cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sintraal Buro foar de Statistyk
Skiednis
Yn dat ramt wie it de taak fan 'e CCS om relevante statistiken te leverjen dy't de ûnderskate bewearings fan politisy oangeande sosjale fraachstikken befêstigje of ûntkrêftsje soene. De statistyk waard dêrtroch in ynstrumint dat de moderne staat brûkte om stjoering te jaan oan 'e maatskippij, troch in solide, want op feiten basearre, grûnslach foar regearingsbelied te skeppen.
Doe't it wurk op 't lêst in kommisje boppe de macht gie, waard dêrom op 9 jannewaris 1899 it CBS oprjochte as in profesjoneel wurkburo mei in eigen (sij it lytse) wittenskiplike stêf. De CCS, dy't ek noch altyd bestiet, behold it tafersjoch oer it CBS en funksjonearret tsjintwurdich as in ûnôfhinklike hiemhûnynstânsje dy't wekket oer de ûnôfhinklikens, ûnpartijigens, relevânsje, kwaliteit en kontinuïteit fan it statistyske programma fan it CBS.
Tsjintwurdige sitewaasje
It takepakket fan it CBS omfiemet it gearbringen, bewurkjen en publisearjen fan betroubere en mei-inoar ferbân hâldende statistyske ynformaasje dy't ynspilet op it ferlet fan 'e Nederlânske maatskippij. It buro is ferantwurdlik foar de produksje fan alle offisjele nasjonale statistiken oangeande Nederlân sels (sûnt oktober 2010 Karibysk Nederlân ynbegrepen) en fan 'e saneamde kommunautêre statistiken fan 'e Jeropeeske Uny dy't Nederlân ta ûnderwerp hawwe.
De wetlike basis foar it CBS is de Wet op it Sintraal Buro foar de Statistyk, dy't datearret fan 20 novimber 2003 (Steatsblêd 2003, 516). Sûnt 3 jannewaris 2004 is it CBS in selsstannich bestjoersorgaan (zbo), wêrfan't it budget ôfkomstich is út 'e ryksbegrutting. De ynformaasje dy't it CBS publisearret, omfettet in protte maatskiplike aspekten, fan makro-ekonomyske yndikators, lykas ekonomyske groei en konsuminteprizen, oant mikro-ekonomyske saken, lykas de ynkommenssitewaasje fan minsken en hûshâldings.
It ûndersyksprogramma fan it CBS wurdt fêststeld troch de CCS; it buro beslist dus net sels oer wêr't it ûndersyk nei docht. Yn 2010 hie it CBS 2.400 meiwurkers (ynkl. foltiders en dieltiders), dy't ferdield wiene oer de beide fêstigings yn Hearlen en Leiskenfean. It buro jout op jierbasis sa'n 3.000 publikaasjes út, dy't útinoar rinne fan parseberjochten en tabellen oant boeken. De webside fan it CBS wurdt jiers hast 5 miljoen kear besocht.
Kroesus
Kroesus (ornaris útspr. as: ['krø:sœs], "kreusus"; Aldgryksk: Κροῖσος, Kroisos; Sardis?, 595 f.Kr. – dêre?, 546 f.Kr.) wie yn 'e sechsde iuw f.Kr. kening fan Lydje (yn Lyts-Aazje). Hy wie wiidferneamd om syn sprekwurdlike rykdom, mar nettsjinsteande in proses fan mytefoarming om syn persoan hinne is der feitliks net folle oer him bekend. Yn elts gefal waard er yn of omtrint 547 f.Kr. ferslein en finzen nommen troch de Perzyske kening Syrus de Grutte, dy't him òf op 'e brânsteapel terjochtstelle liet, òf him mei weromnaam nei syn hof om him ta riedshear te tsjinjen. De fal fan Kroesus makke in djippe yndruk op 'e Alde Griken, foar wa't dat barren in fêst punt yn har tiidrekkening waard.
Algemien
Oer it libben fan Kroesus besteane trije klassike boarnen: Herodoatus (Histoarjes), Ksenofon (Syropedia) en Ktesias. Alletrije ferslaggen binne lykwols folslein út 'e foegen skuord troch de tafoeging fan mytyske en legindaryske saken en foarfallen, en it is sadwaande dreech te sizzen wat der fan oan is, sels as men de tipelsinnichste eleminten bûten beskôging lit. Yn elts gefal liket it bûten kiif te wêzen dat Kroesus yn 595 f.Kr. berne waard en yn 560 f.Kr. syn heit Alyattes opfolge as kening oer Lydje, dat doedestiden in grut part fan westlik en sintraal Lyts-Aazje omfieme. Krekt as syn heit ûntfong er skatting fan û.m. de Ioanyske Griken (fan 'e westkust fan Lyts-Aazje), mar hy liket harren freonliker behannele te hawwen as dat syn heit die.
Sa ryk as Kroesus
Kroesus stiet derom bekend dat hy de earste goudene muntstikken út de skiednis fan 'e minskheid slaan liet, mar eins wiene dy yn 't earstoan noch frij primityf, en wiene se makke fan elektrum, in natuerlik foarkommende legearing fan goud en sulver. Archeologysk ûndersyk hat útwiisd dat de gearstalling fan dizze earste goudene munten itselde wie as dy fan 'e alluviale elektrumfoarrieden yn it slib fan 'e rivier de Paktolus, dy't troch de Lydyske haadstêd Sardis hinne rûn. Munten dy't letter yn Kroesus syn regearperioade slein waarden, wêrûnder guon dy't no yn it Britsk Museum te Londen te sjen binne, bestiene út poer goud, dêr't it sulver út helle wie troch it te ferhjitsjen mei sâlt.
Wierskynlik troch de ferbyntenis fan syn namme mei gouden munten stie Kroesus yn 'e Grykske en Perzyske kultuer letter bekend om syn rykdom. Sels hjoed de dei noch is dy sprekwurdlik. Sa wurdt yn it Ingelsk noch altyd sein "as rich as Croesus" ("sa ryk as Kroesus") of "richer than Croesus" ("riker as Kroesus").
Ferhalen fan Herodoatus
In oare leginde dy't troch Herodoatus opdist waard, woe hawwe dat Kroesus ûntwyk bea oan 'e Frygyske prins Adrastus, dy't yn frijwillige ballingskip gie nei't er by fersin syn eigen broer deadien hie. Neitiid krige Kroesus in foarsizzende dream wêryn't syn soan en erfgenamt Atys ombrocht waard mei in spear. Om foar te kommen dat soks útkomme soe, hold Kroesus syn soan doe by alle oarlogjen en fjochtsjen wei, mar doe't in wyld swyn de provinsje Mysje begûn te ferrinnewearjen en it folk dêre smeke om soldaten te stjoeren dy't it bist út 'e ljochten helpe koene, beskôge er dat as ûngefaarlikernôch dat it krekt in putsje foar Atys wie. Lykwols stjoerde er Adrastus mei om Atys ta liifwacht te tsjinjen, foar it gefal dat se strûkrôvers tsjin it liif rinne soene. Mar doe't Atys en Adrastus it swyn opspoard hiene en mei it bist yn 'e slach giene, rekke Adrastus by fersin mei syn spear Atys, dy't deadlik troffen waard. Hoewol't Kroesus him syn die ferjoech, sloech Adrastus koarte tiid letter de hân oan himsels. It is ûndúdlik oft der wierheid yn dit ferhaal skûlet, en sa ja, hoefolle.
Oarloch mei de Perzen
Kroesus syn ûnnoflike ferhâlding mei de Griken fertsjustermoannet it feit dat hy feitliks it lêste bolwurk wie dat tusken it âlde Grikelân en it Perzyske Ryk yn stie. De Perzen waarden doedestiden bestjoerd troch Syrus de Grutte, dy't tusken 553 en 546 f.Kr. dwaande wie it Medyske Ryk te feroverjen. Neffens de tradysje fan û.m. Herodoatus foel Kroesus yn dy snuorje Syrus oan, om't er de Medyske kening Astyages wreekje woe, mar yn alle reedlikheid leit it mear foar de hân dat er syn buorlân yn ûnstjoer seach en besleat om fan 'e sitewaasje gebrûk te meitsjen troch Syrus guon grinsprovinsjes, of miskien wol mear as dat, te ûntnaderjen.
It is net alhiel dúdlik wannear't dizze oarloch plakfûn; Herodoatus wol hawwe dat it yn 547-546 f.Kr. wie, mar moderne histoarisy liket dat ûnwierskynlik. Yn elts gefal moat it tusken de ferovering fan 'e Medyske haadstêd Ekbatana troch Syrus de Grutte, yn 549 f.Kr., en syn ferovering fan Babyloanje, yn 538 f.Kr., west hawwe. Kroesus syn troepen waarden troch de Perzen, ûnder Syrus en dy syn legeroerste Harpagus, oan 'e rivier de Halys, yn sintraal Lyts-Aazje, opfongen. De fjildslach dy't folge, einige ûnbeslist. Mei't it al aardich nei de winter rûn, en it doedestiden wenst wie om winterdeis net te fjochtsjen, ûntbûn Kroesus nei ferrin fan tiid syn leger. Syrus die dat lykwols net, en de Perzen krongen by 't winter djip yn Lydje troch, dêr't se Kroesus yn syn haadstêd Sardis belegeren. Kroesus hie om help stjoerd nei syn bûnsgenoaten, mar ear't dy fanwegen komme koene, fersloegen Syrus en Harpagus him definityf yn 'e Slach by Tymbra, namen him kriichsfinzen en besetten Sardis.
Dea
Wat der nei syn nederlaach mei Kroesus barde, binne de saakkundigen it net oer iens. Der binne ferskate ferslaggen dy't stelle dat Syrus de Grutte befel joech om syn fijân terjocht te stellen troch him op in brânsteapel libben te ferbaarnen. Yn alle oerlevere ferhalen ûntkomt Kroesus lykwols op wûnderbaarlike wize oan 'e dea. Yn 'e poëtyske oade fan 'e dichter Bakchylides blykt er ymmún foar de flammen te wêzen, wêrnei't de god Apollo him fuortslûket nei it uterste noarden.
Neffens Herodoatus liet Syrus Kroesus op 'e brânsteapel pleatse om te sjen oft de goaden tastean soene dat er libben ferbaarnd waard. It fjoer waard oanstutsen, en doe rôp Kroesus trijeris fan "Solon!". Syrus frege syn tolken wat dat betsjutte, en dy fertelden him doe it (boppeneamde) ferhaal oer Kroesus en Solon en de fraach wa't de lokkichste man fan 'e wrâld wie. Dêrút makke Syrus op dat Kroesus no besefte dat Solon doe gelyk hân hie. Dat griep Syrus sa oan, dat er syn tsjinstfeinten hiet om it fjoer te dôvjen. De brânsteapel stie lykwols ûnderwilens yn ljochte lôge, dat dôvjen slagge net mear. Dêrop rôp Syrus Apollo oan, en hoewol't it in sinneskyndei wie, loek it swurk sa gau ticht en ûntjoech him swierwaar mei sa'n felle rein, dat de flammen gau-gau útrekken. Neitiid naam Syrus Kroesus mei nei syn haadstêd Pasargadee ta, dêr't er earst himsels en doe syn soan Kabyses II tsjinne as riedshear.
Immel Abdena
Immel Abdena (Emden, 1385 – Hamburch, 1455) wie in East-Fryske haadling. Hy wie lykas syn heit proast fan Emden. De famylje Abdena beheart ein 14e, begjin 15e iuw, ta ien fan de machtichste fan East-Fryslân. Harren machtssintrum wie de stêd Emden.
César Sampaio
(31 maart 1968) is in eardere Brazyljaansk fuotballer. Earder spile foar Santos, Palmeiras, Yokohama Flügels, Palmeiras, Deportivo La Coruña, Corinthians, Kashiwa Reysol, Sanfrecce Hiroshima en São Paulo. spile ek yn it Brazyljaansk fuotbalalvetal. Hy die mei oan it Wrâldkampioenskip 1998.
Abdij fan Luxeuil
200px|thumb|Eardere kleastertsjerke St.Colomban 200px|thumb|left|Hânskrift út de sânde iuw ôfkomstich fan Luxeuil 200px|thumb|It abtepaleis De Abdij fan Luxeuil (Latyn: Luxovium of Lussovium) wie in Benediktynsk kleaster yn Luxeuil-les-Bains yn it Frânske departemint Haute-Saône. It wie ien fan de wichtichste abdijen yn de Merovingyske tiid.
Skiednis
Om 590 hinne ferfear de hillige Kolumbanus, in Ierske muonts en sindeling fan it Keltyske kristendom, mei syn selskip fan alve manlju nei Luxeuil yn it Merovingyske Galje. Luxeuil wie in earder Keltysk hillichdom, dat yn 451 ferwoaste wie troch Attila, kening fan de Hunnen. Hja bouden dêr de Abdij fan Luxeuil, in kleaster dêr't hja libben neffens de kleasterregel fan Kolumbanus. It waard al gau ien fan de meast woltierige kleasters fan Galje. Yn 603 krige er spul mei keninginne Brunhilde, regintesse fan har beppesizzer kening Teodoarik II fan Austraasje en Boergonje, en waard ferballe. Hy ferfear nei Itaalje, dêr't er de Abdij fan Bobbio stifte. De Abdij bleau goed troch draaien, benammen ûnder syn opfolger Eustasius fan Luxeuil. Fan 670 ôf waarden der hânskriften skreaun mei lytse letters (ûnderkast). De Abdij wie ien fan de wichtichste plakken dêr't dit Merovingyske skrift ûntwikkele waard. Yn 731 waard de Abdij ûtmoarde en útbaarnd troch de Sarasenen. Guon, dy't it oerlibbe hiene, bouden de abdij fannijs. Yn de njoggende iuw waard de Abdij troch de Wytsingen plondere. Mei help fan keizer Loadewyk de Fromme waard de abdij yn 817 wer opboud ûnder lieding fan de hillige Ansegisus. De Regel fan Benediktus waard doe ynfierd. Yn 820 waard de doe 19-jierrige Drogo fan Metz, dy't in ûnwettige soan fan Karel de Grutte wie, beneamd ta abt. Yn 1201 befêstige kening Filips fan Swaben de status as keningskleaster. It nije prinsdom hie it dreech en hâld syn ûnôfhinklikens. Yn 1248 kaam it ûnder beskerming fan it hartochdom Loataringen en yn 1258 ûnder it greefskip Sjampanje. Einlings kaam it ûnder beskerming fan it greefskip Boergonje. Yn it Ferdrach fan Atrecht fan 1435 erkende de abdij dy beskerming. Yn 1534 ûnder keizer Karel V waard de prinsdom foargoed by it greefskip Boergonje ynlive. Fan de fyftjinde iuw ôf rekke de Abdij yn in delgong, om't it in commendam ferklearre wie. Dat hold yn dat abten fan bûten de mienskip fan muontsen beneamd wurde koene. Dat waard in karriêre dêr't de beneamde abten safolle mooglik úthellen foar harren eigen gewin. Ien fan de ferneamdste abten in commendam wie Giuliano della Rovere, de lettere paus Julius II, dy't der fan 10 desimber 1473 oant 2 desimber 1474 abt wie. Yn 1643 kaam de Abdij ûnder tasicht fan de herfoarme kongregaasje fan Saint-Vanne (Ferdun). Yn de Frânske Revolúsje waarden de muontsen fannijs ferjage. Hjoed-de-dei binne der mar inkele gebouwen oerbleaun fan de Abdij. De goatyske tsjerke fan 1330 wurdt noch hieltyd brûkt as parochytsjerke fan Luxeuil-les-Bains.
Lútzen de Vries
De Vries wie in antyrevlúsjonêr dy't ein 19e iuw Twadde Keamerlid en ier tweintichste iuw Earste Keamerlid wie. Hy wie lânbouboer en yn de gemeente Barradiel earst wethâlder en dêrnei boargemaster. Hy waard yn Skoatterlân yn 1888 troch Domela Nieuwenhuis ferslein, mar in skoftke letter waard er yn it distrikt Burgum dochs noch keazen. Letter wie De Vries aktyf yn it Bûn fan Fryske kristlik-histoarysken en hy waard yn 1922 Earste Keamerlid foar de CHU. Hy wie lokaal de grutte man, dy't fral ôffurdige foar de streek wie.
Frans Wiertz
thumbnail thumb|Wiertz (2016) Franciscus Jozef Maria (Frans) Wiertz (Kerkrade, 2 desimber 1942) is in Nederlânsk Roomsk-katolyk geastlike. Hy is sûnt 1993 biskop fan Bisdom Roermond.
Libbensrin
Wiertz waard ta pryster wijd op 30 maart 1968. Hy waard 10 july 1993 ta biskop fan Roermond beneamd. 25 septimber 1993 waard er ta biskop wijd troch Adrianus Johannes Simonis, aartsbiskop fan Utert, mei Joannes Gerardus ter Schure, biskop fan De Bosk, en Alphonsus Maria Henricus Antonius Castermans, help-biskop fan Roermond, as ko-konsekrators.
Ludwig Schick
Ludwig Schick (Marburg, 22 septimber 1949) is in Dútsk Roomsk-katolyk geastlike. Hy is sûnt 2002 aartsbiskop fan Bamberg (Bamberg).
Libbensrin
Schick waard ta pryster wijd op 15 juny 1975. Hy waard 20 maaie 1998 ta help-biskop fan Fulda beneamd en titulêr biskop fan Auzia. 12 july 1998 waard er ta biskop wijd troch aartsbiskop Johannes Dyba, biskop fan Fulda, mei Johannes Kapp, help-biskop fan Fulda, en Alvaro Leonel Ramazzini Imeri, biskop fan San Marcos, as ko-konsekrators.
28 juny 2002 waard hy ta aartsbiskop fan Bamberg beneamd.
Fábio Santos
(16 septimber 1985) is in Brazyljaansk fuotballer. Earder spile foar São Paulo, Kashima Antlers, Cruzeiro, Monaco, Santos, Grêmio, Corinthians Paulista en Cruz Azul.
Enhedûanna
Enhedûanna (Akkadysk: 𒂗𒃶𒁺𒀭𒈾; Akkad, 2285 f.Kr. – Oer, 2250 f.Kr.) wie in Sûmearysk preesteresse en dichteresse yn it Mesopotaamje fan it trêde milennium f.Kr. Har namme, dy't ek wol transliterearre wurdt as Enhedûana, En-hedû-ana of EnHedûAnna, betsjut "hegepreesteresse" (en) "sieraad" (hedû) fan 'e god Anû" (anna). Hja wie mooglik de ierste skriuwer út 'e hiele minsklike skiednis fan wa't de namme oerlevere is en boppedat ien fan 'e earste froulju út 'e skiednis fan wa't de namme bekend is.
Libben
Enhedûanna waard yn 2285 f.Kr. of dêromtrint berne as de dochter fan kening Sargon fan Akkad. Har mem wie wierskynlik keninginne Tasjlûltûm. Har heit, dy't oer in grut part fan Mesopotaamje regearre, beneamde har ta hegepreesteresse fan 'e moannegod Nanna yn 'e Sûmearyske stêd Oer. Dat wie in snoade politike set om 'e macht fan it Hûs fan Akkad yn it Sûmearyske suden te konsolidearjen. Enhedûanna wie de ierst bekende froulike hegepreester, al soene nei har in hiele rige keningsdochters dy posysje beklaaie, dy't net inkeld yn religieus, mar ek yn polityk opsjoch fan grut belang wie.
Nei it ferstjerren fan har heit behold Enhedûanna har hege post ûnder it regear fan har broer (of healbroer) Rimûsj. Yn dy snuorje rekke hja behelle by de iene of oare politike opskuor, mei as gefolch dat hja ôfset en ferballe waard. Nei ferrin fan tiid kaam se lykwols út ballingskip werom en waard se op 'e nij beneamd ta hegepreesteresse. Yn har wurk Nin-Me-Sar-Ra lei se dy autobiografyske rige foarfallen fêst.
Enhedûanna is ien fan earste froulju út 'e minsklike skiednis fan wa't de namme oerlevere is. De reden dêrfoar wie net har hege maatskiplike status, mar it feit dat hja njonken har preesterskip ek wurksum wie as dichteresse. Oars as dat yn har tiid wenst wie, foege hja har namme ta oan har wurken. Sadwaande wurdt hja troch letterkundigen en histoarisy beskôge as mooglik de ierst by namme bekende skriuwer en dichter.
Neilittenskip
Enhedûanna liet in oeuvre fan literêre wurken nei dy't sûnder mis fan har hân binne, mei dêrûnder in stikmannich persoanlike gebedens en in samling hymnen dy't bekendsteane as de Timpelhymnen, dy't troch moderne saakkundigen beskôge wurde as in alderearste besykjen om ta in systematyske teology te kommen. Guon wittenskippers, lykas William W. Hallo en J.J.A. van Dijk, binne fan betinken dat fierders noch beskate oare teksten dêr't har namme net oan ferbûn is, ek oan Enhedûanna taskreaun wurde kinne.
Nei har ferstjerren, om 2250 f.Kr. hinne, bleau Enhedûanna yn Mesopotaamje noch iuwenlang yn oantins as in wichtich histoarysk figuer. Skiedkundigen achtsje it mooglik dat se sels in healgodlike status taparte krige. Dat hja wier bestien hat, wurdt troch nimmen bekreaud, mei't se bekend is út sawol archeologyske as skreaune boarnen. Twa segels mei har namme derop, dy't yn it besit west hawwe moatte fan har tsjinners, binne fûn by opgravings op it Keninklik Begraafplak te Oer, en kinne datearre wurde yn it Sargoanyske Tiidrek. Yn 'e Giparu yn Oer, de residinsje fan 'e hegepreesteressen, waard fierders in albasterne skiif mei har namme en ôfbylding opgroeven. Kopyen fan Enhedûanna har literêre wurken waarden yn Nippoer, Oer en mooglik ek yn Lagasj bewarre fuort njonken keninklike ynskripsjes, wat oanjout dat har wurk heech yn achtinge stie.
Wurk
Fan Enhedûanna binne 42 hymnen oerlevere dy't rekonstruëarre binne fan 37 stientabletten út Oer en Nippoer. Foar it meastepart binne dat lettere kopyen, dy't datearre wurde kinne yn 'e perioade fan 'e Trêde Dynasty fan Oer en yn it Aldbabyloanyske Tiidrek. Dizze samling stiet yn 'e regel bekend as de Sûmearyske Timpelhymnen. Net allinnich wie Enhedûanna de ierst bekende froulike skriuwer en de earste skriuwer dy't syn wurk ûndertekene, mar hja wie ek de grûnlizzer fan in hiel nij sjenre, mei't sokke hymnen yn har tiid noch nea makke wiene. Enhedûanna seit sels yn har wurk dan ek: "Myn kening, der is wat makke dat nimmen noch makke hie."
Har oare ferneamde wurk is Nin-Me-Sar-Ra, in persoanlik gebed fan 153 regels oan 'e goadinne Inanna, wêrfan't de titel oerset wurde kin as De Ferhearliking fan Inanna. Dêryn lei Enhedûanna net inkeld har persoanlike tinzen fêst, mar teffens de histoaryske foarfallen oangeande har fal, ferballing en triomfantlike weromkear yn Oer. Trije oare wurken kinne mei wissichheid oan Enhedûanna taskreaun wurde: de In-Nin Sa-Gur-Ra, in ûnfolslein gebed fan 274 regels dat yn 1976 troch A.W. Sjoberg rekonstruëarre is út 29 oerlevere fragminten; In-Nin Me-Hus-A ("Inanna en Ebih"); en de Hymne oan Nanna.
Helmut Berger
Helmut Berger ([ˈhɛlmuːt ˈbɛʁɡɐ] Bad Ischl, 29 maaie 1944 - Salzburg, 18 maaie 2023), berne as Helmut Steinberger wie in Eastenryksk akteur, it bêst bekend foar de narsissistyske en seksueel dûbelsinnige personaazjes dy't er spile. Hy wie ien fan de meast ferneamde Jeropeeske akteurs yn de lette 1960-er en yn de 1970-er jierren en wurdt sjoen as in sekssymboal yn dy snuorje.
1964 - 1976
thumb|right|Helmut Berger, thús yn Rome, 1972 thumb|left|Helmut Berger yn Rome yn 1974 Hy learde regisseur Luchino Visconti yn 1964 foar it earst kennen. Visconti joech him de earste spilersrol yn de film Le streghe (De heksen) yn 1967, mar hy waard ynternasjonaal ferneamd troch syn rol as Martin von Essenbeck yn The Damned (1969) fan Visconti. Yn dy film, dêr't er faaks syn bêste sêne yn hie, die er nei as er Marlene Dietrich wie yn de film The Blue Angel (1930). Dêrnei krige er in rol yn Dorian Gray (1970) nei it ferhaal fan Oscar Wilde. Dêrnei hie er de haadrol yn de Italjaanske film Il giardino dei Finzi Contini (De tún fan de Finzi-Contini's) yn 1970, dy't in Oscar krige. Yn Ludwig fan Viconti (1972) spile er kening Loadewyk II fan Beieren fan syn jonkheid oant syn lossinnige lêste jierren. Romy Schneider spile mei him mei yn dy film. Foar syn prestaasje yn dy fil krige er in David di Donatello-priis. Yn 1974 spile Berger, mei Burt Lancaster yn Conversation Piece fan Visconti. Berger hat ferskate kearen oanjûn dat dy film syn favoriten wie.
Dêrnei spile er haadrollen yn ynternasjonale produksjes lykas As Wednesday (1973) mei Elizabeth Taylor en Henry Fonda en The Romantic Englishwoman (1975) mei Micael Caine en Glenda Jackson. Hy ferskynde ek yn de kontroversjele film fan Tinto Brass, Salon Kitty mei Ingrid Thulin yn 1976. Ferneamde fotografen lykas Helmut Newton, Mary Ellen Mark en David Bailey dy't in stikmannich foto's fam him útbrochten. Andy Warhol makke polaroids fan him en brocht seefdrukken út. Berger wie ek, yn 1970, mei syn doetiidske freondinne Marisa Berenson, as de earste man op de foarside fan it blêd Vogue.
1976 - 1999
Yn 1990 ferskynde er yn The Godfather III as de korrupte bankier Frederick Keinszig. Letter wie er te sjen yn de videoclip fan it liet Erotica fan Madonna yn 1992 en yn it boek Sex fan Madonna. Yn 1993 hie er fannijs de rol fan kening Loadewyk II yn de oeral priizge film Ludwig 1881. Yn de twadde helte fan de 1990-er jierren lei er him benammen ta op Jeropeeske produksjes, lykas yn films te spyljen regisearre troch Christoph Schlingensief, Yves Boisset en oaren.
2000 - 2023
thumb|Berger (rjochts) mei Alexander Tuschinski by it opnimmen fan Timeless (2015) Fan 2000 oant 2009 luts Berger him foar in grut part werom fan it aktearjen. Hy ferhuze nei Salzburg om foar syn mem te soargjen dy't yn 2009 ferstoar. Dêrnei spile er yn gruttere produksjefilmen.
Yn de skrillerfilm Iron Cross (2009) spile er Shrager, in âlder wurdende personaazje dêr't fan fertocht waard dat er in SS-kommandant wie dy't ferantwurdlik wie op de moard op Joaden yn de Twadde Wrâldkriich. Yn de iere 2010-er jierren spile er yn twa films dy't troch Peter Kern regisearre waarden; Blutsfreundschaft (spile op 'e 60e Ynternasjonaal Filmfestival fan Berlyn (2010) en Mörderschwestern (2011). Yn 2014 ferskynde Berger yn Saiint Laurent as de âldere Yves Saint Laurent dêr't er by it Filmfestival fan Cannes yn it ljocht set waard. De koarte film Art! dêr't Berger in rol yn hie, gie yn premiêre op it Unôfhinklike Filmfestival fan Parys yn 2015. Hy spile Perfester Martin yn de film Timeless fan 2016 regisearre troch Alexander Tuschinski.
Yn 2015 brocht de Eastenrykske filmmakker Andreas Horvath in dokumintêrefilm út oer Berger, neamd Helmut Berger - Actor. De film gie yn premiêre op it Filmfestival fan Feneesje. Yn it tiidskrift Artforum keas Amerikaanske regisseur John Waters dy film as de bêste film fan it jier 2015. Berger spande letter in rjochtssaak oan tsin Horvath.
Op 22 febrewaris 2018] gie it spul Liberté fan Albert Serra, mei Berger en Ingrid Caven yn premiêre yn it teäter Volksbühne yn Berlyn. It wie de earste toanielrol fan Berger. Yn 2019 waard in oare dokumintêre oer Berger, Helmut Berger, meine Mutter und ich (Helmut Berger, myn mem en ik) útbrocht dêr't syn persoanlikheid en in mooglik weromkommen yn behannele waarden.
Nei't er ferskate oanfallen fan longûntstekking krige, makek Berger yn novimber 2019 buorkundich dat er ophâlde soe mei aktearjen en dat er syn jierren út it publike each libje woe.
Priveelibben
Berger wie biseksueel. Hy hie relaasjes mei syn regisseur en master Luchino Visconti en aktrise Marisa Berenson. Berger boaske op 19 novimber 1994 de Italjaanske skriuwster en model Francesca Guidato. Nei 2010 wennen hj skaat faninoar. Berger wenne jierrenlang yn Rome, mar kaam werom nei Salzbug yn de 2000-er jierren om syn âlder wurdende mem te fersoargjen.
Yn de lette 1960-er en de 1970-er jierren waard Berger sjoen as de "it-boy fan de Jeropeeske jetset. Neffens syn autobiografy fan 1998 Ich. Die Autobiographie hie er ferhâldings mei Rudolf Nurejev, Britt Ekland, Ursula Andress, Nathalie Delon, Tab Hunter, Florinda Bolkan, Linda Blair, Marisa Mell, Anita Pallenberg, Marilù Tolo, Jerry Hall, en beide Bianca en Mick Jagger. Miguel Bosé skreau oer syn affêre mei Berger yn syn autobiografy.
Fan de 1980-er jierren ôf wie it priveelibben fan Berger yn it nijs oangeande syn wrakslejen mei it brûken fan alkohol en drugs, dêr't it ta late dat er guon tiden dronken op telefyzje ferskynde. Yn 2013 ferkynde er yn in Dútske realiteitsprogramma dêr't er nei twa ôfleverings ôfheakje moast omreden syn sûnens.
Ferstjerren
Helmut Berger ferstoar op 18 maaie 2023 yn de âldens fan krapoan 79 jier.
Prizen
Yn 1969 waard Berger nominearre foar in Golden Globe foar syn rol yn The Damned en yn 1973 wûn er in David di Donatello-priis foar syn rol yn Ludwig.
Yn 2007 wûn er in spesjale Teddy Award op de 57e Ynternasjonaal Filmfestival fan Berlyn foar syn prestaasje yn syn gânse libben.
Yn 2010 krige er twa Prix Lumiéres op de Filmfestival fan Lumiére yn Lyon en ek de "gouden kaai" fan de stêd.
Yn 2011 krige er in Kristián Award op de Tsjechyske filmfestival Febiofest "foar bydragen oan de filmwrâld".
Ben-Hur (film út 2016)
Ben-Hur is in Amerikaanske sandalefilm út 2016 ûnder rezjy fan Timur Bekmametov, mei yn 'e haadrollen Jack Huston en Toby Kebbell. De titel ferwiist nei de namme fan 'e haadpersoan. De film is basearre op 'e roman Ben-Hur: A Tale of the Christ, fan Lew Wallace. Teffens is it in remake fan 'e ferfilming út 1959. It ferhaal folget de Joadske ealman Judah Ben-Hur en syn pleechbroer, de Romeinske ofsier Messala Severus, foar wa't de bruorreleafde omslacht yn haat as se troch omstannichheden útinoar dreaun wurde. Dizze nije ferfilming fan Ben-Hur, dy't troch de produsinten omskreaun waard as "in nije ynterpretaasje fan 'e roman", krige oer it algemien negative resinsjes fan 'e filmkritisy, en flopte yn 'e bioskopen.
Plot
Judah Ben-Hur, in jonge Joadske ealman út Jeruzalim yn 'e Romeinske provinsje Judeä, en syn Romeinske pleechbroer Messala Severus binne boezemfreonen nettsjinsteande harren tige ferskillende etnyske en religieuze eftergrûnen. Ben-Hur syn jongere suster Tirzah is fereale op Messala, mar Ben-Hur syn mem Naomi is op in relaasje tusken harren tsjin. Messala beslút tsjinst te nimmen yn it Romeinske Leger en nimt yn 'e folgjende jierren diel oan 'e fjildtochten fan it Romeinske Ryk yn ûnder mear Germaanje, Mesopotaamje en Núbje. Underwilens rekket Ben-Hur fereale op 'e tsjinstfaam Esther, dy't soartgelikense gefoelens foar him koesteret. Hy stiket lykwols net om har fanwegen it ferskil yn maatskiplike klasse. As har heit Simonides har lykwols úthylkje wol, begrypt Ben-Hur lykwols dat it no of nea is, dat hy ferklearret har syn leafde en nimt har ta frou.
Trije jier letter keart Messala nei Jeruzalim werom as in ûnderskaat Romeinsk ofsier. Tagelyk fynt der in oplibbing fan 'e fersetsdieden plak, dy't tsjin 'e Romeinske oerhearsking fan Judeä útfierd wurde troch fersetslju dy't de seloaten neamd wurde. Dat hat te krijen mei it nije sirkus dat de Romeinen yn Jeruzalim oanlizze foar it hâlden fan weinraces; foar de bou brûke se grêfsarken dy't se fan it Joadske begraafplak bûten de stêd stelle. De sympaty fan Esther foar de seloaten liedt derta dat Ben-Hur in ferwûne jonge seloat, dy't Dismas hjit, fersoarget en ûnderdak biedt. Messala besiket ûnderwilens syn pleechbroer derta bewegen om ynformant foar de Romeinen te wurden en de identiteit fan 'e seloaten te ferrieden. Hy fertelt ek dat der mei koarten in nije Romeinske lânfâd komme sil, Pontius Pilatus, om it bestjoer oer de provinsje oer te nimmen.
In stikmannich dagen letter, by de yntocht fan Pilatus yn Jeruzalim, sjocht Ben-Hur mei syn frou, mem en suster ta fanôf it platte dak fan syn filla yn 'e binnenstêd. As Pilatus de filla passearret, besiket Dismas him fan it dak ôf mei pylk-en-bôge te deadzjen. Dat mislearret, en de Romeinen falle de filla binnen. De leffe Dismas naait út, en ek Esther wit te ûntkommen, mar Simonides wurdt deaslein en Ben-Hur en syn mem en suster wurde finzennommen. Ben-Hur smeket Messala om syn mem en suster te rêden, mar Messala fielt him ferret troch syn pleechfamylje en seit dat er neat foar harren dwaan kin.
Ben-Hur sels wegeret in oare Joad oan 'e Romeinen te ferrieden, en nimt de ferantwurdlikheid foar de moardoanslach op him. Naomi en Tirzah wurde feroardiele ta krusiging, wylst hysels ta slaaf makke en nei de kust fierd wurdt om as roeier yn 'e galeien fan 'e Romeinske float te tsjinjen. Wylst er ta de stêd út laat wurdt, falt er der midden op 'e strjitte hinne fan mishanneling, toarst en honger. Esther, dy't him temûk folge wie, besiket him in bytsje wetter te jaan, mar in Romeinske soldaat behinderet har dat. Ut 'e kliber folk komt dan in man nei foarren dy't Jezus fan Nazaret is. Hy nimt de drinkbeker oer en jout Ben-Hur te drinken, mei't de soldaat him net doar tsjin te kearen.
Neitiid bringt Ben-Hur fiif jier troch as galeislaaf oan board fan in Romeinsk oarlochsskip dat ûnder befel stiet fan Quintus Arius. By in seeslach tsjin Grykske rebellen op 'e Ioanyske See wurdt it galei fan Arius raamd troch in oar skip en sinkt. Ben-Hur wit los te kommen út syn boeiens en oerlibbet de slach as skipbrekling troch him fêst te klamjen oan in stik driuwhout. Nei lang op 'e see omdreaun te hawwen, spielt er oan op in ferlitten strân, dêr't er fûn wurdt troch de Nubyske sjeik Ilderim. Dyselde ken him wer as in ûntsnapte slaaf, mar hy beslút Ben-Hur net oan te jaan as er foar it ferstân kriget hoe goed dy mei hynders oer de wei kin. Nei't syn weinmenner by in ûngemak swierferwûne rekke is, beslút Ilderim Ben-Hur te trainen as de nije menner fan syn fjouwerspan racehynders.
Mei sjeik Ilderim reizget Ben-Hur nei Jeruzalim, dêr't de Romeinen de bou fan harren sirkus ûnderwilens foltôge hawwe. Ilderim bringt de troch gefoelens fan haat fertarde Ben-Hur oan it ferstân dat der oare manearen binne om wraak op 'e Romeinen te nimmen as troch de wapens tsjin harren op te nimmen. As er in weinrace winne kin, sil er syn fijannen reitsje op it plak dêr't it har noch it measte sear docht: yn 'e beurs. Yn Jeruzalim hat it preekjen fan Jezus yn 'e tuskenlizzende jierren de oandacht lutsen fan Pilatus en syn trouwe assistint Messala, dy't opklommen is ta kommandant fan it garnizoen en him ûntwikkele hat ta in fierd weinmenner. As er yn momkape troch de stêd swalket, fynt Ben-Hur syn frou Esther werom, dy't ien fan 'e folgelingen fan Jezus wurden is en djip behelle is yn goeddiedichheidswurk. Fan har heart er dat syn mem en suster dea binne. Esther is ynbliid har man werom te sjen, en dochs is se benaud him daliks wer kwyt te reitsjen om't er inkeld noch tinke kin oan wraak op Messala.
Ben-Hur siket letter sels de konfrontaasje mei Messala troch him foar in ûnderhâld út te nûgjen yn 'e ta ruïne wurden filla fan Hur, mar hy moat de wyk nimme as der in groep Romeinske soldaten opdaagjen komt. De kwestje wurdt troch Pilatus heech opnommen en útlein as in oanslach op in Romeinsk ofsier. By wize fan represaille wurde neitiid tweintich willekeurige Joaden oppakt en terjochtsteld, wat ta in brek tusken Ben-Hur en Esther liedt. Dy nachts komt Drusus, in eardere Romeinske ofsier, yn it kamp fan sjeik Ilderim. Neffens eigen sizzen hâldt dy sa fan Messala, dat er de man tsjin himsels besocht hat te beskermjen. Dat doe't Messala opdracht joech ta de terjochtstelling fan Naomi en Tirzah, hat er him foarliigd dat er dy eksekúsje útfierd hie, wylst er de beide froulju eins finzenset hat yn in tichthûs. Ben-Hur lit him troch Drusus nei it tichthûs liede, mar as dêr de doar fan 'e sel fan syn mem en suster foar it earst yn fiif jier iepengiet, docht bliken dat de froulju melaatskens oprûn hawwe, in úteinlik deadlike sykte, wylst Naomi ek sljochtsinnich wurden liket te wêzen.
Troch in tige hege ynset op 'e útkomst fan 'e weinrace foar te stellen, keapet sjeik Ilderim Pilatus om, dat dy Ben-Hur tastiet om mei te dwaan. Esther besiket Messala te bepraten om him út 'e race werom te lûken, om't se der wis fan is dat it einigje sil mei de dea fan ien fan beiden, mar dêr wol dyselde neat fan witte. As de race oan 'e gong is, brûkt Messala alderlei ûnderhânske streken om syn tsjinstanners út te skeakeljen. Uteinlik binne inkeld hysels en Ben-Hur noch oer, dy't syn hynders ynholden hat oant de lêste omgongen. Nettsjinsteande alles dat Messala docht om him tsjin te hâlden, wit Ben-Hur úteinlik te winnen, wylst Messala it slachtoffer wurdt fan syn eigen lêste streek en mei syn wein oer de kop slacht. De oerwinning fan Ben-Hur bringt de Joaden yn it stadion ta ekstaze. Pilatus betellet syn ferlies út oan Ilderim, mar fertrout de sjeik ta dat er net wis is wa't der no eins ferlern hat, mei't de Joaden troch it bloedige spektakel krekt Romeinen wurden binne.
Nettsjinsteande syn oerwinning is Ben-Hur deprimearre oer de útkomst. Hy hat syn wraak krigen, mar it skinkt him gjin genot. Hy keart werom nei de ruïne fan syn eardere filla en jout him del op 'e flier. Dy nachts is Esther der tsjûge fan hoe't har learmaster Jezus yn 'e Tún fan Getsémané arrestearre wurdt nei it ferrie fan Judas Iskariot. De oare moarns, as Jezus syn krús troch de stêd drage moat en der fan útputting hinne falt ûnder de swypslaggen fan Romeinske soldaten, kryt Esther om help. Ben-Hur, dy't de stim fan syn frou weromken, hastiget him nei bûten ta en jout Jezus lyk om lyk troch him wetter drinke te litten.
Neitiid folget er de prosesje nei de heuvel fan Golgota, dêr't er tsjûge is fan 'e krusiging fan Jezus. As Jezus stjert, barst der in stjalprein los wylst Ben-Hur oan 'e foet fan it krús op 'e knibbels delfalt en foar it earst yn jierren gûlt. Esther fynt him dêr en treastget him. Yn it tichthûs siperet de rein fermongen mei it bloed fan Jezus tusken de stiennen troch om op Naomi en Tirzah del te dripkjen, dy't wûnderbaarlik genêzen wurde, krekt foar't de seldoar iepengiet en sjeik Ilderim de sipier omkeapet om 'e froulju frij te litten mei in diel fan it jild dat er fan Pilatus wûn hat. Neitiid bejout Ben-Hur him nei it Romeinske haadkertier om Messala te sykjen. Dyselde is by syn ûngemak slim ferwûne rekke en hat in skonk ferlern. Ben-Hur fertelt him dat er net mear mei haat yn syn hert libje kin en dat er syn broer weromhawwe wol. Messala, dy't him de skuld jout fan syn ferwûnings, wol him mei in mês te liif, mar as Ben-Hur him omearmet, lit er it wapen falle en barst yn gûlen út. De beide mannen fermoedsoenje har mei-inoar en yn 'e mande mei Esther, Naomi en Tirzah jouwe se har by de karafaan fan sjeik Ilderim, dy't by Jeruzalim wei tsjocht op nei in hoopfolle takomst.
Produksje
Ben-Hur wie de fyfde ferfilming fan 'e ferneamde roman Ben-Hur: A Tale of the Christ, fan 'e Amerikaanske skriuwer Lew Wallace, út 1880 (twa stomme films en in animaasjefilm meirekkene). It wie teffens in remake fan 'e bekroande ferfilming út 1959, mei Charlton Heston yn 'e titelrol. De nije film waard regissearre troch de Kazachske filmmakker Timur Bekmambetov, dy't wurke op basis fan in senario skreaun troch Keith Clarke en John Ridley. As produsinten wiene Sean Daniel, Joni Levin en Duncan Henderson oan it projekt ferbûn, yn opdracht fan 'e filmstudio's de Sean Daniel Company en Lightworkers Media. Der wie foar de nije ferfilming in budget beskikber fan $87 oant 100 miljoen.
De kamerarezjy wie yn 'e hannen fan Oliver Wood, wylst de filmmuzyk fersoarge waard troch Marco Beltrami. De iennichste grutte namme yn 'e cast wie de Afro-Amerikaan Morgan Freeman, foar wa't it personaazje fan sjeik Ilderim feroare waard fan in (blanke) Edomyt yn in (swarte) Núbjer. De opnamen foar Ben-Hur setten op 2 febrewaris 2015 útein yn Itaalje, dêr't benammen filme waard yn 'e Cinecittà-studio's yn Rome en yn Matera, dat trochgean moast foar Jeruzalim. Der waard yngeand gebrûk makke fan special effects om Matera datoangeande oan te passen oan it âlde Jeruzalim.
Distribúsje
De distribúsje fan Ben-Hur waard fersoarge troch Paramount Pictures en Metro-Goldwyn-Mayer. De film gie op 9 augustus 2016 yn premiêre yn Meksiko-Stêd, en iepene dêrnei op 19 augustus yn 'e Amerikaanske bioskopen. Yn Maleizje, dêr't de film op 15 septimber yn 'e bioskopen kaam, ûntstie kontroverse doe't bliken die dat omreden fan 'e nasjonale sensuer dêre alle sênes wêryn't Jezus Kristus te sjen is, út 'e film knipt wiene. Op 5 augustus waard it byhearrende soundtrackalbum útbrocht troch platemaatskippij Sony Classical Records. Ben-Hur kaam op 29 novimber 2016 beskikber as digitale download en op 13 desimber fan dat jier ek op dvd en blu-ray.
Untfangst
Ben-Hur krige oer it algemien negative resinsjes fan 'e filmkritisy. Stephen Holden fan The New York Times skreau: "Makke ûnder tafersjoch fan in regisseur dy't net bekend stiet om syn minsklike ynslach en sûnder in stjer fan namme, útsein Freeman, fielt Ben-Hur oan as in film dy't goedkeap en skiterich makke is, hoewol't er der djoer útsjocht." Yn 'e Chicago Sun-Times joech Richard Roeper de film 2 fan 4 stjerren. Hy skreau: "Ben-Hur wrakselet om in identiteit te finen en kriget dat eins nea alhiel foarinoar. It goedbedoelde krewearjen om oangripende, op it leauwe basearre ûntwekkings te berikken, wurdt folslein ûndergroeven troch de achteleas gewelddiedige sênes dy't ûngaadlik binne foar jonge bern."
Todd McCarthy fan The Hollywood Reporter omskreau de weinrace-sêne as "swier digitalisearre en oer-montearre", en neamde it de minste sêne út in film dy't "op eltse wize ûntrochtocht, minder makke en ôfgryslik útfierd" wêze soe. It tydskrift Rolling Stone neamde Ben-Hur "in remakeramp fan bibelske ôfmjittings". Yn 'e online-krante The A.V. Club joech Ignatiy Vishnevetsky de film ien fan 'e seldsume positive resinsjes. Hy skreau: "Earst liket de nije filmadaptaasje fan 'e soapsearje dy't Lew Wallace fan it Nije Testamint makke hat ûnpersoanlik, like stoffich en útwrydsk fersierd as eltse film dêr't yn kladen klaaide Joaden en Romeinen yn redendiele oer goaden en keningen yn aksinten fan dizenich Britsk-Ingelske oarsprong". Mar letteroan "oppenearret Ben-Hur himsels as it soarte elemintêre werferbylding fan it boarnemateriaal dy't nimmen dy't goed by sûpe en stút is ea ferwachte hie dat it wêze koe."
Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hie Ben-Hur in leech goedkarringspersintaazje fan 25%, basearre op 177 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: "Hoe befjochtest in idee? Troch in remake te meitsjen dy't sels amper fan sokke dingen hat, en dat besiket te behimmeljen mei wiffe montaazje en special effects." Op Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, behelle Ben-Hur in goedkarringspersintaazje fan 38%, basearre op 34 resinsjes.
Resultaat
Ben-Hur brocht yn 'e bioskopen yn 'e Feriene Steaten en Kanada $26,4 miljoen op, en yn alle oare lannen en territoaria $67,7 miljoen. Wrâldwiid kaam de opbringst dêrmei út op $94,1 miljoen. Ofset tsjin it budget fan $87 oant 100 miljoen betsjut dat in winst maksimaal $7,1 miljoen oant in ferlies fan $5,9 miljoen. Fanwegen it kaptaal dat útjûn wie oan marketing, bedroech it eigentlik resultaat lykwols in ferlies fan $60 oant 75 miljoen, wêrfan't Paramount sa'n $13 miljoen foar syn rekken naam en Metro-Goldwyn-Mayer de rest (om't MGM mear bydroegen hie oan 'e finansiering). Neffens it tydskrift Variety rûsden boarnen binnen oare filmstudio's dat Ben-Hur likernôch $250 miljoen fertsjinje moatten hie om kyt te spyljen. De film wie ien fan 'e grutste flops fan 2016.
Chronica Slavorum
Chronica Slavorum of Kronyk fan de Slaven (oarspronklike titel: Chronica Sclavorum) is in midsiuwske kronyk, skreaun troch Helmold (om 1120 – nei 1177), in Saksyske preester en histoarikus, dy't de foar-Kristlike kultuer en religy fan de Polabyske Slaven beskriuwt. It wurk beskriuwt de skiednis fan noard-west Slavyske stammen, de Wenden, oant 1171.
Skiednis
It is in fuortsetting fan de Gesta Hammaburgensis ecclesiae pontificum ('Dieden fan de biskoppen fan de tsjerke fan Hamburg') fan Adam fan Bremen en Arnold fan Lübeck syn Chronica Sclavorum.
Reina Prinsen Geerligs
thumb|180px|Reina Prinsen Geerligs thumb|180px|Froulju út it ferset Reina Prinsen Geerligs (Semarang, 7 oktober 1922 – Sachsenhausen, 24 novimber 1943) wie in Nederlânsk skriuwster en fersetsstriidster yn de Twadde Wrâldkriich.
Prinsen Geerligs folge it Barlaeus Gymnasium yn Amsterdam (hja siet yn de klas mei Willem Frederik Hermans). As begjinnend skriuwster siet se yn de oarloch yn de links-radikale fersetsgroep CS-6 (ferneamd nei de Corellistrjitte 6 yn Amsterdam). Yn dy groep, oprjochte troch de bruorren Jan Karel Boissevain en Gideon Willem Boissevain sieten Gerrit Willem Kastein, Truus van Lier, Pam Pooters, Jan Verleun, Leo Frijda, Hans Katan, Sape Kuiper en Louis Boissevain ek.
De groep waard ferret en Prinsen Geerligs waard yn it konsintraasjekamp Sachsenhausen yn Oranienburg deasketten. De omstannigheden fan har arrestaasje binne nea dúdlik wurden.
Reina Prinsen Geerligs is tsjintwurdich fral noch bekend fan de Reina Prinsen Geerligspriis, in literatuerpriis dy't har heit en mem nei de oarloch ynsteld hawwe foar Nederlânske auteurs tusken de 20 en de 25 jier.
Yn Heerhugowaard is yn 1999 it betinkingsmonumint Vrouwen uit het verzet set, makke troch Elly Baltus. Yn de sokkel steane 22 nammen fan fersetsfroulju dy't omkaam binne gravearre, ek dy fan Reina Prinsen Geerligs. Yn oare plakken binne strjitten nei har ferneamd.
Jan Paardekoper
thumb|175px|Jan Paardekoper Jan Paardekoper (Poarmerein, 10 oktober 1875 - Ljouwert, 14 febrewaris 1931 wie in Frysk komponist, dirigint en pianist fan Nederlânsk komôf.
Paardekoper rjochte yn 1915 as dirigint fan it Stedsorkest it Symfony-Orkest Ljouwert (S.O.L.) op en late oriatoariumferiening 'Concordia' en de Straatzangers. Hy joech ek tal fan oargelkonserten.
Paardekoper komponearre wurken foar oargel en koarlieten. De kantates Laatste zonnestraal en Lentenachtfantasie wiene yn rûnten fan amateurkoren frijwat bekend.
Paardekoper syn bibleteek wie de basis fan de muzykôfdieling fan de Iepenbiere Lêsseal fan Ljouwert.
Kontrakt
In kontrakt (fan it Aldfrânske contract) of oerienkomst is in wetlik binende ôfspraak tusken minimaal twa persoanen en/of organisaasjes oangeande wat dy mei-inoar of foarinoar dwaan of litte sille. De dielnimmers oan in kontrakt wurde wol de 'partijen' neamd of spesifiker de kontraktanten. De bedoeling fan it sluten fan in kontrakt is om in saneamde win-winsitewaasje te kreëarjen, wêrby't alle partijen dy't by in kontrakt belutsen binne, foardiel ûnderfine fan it neikommen fan 'e ôfspraken. De term 'kontrakt' is beheind ta it sivyl rocht; it ekwivalint fan in kontrakt yn it steatsrjocht is in ferdrach.
Elts lân hat syn eigen wetten oangeande it sluten fan kontrakten, dy't mei-inoar it kontraktrjocht neamd wurde. By kontrakten tusken persoanen of organisaasjes út ferskillende lannen bepaalt it ynternasjonaal privaatrjocht hokker regels (of: de regels fan hokker lân) oft dêrop fan tapassing binne. Dêrfan kin ôfwykt wurde by arbitraazje, in klausule yn it kontrakt dêr't troch de kontraktanten yn ôfsprutsen wurde kin ûnder hokker rjocht of de arbiters eventueel harren útspraak dwaan sille.
Alpineskyen op de Olympyske Winterspullen
100px|right
Kontrakt
Faak binne yn in kontrakt ek ôfspraken opnommen oer de rintiid, de perioade wêrfoar't it kontrakt jildt. Minderjierrigen, lju dy't ûnder ynfloed fan alkohol of drugs ferkeare en minsken mei in geastlike beheining wurde wilsûnbekwaam achte, en kinne dêrom oer it algemien gjin binende kontrakten ôfslute.
Alpineskyen op de Olympyske Winterspullen
Alpineskyen stiet sûnt de spullen fan 1936 op it programma fan de Olympyske Winterspullen.
Medaljespegel
De top tsien fan lannen dy't by it alpineskyen medaljes wûn ha tidens de Olympyske Winterspullen. bywurke yn 2014
Roeteensk
Roeteensk (русинськый язык, rusyns'kŷi iazŷk) is in East-Slavyske taal sprutsen troch de Roetenen. Mieningen ferskille ûnder linguïsten oer of it Roeteensk in aparte taal is of in dialekt fan it Oekraynsk. De politike eftergrûn fan de kwestje jout ekstra wicht oan dy diskusje.
Roeteensk wurdt sprutsen yn de Oekraynske regio Transkarpatië, it noardeasten fan Slowakije,  it súddeasten fan Poalen (dêr’t it ek wol łemkowski neamd wurdt, fan it wurd lem/лєм wat "inkel", "mar" betsjut) en Hongarije. Bytiden wurdt it Pannoanysk ta it Roeteensk rekkenne, mar guon taalkundigen beskôgje Pannonysk as in West-Slavyske taal. Yn Oekraïne wurdt Roeteensk meastentiids as in dialekt fan it Oekraynsk beskôge, omdat it sa tichteby it dialekt fan de Hoetsoelen leit, dy’t in dialekt fan it Oekraynsk sprekke.
It mannich kear besykjen om in Roeteenske standerttaal te ûntwikkeljen, wurde dreger makke trochdat de taal ferdield is oer fjouwer lannen. Yn alle fan dy lannen bestiet in oare stavering en grammatika, basearre op ferskate Roeteenske dialekten. De kulturele sintra fan it Karpaten-Roeteensk binne Prešov yn Slowakije, Oezjhorod en Moekatsjeve yn Oekraïne, Krynica Zdrój en Legnica yn Poalen en Bûdapest yn Hongarije. Der wenje ek hiel wat aktive Roetenen yn Kanada en de Feriene Steaten. It is tige dreech om in goede skatting fan it tal sprekkers te jaan. Guon skattings komme út op hast ien miljoen.
It Roeteensk is in offisjele taal yn de regio Vojvodina yn Servje. Okkerjiers is de taal yn Slowakije erkend as minderheidstaal yn gemeenten dêr’t mear as 20% fan de befolking Roeteensk sprekt.
Sensasjonele stavering
In sensasjonele stavering, ek wol dekorative stavering neamd, is de opsetlike misstavering fan in wurd om it opfalle te litten. Dat is in strategy dy't yn 'e reklamewrâld in protte brûkt wurdt om merknammen fan gewoane wurden te ûnderskieden. In bekend foarbyld is de stavering fan 'blu-ray', dat neffens de standertstavering fan it Ingelsk eins skreaun wurde moatte soe as "blue-ray". In oar foarbyld is it fideospultsje Mortal Kombat, wêrfan't de korrekte stavering eins "Mortal Combat" wêze soe. Men komt sensasjonele staveringswizen ek in protte tsjin yn 'e ynternasjonale muzykbrâns, yn 'e nammen fan bands en rappers. Foarbylden binne The Beatles (korrekt: "The Beetles"), The Byrds (korrekt: "The Birds"), Limp Bizkit (korrekt: "Limp Biscuit"), Mötley Crüe (korrekt: "Motley Crew"), Xzibit (korrekt: "Exhibit"), Ludacris (korrekt: "Ludicrous") en Timbaland (korrekt: "Timberland").
Bocht fan Gdańsk
thumb|left|250px|Plak fan de Bocht fan Gdansk De Bocht fan Gdańsk (Poalsk: Zatoka Gdańska; Dútsk: Danziger Bucht; Kasjoebysk: Gduńskô Hôwinga), ek wol Golf fan Gdańsk, is de baai benoarden Gdańsk dêr't ûnder oaren de Wisła en har sydrivieren yn útmûnje. De ynholte leit yn it súdeasten fan de Eastsee, mar wurdt dêrfan skieden troch it skiereilân Hel.
De Bocht fan Gdańsk krige syn namme fan de stêd Gdańsk, dy't oan de súdwestigge leit. Benoarden dêrfan leit de seehaven Gdynia.
Wurdfierder
Yn in protte organisaasjes en bedriuwen hat de wurdfierder it útslutende rjocht om mei de media en/of oare bûtensteanders te kommunisearjen, en moatte alle oare meiwurkers har dêrfan ûnthâlde. Op dy wize wurdt de fersprieding fan ynformaasje behearske en beheind: oan 'e iene kant wurdt de fersprieding fan ûnwierheden en mooglik skealike of kweawollende geroften sa tsjinkeard, en oan 'e oare kant filteret de direksje of it bestjoer sa de ynformaasjestream, sadat der by fersin gjin gefoelige of geheime gegevens priisjûn wurde.