cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Weachlingte
Tapassings
Yn 'e radiotechnyk waard de weachlingte foarhinne brûkt om oan te jaan wêr't in radiostjoerder op 'e ôfstimskaal te finen wie. Dat komt werom yn it gebrûk fan begripen as koarte weach, middenweach en lange weach as oantsjutting foar de frekwinsjebân. Tsjintwurdich wurde foar dit ôfstimmen frekwinsjes brûkt, mar nettsjinsteande dat treft men noch gauris it wurd "weachlingte" oan boppe in list mei frekwinsjes.
Arktis
thumb|300px|right|De reade line is de 10°C july-isoterm, dy't ornaris brûkt wurdt as de grins fan de Arktis. De Arktis is it gebiet om de Noardpoal fan de Ierde. Dielen fan Ruslân, Alaska, Kanada, Grienlân, Laplân, Spitsbergen en de Noardlike Iissee lizze binnen de grinzen fan de arktis. De 10 °C july-isoterm grins wurdt ornaris brûkt as grins fan de Arktis.
Klimaat
Meidat de isotermen fan de ierde nei it noarden opskowe (goed 60 km de tsien jier), krimpt it Arktysk gebiet (neffens de definysje fan temperatuer en beamgrins) op it heden. Dit proses is faaks it bêst te fernimmen oan it jierliks ferlies fan seeiis. Guon modellen foarsizze dat it iis yn de moanne septimber (benei) hielendal fuort wêze sil yn 2040, oare foarsizzende kompjûtermodellen hâlde it op in flink skoft nei 2100. Likernôch 50% fan de analyses foarseit it hast hielendal, of sels folsleine, ferdwinen fan it seeiis, yn de moanne septimber, yn it jier 2100.
Ynfiltraasje (wetterbehear)
thumb|right|Sûchslange foar horizontale bemealling Ynfiltraasje is tafoeging oan de baoiem fan wetter út de sleat troch in stelsel fan gongen.
Dit bart om de grûnwetterstân op peil te hâlden of te bringen. De gongen kinne bestean út in stelsel fan drainbuizen of út gongen, klutsen troch de saneamde molploech. Molgongen moatte -al nei de grûn- om de ien of twa jier opnij lutsen wurde; oars ferstopje se. Ek wurde beide systemen wol kombinearre : in molgongstelsel op bygelyks 4 meter, lutsen boppe in lizzend buizestelsel op bygelyks 40 meter. It meanfjild moat flak wêze, omdat it grûnwetter nea boppe de sleatwetterstân komme kin. Foar aksidintearre lân is ynfiltraasje dus net geskikt, dan soe it lân earst egalisearre wurde moatte. Keunstmjittige bereining sil dan ek minder djoer wêze.
Amerozius Ayzo fan Boelens
thumb|99px|Stamwapen
Amerozius Ayzo van Boelens, ek wol Ambrosius Aijso van Boelens (19 maart 1766, Hurdegaryp - 30 novimber 1834, Olterterp) wie ûnder oaren lid fan de Twadde Keamer, riedshear fan it Hof fan Fryslân en presidint fan de rjochtbank op It Hearrenfean.
Biografy
Amerozius Ayzo wie in soan fan Boelardus Augustinus fan Boelens en Anna Meilinga dy't op Bennemastate yn Hurdegaryp wennen. Hy studearre Romeinsk en nij rjocht en promovearre, op de Hegeskoalle te Hurderwyk, oant 3 febrewaris 1790. Hy wie yn 1792 kommys op it sekretariaat fan it provinsjaal bestjoer fan Fryslân, yn 1800 lid fan it departemintsbestjoer fan de Iems, yn 1801 riedshear yn it Hof fan Fryslân, yn 1812 presidint fan de rjochtbank te It Hearrenfean. Yn 1825 waard er lid fan de Twadde Keamer en yn 1831 grytman fan Opsterlân.
Hy stoar op 30 novimber 1834 yn Olterterp en waard beïerdige op it doe krekt oanleine famyljebegraafplak yn Olterterp dat no it Aldhôf neamd wurdt.
Amerozius wie boaske mei Suzanna Cornelia Trotz (Demerary 1772 - Olterterp 1848); sy krigen njoggen bern. Beide waarden begroeven op it Aldhôf dat Fan Boelens yn 1830 as famyljebegraafplak ynrjochtsje litten hie.
Brief oan de Efeziërs
It Brief oan de Efeziërs, yn it oarspronklike Gryksk: Επιστολή προς Εφεσιους, Epistoli pros Efesious, ek wol koartwei Efeziërs neamd, is it tsiende boek fan it Nije Testamint fan 'e kristlike Bibel. It is de fyfde fan 'e brieven, en heart ta de Brieven fan Paulus, al is net wis oft de apostel Paulus it wol skreaun hat. De earste folsleine Fryske oersetting fan Efeziërs stie yn 'e fertaling fan it Nije Testamint fan dû. Geart Aeilco Wumkes en Eeltsje Boates Folkertsma, dy't yn 1933 útkaam.
Skriuwerskip, datearring en adressearring
Dat de apostel Paulus de skriuwer fan it Brief oan de Efeziërs is, wurdt net unanym oannommen, en it is sels sa dat hieltyd mear bibelwittenskippers en teologen dat yn 'e kiif stelle. De Amerikaanske saakkundige Raymond E. Brown (1928-1998) stelde dat likernôch 80% fan 'e objektive hjoeddeiske wittenskippers op grûn fan û.m. in ôfwikend wurdgebrûk en taaleigen en in folslein brekme oan persoanlike meidielings fan tinken is dat Efeziërs it wurk wêze moat fan in "deutero-paulinyske" auteur (d.w.s. in letter skriuwer dy't tige by tige ûnder Paulus syn ynfloed stie). Yn syn ynlieding ta Efeziërs yn 'e Nije Fryske Bibeloersetting ferset oersetter drs. H. Dijkstra him tsjin dit idee.
Tradisjoneel waard tocht dat Paulus dit brief skreaun hie wylst er yn it tichthús siet, krekt as Filippiërs, Kolossers en Filémon. Dy fjouwer brieven wurde sadwaande ek wol de Finzenskipsbrieven neamd. Almeast waard dêrby oannommen dat Efeziërs skreaun is doe't Paulus tusken 61 en 63 yn Rome fêstholden waard. Party bibelwittenskippers miende dat it ynstee west hawwe moast doe't er yn Sesareä fêstsiet, wat it brief in pear jier âlder meitsje soe. Lykwols, as Efeziërs net troch Paulus skreaun is mar troch in letter auteur, datearret it brief foar 't neist fan earne tusken 80 en 100.
Koldykster Rak
It Koldykster Rak is in feart yn de gemeente Ljouwert. It rak is in noardlike dwersfeart fan it Eagumer Djip/Pomprak. Flakby rint in oare dwersfeart, de Bouwesleat.
Brief oan de Efeziërs
Skriuwerskip, datearring en adressearring
Oars as de measte brieven fan Paulus liket Efeziërs net skreaun te wêzen om in kristlike gemeente op it rjochte paad te hâlden om't der har datoangeande swierrichheden foardiene, mar inkeld om it evangeelje út te dragen. Ek is yn 'e oarspronklike tekst yn 'e ynlieding net oanjûn dat it oan 'e gemeente yn 'e stêd Efeze rjochte wie (dat is in lettere tafoeging). Guon saakkundigen miene dêrom dat it brief net oan ien beskate gemeente, mar oan in stikmannich gemeenten yn 'e krite oan 'e westkust fan Lyts-Aazje stjoerd is. Mei't dy fan Efeze dêre de wichtichste wie, soe it brief letter dy namme taparte wêze. As dat wier is, soe it Brief oan de Efeziërs itselde wêze kinne as it ferlern tochte Brief oan de Laodikers, dat yn Kolossers 4:16 neamd wurdt. left|thumb|300px|De [[apostel Paulus dy't syn brieven skriuwt, op in skilderij út 'e 16de iuw. (Yn wurklikheid diktearre Paulus syn brieven oan in slaaf.)]]
Ynhâld
Nei de ynlieding en groetnis (Ef. 1:1-2) giet Efeziërs fierder mei in learend stik (Ef. 1:3-3:21), wêryn't de skriuwer op algemiene wize it evangeelje preket. Hy ferhellet oer de seinigings dy't it evangeelje de leauwenden bringt. Dêrby giet er yn op 'e boarne dêr't dy seinigings út fuortkomme, de manearen wêrmei't men se oer jin ôfroppe kin, de redens wêrom't se jûn wurde en harren úteinlike útwurking. Nei in fjurrich gebed foar de geastlike ferriking fan 'e kristenen oan wa't it brief rjochte is, folget der in útlis dat it evangeelje bedoeld is foar sawol Joaden as heidens, en hoe't it bliid boadskip de spirituële sitewaasje fan 'e heidens feroare hat. De skriuwer leit fierders út dat Paulus spesifyk útkard is om in apostel foar de heidens te wêzen.
It brief giet dan fierder mei in fermoanjend stik (Ef. 4:1-6:20), wêryn't de kristenen oproppen wurde de ienheid fan 'e gemeente te bewarjen, en it leauwe net inkeld oan te nimmen mar ek yn 'e praktyk te bringen. Dêrnei folgje ynstruksjes oer hoe't men libje moat, wêrby't yngien wurdt op ferskillende sosjale relaasjes: dy tusken man en frou, tusken âldelju en bern, en tusken masters en slaven. Nei noch in passaazje oer de (spirituële) striid tsjin it kwea, slút Efeziërs ôf mei in groetnis en it berjocht dat Tychikus, dy't it brief besoargje sil, de adressearren noch guon persoanlike meidielings fan Paulus oerbringe sil (Ef. 6:21-24).
Fryske oersetting
Yn 1919 joech dû. Geart Aeilco Wumkes yn syn Ut 'e Heilige Dobbe û.m. in oersettingsfragmint fan eigen hân fan Ef. 3:2-12 út. De earste folsleine Fryske oersetting fan Efeziërs stie yn it Nije Testamint fan Wumkes en Eeltsje Boates Folkertsma, dat yn 1933 útkaam en dat fan 1943 ôf ûnderdiel útmakke fan 'e earste Fryske bibeloersetting. Om't sawol teologen as taalkundigen beswieren tsjin 'e fertaling Wumkes-Folkertsma hiene, waard fan 1966 ôf wurke oan in nije bibeloersetting, dy't yn 1978 útkaam as de Nije Fryske Bibeloersetting (mei stipe fan 'e provinsje Fryslân, it Nederlands Bijbelgenootschap te Haarlim en de Katholieke Bijbelstichting te Bokstel). Dat is de fertaling dy't noch altiten yn gebrûk is, yn 'e foarm fan 'e trêde, ferbettere druk fan 1995. De oersetting fan Efeziërs waard dêrby dien troch drs. H. Dijkstra, dy't op taalkundich mêd ûnderstipe waard troch perfester dr. Jelle Hendriks Brouwer.
Kontribúsjefeart
De Kontribúsjefeart is in feart yn de gemeente Ferwerderadiel. De feart rint fan de Hearreweister Feart east fan Wânswert en de Wurdsterterp nei it noarden. By Aldepiip splitst it wetter yn de Marrumer Feart nei it westen, de Burmaniafeart nei it noardwesten en De Traan nei it noardeasten.
John A. Burns
Libben
Hy waard berne yn Fort Assinniboine, Montana en ferhuze letter nei Hawaii, dêr't er politike karriêre makke. Burns wie lid fan de Hawaiiaanske Demokratyske Partij en wie in foaroansteand figuer yn de Hawaïaanske polityk fan de jierren 1950 en 1960. Hy waard bekend om syn ynset foar it ûnderwiis, sûnenssoarch en ekonomyske ûntwikkeling fan Hawaii. Tsjin de ein fan syn termyn as gûverneur krige er kanker en ferstoar yn 1975.
Utslaggen Sintrumcross Surhústerfean
De earelist mei útslaggen fan de Sintrumcross Surhústerfean: De earelist fan winners fan de Gouden Fyts:
Aleksander Sibirjakov
thumb|Alexander Sibiryakov. Aleksander Michajlovitsj Sibiryakov (Алекса́ндр Миха́йлович Сибиряко́в) (Irkoetsk, 8 oktober (26 septimber) 1849 - 1933) wie in Russysk goudmyneigener en ûntdekkingsreizger fan Sibearje.
Sibirjakov studearre ôf oan in polytechnyske skoalle yn Surich, Switserlân. Nei dy stúdzje gie er werom nei syn heitelân en rjochte gemyske fabriken op, mar dy koene lykwols net út. Letter yn syn libbe finansiere er de poalekspedysjes fan Adolf Erik Nordenskiöld en A.V.Grigoriev. De earste ekspedysje stipe er mei 25.000 rûbel. Foar Nordenskiöld's lettere ekspedysje mei it skip Vega naam Sibirjakov 1/3 part fan de kosten foar syn rekkening. Doe't it lot fan de Vega-ekspedysje ûnwis wie, liet Sibirjakow it skip A. E. Nordenskiöld bouwe, mar dit skip sonk foar de kust fan Japan.
Ek letter stipe er ferskate ûndernimmings en ûndersiken nei mooglike ferkearswegen yn Sibearje, sa as de ferkenning fan it Tsjoektsjenskiereilân. Yn 1884 ûndersocht er sels oft der in ferbining tusken de rivieren Petsjora en Ob troch de Oeral mooglik wie.
Sibirjakov hat lang om let in wichtige bydrage oan de ekonomyske ûntjouwing fan Sibearje levere.
Sibirjakov, in eilân yn de Karasee yn it Jenisej-estuarium en in Russyske iisbrekker binne nei him neamd.
Ikeferlaat
Ikeferlaat is in skutslûs yn de Noordwoolder Vaort. De slûs leit sa'n 500 meter súd fan de útmûning troch de Noordwoolder Vaort yn de De Linde.
Perioade 2 (periodyk systeem)
Perioade 2 bestiet út alle eleminten op de twadde rige fan it periodyk systeem fan de eleminten. Dizze eleminten hawwe as eigenskip dat de 1s-skyl hielendal mei elektroanen foldien is. Fan it begjin oant de ein fan dizze perioade wurde de 2s- en 2p-skyl systematysk foldien. Litium (Li) hat ien elektron yn de 2s-skyl, en beryllium (Be) hat twa elektroanen yn de 2s-skyl. Fan boar (B) oant neon (Ne) wurdt de 2p-skyl systematysk foldien.
De twadde perioade bestiet út:
Leginda
Barwegen
Barwegen is in delsetting benoarden Ingwierrum yn de gemeente Noardeast-Fryslân.
De namme komt ek foar as Berchwegen En as namme foar in pleats Burgewechse saede en Bawrechster Saete.
Spektrum
In spektrum (fan it Latynsk "byld" of "geastferskining") is in gearstalling fan golflingtes fan ljocht. It spektrum is in gearstalling fan alle golflingtes fan ljocht. Dit is de gearstalling fan alle kleuren fan de reinbôge.
Nei analogy wurdt "spektrum" ek brûkt foar gearstallings fan oare konsepten, mei in oare karakteristike eigenskip.
Cold Case (koart ferhaal)
Cold Case is in koart ferhaal fan it fantasysjenre, skreaun troch de Amerikaanske auteur Jim Butcher. De titel is in wurdboarterij en betsjut letterlik "In Kâlde Saak" (om't it ferhaal op in kâld plak spilet), mar in cold case is ek in misdriuw dêr't gjin ûndersyk mear nei dien wurdt. Cold Case is skreaun yn it ik-perspektyf, en makket diel út fan 'e urban fantasyrige The Dresden Files. Oars as by de rest fan 'e searje it gefal is, wurdt de haadrol (ik-persoan) net spile troch Harry Dresden, mar troch syn tsjoenderslearlinge Molly Carpenter. Yn 'e ynterne gronology fan 'e searje spilet Cold Case tusken de foarfallen yn 'e romans Cold Days en Skin Game. Yn it ferhaal komt Molly, dy't no de Winterfrouwe is, yn 'e kunde mei har nije krêften en beheinings.
Publikaasjeskiednis
Butcher skreau Cold Case oarspronklik foar de blomlêzing Shadowed Souls, dêr't ek ferhalen fan oare fantasy-auteurs yn stiene. Dat boek waard yn 2016 útjûn troch Roc Books, ûnder redaksje fan Butcher sels en Kerrie L. Hughes. Yn 2018 waard it ferhaal werpublisearre yn Butcher syn ferhalebondel Brief Cases, dy't ferskynde by de New Yorkske útjouwerij Ace Books.
Ynhâld
Molly Carpenter, de eardere learlinge fan tsjoender Harry Dresden, is troch ûnfoarsjoene omstannichheden de nije Winterfrouwe fan it Winterhôf fan 'e ierdgeasten wurden (sjoch: Cold Days). Har foargongster Maeve hie har taken al twahûndert jier fertutearzje litten en joech har inkeld oer oan har eigen plezierkes, dat Molly sjocht tsjin in ûnbidige berch efterstallich wurk oan. Har earste taak is om 'e skatting te ynjen dy't de Miksani, in stamme fan ierdgeasten, skuldich binne oan Mab, de Winterkeninginne. Dy skatting is al ferskate jierren net betelle. De Miksani binne stalferwikselers, dy't fan harren minsklike uterlik feroarje kinne yn ielskolfers. Hja libje op Unalaska, in eilân dat ûnderdiel útmakket fan 'e Aleoeten, in arsjipel dy't fan 'e kust fan Alaska de Stille Oseaan yn rikt yn 'e rjochting fan it Sibearyske Kamtsjatka-skiereilân.
Oankommen op Unalaska merkt Molly al rillegau op dat der wat net yn 'e heak is. Yn in kroech dêr't se oanstekke wol, wurdt se oansprutsen troch in keardel dy't Clint hjit; dy wol wat fan har en wol gjin nee as antwurd oannimme. Foarhinne soe dat Molly benaud makke hawwe, mar mei har nije krêften fan 'e Winterfrouwe hat se fan sokken neat mear te frezen. Wol apart is dat de oare lju yn 'e kroech allegearre de oare kant út sjogge, as binne se deabang foar Clint. Ear't se mei Clint ôfweve kin, wurdt Molly lykwols holpen troch in âlde bekende: Carlos Ramirez, in warder fan 'e Wite Ried fan Tsjoenderij. Dyselde jout Clint in wan bruien en smyt him út 'e kroech. De reäksje fan 'e oare kroechgasten is om fluch-fluch ôf te rekkenjen en har út 'e fuotten te meitsjen. De útbaatster slút har gelegenheid fuort dêrnei en set Molly en Ramirez bûtendoar.
As se neitiid de kroech yn it each hâlde, sjogge Molly en Ramirez dat Clint weromkeart mei in skipslading rûge fiskerslju. De kaptein ûnderstiet de útbaatster fan 'e kroech oer Molly en Ramirez troch mei tsjoenderij har geast binnen te kringen. Dêrmei brekt er de Trêde Wet fan 'e Wite Ried fan Tsjoenderij, in misdriuw dêr't foar minsken de deastraf op stiet, mar Molly tinkt net dat de fiskers minsklik binne, of alteast net mear. As de fiskers sûnder wat bedijd te hawwen wer ôfsette, folgje Molly en Ramirez harren ûnder in wale fan ûnsichtberens (Molly har spesjaliteit) nei in fiskersskip, de Betsy Lee. Om mear oer de fiskers te witten te kommen, beslute se earst kontakt te meitsjen mei de Miksani. Dêr wachtet Molly in tige kâld wolkom as sy en Ramirez in begraffenisritueel ûnderbrekke. It docht bliken dat de Miksani twa jier lyn al in smeekbea om help stjoerd hawwe nei Maeve, dy't sy fansels straal negearre hat. De fiskers fan 'e Betsy Lee, of de meunsters dy't no yn 'e minsklike hulen fan 'e fiskers libje, meitsje jacht op 'e Miksani. De deis tefoaren binne tsien Miksani-bern troch de fiskers fongen, en doe't de Miksani harren besochten te befrijen, is harren lieder sneuvele. Molly ûnthjit harren dat se de bern by harren werombringe sil.
As Molly en Ramirez weromkeare nei de Betsy Lee, treffe se it fiskersskip leech oan. Spoaren yn 'e snie liede nei in houten tsjerkegebou dat (neffens in buordsje oan 'e muorre) de "Katedraal fan 'e Hillige Opfeart fan Us Hear" is. Ramirez beseft daliks dat it gjin kristlike oantsjutting is, mar dat se hjir ynstee te krijen hawwe mei in kultus fan 'e Slieper, in oerâld godlik wêzen dat nei't it skynt yn deadssliep yn in tombe ûnder de Stille Oseaan leit. As Molly en Ramirez de 'katedraal' binnenkringe, docht bliken dat de fiskers de Miksani-bern oan 'e Slieper offerje wolle, mei't genôch fan sokke minske-offers de Slieper wekker wurde litte sille. Wylst Molly troch de doar nei binnen giet en de fiskers ôfliedt, kringt Ramirez oan 'e efterkant fan it gebou troch de houten bûtenwand hinne en rêdt de bern. Clint beslûpt Molly fan efteren en slacht har bewusteleas, en as se wer bykomt, leit se sels op it alter dêr't de fiskers de bern offerje woene. Mar de mannen hawwe mei har tefolle hea op 'e foarke nommen. No't se net mear hoecht yn te sitten oer it wolwêzen fan 'e bern, jout Molly de macht fan 'e Winter frij spul. Skerpe iispjutsen sjitte oeral út 'e grûn dwers troch de planken flier hinne omheech en de fiskers wurde speetst dat se it bestjerre.
Neitiid bringe Molly en Ramirez de bern werom by de Miksani. As har frege wurdt oft se no fuortendaliks de skatting hawwe wol, antwurdet Molly dat dat wol wachtsje kin oant de oare dei. De Miksani lykje dêr botte tankber foar te wêzen. Molly en Ramirez nimme in keamer yn in pleatslik hotel, dêr't se mei-inoar op bêd wolle. Dêrnei wit Molly neat mear. Se komt wer ta harsels as se de oare moarns allinnich ûnder de dûs sit yn in laachje wetter dat rôzich is fan it bloed. Yn 'e hotelkeamer treft se Ramirez hielendal yninoar slein en mei brutsen bonken oan. Se begrypt net wat der bard is, en ropt Mab op troch trije kear efterinoar har namme te roppen. Mab leit har út wat se al wist: dat der seis keninginnen fan 'e ierdgeasten binne: faam, mem en âldwiif, foar sawol it Winterhôf as it Simmerhôf. Wat Molly lykwols net beseft hie, is dat Mab de mem is, en sysels de faam. De macht fan 'e Winterfrouwe sil net tastean dat de faam besiket om mem te wurden, wat betsjut dat Molly gjin seksuele omgong mei in man hawwe kin. Eltse kear dat se dat besiket, sil de man it belije moatte.
Molly is poerrazen dat Mab har dat net earder útlein hat, mar Mab seit dat Molly net harkje woe doe't se har de macht en de beheinings fan 'e macht fan 'e Winterfrouwe útlizze woe, om't se fan harsels miende dat se alles al wist. Mab hat al kontakt opnommen mei de Wite Ried fan Tsjoenderij, en de bêste magyske genêzers binne ûnderweis. Se wol dat Molly it hotel ferlit om 'e skatting fan 'e Miksani op te heljen, mar Molly wol Ramirez net allinne litte. Mab begrypt net wêrom net, want de tsjoender rint gjin gefaar om yn 'e kommende pear oeren oan syn ferwûnings te beswiken, mar Molly leit har út dat fatsoenlike minsken soks gewoan net dogge. Se ferlit Ramirez mei in tút op syn foarholle en triennen yn 'e eagen, en kriget dan in nije skok te ferwurkjen as se ûntdekt dat de skatting dy't se ophelje moat, bestiet út 'e bern fan 'e Miksani. Mab bringt har de ivige oarloch by de Bûtenste Poarten tebinnen om 'e bûtensteanders út dizze reäliteit te hâlden (sjoch: Cold Days). Dêrfoar binne legers fan hûnderttûzenen krigers nedich, en dit is de wize dêr't dy legers op gearstald wurde. Molly is it mei dizze gong fan saken net iens, hoewol't se net oars kin as har derby dellizze. Se swart lykwols dat se in oare, bettere manear fine sil.
The Dresden Files short fiction
Evaristus
Evaristus wie fan ± 99 oant syn dea yn ± 107 biskop fan Rome. Hy is ek bekend ûnder de namme Aristus en wurdt yn de Roomsk-Katolike Tsjerke en de Eastersk-Otterdokse tsjerken fereare as in hillige. It is hiel goed mooglik dat Jehannes de Apostel ferstoar yn de tiid dat Evaristus de tsjerke liede, wermei't in ein kaam oan it Apostoalyske Tiidrek.
Neffens it Liber Pontificalis wie Evaristus in Gryk, mar syn heit wie Judah, in joad út Bethlehem. Hy waard keazen de tsjerke te lieden yn de tiid fan it regear fan keizer Trajanus en folge Klementius I as biskop fan Rome op. Evaristus ferdielde Rome yn sân dekanaten.
Rabé Tonsort
Rabé Tonsort (útspr.: [ɹɑˈbeː ˈtɔnsɔɹt], likernôch: "ra- bee tòn -sôrt"); folút: Rabene Tonsort) is in fiktyf personaazje fan minder belang út 'e Star Wars-franchise fan 'e Amerikaanske filmmakker George Lucas. Hja is in hofdame fan keninginne Padmé Amidala fan Naboo en waard yntrodusearre yn 'e film Star Wars: Episode I – The Phantom Menace (1999). De rol fan Rabé waard spile troch Cristina da Silva.
Fiktive biografy
Rabé Tonsort is berne yn 'e Westlike Provinsjes fan 'e planeet Naboo. Hja giet nei in prestizjeuze keunstakademy, dêr't se û.m. skilderjen, byldhouwen en aktearjen leart. Hoewol't se talint hat foar sokke dingen, is se de liedster fan in groepke studinten dat begjint mei it ferfalskjen fan keunstwurken om dy te ferkeapjen oan lju fan oare planeten dy't gjin weet hawwe fan Nabooaanske keunst. As Rabé úteinlik tsjin 'e lampe rint, wurdt har frege om sels har stúdzje ôf te brekken, om't de skoalle in skandaal foarkomme wol.
Net folle letter wurdt har troch kaptein Quarsh Panaka, de kommandant fan 'e paleiswacht, frege om hofdame te wurden fan 'e nije, koartby ferkeazen keninginne Padmé Amidala. Panaka is fan miening dat Rabé, mei har licht kriminele eftergrûn, de yn syn eagen naïve Padmé bedroch bybringe kin, eat dêr't in politika net sûnder kin. Nei in earste moeting mei de keninginne tinkt Rabé dat Panaka syn soeverein ûnderskat, mar nettsjinsteande dat nimt se de posysje fan hofdame oan en swart se trou oant yn 'e dea oan Padmé.
Yn 'e Nabookrisis, dy't letter dat jiers útbrekt, wykt Rabé net fan Padmé har side. Se is behelle yn it ferwikseljen fan Padmé foar in oare hofdame, Sabé, dy't har plak ynnimt om har te beskermjen. Mei Sabé, Padmé, Panaka en trije oare hofdames, Yané, Saché Adova en Eirtaé Ballory, wurdt Rabé finzen nommen as Naboo beset wurdt troch de troepen fan 'e Hannelsfederaasje. Nei't se befrijd binne troch de Jedi Qui-Gon Jinn en Obi-Wan Kenobi, reizget se mei Padmé-en-dy nei de haadstêd fan 'e Galaktyske Republyk op Coruscant yn in fergees besykjen om stipe los te krijen fan 'e Galaktyske Senaat en kânselier Finis Valorum.
Nei't se sûnder wat bedijd te hawwen weromkeard binne nei Naboo, beselskippet Rabé de keninginne nei de amfibyske Gunganen, it ras fan bûtenierdske wêzens dat op Nabou lânseigen is. Se is tsjûge fan it militêr bûnsgenoatskip dat Padmé mei de Gungaanske lieder baas Nass slút. Letter bliuwt se by Padmé as dy mei har entoeraazje it keninklik paleis yn 'e Nabooaanske haadstêd Theed bestoarmet. Yn 'e gefjochten ferliest Rabé Padmé út it each, en as se harsels letter in paad nei de troanseal ta fjochtet, ûntdekt se dat Padmé en kaptein Panaka Nute Gunray, de ûnderkening fan 'e Hannelsfederaasje, al finzen nommen hawwe. Dêrmei komt in ein oan 'e blokkade en besetting fan Naboo.
Evaristus
Neffens Eusebius fan Caesarea ferstoar Evaristus nei in pontifikaat fan acht jier yn it 12e regearingsjier fan keizer Trajanus. Liber Pontificalis beskriuwt him as immen dy't mei it 'martelderskip kroand' wie.
Stichting Fytskomitee Surhústerfean
Skiednis
Al yn de 19e iuw waarden hurdfytswedstriden hân yn Surhústerfean. Op 20 oktober 1881 wie der in hurdriderij op vélocipèdes by kafeehâlder A. van der Schors. Der waard striden om priis en preemje fan totaal f. 25,-. Pas fjirtjin jier letter wie der wer in oankundiging. No waard der, op de twadde dei nei de merke, in fytswedstriid hâlden by de widdo J. Kingma. De startlist telde mar fiif dielnimmers en E.P. Venema út Grootegast wie de rapste. By de "priisútdieling" by J. Fokkinga barde hy tsien gûne, wêrnei't in bal it sportive barren ôfsleat.
Koopmanswyk
De Koopmanswyk is in sleat yn de gemeente It Hearrenfean. De wyk rint fan de westkant fan Jobbegea rjochting de Skoatterlânske Wei nei de dyk Lúksemburch. Der rinne in soad wiken yn dit gebiet. De Koopmanswyk rint tusken en bylâns de Frederikswyk en de Wolter Jagerswyk.
Stichting Fytskomitee Surhústerfean
Sintrumcross
In cross troch it sintrum fan Surhústerfean.
Koopmanswyk
In wyk is in fan de haadfeart ôfgeande lytsere feart om turf ôf te fieren.
De namme Kooopmanswyk jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Koopmanswijk.
Kostersfeart
De Kostersfeart is in feart yn de gemeente Tytsjerksteradiel. De feart rint fan Garyp nei it noardwesten, ûnder de Stinswei troch en komt út yn de Ringsleat by de polderdyk om de Wide Ie.
De namme Kostersfeart jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Pastorievaart.
Nannewiid
thumb|right|300px|Nannewiid thumb|300px|Badynrjochting yn 1934Nannewiid Het Nannewiid of Haskerwiid is in mar yn de gemeente De Fryske Marren. It leit ten westen fan It Hearrenfean en besuden Aldehaske. It noardlike diel fan de mar waard earder it Haskerwiid neamd. De mar hat mar ien ferbining mei iepen wetter: de Feanskieding rint fan de mar eastlik nei It Hearrenfean.
Untstean en Skiednis
It Nannewiid is ûntstien troch de ôfgraving fan fean. Troch it Nannewiid rint de Feanskieding, in feart dy't eartiids foar it ferfier fan turf brûkt waard. Dy feart rint troch de midden fan de mar en rint oan de eastkant nei It Hearrenfean. Yn it Nannewiid wie it earste eksperimint mei Aktyf Biologysk Behear (ABB) in Fryslân. Omdat de Feanskieding fersmoarge en fiedselryk wetter oanfierde is dy no ôfskieden fan it Nannewiid. Wetter út de Tsjonger wurdt no troch in helofitenfilter it gebiet ynlitten. De mar waard útbaggere en it oerskot oan brazem waard weifongen. Dy maatregels hawwe de wetterkwaliteit wol ferbettere, mar dochs net lykas ferwachte.
Rekreaasje
It Nannewiid is simmerdeis in drok plak foar wettersport. Tichtby Aldehaske is in kemping en in swimbad. Oan de westkant leit in terrein foar deirekreaasje, de Blompôle. Yn 'e winter as der iis leit is de mar ien grutte iisbaan. Der kin al gau riden wurde trochdat it Nannewiid net botte djip is: 1 oant 1,5 meter.
Ekology
De mar en de kanten hawwe in grutte ekologyske wearde. It gebiet wurdt beheard troch Steatsboskbehear. It gebiet is tige fariearre troch de ôfwikseling fan iepen wetter, reidkragen, broekbosk en reidfjilden. Oan de westkant fan de mar lizze tige weardefolle feanmoasterreintsjes mei bygelyks Sompefioeltsje, Heiderinkelbel en Moerasrinkelbel, Lytse Senuwwoartel, Wetterklaver, Moark, Soldatekwast, Sompefear en Kaamfear
De Ikelbeam
De Ikelbeam wie in feriening fan houtfikers yn Bûtenpost mei as lieder Johan Christiaan Bohmers.
Johan Christian liet him yn 1937, doe er yn tsjinst kaam fan organisaasje Ahnenerbe, 'Assien' neame om wat Germaansker te lykjen. Bohmers wie in stientiidûndersiker dy't oan de universiteit fan Grins wurke. De troch 'De Ikelbeam' brûkte motiven waarden ûntliend oan de Fryske folkskeunst en it Fryske ferline út de stientiid. De produkten fan De Ikelbeam waarden troch Bohmers ferkocht op syn reizen troch Europa.
Bohmers waard ek yn ferbân brocht mei de fynsten fan amateur-archeolooch Tjerk Vermaning.
Aldhôf (Olterterp)
Yn 1934 waard it heule lângoed, útsein dit partikuliere begraafplak, eigendom fan de Algemeene Friesche Levensverzekering Maatschappij (AFLM), letter Aegon, no Amvest). Tsjintwurdich lizze der 12 stiennen, ôffrede mei in smei-izeren stek.
Mineraal
thumb|320px|[[Kwarts]] In mineraal is in stof dy't yn homogene fêste foarm (yn mineralogyske terminology: gedegen) yn de frije natuer foarkomt. De measte mineralen komme foar yn kristalline foarm, mar bygelyks obsidiaan hat een amorfe struktuer. De wittenskip dy't mineralen bestudearret wurdt mineralogy neamd, dit gebiet fan wittenskip hat faak raakflakken mei de gemy omdat mineralogy ek ûndersyk docht nei de gearstalling fan it mineraal, de measte mineralen besteane ommers út sâlten.
Mineralen wurde yn it fjild faak werkend oan harren kristalfoarm, harren kleur, de kleur dy't se ôfjouwe as se krast wurde, harren streekkleur, harren hurdheid, harren raangedrach, harren assosjaasje mei oare mineralen ensfh. Dizze klassike foarm fan werkenning freget in soad ûnderfining en is net altiten like betrouber. Yn de geology wurdt dêrtroch mear betroud op analyze efterôf fan oare optyske eigenskippen as kleur, benammen troch polarisaasje-mikroskopy (ljochtmikroskopy mei polarisearre ljocht), röntgen-poeierdiffraksje, Röntgenfluoressinsje spektrometry, Elektroanestriel mikro-analyze (elektronmikroprobe) en atoom absorpsje spektrometry. Yn bepaalde gefallen wurdt ynfraread-analyse tapast.
Underferdieling
thumb|Mineralebeurs. Mineralen wurde yn Europa ornaris yn njoggen groepen ferdield neffens de klassifikaasje fan Strunz. Yn de Feriene Steaten wurdt de yndeling neffens Dana benammen brûkt, wêrby't mineralen yn 78 groepen ferdield wurde. Elke groep út de klassifikaasje fan Strunz bestiet út eleminten of ferbiningen mei in eigen struktuer:
Arianisme
It arianisme wie yn it iere Kristendom, in streaming dy't nei har stifter Arius (256-336), presbiter fan Aleksandrje neamd waard.
Yn it arianisme wurdt it dogma fan de trije-ienheid net akseptearre. De oanhingers fan dit leauwen, seagen sawol Jezus Kristus as de Hillige Geast as skepsels fan God de Heit, dêr't sy ûnderhearrich oan wienen. Hjirby wie Jezus allinnich ûnderhearrich oan God, wylst de Hillige Geast sawol ûnderhearrich wie oan Jezus as oan God.
It ferskil tusken de ortodoksy en arianisme kaam hjir op del: de ortodoksy seit dat Jezus God is, wylst it arianisme sprekt oer godgelikens.
It Romeinske Ryk
Yn de 4e iuw wie it konflikt tusken arianisten en de neifolgers fan it dogma fan de trije-ienheid it grutste striidpunt binnen de tsjerke. Om it konflikt op te lossen waard it Konsily fan Nicea (325) by inoar roppen. De dêr opstelde belidenis fan it Leauwen, alhoewol't it akseptearre waard troch sawol de arianen as de net-arianen, hâlde in feroardieling fan it arianisme yn. Dit fanwege de sin dat de Heit en de Soan "fan deselde substânsje" binne.
De Germaanske keninkriken
Yn de bloei fan it arianisme wie Ulfila begûn mei sindingswurk ûnder de Goaten. Hy soarge foar in Bibeloersetting yn it Goatysk. De Goatyske lieder Fritigern bekearde him ûnder it regear fan de ariaanske keizer Falens ta it arianisme en as gefolch hjirfan bekearden de measte oare Germaanske stammen yn it Romeinske Ryk har ek ta it arianisme. Dit gou ek foar de Fisigoaten, de Ostrogoaten, de Fandalen, de Boergonden en de Langobarden.
Allinnich de Franken bleaunen heidensk oant it westlik Romeinske Ryk - dêr't sy foederaty yn wienen - ferdwine soe. Sy stapten pas let, ûnder kening Klovis oer op it Kristlik leauwen, mar oars as by de oare Germaanske folken, hingen sy it Roomske leauwen oan. Dêrby hienen sy in foardiel, want troch dit leauwen soenen sy in bettere oansluting krije mei de foarhinne Romeinske ûnderdanen as oare Germaankse folken.
By de Ariaanske keninkriken bleau lykwols de kleau tusken de Germaanske eallju en de Romaanske en roomske befolking grut. Yn de roomske tsjerke waard yn it Latyn preke, wylst dit by de Arianen yn it Germaansk dien waard. Yn it Fandalenryk yn Noard-Afrika late dizze tsjinstelling ta in soad geweld en ferfolgings fan de katoliken (alteast neffens Gregorius fan Toers, in roomske skriuwer).
De Ariaanske riken gongen lykwols ien foar ien ferlern. De Fandalen en Ostrogoaten waarden troch keizer Justinianus I yn de 6e iuw ferneatige en de Boergonden troch de Franken. De Sueben gongen út eigen beweging oer nei it katolisisme, om mear stipe tsjin harren machtige Fisigoatyske buorlju te krijen.
Allinnich de Fisigoaten yn Spanje bleaunen fêsthâlden oan it ariaanske leauwen oant kening Rekkared I him bekeare liet ta it katolisisme yn 589. Hy woe dêrmei krekt as de Sueben syn keninkryk in bettere oansluting krije litte mei lannen om Spanje hinne, ek woe hy de tsjinstellings ûnder syn befolking út 'e wei romje. Dizze oerstap fan Rekkard wie sawol foar it arianisme en de Goatyske taal it begjin fan 'e ein.
Departemint Fryslân
Departemint Fryslân bestie fan 1801 oant 1814, en wol yn trije ferskillende, opienfolgjende gedaanten.
Neidat it âlde Fryslân yn 1798, by de oprjochting fan de Bataafske Republyk, ferdield waard oer de Bataafske departeminten fan de Iems en de Alde Isel, kearde men yn 1801 werom nei it departemint Fryslân op it gebiet fan de âlde (en hjoeddeiske) provinsje. De Frije Hearlikheid It Amelân, dat winliken nea part fan de Republyk fan de Sân Feriene Nederlannen wie, waard by Fryslân foege.
Dêrnei wie it fan 1806 oant 1810 in departemint fan it Keninkryk Hollân ûnder lândrost Regnerus Livius fan Andringa de Kempenaer (8 maaie 1807 – 13 desimber 1810).
Yn 1810, by de anneksaasje fan "Hollân", waard it in Frânsk departemint ûnder de namme Friesland of Frise ûnder préfet Johan Verstolk van Soelen.
Yn 1814, by de delgong fan Napoleon, waard it mei de Grûnwet fan 29 maart 1814 de provinsje Fryslân, earst as part fan it Soeverein foarstedom fan de Feriene Nederlannen en in jier letter fan it Feriene Keninkryk fan de Nederlannen.
De haadstêd wie altyd Ljouwert. Yn de Frânske tiid waard it departemint yndield yn de folgjende arrondisseminten en kantons:
280px|left|thumb|Departemint Fryslân yn it Bataafsk Mienebest (1801-1806) 280px|center|thumb|Departemint Fryslân yn it Keninkryk Hollân (1806-1810)'' 280px|left|thumb|Departemint Frise yn it Earste Frânske Keizerryk (1810-1814)
Boelardus Augustinus fan Boelens
thumb|99px|Stamwapen Boelardus Augustinus fan Boelens (5 septimber 1722, Ljouwert- 9 novimber 1777, Hurdegaryp) wie in Nederlânsk dichter dy't yn 1749 de earst bekende fermelding makke fan de Alvestêdetocht.
Biografy
Boelardus Augustinus fan Boelens waard yn 1722 berne as soan fan Ayzo fan Boelens en Rinske Lycklama. Hy troude mei Anna Mellinga, se krigen fiif bern, wêrûnder Amerozius Ayzo fan Boelens. Boelardus Augustinus waard bekend troch syn gedicht mei as titel: "de Winter", mei dêryn de âldst bekende fermelding fan de Alvestêdetocht, dy't hy skreau foar syn freon jonkhear Hessel Vegilin van Claerbergen.
De jonkhear publisearre it gedicht ûnder it pseudonym B. Bornius Alvaarsma. Dêrneist skreau Boelardus Augustinus û.o. it Bruiloftsvers en Geboortedicht, oan de famylje Vegilin fan Claerbergen, diskear ûnder eigen namme. Boelardus Augustinus stoar op 9 novimber 1777 yn Hurdegaryp.
Aldetrine
Aldetrine (Nederlânsk: Oldetrijne; Stellingwerfsk: Ooldetriene) is in doarp yn de gemeente Weststellingwerf. It leit súdwestlik fan Wolvegea en noardeast fan Munnikebuorren. De taal fan 'e ynwenners is meast Stellingwerfsk. It doarp foarmet mei Sonnegea in twillingdoarp.
Aldetrine hat  ynwenners.
Skiednis
Aldetrine waard al yn in oarkonde út 1320 neamd as 'Oldentrinde'. De eardere herfoarme tsjerke wie oant de reformaasje oan Katarina fan Aleksanderje wijd.
Yn 1794 waard de tsjerke ferfongen troch in nije; ein 19e iuw barde dat nochris. Dy tsjerke wurdt hjoeddedei brûkt as doarpssintrum foar de doarpen Sonnegea en Aldetrine.
Der is in soad fean ôfgroeven yn dizze streek.
Súdeast fan Aldetrine kin mei in kabelpont foar fuotgongers en fytsers de Linde oerstutsen wurde rjochting Oldemarkt.
Skoalle
De mienskiplike iepenbiere basisskoalle mei Sonnegea hjit De Lantscheene, dat lângrins of doarpsgrins betsjut. Yn 2023 makke de gemeente bekend dat fanwegen brek oan bern de skoalle sletten wurdt.
Strjitten
De Meenthe, De Weeren, Tsjerkhofsleane, Pieter Stuyvesantwei, Sonnegeawei.
Koos Dalstra
Jacobus Willem (Koos) Dalstra (Ljouwert, 18 oktober 1950) is in Nederlânsk dichter en byldzjend keunstner. Hy brûkte de skûlnamme Dalstar, en hearde yn de jierren 1980 by de troch him oprjochte Maksimalen.
Dalstra waard grut yn Snits. Syn heit wie haad fan de akwisysje-ôfdieling fan de Ljouwerter Krante. Dalstra studearre sosjology oan de Ryksuniversiteit Grins, en waard yn de jierren tachtich bekend as dichter/performer ûnder de namme Dalstar. Hy skreau it manifest Maksimale Keunst dat as ôfreispunt jildt foar de keunstnersgroep de Maksimalen.
Yn de jierren 1990-1999 wenne Dalstra yn Amsterdam en wie befreone mei de keunstner Rob Scholte. Scholte beskuldige Dalstra letter fan de oanslach op syn libben. Der folge in rjochtsproses fanwegen hún. Scholte moast fan de rjochter skea fergoedzje, mar hy gie yn heger berop.
Dalstra hâldt no ta yn Flissingen. Yn 2009 wie er gadingmakker foar de funksje fan stedsperformer fan Ljouwert.
Yllustrator
In yllustrator is in keunstner dy't yllustraasjes by in tekst makket. De yllustraasjes fan nei de Earste Wrâldoarloch binne meast nei de werklikheid tekene. Nei de sechtiger jierren komme der ek oare soarten yllustraasjes.
De yllustraasje kin bedoeld wêze as opsiering, ferdúdliking of oanfolling fan de tekst. Faak is de yllustraasje bedoeld om de tekst tagonkliker en oantrekliker te meitsjen.
Fryske yllustrators
Spesjaal fan berneboeken, fan nei de Earste Wrâldkriich:
De measten ûntwurpen ek boekbannen. Mei houtfiken wurken benammen Caspers en Mulders.
Koudumer Feart
De namme Koudumer Feart jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Koudumer Var.
Jierdei
In jierdei is de dei dêr't men jins berte op fiert. Yn in protte lannen, wêrûnder Nederlân, komt jins jierdei oerien mei jins bertedei; dus wa't berne is op 1 juny, om mar in willekeurige datum te nimmen, fiert syn libben lang syn jierdei op 1 juny. Yn it gefal dat minsken berne binne op 'e skrikkeldei 29 febrewaris leit dat justjes oars, om't dy dei mar iens yn 'e fjouwer jier foarkomt. Sokke lju fiere har jierdei yn net-skrikkeljierren almeast op 28 febrewaris (yn deselde moanne) of inkeldris op 1 maart.
Soms komt it foar dat men om praktyske redens jins jierdei wolris op in oare dei fierd as wannear't jins jierdei eins falt. Soks kin ris ien kear foarkomme, bygelyks troch drokte op it wurk, mar it is ek mooglik dat it struktureel dien wurdt, bygelyks as in âlder syn jierdei op deselde dei hat as (ien fan) syn bern. Om dan it bern op dy dei yn it mulpunt fan 'e belangstelling te pleatsen, fiert de âlder syn eigen jierdei meastal op in oare dei.
Yn guon lannen fiert men jins jierdei lykwols hielendal net op jins bertedei, mar is it wizânsje om 'e jierdei op jins namdei te fieren, de dei fan 'e hillige nei wa't men ferneamd is.
Jierdeisgebrûken
Jierdagen wurde ornaris fierd troch famyljeleden en freonen út te nûgjen en kom op besite (by bern meastal oerdeis, by tiners en folwoeksenen jûns). By bern wurdt foarôf faak it hûs (of ien keamer fan it hûs) fersierd mei slingers. De besite lokwinsket dejinge dy't syn jierdei fiert, en jout faak in presintsje. By bern is der faak in wiere jierdeistaart mei kjerskes dy't oansnien wurdt, mar by folwoeksenen beheint soks him yn Fryslân almeast ta it optsjinjen fan gewoan gebak of oranjekoeke. By bern wurdt dejinge waans jierdei it is, tasongen mei in jierdeisferske.
Nammen foar jierdagen
As in man 50 jier wurdt, seit men wol dat er Abraham sjoen hat. Dy assosjaasje berêst op in misse ynterpretaasje fan in bibeltekst út Jehannes 8:57: "Doe seine de Joaden tsjin Him: Jo binne noch gjin fyftich jier âld, en Jo soene Abraham sjoen hawwe?" Dejinge dy't syn fyftichste jierdei fiert, wurdt yn dit ramt gauris útbylde mei in pop (faak makke fan koeke of oare itenswaren) mei dêrby in treffend wurdsje oer him. Foar froulju dy't fyftich jier wurde, jildt itselde gebrûk, mar dan mei Sara.
Folle minder bekend is dat itselde gebrûk ek mei 60 jier wol plakfynt (Izaäk of Rebekka), by 70 jier (Jakob of Rachel), by 80 jier (Joazef of Asnat), by 90 jier (Efraïm), en by 100 jier (Metusalim). Hjirby giet it om 'e soan, pakesizzer, oerpakesizzer en betoerpakesizzer fan Abraham mei harren respektivelike oarehelten. Metusalim libbe neffens it bibelboek Genesis folle earder, mar wurdt mei it berikken fan 'e hûndertjierrige leeftyd ferbûn om't er mei 969 jier de âldste persoan is dy't yn 'e Bibel neamd wurdt.
Oarsoartige jierdagen
Jierdagen hawwe ornaris betrekking op minsken, mar guon lju fiere ek wol de jierdei (bertedei) fan harren húsdieren. Fierders is it ek mooglik (mar wol wat ûngewoan) dat men de term 'jierdei' brûkt om nei de oprjochtingsdei fan in bedriuw, feriening, stifting of oare organisaasje te ferwizen. In gongberder term foar soks is jubileum, en dêr wurdt yn 'e regel inkeld oandacht oan bestege by 'grutte' oantallen, lykas in 10-, 25-, 50-, 75- of 100-jierrich bestean of by in lustrum (ienris yn 'e fiif jier). Yn it ferlingde hjirfan kin ek in houliksdei, de dei dat men safolle jier troud is, as in soarte fan jierdei beskôge wurde, nammentlik de jierdei fan it houlik. Dat wurdt lykwols frijwol nea sa neamd.
List fan planetoïden 31601-31700
Dit is in list fan planetoïden 31601-31700.
Jacques Tichelaar
Karriêre
Jacques Tichelaar makke 1973 syn havo-oplieding ôf yn It Hearrenfean. Dêrnei gie er nei de Pedagogyske Akademy yn dat plak. Dêrnei slagge hy foar Business administration oan de Kingston University yn it Feriene Keninkryk.
De Bey
De Bey wie in delsetting en de namme fan in pleats east fan Kollum yn de gemeente Noardeast-Fryslân.
De namme komt ek foar as De Bei en yn de strjitnamme Beywei en it wetter de Alde Beyried.
Jacques Tichelaar
Karriêre
Yn jannewaris 2005 waard Tichelaar troch in 48-jierrige plakgenoat bedrige. Dy plakgenoat besocht troch it bedrygjen omtinken te krijen fan in útspraak fan de Hege Ried dy't yn it neidiel fan him wie. Tichelaar hie him ûnder dy driging helpe moatten. Dy man waard op 4 jannewaris oanholden.
By de kabinetsfromaasje yn 2006/2007 wie Tichelaar de twadde man nei Wouter Bos. Fan 3 jannewaris 2007 ôf wie er oanwêzig by "temûke" ûnderhannelings yn bûtenpleats Lauswolt yn Beetstersweach, dy't laten ta it regearakkoart. Tichelaar waard dêrby keazen ta fraksjefoarsitter fan de PfdA yn de Twadde Keamer. Yn in ferkiezing ûnder keamerleden fan de PfdA fersloech er Aleid Wolfsen en Hans Spekman.
Nei't er yn jannewaris 2008 wat lêst fan 't hert hie en er in grutte bypassoperaasje ûndergean moast, wie er foar in lange skoft omreden refalidaasje net oanwêzich yn de Twadde Keamer. Ynearsten soe Tichelaar fannijs weromkomme mar op 16 april 2008 makke er buorkundich dat er besletten hei mei dy funksje op te hâlden. Tichelaar kaam yn 2008 werom as keamerlid. Hy waard as fraksjefoarsitter opfolge troch Mariëtte Hamer, dy't him as plakferfanger by syn sykte al ferfong.
Natrium
Natrium is in gemysk elemint mei symboal Na en atoomnûmer 11. It is in sulverkleurich alkalimetaal. Yn it Ingelsk en Romaanske talen wurdt it elemint sodium/sodio neamd.
Jacques Tichelaar
Karriêre
Op 14 maaie 2009 waard er as Kommissaris fan de Keninginne yn Drinte ynstallearre as opfolger fan de yn septimber 2008 ferstoarne partijgenoat Relus ter Beek.
Natrium
Untdekking
Natrium is al lang bekend as part fan ferskate ferbinings. Yn de Midsiuwen waarden natriumhâldende ferbinings brûkt as guod tsjin pine yn de holle. It slagge Humphry Davy yn 1807 om troch elektrolyze natrium te isolearjen út natriumokside. De namme natrium komt fan it Egyptyske natron (netjerj), dat "natuerlik sâlt" betsjut.
Aldeholtwâlde
Aldeholtwâlde (Stellingwerfsk: Hooltwoolde, Nederlânsk en offisjeel: Oldeholtwolde) is in doarp yn de gemeente Weststellingwerf. Der wurdt meast Stellingwerfsk praat.
Skiednis
Aldeholtwâlde is in âld doarp en tocht wurdt dat it om it jier 1000 hinne ûnstie. Nijeholtwâlde ûnstie letter. Yn 1309 waard Aldeholtwâlde foar it earst tagelyk mei Teridzert neamd om't de doarpen net om lyk woene en troch de biskop fan Utert yn 'e ban dien waarden. It doarp hie doe al in tsjerke, dy't doe op in oar plak oan de Wardyk stie. By in swiere stoarm yn 1700 rekke de tsjerke sa slim skeind, dat werbou net plakfûn en ôfbraak folge. It doarp bleau dêrnei 175 jier sûnder tsjerke en foar de preek moasten de ynwenners nei it oanbuorjende Teridzert.
Aldeholtwâlde is in lyts streekdoarp dat yn de lette midsiuwen op de krusing fan de âlde Wardyk en de Slingerwei ûntstie. De Wardyk stiet op de gritenijkaart fan Weststellingwerf yn de atlas fan Schotanus út 1716 en bochte troch it westen en noarden fan de gritenij hinne. Hy kaam út it suden fan Aldetrine, en rûn dan troch Aldlemmer en Nijelemmer en noch fierder nei it easten troch Nijeholtwâlde om by Aldeholtwâlde in bocht nei it suden te meitsjen oant de westlike flank fan Teridzert. Op de kaart is te sjen dat it noardlike part fan it útwrydske doarpsgebiet oan de Tsjonger ta bestie út fean en leech healân. thumb|left|Kop-romppleats oan de Slingerwei Sûnt 1840 waard der yn it gebiet útein set mei it ôfgraven fan turf. Op de kaart yn de Eekhoff-atlas út 1850 is te sjen dat it fean folop ôfgroeven waard en de ryksstrjitwei fan Ljouwert nei Swol dwers troch it doarp oanlein wie. Sûnt 1855 krige it doarp ek in skoalle. Troch't de feanterij ek nije ynwenners brocht, koe der yn 1875 wer in nije tsjerke boud wurde. De sealtsjerke mei in trijekantich sletten koer en neogoatyske spitsbôchfinsters is in ûntwerp fan F. Brouwer út Koarnjum.
Op 7 maaie 1944 kaam in Amerikaanske bommesmiter del en op de hichte fan de Geele Bosch sprongen de fjouwer manlju út harren fleantúch, dy't op it lân fan in pleats oan de Stelwei lannen en troch de bewenners nei in hol yn de Geele Bosch waarden brocht om harren foar de Dútsers ferside te bergjen. It ûnderdûkershol yn de Geele Bosch is yn 2020 rekonstruearre.
Troch de oanlis fan de A32 yn 'e jierren 1980 waard it doarp yn twa parten snien.
Mienskip
Aldeholtwâlde foarmet mei Nijeholtwâlde en Teridzert in sosjale ienheid. It doarpshûs 'De Bult' stiet yn Teridzert.
Tsjerke
thumb|250px|Tsjerke fan Aldeholtwâlde
Skoalle
De iepenbiere basisskoalle 'De Drie Dorpen' fan it doarp waard yn 2014 sletten. Bern kinne foar it iepenbiere ûnderwiis nei Aldeholtpea.
Strjitten yn Aldeholtwâlde
Brêgesleatwei, Hearrenfeanskewei, Idzardawei, Kooiweg, Otterswei, Rykswei A32, Scheenewei, Slingerwei, Stelwei, Tsjerkewei, Tsjongerpaad, Weerdyk.
Maksimalen
De Maksimalen wie in groep Nederlânske dichters yn de jierren 1980. Yn 1988 publisearren sy de dichtbondel Maximaal!.
De wichtichste skriuwer fan dit selskip wie Joost Zwagerman. Arthur Lava, Tom Lanoye en noch acht wat minder bekende dichters hearden ek ta dizze beweging. Sy woenen iepen en dynamyske poëzij bringe dêr't it libben yn al syn fasetten (rau) yn trochklonk. Ferstilling en ynbannigens hearden dêr net by. Hja hopen in omkearing yn de yn harren eagen ferslomme, stoffige literatuer te wei te bringen.
De froulike tsjinhinger fan de Maksimalen wie de "Nije Wylden" mei Elly de Waard foaroan.