cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Merchanter's Luck
Ynhâld
As de Lucy oankomt by Venture, docht bliken dat it stasjon yn 'e hannen is fan 'e Mazianni, en wurdt it lytse frachtskip entere troch troepen fan it oarlochsskip de Australia, fan kaptein Tom Edger, de ûnderbefelhawwer fan Conrad Mazian. Wylst de Mazianni in luchtslûs tusken de beide skippen oanlizze, oarderet Sandor Allison, Deirdre en Neill om har yn in loaze romte tusken twa wanden te ferbergjen, wylst hysels en Curran alle spoaren útwiskje dat de Lucy mear as twa bemanningsleden hat. Oan board fan it romtestasjon Venture wurde Sandor en Curran nei Tom Edger ta brocht. Sandor besiket mei de man te ûnderhanneljen oer syn fracht, mar de Mazianni hawwe Mallory har segels op 'e containers al ferbrutsen en fêststeld dat dy fol sitte mei rommel. Op dat punt beseft Sandor dat Mallory him as lokies brûkt hat. Edger beslút dat er Sandor en de Lucy noch wol brûke kin, en stjoert him ûnder bewekking werom nei syn skip, mar Curran wurdt ôffierd yn in oare rjochting. As er dêr erch yn kriget, brekt Sandor frij. Under it gefjocht dat dan folget, wurde sawol hysels as Curran delsketten, en foar dea efterlitten oan board fan it stasjon as de Australia ynienen útpike moat.
Oan board fan 'e Lucy binne ûnderwilens Allison, Deirdre en Neill fan har sideplak kommen en hawwe de iene wachter útskeakele dy't de Mazianni oan board fan it (nei't se tochten) lege skip efterlitten hiene. Ear't er harren fuortstjoerde, hie Sandor oan Allison einlings it wachtwurd fan 'e boardkompjûter jûn, en as se dy no opstart, binne sy en de oaren fernuvere troch de stim fan in jongeman dy't harren yn al har dwaan begeliedt en riejout. As ynienen de Australia en in twadde frachtskip dat yn 'e hannen fan 'e Mazianni ferkeart, harsels los meitsje fan it stasjon, docht bliken dat oare skippen it planetestelsel fan Venture binnenkommen binne. Dêrby giet it om it superfrachtskip Finity's End, fan 'e Neiharts fan 'e Keapfarderalliânsje, folge troch de Dublin Again, de Norway en it oarlochsskip Liberty fan 'e Uny. De Australia wit nauwerneed te ûntkommen, mar moat in grut diel fan syn bemanning oan board fan it stasjon efterlitte, en it Mazianni-frachtskip wurdt opblaasd troch de Liberty. Neitiid nimme troepen fan 'e Norway wapenderhân it stasjon yn, dêr't se Sandor en Curran oantreffe en nei har sikeboech bringe.
As it stof oplûkt, wurdt Sandor troch Mallory beleanne foar it feit dat se him yn deadsgefaar brocht hat. By wize fan kompinsaasje sprekt se him frij fan alle lytse finansjele misdriuwen dy't er troch de jierren begien hat om syn skip te behâlden, sadat er de namme Kreja wer oannimme kin. It ferhaal fan Merchanter's Luck einiget oan board fan 'e Lucy, dy't no wer Le Cygne hjit, in lytse keapfarder wêrfan't de fiifkoppige bemanning inoar no folslein fertrout.
Kommys
Kommys (fan it Frânske commis, dat "klerk" of "winkelbetsjinner" betsjut) is in eardere amtlike rang yn Nederlân. It gie om in administrative amtner fan middelbere rang, leger as in referindaris, mar heger as in klerk. Boppe, efterelkoar ûnder de kommys bestienen noch de rangen fan haadkommys en adjunkt-kommys. De funksje wurdt faak assosjearre mei amtners by de belestingtsjinst of dûane, mar ek op gemeentesekretaryen wiene kommizen.
Grinsjagers
Yn 1814 waard it Korps Grinsjagers oprjochte, besteande út 300 man, benammen pensjonearre militêren, dêr 't de earste lichting fan inkeld en allinne út offisieren bestie. Dêrfoar makken se gebrûk fan saneamde kommizepaden. Hja moasten de tanimmende smokkelderij by de grinzen lâns tsjingean. Hoewol't yn 1819 in blaugriis unifoarm ynfierd waard foar kommizen mei trijekante hoed, gewear en sabel, droegen Nederlânske kommizen meastal boargerklean omdat se in unifoarm sels bekostigje moasten. Ynsynjes, petten of earmbannen waarden net brûkt. It berop stoar stadichoan út: yn de Earste Wrâldoarloch waard it tal kommizen te lyts en sette de oerheid dêrom soldaten yn, dy't úteinlik troch dûaneamtners ferfongen wurde soene. It ynspekteursambt ferfoel úteinlik yn 1950 doe't de boarchbelesting net mear heft waard.
Kees van der Hoef-priis
De Kees van der Hoef-priis is in Grinzer literêre priis.
De priis fan € 250 en (oant en mei 2016) in pûn iel wurdt jierliks útrikt oan in persoan of ynstelling dy't in soad betsjut hat foar it literêre klimaat yn de stêd Grins. De priis waard útrikt op 3 jannewaris, de jierdei fan Kees van der Hoef, mar sûnt 2015 bart dit op Gedichtedei.
Kees van der Hoef ûntfong yn 2008, op inisjatyf fan Bart FM Droog, as earste de priis út hannen fan de wethâlder fan kultuer Jaap Dijkstra. Nei 2016 wurdt de priis alle twa jierren útrikt
Iel
It pûn iel (paling) ferwiist nei Kees syn fersregel: De kracht van de herhaling is gelijk aan een spastische paling. Dat part fan de priis bestiet oars sûnt 2018 net mear mei't de iel der net bêst foar stiet.
Kulturele priis fan de provinsje Grinslân
De Kulturele priis fan de provinsje Grinslân waard yn 1950 ynsteld. Deputearre Steaten kenden de priis ta oan keunstners dy't harren tige fertsjinstlik makke hiene foar Grinslân. De priis waard alle jierren útrikt op 17 febrewaris.
Albert Waalkens krige de priis yn 1967/1968 foar syn wurk op kultureel mêd, mar wegere nei't er as bestjoerslid fan it Grinzer Museum skeel krige hie mei de oerheid; dy naam sân skilderijen fan Harri Huysman yn beslach om't se oantsjitlik wêze soene.
Carl von Ossietzky
thumb|Carl von Ossietzky om 1915 hinne Carl von Ossietzky (Hamburch, 3 oktober 1889 – Berlyn, 4 maaie 1938) wie in Dútsk sjoernalist, pasifist en demokraat, dy't in boechbyld fan ferset tsjin Hitler waard. Yn 1935 waard him de Nobelpriis foar de Frede takend foar it oan it ljocht bringen fan it klandestyn op 'en nij bewapenjen fan Nazy-Dútslân.
Pasifist
Nei militêre tsjinst yn de Earste Wrâldoarloch, hy wie ûnder mear by de Slach om Ferdun, waard Ossietzky oertsjûge pasifist en demokraat. In stikmannich jierren letter wie er sekretaris fan de Deutsche Friedensgesellschaft en besocht middels publikaasjes en foardrachten it Dútske folk in 'fredesbewustwêzen' by te bringen. Hy waard redakteur fan de Berliner Volkszeitung en yn 1926 haadredakteur fan de Weltbühne, wêrfan't er tegearre mei Kurt Tucholsky ek de útjouwer wie. Sadwaande hie er in wichtich platfoarm foar syn ferset tsjin de temûke Dútske herbewapening dy't yn striid wie mei it Ferdrach fan Fersailles.
Ferfolging
thumb|180px|Carl von Ossietzky as finzene yn it [[Kamp Esterwegen|KZ Esterwegen (1934)]] Doe't de nasjonaalsosjalisten oan de macht kamen en de deltwang fan de joaden yn Dútslân op gong kaam wegere er it lân te ferlitten, omdat er fan betinken wie dat er fanút it bûtenlân te min ynfloed útoefenje koe. Yn 1927 en 1932 siet er totaal acht moanne yn de finzenis. Op 28 febrewaris 1933, de dei nei de brân yn de Ryksdei, waard er op 'en nij oanholden en doe feroardiele ta twangarbeid yn in konsintraasjekamp. Fan de Spandaufinzenis yn Berly, oer kamp Sonnenburg kaam er yn it kamp Esterwegen telâne (sjoch:Iemslânkampen).
Erkenning
Von Ossietzky krige de Nobelpriis foar de Frede yn 1935. Dat wie in impuls foar de ynternaskonale kampanje om him frij te krijen. Hy krige lykwols gjin tastimming om de priis yn Sweden op te heljen, sadwaande koe dy net útrikt wurde. It reglemint seit dat de laureaat of syn famylje de priis yn Stokholm yn ûntfangst nimme moat. Fan doe ôf oan ferbeane de nazy's eltse Dútser it opheljen en sadwaande ek it erkennen fan de Nobelpriis. Yn 1992 de universiteit yn Aldenboarch nei Carl von Ossietzky ferneamd. De universiteit keas dizze ferzetsstrider ûnder mear om reden fan syn finzenskip yn it tichteby lizzende konsintraasjekamp Esterwegen.
De ein
Von Ossietzky waard siik yn 1938. Hy hie tuberkuloaze yn in terminaal stadium. Hy stoar 4 maaie 1938 yn it sikehûs.
The High King's Tomb
The High King's Tomb is in fantasy-roman fan 'e hân fan 'e Amerikaanske skriuwster Kristen Britain. De titel betsjut: "De Tombe fan 'e Hege Kening". It boek fertelt it ferhaal fan 'e keapmansdochter Karigan G'ladheon, dy't tsjin wil en tank ien fan 'e saneamde Griene Ruters wurden is, de keninklike koeriers yn it keninkryk Sacoridia, en almar djipper behelle rekket yn 'e striid tsjin 'e kwea-aardige tsjoender Mornhavon de Swarte en dy syn trewanten. The High King's Tomb is it trêde diel fan 'e Green Rider-searje, en folget as sadanich op 'e romans Green Rider en First Rider's Call. The High King's Tomb waard yn 2007 publisearre troch de New Yorkske útjouwerij DAW Books, mei in omslach makke troch Donato Giancola.
Ynhâld
The High King's Tomb iepenet in fearnsjier nei de foarfallen yn it foargeande diel fan 'e searje, First Rider's Call. Keapmansdochter Karigan G'ladheon wie tsjin wil en tank ien fan 'e saneamde Griene Ruters wurden, de keninklike koeriers yn it keninkryk Sacoridia. Oan 'e ein fan First Rider's Call wist hja de kwea-aardige tsjoender Mornhavon de Swarte, dy't út 'e dea opstien wie, nei de takomst te ferbaljen, sadat Sacoridia de tiid hawwe soe om him op 'e ûntsjinkearbere striid mei de tsjoender ta te rieden. Dêrta is it fan it heechste belang dat de bres yn 'e D'yer-muorre tichte wurdt. Dat is de ôffreding dy't Sacoridia skiedet fan in skiereilân dêr't it wâld Swartwale groeit. Op dat plak lei ienris it wûndermoaie Eletyske keninkryk Argenthyne, mar nei't Mornhavon de Swarte dat ferovere hie, makke er it ta syn eigen útfalsbasis en korrumpearre er dêr alles. Tûzen jier lyn, oan de ein fan de Lange Oarloch dêr't Mornhavon yn ferslein waard, bouden de Sacoridianen ûnder tafersjoch fan 'e yn 'e boukeunst ûnderleine Clan D'yer in lange muorre fan kust nei kust om it kwea fan Swartwale bûten te sluten.
Dat diene se lykwols foar in grut part mei magy, en de kennis dêrfan is yn 'e ôfrûne tûzen jier hast hielendal ferlern gien, net yn it lêste plak om't magy nei de Lange Oarloch as de woartel fan alle kwea sjoen waard en men besocht om it mei ierde en oer út te rûgjen. Sadwaande hat Alton D'yer, ealman, Griene Ruter en neikommeling fan 'e bouwers fan 'e muorre, it ôfrûne fearnsjier gjin foarútgong boekt yn syn besykjen om 'e muorre te reparearjen. As Merdigen, de projeksje fan in oerâlde tsjoender dy't as tafersjochhâlder yn 'e Toer fan 'e Himels yn 'e D'yer-muorre tahâldt, gewach makket fan in boek dêr't de bou fan 'e muorre yn beskreaun is, begjint der in lanlike syktocht nei dat Boek fan Theanduris Sulverhout. Wat de Sacoridianen net witte, is dat Beppe, de lieder fan Twadde Ryk, in geheime ûndergrûnske organisaasje fan ôfstammelingen fan 'e oanhingers fan Mornhavon de Swarte, dat boek ek op it spoar is. Mei har eigen tsjoenderij is it foar har boppedat folle makliker om it te finen. Se hat lykwols ien probleem: Theanduris Sulverhout wie sels ek in tsjoender, en hat derfoar soarge dat syn kennis net troch Jan en alleman bemachtige wurde kin. Syn boek blykt inkeld lêzen wurde te kinnen by it ljocht fan 'e tombe fan 'e hege kening.
Underwilens wurdt Karigan op 'en paad stjoerd mei in stikmannich opdrachten. Yn it foarste plak moat se nei de universiteit fan Selium ta om te freegjen oft it Boek fan Theanduris Sulverhout dêr yn 'e universiteitsbibleteken ek te finen is. Fierders moat se by Damian Frost, de hynstefokker by wa't de Griene Ruters tradisjoneel harren nuveraardich yntelliginte hynders keapje, om mear hynders freegje, no't foar it earst yn jierren it tal Griene Ruters dat roppen wurdt, wer tanimt. In trêde opdracht is om in brief fan kening Zachary oan Timas Mirwell, de hear-gûverneur fan 'e provinsje Mirwell, te besoargjen, mar dat is inkeld in ferlechje foar har om te sjen oft se kontakt opnimme kin mei Beryl Spencer, in Griene Ruter dy't as spionne yn Mirwell syn hofhâlding pleatst is, en fan wa't al lange tiid neat mear fernommen is. Dêropta kriget Karigan it tafersjoch op 'e jonge Fergal Duff, in nije Griene Ruter foar wa't dit de earste misje wurdt.
Yn Sacor-Stêd is ûnderwilens in masterdief en -ynbrekker aktyf, dy't beskûl giet ûnder de namme fan 'it Ravensmasker'. Yn wurklikheid is dat nimmen minder as Xandis Pierce Amberhill III, in fiere neef fan kening Zachary dy't alhiel ferearmoede rekke is trochdat syn heit it famyljefortún dertroch brocht hat mei gokken en drinken. Hy besiket no in nij fortún byinoar te stellen om sa syn fertutearze lângoed te rêden. As er frege wurdt om foar grou jild mei te wurkjen oan in 'earûntfiering' byt er daliks ta, ek al riedt syn snoade âldere tsjinstfeint Morry it him ôf. Earûntfierings wiene yn earder tiid mank de adel fan Sacoridia skearing en ynslach, mar komme no eins net mear foar. It binne eins gizelings, wêrby't de iene ealman in famyljelid fan syn rivaal finzen hâldt oant dy foldocht oan 'e stelde easken. De naïve Amberhill, dy't mar mient dat eltsenien itselde eargefoel as hy hat, ferplichtet him no om te helpen by de earûntfiering fan frouwe Estora, de oansteande breid fan kening Zachary.
Nei't Amberhill, himsels foardwaand as freon, it fermidden fan fertroulingen fan frouwe Estora binnenkrongen is, beävensearret er dat de earûntfiering plakfine sil as de frouwe út te hynsteriden is. Om't er sels meiriidt, moat Morry dêrby de rol fan it Ravensmasker spylje, dy't, bystien troch in stikmannich trewanten fan 'e opdrachtjouwer, de earûntfiering útfiere sil. It ferrint lykwols oars as dat Amberhill yn gedachten hat: trochdat syn eigen hynst op 'e doele brocht wurdt troch de willige merje fan ien fan Estora har susters, rekket er syn plak foaroan yn 'e staasje kwyt, wêrnei't de earûntfiering plakfynt yn in tichte mist dy't blykber it (magyske) wurk is fan 'e opdrachtjouwer. De geweldleaze ûntfiering dy't Amberhill foar eagen stie, rint út op in bloedbad as de trewanten fan syn opdrachtjouwer mei krúsbôgen om har hinne begjinne te sjitten op 'e liifwachten fan frouwe Estora, wêrfan't ferskaten de dea fine. As er syn ryddier einlik wer ûnder behearsking brocht hat, treft Amberhill op it plak fan 'e ûntfiering Morry oan, dy't mei in krúsbôgebout yn 'e rêch sketten is. Amberhill is troch alles hinne lulk en swart wraak. Nei't er it stoflik omskot fan syn feint yn 'e no fluch oplûkende mist op in sideplak brocht hat, set er daliks de efterfolging yn om frouwe Estora te befrijen en mei de moardners fan syn tsjinstfeint (en freon) ôf te weven.
As Karigan yn Mirwell oankomt, wurdt har dêr al rillegau dúdlik dat Beryl Spencer as spionne troch de koer sakke is en earne finzen holden wurdt. Timas Mirwell, de hear-gûverneur fan 'e provinsje Mirwell en in âlde kwelgeast út Karigan har studintetiid oan 'e Universiteit fan Selium, lit har troch in tuskenpersoan in koart bryfke takomme wêryn't er skriuwt dat se wat sjen sil dêr't se mooglik belang by hat as se by moarnsdage op 'e fjouwersprong fan Teligmar is. Karigan, dy't in mûklaach ferwachtet, rydt dêr dyselde jûns noch hinne en bringt tegearre mei Fergal Duff ferskûle efter in pear rotsblokken de nacht troch. Tsjin 'e moarnsdage arrivearje der op 'e fjouwersprong in stikmannich ruters, fan wa't Karigan ien weromken as frouwe Estora, dy't dúdlik in finzene is. As hja ûnder bewekking fan ien man efterbliuwt wylst de oaren in ein foarútride, begrypt Karigan dat dit har kâns is, en tegearre mei Fergal deadet se de bewekker en befrijt se Estora. Neitiid ferskûlje se har yn in grot, en it is Karigan har bedoeling om dêr te bliuwen oant it wer tsjuster wurdt en dan by nacht út te piken. Mar de oerbleaune ûntfierders, dy't by de fjouwersprong har meistanners met hawwe en fersterking krigen hawwe út 'e Teligmarheuvels, sykje mei man en macht de omkriten fan 'e fjouwersprong ôf. As se te deunby de grot komme, betinkt Karigan in oar plan. Se klaait har as Estora en jout de frouwe har Griene Ruter-unifoarm. Dan riidt se op Estora har hynder fuort om 'e sikers mei te lokjen. As de kust feilich is, naaie Fergal en de echte frouwe Estora út yn 'e oare rjochting.
Karigan hie tocht dat se wol oan har efterfolgers ûntkomme kinne soe, mar dêrby hat se in tinkflater makke, want se is te wend rekke oan har eigen bûtengewoane hynder Condor. Op 'e wurge merje fan frouwe Estora slagget it har net om in grutternôge foarsprong op te bouwen en wurdt se úteinlik ynhelle en finzen nommen. De dieders blike leden fan Twadde Ryk te wêzen, dy't Karigan meinimme nei harren geheime basis yn 'e Teligmarheuvels. Stille tsjûge fan dit alles is Amberhill, dy't krekt te let komt om Karigan te rêden. Hoewol't er wol foar it ferstân hat dat sy Estora net is, folget er har en de lju dy't har finzen nommen hawwe by de heuvels op. Hy lit it huodsje fan frouwe Estora, dat er fynt by it plak dêr't Karigan finzen nommen is, efter oan in tûke fan in beam boppe de wei nei de heuvels, ta teken foar de efterfolgers dy't de kening sûnder mis útstjoerd hat.
Yn it kamp yn 'e heuvels treft Karigan net inkeld Beppe oan, de tsjoenster dy't oan it haad stiet fan Twadde Ryk, mar ek de finzene Beryl Spencer en kaptein Immerez, in ferrieder dy't in pear jier earder belutsen wie by de opstân fan 'e âlde hear-gûverneur fan Mirwell, en dy't Karigan doe in hân ôfhoud hat (sjoch: Green Rider). Immerez, dy't doe oan gerjochtichheid ûntkomd wie, hat him letter by Twadde Ryk oansletten, en is no ien fan 'e wichtichtste militêre lieders fan 'e ûndergrûnske organisaasje. Nettsjinsteande de ûntsnapping fan frouwe Estora is er wiis mei de finzennimming fan Karigan, dy't noch wat fan him tegoede hat. De earste oeren is er besteld mei it opbrekken fan it kamp dat Beppe beoarderet, mar as de nacht falt, risselwearret er om Karigan in hân ôf te slaan. Dat wurdt foarkomd troch Amberhill, dy't ûnderwilens it leechrinnende kamp binnenkrongen is en de man dy't Karigan har hân fêsthâldt, deadet mei in smiten mês. As er dêrnei útnaait, komt er op in stuit foar de man oer te stean dy't Morry ombrocht hat, en kin er wraak nimme.
Fuort dêrnei kringe swartklaaide 'Wapens' (leden fan 'e Oarder fan 'e Swartskylden, de liifgarde fan 'e kening) it kamp binnen en meitsje koarte metten mei eltse wjerstân dy't se oantreffe. Karigan en Beryl Spencer wurde befrijd en Immerez wurdt finzen nommen. Dan komt oan it ljocht dat de ûntfiering fan frouwe Estora mar in ôfliedingsmaneuver wie, want om it Boek fan Theanduris Sulverhout lêze te kinnen, dat ommers inkeld by it ljocht fan 'e tombe fan 'e hege kening kin, moatte leden fan Twadde Ryk de Keninklike Tomben ûnder it Keninklik Kastiel yn Sacor-Stêd binnenkringe, dy't bewekke wurde troch Oarder fan 'e Swartskylden. De bedoeling fan 'e ûntfiering fan frouwe Estora wie dat de kening syn eigen liifwachten efter de ûntfierders oanstjoere soe, wat him twinge soe om 'e tombewachters omheech te heljen nei it kastiel om syn liifwachten te ferfangen, mei as gefolch dat de tomben frijwol ûnbewekke efterbleaune. En dat is krekt wat bard is, en nimmen kin de kening warskôgje, want Sacor-Stêd is fierstente fier fuort.
Dan ferskynt de godlike hynst Salvistar oan Karigan, net yn in dream, mar yn it echt, en liedt har yn in pear oeren tiid oer boppenatuerlike paden fan 'e Seligmarheuvels nei Sacor-Stêd. Dêr oankommen, weeft se yn 'e mande mei Brienne Quinn en in hantsjefol oare tombewachters ôf mei de ynkringers en bemachtiget se it Boek fan Theanduris Sulverhout, dat yndie inkeld by it ljocht fan 'e takomstige grêftombe fan kening Zachary lêzen wurde kin. Neitiid stelt de oersetting fan dat boek Alton D'yer by steat om einlings en te'n lêsten foarútgong te boeken by de reparaasje fan 'e D'yer-muorre. Underwilens is Beppe arrivearre by dy muorre, dêr't se mei in stikmannich trewanten troch de bresse glûpt nei Swartwale ta. Amberhill wit syn belutsenens by de ûntfiering geheim te hâlden, en set daliks nei syn weromkear yn Sacor-Stêd ôf nei syn lângoed om Morry te begraven. Kaptein Immerez ferdwynt yn 'e tsjerkers fan it Keninklik Kastiel, en Timas Mirwell, de jonge hear-gûverneur fan 'e provinsje Mirwell, dy't ek by Twadde Ryk belutsen wie, ûntrint syn straf omreden fan it bryfke dat er Karigan takomme litten hat, dat har by steat stelde om frouwe Estora te befrijen. Wylst de winter ynfalt, wurdt Karigan foar har útsûnderlike tsjinsten, en as earste ynwenner fan Sacoridia yn twahûndert jier, ta ridder slein.
Abastenia St. Leger Eberle
Abastenia St. Leger Eberle (6 april 1878 – 26 febrewaris 1942) wie in Amerikaansk byldhouster bekend fan har krêftige, lytse brûnzen bylden fan earme emigranten fan de Lower East Side yn New York City.
As keunstner wie Eberle der sterk fan oertsjûge dat keunstners politike en maatskiplik engazjearre keunstwurken meitsje moasten dy't aktuele fraachstikken wjerspegelen.
Eberle krewearre in grut part fan har libben oan likense rjochten foar Amerikaanske froulju en (maatskiplike) gelikens yn it algemien. Har ferneamdste wurk, The White Slave, 'de wite slaaf', dat berneprostitúsje útbyldet, soarge foar 'in stoarm fan kontroverze' op de tentoanstelling op de Armory Show fan 1913.
Sy waard in protte beynfloede troch it wurk fan sosjaal wurkster fan de earste oere Jane Addams (1860–1935) en fielde har tige belutsen by de feministyske beweging.
Nije maneezje
De Nije maneezje is in eardere maresjeseemaneezje yn Ljouwert. It oarspronklike gebou waard yn 1856 set, neffens it ûntwerp fan stedsarsjitekt Thomas Adrianus Romein. Yn 2006 is it gebou spesjaal foar it Steds Gymnasium Ljouwert renovearre en oanpast. Binnen de konstruksje fan de maneezje is in kaskonstruksje makke. Sadwaande is de aparte dakkonstruksje noch altyd te sjen.
Katedraal fan Exeter
De Katedraal fan Exeter (Exeter Cathedral, formeel: de Katedrale Tsjerke fan Sint-Petrus yn Exeter; Cathedral Church of Saint Peter in Exeter)), is in Anglikaanske katedraal en de biskopstsjerke fan it bisdom Exeter, yn de stêd Exeter, Devon, yn de Ingelske regio South West England. It hjoeddeiske gebou waard om 1400 hinne foltôge. It besjen wurdich binne û.o. in astronomyske klok, in tal iere misericordes en it langste net ûnderbrutsen stiennen ferwulft fan Ingelân.
Skiednis
De stifting fan in oan Petrus wijde katedraal yn Exeter giet werom op 1050, doe't de sit fan de biskop fan Devon en Cornwall foar de feiligens ferhûze út Crediton. Yn de stêd stie al in oan Marije en Petrus wijde Saksyske minster, dy't troch Leofric as katedraal brûkt waard, maar de missen waard fakentiden bûtendoor holden flakby it plak fan de hjoeddeiske katedraal. Nei de Normandyske oermastering fan it eilân waard fanôf 1133 in nije katedraal boud. Mei it yn 1258 beneamen fan Walter Bronescombe as biskop waard de katedraal al as âlderwetsk beskôge en útein set mei de weropbou fan de katedraal yn de Decorated Gothic style neffens it foarbyld fan Salisbury, wêrby't in part fan it Normandyske bouwurk yntakt bleau, lykas de twa massive tuorren en dielen fan de muorren. De katedraal waard boud mei stien en Purbeck-moarmer út de omkriten. De nije katedraal kaam ree yn likernôch 1400. It kapittelhûs en guon kapellen binne lykwols letter tafoege.
Lykas by de measte Ingelske katedralen, hie Exeter ek te lijen doe't Hindrik VIII de abdijen opheffe liet, mar net sa's soad as Exeter ek in kleasterstifting west hie. Mear fernielings fûnen plak yn de Ingelske Boargerkriich, doe't de kleastergong ôfbrutsen waard. Dêrnei folge ûnder Karel II in restauraasje en de bou fan in nij oargel troch John Loosemore. Karel's suster Henrietta Anne fan Ingelân waard yn 1644 yn de katedraal doopt.
De arsjitekt George Gilbert Scott liet yn de Fiktoriaanske tiid dielen fan de katedraal op 'e nij ynrjochtsje. Yn de Twadde Wrâldkriich wie Exeter ien fan de doelen fan de Dútske bombardeminten op Ingelske stêden fan kultureel en histoarysk belang, in kampanje dy't bekend stie ûnder de namme Baedeker Blitz. Moarnsier op 4 maaie 1942 fûn in oanfal op de stêd plak en de katedraal waard rekke troch in bom, dy't de Jakobuskapel folslein ferneatige. Mei de kapel waarden ek trije traveeën en twa loftbôgen weislein en it midsiuwske houten hek foar de kapel ferneatige.
Aldergelokst wiene earder al foar de feiligens de meast belangrike keunstwurken út de katedraal ferwidere. Dêrûnder foelen de âlde beglêzing (ynklusyf it grutte eastlike raam), de misericordes, de troan fan de biskop, it Boek fan Exeter, âlde hânfesten en oare dokuminten fan de bibleteek. It skitterende monumint foar Walter Branscombe waard beskerme troch sânsekken. It wurk dat folge en it omromjen fan it gebiet by it westlike ein fan it gebou lei dielen bleat fan âldere gebouwen, ynklusyf oerbliuwsels fan de Romeinske stêd en fan de Normandyske katedraal.
Misericordes
De fyftich misericordes stamme út twa perioades: 1220-1230 en 1250-1260. It is de âldste samling fan misericordes fan it Feriene Keninkryk. Ien fan de misericordes is ek de âldst bekende foarstelling fan in oaljefant yn it Feriene Keninkryk.
Minstrelegalerij
De minstrelegalerij yn it skip datearret fan 1360 en is unyk yn Ingelske katedralen. Te sjen binne tolve beskildere bylden fan ingels dy't midsiuwske ynstruminten bespylje.
Astronomyske klok
It boppeste siferblêd waard yn de jierren 1760 tafoege en jout de minuten oan.
Under de oerenwizer stiet de yn dy tiid populêre latynske spreuk Pereunt et Imputantur (se ferdwine en wurde op ús rekken skreaun), in ferwizing nei de wize hoe't wy ús tiid trochbringe, ferstannich of net. It oarspronklike mechanisme waard in soad feroare, reparearre en ferwaarloazge, oant it yn it begjin fan de 20e iuw ferfongen waard. Tsjintwurdich is it âlde mechanisme ûnder de klok op de flier te sjen. De doar ûnder de klok hat ûnder in rûn gat, dat yn it begjin fan de 17e iuw makke is om de kat fan de biskop tagong te jaan om sa oerlêst fan ûngedierte tefoarren te kommen, dat troch it dierlike fet om it mechanisme mei te smarren oanlutsen waard.
Oargel
It oargel stiet op in midsiuwsk doksaal, dat it koer fan it skip skiedt. It earste oargel waard yn 1665 troch John Loosemore boud, dat troch Henry Willis op 'e nij boud en fergrutte waard. Yn 1931 fûn troch Harrison & Harrison op 'e nij in grutte ferbouwing oan it ynstrumint plak. It oargel besit 59 registers op fjouwer manualen en pedaal. Tusken jannewaris 2013 en oktober 2014 waard it oargel troch Harrison & Harrison renovearre. Yn de alterromte stiet ek noch in lyts ienmanualich ynstrumint mei pedaalregister, dat fanút it haadoargel oanspile wurde kin.
Bibleteek
De bibleteek is ûnderbrocht yn it biskoplike paleis. Dêr wurde tûzenen boeken en dokuminten bewarre, dy't út de 10e oant de moderne tiid stamme. DE bibleteek bestiiet út âlde manuskripten, ier printe boeken en letter wurk oer bygelyks skiednis, teology, medisinen en wittenskip.
Yn de rin fan de tiid ferdwûnen wurken fan de bibleteek nei Canterbury en Oxford. Yn 1657 yn de tiid fan de Commonwealth waarden ferskate gebouwen fan de katedraal plondere wêrûnder ek de lêsseal fan 1412-1413. Guon boeken gyngen ferlern, mar in grut part bleau bewarre troch't dr. Robert Vilvaine op 'e tiid in diel yn it St John's Hospital oerbrocht. Letter joech er jild om de Marijekapel as bibleteek yn te rjochtsen en waarden de boeken werombrocht. Yn 1820 ferhûze de bibleteek nei it kapittelhûs. Om't der yn de 19e iuw in pear grutte kolleksjes oan de bibleteek tafoege waarden, dy't de besteande bibleteek mear as ferdûbele, wie in grutter, nij gebou nedich. John Loughborough Pearson wie de arsjitekt fan it nije gebou op it plak fan de eardere kleastergong. Yn de 20e iuw waard it grutste diel fan de bibleteek oerbrocht nei romten yn it biskoplik paleis, wylst de rest yn de bibleteek fan Pearson bleau.
Leginde
Neffens in 19e-iuwske auteur soe der yn in 11e-iuwsk missaal stien hawwe dat kening Atelstan gesanten nei it kontinint stjoerd hie om tsjin ûnbidich hege kosten in grutte kolleksje reliken yn te sammeljen. Dy reliken liet er nei de katedraal fan Exeter bringe en ûnder dy reliken soe in stikje fan de baarnende strûk west ha, wêryn't God tsjin Moazes spriek en in stikje fan de kears wêrmei't de ingel it grêf fan de Heare ferljochte.
Niedernhausen
Likernôch 60% fan de gemeente bestiet út bosk, wylst sa'n 25% fan de gemeentegrûn agrarysk brûkt wurdt.
It grutste plak fan de gemeente is Niedernhausen, dêr't mear as de helte fan alle ynwenners fan de gemeente wenje.
Yndieling
De gemeente telt seis ferskillende plakken, oant 1977 selstannige gemeenten: Engenhahn, Königshofen, Niedernhausen, Niederseelbach, Oberjosbach en Oberseelbach.
Victor Vroomkoning
Victor Vroomkoning, pseudonym fan Walter (Waltherus Antionius Bernardinus) van de Laar (Boxtel, 6 oktober 1938) is in Nederlânsk dichter. Van Laar syn heit hie in bakkerssaak. Vroomkoming studearre Nederlânske taal- en letterkunde en filosofy oan de Katolike Universiteit Nymwegen. Hy siet lange tiid yn it ûnderwiis.
Vroomkonings wurk waard geregeldwei ûnderskieden. Yn 1983 wûn er de Pablo Nerudapriis en yn 2006 de Karel de Grutte-priis fan de stêd Nijmegen. Dat jier wûn er ek mei syn bondel Stapelen de Publykspriis foar de bêste gedichtebondel fan 2005. Teffens binne gedichten fan him opnaam yn ferskate karlêzingen.
Bibliografy
thumb|[[Muorregedicht Hallo fan Vroomkoning yn Nymwegen]]
Karel de Grutte-priis
De Karel de Grutte-priis (offisjeel: Karel de Grote-prijs) is in kulturele priis fan de stêd Nijmegen.
Skiednis
De priis, dy't yn 1954 yn it libben roppen waard, wurdt takend foar ien keunstwurk dat de stêd Nijmegen as ûnderwerp hat of dêrtroch ynspirearre is, as wol foar it hiele artistike oeuvre mei dat ûnderwerp. In keunstner, keunstnersgroep of kultuereel ûndernimmer dy't ta de kulturele sfear Nijmegen beheart komt yn de beneaming foar de priis. Der sit in jildbedrach fan € 10.000 oan de priis fêst. De gemeente rikt de oeuvrepriis ien kear yn de trije jier út op foardracht fan de Advyskommisje Kultuerprizen.
Neidat de oargelist Joost Langeveld yn de jierren 80 de priis wegere hie, ûntstie der in diskusje oer it al as net fuortsetten fan de priis. Yn dy tiid waard it reglemint oanpast.
Nijmegen hat ek noch de Alcuinuspriis of Cultuur Stimuleringsprijs ornearre foar deselde doelgroep.
Basile Boli
(2 jannewaris 1967) is in eardere Frânsk fuotballer. Earder spile foar Auxerre, Olympique Marseille, Rangers, Monaco en Urawa Reds.
8e milennium f.Kr.
|-
It 8e milennium f.Kr. of achtste milennium foar Kristus rûn fan 1 jannewaris 8000 f.Kr. oant 31 desimber 7001 f.Kr..
Gérald Passi
(21 jannewaris 1964) is in eardere Frânsk fuotballer. Earder spile foar Montpellier, Toulouse, Monaco, Saint-Étienne en Nagoya Grampus Eight.
8e milennium f.Kr.
Foarfallen
thumb|De [[Fruchtbere Healmoanne mei de wichtichste plakken om 7500 f.Kr. hinne]]
Allison Moore (pornografysk aktrise)
Libben en karriêre
Allison Moore waard yn 1984 berne yn 'e steat Kalifornje. Se makke har debút yn in pornografyske film yn 2011, doe't se 27 jier wie. Neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) hat se sûnt yn mear as 75 pornofilms spile, hoewol't dat oantal mei de sênes foar har eigen webside (AllisonMooreXXX.com) en foar oare pornowebsiden boppe de twahûndert útkomt. Moore hat û.m. wurke foar sokke foaroansteande labels as New Sensations, Wicked Pictures, Evil Angel, Pure Play Media, Penthouse, Adam & Eve, Third Degree Films, Hustler Video, Zero Tolerance, Shane's World, Devil's Film en Diabolic Video. Ek hat se in protte wurke foar pornosites as BangBros, Reality Kings, Brazzers en Naughty America.
Yn 2013 spile Moore de rol fan Khloé Kardashian yn 'e film Keeping Up with Kiara Mia, in parody fan 'e lytse studio Risque Films op 'e realitytillefyzjesearje Keeping Up with the Kardashians, oer de famylje fan Kim Kardashian. Datselde jiers sleepte Moore ek har earste mainstream-roltsje yn 'e wacht, yn 'e searje Sons of Anarchy. Fierders waard se nominearre foar twa Sex Awards.
Penguins of Madagascar
Penguins of Madagascar is in Amerikaanske aventoerekomeedzje yn 'e foarm fan in kompjûteranimearre tekenfilm foar bern en foar folwoeksenen út 2014 ûnder rezjy fan Eric Darnell en Simon J. Smith. De haadrollen waarden ynsprutsen troch Tom McGrath, Chris Miller, Christopher Knights en Conrad Vernon. De titel betsjut "Pinguïns fan Madagaskar". De film is in spin-off fan 'e Madagascar-filmsearje, en folget as sadanich op Madagascar 3: Europe's Most Wanted, út 2012. It ferhaal folget de fjouwer fleurich sljochtsinnige pinguïns út 'e dieretún yn New York, dy't behelle reitsje yn in eigen aventoer as de boasaardige oktopus Dave de plinguïns út alle dieretunen yn 'e wrâld yn meunsters feroarje wol. Penguins of Madagascar krige oer it algemien positive oant mingde resinsjes fan 'e filmkritisy. Yn 'e bioskopen die de film it goed, mar omreden fan 'e opblaasde marketingkosten draaide it foar de produsinten dochs út op in ferlies
Plot
Yn Antarktika laapje trije jonge pinguïns, Skipper, Kowalski en Rico, de wetten fan 'e pinguïnmaatskippij oan harren lears om in aai te rêden dat de folwoeksen pinguïns as ferlern beskôgje. Hjitfolge fan in dokumintêremakker sûnder skrupules rêde se it aai fan in groepke seeloaihoarsen en bedarje se by fersin op in iisberch dy't noardoan driuwt. Dêr komt it rêden aai út en wurdt it kwartet sadwaande kompletearre mei it fjirde lid, Private.
Tsien jier letter, nei't de pinguïns ûntkommen binne út 'e Amerikaanske dieretún Central Park Zoo (sjoch: Madagascar), ûntsnapt binne fan Madagaskar (sjoch: Madagascar: Escape 2 Africa) en as sirkusartysten nei de Feriene Steaten weromkeard binne (sjoch: Madagascar 3: Europe's Most Wanted), beslute de pinguïns om it sirkus te ferlitten om 'e tsiende jierdei fan Private te fieren. Dat dogge se troch yn te brekken by de Amerikaanske Goudopslach yn Fort Knox, mei't dêr yn 'e kantine de iennichste snackautomaat stiet dy't noch de út produksje nommen sjips Cheezy Dibbles befettet. Nettsjinsteande alle muoite dy't Skipper, Kowalski en Rico foar him dogge, fielt Private him in bytsje it fyfde tsjil oan 'e wein, mei't de oaren yn it team fêste funksjes hawwe, wylst hy allegeduerigen omskreaun wurdt as de 'sekretarieel meiwurker' of de 'maskotte'.
De pinguïns oermasterje de bewekkers fan 'e goudopslach sûnder swierrichheden, mar yn 'e snackautomaat wurde se opwachte troch in wêzen dat harren mei automaat en al ûntfiert nei Feneesje. It docht bliken dat se it slachtoffer wurden binne fan in snoad plan fan 'e ferneamde genetikus dr. Octavius Brine, dy't syn minsklike momkape ôfsmyt om harren sjen te litten dat er eins har âlde aartsfijân is, de oktopus Dave. Dat seit de pinguïns hielendal neat, wat by Dave ta grutte argewaasje liedt. Hy leit harren út dat hy de leafling fan it publyk wie yn harren dieretún, oant sy dêr kamen, skattige pinguïns dat se binne. Dêrnei hie net ien mear oandacht foar him. Hy waard nei in oare dieretún stjoerd, dêr't er ek oan 'e kant skood waard doe't dêr pinguïns oanskaft waarden en dêrnei nei in hiele rige dieretunen en iepenbiere akwaria dêr't him hieltyd itselde ferhaal werhelle. Sûnt wrokket Dave sûnder ophâlden tsjin pinguïns, en no wol er wraak op harren nimme.
De altyd roppige Rico ferslynt de samling sniebollen fan Dave en ek in lytseftich fet mei in griene substânsje dy't Dave oantsjut as medusa-searum, foar't de pinguïns ûntsnappe. Dat liedt ta in wylde efterfolging troch de kanalen en strjitten fan Feneesje troch Dave syn oktopustrewanten. As de pinguïns úteinlik yn in dearinnende stege yn it nau dreaun reitsje, wurde se rêden troch in groep bisten fan in Arktysk elite-undercoveragintskip dat "De Noardewyn" hjit. Dat bestiet út in grize wolf, de lieder, waans namme klassifisearre is (mei as gefolch dat Skipper him de hiele fierdere film 'Klassifisearre' neamt), en trije oare leden: de sealrob Short Fuse, in iisbear dy't troch eltsenien 'korporaal' neamd wurdt, en de tsjeppe snie-ûle Eva, op wa't Kowalski fuortendaliks smoarfereale rekket. Harren misje is om bisten te helpen dy't folslein warleas binne, lykas dy skattige pinguïns, in omskriuwing dy't Skipper yn it ferkearde kielsgat sjit.
Yn it geheime haadkertier fan De Noardewyn koarret Rico it fetsje mei medusa-searum op, dat neffens Klassifisearre in soarte gif is dêr't Dave wrâlds pinguïnpopulaasje mei útrûgje wol. It liket derop dat mei it stellen fan it searum troch de pinguïns it gefaar ôfkeard is, mar dan wurdt it kommunikaasjesysteem fan De Noardwyn hackt troch Dave, dy't op fideo sjen lit dat it fetsje mar in lyts diel befette fan 'e ûnbidige hoemannichte medusa-searum dy't er al produsearre hat. Hy fertelt ek dat er fan doel is de pinguïns te ûntfieren út eltse dieretún en elts iepenbier akwarium dêr't hysels troch ôftanke wurden is. De Skipper en de pinguïns meitsje fuortendaliks plannen op Dave te dwerseidzjen, mar Klassifisearre sjocht harren net foar fol oan en beskôget harren aktiviteit as in stroffelstien foar syn eigen misje. Dêrom ferdôvet er harren mei pylkjes út in ferdôvingsgewear en ferstjoerd harren dan nei it ôfhandichste en dêrtroch feilichste diel fan 'e wrâld (dat Madagaskar blykt te wêzen).
Underweis wurde de pinguïns lykwols wekker en ûntsnappe boppe de Sahara út it rom fan in fleantúch, wêrnei't se úteinlik yn Sjanghai bedarje, dat se foar Dublin oansjogge. Dêr sjogge se op it nijs dat Dave ûnderwilens oeral op 'e wrâld de pinguïns út dieretunen en iepenbiere akwaria ûntfierd hat. Dy list bringt Rico op in idee, en hy koarret Dave syn sniebolkolleksje op, dy't bestiet út deselde stêden dy't op it nijs neamd binne, plus ien oaren: Sjanghai. Skipper beseft dat er de kâns hat om 'e pinguïns yn 'e dieretún yn Sjanghai te rêden, dat hy ferstjoert harren yn in doaze út 'Dublin' wei nei itselde plak dêr't se op dat stuit al binne, dêr't se ferrassend fluch arrivearje. Yn 'e dieretún moat Private foar ôflieding soargje wylst de oare pinguïns Dave gripe, mar troch tadwaan fan in behelpsume dieretúnmeiwurker bedarret Private yn it ferbliuw mei de pleatslike pinguïns. Dave ûntsnapt as it plan fan 'e pinguïns mislearret trochdat ek De Noardewyn arrivearret en de beide groepen inoar by fersin tsjinwurkje. De pleatslike pinguïns en Private wurde troch Dave ûntfierd.
De pinguïns kape dêrop de high tech-fleanmasine fan De Noardewyn om Dave syn ûnderseeër te efterfolgjen, wylst Klassifisearre en de oare leden fan De Noardewyn meiskuord wurde yn in fiskersboat dy't se mei in keabel mei har fleanmasine witten hawwe te ferbinen. De efterfolging einiget yn gaos as de pinguïns by fersin it selsferneatigingsmeganisme fan 'e fleanmasine aktivearje, wêrnei't dy delstoart boppe-op de fiskersboat. Nettsjinsteande dat witte de beide groepen it eilân te berikken dêr't Dave syn geheime haadkertier fêstige is, trochdat Klassifisearre de pinguïns (en dus ek Private) foarsjoen hie fan lytse ûnderhûdske stjoerderkes doe't er se mei it ferdôvingsgewear delskeat. Underwilens lit Dave op it eilân oan Private sjen dat er mei syn medusa-searum net fan doel is om 'e pinguïns te deadzjen, mar om se te transformearjen ta walchlik lilke meunsters, sadat de minsken harren nea wer 'skattich' fine sille.
Arrivearre op it eilân fan Dave krije Skipper en Klassifisearre spul oer de bêste manear om 'e finzen pinguïns te rêden. Dêrby manipulearret Klassifisearre Skipper op skamteleaze wize, mei as gefolch dat dy úteinlings ynstimt mei it plan foar in frontale oanfal dat Klassifisearre oppenearre hat. Dêrby moatte Skipper, Kowalski en Rico foar in ôfliedingsmaneuver soargje, wylst Klassifisearre en de oare leden fan De Noardewyn de ûnderseeër ynkringe en de befrijing útfiere. De rêdingsaksje rint lykwols út op in fiasko as sawol Klassifisearre en syn maten, as Skipper en de oare beide pinguïns troch de trewanten fan Dave finzennommen wurde. Neitiid test Dave syn mei medusa-searum laden 'mutaasjestriel' op Private, dy't nei in eachferblynjende flits yn it neat weiwurden liket te wêzen. Dave beslút om 'e krêft fan 'e striel tenei wat leger yn te stellen, en Skipper, Kowalski en Rico treurje om 'e dea fan harren jonge freon.
Eins blykt Private lykwols krekt op it nipperke ûntsnapt te wêzen troch syn boeiens los te meitsjen mei in opkoarre paperclip dy't er earder nei foarbyld fan Rico trochslokt hie. Hy befrijt Klassifisearre en de oare leden fan De Noardewyn yn 'e ûnderstelling dat dy him helpe sille om 'e pinguïns te befrijen, mar Klassifisearre wol dêr neat fan witte. Hy wol werom nei syn haadkertier om in nij plan te betinken en him op 'e nij te bewapenjen. Teloarsteld set Private dan allinnich ôf foar in rêdingsmisje. Underwilens hat Dave de oare pinguïns ûnderwurpen oan syn mutaasjestriel, sadat se allegearre yn walchlik útsjende meunsters feroare binne. Dave syn ûnderseeër arrivearret yn 'e haven fan New York, dêr't 'dr. Octavius Brine' de tastreamde kliber minsken ferkundiget dat er al harren ûntfierde leave pinguïns rêden en werombrocht hat. Grut is de ôfwearze en de panyk as de minsken sjogge wat Brine wier brocht hat.
De mutearre pinguïns, dy't ek geastlik net goed mear by sûpe en stút binne, efterfolgje de útnaaiende minsken. Dêrop suggerearret Dave ûnskuldichwei dat immen de ûngediertebestriding bellet, in suggestje dy't fuortendaliks opfolge wurdt. Wylst de lju fan 'e ûngediertebestriding de mutearre pinguïns opsûge yn harren weintsjes, wit Private syn trije maten wer ta besleur te bringen. Om't er sels de skattichste pinguïn fan allegear is, ferfangt er it medusa-searum as enerzjyboarne fan 'e mutaasjestriel troch himsels, wêrnei't er alle pinguïns wer weromferoarje wol. Allinne, de batterijen fan 'e ôfstânsbetsjinning fan 'e mutaasjestriel binne leech, sadat Skipper it ding net betsjinje kin. Rico wurdt nei in winkel stjoert om nije batterijen te heljen, mar rekket ôflaat trochdat der yn 'e winkel ek Cheezy Dibbles lizze, dy't wer op 'e nij yn produksje nommen binne. As Skipper en Kowalski har de trewanten fan Dave net mear fan it liif hâlde kinne, arrivearje Klassifisearre en de oare leden fan De Noardewyn, dy't harren te help komme. Rico bringt dochs noch krekt op 'e tiid de nije batterijen, sadat Skipper de mutaasjestriel oansette kin op itseldichste stuit dat Dave him foar de striel smyt. Alle pinguïns wurde dêrtroch weromferoare yn harren skattige oarspronklike foarmen.
Teffens blykt Dave troch de mutaasjestriel sa lyts makke te wêzen, dat ek hy no skattich is. Hy komt fêst te sitten yn ien fan syn eigen sniebollen, dy't Skipper oan in bern jout, dat der daliks flink mei begjint te skodzjen om it snije te litten. Underwilens hat Private de priis betelle foar de weromferoaring fan 'e pinguïns, mei't er no net mear skattich is, mar in ferwosken pearzige kleur hat en in elandgewei op 'e kop. Nettsjinsteande dat wurdt er troch alle oare pinguïns eare as de held dy't er is. Klassifisearre, dy't de pinguïns fan Madagaskar no einlings as de gelikensen fan De Noardewyn sjocht, biedt harren as beleanning foar it ôfweven mei Dave oan wat se mar wolle. De pinguïns kieze fjouwer jetpacks, sadat se fleane kinne lykas oare fûgels. Kowalski kriget dêropta in tongtút fan Eva, keken fan gleskegnuvers ôfskut troch ien fan har wite wjukken. De pinguïns fan Madagaskar fleane fuort om kaprioalen út te fieren boppe de wolkens op 'e siik nei nije aventoeren.
Yn in sêne dy't folget as de ôftiteling al begûn is, binne de pinguïns weromkeard yn it sirkus, dêr't se de skattige mûsmaky Mort as enerzjyboarne oan 'e mutaasjestriel keppele hawwe om Private wer syn gewoane skattige uterlik werom te jaan. Mort syn master, de ringsturtmaky kening Julien, hat dêr gjin beswier tsjin; krektoarsom, hy kin net wachtsje om sels de oanknop op 'e ôfstânsbetsjinning yn te drukken. It plan wurket, en Private kriget syn normale uterlik werom. De noch ûnderstboppest oan it apparaat hingjende Mort liket gjin inkele bywurking fan it proses oprûn te hawwen, ta teloarstelling fan Julien, oant er ynienen in útfal nei ûnderen docht en Julien yn ien hap mei hûd en hier ferslynt.
Produksje
De pinguïns fan Madagaskar rekken foar it earst bekend doe't se yn byrollen figurearren yn 'e film Madagascar, út 2005. Der stie al in spin-off-film mei harren yn 'e haadrol op steapel sûnt koart nei't Madagascar útkommen en in grut súkses wurden wie. Yn 't earstoan waard ornearre dat dy direkt-op-fideo útbrocht wurde soe yn 2009. Dat plan rûn lykwols fertraging op en yn maart 2011 waard troch filmstudio DreamWorks Animation bekendmakke dat de pinguïns har eigen bioskoopfilm krije soene.
Distribúsje
De distribúsje fan Penguins of Madagascar waard (as iennichste film fan 'e Madagascar-franchise) fersoarge troch 20th Century Fox. De film gie op 14 novimber 2014 yn Sina yn premiêre, wêrnei't er op 26 novimber iepene yn 'e Amerikaanske bioskopen. De soundtrack waard op 25 novimber 2014 as muzykalbum útbrocht troch platemaatskippij Relativity Music Group. Penguins of Madagascar kaam op 17 maart 2015 út op dvd en blu-ray.
Untfangst
Penguins of Madagascar krige oer it algemien positive oant mingde resinsjes fan 'e filmkritisy. Sa parte Elizabeth Weitzman de film yn 'e New York Daily News 3 fan 4 stjerren ta. Hja skreau: "Tajûn, it wurdt gjin klassiker, mar in bretaal skript en gemoedlik stimaktearjen fan Benedict Cumberbatch en John Malkovich sil dizze feestdagen grif bern en folwoeksenen fermeitsje." Yn The A.V. Club joech Ignatiy Vishnevetsky de film in 8 op in skaal fan 1 oant 10. Hy skreau: "Penguins of Madagascar is drok en gauris grappich, en is karakteristyk foar de styl fan dizze franchise fan DreamWorks Animation, dy't delkomt op selsbewuste mar naïve, pratende bisten dy't bernefreonlike libbenslessen leare […]." Ben Kenigsberg fan The New York Times skreau oer Penguins of Madagascar: "It gebrek oan orizjinaliteit wurdt goedmakke troch de klearebare healwizens […]."
Net eltsenien tocht der sa oer. Lou Lumenick fan 'e New York Post joech de film mar 1 fan 4 stjerren, en skreau: "Penguins of Madagascar is in loaie, lûdroftige, oan ADHD lijende samling fan animaasjeklisjees, dêr't eltsenien boppe de fiif jier garandearre pineholle fan krije sil […]." En yn The Hollywood Reporter skreau Michael Rechshaffen: "Hoewol't der mear as genôch healwize útfallen binne om in film fan spylfilmlingte mei fol te tropjen, is al dy manyske enerzjy op 't langelêst mear fermuoiend as opfleurjend."
Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hie Penguins of Madagascar in goedkarringspersintaazje fan 73%, basearre op 107 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: "[De film] hat in heech genôch tempo en is felkleure genôch om lytse bern te fermeitsjen, mar te drok en ûnnoazel om wiere bioskoopferdivedaasje te bieden foar it hiele gesin." Op Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, behelle Penguins of Madagascar in goedkarringspersintaazje fan 53%, basearre op 31 resinsjes.
Opbringst
Penguins of Madagascar brocht yn 'e bioskopen yn 'e Feriene Steaten en Kanada $83,4 miljoen op, en yn alle oare lannen en territoaria $290,2 miljoen. Wrâldwiid kaam de opbringst dêrmei út op $373,6 miljoen. Ofset tsjin it budget fan $132 miljoen betsjut dat in winst fan $241,6 miljoen. Der waard lykwols sa'n almeugende soad útjûn oan marketing en reklame dat DreamWorks Animation lang net út 'e kosten kaam en ein 2014 in ferlies fan $57,1 miljoen ôfskriuwe moast, dat feroarsake wie troch it (neffens de studio) "teloarstellende" resultaat fan Penguins of Madagascar en in oare tekenfilm, Mr. Peabody & Sherman.
Prizen
Penguins of Madagascar waard nominearre foar trije Annie Awards, yn 'e kategoryen bêste animearre effekten yn in animaasjefilm, bêste personaazje-animaasje yn in animaasjefilm en bêste personaazje-ûntwerp yn in animaasjefilm. De film waard ek nominearre foar de Kids' Choice Award foar favorite animaasjefilm.