cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
BoerBoargerBeweging
De BoerBoargerBeweging (offisjeel BoerBurgerBeweging) in Nederlânske politike partij. Wichtige spearpunten fan de BBB binne it plattelân en de agraryske sektor.
Stifting
De partij waard fuortendaliks nei de boereopskuor yn 2019 stifte. Under boeren wie der troch it belied fan it regear oangeande it miljeu en de maatregels foar de stikstofreduksje grutte ûnrêst ûnstien. Caroline van der Plas, Wim Groot Koerkamp en Henk Vermeer wiene de inisjatyfnimmers fan de stifting fan de partij, dy't himsels 'de stim fan it plattelân' neamt.
Stânpunten
De partij is fan betinken dat minsken yn 'e Rânestêd troch te min kontakten mei it bûtengebiet en iensidige ynformaasje fan 'e media in negatyf byld krije fan 'e agraryske sektor. De BBB wol mei dy negative byldfoarming de striid oanbine en dúdlik meitsje dat duorsumens, miljeu en in goede behanneling fan fee ek yn de agraryske sektor wichtige tema's binne. Dêrnjonken wol de BBB mear omtinken foar de boargers bûten de Rânestêd, dy't harren net mear yn it belied fan 'e Ryksoerheid werkenne.
De partij wol de belangen fan de bewenners op it plattelân, de fiskers, de túnkers en de agraryske sektor fertsjintwurdigje en fynt dat de hjoeddeiske polityk "der net yn slagget om in duorsume fisy te meitsjen foar de ûntwikkeling en it behâld fan it plattelân mei syn unike skaaimerken, tradysjes, libbenswize en kultuerlânskip".
Ideology
De partij hat net in klassike lofts of rjochts oriïntearre ideology. Foar guon dy't dat al wolle is it net altiten maklik om de partij in plak te jaan yn it politike spektrum. It opkommen foar it bedriuwsbelang fan boeren soe wize kinne op in rjochtse orïntaasje, mar it ferset tsjin it opofferjen fan de griene romte foar yndustry, sinneparken, nije diken ensafuorthinne wize in oare kant út.
It jout Van der Plas wolris argewaasje dat har plak yn 'e Twadde Keamer foar guon automatysk betsjut dat hja it altiten iens is mei de partijen dêr't hja tusken sit. Yn it ramt fan in debat oer bettere omgongsfoarmen yn de Twadde Keamer en de polarisaasje dêr, die Caroline van der Plas in oprop om de keamerleden tenei net mear neffens in lofts/rjochtsferdieling fan fraksjes yn te dielen. Van der Plas pleite om, lykas yn Iislân, de keamerleden troch inoar te mingen; dus bygelyks konservatyf njonken progressyf. Minsken mei deselde ideeën yn fraksjes neffens politike oriïntaasje by inoar te setten neamde Van der Plas 'desastreus foar it ûnderlinge kollegiale gefoel'.
Earste ferkiezings
Mei harren ferkiezingsprogramma "Gezond Verstand voor een Gezond Platteland" sette de BBB harren stânpunten foar de lannelike ferkiezings fan 2021 yn acht pylders útien: boaiem, planten, bisten, boeren, boargers, ekonomy, ûnderwiis, maatskippij.
Op 17 maart 2021 die de BBB foar it earst mei oan de lânsferkiezings. Van der Plas wie listlûker en mei 104.319 stimmen helle hja in sit yn de Twadde Keamer. De measte stimmen foar de partij wiene ôfkomstich fan it plattelân, fral yn Twinte en yn 'e Achterhoeke krige de BBB relatyf in soad stimmen.
Yn de oan Fryslân grinzgjende gemeenten Midden-Drinte (GBMD) en it Westerkertier (VZ Westerkwartier) waarden de oan de BBB ferbûne lokale partijen sels de grutste partij.
Đồng Hới
thumb|Đồng Hới Đồng Hới is de haadstêd fan de Fjetnameeske provinsje Quảng Bình. De stêd is 154,55 km² grut, mei 2006 103.988 ynwenners (2006). Đồng Hới leit 500 km besuden Hanoi. Sa'n 50 km benoarden de stêd leit it nasjonaal park Phong Nha-Kẻ Bàng. It Fleanfjild Đồng Hới leit 6 km benoarden de stêd.
Madelinus
thumb|Gouden tremissis Madelinus wie yn de midden fan 'e 7e iuw in muntmaster dy't aktyf yn it hjoeddeistige Nederlân wie.
Fan Madelinus is bekend dat er yn de Merovingyske tiid te Maastricht munten sloech. Yn Doarestêd (Wyk by Duerstede) wurke hy yn de twadde helte fan de 7e iuw. Fan him binne gouden muntstikken (tremisses) ôfkomstich út Dorestêd dy't û.m. foarsjen binne fan it opskrift DORESTATI FIT (slein yn Dorestêd) mei op de oare siden syn namme. In oare muntmaster út dizze tiid wie Rimoaldus.
De munten fan Madelinus waarden ferfolgens in protte neimakke yn Frankyske en Fryske gebieten. Goed 80% fan de sirka 500 weromfûne munten wurde foar imitaasjes hâlden. De Madelinus-munten en eardere imitaasjes hiene in goudgehalte fan likernôch 50%, by imitaasjes inkele desennia letter rint dat tebek nei 5 à 10 %.
Koartwâld (mûne)
De mûne Koartwâld, ek de Feanstermûne neamd, is in nôtmûne yn Surhústerfean (westlik part fan de buorskip Koartwâld), yn de gemeente Achtkarspelen.
Skiednis
De mûne, in houten achtkante stellingmole op stiennen ûnderbou en dekt mei reid, hat in flecht fan 18,70 meter en in stellinghichte fan 6,20 m. De mûne waard yn 1864 boud as ferfanger fan in standermûne, dy't it jier dêrfoar ôfbaarnd wie. Foar 1905 waard yn Koartwâld inkeld rogge meald. Yn 1906 krige de mûne selsswichting op beide roeden. In jier letter waard yn de mûne in piteroaljemotor set, om ek by in bytsje wyn mealle te kinnen. Dy waard letter ferfongen troch twa diselmotors, in twatakt-Bronsmotor (1933) en in Diesel McLaren-trijesilinder (1943).
De mûne krige yn 1944 in nije roede, de lêste dy't troch de firma Gebroeders B. Pot út Kinderdijk makke waard. Dy hat net lang draaid: yn 1946 ferlear Koartwâld syn wjukkekrús, kape en sturt, doe't by in swiere stoarm de kleppen fan it selsswichtingssysteem tichtblaasd waarden. De mûne waard net wersteld en rekke lang om let yn ferfal.
In 1990 waard op inisjatyf fan de Stifting Feanstermoune, dy't wyls eigener wurden wie, begûn mei de restauraasje fan Koartwâld. Dêrby waard ek de masinekeamer mei de dieselmotors hielendal wersteld, wat de mole teffens ta in yndustrieel monumint makket. De nije boppe-as fan Koartwâld wie earder ûnderdiel fan de yn 1964 ôfbaarnde Puurveense Mole yn Kootwijkerbroek. Foar syn nije tapassing moast hy in stikje ynkoarten wurde. Op 30 septimber 1995 waard de restauraasje fan Koartwâld offisjeel foltôge.
De mole is oanwiisd as ryksmonumint en kin alle sneontemoarnen besichtige wurde.
Jan Harm Contermans
Oer it fallaat dat yn 1650 oplevere waard wurdt pas sprutsen yn 1850. Hy stiet dan yn de Atlas fan Fryslân fan Wopke Eekhoff.
Yn De Hoeve is der sawol in wei (Kontermanswei) as in brêge (Kontermansbrêge) oer de Linde nei Contermans neamd.
Olympysk Skiereilân
175px|left|thumb|It Olympysk Skiereilân yn 't read op in kaart fan it westen fan de FS It Olympysk Skiereilân (Ingelsk: Olympic Peninsula) is in grut skiereilân oan 'e noardwestkust fan 'e Feriene Steaten, yn 'e steat Washington. It wurdt omjûn troch Stille Oseaan yn it westen, de Strjitte fan Juan de Fuca yn it noarden, en de Puget Sound en it Hoodkanaal yn it easten. Dy trije lêste wetters meitsje diel út fan 'e Salisjaanske See. Oan 'e súdkant sit it Olympysk Skiereilân fêst oan it fêstelân fan Washington. De metropoal Seattle leit oan 'e oare kant fan 'e Puget Sound. It grutste plak op it skiereilân sels is de stêd Port Angeles, mei mear as tsientûzen ynwenners. Oare plakken, mei tusken de tûzen en tsientûzen ynwenners, binne: Belfair, Forks, Hoquiam, Ocean Shores, Port Hadlock, Port Ludlow, Port Townsend, Sequim en Shelton.
Kaap Alava, oan 'e westkust fan it Olympysk skiereilân, is it westlikste punt fan 'e legere 48 Amerikaanske steaten, krekt sa't Kaap Flattery, ek op it skiereilân, it noardwestlikste punt is. Yn it binnenlân fan it skiereilân strekke har de Olympyske Bergen út, mei as heechste punt de Mount Olympus. In grut diel fan it berchtme foarmet no it Olympysk Nasjonaal Park. Dy krite omfieme guon fan 'e langst ûnferkend bleaune dielen fan 'e kontinintale Feriene Steaten, oant se tusken 1898 en 1900 yn kaart brocht waarden troch Arthur Dodwell en Theodore Rixon.
Op it Olympysk Skiereilân lizze fierders sân ûnderskate Yndianereservaten:
Feer
thumb|300px|right|In satellytfoto fan Feer
Feer (Deensk: Før, Dútsk: Föhr) is ien fan de Noard-Fryske eilân. It eilân leit súdlik fan Sylt en hat in oerflak fan sa’n 82 kante kilometer. Dêrmei is it it twadde Noardfryske eilân en it grutste sûnder fêste ferbining nei de wâl.
It eilân in breedte fan sawat 7 kilometer en is 12 kilometer yn de lingte. It heechste plak op Feer leit besuden it plakje Oevenum en leit 13 meter boppe de seespegel. Der wenje sa'n 8.700 minsken op Feer. Op Feer lizze sechtjin doarpen. Wêrfan Wyk fierút de grutste is. Yn Wyk wenje sa’n 4.400 minsken. Fan Wyk út wurde fjirtjin feartsjinsten ûnderhâlden nei it Dagebüll op it fêstelân fan Dútslân. Wyk beskikt ek oer in lyts fleanfjild.
Op Feer wurdt troch sa’n 2.000 ynwenners it Noardfrysk, dat dêr Fering of Föhring neamd wurd, sprutsen. It Noard-Frysk wurdt op it eilân it meast sprutsen op it westlike part fan Feer.
Feer is in toeristysk eilân en beskikt oer likernôch 15 kilometer sânstrân. Op de seepromenade fan Wyk ha jo útsjoch op de Halligen, in tsiental eilannen dy’t net troch in dyk beskerme wurdt.
Plakken op Feer
Aalkersem, Borigsem, Dunsem, Madlem, Njiblem, Guating, Ööwnem, Olersem, Taftem, Klantem, Söleraanj, Ödersem, Hedehüsem, Wiisem, Wraksem, Wik
Geert Arend Roorda
Geert Arend Roorda (2 maart 1988, It Hearrenfean) is in Nederlânske fuotballer dy’t in kontrakt hat by SK It Hearrenfean, mar op it stuit is er ferhierd oan SBV Excelsior út Rotterdam. Roorda spilet syn measte wedstriden op it middenfjild.
Biografy
Roorda begûn mei fuotbal by amateurklup fuotbalferiening Noardburgum. Fan syn achtste ôf komt hy út foar SK It Hearrenfean. Hy spile yn Oranje ûnder 17 en Oranje ûnder 19. Mei troch in ferskaat oan blessueren (bygelyks oan de ankel en de beide knibbels) hat hy net meidwaan kind oan it WK ûnder 18.
Yn oktober 2004 waard Roorda foar it earst oproppen foar Oranje ûnder 17. Hy spilet twa kwalifikaasje wedstriden foar it EK tsjin Armeenje en Turkije. Yn de wedstriid tsjin Turkije makket hy it doelpunt dat Nederlân nei ik EK yn Itaalje bringt. Dit EK moat hy misse troch in blessuer oan de heup. Wol spilet Roorda mei op it Wrâldkampioenskip ûnder 17 yn Peru. Hy wit mei syn ploech oant de heale finale ta te komme wêryn mei 4-0 fan Meksiko ferlern wurdt. Yn de wedstriid om ‘t tredde plak wint Nederlân al en pakt it it brûns. Roorda komt op it WK net fjirder as 75 spylminuten.
Roorda makket syn profesjonele debút foar It Hearrenfean op 20 septimber 2007 yn de thúswedstriid foar de UEFA Kup tsjin Helsingborgs IF (5-3). Syn earste doelpunt makket Roorda yn de thúswedstrijd tsjin NEC út Nymwegen, It Fean ferliest úteinlik mei 2-3. Foar Jong Oranje debutearret Roorda op 12 oktober 2007 yn de wedstriid mei Estlân om kwalifikaasje foar it Jeropeesk Kampioenskip yn 2009.
Op 9 jannewaris 2008 hat Roorda in kontrakt tekene dat him oant de simmer fan 2012 oan sk It Hearrenfean bynt.
Al sûnt de simmer fan 2008 hat Roorda te krijen mei in swiere blessuere oan de knibbel. It kapsel fan de knibbel is skansearre. Hjirtroch hat hy yn it seizoen 2009/2010 mar in hantsjefol wedstriden foar de klup spylje kind. Roorda kaam ûnder oaren yn aksje in de finale fan de KNVB-beker tsjin FK Twinte. Ek yn de tarieding op it nije seizoen hat Roorda te krijen mei blessueres oan syn knibbel, hjirtroch moat hy ûnder oaren de wedstriid om de Johan Cruijff Skaal misse.
Boleyn Ground
thumb|Boleyn Ground (2006) Boleyn Ground wie it stadion fan de profesjonele Ingelske fuotbalklub West Ham United, dat yn 1904 yn gebrûk nommen waard. Fanwegen de lokaasje, yn 'e wyk Upton Park, dat West Ham United hierde fan 'e gemeente, waard it stadion sels ek wol Upton Park neamd. Boleyn Ground koe sawat 36.000 minsken hâlde. Yn 2016 ferhuze West Ham United nei it Olympysk Stadion, dat se foar 99 jier yn pacht krigen hiene. Boleyn Ground waard sadwaande yn 2016-2017 ôfbrutsen.
Archimedes
thumb|300px|right|Brûnzen byld fan Archimedes by it [[Archenhold Observatory yn Berlyn, makke troch Gerhard Thieme yn 1972.]] Archimedes fan Syrakuse (287-212 f.Kr.) wurdt tsjintwurdich beskôge as de grutste en ferneamdste wis- en natuerkundige fan de Aldheid. De berekkening fan it py-getal en de wet fan Archimedes wurde oan him taskreaun.
Libben
Archimedes waard berne yn Syrakuse yn 287 f.Kr. Hy wie soan fan de stjerrekundige Fidias, en hearde by de famylje fan Hiëro II, hearsker fan Syrakuse. Hy studearre yn de wichtige 'universiteitsstêd' Aleksandrje mei syn ferneamde bibleteek, dêr't er learling wie fan Euklides. Hy rekke der befreone mei Eratosthenes.
Nei syn stúdzjes gong er werom nei Syrakuse, en lei him ta op alle ûnderdielen fan de wiskunde en de fysika, dêr't er in master in waard. Hy hâlde him oeral mei dwaande, fan de abstrakte matematika oant de praktyske meganika en de resultaten fan syn ûndersyk skreau er op yn in rige monografyen, dêr't tsien fan bewarre bleaun binne.
Troch de ûntdekking fan de nei him ferneamde wet koed er bewize dat de gouden kroan fan Hiëron ferfalske wie troch in edelsmid, dy't der sulver oan tafoege hie. Neffens de oerlevering soed er - neidat er it teoretyske bewiis levere hie - entûsjast oer strjitte rûn hawwe en raasd hawwe: ''"Eureka, eureka!" = "Ik haw it (fûn), ik haw it (fûn)!"''
Yn syn eigen tiid waard hy benammen sjoen as de útfiner fan allegearre kriichs- en oare tugen, apparaten, hyskranen en katrollen. Ek perfeksjonearre hy de wurking fan de Egyptyske wetterskroef, dy't ek wol de wetterskroef fan Archimedes neamd wurdt.
By de ynname fan Syrakuse troch de Romeinen yn 212 f.Kr. (ûnder de Twadde Punyske Oarloch) waard Archimedes deadien troch in fanatike, mar net neitinkende Romeinske soldaat doe't er drok dwaande wie mei syn tinkwurk.
Paul Kruger
thumb|250px|Paul Kruger Stephanus Johannes Paulus (Paul) Kruger (10 oktober 1825 – Clarens, 14 july 1904), ek bekend as  'Omke Paul,'  waard berne yn de Kaapkoloanje, tsjintwurdich Súd-Afrika. Hy wie fan Prusyske komôf en in prominint Boere-lieder yn de opstân tsjin it Britske bestjoer en waard op 30 desimber 1880 presidint fan de Súd-Afrikaanske Republyk. Hy waard dêrnei noch trije kear opnij keazen, foar it lêst yn 1898.
Yn 1883 gie hy nei Ingelân om feroarings te bepleitsjen yn de  'konvinsje fan Pretoria'  fan 1881 dy't in ein makke hie oan de earste Boereoarloch.
Op 11 oktober 1899 bruts de Twadde Boere-oarloch út. Yn oktober 1900 ferliet Kruger Súd-Afrika mei it Nederlânske slachskip De Gelderlân dat stjoerd wie troch keninginne Wilhelmina. Syn frou Gezina wie op dat stuit slim siik en koe net mei him meigean. Hja stoar op 20 july 1901.
Kruger gie nei Marseille, en bleau it skoft yn Nederlân eardat er nei Clarens yn Switserlân gie, wêr't hy op 14 july 1904 stoar. Hy waard op 16 desimber 1904 begroeven op Church Street cemetery yn Pretoria.
Syn eardere wenhûs yn Pretoria is no it Kruger House Museum.
Turn the Page
Turn the Page is in nûmer dat oarspronklik opnaam is troch Bob Seger yn 1972 en útbrocht op syn Back yn '72 album út 1973. It waard doe net as single útbrocht, oant Seger's live ferzje fan it nûmer op it yn 1976 útbrochte Live-album Live Bullet.
Oer it nûmer
Turn The Page iepenet mei in sakssolo en it liet giet oer it libben fan muzikanten ûnderweis fan optreden nei optreden. De oare kant fan de medalje en in side dy 't it publyk net sjocht of selden oer lêst. It is tagelyk de rêstichste fan alle útfieringen fan Turn the Page.
Golden Earring cover
Yn 1995 brocht de Golden Earring it album Love Sweat út mei allegear covers it tsiende nûmer op it album is Turn The Page. Dizze ferzje wurdt brûkt yn de suksesfolle telefyzjesearje Sons Of Anarchy.
Metallica cover
Yn 1998 brocht de Metallica it album Garage Inc. út mei allegear covers it fjirde nûmer op it album is Turn The Page. It waard op 16 novimber fan 1998 útbrocht as single, De B-kânt fan de single wie foar de nûmers Bleeding Me, Stone Cold Crazy (Queen cover) en The Wait (Killing Joke cover).
Oer it nûmer
De Metallica ferzje giet oer in mem dy 't oerdeis in stripper is en nachts har lichem ferkeapet. De byhearrende klip waard troch MTV yn 'e besnijing dien, omdat pornoster Ginger Lynn in roltsje ferfolle.
Sjoernalist
In sjoernalist (kranteman, kranteskriuwer) is immen dy’t him dwaande hâldt mei de sjoernalistyk, oars sein, hy is ferantwurdlik foar it gearstallen en fersprieden fan ynljochtingen oer ûnder mear nijsbarren, minsken, trends en maatskiplike kwestjes. In sjoernalist garret feiten foar it algemien belang oer dingen dy’t krekt bard binne en ûndersiket of analysearret dy en makket dêrfan meastal in ferslach dat hy publisearret yn in aktueel nijsmedium.
Etymology
thumb|[[Laurens ten Cate wie in Frysk sjoernalist]] Yn de iere 19e iuw hat in sjoernalist immen west dy’t foar in krante skreau. Mar yn de rin fan de 20e iuw waard it wurd ek keppele oan minsken dy’t foar tydskriften dwaande wiene of dy’t foar de radio of telefyzje arbeiden. Sûnt de njoggentiger jierren fan de 20e iuw hawwe sjoernalisten ek wurk ferset op it ynternet.
Algemien
Eltsenien dy’t oan sjoernalistyk docht kin him yn Nederlân sjoernalist neame, ûnôfhinklik fan foar hokker medium hy of sy wurket en of it betelle wurd of net. Dêr stiet tsjinoer dat in soad organisaasjes, wêrûnder de oerheid, beskate easken stelle oan sjoernalisten. Dat is bygelyks it besit fan in plysjeparsekaart of op syn minst in gewoane parsekaart foar it besykjen fan rampgebieten, akkreditaasje by de Twadde Keamer foar tagong ta it Keamergebou en soksoarte saken. Ek it Nederlânske fakbûn fan sjoernalisten, de Nederlânske Feriening fan Sjoernalisten (Nederlandse Vereniging van Journalisten, NVJ), hat beskate easken foar har stipers.
Sjoernalisten fan gruttere kranten en programmas wurkje benammen yn leantsjinst, mar in soad sjoernalisten arbeidzje freelance.
It wurk fan in ferslachjouwer wurdt troch in redakteur of einredakteur bewurke foardat it publisearre wurdt. Elts medium hat hjirfoar har eigen manear. Op in soad lytsere kranteredaksjes falle de funksjes fan ferslachjouwer en redakteur gear. De einferantwurdlike oer de hiele sjoernalistike ynhâld fan de publikaasje falt ûnder in haadredakteur; de einredakteur is meastentiids dy persoan dy’t de aktueel útbrochte edysje goedkart.
Beropsorganisaasjes
Foar de sjoernalisten sels is dêr de Nederlânske Feriening fan Sjoernalisten, it âldste fakbûn fan Nederlân. Studinten sjoernalistyk, sjoernalisten yn leantsjinst, selsstannigen en foarljochters kinne lid wurde fan it bûn.
Ek is der it Nederlânsk Selskip fan Haadredakteuren (Nederlands Genootschap van Hoofdredacteuren), it is in oerlisorgaan fan de haadredakteuren fan Nederlânske kranten, tydskriften, parseburo’s, radio- en tillefyzjeprogrammen en hiemsiden. Dizze organisaasje hat der ûnder oare foar soarge dat der in gedrachskoade foar Nederlânske sjoernalisten is.
Ynternasjonaal is der de organisaasje International Federation of Journalists.
Oplieding
Yn Nederlân binne der HBU-stúdzjes sjoernalistyk yn Rotterdam, Swol, Tilburch, Utert, Ede en Amsterdam. Yn Amsterdam is de oplieding Nijs en Media. Alhoewol’t by it meastepart de stúdzje fjouwer jier duorret, kinne studinten oan de stúdzjes yn Rotterdam, Utert en Swol de stúdzje yn trije jier dwaan, de saneamde 'flugge rûte'.
Nei it klear krijen fan dizze bachelor-oplieding krijt de persoan de ynternasjonaal werkenbere graad Bachelor of Journalism (BJ). Tsjintwurdich is it yn Nederlân ek mooglik om in universitêre ferfolchstúdzje te dwaan yn de sjoernalistyk oan de Erasmus Universiteit Rotterdam, de Universiteit fan Amsterdam, de Frije Universiteit Amsterdam, de Universiteit Leien, de Universiteit Utert of de Ryksuniversiteit Grins, alle liedende ta de universitêre graad Master of Arts (MA). Ek in tal hegeskoallen yn Nederlân biede ferfolchstúdzjes oan, mar dizzen liede ta de profesjonele Master of Journalism (MJ). Dizze masterstúdzjes wienen earder al yn oare lannen mooglik.
Etyk
In sjoernalist wurdt faak sjoen as de útfierder fan in frij berop, dat wol sizze dat hy of sy faak arbeidet fan in djippere motivaasje út dy’t losstiet fan in direkte oanstelling of opdracht, te fergelykjen mei it wurk fan bygelyks in arts of in preester. Sjoernalisten winskje lykas dizze groepen te beskikken oer in wettich erkend beropsgeheim.
Soarten sjoernalisten
Sjoernalisten kinne yndield wurde nei medium: skriuwende parse, foto, tillefyzje, radio, ynternet. Ek kin ûnderskied makke wurde nei de manear fan arbeidzjen of funksje, en nei ûnderwerp of spesjalisaasje.
thumb|right|Fotosjoernalisten
In yndieling nei funksje op in redaksje is:
Dêrneist in yndieling nei spesjalisaasje op beskate gebieten, bygelyks
Zacharias von Uffenbach
thumb|Zacharias Konrad von Uffenbach Zacharias Konrad von Uffenbach, (Frankfurt am Main, 22 febrewaris 1683 - 6 jannewaris 1734), wie in Dútsk boargemaster en reizger út Frankfurt. Makke mei syn broer in reis fan meardere jierren.
Syn belangstelling gie út nei boeken, hânskriften, munten, tekeningen en natuerkundige seldsumheden. Sadwaande is syn postúm ferskynde reisferhaal (1709 - 1711) in wichtich natuerhistoaryske boarne. Sa ferhellet er bygelyks oer Strobos, Dokkum, Ljouwert, Frjentsjer, Boalsert, Warkum, Hylpen, Molkwar Starum, Wikel, De Lemmer en De Kúnder. Oersettings hjirfan ferskynden yn it blêd De Vrije Fries VI (1853)
Uffenbach garre oriïntaalske manuskripten. Yn 1711 befette syn bibleteek al sa'n 12.000 boeken. Nei syn dea kamen dy oan Johann Christoph Wolf (kunde fan Campegius Vitringa).
Jos Valentijn
thumbnail|Jos Valentijn yn 1977. Jos Valentijn (Ter Aar, 28 maart 1952) is in eardere hurdrider. Hy wie spesjalisearre op de sprintôfstannen. Letter waard er (sport)fysioterapeut op It Hearrenfean.
Hy is ûnder oare bekend troch de klongelige wize wêrop at er yn 1976 de wrâldtitel sprint ferspille. Nei trije ôfstannen stie Valentijn boppe-oan yn it klassemint, mei in foarsprong fan 0.29 op de nûmer 2, Dan Immerfall (oerienkommend mei 0.58 sekonden op de 1000 meter). Op de lêste 1000 meter waard Valentijn wegens 3 falske starts diskwalifisearre. Uteinlik wûn de Sweed Johan Granath de titel.
Valentijn is troud mei âld-hurdrydster Haitske Pijlman, en heit fan âld-turnster Rikst Valentijn.
Tochmalân (polder)
Tochmalân is in polder benoarden Kollum yn de gemeente Kollumerlân.
De polder Tochmalân waard yn 1892 oanlein op inisjatyf fan in tal boeren dy't wat ûndernimme woenen tsjin de wetteroerlest yn dit leechlizzende gebiet, in eardere see-earm. Se leinen dêrom in ringdyk oan, groeven in oantal sleatten en kochten foar de bemealling fan de polder in mûne. Dy krige ek de namme Tochmalân en waard yn 1893 boud. Neidat yn 1946 de mole-as fan de mole bruts, besleat it polderbestjoer om ta elektryske bemealling oer te gean. Dêrta waard in gemaaltsje oanlein. Yn it begjin fan de 21e iuw waard dat ferfongen troch in yn de mûne pleatste elektromotor.
Hallstatt
Hallstatt is in plak en gemeente yn it distrikt Gmunden (GM) yn de Eastenrykske dielsteat Opper-Eastenryk.
Geografy
Hallstatt leit oan de Hallstättersee, en wie oant yn de jierren 60 fan de 20e iuw allinne oer de mar te berikken. Súdeastlik fan Hallstatt, oan de súdigge fan de mar, leit de gemeente Obertraun. Hallstatt leit op in smelle streek grûn tusken de Halstättersee en de Dachsteinbergen, mei syn Hallstatt-gletsjer.
It besjen wurdich
It museum fan Hallstatt hat prehistoaryske artefakten fan de Hallstatt-kultuer, in Keltyske kultuer út it earste millennium foar ús jiertelling, dy't nei Hallstatt ferneamd is. De St. Michaelkapel fungearret as skrinkelhûs, de Karner. Meidat dêr net folle grûn ta foldwaan is foar begraafplakken wurde liken nei safolle tiid wer foar it ljocht helle. Hûnderten plassen en bonkerakken fan ferstoarne ynwenners fan Hallstatt lizze útstald efter tralys.
Oer kuierpaden yn de bergen kinne archeologyske fynplakken besocht wurde. De oerbliuwsels fan de Hallstatt-kultuer waarden foar it earst ûntdutsen troch Johann Georg Ramsauer yn 1846. Yn de 17 jier dêrnei lei er sa'n 1000 grêven bleat. Ramsauer syn oarspronklike oantekeningen binne yn it Hallstattmuseum te besjen, njonken autentyk mynwerkersark dy't yn de, no iuwenâlde, sâltminen fan Hallstatt brûkt waarden.
Fleanfjild Tan Son Nhat
Fleanfjild Tan Son Nhat, oprjochte yn 1932, is it ienichste fleanfjild op it eilân Ho Chi Minh City fan Fjetnam. It fleanfjild hat in lanningsbaan fan 3800 meter, 3200 meter wêrmei.
Faksisme
thumb|left|Mussolini en Hitler - twa fan de wrâld's meast beruchte faksisten thumb|140px|De fasces, it earste symboal fan de faksisten Faksisme is in politike streaming grûndearre op tige nasjonalistyske, autoritêre en ûnferdraachsume begjinsels.
Skiednis
Yn de twadde helte fan de 18e iuw en yn de 19e iuw komt mei troch de Frânske Revolúsje it nasjonalisme op. Om 1900 ûntstean de earste faksistyske groepen. It earste faksistyske regear wie dat fan Benito Mussolini tusken 1922 - 1943. Dêrnei kaam Adolf Hitler mei de autoritêre NSDAP yn 1933 oan 'e macht en brûkte it faksisme as politike rjochting foar it Tredde-Ryk. Yn Spanje, Portegal, Eastenryk, Roemeenje en Hongarije hawwe de faksisten ek oan de macht west.
Neofaksisme
Guon Europeeske lannen hawwe in opkommend neofaksisme. Dy partijen presintearje har lykwols it leafst net as (neo)faksistysk.
Wittmund (stêd)
Wittmund is in stêd en gemeente yn de Dútske dielsteat Nedersaksen, yn it distrikt Wittmund. De stêd hat 21.400 ynwenners. Friedeburg is in stêd yn de omkriten.
Geografy
Wittmund leit tusken Auwerk en Jever yn it histoaryske gebiet East-Fryslân. De stêd Wittmund leit sa'n 9 km fan de Noardseekust ôf, mar it disrikt hat wol it haventsje fan Harlesyl, it begjinpunt fan de feartsjinst nei it waadeilân Wangereach. Harlesyl is neamd nei it rivierke de Harle, dy't begjint en einiget yn it distrikt Wittmund.
Skiednis
thumb|250px| Histoaryske bepolderingen fan de Harlebocht. Nei de Twadde [[Marsellusfloed fan 1362 rikte de see oan Wittmund ta. ]] Wittmund, ûntstien oan de râne fan de geestgrûnen, en omkriten binne al sûnt de âldheid bewenne. De kontrei hie al betiid diken dy't oanslueten op dy fan it binnenlân fan East-Fryslân en wie fierders wat hannel oanbelanget orïntearre op de kust. Om 1200 hinne wie Wittmund it haadplak fan de plattelânsgemeente (Landgemeinde) Wangerlân en hjitte doetiids Wiedemund of Wiedemundheim. De bestjoerlike gebieten dêre kamen rûchwei oerien mei defan de âlde Fryske distrikten. Esens wie it bestjoerlik sintrum fan Harlingerlân.
De haadlingefamylje Kankena bewenne it kastiel yn de stêd op 'e ein fan de 14e iuw. Om it jier 1400 hinne waard it kastiel ynnaam troch Hamburchske troepen omdat de Kankenas piraterij stipe hawwe soenen tsjin dy Hânzestêd. Doe't it kastiel oerjûn wie oan de hearskjende haadlingefamylje tom Brok, krigen de Kankenas har lângoed wer yn besit.
Under de Hanoversken wurdt Landdrostei ynsteld, mei de Landdrost as de heechste fertsjintwurdiger yn de provinsje. East-Fryslân wurdt yn 1866 wer part fan Prusen, dy't de besteande Amten Auwerk, Berum, Emden, Esens, Leer, Stickhausen, Weener en Wittmund oanhâlde. Fan 1884 ôf waarden sy omfoarme yn de nije Landkreis-struktuer en ûntstiene yn East-Fryslân de nije distrikten Auwerk, Emden (ûnôfhinklik), Leer, Norden, Weener en Wittmund (1885). Sels de eardere Hanoverske Landdrostei wurde ta nije bestjoerlike ienheden, 'provinsjes' omfoarme (Regierungsbezirke). It provinsjehûs waard yn 1903 yn Wittmund set.
Wittmund krige al stedsrjochten yn 1567 fan Agnes, Grevinne fan Rietberg. Yn de 17e iuw waarden dy rjochten lykwols wer ynlutsen en pas yn 1929 wer takend.
Demografy
thumb|260px|Ferkearsferbiningen mei Wittmund
Untjouwing ynwennertal
De sterke befolkingsgroei nei de Twadde Wrâldkriich is te ferklearjen troch de oanrin fan flechtlingen út de eastlike gebieten fan Dútslân. De gemeentlike weryndieling fan 1972 soarge wer foar in grutte stiging fan it befolkingstal.
Liemkûle
thumb|260px|Ien fan de liemkûlen op de [[Tafelbergheide yn It Goai]]
Nei de ôfgraving bleaune liemkûlen faak oer. Op dy plakken koe in bysûndere floara en fauna ûntstean. Liemkûlen komme benammen foar yn Oerisel, Gelderlân, Noard-Brabân en Limburch.
Sosjaaldemokrasy
Faak wurdt de term sosjalisme brûkt om sosjaaldemokraten oan te tsjutten, al is sosjalisme in breder begryp dat ek linksere ideologyen binnen en bûten it parlemintêr stelsel (lykas al as net revolúsjonêre kommunisten en soms anargisten) omfettet. Der wurde wol fraachtekens setten by de yndieling fan sosjaaldemokrasy ûnder sosjalisme, benammen troch linksere sosjalisten.
Skiednis
Begjin tweintichste iuw kaam der in skieding yn it sosjalisme tusken de revolúsjonêren en parlemintêren.
Foar de Oktoberrevolúsje fan 1917 yn Ruslân waard de oantsjutting ‘sosjaaldemokratysk’ ek brûkt foar marksistysk-revolúsjonêre partijen. Nei 1918 feroaren in protte fan dy partijen harren namme yn ‘kommunistyske partij’, lykas de Russyske Kommunistyske Partij, dy't dêrfoar Russyske Sosjaaldemokratyske Partij hiet.
Geert Kuiper
thumb|Geert Kuiper yn 1981 Geert Kuiper (Wolvegea, 5 july 1960) is in earder reedrider en reedriderscoach. Hy helle op it NK Sprint 1 gouden en trije sulveren medaljes en ien kear sulver op it NK Ofstannen.
Fan 2018/2019 ôf oan is er technysk adviseur by it Kanadeeske reedrydbûn. . Hy kombinearret it wurk as trainer/coach mei syn feehâlderij en skreau kollums foar ûnder oare de Volkskrant. Ek wie er aktyf by de seleksje fan kuorbalklup SCO Aldeholtpea.
1940
Dit jier makket ûnderdiel út fan it desennium fan 'e 1940-er jierren.
Barack Obama
Barack Obama (folút: Barack Hussein Obama; Honolulu, 4 augustus 1961) is in Amerikaansk jurist en Demokratysk politikus fan mingd etnysk Ingelsk, Iersk en Keniaansk Luo-komôf, dy't tusken 2009 en 2017 de 44e presidint fan de Feriene Steaten wie. Foartiid wied er abbekaat, lid fan 'e steatssenaat fan Illinois en lid fan 'e Amerikaanske Senaat. Hy is de earste swarte Amerikaanske presidint. Syn foargonger wie de Republikein George W. Bush, en syn fise-presidint is Joe Biden. By de presidintsferkiezings fan 2008 fersloech er de Republikein John McCain, en by de ferkiezings fan 2012 wûn er in twadde termyn troch de Republikein Mitt Romney oermânsk te wurden. Begjin 2017 droech er it presidintskip oer oan 'e Republikein Donald Trump.
Iere libben
De heit fan Obama kaam út Kenia en syn mem wie Amerikaansk. Syn âlden gienen byïnoar wei doe't er twa jier wie; syn mem boaske mei in Yndoneezjer en Obama ferhuze mei syn mem nei Jakarta doe't er seis wie. Doe't er tsien wie kaam er te wenjen yn Honolulu by syn pake en beppe (fan de kant fan syn mem). Syn heit ferstoar yn 1982 by in auto-ûngemak yn Kenia. Syn mem stoar oan kanker yn 1995, in pear moannen nei't Barack Obama's boek Dreams from My Father útkaam wie.
Obama is troch syn mem besibbe oan Jefferson Davis, de presidint fan de Konfederearre Steaten fan Amearika.
Obama gie twa jier nei it Occidental College yn Los Angeles, en dêrnei twa jier nei de Columbia Universiteit yn New York, dêr't er yn 1983 ôfstudearre yn de politikology mei de spesjalisaasje fan ynternasjonale betrekkings. Yn 1985 ferhuze er nei Chicago as directeur fan it Developing Communities Project.
Obama joech tusken 1993 en 2004 les yn rjocht oan de Universiteit fan Chicago. Fan 1993 oant 2002 wurke er ek noch by it abbekateburo Davis, Miner, Barnhill & Galland.
Ferkiezings 2008
Op 4 novimber 2008 wûn Barack Obama de Amerikaanske presidintsferkiezings 2008, dêr't hy sûnt 7 juny 2008 de Demokratyske kandidaat foar wie. Neffens eigen sizzen betsjut syn ferkiezing it herstel fan de wiere sjeny fan Amearika, te witten: demokrasy, frijheid, kânsen en hope. Foar it earst yn harren skiednis waard in swarte ta presidint keazen. Yn july 2008 sei Obama, dat er, as er as presidint keazen wurde soe, binnen 16 moannen de Amerikaanske militêren yn Irak weromlûke soe. Op de ferkiezingsdei, 4 novimber 2008, krigen Obama en Joe Biden in mearderheid fan 365 kiesmannen fan de Electoral College en 53 prosint fan alle stimmen. Dêrfoaroer hienen de Republikeinen, John McCain en Sarah Palin, 173 kiesmannen en 46 prosint fan de stimmen. Lykop mei de ferkiezingsútslach krigen de demokraten in mearderheid yn de Senaat mei 58 sitten en de Republikeinen krigen 41 sitten, yn it Hûs fan Offurdigen krigen de demokraten 257 sitten en de republikeinen 178.
Ferkiezings 2012
Op 4 april 2011 die de doetiidske presidint Barack Obama te witten dat hy him wer ferkiesber stelle soe foar de Amerikaanske presidintsferkiezings fan 2012. Op 28 jannewaris 2012 makke Obama wrâldkundich dat Joe Biden fannijs syn running mate wurde soe.
Presidintskip
thumb|Earste ynauguraasje
Ynauguraasje
Op 21 jannewaris 2009 wie de ynauguraasje fan Barack Obama. De eed waard dien troch de heechste rjochter John Roberts. Robberts makke lykwols in flaterke by it foarlêzen fan de eed. Obama wist dat Roberts it net goed sein hie, mar spriek dochs syn wurden nei. In dei letter is de eed opnij dien, sadat Obama dochs formeel neffens de grûnwet ynsward waard as presidint.
Guantanamo Bay
Ien fan de earste dingen dy't er as presidint die wie it sluten fan de finzenis foar terroristen Guantanamo Bay op Kuba.
Op 21 maaie 2009 sei Obama yn in taspraak oer nasjonale feilichheid, dat er in foar tige gefaarlike terroristen in wet ha woe om se langer finzen te hâlden. It langduorjende finzenskip woe Obama foar finzenen yn Guantánamo Bay ha, dy't as „tige gefaarlik“ te boek stean, en wêrfoar om ferskillende redenen gjin proses mooglik is. Hy krige fan boargerrjochteaktivisten en loftse groepen ferheftige krityk. De New York Times skreau „in folslein oar byld, as dat de boarger hie, wêrby't de minsken samar troch it regear straft wurde kinne of frijsprutsen wurde.“
Ekonomy & sosjale saken
Op 17 febrewaris 2009 tekene Obama yn Denver it "American Recovery and Reinvestment Act of 2009", in konjuktuer program fan 787 miljard dollar, dy't de kredytkrisis wat delbêdzje moast en 3,5 miljoen arbeidsplakken meitsje soe.
By syn kampanje hie Obama al sein dat hy op it mêd fan sûnens herfoarmingen trochsette woe. Foar 2013 soenen alle Amerikaanske steatsboargers in sikefersekering hawwe. Nei in mearderheid yn it Hûs fan Offurdigen en de Senaat koe Obama de saneamde Patient Protection and Affordable Care Act 23 maart 2010 tekenje. Nei it ûndertekenjen waard de wet 25 maart 2010 fan krêft. Troch de herfoarming waarden sa'n 32 miljoen minsken fersekere dy't dêrfoar noch gjin sikefersekering hienen.
Oaljeramp Golf fan Meksiko
Op 20 april 2010 rekke it boareilân Deepwater Horizon yn de Golf fan Meksiko troch in eksploazje ûnder wetter skansearre. Dêrtroch lekte in grutte mannichte oalje de see yn. De besitter fan it boareilân, BP, besocht ferskate kearen it gat fergees ticht te meitsjen. Presidint Obama wie op 2 maaie, 28 maaie en 4 juny op yn it rampgebiet. Hy joech opdracht ta in federaal ûndersyk en stelde in aparte kommisje yn dy't op it mêd fan feiligens mei nije útstellen komme moast. Obama rôp de needtastân út en beslute dat der 6 moanne lang net mear board wurde mocht nei oalje yn 'e djippe see. It regear fan Obama klage nei de tiid de BP oan omdat it bedriuw him net oan de feiligensregels holden hie.
Irak
By de ferkiezingskampanje sei Obama dat it weromlûken fan de Amerikaanske militêren út Irak net langer as 16 moannen nei syn ynauguraasje wêze soe. Yn febrewaris 2009 makke Obama bekend dat de fjochtsjende Amerikaanske ienheden yn Irak binnen 18 moanne werom helle wurde soenen. Yn augustus 2010 waarden de lêste stridende ienheden út Irak weromlutsen. thumb|TV-taspraak fan 1 maaie 2011 oer de dea fan Bin Laden
Afganistan
Yn febrewaris 2009 stjoerde Obama 17.000 soldaten nei Afganistan. Op 1 desimber 2009 waarden nochris 30.000 militêren hinne stjoerd, om mei te fjochtsjen tsjin Al Kaida en de Taliban en tagelyk in bydrage leverje te kinnen oan de opbou fan it lân. Op 22 juny 2011 makke Obama bekend dat 10.000 soldaten foar de ein fan 2011 werom helle wurde soenen. In oare 23.000 troepen soenen yn de simmer fan 2012 wer thús wêze moatte. Yn de nacht fan 1 op 2 maaie 2011 waard Osama bin Laden yn Abbottabad (Pakistan) delsketten troch spesjale ienheden fan de Navy Seals (Operation Neptune’s Spear). Obama hie 29 april 2011 tastimming foar de operaasje jûn. Nei de operaasje beslút Obama om de foto's net iepenbier te meitsjen.
Nobelpriis
Op 4 juny holdt er yn de Al-Alsa-Universeit yn Kaïro in taspraak foar de islamityske wrâld. Hy oppenearre him oer in bettere ferhâlding tusken de FSA en de Islam en mear demokrasy yn de Arabyske lannen. Hy sei dat Israel gjin nije delsettings yn de Westlike Jordaanigge bouwe mocht, en woe in twa-steaten-oplossing foar Palestina ha. Dêrnei besocht er as earste Amerikaanske presidint konsintraasjekamp Buchenwald en wie by de betinking fan 65 jier D-Day. Op 9 oktober krige er nei Theodore Roosevelt en Thomas Woodrow Wilson as tredde sittende presidint fan de Feriene Steaten de Nobelpriis foar de Frede (Jimmy Carter krige dy nei syn amtstermyn). Hy krige de priis om „syn tige bysûndere krewearjen, om de ynternasjonale dimplomasy en gearwurking tusken folken fuort te sterkjen“. Hy krijt de priis op 10 desimber 2009 yn Oslo.
Lydia Lopokova
Lydia Vasilijevna Lopokova (Russysk: Лидия Васильевна Лопухова), Baronesse Keynes (Sint-Petersburch, 21 oktober 1892 - Londen, 8 juny 1981) wie in ferneamde Russyske ballerina út de earste helte fan de 20e iuw. Sy waard bekend as de frou fan de ferneamde ekonoom John Maynard Keynes.
Biografy
Lopokova waard berne yn Sint-Petersburch, krige har oplieding oan de Keizerlike Ballet Skoalle en gie foar it earst út Ruslân wei yn 1910 foar in toernee mei Les Ballets Russes fan Sergej Diaghilev. Simmer 1910 reizge sy nei de Feriene Steaten, dêr't sy tahâlde oant yn 1916. Doe kaam hja werom by Diagilev en har eardere dûnspartner Vaslav Nijinsky yn de Ballets Russes yn New York en Londen. Yn Londen slagge it har en krij omtinken mei The Good-humoured Ladies yn 1918 en dêrnei mei in skabreuze útfiering fan de Can-can mei Leonide Massine.
Doe't har houlik mei Randolfo Barrochi, de saakwaarnimmer fan it selskip, op 'e non rûn, wie hja in skoft net te finen, mar yn 1921 ferskynde sy wer by Diaghilev, by wa't sy optrede as Prinsesse Aurora yn De Moaie Sliepster. Ek yn dy tiid rekke syn befreone mei Igor Stravinsky en Picasso waans model sy ek wie.
Nei har skieding fan Barrochi yn 1925, boaske Lopokova mei John Maynard Keynes, in warber lid fan de Bloomsburygroep, in groep fan bohemien skriuwers, artysten en yntellektuelen, dêr't ek Virginia Woolf by hearde. Hoewol't sy troch in part fan dy groep nea as gelikense akseptearre waard, rekke sy dochs befreone mei T.S. Eliot. Lopokova is ôfbyld as Terpsikore, de Muze fan de Dûns, op it mozayk The Awakening of the Muses yn de Nasjonale Galery yn Londen.
Nie de dea fan Keynes yn 1946 ferskynde sy net folle mear yn it iepenbiere libben en stoar yn 1981 in Londen.
Marten Toonder
thumb|200px|right|Marten Toonder yn 1972 Marten Toonder (Rotterdam, 2 maaie 1912 – Laren, 27 july 2005) wie in wichtich Nederlânsk striptekener. As skriuwer en tekener fan Olivier B. Bommel en Tom Poes krige hy in protte bekendheid. Hy wie de broer fan skriuwer Jan Gerhard Toonder. In oantal fan syn boeken binne ek yn de Fryske taal ferskynd.
Libben
Yn 1935 troude hy mei Alfine Kornélie Dick, in buorfamke út syn jeugd, dy't as Phiny Dick sels ek strips tekene en skreaun hat; ek hat sy Marten holpen om teksten te betinken foar syn strips. thumb|Toonder-monumint Rotterdam Marten rjochte Toonder Studio's op, in bedriuw dat films en reklame produsearre. Yn 1964 ferhuze hy mei syn frou nei Greystones, yn Ierlân, om him folslein oan it striptekenjen te rjochtsjen. Hy besaude him dat it Ierske lânskip hiel bot like op wat hy al jierren yn syn Bommel-strips tekene hie.
Phiny ferstoar yn 1990, seis jierren letter. Yn 1996 troude Toonder opnij, mei de komponiste Tera de Marez Oyens, dy't datselde jier ferstoar. Sûnttiid wenne hy wer yn Nederlân, yn it Rosa Spier Huis te Laren.
Wurken
Yn 1938 ferskynt yn in Sweedske krante foar it earst in strip fan him. Yn de oarloch (1941) ferskine yn De Telegraaf de striprige dêr't it meast bekend troch wurden is, mei as haadpersoanen Tom Poes en Olivier B. Bommel. De strips hawwe in eigen, karakteristyk formaat: ien bledside tekst mei in paginabrede band fan plaatsjes derboppe, gjin tekstballonnen. Dêrtroch wurdt de oandacht fan de plaatsjes net ôfliede troch tekstballonnen en krijt de tekst in eigen libben. Dat wie in twingende eask fan destiidsk haadredakteur J.C. Fraenkel fan de Telegraaf. Yn totaal binne der 177 Bommelferhalen as striproman ferskynd, dy't letter meardere kearen opnij útbrocht binne yn boekfoarm. Dêrneist binne ek ferhalen ferskenen as gewoane strip yn ûnder oare stripwykblêd Donald Duck. Dy ferhalen wienen lykwols foar it grutste part skreaun troch meiwurkers en wurde dêrom meastentiids net rekkene ta it echte Toonder-wurk.
In oantal fan de Bommelferhalen binne ek as tekenfilm útbrocht. Lykwols wiene dy films net bot súksesfol. De tekenfilms hawwe wol de grappen, mar misten de subtilere humor dy't de ferhalen wol útazemje. De film "Als je begrijpt wat ik bedoel" is lykwols in útsûndering dêrop. Dy film krige fan Walt Disney en Warner Bros. in komplimint.
Oare stripferhaleriges fan Toonder binne:
In desimber 2005 ferskynde it boek (mei dvd) "De Tao van Toonder" fan Frank van Hartingsveld by útjouwerij Panda, dy't ek dwaande wie it folsleine wurk fan him út te jaan. Yn dat boek wurdt de libbensfilosofy fan Toonder útein setten oan de hân fan útspraken yn ynterviews. Nei in ferskil oer auteursrjochten waard yn 2006 troch in rjochterlik ferbod de ferkeap ferbean.
Islamisme
Islamisme is in politike ideology dy't ôflaat is fan de Islam.
Marten Toonder
Wurken
In desimber 2007 ferskine in stúdzje nei okkulte ynfloeden yn it wurk fan Toonder, "Heer Bommel en het para-abnormale, over de magie in de Bommelsaga", fan de hân fan Willem Venerius. De skriuwer krige dêrfoar meiwurking fan Eiso Toonder, de soan fan Marten Toonder.
Islamisme
Islamisme is in kontroversjele term wêrfan't de definysje ferskille kin. Islamisten wolle gjin skieding tusken tsjerke en steat. Belied mei net stridich wêze mei de Koran en de wet sil grûnfêste wêze op de sharia (Islamityske wet).
Yn de deistige spraak wurde de begripen „Islamisme“ en „Islam fûnemintalsime“ gauris foar itselde brûkt; doch binne it gjin synonimen.
Marten Toonder
Earbetoan
Yn 1992 ûntfong Toonder de Tollenspriis foar syn hiele oeuvre.
Yn 2009 waard de Marten Toonderpriis ynsteld, in ûnderskieding foar striptekeners dy't in bydrage levere hawwe oan de Nederlânske kultuer.
Lienward College
It Lienward College wie yn 1968 de nije namme fan de kristlike HBS oan de Kanaalstrjitte yn Ljouwert.
Yn 1993 hâlde it Lienward op te bestean nei in fúzje mei seis oare middelbere skoallen yn Ljouwert en krige doe as namme csg Comenius.
Tafelberchheide
thumb|right|250px|Tafelbergerheide fan de útsjochhichte ôf thumb|right|250px|Restaurant Tafelberg De Tafelberchheide is in heech lizzend heidegebiet tusken Huizen en Laren fan ± 74 bunder yn de gemeente Huizen. It gebiet is ûnder behear fan it Goaisk Natoerreservaat. Nei it suden, oan de Alde Naarderwei, giet de Tafelbergerheide oer yn de Blarikumerheide.
It heidegebiet hat ferskate hichteferskillen, feroarsake troch it lâniis yn de tiid fan de Riss-iistiid. Heechste punt is de Tafelberch dêr't de heide syn namme troch krigen hat. Dizze heuvel fan 36,4 meter is ien fan de heechste punten fan de provinsje Noard-Hollân. De namme is ûntliend oan in âlde oriïntaasjetafel dy't op dizze gloaiïng stien hat. In diel derfan is noch te besjen yn it Goaisk Museum.
Op de heide binne in soad liemkûlen. Se binne it gefolch fan aktiviteiten troch eardere bewenners fan It Goai dy't hjir klaai weihellen om te de flierren en hiemen fan harren pleatsen mei te ferhurdzjen. De liem komt út Noard-Europa en waard yn de Riss-iistiid mei it gletsjeriis meifierd. De liemkûlen binne tige fan wearde troch it foar Nederlân unike plantelibben dat der fûn wurdt.
Sûnt 1990 rinne op de Tafelberchheide Drintske heideskiep; yn 1991 kamen dêr ek noch kij by. Yn it begerske diel moatte hûnen oanline wurde.
Kristendemokrasy
Kristendemokrasy is in politike streaming dy't grûnfêste is op de Bibel en kristlike tradysje. It is mei it liberalisme en de sosjaaldemokrasy ien fan de grutste politike streamingen yn Jeropa. De namme waard foar it earst brûkt yn de Frânske Revolúsje.
Claire Goll
thumb|Claire Goll tekene troch [[Adolf Hoffmeister (1959)]] Claire Goll (berne as Clara Aischmann) (Neurenberch, 29 oktober 1890 – Parys, 30 maaie 1977) wie in Dútsk-Frânsk sjoernaliste en skriuwster; sy wie de oare helte fan dichter Yvan Goll.
Kaapkoloanje (Nederlânske koloanje)
260px|thumb|Jan van Riebeeck komt oan op de kaap. 260px|thumb|right|Utwreiding fan it gebiet yn 'e tiid fan de VOC. De Kaapkoloanje wie in Nederlânske koloanje om Kaapstêd yn it súdwesten fan it tsjintwurdige Súd-Afrika. Op 6 april 1652 stifte Jan van Riebeeck yn opdracht fan de VOC in ferfarskingstasjon om de reis nei Ynje makliker te meitsjen. Yn de rin fan de 17e iuw waakste de festiging troch emigraasje fan Nederlanners (benammen Siuwen en Hollanners) en letter ek mei Frânsken, Dútsers en Ingelsen ta in echte koloanje.
Claire Goll
Biografy
thumb|It grêf fan Yvan- en Claire Goll op [[Père-Lachaise.]]
Kaapkoloanje (Nederlânske koloanje)
Yn 1795 krigen de Britten de koloanje nei de Slach by Muizenberg yn 'e hannen. De Britten krigen net folle ferset en koene de koloanje maklik oernimme. By de Frede fan Amiens yn 1803 krige de Bataafske Republyk de Kaapkoloanje werom, mar yn 1806 wie it foargoed dien: nei de Slach by Blaauwberg kaam de koloanje definityf yn hannen fan it Britske Ryk. De koloanje bleau yn hannen fan de Britten oant de foarming fan de Uny fan Súd-Afrika yn 1910; doe waard it gebiet omneamd ta de Kaapprovinsje.
De Kaapkoloanje omfieme likernôch de helte fan it hjoeddeiske Súd-Afrika. Begjinnend by de Atlantyske Oseaan striek it gebiet him út oant de Grutte Fiskrivier yn it easten. Yn it noarden wie it gebiet lange tiid beheind troch de Oranjerivier, mar letter waard ek in stik lân tusken de koloanje en Botswana by it gebiet helle.
Claire Goll
Biografy
Yn 1911 troude Clara Aischmann mei de lettere útjouwer Heinrich Studer; it pear gong nei Leipzig en krige in dochter, Dorothea Elisabeth. Nei har skieding emigrearre hja yn 1916 nei Switserlân, studearre dêr oan de Universiteit fan Sjenêve en gie dêr by de fredesbeweging. Yn dy snuorje sette hja ek út ein mei har sjoernalistike wurk en krige se kunde oan de dichter Yvan Goll. Yn 1918 hie se in ferhâlding mei Rainer Maria Rilke, mei wa't hja oant de ein fan syn libben befreone bleau.
Yn 1921 boaske Claire oan Yvan Goll; sy setten har nei wenjen yn Parys. Dêr sette se út ein mei it skriuwen fan romans, ferhalen en gedichten. Ek publisearre se yn de jierren tweintich tegearre mei har man in stikmannich dichtbondels (Poèmes d'amour, Poèmes de la jalousie en Poèmes de la vie et de la mort).