cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Stellenbosch (stêd)
It besjen wurdich
Yn it suden fan de stêd stiet it Erfurthús, in filla út 1876 dat yn Fiktoriaanske styl boud is.
Eastlik fan it stedsstintrum stiet de âldste tsjerke fan Stellenbosch, de Nederlânsk reformearre Moederkerk, dy’t yn 1722 boud waard. It oarspronklik noch mei in striedak bedekte gebou waard yn 1863 troch de Dútser Carl Otto Hager yn neogoatyske styl omboud. De wite gevel is typysk foar de West Kaap.
Ek it universiteitsgebou fan de Universiteit Stellenbosch is it besjen wurdich. It gebou waard yn 1886 yn neoklassike styl ynrjochte.
Underwiis
De earste skoalle iepene har doarren al yn 1683, mar it ûnderwiis kaam pas goed op gong nei it iepenjen fan in seminarium fan de Nederlânsk Herfoarme Tsjerke. De Rhenish Famkes Hegeskoalle, út 1860, is de âldste famkesskoalle fan Súd-Afrika. Yn 1866 waard de Stellenbossche Gymnasium stifte, in part dêrfan waard letter it Victoria Kolleezje, dat yn 1918 de status fan universiteit krige, de Universiteit Stellenbosch. Paul Roos, in ferneamd rugbyspiler fan Súd-Afrika, wie fan 1909 oant 1940 it haad fan it gymnasium. De skoalle waard by syn pensjoen yn 1940 nei him ferneamd, it Paul Roos Gymnasium.
De Universiteit Stellenbosch is ien fan de grutte universiteiten fan Súd-Afrika. It giet al werom nei 1863 en hat tsien ferskillende fakulteiten. Op it stuit studearje der sa’n 26.000 studinten.
Sport
Rugby is de populêrste sport fan it gebiet. Stellenbosch hat mei de Maties Rugby Club ien fan de âldste en grutste rugbyklups fan de wrâld. Ek wurdt der wol oan fuotbal dien, Stellenbosch hopet yn 2010 it plak te wêzen dêr’t ien fan de nasjonale fuotbalploegen harren delset foar it Wrâld Kampioenskip fuotbal. Stellenbosch beskikt oer twa hockeyfjilden, it hat dêr de ICC Froulju Wrâldbeker Kwalifikaasjes hâlden, dy’t Súd-Afrika winne soe. Oare sporten dy’t dien wurde binne tennis, swimmen, atletyk en wetterpolo.
Wynbou
thumb|right|200px|Yn druvefjild by Stellenbosch. thumb|right|200px|Foto fan de Plein Strjitte yn Stellenbosch.
Mei Paarl en Franschhoek foarmet Stellenbosch de Kaapske Wynlannen, de grutste fan de twa wichtige wynbougebieten fan Súd-Afrika. De Súd-Afrikaanske wynyndustry produsearret om en de by de 1.000.000.000 liter wyn it jier. Stellenbosch is de lokaasje dêr’t ûndersyk dien wurdt nei de wynbou. Professor Perold wie de earste Professor yn de Wynbou oan de Universiteit Stellenbosch. De Stellenbosch Wynrûte waard yn 1971 makke, it is in wrâldferneamde toeristyske attraksje.
De regio hat in mediterraansk klimaat mei waarme drûge simmer en koele wiete winters. Stellenbosch leit oan de foet fan de Kaap Fold berchrige, en beskikt oer fruchtbere grûn dy't goed geskikt is foar de wynbou. It meast wurde der wyndruven ferboud.
De Stellenbosch Cabernet Sauvignon is in wynsoarte dy’t in goeie reputaasje oan it opbouwen is.
List fan foarstêden en wiken
thumb|right|200px|Byld fan Kayamandi út 2006.
Kayamandi
Kayamandi is in sloppewyk oan de westkante fan Stellenbosch. De sloppewyk is tsjin de Papagaaiberch opboud. It waard yn de jierren ’50 fan de 20e iuw boud om swarte manlike arbeiders ûnderdak te jaan dy’t op de buorkerijen yn de omkriten fan Stellenbosch wurken.
Atletyk op de Olympyske Simmerspullen 1996
200px|thumb|right|It Olympysk Stadion fan Atlanta 1996 De Olympyske Simmerspullen 1996, ek wol de XXVIe Olympiade neamd, waarden yn 1996 hâlden yn de Amerikaanske stêd Atlanta. It Atletyk waard hâlden yn it Centennial Olympic Stadium. hjoed de dei bekind as it Turner Field.
Doping
Der waard tidens de spullen ien atlete trapeare op it brûken fan Doping. De Bulgaarske Springster Iva Prandzjeva sy waard dêrom út de útslach skrast, dit hie fierder gjin konsekwinsjes foar de ferdieling fan de medaljes om't dizze Bulgaarske gjin medaljes wûn hie.
Medaljespegel
De top tsien fan lannen dy't by it atletyk medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen fan 1996.
Floris Foeyts
Floris Foeyts (? - 1566) wie ien fan de kompanjons dy't yn de 16e iuw de Skoatterlânske Kompanjy oprjochte yn Skoatterlân.
Hy wie in begoedige Utertske patrysjer, mei wa't Pieter van Dekema kontakt opnaam. Hy hearde ta de jildsjitters by de oprjochting fan de kompanjy, wêrfan't de akte op 24 july 1551 yn Utert tekene waard. Dêrfoar hie hy al te krijen hân mei Van Cuyck by ferfeantingen yn Utert dy't troch gebrek oan jild beëinige waarden. It begjinkaptaal fan de Kompanjy wie 22.000 karolusgûnen. Yn 1552 waard it útwreide ta 32.400 karolusgûnen. Hjiryn hienen Van Dekema en Foeyts elk 1/4 oandiel en Van Cuyck 1/2. Van Dekema die de oankeapen fan feangrûn (mei Melchior de Grutte fan Aldskoat) en hie de deistige lieding. Hy barde 22 stuorren deis. By de oankeapen waard trochstrings 3 karolusgûne de "roede" betelle. Nei Peaske 1553 waarden net folle oankeapen mear dien, omdat it kapitaal op wie.
Foeyts ferstoar yn 1566. Syn widdo Emmeke Lammen hat syn oandiel oant har ferstjerren yn 1599 ta foar har rekkening hân. Yn 1568 wienen haad fan de Foeyts Kompanjy de sweager fan Foeyts, Isbrant Lamm en dy syn skoanheit JanBogaert de Oude, wylst in oar famyljelid, Jacob Dedel, ek wol sa neamd wurdt. Tusken 1621 en 1625 binne de besittingen fan Foeyts ferkocht. Om 1641 hinne waard noch praat fan it Lams Kontingint ûnder Langsweagen en de Lams Feanen ûnder Aldhoarne, grif neamd nei de widdo fan Foeyts.
Annales Vedastini
De Annales Vedastini of de Annalen fan Sint-Vaast binne in searje annalen skreaun yn de iere tsiende iuw yn de Abdij fan Sint-Vaast yn Arras. Hja binne in wichtige boarne foar de njoggende iuw. De jierren fan 874 oant 900 wurde mei klam op Loataringen en West-Frânsje beskreaun. Lykas de Annales Fuldenses en de Annales Bertiniani, wurde de Annales Vedastini gearfoege mei oare Reichsannalen yn de saneamde Chronicum Vedastinum, in algemiene kronyk, dy't de skiednis fan it Karolingyske Ryk oant 899 beskriuwt.
St. Lawrence (eilân)
St. Lawrence (útspr.: [se:nt 'lɔ:ɹəns], likernôch: "seent lô -runs"; Ingelsk: St. Lawrence Island; Middensibearysk Jûpik: Sivuqaq; Russysk: Остров Святого Лаврентия, Ostrov Svjatogo Lavrentija) is in fulkanysk eilân yn 'e Amerikaanske steat Alaska, dat westlik fan it fêstelân yn 'e Beringsee leit, in eintsje besuden de Beringstrjitte. It eilân leit tichter by Aazje as by Noard-Amearika: de noardein fan St. Lawrence leit op 58 km ôfstân fan it fêstelân fan it Tsjûkotka-skiereilân, dat ta de Russyske Federaasje heart. Geologen binne fan tinken dat St. Lawrence ien fan 'e lêste boppe see útstekkende dielen is fan 'e Beringlânbrêge, dy't yn it Pleistoseen Aazje en Noard-Amearika mei-inoar ferbûn. It is it op fiif nei grutste eilân fan 'e Feriene Steaten en it op 112 nei grutste eilân fan 'e wrâld. De oarspronklike bewenners fan St. Lawrence binne de Middensibearyske Jûpik, in Eskimofolk.
Geografy
St. Lawrence leit yn 'e Beringsee, westlik fan it fêstelân fan Alaska en in eintsje súdlik fan 'e Beringstrjitte. De ôfstân nei it Seward-skiereilân, it neiste punt oan 'e westkust fan Alaska, bedraacht sa'n 185 km. Dat is folle fierder as de ôfstân nei it Tsjûkotka-skiereilân yn eastlik Sibearje, dat ûnderdiel útmakket fan Ruslân; dy ôfstân is mar 58 km. St. Lawrence hat in oerflak fan 4.640,1 km², en is dêrmei it op fiif nei grutste eilân fan 'e Feriene Steaten. It mjit sa'n 140 km fan east nei west en sa'n 35 km fan noard nei súd. It heechste punt is de heuvel Atuk Mountain, mei in hichte fan 630 m boppe seenivo.
Op St. Lawrence lizze twa doarpen: Gambell, by de noardwestkaap, en Savoonga, oan 'e noardkust yn 'e midden fan it eilân. It lân fan St. Lawrence bestiet út rotseftich terrein en toendra. Op it eilân komme gjin beammen foar, en de iennichste houtige plant is de poalwylch, dy't net heger wurdt as 30 sm. Der libbet lykwols in oerfloed oan seefûgels en seesûchdieren, fanwegen de ynfloed fan 'e Anadyrstream, in seestreaming dy't kâld, fiedingryk wetter oanfierd dêr't in protte fisk op ôfkomt.
Skiednis
De earste minsken dy't har op St. Lawrence nei wenjen setten, arrivearren 2.000 oant 2.500 jier lyn. Dy ierste bewenners waarden karakterisearre trochdat se harren gebrûkfoarwerpen fersierden yn 'e Okvik-styl, dy't soömorfysk en ferfine is, yn in (soms rouwe) graveartechnyk, mei in gruttere fariaasje as dat de Aldbering- en Punukstilen sjen litte. By argeologyske opgravings troch wittenskippers fan 'e Universiteit fan Alaska Fairbanks (UAF) op 'e Punukeilannen, fuort beëasten St. Lawrence, en te Kukulik, by Savoonga, en op 'e heuvelskeanten boppe Gambell, binne Okvik-artefakten opdobbe. De Okvik-bewenning fan St. Lawrence duorre oant omtrint 1300 (n.Kr.), en bestie mooglik njonken de Aldbering-beskaving yn 'e rest fan 'e krite fan 'e Beringsee.
Prehistoaryske en iere histoaryske bewenning fan St. Lawrence wie net permanint, en waard ôfwiksele troch perioaden dat it eilân ferlitten wie. Besetting, ferlitting en werkolonisaasje waarden bepaald troch de beskikberens fan iten yn 'e foarm fan fisk en seesûchdieren en troch feroarings yn waarpatroanen. Hongersneed kaam geregeldwei foar, sa't blykt út 'e oanwêzigens fan harrislinen en glazuerhypoplasy yn 'e opgroeven minsklike skeletten út dy tiid. Reizen nei it fêstelân fan sawol Sibearje as Alaska wie by kalm waar hiel gewoan, en St. Lawrence waard sadwaande faak brûkt as jachtkamp.
St. Lawrence waard foar it earst besocht troch Jeropeänen doe't de Deenske ûntdekkingsreizger yn Russyske tsjinst Vitus Bering it eilân yn 1728 oandie ûnder syn earste ekspedysje nei eastlik Sibearje. Dat besyk foel op 10 augustus, de hjeldei fan 'e hillige Laurinsius, en sadwaande it eilân dêrnei ferneamd. It oan lân gean fan Bering op St. Lawrence wurdt no beskôge as it earste besyk fan in Jeropeaan oan Alaska ea. It eilân hearde neitiid sa'n oardel iuw ta Russysk-Amearika.
Yn 1900 waarden op St. Lawrence rindieren yntrodusearre om te besykjen en fiterje de ekonomy wat oan. Tsjin 1917 wiene de rindierkeppels oanwoeksen ta 10.000 bisten, mar sûnt is it oantal sterk belune. Nettsjinsteande dat soarget de rindierhoederij oant hjoed de dei ta foar in boarne fan fleis om yn krappe tiden op werom te fallen. Presidint Theodore Roosevelt rjochte yn 1903 op it eilân in reservaat foar de rindieren op. Dat wie goed bedoeld, mar smiet letter ûnfoarsjoene wetlike swierrichheden op foar de eilânbewenners doe't dy nei 1971 besochten om ûnder kêst 19 fan 'e Alaska Native Claims Settlement Act (ANCSA) de rjochten op 'e grûn en op 'e ûndergrûnske dylchstoffen fan St. Lawrence te bemachtigjen. Se moasten doe sjen te bewizen dat it reservaat oprjochte wie om 'e lânseigen befolking te ûnderstypjen ynstee fan 'e rindieren te beskermjen.
Op 22 juny 1955 fûn der yn 'e loft boppe de Beringsee in sjitynsidint plak tusken in P2V Neptune fan 'e Amerikaanske Marine en twa strieljagers fan 'e Sovjet-Uny. Neffens de Amerikaanske lêzing waard it Amerikaanske tastel sûnder reden troch de Russen oanfallen en loste de Neptune sels gjin skotten; neffens de Sovjet-lêzing wie it Amerikaanske tastel it loftrom fan 'e Sovjet-Uny binnenkrongen en waard der fan twa kanten sketten. Yn elts gefal stoarte de Neptune, dy't in bemanning fan alve koppen hie, del op 'e noardwestlike útein fan St. Lawrence, deunby it doarp Gambell. De bemanning, wêrfan't trije ferwûne wiene troch it sjitten en fjouwer troch it delstoarten, waard rêden troch de doarpsbewenners.
Yn 1952 waard it Loftmachtstasjon Northeast Cape op 'e noardeastlike punt fan St. Lawrence oanlein. Dat wie in radar- en ôflústerstasjon fan 'e Amerikaanske Loftmacht, dat oant 1972 yn gebrûk bliuwe soe. Yn 'e midden fan 'e 1970-er jierren die bliken dat de Jûpik-húshâldings dy't deunby it stasjon wennen, in gruttere kâns op kanker hiene, mooglik troch bleatstelling oan PCB. Neffens de Alaskaanske oerheid hawwe de sûnensswierrichheden fan 'e lju lykwols neat mei it loftmachtstasjon te krijen. Yn 2003 waard it stasjon ôfbrutsen en opromme, in operaasje dy't $10,5 miljoen koste.
Bestjoer
St. Lawrence heart ta de Unorganized Borough. De Unorganized Borough beslacht in grut diel fan 'e steat Alaska, dat net by in distrikt (borough) yndield is en dêrom streekrjocht troch it steatsregear bestjoerd wurdt.
Demografy
Neffens gegevens fan 'e Amerikaanske folkstelling fan 2010 wennen der doe op St. Lawrence 1.352 minsken. Dat wie in stiging fan 4,6% yn ferhâlding mei 2000, doe't de befolking noch 1.292 minsken omfieme. De befolkingstichtens bedroech yn 2010 op St. Lawrence 0,3 persoanen de km².
Frijwol alle bewenners binne Middensibearyske Jûpik, in etnyske groep dy't ta it bredere ferbân fan 'e Jûpik (Yup’ik) heart, dat ien fan 'e Eskimofolken is. St. Lawrence is it iennichste diel fan Noard-Amearika dêr't Middensibearyske Jûpik wenje, mei't de rest fan it folk oan 'e eastkust fan Sibearje libbet, tusken de Naukaanske Jûpik yn it noarden en de Sirenik-Jûpik yn it suden (dêrfandinne de namme "Middensibearysk", dy't dúdlik net ferwiist nei de midden fan Sibearje). De Jûpik fan St. Lawrence besteane fan fiskerij, jacht en rindierhoederij. Se steane bekend om harren feardichheid op it mêd fan it fykjen fan walrusivoar en walfiskbonken.
De bewenners fan St. Lawrence binne frij gelikens oer de beide doarpen Gambell en Savoonga ferdield. It measte lân op it eilân is troch de Alaska Native Claims Settlement Act fan 1971 yn besit kommen fan it Lânseigen Doarp Gambell en it Lânseigen Doarp Savoonga, dat federaal erkende stamme-organisaasjes binne.
Klimaat
St. Lawrence hat in poalklimaat, dat wat myld holden wurdt troch de ynfloed fan 'e omlizzende Beringsee. De simmers binne tige koel, mei yn july yn trochsneed in temperatuer oerdeis fan 10 °C. De winters binne bar kâld mei yn jannewaris in trochsneed temperatuer oerdeis fan –11 °C.
Leusden-Súd
thumb|Tsjerke fan Leusden-Súd thumb|Lokaasje yn de gemeente Leusden Leusden-Súd is in wenkearn yn de gemeente Leusden yn de Nederlânske provinsje Utert en leit súdlik fan Amersfoart. Oant 1969, doe't de gemeente Leusden mei de gemeente Stoutenburg fúsearre, hiet it doarp Leusbroek. Ek stie it doarp foar in skoft bekend as Nieuw-Leusden.
Leusbroek ûntstie yn de midsiuwen troch it oanmeitsjen fan de Leusderberch. Ta de wyk hearre guon histoaryske pleatsen (buorskip Bavoort), lânhûs Den Treek en in njoggentjinde iuwske wettersteatstsjerke. Dy tsjerke, de Doarpstsjerke, fan Leusbroek, waard yn 1828 boud om de tsjerke fan Oud-Leusden te ferfangen. It ekonomysk mulpunt fan it gebiet ferpleatste him stadichoan ta it easten yn de plakken Leusbroek en Hamersveld, hjoed-de-dei Leusden-Sintrum.
Yn 1969 waarden Leusbroek en Hamersveld repektivelik omneamd ta Leusden-Súd en Leusden-Sintrum. Yn dy snuorje ferskynde de namme Leusden foar it earst op de kaarten.
Leusden-Súd hie yn 2009 1.940 ynwenners. Troch útwreidings fan d ewenwyk Tabaksteeg woeks it doarp fêst oan it plak Leusden sels. Ek falle de postadressen fan Leusden-Súd ûnder Leusden.
Umberto di Bosso é Compadres
Umberto di Bosso é Compadres wie in Fryske garaazje-rock band. De groep bestie út Lammert Voos (gitaar en sang), Jan Folmer (basgitaar), Bertus de Blaauw (slachwurk), Robin van Velzen (eftergrûnsang en gitaar) en Robijn Niemeijer (fluit en saksofoan). Yn it iere begjin makke Peter Moed as gitarist ek diel fan de groep út.
It Begjin
De groep ûntstie yn 1984 as gelegenheidsformaasje, om op te treden yn it foarprogramma fan in konsert fan The Cure yn it Bolwurk fan Snits. It optreden wie sa'n sukses dat se it oant desimber 1988 úthâlde soenen. Stipe troch de drummer fan de band Claw Boys Claw folgje der yn it neijier fan 1984 in tal optredens yn de Melkweg yn Amsterdam. Aloan kamen der mear optredens los en in positive resinsje yn muzykkrante Oor fan Tom Engelshoven soarge foar in trochbrek. Voos spile syn "rol" as de los-sleine Umberto di Bosso sa goed, mei net te foarsizzen gedrach en wylde útspraken, dat de parse him al gauweftich "de skaadkant fan Elvis Presley" neamde.
Earste LP
Yn 1985 waard gitarist Peter Moed, dy't him net mear thús fielde yn de band, opfolge troch Robin van Velzen. De ekperimentele van Velzen blykte in oanwinst. As se yn desimber fan dat jier yn it foarprogramma fan The Scientist spylje, lûke se de oandacht fan de Ljouwerter platebaas Wobbe van Seijen. Se hawwe noch opnames fan it earste optreden yn Amsterdam lizzen en dy wurde yn 1986 útbrocht ûnder de namme "Live at the Milkey Way". De plaat wurdt in ynternasjonaal sukses.
Umberto folwoeksen
Yn de simmer fan dat jier spilet Umberto di Bosso é Compadres yn de Prinsetún yn Ljouwert. Troch klachten út de stêd wurdt de muzykfergunning ynlutsen, wat nochal wat rûs yn de parse ta gefolch hie. De band is dan it stadium fan de garaazje-rock al passearre. De komposysjes binne foldroegen en de muzikanten binne proffesjoneel wurden. Mei as produsinten Joop van der Linden en Brian van Montfoort wurdt "The Burden" opnommen. De plaat wurdt goed ûntfongen mar is kommersjeel gjin sukses.
Mei de Spasmodique
Yn de jierren dêrop ûntstie in fruchtbere gearwurking mei de groep Spasmodique. Dy komme se foar it earst tsjin op de Noorderslag yn Grins. Yn 1987 sille se in kear as wat meielkoar optrede. It jier dêrop ferskynt de twadde plaat: "Overstepping the Bounds". Nei in suksesfol toernee mei de Spasmodique ûnder de namme "The Howlin'" wurdt it wat rêstiger: Voos is wurrich en der komt in ein oan syn relaasje mei Robijn Niemeijer dy't de band ferlit.
It Slotakkoard
Robijn Niemeijer kriget yn 1988 opfolgers yn de persoanen fan trompettist Sybolt Kamstra en in trombonist mei de bynamme Johan Skuufmongoal. Se wurde boekt foar it Sneekwave festival dêr't ek James Brown optrede sil. Dy rekket lykwols yn de finzenis en it hiele festival wurdt ôfblaasd. Nei noch in pear optredens yn de nije besetting, wurdt op 26 desimber fan dat jier yn it Bolwurk yn Snits in ôfskiedskonsert jûn. Ek Robijn is dêr wer fan de partij, lykas twa leden fan de Spasmodique.
Neffens kenners wie it lêste konsert it bêste út de skiednis fan Umberto di Bosso é Compadres.
List fan planetoïden 41101-41200
Dit is in list fan planetoïden 41101-41200.
FVC
FVC (Friesche Voetbal Club) is in amateurfuotbalklup út Ljouwert. Op 4 maaie 1919 is yn it prieeltsje fan de Prinsetún de fuotbalferieniging "Vitesse" oprjochte. Letter is dy namme feroare yn FVC.
Begjin jierren 90 hie FVC har grutste suksessen. FVC spile jierren boppe-yn de haadklasse mei, mei as útsjitter in twadde plak (efter kampioen Quick '20) yn it seizoen 1992/93. Op it heden komt FVC út yn de Earste Klasse..
Sjoch ek
List fan Fryske fuotbalferienings
Giovanni Gabrieli
Giovanni Gabrieli (Feneesje, 1557 - Feneetsje, 12 augustus 1612) wie in pryster, komponist út de Renêssânse en organist.
Syn libben
Gabrieli studearre by syn omke Andrea Gabrieli en fan 1575 oant 1579 oan it Beierske hof fan de hartoggen Albrecht V fan Beieren en Willem V fan Beieren by Orlando di Lasso. Hy wurke fan 1586 ôf as organist yn de Basilyk fan Feneetsje, de San Marco.
Gabrieli is sûnder twifel de wichtichste fertsjintwurdiger fan de Feneetsjaanske muzyk oan de ein fan de 16e en oan it begjin fan de 17e iuw. Hy wie aktyf yn Feneetsje. Hy hie altyd in heechsteand ynstrumintaal ensemble ta syn foldwaan wêrta de grutste spilers fan dat eagenblik hearden.
Mario (personaazje)
thumb|right|300px|Mario ([[Kungsbacka)]] Mario is in fideospulpersonaazje, ûntwikkele troch de Japanske Gamedesigner Shigeru Miyamoto en wurdt sjoen as de maskotte fan de nintendo. Der binne al mear as 200 fideospultsjes dêr't er yn foarkomt sûnt hy optocht waard troch syn ûntwerpers. Yn it earstoan wie it in 2D- personaazje foar de Nintendo NES. Letter ferskynden race spultsjes, puzelspultsjes, role-playingspultsjes, fjochtspultsjes, sportspultsjes en withoefolle oare kategoryen spultsjes mei Mario as haadrolspiler.
Wa is Mario
Mario is in lytse, grouwe Italiaanske leadgieter dy't yn it Mushroam Kingdom wennet dêr't hy de grutte held is; hy striidt hieltyd tsjin de kweade King Bowser dy’t alle kearen Princess Peach besiket te kidneppen en it Muschroom Kingdom oernimme wol. Syn karakter kin omskreaun wurde as dapper en blier en hy ferrast syn fijannen mei de saneamde special moves. Hy wurket gauris gear mei syn broer Luigi en hat in relaasje mei Princess peach mario. Syn kweade dûbelgonger hjit Wario.
Mario is de maskotte fan Nintendo en is hjoed de dei de meast ferneamde personaazje op it mêd fan fideospultsjes. Meiïnoar binne der al mear as 285 miljoen Mariospultjses ferkocht, dêr't de Mario-searje de bêstferkeapjende fideospulrige ea mei is. Neist de platfoarmspultsjes dêr't er faak yn ferskynt, ferskynt Mario ek yn fideospultsjes yn oare sjênres sa as de Mario Kart race searje, mar ek de Nintendo arkade sportspultsjes lykas super mario RPG: Legend of the Seven Stars de mario tennisspultsjes en de mario golfsearje. Nêst de Mario RPG's as super mario, paper mario binne der tillefyzjeprograms, films, strips en withoefolle merchandising.
Super Mario Mario
Tsienserbuorren
Tsienserbuorren is in buorskip yn de gemeente Ljouwert. Tsienserbuorren leit oan de N354 tusken Raerd en Reduzum. Offisjeel heart Tsienzerbuorren ta de himrik fan Reduzum, mar leit wol tichterby Raard. De buorskip hat in eigen plaknammeboerd. De namme komt ek foar as Tzjinser Buiren, Tsijnzerburen, Zinserbu(u)ren en as weinamme Sensera menwech.
Tsienzerbuorren hat 15 adressen en likernôch 40 ynwenners.
Roelof Bouwmeester
Roelof Bouwmeester (Warten, 31 jannewaris 1985) is in Frysk hurdsiler. Roelof Bouwmeester is de broer fan Marit Bouwmeester dy't lykas him op it heechste nivo sylt.
Bouwmeester syn karriêre begûn op tsienjierrige leeftyd yn in optimist. Yn 2000 wurdt er Sportman fan de gemeente Boarnsterhim. Yn 2011 is Bouwmeester talitten ta de kearnploech fan it hurdsilen. Bouwmeester is nominearre foar de Spullen fan 2012 yn Londen.
Prestaasjes
2011
2010
2008
2007
2005
2003
2002
2001
2000
Jan de Haan
thumb|225px|Jan de Haan Jan de Haan (Warns, 29 july 1951) is in hjoeddeiske komponist, muzykútjouwer, dirigint en musikus.
Hy spile yn it Nasjonaal Jeugd Fanfareorkest en yn de bekende brassband Pro-Rege út It Hearrenfean fan 1961 oant en mei 1968 tromboane. Syn stúdzjes die hy oan de Muzyk-Pedagogyske Akademy yn Ljouwert yn it fak tromboane fan 1969 o/m 1973. Oanslutend (1974-1976) studearre hy oan it konservatoarium yn Utert by Henk van Lijnschooten HaFa-direksje. Fan 1969 oant 1977 fersoarge hy de koperblazers oplieding oan de muzykskoalle fan it It Hearrenfean.
Dêrnei wurke hy as freelance musikus, dirigint en komponist. Mei de brassband Soli Deo Gloria út Ljouwert krige er nasjonale en ynternasjonale ûnderskiedingen. Hy folge yn jannewaris 1974 Sjoerd Nieuwland op as dirigint fan Soli Deo Gloria. As gastdirigint fan it Radio-Blazersensemble, it NCRV-blazersensemble, NCRV-koperensemble en it Frysk Orkest waard er rûnom frege.
By de NCRV-Radio en telefyzje makke er sûnt 1976 ferskate programma's, as U zij de Glorie, Op zoek naar muziek en de 13-dielige searje De geschiedenis van de brassband. By de Nederlandse Federatie van Christelijke Muziekbonden (NFCM) wie er muzykadviseur en sjuerylid by de hafabra-konserten.
Hy wie dosint direksje oan de Muzyk-Pedagogyske Akademy fan Ljouwert en is eigener fan de ynternasjonaal renommearre muzykútjouwerij "De Haske".
Wâldbeantsje
It wâldbeantsje is in typyske Fryske pûlfrucht. It giele nierfoarmige beantsje wurdt noch ferboud yn De Wâlden tusken Rinsumageast en Jobbegea, al is it meast de âlderein dy't se yn de eigen tún stean hat. Wâldbeantsjes binne like grut as brune beantsjes mar by it weakjen sette se mear út. Se binne wat sêfter fan smaak en binne wat moaliger.
Der is noch in striegiele soarte dat op de klaai fan Grinslân iten wurdt, by Siddebuorren en Kolham. Ien pûl jout 7-9 beantsjes. De beantsjes wurde om Alde Maaie (12 maaie) hinne setten. Yn tige wiete riten wurde se faak earder út de grûn helle om dan op in souder te drûgjen. De beantsjes wurde der wol wat grizer fan dan eins heart. In oare bedriging is de beankever, krektas by alle pûlfruchten, dy't aaikes yn de blommen leit. De larfkes komme dan út yn de beannen en frette oant se in rûp binne. De rûp ferpopket dan wer ta beankever en yn it nije jier begjint de syklus opnij..
Ezinge
Ezinge (Grinslânsk: Aizing) is in terpdoarp yn Grinslân, dat yn it noarden fan de gemeente Westerkertier oan it Oldehoofsche kanaal leit. Oant 1990 wie it in selsstannige gemeente, mar it doarp waard doe part fan de gemeente Winsum. Ezinge foarmet sûnt 1 jannewaris 2019 ûnderdiel fan de gemeente Westerkertier.
Yn 2008 hie Ezinge 750 ynwenners.
Beskriuwing
Ezinge is it haaddoarp fan it eardere skiereilân Middag. Dat ûntstie yn de achtste iuw yn de mûning fan de Hunze (no: Reitdjip) troch ynbrekken fan de Lauwerssee. Ezinge is bekend fan de opgravings dy't de archeolooch Albert van Giffen (1884-1973) dêr yn de jierren tweintich en tritich fan de tweintichste iuw dien hat. Dêrby binne de oerbliuwsels fûn fan 85 pleatsen en 60 bygebouwen út de perioade 600 f.Kr. oant de fyfde iuw n.Kr. In bysûndere fynst wie de gouden "swurdknop fan Ezinge", dy't út de sande iuw datearret en dy't te fergelykjen is mei dy út it keningsgrêf fan Sutton Hoo yn Ingelân.
Ezinge hat in beskerme doarpsgesicht. Part dêrfan is de tsjerke út de tretjinde iuw, dy't op de râne fan de ôfgroeven terp leit en dêr't de tsjerketoer fan los fan de tsjerke sels stiet.
Noardeastlik fan Ezinge stiet de Allersmaboarch, wêrfan it âldste part yn 1400 boud waard.
Tichthûs (tuchtskoalle)
thumb|Tichthûs foar froulju (18e iuw) In tichthûs yn 'e inge betsjutting (yn tsjinstelling ta it bredere gebrûk fan "tichthûs" as in synonym foar finzenis) wie in ynstelling om liddichgong en swalkerij tsjin te gean en moedwillige en dwerse jongelju 'moares' te learen. Sa'n ynstitút waard ek wol in tuchtskoalle neamd, al hie it net folle mei ûnderwiis fan dwaan.
It Ljouwerter tichthûs wie tredde fan de doe nij strafgestichten (Amsterdam 1596) en Leien (1598). De tsjerke fan it eardere kleaster fan grauwe beginen (Westertsjerke) waard tichthûs en wurkhûs foar de stêd, nei 1609 foar de provinsje. (gjin rasp- en spinhûs). Men stribbe lykwols nei de oprechtinge van een generaal Tuchthuis foar de provinsje. Nei besites fan autoriteiten oan it Amsterdamske Tichthûs bleau de saak sloeren oant 1661 in lanlik wurkhûs foar de hiele provinsje yn Ljouwert op te rjochtsjen ta it tsjingean fan bidlerij, liddichgong, mar ek om misdieden (gjin halsmisdieden) te straffen.
Yn 1754 waard dit gebou op it Blokhûsplein troch brânstifting en oproerige detinearden foar in grut part fernield. In nij Ticht- en Wurkhûs op dat plak waard iepene yn 1756. Foar wurkferskaffing waard dêryn in bûntrederij en tekkenfabryk yn ûnderbrocht. It gebou hie 32 sealen en fertrekken en de ynrjochting waard ± 1781 troch de Ingelske finzenisherfoarmer John Howard priizge as de bêste yn de hiele Republyk.
Yn 1821, by de earste Nederlânske finzenisorganisaasje, waard it Ljouwerter Tichthûs 'Huis van opsluiting en Tuchtiging' ien fan de sintrale grutte finzenissen fan it Feriene Keninkryk.
Cees Rienks de Boer
Cornelis Rienks (Cees) de Boer (Amsterdam, 3 augustus 1881 – Beetstersweach, 4 jannewaris 1966) wie gemeentearsjitekt fan Smellingerlân.
Libben en wurk
Yn septimber 1920 wurdt hy troch Evert Rinsema foarsteld oan keunstner Theo van Doesburg. Van Doesburg ûntwerpt in grut tal 'kleuroplossingen' en glês-yn-leadramen foar projekten fan De Boer. It earste projekt dat De Boer en Van Doesburg tegearre útfiere binne in sechtjintal 'middenstânswenten' oan de Toerstrjitte, Easterstrjitte en Houtstrjitte yn Drachten. De ûngewoane kleuroplossing fan dit huzeblok komt De Boer lykwols op stevige krityk te stean. Herman Martin wiist it yn it artikel 'Lelijk Drachten' yn de Dragtster Courant rislút ôf en pleitet foar in 'skientmekommisje'. Yn antwurd dêrop ferdúdlikt De Boer syn redenen om mei Van Doesburg yn see te gean: ''Stelt men zich voor een geheele straat in “kleuren” als onze trotsche H.B.S., wat zou dit versuffend werken. Wat zou ook dit forsche gebouw veel aan waarde winnen, wanneer het in pittige kleuren was geschilderd; de eentonige gevellap zou dan gaan werken. Om mijn doel te bereiken heb ik mij in verbinding gesteld met den kunstenaar Theo van Doesburg, wiens manier van werken mij den laatsten tijd zeer aantrok''. Yn desimber 1921 reizget Van Doesburg út Weimar wei nei Drachten om him dêr op 22 desimber yn de lêzing De kleur in onze woning foar it projekt te ferantwurdzjen. Dit ferhindere lykwols net dat koart dêrnei de 'pappegaaiebuert', sa't it wykje wyls neamd wurdt, troch de gemeente op oanfraach fan de bewenners oerskildere waard.
Darthuizen
Darthuizen is in eardere gemeente en in buorskip yn de gemeente Utertske Heuvelrêch, yn de provinsje Utert. De buorskip leit flakby Doorn en benammen Leersum, besuden de N225, oan de râne fan de Utertske Heuvelrêch, op de grins fan bosk en lânbougebiet.
Darthuizen wie oant 1857 in eigen gemeente, oant it dat jier by de gemeente Leersum kaam. In bekende hear fan Darthuizen wie yn de 16e iuw Willem fan Zuylen fan Nijevelt.
Sarajevo
thumb|left|lizzing Sarajevo thumb|left|''De Baščaršija (it âlde sintrum) yn Sarajevo thumb|left|''Hillich Hert-katedraal thumb|left|universiteitsbibleteek yn septimber 1996 Sarajevo (ferâldere Serajewo, Serajevo, Sarajewo) is de haadstêd en grutste stêd fan Bosnje en Herzegovina. De stêd leit foar in part yn de Federaasje fan Bosnje en Herzegovina (kanton Sarajevo) en foar in oar part yn de Servyske Republyk.
De stêd waard yn it ferline ek wol it Europese Jeruzalim neamd, troch de ideale kombinaasje fan east en west en it freedsum neist elkoar libjen fan Joaden, kristenen en moslims.
Geografy
Sarajevo leit flak by de geometryske midden fan Bosnje en Herzegovina. It grutste part fan de stêd is boud yn de Sarajevo-delte: in lytse delte fan 500 meter boppe seenivo, mids bergen. De stêd hat net folle hichteferskillen, mar sommige gebieten yn it Easten binne frijwat heuveleftich.
De rivier de Miljacka trochkrúst de stêd fan east nei west. De boarne fan de rivier de Bosna leit flak by Ilidža, in stedsje yn de omjouwing fan Sarajevo.
Sarajevo leit mids fiif bergen dy't diel útmeitsje fan de Dinaryske Alpen: in berchtme dat troch Kroaasje, Bosnje en Herzegovina en Montenegro rint. Dizze bergen binne yn alfabetyske folchoarder:
Gielguorde
Simke Kloosterman joech twa bondeltsjes sketsen út ûnder de titel  Ut de gielguorde. (Grins, 1936, 1942)
Andries Gaastra (1879-1945)
Andries Gaastra (It Hearrenfean, 28 septimber 1879 - dêre 18 juny 1945 ) wie de grûnlizzer fan it Batavusfabryk.
Andries begûn syn wurkpaad as feint op it nikkelfabryk fan Harmsen en Nieuwenhuis oan de Parallelwei op It Hearrenfean en wurke letter as hannelsreizger. Yn 1904 begûn er in winkel yn naaimasines, fytsen, horloazjes ensfh. op de Dracht. Earst wienen de fytsen mar bysaak, mar doe't dizze mear yn gebrûk kamen begûn Gastra dizzen sels te montearen, en kocht er se net mear ôfwurke. De ûnderdielen kamen benammen út Dútslân. Nei de oarloch 1914 - 1918 hat de saak in grutte flecht nomd en waarden de ûnderdielen sels te meitsjen. Yn 1956 binne de fabryksgebouwen op it yndustryterrein yn gebrûk nomd.
Gaastra hat him ek dwaande hâlden mei it meitsjen fan redens, bromfytsen en sikehûsmeubilêr.
Alde Wjittering
De Alde Wjittering wie de feart dy't it wetter fan de Boarn nei de Snitser Mar brocht doe't de Mûzel troch lânwinning yn de Middelsee blokkearre rekke. De Alde Wjittering rûn fan dêr't no Aldskou leit (by Akkrum) nei de noardeast-punt fan de Snitser Mar, no de Terhernster Mar.
Letter waard in Nije Wjittering groeven dy't foar it grutste part op itselde plak lei, sadat fan de Alde Wjittering allinich it stik fan de Sâlte Grêft nei de Snitser Mar oer wie. Hjoed-de-dei is ek dit lêste part fan de Alde Wjittering ferdwûn.
Kor Zittema
Kor Zittema (Lelystêd, 8 maart 1971) wie tusken 1996 en 2006 in aktyf keatser, wenne yn Bitgummole, Doanjum en Hallum. Wie twa kear kening en helle foar it ivich keatsklassemint 342 punten
Hy wûn mei Johan van der Meulen en Taeke Triemstra de PC fan 2006. Hy spile tsien jier yn de haadklasse en stoppe yn 2006.
Kalûga (oblast)
De oblast Kalûga (Russysk: Калужская область; Kalûzjskaja oblast) is in bestjoerlike ienheid yn it wêsten fan de Russyske Federaasje. De oblast leit likernôch 150 oant 200 kilometer súdlik fan Moskou.
Skiednis
thumb|left|Miniatuer fan de Slach om Kozelsk (1238) Yn de maitiid fan 1238 fûn yn de kontreien ien fan de wichtichste Russyske foarfallen yn de tiid fan de Mongoalske ynfaazje (1236-1242) plak, doe't de goed befêstige stêd Kozelsk, ien fan de prinslike sintra fan it Foarstedom Tsjernigov, nei in belis en in striid tsjin de hiele befolking troch de troepen fan Batû Khan oermastere waard. De oermastering fan de stêd duorre meiïnoar sân wiken en allinne Kiëv hold it langer fol tsjin de Mongoalen (13 of neffens oare boarnen 11 wiken). De stêd waard oant de grûn ta ôfbaarnd en de fal hie ûnbidich grutte gefolgen foar Noardeast Ruslân.
Yn 1371 beklage de Litouske prins Algirdas him yn in brief oan de patriarch fan Konstantinopel oer de metropolyt Aleksis fan Kiëv; dat wie de earste kear dat Kalûga skriftlik neamd waard. Tradisjoneel wurdt oannommen dat Kalûga as grinsfort ûntstie om it Moskouske foarstedom te beskermjen tsjin in oanfal út Litouwen wei. De kontreien wiene yn de 15e iuw it plak fan de oanhâldende striid tusken Litouwen en Moskou.
It saneamde 'Stean oan de Ugra', wêrby't de troepen fan de Gouden Horde en it Russyske leger fan Ivan III foar inoar oer stiene sûnder ta in slach te kommen, resultearre yn e befrijing fan de Russyske lannen fan it Tataarske jok en de transformaasje fan Moskou yn in sûvereine steat.
Kalûga waard yn de 16e en 17e iuw mear as in fêsting en in plak dêr't de hannel en ambachten lykas houtfykwurk en it bewurkjen fan ealstiennen opbloeide. Nei de feriening fan Ruslân en de Oekraïne yn 1654 waard Kalûga it plak dêr't de Russyske en Oekraynske hannel inoar moeten.
It dekreet fan Katarina II op 24 augustus 1776 makke fan de provinsjes Kalûga en Tûla it 'namestnitsjestvo' Kalûga (Наме́стничество; in soarte fan ûnderkeninkryk), dat yn 1796 troch tsaar Paul I omset waard yn in gûvernemint. It gûvernemint waard yn 1929 opheft en gyng doe op yn de oblast Moskou. Op 5 july 1944 ûntstie de oblast Kalûga troch it gearfoegjen fan 27 rajons út de oblasten Smolensk, Orjol en Tûla.
Geografy
thumb|left|250px|De Oka yn oblast Kaluga Kalûga grinzget oan de stêd Moskou, de oblast Moskou en de oblasten Tûla, Brjansk, Smolensk en Orjol. Fan it noarden nei it suden mjit de oblast 250 km en fan it westen nei it easten 180 km. Flakten, fjilden en bosken mei in rike floara en fauna nimme in grut part fan it gebiet yn beslach.
It gebiet leit sintraal yn de Easteuropeeske Leechflakte tusken it Sintraalrussyske Plato (mei trochsneed hichten fan 200 meter en in maksimum fan 275 yn it súdeasten fan de oblast), it heechlân fan Smolensk-Moskou en de Dnjepr-Desninskaja provinsje.
It reliëf fan de oblast waard foarme yn de tiid it Saaleglasiaal: heuveleftich mei rivierdelten. Guon gletsjermarren binne oant de dei fan hjoed bewarre bleaun, lykas de djipste mar fan de oblast, de Mar fan Besdon. De grutste rivier is de Oka, oare rivieren binne de Ugra, de Zjizdra, de Protva, en de Vorja.
De oblast hat in soad bosk en tegearre mei it grutte tal marren foarmet it gebiet in wichtich toeristysk gebiet.
Ekonomy
De oblast wurdt oer goede ferkearsferbinings ferbûn mei Moskou, Brjansk, Kiëv, Lviv en Warsjau. Yn de oblast is de houtyndustry en masjinebou wichtich. Dêrnjonken is it gebiet ryk oan brúnkoal. De stêd Obninsk is in belangryk sintrum foar ûndersyk.
Bestjoersyndieling en grutte plakken
De oblast is ûnderferdield yn 24 rajons en de twa stedsdistrikten Kalûga en Obninsk. Oare gruttere stêden binne Ljûdinovo, Kirov, Malojaroslavets en Balabanovo. Meiïnoar binne der yn de oblast 22 stêden en 6 plakken mei in stedsk karakter.
Marrit Leenstra (reedrydster)
Marrit Leenstra (Wikel, 10 maaie 1989) is in Fryske langebaanrydster út Wikel. Se ried oant seizoen 2008/2009 by Jong Oranje. Yn maart 2008 stie se op in 27e plak op de Adelskalender.
Seizoen 2007/2008
Leenstra bruts troch op it NK ôfstannen 2008 wêr’t se brûns op de 1500 meter wûn. Hjirmei pleatste se har foar de world cup-wedstriden. Ek pleatste se har foar de 1000 meter, want dêr einige se as fjirde. By de world cup op 10 novimber 2007 pakte se it wrâldrekord foar junioaren op de 1500 meter ôf fan Ireen Wüst en dêrmei waard se alfte. By it NK Allround wûn se op ferrassende wize dizze ôfstân en einige se as 4e, wêrmei’t se har fersekere fan dielname oan it EK Allround yn Kolomna. Hjir ferraste se op troch op de 500 meter (twadde) as op de 1500 meter (tredde) op it poadium te einigjen. Op de lange ôfstannen waard se twa kear sânde en úteinlik einige se yn it einklassemint as seisde, wêrtroch’t se har streekrjocht pleatste foar it WK Allround yn Berlyn. Op dat WK waard ze úteinlik tolfde. Twa wiken letter waard Leenstra tegearre mei Jan Blokhuijsen wrâldkampioen op it WK foar Junioaren yn Changchun. Neidat se ek noch de Nederlânske sprinttitel foar A-junioaren ferovere hie, ferbettere se by de Olympic Oval Finals har eigen wrâldrekord foar junioaren op de 1500 meter. Ek ried se in junioarewrâldrekord op de 1000 meter en de lytse fjouwerkamp foar junioaren.
Kommersjele teams
Nei it WK Allround toanden de ridersploegen DSB en TVM belang yn de achttjinjierrige pupil. Leenstra liet trochskimerje dat har foarkar útgie nei TVM, omdat dizze ploech mear froulike allrounders binnen de gelederen hie as DSB. Haadtrener Gerard Kemkers fan TVM woe oer de spekulaasjes fierders gjin kommentaar jaan.
Op 19 maart 2008 waard bekend dat Leenstra foar twa jier in kontrakt tekenje sil by de TVM-formaasje en my yngong fan seizoen 2008/2009 dêrfoar ride sil. Leenstra tekende offisjeel it kontrakt op 11 april 2008.
2018
Yn 2018 joech se oan te stopjen mei har karriêre en keas foar har stúdzje. Leenstra hie har bachelor Future Planet helle oan de Universiteit fan Amsterdam. Yn 2018 sil se útein om har master te heljen yn de stúdzje Geo Information Science yn Wageningen.
Omgong fan Frankryk 1954
De 40ste edysje fan de Omgong fan Frankryk waard hâlden fan 8 july oant en mei 1 augustus 1954.
Startplak
De start wie yn Amsterdam, de haadstêd fan Nederlân. It wie de earste kear dat de start fan de Omgong fan Frankryk net plak hie yn Frankryk. In oare nijichheid wie de ploege-tiidrit.
Grut Barriêrerif
thumb|Grut Barriêrerif thumb|Satellytfoto fan it Grut Barrièrerif It Grut Barriêrerif (Ingelsk: Great Barrier Reef) is it grutste koraalrif fan de wrâld. It leit yn de Koraalsee, ten easten fan de steat Queensland, parallel oan de noardeastkust fan Austraalje. Fan de Lady Elliotteilannen by de kust fan súdlik Queensland oant de Golf fan Papoea ten suden fan Papoea Nij-Guinea hat it in lingte fan mear as twatûzen kilometer.
Terwisscha
Terwisscha (Stellingwerfsk: Terwissche; Nederlânsk: Terwisscha) is in buorskip yn de gemeente Eaststellingwerf. Terwisscha leit oan de N381 bewesten Appelskea. Dêr stiet in drinkwetterpompstation fan Vitens en it besikerssintrum fan it Nasjonaal Park Drintsk-Fryske Wâld.
Hy wurdt ek neamd as Terwisch en Terwisga. 'Wiska' hat de betsjutting fan 'greide'. Yn de midsiuwen stie yn de bosken in boarch fan de boarchhear Terwisga. Hy hat in fjildslach levere tsjin de Stellingwervers.
Kwaden
De Kwaden (of Latyn Quadi) wie in nomadyske Germaanske stam dy't yn de earste iuwen nei Kristus rôverstochten holden troch it tsjintwurdige Súd-Dútslân, West-Tsjechje en Eastenryk. Sy wienen in part fan it gruttere losse stamferbân fan de Sueben, dêr't ek de Markomannen ta hearden. Tegearre lutsen sy in ferwoastend spoar troch de Balkan.
Om 150 hinne slagget de Romeinske keizer Antoninus Pius dêryn de Kwaden oan him te binen troch in kening oer harren te beneamen dy't loyaal wie oan Rome. Lykwols soe dy loyaliteit net lang duorje. Yn 166 foel in alliânsje fan Kwaden, Markomannen en Sarmaten it Romeinske Ryk yn. Dizze kriich - dy't bekend stiet as de Markomannenoarloch - wie in tige serieuze bedriging foar Rome sadat keizer Markus Aurelius him nei it front ta sette om de legers oan te fieren.
De neikommende iuwen bleaune de Kwaden in oanhâldende boarne fan argewaasje foar de Romeinen en lutsen sy wol gauris de grinzen oer. Yn de rin fan 4e iuw wienen der faak gefjochten tusken de Romeinske legers en in ferbûn fan Kwaden, Sarmaten en Goaten. Yn 375 koe keizer Falentinianus I harren lykwols foar fêst ferslaan. In grut part fan de Kwaden gong doe op yn it folk fan de Fandalen en soe letter mei ferfarre nei Galysje op it Iberyske skiereilân. It oare part fan de Kwaden gong op yn it folk fan de Langobarden. Hjirmei kaam in ein oan de politike, militêre en kulturele ienheid fan de Kwaden.
Geoffrey Hughes
Geoffrey Hughes (Wallasey (Merseyside), Isle of Wight, 2 febrewaris 1944 - 27 july 2012) wie in Ingelsk akteur dy't meast byrollen spile. Hy is yn Belgje en Nederlân benammen ferneamd fan syn rol fan Onslow yn de Britske rige "Keeping Up Appearances", troch de TROS en de Flaamske stjoerder Eén útsjoerd ûnder de namme Schone Schijn.
Wurkpaad
Hughes syn karriêre begûn by it Victoria Theatre yn Stoke On Trent. Dêrnei ferskynde er yn ferskate West End-produksjes. Yn 1967 debutearre Hughes mei in rol fan boufakker yn de filmcomedy Smashing Time. Neist de al neamde rollen hie er doe ek al in protte gastrollen yn telefyzjerigen (û.o. Z Cars, Dad's Army, Up Pompeii en Doctor Who) en films (Tiffany Jones, Adolf Hitler - My Part in His Downfall en Nijinsky).
Hy die mei yn koartrinnende searjes sa as The Bright Side (1985) en Making Out (1989-1991).
Yn de comedyrige The Royle Family wie er in stikmannich kearen te sjen as Twiggy. 2006 hie er in rol yn de musical Peter Pan.
Persoanlik libben
Yn syn frije tiid mocht Hughes graach golf en cricket spylje, sile er en harke er nei muzyk. Teffens hie er niget oan bier en beammen. Hy wenne it lêst yn Northamptonshire, Ingelân. Hy stoar yn de âldens fan 68 jier oan de gefolgen fan prostaatkanker.
Teyebuorren
Teyebuorren is in buorskip dat yn de gemeente Noardeast-Fryslân leit. Teyebuorren leit noardlik fan Hantum, noardeastlik fan Holwert, noardwestlik fan Ternaard en besuden de Waadsee. Teyebuorren heart ta de himrik fan Ternaard.
Sûnt 2019 leit Teyebuorren yn de gemeente Noardeast-Fryslân, dêfoar lei it yn de gemeente Dongeradiel en foar 1984 lei it buorskip yn West-Dongeradiel.
De bebouwing fan de buorskip leit oan een koart syddykje fan de Holwerterdyk (N358). De buorskip hat in lytse kearn fan fjouwer huzen/pleatsen en in yn it westen los steand hûs, jutjes foar de grins mei de buorskip Trijeboerehuzen. Soms wurdt it hûs by de Hollewei ek by de buorskip Teijeburen rekkene, mar it heart eins ta de buorskip Fiskbuorren.
List fan pausen
thumb|150px|Pauslike Embleem
List fan pausen
Hillich ferklearre pausen hawwe in "(H)", sillich ferklearre in "(S)" efter de namme.
Gritenij
thumb|300px|Kaart fan Fryslân út 1762 mei 30 gritenijen, 314 doarpen en 11 stêden. Rjochtsboppe in leginda fan I-XXX mei de nammen fan de ûnderskate kriten In gritenij wie fan oarsprong it grytmanskip. Yn de Saksentiid is it ek de namme wurden foar it gebiet fan de grytman, wat oant dy tiid in diel hjitten hie. Mei't dat yn 1517 de Stellingwerven split waarden, wienen der yn Fryslân iuwenlang tritich gritenijen.
Lieder fan de gritenij, en fertsjinwurdiger fan it heger gesach, wie de grytman.
De taken fan de gritenijen feroaren mei de tiid. Oant de 16e iuw wienen de gritenijen ek ferantwurdlik foar it ûnderhâld fan de diken. Oant de Frânske tiid hie de gritenij ek de rjochterlike macht. By de Gemeentewet fan 1851 waarden gritenijen en stêden ferfongen troch gemeenten.
Fan de siswize Op syn alve'ntritichst (stadich) wurdt gauris oannaam dat dy ferwiist nei de alve stêden en tritich gritenijen dy't yn de steaten fan Fryslân mar stadich ta beslútfoarming komme koene. Mar dy siswize waard yn de 16e iuw al brûkt yn Hollân, allinnich mear mei de betsjutting fan sekuer. It hat dêrom de wierskyn dat de ferwizing nei Fryslân net de krekte útlis is.
List fan gritenijen
De tritich gritenijen wienen:
Nei de Frânske tiid waard ek It Amelân in gritenij fan Fryslân
Jurjen Koksma
Jurjen Ferdinand Koksma (Skoatterlân, 21 april 1904 – Amsterdam, 17 desimber 1964) wie in Nederlânsk wiskundige spesjalisearre yn analytyske getalteory.
Wurkpaad
thumb|175px|Diophantische Approximationen (1936), titelside Koksma promovearre 1930 oan de Universiteit Grins by Johannes van der Corput op it proefskrift Over stelsels Diophantische ongelijkheden. Hy waard 1930, mei 26 jier, beneamd ta gewoan heechlearaar oan de Frije Universiteit Amsterdam en waard dêr de earste heechlearaar wiskunde. Koksma is ien fan de oprjochters fan it Matematysk Sintrum (CWI).
Publikaasjes
Under mear:
Learlingen
Under oaren:
Famylje
Koksma boaske 1933 oan Grietje van der Stouwe, sy krigen fiif soannen en twa dochters. Twa bruorren fan Koksma wienen ek wiskundige: Jan Koksma en Marten Koksma.
East-Dongeradiel
East-Dongeradiel, ek stavere as Eastdongeradiel (Nederlânsk en offisjeel: Oostdongeradeel) wie in eardere gemeente yn it Noardeasten fan Fryslân, mei 6.367 ynwenners (1 jannewaris 1981), en mei in oerflak fan likernôch 99 km².
Skiednis
It oarspronklike Dongeradiel, rekke yn de 14e en 15e iuw opspjalten yn Dongeradiel by de eastside fan de Peazens (of Donger), en Dongeradiel by de westside fan de Peazens. Tsjin 1500 wienen dy twa siden ta de aparte gritenijen East-Dongeradiel en West-Dongeradiel wurden.
Plakken
Ek it buorskip Bollingwier hearde ta East-Dongeradiel.
Gebiet
De grins fan East-Dongeradiel waard yn it noarden foarme troch de Waadsee. Yn it easten waard de gemeente beheind troch de Lauwerssee, en letter de Lauwersmar, mei oan de oare kant Grinslân. Yn it suden waard de gemeente beheind troch Dokkum en troch it Dokkumer Djip mei it Alddjip, mei dêroerhinne Dantumadiel en Kollumerlân. Yn it westen wie de Peazens mei de Alde Peazens de grins, mei dêroerhinnne West-Dongeradiel.
Skotsk
It Skotsk (Skotsk: Scots) is in Westgermaanske taal, dy't fan âlds sprutsen wurdt yn in grut diel fan Skotlân. Om't it taalgebiet benammen it Skotske leechlân omfiemet, wurdt dizze taal inkeld ek wol oantsjut as Leechlânsk-Skotsk. Troch migraasje fan Skotten dêrhinne, wurdt it Skotsk sûnt de santjinde iuw ek sprutsen yn Noard-Ierlân en it noarden fan 'e Ierske Republyk. It Skotsk moat net betize wurde mei it Skotsk-Gaelysk, de Keltyske taal fan 'e Skotske Heechlannen en de Hebriden, en allikemin mei it Skotsk-Ingelsk, it dialekt fan 'e Ingelske taal sa't dy yn Skotlân sprutsen wurdt.