cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Blokhûspoarte
Skiednis
By wurksumheden fan "den dienst der Gemeentewerken" yn 1919 kamen de âlde fûneminten foar it ljocht, mar dy binne romme by de ôfgraving dy't dien waard foar de skipfeart. Op dizze hoeke kaam it Nije Kanaal mei stedsgrêft. Hoewol't de fundearrings yn 1919 romme binne, binne se wol wiidweidich dokumintearre. By it oprommingswurk blykte it rûndiel oanlein te wêzen op 1.50 m. ûnder Frysk Simmerpeil en te rêsten op in fundearring besteand út lizzend rusterwurk fan ribben (trochseage iken peallen) en mei swellesturtferbinings oan inoar setten te wêzen. De rûne toer wie noch oant 1 meter boppe Simmerpeil oanwêzich, hie ynwindich in trochsneed fan 5.80 meter en útwindich 12.50 meter. Mar leafst 240 kúb mitselwurk moast derwei helle wurde. Alle njoggen fekken fan it achthoekige rusterwurk wienen folslein mei ûngefear 2.50 meter lange peallen, fan tapske foarm en by fjouwer stiks tagelyk út ien ûngefear 0.30 meter dikke iken peal fan dyselde lingte seage. Dizze tinnere peallen wienen allegear mei de punt yn de grûn slein.
Tsjongerkultuer
De Tsjongerkultuer, ek wol de Federmesserkultuer neamd, is in argeologyske kultuer út it Jong-Paleolitikum. De Tsjongerkultuer bestie yn it tiidrek fan 11.800 - 9300 jier tebek. Dat wie de tiid fan it Allerød-ynterstadiaal, in perioade wêryn it waarmer waard en de toendralânskippen feroaren yn bjirke- en dinnebosken. De kultuer folge op dy fan de rindierjagers fan de Hamburchkultuer. Yn de noardlike kriten fan Jeropa bestie yn itselde tiidrek de Brommekultuer. De Tsjongerkultuer waard wer opfolge troch de Ahrensburchkultuer, dy't we fine yn it tiidrek nei it ynterstadiaal, doe it wer wat kâlder waard en de lêste faze fan de iistiid (it Weichseljen) yngong.
Blokhûspoarte
Untsnappings
Yn de skiednis fan de finzenis hawwe yn de rin fan de tiid meardere ûntsnappings west. Ien fan de meast spektakulêre ûntsnappings yn syn skiednis wie de oerfal op it Hûs fan Bewar troch it Fryske ferset, op 8 desimber 1944. Dêr gie in feilleas troch Piet Oberman útwurke plan oan foarôf om te foarkommen dat de tichtby legere Dútsers wat yn 'e gaten krigen. Op de jûn fan 8 desimber waarden 51 fersetsminsken troch harren freonen fan de KP út de sel befrijd wêrby't net ien skot lost is. Dizze aksje wurdt sjoen as ien fan de grutste fersetsdieden yn de Twadde Wrâldoarloch. De oerfal is yn 1962 ferfilme op basis fan in senario skreaun troch Lou de Jong, mei as titel De Overval. De folgjende persoanen wienen mei de oanfal anneks: Piet Oberman (fersetsnamme: Piet Kramer), Frou Lammers, Eppie Bultsma, Jannie Bultsma, Koopman, Vos, Jellema, Agint Turksma, Ynspekteur Bakker, Mies, Grundmann, Walther.
Oare útbraken en besykjen :
Tsjongerkultuer
Skaaimerken
Opfallend oan de kultuer binne de fynsten fan beskate fjoerstiennen limsen, skrabers, spitsen en stekkers.
Blokhûspoarte
Untsnappings
De earste ûntsnapping is fan 15 juny 1868. Doe ûntsnapte in seistal finzenen. Kristoffel Veldink en Hindrik Jan Hulsbeek waarden al rillegau nei harren ûntsnapping troch lânarbeiders by Goutum en Ripernijtsjerk oppakt. By Readtsjerk waarden twa oare finzenen oppakt wêrûnder Schultz en de destiids beruchte Fan Schenck. Se waarden ferfierd per trekskûte en ûnderweis troch it oerboard slaan fan de boeide Schultz kaam dizze te ferstjerren wêrby't opmerklik genôch Van Schenck syn triennen net mear de baas koe. It wienen blykber twa goede freonen. Yn Ljouwert sammelen har minsken om nei de binnenkomst fan de ûntsnapten te sjen. Dêrby kaam in fjirtjinjierrige jonge om doe't de oerladen pont dy't de minsken fan de Easterkade nei de Grêfstwâl ferfierde omsloech. Fjouwer dagen letter waard by Bûtenpost de fiifde finzene troch in fjildwachter oppakt. De lêste bleau lykwols op de flecht.
Tsjongerkultuer
Fynsten
De kultuer hat har namme te tankjen oan de earste fynsten dy't yn it dal fan de Tsjonger dien waarden. De namme Tsjongerkultuer is betocht troch Hendrik Jan Popping. Letter waarden ek fynsten dien by Eastermar, Donkerbroek en Makkingea. De hannelsreizger en amateurarcheolooch Pieter Horjus die tusken 1925 en 1942 fynsten fan de Tsjongerkultuer op De Kjellingen by Eastermar. In part fan de fynsten waarden yn 1954 troch de Dútske archeolooch Hermann Schwabedissen, yn gearwurking mei de Nederlânske archeolooch Assien Bohmers, publisearre. Bohmers, dy't inkele fynsten krigen hie fan Horjus, hie yn 1947 ek al ris wat fan de fynsten publisearre.
Blokhûspoarte
Untsnappings
Op 13 jannewaris 1883 besochten twa finzenen troch it ûngemurken efterbliuwen yn de ferbliuwsseal fan de Blokhûspoarte troch in raam op it dak fan de finzenis te kommen. Fan it dak ôf lieten hja har mei in tou nei ûnderen sakje, wêrby't ien foel en syn rjochterskonk bruts. Wylst wienen de weitsers al op it plak oankomd en waarden se wer yn de sel setten.
Tsjongerkultuer
Fynsten
Yn 1961 en 1963 binne inkele fynsten oerdroegen oan it Frysk Museum. Yn de rin fan de tiid binne tal fan de fynsten fan Horjus weirekke. De Stientiidwurkgroep Fryslân hâldt him hjir mei dwaande, sa waarden der yn 1998 wer inkele stientsjes werom fûn.
Blokhûspoarte
Untsnappings
Yn 1974 wit de Haachske master-kreaker, "it sjeny fan de termyske lâns" Aage Meinesz te ûntsnappen. De Master-kreaker flechte op de jûn fan 27 april út it Ljouwerter Hûs fan Bewar. Troch help fan bûtenôf moat hy oan in snijbrander komd wêze, wêrmei't hy de traaljes fan syn sel trochbaarnde. Mei in stik tou is hy dêrnei oer de muorre klom. Syn meifinzene waard by de ûntsnapping pakt.
Tsjongerkultuer
Fynsten
Hjoed de dei binne de fynsten te besjen yn it Streekmuseum / Folksstjerrewacht yn Burgum.
Gynekolooch
In gynekolooch is in arts dy't spesjalisearre is yn de frouljussykten, oftewol gynekology. De gynekolooch hâldt him ûnder oaren dwaande mei:
Behannelingen fan dizze syktes en ôfwikingen kinne medikaminteus of operatyf wêze.
Oplieding
De oplieding ta gynekolooch yn Nederlân bestiet út:
Ginnumer Feart
De Ginnumer Feart is in feart yn de gemeente Noardeast-Fryslân. De feart rint fan Ginnum nei it suden oant de Alde Feart westlik fan Jislum.
De namme Ginnumer Feart jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Genumer Opvaart.
Stasjon Sâltbommel
Stasjon Sâltbommel (Zbm) is in spoarweistasjon yn de Nederlânske stêd Sâltbommel yn de provinsje Gelderlân. En waard iepene yn 1869 oan de Steatsline H (Utert-Sintraal - Boxtel).
Gebou
200px|thumb|left|1e stasjonsgebou stasjon Sâltbommel yn 1972 It oarspronklike spoarweistasjon fan Sâltbommel wie in standertstasjon fan de Steatsspoarwegen, in stasjon fan it type Sâltbommel, boud yn de jierren sechtich fan de 19e iuw, en wie ien fan de sân stasjons dy 't ea yn dizze klasse boud wie. It gebou wie ûntwurpen troch de arsjitekt Karel Hendrik van Brederode. It earste stasjongsgebou waard ôfbrutsen yn 1984.
It stasjon waard yn1984 ferfongen troch in nij gebou fan de hân fan arsjitekt Koen van der Gaast. It stasjon kaam sa'n 700 meter tichter by it sintrum fan de stêd, mar ek tichter by de spoarbrêge oer de Waal te lizzen. Om it hjirtroch ûntstiene hichteferskil fan 7,5 meter (it stasjon leit boppe-oan it talúd nei de brêge) binne beide perrons foarsjoen fan in lift. De lift oan de strjitkant begjint op strjitte nivo. Mei dizze lift, in trep of fia in stadich stigend paad komt men op it nivo fan de hal, en de fuotgongerstunnel, dy't ûnder de spoarbaan trochrint. Oan de ein fan de fuotgongerstunnel leit de twadde lift nei it twadde perron. Fan dit tusken nivo ôf geane de liften en liede treppehuzen, dy't bûten om it gebou slingerje, nei it perron nivo. De oerkaping op de perrons is tritich meter lang.
Lytse Missoury (rivier)
thumb|De Little Missouri River yn [[Nasjonaal Park Theodore Roosevelt]] De Little Missoury is in 901 km lange rivier dy't troch de Amerikaanske steaten Wyoming, Montana, Súd Dakota en Noard Dakota rint. It streamgebiet beslacht 21.500 km²
Ernst Kasimir fan Nassau-Dietz
Ernst Kasimir (Dillenburch, 22 desimber 1573 – Roermond, 2 juny 1632) fan 1606 oant 1632 greve fan Nassau-Dietz, fan 1620 oant 1632 steedhâlder fan Fryslân en fan 1625 oant 1632 steedhâlder fan Grinslân en Drinte.
Libben
Ernst Kasimir wie in soan fan Jan fan Nassau, de broer fan Willem fan Oranje en Elisabeth fan Leuchtenberg. As greve folge hy syn heit op, as steedhâlder fan Fryslân syn âldere broer Willem Loadewyk.
Ernst Kasimir wie benammen bekind as in treflik militêr lieder. Hy oermastere in oantal stêden, û.o. Stienwyk en Oldenzaal op de Spanjerts. Troch de bewenners fan Fryslân waard hy tige wurdearre, alhoewol't hy net folle yn Fryslân oanwêzich wie. As tank foar syn militêre súksessen krige hy fan de Friezen de tasizzing dat syn soan him nei syn dea opfolgje mocht.
Yn juny 1632 kaam Ernst Kasimir te ferstjerren doe't hy by in ynspeksje fan rinfuorgen by it Belis fan Roermond troch in kûgel troffen waard. Hy waard opfolge troch syn soan Hindrik Kasimir I.
Houlik en bern
Ernst Kasimir troude yn 1597 mei de op dat stuit 14-jierrige Sofia Hedwich fan Brunswyk-Wolfenbüttel, de dochter fan greve Hindrik Julius fan Brunswyk-Lüneburg. Sy krige njoggen bern, dêr't mar twa fan folwoeksen wurde soenen.
Willem Freark fan Nassau-Dietz
Willem Freark fan Nassau-Dietz koartwei Willem Freark (Arnhim, 7 augustus 1613 – Ljouwert, 31 oktober 1664) wie fan 1640 oant 1654 greve en dêrnei oant 1664 foarst fan Nassau-Dietz en fan 1640 oant 1664 steedhâlder fan Fryslân, Grinslân en Drinte. Hy wie de opfolger fan syn âldere broer Hindrik Kasimir I.
Biografy
Willem Freark wie in soan fan Ernst Kasimir fan Nassau-Dietz en Sophia Hedwich fan Brunswyk-Wolfenbüttel. Hy studearre yn Leien en Grins en naam dêrnei tsjinst yn it leger fan Freark Hindrik fan Oranje. Yn 1640 nimt hy diel oan de striid om Hulst, dêr't syn broer Hindrik Kasimir I omkomt. Dêrnei ûntstjit der in skeel mei Freark Hindrik fan Oranje wa de opfolger fan Hindrik Kasimier wurde sil. Uteinlik wurdt Willem Freark allinnich steedhâlder fan Fryslân. Tsjin de tiid dat Willem Freark steedhâlder wurden is, wie de Tachtichjierrige Oarloch sawat foarby. En nei it ferstjerren fan Freark Hindrik soe hy dochs noch steedhâlder oer Grinslân en Drinte wurde. Yn 1664 wurdt hy troch de Steaten-Generaal oan it haad fan in lyts ekspedysjeleger steld dat de Munsterske biskop Bernhard von Galen ferjeie moast. Mei súkses slagget hy dêryn, mar koart dêrnei stjert hy nei in ûngelok mei in pistoal.
Willem Freark is ek bekend troch syn deiboeken dy't weromfûn binne. Hy skreau hjiryn op in iepenhertige wize oer saken as sykte, lust, dranksucht, berou en skuld.
Nei syn dea soe er opfolge wurde troch syn soan Hindrik Kasimir II.
Houlik en bern
Yn 1652 troude Willem Freark mei Albertine Agnes (1634-1696), de fiifde dochter fan Freark Hindrik. Ek is hy de stamheit fan it tsjintwurdige keninklik hûs yn Nederlân. De neifolgende bern binne út dit houlik berne:
Rock River (Illinois)
200px|thumb thumb|right|200px|Fideo fan de daam by [[Oregon (Illinois)|Oregon]] thumb|right|200px|Beferzen Rock River by Oregon, Illinois. thumb|right|200px|Oerstreaming fan de Rock River yn de binnenstêd fan Fort Atkinson, juny 2004, ûnder [[Janesville (Wiskonsin)|Janesville]] De Rock River is in sydrivier fan de Mississippy en hat in lingte fan sa'n 481 kilometer. De rivier streamt troch de Amerikaanske steaten Wiskonsin en Illinois.
By Rock Falls wurdt de rivier befarber. By Rock Island komt er yn de Mississippy út.
Froulikheid
Froulikheid of froulikens is in begryp dat in rige skaaimerken, manearen fan hâlden en dragen en maatskiplike rolpatroanen omfiemet dy't tradisjoneel assosjearre wurde mei froulju en famkes. It is in sosjaal konsept, dat ûnderskaat wurde moat fan 'e biologyske definysje fan it froulik geslacht. It tsjinstelde fan froulikheid is manlikheid, mar sawol froulju as manlju kinne skaaimerken fan froulikheid (en manlikheid) fertoane. In man dy't him (tefolle) op froulike wize hâldt en draacht, wurdt wol omskreaun as 'ferweakke' of 'androgyn'. Oarsom, as in famke skaaimerken fan manlikheid fertoant, neamt men har gauris in wyldkat (of tsjintwurdich mei in Ingelsk lienwurd ek wol in tomboy). As in frou sokke skaaimerken fertoant, sprekt men gauris minachtsjend fan in 'manwiif'.
Hokker eigenskippen en manearen fan hâlden en dragen assosjearre wurde mei froulikheid, ferskilt per kultuer en tiidrek. Wat men yn 'e iene kultuer of perioade tige froulik fynt, kin yn in oare kultuer of perioade as 'ûnfroulik' bestimpele wurde. Itselde is wier oangeande manlikheid. Yn 'e njoggentjinde iuw gou de dandy bgl. as it toanbyld fan manlikheid, wylst dy hjoed de dei as ferweakke (oftewol: fierstente froulik) beskôge wurdt. Eigenskippen dy't yn 'e Westerske wrâld ornaris mei froulikheid ferbûn wurde, binne sêftens, empaty, gefoelichheid en in beskate mjitte fan nederichheid of alteast beskiedenheid.
Dêrnjonken hat froulikheid faak ek in noarmative fysike ynfolling. Yn 'e Westerske kultuer wurdt froulikheid datoangeande oer it algemien ûnder mear assosjearre mei in slank, net oermjitte spierd lichem, mei folle, rûne boarsten, in smelle mul en brede(re) heupen (it saneamde sânrinnerfiguer), en fierders in glêde, ûnskeinde hûd dy't frij is fan hier, útsein op 'e holle, dêr't it hier lang droegen wurdt.
Yn it Westen, dêr't geslachtsidentiteiten yn 'e regel redusearre wurde ta twa geslachtsrollen, spylje ferwachtings oer froulikheid en manlikheid in rol by de ynstânhâlding fan dy geslachtsdichotomy (of binêre geslachtsidentiteit). Feministyske filosofen en teoretisy sjogge yn it konsept 'froulikheid' en de ynfolling dêrfan, de hân fan wat se it patriargaat neame: de elite fan 'e manlike sekse dy't froulju tûzenen jierren op frijwol alle maatskiplike mêden oerhearske en mei opset sin lyts holden hat. Neffens de Amerikaanske feministe Betty Friedan, dy't in wichtige rol spile by de Twadde Feministyske Weach fan 'e 1960-er jierren, wie yn dat ramt ien fan 'e manearen om froulju derûnder te hâlden troch in byld fan froulikheid (en dêrmei fan froulju) te skeppen as eat dat passyf, bernich en ôfhinklik (fan manlju) wie.
Sint-Willibrordustsjerke (Holwert)
De Sint-Willibrordustsjerke is in monumintale tsjerke yn Holwert. De tsjerke stiet op in apart oanleine tsjerketerp.
Skiednis
thumb|left|250px|De midsiuwske tsjerke fan Holwert, it sealtek fan de toer wie al ferfongen troch in spits De tsjerke waard yn de jierren 1775-1778 boud as ferfanging fan in âldere tsjerke fan dowestien. De tsjerke, yn Loadewyk XVI-styl, is ûntwurpen troch de stêdsboumaster fan Harns, Willem Douwes, en stiet foar in part op de midsiuwske tsjerke op in foar de tsjerke oanleine terp. Oarspronklik stie de toer frij fan de midsiuwske tsjerke. De terp lei oarspronklik bûtendyks en kaam nei de oanlis fan in nije seedyk yn 1562 binnendyks te lizzen. Yn de tiid dêrnei waard it gebiet ten noarden fan de tsjerke ynpoldere. Dy ynpoldering yn 1580-1584 stiet fermeld op in betinkstien mei in Latynske tekst yn de tsjerke. Fan dy stien is in kopy fan op de bûtenmuorre oanbrocht. De plattegrûn fan de tsjerke is L-foarmich, as it wiere in heale krúsfoarm. De tsjerke is erkend as in selsstannich ryksmonumint en waard yn de jierren 1968 en yn 2001 en 2000 restaurearre. Eigner fan de tsjerke is de Stifting Alde Fryske Tsjerken.
Traasje
Skiednis
It folk fan de Traasjers, fan Yndo-Jeropeesk komôf, libben yn ferskillende, elkoar meastentiids bestridende stammen; yn de Grykske en Romeinske tiid wienen hja bekend om harren kriichshaftige ynslach en om harren moaie muzyk en dichtkeunst. De Traasjers oefene ynfloed út op de Grykske maatskippij wat ûnder mear bliken docht út it oernimmen fan de Trasyske kriichsgod Ares troch de Griken; ek Orpheus soe ôfkomstich wêze út Traasje. De earste Grykske koloanjes yn it Trasyske kustgebiet, wêrûnder Byzantium en Apollonia, datearen fan sirka 6e iuw f.Kr. Likernôch 516 f.Kr. kaam it gebiet foar it grutste part ûnder it gesach fan de Perzyske keningen Darius en Kserkses I).
Sint-Willibrordustsjerke (Holwert)
Toer
De gemeente Noardeast-Fryslân is eigner fan de tsjerketoer. De toer is folle âlder as de tsjerke en foar in part 13e-iuwsk. Oarspronklik hie de toer in sealtek, mar yn 1729 waard it sealtek ferfongen troch in spits. Oan de seekant fan de toer sit in iepening dy't ôfsluten wurde kin. Nei alle gedachten koe de toer op dat plak as fjoerbaak foar de skippen op de Waadsee tsjinje. Underyn de toer wie in finzenis. By de restauraasje fan 1967 hat bliken dien dat oan de noardlike kant in romaanske tagong west hat. Yn de toer hingje twa klokken. Ien klok út 1600 waard yn de kriich troch de besetter ferneatige, de oare klok út 1653 is fersierd mei it Aylva-wapen en in relief fan it offer fan Abraham. De troch de Dútsers yn 1943 foardere klok waard yn 1974 ferfongen mei in klok fan de Hillich Hertparochy út De Haach.
Traasje
Skiednis
Ienige tiid bestie der in Trasyske ryk ûnder de Odrysen (4e iuw f.Kr.), dat lykwols sa. 350 f.Kr. troch Masedoanje oermastere waard. Troch de Romeinen waard it gebiet opsplite yn de provinsje Macedonia en it keninkryk Pergamum, dat letter ûnder keizer Klaudius ta de provinsje Thracia makke waard (46 n.Kr.); de Romeinen stiften dêr de stêden Sardica (Sofia) en Adrianopolis (Edirne).
Sint-Willibrordustsjerke (Holwert)
Toer
By de toer wie eartiids in tolhikke foar it fear nei It Amelân.
Traasje
Skiednis
Sûnt de 1e eeuw hat it gebiet te kampen mei Goatyske en Slavyske ynfallen. Nei it opdielen fan it Romeinske Ryk yn twa dielen makke it diel út fan it Byzantynske Ryk. De fersnippering fan it gebiet sette útein mei de oprjochting fan it Bulgaarse Ryk (7e iuw); yn 1453 wie it hiele gebiet stadich ûnder Turksk bewâld rekke (Ottomaanske Ryk. Yn de 19e en 20e iuw wie Traasje ûnder mear it toaniel fan de Russysk-Turkske Oarloggen (1828–1829, 1877–1878) en de Balkanoarloggen (1912–1913). Yn it Grykske diel hawwe sosjale en religieuze tsjinstellingen tusken Grykske en Turkske befolkingskloften faak laat ta twisten (ûnder mear by de ferkiezingen).
Sint-Willibrordustsjerke (Holwert)
Ynterieur
De preekstoel yn de tsjerke stamt út 1778 en is mei it doophek fersierd mei fykwurk yn rokokostyl troch de houtfiker Yge Rintjes út Dokkum. De oerkape Heringabank is 18e iuwsk. Yn de tsjerke lizze ferskillende grêfsarken fan aadlike Fryske famyljes.
Traasje
Geografy
It lânskip fan Traasje wurdt krektas Grikelân skaaimerke troch rotsige boaiem en bercheftige omkriten mei fruchtbere falleien yn de dalen. De grutste stêd yn it gebiet is Istanbûl, dat foar in part ek yn Anatoalje leit. De Bosporus skiedt Traasje ôf fan Azyatysk Turkije.
Sint-Willibrordustsjerke (Holwert)
Grêfmonumint Van Aylva's
Yn de tsjerke is it famyljegrêf fan de Van Aylva's. It moarmeren grêfmonumint waard yn de tiid fan de Frânske Revolúsje yn 1795 fernield. Underdiel fan it pronkgrêf wiene in pear knibbeljende bylden fan Hans Willem baron Van Aylva en syn frou Frouck Ulbes van Aylva (of Hessel Meckema van Aylva en Elisabeth d'Althan), dy't nei omswalkings yn Oastrum en Raard lang om let yn it Frysk Museum telâne kamen, dy't de bylden yn depot bewarre. Op fersyk fan de Stifting Alde Fryske Tsjerken waarden de bylden yn 2019 troch it Frysk Museum oerdroegen oan de tsjerke.
Oargel
It oargel datearret út 1852 en is boud troch J.C. Scheuer & Zn út Swol. Foar de bou fan it oargel moast om genôch sitplakken te hâlden der in oare kreake boud wurde. It oargel waard troch Bakker & Timmenga út Ljouwert ferboud. Yn 1988 is it oargel op 'e nij restaurearre.
List fan planetoïden 28601-28700
Dit is in list fan planetoïden 28601-28700.
Sân Susters
thumb|350px|It plan út 1930; foar de nûmers sjoch de fotogalery
De Sân Susters (Russysk: "wisotky") binne in groep Stalinistysk-goatyske wolkekliuwers boud ûnder it regear fan Stalin yn Moskou, reekommen yn 1953. Yn de arsjitektuer sitte eleminten fan de midsiuwske gotyk en fan de barokke Kremlintuorren. De boustyl fan de Amerikaanske "skyscrapers" út de jierren 30 fan de 20e iuw is ek te werkennen.
De Sân Susters:
De grutste toer bûten de Sowjetuny, dy't wat styl en ôfmjittings oanbelanget net ûnderdocht by de 'sân', is it Paleis fan Kultuer en Wittenskippen yn Warsjau, Poalen.
Hynstetram
thumb|Hynstetram op de line [[Harkesyl-Makkum]] thumb|Hynstetram yn [[Stokholm, 1877]] In Hynstetram is in tram dy't lutsen wurdt troch hynstetraksje. Ofhinklik fan de grutte fan de wein steane der ien of twa hynders foar.
De hynstetram is yn de 19e iuw ûtstien út de omnibus, dy't gebrûkt meitsje moast fan faak minne diken. It reizgerskomfort fan de tram wie in stik better omdat dy op rails ried.
De earste hynstetram ried yn 1832 yn Manhattan, yn New York yn de Feriene Steaten. De earste hynstetramline yn Nederlân waard yn 1864 iepene en rûn fan De Haach nei Scheveningen, de Oude Scheveningseweg bylâns. Yn 1875 waard yn Amsterdam (Amsterdamsche Omnibus Maatschappij) de earste hynstetramline iepenen en yn 1879 krige Rotterdam (Rotterdamsche tram) syn hynstetram.
Tusken 1920-1929 makke de autobus bot opgong en dat betsjutte de ein fan de measte hynstetrams. De lêste hynstetram yn Nederlân ried yn 1930 tusken Makkum en Harkesyl yn Fryslân.
Stasjon Vught
Gebou
It stasjonsgebou kaam yn 1866 ree, en waard iepene op 1 jannewaris 1868 foar treinreizgers doe't ek dit part fan it spoar fan Steatsline H oanlein wie. It gebou hat in heech middenpart en twa fleugels. Yn 1938 waard it stasjon sletten, mar yn 1940 waard it stasjon op 1 juny weriepene. It stasjonsgebou is hjoed-de-dei yn gebrûk as kantoar.
Kriichsmonuminten
200px|thumb|left|Tinkstien op perron 1 stasjon Vught Yn de bûtenmuorre fan it stasjonsgebou oan de perronkant (perron 1) is in tinkstien oanbrocht ta oantinken oan de 14.000 joadske manlju en froulju en 1.800 joadske bern út Kamp Vught dy't yn 1943 en 1944 hjirwei op transport steld waarden nei de ferneatigingskampen yn Dútslân en Poalen. De tinkstien is ûntwurpen troch Otto Treumann en waard op 1 oktober 1984 troch prinses Juliana ûntbleate.
Foar de haadyngong fan it stasjon stiet in monumint dat oprjochte is ta oantinken oan de Belgyske politike finzenen dy 't ynternearre wiene yn Kamp Vught en dêr ombrocht waarden of nei konsintraasjekampen yn Dútslân oerbrocht waarden.
Robert Bolton
Libben
Hy waard berne op in Pinkstersnein yn Blackburn yn Lancashire as de seisde soan fan Adam Bolton fan Backhouse. Hy folge syn oplieding oan wat hjoed-de-dei Queen Elizabeth's Grammar School yn Blackburn is, dêr't syn heit in bestjoerder en stifter fan wie, en der waard fan him sein dat er "de bêste learling fan de skoalle wie". Doe't er 18 wie, waard er talitten ta it Lincoln College yn Oxford, dêr't John Randall stie. Hy wie in bejeftige studint, mar fanwegen it ferstjerren fan syn heit it oare jier, krige er te krijen mei finansjele problemen. Richard Brett stipe him. Hy ruile fan skoalle en gie nei it Brasenose College fan de Universiteit fan Oxford, dêr't in Lancashire "beurs" te krijen wie en krige dêr syn B.A. op 2 desimber 1596 en yn 1602 keazen waard as meiwurker en syn M.A. krige oan 30 july fan dat jier. Hy wie net bysûnder religieus op dat stuit en wie net ûnder de yndruk fan it preekjen fan William Perkins; Bolton sei dat Perkins mar in "gewoane lege keardel" wie.
Persoanlik libben
Hy boaske oan Anne Boyse en it pear krige fiif bern, in soan Samuel Bolton en fjouwer dochters.
Publikaasjes
Sjoch Selected publications fan it Ingelsktalige artikel Robert Bolton.
World Trade Center (New York)
thumb|right|300px|It Wrâld Hannelsintrum yn 1999.
It World Trade Center (WTC, Wrâld Hannelsintrum) yn New York City bestie út sân gebouwen mei in totaal flieroerflak fan 1,24 miljoen kante meter. It wie ûntwurpen troch de Amerikaanske arsjitekt Minoru Yamasaki en sivyl yngenieur Leslie Robertson, it waard fierders ûntwikkele troch de Port Autority Of New York and New Jersey. It kompleks waard boud nei in idee fan David Rockefeller. It World Trade Center wie, lykas hast alle World Trade Centers op de wrâld, lid fan de World Trade Centers Association.
It WTC wie ferneamd om harren twa wolkekliuwers dy't heech boppe de stêd New York útstutsen, de North Tower en de South Tower. Tegearre hienen dizze tuorren de bynamme Twint Towers (Twilling Tuorren). De twa tuorren hienen in hichte fan, efter mekoar, 417 meter en 415 meter, wêrmei't se in skoftlang, twa jier, de heechste gebouwen fan de wrâld wienen (fan 1972 oant 1973, doe't de Willis Tower ree wie). De twa gebouwen hawwe lange tiid it symboal fan de Feriene Steaten en New York west.
Yn 2001 op 11 septimber (ek wol bekend as 9/11) wie der in terroristyske oanslach op it WTC; twa fleantugen waarden de tuorren ynflein. Beide gebouwen fleagen yn de brân en stoarten yn. Foarhinne (op 26 febrewaris 1993) hie it wrâld hannelsintrum in bomoanslach oerlibbe, nei ien moanne koe it wer iepene wurde. Direkt nei de Twadde Wrâldkriich wie de hannel yn 'e wrâld folle better wurden, de havenstêd New York woe dêr graach fan profiteare en boude it wrâld hannelsintrum.
thumb|left|200px|It Wrâld Hannelsintrum nei de oanfal.
Kondoom
thumb|right|It oanbringen fan in kondoom In kondoom is in helpmiddel, meastentiids makke fan lateks, it dekt de pyst fan de man wylst hy geslachtsferkear hat mei in frou. Yn de measte gefallen wurdt it brûkt om swierwêzen foar te wêzen, en tsjin geslachtsyktes, bygelyks gonorroea, syfilis en HIV.
Sprongopslach
200px|thumb|Sprongopslach Sprongopslach is in term út it follybal. By in sprongopslach makket de opslagger, nei it omheech goaien fan de bal, in sprong en rekket er de bal op it stuit dat beide fuotten de grûn net reitsje. Foardiel dêrfan is dat de bal op in heger punt rekke wurde kin as by in 'steande' opslach. Trochdat de bal heger en tichterby it net rekke wurde kin, kin de bal hurder slein wurde as by in normale opslach en wurdt it ûntfangen fan sa'n bal dreger foar de ûntfangende partij.
Betingst foar in goede útfiering fan de sprongopslach is dat it punt fan ôfsetten efter de efterline is. Nei't de bal slein is, mei der wol yn it fjild lâne wurde.
De sprongopslach die syn yntree yn de jierren '80. Doe waard de sprongopslach troch in inkeling op ynternasjonaal (manljus)topnivo útfierd. De earste Nederlanners dy't de sprongopslach brûkten, wiene Pieter Jan Leeuwerink en Ron Zwerver. Tsjintwurdich wurdt de sprongopslach op ynternasjonaal (manljus)topnivo troch hast alle follyballers brûkt. Ek by de froulju wurdt de sprongopslach mear en mear brûkt. De earste frou dy't yn Nederlân in sprongopslach die, wie Andra Apina, dy't doe bij VVC spile.
Noardlân (arsjipel)
thumb|right|250px|Noardlân thumb|right|250pxthumb|right||250px|Noardlân ynsletten troch it pakiis Noardlân of Noardlâneilannen (Russysk: Северная Земля; S e vernaja Zemlj a ; "Noardelik Lân"), oant 1926 Nicolaas II-lân (Земля Николая II; Zemlja Nikolaja II) neamd, is in arsjipel yn de Noardlike Iissee, tusken de Karasee yn it westen en de Laptevsee yn it easten. It wurdt troch de Strjitte Vilkitski skieden fan it Tajmyr-skiereilân op de fêste wâl fan Midden-Sibearje. De arsjipel bestiet út fjouwer grutte en in stik as santich lytsere eilannen, dy't mei-inoar in oerflak hawwe fan sa'n 37.000 km² (bytsje grutter as Belgje). Bestjoerlik binne se in part fan it mânske gemeentlike distrikt Tajmyrski fan de Russyske kraj Krasnojarsk.
Geografy
Noardlân leit op 55 kilometer benoarden fan Kaap Tsjeljoeskin op it fêstelân. De grutste eilannen Oktoberrevolúsje (14.204 km²) yn de midden, Bolsjevik (11.206 km²) yn it suden, Komsomolets (8812 km²) yn it noarden en Pionier (1527 km²) is it westlike eilân. Oan de noardwestkant fan Komsomolets fynt men Schmidt (467) en súdeastlik fanten Bolsjevik lizze noch Lyts-Tajmyr (232 km²) en Starokadomski (110 km²). Súdwestlik fan Pionier leit de Sedov-arsjipel, dêr't sûnt de jierren 1990 inkele minsken wenje. Besuden dizze arsjipel leit it eilân Samojlovitsj en súdlik fan Oktoberrevolúsje de Reade Floateilannen. Op Komsomolets leit de noardlikste punt fan Aazje, de Arktyske Kaap.
De arsjipel is ûnderdiel fan deselde geologyske struktuer as it Tajmyr-skiereilân en bestiet út in mjoks fan sedimentêre stienten (sânstien, schist, mergel, kalkstien en dolomyt), metamorfe en stjurringsstienten (doleriten en graniten).
De eilannen binne foar in part platofoarmich (Bolsjevik), diels mei hichten (Pionier) en hawwe foar in part it karakter fan leechberchtme. De flakten lizze somtiden heech (Oktoberrevolúsje; oant 200 meter) en foar in part leech (Komsomolets). Oan de kusten rinne de flakten stadichoan ôf nei see, dêr't se lântongen, sânbanken en lagunes foarmje mei sân- en kiezelboaiems. De permafrost begjint op in djipte fan 15 sm. De noardeastkusten binne faak kliffen oant 300 meter. De súdwestlike kusten binne lege seeôfsettings. Talleaze baaien, bochten en fjorden kringe djip it lân yn. De kusten telle fierders noch in protte kusteilantsjes, benammen by Oktoberrevolúsje.
De eilannen binne tige fergletsjere; sa'n 17.472 km² fan de likernôch 37.000 km² is mei iis bedutsen. Schmidt is hast hielendal bedutsen troch in iiskape, op Oktoberrevolúsje binne fiif grutte iiskapen, op Bolsjevik leit de grutte Leningradgletsjer en ek de oare eilannen binne meast mei iis bedutsen. De heechste pyk is de Karpinski (962 meter) op Oktoberrevolúsje. Oan de seekant rinne guon gletsjers troch oant fier ûnder de wetterspegel.
It teiwetter fan de gletsjers foarmet de boarne fan in tal lytse rivierkes, dy't oant 90 à 100 kilometer lang binne (de Oesjakova en Ozjornaja). De grutste marren binne oant 100 meter djip om't it wetter net fuortkin nei see troch de gletsjertongen.
Klimaat
De eilannen lizze yn de sône fan it poalklimaat en it seeklimaat, mei koarte kâlde simmers en lange strange winters. It is der drûch en meast tichtbewolke. De gemiddelde jiertemperatuer is -16 °C. yn jannewaris leit de gemiddelde temperatuer tusken de -28 en -30 °C (absolút minimum by it poalstasjon op Golomjanny: -55 °C). De temperatuer skommelt yn de wintermoannen lykwols sterk troch oerlûkende sykloanyske depresjes fanút de noardlike Atlantyske Oseaan oer de Noardlike Iissee, dy't delfal en hegere temperaturen meibringe. Yn de winter binne der fûle sniestoarmen en hurde winen (oant 40 m/sek.). Simmers skommelje de temperatueren tusken gemiddeld +0,5 oant 1,6 °C yn july. Hegere temperaturen oant in maksimum fan +6,2 °C komme somtiids foar at der waarme luchtmassa's út Sibearje oerkomme. Simmers komt der fierders faak mist foar.
Mei it 1000 km westliker lizzende Nova Sembla slútt Noardlân de Karazee yn, dêr't een oantal grutte riveren yn útrinne, ûnder oaren de Ob en de Jenisej. Dêrtroch is de delfal heger as dat men ferwachsje soe op de breedtegraad. De gemiddelde jierlikse delslach fariëarret fan 150 oant 200 mm oan see, oant 400 - 450 mm op de toppen fan de gletsjers. It measte falt oan de noardwestkant fan de arsjipel, wat men weromsjocht yn de iisbedekking, dy't it súdeastlike Bolsjevik foar sa'n 30% bedekt en it noardwestlik lizzende Komsomolets foar 65%. De earder neamde orkanen komme benammen yn septimber en oktober foar, dan falt sa'n 30% fan de jierlikse delslach, mar ek simmers kin it wol snije út reden fan de lege atmosfearyske temperaturen. thumb|right|250px|It ekspedysjeteam fan Vilkitski set de Russyske flagge op Noardlân yn 1913
Skiednis
De earste dy't de oanwêzigens fan in lân benoarden fan Midden-Sibearje foarsei wie Michail Lomonosov, yn 1763. Tochten nei it fier bûtenút lizzend gebiet wiene net sa maklik. Kaap Tsjeljoeskin waard yn 1742 alris besocht, mar fierder hie noch gjin minske west. Yn de 19e iuw waarden ferskate tochten ûndernommen om in Noardeastlike trochfeart te finen, wêrby't men somtiden in grutte lânmassa miende te sjen, mar bewiis wie der net. De bekendste reis is dy fan Matvej Gedensjtrom en Jakov Sannikov yn 1810 fan Nij-Sibearje ôf. Yn 1869 fernijde in P. Tretjakov ferhalen fan lânseigenen oer in lân, mei iisbearen en poalfoksen, benoarden de kust yn de regio Toeroechansk. Ek Nordenskiöld ûntdekte it gebiet net, hoewol't er de Vilkitski Strjitte nei it easten trochkruste. Wol fernaam er dat der fûgels út it noarden oerfleagen dat hy wie der fan oertsjûge dat er lân benoarden fan him wêze moast. Yn 1882 besocht ien fan syn bemanning, de Deen Andreas Peter Hovgaard op it skip de Dijmphna, it ûnderstelde lân te berikken, mar hy kaam fêst te sitten by de yngong fan de Karazee (mei de Nederlânske ekspedysje fan Maurits Snellen op de letter sonken Varna). Nansen (op de Fram) fûn it gebiet ek net yn 1893, likemin as Toll (op de Zarja) yn 1901, al makke dy lêste út reden fan oerfleanende fûgels ek op dat der lân noardlik fan Tajmir wêze moast, krektlyk as Nordenskiöld.
Yn 1910 sette lykwols de partikuliere ekspedysje fan Boris Vilkitski op de iisbrekkers Vajgatsj en Tajmyr útein. Sy setten útein mei it yn kaart bringen fan de hiele Sibearyske kust fan de Beringstrjitte oant de Barentssee. Yn 1912 berikte it selskip it eilân Lyts-Tajmyr, farrend fan Kaap Tsjeljoeskin ôf. Dêrwei folgen de skippen de kusten yn noardwestlike rjochting oant der op 3 septimber in grutte lânmassa ferskynde. Men gie oan lân by Kaap Berch; eastlik fan it van de Matoesevitsjfjord yn it noardeasten fan Oktoberrevolúsje) en sette dêr de Russyske flagge. Fanwege de ynfallende winter en omdat hja net oerwinterje woene op see, farden beide skippen wer nei it suden en ûntdutsen sa it eilân Starokadomski. Men koe troch it optsjen fan it pakiis net troch Strjitte Vilkitski komme dat men gie werom nei Vladivostok. De letter ferdwûne Russyske geolooch Vladimir Roesanov berikte Noardlân wierskynlik itselde jier, om't yn 1947 oerbliuwsels fan syn eigendommen fûn binne op ien fan de eilannen. It neifolgjend jier farden de Tajmyr en de Vajgatsj opnij nei Kaap Tsjeljoeskin en brochten de kusten fan de Strjitte Vilkitski yn kaart. De tochten fan Vilkitski soargen foar opteinens yn de geografyske fermiddens. Yn 1919 slagge it Amundsen, by syn oerwintering op Kaap Tsjeljoeskin, net om Noardlân te berikken.
Yn maaie 1928 fleach Umberto Nobile (mei syn loftskip N2 'Italia') oer de poalsee mei de bedoeling Noardlân te fotografearjen en der 5 of 6 minsken del te litten om ûndersyk te dwaan, mar troch min waar slagge dat doe net.
Tusken 1930 en 1933 waarden meardere ekspedysjes ûndernaam om de arsjipel fierders te ûndersykjen en te kartearjen; dy fan Nikolaj Oervantsev, Grigori Oesjakov, Sergej Zjoeravljov en Vasili Chodov wie it bekendst. Harren team brocht twa jier op it eilân Domasjni fan de Sedov-arsjipel troch, wat in soad geografyske feiten opsmiet. Hja wienen goed en wol begûn doe't yn 1931 it loftskip LZ127 "Graf Zeppelin" oer de poalsee farde en yn mar inkelde dagen in suver folsleine mjitting fan de lânmassas tusken de 40e en 110e easterlingtegraad makke; fan Franz Joseflân oant Noardlân. Op dy reis waarden sa'n 500 eilannen ûntdekt en waarden de lêste wite plakken fan de wrâldkaart ynfold. By dy ekspedysje waard ek dúdlik dat Noardlân net ien (grut) eilân foarme, mar út minstens twa bestie. Oervantsev en syn team slagge it úteinlik alle eilannen te ûnderskieden en makken de earste detaillearre topografyske kaart fan it gebiet.
Mear wittenskiplik ûndersyk waard tusken 1948 en 1954 dien troch it Wittenskiplik Undersyks Ynstitút foar Arktyske Geology (NIIGA) út Leningrad, laat troch B. Jegiazarov, dy't in hast folsleine geologyske kaart fan de arsjipel makke.
Yn de jierren 1950 waard in rige poalstasjons op de eilannen set en ek in fleanfjild oanlein (ICAO: UODS) foar bommewerpers (stasjonearre op it eilân Sredni fan de Sedov-arsjipel) om by need útwike te kinnen. Yn de jierren 1990 wienen de measten lykwols al wer ferlitten. Allinne op Golomjanny (yn de Sedov-arsjipel) is noch in poalstasjon. Sredni hat de ienige grinspost fan de Federalnaja Sloezjba Bezopasnosti (FSB). It fleanfjild wurdt no ek brûkt as springplanke foar toeristen dy't maitiids nei de Noardpoal wolle.
Thecla (flinterskaai)
thumb|right|300px|De [[Krikelbeampaazje]] De Thecla is in skaai yn de ûnderfamylje fan de Lytse Paazjeflinters (Theclinae).
Klassifikaasje
It skaai hat mear as sechtich soarten, dêr't de neikommende ek by heart:
Tramwei De Jouwer - De Lemmer
thumb|De tram yn 1885 thumb De Jouwer lei oant begjin santiger jierren fan de 20e iuw oan in frachtspoarline. It wie oarspronklik in tramwei dy't De Jouwer mei De Lemmer ferbûn; fanút De Jouwer koe men fierder reizgje nei It Hearrenfean of Snits. It spoar wie sawat 18 kilometer lang. De tramwei waard yn de begjinjierren eksploitearre troch de Nederlânske Tramwei Maatskippij (NTM), der waard riden mei steamtrams. Letter waard de tramwei eksploitearre troch de NS foar frachtferfier. Fan 1947 ôf rieden der allinnich noch frachttrams. Yn 1962 wie de maksimum snelheid 30km/oere. De tramwei waard yn 1968 sluten. Begjin jierren '70 is it spoar opbrutsen.
Haltes
(net folslein)
Nijsgjirrichheden
It baanfek is noch hiel dúdlik werom te kennen yn it lânskip en is ek noch yn takt, mei útsûndering fan in lyts stikje yn Sint Nyk. Yn De Lemmer rint de eartiidske tramwei as in fuotpaad tusken de huzen troch; de wiken binne der omhinne boud. Mei it each op de takomstige útwreiding fan De Lemmer is besletten it baanfek yn takt te hâlden, sadat it foar de takomst feilichsteld is. Der binne ek plannen om in fytspaad op de âlde tramwei oan te lizzen.
John Ley
John Ley (Warwick, 4 febrewaris 1583 - Sutton Coldfield, 16 maaie 1662) wie in Ingelsk predikant en in lid fan de Synoade fan Westminster.
Wurk
Syn meast wichtige wurk:
De Wyldeman (De Lemmer)
De Wyldeman is in monumintaal pân oan de Skulpen op 'e Lemmer.
Krystbeam
In krystbeam is in nullebeam dy't fan âlds om Kryst hinne yn 'e hûs helle wurdt om fersierd te wurden mei kearskes, ballen, slingers, ingelehier en in ferskaat oan oare dekorative figueren (en in pyk). Krystbeammen wurde no ek yn de iepenbiere romte fûn; men sjocht se yn tunen, parken, strjitten en op pleinen.
De Wyldeman (De Lemmer)
Beskriuwing
thumb|left|Topgevel mei jiertal en ôfbylding fab in wyldeman'' Neffens it jiertal yn de topgevel dateart it pân út 1773. It gebou wie boud as lazjemint of herberch en yn lettere tiden as hotel en kafee-restaurant. It brede pân hat op de ferdjipping sân finstertraveeën. Op de ferdjipping is in breed skylddak boud. Oan de foarside, rjocht boppe de tagongsdoar, sit in saneamde Flaamske topgevel. Dit klokgeveltsje is ryk oan ornaminten, wêrûnder in ôfbylding fan in wyldeman. Ek it oan de rjochterside neistlizzende gebou is by it horekakompleks foege, wêrtroch't de lange foargevel noch ris fierder ferlings wurdt mei noch trije finstertraveeën.
Krystbeam
De krystbeam hat woartels yn de foar-kristlike tiid, soe in heidensk fruchtberheidssymboal wêze. Omdat nullebeammen grien bliuwe yn de winter, fertsjintwurdigje sy de fernijing fan it libben.
De Wyldeman (De Lemmer)
Beskriuwing
Yn 1823 namen Jacob van Lennep en syn freon Dirk van Hogendorp op harren fuotreis troch Nederlân harren yntrek yn de herberch De Wyldeman op De Lemmer, doe't se der mei de nboat út Urrk wei oankamen. De oare deis "betellen se foar tee, wyn jûnsiten, lozjys en de treflike betsjinning twa gûne de man". Sa'n oardel jier letter, yn febrewaris 1825, rûn it loazjemint gefaar doe't ûnder mear De Lemmer troffen waard troch in grutte oerstreaming.
Yn de jierren tritich fan de 20e-iuw is de âlde gevelstien mei de ôfbylding fan in wyldeman út de gevel fallen en ûnwerstelber beskeadige. Yn 1939 waard der in nije stien setten dy't makke wie troch de Lemster blokmakker M. Visser.
It pân is erkend as ryksmonumint. Anno 2011 is der, fanwege finansjele perikels, sprake fan leechstân.
Cornelis Frederiks
Hy wie de opfolger fan Jacob van Aaken by de bou fan de Aldehou yn Ljouwert. Cornelis' foargonger Van Aken liet in heal ôfboude toer efter dy't doe al slim út it lead hong. Doe't Frederiks it wurk oernaam, krige hy krektas Van Aaken by de bou fan de toer in hûs en alle jierren nije klean. Dêroerhinne krige hy salarisferheging: dêr't Jacob van Aaken noch 8 stuorren deis fertsjinne, krige Cornelis 10 stuorren. Frijwat jild foar dy tiid, dêr't in trochsneed deihiersarbeider 1 stoer deis krige. Cornelis Frederiks krige de opdracht mei om op de koers fan Van Aaken fierder te gean, dat wol sizze: gewoan trochbouwe, ek al fersakket de toer. Lang bleau dat net goed gean en nei in jier waard de bou dochs noch stillein. In soad oer it libben fan Frederiks nei syn tiid yn Ljouwert is net bekend. Wol is bekend dat hy nei it fiasko fan de Aldehou mear súkses hie troch yn 1552 de Sint Janstsjerke yn Gouda te foltôgjen.
Njonken de bou fan tsjerken wie Cornelis Fredericks ek blutsen by de bou fan sluzen. Bygelyks de Easterske Slûs, by Halfweg (Noard-Hollân) en de Maaslanderslûs by Flaardingen.
John Lightfoot
thumb|right|200px|John Lightfoot. John Lightfoot (Stoke-on-Trent, 29 maart 1602 - Ely (Cambridgeshire), 6 desimber 1675) wie in Ingelsk Anglikaansk geastlike, hebraïkus en fice-foarsitter fan de Universiteit fan Cambridge en Master fan St Catharine's College, Cambridge.
Apûlje
Apûlje (Italjaansk: Puglia) is in regio yn Súdeast-Itaalje, oprjochte yn 1861. Apûlje leit noardwest fan en mei de hakke fan de Lears fan Itaalje, oan de Adriatyske See (Strjitte fan Otranto) en de Ioanyske See (ûnder oare Golf fan Tarente) op sa'n 80 kilometer fan de kust fan Albany. Apûlje is de meast eastlike regio fan Itaalje. De haadstêd is Bary. Yn it súdlikste diel fan Apûlje, yn de omkriten fan Salento wurdt in protte wyn ferboud wêrûnder de ferneamde Negroamaro en Primitivo. Yn Apûlje wurdt fan Itaalje ek de measte oliven produsearre.
Nijsgjirrichheden
It toeristyske sintrum fan de regio leit yn it uterste noarden op it skiereilân Gargano. Hjir lizze de ferneamde badplakken Fieste, Peskisy en Mattinata. De moaiste keunststêd fan de regio is Lese, dat beskôge wurdt as ien fan de wichtichste barokstêden fan de wrâld. Te súdwesten fan Bary leit Alberobello mei syn bysûndere trully. Dizze wite rûne huzen mei harren kegelfoarmige dakken hawwe dit plak in soad bekendheid jûn.
It binnenlân op de grins mei de regio Basilikata, de Murge is woest, keal en tige tin befolke. De kuststripe tusken Barletta en Brindisy is it tichtst befolke diel fan Apûlje en tige yndustrialisearre.
Foto's
left|130px|thumb|De Murge left|130px|thumb|Castel del Monte left|130px|thumb|''Gargano
Over the Hills and Far Away (liet fan Led Zeppelin)
Over the Hills and Far Away is in nûmer dat oarspronklik opnaam is troch Led Zeppelin yn 1972 yn de Stargroves studios en útbrocht op it album Houses of the Holy út 1973. Over the Hills and Far Away wie it tredde nûmer op it album en waard op 24 maaie 1973 útbrocht as earste single fan it album.
Oer it nûmer
Over the Hills and Far Away Jimmy Page en Robert Plant skreaune it nûmer yn 1970 yn Bron-Yr-Aur, in 18e iuwsk cottage yn de buert fan Machynlleth yn Snowdonia yn Wales. It nûmer giet oer de libbensstyl fan de hippykultuer, en waard earst "Many, Many Times" neamd. It bestiet út twa dielen, in rêstich akoestysk begjin dat oergiet yn in hardrock diel.
Giterske Feart
thumb|Giterske Feart yn Eastersee thumb|left|Giterske Feart De Giterske Feart  is in feart yn de gemeente De Fryske Marren. De feart rint yn de Feanpolder fan Ychten fan de Otterwei nei de Giterske brêge yn Eastersee en rint út yn de Tsjûkemar.
De namme Giterske Feart jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Gieterse Vaart. It kanaal waard groeven foar de ôffier fan turf yn de tiid fan de ferfeanting fan it gebiet beëasten De Lemmer en besuden de Tsjûkemar. De ferfeanting barde yn de 18e- en yn de 19e iuw. in protte feanarbeiders út de omkriten fan Giethoorn yn Oerisel teagen nei de Fryske feangebieten om der turf te winnen. Oan dy feanarbeiders, de Gitersken, tanke it kanaal en it lâns it kanaal stichte doarp harren nammen: Giterske Feart en Giterskebrêge.
Yn de jierren sechtich fan de 20e iuw waard it lêste stik fan it kanaal yn Gitersebrêge tichtsmiten. Nei de ôfbraak fan it suvelfabryk yn Giterskebrêge waard yn it ramt fan de dêropfolgjende werynrjochting fan it fabryksterrein waard de feart wer trochlutsen nei de Tsjûkemar.
Guovdageaidnu
thumb|left|Provinsje Finnmark thumb|350px|left|Wetterfal yn de rivier Kautokeino
Kautokeino (Samysk: Guovdageaidnu) is in gemeente fan de Noarske provinsje Finnmark. It haadplak is Kautokeino.
Wat oerflak oanbelanget is it fierwei de grutste gemeente fan it lân. It grutste part fan de ynwenners hat it Samysk as memmetaal. De gemeente is in part fan de heechflakte Finnmarksvidda, ferneamd as it gebiet dêr't de Samen har rindierkeppels hâlde.
Opinyblêd
In opinyblêd is in regelmjittich ferskinend tydskrift dêr't in eigen (politike) miening (opiny) yn ta útdrukking brocht wurdt. Ek kin it wêze dat sa'n publikaasje ynstee besiket om 'e mieningsfoarming fan 'e lêzers oan te fiterjen. Yn Nederlân komme de opinyblêden Elsevier en de De Groene Amsterdammer wykliks út. Foarbylden fan opinyblêden dy't ienris yn 'e moanne ferskine, binne HP/De Tijd en Vrij Nederland. Ienris yn 'e twa moannen wurdt it blêd Maarten! publisearre, dat ûntspruten is oan en ferneamd nei de bekende tillefyzjepersoanlikheid Maarten van Rossem. In foarbyld fan in Frysktalich opinyblêd is de Moanne.
Fullereen
thumb|Buckminsterfullereen (C<SUB>60</SUB>) In fullereen is in folslein út koalstof besteand molekule, dat hol is en in foarm hat fan in bol, ellipsoïde of piip. Bolfoarmige fullerenen wurden ek wol buckyballs neamd en sylindryske fullerenen buckybuizen (buckytubes) of koalstof-nanopiip (nanotubes).
Fullerenen lykje wat de struktuer oangiet op grafyt, dat bestiet út in laach fan ferbûne seishoekige ringen, mar fullerenen hawwe fiifhoekige, en soms sânhoekige, ringen dy't tefoaren komme dat de laach flak is. Yn fullerenen foarmje oangrinzende fiifhoekige ringen lykwols in ynstabyl stee. It lytse fullereen dat gjin oangrinzende fiifhoeken hat is C<SUB>60</SUB>, buckminsterfullereen.
Warnefrid
thumb|Foarstelling fan Warnefrid yn in ier [[Midsiuwen|Midsiuwwsk hânskrift]] Warnefrid better bekend as Paulus Diakonus (720-er jierren – 13 april 799) wie in Longobardyske gelearde en skriuwer út de 8e iuw. Hy is ien fan earste Germaanske histoarisy.
Libben
Warnefrid waard berne yn Friuly (Itaalje) tusken 720 en 725. Hy kaam út in aadlike Longobardyske famylje en krige in tige goede oplieding, mooglik oan it hof fan kening Ratgis yn Pavia. Hy studearre grammatika en learde talen en waard nei alle gedachten skriuwer fan de Langobardyske kening Desiderius. Hy joech ûnderwiis oan dy syn dochter Adelperga. Neitiids hat er noch in skoft wurke yn Benevento dêr't er syn earste wurken skreau.
Yn 782 giet er yn it kleaster Monte Cassino. Hy learde Karel de Grutte kennen dy't tige ûnder de yndruk wie fan syn literêre kwaliteiten en him útnûge oan syn hof wurkjen te kommen. Paulus giet mei nei it Frankyske hof en waard ien fan de driuwende krêften efter de Karolingyske renêssânse.
Yn 787 giet hy tebek nei it klearster fan Monte Cassino dêr't hy koart dêrnei ferstoar.
Long
thumb|De longen by de minsk thumb|Gaswikseling yn de longblaaskes In long is ien fan it pear sykhellingsorganen dat de measte wringedieren hawwe, mei útsûndering fan de measte fisken en guon amfibyen.
Warnefrid
Wurk
Ien fan de earste wurken dy't Warnefrid skreau wie in fuortsetting fan de beskriuwing fan de skiednis fan Rome, fan Eutropius oant keizer Justinianus I fan it Eastromeinske Ryk, de Historia Romana. Syn wichtichste wurk is de Historia gentis Langobardorum dêr't hy de skiednis beskriuwt fan syn eigen folk fan de ein fan de 6e iuw ôf oant-en-mei de ein fan de 8e iuw en jout in protte ynformaasje oer de Franken, de Longobarden en it Eastromeinske Ryk.