cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rintsje fan Aytta
Rintsje fan Aytta wie in broer fan Gerbrand fan Aytta (*3 july 1509). Hy moast al as seisjierrich jonkje de treurige gefolgen fan de opskuor ûnderfine, dy't yn dy tiid Fryslân teistere. Op 28 jannewaris 1515 wie syn mem twongen om, woe hja it libben behâlde, mei him en syn jongere broerke en jeugdiger suster nei Ljouwert ta te flechten, om't Jancko Douwema en syn meistanners de âlderlike stins Barrahûs oerfoelen. Hy waard yn 1552 grytman fan East-Dongeradiel, en doe't hy syn beameaming krigen hie, stienen de yngesetenen fan de gritenij him by in akte fan 27 jannewaris fan datselde jier ta it amt oan te nimmen, mar ûnder it betingst, dat hy der foar wake soe, dat de âlde privileezjes, rjochten en foarrjochten neilibbe waarden, en dat hy net yn Dokkum, mar, nei âlderwenst, yn de gritenij wenje soe en de gerjochtssittingen op de wênstige plakken te hâlden. Doe't er inkele jierren letter in rekwest fan boargemasters fan Dokkum krige, om as grytmannen fan East- en West-Dongeradiel tenei de rjochtssittings yn dy stêd te hâlden, berôp er him op boppeneamde akte, en ferwiisde de ynleverders fan it rekwest nei de yngesetenen fan gritenij, dy't dêroer allinnich beslute koenen. thumb|De grêfsark fan Fan Aytta en syn frou Ida van Mershorne yn Mitselwier As trou oanhinger fan keizer Karel V en kening Filips II, seach hy smertlik dat harren saken alle dagen minder waarden, en bea oan, foar safier't er koe, harren moech wjerstân. Oan 'e ein waard er siik, wêrûnder hy yn april 1570 beswykte. By syn beide oarehelten Ida Hettema en Johanna Rommarts hie hy gjin bern, mar bûten echt hie er in soan, Johannes Rintzius neamd, dy't letter geastlike waard.
Rintsje fan Aytta en de frou kamen te hôf yn Mitselwier, harren stien waard fannijs ûntdutsen yn 2015.
Douwe Fokkema sr.
Libben
Njonken wurdlisten publisearre Fokkema yn 1960 ek de Beknopte Spraakkunst van het Schiermonnikoogs, in Nederlânsktalich wurk wêryn't er sekuer de grammatika fan it eilândialekt útinoar sette. Fierders skreau er noch ferskate artikels oer syn memmetaal, dy't yn ferskillende tydskriften ôfprinte waarden. Ek wie Fokkema aktyf as oersetter, wêrby't er û.m. it Evangeelje fan Mattéus, it boek Ruth en ferskaten fan 'e Psalmen nei it Skiermûntseagersk ta oerbrocht. Teffens fertaalde er in grut diel fan it tsjerklik lietboek en fierders ferskynde yn 1959 fan him in bondeltsje mei oersette koarte ferhalen fan û.m. Nicolaas Beets (Hildebrand) en Multatuli. Yn 1979 kaam ûnder syn redaksje fierders ek noch it earste lêsboek foar skoalbern yn it Skiermûntseagersk út, it Schiermonnikoger Lôzbúek.
List fan Fryske steedhâlders
Yn dizze List stean de Steedhâlders dy't yn it tiidrek 1498 oant 1795 it foar it sizzen hienen oer it bewâld fan Fryslân. thumb|right|Floaris fan Egmond
Lieuwe fan Aitzema
thumb|200px|Lieuwe van Aitzema Lieuwe van Aitzema (Dokkum, 19 novimber 1600 - Den Haach, 23 febrewaris 1669) wie in Nederlânsk diplomaat, skiedskriuwer, libbensgenieter en libertyn. Trochdat Van Aitzema in grut tal offisjele dokuminten opnaam yn syn wurken en dêr kommentaar op joech, binne dy noch altyd fan grut belang foar hjoeddeiske histoarisy. Syn styl is troch puntichheid en sarkasme yntrigearjend en meislepend.
Biografy
Lieuwe van Aitzema wie de soan fan (mar ek de broer fan) in boargemaster fan Dokkum. Syn heit waard berne yn Reiderlân. Syn pake ûntflechte yn 1568 dy krite, fanwege de slach by Jemmingen. Hy studearre rjochten oan de Universiteit fan Frjentsjer, Parys en Orléans en stie bekend as in "flirter". Yn 1622 waard er abbekaat by it Hof fan Fryslân, yn 1624 by it Hof fan Hollân. Yn 1625 waard er beneamd as residint fan de Hânzestêden Hamburch en Bremen yn Den Haach, tanksij syn omke Foppe van Aitzema. Yn 1627 waard er troch de Steaten-Generaal as agint fan de stêd Magdeburg erkend en yn 1644 as residint fan Lubeck.
Van Aitzema makke yn 1635 en yn 1652 in reis nei Ingelân op lêst fan de Hânzestêden en behertige de belangen fan de Republyk. Hy kaam yn kontakt mei ferskate pommeranten, lykas Oliver Cromwell en besocht oft de op hannen wêzende hannelsoarloch noch keard wurde koe. Van Aitzema hammere derop dat Hollân like graach in oerienkomst mei Ingelân winske as dat in fisk nei wetter longere. Op de weromreis waard de pakketboat, eigendom fan de greve fan Taxis kaapt en Van Aitzema ferlear syn koffer mei weardefolle besittings. Hy protestearre om 'e nocht by de Steaten fan Seelân, dy't de kaperbrief jûn hienen.
Van Aitzema sette yn Den Haach in soarte politike berjochtetsjinst op mei abonnees yn Dútslân, Sweden, Denemark, Feneetsje, Ingelân en Frankryk. De 19e-iuwske histoarikus Robert Fruin makke him út foar spion, want hy joech yn de Earste en de Twadde Ingelske Oarloch oan de Ingelske masterspion John Thurloe heechst geheime ynljochtings oer de situaasje yn en de plannen fan de Republyk.
Wurk
En Herstelde Liuw én Saken van Staet en Oorlogh waarden troffen troch in publikaasjeferbod. Yn 1652 achte it Hof fan Hollân it boek oer it konflikt fan steedhâlder Willem II mei it gewest Hollân yn de twa foarôfgeande jierren in mooglike boarne fan politike ûnrêst, wylst de Steaten fan Fryslân de opdracht fan de Saken van Staet en Oorlogh te folle in ferhearliking fan de Steaten fan Hollân fûnen.
Fyzje
Van Aitzema wie in "Realpolitiker": men moat de wrâld nimme sa't dy is en net sa't dy wêze moat. Hy seach himsels as in ûnôfhinklik auteur, dy't net út namme fan in inkelde partij skreau, mar gewoanwei de pinne oppakte omdat er dat net litte koe. In auteur mei in lette ropping, dy't doe't er ienkear de smaak fan it skriuwen te pakken hie, gewoan net mear ophâlde koe en letterlik oant syn dea trochskreau.
Fuotbalferiening Surhústerfean
Fuotbalferiening Surhústerfean spilet op it sportpark oan De Ketting yn Surhústerfean. De klup waard oprjochte op 15 maaie 1935.
Tsjûkemar
thumb|right|250px|Tsjûkemar by Fjouwerhûs De Tsjûkemar is de grutste mar fan Fryslân. It leit yn de Súdwesthoeke, yn de gemeente De Fryske Marren. De mar lei eartiids op de grins fan de gemeenten Lemsterlân en Skarsterlân. It meast westlike diel fan de mar wurdt trochsnien troch de sneldyk A6. De mar hat in oerflak fan 22 km².
Geografy
Om de mar lizze de doarpen Ychten, Ychtenbrêge, Reahel, Dolsterhuzen en Eastersee. Der lizze ek ferskate kempings oan de mar. De Tsjûkemar is net oeral like djip. Benammen it noardeastlike part is ûndjip, minder as in meter. De mienskiplike doarpskearn fan Ychtenbrêge en Dolsterhuzen is de wichtichste kearn oan de mar. In tredde fan de Tsjûkemar hearde by Skoatterlân.
Eilannen
Fanâlds leinen yn de Tsjûkemar gjin eilannen. De eilannen dy't dêr no lizze: Tsjûkepôle, Marchjepôle en Guozzetippe binne troch de minsk oanlein. Hja binne oanlein omdat der nea folle rekreaasje op de mar wie.
Skûtsjesilen
De IFKS sylt ien kear yn 't jier op de Tsjûkemar. Fierder wurdt syld by Starum, Hylpen, Sleat, Heech, op de Tsjûkemar by Ychtenbrêge en twa kear op De Lemmer.
Stoarm en lânôfslach
De foarm fan de mar en ek de totale oerflakte derfan is feroare. Dit komt benammen troch stoarmfloeden en troch kruiend iis.<BR> Yn 1164 wie de Julianafloed, yn 1219 de Marcellusfloed, yn 1509 de Kosmusfloed en de Damianusfloed. Ek troch spontane of oanstutsen bosk- en feanbrannen is de mar grutter woarn. Der geane in soad ferhalen oer ferdronken doarpen yn de Tsjûkemar.
Drûchlizzing
Om 1840 hinne ûntstiene plannen om de mar drûch te lizzen, krektas de drûchlizzing fan de Haarlimmermar. Om 1880 kaam nochris in plan, mar beide plannen binne net útfierd.
Ferhaal oer it ûntstean
Oan de Tsjûkemar, by it gemaal fan Ychten, stiet it stânbyld fan Tsjûke en March. By dat byld stiet op in tekst de ferklearring fan it ûntstean. Dizze lytse leginde hjit 'De held en de Draak'.
De held en de draek, troch Ype Poortinga
Neffens dizze leginde is troch de namme Tsjûke út dit ferhaal de namme fan de mar ûntstien. Oaren hâlde it der op dat it ynstee fan boerinnen oer twa susters gie: Tsjûke en March. Dit ferhaal fertelt dat dizze beide susters inoar troch de reek fan de brân kwyt rekken. Doe’t hja inoar rôpen, is dit de minsken út de omkriten oant hjoed de dei bybleaun. "Dat is Tsjûkemar," sizze se dan.
Kolmarsgat
It Kolmarsgat is in mar yn de gemeente Súdwest-Fryslân dat de ferbining foarmet tusken de Houkesleat en de Snitser Mar. Dit wetter rint súdwestlik fan it Starteilân dat offisjeel Kolmarslân hjit.
List fan planetoïden 6301-6400
Dit is in list fan planetoïden 6301-6400.
Boarnsterhim State
De eardere hynstestâl is in aparte groepsromte mei koken wurden.
Els Perdok
Els Perdok (folút: Elsina Perdok-Van Bon; Skiermûntseach, 2 july 1925 – Feanwâlden, 8 novimber 2017) wie in Frysk wurdboekgearstalster, dichteresse en publisiste yn it Skiermûntseagerske dialekt.
Karriêre
Yn 'e njoggentiger jierren stalde hja in nije wurdlist fan it Skiermûntseagersk gear, dy't úteinlik nei in jier as njoggen yn 2001 yn útwreide foarm op it eilân publisearre waard as it 400 siden tellende Woordenboek Nederlands-Schiermonnikoogs, by de Kultuerhistoaryske Feriening 't Heer en Feer. Foar de tastânkomming fan it tritichtûzen wurden tellende Eilander Wezzenbúek, gearstald troch Willem Visser en Siebren Dyk, dat yn 2002 by de Fryske Akademy útkaam, is û.m. gebrûk makke fan Perdok har wurdlisten. Fierders publisearre Perdok oer har dialekt en skreau se der ek gedichten yn. Hja wie de suster fan 'e Skiermûntseager 'trûbadoer' Henriëtte Pieperiet-Van Bon.
Bokkum
Bokkum is in buorskip yn de gemeente It Hearrenfean. Bokkum leit benoarden Nes tusken de A32 en de Nesker Sylroede.
Baanhurdfytsen op de Paralympyske Simmerspullen 2004
De XIIe Paralympyske Simmerspullen waarden yn 2004 yn Atene, Grikelân halden.
Bokkum
De namme komt ek foar as pleatsnamme en as wetternamme yn Bockmeer en Bockema mer, mooglik fan de jongesnamme Bokke.
Lytse Krús
It Lytse Krús is in eilantsje yn 'e Tsjûkemar op it plak dêr't De Skarster Rien yn it Sânwetter útkomt. It Sânwetter is in baai fan 'e Tsjûkemar dat fan it iepen wetter fan 'e mar skaat wurdt troch it Lytse Krús.
Baanhurdfytsen op de Paralympyske Simmerspullen 2004
Team
{| width=60%
Henk Schievink
Henk Schievink is in fierljepper út Ljouwert. Syn persoanlik rekord fan 19.92 meter hat er yn 2011 helle yn It Heidenskip.
UEFA Euro 1972
It Jeropeesk kampioenskip fuotbal 1972 waard fan 14 juny oant en mei 18 juny 1972 yn Belgje holden, de fjouwer wedstriden hiene plak yn lykfolle stadions. West-Dútslân waard kampioen.
Stifting Krús- of Doumalien
De Stifting Krús- of Doumalien, yn Aldeboarn, hat as doelstelling om finansjele steun oan jonge minsken te jaan by it folgjen fan tariedend wittenskiplik of wittenskiplik ûnderwiis.
Eije Wijkstra
IJe IJes Wijkstra (ek IJje en Eije) (Doezum, 4 july 1895 – Eindhoven, 6 juny 1941) waard bekend as dieder fan in fjouwerfâldige moard yn 1929 by Doezum.
Stifting Krús- of Doumalien
It Krús- of Doumalien wie al ynsteld yn 1520 en is neamd nei Jancko Douwama (1483-1533) of syn heit. Lânbesit en it yn de rin fan de tiid opboude belizzings foarmje in fermogen fan de Stichting dy 't yn 1990 oprjochte is. It bestjoer kin de opbringsten brûke foar de doelstelling. Iuwen lyn koe mei it fermogen de hiele stúdzje (meast teology) betelle wurde. In studint moast sollisitearje en oan in soad easken foldwaan. Doe't stúdzjefinansiering foar elkenien beskikber kaam waarden de kritearia om in berop op it lien te dwaan oanpast. Bydrages waarden doe ferstrekt yn gefal fan langdoerige sykte en bysûndere útjeften dy't net troch de stúdzjefinansiering dekt waarden. Dêrneist moast de kandidaat (benefisiant neamd) bining mei Aldeboarn of dêromhinne hawwe of teminsten binnen de provinsje Fryslân.
Eije Wijkstra
IJe
Wijkstra waard berne as jongste fan fiif bern fan IJe Hendriks Wijkstra en Sjouktje Derks van Bolhuis. Syn heit wie los-arbeider, dat hy hie gjin fêst wurk en gjin fêst ynkommen. It skynt dat syn beide âlden min mei-elkoar koene; se hienen skeel oer it leauwe en der waard ek wol slein.
Stifting Krús- of Doumalien
In oanfraach kin yntsjinne wurde troch in brief dêr't de reden út blykt en moat in begrutting yntsjinne wurde. It bestjoer hat dan it rjocht om de finansjele draachkrêft fan de âlden of fersoargers te toetsen.
Eije Wijkstra
IJe
IJe kin as betûft foeger aardich syn brea fertsjinje. Hy bleau by syn mem yn 'e hûs en soe anargist west hawwe. Hy moat neat hawwe fan guon dy't boppe him steane. IJe miende sels dat er te lijen hie fan in senuwsykte. Neffens eigen sizzen hat er ienris in senuwdokter yn Grins rieplachte en dy soe him in skoftke behannele hawwe. Yn dy tiid spile er harmonika en mocht er graach lêze, ûnder oaren wat wurk fan Friedrich Nietzsche.
699
Foarfallen
De Kalyf beslút as polityk en godstsjinstich opfolger fan de profeet Mohammed dat Arabysk tenei de ienige bestjoerstaal wêze sil.
Eije Wijkstra
IJe
Wykstra stie net op in minne namme en hie komselden mei justysje yn oanrekking west. Guon miene dat syn kontakten mei de beruchte Durk Tabak fan Stynsgea en Jan Hut fan Drachten him gjin goed dien hawwe. Mei harren spile Wykstra wol op brulloften en feesten.
Aaltsje en de moarden
Yn 1928 krijt er in ferhâlding mei Aaltje Wobbes-vander Tuin, it wiif fan syn freon Hendrik Wobbes út Opende, dy't fêst sit foar stellerij. Neffens de oerlevering hat Aaltsje in soad ynfloed op IJe. Hy bliuwt 14 dagen by har. In skoftke letter giet Aaltje by IJe yn en lit se har seis bern sitte. Mem Wykstra kin der net oer en giet fuort.
Fanwegen it oan harren lot oerlitten fan de bern, wol Justysje yn Grins Aaltsje hearre. De boargemaster fan Gruttegast wurdt hjitten om Aaltsje te arrestearjen en nei Grins bringe te litten. Blykber foarsjocht de boargemaster swierrichheden, want hy stjoert leafst fjouwer fjildwachters, twa gemeentlike (Aldert Meijer en Mient van der Molen) en twa ryksfjildwachters (Jan Werkman en Herman Hoving).
Op 18 jannewaris 1929 wachtet Wijkstra de fjildwachters op mei in revolver en in karabyn. Neffens de ferhalen frear it dy deis 18 graden. It slagget IJe om alle fjouwer plysjes del te sjitten, by trije fiket er letter de kiel noch troch. Hy rekket sels licht ferwûne, stekt it hûs yn de brân, bringt Aeltsje ûnder by in neef en flechtet nei Grins. Op wei nei it sikehûs wurdt er oanhâlden.
Nei de moard
Yn april 1929 wurdt er troch de rjochtbank in Grins ta libbenslang feroardiele foar trije kear deaslach en ien kear moard. Ek yn april skriuwt Wykstra syn libbensferhaal op fersyk fan in reklassearringsamtner. Yn heger berop makket it Hôf yn Ljouwert der op 26 maaie 1930, 20 jier fan foar fjouwer kear deaslach. Yn 1941 wurdt Wykstra fan de Ljouwerter finzenis oerpleatst nei it Rykskranksinnigegesticht te Woensel (Eindhoven). Dêr komt er in pear wike letter te ferstjerren oan de gefolgen fan tuberkuloaze. Hy wie doe 45 jier. Op 10 juny 1941 waard er te Eindhoven beïerdige.
Aaltsje Wobbes wurdt ta in jier finzenis feroardiele út reden fan it fertutearzjen fan har bern.
It drama yn Doezum joech in protte opskuor. De begraffenis fan de fjouwer plysjes waard in nasjonaal barren en yn it gemeentehûs te Gruttegast waard in plakette oanbrocht, ta oantins fan de fjouwer fjildwachters.
Boeken en film
It libben fan Wykstra is fêstlein yn ferskate boeken, ûnder oaren troch Rink van der Velde. Dit boek waard yn 1980 ferfilme troch Pieter Verhoeff, mei as de titel Het teken van het beest.
Rinsumageast
Rinsumageast (pleatslik ek: De Geast) is in doarp dat yn de gemeente Dantumadiel leit. Rinsumageast leit noardeastlik fan Readtsjerk, eastlik fan Burdaard, westlik fan Damwâld en besuden Sibrandahûs. Rinsumageast hat  ynwenners. De doarpskearn fan Rinsumageast leit rûn de krúsing fan de Baron van Sytzamawei, Tjaerdawei, Rjochthússtrjitte, Van Aylvawei, Tsjerkestrjitte en Thomas Sjolles Siniawei.
Ek it buorskip Stiennen Daam heart ek by Rinsumageast.
Skiednis
thumb|left|250px|[[Tjaardastate (Rinsumageast)|Tjaardastate (Jacob Stellingwerf, 1723)]] Rinsumageast stie eartiids as Ringesheim bekend, neamd nei in âld wetter de Moark dat troch it doarp rûn. De namme komt fan it Alddryske "hring", dat in slingerjend wetterke betsjut. It is in âld doarp.
Fan it eartiidske Kleaster Klaarkamp tsjûget hjoed-de-dei it Clearcampster Bitterke noch fan. Om 1165 hinne waard op de terp Ringesheim it Sistersjinzer kleaster Klaarkamp stifte. Mei de ynfiering fan de reformaasje waard it kleaster yn 1580 opheft. De besittings ferfoelen oan de Steaten fan Fryslân. De terp dêr't Klaarkamp op stie waard tusken 1858 en 1941 ôfgroeven, de grûn waard ferkocht.
TCO
TCO (Tennis Club Oldeboorn) út Aldeboarn is oprjochte op 23 febrewaris 1976 en hat yn 2010 155 leden: 20 junioaren en 135 senioaren. Neist in bestjoer hat de feriening in tal kommisjes: in wedstriidkommisje, in kantinekommisje, in ûnderhâldskommisje en in jeugdkommisje. Sûnt foarjier 2006 hat de feriening in nije baan oan de Súdkant 2 yn Aldeboarn.
Rinsumageast
Skiednis
Rinsumageast hat altyd yn sawol de gritenij as de gemeente Dantumadiel lein. Foar 1881 wie Rinsumageast it haadplak fan de gritenij Dantumadiel.
Aleksandertsjerke
It âldste diel fan de romaanske Aleksandertsjerke fan Rinsumageast is 11e iuwsk. Yn de 13e iuw is de tsjerke fergrutte troch de oanbou fan in let-goatyske sydbeuk oan de súdkant fan de tsjerke. Under it koar sit in foar Noard-Nederlân seldsume krypte ûnder de grûn. De toer hat as bekroaning in saneamd sealtek. Om de tsjerke lizze in tal aadlike grêven, mei "napkestiennen". Dat binne balstiennen mei rûne boargatten, dêr't nei alle gedachten yn de heidenske tiden en temûk ek noch wol nei't de minsken harren dope lieten fruchtberheidoffers foar heidenske goaden yn treaun waarden. It boargrús dat by it boarjen fan de gatten ûntstie waard neffens sizzen troch froulju opiten sadat hja earder bern krigen. It stee soe eartiids in wichtich heidensk kultusplak west hawwe kinne.
Rjochthûs
thumb|260px|Rjochthûs Foar 1880 wie Rinsumageest it haadplak fan Dantumadiel en de grytmannen kamen gear yn it rjochthûs "Het Wapen van Dantumadeel". Yn it eardere rjochthûs fan Rinsumageast sit tsjintwurdich in restaurant. Rinsumageast hat altiten oansjen hân troch de aadlike Tjaarda's, de Juckema's (of Juwsma's), de Eijsinga's en de Aylva's mei harren states.
Mûnen
thumb|260px|Klaarkampstermûne
Tichteby De Geast stiet de Klaarkampstermole, in poldermole, dy't oarspronklik út 1862 datearret. Oan de noardrâne fan it doarp stiet in Amerikaanske wynmotor út de jierren 1920.
Mienskip
Tegearre mei Sibrandahûs, hat it doarp in feriening foar Doarpsbelang, dy't syn gearkomsten yn Doarpshûs De Beyer hat. Op de iere moarn fan 5 oktober 2007 is dat doarpshûs ôfbaarnd. Yn 2010 waard it nije multyfunksjoneelsintrum De Beyer iepene, dêr't ek de basisskoalle en it pjutteboartersplak yn ûnderbrocht binne.
De doarpsfeesten wurde meast yn juny hâlden.
Tsjerke
thumb|260px|Eardere grifformearde tsjerke
Bynamme
De bynamme foar ynwenners fan Rinsumageast is 'Hûnewippers'. Dy skelnamme komt fan it hûnegoaien, dat earder organisearre waard op de merke fan it doarp. Op de earste freed fan septimber wie der hynstemerk en de oare deis merke. De nije bewenners yn Rinsumageast moasten dy sneon mei bleate holle ûnder de flagge trochrinne, dy't trijeris oer har hinne swaaid waard. Se wienen dan ynwijd en opnomd yn de doarpsmienskip. Der moast dan noch wol in 'foai' jûn wurde, dy't letter yn de herberch yn in sûperij omset waard. Oan it ein kaam dan it "hûnewippen" op de brêge. Nei't der ien of mear hûnen fongen waarden, stiene in pear manlju klear mei in koarde, dy't hja slop hingje lieten. Yn 'e midden waard de hûn dêrop setten, wêrnei't it tou mei krêft oanlutsen waard. Sa waard de hûn oer de feart yn 'e midden fan it doarp hinne gisele. Manlju stienen dan ree om de hûn te heinen, mar as soks mislearre foel de hûn op de stiennen. Sûnt 1880 wurdt soks fanwegen de wredens net mear mei libbene bisten dien.
Strjitten
thumb|260px|Juckemawei thumb|260px|Oarlochsmonumint
It Swin (Grou)
It Swin is in feart yn de gemeente Ljouwert dat fan de Kromme Grou nei Reduzum rint oan de westkant fan it Spoar Ljouwert - Swol.
List fan grytmannen fan Fisfliet
Dit is in list fan grytmannen fan de eardere Nederlânske gritenij Fisfliet yn de provinsje Grinslân, dy't fan 1578 oant 1637 bestien hat.
Vought F4U Corsair
thumb|250px|XF4U De Chance-Vought F4U Corsair is in Amerikaanske jachtfleanmasine út de Twadde Wrâldkriich.
De Corsair is ferneamd fan syn karakteristike "inverted-gull" fleugel. Dy waard sa ûntwurpen om it lâningsgestel sa at koe te hâlden. De F4U wie winliken bedoeld as in fleandekskip-fleantúch, mar waard yn de Grutte Oseaan meast brûkt as grûnoanfalsjager en jager foar loftgefjochten ("dog fights") tsjin de Japanners.
De Vought F4U-rige jagers, mei de namme Corsair, wie ien fan de 'grutten' yn de loftfjochterij fan de Twadde Wrâldoarloch. De masine koe hurd fleane, wie robúst en de seis masinigewearen soargen foar in flinke fjoerkrêft; teffens koene bommen en raketten meinaam wurde. Fanwege de hege lâningsfaasje waard de Corsair yn it begjin wegere troch de Amerikaanske marine as jager foar fleandekskippen. Mar nei de súksessen by de mariniers en it gebrûk as carrier-fleanmasine by de Britske marine, waard de Corsair letter dochs oannaam troch de Amerikaanske marine.
It earste type út de rige (fan 16 farianten) fleach maaie 1940 en waard febrewaris 1943 operasjoneel. De Corsair wie meast bewapene mei bommen, masinegeweeren en raketten, guon hienen letter ek boardkanonnen. It type waard sels noch nei de Twadde Wrâldoarloch makke, oant 1953, mar de farianten út de oarloch waarden de measten fan produsearre; fan de F4U-1 binne der 4399 yn fiif ferzjes makke, fan de F4U-4 binne 2615 tastellen makke, ek mei fiif farianten. Der binne ek F4U's yn oare fabriken makke: 4006 by Goodyear boude FG-1's yn trije farianten en 735 by Brewster boude F3A-1's, yn trije farianten.
De Corsair tsjinne by de U.S. Navy, U.S. Marines, Fleet Air Arm en de Royal New Zealand Air Force, mar ek by de Frânske marine en oare, lytsere loftmachten oant yn de jierren '60. Yn de rol fan jachtbommesmiter waard de Corsair ynset yn ûnder oaren de Koreaanske Oarloch en troch de Frânsken by har koloanjale oarloggen yn Yndosina en Algerije.
F4U-1A
Boarne
Keppeling om utens
Foar technyske feiten sjoch:
SF Deinum
SF Deinum (Sportferiening Deinum) is in sportferiening út Deinum, dy't op 1 july 2016 ûntstie troch it gearfoegjen fan fjouwer eardere sportferienings: keatsferiening De Trije Doarpen, gymnastykferiening Sport & Spel, Fuotbalferiening Sparta '59 en kuorbalferiening Troch de Koer. De fuotbalploech spilet op de fjilden fan sportkompleks Deinum oan de Sportleane yn Deinum. Sparta '59 wie oprjochte op 1 july 1959 en hie De Spartaan as klupblêd.
George Valkema
George (Sjors) Valkema (De Jouwer, 1942) wie in Fryske fierljepper út De Jouwer. Syn persoanlik rekord fan 14.18 meter helle er yn Burgum op 28 augustus 1976.
Yn 1962 waard de 19-jierrige automonteur en lettere rydynstrukteur Valkema Frysk Kampioen fierljeppen yn Winsum. Hy die dat mei in rekôrsprong fan 13,20 meter. Hy sprong sa ûnferwacht fier dat hy oan de oare kant fan de Sint Japik bûten it sânbêd lanne op de fototassen fan de fotografen.
Yn 1964 waard er fannijs Frysk Kampioen fierljeppen. Nei in mindere foarronde herstelde him mei 13,94 by de earste en 13,56 by de twadde sprong. Dy twadde sprong wie net de fierste mar wol de moaiste. De krante skreau: 'Hy klom, draaide ien kear om de pols hinne mar linich as in lekken herstelde hy him mei in soepele ôfsprong.'
Yn 1968 waard hy wer kampioen doe't hy de Stienzer Roel Bokke Span opfolge mei in sprong fan 14,25 meter.
Dêrnei wie it oant 1972 alle kearen Roel Bokke Span dy't mei de krâns en de sulveren pols nei hûs gie. Mei syn broer Jetze Valkema learde hy harren buorjonge Henk van der Velde, in lettere kampioen, it fierljeppen.
Yn augustus 1969 gie hy mei Roel Bokke Span nei Japan om it fierljeppen te promoaten foar in Japansk kommersjeel telefyzjestasjon.
Minsklik lichem
right|thumb|250px|De [[bloedsomrin fan in Minsklik lichem]] It minsklik lichem, of te wol de anatomy fan it minsklik lichem of antropotomy is in spesjaal gebiet binnen de anatomy dat de organen en orgaansystemen bestudearret fan it minsklike lichem. De stúdzje fan weefsels hjit histology en de stúdzje fan sellen sytology. It minsklik lichem wurdt, lykas as by alle dierlike organismen, gearstald út systemen, dy't út organen gearstald wurde en dy't op har bar gearstald binne út sellen.
Utwindige dielen
Algemiene nammen fan minsklike lichemsdielen dy't goed-bekend binne, fan boppe nei ûnderen:
Ynterne organen
Algemiene nammen fan ynterne organen:
Bynieren -- Termfinger -- Blaas -- Harsens -- Koarte term -- Galblaas -- Hert -- Terms -- Nier -- Longen -- Lever -- Aaistokken -- Alfleisklier -- Byskyldklier -- Hypofyze -- Prostaatklier -- Milt -- Mage -- Sweedrik -- Skyldklier -- Testikels -- liifmoer
New York (steat)
New York is in steat yn de Feriene Steaten fan Amearika. De haadstêd is Albany. De grutste stêd is lykwols New York, dat ek de grutste stêd is fan de hiele Feriene Steaten.
Skiednis
It gebiet fan New York waard eartiids troch de Nederlanners kolonisearre, dy't earst Fort Nassau en letter Fort Oranje stiften by wat tsintwurdich Albany hjit. Sy stiften ek Nij Amsterdam op it eilân Manhattan. Yn 1660 krigen de Ingelsen de macht, wêrnei't sy Nij Amsterdam de namme New York joegen, ta eare fan de hartoch fan York.
Geografy
De steat New York is 141.205 km² grut. It heechste punt is de pyk fan Mount Marcy (1629 meter). Tige ferneamd binne de Niagarawetterfallen.
New York grinzet yn it noarden en westen oan Kanada en de marren Eriemar en Ontariomar. Yn it suden grinzet it oan de steaten Pennsylvania en Nij Jersey, en yn it eaten oan Konettikut, Massachusetts en Fermont.
Ardinnen
thumb|Lokaasje fan de Ardinnen De Ardinnen (fan it Keltyske Arduenna foar heechlân) is in natoergebiet yn it súdeasten fan Belgje en foar in lyts part yn de oanswettende lannen Frankryk en Lúksemboarch. It heechste punt fan de Ardinnen (en ek fan Belgje) is de Botrange mei 694 m. Yn it easten grinst de Ardinnen oan de Eifel in Dútsktalich Belgje en Dútslân. Yn de Ardinnen binne û.o. wylde baargen, harten, rôffûgels, lynksen en bevers te finen. De wichtichste rivier bin de Maas.
New York (steat)
Geografy
Nij York hat is soad marren en rivieren. De grutte Champlainmar foarmet in diel fan de grins mei Fermont. De wichtichste rivier is de Hudson dy't yn de steat ûntspringt en by de stêd New York yn de Atlantyske Oseaan streamt. De wichtichste eilannen binne Manhattan, Long Island en Staten Island.
Ardinnen
Oan de ein fan de Twadde Wrâldkriich besochten de Dútsers mei it Ardinnenoffensyf it gebiet werom te feroverjen tsjin de Alliearden dy't besochten nei it westen te tsjen.
Winterdeis kin it wol sa kâld wurde dat der gauris snie leit. Dêrtroch binne de Ardinnen ek in wintersport gebiet.
New York (steat)
Geografy
thumb|right|250px|Niagara Wetterfallen
Evert Wilstra
Evert Wilstra (Beetstersweach, 19 maart 1951 - Grins, 31 maart 2023) wie in fierljepper út Bakkefean. Syn persoanlik rekord fan 17,29 meter hette er yn 1977 yn Bûtenpost.
Ardinnen
Bekende plakken
Yn de Belgyske Ardinnen:
New York (steat)
Geografy
thumb|right|250px|Hudson Rivier
Evert Wilstra
Evert Wilstra ferstoar op 31 maart 2023, yn 'e aldens fan 72 jier, yn it universitêr sikehûs fan Grins oan de gefolgen fan in slim ûngemak.
Ardinnen
Bekende plakken
thumb|right|550px|De [[Maas yn de Frânske Ardinnen]] Yn de Frânske Ardinnen:
Yn de Lúksemboarchske Ardinnen:
Nauwe Greons
De Nauwe Greons is in rivierke besuden Ljouwert. It is it ferlingde fan de Wide Greons en rint fan it Van Harinxmakanaal oer Himpens nei it Langdeel. It wetter wie jierren ôfsluten fanwege de oanlis fan it akwadukt oer de Wâldwei. Yn 2007 is it wetter wer iepensteld. De gemeente hat plannen om in fytsbrêge oan te lizzen dy’t oanslút op it fytspaad oer it akwadukt. Dan ûntstiet in fytspaad dat Warten mei Ljouwert ferbynt.
Kalahey
Kalahey (Keale Hichte) wie in hichte westlik fan de stêd Frjentsjer. Letter is op dizze ferheging Sjaerdemastate of Sjaerdema Slot boud, dat yn de 18e iuw wer ôfbrutsen is. It plak wurdt ek Sjûkelân, Sûkerlân of Sjoekelân neamd. Op dit Sternse Slotlân wurdt alle jierren de PC ferkeatst.
Marcel Nijboer
Marcel Nijboer is in fierljepper út Twizelerheide. Syn persoanlik rekord fan 18.76 meter hat er yn 1999 sprongen yn De Westereen.
Damklup Untspanning
Damklup Untspanning út Aldeboarn is oprjochte yn septimber 1937 troch it trio Willem van Kalsbeek, Willem Kingma en Meine Veld. De klup spilet yn Doarpshûs 'De Jister' oan de Skoallereed.
Earst waard spile yn de âlde dependance fan it gemeentehûs oan de Weaze. Dit pân wie ferboud as doarpshûs en hiet 'Ons Huis'. Doe't it gebou by de útwreiding fan Aldeboarn ôfbrutsen waard ferhuze de klup yn it seizoen 1960 - 1961 nei in nij ûnderkommen mei deselde namme oan de Brittenburg. Op 3 novimber 1987 gie de klup nei it hjoeddeiske adres omdat de kristlike skoalle plat gie. Hichtepunt wie yn 1966 doe't it earste team kanmpioen waard yn de Earste Klasse en promovearje mocht nei de Haadklasse.
Ballingboer
thumb|250px|Ballingboer thumb|250px|[[Stjelp yn Ballingboer]] Ballingboer, ek wol Ballingbuer is in buorskip yn de gemeente De Fryske Marren. De leit besuden Goaiïngaryp oan de Lykfeart en de Skiensleat. Mear westlik leit it Anjewiel en mear súdlik it Skarrewiel. Dat binne wielen dy't oerbliuwsels binne dfan dyktrochbrekken. Ballingboer leit ek by de Goaiïngarypster Puollen.
Hy leit noardwest fan De Broek en oan de súdkant fan Goaiïngaryp, dêr 't it ûnder falt. De bewenning fan de buorkip leit oan de Ballingboer en de Swettepoelsterdyk dêr't oarspronklik de Lykfeart en de Noardbroeksterfeart gearrûnen. De bewenning fan de noardlike punt fan de buorskip is opgien yn de beboude kom fan Goaiïngarijp en wurdt net altyd mar ta de buorskip rekkene.
Yn 18e iuw waard de buorskip fermelde as Balling Buir. Dy namme wiist nei alle gedachten op in 'pleats fan Balling'. Foar de gemeentlike weryndielingen yn 1984 lei Ballingboer yn de gemeente Doanjewerstâl, en fan 1984 oant 2014 lei it yn de gemeente Skarsterlân.
It Skyldhûs wie fan 2002 oant 2012 in opfangsintrum foar skyldpodden.
Reynkarnaasje
right|thumb|150px|Reynkarnaasje útbylde yn keunst Reynkarnaasje of werberte (Latyn, "op 'e nij yn it fleis"; Gryksk metempsychôsis, "op 'e nij besiele", dêrfandinne "sielsferhuzing") is it leauwen dat it net lichaamlike part fan in libjend wêzen (yn de westerske wiisbegearte trochstrings siel neamd) nei de dea net ophâldt te bestean mar op 'e nij berne wurdt. It idee fan werberte bestiet al sûnt tûzenen jierren foar Kristus en komt foar yn alderlei religys en kultueren oer de hiele wrâld.
Yn Religys
Reynkarnaasje wurdt meastal rekkene ta de religys fan it hindoeïsme en boedisme. Yn dizze religys is it sterk besibbe mei it begryp karma. Oer it generaal wize Kristenen it idee fan werberte yn it fleis ôf, omdat foar harren werberte geastlik beskôge wurdt. Lykwols binne der in soad kristenen dy't der net ôfwizend tsjinoer stean.
Reynkarnaasje komt fierders foaral foar yn de New Age bewegingen en by guon Yndiaanske religys fan Noard- en Súd-Amerika. Yn it Joadendom wurdt reynkarnaasje 'Gilgal' neamd.
환생
Perth
Perth is de haadstêd fan de Australyske dielsteat West-Austraalje. It is in metropoal mei in protte rânestêden en -gemeenten. Perth self hie 1.554.769 ynwenners yn 2007. Perth leit oan de westkust fan Austraalje oan de Yndyske Oseaan, oan de mûning fan de rivier de Swan. De stêd wurdt rekkene ta de stêden yn de wrâld dêr't tige goed wenjen en wurkjen is.
De stêd leit fier fan oare befolkingsintrums ôf. It spoar, de Trans-Australian Railway, ferbynt Perth mei Adelaide, in grutte stêd dy't op in ôfstân fan 2800 kilometer it tichtst by leit.
De earste delsetting waard yn 1829 stifte troch kaptein James Stirling. It waard it bestjoersintrum fan Swanrivier Koloanje.
Yn Perth binne de fabriken fan twa Australyske automerken festige. Teffens hat Perth twa Australyske Football-teams.
Skiednis fan Libanon
De skiednis fan Libanon omfiemet de skiednis dat him ôfspile hat op it grûngebiet fan de moderne republyk Libanon.
Iere skiednis
It gebiet fan Libanon makke eartiids diel út fan in rige steaten dy't yn de Aldheid efter inoar de hearskippij oer it Heine Easten útoefenen. Yn it gebiet ûntstie om-ende-by 8.500 f.Kr. foar it earst lânbou. De Foenysjers dy't tusken 2700 en 450 f.Kr. it yn dy kriten foar it sizzen hienen bouden yn Libanon in bloeiende maritieme kultuer op. Ruïnes fan harren binne te finen yn Tyrus, Sidon, Byblos en Beiroet.
De kristlike sekte fan de monoteleten stifte yn de 6e iuw in koloanje op yn it Libanonberchtme. Yn de folgjende fjouwer iuwen festigen harren yn Libanon de Islamityske sekte fan de Druzen. Ek waard Libanon it wengebiet fan de kristlike Maroniten. Neidat de Byzantinen troch de Arabieren út Libanon ferdreaun waarden (646), hearde it opienfolgjend by de riken fan de kaliven en Osmaanske sultans. It lân kaam yn 1840 ûnder it bestjoer fan in Druze en in Maronyt, ûnder tasjoch fan it Osmaanske Ryk. De Osmanen besochten twadracht tusken Druzen en Maroniten te feroarsaakjen, wat útrûn op in massamoard op de Maroniten troch de Druzen (1860). De moardpartij hie in yntervinsje fan it Westen ta gefolch, wêrnei't Libanon in autonome provinsje fan it Osmaanske Ryk waard.
Mandaatgebiet
Nei de Earste Wrâldkriich waard Libanon yn 1920 in Frânsk mandaatgebiet en kaam yn 1940 ûnder bewâld fan it Vichy-rezjym te stean. Healwei 1941 waard Libanon troch Britske en Frije Frânske troepen beset. Generaal De Gaulle, befelhawwer fan it Frije Frânske leger yn it Midden Easten kundige de ûnôfhinklikheid fan Libanon ôf. De Frânske kontrôle op it bestjoer moast nei 1946 wike foar de tanimmende Amerikaanske ynfloed.
Nei de Twadde Wrâldkriich
Yn 1948 die Libanon mei oan de oarloch tsjin Israel. Ynlânske spannings tusken oanhingers fan it arabisme en guons dy't foarstanner wienen fan in neutrale koers laten ta it ôfgean fan presidint al-Khoery dy't sûnt 1943 steatshaad west hie. Hy waard opfolge troch de kristlike Chamille Chamoun. De Suez-krisis yn 1956 ferskerpe de tsjinstellings tusken de oanhingers fan de Egyptyske presidint Nasser en de neutralisten. By de ferkiezings fan 1958 laten nije spannings ta wapene botsingen tusken foar- en tsjinstanners fan presidint Chamoun. Nei de fal fan kening Feisal fan Irak (july 1958) lânen op fersyk fan de presidint Amerikaanske troepen yn Libanon. De krisis waard lang om let oplosse troch de foarming fan in nasjonale regearing en de beneaming fan oerbefelhawwer generaal Foead Chehab as nije presidint wêrnei't de Amerikaanske weromlutsen waarden. Yn septimber 1964 folge Charles Helou Foead Chehab op.
Under de Juny-kriich yn 1967 keas Libanon de side fan de Arabyske lannen, mar fierden feitlik gjin kriichshanneling út. As gefolch fan aksjes troch Palestynske fersetsgroepen namen yn 1968-1969 de spannings mei Israel fierder ta. Nei allegeduerigen Israelyske yntervinsjes yn Libanon moast it Libaneeske leger yn 1973 optrede tsjin de Palistinen. Yn 1974 wie der op 'e nij rebûlje yn Libanon, diskear tusken de rjochtse (kristlike) falangisten fan Gemayel en de Palesyske kommando's. Yn 1975 bruts dêrtroch in boargerkriich út. Presidint Soelayman Franjieh dy't yn 1970 as presidint keazen waard, en it hieltyd wankele evenwicht tusken politike en religieuze groepearrings besocht te hanthavenjen, waard yn 1976 twongen ôf te treden. Presidint E. Sarkis wie syn opfolger. Datselde jier ynterveniearre Syrje yn it foardiel fan de kristenen yn de boargerkriich. Letter dat jier waard in oerienkomst berikt dêr't in Syryske troepemacht út namme fan de Arabyske Liga de frede yn ôftwinge moast.
722
thumb|right|100px|[[Astuerje]]
Bert Keizer
thumb|Bert Keizer, 2014 A. A. (Bert) Keizer (Amersfoart, 1947) is in Nederlânske arts, filosoof en skriuwer.
Libben en wurk
Nei de hbs-B studearre er filosofy in it Ingelske Nottingham (1969), mar kaam werom yn 1972 foar in stúdzje genêskunde yn Amsterdam. Yn 1981 die er artse-eksamen en wurke doe koarte tiid yn Kenia; dêrnei waard er ferpleechhûsarts yn Amsterdam.
Hy briek troch as skriuwer yn 1994 mei Het refrein is Hein, in iepenhertige beskriuwing fan libben en wurk yn in ferpleechhûs, mei dêryn ek stikken oer eutanasy en help by selsdeadzjen, dy't nochal wat opskuor joegen mar troch artsen as tige realistysk beoardiele waarden. Hy gie it skriuwen oer gefoelens fan pasjinten én dokters net út de wei. Neffens guonts hat Keizer in te pessimistyske kyk op sin en ûnsin yn de sûnenssoarch en de genêskunde. Syn stikjes oer it ferpleechhûs, dêr't in protte lijen is en de dea nea fier ôf, waarden him net altyd yn tank ôfnommen. Yn 2004 waard Keizer in skoftke op non-aktyf set, om't it syn wurkjouwer net útkaam dat er oer beskate mistannen publisearre, mistannen dy't nammers foar de measte ferpleechhûzen jilde of jild hawwe.
Bert Keizer skriuwt in kollum yn it artseblêd Medysk Kontakt mei de titel Zonder handschoenen en hat eltse wyke in kollum yn it deiblêd Trouw.
Jissy de Wolf
Jissy Johanna Margatha (Jissy) de Wolf (Snits, 3 maart 1972), is in earder Frysk roeister. Se fertsjintwurdige Nederlân op ferskeidene grutte ynternasjionale wedstriden. Ienkear hat se meidien oan de Olympyske Spullen, dêr wûn hja gjin medalje.
Op de Olympyske Spullen fan 1996 yn Atlanta makke hja op 24-jierrige leeftyd har Olympysk debút by it roeien. Hja wie stjoerfrou op it roeiûnderdiel acht mei stjoerfrou. De roeiwedstriden waarden hâlden op Lake Lanier, 88 kilometer noard-eastlik fan Atlanta. Fia de eliminaasjes (6.32,71) en de wedstriid om de twadde kâns (6.08,85) pleatste de Nederlânske roeiploech har foar de finale. Mei in tiid fan 6.31,11 kaam de Nederlânske ploech as sechsde oer de streek. De finale waard wûn troch de Romeenske ploech, dy't yn 6.19,73 oer de streek kaam.
By it Wrâldkampioenskip yn 1995 waard in brûnzen medalje helle troch de ploech acht mei stjoerfrou, mei in tiid fan 6.54,25.
De Wolf studearre sosjale geografy en wie oansletten by studintenroeiferiening Gyas yn Grins.
Catharinus Hoekstra
Catharinus Hoekstra is in fierljepper út Aldtsjerk. Syn persoanlik rekord fan 18.25 hat er sprongen yn It Heidenskip yn 1989.
Bob de Jong
Bob Johannes Carolus de Jong (Leimuiden, 13 novimber 1976) is in Nederlânsk reedrydtrainer en earder reedrider. De Jong wie in spesjalist op de 10 kilometer.
Hy die twa kear mei oan it Wrâldkampioenskip allround, en fiif kear oan de Olympyske Winterspullen (yn 1998, 2002, 2006, 2010 en 2014). Hy waard by dizze kampioenskippen ien Olympyske kampioen. Bob hie as tsien kilometer spesjalist foaral sukses op de ôfstânskampioenskippen, sa waard er by de ôfstânskampioenskippen fiif kear wrâldkampioen op syn favorite ôfstân. Bob is in sosjaal persoan, mar dûkt ek graach fuort yn syn eigen wrâld. Dat makket him foar de bûtenwrâld somtiden dreech te trochgrûnjen. Wat der ta late dat de Jong geregeld wikselje moast fan trainer. Yn 2016 kaam der in biografy út oer Bob de Jong "Bob Anders" en stopte hy mei reedriden op heech nivo, sûnt 2017 is hy wurksum as assistint reedrydtrainer.
De Bargebek
thumb|left|Bargebek thumb|Jagtlust Bargebek Bargebek is in buorskip yn de gemeente De Fryske Marren. Hy heart ta de himrik fan Balk. De Bargebek leit súdeastlik fan Balk en westlik fan Wikel, noardwest fan Wikel oan de wei nei Balk ( Jachtlustwei / Menno van Coehoornwei). De buorskip waard neamd nei in stik lân dat de foarm fan in bargekop hie. Yn Fryslân binne mear stikken lân dy't Bargekop neamd wurde.
Klaas Haanstra
Klaas Haanstra is in fierljepper út Warkum. Syn persoanlike rekord fan 18,99 meter ljepte er yn Burgum yn 2006.
Lower Avon
thumb|250px|De Pulteneybrêge yn Bath De Lower Avon is in rivier fan 120 km lingte yn it súdwesten fan Ingelân. It streamgebiet omslach 2308 km². De rivier ûnstiet ûnder Chipping Sodbury yn Gloucestershire en streamt dêrnei troch Wiltshire, rint troch de stêden Bath en Bristol, dêr't de rivier útmûnet yn it estuarium fan de Severn (Kanaal fan Bristol).
De Lower Avon is befarber oant de Pulteney Bridge yn Bath. Mids Bristol is de Avon omlaat fia de New Cut, dy't tusken 1804 en 1809 oanlein waard. De âlde rivierearm is dêr mei sluzen ôfsletten en foarmet de Floating Harbour ('driuwende haven'), de haven fan Bristol.
It wurd Avon is fan Keltysk komôf en betsjut rivier.
List fan planetoïden 42801-42900
Dit is in list fan planetoïden 42801-42900.
Epeus Manger Cats
thumb|Epeus Manger Cats Epeus Manger Cats (Ljouwert, 30 novimber 1822 - Grins, 9 oktober 1896) wie in Nederlânsk politikus.
Famylje
Manger Cats waard berne as soan fan Samuel Hendrik Cats, belestingûntfanger, en Catharina van Vierssen. By Keninklik Beslút fan 16 april 1829, nr 40, waard de efternamme Cats foar heit Samuel en syn neiteam feroare yn Manger Cats. Hy troude yn 1852 mei syn nicht Johanna Maria van Haersma de With (1823-1869). It pear krige acht bern, dêr't fjouwer fan jong stoaren.
Wurkpaad
Hy studearre rjochten yn Leien en waard boargemaster fan Barradiel (1851-1857) en folge yn 1857 syn broer Martinus op as boargemaster fan Smellingerlân. Hy kaam te wenjen yn it troch syn broer boude Haersma State yn Drachten. Epeus hie de bynamme 'de wite Cats', syn broer Martinus wie 'de swarte Cats'. It Manger Catsperk yn Drachten is nei de beide broers neamd.
Yn 1868 joech Manger Cats it boargemastersskip oer en ferfear nei Grins. Dêr kaam er yn 1896 yn de âldens fan 73 jier te ferstjerren.
Legeaën
thumb|right|300px| De Legeaën. De Legeaën (faak stavere as de Legeaen, soms as de Legean) of de Lege Geaën, is de lânstreek yn Fryslân tusken Snits en Raerd, noardwestlik fan de Snitser Mar. Dit gebiet ffalt no ûnder Súdwest-Fryslân, mar foarhinne hearde it ta de gemeenten Raerderhim en âld Wymbritseradiel, en letter ta Boarnsterhim), Snits en nij Wymbritseradiel. De Legeaën omfetsje de doarpen:
UEFA Euro 1968
It Jeropeesk kampioenskip fuotbal 1968 waard fan 5 juny oant en mei 10 juny 1968 yn Itaalje holden, de fiif wedstriden hiene plak yn trije stadions. It gastlân Itaalje waard kampioen, nei't de wedstriid oerspile wurde moast om't de earste finale yn lykspul (1 - 1) einige wie. By de heale finale tusken Itaalje en de Sovjet Uny (0 - 0) waard sels in muntsje opgoaid om de winner te bepalen.
George Pitt Morison
thumb|George Pitt Morison yn 1942 thumb|The Foundation of [[Perth 1829 troch Morison]] George Pitt Morison (Melbourne, 31 augustus 1861 – South Yarra, Victoria, 4 septimber 1946) wie in Australysk keunstskilder en graveur dy't fral bekend waard fanwegen syn skilderij The Foundation of Perth 1829. Hy skildere it yn opdracht, yn ferbân mei it iuwfeest fan West-Austraalje. It wurk waard febrewaris 1929 oanbean oan de Keunstgallery fan West-Austraalje.
Yn 1890 reizge Morison nei Jeropa foar stúdzje oan de Académie Julian yn Parys, en begjin jierren '30 wurke er as haadkurator keunst by it Westaustralysk Museum.
Gray's Anatomy
Henry Gray's Anatomy of the Human Body, yn 't koart Gray's anatomy, is in standerdwurk op it mêd fan de minsklike anatomy. De earste ferzje is fan 1858 en is skreaun troch Henry Gray mei yllustraasjes fan Henry VanDyke Carter. It auteursrjocht fan de ferzje fan 1917 is ferrûn en dêrmei beskikber wurden yn it publike domein. Fan 1878 ôf ferskynde der neist de Britske ek in Amerikaanske edysje. Teffens kaam yn 2004 it learboek Gray's Anatomy for Students fan 1150 siden út, dat letter ek yn ûnder mear it Frânsk, Dútsk en Spaansk ferskynde.
De 40e edysje fan Gray's Anatomy waard yn septimber 2008 útbrocht. De nijste, 41e edysje waard op 25 septimber 2015 troch Elsevier útbrocht, sawol in printe ferzje en on-line ferzjes. Dy lêsten hawwe foar it earst ek anatomyske fideo's, kommintaren oer anatomyske ûnderwerpen en bygelyks nije ôfbyldsykmetoaden dêr't striderij oer is.
Fuotbalferiening SDS
Fuotbalferiening SDS (Sterk door Samenspel) spilet op de fjilden oan 't Heechhiem yn Easterein. De klup is oprjochte op 10 augustus 1947. De earste namme waard VVO (voetbalvereniging Oosterend). It tenue stie al gau fêst: in swart broekje, in wyt besgroentsje (de measte keatsers hiene dat wol) en ‘swart-wyt geblokte kousen’, no binne dat swarte sportsokken.
Fokke Sytses Reiding
thumb|Fokke Sytses Reiding Fokke Sytzes Reiding (Suderdrachten, 12 maaie 1806 - Drachten, 4 febrewaris 1887) wie in Nederlânsk politikus.
Wurkpaad
Reiding wie in soan fan gemeentesekretaris Sytze Fokkes Reiding en Hebbeltje Veenstra. Hy studearre rjochten aan de Ryksuniversiteit Grins en studearre magna cum laude ôf yn 1828. Hy troude yn 1830 mei Johanna Louiza Rosier van Wartum.
Mr. Reiding waard om 1831 hinne sekretaris fan de gritenij (letter gemeentesekretaris). Fierders wie er lid fan de Provinsjale Steaten (1850-1868). Yn 1868 folge er Epeus Manger Cats op as boargemaster fan Smellingerlân. Yn 1886 trede er ôf en ferstoar in pear moanne letter mei 78 jier.
Feriening fan Fryske sjoernalisten
De Feriening fan Fryske Sjoernalisten (VFJ) fertsjinwurdiget de Fryske leden fan de Nederlânske Feriening fan Sjoernalisten (NVJ).
Dêrneist organisearret de ferieniging foar it komplete Fryske journaille in jierlikse fytspuzeltocht en it Fryske Parsebal, wêr't ek de jierlikse Fryske Parsepriis útrikt wurdt.
Baaidunen
Baaidunen is in doarp op Skylge. Baaidunen leit west fan Midslân.
Op 1 jannewaris 2005 hie it doarp 123 inwoners. Om Baaiduinen hinne lizze in oantal lytse, mar folle âldere delsettingen: Kinum, Kaart en Horp. Baaidunen is it jongste doarp fan Skylge, it waard pas yn de 19e iuw as selsstannige delsetting erkend. It doarp bestiet út in rige âlde Skylger pleatsen oan beide kanten fan de Haadwei. De measte pleatsen binne ferboud foar it toerisme.
Der is net folle feehâlderij mear, de measte minsken libje fan it toerisme. Benoarden Baaiduinen leit it grutte poldergebiet "It Hege Lân".
Naples (Floarida)
Naples is in stêd yn it súdeasten fan 'e Amerikaanske steat Floarida. It is it haadplak fan Collier County.
Piramiden fan Giza
thumb|De piramiden fan Giza, ûnderdiel fan de Nekropolis fan Giza thumb|It piramidekompleks by nacht. De Piramiden fan Giza yn Egypte hearre ta de bekendste en âldste bouwurken fan de minsheid. De piramides binne ek de bekendste fan de Egyptyske piramides. Se steane sawat acht kilometer ten súdwesten fan de stêd Giza.
Omskriuwing
De piramides steane ek yn in âlde Egyptische nekropolis. It piramidekompleks bestiet út de Piramide fan Geops (ek wol bekend as de “Grutte Piramide”), de wat lytsere Piramide fan Chefren, en de Piramide fan Myserinus. Dêrneist steane der in oanta lytsere piramides dy't bekend steane as "keninginne"-piramides. Oan de eastside fan it kompleks stiet ek de Sfinks fan Giza.
Dizze piramides waarden boud yn de fjirde dynasty (tusken ± 2551 en 2472 f.Kr.) en binne troch harren tige stabile konstruksje goed bewarre bleaun. De bûtenste polyste wite kalkstienlaach is yn de rin fan de tiid foar it grutstepart ferdwûn oant men it materiaal brûkt hat foar oare bouwurken. De piramide fan Myserinus is de ienige fan de piramides wêrfan de kalkstienlaach hielendal weihelle is. De piramide fan Geops hat noch wol in diel fan dizze kalkstienbedekking op de top.
De Piramide fan Geops is it ienige fan de sân klassike wrâldwûnders dat oant hjoed de dei bewarre bleaun is. Yn 1979 waarden de piramides fan Giza ta wrâlderfgoed ferklearre.