cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fryske dialekten
Sprekkers
Nei de beide grutte dialekten folgje it Súdwesthoeksk en it Noardhoeksk op it trêde en fjirde plak, mei 58.000, resp. 39.000 sprekkers. Sa't te ferwachtsjen wie, bingelje de fjouwer Eilânfryske dialekten hielendal ûnderoan. It Skylgersk is dêrfan mei sa'n 400 sprekkers noch it grutste, folge troch it Hylpersk mei 300 sprekkers en it Aastersk mei 200 sprekkers. It lytst is it Skiermûntseagersk, dat tusken de 50 en 120 sprekkers hat (ôfhinklik fan hokker boarne oft men oanhâldt). Yn 'e ûndersteande tabel is ien en oar nochris oersichtlik út 'e doeken dien.
It Standertfrysk
By de standerdisaasje fan it Frysk hawwe it Wâldfrysk, as grutste dialekt, en it Klaaifrysk, dat fanâlds de heechste status hie (om't de Klaai it woltierichste diel fan Fryslân wie), fierwei de measte ynfloed hân. It Súdwesthoeksk waard frijwol bûten beskôging litten, wylst de fjouwer lytse dialekten der alhielendal part noch diel oan hân hawwe. Dochs bestiet der yn it Frysk in, foar in standerttaal, tige ûngewoane karfrijheid wat it wurdgebrûk oangiet.
Maja (mytology)
Maja (Gryksk: Μαῖα, Μαίας of Μαίη) is yn de Grykske mytology de âldste fan de Pleiaden, de sân dochters fan Atlas en Pleione. Hja wurdt mei har sussen ek wol as ien fan de berchgodinnen neamd, omdat sy op de berch Syllene berne binne yn Arkaadje. Maja is de âldste, moaiste en meast bleuje fan de Pleiaden.
Yn in grot yn de berch Syllene waard Maja troch de god Seus swier makke en mem fan Hermes. Dat ferhaal is ús bekend wurden yn de Homeryske Hymne oan Hermes.
Neidat Maja Hermes krigen hie, wikkele sy him yn in tekken en gie sliepen. De lytse pop, dy't fluch âlder waard, krûpe nei Thessaalje, dêr't er yn de skimer fan de earste dei wat fee fan de god Apollon stal. Ek fûn er de lier út. Doe't Maja dat te hearren krige, wegere sy dat te leauwen, en pas doe't Seus tuskenbeiden kaam en de side fan Apollon keas, wie sy oertsjûge. Apollon hoegde syn fee net tebek, mar hâlde wol de lier as priis.
De maaiemoanne
De Romeinen fieren eartiids ferskate feesten yn de maaitiid. Begjin maaie hienen sy it blossemfeest dat meardere dagen doarre, de Floralia hiten. Op de earste dei fan maaie fieren sy it feest fan de ierdgodinne Bona Dea ('de Goede Godin'), dy't letter mei de Grykske godin Maja ferienselfige waard. It Grykske wurd μαια (maja) betsjutte oarspronklik 'mem' en letter 'froedfrou' (μαιεια-maieia). De Romeinen ferearen dizze Grykske memmegodin sadat sy de planten yn de natuer waakse litte soe. En sy neamden de maaiemoanne (Maius yn it Latyn) nei har. It Latynske wurd maior (= 'grutte') is oan maia besibbe, likegoed as it wurd maiestas (= 'oansjen', 'pracht', 'it heech yn oansjen wêze', 'fverheven wêze'). Yn de Midsiuwen ûntstie yn Itaalje it gebrûk om maaiemoanne ta weien oan de Hillige Faam Marje, "de Mem Gods".
Generaal Grantbeam
De General Grantbeam is de grutste Mammoetbeam (Sequoiadendron giganteum) yn Kings Canyon National Park yn de Amerikaanske steat Kalifornje. De beam waard yn 1867 ferneamd nei generaal Ulysses S. Grant, ek de 18e presidint fan de Feriene Steaten (1869-1877).
Alblasserdam
Alblasserdam is in plak en gemeente yn de provinsje Súd-Hollân. De gemeente leit yn it súdeasten fan de provinsje yn de Alblasserwaard. Alblasserdam leit oan de Noard, en is ien fan de saneamde Drechtstêden.
De gemeente Alblasserdam hat 20.087 ynwenners (2022) en in oerflak fan 10,06 km².
Polityk
Alblasserdam wurdt sûnt 2022 bestjoerd troch in kolleezje fan boargemaster en wethâlders fan VVD, CDA, D66 en CU dy't elts ien wethâlder leverje.
Wethâlders:
Aldlân
Aldlân kin slaan op
Doc Hollywood
Doc Hollywood is in Amerikaanske romantyske komeedzje út 1991 ûnder rezjy fan Michael Caton-Jones, mei yn 'e haadrollen Michael J. Fox en Julie Warner. De titel betsjut "Dokter Hollywood". De film waard basearre op 'e roman What? … Dead Again? fan Neil B. Shulman. It ferhaal giet oer in jonge dokter dy't krekt syn oplieding ôfmakke hat yn Washington, D.C. en nei Beverly Hills giet om grou jild te fertsjinjen as plastysk sjirurch fan 'e superriken. Underweis mei de auto nei Kalifornje komt er by fersin troch it lytse stedsje Grady yn Súd-Karolina, dêr't men ferlegen sit om in húsdokter. Troch omstannichheden komt er dêr fêst te sitten. Doc Hollywood krige fan 'e filmkritisy oer it algemien positive resinsjes en wie yn 'e bioskopen in beskieden kommersjeel súkses.
Plot
Ben Stone hat krekt syn oplieding ta sjirurch yn in sikehûs yn Washington, D.C. foltôge, dêr't er gjin freonen makke hat troch syn folsleine tawijing oan syn wurk. Syn doel is nammentlik om sa gau mooglik sjirurch te wurden, sadat er nei it rikeljusplak Beverly Hills, yn Kalifornje, ferhúzje kin om dêr plastysk sjirurch fan 'e superriken te wurden en sa sels ek ryk te wurden. Om't er syn dierbere Porsche Speedster út 1956 net efterlitte wol, riidt er dwers troch de Feriene Steaten nei Kalifornje ta, dêr't er al in sollisitaasjepetear regele hat by de klinyk fan 'e foaroansteande plastysk sjirurch Halberstrom. As er ûnderweis lykwols in ôfslach mist, rekket er by fersin fan 'e autosneldyk ôf. Hy komt telâne op in provinsjale wei, dêr't er in domdryste faasje oanhâldt wylst er mei syn autoradio omprutst. As der in ko op 'e dyk stiet, moat er hookstrooks útwike, rekket fan 'e dyk ôf, brûst troch it strewelleguod hinne en riidt oare kant dêrfan tweintich meter fan in spiksplinternij houten stek plat.
In âldman dy't krekt it stek oan it fervjen is, en in sheriff dy't mei him stiet te praten, binne tsjûge fan it hiele barren. Stone beswart harren dat syn fersekering de kosten wol dekke sil, mar dêr nimt de âldman gjin genoegen mei. De fersekering sil grif inkeld de kosten fan it hout en de ferve fergoedzje en net alle wurk dat er deryn stutsen hat om der in stek fan te seagjen en timmerjen en it te fervjen. Stone seit dat er net wit wat er der fierders oan of ta dwaan kin en freget de man oft dy him foar de rjochter slepe wol. Dat is yndie sa, want de âldman, dy't Evans hjit, blykt sels de pleatslike rjochter te wêzen. Om't it plak dêr't Stone bedarre is, Grady yn Súd-Karolina, skriemend ferlet hat fan in nije húsdokter, feroardielet er Stone ta in taakstraf fan 16 oeren yn 'e pleatslike klinyk. As Stone dêrtsjin opsprekt, ferdûbelet er de straf ta 32 oeren. Dêrnei hâldt Stone him fierders wiislik stil.
Stone bejout him nei de klinyk, dêr't er in kâld wolkom kriget fan 'e âlde ferpleechster Packer, dy't him op 'e behanneltafel sliepe lit. In pear oeren letter wurdt er lykwols wekker makke troch de boargemaster, Nick Nicholson, in joviale grouwe keardel dy't yn Stone syn swierrichheden in bûtenkâns sjocht om in nije dokter foar syn stêd te winnen. Dat pakt er oan troch him sa gastfrij mooglik op te stellen, dat hy troait Stone mei nei in leechsteande wente yn it stedsje, dy't foar him ynoarder brocht is, en dêr't in trio âlde wyfkes in wier gastmiel foar him oanrjochte hat. Stone wurdt let en set en rekket oan wat er tinkt dat yllegaal stookte alkohol is (mei't it Amerikaanske Suden dêrom bekend stiet), mar dat ouzo blykt te wêzen fan in fakânsje fan twa fan 'e âlde wyfkes nei Grikelân.
De oare moarns wurdt Stone wekker mei in kater. As er syn foardoar útgiet, sjocht er dat de wente oan in mar stiet. In oantreklike jonge frou hat yn 'e mar baait en komt krekt op dat stuit út it wetter strûzen, like neaken as de dei dat se berne waard. Stone wit net wat er sizze moat, mar sy hâldt him foar dat se grif neat hat dat er as dokter net ris earder sjoen hat. Werom yn 'e klinyk wurdt it Stone al rillegau dúdlik dat er oan 'e pleatslike dokter, in âldman op hege jierren dy't Aurelius Hogue hjit, neat hat. It is in ûnoangenaam hearskip, dat strang ferbean hat om him te steuren mei eat dat gjin gefal fan libben en dea is. Stone beslút stipe te sykjen by de pleatslike ambulânsesjauffeur Lou, en is feralterearre as dy Lou (koart foar Vialula) nimmen oars blykt te wêzen as de neakene baaister dy't er earder dy moarn foar syn hûs troffen hat.
Stone flirt mei Lou en slút mei de gemiensume boargemaster Nicholson in weddenskip om tsien dollar ôf dat er har binnen in wike ferliede kin. Letter bringt er har in boeket eigenplôke blommen dy't in beskerme status blike te hawwen en freget har út foar in ôfspraakje. It docht bliken dat Lou de skieden, allinnichsteande mem fan in dochterke fan fjouwer is, dat se krigen hat doe't se njoggentjin jier wie. Dat hie Stone net ferwachte, mar hy lit him der net troch ôfskrikke. Hy komt fierders oan 'e weet dat Lou foar abbekaat leart en nea wer út Grady wei wol. By it stykjen om Lou kriget er konkurrinsje fan 'e pleatslike assuradeur Hank Gordon, dy't al tiden fereale op har is, wylst boargemastersdochter Nancy Lee in eachje op Stone hat. De jacht op Lou wurdt noch dreger as se him pleagerich witte lit dat se bekend is mei de weddenskip dy't er mei boargemaster Nicholson ôfsletten hat.
Koart dêrnei wurdt yn Grady it jierlikse Pompoenfestival holden, mei merke en optocht en al, dêr't Stone mei Lou dûnset en beseft dat er fereale op har oan it reitsjen is. Dyselde jûns fertelt rjochter Evans him dat er de rest fan syn taakstraf kwytskelt út tank foar it rêden fan it libben fan syn goede freon Hogue. As Lou letter it inisjatyf nimt om foar it earst seks te hawwen (yn in roeiboatsje op 'e mar mei it fjoerwurk fan it festival yn 'e loft boppe harren), hâldt Stone letterlik en figuerlik de boat ôf. Hy wol har gefoelens foar him net fierder oanfiterje, yn acht nommen dat er troch moat nei Kalifornje. Dat, hy giet nei hûs, dêr't in lulke Hank Gordon him opwachtet. Stone giet derfan út dat Gordon him yninoar slaan wol, mar dat blykt net iens by de man opkommen te wêzen. Hy wol allinne mar ferhaal helje, dat de beide mannen reitsje oan 'e praat. Stone brûkt it petear om himsels derfan te oertsjûgjen om nei Kalifornje te gean, om't dat is wer't syn takomst leit.
Nei't Gordon him ôfjûn hat, beslút Stone dyselde nachts noch ôf te setten. Underweis út it stedsje yn syn reparearre auto treft er lykwols in stationwagon oan 'e kant fan 'e dyk, mei efteryn in frommeske dat yn 'e weeën leit. Sy en de man wiene ûnderweis nei de klinyk, mar hawwe dy net helle. Stone wol eins trochride, om't er benaud is dat er oars nea wer út Grady wei komme sil, mar syn gewisse lit dat net ta. Hy giet efteryn 'e stationwagon te popheljen en bringt úteinlik in sûn lyts famke te wrâld. Mar in passearjende frachtweinsjauffeur, dy't efter it stjoer yn 'e sliep fallen is, raamt Stone syn auto en riidt de Porsche folslein yn 'e poeier.
De oare moarns siket Lou Stone op yn 'e klinyk en fertelt him dat it hiele stedsje jild lapt hat om in fleanticket nei Kalifornje foar him te keapjen. Se kundiget ek oan dat se besletten hat om mei Hank Gordon te trouwen. Se hâldt net fan him, mar hy is in betroubere keardel, wylst se mei Stone likegoed besykje koe in fallende stjer te fangen. Stone kriget net de kâns om te sizzen wat hy dêrfan tinkt. It fleantúch set mei koarten ôf, dat hy hat amper tiid om ôfskie te nimmen fan eltsenien foar't er troch de sheriff nei de lofthaven riden wurdt. Hy set ôf mei tige mingde gefoelens.
Stone hat syn sollisitaasjepetear by dokter Halberstrom no al twaris útstelle moatten, en einlik oankommen yn Beverly Hills fertelt Halberstrom him dat er him inkeld noch mar oannimt op foarspraak fan in dokter Aurelius Hogue, dy't him opskille hat om in goed wurdsje foar Stone te dwaan en útlis te fersoargjen oer syn "frijwilligerswurk" yn Grady. Stone hat no alles wat syn hert begeart: in goede baan as plastysk sjirurch by ien fan 'e meast foaroansteande kliniken op dat mêd yn Beverly Hills, sadat er binnen de koartste kearen syn stúdzjeskuld ôfbetelle hawwe sil en in ryk man wêze sil. Nettsjinsteande dat fielt er him net op syn plak en is er ûnwennich nei Grady.
In pear wiken letter heart er fan 'e resepsjoniste fan 'e Halberstrom-klinyk dat der immen foar him skille hat, in fanke mei sa'n swier Súdlik Amerikaansk-Ingelsk aksint dat se suver net te ferstean wie. Se is yn 'e stêd en wol Stone moetsje. Hy nimt daliks oan dat it Lou is, en as er by it ôfsprutsen restaurant syn op 'e nij reparearre Porsche stean sjocht, is er dêr wis fan. It blykt lykwols Nancy Lee Nicholson te wêzen, dy't hope hie dat Stone har gefoelens foar him beäntwurde, mar no oan syn teloarstelling sjocht dat dat net sa is. Hy befreget har oer har heit en dokter Hogue en rjochter Evans oant se him op 't lêst freget wêrom't er net gewoan nei Lou fernimt, mei't er dat dúdlik graach wol. Stone antwurdet dat er wol wit hoe't it mei Lou giet: dy is troud of sil mei koarten trouwe mei Hank Gordon. Op dat stuit jout Hank Gordon him by Stone en Nancy Lee. It docht bliken dat er it mei Lou útmakke hat om't er besefte dat sy nea sa fan him hâlde sil as hy fan har hâldt. Dêrom hat er Stone syn goerie opfolge út harren petear, om Grady efter him te litten en nei Kalifornje te ferhúzjen.
Distribúsje
De distribúsje fan Doc Hollywood waard fersoarge troch Warner Bros. De film gie op 2 augustus 1991 yn 'e Amerikaanske bioskopen yn premiêre.
Untfangst
Fan 'e filmkritisy krige Doc Hollywood oer it algemien positive resinsjes. Sa joech Roger Ebert fan 'e Chicago Sun-Times de film 3 fan 4 stjerren. Hy skreau: "Op basis fan 'e […] trailer ferwachte ik dat [de film] in komeedzje wêze soe. En dat is it ek. Mar it ferraste my troch ek in leafdesferhaal te wêzen en noch ien dat behoarlik goed is ek – it soarte wêryn't de minners ferstannigernôch binne om alle redens opneame te kinnen wêrom't se inoar links lizze litte moatte soene, mar te fereale binne om har dêr wat oan gelegen lizzen te litten." Yn The New York Times skreau Janet Maslin dat "Fox, like ûnfersteurber en grappich as altyd, eltse nije ferrassing fan him ôfskoddet dy't de film te bieden hat". Dêr heakke hja oan ta dat "hoewol't er syn jongeseftige oantrekking behâldt, liket Fox diskear ek wat substansjeler, miskien wol om't er beslissings oer libben en dea nimme moat as er eefkes gjin komyske dialooch op 't aljemint bringt".
Foar Peter Rainer fan 'e Los Angeles Times wie de film te klisjeemjittich, en hy beskuldige regisseur Michael Caton-Jones derfan dat dy rûnom liend hie út oare films. Hy hie ek net folle goede wurden oer foar haadrolspiler Michael J. Fox. Wol fûn er dat de film "foar in part goedmakke wurdt troch de poerbêste cast, wêrûnder Woody Harrelson as in sosjaal ûnhandige fersekeringsferkeaper, David Ogden Stiers as de boargemaster, Roberts Blossom as in rjochter, Barnard Hughes as de krebintige dokter fan it stedsje en Frances Sternhagen as in pleatslike albedil. Bridget Fonda dûkt op as in nei Hollywood langjende Súdlike jongedame, en, lykas gewoanlik, is se folle sterker as har rol eins talit. Fonda hat de krêft en bretalens om in grutte filmstjer te wurden. Wêrom ferdocht se har tiid mei dizze flauwe cameo?"
Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hat Doc Hollywood in goedkarringspersintaazje fan 68%, basearre op 50 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: "[De film] is net bepaald elegant yn syn besykjen om in jierren '90-draai te jaan oan syn capra-eske formule, mar in lichtfuottige rezjy en in sjarmante cast meitsje it maklik om flaters te ferjaan." Op Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, behellet Doc Hollywood in goedkarringspersintaazje fan 56%, basearre op 20 resinsjes.
Sybrand van Haersma Buma (1830-1886)
Sybrand van Haersma Buma (Ljouwert, 10 novimber 1830 - dêre, 1 desimber 1886) naam de namme Van Haersma Buma oan en waard sa de stamheit fan dat laach. Hy wie in pakesizzer fan Bernhardus Buma en liet him yn 1850 as rjochtestudint ynskriuwe oan 'e Ryksuniversiteit Grins, dêr't er yn 1855 promovearre. Hy wie dêrnei rjochtsgriffier op De Lemmer (1866-1867), Snits (1867-1870) en Ljouwert (1870-1874), doe abbekaat yn Amsterdam en fan 1877 ôf ofsier fan Justysje te Amsterdam en Apeldoarn (1881). Hy troude yn 1867 mei Cornelia Geertruida Maria Scheurleer (1843-1932) fan De Haach. Se krigen ien soan, Bernhardus van Haersma Buma (1875-1960)
Kody Keplinger
Kody Keplinger (Owensboro, 8 augustus 1991) is in Amerikaansk skriuwster fan benammen literatuer foar jongfolwoeksenen. Se is it bekendst wurden mei har debútroman The DUFF.
Libben en karriêre
Keplinger waard yn 1991 berne yn Owensboro, yn 'e Amerikaanske steat Kentucky. Hja genoat har oplieding oan it Ithaca Kolleezje yn Ithaca (New York).
Yn it lêste jier fan 'e middelbere skoalle, doe't se santjin jier wie, skreau Keplinger har debútroman The DUFF. Doe't dat boek yn 2010 útjûn waard, helle it de bestsellerlist fan The New York Times. It is noch altyd har bekendste wurk. It waard yn 2015 ûnder deselde titel ferfilme.
Anno 2023 hat Keplinger noch seis oare romans skreaun, wêrûnder Lying Out Loud (2015), dat deselde setting hat as The DUFF, mar mei oare haadpersoanen gjin ferfolch neamd wurde kin. Yn 2021 skreau Keplinger fierders yn gearwurking mei yllustratrise Sara Kipin de grafyske roman Poison Ivy: Thorns, oer de supersmjuntinne Poison Ivy.
Rinse van der Velde
Rinse fan der Velde (Oerterp, 13 desimber 1856 - Ljouwert, 10 oktober 1940) wie in Frysk boekhanneler en útjouwer, en de oprjochter fan Boekhannel Van der Velde.
Libben en karriêre
Van der Velde waard yn 1856 yn Oerterp berne en folge letter yn 'e praktyk in oplieding op it mêd fan boekhannel en útjouwerij. Yn 1892 rjochte er oan 'e Nijstêd yn Ljouwert in eigen bedriuw op. Foarôfgeande oan 'e Twadde Wrâldoarloch wie dat in deftige saak dêr't de begoedige boargerij him foarljochtsje liet oer literatuer en oare boeken.
Behalven boeken te ferkeapjen, joech Van der Velde se sels ek út. Yn dat ramt publisearre er in protte Frysktalich wurk út yn opdracht fan it Frysk Selskip, in organisaasje dêr't er sels ek lid fan wie. Under syn útjeften wie wurk fan Harmen Sytstra, Yme Schuitmaker, Pieter Jelles Troelstra, O.H. Sytstra en Jan Jelles Hof. Fierders publisearre er ek it Frysk Lieteboek, en yn 1918 kaam by him de fjirde werútjefte fan 'e Rimen en Teltsjes fan 'e bruorren Halbertsma út.
Van der Velde kaam yn 1940, yn 'e âlderdom fan 83 jier, yn Ljouwert te ferstjerren. Dêrop naam syn soan de boekhannel en útjouwerij oer, dy't meitiid útgroeie soe ta de hjoeddeistige Boekhannel Van der Velde, mei fêstigings yn Ljouwert, Snits, Drachten en Grins. Yn 1992 organisearre it Frysk Letterkundich Museum en Dokumintaasjesintrum (FLMD) ta gelegenheid fan it hûndertjierrich bestean in tentoanstelling oer it bedriuw, wêrby't ek rûnom omtinken oan Rinse van der Velde skonken waard.
Stasjon Barendrecht
Stasjon Barendrecht (Brd) is in spoarweistasjon yn Barendrecht en waard iepene yn 1872 oan de Steatsline I (Breda - Rotterdam Sintraal). Yn dizze Súd-Hollânske stêd is yn 2001 it tredde stasjonsgebou sûnt 1870 iepene.
Gebou
200px|thumb|left|1e stasjonsgebou stasjon Barendrecht yn 1930 200px|thumb|left|2e stasjonsgebou yn oanbou stasjon Barendrecht yn 1973 It earste stasjon waard ûntwurpen troch Karel Hendrik van Brederode en iepene op 1 novimber 1872 syn doarren foar treinreizgers. It is boud as in standertstasjon fan de Steatsspoarwegen, in stasjon fan it type Sâltbommel. It earste stasjonsgebou stie op de krúsing fan de Stationsweg mei de Wilhelminastraat.
Yn 1973 waard it earste stasjonsgebou sloopt en ferfongen troch nijbou Inkelde hûnderten meters noardliker, nei ûntwerp fan arsjitekt Cees Douma. In kantich gebou mei plat dak, en in toer mei oerwurk.
It stasjonsgebou út 1973 waard yn 2001 ferfongen troch in ûntwerp fan arsjitekte Wienke Scheltens, it nije stasjon leit folslein yn in tunnel bekend as de Kap fan Barendrecht, fan bûten ôf is fan it stasjon alline sichterber fanút it easten, oan de westlike kant sjogge je allinne it part fan it dak dat fan glês is en in treppehûs mei lift. It stasjonsgebou út 1973 dat sa ûngefear njonken it hjoeddeiske treppehûs stie waard yn 2003 ôfbrútsen.
Aung San Suu Kyi
thumb|Aung San Suu Kyi yn 2011 thumb|[[Hillary Clinton en Aung San Suu Kyi, Rangoon desimber 2011]] Aung San Suu Kyi (Birmaansk: 80px, útsprekke as "aoeng san soe tsji", IPA: [àuɴ sʰáɴ sṵ tʃì], flaainamme the Lady ) (Rangoon, 19 juny 1945) is in Myanmareeske opposysje-politika, oanfierdster fan de geweldleaze beweging foar de minskerjochten en demokrasy yn Myanmar (it eardere Birma) en winneres fan de Nobelpriis foar de Frede fan 1991 en tsientallen oare ynternasjonale ûnderskiedingen.
By de algemiene ferkiezings fan 1990, krige har Nasjonale Beweging foar Demokrasy-partij 59% of fan alle stimmen en 81% (392 fan 485) fan de sitten yn it parlemint. Sy hie foar de ferkiezing lykwols al húsarrest oplein krigen. Sy hat benei 15 fan de 21 jier sûnt 20 july 1989 húsarrest hân oant hja op 13 novimber 2010 frijlitten waard.
Sûnt 6 april 2016 is se de Adviseur fan Steat fan Myanmar (State Councillor of Myanmar, in funksje dy't te ferlykjen is mei dy fan minister-presidint) en dêrom it haad fan it regear.
Yn 2017 kaam Aung San Suu Kyi te skande fanwegen it goedpraten fan de etnyske suveringen dy't it leger útfierd op de Rohingja, in islamityske etnyske groep yn it westen fan Myanmar. Yn desimber 2019 ferdigene hja it hanneljen fan de junta yn har lân by it Ynternasjonaal Gerjochtshof yn it Fredespaleis yn De Haach.
De ferhâlding tusken Aung Sang Suu Kyi en it leger waard minder yn 2020. By de parlemintsferkiezingen yn novimber fan dat jaar waard har partij op 'en nij fierwei de grutste foar in termyn fan fiif jier.
Begjin febrearis 2021 naam it leger de macht fannijs oer en waard Aung Sang Suu Kyi arrestearre.
Wrakseljen op de Olympyske Simmerspullen 1932
De Olympyske Simmerspullen 1932, ek wol de Xe Olympiade neamd waarden yn 1932 yn Los Angeles, Feriene Steaten hâlden. It wrakseljen waard hâlden yn it Olympic Auditorium.
Olympic Auditorium
It stadion waard yn 1924 boud en hie plak foar 15.300 taskôgers. Letter binne dielen út de film Rocky út 1976 filme yn dizze hal. Hjoed de dei is it stadion ek wol bekind as it Grand Olympic Auditorium.
Fryske Wâldenpaad
thumb|It Sânwâldenpaad yn de Lindedelling tusken Boekelte en Nijeberkeap. It Fryske Wâldenpaad (eartiijds it Sânwâldenpaad) is in lange-ôfstân-kuierpaad fan 155 km fan Stienwyk nei Lauwerseach (en oarsom). It is mei de wênstige wyt-reade merktekens (yn beide rjochtings) oanjûn. Yn Stienwyk slút it paad oan op it Pionierspaad en it Oeriselpaad; yn Lauwerseach op it Fryske Kustpaad (yn westlike rjochting) en it Waad- en Wierdepaad (yn eastlike rjochting). It paad is beskreaun yn in kuiergids.
De rûte giet safolle mooglik oer ûnferhurde diken en giet allinnich troch lytse doarpkes. Dit betsjut lykwols dat kuierders dy't langere ôfstannen rinne der goed oan dogge iten en drinken mei te nimmen: men kin der net op rekkenje dat der op elk doarp in winkel of hoarekagelegenheid is.
Op ferskate plakken is der oansluting op iepenbier ferfier: NS-stasjons Stienwyk en Feanwâlden, en bussen. Foar bussen moat faak foarôf belle wurde: dit is saneamd fraachôfhinklik ferfier. Kempings en oare sliepplakken binne hieltiten mear langs de rûte te finen.
Etappes
It Fryske Wâldenpaad wurdt beheard troch de organisaasje Wandelnet.
Age Tjepke Ruurd Sixma van Heemstra
Age Tjepke Ruurd Sixma baron van Heemstra (Oentsjerk, 24 july 1801- Feankleaster op Fogelsanghstate, 20 maaie 1862) wie ûnder oaren grytman en boargemaster fan Kollumerlân fan 7 maaie 1850 oant desimber 1861 en lid fan Provinsjale Steaten.
Biografy
Sixma van Heemstra wie in soan fan Cornelis Scheltinga van Heemstra (1767 -1820), lid fan de Vergadering van Notabelen, en Anna Agatha Geertruida fan Sixma (1777 -1855 ). Hy waard ferneamd nei syn pake fan memmekant, Age Tjepke Ruud van Sixma (1743 -1795 ), Volmacht ten Landsdag út namme fan Ferwerderadiel en Tytsjerksteradiel. Age Tjepke Ruurd wie lid fan de aadlike famylje Van Heemstra. Yn 1814 waard oan him it adelspredikaat ferliend en yn 1826 waard oan him en syn neiteam de titel baron/barones takend.
Age Tjepke Ruurd promovearre yn 1825 yn de rjochten oan de universiteit fan Leiden. Yn datselde jier waard Sixma van Heemstra lid fan de Provinsjale Steaten fan Fryslân. Yn 1828 folge er syn âldomke Carel AEmilius Els Collot d' Escury op as grytman fan Barradiel. Hy wenne yn de Hottingastate yn Pitersbierrum. Dy state waard nei syn ôfreis ôfbrutsen.
Yn 1850 waard Sixma van Heemstra grytman fan Kollumerlân en Nijkrúslân. Under oaren syn omke Willem Hendrik van Heemstra en de bruorren fan syn beppe, Martinus van Scheltinga en Frans Julius Johan van Scheltinga beklaaiden dat amt earder. Hy waard de opfolger fan Louis Gaspard Adrien fan Limboarch Stirum, dy 't troud wie mei in nicht fan de heit fan Age Tjepke Ruurd. Sixma van Heemstra waard yn neifolging fan de Gemeentewet fan 1851 de earste boargemaster fan Kollumerlân en Nijkrúslân. As grytman wenne er op de Fogelsanghstate yn Feankleaster, dy't er al yn 1842 foarfêst bewenne. Dat lânhûs waard yn 1836 troch Cecilia Johanna van Heemstra neilitten oan har achterneef Hector Livius van Heemstra, soan fan Age Tjepke Ruurd. Hector Livius wie lykwols noch mar acht jier âld. Age Tjepke Ruurd wie ûnder mear de opdrachtjouwer fan Lucas Pieters Roodbaard foar in ûntwerp fan de tún fan Fogelsanghstate yn Ingelske lânskipsstyl yn 1838. Dat ûntwerp waard fan 1843 ôf útfierd troch Lambertus Vlaskamp en syn soan Gerrit Vlaskamp.
Yn Aldwâld stifte Sixma van Heemstra in fabryk foar de produksje fan stissel en sjerp. It stisel wie bestimd foar de tekstylyndustry yn Twinte. De ierdappels dy't dêrfoar nedich wiene, helle er út de omkriten. Sixma van Heemstra besocht sadwaande de earmelju yn de gritenij fan in ynkommen te foarsjen.
Op it tsjerkhôf fan Aldwâld hat de famylje Fan Heemstra in grêfkelder, nei alle gedachten oanlein yn de jierren 30 fan de 19e iuw. Yn dy kelder binne ûnder oaren Age Tjepke Ruurd en syn frou Anna Adriana Cornelia van Halteren en fjouwer fan harren seis bern byset.
Trochrinner
thumb|right|Fryske trochrinner In trochrinner is in puzelsoarte sûnder swarte fakjes yn it diagram.
De wurden moatte yn ien rigel of kolom efter elkoar ynfold wurde. De omskriuwings fan de wurden binne ek per rigel of kolom oanjûn, sûnder oan te jaan hoe lang oft de wurden binne. Soms is sels de rigel of kolom net oanjûn, dit wurdt in folslein trochrinnende trochrinner neamd.
Stasjon Hedel
Stasjon Hedel (Hdl) wie in stasjon oan de Steatsline H yn it doarp Hedel yn de gemeente Maasdriel yn de provinsje Gelderlân. It stasjon wie in standertstasjon fan de Steatsspoarwegen type Sâltbommel en is ien fan de sân stasjons dy't ea yn dizze klasse boud is.
Gebou
It stasjonsgebou waard iepene op 1 novimber 1868 foar treinreizgers ek doe't Steatsline H oanlein wie. It stasjon waard sletten yn 1935. Yn 1940, yn de Twadde Wrâldkriich, rekke it stasjonsgebou skansearre troch in bombardemint, it stasjonsgebou waard yn 1950 ôfbrútsen. Der is hjoed-de-dei neat mear fan is stasjon en stasjonsgebou werom te finen.
Wurdriuwen
thumb|right|Wurdriuwen Wurdriuwen is in puzelsoarte wêrby't dielen fan wurden oan elkoar plakt wurde moatte.
Meastentiids wurdt it earste diel fan in gearstalling jûn en moat de twadde der by socht wurde. Soms hoege allinnich gearstallings makke te wurden, mar meastentiids wurde troch riuwen in tichte keatling fan wurden foarme. De fûne twadde helte fan de gearstalling wurdt wer it earste part fan in nije gearstalling. Hjir moat dan opnij in twadde helte by socht wurde. Bygelyks KROL-STURT-KLOK-HÛS-... ensfh. Wurdriuwen wie in ûnderdiel fan it telefyzjeprogramma "Tien voor Taal".
Sedov-arsjipel
thumb|350px|Lokaasje yn de Noardlân-arsjipel De Sedov-arsjipel (Russysk: архипелаг Седова) is in arsjipel oan de westside fan de Russyske arsjipel Noardlân. De eilannen lizze as in bôgefoarmige slinger yn de Karasee fan it skiereilân Kommune fan Parys ôf nei it eilân Oktoberrevolúsje, dêr't it fan skieden is troch de Strjitte Vostotsjny. Sa'n 25 kilometer noardliker leit it eilân Pionier, dêr't it fan skieden wurdt troch de Reade Legerstrjitte.
De arsjipel hat in lingte fan sa'n 50 kilometer en bestiet út seis eilannen, dy't foar it grutste part mei iis bedutsen binne en troch lâningtes mei-inoar ferbûn binne (allinnich Strela en Domasjni lizze los). Se waarden ûntdekt troch de ekspedysje fan Boris Vilkitski yn 1913 en yn kaart brocht troch de ekspedysje fan Oesjakov en Oervantsev tusken 1930 en 1932. Yn 1937 waard de eilânnekloft ferneamd nei Georgi Sedov.
Op sa'n 35 kilometer súdeastlik fan de arsjipel leit noch it eilân Samojlovitsj (oant 33 meter heech), dat ferneamd is nei de poalûndersiker Rudolf Samojlovitsj. Doe't dy in skoft yn ûngenede fallen wie by de Sovjetautoriteiten (mar rehabilitearre waard yn 1957), hat it eilantsje fan 1938 oant 1965 Dlinny (= 'lang') hjitten. Súdeastlik dêrfan leit noch it eilantsje Plavnikovy.
Klimaat
Op Golomjanny is in waarstasjon. De trochsneed lofttemperatuer is -14,7°C. Yn july rint dat op oant +0,7°C en yn de kâldste moanne desimber kuollet it ôf oant trochstrings -28,4°C. It absolute minimum berint -55,0°C. De trochsneed relative luchtfochtichheid is 88%. De jierlikse delfal is trochstrings 247 mm. De trochhinne wynsnelheid is 6,0 m/sek. De wyn komt meast út it súdeasten. Mids septimber rekket it eilân folslein mei snie bedutsen en yn july is alles wer teraand. De simmer is kâld, de loft berûn en klam.
Hôpital René-Huguenin
thumb|150px|Eardere sikehûs fan Saint-Cloud
It René-Huguenin Hospitaal (Hôpital René-Huguenin) is in akademysk sikehûs yn Saint-Cloud, Île-de-France.
It is in part fan it Institut Curie en in learklinyk fan Universiteit fan Versailles. It sikehûs waard yn 2010 stichte en ferneamd nei René Huguenin, professor yn de patology en direkteur fan it Institut Gustave Roussy.
Moana Pozzi
Moana Pozzi, folút: Anna Moana Rosa Pozzi (Genua, 27 april 1961 – Lyon, 15 septimber 1994), wie in Italjaansk pornografysk aktrise, neakenmodel, mainstream-aktrise, tillefyzjepersoanlikheid, fotomodel, politika en skriuwster fan Piëmonteesk komôf dy't opgroeide yn Liguerje. Yn it begjin fan har karriêre makke se ek wol gebrûk fan artystenammen as Linda Heveret en Margaux Jobert. Begjin jierren njoggentich wie se yn Itaalje ûnbidige populêr. Se stoar ûnferwachts doe’t se 33 jier wie.
Libben
Moana Pozzi waard berne yn 'e Ligueryske haadstêd Genua. Har âldelju, dy't allebeide fan Piëmonteesk komôf wiene, keazen de namme "Moana" fan in lânkaart fan Hawaiï: it betsjut "dêr't de see it djipst is". Har heit, Alfredo Pozzi, wie in nukleêr yngenieur, dy't foar syn wurk de wrâld ôfreizge mei syn frou Rosanna en syn bern by him. Sadwaande wenne Moana Pozzi yn har bernetiid ek in hoart yn Kanada en Brazylje. Op har trettjinde remigrearre it gesin nei Itaalje, dêr't se de middelbere skoalle trochrûn. Doe't har âldelju neitiid wer ferfearen, diskear nei it Frânske Lyon, gie se út 'e hûs en bleau se efter yn Rome.
Ioanyske See
De Ioanyske See is de see besúdeasten de Lears fan Itaalje, eastlik fan Sisylje en westlik fan Albaanje en Grikelân. Oan de noardkant foarmet de Strjitte fan Otranto de trochgong nei de Adriatyske See. De Strjitte fan Messina is de ferbining mei de Tyrreenske See. Al dizze seeën meitsje part út fan de Middellânske See. De Ioanyske See hat neat út te stean mei de lânstreek Ioanje, dy't oan 'e westkust fan Lyts-Aazje leit.
Moana Pozzi
Libben
Yn 1986 mette Pozzi Riccardo Schicchi, de direkteur fan Diva Futura, in agintskip dêr't de grutste pornostjerren fan Itaalje by oansletten wiene. Hja tekene in kontrakt mei him, en kaam fia syn agintskip ek yn 'e kunde mei û.o. Ilona Staller, Cicciolina, dy't in goede freondinne fan har waard. Pozzi har earste rol yn in grutte pornoproduksje wie yn Fantastica Moana, út 1986, dêr't se ek foar it earst har eigen namme foar brûkte. Se die ek mei oan it beruchte Curve Deliziose ("Hearlike Rûningen"), mei Cicciolina en oaren; dat wie de earste live-show yn Itaalje wêrby't neakene modellen op it poadium masturbearren. It smiet fansels hiel wat trelit op, mei beskuldigings fan provosearjende obseniteit en konservative kekenens dy't oer en wer fleagen. Mar mei dêrtroch waard Moana Pozzi dé grutte stjer fan 'e Italjaanske pornoyndustry, wêrby't se sels Cicciolina yn har skaad stelde.
Pozzi har optredens op 'e tillefyzje joegen ek gâns opskuor. Yn it programma Matrjoska, fan presintator Antonio Ricci, kaam se yn 'e regel alhielendal neaken op of inkeld mei in trochsichtige plestikkene wale om har hinne wuolle. Tydskriften en kranten koene net genôch fan har krije. Dêrby waard njonken har skientme ek har yntellekt wurdearre, al wie it mar om't se dêrmei rjocht tsjin it klisjee fan 'e ûnnoazele pinup-girl yngie. Se krige kunde oan skriuwers en keunstners lykas Mario Schifano en Dario Belleza. It wie de earste kears dat in pornoaktrise sa populêr waard yn 'e Italjaanske mainstream-wrâld.
Yn 1991 liet Pozzi har earste autobiografyske boek útjaan, Filosofia de Moana, dêr't se tweintich ferneamde manlju yn opneamde dy't har minners west hiene, en dyselden sifers joech dy't útinoar rûnen fan 4 oant 9½. Op dy list stiene akteurs as Robert De Niro, Harvey Keitel en Roberto Benigni, fuotbalspilers as Paulo Roberto Falcão en Marco Tardelli en skriuwers as Luciano de Crescenzo. Bettino Craxi syn namme hold hja doe noch geheim; him neamde hja inkeld as "de politikus".
Yn 1992 rjochte Pozzi, tegearre mei Cicciolina, de Partito dell'Amore ("Partij fan 'e Leafde") op, mei as programmapunten û.m. de legalisearring fan bordelen, better seksueel ûnderwiis en it kreëarjen fan saneamde "leafdesparken". Hoewol't de partij net genôch stimmen helle om in parlemintssit te bemachtigjen, berikte Pozzi har populariteit hjirtroch in hichtepunt. Alle Italjaanske nijsprogramma's woene har ynterviewe en moadeûntwerper Karl Lagerfeld woe har yn 1993 as mannekên hawwe foar syn moadeshows. Pozzi waard sa populêr dat der yn 1994 in tekenfilm oer har makke waard troch de ferneamde Italjaanske striptekener Mario Verger, mei as titel Moanaland.
Dea
Yn 'e simmer fan 1994 waard Pozzi ynienen siik. Hja koe net mear ite sûnder spuie te moatten en sadwaande ferlear hja fluch gewicht. Se naam in hoartsje lins, reizge mei har man Antonio di Ciesco nei Yndia en bedarre úteinlik yn in priveeklinyk yn it Frânske Lyon. Dêr stoar hja noch frij hommels op 15 septimber 1994. Hja wie doe 33 jier. Neffens de measte ferslaggen moat Pozzi oan leverkanker lit hawwe. Op 2 april 2007 fertelde Di Ciesco yn 'e krante Il Messaggero dat Pozzi him op 't lêst frege hie om har te helpen te stjerren, en dat hy oan har fersyk foldien hie en eutanasy tapast hie troch lucht yn har ynfús te litten, wat in luchtembolisme feroarsake.
Pozzi hat yn har libben yn likernôch hûndert pornofilms spile, de measten dêrfan yn Itaalje, mar ek guon yn it Amerikaanske Los Angeles. Der waarden fan har in miljoen fideobannen ferkocht en se stie op 'e cover fan fyftich renomearre tydskriften, fotoreportaazjes yn pornobledsjes net meirekkene. Yn 1990 hie se nei't it skynt in fermogen fan 50 miljard lire, sa'n 40 miljoen euro. In part fan har fermogen waard nei har dea skonken oan it ûndersyk nei kanker.
Striptekener Mario Verger makke yn 1995 de tekenfilm I Remember Moana, dêr't er rûnom lof foar krige. Moana Pozzi wie fierders de ynspiraasjeboarne foar it wichtichste personaazje yn 'e film Guardami ("Sjoch nei My"), út 1999. Yn 2009 waard der in minysearje oer har libben makke, mei as titel Moana.
Famylje
Pozzi har jongere suske Maria Tamiko "Mima" Pozzi waard letter ek pornoaktrise, ûnder de namme fan Baby Pozzi. Har jongere "broer" Simone Pozzi brocht yn 2006 út dat er eins har soan wie. Moana har mem befêstige dat letter. Hy skreau in boek dêr't er syn ferhaal yn fertelde, en dat kaam út yn 2006.
Nijlân (Ljouwert)
thumb|Antilleflat yn Nijlân Nijlân is in buert yn de gemeente Ljouwert yn de stêd Ljouwert en leit yn de wyk Nijlân-De Swette. De buert leit yn it suden fan Ljouwert en wurdt begrinzge troch it spoar fan Swol nei Ljouwert yn it westen, de Julianaleane yn it noarden, de Oeriselskewei yn it easten, en it van Harinxmakanaal yn it suden. De buert hat sa'n likernôch 2300 húshâldings en sa'n 3785 ynwenners (2018). De buert waard boud yn de sechtiger jierren fan de 20e iuw, waard rom opset en befettet in soad griene romten. In grut tal huzen besteane út flatwenten. Stedsbuslinen 4, 5, 15 en 615 ferbine Nijlân mei it treinstasjon Ljouwert.
De namme Nijlân komt fan it nije lân dat ûntstie troch it tichtslykjen en ôfsluten fan de Middelsee. Eastlik fan de wyk Nijlân leit de wenwyk Aldlân. Der binne twa skoallen yn Nijlân, it "Piter Jelles" en it "Friesland College".
De wichtichste diken dy't troch de buert rinne binne de Nijlânsdyk en Uterdyksterwei. De Nijlânsdyk is de earste nije offisjele Fryske strjitnamme yn de stêd Ljouwert. It ferwiist nei in dyk dy't dêr eartiids rûn hie. By it kiezen fan de strjitnammen yn de 1960-er jierren soe ynearsten dy dyk de Nederlânske namme Nieuwlandslaan krije. By de definitve strjitnammekar waard keazen om de âlde Fryske namme te hâlden. De oare strjitten waarden ûnder oaren neamd nei eilannen fan de (eardere) Nederlânske Antillen, distrikten fan Suriname, leden fan it Keningshûs en nammen dy't mei de eardere Middelsee te krijen hawwe.
Keppeling om utens
Nijlân
Basilikata
thumb|right|270px|Utsjoch op it dal fan Basento thumb|right|270px|Utsjoch op de stêd [[Matera (stêd)|Matera]] thumb|right|270px|De [[Lukanyske Dolomiten]] Basilikata (ek wol Lûkaanje neamd) is in regio yn it suden fan Itaalje, oprjochte yn 1861. De regio grinzget oan Kampaanje yn it westen, Apûlje yn it easten en Kalaabrje yn it suden. It beskikt oer in koarte kuststripe mei de Tyrreenske See en mei de Golf fan Tarente (part fan de Ioanyske See) oan de súdeastkant.
Oer it algemien is de regio bercheftich, mei as heechste punt op de súdlike Apeninen, de Monte Pollino (2197 m). Monte Fulture, yn de noardwestlike hoeke, is in útdôve fulkaan (1310 m). Basilikata is nei it Falle d'Aosta de tinst befolke regio fan Itaalje.
Nijsgjirrichheden
Basilikata is in regio dy't noch net echt ûntdekt is troch it toerisme. De meast nijsgjirrichste stêd om te besjen yn de regio is Matera mei har Sassy. Fierders beskikt it gebiet oer in protte karakteristike lytse plakjes krektas Pistissy, Melfy, Ferrandina en it ferlitten Krako. Tichtby de Ionyske kust, mei syn sânstrânen, leit it archeologyske park fan Metaponto mei ruïnes fan in Grykske timpel út de 7e iuw f.Kr.
Stoomgemaal Hartoch Reijnout
thumb|right|sg. Hartoch Reijnout thumb|right|Gemaal Hartoch Reijnout thumb|right|skûperêd Hartoch Reijnout thumb|right|tsjettel Hartoch Reijnout It Stoomgemaal Hartoch Reijnout stiet yn de polder Arkemheen by Nijkerk. It is yn 1882 boud om in gebiet fan sa'n 3.000 ha te bemeallen. It hat tsjinst dien oant 1983, doe't in elektrysk gemaal de funksje oernaam. Dit stoomgemaal is it ienige noch wurkjende gemaal mei bûtenskoeperêden. Yn 1996 en 1998 hat it gemaal noch meidraaid doe't it elektryske gemaal alle wetter út de Arkemheenpolder net hurd genôch fuortpompe koe.
It gemaal is neamd nei hartoch Reijnout II ( 1295 – Arnhim, 12 oktober ) (De Swarte) fan Gelre (Greve fan Gelre 1326-1339) en hartoch fan Gelre (1339-1343). Dy hartoch hat yn de midsiuwen in soad dien om dit gebiet te beskermjen tsjin de Sudersee. Dat die er bygelyks troch it fersterkjen en oanlizzen fan diken.
Yn 1985 is it gemaal restaurearre; sûnttiid is it geregeld iepen foar it publyk. Sa'n 12 mealdagen yn it jier wurdt it gemaal ûnder stoom brocht. Yn 2007 krige it gemaal in nije stoomtsjettel. It tsjettelhûs fan it gemaal kin ek ynrjochte wurde as restaurant foar selskippen.
Yn de âlde koaleloads njonken it gemaal sit no it besikerssintrum Arkemheen, mei in soad ynformaasje oer de polder Arkemheen, dy't ûnder oare oanwiisd is as fûgelreservaat. Njonken it moderne gemaal oan de Seedyk om de polder Arkemheen stiet de ûnderbou fan de eardere wynwettermûne dy't yn 1874 troch bliksemynslach ôfbaarnde. Yn 1883 waard de ûnderbou ferboud ta masinistewenning en is no in partikulier wenhûs.
Drinte
300px|thumb|Drinte (2019)
Drinte (Nederlânsk: Drenthe) is in provinsje fan Nederlân en waard oprjochte yn 1814. Drinte hat ynwenners (, boarne: CBS) en in oerflak fan 2680,37 km².
Geografy
Drinte grinzet yn it noarden oan de provinsje Grinslân, yn it easten oan Dútslân, yn it suden oan de provinsje Oerisel en yn it westen oan de provinsje Fryslân.
Klassike muzyk
Klassike muzyk is de westerske keunstmuzyk wêrby't meast notearre komposysjes sintraal steane. Under klassike muzyk falt ek de muzyk út de klassike perioade en de moderne klassike muzyk.
Drinte
Geografy
It grutste part fan de provinsje is op it saneamde Drents Plateau, dat bestiet út mei sân bedutsen grint - en sânôfsettings út de foarlêste iistiid. Drinte leit yn it noardeasten fan it lân.
Klassike muzyk
It tsjinoerstelde fan klassike muzyk is lichte muzyk.
Drinte
Geografy
It sintrale en justsjes heger lizzend diel fan 'e provinsje wurdt foarme troch sângrûnen. Dêr binne it eskdoarpelânskip mei brinkdoarpen, esken, heidefjilden te finen en yn 'e beekdellingen lizze de greidlannen. De legere dielen oan 'e grinzen fan de provinsje besteane út feangrûn. Yn 'e midsiuwen begûn de turfwinning, healwei de tweintichste iuw wie it dien mei de turfwinning. Yn it fruchtbere en goed ûntwettere lânbougebiet dat troch de turfôfgravingen ûntstie waard lânbougrûn.
Twa gebieten binne noch net yn kultuer brocht: de Bargerfean yn it uterste súdeasten fan Drinte en it Fochtelerfean yn it noardwesten op de grins mei Fryslân. Drinte is fierders bekend om syn wide heidegebieten en keppels skiep. It natoerbehear leit foar in part by natoerorganisaasje Het Drentse Landschap.
Klassike muzyk
De skiednis fan de klassike muzyk
De skiednis fan de klassike muzyk wurdt ûnderferdield yn de folgjende perioaden:
Drinte
Gemeenten
Drinte bestiet sûnt 1998 út 12 gemeenten.
Klassike muzyk
Aldheid
De hjoeddeistige yn de westerske brûkte toanljedder, besteande út 12 toanen, hat him globaal histoarysk ûntjûn út 3 toanen om ien toan hinne, nei 5 toanen (de pentatonyk); Fierder nei 7 toanen (de diatonyk) en lang om let nei 12 toanen (gromatyk). De skiednis fan de westerske muzyk begjint mei in om it Midden-Easten en Grikelân hinne oernommen diatonyk.
Fan de Aldgrykske muzyk binne gjin partitueren bewarre bleaun, al kinne der wol rekonstruksjes makke wurde op basis fan oerlevere beskriuwings. In wichtich komponist, dêr't noch in pear hymnes fan bewarre bleaun binne, is Mesomedes fan Kreta (1e iuw nei Kristus). Fan de Romeinske muzyk is mar ien bewarre bleaun, yn de renêssânse rekonstruearre fraze út in toanielstik fan Terentius.
De wichtichste ynfloed yn de Aldheid op de ûntjouwing fan de klassike muzyk, is fan muzykteoretyske aard. Pythagoras konstruearre syn diatonyske toanljedder mei suver reine kwinten. Aristoksenos wie de earste muzykteoretikus dy't ûnderskied makke tusken ferskillende toanljedders.
Iere midsiuwen (500-1000)
Yn de Iere Midsiuwen is de ûntjouwing fan de klassike muzyk bûn oan de tsjerkemuzyk. De yn de tsjerke songen meldijen wiene benammen ôfkomstich út Azië. Dy meldijen makken in feroaring troch: fersierings waarden der út helle, sadat allinnich de wichtichste toanen oerbleaune. Dy tsjerkesangen waarden fan de 6e iuw ôf sammele en kodifisearre op oarder fan paus Gregorius de Grutte (paus fan 590 oant 604). Dy samling stiet sûnt bekend as Gregoriaanske muzyk: it binne allegear ienstimmige gesangen.
Midsiuwen (1000-1450)
De folgjende stilen kinne ûnderskaat wurde: Organum (11e iuw), Ars Antiqua (± 1100-1300), Ars Nova (± 1300-1450), Trecento (Italjaanske muzyk út de 14e iuw) en Ars Subtilior (± 1425-1450).
Renêssânse (1450-1600)
De muzikale ûntjouwings yn de renêssânse kinne as folget gearfette wurde: wizigjen fan it notaasjesysteem (mear 'iepen', wite notaasje as swarte); neist religieuze hieltyd mear profane en ynstrumintale muzyk; sekuerdere regels wat konsonânsje en dissonânsje oanbelanget; mear omtinken foar de ferhâlding tekst-muzyk; ynternasjonale fersprieding fan it polyfone repertoire, ûnder oaren troch it opkommen en it súkses fan it muzykprintsjen. Yn de renêssânse wiene it benammen de komponisten út de Lege Lannen (it hjoeddeistich Nederlân, Belgje en Noard-Frankryk) dy't foar dy fernijing stiene. Wichtige nammen - fan de mear as hûndert dy't sitearre wurde kinne - binne dêrby Guillaume Dufay, Ockeghem, Josquin, Pierre de la Rue, Jacob Obrecht, Nicolas Gombert, Clemens non Papa, Willaert, Orlandus Lassus (Roland de Lassus, Orlando di Lasso), Josquin Des Prez en Philippus De Monte. De lêste grutte komponist út de renêssânse wie de Romein Palestrina (1525-1594).
Barok (1600-1750)
Om 1600 hinne feroaret de muzykstyl fan de komponearre muzyk yn minder as 5 jier! De monody mei syn systeem fan basso continuo, en de harmony dogge har yntree, en dêrmei de kadânsen. Yn dy tiid wurde ek de measte moderne muzykynstruminten stal jûn; de strykynstruminten (ek al wie dat noch mei in koartere strykstôk en de blaasynstruminten (ek al hiene dy de moderne kleppesystemen noch net). Oant de barokmuzyk wiene de wichtichste ûntjouwings hieltyd oan in meast fokale útfieringspraktyk keppele. Fan de barok ôf nimt de ynstrumintale muzyk dy liedende rol oer. Ta de wichtichste komponisten wurde rekkene: Claudio Monteverdi, Dietrich Buxtehude, Johann Pachelbel, Antonio Vivaldi en Johann Sebastian Bach. De barok wurdt oer it algemien achte opholden te wêzen mei de dea fan J.S. Bach (1685-1750).
Klassisisme (1750-1810)
Oan de perioade fan it klassisisme ûntlient de klassike muzyk har namme. Yn de muzykskiednis is se lykwols hiel koart, en omfettet yn haadsaak de wurken fan Wolfgang Amadeus Mozart en Joseph Haydn (1e Weenske Skoalle). Inkeld wurde ek de earste wurken fan Ludwig van Beethoven hjirby rekkene. Ien fan de wichtichste fernijings, oarspronklik ôfkomstich út de saneamde Mannheimer Schule, is it yntegraal brûken fan tekens om de dynamyk oan te jaan (lykas p foar sêft en f foar lûd). Fierder bliuwt de muzyk yn haadsaak tonaal, mar ken ien grutte feroaring, stadichoan wurdt it kontrapunt ferfongen troch de harmony en begjint de pianoforte oan in sterke opmars, se makket it paad frij foar de triomftocht fan de piano.
Romantyk (1810-1910)
Yn de romantyske perioade fan de klassike muzyk meitsje komponisten hieltyd gruttere komposysjes mei hieltyd mear noaten, slimmere ritmes en hieltyd kompleksere harmonyske ûntjouwings. Se brûke in soad en frjemde, net earder tapaste muzykynstruminten. Der is in soad drama en emoasje te hearren. Alles draait om wat minsken fiele, fantasije en de natuer.
De tendins fan de muzikale ûntjouwings yn de 19e iuw is ôfkomstich út de foarútgongsgedachte út de Verlichting en late ta hieltyd gruttere stikken, hieltyd gruttere orkesten, hieltyd firtuoazere spyltechniken en hieltyd ferbettere muzykynstruminten en hieltyd kompleksere harmonyske ûntjouwings.
Klassike muzyk út de 20e iuw
Klassike muzyk út de 20e iuw, de Jeropeeske klassike muzyk fan nei 1900 hat in grutte fariaasje, te begjinnen by de lette romantyske styl fan Sergei Rachmaninoff, it ympressjonisme fan Claude Debussy en Maurice Ravel, en folge troch it Neo-Klassisisme fan Igor Stravinsky oant it tsjinstelde serialisme fan Pierre Boulez, de minimale muzyk fan Steve Reich en Philip Glass, de muzyk concrete fan Pierre Schaeffer, de mikrotonale muzyk fan Harry Partch en de aleatoryske muzyk fan John Cage, de elektroanyske muzyk fan Karlheinz Stockhausen.