cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sâns Arks
Etymology
De eigen namme fan 'e Sâns Arks, Itázipčho, kin oerset wurde as "Dy't Gjin Bôgen Hawwe", wat gauris útlein wurdt as "dy't sûnder bôgen jeie", al hat it wol kâns dat de wiere betsjutting tichter yn 'e buert komt fan "alle pylken op", sa't de namme teminsten ien kear oerset is. Ien fan 'e withoefolle folksetymologyen oangeande de namme wol hawwe dat it eins "gjin merktekens" betsjut. Lakota-krigers joegen harren pylken nammentlik ornaris merktekens om bewize te kinnen hokker bizon of oar jachtdier oft sy persoanlik sketten hiene, sadat se oanspraak meitsje koene op it fleis. Neffens dizze útlis soene de Sâns Arks harren pylken gjin merktekens jûn hawwe, sadat eltsenien gelikens yn it fleis diele koe. Hoe dan ek, de Ingelske namme foar de Sâns Arks is in oersetting fan it Frânske Sans Arcs, dat "Sûnder Bôgen" betsjut, en dat ôflaat is fan it hjirboppe beskreaune autonym. Mei de Minnikonzjû en de Twatsjettels, twa oare substammen fan 'e Lakota, binne de Sâns Arks it naust besibbe, en mei-inoar wurde dy trije substammen wol de Sintrale Lakota neamd.
Demografy
Hjoed de dei libje de Sâns Arks frijwol allegearre yn 'e Feriene Steaten. Hoefolle fan harren oft der persiis binne, is dreech te sizzen, mei't se sûnt de ein fan 'e njoggentjinde iuw nea mear apart teld binne fan 'e oare Lakota. Mei trije oare Lakota-substammen, de Minnikonzjû, Twatsjettels en Swartfuotten (net te betiizjen mei it bekendere Algonkwynske folk fan 'e Swartfuotten), foarmje de Minnikonzjû de federaal erkende Cheyenne River Sû Stamme (Cheyenne River Sioux Tribe), mei 16.000 leden. De stamme hat in eigen reservaat yn 'e foarm fan it Cheyenne River Yndianereservaat (Cheyenne River Indian Reservation) yn 'e steat Súd-Dakota, dêr't in grut part fan 'e Sâns Arks tsjintwurdich noch altiten libbet.
Van Sytzama
thumb|Wapen fan Van Sytzama Van Sytzama is in laach út Arum dêr't leden fan sûnt 1814 ta de Nederlânske adel behearre.
Skiednis
De stamrige begjint mei de eigenerfde Peer Sytzazin dy't yn Arum op it Sytzamagoed wenne en foar 14 july 1492 stoar. In ferfalske oarkonde moast útwize dat hy in "echte" Sytzama wie, troch te stellen dat hy in broer fan de ealman Jelmer Sytzama wie, wat net wier wie. By Sûverein Beslút fan 28 augustus 1814 waarden twa neisieten fan him erkend as eallju fan Fryslân; yn 1822 waard de titel fan baron offisjeel talitten.
Jeroen Elshoff
Jeroen Elshoff (Alkmaar, 2 febrewaris 1977) is in Nederlânske fuotbalkommentator en sportkollumnist. Sûnt 1 augustus 2008 wurket er by Studio Sport fan 'e NOS, dêr't er benammen ynsetten wurdt by fuotbalwedstriden út de Earedifyzje, de UEFA Champions League, en by grutte ynternasjonale lannetoernoaien. Earder wie de Noardhollanner yn 'e tsjinst fan Eyeworks Sport dat heart by betelstjoerder Sport1 (it eartiidske Canal+). Elshoff fersoarge yn 2018 foar de earste kear it kommentaar by de finale fan it wrâldkampioenskip fuotbal 2018 yn Ruslân foar de NOS. Dêrmei kaam hy yn ien rychje mei Herman Kuiphof, Theo Reitsma en Frank Snoeks.
Libben en wurk
Elshoff studearre sjoernalistyk yn Utert en belâne fia staazjes by RTV Rijnmond en de Ljouwerter Krante úteinlik by it Noardhollânsk Deiblêd. Nei syn ôfstudearjen waard er sportferslachjouwer by RTV Noard-Hollân, dêr’t er fêste folger wie fan Ajax en AZ. Elshoff syn lanlike debút as kommentator wie yn 2004 by it telefyzjeprogramma mei Ingelsk en Dútsk fuotbal fan RTL 5, dat presintearre waard troch Wilfred Genee. Net lang dêrnei folgen live wedstriden by Canal+.
Yn augustus 2005 kaam Elshoff yn 'e tsjinst by Eyeworks. Hy fersoarge foar Sport1 ûnder mear it kommentaar by de WK-finale yn 2006 en fersloech yn Spanje it duël dêr't FC Barcelona it kampioenskip helle by Celta de Vigo, mei Frank Rijkaard as trener. Yn 2007 joech Elshoff tegearre mei Wim Kieft kommentaar by de UEFA Cup-finale tusken FC Sevilla en Espanyol yn Glasgow.
Doe't de NOS de útstjoerrjochten foar de Earedifyzje wer krige, fanôf it seizoen 2008-2009, waard Elshoff oanlutsen as nije kommentator foar de Earedifyzje en de UEFA Champions League. By it WK Fuotbal 2010 wie Kaapstêd syn thúsbasis en debutearre Elshoff op in grut eintoernoai by de publike omrop.
Op 10 oktober 2014 liet de NOS him debutearje by it Nederlânsk fuotbalalvetal foar it ferslach fan de EK-kwalifikaasjewedstryd tsjin Kazachstan. Dêrby foege Elshoff him by de fêste Oranje-kommentators fan Studio Sport. Yn 2015 die Elshoff foar it earst ferslach fan in finale. Hy bekommentariearre de lêste Champions League-finale fan de NOS tusken FC Barcelona en Juventus (wûn troch Barcelona), foardat de rjochten oergiene nei SBS. Yn 2017 wie Elshoff de kommentator by de histoaryske oerwinning fan it Nederlânsk frouljusalvetal op it Europeesk kampioenskip froulju 2017. Nei dy finale seagen mear as 4 miljoen minsken.
Sûnt begjin 2016 is Elshoff ek te sjen as sidekick yn it nije NOS-programma Eredivisie op Vrijdag, dat presintearre wurdt troch Henry Schut. Neist Elshoff is fuotballer Daniel de Ridder dêr fêste gast.
As leafhawwer fan Amerikaanske sporten skriuwt Elshoff ferskate kollumns oer Amerikaansk fuotbal út de NFL en honkbal út de MLB foar de webside SportAmerika.nl en it lykneamde digitale magazine. Fanwege syn grutte passy foar de Super Bowl waard er as gast frege by ûnder mear by de telefyzjeprogramma’s De Wereld Draait Door en RTL Late Night.
Elshoff is troud en hat in dochter en in soan.
Swartfuotten (Lakota)
De Swartfuotten of Sihasapa (Ingelsk: Blackfoot, útspr.: ['blækfut]; Lakota: Sihásapa, útspr.: [si'ha:sapa]) binne ien fan 'e sân substammen fan 'e Lakota of Titon (Teton). Yn 'e mande mei de Dakota foarmje de Lakota de gruttere etnyske groep fan 'e Sû, in Yndiaanske konfederaasje dy't fan likernôch 1730 oant 1880 oardel iuw lang it noardlike part fan 'e Grutte Flakten fan Noard-Amearika behearske. De Sû binne ferneamd wurden om 'e oarloggen dy't se yn 'e twadde helte fan 'e njoggentjinde iuw mei it Amerikaanske leger útfochten, en dêr wiene de Swartfoet-Lakota ek by belutsen. Hja moatte net betize wurde mei it net mei harren besibbe en folle bekendere Algonkwynske folk fan 'e Swartfuotten, dat yn 'e Amerikaanske steat Montana en oangrinzgjende dielen fan Kanada wennet.
Etymology
De eigen namme fan 'e Swartfoet-Lakota, Sihásapa, kin oerset wurde as "Dy't Swarte Fuotten Hawwe". Mei de Hûnkpapa, in oare substamme fan 'e Lakota, binne de Swartfuotten it naust besibbe, en tegearre wurde de beide substammen wol oantsjut as de Noardlike Lakota.
Demografy
Hjoed de dei libje de Swartfoet-Lakota frijwol allegearre yn 'e Feriene Steaten. Hoefolle fan harren oft der persiis binne, is dreech te sizzen, mei't se sûnt de ein fan 'e njoggentjinde iuw nea mear apart teld binne fan 'e oare Lakota. Mei trije oare Lakota-substammen, de Minnikonzjû, de Sâns Arks en de Twatsjettels, foarmje de Swartfuotten de federaal erkende Cheyenne River Sû Stamme (Cheyenne River Sioux Tribe), mei 16.000 leden. De stamme hat in eigen reservaat yn 'e foarm fan it Cheyenne River Yndianereservaat (Cheyenne River Indian Reservation) yn 'e steat Súd-Dakota, dêr't in grut part fan 'e Swartfuotten tsjintwurdich noch altiten libbet.
Noardwyk (Súd-Hollân)
Noardwyk (Nederlânsk en offisjeel Noordwijk) is in plak en gemeente yn de Nederlânske provinsje Súd-Hollân. De gemeente hat 42.861 ynwenners (2019) en hat in oerflak fan 51,53 km²,, dêrfan is 16,12 km² wetter.
Skiednis en etymology
De earste spoaren fan bewenning fan Noardwyk-Binnen komme út ûngefear 20e iuw foar Kristus. Yn Noardwyk oan See ferskynden de earste echte bewenners omtrint 1200, nei alle gedachten fiskers. Yn 847 waard it plak oandien troch in Skotske benediktyn, mei de namme Jeroen fan Noardwyk. Hy boude in kapel en die missywurk. Yn 856 waard hy finzennomd troch de Wytsings en martele. Op 17 augustus 856 waard hy ûnthalze. Om 980 waard hy eare mei de bou fan in romaanske kapel, dy’t al gau in beafeartsoarde waard. Yn 1303 waard dy kapel ferfongen troch in grutte stiennen tsjerke. Dit wie de foarrinder fan de hjoeddeiske Grutte of Sint-Jeroenstsjerke.
Noardwyk wurdt foar it earst neamd yn in jeftebrief fan de kening fan Loataringen oan Gerolf, greve fan West-Frisia, op 4 augustus 889. Dêryn stie dat hy beliend waard mei de ambachtshearlikheid "Nortgo", de âlde namme fan Noardwyk. Northgo betsjut “goa ten noarden", dat wol sizze, wengebiet of parochy oan de noardkant fan de Ryn. Fergelykbere nammen komme foar yn Fryslân en Grinslân yn Wolvegea en Hunsingoa.
Hoe’t de namme "Nortgo" yn "Noardwyk" feroarje kin hat komt troch in rige fan klankferoarings en werynterpretaasjes. Fermeldingen oan de ein fan de 12e iuw litte sjen dat de beklamme -go (9e ieu en -ga (10e iuw) in ûnbeklamme -ge of -ke wurden is, en dat in ûnbeklamme lûd foar –ge ynfoege wurde koe, wat resultearre yn "Nortege", "Norteke" en "Nortike". Yn dy foarm koe it lêste lûd dêrnei weifalle, wat ta "Noortich" en "Nortic" late. Werynterpretaasje troch 13e iuwske skriuwers levere namen op as "Nortdijc" en "Nortdike". Dat úteinlik net “Noarddyk” mar “Noardwyk” de definitive namme wurden is, is in oar gefal fan werynterpretaasje. Omdat de namme fan de buorgemeente Katwyk yn it pleatslike dialekt útsprutsen waard as "Kattek" of "Kattik", waard yn oerienstimming dêrmei "Noartek" of "Noartik" de plaknamme "Noardwyk" foarme. De grutte omslach nei -wyk is earne bard tusken 1459 en 1541.
Op 1 april 1398 ferliende greve Albrecht fan Beieren op fersyk fan inkele ynwenners oan Noardwyk stedsrjochten, mar op 12 maart 1399 luts hy de ferliening wer yn mei as reden dat de oanfregers net rjochtige wiene ta dit fersyk. It gefolch dêrfan wie dat der nea stedsmuorren en poarten boud binne. Noardwyk hâlde wol syn status fan ambachtshearlikheid.
Yn 1429 waard Noardwyk offisjeel troch de biskop fan Utert ta beafeartsoarde ferheft. It wichtichste relikwy wie in skedel dy’t ûntdutsen waard yn de Sint-Jeroenstsjerke en dêr’t fan oannomd waard dat dy fan Sint-Jeroen wie. Yn 1450 waard Noardwyk-Binnen troffen troch in grutte stedsbrân, dêrby waard de tsjerke ferwoaste. Yn de 16e iuw kaam der troch de Reformaasje in ein oan it bestean fan Noardwyk as beafeartsoarde. De skedel fan Sint-Jeroen is sûnttiids ferswûn. Neffens de oerlevering soe de skedel yn de tsjerke begroeven wêze.
Ekonomy
Noardwyk hie yn 1474 in fleat fan 38 skippen. De fleat mei saneamde bomskûten farde út fanôf it strân. Der waard benammen fiske op hjerring, kabbeljau, skylfisk, witing en skol. Yn 1913 farde foar de lêste kear in bomskûte út. Ek Noardwyk-Binnen profitearre fan de fiskerij mei de lynbanen, dêr’t tou makke waard.
Yn de 18e en 19e iuw waarden yn Noardwyk-Binnen krûden kweekt. Noardwyk-Binnen wie doe it belangrykste krûdesintrum fan Nederlân. De krûden waarden ferhannele yn Amsterdam en brûkt foar midisinale tapassings. Troch de opkomst fan gemysk makke medisinen ferdwûn de krûdetylt oan de ein fan de 19e iuw. Ek blykte yn 1880 dat de sângrûn fan Noardwyk gaadlik wie foar de blombollekkweek. Der fêstigen har yn koarte tiid sa'n 250 blombollekwekers yn Noardwyk, dy’t in soad sân ôfgroeven. Der waarden benammen tulpen, titelroazen en gladioalen ferboud.
Yn 1866 waard Noardwyk in baaiplak. Omdat it seewetter medisinale wurking skynde te hawwen kamen der minsken mei in koetske in dei nei it strân. Ek waard yn dizze tiid de earste peal fan Huis ter Duin slein. Lykas safolle oare hotels rjochten dy fan Noardwyk har mear en mear op de merk fan saaklike gearkomsten. Sa brûkte it Nederlânsk fuotbalalvetal Huis ter Duin foar oernachtings by gearkomsten.
No Prayer for the Dying
No Prayer for the Dying is it achtste studio-album fan Iron Maiden. It album waard opnommen tusken juny en septimber 1990 yn de Barnyard studios yn Harlow, Esseks en waard in moanne letter op 1 oktober 1990 útbrocht. It album befettet de metalklassiker Bring Your Daughter... to the Slaughter. It wie it earste album mei gitarist Janick Gers, dy't de opstapte Adrian Smith ferfong.
Swingsteat
In swingsteat, of yn it Ingelsk in swing state of in battleground state ("gefjochtsterreinsteat"), is yn it Amerikaanske politike jargon in steat dêr't gjin inkele kandidaat of politike partij in oerweldigjende mearderheid fan 'e kiezers efter him wit. Yn it Amerikaanske politike twa-partijestelsel (mei de Republikeinske Partij en de Demokratyske Partij) kinne sokke steaten dus beide kanten útgean, oftewol krekt as in doar op 'e hingen hinne en wer swinge. Swingsteaten binne tige wichtich by ferkiezings, mei't dêr foar beide partijen de winst (en dêrmei de oerwinning) te heljen is. Steaten dy't gjin swingsteaten binne, wurde soms oantsjut as 'feilige steaten', mei't in kandidaat of partij wit dat er dêr genôch oanhing hat om feilich oannimme te kinnen dat er dy steat efter him kriget. Op 't heden (2016) kinne foar swingsteaten oanmurken wurde: Firginia, Floarida, Noard-Karolina en Ohio, en yn mindere mjitte: Iowa, Kolorado, Minnesota, Nevada, Nij-Hampshire, Pennsylvania en Wiskonsin.
Ynternasjonaal Filmfestival fan Palm Beach
It Ynternasjonaal Filmfestival fan Palm Beach (Ingelsk: Palm Beach International Film Festival), ôfkoarte ta PBIFF, is in filmfestival dat elts jier yn mids april holden wurdt yn 'e stêd Palm Beach, yn 'e Amerikaanske steat Floarida.
It evenemint bestiet sûnt 1996, doe't it oprjochte waard troch sinefilen Burt Aaronson, Charlotte Pelton en J.K. Waters mei finansiering fan 'e pleatslike filantroop George Elmore. Tsjintwurdich wurdt it beävensearre troch in eigen stifting.
Elts jier wurde der goed 120 ûnderskate films fertoand fan oer de hiele wrâld. Dêrûnder binne sawol langspylfilms, koarte films as dokumintêres. Op it Ynternasjonaal Filmfestival fan Palm Beach komme trochinoar likernôch 20.000 belangstellenden ôf.
Yn 2003 waard it Ynternasjonaal Filmfestival fan Palm Beach omfoarme ta in kompetysje foar de fertoande films. De sjuery rikt prizen út yn 'e folgjende kategoryen: Ek is der in publykspriis.
De Fontein (Ljouwert)
De Fontein is in protestanske tsjerke oan de Goudenreinstrjitte yn Ljouwert. Tegearre mei de Grutte Tsjerke yn it sintrum en De Skakel yn Kammingabuorren foarmet De Fontein de Protestantske Gemeente fan Ljouwert. Ek de Waalske Tsjerke is eigendom fan dizze gemeente. Earder stie De Fontein bekend ûnder de namme "Open Hof".
Bou
Yn 2013 waard de tsjerke tydlik foar in ferbouwing sletten. Op saterdei 10 maaie iepene de renovearre en fergrutte tsjerke de doarren wer. Yn de fernijde tsjerke passe no 350 minsken, en dat tal kin noch útwreide wurde ta maksimaal 500 minsken.
Oargel
It oargel yn de tsjerke is ôfkomstich ut de grifformearde Adelaarkerk yn de wyk Bilgaard, dy't yn maaie 2012 sletten waard. Dat koe nei in rynske jefte fan in gemeentelid troch de firma Van den Berg & Wendt út it Brabânske Deest boud wurde. Op 19 augustus 1976 waard it piipoargel yn gebrûk nommen. Yn 2013 waard it oargel troch it Ljouwerter oargelbedriuw Bakker & Timmenga nei De Fontein oerbrocht.
Ynearsten soe De Fontein it Flentrop-oargel út de teffens yn 2012 sletten Fenikstsjerke oernimme, mar it die bliken dat de klank en grutte fan dat oargel net sa goed paste yn de nije tsjerke.
Pocketboek
In pocketboek (of koartwei pocket) is oarspronklik in boek op bûseformaat. Yn de meast brûkte betsjutting is in pocketboek in lyts formaat paperback, mooglik in goedkeape útjefte fan in (earder yn oar formaat ferskynd) boek. De rêch fan de pocket is lime; it omslach is in papieren omslach mei in plestik laachje.
Boeken op bûseformaat besteane al hiel lang. It hjoeddeiske pocketboek ûntstie yn de Feriene Steaten, dêr’t it fan 1939 ôf och sa populêr wie as weismytguod.
De earste Nederlânske pocketsearje ferskynden foar de Twadde Wrâldkriich: ûnder oare de ABC-romans, en de Skynwerpers fan Het Spectrum (foarrinner fan de Prisma-rige). Mar earst fan 1951 ôf waard de pocket yn Nederlân populêr. In wurdboarterij en goedkeape fariant fan de pocket is yn Nederlân de saneamde Boeketrige, in romantyske pocketrige fan Harlequin Enterprises. Yn de tachtiger jierren waarden de Rainbow-pockets yn Nederlân in begryp, in kwalitatyf goede rige mei fiksje en non-fiksje.
Yn Grut-Brittanje kenden se ûnder oare de goedkeapere Penguin Books. Dútslân hat de Deutsche Taschenbuch Verlag (DTV) yn Doarmstêd, Frankryk it impressum Le Livre de Poche.
Populêr wittenskiplike pocketrigen besteane al lang: de Dútske Sammlung Göschen (sûnt 1891), de Frânske rige Que sais-je ?-(sûnt 1941), en yn Nederlân Servire’s yncyclopaedie (1942-1957).
Terminology
Pocketboek is ôflaat fan de Amerikaanske rige Pocket Books. It wurd wurdtt yn it Ingelsk dus as namme fan in rige brûkt, en komselden foar it bûseformaat boek. Wol ha jo it bytiden oer in pocket edition.
It Ingelske wurd pocketbook betsjut yn it Britsk Ingelsk ‘skrift’, en yn it Amerikaansk Ingelsk benammen ‘map/tas’.
In Nederlânske krante hat yn de fyftiger jierren in priisfraach útskreaun foar in Nederlânske beneaming foar it pocketboek. De winnende beneaming smaldeeltje, is nea oanslein, likemin as it Fryske stek yn ‘e bûse.
Yn it Ingelsk is in paperback in boek mei in slop kaft, sawol yn lyts as yn grut formaat. Yn it Nederlânsk en Frysk wurdt paperback allinne brûkt foar gruttere pocketboeken.
List fan planetoïden 66201-66300
Dit is in list fan planetoïden 66201-66300.
Grutte Priis Formule 1 fan Austraalje 2000
Utslaggen fan de Grutte Priis Formule 1 fan Austraalje 2000 yn Melbourne op 12 maart 2000. It wie de earste race fan 17 races fan de Formule 1 yn 2000. Hy waard op de Albert Park Circuit hâlden. De race waard hâlden oer 58 omgongen, op it 5,3 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 307,6 kilometer.
Leafde op it earste gesicht
Leafde op it earste gesicht is in foarm fan leafde wêrby't men fuortendaliks smoarfereale rekket op in frjemd as men mei dy persoan yn 'e kunde komt, en wêrby't de ferealens him neitiid ûntjout ta in duorjende romantyske oantrekking ta dy persoan. It is in plotûntwikkeling dy't yn 'e Westerske fiksje in hiel protte brûkt wurdt. Leafde op it earste gesicht is in idee dat weromgiet op 'e Grykske Aldheid, dêr't it sjoen waard as in foarm fan in algemiener type hertstochtlike leafde, in soarte fan sljochtsinnigens, dy't de Griken theia mania ("gekte fan 'e goaden") neamden. Dy hommels de kop opstekkende hertstochtlike leafde waard troch de Griken yn metafoaryske en mytologyske termen ferklearre as it rekke wurden troch de 'pylken fan 'e leafde', dy't ôfsketten wurde soene troch de godheid Earos of Kupido.
Bekende foarbylden fan leafde op it earste gesicht út 'e wrâldliteratuer en oare skiene keunsten binne:
Tûke
In tûke is in houtich diel fan in beam of strûk dat út 'e stamme groeit en lytser yn trochsneed is as dy stamme. Tûken kinne sawol rjocht omheech groeie, as skean omheech, as horizontaal fan 'e stamme ôf. Alle tûken heech yn 'e beam mei-inoar foarmje de beamkop. It plak dêr't in beam him yn twa of mear grouwe tûken fertakket, wurdt in beamstrampel neamd. De namme foar al soksoarte fertakkings, by beammen en by strûken, is strampel, sprantel, spranteling, útsprantel of útspranteling, en oan 'e sydkant fan 'e beam of strûk wurdt soks ek wol in sydsprantel neamd. Strampels wurde, fral by beammen in protte brûkt om in einekoer yn te befêstigjen.
In lyts tûkje hjit in twiich (of twige), riis (of rys), of ek wol, fral as der griene blêden oan sitte, in leat. In twiich fan in wylgebeam wurdt wol in gjirde, wylgetean of wylgeriis neamd. Wylgeteannen wiene yn earder tiden in wichtich boumateriaal, dat brûkt waard om it ramt fan in hutte of lyts hûs fan te meitsjen. Neitiid waard dat ramt ferskate kearen besmard mei liem, om it ticht te meitsjen. By de drúveplant hjitte de twigen ranken of wynseltriedden, en wurde se faak mei sin om in stôk of line hinne wuolle om safolle mooglik druven te kweken. In oliiftûke (of oaljetûke) is fan âlds in symboal foar de frede.
Truus Schröder-Schräder
Geertruida Antonia (Truus) Schröder-Schräder (Dimter, 23 augustus 1889 - Utert, 12 april 1985) wie in byldzjend keunstner dy't ferneamd waard as opdrachtjouwer en bewenner fan it Rietveld Schröderhûs yn Utert.
Biografy
Schröder wie in dochter fan tekstylkeapman Bernardus Johannes Schräder en Johanna Geertruida Mentzen. Oant har houlik wie se aptekersassistinte. Sy boaske oan de abbekaat Adriaan Frederik Christiaan (Frits) Schröder (1878-1923) en krige trije bern, twa dochters en in soan. Frou Schröder liet om 1921 hinne in keamer yn har hûs yn Utert, Biltstrjitte 423, ferbouwe troch Gerrit Rietveld. Nei de dea fan har man joech se nei in skofte wifeljen Rietveld de opdracht foar it ûntwerp fan in nije went, dy't wrâldferneamd waard ûnder de namme Rietveld Schröderhûs. Oant har dea yn 1985 hat Truus Schröder dat hûs bewenne. Dêrne waard it laat fan Bertus Mulder restaurearre en iepensteld foar it publyk.
Keninginne-mem
In keninginne-mem is in keninginne-dûairiêre (d.w.s. de widdo fan in regearjende kening), dy't de mem is fan 'e hjoeddeistige regearjende kening of keninginne. Dit ferskynsel is benammen bekend út it Feriene Keninkryk. Dêr wie Elizabeth Bowes-Lyon fan 1936 oant 1952, as de oarehelte fan kening George VI, keninginne-gemalinne. Doe't har man yn 1952 kaam te ferstjerren en opfolge waard troch harren dochter Elizabeth II, waard Elizabeth Bowles-Lyons dêrtroch de keninginne-mem, wat se fyftich jier lang bleau, oant har dea yn 2002.
De titel 'keninginne-mem' komt lykwols yn 'e measte monargyen foar, sawol yn as bûten Jeropa. Yn in keizerryk (lykas Japan) sprekt men yn sa'n gefal fan in keizerinne-mem. Der bestiet fierders in ferskil tusken in keninginne-mem en in ('gewoane') mem fan 'e keninginne: de titel makket nammentlik ûnderskie tusken eardere keninginnen-gemalinne en oare froulju dy't de mem fan in regearjend monarch binne. Sa wie prinsesse Fiktoaria fan Saksen-Coburg-Saalfeld, bygelyks net de keninginne-mem fan it Feriene Keninkryk, hoewol't se wol de mem wie fan 'e Britske keninginne Fiktoaria. Oer it algemien is 'keninginne-mem' in hoflikheidstitel dêr't gjin wetlik fêstleine rjochten of plichten oan ferbûn binne.
Anno 2018 binne der yn Jeropa twa keninginnen-mem: Paola fan Belgje (sûnt 2013) en Sofia fan Spanje (sûnt 2014). Nederlân is op dit mêd in útsûndering om't de term 'keninginne-mem' hjir net brûkt wurdt: Beatrix, dy't yn 2013 ôfstân die fan 'e troan yn it foardiel fan har soan, kening Willem-Alexander, is yn 'e Nederlânske sitewaasje ekwivalint oan in keninginne-mem, mar krekt as har mem Juliana en har beppe Wilhelmina keas hja derfoar om nei har troansôfstân ynstee de titel 'prinsesse' wer oan te nimmen. De lêste keninginne-mem dy't Nederlân koe, wie Emma fan Waldeck-Pyrmont, de oerbeppe fan Beatrix, dy't dy titel fan 1890 oant 1934 fierde, nei't se widdo wurden wie fan kening Willem III. De iennichste oare keninginne-mem út 'e skiednis fan Nederlân wie Anna Paulovna fan Ruslân, de widdo fan Willem II en mem fan Willem III, dy't de titel fierde fan 1849 oant 1865.
Liam Davison
Liam Davison (folút: Liam Patrick Davison; Melbourne (Fiktoaria), 29 july 1957 – by Hrabove (de Oekraïne), 17 july 2014) wie in Australysk learaar, resinsint en skriuwer fan romans en koarte ferhalen. Hy kaam yn 2014 om boppe de eastlike Oekraïne by de fleanramp mei Malaysia Airlines-flecht 17.
Libben en karriêre
Davison waard yn 1957 berne yn Melbourne, de haadstêd fan 'e Australyske steat Fiktoaria. Hy genoat syn oplieding oan it St Bede's College yn Melbourne en dêrnei oan it Melbourne Teacher's College. Oant 2007 wied er as learaar kreätyf skriuwen ferbûn oan it Chisholm Ynstitút yn Frankston, in foarstêd fan Melbourne. Dêrnjonken levere er op it mêd fan literatuerkrityk út en troch bydragen oan 'e krante The Australian.
Yn 1988 sette Davison útein mei in eigen karriêre as skriuwer, wêrby't er in oeuvre opboude dat sawol romans as koarte ferhalen omfieme. Yn 1993 wûn er de National Book Council's Banjo Award for Fiction. Dêrnjonken waard er troch de jierren nominearre foar ferskate oare prizen, wêrûnder de "The Age" Book of the Year Award en de Literatuerpriis fan de Fiktoriaanske Premier. Davison syn koarte fiksje waard opnommen yn withoefolle Australyske literêre blomlêzings.
Davison wie ien fan 'e passazjiers op Malaysia Airlines-flecht 17 fan Amsterdam nei Kuala Lumpur, dy't boppe it easten fan 'e Oekraïne troch pro-Russyske rebellen oansjoen waard foar in transportfleantúch fan 'e Oekraynske Loftmacht en sadwaande by fersin delsketten waard. Dêrby kamen Davison, syn frou Francesca "Frankie" Davison, in leararesse oan it Toorak College yn Mount Eliza, en alle 296 oare ynsittenden om it libben. Davison waard 56 jier.
Arla Foods
Arla yn Nederlân
Der wie plan foar in fúzje mei Campina, mar dy gie yn 2005 dochs net troch is in 2005.
It fabryk yn Nijkerk produsearret molke, sûpe, yochert, fruchteyochert, kwarkyochert, fla, brij, Milk&Fruit en Breaker. Dy farske suvelprodukten wurde makke ûnder it merk Friesche Vlag en ek foar hûsmerken fan supermerken. Yn de rin fan 2009 hat Arla it assortimint fan Friesche Vlag útwreide en binne wizigingen yn de ferpakkingen trochfierd. Mids 2010 hat Arla-foods in biologyske range ûnder merk Arla foar de Nederlânske merk yntrodusearre.
Fan augustus 2012 ôf hat Arla it merk Melkunie op 'en nij lansearre yn supermerken. Dan wurde alle 31 deifarske suvelprodukten dy't Arla ûnder de merknamme Friesche Vlag yn de supermerk hat, ferfongen troch Melkunie. Tagelyk foeget Arla der dan noch acht nije produkten oan ta. Melkunie waard yn 2001 troch de doetiidske eigener Campina fan de merk helle.
Arthur Rackham
Arthur Rackham (Londen, 19 septimber 1867 - Limpsfield, Surrey, 6 septimber 1939) wie in Ingelsk tekener, skilder en yllustrator fan boeken.
Arthur kaam út in húshâlding fan tolve bern. Doe't er 18 wie gie er oan 'e gong as kantoarman by de Westminster Fire Office en sette út ein mei in keunststúdzje oan de Lambeth School of Art. Yn 1892 joech er syn baan oer en waard er ferslachjouwer en yllustrator foar de The Westminster Budget. De earste boekyllustraasjes fan syn hân waarden 1893 publisearre yn de The Dolly Dialogues. Hy soe syn hiele libben boekyllustrator bliuwe.
Rackam boaske yn 1903 mei Edyth Starkie; sy krigen in dochter, Barbara (1908). Rackham wûn in gouden ûnderskieding op de Milan International Exhibition yn 1906 en noch ien op de Barcelona International Exposition yn 1911. Arthur Rackham stoar yn 1939 oan kanker yn syn hûs yn Limpsfield, Surrey.
Arthur Rackham syn wichtichst wurk binne de yllustraasjes by de Fairy Tales of the Brothers Grimm (1900), Rip van Winkle (1905), Peter Pan in Kensington Gardens (50 kleurde platen) (1906), en Alice's Adventures in Wonderland (13 kleurde platen) (1907), A Midsummer Night's Dream (40 platen) (1908), Undine (15 platen) (1909), de tekst foar Richard Wagner syn operasyllus Der Ring des Nibelungen ("The Ring of the Nibelung") (mei 34 kleurde platen foar The Rhinegold & The Valkyrie (1910) en 32 kleurde platen foar Siegfried & The Twilight of the Gods (1911) en tal fan oare boeken. In oare klassiker, mei 11 tekeningen fan Rackham nei situaasjes yn stikken fan William Shakespeare, is in edysje foar de jongerein fan Mary en Charles Lamb: Tales from Shakespeare.
Keppelings om utens
Ofbylden fan Rackam syn wurk:
Ferdrach
In ferdrach (meartal: ferdraggen), ek wol in kovinsje of in traktaat neamd, is in skriftlike diplomatike oerienkomst dy't wetlik binend is, tusken twa of mear lannen en/of oare folkerjochtlike ynstellings, lykas in ynternasjonale organisaasje of in selsstannige religieuze autoriteit (bgl. de Hillige Stoel). Ferdraggen binne tige gaadlik om detaillearre ôfspraken tusken lannen yn fêst te lizzen. Hoewol't ferdraggen formeel ek mûnling ôfsletten wurde kinne, bart dat frijwol nea, om't alle partijen in skriftlike ûnderbouwing fan harren posysje binnen it oangeande ferdrach hawwe wolle, sadat se dêr op weromfalle kinne as se miene dat se oan 't krapperein kommen binne.
As in ferdrach mar troch twa partijen sletten wurdt, sprekt men fan in bilateraal ferdrach; binne der mear as twa partijen by belutsen, dan is it in multylateraal ferdrach. Mei't it folkerjocht in stelsel is fan 'horizontale hanthavening' moat it tafersjoch op it neilibjen fan ferdraggen dus fan 'e partijen sels komme. De reden dêrfoar is dat der gjin sintrale ynternasjonale ynstânsje is dêr't alle lannen sok foech oan ôfstean wolle. Algemiene regels foar ferdraggen binne fêstlein yn it Ferdrach oangeande it Ferdrachrjocht dat yn 1969 yn Wenen sletten waard.
Underwerp en ynhâld
Ferdraggen kinne yn prinsipe oer elts ûnderwerp gean. Fredesferdraggen, wêrmei't in ein makke wurdt oan wapene konflikten, komme bygelyks in protte foar. Oare tige gongbere soarten ferdraggen binne hannelsferdraggen, grinsferdraggen, belestingferdraggen, loftfeartferdraggen en miljeuferdraggen. Ferdraggen meie net yngean tsjin 'e jus cogens-regels, de algemien oanfurde regels fan it ynternasjonale diplomatike ferkear. Sa meie lannen bgl. gjin ferdrach slute om slavernij te befoarderjen, om't it ferbod op slavernij ynternasjonaal algemien oanfurde wurdt.
Fêste bepalings
Njonken de spesifike tekst dy't oer it ûnderwerp fan in ferdrach giet, omfettet in ferdrach ek in stikmannich standertdingen. Dêrby moat men tinke oan in skriftlike fêstlizzing fan:
Foar multylaterale ferdraggen wurdt yn 'e regel ek in behearder oansteld, de saneamde depositaris, dy't byhâldt hokker lannen oft lid binne fan it ferdrach, hokker lannen oft it ferdrach ratifisearre hawwe en dy't ek oanmeldings fan eventuële nije dielnimmers yn goede banen liedt. Soms kinne beskate partijen by multylaterale ferdraggen foarbehâlden foar harsels yn 'e ferdrachstekst opnimme litte, sadat se oan in diel fan 'e bepalings net bûn binne. Oare partijen kinne lykwols beswier meitsje tsjin sokke foarbehâlden, en besykje om se út 'e tekst te hâlden.
Ferdrachsferplichtings
Ferdraggen tusken lidsteaten fan 'e Feriene Naasjes (dat alle ûnôfhinklike lannen útsein Fatikaanstêd binne) moatte iepenbier wêze, sadat lannen gjin geheime bûnsgenoatskippen slute kinne. Dêrta moat elts nij ferdrach ûnder kêst 102 fan it Hânfêst fan de Feriene Naasjes oanmelden wurde by de siktaris-generaal fan de Feriene Naasjes. Neffens it twadde lid fan dat kêst is it sa dat as dy oanmelding net dien is, de ferdrachspartijen har ek net op harren ferdrach beroppe kinne by lykfol hokker orgaan fan 'e Feriene Naasjes (lykas it Ynternasjonaal Gerjochtshôf).
Ratifikaasje
Foar fierwei it grutste part fan 'e ynternasjonale ferdraggen is it nedich dat de dielnimmende lannen oergeane ta ratifikaasje foar't de ôfsprutsen regels yn sa'n lân fan krêft wurde kinne. De needsaak foar ratifikaasje moat wol yn it ferdrach fermelden wurde, want stiet it der net yn, dan wurdt it ferdrach fan krêft sadree't in fertsjintwurdiger fan it regear fan it oangeande lân (lykas de premier, in minister of in steatssiktaris) syn hantekening derûnder set hat. Ratifikaasje is in proses fan goedkarring troch de oerheid fan in dielnimmend lân; yn demokratyske lannen lykas Nederlân betsjut dat yn 'e regel dat it parlemint mei it ferdrach ynstimme moat.
Feroaring en beëiniging
It is mooglik om 'e ferdrachstekst noch te feroarjen nei't it ferdrach al yn wurking trêde is, salang't alle ferdrachspartijen dêrmei ynstimme. Dêrta makket men gebrûk fan wizigings (feroarings yn 'e besteande tekst) en/of amendeminten (tafoegings oan 'e besteande tekst). Hoewol't dat twa ferskillende rjochtsfigueren binne, komt de wurking op itselde del.
Fierders kinne ferdraggen ek beëinige of opskoarre (tydlik opheft) wurde. Dêrby wurdt ûnderskie makke tusken de rjochtstermen ex nunc en ex tunc. By ex nunc is in ferdrach beëinige of opskoarre fan it stuit ôf dat oan 'e betingsten fan sa'n beëiniging of opskoarring foldien is. Dy betingsten binne dan al fêstlein yn 'e oarspronklike ferdrachstekst. Redens dêrfoar kinne wêze it sluten fan in nij ferdrach (troch alle ferdrachspartijen) dat yn it plak fan it âlde ferdrach komt, of oermacht, bgl troch in natoerramp dy't it neikommen fan 'e ferdrachsferplichtings ûnmooglik makket.
By ex tunc wurde alle of guon ôfspraken út in ferdrach neitiid neatich ferklearre, wêrnei't se rjochtsmjittich nea bestien hawwe. As mar in diel fan it ferdrach op dy wize neatich ferklearre wurdt, sprekt men fan relative neatichheid; wurdt it hiele ferdrach neatich ferklearre, dat is der sprake fan absolute neatichheid. Redens foar sokke yngrepen kinne wêze: fersinnen by it opstellen fan it ferdrach (yn it diplomatike jargon 'dwalings'), lykas flaters op lânkaarten dy't it ferrin fan grinzen fêststelle; bedragerij fan ien of mear ferdrachspartijen troch in oarenien; korrupsje by it sluten of ratifisearjen fan it ferdrach; twingerij troch it iene lân tapast op it oare; of it skeinen fan 'e jus cogens-regels.
Marrit Leenstra
Der is mear as ien persoan mei de namme Marrit Leenstra:
Abdij
thumb|Abdij fan Monte Cassino, Itaalje thumb|Tsjerke fan de Abdij fan Sankt Gallen, Switserlân thumb|Abdij fan Jumièges, Normandje thumb|Abdij fan Cluny In abdij (fan it Latynske abbatia) is in soarte kleaster dat brûkt wurdt troch muontsen en nonnen fan in kleasteroarder dy't ûnder lieding steane fan in abt of abdis. Abdijen besteane út in kompleks fan gebouwen, lykas it kleaster, de abdijtsjerke, kapittelseal, biblioteek, dormitoarium, lavatoarium, refektoarium, grientetún en lân foar wurk en oare aktiviteiten op religieus mêd.
Skiednis
Yn de midsiuwen kamen in soad abdijen ta bloei en wiene dy strak organisearre yn sletten libbensmienskippen, dy't njonken it ommuorre gebouwekompleks, gauris ek it behear oer grutte lapen grûn hiene. Net allinnich op religieus, mar ek op kultureel mêd wiene abdijen fan grutte betsjutting.
It tinkbyld fan in abdij ûntwikkele him troch de iuwen hinne fan it iere kleasterlibben, dêr't muontsen en nonnen in sletten libbensmienskip foarmen, isolearre fan de wrâld om utens. In abdij kin hjoed-de-dei ek iepen foar besikers wêze. It plattegrûn fan in abdij folget in fêst plan fan de religieuze oarder dêr't er by heart.
Abdijen binne almeast selsfoarsjend, wylst se gauris ek de mooglikheden hawwe de earmen te fersoargjen, in taflecht foar flechtelingen wêze kinne, en ûnderrjocht foar jongeren biede kinne. Ek biede guon abdijen in ferbliuw oan foar minsken dy't ferlet hawwe fan in spirituele retrête. Hjoed-de-dei binne der noch in soad ferneamde abdijen yn Jeropa en it Middellânske Seegebiet.
Beskriuwing
In abdijmienskip wurdt foarme by muontse- en nonnekleasters fan de earste of twadde oarder, benammen by de oarders fan de benediktinen, sistersjinzers, kartuzers en norbertinen. De leden fan in abdijmienskip wurde muontsen neamd en libje neffens in kleasterregel. Om in abdij te stiftsjen binne der op syn minst tolve leden nedich.
Kleasters fan de Augustiner Koarhearen wurde ornaris in kapittel neamd. By de norbertinen wurdt der wol fan in kanony sprutsen, en de abt hiet dêr fanâlds in proast. In kleaster dy't ôfhinklik fan in abdij is, wurdt in priorij neamd. De biddeloarders hawwe gjin abdijen, mar konvinten dy't laat wurde troch in prior. By de geastlike ridderoarders wurdt fan in kommanderije sprutsen, dy't troch in kommandeur laat wurde.
Soarten abdijen
Ofhingjend fan de weardichheid en funksje wurde dy yndield nei soarte:
Arsjitektuer
Abdijen wurde boud neffens in strange arsjitektuer:
Deiyndieling
De dei begjint by guon oarders om likernôch 4/5 oere moarns en einiget om likernôch 20/21 oere, ôfhinklik fan de seizoenen. Gebed, wurk, en geastlike lektuer wikselje inoar ôf. It oeregebed bestiet út it sjongen fan psalmen, it útsprekken fan gebedden, en it foarlêzen fan Bibelteksten. Dêrnjonken wurde der persoanlike gebedden dien.
Abdijen yn de Fryske lannen
De Sint-Adelbertabdij yn Egmond, yn hjoeddeistich Noard-Hollân wie de iennige abdij yn it doetiidsk Frysk gebiet. Fierder hiene de Abdij Werden, Abdij fan Fulda en Abdij fan Corvey yn Dútslân pleatsen en grutte lapen grûn dêr yn besit.
Augustin Ehrensvärd
thumb|Portret fan Augustin Ehrensvard Augustin Ehrensvärd ( Slot Fullerö, gemeente Västerås, 25 septimber 1710 - Mynämäki, 4 oktober 1772) wie in Sweedsk militêr en arsjitekt. Yn 1747 waard er fanwege Freark I fan Sweden ûntwerper fan it fort Suomenlinna (Sweedsk: Sveaborg) by Helsinki. It fort stiet no op de wrâlderfgoedlist. Hy waard postúm beneamd ta fjildmaarskalk.
Bestraffing
In bestraffing of straf is ûnoangename maatregel dy't troch in persoan of ynstânsje dy't dêrta it foech hat, oplein wurdt oan 'e dieder(s) fan ûnakseptabel hâlden en dragen. By sok ûnakseptabel hâlden en dragen kin men tinke oan 'e misdragings of oerhearrigens fan in bern dat net om it sizzen fan syn âlden jaan wol, mar likegoed oan it útfieren fan in misdriuw dêr't men (bewust of soms ûnbewust) de wet mei brekt. De bestrafte kin in minske wêze, mar ek in groep minsken of in bist. Yn oerdrachtlike sin sprekt men ek wol fan in 'straf' as in ûnoangenaam gefolch fan immens dieden dat net fan boppenôf oplein wurdt, 'fertsjinne' liket te wêzen.
Rjochtfeardigings foar it útdielen fan bestraffings binne û.m. ferjilding, it stellen fan in ôfskrikwekjend foarbyld, rehabilitaasje fan 'e dieder (d.w.s. derfoar soargje dat de dieder syn libben betteret) en ynkapasitaasje fan 'e dieder (d.w.s. derfoar soargje dat de dieder soks net wer dwaan kin, ornaris troch him/har fêst te setten). As in bestraffing útfierd wurdt troch immen dy't dêrta net it foech hat, is der gjin sprake fan ferjilding of ien fan 'e oare foarneamde rjochtfeardigings, mar fan wraak, as de dieder de bestraffer earder wat oandien hat, of oars fan klearebare boasaardichheid.
Foarbylden fan bestraffings fan oerhearrige bern binne it jaan fan in time-out (foarhinne waard soks 'yn 'e hoeke stean' neamd) of it ûnthâlden fan wat oangenaams, lykas iten (sûnder iten op bêd), of snobbersguod of boartersguod (benammen effektyf as oare bern dat wol krije of dêr wol mei boartsje meie). Foarhinne joech men stoute bern gewoan in draai om 'e earen of in wan bruien, mar soks wurdt tsjintwurdich wetlik ta bernemishanneling rekkene (hoewol't der eins in grut ferskil is tusken oerhearrige bern in pear klappen foar de kont jaan by wize fan bestraffing en it mei opsetsin en oanhâldend lichaamlik tenei kommen fan in bern dat neat misdien hat). Ek yn 'e sport ken men bestraffings, lykas tiidstraffen by iishokky en strafskoppen en giele en reade kaarten by fuotbal.
Foarbylden fan wetlike straffen binne boetes, wêrby't men ferplichte wurdt ta it beteljen fan in jildbedrach; wurkstraffen, wêrby't men foar in beskate tiid ferplichte wurden ta it ferrjochtsjen fan maatskiplik nuttich wurk; en finzenisstraffen, wêrby't men yn in finzenis fêstholden wurdt foar it útsitten fan in selstraf. Foarhinne kamen ek liifstraffen foar, wêrby't men lichaamlik tramtearre waard, bygelyks troch mei in swipe, stôk of gisel slein te wurden. Tsjintwurdich hâldt Saûdy-Araabje dêr noch oan fêst, dêr't jin bgl. foar dieverij in hân ôfslein wurdt.
Stêden en gruttere doarpen hiene foarhinne in skandpeal, dêr't dieders fan lichtere misdriuwen mei de holle en hannen yn fêstset waard om har te skande te meitsjen en bleat te stellen oan 'e ferhuning fan harren mei-boargers. Ek dat wie in soarte fan liifstraf. Foar swierdere misdriuwen krige men yn dy tiid al gau de deastraf, wêrby't men (faak publyklik) eksekutearre waard, bgl. troch ophinging of ûnthalzing. De deastraf komt ek tsjintwurdich noch wol foar, yn lannen as Saûdy-Araabje, Iraan, Sina en de Feriene Steaten. De stúdzje fan bestraffing foar misdragings, benammen as it giet om finzenisstraffen, hjit penology.
Blarney
Blarney (Iersk: An Bhlarna) is in lytse stêd en townland (bally) yn it greefskip Cork, op sa'n 11 kilometer noardwestlik fan de stêd Cork yn it suden fan Ierlân. De meast bekende toeristyske attraksje fan Blarney is it kastiel mei de legendaryske "Blarney Stone".
Twatsjettels
De Twatsjettels (Ingelsk: Two Kettles, útspr.: [tu: 'kɛɾəls]; Lakota: O’óhenuŋpa, útspr.: [o'ʔo:henũpa]) binne ien fan 'e sân substammen fan 'e Lakota of Titon (Teton). Yn 'e mande mei de Dakota foarmje de Lakota de gruttere etnyske groep fan 'e Sû, in Yndiaanske konfederaasje dy't fan likernôch 1730 oant 1880 oardel iuw lang it noardlike part fan 'e Grutte Flakten fan Noard-Amearika behearske. De Sû binne ferneamd wurden om 'e oarloggen dy't se yn 'e twadde helte fan 'e njoggentjinde iuw mei it Amerikaanske leger útfochten, en dêr wiene de Twatsjettels ek by belutsen.
John Gabriel Borkman
John Gabriel Borkman, mei deselde titel yn it oarspronklike Noarsk, is in toanielstik fan 'e hân fan 'e grutte Noarske toanielskriuwer, dichter en toanielregisseur Henrik Ibsen (1828-1906). It wie Ibsen syn foarlêste stik, basearre op in ynsidint dêr't er earder yn syn libben by belutsen west hie, fan it besykjen ta selsmoard fan in legerofsier dy't ûnder beskuldiging fan fertsjustering kommen wie te stean. John Gabriel Borkman waard skreaun yn 1896. De Fryske oersetting, fan Jikke de Haan, ferskynde yn 2008.
Twatsjettels
Etymology
De Ingelske namme foar de Twatsjettels, Two Kettles (wat "Twa Tsjettels" betsjut) is in rûge oersetting fan harren eigen namme foar harsels, O’óhenuŋpa, wat "Dy't Twaris Siede" betsjut. Mei de Minnikonzjû en de Sâns Arks, twa oare substammen fan 'e Lakota, binne de Twatsjettels it naust besibbe, en mei-inoar wurde dy trije substammen wol de Sintrale Lakota neamd.
John Gabriel Borkman
Ynhâld
De foarhinne oars sa foaroansteande famylje Borkman is yn 'e nederklits rekke trochdat de heer des huizes John Gabriel Borkman syn posysje as bankdirekteur misbrûkte om mei it jild fan syn kliïnten te spekulearjen. Hy waard pakt en draaide it tichthûs yn. As it toanielstik iepenet is it acht jier nei't Borkman wer op frije fuotten kommen is, en reitsje hy, syn frou, en Ella Rentheim, de twillingsuster fan syn frou, deilis oer de takomst fan syn jonge soan Erhart Borkman. Hoewol't John Gabriel Borkman it naturalisme en maatskippijkritysk kommentaar út Ibsen syn middelperioade fuortset, sprekt út it stik teffens it nije, subtilere symbolisme út syn lêste snuorje, dy't noch mear nei foarren komt út syn lêste stik, Når Vi Døde Vågner ("As Wy Deaden Untweitsje"), dat op John Gabriel Borkman folge.
Fryske oersetting
John Gabriel Borkman waard yn 2008 ûnder deselde titel yn it Frysk oerset troch Jikke de Haan. Dy 96 siden tellende fertaling waard útbrocht by de Stifting Utjouwerij Frysk Toaniel (St.U.F.T.), te Ljouwert.
Twatsjettels
Skiednis
De Twatsjettels foarmje ien fan 'e jongste Lakota-stammen; se hearden oarspronklik ta de Minnikonzjû, en makken har dêr pas om 1840 hinne fan los. De earste kear dat de Twatsjettels neamd waarden yn dokuminten dy't opsteld wiene troch blanken, wie yn 1843, doe't se likernôch 800 minsken telden. Se wiene op te dielen yn twa haadtroepen, de Wiere Twatsjettels en de Ma Waȟóta ("Dy't de Hûd Besmarre mei Witige Ierde").
Demografy
Hjoed de dei libje de Twatsjettels frijwol allegearre yn 'e Feriene Steaten. Hoefolle fan harren oft der persiis binne, is dreech te sizzen, mei't se sûnt de ein fan 'e njoggentjinde iuw nea mear apart teld binne fan 'e oare Lakota. Mei trije oare Lakota-substammen, de Minnikonzjû, Sâns Arks en Swartfuotten (net te betiizjen mei it bekendere Algonkwynske folk fan 'e Swartfuotten), foarmje de Twatsjettels de federaal erkende Cheyenne River Sû Stamme (Cheyenne River Sioux Tribe), mei 16.000 leden. De stamme hat in eigen reservaat yn 'e foarm fan it Cheyenne River Yndianereservaat (Cheyenne River Indian Reservation) yn 'e steat Súd-Dakota, dêr't in grut part fan 'e Twatsjettels tsjintwurdich noch altiten libbet.
Bone Crossed
Bone Crossed (letterlik: "Fan Bonken Krúst") is it fjirde diel fan 'e Mercy Thompson-rige fan 'e Amerikaanske skriuwster Patricia Briggs. It is in fantasyroman fan it subsjenre fan 'e urban fantasy, dy't skreaun is yn it ik-perspektyf, en ferhellet oer de Amerikaanske monteur Mercedes "Mercy" Thompson, in jonge frou fan heal-Yndiaansk komôf dy't harsels feroarje kin yn in prêrjewolf. Bone Crossed waard foar it earst publisearre yn 2009, troch de New Yorkske útjouwerij Ace Books, as hardcoveredysje. Letter ferskynden der ek werprintingen yn paperbackfoarm by de Britske útjouwerij Orbit Books. Krekt as de oare dielen fan 'e rige wie Bone Crossed in grut súkses en helle it de bestsellerlist fan 'e krante de New York Times.
Ynhâld
Mercedes "Mercy" Thompson is in jonge frou dy't fan in Yndiaanske heit dy't se nea kennen hat, it fermogen urven hat om harsels yn in prêrjewolf (coyote) te feroarjen. Hja hie yn 'e Tri-Cities (Richland-Kennewick-Pasco), yn 'e Amerikaanske steat Washington, as monteur en eigneresse fan in garaazje in relatyf normaal bestean opboud oant se yn 'e foargeande dielen fan 'e searje almar djipper behelle rekke yn 'e oangelegenheden fan 'e pleatslike boppenatuerlike mienskip.
Yn Bone Crossed besiket Mercy mei harsels yn it reine te kommen nei't se ferkrêfte is en de dieder fermoarde hat (sjoch: Iron Kissed). Se wurdt ek noch altyd 'efterfolge' troch de magyske gongelstôk, in foarwerp fan ierdgeastemakkelei dat in eigen wil hat en om it hoartsje yn 'e neite fan Mercy opdûkt. Har problemen wurde noch folle grutter as Marsilia, de masteresse fan 'e pleatslik fampieren, der einlings efter komt dat Mercy ferskate moannen lyn Andre, ien fan har ûnderhearrigen, deade hat (sjoch: Blood Bound). Op 'e doar fan har garaazje wurde mei fampieremagy twa krúste bonken oanbrocht, ta teken dat se fûgelfaai ferklearre is. Mercy har skieden buorman Adam Hauptman, de alfa (lieder) fan 'e pleatslike wearwolvetroep, dy't in eachje op har hat, nimt har lykwols tsjin Marsilia yn beskerming, mar it komt goed út dat Mercy nei Spokane roppen wurdt, sadat se út 'e wei is wylst de ûnderhannelings tusken de wearwolven en fampieren oanduorje.
Yn Spokane wennet Amber, in âlde stúdzjegenoate fan Mercy, mei har man Corban Wharton en har tsienjierrige dôve soan Chad. Hja hat nei jierren wer kontakt mei Mercy opnommen om't der in spûk yn harren hûs omwaret dat har soan geregeldwei de stupen op it liif jaget. Mei't Mercy, doe't se dronken wie, ea ris oan Amber ferteld hat dat se geasten sjen kin, hopet Amber dat sy helpe kin. Foar't se ôfsette nei Spokane hie eltsenien Mercy warskôge foar James Blackwood, byneamd it Meunster, de fampier dy't Spokane as syn territoarium beskôget en gjin oare fampieren of wearwolven yn 'e stêd duldet. Mercy is der lykwols fan oertsjûge dat se de stêd yn- en útglûpe kin sûnder dat Blackwood der wat fan merkt; glûpe is ommers wêr't prêrjewolven goed yn binne. Hja is dan ek skokt as Corban, dy't abbekaat is, de earste jûns fan har ferbliuw yn Spokane in klant mei nei hûs nimt foar in formeel diner, dy't nimmen oars blykt te wêzen as James Blackwood.
Mercy kin yn Spokane net folle oars dwaan as Corban fan it bestean fan it spûk te oertsjûgjen; hy miende earder mar dat syn frou en styfsoan it spûk betocht hiene en dat de jonge efter de nuvere foarfallen yn it hûs siet en dêrmei besocht oandacht te lûken. As it spûkjen op in nacht sa út 'e hân rint dat Mercy en har fampierske freon Stefan, dy't temûk as in soarte fan liifwacht meikommen is nei Spokane, Chad mar nauwerneed fan 'e dea rêde kinne, beslút Mercy dat se neat mear dwaan kin. Se jout Amber en Corban it advys om út te wiken nei in hotel, en reizget mei Stefan werom nei de Tri-Cities. Har hommelse ôftocht hat noch in oare reden: de twa foargeande nachten waard Mercy moarns wekker mei in fampierebyt yn 'e hals, en ûnderweis docht bliken dat Blackwood dêrefter sit en sa in bân tusken har beiden makke hat. Stefan ferbrekt dy bân as Mercy him frijwillich by har drinke lit.