cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Arnold Böcklin
Biografy
Hy waard berne yn Basel. Syn heit, Christian Frederick Bösinen (* 1802 ), stamde ôf fan in âlde famylje út Schaffhausen en wie wurksum yn de sidehannel. Syn mem, Ursula Lippe, kaam út deselde stêd. Arnold studearre oan de Düsseldorfse akademy ûnder Schirmer, en rekke befreone mei de Dútske skilder Anselm Feuerbach. Hy wurdt assosjearre mei de Düsseldorfske skilderskoalle. Schirmer, dy 't yn him in learling fan útsûnderlike belofte seach, stjoerde him nei Antwerpen en Brussel, dêr't er de wurken fan Flaamske en Hollânske masters kopiearre. Böcklin yn gie dêrnei nei Parys, wurke yn it Louvre en skildere ferskate lânskippen.
Nei syn miliêre tsjinst gie Böcklin yn maart 1850 nei Rome. De protte nijsgjirrichheden fan Rome wiene in nije stimulâns foar syn geast. Dy nije ynfloeden brochten allegoaryske en mytologyske figueren yn syn komposysjes. Yn 1856 kaam er werom nei München, dêr 't er fjouwer jier bleau.
Syn earste ferloofde stoar jong. In twadde frou wegere om te trouwen. Yn Rome troude er yn 1853 mei Angela Rosa Lorenza Pascucci. It pear krige fjirtjin bern, mar fiif stoaren yn 'e bernejierren en nochris trije stoaren fóár Böcklin. Sels beswykte er yn 1859 hast oan tyfus.
Wurk
Mei Ferdinand Hodler, Max Klinger en Lovis Corinth is Böcklin ien fan de wichtichste fertsjintwurdigers fan it Dútske symbolisme, dat bruts mei de dominante akademyske skilderkeunst en it naturalisme fan de twadde helte fan de 19e iuw. Böcklin yn hearde ek ta de favorite kar fan hjoeddeiske keunstners dy't troch it " Komitee foar de oankeap en beoardieling fan Stollwerck Schilderijen " fan de Keulse sûkeladefabryk Stollwerck foardroegen waarden foar ûntwerpopdrachten. Surrealisten as Giorgio de Chirico, Salvador Dali en Max Ernst seagen Böcklin as ien fan harren foarrinners en priizgje him as in "briljant en ironysk keunstner".
Ta de wichtichste wurken fan de keunstner hearre de fiif farianten fan 'Filla oan see', 'Selsportret mei de dea dy't fioele spilet' (1872) en de fiif farianten fan 'Eilân fan de deaden' (1880 -1886). Yn 1896 makke Böcklin yn it skilderij Der Krieg ('De oarloch').
Wieringen
thumb|right|300px|Lizzing fan Wieringen thumb|right|280px|Wieringen op in kaart út [[1849]] Wieringen (Westfrysk: Wirringen) is in earder Waadeilân en in eardere gemeente yn de Kop fan Noard-Hollân. Dee foarnaamste plakken binne Hippolytushoef en Den Oever; lytsere plakjes binne Oosterland en Westerland en útbuorrens as De Haukes en Stroe. Op 1 july 2006 wennen yn 'e gemeente Wieringen neffens it Sintraal Buro foar de Statistyk (CBS) 8.398 minsken. Op 1 jannewaris 2012 fúzjearre de gemeente Wieringen mei Anna Paulowna, Niedoarp en de Wieringermar ta de nije gemeente Hollâns Kroan. Om't it as earder eilân fan âlds isolearre wie, wurdt der noch altyd it eigen Eilânwestfryske dialekt sprutsen, it Wieringsk.
It lânskip fan Wieringen is net hielendal flak: it wurdt karakterisearre troch stowâlen fan balstienliem, dy't yn de Saale-iistiid foarme binne. Sa om-ende-by 1200 is Wieringen in eilân wurden as gefolch fan opienfolgjende stoarmfloeden. De namme Wieringen hat neat mei (see)wier te krijen en is ôflaat fan it Aldfryske 'wîr' dat hichte betsjut.
De oarspronklike bewenners wienen Friezen dy't it hjir oant de 13e iuw foar it sizzen hienen. Sy waarden yn 1284 troch de Hollânske greve Floaris V ferslein. Dizze greve oermastere it gebiet en de Fryske befolking waard troch him skatplichtich makke. Doe’t grutte stikken fan Noard-Hollân ûntgûn waarden, waard it belang fan it heger lizzende Wieringen minder.
Op 31 july 1924 kaam der in ein oan it bestean as eilân doe’t it Amsteldjip mei in dyk ôfsluten waard fan de Waadsee. Op Wieringen wurdt dizze dyk de Koarte Ofslútdyk neamd. Yn 1930 kaam ek de eastlike Wieringermardyk klear en dêrmei waard it oanlizzende wetter polder de Wieringermar. De ôfsluting fan de Sudersee waard yn 1932 foltôge mei de echte Ofslútdyk, dy't Wieringen mei de provinsje Fryslân ferbynt. Dizze dyk begjint by Den Oever.
Atsepoel
De Atsepoel is in gebiet yn de Trijegeaster Feanpolder west fan Aldeouwer yn de gemeente Skarsterlân en east fan de Skarster Rien.
Hegeskoalle Larenstein
thumb|right|220px|Hegeskoalle Larenstein yn Felp thumb|right|220px|Kapel fan kleaster Larenstein thumb|right|220px|Begraafplak fan kleaster Larenstein Larenstein wie in HBU ynstelling yn Felp, Wageningen en Dimter. Dy skoallen binne bekend om har foar Nederlân unike opliedingen. Lân- en wettermanagement (LWM), Tún- en Lânskipsynrjochting (T&L) en Bosk en Natoerbehear (BNB) binne de bekendste. Dêrneist sit de lytsere oplieding Laboratoariumtechnyk ek yn Felp. Yn de wyls ophefte festiging yn Dimter sieten de agraryske opliedingen.
De Hegeskoalle Larenstein is ûntstien út in fúzje tusken de HBCS (Hegere Boskbou en Kultuertechnyske Skoalle) en de Ryks Hegere Skoalle foar Tún- en Lânskipsynrjochting. De lêstneamde oplieding is út Boskoop wei nei Velp ferhuze.
Hegeskoallle Van Hall Larenstein is in HBU ynstelling dy't ûntstien is út in fúzje tusken it Van Hall Ynstitút út Ljouwert en IAH Larenstein. Sûnt jannewaris 2003 wie der in bestjoerlike fúzje tusken beide hegeskoallen en sûnt oktober 2005 is de fúzje trochfierd yn alle lagen.
Larenstein wurket gear mei de Wageningen Universiteit. It hat ek in festiging yn Wageningen. Dizze is âlder as dy yn Felp. Studinteferiening Arboricultura fan Larenstein is de âldste HBU studinteferiening fan Nederlân. It symboal fan de feriening is in geit.
Kleaster
Larenstein is nei it lângoed mei kleaster neamd. It kleaster stiet noch op it terrein en ek de kapel is der noch. Larenstein wie foar de bewenners fan Velp wat in heimsinnich kleaster. It lei oan de râne fan it doarp, bemuorre en ôfsluten fan de bûtenwrâld. Tusken 1892-1973, hienen de Susters fan de Goede Harder hjir in ynternaat dêr't famkes ûnder in strang rezjym 'opfieden' waarden. It wienen wezen, bern dy't om ferskate redenen út hûs set wienen en famkes dy't ‘mei justysje yn oanrekking west hienen’. Op it begraafplak steane noch tsientallen nammeleaze krusen.
Labradorsee
De Labradorsee is in see tusken Labrador en Grienlân, part fan de Noard-Atlantyske Oseaan. De see wurdt troch de Strjitte Davis mei de Baffinbaai ferbûn.
De see is foarme troch it útelkoar driuwen fan de Noard Amerikaanskeplaat en de Grienlânplaat, in proses dat sa'n 60 miljoen jier lyn útein sette en likernôch 40 miljoen jier lyn einige. De see hat fierders in grut stelsel fan kanalen oer de seeboaiem, fan 3800 kilometers lingte, mei in breedte fan 2 oant 5 km, dy't rjochting Atlantyske Oseaan rinne, it saneamde Northwest Atlantic Mid-Ocean Channel (NAMOC). De streamen yn dy kanalen, dy't yn it Pleistoseen ûntstien binne, binne sterk en befetsje in soad sedimint.
Op in heger nivo streamt it wetter tsjin de wizers fan de klok yn. It saltige, yn ferhâlding waarme oseaanwetter streamt de Grienlânske kust bydel nei it noarden; it komt in stik kâlder en net sa sâlt mear bylâns de kust fan Labrador werom. Dy noard-súdstream nimt ek in protte iisbergen mei. De sterke streamings en de iisbergen binne slimme behinderings foar de eksploitaasje fan de gasfjilden ûnder dizze see.
List fan muzykfestivals yn Fryslân
Dit is in list fan muzykfestivals yn Fryslân. Dizze list jout in oersjoch fan besteande en eardere festivals.
Harkboek
thumb|right|Foarbyld fan in opnim-opstelling.
In harkboek, ek wol 'audioboek' as 'sprutsen boek' neamd, is in lûdsregistraasje fan it foarlêzen fan in boek. Yn it kommersjele ferkear wurdt in harkboek útbrocht op kompaktskiven, of as triemmen dy't nei beteljen middels ynternet delladen wurde kinne. Ek binne der wol guon fergees del te laden yn mp3-foarm.
Untstean
De oarsprong fan it sprutsen boek leit yn it bibleteekwurk foar blinen. It brailleboek wie net foar eltsenien út dy doelgroep geskikt. Mei de komst fan de tape-recorder waard it mooglik om boeken op lûdsbân yn te sprekken. Yn Nederlân kaam it earste sprutsen boek út yn 1955 by it blinenynstitút Sint Henricus yn Grave. It wie "De âlde man en de see" fan Ernest Hemingway.
Jan Schotanus
Yn Fryslân waarden fan de Nederlânske ferzje fan de Mentha Minnemaboekjes troch skriuwer Jan Schotanus sels ynlêzen Fryske ferzjes útjûn yn 2006. Mei help fan in tekstbedriuw hawwe Jan en Marja Schotanus yn 2009 yn fûns opboud fan sa's 35 titels. Krapoan de helte dêrfan bestiet út berneboeken, de oare helte út hjoeddeiske en al wat âldere romans as 'Feroaring fan Lucht' fan Rink van der Velde, 'It Ferset' fan Harmen Wind, 'Sûnder garânsje' fan Froukje Annema en 'Een brogge fan glas' fan Stellingwerver skriuwer Johan Veenstra. De measte skriuwers sprekke har eigen boek yn, mar se wurde ek wol ynlêzen troch skriuwers as Douwe Kootstra.
Sorrell Booke
Libben en karriêre
Sorrell Booke waard yn 1930 berne yn Buffalo, yn 'e steat New York. Hy studearre oan 'e Kolumbia Universiteit fan New York en de Universiteit fan Yale te New Haven, en behelle titels oan beide. Hy wie goed ûnderlein en spriek fiif ferskillende talen. Under de Koreä-oarloch tsjinne er yn it Amerikaanske Leger as in ofsier by de kontraspionaazjetsjinst. Booke wie fan 1958 oant 1973 troud mei Miranda Knickerbocker, de dochter fan 'e korrespondint en Pulitzerpriiswinner Hubert Renfro Knickerbocker, mei wa't er twa bern hie, Alexandra en Nicholas.
Oan Yale hie Booke toanielwittenskippen studearre, en nei syn tsjinsttiid sette er útein mei in karriêre as toanielakteur yn New York. Ien promininte rol dy't er dêr ferfolle wie dy fan senator Billboard T. Rawkins, yn in revival út 1960 fan it toanielstik Finian's Rainbow. Net lang dêrnei bejoech Booke him nei Hollywood, dêr't er yn films spile as Black Like Me (1964), Fail-Safe (1964) en A Fine Madness (1966).
Syn earste tillefyzjerol spile Booke yn 1952 al, en letter waard er nominearre foar in Emmy Award foar syn rol yn 'e ôflevering What's God to Julius? fan 'e rige Dr. Kildare. Fanôf likernôch 1965 begûn er him benammen op tillefyzjewurk ta te lizzen, wêrby't er gastrollen fertolkte yn searjes as The Wild Wild West, All in the Family, M*A*S*H, Gunsmoke, Alias Smith and Jones, Kung Fu, The Streets of San Francisco, The Little House on the Prairie en The Love Boat.
By it grutte publyk krige Booke lykwols pas yn 1979 bekendheid, doe't er de rol fan Jefferson Davis Hogg, better bekend as Boss Hogg, krige, de tûntsjerûne, ynklauwerige en troch- en trochkorrupte county-kommissaris yn 'e hitsearje The Dukes of Hazzard. Tegearre mei syn sweager en trewant, de ûnnoazele sheriff Rosoe P. Coltrane (James Best) tocht Hogg almar wer snoade plannen op om 'e neven Bo en Luke Duke (John Schneider en Tom Wopat) efter de traaljes te krijen en dêr sels better fan te wurden, mar dy oprjochte boeven wiene him úteinlik altyd te fluch ôf. The Dukes of Hazzard rûn sân tillefyzjeseizoenen, oant 1985.
Neitiid helle Booke dyselde populariteit nea wer. Hy gie troch mei it spyljen fan gastroltsjes en oare lytse rollen yn in pear tillefyzjesearjes, mar begûn him dêrnjonken hieltyd mear ta te lizzen op stimaktearwurk, soms as ferteller of voice-over en soms ek as tekenfilmpersonaazjes, lykas yn Scooby-Doo Meets the Boo Brothers, út 1987. Booke gie troch mei wurkjen oant er op 11 febrewaris 1994 yn 'e Los Anzjelynske wyk Sherman Oaks kaam te ferstjerren oan termkanker. Hy waard 64 jier en leit begroeven te Culver City yn Kalifornje.
Chris de Wagt
Chris de Wagt (Snits, 19 maaie 1985 - dêre, 19 jannewaris 2020) wie in proffuotballer út de provinsje Fryslân.
Karriêre
De 23-jierrige Chris de Wagt trochrûn by SK Cambuur Ljouwert de hiele jeugdoplieding en is op it stuit dwaande mei syn tredde jier as basisspiler. Hy foarme yn syn earste jier in hecht duo mei Koen Brack, dêr't er in soad fan opstuts.
Fan it seizoen 2015-2016 ôf oan wie die haadtrainer fan Olyphia mei as assistint Ronny Venema. Ein desimber 2015 ferlingde De Wagt syn kontrakt by Olyphia mei ien seizoen. Yn 2017 waard er op parttimebasis jeugdtrainer by SC It Hearrenfean. Nei in kampioenskip mei it beloftenteam krige er yn 2018 in fulltime oanstelling.
Yn de simmer fan 2018 waard bonkekanker by him fêststeld. Nei in wiidweidige behanneling die ein 2019 bliken dat er útbehannele wie. Yn jannewaris 2020 stoar Chris de Wagt oan de gefolgen fan de sykte. Hy waard 34 jier.
Karrière
Bywurke oant en mei febrewaris 2010
Flensburch
thumb|Flensburch thumb|Flensburch, havengebiet
Flensburch (Dútsk en offisjeel: Flensburg; Deensk: Flensborg; Noardfrysk: Flansborj) is in stêdskrite yn de Dútske dielsteat Sleeswyk-Holstein. Der wenje sa'n 85.750 minsken, en it is de tredde grutste stêd yn Sleeswyk Holstein.
Skiednis
De stêd waard stichte yn de 13e iuw en koe him earst goed ûntjaan nei it útinoar fallen fan it Hânze-ymperium. Tusken 1460 en 1864 wie it ien fan de meast wichtige havens fan Denemark. Yn de Twadde Dútsk-Deenske Oarloch fan 1864 waard de stad ferovere troch Prusen. Yn 1867, by de ferkiezings foar de Noard-Dútske Ryksdei, liet de stêd in Deenske mearheid sjen. Oant it lêste diel fan de 19e iuw wie Flensburch noch de grutste stêd fan Sleeswyk-Holstein, grutter as Kiel. Yn 1920, nei de ein fan de Earste Wrâldkriich, waard in referindum holden oer de takomstige yndieling fan it eardere Hartochdom Sleeswyk. Yn Flensburch stimde 75% fan de ynwenners foar Dútslân, dêrmei waard de grins benoarden de stêd fêstlein.
Flensburch wie de lêste dagen fan de Twadde Wrâldkriich de sit fan it Dútske regear; sjoch ek Flensburchregear.
Taal
It Deensk en Dútsk binne de machtichste talen yn Flensburch. Der is in lytse groep dy't Noardfrysk praat.
Demografy
center|thumb|300px|Befolkingsûntwikkeling fan Flensburch
Gewicht
right|thumb|De fektoriële oantsjutting fan FG op in massaleas en ûnrekber tou, wêroan't in ring mei massa m'' hinget. It gewicht fan in foarwerp is de krêft dy't dat foarwerp op syn ûndersteuning of ophinging útoefent.
It gewicht FG fan in foarwerp t.o.f. in koördinatestelsel is de krêft dy 't dat foarwerp op syn ûndersteuning of ophinging útoefenet, as dizze ûndersteuning of ophinging gjin fersnelling hat yn it koördinatestelsel. It gewicht per Massa-ienheid is lyk oan de fersnelling fan frije fal yn it koördinatestelsel, en it tsjinstelde fan de g-krêft dy't útoefene wurde moat op it foarwerp om it stasjonêr te hâlden yn it koördinatestelsel, en dus ek wat in fearskealing dêrby mjit.
Der jildt dus FG = m (g - a) mei m de massa, g de falfersnelling en a de fersnelling fan it koördinatestelsel (beide fektors).
It rêstgewicht is het gewicht t.o.v. een ynertsjaalstelsel: in stelsel dat 'yn rêst' is, of mei in konstante snelheid én op ien rjochte line beweecht (wy sizze dat it foarwerp in E.R.B., in ienpearich, rjochtlinige beweging, in beweging op in rjochte line oan in konstante snelheid, útfiert).
Der jldt no dus FG = m g.
Massa
Yn it deistich taalgebrûk wurde de begripen gewicht en massa soms troch elkoar brûkt, mar dat is út it stânpunt fan de wittenskip út ferkeard. Dizze misfetting is goed te begripen as wy witte hoe't de massa bepaald wurdt mei help fan in skealje. De skealje mjit de krêft dy't derop útoefene wurdt, dy't lyk stiet oan de swiertekrêft dy't ynwurket op it foarwerp. Omdat duzze (as it foarwerp yn rêst is of in I.R.B. útfiert) like grut is as it gewicht fan it foarwerp, kin sa de massa gau berekkene wurde troch gebrûk te meitsjen fan de formule FG = m g. De skealje dielt de grutte fan de krêft dy't se mjit (en dy't deseklde is as de grutte fan it gewicht) troch de grutte fan g, dy't yn Nederlân ûngefear lyk stiet oan 9,81 m/s², en dit jout de massa fan it foarwerp dat op deskealjes stiet.
Tương tác hấp dẫn
Sytze van Abbema
Sytze van Abbema (Skettens, 3 septimber 1887 - Lollum, 14 oktober 1968) wie skoalhaad yn Lollum, eareboarger fan Wûnseradiel en Ridder yn de Oarder fan de Nederlânske Liuw. Van Abbema wie lid fan Provinsjale Steaten (1939-1941) foar de ARP en lid fan it kolleezje fan Deputearre Steaten fan Fryslân (1950-1962). Hy stie bekend om syn heitlike mar faak koartswilige wize fan sprekken, dêr't de skoalmaster yn him oan te fernimmen wie.
Mette-Marit Tjessem Høiby
Mette-Marit Tjessem Høiby (Kristiansand, 19 augustus 1973), prinses fan Noarwegen, is de frou fan kroanprins Haakon Magnus fan Noarwegen en is de jongste dochter fan sjoernalist Sven Olaf Bjarte Høiby (1936-2007) en Marit Tjessem.
As allinnsteande mem fan ien soan, Marius Borg Høiby (13 jannewaris 1997), moete se kroanprins Haakon yn 1999. It pear ferloofde him op 1 desimber 2000 en troude op 25 augustus 2001 yn Oslo.
Mei Haakon krige sy noch twa bern. Op 21 jannewaris 2004 befoel prinsesse Mette-Marit fan in dochter, Ingrid Alexandra. Op 3 desimber 2005 waard in soan berne, Sverre Magnus.
Rick Hurst
Rick Hurst (folút: Richard Douglas Hurst; Houston (Teksas), 1 jannewaris 1946), is in Amerikaansk akteur. Hy krige bekendheid doe't er yn 'e tillefyzjeseizoenen 1980 en 1981 de rol fan helpsheriff Cletus Hogg spile yn 'e populêre tillefyzjesearje The Dukes of Hazzard.
Dêrmei ferfong er Sonny Shroyer, dy't earder yn 'e rige deselde "ekologyske nys" ferfolle hie mei de rol fan helpsheriff Enos Strate, mar dy't yn 1980 syn eigen spin-off-searje krige, yn 'e foarm fan 'e detektiverige Enos. Doe't dat lykwols gjin grut súkses waard en dy rige al nei twa seizoenen opdoekt waard, kearde Sonny Shroyer as Enos Strate wer yn The Dukes of Hazzard werom, en waard Cletus Hogg ôftanke. Letter mocht Hurst dizze rol lykwols nochris op 'e nij ferfolje yn ferskate Dukes of Hazzard-reünyen, wêrûnder de tillefyzjefilms The Dukes of Hazzard: Reunion! (1997) en The Dukes of Hazzard: Hazzard in Hollywood! (2000). Fierders hied er lytse roltsjes yn in grut tal films, wêrfan't The Karate Kid Part III, út 1989, wierskynlik de bekendste is. Hurst spile dêryn de rol fan 'e oankundiger by de grutte wedstryd. Hurst syn soan Ryan Hurst is yn syn heite fuotstappen folge en ek akteur wurden.
Tabe Beintema
Tabe Beintema (Brantgum, 6 augustus 1912 - Ljouwert, 13 juny 1991) wie in frisiast en eigener fan boekhannel De Terp yn Ljouwert.
Oant 1968 oersetter en útjouwer fan in soad Frysk toaniel (± 300 stikken). Yn 1968 waard de toanielútjouwerij oernomd troch de stichting SWUFT.
Basketbal op de Olympyske Simmerspullen 1992
200px|thumb|right|It Olympyske Basketbal stadion fan Barselona
Tabe Beintema
Hy wie sûnt 1952 ek lieder fan it Ynstitút Fryslân dat Frysk ûnderwiis bûten skoalferbân fersoarge fia skriftlike kursussen (oplieding A,- en B-diploma; sa'n 300 dielnimmers it jier); yn 1970 waard dit troch de Afûk oernomd.
Basketbal op de Olympyske Simmerspullen 1992
De Olympyske Simmerspullen 1992, ek wol de XXVe Olympiade neamd, waarden yn 1992 hâlden yn Spanje yn de Katalaanske haadstêd Barselona. It basketbal waard hâlden yn it Pavelló Olímpic de Badalona.
Tabe Beintema
Yn 1974 waard Beintema nei Klaes Jansma, betelle propagandist yn tsjinst fan de Stichting It Fryske Boek. Joech dêrnei sels ek belletry út. Hy publisearje yn 1984 Biten & Brokken, een "bûnte samling taalgrúskes yn fraach-en-antwurd-foarm" under it pseudonym T. Gerlofs. Winner fan de Piter Jellespriis 1974 foar syn aktiviteiten op it mêd fan de Fryske letterkunde.
Jurjen Beeling
Jurjen Petrus Beeling (Ljouwert, 5 july 1892 - dêre, 12 april 1969) wie in antikêr dy't de saak (oprjochte yn 1846) fan mastersulversmid Johannes Beeling oernaam en útwreide. Dy saak wie sûnt 1886 wrâldferneamd troch Abraham Beeling, klokmakker en antikêr, mei in fêstiging yn Ingelân.
Hy wist in soad antike Fryske objekten út it bûtenlân werom te keapjen dy't no yn it Frysk Museum te besjen binne.
Chagrianen
Chagrianen lykje fierders sterk op minsken, mei twa earms, twa skonken, fiif fingers en teannen oan 'e hannen en fuotten, en in holle mei de eagen, noas en mûle op it wenstige plak. Ek hawwe Chagrianen, krekt as minsken twa geslachten, manlik en froulik. Harren lichemslingte bedraacht trochinoar 2 m. Njonken de blauwe hûd wurdt it wichtichste ôfwikende lichemsskaaimerk fan Chagrianen foarme troch harren hoarnen. Manlju hawwe fjouwer hoarnen, wêrûnder twa saneamde 'lithoarnen' fan 20 oant 25 sm dy't boppe-op 'e holle rjocht omheech stekke. De oare beide, dy't hast dûbel sa lang binne, hingje oer de boarstkas omleech oan tentakels dy't oan 'e sydkant fan 'e holle groeie, likernôch wêr't by minsken de earen sitte. Froulju hawwe mar twa hoarnen en misse de lithoarnen op 'e holle, dy't evoluëarre binne om mei te fjochtsjen om froulju. Hoewol't sokke gefjochten al lang ferbean binne, besteegje Chagriaanske manlju withoefolle tiid oan 'e fersoarging fan har lithoarnen, dy't no statussymboalen wurden binne.
Chagrianen libje yn 'e útstrutsen tijsônes fan 'e oseänen op Champala. Se begjinne har libben mei in larvaal stadium (ferlykber mei kikkertsfiskjes), nei't se by twaen of trijen útkommen binne út klútsjes aaien. As larve hawwe se in lingte fan trochinoar 30 sm en hawwe se in folslein akwatyske libbenswize. Tsjintwurdich is it wenst dat larven yn in ôfsletten wetterbak yn 'e wente fan harren âldelju holden wurde, en net mear bleat steane oan 'e gefaren fan 'e iepen see. Neigeraden dat se folwoeksen wurde, begjinne se earms en skonken te ûntjaan en teffens longen om lucht te sykheljen. Pas as dy lichemsdielen folslein ûntwikkele binne, kinne Chagrianen op lân oerlibje. As se alle skaaimerken fan larven ferlern hawwe, wurde se ornearre fysyk folwoeksen te wêzen.
Chagrianen ferlieze lykwols net harren fermogen om ûnder wetter te sykheljen. Dat betsjut dat se langere tiid (moannen of sels jierren) ûnder wetter ferbliuwe kinne sûnder dat se dêr in sprút minder fan wurde. Chagrianen binne sadwaande treflike swimmers. Fanwegen de bleatstelling oan 'e sâlte seeën op harren thúswrâld Champala kinne se lykwols hast neat oars as sâlt priuwe en hawwe se dus in tige min ûntwikkele smaakfermogen. Dêrfandinne dat by harren de tonge him ûntjûn hat om 'e rooksin te ûnderstypjen ynstee fan 'e smaak. As se wat nijs rûke, stekke Chagrianen dêrom gauris de tonge fluch in pear kear út. Fanwegen harren gebrek oan smaak beskôgje Chagrianen iten as in ferfelend ûngemak dat sa fluch en effisjint mooglik ôfhannele wurde moat. Dingen as diners en buffetten binne folslein ûnbegryplik foar harren.
De dramatyske tijferskillen, ymposante natoerskientme, waarme temperatueren en feilige sitewaasje op Champala makke dat de planeet al ier in populêre fakânsjebestimming foar rike toeristen út 'e Kearnwrâlden waard. De mondiale ekonomy spile dêrop yn en meitiid waarden de Chagrianen tige wolfarrend. Under it Galaktysk Keizerryk waard Champala beset troch Keizerlike troepen. De ienris ûnoantaaste seeën fan Champala rekken dêrnei al rillegau fersmoarge troch mynbou en swiere yndustry. Dat dreau in protte Chagrianen yn 'e earms fan it Rebelleferbûn. Foar de rebellen wiene de Chagrianen fan ûnskatbere wearde foar de striid op wetterwrâlden lykas Mon Cala.
Sjoch ek
List of Star Wars species (A–E)
Piebe Bakker
Piebe Bakker (Koudum, 2 juny 1929 - Wommels, 3 novimber 2002) wie dirigint, direkteur fan de muzykskoallen "Bolsward c.a." en de "Zuid-West-Hoek van Friesland".
Bakker gie nei it Muzyklyseum yn Swol dêr't hy foar koar- en orkestdireksje oplieden waard. Hy makke in spesjale stúdzje fan harmony en fanfare by de Nederlânske komponist Gerard Boedijn. Doe't it Nasjonaal Jeugd Fanfareorkest (NJFO), oprjochte troch de Nederlânske Federaasje fan Kristlike Muzykbûnen (NFCM), in nije dirigint hawwe moast, waard Bakker beneamd. As dirigint fan it NJFO hat hy in soad talintfolle muzisy foarme foar in lettere muzikale loopbaan; ûnder oare Jan de Haan, Rieks van der Velde, Nico Siefers en Dick Bolt. Yn 1986 waard him foar syn ynset foar de NJFO de Gerard Boedijn Pinning oerhandige.
Tegearre mei Jan de Haan en Jan van Ossenbruggen foarme hy de Muzyk Advys Kommisje (MAC) fan de NFCM. By Omrop Fryslân wie Bakker jierrenlang de klankregisseur by opnames fan koaren en korpsen foar it sneinske programma Musykmaskelyn.
Yn 1980 waard Bakker troch de stichting Frysk Orkest ûnderskieden mei it Gouden Fioeltsje foar syn brede bydrage oan de ûntwikkeling fan it wêzen fan de HaFa-orkesten en brassbands. As dirigint fan ferskate muzykorkesten yn Fryslân helle hy by ien fan de Nederlânske organisaasjes seis kear de kampioenstitel en op it Wrâldmuzykkonkoers yn Kerkrade yn de heechste difyzje in earste priis. Hy makke mei syn orkesten meardere lp's en fersoarge ûnder mear mei de muzykferiening Crescendo fan Drachten en Nij Libben fan Koudum konserten yn it ramt fan it Holland-Festival. Bakker wie dirigint fan it Nasjonaal Jeugdkorps (stifte yn 1964), muzykmeiwurker fan de RONO en sjuerylid by de Federaasje far harmony- en fanfareorkesten yn Nederlân.
Marsdiep (skip út 1963)
De Marsdiep wie in fearboat fan TESO, en waard ynset op de feartsjinst tusken De Helder en Teksel tusken 1964 en 1991. De komst fan de Marsdiep wie in mylpeal yn de skiednis fan TESO om't it de earste nijboude fearboat wie dat oan de kopske kanten beladen waard. De Tekselse rederij hie wol mei de Siuwske Koningin Wilhelmina fan oarsprong in skip dat op die manier beladen waard yn tsjinst, mar dizze fearboat waard lykwols op Teksel en yn De Helder allinnich fia de sydkânt beladen. De Marsdiep fereaske de bou fan nije oanlisstegers de saneamde fûke, om ek werklik op dizze wize beladen wurde te kinnen. It wie it twadde skip fan TESO dat farde ûnder de namme Marsdiep.
De Marsdiep waard op 17 july 1964 foar it earst ynset troch TESO. De nije Marsdiep koe sa'n 70 persoane-auto's ferfiere en 750 passazjiers meinimme, in wiere revolúsje kwa kapasiteit. Sa koe de Koningin Wilhelmina mar 42 auto's ferfiere en De Dageraad sels flink minder.
Dêr't de fearboat in gruttere ferfierskapasiteit hie, wie foaral de wize fan laden en lossen de wiere revolúsje foar it ferfier nei Teksel. De spesjale oanlissteger dêr't de fearboat him yn fêstleit, hjit de fûke, nei it fiskers reau mei deselde namme, dêr 't fisken harren yn fêstswimme en sa fongen wurde. Twa heftoarnen takelje de brêge omheech en omleech, ôfhinklik fan it tij. De brêge wurdt dellitten op it skip. Fuotgongers koene skieden fan it autoferkear, op in heger nivo, it skip op rinne en kamen sa ûngefear tagelyk oan it op promenadedek fan de fearboat. It laden en lossen gie tenei in stik rapper.
Op 9 oktober 1982 lei it skip yn in drûchdok fan skipswerf Boele yn Bolnes by Ridderkerk doe't it needlot tasloech en it skip kantele en omfoel. Net ien rekke ferwûne, mar it skip rekke troch de fal al slim skansearre, benammen om't de fal brutsen waard troch de kaaimuorre.
De Marsdjip makke begjin 1990 de lêste oertochten yn de haadtsjinstregeling. Nei de komst fan de Schulpengat waard de Marsdiep reserveboat en mar noch sporadysk ynset by problemen mei de oare skippen of by ekstreme drokte. Yn 1991 waarden de Marsdiep en har susterskip Texelstroom út de feart nommen troch TESO.
TESO ferkocht yn 1992 de Marsdiep en har susterskip Texelstroom oan Gozo Channel Line, fêstige yn Valletta op it eilân Malta. Ferskate Nederlânske fearboaten wiene al ferkocht en ynset op Malta, de twa TESO skippen ferfongen dêr inkelde âldere PSD-fearboaten út Seelân.
Oankaam yn Valletta op Malta waard begûn mei de bou fan in klep op de Marsdiep. Wêr't yn Nederlân de brêge fan de oanlisynrjochting op it skip dellitten waard, moast by it ûntbrekken fan in brêge yn Malta in oare oplossing fûn wurde. In klep waard oan de foar- en efterkant montearre.
Pas trije jier letter, op 1 augustus 1995, waard de Marsdiep foar it earst ynset. Dit kaam om 't der gjin tastimming wie fan it parlemint fan Malta om de skippen yn te setten. Pas doe waard de fearboat omdoopt ta Mgarr, it susterskip Texelstroom stie tenei te boek as Cittadella.
De nije reder fûn de skippen goed funksjonearjen, mar sjoen de âlderdom waard der ein jierren 90 besletten om nije fearboaten bouwe te litten. De Mgarr waard op 7 juny 2002 ferkocht foar de sloop en noch deselde moanne kaam it skip oan op it saneamde sloopstrân fan Aliağa yn Turkije.
Technology
thumb|Healwei de [[20e iuw is it de minske slagge om mei de technology de ierde te ferlitten om de romte te ferkennen.]] Technology is yn it foarste plak it omsetten fan it witten yn systematyske hannelingen en produkten dêr't de minske ferlet fan hat. It omsetten sels kin troch oaren bestudearre wurde en brûkt wurde yn de technyk. It betinken fan oplossingen foar problemen fan praktyske of strukturele aard kin ek ûnderdiel fan de technology wêze. It wurd 'technology' wurdt ek wol brûkt as in oantsjutting foar ferskillende masines, ark en wurkwizen.
Technyk en technology
De grins tusken technyk en technology is net altiten dúdlik. De technyk beskriuwt in wurkwize dy't brûkt wurdt om in bepaald doel te heljen. De technology leit de klam op it witten om dy technyk te ferklearjen, risiko's en ûnderfiningen te beskriuwen, en nei fierdere (takomstige) mooglikheden te sjen.
Iere skiednis
Neffens it wurdboek wurdt technology omskreaun as de lear fan 'e bewurkingen dy't de natuerlike grûnstoffen ûndergean yn 'e yndustry. De skiednis fan de technology by de minske begûn mei it omsetten fan natuerlike grûnstoffen yn ark. In simpele hanneling lykas it meitsjen fan fjoer hat de minske by steat steld om mear dingen ite te kinnen en de útfining fan de fûstbile hat derfoar soarge dat minsken grûnstoffen en materialen bewurkje kinne. Troch de útfining fan it tsjil koenen minsken langere ôfstannen ôflizze.
Hjoeddeistige betsjutting
Troch de technology is de aard fan de mienskip feroare. Minsken kinne bettere huzen bouwe en gruttere ôfstannen ôflizze. Foaral op it mêd fan kommunikaasje hat de technology de wrâld feroare. Troch ferskate ferbiningen lykas tillefoans, kompjûters mei ynternet en radioweagen wie de minske by steat om op gruttere ôfstân hieltyd flugger kommunisearje te kinnen. It brûken fan ôfsprutsen symboalen (letters) en it brûken dêrfan yn boeken en op kompjûterbyldskermen hawwe derfoar soarge dat de oerdracht fan kennis hieltyd makliker en flugger plakfine koe. De minske kin troch syn ferwurvenheden op it mêd fan sûnens langer libje.
Stasjon Uelzen
260px|thumb|Stasjon Uelzen omtrint 1900 Stasjon Uelzen is in stasjon yn de Hanzestêd Uelzen oan de eastlike râne fan de Lüneburger Heide yn it noardeasten fan Nedersaksen.
It oarspronklike stasjonsgebou waard werboud as ûnderdiel fan in Expo 2000 projekt op basis fan de ideeën en it konsept fan de Eastenrykske keunstner Friedensreich Hundertwasser. Yn totaal stopje der eltse sa'n 220 treinen op it stasjon. en wurdt it stasjon sa'n 15.000 reizgers en besikers brûkt.
Gebou
Nei't yn 1847 de hjoeddeiske spoarline Hannover - Hamburg fan de Königlich Hannöversche Staatseisenbahnen fan Hannover nei Celle fia Uelzen trochlutsen waard, ûntstie it stasjon Uelzen. It oarspronklike provisoaryske stasjonsgebou waard in koarte tiid letter troch in fakwurkgebou ferfongen. Nei't it reizgersoantal yn de rin fan de jierren omheech gie, waard yn 1855 oan de Hoefftstraße in nij Hannöverscher Bahnhof yn Tudorstyl boud.
Nei de anneksaasje fan it Keninkryk Hannover troch Prusen waard de Amerikalinie, in direkte ferbining tusken de haadstêd Berlyn en de marinehaven Wilhelmshaven, boud en yn it jier 1873 iepene. Trije spoarweimaatskippijen dielden it stasjon. Trochdat de ynwenners fan Uelzen, as trouwe Hannovernaren, net woene dat de treinen tusken Bremen en Berlyn op it Hannöverschen Bahnhof stopje soene. Hjirtroch waard oan de westkant fan it Hannöverschen Bahnhof de Halberstädter Bahnhof boud. Oant 1888 hold dy situaasje stân, doe't de Halberstädter Bahnhof alwer ôfbrutsen waard en troch in eilânstasjon (stasjonsgebou tusken de spoaren) fan arsjitekt Hubert Stier ferfongen waard.
Nei't it stasjon yn de Twadde Wrâldkriich bot skansearre rekke wie en troch ferskate oanbouwen en ferbouwingen in grut diel fan syn oarspronklike struktuer ferlern hie, waard yn de midden fan de jierren 90 in konsept foar de ferbettering fan it stasjon ûntwikkele. Yn 1999 waard it konsept as projekt fan de Wrâldtentoanstelling Expo 2000 erkend. It gebou en de perrons waarden nei it ûntwerp fan de Weense keunstner Friedensreich Hundertwasser. De útfiering fan it ûntwerp lei yn hannen fan arsjitekten Peter Pelikan en Heinz M. Springmann. Yn novimber 2000 waard it fernijde stasjon weriepene. Sûnt dy tiid is it in toeristyske attraksje mei jierliks oant mear as 450.000 besikers. Fan 2006 oant 2007 waard it stasjon modernisearre. Dêrby waarden alle perrons nei oanpast en barriêrefrij (rolstoeltagonklik) makke. Dêrby waarden ûntbrekkende dielen fan it ûntwerp fan Hundertwasser tapast.
Amelander Bierbrouwerij
De Amelander Bierbrouwerij is in lytsskalige brouwerij yn it doarp Ballum, op it eilân It Amelân. De brouwerij brout ferskate soarten spesjaalbier dy 't ôfset wurde op it eigen eilân. De nammen fan de ferskillende bieren binne steld yn it Amelanner dialekt.
Eftergrûn
De brouwerij waard oprjochte yn 2008. Al tefoaren brouden de eigeners, Doeke en Eva Visser, thús lytsskalich, mar ein 2009 waard in krekt oankochte pleats omboud ta brouwerij en winkel (belevingshoeve ). Yn 2009 krigen se dêrfoar op advys fan it gebietsplatfoarm Waadeilannen in subsydzje fan € 50.000 fan it pMJP (Meerjarenprogramma Landelijk Gebied) fan de provinsje Fryslân. Ynearsten waarden de bieren ferkocht ûnder de namme "Ballumer Sap", wat ferwiist nei de Amelanner bynamme foar de ynwenners fan Ballum, de Ballumer Sappen. Underwilens wurdt de werkenberder namme "Amelander Bier" brûkt, de âlde namme wurdt no allinnich noch foar de spesjale brousels ("proefbieren") brûkt. De earste broukapasiteit wie mar 75 liter de brousesje, mar yn de rin fan 2011 waard de brouynstallaasje fernijd, sadat der no 200 liter de brousel broud wurde kin. De brouwerij hat ek seis fergistingstanks fan sa 'n 300 liter. It cranberrybier fan de brouwerij is yntusken erkend as streekprodukt. De brouwerij mei al har bieren ek Amelands Produkt neame.
Hjoed
De Amelander Bierbrouwerij is in lytse, ambachtlike brouwerij, dêr't foar en ûnder it brouproses net yngrepen wurdt by brouwen. It Amelanner liedingwetter wurdt foar it brouproses ek net oanpast. Dit hat as gefolch dat bierkes fan ferskate broudata wol wat smaakferskil hawwe kinne. Mar de brouwers stribje dernei om it produkt sa konstant mooglik te hâlden kwa smaak, rook en kleur.
Ruard Acronius
Ruard Acronius (Fryslân, 1546 - Skiedam, novimber 1612) wie in herfoarme teolooch út de 16e iuw.
Guon boarnen neame Ruard Acronius de broer fan Johannes Acronius en oaren sizze dat er earder in katolike pryster west hie. Yn 1572 ferskynt er as herfoarme predikant yn Frjentsjer. Neifolgjende jierren wie er warber yn Alkmaar en Boalsert. Yn 1599 waard er predikant yn Schiedam dêr't er ek stoar.
Hy waard omskreaun as in gelearde, mar ek yntolerante en krêftige persoanlikheid. Hy dage bygelyks de Mennoniten út foar in iepenbier debat dat yndie yn 1596 syn beslach krige. It gie doe tusken him en Pieter fan Ceulen. Nei leafst 56 lange gearkomsten ferklearren beide dat hja it debat wûn hiene.
Hy spile in wichtige rol yn it skeel tusken de Arminianen en de Kalvinisten ûnder Franciscus Gomarus. Hy holp Gomarus by in gefjocht yn 1609 yn De Haach.
Hy besocht in optreden fan Jan Uytenbogaert yn Bleiswijk te behinderjen. Uytenbogaert ferdigene it rjocht fan wrâldske lieders om yn tsjerklike saken besluten te nimmen; publisearre yn 1610 it traktaat Tractaet van 't ambt ende Authoriteyt eener hoogher Christelicker Overheyt - Acronius ferwarde him doe mei in Noodwendig Vertoog.
Yn 1610 presenraerre de Arminianen (of Remonstranten) harren fyzjes oan de Steaten fan Hollân, de remonstrânsje dêr't hja harren namme oan tankje. Acronius' namme stie boppe-oan de kontra-remonstrânsje dy't seis ôffurdigen fan de Kanvinisten dêrnei ynstsjinnen.
Spitkeet
thumb|right|250px|''in plaggehutte yn [[Echten (Drinte)|Echten.]] thumb|250px|Seaddehutten yn de Drintske feanen (1926)
In spitkeet, spithutte of plaggehutte is in ienfâldige mei heideseadden bedutsen hutte.
Plaggehutten stienen yn de earmoedichste parten fan Fryslân, mar ek yn Drinte en Oerisel. Hjiryn wennen de alderearmste arbeiders, faak mei grutte húshâldings. Guon seaddehutten waarden oant yn it begjin fan de 20e iuw bewenne.
Plaggehutten stienen faak yn feanûntginningsgebieten. Dêr gou de net-skreaune regel dat in nij hûs stean bliuwe mocht as it tusken sinne-ûndergong en sinne-opgong boud wie en de skoarstien moarns rikke.
De leefomstannichheden wienen ferskuorrende min. Troch de bouwize wie de hutte min te ferwaarmjen, fochtich en it tilde der op fan ûngedierte. Bewenners fan spitketen waarden dan ek net sa âld. De wenningwet fan 1901 ferbea it wenjen yn plaggenhutten, mar ferfangende wenten waarden mar in bytsje oanbean. Sadwaande wiene der plakken, lykas Jobbegea-Hoarnstersweach, dêr't noch tsientallen jierren yn spitketen wenne waard.
Der binne in pear plakken yn Nederlân dêr't toeristen nachts yn spitketen sliepe kinne.
Wim Braakman
right|thumb|250px|Eksposysje Dom Utert, maaie 2007 Wim Braakman (Steggerda, 1956) is in Frysk skilder wenjend yn Grins. Dêr studearre hy oan de Ryksuniversiteit Grins Rjochtsgeleardheid en Teology. Fierders folge hy de oplieding Skoalle foar Keunsten en Hânfeardichheid.
It iere wurk fan Braakman eaget hiel bot symbolistysk. Letter waard de betsjutting ferhoalen yn lagen en minder goed te tsjutten. Yn de rin fan de jierren feroaren ek de formaten. De lêste jierren skilderet er op houten panielen yn de formaten 125 x 62,5 sm.
Ynfloeden
Yn it wurk fan Braakman binne ferskillende ynfloeden werom te finen. Syn lânskippen binne krekt as de Dútske Romantisy grutsk en ferlitten. En de natuer by him is in iepenbiering fan in godlike werklikheid. Dêr is besibbens mei de skilderijen fan Caspar David Friedrich yn te werkennen. De bylden dy't er skilderet litte lânskippen sjen ûnder of nei it reinen, mar likegoed, en yn de tradysje fan de romantyk, spegels fan de siel.
Wat opfalt yn syn wurk is it brûken fan de kleur swart. De tins dy't dêr efter leit is dat fan it transendinte gjin byld te meitsjen is, útsein in net-byld. Hjirmei stiet er yn de tradysje fan de negative teology dy't fan wichtige ynfloed west hat op de boukunde yn de midsiuwen en de rop om byldleazens yn tsjerken en moskeeën ta te rieden. Fertolkers dêrfan yn it Westen binne Master Eckhart en Juan de la Cruz.
Yn de 20e iuw hawwe keunstners as Arnulf Rainer, Mark Rothko en Ad Reinhardt dat net-ôfbyldzjen ûntdutsen. Sy skilderje bygelyks har wurk mei swarte ferve oer. De skilderijen fan Braakman slute oan by dat net-ôfbyldzjen.
Gaos is it prinsipe fan de lettere skilderijen, in gaos dy't dochs laat nei oarder en betsjutting. Dat wurk is ynspirearre troch de teoryen fan de Nobelpriis-winner Ilya Prigogine.
Greyline
Greyline wie in Grinser metalband mei Fryske woartels en wie aktyf tusken 2001 en 2012. Yn 2004 brocht de band it album Red Carpet Avenue út. Yn 2008 wie Greyline de iepener op it Wâldrock festival. Greyline behellet yn 2008 de finale yn De Grutte Priis fan Nederlân.
Antonius Sikehûs
It Antonius Sikehûs is sûnt 1994 it sikehûs fan Snits en de Súdwesthoeke. It is de nijbou fan it eardere Sint Antonius Sikehûs, dat al sûnt 1903 bestie. De opset by de bou fan it sikehûs wie dat it mûglik wêze moast it fierder út te wreidzjen, en dat is dan ek al ferskate kearen bard. It Antonius Sikehûs makket (it foarnaamste) diel út fan 'e Antonius Soarchgroep.
It sikehûs stribbet altiten nei kwaliteitsferbettering. Sa wie it Antonius Sikehûs yn april 2007 neffens in ûndersyk fan it Nivel en de Frije Universiteit it meast feilige sikehûs fan Nederlân. Ek hat it sikehûs 5 april 2007 it Karmerk Feilich Iten hân. It Antonius Sikehûs besiket fierder ûnder oaren de tiid dy't de pasjint twongen wurdt yn it sikehûs troch te bringen sa koart as mûglik te hâlden. Dit hâldt yn dat ferskate hannelings no poliklinysk dien wurde dêr't de pasjint oars foar yn it sikehûs lizze moast.
Sûnt 1994 stipet it sikehûs it Mwambani Hospitaal yn Tanzania.
Edo Johannes Bergsma
thumb|Edo Bergsma ca. 1913 thumb|It grêf fan Edo Bergsma op it Easterbegraafplak yn [[Ynskedee]] thumb|Boargemasterswent fan Bergsma yn Ynskedee
Edo Johannes Bergsma (Makkingea, 6 juny 1862 - Arnhim, 1 novimber 1948) wie boargemaster fan Ynskedee (1896-1932) en foarsitter fan de ANWB (1884-1937).
Syn heit Mr. Petrus Adrianus Bergsma wie boargemaster fan Eaststellingwerf. Hy troude yn 1893 mei Cornelia Johanna van de Moer. Yn 1894 krigen se in dochter, Anna.
Bergsma is op 5 novimber 1948 beïerdige op it Easterbegraafplak yn Ynskedee.
Karriêre
Bergsma waard yn 1886 gemeentesekretaris yn Idaarderadiel. Yn 1892 waard hy boargemaster fan It Bilt, en per 1 augustus 1896 fan Ynskedee. Bergsma bleau 36 jier boargemaster fan Ynskedee, en hat yn de perioade in goede namme krigen by de ynwenners. Yn syn boargemasterskip groeide Ynskedee fan ± 25.000 nei sa'n 50.000 ynwenners, en waard Ynskedee ien fan de grutste yndustrystêden fan Nederlân. Under syn lieding krige de stêd ûnder oare:
As boargemaster wie Bergsma ferantwurdlik foar it hanthavenjen fan de iepenbiere oarder by de Twintske katoenstakingen fan 1923-1924 en 1931-1932. Op 17 july 1931 iepene hy offisjeel Fleanfjild Twinte.
By syn ôfgean as boargemaster waard hy yn 1932 beneamd ta Eareboarger fan Ynskedee. Yn 1902 wie hy al beneamd ta Ridder yn de Oarder fan de Nederlânske Liuw en in 1933 waard er Kommandeur yn de Oarder fan Oranje-Nassau.
Richard Stallman
Richard Matthew Stallman (New York City, 16 maart 1953), troch himsels ôfkoarten as rms is in Amerikaanske programmeur dy't in grutte ynfloed hân hat op technyske, juridyske en sosjale aspekten fan frije software.
Hy is de haadûntwikkelder fan de teksteditor Emacs en fan de C-compiler GCC. Ek is hy Free Software Foundation en it bestjoeringssysteem GNU begûn. GNU is in frij bestjoeringssysteem, faak brûkt yn kombinaasje mei de Linuxkernel, en dêrom ek wol GNU/Linux neamd.
Richard Stallman is ek de grûnlizzer fan it prinsipe fan frije software en copyleft en hat de dêrop basearre lisinsjes GPL en LGPL mei ûntwurpen.
De Kamp
De Kamp wie in buorskip, it eastlike diel fan Moddergat (it oare part is De Oere), yn de gemeente Dongeradiel. It is no part fan de buorren fan Peazens. De namme betsjut in 'stik ôfskieden lân'.
Martijn Dieleman
Martijn Dieleman (Goes, 11 maaie 1979) is in eardere Nederlânske follybalspiler.
Hy die ienris mei oan de Olympyske Spullen, nammentlik op de Spullen fan 2000 yn Sydney, hy waard dêr mei de Nederlânske ploech fiifde. Ek hat er meidien oan de World League en spile er op Europeesk nivo. Yn totaal hat Martijn Dieleman 73 ynterlannen spile foar de Nederlânske ploech.
Hy hat foar klups spile út Nederlân, Spanje, Switserlân, Portegal, Frankryk en Iran. Hy hat mei ferskate klups alderlei prizen wûn, mar syn grutste súksessen hellet er lykwols yn Spanje, dêr't er ûnder oare de Spaanske Super Cup wûn hat. Hy hat op Europeesk topnivo spile yn de Champions League, de CEV Cup en de Challenge Cup.
Yn novimber 2005 hat er in punt efter syn profesjonele karriêre set, omdat er pleage waard troch in skouderblessuere. At er yn de simmer fan 2008 29 is, hâldt er echt op mei it follybaljen.
Beppe
In beppe of oate is in frou mei in soan of dochter dy't sels bern hat, of, beskreaun fanút it eachpunt fan sokke bernsbern (of beppesizzers), de mem fan ien fan jins âlden. Dit is in foarm fan twaddegraads besibskip. It eigenskipswurd dat by 'beppe' heart, is beppich of beppe-eftich. De manlike wjergader fan in beppe is in pake. Tegearre foarmje pake en beppe in generaasje yn in minsklike famylje. Fanút it eachpunt fan 'e beppesizzers besjoen is de mem fan in beppe de oerbeppe, en dy har mem de betoerbeppe of oeroerbeppe (sjoch fierder de list fan beneamings foar generaasjes). It foarheaksel "bet-" yn "betoerbeppe" komt fan "better", "mear".
Yn in bredere betsjutting kin de beneaming 'beppe' ek brûkt wurde (as ferwizing nei, sawol as oansprektitel foar) elts willekeurich âldwyfke. As oansprektitel is it tige familiêr, en de toan fan 'e útspraak bepaalt dêrby oft dat freonlik of húnjend bedoeld wurdt. It kin nammentlik sawol in poppenamme wêze foar in frou op jierren mei wa't men befreone is en foar wa't men in protte respekt hat, as bedoeld wêze as mislediging wêrby't de oandacht fêstige wurdt op 'e âlderdom fan 'e frou yn kwestje. Fierders wurdt in famke dat al jong te wrâldwiis oandocht, wol in 'bepke' neamd.
Yn prinsipe hat eltse beppesizzer twa beppes. It kin fansels wêze dat dat net sa is om't ien fan beiden al ferstoarn is. En trochdat it sûnt de ynfiering fan it homohoulik ynboargere rekke is dat homo's en lesbiënnes gesinnen stiftsje, sil de fanselssprekkendheid fan it hawwen fan twa beppes meitiid grif feroarje. Om 'e beide beppes útinoar te hâlden, wurdt yn 'e regel troch de beppesizzer sels of op inisjatyf fan dy syn/har âlden in ekstra oantsjutting tafoege. Dêrby kin it gean om 'e foarnamme fan beppe ("beppe Lys" en "beppe Detsje") of om 'e efternamme ("beppe Stoker" en "beppe Folkertsma"). Ek kin it ûnderskie lykwols makke wurde troch net drekt foar de hân lizzende saken, lykas it wenplak ("beppe Wier" en "beppe Terherne"), in bysûnderheid dy't de beppesizzer oan beppe opfallen is ("beppe krolspjelde" en "beppe bril") of it feit dat der mar ien beppe is fan wa't de man noch libbet ("beppe fan pake"). In oare praktyske oplossing kin wêze om nei ien beppe te ferwizen as "beppe" en nei de oare as "oate", of, as it om in Hollânske beppe giet, as "oma" of "opoe".
Sonny Shroyer
Sonny Shroyer (folút: Otis Burt Shroyer jr.; Valdosta (Georgia), 28 augustus 1935), is in Amerikaansk akteur en sjonger dy't it bekendst wurden is mei syn rol as de wat ûnnoazele helpsheriff Enos Strate, yn 'e populêre tillefyzjesearje The Dukes of Hazzard.
Libben en karriêre
Sonny Shroyer waard yn 1935 berne yn Valdosta, yn 'e steat Georgia. Hy bemachtige in sportbeurs om te studearjen oan 'e Steatsuniversiteit fan Floarida, mar moast in gâns ûnthjittende karriêre yn it Amerikaansk football ôfbrekke fanwegen in blessuere. Syn stúdzje makke er ôf oan 'e Universiteit fan Georgia.
Neitiid begûn Shroyer yn 1961 oan in wurkpaad as profesjoneel model, wêrnei't er fia fia wat langer wat mear yn 'e aktearwrâld bedarre. Syn earste rol yn in film hied er yn 1972 yn Payday. Letter hied er ek in lyts roltsje yn 'e aksjekomeedzje Smokey and the Bandit (1977). Hy rekke hàst typecast as in bad guy (smjunt), mar dat feroare doe't er yn 1978 de rol fan 'e naïve helpsheriff Enos Strate bemachtige yn 'e tillefyzjerige The Dukes of Hazzard. Dy searje waard ûnferwachts in grut súkses, en rûn sân tillefyzjeseizoenen, fan 1979 oant 1985.
Yn 1980 besleaten de makkers fan 'e rige om helpsheriff Enos syn eigen spin-off-rige te jaan, de detektivesearje Enos, en sadwaande waard Shroyer út The Dukes of Hazzard skreaun, dêr't syn personaazje ferfongen waard troch helpsheriff Cletus Hogg (spile troch Rick Hurst), dy't kwa persoanlikheid as twa drippen wetter op Enos liek. Doe't de nije searje gjin súkses bliek, waard dy nei achttjin ôfleverings en twa seizoenen stopset, wêrnei't Shroyer yn 'e rol fan Enos Strate yn 1982 weromkearde yn The Dukes of Hazzard, dêr't er doe oant de eins fan 'e searje yn 1985 by bleau.