cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bizonkeallepaadfrou
Libben
Fiif dagen nei it ynsidint, op 10 april 1879, waarden Bizonkeallepaadfrou, Swarte Prêrjewolf en harren famyljeleden finzen nommen en oerbrocht nei Miles City. De trije manlju, Swarte Prêrjewolf ynbegrepen, waarden foar de 'moard' op 'e soldaat ta de dea feroardiele, en soene op 8 juny ophongen wurde. Wylst har man yn it tichthûs siet, rekke Bizonkeallepaadfrou siik en stoar yn maaie oan diftery. Doe't dat nijs oan Swarte Prêrjewolf oerbrocht waard, hong er himsels op yn syn sel.
Henry M. Harrington
Henry M. Harrington (folút: Henry Moore Harrington; Albion (New York), 30 april 1849 – oan 'e rivier de Little Bighorn (Montana), 25 juny 1876) wie in Amerikaansk militêr dy't yn 'e Grutte Sû-Oarloch fan 1876 focht. Hy tsjinne by it Amerikaanske 7e Kavaleryrezjimint fan luitenant-kolonel George Armstrong Custer, en kaam om yn 'e ferneamde Slach oan de Little Bighorn.
Jonkheid en oplieding
Harrington waard yn 1849 berne yn Albion, yn 'e Amerikaanske steat New York, as de soan fan Shelby A. Harrington (1818-1877) en dy syn frou Nancy Kidder Moore († 1915). Hy hie in jongere broer, Charles, mei wa't er fjirtjin jier skeelde. Doe't er noch in lyts jonkje wie, ferhuzen syn âldelju mei him nei Coldwater, yn Michigan. Harrington genoat syn oplieding oan it Cleveland Ynstitút yn University Heights, yn Ohio. Der waard him in plak oanbean foar de Amerikaanske Marine-akademy yn Annapolis, mar dat wiisde er ôf om't er by de lânmacht woe, dat hy liet him yn 1868 ynstee ynskriuwe oan 'e Amerikaanske Militêre Akademy yn West Point.
Militêre karriêre
Nei't er yn 1872 as op 18 nei bêste kadet fan syn klasse slagge wie foar syn eksamens, waard Harrington op 14 juny fan dat jier mei de rang fan twadde luitenant tafoege oan it Amerikaanske 7e Kavaleryrezjimint, dat doe noch legere wie yn Fort Riley, yn Kansas, mar fan 1873 ôf yn Fort Abraham Lincoln, yn 'e Dakota's. Dêrby waard er oansteld as ûnderbefelhawwer fan C Kompanjy, ûnder kaptein Tom Custer, de jongere broer fan 'e fjildkommandant fan 'e 7e Kavalery, luitenant-kolonel George Armstrong Custer. Harrington syn earste post wie yn detasjearre tsjinst fan it rezjimint, as ûnderdiel fan 'e Noardlike besettingsmacht yn it yn 'e Amerikaanske Boargeroarloch fersleine Suden, wêrby't er stasjonearre wie yn Noard-Karolina.
Op 15 novimber 1872 troude Harrington mei Grace Bernard (1848-1919), út Highland Falls yn New York, de pakesizzer fan in dosint te West Point. Ut dat houlik kamen twa bern fuort: Grace Aileen (1872-1958), dy't berne waard yn Fort Abraham Lincoln, en Harry Bernard (1874-1916), dy't berne waard yn Fort Rice. Yn 1873 naam Harrington diel oan 'e Yellowstone-ekspedysje, wêrby't er yn 'e Slach by Honsinger Bluff foar it earst tsjin 'e Lakota focht. Neitiid wied er belutsen by in skermutseling by Pompey's Pillar, yn Montana. Yn 'e winter fan 1873 op 1874 wie Harrington stasjonearre yn Fort Rice, yn Noard-Dakota. Yn 'e simmer fan 1874 naam er diel oan 'e kontroversjele Ekspedysje nei de Black Hills, dêr't goud fûn waard op lân dat hillich wie foar de Lakota, mei as gefolch de Goudkoarts fan de Black Hills.
Fan 10 oktober 1875 oant 9 maart 1876 wie Harrington mei ferlof by syn skoanfamylje yn Highland Falls. Under de Grutte Sû-Oarloch sette er op 17 maaie 1876 mei de rest fan it 7e Kavaleryrezjimint ôf út Fort Abraham Lincoln om diel te nimmen oan 'e simmerkampanje fan dat jier tsjin 'e Lakota, Noardlike Sjajinnen en Noardlike Arapaho. Fan 10 oant 18 juny hie Harrington it befel oer C Kompanjy doe't er majoar Marcus Reno beselskippe op in ferkenningsmisje by de Powderrivier en de rivier de Tongue lâns, wylst de kompanjykommandant, kaptein Tom Custer, by de rest fan it rezjimint bleau.
Nei't Reno en Harrington har wer by de haadmacht fan it rezjimint jûn hiene, ûntdieken Yndiaanske ferkenners yn tsjinst fan it Amerikaanske Leger op 25 juny in grut doarp fan 'e Lakota en Sjajinnen oan 'e igge fan 'e rivier de Little Bighorn, yn súdlik Montana. Yn 'e dêropfolgjende Slach oan de Little Bighorn wie C Kompanjy ien fan 'e fiif kompanjyen dy't ûnder befel fan luitenant-kolonel Custer it doarp út it noarden wei oanfoelen. Dy wraam waard troch de Yndiaanske krigers lykwols ôfslein, en nei in weromtocht dy't útrûn op in gaoatyske flecht rekken de oerlibbenen fan 'e fiif kompanjyen besingele op in heuveltop, dêr't se oan 'e lêste man ta útrûge waarden. Dêrby kaam ek Harrington om.
Neisleep
Harrington wie ien fan 'e trije ofsieren fan 'e 7e Kavalery fan wa't it stoflik omskot nei ôfrin fan de fjildslach net identifisearre wurde koe (de oaren wiene James G. Sturgis en James Porter). Him waard dêrom de status 'fermist op it slachfjild' taparte, wêrby't men derfan útgie dat er dea wie. Syn widdo Grace Bernard Harrington makke ferskate kearen de lange reis nei it slachfjild om nei it lichem fan har man te sykjen of nei ynformaasje dat er de slach mooglik oerlibbe hie, mar dat wie om 'e nocht. It wurdt oannommen dat Harrington yn it massagrêf rêst dêr't yn 1877 de sljochtwei soldaten fan it 7e Kavaleryrezjimint dy't oan 'e Little Bighorn sneuvele wiene, seremonieel yn werbegroeven waarden.
Diamant (muzykferkeap)
Diamant is in term dy't yn 'e muzykyndustry yn it ramt fan 'e sertifikaasje fan muzykferkeap brûkt wurdt om oan te jaan dat fan in produkt in beskaat tal eksimplaren ferkocht binne. Hoewol't it dêrby tsjintwurdich gean kin om bygelyks in album, single, fideoklip of muzykdownload, sprekt men yn dit ferbân meastal noch fan in diamanten plaat, om't sokke sertifikaten ynfierd binne yn it tiidrek fan 'e grammofoanplaat. De diamantene ûnderskieding stiet noch in triem heger as it bekendere goud en platina.
Yn 'e Feriene Steaten wurde sûnt 1999 diamantene platen útrikt foar de ferkeap fan 10 miljoen eksimplaren fan in album of single. Under de oare lannen dy't de diamantene plaat kenne, binne Brazylje, Dútslân, Frankryk, Itaalje, Japan, Kanada, Meksiko, Poalen en Ruslân. Yn Nederlân hantearret de Nederlânske Feriening fan Produsinten en Ymporteurs fan Byld- en Lûdsdragers (NVPI) inkeld goudene en platina sertifikaten. U.m. Belgje, Grut-Brittanje, Ierlân, Austraalje, Nij-Seelân en de Skandinavyske lannen hawwe likemin diamantene platen. Der is lykwols neat dat platemaatskippijen tsjinkeart om yn sokke lannen offisjeus dochs diamantene platen út te rikken.
Sulver (muzykferkeap)
Sulver is in term dy't yn 'e muzykyndustry yn it ramt fan 'e sertifikaasje fan muzykferkeap brûkt wurdt om oan te jaan dat fan in produkt in beskaat tal eksimplaren ferkocht is. Hoewol't it dêrby tsjintwurdich gean kin om bygelyks in album, single, fideoklip of muzykdownload, sprekt men yn dit ferbân meastal noch fan in sulverne plaat, om't sokke sertifikaten ynfierd binne yn it tiidrek fan 'e grammofoanplaat. De sulverne ûnderskieding stiet in triem leger as de bekendere goudene plaat. Sulverne platen wurde inkeld útrikt troch de British Phonographic Industry (BPI), de sintrale organisaasje fan 'e muzykyndustry yn it Feriene Keninkryk. Dêrby wurdt in oantal fan 60.000 ferkochte eksimplaren hantearre (yn ferhâlding ta 100.000 foar goud en 300.000 foar platina).
Paulustsjerke (Aldtsjerk)
De Paulustsjerke is in protestanske tsjerke yn Aldtsjerk yn de gemeente Tytsjerksteradiel. De tsjerke is ien fan de tsjerken fan de protestanske gemeente Trynwâlden, dêr't njonken Aldtsjerk ek de doarpen Gytsjerk, Oentsjerk, Readtsjerk, Mûnein en Wyns en bûtengebieten ta rekkene wurde. It ryksmonumint hat in ryk ynterieur en is it âldste tsjerkegebou fan de omkriten.
Skiednis gemeente
thumb|left|Nis út de roomske tiid Yn de roomske tiid wie de op in terp boude tsjerke wijd oan de apostel Paulus. Nei de reformaasje waard de tsjerke eigendom fan de herfoarme gemeente. Sûnt 1609 foarmen Aldtsjerk en Readtsjerk ien tsjerklike gemeente. Yn 2008 gyng de gemeente Aldtsjerk-Readtsjerk op yn de Protestanske Gemeente Trynwâlden en krige de herfoarme tsjerke de âlde namme werom.
It yn 1931 oan de oare kant fan de wei lizzende gebou "Oerein" is boud yn 1931 en wurdt brûkt foar gearkomsten.
Yn de 19e iuw oerhearske de frijsinnige streaming yn de gemeente, mar de frijsinnigen ferlieten de tsjerke en tsjintwurdich hat de gemeente in mear rjochtsinnich profyl. .
Tsjerke
thumb|left|Romaansk rûnbôgefries fan dowestien De tsjerke is yn de 12e iuw boud fan kleastermoppen en dowestiennen. De súdlike muorre hat trije grutte ramen en noch in lyts heechsittend finster út de 19e iuw. De noardlike muorre hat mar twa finsters, dy't ek út de 19e iuw datearje. Krekt as yn de noardlike muorre is yn de súdlike muorre in grutte spitsbôge yn it mitselwurk te sjen, dy't wiist op in eardere oanbou fan mooglik in dwersskip. Oant 1750 wie de tagong oan de súdkant fan de tsjerke, hjoed-de-dei is de yngong oan de noardlike kant. It fiifsidige koer waard yn de 19e iuw bepleistere en hat op de siden dy't oan it skip grinzgje oan elke kant in finster. Foarhinne wiene de muorren fan de hiele tsjerke bepleistere en begroeid, mar mei de ferwidering fan it grien en it stúkwurk by de restauraasje yn 1983 kamen ek de romaanske details fan it skip wer foar it ljocht.
Toer
De swiere toer fan de tsjerke stiet in lyts bytsje yn it skip fan de tsjerke en waard yn de 13e iuw boud. Under yn de toer is in romte, dy't "it hûnehok" neamd wurdt en ea tsjinne om lju fêst te setten. Foarhinne wie de toer lytser en slanker, mar yn 1721 folge in bemanteling en in lytse ferheging fan 20 sintimeter. Oan de eastlike gevel fan it sealtek is dekoratyf mitselwurk oanbrocht mei in fiskgraatmotyf.
De toer waard yn de Frânske tiid fan 1795 oant 1813 foardere en tsjinne as útsjochpunt. Nei it ôfsetten fan de Frânsen kaam de toer yn hannen fan de boargerlike gemeente en sa is de toer noch jimmeroan eigendom fan de gemeente Tytsjerksteradiel.
De twa klokken yn de toer binne yn 1611 en 1671 getten.
Ynterieur
thumb|left|Ynterieur De preekstoel út 1650 draacht Flaamsk fykwurk en stiet oan de súdlike muorre. De hâlder fan it doopbekken by de preekstoel datearret út 1650. Under de preekstoel leit de grêfkelder fan de Fan Sminia's. Yn 1820 waard der foar it lêst ien yn byset. Binnen it doophek is ek in stien te sjen dy't by in restauraasje fûn waard yn it koer. Mooglik is it fanwegen de stêf op de stien de sark fan in pryster. Foar de preekstoel oer steane twa hearebanken, ien út 1630 en ien út 1700 (de Sminiabank). Benammen de Sminiabank is tige ryk fersierd mei houtfykwurk. thumb|260px|Detail Mozes mei de Wet fan de Heare) Yn it koer stiet ek in hearebank mei dêr boppe in skilderij fan Moazes en de tafels mei de Wet fan de Heare (1637). Oan wjerskanten fan de Tsien Geboaden hingje grutte roubuorden út 1734 en 1782. Fan de famyljes Heemstra en Sminia, de bewenners fan de states by Aldtsjerk, lizze inkelde grutte sarken op de flier.
Oargel
It oargel fan de Paulustsjerke waard yn 1882-1883 boud troch Bakker & Timmenga Ljouwert. It oargel ferfong doedestiids in âlder oargel fan Gysbert Harmens Havinck út Ljouwert, dy't it yn 1646 yn gearwurking mei Harmen Jans út Wânswert boude. Resten fan dit oargel wurde tsjintwurdich yn it Frysk Museum bewarre.
List fan planetoïden 69801-69900
Dit is in list fan planetoïden 69801-69900.
Filmrjochten
Filmrjochten (gjin inkeltal) foarmje it rjocht ûnder de auteursrjochtwetjouwing om in film te meitsjen basearre op in yntellektueel eigendom, lykas in boek, tillefyzjesearje of fideospultsje. Hoewol't de regels foar soks yn ûnderskate lannen en territoaria ferskille kinne, is it ornaris sa dat sokke rjochten yn begjinsel yn it besit binne fan dejinge dy't ek it auteursrjocht op it oarspronklike wurk yn besit hat. Dy persoan kin de filmrjochten ferkeapje oan immen út 'e filmyndustry. Dêrby giet it almeast om in filmprodusint of in regisseur, mar it kin ek gean om in tuskenpersoan dy't de filmrjochten dêrnei oan 'e man besiket te bringen by in filmprodusint of regisseur. De (úteinlike) keaper fan 'e filmrjochten sil nei it sluten fan 'e keap besykje om 'e finansiering foar it meitsjen fan 'e film rûn te krijen.
It konsept 'filmrjochten' ûntstie yn 1907, doe't de Kalem Company, in Amerikaanske filmstudio, in stomme film makke, Ben-Hur, dy't basearre wie op 'e roman Ben-Hur fan Lew Wallace. De erven Wallace en Harper & Brothers, de útjouwerij dy't yn 'e Feriene Steaten it publikaasjerjocht op it boek hie, klagen de filmstudio doe oan foar ynbrek op harren rjochten. De rjochtsaak waard útfochten oant foar it Amerikaansk Heechgerjochtshôf, dat de erven Wallace en Harper & Brothers yn it gelyk stelde. Dêrmei waard it presedint skepen dat foar alle filmadaptaasjes earst de filmrjochten kocht wurde moatte.
Produsint
fan it Latynske produco, "ik bring nei foarren" of "ik bring foarút", fan pro ("nei foarren", "foarút") en duco ("ik lied")
Twadde Alvestêdetocht
De Twadde Alvestêdetocht wie de twadde offisjele edysje fan 'e Alvestêdetocht op redens, dy't ferriden waard op 7 febrewaris 1912. Dizze reedriderstocht wie de earste dy't organisearre waard troch de Feriening De Fryske Alve Stêden. It wie ek de earste Alvestêdetocht wêrby't ûnderskie makke waard tusken wedstrydriders en toerriders. Winner wie Coen de Koning út Arnhim mei in tiid fan 11 oeren en 40 minuten.
Organisaasje
De belangstelling dy't oproppen waard troch de Earste Alvestêdetocht, yn 1909, dy't organisearre wie troch it Frysk Iisbûn, late ta de oprjochting fan in feriening dy't spesjaal bedoeld wie om tenei de organisaasje fan Alvestêdetochten te beävensearjen. Sa waard op 15 jannewaris 1909 de Vereeniging De Friesche Elf Steden oprjochte, dy't yn 2009, by it hûndertjierrich bestean, it predikaat Keninklik krije soe. De Fryske kranteman Mindert Hepkema waard de earste foarsitter. Nei de oprjochting fan 'e feriening waarden der ôfspraken makke mei it Frysk Iisbûn en ek mei it Nederlânsk Bûn foar Lichaamlike Opfieding (NBLO) yn De Haach, dat de Earste Alvestêdetocht útskreaun hie, dat dy organisaasjes gjin eigen alvestêdetochten mear hâlde soene.
Ynskriuwing
De ynskriuwing foar de Twadde Alvestêdetocht waard troch de Feriening De Fryske Alve Stêden al yn 'e simmer fan 1909 iepene. Men gie derfan út dat der yn 'e winter fan 1909 op 1910 wer in Alvestêdetocht mooglik wêze soe, mar dat bliek net sa te wêzen. De ynskriuwlist waard doe fuortsmiten en men begûn daliks oan in nijenien foar it dêropfolgjende jier. Lykwols brocht de winter fan 1910 op 1911 likemin genôch iisfoarming foar in tocht. Dêrnei besleat men te wachtsjen mei ynskriuwen fan dielnimmers oant it yn 'e winter fan 1911 op 1912 wier begûn te friezen.
Sadree't men dy winters yn begjin jannewaris noch mar justjes op it iis stean koe, skreau de Feriening De Fryske Alve Stêden de Twadde Alvestêdetocht út foar 20 jannewaris. Ut hiel Nederlân streamden de ynskriuwings binnen, mar op 19 jannewaris wie foar eltsenien wol dúdlik dat it iis net sterkernôch wie om 'e folgjende deis in Alvestêdetocht te riden. Der waard besletten en stel de tocht út oant 23 jannewaris, mar doe folge in rite fan teiwaar, sadat it dy deis ek net trochgean koe. Tsjin ein jannewaris begûn it wer te friezen en de datum fan 'e tocht waard doe fêststeld op 7 febrewaris.
Wedstryd
Op 7 febrewaris 1912 wie it lykwols wer teiwaar mei in temperatuer fan 4 °C en in relatyf waarme foarjiersstrûzer. It reinde ek in pear oeren lang. Fan 'e 165 lju dy't har foar de wedstryd ynskriuwe litten hiene, kamen sadwaande mar 65 opdaagjen. Se sammelen har yn Hotel Weidema yn Ljouwert, dêr't de mienings ferdield wiene oer de fraach oft de tocht trochgean moast. Doe't der úteinlik stimd waard, wiene der 37 stimmen foar en 28 tsjin. Dat, om 6.20 oere giene de wedstrydriders fan start. Lykas by alle iere Alvestêdetochten it gefal wie, waard de rûte tsjin 'e klok yn riden, dus fan Ljouwert earst nei Dokkum.
It grutste probleem wie it wetter op it iis. Dêr wie safolle fan, dat men by fallen fuortendaliks sa wiet rekke dat men opjaan moast. Allinne al troch op it iis te stappen, krige men wiete fuotten. Neffens de berjochten giene de riders op guon plakken oan 'e knibbels ta troch it wetter. Al rillegau foarme him in kopgroep, besteande út Coen de Koning fan Arnhim, Jetze Keizer fan Teakesyl, Jan Ysbrandi fan Ljouwert en Haye Ypma fan Arum. Op 'e Dokkumer Ie sakken Ysbrandi en Ypma út 'e kopgroep wei. By Frjentsjer sleaten Jan Ferwerda fan Ljouwert en Sjoerd Swierstra fan Offenwier in ferbûn om tegearre te besykjen De Koning en Keizer by te heljen. Yn Warkum troffen se dy beide mannen yn in kafee oan, dêr't se eefkes oanstutsen wiene. Fjouweresom giene se fierder, oant Keizer him tebekfalle litte moast doe't er in mankemint oan syn redens oprûn.
Op 'e Sleattemer Mar ried De Coning út 'e oerbleaune kopgroep fan trije man fuort. Swierstra moast efterbliuwe, mar Ferwerda sette de efterfolging yn en wist De Coning by Snits wer by te heljen. Doe't Ferwerda dêrnei lykwols kaam te fallen, wie de striid foarby en hold er op mei de efterfolging. Elts mei har eigen tempo rieden de mannen de tocht út. De Coning kaam as earste oan yn Ljouwert, mei in tiid fan 11 oeren en 40 minuten. Ferwerda folge in kertier letter en Swierstra kaam noch wer sechstjin minuten letter oan.
Ferwerda bewearde letter dat De Coning, dy't him it paad oer de Fryske marren wize litten hie troch in Jelle Klinkhamer, in skipper dy't er by de Galamadammen trof, him troch dyselde in skoft meilûke litten hie. Dêrmei soed er de regels oertrêde en net op in earlike manear wûn hawwe. De Coning ûntstried dat by heech en by leech en wie djip misledige. Doe't er dy jûns yn Stedsskouboarch De Harmony syn gouden medalje ûntfange soe, wegere er dy om't er gjin besmodzge priis hawwe woe. Hy easke dat der earst in formeel ûndersyk ynsteld wurde soe nei de beskuldigings fan Ferwerda. Dat waard dien, en pas doe't der gjin bewizen foar de bewearings fan Ferwerda fûn wurde koene, woe De Coning syn medalje yn ûntfangst nimme.
Mindert Hepkema, de foarsitter fan 'e Feriening De Fryske Alve Stêden, ried sels ek mei en waard njoggende. In G. Dubois fan Ljouwert wie ûnderweis twaris troch it iis sakke mar ried de tocht nettsjinsteande dat út en waard njoggentjinde, op 2 oeren en 51 minuten efter De Coning. E. IJst fan Ljouwert en de bekende skermer Jetze Doorman fan Utert sakken mei in pleatslike gids by Balk troch it iis en moasten trochweakke en ferklomme opjaan. Yn totaal wisten 20 fan 'e 65 dielnimmers oan 'e wedstryd de einstreek te heljen.
Toertocht
Oan 'e Twadde Alvestêdetocht diene ek 22 toerriders mei. Dy giene fiif minuten nei de wedstrydriders yn Ljouwert fan start, om 6.25 oere moarns. Sy ûnderfûnen deselde swierrichheden as de wedstrydriders. Fan harren kamen mar fjouwer oer de einstreek. In Th. Adriani Hoen út Grins wie de fluchste, mei in tiid fan 13 oeren en 27 minuten. Dêrmei ried er de lêste fiif wedstrydriders dy't de tocht útrieden, foarby en kaam er as fyftjinde fan alle dielnimmers oer de einstreek.
Omreden fan it hurd minder wurdende iis en it ynfallende tsjuster ferbea it bestjoer fan 'e Feriening De Fryske Alve Stêden oan it begjin fan 'e jûn toerriders dy't doe noch yn Snits oankamen om fierder te riden nei Ljouwert. Under de lju dy't op dy wize ûnder twang opjaan moasten, wiene Pim Mulier, de inisjatyfnimmer ta de Earste Alvestêdetocht, en de iennichste frou yn it selskip, Jikke Gaastra. Hoewol't dyselden it lêste stik nei Ljouwert yn 'e trein ôfleine, krigen se lykwols it (troch Mulier sels ûntwurpen) Alvestêdekrúske. As earste frou dy't oan it evenemint meidie, waard Gaastra troch it bestjoer ek ûnderskaat mei in goudene brosj.
Reedriden op de Olympyske Winterspullen 1994
200px|thumb|right|200px|De Olympyske Iisbaan fan Lillehammer 1994
De Olympyske Winterspullen 1994, ek wol de XVIIe Olympiade neamd, waarden yn 1994 hâlden yn it Noarske plak Lillehammer fan 12 oant en mei 27 febrewaris. It reedriden hie plak yn Vikingskipet ("It Wytsingskip").
Medaljespegel
De top-10 fan lannen dy't by it reedriden medaljes wûn ha tidens de Olympyske Winterspullen fan 1994.
Udenhausen (Boppard)
Udenhausen is ien fan de tsien Ortsbezirken fan de stêd Boppard yn it Rhein-Hunsrück-Kreis yn de Dútske dielsteat Rynlân-Palts. Oant de yndieling by de nije gemeente Boppard op 31 desimber 1975 wie Udenhausen in selsstannige gemeente.
Byldbepalend foar it doarp binne benammen de katolike Sint-Nikolaastsjerke, inkelde fakwurkhûzen en it âlde bakhûs, dêr't mei spesjale gelegenheden noch wol ris bôle bakt wurdt. Sûnt maaie 2007 hat it doarp ek in eigen Heimatmuseum.
Geografy
Udenhausen leit súdlik fan de stêd Koblenz op de Hunsrück op in hichte fan 395 meter boppe seenivo tusken de rivieren de Ryn en de Mûzel.
Polemyk
In polemyk (fan it Grykske wurd πόλεμέω, póleméo, dat 'kriich fiere' betsjut) as striidskriuwerij, is stride mei de pen troch guons dy't it net mei elkoar iens binne en harren stânpunten oer en wer op papier oanfalle of ferdigenje. It is in striid dy't him meastentiids ôfspilet tusken fakgenoaten. Polemiken binne faak it gefolch fan konfliktearjende stânpunten dêr't de opponinten betogen oer skriuwe. In polemyk manifistearret him yn elkoar opfolgjende artikelen yn tydskriften of kranten, mar ek yn boeken, ynternetforums, weblogs.
Johan Remkes
Johannes Wijnandus (Johan) Remkes (Súdbroek, Grinslân 15 juny 1951) is in Nederlânsk politikus fan de Folkspartij foar Frijheid en Demokrasy (VVD). Fan 2010 oant 1 jannewaris 2019 wie er kommissaris fan de Kening yn de provinsje Noard-Hollân. Earder wie her minister fan Binnenlânske Saken en Keninkryksrelaasjes (2002-2007), twadde minister (2002-2003) en steatssiktaris fan Folkshûsfêsting en Stêdebeleid (1998-2002). Mei yngong fan 12 oktober 2019 waard er beneamd ta waarnimmend boargemaster fan De Haach.
Lânlike polityk
Yn 1993 waard er lid fan de Twadde Keamerfraksje fan de VVD; yn 1998 steatssiktaris yn it kabinet-Kok II en op 22 july 2002 minister fan Binnenlânske Saken en Keninkryksrelaasjes yn it kabinet-Balkenende I. Hy hold dy lêste funksje ek yn de kabinetten Balkenende II en III. Hy bleau minister oant 22 febrewaris 2007 en doe kaam er wer yn de Twadde Keamer.
Doe't Remkes ûnder syn fakânsje op it eilân Ko Samui, begjin 2005, net op besite woe by de slachtoffers fan de ierdskodding yn de Yndyske Oseaan yn it toeristeplak Phuket dat ûnderstrûpt wie, joech dat in soad argewaasje. Hy sei dat er de rêdingslju net foar de fuotten rinne woe. Nei krityk út de Twadde Keamer gie er likegoed noch op besite by it Rampe Identifikaasje Team.
Kommissaris fan de Kening(inne)
Remkes makke op 16 maart 2010 buorkundich dat er nei de Twadde Keamerferkiezings op 9 juny net werom komme soe yn de Twadde Keamer. Dêrnei waard er mei yngong fan 1 july 2010 beneamd ta Kommissaris fan de Keninginne fan de provinsje Noard-Hollân as opfolger fan Harry Borghouts. Hy waard beneamd foar in twadde termyn mei yngong fan 1 july 2016. Op 1 jannewaris 2019 hold er dermei op en waard er opfolge troch syn partijgenoat Arthur van Dijk.
Stikstofadvys
Remkes waard foarsitter fan it advyskolleezje dat yn septimber 2019, jannewaris en juny 2020 advizen oan it kabinet-Rutte III útbrocht oangeande de stikstofkrisis.
Waarnimmend boargemaster
Mei yngong fan 12 oktober 2019 waard Remkes beneamd ta waarnimmend boargemaster fan de gemeente De Haach. Hy moast de opstapte boargemaster, syn partijgenoat Pauline Krikke ferfange. Mei yngong fan 1 juli 2020 waard er opgfolge troch Jan van Zanen.
Ynformateur
Op 7 septimber 2021 waard Remkes op foardracht fan de VVD troch de Twadde Keamer oanwiisd as ynformateur fan de kabinetsformaasje. Fan syn befiningen brocht er 30 septimber fan dat jier einferslach út, wêrnei't er op 5 oktober tegearre mei Wouter Koolmees opnij as ynformateur oansteld waard.
Djiptebom
In djiptebom is in wapen dat sûnt syn ûntwikkeling, yn 1916, brûkt wurdt tsjin ûnderseeboaten. It bomfet is meast in sylinder mei dêryn de springstof en in ûntstekking dy't op in beskate djipte ôfsteld wurde kin. De skokweach dy't troch de ûntploffing ûnstiet, moat de dûkboat om samar te sizzen 'kreakje', en him sa slim skansearje dat er boppe wetter twongen wurdt of te sinkt brocht wurdt.
Djiptebommen kinne brûkt wurde fanôf oerflakteskippen (ek as kop op in raket) en út fleantugen wei. In djiptebom kin ek in nukleêre lading hawwe.
Toernee
In toernee (fan it Frânske tournée) is in rûnreis fan artyst, yn 'e regel út 'e muzykyndustry, mei as doel om in rige foarstellings te jaan, meast yn 'e foarm fan konserten. Benammen yn 'e hjoeddeiske popmuzyk kinne sokke toernees útwaakse ta ûndernimmings dêr't miljoenen euro's mei muoid binne en dêr't per konsert soms wol tsientûzen fans of mear mei betsjinne wurde. Ek yn 'e klassike muzyk sprekt men fan toernees, mar de ynteine binnendoarfoarstellings fan in klassyk orkest hawwe net folle gemien mei de útskroevene iepenloftkonserten fan popstjerren. Toernees duorje ornaris minimaal in pear wiken, mar meastal in pear moannen oant in healjier of noch langer. De redens om 'op toernee te gean', rinne útinoar. Guon artysten dogge it poer foar harren keunst, nammentlik om't se har muzyk mei harren fans diele te wolle. It komt lykwols faak foar dat [ promosjonele en kontraktuële ferplichtings of kommersjele doelen in rol spylje (dy't rjochte binne op it beheljen fan 'e maksimale omset út it ferkeapjen fan kaartsjes). Soms giet men ek wol op toernee foar it goede doel.
Ierdbeving fan Dubrovnik (1667)
De ierdbeving fan Dubrovnik wie in swiere ierdbeving dy't op 6 april 1667 de eastkust fan 'e Adriatyske See trof. It episintrum lei deunby de stêd Dubrovnik (histoarysk bekend as Ragûsa), yn it tsjintwurdige Kroaasje, dat doedestiden de haadstêd wie fan 'e ûnôfhinklike Republyk Ragûsa.
Dizze ierdbeving wie ien fan 'e beide meast ferwoastgjende ierdbevings dy't it hjoeddeiske Kroaasje yn 'e ôfrûne 2.400 jier troffen hawwe (de oare wie de ierdbeving fan Zagreb yn 1880). Hast de hiele stêd Dubrovnik waard ferwoastge en trijefearn fan 'e regearingsgebouwen waard mei de grûn lyk makke. Der kamen nei skatting 5.000 minsken om, wêrûnder Šišmundo Getaldić, de rektor (hearsker) fan 'e stêd.
Yn 'e mande mei it tebekrinnen fan 'e hannel yn it Middellânske-Seegebiet dat it gefolch wie fan 'e feart op 'e East troch Westjeropeeske lannen, markearre de ierdbeving fan 1667 it begjin fan 'e ein foar de Republyk Ragûsa. Behalven dielen fan it moderne Kroaasje, waarden ek gebieten troffen dy't no ta Bosnje-Hertsegovina en ta Montenegro hearre.
Hoarndieren
De hoarndieren (wittenskiplike namme: Pecora) foarmje in tuskenskift fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (Mammalia), it skift fan 'e evenhoevigen (Artiodactyla) en it ûnderskift fan 'e wjerkôgers (Ruminantia). Dizze taksonomyske groep omfettet û.m. de kobisten, skiep en geiten, harten, antilopen en sjiraffen. Dizze bisten hawwe gemien dat se hoeven mei twa kleien hawwe, dat se har fretten wjerkôgje en dat se hurde útgroeisels fan keratine op 'e kop hawwe, dy't hoarnen neamd wurde. Lykwols hawwe by guon soarten allinnich de mantsjes hoarnen, en boppedat binne saakkundigen it deroer iens dat hoarngroei net in skaaimerk is dat weromgiet op ien inkele foarâlder, mar dat it him op teminsten twa ferskillende punten yn 'e evolúsje fan dizze bisten ûntjûn hat. Hoewol't de taksonomyske ienheid fan 'e hoarndieren as ûnderskift fêststiet, binne de krekt ûnderlinge relaasjes tusken de famyljes fan 'e hoarndieren noch net alhiel dúdlik.
Ger Verrips
thumb|Gerrit Johannes Verrips yn 1986 Gerrit Johannes (Ger) Verrips (Amsterdam, 18 desimber 1928 - dêre, 31 augustus 2015) wie in Nederlânsk skriuwer en ek in warber lid yn de Kommunistyske Partij fan Nederlân (CPN). Neist romans en essays hat Verrips harkspullen en telefyzjespullen skreaun of bewurke. Teffens hat er in skiednis fan de CPN en biografyen fan Albert Camus en Karel van het Reve op syn namme te stean.
Wurkpaad
Ger Verrips kaam út in protestantsk-kristlik fermidden. Hy folge in oplieding ta gymnastyklearaar, mar studearre dêrnei pedagogyk en ekonomy. Yn 1948 waard er lid fan de Partij fan de Arbeid. Yn 1953 stapte er oer nei de CPN, wêrfan't er oant 1975 lid bleau. Fan 1960 oant 1968 wie er redakteur by it kommunistysk deiblêd De Waarheid. Fan 1958 oant 1964 wie er lid fan it partijbestjoer fan de CPN. Yn 1975 makke er him los fan de CPN en luts er him ek werom út de aktive polityk. Yn 1985 waard er fannijs lid fan de PvdA. Fierders hat er redakteur west fan it moanneblêd Socialisme & Democratie en bestjoerslid fan de Feriening fan Letterkundigen.
Henry Pancoast
Henry Khunrath Pancoast (Philadelphia, 26 febrewaris 1875 – Merion (Pennsylvania), 20 maaie 1939) wie in Amerikaansk radiolooch nei wa't in type longkanker ferneamd waard (Pancoasttumor).
Pancoast wie in soan fan foaroansteande Quakers; syn heit wie dokter. Hy krige ûnderjocht oan de (Society of) Friends Central High School. Hy studearre medisinen oan de Universiteit fan Pennsylvania en promovearre yn 1898.
Pancoast syn earste baan wie yn it Sikehûs fan de Universiteit Pennsylvania. Yn 1900 sette er dêr út ein mei in oplieding ta sjirurch. Doe't de earste radiolooch fan dat sikehûs, Charles Lester Leonard (1861–1913), yn 1903 mei pinsjoen gie, sollisitearre Pancoast nei dy funksje.
Pancoast waard beneamd ta heechlearaar radiology oan it Hospital of the University of Pennsylvania in Philadelphia yn 1912. Hy wie de earste heechlearaar yn de radiology yn de Feriene Steaten. Yn 1939 folge Eugene Pendergrass him yn dy funksje op.
Grutte Priis Formule 1 fan Belgje 2011
Utslaggen fan de Grutte Priis Formule 1 fan Belgje 2011 yn Stavelot op 28 augustus 2011. It wie de tolfde race fan 19 races fan de Formule 1 yn 2011. Hy waard op it Sirkwy fan Spa-Francorchamps hâlden. De race waard hâlden oer 44 omgongen, op it 7 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 308 kilometer.
Sankt Maximin (Lütz)
Skiednis
De oan Maksiminus fan Trier wijde tsjerke is yn de 12e iuw boud en waard yn 1569 ferneatige troch in brân. De weropbou fûn noch yn itselde jier plak. In oare grutte brân yn 1749 ferwoastge njonken it skip fan de tsjerke ek grutte dielen fan Lütz sels.
Yn 1753 folge op 'e nij in weropbou, wêrby't de noch besteande romaanske toer beholden bleau. De barokke sealtsjerke waard yn 1979 restaurearre. By dy restauraasje binne letter oanbrochte farvelagen ferwidere, sadat de tsjerke tsjintwurdich wer yn de steat is sa't dy mear as twahûndert jier lyn wie.
Oargel
It oargel is oarspronklik ôfkomstich út de tsjerke fan it eardere Sistersjinzerske kleaster Rosentahl yn it Pommerbachthal tusken Binningen en Wirfus. It kleaster waard mei de sekularisaasje yn 1802 sletten en gyng op in diel fan de kelder fan de kleastermûne nei folslein ferlern.
De ynventaris fan de kleastertsjerke waard ferkocht en it oargel kaam yn 1805 telâne yn Pommern oan de Moezel, dêr't it fjirtich jier stean bleau. Doe kocht de tsjerke fan Lütz it oargel oan, dêr't it hjoeddedei noch jimmeroan stiet.
Gram (betsjuttingsside)
"Gram" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
List fan planetoïden 75901-76000
Dit is in list fan planetoïden 75901-76000.
Nickelodeon Kids' Choice Award
De Nickelodeon Kids' Choice Awards (soms ôfkoarte ta KCA's) binne in groep Amerikaanske berneprizen dy't sûnt 1988 elts jier troch de bernestjoerder Nickelodeon útrikt wurde foar de bêste prestaasjes op it mêd fan muzyk, tillefyzje, film, literatuer en sport. De útrikkingsseremoanje fynt om ein maart of begjin april hinne plak yn Los Angeles of in foarstêd dêrfan. De winners wurde útornearre troch de sjoggers fan it bernetillefyzjekanaal Nickelodeon. Will Smith hat it rekôr fan 'e measte wûne Nickelodeon Kids' Choice Awards, nammentlik tsien, al hat de tekenfilmrige Spongebob Squarepants der likefolle. Oare grutte winners binne Selena Gomez (8), Miley Cyrus (6), Amanda Bynes (6), Britney Spears (5) en Hilary Duff (4).
Sûnt 2010 kinne bern út Kanada ek har stim útbringe foar de Nickelodeon Kids' Choice Awards. Argentynje, Austraalje, Brazylje, Grut-Brittanje, Yndoneezje, Kolombia en Meksiko hawwe allegear har eigen nasjonale Nickelodeon Kids' Choice Awards. Yn 2014 waarden foar it earst ek de aparte Nickelodeon Kids' Choice Sports Awards útrikt, foar de bêste prestaasjes op it mêd fan sport.
Légion d'honneur
It Légion d'honneur (Frânsk foar "Earelegioen" of "Legioen fan Ear") is de heechste ûnderskieding fan 'e Frânske Republyk, dy't yn 1802 ynsteld waard troch Napoleon Bonaparte. Offisjeel is de namme eins: Ordre National de la Légion d'honneur ("Nasjonale Oarder fan it Legioen fan Ear"). Dizze ûnderskieding kin sawol oan Frânske steatsboargers as oan bûtenlanners takend wurde. It biedwurd fan 'e oarder is Honneur et Patrie ("Eare en Heitelân"), en syn sit is it Palais de la Légion d'honneur, dat yn 'e Frânske haadstêd Parys oan 'e lofterwâl fan 'e rivier de Seine stiet.
Rangen
Oan it haad fan it Légion d'honneur stiet de grutmaster, dat altyd it steatshaad fan Frankryk is en west hat. De presidinten fan Frankryk krije dus by harren ynswarring daliks en automatysk it grutkrús (de heechste rang) fan 'e oarder takend. De grutmaster beneamt alle oare leden fan 'e oarder, op foardracht fan it Frânske regear.
Der binne fiif ûnderskate rangen binnen it Légion d'honneur (fan 'e leechste oant de heechst): Yn 2010 bestie it Légion d'Honneur út 67 hâlders fan it grutkrús, 314 grutofsieren, 3.009 kommandeurs, 17.032 ofsieren en 74.384 ridders. Foar in list mei de leden fan 'e oarder, sjoch op dizze side, yn 'e Ingelske Wikipedy, en foar in list mei allinnich de bûtenlânske leden, sjoch op dizze side, ek yn 'e Ingelske Wikipedy.
Skiednis
Nei't by de Frânske Revolúsje, yn 1789, alle ridderoarders en ûnderskiedings fan it Ancien Régime ôfskaft wiene, besleat Napoleon Bonaparte yn 1802 om in eigen oarder yn te stellen, wêrmei't er militêren en boargers dy't har foar syn keizerryk fertsjinstlik makke hiene, beleanje koe foar harren ynset. Dy nije oarder waard it Légion d'honneur. Yn 't earstoan wie de opbou dêrfan loskes basearre op dy fan in Romeinsk legioen, mei legionêrs, ofsieren, kommandeurs, regionale kohorten en in Grutte Ried dy't it hiele spul bestjoere moast. De heechste rang wie doedestiden gjin grutkrús mar in grand aigle ("grutearn"), en de leden fan 'e oarder waarden royaal betelle, mei jierliks 250 frank foar in legionêr; 1.000 frank foar in ofsier; 2.000 frank foar in kommandeur; en 5.000 frank foar in grutofsier. It Légion d'Honneur wie de earste oarder fan fertsjinste, mei't alle foargeande ridderoarders beheind wiene ta lju fan adel en ornaris ek noch fan in beskate godstsjinst.
Nei't Napoleon yn 1808 in eigen adelstân skepen hie, mochten legionêrs har tenei chevalier ("ridder") neame, en as trije opienfolgjende generaasjes binnen ien en deselde famylje chevalier west hiene, dan waard de titel erflik. Hoewol't ûndersyk nei it iere Légion d'honneur dreech makke wurdt trochdat it oarspronklike argyf ferlern gien is, is it dúdlik dat yn elts gefal trije froulju dy't yn it Frânske leger fochten ta legionêr/chevalier beneamd waarden: Virginie Ghesquière, Marie-Jeanne Schelling en de non Anne Biget.
Nei de definitive Restauraasje fan it Hûs Boerbon, yn 1815, waarden de âlde ridderoarders fan it Ancien Régime wer op 'e nij ynfierd. It Légion d'honneur waard lykwols net ôfskaft, mei't de nije hearskers fan Frankryk, al hoe'n hekel oft hja ek hiene oan Napoleon, der gjin nocht oan hiene om 'e 38.000 doetiidske leden fan 'e oarder tsjin har yn it harnas te jeien. It uterlik fertoan waard wol oanpast, en alle Napoleontyske en keizerlike symboalen (lykas de earn en de keizerskroan) waarden ferfongen troch Boerbonske en keninklike emblemen (lykas de Frânske leeljes en de keningskroan). Likegoed ferlear it Légion d'honneur ûnder de Boerbons de rang fan wichtichste ûnderskieding oan 'e Oarder fan de Hillige Geast.
Nei de Frânske nederlaach yn 'e Frânsk-Dútske Oarloch fan 1870-1871, en de dêrtroch feroarsake fal fan it keizerryk en stifting fan in nije republyk, waarden jitris feroarings yn 'e symboalen trochfierd. Yn 1871, ûnder de boargeroarloch dy't bekend stiet as de Paryske Kommune, baarnde it haadkertier fan 'e oarder, it Hôtel de Salm, oan 'e grûn ta ôf, en dêrmei gie hast it hiele argyf ferlern. Under de Earste Wrâldoarloch waard it Légion d'honneur likernôch 55.000 kear takend, wêrfan 20.000 kear oan bûtenlanners. Sûnt 1918 koe de ûnderskieding ek postúm útrikt wurde, wat de ferklearring is foar dizze floedweach oan nije leden. Yn 1946, by de fêstiging fan 'e Fjirde Republyk, waard der foar it lêst in feroaring yn 'e emblemen fan 'e oarder oanbrocht.
UK Music Video Award
De UK Music Video Awards binne in groep Britske muzykprizen dy't elts jier útrikt wurde foar kreätiviteit, technyske treflikens en ynnovaasje op it mêd fan Britske en ynternasjonale fideoklips. Fan augustus ôf kinne klips nominearre wurde troch bedriuwen út 'e Britske muzykyndustry of gewoan troch partikulieren. De eigentlike takenning fan 'e prizen wurdt ferrjochte troch in faksjuery, wêrnei't de útrikking earne yn 'e hjerst plakfynt. De UK Music Video Awards waarden foar it earst útrikt yn 2008. Artysten dy't dizze priis yn it ferline wûn hawwe, wiene bgl. Björk, Beyoncé Knowles en Coldplay.
MQ-9 Reaper
thumb|MQ-9 Reaper fan de [[United States Air Force|Amerikaanske loftmacht.]] De MQ-9 Reaper is in ûnbemanne fleanmasine dy’t op ôfstân fleane kin. It fleantúch is ûntwikkele troch General Atomics en wurdt ûnder oaren brûkt troch it Amerikaanske en Britske leger.
De MQ-9 is grutter en swierder as syn foargonger MQ-1 Predator en hat mear kapasiteiten. Oan syn wjukken kinne fjouwer wapensystemen hongen wurde mei in maksimum fan 1361 kilogram. Dat binne de AGM-114 Hellfire, AGM-175 Griffin, de GBU-12 Paveway II en GBU-38 JDAM. Mooglik sil dêr yn de takomst de GBU-39 SDB noch by komme.
Yn 2013 die it Ministearje fan Definsje te witten dat se fjouwer drones en in grûnstasjon kocht hienen. It grûnstasjon en de fjouwer drones komme op de fleanbasis Ljouwert en sille yn 2016 operasjoneel wurde moatte.
Súd-Noardkanaal
thumb|Turfskip op it Súd-Noardkanaal om 1900 hinne thumb|Súd-Noardkanaal yn Nordhorn, nei it noarden sjoen
It Súd-Noardkanaal (Dútsk: Süd-Nord-Kanal, ôfkoarte SNK) is in kanaal yn de Dútske dielsteat Nedersaksen, yn de landkreisen Greefskip Bentheim en Iemslân.
It kanaal begjint yn Nordhorn by it Iems-Fechtkanaal en einiget yn it noarden yn it Haren-Rutenbroekkanaal by Rütenbrock. By Georgsdorf splitst it Súd-Noardkanaal mei it Coevorden-Piccardiekanaal. De lingte fan it Súd-Noardkanaal is 47 kilometer.
Skiednis
It kanaal is in part fan it farwegenet bewesten de Iems (Linksemsisches Kanalnetz), dat tusken 1871 en 1904 oanlein waard. Utsein de beropsfeart troch skippen mei 200 ton laadfermogen, tsjinnet it kanaal foar it ôfwetterjen fan it omlizzende fean.
Jan Crans
thumb|Klok út 1711 Jan Crans (Amsterdam, 1670-?) wie in Nederlânsk brûnsjitter.
Hy wurke mei syn soannen Cyprianus en Cornelis yn Inkhuzen en Amsterdam. De Cransen getten tusken 1722 en 1754 22 Fryske klokken.
George Armstrong Custer
George Armstrong Custer (New Rumley (Ohio), 5 desimber 1839 – oan 'e rivier de Little Bighorn, deunby Crow Agency (Montana), 25 juny 1876) wie in Amerikaansk militêr dy't yn 'e Amerikaanske Boargeroarloch en de Flakte-Yndiaanske oarloggen namme makke as kavalerykommandant. Under de Boargeroarloch focht er foar it Noarden en wied er behelle yn ferskate wichtige fjildslaggen, wêrûnder de Earste Slach by Bull Run, de Slach by Antietam en de Slach by Gettysburg. Hy berikte de rang fan generaal-majoar, mar waard nei de oarloch fanwegen in oerskot oan ofsieren yn rang weromset ta luitenant-kolonel. Nettsjinsteande syn drystens hie Custer tsjin dy tiid in ridlik solide militêre reputaasje opboud. Dy ferspile er lykwols neitiid troch de slachting dy't er yn 1868 ûnder de Súdlike Sjajinnen oanrjochte by it Bloedbad fan de Washita, en mear noch troch syn desastreuze rol yn 'e Grutte Sû-Oarloch fan 1876, doe't er it Amerikaanske 7e Kavaleryrezjimint nei de ûndergong late yn 'e Slach oan de Little Bighorn, dêr't er sels ek by omkaam.
Jonkheid en oplieding
Custer waard yn 1839 berne yn New Rumley, yn 'e Amerikaanske steat Ohio, as de soan fan boer en hoefsmid Emanuel Henry Custer (1806-1892) en dy syn frou Marie Ward Kirkpatrick (1807-1882). Oan syn heitekant stamme er ôf fan Paulus en Gertrude Küster, Dútske emigranten út it Rynlân dy't omtrint 1693 oerkommen wiene nei Amearika. Syn mem wie fan mingd Ingelsk en Skotsk etnysk komôf. Custer waard ferneamd nei de pleatslike predikant George Armstrong, mei't syn fromme heit hope dat Custer sels ek dûmny wurde soe. Custer wie de op ien nei âldste fan fiif bern. Hy hie ien âldere broer, Nevin, dy't in swakke sûnens hie, en twa jongere bruorren, Thomas en Boston, dy't allebeide yn 1876 mei him sneuvelje soene oan 'e Little Bighorn. Fierders hied er in jongere suster, Margaret, en ferskate âldere healbruorren en -susters.
In grut diel fan syn jonkheid brocht Custer troch yn Monroe, yn 'e steat Michigan, dêr't er ynwenne by in healsuster en sweager fan him, en dêr't er ek de legere skoalle trochrûn. Neitiid learde er fierder oan 'e McNeely Normal School, letter omneamd ta it Hopedale Normal College, yn Hopedale. Nei't er dêr yn 1856 foar syn eksamen slagge wie, joech er koarte tiid les oan in skoalle yn Cadiz, foar't er him ynskriuwe liet oan 'e Amerikaanske Militêre Akademy yn West Point. Yn juny 1861 studearre er dêr ôf mei de minste sifers fan syn klasse fan 34 kadetten. Fanwegen it útbrekken fan 'e Amerikaanske Boargeroarloch, yn april 1861, en it tekoart oan oplate ofsieren dat dêrtroch ynienen ûntstie, duorre de oplieding fan syn klasse in jier koarter as dat gebrûklik wie. Dat wie ek de reden dat Custer net nei in ôfhandige legerpost yn nearnehuzen ta stjoerd waard, wat oars yn 'e regel it lot wie fan amper kompetinte ofsieren lykas him.
De Boargeroarloch
Mei de rang fan twadde luitenant waard Custer nei syn ôfstudearjen fan West Point oansteld by it Amerikaanske 2e Kavaleryrezjimint. Mei dy ienheid naam er frijwol daliks diel oan 'e Earste Slach by Bull Run, dêr't er oarders oerbrocht fan 'e Noardlike befelhawwer, generaal Winfield Scott, oan dy syn ûnderhearrige, generaal-majoar Ivrin McDowell. Nei dy slach waard er oerpleatst nei it Amerikaanske 5e Kavaleryrezjimint, dêr't er by tsjinne ûnder it begjin fan 'e Skiereilânkampanje fan Firginia, yn 1862. Doe't it Noardlike leger as ûnderdiel fan dy fjildtocht de troepen fan 'e Konfederearre generaal Joseph E. Johnston efterfolge, ferkenden generaal John G. Barnard en syn stêf op 24 maaie 1862 in mooglik oerstekplak yn 'e rivier de Chickahominy. Custer wie tichtby genôch om Barnard mompeljen te hearren fan "Wist ik mar hoe djip oft it hjir is." Sûnder nei te tinken, joech Custer syn hynder de spoaren en dreau it de rivier yn. Hy hold yn 'e midden fan it wetter stil en draaide him om nei de ferstuivere generaal en oare ofsieren en rôp triomfantlik út: "Sá djip is 't hjir, generaal!" Sa'n dryste set, dat wie Custer ta de fuotten út.
Mar syn aksje lei him gjin wynaaien, want hy mocht mei fjouwer kompanjyen fan it 4e Ynfanteryrezjimint fan Michigan in oanfal oer de Chickahominy liede. Dy wraam slagge, en Custer naam 50 Konfederearre soldaten kriichsfinzen en makke de earste Konfederearre oarlochsflagge bút. Neitiid beneamde generaal George B. McClellan, de befelfierder fan it Noardlike Leger fan de Potomac, him ta ien fan syn adjudanten mei de tydlike rang fan kaptein. Nei't McClellan yn novimber 1862 fan syn befel ûntheft wie, waard Custer lykwols yn rang weromset ta earste luitenant. Hy rekke doe ûnder ynfloed fan generaal-majoar Alfred Pleasonton, dat in kavalerykommandant wie dy't bekend stie om syn ekstravagante unifoarmen. Custer ûntjoech him ta de protezjee fan dy man, en stiek hiel wat fan him op.
Nei de Slach by Chancellorsville krige Pleasonton it befel oer it hiele kavalerykorps fan it Leger fan de Potomac, en hy naam Custer mei nei syn nije kommando. De kavalery krige oarders om it Konfederearre Leger fan Firginia op te spoaren, dat ûnder befel fan generaal Robert E. Lee troch de Shenandoah-delling opteach nei it noarden yn 'e iepeningsfaze fan de Gettysburg-kampanje. Yn syn earste kavalerykommando begûn Custer ûnder ynfloed fan Pleasonton in opsichtich, personalisearre unifoarm te dragen wêrmei't er syn ûnderhearrigen yn 't earstoan fan him ferfrjemde. Mar trochdat er eigenhandich oanfallen oanfierde (yn tsjinstelling ta in soad ofsieren dy't har mannen derop ôfstjoerden, mar sels fan in ôfstân taseagen), wist er harren foar him te winnen. Uteinlik begûnen se sels ûnderdielen fan syn unifoarm oer te nimmen, yn 't bysûnder syn opfallende reade halsdoek. It wie yn dy snuorje dat Custer himsels ûnderskate by ferskillende treffens, wêrûnder de Slach by Brandy Station en de Slach by Aldie.
Op 28 juny 1863, trije dagen foàr de Slach by Gettysburg, waard Custer fan kaptein ta brigadegeneraal fan 'e frijwilligers promovearre, nettsjinsteande it feit dat er frijwol noch gjin ûnderfining opdien hie yn in kommandoposysje. Dêrmei waard er mei 23 jier ien fan 'e jongste generaals yn it Noardlike Leger. Hy krige no it befel oer de Michigan Brigade, in kavalerybrigade fan 'e difyzje fan general Judson Kilpatrick, en focht yn 'e Slach by Hanover en de Slach by Hunterstown tsjin 'e Konfederearre kavalery fan generaal J.E.B. Stuart. Yn 'e Slach by Gettysburg focht Custer op 'e trêde dei op East Cavalry Field tsjin 'e Súdkarolynske brigade fan generaal Wade Hampton. Op in stuit waard dêrby syn hynder ûnder him wei sketten, en waard er mar krekt op 'e tiid rêden troch soldaat Norville Churchill, fan it 1e Kavaleryrezjimint fan Michigan, dy't nei him ta ried, syn neiste fijân delskeat en Custer de kâns bea om by him efterop it hynder te springen. Sa wûn de jonge generaal al rillegau de reputaasje in agressyf ofsier te wêzen, dy't ree wie om yn 'e striid persoanlike risiko's te nimmen.
Yn 1864 waard it Kavalerykorps fan it Leger fan 'e Potomac reorganisearre ûnder it befel fan generaal-majoar Philip Sheridan. As ûnderdiel fan dat korps wie Custer belutsen by ûnderstypjende aksjes yn it ramt fan 'e Oerlânske Kampanje. Dêrby naam er diel oan 'e Slach yn de Wyldernis, wêrnei't er it befel oer de 3e Kavalerydifyzje krige, en de Slach by Yellow Tavern, dêr't de Konfederearre kavalerykommandant J.E.B. Stuart deadlik ferwûne rekke. Yn 'e grutste kavaleryslach fan 'e oarloch besocht Sheridan yn 'e Slach by Trevilian Station om 'e befoarriedingsrûte oer it spoar tusken Firginia en it westen fan 'e Konfederaasje ôf te snijen. Dêrby makke Custer de bagaazjetrein fan Wade Hampton bút, mar weage him te fier nei foarren en waard ôfsnien, wêrnei't er swiere ferliezen litte (ynkl. syn persoanlike bagaazjetrein) foar't er troch Sheridan ûntset wurde koe.