cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Frije Universiteit
De FU en har studinten
It haadgebou fan de FU stie eartiids yn it sintrum fan Amsterdam. Troch it tanimmende oantal studinten ferhuze de universiteit yn 1973 nei de hjoeddeiske lokaasje oan de De Boeleleane. Yn 2006 hie de FU mear as 18.000 studinten. Hast tagelyk mei de universiteit is it ferbûn studintekorps ûntstien: it Studintenkorps oan de Frije Universiteit, ek wol L.A.N.X.. Oan de FU is in studintefakbûn aktyf, it SRVU.
Fakulteiten
De opliedingen fan de FU binne ûnderbrocht yn tolve fakulteiten. Elke fakulteit hat in beskaat wittenskipsgebiet. Dizze binne dan wer ûnderferdield yn spesifike fakgebieten. De tolve fakulteiten:
Alde Katedraal (Salamanca)
De Marijekatedraal, ek bekend ûnder de Alde Katedraal (Spaansk: Catedral Vieja de Santa María del Asedio), is ien fan de twa katedralen yn de Spaanske stêd Salamanca. De katedraal waard stifte troch biskop Jerome fan Périgord, oarspronklik in Frânske muonts dy't biskop fan ferskillende Spaanske bisdommen waard, en de bou begûn yn it tredde diel fan de 12e iuw. De foltôging fûn plak tsjin it ein fan de 14e iuw yn romaanske en goatyske styl. Fral it krewearjen fan biskop Alfonso Barasaque soarge foar faasje yn de foltôging fan de bouwurksumheden. Mei de letter boude Nije Katedraal (Salamanca) foarmet de Alde Katedraal ien kompleks.
Skiednis
Mei de bou waard begûn ûnder biskop Jerome fan Périgord († 1120) útein set. Dat barde nei't kening Alfons VI fan Leön it bisdom nei de eardere islamityske besetting op 'e nij ynstelde en de stêd ûnder lieding fan syn skoansoan Raymond fan Bûrgonje wer befolke waard. Yn dy tiid makke de romaanske arsjitektuer plak foar de gotyk, itjinge te sjen is oan de romaanske pylders en in stiennen ferwulft yn de begjinfaze fan de goatyk. De kapitelen fan de pyders binne fersierd mei bibelske persoanen, bisten en plantedekoraasjes.
Doe't folle letter in nije katedraal boud waard, wie it beslút fallen om de âlde katedraal ôf te brekken, Mar de bou fan dy nije katedraal duorre lang (1520-1733) en al dy tiid bleau de katedraal nedich foar de fiering fan de earetsjinst, sadat it beslút om de âlde katedraal ôf te brekken nea útfierd waard. Tsjintwurdich foarmje de âlde en de nije katedraal ien kompleks.
De âlde katedraal is in gebou fan trije skippen mei in transept en trije healrûne apsissen. It noardlike sydskip is smeller en in noardlik transept ûntbrekt troch de bou fan de oangrinzgjende nije katedraal. Om't Salamanca yn de tiid fan de bou in grinsstêd wie oan it islamityske suden fan it Ibearyske Skiereilân, waard de katedraal as in wartsjerke boud. De kantelen fan de toer en it skip binne lykwols net mear oanwêzich, sadat dy funksje net mear oan de katedraal is ôf te sjen. It wurk oan de katedraal begûn by de apsis, dat it âldste diel fan de katedraal is. De feroaring yn 'e boustyl is te sjen oan de ferwulften dy't de skippen oerkaapje, ynearsten waarden dat krúsferwulften en letter waard der oergien op ribferwulften. thumb|left|250px|Torre del Gallo It meast opfallende diel fan de katedraal is de foarse koepel boppe it transept. De boudatum moat om 1150 hinne west ha en yn 'e folksmûle wurdt de toer fanwegen de wynwizer ek wol Torre del Gallo (hoannetoer) neamd. De bûtendekoraasje fan de toer is yn de keunstskiednis dreech te tsjutten, mar om't de sted ek wer befolke waard mei minsken út Frankryk en de toer oerienkomsten hat mei de dekoraasjes fan de tuorren fan de Maria la Grande yn Poitiers, soe it op Frânske ynfloeden tsjutte kinne.
Fan de oarspronklike gevel bleau troch in ferbouwing yn de 18e iuw net in soad oer. Op de noardlike toer waard de klokketoer foar de nije katedraal boud en de súdlike toer, de Torre Mocha, waard nea foltôge. It portaal waard ynkoarte nei't de klokketoer troch de ierdskodding yn Lissabon fersterke wurde moast.
Ynterieur
thumb|left|Haadalter Yn de katedraal is in 15e-iuwsk haadalter dat út 53 panelen bestiet, dy't taskreaun wurde oan de bruorren Delli. Dello Delli makke de tolve panelen fan de heechste kwaliteit. Oare panelen binne troch syn bruorren Sanson Delli en Nicolás Delli, better bekend as Nicolás Florentino, skildere. Op de panelen wurde foarstellings út it libben fan Jezus en Marije toant. thumb|260px|Capilla de San Martín (Martinuskapel) It fresko boppe it haadalter stelt de Jongste Dei foar, dat ek fan de hân fan Nicolás Florentino (1445) is. Under yn de klokketoer is de Capilla de San Martín, in kapel dy't yn 1262 troch Antón Sánchez fan Segovia mei in grut tal foarstellings fan hege kwaliteit beskildere waard.
De âlde kleastergong súdlik fan de katedraal waard by de ierdskodding fan Lissabon sa bot skeind, dat der neitiid in rekonstruksje útfierd wurde moast. Oan de eastlike en súdlike kant lizze in rige kapellen.
Onno Reint van Andringa de Kempenaer
thumb|Jhr. mr. Onno Reint van Andringa de Kempenaer Jonkhear Onno Reint van Andringa de Kempenaer (Grins, 1 july 1801 - Bad Neuenahr (Dútslân), 8 augustus 1868 ) wie deputearre fan Fryslân.
Libben en wurk
De Kempenaer wie in soan fan Antoon Anne van Andringa de Kempenaer (1777- 1825), grytman fan Lemsterlân, en Anna Maria Catharina Alberda van Ekenstein (1779-1854). Hy is in telch út it geslacht Van Andringa de Kempenaer en waard ferneamd nei syn pake Onno Reint Alberda van Ekenstein.
Yn 1818 waard er ynskreaun as studint oan it Rijksathenaeum yn Frjentsjer. Dêrnei waard er yn 1820 ynskreaun as studint rjochten oan de universiteit fan Leien dêr't er yn 1824 promovearre.
Hy wenne yn it midden fan de 19e iuw op it troch him yn 1845 fan J.B. Wouters oankochte bûten 'Jagtlust' ûnder Aldskoat. Dat stie sawat foar it eardere molkfabryk en is yn 1875 ôfbrutsen. De tún waard oanlein troch Lucas Pieters Roodbaard.
Hy wie grytman fan Lemsterlân en Raarderhim en steatelid fan Fryslân.
Hy stifte in modelbuorkerij (mei Deenske molkenkelder) dy't er sels behearde. Neffens oerlevering moat er in soad ynfloed útoefene hawwe op de oanlis fan it spoar nei Ljouwert.
Nei him is yn 1953 de Kempenaerssingel op It Hearrenfean neamd. Dy rint fan de Koornbeurswei yn súdeastlike rjochting oant de Luitzen Wagenaarstrjitte, lâns de eastkant fan de Kempenaerswyk. Ek in legere skoalle krige syn namme.
Houliken
De Kempenaer troude op 18 novimber 1829 yn Ljouwert mei Richtje Johanna Gosliga, dochter fan Pier Gosliga, riedshear oan it Hof fan Fryslân, en widdo fan Adrianus Heringa Cats. Nei har ferstjerren troude er op 21 oktober 1858 mei Maria Henrica Poelman. Beide houliken bleaune sûnder bern.
Fuotbalferiening De Sweach
Fuotbalferiening VV De Sweach út Beetstersweach waard offisjeel op 14 maaie 1931 oprjochte, maar offisjeus wurdt der al sûnt 1904 fuotballe. De oarspronklike namme wie: "Woodboys".
Omdat der al in fuotbalklup mei dy namme bestie moast der in oare namme keazen wurde. Sa waard de klup "VV De Sweach".
Skiednis
Yn de oarlochsjierren wienen der sa'n bytsje leden dat gearwurke wurde moast mei de gymnastykferiening "Frisia". Dy gearwurking duorre oant 1968.
Tsjintwurdich
Yn 2007 hie de feriening mear as 300 leden:
Sportkompleks
Sportkompleks "De Boskfinnen" waard 30 augustus 1980 iepene. It leit middenyn it doarp oan 'e râne fan de bosken dy 't by de state fan de famylje Van Harinxma hearre.
75-jierrich jubileum
Yn de simer fan 2006 waard it 75-jierrich jubileum fierd mei û.o. in clinic foar de jeugleden ûnder lieding fan SC It Hearrenfean, in lêzing fan Foppe de Haan foar alle sponsors en in oefenwedstryd fan SC It Hearrenfean op it kompleks.
Tollina Schuurman
Tollina Wilhelmina (Tollien) Schuurman (Zorgvlied (Westerfjild), 20 jannewaris 1913 - Apeldoarn, 29 jannewaris 1994) wie in Nederlânsk atlete. Se wie yn de jierren tritich ien fan de rapste froulju fan de wrâld en rûn yn 1932 as earste de 100 m yn de 12 sekonden. Schuurman die ienkear mei oan de Olympyske Spullen. Se wie dêrmei de earste Friezinne op de Olympyske Spullen.
Hot d'Or
De Hot d'Ors (letterlik betsjutting: "Gouden Hot") wiene in groep Jeropeeske prizen fan Frânske oarsprong dy't fan 1992 oant 2001 takend waarden foar de bêste pornografyske films. De útrikking, dy't organisearre waard troch it Frânske tydskrift Hot Vidéo ûnder in fjirtjin dagen duorjend pornografysk filmfestival, fûn ienris yn it jier (yn maaie) plak yn it Súdfrânske baaiplak Cannes, persiis op deselde tiid dat dêr ek it (mainstream) Filmfestival fan Cannes holden waard; de Hot d'Or wie kwa namme en foarm ek modelearre om op 'e priis fan it Filmfestival fan Cannes, de Palme d'Or (of "Goudene Palm") te lykjen. It wiene doedestiden de wichtichste Jeropeeske pornografyske filmprizen, ferlykber mei de AVN Awards yn 'e Feriene Steaten.
Tollina Schuurman
Gymnastyk as basis
Tollien Schuurman waard berne yn Zorgvliet, har âldershûs stie oan de wei nei Wateren, mar se groeide op yn Rottefalle. Har heit wie dêr haad fan de legere skoalle. Se wie in sterk jongfaam en boppedat fluch. Sa fluch, dat se al gau lid waard fan de gymnastykferiening UDI út Drachten. Yn de wintermoannen waard turne en yn de simmermoanne die se oan atletyk.
Rekords
Yn 1930 rûn Schuurman as 17-jierrige op De Jouwer in Nederlânsk rekord op de 100 m. Letter dat jier belike se it wrâldrekord fan 12,0 sekonden fan de Kanadeeske Mirtle Cook ( Halfax 02-07-1928), in sensasjonele prestaasje foar in famke fan dy leeftiid. It earste wrâldrekord fan 11,9 op 5 juny 1932 te Haarlim op de gersbaan oan de Kleverleane wie in rêchwyn tiid. Mar in wike letter, op 13 juny 1932 rûn se yn it Olympysk Stadion fan Amsterdam wer 11,9 sek., dat wol erkend waard as WR. SE hat yn de dêrop folgjende jierren teminsten 7 kear dizze 11,9 rûn. De lêste kear yn Hilfertsom op 1 juny 1934. By de froulju Wrâld Spullen fan 1930 yn Praach helle Tollien Schuurman twadde plakken op de 100 en 200 m yn 12,6 en 25,8.
Hot d'Or
Troch mei te liftsjen op 'e pakjedrager fan it Filmfestival fan Cannes, wat trouwens troch de organisaasje dêrfan, noch troch de pleatslike autoriteiten bysûnder wurdearre waard, loek de útrikking fan 'e Hot d'Ors altyd in protte mediabelangstelling. Dy waard gauris noch mei sin fuortsterke troch pornoaktrises neaken posearje te litten op in iepenbier strân. De útrikking fan 'e Hot d'Ors stie bekend om 'e útwrydske feesten dy't dermei mank giene, lykas dy dy't it Sweedske Private-label foar de moade hie te hâlden oan board fan in lúks jacht yn 'e jachthaven fan Cannes. De útrikking fan 'e Hot d'Ors brocht ek in protte lju út 'e pornoyndustry gear, lykas akteurs en aktrises, regisseurs, produsinten en sa mear. Ek fungearre it as moetingspunt foar de Jeropeeske en de Amerikaanske pornoyndustry; yn 1998 sei Steve Vlottes, fan it Amerikaanske label Wicked Pictures, dat de útrikking fan 'e Hot d'Ors "de wichtichste show [is] dy't wy bywenje." Sadwaande waarden der ek in protte saken dien njonken alle festiviteiten. De heechste priis dy't ferjûn waard, wie de Hot d'Or d'Honneur ("Eare-Hot d'Or"), dy't û.o. wûn is troch de Frânske pornoaktrise Julia Channel, de Frânske regisseur Marc Dorsel en de Amerikaanske regisseur/produsint/akteur John Stagliano, better bekend as Buttman.
Yn 1997 waard de útrikking net holden yn Cannes, mar yn it Lido te Parys. Nei 2001 stoppe Hot Vidéo mei it evenemint. Op 20 oktober 2009 waarden de Hot d'Ors noch ien kear útrikt, by in seremoanje yn Parys, om it tweintichjierrich bestean fan Hot Vidéo te fieren.
Tollina Schuurman
Rekords
Net erkend waard har wrâldrekordprestaasje fan 11,2 op de 100 yards út 1931. It frouljusbûn, Féderation Sportive Féminime Internationale (FSFI) dy't neist de IAAF as apart bûn operearde, erkende allinnich wrâldrekords op meterôfstannen. Schuurman wie de foarrinster fan Fanny Blankers-Koen op de sprintnûmers en krige de bynamme 'de froulike Berger.
By de Olympyske Spullen fan 1932 yn Los Angeles wurdt in soad fan har ferwachte. Mar mentaal is se net yn topkondysje. Inkele dagen foardat se ôfset is har trainster Jan Bitstra ('Myn steun en taflecht') troch de KNAU oan de kant skood. De gebrekkige begelieding brekt de ûnbewende sprintster op. Neist in destiids net oer te kommen froulik ûngemak wie er noch in reden dat it net goed gean soe. De baan yn LA wie in reade gravelbaan mei in soad klaai deryn ferwurke. Dus by drûch waar spikerhurd. Britstra wie der net by en de froulju rûnen op spikes mei lange punten. Soks wie foar de Nederlânske gersbanen prima, mar net foar LA. En nimmen fan de trainers/begelieders kaam op it idee om dy punten lâns de slypstien te heljen. De earste searje wint se noch, mar yn de heale finale giet it mis. Se makket in falske start en alle selsbetrouwen is fuort. Tollien Schuurman wurdt tredde; gjin finaleplak. En dus gjin Olympysk goud.
De Nederlânske estafetteploech wurdt fjirde yn Los Angeles, sûnder in offisjele tiid. Trainer Van der Putte klokt 48,3 sec. Oer it ferrin fan de wedstriid skriuwt Van der Putte: ''Mej. Dalmolen starte foar Hollân, se die alles wat se koe, mar koe net ferhinderje dat se gau in soad terrein ferlear; har wiksel mei Mej. du Mée wie net bûtengewoan goed. Mej. du Mée rûn foar wat se wurdich wie en joech in treflike wiksel oan Mej. Aalten oer; neidat ek dizze lêste alles besocht hie om de efterstân sa lyts mooglik te meitsjen, moast hja wikselje mei Mej. Schuurman. Dy makke lykwols de fout fan te let te starten, sadat Mej. Aalten neist har kaam te rinnen. Neidat Mej. Schuurman de stok ienris fêst hie, gie se wer goed en rûn op har tsjinstansters yn .....''
Werom yn Nederlân traint se hurd foar de folgjende Spullen yn 1936 yn Berlyn. In medalje kin har eins net ûntgean. At yn 1933 Hitler oan de macht komt, komme by Schuurman-thús de ynternasjonale ûntwikkelingen op it aljemint. Thús wurdt in soad praten oer polityk. Har âlden binne lid fan de sosjalistyske SDAP. Tollien herinnert har de gearkomsten dy't har mem thús foar de frouljusôfdieling organisearre. Dan sieten se by in breiwurkje oeren te praten oer de partij en wat der allegear yn de wrâld barde. 'Us bewustwurding fan polityk waard benammen troch ús heit stimulearre; ús pake wie ien fan de earste sosjalisten yn Frylân. Us heit en mem bediskusearren in soad mei ús oer hoe't it der yn Dútslân om en ta gie; oer de terreur fan de brúnhimden tsjin de joaden. Har SDAP-opfieding hat der holpen om it beslút te nimmen net nei Berlyn te gean, ûndanks druk san KNAU side.
Tollien Schuurman helle njoggen kear in Nederlânske titel, ferdield oer trije atletykûnderdielen: 100 m, 200 meter en fierspringen. Op de 100 en 200 m wie hja boppedat jierrenlang hâldster fan it nasjonale rekord. It wie op it lêst Fanny Blankers-Koen dy't har tiden út de rekordboeken skrasse soe. Ek wie se njoggen kear belutsen by de ferbettering fan it nasjonale rekord op de 4 x 100 m estafette. Yn 1931 liet se op dit nûmer tegearre mei Cor Aalten, Bep du Mée en Lies Aengenendt de klokken stilstean op 49,8 s. In jier letter skerpe se dit rekord fierder mei oan ta 49,4, tegearre mei Cor Aalten, Bep du Mée en Jo Dalmolen. Dit lêste rekord hâlde stân oant 1936, doe't in team mei in jonge Fanny Koen yn de gelederen presys in sekonde hurder rûn.
Fierspringe die Tollien Schuurman ek: se hat op in NK 5,27 m sprongen, mar har PR is fierder.
Prinsipiële wegering
Mar as Hitler witte lit dat der yn Berlyn gjin joaden meidwaan meie, is dat foar Tollien de drip dy't de amer oerrinnen docht. De Olympyske Spullen wienen ommers krekt ynsteld om feriening ta stân te bringen. 'Ik rin net foar Hitler en syn trawanten. Ik gean net mei nei Berlyn. Minsklike aspekten moatte net skieden wurde fan de sport,' ferdigent se har foar de parse oer lykas kranten as De Telegraaf, dy't negatyf berjochtet oer har wegering en fûn dat de atlete de polityk bûten de sport hâlde moast. Troch it ôfsizzen fan Tollien Schuurman krige de 18-jierrige Fanny Koen de kâns ynternasjonaal te debutearjen.
Fan ferdrinkingsdea rêden
De Spullen fan 1948 kamen foar Schuurman te let; se wurke wyls as toskedokter-assistinte en hie letter in pedikuerepraktyk. Dêrneist wie se sporttrainster. Yn de simmer fan dat jier rêde se it libben fan twa famkes dy't drigen te ferdrinken foar de kust fan Flylân.
Tollien Schuurman bleau net-troud. Hja ferstoar yn 1994 op 81-jierrige leeftiid. De atletykferiening Impala yn Drachten hat it pleatslike atletykkompleks nei har neamd.
Kreak (skip)
thumb|alt=An illustration from an old map which shows a wooden sailing vessel with a square-rigged foresail, a square-rigged main mast with main and topsail, and a lateen sail aft over a very high stern|In kreak op in 16e-iuwske kaart De kreak is in histoarsyk, seegeand sylskip, ûntwikkele yn de twadde helte fan de 15e iuw. De kraak hat in soad fan de karveel dêr't hy út ûntwikkele is. In grut karveel mei meardere mêsten fjouwerkanttuge waard troch de Portegezen nao en yn Spanje carraca neamd, wat ferbastere waard ta kreak.
De kreak wie in seeweardich skip en wie gaadlik foar lange tochten en ûntdekkingsreizen. It flaggeskiip fan Christoffel Columbus, de Santa Maria, wie in kreak. Ek de skippen dêr't Ferdinand Magellaan yn 1519 mei út Sevilla ôfsette wiene fan dit type. Yn de midden fan de 16e iuw blykte dat de kreak mei syn hege foarkastiel lestich mei swiere nei foaren ta sjittende kanonnen útrisd wurde koe. It type waard trochûntwikkele ta de galjoen, mei in legere stjûne. De galjoen waard it 17e iuwske retoerskip fan ôflaat, dy't in soad bydroegen hat ta de wolfeart fan de Gouden Iuw yn Nederlân.
Arabyske Rivier
thumb|Kaart mei de Arabyske rivier right|thumb|Boatsje op de Sjatt al-Arab by Basra De Sjatt al-Arab (Perzysk: اروندرود Arvandrud, Arabysk: شط العرب "Arabyske Stream") is de rivier dêr't de Tigris en de Eufraat yn byinoar komme. De rivier is sawat 200 kilometer lang en in part der fan foarmet de grins tusken Iran en Irak.
De sompen yn de omkriten fan de Sjatt al-Arab binne fanâlds it gebiet dêr't de Moerasarabieren wenje.
Uelvesbüll
thumb|Lizzing Uelvesbüll is in gemeente yn de Dútske dielsteat Sleeswyk-Holstein en makket diel út fan it distrikt Noard-Fryslân. Uelvesbüll hat 274 ynwenners (2010).
Grytmanshûs
thumb|Grytmanshûs yn 2007 It Grytmanshûs of Schwarzenbergshûs is in grut hûs (en ryksmonumint), mooglik oarspronklik in stins, yn de Bollemansstege nr. 64, op de hoeke mei de Grutte Tsjerkestrjitte yn Ljouwert.
Grytmannen
Troch harren grutte rykdom en it feit dat se lange tiid net ferplichte wienen (kontinu) yn de gritenij te wenjen dêr't se oer hearsken, hienen in soad grytslju stêdsfilla’s bouwe litten dêr't se har benammen winterdeis komfortabel en mids alle gemakken yn it sosjale libben stoarten.
Bewenners
As earste bewenner fan it pân wurd "Doethe Aysgama" ofwol Doede Aasgema neamd. Yn 1692 kaam it hûs yn besit fan de buorman, de eigener en bewenner fan de Holdingastins, Georg Frederick baron thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg. Dy moat it ien en oar oan skulden hân hawwe, want syn 'gesamentlycke crediteuren' ferkochten it pân yn 1697 oan Hans Willem baron fan Aylva (dizze namme wurdt útsprutsen as Aaluwe, dus gjin famylje fan de Spaanske Hartoch fan Alva). Yn de keapakte waard it hûs omskreaun as 'seeckere huysinge cum annexis bestaende in twee beneden camers, keuckens, voorhuis, back etc staende in de Grote Kerckstraet'. Dizze baron fan Aylva wie destiids in ferneamd man. As kapitein op it skip "Groot Frisia" makke hy de tocht nei Chatham ûnder admiraal Michiel Adriaans de Ruyter. Troch dy syn ferrjochtingen yn it leger fan de Republyk fan de Feriene Nederlannen krige hy de bynamme 'den Ontzaggelijken Generaal'. Oant 1737 bleauwn de Aylva's eigener fan it hûs. Doe kaam it wer yn hannen fan de famylje fan de eardere eigener, nl. Michael Onuphrius baron thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg foar in bedrach fan 4.317 goudgûnen en sân stuorren. Dizze baron dy't grytman wie fan Dantumadiel, kaam troch de keap yn besit fan in tal gearstalde pânen. Wol pânen mei in soad fertrekken, mar sûnder de winske útstrieling. It liket der dêrom op dat der nei 1737 in grutte ferbouwing wie, mooglik ûnder arsjitekt Anthonius Coulon (± 1682-1753), 'bouwmeester van Syn Hoogheit' (de Prins fan Oranje, steedhâlder fan Fryslân) en learling fan Daniël Marot. De yn Marot-styl útfierde dakkapellen, dy't noch altiten op it dak steane, wize dêrop. De gebouwen oan de Bollemanssteech en it neistlizzende hûs oan de Grutte Tsjerkestrjitte waarden gearfoege ta in mânsk L-foarmich gebou fan twa boulagen op heechlizzende kelders. Yn de njoggentjinde iuw waard it hûs oan de moade fan dy tiid oanpast. De gevels waarden beplastere, de yngongspartij modernisearre en de achttjinde-iuwske roedeferdieling yn de kesinen ferfongen troch empirefinsters. De haadfoarm bleau lykwols ûnferoare.
19e iuw
It hûs, dat doe bekend stie as 'Schwartzenbergshûs', bleau dêrnei hast 120 jier yn dy famylje. Yn 1855 kocht jonkhear Tjaard Anne Marius van Andringa de Kempenaer it pân foar 'veertienduizend vaderlandsche' gûnen. Hy hie meidien oan de tsiendeiske fjildtocht yn 1831, wie grytman fan it Bilt, lid fan de Provinsjale Steaten, lid fan de Earste Keamer en wie, net te ferjitten, mei in skatrike frou troud. Doe't hy yn 1870 stoar, bleau syn widdo Amelia Gerardina de Schepper yn it hûs wenjen oant har ferstjerren yn 1906. It echtpear Van Andringa de Kempenaar hie rije soannen en seis dochters. Jonkfrou Adriana Wilhelmina van Andringa de Kempenaer, ien fan de dochters, waard op 26 desimber 1858 yn it hûs berne. Hja hat har persoanlike oantinkens letter wiidweidich opskreaun. Oer har bertehûs skreau hja ûnder mear: 'Het huis waarin ik woonde en geboren was, behoorde tot eene der grootste en ouderwetste van Leeuwarden en er grensde een ruim koetshuis met stalling aan, die door een gang met het voorhuis verbonden waren'.
20e iuw
Nei 1906 waard it hûs bestimd ta belestingkantoar en doe't de belestingstsjinst ferhuze is it lange tiid brûkt troch antykhannel Beuneker. Yn 1990 waard it pân oankocht troch de Stichting It Grytmanshûs. Nei in eardere restauraasje yn 1974 folge in nije opknapbeurt. It eksterieur ûndergie in metamorfoaze troch it oanbringen fan in okerkleurige ôfdeklaach op de gevels oan de Grutte Tsjerkestrjitte en de Bollemanssteech. Binnenyn waarden de monumintale fertrekken wersteld en yn "passende" kleuren skildere. It waard wyt en griis ynstee fan de yn de 18e iuw yn swang wêzende oker/giele tinten.
Tigris
right|thumb|300px|De Tigris by Mosûl De Tigris (Arabysk: دجلة, Didjla, Armeensk: Տիգրիս Tigris, Turksk: Dicle) is in rivier yn it Midden-Easten, ien fan de twa grutte rivieren fan it eartiidske twastreamelân Mesopotaamje. De rivier is 1900 kilometer lang en streamt fanút de bergen fan East-Turkije (Koerdistan), lâns de Iraakske stêden Mosûl, Tikrit, Samarra en Bagdad nei it súdeasten. By Korna, sa om-ende-by 150 kilometer foar de útrin, komt de Tigris tegearre mei de Eufraat en streamt as de Sjatt al-Arab troch in grutte sompe nei de Perzyske Golf.
It lân tusken de Eufraat en de Tigris is tige fruchtber en stie oan de widze fan ferskate âlde beskavings lykas dy fan de Sumearjers, de Babyloanjers en de Assyrjers.
Martinus fan Toers
thumb|right|200px|Sint Martinus jout in helte fan syn mantel Martinus fan Toers (* 316 of 336, Steinamanger - † 8 novimber 397, Candes) wie biskop fan Toers, en is ferneamd fan de leginde fan de dielde mantel.
Martinus wie de soan fan in Romeinsk magistraat. Doe't er fyftjin wie, gong er yn it leger, en kaam sa yn Galje. Yn dizze tiid spilet de leginde dat er by de poarte fan Amiens in bidler seach, dy't er ien helte fan syn mantel joech. (De oare helte wie fan it leger, dat dy koe er net weijaan.) De leginde giet fierder as in Kristusleginde, wat betsjutte kin dat de leginde âlder is as Martinus syn tiid. Doe't er achttjin jier wie waard er doopt.
Yn 371 waard er keazen ta biskop fan Toers, mar hy wie ek hieltyd noch dwaande as mûnts, en yn likernôch 375 stifte er it kleaster Marmoutier. Yn 397 ferstoar Martinus wylst er ûnderweis wie, yn Kandes. Syn lichem waard werombrocht nei Toers en dêr begroeven yn de basilyk.
Nei syn dea ûntstienen tal fan leginden oer Martinus. Dêrtroch is er beskermhillige fan in grut tal fan stêden wurden. Syn nammedei wurdt hieltyd noch fierd as Sint Marten. Ek binne der in soad tsjerken nei him ferneamd.
Marjon Wijnsma
Marjon Wijnsma (Gytsjerk, 18 july 1965) is in eardere Fryske mearkampster dy't yn Eindhoven wennet. Se is ek in sterk heechspringster en fierspringster en hat in lingte fan 1,82 meter. Se is fiif kear Nederlânsk kampioene (in- en outdoor) en die twaris mei oan de Olympyske Spullen.
Op it EK indoor 1989 waard se mei har trainer Henk de Louw by it ûnderdiel fierspringen yn de finale achtste mei 6,30 m. De wedstriid waard wûn troch de Sineeske Galina Tsjistjakova (6,98 m) en de Nederlânske Tineke Hidding waard sânde (6,33 m).
Nederlânske kampioenskippen
Outdoor
Indoor
Persoanlike rekords
Outdoor
Indoor
Henk Terlingen
Hendrik Lodewikus Eduard Maria (Henk) Terlingen  (Amsterdam 31 augustus 1941 - Geldermalsen, 12 july 1994) wie in Nederlânsk radio- en telefyzjepresintator.
Terlingen waard nasjonaal bekend doe't er mei Chriet Titulaer de live-útstjoerings fan de Amerikaanske moannelanningen op de telefyzje presintearre en bekommentariearre. Hy krige doe de bynamme 'Apollo Henkie'.
Teffens presintearre Henk Terlingen sportprogramma's sa as Sport in Beeld (de foargonger fan Studio Sport) en de radio-útstjoerings fan de Olympyske Spullen. Terlingen syn presintaasjewurk rekke yn de nederklits doe't er in stimoandwaning krige, nei alle gedachten ek mei troch syn alkoholisme en swiere smoken. Doe hat er him talein op PR-wurk en redaksjewurk. Dy nije faze fan syn karriêre waard lykwols ôfbrutsen doe't de longkanker him oppenearre, dert er ek oan stoarn is.
Terlingen wie troud mei Mia Mathot dêr't er in soan David mei hie. Troch Terlingen syn alkoholisme rekke it houlik tenein, mar nei in ôfwenningskuer binne sy op 'en nij troud. Op oantrúnen fan David Terlingen is der in biografy oer syn heit skreaun. De biograaf is fan betinken dat Terlingen oanhelle wie mei it Syndroom fan Asperger.
Op 28 septimber 2007 waard de planetoïde (12135) Terlingen nei him ferneamd fanwegen syn bydrage oan it omtinken foar de romtefeart yn Nederlân.
Saksekriich
De Saksekriich of Sakse-oarloch wie in rige oarloggen tusken it Frankyske ryk fan Karel de Grutte en de Saksen, dy't duorre fan 772 oant 804 en liede soe ta de pasifikaasje fan de Saksen. By dy kriich wie grutste tsjinstanner fan Karel, Widukind de oanfierder fan de Saksen en wienen betiden ek Friezen belutsen. Sy kamen in oantal kear yn opstân en stipen de Saksen.
Oanlieding
Nei it Grutte Folkeferfarren wennen de Saksen tusken de Noardsee en de Harz en de Ryn en de Elbe. Sy wienen stadichoan foar in part skatplichtich wurden oan de Frankyske keningen, mar wienen net ûnderhearrich. Oars as de katolike Franken holden sy harren noch fêst oan it âlde Germaanske leauwen, in heidenske religy. Fierders hie him by de Saksen noch net in sintraal gesach ûntwikkele lykas dat by oare folken wol it gefal wie. Foar it meastepart libben sy yn losse stamferbannen en wol gauris waard der in rôftocht holden op Frankysk grûngebiet.
Yn 772 hold Karel de Grutte syn earste fjildtocht tsjin de Saksen. Ut de skreaune boarne doch net hielendal bliken oft it Karel der om gong de rôftochten te stopjen of dat er in begjin meitsje woe mei in folsleine oermastering omdat er de kerstening en de yntegraasje fan de Saksen foar eagen hie. De fjildtochten dy't er tsjin it Saksyske folk hold wienen yn alle gefallen dêrop rjochte harren gebiet by it Frankyske ryk te foegjen. Troch de iere boarnen, lykas de Annales regni Francorum en de Vita Karoli Magni binne wy fan Frankyske side aardich ynformearre oer it ferrin fan de kriich. Lykwols binne der net folle archeologyske fynsten dien. Spoaren fan ûntfolking troch deportaasjes fan de Saksen dêr't de boarnen it oer hawwe binne noch net werom fûn.
Oermastering (772-778)
Yn de saneamde simmerkriich dy't it jier dêrop fierd waard, wie op 'e nij súksesfol en late ta de oermastering fan it hiele Sakselân. Karels leger stuts de Ryn oer en oermastere ûnder oaren de Syburch (by Dortmund) en de Eresburch (tsjintwurdich Marsberch) en dêr't de Irminsul stien hie. Hy stuts troch oant de Wezer en neidat er it grutste part fan de Saksen ferslein hie, gong har kriichslieder Hessy oer ta it kristendom. Karel fierde ûnderhannelings mei Saksyske eallju dy't ree wienen mei him gear te wurkjen. Dêrby hold er gizelers foar it gefal dat.
Doe't de tastân rêstich like, gong Karel nei Itaalje dêr't de kening fan de Langobarden, Desiderius ûnderdak ferliende oan de soannen fan syn ferstoarne broer Karloman I. Yn de tuskentiid kamen op ferskate plakken de Saksen ûnder lieding fan Widukind, in Westfaalske haadling yn opstân. Sy oermasteren Dimter, Frankyske delsettingen en tsjerken en wienen benammen aktyf yn it tsjintwurdige Rynlân. De Angrivaarjers, in Saksyske stam belegere Fritzlar, mar soenen troch de Franken gau tebek dreaun wurde.
Karel brocht yn 775 in twadde fjildtocht tsjin de Saksen yn stelling. It leger krong fia Syburch, Earesburch en Brunsberch (Höxter) it Eastsaksische grûngebiet yn oant de Oker, dêr't in part fan de Saksen harren ûnderwurpen oan de Frankyske kening. De weromtocht fan it leger gong fia Hildesheim en Nordstemmen nei de Bukkigoa om Bückeburg, dêr't de Angrivaarjers, Frankyske gizelers fêstholden. Dêrwei luts Karel nei „Hlitbeki“ (Lübbecke), om syn eigen minsken militêr by te stean. Nei in kriichstocht yn Itaalje yn 776 moast Karel lykswol werom keare, omdat de Saksen syn fort by Eresburch ferneatige hienen. Op 'e nij fersloech hy de Saken en yn 777 hie it meastepart fan de Saksen harren wer ûnderwurpen oan syn gesach. De lieder fan de opstannelings Widukind moast flechte nei Denemarken.
Op Saksyske grûn fûn foar de earste kear in Frankyske gearkomst plak, de foarrinner fan ryksdei, winliken yn it krekt stifte Karlsburch, nei alle gedachten by it hjoeddeistige Paderborn. It doel fan dizze gearkomst wie it ferhastigjen fan de bekearing fan de Saksen, dêr't ûnder oare Angelsaksyske misjonarissen út Ingelân foar ynsetten waarden. Karel de Grutte stribbe dernei om krekt as yn oare oermastere gebieten, bygelyks dat fan de Friezen, de tsjerken mei harren delsettings (kleasters) en administrative tradysje (boekhâlding) as tasichtynstrumint te brûken.
Yn 778 wie Karel op kriichspaad tsjin de Sarasenen yn Spanje. Doe't hy dêrfan werom kearde makke hy yn 779 de ûnderwerping ôf. Hy oermastere Eastfalen, Engern en Westfalen.
De grutte opstân (782-785)
Nei 't er de Saksen sa goed as pasifisearre hie, waard troch Karel nei Frankysk foarbyld it lân yndield yn greefskippen. Ek fierde er ferskate heffings yn, ferbea de heidenske earerites en twong de befolking it kristlik leauwen oan te nimmen. Dêrby besocht er de Saksyke eallju foar him te winnen troch harren te befoarrjochtsjen. Hy joech harren lân yn lien en joech erflike titels wei. By it gewoane folk foel dizze polityk net yn goede ierde. Benammen de bekearingen dy't ûnder twang útfierd waard, joech in soad argewaasjes en ûnfrede dat liede soe ta nije opstannen ûnder in part fan de Saksen.
Yn 782 wergroepearren de opstannige Saksen harren en oerfoelen hieltyd op 'e nij doarpen fan de Sjatten yn it tsjintwurdige Hessen. Sy keazen de side fan de weromkearde hartoch Widukind dy't him diskear better taret hie as foarhinne. Ek de Friezen eastlik fan de Lauwers dy't krekt as de Saksen noch mar amper by it Frankyske ryk hearden, kamen yn opstân. Troch de súksessen waarden de Saksen hieltyd dryster en holden har net langer dwaande mei rôftochten, mar besochten diskear de Franken te ferdriuwen. Yn de Slach by de Süntel ferneatige Widukind in hiel Frankysk leger. As te ferwachten wie, waard Widukind foaral stipe troch de boerestân, wylst in part fan de eallju oan de side fan de Franken stie.
It antwurd fan Karel op dizze grutte opstân wie in nije fjildtocht yn 783. Oan it haad fan it leger fierde hy yn it tiidbestek fan inkele dagen twa kear slach tsjin de Saksen. De Slach by Detmold wie it earste treffen dat ferfolge wurde soe yn de Slach oan de Hase. Karel helle yn beide slaggen de oerwinning en reagearre mei hurde hân op de wiidweidige Saksyske tsjinstân, û.o mei it beruchte Bloedbad fan Verden yn Verden, dêr't tûzenen Saksen ûnthalze wurde soenen. Dat oantal fan 4500 neamd yn de boarnen wurdt foar in part as oerdreaun beskôge, omdat archeologyske spoaren fan in sadannige slachting oant no ta net werom fûn binne. In skriuwflater heart ek ta de mooglikheden, wêrby't delocalare (="deportearje") as decollare (="ûnthalzje") skreaun wêze kin.
Karel liet him yn de kriich troch misjonarissen helpe en makke in spesjale wet (Capitulatio de partibus Saxoniae) dêr't eltsenien mei de deastraf bestraft waard as er him net ta it Kristlike leauwen bekearde of him hâlde oan heidenske brûkmen lykas kremaasje fan deaden of it iten fan fleis op yn de festeldagen. Ek deportaasje waard troch Karel brûkt as middel om de Saksen te ûnderwerpen. Sels yn it fermidden om Karel hinne stuite soks op beswierren. Ealwyn, dy't letter abt wurde soe fan de Sint-Martinustsjerke fan Toers, hat in brief skreaun dêr't er Karel freget him efterhâldend te hâlden, omdat it wurd fan God net mei it swurd, mar mei preekjen ferspraat wurde moast. Lykwols set Karel syn wrede en hurde kerstening troch, dat him de bynamme Sakseslachter oplevere.
Yn 785 slagget Karel dêryn troch ûnderhannelings mei Widukind frede te sluten en in ein te meitsje oan de opstân. Widukind lit him oerhelje op geunstige kondysjes lienhear fan Karel te wurden.
Lytsere opstannen (792-804)
Ek al hie it meastepart fan de Saksen harren by it ferlies dellein, sa no as dan kaam de striid wer opsetten. De oanlieding foar in nije grutte opstân wie de twongen rekrutearringen fan Saksen foar de Avarenkriich yn it easten. Ek de oanswettende Friezen slute har by dizze opstân oan. Karel reagearre mei deportaasjes en joech Saksysk lân fuort oan Frankyske eallju en syn Abodrityske bûnsmaten. De plakken dêr't de Saksen nei ferbanne waarden binne tsjintwurdich noch te werkennen oan de plaknammen. Al gau wie de opstân foar in grut part oer, mar oant 804 bleau it ûnrêstich.
Monumenta Germaniae Historica
thumb|Monumenta Germaniae Historica De Monumenta Germaniae Historica (gauris ôfkoarte ta MGH yn bibliografyen en boarnelisten) is in mânske searje sekuer bewurke en útbrochte boarnen foar it ûndersyk fan de skiednis fan Dútslân yn brede sin fan de ein fan it Romeinske Ryk ôf oant 1500.
Skiednis
De MGH waard yn 1819 troch de Prusyske herfoarmer Heinrich Karl Freiherr vom Stein yn Hannover stifte, en it earste ynhâld waard yn 1826 útjûn. De redakteur fan 1826 oant 1874 wie Georg Henrich Pertz, dy't wer opfolge waard troch Georg Waitz. In soad foaroansteande kundigen fan de Midsiuwen út Dútslân en by eintsjebeslút ek út oare lannen, hawwe harren by it projekt oansletten, dêryn't manuskripten útsocht en ferlike waarden, en útsochte útjeften útjûn. It biedwurd dat keazen waard, wie: Sanctus amor patriae dat animum ("Hillige leafde foar it heitelân jout de geast") lit sjen dat Romantyk en nasjonalisme as grûnwurk steane fan it ynstitút dat as boechbyld tsjinne foar it Dútske wittenskiplik skiedskriuwen.
Cornelis over de Linden
Cornelis over de Linden, (Den Helder, 11 jannewaris 1811 - 22 desimber 1873), wie in skipsbouwer.
Monumenta Germaniae Historica
Skiednis
De samlingen besteane út fiif haadstikken: Antiquates, Diplomata, Epistolae, Leges, Scriptores, en ek Necrologia. Der waarden noch in stikmannige stypjende searjes útbrocht, mei ynbegrepen in searje mei kompakt ynhâld foar it skoalgebrûk (Scriptores rerum Germanicum in usum scholarum separatim editi) en spesjale ûndersiken (MGH-skriften).
Cornelis over de Linden
Makke yn syn jeugd fiere reizen, ûnder oare nei Hongkong en skreau oer skipstimmerbou. It wie in bejeftige autodidakt, frijtinker en frijmitselder, vol Fryske stammegrutskens. Over de Linden wurke fan 1833 - 1873 op de Ryks timmerwerf. Hy wurdt troch in soad minsken beskôge as auteur fan it Oera Linda Boek.
Monumenta Germaniae Historica
Skiednis
It projekt, dat in wiidweidich ûndernimmen yn 'e skiedkunde is, wurdt fuortsetten yn de 21e iuw. Yn 2004 hat de MGH, mei stipe fan de Deutsche Forschungsgemeinschaft al syn públikaasjes, fan mear as fiif jier âld, ta beskikking steld, yn foto-digitale foarm, op de webstee fan de MGH.
It ynstitút Monumenta Germaniae Historica hat sûnt 1949 syn sit yn München en beskikt oer in grutte spesialissearre bibleteek oer de midsiuwske skiednis fan Dútslân en Jeropa, mei de tsjerkeskiednis ynbegrepen, mei likernôch 130.000 monografyen en sa'n 150.000 besibbe skriften.
Matthijs Maris
thumb|Matthijs Maris: Waskdei Matthijs Maris (Den Haach, 17 augustus 1839 – Londen, 22 augustus 1917) wie in Nederlânsk keunstskilder.
Ophusum
thumb|Lizzing Ophusum (Dútsk: Uphusum) is in gemeente yn de Dútske dielsteat Sleeswyk-Holstein en makket diel út fan it distrikt Noard-Fryslân. Ophusum hat 397 ynwenners (2010).
Legere skoalle
De legere skoalle as begryp yn de wetjouwing waard yn 1985 ferlitten. Tegearre mei de beukerskoalle (of: 'lytse skoalle') is de legere skoalle in foarrinner fan de basisskoalle.
De legere skoalle hie seis klassen:
Nei de seisde klasse waard in skoaladvys foar it fuortset ûnderwiis jûn, meastal op grûn fan it resultaat fan it CITO Einhifkjen Basisûnderwiis
Somtiden wie der ek in sânde en achtste klasse, bedoeld om learlingen op skoalle te hâlden salang at se learplichtich wienen. Guon learlingen gienen fierder nei it fglû (fuortset gewoan leger ûnderwiis). It gie dan meast om learlingen dy't nei it leger ûnderwiis oan it wurk gienen.
Kombinaasjeklassen kamen ek foar as der te min learlingen op in skoalle wienen om seis klasselokalen mei te foljen.
In skoalhaad ('haadmaster') hie de deistige lieding; faak wie dy ek ûnderwizer fan in klasse yn de boppebou, útsein op tige grutte skoallen.
At klassen meiïnoar yn ien lokaal sitte hat men it oer in kombinaasjeklasse of kombinaasjegroep.
T-sekshâlding
De T-sekshâlding is in net faak foarkommende sekshâlding dy't yn it Ingelsk ek wol de T-square neamd wurdt. Hjirby leit de frou plat op 'e rêch mei de knibbels oplutsen en de skonken in stikje útinoar. De man leit op 'e side mei syn heupen ûnder har knibbels en penetrearret har dus op in hoeke fan 90°. Dizze sekshâlding kin behalven foar faginale seks ek foar anale seks brûkt wurde en behalven troch in manlike en in froulike sekspartner ek troch twa homoseksuele manlju.
By in oanpaste foarm fan 'e T-sekshâlding leit de frou op 'e side mei de knibbels oplutsen yn in lichemshâlding dy't wol wat op 'e foetushâlding liket. Se kin op bêd lizze, mar it is handiger as se wat heger leit, bgl. op 'e bank of op in tafel. De man sit op knibbels of stiet rjochtop en penetrearret har dêrby ek wer op in hoeke fan 90°.
Sjoch ek
Sex position
Esmee Visser
Esmee Michelle Visser (Leien, 27 jannewaris 1996) is in Nederlânsk reedrydster. Visser hat yn 2018 meidien oan de Olympyske Winterspullen, en waard dêr Olympysk kampioene op de 5 km. Yn 2019 wûn se in brûnzen medalje op it Nederlânsk kampioenskip allround.
Fjåål
thumb|Lizzing Fjåål (Dútsk: Viöl) is in gemeente yn de Dútske dielsteat Sleeswyk-Holstein en makket diel út fan it distrikt Noard-Fryslân. Fjåål hat 1922 ynwenners (2010).
Klaas Jans Visser
Klaas Jans Visser (1880 - 1939) wie riedslid en direkteur fan it bûterfabryk yn Lúnbert.
Hy hat in soad foar de mienskip op 'De Streek' betsjutten. Sa stiet op it tsjerkhôf fan Lúnbert in wyt moarmeren stien mei de tekst: "Oanbean fan de forieningen út de Streek en "Zevenwouden", út tankbrens for alles hwat hij for harren dien hat". Dizze ferienings binne de Ferienings foar wurkferskaffing, de iisklub Oller, it Lêsselskip, de Boerelienbank, it Sikefûns, D.I.T.O. en de Keatsferiening. Visser wie ek in tiidlang direkteur fan de brânfersekeringsmaatskippij "Zevenwouden". Hy wie lid fan de ried fan Aenjewier fan 2 septimber 1913 oant 13 augustus 1917.
Klaas Rienks Post
Klaas Rienks Post (It Hearrenfean, 11 jannewaris 1874-1936) wie oannimmer en gemeente-arsjitekt fan Aenjewier.
Hy wie troud mei Gertje Clerken wenne earst oan de Tsjerkestrjitte, letter oan de Pastorijeleane. Sûnt 1921 wie er gemeente-arjitekt fan Anjewier. Nei syn ûntwerp en ûnder syn tafersjoch is ûnder oare it âlde diel fan it sikehûs 'De Tsjongerskâns' op It Hearrenfean boud. Hy wie ek ferantwurdlik foar de útwreiding Noard en it Sportpark. Ek op oare gebieten wie Post aktyf, as ponghâlder fan it túnbou-foarbyld-bedriuw fan Anjewier en as foarsitter fan it kolleezje fan reginten fan it ferpleechhûs. Post wie ek presidint-pastorijefâd fan de Herfoarme Gemeente Tsjalbert. Nei de ienwurding fan gemeente It Hearrenfean waard hy yn syn 60e jier direkteur gemeentewurken fan de nije gemeente.
John Broughton
John Broughton (berne yn 1952) is in Australyske amateurastronoom en keunstner. Hy is ien fan de meast produktive ûntdekkers fan lytse planeten yn de wrâld en wurdt troch it Minor Planet Center kreditearre foar mear as tûzen ûntdekkingen tusken 1997 en 2008. Syn waarnimmingen wurde dien yn it Reedy Creek Observatory, yn Queensland, Australië.
Yn 2002 krige Broughton as ien fan de fiif astronomen in "Gene Shoemaker NEO Grant" fan de Planetary Society om syn wurk oan asteroïden yn de buert fan de Ierde te stypjen. Mei it jild koe er in CCD-kamera keapje foar gebrûk op in 10" SCT en letter op in troch him ûntwurpen en boude 20 " f / 2.7 automatyske teleskoop, dy't op 10 april 2004 foar it earst yn aksje kaam.
De yn 1999 troch amateurastronoom Charles W. Juels ûntdutsen Asteroïde 24105 Broughton waard yn 2005 nei him ferneamd, en hy wûn letter in Australyske nasjonale ûnderskieding, de 2008 Page Medal.
Dover
Plakken yn de Feriene Steaten:
Merke
thumb|225px|Roonkarker Mart, merke yn Rodenkirchen thumb|225px|De Terminator en Paratrooper In merke (Nederlânsk: kermis of foor) is oarspronklik in jiermerk by gelegenheid fan de wijingsdei fan de parochytsjerke fan in plak.
Op dy dei kaam it folk by elkoar om de patroanhillige te earjen en foar ferdivedaasje. Yn de stêd hat de merke meast syn bân mei it religieuze feest dat der de grûn fan wie ferlern, mar op in protte doarpen, benammen katolike doarpen, binne beide noch mei elkoar ferbûn en wurdt der op wijingsdei in prosesje hâlden.
Merken duorje mest in stikmannich dagen en hawwe har ûntjûn ta in kommersjeel evenemint. Yn it ferline wie in merke faak ien fan mar inpear útgeansmooglikheden. De Tilburgske merke is de grutste merke fan de Benelux wurden.
Namme
It Fryske merke is besibbe oan 'merk'. It Nederlânske Kermis is in ferbastering fan 'tsjerkemis' (kerkmis of kerke-misse).
De attraksjes
Merken hawwe faak deselde soarten attraksjes. Foarbylden binne de draaimoles, rupsbanen en spûkhuzen, mar ek "skommels" lykas de KMG Afterburner (skommeljende soarte fan bingel mei in beskaat tal draaiende gondels deroan), de "Breakdance" (dy't ôflaat is fan de "Calypso"), de "triprides" de "Boosters" en de Capriolo's. Fan alle neamde soarten binne der ek noch ferskate typen fan mear as ien attraksjebouwers. Foarbylden dêrfan binne HUSS Park Attractions, KMG, Far Fabbri en Zamperla.
Merke en mienskip
Tusken de merke en maatskiplike organisaasjes hat faak in soarte haat-leafdeferhâlding bestien. De merke wie foar in soad minsken it iennige fersetsje yn it jier, en at der jild wie koe dat liede ta sûperij mei fan gefolgen: dronkemanstafrelen, fjochterij, en frijpartijen bûten it houlik om. Ek beskate attraksjes wie striderij oer, lykas eroatysk kleure, as sels plan-út seksuele, opfieringen yn sletten tinten (hoochie-coochie-tinte), kwelspulen as katkneppeljen, weddenskippen en gokspullen, en de Sterke Man. De merke waard sadwaande benammen troch de hegere boargerij as ûnbeskaafd sjoen en as in boarne fan moreel ferfal.
Stedsbestjoeren en gilden namen maatregels om it besykjen fan de merke te ûntmoedigjen, faak oantrune troch de begoedige boargerij. Sa waarden ek yn de 19e iuw troch stêden maatregels tsjin merken naam, bygelyks troch se te beheinen as ôf te skaffen. Dat waard troch it folk net altyd begrepen: de hegere boargerij hie genôch jild neffens har om it hiele jier troch wille te hawwen en har waard de iennige útdei ûntsein. Yn Amsterdam late dat ta it meast ferneamde Merke-oproer, mar ek yn oare stêden brieken merkerebûljes en protesten út.
Merke yn Fryslân
thumb|225px|Merke yn Grou, 1927 225px|thumb|Merke yn Ljouwert om 1910 hinne Yn de rin fan de 20e iuw binne it tal merken lytser wurden. Yn de jierren fyftich jout de Provinsjale Almanak noch goed 50 merken, dy't faak kombinearre wurde mei in merk. Ferneamde Fryske merken binne: Gerdykster merke, Burgumer merke, Jouster merke, Rypster merke en dy fan Grou, Ljouwert en Snits. July oant oktober binne de measte merken.
Kermis yn West-Fryslân
Meast wurde yn Nederlân merken hâlden op it plein dêr't de merke-attraksjes binne, mar yn West-Fryslân is it barren yn in sintraal lizzend kafee as doarpshûs.
Eufraat
It lân tusken de Eufraat en de Tigris is tige fruchtber en stie oan de widze fan ferskate âlde beskavings lykas dy fan de Sumearjers, de Babyloanjers en de Assyrjers.
Mesopotaamje
right|thumb|Kaart fan it eartiidske Mesopotaamje Mesopotaamje (fan it Gryksk foar tusken de rivieren) is de eartiidske namme foar it gebiet tusken de rivieren Tigris en Eufraat. In oare namme foar it gebiet wie Twastreamelân. It grûngebiet leit foar in grut part binnen de grinzen fan de hjoeddeistige lannen Irak, Syrje en Iran. Krekt as yn Egypte wie der fruchtber lân omdat de rivieren alle jierren oerstreamen.
Skiednis
Troch it fruchtbere lân wie Mesopotaamje foar folken tige bekoarlik om te wenjen, mar om it lân yn besit te krijen en te hâlden moast der kriich om fierd wurde. In rige fan folken hat yn rin fan de tiid it gebiet koarter as langer yn besit hân. Guon dêrfan hellen in heech beskavingsnivo en makke in bloeitiid troch. Sa om-ende-by de 3500 f.Kr. libben de Sumearjers yn it suden en de Akkadjers mear yn it noarden. Sy waarden opfolge troch de Babiloanjers ûnder Hammuraby 1710 f.Kr.-1668 f.Kr.) dy't oant sirka 1100 f.Kr. it foar sizzen hienen. Nei de Babiloanjers oermastere de Assyrjers it hiele gebiet. Iuwen letter soe der in nij Babylonysk ryk ûnder Nebukadnezar wer in koarte bloeitiid krije. Ek de Perzen hawwe it gebiet yn besit hân tusken 538 f.Kr. oant 331 f.Kr., wêrnei't it yn de hannen foel fan Aleksander de Grutte út Masedoanje.