cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Goudkoarts fan Klondike
Goudkoarts
Krekt foar de kryst fan 1896 berikte it nijs fan 'e goudfynst Circle City, in stedsje fan houtsjers krekt oer de grins fan Alaska, streamôf de Yukonrivier del. Nettsjinsteande de strange winterske omstannichheden yn it hege noarden setten dêrwei in grutte kliber nije goudsikers per hûneslide ôf nei de Yukon. Tsjin dy tiid wie de bûtenwrâld him noch fierhinne ûnbewust fan 'e sitewaasje. De pleatslike autoriteiten hiene wol berjocht stjoerd nei it Kanadeeske regear yn it fiere Ottawa, mar dêr waard it foar kennisjouwing oannommen. Mei't de rivieren yn 'e Yukon tichtferzen wiene, koene de earste boaten pas yn juny 1897 it gebiet ferlitte.
Doe't it nijs yn 'e rin fan dy moanne de grutte stêden oan 'e westkust fan 'e Feriene Steaten berikte, benammen Seattle en San Francisco, ûntstie der fuort in grutte goudkoarts. Fan july 1897 ôf setten nei skatting likernôch 100.000 minsken ôf nei it noarden om harren fertún te meitsjen as goudsikers, hoewol't úteinlik mar 30.000 oant 40.000 minsken ek wier de ôfhandige krite wisten te berikken. It hichtepunt fan 'e goudkoarts foel yn 'e snuorje fan july 1897 oant en mei septimber 1898. Njonken de eigentlike goudsikers kamen der ek tûzenen lju nei Alaska en de Yukon om jild te fertsjinjen op in folle betrouberder manear: nammentlik troch it de goudsikers ôfhandich te meitsjen. Men kin dan tinke oan lju lykas keaplju, dokters, abbekaten, kroechútbaters, gokkers en prostituees.
De gongberste rûte om 'e Klondike te berikken wie troch yn Seattle skip te gean nei Skagway of Dyea yn Súdeast-Alaska. Skagway kaam sadwaande al rillegau bekend te stean as "de Poarte fan 'e Yukon". Dêrwei stiek men dan fia de Wite Pas de bergen op 'e grins fan Alaska en Kanada oer. De hoemannichten reizgers en it wiete waar soargen der lykwols foar dat it paad oer dy berchpas tsjin ein 1897 ûnbegeanber waard, sadat de autoriteiten it tichtsetten. Dêrtroch kamen 5.000 nije goudsikers fêst te sitten yn Skagway. Ut Dyea wei stiek men de bergen en de grins oer fia de Chilkootpas. Dy wie heger as de Wite Pas, mar waard mear brûkt; der giene ûnder de Goudkoarts fan Klondike 22.000 minsken lâns. De klim wie lykwols te steil foar lêstdieren lykas hynders, mûldieren en oksen. Inkeld wurkhûnen koene dêrlâns. En lêstdieren hiene de goudsikers wol ferlet fan, want mei ark en reau foar goudsykjen, klean, tinte en kampeargereid en in jierfoaried oan iten tôgen se al gau sa'n 520 kg guod mei.
Oare, minder gongbere rûtes nei de Klondike wiene út Pyramid Harbour, deunby Dyea, oer it Dalton Trail, in smeller paad fia de Chilkatpas, in kilometer as fiif bewesten de Chilkootpas. Dêr koene lêstdieren wol lâns, mar it paad wie begeanber makke troch in Jack Dalton, dy't der foar eltse reizger $250 tol frege (yn hjoeddeistich jild: $6.800). De Takou Route begûn yn Juneau (Alaska) en gie dêrwei noardeastlik nei de Teslinmar om úteinlik healwei it paad fan Skagway en Dyea nei de Klondike op deselde rûte út te kommen. De Stikine Route begûn yn Wrangell (Alaska) en gie de rivier de Stikine op om út te kommen op 'e Takou Route. Beide rûtes giene foar in grut diel oer wetter en dat betsjutte dat der in kano tsjin 'e stream op peddele en oer de bergen hinne meisleept wurde moast.
By de saneamde 'alwetterrûte' sette men per skip ôf út Seattle om nei St. Michael, yn 'e Yukon-Kuskokwimdelta oan 'e fiere Beringseekust fan Alaska, te farren. Dêr waard oerstapt op in rivierboat dy't de grutte rivier de Yukon opfear, troch de hiele breedte fan Alaska hinne, om úteinlik de Kanadeeske grins te passearjen, wêrnei't men rillegau yn 'e Klondike arrivearre. Dat wie de maklikste reis, mar ek in grutte omwei fan 7.600 km en dêrom tige djoer, sadat it bekend kaam te stean as de 'Rûte fan 'e Riken'. De reis dêrlâns koe wol $1.000 kostje ($27.000 yn hjoeddeistich jild).
Ferskate 'al-Kanadeeske' rûtes giene oer lân troch Kanada nei de Klondike, begjinnend yn Ashcroft yn Britsk-Kolumbia en yn Edmonton yn Alberta. Dy rûtes hiene in lingte fan mear as 1.600 km en wiene dêrom traach en wurchsum. Teminsten 1.500 man setten útein oer de rûte út Ashcroft wei, en nochris 1.660 oer de trije ûnderskate rûtes dy't yn Edmonton begûnen. En ta einbeslút wie der dan noch de 'al-Amerikaanske' rûte, wêrby't men oer see nei Valdez (Alaska) reizge en dêrwei yn it binnenlân de grins mei Kanada oergloep om 'e Kanadeeske dûane te ûntrinnen. Fan ein 1897 ôf waard dy rûte troch 3.500 manlju en froulju prebearre, mar yn 'e praktyk bliek de mânske Valdezgletsjer, dy't dêrfoar beklommen en passearre wurde moast, de rûte suver ûnbegeanber te meitsjen. Mar sa'n 200 lju slagge it om sa yn 'e Klondike te arrivearjen, wylst in protte oaren de tocht oer de gletsjer net oerlibben. Wer oaren besochten om justjes eastliker in alternative rûte oer de Malaspinagletsjer te nimmen, mar dat paad bliek sels noch minder begeanber te wêzen.
Foar de lokkige goudsikers dy't úteinlings de Klondike berikten, begûn de hiele striid om goud te finen dan pas. Foar it gros bliek dat dreger as ferwachte, en de measten joegen har nei ferrin fan tiid dan ek wer teloarsteld ôf. Om 'e tarin fan goudsikers de akkomodearjen, groeiden der hommels stedsjes yn 'e Yukon, saneamde boomtowns, net inkeld yn 'e Klondike, mar ek by de meast brûkte rûtes lâns dy't de goudsikers brûkten om it gebiet te berikken. Op it einpunt fan alle rûtes, yn it mulpunt fan 'e Klondike, waard Dawson City stifte, in plak dat fan 500 ynwenners yn 1896 útwoeks ta in befolking fan 30.000 yn 'e simmer fan 1898, twa jier letter. It stedsje waard boud fan hout, hie in ôfhandige en dêrtroch isolearre lizzing en wie oerbefolke sûnder dat der in rioel wie, mei as gefolch dat it slim te lijen hie fan brannen, hege prizen en epidemyen. Nettsjinsteande dat brochten de rykste goudsikers der yn Dawson City ekstrafagante bedraggen troch by it drinken en gokken yn 'e saloons.
De befolking fan 'e hiele krite groeide sa ta, dat it Kanadeeske regear yn 1898 besleat om it distrikt Yukon los te skuorren fan 'e Noardwestlike Territoaria en der in selsstannich territoarium fan te meitsjen. Lykas gauris by goudkoartsen en oare eksploitaasjes fan weardefolle dylchstoffen yn ôfhandige gebieten, wiene de oarspronklike bewenners fan 'e Klondike, de Hên, de dupe fan 'e tarin. Sy waarden mei geweld fan harren lân ferwidere en yn in Yndianereservaat stoppe, wêrby't in protte fan harren omkamen.
Amerikaansk-Kanadeeske relaasjes
De krekte rin fan 'e grins tusken Alaska en de Yukon waard al sûnt de Amerikaanske Oankeap fan Alaska yn 1867 bekreaud troch de Feriene Steaten, Kanada en it Feriene Keninkryk (dat doedestiden noch nau belutsen wie by it bestjoer fan Kanada). Sa makke Kanada oanspraak op 'e Amerikaanske havens fan Skagway en Dyea. Ier yn 'e Goudkoarts fan Klondike stjoerde it Amerikaanske Leger in detasjemint troepen nei Circle City yn Alaska, oan 'e rivier de Yukon, streamôf fan 'e Klondike, foar it gefal dat militêr yngripen needsaaklik waard. It regear fan Kanada naam it idee yn omtinken om Amerikaanske goudsikers út 'e Yukon te warjen. Net ien fan beide dingen barde. Ynstee besleaten de Feriene Steaten om fan Dyea in tagongshaven foar Kanadezen te meitsjen, dêr't Britske skippen, Kanadeeske passazjiers en Kanadeesk guod frij passearje mocht, wylst Kanada tasei dat it Amerikaanske goudsikers ûnderweis nei de Klondike net tsjinkeare soe. Beide beslissings wiene tige ympopulêr by de eigen befolking.
Sadwaande koene Amerikanen gewoan Kanada binnenkuierje, suver as makke it diel út fan 'e Feriene Steaten. Op 'e wichtichste rûtes nei de Klondike waarden troch de Kanadeeske Noardwestlike Beriden Plysje wol plysjeposten ynstallearre dy't tarist wiene mei Maxim-masinegewearen. De taak fan 'e plysjes dy't sokke posten bemannen, wie om mank de goudsikers de oarder te hanthavenjen en it neilibjen fan 'e regels ôf te twingen. Ien fan 'e wichtichste regels wie dat eltsenien dy't nei de Klondike ta woe, in jierfoarrie iten meinimme moast. Fierders waard yllegaal wapenreau yn beslach nommen, waarden bekende kriminelen heind en weromstjoerd en moast der tol betelle wurde. Fral dat lêste hiene de Amerikaanske goudsikers it mier oan, mei't se trochinoar 25% oan tol betelje moasten fan 'e wearde fan wat se by har hiene. De Kanadeeske plysjes hiene de reputaasje dat se earlik wiene, mar de goudsikers besochten djoere dingen as side en whisky de grins oer te smokkeljen ferstoppe yn blikken itenswaren en pakken hea.
Ofrin
Begjin 1898 ferlearen de kranten yn 'e Feriene Steaten en Kanada, dy't safolle tûzenen lju oanfitere hiene om 'e faak barre tocht nei de Klondike te ûndernimmen, harren belangstelling foar it gebiet. Yn 'e simmer fan 1899 waard der goud ûntdutsen yn westlik Alaska, by Nome, oan 'e kust fan 'e Beringsee. Dat late ta de Goudkoarts fan Nome, dy't in protte goudsikers út 'e Klondike oanloek. Sadwaande wurdt mids 1899 as de ein fan 'e Goudkoarts fan Klondike beskôge. Mei de boomtowns rekke it doe yn it neigean en it ynwennertal fan Dawson City sakke yn.
Dat wol net sizze dat der gjin goud mear fûn waard yn 'e Klondike. Krektoarsom, de goudfynsten giene troch oant 1903, wêrnei't de measte goudsikers harren claims ferkochten oan mynboubedriuwen, dy't mei grutskalige wurkwizen noch oant en mei 1907 grutte winsten behellen en ek dêrnei noch goed rindabel wiene. Yn 'e moderne tiid wurdt der yn 'e Yukon net mear in protte oan goudsykjen dien, mar de skiednis fan 'e Goudkoarts fan Klondike is foar de krite in oar soarte goud, dat grutte oantallen toeristen nei it gebiet ta lokket.
Hella Haasse
Serafia (Hella) Haasse (Batavia, 2 febrewaris 1918 – Amsterdam, 29 septimber 2011) wie in Nederlânsk skriuwster. Sy wie ien fan de earste Nederlânske skriuwers dy't foar har wurk aktyf omtinke frege yn it bûtenlân aktyf; sy heart by de meast lêzen Nederlânske skriuwers yn it bûtenlân.
Biografy
Haasse wie in dochter fan Willem Hendrik Haasse, dy't boeken skreau ûnder it pseudonym W.H. van Eemlandt, en de konsertpianiste Katharina Diehm Winzenhöhler.
Haasse folge nei in twajierrich ferbliuw (1920-1921) yn Nederlân de beukerskoalle en katolike legere skoalle yn Soerabaja, Yndoneezje. Yn 1924 gie sy werom nei Jeropa omdat har mem opnaam wurde moast yn in sanatoarium yn Davos. Haasse wenne efterinoar by har beppe yn Heemstede en yn in bernepension yn Baarn. Yn 1928 kearde de famylje werom nei Nederlânsk-Ynje, dêr't Haasse har middelbere skoalle trochrûn. Dêrnei ferfear sy yn 1938 nei Nederlân om Skandinavyske taal- en letterkunde studearjen te gean. Yn 1941 stoppe Haasse mei har stúdzje en begûn mei in oplieding oan de Amsterdamske Toanielskoalle. Op 18 febrewaris 1944 troude sy mei Jan van Lelyveld (1918-2008), dêr't sy yn 1939 kunde oan krigen hie by Propria Cures, en beëinige har toanielkarriêre. Wol bleau sy kabaretteksten skriuwen, ûnder mear foar Wim Sonneveld. Haasse en Van Lelyveld krigen tusken 1944 en 1951 trije dochters. De âldste ferstoar yn 1947. Yn 1981 ferfear Haasse mei har man nei Frankryk.
Haasse stoar nei in koart syktebed op tongersdei 29 september 2011 yn de âldens fan 93 jier.
Wurk
In oantal fan Haasses boeken hat it libben yn Nederlânsk-Ynje as ûnderwerp, sa ek de roman Oeroeg, dêr't sy mei trochbruts en dat útkeazen waard foar de kampanje "Nederlân Lêst" yn 2009, en ek har aldergrutste suksesroman yn Nederlân: "Heren van de thee".
Fierders hat sy in tal histoaryske romans skreaun, dêr't de bekendste Het woud der verwachting fan is. Mei "Schaduwbeeld" brocht se de min of mear ferjitten baron Joan Derk van der Capellen tot den Pol wer ta libben.
De personaazjes yn har boeken komt se noch faak tsjin yn har dreamen, seit se. "Ik ha in hiele famylje foar mysels kreëarre dêr't ik noch faak oan tink (...) je reitsje se nea kwyt".
Yn it foarjier fan 2007 ûntduts Haasse by har thús âlde krantestikken mei in aventoerenroman, Sterrenjacht, dy't sy yn 1949 skreau en yn 1950 as feuilleton ferskynd is yn Het Parool, ûnder it pseudonym C.J. van der Sevensterre. Oant 2007 wie net bekend dat Haasse efter dat pseudonym siet.
Koart nei it ferskinen fan it boek Sterrenjacht in juny 2007 waard bekendmakke dat planetoïde 10250 de namme Hellahaasse krige. De planetoïde is ûntdutsen troch stjerrekundigen út Leien dy't dêrom de namme bepale mochten. Planetoïde (10250) Hellahaasse hat in diameter fan goed 4 km en foltôget yn 3,57 jier in folsleine omrin om de sinne hinne.
Hella Haasse museum
Haasse hie in firtueel museum op ynternet. It museum makke it persoanlik argyf fan Haasse iepenbier. Njonken har eigen dokuminten, sa as famyljefoto’s, brieven en deiboekoantekeningen, wiene der ek boekfragminten, ynterviews en dokumintêres ûnderbrocht. Yn 2017 waard it firtuele museum opheft.
Frânsk
It Frânsk (français) is tredde op 'e list fan oantal sprekkers op 'e Romaanske taallist, nei it Spaansk en Portegeesk, wurdt it Frânsk sprutsen troch meiinoar 270 miljoen minsken. Foar sa'n 80 miljoen minsken is Frânsk de memmetaal. De boarne fan it Frânsk is it Latyn, mar der binne ek in soad Aldgrykske lienwurden yn 'e taal. Histoarysk sjoen hat it Frânsk trije foarmen hân: it Aldfrânsk, it Midfrânsk en it Nijfrânsk.
Frânsk yn Europa
Fierwei de measte memmetaalsprekkers fan it Frânsk wenje yn Frankryk. Yn grutte dielen fan Belgje, Lúksemboarch, Switserlân en yn it uterste noardwesten fan Itaalje wurdt de taal troch memmetaalsprekkers sprutsen. De stedsteat Monako is folslein Frânsktalich.
Neffens in ûndersyk dat útfierd is yn opdracht fan de Europeeske Kommisje, wurdt it Frânsk troch 12% fan de ynwenners fan de Europeeske Uny as memmetaal praat (2012). It Frânsk is dêrmei nei it Dútsk (16%), Ingelsk (13%) en Italjaansk (13%) de fjirdgrutste Europeeske taal.
Mei it Ingelsk en Dútsk is Frânsk ien fan de wichtichste amts- en wurktalen fan de Europeeske Uny. Dat leit ûnder oaren oan de posysje fan Frankryk as oprjochtingslid en oan de sprieding fan de ynstituten fan de Europeeske Uny yn Frânsktalige stêden lykas Brussel, Straasboarch en Lúksemboarch. Lykwols is it Ingelsk as wurktaal fanselssprekkender wurden as wurktaal. Dêrtroch wurde der hieltyd minder dokuminten direkt yn it Frânsk fêstlein.
Klade
In klade (fan Aldgryksk κλαδος, lês klados, twiich), is a systematyske ienheid dêr't de lêste mienskiplike foarfaar mei allle neiteam yn gearfet binne. It begryp kin foar yndividuem brûkt wurde, mar de grutste tapassing is faaks de kladistyk. Dêr wurde taksons at it kin opdield nei de kladen. Dêr't dat slagget, hjit it takson monofyl te wezen (ien stamme), dat wol sizze dat it mar ien ôfstamming hat.
Oar takson
In protte nije ûntwikkelings binnne basearre of DNA-ûndersyk, en der wurdt no ornaris besocht om alle taksons monofyl te meitsjen. Mar âlder ûndersyk hie dy ynformaasje net, dat soms binne der taksons ynsteld dy't parafyl (njonkenstamme) binne. Dat wol sizze dat de groep mear as ien ôfstamming hat.
Frânsk
Frânsk bûten Europa
Bûten Europa wenje yn de Kanadeeske provinsje Kebek in soad memmetaalsprekkers. Sa'n 6 miljoen minsken, sa'n 80% fan de ynwenners, hawwe it Frânsk as memmetaal. Yn de provinsjes Ontario, Alberta, Manitoba, Nij-Breunswyk en Nij-Skotlân wenje noch mear Frânsketalige minderheden. Dêrtroch hat sa'n dik 20% fan de Kanadeeske befolking it Frânsk as memmetaal. Yn de Feriene Steaten wenje Frânsktalige minderheden yn Louisiana en Maine, mei-inoar inkelde tsientûzenen memmetaalsprekkers. thumb|400px|It Frânsk yn 'e wrâld{{legend|#0C5EB1|Memmetaal}}{{legend|#0080FF|Bestjoerlike taal}}{{legend|#9FCEFF|Ferkearstaal}}{{legend|#00FF00|Minderheden}} Yn Afrika hat it Frânsk noch hieltyd in belangrike status as ferkears- en hannelstaal. Yn in protte Afrikaanske lannen is it Frânsk de offisjele amtstaal en spilet in belangrike rol yn bygelyks bestjoer, rjochtspraak en ûnderwiis. Sa hat de Demokratyske Republyk Kongo wol mear as 200 talen, 4 ynterregionale talen en it Frânsk as neutrale amtstaal dy't ek yn it ûnderwiis brûkt wurdt. Yn fierwei de measte Frânstalige lannen yn Afrika is it Frânsk dus de twadde of tredde taal. Der binne stêden lykas Abidjan (Ivoarkust) en Libreville (Gabon) dêr't it Frânsk troch in mearderheid fan de befolking as memmetaal sprutsen wurdt.
Yn de ferskillende oerseeske gebieten dy't Frankryk hjoed de dei hat, is it Frânsk de iennichste amtstaal.
Ynternasjonale amts- en wurktaal
It Frânsk is in amts- of wurktaal by ferskate ynternasjonale organisaasjes (bgl. de Europeeske Uny, Ynternasjonnale Olympyske Kommisje, Wrâld Hannel Organisaasje, Noard-Atlantyske Ferdrachsorganisaasje, FIFA, Afrikaanske Uny, ESA, Ynterpol ensfh.) en it is ien fan de seis offisjele talen fan de Feriene Naasjes en syn organisaasjes.
Skiednis
thumb|Galje yn de tiid fan [[Julius Caesar (58 f. Kr.)]] Yn Galje wienen trije folken mei elk in eigen taal: De Kelten yn it midden (troch de Romeinen Galjers neamd), de Aquitani yn it súdwesten en de Belgjers yn it noarden. De Romanisearring fûn yn twa fasen plak. Mei it ûntstean fan de Romeinske provinsje Gallia Narbonensis waard it Latyn yn Súd-Frankryk yntroduseard. Fan 58 f. Kr. ôf ferovere Julius Caesar it noarden fan Galje yn de Gallyske Kriech. Nei de ferovering folge de fersprieding fan it Latyn nei it noarden.
De âldst oerlevere Frânske skriften komme út de 9e iuw. It âldste dokumint yn it Frânsk is it Unthjit fan Straasboarch, dy't nei alle wierskyn ek troch it gewoane folk begrepen wurde moast. Fan de 12e iuw ôf is der sprake fan in literêre kultuer. De measte Frânske teksten fan foar de 14e iuw binne skreaun yn de súdlike dialekten, it Oksitaansk as ek de Langue d'Oc. Yn it Edikt fan Villers-Cotterêts, dat yn 1539 opsteld is, waard it Frânsk as ferplichte bestjoerstaal ynsteld. Dat wurke yn it foardiel fan de Langue d'Oïl, de noardlike fariant fan it Frânsk, want it noardlike Parys wie doe al sa'n tûzen jier it nasjonale en sintrale bestjoerssintrum. Yn dy tiid waard, krekt as by oare Europeeske nasjonale talen, in begjin makke mei it standardisearjen fan de grammatika en it gearstallen fan wurdboeken.
Yn 1635 waard de Académie française oprjochte. Dêrmei krige de steat Frankryk it foech oer it standardisearjen fan de Frânske taal. De 'Gouden Iuw' fan it Frânsk wie de 17e iuw, benammen troch literêre wurken fan Corneille, Racine en Molière. Yn de 18e iuw makke it Latyn yn wittenskiplike publikaasjes hieltyd mear romte foar it Frânsk, wat geunstich wurke op de helderheid en krektens fan de taal.
De moderne Frânske stavering ûntstie, krekt as de Ingelske, gruttendiels oan 'e ein fan de midsiuwen. Sûnt is de útspraak bot feroare, dat de skriuwwize komt faak net mear oerien mei de sprektaal. Hja ferdútst wol de talige sitewaasje fan de midsiuwen. Doe waarden alle einletters ek noch útsprutsen (filles waard útsprutsen sa't it skreaun waard), de ai en de oi noch wienen noch wide twilûden en de ou klonk mear as oow.
Tiidrekken
De histoaryske ûntwikkelingsfasen fan de Frânske taal wurde oanjûn mei trije tiidrekken:
Taalpriuwke
Universele Ferklearring fan de Rjochten fan de Minske: Tous les êtres humains naissent libres et égaux en dignité et en droits.
Ils sont doués de raison et de conscience et doivent agir les uns envers les autres dans un esprit de fraternité. „Alle minsken wurde frij en gelyk yn weardigens en rjochten berne. Hja hawwe ferstân en gewisse meikrigen en hearre har foar inoar oer yn in geast fan bruorskip te hâlden en te dragen.“
Koalflinters
thumb|Grutte Wite KoalflinterDe Koalflinters (Pieris) is in skaai yn de famylje fan de Wytflinters (Pieridae).
Klassifikaasje
Soarten yn it skaai binne:
Roadeljen op de Olympyske Winterspullen 2010
De XXIe Olympyske Winterspullen waarden fan 13 oant en mei 17 febrewaris 2010 hâlden. It roadeljen hie plak yn it Whistler Sliding Centre yn Whistler.
Whistler Sliding Centre
De baan bestie foar de manlju út sechstjin bochten en in lingte fan 1.374 m, foar de froulju hie de baan fjirtjin bochten en in lingte fan 1.198 meter. Der wie plak foar 12.000 taskôgers.
Krekt foar de offisjele iepening fan de Olympyske Winterspullen ferûngelokke de Georgyske roadelder Nodar Kûmaritasjvili by in training yn Whistler Sliding Centre. De Georgiër fleach mei mear as 140 kilometer yn 'e oere út de bocht en botste tsjin in pylder. Reanimaasje mocht net mear helpe en Kûmaritasjvili ferstoar koart dêrnei.
Novial
Novial is in keunsttaal makke troch de Deenske taalkundige Otto Jespersen.
Roadeljen op de Olympyske Winterspullen 2010
Medaljespegel
De top-4 fan lannen dy't by it roadeljen medaljes wûn ha tidens de Olympyske Winterspullen fan 2010.
Novial
Jespersen hie earder wurke oan Ido en hy woe mei Novial in helptaal meitsje en dêrmei ynternasjonale freonskip ferbetterje. De taal wie yn 1928 foar it earst publisearre, yn syn boek An International Language (In ynternasjonale taal).
De grammatika fan Novial is ûntstean ûnder ynfloed fan it Ingelsk; de wurdskat komt fral út de Germaanske en Romaanske talen.
Yn 1930 publisearre Jespersen in oanpaste ferzje mei syn wurdboek Novial Lexike (Novial wurdboek). Der waard noch praat oer fierdere oanpassings mar nei Jespersen syn dea yn de Twadde Wrâldkriich ferdwûn de taal. Sûnt de njoggentiger jierren fan de 20e iuw is der troch it Ynternet wer wat belangstelling foar kaam.
Fort Maarsseveen
thumb|Fort Maarsseveen It Wurk by Maarseveen is in ferdigeningswurk fan de Nije Hollânske Wetterliny. It waard oanlein yn 1880/1881. It wurk moast de Maarsseveenskedyk en de maarsefeanskefeart njonken dy dyk beskermje. It fort koe 82 man en 6 stikken geskut hawwe.
It keale terrein is omjûn troch in grêft en hat in bûtenfort. Op in mei wetter omjûn perseel yn it noardwesten stiet de wente fan de fortwachter. It fort is tagonklik oer in brêge oan de súdkant.
De kazerne hat oan trije kanten in ierdewurk. Oan de súdkant is in foargevel dy't oplutsen waard út grauwe bakstien, mei op foar de konstruksje wichtige punten blokken natuerstien. De gevel wurdt ôfsluten troch in rollaach. In tal finsters is útfierd mei in stjelpraam. Alle finsters hawwe grienskildere lûken. Op de gevel stiet yn semintstien it opskrift `1881' en `Maarsseveen'.
Kanofarren op de Olympyske Simmerspullen 1980
Utslaggen
de C stiet foar Kanadeeske kano, de K stiet foar Kajak en de sifers (1, 2, 4) jouwe it oantal persoanen yn de boat oan.
Medaljespegel
De top sân fan lannen dy't by it kanofarren medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen fan 1980.
Suzan en Freek
Suzan en Freek is in Nederlânsk pop-duo, dat bestiet út Suzan Stortelder en Freek Rikkerink oprjochte yn 2014 yn de Achterhoeke. It duo brocht yn 2019 syn debútalbum Gedeeld door ons út. Suzan en Freek ha twa studio-albums útbrocht.
List fan planetoïden 52101-52200
Dit is in list fan planetoïden 52101-52200.
Manama
Manama (Arabysk: المنامة Al-Manāmah) is de haadstêd fan Bachrein, en leit oan de noardeastkust fan it lân. It is de grutste stêd fan Bachrein en hat sirka 150.000 ynwenners, likernôch in fearn fan de befolking fan hiel it lân.
Manama wurdt al neamd yn 1345. It waard yn 1521 ynnaam troch Portugal, en yn 1602 troch Perzje. Yn 1958 waard it in frijhaven, en mei de ûnôfhinklikens fan it lân yn 1971 waard it de haadstêd fan Bachrein.
Doornburgh
Skiednis
De Amsterdamske keapman Jan Claes Vlooswijck kocht yn 1623 it stik grûn dêr't no Doornburgh op stiet, wêrnei't Hendrick de Beijer de nije eigener waard en it yn 1653 trochferkocht oan Pieter Brugman ynklysyf de derop steande hofstee. Johan fan Eegeren naam it twa jier letter oer wêrby't wyls sprake wie fan in bûtenpleats.
De Utertske domhear Willem van Zon krige it yn 1684 yn syn besit en hy liet it grif yngreven ferbouwe. Nei it ferrstjerren fan Van Zon naam Abraham van Romswinckel it yn 1718 oer wêrnei't it yn twa Portegeesk-Joadske famylje kaam. It tige kostbere smeiizeren stek oan de Fechtzijde komt út dizze perioade en waard fermoedlik yn 1725 troch de eigener Jacobus de Chaves sette litten. Jan Elias Huydecoper kocht it yn 1772 en oant 1912 soe Doornburgh binnen dizze famylje bliuwe. De oangrinzjende bûtenpleats Goudestein wie yn dizze perioade ek yn harren besit. De grûnen fan Doornburgh waarden dêrby útwreide en begjin 19e iuw lei de lânskipsarsjitekt J.D. Zocher jr. der in bosk en park by oan. De folgjende eigener, Jan Pieter van Voorst tot Beesel, besleat ta in grutte restauraasje, dêrby waard ûnder oarre de yntree feroare en krige it in begjin 18e-iuwske Grinslanner yngongspartij. De souderskildering op doek, earst oanbrocht nei 1920, is fan de hân fan Jan Abel Wassenbergh. Dêrneist joech Van Voorst it in bestimming as museum.
Sûnt 1957 is Doornburgh yn besit fan de Kanunnikessen fan it Hillige Grêf dy't in troch J. de Jong en D. van der Laan ûntwurpen nij kleasterkompleks, Priorij Emmaus, sette lieten op it lângoed.
Tsjerke fan Solwerd
De Tsjerke fan Solwerd is in gebou út 1783 yn it Grinslânske doarpke Solwerd, dat tsjintwurdich diel útmakket fan Appingedam.
Skiednis
It klassisktyske tsjerkegebou stiet op it plak fan in midsiuwske tsjerke, dy't nei in brân yn 1536 ôfbrutsen waard. Noardwestlik fan de hjoeddeiske tsjerke stie in kapel dy't boud waard oer in sleat nei in hostywûnder. Nei de stelderij fan in tsjelk út de tsjerke waarden de hosty's nammentlik driuwend mei in ljochtsjend skynsel yn dy sleat werom fûn. De kapel waard in beafeartsplak en fan it heechalter rûn in trep nei de sleat, werfan't tocht waard dat it wetter genêskrêftich wie. De kapel waard nei brân fan de midsiuwske tsjerke ek de parochytsjerke fan it doarp en nei de ynfiering fan de reformaasje in protestantsk tsjerkegebou. It soe lykwols noch lang duorje ear't de trep nei de sleat ôfsletten waard. Pas tsjin it ein fan de 18e iuw waard ek de âlde kapel ôfbrutsen en ferfongen troch de hjoeddeiske tsjerke op it plak fan de yn 1536 ôfbaarnde midsiuwske tsjerke. Jonkhear Adriaan Gerlacius makke de bou mooglik en nei't de tsjerke skansearre rekke yn de tiid fan it Belis fan Delfsyl (1813-1814) soe dyselde jonkhear op 'e nij jild jaan foar de restauraasje fan de tsjerke.
De tsjerke waard yn de jierren 1970 restaurearre. Yn 2003 hat der noch in renovaasje plakfûn.
Klokkestoel
Njonken de tsjerke stiet in klokkestoel mei in klok út 1949 dy't skonken is troch de gemeenteleden oan de tsjerkfâldij. De oarspronklike klok waard yn de Twadde Wrâldkriich foardere troch de besetter.
Oargel
It oargel datearret fan 1860 en is ôfkomstich út de kontrijen fan Oosterhout. De Belgyske oargelmakker Henri Houtert feroare yn 1891 it oargel. Nei't it oargel yn 1914 yn in kapel stie fan it Pensionaat Sint-Anna yn Oosterhout waard it yn 1942 troch Adema nei Solwerd ferhûze, by de opbou fan it oargel yn Solwerd waarden der guon feroarings oanbrocht. Berend Veger en Winold van der Putten revisearren it ynstrumint yn 1993. It oargel besit ien manuaal en acht stimmen.
Filosoof
thumb|250px|De filosoof ([[1633) troch Rembrandt van Rijn]] In filosoof of wiisgear is immen dy’t filosofy studearet of dat al dien hat. It wurd komt ut it Gryksk en it betsjut ‘immen dy’t fan wiisheid hâld’.
Sûnt de 7e iuw f.Kr. wiene der sawol yn’e Westerske wrâld as yn it Easten filosofen, lykas Tales fan Milete en Pytagoras) en yn it easten bygelyks Gautama Boeddha en Konfusius) "filosofen" yn de betsjutting dy't men der tsjintwurdich oan jout. Opfallend is wol dat de measte filosofen út it ferline manlju wienen. Der binne yn de resinte skiednis lykwols ek froulju beropsmjittich aktyf as filosoof, bygelyks Hannah Arendt, Luce Irigaray, Donna Haraway en Judith Butler.
Gymnastyk op de Olympyske Simmerspullen 1964
Tokyo Metropolitan Gymnasium
It Tokyo Metropolitan Gymnasium waard yn 1954 boud foar de wrâldkampioenskippen wrakseljen en hie plak foar 6.500 taskôgers. Yn 1990 is it stadion yngreven ferboud en hat no plak foar 10.000 taskôgers. It Tokyo Metropolitan Gymnasium leit oan de noardwestkânt fan it National Stadium.
Caterina Murino
thumb|225px|Murino op it Giffoni Film Festival, july 2010 Caterina Murino (Kagliary (Sardynje), 15 septimber 1977) is in Italjaansk aktrise fan it eilân Sardynje.
Biografy
Yn 't earstoan woe sy dokter wurde, mar koe har talittingseksamens net helje, dat sy gie oer ta modellewurk. Sy waard fjirde yn de Miss Itaalje-ferkeizing fan 1996. Nei't sy nei Londen ferhuze wie ferlear sy har hert oan teater en aktearjen.
Werom yn Itaalje studearre sy drama yn 1999/2000 oan de Scuola di Cinema e Teatro fan Francesca De Sapio. Sy die mei oan de teaterproduksje Richard III en spile yn Italjaanske stikken. Murino har telefyzjekarriêre begûn yn 2002 en sy waard ynternasjonaal bekend fan har rol as Solange Dimitrios yn de 2006 fimferzje fan it James Bond boek Casino Royale.
Murine praat neist de taal fan Sardynje ek Italjaansk, Spaansk, Ingelsk en Frânsk. Sûnt 2004 hat sy yn Parys wenne; sûnt 2008 yn Montmartre mei har freon Pierre Rabadan, in Frânske rugby international. Sûnt begjin 2011 spilet sy mei Rufus Sewell yn de BBC One-rige Zen.
Simmersliep
In simmersliep of estivaasje (fan it Frânske estivation, fan it Latynske aestes, "simmer") is in steat fan djippe sliep dêr't guon bistesoarten yn weisakje as de temperatuer te heech oprint. Dizze steat is frijwol itselde as de bekendere wintersliep of hibernaasje, mei it ferskil dat in wintersliep yn 'e winter plakfynt en in simmersliep yn 'e simmer.
In simmersliep wurdt net inkeld karakterisearre troch ynaktiviteit, mar ek troch fysiologyske feroarings yn it oangeande organisme. Foarbylden dêrfan binne in ferlege metabolisme, in stadiger klopjen fan it hert en in lichter sykheljen. It is dêrmei in steat dy't djipper is as gewoane sliep, mar ek wer net sa djip dat wekker wurden lang duorje moat. It doel fan in simmersliep is om skea troch hege temperatueren en drûchte te ûntrinnen en útdrûging te mijen. Ut ûndersyk fan fossilen hat bliken dien dat it ferskynsel simmersliep him nei alle gedachten ferskate hûnderten miljoenen jierren lyn foar it earst ûntjûn hat.
It hâlden fan in simmersliep komt foar by sawol bisten dy't op lân libbje as by guon wetterdieren. Foarbylden binne:
Provinsjale en Buma Biblioteek fan Fryslân
thumb|Buma Bieb (2020) De Provinsjale en Buma Biblioteek fan Fryslân wie fan 1852 ôf oant 2002 in bibleteek yn Ljouwert.
Dizze biblioteek, troch 'en dei de PBF neamd, wie in provinsjale ynstelling dy't opset waard om ûnder oaren it behear fan twa wichtige boekekolleksjes te fersoargjen, nammentlik de biblioteek fan de Universiteit fan Frjentsjer en dy fan it Hof fan Fryslân.
In opfallend ûnderdiel fan de PBF foarme de Buma-Biblioteek mei in rike kolleksje op it mêd fan de klassike taal en âldheid. De boeken kamen út in troch de provinsje akseptearre legaat fan Lieuwe Annes Buma. Hjiryn stie ek de ferplichting ta ynstânhâlden fan in iepenbiere biblioteek op it mêd fan de Gryskske en Romeinske taal- en letterkunde. Begjin santiger jierren wienen dat 48000 bannen. De útliening wie frij. It bestjoer lei by Deputearre Steaten fan Fryslân. De oanwinsten waarden twa kear jiers publisearre yn listen mei oanwinsten. De Buma-biblioteek waard yn septimber 1966 ûnderbrocht by de Provinsjale Bibioteek. Yn de njoggentiger jierren fan de 20e iuw waard de kolleksje Fuks oan de biblioteek skonken.
De PBF wie in wittenskiplike stúdzjebiblioteek dêr't men telâne koe foar gâns ûnderwerpen: taal- en letterkunde, (keunst)skiednis, sosjale en rjochtswittenskippen, filosofy en teology. Bysûnder omtinken wie der foar de taal, skiednis en kultuer fan de Fryske lannen. Dêrnjonken bea de Fukskolleksje literatuer oer Hebriuwske/Joadske taal- en letterkunde.
De PBF is no opnommen yn Tresoar.
List fan planetoïden 13401-13500
Dit is in list fan planetoïden 13401-13500.
Jacobus Houbraken
Jacobus Houbraken (Dordrecht, doopt 17 desimber 1698 – Amsterdam, 14 novimber 1780) wie in Noard-Nederlânsk tekener, graveur en keunstsamler. Hy wie in soan fan de keunstner en biograaf Arnold Houbraken (1660-1719), dy't er holp by it meitsjen fan in ferslach fan de libbens fan keunstners út de Nederlânske Gouden Iuw.
Biografy
Houbraken learde it berop fan etser fan syn heit, Arnold Houbraken. Yn 1707 ferhuze er nei Amsterdam, dêr't er jierrenlang syn heit holp mei dy syn magnum opus; it histoaryske wurk De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstskilders en skilderessen (1718-1721).
Nei de dea fan syn heit, holp Houbraken syn mem de lêste hân te lizzen oan it manuskript foardat dit publisearre waard. Dêrnei soe er him dwaande hâlde mei it meitsjen fan etsen fan Nederlânske ferneamdheden. Syn wurk waard beynfloede troch de wurken fan Cornelis Cort, Jonas Suyderhoeff, Gerard Edelinck en John Visscher.
Houbraken lei him hast hielendal ta op it meitsjen fan portretten. Hy waard benammen bekend troch syn gearwurking mei de histoarikus Thomas Birch en keunstner George Vertue. Sy wurken mei-inoar oan in projekt mei de titel Heads of Illustrious Persons of Great Britain, dy 't tusken 1743 en 1752 yn etappes publisearre waard yn Londen.
Tusken 1752 en 1759 wurke Houbraken mei skilder Hendrik Pothoven en de skiedkundige Jan Wagenaar oan dy syn projekt yn 21 dielen Vaderlandsche historie.
It totale oeuvre fan Jacob Houbraken beslacht mear as fjouwerhûndert portretten. Dy portretten waarden faak yn ovaal frame set.
Lêste mienskiplike foarâlder
De lêste mienspilike foarâlder is in begryp út de kladistyk. It beskriuwt de lêste, dat wol sizze de resintste, foarâlderfan alle soarten dy´t in klade mienskiplik hat. Nei it ûnstean fan dizze foarâlder, binne de soarten útelkoar gongen. Dêrmei foarmje de foarâlder en alle neiteam bylkoar in monofyl klade.
Aldste of jongste
Ditselde begryp wurdt ek omskreaun as de âldste mienskiplike foarâlder, of krekt as de jongste mienskiplike foarâlder. Yn al dy omskriuwings giet it oer de oergong yn in klade fan ien soarte - de foarâlder - op mear soarten - de neiteam. Dat it de lêste is, jout oan dat noch lettere soarten net mear mienskiplik binne mei gâns dat klade. Dat it de jongste wêze soe, jout oan dat er gjin lettere neiteam mear wie dy't mienskiplik binne mei gâns dat klade. Dat it de âldste wêze soe, jout oan dizze soarte noch mienskiplik is mei gâns it klade, mar dat lettere soarten dat net mear binne. Yn alle gefallen giet it om de mienskiplike foarâlder op de grins.
Sibbekunde
Yn de sibbekunde wurdt it begryp mienskiplike foarâlder ek brûkt, mar dan giet it oer de foarteam fan alle neiteam fan in sibbe. Lykwols is der gjin absolút begjin fan de sibbe, dat der wurdt ornaris net sein dat in spesyfike foarâlder de lêste/âldste/jongste is.
List fan flinters
List fan flinters
Paul Elstak
Paul Roger Elstak artistenamme DJ Paul Elstak (De Haach, 14 jannewaris 1966) is in Nederlânske DJ. Paul Elstak groeide op yn in muzikale famylje, syn heit spile gitaar yn in jazz-groep. Yn 1987 waard Elstak oannaam as DJ yn in Rotterdamske diskoteek. Elstak brocht yn 1995 syn debútalbum May the Forze Be with You út. Yn 1995 behelle er mei in bewurking fan it Sunscreem nûmer Love U More syn earste top trije hit. Paul Elstak hat twa studio-albums útbrocht.
Tresoar
right|thumb|Foarkante fan Tresoar. Tresoar is it Frysk Histoarysk en Letterkundich Sintrum, in yn Ljouwert fêstige ynstitút, dat op 1 septimber 2002 oprjochte is.
Skiednis
thumb|Tresoar (2018) Tresoar is ûntstien út trije ynstellings, trije stúdzje- en dokumintaasjesintra dy't elts in kolleksje behearden dy't yn haadsaak bestie út papier en benammen te krijen hie mei de skiednis en kultuer yn Fryslân:
Njonken dy oerienkomsten binne der ek grutte ferskillen, sawol yn kolleksjeopbou as yn dat wat der mei dien wurdt.
Tresoar is ien fan de bibleteken mei in wittenskiplike stipefunksje. As argyf hat it de funksje fan 'Regionaal Histoarysk Sintrum'. Tresoar wurket gear mei de NDC Mediagroep yn de Stichting Digitaal Archief Leeuwarder Courant (SDALC). Sûnt 24 oktober 2007 binne alle jiergongen sûnt 1752 oant no ta fan de Ljouwerter Krante digitalisearre en ta foldwaan yn in online argyf.
Tresoar is festige yn in gebou (Boterhoek 1) út 1966 fan arsjitekt Piet H. Tauber. It is sûnt 2011 in gemeentlik monumint (nr. 224).
Kolleksje
Yn it nije ynstitút binne de trije grutte en wichtige kolleksjes dy't yn de haadsaak te meitsjen hawwe mei de letteren en de skiednis fan Fryslân gearfoege.
Sandymount
Sandymount (Iersk: Dumhach Thrá) is in wyk (foarstêd) fan de Ierske haadstêd Dublin, oan de súdkant fan de stêd. De wyk hat in eigen DART-stasjon. Yn it sintrum fan Sandymount leit it park Sandymount Green.
Sandymount is it berteplak fan de ferneamde Ierske skriuwer William Butler Yeats. Fierders wurdt Sandymount en it oan de Baai fan Dublin lizzende Sandymountstrân neamt yn de roman Ulysses fan James Joyce.
Martellotoer fan Sandymount
Healweis it strân stiet de Martellotoer, part fan it eardere definsjesysteem en bedoelt om tsjin in ynvaazje troch Napoleon te warskôgjen. Yn de jierren 60 wie de toer in populêr kafee. Plannen foar in restaurant yn de toer is neat wurden.
Roadeljen op de Olympyske Winterspullen 2006
It Roadeljen op 'e Olympyske Winterspullen 2006 waard fan 11 oant en mei 15 febrewaris 2006 yn it Cesana Pariol yn Cesana Torinese holden.
Cesana Pariol
De baan bestie foar de manlju út njoggentjin bochten en in lingte fan 1.435 m, foar de froulju hie de baan sântjin bochten en in lingte fan 1.233 meter. Der wie plak foar 7.000 taskôgers. De baan waard yn 2012 ôfbrútsen.
Medaljespegel
De top-5 fan lannen dy't by it roadeljen medaljes wûn ha tidens de Olympyske Winterspullen fan 2006.
Hoogemeeden
thumb|Pleats 'Hooge Meeden' mei gevelstien: Anno 1618 Hoogemeeden is in streekje yn de gemeente Westerkertier yn de provinsje Grinslân.
Ignacy Krieger
thumb|Ignacy Krieger Ignacy Krieger (berne yn 1817 of 1820 yn it bûten Mikołaj, distrikt Wadowice (tsjintwurdich yn de stêd Wadowice); ferstoarn op 17 juny 1889 yn Krakau) wie in Poalske fotograaf út Krakau. Hy wie de eigener fan in fotostudio dy't de stêd en syn monuminten dokumintearre.
Libben en wurk
It is net bekend wêr't er en by wa't er fotografy studearre.
Yn 1860, nei't er weromkaam fan in bûtenlânske reis, dêr't er syn feardichheden by ferbettere, ferhuze er nei Krakau en fêstige dêr in atelier. Yn maaie fan datselde jier sette er in advertinsje yn "Czas" wêryn't stie dat er portretten, medaljons, groepsfoto's, "lânskipsgesichten" en foto's fan gebouwen makke. As fotograaf krige er gau in hege posysje yn de stêd. Om 1864 hinne hied er ek in filiaal yn Tarnów.
Nei in twadde bûtenlânske reis yn 1865 ferhuze it atelier nei in hierhûs op de hoeke fan it Grutte Plein en ul. st. Jana.
Krieger stoar yn 1889 en waard beïerdige op it nije Joadske begraafplak yn Krakau.
Húshâlding
Krieger troude mei Hani (Anna) fan Thieberger, mei har hie er fiif bern. De twa âldsten: Natan (1844-1903) en Amalia (1846-1928) wiene ek fotografen en holden it bedriuw yn it wurk tegearre mei harren heit en giene troch nei syn dea. Sy wiene lid fan de 'Feriening fan leafhawwers fan skiednis en monuminten fan Krakau', dy't foto's út de studio fan de Kriegers brûkte, bygelyks yn harren tydskrift "Rocznik Krakowski".
Technyk
Yn it earstoan brûkte Krieger it kollodiumprosedee, dat er nei de midden fan de jierren 1880 ferfong troch broomgelatine. De wiete kolloadiumplaat ferdwûn lykwols net hielendal út it fabryk fan Krieger en waard ek nei 1890 noch brûkt yn de reproduksjefotografy.
Roadeljen op de Olympyske Winterspullen 2002
It Roadeljen op 'e Olympyske Winterspullen 2002 waard fan 10 oant en mei 15 febrewaris 2002 yn it Utah Olympic Park Track yn Park City holden.
Utah Olympic Park Track
De baan bestie foar de manlju út santjin bochten en in lingte fan 1.316 m, foar de froulju hie de baan tolve bochten en in lingte fan 1.140 meter. Der wie plak foar 15.000 taskôgers.
Medaljespegel
De top-4 fan lannen dy't by it roadeljen medaljes wûn ha tidens de Olympyske Winterspullen fan 2006.
Gaaikemaweer
Yn Gaaikemaweer bestie yn de 17e iuw in doperske fermanje. Dy is yn 1779 opgien yn de fermanje fan Pitersyl.
Bandidas
Bandidas is in Ingelsktalige Frânsk-Meksikaansk-Amerikaanske westernkomeedzje út 2006 fan 'e Noarske regisseurs Joachim Rønning en Espen Sandberg, mei yn 'e haadrollen de Spaanske aktrise Penélope Cruz en har Meksikaanske kollega Salma Hayek. De titel is Spaansk foar "froulike banditen". It ferhaal, dat yn it Meksiko fan 'e midden fan 'e njoggentjinde iuw spilet, folget de earme boeredochter María Álvarez (Cruz) en Sara Sandoval (Hayek), de dochter fan in rike bankier, dy't allebeide it slachtoffer wurde fan in binde Amerikaanske kriminelen. De froulju beslute harren taflecht te nimmen ta it berôvjen fan banken. Bandidas krige mingde resinsjes fan 'e filmkritisy en flopte yn 'e bioskopen.
Plot
Yn 1848 is María Álvarez de tsjeppe dochter fan in earme Meksikaanske gernier, dy't djip yn 'e skuld stiet by de pleatslike bankier, don Diego Sandoval. Dyselde hat ek finansjele swierrichheden, feroarsake troch de problematyske oanlis fan in spoarline fan it Amerikaanske Súdwesten nei Meksiko-Stêd, dêr't er hast al syn jild yn ynvestearre hat. Hy giet dêrom saaklik yn see mei in Amerikaanske bank út New York, dy't eigendom is fan 'e Amerikaanske bankier Ashe. Om derfoar te soargjen dat de oanlis fan 'e spoarline trochgiet en hy syn jild net oer de balke smiten hat, stjoert Ashe syn meiwurker Tyler Jackson nei Meksiko ta, oan wa't er al earder it opknappen fan skimige putsjes tabetroud hat. Jackson syn oplossing foar it trage ûnteigeningsproses fan 'e lânbougrûn dy't nedich is foar de oanlis fan 'e spoarline, is om 'e earme boeren dy't yn 'e skuld steane by de bank fan Sandoval ien Meksikaanske peso foar harren lân te bieden. As se dat wegerje, sjit hy harren dea.
Pedro Álvarez, de heit fan María, kriget by de pleatslike bank te hearren dat er gjin útstel fan betelling fan syn skulden mear ferwachtsje kin. María is dêr sa lulk oer, dat se nei don Diego ta giet om ferhaal te heljen. Se wurdt by de poarte fan syn hacienda heind, mar mei help fan har ûnwierskynlik yntelliginte hynst wit se it gebou yn te kringen. Dêr moetet se foar it earst Sara Sandoval, de tsjeppe dochter fan don Diego, dy't hast har hiele libben op kostskoallen yn Jeropa trochbrocht hat en noch mar krekt yn Meksiko weromkeard is. De moeting ferrint net goed en liedt ta de ûntdekking fan María, dy't neitiid oan 'e pleatslike alcalde oerdroegen wurdt en in nacht yn 'e sel trochbringt foar hûsfredebrek.
Dat rêdt lykwols har libben, want sadwaande is sy net thús as Jackson en syn trewanten by har heit del komme om syn lân foar ien peso te keapjen. Álvarez wegeret en wurdt delsketten, wêrnei't syn boerespultsje yn 'e brân stutsen wurdt. Nei't María de oare deis frijlitten is, komt se thús by in rikjende púnheap. Se fynt har heit op it plak dêr't Jackson him delsketten hat, mar de âldman blykt de oanslach oerlibbe te hawwe. María bringt him nei de pleatslike roomske tsjerke, dêr't padre Pablo har sjen lit dat it dêr fol leit mei de, meast deade, slachtoffers fan Jackson-en-dy. Underwilens treft Sara Sandoval har heit dea oan oan op 'e flier fan syn studearkeamer, yn oanwêzigens fan Jackson. De oars altyd sa sûne Don Diego hat it skom op it kin stean, en Sara is der wis fan dat Jackson wat mei syn dea te krijen hat. Dyselde hâldt lykwols út dat de bankier beswykt is oan in hertoanfal. Hy fertelt Sara dat neffens it kontrakt dat har heit tekene hat no al syn besittings ferfallen binne oan syn Amerikaanske sakepartner, dêr't hysels de fertsjintwurdiger fan is. Ek lit er seksuele belangstelling foar Sara blike, mar hja wit te ûntsnappen.
Sara hat neat oars by har as har hynder en de klean dy't se oan hat, en nei in kâlde nacht allinne yn 'e wyldernis beslút se om twa miggen mei yn klap te slaan. Troch de bank fan har heit te berôvjen kin se tagelyk oan jild komme om fan te libjen en wraak nimme op Jackson. As se de bank binnenfalt, docht lykwols bliken dat der al in bankoerfal geande is, dy't útfierd wurdt troch María. De beide froulju reitsje suver slaande deilis, oant Jackson en syn mannen in besyk oan 'e bank bringe en se gearwurkje moatte om ûngemurken fuort te kommen. As se neitiid beskûl sykje yn in kamp dat troch padre Pablo opset is foar de earme húshâldings dy't troch Jackson-en-dy fan harren lân ferdreaun binne, jouwe se de opbringst wei foar it ûnderhâld fan 'e flechtlingen. María en Sara beslute de lapen gear te smiten en tegearre alle alve oare banken te berôvjen dy't no ûnder tafersjoch fan Jackson steane. María wol fuort mar los, mar Sara wiist derop dat se diskear inkeld troch lok witten hawwe te ûntkommen en ferlet hawwe fan training. De padre bringt harren dêrop yn kontakt mei Bill Buck, in ferneamde bankrôver út Teksas dy't no fan syn bút yn Meksiko rinteniert.
As de beide froulju úteinsette mei harren kampanje fan bankberôvings, reitsje se al rillegau bekend as de Bandidas. Om út te finen hoe't se it him hieltyd lappe, lit Jackson Quentin Cooke, de oansteande skoansoan fan syn baas Ashe, út New York oerkomme, dy't in pionier op it mêd fan 'e kriminology is. Dêrmei hellet er him lykwols mear swierrichheden op 'e hals as him leaf is, want Cooke is in wat naïve, mar trochearlike man, dy't net inkeld ûndersyk docht nei de bankoerfallen, mar op eigen manneboet ek it hommels ferstjerren fan don Diego Sandoval begjint te ûndersykjen. Hy ûntdekt dat de bankier net stoarn is oan in hertoanfal, mar dat er fergiftige is. As Sara en María lucht krije fan Cooke syn aktiviteiten, kringe se ferklaaid as dûnseressen út in teätershow syn hotelkeamer binne en nimme him finzen. Om't er net fertelle wol wat er wit, bine se him neaken op bêd fêst en litte dan foto's nimme fan him mei harrensels yn kompromitearjende posysjes, dy't se driigje op te stjoeren nei syn ferloofde Clarissa Ashe. Dan wol Cooke wol omlyk en fertelt er harren alles dat er útfûn hat.
De beide froulju nimme Cooke mei nei de pleatslike bank, dêr't se him yn it kantoar fan 'e bankdirekteur, dat no troch Jackson brûkt wurdt, steapels ûnteigeningsbewizen sjen litte fan grûn dy't foar 1 peso opkocht is. As Cooke yn dat kantoar in fleske oantreft mei itselde soarte gif dat Sara har heit fataal wurden is, beseft er dat er foar in moardner wurket en beslút er de beide froulju te helpen. Wylst se mei Cooke syn help almar ambisjeuzere bankoerfallen dogge, reitsje de froulju allebeide min ofte mear fereale op him en wediverje se om syn oandacht. Underwilens hat Jackson it lumineuze idee opfetten om it goud fan 'e Meksikaanske banken oer te bringen nei Teksas, sadat it Meksikaanske papierjild dat de froulju hieltyd stelle, weardeleas wurdt om't it net mear dutsen wurdt troch goud. Hy bepraat de regionale gûverneur om dêr syn goedkarring foar te jaan, dêr't dyselde mei ynstimd op betingst dat er mei Jackson syn baas Ashe prate kin. Dat Jackson lit Ashe út New York oerkomme. Ashe bringt syn dochter Clarissa mei, dy't om har ferloofde Cooke yn noed sit.