cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hindrik Kasimir I fan Nassau-Dietz
right|thumb|250px|Hindrik Kasimir I Hindrik Kasimir I (Arnhim, 31 jannewaris of 10 febrewaris 1612 – Hulst, 12 of 22 july 1640) wie greve fan Nassau-Dietz en steedhâlder fan Fryslân, Grinslân en Drinte fan 1632 ôf oant syn dea. Hy wie opfolger fan syn heit Ernst Kasimir, dy't sneuvele yn de Slach by Roermond.
Libben
Under it bewâld fan Hindrik Kasimir gong it Fryslân ekonomysk foar de wyn. Polityk sjoen hie Hindrik Kasimir net folle yn te bringen: hy krige in beheinde ynstruksje en wie foaral in bestjoerlik amtner. It wantrouwen tsjin de steedhâlder en de lokale machthawwers boaze oan troch de ferdieling fan de oarlochslêsten.
Hindrik Kasimir wie in betûft militêr, dy't net opfoel. As Fryske steedhâlder mocht er net op eigen gesach it leger ferpleatste. Hy wie belutsen by de oermastering fan Breda yn 1638, tegearre mei steedhâlder Freark Hindrik. Op 12 july 1640 rekke hy ferwûne yn Sint Jansteen by de Slach by Hulst. De folgjende dei ferstoar hy oan syn ferwûnings. Hindrik Kasimir leit begroeven yn Ljouwert.
Stasjon Oisterwijk
Stasjon Oisterwijk (Ot) is in stasjon yn de Nederlânske stêd Oisterwijk yn de provinsje Noard-Brabân. It stasjon is in standertstasjon fan de Steatsspoarwegen type SS fjirde klasse en is ien fan de fyftjin stasjons dy 't ea yn dizze klasse boud is. En ien fan de sân stasjons fan dit type dy't noch oanwêzich is.
Gebou
It stasjonsgebou kaam yn 1863 ree, en waard iepene op 1 maaie 1865 foar treinreizgers doe't ek dyt part fan it spoar fan Steatsline E oanlein wie. Yn 1908 is oan de linkerkant in fleugel oanboud. It stasjon bestiet út 2 spoaren, 1 langsperron, en in eilânperron. De twa perrons binne oanlein yn bajonetlizzing, en fia in tunnel mei inoar ferbûn. It stasjonsgebou is hjoed-de-dei yn gebrûk as kantoar en ytgelegenheid.
Vita Sackville-West
thumb|yn 1913 thumb|Lady with a Red Hat fan [[William Strang 1918]] The hon. Victoria Mary Sackville-West, CH, (Knole House, Kent, 9 maart 1892 - Kastiel Sissinghurst, 2 juny 1962) wie in Ingelsk skriuwster, dichter en túnfrou. Se wûn de Hawthornden-priis yn 1927 en 1933. Se wie bekend om har eksuberante aristokratyske wize fan libjen, har ferhâlding mei de skriuwsters Violet Trefusis en Virginia Woolf en har grutte leafde foar Sissinghurst Castle Garden, dy't sy mei har man Sir Harold Nicolson, op harren bûtenpleats skoepen.
Vita Sackville-West wie biseksueel. Nettsjinsteande de protte affêres dy't hja mei froulju hie, bleau de djippe ferbûnens mei har man oerein.
30
Ferstoarn
30er
Antony Fennema
Antony Gerardus (Antony) Fennema (Snits, 2 april 1902 - Amsterdam, 30 july 1984) is in earder Frysk roeier.
Yn syn aktive jierren wie Fennema oansletten by de studinteroeiferiening ASR Nereus yn Amsterdam.
Fatoumata Diawara
Fatoumata Diawara (Ivoarkust, 1982) is in Malineesk muzikant, sjonger en aktrise dy't yn Frankryk wennet.
Libben
Fatouma waard berne yn Ivoarkust út Malineeske âlden. Sy ferfarre nei Frankryk om te aktearjen. Sy spile yn Cheick Oumar Sissokos film La Genèse (1999), Dani Kouyaté syn populêre film Sia, le rêve du python (2001), yn it ynternasjonaal ferneamde teaterselskip Royal de Luxe en spile boppedat de haadrol yn de musical Kirikou et Karaba.
Letter pakte sy it gitaarspyljen op en komponearre sy har eigen lieten; wurk dat in kombinaasje is fan Wassaloutradysjes út Súd-Maly en ynternasjonale ynfloeden. Sy hat optreden mei Oumou Sangaré, en ek muzyk mei him opnaam, mei AfroCubism, Dee Dee Bridgewater (oer Red Earth: A Malian Journey), en it Orchestre Poly-Rythmo de Cotonou. De plaat Kanou waard maaie 2011 útbrocht en har debútalbum Fatou op it platemerk World Circuit Records kaam septimber 2011 út.
Nominaasjes
Yn desimber 2018 hearde Diawara ta de nominearden foar twa Grammy Awards: Best World Music Album foar har album Fenfo en Best Dance Recording foar Ultimatum fan de groep Disclosure dêr't se oan meiwurke hie.
Dwersdjip
It Dwersdjip is in feart yn de gemeente Achtkarspelen. De feart rint tusken de Blauhústerwei, ûnder de Parkster Reed troch, nei de súdliker lizzende Koartewyk noardwestlik fan Boelensloane.
Oazon
thumb|Oazon Ozon (O3) is in inkelfâldige stof fan it elemint soerstof dat gewoanwei as disoerstof (O2) yn de atmosfear foarkomt. It hat dus trije atomen ynstee fan twa. By standerttemperatuer en -druk is oazon in blau gas. Yn floeibere foarm is it donkerblau, mei in kôkpunt fan −112 °C. It raanpunt is by −193 °C. Dêrûnder is oazon in donkerblauwe fêste stof. It molekule hat in bûgde foarm mei in hoeke fan eat minder as 120 graden. Oazon is tige bitend en fergiftich. It hat in sterke rook.
Oazon wurdt tapast yn tal fan yndústriële prosessen en is in krêftich ûntsmettingsmiddel.
Ozon is de earst bekende allotropyske stof, ûntdutsen troch Christian Friedrich Schönbein yn 1840. De namme komt fan het âldgrykske ozein wat 'rûke, in lucht oan jin hawwe' betsjut.
De oazonlaach yn it boppenste part fan de atmosfear foarmet in filter foar de potensjeel skealike ultraviolette strieling. It is yn lege konsintraasjes oanwêzich yn de atmosfeer rûnom de Ierde.
Nishat Khan
thumb|250px|Khan yn [[Los Angeles, Kalifornje, oktober 2008]]
Nishat Khan (Kolkata, 25 oktober 1965) is in Yndiaask sitarspiler en soan fan surbaharspiler Imrat Khan.
Alpineskyen op de Olympyske Winterspullen 2018
It Alpineskyen op 'e Olympyske Winterspullen 2018 waard fan 10 oant en mei 24 febrewaris hâlden yn de Yongpyong Alpine Centre en de Jeongseon Alpine Centre yn Daegwallyeong-myeon, yn Súd-Koreä. It ûnderdiel de lannewedstriid foar mingde teams stie dit jier foar it earst op it programma fan de Olympyske Spullen.
Medaljespegel
De top-9 fan lannen dy't by it apineskyen medaljes wûn ha tidens de Olympyske Winterspullen fan 2018.
Concord (Massachusetts)
Concord is in plak (town) yn de steat Massachusetts yn de Feriene Steaten (F.S.), sa'n 30 km bewesten Boston.
Concord hat in rol fan belang spile yn de skiednis fan de Feriene Steaten en yn de Amerikaanske literatuer.
Ut de skiednis
Concord spile in haadrol oan it begjin fan de Amerikaanske ûnôfhinklikenskriich, doe't moarnsier 19 april 1775 de earste militêre konfrontaasjes wiene tusken Amerikaanske boargermilysjes, de Minutemen, en it Britske leger. Earder dy dei dag waren er skermutselingen tusken de Amerikaanske milysjes en Britske legerienheden yn it tichteby lizzend Lexington, dêr't de Amerikanen ferslein waarden. Dêrnei gienen de Britten fierder nei Concord, dêr't fjildslach by de Alde Noardbrêge (Old North Bridge) útfjochte waard en de Amerikaanske frijheidsstriders de Britske soldaten op de rin wisten te krijen.
Concord spile ek in bysûndere rol yn de skiednis fan de literatuer fan de F.S.. De filosoof Ralph Waldo Emerson wenne yn Concord, lykas ek de skriuwers Louisa May Alcott, Margaret Sidney, Nathaniel Hawthorne en Henry David Thoreau. Thoreau wenne goed twa jier yn in houten hûske dat er sels set hie, oan it marke Walden Pond, dêr't hy syn ferneamde boek "Walden" skreau.
In protte ferneamde bewenners fan Concord binne begroeven op begraafplak Sleepy Hollow Cemetery.
Chef de mission
Chef de mission is de persoan dy't de lieding hat oer in Olympysk en Paralympysk team.
Syn foarnaamste taak is te soargjen foar in optimale tarieding. De Chef de mission is ek de sprekbuis en it boechbyld fan it team en moat soargje foar in sûne sportive sfear en motivaasje.
De chef de mission fan it Nederlânske team wurdt keazen troch it bestjoer fan it NOC*NSF. Foar de Spullen fan 2008 wie dat Charles van Commenée, de technysk direkteur fan it NOC*NSF. Foargongers fan him wiene ûnder oaren Joop Alberda, Peter Vogelzang en Jan Loorbach.
1901
Dit jier makket ûnderdiel út fan it desennium fan 'e 1900-er jierren.
31
Ferstoarn
30er
Muntskat fan Tsjummearum
thumb|right|200px|De Muntskat fan Tsjummearum [[Ryksmuseum fan Aldheden yn Leien)]] Muntskat fan Tsjummearum is in muntskat fan mear as 2800 sulveren munten dy't yn 1991 fûn waard yn Tsjummearum. De munten datearren út de 9e iuw en hawwe foar it meastepart de Frankyske foarst Lotarius I as ôfbylding, de namme 'Dorestatus', kristlik symboal of in hannelskip.
De muntskat waard oankocht troch It Keninklik Peinjekabinet yn Leiden. Yn 2009 wienen de munten part fan de útstalling Dorestad, Wereldstad in de Middeleeuwen yn het Ryksmuseum fan Aldheden yn Leien.
Klodio
thumb|right|250px|Klodio Klodio (berne tusken 392 en 395 – stoarn tusken 445 en 448) wie kening fan de Salyske Franken yn de tiid fan de Grutte Folkeferfarren. Hy hearste fan ôf likernôch 428 oant 448. Neffens de leginde soe er de soan west hawwe fan kening Faramond.
Skiednis
Klodio oermasterje de Romeinske stêden Doarnik en Kameryk in 432 op de Romeinen en besette it hiele gebiet oant de Somme, tsjintwurdich Belgje en Noard-Frankryk. Hy makke dêrby de stêd Doarnik ta syn haadstêd. Om 448 hinne waard hy troch de Romeinen ferslein by Atrecht yn Arteezje. Nettsjinsteande syn nederlaach, bleau it gebiet dat er op de Romeinen ferovere hie yn Frankyske hannen. Klodio waard bûnsmaat fan de Magister militum Aetius en stoar koart dernei. Hy waard opfolge troch Merovech, dy't nei gedachten syn soan wie.
Minze de Vries
thumb|right|200px|Minze de Vries. Minze de Vries (folút: Minze Johannes de Vries; Bitgum?, 10 oktober 1874 – Bitgum, 30 augustus 1965) wie in bekend keatser út Bitgum Hy sloech mei lofts op en die dat fûleindich en mei heupslach. Mei faasje kamen syn ballen skean op it perk oan. Hy keatste ek wol om utens en spriek tige ta de ferbylding fan keatsers en keatsleafhawwers. Minze de Vries wûn de PC yn 1896, 1897, 1900 en 1903. De earste trije kear waard er kening. Yn 1903 waard er dat eins ek mar doe skonk er dy titel oan syn keatsfreon Jan Reitsma.
Meiïnoar helle De Vries 28 earste, 33 twadde en 10 tredde prizen en dy soargen foar in puntetotaal fan 160, de punten fan de bûnspartijen dêrby net meirekkene. Tal fan keningskippen waarden him takend. Syn bêste keatsjierren wiene dy fan 1892 oant 1911.
Minze de Vries fertsjinne de kost as boerearbeider en skearbaas. Hy wie ek amateur-keunstkilder en hold fan toaniel.
Arnold Houbraken
thumb|Arnold Houbraken (1660-1719), troch soan Jacob, mei in ûnderskrift fan [[David van Hoogstraten.]]
Arnold Houbraken (Doardt, 28 maart 1660 – Amsterdam, 14 oktober 1719) wie in keunstskilder en skriuwer.
Biografy
Houbraken wie learling fan ûnder oaren Jacobus Leveck en Samuel van Hoogstraten. Yn 1685 boaske er oan Sara Sasbout. Om 1709 ferhuze er nei Amsterdam nei útnûging fan Jonas Witsen. Yn 1713 makke er in reis nei Ingelân om dêr in histoarysk wurk fan platen te foarsjen. Hy besocht in hantlieding foar artysten te meitsjen dat bedoeld wie om mooglike tema's foar skilderijen oan te rikken, it Embleem boek, Inhoud van 't Sieraad der Afbeelding.
Famylje
Syn soan Jacobus Houbraken (1698–1780) wie in bekend graveur fan portretten en boekyllustraasjes; hy yllustrearre ûnder oaren syn heite boeken. Antonina (1686-1736), syn dochter, wie tekener en yllustrator. Sy wie boaske oan de topografysk tekener Jacobus Stellingwerff (1667-1727). Ek dochter Christina skilderde en tekene. Sy troude mei de skilder Anthony Elliger. Harren dochter Christina Maria waard tekenaresse.
Skilderwurk
Arnold Houbraken skildere mythologyske en bibelske taferelen, portretten en lânskippen.
Boeken
Arnold Houbraken wurdt fral te binnen brocht fanwege syn De groote schouburgh der Neder­lantsche konstschilders en schilderessen (1718–1721), mei 500 biografyen fan keunstskilders út de 17e iuw.
Wadway
thumb|right|300px|Himrik fan Wadway yn de gemeenten Opmeer en Medemblik Wadway (Frysk: Waadwei) is in doarp dat yn de gemeenten Medemblik en Opmeer yn de regio West-Fryslân yn de provinsje Noard-Hollân leit.
Geografy en bestjoer
Wadway leit tusken de doarpen Spanbroek en Wognum. De buorren fan it doarp leit yn de gemeente Opmeer. Hoewol't it in eigen kearn is, wurdt it bytiden dochs by de grutte plakken ûnderferdield. Sa wurdt it gedielte yn de gemeente Opmeer ta it doarp Spanbroek rekkene en it stik yn de gemeente Medemblik by it doarp Wognum. Oant 1 jannewaris 2007 foel it gedielte yn de gemeente Medemblik ûnder de eardere gemeente Wognum, dat sels opgien is yn de fúzjegemeente Medemblik.
Etymology
It plak is al frij âld, yn de 11e iuw wurdt it doarp al neamd as Wadwey. Yn 1310 komt it foar as Watwey. De plaknamme is in gearlûking fan waad, dat 'trochwaadber plak' betsjut en way, dat 'wei' (weidlân) betsjut.
It besjen wurdich
Yn it doarp wurdt der fierders alle jierren yn septimber ringstekken en in autocross organisearre.
Roelof Hommema
Hommema die mei oan de Olympyske Simmerspullen 1924 yn Parys Hy makke diel út fan de acht. De Nederlânske ploech waard yn de twadde searje tredde en pleatste har hjirtroch net foar de finale as foar de werkânsing.
Yn syn aktive jierren wie Hommema oansletten by de studintenroeiferiening ASR Nereus yn Amsterdam.
List fan planetoïden 9101-9200
Dit is in list fan planetoïden 9101-9200.
Faalserberch
thumb|200px|Heechste punt en symboalysk Trijelannenpunt: mei Dútsk-Nederlânske grinspeal nr.193 en Belgysk-Nederlânske grinspeal nr.1. Op de eftergrûn is de Boudewijntoer te sjen dêr't it echte trijelannenpunt is.
De Faalserberch (Nederlânsk: Vaalserberg) is mei syn 322,4 meter boppe NAP it heechste natuerlike punt fan Nederlân. De ‘berch’ leit yn de provinsje Limburch yn it úterste suden fan Nederlân by it Súd-Limburchske Faals. De berch hiet lang ferlyn Hubertusberch. Dêrmei is it noch net it heechste punt fan Nederlân, om't de top fan stjoermêst Lopik bygelyks op 367 m boppe NAP leit. De top fan de berch stiet bekend as Trijelannepunt, omdat Nederlân, Belgje en Dútslân hjir oan elkaar grinzje. Op de top stean twa útsjochtuorren; oan de Nederlânske kant de Wilhelminatoer en oan de Belgyske kant de Kening Boudewyntoer. At yn 2010 de nije steatkundige herfoarmingen yn it Keninkryk fan de Nederlannen ynfierd wurde sille, sil Saba in bysyndere gemeente fan Nederlân wurde. Fan dat momint ôf sil Mount Scenery it heechste natuerlike punt fan Nederlân wêze, en de Faalserberch har status as heechste berch fan Nederlân ferlieze.
Trijelannenpunt
De Faalserberch is ferneamd om it trijelannenpunt. Ut alle hoeken fan de wrâld komme minsken nei de Faalserberch ta om dit te besjen. Op de top fan de berch komme de grinzen fan Dútslân, Belgje en Nederlân byelkoar. Op himsels binne der mear trijelannenpunten yn de wrâld, mar it trijelannenpunt op de Faalserberch is in útsûndering yn dat it goed berikber is.
Fjouwerlannenpunt
De Faalserberch hat sels in skoftke in fjouwerlannenpunt west. Yn de tiid fan Neutraal Moresnet, tusken 1815 en 1919, kamen de grinzen fan Moresnet op de Faalserberch út. Fan 1815 ôf foarmen dy dêr in trijelannenpunt mei Dútslân en Nederlân. Doe't yn 1830 Belgje ûnôfhinklik waard fan Nederlân waard ek dy grins nei itselde punt lutsen, wêrtroch it punt in fjouwerlannenpunt waard. Yn 1919 waard Neutraal Moresnet tafoege oan Belgje en waard it punt wer ta in trijelannenpunt.
De Fjouwergrinzenstrjitte yn Faals is noch in ferwizing nei dizze tiid.
Toerisme
Op de berch steane twa útsjochtoeren. De Wilhelminatoer op Nederlânske boaiem en de Kening Boudewijntoer op Belgyske boaiem. Tichteby it trijelannepunt is ek in labyrint op de berch, mei symboalen fan de trije lannen der yn ferwurke.
Grinzen
De grinzen tusken Dútslân, Belgje en Nederlân binne op de Faalserberch fisueel te besjen. Yn oare situaasjes is in lânkaart nedich om te sjen wêr de grins rint, mar hjir is dêr gjin ferlet fan. De grins is te sjen troch de parallel oan de dyk, wat in oerbliuwsel is fan de lânwar. De lânwar waard yn 1388 as grinsmarkering oanlein om it keizerryk fan Aken hinne. Derneist wie it in ferdigeningsliny tsjin plonderders en feedieven.
Smokkelders
Oant it begjin fan de 20e iuw ta waard der folle smokkele by de Faalserberch. Minsken út Faals hieten dan ek wol Grensülle (Grinsûlen), om’t se midden yn de nacht, kreklyk as in ûle, fuort gongen om te smokkeljen nei Dútslân en Belgje.
Hurdfytsen
De helling is faker opnomd yn de hurdfytsklassiker Amstel Gold Race. De klim wurdt dan ienris betwongen oer de Nederlânske side (eastside), as alfte klim nei de Camerig en foar de Gemmenicherwei. Yn de Amstel Gold Race wurdt de helling oantsjutten as Trijelannenpunt. It hichteferskil yn Heuvellân is 110 meter, de lingte 2600 meter en it stigingspersintaazje is 4,2 % (de steilste kilometer 9%).
Tropysk reinwâld
thumb|Tropyske reinwâlden ferspraat oer de wrâld. thumb|Reinwâld yn [[Kosta Rika]] In tropysk reinwâld is in type wâld dat yn de tropen groeit, op plakken dêr't it relatyf waarm en fochtich is en dêr't in protte plante- en bistesoarten libje. It tropysk reinwâld hat it grutste en rykste ekosysteem fan de wrâld. Guon Aziatyke tropyske reinwâlden besteane al mear as 100 miljoen jaar en stamje dêrmei út de tiid fan de dinosauriërs. De lêste hûndert jier wurdt it tropysk reinwâld bedrige mei houtkap en oare minsklike aktiviteiten. Tropysk reinwâld is net de iennichste soarte tropysk wâld, noch is it de iennichste soarte reinwâld.
Geografy
De tropyske reinwâlden lizze yn de Tropen, om de evener hinne op plakken dêr't in soad rein falt. De tropen lizze tusken de kreeftskearkring en stienbokskearkring. Ungefear 7% fan it totale ierdoerflak is yn distiid mei reinwâld bedutsen.
Súd-Amearika
It grutste reinwâld fan de wrâld leit yn it Amazônebekken yn Súd-Amearika. It Amazônereinwâld, dat ferspraat oer tsien ferskillende lannen leit, hat in oerflak heal sa grut as Jeropa (mear as 5 miljoen km2). It grutste part dêrfan leit yn Brazylje (60%), mar ek yn Kolombia en Perû lizze grutte gebieten dy't mei tropysk reinwâld bergoeid binne.
Súdeast-Aazje
Yn lannen as Laos, Maleizje en Yndoneezje lizze grutte tropyske reinwâlden. Dêr foarmje houtkap en oaljepalmplantages de grutste bedriegingen. Om sokke projekten realiseare te kinnen wurde grutte parten fan it wâld kealkapt en platbaarnd.
West-Afrika
It grutste tropyske reinwâld fan Afrika leit yn it gebiet dêr't de rivier de Kongo troch hinne streamt. Dat is it op ien nei grutste reinwâld fan de wrâld. Yn it noarden giet it wâld stadich oer yn grutte greiden (savannen) en einiget yn de Sahara.
Temperatuer
De temperatuer yn in tropysk reinwâld sakket nea ûnder de 18 °C, en oerdeis is it trochstrings 28-30 °C, it hiele jier troch. De tichte begroeiïng en de sawat konstante bewolking soarje derfoar dat de temperatuer net safolle ekstremen ken as bygelyks de woastyn. De beammen en wolken hâlde oerdei de felle sinne tsjin en nachts soarge sy derfoar dat de waarmte fan de dei net ûntsnapt.
Boaiems
Tropyske boaiems binne meastentiids net bot fruchtber. Yn tsjinstelling ta bosken yn evenredige gebieten, is yn it reinwâld de fruchtbere laach nochal tin. Dat komt omdat ynsekten, baktearjes en skimmels al it organysk ôffal hiel gau omsetten yn fiedingsstoffen dy't fuort wer troch de beammen en planten opnommen wurde. Yn tsjinstelling ta evenredige streken mei in dúdlike ôfwikseling fan kâlde en waarme seizoenen, is der gjin opnamestop fan fiedingsstoffen yn de winter. Der wurdt dus gjin foarried opboud dy't ta in tsjokke fruchtbere boaiem laat. Bepaalde skimmels, de Mykorriza, binne de wichtichste resyklers yn it reinwâld. Sy kreëarje dongstoffen út de deade fegetaasjeresten, jouwe dat fuort troch oan de beammen, en distribuearjen it sels, troch in ûndergrûns netwurk te foarmjen. Troch dizze effisjinte resykling yn it reinwâld, befine de measte fiedingsstoffen har net yn de grûn, yn de fegetaasje en yn de stroaisellaach. As de begroeiïng kapt wurdt spielt de tinne humuslaach gau fuort en bliuwt der in net fruchtbere en degradearre boaiem oer. Ikkers dy't op tropyske boskboaiems oanlein wurde binne sûnder in goed (nutrienten)managemint al nei in pear jier útputten, wêrtroch op oare plakke op 'e nij reinwâld kapt wurde moat om plak te meitsjen foar ikkers.
Yndieling reinwâlden
It tropysk reinwâld ferskilt it soart reinwâld dat op in bepaald stee groeit, hinget ôf fan de hichte en de hoeveelheid delslach. It tropysk reinwâld wurdt ûnderferdield yn 3 ferskillende klassen, dy't hjirûnder apart beskreaun wurde.
In wâld dat eigentlik net diel útmakket fan de tropyske reinwâlden is it Mangrove-bosk. De woartels fan de beammen stean yn brak of sâlt wetter, en dêrtroch binne sy minder ôfhinklik fan delslach. Mangrove-bosken binne dêrom ek yn drûgere gebieten te finen, mits it gebiet oan de kust leit.
Tropysk leechlân reinwâld
Yn it leechlânreinwâld groeien de heechste tropyske beammen; oant sawat 90 meter heech yn sommige reinwâlden. Tropysk leechlânreinwâld wurdt beskôge as it 'wiere' reinwâld. De ûndergroei is net bot ticht troch gebrek oan sinneljocht. De boaiem is meastentiids net fruchtber, mar it ferskaat oan plante- en bistesoarten is wol grut. Leechlânreinwâld is de meast bedrige soarte fan tropysk reinwâld, troch houtkap en lânbou.
Tropysk berchreinwâld
De beammen dy't hjir groeien binne minder heech as yn it leechlânreinwâld; trochstrings wurde sy 30 oant 40 meter heech. De ûndergroei is wol folle tichter. De plantensoarten binne faak endemysk en groeien op in frij ûnfruchtbere en rotseftige boaiem.
Tropysk dizewâld
De beammen yn it dizewâld wurde mar 2 oant 10 meter heech. De ûndergroei is hjir tige ticht en net trochkringber en bestiet foar it grutste part út mossen en farens. De boaiem is hjir -oars as yn leger leine wâlden- meastentiids fruchtber.
Planten en dieren
Wittenskippers tinke dat der yn totaal in protte miljoenen plant- en diersoarten yn de tropyske reinwâlden libje: mear as 50% fan it totaal oantal bekende soarten. Dêrmei binne it de rykste natuergebieten op ierde. En lang net alle dieren en planten út de tropyske reinwâlden binne al ûntdekt of yndield. Fan dizze (noch net ûntdekke) soarten binne der faak guons by dy't stoffen befetsje hokke de ûntwikkeling fan medisinen tsjin AIDS, kanker of oare sykten fersnelle kinne. In oantal fan dizze soarten stean op e rân fan útstjerren, omdat har habitat bedrige wurdt troch houtkap. Ek oare minsklike faktoaren spylje in rol, lykas fersmoarging en de yntroduksje fan frjemde soarten, sa hawwe troch de minsk meibrochte dieren as katten, hûnen, rotten, geiten en bargen al in oantal reptilen helpe útstjerren.
De Endemy yn it reinwâld is ek bot heech. Soks hâldt yn dat in soart mar op ien spesifyk stee yn it reinwâld foarkomt, en earne oars net. Dat kin bygelyks feroarsake wurde troch de protte rivieren dy't troch tropysk reinwâld rinne.
thumb|left|150px|[[Rafflesia]]In grut tal plant- en diersoarten yn it reinwâld binne unyk: lykas de basilisken, hagedissen dy't op de efterpoaten oer wetter rinne kinne, swevende slangen en 'fleanende' agamen mei wjuk-eftige hûdflappen.
Bewenners
In soad miljoenen minske binne ôfhinklik fan it tropysk reinwâld, sy libje en jeie der. Mar ek in soad fan har wurde mei útstjerre bedrige.
Oarspronklike bewenners
Yn distiid libje der noch tûzenen folken yn it wâld. Yn Brazylje allinnich al wenje 200.000 yndianen. In hûndert jier lyn wienen dat der noch wol mear as in miljoen: 87 stammen hawwe sûnttiid útstoarn. Yn Laos wurdt in grut part fan de befolking ta de boskfolken rekkene. Bekende lânseigen folken dy't yn it reinwâld libje binne;
Ynhiemske folken hawwe in grutte kennis fan it reinwâld dêr't sy yn libje. Dizze ynformaasje wurdt fan generaasje op generaasje oerlevere en is ûnmisber foar it oerlibjen fan de stam.
Kris Longknife (romansearje)
De Kris Longknife-searje, is in science fiction-romansearje fan 'e hân fan 'e Amerikaanske skriuwer Mike Shepherd. De rige spilet fier yn 'e takomst, as de minskheid him ferspraat hat nei de stjerren, en giet oer Kris Longknife, in jonge froulike ofsier yn 'e romtemacht fan har planeet, dy't opbokse moat tsjin 'e reputaasje fan har ferneamde famylje. It earste boek fan 'e Kris Longknife-searje yn bredere sin waard yn 1999 publisearre. Lange tiid kamen de boeken út by de New Yorkske útjouwerij Ace Books, mar yn 2016 briek Shepherd mei Ace en begûn er syn boeken yn eigen behear te publisearjen.
Searje-opbou
De romansearje bestiet yn bredere sin út de eigentlike Kris Longknife-rige en fierders út de Jump Universe-searje: in stikmannich prequel-romans oer Kris har foarâlden, en twa spin-offsearjes: de Admiral Santiago-rige, oer in oare froulike ofsier, de mei Kris befreone admiraal Sandy Santiago, en de Vicki Peterwald-rige, oer Kris har rivale Vicki Peterwald, dy't sels ek in telch út in ferneamde famylje is. Alle besibbe romansearjes mei-inoar steane ek wol bekend as de Society of Humanity Universe-searje.
Tropysk reinwâld
Nije bewenners
Tsjintwurdich lûke hieltyd mear nije bewenners de reinwâlden binnen. Der wurde mear wegen oanlein en yn tanimmende mjitte fynt houtkap plak, mynbou en oaljewinning. It tropysk reinwâld is nammentlik ryk oan grûnstoffen: hurdhout, aluminium-erts, koper-erts, goud, bauksiet, rubber en oalje. Ek earme boeren meitsje gebrûk fan it wâld troch stikken fuort te kappen foar de lânbou, mar de grûn dy't sy dêrmei winnen is meastentiids nei in pear jier al wer útputte.
Kris Longknife (romansearje)
Eftergrûn
Kris Longknife is de dochter fan 'e premier fan 'e planeet Wardhaven, en in telch út 'e tige ferneamde Longknife-famylje. Se stammet ôf fan oarlochshelden, yndustriëlen en regearingslieders, en der wachtet har in libben fan privileezje en macht. Kris, dy't in trauma meitôget dat weromgiet op 'e ûntfiering fan en moard op har jongere broer Eddy, keart dat lykwols allegear de rêch ta foar in karriêre as ofsier yn 'e romtemacht fan Wardhaven. Se soe it leafst ek alle bannen mei har famylje trochsnije, mar dat rêdt se net op. Krekt oarsom, wat se ek docht en hoefier't se ek útnaait, har famyljebannen lûke har almar wer werom nei hûs. Troch de jierren hinne makket se karriêre as in treflik ofsier. Har libben en de skiednis fan 'e hiele minskheid, feroarje lykwols alhiel fan koerts as Kris op in ferkenningsmisje fier fuort yn 'e romte op in freeslike fijân stjit.
Untfangst
Resinsinte Liz Bourke kwalifisearre de Kris Longknife-rige yn in boekbesprek op 'e webside fan Tor Books as "yntellektueel lichtgewicht", mar "kleverich fermaaklik, fol ûnwierskynlike súksessen, hiermoardners, floatmaneuvers en riskante 'doch-it-of-stjer'-heldedieden."
Tropysk reinwâld
Nije bewenners
De ynhiemske befolking besit op papier lykwols gjin stik grûn en dêrtroch kinne sy troch de nije bewenners fuort jage wurde. Dat foarmet in serieuze bedriging foar de folken en har kultueren. Yn inkele lannen hat de ynhiemske befolking wol oer bepaalde rjochten, bygelyks yn Kolombia.
Gebrûk en ynfloeden
It tropysk oerwâld is fan grut ekonomysk belang. Der wurde in soad grûnstoffen oan ûntlutsen, dy't dêrnei ferwurke wurde yn produkten dy't wy ek brûke. Hurdhout is tige yn trek omdat it hecht is en net rottet. Aluminium (in metaal dat dylge wurdt yn gebieten mei reinwâlden) wurdt yn hast alles ferwurke, fan bestek oant fleantugen. Mar ek fiedsel en (stoffen foar) medisinen wurde út it reinwâld helle.
Mar de ynfloed fan ity tropyske reinwâld fiet folle fierder. It is fan grut belang foar de klimaatregeling. In soad reinfal wurdt produsearre troch reinwâlden. Dêrneist komt 20 % fan de totale útstjit fan broeikasgassen troch ûntbosking en degradaasje yn tropyske reinwâlden. De koalstof dy't yn de wâlden opslein is, komt hjirtroch frij. Sommige reinwâlden, lykas de feanbosken yn Yndoneezje slane de koalstof út de loft yn de grûn op, wêrtroch't broeikasgassen yn de grûn opslein wurde. Yn it reinwâld sitte fierders "Genetyske oer-formules". Kweekte planten lykas jirpels kinne net tsjin guon sykten bestand blike. Se wurde dan krúst mei in wylde fariant dy't wól tsjin de sykte bestand is. Yn it tropyske reinwâld groeie ein soad "orizjinele ferzjes" fan planten dy't wichtich binne foar de minskheid. Reinwâlden binne ek wichtich foar farmaseutyske medisinen. 25% fan de hjoeddeiske medisinen komt út it tropysk reinwâld. Fan in diel hjirfan kinne de effektive molekulen net neimakke wurde. 70% fan de plantesoarten dy't potinsjele anti-kanker eigenskippen hawwe, groeie allinnich yn reinwâlden. Houtkap en útwreiding fan lânbougrûn yn reinwâlden kin dizze plantesoarten - en yn mindere mate bistesoarten - yn gefaar bringe. Sa wie in plant mei AIDS remjende eigenskippen krekt ûntdekt foardat dizze el hast ferdwûn wie út it reinwâld fan Maleizje.
Behâld
Ferskillende organisaasjes (bygelyks it WNF en it IUCN) sette har yn foar it behâld fan de reinwâlden en de dieren dy't der libje. Ek de Nederlânske regearing jout jild út foar de beskerming fan dizze oerbosken. Nettsjinsteande dat bliuwt it slim om it ôftakeljen te stopjen, omdat ekonomyske belangen sa'n grutte rol spile. Reinwâlden groeien gruttendiels yn treddewrâldslannen, en de regearings dêr kinne al it jild dat sy krije toar de ûntginning fan it wâld, goed brûke.
Susan Peters
Suzanne Carnahan, letter bekend as Susan Peters (Spokane, 3 july 1921 — Visalia, 23 oktober 1952) wie in Amerikaanske aktrise dy't yn 'e rin fan har tsienjierrige karriêre yn mear as tweintich films spile. Hoewol't se har karriêre begûn yn ûnregistrearre en rollen as 'ûnskuldich bern', soe se har yn 'e midden fan de jierren fjirtich as in serieuze aktrise yn drama's ûntjaan.
Karriêre
Peters waard grutbrocht troch har mem, in widdo, yn Portland, Oregon, en letter yn Los Angeles. Doe 't se ôfstudearre oan de Hollywood High School wie, studearre se aktearjen by de Eastenrykske teaterregisseur Max Reinhardt en tekene in kontrakt by Warner Bros. Pictures. Se ferskynde yn gâns byrollen foardat se in lytse byrol krige yn Santa Fe Trail (1940 ). Se makke har lêste film foar Warner Bros. yn 1942, de film noir The Big Shot mei Humphrey Bogart en Richard Travis; nei de release besleat Warner har kontrakt net te ferlingjen. Yn 1942 spile Peters in byrol yn Tish, wat har in kontrakt opsmiet by Metro-Goldwyn-Mayer (MGM ). Itselde jier hie se in haadrol yn it troch Mervyn LeRoy regissearre drama Random Harvest, wat har in Academy Award-nominaasje opsmiet foar Bêste Byrol en har fêstige as in serieuze dramatyske aktrise. Peters spile dêrnei de haadrol yn gâns films foar MGM, bygelyks rollen yn de romantyske komeedzje Young Ideas (1943), en ferskate oarlochsfilms: Assignmint yn Brittany (1943), Song of Russia (1944) en Keep Your Powder Dry (1945).
Yn 1944 waard se neamd yn de top 10 list fan akteurs dy 't yn stjerren feroare binne. Oare neamden binne Esther Williams, Laraine Day, Kathryn Grayson, Van Johnson, Margaret O'Brien, Ginny Simms, Robert Walker, Gene Kelly en George Murphy.
Stasjon Scheemda
Stasjon Scheemda (Sda) is in stasjon yn de Nederlânske doarp Scheemda yn de provinsje Grinslân. It stasjon is in standertstasjon fan de Steatsspoarwegen type SS fjirde klasse en is ien fan de fyftjin stasjons dy 't ea yn dy klasse boud is. It is ien fan de sân stasjons fan dit type dy't noch oanwêzich is.
Gebou
It stasjonsgebou kaam yn 1865 ree, en waard iepene op 1 maaie 1868 foar treinreizgers doe't ek dit part fan it spoar fan Steatsline B oanlein wie. Dy line wurdt tsjintwurdich eksploitearre troch Arriva. It stasjonsgebou is hjoed-de-dei yn gebrûk as kantoargebou.
Skyrinnen op de Paralympyske Winterspullen 1984
De IIIe Paralympyske Winterspullen waarden yn 1984 hâlden yn Innsbruck, Eastenryk.
Manlju
{| width=60%
Froulju
{| width=60%
Gambia
Gambia, sûnt 1970 offisjeel de Republyk fan de Gambia, is in lân oan de westkust fan Afrika. De haadstêd is Banjul.
Lizzing
Gambia wurdt begrinzge troch:
Lânskip
Mei 11,300 km² is Gambia de lytste steat fan Afrika. It leit oan de mûning fan de rivier de Gambia, dêr't de rivier de Oseaan yn streamt. left|thumb|Kaart fan Gambia It lân foarmet in enklave en wurdt folslein omheind troch Senegal. Nearne is lân breder as 50 km. Fan de mûning fan de Gambia ôf ta fier yn it binnenlân lizze mangrovebosken.
It klimaat is tropysk. Tidens de perioade juny oant novimber hearsket der yn Gambia in tige waarm klimaat en falt der in soad rein. Tusken novimber en maaie lizze de temperatueren leger en is it meastentiids drûch.
Fan toeristysk belang jilde de strannen fan Gambia dy't sjoen wurde as de moaiste fan hiel Afrika.
Skiednis
Op it grûngebiet fan it tsjintwurdige Gambia leinen yn de 8e iuw al inkele keninkriken, dy't yn de 12e iuw opgean soenen yn it grutte keninkryk Maly.
Yn 15e iuw waard Gambia troch de Portegezen ûntdekt. De Ingelsken besetten it gebiet yn 1765 en stiften der in koloanje dy't yn 1965 in ûnôfhinklik lid waard fan de Britske Mienebest. Gambia waard yn 1970 in republyk. Troch in militêre kûp waard yn 1994 de nei Ingelsk model opsette grûnwet oan de kant skood. Yn 1997 waarden der wer ferkiezings foar in nij parlemint hâlden.
Demografy
Mear as 90% fan de befolking is oanhinger fan de islam. It oerbleauwende part is benammen Kristlik.
Lângoed Keningsbergen
Koningsbergen of Keuningsbargen is in gebiet by Aldeholtpea ten easten fan de Finkegeafeartwei en ten suden fan de Stellingenwei. De Stellingenwei wie de wichtichste ferbiningswei tusken Fryslân en Drinte. It lânhûs moat sa'n 350 meter fan de Stellingenwei stien hawwe.
It lânhûs "Koningsbergen" mei byhearrende bosken waard yn 1805 oankocht foar 1105 goudgûnen troch it echtpear Roelof Sjoerts Hofstee en Popkjen Pieters. Der soe eartiids in stins op dit stee stien hawwe dat letter ôfbaarnd is. In ûnderskrift fan ien fan de bekende reizgjende tekener Jacobus Stellingwerf is: "Het huis Lieuwenburg onder Oldeholtpade in de grietenij van Stellingwerf Westende, behorende den Heere Augustinus Lycklama à Nijeholt 1723". Trochdat de grûn om it lânhûs yn de sechtiger jierren ôfgroeven is, kin net mear neigien wurde oft mei dizze stins "Lieuwenburg", "Leemburg" bedoeld wêze kin.
Oer it lângoed bestiet in ferhaal dat hjir in fjildslach yn it jier 28 n.Kr. west hawwe soe tusken Fryske legers en de Romeinen. Hjirfoar binne lykwols gjin oanwizings fûn.
Dwarsmear
It Dwarsmear is in feart yn de gemeenten Dongeradiel en Ferwerderadiel. De Dwarsmear rint noardeastlik fan Lichtaard en is in súdwest-noardeast rinnend stik fan de Holwerter Feart. De Holwerter Feart makket foar De Mear, op de gemeentegrins fan Dongeradiel en Ferwerderadiel, mei in knik nei it noardeasten. It stik nei De Mear is it begjin fan de Blijer Feart. De Dwarsmear stiet dus dwers op de rjochting fan de Holwerter Feart.
Mear is in âld wurd foar skiedingssleat en komt ek yn Grinslân in protte foar.
De namme Dwarsmear jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Dwarsmeer.
Dútsk idealisme
It Dútske idealisme is in filosofyske streaming út de skiednis fan de moderne filosofy. De streaming is ûntstien yn Dútslân yn de lette 18e en iere 19e iuw. It Dútske idealisme is nau ferbûn mei de Romantyk en mei de revolúsjonêre ideeën fan de Ferljochting en hat syn oarsprong by Hegel, dy't sadwaande de filosofy fan Immanuel Kant fierder ûntjaan woe. Oare belangrike fertsjintwurdigers binne de filosofen Fichte en Schelling, Jacobi, Reinhold en de teolooch Schleiermacher.
Filosofy yn it koart
It Dútske idealisme wol hawwe dat ynsjoch en feroaringen earst op it nivo fan de ideeën barre moatte. Dy feroarings en ynsjoggen soene dêrnei harren útwurking hawwe moatte op de realiteit. De 'Dútske idealisten' arbeiden meielkoar oan in grûnslach foar in systematyske ienheid fan de garre kennis. Sy wurde dêrom ek wolris de lêste grutte systeemfilosofen neamd.
Betsjutting fan 'idealisme'
It wurd 'idealisme' hat mear as ien betsjutting. De filosofyske betsjutting hat neat te meitsjen mei "it bêste oer minsken en harren kwaliteiten tinken", mar slacht op ús kennis oer 'objekten'. Wy kinne allinne direkt witte fan gefoelens, ideeën en foarstellingen yn ús tinzen. Objekten kinne wy allinne yndirekt waarnimme; de ideeën fertsjintwurdigje dy objekten. Yn dy betsjutting kin it wurd 'idealisme' by it Dútske idealisme brûkt wurde.
Eftergrûn
In ruimere zin giet it idealisme werom op de klassike filosofy. Fral Plato syn ideeënlear moat dan neamd wurde. Letter kin ek Leibniz mei syn Monadenlear as foarboade jilde.
Kant (1724-1804) wurdt soms sjoen as de earste Dútske idealist. Kant syn wurk besiket in brêge te slaan tusken de twa oerhearskjende filosofyske skoallen fan de 18e iuw: Kant syn foarslach wie dat guon feiten oer de wrâld allinne mat mei de sintugen ûnferfûn wurde kinne, mar dat de “foarm” dy't sy oannimme moatte, foarôfgeand oan de ûnderfining witten wurde kin. “Wat binne de betinksten foar de mooglikheid fan witten?” (Was sind die Bedingungen der Möglichkeit von Erkenntnis? ). Hy ferklearret syn filosofy dêroer yn syn Krityk fan de suvere rede.
It Dútske idealisme wie in reaksje op de Frânske Revolúsje. Wylst de Frânsken de politike oardening omsmieten en in nije steat skiepen, seagen de Dútske filosofen en dichters allinne it útwrydske en woenen sy troch ûnderrjocht de ideeën fan de minsken beynfloedzje. Sadwaande soe, hopen sy, it nije tiidrek him organysk ûntjaan, sûnder geweldsútbarstingen sa as yn Frankryk.
Krityk
De earste fundamintele krityk op it Dútske idealisme waard formulearre troch Marx en Engels yn harren wurk De Dútske ideology. Dêryn beskriuwe sy de libbensomstannichheden fan de minske yn gearhing mei syn tinzen. De libbensomstannichheden fan minsken ferskille bot fan elkoar. Ut dat ferskaat komt de hiërargyske oardering fan de klassen fuort. Tinkgoed wurdt dêrby brûkt om masterskip te fêstigjen. It doel fan de hearskjende klasse is, it bewustwêzen fan de oerhearske klasse te kontrolearjen.
Ravi Shankar
thumb||Shankar yn [[Delhi, maart 2009]] Robindra (Ravi) Shankar (Benares, 7 april 1920 - San Diego, 11 desimber 2012) wie in ynternasjonaal ferneamd Yndiaas muzikant en sitarfirtuoas, dy't meast namme makke hat as ambassadeur fan Yndiaaske muzyk yn it Westen. Pandit Ravi Shankar hat ûnder oaren gearwurke mei Yehudi Menuhin en mei The Beatles. Hy waard bekend yn it Westen nei't George Harrison him nei it Konsert foar Bangladesj helle.
Jeugd
Yn 1930 ferfarde 'Robu' mei syn mem nei Parys, dêr't syn âldste broer Uday Shankar in dûnsselskip hie; sels dûnse er yn 't earstoan ek. Yn 1935 kaam er lykwols yn 'e kunde mei Ustad Allauddin Khan, in muzykfirtuoas en de grûnlizzer fan de moderne Yndiaaske klassike muzyk, en krige fan him sân jier lang sitarles neffens it learling-mastersysteem. Yn 1939 joech er syn earste konsert.
Karriêre
Shankar skreau filmmuzyk en joech konserten. Yn 1952 moete er de fiolist Yehudi Menuhin op wa't er djippe yndruk makke, wat it begjin wie fan in libbenslange freonskip. Yn 1966 moete er George Harrison, en waard in bekende figuer yn de pop- en hippykultuer. Shankar spile op it Monterey- en Woodstockfestival, en organisearre mei it Konsert foar Bangladesj. Om 1970 liet Shankar de hippykultuer foar wat it is. Op 9 jannewaris 1978 wie er te belústerjen yn De Doelen yn Rotterdam. Dêr krige er kunde oan Siegfried Mohaboe. Mei Aman Bissesar en Anil Bachoe hawwe sy in protte konserten jûn.
Famylje
Yn 1941 troude er Khans dochter, Annapurna. Hja krigen in soan, Shebendra Shankar. Mei de Amerikaanske konsertpromotor Sue Jones krige er yn 1979 in dochter, Geetali Norah Jones Shankar, bekend as Norah Jones, de jazzsjongster. Hy boaske letter oan in bewûnderaar Sukanya Rajan, fan wa't er yn 1981 in twadde dochter krige, Anoushka Shankar, dy't ek in ferneamde sitarspylster wurden is en al neamd is foar in Grammy. Sitarist Ananda Shankar moat omke tsjin him sizze.
Underskiedingen
Shankar is faak ûnderskieden, ûnder oaren mei de heechste Yndiaaske boargerûnderskieding, Padma Vibhushan, de Frânske Commandeur de l'Ordre des Arts et des Lettres (1985), de Ramon Magsaysay Award en olve earedoktoraten. Ek hat er sân jier in sit hân yn it Yndiaaske hegerhûs.
De Hege Gerzen
De Hege Gerzen is in terrein foar deirekreaasje oan de Liemerige Wei by Aldemardum. By it strân oan de Iselmar is in paviljoen. Fierders is der in midgetgolfbaan en in fjild foar follybal en badminton.
Lofts riden
250px|right|thumb| Read: Rjochts ferkear Blau: Links ferkear Yn trijekwart fan de lannen yn de wrâld wurdt rjochts fan de dyk riden. Der is lykwols in grut oantal lannen dêr't men oan de lofkerkant fan de dyk rydt. Sa wurdt rjochts riden yn Arûba, Belgje, Kongo-Kinshasa, Nederlân en de Nederlânske Antillen, mar lofts yn Suriname, Yndoneezje, Namybje en Súd-Afrika. Lannen dêr't lofts riden wurdt binne faak eardere koloanjes fan Grut-Brittanje en/of eilannen.
Skiednis
right|thumb|250px| Read: rjochts ferkear Oranje: Rjochts ferkear, eartiids links Blau: lofts ferkear Pears: Lofts ferkear, eartiids rjochts Grien: rjochts ferkear, eartiids ferskillende regels nei lokaasje
Inkelde iuwen ferlyn waard der yn folle mear lannen lofts riden omdat doe't noch op hynders riden waard en de measte minsken in swurd droegen. Der waard meastentiids mei de rjochterhân fochten, lykas de measte minsken no rjochts skriuwe. Om in slach ôfwarre te kinnen wie it dus makliker om lofts te riden, sa't de mooglike oanfallers oan de kant fan it swurd naderje moasten.
Doe't weinen mei meardere hynders neist inoar brûkt waarden, wie it lykwols nofliker om rjochts te riden. De faak rjochtshandige bestjoerder siet dan mei syn swipe graach lofts op de bok sa't er de hynders oan de kant hie fan syn (rjochter)hân, dêr't er de swipe mei fêst hie. Logyskerwize gie er oar ferkear dan rjochts foarby sa't er better ôfstân hâlde koe by it ynheljen. Yn Frankryk waard begûn mei it rjochtsriden tanksij Napoleon, dy praktyk hat Napoleon yn in soad oare lannen ynfierd. Omdat it wikseljen fan rydkant oan de grins lestich is, binne yn de rin fan de tiid mear lannen oerskeakele op rjochts ride. Yn Japan wurdt lofts riden om't de Samurais harren swurd lofts drage (se binne dus rjochtshandich), en it oanreitsjen fan in Samuraiswurd gou as in swier fergryp. Troch lofts lâns in Samurai te rinnen (as men inoar temjitte rint) gie men by syn rjochterkant lâns en is der dus net folle kâns om it swurd te reitsjen. Ek dêr jildt lykwols wer dat it foar de drager fan it swurd makliker is om in slach ôf te warren of ta te bringen troch lofts oan te hâlden. thumb|250px| Warskôgingsboerd foar it wikseljen fan de kant fan de wei, op de grins tusken Laos en Tailân.
Yn Sweden waard oant 1967 oan de lofterkant fan de dyk riden. Om't yn de buorlannnen rjochts riden waard, besleat it Sweedske parlemint om yn Sweden ek rjochtsridend ferkear yn te fieren. Dat barde op 3 septimber 1967, de dei dy't bekend stiet as Dagen H. In jier letter (1968) folge Yslân. Op 2 april 1973 barde itselde yn Nigearia en op 4 augustus 1974 in Gana. Begjin septimber 2009 feroare yn Samoa de ferplichte rydrjochting fan rjochts nei lofts, dat, om de ynfier fan auto's út oanbuorjende lannen (Austraalje, Nij-Seelân) makliker te meitsjen.
It Spoar
It makket foar treinen net folle út oft der lofts of rjochts riden wurdt (de trein folget de rails en de masinist kin him net fersinne) en dêrom is der komselden in reden om dêr wat oan te feroarjen.
Für Elise
thumb|300px|De earste maten fan Für Elise thumb|Für Elise fan Ludwig van Beethoven Für Elise ("Foar Elise") is de wenstige namme foar de ''Bagatelle nr. 25 yn a mineur'' (WoO 59), in solomuzykstik dat yn 1808 skreaun waard troch Ludwig van Beethoven (1770-1827). It liet waard earst 40 jier nei de dea fan Beethoven ûntdutsen troch de muzykwittenskipper Ludwig Nohl. Wa't "Elise" wie is ûnbekend; ûndersikers hawwe suggerearre dat hja Therese Malfatti, Elisabeth Röckel of Elise Barensfeld west hawwe kind.
Rutherford B. Hayes
thumb|Rutherford Birchard Hayes Rutherford Birchard Hayes (Delaware, Ohio, 4 oktober 1822 - Fremont, Ohio, 17 jannewaris 1893) wie de 19de presidint fan de Feriene Steaten fan 1877 oant 1881.
Under syn presidintwêzen tekene Hayes in tal wetten, sa as dy fan 15 febrewaris 1879 dy't frouljus advokaten it foech joech om te pleitsjen yn saken foar it Amerikaanske Heechgerjochtshof.
Gerrit Tromp
Hommema die mei oan de Olympyske Simmerspullen 1924 yn Parys Hy makke diel út fan de acht. De Nederlânske ploech waard yn de twadde searje tredde en pleatste him hjirtroch net foar de finale as foar de werkânsing.
Yn syn aktive jierren wie Tromp oansletten by de studintenroeiferiening ASR Nereus yn Amsterdam. Tromp ferstoar yn 1938 op 37 jierrige leeftyd.
Paul van Dijk
Der is mear as ien persoan mei de namme Paul van Dijk:
Sicario: Day of the Soldado
Sicario: Day of the Soldado, yn it Feriene Keninkryk en Itaalje útbrocht as Sicario 2: Soldado, is in Amerikaanske aksje-skriller fan 'e Italjaanske regisseur Stefano Sollima nei in senario fan Taylor Sheridan. It is it ferfolch op 'e film Sicario, út 2015, en hat yn 'e haadrollen Benicio del Toro, Josh Brolin en Isabela Moner. De plot draait om it besykjen fan 'e oerheid fan 'e Feriene Steaten om in oarloch te feroarsaakjen tusken inkele Meksikaanske drugskartels. Sicario: Day of the Soldado wie in kommersjeel súkses, mar koe it neffens de filmkritisy net hâlde foar de oarspronklike film oer. De film waard opdroegen oan 'e neitins oan Jóhann Jóhannsson, dy't foar de oarspronklike film de filmmuzyk komponearre hie en dy't yn febrewaris 2018 ferstoar.
Plot
By in selsmoardoanslach troch islamistyske terroristen yn in supermerk yn Kansas City komme fyftjin minsken om. Frijwol tagelyk wurde oan 'e Amerikaanske kant fan 'e grins mei Meksiko minskesmokkelders arrestearre wylst der him teminsten ien selsmoardoanslachdogger befynt ûnder de lju dy't se besykje it lân yn te smokkeljen. It Amerikaanske regear lûkt in lyntsje tusken dy beide punten en reägearret troch CIA-agint Matt Graver opdracht te jaan om ekstreme maatregels te nimmen tsjin 'e Meksikaanske drugskartels dy't derfan fertocht wurde dat se har troch de dieders fan 'e oanslach yn Kansas City betelje litten hawwe om harren de Feriene Steaten yn te smokkeljen. Graver warskôget minister fan Definsje Riley dat it in smoarch putsje wurdt, mar Riley jout him de frije hân, salang't er der mar foar soarget dat syn dieden net yn ferbân brocht wurde kinne mei de Amerikaanske oerheid.
Yn Meksiko-Stêd fermoardet Alejandro op ljochtskyndei in foaroansteande abbekaat dy't yn 'e tsjinst stiet fan it Matamoroskartel. In dei letter ûntfiere Graver, Alejandro en de hierlingen de sechstjinjierrige Isabel Reyes, de dochter fan Carlos Reyes, de heechste baas fan it Sonoarakartel. Dêrby dogge se harrensels foar as leden fan it Matamoroskartel, dy't wraak nimme wolle foar de moard op 'e abbekaat. It fanke wurdt boeid en tarist mei in fertsjustere skybril, earbeskermers en in linnense pûde oer de holle, sadat se neat mear sjen, hearre of op in oare wize gewaarwurde kin. Om't har ûntfierders bivakmûtsen droegen, wit se net wa't se binne. Isabel wurdt meinommen nei Teksas, dêr't Alejandro, Graver en de hierlingen harren foardogge as aginten fan 'e Amerikaanske narkotikaresjerzje DEA en har 'befrijing' yn sêne sette. It hiele toanielstikje is bedoeld om har (en har heit) tinke te litten dat se yndie ûntfierd is troch it Matamoroskartel.