cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Terminator 2: Judgment Day
Opbringst
Hoewol't Terminator 2: Judgment Day doedestiden de djoerste film aller tiden wie,¹ hiene de produsinten de produksjekosten der al foar trijefjirde part út noch foar't de film yn 'e bioskopen kaam. Wrâldwiid waarden de filmdistribúsjerjochten nammentlik ferkocht foar $65 miljoen, de fideodistribúsjerjochten foar $10 miljoen en de tillefyzjeútstjoerrjochten foar $7 miljoen (mei-inoar $82 miljoen). Terminator 2: Judgment Day wie de meast opbringende film fan 1991, krekt foàr Robin Hood: Prince of Thieves. It wie doe ek de op twa nei meast opbringende film aller tiden, nei Star Wars (1977) en E.T.: The Extra Terrestrial (1982). ¹) Dat Terminator 2: Judgment Day de djoerste film aller tiden wie, is allinne wier as men de produksjekosten net bystelt foar ynflaasje. Docht men dat wol, dan koste Cleopatra (1963, $44 miljoen) omrekkene yn jild fan 'e earste helte fan 'e 1990-er jierren $219 miljoen.
Prizen
Yn 1992 waard Terminator 2: Judgment Day by de Oscars nominearre foar prizen yn seis kategoryen, wêrûnder bêste kamerarezjy en bêste filmmontaazje. De film wûn fjouwer Oscars, foar bêste lûdsmontaazje (Gary Rydstrom en Gloria S. Borders), bêste lûdsmixing (Tom Johnson, Gary Rydstrom, Gary Summers en Lee Orloff), bêste fisazjy (Stan Winston en Jeff Dawn) en bêste special effects (Dennis Muren, Stan Winston, Gene Warren jr. en Robert Skotak). By de BAFTA's, de wichtichste Britske filmprizen, waard Terminator 2: Judgment Day nominearre foar trije prizen, wêrûnder dy foar bêste produksje-ûntwerp. De film wûn de BAFTA's foar bêste lûd en bêste special effects.
By de Saturn Awards waard Terminator 2: Judgment Day yn 1991 nominearre yn acht kategoryen, wêrûnder bêste akteur (Arnold Schwarzenegger), bêste byrol fan in akteur (Robert Patrick) en bêste senario. De film wûn fiif Saturns, foar bêste science fiction-film, bêste regisseur (James Cameron), bêste aktrise (Linda Hamilton), bêste rol fan in jongere akteur (Edward Furlong), en bêste special effects. Terminator 2: Judgment Day wûn fierders ek de Hugo Award foar bêste dramatyske presintaasje, de People's Choice Award foar favorite film en de Japanske Akademypriis foar bêste film yn in bûtenlânske taal.
Made in America (film út 1993)
Made in America is in Amerikaansk-Frânske romantyske komeedzje út 1993 ûnder rezjy fan Richard Benjamin, mei yn 'e haadrollen Whoopi Goldberg, Ted Danson en Nia Long. De titel betsjut "Makke yn 'e Feriene Steaten". It ferhaal giet oer in swarte teenager dy't ûntdekt dat har heit in anonime spermadonor is. As se op ûndersyk útgiet, blykt it om in ordinêre blanke autoferkeaper te gean. De film krige fan 'e filmkritisy oer it algemien negative resinsjes, mar groeide yn 'e bioskopen út ta in kommersjeel súkses.
Plot
Sarah Mathews is in grutske, yntellektuele, swarte widdo yn San Francisco, dy't har ferpleatst op 'e fyts en in winkeltsje hat dêr't se boeken oer Afro-Amerikaanske saken en keunstfoarwerpen en klean út Afrika ferkeapet. Har dochter Zora sit yn it lêste jier fan 'e middelbere skoalle, dêr't se goed meikomme kin. As har klasse by it fak biology in praktikum docht wêrby't de bloedgroepen fan 'e learlingen bepaald wurde, beseft Zora oan 'e hân fan 'e útkomst dat se net de dochter fan har mem en har foar har berte al ferstoarne heit Charlie wêze kin. Se konfrontearret har mem mei har ûntdekking, dy't tajout dat se harsels nei de dea fan Charlie swier meitsje litten hat mei sperma dat fan 'e spermabank kaam. Se bewissiget Zora dat se dêrfoar in oantreklike, yntelliginte en fral swarte donor útsocht hat.
Zora, dy't har libben lang in heit mist hat, beseft dat har biologyske heit noch libbet. Dat se set nei de spermabank ta, dêr't se op slûchslimme wize tagong kriget ta it kompjûtersysteem en yn it dossier fan har mem opsiket fan wa't it sperma kaam dêr't har aaisel mei befruchte is. Dat is in Hal Jackson. Mar as Zora him opsiket, docht bliken dat it in ordinêre ferkeaper fan Amerikaanske auto's is, en boppedat in blanke man dy't de hiele dei yn cowboydracht omrint. Noch minder: efternei ken Zora him ek noch fan 'e tillefyzje, út 'e flauwe reklamespotsjes mei sirkusdieren dy't er oanhâldend foar syn bedriuw makket. Zora komt Hal frijwat oer it mad mei it boadskip dat se syn biologyske dochter is, en Hal reägearret der kâld en ôfhâldich op, mei as gefolch dat Zora har yn triennen ôfjout.
As Zora dy jûns oan har mem fertelt wat se ûntdutsen hat, is Sarah dêr op syn sêftst sein net bliid mei. De oare deis easket se útlis by de spermabank, en as se dêr fan it kastke nei de muorre stjoerd wurdt, beslút se ferhaal te heljen by Hal. Nei't se him yn syn kantoar by de autohannel goed it mannewaar opsein hat, rekket se der úteinlik fan oertsjûge dat de ferwikseling net syn skuld is. Hy biedt har in drankje oan en mei't se oars nea drinkt, rekket se al rillegau sa dronken as in kroade. Se kin net mear fytse, dat Hal moat har yn 'e auto werombringe nei har winkel. Dêr sjocht er oan in prikboerd bernefoto's fan Zora hingjen, en ek in útknipt krante-artikel oer in priis dy't se wûn hat.
Dy jûns sit Hal him thús te ferfelen. Hy hat in grut hûs, wennet gear mei Stacy, in tsjep dom blondsje dat mar heal syn leeftyd is, en it liket him oan neat te ûntbrekken, mar dochs hat er it gefoel dat syn libben leech en hol is. Hy hat it krante-artikel oer Zora opsocht en útknipt. As Zora har mem dyselde jûns freget oft Hal har ek noch neamd hat, moat Sarah tajaan dat er aardige dingen oer har sein hat.
Dat jout Zora moed om it nochris te besykjen, dat de oare moarns set se wer nei de autohannel ta. As Sarah dat ûntdekt, giet dy derefteroan. By de autohannel is Hal krekt in nij reklamespotsje oan it opnimmen wêrby't er op 'e rêch fan in oaljefant sit, dy't traint is om te harkjen nei in beltsje. It bist rekket yn 'e war fan 'e fytsbel fan Sarah, en komt op har ta. Sarah flechtet yn panyk fuort en bellet oanhâldend om 'e frij baan op 'e dyk te krijen, mei as gefolch in wylde efterfolging troch de stêd, dy't dermei einiget dat Hal en de oaljefant kopke-ûnder geane yn see.
De deis dêrnei is in topdei foar de autohannel, om't it nijs oer Hal en de oaljefant de hiele stêd trochgien is. Jûns giet al it personiel nei de eigen húshâlding of op in ôfspraakje of nei in pokerjûn mei freonen, mar as Stacy bellet dat se langer wurkje moat yn 'e sportskoalle (dêr't se fereale rekke is op ien fan 'e jonge manlike meiwurkers) wachtet Hal neat oars as in leech hûs. Hy beslút Sarah op te sykjen, en arrivearret by har hûs krekt as Zora op in ôfspraakje giet mei Diego, in jonge wurknimmer fan Hal. Yn in ympuls freget Hal Sarah mei út te iten, en se hawwe dy jûns in protte wille. As er har wer thúsbringt liedt in hertstochtlike tút derta dat se mei-inoar op bêd reitsje, mar ear't se de klean útkrije kinne, komt Zora thús, dy't in folle minder oangename jûn hân hat mei de optwingerige Diego. As se foar it ferstân kriget wat der geande is tusken har mem en Hal, rekket se bot oerstjoer, om't se bang is dat har prille bân mei har biologyske heit gefaar rinne sil as de relaasje tusken Hal en Sarah op 'e kippen rinne soe.
Werom yn it sikehûs wurdt Hal oansprutsen troch ien fan 'e dokters. Hy en Zora hawwe de jûns tefoaren beiden bloed jûn foar de bloedbank fan it sikehûs, en dêrby hat Hal frijwat swetst fan syn dochter. It docht lykwols bliken dat oan 'e hân fan syn bloedgroep fêststeld is dat er Zora har heit net wêze kin. Hal nimt kontakt op mei de spermabank, en kriget dan te hearren dat de âlde papierrene dossiers in stikmannich jierren lyn digitalisearre binne, en dat dêrby alderhanne flaters yn 'e gegevens slûpt binne. It komt der op del dat Hal dochs net de biologyske heit fan Zora is, en dat ek net mear te efterheljen is wa't dat wol is. Zora is alhiel yn triennen as se dat heart, en ek Hal is dermei oan. Hy nimt ôfskie fan Sarah om't er de oare deis foar syn wurk nei in autoshow yn Las Vegas moat, en Sarah ferwachtet dat dat it lêste is wat se fan him hearre sil.
Inkele dagen letter fynt de diploma-útrikking fan Zora har skoalle plak, wêrby't oan Zora in spesjale priis takend wurdt as bêste learling. Hja hat ek in stúdzjebeurs wûn dy't har by steat stelle sil om te studearjen oan 'e universiteit fan har kar. Nei't se de priis oannommen hat, hâldt Zora in koarte taspraak wêryn't se har mem betanket om't dy har altyd oanfitere hat om safolle mooglik te learen. Dêrom wol se de priis graach trochjaan oan har mem. Sarah, mei de iene skonk hielendal yn it gips, mankepoatet nei it poadium ta as ynienen Hal opdûkt, dy't de diploma-útrikking fan 'syn dochter' net misse woe, en Sarah freget oft er har miskien by it trepke op helpe moat. Sarah nimt syn help mei gragens oan, en as sy en Hal op it poadium arrivearje, kundiget Zora harren oan as "myn heit en mem".
Produksje
De film waard produsearre troch Arnon Milchan, Michael Douglas en Rick Bieber foar de filmstudio's Regency Enterprises, Alcor Films en Le Studio Canal+ út Frankryk. It wie dêrmei in Amerikaansk-Frânske ko-produksje. Foar de film wie in budget fan $22 miljoen beskikber. Senarioskriuwsters Nadine Schiff en Marcia Brandwynne wiene as útfierende produsinten by it projekt belutsen. De kamerarezjy wie yn 'e hannen fan Ralf Bode, wylst de filmmuzyk fersoarge waard troch Mark Isham.
Distribúsje
De distribúsje fan Made in America waard fersoarge troch Warner Bros. De film gie op 28 maaie 1993 yn 'e Amerikaanske bioskopen yn premiêre. Op dyseldichste dei kaam ek it soundtrackalbum út.
Untfangst
Fan 'e filmkritisy krige Made in America oer it algemien negative resinsjes. Roger Ebert fan 'e Chicago Sun-Times hie lykwols lof foar it aktearjen fan Whoopi Goldberg. Syn konklúzje wie: "Dit is gjin geweldige film, mar it is beslist in moaienien." Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hat Made in America in ûndergemiddeld goedkarringspersintaazje fan 31%, basearre op 29 ûnderskate resinsjes.
Resultaat
Made in America brocht yn 'e bioskopen yn 'e Feriene Steaten en Kanada likernôch $50 miljoen op, en yn alle oare lannen en territoaria nochris likernôch $54 miljoen. Wrâldwiid kaam de opbringst dêrmei út op $104 miljoen. Ofset tsjin it budget fan $22 miljoen betsjut dat in winst fan $82 miljoen, hoewol't dêr de marketingkosten noch wol ôf moatte.
List fan planetoïden 73401-73500
Dit is in list fan planetoïden 73401-73500.
Jan Goedeljee
thumb|Jan Goedeljee. Jan Goedeljee (Leien, 24 augustus 1824 – dêre, 16 oktober 1905) wie in Nederlânske fotograaf. Hy makke yn Leien en omkriten in protte foto’s fan gebouwen, lânskippen, pommeranten en gewoane minsken. Syn soan Johannes Goedeljee (Leien, 30-8-1849 – 26-5-1921) wie ek fotograaf en teffens syn heite kompanjon. Tegearre holden se oan de ein fan de 19e iuw yn Leien de fotostudio Jan Goedeljee & Sn. of J. Goedeljee & Sn. yn it wurk.
Skiednis
Fotografy wie in stik praktysker wurden fan 1839 ôf, doe't Louis Daguerre in ûntwikkelingsproses betocht hie, wêrtroch't de beljochtingstiid folle koarter wêze koe. In bekende stêds- tiid- en fakgenoat fan Goedeljee wie Israël Kiek (1811 -1899).
Ynearsten wie Goedeljee krekt as syn heit boekbiner, mar yn 1865 liet er him ek fotograaf neame; yn 1881 wurdt “boekbiner” weilitten. Teffens wie er yn dy snuorje in skoft begraffenisûndernimmer. Yn 1866 publisearret er it boek Photographische Gezichten in ‘s Rijks Akademietuin te Leiden, mei tolve foto's. Goedeljee makke ek portretten fan heechleararen, fan prins Alexander en fan partikulieren. Hy neamde him yn doe Hoffotograaf. Yn 1879 giet Goedeljee by syn soan yn; se rjochtsje it bedriuw “J. Goedeljee en Zn” op. Yn 1884 jout de firma Goedeljee in Catalogus van Land-, stad- en zeegezichten út, mei 550 nûmers en titels fan foto’s, dy't sadwaande kocht wurde koene.
Yn 1905 komt Jan Goedeljee te ferstjerren. Mei troch der yn Leien in protte fotostudio’s bykaam wiene, (yn 1910 binne der tolve), giet it bedriuw oer de kop. Yn 1915 wurdt fernijd dat Johannes Goedeljee as fotograaf oan de Universiteitsbibleteek ferbûn is.
Skrift (betsjuttingsside)
"Skrift" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
William Orpen
thumb|William Orpen, foto makke troch [[George Charles Beresford, 1903]] Sir William Newenham Montague Orpen, KBE (Stillorgan, County Dublin, 27 novimber 1878 - Londen 29 septimber 1931) wie in Iersk keunstskilder.
Libben en wurk
Orpen wie in soan fan in Iersk abbekaat. Hy studearre oan de Metropolitan School yn Dublin en dêrnei oan de Slade School of Fine Art yn Londen, dêr't befreone rekke mei Augustus John.
Yn 1899 krige Orpen foar it earst wurdearring foar syn wurk en wûn in priis mei syn allegoaryske skilderij “Play Scene from Hamlet”. Yn 1902 iepene er tegearre mei Augustus John in atelier yn Chelsea. Mei troch oanrikkemandaasjes fan John Singer Sargent waard er yn de jierren dêrnei ien fan de meast frege portretskilders yn Londen. Dêrneist makke er ek eksperimintele selsportretten, faak mei i frijwat dramatyske útstrieling. Tagelyk skildere er in soar wurk mei ympresjonistyske motiven. Hy reizge geregeldweiwei nei Ierlân om dêr te wurkjen. Syn skilderijen út dy tiid wurde tsjintwurdich ta de Ierske Renêssânse rekkene, de oantsjutting fan it kultureel oplibjen yn dat lân ier 20e iuw. Nei de Peaskeopstân fan 1916, dy't er as lânferrie beskôge, soe er nea weromgean nei Ierlân.
Orpen waard djip rekke troch wat er yn de kriich sjoen hie; hy publisearre syn oantinkens en bleau ek yn syn lettere libben in protte oarlochsskilderijen meitsjen. De eksposysje fan syn skilderij “To the Unknown British Soldier in France” yn de Royal Academy of Arts feroarsake frijwat opskuor meidat er in deakiste yn it Paleis fan Versailles, mei de Britske flagge dêrop, flankearje liet troch twa healneaken soldaten. Lang om let hat er dy beide soldaten oerskildere en waard skilderij ek akseptearre troch it Imperial War Museum.
Orpen stoar yn 1931 yn Londen, yn de âldens fan 52 jier. Hy hat goed seishûndert portretten neilitten.
Op it Iersk Fredespark yn it Belgyske Mesen stiet in betinkingsstien, ta oantins oan de Earste Wrâldkriich, mei dêrop de folgjende tekst fan Orpen: I mean the simple soldier man, who when the Great War first began, just died, stone dead from lumps of lead, in mire.
Tsjerke fan Nijskoat
De Tsjerke fan Nijskoat is de eardere herfoarme tsjerke fan Nijskoat. De tsjerke stiet yn it sintrum fan it midsiuwske hôf dat troch in beammekrâns omklamme wurdt. Súdlik fan de tsjerke stiet it krematoarium en de tsjerke wurdt brûkt as aula.
Skiednis
Op it plak fan de hjoeddeiske tsjerke stie yn 1315 al in kapel. Eartiids stie de tsjerke tusken de bebouwing oan it Tsjerkepaad, de ferbiningswei tusken Aldskoat en Rotstergaast. Tsjintwurdich leit de letgoatyske tsjerke ôfsidich fan de bebouwing. De sealtsjerke mei in trijesidich koer is oplutsen fan op 'e nij brûkte reade kleastermoppen en hat nea in toer hân. Oannommen wurdt dat de tsjerke yn de 15e iuw fernijd waard, mar it is ek mooglik dat dy fernijing letter plakfûn hat.
Yn de acht rûnbôgefinsters binne yn 1976 kleurde ramen fan Hans Niemeijer set. De tsjerke wurdt al sûnt 1976 net mear foar sneinske tsjinsten brûkt. Wol binne der routsjinsten en mei Kryst wurdt der in krystfiering holden.
Oan de westlike kant fan de tsjerke stiet in klokkestoel mei in klok út de 15e iuw. De klok waard nei in ferbliuw yn it Museum It Hearrenfean en in restauraasje werom hongen yn de toer. De yn 1986 troch Eijsbouts getten klok ferhûze doe nei de klokkestoel by de herfoarme tsjerke fan Mildaam.
Earste printinge
De earste printinge fan in boek bestiet út eksimplaren dy’t makke binne mei de earste set-up fan de produksje-apparatuer yn de drukkerij. Faaks is de earste printinge fan in boek fan belang by de lettere antikwaryske ferkeap. Benammen de skriften fan bekende skriuwers kinne dan gâns mear jild opsmite as lettere útjeften. Foarbylden binne de literêre skriuwers William Faulkner, Louis Couperus en Hugo Claus, mar ek earste printings fan wittenskiplike en oare boeken kinne in mannichfâld fan de lettere printings wurdich wêze. Dat hinget fan de beskikbere oplage foar de fraach oer ôf. In bekend foarbyld fan ynternasjonaal faak frege boeken is The Origin of Species fan Charles Darwin.
Yn guon gefallen binne der ferskillende edysjes/oplages fan de earste printinge dy’t de seldsumens (en priis) gâns beynfloedzje kinne. Sa ferskynde it earste part fan de roman fan Marcel Proust À la recherche du temps perdu oarspronklik by de útjouwerij fan Bernard Grasset, mar waard dy earste printinge letter oernommen troch de útjouwer fan de oare parten, Gaston Gallimard, en foarsjoen fan in nij omslach en de oantsjutting fan de ‘nije útjouwer’ op de titelside. De priis tusken dy beide edysjes is bot oars.
Earste printings kinne sels lang nei it ferstjerren fan de auteur publisearre wurde, bygelyks omdat ûnbekend wurk opdûkt. Foarbylden dêrfan binne Icarus. Vier nagelaten gedichten, Het potlood in de hand. Vijf gedichten uit de scheepskist van J. Slauerhoff en Chanson violette. Drie gedichten naar Albert Samain fan J. Slauerhoff (1898-1936) dy’t earst 75 jier nei syn ferstjerren yn earste printinge ferskynden.
Lúkse edysjes
Yn it Frânsktalich gebiet wurde fan de saneamde édition originale njonken de gewoane edysje op gewoan papier gauris lúksere edysjefarianten op ôfwikende papiersoarten printe, de saneamde edytsje grand papier, dat dy namme hat fan it feit dat, hoewol’t itselde setsel brûkt wurdt, it brûkte papierformaat fan dy edysjes grutter wêze kin (hoewol’t dat net needsaaklik is). Faak wurdt dan noch ûndeskied makke tusken de ferskate lúkse edysjefarianten, oantsjut as premier grande papier, deuxième grand papier, ensafh. In foarbyld dêrfan is Les beaux étés fan Marianne Pierson-Piérard dêr’t trije ferskillende, allegearre nûmere edysjes fan ferskynden; de lúkste edysje hie boppedat noch in ekstra suite mei in yllustraasje. Yn Nederlân wie it benammen de útjouwer A.A.M. Stols (1900-1973) dy’t ek in soad Frânsktalich wurk útjoech en yn Brussel wurke hie, dy’t soksoarte ferskate edysjes makke. In Nederlânsk foarbyld fan in exemplaire grand papier is Een gelukkige dag fan Gabriele Wohmann útt 1990.
As op itselde papier likegoed in lúkse edysje makke wurdt, bygelyks nûmere, lúks bûn of foarsjoen fan ekstra yllustraasjes, dan ha se it yn it Frânsk oer in exemplaire de tête. Dat is de oer it generaal yn it Nederlânsktalich gebiet nei de Twadde Wrâldkriich tapaste útjeftefoarm, as der edysjefarianten binne, lykas de al neamde Slauerhofútjeften.
Coyote (mytology)
Eigenskippen
Coyote dielt in protte fan syn karaktertrekken mei in oare Yndiaanske godheid, Raven. As trickster kin Coyote ferlike wurde mei de god Loki, út 'e Germaanske mytology, mei wa't er syn ympulsyf en ûnbetrouber aard dielt, mei de titaan Prometeus, út 'e Grykske mytology, dy't krekt as him it fjoer fan 'e goaden stiel en oan 'e minsken joech, en mei de kultuerheld Anansi, dy't foarkomt yn 'e mytology fan West-Afrika. Yn Jeraazje wurdt net lykas yn Noard-Amearika de prêrjewolf, mar de foks (Vulpes vulpes) as skarlún sjoen, en datoangeande liket Coyote sterk op it literêre personaazje fan Rein de Foks, wylst er ek oerienkomsten fertoand mei de kitsune-ferhalen oer de foksen fan Japan.
Fersprieding
Myten oer Coyote komme foar by û.m. de folgjende folken:
Fitamine B6
Fitamine B6 is de term dy’t brûkt wurdt om in groep fan natuerlike pyridinederivaten en har fosfaatesters oan te tsjutten dy’t yn it lichem yninoar omset wurde kinne. Fitamine B6 fungearret as ko-faktor yn mear as 140 biogemyske reaksjes. De measte fan dy reaksjes slane op de aminosoer-stofwiksel en oare stikstofhâldende ferbinings, mar ek yn de selenerzjyhúshâlding en de lipidestofwiksel en by de produksje en aktiviteiten fan beskate hormoanen hat fitamine B6 in rol. Fitamine B6 is in wetteroplosber fitamine.
Foarmen
Fitamine B6 komt yn trije ferskillende foarmen foar, dy’t fan elkoar ferskille troch de groep op de 4-posysje:
Hoewol’t ek fan PMP in funksje as kofaktor bekend is, is de metaboal meast aktive foarm it pyridoksal-5-fosfaat (PLP), dat yn de lever foarme wurdt út pyridoksal.
4-pyridoksinesoer (PA) is it ôfbrekprodukt fan fitamine B6 dat mei de urine útskieden wurdt. Dizze foarm wurdt meast net ta de fitamine B6-groep rekkene.
Hoewol’t dizze fitamine yn trije foarmen bestiet, wurdt de term pyridoksine geregeld brûkt om de hiele fitamine B6-groep oan te tsjutten. De aktivearre foarmen fan pyridoksal en pyridoksamine (de fosfaatesters) binne aktive ko-ensymfoarmen en kinne yn elkoar omset wurde, in proses wêrby’t fitamine B2 en fitamine B3 as kofaktors nedich binne. Dizze ynterkonferzje spilet in wichtige rol by de biologyske funksjes fan dizze fitamine.
De minsken en oare primaten binne ôfhinklik fan de oanfier fan fitamine B6 út eksterne boarnen. Fosforilearre foarmen fan fitamine B6 wurde defosforilearre yn it maach- en termknaal foardat se opnommen wurde. Alle trije foarmen fan fitamine B6 (pyridoksine, pyridoksal en pyridoksamine) wurde yn de tinne term maklik opnommen. Oerstallich pyridoksine wurdt mei de urine útskieden.
Skiednis
Fitamine B6 is ûntdutsen by in ûndersyk nei de oarsaak fan pellagra. Ferskillende groepen ûndersikers wiene oan de ein fan de tweintiger jierren fan de foarige iuw op syk nei de faktor dy’t pellagra foarkomme kin. Joseph Goldberger hie yn 1926 by rotten ûntdutsen dat tafoeging fan in lytse hoemannichte bakkersgist oan it iten in pellagra-eftige hûdsykte (dermititis acrodynia) tefoaren komme koe. De Hongaarske mikrobiolooch en biogemikus Paul György beskreau yn 1934 as earste fitamine B6 as de “rat pellagra previnsjefaktor” yn bakkersgist. . Hy neamde de faktor "rat acrodynia factor" of adermine. Yn 1938 slaggen fiif ferskillende groepen wittenskippers, wêrûnder György, deryn om fitamine B6-kristallen te isolearjen út de faktor dy’t pellagra tefoaren komme kin fan Goldberger.
Yn 1939 wist in oare groep ûndersikers (Stanton A. Harris en Karl Folkers) de struktuer fan pyridoksine op te helderjen en waard de stof foar it earst syntetisearre. Paul György stelt dan de namme pyridoksine út, fanwege de strukturele besibbens oan pyridine. Yn 1945 toande Esmond Emerson Snell oan dat der twa oare foarmen fan fitamine B6 besteane, nammentlik pyridoksal en pyridoksamine. Alle trije foarmen fan fitamine B6 binne prekursors fan in aktivearre foarm, pyridoksal-5-fosfaat (PLP). Yn 1957 waard troch Snyderman foar it earst fêststeld hoefolle fan dizze fitamine de minske deis brek is.
Letter die bliken dat fitamine B6 yn 1932 al isolearre wie en beskreaun troch de Japanner Ohdake, dy’t dwaande wie mei de isolaasje fan oryzanine (fitamine B1) út rysslypsel. Hy fûn fitamine B6 as in byprodukt, beskreau de formule, mar wie him der net fan bewust dat er in fitamine ûntdutsen hie en wat it belang dêrfan wie.
Biosynteze
Yn de natuer binne der twa ferskillende manieren bekend dêr’t fitamine B6 op de novo syntetisearre wurde kin.
Njonken de direkte synteze fan nij PNP of PLP binne dizze foarmen fan fitamine B6 ek yn elkoar om te setten troch it saneamde "Salvaazje"-reaksjepaad. Dizze omsettings komme ta stân troch de aksje fan ofwol kinazes ofwol oksidazes. De measte dieren, wêrûnder de minske, beskikke allinnich oer it “Salvaazje"-reaksjepaad.
In wichtige stap yn it ôfbrekken fan fitamine B6 is de defosforilearring fan PLP/PMP/PNP, want dy stap makket bot de beskikberens fan aktive fitamine B6 kofaktors út. Hoewol’t ek net-spesifike ôfbraak fan fitamine B6 bestiet troch alkalyske fosfataze en soere fosfataze binne der by ferskillende organismen foarmen fan fosfatazes beskreaun dy’t spesifyk de fosforilearre foarmen fan fitamine B6 as substraat hawwe. Ien fan de bêst beskreaune foarmen is it ensym pyridoksal fosfataze (PLPP) by de minske. It komt yn ferskate weefsels foar, mar benammen yn de harsens, lever en testes. Dit ensym is foar syn wurking ôfhinklik fan magnesium.
Funksjes yn it lichem
Yn de earste tiid nei de ûntdekking fan fitamine B6 waard oan fitamine B6 benammen in rol as groeifaktor taparte. Troch fierder wittenskiplik ûndersyk is ûnderwilens dúdlik wurden dat dat mar in tige rûge beskriuwing is fan de o sa útienrinnende rol dy’t fitamine B6 spilet yn ferskate krúsjale libbensfunksjes.
De ko-ensymfoarm fan fitamine B6 (pyridoksal-5-fosfaat) is essinsjeel foar de wurking fan mear as 140 fitamine B6-ôfhinklike ensimen. Dizze ensimen katalisearje ferskate biogemyske reaksjes yn de lea, wêrtroch de fysiologyske funksjes fan fitamine B6 ek slim útienrinne:
Boarnen
Yn iten is fitamine B6 meast bûn oan aaiwiten. Pyridoksine komt benammen yn planten foar, wylst pyridoksal en pyridoksamine benammen yn dierlik weefsel oantroffen wurdt. Tige rike dierlike boarnen fan fitamine B6 binne hin (4,2 mg de kilo) en lever (kowelever, bargelever) (1,1 mg de kilo). Goede boarnen binne fleis (skinke) en fisk (tonyn, forel, heilbot, hjerring, Salm), aaien. Dierlike boarnen fan fitamine B6 befetsje benammen it goed op te nimmen pyridoksaal-5-fosfaat en pyridoamine-5-fosfaat.
Goede plantaardige boarnen fan fitamine B6 binne hiele granen, púlfruchten, bananen, nuten (wâlnuten 7,3 mg de kilo), bôle, mais en grouweitenbôle. Grienten en fruit binne relatyf earm oan fitamine B6, hoewol’t guon produkten út dizze kategory dochs noch synjefikante hoemannichten fitamine B6 hawwe, lykas beane en blomkoal, en rezinen.
Ferliezen by it opslaan, it tameitsjen en sieden kinne fariearje en kinne oprinne oant mear as 50%, ôfhinklik fan de foarm wêryn’t it fitamine oanwêzich is yn iten. Yn plantaardige boarnen fynt it minste ferlies plak, sjoen dat planten foar it meastepart pyridoksine befetsje, dat folle stabiler is as it pyridoksal of pyrodoksamine dat yn dierlike boarnen oantroffen wurdt.
In wichtich part (5 oant 80%) fan de fitamine B6 yn fruchten en grienten is glysosylearre. Yn dizze foarm kin fitamine B6 net omset wurde troch pyridoksinekinaze-ensimen, wat betsjut dat glysosylearre fitamine B6 op in oare wize brûkber makke wurde moat foar it lichem. β-glukoazidaze-ensimen kinne it sûkerpart ferwiderje, wêrtroch it fitamine brûkber makke wurdt foar "Salvaazje"-reaksjepaad ensimen.
Der is fierder in grutte fariëteit oan noch oare fitamine B6 ôflaten, dy’t der op tsjut dat fitamine B6 in wichtige rol spilet yn ferskate oare noch ûnbekende prosessen.
Defisjinsje
It Amerikaanske National Institute of Health (NIH) hantearret in oanbefelling ("Recommended Dietary Allowance (RDS)") foar fitamine B6 fan 1,3 mg deis foar folwoeksenen. De trochsneed ynname yn de Feriene Steaten is (wie yn 1986) 1,9 mg deis.
Yn it Feriene Keninkryk is de oanbefelling in ôflate fan de aaiwytynname: 15 mikrogram de gram aaiwyt, wat by in trochsneed aaiwytynname sawat delkomt op 1,2 oant 1,4 mg fitamine B6 deis.
Symptomen fan in tekoart
Langduorjende earnstige tekoarten kinne liede ta bloedearmoede, gjin sin oan iten, diarree, senuwoandwanings en in fermindere wjerstân. By krekt berne poppen kin in tekoart liede ta stupen. Ek binne der genetyske ôfwikings yn fitamine B6 beskreaun wêrby’t it fitamine B6 net aktyf is. De klinyske ferskynsels hjirby binne stupen of groanyske foarm fan bloedearmoede en systationury. De bern reagearje faak wol op terapy mei fitamine B6. Ek binne der hûdôfwikings beskreaun.
Diagnoaze
De konsintraasje fan fitamine B6 yn bloed wjerspegelet de konsintraasje yn de lever en de ynname. Konsintraasjes fan minder as 35 nmol/L kinne tsjutte op defisjinsje. Fitamine B6-defisjinsjes kinne sjoen wurde by: swierwêzen, groanyske nierynsuffisjinsje en alkoholisme. Omdat fitamine B6 yn in soad fiedingsmiddels foarkomt, komt in tekoart oan fitamine B6 hjoeddedei yn Nederlân amper mear foar. Defisjinsjes fan fitamine B6 kinne troch de folgjende meganismen ûntstean: It brûken fan it genêsmiddel isoniazide, in genêsmiddel tsjin tuberkuloaze, of langduorjend brûken fan orale kontraseptiva kin liede ta fitamine B6-defisjinsje.
Sûnens
It belang fan fitamine B6 foar de sûnens wurdt wjerspegele yn de grutte hoemannichte ûndersyk dy’t dien wurdt nei fitamine B6 yn relaasje ta previnsje en terapy fan ferskate oandwanings.
By diabetisy binne de gehaltes oan fitamine B6 yn it bloed ferlege. Fitamine B6 is in kofaktor yn in tal omsettingsrûtes fan tryptofaan. Fersteuring fan dizze reaksjepaden liedt ta ferhege nivo’s fan kynurenine en ôfbraakprodukten dêrfan, hokker de ynsulinesekreesje remje en de tolerânsje foar glukoaze ferminderje. Suppleesje mei fitamine B6 liket it byld te ferbetterjen by ferskate mei glukoazetolerânsje gearhingjende problemen.
Symptomen fan in oerskot
Langduorjend deistich brûken fan in fiedingssupplemint mei in hege dosearring fitamine B6 wurdt yn ferbân brocht mei oandwanings oan de senuwen yn de earms en skonken. Meastal giet it om dosearrings fan 500 mg deis of mear, mar by guon persoanen kinne ek by dosearrings fan 300 oant 500 mg deis symptomen foarkomme.
Neuropaty troch fitamine B6 ûntwikkelet him mar stadichoan, sels by hege dosearrings, ynname langer as tolve moanne duorjend of noch langer is nedich om neurologyske klachten te ûntwikkeljen by in dosearring fan 2000 mg deis of minder. De symptomen binne doasisôfhinklik en binne omkearber. Yn de measte (mar net alle) gefallen ferdwine de klachten wer as de fitamine B6-suppleesje stoppe wurdt.
Dêrnjonken binne der oanwizings dat hege dosearrings fitamine B6 (mear as 150 mg deis) liede kinne ta hûdyrritaasje nei bleatstellen oan UV-ljocht, en ûnrêstige sliep en wylde dreamen. Ek gastroyntestinale steurings lykas mislikens en refluks wurde meld.
De toksisiteit fan fitamine B6 liket allinnich op te treden by fiedingssuppleminten mei fitamine B6 yn de foarm fan pyridoksine-HCI. De metaboal aktive foarm fan fitamine B6, pyridoksal-5-fosfaat, wurdt net mei toksisiteit yn ferbân brocht. Sels by ynjeksje yn bot hege nivo’s, liedt dizze foarm fan fitamine B6 net ta toksisiteit. De Jeropeeske fiedsel- en ware-autoriteit EFSA hantearret lykwols foar alle foarmen fan fitamine B6 itselde feilichheidsprofyl en itselde maksimum.
Feilige maksima
Oerheidsynstellings dy’t in feilich maksimum fêststelle moasten foar fitamine B6 komme op basis fan ferskillende stúdzjes en ferskillende metodiken op slim útinoarrinnende feilige maksima:
It Amerikaanske National Institute of Health (NIH) hantearret in maksimum fan fitamine B6 fan 100 mg deis foar folwoeksen, ek by swierwêzen en it jaan fan it boarst. Dit maksimum is basearre op it feit dat yn ferskillende stúdzjes wêryn’t foar in langer skoft (oant fiif jier) alle dagen yn trochsneed 200 mg fitamine B6 jûn waard, gjin neuropaty nei foaren kaam. Yn gefallen dêr’t fitamine B6 brûkt wurdt yn de kontekst fan in medyske behanneling ûnder begelieding fan in húsdokter, jild dit maksimum net.
Yn Jeropa hat de Jeropeeske Autoriteit foar fiedselfeiligens (EFSA) yn 2000 de maksimaal feilige deidoasis by groanysk gebrûk ("tolerable upper intake level") fêststeld op 25 mg fitamine B6 deis, benammen basearre op in stúdzje (Dalton & Dalton ) wêryn’t neuropaty konstatearre waard by in dosearring fan 100 mg of minder. De opset fan dy stúdzje (telefoanyske fraachpetearen mei stjoerende fragen) hat ûnder wittenskippers in kontroferze feroarsake oft de resultaten fan dizze stúdzje wol betrouber wiene. It Amerikaanske Institute of Medicine fûn de stúdzje net fan genôch kwaliteit om yn in risiko-evaluaasje op te nimmen.
De Britske Expert Group on Vitamins and Minerals hat yn 2003 in feilich maksimum fêststeld fan 10 mg deis, op basis fan in stúdzje yn hûnen wêryn’t in Lowest-observed-adverse-effect level fan 50 mg de kilo lichemsgewicht fûn waard. Nei ekstrapolaasje fan de data, folge troch tapassing fan in tal feilichheidsfaktoaren komt dizze groep op in feilige ynname fan 10 mg deis.
It EFSA-maksimum fan 25 mg is gjin wetlik fêststelde eask, mar is in rjochtline. Yn Sweden is sûnt 2016 de ferkeap fan fiedingssuppleminten mei in dosearring fan mear as 25 mg fitamine B6 wer tastien, sjoen dat de rjochter oardiele dat der gjin wetlik maksimum is foar fitamine B6 en de EFSA referinsjewearden foar fitamines en mineralen net brûkt wurde kinne as wetlike maksima yn Sweden.
Boarchtocht (strafrjocht)
Boarchtocht is de sitewaasje yn it strafrjocht wêrby't in fertochte fan in strafber feit, yn ôfwachting fan 'e behanneling fan syn strafsaak troch de rjochter, frijlitten wurdt út foararrest op betingst fan it ôfjaan fan in ûnderpân yn 'e foarm fan in jildbedrach, de saneamd boarchsom. Men sprekt yn sa'n gefal fan 'frijlitting op boarchtocht'. It idee efter it ôfjaan fan in ûnderpân is dat de fertochte net útnaaie sil om oan berjochting te ûntkommen, want dan wurdt foargoed beslachlein op it ôfjûne jild. Yn Nederlân is frijlitting op boarchtocht sûnt 1926 mooglik, en is it regele ûnder kêst 80 fan it Wetboek fan Straffoardering.
It wichtichste beswier tsjin boarchtochtregelings is dat dit systeem klassejustysje yn 'e hân wurket. Riken kinne ommers makliker in hege boarchsom byinoar krije as earmen, en as fertochten har berjochting al ûntrinne wolle soene, dan is de konfiskaasje fan 'e boarchsom foar riken makliker op te bringen as foar earmen. Rjochters besykje dêrom de hichte fan 'e boarchsom yn oerienstimming te bringen mei it fermogen fan 'e fertochte. Yn guon lannen, lykas de Feriene Steaten, besteane saneamde boarchagintskippen, dy't tsjin betelling fan in oansjenlike rinte de boarchsom foarsjitte oan earmlestige fertochten. As sa'nent neitiid fan ruten spilet, is it boarchagintskip syn jild kwyt, en yn sokke gefallen wurde faak moderne preemjejagers yn 'e earm nommen om 'e fertochte op te spoaren en by de plysje ôf te leverjen.
Isaac M. Laddon
Isaac Machlin Laddon (Garfield, 25 desimber 1894 - San Diego, 14 jannewaris 1976) wie in Amerikaansk loftfeartyngenieur en ûntwerper.
Blokdruk
Blokdruk is in druktechnyk dy’t út Sina komt. In boek dat op dy wize makke is, wurdt in blokboek neamd. It is tagelyk in metoade op tekstyl te beprintsjen.
Isaac M. Laddon
Biografy
Hy waard yn 1927 haadyngenieur by Consolidated Aircraft Company. Ta syn ûntwerpen hearre de Admiral Flying Boat út 1928, de earste yn in rige fan ferneamde Consolidated fleanboaten dy't late ta de tige wurdearre PBY Catalina dêr't 3.282 fan makke waarden. Teffens ûntwurp er de B-24 Liberator, de langst produsearre bommesmiter yn de Twadde Wrâldoarloch en meast boude fleanmasine fan alle typen ea. Hy wie ek ferantwurdlik foar it ûntwerpen fan de streamline Convair-airliners dy't troch loftfeartmaatskippijen yn de hiele wrâld brûkt waarden.
Hy stoar yn San Diego yn de âldens fan 81 jier.
Blokdruk
Blokdruk (boekdruktechnyk)
De praktyk is foar ’t neist sawat twatûzen jier âld. It âldst bekende foarbyld, de Dharani Sutra fan ûnbeflekke suverens en ljocht is fan foar ’t neist om 750 hinne en waard fûn yn in stoepa by Kyongyu yn Korea, dat eartiids de haadstêd fan it keninkryk Silla wie. It âldst datearre foarbyld út Sina, de Diamantsoetra, stamt út 868 (bewarre yn it British Museum. De blokdruk waard yn Sina sterk ûntwikkele ûnder de Tang-dynasty (618-907). Under de Lette Tang-keizer Mingzong (926-933) kaam de technyk yn algemien gebrûk.
Faklju sniene de ôfbylding(s) en de (faak beheinde) tekst yn it houtblok. It blok waard dêrnei mei inket behannele dêr’t in papier op lein waard wat mei de hân oanwreaun waard. Dy hanneling waard mear kearen werhelle. By dy metoade ûntstie in moet yn it papier en de wetterinket krong troch it papier hinne dêr’t it mar iensidich troch te beprintsjen wie (anapistografyske druk). Om dochs dûbelsidige boekblêden te meitsjen waarden de lege siden tsjininoar lime.
Foardiel fan it blokdrukproses is de gruttere artistike frijheid as by oare drukmetoaden. Ofdrukkende blokken dêrfoaroer binne net botte duorsum en wurde troch it brûken gau minder.
De technyk fûn yn Jeropa earst yn de foarste helte fan de 15e iuw syn beslach, benammen yn de kultuersintra Brugge, Brussel, Haarlim en Utert. De earste losse printen yn blokdruk binne fan 1418 en 1423. De earste blokboeken fan tusken 1430 en 1440. Blokdruk waard algemien foar it printsjen fan printen brûkt, yn de Nederlannen makken de Broeders des Gemenen Levens lykwols njonken printen ek skreaune teksten. De measte blokdruk is religieus fan aard. Om 1455 hinne waard yn West-Jeropa it drukproses mei losse letters yn gebrûk nommen. De blokdruk waard allinnich noch brûkt foar de werjefte fan ôfbyldings. Oan de ein fan de 15e iuw wie de blokdruk hielendal ferdwûn en ferfongen troch de typografyske druk fan boeken.
Blokdruk (tekstyltechnyk)
Yn de tekstyl is blokdruk it beprintsjen fan katoen of behang mei help fan blokken dêr’t de patroanen yn heechreliëf yn útsnien wiene. Se brûkten meast apel- of parrehout. De blokken waarden mei kleurstof belein wêrnei’t it patroan op de stof drukt waard. Neidat de moderne rotaasjedruk tapast waard bleaune se de blokdruk noch brûken omdat de ûnregelmjittigens suggerearre dat it hânwurk wie. Sa makken se ymmitaasje batik en ikat.
Wetterlysters
De wetterlysters (Cinclidae) binne in lytse famylje fan sjongfûgels yn it skift fan de moskeftigen (Passeriformes), út de boppefamylje fan de Muscicapoidea, dêr 't ek de protters, lysterfûgels en miggesnappers yn sitte. De wetterlysters, yn oare talen, sa as it Nederlânsk, ek 'wetterstaar' of 'wetterprotter' neamd, mar binne likwols gjin "lysters" en ek gjin "protters" yn taksonomyske sin.
Wetterlysters binne meast brune fûgels dy ’t, oars as de oare sjongfûgels, yn en op it rinnende wetter libje. Hja kinne dûke en swimme en ite foaral wetterynsekten. Yn Fryslân is de wetterlyster in seldsumme wintergast, yn Súd-Limburch is er ek in seldsumme briedfûgel.
De famylje fan de wetterlysters hat mar ien skaai: Cinclus mei fiif soarten.
Thomas McDougall
Thomas McDougall (folút: Thomas Mower McDougall; Prairie du Chien (Wiskonsin), 21 maaie 1845 – Brandon (Fermont), 3 july 1909) wie in Amerikaansk militêr fan etnysk Skotsk komôf, dy't in beskate bekendheid krige troch syn rol yn 'e ferneamde Slach oan 'e Little Bighorn, yn 1876, wêrby't in koälysje fan Yndiaanske folken de Amerikaanske kavalery in ferpletterjende nederlaach tabrocht.
Jonkheid en komôf
McDougall waard yn 1845 berne yn Prairie du Chien, yn 'e Amerikaanske steat Wiskonsin. Hy wie de soan fan Charles McDougall, dy't ek as ofsier yn it Amerikaanske Leger tsjinne. Hy hie in suster dy't mei generaal-majoar Edwin Burr Babbitt troud wie.
Amerikaanske Boargeroarloch
Under de Amerikaanske Boargeroarloch (1861-1865) joech McDougall him yn 1863 as in twadde luitenant by it Noardlike Leger. Hy tsjinne û.m. yn 'e Slach by Vicksburg (1863), wêrby't de Noardliken de Súdlike Konfederearre Steaten fan Amearika by de rivier de Mississippy lâns midstwa spjalten.
Grutte Sû-Oarloch
Nei ôfrin fan 'e Boargeroarloch naam McDougall in ofsiersposysje mei de rang fan kaptein oan yn it Amerikaanske 14e Ynfanteryrezjimint. Letter waard er oerpleatst nei it Amerikaanske 7e Kavaleryrezjimint, dêr't er it befel krige oer B Kompanjy, mei luitenant Benjamin Hodgson as syn ûnderbefelhawwer. Yn dy hoedanichheid focht er ûnder de Grutte Sû-Oarloch fan 1876 mei tsjin 'e Lakota, de Noardlike Sjajinnen en de Noardlike Arapaho.
Op 25 en 26 juny 1876 naam McDougall diel oan 'e ferneamde Slach oan de Little Bighorn, wêrby't B Kompanjy yn reserve holden waard en McDougall fan 'e fjildkommandant fan it rezjimint, luitenant-kolonel George Armstrong Custer, de opdracht krige om 'e bagaazjetrein te beskermjen. Dêrmei fierde hy feitlik it kommando oer ien fan 'e fjouwer detasjeminten dêr't Custer it 7e Kavaleryrezjimint yn opdielde. Nei't it detasjemint fan majoar Marcus Reno troch de Yndianen weromdreaun wie en op in klif boppe de rivier de Little Bighorn belegere waard, foegen kaptein Frederick Benteen en McDougall har mei harren detasjeminten by him. Hoewol't se yn 'e fierte gewearfjoer hearden, hie net ien fan harren yn 'e rekken dat Custer sels mei fiif kompanjyen 6 km noardliker troch de Yndianen ynsletten en útrûge waard. Reno, Benteen en McDougall stiene yn harren posysje oardel dei lang bleat oan oanfallen troch de Yndianen, mar wisten stân te hâlden oant se tsjin 'e moarn fan 27 juny ûntset waarden troch de farske troepen fan brigadegeneraal Alfred Terry en kolonel John Gibbon.
Lettere libben
Nei de Slach oan de Little Bighorn bleau McDougall yn it Amerikaanske Leger oant er yn 1904 mei de rang fan majoar mei pinsjoen gie. Hy wie troud mei in frou dy't fan Alice hiet en yn 1920 kaam te ferstjerren. Sels stoar McDougall op 3 july 1909 yn Brandon, yn 'e steat Fermont. Sawol hy as syn frou lizze begroeven op it Nasjonaal Begraafplak Arlington, by de Amerikaanske haadstêd Washington, D.C.
Mezzotint
De mezzotint, ek wol swarte keunst (of swartekeunst) neamd, wie om 1650 hinne in nije grafyske technyk.
Technyk
By de mezzotint waard earst de hiele koperplaat rûch makke mei in (berceau), in ynstrumint mei in waaierfoarmige, kartele kop dy’t rigen dobkes en braam op de koperplaat efterliet. Op it min ofte mear rûge oerflak hechtet de inket. De plaat wurdt hielendal mei inket beklaaid, dêrom de beneaming swarte keunst. Dan wurdt de tekening mei bygelyks read kryt oerbrocht op de plaat. Om in foarstelling oan te bringen wurde guon parten fan de rûchmakke plaat mei in skraabizer (polyststiel) glêd makke. Op dy plakken pakt de inket net mear evenredich en ûntsteane by de ôfdruk dus ljochte partijen. Troch mear of minder te polysten is it mooglik om ferskate griistoanen, ofwol healtoanen, te krijen, dêrom de namme mezzo (heal) tint. It ien en oar hinget fan de kundigens fan de graveur/etser ôf. De technyk makket floeiende oergongen mooglik tusken de ferskate griistoanen. Dêrtroch jouwe ôfdrukken in fluwielen yndruk.
Skiednis
It Berceau skynt útfûn te wêzen troch Prins Rupert, in ferneamde kafalerybewâldhawwer yn de Ingelske Boargeroarloch, dy’t it proses yn Ingelân yntrodusearre. Yn de Nederlannen makken Wallerant Vaillant en Abraham Blooteling dy technyk bekend. De hôfskilder Peter Lely seach de potinsje om mei mezzotinten syn portretten in ûnbidige bekendheid te jaan en moedige in tal Nederlânske printmakkers oan om nei Ingelân te kommen. It proses waard dêrnei oant de midden fan de 18e iuw foaral brûkt yn Ingelân om portretten en oare skilderijen te reprodusearjen. Sûnt de 18e iuw is it in betreklik bytsje brûkt. Robert Kipniss en Peter Ilsted binne twa opmerklike 20e-iuwske eksponinten fan de technyk. Ek I.M.C. Escher brûkte de mezzotechnyk bytiden.
It wurdt mezzotinkt is ôflaat út it Italjaanske mezzo-tinto, wat heal-skildere betsjut.
Yn Frankryk stiet de technyk bekend as "la manière noire". De technyk dy’t ûnder oare tapast wurdt troch Miro. Hy hie dêr spesjaal ark foar, dat apart foar him makke waard troch in atelier yn Parys, yn de omkriten fan de Notre Dame oan de Seine.
List fan riedpinsjonarissen
Greefskip
Riedpinsjonarissen fan it Greefskip Hollân yn de Sân Provinsjes:
Goa
Riedpinsjonarissen fan it goa Hollân yn de Republyk fan de Sân Feriene Nederlannen:
Bataafsk Mienebest
Riedpinsjonarissen fan it Bataafsk Mienebest:
Paralympyske Simmerspullen 2020
De Paralympyske Simmerspullen 2020 waarden fan 24 augustus oant en mei 5 septimber 2021 yn de Japanske haadstêd Tokio holden.
It sportevenement soe ynearsten yn Tokio plak hawwe fan 25 augustus oant en mei 6 septimber 2020, mar troch de koroanapandemy waard er in jier útsteld. It jiertal yn de namme bleau gelyk.
Tokio waard foar de twadde kear de gaststêd fan de Paralympyske Simmerspullen. De earste kear wie yn 1964.
Sporten
Nei de Spullen fan 2016 binne it CP-Fuotbal en it hurdsilen fan it programma ferdwûn. Nij dêrfoar yn it plak binne de sporten Badminton en Taekwondo.
Meidwaande lannen
Der diene 163 lannen mei oan 'e Paralympyske Simmerspullen fan 2020. Yn totaal wiene der 4.535 meidoggende atleten. Hjirûnder in opsomming fan 'e meidoggende lannen, mei tusken heakjes it oantal sporters.
Lama-eftigen
De lama-eftigen (wittenskiplike namme: Lamini) foarmje in tûke fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (Mammalia), it skift fan 'e evenhoevigen (Artiodactyla), it ûnderskift fan 'e ylpoatigen (Tylopoda), de boppefamylje fan 'e kamieldieren (Cameloidea), de famylje fan 'e kamieleftigen (Camelidae) en de ûnderfamylje fan 'e echte kamieleftigen (Camelinae).
Beskriuwing
Dizze taksonomyske groep omfiemet de lama's (Lama) en de fikûnja's (Vicugna), wêrfan't noch fjouwer libbene soarten besteane, dy't allegear lânseigen binne yn Súd-Amearika, foar it meastepart yn it Andesberchtme. Fan 'e fjouwer soarten binne de lama (Lama glama) en de alpaka (Vicugna pacos) folslein domestisearre, wylst de gûanako (Lama guanicoe) en de fikûnja (Vicugna vicugna) útslutend yn it wyld foarkomme. Fierders binne der noch twa fossile skaaien bekend, te witten Hemiauchenia en Palaeolama.
Lama-eftigen hawwe alhiel gjin seksuële dimorfy, en likemin beskikke se oer in galblaas. Wol hawwe se in spiisfertarringsstelsel dat har by steat steld om beskate giftige stoffen ta har te nimmen. Fierders ferskille se fan har neiste sibben, de echte kamielen (Camelini) trochdat se de beide teannen oan eltse poat ûnôfhinklik faninoar bewege kinne, wat har in bettere gryp jout op rotsige berchgrûn.
Jakama Yndianereservaat
It Jakama Yndianereservaat (Ingelsk: Yakama Indian Reservation), foarhinne it Jakima Yndianereservaat (Ingelsk: Yakima Indian Reservation) is it reservaat fan 'e federaal erkende Jakama Yndiaanske Naasje (Yakama Indian Nation). It leit yn it súdlike part fan 'e Amerikaanske steat Washington, net fier fan 'e grins mei Oregon ôf. It beslacht dielen fan ferskate countys, en it haadplak is Toppenish. It Jakama Yndianereservaat bestiet sûnt 1855.
Geografy
It streamgebiet fan 'e rivier de Yakima falt yn it noardeasten krekt binnen de grinzen fan Jakama Reservaat. Yn dy krite lizze de measte plakken en wurdt lânbou bedreaun. fierder nei it westen ta wurdt foar it meastepart oan feehâlderij dien en wurdt it lân foar feeweiderij brûkt. Yn it westen en suden is it reservaat fierhinne beboske. It haadplak fan it reservaat is Toppenish. De oare wenkearnen binne:
Demografy
It Jakama Reservaat is it Yndianereservaat fan 'e federaal erkende Jakama Yndiaanske Naasje. Dat is in politike konfederaasje sân ûnderskate Yndiaanske etnyske groepen, te witten: de Jakama, Klikitat, Palûs, Walla Walla, Wanapum, Wenatsjy en Wisjram.
Neffens offisjele gegevens fan Amerikaanske folkstelling fan 2000 wennen der doe 21.493 minsken yn it reservaat, wêrfan fierwei de measten op in klútsje yn it uterste noardeasten, oan 'e igge fan 'e rivier de Yakima. Dêrmei bedroech de befolkingstichtens oer it oerflak fan it hiele reservaat 3,8 minsken de km². It haadplak is de stêd Toppehish, dy't yn 2010 in ynwennertal fan 8.949 minsken hie.