cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jurassic World (film)
Plot
Mei't de Indominus rex sawat ree is om oan it publyk presintearre te wurden, bringe Masrani en Claire in besyk oan it ferbliuw fan it bist, dêr't reuseftich hege muorren omhinne steane. Masrani is twifelich oer de effektiviteit fan alle feilichheidsmaatregels, en stelt foar om Grady der ris nei sjen te litten, dy't mei syn folslein oare eftergrûn miskien oare dingen opmerkt as 'gewoane' wittenskippers. Claire, dy't mei Grady op in ôfspraakje west hat dat einige yn in fiasko, is net botte bliid dat se wer mei him omgean moat. Nettsjinsteande dat siket se him yn syn frije tiid op en freget him it ferbliuw fan 'e Indominus rex te ynspektearjen. As Grady dêr de boel oereaget, warskôget er Claire dat it nije bist, dat syn hiele libben lang allinne fêstholden is, gjin sosjale feardichheden hat, wat it hâlden en dragen gefaarlik en ûnfoarsisber makket. Fuort letter docht bliken dat de Indominus rex net mear yn syn ferbliuw is, mei't it kompjûtersysteem nearne syn lichemswaarmte registrearret. Op ien plak binne djippe klau-ôfdrukken fan ûnderen nei boppen yn 'e muorre ynkurven.
Chris van Abkoude
thumb|Portretfoto fan Chris van Abkoude út 1925 yn New York Christiaan Frederik (Chris) van Abkoude, letter Charles Winters (Rotterdam, 6 novimber 1880 – Portland (Oregon), 2 jannewaris 1960) wie in Nederlânsk skriuwer mei sirka 40 boeken op syn namme. De bekendste dêrfan binne Kruimeltje en de Pietje Bell-rige dy't er skreau tusken 1914 en 1936. Dêrneist skreau hy lietsjes en wie er in goed pianist.
Jurassic World (film)
Plot
As Grady en in pear oare parkmeiwurkers har yn it ferbliuw bejouwe om 'e klau-ôfdrukken fan deunby te besjen, docht lykwols bliken dat de Indominus rex noch wol deeglik yn it ferbliuw is. Allinnich hat it bist nei't it skynt it fermogen om syn eigen lichemswaarmte te maskearjen. Boppedat is it bist blykber sa grizelige yntelligint dat it mei sin de klau-ôfdrukken yn 'e muorre oanbrocht hat om 'e minsken syn ferbliuw yn te lokjen. As ien fan 'e parkmeiwurkers yn panyk de poarte iepenet om fuort te kommen, slagget it de Indominus rex om út te brekken, wêrby't er de beide parkmeiwurkers ferslynt. Grady oerlibbet de konfrontaasje inkeld troch himsels mei benzine te oerjitten, sadat syn lichemsrook maskearre wurdt.
Neitiid riedt Grady oan Masrani oan om 'e Indominus rex sa gau mooglik dea te sjitten, mar Masrani, dy't syn ynvestearring beskermje wol, stjoert ynstee in befeiligingsteam efter it bist oan om it te fangen. De Indominus rex is lykwols sa yntelligint dat it de stjoerder, dêr't it mei tarist is, útskuort. Ek docht bliken dat it bist himsels kamûflearje kin yn 'e kleuren fan syn om-en-by. Hy komt it befeiligingsteam oer it mad en deadet harren op in pear nei allegearre. Dêrnei jout Claire opdracht om 'e noardlike sektor fan Isla Nublar te ûntromjen. Masrani giet nei it laboratoarium, dêr't er dr. Wu ûnderstiet oer de genetyske gearstalling fan 'e Indominus rex. Mei't dat in bedriuwsgeheim is, wegeret Wu him dêr folle oer te fertellen, behalven dan dat it bist foar it meastepart út Tyrannosaurus rex-genen bestiet. Dy binne lykwols oanlinge mei genen fan alderhanne bisten; it fermogen om kamûflearjende kleuren oan te nimmen komt fan inketfisken, en it fermogen om syn lichemswaarmte te maskearjen, komt fan 'e beamkikkerts.
Chris van Abkoude
Hy ferfear nei de Feriene Steaten yn 1916 en skreau dêr, op de earste nei, de Pietje Bell-boeken. Foar syn skriuwerskarriêre wie Van Abkoude ûnderwizer. Doe't fernaam dat de bern neat oan de berneboeken fan dy tiid fûne, skreau er dy sels.
Jurassic World (film)
Plot
Underwilens binne Zach en Gray it safarypark oan it ferkennen yn in bolfoarmich toerfiertúch. As der in oprop komt om werom te kearen nei it begjinpunt, om't dit diel fan it park ûntromme wurdt, jouwe se dêr gjin gehoar oan. Krektoarsom, as se in gat yn in stek sjogge, dêr't de Indominus rex dwers troch in ôffreding gien is, beslute se in ferbean diel fan it park binnen te gean. Dêr wurde se al rillegau oerfallen troch de Indominus rex, dy't harren fiertúch ferneatiget. De beide jonges witte lykwols nauwerneed te ûntkommen troch fan in klif yn in wetterpoel te springen. Fierderop stjitte se op 'e ruïnes fan it besikerssintrum fan Jurassic Park. Dêr fine se in âlde Jeep, dy't se reparearje troch in akku ta te foegjen út in deunby lizzende, troch de Indominus rex ferwoastge, moderne SUV.
Chris van Abkoude
Yn Amearika feringelske er syn namme yn Charles Winters.
Jurassic World (film)
Plot
De pterosauriërs fleane neitiid nei it resort fan it park, dêr't alle tûzenen besikers gearklofte binne, en sette útein mei in massale oanfal út 'e loft wei op wat se as proai beskôgje. Zach en Gray witte ûnderwilens yn 'e Jeep it resort te berikken, dêr't se opfongen wurde troch Zara. Dyselde wurdt lykwols oppakt troch in pterosauriër, dy't mei har fuortfljocht. As se te swier blykt te wêzen, stoart it bist mei har del yn it wetter fan 'e lagune, dêr't se allebeide opfretten wurde troch de Mosasaurus. Grady en Claire witte it resort ek te berikken. Se jouwe har by it bewapene personiel fan it park jouwe, dat úteinset is mei it delsjitten fan 'e pterosauriërs. Claire wurdt einlings weriene mei har muoikesizzers.
Nei de dea fan Masrani grypt haad befeiliging Hoskins yn 'e kontrôlekeamer de macht troch in groep swierbewapene kommando's binnen te heljen. Hy wol de Velociraptors ynsette tsjin 'e Indominus rex. Claire har fertrouling Lowery Cruthers warskôget har dêrfoar, wêrnei't sy mei Grady en de jonges nei it ferbliuw fan 'e Velociraptors riidt. Grady set útein mei Hoskins in terwinkel te ferkeapjen, mar lit him dêrnei mei tsjinnichheid troch de man beprate dat it ynsetten fan 'e Velociraptors de iennichste kâns is om 'e Indominus rex te oerwinnen. Boppedat fiert Hoskins syn plan likegoed út, oft Grady dêr no oan meiwurket of net. Grady beslút syn meiwurking deroan te ferlienen en set de Velociraptors op it spoar fan 'e Indominus rex, wêrnei't hy, Barry en de kommando's fan Hoskins mei de bisten op jacht geane.
Grady, Claire en de jonges ûntflechtsje it haadkertier. Bûtendoar is no alles stil en ferlitten om't alle besikers en hast alle personielsleden fan it eilân evakuëarre binne. Op it iepen pleintsje foar it haadkertier wurde se ynsletten troch de trije oerlibjende Velociraptors. Grady wit it fertrouwen fan 'e liedster fan 'e groep, Blue, werom te winnen troch har har halsbân ôf te dwaan. As de Indominus rex ferskynt en Grady-en-dy oanfalle wol, kieze de Velociraptors partij foar Grady en falle de Indominus rex oan. Yn it gefjocht rekket Blue in skoft út 'e tiid, wylst Delta en Echo troch de Indominus rex deade wurde. As Gray seit dat se "ferlet fan mear tosken" hawwe om 'e Indominus rex te ferslaan, kriget Claire in helder idee. Se lit de Tyrannosaurus rex los en lokket dy mei yn 'e rjochting fan 'e Indominus rex.
Produksje
Yn maaie 2001, noch foar't it foargeande diel fan 'e Jurassic Park-filmsearje, Jurassic Park III, yn premiêre gien wie, begûn filmstudio Amblin Entertainment al oan 'e preproduksje fan in fjirde diel. Foar de plot wiene yn 't earstoan ferskate ideeën. Ien dêrfan wie de migraasje fan dinosauriërs fan Isla Nublar nei it fêstelân fan Kosta Rika, wêrby't in team fan ekspêrs (ûnder wa dr. Alan Grant en dr. Ian Malcolm, personaazjes út eardere films) in ekologyske ramp troch de nije eksoaten sjen moatte foar te kommen. In oar idee wie de ûntwikkeling fan minsklike supersoldaten troch genetyske manipulaasje mei dinosaurus-DNA. Steven Spielberg, dy't de film produsearje soe, wie lykwols ûntefreden oer alle ideeën, en tsjin 2005 kaam de preproduksje muorrefêst te sitten.
Pas yn 2012, doe't senarioskriuwers Rick Jaffa en Amanda Silver in nij skript oanleveren, kaam der wer skot yn 'e saak. Hja ynkorporearren yn it nije skript trije ideeën fan Spielberg sels: in funksjonearjend safarypark anneks ferdivedaasjepark mei dinosauriërs as de wichtichste attraksje; in minske dy't in bân hat mei ôfrjochte Velociraptors (oernommen út in eardere kladferzje fan John Sayles); en in minskeslinende dinosaurus dy't tsjinkeard wurde moat. Mei't noch Spielberg sels, dy't de earste beide Jurassic Park-films regissearre hie, noch Joe Johnston, dy't ferantwurdlik wie foar Jurassic Park III, noch in nije film yn 'e rige regissearje woe, moast der in nije regisseur fûn wurde. De kar foel úteinlik op Colin Trevorrow, dy't tegearre mei Derek Connolly it skript fan Jaffa en Silver nochris ûnder hannen naam. Dêrom woe Universal Pictures inkeld Trevorrow en Connolly op 'e ôftiteling fermelde as senarioskriuwers, mar dêr stiek it Writers Guild of America, it ynfloedrike fakbûn fan senarioskriuwers, by in formele harksitting in stokje foar.
Yn 't earstoan hie de ferwachting west dat de akteurs út eardere Jurassic Park-films foar de nije film yn harren âlde rollen weromkeare soene, lykas Sam Neill as dr. Alan Grant, Jeff Goldblum as dr. Ian Malcolm, Richard Attenborough as John Hammond, Laura Dern as dr. Ellie Sattler en Julianne Moore as dr. Sarah Harding. Trevorrow en Connolly fielden dêr lykwols neat foar, of it moast wêze dat der in goede reden wie foar personaazjes út eardere film om by it nije ferhaal belutsen te wêzen. Se fûnen dat dat inkeld gou foar dr. Henry Wu (spile troch B.D. Wong), de wittenskipper efter it kloanen fan 'e dinosauriërs, dy't earder yn 'e earste film te sjen west hie.
As produsinten wiene Frank Marshall en Patrick Crowley by it projekt belutsen foar de filmstudio's Amblin Entertainment, Universal Pictures, Legendary Entertainment en The Kennedy/Marshall Company. Steven Spielberg fan Amblin hie as útfierend produsint it tafersjoch oer de hiele produksje. Foar de film wie in budget beskikber fan $150 miljoen. De kamerarezjy wie yn 'e hannen fan John Schwartzman, en de filmmuzyk waard fersoarge troch Michael Giacchino.
Opnamen
De opnamen foar Jurassic World setten op 10 april 2014 útein en duorren oant en mei 5 augustus fan dat jier. Der waard benammen filme op 'e Hawaïaanske eilannen Kauaï en Oähû. De sênes yn it resort en om it haadkertier hinne waarden opnommen yn Louisiana, op it parkearterrein fan it fertutearze ferdivedaasjepark Six Flags New Orleans. Beskate grutskalige binnendoarsênes waarden filme yn 'e Michoud Assembly Facility, in fabrykshal fan 'e Amerikaanske romtefeartorganisaasje NASA, yn New Orleans.
Special effects
Hoewol't de dinosauriërs yn 'e foargeande Jurassic Park-films foar in oansjenlik part werjûn wiene troch neimakke animatroanyske modellen, waard foar Jurassic World, mar ien sa'n animatroanyske dinosaurus brûkt, in Apatosaurus. De oare dinosauriërs waarden (foar in part ûnderstipe troch motion-capturetechniken) yn 'e postproduksje tafoege as special effects troch Industrial Light & Magic (IlM), it bedriuw fan George Lucas.
Distribúsje
De distribúsje fan Jurassic World waard fersoarge troch Universal Pictures. De film gie op 29 maaie 2015 yn Parys yn premiêre, en iepene dêrnei op 12 juny yn 'e Amerikaanske bioskopen. It byhearrende soundtrackalbum ferskynde op 9 juny 2015 by platemaatskippij Back Lot Music. Jurassic World waard op 20 oktober 2015 útbrocht op dvd en blu-ray.
Untfangst
Fan 'e filmkritisy krige Jurassic World oer it algemien positive resinsjes. Sa joech Peter Bradshaw fan 'e Britske krante The Guardian de film 4 fan 5 stjerren. Hy neamde it "in freeslik fermaaklik en spannend simmerspektakel". Yn The Telegraph, in oare Britske krante, parte Robbie Collin de film ek 4 fan 5 stjerren ta. Hy fûn Jurassic World in weardige opfolger fan 'e oarspronklike film. Peter Travers fan it Amerikaanske tydskrift Rolling Stone joech de film 3 fan 4 stjerren en murk op: "It is net de synyske, kommersjalisearre, goedkeape flauwekul dêr't je bang fan wiene dat it it wêze soe." Hy priizge fierders de rezjy fan Colin Trevorrow, de special effects en it aktearjen fan Chris Pratt en Bryce Dallas Howard.
Yn The Hollywood Reporter murk Todd McCarthy op dat Jurassic World "net botte grizelich" wie. Ek hied er krityk op 'e românse tusken de personaazjes fan Pratt en Howard, mar hy wie goed te sprekken oer de special effects en de soundtrack. It parseburo Associated Press (AP) parte oan Jurassic World mar 2 fan 4 stjerren ta en omskreau de film as "in mâle, oerfersêde film" dy't it ûntbriek oan it "knaphandich gefoel fan ferwûndering, de humor en de spanning dy't yn 'e orizjinele film ta utering kamen". De aktearprestaasjes fan Pratt en Howard hie AP dan wol wer lof foar.
Ferskate nijspublikaasjes giene fierders yn op 'e dea fan Zara (spile troch Katie McGrath), de assistinte fan it personaazje fan Howard, dy't de loft yn skuord wurdt troch in Pteranodon, yn 'e lagune falt en dan opfretten wurdt troch de Mosasaurus. It wie de earste kear dat der yn 'e Jurassic Park-films in froulik personaazje oan 'e dinosauriërs opfuorre waard. Regisseur Trevorrow woe noris immen ombringe dy't it totaal net fertsjinne, en hy hie har dea sa spektakulêr mooglik makke om it bioskooppublyk te skokken. Guon filmkritisy brochten oangeande dat stikje fan 'e film soargen oer seksisme en frouljushaat op 't aljemint, hoewol't oaren it krekt priizgen as gelykberjochtiging foar froulju.
Fierders fûnen ferskate nijsmedia, wêrûnder The New York Times en it blêd New York, it tsjûgjen fan seksisme dat Claire, it personaazje fan Bryce Dallas Howard, de hiele film lang op hege hakken omrint, ek as se troch it oerwâld kuieret. De filmmakkers ferdigenen harren tsjin dat lêste kritykpunt troch te sizzen dat Claire no ienris it soarte frou is dat op har wurk hege hakken draacht, en dat de ûntwikkelings inoar yn 'e film sa fluch opfolgje dat se gjin tiid hat om har te ferklaaien foar't se it oerwâld yn moat om har muoikesizzers te rêden.
Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hat Jurassic World in goedkarringspersintaazje fan 71%, basearre op 351 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: "[Dizze film] kin it orizjineel net belykje wat klearebare fernimstigens en impact oangiet, mar hy wurket poerbêst as in fermaaklike (en fisueel tûzelsinnige) […] skriller." Op Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, behellet Jurassic World in goedkarringspersintaazje fan 59%, basearre op 49 resinsjes.
Opbringst
Jurassic World brocht yn 'e bioskopen yn 'e Feriene Steaten en Kanada $652,3 miljoen op, en yn alle oare lannen en territoaria $1.018,0 miljoen. Wrâldwiid kaam de opbringst dêrmei út op $1.670,3 miljoen, oftewol krapoan $1,7 miljard. Ofset tsjin it budget fan $150 miljoen betsjut dat in winst fan $1.520,3 miljoen, hoewol't dêr de marketingkosten noch wol ôf moatte. Dêrmei wie Jurassic World de op ien nei meast opbringende film fan 2015 (nei Star Wars: Episode VII – The Force Awakens) en doedestiden ek de op trije nei meast opbringende film aller tiden (nei Avatar, Titanic en Star Wars: Episode VII – The Force Awakens). It Amerikaanske tydskrift Deadline Hollywood berekkene de skjinne wist fan Jurassic World op $474 miljoen.
Prizen
Jurassic World waard nominearre foar 7 Saturn Awards, 2 Satellite Awards, in Screen Actors Guild Award, 2 Empire Awards, 2 Annie Awards, 5 Critics' Choice Movie Awards, 4 People's Choice Awards, 3 MTV Movie Awards, 5 Teen Choice Awards en 2 Kids' Choice Awards. De film wûn de Saturn Award foar bêste optreden fan in jongere akteur (Ty Simpkins) en de MTV Movie Award foar bêste akteur yn in aksjefilm (Chris Pratt).
Dyksterhûs
Dyksterhûs wie in buorskip west fan Tsjerkwert yn de gemeente Súdwest Fryslân.
De namme komt ek foar as Dijksterhuis, Dyksterhuys en Dyksterhuysen
Søren Kierkegaard
thumb|200px|Søren Kierkegaard Søren Aabye Kierkegaard (Kopenhagen, 5 maaie 1813 - dêre, 11 novimber 1855) wie in ferneamd Deensk filosoof, teolooch en skriuwer. Hy neamde himsels in antyfilosoof en religieusk skriuwer en wurdt algemien sjoen as de earste eksistinsjalistyske filosoof. Letter waarden lykwols ek oare mienings heard, dy't Kierkegaard yn syn histoaryske kontekst begripe wolle en net langer ynterpretearje fanút de eksistinsjalistyske beweging, dy't him mooglik ûnrjochtlik op him beroppen hat (Stewart, J. (ed.) 2003).
Sebald Justinus Brugmans
thumb|260px|Sebald Justinus Brugmans (1763-1819) door [[Charles Howard Hodges]] Sebald Justinus Brugmans (Frjentsjer, 24 maart 1763 - Leien, 22 july 1819) wie in Fryske dokter, botanikus en heechlearaar yn mear as ien natuerwittenskippen. Hy wie de soan fan Antonius Brugmans, heechlearaar yn meardere wittenskippen.
Biografy
Brugmans studearre oan de Universiteit fan Grins, dêr't er syn doktoraten yn de medisinen en filosofy helle, en ôfstudearre yn de frije keunsten. Yn 1785 waard er professor yn de fysika en wiskunde oan de Universiteit fan Frjentsjer en yn 1786 folge er David van Royen (1727-1799) op as professor yn de botanika oan de Universiteit fan Leien, dêr't er ek direkteur (praefectus horti) fan de Hortus Botanikus waard, dy't ûnder syn bewâld ek tige útwreide waard. By de hortus wurke er gear mei hortulanus Nicolaas Meerburgh, syn rjochterhân.
Yn 1795 waard Brugmans beneamd as professor yn de genêskunde yn Leiden nei't er himsels foar de funksje oanbean hie. Dat jier waard er ek haad fan it 'Geneeskundig Bureau der Bataafsche Republiek' fan de nij stichte Bataafske Republyk. Yn 1811 waard er beneamd as Ynspekteur-Generaal fan de Frânske Keizerlike Sûnenstsjinst en krewearre er foar de medyske fakulteiten en de ferbettering fan de libbensomstannichheden fan de militêren. Troch de klam dy't er lei op hygiëne wist er epidemyske syktes en gangreen súksesfol te bestriden. Wat dat oanbelanget kin er as foargonger fan Ignaz Semmelweis sjoen wurde. Brugmans hie noch folle mear funksjes; sa wie er liifdokter fan kening Lodewijk Napoleon Bonaparte, lid fan 23 genoatskippen en foarsitter fan de keunstakademy Leien. Op 4 maaie 1808 waard er installearre as lid fan it Koninklijk Instituut van Wetenschappen, Letterkunde en Schoone Kunsten. Ek wie er ien fan de gearstallers fan de Pharmacopoea Batava, it earste Nederlânske resepteboek foar aptekers. Teffens wie er adviseur fan de oerheid wat feeartsenijkundig ûnderwiis en -ûndersyk oanbelange. Tusken 1806 en 1809 wie er lid fan de Steatsried.
Brugmans wie ek fûl samler fan natuerlike preparaten sa as minskeherten, soldateplassen mei wûnen (dizze waarden him tastjoerd troch dokters, dy't er earst oplaat hie en yn it leger fan Napoleon Bonaparte tsjinnen, nei de Slach by Waterloo), hoarnen, hûden, bonken, dierlike skeletten en anatomyske ferfoarmingen sa as oanberne ôfwikings. Dy binne hjoed de dei noch te sjen yn Museum Boerhaave.
Der is in portret fan Brugmans bewarre bleaun dat skildere is troch Charles Howard Hodges. It plantegeslacht Brugmansia is troch Christiaan Hendrik Persoon nei him neamd.
Nikolaas Pieck
Libben
Pieck preke tsjin it opkommende kalvinisme en ferdigene dêrby fûleindich it dogma dat Jezus yn de fiering fan de hillige misse tsjintwurdich is yn it foarkommen fan bôle en wyn. Yn juny 1572 waard Gorkum nei fûl ferset ynnommen troch de wettergeuzen. Alhoewol't se ûnthieten om de katolike geastliken in frije ôftocht te jaan, namen se dochs 19 katolike geastliken finzen.
Tegearre mei acht oare Fransiskaanske bruorren waard Pieck opsletten yn in tsjuster en smoarch hok, dêr't se tamtearre waarden. Mei de koarde dy't Pieck om syn pij droech loeken se him oan in balke omheech en lieten him dan hieltiten wer op de grûn falle. Dat gyng kreksalang troch oant de koarde briek en Nikolaas bûten bewustwêzen op de grûn foel. Mei't nochris tsien preesters finzen nommen waarden kaam it tal finzenen op 19.
Nettsjintsteande ynstruksjes fan Willem fan Oranje om de geastliken te sparjen en protesten fan de magistraten fan Gorkum, waard de groep op 9 july 1572 yn in âlde ferlitten kleasterskuorre bûten Brielle ophongen. Nikolaas wie de earste fan de preesters dy't se ophongen. Troch de knoffelige útfiering fan it ophingjen duorre de eksekúsje mear as twa oeren en waard it in hiel lijen foar de preesters.
Neitiid
Doe't de wettergeuzen noch om Gorkum fochten holden Nikolaas Pieck en syn omkesizzer Rutger mei oaren harren skûl yn de Blauwe Toer. Rutger wie in soan fan Nikolaas' sweager Hessel fan Est, dy't skepen wie, en waard nei de oermastering fan de wettergeuzen frijlitten. Hy flechte mei syn heit nei Utert en begûn nei de moard mei it sammeljen fan bewizen. Hy prate mei tsjûgen en liet portretten skilderje fan de fermoarde geastliken. Sân tsjûgen lieten op 9 augustus 1574 fêstlizze dat de portretten de martlers goed wjerjoegen. Sadwaande waard de moard oars as yn oare gefallen fan dy tiid tige goed dokumintearre. Oer de moard op de katolike preesters skreau er boppedat op de wize fan it Wilhelmus in 33 kûpletten tellend liet, dat yn it doe noch katolike Amsterdam útjûn waard. Yn 1603 publisearre Willem fan Est, in broer fan Rutger, alle sammele ynformaasje yn it Historiae martyrum Gorcomiensjum en foege oan de histoaryske feiten dêr wat katolike ynterpretaasjes oan ta, lykas mirakuleuze genêzings mar ek histoaryske feiten dy't oan de foarspraak fan de 19 martlers taskreaun waarden.
Yn de tiid fan it Tolvejierrich Bestân (1609-1621) wie it wer wat frijer om te reizgjen en koe de Tsjerke sels ûndersyk dwaan troch plakken en tsjûgen te besykjen. Op 24 novimber 1675 ferklearre paus Klemens X Nikolaas mei de oare martlers sillich. De hillichferklearing fan de 19 fermoarde geastliken folge yn 1867 troch paus Pius IX, yn de iuw dat de biskoplike hiërargy yn Nederlân hersteld waard.
Driezumer Syl
De Driezumer syl wie in slûs tusken Driezumer Ryd en it Dokkumer Djip. Oer De Ryd koe men bylâns de Driezumer terp nei it suden yn de Driezumer Mar komme.
Alabama
Alabama is ien fan de steaten fan de Feriene Steaten fan Amearika. De haadstêd is Montgomery.
Skiednis
It gebiet waard oarspronklik bewenne troch Yndianestammen. Dêrnei hawwe sawol de Frânsken, de Spanjerts as de Ingelsen om de hearskippij fochten. De earste Jeropeeske delsetting yn Alabama wie Mobile dat yn 1702 troch de Frânsken stifte waard.
Alabama, hie eartiids foaral in ekonomy dy't basearre wie op de tylt fan katoen en telde in soad slaven. Tidens de Amerikaanske Boargeroarloch stie it oan de side fan de Konfederaasje. Ek nei dizze oarloch wie Rasisme in grut probleem. Op de ein fan de 19e iuw waarden yn Alabama noch inkele rasistyske wetten oannomd wêrtroch de swarte befolking ûnder oaren harren stimrjocht ferlear. Dizze wetten soenen pas yn de sechtiger jierren fan de 20e iuw troch it Federaal Heech Gerjochtshof bûten wurking steld wurde.
Rosa Parks, dy't yn Alabama berne waard, waard wrâldferneamd troch har wegering om nei in lange dei wurkjen har sitplak yn de bus oan in blanke ôf te stean.
Yn de twadde helt fan de 20e iuw ferlear de katoentylt oan betsjutting en feroare de ekonomy, de wolfeart gong dêrtroch omheech.
Geografy
De steat Alabama is 135.765 km² grut, wêrfan 131.426 km² lân en heart ta de Sintral tiidsône (CT).
Alabama, dat oan de Golf fan Meksiko leit, grinzet yn it noarden oan de steat Tennessee, yn it westen oan Mississippi, yn it easten oan Georgia en yn it suden oan Florida.
De wichtichste rivieren binne de Mobile, de Tensaw, de Tombigbee, de Alabama, de Chattahoochee, de Coosa, de Tallapoosa en de Tennessee. Alabama telt in protte grutte marren, lykas Martin Lake en Lewis Smith Lake. It noardeasten fa de staat heart ta de Appalachen, mei as heechste punt de top fan Cheaha Mountain (734 m). Foar it measte part is it lân flak.
Thijs de Vries
Thijs de Vries (Kollum 22 april 1963) wie in Frysk hurdfytser.
Waard nasjonaal kampioen yn de motorsport yn de 125 cc-klasse by de junioaren. Nei in tal slimme ûngelokken by gersbaanraces begûn er yn 1983 te hurdfytsen. Earst as leafhawwer, mar yn 1984 waard hy amateur. As lid fan fytsferiening Otto Ebbens helle hy sokke goede resultaten dat hy yn 1985 troch Piet Hoekstra ynlive waard by de Batavus-equipe. Faak ried er koarte útslaggen, mar it earepoadium siet der foar antysprinter De Vries lang net yn. Mar yn 1985 wûn er syn earste kritearium mei de Omloop fan Burgum. Letter wie hy noch earste yn Bûtenpost, It Hearrenfean en De Jouwer. In tige goede prestaasje levere "Thyske" yn Olympia's Ronde fan Nederlân. Mei in sechsde plak yn de ienrangskikking ferraste de Kollumer freon en fijân.
Yn 1993 folge de oerwinning yn de Ronde fan de Kerspelen yn Droegeham as ien fan de hichtepunten yn syn karriêre. Yn 1987 waard Thijs de Vries hast beropsfytser. Jan Raas woe him wol yn de ploech hawwe en ek Cees Priem (TVM) hie belangstelling. It wie Piet Hoekstra dy't de boat lykwols ôfhold, Thijs soe net in 'killer' wêze. Letter kaam Thijs by de sponsorformaasjes fan Koga Miyata (ploechlieder Egbert Koersen) en Giant (ploechlieder Arie Hassink). Yn 1991 makke hy de oerstap nei de 'Noordelijke Wieler Vereniging Groningen', om foar dy club yn de promoasjekompetysje út te kommen.
Bokke Bok
Bokke Bok (Goaiïngea, 5 july 1920 – Snits, 1997), wie in stukadoar en hurdfytser út Snits.
Bok kocht yn de 'krappe' tritiger jierren, mei in soad wurkleazens syn earste fyts, in De Mol A, destiids ien fan de bêste merken, foar f. 40,-. De fyts wie seker 8 kilo swierder as de hjoeddeiske fytsen. De tubes wienen ek hast twa kear sa tsjok as de bantsjes fan de njoggentier jierren. De fyts wie foar Bok syn earste gersbaanfytsen eins net sa geskikt. In winkelman yn Snits hat doe in nij freem foar Bokke Bok kocht (kosten f. 27,50) en sa no en dan koe der ôfbetelle wurde. Hy treende alle dagen, gie betiid op bêd en kaam net yn it kafee. In echte topper hat Bokke nea west, mar mei in bytsje gelok wûn er doch gauris in pryske. Syn earste wedstriid wie op de baan yn Donkerbroek. Dêr hiene de doarpsbewenners in liembaan makke mei ophege bochten. By moai waar wie it in prachtbaan, mar by rein waard de baan sjippeglêd en glibberen se nei ûnderen ta. Hy moast in keppelwedstriid ride en hie in oare Snitser as maat, mar by oankomst blykte dat hy mei in Grinslanner ride moast. Dy kaam lykwols net opdagen en hy foarme in nij keppel mei in fytser út Easterwâlde. Se sprutsen ôf dat Bokke twa rondes ride soe en hy ien en dat hy dan de sprints ride soe. Foarôf yn het massaazjelokaal, waard de wedstriid troch in trener besprutsen mar hy seach Bokke-en-dy net stean. Bokke wie dêrtroch bot teloarsteld en moast boppedat yn de ûngeunstige bûtenbaan starte en lei nei it startskot direkt oan de sturt fan de groep. In pear treningsmaten rôpen lykwols "Toe Bok, do kinst folle hurder, foarút!". Dat joech him sa'n kick en foardat syn maat him ôfloste, en hy syn earste priis wûn.
Bokke Bok fytste ek op de baan en wei by de 'Ren- en Toeristenvereeniging Leeuwarden' en nei de Twadde Wrâldoarloch by 'De Friesche Leeuw'. Yn de ooarloch demontearde er, krektas in soad oaren syn reesfyts en ferburch dy op 'e souder. Yn 1950 stoppe hy mei fytsen yn wedstriidferbân en waard kontroleur en stimpelder by de organisaasje fan de Alvestêdetocht op de fyts. Yn 1953 kaam er by it Fryske sjuerykorps fan de KNWU. Folle letter, yn 1979, wie hy mei-oprjochter fan fytsferiening Snits, dêr't hy earelid fan wie. Ek wie Bok jierrenlang de man efter de organisaasje fan de KNWU-ronde fan Snits.
Dykhuzen (buorskip)
Dykhuzen is in buorskip by Gerkeskleaster yn de gemeente Achtkarspelen. De buorskip leit noardwestlik fan Gerkeskleaster, súdeastlik fan Bûtenpost en direkt eastlik fan Lutkepost. De huzen oan de Dykhústerwei falle ûnder Bûtenpost en de bebouwing ûnder Dykhuzen falt ûnder Gerkeskleaster.
Op 28 maart 2019 waard troch it kolleezje fan de gemeente Achtkarspelen besletten dat de buorskip in eigen boerd krijt. De plaknamme ferwiist nei it feit dat it in delsetting fan fersprate huzen wie oan de dyk dy't lâns de Alde Ryd oanlein wie. De dyk wie part fan in âlde haadrûte troch de Bûtenposter Mieden tusken Ljouwert en Grins.
Herman Alexander Röell
thumb|Herman Alexander Röell Herman Alexander Röell (Unna, 1653 - Amsterdam, 12 july 1718) wie in Nederlânske protestantske teolooch. Syn stribjen wie om de godstsjinst fanút de rede benei te kommen.
Hy wie de jongste soan fan de Westfaalske legeroffisier Johann von Röell (1599-1656). Tusken 1670 en 1679 studearre er yn Utert, Grins, Zürich en Heidelberch. Yn 1679 waard er hofpredikant fan prinses Elisabeth fan de Palts. Nei har ferstjerren waard er beroppen troch prinsesse-dûairiêre Albertine Agnes te Ljouwert.
Yn 1686 waard er heechlearaar teology en filosofy yn Frjentsjer en yn 1704 yn Utert, dêr't er oant syn dea dosearjen bleau. Hy wie in neifolger René Descartes en joech tsjerklike dogma's dy't er stridich mei it ferstân achte yn besprek. Hy waard dêrom fûl bestriden fan de ortodoks-grifformearde kant. Syn lear waard somtiden oantsjut as it röellisme. Nei in fûleindich skeel mei Campegius Vitringa krige Röell in sprekferbod oplein troch de Steaten fan Fryslân.
Hy wie troud en hie njoggen bern. Hy wie de stamheit fan it Nederlânske laach Röell, dêr't ferskate heechleararen, steatslju en hege offisieren út fuortkaam binne.
Isaak Babel
right|thumb|150px|Isaak Babel left|thumb|200px|[[NKVD foto fan Babel by syn arrestaasje.]]
Isaak Emmanuïlovitsj Babel (Russysk: Исаак Эммануилович Бабель) (Odessa, 13 july 1894 - Moskou, 27 jannewaris 1940) wie in Russysk skriuwer. By de Russyske revolúsje stie Babel oan de kant fan it Reade leger, de kommunisten. Hy tsjinne ûnder oaren as oersetter en sjoernalist.
Yn maaie 1939 is er oanhâlden, beskuldige fan spionaazje en yn 1941 eksekútearre yn in kamp yn Sibearje.
List fan plakken oan of yn de eartiidske Sudersee
List fan plakken lizzend oan of yn de eardere Sudersee, de hjoeddeiske Iselmar, Markermar, IJmar en de Rânemarren.
Robyn (sjongster)
thumb|Robyn yn 2005
Robin Miriam Carlsson (Stokholm, 12 juny 1979), better kend ûnder har artystenamme Robyn, is in Sweedske sjongster. Ein jierren '90 hie se súkses mei de singles Show me love en Do you know (What it takes). Yn 2007 kaam hja werom mei it nûmer With every heartbeat.
Biografy
De earste sân jier fan har libben wie hja altyd op'in paad, want har heit wie toanielregisseur en mem wie aktrise yn itselde toanielselskip. Doe't Robyn 13 wie, waard se ûntdekt troch de Sweedske sjongster Meja (fan All 'bout the money), doe't sy in selsskreaun liet oer de skieding fan har heit en mem song.
Nederlân kaam yn de kunde mei Robyn yn 1997 doe't hja in hit hie mei Do you know (What it takes), folge troch it album Robyn is here. Dêrnei helle Show me love yn 1998 nûmer 23 yn de Nederlânske Top 40. Dêrnei kaam sy earst werom yn 2002 mei de single Keep the fire burning, fan it album Don't stop the music. De single kaam net fierder as nûmer 33 yn de Top 40.
2007 kaam har 4e album Robyn út mei de track With every heartbeat. Yn de UK Singles Chart helle de single it earste plak, en yn Nederlân waard it har grutste hit oant no ta.
Yn 2008 stiet Robyn yn it foarprogramma fan guon optredens fan Madonna's Sticky & Sweet Tour, ûnder oaren op 2 septimber 2008 yn de Amsterdam ArenA.
Robyn docht ek mei op de CD Junior fan de Noarske band Royksopp.
Diskografy
In karút:
Fluitemuseum
It Fluitemuseum is in kolleksje fluiten fan Bernard Visser út Boalsert. De kolleksje bestiet yn 2012 út 1055 fluiten. De muorren yn de keamer en de gong hingje der fol mei. Hast alles wat yn 'e hûs is hat mei fluiten te krijen. Der besteane fiif soaren fluiten: Visser kin se allegear bespylje. It begûn doe't er as jonkje brongitis krige en hy fan de dokter mûlharmoankika spylje moast fanwege it yn- en útasemjen. In jier letter krige lytse Bernard fan syn pake krige noch in fluit. Doe't er by de maresjesee kaam te wurkjen gie it hurd. Ek doe't er by de Rabobank wurk kaam er op in soad plakken om syn kolleksje oan te foljen. Yn binnen- en bûtenlân, wrâldwinkels en yn omrinwinkels. Yn de jierren tachtich hie er it museum yn Wâldsein, doe't er yn Boalsert kaam moasten de fluiten yn syn eigen hûs in plak krije. Troch ynternet groeide de samling fan fiifhûndert nei mear as tûzen.
Douwe Kiestra
Douwe Hermans Kiestra (Poppenwier, 4 desimber 1899 - Raard, 3 juny 1970) wie in Frysk boer, skriuwer, dichter en politikus.
Biografy
Hy wie de soan fan Hermanus Kiestra, feehâlder, en Trijntje Hornstra. Hy gie nei de Rykslânbouwinterskoalles en gie dêrnei oan 't wurk op syn heite pleats. Hy troude op 25 maaie 1925 mei Aaltsje Hannema. Se krigen twa soannen en ien dochter. Hy waard dêrnei pachter op in feehâlderij yn Poppenwier. Yn 1938 ferhuze de hûshâlding nei in pachtpleats yn Eagmaryp, mar al yn 1941 gie er werom nei syn bertestreek. Dêr pachte er in buorkerij ûnder Tersoal. As lêste hie er fand 1962-1967 in lytse buorkerij yn Poppenwier.
Om syn aktive pro-Dútske hâlding yn 'e Twadde Wrâldkriich (Hy wie û.o. lid fan 'e NSB en de Nederlânske SS) waard er nei de kriich ta 2 1/2 jier finzenis feroardield. Ek krige hy in publikaasjeferbod oplein foar fiif jier. Dêrom is Sinne op ’e striesek, dêr't er syn ûnderfiningen yn ynternearringskampen beskriuw, ûnder skûlnamme ferskynd.
Nei 1945 waard er al rillegau wer opnaam yn de Fryske literêre wrâld. Hy gie fannijs wer nei tsjerke en publisearre on fertaling fan de Spreuken van Salomo, skreau krystlieten en der ferskynde wurk fan him yn kristlike blêden. Op de ein fan syn libben skreau er in tsjûke roman yn twa dielen oer it Fryske boerelibben: Ien wike útbuorren (diel 1: De Buorskip, diel 2: De Toartels), wêr't er de priis fan de Kristlik Fryske Folksbibleteek krige. Yn it jier fan syn fertsjerren ferskynde in bondel Forhalen.
Lincoln (Nebraska)
thumb|250px|County Lancaster mei Lincoln yn Nebraska Lincoln is de haadstêd fan de Amerikaanske steat Nebraska en teffens haadplak fan Lancaster County. De stêd is nei Omaha de grutste fan de steat en hie yn 2000 225.581 ynwenners.
De stêd waard yn 1856 stifte as Lancaster. Yn dy tiid wie Omaha de haadstêd fan it Nebraska-territoarium, mar de befolking hie leaver in haadstêd dy't sintraler lei. Der waard doe keazen foar Lancaster. Op 1 maart 1867, de dei dat Nebraska in steat fan de FS waard, waard de namme feroare yn Lincoln, nei de doe krekt fermoarde presidint Abraham Lincoln.
Sonnegea
Sonnegea (Stellingwerfsk: Sunnege) is in doarp yn de gemeente Weststellingwerf, krekt súdwest fan Wolvegea. It doarp foarmet mei it twillingdoarp Aldetrine in lang lintdoarp.
Sonnegea hat  ynwenners.
Skiednis
thumb|left|Tsjerke fan Sonnegea Jacob Stellingwerf (1722) Wis is dat der yn de 15e iuw al in tsjerkje stie. Oft der doe ek al in klokkestoel wie is net bekend. De tsjerke waard yn 1722 tekene troch Jacob Stellingwerf en nei alle gedachten yn de twadde helte fan de 18e iuw ôfbrutsen.
Jacob Noteman út Ljouwert hie yn 1644 in nije klok getten. Dy klok waard yn de Twadde Wrâldkriich troch de Dútsers foardere en omraand. Nei de oarloch sammele de befolking jild yn foar it jitten fan in nije klok. Oant 1989 stie op it tsjerkhôf in izeren klokkestoel út 1912, dy't doe in houten klokkestoel út 1858 ferfong. Yn 1989 waard de hjoeddeiske houten klokkestoel boud. Ek waard doe in nije klok getten.
Mienskip
It doarpssintrum is yn 'e mande mei Aldetrine en underbrocht yn de eardere herfoarme tsjerke fan Aldetrine. Sonnegea-Aldetrine hat in histoaryske wurkgroep.
Ferienings
It doarp hat in maneezje mei de namme "Caprilli". Om de twa jier wurdt de grutte Stuyvesant-Kuiertocht holden.
Thommy de Boer
Thommy de Boer (Akkrum, 30 jannewaris 1917 – ?, nei 1949) wie in hurdfytser.
Yn 1935 waard Thommy de Boer lid fan de 'Ren- en Toeristenvereeniging Leeuwarden'. Grut súkses helle er yn de 6 x 1 oere keppelwedstriid fan 1 o/m 5 juny 1937 op de fytsbaan fan Ljouwert mei keppelgenoat Gerrit Boeyen út Oss. Yn de seis oeren waard mar leafst 256,8 km ôflein. Yn 1938 waard De Boer kampioen fan Noard-Nederlân op de dyk yn Musselkanaal. Tj. Jager fan Stienwikerwâld (2e) en Pieter Pijper (3e) út Winschoten wienen gjin partij foar Thommy.
Healwei 1940 waard der fanwegen de oarloch net fytst, mar yn 1946 gie er wer los. De oerwinning yn de Acht fan Boalsert (1947), in belangrike wedstriid foar amateurs en nijelingen, foar de Amsterdammer H. Schuiten en J. Edwards út it Ingelske Norwich, joech opsjoch. De edysje fan 1948 wûn er fannijs, mar omdat er earder foar jild riden hie waard De Boer oanmerkt as beropsfytser en waard syn sege net erkend.
Ein 1949 stoppe Thommy de Boer mei hurdfytsen. Dêrnei wie er noch in skoft sjuerylid.
Gerard van der Weerd
175px|thumb|Gerard van der Weerd Gerard van der Weerd (Venlo, 4 oktober 1930 - Ljouwert, 18 febrewaris 2012) wie grûnlizzer fan it Frysk Jeugd Orkest en dirigearre dêr fan 1977-1997.
By it jubileumkonsert yn teater De Harmonie fan 35 jier FJO waard de 80-jierrige âld-dirigint ûnder lûd applaus nei it poadium roppen, maar nei inkele maten fan de Moulinet Polka fan Strauss ûnder syn direksje sakke hy yn elkoar. Hy soe dy jûn noch huldige wurde op de reüny en hie tal anekdoates fertelle sild. As dirigint woe Van der Weerd eins gjin sjongeres by it orkest hawwe en wiisde destiids Miranda van Kralingen ôf foar dy rol.
Van der Weerd wie âld-soloklarinettist fan it Frysk Orkest en ridder yn de Oarder fan Oranje-Nassau.
Goffers en mûsgoffers
De goffers en mûsgoffers (wittenskiplike namme: Geomyoidea) foarmje in boppefamylje fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (Mammalia), it skift fan 'e kjifdieren (Rodentia), it ûnderskift fan 'e bevers en goffers (Castorimorpha) en it tuskenskift fan 'e goffereftigen (Geomorpha). Ta dizze boppefamylje hearre de goffers en mûsgoffers (of wangpûdmûzen) en harren fossile sibben. Yn totaal giet it om sa'n 100 libbene soarten, dy't benammen foarkomme yn Noard-Amearika, hoewol't guon harren fersprieding troch de Grutte Amerikaanske Utwikseling útwreide hawwe nei it noardlike part fan Súd-Amearika.
Grutte Priis Formule 1 fan Dútslân 2018
Utslaggen fan de Grutte Priis Formule 1 fan Dútslân 2018 yn Hockenheim op 22 july. It wie de alfde fan 21 races fan de Formule 1 yn 2018. Hy waard op de Hockenheimring hâlden. De race waard hâlden oer 60 omgongen, op it 5,1 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 308,8 kilometer.
Douwe Elias
thumb|right|220px|Jonge thumb|right|220px|Grutte gearkomst Douwe Elias Kamstra (Ljouwert, 19 oktober 1952) is in Fryske romantysk-realistyske keunstskilder út Frjentsjer. Elias krige tusken 1974-1979 syn oplieding oan de Akademy Minerva yn de stêd Grins. Hy basearret him op de âlde ambachtlike skilderkeunst. Syn fassinaasje giet benammen út nei eigenskippen fan fervesoarten en fan kleuren. De minsken yn syn wurk binne dúdlike types, mar sjogge dochs wat mysterieus om har hinne. Ljocht, skaad en komposysje drage deroan by. Syn eigen styl falt net ûnder moadieuze streaming, mar kin rekkene wurde ta de Noardlike Realisten.
Underwerpen
Alde swart-wyt foto's binne in oare ynspiraasjeboarne, mar ek:
Snowboarden
thumb|In freestyle snowboard Snowboarden is in sport wêrby't op in board mei fêstmakke skuon fan in besnijde berchhelling of piste delgien wurdt. De sport snowboarden is ôflaat fan it golfsurfen (de oarsprong fan de measte boardsporten). Orizjneel komt it snowboarden fan surfers dy't in houten planke oan harren fuotten fêstbûn hienen om sa troch losse snie fan de berch ôf te glydzjen. Sûnt dy tiid is der in soad oan it snowboard feroare. Sa hawwe se in rûning krigen mei stielen kanten sadat ek op de preparearre banen glide wurde kin.
Douwe Elias
Underwerpen
Sûnt 1999 hat Douwe Elias ek de galery yn it pân fan de eardere Frjentsjerter Krante oan de Eise Eisingastrjitte yn Frjentsjer. Eksposysjes fan syn wurk wienen û.o. yn it Frysk Museum, 't Coopmanshûs en It Prinsessehof. Wurken binne ek kocht troch grutte bedriuwen as bg. FBTO, Nuon en ING. Fierders is syn wurk opnaam yn de samlingen fan:
Muorre fan Antoninus
thumb|200px|right|Lokaasje fan de Hadrianuswâl en de Antoninuswâl yn Skotlân en noardlik Ingelân De Muorre fan Antoninus of Antoninuswâl is in ferdigeningswal fan seaden en stiennen dy't troch de Romeinen boud waard yn wat tsjintwurdich de sintrale belt fan Skotlân is. De muorre rint oer 60 kilometer fan Old Kirkpatrick yn West Dunbartonshire op de Firth of Clyde oant Bo'ness, Falkirk, op de Firth of Forth.
Doel
It bouwen fan de Muorre fan Antoninus begûn yn 142, ûnder it bewâld fan keizer Antoninus Pius, troch Quintus Lollius Urbicus en waard kompletearre yn 144.
Mei de bou wienen de Romeinen fan doel dizze yn it plak komme te litten fan de Muorre fan Hadrianus, sa'n 160 km nei it suden ta, om dêrmei de grins fan Brittanje fierder nei it noarden op te skowen. Mar wylst de Romeinen dwaande wienen tydlike fortifikaasjes te bouden en kampen foar it leger oan te lizzen, slagge it harren net om de Keltyske befolking yn it noarden te passifisearjen en hienen te krijen my ferskate oanfallen. De Romeinen neamden it lân te noarden fan de muorre Caledonia en harren bewenners Kaledoanjers.
thumb|200px|left|De Muorre fan Antoninius, eastlik fan Barr Hill tusken Twechar en [[Croy, North Lanarkshire|Croy]] De Muorre fan Antoninus wie in stik minder goed boud as de Hadrianusmuorre, mar noch altyd massyf en yndrukwekkend. Yn amperoan twa jier waard it kompletearre en ynrjochte as de noardlikste grins fan it Romeinske Ryk yn wat sy as in kâld en ferlitten lân beskôgen. De muorre seach derút as in grutte ierden wâl fan goed fjouwer meters heech, mei oan de noardkant in wide grêft en in Romeinske militêre wei dy't der flak efter rûn. De Romeinen bouden om de twa milen in fort. It bêst oerbleaune fort mar ek ien fan de lytsten is dy fan Rough Castle Fort.
thumb|200px|right|De Antoninus Muorre, Romeinske oerbliuwsels, Barr Hill, tichtby Twechar Krapoan tweintich jier neidat er boud wie, waard de muorre al wer ferlitten. Yn 164 lutsen de Romeinen har tebek efter de Hadrianuswâl, en waard it gebiet werom jûn oan stammen dy't der wennen. Nei in rige oanfallen yn 197, arrivearre keizer Septimius Severus yn 208 yn Skotlân om de grins yn it noarden op 'e nij feilich te stellen en lit parten fan de muorre reparearre. Dizze besetting soe mar in pear jier duorje, dochs waard de wâl troch lettere Romeinske skriuwers ek wol oantsjutten as de Severuswâl.
Distiid
Hoewol't de muorre troch de tiid hinne bot te lijen hân hat en distiid sawat alhiel ferwoaste is, binne der noch hieltyd stikken fan de muorre te sjen yn Bearsden, Kirkintilloch, Twechar, Croy, Falkirk en Polmont.
Jan Thomas
Jan Thomas (Easterlittens, 28 jannewaris 1682 - Surhústerfean, 26 july 1744) wie in boer en dopersk (leafde)preker.
Yn 1714 waard er beroppen op It Hearrenfean-De Knipe. Troch syn frijsinnigens hied er dêr ek in soad grifformearde tsjerkegongers. Al in yn 1716 printe preek hie de grifformearde klassis fan Sânwâlden argewaasje jûn, mar in op It Hearrenfean útjûn kategesaasjeboekje Kort Onderwijs voor de Jeugt út 1719 wie oanlieding ta maatregels. Nei in ferhoar troch de klassis en de grytman fan Skoatterlân waard hy út it amt set, wat de Steaten bekrêftigen. Yn 1720 skynt de skorsing opheft te wêzen. Hy naam ôfskied fan de gemeente It Hearrenfean (3 novimber 1720), dêrnei waard Jan Thomas preker yn Surhústerfean (1722-1744). Jan Joghems, in menniste learaar fan Drachten betocht him yn in 'lykreden'. De preek fan 1716 hat as tajefte: "Den eersten Psalm op het plat frijs berijmd'.
De Domp (syl)
De namme soe in ferwizing nei de koarte syl wêze kinne.
Grûnsoarte
thumb|Trochsneed boppelaach fan it ierdoerflak De grûnsoarte is de soarte fan grûn sa't yn in beskaat gebiet fûn wurdt. Op itselde stee op ierde kin mear as ien grûnsoarte te finen wêze, yn lagen oer de ûndergrûn fan rots.
Bestândielen
Grûnsoarten ferskille yn hoefolle en hokfoar stiendieltsjes, fossile stoffen en organyske stoffen der yn foarkomme. Stiendieltsjes wurde dêrby nei grutte opdield yn gryn, sân, silt en lutum.
Beneaming fan grûnsoarten
Yn Nederlân komme fral de neikommende grûnsoarten foar:
Yn oare omstannichheden kinne oare grûnsoarten foarkomme.
Doanjewier
De namme komt ek foar as Donya waer, Doeygwier, Duingewier, Doinwier, Doniawier en as lânnamme Domewiere meden.
Untwrakseling
Untwrakseling is in fersetsmonumint yn Akkrum makke troch keunstner Ids Willemsma.
List fan planetoïden 32101-32200
Dit is in list fan planetoïden 32101-32200.
Lytse parlemoerflinters
De lytse parlemoerflinters (Issora) is in skaai yn de ûnderfamylje fan de Aureliaflinters (Nymphalidae)
Klassifikaasje
thumb|right|400px| Lytse Parlemoerflinter
Dúnjewier
Dúnjewier wie in delsetting súd fan Nijlân yn de gemeente Súdwest-Fryslân. Op it steed besuden de A7 en west fan de Tsjaarddyk is gjin bebouwing werom te finen. Mooglik giet it om betizing mei Doanjewier. De namme komt ek foar as Doniawier.
Paul McCartney
thumb|right|Paul McCartney yn [[Praach op it poadium.]] Sir James Paul McCartney (Liverpool, 18 juny 1942) is in Britsk popsjonger en komponist. Hy waard ferneamd as de basgitarist, pianist, gitarist, sjonger en songwriter fan The Beatles; dat bleau er oant it útelkoargean fan The Beatles yn 1969. Dernei stifte er yn 1971 de groep Wings dêr't er oant it útelkoargean yn 1981 foaroanman fan wie. Sûnt spilet er mei wikseljende muzikanten. Syn nûmers skriuwt er allinnich of yn gearwurking mei oare ferneamde artysten. Sûnt de njoggentiger jierren fan de 20e iuw skriuwt McCartney ek klassike muzyk.
Fuotbalferiening Aldeboarn
Fuotbalferiening Aldeboarn is de fuotbalferiening fan Aldeboarn en oprjochte op 15 april 1923. Foarsitter wie doe D.Zwagerman, sekretaris K.Visser, ponghâlder J.Veltman mei H.S.Wieringa as kommisjelid. De feriening sit oan strjitte De Súdkant.
Sûnt 1987 wurdt it Douwe Venema toernoai spile foar sealfuotballers. Boppedat wurdt der alle jierren spile om de Anne Nijdam- en de PP van der Feerbokaal.
Fuotbalferiening Aldeboarn hat yn 2008 as teams: 2 F-pupillen 2 E-pupillen 1 C-junioaren 1 B-junioaren 4 senioareteams.
Grinzer sykte
De Grinzer sykte (ek wol ‘tussenpozende koortsen’ neamd) dy't yn 1826 útbruts, wie in malariaepidemy dy't hast 10% fan de befolking fan Grins (totaal 2.844 minsken) it libben koste.
Yn febrewaris 1825 wiene der ferskate dyktrochbrekken, dat it lân strûpte ûnder. It rotsjen fan planten en kadavers yn it sompich lân, tegearre mei it trochbrekken fan de Rietdyk yn Grins yn 1826 – dy't de stêd blank sette- soarge yn de hjitte maitiid en simmer fan 1826 foar in gaadlike fiedingsboaiem foar de parasiten dy't de sykte ferspriede soene.
Jan fan Beaumont
Jan fan Beaumont, eins Jan fan Henegouwen, hear fan Noardwyk, Beaumont, Gouda en Skoanhoven (Beaumont, 1288 - 11 maart 1356), wie de jongste broer fan greve Willem III fan Hollân. Hy trede op as steedhâlder yn West-Fryslân. Hy late by it mislearre besykjen ta de ferovering fan Westerlauwersk Fryslân fan syn omkesizzer Willem IV fan Hollân de haadmacht fan it ridderleger nei Starum en besette dêr it Sint Oldulphuskleaster. Nei it sneuveljen fan de greve yn 'e Slach by Warns waard er dêr oanfallen en luts er him op 28 septimber 1345 werom oer de Sudersee. Fan in oerwûne soan fan him stammet it aadlike laach Bloys fan Treslong ôf.
Weißensee
thumb|250px|Kaart fan de Weißensee right|thumb|250px|de Weißensee by winterdei De Weißensee is in mar yn de Eastenrykske Alpen, yn 'e dielsteat Karinsje. It mar leit op 930 meter hichte en is dêrom by't winterdeis populêr by de Nederlânske reedriders om't der hast altiten riden wurde kin.
Algemien
Fan de wal is minder as in tredde beboud, meast yn it westlike part, de rest fan it gebiet is beskerme natoergebiet. Der is gjin trochgeande dyk by de mar del, allinich in smel steil paad ferbynt it easten fan it beboude gebiet mei de eastkant.