cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Convergence (roman fan C.J. Cherryh)
Convergence
Oare kant de seestrjitte, op it eilân Mospheira, wurdt Bren mei fol earbetoan ûnthelle troch syn âlde freon en kollega Shawn Tyers, dy't no presidint fan Mospheira is. Bren hat der lange tiid mei ompakt oft er Shawn ynljochtsje sil oer it bestean fan Guy Cullen en de identiteit fan 'e fijân fan 'e kyo. Hy hat dat geheim oant no ta inkeld dield mei syn liifwachten (dy't mei him oan board fan it kyo-skip wiene), en fierders mei syn freon Jase Graham, ien fan 'e kapteins fan 'e Phoenix, mei de aiji en de aiji-dûairiêre, en mei syn broer Toby. It probleem is dat it amt fan presidint in keazen funksje is, en dat it regear fan Mospheira lekt as in gatsjepanne. Uteinlik beslút er dêrom Shawn net yn te ljochtsjen, temear om't dy dochs neat mei de ynformaasje kin.
Underwilens wurdt op it fêstelân Cajeiri, de njoggenjierrige soan fan Tabini-aiji, nei syn oerâldomke Tatiseigi, de hear fan 'e Atageini-clan, ta stjoerd. De reden dêrfoar is polityk fan aard en hat te krijen mei it feit dat sûnt in oantal wiken twa ynfloedrike clans, te witten de Kadigidi en de Ajuri, sûnder haadman sitte (sjoch: Protector). Under in diner by de aiji-dûairiêre hat Tatiseigi, om in dronken bûnsgenoat fan himsels stil te krijen, in kandidaat foardroegen om hear fan 'e Ajuri te wurden. Hy wist lykwols yn 't foar wol dat syn kandidaat net de goedkarring fan Tabini hie en dat dy der syn feto oer útsprekke moatte soe. Om harren allegearre gesichtsferlies te besparjen hat de âldman him dêrom no op syn bûtenpleats Tirnamardi, yn 'e Padi-delling, weromlutsen. Wylst Tabini de kandidaat fan Tatiseigi ôfwize moat, stjoert er no lykwols syn soan nei Tirnamardi ta om by Tatiseigi te útfanhûzjen, in teken foar de bûtenwacht dat Tatiseigi noch like heech yn syn geunst stiet.
Hoewol't Cajeiri wit fan 'e politike omtinkens, is er net ûngelokkich mei de sitewaasje. Hy mei graach oer Tatiseigi en de âldman hat him okkerdeis bejeftige mei in mecheita (ryddier) út syn eigen stâlen. De lêste kearen dat er yn Tirnamardi te gast wie, wie der hieltyd wat dat it spul bedoar, sadat er it bist noch mar kwealk beride kinnen hat, en hy hopet dat dat diskear einlings oars wêze sil. It is de earste kear dat Cajeiri 'allinnich' op 'en paad giet (d.w.s. sûnder syn heit, mem, Bren of Ilisidi), en dêrom binne oan syn fêste fjouwerkoppige liifwacht fan it Slûpmoardnersgilde noch twa pear tafoege. Dêrby giet it om fjouwer âldere mannen, Rieni, Haniri, Janachi en Onami, dy't allegear as ynstrukteur fan rekruten op it Gildehaadkertier wurke hawwe. It is noch gjin útmakke saak oft dy fjouwer foargoed yn Cajeiri syn tsjinst bliuwe sille of dat er se nei de útstap nei Tirnamardi wer kwytrekket. It komt him lykwols oan dat it in goed ding wêze soe as er harren hâlde koe, mei't syn eigen jongere liifwachten noch tige ûnbeleard binne.
Bren docht yn Mospheira foar ferskate regearingskommisjes syn sechje oangeande it ferdrach mei de kyo. Dêrby hat er in oanfarring mei in ôffurdige Woodenhouse, in fertsjintwurdiger fan 'e Erfskipspartij, de anty-atevi-beweging dy't yn it ferline alris op in hier nei in oarloch tusken Mospheira en de Westlike Assosjaasje feroarsake hat (sjoch: Inheritor). Fierders besiket er de oankomst fan 'e Reunioners op Mospheira ta te rieden. Der is besletten dat Cajeiri syn jonge assosjearden en harren respektivelike âlden it earste nei it planeetoerflak ta komme sille, en Bren freget âlde bekenden as Kate Shugart, Ben Feldman, Tom Lund en Sandra Johnson om in organisaasje op te setten dy't de Reunioners opfange sil en harren helpe kin om har oan te passen oan it libben op 'e Ierde.
Yn Tirnamardi komt Cajeiri ûnderwilens op 'e nij bedragen út as der deunby de bûtenpleats in ûnbekende ynkringer oppakt wurdt, mei't dat ynsidint betsjut dat it beriden fan mecheiti der foar de jonge troanopfolger net mear by is. De ynkringer blykt in Nomari te wêzen, dy't nei Tirnamardi ta kommen is om syn saak by Cajeiri en Tatiseigi te bepleitsjen. Hoewol't er in sljochtwei spoararbeider is, makket er troch syn berte oanspraak op 'e hearskippij oer de Ajuri-clan. Hy liket in ûnwierskynlike kandidaat, mar de lêste telch út 'e rjochte line fan 'e hearen fan Ajuri is Caradi, in neef fan Cajeiri, dy't folslein ûnder de tomme sit fan syn bazige mem Geidaro, in suster fan 'e lêste hear fan Ajuri. Cajeiri syn heit en Tatiseigi ornearje Caradi folslein ûngeskikt om it bestjoer oer Ajuri út te oefenjen, en Geidaro sels noch helte ûngeskikter, mei't se har derfan fertinke ûnder ien tekken spile te hawwen mei Shishoji, de ferstoarne (en alhiel net miste) lieder fan it Skaadgilde (sjoch: Peacemaker).
As Geidaro der lucht fan kriget dat Nomari yn Tirnamardi is, bejout se har dêr sels mei Caradi ek hinne, benammen om Nomari swart te meitsjen en Tatiseigi te beskrobjen. Mei har heechhertige hâlden en dragen jaget se de âldman, dy't dochs al gjin hege rekken fan har hie, alhielendal yn 'e gerdinen. De moeting einiget dermei dat Tatiseigi Geidaro en har soan de doar wiist, en der almar fierder nei oerhinget om Nomari syn stipe te jaan. Yn Mospheira sjocht Bren de oare deis op it nijs in ferslach fan "ûnrêst" yn 'e Padi-delling. Hoewol't it in seldsume dei wêze soe dat der yn dy krite alhiel neat te rêden wie, lit er syn liifwacht Banichi fia kanalen fan it Slûpmoardnersgilde yn in kodearre boadskip nei it hoe en wat ynformearje. It foar Bren ûnbegryplike berjocht dat weromkomt, seit inkeld: "Omke hat in ferfanger fûn."
Skelfink
De skelfink (wittenskiplike namme: Fringilla coelebs) is in sjongfûgel fan it skaai fan de (echte) finken (Fringilla) út de famylje fan de finkfûgels (Fringillidae). De skelfink is efter de klyster de meast foarkommende briedfûgel yn Nederlân mei likernôch 400.000 briedpearen yn 2013-2015.
Roselyn Sánchez
Roselyn Sánchez (folút: Roselyn Milagros Sánchez Rodríguez; San Juan, 2 april 1973) is in Portorikaansk aktrise, sjongster, dûnseresse, model, presintatrise, filmprodusinte en lietsjeskriuwster. Hja is it bekendst wurden mei har rollen as Elena Delgado yn 'e plysjesearje Without a Trace en as Carmen Luna yn 'e komeedzjedramarige Devious Maids. Sánchez hat ek yn ferskate films spile, lykas Rush Hour 2, Boat Trip, The Game Plan en Act of Valor.
Jonkheid en oplieding
Sánchez waard yn 1973 berne yn 'e Portorikaanske haadstêd San Juan. Se groeide op yn in húshâlding mei trije âldere bruorren en folge leger en fuortset ûnderwiis oan skoallen yn har berteplak. Al hiel jong hie se belangstelling foar sawol aktearjen as dûnsjen en fersoarge se shows foar har famylje. Nei't se slagge wie foar har eineksamens skreau Sánchez har yn oan 'e Universiteit fan Porto Riko, dêr't se marketing studearre, krekt as har heit en bruorren foar har. Nei trije jier briek se har oplieding lykwols ôf. Yn 1991, doe't se achttjin jier wie, ferfear Sánchez nei New York, dêr't se in oplieding folge yn dûnsjen, aktearjen en sjongen. Yn 1992 makke se har debút as aktrise yn 'e film Captain Ron, dy't foar in diel opnommen waard op Porto Riko.
Karriêre
Yn har heitelân krige Sánchez bekendheid as dûnseresse yn en ko-presintatrise fan 'e tillefyzjerevu Qué Vacilón. Yn 1993 wûn se de Miss Puerto Rico Petite-skientmewedstryd, yn 1994 folge troch de ynternasjonale titel fan Miss American Petite. Yn 1996 en 1997 wie Sánchez foar it earst op 'e Amerikaanske tillefyzje te sjen mei de weromkearende rol fan Pilár Domingo yn 'e soapsearje As the World Turns. Yn 1997 en 1998 hie se in fêste rol yn 'e dramasearje Fame L.A. Nei gastrollen yn 'e dramasearje Ryan Caulfield: Year One (1999) en de plysjesearje Nash Bridges (2000) en in lyts roltsje yn 'e film Held Up (1999), waard se yn 2001 cast yn 'e rol fan 'e Secret Service-aginte Isabella Molina yn 'e aksjefilm Rush Hour 2. Dy rol, wêrby't se de tsjinspylster fan 'e Hongkongske aksjeheld Jackie Chan wie, betsjutte har trochbraak as aktrise.
Yn 'e folgjende jierren spile Sánchez yn films as Boat Trip (2002), Nightstalker (2002) en Basic (2003), en hie se gastrollen yn tillefyzjesearjes as In-Laws en The Drew Carey Show. Yn 2003 spile se mei Sofia Vergara yn 'e film Chasing Papi. Datselde jiers krige se in weromkearende rol as resjersjeur yn trije ôfleverings fan 'e tillefyzjesearje L.A. Dragnet. Oare films dêr't Sánchez mids 2000-er jierren yn te sjen wie, wiene Larceny (2004), State Property 2 (2005), Underclassmen (2005), Edison (2005), Shooting Gallery (2005) en de Portorikaanske Spaansktalige film Cayo (2005). Yn 2005 hie se in weromkearende rol as ofsier fan justysje yn 'e remake fan 'e plysjesearje Kojak. Bûten de Feriene Steaten rekke Sánchez bekend as FBI-aginte Elena Delgado, yn 'e plysjesearje Without a Trace, in rol dy't se fan 2005 oant 2009 fiif seizoenen lang fertolke. Yn 2008 waard har foar dy rol in ALMA Award takend.
Yn 2003 brocht Sánchez har earste album as sjongster út, mei as titel Borinqueña, dat "Portorikaanse" betsjut, fan Borikén, de namme dy't de oarspronklike bewenners oan Porto Riko joegen. De earste single fan dat album, Amor, Amor, krige in protte omtinken yn 'e media fanwegen in nominaasje foar de Latin Grammy yn 'e kategory bêste fideoklip. Ek wurke Sánchez (as aktrise) mei oan 'e fideoklips fan 'e nûmers Hidden Agenda en Personal fan Craig David en Make Me Better fan Fabolous. Yn 2006 komponearre se de muzyk foar de musicalfilm Yellow, oer in sjongster/dûnseresse/aktrise dy't út Porto Riko wei giet om it te meitsjen yn New York. Yn dy sterk autobiografyske film spile se ek de haadrol.
Yn 2007 spile Sánchez de rol fan balletleararesse Monique Vasquez yn 'e sportkomeedzjefilm The Game Plan, mei Dwayne Johnson as tsjinspiler. Datselde jiers hie se ek in cameo yn Rush Hour 3, mar dy sêne waard lykwols út 'e film snien, en Sánchez is sadwaande inkeld te sjen yn it bonusmateriaal op 'e dvd. Yn 2009 spile se yn it neo-noirdrama The Perfect Sleep. Oare films dêr't se yn spile, wiene Venus & Vegas (2010), Act of Valor (2012), Mothers and Daughters (2016) en Traffik (2018).
Yn deselde snuorje hie Sánchez gastrollen yn 'e komeedzjedramasearje Royal Pains (2009), de plysjesearje Rizzoli & Isles (2011) en de soapsearje Desperate Housewives (2012). Ien fan har bekendste rollen spile se fan 2013 oant en mei 2016 as Carmen Luna yn 'e komeedzjedramarige Devious Maids. Ek wie se yn 2014 yn in fêste rol te sjen yn 'e searje Familia en Venta. Fierders hie se gastrollen yn 'e searjes Telenovela (2016), Grand Hotel (2016) en The Rookie (2020). Yn 'e tillefyzjefilm Death of a Vegas Showgirl, út 2016, fertolke Sánchez de rol fan it (echte) moardslachtoffer út 2010 Debbie Flores-Narvaez. Fierders spile se mei yn 'e tillefyzjefilm A Taste of Summer, út 2019.
Priveelibben
Sánchez troude op 9 augustus 1998 mei de Ingelske akteur en eardere bokser Gary Stretch. Dat houlik einige op 15 april 2001 yn in skieding. Neitiid begûn Sánchez om te gean mei de Portorikaanske salsasjonger Victor Manuelle. Yn desimber 2005 makke se lykwols bekend dat sy Manuelle harren relaasje beëinige hiene en as freonen útinoar gien wiene.
Yn desimber 2007 ferloofde Sánchez har mei akteur Eric Winter nei't se twa jier mei him omgien hie. Se trouden op 29 novimber 2008 yn San Juan. Sánchez en Winter krigen twa bern: in dochter, Sebella (berne yn jannewaris 2012), en in soan, Dylan (berne yn novimber 2017).
Sánchez is wurdfierster foar de Fundación de Niños San Jorge, in Portorikaanske stifting dy't sike bern út earme gesinnen helpt.
Rjochtbank Ljouwert
Rjochtbank Ljouwert wie oant 2013 in rjochtbank yn Nederlân. Mei yngong fan 1 jannewaris 2013 is de rjochtbank opgien yn de Rjochtbank Noard-Nederlân. De rjochtbank hie op it lêst noch trije fêstigings, de haadfêstiging yn Ljouwert oan it Saailân en de eardere kantongerjochten yn Snits en It Hearrenfean. It arrondissemint fan de rjochtbank Ljouwert bestie oarspronklik út sân kantons: Ljouwert, Berltsum, Holwert, Dokkum, Burgum, Raerd en Harns.
Bankdrukken op de Paralympyske Simmerspullen 2020
200px|thumb|right|200px|Tokyo International Forum
It bankdrukken op de  XVI Paralympyske Simmerspullen yn Tokio, Japan, waard holden yn de Tokyo International Forum fan 26 oant 30 augustus 2021.
White Salmon (Washington)
thumbnail|left|Riedhûs fan White Salmon White Salmon is in plak (city) yn it súdwesten fan Klickitat County yn de steat Washington, Feriene Steaten. It leit yn de kleau fan de rivier de Kolumbia oan dizze rivier. It plak leit rjocht tsjinoer Hood River yn Oregon. It plak hie neffens de folkstelling fan 2010 2224 ynwenners en yn 2013 neffens in rûzing hie't 2305 ynwenners. It plak hat de bynamme: The Land Where The Sun Meets The Rain (It lân wêr de sinne de rein temjitte komt).
Skiednis
White Salmon waard foar it earst yn 1852 troch blanke bewenners bewenne. Erastus Joslyn en syn frou kocht guon lân fan de Klikkitat yndianen, dy't earst yn dizze goa wennen. De hear en frou Joslyn stienen yn goede stân mei de yndianen. Op 31 oktober 1858 de omkriten waarden offisjeel iepensteld foar blanke bewenning, doe't de Klikkitat en Jakama stammen harren thúslân ferlearen nei de Jakama Kriich. De omkriten waarden al fluch en swier bewenne troch de blanken, dy't mear en mear lân opeasken. De Klikkitat waarden twongen om harren del te setten yn it Jakama yndianereservaat. White Salmon waard offisjeel in stêd op 3 juny 1907.
Top Naeff
Anthonetta Naeff (Doardt, 24 maart 1878 - dêre, 22 april 1953) wie in Nederlânsk skriuwster en oersetster en toanielkritika dy't ûnder de namme Top Naeff har boeken publisearre.
Biografy
It toanielstik "De Genadeslag" wie har debút; 13 febrewaris 1899 wie de premiêre yn Doardt by it "Rotterdamsch Tooneelgezelschap Le Gras en Haspels", ûnder rezjy fan Jan C. de Vos. Yn 1901 folge it toanielstik "Aan Flarden" en in tal jierren letter troch "Het Weerzien".
Yn 1900 publisearre se har bekendste boek, "School-idyllen". Nettsjinsteande de tragyske ein is it dochs in humoaristysk famkesboek wêrmei't har namme fuortendaliks fêstige wie en wêrfan't it súkses har libben lang duorre. Op 23 novimber 1904 boaske Top Naeff oan Huibert Willem van Rhijnde út Sutfen, dy't him as dokter yn Doardt festige hie.
Yn 1914 makke sy mei har man in reis nei Ynje, om dêr in rige lêzingen te hâlden. Oktober 1914 koene sy krekt op tiid feilich weromkomme. Yn 1931 makke hja in grutte reis nei Egypte, Grikelân, Syrje en Palestina.
Yn 1934 waard sy beneamd ta Offisier yn de Oarder fan Oranje-Nassau en ta Offisier yn de Kroanoarder fan België; yn 1952 beneamde de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde har ta earelid.
Tp Naeff stoar 1953 oan de gefolgen fan in hertoanfal. Har namme libbet troch yn ûnder mear de Top Naeff-priis, dy't ûngeregeld útrikt wurdt oan de bêste ôfstudearjende(n) fan de Amsterdamske Teäterskoalle.
Marijetsjerke (Winsum)
De Marijetsjerke (offisjele namme Frysk; Nederlânsk: Mariakerk) is in tsjerkegebou fan 'e Protestantske Tsjerke yn Nederlân dat stiet yn Winsum, yn 'e Fryske gemeente De Waadhoeke (foarh. Littenseradiel). De tsjerke sels is gjin ryksmonumint, mar it stek om it tsjerkhôf hinne wol. De Marijetsjerke is ien fan 'e trije tsjerkegebouwen fan 'e eardere Nederlânsk-Herfoarme Tsjerke dy't yn gebrûk binne by de protestantske Streekgemeente Lank-Meamert (de oare beide binne de herfoarme tsjerke fan Baard en de Margaretatsjerke fan Easterlittens).
Beskriuwing
De Marijetsjerke stiet op in terp oan 'e Tsjerkebuorren, ien fan 'e beide histoaryske buorrens fan Winsum (de oare is de Brêgebuorren). It is in sealtsjerke mei in trijesidige koarsluting, wêrfan't de (readstiennene) kearn út 'e sechstjinde iuw datearret en de (gielstiennene) noardgevel út 'e achttjinde iuw.
Omtrint 1880 waard de tsjerke ommitsele en doe waard ek de sealdaktoer ferfongen troch in flakopgeande toer mei in ynsnuorre toerspits. It stek om it tsjerkhôf hinne, dat út dyselde tiid datearret, hat sûnt 1983 de status fan ryksmonumint. It oargel út 1875 is makke troch Willem Hardorff. By in renovaasje yn 1977 binne ferskate âlde eleminten út 'e tsjerke ferfongen; mooglik dat dat de reden is dat de tsjerke sels gjin monumintale status hat.
Nei in restauraasje dy't twa jier duorre, is de Marijetsjerke op 28 septimber 2001 wer yn gebrûk nommen. By dy restauraasje, dy't €130.000 koste, waard û.m. de houten flier ferwidere dy't sûnt de santiger jierren de âlde stiennene grêfsarken bediek.
Elizabeth fan Bruce
"Elizabeth fan Bruce", "Bruce", "de Bruce", "fan Brus" of " de Brus" hat yn 'e Wikipedy ferskate betsjuttings:
Oergongskalinder foar 1705 (Sweden)
Dit is de oergongskalinder foar 1705 fan Sweden (ynkl. Finlân).
Aleksander fan Bruce (broer fan Robert I)
Aleksander fan Bruce (Ingelsk: Alexander Bruce, Normandysk-Frânsk: Alexandre de Brus, Skotsk-Gaelysk Alasdair Bruis; Kastiel fan Turnberry (Skotlân), ±1285 – Carlisle (Ingelân), mids febrewaris 1307) wie in Skotsk ealman dy't oan heitekant ek fan Normandysk en Iersk etnysk komôf wie. Hy wie in jongere broer fan kening Robert I fan Skotlân, en waard yn 1307 troch de Ingelsen terjochtsteld.
Libben
Aleksander wie in soan fan Robert fan Bruce, 6e hear fan Annandale, en dy syn frou Marjorie, grevinne fan Carrick. Hy kaam omtrint 1285 te wrâld, wierskynlik op it Kastiel fan Turnberry, dat de residinsje fan 'e greven fan Carrick wie. Hy wie in jongere broer fan kening Robert I fan Skotlân, dy't yn 1306, ûnder de Skotske Unôfhinklikheidsoarloggen tsjin Ingelân, op 'e troan kaam. Aleksander liket yn 't earstoan foar in tsjerklik wurkpaad keazen te hawwen, mei't er deken fan Glasgow wie. Yn 'e Unôfhinklikheidsoarloggen naam er lykwols it swurd op om syn broer op it slachfjild te stypjen.
Yn febrewaris 1307, doe't hiel Skotlân suver noch troch de Ingelsen behearske waard, diene Robert fan Bruce en syn folgelingen yn twa groepkes in ynfal yn it súdwesten. Ien legerke, ûnder lieding fan himsels en syn broer Edwert, gie oan lân by it Kastiel fan Turnberry en sette yn Galloway útein mei in guerrilja-oarloch. It oare legerke, besteande út 'e bemanningen fan achttjin galeien, yn totaal sa'n 1.000 man, kaam in ein súdliker oan lân, by Stranraer. Oan it haad fan dizze kloft stiene de beide jongere bruorren Aleksander en Tomas fan Bruce, Malcolm MacQuillan, hear fan Kintyre en de ridder Reginald fan Crawford. Hja waarden lykwols al rillegau ynsletten en nei de Slach by Loch Ryan, op 9 en 10 febrewaris, ta oerjefte twongen troch pleatslike troepen ûnder Duncan MacDowall, in oanhinger fan Jan Comyn, greve fan Buchan, de aartsrivaal fan Robert fan Bruce.
Neitiid waard MacQuillan troch MacDowall daliks deadien, wylst Aleksander en Tomas mei Reginald fan Crawford oerdroegen waarden oan 'e Ingelsen, dy't harren oerbrochten nei Carlisle, yn noardlik Ingelân. Dêr waarden de beide bruorren mids febrewaris 1307 foar ferrie (oan 'e Ingelske kening Edwert I, dy't himsels ek kening fan Skotlân achte) ta de dea brocht waard troch yn it iepenbier ûnthalze te wurden.
Nije Wyn yn Alde Sekken
Oanlieding
De likenis is in part fan in diskusje as Jezus mei learlingen tegearre mei net sok fernaam folk by Mattéus oan tafel sit. Learlingen fan Jehannes freegje dan oan Jezus: Wêrom fêstje wy en de Fariseeërs, wylst jo learlingen hjir sitte te iten?
Ynhâld fan de likenis
Jezus andert harren dat de feestgongers noch net fêstje, salang't de breugeman noch oanwêzich is. Net earder dan dat de breugeman weinommen wurdt, is it tiid om te fêstjen. Nimmen set in lape fan in nij stik klean op in âld stik klean, want it nije stik krimpt en skuort dan út. Likemin docht men nije wyn yn âlde sekken, want de âlde sekken skuorre en dan rint de nije wyn der út. Beide binne dan wei. Mar docht men nije wyn yn nije sekken dan bliuwe beide behâlden.
Betsjutting
De likenis kin op ferskate wizen ynterpretearre wurde. In útlis is dat men jin net tefolle opslute moat yn datjinge wat wenst is en dat men iepen stean moat foar it nije. Ek kin it âlde stik klean en de âlde wynsek it âlde ferbûn, dat it tradisjonele joadendom, symbolisearje, en de nije lape en de nije wyn it nije ferbûn, it kristendom, symbolisearje.
Goudfink
De goudfink (wittenskiplike namme Pyrrhula pyrrhula) is in sjongfûgel út de famylje fan de finkfûgels (Fringillidae). De goudfink komt yn hiel Jeropa en yn West-, Midden-en East-Aazje foar. Der binne 9 of 10 ûndersoarten:
Yn Nederlân brieden sa'n 10.000 pearen (2013-2015) (fan de ûndersoarte europaea), de measte op de Feluwe, yn Drinte, en de Sudeasthoek fan Fryslân. Ek komme der sa'n 20.000 wintergasten, meast fan de ûndersoarte pyrrhula.
Keppeling om utens
Sovon - Goudvink
List fan planetoïden 74201-74300
Dit is in list fan planetoïden 74201-74300.
Territoarium Hawaï
It Territoarium Hawaï (Ingelsk: Territory of Hawaii; Hawaïaansk: Panalā‘au o Hawai‘i) wie de oantsjutting foar Hawaï as bestjoerlike ienheid fan 1898, doe't it nei de anneksaasje troch de Feriene Steaten omfoarme waard ta in organisearre territoarium, oant 1959, doe't it as folweardige steat opnommen waard yn 'e Amerikaanske Uny. Under it Amerikaansk bestjoer ferwaarden de lânseigen Hawaïanen ta twadderangs boargers en sloegen de blanke Angelsaksyske Amerikanen foar master op. It meast yngripende barren út 'e 61 jier dat Hawaï de status fan territoarium hie, wie de Japanske Oanfal op Pearl Harbor, yn 1941, dy't de Feriene Steaten by de Twadde Wrâldoarloch beloek. Neitiid waard yn Hawaï it boargerlik bestjoer ôfskaft en de steat fan belis ôfkundige, dy't duorre oant 1944.
Geografy
It Territoarium Hawaï omfieme it hiele grûngebiet fan 'e lettere Steat Hawaï, d.w.s. de Hawaï-eilannen, mei in oerflak fan 28.311 km². Dêropta hearden ek ferskate oare gebieten yn 'e Stille Oseaan ta it Territoarium Hawaï: de atollen Johnston (2,67 km²), Kingman Reef (70 km²), Midway (66,3 km²) en Palmyra (11,9 km²). It totale oerflak fan it territoarium kaam dêrmei út op 28.462 km².
Untstean
De Hawaï-eilannen hiene fan 1795 ôf it Keninkryk Hawaï foarme. Geandewei de njoggentjinde iuw kaam dat lân wat langer wat mear ûnder ynfloed fan 'e Feriene Steaten te stean. Yn dy tiid waarden der op 'e eilannen grutte sûkerreidplantaazjes oanlein, dy't eigendom wiene fan blanke (almeast Amerikaanske) plantaazje-eigners en bewurke waarden troch lânseigen en útlânske fjildarbeiders, mei as gefolch dat der in rike blanke elite ûntstie. Hoewol't de Feriene Steaten yn 1842 de ûnôfhinklikheid fan it Keninkryk Hawaï erkend hiene, en de beide lannen diplomatike relaasjes ûnderholden, waard it lânseigen bestjoer fan Hawaï troch Amerikanen net foar fol oansjoen.
Doe't keninginne Lili‘uokalani yn 1893 plannen oankundige foar in nije grûnwet dy't de macht fan 'e blanke elite beheine soe, wie dat foar dyselden oanlieding om by in steatsgreep sels de macht op Hawaï oer te nimmen. Mei militêre stipe fan 'e Feriene Steaten waard Lili‘uokalani begjin 1893 ôfset troch in klyk fan blanke plantaazje-eigners ûnder lieding fan Lorrin A. Thurston. Yn july 1894, nei in perioade fan provisjoneel regear, waard de Republyk Hawaï útroppen, mei Sanford B. Dole as earste (en iennichste) presidint. Wylst de lânseigen Hawaïanen ûnderdrukt waarden, stjoerden de nije blanke machthawwers oan op anneksaasje troch de Feriene Steaten.
De anneksaasje, dy't yn 1893 en 1894 noch op 'e lange baan skood wie troch de anty-ymperialistyske Amerikaanske presidint Grover Cleveland, waard op 4 july 1898 goedkard troch it Amerikaanske Kongres mei de ferrifeljende Newlands-resolúsje (ferneamd nei kongreslid Francis Newlands). Dêrby spile in grutte rol dat der ferlet wie fan Hawaï as marinebasis yn Spaansk-Amerikaanske Oarloch, dy't doe oan 'e gong wie. Presidint William McKinley ûndertekene de resolúsje op 7 july, wêrmei't nettsjinsteande alle eardere betsjûgings fan freonskip troch de Amerikanen oan it adres fan 'e Hawaïanen de Amerikaanske anneksaasje fan Hawaï in feit waard en de Hawaïanen op snoade wize har eigen lân ûntnadere waard. De Newlands-resolúsje waard op 12 augustus fan krêft as wet. Dy deis waard der by it foarhinne keninklike ‘Iolani Paleis yn 'e Hawaïaanske haadstêd Honolulu in seremoanje holden wêrby't de flagge fan Hawaï delhelle en de Stars and Stripes hyst waard.
Oer de status fan Hawaï wie neitiid yn 'e Amerikaanske haadstêd Washington D.C. noch witwat te dwaan. Dat kaam om't in protte kongresleden bang wiene dat it takennen fan 'e status fan organisearre territoarium úteinlik liede soe ta it opnimmen fan it gebiet yn 'e Feriene Steaten as in folweardige Amerikaanske steat, wylst it in "net-blanke" mearderheid fan 'e befolking hie. Soks wie doedestiden fral foar politisy it rasistyske Amerikaanske Suden ûnbesprekber. It debat dêroer duorre mear as in jier, en pas yn 1900 gie it Kongres mei weromwurkjende krêft akkoart mei Hawaï as in organisearre territoarium fan 'e Feriene Steaten. Presidint McKinley ûndertekene de Hawaïaanske Organyske Wet dy't de juridyske wederwarichheden regele, en de eardere Hawaïaanske presidint Sanford B. Dole waard oansteld as territoriaal gûverneur.
Rasserelaasjes
Ien fan 'e meast promininte útdagings foar it Territoarium Hawaï wie om 'e ûnderlinge ferhâldings tusken de ferskillende rassen yn goede banen te lieden. Hawaï wie yn dy tiid apart om't it yninoar omtrouwen fan lju fan ferskillende rassen dulde en bytiden sels oanfitere waard. In protte lânseigen Hawaïaanske froulju joegen har op dy wize by de hegerein fan it territoarium. Dêrby moat wol oantekene wurde dat it útslutend gie om blanke manlju dy't mei net-blanke froulju trouden; oarsom, it trouwen fan blanke froulju mei net-blanke manlju, waard net akseptearre. Wol trouden in protte etnyske Sinezen mei Portegeeske froulju, mar de etnyske Portegezen waarden troch de Angelsaksyske Amerikanen net as echt 'blank' beskôge.
Tsjin 1898 bestie de befolking fan Hawaï foar it meastepart út plantaazje-arbeiders dy't ôfkomstich wiene út Sina, Japan en de Portegeeske koloanjes Madeara en de Azoaren. Yn 'e tiid fan it Territoarium kamen dêr noch lju by út Koreä, de Filipinen, de Rjûkjû-eilannen en Porto Riko. Mienskiplike ûnderfinings op 'e plantaazjes skoep in bân tusken al dy ferskillende befolkingsgroepen. Ek Hawaïaansk Pidgin, in pidgintaal foar ûnderlinge kommunikaasje, ûntjoech him yn dy tiid op 'e plantaazjes. It boedisme en sjintoïsme groeiden op Hawaï út ta grutte religyen, en de Roomsk-Katolike Tsjerke waard de grutste kristlike denominaasje.
Yn 1931 die yn 'e Saak-Massie lykwols bliken dat de rasserelaasjes yn Hawaï net sa geunstich wiene as se foarsteld waarden. Op 12 septimber 1931 rekke Thalia Massie, de frou fan in Amerikaanske marine-ofsier, dronken. Letter fertelde se dat se yn dy steat mishannele en ferkrêfte wie troch fiif net-blanke manlju. Dyselde jûns noch pakte it Honolulu Police Department fiif plantaazje-arbeiders op, dy't by Massie yn it sikehûs brocht waarden, dêr't sy harren identifisearre as de dieders. Doe't it lykwols ta in rjochtsaak kaam, oardiele de sjuery dat der net genôch bewiismateriaal wie om ta in skuldichbefining te kommen. Neitiid waard ien fan 'e beklagen troch ûnbekenden slim mishannele, wylst in oarenien, Joseph Kahahawai, fermoarde waard. De plysje arrestearre de dieders: Massie har man Thomas, har mem Grace Fortescue en twa Amerikaanske matroazen. Dy waarden skuldich befûn troch in sjuery en feroardiele ta tsien jier twangarbeid. Yn grutte ferûntweardiging oer dat fûnis drigen de lieders fan 'e blanke mienskip yn Hawaï en 103 leden fan de Territoriale Legislatuer om 'e steat fan belis ôf te kundigjen. Gûverneur Lawrence M. Judd sette de straffen doe om ta in oere 'neibliuwen' yn syn amtskeamer. De gewoane befolking fan Hawaï wie skokt oer dizze gong fan saken.
Twadde Wrâldoarloch
Fanwegen oprinnende spannings yn it gebiet fan 'e Stille Oseaan, dy't ferbân holden mei de Twadde Sineesk-Japanske Oarloch en oanboaze waarden troch de oangeande Twadde Wrâldoarloch yn Jeropa, ferhuze de Amerikaanske presidint Franklin D. Roosevelt de Amerikaanske Pasifyske Float begjin 1941 fan San Diego, yn Kalifornje, nei it Marinestasjon Pearl Harbor. Dat wie troch de Amerikaanske Marine fêstige oan 'e súdkust fan it Hawaïaanske eilân Oähû, by de lagune Pearl Harbor, fuort bewesten Honolulu.
Op 'e iere moarn fan 7 desimber 1941 fierde de Keizerlike Japanske Marine in ferrassingsbombardemint út op it Marinestasjon Pearl Harbor en oare doelen op Oähû. Dat bombardemint wie bedoeld om 'e Amerikaanske Pasifyske Float mei ien ferpletterjende klap út te skeakeljen, sadat de Japanners de hannen frij hawwe soene foar de ferovering fan 'e Amerikaanske, Britske en Nederlânske koloanjes yn Súdeast-Aazje. By dy beruchte Oanfal op Pearl Harbor waarden fjouwer Amerikaanske slachskippen en ferskate oare marineskippen ta sinken brocht en kamen yn totaal oan Amerikaanske kant 2.403 minsken om. De Feriene Steaten, dy't har oant dy tiid ôfsidich holden hiene fan 'e Twadde Wrâldoarloch, waarden dêrtroch op abrupte en ûntsjinkearbere wize by it konflikt belutsen.
Nei it bombardemint waard yn Hawaï de steat fan belis útroppen, wêrby't de opienfolgjende territoriale gûverneurs Jospeh B. Pointdexter en Ingram M. Stainback ôfstân diene fan in grut diel fan harren foech en dat oerdroegen oan in militêre gûverneur dy't oansteld waard troch de Amerikaanske Striidkrêften. De territoriale grûnwet waard opskoarre, en de Territoriale Legislatuer en it Territoriaal Heechgerjochtshôf waarden foar ûnbeskate tiid ûntbûn. De formearring fan in militêr regear foar Hawaï foel foar it meastepart ta oan generaal-majoar Thomas H. Green, in funksjonaris fan it buro fan 'e auditeur-militêr-generaal, dy't sels de militêre minister fan Binnenlânske Saken waard. Generaal Walter Short stelde himsels op 7 desimber 1941 oan as de earste militêr gûverneur, naam it regear fan it territoarium oer en betrok in kantoar yn it ‘Iolani Paleis, dat barrikadearre en fan rinfuorgen foarsjoen waard. Hy waard lykwols op 17 desimber al út syn funksje ûntheft, formeel yn beskuldiging steld foar plichtsfersom en der yn algemiene sin fan beskuldige dat er minne tariedings makke hie foar in eventuele Japanske oanfal op Hawaï.
De Oanfal op Pearl Harbor en fral it dêropfolgjende Niïhau-ynsidint, wêrby't in delstoarte Japanske piloat op it eilân Niïhau blykber sûnder folle muoite help besette koe fan pleatslike Japanske ymmigranten, wiene foar de oerheid fan 'e Feriene Steaten bewiis dat Japanners net te fertrouwen wiene. Dy oertsjûging joech oanlieding foar de ynternearring fan etnyske Japanners. Binnen inkele oeren nei de oanfal waarden hûnderten foaroanlju fan 'e Japanske mienskip op Hawaï oppakt en ûnder hege befeiliging finzenset yn kampen lykas dat op Sand Island, yn 'e mûning fan 'e haven fan Honolulu, yn it Militêr Kamp Kilauea op it eilân Hawaï. Yn 'e legere 48 steaten waarden fan 20 febrewaris 1942 ôf mear as 110.000 Japanske ymmigranten en ôfstammelingen fan Japanske ymmigranten ynternearre yn kampen yn 'e woastyn fan Utah en Colorado, der't se min behannele waarden. Dat wiene frijwol alle etnyske Japanners dy't oan of deunby de Amerikaanske westkust wennen. Op Hawaï, dêr't yn 1941 mear as 150.000 minsken fan etnysk Japansk komôf wiene (oftewol mear as in trêdepart fan 'e befolking), wie soks net praktysk en waarden 'mar' 1.200 oant 1.800 minsken ynternearre.
Under de steat fan belis waard elts faset fan it iepenbiere libben op Hawaï behearske troch de militêr gûverneur. It militêre regear liet alle ynwenners fan it territoarium âlder as seis jier fingerôfdrukken ôfnimme, lei blackouts en in jûnsklok op, stelde benzine en (neffens guon boarnen) itenswaren op rantsoen, lei de media sensuer op, sensurearre alle ynkommende en útgeande post en ferbea (neffens guon boarnen) alkohol, feardige nije ferkearsregels út en bemuoide him sels mei it leegjen fan 'e jiskefetten. Wa't him net oan 'e opleine regels hold, waard foar in militêr tribunaal sleept dat bestrafte sûnder dat der heger berop mooglik wie. Der waard (by Algemien Befel Nû. 91) ek in befriezing fan 'e wurksitewaasje ôfkundige (men mocht inkeld noch fan baan feroarje as jins wurkjouwer dêr tastimming foar joech). Fierders waarden alle rjochtbanken opheft dêr't tsjûgen en sjuerys foar nedich wiene. De útspraken fan 'e militêre tribunalen út dy tiid lieten dúdlik in befoaroardieling fan militêren tsjin boargers blike. Der briek ek in ûnderlinge striid om ynfloed út tusken de ministearjes fan Oarloch, Justysje en Binnenlânske Saken fan it militêr regear, wêrby't Justysje no ris in bemiddeljende rol spile en dan wer mei Oarloch of Binnenlânske Saken ûnder ien tekken skûle.
Yn it twadde jier fan it militêr bestjoer fûn der in opmerklike botsing plak tusken militêre en boargerlike autoriteiten. Glockner en Seifert, twa Dútske ymmigranten dy't ta Amerikaanske steatsboargers nasjonalisearre wiene, waarden troch de militêre autoriteiten al in skoft sûnder foarm fan proses of ynbeskuldigingstelling finzen holden. Yn augustus 1943 stjoerde rjochter Metzger in deifurding nei generaal Richardson om foar him te ferskinen mei in útlis oangeande dy beide saken. De generaal hie ûnder Algemien Befel Nû. 31 de oanbringer fan dy deifurding arrestearje litte kinnen foar it yn beskuldiging stellen fan in militêr, mar ynstee liet er de man troch syn ûnderhearrigen mei licht geweld nei bûten smite om sa de ûntfangst fan 'e deifurding te ûntrinnen. De beide finzenen waarden neitiid op it fêstelân fan 'e Feriene Steaten frijlitten om 'e ymplikaasje foar te kommen dat it militêr bestjoer bûgd hie foar in boargerlike rjochter.
Nei de oarloch
Doe't dúdlik waard dat de Alliëarden de Twadde Wrâldoarloch winne soene en dat Japan mooglikheden noch slachkrêft mear hie om Hawaï te reitsjen, wie de steat fan belis op in stuit net mear hâldber. Yn 1944 waard dy sitewaasje dêrom ôfskaft en krige it territoarium wer in boargerlik bestjoer ûnder lieding fan 'e Hawaïaanske Republikeinske Partij.
Yn 1951, doe't de Feriene Steaten yn 'e gryp wiene fan 'e Twadde Reade Panyk, stelde de federale resjerzje FBI yn Hawaï in ûndersyk yn nei it fakbûn International Longshore and Warehouse Union (ILWU) en de Kommunistyske Partij fan Hawaï. Dêrby waarden by syngronisearre ynfallen om 06:30 oere moarns op 28 augustus de saneamde 7 fan Hawaï arrestearre: Koji Ariyoshi, Jim Freeman, Charles en Eileen Fujimoto, Jack Hall, Jack Kimoto en John Reinecke. Dyselden waarden foar 'ûn-Amerikaanske' aktiviteiten en ferrie nei in rjochtsaak fan twa jier feroardiele ta lange finzenisstraffen. Uteinlik waarden se yn 1958 frijlitten.
Yn 1954 ûntstie der yn Hawaï grutte politike en maatskiplike opskuor. Der wiene stakings, demonstraasjes en dieden fan boargerlike oerhearrigens, dy't mei-inoar bekend steane as de Demokratyske Revolúsje fan 1954. De folksbeweging kulminearre yn 'e territoriale ferkiezings fan dat jier, dy't in abrupte ein makken oan 'e hegemony fan 'e Hawaïaanske Republikeinske Partij. De leden fan dy partij waarden en masse fuortstimd troch it lulke elektoraat en ferfongen troch leden fan 'e Demokratyske Partij fan Hawaï.
Fan territoarium nei steat
Underwilens wie al yn 1919 foar it earst (troch Kuhio Kalanianaole) in serieus foarstel dien om fan Hawaï in folweardige Amerikaanske steat te meitsjen. Dat waard negearre en yn 'e 1920-er jierren waard net mear oer dit ûnderwerp praat om't de plantaazje-eigners, dy't yn Hawaï de tsjinst útmakken, fan miening wiene dat it yn harren belang wie as Hawaï in territoarium bleau. Yn maaie 1935 brocht Samuel Wilder King in nij foarstel yn it Amerikaanske Hûs fan Offurdigen op it aljemint om Hawaï de status fan steat te jaan. Dêr waard lykwols net oer stimd om't presidint Franklin D. Roosevelt dat wol nei fleanen liek, en Súdlike leden fan 'e Demokratyske Partij, dy't gjin net-blanke kongresleden hawwe woene, alle kommisjes fan it Hûs behearsken.
Yn 1940, doe't Hawaï by territoriale ferkiezings de fraach op 'e stimbiljetten pleatste, oft Hawaï in folweardige steat wurde moatte soe, antwurde twatrêde part fan it Hawaïaanske elektoraat dêr befêstigjend op. Nei ôfrin fan 'e oarloch wie der sels in noch gruttere mearderheid foar te finen. De ferkiezing fan John A. Burns as de waarnimmer foar it Territoarium Hawaï yn it Amerikaanske Kongres, yn 1956, bliek in kearpunt te wêzen. De blanke Burns, in âld-plysjeman, wie in Demokraat dy't keazen wie sûnder stipe fan 'e blanke minderheid yn Hawaï, mar mei oerweldigjende stipe fan 'e etnysk Japanske en Filipynske mienskippen. Sadree't er yn Washington, D.C. arrivearre wie, begûn er kontakten te lizzen mei ynfloedrike kongresleden om harren oer te heljen en stim foar de opname fan Hawaï yn 'e Amerikaanske Uny. Sa wist er de Demokratyske fraksjefoarsitter yn 'e Amerikaanske Senaat, Lyndon B. Johnson út Teksas, op syn hân te krijen.
Uteinlik gie it Amerikaanske Kongres yn maart 1959 akkoart mei de opnimming fan Hawaï yn 'e Amerikaanske Uny (nei't yn jannewaris fan dat jier Alaska al tatrêde wie). By in referindum op 27 juny 1959 stimde 94,3% fan 'e befolking fan Hawaï foar lidmaatskip fan 'e Feriene Steaten, en op 21 augustus fan dat jier waard Hawaï as de fyftichste (en oant no ta lêste) steat talitten ta de Amerikaanske Uny. Yn 'e Wet op 'e Talitting fan Hawaï lei it Amerikaanske Kongres lykwols fêst dat de Steat Hawaï (oars as it Territoarium Hawaï) net de ûnbewenne Amerikaanske Lytse Ofhandige Eilannen Johnston, Kingman Reef, Midway en Palmyra omfetsje soe, dy't neitiid los fan Hawaï bestjoerd waarden.
Bestjoer
De Hawaïaanske Organyske Wet fan 1900, dy't Hawaï formeel de status fan in organisearre territoarium fan 'e Feriene Steaten joech, stelde it amt yn fan territoriale gûverneur yn. De gûverneur waard nominearre troch de Amerikaanske presidint en yn syn funksje befêstige troch de Amerikaanske Senaat. Hy wie ornaris fan deselde politike partij as de presidint en koe troch de presidint op elts momint út syn funksje set en ferfongen wurde. De gûverneur joech lieding oan it territoriaal bestjoer, dat de útfierende macht foarme.
De Organyske Wet skoep ek de Territoriale Legislatuer fan Hawaï as de wetjaande macht. Dat wie in parlemint besteande út it Hûs fan Offurdigen fan Hawaï en de Senaat fan Hawaï, wêrfan't de leden by mei geregelde tuskenskoften holden ferkiezings oanwiisd waarden troch de Hawaïaanske befolking. Yn it Amerikaanske Kongres waard it Territoarium Hawaï, krekt as oare Amerikaanske territoaria dy't gjin folweardige steaten wiene, fertsjintwurdige troch ien inkele waarnimmer sûnder stimrjocht.
Jan J. van der Hoorn
thumb|Jan van der Hoorn nei winst by in hurdriderij yn 1963 Johannes Jacobus "Jan" van der Hoorn (Ter Aar, 30 septimber 1931 - dêre, 24 novimber 2016) wie in Alvestêderider út Ter Aar.
Territoarium Hawaï
Sûkerreidbou
De ekonomy fan it Territoarium Hawaï stipe oan 'e ein fan 'e njoggentjinde iuw benammen op 'e produksje fan sûkerreid. Dy fûn plak op ûnbidich grutte plantaazjes, dy't frijwol allegear eigendom wiene fan in lytse klyk rike blanke grutgrûnbesitters. Dyselden wiene de driuwende krêft efter de Amerikaanske anneksaasje fan Hawaï, om't troch de anneksaasje de ymporttariven foar Hawaïaanske reidsûker yn 'e Feriene Steaten ferdwûnen (Hawaï en it fêstelân foarmen doe ommers ien en itselde lân).
Jan J. van der Hoorn
Op 14 febrewaris 1956 ried Jan foarop mei Jeen Nauta, Aad de Koning, Anton Verhoeven en Maus Wijnhout. Hja besleaten om tagelyk oer de streek te kommen. Fan it publyk krigen de fiif gjin applaus, ek al omdat tagelyk finisjen nei 1940 ferbean wie. It bestjoer hat him hjiroer lang berieden en besleat alle fiif te diskwalifisearjen as winners. Se krigen al it Alvestêdekrúske foar it útriden fan 'e tocht. Ek de nûmer seis, Jeen van den Berg, krige net de krânse en de ear, mar neffens Van der Hoorn wie dat omdat Van der Berg dat sels net woe.
Op 18 jannewaris 1963 ried Jan van der Hoorn de Alvestêdetocht wer, mar moast troch de swiere omstannichheden earder ophâlde. Nei 22 jier, op 21 febrewaris 1985 kaam Jan van der Hoorn te let binnen. Op de Kanterlânsbrêge tusken Gytsjerk en Lekkum (de tegeltsjebrêge) steat er net tusken alle tegeltjes.
Jan van der Hoorn krige letter in winkel yn redens en skeelers yn Ter Aar.
Territoarium Hawaï
Sûkerreidbou
Dat betsjutte dat de winst fan 'e plantaazje-eigners yn ien klap sterk fergrutte waard. Guon fan harren ynvestearren dat jild yn útwreiding fan materieel, lân en arbeid, mei as gefolch dat úteinlik fiif grutte reidsûkerprodusinten ûntstiene, dy't elts miljoenen dollars yn it jier fertsjinnen. Dy bedriuwen waard de Grutte Fiif neamd: Castle & Cooke, Alexander & Baldwin, C. Brewer & Co., American Factors (letter ôfkoarte ta Amfac) en Theo H. Davies & Co.
Ananastylt
James Dole, letter bekend as de 'Ananaskening', arrivearre yn 1899 yn Hawaï, dêr't er te Wahiawa de earste ananasplantaazje fan 'e arsjipel opsette. Yn 1901 liet er deunby syn plantaazje in ynblikkingsfabryk sette, wêrmei't de Hawaiian Pineapple Company, letter omneamd ta Dole Food Company, ûntstie. De saken giene útsûnderlike goed foar Dole, dat yn 1907 liet er yn Iwilei, by de haven fan Honolulu, in grutter fabryk bouwe, dat oant 1991 yn gebrûk bleau.
Yn 1922 kocht er it hiele eilân Lanaï op dat er feroare fan in wyldernis fan tropyske leechlânwâld yn 'e grutste ananasplantaazje fan 'e wrâld. Tsjin 'e 1930-er jierren wie de ananastylt nei de produksje fan reidsûker de op ien nei grutste sektor fan 'e Hawaïaanske ekonomy wurden. Jierrenlang produsearre Lanaï 75% fan alle ananassen fan 'e wrâld, sadat it bekend kaam te stean as it 'Ananaseilân'. (Tsjintwurdich wurde yn Hawaï net folle ananassen mear produsearre en ymportearret de steat de fruchten út Tailân.)
Demografy
Neffens de folkstelling fan 1900 hie Hawaï doe 154.001 ynwenners. De befolkingstichtens bedroech 5,4 minsken de km². Yn 1950 wie de befolking fan it territoarium oanwoeksen ta 499.794 minsken, wat delkaam op in befolkingstichtens fan 17,6 lju de km².
Etnisiteit
Fan 'e lânseigen befolking fan 'e Hawaï-eilannen, de etnyske Hawaïanen, hiene der by de ûntdekking fan Hawaï yn 1778 troch de Britske ûntdekkingsreizger James Cook noch sa'n 300.000 west. Tsjin 1850 wiene der troch de sykten dy't troch de blanken op 'e eilannen yntrodusearre wiene, noch mar sa'n 60.000 etnyske Hawaïanen oer. By de oprjochting fan it Territoarium Hawaï wiene der yn 1900 noch 37.656 folbloed- of healbloed-Hawaïanen, wat delkomt op 24,5% fan 'e totale befolking. Yn 1920 wie harren oantal sakke ta likernôch 24.000 oftewol 9,4% fan 'e totale befolking. Se wiene tsjin dy tiid in lytse minderheid yn eigen lân wurden, dy't eltse ynfloed op 'e takomst fan harren heitelân kwytrekke wie.
Fan 'e oare befolkingsgroepen wiene de Angelsaksyske Amerikanen dy't har yn Hawaï fêstige hiene, in lytse mar tige rike en polityk ynfloedrike elite. Fan 'e Sinezen, winliken foar it meastepart Kantonezen út súdlik Sina, setten har tusken 1850 en 1900 46.000 yn Hawaï nei wenjen. De earste 153 etnyske Japanners arrivearren yn 'e tiid fan it Keninkryk Hawaï yn 1885. Yn 'e folgjende fearnsiuw ymmigrearren tsientûzenen fan harren nei de eilannen. Yn 1920 wiene der 110.000 Japanners yn Hawaï (Rjûkjûanen ynbegrepen), en makken se dêr 43% fan 'e befolking út.
De ymmigraasje fan etnyske Portegezen, eins benammen Maderanen en Azorezen fan Madeara en de Azoaren, dêr't ek sûkerreid ferboud waard, sette yn 1878 útein mei in earste groep fan 438 minsken. Tsjin 1901 libben der 16.000 fan harren yn Hawaï. Op Porto Riko, in eardere Spaanske koloanje dy't as gefolch fan 'e Spaansk-Amerikaanske Oarloch yn 1898 yn Amerikaanske hannen kommen wie, waard de bou fan sûkerreid yn 1899 fierhinne ferrinnewearre troch twa orkanen. Yn 1900 ferfear sadwaande in earste groep fan 56 Portorikanen nei Hawaï. Tsjin oktober 1901 wiene der al 5.000 fan harren arrivearre.
De earste Rjûkjûanen, in etnyske groep fan 'e Súdjapanske Rjûkjû-eilannen, kamen ek yn 1900 yn Hawaï oan. Hja kamen foar it meastepart fan it grutte eilân Okinawa. Tsjin 1908 wiene der al mear as 8.500 fan harren yn Hawaï, en tsjin 1920 20.000. De Rjûkjûanen waarden troch oare Hawaïanen beskôge as Japanners, mar troch etnyske Japanners waarden se bespot en diskriminearre om't se gjin 'goed Japansk' sprieken en 'achterlike' gewoanten hiene. De earste grutte groep etnyske Koreänen sette him yn 1903 yn Hawaï nei wenjen. Tsjin 1905 wiene der al 7.200 Koreänen op 'e eilannen. De Filipino's, ôfkomstich út 'e Filipinen dy't doedestiden in Amerikaanske koloanje foarmen, kamen yn 'e tiid fan it Territoarium oer nei Hawaï. Tusken 1906 en 1946 setten har 125.000 Filipino's yn Hawaï nei wenjen.
Taal
De offisjele taal fan it Territoarium Hawaï wie it Ingelsk. It Hawaïaansk wie yn dy snuorje net yn tel, en it soe oant 1978 ta duorje, ear't it Hawaïaansk yn 'e Steat Hawaï de status fan offisjele taal krige.
Wishmaster (album)
Wishmaster is it tredde studio-album fan Nightwish. It album waard opnommen tusken jannewaris en maart 2000 yn de Caverock studios yn Kitee en de Finnvox studios yn Helsinky en waard twa moanne letter op 8 maaie 2000 útbrocht. It is it lêste Nightwish album mei bassist Sami Vänskä.
Crow Creek Yndianereservaat
It Crow Creek Yndianereservaat (Ingelsk: Crow Creek Indian Reservation) is it reservaat fan 'e federaal erkende Crow Creek Sû Stamme (Crow Creek Sioux Tribe) yn 'e midden fan 'e Amerikaanske steat Súd-Dakota, oan 'e eastigge fan 'e rivier de Missoury. It beslacht dielen fan trije countys, te witten: Buffalo, Hughes en Hyde.
Demografy
Neffens gegevens út 2004 wennen der doe likernôch 1.200 minsken yn it Crow Creek Reservaat, dat in oerflak hat fan goed 500 km². It haadplak (en grutste plak) is Fort Thompson (fuortby de Big Bend-keardaam en it dêrefter opgarre Big Bend Reservoir), dêr't sawol it haadkertier fan 'e stamme as it agintskip fan it Buro fan Yndiaanske Saken (BIA) fêstige is. It reservaat grinzget oan it Neder-Brulee Yndianereservaat, dat lyk oan 'e oare kant fan 'e Missoury leit.
Skiednis
Oars as de oare fiif reservaten fan 'e Sû (Sioux) yn sintraal en westlik Súd-Dakota, dy't oarspronklik diel útmakken fan it yn 1868 stifte Grutte Sû Reservaat, hat it Crow Creek Reservaat dêr altyd los fan bestien. Feitliks is Crow Creek âlder as it Grutte Sû Reservaat, mei't it al yn 1862 stifte waard foar de Westlike Dakota. Koart neitiid krige it reservaat in tafloed fan Eastlike Dakota te ferwurkjen, dy't nei de bloedige Dakota-Oarloch fan 1862 út harren heitelân yn súdlik Minnesota wei nei it westen ta deportearre waarden. Mei't der yn Crow Creek lang net genôch iten foar allegear wie, wiene de earste trije jier in tiid fan ûnk en lijen foar de Yndianen dêre. Tusken 1862 en 1865 kamen mear 1.300 minsken yn it reservaat om fan ûnderfieding en ûnderkuolling. Uteinlik waard de Eastlike Dakota yn 1866 tastien om har yn it Santy Yndianereservaat fan Nebraska nei wenjen te setten. In yn 2002 reekommen monumint deunby de Big Bend-keardaam hâldt de oantins oan dy snuorje en de slachtoffers yn libben. left|thumb|250px|It monumint foar de slachtoffers fan 'e hongersneed yn it reservaat yn 1863-1865.