cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
The Dictator (film út 2012)
Plot
Meitiid krije Aladeen en Zoey in relaasje, mar sy makket it út as Aladeen oan har opbychtet wa't er eins is. Se kin net fan in man hâlde dy't syn eigen folk sa brút ûnderdrukt. Boppedat seit se de catering fan 'e seremoanje ôf. Dat betsjut dat Aladeen en Nadal in oare manear fine moatte om Aladeen yn it hotel te krijen. Se beslute ta in zipline fan in foaroersteand gebou ôf. Aladeen kringt troch it finster de hotelkeamer fan Efawadh yn, oan wa't Tamir ferteld hie dat Aladeen siik wie. No fertelt Aladeen de ûnnoazele suffert dat er wer better is en sa kin er sûnder swierrichheden syn eigen plak wer ynnimme.
By de ûndertekeningsplechtichheid ferskuort Aladeen de nije grûnwet foar it each fan 'e gearklofte media. Hy lit Tamir arrestearje en hâldt dêrnei in hertstochtlike taspraak oer de deugden fan 'e diktatuer boppe dy fan 'e demokrasy. [Yn dy satiryske monolooch beskriuwt er in diktatuer, mar neamt er allegear dingen op dy't ek fan tapassing binne op 'e Feriene Steaten.] As er lykwols in gûlende Zoey efter yn 'e seal gewaarwurdt, feroaret de taspraak stadichoan fan toan. Aladeen swart úteinlik dat er Wadiya demokratisearje sil en eksploitaasje fan 'e oaljefjilden tastean sil, mar net ûnder de grûnwet fan Tamir, dy't de rykdom yn 'e hannen fan in lyts klykje lju om 'e macht hinne jaan soe, mar op in wize wêrby't de hiele befolking fan 'e nije wolfeart profitearje sil. Zoey komt nei foarren ta en Aladeen ferklearret har syn leafde. Underwilens brekt de poerrazene Tamir los en besiket Aladeen dea te sjitten, mar Efawadh springt yn 'e baan fan it skot en wurdt yn 'e holle rekke. Lokkigernôch binne de harsens foar him gjin lichemsdiel fan belang, dat hy oerlibbet it ûnferoare. Tamir wurdt neitiid yn 'e boeiens slein en ôffierd.
In jier letter wurde yn Wadiya de earste demokratyske ferkiezings holden, dy't troch kiezeryntimidaasje en stimbusfraude einigje yn in oerweldigjende oerwinning foar presidint-premier-admiraal-generaal Aladeen. Neitiid trout er mei Zoey, mar by it sluten fan it houlik wurdt er ûnoangenaam ferrast as bliken docht dat sy Joadsk is. Under de ôftiteling wurde bylden toand fan it konfoai fan Aladeen (dat no troch de ynfloed fan Zoey bestiet út eko-freonlike auto's) by in besyk fan 'e presidint oan Nadal. Dyselde is no wer haad fan it nukleêr wapenprogramma fan Wadiya, mar hy en Aladeen krije op 'e nij rûzje oer de foarm fan 'e kearnbommen. Yn in tillefyzje-ynterview mei har en Aladeen makket Zoey bekend dat se swier is fan harren earste bern; Aladeen reägearret troch te freegjen oft it "in jonkje of in abortus" is.
Langere ferzje
Der bestiet ek in langere ferzje fan 'e film, dy't net yn 'e bioskoop útbrocht is om't er yn 'e Feriene Steaten net troch de filmkeuring kommen wie. Dy ferzje is 98 minuten lang tsjin 83 minuten foar de bioskoopferzje. It ferskil is foar it meastepart seksuele ynhâld en dialooch. Sa is der in sêne wêryn't Aladeen efteryn de supermerk yn 'e sliep falt en ien fan syn eardere liifwachten, Etra, him op befel fan Tamir besiket te fermoardzjen troch him dea te slaan mei har ûnbidich grutte boarsten. In oare tafoege sêne is in petear fan Zoey mei Ogden, de manager fan it Lancaster Hotel, wêrby't it cateringkontrakt ferbrutsen wurdt.
Produksje
The Dictator waard regissearre troch Larry Charles nei in senario fan Sacha Baron Cohen, Alec Berg, David Mandel en Jeff Schaffer. Neffens Schaffer en Mandel wie it útwrydske personaazje fan Aladeen basearre op wiere eksintrike diktators, lykas Kim Jong-il fan Noard-Koreä, Idi Amin fan Oeganda, Mûammar Chadaffi fan Lybje, Mobutu Sese Seko fan Saïre en Saparmoerat Nijazov fan Turkmenistan. Filmdistributeur Paramount Pictures hold út dat de film ynspirearre wie troch de roman Zabibah and the King, fan 'e Iraakske diktator Saddam Hoessein, mar The New York Times berjochte letter dat dêr net folle fan oan wie. Neffens de begjintitels is de film opdroegen oan 'e "leafdefolle oantins" oan Kim Jong-il.
As produsinten wiene Baron Cohen, Berg, Mandel, Schaffer, Anthony Hines, Scott Rudin en Todd Schulman by it projekt belutsen foar de filmstudio Four By Two Films. De film wie in Britsk-Amerikaanske ko-produksje, dêr't in budget foar beskikber wie fan $65 miljoen. De kamerarezjy wie yn 'e hannen fan Lawrence Sher, en de filmmuzyk waard fersoarge troch Erran Baron Cohen.
Opnamen
De Feriene Naasjes wegeren om sênes foar de film opnimme te litten yn harren haadkertier yn New York. Dat leine se neffens Baron Cohen út troch te sizzen: "Wy fertsjintwurdigje in protte diktators, en dy sille tige lulk wurde troch hoe't jo harren portrettearje, dus jo kinne hjir net filmje." Doe't in wurdfierder fan sekretaris-generaal fan 'e Feriene Naasjes Ban Ki-moon dêr troch de media oer ûnderstien waard, woed er inkeld sizze: "Sacha Baron Cohen hat in geweldich gefoel foar humor." De sênes yn it haadkertier fan 'e Feriene Naasjes waarden sadwaande opnommen yn 'e Grumman Studios yn Bethpage (New York).
Hoewol't Aladeen ôfskildere wurdt as in antysemyt dy't Israel ferdylgje wol, is de taal dy't er yn ferskate sênes yn 'e film sprekt (en dy't skynber foar Arabysk trochgean moat), eins Hebriuwsk, mei't Baron Cohen sels in Joad is.
Distribúsje
De distribúsje fan The Dictator waard fersoarge troch Paramount Pictures. De film gie op 16 maaie 2002 yn 'e Amerikaanske bioskopen yn premiêre. De film waard dat jiers yn septimber ek fertoand op it Ynternasjonaal Filmfestival fan Cannes. It byhearrende soundtrackalbum ferskynde op 8 maaie 2012.
Sinsuer
The Dictator waard yn ferskate lannen dy't regearre waarden troch in echte diktator om foar de hân lizzende redens ferbean. Dêrûnder wiene Wyt-Ruslân, Tadzjikistan en Turkmenistan. Yn Kazachstan waard er ferbean nei earst twa wiken yn 'e bioskopen fertoand te wêzen. Yn Oezbekistan mocht er wol fertoand wurde, mar pas nei't de sinsuer der tolve minuten oan byldmateriaal út knipt hie. Yn Maleizje waard de film ferbean omreden fan 'e ferskate fulgariteiten dy't deryn foarkamen, dy't beskôge waarden as net yn oerienstimming te bringen mei de noarmen en wearden fan it lân. Yn Pakistan kaam in swier sinsurearre ferzje út. Yn Itaalje waard de ferwizing nei de "Italjaanske premier" yn 'e sêne mei Megan Fox feroare yn 'e generike term "politikus" om 'e doetiidske Italjaanske premier Silvio Berlusconi, op wa't de ferwizing rjochte wie, net foar de holle te stjitten.
Untfangst
Fan 'e filmkritisy krige The Dictator mingde resinsjes. The Washington Post hie it net op The Dictator stean. De krante skreau: "Baron Cohen is lokkigernôch opholden mei it yn 'e fâle rinne litten fan echte minsken foar teannekromjende fraachpetearen. Mar in iere grap mei in Wii-spultsje dat basearre is op 'e oanslaggen op 'e Olympyske Spullen fan München is der fier by troch, in running joke oer dat Hollywoodstjerren harsels protituëarje soene, sakket al rillegau yn, en litte we de regel oan hâlde dat grappen oer ferkrêfting gewoan net grappich binne." Slant Magazine wie noch útsprutsener en skreau dat The Dictator "ien fan 'e grutste komeedzjeteloarstellings fan it jier" wie, en dat de film "net sasear kontroversjele kwestjes oankaartet, as wol toant hoe't in grutte satirist de planke mis slaan kin."
Roger Ebert fan 'e Chicago Sun-Times, lykwols, joech de film 3 fan 4 stjerren en skreau: "[De film] is behalven obseen, walchlik, skatologysk, fulgêr, rou, ensfh. ek grappich. Mei't ik Sascha Baron Cohen de film oanpriizgjen sjoen hie yn ûntelbere praatprogramma's, wie ik bang dat er oanfiele soe as déjà-vu. Mar nee. [Baron Cohen] makket der hjirmei oanspraak op dat er de bêste noch wurkjende komeedzjefilmmakker is. En yn in taspraak [yn 'e film] oer diktatueren oefenet er ûnmeilydsume politike satire út."
Yn it tydskrift Rolling Stone ferliek Peter Travers The Dictator mei grutte satires oer diktators út it ferline, lykas Duck Soup (1933) fan 'e Marx Brothers en The Great Dictator (1940) fan Charlie Chaplin. De Irish Examiner neamde de film in "fleurich wansmaaklike 'fisk-út-it-wetter'-komeedzje, dy't sân yn it each fan 'e politike korrektheid struit". Deselde krante skreau ek: "gjin ûnderwerp is feilich – de terroristyske oanslaggen fan 11 septimber, ferkrêfting, seksuele gelikensens, it joadendom – en de film fan Larry Charles wâdet ek bliidmoedich oer maatskiplike taboes hinne, wêrby't er faker rekke sjit as mist wylst de titulêre despoat him tjirget yn dy kapitalistyske boarterstún dy't New York hjit."
Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hat The Dictator in goedkarringspersintaazje fan 57%, basearre op 222 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: "[De film] is ferskriklik ûngelikens, mar konsekwint provokatyf, en dêrmei in […] komeedzjefilm dy't dermei troch kin." Op Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, behellet The Dictator in goedkarringspersintaazje fan 58%, basearre op 41 resinsjes.
Resultaat
The Dictator brocht yn 'e bioskopen yn 'e Feriene Steaten en Kanada $59,7 miljoen op, en yn alle oare lannen en territoaria $119,7 miljoen. Wrâldwiid kaam de opbringst dêrmei út op $179,4 miljoen. Ofset tsjin it budget fan $65 miljoen betsjut dat in winst fan $114,4 miljoen, hoewol't dêr de marketingkosten noch wol ôf moatte.
Knooppunt It Hearrenfean
thumb|150px|It plak fan it knooppunt thumb|150px|It klaverblêd 150px|thumb|Knoopunt It Hearrenfean yn 2000 It knooppunt It Hearrenfean is in ferkearsknooppunt op It Hearrenfean. By it klaverblêd binne de ryksdiken A7, dy't fan Saandam nei de Dútske grins by Nijeskâns rint, en de A32, tusken Meppel en Ljouwert, mei inoar ferbûn.
It knooppunt waard iepene yn 1956 as in ferkearsplein, yn de foarm fan in rotonde. Op 10 juny 1998 waard it nije klaverblêd iepene dat it âlde ferkearsplein ferfong.
Jane Birkin
Albums
(SG) = albums skreaun troch Serge Gainsbourg
Koergan (oblast)
De oblast Koergan (Russysk: Курганская область, transl.: Koerganskaja oblast) is in oblast yn Ruslân. Haadstêd fan de oblast is de stêd mei deselde namme, Koergan. Koergan is Russysk foar 'grêfheuvel' en hinget gear mei de Koergankultuer. Somtiden wurdt it gebiet ek oantsjut as de 'Transoeral' (Russysk: Зауралье; Zaoeralje).
Skiednis
thumb|left|250px|Dalmatovo De russyske kolonisaasje sette yn de 17e iuw útein. De earste delsettings wiene Dalmatovo (1644), Kataisk (1655), Koergan en Sjadrinsk (1662). Dielen fan de oblast hearden op ferskate mominten by de gûverneminten Tobolsk, Perm en Orenburg. Yn de tiid fan de Sovjet-Uny hearde it gebiet by de oblasten Oeral, Omsk en Tsjeljabinsk. Nei de Dútske oanfal op Ruslân yn 1941 waarden meiïnoar 16 grutte bedriuwen út it westen fan it lân nei it gebiet fan it takomstige oblast evakuëarre. De oblast Koergan waard op 6 febrewaris 1943 stifte.
De oblast waard op 30 oktober 1959 mei de 'Oarder fan Lenin' ûnderskieden.
Geografy
De oblast leit yn it súdwesten fan it Sibearyske Leechlân. It gebiet hat de foarm fan in trijehoek en de haadstêd leit yn it sintrum dêrfan. Yn it suden grinzget de oblast oan Kazachstan, yn it westen oan de oblast Tsjeljabinsk, yn it noarden oan de oblast Sverdlovsk en yn it easten oan de oblast Tjûmen. Fan noard nei súd is de oblast 290 km lang en fan west nei east mear as 430 km. It lânskip wurdt oerhearske troch flakke steppen, dy't tsjintwurdich foar de lânbou brûkt wurde. Likernôch in fyfte diel bestiet út bosk. Yn de oblast lizze mear as 3000 marren en 400 rivieren. De grutste rivieren binne de Tobol en de Isset.
Klimaat
It gebiet hat in kontinintaal klimaat mei kâlde winters en waarme simmers. De trochsnit temperatueren binne yn jannewaris −18 °C en yn july +19 °C. De delslach is 400 mm yn 't jier; de tiid dat der wat groeit 160 oant 165 dagen.
Bestjoerlike yndieling en stêden
De oblast is ûnderferdield yn 24 rajon's en twa stedsdistrikten. De twa stedsdistrikten binne Koergan en de stêd Sjadrinsk. Meiïnoar hat de oblast njoggen steden en seis plakken mei in stedsk karakter.
Kanadeeske kraan
De Kanadeeske kraan (Grus canadensis) is in soarte út de famylje fan de kraanfûgels yn Noard-Amearika.
Foarkommen
De Kanadeeske kraan is tusken de 80 en 120 sm grut en waget tusken de 3 en 6,5 kg. De fûgels hawwe griisbrune fearren en de folwoeksen fûgels hawwe wite wangen, in lange skerpe snaffel en op de foarholle in reade flek.
Undersoarten
Yn it grutte ferspriedingsgebiet wurde seis ûndersoarten underskieden, dy't foaral yn grutte ferskille. Trije fan dizze soarten binne trekfûgels.
Fersprieding
De briedgebieten fan de Kanadeeske kranen lizze yn de sompegebieten yn sintraal en noard-Kanada, yn Alaska en yn parten fan it midwesten en súdeasten fan de Feriene Steaten. Fierder ek noch yn Sibearje.
De oerwinteringsgebieten fan de Grutte Kanadeeske kraan en de gewoane Kanadeeske kraan lizze yn Kalifornje, Nij Meksiko, Meksiko en Teksas. De Platte Rivier yn Nebraska is ien fan de bekendste tuskenstops op harren trek. Dêr sammelje harren yn it foarjier en yn de hjerst sa'n 450.000 Kanadeeske kranen.
Wylst de Lytse en de gewoane Kanadeeske kranen net bedrige binne, is it tal Mississipykranen troch de fersmoarging fan de Rivier hurd tebekrûn. Fan dy ûndersoarte binne der noch mar 120 oant 300 fûgels.
Fuortplanting
De Kanadeeske kranen dy't yn sompige gebieten briede meitsje harren nêsten yn de begroeiïng oan de wetterkant. De fûgels dy't op de prêrje briede meitsje eins gjin nêst mar lizze de aaien sa op de grûn. Meast wurde der twa aaien lein dy't yn 29-32 dagen útbret wurde. Beide âlden fuorje de jongen dy't nei sa'n 67-75 dagen fleane kinne.
Elly Stoelwinder
Wurk fan Stoelwinder is te finen, û.o. yn de kolleksjes fan it Frysk keramykmuseum it Princessehof yn Ljouwert en museum Willem van Haren op It Hearrenfean.
King Nothing
King Nothing is in nûmer dat oarspronklik opnaam is troch Metallica tusken 1 maaie 1995 en 1 febrewaris 1996, en útbrocht waard op it album Load, fan Metallica út 1996. 'King Nothing wie it fiifde nûmer op it album en waard op 7 jannewaris 1997 útbrocht as fjirde single fan it album.
Oer it nûmer
It liet is basearre op it tema "wês foarsichtich mei watsto wolst". De teksten ferbyldzje in man dy't gewoan de kening wêze wol en him nearne oars drok om makket. Dit liedt úteinlik ta syn ûndergong, sa't te sjen is yn "And it all crashes down, and you break your crown". It nûmer begjint mei in basriff dy 't him ûntwikkelet ta de haadriff fan it nûmer.
Atletyk op de Olympyske Simmerspullen 1948
200px|thumb|right|It Olympysk Stadion fan Londen 1948 De Olympyske Simmerspullen 1948, ek wol de XIVe Olympiade neamd waarden yn 1948 yn Londen, Grut-Brittanje hâlden. It atletyk waard hâlden yn it Empire Stadium.
Johan Winkler
thumb|Johan Winkler thumb| Fers foar Johan Winkler fan [[Guido Gezelle, nijjier 1891: 'Hoe graech ik jo ris sprekke woe,' opnommen yn Forjit my net 1902, nûmer 5, mei in ferhaal oer Guido Gezelle troch Johan Winkler út Haarlim ]] Johan Winkler (Ljouwert, 12 septimber 1840 - Haarlim, 11 maart 1916) wie in dokter, sjoernalist en publisist op it mêd fan Fryske taal en Fryske skiednis.
Winkler waard berne yn 1840 as jongste fan sân bern. Winkler arbeide as dokter yn Ljouwert fan 1865 oant 1875. Ferfear doe nei Haarlim, dêr't syn âldste broer Tiberius konservator fan it Teylers Museum wie. Dêr wije er him oan taalkundige-, âldheidkundige- en folkloaristyske stúdzjes. Hy hat him ek dwaande holden mei it Oera Linda Boek en mei stúdzje fan geslachts- en eigennammen. Winkler wie in pleiter foar it behâld fan it 'Aldfrysk karakter'.
Atletyk op de Olympyske Simmerspullen 1948
Empire Stadium
It Empire Stadium wie in fuotbal stadion yn Londen waard boud yn 1923 en hie plak foar 82.000 taskôgers. It wie ek it stadion wêr't de iepenings en slútingsseremoanje plak hie. It Empire Stadium waard yn 2003 ôfbrútsen om plak te meitsjen foar it Wembley stadium.
Disney Studios Australia
Skiednis
De grûn waard oankocht troch News Corporation, it bedriuw fan 'e Australyske mediamagnaat Rupert Murdoch. Der ferriisde doe in nij, hypermodern film- en tillefyzjestudiokompleks, dat Fox Studios Australia kaam te hjitten. Fan novimber 1999 oant 2001 wie op it backlot fan it kompleks in ferdivedaasjepark fêstige, dat nei't it skynt basearre wie op Universal Studios Hollywood, Universal Studios Florida en Disney's Hollywood Studios. Dat kost $261 miljoen om te bouwen, mar it wie blykber gjin súkses.
Atletyk op de Olympyske Simmerspullen 1948
Medaljespegel
De top tsien fan lannen dy't by it atletyk medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen fan 1980.
Disney Studios Australia
Skiednis
Yn 2012 kundige Rupert Murdoch oan dat er besletten hie om News Corporation op te spjalten yn twa aparte bedriuwen. Dat krige yn 2013 syn beslach. Dêrby waarden alle belangen yn 'e tillefyzje- en filmyndustry ûnderbrocht by it nije 21st Century Fox, wylst alle útjouwerijen byinoarbrocht waarden yn it nije News Corp. Dy splitsing waard sa beävensearre dat 21st Century Fox foar de wet in fuortsetting wie fan 'e âlde News Corporation, wylst News Corp in folslein nij bedriuw wie. Fox Studios Australia kaam op dy manear yn 'e hannen fan 21st Century Fox, dat yn 2019 oernommen waard troch The Walt Disney Company. Nei't de stofwolken fan 'e mega-oername wat lizzen gien wiene, waard Fox Studios Australia op 10 oktober 2022 omneamd ta Disney Studios Australia.
Joseph Haydn
thumb|Joseph Haydn Joseph Haydn (Rohrau, 31 maart 1732 - Wenen 31 maaie 1809) wie in Eastenrykske komponist.
Johan Winkler
Dialektikon
Yn 1874 publisearre er it Algemeen Nederduitsch en Friesch Dialecticon yn twa dielen. Dit dialektikon is in samling fan 200 oersettingen fan de gelikenis fan de ferlerne soan (Lukas 15, fers 11 oant en mei 32). Hûndert dêrfan komme út ferskillende plakken yn Nederlân, de oaren komme fan neder-Dútslân en Flaanderen: fan Keningsbergen (no Kaliningrad) oant Dúntsjerk. Elk fan dy oersettingen hat in ynlieding en ferklearjende oantekeningen. Omdat iderkear deselde tekst as útgongspunt naam is, koenen al dy dialekten goed mei elkoar fergelike wurde. Johan Winklers wurk is it earste boek dêr't de dialekten fan Nederlân systematysk yn neist elkoar set wurde.
Disney Studios Australia
Bestjoer
De Disney Studios Australia binne yn it bedriuwekonglomeraat fan Disney yndield by Walt Disney Studios Operations (foarhinne en no noch wol bekend as Disney Studio Services), in ôfdieling fan 'e difyzje Walt Disney Studios dy't oer it behear fan studiokompleksen giet. Behalven de Disney Studios Australia hat dy ôfdieling ek de Walt Disney Studios (Burbank), de Prospect Studios, KABC7 Studio B en de Golden Oak Ranch op 'e noed.
Johan Winkler
Efternammen
Yn 1885 wie er in pionier mei sy stúdzje yn twa dielen De Nederlandsche geslachtsnamen in oorsprong, geschiedenis en beteekenis. Hjiryn beskriuwt Winkler de systematyk fan Fryske, Nederlânske en Flaamske efternammefoarming.
Disney Studios Australia
Fasiliteiten
De Disney Studios Australia steane op in perseel mei in oerflak fan 12,8 ha, dat foar it meastepart út backlot bestiet. It studiokompleks omfettet 8 soundstages, mei dêropta fasiliteiten foar preproduksje en postproduksje, kantoarromte, wurkplakken (foar de produksje fan dekôrstikken) en mear as 60 selsstannige bedriuwkes dy't tsjinsten leverje lykas ferhier fan ark en reau en swier materieel, transport, casting, postproduksjetsjinsten en special effects.
Johan Winkler
Efternammen
By in werprinting yn 2007 wreide Jan Nijen Twilhaar it boek út mei twa haadstikken. It earste giet oer de efternammen dy't Nederlân derby krigen hat sûnt Winkler: de nammen fan Sineeske, Yndonesyske, Turkske, Arabyske, Surinaamske, Hindûstaanske en Joegoslavyske ymmigranten wurde allegear behannele. It twadde haadstik behannelt de Nederlânske bynammen: it ûntstean en de funksje fan bynammen en de systematysk yn it jaan fan bynammen. Letter hawwe P.J. Meertens en A. Huizinga ek soksoarte fan wurk publisearre.
Harmen Abma
Harmen Abma (Hilaard, 21 novimber 1937 - Snits, 30 novimber 2007) wie in Fryske byldzjend keunstner fan abstrakte- en konseptuele keunst.
Katedraal
In katedraal of dom is de tsjerke dêr't in biskop syn sit hat. De beneaming komt fan "ecclesia cathedralis", dat tsjerke fan de sit betsjut. Dy sit is letterlik de sit fan de biskop, dy't oan de sydkant fan it prysterkoar fan de tsjerke opsteld stiet. De sit hiet yn it Latyn "cathedra".
Disney Studios Australia
Films
In seleksje fan films dy't alteast foar in diel yn 'e Disney Studios Australia opnommen of produsearre binne:
Harmen Abma
Keunstner
Begjin jierren sechtich studearre Abma oan de Vredeman de Vries Akademy te Ljouwert. Abma hearde mids jierren sechtich ta de keunstnersgroep De Bende van de Blauwe Hand yn Harns. Foar't er keunstner waard, hat Abma jierrenlang gewoan hûsskilder west.
Disney Studios Australia
Tillefyzje
In seleksje fan tillefyzjesearjes dy't alteast foar in diel yn 'e Disney Studios Australia opnommen of produsearre binne:
Joseph Haydn
Haydn is berne as twadde fan tolve bern. Heit en men wienen ienfâldich, se wienen from en se wurken hurd. Mem hie graach sjoen dat ien fan har bern geastlike wurden wie mar dit siet der net yn foar Joseph. Syn heit woe graach in muzikant fan him meitsje. Yn 'e hûs waard der in soad muzyk makke. Dizze folksmuzyk kaam letter foar soan Joseph fan pas. Nei in pear pogingen om op in oargel te spyljen mocht er by it no ferneamde Wiener Sangerknaben yn Wenen. Dizze organisaasje song by tsjerketsjinsten. Mar doe't hy it burd yn de kiel krige en in prúk fan in kollega stikken knipte wie it klear. Hy wurd dyselde dei ûntslein. Hy stie op strjitte, hy krige iten fan freonen en fan bewûnderers. Letter koe hy sels wer iten keapje doe't er as kopiist wurkjen gie. Ut dizze tiid komme syn earste wurden dy’t besteld waarden troch de pleatslike adel en boargerij.
Hy bestudearret de nije wurken fan Carl Philipp Emmanuel Bach. Dizze wurken soe hy as foarbyld nimme foar syn pianosonates. Yn 1759 begjint hy mei in nije baan. Hy wurdt kapelmaster by de greve Morzin.
Hy trout mei Maria Anna Keller. Hy woe leaver trouwe mei har suster, mar dit mocht net fan de skoanheit. It wie net in lokkich houlik. Der kamen gjin bern en Haydn sei faak dat er bliid wie dat er net thús hoegde te wêzen. Hy wie faak yn it selskip fan oare froulju.
Yn 1760 wurdt hy kapelmaster by Grevee Esterhazy yn Eisenstadt. Haydn krige in permanint orkest ta syn foldwaan. Dit wie foar him in goede omjouwing om in soad wurken ôf te leverjen. Stadichoan waard Haydn ferneamder. Hy krige útnûgingen fanút de hiele wrâld lykas Parys, Amsterdam, Leipzich, de Feriene Steaten, Spanje en Itaalje.
De ferneamdheid kaam him goed fan pas yn 1790. De greve gie dea en de kapel waard ûntbûn. Hy krige in aardich pinsjoen mei en hy mocht de titel kapelmaster behâlde. Hy fêstige him as frije keunstner yn Wenen. Op oantrunen fan de fioelist en ympressario Salamon ûndernaam hy twa reizen nei Ingelân. Syn Londenske symfonyen waarden tige goed ûntfongen. It Ingelske hof woe him graach sjen. Ek krige hy it earedoktoraat fan Oxford. Op syn earste weromreis moete hy de jonge Ludwig van Beethoven, dy’t him folget nei Wenen foar muzyklessen. Echt freonen binne it noait wurden.
Yn syn lêste libbensjierren komponearre hy syn twa belangrykste oratoria’s: "Die Schopfung" en "Die Jahreszeiten". Foar syn dea koe hy yn de krante syn eigen namme lêze by de rou-advertinsjes. Troch in namme wikseling fan de krante mei syn broer wurdt hy dea ferklearre. Dêrom krige er ek gjin útnûging foar de routsjinst yn Parys. Sels stoar hy in pear jier letter tidens it bombardemint fan Frankryk op Wenen op 31 maaie 1809.
Haydn hat likernôch 104 symfonyen skreaun en 84 strykkwartetten.
center|thumb|orizjineel wurk fan Haydn
Biografy
In biografy (Gryksk: βιος, 'libben') of libbensbeskriuwing is de beskriuwing fan it libben fan in persoan, dy’t meast ek publisearre wurdt. De skriuwer fan in biografy is in biograaf. De term wurdt meast brûkt foar non-fiksje, dat wol sizze in wurk dat immens wiere libben besiket te beskriuwen. Meast giet it om in ferneamd persoan. Foar de Renêssânse wie in biografy meast in opneamen fan immen’s prestaasjes sûnder krityske noaten. Dêrnei wurdt mear stribbe nei objektivens en komme ek negative aspekten fan de persoan op it aljemint.
Harmen Abma
Keunstner
Harmen Abma waard ûnder oaren bekend troch syn ûndersiken nei kleur. Yn 1969 realisearre er ien fan de earste abstrakte monumintale keunstwurken yn Fryslân, dat wie it monumint ta neitins fan de radiopionier Hanso Schotanus à Steringa Idzerda yn Weidum.
Biografy
In biografy is wol ferheljend en wol sa in better ynsicht jaan op de persoalikheid en karakter fan de beskreaune persoan as at in drûge opsomming fan feiten dwaan soe. In biografy fan in hillige hjit in hilligelibben of hagiografy. In koarte biografy fan immen dy't koartlyn ferstoarn is, wurdt in nekrology neamd. Dy term wurdt ek wol brûkt at de skriuwer syn ûnderwerp net kritysk genôch behannelet. As de skriuwer fan in biografy ek it ûnderwerp fan de biografy is, wurdt fan in autobiografy sprutsen.
Harmen Abma
Keunstner
Hy hat in protte tentoanstellingen meimakke, ûnder oaren yn it Steedlik Museum yn Amsterdam, Galery Benno Premsela yn Amsterdam, it Singer Museum yn Laren, Galery Eewal yn Ljouwert en Museum 't Coopmanshûs yn Frjentsjer. Neist it monumint foar Schotanus à Steringa Idzerda yn Weidum, fierde er ûnder oare opdrachten foar it Medysk Sintrum Ljouwert, Defensjekantoar P.S.A. yn Emmen, finzenis De Marwei yn Ljouwert en it Belestinggebou yn Hoarn út.
It wurk
Mei it kombinearjen fan roastich betongaas, behangerslinnen, ferve en letter en elektrisiteitstried en golfplaat brocht Abma in symbioaze ta stân tusken syn betide matearjeskilderijen út de lette jierren sechtich en it wurk dat yn de jierren santich en tachtich ûntstie op basis fan in ôfmetten geometry, kleurminging en kleurekombinaasjes. Dat late ta in trochbraak; in faze yn syn ûntjouwing wêryn't objektiviteit en subjektiviteit, oardening en ekspresje, ferstân en gefoel folslein op elkoar ôfstimd rekken - ek in faze wêryn't syn wurk him wêzentlik ûnderskate.
Doe, mids jierren njoggentich, wie Abma klear mei sy konseptuele perioade en begûn er te eksperimintearjen mei it beskilderjen fan op betongaas spand linnen. It raster fan dit boumateriaal, dat troch de mesken fan it linnen sichtber bleau, waard útgongspunt by it skilderjen en stelde úteinlik maat en ritmyk fan de skildering. Dan folget in rige wurken wêryn't Abma kleure stroomtriedden oer betongaas late en ta lineêre struktueren, assemblages, makket dy't har skynber foardogge as trijediminsjonale oersettings fan tekeningen. Letter komt dêr ek oar oerbleaun materiaal by, sa as hout en polyester golfplaat. It materiaal krige sa in folslein nije betsjutting yn syn komposysjes. Dit lêste guod paste Abma ta yn in selsstannige, lytse rige keunstwurken; dat wie koart foar syn ferstjerren. Beide, de skilderingen op linnenbespand betonizer en dizze golfplaatkomposysjes roppe lânskiplike assosjaasjes op.
Montanus de Haan Hettema
thumb|Jhr. Montanus de Haan Hettema Jhr. Montanus de Haan Hettema (Boalsert, 28 jannewaris 1796 - Ljouwert, 18 desimber 1873) wie fan berop jurist en hâlde him dwaande mei de stavering, foarm en lûdlear fan it Aldfrysk dêr't er in protte publikaasjes oan wije lykas oer de Fryske skiednis en genealogy.
Biografy
Montse Hettema waard grut te Boalsert as soan fan de winkelman Hans Hettema, katolyk en patriot, en Jantje Gerbens fan Albada. Hettema folge de rjochtestúdzje yn Grins en promovearre op 7 juny 1817. Gebrûk meitsjend fan bestjoerlike herfoarmingen slagge it de ambisjeuze Hettema, op frauduleuze wize, om de Grinzer akademy as jonker te ferlitten en yn 1815 talitten te wurden ta it Ridderskip fan Fryslân. De Hege Ried fan Adel woe lykwols neat witte fan Hettema syn oanfraach om baron wurde te kinnen. Hy boaske yn 1818 mei Eufemia Smit (1795-1858), dochter fan in Grinzer logeminthâlder en doe al mem fan in famke. Der soenen noch sechstjin bern folgje.
Hy wie advokaat yn Ljouwert, lid fan Provinsjale Steaten (1819-1829). It slagge him net om dêrnei noch yn de Steaten ferkeazen te wurden. Yn 1838 waard er rjochter by de arrondissemintsrjochtbank. Yn 1838 waard hy as bern oannaam troch frou De Haan, waans namme er taheakke oan syn fan, Hettema.
Doe't syn politike karriêre heakjen bleau, bemuoide er him mei Fryske taal- en rjochtsskiednis dêr't er ûnder ynfloed stie fan Jacob Grimm en Rask en bestudearre de Juniana yn Oxford. Foar it Frysk gie syn foarkar foar de stavering út nei it argayske Midfrysk fan Gysbert Japicx. Bygelyks Joast Hiddes Halbertsma wie syn opponint op dat mêd. Hettema's opfettings fûnen wol wjerklank yn de rûnten fan it tydkrift Iduna, mei fan gefolgen dat de Halbertsma- en de Iduna-stavering mekoar in skoft bekonkurrearren.
Yn de omgong mei minsken wie Hettema net maklik en ek syn wurk op it mêd fan taal en skiednis wie omstriden.
Wurk
Under oaren:
Fersetspriis foar Letterkundigen
De Fersetspriis foar Letterkundigen waard yn 1945 útrikt oan Nederlânske letterkundigen dy't harren tige fertsjinstlik makke hienen yn de besettingstiid 1940 - 1945.
De prizen waarden beskikber steld troch it departemint fan Underwiis en Wittenskippen.
Ivo Niehe
Ivo Johannes Ignatius Niehe (Amsterdam, 31 maaie 1946) is in Nederlânsk telefyzjeprodusint, televyzjepresintator. Ivo Niehe is benammen bekend van de TROS TV Show.
Karriêre
Nei it beheljen fan syn gymnasium diploma, gie Ivo Frânske Taal en Letterkunde studearjen oan de Universiteit fan Amsterdam. Yn 1974 gie Niehe oan de slach by de TROS as omropper, en waard nei in skoftke presintator fan it programma TROS Aktua. Yn 1981 presintearre Niehe foar it earst it praatprogramma TV Show. Yn 1982 rjochte er syn eigen produksjebedriuw Ivo Niehe Producties op, wêrby't er ek produsint en betinker wie fan programma's as Life & Cooking, Una Voce Particolare en Lunch-TV.
Yn 2005 stapte Ivo Niehe oer nei Talpa, dêr't hy hope it format fan de TV Show fierder presintearje te kinnen. De TROS joech der gjin tastimming foar en liet Reinout Oerlemans tenei it programma presintearje. By Talpa presintearre Niehe it praatprogramma Ivo, mar om't dit programma net genôch sjoggers hie, kaam Niehe yn 2006 alwer werom nei de TROS. Neidat er weromkaam wie by de TROS, presintearre er opnij de TV Show. Op 1 jannewaris 2022 waard de TV Show foar it lêst útstjoerd. Mei André van Duin as gast, dy't der yn totaal 22 kear gast west hie yn it programma.
Guillestre
thumb|300px|In strjitte yn Guillestre Guillestre is plak en in gemeente yn it Frânske departemint Hautes-Alpes (regio Provence-Alpes-Côte d'Azur) en telt 2276 ynwenners (2005). It plak makket diel út fan it Briançon.
Swimmen op de Olympyske Simmerspullen 1912
200px|thumb|right|It Olympyske Swimlokaasje fan Stokholm De Olympyske Simmerspullen 1912, ek wol de Ve Olympiade neamd waarden yn 1912 yn Stokholm, Sweden hâlden. It swimmen waard hâlden yn ôfbêkene stik wetter fan de Djurgårdsbrunnsviken. It wie de earste kear dat it swimmen foar de froulju op it programma stie.
4x200 meter Frije Slach estafette
{| width=100%
Sue (dinosaurus)
Sue is de gebrûksnamme of bynamme fan in fossyl mei it katalogusnûmer FMNH PR 2081, dat heart ta de kolleksje fan it Field Museum yn Chicago. It is it grutste eksimplaar fan in Tyrannosaurus rex dat ea ûntdutsen is, en teffens it folsleinste, mei't der mear as 90% fan it skelet bewarre bleaun is. Sue waard yn 1990 yn it Cheyenne River Yndianereservaat fan Súd-Dakota ûntdutsen troch Sue Hendrickson, in meiwurkster fan it Black Hills Institute. It fossyl waard letter nei har ferneamd, hoewol't it eigentlike geslacht fan it oarspronklike bist ûnbekend is. Nei't strideraasjes oer it eignerskip troch de rjochter besljochte wiene, waard it fossyl yn oktober 1997 op in feiling troch it Field Museum foar $8,3 miljoen oankocht, de heechste priis dy't ea foar in dinosaurusfossyl betelle is.
Untdekking
De ôfreis waard útsteld, en hoewol't guon leden fan 'e groep fanwegen oare ferplichtings dochs ôfsetten, bleaune de measten efter. Hendrickson en de oaren setten daliks útein mei it opdobjen fan 'e rest fan it fossyl, wêrby't al rillegau bliken die dat in ûngewoan grut diel fan 'e bonken bewarre bleaun wie. Wylst alle earder ûntdutsen eksimplaren fan 'e Tyrannosaurus rex mear as de helte fan 'e bonken misten, waard letter fêststeld dat Sue foar mear as 90% kompleet wie rekkene nei it folume fan 'e bonken, en foar 73% as men rekkenet neffens alle ôfsûnderlike bonken. Dat wol sizze dat de measte missende bonken lyts wiene, wylst hast alle gruttere bonken oanwêzich wiene. Fan 'e 360 ûnderskate bonken waarden likernôch 250 weromfûn.
Nita Strauss
Vinita Sandhya (Nita) Strauss (Los Angeles, 7 desimber 1986 is in Amerikaansk gitariste. Nita Strauss is benammen bekend as gitariste fan Alice Cooper. Sûnt july 2022 is se de gitariste by de begeliedingsband fan Demi Lovato.
Karriêre
Nita seit dat se fia har heit ôfstammet fan 'e ferneamde Weenske komponist Johann Strauss.[boarne nedich] 	 Se ferliet yntiids de middelbere skoalle om gitariste te wurden. Se gie earst mei in eigen band op in paad, Lia-Fail. Dêrnei wie se fan 2011 oant en mei 2015 gitariste by de Iron Maiden tributeband The Iron Maidens, in band die folslein út froulju bestie. Yn juny 2014 waard Strauss frege om gitariste Orianthi te ferfangen as de toergitarist fan Alice Cooper foar de oerbliuwende shows fan 2014. Se wie de fêste gitariste fan Alice Cooper oant july 2022. In pear dagen nei har fuortgean út band fan Alice Cooper, sleat Strauss har oan by de begeliedingsband fan Demi Lovato as tourgitarist. Yn 2018 brocht Strauss har earste solo album út Controlled Chaos.
Sue (dinosaurus)
Untdekking
Saakkundigen binne fan tinken dat dit eksimplaar sa goed bewarre bleaun is om't it koart nei de dea bedobbe rekke troch drek en modder, wierskynlik op 'e boaiem fan in streamende rivier, dy't de bonken op ien heap spylde neigeraden dat se troch it ûntbiningsproses los rekken. Oan 'e oare kant wiene in protte lytsere bonkjes troch de rivier fuortspield en ferlern gien.
Sa koe it ek dat it fossyl by de ûntdekking de heupbonken boppe de plasse hie, wylst de bonken fan 'e skonken tusken de ribben út stieken. De oansjenlike grutte en de treflike tastân fan 'e bonken wie ek in ferrassing. De plasse wie 139,40 sm lang, en de measte tosken wiene noch yntakt. Nei't de stikken stien dêr't de bonken ynsieten, útgroeven wiene, waarden se beklaaid mei stikken jute en oerdutsen mei gips, om brekken foar te kommen. Dêrnei waard it hiele fossyl oerbrocht nei it haadkertier fan it Black Hills Institute yn Hill City, dêr't úteinsetten waard mei it fierdere skieden fan 'e bonken fan 'e stien.
Strideraasjes en ferkeap
Koart nei't it fossyl fûn wie, ûntstie der strideraasje oer it eignerskip. It Black Hills Institute hie tastimming fan 'e lâneigner, Maurice Williams, om op syn lân nei fossilen te sykjen, en neffens Larson wie oan Williams $5.000 betelle foar it fossyl fan Sue. Williams hold lykwols út dat dat jild net foar de ferkeap fan it fossyl betelle wie, mar inkeld foar it rjocht om it fossyl op te graven en skjin te meitsjen sadat it letter ferkocht wurde koe. Mei't Williams in lid wie fan 'e Cheyenne River Sû Stamme, krige er stipe fan 'e tribale autoriteiten, dy't bewearden dat Larson harren it fossyl mei list en bedroch besocht te ûntnaderjen.
Yn 1992 foel de FBI mei stipe fan 'e Nasjonale Garde fan Súd-Dakota it Black Hills Institute binnen om beslach te lizzen op it fossyl. Larson waard arrestearre en op 158 punten yn steat fan beskuldiging steld. It fossyl waard yn opdracht fan 'e Amerikaanske oerheid oerbrocht nei de South Dakota Schools of Mines and Technology, yn Rapid City, dêr't it opslein waard yn ôfwachting fan 'e rjochterlike útspraak yn dizze saak. Underwilens besleat de Amerikaanske Senaat om Kevin Schieffer, fanwegen syn kontroversjele omgong mei dizze kwestje, net te befêstigjen yn it amt fan ofsier fan justysje foar it distrikt Súd-Dakota.
Yn 1996 waard Peter Larson feroardiele ta in finzenisstraf fan twa jier, nei't er skuldich befûn wie yn in saak dy't net direkt mei it fossyl Sue te krijen hie. Nei in lange rjochtsaak besleat de rjochter dat Maurice Williams as eigner fan 'e grûn dêr't it fossyl yn fûn wie, ek eigner fan it fossyl wie. Boppedat waard er ûnder de Amerikaanske wetjouwing beskerme tsjin 'e ympulsive ferkeap fan besittings, dus oft de $5.000 dy't Larson him betelle hie no in betelling foar it fossyl wie of net, dat die der eins net ta.
Williams besleat dêrop en ferkeapje it fossyl by opbod, en dêrfoar naam er it renommearre feilinghûs Sotheby's yn 'e earm. Dêrtroch bestie de eangst dat Sue yn in priveekolleksje ferdwine soe en dat it publyk it folsleinste en grutste fossyl fan in Tyrannosaurus rex nea sjen soe. It Field Museum yn Chicago hie belangstelling foar it fossyl, mar by lange nei net genôch jild foar de ferwachte feilingpriis. Dêrom frege it museum sawol bedriuwen as partikulieren om skinkings, sadat Sue oankocht wurde kinne soe. Op dy fraach kaam in protte jild binnen, net inkeld fan gewoane minsken, mar ek grutte bedraggen fan ferskate miljonêrs, fan 'e Steatsuniversiteit fan Kalifornje, fan it mediabedriuw The Walt Disney Company en fan 'e restaurantkeatling McDonald's. By de feiling, op 4 oktober 1997, waard úteinset mei in priis fan $500.000. Binnen tsien minuten hie it Field Museum it fossyl oanskaft mei in heechste bod fan $7,6 miljoen. Bykommende kosten ynbegrepen waard der úteinlik $8.362.500 foar Sue betelle, wat it heechste bedrach is dat ea foar in dinosaurusfossyl delteld is.
Preparaasje
It Field Museum liet mei jild fan McDonald's twa nije laboratoaria bouwe dêr't de bonken fan Sue fierder fan 'e omjaande stien (de 'matriks') skaat waard. It iene stie op it terrein fan it Field Museum yn Chicago sels, wylst it oare iepene waard yn it ferdivedaasjepark Disney World, yn Orlando (Floarida). Op beide lokaasjes koene miljoenen besikers it proses troch glêzen wanden hinne folgje. Der waarden ek bylden fan ferspraat fia de webside fan it museum. Foar likernôch 110 lytsere bonkjes, dy't nea weromfûn wiene, waarden modellen fan plestik makke om it skelet kompleet te krijen. De plestik modellen krigen in pearze kleur, sadat it publyk dúdlik sjen koe wat wol en wat net orizjineel wie. Fan alle bonken waarden ek mallen makke, sadat der fjouwer plestik ôfjitsels fan it hiele bonkerak produsearre wurde koene. Ien dêrfan hold it Field Museum sels foar ûndersyk. In twadden kaam permanint yn Disney's Animal Kingdom yn Disney World yn Orlando te stean, wylst de oare beide eigendom waarden fan McDonald's en op rûnreis giene by McDonald's-fêstigings yn 'e Feriene Steaten lâns.
Undersyk
Nei't de bonken fan it fossyl ienris fan alle 'matriks' ûntdiene wiene, waarden se soarchfâldich fotografearre. Doe waarden se oerdroegen oan 'e paleöntologen fan it Field Museum, dy't in yngeande stúdzje begûnen, wêrby't û.m. CT-scans makke waarden. De plasse fan 'e Sue wie te grut om yn in normale, medyske CT-scanner te passen, en dêrom waard dêrfoar de CT-scanner brûkt fan it Rocketdyne Laboratory, fan Boeing, yn Kalifornje, dy't ornaris ynset wurdt om ûnderdielen fan 'e spaceshuttles te ynspektearjen. Ut alle ûndersyk die bliken dat Sue 28 jier âld wie by syn dea. Dêrmei wied er de âldste Tyrannosaurus rex ea fûn oant Trix yn 2013 ûntdutsen waard.
Sue hie by libben in lingte fan 12.30 m, in skofthichte fan 4.00 m en in gewicht fan nei skatting tusken de 8,4 en 14 ton. (Dy lêste sifers binne in skatting út 2018; yn 2011 waard it gewicht noch rûsd op tusken de 9,5 en 18,5 ton.) De auteurs dy't mei de neamde gewichten op 'e lapen kamen, tekenen dêrby oan dat de sifers basearre wiene op modellen mei brede foutmarzjes, en dat se de beide ekstremen as tige ûnwierskynlik beskôgen. De fossile plasse fan Sue weaget 272 kg.
Sue hie by libben ferskate ferwûnings oprûn, nei alle gedachten yn wrakselings mei proaidieren of mooglik yn gefjochten mei soartgenoaten. De wichtichste ferwûnings wiene in skansearre skouderblêd, in skansearre rjochterfoarpoat en trije brutsen ribben. Alle skea wie neitiid wer genêzen, hoewol't ien fan 'e ribben yn twa aparte stikken genies. Fierders is de lofterkûtbonke twaris sa grou as syn wjergader oan 'e rjochterkant, wierskynlik as gefolch fan in ynfeksje. Oarspronklik tocht men dat de lofterkûtbonke sa grou wurden wie om't er brutsen west hie, mar dy teory waard nei de foddekoer ferwiisd om't op 'e CT-scans gjin inkel bewiis foar in genêzen brek fûn wurde koe. Ferskate draaibonken fan 'e wringe út 'e sturt binne mei-inoar fergroeid yn in patroan dat karakteristyk is foar artritis feroarsake troch in eardere ferwûning. Sue litte ek oan jicht.
Ferskate gatsjes yn 'e foarkant fan 'e plasse waarden oarspronklik ûndersteld feroarsake te wêzen troch in bakteriële ynfeksje of in byt fan in oare Tyrannosaurus rex. Ut ûndersyk die lykwols bliken dat de gatsjes fan in parasitêre ynfeksje kamen, mooglik troch in foarâlderlike foarm fan 'e Trichomonas gallinae, in protozoyske parasyt dy't fûgels oantaast en úteinlik ta de hongerdea liedt fanwegen in ynterne swolm yn 'e hals. Skea dy't oan 'e efterside fan 'e plasse fan Sue tabrocht wie, waard yn it begjin beskôge as in fatale bytwûne, mar by neier ûndersyk koe men gjin bytôfdrukken fiene. Men is dêrom no fan betinken dat de ferwringing en de bonkebrekken oan 'e efterkant fan 'e plasse feroarsake wêze moatte trochdat Sue nei de dea fertrape is troch oare dinosauriërs. Hoe't it bist úteinlik oan syn ein kaam, is ûnbekend.
Utstalling
Nei't de bonken preparearre, fotografearre en bestudearre wiene, waarden se nei Nij-Jersey ta stjoerd, dêr't se pleatst waarden sa't se yn 'e tentoanstelling te sjen wêze soene. Dêrby waarden lytse stielen stangen en triedden sa bûgd dat se eltse bonke op it plak holden dêr't it by libben ek sitten hie, sadat úteinlik it hiele skelet toand wurde koe sa't it der oarspronklik útsjoen hie (minus fleis en hûd, fansels). De wiere plasse waard dêr net foar brûkt, yn it foarste plak om't er leadswier is, en it dus in hiele toer wêze soe om him op 4 m hichte te pleatsen sûnder dêrfoar ûneachlik grouwe stangen te brûken. Dêrnjonken kin er op dy hichte ek net goed besjoen wurde, en boppedat binne dielen fan 'e plasse fertrape en brutsen, sadat er der ferwrongen útsjocht. De plasse waard dêrom apart útstald, wylst in ôfjitsel fan 'e plasse sa oanpast waard dat de ferwrongenens behimmele wie. Dat ôfjitsel waard by de rest fan it skelet pleatst.
Sue waard by in seremoanje op 17 maaie 2000 ûntbleate. Oarspronklik wie it Field Museum fan doel om Sue te ynkorporearjen yn 'e besteande tentoanstelling oer dinosauriërs op 'e earste ferdjipping, mar it hiele budget wie suver opgien oan 'e oankeap en preparaasje fan it fossyl. Dêrom waard Sue ynstee op 'e begeane grûn pleatst, yn 'e hal fan it museum, dêr't it fossyl de folgjende 18 jier bliuwe soe. Yn 2018 waard Sue ferpleatst nei in eigen romte yn 'e ôfdieling Evolving Planet fan it Field Museum, dêr't it fossyl fan 21 desimber 2018 ôf te sjen wie.
Alpe d'Huez
right|thumb|300px|Oankomst op de Alpe d'Huez. Alpe d'Huez is in skyoard yn de Frânske Alpen op in hichte fan 1860 meter. It is foaral bekend wurden as oankomstplak fan in swiere berchetappe yn de Omgong fan Frankryk.
De Nederlânske hurdfytsers wienen eartiids wol gauris suksesfol op Alpe d'Huez. Fan de 25 oankomsten wienen acht kear de Nederlanners winner. Hennie Kuiper, Joop Zoetemelk en Peter Winnen wûnen de etappe sels twa kear. De lêste Nederlanner dy't wûn wie Gert-Jan Theunisse yn 1989.
Lieuwe Brolsma
Lieuwe Brolsma (Lichtaard, 23 novimber 1912 - Grou, 27 febrewaris 1976) wie in Frysk skriuwer.
Biografy
Lieuwe Brolsma waard berne yn Lichtaard, dêr't syn heit Reinder Brolsma in ferverssaak hie. It skriuwen siet de Brolsma's yn it bloed: de oerpake en pake fan Lieuwe skreaunen ek al fersen en ferhalen, mar heit Reinder waard ien fan de bekendste Fryske skriuwers fan de tweintichste iuw. Lieuwe begûn dan ek te skriuwen; dat brocht er ek oer op syn bern, syn soan Ulke Brolsma is in hjoeddeistich Frysk skriuwer.
Brolsma syn debút ferskynde yn 1940: de ferhalebondel Om ús hinne. De ynfloed fan heit is yn 'e earste ferhalen noch dúdlik te merken. In jier letter ferskynde syn twadde boek, de roman Tjitte Winia. De haadpersoan is in kantoarhear dy’t úteinliks syn bestimming fynt as sleepboatkaptein. It measte súkses hat Brolsma hân mei syn histoaryske roman De stoarm oer Fryslân, dy't yn 1944 publisearre waard. It boek, dat spilet yn de lette midsiuwen yn de tiid fan Skier en Fet, belibbe in twadde printinge yn 1965. Syn lêste roman wie De tocht fan de Sallemander.
Neist romans skreau Brolsma ek koarte ferhalen, dy waarden publisearre yn it Algemien Frysk Jongereinblêd (It orgaan fan it Boun fan Frysk-nasjonale Jongerein) en It Heitelân. Hy skreau ek it earste oarspronklik Fryske stripferhaal, mei Kopkewoartel as held. Dy ferhalen waarden yn ôfleveringen publisearre yn it wykblêd Frysk & Frij yn de perioade 1947-1950. Trije fan dy ferhalen binne ek yn boekfoarm útjûn.
De Houtwiel (tsjasker)
De Houtwiel is in tsjasker oan de Goddeleaze Singel yn De Falom yn de gemeente Dantumadiel.
Skiednis
De tsjasker waard yn de jierren 1974-1975 yn opdracht fan Steatsboskbehear neiboud neffens in oarspronklik model fan de tsjaskerbouwer Roelof Dijksma en delsetten yn it natoergebiet De Houtwiel yn it noardlike doarpsgebiet fan Feanwâlden. De pealtsjasker ferlear dêr lykwols syn funksje en waard ôfbrutsen, restaurearre (yn 1996) en dêrnei opslein.
Yn 2005 waard de mûne 600 meter eastliker op it hoeddeiske plak yn De Houtwiel delset, dat yn it doarpsgebiet fan De Falom falt.
De tsjasker waaide yn 2017 by in stoarm kapot en waard dêrnei werboud. Yn 2019 waard de tsjasker op deselde lokaasje werom set.
Jakobus de Rjochtfeardige
right|thumb|200px|Ofbylding fan Jakobus Jakobus de Rjochtfeardige (Nazaret, begjin 1e iuw – Jeruzalim, 69) wurdt yn it Evangeelje de "broer fan de Hear" (fan Jezus Kristus) (Evangeelje fan Markus 6:3) neamd. Hy wurdt de Rjochtfeardige neamd om ûnderskied te meitsjen mei oare Jakobussen dy't yn it Nije Testamint neamd wurde. De oertsjûging dat Jakobus "de broer fan de Hear" is, is lykwols striderij oer; nei alle gedachten wied er mear út 'e fierte famylje fan Jezus. Hy wie yn alle gefallen net Jakobus, de broer fan Jezus, dy't de skriuwer is fan it nijtestamintysk Brief fan Jakobus.
"Broer fan de Hear"
Neffens de Roomsk Katolike tradysje wurdt mei de beskriuwing dat Jakobus "broer fan de Hear" is, in besibbenens mei Jezus Kristus oantsjutten. Neffens harren hâldt dy besibbenens yn dat hy gjin broer fan Jezus wêze kin, omdat dit stridich is mei dat Maria de mem fan Jezus altyd faam bleaun wie. Yn harren optyk is Jakobus in neef.
Neffens de measte Protestantske tsjerken is Jakobus wol in natuerlike broer fan Jezus, dat in soan fan Marije en Jozef. Dy opfetting is lykwols yn de rin fan de iuwen ûntstien.
De Ortodokse Tsjerke sitte mei harren opfetting dêr krekt tusken yn. Sy binne fan betinken dat Jakobus net in folle broer is, mar in healbroer fan Jezus, berne út in earder houlik fan syn heit Jozef.
Libben
Oer it libben fan Jakobus is yn de Bibel net in soad skreaun. Yn Jehannes 7,3-6 stiet lykwols dúdlik skreaun dat de "broers" fan Jezus him (noch) net leauden.