cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pontysk-Kaspyske Steppe
Milennia lang wie it gebiet letter it domein fan nomadyske ruterfolken, dy't der gauris út Sibearje en Sintraal-Aazje wei trochhinne teagen om Jeropa en it Heine Easten te feroverjen. Foarbylden binne de Simmearjers yn 'e 9e en 8e iuw f.Kr., de Skyten fan 'e 8e oant de 4e iuw f.Kr., de Sarmaten fan 'e 5e iuw f.Kr. oant de 5e iuw nei Kristus; de Hunnen en Avaren fan 'e 4e oant de 8e iuw, de Petsjenegen fan 'e 8e oant de 11e iuw, de Komanen fan 'e 8e oant de 13e iuw, de Mongoalen fan 'e 13e oant de 15e iuw, en de Krimtataren, Wolgatataren, Kalmukken en kozakken fan 'e 15e oant de 18e iuw.
Matthew Gregory Lewis
thumb|Matthew Gregory Lewis, skildere fan [[George Lethbridge Saunders, om1800]] Matthew Gregory Lewis (Londen, 9 july 1775 – dêre, 16 maaie 1818) wie in Ingelsk romanskriuwer en dramaturch, faak ek oantsjutten as "Monk" Lewis, fanwege it grutte súkses fan sy klassike goatyske roman The Monk.
Biografy
Lewis soe ynearsten diplomaat wurde, lyk as syn heit Matthew Lewis. Hy studearre oan Westminster School en Christ Church yn Oxford. Lewis brocht syn skoalfakânsjes meast fier fan hûs troch om him ta te rieden foar syn takomstige karriêre en om moderne talen te learen. Sa reizge er nei Chatham, Skotlân en it fêstelân fan Jeropa. Yn 1791 wie er yn Parys en fan 1792 oant 1793 wie er yn it Dútske Weimar, dêr't kunde krige oan Goethe, Schiller, Wieland en Kotzebue. Yn 1794 hold er tsien wiken yn De Haach ta en dêr wie it dat er ynspiraasje krige foar it skriuwen fan de goatyske roman The Monk. Noch foardat er werom nei Ingelân gie hie er it boek ôf. Hy wie doe skraachwurk tweintich jier.
The Monk beskriuwt de delgeande spiraal dêr't it libben fan in sadistyske, op seks beluste muonts mei de namme Ambrosio yn telâne komt. It ferhaal tilt op fan sadisme, mar fan magy, seksuele aktiviteiten binnen de muorren fan in kleaster, in ferbûn mei Satan, in ferkrêfting, nonnen dy't in famke tramtearje en ynsest, en hat ta de ferbylding sprekkende eleminten as de Wandeljende Joad en de Spaanske Inkwisysje.
The Monk waard in jier nei de earste publikaasje ferbean. Lewis hat doe in nije, keinere ferzje útbrocht. De tema's út it boek bleaune lykwols oerein. It boek soarge foar in protte opskuor, sawol fanwege de ôfgryslike ynhâld as it feit dat in geastlike it kweawillige haadpersoanaazje yn it ferhaal is. Troch alle spul wie Lewis' namme wol fuortendaliks bekend by foar- en tsjinstanners. Nei in tal jierren yn de polityk besleat Lewis dat er him leaver literatuer dwaande hâlde woe. Dat hy gie fierder mei it skriuwen fan proaza, mar ek mei fertalen en skriuwen foar toaniel.
Lewis wie lid fan it Legerhûs fan 1796 oant 1802. Syn heit liet him grutte oerseeske besittingen nei dat hy waard in tige begoedich man. Yn 1815 besocht er syn Karibyske besittings foar de earste kear. In jier letter gie er op besite by Percy en Mary Shelley yn Switserlân. Yn 1817 ferfear er nei Jamaika mei it doel de libbensomstannigheden fan syn slaven te ferbetterjen. Hy hie dêr twa plantaazjes en meiïnoar goed 500 slaven. Op de weromreis nei Ingelân stoar er lykwools oan in tropyske koarts.
Stephen Holden
Stephen Holden (18 july 1941) is in Amerikaansk sjoernalist, muzykkritikus, filmkritikus, teäterkritikus, dichter, romanskriuwer en publisist.
Libben en karriêre
Holden waard yn 1941 berne en folge in stúdzje Ingelske taal- en letterkunde oan 'e bekende Universiteit fan Yale yn New Haven, dêr't er yn 1963 ôfstudearre mei in bachelortitel. Neitiid wurke er as fotoredakteur en sjoernalist en klom úteinlik op ta in liedingjaande posysje by platemaatskippij RCA Records, foar't er syn wurkpaad in oare kant útdraaie liet en muzykkrityk begûn te skriuwen foar tydskriften as Rolling Stone, Blender, The Village Voice, The Atlantic en Vanity Fair.
Holden krige foar it earst bekendheid yn 'e 1970-er jierren, doe't er foar Rolling Stone artikels skreau oer nije albums fan bekende popartysten. Yn 1981 naam er by The New York Times in baan oan, dêr't er him al rillegau ûntjoech ta de liedende teäter- en filmkritikus fan dy foaroansteande krante. Dêrnjonken fersoarge Holden ek kommentaar foar de radiostjoerder NPR en wied er geregeldwei te gast yn tillefyzjeprogramma's as 60 Minutes, 20/20 en Entertainment Tonight.
Op basis fan syn persoanlike ûnderfinings as sjoernalist en muzykprodusint by RCA skreau Holden de satiryske roman Triple Platinum, dy't yn 1980 publisearre waard troch útjouwerij Dell Publishing. Fierders skreau er benammen non-fiksje. Yn 1986 waard him de Grammy Award takend yn 'e kategory bêste begeliedende tekst by in muzykalbum foar The Voice: The Columbia Years, in kompilaasje-album mei wurk fan Frank Sinatra. Holden skreau ek gedichten, dêr't guon fan publisearre binne yn it tydskrift The New Yorker en yn 'e blomlêzing The New Yorker Book of Poems.
Jos Punt
thumbnail thumb|Jos Punt (2008) Jozef Marianus (Jos) Punt (Alkmar, 10 jannewaris 1946) is in Nederlânsk roomsk-katolyk geastlike. Hy wie fan 1995 oant 2001 helpbiskop yn it bisdom Haarlim en dêrnei biskop fan bisdom Haarlim-Amsterdam. Op 1 juny 2020 gyng biskop Punt mei emiraat. Jan Hendriks folge him op as biskop fan Haarlim.
Libbensrin
Op 21 july 2001 waard hy ta biskop fan Haarlim beneamd, dat sûnt 7 oktober 2008 de namme Haarlim-Amsterdam krige. Op 1 juny 2020 folge Jan Hendriks Punt op.
Konsekrator
Hy wie ko-konsekrator fan:
Betrayer (roman)
Betrayer is it tolfde diel fan 'e Foreigner-searje fan 'e Amerikaanske skriuwster C.J. Cherryh. De titel betsjut: "Ferrieder". It is in science fiction-roman dy't skreaun is yn it personele perspektyf. Betrayer ferhellet oer de tolk Bren Cameron, dy't belêstge is mei it ûnderhâlden fan 'e kontakten tusken de bûtenierdske atevi en de minsklike koloanje dy't him om histoaryske redens op 'e wrâld fan 'e atevi fêstige hat. It boek waard foar it earst publisearre yn 2011, troch de New Yorkske útjouwerij DAW Books, mei in omslach makke troch Todd Lockwood. Krekt as de oare dielen fan 'e Foreigner-rige wie Betrayer tige súksesfol en krige it loovjende kritiken fan 'e resinsinten.
Ynternasjonaal Filmfestival fan Edinburgh
It Ynternasjonaal Filmfestival fan Edinburgh (Ingelsk: Edinburgh International Film Festival, soms ôfkoarte ta EIFF) is in filmfestival dat elts jier yn juny holden wurdt yn 'e Skotske haadstêd Edinburgh. De organisaasje is yn 'e hannen fan it Edinburgh Film Guild. It evenemint bestiet sûnt 1947 en is it âldste filmfestival dat sûnder ûnderbrekking sûnt it ûntstean elts jier plakfûn hat. De films op it evenemint binne ûnderferdield yn Skotske, Britske, Jeropeeske en ynternasjonale kategoryen.
Betrayer (roman)
Wat foarôf gie
Betrayer spilet likernôch trettjin jier nei de ûnferwachtse weromkear fan it minsklike romteskip de Phoenix by de Ierde fan 'e atevi. Dêr hie tsjin dy tiid de minsklike koloanje op it eilân Mospheira, dy't dêr twahûndert jier earder troch it skip plante wie, in stabyl lykwicht ûntjûn mei de wrâldseigen atevi-befolking. Dat lykwicht wie lykwols berikt nei't eardere frije kontakten troch kulturele en biologyske misferstannen tusken harren ta in oarloch laat hiene dy't op in hier nei einige mei de útrûging fan alle minsken op 'e planeet. Neitiid rint alle kontakt fia ien persoan, de paidhi (tolk), in funksje dy't no beklaaid wurdt troch Bren Cameron.
Sûnt de weromkear fan 'e Phoenix hawwe de minsken fan Mospheira op in nea earder fertoande wize gearwurke mei de atevi om in romtefeartprogramma te ûntwikkeljen, en dêrnei om it yn ferfal rekke, want al twahûndert jier ûnbemanne romtestasjon op te kallefaterjen en de Phoenix fan nije brânstof te foarsjen. De driuwende krêft efter al dat wurk wie it nijs dat de Phoenix it ûnder syn ôfwêzichheid oan 'e stôk krigen hie mei in oar ras fan bûtenierdske wêzens, dy't Reunion, it twadde romtestasjon dat it skip omfierrens boud hie, by in oanfal ferwuostge hawwe soene. Doe't nei it ferstjerren fan Stani Ramirez, de heechste fan 'e fjouwer kapteins fan 'e Phoenix, oan it ljocht kaam dat der noch oerlibbenen wiene op Reunion (sjoch: Defender), in feit dat oant dy tiid soarchfâldich geheim holden wie, sels foar Bren, waard der ûnder lieding fan 'e trêde en fjirde kapteins, Josefa Sabin en Jase Graham, in rêdingsmissy ûndernommen.
Op dy reis (sjoch: Explorer) giene ek fertsjintwurdigers fan 'e atevi en Mospheira mei, wêrûnder de paidhi Bren Cameron, de aiji-dûairiêre Ilisidi, de krebintige mar net stikken te krijen âlde beppe fan Tabini, de aiji (hearsker) fan 'e Westlike Assosjaasje (de atevi-steat dy't njoggen-tsiende fan 'e wrâld beslacht), en de seisjierrige Cajeiri, de soan en erfgenamt fan Tabini. De sitewaasje by Reunion wie net sa ienfâldich as men hope hie, mar benammen troch tadwaan fan Bren en Ilisidi koe it stasjon ûntromme wurde en koene der diplomatike relaasjes oanknope wurde mei de kyo, it ras fan bûtenierdske wêzens dêr't de Phoenix en Reunion hast in oarloch mei feroarsake hiene.
Ynternasjonaal Filmfestival fan Edinburgh
Hjoeddeistige sitewaasje
Op 't heden lit it Ynternasjonaal Filmfestival fan Edinburgh elts jier in kar oan films fan alle sjenres út lannen fan oer de hiele wrâld sjen. De thúsbasis fan it evenemint is it Edinburgh Filmhouse, mar it festival makket gebrûk fan in grut tal oare bioskopen en filmsealen ferspraat troch de stêd, wêrûnder Fountainpark Cineworld, it Edinburgh Festival Theatre en it Odeon Edinburgh.
Betrayer (roman)
Wat foarôf gie
Doe't de Phoenix nei in reis dy't twa jier duorre hie, weromkearde by de Ierde fan 'e atevi, wachte Bren-en-dy dêr in ûnoangename ferrassing (sjoch: Destroyer). Op 'e planeet hie in bloedige steatsgreep plakfûn, wêrby't Tabini-aiji ôfset wie. It fêstelân waard no behearske troch in koälysje fan 'e Kadigidi út 'e Padi-delling en suderlingen út 'e Marid, en yn Shejidan, de haadstêd fan 'e Westlike Assosjaasje regearre de usurpator Murini, it haad fan 'e Kadigidi-clan. It Slûpmoardnersgilde, dat mank de atevi wet en iepenbiere oarder hanthavene, wie oant op it bien ferdield; op ferskate plakken op it fêstelân wie in guerrilja-oarloch geande tusken Murini syn troepen en oanhingers fan Tabini; en op it eilân Mospheira makke de minsklike koloanje him op foar in iepen oarloch tsjin Murini. It wie ûnbekend oft Tabini noch libben wie.
Ynternasjonaal Filmfestival fan Edinburgh
Hjoeddeistige sitewaasje
De folgjende filmkategoryen meitsje diel út fan it festival:
Betrayer (roman)
Wat foarôf gie
De weromkear fan 'e Phoenix mei oan board de paidhi, de aiji-dûairiêre en de erfgenamt fan 'e aiji, late ta in kontrarevolúsje (sjoch: Pretender) wêrby't Murini en trewanten binnen inkele dagen ûnder fuotten helle waarden en Tabini, dy't ûnderdûkt bliek te wêzen, wer oan 'e macht brocht waard. Hoewol't it noarden, de midden, it westen en, nei in lytse rebûlje (sjoch: Deliverer) ek it easten no wer stevich yn 'e hannen fan it regear fan Tabini binne, is it suden, de Marid, noch altyd in probleemgebiet. Yn it foargeande diel fan 'e rige, Conspirator, loek Bren him ienige tiid werom op syn bûtenpleats Najida, oan 'e westkust, dêr't er besite krige fan Cajeiri en Ilisidi. Doe't er út hoflikens in besyk brocht oan syn buorman, Baiji, ûntsnapte er lykwols mar kwealk oan in oanslach op syn libben. Neitiid die bliken dat Baiji, dy't it bewâld oer de bûtenpleats Kajiminda fierde foar syn omke, Bren syn trouwe bûnsgenoat hear Geigi, ûnder de rebûlje fan Murini betrekkings oanknope hie mei de Marid, en dat syn stêf út en tenei ynfiltrearre wie troch suderlingen.
Ynternasjonaal Filmfestival fan Edinburgh
Hjoeddeistige sitewaasje
Dêrnjonken biedt it Ynternasjonaal Filmfestival fan Edinburgh ek diskusjefoara en de kâns om yn 'e kunde kommen mei guon fan 'e grutste nammen fan 'e wrâldsinema.
Betrayer (roman)
Wat foarôf gie
De pleatslike befolking, dy't bestie út etnyske Edi, wist dat, mar hie it net oan Bren syn eigen stêf yn Najida ferteld. De reden wie in brekme oan fertrouwen. De Edi (en de Gan, dy't noardliker wenje), wiene de oarspronklike bewenners fan it eilân Mospheira, dat nei de Oarloch fan 'e Lâning troch de atevi oan 'e minsken ôfstien is. Sûnt libje hja as ballingen oan 'e kust fan it fêstelân en hawwe hja gjin parlemintêre fertsjintwurdiging behalven troch hear Geigi, dat in etnyske Maschi is. Wylst Bren besocht de fertrouwensbrek te behimmeljen op in gearkomste mei Aieso, de beppe (of doarpsâldste) fan Najida, seach Ilisidi har paad frij om einlings de Edi en de Gan binnen it ramtwurk fan 'e Westlike Assosjaasje te lûken, en bea se de beide ballingfolken, sûnder ienich foarôfgeand oerlis mei Bren (of Tabini), elts in sit yn it parlemint fan 'e Westlike Assosjaasje oan.
Ynternasjonaal Filmfestival fan Edinburgh
Prizen
It Ynternasjonaal Filmfestival fan Edinburgh rikt de folgjende prizen út:
List fan planetoïden 82501-82600
Dit is in list fan planetoïden 82501-82600.
Papillon
Papillon is in Frânsk wurd dat "flinter" betsjut.
Betrayer (roman)
Wat foarôf gie
Wylst hear Geigi, dy't de sizzenskip hat oer it atevi-diel fan it romtestasjon, foar it earst yn mear as trije jier nei de planeet weromkearde, late it ferrie fan syn omkesizzer Baiji ta ûndersyk dat noch oare dingen oan it ljocht brocht. Sa hie ek Pairuti, de hear fan 'e Maschi, himsels kompromitearre troch bannen mei de Marid oan te gean. Bren en Geigi giene dêrop nei Targai, de sit fan Pairuti, dêr't Bren in moardoanslach oerlibbe dy't útfierd waard troch de âlde hear sels. Underwilens kaam syn bûtenpleats Najida, dêr't Bren syn broer Toby en dy syn freondinne Barb noch altyd taholden yn 'e mande Ilisidi en Cajeiri en harren liifwachten, ûnder fjoer te lizzen fan slûpmoardners út 'e Marid. Troch in gearrin fan omstannichheden en in grutte flater fan Cajeiri syn eigenwize jonge liifwachten Lucasi en Vejico, rekke Toby by in oanfal swierferwûne wylst Barb ûntfierd waard. Lucasi en Vejico folgen de ûntfierders yn 'e rjochting fan 'e Marid, en de ferwûne rekke Lucasi joech him yn Targai by Bren, dy't dêrop sels ek de efterfolging ynsette, yn 'e mande mei syn liifwachten Banichi, Jago, Tano en Algini.
Betrayer
Betrayer begjint fuort op it punt dêr't Deceiver ophold. By syn folgjende petear mei Machigi jout dyselde oan dat er Bren as midsman sjocht yn 'e tradisjonele, ferâldere atevi-betsjutting fan it wurd: nammentlik as ien dy't de arguminten fan 'e iene partij oan 'e oare oerbringt as wiene it syn eigen arguminten. Yn dy sin wurket Bren no net mear foar Ilisidi, mar foar Machigi, wat al wat in ûnoangename skok foar him is, mar hy rêdt him dermei. Hy biedt Machigi in assosjaasje mei Ilisidi fan Malguri oan, fan it Suden (de Marid) mei it Easten (Malguri). Sûnt de foarming fan 'e Westlike Assosjaasje hat de Marid in probleemgebiet west dat oan ien wei troch besocht hat om syn ûnôfhinklikens werom te winnen en, as dat net slagge, om 'e Westlike Assosjaasje fan binnenút te sabotearjen. No sketst Bren it byld fan in ûnôfhinklike Marid, regearre troch Machigi, binnen de Westlike Assosjaasje, in selde steatkundige konstruksje dy't ek it Easten ûnder Ilisidi hat.
De lêste twahûndert jier hat de Marid oanhâldend besocht om 'e súdwestkust fan it fêstelân yn 'e hannen te krijen, wêrby't se allegeduerigen yn konflikt kommen binne mei de Edi, dy't dêr nei harren evakuaasje fan Mospheira fêstige wiene. De Edi binne boppedat seerôvers dy't de skipfeart fan 'e Marid oerfalle en op 'e rotsen rinne litte. De takomstige opname fan 'e Edi en de Gan yn 'e Westlike Assosjaasje ferfollet Machigi dan ek net fan in protte fertrouwen. Mar Bren leit him út dat it regear fan 'e Westlike Assosjaasje foarhinne net in protte oan 'e Edi-aktiviteiten dwaan koe sûnder in wapene konflikt te feroarsaakjen, krekt omdat de Edi gjin lid wiene fan 'e Westlike Assosjaasje. As se dêr no lid fan wurde, en as de Marid dêr ûnder de neamde konstruksje ek lid fan wurdt, sille beide partijen har oan 'e wet hâlde moatte, en binne der juridyske maatregels dy't nommen wurde kinne as dat net it gefal is. Boppedat biedt Bren Machigi hannelsbetrekkings mei de kust fan it Fiere Easten oan, dy't potinsjeel folle lukrativer binne as de súdwestkust. Earder wiene de stoarmen ûnderweis dêrhinne in beletsel foar de skippen út 'e Marid om dy krite te berikken, mar mei waarssateliten yn in baan om 'e planeet kin no foar sok min waar op 'e tiid warskôge wurde.
Wylst er de foarstellen beprakkesearret, stimt Machigi deryn ta dat Bren sawol Barb as Vejico weromstjoert nei Najida, dêr't se ta opluchting fan eltsenien feilich oankomme. De sitewaasje nimt lykwols in ûnferwachte kear as it Slûpmoardnersgilde, dat mank de atevi wet en iepenbiere oarder hanthavenet, yn it djipste geheim tajout dat it noch altyd ynterne swierrichheden hat. Under en nei de kontrarevolúsje dy't Tabini wer oan 'e macht brocht hat, is in oansjenlik diel fan 'e leden, dejingen dy't de usurpator Murini stipe hiene, nei de Marid ta flechte, dêr't se feilich tochten te wêzen foar ferfolging troch Tabini en dy syn oanhingers. No docht bliken dat dizze Gilderenegaten har yn 'e Marid ta in ûnoffisjeel Skaadgilde organisearre hawwe en dat se de noardlike distrikten fan 'e Marid (de Senjin Marid en de Dojisigin Marid) frijwol oernommen hawwe. It wiene dus net Machigi syn fazallen dy't efter de skanddieden by Najida sieten, mar dizze Gilderenegaten, dy't Machigi as in bedriging foar harren eigen macht yn 'e Marid beskôgen.
Underwilens komt Najida wer ûnder fjoer te lizzen, want de Gilderenegaten binne no troch harren tsjinstanners flink yn 'e pine set en falle oan dêr't harren fijân it kwetsberst is. En Najida sit fol mei weardefolle doelwiten, nammentlik Ilisidi, Cajeiri, Geigi, Toby en Barb. De bûtenpleats wurdt ferdigene troch de 'jongemannen' fan Ilisidi, dy't oanfierd wurde troch Cenedi en Nawari. Fierders binne der de ûngeregelde Edi-troepen, en sels in diel fan it tsjinstfolk is bewapene. Help is op kommendeweis, want de Edi hawwe harren sibben, de Gan, frege om troepen te stjoeren, en mei dyselden komt ek Adigan, de hear fan Dur, fanwegen, dat in trouwe bûnsgenoat fan Tabini en Ilisidi is. Ek út Shejidan is help ûnderweis, mar dy't wurdt troch de Gilderenegaten tsjinkeard en belegere op it fleanfjild fan Separti, net fier fan Najida ôf. No moatte de ferdigeners fan Najida it sjen út te hâlden oant de fersterkings harren berikke kinne. Cajeiri, Ilisidi, Toby en Barb, dy't beskûl socht hawwe yn 'e kelders fan 'e bûtenpleats, meitsje in stikmannich spannende minuten troch as de Gilderenegaten de foargevel fan Najida opblaze en it gebou witte yn te kringen, mar troch it heldhaftich fanwegen kommen fan Vejico en troch Cajeiri syn gebrûk fan 'e kattepûl, in typysk minsklik stik boartersguod dat Toby earder foar him makke hie, trochsteane se de ynfal.
Bren en syn liifwachten, dy't oan 'e noardkant fan 'e grins fan 'e Marid in bestelbuske stellen hawwe, komme midden yn 'e striid telâne as se op it skiereilân fan Najida arrivearje. Tano rekket ferwûne troch in ferdwaalde kûgel, en de sitewaasje wurdt noch yngewikkelder as ek Machigi mei syn liifwachten yn 'e krite oankomt. Tsjin dy tiid witte de troepen fan Tabini einlings út te brekken fan it fleanfjild, en ek de fersterkings út it noarden arrivearje. De Gilderenegaten moatte de ôftocht blaze, mar like wichtich as de striid tsjin dyselden is it om Machigi-en-dy en de ûngeregelde Edi-troepen útinoar te hâlden. Datoangeande is de oankomst fan Tabini-aiji sels op it striidtoaniel (dy't sûnder dat dat buorkundich makke wie mei syn troepen út Shejidan meireizge wie) foar Bren in hiele gerêststelling, om't hy no de saken út 'e hannen jaan kin. Betrayer einiget as de rêst yn Najida werkeard is. De striid tsjin 'e Gilderenegaten yn 'e Marid giet noch troch, en de ûnderhannelings tusken Machigi, Ilidisidi en Tabini, en tusken de Edi en Gan en de Westlike Assosjaasje binne noch lang net útiten, mar der bestiet alteast goede hope dat ferskate slepende kwestjes no einlings en te'n lêsten út 'e wrâld holpen wurde kinne.
Ferpleechkundige
In ferpleechkundige is immen dy't oplaat is yn it útfieren fan ferpleechkundige taken. Hy of sy ferpleecht en/of fersoarget út beropsmjittige hoedanichheid pasjinten yn sikehuzen, psychiatyske sikehuzen refalidaasjesintra, de handicaptesoarch, ferpleech- en fersoargingstehuzen, priveekliniken, finzenissen en yn 'e thússoarch.
Under de soarch dy't troch ferpleechkundigen ferliend wurdt, falt persoanlike fersoarging, lykas waskjen, oanklaaien en ferskjinjen, mar ek de fersoarging fan wûnen, observaasje en rapportaazje, en spesjalisearre soarch. Der besteane yn ferpleechkundige opliedings ferskate nivo's, en wat heger it nivo fan jins oplieding, wat mear ferpleechkundige taken oft men ferrjochtsje mei. By sokke taken moat men tinke oan it ynbringen fan in sonde of in kateter, of it tatsjinjen fan ynjeksjes of medisinen.
Ek it begelieden fan pasjinten is in taak fan ferpleechkundigen. Dêrby kin it gean om 'e omgong fan 'e pasjint mei syn/har sykte en behanneling en it befoarderjen of oanlearen fan in beskate selsrêdigens op it mêd fan 'e fersoarging op 'e lange termyn. Ferpleechkundigen wurkje gauris gear mei fersoargjenden, dy't in legere oplieding hawwe en sadwaande minder taken ferrjochtsje meie as ferpleechkundigen. Sadwaande kinne ferpleechkundigen guon taken oerdrage oan fersoargjenden, wylst oaren útslutend troch harrensels dien wurden kinne.
Twadde Skotske Unôfhinklikheidsoarloch
De Twadde Skotske Unôfhinklikheidsoarloch wie in militêr konflikt tusken it Keninkryk Skotlân en it Keninkryk Ingelân, dat diel útmakke fan 'e Skotske Unôfhinklikheidsoarloggen. It begûn yn 1332, doe't in stikmannich ferballe Skotske eallju dy't it yn 'e Earste Skotske Unôfhinklikheidsoarloch (1296-1328) mei de Ingelsen holden hiene, mei stipe fan kening Edwert III fan Ingelân in ynfal yn Skotlân diene. Dêrút kaam sawol in Skotske boargeroarloch fuort as in oarloch tusken Skotlân en Ingelân. De jonge kening David II fan Skotlân moast al rillegau beskûl sykje yn Frankryk, en syn lân waard lange tiid foar him regearre troch saneamde beskermhearen. Nei't er úteinlik weromkeard wie, joech er sels lieding oan in ynfal yn noardlik Ingelân, wêrby't er yn 1345 in nederlaach litte en kriichsfinzen nommen waard. De oarloch einige yn 1357 mei de frijlitting fan David II troch de Ingelsen yn ruil foar de betelling fan in ûnbidich hege lospriis troch de Skotten. Op ynternasjonaal mêd wie de Twadde Skotske Unôfhinklikheidsoarloch in wichtige katalysator foar it útbrekken fan 'e Hûndertjierrige Oarloch tusken Ingelân en Frankryk yn 1337.
Foarskiednis
De Earste Skotske Unôfhinklikheidsoarloch begûn yn 1296, doe't kening Edwert I fan Ingelân it Skotske leger fersloech yn 'e Slach by Dunbar en de doetiidske kening fan Skotlân, Jan fan Balliol, twong en doch ôfstân fan 'e troan. Neitiid fûnen der yn Skotlân ferskate opstannen plak tsjin 'e Ingelske oerhearsking, wêrûnder dy fan William Wallace, dy't yn 1305 yn Londen terjochtsteld waard, en dy fan Robert fan Bruce, greve fan Carrick, dy't himsels yn 1306 kroane liet ta kening Robert I fan Skotlân en sa it Hûs Bruce op 'e Skotske troan brocht. De oarloch einige yn 1328 mei de Frede fan Edinburch-Northampton, dy't Robert I de jonge Edwert III fan Ingelân opkrong koart nei't dy syn heit, kening Edwert II, yn 1327 ôfset en fermoarde wie. Doe't Robert I fan Skotlân yn 1329 kaam te ferstjerren, wie syn keninkryk sadwaande wer in ynternasjonaal erkend ûnôfhinklik lân, mei syn fiifjierrige soan David II as kening en syn fertrouling Tomas Randolph, 1e greve fan Moray, as regint (mei de formele titel fan beskermhear fan Skotlân).
De frede wie lykwols net in lang libben beskern, mei't Edwert III by it sluten derfan net op eigen manneboet hannele hie, mar ûnder druk fan syn eigen regint, Roger fan Mortimer, 1e greve fan March, en syn mem, Isabella fan Frankryk. Yn Ingelân kaam it Ferdrach fan Edinburch-Northampton bekend te stean as "de skandlike frede", en wie de publike opiny der faaljekant op tsjin. Fierders wie der gjin rekken holden mei de saneamde 'Unterfden', in oansjenlike groep Skotske eallju dy't it mei de Ingelsen holden hie, en dy't sadwaande lân en besit kwytrekke wiene. Nei't er yn 1331 Mortimer terjochtstelle litten hie en it regear oer Ingelân yn eigen hân nommen hie, harke Edwert III nei Edwert fan Balliol doe't dy syn saak by him bepleite.
Orbit Books
Skiednis
Orbit Books waard yn 1974 oprjochte as in ûnderdiel fan 'e Macdonald Futura útjouwerij, dy't yn 1992 oernommen waard troch Little, Brown and Company, in difyzje fan 'e Time Warner Book Group. Doe't Time Warner syn útjouwerstûke yn 2006 oan it Frânske multymediaconcern de Lagardère Group ferkocht, waard de Time Warner Book Group omneamd ta de Hachette Book Group en as dochterûndernimming tafoege oan Hachette Livre, de grutste útjouwersdifyzje fan Lagardère. Orbit waard dêrnei tafoege oan Hachette syn oare Britske útjouwerijen, as ûnderdiel fan 'e difyzje Hachette UK. Dêrbinnen heart it ta de Little, Brown Book Group. Under it nije bewâld krige Orbit Books de mooglikheid ta útwreiding, wat late ta de oprjochting fan ôfdielings yn 'e Feriene Steaten (Orbit U.S.) en Austraalje (Orbit Australia).
Skriuwers
Under de skriuwers dy't har wurk by Orbit Books útbrocht hawwe, binne û.o.: Joe Abercrombie, Brian W. Aldiss, Kevin J. Anderson, Patricia Briggs, David Brin, Terry Brooks, Jim Butcher, Trudi Canavan, Orson Scott Card, James Clemens, Kate Elliott, Laurell K. Hamilton, Tanya Huff, N.K. Jemisin, J.V. Jones, Gail Z. Martin, Fiona McIntosh, Elizabeth Moon, K.J. Parker, Kim Stanley Robinson, Brandon Sanderson, Karen Traviss, Brent Weeks en Tad Williams
Twadde Skotske Unôfhinklikheidsoarloch
De ynfal fan 'e Unterfden
Yn 'e simmer fan 1332 lânen Balliol en de Unterfden mei in legerke hierlingen op 'e eastkust fan Skotlân. It Skotske bestjoer wie doe krekt slim yn dusoarder om't de regint, Moray, op 20 july 1332 hommels ferstoarn wie. Doedestiden miende men dat er fergiftige wie troch de Ingelsen, mar moderne histoarisy hâlde it derop dat er ferkaam oan in nierstien. De mei tûzen hasten ynswarde nije regint, Donald II, greve fan Mar, kaam tsien dagen letter mei in grut tal oare loyalistyske Skotske eallju om yn 'e Slach by Dupplin Moor, it earste gruttere militêre treffen fan 'e Twadde Skotske Unôfhinklikheidsoarloch, wêryn't de Unterfden ferrassend it regearingsleger fersloegen.
Neitiid wûnen de rangen fan 'e Unterfden oan mei lju dy't neat mei it Hûs Bruce op hiene. Op 24 septimber liet Edwert fan Balliol himsels ta kening fan Skotlân kroane, wêrnei't er optriek nei Roxburgh. Dêr kaam de ridder Andréas fan Murray him tenei, dy't troch syn houlik mei Kristina fan Bruce in omke fan David II wie, en nei de dea fan 'e greve fan Mar oansteld wie ta beskermhear fan Skotlân. Balliol wist de oanfal lykwols ôf te slaan, en Murray waard kriichsfinzen nommen.
Fanút Roxburgh erkende Balliol op 23 novimber Edwert III fan Ingelân as syn lienhear en bea er dyselde in grut diel fan súdlik Skotlân oan as tank foar syn stipe. Ek liet er witte ree te wêzen om mei Edwert syn suster Eleönoara fan Woodstock te trouwen, en ûnthiet er de Ingelske kening tenei yn al syn oarloggen bystean te sillen. As er datoangeande syn wurd briek, soe it de Ingelsen frijstean om by wize fan strafmaatregel hiel Skotlân te anneksearjen. Neitiid loek Balliol him werom te Annan, oan 'e súdkust fan Annandale, dêr't lykwols by nacht en ûntij Archibald Douglas him oer it mad kaam, dy't oansteld wie ta regint nei't Murray finzen nommen wie. Balliol wie twongen om halje-trawalje de wyk te nimmen en oer de Ingelske grins hinne te ûntkommen.
De ynfal fan Edwert III
Werom yn Ingelân brocht Balliol fannijs hulde oan Edwert III, dy't no iepentlik syn stipe foar de man útspriek. Yn maart 1333 kearde Balliol mei in wergroepearre legermacht werom nei Skotlân, dêr't er de grinsstêd Berwick-upon-Tweed belegere. Doe't de Skotten in tsjinoanfal útfierden, naam Edwert III dat as in ferlechje oan om him mei Ingelske troepen yn 'e striid te mingen. Op 19 july 1333 troffen de Ingelske en Skotske legers inoar yn 'e Slach by Halidon Hill, in pear kilometer bewesten Berwick, dêr't de Skotten in swiere nederlaach litten. In protte Skotske eallju sneuvelen, wêrûnder de regint Archibald Douglas. Fan gefolgen waard it neitiid te gefaarlik achte foar de minderjierrige kening David II om yn Skotlân te bliuwen, en yn 'e mande mei syn like jonge keninginne Jehanna fan de Toer (dat in suster fan Edwert III wie) en syn hofhâlding waard er oersee yn ballingskip stjoerd yn Frankryk, dêr't de Skotten yn it ramt fan 'e Auld Alliance in bûnsgenoatskip mei ûnderholden.
Yn febrewaris 1334 liet Balliol, dy't him no wier kening fan Skotlân waande, in parlemint gearroppe, wêryn't er syn status as fazal fan Edwert III erkende en de stêd Berwick-upon-Tweed foar ivich as in ûndielber besit fan 'e Ingelske Kroan ôfstie. Yn july fan datselde jier stied er by it Ferdrach fan Newcastle noch in oansjenlik grutter diel fan Súd-Skotlân oan Ingelân ôf, wêrûnder it hiele Súdskotsk Berchlân en in grutte stripe fan it leechlân, de stêden Edinburch, Roxburgh, Peebles, Dumfries, Linlithgow en Haddington ynbegrepen. Edwert III hold de Skotske wetjouwing yn dy gebieten yn stân, mar stelde der wol syn eigen bestjoerders oan.
Boargeroarloch yn Skotlân
No't de Unterfden harren mienskiplike doel berikt hiene, rekken se ûnderling deilis fanwegen tsjinstelde belangen. Balliol syn trije wichtichste oanhingers wiene Richard fan Talbot, Hindrik fan Beaumont en David III fan Strathbogie. Doe't Aleksander fan Mowbray Balliol frege om 'e lânerijen fan syn broer, dy't stoarn wie sûnder manlike neikommelingen, die bliken dat Talbot, Beamont en Strathbogie elts ek fia ien fan 'e trije dochters fan Mowbray syn broer rjocht op dy lânerijen mienden te hawwen. Balliol ornearre lykwols dat fererving fia de manlike line gie, en joech it grûnbesit oan Mowbray, mei as gefolch dat Talbot, Beaumont en Strathbogie har út it kamp fan 'e Unterfden weromloeken om it rjocht yn eigen hân te nimmen.
Wylst syn bûnsgenoaten Balliol yn 'e steek lieten, waarden syn fijannen sterker. Skotske oarlochsskippen leine foar de kust om 'e befoarrieding fan syn troepen út Ingelân wei ôf te snijen, en de finzen Andréas fan Murray brocht daliks nei syn frijlitting yn 1334 wer in leger fan loyalisten op 'e foet om 'e striid tsjin 'e Unterfden te ferfetsjen. Dêrop besocht Balliol syn trije foarnaamste bûnsgenoaten te troaikjen troch syn stipe oan Mowbray yn te lûken, mei as iennichste gefolch dat Mowbray oerrûn nei de loyalisten. Faninoar isolearre blieken de Unterfden maklike doelwiten. Talbot waard finzen nommen troch Willem Keith fan Galston en fêstset yn it Kastiel fan Dumbarton. Murray en Mowbray belegeren Beaumont yn it Kastiel fan Dundarg en twongen him om de wyk te nimmen nei Ingelân. En Strathbogie, dy't fan Balliol de lânerijen krigen hie fan Robert Stewart, de omkesizzer fan David II (dy't him úteinlik opfolgje soe as Robert II fan Skotlân), waard troch Stewart en Murray hjitfolge nei Lochaber, dêr't er him oerjoech en ûnthiet om tenei de loyalistyske saak te tsjinjen. Balliol sels loek him werom op Berwick-upon-Tweed, mar koe it meastepart fan syn troepen der net fan wjerhâlde om oer te rinnen nei de loyalisten.
Eskalaasje
Begjin 1335 eskalearre de oarloch doe't de Frânsen yn febrewaris de Skotten begûnen te befoarriedzjen en in leger fan 6.000 man gearbrochten om yn Skotlân oan 'e oarloch diel te nimmen. Underwilens brocht Edwert III in leger fan 13.000 man op 'e foet, dêr't er yn july 1335 op trije fronten Skotlân mei oanfoel. Wylst de Ingelske float de Firth fan Clyde opfear, late Edwert sels it grutste part fan syn leger noardoan út Carlisle wei en marsjearre Balliol mei de rest op út Berwick-upon-Tweed. Hja metten net folle wjerstân en kamen by Glasgow byinoar. Kening Filips VI fan Frankryk stjoerde Edwert III dêrop in ultimatum: òf de Ingelske kening soe syn skeel mei Skotlân foar arbitraazje foarlizze oan Frankryk en de paus, òf Frankryk soe him aktyf yn 'e oarloch minge. Edwert wegere oan 'e Frânske easken ta te jaan.
Yn 'e simmer fan 1335 waarden sawol Robert Stewart as David III fan Strathbogie troch de Ingelsen twongen om har oer te jaan. Strathbogie rûn dêrnei fannijs oer en tsjinne de Ingelske saak sa fanatyk dat er yn Skotlân berucht waard om syn tiranny. De rest fan 'e loyalisten, ûnder lieding fan Andréas fan Murray, dy't op 'e nij beneamd wie ta beskermhear fan Skotlân, sleat mids oktober in bestân mei de Ingelsen, mar dêrfan wiene Balliol en de Unterfden útsletten. Strathbogie sloech belis foar it Kastiel fan Kildrummy, wêrfan't it garnizoen oanfierd waard troch Murray syn frou, Kristina fan Bruce. Dêrop setten Murray en de koartby út Ingelske kriichsfinzenskip frijlitten Willem Douglas, hear fan Liddesdale, dy kant út mei in leger dat û.m. Noarske troepen omfette dy't stjoerd wiene troch Kristina har suster Isabella fan Bruce, de keninginne-dûairiêre fan Noarwegen. Yn 'e Slach by Culblean waard Strathbogie syn leger troch Murray-en-dy útinoar slein en hysels deade. Dat wie de earste fan in stikmannich oerwinnings tsjin Balliol en de Unterfden dy't stadichoan harren ynfloed yn Skotlân teneate die.
Underwilens liket Edwert III him benammen dwaande holden te hawwen mei de konsolidaasje fan 'e Ingelske oerhearsking oer de acht greefskippen yn súdlik Skotlân dy't Balliol oan him ôfstien hie. Tagelyk ûndernaam er aksje op it diplomatike flak om Filips VI fan Frankryk derfan te wjerhâlden en ming him yn 'e striid. Hy stelde út dat Edwert fan Balliol, dy't tsjin dy tiid yn syn middeljierren wie, de Skotske troan behâlde soe, mei de minderjierrige David II as syn erfgenamt. Dêr waard de hiele winter fan 1335 op 1336 oer hinne en wer praat, mar hoewol't de Skotten op 't lêst safier wiene dat se wol omlyk woene, liket it Filips VI west te hawwen dy't de jonge David II yn maart 1336 ynskúnde om sa'n oerienkomst te wegerjen.
Yn maaie 1336 rûn it bestân ôf, en stjoerde Edwert III in leger ûnder Hindrik fan Grosmont, hartoch fan Lancaster nei Skotlân ta. Nei't him (wierskynlik oerdreaune) berjochten berikten oer de grutte fan it Frânske leger dat Filips VI nei Skotlân ta stjoere woe, sette Edwert III yn juny sels ôf nei it noarden, dêr't er gaadlike lâningsplakken foar de Frânsen, lykas Aberdeen en Carrick, ferovere en plondere. Yn augustus foelen fjouwer Frânske oarlochsskippen de Ingelske havenstêd Orford, yn Suffolk, oan, en koarte tiid letter foelen ferskate Ingelske oarlochs- en keapfardijskippen by it eilân Wight, foar de Súdingelske kust, oan 'e Frânsen ta proai. Letter soe bliken dwaan dat dat de iepeningsskermutselings wiene fan 'e Hûndertjierrige Oarloch, dy't benammen feroarsake waard troch de problematyske relaasjes fan 'e Ingelske en Frânske monargen trochdat de kening fan Ingelân ek hartoch fan Akwitaanje en dêrmei in fazal fan 'e kening fan Frankryk wie. De oarloch yn Skotlân foarme lykwols in wichtige katalysator foar it bredere Frânsk-Ingelske konflikt.
Nij elan yn Skotlân
De Skotten makken folop gebrûk fan it feit dat Edwert III ôflaat wie troch de nije oarloch mei Frankryk. Murray en Douglas fan Liddesdale diene ynfallen yn 'e Ingelske bolwurken yn súdlik Skotlân, lykas Fife en de omkriten fan Perth, en staten dêr suver op gjin wjerstân. Tsjin ein maart 1337 hiene de Skotten al it lân benoarden de rivier de Forth wer stevich yn 'e hannen. Wylst Edwert III trochgie mei him op Frankryk te konsintrearjen, holden de Frânsen oan mei it op grutte skaal befoarriedzjen fan 'e Skotten. Tsjin it neijier fan 1337 wiene de Skotten dêrtroch by steat om sels in plondertocht troch noardlik Ingelân te hâlden, wêrby't se Kumberlân yn 'e jiske leine.
Dêrfandinne dat Edwert III yn oktober Willem fan Montagu, greve fan Salisbury nei it noarden ta stjoerde. Dy sloech yn jannewaris 1338 belis foar it Kastiel fan Dunbar, dat ferdigene waard troch Swarte Agnes, grevinne fan Dunbar. Mei help fan Aleksander Ramsay fan Dalhousie wjerstie dy in belegering fan in healjier, wêrnei't Salisbury him sûnder wat bedijd te hawwen weromlûke moast. It foarjier fan 1338 foarme in kearpunt yn 'e oarloch, benammen troch it krewearjen fan Murray, dy't foar syn ferstjerren oan in sykte yn 'e maityd noch sà'n skea tabrocht oan 'e posysje fan 'e Ingelsen, dat er dêrmei foargoed de kâns op 'e fêstiging fan in stabyl Ingelsk bestjoer oer súdlik Skotlân weinaam. Underwilens fêstige Willem Douglas him wer yn syn eigen hearlikheid Liddesdale, oan 'e Skotsk-Ingelske grins, dêr't er de Ingelsen allegeduerigen wei bestried.
De kening komt wer
Doe't Robert Stewart, dy't nei Murray syn ferstjerren ta regint beneamd wie, yn 'e maityd fan 1339 Balliol syn lêste bolwurk, it gebiet om Perth en Cupar hinne, ferovere, waard de tiid ryp achte foar de weromkear fan kening David II. Dyselde arrivearre op 2 juny 1341 te Inverbervie yn Kincardineshire wer yn syn heitelân. Dat jiers wied er achttjin en dêrmei mearderjierrich, en sadwaande naam er doe it regear oer Skotlân yn eigen hannen. Syn dieden laten lykwols ta skelen ûnder de loyalisten. Sa joech er de hearlikheid Liddesdale oan Stewart, wylst er Atholl oan Willem Douglas taparte, dy't himsels as de rjochtmjittige hear fan Liddesdale beskôge. Stewart, dy't folle mear belang hie by Atholl, stelde Douglas foar om fan besit te ruiljen, wat net fan in protte respekt foar de kening tsjûge.
Mooglik as reäksje dêrop kende David it sheriffskip fan Roxburgh ta oan Aleksander Ramsay fan Dalhousie, as beleanning om't er it Kastiel fan Roxburgh ynnommen hie. Douglas, dy't sels ferskate kearen besocht hie om dat kastiel te feroverjen, en dy't neffens guon boarnen al sheriff fan Roxburgh wie, naam wraak troch Ramsay finzen te setten yn it Kastiel fan Hermitage en dea te hongerjen. Hoewol't Stewart dêroer ûntsteld wie, died er foarspraak foar Douglas by de kening, dy't de moardner dêrop graasje skonk.
Underwilens gie de oarloch mei de Ingelsen ek troch, en David II wie wisberet om 'e oantins oan syn heit Robert I eare oan te dwaan en syn tankberens oan Filips VI foar de Frânske stipe blike te litten. Dêrta joech er sels lieding oan ferskate ynfallen yn noardlik Ingelân. De lêste dêrfan fierde er op fersyk fan Filips VI út nei de Frânske nederlaach yn 'e Slach by Crécy, yn augustus 1346. By dy ynfal troffen de Ingelske en Skotske legers inoar op 17 oktober fan dat jier yn 'e Slach by Neville's Cross, yn 'e neite fan Durham, yn Noardumberlân. Foar de Skotten rûn dat út op in katastrôfe, mei't de slach net inkeld ferlern waard, mar Willem Douglas fan Liddesdale, Jan Randolph, 3e greve fan Moray, en ta oermjitte fan ramp kening David II sels kriichsfinzen nommen waarden troch de Ingelsen.
Finzenskip fan David II
David II waard neitiid alve jier lang finzen holden yn Ingelân, yn 't earstoan yn 'e Toer fan Londen, doe yn it Kastiel fan Windsor, yn Berkshire, en noch letter yn it Kastiel fan Odiham, yn Hampshire. Syn finzenskip wie net botte swier, mei't Edwert III syn sweager wie. Nei de Slach by Nevill's Cross sammele Edwert fan Balliol in leger foar in nije ynfal yn Skotlân, wylst Hindrik fan Percy en Jan fan Neville de Ingelske troepen oanfierden dy't besochten te profitearjen fan 'e dusoarder dy't koarte tiid yn Skotlân bestie nei it ferlies fan 'e kening. Mar hoewol't Balliol ferskate stêden yn súdlik Skotlân ynnaam, skeat er der net folle mei op. En Edwert III hie noch hieltyd folle mear belangstelling foar de sitewaasje yn Frankryk.
Underwilens naam Robert Stewart as regint it regear fan Skotlân wer op, en dêrby wist er gau regaad te meitsjen, stipe troch Patrick V fan Dunbar, greve fan March, en Willem III, greve fan Ross. Douglas fan Liddesdale syn plak waard ynnommen troch syn fâd Willem Douglas, 1e greve fan Douglas, dy't him neitiid ûntjoech ta in wichtich oarlochslieder foar de Skotten.
Mei de Skotske kening yn syn hannen hie Edwert III in goede kâns om ta in foardielige frede mei de Skotten te kommen, as er teminsten ree wie om 'e oanspraken fan Edwert fan Balliol op 'e Skotske troan te negearjen. Tsjin 1348 hied er dêr nei't it skynt gjin muoite mear mei, en stelde er út dat David II tenei kening fan Skotlân wêze soe as in fazal fan 'e Ingelske kening, en dat Edwert III sels of ien fan syn soannen David opfolgje soe as er sûnder manlike neikommelingen ferstjerre soe. Op oanrieden fan David sels skynt er dat justjes oanpast te hawwen, sadat hysels net mear yn oanmerking kaam foar de Skotske troan, mar inkeld ien fan syn soannen. Dêropta waard in lospriis fan £40.000 foar David II frege en de weromjefte fan 'e lânerijen fan 'e Unterfden easke.
Douglas fan Liddesdale, dy't yn 'e Toer fan Londen fêstsiet, waard yn 1350 mei dat foarstel nei Skotlân stjoerd, dêr't it lykwols koeltsjes ûnthelle waard. Robert Stewart wie tsjin dy tiid dwaande mei de konsolidaasje fan syn eigen bewâld, en siet net daliks te wachtsjen op 'e weromkear fan 'e kening. Mar ek los dêrfan bestie der yn Skotlân mear as genôch wjerstân tsjin dit foarstel. Nettsjinsteande it feit dat Edwert III syn sweager David yn 1352 foar beheinde tiid nei Skotlân ta stjoerde om 'e oerienkomst dertrochhinne te drukken, slagge him dat net en rûn it hiele spul op 'e non, wêrnei't David weromkearde yn Ingelske finzenskip. In twadde besykjen fan Edwert III om ta in frede mei de Skotten te kommen, litte yn 1354 krektlyk skipbrek.
De Frede fan Berwick
Yn 1363 stimde David II der boppedat op 'e nij mei yn dat as hysels sûnder bern ferstoar, Edwert III of ien fan dy syn soannen him opfolgje soe. (De measte histoarisy sjogge dy oerienkomst lykwols as in falsk besykjen om 'e Ingelsen safier te krijen dat se de rest fan 'e lospriis kwytskelden, wat se net diene.) It Skotske parlemint ferwiisde dizze oerienkomst nei de foddekoer, en doe't David II yn 1371 yndie sûnder bern ferstoar, waard er opfolge troch syn omkesizzer Robert Stewart, as Robert II. By de dea fan Edwert III, yn 1377, moasten fan 'e lospriis foar David II noch 24.000 Skotske marken betelle wurde, mar dêr waard net mear oan foldien.
Hachette Books
Hachette Books, foarhinne Hyperion Books, is in Amerikaanske útjouwerij, dy't bestiet sûnt 1990, en dy't fêstige is yn New York. Dit bedriuw publisearret sawol fiksje as non-fiksje foar folwoeksenen ûnder fjouwer ferskillende ymprints. Foarhinne makke Hyperion ûnderdiel út fan 'e Walt Disney Company, mar sûnt 2013 heart it ta de Hachette Book Group. Hyperion Books for Children (HBC) is in útjouwerij dy't losstiet fan Hyperion Books, en dy't noch altiten ta it Disney-concern heart.
Skiednis
Hyperion Books waard yn 1990 oprjochte troch Michael Eisner en Robert S. Miller as útjouwerij foar folwoekseneliteratuer foar de Walt Disney Company. Datselde jiers waarden ek Hyperion Books for Children (HBC) en Disney Press oprjochte, en mei oare Disney-ûnderdielen waarden dy trije bedriuwen yn 1992 ûnderbrocht by de Disney Publishing Group, hoewol't HBC en Disney Press yn 1995 ta ien bedriuw fúzjearren.
Samson Reservaat 137A
It Samson Reservaat 137A (Ingelsk: Samson 137A Reserve) is in reservaat fan 'e Samson Kry Naasje (Samson Cree Nation), in erkende Yndiaanske stamme-organisaasje yn 'e Kanadeeske provinsje Alberta. It waard yn 1885 stifte as útfloeisel fan it Ferdrach Nû. 6, ien fan 'e regionale, saneamde Nûmere Ferdraggen tusken de ûnderskate Yndiaanske folken en de Kanadeeske autoriteiten.
Hachette Books
Skiednis
Yn 2013 ferkocht Disney Hyperion Books oan 'e Hachette Book Group, de Amerikaanske difyzje fan 'e Frânske útjouwerij Hachette Livre. Dêrby waard ôfpraat dat boeken foar jongfolwoeksenen en titels út 'e fûnskatalogus fan Hyperion dy't te krijen hiene mei besteande Disney-tillefyzjeprogramma's oerhevele wurde soene nei de ymprint Disney-Hyperion fan Hyperion Books for Children.
Samson Reservaat 137A
Geografy
It Samson Reservaat 137A is sitewearre yn it sintrale diel fan Alberta, likernôch 70 km súdlik fan 'e provinsjale haadstêd Edmonton, yn 'e neite fan it stedsje Maskwacis. It beslacht in oerflak fan 134,4 ha, en is dêrmei fierwei it lytste fan 'e beide reservaten fan 'e Samson Kry Naasje (it oare is it Samson Reservaat 137).
Demografy
Neffens ynformaasje fan 'e Kanadeeske folkstelling fan 2011 hie it reservaat doe 38 permaninte bewenners. De befolkingstichtens bedroech dêrmei 28,3 minsken de km². De bewenners fan it reservaat binne allegearre leden fan 'e Samson Kry Naasje. Hja binne etnyske Kry (Cree), in Algonkwynsktalich folk dat de talrykste Yndiaanske groep fan Kanada foarmet.
Hachette Books
Skiednis
Yn 2018 ferdwûn de namme Hyperion en waard de útjouwerij omneamd ta Hachette Books.
Hodder & Stoughton
Hodder & Stoughton is in Britske útjouwerij dy't fêstige is yn Londen. It bedriuw bestiet sûnt 1868, mar ferlear yn 1993 syn selsstannichheid, en waard yn 2004 in ûnderdiel fan Hachette UK.
Skiednis
Yn 'e 1840-er jierren kaam Matthew Hodder as opslûpen jonge by de útjouwerij Messrs Jackson and Walford te wurkjen. Doe't er dêr yn 1861 in fennoat yn waard, krige it bedriuw de namme fan Jackson, Walford and Hodder. Jackson en Walford giene yn 1868 lykwols mei pinsjoen, en yn har plak gie Hodder doe in gearwurking oan mei Thomas Wilberforce Stoughton, sadat de firma Hodder & Stoughton ûntstie.
Under de Twadde Wrâldoarloch sette de doetiidske eigner fan 'e útjouwerij, Ralph Hodder Williams, de ymprint Brockhampton Press op om in oerskot oan teologyske boeken fan 'e hân te dwaan. De manager fan Brockhampton, Ernest Roker, hie aardichheid oan berneboeken, en wist auteur Enid Blyton oer te heljen om in rige boeken te skriuwen oer de aventoeren fan fjouwer bern en in hûn, wêrmei't yn 1942 The Famous Five berne waarden. Fan 1969 ôf kamen fierders ek de Ingelske oersettings fan 'e stripferhalen oer Asteriks en Obeliks by Brockhampton út.
Yn 'e 1970-er jierren waarden de ymprints Knight en Coronet oprjochte, wêrfan't de lêste bekendheid krige troch de útjefte fan 'e romrofte autobiografy fan akteur David Niven, The Moon's a Balloon. Oare grutte súksessen foar Hodder en Stoughton wie de útjeften fan Tinker, Tailor, Soldier, Spy fan John le Carré, yn 1974, en The Clan of the Cave Bear fan Jean M. Auel, yn 1980. Yn 1981 naam it bedriuw de New English Library oer, in Amerikaanske ymprint dy't benammen wurken op it mêd fan science fiction, fantasy, horror en misdie útjoech. De eigen ymprint Sceptre waard yn 1986 yntrodusearre om literêr wurk ûnder út te bringen.
1e milennium
|-
It 1e milennium of earste milennium rûn fan 1 jannewaris 1 oant 31 desimber 1000.
Ten Years After (band)
thumb|250px|Ten Years After (1970): (^) Leo, (<) Chick, (>) Ric, (v) Alvin. Ten Years After is in Britske blues-rockband dy ’t har grutste suksessen hie tusken 1968 en 1973. Hja hawwe ek spile op it ferneamde Woodstock Festival yn augustus 1969. Hja hiene sukses mei de lieten I’m going home, Love like a man en I’d love to change the world. De band bestiet noch hieltyd, mar fan de âlde groep binne alinne Ric Lee en Chick Churchill der noch by.