiis beskôge wurde kin foar de teory dat it gebiet rûnom Oslo al earder bewenne waard.
Oer de oarsprong fan de namme Oslo wurdt noch in protte debatearre. It komt út it Aldnoarsk en wie nei alle wierskynlikens de namme fan in grutte pleats by Bjørvika, mar fan de betsjutting fan de namme is men noch net wis. Oer it algemien geane taalkundigen derfan út dat it orizjinele Óslo of Áslo oerset wurde kin as "greide oan de foet fan in heuvel" of "greide oan God wijd".
Op 22 july 2011 waard Oslo troffen troch in bomoanslach dêr't acht minsken by om it libben kamen. Inkelde oeren letter waarden 40 kilometer fierderop, op it eilantsje Utøya, 69 minsken fermoarde. De dieder fan beide terreuraksjes is de ekstremistyske Noar Anders Breivik.
Lizzing
Oslo leit yn it súdeasten fan Noarwegen en oan it noardlikste útein fan de Oslofjord. Yn alle rjochtingen, mei útsûndering fan it suden, wurdt de stêd omklamme troch bebeamme heuvels. Oslo bestiet út 40 eilannen, dêr't Malmøya (0,56 km²) it grutste fan is, en 343 marren. Alhoewol't der ferskate rivieren troch Østlandet streame, mûnet dêr net ien fan út by Oslo. Kjerkeberget is mei in hichte fan 629 meter it heechste punt yn de gemeente.
Klimaat
thumb|center|800px|Oslo winterdeis
Lucht
Lucht is it mingsel fan gassen yn de ûnderste lage fan de atmosfear. Libbene dieren en minsken azemje lucht yn; planten azemje drekt mei de lucht dy't harren rekket.
Gearstalling
De lucht op ierde bestiet foar sa'n 78 fol.-% út stikstofgas en 21 fol.-% út soerstofgas. Njonken dat (oerbliuwende 1 vol.-%) hat lucht spoaren fan edelgassen, in sterk wikseljende poarsje wetterdamp (0,7 vol.-%), en koalsoergashalte, dat ek bot wikselje kin. Yn de bûtenlucht wie it persintaazje koolstofdiokside (of koalsoergas) ûnfear 0,03 vol.-%, yn in wenning kin dit, at der stookt of itensean wurdtfolle heger wêze. Sûnt de yndustriële revolúsje is de konsintraasje tanaam fan likernôch 0,03 fol.-% nei wilens mear as 0,04 fol.-% (ûngefear 401 ppmv). Dat hat laat ta it fersterkjen fan it broeikaseffekt op ierde.
De gearstalling fan de lucht ferskilt mei de hichte. Meidat stikstof (massagetal 14) lichter is as soerstof (massagetal 16) is der op gruttere hichte safolle soerstof net.
Wherever I May Roam
Oer it nûmer
Wherever I May Roam giet oer it libben op toernee. It negearjen fan wat der om harren hinne barde, groupies, feesten, drugs en sokssawat. Om it toernee oan te kinnen. De fideoklip befettet bylden fan Metallica efter de skermen en by in konsert.
Fleanbasis Ljouwert
De Fleanbasis Ljouwert is in fleanbasis fan de Keninklike Loftmacht. De fleanbasis fan Ljouwert is mei de Fleanbasis Volkel en de Fleanbasis Gilze-Rijen de lêste saneamde Main Operation Base (MOB). De basis leit inkelde kilometers noardwestlik boppe Ljouwert en falt ûnder de wyk Westein en omkriten. Der binne likernôch 800 minsken oan it wurk op de basis.
Fleanbasis Ljouwert organisearret twaris yn de trije jier tegearre mei de oare twa fleanbasissen de Loftmachtdagen fan de Keninklike Loftmacht. Yn 2006, 2008, 2011 en 2016 waarden dy yn Ljouwert holden.
Skiednis
thumb|left|250px|It boerd by de yngang fan de Fleanbasis Ljouwert.
Begjin
Fan 1932 ôf waard it boargerfleanfjild mei in gersbaan troch sweeffleanders brûkt en fan 1934 ôf waard dat útwreide mei motorisearre fleanmasinen. Yn 1938 waard it fleanfjild in offisjele lofthaven foar fleanmasinen fan de KLM as tuskenstasjon op de line Skiphol-Eelde