cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Horrible Bosses
Plot
It net bjuster skrandere trijetal hâldt de wacht by de wente fan Bobby Pellit oant dy fan hûs giet. Se brekke yn en ferkenne it spul op 'e siik nei wat dat se brûke kinne om him ferûngelokje te litten. Kurt fynt Bobby syn mobile tillefoan, dy't er stelt. Yn 'e badkeamer nimt er de tiid om 'e toskboarstel, it skearmês en alles wat er fierder mar fine kin fan 'e hate Bobby, hinne en wer yn syn eigen anus te heljen. Underwilens ûntdekke Nick en Dale yn in oar part fan it hûs in grutte foarrie kokaïne, dy't se by fersin omreagje, wêrnei't se allebeide stoned reitsje fan it opstowende drugspoeier.
Neitiid geane se nei de wente fan Harken ta, dêr't Kurt en Nick de knoffelige Dale, dy't noch altyd high is, yn 'e auto wachtsje litte wylst sy sels nei binnen geane. Harken komt lykwols ûnferwachts thús en sjocht hoe't Dale in plesktik ferpakking fan in stik bôle mei nútsjesmoar op 'e dyk smyt. Hy pakt it ôffal op en konfrontearret dan op hege poaten Dale mei syn misdraging. Midden ûnder syn tirade kriget Harken lykwols in akute allergyske reäksje op 'e nútsjesmoar dy't noch oan it plestik siet. Dale rêdt him it libben troch him te ynjektearjen mei epinefrine (dat Harken út foarsoarch blykber altyd by him hat). Ut 'e hûs wei sjogge Nick en Kurt Dale op Harken ynstekken en nimme oan dat er de man besiket te fermoardzjen. Yn panyk spylje se fan ruten, wêrby't Kurt de mobile tillefoan fan Bobby Pellit ferliest. As se letter foar it ferstân krije dat Dale Harken net deastutsen hat, binne se earst opluchte, mar as se deroer neitinke en beseffe dat Harken no dea west hie as Dale gewoan neat dien hie, wurde se wer lulk.
De trije freonen beslute Harken te deadzjen mei pinda's en Bobby Pellit troch syn kokaïne oan te lingjen mei rottefergif. De folgjende jûns giet Dale nei Harken syn hûs ta om pinda's yn syn shampoo te dwaan, wylst Nick nei Pellit syn hûs ta giet mei in grut pak rottefergif. Underwilens hâldt Kurt it hûs fan Julia Harris yn 'e rekken om út te finen wat se mei har oan moatte. De paranoïde Harken is der al tiden fan oertsjûge dat syn frou Rhonda mei oare manlju omslacht, allinne kin er dêr nea bewizen foar fine. As er dy jûns wer ris op 'e sneup is, treft er ûnder de bank de mobile tillefoan fan Bobby Pellit oan. Mei de adresynformaasje út 'e tillefoan set Harken breinroer ôf. By it hûs fan Pellit is Nick der tsjûge fan hoe't Harken dêr opdaagjen komt en oanbellet. As Bobby Pellit iependocht, hellet Harken in pistoal foar 't ljocht en sjit him dea. Neitiid flechtet Nick yn panyk fuort en riidt deunby it hûs fan Pellit troch in read stopljocht. Hy wurdt sadwaande op 'e foto set troch in ferkearskamera, wêrmei't er syn oanwêzigens by it plak delikt fêstleit. Underwilens hat Kurt, ynstee dat er in manear siket om Julia om te bringen, it mei har oanlein en mei har op bêd west.
Neitiid, as Nick, Dale en Kurt byinoar komme om te bepraten wat der bard is, wurde se foar ûnderfreging meinommen troch de plysje, dy't oan 'e hân fan 'e foto fan Nick fermoedet dat hy dejinge is dy't Bobby Pellit deasketten hat. Der is lykwols net genôch bewiismateriaal om Nick of syn maten te arrestearjen, dat Dale, in fêste sjogger fan 'e plysjesearje Law & Order, stelt fêst dat se dan frij binne om fuort te gean, en de resjersjeurs dy't de moard ûndersykje, moatte tajaan dat er dêr gelyk oan hat. Se freegje Motherfucker wer om advys, mar it docht bliken dat dy net yn it tichthûs sitten hat foar moard, sa't de trije freonen oannamen, mar foar skeining fan auteursrjochten. Hy riedt harren oan om Harken mei harren wittenskip fan syn misdie konfrontearjen, him safier te krijen dat er tajout de moardner te wêzen en te soargjen dat se dy bekentenis opnimme.
Dat, Nick, Dale en Kurt sette nei Harken ta, dêr't se by fersin syn jierdeisfeest crashe. Nick en Dale krije Harken safier dat er ferskate kearen mei safolle wurden seit dat er Bobby Pellit fermoarde hat, mar ûntdekke dan dat Kurt, dy't de bekentenis opnimme soe, net mear by harren is. Dy hat him nammentlik ôfliede litten troch Rhonda, de tsjeppe frou fan Harken, troch wa't er him op it húske ôfsûge lit. Harken fertelt Nick en Dale dat er him net troch harren sjantearje lit en dat er fan doel is om harren allegear te fermoardzjen. Om't er eefkes dwaande is om syn pistoal út syn fjoerwapenklûs te heljen, hawwe se lykwols rom de tiid om te ûntkommen. Weriene mei Kurt naaie se út yn 'e auto, mar as se by Kurt syn hûs oankomme, sjogge se dat de plysje dêr hûssiking docht en ride se troch sûnder te stopjen. Nick en Dale begripe net hoe't de plysje Kurt mei de moard op Pellit ferbûn hawwe kin, mar Kurt moat opbychtsje dat er frijwat DNA by Pellit thús efterlitten hat doe't er de toskboarstel ensfh. fan 'e man yn syn kont stoppe.
Underwilens komt Harken de trije maten efternei yn syn SUV en raamt harren ferskate kearen sawat fan 'e wei ôf. Dêrop wurde Nick, Dale en Kurt befrege troch de betsjinner fan it navigaasjesysteem fan 'e auto, in wurknimmer fan in callcenter yn Yndia dy't Gregory hjit (eins Atmanand, mar dat is in namme dy't Amerikanen net útsprekke kinne). Hy kin oan 'e sensors fan 'e auto sjen dat se by in oanriding belutsen west hawwe. As de trije freonen him stom genôch fertelle dat se op 'e flecht binne foar in moardner èn foar de plysje, skeakelet Gregory fan op ôfstân de motor fan 'e auto út en ljochtet er de plysje yn oer harren lokaasje. Harken arrivearret lykwols it earst. Hy lit Nick, Dale en Kurt útstappe wylst er harren ûnder skot hâldt mei syn pistoal. Hy skept op 'e nij op oer syn moard op Bobby Pellit en beslút de trije freonen net te fermoardzjen, mar harren foar de moard opdraaie te litten. En net allinne dàt, se hawwe ek noch besocht om in tsjûge fan 'e moard út 'e wei te romjen: Harken sels. Dêrom sjit er himsels yn 'e skonk en smyt dan de ûnnoazele Dale syn pistoal ta, dy't it yn in refleks opfangt, sadat syn fingerôfdrukken op it wapen sitte.
Fuort dêrnei arrivearje de resjersjeurs dy't de moard op Pellit ûndersykje. Dy leauwe earst Harken syn ferhaal, mar Kurt komt mei syn lûdsopname op 'e lapen, dêr't Harken syn bekentenis op fêstlein wêze moat. It docht lykwols bliken dat dêr wol de orale seks fan Kurt mei Harken syn frou op fêstlein is, mar net it hiele ferhaal dat Harken no krekt tsjin 'e trije freonen ôfstutsen hat, om't de opname beëinige is doe't Harken harren fan 'e dyk ried. It sjocht der min út foar de trije freonen, mar se wurde rêden troch Gregory, dy't noch altyd mei de auto yn ferbining stiet en fertelt dat syn bedriuw petearen tusken it callcenter en klanten altyd opnimt. Hy beskikt sadwaande oer in opname fan alles dat der sûnt de oanriding sein is, Harken syn bekentenis ynbegrepen. Dêrop wurdt Harken arrestearre foar de moard op Bobby Pellit. Kurt wriuwt noch even sâlt yn 'e wûne troch him te fertellen dat de frou op 'e opnamen syn frou Rhonda is. Harken fljocht him oan, wat Nick de kâns jout om in fantasij yn 'e praktyk te bringen dy't er al hiel lang koesteret, troch Harken del te slaan.
Produksje
Horrible Bosses waard regissearre troch Seth Gordon nei in senario fan Michael Markowitz, John Francis Daley en Jonathan Goldstein op basis fan in idee fan Markowitz. As produsinten wiene Brett Ratner en Jay Stern by it projekt belutsen foar de filmstudio's New Line Cinema en RatPac Entertainment. Foar de film wie in budget beskikber dat, ôfhinklik fan 'e boarne, op $35 of 37 miljoen steld wurdt. De kamerarezjy wie yn 'e hannen fan David Hennings, en de filmmuzyk waard fersoarge troch Christopher Lennertz. De opnamen fûnen plak yn Los Angeles en omkriten.
Distribúsje
De distribúsje fan Horrible Bosses waard fersoarge troch Warner Bros. De film gie op 30 juny 2011 yn premiêre yn Grauman's Chinese Theatre yn Hollywood. Hy iepene dêrnei op 8 july yn 'e Amerikaanske bioskopen. It byhearrende soundtrackalbum ferskynde op 5 july by platemaatskippij WaterTower Music. Horrible Bosses waard op 11 oktober 2011 útbrocht op dvd en blu-ray.
Untfangst
Fan 'e filmkritisy krige Horrible Bosses oer it algemien positive resinsjes. Sa joech Roger Ebert fan 'e Chicago Sun-Times de film 31/2 fan 4 stjerren. Hy neamde Horrible Bosses "goed cast" en hie yn 't bysûnder lof foar Kevin Spacey yn 'e rol fan 'freeslike baas' nûmer 1 Dave Harken ("swiid") en Jennifer Aniston as freeslike baas nûmer 2 Julia Harris ("in ferrassing"). Ek Lisa Schwarzbaum fan Entertainment Weekly wie posityf oer de film, dy't se kwalifisearre as "in hearlik smoarch ferhaal fan wrok, wanhoop en ymmorele wraak." Yn The New York Times fûn A.O. Scott "de komyske timing fan 'e cast sûnder lek of brek".
Justin Chang fan it tydskrift Variety priizge it aktearjen fan 'e cast ek, mar fûn 'e plot fan 'e film "foarsisber debyl, fulgêr en studintikoas". Yn The Hollywood Reporter joech Kirk Honeycutt Horrible Bosses in negative resinsje. Hy fûn de grappen yn 'e film mislearre en skreau ek: "[Regisseur] Seth Gordon toant gjin inkele oanlis foar it omsetten fan 'e absurde sitewaasjes en cartooneske personaazjes út it skript ta wat dat mear is as in samling fan mominten dy't bedoeld binne om laitsjen op te wekjen."
Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hat Horrible Bosses in goedkarringspersintaazje fan 69%, basearre op 220 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: "[De film] sit fol ôfwaaid praat, hat in ûngelikens tempo en is fier fan orizjineel, mar tanksij in fernimstich gearstalde cast dy't in prima útgongspunt treflik útwurket, komt Horrible Bosses dochs goed út 'e ferve." Op Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, behellet Horrible Bosses in goedkarringspersintaazje fan 57%, basearre op 40 resinsjes.
Prizen
Horrible Bosses wûn yn 2012 de MTV Movie Award foar bêste rotsak op it wite doek (Jennifer Aniston as Julie Harris). De film waard ek nominearre foar de Satellite Award foar bêste byrol fan in akteur (Colin Farrell as Bobby Pellit), de Critics' Choice Award foar bêste komeedzjefilm, de Teen Choice Award foar favorite simmerfilm en noch twa oare MTV Movie Awards, foar bêste rotsak op it wite doek (Colin Farrell) en bêste transformaasje yn in film (ek Colin Farrell).
Ferfolch
Yn 2014 kaam in ferfolchfilm op Horrible Bosses út, mei as titel Horrible Bosses 2. Dêryn kearden Jason Bateman, Charlie Day, Jason Sudeikis, Jennifer Aniston, Jamie Foxx en Kevin Spacey werom yn har âlde rollen.
Brune rôt
De brune rôt (Latynske namme: Rattus norvegicus) is in sûchdier út it skift fan 'e kjifdieren (Rodentia), de famylje fan 'e mûseftigen (Muridae), de ûnderfamylje fan 'e mûzen en rotten fan de Alde Wrâld (Murinae) en it skaai fan 'e echte rotten (Rattus), dat nei alle gedachten de bekendste moderne rottesoarte is. Dit bist wurdt yn it Frysk ek wol ierdrôt, gewoane rôt of rioelrôt neamd, of sels wol "wetterrôt", al is dat eins in hiel oars bist. It tinken is dat de brune rôt fan oarsprong op 'e Noardaziatyske flakten libbe, mar dat er him earne yn 'e Midsiuwen dêrwei oer de rest fan 'e wrâld ferspraat hat, grutdiels mei (de ûnbedoelde) help fan 'e minske. Tsjintwurdich komt er frijwol oeral foar, mei útsûndering fan Antarktika. It is ien fan 'e grutste mûseftigen en de dominante rottesoarte yn Jeropa en grutte parten fan Noard-Amearika. Yn Nederlân is syn foarkommen algemien. Wat de fersprieding en ek it oanpassingsfermogen oanbelanget, is it ien fan 'e súksesfolste sûchdieren fan 'e wrâld. Brune rotten wurde ek wol as hûsdieren en as proefdieren yn laboratoaria holden.
Algemien foarkommen
It oarspronklike ferspriedingsgebiet fan 'e brune rôt omfieme wierskynlik de flakten fan noardlik Aazje, yn Noard-Sina en Mongoalje. It is ûndúdlik wannear't er krekt komminsaal mei de minske waard, mar nei alle gedachten begûn er him fanôf dat punt oer de rest fan 'e wrâld te fersprieden. It tinken is dat dat earne yn 'e Midsiuwen west hawwe moat. By dy fersprieding folge de brune rôt de rûtes fan minsklike migraasje, oer lân, mar fral ek oer see; brune rotten wiene withoelang de ûnwinske mar ûntsjinkearbere fersteklingen op elts skip. left|thumb|160px|De brune rôt fan tichteby.
It is mooglik dat de brune rôt al yn 1553 yn Jeropa oanwêzich wie, in konklúzje dy't men wol lûkt op grûn fan in yllústraasje en omskriuwing fan 'e Switserske wittenskipper Conrad Gesner yn dy syn boek Historiae Animalium, dat yn dielen publisearre waard tusken 1551 en 1558. Hoewol't Gesner syn omskriuwing ek op 'e swarte rôt slaan kinne soe, makket er gewach fan in heech persintaazje fan albino-eksimplaren, wat ûnder wylde populaasjes fan 'e brune rôt net ûngewoan is, mar by de swarte rôt frijwol net foarkomt. Yn elts gefal hie de brune rôt yn 1722 Ierlân berikt, yn 1730 Ingelân, yn 1735 Frankryk, yn 1750 Dútslân en yn 1800 Spanje; dêrby giet it om wisse dokumintaasje, mar syn oanwêzigens yn dy lannen giet mooglik folle fierder tebek. Under de Yndustriële Revolúsje begûn er foar it earst algemien foar te kommen. Noard-Amearika berikte de brune rôt tusken 1750 en 1755, Austraalje yn 'e twadde helte fan 'e achttjinde iuw, en Nij-Seelân teminsten foàr 1800, mooglik sels al op 'e skippen fan 'e Britske ûntdekkingsreizger James Cook.
By de útwreiding fan syn ferspriedingsgebiet begûn de brune rôt op 'e measte plakken dêr't minsken libben (wêrûnder Jeropa) de swarte rôt te ferkringen. Behalven dat er grutter en agressiver is as syn swarte neef, waard dat ek yn 'e hân wurke troch de feroaring fan minsklike wenningfoarmen dy't yn deselde snuorje plakfûn: fan houten wenten mei reidtekken ta stiennen huzen mei pandakken. De brune rôt is nammentlik in hoalegraver en fielt him tusken stiennen op syn plak, wylst de swarte rôt mear in beammeklimmer is, dy't fan hout en reid hâldt. Ek frette brune rotten mear ferskillende dingen, wylst se teffens oer in ekstremere temperatueren kinne.
Foarkommen yn Nederlân
Yn Nederlân, Fryslân ynbegrepen, komt de brune rôt frij algemien foar, al is de populaasje yn 'e lêste desennia wat weromrûn fanwegen de ynfiering fan lisboksstâlen en oare foar rotten ûngaadlike modernisaasjes yn 'e lânbou, en troch it flugger ôfdekken fan jiskebulten mei ierde. Allinnich op Flylân, Skylge en de ûnbewenne Waadeilannen libje gjin permaninte populaasjes brune rotten.
Uterlike skaaimerken
De brune rôt hat trochinoar in kop-romplingte fan 19-30 sm, mei in sturtlingte fan 15-22 sm en in gewicht fan 250 (♀) oant 350 (♂) g (al kinne útsûnderlik grutte domestisearre eksimplaren hast in kg weagje). Dêrmei is de brune rôt frij grut foar in mûseftige, en kin er twa kear sa swier wêze as de swarte rôt. Ferhalen oer brune rotten sa grut as katten binne lykwols fiskerslatyn, of berêste mooglik op misidentifikaasje mei gruttere soarten as de muskusrôt of de beverrôt. right|thumb|300px|Ferliking fan uterlike skaaimerken fan 'e brune rôt en de [[swarte rôt.]]
Hoewol't se "brún" hjitte te wêzen is de kleur fan 'e frij lange en stribbelige pels fan 'e brune rôt nochal fariabel: de rêchside is ornaris giel- oant griisbrún, de fangen wat ljochtere nuânses brunich en de bealch smoarch wyt oant griis. De dekhierren op 'e rêch stekke net sa dúdlik út as dy fan 'e swarte rôt. Albinisme komt geregeldwei foar en ek binne der swarte brune rotten (likernôch 2% fan wylde populaasjes). Krektlyk as oare kjifdieren kinne brune rotten in stikmannich patogenen by har drage, dy't ta sykten as Q-koarts, paratyfus, trichinoaze (wjirmynfeksje), de sykte fan Weil en it hantafirus liede kinne. Harren rol by it oerbringen fan hûnsdûmens, tongblier, bargepest en de sykte fan Bang is net bewiisd.
Biotoop
Brune rotten binne komminsale bisten, en hâlde it leafst yn 'e neite fan minsklike bewenning ta, yn pleatsen, wenten, hokken, pakhuzen, fabriken en winkels. Der wurdt gauris sein dat der likefolle rotten as minsken yn stêden wenje, mar dat ferskilt fan gebiet ta gebiet, ôfhinklik fan klimaat en oare libbensomstannichheden. Skattings fan 'e rottepopulaasje yn in stêd as New York rinne útinoar fan 100 miljoen oant 250.000 eksimplaren. Yn Grut-Brittanje wurdt wol rûsd dat der 81 miljoen rotten yn it lân libje, wat betsjutte soe dat se yn ferhâlding mei minsken rom yn 'e mearderheid wêze soene. left|thumb|250px|In [[rude|rudige stedsrôt (brune rôt).]]
Stedske rotten kinne, salang't der genôch fretten foar hannen is, mei in tige beheind wengebiet ta, en bejouwe har dan har hiele libben faak net mear as 20 m fan har nêst. De grutste populaasjes libje yn stêden yn 'e rioelen (dêrfandinne de beneaming "rioelrôt") en op jiskebulten, dêr't se troch minsken fan in romme en oanhâldend oanfolle foarrie fretten foarsjoen wurde. Yn ôfwêzigens fan minsken jouwe brune rotten de foarkar oan in fochtich biotoop, lykas riviersiggen en sleatswâlen, salang't dy mar ticht begroeid binne, en reidfjilden. Sels yn sokke habitats is harren aksjeradius yn 'e regel minder as 100 m.
Hâlden en dragen
De brune rôt is yn it foarste plak in nachtdier, hoewol't er soms ek oerdeis yn 't spier is. It is in goede swimmer, sawol oan it wetteroerflak as ûnder wetter (wat der de reden foar wêze sil dat er soms foar in wetterrôt oansjoen wurdt), mar oars as de swarte rôt giet klimmen him min ôf. Brune rotten binne natuerlike gravers, wêrby't se net inkeld har poaten ynsette, mar ek har kjiftosken, dêr't se mei troch alderhanne hurde materialen hinne gnauje. Soks kin yn gebouwen grutte skea oanrjochtsje. As se net by de minske ynwenje, grave brune rotten yn wetterrike omkanten frij grutte hoalestelsels yn wâlen en tusken stiennen en beamwoartels, mei gongen dy't sa'n 9 sm yn trochsneed binne. Fral wyfkes en jonge mantsjes hawwe oanstriid ta graven, in ympuls dy't âldere mantsjes hast hielendal ferlieze. right|thumb|250px|In brune rôt yn in blommebak yn [[New York (stêd)|New York.]]
Brune rotten binne sosjale bisten, dy't inoars pels oanhâldend fersoargje en mei-inoar op in protsje sliepe, wat in ynstinktive foarm fan waarmtesparring is. Krekt as hûneridels hawwe ek rottetroepen in hierargyske opbou, en elts bist wit krekt wat syn posysje yn 'e rottemaatskippij is. Troepgenoaten wrakselje faak mei-inoar, wêrby't se inoar dan yn 'e hals besykje te biten; yn serieuze gefjochten bite se inoar krekt yn it efterein. Sokke serieuze gefjochten komme foar tusken leden fan ferskillende rottetroepen, mei't brune rotten territoriale bisten binne, en kinne fierders ek foarkomme tusken leden fan deselde troep ûnderinoar as der te min iten of wenromte ûntstiet. Agressive rotten sette har hier op, blaze, piipje en slane mei de sturt.
Rotten kommunisearje mei-inoar troch ultrasoane lûden, dy't foar minsken ûnhearber binne, mar opfongen wurde kinne mei flearmûsdetektors. Ien foarm fan sokke ultrasoane kommunikaasje is in tsjirpend lûd dat utere wurdt by it wrakseljen, foar it pearjen of as se kidele wurde, en dat wol ferlike is mei laitsjen. Dêrnjonken meitsje brune rotten ek foar minsken hearbere lûden, mei as meast foarkommende it toskeknarseljen dat ornaris in teken fan tefredenens is, mar dat ek bedoeld wêze kin om harsels gerêst te stellen as se senuweftich binne.
De brune rôt hat gjin fêste peartiid, mar kin him it hiele jier troch fuortplantsje, ynsafier't alteast de libbensomstannichheden dat talitte. Dêrby kinne wyfkes wol fiif nêsten jongen jiers produsearje. De draachtiid duorret 21 dagen, en de nêsten kinne út 1-15 jongen bestean, hoewol't it yn trochsneed in stik as 7, 8 binne. Yn sa'n 5 wiken binne de jongen sels ek wer geslachtsryp. Brune rotten kinne maksimaal 3 jier âld wurde, hoewol't se yn it wyld faak mar kwealk 1 jier folmeitsje. Folwoeksen brune rotten hawwe, alteast yn Nederlân, net in geweldich soad natuerlike fijannen. Foksen en losrinnende of spesjaal foar de rottejacht belearde hûnen binne datoangeande it wichtichst. Jonge eksimplaren rinne ek gefaar fan ûlen en katten. left|thumb|200px|In [[nuete rôt|domestisearre brune rôt.]]
Fretten
De brune rôt is in wiere omnivoar, dy't hast alles yt dat ytber is (en ferskate dingen dy't dat net binne, sa't dupearre hûseigners befêstigje kinne). It grutste part fan it fretten bestiet lykwols út sied, nôt, biten en oar plantaardich materiaal, ynsekten, ies, fûgelaaien, wjirms, piken, lytse kjifdieren, slakken, swietwettermoksels, amfibyen en alderhanne ôffalresten. In stúdzje út 1964 kaam ta de konklúzje dat domestisearre brune rotten it leafst rieraai, makaroany mei tsiis (in typysk Amerikaansk gerjocht) en searne nôtkerlen ieten. Rauwe byt, pjisken en rauwe selderij ieten se allinnich mar as it echt net oars koe. It menu fan spesifike populaasjes hinget trouwens faak ôf fan 'e beskikberens fan fretten; sa hawwe brune rotten dy't by in fiskkwekerij yn 'e Amerikaanske steat West-Firginia libje, leard om fisk te fangen, wylst de populaasje op it Noardfryske Waadeilân Noardereach protters en wylde einen beslûpt en opfret.
Status
De brune rôt hat de IUCN-status fan "net bedrige". Krektoarsom, it bist foarmet op plakken in wiere pleach, en kin dan in protte skea en oerlêst feroarsaakje. Dêrfandinne dat brune rotten troch de minske faak yntinsyf bestriden wurdt, û.m. mei rottestappen en mei gif en oare gemyske bestridingsmiddels. Yn it ferline waard dêrfoar fral arsenikum brûkt, dat sadwaande oan syn namme fan "rottegif" of "rottekrûd" kaam. (It spul wie blykber frijwat prizich, wat it Frysk oan 'e útdrukking "rottekrûddjoer" holpen hat.)
Dakotaanske talen
De Dakotaanske talen of Dakota-talen binne in lyts groepke nau besibbe Yndiaanske talen út Noard-Amearika, dy't in taalkloft foarmje binnen de gruttere Sûaanske taalfamylje. De opbou fan 'e taalgroep is sa:
Mamma Mia! (film út 2008)
Mamma Mia!, ek bekend as 'Mamma Mia! The Movie', is in Britsk-Amerikaanske filmmusical út 2008 yn 'e foarm fan in romantyske komeedzje. De film, dy't regissearre waard troch Phyllida Lloyd, is in jukeboxmusical mei bekende lieten fan 'e Sweedske band ABBA. De haadrollen waarden fertolke troch Meryl Streep, Amanda Seyfried en Pierce Brosnan, ûnderstipe troch Colin Firth, Stellan Skarsgård, Christine Baranski, Julie Walters en Dominic Cooper yn 'e wichtichste byrollen. De titel is in Súditaljaanske útrop fan ferheardens of frustraasje, dy't letterlik "Myn Mem!" betsjut, en ferwiist nei it ferske fan ABBA mei deselde titel. De film is basearre op 'e toanielmusical Mamma Mia, út 1999. It ferhaal giet oer in jonge breid dy't foar har brulloft trije âldere manlju útnûget dy't se noch nea met hat, om't elts fan harren neffens in âld deiboek fan har mem har heit wêze kinne soe. Mamma Mia! krige fan 'e filmkritisy mingde resinsjes, mar groeide yn 'e bioskopen út ta in reuseftich kommersjeel súkses. Yn 2018 waard der in ferfolchfilm makke ûnder de titel Mamma Mia! Here We Go Again.
Plot
Op it fiktive Grykske eilân Kalokairi arrivearje Ali en Lisa, de bêste freondinnen fan 'e tweintichjierrige Sophie Sheridan, dy't mei har mem, de hotelhâldster Donna Sheridan, op it eilân wennet. Sophie sil mei koarten trouwe mei har frijer Sky, en de oare beide fammen moatte har breidsfamkes wurde. As se noch mar krekt goed en wol op it eilân binne, nimt Sophie har freondinnen yn fertrouwen: se hat temûk har heit útnûge foar har trouwerij. Dat bringt Ali en Lisa yn betizing, mei't se mienden dat Sophie net wist wa't har heit wie.
Sophie fertsjutsket dat dat ek sa is, mar se hat in âld deiboek fan har mem fûn fan it jier dat se berne waard, en dêryn stiet fermelden dat har mem njoggen moannen foar de befalling mei trije ûnderskate manlju seksuele omgong hân hat. Mei't se wis is dat se har heit weromkenne sil sadree't se him sjocht, hat Sophie alle trije manlju útnûge út namme fan har mem. Sadwaande sette de Iersk-Amerikaanske arsjitekt Sam Carmichael, de Ingelske bankier Harry Bright en de Sweedske aventoersman en reisferhaleskriuwer Bill Anderson allegearre ôf nei Kalokairi.
Underwilens arrivearje op it eilân ek Tanya en Rosie, de bêste freondinnen fan Sophie har mem Donna, mei wa't dy yn in dizenich ferline de band Donna and the Dynamos foarme. Tanya is in rike, trijeris skieden dame, en Rosie in súksesfol skriuwster. Donna, dy't nea troud is, fertelt har freondinnen dat se der mei har ferstân net by kin dat Sophie trouwe wol en al op sa'n jonge leeftyd.
As tagelyk de trije manlju arrivearje, dy't inoar op it fêstelân tsjinkommen binne en mei-inoar de oerstek makke hawwe, docht bliken dat Sophie mis west hat: se hat gjin idee wa fan 'e trije har heit is. Om foar te kommen dat Donna ûntdekt wat se dien hat, ferberget se de mannen yn 'e ta útfanhûzerskeamer omboude souder fan it âlde geitehok. Se leit út dat sy dejinge is dy't harren útnûge hat, as ferrassing foar har mem. De mannen, dy't Sophie wat oer it mad komt mei har ferhaal, fine it in aparte gong fan saken, mar se binne hjir no ienris, dat se sizze harren meiwurking ta.
Donna komt de 'ferrassing' lykwols fuortendaliks al op it spoar as se wat ophellet út 'e as rommelberging brûkte ûnderferdjipping fan it âlde geitehok en fuotstappen op 'e souder heart. As se troch it finster gluorket, wurdt se har âlde minners Sam, Bill en Harry gewaar. Se hat har dochter nea ferteld wa't har heit is om't se dat sels net wit. No't se alle trije mooglike kandidaten byinoar sjocht, rekket se alhiel oerstjoer, om't se bang is dat Sophie de wierheid oangeande har ferwekking ûntdekke sil (net wittende dat Sophie dat al wit út it âlde deiboek dat se omtommelje litten hat). As Donna nei de mannen ta giet, komme dy't elts mei in ferlechje om harren oanwêzigens te ferklearjen, mar Donna wol harren allinne mar sa gau mooglik wer fuort hawwe.
Bad Samaritan
"Bad Samaritan" of "Bad Samaritans" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
Mamma Mia! (film út 2008)
Plot
Ut it geitehok bonsjoerd troch Donna, lûke de mannen har werom op 'e sylboat fan Bill. Dêr fynt Sophie harren wer, dy't benaud is dat har mooglike heiten ôfsette sille. De mannen stelle har gerêst: se binne fan inkeld fan doel en syl om it eilân hinne, om by Donna út 'e buert te bliuwen. Sophie sylt mei en ûnderweis komt se better mei elts fan 'e trije mannen yn 'e kunde. Neitiid is se fan doel en bychtsje de útnûging fan har mooglike heiten op oan har ferloofde Sky, mar om't se bang is dat er har dêrfoar beskrobje sil, ferliest se de moed en wynt har derfoar wei. Ynstee fertelle se inoar hoefolle oft se faninoar hâlde, oant Sky troch syn maten ûntfierd wurdt foar syn frijfeintefeest.
Dyselde jûns fersoargje Donna, Tanya en Rosie op it frijfammefeest fan Sophie foar it earst yn desennia in optreden as Donna and the Dynamos. As Sam, Bill en Harry dêr arrivearje, beslút Sophie om mei elts fan harren ûnder fjouwer eagen te praten. Fan Bill heart se dat Donna oan har hoteltsje kommen is út in beërf fan syn âldmuoike Sofia, nei wa't Sophie ferneamd is. Hy hat dat nea goed begrepen, want yn it testamint stie dat it gebou nei in famyljelid gien wie. Ynienen falt by Bill it kwartsje en freget er Sophie hoe âld oft se persiis is. Hy beseft dat hy har heit wêze moat en seit ta dat er har weijaan sil op har trouwerij en ek dat er syn ûntdekking oant dy tiid geheim hâlde sil. Sophie is de wrâld te ryk, mar dat duorret net sa lang, want ek Sam en Harry binne, los faninoar, ta it besef kommen dat se har heit wêze moatte, en beide nimme se har apart en drukke se har op it hert dat se har weijaan sille op 'e trouwerij. It wurdt Sophie tefolle en se falt derhinne.
De oare moarns bewissigje Tanya en Rosie Donna derfan dat sy wol ôfweve sille mei de trije mannen, dy't Donna noch altyd fuorthawwe wol. Nettsjinsteande harren ûntjit oan Sophie steane Bill en Harry op it punt om inoar fan harren ûntdekking te fertellen as se troch Rosie ûnderbrutsen wurde. Underwilens biedt Donna oan Sophie oan om 'e trouwerij ôf te sizzen, om't se mient dat Sophie der de jûns tefoaren hinne fallen is om't se sa tsjin 'e trouwerij opsjocht. Sophie ûntstekt lykwols yn lulkens en seit dat alles wat se wol is om net deselde libbensflaters te meitsjen as har mem. Neitiid sprekt Sam Donna oan, mei't er noch altyd smoarfereale op har is, en hoewol't Donna syn gefoelens beäntwurdet, hat se him net ferjûn dat er har sitte litten hat om thús gau mei syn ferloofde te trouwen. Op it strân set Tanya har flirten fan 'e foargeande jûns mei de swarte barkeeper Pepper fuort, dy't sa jong is dat se syn mem (of, neffens Rosie, syn beppe) wol wêze kin.
Sophie bychtet einlings en te'n lêsten oan Sky op hoe't se harsels yn 'e swierrichheden brocht hat en freget him om help. Hy reägearret lykwols lulk op har mislieding, al docht dat neat ôf oan syn leafde foar har. Ynstee giet Sophie dêrom nei har mem om help, en freget dy om har wei te jaan. Donna seit dat ta en Sophie beskôget har probleem foar oplost. Op 'e kuier nei de kapel dêr't de trouwerij plakfine sil, sprekt Sam op 'e nij Donna oan, dy't him witte lit hoe slim oft er har kwetst hat doe't er by har wei gie.
Yn 'e kapel bringt Donna, lykas ôfsprutsen, Sophie nei Sky ta. As de pastoar dêrnei eltsenien ferwolkommet en yn 't bysûnder Donna, "dy't de famylje fan Sophie fertsjintwurdiget", beseft Donna dat Sophie it fertsjinnet om in gruttere famylje te hawwen. Se nimt it wurd en hjit ek "de heit fan Sophie" wolkom. As dêrop trije manlju stean geane, moat se bekenne dat se net krekt wit wa't dat is en dat it lykfolwa fan 'e trije wêze kin. Se freget Sophie om har te ferjaan, mar Sophie wist dat fansels al lang. De mannen beslute dat se sa graach Sophie har heit wêze wolle, dat se gjin heitskipstest ûndergean wolle. Ynstee sille se tefreden wêze om elts foar in trêdepart har heit te wêzen. Sophie beseft dat se dochs (noch) net trouwe wol en freget Sky om mei har de wrâld yn 't rûn te reizgjen.
List fan planetoïden 92601-92700
Dit is in list fan planetoïden 92601-92700.
Mamma Mia! (film út 2008)
Plot
Foar't de brulloftsgasten de kapel ferlitte kinne, ferklearret Sam lykwols syn leafde foar Donna. Hy fertelt dat er by har wei gien wie om skjin skip te meitsjen troch yn persoan syn relaasje mei syn ferloofde te ferbrekken. Doe't er dêrnei yn Grikelân weromkaam, yn 'e oertsjûging dat Donna dy pear dagen wol op him wachte hawwe soe, hearde er dat sy al in oare frijer hie (Bill). No lit er him op in knibbel falle en docht er Donna in houliksoansyk, dêr't sy tawurd op jout. Sa komt der dochs noch in trouwerij, want Sam en Donna nimme it plak yn fan Sophie en Sky en trouwe fuortendaliks. Op 'e brulloftsresepsje giet Rosie efter in hieltyd minder tsjinakseljende Bill oan, wylst Harry, dy't nei syn aventoer mei Donna ûntdutsen hie dat er eins homo wie, in relaasje krigen hat mei de Grykske Petros. De film einiget as Sophie en Sky by nacht fan it eilân fuortfarre.
Under de ôftiteling sjonge Donna and the Dynamos (nochris) it liet Dancing Queen, en dêrnei, as se selskip krije fan 'e útwrydsk klaaide Sam, Bill, Harry, Sophie en Sky, ek it liet Waterloo.
Swarte rôt
De swarte rôt (Latynske namme: Rattus rattus) is in sûchdier út it skift fan 'e kjifdieren (Rodentia), de famylje fan 'e mûseftigen (Muridae), de ûnderfamylje fan 'e mûzen en rotten fan de Alde Wrâld (Murinae) en it skaai fan 'e echte rotten (Rattus). Dit bist wurdt ek wol skipsrôt, hûsrôt, dakrôt, pestrôt en Aleksandrynske rôt neamd. De swarte rôt fynt syn oarsprong yn tropysk Aazje, mar berikte al yn 'e earste iuw Jeropa. Tsjintwurdich is it ien fan 'e meast algemien foarkommende rottesoarten, al is er yn guon kontreien, wêrûnder it grutste part fan Nederlân, fierhinne ferkrongen troch de brune rôt. Yn Fryslân komt er net of frijwol net mear foar. Histoarysk spile de swarte rôt, troch syn parasiten, in wichtige rol by de fersprieding fan 'e pestpandemyen yn 'e Midsiuwen en it post-Midsiuwske tiidrek.
Mamma Mia! (film út 2008)
Lieten
¹) komt foar yn 'e film, mar net op it soundtrackalbum ²) komt foar op it soundtrackalbum, mar net yn 'e film ³) allinnich op it soundtrackalbum, mar tafoege as in ferburgen nûmer
Swarte rôt
Skiednis
Hoewol't fossile fynsten bewize dat de swarte rôt yn 'e prehistoarje tusken de iistiden yn sawol yn it Midden-Easten as Jeropa foarkaam, wie dat yn it iere histoaryske tiidrek net mear sa. Ut ûndersyk nei bonkefragminten en DNA hat bliken dien dat de swarte rôt him as soarte nei alle gedachten yn Súdeast-Aazje ûntjûn hat, dêr't er syn wengebiet wei útwreide nei tropyske dielen fan it Yndiaaske subkontinint. Men is fan tinken dat er út dat ferspriedingsgebiet yn 'e waarmere prehistoaryske tiidrekken ferskate kearen oant yn Jeropa trochkrongen is, om him ûnder nije iistiden wer werom te lûken yn syn tropyske habitat.
Yn 'e histoaryske perioade libbe de swarte rôt yn 'e tropyske dielen fan Yndia en Súdeast-Aazje, dêr't er him yn 'e Romeinske tiid wei fersprate nei it Heine Easten en Egypte. Fia de oerseeske hannelsrûtes fan 'e Romeinen bejoech er him doe nei Jeropa, wêrby't er noch yn 'e earste iuw Brittanje berikte. Ut Jeropa wei fersprate er him letter, fan 'e Renêssânse ôf, fierder oer in grut diel fan 'e wrâld, as ferstekling op 'e skippen fan ûntdekkingsreizgers en keaplju.
Mamma Mia! (film út 2008)
Produksje
De film waard regissearre troch Phyllida Lloyd nei in senario dat Catherine Johnson sels omwurke hie fan har musical. De filmmuzyk (en oarspronklik ek de ferskes) wiene fan 'e hân fan Benny Andersson en Björn Ulvaeus fan ABBA, mei ynsidintele bydragen fan muzykprodusint Stig Anderson. Produsinten wiene Judy Craymer en Gary Goetzman foar de filmstudio's Littlestar Productions en Playtone. Dêrmei wie Mamma Mia! in Britsk-Amerikaanske ko-produksje. As útfierend produsint wiene Tom Hanks, syn frou Rita Wilson en Mark Huffam by it projekt belutsen. Der wie foar de film in budget beskikber fan $52 miljoen.
Swarte rôt
Skiednis
Troch syn parasiten, dy't it pestfirus by har droegen, wie de swarte rôt yn 'e Midsiuwen en dêrnei grutdiels ferantwurdlik foar de fersprieding fan dy sykte. Dat late ta de Pest fan Justinianus, de earste pestpandemy yn Konstantinopel, Lyts-Aazje en súdeastlik Jeropa, yn 541-542, en de saneamde Swarte Dea of twadde pestpandemy yn hiel Jeropa en it Midden-Easten, dy't fanôf de earste útbraak yn 1347-1351 iuwenlang periodyk (sels noch oant de njoggentjinde iuw) trochgie. Der bestiet in teory dat de ôfname fan útbraken fan 'e pest it resultaat wie fan 'e ferkringing fan 'e swarte rôt troch de brune rôt. Lykwols, mei't dy beide ûntwikkelings net yn tiid en plak oerienkomme, wurdt dêr tsjintwurdich mar kwealk mear leauwe oan hechte.
Algemien foarkommen
De swarte rôt komt tsjintwurdich foar yn in grut part fan 'e wrâld, al moat dêrby opmurken wurde dat er net oer kâlde temperatueren kin, en datoangeande yn syn wengebiet beheind is. Teffens is er fan 'e Midsiuwen ôf op plakken ferkrongen wurden troch de brune rôt, dy't grutter en agressiver is, en him boppedat better oanpasse koe oan kâldere klimaten. Ek is de brune rôt in graver, dy't him better thúsfielde yn 'e stiennen huzen mei pandakken dêr't de minske syn houten wenten mei ferfong, wylst de swarte rôt in beammeklimmer is, dy't mear op hie mei houtene bouwurken en reidtekken. Letter joech de meganisaasje yn 'e lânbou, dy't it rispe nôt troch opslach yn silo's ûnberikber makke, de swarte rôt yn guon gebieten de genedeklap.
Hjoed de dei komt de swarte rôt algemien foar op it Yndiaaske subkontinint, yn Súdeast-, East- en Sintraal-Aazje, it Midden-Easten, Afrika besuden de Sahara, oan 'e Noard-Afrikaanske kust en yn Súd-Jeropa. Yn noardlik Jeropa is syn foarkommen fersnipele, en yn Skandinaavje (Denemark ynbegrepen) ûntbrekt er alhiel. Utsein yn Londen en Bristol en op 'e lytse Shianteilannen komt er op 'e Britske Eilannen likemin noch foar. Yn Noard-Amearika is er beheind ta guon kustgebieten en ynlânske eksklaves, wylst er yn Súd-Amearika mar amper foarkomt, en dat allinnich yn kustgebieten. Yn Austraalje arrivearren de earste swarte rotten nei alle gedachten tagelyk mei de earste finzenen foar de Britske strafkoloanje dêre, yn 1788. Neitiid ferspraten se harren by frijwol de hiele kust lâns. Yn Nij-Seelân en op in soad fan 'e lytsere eilannen yn 'e Stille Súdsee is de swarte rôt in rûnom foarkommende eksoat, dy't grutte skea oanrjochtet oan 'e lânseigen floara en fauna.
Mamma Mia! (film út 2008)
Untfangst
Fan 'e filmkritisy krige Mamma Mia! mingde resinsjes. BBC-kritikus Mark Kermode moast tajaan dat er genoaten hie fan 'e film, al tekene er dêrby oan dat dy ûnderfining "sa tichteby komt as mar mooglik is by A-filmakteurs dy't dronken karaoke dogge." Yn 'e Britske krante The Guardian joech Peter Bradshaw de film mar 1 fan 4 stjerren. Dêr foege er oan ta dat er ûnder it sjen sitten hie te kokhalzjen. Yn it tydskrift The Escapist skreau Bob Chipman dat Mamma Mia! "sa ûnoprjocht en sa ûnnoazel [wie] en sa draai[de] om betsjuttingsleas spektakel, dat it in wûnder is dat [de film] net foar manlju makke is."
Oan 'e oare kant fan it spektrum skreau Angie Errigo yn it tydskrift Empire dat de film "oandwaanlik, tsjûk oanset famyljefermaak [wie], fol sinneskyn en ferskes dêr't je ûngemurken mei de teannen op 'e maat begjinne mei te tikjen." De resinsint dy't foar The Daily Telegraph skreau, woe hawwe dat Mamma Mia! min yninoar set wie, "mar ik haw sa'n flau fermoeden dat ik likegoed nei de bioskoop gean sil om him nochris te sjen."
It sjongen fan 'e cast fan 'e film, besteande út akteurs dy't ornaris net bekendsteane om harren talint op dat mêd, rôp útinoar rinnende reäksjes op. It Amerikaanske blêd Variety murk op dat "guon stjerren, yn 't bysûnder de nea stilsteande en wol ferjonge lykjende Streep", mear oanlis foar in komeedzjemusical lieken te hawwen as oaren, wêrûnder Brosnan en Skarsgård. Fral Pierce Brosnan waard datoangeande troch kritisy op 'e pynbank lein: syn sjongen waard ferlike mei it balten fan in wetterbuffel (New York Magazine), in âljende ezel (The Philadelphia Inquirer) en in ferwûne waskbear (The Miami Herald). Yn Creative Loafing, in publikaasje út Charlotte (Noard-Karolina), frege Matt Brunson him sels ôf oft Brosnan soms krekt bûten byld oan in prostaatûndersyk ûnderwurpen waard.
Swarte rôt
Foarkommen yn Nederlân
Troch de al neamde oarsaken fan ferkringing troch de brune rôt en fan 'e meganisaasje fan 'e lânbou waard de swarte rôt yn Nederlân yn 'e tweintichste iuw sa fier weromdreaun, dat er yn 1964 inkeld noch yn Amsterdam en Rotterdam foarkaam. Neitiid hat de soart terrein weromwûn, benammen yn Noard-Brabân, dêr't er op 't heden yn it sintrale diel fan 'e provinsje en op 'e Peel wer algemien foarkomt. Neffens de Nationale Databank Flora en Fauna besteane der oare populaasjes yn Siuwsk-Flaanderen en yn 'e krite fan Haarlim-Saanstêd, wylst der ek befêstige waarnimmings dien binne yn 'e Betuwe, de noardlike Feluwe en West-Fryslân. Yn Fryslân komt de swarte rôt, ynsafier bekend, net mear foar.
Mamma Mia! (film út 2008)
Untfangst
Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hie Mamma Mia! in midsmjittich goedkarringspersintaazje fan 55%, basearre op 183 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: "Dizze jukeboxmusical sit fol mei neatsizzende wille, mar it soe samar kinne dat de rouwe sjongstimmen en de teätrale toan jo de hiele 90 minuten net fiele litte dat you can dance." (In wurdboarterij op 'e liettekst fan Dancing Queen.) Op Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, behelle Mamma Mia! in goedkarringspersintaazje fan 51%, basearre op 37 resinsjes.
Swarte rôt
Uterlike skaaimerken
De swarte rôt hat trochinoar in kop-romplingte fan 16-24 sm, mei in sturtlingte fan 18-26 sm en in gewicht fan 130-280 g. Oars as by de brune rôt it gefal is, is by de swarte rôt de sturt altyd langer as de romp. Nettsjinsteande syn namme hat de "swarte" rôt ferskate kleuren hier, dat yn 'e regel swart oan griisbrún op 'e rêch en wyt oant dûnkergriis op 'e búk is. Faak geane dy kleuren stadichoan yninoar oer, mar soms is der in dúdlik demarkaasjeline sichtber. Yn 'e pels hat de swarte rôt langere hierren, dy't tsjin in ljochte eftergrûn dúdlik útstekke. Hy hat in spits tarinnende snút, mei frij lange snorhierren en grutte eagen. De earen binne ek grut, en dêrnjonken suver keal.
Mamma Mia! (film út 2008)
Opbringst
Mamma Mia! brocht yn 'e bioskopen yn 'e Feriene Steaten en Kanada $144,1 miljoen op, en yn alle oare lannen en territoaria $471,6 miljoen. Wrâldwiid kaam de opbringst dêrmei út op $615,7 miljoen. Ofset tsjin it budget fan $52 miljoen betsjut dat in winst fan $563,7 miljoen, hoewol't dêr de marketingkosten noch wol ôf moatte. Mamma Mia! wie dêrmei de op trije nei meast opbringende film fan 2008 bûten Noard-Amearika (yn Noard-Amearika wie it de op tolve nei meast opbringende film fan dat jier). It wie ek de meast opbringende live action-musicalfilm aller tiden (oant it foarbystribbe waard troch Beauty and the Beast út 2017) en de meast opbringende film regissearre troch in frou (oant dat plak yn 2017 ynnommen waard troch Wonder Woman fan Patty Jenkins).
Swarte rôt
Uterlike skaaimerken
Krektlyk as oare kjifdieren kinne swarte rotten in stikmannich patogenen by har drage, dy't ta sykten as de bûdepest (fia de noardlike rotteflie), tyfus, de sykte fan Weil en trichinoaze (wjirmynfeksje) liede kinne. Fan 'e swarte rôt binne, benammentlik yn Dútslân, yn ferline út en troch saneamde rottekeningen fûn, wêrby't 2-32 (mar yn 'e regel 6-12) eksimplaren mei har sturten ûnûnttiisber ferstringele sitte. Men giet derfan út dat soks it resultaat is fan it opgroeien fan in grut tal rottejongen yn in tige beheinde romte. Sa'n rottekening ferret him ornaris troch lûd piipjen of wurdt dea fûn. Yn Nederlân waard yn 1963 de lêste rottekening oantroffen yn it Noardbrabânske Rucphen.
Abdij fan Saint-Georges de Boscherville
De Abdij fan Sint-Joaris fan Boscherville (Frânsk: Abbaye Saint-Georges de Boscherville) is in monumintaal kompleks yn Saint-Martin-de-Boscherville yn it Frânske departemint Seine-Maritime. Under de gebouwen is in tsjerke, werfan't de bouwstyl hast folslein romaansk is, in kapittelseal, in kleastergebou en in kapel yn in omjouwing fan yn de 17e-iuw ûntwurpen tunen.
Mamma Mia! (film út 2008)
Prizen
Mamma Mia! waard yn 2009 nomimearre foar twa Golden Globes, yn 'e kategoryen bêste film (musical of komeedzje) en bêste aktrise (Meryl Streep), en ek foar in Grammy Award, trije BAFTA's, in Satellite Award en in MTV Movie Award. De film wûn de Empire Award foar bêste soundtrack, de People's Choice Award foar bêste liet út in soundtrack (Mamma Mia) en trije Nederlânske Rembrandt Awards foar bêste ynternasjonale film, bêste ynternasjonale aktrise (Streep) en bêste aktrise (Streep).
Ferfolchfilm
It grutte súkses fan Mamma Mia! joech tsien jier letter, yn 2018, oanlieding ta de produksje fan in ferfolchfilm, mei as titel Mamma Mia! Here We Go Again. Foar dy film kaam de hiele cast út Mamma Mia! wer opdraven, oanfolle mei ferskate oaren, lykas Lily James as in jonge Donna, Cher yn 'e rol fan Donna har mem Ruby en Andy Garcia as señor Cienfuegos, in Meksikaanske hotelmanager dy't al of net Donna har heit en Sophie har pake wêze kinne soe.
Abdij fan Saint-Georges de Boscherville
Skiednis
De lokaasje is al sunt de 1e iuw in hillich plak. Yn de gallo-romeinske tiid stie der in timpel, dy't yn de twadde iuw ferfongen waard troch in fanum, wêrfan't de cella yn de Frankyske tiid in begraffeniskapel wie. Sûnt de 7e iuw stiene dêr ferskate kristlike gebouwen, dy't de oarsprong foarmen fan de lettere abdij.
Swarte rôt
Hâlden en dragen
Swarte rotten binne hast útslutend nachts aktyf, wêrby't se de foarkar jouwe oan 'e skimer om sinne-ûndergong en sinne-opgong hinne. Yn tsjinstelling ta brune rotten binne it tige linige springers en klimmers, ek oer fertikale touwen, keabels, buizen en wanden. Se binne twer fan swimmen, en graafwurk dogge se net oan; as se yn hoalen libje, binne dy groeven troch oare bisten. Swarte rotten libje yn 'e regel yn groepen fan 20 oant 60 eksimplaren mei in strange hierargyske struktuer en ien dominant mantsje oan it haad. Se hawwe in frij lytse aksjeradius, en trochdat se minder sterk op frjemde dingen yn har territoarium reägearje as de brune rôt kinne se makliker fongen wurde.
As de omstannichheden geunstich binne, kinne swarte rotten har it jier rûn fuortplantsje. Dat jout dan 2-6 smeten mei elts 4-10 jongen. De draachtiid duorren 3 wiken, en de jongen binne nei in fearnsjier al geslachtsryp. Populaasjetichtheden kinne op plakken tige heech wêze. Op swarte rotten wurdt fral jacht makke troch de hûskat. Harren libbensdoer bedraacht yn it wyld heechút 2 oant 3 jier, mar yn finzenskip kinne se wol 8 jier wurde.
Fretten
De swarte rôt is in omnivoar dy't in grut ferskaat oan dingen fret, wêrûnder sied (histoarysk wied er kwea ferneamd om it oanfretten fan nôt), fruchten, plantestâlen, en -blêden, poddestuollen, ynsekten en oar wrimelt en soms rêchstringdieren lykas hagedissen en fisk. Ek sjippe, kjersen en alderhanne soarten bistefoer (foar kij, bargen, hinnen, hûnen en katten) makket er sûnder swierrichheden lytsman. Lykwols jout er de foarkar oan fruchten en nuten.
Status
De swarte rôt hat de IUCN-status fan "net bedrige", mei't er rûnom foarkomt. Op guon plakken foarmet er in wiere pleach, en kin dan in protte skea en oerlêst feroarsaakje. Dat is fral sa yn Nij-Seelân en op guon eilannen yn 'e Stille Súdsee, mar komt ek foar op Madagaskar, de Galapagoseilannen en de Florida Keys. De pleatslike floara en fauna is dêr net op swarte rotten berekkene, mei as gefolch dat harren yntroduksje dêr it útstjerren fan guon lânseigen soarten feroarsake hat. Dêrfandinne dat swarte rotten op sokke plakken troch de minske yntinsyf bestriden wurdt, û.m. mei rottestappen en mei gif en oare gemyske bestridingsmiddels. Yn guon dielen fan hindoeïstysk Yndia en Nepal wurde swarte rotten lykwols krekt as hillige bisten beskôge, lykas yn 'e ferneamde Karni Mata-timpel, yn Yndia, dêr't de leauwigen komme om harren iten mei de rotten te dielen.
Abdij fan Saint-Georges de Boscherville
Skiednis
Yn 1055 wiisde Rudolf fan Tancarville (Raoul de Tancarville; ek Raoul-le-Chambellan) de lokaasje ta oan in groep sekuliere kanunniken. De begraffeniskapel fan 15.50 meter by 7.50 wie te lyts en op it plak fan it fanum waard in kollegale tsjerke boud, dy't wijd waard oan Sint-Joaris. In histoarysk kleasterdokumint út 1080 beskriuwt de wurksumheden tige krekt.
Ynearsten diene de kanunniken harren wurk mei stipe fan de aristokraten, mar mei't hja riker en mear ynfloed krigen, ûnstie der ûnder deselde aristokrasy fijannigheid. Lykas nochris tritich oare kollegiale tsjerken yn Normandje ferdwûn ek de kollegiale tsjerke fan Boscherville. Yn 1113 of 1114 sette Willem fan Tancarville (Guillaume de Tancarville), keamerhear fan kening Hindrik I Beauclerc, harren út de kollegiale tsjerke om de abij Sint-Joaris fan Boscherville te stiftsjen.