cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Biltsk
Dialekten
Yn earder tiid skynt de sprektaal yn 'e ferskate Biltdoarpen, Sint Jabik, Sint Anne, Froubuorren en Aldebiltsyl, nochal wat ferskild te hawwen. It measte dêrfan is letter weirekke; dat wol sizze dat de dialektfarianten faak noch wol besteane, mar dat net mear te efterheljen is oft se foarhinne útslutend yn ien doarp brûkt waarden.
Wol bestiet der hjoed de dei in lyts, mar frij dúdlik waarnimber dialektferskil tusken it Westbiltsk, dat benammen sprutsen wurdt yn 'e doarpen Westhoek en Sint Jabik, en it Eastbiltsk fan Froubuorren en Aldebiltsyl. Sint Anne en Nij-Altoena nimme dêrby in oergongsposysje yn. Dit ferskil komt lykwols net fuort út 'e âlde doarpsdialekten, mar út it feit dat de ynfloed fan it Frysk yn it easten fan it Bilt iuwenlang folle sterker west hat as yn it westen. Sadwaande wurde der yn it easten dus mear Fryske foarmen brûkt as yn it westen.
Marlon Brando
Marlon Brando Jr. (Omaha (Nebraska), 3 april 1924 – Los Angeles (Kalifornje), 1 july 2004) wie in Amerikaansk film- en teaterakteur. Brando wurdt beskôge as ien fan de wichstichste method actors, dy't de akteartechnyk yn Hollywood yn de jierren fyftich ûnder de oandacht brocht mei rollen yn A Streetcar Named Desire en On the Waterfront, beide regisearre troch Elia Kazan. Lettere ikoanyske rollen binne ûnder oare Don Vito Corleone yn The Godfather en Colonel Kurtz yn Apocalypse Now. Brando syn aktearstyl hie grutte ynfloed op akteurs as Paul Newman, James Dean, Robert de Niro en in protte oaren. Brando wie teffens in aktivist, dy't ûnder oaren opkaam foar de rjochten fan de Yndianen. Sa stipe er ûnder mear de Besetting fan Wounded Knee.
Bern
Marlon Brando hie 11 erkende biologyske bern, acht mei syn froulju en trije mei ûnbekende froulju. Hy hie trije adoptearre bern.
Filmografy
thumb|right|Marlon Brando by de Civil Rights March yn Washington, [[28 augustus 1963]]
Hendrik Obreen
Hendrik Tjaard Obreen (Heemstede, 6 novimber 1905 - Hegebeintum?, 20 desimber 1992) wie in histoarikus dy 't wurke by de provinsjale Argyfynspeksje ( -1970). Wie troud mei Catharina Lycklama à Nijeholt (*Nymwegen, 19 oktober 1905).
Makke in soad argyfynventarissen mei belangrike ynliedings. Yn 1970- krige er de Joast Halbertsmapriis. Obreen, dy't al yn de jierren fan pionier Hanso Schotanus à Steringa Idzerda foar de radio te hearren wie, spile dêrnei rollen yn films fan Nicolai van der Heyde; Angela (1973) en Help, de dokter verzuipt (1974).
Olympyske Simmerspullen 1924
De Olympyske Simmerspullen 1924, ek wol de VIIIe Olympiade neamd waarden yn 1924 yn Parys, Frankryk hâlden.
Dielnimmende lannen
200px|thumb|Dielnimmende Lannen Olympyske Simmerspullen 1924 37 lannen diene mei oan de Olympyske Simmerspullen yn Londen
Bullay
Bullay is in plak yn de Dútske dielsteat Rynlân-Palts dat diel útmakket fan de lânkring Cochem-Zell. Bullay leit oan de rjochter kant fan de rivier de Mûzel.
It plak is in Ortsgemeinde fan de ferbânsgemeente Zell.
It besjen wurdich
De oan Marije Magdalena wijde katolike parochytsjerke is in neogoatyske tsjerke út 1871-1873. De tsjerke waard fergrutte yn 1936 en krige yn de jierren 1952-1953 de klokketoer.
De Magdalenakapel tusken de nûmers 11 en 13 fan de Alte Poststraße is in kapel út 1657.
Oan de Zehnthausstraße steane in pear 16e en 17e iuwske fakwurkhûzen.
thumb|left|250px|19e-iuwske spoarbrêge oer de Mûzel By Bullay leit in 314 meter lange spoarbrêge oer de Mûzel nei Alf oan de oare kant fan de rivier. De konstruksje datearret út de 19e iuw en is unyk foar Dútslân om't de brêge út twa ferdjippings bestiet. Op it hege nivo ride de treinen, wylst oer it nivo dêrûnder auto's ride. It monumintale stasjon út 1905 fan Bullay krige foar de werynrochting fan it stasjonsgebiet fan de dielsteat Rynlân-Palts in arsjitektuerpriis.
Krekt bûten it doarpsgebiet leit op de Marienberg, in smel skiereilân yn in ludze fan de Mûzel, de Marienburg. Oarspronklik wie de Marienburg in kastiel, mar yn 1127 waard it ferboud ta kleaster. It kleaster waard yn 1650 ferneatige troch Frânske troepen, mar om 1700 hinne folge in weropbou fan de tsjerke yn barokke styl. De Frânske revolúsjetroepen fernielden de tsjerke yn 1800 op 'e nij en wer bouden de Dútsers it kompleks op. It is gjin kleaster mear, mar tsjintwurdich is der restaurant yn ûnderbrocht.
Feanekoaten
Feanekoaten (Stellingwerfsk en Nederlânsk: Venekoten) is in buorskip yn de gemeente Eaststellingwerf. Feanekoaten leit tsjin Súd-Easterwâlde oan. De namme komt ek foar as Veenkooten, Venekoeten en Veencoten. De namme komt fan 'kot', in boerespultsje.
De ierst bekende fernijing fan de buorskip is yn rintmastersrekkeningen fan 1527.
De Oesdrip
De Oesdrip is it ledeblêd fan it Skriuwersbûn. Redakteur wie Klaes Wielinga (1974). Hjoed de dei ferskynt it trijeris it jier, ûnder redaksje fan Sytske de Boer en Simon Oosting. It is digitaal, mar leden dy't gjin mail hawwe, krije it oer de post tastjoerd.
Eanjum
Eanjum is in doarp dat yn de gemeente Noardeast-Fryslân leit. Eanjum leit noardlik fan Ingwierrum, eastlik fan Moarre-Ljussens en westlik fan De Skâns. Eanjum hat  ynwenners. De doarpskearn leit benammen oan De Singel en de Mûnebuorren, eastlik fan de terp fan Eanjum.
De buorskippen Jewier, Stiem, Iesumasyl, Esonbuorren en Teard hearre ek by Eanjum. Earder hearde De Skâns-Oostmahorn ek by Eanjum mar dat is sûnt 2008 in selsstannich doarp.
Skiednis
De namme fan it doarp is faaks te ferklearjen as hiem fan de Ano's of Aninga's. In oare ferklearring soe Hanjum (hoeke) wêze kinne. Der wurdt tocht dat yn de omkriten fan Eanjum al fier foar de jiertelling bewenning west hat. thumb|220px|left|Anjum yn it begjin fan de 18e iuw ([[Atlas Schoemaker-Fryslân-diel 1)]] De terp fan Eanjum is oanlein op in doe al besteande kwelderwâl en yn de rin fan de tiid hieltyd grutter wurden. It doarp hat faak fan wetterfloeden te lijen hân. De Alderheljenfloed (1570) hat hûnderten slachtoffers easke en by de Krystfloed fan 1717 binne der 53 minsken ferdronken.
Yn 1997 helle it oars sa rêstige Eanjum it lanlike nijs troch de fynst fan twa liken yn de tún fan it âlde stasjon, dat yn dy tiid tsjinst dy as pensjon. De manlju wiene al in skoftke fermist en wiene troch in misdriuw om it libben kommen. Foar de moard waard de pensjonhâldster, dy't de bynamme de 'heks fan Eanjum' of de 'satan fan Moddergat' krige, nei in lange rjochtsaak feroardiele ta seis jier finzenis en tbs. De Nederlânske histoarikus Han Israëls skreau it boek Moord in Anjum oer dy saak. Yn 2022 hat ek de sjoernaliste Margriet Brandsma ûnder de titel De heks van Anjum oer dyselde saak skreaun.
De Fan Holdinga's
thumb|left|220px|Holdingastate tekene troch [[Cornelis Pronk]] thumb|260px|De pleats dy't nei de ôfbraak boud waard op it terrein fan Holdingastate Stamheit wie Gabe, yn 1449 grytman fan Eastdongeradiel. De bekendste Fan Holdinga hat Gabes pakesizzer Botte (±1500 - Emden, 1577) west. Hy hat him dwaande hâlden mei it Fryske rjocht. Hy moast útwike nei Emden. In oare jurist hat Wilcko Bottes (±1540-1595) west. Hy hat yn Leuven studearre en wie lid fan it 'Ferbûn fan de Eallju'. Ek dy is útwykt nei Emden. Nei 1580 hat er riedshear west by it Hof fan Fryslân. Mei Wilcko's dochter Doed(t) (1569-1646), troud west mei Kempo fan Harinxma á Donia en letter mei Georg Wolfgang baron thoe Schwartzenberg, binne de Fan Holdinga's útstoarn. Erfgenamten fan har, dêr't in protte grytman fan west hawwe, bewennen doe de Holdingastate. Yn 1831 is de Holdingastate, dy't beskreaun waard as in gebou, dat yndruk makke, sloopt. De pleats Ny Holdinga stiet no op it plak fan de eardere sate.
De Michaeltsjerke
De tsjerke wie foar de reformaasje wijd oan Sint-Michaël en hjit ek tsjintwurdich wer Sint-Michaeltsjerke. Der sitte noch stikken dowestien yn de toer en yn de noardmuorre fan in âldere lytsere tsjerke. De Michaeltsjerke is ien kear flink ferlinge mei kleastermoppen dy't as 13e-iuwsk datearre binne. Ek yn lettere iuwen hawwe der in soad ferbouwings west. Yn 1681 waard de toer fernield yn in swiere stoarm. Yn 1972/73 is de toer, en yn 1975 de rest fan de tsjerke restaurearre. Doe hat men de bouskiednis yngeand bestudearje kind.
Yn de tsjerke is noch in goatysk sakramintshúske. Der is ek in grêfkelder fan de famylje Fan Holdinga. Under yn de toer, dy't twa klokken hie, is it saneamde 'hûnegat' (út begjin 18e iuw) dy't as finzenis brûkt is. De grutte klok is út 1618 is getten troch Hans Falck út Ljouwert; de lytsere briek yn 1943 en is foardere troch de Dútske besetter.
It stasjon
thumb|260px|It stasjon fan Eanjum. Wannear't de foto makke is, is net bekend. Eanjum wie fan 1912 oant 1936 it einpunt fan it spoar fan Ljouwert oer Dokkum, it Dokkumer Lokaaltsje. It stasjonsgebou en de lokomotiveloads binne noch as wenhûs yn gebrûk.
Mûnen
thumb|260px|Mûne [[De Iendracht (Eanjum)|De Iendracht (2022)]]
Yn Eanjum hat al in hiel skoft in mûne stien. De earste, in mûne dy't troch in hynder oandreaun waard, wurdt al yn it Register van Aanbreng fan 1511 neamd. Yn 1639 wurdt in wynmûne neamd. Op 24 maaie 1889 waard dy troch wjerljocht troffen. De mûnder hat doe út ûnderdielen fan in oalje- en in seachmûne út Ljouwert in nijenien bouwe litten. Dat is De Eendragt wurden. Yn 1965 hat de gemeente Eastdongeradiel de mûne oernaam en dy yn 1971-72 restaurearje litten. De mûne is no in museum foar âld ark en eksposysjeromte foar Eanjumer keunstners.
Bestjoer
Sûnt 2019 leit Eanjum yn de gemeente Noardeast-Fryslân, dêrfoar lei it yn de gemeente Dongeradiel en foar 1984 lei it doarp yn sawol de gritenij, letter gemeente East-Dongeradiel.
Ferskaat
Njonken Nij Holdinga oan de Singel 4 is de Kop-hals-romppleats oan de Healbeamswei 12 in ryksmonumint. Oan de Foarstrjitte 18 stiet in ryksmonumint út 1630.
Tsjerke
Yn it ramt fan de gearfoeging fan de herfoarme gemeente en grifformearde tsjerke ta de PKN-gemeente waard de grutte grifformearde tsjerke fan Eanjum, dy't nei de brân fan de âlde tsjerke yn 1969 boud wie, yn 2016 tydlik sletten. De PKN-gemeente fan Eanjum iepene op snein 25 maart 2018 nei in ferbouwing troch de NAM in lytsere tsjerkeseal yn it MFA-kompleks oan de Mûnebuorren en hâldt om de wike dêr tsjinst. De oare sneinen wurde tsjinsten yn de Michaeltsjerke holden.
Ds. Sipke Huismans
Huismans hat besocht om de Fryske beweging in djippere grûnslach te jaan. Hy wie ien fan de earsten dy't der op oantreau om it Frysk in eigen ynstitút te jaan. Dêr is fier nei syn dea de Fryske Akademy út fuort kommen. Huismans wie ek yn 1908 mei Anders Minnes Wijbenga ien fan de stifters en de earste foarsitter fan it Kristlik Frysk Selskip. Yn 1916 krige Huismans in berop nei Zevenhoven, dat er oannommen hat. Yn 1924 is er yn Doetinchem ferstoarn en begroeven yn syn berteplak Loaiïngea.
Yn 1927 kaam de bondel "Ta in Tinkstien" út mei it sammele wurk fan Huismans, besoarge troch syn freon en meistrider dr. G.A. Wumkes.
Strjitten
Alle strjitten yn Eanjum.
Ockholm
thumb|Lizzing Okholm (Dútsk:Ockholm) is in plak yn de Dútske dielsteat Sleeswyk-Holstein en makket diel út fan it distrikt Noard-Fryslân. Okholm hat 371 ynwenners (2010).
List fan planetoïden 40901-41000
Dit is in list fan planetoïden 40901-41000.
Jochum Falkena
thumb|Boargemaster J. J. G. S. Falkena Jochum Jacobus Gerardus Sijbrandus Falkena (Wytmarsum, 11 juny 1881 - It Hearrenfean, 29 april 1963) wie sekretaris fan Smellingerlân en boargemaster fan Eaststellingwerf en Skoatterlân.
Falkena begûn as gemeentesekretaris fan Smellingerlân en wie dêrnei tsien jier boargemaster fan Eaststellingwerf. Op 30 maart 1928 waard hy beneamd as boargemaster fan Skoatterlân. Doe't op 1 july 1934 de gemeente It Hearrenfean foarme waard út de gemeenten Skoatterlân, Aenjewier en in stik fan Haskerlân, waard hy ta boargemaster fan de nije gemeente beneamd.
Omdat hy 65-jier waard krige hy op 16 july 1946 earfol ûntslach. By gebrek oan opfolger wied er noch in pear moanne waarnimmend boargemaster. Op 16 novimber 1946 waard hy opfolge troch de hear G.H. Kuperus. It boargemasterskip wie foar Falkena net alhiel sûnder ûnderbrekking. De folmachtige fan de rykskommissaris ûntsloech him op 2 desimber 1944 omdat: da er nach abbruch seines Urlaubs seinen Dienst nicht wieder ausgetreten hat. De militêre kommisje joech him opdracht syn funksje te staken yngeande 15 april 1945 (Befrijingsdei). De Minister fan Binnenlânske Saken luts dit befel yngeande 22 oktober 1945 yn, neidat bliken dien hie, dat der gjin redenen wienen om maatregels tsjin him te nimmen. Dat blykte ek wol út syn werbeneaming yngeande 25 april 1946.
De hear Falkena hie in soad byfunksjes. De wichtichste dêrfan wie seker dy fan ryksynspekteur foar de wurkferskaffing, dat er lang dien hat. Under syn lieding binne yn de gemeente in soad ferbetterings komd. Sa hie hy in grut oandiel yn it ta stân kommen fan de wet "Heerenveen-Eén" -wêrtroch de trijeliddichheid fan it plak It Hearrenfean opheft waard. Hy wie offisier yn de Oarder fan Oranje Nassau. Op It Hearrenfean is de Boargemaster Falkenawei nei him neamd.
Erfrjocht
It erfrjocht regelt de oergong fan fermogen fan in ferstoarne op in libbene. Wy kenne
It lêste wie neffens Aldfryske rjocht (besit tsjinnet it geslacht) útsletten. De tsjerke moedige al yn de Frankyske tiid, middels it kanonnike rjocht, skinken oan de tsjerke by libben en nei de dea sterk oan, sadat yn de Midsiuwen ek al testaminten foarkamen ten bate fan net-tsjerklike ynstellingen.
Ek it Erfrjocht by ferstjer wykte fan it hjoeddeiske ôf; earst erfden de bern (mei foarkar foar jonges), dan de âlden, en dêrnei broers en susters. Misten dy 'seis hannen' dan erfde it neiste bloed.
Al yn de Midsiuwen ferdwûn ûnder ynfloed fan it Romeinske rjocht ûnder mear de befoarrjochte posysje fan de soannen.
De Ulesprong (Opsterlân)
thumb|Oerbliuwsel wettermûne en fearpont oan de Nije Feart by de Ulesprong De Ulesprong is in buorskip yn de gemeente Opsterlân. De Ulesprong leit noardwest fan De Tynje en súdwest fan Nij Beets, oan it Langerak by de eardere krusing mei de Nije Feart. De slûzen binne yn 1955 romme, mar der stiet noch al, oan de ein fan de Riperwei, in wettermûne sûnder kape en wjukken op de polderdyk. De namme wurdt ek neamd as dUylesprong, op in plak dêr't de wetterwei yn de buert 'ferspringt' yn in soarte dûbele bocht. 'Oele' is 'wetterich lân' of 'sompich wetter'.
De Ulesprong hie ek in eigen 'Pleatslik Belang'. Iisklup 'Lyts Begjin' striidt alle winters mei ferskillende oare iisklups om as earste koartebaanwedstriden op natueriis te organisearjen.
Simmers ferbynt in fearpont foar rinners en fytsers de Ulesprong mei de Lange Ripen en it Sudergemaal oan de Beetster kant fan de Nije Feart.
Bruttig-Treis
KZ Bruttig-Treis wie in konsintraasjekamp tusken de plakken Bruttig en Treis yn de Dútske dielsteat Rynlân-Palts. It kamp funksjonearre as in bûtenkamp fan it konsintraasjekamp Natzweiler-Struthof en bestie tusken 10 maart 1944 oant 14 septimber 1944.
Lokaasje
thumb|left|250px|Trochgong spoardaam mei barak Tusken de plakken Bruttig en Treis leit in 2565 meter lange tunnel as ûnderdiel fan in spoarferbining tusken Bullay en Koblenz. Begjin 1918 waard útein set mei it boaren fan de tunnel en it frijkommende boumateriaal waard brûkt om in daam dwers troch it doarp Bruttig oan te lizzen. Mei it ein fan de Earste Wrâldkriich waard it wurk ynearsten stopset, mar yn 1919 mocht der fan de Frânske besettingsmacht fierder oan de tunnel wurke wurde. Op 20 desimber 1919 wie de tunnel iepen en waard in 195 hege skacht foar de lofttafier foltôge. Ek oan de daam, dy't Bruttig yn twa dielen dielde, waard fierder boud en eltse strjitte dy't de daam krúste krige in trochgong, meiïnoar tolve trochgongen. Troch de ynflaasje, in dekreet fan de Frânske besettingsautoriteiten om it wurk te einigjen en it weromlûken fan it boubedriuw út it projekt, kaam der yn 1924 in ein oan it wurk. Oant dan hie it projekt njoggen miljoen mark koste, mar in spoar soe der nea komme. De tunnel waard dêrnei brûkt foar de bou fan sjampinjons.
Doe't yn de Twadde Wrâldkriich de militêre sitewaasje foar it Tredde Ryk minder waard, seach it nazy-rezjym yn de tunnel in mooglikheid om de tunnel út te bouwen ta in feilich produksjeplak foar wapens. Under de koadenamme WIDU GmbH soe Robert Bosch GmbH in 21.000 m² grutte ûnderierdske fabryk foar de produksje fan saken foar de fleantúchyndustry ûnderbringe.
It wie ynearsten net it doel om de finzenen foar de produksje yn te setten. Dat wurk soe yn hannen komme fan de faklju fan Bosch en bûtenlânske twangarbeiders. De finzenen soenen allinne foar de bou fan it fabryk, de foarsjennings en it kampkompleks ynset wurde. Oan beide kanten fan de tunnel moasten kampen ynrjochte wurde.
De kommandant fan it kamp wie SS-Hauptsturmführer Gerrit Oldeboershuis en SS-Untersturmführer Karl-Heinz Burckhardt ferfong him. De lokale sintrale siet yn Cochem en bestie út 18 SS-ers.
NN-finzenen
thumb|left|It plak fan de súdlike tagong fan de tunnel By de seleksje foar de útwizing fan finzenen nei Treis-Bruttig hiene de SS-ers yn Natzweiler-Struthof in grutte flater makke. Hja hiene saneamde NN-finzenen nei Bruttig stjoerd. 'NN' wie de ôfkoarting foar Nacht und Nebel en ferwiisde der nei dat nimmen eat oer it ferbliuw fan sokken fernimme mocht. Under dy Nacht und Nebel-finzenen hearden bygelyks fersetsstriders. As hja net fuort nei oankomst fermoarde waarden, hiene sokke finzenen slim te lijen ûnder grouwelige pesterijen. Sokken mochten út noch yn net nei in bûtenkamp stjoerd wurde.
Doe't de SS-ers yn Natzweiler-Struthof harren grutte flater yn de rekken krigen, waard der fuort in befel nei it bûtenkamp stjoerd om de hiele groep werom te stjoeren en op 8 april waarden de mannen fanút Treis-Brutig wer ôffierd. It transport fan de fermeagere en tige smoarge, foar in part neakene Frânsen gyng oer it stasjon fan Cochem. Fan de 150 finzenen ferstoaren 40 yn de earste moanne.
Wredens
Tsjûgen fertelden oer de ekstreme wredens fan de SS yn Treis-Bruttig en hja beskreaune dat nei in mislearre flecht seis Frânsen op Goed Freed eksekutearre waarden. Twa waarden op dy dei sels krusige, werby't de oare finzenen sjen moasten hoe't hja in stadige dea stoaren.
It beamhingjen wie neffens tsjûgen ek in aardich fermaak fan de SS. It slachtoffer waarden dan de hannen op de rêch fêstbûn en dan  oan de earms omheech lutsen. Foar it iten fan gers wie it wenst dat de finzene op de bok lein waard. Dêrby moast dit slachtoffer it tal stokslagen sels lûdop telle. By in fersin begûn de straf op 'e nij en it tellen fan stokslagen fan it begjin ôf wer oan. Wat SS-ers ek graach diene wie wynflessen op de grûn stikken slaan, en dan de finzenen mei bleate fuotten oer de skerven rinne te litten.
Utbraak
De útbraak late ta in wiziging yn de lieding fan it kamp. Rudolf Beer waard troch de SS-Obersturmführer Walter Scheffe ferfongen.
Op 20 juny 1944 waarden de 13 oppakte finzenen troch de hân fan oare kampbewenners ophongen. Foar harren 'help' krigen hja as beleaning in stik bôle.
Befolking
thumb|260px|Betinkingsstien KZ Bruttig-Treis yn Bruttig It wie de finzenen ferbean om kontakt te hawwen mei de lokale befolking. It kamp yn Bruttig lei fuort by de bebouwing op de daam en guon ynwenners koene fanút it souderrút alles sjen wat der yn it kamp barde. Dochs slaggen ynwenners der somtiden yn om de twangarbeiders fruit of bôle te jaan. Guon ynwenners leine it iten op peallen of muorren, dêr't finzenen alle dagen oan foarby marsjearden as hja nei de tunnel moasten. Dat wie net sûnder gefaar, want ek de ynwenners koene foar help swier straft wurde. Yn in pear gefallen waarden sokke helpers sels ek twangarbeiders.
Opheffing
thumb|260px|Betinkingsstien KZ Bruttig-Treis yn Treis Yn juny 1944 wiene der wer feroarings yn de kamplieding troch de oanstelling fan SS-Untersturmführer Heinrich Wicker (1921-1945). Foar de finzenen waard it der net better op want de doe 23 jier âlde Heinrich Wicker wie noch wreder as Walter Scheffe. Wicker bleau oan oant de evakuaasje fan it kamp yn septimber 1944.
Op 14 septimber waard it befel jûn om it kamp op te heffen. De finzenen waarden nei Cochem deportearre en bleaune dêr mear as in dei yn de tichte wagons, foardat de trein har nei it konsintraasjekamp Nordhausen en fan dêr nei it bûtenkamp Ellrich-Juliushütte deportearre.
Doe't de oarloch foarby wie, tsjinnen de kampgebouwen as tydlik foar de opfang fan twangarbeiders. In pear gebouwen waarden letter as wente, bedriuwgebou of opslachromten brûkt.
Fan it konsintraasjekamp is net in soad werom te finen. De lêste gebouwen fan it kamp yn Treis waarden healwei de jierren 1980 opromme om plak te meitsjen foar in boumerk. Yn Bruttig is noch in barak oerbleaun, oare barakken op it eardere kampterrein binne ferboud ta wente. Op de tsjerkhôven fan Treis en Bruttig binne ta neitins fan de slachtoffers ienfâldige monuminten oprjochte.
De tunnel waard nei de oarloch oan beide kanten troch de Frânske besettingsmacht opblaasd.
Jacob Alting
thumb|Jacob Alting Jacob Alting (Heidelberch (Dútslân), 27 septimber 1618 — ? Grins, 1679) wie in Nederlânske filolooch en teolooch.
Hy wie professor oan de Universiteit Grins: yn 1643 yn de easterske talen en yn 1667 yn de teology. Alting syn publikaasjes waarden yn 1687 troch Balthasar Bekker fersoarge.
Hendrik Alting, syn heit, wie heechlearaar yn Heidelberch. Hy wie yn 1618/1619 by de Doardtse Synoade, mar ferhuze yn 1622 nei Leien en yn 1627 nei Grins.
Follegea
Follegea is in doarp yn it noarden fan de gemeente De Fryske Marren, earder Lemsterlân, oan de Follegeasleat. It doarp leit oan de Strjitwei, eartiids Ryksstrjitwei. De namme komt wierskynlik fan Folle (manljusnamme) + gea(lân).
Skiednis
Noch yn 1683 hie Follegea-Jistergeain eigen tsjerke, letter waard it ien gemeente mei De Lemmer. De tsjerke moast ek foar de skoalle soargje: it traktemint fan de master en it ûnderhâld fan it gebou.
De Follegeaster brêge oer de Follegeasleat jout útsjoch op de Tsjûkemar. De brêge stie al op de alderâldste kaarten oanjûn. Oan de brêge stie earder in herberch, dêr't oant 1900 tol betelle wurde moast troch dejingen dy't oer de brêge gienen of der ûndertroch. De tsjerke hie de plicht om yn Follegea de brêge te ûnderhâlden, teminsten foar de helte, de oare helte wie foar de grytman. Sa sil it ek wol west hawwe mei it toljild. Om sa'n tol te pachtsjen moast men alle jierren ynskriuwe, en it gie dan nei de heechste bieder.
Op 2 oktober 1799 woe in Ingelsk ynvaazjelegerke stellingen opsmite. It slagge in ploech wapene boargers dy't ûnderweis wiene nei De Lemmer om yn twa oanfallen de batterijen yn te nimmen. Dêrby waarden trije stik geskut, wêrûnder in achttjinpûner ferovere.
Cornelis Gerritsma
Cornelis Gerritsma (Langsweagen, 26 maart 1866 - It Oranjewâld, 16 maaie 1951) wie riedslid en wethâlder foar de frijsinnige Kiezersgroep yn Skoatterlân.
Gerritsma waard yn 1895 keazen foar de frijsinnige Kiezersgroep ta riedslid fan de eardere gemeente Skoatterlân. Seis jier letter folge syn beneaming ta wethâlder en dit bleau er oant 1927 ta. Yn de earste trije desennia fan de 20e iuw wie er - ûnder it langduorjende boargemasterskip fan de Hebbe Hebbes - in foaroansteand man yn de gemeenteried fan Skoatterlân. Neist Gerritsma wie ek K. de Jong wethâlder en de libbene debatten tusken beide oer gemeentlike fraachstikken wienen faak tige nijsgjirrich.
Follegea
Mienskip
De Feriening foar Doarpsbelang dielt Follegea mei Jistergea
Cornelis Gerritsma
Bûten syn wurk foar de gemeente hat er ek in soad dien op lânbougebiet en op it terrein fan wetterskippen en feanpolders. Sa wie hy foarsitter fan de Grutte Sintjansgeaster Feanpolder, fan it Wetterskip "De Untginning" yn Weststellingwerf en fan it Wetterskip "De Skoatterlânske Kompanjonsfeart"; ek deskundich bysitter yn de keamer foar krisissaken fan it Kantongerjocht It Hearrenfean en foarsitter fan de ôfdieling It Hearrenfean fan de Fryske Maatskippij fan Lânbou. Hy ferstoar yn de âldens fan 85-jier op syn bûten "Woudoord" yn It Oranjewâld (no It Hearrenfean).
Follegea
Klokkestoel
Op it begraafplak stiet ien fan de klokkestuollen yn Fryslân. De klokkestoel waard al yn de 18e iuw neamd, is makke fan bilingahout en grien fan kleur mei in wite kape. De kap is in helmdak mei in hoanne en der lizze potdeksele pannen op. De klok mei in trochsneed fan 78 sm. is getten troch Peter van den Ghein, en waacht sawat 320 kilo.
Jeropeesk Wikselkoersmagnisme
It European Exchange Rate Mechanism (ERM) (Jeropeesk Wikselkoersmagnisme) wie in ekonoamysk systeem om de Jeropeeske wikselkoers te stabilisearjen as tarieding foar de Jeropeeske Ekonomyske Monetêre Uny en de yntroduksje fan de Euro.
Tegearre mei de ecu wie it European Exchange Rate Mechanism ein fan de grûnslaggen fan de ekonoamyske uny. It joech faluta's ien wikselkoers foar de ecu oer.
Der wie hope dat it meganisme helpe soe en stabilearje de wikselkoers. De handel yn 'e Jeropeeske lannen soe groeie en der soe in delgeande ynflaasje komme.
It ERM joech nasjonale faluta's in boppe- en in ûndergrins dêr't de faluta's net bûten komme mochten.
Op 16 septimber 1992 koe it Britske pûn en de Italjaanske lire net binnen dy stelde grinzen bliuwe. Yn 1993 binne de faluta boppe- en ûndergrins feroare nei 15 %.
ERM II
Op 28 juny 2004 waarden de muntienheden fan Estlân, Litouwen en Sloveenje in part fan it meganisme, Op 2 maaie 2005 waarden de muntienheden fan Syprus, Letlân en Malta in part fan it meganisme.
Op 28 novimber 2005 waard de muntienheid fan Slowakije in part fan it meganisme.
Hotdog
In hotdog (fan it Ingelske hot dog) is in gerjocht dat bestiet út in grillde of steamde krûdige woarst, optsjinne yn 'e spjalt fan in yn 'e lingterjochting diels midstwa snien broadsje. Dit gerjocht is in foarm fan fastfood. De hotdog fynt syn oarsprong yn 'e Feriene Steaten en is dêre in wier kultureel ikoan, dat ornaris op 'e strjitte kocht wurdt by in hotdogkarre. Tsjintwurdich wurdt it gerjocht ek wol yn oare lannen en territoaria iten, mar lang safolle net as yn 'e Feriene Steaten.
De namme hot dog (letterlik: "hjitte hûn") komt mooglik fan njoggentjinde-iuwske beskuldigings dat woarstmakkers hûnefleis yn harren produkten ferwurken. (Yn dielen fan Dútslân, lykas Saksen, Sileezje, Saksen-Anhalt en Beieren, wie konsumpsje fan hûnefleis yn 'e njoggentjinde en iere tweintichste iuw hiel gewoan.)
Behalven nei it hiele gerjocht kin de term 'hotdog' ek ferwize nei inkeld de woarst, dy't spesifyk in wiener (Weenske woarst) of in frankfurter (Frankfurter woarstje) is. Dy nammen ferwize nei in oarsprong yn Eastenryk en Dútslân, en yndie binne sokke fleiswaren dêrwei troch emigranten yn 'e Feriene Steaten yntrodusearre. It iten fan sokke woarsten yn in broadsje is lykwols in Amerikaanske útfynst.
It is by hotdogs ûngewoan om inkeld in woarst yn in broadsje te iten; dêr wurde yn 'e regel ien of mear kondiminten oan tafoege. Moster, ketchup, soerkoal en/of sipels binne yn dat ramt faak foarkommende tafoegings. Minder faak wurdt der ek mayonêze, spuittsiis, raspe tsiis, Spaanske piper, jalapeño, slaad, bacon en/of oliven by dien.
Fan oarsprong is de hotdog in type iten fan 'e arbeidersklasse yn 'e grutte stêden yn it Noardeasten en Midwesten fan 'e Feriene Steaten, lykas New York, Philadelphia, Baltimore, Boston, Chicago, Detroit en Milwaukee. Meitiid rekke de hotdog yn 'e Feriene Steaten sterk assosjearre mei de sport honkbal, om't hotdogferkeapers honkbalwedstriden oangriepen om harren waar oan it publyk te sliten. Geandewei de tweintichste iuw ferovere de hotdog de hiele legere 48 steaten fan 'e Feriene Steaten en teffens it suden fan Kanada.
Theo Koomen
Theodorus Wilhelmus Koomen (Wervershoof, 20 maaie 1929 – Schermerhorn, 5 april 1984) wie in Nederlânsk sportferslachjouwer.
Koomen fersloech ferskillende sporten, mar foaral hurdfytsen, hurdride op de reed en fuotbal. Fral syn ferslaggen fan de Omgong fan Frankryk waarden suver legindarysk troch Koomen's útskroevenheid. It makke him ta de meast populêre ferslachjouwer fan syn tiid.
Koomen hie lykwols ek in krityske kant. Hy wie ien fan de earsten dy't in boek skreau oer doping yn de sport: "25 jaar doping" (1974). At de tastân der neffens wie koe er ek tige dimmen ferslach dwaan, sa as by de gizeling fan Israelyske atleten by de Olympyske Spullen fan München yn 1972.
Neist it radiowurk skreau Koomen in soad, fral kollums oer sport en oer West-Fryslân dêr't er in protte fan hâlde. It boek God bewaar me (1975) giet oer Koomen's muoisume ferhâlding mei de Katolike Tsjerke.
Wysmar
Wysmar (Dútsk Wismar) is in Dútske havenstêd oan de Eastseekust yn de dielsteat Meklenburch-Foarpommeren. Yn it ferline wie Wysmar in Hânzestêd.
Dijkstra (Wynskoat)
De nôt- en pelmûne Dijkstra is ien fan de trije mûnen yn de Grinslânske stêd Wynskoat.
De mûne waard yn 1862 foar de famylje Dykstra boud. Yn dy tiid wie it de grutste en heechste mûne fan de stêd, mar in eintsje fierderop waard de nôtmûne Edens twaris ferhege en no is dy de heechste mûne fan hiel Grinslân.
Wysmar
Sweedske tiid
Yn 1632 wurdt de havenstêd ynnommen troch Sweedske troepen en by de Frede fan Osnabrück komt Wysmar yn Sweedske hannen. Om de macht oer Wysmar waard regelmjittich fochten. Dêrom waard de stêd tusken 1672 en 1700 ferboud ta ien fan de grutste festings fan Europa. Nei de kapitulaasje tsjin Noardlike Alliearden yn 1716 moast de stêd op oantrún fan de Denen yn 1717 alle festingbousels ôfbrekke. Yn 1803 wurdt Wysmar yn Malmö foar de tiid fan hûndert jier oan it Hartochdom fan Meklenboarch ferpâne. Yn 1903 sjocht it Keninkryk Sweden ôf fan it opeaskjen fan it pân en dêrmei wurdt Wysmar foargoed yn it Gruthartochdom Meklenboarch opnommen. Yn it hjoeddeiske stedsbyld dogge yn Wysmar noch ferskate saken tinken oan de tiid, dat de Sweden foar master opsloegen.
Dijkstra (Wynskoat)
Oant 1953 bleaune de Dykstra's eigner fan de mûne. De doetiidske gemeente Wynskoat kocht de mûne fan de famylje oan en tsjintwurdich is de gemeente Aldamt eigner fan de mûne, dêr't Wynskoat yn 2010 yn opgyng.
Wysmar
Tinkstien "Cap Arcona"
Benoardearsten Wysmar leit it eilân Poel. In tinkstien op it eilân jout omtinken oan de ramp mei it passazjiersskip Cap Arcona, neamd nei de noardlikste kaap op it eilân Rugen. Tusken 1946 en 1950 waard yn Schwarzer Busch in tinkstien foar de deaden fan de Cap Arcona makke. Dêrmei wurde de 28 oanspielde mar ferstoarne finzenen fan it konsintraasjekamp Neuengamme (neffens oare boarnen: fan it KZ Stutthof) betocht. De Cap Arcona wie in Dútsk passazjiersskip út 1927, dat op 3 maaie 1945 yn de Lubekker Bocht te sink brocht waard troch in bombardemint fan de Royal Air Force. Dêrby wie it de alliearden net dúdlik, dat it skip troch finzenen út konsintraasjekampen ynstee fan flechtsjende troepen bemanne waard. thumb|270px| Tinkstien op eilân Poel
Dijkstra (Wynskoat)
De mûne is mei fjouwer koppels mealstiennen en twa pelstiennen ynrjochte. Dêrnjonken is de rest fan de pellerij hielendal bewarre bleaun. De flecht fan de mûne is 22,85 meter en de beide roeden hawwe it systeem Fauël mei remkleppen.
De Dijkstra is ferskate kearen restaurearre en wurdt regelmjittich troch frijwilligers oan it wurk set. Njonken de mûne is ek it mûndershûs in ryksmonumint.
Mearum (gemeente)
thumb|Lizzing fan de gemeente yn Grinslân Mearum wie in gemeente yn it Westerkertier fan de provinsje Grinslân mei 10.062 ynwenners (1 jannewaris 2006) en hie in oerflak fan 64,97 km² (wêrfan 0,28 km² wetter). De gemeente Mearum waard oprjochte yn 1811. Haadplak fan de gemeente Mearum wie Mearum.
Sûnt 1 jannewaris 2019 makket de eardere gemeente Mearum tegearre mei de eardere gemeenten Gruttegast, De Like en Súdhorn diel út fan de gemeente Westerkertier.
Fleanende iikhoarntsjes fan de Alde Wrâld
De fleanende iikhoarntsjes fan de Alde Wrâld of fleanhoarntsjes fan de Alde Wrâld (wittenskiplike namme: Pteromys) foarmje in skaai fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (Mammalia), it skift fan 'e kjifdieren (Rodentia), it ûnderskift fan 'e iikhoarntsjes en sliepmûzen (Sciuromorpha), de famylje fan 'e iikhoarntsjes (Sciuridae), de ûnderfamylje fan 'e echte iikhoarntsjes (Sciurinae), de tûke fan 'e fleanende iikhoarntsjes (Pteromyini) en de ûndertûke fan 'e echte fleanende iikhoarntsjes (Pteromyina). Ta dit skaai hearre twa soarten út Jeraazje, wêrfan't ien, it gewoane fleanende iikhoarntsje, oant yn noardeastlik Jeropa foarkomt.
Bernard Slicher van Bath
Bernard Hendrik Slicher, bekend as Bernard Hendrik Slicher van Bath (Ljouwert, 12 febrewaris 1910 – Wageningen, 27 septimber 2004) wie in Nederlânse histoarikus, spesjalisearre yn agraryske skiednis. Syn fan wie offisjeel Slicher, mar doe't er titulêr hear fan it Siuwske Bath waard nei de dea fan syn pake, heakke er van Bath offisjeus oan syn namme ta.
Bernard Slicher van Bath studearre oan de Ryksuniversiteit Grins en de Universiteit Utert en promovearre yn 1945 bij Jan Romein te Amsterdam op ''Mensch en Land in de Middeleeuwen. Bijdrage tot een geschiedenis der nederzettingen in Oostelijk Nederland''. Hy wurke dêrnei yn it argyfwêzen, as heechlearaar yn Grins, by de Lânbouhegeskoalle Wageningen en, nei syn pinsjoenearring, oan de Ryksuniversiteit Leien (1976-1981) en oan de Katolike Universiteit Nimwegen. Slicher van Bath syn meast bekende wittenskiplik wurk is it gesachhawwende De agrarische geschiedenis van West-Europa 500-1850 uit 1960.
Yn 1974 krige Bernard Slicher van Bath de Priis foar Masterskip. Hy stoar mei 94 jier yn syn went te Wageningen.
Bibliografy
thumb|175px|right|Strik en bef fan Slicher van Bath yn it [[Universiteitsmuseum (Grins)|Grinzer Universiteitsmuseum ]]
Het Strijkijzer
thumb|Het Strijkijzer (132 m) Het Strijkijzer is in wolkekliuwer yn De Haach, dy't reekaam yn 2007. Mei in hichte fan 132 m en 42 ferdjippings is Het Strijkijzer it twadgrutste bouwurk yn de stêd. Yn 2007 krige it de gouden priis fan de Emporis Skyscraper Award.
The Genesis Fleet: Vanguard
The Genesis Fleet: Vanguard is in science fiction-roman fan 'e hân fan 'e Amerikaanske skriuwer Jack Campbell. De titel (Vanguard) betsjut: "Foarhoede". It boek is it earste diel fan 'e trilogy The Genesis Fleet, dy't in prequel foarmet fan Campbell syn gruttere romansearje The Lost Fleet. Yn The Genesis Fleet: Vanguard wurdt it ferhaal ferteld fan 'e minsklike kolonisaasje fan fiere planeten yn 'e romte. In soad lju geane dêr mei ideälistyske plannen hinne, mar it docht bliken dat fier fan 'e Ierde it rjocht fan 'e sterkste jildt. De roman waard yn 2017 publisearre troch útjouwerij Titan Books.
Ynhâld
The Genesis Fleet spilet yn in takomst wêryn't de minskheid al iuwen lyn it Sinnestelsel en oanbuorjende planetestelsels kolonisearre hat, de saneamde Alde Koloanjes. Troch de resinte útfining fan it flugger-as-ljochtreizgjen is der lykwols in nije kolonisaasjeweach op gong kommen nei planetestelsels dy't har fierder fuort befine. Ien dêrfan is de stjer Glenlyon, dêr't de kolonisaasje fan 'e planeet mei deselde namme koartby úteinset is. Ien fan 'e iere kolonisten is Rob Geary, in eardere luitenant yn 'e romtemacht fan 'e âlde koloanje Alfar.
Underwilens nimt op 'e Ierde Carmen Ochoa ûntslach by in ynstânsje fan 'e oerheid dy't rjochte is op konfliktoplossing tusken de minsklike koloanjes ûnderling. It is in folslein burokratyske baan sûnder lykfol hokker ynfloed, want tsjin 'e tiid dat klachten de Ierde berikke, binne se al hopeleas efterhelle. Carmen is in 'readenien', immen dy't ôfkomstich is fan 'e planeet Mars, wêrfan't de kolonisaasje folslein mislearre is, en dêr't no al iuwenlang totale anargy hearsket. 'Readen' wurdt op 'e Ierde en yn 'e Alde Koloanjes op delsjoen, en Carmen beslút mei dêrom har heil yn 'e nije koloanjes te sykjen.
Earne tusken de Ierde en Glenlyon yn wurdt it passazjiersskip de Brian Smith kaapt troch piraten. De passazjiers wurde ôfset op it romtestasjon Vestri, dêr't se neitiid wikenlang foar harren libbensûnderhâld op alle mooglike manearen ôfset wurde, sadat it harren al rillegau begjint te daagjen dat de piraten en Vestri ûnder ien tekken skûlje. Ien fan 'e passazjiers is Lochan Nakamura, in mislearre sakeman fan 'e âlde koloanje Franklin, mei in mislearre houlik en in mislearre karriêre yn 'e polityk. In oarenien is Mele Darcy, in eardere sersjant yn it marinierskorps fan Franklin. Tegearre smeie se plannen om te ûntsnappen as Lochan ynformaasje taspile kriget dat de autoriteiten op Vestri fan doel binne en ferkeapje de passazjiers fan 'e Brian Smith oan 'e nije koloanje Apulu, dy't ferlet hat fan slaven.
As de passazjiers mei in shuttle fan it romtestasjon nei in skip fan Apulu brocht wurde, oermasterje Mele, Lochan en in pear oare passazjiers de bewekkers, en naaie se út mei de shuttle. Inkele dagen letter, krekt foar't de beskikbere lucht oan board oprekket, wurde se oppikt troch de Monomoke, in passearjend passazjiersskip ûnderweis nei de nije koloanje Kosatka. Oan board komme Lochan en Mele yn 'e kunde mei Carmen Ochoa. Mele giet fan board yn Taniwha, mar Lochan beslút mei Carmen fierder te reizgjen nei Kosatka.
Wiken letter ferskynt by Glenlyon op 'e nij in romteskip fan Scatha. Diskear giet it om in frachtskip. Rob Geary, dy't fan 'e koloanjeried in tydlike oanstelling as luitenant krigen hat, set mei de bútmakke korvet, dy't no de namme Squall draacht, ôf om it skip tsjin te hâlden. Hy kriget lykwols fan 'e ried gjin tastimming om te sjitten of sels mar te driigjen mei sjitten, en it frachtskip reägearret net op syn befel om om te kearen en fuort te gean. De Scathanen hawwe ek leard fan it debakel mei de korvet, en se hawwe alles útset dat Ninja in mooglikheid biede kinne soe om harren systeem binnen te kringen. Der is dus neat dat dien wurde kin om it frachtskip tsjin te hâlden. By de planeet arrivearre, sette de Scathanen ta razernij fan 'e koloanjeried en de oarspronklike kolonisten útein mei harren eigen kolonisaasje fan it oare kontinint op it noardlik healrûn fan Glenlyon. Under de Scathanen dy't dêr harren eigen delsetting stiftsje, binne in soad húshâldings mei bern, mar ek hûndert soldaten. Glenlyon rjochtet dan halje-trawalje in eigen legerke op, dat ûnder it befel pleatst wurdt fan Mele Darcy, dy't koartby yn 'e koloanje arrivearre is op in skip út Taniwha. De koloanjeried fan Glenlyon stjoert de Squall, ûnder befel fan Rob Geary, nei Kosatka ta om dêr om help te freegjen.
Underwilens binne Lochan Nakamura en Carmen Ochoa op Kosatska oankommen. Sadree't se dêr mei de Monomoke út 'e hyperromte komme, krije se nijsberjochten te sjen en te hearren fan 'e koloanje Lares, dêr't in ûnbekend romteskip om in ûnbekende reden de jonge koloanje bombardearre hat, mei tûzenen deaden en ferwûnen as gefolch. As se letter op Kosatka lânje wolle, oerlibje se mar nauwerneed in bomoanslach op 'e shuttle. Dat is in útfloeisel fan in yntern konflikt op Kosatka, dêr't Drava, de twadde stêd, striidt foar selsbestjoer. Om't Kosatka de Ierde om help frege hat en de dûanebeämten sjogge dat Carmen foar it Ierdske buro foar konfliktbemiddeling wurke hat, wurde sy en Lochan oansjoen foar in offisjele delegaasje fan 'e Ierde. Ynstee fan 'e Kosatkanen út 'e dream te helpen, beslute Lochan en Carmen it spultsje mei te spyljen. Se riede it regear fan Kosatka mei klam oan om 'e easken om selsbestjoer foar Drava yn te willigjen en sa eltse reden foar it konflikt wei te nimmen. Se fermoedzje nammentlik dat it konflikt troch in trêde partij brûkt wurdt om te besykjen en feroarsaakje in boargeroarloch op Kosatka. As premier Hofer harren advizen opfolget, wurdt der troch Martiaanske hiermoardners in oanslach op syn libben dien, in foarfal dat troch tadwaan fan Carmen en Lochan mei in skamper ôfrint. Carmen fielt har troch it ynsidint lykwols stipe yn har oertsjûging dat in trêde partij op Kosatka oan it stokeljen is.
As de Squall by Kosatka arrivearret, nimt Rob Geary mei ôfgriis kennis fan it nijs fan 'e koloanje Lares. Om 'e Kosatkanen gjin eangst oan te jeien, beslút er mei syn korvet by it springpunt nei de hyperromte te bliuwen en net neieroan by de planeet te kommen. Dêrtroch duorret it acht oeren foar't it berjocht dat er ferstjoert, de planeet berikt. Wylst er op antwurd wachtet, komt der in oarlochsskip út 'e hyperromte, dat wegeret om him te indentifisearjen en fuortendaliks in koerts nei de planeet set. Rob beslút yn te gripen en falt it ûnbekende skip oan, dat lichte averij oprint en him daliks út 'e fuotten makket. De Kosatkanen binne Rob tige tankber, mar kinne Glenlyon net helpe om't se sels gjin oarlochsskippen hawwe. Se sille no in frachtskip bewapenje moatte om harsels yn it ferfolch ferdigenje te kinnen. Carmen en Lochan riede premier Hofer oan om in oar frachtskip nei de Ierde te stjoeren. Dêr is men nammentlik al jierren dwaande om 'e romtefloat yn te krimpen, en der binne sadwaande foardielich oarlochsskippen te keap en (wurkleaze) bemannings yn te hieren.
Rob Geary keart mei de Squall werom nei Glenlyon, dêr't Mele Darcy yn 'e tuskentiid mei in lyts groepke healtrainde en min bewapene frijwilligers in oerfal op 'e Scathaanske basis dien hat. Dêrby is de enerzjysintrale en it militêr haadkertier opblaasd en itselde is dien mei in grut anty-orbitaal kanon dat de Scathanen brûke kinnen hiene om romteskippen en satelliten út in baan om 'e planeet te sjitten. In pear wiken letter arrivearje der lykwols twa nije Scathaanske skippen yn it planetestelsel fan Glenlyon: in frachtskip dat nei alle gedachten folloege is mei nije kolonisten en foarrieden, en in begeliedende torpedoboatjager. De koloanjeried jout Rob dan opdracht om 'e skippen hoe dan ek tsjin te hâlden, wylst Mele Darcy it befel kriget om 'e Scathaanske basis op it planeetoerflak yn te nimmen foar it gefal dat Rob syn misje net slagget.
Rob, dy't ûnderwilens in relaasje krigen hat mei Ninja, hat gjin idee hoe't er in oarlochsskip tsjinhâlde moat dat folle grutter en better bewapene is as de Squall. Hy giet lykwols de striid oan en konsintrearret him derop om it kwetsbere frachtskip op 'e flecht te jeien. Dat slagget, mar yn 'e skottewikseling mei de torpedoboatjager rekket de Squall slim skansearre. Troch in mûklist wit Rob it enerzjyskyld dat de boech fan 'e torpedoboatjager beskermet, út te skeakeljen, wêrnei't er ek de fijân slimme skea tabringe kin. Underwilens is lykwols de enerzjykearn fan 'e Squall ynstabyl rekke, wat betsjut dat de korvet op ûntploffen stiet. Dêrtroch hawwe Rob-en-dy gjin oare kar as om har eigen skip te ferlitten en de torpedoboatjager te interjen. Mei de moed der wanhoop witte se it fijannige skip yn te nimmen krekt foar't de Squall eksplodearret. Yn 'e man-tsjin-mangefjochten ferliest Rob lykwols in soad manlju en froulju, en ek sels rekket er slim ferwûne. Op 'e planeet wurdt de ûntploffing fan 'e Squall waarnommen. De koloanjeried ynterpretearret dat as it mislearjen fan Rob syn misje, en jout Mele dêrom befel om 'e Scathaanske basis yn te nimmen. Se fiert persoanlik in bestoarming fan 'e basis troch hûndertfyftich Glenlyonske frijwilligers oan. Mei swiere ferliezen wurdt de basis úteinlik ynnommen.
Neitiid, wylst Rob Geary noch yn it sikehûs leit, arrivearret op Glenlyon in fertsjintwurdiger fan 'e Ierdske romtefloat, dy't oanbiedt om foar de koloanje de oanskaf fan in tal torpedoboatjagers út 'e ôftanke float fan 'e Ierde te regeljen. Betingst dêrfoar is wol dat de koloanje dan ek de oarspronklike Ierdske bemannings fan dy skippen yn 'e tsjinst nimme moat. De Ierdske kommandeur Hopkins wol lykwols inkeld mei oare Ierdlingen wurkje, dat Rob wurdt troch de koloanjeried oan 'e kant set. Mele Darcy treft itselde lot. Ninja beävensearret dat se allebeide oannommen wurde troch in bedriuw dat it kontrakt krigen hat foar it bouwen en runnen fan it romtestasjon fan Glenlyon. Rob wurdt dêr haad fan 'e skipswerf en Mele wurdt haad befeiliging. Trije jier letter, as kommandeur Hopkins en syn skip earleas fergeane, komt de koloanjeried skytskoarjend werom by Rob om op 'e nij syn help te freegjen.
Jistergea
Jistergea is in doarp yn de gemeente De Fryske Marren, benoarden de Lemmer en west fan Eastersee.
Mienskip
Jistergea dielt de feriening foar darpsbelang mei it twillingdoarp Follegea. De Fûgelwacht is kombinearre mei Follegea en De Lemmer.
Joachim van Plettenberg
Joachim Ammena van Plettenberg (Ljouwert, 8 maart 1739 - Swol, 18 augustus 1793) wie de gûverneur fan de Kaap de Goede Hope fan 11 augustus 1771 oant 14 febrewaris, 1785. Hy folge Ryk Tulbagh as waarnimmend gûverneur op nei dy syn fersjerren. Op 18 maaie 1774 hat er dy posysje permanint krige.
Biografy
Van Plettenberg kaam út in aristokratyske famylje fan Oranjeoanhingers. Syn heit Henrik Casimir van Plettenberg wie kolonel fan it ek Oranjegesinde garnisoen fan Ljouwert. Nei syn skoaloplieding gie er oan de rjochtestúdzje oan de Universiteit fan Utert en letter waard er yn de Steaten-Generaal keazen.
Yn 1765 ferfarre er yn tsjinst fan de Feriene Eastyndyske Kompanjy nei Batavia om as junior rjochtsofsier, of adjunk-fiskaal, ûnderfining yn de rjochtspraak op te dwaan, dat hat er twa jier dien. Yn 1767 troud er mei Cornelia Charlotte Feith, de widdo fan Louis Taillefer; 28 jier âld, waard er yn itselde jier oansteld as de earste ûnôhinklike fiskaal yn Kaapstêd. De Kaapkoloanje wie doetiids eigendom fan de VOC en gjin Nederlânske koloanje.
Yn 1774 waard er waarnimmend gûverneur oant it ferstjerren fan gûverneur Tulbagh. Op 18 maaie 1774 waard er gûverneur foar fêst. Yn syn amtstermyn hat er in reis fan trije moanne makke en alle 47 bûtenposten yn de Kaapkoloanje bydel west. Tydens dy reis komt hy op 5 novimber 1778 by Plettenbergbaai oan en op 6 novimber rjochtet er it histoaryske beaken fan de VOC op, wat as it Van Plettenbergbeaken bekend wurden is. De heldedied fan Wolraad Woltemade barde ek yn syn amtstermyn. Syn optreden yn dy saak wie lykwols gjin súkses. Van Plettenberg krige in soad krityk te fernearjen fan benammen de "Patriotte beweging". Nei in tal petysjes fan de Kaapbewenners (kolonisten) oan de Heeren Zeventien fan de VOC en de Steaten-Generaal, frege er ûntslach wat him yn 1785 earfol ferliend waard. Hy gie werom nei Nederlân yn is by Hûs Windesheim yn Swol ferstoarn yn 1793. Hy waard opfolge troch luitenant-kolonel Cornelis Jacob van de Graaff.
De Plettenbergbaai is troch himsels ferneamd.
Fryske Poppriis
De priis waard yn 1996 foar it earst útrikt oan Marius de Boer fan Reboelje. Lettere winners wienen ûnder oare Meindert Talma, Wâldrock, Harry Muis fan Stichting It Poadium en Autumn. De earste jierren waard de priis útrikt yn Teäter Romein. Dêrnei wie de útrikking in pear kear op it Freezefestival en noch wer letter yn De Gloppe (allegear yn Ljouwert). Nei it sluten fan in sponsoroerienkomst mei de Foreign Media Group en der in knap jildbedrach oan de Poppriis ferbûn waard, keas Friesland Pop foar in mear passende entoeraazje. Dat waard De Lawei yn Drachten. Omdat de Poppriis allinnich wat keal wie, waard besletten om er ek prizen yn in tal oare kategoryen. Dat waarden prizen foar Bêste song, Bêste nijkommer, Bêste DJ – en de LC Publykspriis. Yn 2013 waard de opset feroare en gie de ferkiezing fan de Fryske Poppriis fierder as it Frysk Sjongers Gala.
Fuotbalferiening Fryske Boys
Fuotbalferiening Fryske Boys komt fan Kollumersweach. De feriening is oprjochte op 1 augustus 1947 en spilet op sportpark de "Seadkampe" oan de Beukerstrjitte.
It earste alvetal spilet yn de 4e klasse B (2008). Der binne noch 3 senioreteams en 12 junioareteams (2008).