cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Preußenschlag
thumb|300px|Needferoardering ferklearre troch rykspresidint [[Paul von Hindenburg op in oanplakkolom]] De Preußenschlag, of yn 't Frysk de Prusyske Steatsgreep, fan 1932 wie in machtsoername yn de Frijsteat Prusen troch rykskânselier Franz von Papen troch it brûken fan in needferoardering dy't útjûn waard troch rykspresidint Paul von Hindenburg op 20 july 1932 ûnder Artikel 48 fan de grûnwet fan de Weimarrepublyk. Dit betsjutte wynliken de ein fan de Weimarrepublyk en dêrmei makke it it paad frij (hoewol it de bedoeling der net fan wie) foar de machtsoername fan Adolf Hitler.
Oanrin
De reden foar de steatsgreep dy't jûn waard, wie ûnrêst en rebûljes yn parten fan Prusen, dêr't de Prusyske oerheid fan beskuldige waard dat er de tastân net oankoe. De grutste oanstekker wie de rebûlje yn Altona tusken kommunisten en de SA op 17 july 1932 dêr't 18 minsken omkamen. De koälysje fan minister-presidint Otto Braun fan sosjaaldemokraten, de sintrumpartij en de liberale Dútske Demokratyske Partij hat Prusen sûnt 1918, sûnder ûnderbrekken, regearre. Hja hawwe lykwols de mearderheid yn de Prusyske lândei (it parlemint fan de frijsteat Prusen) ferlern nei de ferkiezings fan 1932. Under de konstruktive moasje fan mistrouwen, in wet yn de Prusyske grûnwet dy't fersekere dat it regear genôch stipe hie, koe in kabinet dat net yn steat wie te regearjen ôfsetten wurde. De nazys en kommunisten hiene meiïnoar mear as de helte fan de sitten yn de lândei, mar hja woene net meiïnoar of mei oare partijen oparbeidzje. Dêrnei bleau in minderheid ûnder lieding fan Braun yn it kabinet sitten.
De steatsgreep
Rykskânselier Von Papen hie lykwols gjin stipe yn de Ryksdei. De iennige manier wie troch in needferoardering fan Artikel 48 dy't útjûn wurde moast troch presidint Von Hindenburg. Von Papen hie in soad ynfloed op de âlde Von Hindenburg en koe him oerhelje de needferoardering út te jaan op 20 july 1932. De needferoardering joech it kabinet fan Braun dien en Von Papen waard as rykskommissaris fan Prusen oansteld en hy krige streekrjocht de macht oer de Prusyske oerheid. De needferoardering wie op 25 oktober 1932 lykwols foar in part ûngrûnwettich ferklearre troch it Dútske Heechgerjochtshôf wat it bestean fan it Prusyske kabinet oanbelanget. Von Papen mocht as haad fan Prusen oanbliuwe, dochs it kabinet fan Braun mocht it rjocht hâlde en fertsjinwurdigje Prusen yn de Ryksried. Prusen bleau ûnder it ryksbestjoer oant april 1933, doe't Hitler ûnder de Machtigingswet fan 1933, besluten nimme koe sûnder ynstimming fan de Ryksdei. Nei it ferbieden fan de kommunistyske en sosjaaldemokratyske partijen hiene de Nazys de mearderheid yn it Prusyske parlemint, dat doe foar Hermann Göring keas as minister-presidint. Under de macht fan Hitler waarden al gau de Dútske dielsteaten en harren macht beheind en waarden de dielsteaten ryksgoaen fan it Dútske Ryk.
Neibeskôging
De bedoeling fan Franz von Papen mei de steatsgreep wie om in ienheidssteat te foarmjen, ynearsten net as stipe foar de nazys, mar om ta eintsjebeslút it weromkommen fan de monargy fan it Hûs Hohenzollern fan de eardere keizer Willem II. Nei de machtsoername wurke er lykwols gear mei Hitler, mar nei eigen sizzen om him 'yn 'e stringen te hâlden'. Mar Von Papen krige al rillegau noed foar Hitler en doarst net mear tsjin him yn te gean. De Prusyske steat waard nei de Twadde Wrâldkriich troch de Alliëarden opheft.
Pieter Helder
Pieter Helder (Ealsum, 1811 - dêre, 13 july 1883) wie in houthanneler en provinsjaal politikus.
Biografy
Yn 1866 wurdt it fennoatskip Pieter Helder oprjochte; mei J. Helder hat er de houtseachmûne 'Eben Haëzer', in "panfabriek" en hannelt er yn "verdere bouwmaterialen". Yn 1883 waard de mûne oerdien oan J. van de Wint, dy't him yn 1927 ôfbrekke liet.
Helder wie in warber man foar de mienskip. Sa wie er lid fan de gritenijried fan East-Dongeradiel, assessor (wethâlder) fan dy ried, letter wethâlder fan de gemeente Eastdongeradiel, bestjoerslid fan de kiesferiening Oost Dongeradeel, lid fan Provinsjale Steaten fan Fryslân, meifoarsitter fan de Keamer fan Keaphannel yn Dokkum en oanswettende gemeenten en presidint fan it bestjoer fan de Sparbank te Dokkum.
Teffens wie er lid fan it Dokkumer lêsselskip "Ledige Uren Nuttig Besteed"
Yn 1883 komt er te ferstjerren yn de âldens fan 72 jier.
It Swin (Ealahuzen)
It Swin is in mar en natoergebiet yn de gemeente De Fryske Marren. De mar leit east fan Ealahuzen, en noarwest fan Balk yn de Polder Harich-Ealahuzen.
It Swin is in natoerreservaat mei in observaasjehutte.
De namme It Swin jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme 't Zwin.
Necrotted
Necrotted is in Dútske deathmetalband oprjochte yn 2008 yn Abtsgmünd. De band brocht yn 2012 syn debútalbum Anchors Apart út. De teksten fan de band gean benammen oer de Grykske mytology, revolúsje, en misantropy. Necrotted hat fjouwer studio-albums útbrocht.
Alde Hospitaalkleaster
It Alde Hospitaalkleaster is in earder kleaster yn Snits.
It kleaster is stifte yn 1206 en waard nei alle gedachten bewenne troch de susters fan de Oarder fan Sint Antonius. Oer it kleaster is net folle ynformaasje bewarre bleaun. Yn it kleaster hat yn 1294 in grutte brân west, dy't mooglik oanstutsen is. Dêrby kamen fjouwer nonnen om it libben en gie sawat it hiele bebou yn flammen op. Hartoch Jan fan Beieren hie oan it kleaster spesjale privileezjes jûn.
It kleaster is om 1400 sluten.
Sylsleat
De Sylsleat is in sleat yn de gemeente De Waadhoeke. De sleat rint yn polder it Bitgumer en Ingelumer Nijlân nei it suden tusken Bitgum en Ingelum.
Alde Hospitaalkleaster
Letter waard yn de 16e iuw yn Snits it Krusebruorrekleaster Jeruzalim iepene en hjirnei folge yn de 20e iuw it Sint Antonius Kleastersikehûs.
Sylsleat
De namme Sylsleat jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Zijlsloot.
Sylster Rak
It Sylster Rak is in feart op de grins fan de gemeentes Ljouwert en De Waadhoeke. It rak rint fan Skinkeskâns oan de westkant fan Ljouwert nei it westen oant Ritsumasyl en sa troch nei it Van Harinxmakanaal. Dit Sylster Rak wie eartiids de foarnaamste farferbining fan noardwest-Fryslân mei Ljouwert.
De namme Sylster Rak jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Zijlsterrak.
Moddergat
Moddergat is in doarp dat yn gemeente Noardeast-Fryslân leit. Wierum leit noardlik fan Easternijtsjerk, eastlik fan Nes, westlik fan Peazens en besuden de Waadsee. Moddergat hat  ynwenners. De doarpskearn fan Moddergat leit benammen oan de Seewei.
It buorskip De Oere heart ek by Moddergat. Earder wie De Kamp ek in buorskip, mar De Kamp is no part fan it doarp sels.
Mei Peazens foarmet Moddergat it twillingdoarp Peazens-Moddergat.
Skiednis
Moddergat is ûntstien út it fiskersdoarp Peazens wei, dat oan de Peazens lei en de slinke dêrfan brûkte foar de fiskersboaten. Om't dy slinke yn de 17e iuw mei troch de oanlis fan de Eanjumer - en Ljussenserpolder yn 1592 fersâne, moasten de fiskers út it doarp opskowe nei in oar, wat westliker plak om de fisk oan wal te krijen. Dat lei oer de grins yn West-Dongeradiel, wylst Peazens yn East-Dongeradiel lei. Bestjoerlik foel Moddergat doe ûnder Nes, mar letter waard Moddergat in selsstannich doarp. De namme kin sompich lân betsjutte. It doarp bestiet út twa parten: De Kamp leit tsjin Peazens oan en foarmet dêrmei ien gehiel. Westliker leit De Oere, dat igge betsjut.
Foar de gemeentlike weryndieling fan 1 jannewaris 2019 hearde it ta Dongeradiel en foar de weryndieling fan 1984 lei it doarp yn West-Dongeradiel.
De Ramp
thumb|left|220px|Fiskersmonumint Yn 'e nacht fan 5 op 6 maart 1883 trof Moddergat in ramp, dêr't it doarp nea wer oer hinne kommen is. Yn dy nacht wie de float op see wylst der in swiere stoarm opstiek. Hast de hiele float is doe fergien. Der kamen 83 fiskers om. It Fiskersmonumint Moddergat op de seedyk betinkt dy ramp mei de nammen fan de slachtoffers.
De Moddergatsters wienen fiskers en besochten dat ek te bliuwen. In protte fan har gienen yn tsjinst by reders. Guon fûnen wurk oant yn Flaardingen en Emden ta. Oaren besochten as grenatefisker wer in bestean op te bouwen.
Grenatefiskerij
thumb|left|220px|Grenatefangst komt oan (± 1937)
De tiid tusken de beide Wrâldoarloggen gyng it mei de grenatefiskerij foar de wyn en de fangst op It Waad en de Lauwerssee wie poerbêst. Yn 1924 kaam der dan ek in koöperative grenatefabryk. Dêr waarden de fongen grenaten drûge en ferkocht as feefoer. Puf, sa as men it neamde, waard brûkt om oan feefoer mear aaiwyt ta te foegjen. Puf wie eins de namme foar ûndermjitske fisk. thumb|260px|Fiskerspaad 6 en 8 It gie sa goed mei it fabryk, dat der yn 1930 noch útwreide waard. Yn de Twadde Wrâldoarloch mocht der net mear fiske wurde en boppedat waard it mei de fangsten minder. Yn 1943 foel it beslút om it fabryk te sluten, mar it gebou stiet der noch altyd. It waard yn 2003 oankocht troch Museum 't Fiskershûske en yn 2004 restaurearre. It tsjinnet no as besikerssintrum en der kin fergadere wurde. As wurkgegelegenheidsobjekt waard besletten om dêr in nije (Wierumer) aak te bouwen. It skip is 8 maart 2008 te wetter litten. thumb|260px|Moddergat efter de seedyk Sûnt 2017 wurdt yn Moddergat en it oanbuorjende Peazens alle jierren yn ein juny of begjin july de Dei fan de Fiskerij holden.
Mienskip
Moddergat hat mienskiplik mei Peazens in feriening foar doarpsbelang. De doarpskrante ferskynt fjouweris yn 't jier. Yn 2015 waard it doarpshûs 'De Dûbelslach' iepene, in multyfunksjonele akkomodaasje, dêr't ek de keatsklub in plak krige. thumb|260px||It grenaatfabryk mei de werf dêr't de aak boud is
Tsjerke
De PKN-gemeente Peazens-Moddergat hat twa tsjerken: yn Peazens de Antoniustsjerke en yn Moddergat It Anker.
Skoalle
Yn 1895 krige Moddergat in kristlike basisskoalle. Foar dy tiid gyngen in soad bern út Peazens en Moddergat al nei de kristlike basisskoalle fan Easternijtsjerk, dêr't ien fan de âldste kristlike basisskoallen yn Fryslân stie. De iepenbiere basisskoalle fan Moddergat moast fanwegen brek oan learlingen yn 1909 sletten wurde, de iepenbiere skoalle fan Peazens folge yn 1918. De beide doarpen hawwe tsjintwurdich ien kristlike basisskoalle: 't Kompas (webstee). thumb|260px|Dûanehûs De Oere 10 en 12
It Fiskershúske
thumb|260px|De Oere 2 Yn it ramt om âlde doarpsgesichten yn stân te hâlden en doarpen wer bewenber te meitsjen hawwe de Dongeradielen de fertutearze fiskerswenten oan De Oere út de twadde helte fan de 18ste iuw restaurearre. Ien dêrfan, Fiskerspaad 4, is hielendal wer yn âlde styl werombrocht. Dat is it museum It Fiskershúske wurden.
Fûgelpits
Westlik fan it doarp oan de Mokselbankwei leit de Fûgelpits, in opfangsintrum foar fûgels en wylde bisten. It asyl waard oarspronklik mei de snierike winter fan 1978 yn Iezumasyl troch Sikke en Fetsje Visser oprjochte en ferhûze yn 1989 nei in grutter ferbliuw yn Eanjum, dêr't de dochters Gaatske en Akke mei harren manlju it asyl behearden. Yn 2003 ferhûze de Fûgelpits nei Moddergat, dêr't in bargehâlderij oernommen wurde koe en de bisten gruttere ûnderkommens bean wurde koene. Under normale omstannichheden is it mooglik om in besite te bringen oan de Fûgelpits. Fanwegen de fûgelgryp is de Fûgelpits lykwols al in skoft sletten foar publyk (sitewaasje fan febrewaris 2023).
Strjitten
thumb|260px|KNZHRM-gebou oan 'e ein fan de Reddingsboatreed
Ferskaat
Op 27 novimber 2004, einige Moddergat op it twadde plak yn de finale-útstjoering fan it NCRV-telefyzjeprogramma De mooiste plek van Nederland. Nasjonaal Park De Weerribben waard winner, it Lauwersmar waard tredde.
Keppelings om utens
Paesens-Moddergat
Lieuwe Hornstra
Lieuwe Hornstra (Rotterdam, 2 febrewaris 1908 - Leien, 25 augustus 1990) wie in medikus yn Bakhuzen en letter Frisiast.
Libben
Hornstra wie al jong maatskiplik en polityk aktyf en lid fan de blauwe (hielûnthâlder) en reade jeugdbeweging. Hy studearre genêskunde, psychology en filosofy yn Leien, Amsterdam en Grins. Yn 1951 promovearre hy op een dissertaasje mei as titel: De mens in de organisatie van de arbeid. Earst hat hy inkele jierren as bedriuwspsycholooch wurke by de KLM, letter hy hy in praktyk as psycho-analytikus yn De Haach en Wassenaar.
Mei syn frou, de balletdûnseres Johanna Verwer, ferhuze Hornstra yn 1968 nei Bakhuzen yn Gaasterlân. Yn koarte tiid makke hy him it Frysk eigen en waard hy aktyf yn literêre en politike fermiddens yn Fryslân. Sa wie hy lid fan de gemeenteried fan Gaasterlân foar de FNP sûnt 1974. Hy publisearre polityk-psychologyske beskôgings fanút marksistysk stânpunt en skreau yn it Fryske literêre tydskrift Alternatyf. Hornstra hat it sjenre fan de Japanske haikû mei har foarskreaune foarm en ynhâld (natoerpoëzij dêr't de ynfloed fan de seizoenen in grutte rol by spilet) omtinken jûn yn de Fryske poëzij. Yn 1983, Hornstra wie doe 75 jier, helle hy oan de Ryksuniversiteit fan Grins syn doktoraal Frysk.
Henk-Jan Held
Hendrik Jan (Henk Jan) Held (Renswâld, 12 novimber 1967) is in eardere Nederlânsk follyballer, tsjintwurdich is er ek follybaltrainer. Sûnt 22 maart 2011 is Henk-Jan Held assistint-trainer fan de manljusploech fan Nederlân.
Hy beheart ta de gouden generaasje dy't yn 1996 Olympysk kampioen waard yn Atlanta. Henk-Jan Held wie ien fan de spilers dy't meidie oan it Bankrasmodel, dat model brocht de spilers ta twa medaljes op de Olympyske Spullen.
Henk-Jan Held die twaris mei oan de Olympyske Spullen. Yn 1992 waard er by de Simmerspullen yn Barselona mei de Nederlânske ploech twadde efter Brazylje. Fjouwer jier letter wie er lid fan de Nederlânske ploech dat goud ferovere yn Atlanta troch Itaalje yn de finale mei 3-2 te ferslaan. Sûnt 2001 hat Held de Italjaanske nasjonaliteit. Om't Itaalje nea Olympysk goud wûn hat, is Held de ienige Italjaan mei Olympysk goud yn it follybal. Yn totaal hat Henk-Jan Held 375 ynterlannen spile foar de Nederlânske ploech.
Yn maaie 2008 beëinige Held syn karriêre yn de âldens fan 40 jier. Nei syn aktive karriêre besleat er om follybaltrainer te wurden. Sa waard op 22 maart 2011 bekend dat er assistint-trainer wurde soe fan de Nederlânske manljusploech. Hy sil dêrby âld-ploechgenoat Edwin Benne assistearje, dy't Peter Blangé opfolget. As wichtichste doelstelling hat it twatal it heljen fan de Olympyske Simmerspullen fan 2016 yn Rio de Janeiro. Henk-Jan Held sil sowieso oant 2012 de rjochterhân wêze fan Edwin Benne.
Vigor Boucquet
Victor Boucquet of Vigor Boucquet (Veurne, 1619 – dêre, 11 febrewaris 1677) wie in Flaamske skilder ferneamd fan syn portretten en skilderijen fan bibelske ûnderwerpen.
Biografy
Boucquet wie benammen aktyf yn syn berteplak Veurne en omkriten, dêr't er frege waard foar alterstikken foar de pleatslike tsjerken en kleasters. Hy wurke yn de typyske Flaamske barokstyl fan syn tiid, mei oanstriid ta somber realisme.
Hy wie in soan fan Marcus Boucquet (in net sa bekende skilder). Yn syn bertestêd wied er lid fan de Sint-Sebastiaansgilde en fan it troch it Jansenisme ynspirearre Sodaliteit fan de Gekruisigde Zaligmaker. Hy skildere histoaryske ûnderwerpen en waard ek wurdearre as portretskilder. Wurk fan him hinget yn ferskate Flaamske tsjerken. It wichtichste alterstik yn de Kapusinetsjerke fan Oostende, in Krúsôfnimming, wurdt taskreaun oan Boucquet.
Wurk fan Boucquet is te besjen yn musea yn Parys, Brussel en Rijsel en yn tsjerken te Veurne, Ieper, Houtem, Izenberge, Gistel, Vlamertinge, Woumen, Lampernisse en Alveringem.
Sake Hijlkema
Sake Hijlkema is in muzikant en akteur út Ljouwert.
Libben
Hijlkema spilet gitaar en sjongt yn de formaasjes Beukema en The Howdy Boys en de Gang fan Sake. Mei Corinne Staal makke hy de Fryske teaterproduksje De jierdei. Oan dy produksje foar jonge bern dienen neist Sake (sang en gitaar) en Corinne Staal (piano) ek noch Wytze van der Meer (basgitaar) en Tjeerd IJedema (drums) mei. De regy wie yn hannen fan Rob Heiligers. Yn de Gang fan Sake makket er muzyk foar bern fan 4-7 jier. Sake Hijlkema en Wytze van der Meer makken yn 2009 de Fryske bernefoarstelling Draaioargellân en yn 2012 de Fryske bernefoarstelling De Jiskebult. De rezjy yn beide foarstellings wie fan Luuk Eisema. Hijlkema treedt ek solo op as Sake. Mei de Howdy Boys wûn er yn 2011 de Simmerhit fan Omrop Fryslân ( mei Jan Peter Woudstra en Theo Smit) Mei Sake ( + Wytze van der Meer en Johan Keus) behelle er de finale fan Liet 2012 mei it lietsje Skimerlampe.
Sake is de heit fan radio-dj Sophie Hijlkema.
Mei de Gang fan Sake
Al dizze cd`s binne ek fertolke yn de foarm fan in muzykteater foar jonge bern.
Mei Sake Syn Saken (Frysk)
Mei Sake Hijlkema, Wytze van der Meer, Corinne Staal en Tjeerd Yedema:
Hamid Karzai
thumb|200px|Hamid Karzai Hamid Karzai (berne 24 desimber 1957) is in Afgaansk politikus. Fan 2004 oant 2014 wie hy presidint fan Afganistan.
Bela Lugosi
thumb|Bela Lugosi yn de The Devil Bat, 1940 thumb|Lugosi yn White Zombie Béla Lugosi, artystenamme fan Béla Ferenc Dezső Blaskó (Lugos (Banaat, Hongarije), 20 oktober 1882 – Los Angeles (Kalifornje), 16 augustus 1956) wie in Amerikaansk-Hongaarsk akteur.
Lugosi is fral bekend fan syn rollen yn grizelfilms, benammen troch syn fertolking fan greve Dracula.
Doe't ein 1931 Frankenstein yn de filmsealen ferskynde, hie net ien it mear oer Lugosi. Boris Karloff wie de nije stjer oan it horrorfirmamint. De akteurs hawwe in pear kear tegearre yn deselde films spile, mar eltse kear kaam Lugosi mear yn 't skaad fan Karloff te stean. In oare faktor yn syn delgong wiene de fermoedens oer syn bannen mei it kommunisme.
Lugosi hat lange jierren oan morfine ferslaafd west, mar hy hat syn ôfhinklikens oerwûn mei in ôfkikprogramma (1954). Hy wie ek de earste Hollywoodakteur dy't syn ferslaving iepenlik yn de media bespriek.
Lugosi stoar op 16 augustus 1956 mei 73 jier yn syn appartemint yn Hollywood oan in hertoanfal, earm en ûngelokkich. Frank Sinatra betelle de begraffenis. Lugosi waard beïerdige yn in folslein Drakula-kostúm op it Holy Cross Cemetery, Culver City.
Hamid Karzai
Biografy
Hamid Karzai is in Pataan fan de Popalzai-clan fan de Durrany-stam. Hy is berne yn Kandahar yn Afganistan. Hy komt út in famylje dy’t altyd de kening fan Afganistan (Zahir Shah) stipe hat. Hy hat seis bruorren en ien suster.
Hy hat studearre op de Himachal universiteit yn Shimla yn Yndia fan 1979 oant 1983. Dêrnei is hy werom gien en hat er wurke om jild yn te sammeljen om de Mûjahidyn te stypjen tsjin de Sovjetuny. Nei de fal fan it pro-Sovjet regear fan de Nahibullah yn 1992 waard Karzai ûnderminister fan bûtenlânske saken yn it regear fan Burhanuddin Rabbany.
Yn 1999 trout Karzai mei Zeenat Karzai. Se hawwe tegearre in soan mei de namme Mirwais. Dizze soan is berne op 25 jannewaris 2007.
Froegere Taliban stiper
Doe 't de Taliban ferskynden yn de jierren njoggentich wie Karzai in stiper. Mar nei in skoftke waard it algemien bekend dat se bannen hienen mei Pakistan. Dêrom sei Karzai de stipe op. Neidat de Taliban Rabbany ferdreaunen út Kabûl yn 1996, wegere Karzai om foar de Taliban de Feriene Naasjes ambassadeur te wurden. Karzai koe net werom nei Afganistan en gie dêrom yn de stêd Quette wenjen yn Pakistan. Dêr probearre hy stipe en jild los te krijen om de froegere Zahir Shah op de troan te krijen. Op 14 july 1999 waard syn heit fermoarde troch wierskynlik Taliban aginten. Fan dy tiid ôf hat Karzai wraak nimme wold op de Taliban. Hy stelde dêrnei alles yn it wurk om de Taliban fuort te krijen.
Afgaansk lieder
Yn de moanne nei de 11 septimber- oanfal gean de Mujahidyn, loyaal oan de Noardlike Alliânsje, gearwurkjen mei de Feriene Steaten om de Taliban út Afganistan te krijen. Yn desimber 2001 fergaderje de politike lieders oer nije liederskipstruktueren. It kaam ta in akkoard en der kaam in foarlopich regear mei Karzai as foarsitter. De Loya Jirga fan 19 juny 2002 hat Karzai beneamd as presidint fan Afganistan.
Karzai is doe beneamd as presidint fan hiel Afganistan. Mar bûten Kabul hie er net folle te fertellen. In grapke wie dan ek dat se him de boargemaster fan Kabûl neamden. Leden fan de Noardlike Alliansje wienen tige ynfloedryk, de meast ynfloedrike wie fise-presidint Mohammed Fahim.
Op 5 septimber 2002 wie der in oanslach op it libben fan Hamid Karzai. In man yn it unifoarm fan it nije Afgaanske nasjonale leger iepene it fjoer op de presidint. Dêrmei ferwûne de man de gûverneur fan Kandahar en in Amerikaanske soldaat. In bodyguard en in omstanner sprongen op de man. Oare bodyguards skeaten de man del, dêrby kamen de bodyguard en de omstanner dy’t op de man sprongen wie om.
Yn 2004 wegere hy it Amearikaanske foarstel om in ein te meitsjen oan de produksje fan papaver. De Amearikanen woenen middels fergif op de fjilden te spuitsjen de planten dea krije. Der gean ferhalen dat Karzai dit net woe omdat it de ekonomy fan syn Pastûnklan oantaaste soe. Der wurdt ek sein dat syn broer Ahmed Wali Karzai yn de drugshannel sit. Dizze broer hat him jild jûn om in kampanje op te setten foar de ferkiezing.
De situaasje bliuwt spannend. It slagget mar net om echt bûten de haadstêd Kabûl in nije frisse wyn blaze te litten. Foaral de regio’s dy’t fier fuort lizze wurde faak laat troch lokale lieders dy’t korrupt binne. Karzai hat min of mear súkses, hy giet net mei dy lieders striden mar giet mei se ûnderhanneljen en slút freonskip. Dit belied soarget derfoar dat it lân net wer yn oarloch komt.
Presidint fan Afganistan
Nei it winnen fan de demokratyske ferkiezingen gie hy oan de slach as presidint. Hy soarge derfoar dat in oantal ministers fan it foarige kabinet ferdwûn en dat wienen foaral ministers fan de Noardlike Alliânsje. In soad minsken tochten dat Karzai no echt begjinne soe mei in agressive feroaring yn it lân. Dit die hy net hy is tige foarsichtich en wol net ien foar de holle stjitte.
Der binne no minstens 28 bataljons fan it Afgaanske leger dy’t by steat binne om te fjochtsjen, der binne mear yn trening. De Afgaanske ekonomy waakst goed foar it earst yn jierren. Ek it jild dat it regear binnen krijt nimt ta. It is noch wol hielendal ôfhinklik fan bûtenlânske help mar it giet better.
Greefskip Hollân
thumb|Greefskip Hollân om-ende-by 1350 It greefskip Hollân wie in greefskip, dêr't de grinzen fan likernôch oerienkomme mei de tsjintwurdige provinsjes Noard- en Súd-Hollân sûnder de Súd-Hollânske eilannen mar mei de eilannen Skylge, Flylân, Urk en Skoklân, dy't lykwols letter oerhevele binne nei oare provinsjes.
Karolingyske tiid
It Frankyske ryk wie ûnder de Karolingers ûnderferdield yn goaen, dy't yn it Latynsk ek wol pagus neamd waarden. Guon fan dizze pagi waarden comitatus neamd, alhoewol't dat ek wol barde foar ôfsunderlike goaen. San gebiet waard troch in comes bestjoerd, in goagreve dy't troch de kening beneamd waard en troch him ek wer ôfsetten wurde koe. Dêrom stribje dizze lienmanlju nei erflikens fan harren funksje, wat stadichoan ek de regel waard en yn 877 legalisearre waard troch de Kapitulare fan Kwierzy. De macht fan de kening naam hjirtroch grif ôf en dy fan de greven ta.
Yn 985 joech kening Otto III, op fersyk fan syn mem Theophanu in oantal gebieten yn eigendom (proprium) oan greve Dirk II dy't hy earder yn lien (beneficium) krigen hie. Dit wie it gebiet tusken de rivieren Liora (Lier) en Hisla (Hollânske IJssel) - Masalân -, villa Sunnimeri, it gebiet tusken de rivieren Medemelaka en Chinnelosara gemerchi - Kinmerlân - en Teksla.
Nammejouwing
It greefskip Hollân krige syn namme fan de eartiidske greve Durk V doe't hy syn gebiet Hollân neamen gie en it brûken fan de namme Fryslân stadichoan ophâlde. Neffens de oarkonden wie dat yn it jier 1076. Nei alle gedachten wie der in nije namme nedich omdat it gebiet ûnder ynfloed fan grutte natuerrampen, lykas de wettersneden en de foarfêste foarming fan de Sudersee, stadichoan net mear in geografyske ienheid foarme mei de tsjintwurdige provinsje Fryslân.
Al gau neame de earste boarnen it greefskip Hollân yn ien namme mei Seelân. Wierskynlik moat it apart neamen fan Seelân oantsjutte dat dit gebiet as in aparte ienheid beskôge waard. Al hat Seelân eins nea in eigen greefskip foarme.
Oare greefskippen
Hollân hat in skoft in personiele uny foarme mei de greefskippen Henegouwen en Seelân. Yn 1299 waard dit útwreide mei West-Fryslân. Yn dat lêste jier naam de greve Jan II fan Hollân ek de titel oan fan hear oer West-Fryslân. De Fryske befolking yn dit gebiet wie in de jierren dêrfoar al ûnderwurpen oan it gesach fan de Hollândse greve Floaris V. Fermoedlik wie it gesach broazelich en om de befolking net te folle yn it harnas te jeien waard hjirmei it ôfsûnderlike karakter fan dit gebiet ûnderstreke.
Ein fan it greefskip
It greefskip Hollân en West-Fryslân wie in greefskip dat diel útmakke fan it Hillige Roomske Ryk. Yn 1346 kamen dizze greefskippen yn besit fan it saneamde Hûs fan Beieren, oant Jacoba fan Beieren yn 1428 by de Soen fan Delft twongen waard har besit ôf te stean oan de Boergonjers. Under keizer Karel V makke it greefskip diel út fan de Santjin Provinsjes. Yn 1581 waard de Spaanske kening syn titel fan Greve fan Hollân ûntnommen (plakkaat fan Verlatinghe).
Syltsjesleat (Eagmaryp)
De Syltsjessleat is in feart yn de gemeente De Fryske Marren. De feart ferbynt Eagmaryp mei de Noardbroekster Feart.
De namme Syltsjessleat jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Zijltjessloot.
Sjuck van Welderen Rengers
thumb|rechts|Sj. fan Welderen Rengers Sjuck van Welderen baron Rengers (Grins, 8 novimber 1799 - Ljouwert, 22 oktober 1870) wie in Nederlânsk politikus.
Rengers waard 17 novimber 1799 doopt yn de Martinitsjerke. Hy wie in soan fan Bernard Walraad fan Welderen baron Rengers (1777-1823) en syn frou Louise Christina Alberda fan Bloemersma (1778-1855). Yn 1811 ferfarde de hûshâlding nei de Epemastate yn Ysbrechtum. Hy studearre Letteren yn Grins en dêrnei Romeinsk en hjoeddeisk rjocht yn Utert.
Wurkpaad
Yn 1823 waard er, lykas syn heit, pake en oerpake Sjuck fan Burmania Rengers foar him, grytman yn Wymbritseradiel. Nei de grûnwetsferoaring fan 1848, waard yn 1851 in nije Gemeentewet ynfierd en it grytmanskip ôfskaft. Rengers wie it dêr net mei iens en trede ôf yn 1853.
Neist grytman wie Rengers ûnder oaren lid fan de Provinsjale Steaten fan Fryslân (1823-1830, 1843-1845 en 1850-1870), lid fan de Twadde Keamer (1826-1842), lid fan de Earste Keamer (1845-1850) en lid van Deputearre Steaten van Fryslân (1853-1870). Hy waard mear as ien kear ûnderskieden en wie Ridder yn de Oarder fan de Nederlânske Liuw en Kommandeur yn de Oarder fan de Ikenkroan.
Margaret Thatcher
thumb|Margaret Thatcher Margaret Hilda barones Thatcher, berne Roberts (Grantham (Lincolnshire), 13 oktober 1925 - Londen, 8 april 2013) wie in Britske âld-politika. Hja wie de earste froulike lieder fan de Britske Konservative Partij. Thatcher wie Premier fan it Feriene Keninkryk fan 1979 oant 1990. Se wie de earste (en oant no ta ienichste) froulike premier fan it Feriene Keninkryk. Hja waard ferneamd as de 'Izeren Dame' (Ingelsk: The Iron Lady).
Komôf
Margaret Thatcher waard op 13 oktober 1925 as Margaret Roberts berne yn de stêd Grantham yn it Ingelske greefskip Lincolnshire. Har heit wie Alfred Roberts, dy’t oarspronklik út Northamptonshire kaam, har mem Beatrice Ethel (famkesnamme Stephenson) kaam fan Lincolnshire. Margaret Thatcher waard grutbrocht yn Grantham. Har heit hie dêr twa winkels. Margaret en har âldere suster Muriel waarden grutbrocht yn it appartemint boppe de grutste fan dy twa winkels, dat yn de buert fan in spoar lei. Har heit wie sawol aktyf yn de lokale polityk as yn de kristlike tsjerke, dêr't er efter elkoar as wethâlder (Alderman) en as metodistysk likepreker tsjinne. Margaret waard opbrocht as in strange metodiste. Har heit kaam út in liberale famylje, mar wie – wat doe normaal wie yn de lokale polityk - as in ûnôfhinklike kandidaat ferkiesber. Hy wie yn 1945-46 boargemaster fan Grantham. Yn 1952 ferlear hy syn posysje as wethâlder neidat de Labourpartij, sûnt 1950, foar it earst de mearderheid yn de rie fan Grantham krigen hie.
Skoalle en universiteit
Margaret Roberts besocht de Huntingtower Road Primary School en wûn dêr in beurs foar de 'Kesteven en Grantham Girls School'. Har skoalrapporten lieten sjen dat sy hurd wurke en harsels hieltyd ferbettere; bûten skoaltiid die hja foaral in soad pianospylje, hockey, poëzij-recitals, swimme en kuierje. Yn 1942-1943 wie sy haadfamke (headgirl). Yn har lêste jier frege sy in beurs oan om gemy studearje te kinnen oan Somerville College, ien fan de kolleezjes oan de Universiteit fan Oxford. Yn earste ynstânsje waard sy ôfwiisd, mar neidat in oare kandidaat dien naam, krige sy dêr letter dochs in plak. Sy kaam yn de hjerst fan 1943 yn Oxford oan, dêr’t sy yn 1947 mei `Second Class Honours` in Bachelor of Science yn de skiekunde behelle. Yn har lêste jier spesjalisearre sy har ûnder tafersjoch fan Dorothy Hodgkin yn de Röntgenstrielings-kristallografy.
Profesjonele libben
Nei har ôfstudearjen ferhuze Roberts yn 1947 nei Colchester yn Essex, dêr’t hja as ûndersyksgemikus by BX Plastics oan it wurk gie. Sy waard lid fan de lokale Conservative Association. Yn 1948 wenne sy de partijkonferinsje yn Llandudno by, as fertsjintwurdichster fan de University Graduate Conservative Association.
Politike karriêre
Yn 1959 waard Thatcher keazen yn it Legerhûs. Yn it kabinet fan minister-presidint Edward Heath wie se fan 1970 - 1974 minister foar Underwiis en Wittenskip. Yn 1975 dage se Edward Heath as lieder fan de Konservative Partij út en wûn de liederskipsferkiezing. Yn 1979 wist se de ferkiezings te winnen, wêrnei't se Earste Minister waard. Se waard yn 1983 en yn 1987 werkeazen. Sûnt 1988 is se de langst tsjinjende Britske premier sûnt 1827 doe't de Earl of Liverpool ôftrede. Om krekt te wêzen: se regearde alve jier, seis moannen en 26 dagen. Grut-Brittanje stie der min foar doe't Thatcher oantrede. De yndustry wie slim ferâldere, en de duorjende arbeidskonflikten behinderen de needsaaklike fernijing. Der wie in hege ynflaasje, en it nasjonale selsbetrouwen wie nei in minimum sakke. left|thumb|Thatcher en [[Ronald Reagan yn 1986]] Winliken bewiisde de Argentynske junta Thatcher in grutte tsjinst, doe't syn legers de Falklandeilannen besetten. Thatcher, op dat stuit de ympopulêrste Britske lieder sûnt de Twadde Wrâldoarloch, hoegde gjin tel nei te tinken. De Royal Navy farde út lykas soks yn ferline iuwen altiten barde as it heitelân yn gefaar wie. De Falklânoarloch wie allinnich al fanwege de grutte ôfstân nei de thúsbasis in grutte útdaging, mar waard ûndanks it ferlies fan de Britske torpedoboatjager Sheffield, twa fregatten en in transportskip, mei betreklik lichte ferliezen wûn yn in pear wike tiid. De Argentinen hienen de berettens fan de Britten finaal ûnderskatten en los fan de Argentynske loftmacht waard der amperoan ferset bean. It falen fan de geheime en diplomatike tsjinsten, dy't de Argentynske ynvaazje net foarsjoen hienen, brocht de Izeren Dame gjin skea omdat har minister fan bûtenlânske saken, Lord Carrington, him opoffere en ôftrede.
In jier letter wûnen de Tories, op de weagen fan it nasjonalisme, de ferkiezings mei gemak. De ôfsplitsing fan de SDP fan de Labour dy't yn de opposysje siet, dy't troch de SDP fierstente links fûn waard, holp ek tige. Hjirtroch sterke begûn Thatcher oan har foarnimmen om tsientallen ferliesjaande koaleminen te sluten. De bûnen fan mynwurkers, ûnder lieding fan de radikale Arthur Scargill, organisearren fuortdaliks in lanlike staking yn 1984. Der folge in gewelddiedige konfrontaasjes tusken stakers en plysje, wêryn mynwurkershúsghâldings gebrek hiene. Mar Thatcher wûn en nei 9 moannen gienen de minen ticht.
Grut-Brittanje wie dan wol lid wurden fan de Europeeske Mienskippen, mar Margaret Thatcher wie wantrouwich oer elke foarm fan supra-nasjonalisme en oriïntearre har op de Feriene Steaten. Mei de Amerikaanske presidint Ronald Reagan koe se goed opsjitte. Yn Europa fielde se har minder thús. Har 'I want my money back' late, mar pas nei tige hurde ûnderhannelings, ta kompensearjende maatregels op sosjaal terrein en yn de lânboubydrage foar Europa.
Yn 1990 brutsen yn heul Grut-Britanje rellen út doe't Thatcher in ynkommensôfhinklike belesting, de poll tax, ynfiere woe. It late ta har ôftreden: de partij woe fan har ôf en ferskate konservativen dagen Thatcher út om it liederskip fan de partij. Thatcher besluet, diels op advys fan har man, dat ôftreden earfoller wie as ferslein wurde. By har lêste kabinetssitting floeiden foar de twadde keer triennen yn it iepenbier: de earste kear wie doe't har soan Mark Thatcher 6 dagen fermist waard by de auto-rally Parys-Dakar yn Algerije. It liederskip fan de partij en it premierskip gienen nei John Major, ûnder Thatcher noch minister fan finansjen.
Nei har politike libben
Nei har wurk as minister-presidint hold Thatcher lêzingen oer de hiele wrâld, mar yn 2001 moast hja dêr op doktersadvys mei ophâlde. Op 13 oktober 2005 waard har 80e jierdei fierd mei in grut diner foar sa`n 650 gasten mei as pommeranten keningin Elizabeth II, Labour-premier Tony Blair, sjongster Shirley Bassey en aktrise Joan Collins. Hja sloech it doktersadvys om net mear foar in groep te praten yn de wyn en hold dochs in koarte taspraak foar har gasten.
Neorenêssânse
thumb|De Joadske Skoalle is boud yn neorenêssânsestyl Neorenêssânse is in 19e iuwske boustyl dy't him benammen yn Europa en westerske lannen/ôfhinklike gebieten bûten Europa oppenearre. By de neorenêssânse wurdt weromgrepen nei de boukeunst út de tiid fan de renêssânse.
Margaret Thatcher
Nei har politike libben
Op 7 desimber 2005 moast hja yn it sikehûs opnommen wurde doe't se har hommels heal by de tiid fielde by de kapper. Hja moast in nacht yn it sikehûs bliuwe, mar mocht de oare deis wer nei hûs. Har dochter Carol Thatcher die te witten dat it koarte-termynûnthâld fan har mem skeind wie. Oaren makken wrâldkundich dat de Izeren Dame faaks de sykte fan Alzheimer hawwe soe. Dat waard yn 2008 befêstige troch har dochter Carol yn har boek: A Swim-On Part yn the Goldfish Bowl: A Memoir.
Nei it ferstjerren op 11 desimber 2006 fan de Sileen Pinochet, dy’t holpen hie yn de Falklânkriich, liet hja witte dat se om syn dea drôvich wie. Yn 2007 siet Thatcher noch hieltyd foar de Conservative Party yn it Hegerhûs as Baroness Thatcher of Kesteven.
Mids 2008 kaam de kontroverse yn it Feriene Keninkryk omheech oft hja nei har dea al as net in steatsbegraffenis krije soe. Op dat tiidstip hienen allinnich Winston Churchill en de leden fan de keninklike famylje dy eare krigen.
Neorenêssânse
Algemiene skaaimerken fan neorenêssânse bouwurken binne horizontale linen dy't de gevel in rjochthoekige flakken ferdiele. By de ruten wurde gauris krúskozinen brûkt, mooglik mei in rûne boppekant. By de Hollânske ferzje fan de neorenêssânse binne trepgevels, speklagen, de horizontale linen dy't de gevel in 'flakken' ferdiele, blokken en krúskezinen wichtige skaaimerken. Fierders fynt men der ynfloeden út de Frânske boustyl fan de François I Loirekastielen mei rike, natuerstiennen gevels en ymposant dakpartijen, of Italjaanske foarbylden sa as pylders en rûnbôgen, yn de neorenêssânse werom.
Margaret Thatcher
Nei har politike libben
Op 8 april 2013 ferstoar Thatcher yn har sliep oan de gefolgen fan in beroerte. Sy kriget troch de Britske oerheid in seremoaniële routsjinst mei militêre eare oanbean yn de St. Pauls Cathedral, dy’t sy sels as lokaasje keazen hie. De routsjinst kriget deselde status as dy fan prinsesse Diana yn 1997 en dy fan keninginne-mem Elizabeth yn 2002. Nei ôfrin dêrfan wurdt sy yn besletten rûnte kremearre.
Branchevereniging Nederlandse Architectenbureaus
De Branchevereniging Nederlandse Architectenbureaus (BNA), folút Koninklijke Maatschappij tot Bevordering der Bouwkunst Bond van Nederlandse Architecten BNA, is de brânsjorganisaasje fan arsjitekteburo's en hat hast 1100 buro's. It doel fan de BNA is it stimulearjen fan ûntwikkeling fan de boukeunst en it befoarderjen fan it útoefenjen fan de arsjitekten dy't meidogge.
Skiednis
Op 12 febrewaris 1842 wie yn Amsterdam de earste Algemeene Bijeenkomst der Leden fan de Maatschappij tot Bevordering der Bouwkunst, de foarrinner fan de BNA. De hjoeddeistige struktuer ûntstie doe't yn 1919 de leden harren oansluten by de âldere Maatschappij tot Bevordering der Bouwkunst. Sûnt 1957 hat de BNA it predikaat Keninklik.
Der wiene yn de jierren 1955 oant 1990 noch oare beropsferieningen fan arsjitekten: it Nederlands Architectengenootschap (NAG), oprjochte yn 1955, en de feriening fan Nederlandse Praktiserende Architecten (NPA), in ôfsplitsing út 1971 fan it NAG. Dy twa besleaten yn juny 1986 har te ferienigjen ta Nederlânske Arsjitekteferiening (NAV); mei yngong fan 1 jannewaris 1987 wie de fúzje ôfrûne. Yn 1990 gie de NAV dêrnei op yn de BNA. In 1990 ging de NAV vervolgens op in de BNA. Fan dat jier ôf wie de BNA de iennige beropsferiening fan arsjitekten yn Nederlân.
Wurkfjild
It wurkfjild fan de brânsjorganisaasje is ferparte yn trije dielgebieten:
De BNA hat yn it ferline trije stúdzjestichtingen oprjochte. Arsjitekten(buro's) koene lid wurde fan dy stúdzjestichtingen, dêr't se har mei ferdjipje yn in beskaat aspekt fan de arsjitektuer/boukunde. De resultaten fan de stúdzjes wiene foar alle BNA-leden tagonklik. De trije stúdzjestichtingen wiene:
Yn 2010 binne de ferskillende stichtingen fierder gien as BNA Onderzoek; apart besteane se net mear.
Organisaasje
Om lid te wurden moatte se ynskreaun wurde yn it Arsjitekteregister. Neist it haadbestjoer (de Algemiene Fergadering) hat de BNA lokale netwurken. Dy organisearje aktiviteiten foar lokale BNA-leden.
Prizen
Fan 1965 ôf oan rikt de BNA de BNA Kubus út, in oeuvrepriis foar arsjitekten. Boppedat is der sûnt 2006 de arsjitektuerpriis BNA Beste Gebouw van het Jaar.
Ossewa
Scouting Ossewa is in BE-groep foar Skouts mei in lichaamlike handikap. De leden komme út de trije noardlike provinsjes fan Nederlân: Fryslân, Grinslân en Drinte. Hoewol it klupgebou yn Beetstersweach stiet sit it bestjoer yn de stêd Grins, hjirtroch falt de groep binnen de Scouting Regio Grinslân.
De namme komt fan it Afrikaanske wurd foar Oksewein.
Skiednis
Scouting Ossewa is oprjochte yn 1950 as in Postgroep foar lichaamlik beheinde bern en jongerein. De offisjele namme ut die tiid is dan ek: ‘Postgroep III: Noord Nederland’. In guozzefear yn it logo fan de groep herinnert oan dizze tiid.
Yn 1957 begûnen de moanlikse wykeinopkomsten yn in it klupgebou. Yn de rin fan de tiid hat de groep ferskate gebouwen hân.
Stedsskouburch (Grins)
thumb|Stedsteater Grins De Grinzer Stedsskouburch is in teätergebou yn neorenêssânsestyl yn de stêd Grins. Yn 1883 waard it bouwurk oplevere. De tekenplannen foar de bou fan de skouburch binne fan Frederik Willem van Gendt en Hugo Pieter Vogel.
In oar Grinzer teater is De Oosterpoort mei 2 konsertromten, wêrfan ien amfyteater mei 1850 sitplakken. Yn de Stedsskouburch binne 750 sitplakken. De Oosterpoort en de Stedsskouburch wurde ta de wichtichste teaters fan Nederlân rekkene.
De Stedsskouburch is sûnt 1994 in erkend ryksmonumint.
Broud Troch Freonen
Hjoed-de-dei
De bieren wurde broud in sawol de eigen brouwerij as by oare brouwerijen.
Herre Hooghiemster
Herre Hooghiemster (Akkrum, 26 maart 1946) is in byldzjend keunstner.
Claude Lanzmann
Claude Lanzmann (Parys, 27 novimber 1925 – dêre, 5 july 2018) wie in Frânsk filosoof, sjoernalist en heechlearaar dokumintêre-films oan de European Graduate School yn Saas-Fee (Switserlân).
Herre Hooghiemster
Nei syn oplieding oan de Akademy Vredeman de Vries yn Ljouwert gie er nei de Akademy Minerva yn Grins. Makke benammen skilderingen, wêrûnder muorreskilderingen. Wurket yn psychedelyske trant. Makke ek stúdzjereizen nei Súdeast-Europa en Turkije (1966), Stonehenge (1971) en Yndia (1972). Syn wurk ferbyldet de striid fan de siel om him te befrijen fan it ego. Skilderjen is foar him in foarm fan meditaasje. As oanfolling op de útspraak fan Leonardo da Vinci dat "it skilderij de spegel fan de siel is", seit er: "mar it is it tinken dat it byld foarmet. Dat is de tragyk fan de keunstner. De wierheid lit him net ferbyldzje."
Hy wennet weromlutsen yn Frankryk. Wurk fan him waard oankocht troch de provinsje Fryslân.
Claude Lanzmann
Lanzmann wie redakteur fan it tydskrift Les Temps Modernes, dat oprjochte waard troch Jean-Paul Sartre en Simone de Beauvoir.
Lanzmann syn meast bekende wurk is de goed njoggen oere duorjende dokumintêre Shoah út 1985. Dat is in skiednis fan de Holokaust yn de foarm fan fraachpetearen mei slachtoffers, tsjûgen en oare belutsenen. Lanzmann ynterviewet sels en stelt iepen fragen en giet koart om 'e hoeke. De film wurdt troch in protte minsken as de wichtichste dokumintêre oer de Holokaust beskôge.
Yn 1993 waard Lanzmann troch de Stichting Keunstnersferset 1942-1945 lauwere mei de Fersetspriis fan de Stichting Keunstnersferset.
Filmografy
In karút:
List fan gebouwen mei ringlieding
Ringliedings yn Fryslân:
W
(Foar ' Y ', sjoch ûnder 'I'.)
Golden Globe foar Bêste Film – Musical of Komeedzje
De Golden Globe foar Bêste Film – Musical of Komeedzje (Ingelsk: Golden Globe Award for Best Motion Picture – Musical or Comedy) is in Amerikaanske priis op it mêd fan films, dy't sûnt 1952 elts jier ein jannewaris útrikt wurdt oan 'e as bêste beoardiele lange musicalfilm of komeedzjefilm fan it foargeande jier. It is ien fan 'e Golden Globes, dy't útrikt wurde troch de Hollywood Foreign Press Association (HFPA) by in útrikkingsseremoanje yn it Beverly Hilton yn Beverly Hills. De Golden Globes omfiemje twa prizen foar spylfilms; de oare is de Golden Globe foar Bêste Film – Drama.
Skiednis
De Golden Globe foar Bêste Film – Musical of Komeedzje waard yn 1951 (foar de útrikking yn 1952) troch de Hollywood Foreign Press Association (HFPA) ynsteld om't men fûn dat de priis foar bêste film, dy't yn 1943 ynsteld wie, te faak nei in dramafilm gie. Oarsoartige films, benammen komeedzjefilms en musicals, rekken dêrtroch ûnderbeljochte. Nei twa jier in aparte priis foar dat soarte films útrikt te hawwen, waard it by de útrikking fan 1954 (foar films út 1953) dochs nochris besocht mei ien priis foar bêste film, mar dat waard gjin súkses. Sadwaande kaam de priis foar bêste musical of komeedzje by de útrikking fan 1955 werom.
Gadingmakkers
Om gading te meitsjen op 'e Golden Globe foar Bêste Film – Musical of Komeedzje moat in film in spyldoer hawwe fan teminsten 70 minuten, en yn Los Angeles en omkriten teminsten sân dagen lang yn 'e bioskopen draaid hawwe. Fierders komme inkeld Ingelsktalige films yn oanmerking foar de priis.
Winners
De Golden Globes wurde útrikt oan it begjin fan it jier, foar films út it hiele foargeande jier. Yn 'e tabel hjirûnder wurdt de offisjele jiertelling fan 'e Golden Globes oanholden. Mar it jier dat oanjûn stiet is it jier dêr't de priis foar takend waard, en net it jier dêr't de priis yn takend waard. Dus dêr't bgl. stiet "1951", fûn de útrikking fan dy priis plak yn begjin 1952.
Xenos (Italjaanske band)
Xenos is in Italjaanske trashmetalband oprjochte yn 2019 yn Agrigento. De band brocht yn 2020 syn debútalbum Filthgrinder út. De teksten fan de band gean benammen oer kriich, polityk en religy. Xenos hat twa studio-albums útbrocht.
List fan goatyske gebouwen yn Fryslân
Dit is in (ûnfolsleine) list fan de gebouwen dy't yn de goatyske styl boud binne yn de provinsje Fryslân. Faak binne de gebouwen net alhiel yn de goatyske styl boud. It dat it gefal wurde allinne de feiten fan it goatyske part fernijd.
Sypsleat
De Sypsleat is in feart yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De sleat ferbynt de Sipkemar mei Syp Set oan de Aldegeaster Brekken. Oer de sleat rint it spoar Warkum-Ljouwert.
De namme Sypsleat jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Zijpsloot.
Syltsjesleat (Raerd)
De Syltsjessleat is in feart yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De feart ferbynt de Bangafeart west fan Raerd mei De Swette by it buorskip Bernsterbuorren.
De namme Syltsjessleat jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Zijltjessloot.
Sylster Ryd
De Dwersryd komt benoarden Kollum út op de Sylster Ryd.
De namme Sylster Ryd jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Zijlsterrijd.
Ludvíkov
Ludvíkov (Dútsk: Ludwigsthal) is in doarp en gemeente yn it distrikt Bruntál yn de Moravysk-Silesyke krite yn Tsjechje. Der wenje sa'n 330 minsken.
Johfra
Johfra, werklike namme: Franciscus Johannes Gijsbertus van den Berg (15 desimber 1919, De Haach - 6 novimber 1998, Fleurac, (Dordonje)), wie in Nederlânsk keunstskilder, dy't fan 1964 oant syn dea yn 1998 yn Frankryk libbe en wurke hat.
As skilder waard Johfra by it grutte publyk benammen bekend troch de 12 Zodiak-posters dy't er yn 1973 yn opdracht fan Verkerke Reproduksjes makke. Hy skildere, krektsas syn earste frou Angèle Thérèse Blomjous (better bekend as Diana Vandenberg), yn de tradysje fan it magysk surrealisme mei in soad symbolyk en ûnder tapassing fan de ambachtlike skildertechnyk fan de âlde masters. Hoewol't de keunstkrityk net ynteressearre wie yn Johfra wurdt syn wurk in soad samle. Hy ferstoar ein 1998 oan de gefolgen fan termkanker.
Kastiel fan Montsoreau
It Kastiel fan Montsoreau (Frânsk: Chateau de Montsoreau) is in kastiel boud yn 'e Renêssânsestyl dat yn 'e Loiredelling leit yn 'e stêd Montsoreau yn westlik Frankryk, 250 kilometer fan Parys. It is it iennige fan alle kastielen fan 'e Loiredelling dat boud is yn it rivierbêd fan 'e Loire. Sûnt 2016 is yn it Kastiel fan Montsoreau it Museum foar Hjoeddeiske Keunst - Kastiel fan Montsoreau fêstige, dat oprjochte is troch de Frânske samler fan hjoeddeistige keunst Philippe Méaille. De kolleksje fertsjintwurdiget de grutste samling fan 'e wrâld fan 'e radikale konseptualistyske keunstners fan Art & Language.
Etymology
It Kastiel fan Montsoreau is ferneamd nei de rotspjuts dêr't it op boud is, de berch Soreau (Latyn: Monte Sorello / Mons Sorello).
Skiednis
Montsoreau stiet derom bekend dat it it âldste is fan alle kastielen fan 'e Loiredelling. It waard folslein werboud troch Jean II de Chambes, de earste riedsman fan Karel VII fan Frankryk. Jean II de Chambes wie ek de ambassadeur fan Frankryk yn it Osmaanske Ryk en de Republyk Feneesje, en hy boude (ûngewoan foar Frankryk) syn kastiel rjochts oan 'e igge fan 'e Loire, lykas de Fenesiaanske paleizen.
Boukunde
De arsjitektoanyske styl is de oergong tusken Midsiuwske arsjitektuer (militêr) en renêssansistyske arsjitektuer (ferbliuw). It kastiel bestiet út 25 keamers, 23 iepen hurden en 6 treppen.
Skiednis
Der wiene trije haadgebouwen op Mount Soreau: