cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
John Shakespeare
Persoanlikheid en leauwensopfettings
It iennichste eachtsjûgeferslach oangeande John Shakespeare syn persoanlikheid waard fyftich jier nei syn dea optekene troch de anglikaanske dûmny en filantroop Thomas Plume. Dy die ferslach fan in petear dat er hie mei fise-admiraal sir John Mennes (1599-1671), wêryn't dy bewearde dat er John ris met hie yn dy syn winkel, en him beskreau as in "fleurige rûnwangige âldman" dy't oer syn soan sei dat "Will in goeie oprjochte keardel wie, mar dat er likegoed altiten wol in grap mei him doarst hie út te heljen." Sa't Shakespeare-kenner Katherine Duncan-Jones oantsjut, is dit ûnmooglik, mei't Mennes noch mar twa jier âld wie doe't John Shakespeare stoar. Sy tinkt dat Plume miskien in anekdoate optekene hat dy't Mennes fan syn heit hie.
Yn 'e achttjinde iuw doek der in dokumint op dat troch John Shakespeare ûndertekene wie, en dêr't er yn ûnthiet om yn syn hert roomsk te bliuwen. It waard ûntdutsen mank de dakspjirren fan John syn hûs oan Henley Street yn Stratford, en it waard sjoen en beskreaun troch de wittenskipper Emond Malone. Hoewol't it neitiid weirekke is, kaam der yn 'e tweintichste iuw fan 'e tekst in tige gelikense kopy oan it ljocht, dêr't út bliek dat it orizjineel hiel wierskynlik echt wie. As John Shakespeare wier roomsk wie, naam er in grut risiko troch dat skriftlik fêst te lizzen, mei't dat sûnt de Reformaasje yn Ingelân strang ferbean wie. Dizze ûntdekking hat ta in hiele nije rige spekulaasjes laat oangeande de fraach oft William Shakespeare fan syn heite leauwensopfettings ôfwist (wierskynlik wol) en hoe't dat spoaren yn syn wurk neilitten hat.
Redbad
Dea
Nei de dea fan Redbad yn it jier 719 woenen de Friezen noch niks witte fan de kristlike bekeardrift fan de Franken en harren misjonarissen, en wienen dus trou oan it stânpunt fan kening Redbad. Al yn 716 waard Bonifatius troch Redbad tsjinholden. Bonifatius krige de dea fan de Friezen doe't er yn it jier 754 of 755 wer begûn mei syn misjonariswurk yn Fryslân. Neffens de Frankyske en de kristlike skriuwers hie Bonifatius de "martlersdea" krigen. Dêrnei binne der gjin bewizen mear fan fersetsdieden tsjin de Franken en it kristendom. Sawol Karl Martel as Karel de Grutte moasten noch ferskillende kearen de striid yn om alle kearen wer in stik fan Fryslân te feroverjen, mar om it jier 800 hinne is Fryslân ûnderdiel fan it Frankyske Ryk.
Famylje
Redbad libbe yn de iere Midsiuwen, in tiidrek dêr't net folle skreaune boarnen fan oerlevere binne. Oer syn jeugd is feitlik neat bekend. Hoewol't yn lettere kroniken beweard wurdt dat er in soan fan kening Aldgillis wie, bestiet foar soks yn it boarnemateriaal út dy tiid gjin bewiis. Wol groeide er nei alle wierskynlikheid op yn in famylje dy't by de Fryske elite hearde en kaam net earder oan de macht as nei de dea fan Aldgillis. Mei wa't er troud wie is likegoed ûnbekend. Neffens de primêre boarnen hied er yn alle gefallen in dochter dy't troud west hat mei de soan fan hofmeier Pippyn fan Herstal, en der wie sprake fan in soantsje dat as lyts bern ferstoar. Lettere skriuwers hawwe it der oer dat er fjouwer bern hie: Aldgillis, Poppo, Aldgillis II en Thiadsvind, mar dat wurdt troch hjoeddeiske histoarisy as optinksels beskôge.
Myten & leginden
Omdat der net in hiele protte oerlevere is binne de ferhalen om kening Redbad hinne soms mytysk of legindarysk. De myten en leginden wolle ha dat Redbad net dea is, mar ûnder in stien leit te sliepen. De lokaasje fan dat sliepplak wurdt yn ferskillende ferhalen oars ferteld. Neffens de ferhalen soe Redbad ûnder de Redbadsberch by Dunum lizze of yn in grot ûnder it Reaklif. In oar foarbyld fan mytefoarming om Redbad hinne is dat Redbad syn foet al foar in part yn it doopbekken hie omdat Wulfram him bekeare soe. Op 't lêst hie Redbad de foet weromlutsen. Neffens de skriftlike boarnen út dy tiid spaande Wulfram wol om yn de Fryske lannen, mar fierdere details oer it wurk fan Wulfram binne net bekend.
Boezemwetterskip Bombay
Boezemwetterskip Bombay wie in boezumwetterskip fan 550 ha. It lei foar in lyts part yn Fryslân en de rest yn Grinslân (by Achtkarspelen en de gemeente Gruttegast) oan wjerskanten fan de Doezumertocht.
It wetterskip dat yn 1877 oprjochte waard, waard bestjoerd fanút Gruttegaast, en it stie ûnder tafersjoch fan it provinsjale bestjoer fan Grinslân. It wetterskip regele de wetterstân en ûnderhold ek in part fan de Lauwers. De grûnen yn Fryslân wienen frij fan lêsten.
Sûnt 1 jannewaris 1987 bestiet it wetterskip net mear en gie it op yn wetterskip Westerkwartier. Sûnt 2000 leit it wetterskipsgebiet binnen dat fan it Wetterskip Fryslân.
Peter Lazarov
Petăr Petkov (Peter) Lazarov, (Plovdiv, Bulgarije, 22 desimber 1958) is in Bulgaarsk/Nederlânske keunstner en grafikus.
Biografy
Lazarov syn wurk is te finen yn it Museum Meermanno-Westreenianum, yn De Haach, Museum foar Skoandere Keunsten, yn Okinawa, Japan; de National Library of Congress yn Washington DC, FSA; de Yale University, FSA, en de Universiteit fan British Columbia, yn Vancouver Kanada.
Peter Lazarov, dy't lid is fan de British Society of Wood Engravers, brûkt ferskillende druktechniken, lykas houtgravuere, houtfyk en litografy, soms byelkoar brocht yn ien keunstwurk. Syn ekspressive styl hat skaaimerken fan de Bulgaarske tradysje en tagelyk de ynfloed fan Dürer, Rembrandt, M.C. Escher of Willem de Kooning.
Yn 2003 besocht er Japan om te wurkjen mei de papiermakker Sensei Fujimori-san, dy't beskôge wurdt as in 'nasjonale skat' yn Japan. Op 't heden makket Lazarov syn eigen papier, mei help fan âlde Japanske techniken. Lazarov is faaks de ienige Bulgaarske keunstner dy't dat kin.
Hy yllustrearre tal fan private-press boeken mei wurk fan auteurs as Louis Paul Boon, Atanas Daltchev, Cor Jellema, Kaváfis, Emily Dickinson, Charlotte Brontë, Victor Hugo, en Argimedes. Yn 2002 rjochte er syn eigen private-press, Pepell-press op, foar beheinde edysjes fan mei de hân makke boeken. Yn 2006 waarden twa fan syn boeken, Shoji en Melancholi ..., út de 50 bêste bibliofile edysjes yn Nederlân foar 2004-2005 (Mooi Marginaal) keazen. Yn 2007 wie der in grutte útstalling fan syn wurk yn Sjanghai, China, wêrby't 200 gravueres ferkocht waarden.
Oktober 2008 wie Peter Lazarov ien fan de middelpunten op de wrâld grafyske tentoanstelling yn Beijing, China. Hy waard doe keazen troch it Organisatorisch Comite van het World Congress of FISAE as ien fan de 10 bêste grafikussen yn de wrâld op it mêd fan exlibris en lytsgrafyk. It wie de earste kear dat in Bulgaarsk keunstner sa eare waard.
Sûnt 1991 ferskynden fanwege de Stichting Nobilis trije portfolio's mei grafyk fan Lazarov.
Ferbaarnde Sleat
De Ferbaarnde Sleat is in sleat yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De sleat rint fan de Grienkappolder troch Jutryp nei it easten en komt út yn de Easterwimerts tsjinoer de Modderige Ryd. De sleat rint yn polder It Swarte Hynder.
De namme Ferbaarnde Sleat jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Verbrande Sloot.
Ranch
In ranch (útspr.: [ræ:nʧ], likernôch: "rêntsj"; meartal: ranches, útspr: ['rænʧɪz], likernôch: " rên -tsjiz") is in pleats foar feehâlderij, yn 't bysûnder foar fetweiderij. Histoarysk giet it dêrby om kij of soms skiep of hynders. Tsjintwurdich kin it ek gean om wapitys, Amerikaanske bizons, alpaka's, of sels strúsfûgels. "Ranch" is in Ingelske beneaming, dy't benammen yn gebrûk is foar bedriuwen yn 'e westlike Feriene Steaten, westlik Kanada en noardlik Meksiko. Yn oare dielen fan 'e Angelsaksyske wrâld wurde der oare termen foar brûkt, lykas farm yn it Feriene Keninkryk en de eastlike helte fan Noard-Amearika, en cattle station (of koartwei station) yn Austraalje.
As in ranch bebouber of yrrigearre lân omfiemet, kin der ek dien wurde oan bou, benammen fan nôtsoarten (lykas stynske weet of hjouwer) dy't as feefoer bedoeld binne. Fierders binne der, benammen yn it westen fan 'e Feriene Steaten, ferskate ranches dy't har op 'e toeristyske sektor rjochte hawwe: de saneamde gastranches, yn 'e sprektaal ek wol oantsjut as dude ranches. Dat binne pleatsen dy't yn bedriuw binne as feehâlderij, mar inkeld om toeristen it 'Wylde Westen' ûnderfine te litten troch in wike of sa sels as cowboy oan it wurk te gean, mei hynsteriden en feedriuwen.
Lupus (fjildhear)
Lupus wie in Frankysk fjildhear dy't yn 570 mei in leger fan Franken en Friezen tsjin de Denen en Saksen opteach. Dy wienen mei in float de Siuwske wetters ynkrongen.
Pago Pago
De trochsneed temperatuer is 20-30 °C, it hiele jier troch.
Pago Youth is de fuotbalferiening fan de stêd. thumb|left|260px|Stikje haven, Pago Pago.
Wapen fan Sutfen
thumb|It wapen fan de stêd Sutfen It wapen fan Sutfen, toant de dûbelsturtige gouden liuw op blau blazoen, wat de lieu fan Gelre foarstelt. Op de ûnderste helte stiet it ankerkrús op sulver, it embleem foar Hanzestêd. It skyld wurdt flankearre troch twa klimmende liuwen en is kroane mei in grêvekroan.
Anne van der Laan
Anne van der Laan (It Hearrenfean, 1808 - Ljouwert, 30 april 1875) wie in jurist.
Nei syn stúdzje yn Grins waard hy abbekaat by de arondissemintrjochtbank op It Hearrenfean, siktaris fan de gemeente Skoatterlân en griffier fan de Steaten fan Fryslân (1848-1875). Van der Laan wie in foaroansteand liberaal en kenner fan it tsjerkerjocht, hy hat in soad skreaun oer de behearskwestje.
Dillenburch
Dillenburch (Dútsk: Dillenburg) is in gemeente en in stêdsje yn de Dútske dielsteat Hessen, yn it distrikt Lahn-Dill-Kreis. Dillenburg leit oan de Dill, in rivierke dat by Wetzlar yn de Lahn útmûnet.
Slot Dillenburch is it foarâlderlik kastiel fan it Hûs fan Nassau.
Ferwerter Feart
De Ferwerter Feart is in feart yn de gemeente Ferwerderadiel. De feart rint fan Ferwert nei it suden en giet foarby Bolleholle oer yn de Ginnumer Feart en de Alde Feart.
De namme Ferwerter Feart jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Ferwerdervaart.
Robert Mugabe
thumb|Robert Mugabe Robert Gabriël Mugabe (Kutama, 21 febrewaris 1924 - Singapoer, 6 septimber 2019) is fan 1980 ôf steatshaad fan Simbabwe, earst wie er premier en fan 1987-2017 wie er presidint fan de Republyk Simbabwe.
Jacqueline Carey
Jacqueline Carey (Highland Park (Illinois), 9 oktober 1964), is in Amerikaansk skriuwster en publisiste, dy't har benammen taleit op it skriuwen fan fantasyliteratuer. Hja is ferneamd wurden mei har Kushiel's Legacy-rige, wêrfan't fral de earste trilogy, begjinnende mei de roman Kushiel's Dart, in grut súkses wie. Dêrnjonken hat hja ek in non-fiksjewurk oer ingels yn 'e keunst en literatuer skreaun. Carey wennet tsjintwurdich yn westlik Michigan.
Libben en karriêre
Carey waard yn 1964 berne yn Highland Park, yn 'e steat Illinois, en is fan etnysk Iersk komôf. Hja studearre oan it Lake Forest Kolleezje te Lake Forest, en behelle yn 1986 twa bachelorstitels yn psychology en Ingelske literatuer. Under har stúdzjetiid brocht se in healjier troch yn Londen, dêr't se as ûnderdiel fan in wurkútwikselingsprogramma yn in boekhannel wurke. Yn dy tiid besleat Carey dat se skriuwster wurde woe. Nei har weromkear nei de Feriene Steaten sette hja sadwaande útein mei skriuwen, wylst se nei it ôfrûnjen fan har stúdzje wurk fûn by in pleatslike middelbere skoalle. Nei tsien jier fan bodzjen krige Carey har earste súkses yn 1995, doe't ferskate fan har koarte ferhalen publisearre waarden yn tydskriften. Yn 2001 ferskynde har earste roman, Kushiel's Dart, dat in grut súkses waard en dêr't se daliks mei trochbriek. Se wûn der û.m. in Locus Award foar bêste earste boek mei.
Eftergrûn
Kushiel's Dart is it earste diel fan 'e njoggendielige fantasyrige Kushiel's Legacy, dy't spilet yn in wrâld dy't dan wol oan Carey har fantasij ûntspruten wêze mei, mar dochs grutte oerienkomsten mei de skiednis fan ús wrâld fertoant. Hja betocht dêrfoar in kosmology dy't yn 'e searje in sintraal plak ynnimt. De wichtichste godheid yn 'e wrâld fan Kushiel's Legacy is de iene God, dy't syn soan Yeshua ben Yosef nei de ierde ta stjoerde om te stjerren foar de sûnden fan 'e minskheid; oant safier komt it ferhaal yn grutte linen oerien mei it kristlike leauwe út ús wrâld. Yn Carey har wrâld fermong it bloed fan Yeshua ben Yosef him lykwols mei de triennen fan 'e Magdalena, en sette dat mingsel dêrmei yn it binnenste fan Mem Ierde de godheid Elua oan, waans biedwurd wie: "bemin sa'tst wolste" (love as thou wilt). Elua swalke oer de wrâld en fersprate dêrby rûnom leafde en frede, mar hy waard ôfwiisd troch de iene God. Dêrop kearden acht ingels op har beurt de iene God de rêch ta om har by Elua te jaan: Anaël, Azza, Camaël, Cassiël, Eisheth, Kushiël, Naämah en Shemhazai. Njoggenresom doarmen hja oer de wrâld, om har úteinlik yn ien lân te fêstigjen, dêr't hja har mei de pleatslike minsklike befolking fuortplanten om in folk fan útsûnderlik kreaze lju oan te setten. Dat lân kaam Terre d'Ange te hjitten (wat fansels it "Lân fan 'e Ingels" betsjut). Neitiid loeken hja har werom yn "it wiere Terre d'Ange", dêr't har neikommelingen har nei har dea by har jaan sille.
Terre d'Ange is yn Carey har wrâld in fiktive (en sterk oanpaste) foarm fan Midsiuwsk Frankryk. Dêrnjonken komme yn Kushiel's Legacy ek fiktive ferzjes foar fan 'e Joaden (Yeshuïten), Sigeuners (Tsingani), Piktysk Brittanje (Alba), Ierlân (Eire), it Germania út 'e Aldheid (Skaldia), it Russyske tsareryk (Vralia), de Midsiuwske Italjaanske stêdsteaten (Caerdicca Unitas), Feneesje (La Serenissima), sechstjinde-iuwsk Spanje (Aragonia), Spaansk-Baskelân (Euskerria), it Kartaachske Ryk (Carthago), Albaanje (Illyria), it Grikelân (Hellas) út 'e Aldheid, it Egypte fan 'e farao's (Menekhet), it âlde Assyrje (Khebbel-im-Akkad), it Byzantynske Ryk (Ephesus), Araabje (de Umaiyyat), Abessynje (Debeho), Yndia (Bhodistan), Sina (Ch'in), it Azteekske Ryk (Nuhuatl) en it Ryk fan 'e Inka's (Tawantinsuyo).
Phèdre-trilogy
It earste boek, Kushiel's Dart, giet oer Phèdre nò Delaunay, de ûnfolmakke en ûnwinske dochter fan in D'Anzjelynske koertisane en in oan legerwâl rekke grutkeapman, dy't al jong troch har âlden as kontraktarbeidster ferkocht wurdt oan ien fan 'e trettjin romrofte huzen fan it Hôf fan 'e Nachtbluossemjende Blommen, yn 'e Stêd fan Elua, de haadstêd fan Terre d'Ange. Har skientme wurdt bedoarn troch in lytse reade ferkleuring yn 'e iris fan ien fan har eagen, dat men ferwachtet net folle fan har, en it is suver mear goeddiedichheid as wat oars dat hja yn Hûs Cereus oplaat wurdt om koertisane te wurden. (Hjir moat trouwens opmurken wurde dat koertisanes yn Terre D'Ange yn frij heech oansjen steane, om't hja oaren helpe om Elua syn oprop "bemin sa'tst wolste" yn 'e praktyk te bringen.) Mar Anafiel Delaunay, in yn ûngenede fallen ealman, ken de ferkleuring yn har each werom as it teken fan in anguisette, immen dy't rekke is troch de pylk (dart) fan 'e ingel Kushiël. Dy Kushiël is in wat riedselich figuer; foar't er him by Elua joech, wied er de "bestraffer Gods", dy't foar de iene God de sûnders tramtearre, al seit Carey dat it syn eigen sûnde wie dat er dêrby tefolle fan syn slachtoffers hold. In anguisette is immen dy't seksueel geniet ûntliend oan it ûnderfinen fan pine; in masogiste, mar dan oant de safolste macht.
Delaunay set Phèdre yn om te besykjen en ûntraffelje in gearspanning tsjin it Keningshûs fan Terre d'Ange. Om't er wol troch hat dat soks gefaarlik wurk is, betellet er de prefekt fan 'e Cassilynske mûntse-oarder om har fan in liifwacht te foarsjen. De Cassilinen binne folgelingen fan 'e ingel Cassaël, de iennichste fan 'e acht selskipslju fan Elua dy't him nea mei gewoane stjerlingen fuortplante hat. Ynstee bleau er altyd deunby Elua, as in soarte fan liifwacht. De leden fan 'e Cassilynske mûntse-oarder besykje dat hâlden en dragen nei te bearen, en binne de iennichsten yn Terre d'Ange dy't strikt selibatêr libje, wat troch har lânslju mei in mjuks fan spotternij en begrutsjen oansjoen wurdt. De Cassilinen binne lykwols ek de bêste fjochters fan it lân, mei't hja al fan bern ôf oan yn 'e kriichskeunsten oplaat wurde. Tsjin betelling oan har oarder wurde hja soms tawiisd om wichtige persoanen ta liifwacht te tsjinjen.
It trêde en ôfslutende diel fan 'e Phèdre-trilogy, Kushiel's Avatar (2003), iepenet in tsiental jierren letter, as Phèdre ûnferwachts berjocht kriget fan Melisande, dy't oan 'e ein fan Kushiel's Chosen asyl oanfrege en krigen hie yn 'e Timpel fan Asherat-fan-de-See yn La Serenissima. Phèdre is dan ûnderwilens foar har tsjinsten oan 'e Kroan yn 'e adelstân ferheft as de comtesse fan Montrève, en wennet iepentlik gear mei Joscelin, dy't syn selibaat en lidmaatskip fan 'e Cassilynske Bruorskip opjûn hat, mar net de kriichskeunsten dy't dêrmei mank geane. As Phèdre op Melisande har smeekbea yngiet en nei La Serenissima reizget, kriget se te hearren dat Melisande har soan, Imriël, dy't hja ûnderbrocht hie yn in ôfhandich kleaster oan 'e d'Anzjelynske súdkust, ferdwûn is. Melisande, dy't sels har timpel yn La Serenissima net ferlitte kin sûnder yn 'e hechten set te wurden, freget har âlde fijan Phèdre om 'e jonge te sykjen. It docht bliken dat slavehellers efter de ferdwining sitte, en it spoar liedt Phèdre en Joscelin fia de slavemerken fan Aragonia, Carthago en Menekhet almar fierder eastoan, nei Khebbel-im-Akkad. Oan 'e noardgrins fan dat grutte ryk hat de provinsje Drujan him ôfskaat, en dêr regearret no de Mahrkagir, in man dy't himsels oerjûn hat oan 'e godheid Angra Mainyu, de Hear fan it Tsjuster, en yn ruil dêrfoar ûnstjerlik en ûnkwetsber wurden is. Gjin woltinkend minske doar noch nei Drujan ta, mar dat is wêr't de jonge Imriël hinne brocht is, en dêr moatte Phèdre en Joscelin sadwaande folgje. Wêr't oare goaden faalden, dêr witte Elua en Kushiël sadwaande harren minsklike avataar binnen de ferdigening fan Angra Mainyu te krijen, sadat mei de Mahrkagir ôfweefd wurde kin.
Imriël-trilogy
Carey sette it ferhaal fuort yn in twadde trilogy, wêryn't de jonge Imriël de haadpersoan is. It earste diel dêrfan, Kushiel's Scion, ferskynde yn 2006, folge troch Kushiel's Justice yn 2007 en Kushiel's Mercy yn 2008. Kushiel's Scion spilet in jier as tsien nei de foarfallen fan Kushiel's Avatar. Prins Imriël nò Montrève de la Courcel, dy't foar it libben tekene is troch de dingen dy't er ûnder syn finzenskip yn Drujan meimakke hat, is neitiid leafhawwend grutbrocht yn it gesin fan Phèdre en Joscelin, en troch keninginne Ysandre opnommen yn 'e d'Anzjelynske keninklike famylje. Mar as de soan fan 'e beide meast beruchte ferrieders út 'e skiednis fan Terre d'Ange wurdt er efterfolge troch wantrouwen en minachting. As er ôfset nei Tiberium, yn Caerdicca Unitas, om dêr oan 'e ferneamde universiteit in stúdzje te folgjen, rekket er ynstee behelle yn alderhanne politike yntriizjes dy't úteinlik liede ta syn belutsenens by de ferdigening fan 'e stêd Lucca as dy belegere wurdt troch it leger fan in rivalisearjende stêdsteat.
Yn Kushiel's Justice keart Imriël werom nei Terre d'Ange, dêr't hy en syn efternicht Sidonie hertstochtlik mar hopeleas fereale reitsje. Want Sidonie is de kroanprinsesse, en eltsenien is wisberet om in ferriedersbern as Imriël sa fier mooglik fan 'e troan ôf te hâlden. Dat, Imriël lit him beprate om mei de Piktyske prinsesse Dorelei te trouwen en oersee nei Alba te gean. Dêr besiket ien fan 'e grutte klans, dy fan 'e Maghuinn Dhon, út eangst foar in d'Anzjelynske oerhearsking, lykwols om him mei tsjoenderij te binen. Imriël ferset him, en úteinlik rint it spul sa út 'e hân dat Dorelei de dea fynt. Imriël hjitfolget de moardner neitiid oer it hiele kontinint, oant er him úteinlik djip yn Vralia fynt en deadet. Yn Kushiel's Mercy komme Imriël en Sidonie op 't langelêst iepentlik foar harren leafde út, wat liedt ta twaspjalt yn Terre d'Ange. De jongerein stiet grutdiels efter harren, mar de âldere generaasjes, dy't Melisande Shahrizai en har ferrie noch klear foar de geast stiet, wolle der neat fan witte dat Melisande har soan mei de kroanprinsesse trouwe soe. Dan bart der wat dat nimmen foarsjoen hie: in delegaasje út Carthago leit in tsjoen oer de Stêd fan Elua, wat it rike en machtige Terre d'Ange min ofte mear ta in fazalsteat fan Cathago makket, mei't de keninginne, it hiele parlemint en de legerlieding dêrmei ta Carthaachske marionetten wurden binne. Sidonie wit neat mear fan har leafde foar Imriël, mar risselwearret ynstee om mei de Carthaachske hearsker Astegal te trouwen. Imriël ûntkomt, troch de (ûnfrege) beskerming dy't de trewanten fan syn mem him biede, as iennichste yn 'e stêd oan 'e ynfloed fan 'e útlânske tsjoenderij. Dan is it oan him om in manear te sykjen en ferbrek de betsjoening.
Morse
Ynformeel wurdt it ek brûkt foar:
Jacqueline Carey
Moirin-trilogy
De trêde trilogy fan 'e Kushiel's Legacy-rige sette útein mei Naamah's Kiss, dat yn 2009 útkaam, folge troch Naamah's Curse (2010) en Naamah's Blessing (2011). Dizze boeken spylje in iuw nei de foarfallen fan 'e Phèdre- en Imriël-trilogyen. De haadpersoan is Moirin mac Fainche, de oerbeppesizzer fan Alais, de jongere suster fan Sidonie. Har mem is in Piktyske frou fan 'e Maghuinn Dhon, wylst har heit in d'Anzjelynske preester fan Naamah is. Hja is sadwaande oanrekke troch sawol de ingel Naamah, as troch har diadh-anam, de bearegoadinne fan 'e Maghuinn Dhon. Nei't se troch in skriklik ûngelok, wêrby't har frijer de dea fynt, út har heitelân ferdreaun wurdt, set se har lykme-allinne op in paad nei Terre d'Ange, om har mysterieuze heit te sykjen en om 'e lotsbestimming te finen dy't har diadh-anam har foarsein hat.
Yn Terre d'Ange fynt Moirin net inkeld har heit, mar ek ferskate minners, wêrûnder keninginne Jehanne, de frou fan kening Daniel. In oaren is de ealman Rafael de Mereliot, dy't har behellet yn 'e yntriizjes oan it keninklik hof, en teffens yn tsjusterder saken, lykas in okkult genoatskip dat besiket demoanen op te roppen om boppenatuerlike krêften te bemachtigjen. Mei de help fan 'e preester Lo Feng, in reizger út it fiere lân Ch'in, wit Moirin foar te kommen dat dat Mereliot-en-dy slagget, of dat mient se alteast. Hja wurdt fereale op Lo Feng syn tsjinstfeint en pupil Bao, en as de âldman troch syn keizer weromroppen wurdt, beslút hja mei te gean. Nei in lange seereis befrijt Moirin yn it fiere Ch'in sawol in draak as de prinsesse Snietiger út in wrede finzenskip, en rêdt se it lân fan in driigjende boargeroarloch.
Nei in grut tal aventoeren yn it lân fan 'e Tataren en yn Bhodistan, dy't beskreaun wurde yn Naamah's Curse, keart Moirin yn Naamah's Blessing úteinlik mei har frijer Bao werom nei Terre d'Ange. Keninginne Jehanne is yn it kreambêd stoarn, en kroanprins Thierry, dy't nei de Nije Wrâld syld wie, wurdt dêr fermist. Moirin en Bao sile him efternei om him te sykjen, mar yn it fiere Tawantinsuyo komt Moirin har eardere minner Rafael de Mereliot wer tsjin, dy't troch har help by syn okkulte praktiken grutte macht krigen hat, dy't er ûnmeilydsum ynset om syn eigen doelen te berikken. Dan moat Moirin har flaters út it ferline einlings ûnder eagen sjen en it spul wer rjochtbreidzje.
Santa Olivia
Yn 2009 ferskynde fierders fan Carey it postmoderne fantasywurk Santa Olivia, oer it famke Loup, dat opgroeit yn it fan 'e wrâld ôfsniene plakje Santa Olivia, yn 'e buffersône tusken de Feriene Steaten en Meksiko. Nei in wrâldwide pandemy hawwe de Feriene Steaten har nammentlik alhiel fan 'e bûtenwrâld ôfsletten, en by de Meksikaanske grins lâns in buffersône ynsteld dêr't nimmen yn of út mei, útsein militêr personeel. De bewenners fan Santa Olivia binne dêr sadwaande fêst kommen te sitten, sûnder ienich kontakt mei de bûtenwrâld, en binne finzenen yn harren eigen stedsje wurden. It Amerikaanske leger regearret mei hurde hân yn Santa Olivia, en de boargers hawwe neat yn te bringen, wylst troch de jierren hinne alle foarrieden, wurktugen en apparatuer stadichoan opreitsje of stikken geane, sûnder dat der in mooglikheid bestiet om nij spul oan te skaffen. Loup is ferneamd nei har Haïtiaanske heit, Loup Garron, en hat dy syn genetysk manipulearre jeften urven. Frustrearre troch it ûnrjocht dat har freonen en famylje oandien wurdt, is Loup wisberet om it tsjin it leger op te nimmen. Yn Santa Olivia wurdt ferteld hoe't har besykjen om it systeem fan binnenút te ûndermynjen, net slagget. Loup wurdt oppakt, mar wit einlings út Santa Olivia en de buffersône te ûntkommen. It ferfolch Saints Astray (2011) beskriuwt hoe't Loup úteinlik fan bûtenôf in ein makket oan 'e legerterreur en de isolaasje fan har berteplak.
Agent of Hel-rige
Yn 2012 sette Carey útein mei wer in nije rige, diskear fan it populêre subsjenre fan 'e urban fantasy. Agent of Hel giet oer Daisy Johanssen, in jonge frou út it stedsje Pemkowet, yn 'e Amerikaanske steat Michigan, dy't de dochter fan in ynkubus en in minsklike frou is. Hja is yn Pemkowet de aginte fan Hel, de Germaanske goadinne fan 'e ûnderwrâld, en fungearret yn dy hoedanichheid min ofte mear as plysje foar de pleatslike boppenatuerlike mienskip, dy't û.m. út wearwolven, fampieren, lykgeasten en elfkes bestiet. Underwilens moat hja der goed om tinke om har emoasjes yn 'e besnijing te hâlden, mei't hja troch har berterjocht oars by fersin wolris de Ein fan 'e Tiden feroarsaakje kinne soe. It earste diel fan 'e Agent of Hel-rige wie Dark Currents (2012), wêryn't de dea fan in ferdronken jongeman út in rike famylje it stedsje op 'e kop set. Yn Autumn Bones (2013) kriget Johanssen te meitsjen mei in Jamaikaanske tsjoenster, dy't har soan út Pemkowet nei Jamaika weromhelje wol – en lit Johanssen it no krekt mei dy man oanlein hawwe. Diel trije, Poison Fruit, ferskynde yn 2014. Dêryn is Johanssen in wêzen op it spoar dat parasitearret op minsklike nachtmerjes. Boppedat bekreaut in nije duvelske macht, fertsjintwurdige troch in abbekaat dy't noch demoanysker is as de measten fan syn slach, Hel har sizzenskip oer Pemkowet.
Doarp
Funksje
Yn Fryslân wie de âldste mienskiplike foarsjenning de beskerming tsjin it wetter, de terp. Terp is dan ek fan oarsprong in wurd foar doarp. Yn de Roomske tiid waard it ûnderskied tusken in buorskip en in doarp of it plak in tsjerke hie. It ûnderskied mei in flekke wie dat in flekke mear rjochten hie, benammen merkrjocht. It doarp wie in gearstallend part fan de gritenij; de himriken fan de doarpen foarmen tegearre it gebiet fan de gritenij, en de doarpsfolmachten foarmen de gritenijrie.
Doarpsrjocht
It doarpsrjocht is likemin ôfhinklik fan it ynwennertal as it stedsrjocht, Guon doarpen waakse út ta, wylst oare krimpe, mar dit hat op himsels gjin ynfloed op it doarpsrjocht. In inkelt kear is in doarp sa lyts wurden dat it in buorskip mei doarpsrjocht waard, lykas Kleaster Lidlum. It is ek alris bart dat in gemeente it doarpsrjocht weinaam hat. Mar foar it meastepart bliuwt in lyts doarp in doarp oant it de lêste ynwenner kwytrekket.
Type
Der binne ferskate typen fan doarpen, lykas:
Oare siden
In tsjinstelling ta oare dielen fan Nederlân, hawwe Fryske doarpen harren eigen wapenskild. Mear hjiroer op:
http://www.ngw.nl/dorpwap.htm
Kampung
Elektrofoanen
thumb|200px|[[Telharmoanium, ûntwurpen troch Thaddeus Cahill 1897]] thumb|200px|[[Trautonium, 1928]] Elektrofoanen binne muzykynstruminten dy't har lûdsproduksje te tankjen ha oan de elektroanika. In soad modere elektrofoanen wurde bespile mei in klavier dat in kompjûter ynformaasje jout oer de te spyljen toan.
Ein 19de, begjin 20ste iuw
Ferskate ynstruminten wurde neamd as earste elektroanysk ynstrumint, de wierheid is dat men al nei geraden de fyzje en definysje, hieltyd in oar ynstrumint oantsjutte kin. In wichtich ier elektroanysk ynstrumint wie it Teleharmoanium of Telharmoanium, stal jûn troch Thaddeus Cahill yn 1897. It brûken fan it Teleharmoanium waard troch in simpele reden opkeard: it ynstrumint wie sa'n sân ton en wie sa grut as in spoarwein. Yn 1913 ûntwurp de futurist Luigi Russolo elektroanyske masines. As ien fan de earste praktyske elektroanyske ynstruminten wurdt de Theremin neamd, útfûn troch profester Léon Theremin om 1919-1920 hinne. In oar ier elektroanysk ynstrumint wie it Ondes-Martenot, dat ûnder oare troch Olivier Messiaen brûkt waard yn de Turangalîla-Symfony, en ek troch oare, benammen Frânske, komponisten, lykas André Jolivet.
Kreidlermuseum
It Kreidlermuseum is in partikulier museum oan de Janssenwei yn Jobbegea mei brommers fan it merk Kreidler dy't yn Nederlân op de iepenbiere wei riden hawwe. It museum is op ôfspraak te besichtigjen. Jelle Hofma begûn al foar syn sechtjinde mei it sammeljen fan it Dútske brommermerk Kreidler. It wie it begjin fan syn samling dy't in oersjoch jout fan alles dat sûnt 1962 troch Van der Veen yn Nederlân ynfierd is. In Kreidler wie benammen populêr omdat er maklik opfierd wurde koe en er dus hurd ride koe. Hast alle modellen binne te sjen, mar net de orizjinele Dútske Kreidlers. Dy hienen bygelyks gjin trapers en binne dan eins gjin bromfytsen. It âldste model is de earste saneamde aaitank út 1959. Dan binne der noch Crossmotors fan Kreidler lykas de Gebben Kreidler en de Van Houten Kreidler, en twa saneamde Formule Kreidlers. Dat wienen lichtere brommers foar de wedstrydcross foar de oerstap nei de crossmotors. In oare opfallende brommer is de Funchopper, in damesmodel dat omboud is ta in Easy Rider-eftige brommer, kompleet mei heech stjoer en heech seal en nei boppen útstekkende útlitten. Sokken binne frij seldsum. Dan binne der noch trije Off the Road Kreidlers. Dy spilen begjin santiger jierren in grutte rol by it racen op de wei trochdat Jan de Vries en Henk van Kessel der yn de 50 cc klasse wrâldkampioen mei waarden.
Fiaanster Wyk
De Fiaanster Wyk is in feart yn de gemeente Smellingerlân. De wyk rint bylâns de Folgersterloane en De Skieding by Luchtenfjild. Yn 2006 is der in fytspaad kaam tusken De Fianen en Boelensloane.
Ferbiningskanaal (Drachten)
thumb|right|300px|It Ferbiningskanaal tusken de Olterterpsterbrêge en [[Heidehuzen]] It Ferbiningskanaal is in wetter yn de gemeente Smellingerlân. It kanaal ferbynt de Alddrait besuden Drachten mei it Alddjip (Keningsdjip).
Fiaanster Wyk
De namme Fiaanster Wyk jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Fiaansterwijk.
Ferbiningskanaal (Drachten)
By de oanlis fan it Ferbiningskanaal yn it ramt fan de ruilferkaveling begjin jierren 1960 is de Nije Feart opnaam yn it trajekt fan dat kanaal. Dy rûn oant Olterterpsterbrêge, yn de wei fan Olterterp nei it Selmien, dêr't de Olterterpsterfeart der yn út komt. By dy gelegenheid is de klapbrêge oer de Nije Feart ferfongen troch in fêste brêge.
De namme Ferbiningsdkanaal jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Verbindingskanaal.
Ofsier fan justysje
In ofsier fan justysje (soms ôfkoarte ta OfJ) is yn Nederlân in algemien opspoaringsamtner dy't wurket foar it Iepenbier Ministearje (IM). It Iepenbier Ministearje is de ynstânsje fan 'e oerheid dy't ferantwurdlik is foar it opspoaren en ferfolgjen foar de rjochtbank fan 'e dieders fan misdriuwen en oertrêdings. Nederlân telt goed 800 ûnderskate ofsieren fan justysje. Op it nivo fan it gerjochtshôf wurdt de funksje fan in ofsier fan justysje ferfolle troch in abbekaat-generaal, en by de Hege Ried troch in abbekaat-generaal of de prokureur-generaal.
Taken
De wichtichste taken fan in ofsier fan justysje binne:
Foech
Sawol de plysje as de ofsier fan justysje kinne twangmiddels tapasse. Foarbylden fan twangmiddels binne it steande hâlden, oanhâlden (arrestearjen), fûllearjen en fêsthâlden op it plysjeburo fan in fertochte. De ofsier fan justysje beslút oft hy of sy in saak oan 'e rjochter foarlizze wol of net; dat hjit it opportuniteitsbegjinsel. Dat hinget der ornaris fan ôf oft in ofsier fan justysje tinkt dat der genôch bewiismateriaal foarhâns is om 'e saak te winnen of net. As de ofsier fan justysje beslist om net oer te gean ta strafferfolging, kin immen dy't in streekrjocht belang by de saak hat, lykas it slachtoffer, in gerjochtlike proseduere (de saneamde artikel 12-proseduere) oanspanne om dochs strafferfolging ôf te twingen.
Nei't de ofsier fan justysje de strafeask útsprutsen hat en de rjochtsaak syn berin hân hat, kin de rjochter de stafeask fan 'e ofsier fan justysje folgje, mar hy of sy kin der ek fan ôfwike en in lichtere of in swierdere straf oplizze. Nei ôfrin fan 'e rjochtsaak is de ofsier fan justysje dejinge dy't derop tasjen moat dat it fûnis fan 'e rjochter útfierd wurdt. Sa stjoert hy of sy bygelyks de plysje derefteroan as lju dy't ta in finzenisstraf feroardiele binne, har net frijwillich melde om har straf út te sitten.
Yn de rjochtsitting
Yn 'e rjochtbank draacht de ofsier fan justysje yn syn rol fan iepenbier oanklager in swarte toga mei in wite bef. As de hy of sy yn 'e rjochtseal it wurd fiert, giet hy of sy altyd stean. De rjochter, dy't rjocht foar de fertochte oer sit, bliuwt altyd sitten. Om dy reden wurde leden fan it Iepenbier Ministearje wol de 'steande magistratuer' en rjochters de 'sittende magistratuer' neamd. Ut it eachpunt fan 'e fertochte wei besjoen, sit de ofsier fan justysje yn 'e rjochtseal altyd lofts njonken de rjochter(s). De tafel fan 'e ofsier stiet lykwols altyd los fan 'e tafel fan 'e rjochter(s). De romte dy't dêr altyd tusken holden wurdt, moat de skieding fan 'e útfierende en de rjochterlike macht symbolisearje.
Siard fan Hallum
Siard fan Hallum (ek: Siardus of Sjardus) wie abt fan Mariëngaarde by Hallum fan 1194 oant 13 novimber 1230.
Ofsier fan justysje
Yn de rjochtsitting
Under de rjochtsitting fertelt de ofsier fan justysje wêrfoar't de fertochte terjocht stiet. Dêrnei befreget de rjochter de fertochte oer de saak. Ek de ofsier fan justysje kriget de gelegenheid om fragen te stellen, en datselde jildt foar de abbekaat fan 'e fertochte. It kin wêze dat der dan noch tsjûgen heard wurde troch rjochter, ofsier fan justysje en abbekaat, mar yn Nederlân fynt dat faak al yn it foarûndersyk plak. Dan hâldt de ofsier fan justysje syn rekwisitoar, in betooch wêryn't er de rjochter(s) fertelt wat er fan 'e saak fynt en teffens de strafeask neamt en ûnderbout. Dêrby kin it om in jildboete of taakstraf gean, mar ek om finzenisstraf. Njonken straffen kinne ek maatregels foardere wurde, lykas ûntsizzing fan it rydfoech (bgl. by riden ûnder ynfloed) of TBS (in lange psychologyske behanneling yn in sletten ynrjochting).
Siard fan Hallum
Hy wie in fromme kleasteroerste dy't in wurkjend foarbyld wie en dy't sadwaande al gau yn de rook fan hillichheid kaam te stean.
Anthony Lane
Jonkheid en oplieding
Lane waard yn 1962 berne yn Ingelân. Hy studearre oan 'e Universiteit fan Cambridge, dêr't er û.m. ûndersyk die nei de dichter T.S. Eliot.
Karriêre
Nei't er ôfstudearre wie, wurke Lane as freelance sjoernalist en literatuerkritikus foar de Britske krante The Independent, dêr't er yn 1989 oansteld waard as plakferfangend redakteur op it mêd fan literatuer. Yn 1991 stapte er oer nei de sneinskrante The Independent on Sunday, dêr't er filmkritikus waard.
Yn 1993 waard Lane troch Tina Brown, doedestiden de haadredaktrise fan it Amerikaanske tydskrift The New Yorker, frege om foar dy publikaasje oan it wurk te gean. Hy gie op dat foarstel yn en wurke dêr yn 2023 33 jier. Foar The New Yorker skriuwt Lane resinsjes fan nij útkommen films, mar ek profilen fan ferneamde persoanen út 'e filmyndustry, lykas regisseur Alfred Hitchcock, akteur Buster Keaton en aktrise Grace Kelly.
Dêrnjonken skriuwt er ek oer literêre ûnderwerpen, lykas artikels oer James Bond-skepper Ian Fleming, it gedicht The Waste Land fan T.S. Eliot, de Toefke-strips fan Hergé en de sammele koarte fiksje fan Vladimir Nabokov en fan Evelyn Waugh. Foarbylden fan oare ûnderwerpen dêr't Lane foar The New Yorker oer gear west hat, binne de tentoanstelling The "Endurance": Shackleton's Legendary Antarctic Expedition yn it Amerikaansk Natoerhistoarysk Museum (oer de mislearre Súdpoalekspedysje fan Ernest Shackleton) en Full Moon, in kolleksje foto's fan 'e moanne, yn it Rose Center for Earth and Space.
Yn 2001 waard oan Lane de Amerikaanske National Magazine Award takend yn 'e kategory resinsje en krityk, foar trije fan syn artikels dy't yn 2000 ferskynd wiene yn The New Yorker. Dêrby gie it om in retrospektyf oer The Sound of Music, in artikel oer de foto's fan Walker Evans en in artikel oer de foto's fan 'e moanne nommen yn it ramt fan it Apolloprogramma fan 'e NASA. Yn 2002 kaam fan Lane it boek Nobody's Perfect út, in samling fan 140 fan syn resinsjes, profilen en essays. De titel is in ferwizing nei de lêste regel dialooch út 'e spylfilm Some Like It Hot, mei Marilyn Monroe, út 1959. It boek beslút mei in profyl fan Billy Wilder, de regisseur fan dy film.
Priveelibben
Lane wennet yn it Ingelske Cambridge, mei syn frou Allison Pearson, in skriuwster en kollumniste. Se hawwe in dochter, Eveline, dy't berne waard yn jannewaris 1996, en in soan, Thomas, berne yn augustus 1998.
Trije-ienheidskleaster (Tsjernihiv)
It Trije-ienheidskleaster (Oekraynsk: Троїцько-Іллінський монастир; Trjoitsko Illinskyj Monastyr) yn Tsjernihiv yn de Oekraïne is in kleaster fan de Oekraynsk-Otterdokske Tsjerke (patriargaat Moskou). It kleaster waard om 1069 hinne stifte troch de otterdokske hillige Antonyj Antonij Petsjerskyj dy't foar de monastike delsetting op it plak grotten begûn út te graven.
Skiednis
It tsjintwurdige kleaster datearret fan 1649 en waard yn opdracht fan de kozakkelieder Stepan Pobodajlo op 'e nij stifte, nei't it âlde kleaster al yn de tiid fan de Mongoalske ynfallen fan 1239 ferlitten wie. Ut de iere tiid fan it oarspronklike grotkleaster mei ûnder- en boppegrûnske gebouwen bleaune de boppegrûnske Elíatsjerke en de Antoniusgrotten mei meardere ûndergrûnske kapellen bewarre. It hjoeddeiske oansjen fan de eastlik fan it kleaster steande Elíatsjerke is it risseltaat fan in 18-iuwske barokke rekonstruksje. Noardwestlik fan de Elíatsjerke stiet in trijeliddige klokketoer yn de jierren 1908-1910. It kleaster wie yn de 17e iuw de sit fan de aartbiskoppen fan Tsjernihiv.
Under it Sovjetregear waard it kleaster opheft. Nei de ferfolgings fan de ateïstyske autoriteiten waard de katedraal mei de oangrinzgjende grûn yn 1988 werom jûn oan de Tsjerke. Dêrnei waard de tsjerke de katedraal fan it bisdom Tsjernihiv.
Op inisjatyf fan aartsbiskop Lazar Baranovitsj waard yn de jierren 1679-1695 de Trije-ienheidkatedraal boud. Sûnt dy tiid draacht it kleaster ek de namme fan de Trije-ienheid. De katedraal heart ta de moaiste foarbylden fan de Oekraynske barok. In brân yn 1731 wie de oarsaak dat de trijeskippige katedraal foar lange tiid fan de oarspronklike sân mar trije koepels besiet: in grutte sintrale koepel en twa westlike koepels. De koepels dy't by de brân fan 1731 ferlern gien wiene, binne yn de jierren 1980 rekonstrueare.
Yn de katedraal binne 17e-iuwske oant 19e-iuwske muorreskilderings bewarre bleaun, de tsjintwurdige ikonostaze is 20e iuwsk.
Gebouwen
It kleaster bestiet út de folgjende gebouwen:
Hanneke Groenteman
Hanna (Hanneke) Groenteman (Amsterdam, 20 july 1939) is in Nederlânsk sjoernaliste en presintator.
Jonkheit
Groenteman moast as beuker fanwege har Joadsk komôf ûnderdûke. Nei de Twadde Wrâldkriich folge sy it gymnasium oan it Spinozalyseum. Dêrnei die sy in sikretaresseoplieding by Schoevers en studearre sy in stikmannich jierren Frânsk oan de Universiteit fan Amsterdam. Sy wie doe lid fan de studintebeweging Politeia en fan de Sosjalistyske Jeugd.
Saksofoan
thumb|Altsaksofoan In saksofoan is in blaasynstrumint mei in koanyske, faak -foarmige buis mei kleppen. De saksofoan wurdt net ta de koperblazers rekkene, mar lykas alle reidblazers ta de houtblazers omdat it reid foar it lûd soarget. Saksofoanen ha in koanyske boarring - se wurde nei de ein ta breder.
Hanneke Groenteman
Telefyzje
Letter gie Groenteman oer nei de VPRO, dêr't sy sân jier it VPRO-keunstprogramma De Plantage presintearre. Yn 1998 presintearre sy ek it programma Zomergasten.
Saksofoan
Famylje
De saksofoanfamylje bestiet út (ûnder oare) de folgjende leden:
Hanneke Groenteman
Telefyzje
Yn it seizoen 2004-2005 wie hja ien fan de presintatoren fan B&W.
Saksofoan
Untjouwing
De saksofoan waard yn 1840 troch de Belgyske ynstrumintemakker Adolphe Sax (1814-1894) makke. Nei him is it ynstrumint ek neamd en op 28 juny 1846 krige er dêr yn Frankryk patint op.
Hanneke Groenteman
Telefyzje
Fan 2007 ôf brocht Groenteman it programma Sterren op het Doek foar Omrop MAX.
Boeken
thumb|Groenteman op it Feest der Letteren yn [[2010]] Oktober 2003 ferskynde har debút Doorzakken bij Jamin, in bondel fan 23 ferhalen oer har jeugd, har dwepe mei Audrey Hepburn, it feminisme, manlju, bern, har deaberne dochterke en oer oergewicht. It boek hie yllustraasjes fan Peter van Straaten. De winkelkeatling Jamin wie net bliid mei de titel en easke dat dy feroare wurde soe. Febrewaris 2006 gerskynde Groenteman har twadde boek, Dikke dame, oer in man dy't as grouwe frou op de merke fertoand waard.
Oktober 2009 kaam har boek Bestemming bereikt? út. It giet oer hoe't sy har fielde as grouw frommes, simmer 2006 in mageferlytsingsoperaasje ûndergie en benammen hoe't sy har dêrnei fielde.
Saksofoan
Untjouwing
Adolphe Sax de measte koperynstruminten better makke lykas ek ferskate houtblaasynstruminten: de basklarinet sa't wy dy hjoed de dei (2007) kenne is bygelyks in ûntwerp fan Adolphe Sax. Sax woe in ynstrumint meitsje dat de sûplesse fan de striker hie mar ek de dinamyske mooglikheden fan it koper (lûd) en de klankmooglikheden fan it hout. Sax woe in ynstrumint dat alle goede eigenskippen fan de klassike orkestynstruminten yn him hie. De earste saksofoan wie in bassaksofoan, de rest fan de famylje kaam letter. Omdat in bas makliker te bouwen is as it giet oer ferhâldings en kontrôle fan de buis/stimming ensfh. makke er dy earst. Yn de rin fan de jierren boude er de rest fan de famylje (komposysjes mei saksofoanen der yn folgen al gau).
In bekend misbegryp oer de útfining fan de saksofoan is dat Sax in praktyske oplossing fine woe foar de baspartij yn militêre orkesten. Dat kloppet lykwols net. Sax wie in keunstner mei in dúdlik klankbyld yn de holle, tapassings folgen letter.
Berik
De hjoeddeistige saksofoanen ha meast kleppen foar in berik fan twa-twatredde oktaaf, fan leech-Bes oant en mei heech-fis. Op 19e-iuwske saksofoanen wie B de leechste toan en e de heechste, de omfang wie dus in lytse terts minder. Al rillegau is it berik grutter makke, de fis wie dêrby de lêste tafoeging. Op de noch hieltyd in soad frege Selmer Paris Mark VI-saksofoan-modellen út de fyftiger en sechstiger jierren siet gjin hege fis, en ek op goedkeapere hjoeddeiske modellen mist dy klep.
In ôfwikende omfang hat in soad baritonsaksofoanen, dy't nammentlik oant leech A rikke. By de hege saksofoanen sitte de ferskillen tusken de modellen yn de hichte. Sopranino's kinne as heechste klep de hege e ha, mar ek de f of de fis. By sopranen binne f of fis wenst, mar in inkeld topmodel hat boppedat in hege g.
De saksofoan blaast lykas de measte ynstruminten (útsein de klarinet) oer yn it oktaaf, dat wol sizze dat by deselde fingersetting twa toanen produsearre wurde kinne dy't in oktaaf yn toanhichte ferskille. Om it oerblazen makliker te meitsjen sit by de tûme de saneamde oktaaftoets. Oarspronklik wiene dat sels twa, mar alle hjoeddeiske ynstruminten ha in mechanyk dêr't de tommetoets twa ferskillende oerblaasklepkes mei betsjinnet. Oant en mei de g (en de gis) betsjinnet de tûme it lege oktaafklepke, fan de a ôf wurdt automatysk it hegere klepke iepene en it oare tichtdien.
Mar dat is net alles, der is ek noch it altissimoregister. Mei allerhande spesjale grepen kinne toanen makke wurde dy't heger binne as wat de heechste klep taliet. Dêr moat bot foar oefene wurde, mar guon kinne op dy wize it berik oant fjouwer oktaven útwreidzje. It freget ek útsykwurk: grepetabellen foar it altissimoregister hawwe in soad mooglikheden foar ien en deselde toan en it hinget fan it type saksofoan, it brûkte mûlestik en de bou fan de mûle fan de spiler ôf hokker fan dy mooglikheden goed oansprekt - en suver is.
By de altissimotoanen wurdt net yn it oktaaf oerblaasd, mar yn hegere boppetoanen, lykas de duodecime (oktaaf plus in kwint: krekt as de klarinet(, it dûbele oktaaf en sa fierder. De leechste noaten fan dizze wize fan oerblazen behearsket hast elk, de saneamde quick-f, quick-fis en quick-g (dy lêste allinnich as der in klep foar de hege fis is). De folgjende noaten binne in stik dreger en guon krije se der nea goed út. Gelokkich wurde se yn skreaune muzyk foar saksofoan net brûkt, útsein yn moderne komposysjes fan nei sawat 1970. Yn de jazz yn it begjin fan de sechstiger jierren Eric Dolphy al firtuoas yn it altissimoregister en yn de free jazz waard en wurdt fansels alle brûkt dat foar de ekspresje fan pas komme kin.
Gebrûk
De komponist Hector Berlioz wie fuortendaliks wei fan it ynstrumint. Hy skreau der loovjend oer en by konserten fan him wie de saksofoan foar it earst yn it iepenbier te hearren. Dochs fûn de saksofoan gjin yngong yn it tradisjonele symfony-orkest. Wol waard it ynstrumint al gau brûkt yn it militêre harmony-orkest. Ek hjoed de dei wurdt de saksofoan yn in soad blaasorkesten brûkt, lykas it harmony-orkest, de fanfare en de bigband. As solo-ynstrumint kin men de saksofoan rûnom tsjinkomme: yn jazz-, klezmer- en popmuzyk en de klassike muzyk. De saksofoan waard útfûn as klassyk ynstrumint en hat syn eigen ûntjouwing trochmakke yn de klassike muzyk. Hoewol't de saksofoan as regulier orkestynstrumint nea trochkrongen is yn it tradisjonele symfony-orkest (mei troch it kommunikative ûnfermogen fan Adolphe Sax) hat it as solo-ynstrumint en yn de keamermuzyk in wichtige rol spile. Benammen yn de 20e iuw gong dy ûntjouwing hurd. Wichtich inisjatrise fan nij saksofoanrepertoire wie de Amerikaanske mecenas Elisa Hall dy't swierrichheden mei it sykheljen hie. Hja stimulearre André Caplet, Claude Debussy, Vincent d'Indy, Florent Schmitt en in soad oaren om stikken foar har te skriuwen. Oan har minne sûnens tankje wy dus de moaiste saksofoannoaten. Yn de keamermuzyk hat foaral it saksofoankwartet furore makke. Nei in wat hoeden begjin yn de 19e iuw troch komponisten as Singelée en Forio, waard it sjenre troch opswypkjende sjenyen as Marcel Mule en Sigurd Rascher mei faasje ûnder it folk brocht: masterwurken fan Aleksandr Glazoenov, Rivier, Bozza en Iannis Xenakis soenen de muzykskiednis foar altyd feroarje.
Preekstoel
thumb|left|160px|Kânsel fan [[Hindrik II fan it Hillige Roomske Ryk|Hindrik II út it jier 1014 yn de Dom fan Aken]]
In kânsel of preekstoel is in ferhege plak yn in tsjerke dêr't de geastlike fan ôf sprekt. Net tsjinsteande it wurd preekstoel docht hy dat altyd steande. De preekstoel stiet symboal foar de berch dêr't Jezus fan ôf preke.
Yn grutte tsjerken waarden de preekstuollen faak heech boud mei elaborearre fersieringen. De preek waard dan ek 'fan boppe ôf' ferteld. De kânsel bleau ek nei de reformaasje bestean yn protestantske tsjerken. Yn Eastersk-Ortodokse Tsjerken is it faak in leechsteand platfoarm.
List fan planetoïden 48901-49000
Dit is in list fan planetoïden 48901-49000.
Preekstoel
Boppe de preekstoel sit faak in klankboerd, dat fanâlds de akoestyk ferbettere. Omdat der tsjintwurdich lûdsynstallaasjes brûkt wurde, is dat no net mear needsaaklik.
De tradisjonele kânsel is in lytse romte, faak mei in tagongsdoarke, dêr't it ûnderlichem fan de foargonger efter net sichtber is. Yn moderne protestantske tsjerken is de lytse kânsel ferfongen troch in poadium wêrop't romte is foar mear aktiviteiten. Dêrop stiet dan in lessener. Hat de foargonger dan ek noch in triedleaze mikrofoan op de revers, dan hat er hjir folle mear bewegingsfrijheid.