cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
J.M. Barrie
Jonkheid en oplieding
Mei acht jier waard Barrie nei de Akademy fan Glasgow stjoerd, dêr't er op 'e noed wie fan syn âldste broer en suster Alexander en Mary Ann, dy't dêr allebeide les joegen. Twa jier letter kearde er werom nei hûs en learde er fierder oan 'e Akademy fan Forfar. Doe't er fjirtjin jier wie, waard er wer fuortstjoerd, diskear nei de Akademy fan Dumfries, dêr't er op 'e nij op 'e noed wie fan Alexander en Mary Ann. Barrie ûntjoech him ta in fersliner fan boeken en mocht benammen graach oer goedkeape pulpromantsjes en de wurken fan Robert Michael Ballantyne en James Fenimore Cooper. Mei oare learlingen rjochte er in toanielferiening op dy't it troch Barrie skreaune stik Bandelero the Bandit op 'e planken brocht. Dat late ta wat opskuor doe't it stik in predikant, dy't lid wie fan 'e ried fan tafersjoch fan 'e skoalle, yn it ferkearde kielsgat skeat om it ymmoreel wêze soe.
Karriêre
Barrie wist al ier dat er skriuwer wurde woe, mar syn âldelju hiene it mar yn 'e holle dat er dûmny wurde moast. Op advys fan syn âldere broer Alexander ûnderhannele er mei heit en mem en wist er it kompromis te sluten dat er wol te studearjen gean soe, mar taalkunde ynstee fan teology. Hy folge syn stúdzje oan 'e Universiteit fan Edinburgh, dêr't er yn dy tiid teäter (keunstfoarm)kritiken skreau foar de Edinburgh Evening Courant. Yn 1882 studearre er ôf mei in mastergraad. Neitiid sollisitearre er nei in fakatuere dy't syn suster Mary Ann foar him fûn hie; sadwaande koed er oardel jier oan it wurk as sjoernalist by de Nottingham Journal yn it Ingelske Nottingham.
Nei't er weromkeard wie yn Kirriemuir, tsjinne Barrie in koart ferhaal yn by de St. James's Gazette, in Londenske krante, dat er skreaun hie op basis fan syn memme ferhalen oer it plak dêr't se opgroeid wie. Hy joech it plak de fiktive namme 'Thrums', en gie benammen yn op 'e 'Auld Lichts', in strange religieuze sekte dêr't syn beppe ea ris ta heard hie. De haadredakteur hie sa'n niget oan "dat Skotkse spul", dat Barrie úteinlik in hiele rige ferhalen skreau, dy't er neitiid omwurke ta syn trije earste romans: Auld Licht Idylls (1888), A Window in Thrums (1890) en The Little Minister (1891). Moderne literatuerkritisy binne oer it algemien negatyf oer dy iere wurken, dy't no benammen sjoen wurde as sentimintele en nostalgyske ôfskilderings fan in doarpsk Skotlân dat fier ôf stie fan 'e reäliteiten fan 'e njoggentjinde-iuwske yndustrialisaasje en urbanisaasje. Nettsjinsteande dat, of miskien wol krekt dêrom, wiene se doedestiden populêr genôch om 'e reputaasje fan Barrie as in súksesfol skriuwer te fêstigjen.
Yn 1901 en 1902 hie Barrie ferskate súksessen efterinoar. It toanielstik Quality Street gie oer in respektabele, ferantwurdlike, âldere, ûntroude frou dy't har foardocht as har eigen flirterige muoikesizzer om 'e oandacht te winnen fan in eardere frijer dy't weromkeard is út 'e oarloch. The Admirable Crichton wie in troch de kritisy mei lof ûntfongen maatskippijkritysk stik oer in aristokratyske húshâlding en harren tsjinstfolk, wêrby't de ferhâldings omdraaid wurde nei't it hiele selskip skipbrek lit hat en fêst kommen is te sitten op in ûnbewenne eilân.
It personaazje Peter Pan, dat Barrie oant hjoed de dei ta bekendheid jaan soe, kaam foar it earst foar yn 'e roman The Little White Bird, dy't yn 1902 yn it Feriene Keninkryk útjûn waard troch Hodder & Stoughton en yn 'e Feriene Steaten itselde jiers noch as fúljeton ferskynde yn Scribner's Magazine. It boek gie oer de magyske aventoeren fan in jonkje yn it Londenske park Kensington Gardens. Bekender wie it ferfolch dêrop, it toanielstik Peter Pan, or The Boy Who Wouldn't Grow Up, oer in nea âlder wurdende jonge en it gewoane famke Wendy, dy't aventoeren belibje op it magyske eilân Neverland. It stik waard foar it earst opfierd yn Londen op 27 desimber 1904, en yntrodusearre de oant doe ta ûnbekende famkesnamme Wendy. Dy wie ynspirearre troch in jong famke út 'e kunde fan Barrie, in Margaret Henley, dy't de skriuwer "Friendy" neamde, mar de letter r noch net goed útsprekke koe, sadat it klonk as "fwendy". Yn 1911 wurke Barrie Peter Pan om ta de roman Peter and Wendy, dy't ek tige populêr wie.
Houlik
Fan mids 1908 ôf hie Mary in ferhâlding mei de tweintich jier jongere Gilbert Cannan, dy't belutsen wie by Barrie syn krewearjen tsjin teätersensuer. Doe't Barrie dat yn july 1909 ûntdiek, easke er fan syn frou dat se de relaasje mei Cannan beëinigje soe, mar dat wegere se. Om in skandaal foar te kommen yn in tiid dat in skieding dêr noch oanlieding ta joech, bea Barrie har in skieding fan tafel en bêd oan as se mar net mear mei har minner omgie, mar ek dat wegere se. Dêrop frege Barrie in skieding oan op grûn fan oerhoer, dy't yn oktober 1909 syn beslach krige. Nettsjinsteande de beëiniging fan harren houlik en it feit dat er der op gjin inkele wize ta ferplichte wie, gie Barrie troch mei it finansjeel ûnderstypjen fan syn eks-frou, sels nei't se wertroud wie mei Cannan, troch har in jierjild ta te kennen. Dat lange er elts jier oan har oer by in besletten diner op harren troudei.
Gedoente mei de Llewelyn Davies'
Yn 1897 kaam Barrie yn 'e kunde mei it gesin Llewelyn Davies, dat neitiid in wichtige rol spile yn sawol syn literêre bestean as syn priveelibben. It gie om Arthur Llewelyn Davies (1863-1907), syn frou Sylvia (1866-1910) en harren fiif soannen George (1893-1915), John (ropnamme Jack; 1894-1959), Peter (1897-1960), Michael (1900-1921) en Nicholas (1903-1980). Hy trof de leden fan it gesin geregeldwei as er út te kuierjen gie yn Kensington Gardens, en groeide meitiid út ta in hûsfreon. It personaazje Peter Pan betocht er om George en Jack te fermeitsjen.
Nei it ferstjerren fan Arthur Llewelyn Davies rekke 'omke Jim', sa't de jonges him neamden, noch mear by it gesin belutsen, dat er fan dy tiid ôf finansjeel ûnderhold. Ek betelle er foar de stúdzjes fan 'e fiif jonges. (Mei it stik Peter Pan hied er mear as genôch fertsjinne om dat mooglik te meitsjen.) Nei de dea fan Sylvia, yn 1910, hold Barrie út dat hy en sy harren koart tefoaren ferlove hiene, mar út har testamint bliek dêr neat fan. Wol hie se dêryn har winsk fêstlizze litten dat "J.M.B." fâd oer har minderjierrige soannen wurde soe, yn 'e mande mei har mem Emma, har broer Guy du Maurier en Arthur syn broer Compton. Doe't er in pear moannen letter it testamint foar Sylvia har famylje oerskreau, bedreach Barrie de boel troch syn eigen namme op in oar plak yn te foegjen. Sylvia hie skreaun dat se woe dat Mary Hodgson, de bernejuffer, trochgean soe mei de deistige fersoarging fan 'e jonges, en dat Jenny (Hodgson har suster) har dêrby helpe moast. Barrie skreau ynstee fan "Jenny" lykwols "Jimmy" (d.w.s. himsels). Hy en Mary Hodgson koene net al te bêst, mar foarmen surrogaatâlden foar de jonges oant se folwoeksen wiene. De Llewelyn Davies-jonges dy't Barrie it neist wiene, stoaren allebeide jong. George sneuvele yn 1915 yn 'e Earste Wrâldoarloch, wylst Michael yn 1921 mei in oare studint ferdronk by in ûngemak yn 'e neite fan Oxford.
Beskuldigings fan pedofily
Barrie ûnderhold ek freonskippen mei oare bern, sawol foar as nei't de Llewelyn Davies-jonges folwoeksen wurden wiene. Sadwaande foel him yn 'e moderne tiid al rillegau de fertinking fan pedofily ta. In oare boarne foar sokke spekulaasje is in passaazje yn syn roman The Little White Bird, wêryn't de protagonist in lyts jonkje helpt om him út te klaaien om op bêd, wêrnei't er op fersyk fan dat jonkje yn itselde bêd sliept. Tsjin soks waard lykwols yn 'e njoggentjinde en iere tweintichste iuw hiel oars oansjoen as no. Der bestiet gjin inkeld bewiis dat Barrie ea seksueel kontakt fan lykfol hokker soarte mei bern hie, en hy waard der yn syn eigen tiid ek hielendal net fan fertocht. Nico, de jongste fan 'e Llewelyn Davies-bruorren, liet him op dit mêd ris út, wêrby't er elts idee fan pedofily yn net mis te fersteane bewurdings nei it ryk fan 'e fabels ferwiisde, en sei dat er eins fermoede dat Barrie aseksueel wie, wat strike soe mei de geroften oer syn net-konsumearre houlik.
Ferheffing yn 'e adelstân
Barrie waard foar syn fertsjinsten op it mêd fan literatuer en teäter op 14 juny 1913 troch kening George V ferheft ta baronet. As ûnderdiel fan 'e New Year Honours, in Britske foarm fan 'e lintsjesrein, waard er fierders yn 1922 opnommen yn 'e Order of Merit.
Ferstjerren
Barrie kaam op 19 juny 1937 yn syn wenplak Londen yn 'e âlderdom fan 77 jier te ferstjerren oan longûntstekking. Hy waard te Kirriemuir begroeven by syn âlden en twa fan syn bruorren en susters. Syn bertehûs is no in museum ûnder behear fan 'e National Trust for Scotland. Hy liet it meastepart fan syn besittings nei oan syn sekretaresse Cynthia Asquith, minus skinkings oan 'e oerlibjende Llewelyn Davies-jonges en it jierjild oan syn eks-frou, dat bestindige waard oant har dea. Jierren earder, yn april 1929, hied er de rjochten op syn Peter Pan-wurken al ôfstien oan it Bernesikehûs fan Great Ormond Street yn Londen, dat der (foar wat it Feriene Keninkryk oangiet) noch altyd fan profitearret.
Doarpstsjerke (Easterwâlde)
De Doarpstsjerke is ien fan de twa tsjerken fan de PKN-gemeente fan Easterwâlde.
Gemeente
De PKN-gemeente ûntstie mei de fúzje op 11 april 2010 fan de herfoarme gemeente Easterwâlde-De Fochtel en de grifformearde gemeente fan Easterwâlde. De tsjerketsjinsten wurde ornaris holden yn de gruttere, eardere grifformearde, tsjerke It Anker, wylst de foarhinne herfoarme Doarpstsjerke brûkt wurdt foar bysûndere fierings en rou- en troutsjinsten. Besletten waard om de herfoarme kapel fan De Fochtel net mear te brûken. It ryksmonumint út 1928 wurdt sûnt ferhierd as meditatyf sintrum en Bed & Breakfast.
Skiednis
De Doarpstsjerke waard yn 1735 boud yn opdracht fan Daniël de Blocq-Lycklama à Nijeholt en ferfong in gotysk tsjerkje út de 14e iuw. It ryksmonumint is in trijesidich sletten sealtsjerke mei in houten tuorke boppe de gevel. Boppe de yngong binne gevelstiennen oanbrocht, wêrfan't de wapens yn de Frânske tiid fuorthakt binne. Njonken de tagong is in sinnewizer oanbrocht.
Opmerklik is it ûntbrekken fan in hoanne op de toer. Ynstee dêrfan foarmet in hazzewynhûn de wynwizer op de toer, wylst de wynwizer boppe it koer de foarm fan in hazze hat.
By de tsjerke stiet in klokkestoel, dy't der al wie doe't Jacobus Stellingwerf de âlde tsjerke yn 1724 tekene. De klokkestoel is fernijd yn 1967. Under it wulfdak hingje twa klokken: ien klok út 1492 dy't letter mei behâld fan de dekoraasje en it opskrift op 'e nij getten waard en noch in moderne klok út 1936.
Oargel
It 24 registers tellende oargel datearret út 1866. It is boud troch timmerman Hendrik Jannes Noorman út Easterwâlde en waard yn de jierren 1998-1999 restaurearre troch Bakker & Timmenga.
Omaha (taal)
It Omaha (Ingelsk: Omaha; Omaha: Umóⁿhoⁿ iyé) is de taal fan 'e Omaha, in lânseigen Yndiaansk folk fan 'e Grutte Flakten fan Noard-Amearika. It is in Sûaanske taal dy't ta de taalkloft fan 'e Degihaanske talen heart, en tige nau besibbe is oan it Ponka. It Omaha hie yn 2007 noch mar 25 memmetaalsprekkers oer.
Taalbesibskip
It Omaha heart ta de Westsûaanske taalgroep fan 'e grutte Sûaanske taalfamylje. Dêrbinnen wurdt it ta de Degihaanske talen rekkene, dy't in ûnderdiel foarmje fan 'e groep fan 'e Mississippydelling-Sûaanske talen. It Omaha is tige nau besibbe oan it Ponka, in sibskip dy't him û.m. uteret yn it feit dat de beide talen goed ûnderling fersteanber binne. De measte taalkundigen sjogge it Omaha-Ponka dêrom as ien taal en it Omaha en it Ponka as dialekten fan dy taal. De Omaha- en Ponka-Yndianen fersette har tsjin dy opfetting, en beskôgje harren eigen respektivelike spraken wol deeglik as selsstannige talen.
Taalgebiet
It oarspronklike taalgebiet fan it Omaha omfiemet in diel fan 'e sintrale Grutte Flakten fan Noard-Amearika, besteande út it easten fan 'e Amerikaanske steat Nebraska en it westen fan Iowa.
Hjoeddeistige taalsitewaasje
Yn 2007 waard fêststeld dat der doe noch 25 memmetaalsprekkers fan it Omaha oer wiene, dy't lykwols allegear ta de âlderein boppe de 60 jier hearden. Fierders wiene der ek noch likernôch 35 persoanen dy't it Omaha as twadde taal machtich wiene. De stammeried fan 'e Omaha Stamme fan Nebraska en Iowa rûst it tal lju dat 'ienige' kennis fan 'e Omaha-taal hat, op 150. It Omaha wurdt ûnderwiisd op 'e Umónhon Nation Public School yn it Omaha Yndianereservaat.
De Universiteit fan Nebraska biedt kursussen yn it Omaha oan, en it Omaha Language Curriculum Development Project fan dy ûnderwiisynstelling makket learmaterialen foar online-stúdzjes fan 'e taal. Der bestiet in app foar de Omaha-taal foar op smartphones, dy't ûntwikkele is troch de skoallefederaasje fan it Omaha Reservaat en it Omaha Language Cultural Center. Fanút de Osadzje Naasje fan Oklahoma, wêrfan't de leden foarhinne it Osadzje sprieken, in taal dy't nau besibbe wie oan it Omaha, is belangstelling toand om in partnerskip oan te gean mei it Omaha-taalrefitalisearringsprojekt, om ek harren eigen, útstoarne taal wer nij libben yn te blazen.
Skrift
Foar it Omaha wurdt in oanpaste foarm fan it Latynske alfabet brûkt. Hoewol't dy mar leafst 36 letters omfiemet, komme de f, l, q, r, v en y net foar.
Fonology
It Omaha beskikt oer 5 gewoane fokalen: a [a] (fan 'mar'), e [e] (fan 'leed'), i [i] (fan 'wyt'), o [o] (fan 'bok') en u [u] (fan 'tûk'). Dêropta binne der 2 nasale fokalen: de iⁿ [ĩ] (fan 'hyns'), en de oⁿ [õ] (lykas yn it Frânske wurd on).
Fan 'e 29 konsonanten wurde de b, d, h, k, m, n, p, s, t en z op 'e 'gewoane' manear útsprutsen. Oare bekende bylûden binne de ch [ʧ] (tsj fan 'tsjerke'), g [ɡ] (g fan 'goed'), gh [ɣ] (g fan 'bûge'), j [ʤ] (dzj fan 'siedzje'), sh [ʃ] (sj fan 'sjippe'), w [w] (w fan 'skowe'), x [x] (ch fan 'berch') en zh [ʒ] (zj fan 'bagaazje'). De apostrof (’) stiet foar de glottisslach [ʔ], de klank tusken de beide gelikense lûden yn "Aäron" of "koöperaasje".
Fierders hat it Omaha 4 aspirearre konsonanten (chʰ, kʰ, pʰ en tʰ), wêrby't de basisklank (tsj, resp. k, p en t) folge wurdt troch in licht h-ke, sa't bekend is fan 'e Grinslânske útspraak fan Marthinithoren. Ek binne der 5 konsonanten mei in fêste glottisslach derefteroan: p’, s’, sh’, t’ en x’. De th, ta einbeslút, stiet foar de klank [ɫᶞ], in tige 'dûnkere' l (sa't dy bgl. yn it Frysk foarkomt yn 'loch'), folge troch in lichte stimhawwende th [ð], lykas yn it Ingelske wurd this.
Neder-Sû Yndianereservaat
It Neder-Sû Yndianereservaat (Ingelsk: Lower Sioux Indian Reservation; Eastlik Dakota: Čaŋsa'yapi) is it reservaat fan 'e federaal erkende Neder-Sû Yndianemienskip (Lower Sioux Indian Community) yn it suden fan 'e Amerikaanske steat Minnesota.
Algemien
It reservaat leit oan 'e súdigge fan 'e rivier de Minnesota, yn Redwood County. Neffens offisjele gegevens fan 'e Amerikaanske folkstelling fan 2000 wennen der doe 335 minsken. It haadkertier fan 'e stamme is fêstige yn Morton, dat feitliken fuort benoarden it reservaat leit. It Neder-Sû Reservaat hat in oerflak fan mar 7 km². County Highway 2 rint dwers troch it reservaat hinne.
Skiednis
It Neder-Sû Reservaat waard oprjochte yn 1851, as útfloeisel fan it Ferdrach fan Traverse des Sioux tusken de Dakota fan súdlik Minnesota en de Amerikaanske oerheid, mar wie yn 't earstoan folle grutter. De namme fan it reservaat komt fan it feit dat der yn 'e njoggentjinde iuw oan 'e rivier de Minnesota twa reservaten fan 'e Sû-Yndianen wiene, wêrfan't dat streamop "Opper-Sû" (Upper Sioux) neamd waard, en dat streamôf "Neder-Sû" (Lower Sioux).
Ekonomy
De Neder-Sû Yndianemienskip hat op syn reservaatlân, dat bûten it Minnesotaanske steatsferbod op gokken falt, in eigen kasino sette litten, dat it earste fan Minnesota wie. It Jackpot Junction Casino Hotel komt fuort út in bingohal dy't yn 1984 boud waard, en omfettet njonken gokfasiliteiten trije bars, trije restaurants, in skouboarch, in hotel en twa grutte dûnssealen. Dêrmei is it kasino, dat 24 oeren deis, sân dagen wyks iepen is, ien fan 'e grutste wurkjouwers yn 'e fiere omkriten (en komt it sadwaande ek de blanke befolking fan it gebiet te'n goede). Fierders stiet yn it reservaat ek it Neder-Sû Agintskip, in histoarysk monumint út 'e Dakota-Oarloch fan 1862, dat ûnderholden wurdt troch de Neder-Sû Yndianemienskip yn gearwurking mei it Histoarysk Genoatskip fan Minnesota.
Duncan Laurence
thumb|Duncan mei de Eurofisy-trofee Duncan Laurence, berne as Duncan de Moor (Spijkenisse, 11 april 1994), is in Nederlânsk sjonger en songwriter. Hy waard bekend fan syn meidwaan oan it fiifde seizoen fan it televyzjeprogramma The voice of Holland, dêr't er de heale finale helle.
Oplieding
Yn 2012 helle de sjonger foar it earst it nijs mei it winnen fan it lokale Brielle’s got Talent. Al mei 13 jier skreau De Moor teksten foar syn band The Slick and Suited, mar ek foar oare artisten. The Slick and Suited is yn jannewaris 2013 ûntstien op de Rockakadeemje yn Tilburch, dêr't De Moor yn 2017 ôfstudearre. ]
Eurofisy Sjongfestival
thumb|250px| Duncan Laurence op it Eurofisy Sjongfestival Op moandei 21 jannewaris 2019 waard bekend dat Duncan Laurence mei it nûmer Arcade Nederlân fertsjintwurdige op it Eurofisy Sjongfestival 2019 yn Tel Aviv, Israel. Duncan Laurence waard yn de heale finale al oertsjûgjend earste en mei in ferskil fan 27 punten wûn er op 18 maaie 2019 ek de finale fan it festival.
Trochtrekker
Trochtrekker of trochtsjogger is in term út 'e biology foar in bistesoarte dy't by syn seizoensbûne trek in gebiet passearret sûnder dêr foar langere tiid te bliuwen. Soks is benammen bekend fan trekfûgels, mar ek by û.m. flearmûzen en trekflinters komt it foar. De oantsjutting 'trochtrekker' wurdt lykwols mar komselden brûkte foar yn see libjende bisten lykwas fisken en seesûchdieren, nettsjinsteande it feit dat dy ek yn grutte groepen fan it iene nei it oare plak migrearje. Echte trochtrekkers yn Nederlân binne fûgels as de dûmnylyster, de fiskearn, de grienskonk, de lytse miggesnapper en it wytgatsje.
Willem Hindrik fan Saksen-Eisenach
Willem Hindrik fan Saksen-Eisenach (It Oranjewâld, 10 novimber 1691 - Eisenach, Tueringen, 26 july 1741), hartoch fan Saksen, wie in soan fan hartoch Johan Willem fan Saksen-Eisenach en Amalia fan Nassau-Dietz. Yn 1729 folge er syn heit op as foarst fan Saksen-Eisenach. As jonge fan 18 oerlibbe er skraach in fal fan in hynder, dêr't er in slimme nierskansearring oan oer hold, dy't him in libben lang lêst besoargje soe.
Houliken
Willem Hindrik wie troud mei:
Beide houliken bleaune sûnder bern; sadwaande stoar de line Saksen-Eisenach út en kaam it hartochdom oan de line Saksen-Weimar, Ernst August I fan Saksen-Weimar-Eisenach en ûntstie it hartochdom Saksen-Weimar-Eisenach.
Léa (bibelsk persoan)
Léa (Hebriuwsk: לֵאָה, Le'ah) wie neffens it Alde Testamint de earste frou fan Jakob. Léa wie in dochter fan Laban en de muoikesizzer fan Rebekka, de mem fan Jakob. Hja wie dus de nicht fan Jakob en ek de âldere suster fan Jakob's twadde frou Rachel. Léa waard de mem fan seis soannen, dy't de stamhâlders wiene fan de helte fan de tolve stammen fan Israel. Dêrnjonken krige Léa ek in dochter, Dina.
Houlik
Nei't Jakob op oantrunen fan syn mem de segen fan syn heit Izaäk fan syn twillingbroer Ezau ûntfytmanne hie, moast er foar Ezau's wraak flechtsje nei in broer fan syn mem, syn omke Laban yn Paddan-Aram. By in boarne kaam Jakob dêr in jong frommiske tsjin en holp har de skiep dy't hja hoede wetter te jaan. It die bliken dat it syn nicht Rachel wie en Jakob wist fuort dat er mei dy frou trouwe woe. In wike of wat letter frege er syn omke om mei har te trouwen en dy fûn it bêst. Sa bleau Rachel teminsten yn de famylje, mar de priis wie dat Jakob sân jier foar him wurkje moast. Doe't de sân jier om wiene waard der foar de brulloft in grut feestmiel taret. Nei't it feest oer wie brocht Laban syn dochter nei Jakob en hja dielden it bêd. Om't syn frou in wale foar hat seach Jakob it bedroch fan Laban net, mar de oare deis die bliken dat Laban net Rachel, mar syn âldere en minder moaie dochter Léa brocht hie. Jakob wie poer dat er Laban him mei de âldste dochter ferrifele hie, mar Laban ferguodlike syn streek en sei dat it net sa hearde om earst de jongste en dêrnei de âldste dochter wei te jaan. Hy stelde Jakob as kompinaasje út om nochris sân jier foar him te wurken, dan koed er ek Rachel krije. Jakob akseptearre syn útstel. Lang hoegde Jakob net te wachtsjen, want in wike letter krige er Rachel al as twadde frou, al moast er him wol hâlde oan syn ûnthjit om nochris sân jier te wurkjen.
Mem
It houlik wie foar Léa in sneue saak. Neffens de Skrift seach God dat hja oer wie en dêrom iepene God har skoat as treast. Wylst Rachel gjin bern krige, krige Léa de iene nei de oare soan. Ynearsten wiene dat Rûben, Simeön, Levy en Juda, letter Issaskar en Sebûlon en de dochter Dina.
East
East of it easten is in wynstreek en ien fan 'e fjouwer haadwynstreken, njonken noard, súd en west. De namme komt fuort út it Proto-Germaanske *aus-t- ("moarnsdage"), fan it Proto-Yndo-Jeropeeske *austo-s, in ferbûging fan 'e woartel *aues-: "út 'en [readens] skine". In synonym foar 'east' is Oriïnt, dat yn 'e regel brûkt wurdt om it easten fan it Jeraziatyske kontinint mei oant te tsjutten; it eigenskipswurd oriïntaalsk ferwiist sadwaande ek nei saken of persoanen út it Midden-Easten of it Fiere Easten. Yn 'e koloniale tiid spriek men ek wol fan 'de East' as men East-Ynje bedoelde.
Léa (bibelsk persoan)
Dea en begraffenis
Léa ferstoar in pear jier nei har suster Rachel en waard begroeven yn de spelonk fan Makpela, dêr't neffens de tradysje ek Abraham en Sara, Izaäk en Rebekka en Jakob begroeven binne.
East
It easten is it tsjinstelde fan it westen. It is de rjochting dêr't de sinne liket op te kommen. Yn 'e astronomy is it easten definiëarre as de rjochting dêr't in himellichem yn syn omrin by wei draait. Op in lânkaart wurdt it easten tradisjoneel as de rjochterkant beskôge, sadat men it noarden boppe hat en it suden ûnder. Sadwaande sprekt men by it lêzen fan in wrâldkaart fan it easten as men it oer it eastlik healrûn hat.
Om't de sinne yn 'e waarnimming fan ierdbewenners yn it easten opkomt (wat as in symboal fan fernijing sjoen wurdt dat assosjearre wurdt mei de opstanning út de dea), is it yn in protte hjoeddeiske en histoaryske religyen wizânsje om yn 'e rjochting fan it easten te bidden. Yn in diel fan it kristendom bestie(t) dy gewoante ek; dêrom steane âldere tsjerken oer it algemien mei it skip nei it easten ta, en wurde de lju ek mei it gesicht (d.w.s. de holle) nei it easten ta begroeven.
Wintergast
Wintergast is in ornitologyske term foar in fûgelsoarte dy't hjerstmis syn noardliker leine briedgebiet ferlit om yn súdliker oarden mei in mylder klimaat te oerwinterjen. Foarbylden fan wintergasten yn Nederlân en oanbuorjende lannen yn Noardwest-Jeropa binne de lytse swan, de readwjuk, de rotgoes en de rûchpoatmûzefalk. Dy soarten briede yn Skandinaavje en noardlik Ruslân, en binne dêr dus simmerfûgels. Simmerfûgels yn Nederlân oerwinterje faak yn Afrika en binne dêre wintergasten, sa't bgl. it gefal is mei de boereswel, de skries en de teapert.
Twongen houlik
In twongen houlik is in houlik dêr't ien of beide fan 'e houlikspartners tsjin har wil ta twongen wurde. It is net itselde as in troch bemiddeling ta stân kommen houlik (wêrby't it houlik regele wurdt troch in trêde partij, lykas in keppelster, mar de beide partners der wol mei ynstimme). By in twongen houlik is fan ynstimming gjin sprake. Almeast is it de froulike houlikspartner dy't ûnfrijwillich úthylke wurdt en dan yn in foarm fan seksuële slavernij belânet. Twongen houliken komme noch rûnom foar yn Súd-Aazje, East-Aazje en Afrika, en ek yn it Westen ûnder ymmigranten dêrwei.
De Feriene Naasjes beskôgje twongen houliken as in foarm fan minskerjochteskeinings, mei't it begjinsel fan frijheid en fan it persoanlik selsbeskikkingsrjocht der geweld mei oandien wurdt. Yn 'e Universele Ferklearring fan de Rjochten fan de Minske wurdt steld dat it rjocht fan in frou om sels te kiezen mei wa't se troud, in krúsjaal ûnderdiel fan har libben en har weardichheid is, en teffens fan gelikensens as minske. De Roomsk-Katolike Tsjerke en de measte oare kristlike denominaasjes beskôgje twang by it sluten fan in houlik as grûn foar annulearring fan dat houlik. It twingen fan immen om te trouwen wurdt spesifyk oanmurken foar in misdriuw yn Belgje, Denemark, Dútslân, Eastenryk, it Feriene Keninkryk en Turkije. Yn 2008 besleat it Bysûndere Gerjochtshôf foar Siërra Leone dat de untfiering en it finzen hâlden fan froulju mei as doel om harren te twingen om mei immen te trouwen in nije misdie tsjin de minsklikheid wie. Dêrby joech it hôf (yn 2012) oan, de term "twongen houlik" misliedend te finen en leaver te sprekken fan houliksslavernij (conjugal slavery).
In hiel oare foarm fan in twongen houlik is "trouwe moatte", yn it Nederlânsk een moetje, of yn it Ingelsk a shotgun wedding. Dêrby wurde twa jongelju dy't seksuële omgong mei-inoar hân hawwe dy't útrûn is op swierwêzen fan 'e froulike partner, troch de beide famyljes (of troch de famylje fan it fanke) twongen om te trouwen. Hjirby is de manlike partner almeast dejinge dy't ûnfrijwillich yn it houliksboatsje treaun wurde moat. Hoewol't dit foarhinne gjin útsûndering wie, komt soks yn it Westen tsjintwurdich selden mear foar.
Grut-Berlyn
Grut-Berlyn is de oantsjutting foar it stedsgebiet fan Berlyn dat yn 1920 troch it saneamde Groß-Berlin-Gesetz ûntstien is en dat hjoed-de-dei sûnder in soad feroarings frijwol itselde is. Njonken de kearnstêd Berlyn bestie it gebiet út in tal selsstannige stêden en gemeenten.
Oanrin
Om 1820 hinne ûntstie it idee it grûngebiet fan Berlyn út te wreidzjen mei de yndustriële foarstêden Moabit en Wedding, dy't ta de Landkreis Niederbarnim hearden, en in tal foar in grut part mei Berlyn fergroeide dielen fan de buorstêden Schöneberg en Tempelhof. It útwreidingsprojekt ferrûn lykwols stadichoan, om't de finansjele belangen fan alle partijen boppe-oan stiene. Benammen de rike wiken fan Schöneberg en Tempelhof lutsen de ynteresse fan de Prusyske haadstêd, om't dy foar in soad ekstra belêstingynkomsten soargje koene. Op harren bar woene de neamde buorgemeenten dy ynwenners om deselde reden net kwyt. Oarsom waard in útstel fan de Kreis Niederbarnim dat syn earme wiken, dy't in soad fan de kritekas ôfhongen, graach kwyt woe oan Berlyn, ôfwiisd. Pas nei tsientallen jierren slaggen hja deryn it haadstêdlike grûngebiet te fergrutsjen. Troch in beslút fan it regear fan 28 jannewaris 1860 waarden sawol de arbeiderswiken yn it noarden as de rikere frije boargerswiken yn it suden tafoege. It stedsgebiet omfieme doe rûchwei de hjoeddeiske distrikten Mitte en Friedrichshain-Kreuzberg en it stedsdiel Prenzlauer Berg.
Om't de stêd en syn ommelannen stridige belangen hiene, die boargemaster Arthur Johnson Hobrecht yn 1875 in útstel om in aparte stedsprovinsje te foarmjen. Dy provinsje soe de haadstêd Berlyn en de stêden Charlottenburg, Spandau en Cöpenick en de kriten Teltow en Niederbarnim omfiemje moatte. De oerheid fan dy nije provinsje soe takomstige anneksaasjes troch Berlyn oerstallich meitsje. It plan helle it lykwols net.
Op 19 july 1911 waard it Zweckverband Groß-Berlin (Yntergemeentlik Gearwurkingsferbân Grut-Berlyn) oprjochte en ferbettere de koördinaasje. Men woe de ynfloed fan it reade Berlyn lykwols beheine, dus dat ferbân wie sa los dat it de ferwachtings net wiermeitsje koe. Boppedat ûntstie der hieltyd in gruttere sosjaal-ekonomyske kleau tusken de ferskillende gemeenten. It Zweck-ferbân koe de problemen net oplosse, om't it gjin foech hie op sosjaal mêd. Nei de fal fan it Dútske Keizerryk oan de ein fan de Earste Wrâldkriich waard besletten dat it nedich wie en foarmje ien grutte stedsgemeente troch middel fan anneksaasjes. It Zweck-ferbân liet dochs wol in pear spoaren yn it stedsbyld efter, om't der yn 1915 mei de Prusyske steat ôfpraat wie dat de grutte boskgebieten yn de stêd bestean bliuwe mochten.
Groß-Berlin-Gesetz
250px|thumbnail|right|Berlyn foar (yn donkerread) en nei de Groß-Berlin-Gesetz 250px|thumbnail|right Op 27 april 1920 naam de Prusyske lândei de Gesetz über die Bildung einer neuen Stadtgemeinde Berlin (Wet oanbelangjende de foarming fan in nije stedsgemeente Berlyn) oan. Op 1 oktober fan dat jier waard de wet, yn 't koart Groß-Berlin Gesetz neamd, yn wurking steld. De folgjende stêden en kriten waarden ta de gemeente Berlyn gearfoege:
Der waarden 20 stedsdistrikten mei lokale bestjoeren ynsteld.
Men besocht in lykwicht yn de distrikten te hâlden tusken 'goedboargerlike' gebieten en arbeiderswiken. Yn de earste jierren nei de foarming fan Grut-Berlyn wiene der hjir en dêr in pear ôfskiedingsbewegings, mar dy hiene lykwols gjin súkses. De gearfoeging fan de stedskriten ta ien bestjoerlike ienheid makke in sintrale stedsplanning mooglik en joech de ûntjouwing fan Berlyn ta metropoal yn de 1920er jierren in grutte ympuls.
Grut-Berlyn hat hjoed-de-dei noch in wichtige juridyske betsjutting, want by de Dútske weriening yn 1990 waard dêrnei sjoen om de grinzen tusken Berlyn en Brandenboarch te bepalen.
Lettere feroarings
It yn 1920 foarme Grut-Berlyn is eins amper feroare neffens de hjoeddeiske sitewaasje. Hjir en dêr waarden inkele grinskorreksjes makke tusken it lettere West-Berlyn en de DDR.
Oare gebrûken fan de oantsjutting
It begryp Grut-Berlyn ferdwûn sa stadichoan út it spraakgebrûk, mar bleau juridysk en bestjoerlik wol in betsjutting hâlden. De oantsjutting waard yn de West-Dútske Grûnwet fan 1949 opnommen en ferdwûn dêrút mei de wiziging fan artikel 23 by de Dútske weriening fan 1990. It bestjoer fan East-Berlyn neamde harsels oant yn de 1960er jierren de Magistrat von Groß-Berlin (Magistraat fan Grut-Berlyn).
Berlin-Mitte
260px|thumbnail|right|Lizzing fan Berlin-Mitte yn it distrikt Mitte Mitte of Berlin-Mitte is in wyk (as sadanich oprjochte yn 1920) yn it sintrum fan de Dútske haadstêd Berlyn. It foarmet de kearn fan it distrikt (bezirk) Mitte
De wyk is it sintrum fan it eardere East-Berlyn. Nijsgjirrichheden binne de Alexanderplatz, de strjitte Unter den Linden mei oan de westein de Brandenburger Tor, en it Museumsinsel. Ek it útgeansintrum rûn de Oranienburger Straße en de Hackescher Markt leit yn dizze wyk.
thumbnail|780px|Berlin-Mitte
A Peace Divided
Eftergrûn
De Confederation-boeken fan Tanya Huff spylje yn in takomst wêryn't de minskheid him oansletten hat by de Konfederaasje, in ûnbidich grut steatsferbân mei alderhanne bûtenierdske rassen. De stifters fan 'e Konfederaasje binne de saneamde Aldere Rassen, dy't in nivo fan beskaving berikt hawwe dêr't geweld, om lykfol hokker reden, as ûntalitber beskôge wurdt. Sterker noch, hja grize fan geweld en kinne harsels der net iens mear ta bringe om geweld te begean. Nei de oprjochting waarden by de tiid lâns stadichoan oare rassen ta de Konfederaasje talitten, de saneamde Middelrassen, sadree't dy itselde nivo fan beskaving berikt hiene. Doe't de Konfederaasje lykwols fiifhûndert jier lyn oanfallen waard troch in oar grut steatsferbân, de Primasy, sieten de Aldere Rassen mei de hannen yn 't hier om't de pasifistyske Konfederaasje net oer in leger of in float beskikte. Harren oplossing wie om 'e minder beskaafde Minsken, Taykan en Krai (de saneamde Jongere Rassen) yn 'e Konfederaasje op te nimmen, dy't gjin swierrichheden hiene om har oan te passen fan planetêre ta ynterstellêre oarlochfiering.
Yn 'e Confederation-searje waard ferteld hoe't Torin Kerr, in ûnderofsier fan it marinierskorps fan 'e Konfederaasje, nei generaasjes fan striid mei de Primasy frijwol eigenhandich in ein oan 'e oarloch makke. Hja ûntdiek dat it hiele konflikt by wize fan sosjaal eksperimint útlokke wie troch selsbewuste polynûmerike molekulêre polyhydrokside alkoholiden, oftewol in soarte fan hyperyntelligint, fan foarm feroarjend, bûtenierdsk plestik. Neitiid waarden der fredesbesprekkings mei de Primasy iepene. Torin gie út it korps wei en joech har by har freon Craig Ryder, in boarger dy't him talein hie op de berging fan 'e wrakken fan troch oarlochfiering ferrinnewearre romteskippen fan 'e Konfederearre en Primatyske floaten. It slagge har lykwols net om har bûten saken te hâlden dy't har neat oangiene, en nei ferrin fan tiid waarden Craig en Torin en ferskate oare feteranen troch it Konfederearre Ministearje fan Justysje as eksterne ekspêrs yn 'e earm nommen om ôf te weven mei gewelddiedige kriminelen. Uteinlik krigen se nei harren aventoer yn it foargeande diel fan 'e rige, An Ancient Peace, in formele status en waarden se oansteld as Strike Team Alpha, in mobile ienheid fan de 'warders', de plysje fan 'e Konfederaasje.
Ynhâld
Yn A Peace Divided wurde Torin Kerr en Strike Team Alpha útstjoerd om regaad te meitsjen op 'e planeet 33X73. In groepke hierlingen hat dêr nammentlik de argeologen en oare wittenskippers gizele dy't yn 'e ruïnes fan in ferdwûne beskaving mei opgravings oan 'e gong wiene. Om't de hierlingen út in mjuks fan wêzens út 'e Konfederaasje en de Primasy besteane, moat Torin dêrfoar gearwurkje mei in plysje-ienheid dy't oerkomt út 'e Primasy.
It docht al gau bliken dat de hierlingen op 'e siik binne nei in wapen dat de ferdwûne beskaving op 33X73 ûntwikkele hawwe soe tsjin 'e 'plestik bûtenierdsen'. As sa'n wapen bestiet, soe it mei-iens it earste funksjonele wapen wêze dat wa ek tsjin 'e plestik bûtenierdsen betinke kinnen hat. De sitewaasje wurdt noch yngewikkelder as oan it ljocht komt dat de hierlingen yn opdracht wurkje fan 'e rasistyske Minsken Earst-beweging.
Oan Torin de taak om 'e gizelders (foar it meastepart leden fan 'e Middelrassen fan 'e Niln en Katrien) te befrijen, te soargjen dat de gizelnimmers it al of net besteande wapen tsjin 'e plestik bûtenierdsen net yn 'e hannen krije, en út te sykjen wa't de mysterieuze lieder fan 'e Minsken Earst-beweging is. En ûnderwilens moat se ek noch sjen om de spannings tusken har eigen team en de tafoege ienheid fan 'e Primasy, de eardere fijân, ta it minimum te beheinen, wylst alles wat se docht oer har skouder hinne filme wurdt troch de tige yrritante en like fêsthâldende Katrien-ferslachjouster Presit a Tur durValintrisy, dy't op 'e iene of oare manear wer tastimming los witten hat te krijen om Torin op har misje te folgjen.
Have Yourself a Merry Little Christmas (betsjuttingsside)
"Have Yourself a Merry Little Christmas" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
Henri Fabre
thumb|250px|Henri Fabre syn wetterfleantúch Le Canard, 28 maaart 1910 Henri Marie Léonce Fabre (Marseille, 29 novimber 1882 – Le Touvet, 29 juny 1984) wie in Fransk yngenieur en loftfeartpionier. Yn 1910 boude er Le Canard, it earste wetterfleantúch dat mei súkses op wetter lâne.
Komôf en stúdzjes
Fabre werd geboren in een rijke redersfamylje uit Marseille. Hy krige middelber ûnderwiis oan it pleatslike jezuïetenkolleezjee en studearre dêrnei wittenskippen oan de universiteit fan Marseille. Nei't er yn Marseille ôfstudearre wie, helle Fabre noch it yngenieursdiploma oan de École Supérieure d'Électricité (Supéléc) yn Parys.
Wetterfleantúch
Fabre, dy't mâl fan fleantugen wie, bestudearre de ûntwerpen fan Louis Blériot en Gabriel Voisin en dreamde fan it ûntwikkeljen fan in wetterfleantúch. Syn heit joech him 100.000 Frânske frank ta foldwaan en Fabre spandearre goed fjouwer jier oan it ûntwerpen, testen en de realisaasje fan in wetterfleantúch mei trije driuwers. It tastel fan it type canard krige de tapaslike namme Le Canard ('De Ein').
Op 28 maart 1910 stiigde Fabre, dy't noch nea flein hie, op foar in manmachtich publyk oan it Étang de Berre ûnder Martigues. Hy waard assistearre troch Louis Paulhan dy't ek meiholpen hie by de ûntwikkeling fan it tastel. Nei in flecht fan benei 600 meter boppe de mar lâne Le Canard op it wetter en wie sadwaande it alderearste wetterfleantúch fan de wrâld dat dat mei súkses die. Deselde deis makke it fleantúch noch fjouwer flechten. Fabre boude noch in stikmannich tastellen fan itselde ûntwerp dy't dêrnei as basis brûkt waarden troch Glenn Curtiss en Gabriel Voisin foar harren eigen wetterfleanmasines.
Fabrikant
De ûndernimmende Fabre begûn yn de Earste Wrâldkriich in fleantúchfabryk mei sa'n 200 arbeiders dat allinne wetterfleantugen makke. Nei dy oarloch sette er al in punt efter de fleantúchbou en waard er yngenieur-saakfierder fan in masinefabryk dat allerhanne sektoaren út de yndustry masines levere. Letter ûntwurp er noch in bateau-clac, in optearbere boat. Yn 1927 waard Fabre lid fan de Académie de Marseille.
Yn 1980 ferskynde syn autobiografy J'ai vu naître l'aviation. Hy stoar yn 1984 yn de âldens fan 101 jier.
Earbetoan
Op 30 maart 2010 joech it Frânske postbedriuw La Poste, een betinkingspostsegel út by gelegenheid fan de hûndertste jierdei fan de earste flecht fan Le Canard.
Coenraad Jacob Temminck
Coenraad Jacob Temminck (Amsterdam, 31 maart 1778 – Leien, 30 jannewaris 1858) wie in Nederlânsk biolooch, publisist en museumdirekteur. Hy kaam út in tige begoedige fermidden en beskreau in grut tal bistesoarten dy't doedestiden nij wiene foar de Westerske wittenskip. Sawol ûnder de Frânske Tiid as yn it nije Keninkryk fan 'e Nederlannen beklaaide er foaroansteande posysjes en mocht er him ta de wittenskiplike elite rekkenje. Fan 1820 oant syn ferstjerren wied er de earste direkteur fan it Ryksmuseum fan Natuerlike Histoarje yn Leien.
Jonkheid en oplieding
Temminck kaam út in âlde Nederlânske patrysjersfamylje. Hy waard yn 1778 yn Amsterdam berne as de soan fan Jacob Temminck (1748-1822), de tesaurier fan 'e Feriene Eastyndyske Kompanjy, en dy syn frou Aleida van Stamhorst. Doedestiden hiene de oansjenliken yn Nederlân it foar de moade en pronkje mei in samling opsette fûgels. De jonge Temminck ûnwikkele as bern in fassinaasje foar de samling fan syn heit. Hy krige syn ûnderwiis oan hûs fan in Switserske gûverneur.
Karriêre
Mei sechstjin jier, yn 1794, waard Temminck, troch tadwaan fan syn heit, in lukrative sinekuere (earepost) taskikt op kosten fan it stedsbestjoer fan Amsterdam. Nei't it jiers dêrop de Republyk fan de Feriene Provinsjes troch de Frânsen ûnder de foet rûn en ferfongen waard troch de Bataafske Republyk, waard Temminck yn 1798 út syn funksje ûntset. Hy tekene lykwols mei súkses ferset oan tsjin dy beslissing, en it slagge him om syn baantsje oant 1812 te behâlden, wêrnei't er in oare earepost taparte krige.
Yn 1804 troude Temminck mei Dionysia Catharina Cau, mei wa't er nei it Dútske Offenbach am Main reizge om 'e doe tige ferneamde Dútske ornitolooch Bernhard Meijer te besykjen. Temminck bleau in healjier yn Offenbach om mei de man gear te wurkjen en fan him te learen. Yn 1806 sette er him mei syn frou en syn ûnderwilens omfangrike kolleksje opsette fûgels nei wenjen yn in eigen hûs oan 'e Hearegrêft (no nû. 400) yn Amsterdam. Tusken 1807 en 1818 skreau er in grut tal artikels en oare publikaasjes op it mêd fan 'e ornitology en de bredere soölogy, dêr't er yn wittenskiplike fermiddens syn namme mei fêstige. Temminck syn wichtichste publikaasje wie it Manuel d'Ornithologie ("Hânlieding fan 'e Ornitology"), dat yn 1820 ferskynde en in grut diel fan 'e njoggentjinde iuw it standertwurk oer fûgels bleau.
Dútske hardershûn
De Dútske hardershûn, ek wol koartwei Dútske harder neamd, is in bekend hûneras dat syn oarsprong fynt yn Dútslân. It is in relatyf nij ras, dat ûntstie yn 1899, mar dat sûnt tige súksesfol west hat en suver net mear fuort te tinken is. De Dútske hardershûn waard oarspronklik fokt om fee op te driuwen, mar fanwegen syn krêft, yntelliginsje, belearberheid en hearrigens hat er him yn 'e tweintichste iuw ûntwikkele ta ien fan 'e rassen dêr't de foarkar oan jûn wurdt foar plysje- en legerhûnen, opspoarings- en rêdingshûnen en blineliedhûnen. De Dútske hardershûn is hjoed de dei ien fan 'e populêrste hûnerassen fan 'e wrâld.
Skiednis
Hardershûnen hiene har yn Dútslân fan 'e Midsiuwen ôf ûntjûn sûnder dat dêr troch in sintrale ynstânsje tafersjoch op holden waard. Skiephoeders wisten hokker skaaimerken oft se yn harren hûnen hawwe woene, en besochten dat yn harren eigen mienskip troch selektyf fokken foarinoar te krijen. It resultaat wie in grut tal ûnderskate soarten hardershûnen, dy't wol opinoar lieken, mar allegear fan plak ta plak krekt even oars wiene. Fan 'e 1850-er jierren ôf waard besocht om 'e hûnefokkerij en Dútslân te standerdisearjen.
Yn 'e 1890-er jierren begûn Max von Stephanitz, in âld-kavaleryofsier dy't studearre hie oan it Feterinêr Kolleezje fan Berlyn, him dwaande te hâlden mei de hûnefokkerij. Op in hûneshow yn 1899 kaam dy in hardershûn tsjin dy't nei syn opfetting krekt de foarm en it karakter hie dat in wurkhûn hawwe moast. It bist hiet fan Hektor Linksrhein, mar nei't er it kocht hie, feroare Stephanitz dy namme yn Horand von Grafrath. Stephanitz rjochte datselde jiers noch de Verein für Deutsche Schäferhunde ("Feriening foar Dútske Hardershûnen") op, en Horand waard ta de earste rasechte Dútske hardershûn ferklearre.
Coenraad Jacob Temminck
Karriêre
Ta erkenning fan syn krewearjen waard Temminck lid makke fan seis bûtenlânske natoerhistoaryske genoatskippen, en teffens krige er ûnderskiedings fan sawol kening Loadewyk Napoleon fan Hollân as, yn 1812, fan keizer Napoleon sels. Fanôf 1808 wied er belutsen by it katalogisearjen fan 'e kolleksje út it museum fan Loadewyk Napoleon en 's Lâns Kabinet fan Natuerlike Histoarje. Nettsjinsteande syn goede relaasjes mei de Bonapartes ûnderfûn Temminck gjin swierrichheden om nei de fal fan Napoleon, yn 1813, op 'e pakjedrager fan 'e Oranjes te springen. Fia syn freon Anton Reinhard Falck, dy't goede relaasjes mei de nije foarst Willem I ûnderhold, bea er syn tsjinsten oan 'e nije machthawwers oan, en ûnder de Hûndert Dagen, yn 1815, rjochte er sels in korps frijwillige jagers op om tsjin 'e út ballingskip weromkearde Napoleon te fjochtsjen.
Dútske hardershûn
Skiednis
Neitiid sette Stephanitz in fokprogramma op wêrby't er alle goede eigenskippen fan Horand oan dy syn neikommelingen besocht troch te jaan troch him mei teven út Tueringen, Franken en Wuerttemberch te krusen. Hoewol't er withoefolle jonghûntsjes oansette, wie Horand syn bêste neikommeling in rikel dy't Hektor von Schwaben neamd waard. Dy waard krúst mei oare neikommeling fan Horand en produsearre doe de rasfêste rikels Heinz von Starkenburg, Beowulf en Pilot. Ek dy waarden wer krúst mei oare neikommelingen fan Horand, sadat úteinlik in hûneras mei fêste eigenskippen ûntstie. Hoewol't dizze yntylt needsaaklik achte waard foar it behâlden fan 'e winske eigenskippen, hat it de Dútske hardershûn kwetsber makke foar genetyske krupsjes, wêrfan't de bekendste heupdysplasy is.
Coenraad Jacob Temminck
Karriêre
Doe't er op dy wize de geunst fan Willem I wûn hie, wie it foar Temminck mooglik om oan 'e kening foar te stellen en rjochtsje in nasjonaal museum op dêr't trije ûnderskate kolleksjes gearbrocht wurde kinne soene, ntl. de kolleksje fan 'e Ryksuniversiteit Leien, dy fan 's Lâns Kabinet fan Natuerlike Histoarje en syn eigen partikuliere kolleksje. Willem liek dat skoan ta, dat hy beneamde Temminck yn 1820 ta direkteur fan dat museum, mei in jiersalaris fan ƒ 2000. De nije ynstelling kaam it Ryksmuseum fan Natuerlike Histoarje te hjitten, en waard fêstige yn Leien. Temminck helle yn 1825 de Dútser Hermann Schlegel dêrhinne, yn 't earstoan om as preparateur fan 'e opsette stikken te fungearjen, mar de man wurke him op ta konservator fan alle wringedieren, ûntjoech him ta in ynternasjonaal erkende autoriteit, en folge Temminck nei syn ferstjerren op as direkteur fan it museum.
Dútske hardershûn
Lichemsskaaimerken
Dútske harders binne grutte hûnen, mei in skofthichte fan 55-60 sm by teven en 60-65 sm by rikels. It gewicht bedraacht 22-32 kg by teven en 30-40 kg by rikels. Dútske hardershûnen hawwe in lange, útstykjende, fjouwerhoekige snút en in swarte noas. De eagen binne brún mei in libbene útdrukking, en de earen grut, trijehoekich en opsteand, hoewol't se ornaris plat op 'e kop lizze as de hûn yn beweging is. De hals is lang, en de rêch rint nei efteren ta wat ôf. De sturt is boarstelich en rikt oan 'e hakken fan 'e efterpoaten ta.
Dútske hardershûnen kinne alle mooglike kleuren hawwe, útsein wyt. It meast komme de kleurkombinaasjes ljochtbrún mei swart en readbrún mei swart foar, wêrby't de rêch, siden, nekke en it boppeste fan 'e kop swart binne en bealch, poaten, hals, it grutste part fan 'e sturt en de sydkanten fan 'e kop brún. Der binne lykwols ek eksimplaren dy't hielendal swart binne of blauwich, leverkleurich of wyt. In folsein swarte kleur wurdt troch de rasferienings as akseptabel beskôge; in blauwige of leverkleurige pels wurdt as in earnstige flater beskôge, en as in eksimplaar wyt is, is dat daliks reden om him út it stamboek te setten.
Coenraad Jacob Temminck
Priveelibben
Temminck troude trije kear. Syn earste houlik mei Dionysia Catharina Cau, út 1804, einige mei har ferstjerren yn 1828. Dêrnei wertroude er yn 1830 mei Catharina Nepveu, dy't yn 1834 ferstoar. Dizze beide earste houliken bleaune sûnder neiteam. Ut syn trêde houlik, mei Anna Agneta Smissaert, hie Temminck fjouwer soannen. Hy wie in leafhawwer fan 'e jacht, dy't er benammen yn 'e omkriten fan syn bûten Wildlust, by Lisse, beoefene, mar hy kaam nea yn 'e skouboarch. Hoewol't er reizen troch Jeropa makke, besocht er nea Nederlânsk-Ynje of Japan, dêr't in protte fan 'e bisten dy't er beskreau, weikamen.
Dútske hardershûn
Lichemsskaaimerken
Dútske hardershûnen hawwe in dûbele pels. De langere bûtenlaach ferhierret it hiele jier rûn, wylst de ûnderlaach folle tichter en tsjûker is. Dútske harders komme foar yn twa fariëteiten: langhierrich en koarthierrich (eins middellanghierrich). Om't langhierrigens yn dizze hûnen in resessive eigenskip is, komt it folle minder faak foar. Beide fariëteiten binne akseptabel. De Ynternasjonale Kynologyske Federaasje hat de Dútske harder it rasnûmer 166 tawiisd, wêrby't de koarthierrige fariëteit 166a is en de langhierrige 166b.
Aard
Dútske hardershûnen binne tige aktive hûnen en hawwe in protte selsfertrouwen. Karakteristyk foar dit ras is de wil om nije dingen te learen. Dútske harders binne wurkhûnen, dy't graach in doel yn it libben hawwe wolle, en binne dan ek net botte gaadlik om poer as selskipshûn holden te wurden. Se binne tige nijsgjirrich, wat har ta treflike hiemhûnen makket en ek tige gaadlik as speurhûnen of rêdingshûnen, bgl. om nei in ierdbeving of lawine yn 'e brokstikken fan gebouwen of yn 'e snie nei oerlibbenen te sykjen. Wol kinne se oerbeskermjend wêze oangeande har gesin of territoarium, yn 't bysûnder as se net op krekte wize sosjalisearre binne. Dútske hardershûnen hingje der net ta oer om daliks mar freonen mei eltsenien te wurden.
Weidman (Michigan)
Weidman is in census-designated place, oftewol in doarp, yn it sintrale diel fan 'e Amerikaanske steat Michigan. Neffens gegevens fan 'e folkstelling fan 2000 hie Weidman doe likernôch 880 ynwenners. It plakje hat sûnt 2011 bekendheid krigen trochdat de praktyk fan bistedokter Jan Pol der fêstige is, dy't folge wurdt yn 'e populêre realitytillefyzjesearje The Incredible Dr. Pol, op it National Geographic Channel.
Geografy
Weidman beslacht in oerflak fan 15 km², en leit op in hichte fan 272 m boppe seenivo. It is sitewearre op 'e grins fan Nottawa Township yn it easten, en Sherman Township yn it westen. It part fan Weidman yn Nottawa Township leit boppedat foar in diel op it grûngebiet fan it Isabella Yndianereservaat fan 'e Saginaw Tsjippewa Yndianestamme fan Michigan, dat in federaal erkende Yndianestamme is. It grutste part fan it doarp leit oan 'e súdkant fan it lytse Lake of the Hills, in opslachmar dy't foarme is troch de oanlis fan in keardaam yn 'e rivier de Coldwater.