cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Keunstriden
Fryske Keunstrider
Sjoukje Dijkstra wie in keunstrydster dy't berne waard yn Akkrum. Yn 1956 waard se tolfte op de Olympyske Spullen, yn 1960 helle se sulver op de Olympyske Spullen en op it wrâldkampioenskip. Sy waard Olympysk kampioene keunstriden yn 1964. Yn 1959 waard se Nederlânsk kampioene en fan 1960 oant 1964 waard se fiif kear Nederlânsk en Jeropeesk Kampioene, en fan 1962 oant 1964 sels trije kear wrâldkampioene.
Sjoerda State (Ljussens)
Sjoerda State wie in state ûnder Ljussens.
Van der Aa skriuwt it folgjende oer dizze state: SJOERDA, voormalige state, provincie Friesland, kwartier Oostergoo, grietenij Oost-Dongeradeel, arrondissement en 6 uur ten noordoosten van Leeuwarden, kanton en 2 uur ten noordoosten van Dockum, 1/2 uur ten noordwesten vanoost Lioessens, waartoe zij behoorde. Fierder is der neat bekend oer de state.
Sa Bist
Sa Bist, yn it oarspronklike Midnederlânsk bekend ûnder de Aldfrânske namme fan de Esopet (d.w.s. de "Lytse Esopus"), is in samling fan 67 berime bistefabels fan in trochstrings satiryske strekking, dy't datearret út 'e 13e iuw. De Fryske oersetting fan Klaas Bruinsma waard útjûn yn 1985.
Eftergrûn
De Esopet giet werom op 'e Klassike Aldheid, doe't de Grykske skriuwer Aesopus, Aisopos of Esopus in bondel mei fabels skreau, dy't neitiid yn it Latyn bewurke en útwreide waard troch earst Faedrus (om it jier 50 hinne) en letter Avianus (om 450 hinne). Dy Latynske bewurkings foarmen de boarne foar de saneamde Romulus, út 'e 10e iuw. Dêrút waarden noch wer letter, om 1275 hinne, 67 fabels oerset en berime yn it Midflaamsk ta in folle behindiger samling dy't sadwaande de namme fan de "Lytse Esopus" krige. In fierders net identifisearre boarne wol hawwe dat dizze oersetting en beriming troch twa Flaamske dichters dien is, mooglik de troch Jakob fan Maerlant yn syn Spieghel Historiael neamde Calfstaf en Noydekyn.
TIE-jager
TIE-jager (Ingelsk: TIE fighter; útspr.: [ˈtaːi̭fai̭təɹ], likernôch: " taai -fai-tur") is de oantsjutting foar in rige fan besibbe modellen lytse militêre romteskippen út 'e Star Wars-franchise. It binne ienpersoans tastellen, dy't ferlykber binne mei strieljagers. De TIE-jager tanket syn namme oan 'e oandriuwing mei twa ioanemotors, yn it Ingelsk Twin Ion Engines (TIE). It tastel hat in tige futuristysk ûntwerp, mei't it bestiet út twa sinnepanielen dy't mei-inoar ferbûn binne troch in as, mei in bolfoarmige cockpit healwei dy as. De TIE-jager is 7.20 m lang, 6.70 m breed en 8.80 m heech. TIE-jagers binne net inkeld geskikt om har mei stadiger-as-ljochtfaasje troch de romte fuort te bewegen, mar kinne ek brûkt wurde foar sawol atmosfearysk fleanen as ynterstellêre flugger-as-ljochtreizgjen. Yn 'e atmosfear hawwe se in topfaasje fan 1.200 km/o.
TIE-jagers wurde yn it Star Wars-universum makke troch it bedriuw Sienar Fleet Systems. Se binne yn gebrûk by de romtestriidkrêften fan it Galaktysk Keizerryk, dy't se benammen ynset yn 'e Galaktyske Boargeroarloch tsjin 'e romtemacht fan it Rebelleferbûn. TIE-jagers binne moderner en superieur oan 'e X-wjukjagers en Y-wjukjagers dy't de rebellen yn gebrûk hawwe. Yn 'e Star Wars-ferfolchtrilogy wurdt in nij model TIE-jager foar de Earste Oarder produsearre troch Sienar-Jaemus Fleet Systems.
Ravensburg (Landkreis)
Ravensburg is in bestjoerlik distrikt yn de Dútske dielsteat Baden-Wuertemberch en hat 277.909 ynwenners. It waard oprjochte yn 1938.
Rastatt (Landkreis)
Rastatt is in bestjoerlik distrikt yn de Dútske dielsteat Baden-Wuertemberch en hat 226.902 ynwenners. It waard oprjochte yn 1939. Rastatt leit om de stêd Baden-Baden hinne. Kreisstadt is de stêd Rastatt.
Op 1 jannewaris 1973 kaam der in part fan de ophefte Landkreis Bühl by, en ek 3 gemeenten út de Landkreis Kehl en Loffenau út de Landkreis Calw.
Stêden en gemeenten
thumb|left
Stêden
Oare gemeenten
Wim Molenaar
Wim Molenaar (Wolvegea, 11 maart 1924 - It Hearrenfean, 21 desimber 2008) wie in fuotballer fan SK It Hearrenfean yn de jierren fjirtich en fyftich. Molenaar fuotballe ûnder oare mei Abe Lenstra yn de ploech fan It Hearrenfean dy't njoggen kear op 'e rige kampioen fan it noarden waard. Hy spile de measte westriden rjochtsbûten en wie ien fan de spilers dy't Ajax op 7 maaie 1950 mei 6-5 fersloegen.
Nei syn fuotbalkarriêre bleau hy nau belutsen by SK It Hearrenfean. Sa die hy in protte frijwilligerswurk foar de klup. Hy wurke ûnder oare op de kaartferkeap-ôfdieling fan de klup en die rûnliedings troch it stadion. Om syn fertsjinsten by SK It Hearrenfean waard hy yn 2000 útroppen ta 'Hear fan SK It Hearrenfean', in ûnderskieding foar minsken dy't in protte foar de klup dien hawwe.
In bynamme fan Molenaar wie Dreamkeninkje, omdat hy foar de wedstriden altyd tige senuweftich wie.
Agnostisisme
It agnostisisme is in filosofyske posysje dy't gjin befêstigjende of ûntkennende útspraken docht oer it bestean fan boppenatuerlike ferskynsels. In protte agnosten beklamje de ûnmoglikheid om religiuwze ideeën oer miende boppenatuerlike ferskynsels mei in tradisjonele wittenskiplike oanpak te bewizen. It wurd is ôflaat fan it Grykske gnosis (kennis) mei it foarheaksel a (net). Letterlik is dus in agnost "ien dy't gjin kennis hat", dy't kleemt gjin kennis hawwe te kinnen oer de fraach oft der in God is of net.
It ûntstean fan it wurd "agnostisisme" is persys bekend: it waard foar it earst brûkt troch de biolooch en foarfjochter fan it Darwinistysk tinken Thomas Henry Huxley (de pake fan Aldous Huxley, de skriuwer) op in gearkomst fan de Metaphysical Society yn 1869 te Londen. Letter lei hy yn detail út wat hy bedoelde mei de term, ûnder oare yn it essay Agnosticism (1889); Huxley beskriuwt himsels as ien dy't in frij sterke oertsjûging hat dat de fraach oft der in God is of net, "ûnoplosber" is. Yn dy sin stelt hy de term agnostisisme foar as in alternatyf tsjin dyjingen dy't miene dat se wol kennis berikke kinne oer God. In agnost ferskilt fan oare foarmen fan it Ateïsme, dy't de stelling ynnimme dat der gjin God is omdat dêr gjin jildich bewiis foar is (het saneamde "sterk ateïsme"). In agnost stelt dat it net mooglik is om it bestean fan hegere machten oan te toanen (en likemin it net-bestean).
It is wichtich om op te merken dat de posysje fan in agnost in is mei betrekking ta de kennis dy't wy (al as net) berikke kinne oer God. Dit is dus gjin antwurd ta wat in agnost leaut. In agnost kin bygelyks kleme dat in God per definysje net waarnimber is troch minsken, en dêrom kin hy sûnder leauwe yn God wêze; yn dit gefal oerlapet hy dus mei de saneamde swakkere streamingen fan ateïsme (dy't simpelwei sizze "ik haw gjin leauwe yn in God", in nuânse mei it sterkere "der is gjin God"). Oan de oare kant kin hy - al fynt er dat in god net waarnimber is - der dochs yn leauwe; in dit gefal is hy in agnostysk teïst. In foarbyld fan in agnostysk ateïst is Robert Flint, in foarbyld fan in agnostysk teïst is Søren Kierkegaard
In oare foarm fan it agnostisisme is it Apateïsme (in gearlûking fan apatysk en teïsme), apateïsten stellen har de fraach oer it bestean fan de goaden net.
Grutsirkel
thumb|250px|Grutsirkel (read) en [[lytssirkel (blau)]] In grutsirkel is de snijsirkel fan it oerflak fan in bol mei in flak troch it middelpunt fan de bol. Ek by de Ierde, en oare planeten, wurdt it wurd grutsirkel brûkt foar dy snijsirkel, alhoewol't de planeten gjin suvere bollen binne.
Agnostisisme
Soms wurdt noch ûnderskied makke tusken swakke en sterke agnosten. In swakke agnost beweart net te witten oft God bestiet en in sterke agnost beweart dat it ûnmooglik is te witten oft God bestiet.
Grutsirkel
Op Ierde is de evener de ienige parallel dy't in grutsirkel is. Oarsom foarmet eltse meridiaan tegearre mei de meridiaan oan de oare kant fan de wrâld in grutsirkel. Ek de sirkels oer de Ierde dy't op deselde twa plakken de evener snije as in grutsirkel in medidiaan bylâns docht, binne wer grutsirkels, dat grutsirkels kinne yn eltse rjochting lizze.
Agnostisisme
It hjoeddeiske agnostisisme is yn de 19e iuw ûntstien. Ferneamde agnosten wienen Thomas Henry Huxley, Charles Darwin en Bertrand Russell. Russells pamflet Why I Am Not a Christian is in klassike tekst fan it agnostisisme.
Grutsirkel
De koartste ferbining tusken twa punten op in bol is it part fan de grutsirkel troch dy twa punten. Der is presys ien sa'n grutsirkel om't trije punten in flak fêstlizze, yn dit gefal it middelpunt fan de Ierde en de twa punten op it ierdoerflak. Sa'n koartste ferbining liket op kaarten lykwols bytiden om in bochtsje te gean. Dat is dan om't op dy kaart, bygelyks yn de Merkatorprojeksje, de grutsirkels net as rjochte line werjûn wurde, meast útsein de evener.
Agnostisisme
De âldste agnost wie de Grykske presokraat Ksenofanes (± 580- ± 485 f.Kr.) Hy skreau: Homerus en Hesiodus hawwe oan de goaden alles taskreaun dat skandlik en ûntearjend is foar stjerlingen: stelderij, troubrekke en leagen. De stjerlingen miene dat de goaden berne binne lykas sy, en klean, in stim en foarm ha lykas sy. . . Ja, as de oksen en hynders of liuwen hannen hiene en skilderje koene mei har hannen, en keunstwurken meitsje koene lykas minsken dogge, hynders soene de foarmen fan goaden as hynders werjaan, en de oksen lykas oksen. Etioopjers meitsje har goaden swart mei stompe noazen; De Traasjers sizze dat harren blauwe eagen en read hier hawwe. Yn it echt hawwe minsken nea eat wat seker witten oer de goaden en sille dat ek nea te witten komme. De goaden hawwe net fan it begjin ôf oan alles oan de stjerlingen iepenbiere, mar mei de tiid fine minsken sykjende it bettere. As in oare âldere agnost wurdt wol Protagoras (480 - 410 f.Kr.) sjoen, ien fan de sofisten. Hy achte it ûnmooglik om it bestean fan de goaden te bewizen. In bekend sitaat fan Protagoras is: Fan de goaden wit ik neat: net dat se besteane en likemin dat se net besteane.
Stichting Alde Grinslânske Tsjerken
De Stichting Alde Grinslânske Tsjerken (Stichting Oude Groninger Kerken) (SOGK) is in stifting dy't besiket om it erfgoed fan iuwen tsjerkebou yn de provinsje Grinslân foar de neiteam te behâlden. De stifting is eigner fan goed 60 tsjerken. Dy tsjerken krije somtiids in nije bestimming. Teffens rjochtet de stichting him op it behâld fan âlde tsjerkhôven.
De SOGK waard 1969 oprjochte as earste regionale stifting yn Nederlân dy't krewearre foar it ûnderhâld fan tsjerken. It inisjatyf kaam fan de Provinsjale Tsjerkegearkomste fan de Herfoarme Tsjerke. De earste foarsitter wie dûmny Bjarne Kristensen. Bekende persoanen fan de organisaasje wiene Regnerus Steensma en Harry de Olde.
De Stichting hat meast tsjerken út de 12e en 13e iuw yn besit, mar ek in stikmannich jongere tsjerken. Guon tsjerken binne pearels fan de romanogotyk. In tsjerke wurdt allinne oernaam at dy op de monumintelist stiet, oars kin gjin oanspraak makke wurde op restauraasjesubzydjes. De stichting jout fjouris it jier it tydskrift "Groninger Kerken" út. It kantoar fan de stichting húsmannet yn de Remonstrantske tsjerke yn Grins.
Femke Halsema
thumb|Femke Halsema yn 2010 Femke Halsema (Haarlim, 25 april 1966) is in Nederlânske politika. Yn 1998 kaam hja yn de Twadde Keamer. Fan 2003 oant mids desimber 2010 wie sy polityk lieder en fraksjefoarsitter fan GrienLinks. Sûnt 12 july 2018 is hja boargemaster fan de gemeente Amsterdam.
Biografy
Neidat sy Sosjale Wittenskippen studearre hie (spesjalisaasje kriminology), kaam Femke Halsema oan it wurk by de Wiardi Beckman Stifting, it wittenskiplik buro fan de PvdA. Dêrnei wurke sy by in tal oare maatskiplike ynstellings. Sy waard yn 1997 lid fan de programmakommisje fan de PvdA en letter waard sy troch dy partij frege om kandidaat te stean foar de Keamerferkiezings. Mar hja stapte yn 1997 út de PvdA omdat sy it net mear iens wie mei it sosjaal-ekonomyske belied.
Yn 1998 waard sy frege troch de lieder fan Grien Links Paul Rosenmöller om keamerlid te wurden foar dy partij. Sy waard wurdfierder Justysje en Frjemdlingebelied. Yn de tiid fan de opkomst fan de LPF en de moard op Pim Fortuijn (2002) like hiel Nederlân op ‘e kop te stean. Paul Rosenmóller sei dat er der mei stopje woe en hy frege oan Femke oft sy him opfolgje woe. Grien Links gong ûnder har lieding de ferkiezings yn mei de slogan “Knokke foar wat kwetsber is”.
De folgjende jierren wie Femke Halsema de polityk lieder fan Grien Links. Sy rôp op ta gearwurking mei de PvdA en de SP, om in links kabinet mooglik te meitsjen. Tagelyk neamde sy Grien Links de lêste links liberale partij yn Nederlân. De Jongerein fan de VVD keazen har yn jannewaris 2006 ta 'de liberaal fan it jier'.
Op 17 desimber 2010 makke Femke Halsema bekind dat hja opstapte as fraksjefoarsitter en poliyk lieder fan Grien Links en dat hja opfolge waard troch Jolanda Sap. Sûnt sy de deistige polityk ferlitten hat, hat sy in tal bestjoerlike en maatskiplike funksjes, mei namme op it mêd fan duorsumens en ûntwiklingsgearwurking.
Filippine (puzel)
thumb|right|Foarbyld fan in filippinepuzel In filippinepuzel is in puzel wêrfan de wurden inoar net kruse. Yn alle of hast alle fekjes steane sifers.
Yn in soad hokjes steane siferkes. It diagram hat in oantal kearen deselde sifers, foar it hiele diagram jilde deselde sifers. Deselde sifers jouwe deselde letters binnen de puzel. Faak moatte alle sifers yn in oplossingsbalke setten wurde sadat in útdrukking of sitaat lêsber wurdt. Der binne boekjes yn de hannel mei allinnich filipines yn ferskate soarten.
Nikolaj Ge
thumb|Nikolaj Ge. Portret troch [[Nikolaj Jarosjenko.]] thumb|Holle fan Jesus. Foarstúdzje fan De krusiging. 1893
Bokum
Bokum is in buorskip yn de gemeente It Hegelân (oant 2019 gemeente De Marne) yn de provinsje Grinslân. It leit benoarden Kloosterburen oan de foet fan in oude seedyk. Bokum bestiet no út mar twa pleatsen: Ald-Bokum en Nij Bokum.
Yn it ferline hie Bokum in stienhûs. It laach Bokema dat dêr tahâlde wurdt foar it earst yn neamd yn 1462. It is net bekend wannear't de stins ferdwûn is, de lêste fernijing is yn 1615. Op it plak fan de stins is letter in pleats set dy't lykwols by de wettersneed fan Kryst 1717 wer ferdwûn is. Nei dy ramp waard de dyk in eintsje súdliker lein en is de pleats súd fan dy dyk opnij boud, dat is de pleats Ald Bokum fan no.
Nikolaj Ge
Nikolaj Nikolajevitsj Ge (Russysk: Николай Николаевич Ге) (Voronezj, 27 febrewaris 1831 - Ivanovski Choetor (ûnder Tsjernigov), 13 april 1894) wie in Russysk keunstskilder fan Frânske komôf. Hy makke fral portretten en histoarjestikken. Hy wie ien fan de oprjochters fan it keunstnerskollektyf De Swalkers yn 1870.
Filippine (puzel)
Soarten
De nûmers komme oerien mei it ûnderste diel fan de puzelopjefte wêryn meast in siswize of in sitaat fan in bekend persoan fûn wurde moat. Der binne in tal fariaasjes te meitsjen yn de omskriuwings foar it boppeste diel:
Nikolaj Ge
Libben en wurk
Ge syn pake emigrearre yn de 18e iuw nei Ruslân. Syn âlden stoaren doe't er noch in bern wie, dat hy waard grutbrocht troch in liifeigene fersoarchster. Ge kaam yn 1847 oan de universiteit fan Kiev, en in jier letter oan de universiteit fan Sint-Petersburch; hy studaerre natuerkunde en wiskunde. Fan 1850 oant 1857 studearre er oan de Keizerlike Akademy fan de Keunsten yn Sint-Petersburch. Hy slagge mei in gouden medalje foar it skilderij De heks fan Endor ropt de geast fan de profeet Samuel oan.
Filippine (puzel)
Namme
De namme komt fan de mangel soarte 'filippine'. Dy hat in dûbele pit. Wa't in mangel iepenmakket komt in pit tsjin, mar dan tsjin de ferwachting yn is der by de filippines noch in twadde. Dit jout in ferrassende kriem. Dit is ek sa by de Filippine puzel. Men beantwurdet de fragen en folt de puzel yn. Dan, as twadde/ferrassende kriem foarmet dy oplossing ek noch ris in sin wat de ‘twadde oplossing’ fan de puzzel is (dit is de twadde pit).
Nikolaj Ge
Libben en wurk
Dêrnei reizge er nei Itaalje (1860) om de klassike âldheid en de Renêssânse te bestudearjen. Yn 1863 waard Ge beneamd ta professer oan de Keizerlike Akademy fan de Keunsten. Yn 1864 giet er werom nei Florence dêr't er befreone rekke mei de pro-westerske tinker en skriuwer Aleksander Herzen en portrettearre him doe ek. It duorre oant 1869 ear't er foar altyd nei Ruslân werom gie. Ge syn betide wurk waard beynfloede troch Karl Brjoellov.
Filippine (puzel)
Namme
Oan it mienskiplik iten fan filippines waarden yn guon fermiddens wol ôfspraken of weddenskippen ferbûn.
Nikolaj Ge
Libben en wurk
Hy kocht in lytse buorkerij yn Noard-Oekraïne en waard goede freon fan de skriuwer Lev Tolstoj, en in protte fan Tolstojs idealen wienen ek sines. (Ge skreau dat in minske agrarysk wurk dwaan moatte soe en dat keunst net te keap wêze moatte soe.) Ge wenne fan 1873 ôf op Tolstojs bûtenpleats Jasnaja Poljana ek yn noardlik Oekraïne. Yn dy tiid skildere Ge meast religieuze ûnderwerpen, dêr't er in protte bewûndering foar krige.
Fan 1880 ôf makke er ek wer portretten (elts hat rjocht op in portret fan himsels), de prizen liet er ôfhingje fan wat de portrettearde misse koe.
Nei syn dea
In protte fan syn wurk is weiwurden, hoe as wat bliuwt in mystearje. Oan de ein fan syn libben skonk Ge al syn wurk oan syn Switserske goeddogger Beatrice de Vattville, yn ruil foar in lege hier foar de jierren dy't er noch belibje soe. Sy stoar yn 1952, mar fan Ge syn wurk waard neat fûn yn har kastiel. Under dat ferlern giene wurk wie ek Ge's ûnderstelde 'magna opus' De Krusiging. Earst yn 1974 waarden Ge's tekeningen weromfûn yn in twadde-hânssaak troch keunstsamlers.
Recklinghausen (Kreis)
Kreis Recklinghausen is in bestjoerlik distrikt yn de Dútske dielsteat Noardryn-Westfalen en hat 625.523 ynwenners. It distrikt waard oprjochte yn 1816.
Midslân oan See
Midslân oan See is in delsetting fan rekreaasjewennings op Skylge en is in offisjeel buorskip op it eilân. It doarpke leit noardlik fan Midslân dat mei de Hearedyk te berikken is. Der is gjin fêste bewenning yn Midslân oan See. thumb|250px|Midslân oan See
It doarpke is boud yn de dunen fan Skylge. Rûnom lizze inkele natuergebieten lykas it Wetterplak en it Meisterplak. Yn dy dampige dúndelten wurdt in protte brieden troch fûgels, bygelyks de Skiere Goes, de Slob, de eastein en de Toefein.
De earste rekreaasjewennings binne tusken de Earste- en Twadde Wrâldoarloch setten.
Utbuorren
In útbuorren is in lytse delsetting dy't gjin doarp is (dus gjin blauwe kombuorden hat) en dêr't mar in stikmannich huzen byinoar steane. Oer it algemien wurdt sa'n plak in buorskip neamd, mar as de bebouwing fan in buorskip mear konsintrearre is ta in soarte fan buorren, dan sprekt men fan in 'útbuorren'. Dêrmei falt in útbuorren yn befolkingsgrutte dus tusken in buorskip en in doarp yn. In ferskil út it ferline is dat buorskippen in namme hiene dy't faak ôflaat wie fan in wichtich gebou of in wichtige dyk, wylst útbuorrens in (orizjinele) namme fan harsels hiene. Om't yn letter tiid faak wer diken yn 'e omkriten nei útbuorrens ferneamd binne, is dit ûnderskie tsjintwurdich net mear sa dúdlik.
Yn 'e regel hat in útbuorren gjin tsjerke en likemin oare foarsjennings, lykas winkels, in doarpshûs of in kafee. In útbuorren hat gjin eigen gebiet, mar leit yn 'e himrik fan in doarp út 'e omkriten (of soms op 'e grins fan twa of trije himrikken). Utbuorrens hiene troch de tiid hinne in útinoarrinnende juridyske status, mar tsjintwurdich gjin inkele mear, of it moat wêze dat de gemeenteried fan 'e gemeente dêr't de oangeande útbuorren yn leit, oars beslist, bygelyks fanwegen in ûnfeilige ferkearssitewaasje.
Sjoch ek
כפר
Naïma Azough
thumb|Naïma Azough thumb|Azough yn petear mei [[Mathieu Heemelaar]] Naïma Azough (Asdif (Marokko), 1 april 1972) is in Nederlânse politika fan Marokkaansk komôf, dy't fan 16 maart 2004 oant 17 juny 2010 lid wie fan de Twadde Keamerfraksje fan GrienLinks. Earder wie hja lid fan 23 maaie 2002 oant 30 jannewaris 2003.
Azough is islamitysk, mar beskôget harsels ek as liberaal en feministysk.
Willem Kloos (arsjitekt)
Willem Bernhard Kloos (Batavia, Nederlânsk-Ynje, 21 maart 1904 – Den Dolder, 24 novimber 1960), yn de literatuer ornaris oantsjut as W.B. Kloos, wie in Nederlânsk arsjitekt.
Fan 1946 ôf wie Kloos yn tsjinst by de Nederlandse Spoorwegen, as haad fan de stêdeboukundige ôfdieling. Hy hold him dwaande mei de fraachstikken om it opheffen fan lykflierske krusings yn stêden as Eindhoven, Leien, Rotterdam en Venlo. Fan 1954 ôf oan wied er dwaande mei it ûntwerp fan in rige standerdisearre stasjonsgebouwen (standerttype Vierlingsbeek). De gebouwen tsjinnen faak as ferfanging foar ferâldere stasjonsgebouwen út de 19e iuw, mar waarden ek by nij oanleine (foarstêds)stasjons set.
Untwurpen stasjonsgebouwen
thumb|Stasjon Wijlre-Gulpen
Beekbergen
Beekbergen (Nedersaksysk: Bekbargen of Beekbargen) is in plak op de Feluwe, besuden Apeldoarn, mei sa'n 5000 ynwenners. Bestjoerlik falt it ûnder de gemeente Apeldoarn yn de provinsje Gelderlân. Yn it simmerseizoen fertrijefâldiget de befolking ûngefear troch it grutte tal besikers fan de kempings en fakânsjeparken dy't yn de bosken om Beekbergen lizze.
Skiednis
Beekbergen is ûntstien yn de iere midsiuwen en wie oant healwei de 20e iuw in boeredoarpke mei in tsjerke, in pear herbergen en sûnt de 17e iuw ek in pear papiermûnen. Nei de Twadde Wrâldoarloch is Beekbergen bot groeid en hat it toerisme him sterk ûntjûn.
Doarpsoansjen
thumb|left|Nederlânsk herfoarme tsjerke Beekbergen In soad winkels steane yn de buorren. Dêr stiet ek de herfoarme tsjerke. Yn de alfte iuw waard it koar en it skip yn Romaanske styl boud, dy't yn de trettjinde iuw ferfongen waarden troch bouwurken yn Goatyske styl. Yn de tsjerke is it grêf fan ien fan de earste Feluwske papiermakkers, Marten Orges († 9 septimber 1626) te finen. Ien fan syn papiermûnen bestiet noch as nôtmole De Ruitersmole.
Omkriten
Beekbergen leit oan de râne fan de natoergebieten Loenermark, it Beekbergerwâld en it Spelderholt. Yn en om Beekbergen binne in soad soarchynstellings, ûnder mear âlderein/fersoargingstehûs, "De Vier Dorpen", en it âldste ferpleechhûs fan Nederlân (Het Zonnehuis). Nei it plak is it tichtbylizzende ferkearsknooppunt Beekbergen neamd.
Aktiviteiten
Yn it tichtbylizzend doarpke Lieren stiet stasjon Beekbergen, in stopplak foar de toeristyske stoomtrein tusken Apeldoarn en Dieren dy't simmerdeis troch de Veluwsche Stoomtrein Maatschappij (VSM) eksploitearre wurdt. De winkelljuferiening "Bemivo" (Beekbergse Middenstand Vooruit) organisearet al sûnt 1966 yn it simmerseizoen 'Feluwske merken' dêr't âlde ambachten as spinnen, touslaan, bijehâlden en klompesnijen demonstrearre wurde en pleatslike produkten yn kreammen kocht wurde kinne fan yn dracht klaaide ferkeapers en ek yn Feluwske boeredracht klaaide muzikanten.
Sport en rekreaasje
Beekbergen leit oan de Europese kuierrûte E11, ek wol Marsekreammerpaad neamd. De E11 rint fan De Haach nei it easten, no oant de grins fan Poalen mei Litouwen. Yn Beekbergen sit de fuotbalklup f.f. Beekbergen
Ferskaat
Beekbergen hat neat te krijen mei safarypark de Beekse bergen en leit dêr sa'n hûnder kilometer ôf.
Wobbema State (Driezum)
Wobbema State (oare nammen: Wobba gued, Wobme weyde en Wobbema, Wobbema staede, in de Weyde) wie in stins/state by Driezum, gemeente Dantumadiel. Wobbema waard foar it earst yn de 15e iuw neamd.
Skiednis
Wobbema en Halbada wiene oarspronklik ien gehiel, wat oant yn de 16e iuw duorre. Yn 1404 wurdt Feya Halbada as eigener neamd. Hy besegele yn dat jier as tsjûge in oarkonde oer Bauwerda stins yn Holwert. Tsjin de ein fan de 15e iuw is it goed yn besit fan Wobbe Gerlofs Gherlfsma alias Wobbema. Hy hie Wobbema en Halbada urven fan syn mem, dy't noch Halbada hiet. Yn 1474 wurdt Wobbe troch de Fetkeapers finzen set op de Grovestins yn Ingelum. Troch ruiljen komt er wer frij en dêrnei komt er oant 1492 yn de argiven foar.
Yn 1505 wie syn soan Syds Wobbes eigener. Hy stjert sûnder bern foar 1540 en syn besittingen ferervje dan op de bern fan syn healbroer Wybren Roorda fan Genum. Dy bern wennen sels net op Wobbema en Halbada, mar ferhiere de states. Syds Tjaerda út Rinsumageast blykt yn 1540 foar in part eigener west te hawwen. Yn syn testamint út dat jier wurdt Wobbema neamd: welcke twe goeden voertyts een sate is gewest ende doe ter tyt genoemt worde "Halbaede" ende fan [... ] sommige Wobme, ende daeraf so wortet een goed genoemt 'in Wobme weyde'. Wobbema wurdt yn de rin fan de 16e iuw in pachtguod, wylst der dan al lang net mear fan in stins praat wurdt.
Tsjintwurdich leit de pleats Wobbema leit njonken de pleats Halbada.
Anabaptisten
thumb|225px|Fersprieding fan it Anabaptisme 1525-1550 Anabaptisten (Gryksk ανα (fanijs, wer) + βαπτιζω (dope), dus letterlik: werdopers) is de namme dy't meast brûkt wurdt foar de earste Minnisten. Wat anabaptisten ûnderskate fan oare protestanten is harren lear fan de doop fan folwoeksenen; sy fersmieten dêrmei de bernedoop. Mei dêrom en fanwege polityk ferskil fan miening waarden se slim ferfolge troch de Roomsk-Katolike Tsjerke, mar ek troch de oare protestanten.
Skiednis
thumb|Minne Simens thumb|Anneken Hendriks wie in hûsfrou yn Fryslân, doperske sûnt 1552. Yn oktober 1571 waard se yn Amsterdam weromkend en ta dea feroardiele. Har mûle waard mei buskrûd folle en hier, fêstbûn oan in ljedder, op in bêd fan gleone koalen te smiten. (Ets fan [[Jan Luyken)]] Anabaptisten komme fan 1530 ôf yn Fryslân foar. Sicke Frearks stoar as earste de marteldea. Hy waard yn 1530 yn Emden troch Jan Folkertsz Trypmaker doopt, dy't sels dêre troch de Dútske werdoper Melchior Hoffman doopt waard. Melchior Hoffman, dy't in lutherske predikant yn Straasburch wie, kaam yn kontakt mei it anabaptisme en en moast út de stêd wei flechtsje en gie nei East-Fryslân ta. Hy naam it anabaptisme fan Switserlân mei nei Fryslân ta. De Fryske preester Minne Simens wie ynearsten sympatyk oan Marten Luther. Om 1530 hinne luts er him oan troch Huldrych Zwingli en rekke er ûnder de yndruk fan de Switserske dopersken. Doe't Sicke Frearks ûnthalze waard, luts er it him tige oan. Hy koe gjin bibelske grûnen fine oangeande de ûnthalzing fan Frearks. Der wienen freedsume (warleaze) anabaptisten en strange (revolúsjonêre) anabaptisten ofwol werdopers. De revolúsjonêre werdopers stiften ûnder harren lieder Jan fan Leien yn de Dútske stêd Múnster harren Nije Jeruzalim en holden dêr in skrikbewâld op nei. Hja tochten dat it Tûzenjierrich Ryk nei it weromkommen fan Jezus oankommende is. Simens spruts him út tsjin de Fan Leien en syn radikalen. Múnster waard troch de ferdreaune biskop belegere en Jan fan Leien besocht help te sykjen út ûnder oaren Fryslân wei. Hy stjoerde Jan fan Geelen nei Fryslân en sykje nei jild en wapens en tagelyk rebûlje op te stoken. Yn jannewaris 1535 garre er 300 werdopers en besette it Kleaster Blomkamp, ek wol Aldekleaster neamd, by Boalsert. Georg Schenk fan Toutenburch, steedhâlder fan Fryslân yn namme fan de Habsburchske keizer Karel V, tôge op twadde peaskedei yn april 1535 nei it kleaster. Nei it belis fan Aldekleaster waarden de werdopers oppakt en in soad fan harren waarden yn Ljouwert ûnthalze, ophongen en ferdronken. De radikale werdoper Piter Simens, in broer fan Minne Simens wie ek ien fan harren en Minne wie alhiel oandien troch dat barren. Hy besleat yn 1535 alle geweld ôf te swarren. Hy flechte fluch dêrnei nei de Ommelannen en East-Fryslân ta. Jan fan Geelen, dy't de werdopers yn Aldekleaster late, koe ûntkomme en yn maaie 1353 late er it werdopersopskuor yn Amsterdam dêr't er by sneuvele. Yn july dat jiers kaam ek oan de besetting fan Múnster troch de revolúsjonêre werdopers in ein. Jan fan Batenburg dy't mei syn oanhingers de Nederlannen ûnfeilich makke waard yn 1537 oppakt.
De freedsume dopers, de minnisten of doopsgesinden ûnder Minne Simens en Durk en Obbe Philips hiene mear sukses.
Lettere ûntjouwings
De doperske steane ynternasjonaal bekend as minnisten of mennoniten en yn Nederlân as doopsgesinden. Ynearsten wiene alle doperske streamings tige rjochte op suverheid en woene se net meidwaan yn it bestjoer fan stêden en lannen. Dat wie winliken de earste skieding tusken tsjerke en steat. Der ûntstien al rillegau ferskate mienings en late ta ferbrokkelings. Yn Nederlân wiene bygelyks de Wetterlânske, Heechdútske, Fryske en Flaamske minnisten, dêr't gauris ek noch yn in "âlde" en "jonge" ferparte waarden. Letter waarden de minnisten yn Nederlân suver as frijsinnich sjoen. Oare minniste-mienskippen bleaune tige op harren sels stean en bestiene benammen út agraryske koloanjes yn krekt oanmakke gebieten yn East-Jeropa en Noard-Amearika. Benammen de amish steane bekend om harren ôfwizings fan ûntjouwings fan de moderne tiid. Yn de tweintichste iuw ûntjoech de Amerikaanske haadsteam fan mennoniten him ta in wiidweidich protestantske leauwensmienskip dy't him skaaimerkt troch harren freedsumens.
Oer de libben fan de minnisten en doopsgesinden skreau Ypk fan der Fear it boek De breugeman komt (1953). Dit boek waard yn 1956 oerset yn it Nederlânsk.
Wat de grutdoop oanbelanget soe men se ta foarrinners fan it baptisme, de Evangelyske tsjerken en Pinkstergemeenten beskôgje kinne.
Johannes Antonie Visscher
Johannes Antonie Visscher (Asch, 30 maart 1876 - Groesbeek, 4 febrewaris 1943) wie in Nederlânske herfoarme dûmny en auteur.
Libben en wurk
Visscher wie in soan fan de predikant Rijn Visscher en Anna Hendrika van Embden. Nei syn stúdzje teology oan de Ryksuniversiteit Leien wurke er earst yn in efterstânswyk yn Rotterdam. Hy troude op 14 augustus 1903 yn Stompwijk mei Anna van Duijvendijk, dochter fan Pleunis van Duijvendijk en Louisa Carolina Pieternella Lamaison. Yn datselde jier ferhuze hy nei Rottefalle yn it feankoloniale gebiet yn it easten fan Fryslân. Mei syn frou gie er, mei in kofferoargeltsje yn in kroade, troch de omkriten fan Rottefalle om dêr ymprovisearre tsjerketsjinsten te hâlden. Yn De Houtigehage stichte hy it gebou "Noard Jeruël", neamd nei in wykferiening yn Rotterdam. Visscher, troch de Fryske befolking Fisker neamd, die war foar ferbettering fan de wenomstannichheden troch ûnder mear de spitketen op de heide te ferfangen troch wenningen mei in tún foar de arbeidzjende befolking.
Yn 1909 lei hy syn amt as predikant del om him te wijen oan lanlike aktiviteiten. Hy ferfarde fan Fryslân nei De Haach. Troch syn tiid yn Fryslân waard Visscher in oertsjûge foarstanner fan de needsaak fan heideûntginning. Hy wie de oprjochter en tagelyk direkteur en sekretaris fan de Vereniging Nederlandse Landkolonisatie en Inwendige Zending. De feriening joech peariodiken út as Ons Heidewerk en Om en op de Heide. Hy seach hjir ek mooglikheden om dit wurk yn te setten yn it ramt fan de reklassearing. Yn 1921 lansearre hy in plan ta it stichtsjen fan in oantal koloanjes, dêr't 'ontredderden' itsij ferplege wurde soene óf troch wurkferskaffing in nije kâns yn de maatskippij krije soene. Op fersyk fan it ministearje fan Justysje waarden syn ideeën realisearre yn koloanjes yn De Grinzer Pein (Wilhelminahoeve), Vries (Philadelphia) en Beekbergen (Het Hooge Land). Visscher sels gie, nei fiif jier yn De Haach wurke te hawwen, yn 1914 wer werom nei Fryslân. Hy wie belutsen by it wurk yn de finzenis fan Ljouwert en hy wie ien fan de oprjochters fan it tehûs foar dakleazen Praktische hulp. Fan 1914 - 1923 wenne hy yn Drachten en dêrnei oant 1926 yn Ljouwert. Yn dat jier besleat er syn amt fan predikant wer op te nimmen en akseptearre in berop nei Groesbeek. Dêr bleau er him dwaande hâlden mei sosjale arbeid. Hy rjochte de feriening foar kristlik maatskiplik helpbetoan Morgenrood op en de Nederlandse Centrale voor practische werkverruiming en hulpverlening. Visscher ferstoar yn febrewaris 1943 yn Groesbeek yn de âldens fan 66 jier.
Skriuwer
As auteur waard Visscher benammen bekend yn protestantske rûnten. Resinsinten priizgen yn Visschers fiksje de skriuwstyl en de skildering fan it libben fan de agraryske befolking. Hy behannelet de konfrontaasje fan earme, leauwige en koeijonearre plattelanners mei in heechhertige, egoïstyske of ûnferskillige begoedige klasse, dy't eventueel wol ta ynkear en berou komme kin. De tematyk wurdt meastal swier oanset, wat mear wurdearre waard troch kritisy dy't sterk út tsjerklik stânpunt wei oardielden, as troch literêr oriïntearre resinsinten.
KDE
KDE (K Desktop Environment) is in frije grafyske brûkersomjouwing en ramt boud op Trolltechs Qt-toolkit foar GNU/Linux en oare Unix-eftige bestjoeringssystemen.
In te ferlykjen projekt is GNOME.
Algemien
De letter "K" stie oarspronklik foar "Kool" (Koel), mar is letter feroare yn allinne in "K", wat stiet foar: "De earste letter foar de "L" fan Linux yn it Latynske alfabet".
Neffens de webstee fan KDE: "KDE is in brûkersomjouwing foar Unix-wurkstasjons dy't modern en oersichtlik is. Mei KDE is oan it ferlet fan in maklik te brûken omjouwing foar UNIX-wurkstasjons foldien, ferlykber mei de brûkersomjouwings fan Mac OS X en Windows."
De ynspiraasje foar KDE komt fan Common Desktop Environment (CDE). CDE is in âldere brûkersomjouwing dy't mei X Window brûkt wurdt troch it VMS en kommersjele Unix-leveransiers lykas Sun Microsystems en Hewlett-Packard.
De Dútser Matthias Ettrich sette útein mei it KDE-projekt omdat de programma's en de ynterfaasje fan CDE der net itselde útseagen of wurken.
By KDE kin der in soad konfigurearre wurde en de opmaak fan bygelyks oersichtlike menu's en anti-aliasing foar tekst, dy't te ferlykjen binne mei de mooglikheden fan Windows en Mac Os X, kin de brûker sels feroarje.
Sêftguod
Der binne in soad KDE-applikaasjes en oar sêftguod dy't mei KDE levere wurdt, dy binne apart yn te laden en te ynstallearjen. De measte nammen fan dy applikaasjes begjinne mei in K om oan te jaan dat it in KDE-applikaasje is. De meast brûkte programma's binne û.o.:
KDE wurdt nei hast 90 talen oerset (sjoch keppelings om utens), sa ek nei it Frysk. In stikmannich fan dy talen wurde net stipe troch de kommersjele sêftguodprodusinten. Oare talen wurde net folslein stipe, sa is de dokumintaasje by in soad talen mar in bytsje of hielendal net oersetten. De Fryske ferzje docht sûnt ferzje 3.4 mei.
Guon fan de oan KDE besibbe projekten hawwe harren eigen útjefteskema, lykas KDevelop; in sêftguodûntwikkelomjouwing, Quanta; in DTD-ûntwikkelomjouwing foar it meitsjen fan û.o.. websteeën en KOffice, in útwreidpakket mei kantoarsêftguod.
Oare bestjoeringssystemen
KDE wurdt neist UNIX ek ûntwikkele foar it bestjoeringsysteem Darwin OS en Windows. Darwin, de basis fan Mac OS X, is basearre op de Machkernel en BSD, in famylje fan iepenboarne Unixfarianten. De Darwin-ferzje is de earste ferzje fan KDE dy't funksjonearret mei in bestjoeringsysteem fan Apple. Brûkers fan Darwin en Mac OS X kinne KDE relatyf ienfâldich ynstallearje fia in fasiliteit as Fink.
Mei it ferskinen fan KDE4.1 is it hiel ienfâldich wurden om KDE te ynstallearjen op Mac Os X of Windows, beide ha in ynstallaasjeprogram krigen en in eigen side. Sjoch by de keppelings om utens foar de krekte ferwizings.
Organisaasje fan it KDE-projekt
Lykas in soad iepenboarne- en oare frije sêftguodpakketten wurdt KDE yn it algemien troch frijwilligers ûntwikkele. Omdat de pear hûndert minsken op ferskillende manieren bydrage oan KDE (bgl. troch te programmearjen, oer te setten of de foarmjouwing te fersoargjen), is de organisaasje fan sa’n projekt frijwat dreech. De measte swierichheden wurde besprutsen op in grut tal diskusjelisten (sjoch keppelings om utens ûnder). Wichtige beslissings, lykas nije ferzjes dy't útbrocht wurde en it opnimmen fan nije applikaasjes, wurde makke op de diskusjelist "kde-core-devel" troch de saneamde "haadûntwikkelders". Dat binne de ûntwikkelders dy't al lange tiid meiwurkje oan KDE. Beslissings wurde net nommen mei help fan stimmerij, mar troch diskusje op de diskusjelisten. Yn de measte gefallen skynt soks goed te wurkjen en hiel grutte diskusjes, lykas de fraach oft de API fan KDE 2 net mear stipe wurde moat yn it foardiel fan KDE 3, binne der net safolle.
Utjefteskema en ferzjenûmers
Sa as ûnder yn it skiednisoersjoch fan it projekt te sjen is, komme der geregeldwei nije ferzjes fan it KDE-team. Se binne der om bekend dat se fêsthâldend binne oan it útjefteskema en it bart net gau dat in útjefte mear as ien of twa wiken letter komt. Utsein KDE 3.1, dat mear as in moanne letter kaam, omdat yn 'e boarnekoade in tal feiligensswierrichheden foar it ljocht kamen. Fêsthâlde oan sa’n strak útjefteskema bart mei sa'n frijwilligersprojekt net gau. Bygelyks it útjefteskema fan Linuxkernel is net altiten like krekt. Soks hoecht perfoarst net ferkeard te wêzen: der binne gjin klanten dy't easkje dat it program binnen in bepaalde tiid klear wêze moat, sadat se it projekt pas dien meitsje as it program klear is.
Grutte útjefte
In grutte KDE-útjefte hat twa getallen yn it ferzjenûmer, bygelyks "KDE 1.1". Allinne in grutte KDE-útjefte sil nije mooglikheden hawwe. Oant no ta (augustus 2008) wienen der 13 grutte útjeften, nammentlik: 1.0, 1.1, 2.0, 2.1, 2.2, 3.0, 3.1, 3.2, 3.3, 3.4, 3.5, 4.0 en 4.1. Alle KDE-útjeften yn deselde grutte ferzje (bgl. KDE1, KDE2 en KDE3) binne sawol op binêr nivo as yn de boarnekoade kompatibel mei elkoar. Dat betsjut dat foar KDE 3.0.x ûntwikkele programmatuer wurkje sil mei alle ferzjes fan KDE3. Programma's hoege dus allinne mar op ‘e nij kompilearre te wurden by in nije grutte ferzje. Dat hat in betroubere API foar KDE-ûntwikkelders ta gefolch. Der wienen in protte feroarings tusken KDE 1 en KDE 2 en dy wienen grut, wylst de feroarings yn de API tusken KDE 2 en KDE 3 relatyf lyts wienen. Dêrtroch koenen applikaasjes maklik foar KDE 3 geskikt makke wurde. Oant no ta folgje de grutte KDE-útjeften it Qt-útjefteskema.
Al foardat in grutte útjefte klear is en oankundige wurdt, begjint men te wurkjen oan de folgjende grutte útjefte. Normaal hawwe se ûngefear in heal jier nedich om in grutte ferzje ôf te meitsjen (earder duorre dat ûngefear in jier). Mei dy perioade wurde de brekken (sêftguodflaters) oplost en dy oploste brekken wurde meinaam yn de lêste stabile ferzje.
Op dit stuit is KDE 4 de lêste ferzje.:
Lytse útjefte
Lytse útjeften wurde makke om brekken te ferbetterjen en de oersettings ôf te wurkjen. Foar lytse útjeften wurdt der brûkme makke fan in koarter útjefteskema. In lytse KDE-útjefte hat trije ferzjenûmers, bygelyks KDE 1.1.1. De ûntwikkelders lizze har ta op it oplossen fan brekken, lytse flaters, en lytse ferbetterings yn de brûkerfreonlikens, as tsjinhinger fan it yntrodusearjen fan nije mooglikheden. Dêrneist wurde lytse útjeften brûkt om nije oersettings út te bringen dy't der mei it ferskinen fan de haadferzje noch net wienen. In lytse útjefte is basearre op in aparte Subversion-fertakking (branch) fan in foarige ferzje en hat gjin ynfloed op de "HEAD branch" (yn SVN-termen ek wol "trunk" neamd), it diel wêryn't de aktive ûntwikkeling fan de folgjende grutte útjefte plakfynt.
nije mooglikheden en                             brekferbetterings KDE 4.0 útjûn       >  KDE 4.1 (ek wol trunk neamd) (nije ûntwikkeling  start)                  allinne brekken oplosse > KDE 4.0 branch (wurdt in lytse útjefte)
De ôfwikende namme "3.0.5a" wurdt brûkt omdat de ferzje nûmers op wienen. Se wienen al start mei KDE3.1 en der waard doe yntern noch brûkme makke fan ferzjenûmers lykas 3.06 yn it CVS-systeem om testferzjes te ûnderskieden fan de oankommende grutte útjefte 3.1. Nei ferzje 3.0.3 wie der ynienen needsaak om in tal wichtige en ûnferwachte brekken op te lossen, wat dus ta in ferzjekonflikt kaam mei 3.0.6, dy't al yn gebrûk wie. Kritike brekken wurde ek ferholpen yn âldere ferzjes fan KDE ("back-poarten").
KDE 4
De resinte haadútjefte fan KDE hat de namme KDE 4. De tarieding fan KDE 4 duorre lang mar is dan ek op 'e nij skreaun en/of oanpast oan Qt4. Op 11 jannewaris 2008 kaam nei in lange rige fan alfa-, beta- en RC-ferzjes de úteinlike stabile ferzje 4.0 út.
Feroarings yn KDE 4 binne:
Tin-whistle
thumb|Ferskate tin-whistles
KDE
KDE 4.1
right|250px|thumb|In skermprint fan KDE 4 De hjoeddeiske ferzje fan KDE is KDE 4.1 en waard útjûn op 29 july 2008.
Tin-whistle
In tin-whistle is in lyts muzykynstrumint makke fan metaal. It hat seis fingergatten, dy't trije by trije steane. Omdat de tin-whistle in diatoanysk ynstrumint is, is it wenst foar elke toansoart in apart ynstrumint te brûken. It is ek mooglik mear, of sels alle toansoarten op ien fluit te spyljen, ûnder oare troch de gatsjes heal mei de fingers ôf te dekken. Dat wurdt lykwols ûnpraktysk as de bespile toansoart tefolle ôfwykt fan de toansoart fan de fluit.
KDE
KDE 4.1
Feroarings yn KDE 4.1:
Tin-whistle
It ynstrumint wurdt ek wol penny-whistle neamd troch syn lege priis: yn it Nederlânsk is dat in fluitje van een cent.
KDE
Maskotte
alt=|thumb|Konqi - de KDE maskotte De maskotte fan de KDE is it griene draakje Konqi. Yn eardere ferzjes wie de maskotte de tsjoender (wizard) Kandalf, waans namme ôflaat wie fan Gandalf, in persoan út de boeken fan de skriuwer Tolkien.
Tin-whistle
De grutte broer fan de tin-whistle is de Low-whistle. Dy is gewoan in slach grutter. Beide binne typysk Ierske en Folk-ynstumenten.
KDE
Fryske staveringshifker
De staveringshifker kin wurdlisten fan Hunspell/Myspell, Aspell of beide tagelyk tapasse, ôfhinklik fan wat ynboud is yn it subprogramma Enchant.
About a Girl
About a Girl is in nûmer dat oarspronklik opnaam is troch Nirvana yn jannewaris 1989 en útbrocht op it album Bleach fan Nirvana út 1989. About a Girl wie it tredde nûmer op it album, it nûmer waard doe net útbrocht as single.
Oer it nûmer
About a Girl waard yn maaie 1989 skreaun troch Kurt Cobain, by it skriuwen fan it nûmer hie Cobain noch gjin titel foar it nûmer. Nei't drummer Chad Channing frege wêr't it nûmer oer gie, skynt Cobain sein te hawwen: "It's about a girl". It oanbelangjende famke wie de doetiidske freondinne fan Cobain, Tracy Marander. It nûmer hie in soad popynfloeden wat foar Cobain in reden wie om it nûmer net op it album Bleach op te nimmen, om't de eftergrûn fan Nirvana grunge wie. Produsint Jack Endino wie it hjirmei lykwols ûniens en it nûmer bedarre dochs op it album.
MTV Unplugged ferzje
About a Girl is in nûmer dat oarspronklik opnaam is troch Nirvana op 18 novimber 1993 yn de Sony Music studio's, yn New York as ûnderdiel fan in akoestysk optreden foar in programma fan tillefyzjestjoerder MTV en waard in jier letter in pear moannen nei it ferstjerren fan Kurt Cobain útbrocht. About a Girl is it earste nûmer op it album en waard op 24 oktober 1994 útbrocht as iennichste single fan it album.
Griffith Brewer
Brewer regele ek dat it Britsk regear yn 1914 foar £15.000 gebrûk meitsje mocht fan de patinten fan de bruorren Wrigh; dat betsjutte dat Britske fleantúchfabrikanten frij fan rjochtsferfolging waarden.
Beieren
As ien fan de âldste steaten fan Jeropa waard Beieren stifte as hartochdom healwei it earste milennium. Yn de 17e iuw waard de hartoch fan Beieren in keurfoarst fan it Hillige Roomske Ryk. It Keninkryk Beieren bestie fan 1806 oant 1918, sûnt dy tiid is Beieren in frijsteat (republyk). Nei de besetting fan Dútslân troch de Alliëarden (yn it gefal fan Beieren troch de Amerikanen) nei de Twadde Wrâldoarloch, waard Beieren yn 1949 in dielsteat fan 'e Bûnsrepublyk Dútslân (West-Dútslân). It is de ienichste moderne steat fan Dútslân dy’t nea ta de Hânze heard hat. De befolking fan Beieren is foar it meastepart Katolyk mei in eigen kultuer. It hjoeddeiske Beieren bestiet ek út parten fan de histoaryske regio’s Franken en Swaben.
Geografy
Beieren leit yn it súdeasten fan Dútslân, it grinzet oan de lannen Eastenryk, Tsjechje en Switserlân mei it Bodenmar en oan de Dútske dielsteaten Baden-Wuertemberch, Hessen, Saksen en Thüringen.
De twa grutste rivieren troch de dielsteat hinne binne de Donau en de Main. De Beierske Alpen grinzje oan Eastenryk en binne de heechste bergen fan Dútslân. De heechste berch fan de Beierske Alpen en fan Dútslân is de Zugspitze. Dizze berikte rikt oant de 2.962 meter.
De grutste stêden fan Beieren binne:
Klimaat
Beieren hat in matige, sêft klimaat. It klimaat giet fan it noardwesten nei it easten oer yn it lânklimaat. Grutte feroarings yn temperatuer binne seldsum. Op lykwols 100 dagen lizze de temperatueren ûnder de 0 °C, de wyn komt meastentiids fan it westen. Delslach falt yn alle jiertiden, der falt sa’n 70 sintimeter rein it jier, yn de Alpen kin dit oprinne oant 180 sintimeter it jier. De sinne skynt jierliks tusken de 1.600 en 1.900 oeren.
De simmer rint fan likernôch maaie oant oktober en hat oer it algemien goed waar. De trochsneed temperatuer leit dan tusken de 20 en 30 °C. Yn de wintermoannen komme der in soad wintersporters nei de Beierske Alpen, hjir kin fan desimber oant april wintersporte wurde. Yn de bergen leit de trochsneed temperatuer op -6 °C.
It earste stamhartochdom
Beieren ûntstie doe’t in Germaanske stamme, de Bajuwaren, yn de 6e iuw nei Kristus it gebiet binnenfoel en der in hartochdom stifte ûnder de Agilolfingen. Yn namme binne de Beieren kristen, mar pas nei de komst fan de preesters út it Iersk-Gallyske westen ûntstie der in godstsjinstich libben. Bonifatius krige stipe fan hartoch Odilo (734-748) en reorganisearre of stifte de bisdommen Regensburg, Salzburg, Freising en Passau. Hartoch Tassilo III (748-788) makke him los fan it Frankyske Ryk en ûnderwurp de Slavyske stammen yn it Alpengebiet. Yn 788 waard Tassilo troch Karel de Grutte ôfsetten en it stamhartochdom ynlive by it Frankryske Ryk. By de splitsing fan it Frankyske Ryk yn 843 yn it Ferdrach fan Ferdun kaam Beieren by it East-Frankyske Ryk te hearren ûnder Loadewyk de Dútser. Binnen it East-Frankyske Ryk wie Beieren it kearnlân fan de keningen.
Frijsteat Beieren
Yn novimber 1918 waard de oant dan ta populêre kening Loadewyk III troch in folksopstân, de Beierske Revolúsje ûnder lieding fan de ûnôfhinklike sosjalist Kurt Eisner, ôfsetten en fuortjeit. Eisner rôp doe de Frijsteat Beieren út en waard minister-presidint fan de steat. Op 21 febrewaris 1919 waard Kurt Eisner troch de jonge greve Anton von Arco auf Valley deasketten. As wraak rôpen de ûnôfhinklike sosjalisten de Riedenrepublyk Beieren út. Letter waarden de ûnôfhinklike sosjalisten troch de kommunisten ôfsetten, dy’t de twadde Riedenrepublyk útrôpen. Op 1 maaie 1919 waard de Riedenrepublyk ta fal brocht troch ferskate frijkorpsen.
Nei it ‘reade eksperimint’ waard Beieren in bolwurk fan de ekstreem-rjochtse nasjonalisten en reaksjonêren. Yn de begjin fan de 20’er jierren waard Gustav Ritter von Kahr (1862-1934) rykskommissaris fan Beieren en besike de steat ôf te skieden fan Dútslân. Yn 1923 besike Adolf Hitler, mei stipe fan de nazi’s en generaal Erich Ludendorff, mei in steatsgreep (putsch) Von Kahr ôf te setten en fan Beieren in nazi-steat te meitsjen. Dizze steatsgreep mislearre.
Hjirnei waard it relatyf rêstich yn de steat, en Von Kahr moast nei ferrin fan tiid plak meitsje foar mear konstitúsjonelere minsken. Nettsjinsteande bleaun Beieren it heitelân fan de nazi’s en ek it wichtichste haadkertier fan de nasjonaal-sosjalisten wienen der fêstige. Nei de nasjonaal-sosjalistyske machtsoername yn 1933 waarden yn 1935 yn Neurenberg de antysemityske Neurenberger wetten ynsteld.
Polityk
thumb|upright|It Beierske Lândeigebou. Beieren hat in mearpartijenstelsel wêr’t de grutste partijen de konservative Kristlike-Sosjale Uny, dy’t al sûnt 1957 alle ferkiezings wûn hawwe, en de Sosjaal Demokratyske Partij fan Dútslân (Sozialdemokratische Partei Deutschlands; SPD). De Dútske griene partij, Ferbûn ‘90/De Grienen (Bündnis 90/Die Grünen), wurde ek represintearre yn it parlemint. Sûnt 2008 wurde de Dútske liberale partij, de Frije Demokratyske Partij (Freie Demokratische Partei; FDP) en de Frije Stimmers (Freie Wähler) ek represintearre yn it Beierske parlemint. CSU en FDP kamen yn oktober 2008 in koalysje oerien, wylst de SPD, de Frije Stimmers en de Grienen de opposysje foarmje.