cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Skotten
De jakobityske opstannen
De meast ferneamde jakobityske opstân, the Forty-Five, fûn lykwols plak yn 1745, doe't prins Karel Edwert Stuart, better bekend as Bonnie Prince Charlie, op 'e Skotske kust lâne en in soad Heechlânske clans har by him joegen. Nettsjinsteande dat de opstannelingen diskear yn 't earstoan spektakulêre súksessen boekten, en de Heechlanners sels in ynfaazje fan Ingelân útfierden oant deunby Londen, waarden se neitiid weromkrongen, en einige de opstân úteinlik yn 'e klimaktyske Slach by Culloden, dêr't de moed fan 'e Heechlânske clans op 16 april 1746 smoard waard yn it boalderjen fan Ingelske kanonnen.
Hoewol't de jakobityske opstannen tsjintwurdich gauris beskôge wurde as in ier nasjonalistysk besykjen om 'e Skotske ûnôfhinklikheid werom te winnen, wie it eins earder in striid fan roomsen tsjin protestanten, of oars fan politike oanhingers fan it âlde rezjym tsjin dy fan it nije. Boppedat woene de Stuarts net inkeld de Skotske troan, mar ek de Ingelske weromwinne, en as dat harren slagge wie, soe der oangeande de politike status fan Skotlân nei alle gedachten gjin sprút feroare wêze. Nei ôfrin fan the Forty-Five krigen de Skotten slim te lijen fan Ingelske ûnderdrukking. It Britske leger hold plonderjend en brânskattend hûs yn Skotlân en 120 fan 'e jakobityske lieders krigen de deastraf, wylst mear as 1.100 oaren fan hûs en hiem ferballe waarden nei de koloanjes. It dragen fan 'e kilt waard oant 1782 by wet ferbean, en de befolking fan 'e Heechlannen en de Hebriden waard fierder troffen troch in miltêre besetting dy't noch jierren oanhold. De opstân fan 1745 wie in ramp dy't it clanwêzen yn Skotlân nea wer te boppe komme soe.
Moderne tiid
By in nij referindum oer selsbestjoer stimden de Skotske kiezers yn 1997 massaal foàr, wêrnei't yn 1999 it eigen Skotske Parlemint en regear ynsteld waarden. Fan 1999 oant 2007 waard Skotlân bestjoerd troch in koälysjeregear gearstald út Labour en de Liberaal-Demokraten, mar neitiid kaam de SNP oan 'e macht. De nasjonalisten lieten in referindum oer folsleine ûnôfhinklikheid útskriuwe, dat se yn septimber 2014 mei 45% tsjin 55% fan 'e stimmen ferlearen. By de lanlike Britske ferkiezings fan maaie 2015 behelle de SNP lykwols in meunsteroerwinning troch 56 fan 'e 59 Skotske sitten yn it Britske Legerhûs te winnen.
Taal
Yn 'e Noardwestlike Heechlannen en op 'e Hebriden is de lânseigen taal it Skotsk-Gaelysk, dat ta de Keltyske taalgroep heart. Oars as dat faak tocht wurdt, hat it Skotsk-Gaelysk nea de taal fan hiel Skotlân west, en hjoed de dei is it foar de oergrutte mearderheid fan 'e Skotten ûnfersteanber, mei't it al sûnt de Lette Midsiuwen stadichoan terrein priisjaan moat. Neffens de folkstelling fan 2011 binne der sa'n 87.000 lju (1,6%) dy't Skotsk-Gaelysk sprekke kinne, mei dêrûnder sa'n 57.000 memmetaalsprekkers (1,1%).
Midsiuwen
Hoewol't de Bruce syn soan en opfolger David II himsels sawol de Ingelsen as ynterne Skotske rivalen fan it liif wist te hâlden, feroarsake syn brekme oan manlike erfgenamten dat nei syn dea yn 1371 mei syn omkesizzer Robert II it Hûs Stuart op 'e troan kaam. Under de Stuarts brieken tiden fan gruttere woltier oan, nettsjinsteande de oanhâldende konfrontaasjes mei Ingelân en de swierrichheden dy't feroarsake waarden troch de almar djippere kulturele kleau tusken it leechlân en de Heechlannen.
It ferlies fan de Skotske ûnôfhinklikheid
Mei har tanimmende ynfloed yn Skotlân twongen de Ingelsen yn 1560 de beëiniging fan 'e Auld Alliance ôf, wylst datselde jier de Skotske Reformaasje trochfierd waard. Doe't yn 1603 de lêste Tudor-hearsker fan Ingelân, keninginne Elizabeth I, sûnder bern stoar, urf har efterneef Jakobus VI de Ingelske troan, en waarden de beide keninkriken yn in personele uny feriene. Hoewol't it lân tenei fierhinne út 'e Ingelske haadstêd Londen wei regearre waard, bleau Skotlân lykwols noch in iuw lang yn namme in selsstannich lân, oant omstannichheden en swiere Ingelske druk yn 1707 laten ta it trochfieren fan 'e beide (Ingelske en Skotske) Wetten op de Uny. Dêrtroch ûntstie it feriene keninkryk fan Grut-Brittanje, wêrfan't sawol regear as parlemint har sit hiene yn Londen.
Achttjinde en njoggentjinde iuw
Nei de opskuor fan 'e jakobityske opstannen wist benammen it Skotske leechlân yn 'e twadde helte fan 'e achttjinde iuw al rillegau wer de tried op te pakken. De saneamde Skotske Ferljochting klearre it paad foar in Yndustriële Revolúsje dy't fan Skotlân in ekonomyske grutmacht makke. It wie yn dy tiid dat de yndustrystêd Glasgow foar it earst yn oansjen kaam, benammen as ien fan 'e wichtichste sintra fan skipsbou fan 'e wrâld. Ek op kultureel mêd droech Skotlân yn dy snuorje o sa by oan 'e Ingelsktalige wrâld, mei skriuwers as sir Walter Scott en letter Robert Louis Stevenson en sir Arthur Conan Doyle. Under it tiidrek fan 'e Romantyk waarden yn 'e 1820-er jierren de kilt en it tartan oannommen troch de Skotske elite.
De jakobityske opstannen
In twadde jakobityske opstân fûn plak yn 1715 (the Fifteen), nei't it jiers tefoaren it Hûs Stuart mei keninginne Anne útstoarn wie, en har neef, de Dútske karfoarst fan Hannover, as George I op 'e Britske troan kommen wie. Dêrby brocht John Erskine, greve fan Mar de clans gear om tsjin it nije Hannoveraanske bewâld te striden, mar syn legerke waard yn 'e Slach by Sheriffmuir ferslein.
Moderne tiid
Nei de Twadde Wrâldoarloch stiek ek it Skotske nasjonalisme foar it earst de kop op, polityk fertsjintwurdige troch de Skotske Nasjonale Partij (SNP). Nei in dreech begjin folgen ferkiezingsoerwinnings oan 'e ein fan 'e jierren sechstich en yn 'e earste helte fan 'e jierren santich, mar doe't in plan foar in beheinde foarm fan Skotsk selsbestjoer yn 1979 by in referindum fuortstimd waard, rekke it mei de SNP wer yn it neigean. Iroanysk genôch wiene it de ympopulêre en as anty-Skotsk ûnderfûne maatregels fan 'e Konservative premier Margaret Thatcher, dy't yn 'e twadde helte fan 'e tachtiger jierren de Skotske nasjonalisten wer op 'e fuotten holpen.
Taal
It Ingelsk, dat troch de grutte mearderheid fan 'e Skotten as memmetaal sprutsen wurdt, is eins in útlânsk ynslûpsel dat sûnt likernôch 1600 in noch altyd net tsjinkearde opmars yn Skotlân makket. It meast sprutsen dialekt fan it Ingelsk yn Skotlân is it saneamde Skotsk-Ingelsk (dat net betize wurde moat mei it Skotsk), en dat him benammen fan it Standertingelsk ûnderskiedt troch in rôljende r, in tige tsjûke l en in protte regionale wurden en wurdfoarmen dy't faak ûntliend binne oan it Skotsk en minder faak oan it Skotsk-Gaelysk. Yn 'e Heechlannen, dêr't it Ingelsk it Skotsk-Gaelysk almar fierder tebek twingt, wurdt fierders it Heechlânsk-Ingelsk sprutsen, dat minder ynfloed fan it Skotsk en mear fan it Skotsk-Gaelysk fertoant.
Politike status
Sûnt 1998 wurde de Gaelysktalige Skotten troch it regear fan Grut-Brittanje erkend as nasjonale minderheid ûnder de Wet op 'e Minskerjochten, yn neifolging fan it Ramtferdrach foar de Beskerming fan Nasjonale Minderheden fan 'e Ried fan Jeropa. It is lykwols ûndúdlik wat dat betsjut foar de erkenning fan it Skotske folk as gehiel.
Demografy en fersprieding
Yn 2011 hie Skotlân 5.314.000 ynwenners, wêrfan't neffens gegevens fan 'e folkstelling fan dat jier 4.446.000 minsken (oftewol 83,7%) harsels as Skotten beskôgen. Trochdat de Skotten har yn 'e moderne tiid oer in grut part fan 'e wrâld ferspraat hawwe, libje der hjoed de dei lykwols folle mear Skotten bûten har heitelân as dat der yn Skotlân wenje. Yn 2009 waard rûsd dat der yn totaal wrâldwiid 28 oant 40 miljoen Skotten en minsken fan Skotsk komôf binne. Sa wenje der yn Ingelân 795.000 Skotten en yn Wales 25.000. Yn Noard-Ierlân binne sa'n 761.000 Ulstersen (Noardierske protestanten) fierhinne fan Skotsk komôf, al wurde dy yn 'e regel oanmurken foar in aparte etnyske groep.
Ek yn Latynsk-Amearika kamen troch emigraasje sûnt likernôch 1800 in protte Skotten te wenjen, fral yn Argentynje, dat in Skotske mienskip fan 100.000 minsken hat, en yn it oanbuorjende Sily, dêr't 80.000 Skotten wenje. Lytsere Skotske mienskippen binne te finen yn Brazylje en Meksiko. Noch fierder tebek giet de Skotske migraasje nei it fêstelân fan Jeropa. Troch de freonskipsbannen dy't feroarsake waarden troch de mienskiplike striid tsjin 'e Ingelsen, setten har al fan 'e Midsiuwen ôf Skotten nei wenjen yn Frankryk. Nei de tsjinrampen fan 'e jakobityske opstannen moasten in protte Skotske eallju de wyk nimme nei it bûtenlân, en yn 'e regel bedarren se dan yn Frankryk. Tsjintwurdich libje der yn Frankryk 45.000 lju fan Skotsk komôf. Ek yn Itaalje belânen guon Skotten, en it sizzen is dat it doarp Gurro, yn noardlik Piëmont, befolke wurdt troch de ôfstammelingen fan Skotske hierlingen dy't nei de Slach by Pavia flechtsje moasten, mar by Gurro troch slimme sniestoarmen twongen waarden om har reis nei hûs op te jaan.
Leauwe
De measte Skotten binne noch altyd kristlik, hoewol't dy groep hieltyd fierder tebek giet yn it foardiel fan ateïsten en agnosten. Yn Skotlân bestie neffens gegevens fan 'e folkstelling fan 2011 54% fan 'e befolking út kristenen, en krapoan 37% út ateïsten en agnosten. Sûnt de Skotske Reformaasje fan 1560 hawwe presbyteriaanske kalvinisten altyd de grutste kristlike denominaasje ûnder de Skotten west. De steatstsjerke fan Skotlân is oant hjoed de dei de presbyteriaanske Tsjerke fan Skotlân, dy't bekendstiet as de Kirk (Skotsk foar de "tsjerke"). Yn 2011 hearde dêr noch 12% fan 'e Skotske befolking (638.000 minsken) ta, wylst nochris 40% gjin lid wie, mar him der wol mei ferbûn fielde.
Achttjinde en njoggentjinde iuw
Dat wie lykwols net folle mear as symboalpolityk, mei't deselde grûnbesitters yn 'e Heechlannen en op 'e Hebriden de saneamde Heechlânske Frijmakkings (Highland Clearances) trochfierden, wêrby't tsientûzenen lytse pachtboeren ûnmeilydsum fan 'e grûn ferdreaun waarden dy't harren famyljes faak al iuwenlang bewenne en bewurke hiene, inkeld en allinnich sadat dy omset wurde koe yn winstjaander weidlân foar skiep. It grutste part fan 'e ûnteigene en fan har lân ferdreaune clanleden hie gjin oare kar as om te emigrearjen, om yn in nij lân op 'e nij te begjinnen. Tusken 1841 en 1931 ferfearen nei skatting 2 miljoen Skotten nei Noard-Amearika en Austraalje, en nochris 750.000 nei Ingelân.
Komôf fan de Skotten
Om dyselde tiid hinne kaam der in fyfde etnyske groep yn Skotlân, te witten de Noarske Wytsingen, dy't net inkeld ynfallen dienen en plonderings útfierden, mar har yn guon kontreien ek as kolonisten nei wenjen setten. Sa waard op 'e Orkney- en Sjetlâneilannen de oarspronklike Piktyske befolking folslein troch de Noaren assimilearre, mar dy beide eilannegroepen foelen doedestiden ûnder de Noarske Kroan, en waarden hielendal net ta Skotlân rekkene. Ek tsjintwurdich noch wurde de Orkadiërs en de Sjetlanners faak as aparte groepen sjoen, dy't net mei de Skotten op ien bulte smiten wurde kinne. Yn it eigentlike Skotlân setten Noarske kolonisten har nei wenjen yn it uterste noarden fan 'e Heechlannen (it skiereilân Caithness), op 'e Hebriden en yn it súdwestlike Gallowegen. Op in stuit wiene se yn dy kriten sa machtich dat de Gaelyske befolking dêr omskreaun waard as Norse-Gaels ("Noare-Gaelen"). Uteinlik, lykwols, giene de Noaren dêr yn 'e Keltyske befolking op. Ut resint DNA-ûndersyk hat bliken dien dat likernôch 30% fan 'e befolking fan 'e Bûtenste Hebriden alteast foar in diel fan Noarske ôfstamming is.
Oan 'e sa ûntstiene smeltkroes waarden neitiid noch lytsere groepen tafoege. Sa nûge de Skotske kening David I yn 1113, nei't er út Ingelske ballingskip weromkeard wie en mei stipe fan Normandyske eallju út Ingelân de Skotske troan weromwûn hie, Normandyske aadlike famyljes út Ingelân en Frankryk út om har yn Skotlân nei wenjen te setten. In protte lju joegen dêr gehoar oan, en sa kin it dat guon fan 'e famyljenammen dy't tsjintwurdich as typysk Skotsk beskôge wurde, lykas Stewart (letter weromferfrânske ta Stuart), Bruce, Hamilton, Wallace en Melville, eins fan Normandysk komôf binne. In oare groep dy't him yn deselde tiid yn Skotlân nei wenjen sette, waard foarme troch de Flamingen (ferlykje de efternamme Fleming), dy't oer it algemien keaplju of hantwurkslju wiene.
Licence to Kill (film)
Licence to Kill is in Britsk-Amerikaansk-Meksikaanske spionaazjeskriller út 1989 ûnder rezjy fan John Glen. De haadrollen waarden fertolke troch Timothy Dalton as geheim agint James Bond, Carey Lowell as Bond girl Pam Bouvier en Robert Davi as de smjunt Franz Sánchez. De titel betsjut "Fergunning om te Deadzjen". Dizze film wie de earste yn 'e James Bond-rige dy't in orizjinele titel hie, dy't net ûntliend wie oan in roman of koart ferhaal fan Ian Fleming. It senario wie ek fierhinne orizjineel, mar befette eleminten út 'e roman Live and Let Die en it ferhaal The Hildebrand Rarity.
Skotten
Symboalen fan 'e Skotske identiteit
In tige wichtich symboal fan 'e Skotske identiteit is it skeankrús fan 'e apostel Andréas (Saint Andrew), de beskermhillige fan it Skotlân. It stiet bygelyks op 'e flagge fan Skotlân, dy't bestiet út in blau fjild mei wyt skeankrús. As alternative flagge wurdt trouwens ek gauris de Skotske wapenbanier brûkt, dy't bestiet út in giel fjild mei in klimmende reade liuw en in dûbele reade binnenseame fersierd mei reade leeljes. It fieren fan dizze flagge, dy't ûntliend is oan it wapen fan Skotlân, is feitliks by wet inkeld tastien foar it Britske keningshûs en net foar de befolking, mar dêr litte de Skotten har neat oan gelegen lizze. Noch wer in oar Skotsk symboal is de stikel (thistle) de nasjonale plant fan Skotlân. It folle minder bekende nasjonale bist fan Skotlân is de ienhoarn.
Licence to Kill (film)
Yn Licence to Kill wurde CIA-agint Felix Leiter en syn breid Della op harren troudei oerfallen troch drugsbaron Franz Sánchez en syn trewanten. Della wurdt fermoarde en Leiter wurdt oan 'e haaien opfuorre, mar oerlibbet dat. Syn freon, de Britske spion James Bond, is neitiid út op wraak, en as syn baas M dat besiket tsjin te kearen, nimt er ûntslach by MI6. Hy reizget nei it (fiktive) Latynsk-Amerikaanske lân Istmus, dêr't Sánchez tahâldt. Mei help fan 'e Amerikaanske Legerpiloate Pam Bouvier, kertiermaster fan MI6 Q en Sánchez syn gefaarlike minneresse Lupe Lamora set er útein mei in kampanje om Sánchez en syn kriminele organisaasje ûnder fuotten te heljen.
Skotten
Dracht
Wa't oan Skotlân tinkt, sil al gau de kilt yn 't sin komme, de Skotske manljusrok, hoewol't dat eins mar ien diel fan 'e tradisjonele Skotske dracht is. De kilt is makke fan tartan, de ferneamde weve wollene stof yn rútsjepatroan, en oan it persize patroan ken in saakkundige daliks werom ta hokker clan oft de drager heart. De kilt wurdt fêstset mei de kiltspjelde (kilt pin), in sierspjelde mei in clansymboal (faak in bist of in plant) dy't ornaris droegen wurdt op 'e lege hoeke fan it bûtenste diel fan 'e kilt. By de kilt heart ek de sporran, de skieppewollene beurs, oan 'e boppekant mei sulver, groom of in oare metaal beslein, dy't oan 'e mulrym oan 'e foarkant fan it lichem oer de kilt hinne droegen wurdt.
Fierders bestiet de manljusdracht út knibbelhoazzen mei by ien skonk dêrby ynstutsen de sgian-dubh, de tradisjonele Heechlânske dagge. De úttearbere plaid, fan deselde tartanstof as de kilt, wurdt tradisjoneel skean oer it boppeliif oer ien skouder hinne droegen, en kin brûkt wurde as in soarte fan mantel of as in tekken om ûnder te sliepen. Tsjintwurdich wurdt by offisjele gelegenheden it gehiel yn 'e regel ôfmakke mei in wyt boesgroentsje mei dêroerhinne in saneamd Argylljaske (Argyll jacket), in koart kolbêrjaske sûnder pannen. De plaid wurdt dan fuortlitten.
Komôf fan de Skotten
Underwilens wiene de Germaanske Angelen mei de Saksen en guon Jutten en Friezen by it Germaanske Folkeferfarren oan 'e ein fan 'e Romeinske Tiid nei de Britske Eilannen tein. Yn 'e sânde iuw hiene hja yn noardlik Ingelân it keninkryk Noardumbrje stifte, en dêrwei begûnen se yn 'e achtste iuw oan in opmars yn súdlik Skotlân, ta skea fan 'e ûnderskate riken fan 'e Brytoanyske Kelten dêre. De Angelen setten har nei wenjen yn it súdeasten fan Skotlân, yn 'e krite tusken de rivier de Tweed yn it suden en de Firth fan Forth yn it noarden, mar behearsken ek it uterste súdwesten fan it lân, oant en mei de Flakte fan Kyle ta. Harren taal, in foarm fan it Angelsaksysk, soe him letter ûntjaan ta it Skotsk. Fanôf likernôch 800 brochten ynterne strideraasjes de Angelske hegemony yn súdlik Skotlân ûnder fuotten, hoewol't neitiid nije groepen Angelsaksen út Ingelân wei de grins oer kamen, fuort nei de Normandyske Ynfaazje fan 1066 wierskynlik sels yn oansjenlike oantallen.
Taal
De oarspronklike taal fan it leechlân, it Súdskotsk Berchlân en de Skotske eastkust oant benoarden Aberdeen is it Skotsk, in nau oan it Ingelsk besibbe Westgermaanske taal, dy't foarhinne ek wol as in Ingelsk dialekt beskôge waard, mar sûnt 1997 yn Grut-Brittanje erkenning genietet as in selsstannige taal. Hoewol't by de Skotske folkstelling fan 2011 troch 1.540.000 minsken (oftewol 30,0% fan 'e befolking) opjûn waard dat men Skotsk sprekke koe, wie it mar foar 125.000 minsken (2,4%) de memmetaal.
Licence to Kill (film)
Plot
Neitiid is Bond der op 'e brulloft tsjûge fan hoe't Leiter yn syn kantoar in beskriuwbere cd-rom mei dêrop alle gegevens oer de saak-Sánchez yn in foto fan syn breid Della ferberget. Letter jouwe Leiter en Della oan Bond in kado yn 'e foarm fan in sulveren oanstekker dêr't se in tekst yn gravearje litten hawwe. Underwilens keapet Sánchez DEA-agint Ed Killifer om, dy't him foar $2 miljoen helpt om te ûntkommen as er oer de Sânmylsbrêge fan 'e Florida Keys nei it fêstelân fan it Floarida-skiereilân brocht wurdt. Dy jûns, as alle brulloftsgasten op hûs oan gien binne, wurde Leiter en Della yn harren hûs oerfallen troch Dario en inkele oare trewanten fan Sánchez. Leiter wurdt bewusteleas slein en Della fermoarde. (Der wurdt yn tige bedutsen termen ek suggerearre dat se foartiid ferkrêfte wurdt.) Leiter komt letter by yn 'e loads fan Milton Krest, in trewant fan Sánchez, dy't harren drugshannel ferberget ûnder in dekmantel fan in legaal bedriuw dat mei iepenbiere akwaria en partikulieren hannelet yn tropyske fisken dy't by de Florida Keys fongen wurde. Sánchez en Krest litte Leiter yn in tank sakje dêr't se in hongerige tigerhaai yn finzen hâlde.
Skotten
Leauwe
Njonken de Kirk binne der noch ferskate lytsere presbyteriaanske ôfskiedings, wêrfan't de Frije Tsjerke fan Skotlân en de Frije Presbyteriaanske Tsjerke fan Skotlân it wichtichst binne. De Frije Tsjerke fan Skotlân (ek wol bekend as de Wee Frees, de "Lytse Frijen") ûntstie yn 1843, doe't de strange fleugel him fan 'e "reklike" steatstsjerke ôfspjalte. Dat senario werhelle him yn 1893 doe't de Frije Presbyteriaanske Tsjerke fan Skotlân ûntstie trochdat de strange fleugel him fan 'e "reklike" Frije Tsjerke fan Skotlân ôfskate. Dizze beide tsjerken, dy't fral op 'e Bûtenste Hebriden in protte oanhing hawwe, binne sadwaande tige "swier" en soene yn Nederlân sûnder mis zwarte-kousenkerken neamd wurde.
Licence to Kill (film)
Plot
Ear't dat syn beslach krije kin, wurdt Bond oansprutsen troch Hawkins, in DEA-agint, dy't lulk is dat Bond op eigen manneboet in ûndersyk begûn is en de DEA dêrby foar de fuotten rint. Hy twingt Bond om mei te gean en leveret him ôf by it Hemingway House, in bekende besjensweardichheid yn Key West (dêr't de skriuwer Ernest Hemingway foarhinne wenne). Dêr wurdt Bond opwachte troch M, de sjef fan MI6, dy't him hjit mei syn ûndersyk op te hâlden en ynstee in nije misje yn Turkije ta in goede ein te bringen. Bond wegeret. Der ûntstiet in heechoprinnende rûzje, dy't dermei einiget dat Bond ûntslach nimt as agint fan MI6. M lit him syn pistoal ynleverje en seit him oan dat syn fergunning om te deadzjen by dizzen ynlutsen is. As er Bond dêrnei troch in pear oare MI6-aginten finzen nimme litte wol, pykt Bond út en wurdt er in lossleine agint.
Untfangst
Net eltsenien wie lykwols mei de film ynnommen. Yn 'e Daily Express skreaun Ian Christie dat de plot fan Licence to Kill "absurd mar yn 'e grûn saai" wie. In fierder probleem wie neffens him dat "der gjin gearhingjende ferhaalline [wie] om ['e stunts] oan op te hingen". Iain Johnstone fan The Sunday Times stelde fêst dat "elts restant fan 'e spion-en-hear […] fan Ian Fleming" no weirekke wie, en dat yn it plak dêrfan in Bond kommen wie dy't "opmerklike sterk útskaait […] nei de lyknammige held fan 'e Batman-film." Yn it tydskrift Empire parte Tom Hibbert de film mar 2 fan 5 stjerren ta. Hy skreau: "Dalton […] is echt folslein hopeleas". Neffens him koe de Bond fan Dalton op gjin inkele manear de Bonds fan Sean Connery en Roger Moore belykje.
Distribúsje
De distribúsje fan Licence to Kill waard yn 'e Feriene Steaten fersoarge troch Metro-Goldwyn-Mayer en yn oare lannen en territoaria troch United International Pictures. De film gie op 13 juny 1989 yn Londen yn premiêre, en iepene dêrnei op 14 juny yn 'e Britske bioskopen. It byhearrende soundtrackalbum ferskynde yn juny 1989 by platemaatskippij MCA Records.
Plot
Underwilens hat M der lucht fan krigen dat Bond yn Istmus is, en skeakelet er Fallon, de pleatslike agint fan MI6, yn om Bond finzen te nimmen en ûnder twang werom te bringen nei Londen. Syn sekretaresse Miss Moneypenny, dy't al jierren temûk fereale is op Bond, hat Bond syn bewegings lykwols efter de rêch fan har baas om ek yn 'e gaten holden en nimt kontakt op mei Q, de geniale âlde kertiermaster fan MI6, om Bond te helpen. As de resepsjonist fan syn hotel oan Bond fertelt dat syn "omke" arrivearre is en him opwachtet yn syn hotelkeamer, hat Bond gjin idee wêr't de man it oer hat, mar it blykt Q te wêzen, dy't ferskate gadgets bringt, lykas springstof yn 'e foarm fan in pakje sigaretten en in skerpskuttersgewear yn 'e foarm fan in fotokamera. Mei't Sánchez syn kantoar feilichheidsglês yn 'e finsters hat dat sa tsjûk is dat der gjin kûgel trochhinne komt, bringt Bond earst de springstof oan om it glês út 'e kezinen te blazen. Dêrnei nimt er mei it gewear posysje yn. Hy blaast de ruten derút, mar ear't er Sánchez deasjitte kin, komme in pear maskere lju him oer it mad en slane him bewusteleas.
Skotten
Dracht
De minder bekende Skotske frouljusklaaiïng bestiet út 'e saneamde aboyne dress: in tartanrok mei in petticoat derûnder en in wite blûze mei dêroerhinne in ferwielen swart korset of lyfke, en dêr wer oerhinne in skean oer ien skouder droegen tartan-plaid, krekt as by de manlju.
Licence to Kill (film)
Plot
As Bond wer bykomt, blykt er yn in leechsteand pakhûs finzen nommen te wêzen troch agint Kwang en syn mannen fan 'e Ofdieling Narkotika fan 'e Hong Kong Police Force, dy't al fjouwer jier in undercoveroperaasje tsjin Sánchez rinnen hawwe. Bond hat dy mei syn eigensinnich optreden no hielendal yn 'e bulten jage, dat se binne poerlulk op him. Se drage him oer oan Fallon, de pleatslike MI6-agint, mar ear't se fuortkomme kinne, wurdt harren lokaasje oanfallen troch de Istmyske lânmacht dy't troch presidint López stjoerd is, yn opdracht fan Sánchez. Fallon en Kwang en syn Hongkongers komme om by it gefjocht dat dêrop folget, mar as Sánchez Bond stevich fêstset mei boeiens oantreft, rekket er derfan oertsjûge dat er hìm yn elts gefal fertrouwe kin. Hy nimt Bond mei nei syn filla en lit him dêr bekomme fan syn ferwûnings.
Casting
Sjonger Wayne Newton krige de rol fan professor Joe Butcher nei't er Eon Productions in brief stjoerd hie wêryn't er oanbea om in cameo yn in Bond-film te spyljen, mei't er in grutte fan fan 'e filmsearje wie. De rol fan Héctor López, de diktator fan Istmus, waard spile troch Pedro Armendáriz jr., de soan fan 'e Pedro Armendáriz dy't Ali Kerim Bey spile hie yn 'e Bond-film From Russia with Love (1963).
Timothy Dalton kearde yn Licence to Kill foar de twadde en lêste kear werom as James Bond. Yn 'e folgjende film, GoldenEye, út 1995, soe dy rol oernommen wurde troch Pierce Brosnan. Yn 'e rol fan Bond girl Pam Bouvier waard Carey Lowell cast, dy't nei eigen sizzen tusken har casting en de opnamen yn in stikmannich fan 'e eardere films út 'e Bond-rige seach om ynspiraasje op te dwaan. Foar de sênes yn 'e Feriene Steaten droech se in prúk. Pas nei oankomst yn Istmus (dêr't Bond tsjin Bouvier seit dat, as se syn sekretaresse spylje sil, se har der ek nei klaaie moat, en Bouvier letter weromkomt mei in nije garderôbe en in nij kapsel) is har eigen, koarte hier te sjen.
Opnamen
De opnamen foar Licence to Kill setten op 18 july 1988 útein en duorren oant en mei 18 novimber fan dat jier. Der waard op lokaasje filme yn Key West, yn 'e Florida Keys. De Sânmylsbrêge tusken dy eilannen waard brûkt foar de sêne mei de ûntsnapping fan Sánchez. Oare plakken dêr't dêr filme waard, wiene it Ernest Hemingway House, de Ynternasjonale Lofthaven Key West en Mallory Square. De trouwerij fan Leiter fûn plak yn 'e Basilyk fan 'e Stjer fan 'e See fan 'e Hillige Marije yn Key West. De pier fan 'e Amerikaanske Kustwacht yn Key West giet yn 'e film troch foar de haven fan Istmus City.
Plot
De oare deis Bond makket de paranoïde drugsbaron wiis dat Kwang-en-dy hiermoardners wiene dy't ek ferantwurdlik wiene foar de oanslach op syn libben (dy't fansels eins Bond syn eigen wurk wie). Nei't er fan Lupe heart hat dat Krest dy jûns yn Istmus oankomme sil, liicht er tsjin Sánchez dat er de hiermoardners tsjininoar sizzen heard hat dat se betelle wurde sille troch ien dy't it folste fertrouwen fan Sánchez hat en dy't dy jûns mei it jild arrivearje sil. Dat makket Sánchez erchtinkend foar Krest oer. Nei't er mei Lupe op bêd west hat, ferlit Bond mei har help temûk Sánchez syn filla. As de Wavekrest yn 'e haven fan Istmus City arrivearret, glûpt er dêr mei help fan Q en Bouvier temûk oan board en lit dêr $4½ miljoen efter fan 'e $5 miljoen dy't er earder út it wetterfleantúch stellen hie.
Skotten
Midsiuwen
As de berte fan it Keninkryk Skotlân wurdt ornaris de kroaning beskôge, yn 843, fan Kenneth MacAlpin ta kening fan Piktlân. Op dat barren folge in stadige ekspânsje fan it mienskiplike keninkryk fan 'e Pikten en de Gaelen, dat tsjin 'e alfde iuw "Skotlân" kaam te hjitten. De steatkundige grinzen fan it keninkryk waarden úteinlik fierhinne fêstlein yn it Ferdrach fan York, út 1237, mei Ingelân, en yn it Ferdrach fan Perth, út 1266, mei Noarwegen.
Dracht
Oangeande kopdeksel kinne manlju tradisjoneel kieze út twa mooglikheden. Yn it foarste plak is der de saneamde tam o'shanter, de tradisjonele wollene baret fan tartanstof, mei in pompon (toorie) yn 'e midden boppe-op. Oarspronklik wiene sokke baretten allegear blau, en waarden se bluebonnets neamd. Fierders is der ek de saneamde Glengarry-baret (Glengarry bonnet), in swart opsteand kopdeksel, by de râne lâns fersierd mei in bân fan tartanstof en mei in plomke oan 'e rjochtersydkant. Dit kopdeksel waard fan 'e santjinde iuw ôf droegen troch eallju en oare pommeranten.
Licence to Kill (film)
Produksje
De filmmuzyk waard fersoarge troch Michael Kamen, mei't de gebrûklike filmkomponist fan 'e films út 'e James Bond-rige, John Barry, net beskikber wie. (Hy moast in swiere kieloperaasje ûndergean.) Regisseur John Glen keas foar Kamen, dy't earder oan aksjefilms as Die Hard en Lethal Weapon meiwurke hie, om't er fûn dat syn wurk dat fan Barry it deunst benei kaam. De titelsong Licence to Kill waard songen troch Gladys Knight.
Skotten
Muzyk
It ûnoffisjele Skotske folksliet is Flower of Scotland, dat faak spile wurdt foarôfgeande oan sportwedstriden en by oare spesjale gelegenheden. In oar wichtich en tige ferneamd Skotsk liet is Scotland the Brave.
Licence to Kill (film)
Casting
Davi holp letter ek by it casten fan Lupe Lamora, de minneresse fan Sánchez, mei't er by de audysjes foar dy rol as stand-in foar Bond fungearre. Fan in úteinlike list fan tolve gadingmakkers keazen de produsinten Talisa Soto om't Davi sei dat er "foar har in moard begean" soe. In jonge Benicio del Toro waard útornearre foar de rol fan Dario, ien fan Sánchez syn trewanten, omreden fan syn driigjende foarkommen. David Hedison, dy't CIA-agint Felix Leiter sechstjin jier earder yn Live and Let Die ek alris spile hie, kearde foar Licence to Kill werom yn dy rol. Hy wie de iennichste akteur dy't Leiter twaris spile oant Jeffrey Wright nei Casino Royale (2006) yn dy rol weromkearde yn Quantum of Solace (2008).
Plot
As Sánchez it jacht trochsykje lit om't er Krest net fertrout en dy syn ferhaal fan hoe't Bond de kokaïne ferneatige en it jild stellen hat, frijwat fiersocht fynt, treffe syn mannen it jild oan dat Bond oan board brocht hat. Sánchez nimt daliks oan dat Krest it jild efteroer drukt hat. Dat ferrie ferjildt er troch de man yn in dekompresjekeamer op te sluten en dêrnei de soerstofkeabel troch te snijen, sadat der in eksplosive dekompresje plakfynt dy't Krest oan grôt blaast. As Sánchez letter thúskomt, leit Bond dêr al lang en breed wer yn syn keamer op bêd. Hy fertelt dat er de ferrieder fûn hat, mar dêrop freget Bond him oft er wier mient dat der mar ien ferrieder is, wat de paranoia fan Sánchez noch mear oanfiteret. Dêr wurdt kolonel Heller, Sánchez syn haad befeiliging, úteinlik it slachtoffer fan.
It 'meditaasjesintrum' is troch de útslaande brân no net mear te rêden, dat Sánchez flechtet mei alle kontante jild en fjouwer grutte tankweinnen mei benzine dy't oanlinge is mei kokaïne. Bond en Bouvier efterfolgje him mei it fleantúch dat Bouvier brûkt hie om it 'meditaasjesintrum' te berikken. Bond lit him boppe-op 'e tank fan ien fan 'e tankweinen ôfsette, wêrnei't er de frachtwein kaapt. Der folget in spektakulêre efterfolging, wêrby't Bond trije fan 'e fjouwer tankweinen ferneatiget en de iene nei de oare fan Sánchez syn trewanten ombringt. Underwilens sjit Sánchez sels Truman-Lodge dea as dy klaget oer alle jild dat fergriemd wurdt troch Sánchez syn nuvere opstigings.
Skotten
Muzyk
Tige wichtich foar de Skotske kultuer is ek de lânseigen muzyk, dy't tradisjoneel makke wurdt op 'e bekende doedelsek, mar ek op 'e harpe, de tromme, de fidel en de akkordeön. Hoewol't de doedelsek yn 'e regel as typysk Skotsk beskôge wurdt, komt dat ynstrumint fan âlds ek yn ferskate oare kontreien foar (bgl. yn Portegal), en it is bekend dat de Romeinen de doedelsek al brûkten yn har legioenen. Der wurdt sadwaande wol tocht dat de Romeinen de doedelsek yn Skotlân brocht hawwe, mar dat is net mear mei wissichheid te efterheljen.
Licence to Kill (film)
Plot
Sánchez en Truman-Lodge jouwe in rûnlieding troch it hiele kompleks oan takomstige Eastaziatyske klanten, dêr't Bond him by jout. Yn 'e laboratoaria ken Dario, ien fan Sánchez syn trewanten, Bond werom, mei't er it earder tsjin Bond en Bouvier opnommen hat yn 'e bar yn Bimini. Op dat stuit wurdt der krekt in demonstraasje jûn fan it prosedee foar it oplossen en weromwinnen fan kokaïne, dat Bond grypt it glês benzine dat dêrfoar brûkt wurdt en feroarsaket brân. Yn 'e hommels útbrekkende panyk wit er fuort te kommen, mar hy wurdt wer fongen, wêrnei't Sánchez him boeid op in rinnende bân pleatst dy't him nei in yndustriële shredder fiere sil. Sánchez giet fuort foar't Bond de ein fan 'e rinnende bân berikt, mar Dario komt werom om himsels derfan te bewissigjen dat Bond dea is. Underwilens hat Bouvier it 'meditaasjesintrum' ynfiltrearre, dêr't se troch professor Joe te ferlieden en te oermasterjen in kaaibosk wit te besetten. Se arrivearret krekt op 'e tiid om Bond te rêden en Dario in set te jaan, wêrnei't Bond him yn 'e shredder skopt.
Sánchez komt Bond op 'e lêste tankwein mei in masjete tenei, mar dêrby hout er by fersin de remkeabel troch, mei as gefolch dat de tankwein fan 'e wei rekket en by in heuvel del rôlet. Yn 'e bedelte klauwe de fersufte fjochtersbazen wer oerein. De mei benzine trochweakke Sánchez is gauwer wer by sûpe en stút as Bond, en sil him deadwaan mei syn masjete, mar Bond hellet de oanstekker foar 't ljocht dy't er earder fan Leiter en Della krigen hie en stekt him yn 'e brân. Bewuolle yn flammen strompelet Sánchez nei it wrak fan 'e tankwein ta, wat ta in reuseftige ûntploffing liedt dy't Sánchez kroandea makket. Bond ûntkomt oan 'e fjoersee en wurdt oppikt troch Bouvier yn 'e lêste fan 'e fjouwer trucks dy't noch ride kin.
Opnamen
De stunt mei de truck mei tankweinoplizzer dy't Bond in ein balansearjend op 'e tsjillen oan 'e lofterkant riidt (mei alle tsjillen oan 'e rjochterkant yn 'e loft), waard útfierd troch stuntman Rémy Julienne. Hoewol't foar dy stunt in stellaazje makke waard om 'e truck mei oplizzer langernôch skean te hâlden foar de opnamen, hoegde dy net brûkt te wurden om't it Julienne slagge en fier de stunt sûnder helpmiddels út. Oars as by de measte James Bond-films, wêrfan't de binnendoarsênes opnommen waarden yn 'e Pinewood Studios yn it Ingelske Buckinghamshire, waarden dy fan Licence to Kill filme yn 'e Meksikaanske Estudios Churubusco yn Meksiko-Stêd.
Produksje
Licence to Kill waard regissearre troch John Glen nei in senario fan Richard Maibaum en Michael G. Wilson dat fierhinne orizjineel wie, hoewol't der wol eleminten yn opnommen wiene út 'e roman Live and Let Die (1954) en it koarte ferhaal The Hildebrand Rarity (1960) fan Ian Fleming. Maibaum en Wilson hiene earst fan doel west om it ferhaal yn 'e Folksrepublyk Sina te pleatsen, mei't de produsinten tastimming krigen hiene om dêr te filmjen, mar doe't inkele oare filmproduksjes har foar wiene, gie de nijichheid dêr gau fanôf, en soargen oer de sensuer dy't it kommunistyske regear fan it lân tapasse soe, makken dat men dêr fan ôfseach.
Licence to Kill wie it sechstjinde diel út 'e James Bond-filmsearje en folge as sadanich op The Living Daylights út 1987. It wie de twadde en lêste film wêryn't de rol fan Bond spile waard troch Timothy Dalton. Yn it folgjende diel, GoldenEye, út 1995, waard dy rol oernommen troch Pierce Brosnan. Fan 'e filmkritisy krige Licence to Kill oer it algemien positive resinsjes, en yn 'e bioskopen wie de film kommersjeel súksesfol.
Plot
James Bond, geheim agint fan 'e Britske ynljochtingetsjinst MI6, en syn freon Felix Leiter, spesjaal agint fan 'e Amerikaanske ynljochtingetsjinst CIA, wurde ûnderweis nei Leiter syn trouwerij yn Key West, yn 'e Amerikaanske steat Floarida, oppikt troch in helikopter fan 'e DEA, de Amerikaanske federale anty-narkotikabrigade, sadat se der by wêze kinne as dy de beruchte drugsbaron Franz Sánchez oppakt yn 'e Bahama's. Sánchez sjocht se lykwols oankommen en pykt út yn in lyts sportfleantúchje. Bond befêstiget de lier fan 'e DEA-helikopter om 'e sturt fan it fleantúch, wêrnei't dat troch de helikopter meiskuord wurdt nei Floarida, dêr't Sánchez yn 'e hechten set wurdt. Leiter en Bond bejouwe har mei parasjutes nei de tsjerke dêr't Leiter syn trouwerij plakhawwe sil, dy't mei fertraging noch trochgong fine kin.
Werom yn Key West kringt Bond dy jûns nei tsjuster de wente fan Leiter binnen, dêr't er de cd-rom mei alle ynformaasje oer de saak-Sánchez út 'e foto fan Della hellet en yn 'e kompjûter docht. Sa ûntdekt er dat Leiter noch ien libbene ynformant oangeande de drugshannel fan Sánchez-en-dy hat, dy't er de folgjende jûns yn in bar yn Bimini yn 'e Bahama's treffe soe. Bond giet dêr yn Leiter syn plak hinne en moetet Pam Bouvier, in eardere piloate út it Amerikaanske Leger. It docht bliken dat Bouvier al troch Dario en guon oare trewanten fan Sánchez yn 'e gaten holden waard, en tegearre moatte Bond en sy harren in wei út 'e bar fjochtsje. Foar $75.000 hiert Bond har yn om him nei de Republyk Istmus (in fiktyf Latynsk-Amerikaansk lân) te fleanen, dêr't Sánchez libbet ûnder beskerming fan 'e diktator, presidint Héctor López. Dêr oankommen docht Bond him foar as in rike hierling op 'e siik nei wurk. Bouvier, dy't wegeret it jild dat se fertsjinne hat oan te pakken en op te sokkebaljen, docht har foar as Bond syn sekretaresse.
Skotten
Leauwe
Njonken it presbyterianisme wurdt de oare grutte kristlike denominaasje fan Skotlân foarme troch de Roomsk-Katolike Tsjerke, mei 19% fan 'e befolking oftewol sa'n 975.000 minsken. De roomsen binne fral konsintrearre yn it westen fan it lân, mei't in diel fan 'e Heechlannen en guon fan 'e Hebriden, wêrûnder Uist en Barra, net meigiene yn 'e Reformaasje. Boppedat waard de Roomsk-Katolike Tsjerke dêre, mar fral ek yn Glasgow, yn njoggentjinde iuw fuortsterke troch ymmigraasje út Ierlân wei. Fierders is der dan noch de Skotske Episkopaalske Tsjerke, de Skotske ôfdieling fan 'e Anglikaanske Tsjerke, dy't sa'n 35.000 leden hat. Ek binne der teminsten 7.000 Skotten dy't it moderne heidendom oanhingje.
Licence to Kill (film)
Opnamen
Foar oare sênes yn Istmus waard útwykt nei Meksiko, dêr't yn Meksiko-Stêd filme waard yn of by û.m. de Biblioteca del Banco de México (bûtenkant fan it El Presidente Hotel yn Istmus), Teatro de la Ciudad (bûtenkant fan it Casino de Isthmus) en it Casino Español (binnenkant fan it Casino de Isthmus). De Villa Arabesque yn it baaiplak Acapulco, oan 'e kust fan 'e Stille Oseaan, gie troch foar de filla fan Sánchez, en it Centro Cultural Otomí yn Temoaya, in kultureel sintrum foar de Yndiaanske Otomy, waard brûkt foar it 'Meditaasjesintrum' fan professor Joe dat eins in dekmantel foar de drugsoperaasje fan Sánchez is. Yn La Rumorosa, in berchpas by Tecate op it Kalifornysk Skiereilân, waard de efterfolging mei de tankweinen opnommen. Underwettersênes waarden filme by Isla Mujeres, foar de kust fan it baaiplak Cancún, oan 'e kust fan 'e Golf fan Meksiko.
Untfangst
Fan 'e filmkritisy krige Licence to Kill oer it algemien positive resinsjes. Sa joech Roger Ebert fan 'e Chicago Sun-Times de film 31/2 fan 4 stjerren. Hy fûn de stunts der oertsjûgjend útsjen en de klimaks, mei de efterfolging yn 'e tankweinen, neamde er "opwinend". Hy konkludearre: "Licence to Kill is ien fan 'e bêsten fan 'e resinte Bond-films." Yn 'e Britske krante The Guardian mocht Derek Malcolm wol oer de "skerpere rântsjes fan 'e ierdere Bond-films" dy't Licence to Kill neffens him neibearde. Hy woe allinne wol dat de film "skreaun en regissearre wie mei wat mear flêr." Philip French, dy't skreau foar The Observer, murk op dat it "de Bond fan Timothy Dalton […] mienen is, nettsjinsteande de boartlike glinstering yn syn eagen". Hy neamde Licence to Kill "in ûnderhâldende film, dêr't men jin net foar hoecht yn te spannen."
Skotten
Demografy en fersprieding
Yn East-Jeropa waarden Skotske hierlingen yn 'e fjirtjinde iuw foar it earst yn Russyske tsjinst nommen. Yn 'e iuwen dêrnei fêstigen har in protte Skotten yn Ruslân, dêr't se gauris hege posysjes yn it regear fan 'e tsaren beklaaiden. Resint ûndersyk hat útwiisd dat mooglik wol 250.000 Russen Skotsk bloed hawwe kinne. Ek yn Poalen setten har Skotten nei wenjen, al wiene dat yn 't earstoan gjin hierlingen, mar yn 'e regel keaplju en ek wol religieuze flechtlingen. Yn 1576 waard de Skotten dêre sels in beskate wyk yn 'e stêd Krakau tawiisd om te wenjen. Tsjin 'e santjinde iuw libben der 30.000 oant 40.000 Skotten yn it Poalsk-Litouske Gemienebêst, en yn 1656 kamen dêr ek Skotske soldaten by, dy't Skotlân ûntflechte wiene foar it bewâld fan Oliver Cromwell. Tsjintwurdich wurdt it tal Poalen fan Skotsk komôf op 15.000 skatten, hoewol't de Poalen dy't harsels as Skotten beskôgje hast op ien hân te tellen binne.
Licence to Kill (film)
Produksje
As produsinten wiene Albert R. Broccoli en syn styfsoan Michael G. Wilson by it projekt belutsen foar de filmstudio's Eon Productions, United Artists en Estudios Churubusco. De film wie dêrmei in Britsk-Amerikaansk-Meksikaanske ko-produksje. Tom Pevsner en Broccoli syn dochter Barbara fungearren as associate producers. Der wie foar Licence to Kill in budget beskikber fan $32 miljoen. De kamerarezjy wie yn 'e hannen fan Alec Mills.
Casting
Desmond Llewelyn kearde yn Licence to Kill wer werom yn 'e rol fan Q, en itselde gou foar Robert Brown as M en Caroline Bliss as juffer Moneypenny. Foar dy lêste beiden wie Licence to Kill lykwols de lêste kear dat se dy rollen spilen. John Rhys-Davies, dy't yn 'e foargeande Bond-film, The Living Daylights, de rol fan KGB-sjef Leonid Pûsjkin spile hie, sei letter dat er frege wie foar in cameo yn Licence to Kill, mar dat er dêr fan ôfsjoen hie om't er it personaazje fan Pûsjkin folslein oerstallich foar de plot fûn.
Plot
De oare deis nimt Sánchez Bond mei nei it haadkertier fan syn yllegale aktiviteiten, dat operearret ûnder de dekmantel fan in meditaasjesintrum fan in religieuze sekte. Bond ûntdekt dat de wittenskippers dy't Sánchez oan it wurk hat, in prosedee ûntwikkele hawwe om kokaïne op te lossen yn benzine en it der wer út werom te winnen sûnder dat dat it einprodukt oantaast. Op dy wize kinne de drugs tenei maklik smokkele wurde. Sánchez hat plannen om op dy wize net inkeld de drugsmerk fan 'e Amearika's, mar ek dy fan East-Aazje te feroverjen (wat de reden wie dat de Hongkongske plysje efter him oan siet). In grizelige tillefyzjepredikant, professor Joe Butcher, dy't foar de lieder fan 'e sekte trochgiet, wurdt troch Sánchez syn bedriuwslieder Truman-Lodge as tuskenpersoan brûkt: Butcher syn tillefyzjeprogramma fungearret as in ferhoalen manear fan kommunikaasje mei de klanten yn 'e Feriene Steaten, dy't ladings drugs bestelle kinne troch 'skinkings' troch te skiljen nei it tillefoannûmer fan it programma.
Untfangst
Doe't de foaroansteande Amerikaanske filmkritikus James Berardinelli yn 1996 op Licence to Kill weromseach, stelde er in fûneminteel swak plak yn 'e film fêst: "te folle klam op it ferhaal soe skoan ris in flater wêze kinne, want der binne mominten dat de plot fan [de film] fêstrint." Dêr foege er oan ta: "[De film] […] is gjin tradisjonele Bond-film, en dat, mear as oare dingen, soe wolris de reden wêze kinne dat it publyk dizze knaphandich makke film ôfwiist." Nettsjinsteande dat joech Berardinelli Licence to Kill 3 fan 4 stjerren.
Skotten
Moderne tiid
Yn 'e tweintichste iuw spilen Skotske soldaten in wichtige rol yn sawol de Earste as de Twadde Wrâldoarloch. Underwilens rekke it lykwols mei de Skotske swiere yndustry yn it neigean, mei skrinende earmoede yn 'e Skotske stêden ta gefolch. Yn it Ynterbellum ûntjoech Skotlân him sadwaande ta in bolwurk fan 'e sosjalistyske Britske Labourpartij. Pas fan 'e santiger jierren ôf, doe't it oanboarjen fan oalje- en gasboarnen yn 'e Noardsee foar nij wurk soarge, klaude Skotlân ekonomysk wer by de wâl op.
Licence to Kill (film)
Plot
Letter, op in feest yn Sánchez syn filla, dy't no eigendom is fan Lupe, kriget Bond in tillefoantsje fan Leiter út it sikehûs. Hy is wer by kennis en hoewol't er in skonk misse moatte sil, liket it mei syn earm wer goed te kommen. Leiter bringt ek in boadskip fan M oer, dy't Bond lokwinsket mei syn súkses en him syn âlde baan by MI6 wer oanbiedt. Lupe besiket Bond safier te krijen dat er in relaasje mei har begjint, en as se him tutet, sjocht Bouvier dat en draaft gûlend fuort. Bond seit lykwols tsjin Lupe dat se har pylken better op presidint López rjochtsje kin, mei't sy beiden wol oaninoar weage binne. Hy siket Bouvier op en lûkt har mei it swimbad yn, wêrnei't se inoar hertstochtlik begjinne te tútsjen. Q sjocht it ris oan en rint skodholjend fuort.
De oare deis, as Bond it nijs fan 'e ûntsnapping fan Sánchez heart, hastiget er him werom nei de wente fan Leiter, dêr't er Della dea oantreft en Leiter mei ien skonk ôfbiten en in swier skansearre earm. Tegearre mei Sharkey, in oare freon fan Leiter, set Bond útein mei in eigen ûndersyk. Derfan útgeande dat de haaiebiten fan Leiter net tafallich tabrocht binne, komme al rillegau it bedriuw fan Krest op it spoar. As Bond dêr nachts ynbrekt, ûntdekt er de kokaïne dy't dêr ferburgen holden wurdt. Hy wurdt lykwols trappearre en moat ferskate bewekkers út 'e wei romje. De oare deis risselwearje Bond en Sharkey om 'e see op te gean om it jacht de Wavekrest fan Krest te folgjen.
Untfangst
Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hat Licence to Kill in goedkarringspersintaazje fan 78%, basearre op 59 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: "[De film] is dûnkerder [fan toan] as de measte foargeande dielen út 'e Bond-searje, mei Timothy Dalton dy't it personaazje mei yntinsiteit spilet, mar der binne likegoed noch guon spannende efterfolgings en gefjochtssênes." Op Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, behellet Licence to Kill in goedkarringspersintaazje fan 58%, basearre op 25 resinsjes.
Prizen
It senario foar Licence to Kill, skreaun troch Richard Maibaum en Michael G. Wilson, waard yn 1990 nominearre foar in Edgar Award foar bêste spylfilm.