cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Syrus de Grutte
Jonkheid
Yn elts gefal stamme Syrus úteinlik ôf fan Achaimenes (Aldperzysk: Haxāmaniš), de stamheit fan 'e Achaimenidyske Dynasty, dy't tusken 705 en 675 f.Kr. oer it oarspronklike Perzje regearre, dat likernôch lykslein wurde kin mei de hjoeddeiske Iraanske provinsje Fars (yn 'e Aldheid: Pars; dêrfandinne "Perzen"). Achaimenes syn soan, pakesizzer en oerpakesizzer, Teispes, Syrus I en Kambyses I, regearren nei him, en Syrus de Grutte wie syn oeroerpakesizzer, de soan fan Kambyses I.
De namme fan Syrus syn frou wie Kassandane. Sy stamme ek út it Achaimenidyske Hûs, en wie de dochter fan in Farnaspes. Syrus en sy hiene fjouwer bern: Kambyses II, Bardiya, Atossa en in dochter wa har namme oft net oerlevere is. Dêrnjonken hie Syrus teminsten noch ien oare dochter, dy't Artystone hiet. Syrus en Kassandane dielden in grutte leafde en doe't hja stoar, waard der, neffens de Kronyk fan Nabonidus, troch alle naasjes fan it Perzyske Ryk in perioade fan djippe rou yn acht nommen, yn it bysûnder yn Mesopotaamje, dy't seis dagen duorre (identifisearre as 21-26 maart 538 f.Kr.). It is wierskynlik, mar net wis, dat Syrus nei Kassandane har dea wertroude mei in frou út it keninklik hûs fan 'e Meden. Syn soan Kambyses II soe him opfolgje as kening fan it Perzyske Ryk (of: fan Meden en Perzen), wylst syn dochter Atossa troude mei Darius de Grutte, in oare telch út it Achaimenidyske Hûs, dy't Kambyses II opfolgje soe; sy waard sa de mem fan Kserkses I, in pakesizzer fan Syrus de Grutte dus, dy't wer nei Darius de Grutte regearre.
Regear
Hoewol't syn heit Kambyses I pas yn 551 f.Kr. kaam te ferstjerren, waard Syrus de Grutte, sa't dat ûnder de Perzyske keningen wenst wie, al yn 559 f.Kr., by it libben fan syn heit meiregearjend kening. Mar noch hy, noch syn heit wiene ûnôfhinklike hearskers: hja wiene fazallen fan 'e Medyske kening Astyages. Yn 'e simmer fan 553 f.Kr., lykwols, kamen de Perzen, ûnder lieding fan Syrus, yn opstân tsjin 'e Medyske hearskippij. Dat it dêrby net gie om in nasjonale rebûlje, mar om in politikenien, docht bliken út it feit dat se dêrby stipe waarden troch in diel fan 'e Meden sels, oanfierd troch de legeroerste Harpagus. Yn 550 f.Kr. foel Astyages yn harren hannen, en yn 549 f.Kr. namen Syrus en Harpagus Ekbatana, de Medyske haadstêd, yn. Dêrop naam Syrus de titel "kening fan Meedje" oan, al liet er fan 546 f.Kr. ôf de titel "kening fan Perzje" foargean.
thumb|left|350px|It [[Achaimenidyske Ryk fan Syrus de Grutte werjûn oer de hjoeddeiske lânsgrinzen hinne.]] Nei de ferovering fan it Medyske Ryk folge dy fan it Lydyske Ryk yn Lyts-Aazje. Neffens de tradysje fan Herodotus en oaren foel Kroesus, de kening fan Lydje, Syrus oan om't er Astyages wreekje woe, mar yn alle reedlikheid leit it mear foar de hân dat er syn buorlân yn ûnstjoer seach en besleat om fan 'e sitewaasje gebrûk te meitsjen troch Syrus guon grinsprovinsjes, of miskien wol hiel syn ryk, te ûntnaderjen. It is net alhiel dúdlik wannear't dizze oarloch plakfûn; Herodotus wol hawwe dat it yn 547-546 f.Kr. wie, mar moderne histoarisy liket dat ûnwierskynlik. Yn elts gefal moat it tusken Syrus syn ferovering fan Ekbatana, yn 549 f.Kr., en syn ferovering fan Babyloanje, yn 538 f.Kr., west hawwe. Syrus en Harpagus sloegen de ynfaazje fan 'e Lydiërs werom, giene doe sels yn 'e oanfal en belegeren Kroesus yn syn haadstêd te Sardis. Kroesus hie om help stjoerd nei syn bûnsgenoaten, mar ear't dy fanwegen komme koene, fersloegen Syrus en Harpagus him definityf yn 'e Slach by Tymbra, namen him kriichsfinzen en besetten Sardis.
Kroesus waard dêrnei meifierd nei Syrus syn haadstêd Pasargadee ta, en neffens ferskate (mar net alle) ferslaggen oansteld as riedsman fan Syrus. Fuort neitiid briek der in opstân út yn Lydje, dy't fluch de kop yndrukt waard troch Syrus syn legeroerste Mazares. De lieder fan 'e opstân, Paktyas, flechte dêrop nei Ioanje, it troch Griken bewenne part fan 'e westkust fan Lyts-Aazje, dêr't er in hierlingeleger op 'e foet hope te bringen. Mar Mazares efterfolge him en ferovere Ioanje, wêrby't er û.o. de Grykske stêden Magnesia oan de Meänder en Priëne ynnaam. Nei Mazares syn dea troch ûnbekende oarsaken, stjoerde Syrus Harpagus om him te ferfangen, en dy makke de ferovering fan Lyts-Aazje ôf troch Lysje, Silysje en letter ek de Fenisyske stêdsteaten te oerweldigjen. Harpagus rûne dizze feroverings nei alle gedachten ôf yn 542 f.Kr. thumb|right|250px|De [[Grêftombe fan Syrus, yn it Iraanske Pasargadee, dy't sûnt 2006 op 'e Wrâlderfskiplist fan 'e UNESCO stiet.]]
Yn 540 f.Kr. oermastere Syrus it keninkryk Elam en naam er Sûsan, de haadstêd dêrfan, yn. Fuort dêrnei teach er op nei Mesopotaamje, dat doedestiden yn 'e hannen wie fan it santich jier earder stifte Nijbabyloanyske Ryk. De ferovering dêrfan gie dat it slydjage, mei om't Syrus it belied opfette om ôfsûnderlik mei eltse Babyloanyske generaal te ûnderhanneljen, wat de kommandostruktuer fan it Babyloanyske leger slim ûndergroef. Uteinlik waard yn oktober 539 f.Kr. troch in mûklist de haadstêd Babylon ynnommen en de lêste Babyloanyske kening, Nabonidus, finzen nommen. De Babyloaniërs hiene, wat de oerhearske folken yn harren ryk oanbelange, in polityk fan deportaasjes fierd; Syrus de Grutte draaide dat, yn 538 f.Kr., om en moedige de ballingen yn Mesopotaamje, mei dêrûnder de Joaden, krekt oan om wer nei har âlde heitelân werom te kearen. It wie in ferstannich belied, dêr't er withoefolle trouwe ûnderdienen mei wûn. Behalven Mesopotaamje hearden ek Aram (Syrje) en de rest fan 'e Levant, oan 'e Sinaï-woastyn ta, by it Nijbabyloanyske Ryk; dy gebieten giene no mei oer nei it Perzyske Ryk.
It is net alhiel dúdlik wat der nei de ferovering fan Babyloanje krekt barde, mar yn elts gefal rekke Syrus yn oarloch mei de Massageten, in oan 'e Skyten besibbe folk út Sintraal-Aazje. Neffens Herodotus besocht Syrus earst om harren keninginne, Tomyris, oer te heljen om mei him te trouwen, en doe't se dat wegere, foel er har ryk binnen. By in alderfûleindichst treffen oan 'e rivier de Syr Darja, yn 530 f.Kr., litten de Perzen in gefoelige nederlaach en kaam Syrus de Grutte om. Syn lyk waard werombrocht nei syn haadstêd Pasargadee, dêr't noch altiten in tombe stiet, datearjend fan 540-530 f.Kr., dêr't fan sein wurdt dat it sines is.
Noard-Ierlân
Noard-Ierlân (Ingelsk: Northern Ireland, Iersk-Gealik: Tuaisceart Éireann) is in part fan it Feriene Keninkryk dat it noardeastlike diel fan it eilân Ierlân omfiemet.
Geografy
Noard-Ierlân leit op it eilân Ierlân en grinzget oan de Republyk Ierlân. De kusten fan it Ierske eilân binne rûch mei hege kliffen.
De hichteferskillen yn Noard-Ierlân binne net bjusterbaarlik grut, de Slieve Donard (848 m) yn de Mourne Mountains is it heechste punt fan Noard-Ierlân. De Mourne Mountains lizze yn it súdeasten fan it lân, oare berchten binne de Sperrin Mountains yn it noardwesten en it Antrim Plateau yn it noardeasten.
Der binne fiif stêden mei stêdsrjochten:
Lange Sleat (Aldegea)
De Lange Sleat is in wetter yn de gemeente Súdwest-Fryslân by Aldegea. It rint bylâns it Aldsylspaad mei in knik nei de noardliker lizzende Hissemar, ûnder it spoar Warkum-Ljouwert troch. De Lange Sleat is sawat oardel kilometer lang.
Riny Bus
Riny Bus (1953) is in byldzjend keunstner út Grins. Hja skildert meast stillibbens, havens en lânskippen yn akwarel.
Leafst wurket se yn de besletten omjouwing fan it atelier. De opset wurdt wol meast bûten makke, Troch in soad wiete wassingen, it laach-oer-laach oanbringen fan ferve wurdt yn nije smûke omjouwing makke. It eigentlike ûntwerp komt sa wat op de eftergrûn en is ûndergeschikt oan it úteinlike byld. Foarop stean it werjaan fan sfear, it spul fan ljocht en tsjuster en it meitsjen fan in ienheid.
Mei har man, sylskipper Jan Velthuis hat se de eigen galery Watervast oan de Westersingel yn Grins dêr't ek kursussen jûn wurde. Eksposysjes wienen yn Nijskoat, Swol, De Haach en Wapserveen. Fan Rini Bus ferskynde it boekje Giclée limited editions 2
UDIROS
UDIROS (Us Doarp Is Ryk Oan Sport) is in omniferiening fan Nijhoarne, dy't oprjochte is op 17 desimber 1949 en is ûntstien út Kuorbalferiening OKC en fuotbalferiening Roda. Yn de jierren dêrnei binne der ek noch in gymnastyk- en in follybalôfdieling by kommen. De fuotbalploech spilet oan de Stjerrekamp, yn in tenu fan blau shirt, wite broek en blauwe sportsokken.
Atletyk op de Olympyske Simmerspullen 1924
De Olympyske Simmerspullen 1924, ek wol de VIIIe Olympiade neamd waarden yn 1924 yn Parys, Frankryk hâlden. It atletyk waard hâlden yn it Stade de Colombes. It Fjildrinnen stie foar it lêst op it programma by de atletyk.
Stade de Colombes
It Stade de Colombes waard boud yn 1883 as drafbaan. Yn 1907 waard it omboud ta Atletyk stadion mei plak foar 45.000 taskôgers. Yn 1924 wie it it haadstadion fan de Olympyske Simmerspullen en waard ek de iepenings en slútingseremoanje hjir hâlden. Hjoed de dei stiet it stadion bekind als it Stade Olympique Yves-du-Manoir en hat it plak foar 14.000 taskôgers.
Medaljespegel
De top njoggen fan lannen dy't by it atletyk medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen fan 1920
V en V '68
V en V '68 is in fuotbalferiening dy't spilet oan de Grutte Buorren yn Garyp. De feriening is oprjochte op 21 maaie 1968.
Osmanen
thumb|Wapen Osmaanske dynasty De Osmanen wienen in dynasty fan sultans dy't fan om-ende-by 1300 ôf oant de ôfskaffing fan it sultanaat yn 1922 it Turkske Ryk regearre hawwe. It Turkske Ryk waard ek wol it Osmaanske Ryk neamd. Stifter en nammejouwer fan de dynasty wie Osman I. Oant en mei de 17e iuw gong de opfolging hieltyd fan heit op soan, sûnt dy tiid waard de opfolging troch it âldste lid fan it Hûs fia de sydliny de regel.
De posysje fan de sultan waard sûnt de ein fan de 16e iuw hieltyd mear ôfhinklik fan it janitsarekorps, dy't ferskate kearen in foarst te fal of te dea brocht hawwe. Fan de ferovering fan de Arabyske lannen ôf fierden de Osmanen de titels fan kalyf en beskermer fan de hillige plakken. Under it bewâld fan Süleyman I (1520-1566) berikte it Osmaanske Ryk syn hichtepunt, sawol op polityk as op kultureel mêd.
Ikonoklasme
Ikonoklasme wurdt tsjintwurdich ek wol as oantsjutting brûkt foar it yn letterlike of figuerlike sin fernielen fan kultuerfoarwerpen út in politike of religieuze oertsjûging.
Εικονομαχία
Idi i Smotri
Idi i Smotri (Russysk: Иди и смотри, Idi i smotri, Wytrussysk: Ідзі і глядзі, Idzi i hljadzi; ynternasjonale titel: Come and See; yn Nederlân útbrocht as Kom en Zie) is in Sovjet-Russyske kriichsfilm út 1985. De film waard regisearre troch Elem Klimov. De haadrollen yn 'e film wurde troch Aleksej Kravtsjenko as Fljora en Olga Mironova as Glasja spile. De film giet oer wat de jonge Wytrussyske Fljora meimakket nei't er him tsjin it sin fan syn mem by de partizanen jout yn de tiid fan it troch de Dútsers besette Wyt-Ruslân yn 1943. Oer it algemien waard de film goed ûntfongen en it 14e Ynternasjonaal Filmfestival fan Moskou ferliende de film de FIPRESCI-priis. Sûnt wurdt 'Kom en Sjoch' ta de bêste films fan alle tiden rekkene.
Ferhaal
thumb|250px|left|It type ferkenningsfleantúch yn de film De film begjint mei twa jonges dy't yn in mei sân opfolle sjitfuorge sykje nei efterlitten wapens, sadat hja harren ek by de partizanen yn 'e bosken jaan kinne. In âldere boer warskôge harren dat hja dêrmei ophâlde moasten om de Dútske besetters net erchtinkend te meitsjen. Ien fan de jonges, Fljora, fynt in SVT-40 gewear. Op dat stuit fleant der in Focke-Wulf Fw 189 oer harren hinne, mar Fljora nimt it gewear mei nei hûs.
De oare deis komme twa partizanen by Fljora thús om him mei te nimmen. Ien fan de partizanen draacht in Dútske unifoarm mei helm, itjinge foar betizing soarget. Syn mem is troch alles hinne, mar foar Fljora begjint it aventoer en syn mem bliuwt efter mei syn twa lytse suskes, in twilling. Yn it bosk mei Fljora de partizanen wat helpe mei putsjes, mar as de partizanen harren kamp ferlitte om ferset te bieden, bliuwt Fljora mei de froulju fan it kamp tige teloarsteld efter. As er gûlend it wâld yn rint leart er Glasja kennen, in jonge frou dy't as suster yn it kamp wurket en fereale is op de kommandant fan de partizanen. Mar dan, wylst hja inoar noch mar krekt kennen leard ha, wurdt it kamp troch Dútske parasjutisten ûnder fjoer nommen en bombardearre.
Troch it helse leven fan de eksploazjes rekket Fljora foar in part dôf. De twa hâlde harren skûl foar de Dútsers, dy't it bosk ôfstrune om partizanen te finen. Fljora en Glasja rinne dan nei syn doarp werom, mar hja fine dat leech en ferlitten werom wylst it dêr ien al miggen is. Fljora tinkt dat er wit wêr't elkenien is en set it op in rinnen nei in eilân dat midden yn in grut moeras leit. Wylst Glasja efter him oan draaft sjocht hja oer it skouder efter ien fan de hûzen in berch liken lizzen. Hja besiket Fljora te beroppen, mar hy rint foarop en is dôf en hat mar ien ding yn 'e holle: nei it eilân dêr't er syn mem en syn suskes hopet te finen.
As hja yn- en ynwarch op it eilân oankomme, raast Glasja dat Fljora's famylje fermoarde is, mar dat wol de hystearyske Fljora net oan. Al gau komme hja de partizaan Rûbezj tsjin, dy't har meinimt nei it kamp, dat groatfol is mei minsken dy't foar de Dútsers flechtsje moasten. Dêr komt Fljora ek de âlde boer wer tsjin dy't harren warskôge net nei gewearen yn de sjitfuorge te sykjen. De man is stjerrend en sit ûnder de brânplakken nei't de Dútsers him yn 'e brân stieken. Hy fertelt Fljora dat er sjoen hie dat syn famylje útmoarde is. De jonge wol him dan sels fan kant meitsjen, mar wit Glasja mei oaren tefoarren te kommen.
Rûbezj nimt Fljora mei twa oare manlju mei om iten te sykjen, mar dat is dreech want de omjouwing wurdt goed kontrolearre troch de Dútske troepen. As hja werom rinne, ha hja net yn 'e rekken dat hja troch in minefjld rinne en sa ferlieze hja twa man as dy op ien fan de minen traapje. Yn ien fan de doarpen dy't troch Dútsers beset binne, witte Rûbezj en Fljora in ko te stellen, mar as hja de jûnes mei de ko oer de heide rinne wurde hja ûnder fjoer nommen troch in Dútsk masinegewear. Rûbezj en de ko wurde troffen troch de kûgels, Fljora bliuwt allinne efter en de oare deis hinget der in tichte dize oer it lân. Fljora besiket dan yn it lân in hynder te stellen, mar de boer trapearret him. Hy docht de jonge lykwols gjin kwea en helpt him syn idintiteit te ferbergjen as SS-troepen naderje. thumb|250px|left|Kommandanten fan it Schutzmannschaft Batallion 102-115-118 (Minsk 1942) Fljora wurdt troch de boer meinommen nei it doarp Perchodi, mar yntusken omsingelje de SS-ers it doarp dy't mei kollaborateurs fan it Russyske Befrijdingsleger (ROA) en leden fan it Schutzmannschaft Batallion 118 de befolking út de hûzen helje en se begjinne op te driuwen. Fljora besiket de minsken te warskôgjen dat hja harren fermoardzje sille, mar wurdt ek dan ek yn de groep twongen en troch wapene manlju yn in houten leechsteand tsjerkegebou dreaun. Nei't der gjinien mear ien kin wurdt de tsjerke ôfsletten en bûten wurdt roppen dat elk der wer út mei, mar de bern moatte yn de tsjerke bliuwe. De measte minsken bliuwe by inoar, mar Fljora slagget der yn om troch in rút te klimmen en as it ferfolgens ek in frou mei in bern slagget om troch dat rút út de tsjerke te klimmen, sjocht er dat it bern werom smiten wurdt en de frou oan har hier nei in frachtwein meisleept wurdt, dêr't hja letter troch soldaten ferkrêfte wurdt. Ek bûten de tsjerke wurde de ynwenners mishannele en fermoarde. Sa fine de nazy's ek noch in joad yn it doarp, dêr't hja mei om soale. Dan wurdt Fljora twongen om te sjen hoe't soldaten granaten en Molotov-cocktails yn de folle tsjerke smite en in flammewerper de tsjerke yn 'e lôge set. As nei de orgy fan geweld hast it hiele doarp útmoarde is en de nazy's it doarp ferlitte, wurdt der earst noch in foto nommen fan in groep soldaten mei in ofsier, dy't syn gewear op de holle fan Fljora rjochtet.
Fier komme de Dútsers net, want de partizanen wachtsje harren op en as Fljora nei in skoft strunen werom giet nei it ferneatige doarp sjocht er dat de partizanen alve Dútsers mei harren kollaborateurs finzen hâlde. Under de finzenen is ek in SS-Sturmbannführer, de kommandant fan de SS-ers. De partizanenkommandant lit dan in kollaborateur de groep mei petroalje oerjitte, mar noch foar't de groep yn 'e brân stutsen wurde kin, deadzje de kûgels fan de lilke omstanners de nazy's.
Wylst de partizanen fierder harren wei geane, sjocht Fljora in portret fan Adolf Hitler yn in plasse wetter. Hy sjit der op, hieltiten wer, en wylst er dat docht wurdt in montaazje fan fragminten út Hitlers libben yn in omkearde folchoarder ôfspile. Pas as in ôfbyld fan Hitler as in lyts jonkje op syn memme skoat ferskynt stopt it sjitten fan Fljora.
Lange Sleat (De Lemmer)
De Lange Sleat is in feart dy't fan de súdlike punt fan de Grutte Brekken by De Lemmer nei de Ie, yn de gemeente De Fryske Marren. By dy oansluting op de Ie leit op de súdlike wâl Bûten Ie. De Lange Sleat is 2,5 kilometer lang.
50 First Dates
50 First Dates (Ingelsk foar "50 Earste Ofspraakjes"), soms stavere as Fifty First Dates, is in Amerikaanske romantyske komeedzje út 2004 ûnder rezjy fan Peter Segal, mei yn 'e haadrollen Adam Sandler en Drew Barrymore. It ferhaal giet oer in jonge frou dy't troch in ûngelok skea oan har koarte-termynûnthâld oprûn hat, en sadwaande eltse nacht ferjit wat se de foargeande dei belibbe hat. Har heit en broer hawwe dat foar har ferburgen holden, mar it wurdt yngewikkeld as se in frijer kriget dy't se de oare deis net mear weromken. Hy lit him lykwols net út it fjild slaan, mar set útein mei in relaasje dy't bestiet út in rige earste ôfspraakjes. De film waard opnommen op lokaasje yn Hawaï. 50 First Dates krige mingde kritiken fan 'e resinsinten, mar wie likegoed súksesfol yn 'e bioskopen.
Doré (ierdappel)
thumb|250px|Plant thumb|250px|Bloei De ierdappelsoarte Doré is yn 1939 ûntstien troch út de krusing: Earsteling x [Record x (Bravo x Alpha)] en 1947 yn de hannel brocht. De krusing wie fan I. H. Bierma.
Doré is in tige iere oant iere konsumpsjeierdappelras mei gielich fleis, rûnovale, vlakogige knollen mei in brune skyl. De konsumpsjekwaliteit is frijwat better as dy fan oare betide rassen. It ras kin it bêste op klaai en goede sângrûn boud wurde. Op sân kinne holle knollen foarme wurde.
50 First Dates
Plot
As Henry lykwols de deis dêrop wer yn it kafee komt, treft er Lucy dêr wol, mar sy liket him alhiel net te kennen en hat gjin oantinken harren moeting fan 'e dei tefoaren. De útbaatster fan it kafee, Sue, nimt Henry dan fansiden en leit him út dat Lucy en har heit, de âld-seeman Marlin, in jier lyn nei de Noardkust gien binne om in ananas foar syn jierdei te plôkjen. Op 'e weromweis rekken se behelle yn in slim auto-ûngemak, dêr't Lucy harsensletsel by oprûn. Sûnt dy tiid hat se gjin koarte-termynûnthâld mear en mient se eltse moarn as se wekker wurdt dat it 13 oktober fan ferline jier is. Om har de pine en it fertriet te besparjen om eltse dei op 'e nij ûntdekke te moatten dat se neat mear duorjend ûnthâlde kin, litte Marlin en Doug, Lucy har lispeljende, oan anabole steroïden ferslaafde broer, har yn 'e waan. Dêrta fervje se eltse nacht as Lucy sliept it hok by harren hûs wyt, dat Lucy by dei beskilderet, fierders folje se har shampooflessen by, lizze de krante fan 13 oktober klear en sjogge eltse dei nei deselde (opnommen) sportwedstryd.
Nettsjinsteande Sue har warskôging en har goedbedoelde rie om it spul moai gewurde te litten, beslút Henry om te besykjen en win Lucy foar him. Hy set útein mei har safier te krijen dat se mei him brea-ite wol. Dat slagget úteinlik, mar it einiget yn triennen as Henry har ûnbedoeld emosjoneel op 't sear komt. As se útnaait, folget er har nei har hûs om him te ûntskuldigjen, mar wurdt dêr tsjinholden troch Marlin en Doug, dy't him yn net mis te fersteane bewurdings te kennen jouwe dat er Lucy gewurde litte moat. Dan begjint Henry almar healwizere ferlechjes te betinken om Lucy 'tafallich' tsjin te kommen. Sa beart er dat er autopech hat op in wei wêrfan't er wit dat sy dêrlâns komt, set er op datselde plak de wei ticht of lit er Ula him yninoar slaan op in plak dêr't Lucy it sjen moat. Uteinlik ûntdekke Marlin en Doug dat, om't Lucy it ferske Wouldn't It Be Nice fan The Beach Boys sjongt op 'e dagen dat se Henry tsjinkomt.
Doré (ierdappel)
It lof is middenheech en frij stevich. De fearre blêden hawwe smelle bybledsjes. De blom is wyt.
50 First Dates
Plot
Op in dei, as Henry op it punt stiet om har wer oan te sprekken, merkt Lucy ynienen op dat in plysjeman har in bekeuring útskriuwt foar har ferrûne kentekenplaten. Lucy besiket mei de man te redendielen dat har platen noch net ferrûn binne, en pakt in krante om oan 'e hân fan 'e datum te bewizen dat se gelyk hat. De krante bewiist lykwols dat de plysjeman gelyk hat, en Lucy giet lulk nei hûs, dêr't se Marlin en Doug konfrontearret mei wat der bard is. Har heit en broer moatte dan opbychte wat se dien hawwe. It probleem is dat Lucy dêr de oare deis neat mear fan witte sil. Henry kriget dan it idee om in fideo te meitsjen wêryn't oan Lucy har ûngelok en de gefolgen dêrfan útlein wurde, en ek syn relaasje mei har. Troch eltse moarn as se wekker wurdt dy fideo te besjen, rekket Lucy tige oerstjoer en fertrietlik, mar nei in oere is se by steat om wat fan 'e dei te meitsjen en fierder te gean wêr't se de deis tefoaren neffens de fideo opholden is. Se bringt dan mear tiid troch mei Henry, en begjint sels wer mei guon âlde freonen fan har om te gean, dy't se al mear as in jier net sjoen hat (hoewol't se dat sels net sa ûnderfûn hat).
As Lucy der lykwols efter komt dat Henry in lang plande sylreis fan in jier nei de Bristolbaai yn Alaska, dêr't er walrussen bestudearje soe, om har ôfsein hat, beslút se dat der in ein komme moat oan harren relaasje. Se wol net dat hy syn hiele libben omsmyt en alderlei dingen lit om har. Mei tsjinnichheid helpt Henry har om 'e siden út har deiboek, dêr't hy yn neamd wurdt, te ferneatigjen.
Doré (ierdappel)
De seane Doré is blommich en smakket goed.
Syktes
It blêd fan Doré is tige ferber foar de ierdappelsykte, mar de knol safolle net. It ras is ek frijwat fetber foar rude en ûnfetbet foar wartsykte. De firusziekten blêdrol, rûndel en stâlebûnt wurde net samar skipe, mar de firussykten A- en YN-firus is it ras bot gefoelich foar.
50 First Dates
Plot
In pear wiken letter, as Henry op it punt stiet om op syn sylreis ôf te setten, kriget er Marlin op besite, dy't him fertelt dat Lucy no yn 'e soarchynstelling foar minsken mei in oantaast ûnthâld fan dokter Keats wennet. Dêr jout se les yn skilderkeunst. Marlin seit der ek by dat Lucy sjongt, en dan jout er Henry in cd fan The Beach Boys. As er nei de cd harket, rekket Henry emosjoneel, en jout er ôf op Marlin, dy't der net by is. Dan komt him ynienen tebinnen dat Marlin him alris ferteld hat dat Lucy eltse dei sjongt as se him troffen hat. Hy beseft dat it feit dat se no sjongt, betsjutte moat dat Lucy har him yn har ûnderbewuste wol deeglik tebinnenbringe kin. Hy keart om en giet nei de ynstelling fan dokter Keats, dêr't Lucy seit dat se net wit wa't hy is, mar wol eltse nacht fan him dreamt. As se yn har atelier komme, blykt dat fol te hingjen mei portretten fan Henry.
In ûnbeskaat skoft letter wurdt Lucy wekker, fynt de fideobân mei de titel Good Morning, Lucy en spilet dy ôf. Se kriget op 'e nij fan har ûngelok en harsensletsel te hearren, mar ek fan har houlik mei Henry en har brulloft. De fideo einiget dermei as Henry har oanriedt om in jas oan te dwaan en bûtendoar te kommen om mei him te brea-iten as se dêr ree foar is. As Lucy derút komt, docht bliken dat se har op Henry syn sylboat yn 'e Bristolbaai befynt, yn 'e mande mei har heit Marlin, Henry sels, en harren fjouwerjierrige dochter Nicole.
Burchardifloed
thumb|270px|De Burchardifloed op in 17e iuwske print thumb|270px|right|Kaart fan [[Joan Blaeu (1662) lit it eardere eilân Strân noch sjen]] De Burchardifloed, ek wol Twadde Grutte Mandrenke neamd, wie in stoarmfloed by de westkust fan Sleeswyk-Holstein del, yn de nacht fan 11-12 oktober 1634, wêrby't in soad diken trochbrutsen en tusken de 8.000 oant 15.000 minsken fersûpten.
50 First Dates
Produksje
50 First Dates waard regissearre troch Peter Segal nei in senario skreaun troch George Wing. Der wie in budget fan $75 miljoen beskikber. De film soe oarspronklik 50 First Kisses ("50 Earste Tuten") hjitte, mar der waard keazen foar 50 First Dates om betizing mei Never Been Kissed foar te kommen, in oare film dêr't Drew Barrymore de haadrol yn spile. Produsinten wiene Jack Giarraputo, Steve Golin en Nancy Juvonen foar de lytse studio's Happy Madison Productions en Flower Films. De kamerarezjy waard fersoarge troch Jack N. Green, en de filmmuzyk wie fan 'e hân fan Teddy Castellucci.
Burchardifloed
De stoarmfloed rekke de Waadseekust tusken Ribe en Brunsbüttel. Fral Strân, doe in grut Waadeilân foar de kust fan Noard-Fryslân, waard swier troffen. It eilân waard ferskuord en sa'n 6.000 ynwenners kamen om. Strân rekke ferdield yn de eilantsjes Noardstrân, Pellworm en Nordstrandischmoor, dy't nei de stoarmfloed fan Nederlânske kolonisten befolke waarden. Ek de eilantsjes (halligen) Nieland en Nübbel ferdwûnen. Op it eilân Eiderstedt ferlearen sa'n 2.000 minsken it libben.
50 First Dates
Produksje
50 First Dates waard foar it meastepart op lokaasje opnommen yn Kaneohe, Ka‘a‘awa, Wahiawā, Makapu‘u en Waimānalo en yn 'e Kāne‘ohe-baai, allegearre op of fuortby it eilân Oähû yn 'e Amerikaanske steat Hawaï. Fanwegen de hege kosten ferbûn oan it filmjen op lokaasje waarden guon binnendoarsênes, lykas yn 'e wente fan 'e Whitmores, yn Los Angeles opnommen. De sênes yn it walrusferbliuw binne eins opnommen yn it Six Flags Discovery Kingdom yn Vallejo (Kalifornje), en dy op 'e golfbaan op 'e Ocean Trails Golf Club yn Rancho Palos Verdes (Kalifornje).
De filmdistribúsje fan 50 First Dates waard fersoarge troch de grutte filmstudio Columbia Pictures. De film gie op 13 febrewaris 2004 yn 'e Amerikaanske bioskopen yn premiêre.
Untfangst
50 First Dates krige fan 'e filmkritisy mingde resinsjes. De krititsy dy't aardichheid oan 'e film hiene, lykas A.O. Scott fan The New York Times, priizgen it positive ferhaal, wylst se klagen oer de neffens harren oermjittige en net by it leafdesferhaal passende hoemannichte krúe humor en ferwizings nei drugs. De foaroansteande resinsint Roger Ebert joech 50 First Dates trije fan fjouwer stjerren, en skreau: "De film is min ofte mear in eksperimint foar Sandler. Hy jout de waarme kant fan syn persoanlikheid bleat, en lit de fijannichheid, lulkens en gross-outhumor efter [...] De film hat net de kompleksiteit en djipgong fan Groundhog Day […], mar as fermaak is er ynnimmend en om fan te hâlden."
Burchardifloed
De Burchardifloed kaam hast trije iuwen nei de Sint-Marsellusfloed, ek wol Earste Grutte Mandrenke neamd, in stoarmfloed dy't yn 1362 de kusten fan Nederlân en Noard-Dútslân teheistere. Yn 1651 soe de Waadkust fan de Sint-Pitersfloed te lijen krije.
50 First Dates
Untfangst
Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't filmresinsjes sammelet, krige 50 First Dates in goedkarringspersintaazje fan 44%, op basis fan 172 ûnderskate resinsjes. Neffens de konsensuskrityk fan Rotten Tomatoes "oerweldiget de gross-outhumor de maklike gemy tusken Adam Sandler en Drew Barrymore."
Resultaat
Nettsjinsteande de mingde kritiken die 50 First Dates it bêst yn 'e bioskopen en brocht de film $196,5 miljoen op. Ofset tsjin in budget fan $75 miljoen komt dat del op in winst fan $121,5 miljoen. Sandler en Barrymore wûnen mei harren rollen de MTV Movie Award yn de kategory bêste team yn in film. De beide akteurs hiene earder gearwurke yn 'e film The Wedding Singer en fertelden yn fraachpetearen dat 50 First Dates ien fan harren favorite filmprojekten wie.
Fiktive foarm fan ûnthâldsferlies?
Yn in artikel yn The BMJ (in ôfkoarting foar British Medical Journal) oer de ôfbylding fan it ûnthâldsferlies fan Lucy Whitmore yn 'e film, skreau neuropsychologe Sallie Baxendale dat 50 First Dates "in earbiedweardige filmtradysje heechhâldt om in ûnthâldsferliessyndroom sjen te litten dat gjin relaasje hat mei lykfol hokker bekende neurologyske of psychiatryske oandwaning ek." Yn 'e Britske krante de Daily Mail ferskynde yn 2010 lykwols in artikel oer in Britske frou dy't sûnt 1994 gjin koarte-termynûnthâld mear hie nei't se yn 1985 en 1990 by twa auto-ûngemakken oanboazjend harsensletsel oprûn hie. Yn it artikel komt in dokter Peter Nestor oan it wurd, in spesjalist op it mêd fan 'e neurowittenskippen oan 'e Universiteit fan Cambridge, dy't seit: "It is frij seldsum om sa'n soarte ûnthâldsferlies te hawwen, mar it komt wol foar."
En yn 2010 beskreaune wittenskippers yn it fakblêd Neuropsychologia in gefal fan in oare frou, dy't ek oan ûnthâldsferlies litte sûnt in auto-ûngemak yn 2005. Sy fertelde de ûndersikers dat har ûnthâld goed wurke op in willekeurige dei en dat de foarfallen fan 'e moarn har deselde jûns noch klear foar de geast stiene, mar dat se nachts, yn har sliep, alle oantinkens oan 'e dei kwytrekke. Ut in neuropsychologyske test die bliken dat se wol makliker taken útfiere koe dy't se op in eardere dei ek alris dien hie, mar har net tebinnenbringe koe, as taken dy't se noch nea earder hoegd hie te dwaan. Hoewol't dizze frou sei dat se 50 First Dates net sjoen hie foar har ûngemak, hie se de film neitiid ferskate kearen sjoen en sei se dat Drew Barrymore har favorite aktrise wie. De ûndersikers laten dêrút ôf dat har oandwaning beynfloede wêze kin troch har kennis fan de plot fan 'e film en de ynfloed dy't dy kennis op har begryp fan it ferskynsel ûnthâldsferlies hat.
Wetter
thumb|350px|Wetter as fêste stof, floeistof en gas
Wetter (H2O) is de gemyske ferbining fan twa wetterstofatomen en in soerstofatoom. It eigenskipswurd fan wetter is akwatysk. Wetter is de ienige gemyske ferbining dy't yn de natoer as floeistof, as fêste stof en as gas foarkomt. By keamertemperatuer is wetter in floeistof sûnder dúdlike kleur en rook. Al it libben op ierde bestiet foar it grutste part út en is ôfhinklik fan wetter. Wetter bedekt 71% fan de Ierde.
Wetter foar ûntwikkeling
thumb|200px|''In jonge yn [[Jakarta dy't him wasket']]
Wetter, en benammen goed drinkwetter is tige wichtich foar de mins. It spilet dan ek in grutte rol yn de ûntwikkeling fan de Tredde wrâld. Meastentiids wurdt ûnderwiis as wichtichste faktor sjoen, mar wetter is in net te ûnderskatten middel om by te dragen oan it súkses fan dit ûnderwiis. De medyske en hygiënyske aspekten fan in wettertekoart mei dêrby ek de tiid dy't it kostet om wetter by in fierôf lizzende pomp te heljen, ferminderje de tiid dy't leararen en learlingen oan skoalle bestede kinne.
Der kin in wetterkonflikt ûntstean as der net genôch skjin wetter foarhannen is yn in gebiet of lân. Dit jildt net allinnich foar drinkwetter, mar ek op wetter dat brûkt wurde kin foar de lânbou, yndustry, transport (bygelyks de Suezkrisis) en ûntspanning. Der binne regio's yn de wrâld dêr't wetter krap is troch klimatologyske omstannichheden of ynfrastrukturele problemen of ûntbosking. Dit betreft bygelyks it Midden-Easten, it eastlike diel fan de Feriene Steaten fan Amearika en de Sahara, mar ek lannen yn de Tropen.
Der is oantoand dat wetter in posityf effekt op it ûnderwiis yn earme lannen hat. In stúdzje fan de Wrâldbank wiisde út dat in skoalle yn Tanzania, doe't der in wetterpomp op in kertier rinnen ynstee fan in oere kaam, in 12% hegere opkomst helle waard. Doe't de heltiid fan wetter op in plak yn Banglades ferkoarte waard, levere dat in 15% hegere opkomst op. Yn Nederlân is wetter ien fan fiif prioritêre tema’s fan it Nederlânske ûntwikkelingsbelied.
Wetter yn it lichem
thumb|200px|Bisten binne ek wetter nedich
It minsklik lichem bestiet foar ûngefear 65% út wetter, ôfhinklik fan leeftiid en geslacht. Dit wetter sit yn de lichemssellen, yn it bloed, in de intersellulêre romte, yn de lymfeklieren en yn in soad oare dielen fan it minsklik lichem. Dêrom is it ek belangryk foar in mins om genôch te drinken. It minsklik lichem ferliest wetter troch útskieding fia swit, triennen, urine. Ek troch ûntlêsting en sykheljen giet wetter ferlern. Dit wetter wurdt net allinnich mei wetter út dranken oanfold, mar ek troch wetter dat yn it iten sit.
Elk bist hat wetter nedich, al hat it iene bist minder wetter nedich as it oare. Bisten dy't fan natuere yn drûge gebieten lykas woastinen libje, kinne skoften sûnder wetter. Kamielen bygelyks kinne wikenlang sûnder wetter. Dieren dy't fan natuere yn wetterrike gebieten libje, hawwe faak konstant tagong ta wetter nedich om oerlibje te kinnen.
Fysyske eigenskippen
thumb|200px|Wittenskiplik eksperimint mei in [[wetterbrêge]]
Wetter kin yn trije haadfazes of aggregaasjetastannen bestean: iis, wetter en wetterdamp. Ofwol: fêste stof, floeistof en gas. De temperatuerskaal fan Celsius is basearre op de oergong tusken dizze tastannen: iis teit (wurdt floeiber) by 0 °C en wetter ferdampt (wurdt gasfoarmich) by 100 °C (by standertomstannichheden). It kôk- en ek it raanpunt hinget lykwols ôf fan de druk: it kôkpunt leit leger by legere druk en it teipunt leit leger by hegere druk. It earste betsjut dat de jirpels net gear wurde, at se op de top fan de Mount Everest kôke wurde; it twadde dat by it reedriden in laachje wetter tusken de izers en it iis ûntstiet, dêrsûnder soe it riden lang sa hurd net gean. De fêste tastân fan wetter hat lykwols teminsten alve ferskillende iisfazes, optredend by ferskillende drukken en temperatueren, elk mei har eigen kristalstruktuer. It fazediagram fan wetter is tige yngewikkeld.
Der is ek in tastân wêrby't iis floeiber wetter en wetterdamp tagelyk foarkomme. Dit hjit it tripelpunt fan wetter, dat optreedt by in bepaalde druk en temperatuur (0,01 °C).
By normale atmosfearyske druk kinne ek "oerferhjitte wetter" en "ûnderkuolle wetter" foarkomme. Dat is wetter dat respektivelik waarmer as 100 °C of kâlder as 0 °C is, mar noch altiten yn de floeistoffaze is.
Skjin, floeiber wetter krijt in blauwe kleur troch ferskillen yn absorpsje en ferstruiïng fan blau en read ljocht: wetter absorbearret read ljocht 100 kear mear as blau ljocht en ferstruit blau ljocht 5 kear mear as read ljocht. De kleur wurdt lykwols pas dúdlik sichtber as it wetter mear as in pear desimeter djip is.
Wetter hat by 4 °C syn grutste soartlike massa; kâlder wetter set út en waarmer wetter ek. Dêrtroch friest in wettermassa yn de natuer fan boppen nei ûnderen. It iis isolearret dêrby it floeibere wetter derûnder. Dit effekt spilet in grutte rol by foar it libben yn sleatten en plassen. Mooglik hat dizze eigenskip ek in grutte rol spile by it ûntstean fan libben op ierde, ommers én djip ûnder ekstreem dikke iislagen én djip ûnder waarm oerflaktewetter kin floeiber wetter mei in stabile temperatuer fan 4 °C sitte.
Omrin
Op aarde bestiet der in wetteromrin wêrby't seewetter ferdampt, yn de atmosfear kondinsearret en as delslach werom falt, wêrnei't rivieren en grûnwetter it wer weromfiere nei de see. Seewetter wurdt ek wol sâltwetter neamd omdat der in soad sâlten yn oplost binne. By it ferdampen fan seewetter bliuwe de sâlten efter yn see, wêrtrocht't yn delslach gjin sâlt sit, dit wurdt swietwetter neamd. De oergong tusken sâltwetter en swietwetter is net altiten like dúdlik (bygelyks yn rivieren mei tijwurking), dizze minging fan swiet- en sâltwetter wurdt brakwetter neamd.
Op de ierde komt ± 1.400.000×10³ km³ wetter foar. Hjirfan sit 97% as sâlt wetter yn oseanen en seeën. De rest is ûnderferdield yn swiet en sâlt grûnwetter (23.300×10³ km³), iis (24.000×10³ km³), oerflaktewater (marren en rivieren, 190×10³ km³) en wetterdamp yn de atmosfear (14×10³ km³). De ferhâldings fariearje wat troch ferskate faktoaren, wêrûnder de klimaatferoaring.
Wetter yn de gemy
In wettermolekúl is in gemyske ferbining fan twa wetterstofatomen en ien soerstofatoom. De molekúlformule is H2O. In selden brûkte gemyske namme foar wetter is diwetterstof(mon)okside.
Eigenskippen fan it wettermolekúl
It wettermolekúl is in dipoal: omdat de wetterstofatomen net symmetrysk lizze ten opsichte fan it soerstofatoom is ien kant fan it wettermolekúl elektrysk laden fergelike mei de oare kant. Yn oerienkomst mei de oktetregel hat it soerstofatoom yn wetter syn elektroanen sa ferdield: twa kear twa elektroanen foar de bining mei de twa wetterstofatomen, en twa kear in frij elektroanepear. Troch de polariteit fan it wettermolekúl, lûke dizze molekulen elkoar dus sterk oan, wat it ten opsichte fan oare stoffen lege raantpunt, hege kôkpunt en de hege teiwarmte en ferdampingswarmte ferklearret. De polariteit fan wetter ferklearret ek wêrom't sâlten (ioanen) en polêre stoffen (lykas sûker) sa goed yn wetter oplosse.
Wettermolekulen kinne opsplitst wurde yn (soere) H+-ioanen en (basyske) OH--ioanen. Dizze reaksje wurdt autoprotolyze neamd. Yn suver wetter by in temperatuer fan 298 K binne de aktiviteiten fan beide ioanen 10-7 molêr. De soergraad fan it wetter is dan pH=7.
Gemyske eigenskippen
Wetter kin ûnedele metalen oksidearje ûnder foarming fan wetterstofgas. By tige ûnedele metalen lykas natrium en kalium ferrint dy reaksje hurd (mei fjoerferskynsels), by minder ûnedele metalen lykas izer ferrint de oksidaasjereaksje folle stadiger en lykmjittiger. De fergeliking fan dy reaksje is:
Wetter hat syn grutste tichtheid (999,972 kg/m³) by in temperatuer fan ± 3,984 °C boppe it teipunt by standert atmosfearyske druk. Hjirtroch is de fêste stof minder ticht as de floeistof en dêrom in útsûndering op oare stoffen: it is de ienige stof wêrfan de fêste faze driuwt op de floeibere faze.
thumb|200px|It [[fazediagram fan wetter. Op de fertikale as is logaritmysk de druk útsetten yn Pascal, op de horizontale as is de temperatuer útsetten yn Kelvin. Yn dit diagram kin ôflêzen wurde by hokker temperatuer en druk wetter gasfoarmich (V), floeiber (L) of fêst (S) is. By it triple punt (TP) kin wetter yn trije fazes foarkomme. Boppe it krityske punt'' (CP) is wetter in superkrityske floeistof.]]
Symboalyske betsjutting
Wetter is fanút de Klassike Aldheid beskôge as ien fan de natuereleminten neist ierde, fjoer en lucht.
Yn it kristendom en it joadendom nimt wetter in apart plak yn. Yn de tiid dat de Bibel of dielen hjirfan skreaun waard, koenen misken net swimme. Swimme wie gewoan net útfûn. Yn dy tiden, leinen de beskavingen fan it Alde Egypte en it Keninkryk Israel yn of lâns drûge, woastyneftige gebieten. Sûnder foarrie wetter wie men dêr doemd te stjeren. De inkele kearen dat it reinde wie it fakentiden sa hurd dat grutte modderstreamen en oerstreamings ûntstienen.
Ien fan de mooglike eksegezes fan it ferhaal wêryn Jezus oer wetter rint, is dat Hy, Jezus, libben noch dea freze en/of beide behearske.
Wyn as symboal foar God, fermingd mei wetter as symboal foar it (gewoane) libben kin útlein wurde as de duale natoer fan Jezus, dy't yn it kristendom mins en God is. Dizze betsjutting kin ek betrokken wurde yn it ferhaal wêryn't Jezus wetter (it gewoane) feroaret yn wyn (it godlike).
Fierders wasket wetter by de doop de erfsûnde of de sûnden ôf. It hat hjirby in reinigjend karakter. De doopte wurdt hjirmei sûndeleas werberne.
Roomsk-katoliken kennen it wijwetter. Dit wetter is seinige troch in pryster en kin yn de tsjerke brûkt wurde of meinomd wurde om thús te brûken. Men doopt dan de fingers yn in fold wijwetterbakje, en makket in krústeken. It sprankeljen fan dit wetter op de flier soe harren dy't yn it faaiefjoer sitte, ten goede komme.
Sjoch ek
thumb|200px|Siedend wetter by [[gewichtleasheid]]
Willem fan Gruisen
Willem wie in soan fan oargelbouwer Albertus van Gruisen en Catharina Willems. Yn 1824 set Willem de firma A. van Gruisen & Soannen fuort. Hy boude sân oargels. De oargelmakkerij wurdt yn 1843 oernomd troch Willem Hardorff.
Lânbou
De lânbou ek wol agrikultuer neamd, hâldt yn de produksje fan fiedsel troch de ferbou fan planten en it hoedzjen fan bisten. Lânbou is de praktyk, lânboukunde is de stúdzje dy't de lânbou as ûnderwerp hat.
Njonken iten produsearret de lânbou ek saken as sierplanten, bûnt, lear, biodisel, tried, medisinen en drugs.
Skiednis
thumb|right|In sikkel
Eartiids libbe de minsk as jager-samler. Hja wienen nomaden dy't gjin fêst wenplek hienen en omreizgen op syk nei iten en drinken foar har deistich bestean. Sy makken jacht op dieren en sochten tuskentroch nei wylde planten om te iten.
De alderearste boeren bewurken de grûn mei bonken en geweien fan dieren, en mei primitive sikkels mei in hânfet fan hout of bien en in blêd fan fjoerstien. Letter waard de houwiel útfûn, in soart swiere skoffel. Dat ark wurdt tsjintwurdich noch hieltyd brûkt.
Yn Jeropa waarden ynearsten foaral hak- en brântechniken brûkt om lânbougrûn te krijen fan bosk. Lykwols wie de grûn gau útrûpele en moasten de boeren in tal jierren oarewei oanslach sykje. Hja hienen dêrtroch in semy-nomadyske libbenswize.
Sûnt de Midsiuwen kamen nije techniken yn swang. De grutte inisjator hjirfan wie Karel de Grutte dy't it trijeslachstelsel ynfierde en letter it fjouwerslachstelsel.
Neoklassisisme
thumb|200px|In ferneamd foarbyld fan strang neoclassicisme is it skilderij De eed der Horatii fan [[Jacques Louis David]] thumb|200px|Let-Barokklassisisme: [[Giovanni Paolo Panini|G. P. Pannini, Romeinske ruïnes en byldhouwurken (1756)]] thumb|200px|De fasade fan La Madeleine yn Parys, neoklassisisme yn de arsjitektuer thumb|right|200px|Schermerhorn Symphony Center Neoklassisisme is in keunststreaming, wêryn't men de ferûnderstelde súverens fan de klassiken neistribbe. Men rjochte har op de keunst fan de âlde Griken en Romeinen. Dizze styl waard fral tapast oan de ein fan 18e iuw en it begjin fan de 19e iuw.
De grins yn de tiid tusken it klassisisme en neoklassisisme, is net altyd dúdlik. Yn ferskillende lannen wurdt de namme faak foar ferskillende tradysjes brûkt. De namme klassisisme wurdt meast brûkt foar 17e-iuwske keunstners sa as Nicolas Poussin en Claude Lorrain, dy't harren ynspirearje lieten troch de antike keunst fan de Romeinen en Griken. Mei 'neoklassisisme' wurdt it wurk fan lette 18e-iuwske en ier 19e-iuwske keunstners omskreaun, sa as de Frânske skildersJacques Louis David en Jean Auguste Dominique Ingres, of de byldhouwers Antonio Canova en Bertel Thorvaldsen. Sy stribben sterker nei in trouwe neifolging fan de idealen fan de Griken en Romeinen. Foaral eleminten fan de klassike timpels mei harren pylderfronten fynt men werom yn it Neoklassisisme. Yn Nederlân hearre de measte tsjerken út de earste helte fan de 19e iuw ta de neoklassike boustyl. It Paleis fan Justysje yn Ljouwert is der ek in foarbyld fan.
De neoklassike streaming kaam op nei in twatal wichtige archeologyske fynsten dy't it omtinken foar de Aldheid oanwakkerjen die: de opgraving fan Pompeii (1748) en de fynst fan de stien fan Rosetta (1799) en de ûntsifering derfan troch Champollion (1822). It wurk fan de tekeners en wittenskippers dy't Napoleon Bonaparte meinaam nei Egypte, spriek ta de ferbylding fan de minsken fan doe. De teoryen fan Johann Joachim Winckelmann spilen fierders in kaairol by it omtinken. It neoklassisisme fersprate him oer Eurpoa en Noard-Amerika fan Rome út.
Yn de betiteling neoklassisisme klinkt somtiden in weardeoardiel troch: keunststilen dy't de tradysje fan de renessânsee-keunstners en de klassike Grykske en Romeinske keunst op respektabele wize trochsetten, wurde faak 'klassisistysk' neamd, wylst harren eklektyske neifolgers 'neoklassisistysk' hjitte te wêzen. Yn Nederlân kin Johannes van Dreght rekkene wurde ta de keunstners dy't yn dizze styl wurken.
Neoklassisisme yn de 21e iuw
Nei it tiidrek dêr't moderne arsjitektuer foar master opsloech (rûchwei nei WWII oant mids 1980er jierren), is it neoklassisisme hjir en dêr wer wat yn it opkommen. Yn de Feriene Steaten wurde guon publike gebouwen wer yn de neoklassike styl boud; yn 2006 noch, waard sa it Schermerhorn Symphony Center.
Yn it Brittanje binne ek wer in stik as wat arsjtekten warber yn de nijklassike styl. Foarbylde binne twa universiteitsbibleteken: Quinlan Terry syn Maitland Robinson Library yn Downing College en fan 'Robert Adam Architects' de Sackler bibleteek. De mearderheid fan nijklassike bouwurken binne lykwols gewoane wenten.
Yn de 21e iuw falt neoklassike arsjitektuer ûnder de sammelnamme 'tradisjonele arsjitektuer'. In tal foarbylden fan de postmoderne arsjitektuer is ynspirearre troch- en hat skaaimerken fan it neoklassisisme; it Nasjonale Teater fan Kataloanje yn Barselona sit dêr by.
Earehôf Ypekolsgea
thumb|Earehof Ypekolsgea It Earehôf Ypekolsgea leit op it algemiene begraafplak fan it buorskip Ypekolsgea by Wâldsein yn de gemeente Súdwest-Fryslân. Oant 2011 lei Ypecolsga yn de eardere gemeente Wymbritseradiel. It algemiene begraafplak leit oan de wei fan Snits nei De Lemmer. It earehôf bestiet út 10 stienen mei de nammen:
Op 17 desimber 1942 waard in Lancaster bommesmiter, de ED 355 fan it 44 Squadron, yn de buert fan Ypecolsga (Waterloo) troch in Dútske nachtjager delsketten. Twa bemanningsleden waarden fûn en beïerdige op it tichbylizzende begraafplak fan Ypekolsgea. De resten fan de bommesmiter waarden yn 1951 by graafwurk fûn en ek de stoflike omskotten fan de rest fan de bemanning. Dy waarden dêrnei begroeven op it begraafplak yn de Jonkerbosk yn Gelderlân.
Op 5 maaie 1943 waard in Stirling Mk I, fan it 149e squadron, oanfallen en delsketten troch in nachtjager. It fleantúch stoarte twa kilometer besuden Hommerts del yn de buorskip Lippenwâlde. Alle acht bemanningsleden kamen dêrby om en waarden te hôf brocht yn Ypekolsgea.
Nicola (ierdappel)
thumb|Nicola (ein maart) Nicola is in ierdappelras dat 1964 ûntstie út de krusing Clivia x 6430/1011 en hat yn 1974 kwekersrjocht krigen. De krusing is makke troch Saatzucht Soltau-Bergen yn Dútslân. Nicola kin goed oer drûchte. Yn 1975 is it ras yn de hannel brocht troch 'Handelmij van Rijn b.v.' yn Poeldijk, dy't it as earste slagge in ierdappelras it hiele jier troch yn de supermerk oan te bieden, troch pleatslike produksje kombinearre mei ynfier út û.o. Marokko, Cyprus en Israel.
Nicola is in midsgrutte konsumpsje-ierdappel, mei gielich fleis, langovale knollen en in ljochtgiele skyl. De seane Nicola is in fêste jirpel.
Sykten
It blêd fan Nicola skipet maklik de ierdappelsykte, mar by de knol falt it mei. De knollen krije suver gjin ierdappelrude en nea fysio 1 fan de wartsykte. It ras is frijwat gefoelich foar kringerichheid, middelmjittich oant hast fetber foar de firussykte bladrol, in bytsje foar YN-firus en ûnfetber foar it A-, X- en Yc-firus en wartsykte. Nicola is resistint tsjin biotype A (=Ro1) fan ierdappelwurgens.
Wasting Light
Wasting Light is it sande studioalbum fan Foo Fighters. It album waard opnommen tusken 6 septimber en 21 desimber 2010 by Dave Grohl thús opnaam, en waard yn de maaitiid fan 2011 op 12 april útbrocht. It wie de earste offisjele album mei Pat Smear nei't er wer werom kaam wie by de band.
Spyllist
Hast alle nûmers binne skreaun troch Dave Grohl, Nate Mendel, Taylor Hawkins, Chris Shiflett en Pat Smear.
Kamp Skoarl
Kamp Skoarl (Kamp Schoorl) wie in legerkamp en konsintraasjekamp ûnder Skoarl yn Noard-Hollân. Ein 1941 gie it kamp ticht.