cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Naturalisme (literatuer)
Naturalisme yn Nederlân
Noch in oar wichtich skaaimerk fan benammen de Nederlânske naturalistyske roman is de ôfkeer fan de bourgeoisie.
Tatooine
De lokaasje fan Tatooine oan 'e wetteleaze râne fan it Stjerrestelsel hat derfoar soarge dat it in ûnderûntwikkele planeet bleaun is, dêr't de organisearre misdie foar master opslacht. De Keizerlike stoarmtroepers dy't der legere binne, sjogge faak de oare kant út as it giet om 'e hanthavening fan 'e wet. Tatooine wurdt bewenne troch ferskate yntelliginte libbensfoarmen, wêrfan't minsken kolonisten binne dy't har relatyf resint op 'e planeet fêstige hawwe. In protte minsken besykje yn 'e woastyn in bestean op te bouwen as 'fochtboer', troch it opfangen fan wetterdamp. Omreden fan it ûnherberchsume klimaat libje hja ornaris yn ûndergrûnske wenten.
De Hutts, dy't der útsjogge as reuseftige slakken, binne likemin lânseigen op Tatooine, mar hja behearskje dêr de ûnderwrâld. Wol lânseigen binne de Jawa's, humanoïde kjifdiereftige rommelsikers en sjacherders, dy't yn nomadyske clans yn grutte sânkrûpers troch de woastyn doarmje. De oare yntelliginte lânseigen libbensfoarm op Tatooine binne de Tuskenkapers, ek wol bekend as it Sânfolk. Dat binne fûleindich ûnôfhinklike, humanoïde nomaden mei in reputaasje foar kriichshaftigens, dy't lykwols ek tige byleauwich binne. Ta de lânseigen floara en fauna op Tatooine hearre de bantha's, de grutte mar trage riid- en lêstdieren fan 'e Tuskenkapers, en de sarlacc, in reuseftige, semy-selsbewuste, ymmobile, omnivoare plantesoarte.
Naturalisme (literatuer)
Naturalisme yn Nederlân
De Nederlânske naturalistyske romans besteegje fierder ek omtinken oan seksualiteit, faak yn de foarm fan selsbefrediging of homoseksualiteit of de besite oan in bordeel. It omtinken hoecht net sjoen te wurden as in besykjen ta emansipaasje, mar is bedoeld as utering fan degeneraasje yn de maatskipij. De roman Van de koele meren des doods út 1900 fan Frederik van Eeden is faak yndield by it naturalisme, mar is dêrop yn feite in reaksje. Foar de as ûnûntkombere beskôge needlottige ôfrin oer woe Van Eeden in positiver alternatyf toane. Syn haadpersonaazje Hedwig Marga de Fontayne is in nerveuze frou lykas hjirboppe sketst, mar wit úteinlik wol har troch erflikens en miljeu bepaalde karaktereigenskippen te oerwinnen, tanksij de help fan de psychoanalyze - dy’t dêr dus net beheind bliuwt ta in wittenskiplik observearjende rol - en de krêft fan de religy.
Naturalisme yn Fryslân
Wêr’t Waling Dykstra en Tsjibbe Gearts van der Meulen dúdlik as realisten yn ‘e Fryske literatuer neamd wurde, is dat in stik dreger fan it naturalisme. Fernijingen, lykas it naturalisme, kringe yn ‘e Fryske literatuer wol troch, mar it duorret faaks in skoftke ear’t dat werom te finen is yn it oarspronklike wurk fan Fryske skriuwers. As echte naturalist is allinne de skoalmaster Sake Kornelis Feitsma yn ‘e Fryske literatuer oan te wizen. By gjin oare Fryske skriuwer wurdt it idee dat minsken yn harren libben bepaald wurde troch erflike faktoren, troch miljeu en opfieding, sa útwurke. Feitsma skreau om de iuwwikseling hinne in searje fan seis naturalistyske ferhalen, dêr’t de ynfloed fan de Frânske skriuwer Émile Zola sûnder mis yn te werkennen is. It earste ferhaal, Ut ‘e modder fan ‘e maatskippij waard publisearre yn it tydskrift Forjit my net yn 1893. Oare ferhalen waarden ek publisearre yn For hûs en hiem en Swanneblommen. Yn it foarwurd fan Ut ‘e modder fan ‘e maatskippij beneamt er himsels as in realistyske skriuwer. De searje ferhalen is pas fier nei syn dea sammele yn de bondel Ut ‘e ûnderste lagen.
Naturalisme earne oars
Yn Dútslân wie fral Theodor Fontane fan belang foar it naturalisme, faak beskôge as de earste moderne Europeeske auteur. Syn nije psychologyske romantechnyk, mei ek foar it sosjale, stimulearre de Dútske literatuer, en wie fan grutte ynfloed op Thomas Mann en Hermann Hesse. As realist, en skatplichtich oan Zola, registrearre er út liberaal perspektyf wei en mei irony de fernijde Berlynske maatskippij.
Yn Skandinaavje wiene de Noar Henrik Ibsen en de Sweed August Strindberg de foarneamste auteurs fan de streaming. Ibsen, beynfloede troch Kierkegaard en Nietzsche, mar likegoed troch  Taine en Darwin, plachte foar de individuele selsferwêzentliking tsjin tradisjonele konvinsjes yn, dêr’t er it realisme en naturalisme mei oer stiich. Dochs wurdt er nog hieltiten beskôge as Noarsk kopstik fan it naturalisme. Ek Strindberg falt de klassifisearjen ûnder it naturalisme wylst er it likegoed oerstiich. Naturalistyske eleminten lykas erflikens, miljeu, opfieding en tafalligens komme oan bar, mar dat is ek it gefal foar it okkultisme en mystisisme, twa mear romantysk-idealistyske eleminten.
Yn de Russyske literatuer gou de perioade tusken 1800 en 1890, benammen troch it ôfnimmen fan de sinsuer, as de gouden iuw. Yn feite begjint de moderne Russyske literatuer by Aleksandr Poesjkin, mei syn komst feroare de literatuer gâns. Yn dy perioade wie it Russysk realisme de sintrale streaming dêr’t in spanning fielber wie tusken de skriuwers dy’t oan ‘iene kant Westersk en oan ‘e oare kant Eastersk oriïntearre binne. Der kamen skriuwers op as Leo Tolstoj, Dostojevski, Gontsjarov, Toergenjev en Anton Tsjechov, hja skreauwen literêre masterwurken. Dy skriuwers wurde faak rekkene ta it Russysk realisme, realisme en naturalisme binne dan ek lêstich te skieden. Michail Artsybasjev en Aleksandr Koeprin soene faaks wol ta it naturalisme rekkene wurde kinne.
Naturalistysk teater
Wat letter as de naturalistyske roman, ûntjoech him it naturalistyske teater. Dêr waard yn besocht de perfekte yllúzje fan de realiteit wjer te jaan troch dramatyske en teatrale strategieën: detaillearre en trijediemensionaal dekôr, proaïske en alledeiske dialogen, ôfwêzigens fan fantastyske (boppenatuerlike) of eksoatyske eleminten, krêften en lokaasjes, en it omtinken foar sosjale eftergrûn. Fral yn Frankryk, Dútslân, Ruslân en Skandinaavje waard der eksperimentearre mei it naturalistyk teater.
Ein en neilittenskip
Nettsjinsteande de geskikte tiidsbûne omkadering wie it naturalisme mar in tige beheinde kringen súksesfol. It grutte publyk bleau noch altiten by idealistyske en ferheffende romans, en rekkene ôf mei it naturalisme omdat it te grou, rûch en pynlik wie. Mooglik troch it útbliuwen fan súkses, mar wis trochdat hja útsjoen wiene op de techniken, ferlieten in soad skriuwers it naturalisme tsjin de ein fan de njoggentjinde iuw. Al yn 1981 kundige Van Deyssel de dea fan it naturalisme oan.
Nico Rienks
Nicolaas Hessel (Nico) Rienks (Tiel, 1 febrewaris 1962) is in earder Nederlânsk roeier.
Karriêre
Rienks die fiif kear mei oan de Olympyske Spullen. Hy wûn twa kear olympysk goud yn Seoel 1988 yn de dûbbeldtwa, en yn Atlanta 1996 yn de manlju's acht, by de Olympyske Spullen fan 1992 yn Barcelona wûn er in brûns yn de dûbbeldtwa.
Nico Rienks waard yn 1991 yn Wenen wrâldkampioen yn de dûbbeldtwa, en wûn trije kear sulver yn 1989 yn de dûbbeldtwa en yn 1994 en 1995 mei de manlju's acht.
Yn 2005 wie Rienks ien fan de fiif earste sporters dy't eare waarden mei de Fanny-Blankers-Koen-Troffee, in oeuvrepriis bedoeld foar sporters mei bûtengewoane fertsjinsten foar de Nederlânske sport.
Priveelibben
Rienks is fysiolooch en hat in eigen bedriuw. Rienks is boaske mei roeister Harriet van Ettekoven, it pear hat twa soannen.
Naturalisme (literatuer)
Ein en neilittenskip
It naturalisme wie fan grut belang foar de ûntjouwing fan de psychologyske roman, het fatalisme sil weromkeare yn de neioarlochske eksistensjalistyske literatuer en de engazjearre emansipaasjeroman. Ek de moderne bellettry is foar in part skatplichtich oan dy streaming. De ynfloed fan de ljocht-en kleurrike beskriuwings yn de naturalistyske roman is ek dúdlik werom te finen ûnder it ympresjonisme, it sciëntistyske yn de post-ymresjonistyske tendinsen.
Der is lykwols gjin ferbân tusken it naturalisme fan de njoggentjinde iuw en de muzykstreaming naturalismo of freakfolk yn de ienentweintichste iuw.
Skaaimerken naturalistyske literatuer
Émile Zola fette yn in opstel oer Gustave Flaubert de skaaimerken fan de naturalistyske roman (dêr’t er Madame Bovary as it prototype fan seach) yn trije haadpunten gear:
Grand Hotel De Klanderij
Grand Hotel De Klanderij wie in hotel-restaurant dat foarhinne yn 'e Fryske haadstêd Ljouwert oan it Suderplein stie, op 'e hoeke eastlik fan 'e Beursbrêge. It hotel waard yn 1891 set en wie tsientallen jierren lang in begryp foar lju fan bûten Fryslân dy't yn Ljouwert oernachtsje moasten. Teffens waarden der in protte brulloften holden en ek wol skaaktoernoaien.
Al-Bireh
Al-Bireh, al-Birah of el-Bira (Arabysk: البيرة; histoarysk ek bekend as Castrum Mahomeria, Magna Mahomeria, Mahomeria Major, Birra of Beirothah) is in Palestynske stêd yn it Westjordaanlân, 15 km noardlik fan Jeruzalim en is oan de stêd Ramallah, de de facto haadstêd fan Palestina, fêstwoeksen. De stêd is de haadstêd fan it gûvernemint Ramallah en Al-Bireh en leit op de sintrale berchrêch dy't troch it Westjordaanlân rint en leit 860 meter boppe seenivo. De stêd falt ûnder Gebiet A fan de Palestynske Autoriteit en hat in befolking fan goed 40.000 ynwenners. Al-Bireh leit op de rûte fan jeruzalim nei Nablus.
Grand Hotel De Klanderij
De sloop fûn úteinlik yn 1975 plak. De Klanderij stie doe al lang en breed leech, mei't de hiele ynboel yn 't foar al by opbod ferkocht wie. Dêrby gie it om kokenapparatuer lykas it gasstel, mar ek om it biljert, it taffelsreau, de glês-yn-leadruten en mar leafst 1.500 flessen goede wyn. Foar Grand Hotel De Klanderij yn it plak kaam nei de sloop in kantoargebou dat ûntwurpen wie troch Abe Bonnema.
Al-Bireh
Skiednis
Yn 1156 swarden 92 minsken fan Mahomeria trou oan de Hillichh Grêftsjerke, en noch 50 mear waarden yn de folgjende tritich jier taheakke. It is rûsd dat de totale "Frankyske" befolking yn dy snuorje 500-700 bedroech. De Krúsfarders bouden in kastiel, tsjerke en in hospice dêr. De lêste twa waarden yn 1146 boud troch de Timpeliers en hearde ta de Hillich Grêftsjerke. De Ajjûbiden ûnder Saladin ferjoegen yn 1187 de Krúsfarders en ferwoastgen de stêd folslein. Hja bouden in moskee njonken de ruïne fan de tsjerke, tawijd oan Omar I.
thumb|left|Grutte Moskee fan Al-Bireh Yn 1517 waard Palestina part fan it Osmaanske Ryk. Neffens de belestingsdokuminten fan 1596 hie it doarp, Bira al-Kubra neamd, in befolking fan 45 hûshâldings, dy't allegear moslim wiene en hja betellen belesting op weet, garst, olivebeammen, fruitbeammen, bijenêsten en geiten. Ta tsjinstelling fan it oanbuorjende Ramallah dy't mei in mearderheid út kristenen bestie, wie Al-Bireh foar it grutste part moslim.
Yn 1917 foel it plak yn hannen fan de Britten en yn 1920 waard part fan it Britske Mandaatgebiet Palestina. It plak hie doe 1479 ynwenners, wêrfan 1407 moslims en 72 kristenen.
Yn 1949 foel it plak ûnder Jordaansk bestjoer, nei de Arabysk-Israelyske Kriich fan 1948. Yn 1961 hei it plak 14.510 ynwenners.
Nei de Seisdagekriich yn 1967 besetten Israelyske troepen Al-Bireh en kaam ûnder Israelysk militêr bestjoer te fallen. Israel boude twa Israelyske delsettings om Al-Bireh hinne: Beit El yn 1977 en Pesagot yn 1981.
Yn 1994 kaam it boargerlik bestjoer fan de stêd yn hannen fan de Palestynske Autoriteit neffens ôfspraken fan de Oslo-akkoarten. Al-Bireh is nei Gaza-stêd it grutste Palestynske bestjoerlike sintrum. Njonken it kantoar fan d egûverneur, binne der in tal fan haadkantoaren fan oerheids- en privee-ynstelings, lykas in tal ministearjes, de Palestynske publike omrope en it Palestynske statistykburo.
Demografy
Neffens in sensus yn 1997 útfierd troch it Palestynsk Sintraal Buro foar de Statistyk wennen der 27.856 minsken yn de stêd, heal manlju en heal froulju. De mearderheid wiene Palestynske flechtlingen, dy't út 55,4% fan de befolking bestiene. Yn 2007 wennen der 38.202 minsken.
De befolking fan Al-Bireh bestiet rûchwei út fiif clans: Qur'an, Hamayel, 'Abed, Qaraqra, At Taweel and Ar Rafidi.
Strjitten yn Sumar
De Strjitten yn Sumar:
Kreakbien
Kreakbien as krasbien (Latyn: cartilago) is in spesjale foarm fan bynweefsel mei in elastysk karakter as gefolch fan beskate eigenskippen fan 'e ekstrasellulêre matriks. Kreakbien kin dêrtroch grutte druk wjerstean (it hat in stjitkessenfunksje, soe men sizze kinne), mar it hat net folle lûkfêstens. Dêrmei is it op frijwol alle punten tsjinsteld oan bonke (of bien), dat krekt net elastysk mar wol folle steviger is.
Kreakbien is te finen op in grut tal plakken yn it minsklik (en dierlik) lichem, wêrûnder it artikulêre oerflak fan 'e bonken, op 'e ferbiningspunten yn 'e ribbekast en yn 'e luchtpiip en de brongiën. Oare lichemsdielen dy't besteane út kreakbien binne de earskelp, de noasbonke en de tuskenwringeskiven fan 'e rêchbonke. By guon bisten, lykas de kreakbienfisken (haaien en roggen) bestiet it hiele skelet út kreakbien.
Ulaanbaatar
Geografy
thumb|250px|left|Lizzing yn Mongoalje
Lizzing
De stêd leit op in hichte fan 1350 meter boppe de seespegel yn de delling fan de Tuul, in sydrivier fan de Selenga.
Klimaat
thumb|Trochsneed temperatuer en delslach yn Ulaanbaatar Ulaanbaatar is mei in trochsneed jiertemperatuer fan -1.3 °C de meast kâlde haadstêd fan de wrâld. Winterdeis kin it kwik sakje oant -40 °C wylst it simmers wol +35 °C wurde kin. It gebiet hat in steppeklimaat mei net folle delslach dêr't it measte fan yn de simmer komt.
Iván Amozurrutia
Iván Amozurrutia (Meksiko-Stêd, 12 oktober 1995) is in Meksikaansk akteur.
Ulaanbaatar
Skiednis
Yn 1639 waard Ulaanbaatar stifte ûnder de namme Örgöö (Urga) as in ferpleatsber (nomadysk) Boedistysk kleastersintrum, 250 kilometer fan de stêd fan no ôf. De delsetting is yn de rin fan de tiid goed 25 kear fan plak feroare. Sûnt 1778 leit it op it plak fan no. De stêd is ûntstien út in rige joert-delsettingen en der waard earst yn de jierren tweintich fan de 20e iuw yn stien boud; doe ferskynden de earste huzen oan de Leane fan de Frede. Dat barde op in stuit dat Mongoalië ûnder Sovjetynfloed stie en dat is te sjen oan de arsjitektuer: dy is funksjonalistysk, mei in soad beton en flatgebouwen. Sintraal yn Ulaanbaatar leit it Sükhbaatarplein, mei rûnom de meast belangrike kultuerele en maatskiplike gebouwen. Sûnt de ûnôfhinklikens fan Mongoalje (1912) hawwe in protte Koreanen har yn Ulaanbaatar nei wenjen set.
Transport
thumb|Strjitte yn Ulaanbaatar Ulaanbaatar is it meast wichtige knooppunt op it trans-Mongoalysk spoar, dy't it Trans-Siberysk spoar mei it Sineesk spoar ferbynt. Der binne direkte ferbiningen mei ûnder oaren Moskou en Peking.
Iván Amozurrutia
Hy is de pakesizzer fan 'e aktrise út it Gouden Tiidrek fan 'e Meksikaanske Sinema Kitty de Hoyos en de broer fan 'e Diego Amozurrutia, dy't ek en al langer akteur is en bekend is om't er meidien hat oan Televisa-produksjes lykas Llena de amor, Amorcito heart, Gossip Girl Acapulco en Quiero amarte.
Ulaanbaatar
Transport
Chinggis Khaan International Airport is de grutste lofthaven fan Mongoalië.
Iván Amozurrutia
Sûnt 2017 hat Amozurrutia in relaasje mei aktrise Ana Jimena Villanueva, dy't er moete by de opnamen fan 'e telenovela Enamorandome de Ramón.
Ulaanbaatar
Transport
Yn de stêd wurdt it iepenbier ferfier ûnderhâlden mei trolleybussen en gewoane bussen, meast fan Sovjet, Japanske of Koreaanske makkelei. Fierders binne der minibussen en taksy's.
Festival
thumb|Mongoalsk wrakseljen It Naadam-festival lûkt elk jier in protte minsken út alle parten fan Mongoalië en ek toeristen út de hiele wrâld wei. It festival duorret fan 11 oant en mei 13 july. Op it festival wurde ferskate tradisjonele Mongoalske sporten beoefene, sa as Mongoalsk wrakseljen, bôgesjitten en hynsteraces. It festival foarmet de wichtichste fakânsje fan it jier yn Mongoalië.
Bouwurken
thumb|Ien fan poarten fan it Winterpaleis
Natuer
It Gorkhi-Terelj Nasjonaal Park leit op 70 kilometer fan Ulaanbaatar.
Dûns
Dûns is it útfieren fan bewegings dy't nei ritme en foarm fêstlizze. Immen dy't soks dogge, is in dûnser of dûnseresse. Der binne ferskate foarmen fan dûns, guont derfan wurde mear as keunstfoarm sjoen, oaren mear as sport of as leafhawwerij. thumb|right|Ballet
Ballet
Ballet wurdt meast troch in groep útfierd neffens in fêste koreografy.
Figuerdûnsjen
Figuerdûnsjen wurdt meast dien troch dûnspearen, dy't op fêste muzyk, of fêste muzyksoarten kombinaasjes fan figueren dûnsje.
Solodûnsjen
By solodûnsjen is de dûnser frij sels bewegings mei de myzyk te kombinearjen.
Beslingastate
Beslinga State wie in state by Friens.
Skiednis
Wis is dat der al foar 1543 op it plak in stins of in foarse pleats stien hat. Healwei de 16e iuw waard de Ljouwerter keapman Andries Arends eigner fan de stins of pleats, dy't de namme Beslinga State hie. Troch't syn dochter Jets yn of om-en-de-by yn 1574 troude mei Douwe fan Sytzama kaam it yn hannen fan de Fan Sytzama's. Om't Jets gjin titel hie en hja troude mei immen fan adel liet hja har Fan Beslinga neame en in wapen meitsje.
De pleats of wat der fan de oarspronklike stins oer wie waard yn 1620 ôfbrutsen en ferfongen troch in nije state, dy't altiten yn hannen fan de famylje bliuwe soe. De lêste eigner Maurits Pico Diederik liet de state yn 1828 útwreidzje troch it hûs yn djipte te ferdûbeljen, sadat it earder rjochthoekige grûnflak in fjouwerhoekich oerflak krige. By dy ferbouwing rekke de state syn trepgevels kwyt en waard it sealtek fan de âlde bou ferfongen troch in skylddak mei twa harkenielen. Ek de nijbou, dy't like heech waard as it ferboude diel, krige in skylddak. Nei't syn soan Eyzo de Wendt him opfolge as grytman en jong ferstoar en Maurits Pico Diederik yn 1848 ek ferstoar, kaam de state leech te stean. Al rillegau dêrnei folge de ôfbraak.
Fan de state sels is neat mear werom te finen. De terp dêr't de state op stien hat is ôfgroeven. It koetshûs fan de state is no It Lokaeltsje, it doarpshûs fan Friens. Op it hiem fan de pleatsen om Friens hinne binne noch stinzeplanten te finen (û.o. Nagelkrûd en Wylde Roazen). Beslinga State lei súdwest fan de tsjerke fan Friens, dêr't no noch in rike samling roubuorden fan de famylje te sjen is.
De Fan Sytzema's hawwe noch altiten in bân mei Friens; se wurde hjir begroeven yn it famyljegrêf en op 14 maaie 2001 troude Henriëtte van Sytzama yn it tsjerkje.
Baas boppe Baas
Baar boppe Baas wie in Frysktalige dramarige fan Omrop Fryslân, makke troch Steven de Jong.
De dramarige spilet him ôf om de famylje Baas hinne yn it fiktive plakje Utgea, earne yn de Wâlden. De populêrens fan de rige komt foar in part fan de aktuele tema's dêr't Beant Baas (Rense Westra) en syn famylje mei te rêden krije, mar mear noch fan it goede aktearwurk.
Rige
Baas boppe Baas is makke mei stipe fan de provinsje Fryslân. De opnammen waarden makke yn de studio's fan Omrop Fryslân, en foar de bûtenopnammen yn de omkriten fan Ljouwert. De earste searje waard fan 13 novimber 2001 ôf útstjoerd. De ôfleverings yn desimber 2001 lutsen yn trochslach sa'n 130.000 sjoggers. Der kamen ek in twadde en in tredde searje, en yn 2004-2005 rûn de fjirde en lêste searje.
Spilers
It temaliet fan de rige, It rint sa't it rint waard songen troch Agnes Sambrink.
Oare ferzjes
De rige rint sûnt novimber 2004 mei ûndertiteling ek by RTV Oost en op de Nederlânske tillefyzje stjoert de KRO de searje út sûnt 2005. De searje is ek op kompaktskiif útkaam. Der wurdt no wurke oan in teaterferzje, de Baas Boppe Baas Revue, dy't 19 oktober 2007 oangean moat.
Wikipedy
thumb|135px|It logo fan de Wikipedy thumb|135px|It logo fan de Fryske Wikipedy
Wikipedy is in iepen, rjochtenfrije ensyklopedy, dy't troch elkenien bewurke wurde kin. It wurd is in kombinaasje fan wiki en ensyklopedy. In Wikipedy is in taalferzje fan it Wikipedia-projekt fan de Wikimedia Foundation, in yn Floarida fêstige organisaasje. Wikipedia is it meast oanskreaune en suksesfolste projekt fan de foundation. Wikipedia bestiet op it stuit, augustus 2017, út 273 wikipedyen. Mei Wikipedy wurdt almeast doeld op de Fryske Wikipedy.
Wiki
Om't in Wikipedy de foarm hat fan in wiki, kin elkenien siden yn in wikipedy feroarje. Dit is tagelyk de krêft en it swakke stee fan in wikipedy: Elkenien kin flaters ferbetterje, mar elkenien kin ek nije flaters meitsje. Algemien wurdt troch de wikipedia-mienskip oannaam dat it foardiel grutter is as it neidiel.
Antonia Talamini
Antonia Talamini (Ljouwert, 6 septimber 1945 – dêr, 12 juny 2016) wie in Fryske ynstallaasjekeunstner, grafikus, skilder en monumintaal keunstneresse.
Wikipedy
Funksjonearjen
Op de measte Wikipedyen binne út en troch problemen mei fandalisme: bewurkings dy't mei sin de Wikipedy minder meitsje. Troch dat de skiednis fan eltse side bewarre bliuwt kinne sokke feroarings lykwols gau genôch tebekdraaid wurde.
Eltse Wikipedy hat in foarkar foar dát gebiet dêr't de taal fan dy Wikipedy it meast praat wurdt. Lykwols binne it generale ensyklopedyen: wat mear oft der skreaun wurdt, wat mear oft der ek oer gebieten fierder fuort skreaun wurdt.
Antonia Talamini
Antonia ûntwurp de spjelde dy’t heart by de priis fan de Fryske Anjer.
Friens
Friens is ien fan de lytste fan de 17 doarpen yn de gemeente Ljouwert.
Friens leit noardwestlik fan Grou, noardeastlik fan Jirnsum en súdlik fan Reduzum tusken de Kromme Grou, de Mûzel, de Oeriselske Strjitwei, de N354 en de A32. Oan de westlike kant fan it doarpsgebiet rint it Swin, dat foar ferbining soarget fan de Kromme Grou yn it suden en it Ald Swin yn it noarden.
Skiednis
De namme komt fan Frea-inge, wat safolle betsjut as 'doarp fan it slachte fan Frea'. Friens leit tusken de doarpen Idaerd, Grou, Jirnsum ) en Raerd en is it lêste terpdoarp op de eastlike ouwer fan de Middelsee. Nei Friens rûn de âlde hearbaan oer de noardouwer fan De Boarn nei it kleaster en de brêge fan Nes. De tsjintwurdige wei giet oer de súdouwer. thumb|250px|left|''Beslingastate It meast opfallende oan it doarp is it tsjerkje út 1795, yn 1906 werboud, mei in rike samling roubuorden fan de Van Beslinga's en Van Sytzema's dy't yn Friens op de eardere Beslingastate wenne hawwe. Fan de state sels, dy't yn de perioade fan 1620 oant 1849 súdwestlik fan de tsjerke stien hat, is neat werom te finen: sels de terp dêr't de state op stien hat is ôfgroeven. Wol binne der noch stinzeplanten (û.o. nagelkrûd en wylde roazen) te finen op it hiem fan de pleatsen om Friens hinne.
Oant de gemeentlike weryndieling yn 1984 hearde Friens by de eardere gemeente Idaarderadiel. Idaarderadiel gie yn dat jier op yn de nije gemeente Boarnsterhim en sûnt de opheffing fan dy gemeente yn 2014 heart Friens by de gemeente Ljouwert.
Wapen
It doarpswapen wurdt as folget beskreaun: 'Yn sulver twa griene kneppels, skean oer elkoar hinne, dêrboppe en dêrûnder in reade roas.' De takken binne ûntliend oan it wapen fan de famylje fan Beslinga. De roazen stamme fan it wapen fan de famylje fan Sytzama.
Mienskip
Friens hat in eigen doarpsbelang en it doarpshûs hjit "It Lokaeltsje". It doarp hat tegearre mei Reduzum, Idaerd en Eagum in mienskiplike ynternetside. Ek it doarpskrantsje 'Linepraat' is in mienskiplike útjefte fan deselde doarpen.
Tsjerke
thumb|left|250px|Tsjerke fan Friens Protestantsk Friens is oansletten by de herfoarme gemeente Reduzum–Idaerd.
Skoalle
Yn 1934 waard as ûnderdiel fan de besunigings ûnder Hendrik Pieter Marchant de iepenbiere skoalle fan Friens mei dy fan Idaerd sletten. De bern geane yn 'e regel nei de Trije Doarpen Skoalle fan Reduzum. thumb|260px|Sicht op ferboude pleats oan de Van Sytzamawei
Befolkingsferrin
thumb|260px|Friens
Douwe Bob
Douwe Bob Posthuma (Amsterdam, 12 desimber 1992) is in Nederlânske sjonger. Yn 2012 die Douwe Bob mei oan de talintejacht De beste singer-songwriter van Nederland. Douwe Bob brocht yn 2013 syn debútalbum Born in a storm út. tegearre mei Gers Pardoel en Kensington wie Douwe Bob op 5 maaie 2014 Ambassadeur van de vrijheid en gie mei in helikopter in tal befrijdingsfestivals bydel. Yn 2016 fertsjinwurdige Bob Nederlân op it Eurovisiesongfestival mei it nûmer Slow down, hy behelle yn de finale in alfde plak. Douwe Bob hat fiif studio-albums útbrocht. In 2018 wie Douwe Bob ien fan de fjouwer coaches in it sande seisoen fan de talinetejacht The Voice Kids.
Priveelibben
Douwe bob waard berne as soan fan keunstner Simon Posthuma en dûnseres Ellen Benard. Douwe Bob is in healbroer fan keunstneres Roselie Posthuma. Syn famylje is fan Frysk komôf. Desimber 2021 waard Bob heit fan twa dochters en yn maaie 2022 fan in soan berne út trije iepen relaasjes.
't Marnehoes
't Marnehoes is de eardere herfoarme tsjerke fan Wehe yn de Grinslânske gemeente It Hegelân. De tsjerke is sûnt 1987 yn besit fan de Stifting Alde Grinslânske Tsjerken en tsjinnet hjoeddedei as kultureel sintrum.
Tsjûkotka-skiereilân
It Tsjûkotka-skiereilân of Tsjûksjenskiereilân (Russysk: Чукотский Полуостров, Čukotskij Poluostrov) is in Russysk skiereilân, dat yn it uterste easten fan Sibearje nei it easten ta útstiket. Mei it Seward-skiereilân, oan 'e westkust fan Alaska, foarmet it de skieding tusken de Beringsee yn it suden en de Tsjûktsjensee yn it noarden (dy't diel útmakket fan 'e Noardlike Iissee). De see-ingte tusken de beide skiereilannen yn is de Beringstrjitte.
't Marnehoes
Skiednis
De tsjerke waard yn it twadde fearn fan de 13e iuw boud, mar eaget troch de bepleistering fan 1880 folle jonger. De toer wie oarspronklik leger en waard yn 1656 ferhege. Oan de tsjerke is it skaai Fan Starkenborgh ferbûn. Under it koer is in grêfkelder fan de famylje en Casper Struiwig fike it wapen dat der no boppe de noardlike doar oan de muorre yn de tsjerke hinget.
De tsjerke waard yn 1965 op 'e nij ynrjochte en bleau noch oant 1975 yn gebrûk fan de herfoarme gemeente. Nei de oerdracht fan de tsjerke liet de stifting de tsjerke ferbouwe. It ferwulft fan it skip is beskildere troch Matthijs Röling en Wout Muller mei foarstellings fan in bolle en in ko yn it skip, wylst yn it koer in skyldpod yn in eksotysk dekor oanbrocht waard.
Tsjûkotka-skiereilân
Bestjoerlik heart it Tsjûkotka-skiereilân ta it autonome gebiet Tsjûkotka. Hoewol't Russyske kolonisten der no yn 'e mearderheid binne, wurdt it gebiet fan âlds bewenne troch ferskate lânseigen folken, wêrûnder de Tsjûktsjen (dêr't it nei ferneamd is), de Sibearyske Inûyt en Tsjûvanen. Dy libben dêr tradisjoneel fan 'e fiskerij en de rindierhâlderij.
It Tsjûkotka-skiereilân leit oan 'e Noardeastlike Passaazje, de seerûte troch de Noardlike Iissee fan Jeropa nei it Fiere Easten. Under de Sovjet-Uny wie dit ôfhandige diel fan it lân de lokaasje fan ferskate ynternearringskampen foar dissidinten. De pleatslike ekonomy stipet tsjintwurdich op 'e mynbou (tin, lead, sink, goud en stienkoal), de jacht, de rindierfokkerij en de fiskerij.
't Marnehoes
Skiednis
Fan de âlde ynrjochting binne noch in preekstoel en in pear banken mei fykwurk út 1726 oanwêzich. Yn de súdlike muorre is in epitaaf foar de yn Wehe ferstoarne Jan van Julsingha (1762-1857), by libben oant 1850 boargemaster fan Liens.
Sûnt de ferbouwing fan 1985 tsjinnet it gebou ta kultureel sintrum en krige de tsjerke de namme 't Marnehoes. Yn de tsjerke wurde û.o. foarstellings en konserten organisearre.
Lund
thumb|left|100px|Wapen fan Lund Lund is it haadplak fan de gemeente Lund yn it Sweedske lânskip Skåne en de provinsje Skåne län.
Lund hat in universiteit mei 39.000 studinten en in ferskaat oan museums. It iepenloftmuseum Kulturen yn it âlde part fan de stêd is der ien fan.
Lund hat in protte strjitten yn Renêssânsestyl, dy't sa gewurden litten binne. thumb|250px|left|Universiteitsbibleteek
Ut de skiednis
Lund is yn 1020 stifte troch Knoet de Grutte. Fan 1104 ôf wie Lund de sit fan de aartsbiskop fan hiel Skandinaavje en Finlân. Yn 1536 waard it aartsbisdom wer opheft. Lund hat yn syn skiednis in soad te lijen hân fan krigen tusken Denemark en Sweden, mar nei 1658 bleau de stêd Sweedsk. De Universiteit fan Lund waard yn 1666 stifte.
It besjen wurdich
Lund is in studintestêd en is fral ferneamd om het festival " Karneval" dat ienris yn de fjouwer jier hâlden wurdt. Dy dei mei fergelike wurde mei de Nederlânske Befrijingsdei. Minsken út de hiele provinsje reizgje dan op Lund oan. It planetarium yn de domtsjerke is ek it besjenwurdich.
thumb|right|250px|Iepenloftmuseum Kulturen
Sport
Ferienings:
800px|center
Uke Tellegen-Veldstra
thumb|U. Tellegen-Veldstra (1968) Uilkje (Uke) Tellegen-Veldstra (Akkrum, 22 desimber 1910 – De Bilt, 11 jannewaris 1991) wie in Nederlânsk ûnderwizeres en politikus.
Famylje
Tellegen waard berne yn in Fryske arbeidershúshâlding as dochter fan Pieter Veldstra en Geertje Hoekstra. Har heit wie fabryksarbeider, wethâlder en lid fan de Provinsjale Steaten fan Fryslân. Hja troude yn 1935 mei de analist Albertus Marinus Tellegen. Ut dit houlik kamen fjouwer bern.
Wurkpaad
Tellegen waard oplaat oan de rykskweekskoalle foar ûnderwizers yn Utrecht en wurke oant har houlik as ûnderwizeres. Nei de Twadde Wrâldoarloch wie se direkteur fan de kweekskoalle foar beukerûnderwiis yn Utert (1945-1948).
Tellegen wie lid fan de PvdA. Se waard yn 1946 keazen yn de tydlike gemeenterie fan Maarssen en bleau gemeenteriedslid oant 1955. Dêrneist wie se lid fan de Provinsjale Steaten fan Utert (1946-1974), lid fan de Twadde Keamer fan de Steaten-Generaal (1956-1963) en lid fan Deputearre Steaten fan Utert (1962-1971). Yn de Keamer spruts se allinnich oer ûnderwiisfraachstikken. Se wie as deputearre en bestjoerslid yn 1970/1971 nau belutsen by de affêre-Dennendal om de troch direkteur Carel Muller trochfierde fernijings yn de swaksinnigensoarch; dit late ek ta spannings yn har eigen partij. Yn 1971 lutse se har werom as deputearre.
Tellegen-Veldstra ferstoar yn 1991, op 80-jierrige leeftyd.
Hynstesport op de Olympyske Simmerspullen 2004
De Olympyske Simmerspullen 2004, ek wol de XXVIIIe Olympiade neamd, waarden yn 2004 hâlden yn Atene, de haadstêd fan Grikelân. De hynstesport waard hâlden yn it Markopoulo Olympic Equestrian Centre.
Dressuer
{| width=100%
Eventing
{| width=100%
Springe
{| width=100%
Doping
Tidens de spullen waarden twa hynders fan springruters trappearre op it brûken fan doping. It gie hjir by om it hynder Waterford Crystal fan Cian O'Connor út Ierlân en it hynder Goldfever fan de Dútske Ludger Beerbaum, Sy moasten harren medaljes ynleverje. Ludger Beerbaum hie mei syn lân goud wûn by de lannenwedstriid mar trochdat Ludger Beerbaum syn medalje ynleverje moast hiene se net mear genôch punten foar de gouden medalje, syn ploechgenoaten gongen net sûnder medalje nei hûs ta om't se mei harren trijen noch wol genôch punten hiene foar de brûnzen medalje.
Medaljespegel
De top acht fan lannen dy't by de hynstesport medaljes wûn ha op de Olympyske Simmerspullen fan 2004.
Triggerfinger
Triggerfinger is in Belgyske Rockband oprjochte yn 1998 yn Lier. De band brocht yn 2004 syn debútalbum Triggerfinger út. Triggerfinger hat fiif studio-albums en trije live-albums útbrocht.
Skiednis
Triggerfinger waard yn 1998 oprjochte troch sjonger Ruben Block, bassist Wladimir Geels en drummer Mario Goossens. Yn 2013 ferliet Geels de band en waard ferfongen troch Paul Van Bruystegem. Yn 2004 kaam it debútalbum Triggerfinger út, folge troch it live-album Faders up yn 2007. Yn 2015 ferfong Triggerfinger op Oerrock, Kenstington dy't yn 2015 in tal optredens ôfsizze moast, en wie dêrmei de earste ynternasjonale band op Oerrock.
Yndyk
In plak: It wetter:
Jett Rebel
Jett Rebel, berne as Jelte Steven Tuinstra (De Haach, 24 jannewaris 1991), is in Nederlânsk multy-ynstrumintalist. Jett Rebel brocht yn 2014 syn debútalbum Venus & Mars út. Jett Rebel is in solo-artyst dy 't yn wikseljende bandformaasjes live optreedt. Soms allinne, soms mei in achtkoppige band, dan wer yn in trijemansformaasje. De teksten fan Jett Rebel gean benammen oer humaniteit, gelikensens, antyrasisme, gendergelikensens en ferdraachsumens. Jett Rebel hat sân studio-albums en twa live-albums útbrocht.
List fan planetoïden 50001-50100
Dit is in list fan planetoïden 50001-50100.
Hûs en Hiem
Gearwurking
Der is in gearwurking mei de Federaasje Wolstân, it lanlik oansprekpunt en platfoarm foar welstânsadvisearring en monumintensoarch. Der wurde foarljochtingsjûnen hâlden en is der in twajierlikse tentoanstelling lâns gemeentehuzen en wurdt de ynstelde Vredeman de Vries-priis útrikt.
Mei oare provinsjale organisaasjes sit Hûs en Hiem yn it lanlik Team Romtlike Kwaliteit.
Feriening Frysk Skipfeart Museum
De Feriening Frysk Skipfeart Museum is in organisaasje dat de belangen fan it Feriening Frysk Skipfeart Museum stipet. De 1500 (2010) leden foarmje de freoneklup fan it museum.
SuChin Pak
SuChin Pak (Koreaansk: 박수진, Pak Su-chin; Seoel, 15 augustus 1976) is in Súdkoreaansk-Amerikaansk ferslachjouster en presintatrise. Hja is benammen bekend wurden troch har wurk foar it tillefyzjenetwurk MTV, dêr't se tusken 2001 en 2012 yn 'e tsjinst wie, en ûnder mear nijsreportaazjes makke foar MTV Daily News.
Jonkheid en oplieding
Pak is fan Koreaansk etnysk komôf. Se waard yn 1976 berne yn Seoel, de haadstêd fan Súd-Koreä, mar emigrearre yn 1981, doe't se fiif jier wie, mei har âlden nei de Feriene Steaten. Hja groeide op yn it Kalifornyske Union City, in foarstêd fan San Francisco. Har âldelju hiene in lyts restaurant yn 'e binnenstêd fan Oakland.
It wie nea Pak har bedoeling om in karriêre op 'e tillefyzje nei te stribjen. Doe't se fuortset ûnderwiis folge oan 'e James Logan High School yn Union City, joech se har op as frijwillichster foar it YMCA-programma Youth and Government, dat derop rjochte wie om jongerein foar te ljochtsjen oer en te belûken by de polityk. Se wie ek lid fan in skoalklub wêrfoar't se taspraken hold.
Yn 1992 waard se foar it tillefyzjeprogramma Straight Talk 'n Teens ynterviewd op 'e lokale omrop KGO-TV út San Francisco, dy't liëarre is oan it lanlike tillefyzjenetwurk ABC. In programmamakker foar in oar tillefyzjestasjon seach dat stik en frege Pak om it tinerprogramma First Cut te presintearjen op KRON, dat doedestiden de pleatslike omrop yn San Francisco wie dy't bannen hie mei it lanlike netwurk NBC. Pak gie dêr op yn en dit 'bybaantsje' waard har yntroduksje yn 'e tillefyzjeyndustry. Foar har earste grutte fraachpetear hie se rapper Ice-T te gast.
Nei de middelbere skoalle studearre Pak politikology oan 'e Universiteit fan Kalifornje, Berkeley. Dêr waard se op 'e nij 'ûntdutsen', doe't in filmprodusint fan it wittenskipsprogramma Newton's Apple, op 'e Amerikaanske steatsstjoerder PBS, in fideobân fan har eardere wurk ûnder eagen kaam.
Karriêre
Nei't se ôtstudearre wie, waard Pak troch ZDTV (letter TechTV en no G4), in tillefyzjekanaal wijd oan technology en it ynternet, frege om by harren te wurkjen. Se wie in jier lang presintatrise fan it tillefyzjeprogramma Internet Tonight, mei deistige ôfleverings fan in healoere, foar't se troch KRON frege waard om wer by harren te wurkjen, diskear as ferslachjouster. Om't se lanlik karriêre meitsje woe, stjoerde Pak in tape yn by it nije keabelnetwurk Oxygen. Nei in audysjeproses dat in jier duorre, waard se oannommen as presintatrise fan it programma Trackers, wêrfoar't se ferhúzje moast nei New York.
Yn 2001 stapte Pak oer nei de muzykstjoerder MTV, dêr't har in baan oanbean wie nei't de liedingjaanden dêre har wurk by Oxygen sjoen hiene. Pak wie it earste Aziatyske 'gesicht' by MTV, dêr't se as ferslachjouster fan MTV Daily News oan it wurk gie. Yn dy hoedanichheid fersloech se ferskate kearen de útrikking fan 'e MTV Movie Awards en de MTV Video Music Awards, en die se ek nijsreportaazjes oer bygelyks it Sundance Filmfestival. Fierders presintearre se, mei Kurt Loder, de MTV-show foarôfgeande oan 'e útrikking fan 'e Grammy Awards, en fersoarge se de voice-over by programma's as MTV Cribs en True Life. Pak ynterviewde foar MTV artysten as Mariah Carey, *NSYNC, P. Diddy, Jane's Addiction, Mary J. Blige en Billy Idol, en ek regisseur en filmprodusint George Lucas.
Yn 2008 stapte Pak oer fan MTV nei it tillefyzjekanaal Planet Green, dêr't se mei Daniel Sieberg de presintaasje fersoarge fan it programma G Word. Yn 2010 kearde se werom as ferslachjouster fan MTV Daily News, en presintearre se ek de foarbeskôging fan 'e MTV Video Music Awards. Yn 2012 waard Pak oannommen as live-ferslachjouster fan Daily Candy, in e-mailnijsbrief fêstige yn New York. Yn 2016 wie se ien fan 'e presintators fan People's List, in infotainmentsearje fan it tydskrift People op 'e Amerikaanske nasjonale tillefyzjestjoerder ABC.
Priveelibben
Op 24 maart 2012 troude Pak mei Mike Bender, de mei-oprjocher fan 'e webside AwkwardFamilyPhotos. Hja hawwe in soan, dy't berne waard yn juny 2012.
Treurdicht
In treurdicht of elegy (fan it Grykske ἐλεγεία, elegeia, fan ἔλεγος, elegos, "kleiliet") is in sjenre fan poëzij dat ta earnstich neitinken stimt. It byhearrende eigenskipswurd is elegysk. Almeast hat it de foarm fan in kleiliet foar in ferstoarne, mar it is in min definiëarre term dy't ek wol brûkt wurdt om te ferwizen nei in poëtysk monumint foar in noch libbene persoan (bgl. in ferlerne leafde), of sels wol foar alderhanne gedichten mei sombere of pessimistyske toan. Histoarysk wiene Latynske treurdichten út 'e Romeinske literatuer faak eroatysk of mytologysk fan aard.
Foarbylden fan treurdichten út 'e Aldheid binne it gedicht fan Katullus foar syn deade broer, de fersen fan Propertius foar syn deade mêtresse Syntia, en Ovidius syn gedichten dêr't er syn ballingskip út Rome yn bekleit, dy't er ferliket mei de dea. In foarbyld fan in treurdicht út 'e Midsiuwen is it Aldingelske gedicht The Seafarer, út 'e twadde helte fan 'e tsiende iuw. In letter foarbyld is it oan William Shakespeare taskreaune gedicht A Lover's Complaint, dat foar it earst publisearre waard yn 1609. Foarbylden út 'e Fryske literatuer binne de gedichten Op Anna's Dea, It Tsjerkhôf by Jûntiid en Batthyany's Dea, allegear fan Eeltsje Hiddes Halbertsma.
Sûttiïsme
thumb|right|350px|Hindoeïstyske widdoferbrâning. Sûtiïsme is it deadzjen of de selsdeading fan in widdo by de begraffenis of kremaasje fan har ferstoarne man. It wurdt ek wol widdomoard neamd, mar dat is in breklike oantsjutting, mei't it yn in grut part fan 'e gefallen net om moard, mar om selsmoard gie. Dizze no sa goed as útbande praktyk wie meast in deaderitueel, mar yn guon kultueren koe it oanmurken wurde foar in minske-offer. It is fral bekend wurden yn 'e kontekst fan it hindoeïsme fan sawol it Yndiaaske subkontinint as fan it Yndonezyske eilân Baly. De beneaming "sûtiïsme" komt dan ek, fia it Ingelske wurd suttee, fan it Sankrityske sātī, dat "deugdsume frou" betsjut. Sûttiïsme wie lykwols in maatskiplik ferskynsel dat ek foarkaam by guon folken dy't natoerreligys beliden.
Yn it hindoeïsme
Yn hindoeïstyske kultueren (sawol yn Britsk-Ynje as op Baly) waard sûttiïsme útfierd troch ferbrâning. As in frou widdo waard, wie neffens de hindoeïstyske tradysje har libben sa goed as foarby; wertrouwe wie foar froulju (oars as foar manlju) net tastien. As widdo libbe hja dan yn in maatskiplik isolemint fierder, inkeld ûnderholden troch har famylje. Ynstee fan sa'n ôfstoarn libben te lieden, waarden froulju nei de dea fan harren man faak libben mei ferbaarnd by dy syn kremaasje. Yn prinsipe wie dit in foarm fan ritualisearre selsmoard, al kaam der nei alle wierskynlikheid gauris swiere maatskiplike druk oan te pas. Op Baly wie it in tige algemien brûkme, mar yn Yndia wie dat lang net sa, en yn 'e Veda's, de âldste hillige teksten fan it hindoeïsme, komt it hoegenamt net foar. Nei alle gedachten fûn it syn oarsprong yn 'e foarstlike famyljes fan 'e Yndyske hegerein. Yn modernere tiden waard de praktyk fan sûttiïsme ferklearre as in offer fan 'e frou om 'e siel fan har ferstoarne man fan 'e hel te rêden. De Britske gûverneur-generaal lord William Bentinck ferbea sûttiïsme yn 1829 yn Britsk-Ynje, al waard it ek dêrnei noch lange tiid wol temûk bedreaun. Op Baly waard de praktyk yn 1930 troch it Nederlânske koloniale bewâld útrûge.
Yn Natoerreligys
Yn natoerreligys waard sûttiïsme op in ferskaat oan manearen útfierd, mar kaam it ornaris allinne mar foar as deaderitueel yn kultueren dy't in bysûnder sterk leauwe hiene yn it hjirneimels as in bettere wrâld, sadat dat in sterke reden waard foar dieden yn dit libben. In goed foarbyld fan sa'n kultuer wie dy fan 'e Noardamerikaanske stammen fan 'e Grutte Dobbe (Great Basin), de steat Nevada en omkriten, by wa't op godstsjinstich mêd de klam op ûnstjerlikens lei. Sa bestiet der in eachtsjûgeferslach út 1861 dêr't yn fêstlein is hoe't der by in begraffenis fan 'e Westlike Sjosjoanen in frou deade waard, dat se har man folgje koe nei it Lân fan 'e Coyote. Hja leauden nammentlik dat de minsklike siel nei de dea nei it Lân fan 'e Coyote gie, dy't tegearre mei syn broer de Wolf de ierde skepen hie. De Wolf wosk de siel, wekke him wer ta libben en wiisde him in foechsum plak ta. Nettsjinsteande dizze leauwensoertsjûgings wie sûttiïsme yn 'e Grutte Dobbe earder útsûndering as regel.
Folle mear kaam de praktyk bygelyks foar by de Natsjês fan 'e ûnderrin fan 'e Mississippy. De heechste god fan 'e Natsjês wie de sinne en se leauden fierders yn in hjirneimels dat in bettere wrâld wie. Sûttiïsme waard by harren útfierd mei in wjirchtou en wie assosjearre mei aristokrasy; by it sljochtwei folk kaam it net of hast net foar, mar by de hegerein wie it frij algemien. In bysûnder aspekt dêrby wie dat it net bûn wie oan geslacht: as in frou út 'e Natsjês-hegerein kaam te ferstjerren, waard har man likegoed by de begraffenis deade as oarsom. Dat is in tige seldsum ferskynsel, want faak waard der mear wearde hechte oan it libben fan in man as oan dat fan in frou. Sa wie yn it pre-kristlike Fidzjy it ultime roubetoan foar manlju (njonken it ôfhouwen fan 'e trêde koatsjes fan 'e pinken) it kealskearen fan 'e holle, wylst froulju harsels smoare lieten om harren man yn 'e dea te folgjen.
VanVelzen
VanVelzen berne as Roel vann Velzen (Delft, 20 maart 1978) is in Nederlânsk multy-ynstrumintalist. VanVelzen brocht yn 2007 syn debútalbum Unwind út. VanVelzen hat fiif studio-albums útbrocht.
Edgar Award
De Edgar Awards of de Edgars, eins folút de Edgar Allan Poe Awards, binne in groep Amerikaanske prizen dy't sûnt 1946 elts jier útrikt wurde foar de bêste wurken fan it misdiesjenre út it foargeande jier, op it mêd fan literatuer, non-fiksje, toaniel, tillefyzje en film. De tawizing fan 'e prizen wurdt ferrjochte troch de Mystery Writers of America (MWA), in feriening fan Amerikaanske misdieskriuwers, en de útrikking fynt plak by in galaseremoanje dy't holden wurdt yn New York. De Edgar Award is de wichtichtste priis fan 'e wrâld yn syn sjenre. De priis is ferneamd nei de romrofte njoggentjinde-iuwske skriuwer en dichter Edgar Allan Poe.
Kategoryen
De Edgar Awards wurde útrikt yn 'e folgjende kategoryen:
Ofskafte kategoryen
Eardere kategoryen wiene:
Winners
Foar in list mei winners, sjoch op dizze side, op 'e Ingelske Wikipedy.
Súdeast-Alaska
Súdeast-Alaska, dat ek wol de Panhandle fan Alaska, de Alaskaanske Panhandle of de Alaska Panhandle (oftewol it "Panhânsel fan Alaska") neamd wurdt, is de panhandle of it skerp útstykjende súdeastlike diel fan 'e Amerikaanske steat Alaska. It grutste diel fan dit gebiet heart ta it Nasjonaal Wâld Tongass, it grutste nasjonaal wâld fan 'e Feriene Steaten. Der hearsket foar Alaskaanske mjitstêven in tige myld klimaat. Histoarysk kaam dit diel fan Noard-Amearika by Alaska te hearren troch de Russyske kolonisaasje fan it kustgebiet. Wêr't yn it binnenlân de grins lei mei de Britske ynfloedssfear, bleau lange tiid dizenich. Nei't Alaska yn 1867 oergien wie yn Amerikaanske hannen, ûntstie dêrtroch it Alaskaanske Grinskonflikt, wêrby't de Feriene Steaten en Grut-Brittanje yn in slepend skeel ferwikkele rekken oer de krekte lizzing fan 'e grins tusken Alaska en Britsk-Kolumbia. Pas yn 1903 waard dy deilisskip yn it foardiel fan 'e Feriene Steaten oplost.
Geografy
Súdeast-Alaska hat in oerflak fan 91.010 km², wat delkomt op 6,1% fan Alaska (wêrmei't it dochs grutter is as bgl. de steat Maine). It is in smelle stripe lân dy't yn it súdwesten begrinzge wurdt troch de Stille Oseaan, yn it súdeasten en easten troch de Kanadeeske provinsje Britsk-Kolumbia en yn it noardeasten troch de Yukon, in Kanadeesk territoarium. Yn it noardwesten sit it fêst oan 'e rest fan Alaska. De grins mei Kanada rint foar in grut part by de heechste toppen fan it Kustberchtme lâns. Súdeast-Alaska is in gebiet fan rotsige bergen, ûnoantaaste nullewâlden en rûge kusten. De withoefolle eilannen dy't foar de fjordekust lizze, foarmje it einpunt fan 'e Binnenpassaazje (Inside Passage), in beskerme wetterwei dy't begjint yn 'e Puget Sound by Seattle en dêrwei tusken de eilannen troch en by de kust lâns bochtet. Dy rûte spile fral oan 'e ein njoggentjinde iuw in krúsjale rol by de Amerikaanske kolonisaasje fan Alaska en de Goudkoarts fan Klondike.
Demografy
Neffens gegevens fan 'e Amerikaanske folkstelling fan 2010 hie Súdeast-Alaska doe in befolking fan krapoan 72.000 minsken, wêrfan't likernôch 45% konsintrearre wie yn Juneau, de grutste stêd fan it gebiet, dy't tagelyk ek de steatshaadstêd fan Alaska is. Oare gruttere plakken yn Súdeast-Alaska binne Ketchikan en Sitka. In oansjenlik diel fan 'e befolking fan it gebiet wurdt noch foarme troch de lânseigen bewenners, foar it meastepart de Tlingit, en fierders op Prince of Waleseilân ek Haida. It trêde Yndiaanske folk út it gebiet, de Tsimsjian, dy't in delsetting hawwe te Metlakatla, op it eilân Annette, komme oarspronklik út noardwestlik Britsk-Kolumbia, en hawwe har pas oan 'e ein fan 'e njoggentjinde iuw yn Alaska nei wenjen set.
Ekonomy
Op ekonomysk mêd moat Súdeast-Alaska it benammen hawwe fan 'e kommersjele fiskerij en fan it toerisme. By dat lêste giet it fral om lju dy't it gebiet oandogge by rûnfearten mei cruiseskippen troch it noarden fan 'e Stille Oseaan. Foarhinne wie ek de boskbou en de dêrmei mank geande papieryndustry fan grut belang foar de regionale ekonomy, mar dy sektor is geandewei it lêste part fan 'e tweintichste iuw troch konkurrinsje mei oare gebieten sterk yn it neigean rekke, wat resultearre hat yn 'e sluting fan 'e measten papierfabriken. Súdeast-Alaska is yn ekonomysk (en kultureel) opsjoch nauwer ferbûn mei Seattle en it Amerikaanske Noardwesten as mei de rest fan Alaska.
Apollinariskirche (Remagen)
De Apollinaristsjerke is in katolike tsjerke op de Apollinarisberg by de stêd Remagen, Dútslân.
Foargongers
Op it plak stie ea in romeinske timpel. Yn de 5e en 6e iuw waard de heuvel Martinusberg neamd om't der nei alle gedachten in Frankyske kapel stie dy't oan Sint-Martinus wijd wie, de patroan fan de Franken. Yn de 9e iuw waard dy kapel troch in romaanske tsjerke ferfongen.