cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Karl Dönitz
Earste Wrâldkriich
Oan it begjin Earste Wrâldkriich slagge it lytse eskader om mei de SMS Breslau en SMS Goeben de Frânske en Britske marine te ûntwiken en nei Konstantinopel te kommen, dêr't de skippen ûnder befel de Turkske marine kamen. De SMS Breslau krige de namme Midilli en fjochte mei tsjin de Russen op de Swarte See. Fan it Osmaanske Ryk krige er yn 1914 de Turkske medaille mei swurden en de izeren heale moanne foar syn tsjinsten, njonken ferskate oare ûnderskiedings dy't er yn dat jier krige lykas it Izeren Krús twadde klasse en in jier letter it Izeren Krús earste klasse. Yn septimber 1915 ferliet er de SMS Breslau en krige fan syn boardkommandant in treflike beoardieling. Dêrnei kaam er by de U-boat ôfdieling fan de Dútske marine. Hy bleau oant de ein fan de kriich op de U-boaten oant syn U-boat troffen waard troch de Britske marine op 4 oktober 1918. Dönitz waard finzen nommen troch de Britten en op 12 july 1919 frijlitten.
Ynterbellum
Nei de kriich wie er - krekt as in soad oare Dútsers konservatyf en patriottistysk - frustrearre troch it weiwurden fan it Dútske Keizerryk en de foarming fan de Weimarrepublyk dy't neffens him de reden wie foar gaos en ûnrêst yn de nije republyk. Hy hie langstme nei rêst en oarde en neffens him soe dat âlde weromhelle wurde kinne troch in nije sterke lieder. Hy waard by eintsjebeslút lid fan de Nazi-partij (NSDAP) omdat er tocht dat Adolf Hitler de problemen fan Dútslân wol oplosse koe, mar ek omdat er benaud wie foar it kommunisme.
Twadde Wrâldkriich
Yn 1939 krige er it befel oer de dúkboaten fan de Dútske marine. Dönitz boude de ôfdieling fan de Dútske marine op en waard it effektyfste wapen fan de marine. Hy wie in goede strateech, dy't mei syn U-boten (dúkboaten) militêr súkses hie tsjin de alliearde float yn de Twadde Wrâldkriich. op 30 jannewaris 1943 waard hy as opfolger beneamd troch Erich Johann Albert Raeder (1876-1960), dy't oant dan ta befelhawwer wie fan de Dútske marine. Troch Dönitz waarden de dúkboaten aloan mear as strategysk wapen tsjin de alliearden brûkt, mar de alliearden feroaren harren strategy tsjin de U-boaten ek. Yn maaie 1943 wie it kearpunt fan it súkses fan de Dútske U-boaten, doe soene de U-boaten weromlutsen wurde fan de Atlantyske Oseaan. Syn beide soans stoaren oan board fan in dúkboat.
Foardat Hitler himsels op 30 april 1945 tekoart die, beneamde er Karl Dönitz yn syn polityk testamint as syn opfolger. Dönitz waard troch Hitler beneamd ta "Reichspräsident" (rykpresidint) en net as Führer, omdat der neffens Hitler mar ien Führer wêze koe yn de Dútske skiednis. Dönitz wie tige ferheard doe't er hearde dat hy Hitler opfolgje moast, omdat it yn 'e reden lei dat in oare pommerante Nazi (Heinrich Himmler bygelyks) de Führer opfolgje soe. Op 1 maaie 1945 naam it Dönitz-regear deunby Flensboarch de macht oer it Tredde Ryk oer. Dat regear waard ek wol it Flensboarchregear neamd. Dönitz begûn syn nije amt as presidint mei in taspraak foar de radio en fertelde dat er it Dútske folk rêde woe fan de bolsjewistyske fijân (de Sowjetuny) en dat betsjutte dat Dútslân noch gjin belies jaan soe.
Hy stjoerde it oanbod om te kaputilearjen nei de Britske fjildmaarskalk Montgomery, mar woe fierder fjochtsje tsjin de Russen. Lykwols wegere Churchill syn fersyk en foar de alliearden moast Dútslân sûnder betingst kaputilearje. De alliearden wienen ree om fierder te gean mei bombardeminten op Dútske stêden, dat Dönitz gie akkoard en op 7 maaie 1945 kapitulearre it Tredde Ryk. Op 9 maaie waard dat op 'e nij dien, no mei de Russen derby. Dönitz en syn regear (dêr't û.o. generaal Alfred Jodl en Reichsminister Albert Speer by sieten) waarden net fuort arrestearre.
Doe't Dönitz hearde wat foar ôfgryslike dingen der bard wienen yn de Dútske konsintraasjekampen, woe er fuort in ûndersyk nei dat barren ha. Safier soe it net mear komme, omdat leden fan it Dönitz-regear op 23 maaie doch noch arrestearre waarden.
Proses fan Neurenberch
Karl Dönitz wie ien fan de fertochten by it Proses fan Neurenberch dêr't hy skuldich ferklearre waard oan it bedriuwen fan misdaden tsjin de frede en it bedriuwen fan kriichsmisdriuwen. By it proses kaam it saneamde "Laconia-befel" fan 1942 op it aljemint. De dúkboatbemanningen waard hjitten dat se net langer mear oerlibjenden fan de ferneatige skippen rêde mochten nei in oanfal op in dúkboat dy't besocht dat wol te dwaan. Yn it oardiel fan it gerjocht waard it Laconia-befel net meinommen. It oardiel foar Dönitz wie tsien jier finzenis yn Berlyn, dêr't er op 1 oktober 1956 frijlitten waard.
Libben yn West-Dútslân
Nei syn straf sette er him nei wenjen yn Aumühle, deunby Hamburch. Syn frou Ingeborg stoar yn 1962; syn beide soans wienen yn de kriich al ferstoarn. Hy besocht om in oar byld te jaan fan de soldaten dy't neat mei de Nazi-polityk te krijen hienen. Yn 1968 publisearre Dönitz syn autobiografy Mein wechselvolles Leben, dêr't er himsels yn omskriuwt as in militêr dy't him distansearret fan it nasjonaal-sosjalisme. Doe't yn 1973 en 1974 bekend waard, dat de geheime koade fan de Enigma-kaai dy't op dúkboaten brûkt waard om te kommunisearjen, brutsen wie, liet Dönitz koart foar't er stoar witte dat er dat altyd al tocht hie. Op 24 desimber 1980 stoar Karl Dönitz en waard op it Waldfriedhof fan Aumühle-Wohltorf te hôf brocht. Karl Dönitz is 89 jier wurden.
Wesley Snipes
Wesley Snipes (folút: Wesley Trent Snipes; Orlando, 31 july 1962), is in Amerikaansk akteur, filmprodusint en fjochtsportbeoefener fan Afro-Amerikaansk etnysk komôf. Hy briek yn 1989 troch mei syn byrol yn 'e honkbalfilm Major League en waard dêrnei fral bekend mei syn haadrollen yn aksjefilms as Passenger 57, Rising Sun, Murder at 1600 en U.S. Marshals. Yn 1998 spile Snipes it personaazje Blade, basearre op in stripfiguer út 'e stâl fan Marvel Comics, yn 'e fantasyfilm Blade, en sûnt is syn namme dêr ûnskiedber mei ferbûn. Yn 2008 waard er feroardiele foar belestingûntdûking, en fan 2010 oant 2013 siet er dêrfoar yn it tichthûs.
Jonkheid
Wesley Snipes waard yn 1962 berne yn Orlando, yn 'e Amerikaanske steat Floarida, as de soan fan Wesley Rudolph Snipes, in loftfeartboukundige, en dy syn frou Maryann Long, in klasse-assistinte. Hy groeide op yn 'e rûge New Yorkske borough The Bronx, dêr't er it grutste part fan syn middelbere-skoaltiid trochbrocht. Nei't er mei syn âlden weromferhuze wie nei Orlando, slagge er dêr foar syn eineksamens oan 'e Jones High School. Neitiid learde Snipes fierder oan 'e Steatsuniversiteit fan New York te Purchase en ek oan it Súdwestkolleezje yn Los Angeles.
Aktearkarriêre
Doe't er 23 jier wie, waard Snipes ûntdutsen troch in agint út 'e filmyndustry wylst er meidie oan in wedstryd. Hy makke syn debút as akteur yn 'e film Wildcats, in Goldie Hawn-fehikel út 1986. Letter dat jier hied er in lyts roltsje yn 'e populêre plysjesearje Miami Vice, en yn 1987 spile er de aartsfijân fan popsjonger Michael Jackson yn dy syn troch topregisseur Martin Scorsese makke fideoklip Bad. Hoewol't er mei Bad de oandacht loek fan regisseur Spike Lee, dy't him frege foar in lyts roltsje yn syn komeedzjedrama Do the Right Thing, sloech Snipes dat oanbod ôf om ynstee de (gruttere) byrol fan Willie Mays Hayes foar syn rekken te nimmen yn 'e fermaaklike honkbalfilm Major League, mei Tom Berenger en Rene Russo yn 'e haadrollen. Mei dy film, dy't yn 1989 útkaam, briek Snipes troch.
Neitiid spile er û.m. de jazz-saksofonist Shadow Handerson yn Spike Lee syn Mo' Better Blues (1990) en in travestyt yn ''To Wong Foo, Thanks for Everything! Julie Newmar'' (1995). Teffens wied er te sjen yn in dramafilms as The Waterdance (1992) en komeedzjefilms lykas White Men Can't Jump (1992). Snipes waard lykwols fral bekend mei syn haadrollen yn aksjefilms, wêrûnder Passenger 57 (1992), mei Halle Berry; Rising Sun (1993), mei Sean Connery; Demolition Man (1993), mei Sylvester Stallone; Money Train (1995), mei Woody Harrelson en Jennifer Lopez; Murder at 1600 (1997), mei Diane Lane; en U.S. Marshals (1998), mei Tommy Lee Jones.
Yn 1997 wûn Snipes op it Ynternasjonaal Filmfestival fan Feneesje de Coppa Volpi foar bêste akteur foar syn optreden fan dat jier yn 'e film One Night Stand. It jiers dêrop, yn 1998, belibbe er syn grutste kommersjele súkses mei de titelrol yn 'e fantasyfilm Blade, dy't basearre is op in stripferhaal fan Marvel Comics. It giet oer in "deirinner" (daywalker), in persoan mei de boppeminsklike krêften fan in fampier, dy't lykwols gjin fampier is, en krekt de striid oanbynt mei dy kweadaardige wêzens. Dy film wie sa súksesfol dat er it begjin fan in mediafranchise waard, mei it ferfolch Blade II dat yn 2002 útkaam, en diel trije Blade: Trinity út 2004.
Tsjin dy tiid wie Snipes ek úteinsetten mei it produsearjen fan films, en hoewol't (of miskien wol omdat) er as produsint by it meitsjen fan Blade: Trinity belutsen wie, ûntstie der rûzje tusken him, filmstudio New Line Cinema en regisseur David S. Goyer. Snipes hold út dat syn salaris nea folslein betelle wie, dat er mei opsetsin bûten de casting fan 'e oare akteurs holden wie, en dat de byldtiid fan syn personaazje sûnder syn goedfinen beheind wie yn it foardiel fan syn tsjinspilers Ryan Reynolds en Jessica Biel. It spul rûn sels út op in rjochtsaak, al koe de ûnienichheid letter sust wurde, sadat it úteinlik binnenskeamers ta in (geheim holden) skikking kaam.
Nei't Snipes syn finzenisstraf útsitten hie, makke er yn 2014 in comeback as Doc Death yn 'e aksjefilm The Expendables 3. Hy spile ek akteur en regisseur D'Urville Martin yn 'e biografyske film Dolemite Is My Name, mei Eddie Murphy yn 'e haadrol as komyk Rudy Ray Moore. Yn 2021 wurke Snipes op 'e nij gear mei Murphy, doe't er de rol fan 'e antagonist generaal Izzi spile yn 'e komeedzje Coming 2 America.
Fjochtsport
Snipes is in ekspêr yn ferskate fjochtsporten. Syn training dêryn begûn er doe't er tolve jier wie. Hy hat in fyfdegraads swarte bân yn shokotan-karate en in twaddegraads swarte bân yn hapkido. Fierders is er ek traind yn 'e Brazyljaanske fjochtsport/dûnsfoarm capoeira en ferskate oare dissiplines, lykas de Sineeske fjochtsport kung fu en de Brazyljaanske foarm fan jiu jiutsu. Mei syn broer runt Snipes in bedriuw dat befeiligingsminsken en liifwachten traind foar filmstjerren en oare pommeranten, ûnder de namme Amen-Ra, wat ek de namme is fan syn eigen filmstudio.
Priveelibben
Snipes waard kristlik grutbrocht, mar bekearde him yn 1978 ta de islaam. Tsien jier letter, yn 1988, kearde er him ek fan dy godstsjinst ôf. Der binne oanwizings (lykas de namme fan syn bedriuwen en de nammen fan syn bern) dat er him oanlutsen fielt ta it kemetisme, it Egyptyske heidendom.
Snipes wie fan 1985 oant 1990 troud mei April Dubois, mei wa't er in soan krige, Jelani Asar Snipes (1988). Yn 2003 wertroude Snipes mei de keunstskilderesse Nakyung "Nikki" Park, mei wa't er fjouwer bern hat: soan Akhenaten Kihwa-T Snipes, dochter Iset Jua-T Snipes (2001), soan Alaafia Jehu-T Snipes (2004) en soan Alimayu Moa-T Snipes (2007). It gesin wennet in diel fan 'e tiid yn Park har heitelân Súd-Koreä, dat Snipes syn "twadde thúslân" neamd hat.
Belestingûntdûking
Op 12 oktober 2006 waarden Snipes, Eddie Ray Kahn en Douglas P. Rosile oanklage foar gearspanning om it regear fan 'e Feriene Steaten te bestellen (troch mei ferfalske gegevens oanspraak te meitsjen op foar miljoenen oan belestingweromjeften), it willensmoeds opjaan fan falske gegevens en seis ûnderskate gefallen fan belestingûntdûking. Yn reäksje hold Snipes út dat er in net yn 'e Feriene Steaten wenjend bûtenlanner is, hoewol't er yn wurklikheid sawol de Amerikaanske nasjonaliteit hat as yn 'e Feriene Steaten wennet. Fierders bewearde er dat der in foarbyld fan him makke waard fanwegen syn ferneamdens.
Nei in rjochtsaak dy't twa jier duorre, waard Snipes úteinlik op 1 febrewaris 2008 frijsprutsen fan 'e oanklachten fan gearspanning en it willensmoeds opjaan fan falske gegevens, mar skuldich befûn oan trije fan 'e seis gefallen fan belestingûntdûking. Op 24 april 2008 waard er sadwaande feroardiele ta trije jier finzenisstraf. (Syn mei-fertochten Kahn en Rosile waarden op alle punten skuldich befûn en krigen tsien, resp. fjouwer en in heal jier sel.) Yn heger berop waard it fûnis befêstige, wylst it Amerikaanske Heechgerjochtshôf Snipes syn berop net yn behanneling nimme woe. Snipes melde him dêrom op 9 desimber 2010 by de plysje en brocht krapoan twa en in heal jier troch yn in federaal tichthûs yn Pennsylvania. Hy kaam op 2 april 2013 omreden fan goed gedrach betider frij.
Titus Brandsma Museum
It Titus Brandsma Museum is in museum yn de stêd Boalsert, dat yn 1984 oprjochte is as it Dokumintaasjesintrum foar Roomsk-Katolyk Fryslân en yn 2001 syn hjoeddeistige namme krigen hat.
It museum is wijd oan de yn Oegekleaster berne Titus Brandsma (1881-1942), pater karmelyt, in soad fan syn aktiviteiten. Sa wied er sjoernalist, útjouwer, heechlearaar, woldogger, organisator, skoalleoprjochter en fersetsheld. It museum jout ek omtinken foar syn betsjutting foar dizze tiid.
Yn it museum binne spullen, brieven, ansichtkaarten, boeken, (earste printingen) en artikels, foto's, skilderijen en dokuminten oer Titus Brandsma.
Syn libben wurdt werjûn op in tsiental panielen. Elk paneel hat in taljochtsjende tekst yn it Frysk en Nederlânsk. De rûngong einiget by in wand fan keizelstienen, wêryn pater Titus nammeleas werjûn wurdt tusken de tûzenen dy't yn de Twadde Wrâldoarloch omkomd binne. Tusken de panielen steane fitrines mei in tal tige bysûndere spullen lykas de lêste skuon en lêste jas fan pater Titus, syn kanarje (opsetten) en in relykskryn.
Op de ferdjipping is in romte foar wikseltentoanstellings.
Ichtustsjerke (Snits)
De Ichtustsjerke is in modernistysk tsjerkegebou yn de wyk Sperkhim fan de stêd Snits.
It tsjerkegebou is boud yn 1959 nei ûntwerp fan arsjitekt J.J.M. Vegter en is in saneamde sealtsjerke. De Herfoarme Tsjerke (no PKN) makke gebrûk fan it gebou. It gebou is sûnt 2006 in gemeentlik monumint.
Yn de tsjerke stie in oargel, mar dat is yn 2007 oerpleatst nei de Noardertsjerke. Yn dat jier is de tsjerke ek sluten.
De tsjerke ferlear yn de winter fan 2011-2012 de rest fan it meubilêr en yn 2013 waard útein set mei de ferbouwing fan de tsjerke foar de nije bestimming as Thomashûs. Sûnt de oplevering is de eardere tsjerke in lytsskalige wenfoarm foar minsken mei in ferstannelike beheining.
Ambleside
thumb|Sintrum Ambleside thumb|500px|Ambleside (mids-lofts) en it doarp Waterhead Ambleside is in plak yn it distrikt South Lakeland, Lake District, yn it Ingelske greefskip Cumbria. It plak hat 2.600 ynwenners.
De stêd leit oan de igge fan de mar Windermere, de grutste natuerlike mar yn Ingelân.
SDAP
thumb|right|220px|Betinkplaat De Sosjaal-Demokratyske Arbeiders Partij (SDAP) wie in Nederlânske politike partij fan foar, yn en flak nei de Twadde Wrâldoarloch. De SDAP waard op 26 augustus 1894 oprjochte yn it lokaal Atlas oan de Ossenmarkt 9 yn Swol as alternatyf foar it Sosjaal-Demokratysk Bûn (SDB) fan Domela Nieuwenhuis. De partij wie teoretysk grûnfêste op it marksisme mar besocht har doelen fia de parlemintêre demokrasy nei te stribjen. Dêrmei ûnderskiede it har fan de SDB. Ta de 12 oprjochters (de "tolve apostels" neamd) hearden Pieter Jelles Troelstra, Jan Schaper en Willem Vliegen.
Balkeinsterpoldermole
It is in mealreeë achtkante, reiddutsen muonts op stiennen fjildmuorren mei in flecht fan 12,64 meter en wjukken mei âldhollânsk hekwurk.
SDAP
Skiednis yn it koart
Nei in perioade fan groei (oant 1918) folge der ien fan stabilisaasje. De striid tusken marksisten en revisonisten late ta de foarming fan marksistyske opposysje dêr't de lieders fan (Wijnkoop en Van Ravensteyn) yn 1909 royeerd waarden. Yn 1912 waard in minder marksistysk programma oanfard. It mislearjen fan Troelstra's revolúsje (sjoch: it Fersin fan Troelstra) yn 1918 brocht de SDAP op in evenredich paad en de partij ûntwikkele him ta in progressive folkspartij dy't de kapitalisyske maatskippij stadich troch demokratyske ferkiezings feroarje woe ta in sosjalistyske maatskippij. Yn 1946 gie de SDAP op yn de PvdA.
Balkeinsterpoldermole
De Balkendsterpoldermûne stiet oan de Feinsumer Feart en waard yn 1844 boud foar it bemeallen fan de polder Balkend. Hy koe yn it earstoan yn- én útmealle. De mûne waard yn 1988 eigendom fan de Stifting De Fryske Mole.
SDAP
De SDAP yn Fryslân
Hoewol't der Friezen by de oprjochting wienen, waard de partij dochs wifeljend ûntfongen yn de provinsje Fryslân. In soad Folkspartij leden bleaune ôfsidich, Geart van der Zwaag en Domela Nieuwenhuis hienen noch in soad oanhing. Mar it optreden fan Troelstra brocht feroaring. Hy helle yn 1897 yn Ljouwert en Tytsjerksteradiel de mearderheid. Yn 1900 kaam Gerrit Willem Melchers as propagandist nei foaren. Hy waard yn 1901 yn Ljouwert keazen. Stadichoan groeit no de partij. Bekende Fryske SDAP-ers wienen J.G. Jansonius, H.H. de Vos, Menne Hillebrand, Karel Besuyen, Albertinus van der Heide en Lourens Zandstra. Ek de Blije Wereldgroep die mei. By de Steateferkiezings fan 1907 klom de partij fan fiif nei acht sitten. Der binne dan 25 gemeenteriedsleden, allinnich yn Ljouwert al sân. Yn 1913 waarden yn Fryslân fjouwer SDAP'ers keazen foar de Twadde Keamer. (oantal stimmen: 17.254). Nei de Earste Wrâldoarloch wienen der 110 ôfdielings (5500 leden). It oantal Steatesitten wurdt yn 1919 op 14 brocht. Dan 139 gemeenteriedsleden. Tusken de oarloggen binne ûnder oare Harm de Boer, J.K. Brouwer, Johannes Dijkstra, J. Geerts, L.J. de Jong, J. Klok, Pieter Sikkes en J. Ytsma bekende figueren. Foar de Twadde Wrâldoarloch hat de partij lêst fan de Troelstrabeweging (Paul Kiës). Nei de oarloch komme de measte leden yn de PvdA.
Foar in soad bûtentsjerklike arbeiders fungearre de partij as tsjerke. Striidlieten waarden as psalmen songen. De Arbeidersjeugdsintrale (AJC) en it Ynstitút foar Arbeidersûntwikkeling hienen fan elts in soad belangstelling. De partij wie algemien Nederlânsk oriïntearre, mar in soad hienen in iepen each foar de idealen fan de Fryske beweging (sjoch Sosjaal-Demokratysk Frysk Forbân). De SDAP wie de partij fan de 'bewuste', 'moderne' arbeider en hie likegoed oanhing op it plattelân as yn de stêden, benammen yn de Noardwesthoeke en de midden fan Fryslân, minder sterk yn it súdeasten.
Ferskaat
Al gau nei de oprjochting yn 1894 krige de SDAP de bynamme"Skoalmasters-, Dominees- en Abbekaten-Partij", dêr't de spanning mei oansnien waard tusken in yntellektueel partijkader en in folkse achterban.
Balkeinsterpoldermole
Yn 2006 wiisde it Wetterskip Fryslân de Balkendsterpoldermûne oan as reservegemaal yn gefal fan wetteroerlêst.
Golden Earring
Golden Earring wie in Nederlânske hardrockband oprjochte yn De Haach en wie aktyf tusken 1961 en 2021. Golden Earring begûn ûnder de namme The Golden Earrings. Fan 1969 ôf is de band fierder gien ûnder de namme Golden Earring. De band brocht yn 1965 syn debútalbum Just Ear-rings út. Begjin 2021 hâld de band der mei op nei't gitarist George Kooymans de diagnose ALS krigen hie. Golden Earring hat fiifentweintich studio-albums en tsien live-albums útbrocht.
Ząbrowo (Stare Pole)
Ząbrowo (Dútsk: Sommerau) is in doarp yn in noarden fan Poalen, yn it wojwodskip Pommeren, yn it distrikt Malbork (Marienburg), sa'n 50 km súdeastlik fan de regiohaadstêd Danzig. It doarp hat 423 ynwenners. Oan de westrâne rint de rivier de Nogat, in 62 km lange earm fan de Weichsel.
Golden Earring
De iere jierren
de Golden Earring wurdt yn 1961 oprjochten troch gitarist George Kooymans en bassist Rinus Gerritsen. Fred van der Hilst komt der by as drummer. De band kriget de namme The Golden Earrings nei in nûmer fan de band The Hunters. Begjin 1962 komt Hans van Herwerden as twadde gitarist bij de band. Yn de begjin jierren spylje se foaral noch covers fan bands as The Shadows en The Ventures. Ein 1963 ferlit Hans van Herwerden de band en wurdt opfolge troch gitarist Peter de Ronde. Yn de simmer fan 1964 komt Frans Krassenburg as sjonger by de band. Drummer Jaap Eggermont ferfangt yn de simmer fan 1965 Fred van der Hilst. thumb|left|160px|George Kooymans yn 1974
Sukses
Yn 1965 falt de band op by Freddy Haayen op dat stuit in staazjerinner fan platelabel Polydor. Hy wit te regelen dat de band in album opnimme kin en datselde jier komt de debút-album fan dan nog The Golden Earrings Just Ear-rings út. De earste single fan it album Please Go wurd de earste top-10 notearring fan de band. Yn 1968 skoarre se har earste nûmer ien hit yn Nederlân mei it nûmer Dong-dong-di-ki-di-gi-dong.
Ząbrowo (Stare Pole)
Foar 1945 hearde de krite by Dútslân.
Golden Earring
Sukses
Ynearsten wurdt alles fiksearre op de konsolidaasje fan it Amerikaanske sukses. Om it folle lûd fan it album op it poadium reprodusearje te kinnen wurdt ein 1974 toetsenist Robert Jan Stips oanlutsen. Mei him makket de groep de albums Switch (1975) en it pretinsjeuze To the Hilt (1976). Nei fjouwer jier ferlit Stips de band alwer.
Finansjele malêze
thumb|right|160px|Barry Hay yn 2015 De band past it imago oan en feroaret sawol kwa klean- as muzykstyl. Opfolgers fan Radar Love wurde singles as Ce soir (1975), Sleepwalking (1976) en Bombay (1976), mar dy skoare minder heech yn de muzyklisten. De band wit syn posysje yn 'e Feriene Steaten net út te bouwen en hierde limûsines blike foar eigen kosten fan de band te kommen, dy 't dêr jierren letter noch de finansjele gefolgen fan ûnderfynt. It troch stjerproducer Jimmy Io begeleide album Grab It for a Second (1978) wurdt in teloarstelling, wat foar twadde gitarist Eelco Gelling dy 't yn 1973 by de band kaam wie, reden is om de band te ferlitten. De bandleden beslute om op te hâlden mei de Golden Earring, krekt op it momint dat de band nei 20 jier ophâlde soe, behelle Golden Earring yn 1982 in ûnferwachts sukses mei de single Twilight Zone. In suksesfolle toernee troch de Feriene Steaten is it gefolch en nimmen dy 't mear oan ophâlden tinkt.
Yn 1984 behellet de Golden Earring yn Nederlân mei When the Lady Smiles syn fiifde nûmer ien hit. Mar yn de Feriene Steaten bliuwt it sukses wer út radiostasjons draaie it nûmer net en MTV sensurearret de troch regisseur Dick Maas makke fideoclip, en draait sels dizze sensurearre ferzje alline yn de nachtlike oeren. En de band keart definityf werom nei Nederlân.
Barry Hay en George Kooymans rjochten har eigen label Ring Records op, dat gjin grut sukses waard. De Golden Earring BV krige te krijen mei in enoarme belestingoanslach. Fanwegen in besykjen om de bv in Lychtenstein te fêstigjen, waard de band beskuldige fan belestingûntdûking en der folge in ynfal fan de FIOD. Dêrby kaam dat de band, by saakwaarnimmer Willem van Kooten foar in soad tonnen skulden hie, fanwege ûnder oare it 100.000 gûne kostjende fideoklip fan When the Lady Smiles. In fallisemint foar de groep waard ôfwend troch it útbringen fan de "Greatest Hits"-kompilaasje yn 1988.
De jierren 90
thumb|right|200px|Cesar Zuiderwijk yn 2015 Yn 1991 ferskynt it album Bloody Buccaneers, dêr't wer oansluting mei socht wurdt mei de muzykstyl út de begjinjierren. De single Going to the Run berikt de top 3 fan de hitlisten yn Nederlân. Utsein it jaan fan elektryske konserten jouwe se fan 1993 ôf ek akoestyske konserten yn teäters. De finansjele soargen dy't it fuortbestean fan de groep jierrenlang teistere hawwe, binne definityf oplost.
Bloody Buccaneers wurdt opfolge troch Face It yn 1994 en it cover-album Love Sweat yn 1995, dêr't covers op steane fan bands dy't de Golden Earring ynspirearre ha. Op it ein fan de jierren 90 ferskynt dan ek noch it album In Paradise in Distress.
It ein
Yn it nije milennium wurd foaral in soad optreden wêr ûnder trije kear op Oerrock. Yn 2012 kaam it studio-album Tits 'n Ass út. Op 16 novimber 2019 stie de band yn in útferkocht Ahoy, sûnder te witen dat dit it lêste optreden wêze soe. Ein 2020 die bliken dat gitarist en oprjochter George Kooymans de spiersykte ALS hat. Dit waard begjin 2021 bekend makke en betsjute it ein fan de band. It lêste optreden yn Ahoy is yn 2022 útbrocht op it album ''You Know We Love You! - Live Ahoy 2019''.
Diskografy
15px| Sjoch Diskografy fan Golden Earring foar it haadartikel oer dit ûnderwerp.
George Kooymans
Kariêrre
thumb|left|160px|George Kooymans yn 1974
Golden Earring (1961-2021)
Yn 1961 rjochte de doetiids trettjin jierrige gitarist tegearre mei syn fjirtjin jierrige buorjonge en bassist Rinus Gerritsen de band The Golden Earrings op, neamd nei in nûmer fan de band The Hunters. Yn 1969 waard de namme feroarre yn Golden Earring. Mei de Golden Earring brocht Kooymans 25 studio-albums en tsien live-albums út en behelle er fiif nûmer 1-hits.
Vreemde Kostgangers (2016-2021)
Yn 2016 rjochte er tegearre mei Henny Vrienten fan Doe Maar en Boudewijn de Groot de groep Vreemde Kostgangers op. Mei Vreemde Kostgangers had Kooymans twa studio-albums útbrocht.
Priveelibben
George Kooymans waard yn De Haach berne. Yn 1969 boaske er mei Melanie Gerritsen, de suster fan bassist Rinus Gerritsen; hja krigen twa bern. Ein 2020 die bliken dat George Kooymans de spiersykte ALS hat, dit waard begjin 2021 bekend makke en betsjutte it ein fan syn kariêrre en fan de bands Golden Earring en Vreemde Kostgangers.
Amy Pieters
Amy Pieters (Haarlim, 1 juny 1991) is in earder Nederlânsk hurdfytster. Se wie sawol op de dyk as op de baan aktyf. Pieters kaam sûnt 2017 út foar de Nederlânske hurdfytsploech Boels Dolmans Cycling Team, dat sûnt 1 jannewaris 2021 Team SD Worx neamd wurdt. Hjirfoar ried se in jier by it Britske Wiggle High5 en fiif jier foar Liv-Plantur. Pieters is in dochter fan âld-hurdfytser Peter Pieters en in suster fan Roy Pieters.
Lânboumuseum 't Hooivak
thumb|300px|Ynterieur Lânboumuseum 't Hooivak is in lânboumuseum yn Hoarne op it waadeilân Skylge. De pleats út 1889 dêr't it húsmannet, hat noch de oarspronklike yndieling. De terskflier, de 'millem' en it 'schuntsje'. De grutte romte is ynrjochte mei autentyk boere-ark en -reau, wêrûnder in siedfioele, dongkarren en in Skylger boerewein.
Amy Pieters
Biografy
Yn 2006 waard se kampioen op it omnium op de baan en de yndividuele tiidrit op de dyk. Dêrneist waard se twadde yn de nasjonale dykwedstriid. Yn 2007 waard se kampioen op de dyk en twadde op de tiidrit, noch hieltyd by de nijelingen. Datselde jier waard se lykwols op de baan ek kampioene op de 500 meter, yndividuele efterfolging, keirin en puntekoers en twadde op de scratch.
Lânboumuseum 't Hooivak
Op it hiem fan bernebuorkerij 't Hooivak rint in soad lytsfee en oare bisten lykas ponnys, hinnen, kavia's, geiten, skiep, in hûn, in kat en kealtsjes.
It Heafek ûntfangt ek minsken mei in soarchferlet, foar eilander húshâldings en fakânsjegasten. Yn oerlis kin der in deibesteging makke wurde.
Wurkgelegenheid
Wurkgelegenheid is in term dy't oanjout oft der genôch wurk is foar de beropsbefolking fan in streek of lân. Der is folsleine wurkgelegenheid at alle wurknimmers dy't wurkje wolle in arbeidsplak krije kinne. It ûntbrekken fan wurkleazens is net itselde as it hawwen fan in folsleine wurkgelegenheid. It tanimmen fan de beropsbefolking en in ôfnimmen fan de wurkleazens hingje trochstrings wol mei inoar gear.
De wurkgelegenheid fan in projekt of sektor kin ûnderferdield wurde yn trije kategoryen:
Godfryd fan Bouillon
250px|thumb|right|Godfryd Godfryd fan Bouillon (Boulogne-sur-Mer of Baisy-Thy, 18 septimber 1060 - Jeruzalim, 18 july 1100) wie (as Godfryd IV) hartoch fan Neder-Loataringen (fan 1089-1100) ien fan de oanfierders fan de Earste krústocht. Hy waard ek útroppen ta earste kening fan it keninkryk Jeruzalim, mar wegere dy titel.
Godfryd syn heit en men wiene greve Eustasius II fan Boulogne en Ida fan Ferdun, suster fan hartoch Godfryd mei de Bult dy't him yn 1076 as erfgenamt beneamd hie. Keizer Hindrik IV fan it Hillige Roomske Ryk besleat lykwols it hartochdom oan syn eigen soan Koenraad te jaan en inkelt Bouillon en it markgreefskip Antwerpen oan Godfryd. Yn 1089 krige Godfried it hartochdom dochs yn hannen, als beloning foar syn tsjinsten yn de oarloch fan de keizer tsjin de Saksen en tsjin paus Gregoarius VII.
Amy Pieters
Biografy
Yn 2008 wûn se nochris de 500 meter, efterfolging, keirin en puntekoers, mar waard diskear ek kampioen op de scratch. Op de dyk waard se yn beide wedstriden twadde. Se wist it tredde plak te feroverjen op de Europeeske kampioenskippen puntekoers foar junioaren. Bykommende útslaggen wiene it tredde plak yn de Omloop fan Borsele foar junioaren en it tredde plak yn de Seisdaagse fan Amsterdam, tegearre mei Lotte van Hoek.
Yn 2009 waard se yn Keappenhaven twadde op de ploege-efterfolging yn in wedstriid om de wrâldbeker, mei Vera Koedooder en Ellen van Dijk. Op 'e wrâldkampioenskippen baanhurdfytsen foar elite waarden se fjirde. Se waard twadde op it Nederlânsk kampioenskip tiidriden foar junioaren en opnij tredde yn de Omloop fan Borsele foar junioaren.
Op de dyk wûn Pieters yn 2014 de Omloop Het Nieuwsblad, de 2e etappe yn de Ladies Tour of Katar en yn 2015 de prolooch yn de Route de France. Ek behelle se eareplakken yn de Omgong fan Drinte, La Course, Holland Hills Classic, Le Samyn en Open de Suède Vårgårda.
Op 21 maaie 2018 wûn Pieters de tredde etappe yn de Baskyske etappekoers Emakumeen Bira. De hurdfytser fan Boels-Dolmans fersloech yn de etappe oer 114,5 kilometer mei start en finish yn Aretxabaleta de Sweedske Emilia Fahlin en de Dútske Clara Koppenburg yn de einsprint fan in kopgroep besteande út njoggen fytsters. Har oerwinning wie de tredde Nederlânske oerwinning op rige yn de Baskyske etappekoers meiteljend yn de UCI Women's World Tour.
Op 7 augustus behelle se, krekt as it jier dêrfoar, brûns yn de koppelkoers op it EK baanhurdfytsen mei Kirsten Wild. Op 25 augustus wûn Pieters de Bretonske World-Tourwedstriid GP Plouay troch Marianne Vos en Coryn Rivera te ferslaan yn de sprint.
Op 2 maart 2019 wûn Pieters tegearre mei Kirsten Wild de koppelkoers by it Wrâldkampioenskippen baanhurdfytsen yn de Poalske stêd Pruszków. Op 10 augustus fan dat jier waard se yn Alkmar Europeesk kampioene yn de dykwedstriid.
Op 23 desimber 2021 kaam Pieters yn it Spaanske Calpe, by in training mei de baanploech te fallen. As gefolch fan dit ûngelok lei Pieters fjouwer moanne yn koma. It ûngelok, dêr 't se bliuwend harsensletsel oan oerhold, betsjutte de ein fan Amy Pieters har karriêre as hurdfytster.
Brouwerij Koningshert
Brouwerij Koningshert is in hierbrouwerij oan de Súdkade yn Drachten en is oprjochte yn 2015 troch Wilmer Woudwijk en Kees van der Heide.
Hjoed
Brouwerij Koningshert broud de bieren  't Swurd en  't Helmhout foar Skûtsjebier yn Wynjewâld.
Reidmosk
De reidmosk is in sjongfûgel út de famylje fan de goarzen (Emberizidae). Sa is er gjin famylje fan de moskfûgels, likemin de gielfink en de nôtfink famylje fan de finken binne. Mei de gielfink is de reidmosk de meast foarkommende goars yn West-Jeropa. Yn Nederlân en Fryslân is de reidmosk fierwei de meast algemiene goars.
Oare nammen
Frysk: reidgoars (eigentlik in bettere namme), Nederlânsk: rietgors, Noardfrysk: raidsparag, (Noard-)Nederdútsk: reethlüün, laislüün, Dútsk: Rohrammer, Engelsk: Reed Bunting.
Foarkommen
De reidmosk is in stânfûgel en trekfûgel. It fûgeltsje is mei 15 sm. likernôch sa grut als in mosk. De kleur is moskeftig brún fan boppe, mei in wite kraach en griis-wite ûnderkant. De mantsjes hawwe in swarte kop en kiel, mar bûten it briedseizoen is it swart foar in part ferdwûn. De reidmosk sjongt op hege posysjes yn it reidlân.
Iten en fuortplanting
thumb|250px|Aaikes Reidmosken ite slakken, rûpen, krobben en soks en yn 'e winter meast sied. It wyfke makket it goed ferside brocht nêst op 'e grûn of yn 'e boskjes en leit trije oant fiif griisblauwe oant readbrune aaien mei grize en swartbrune plakken. De briedtiid is 12-15 dagen en de jonge fûgels wurde troch beide âlden grutbrocht.
Fersprieding
Fan 1990 oant 2005 naam de briedpopulaasje yn Nederlân ta fan sa’n 70.000 ta sa’n 90.000 jierliks en sûnt binne de oantallen likernôch konstant: 2018-2020: 67.000-125.000. De heechste tichtens fan briedfûgels yn Nederlând haww wy yn de Wieden en de Weerribben yn de kop fan Oerisel. Ek yn Fryslân binne der yn soad reidmosken.
Raerder Roek
De Raerder Roek is in skûtsje dat útkomt yn de IFKS. It skip is te plak yn Raerd, en de skipper en eigner is Michiel Kalsbeek.
De Zwaluw
De Raerder Roek kaam 11 maart 1906 fan de werf fan Van der Werff yn Bûtenstfallaat as de Zwaluw (de Swel). It wie boud foar Berend Boom út Eastermar, dy't it foar de jirpelfeart sylde.
Doe't er it skûtsje yn 1920 oer die oan syn omkesizzer Jelle Stoker waard it langer makke, mûglik om't Stoker in oare soarte fan fracht op it each hie. Nei't it skûtsje fan 15,66m nei 18,12m brocht wie, brûkte dy it foar feart mei terpierde, en yn de hjerst mei biten.
De Vier Gebroeders
Al yn 1927 waard it skip oernaam troch Ale Zwerver, dy't it de namme De Vier Gebroeders (De Fjouwer Bruorren) joech, om't er fjouwer soannen hie. Zwerver brûkte it skûtsje ek foar it skûtsjesilen; as der om jild syld waard, koe dat likefolle opsmite as dagen fracht. Hy sylde ek mei yn de earste jierren, 1945 - 1947, fan it SKS-kampioenskip.
Yn 1948 kaam der in ein oan it oarspronklike doel fan it skûtsje. Swerver ferkoft it oan Fedde Akkerman dy it fral as wente brûkte, en ek lettere eigners hawwe der gjin frachtfeart mear mei syld. Akkerman lei meast yn Ljouwert foar de wâl, útsein dat er mei syn eigen skûtsje te sjen gong nei it Skûtsjesilen.
Wer de Zwaluw
It skip waard wer de Zwaluw doe' it yn 1965 ferkoft waard oan de Spakenboarger Gerrit van de Groep. Dy boude it skûtsje om ta motorskip, dat er foar de fakânsjes yn Fryslân hie. Yn 1984 ferkoft Van de Groep it oan Jappie Strikwerda, dy't allinnich fan doel wie it fierder te ferkeapjen.
De Twee Gebroeders
Yn 1985 waard it dan ek koft troch Jan de Boer. Dy restaurearre it skip wêr ta in silend skûtsje, mar de namme de Zwaluw ferdwûn wer. It skûtsje waard no Twee Gebroeders. Mei dy namme wie it dielnimmmer oan de IFKS dêr't it yn 1988 winner fan waard.
Net folle letter, yn 1990, waard it wer ferkoft, oan Philip van der Woude. Dy sile der ek wedstriiden mei, mar doe't dy as piloat oannaam waard troch de Sultan fan Brûnei koe er der net mear nei omsjen, dat yn 1995 waard it skûtsje ferkoft oan Michiel Kalsbeek.
De Raerder Roek
Michiel Kalsbeek hat it skûtsje de Raerder Roek neamd. It sylt no mei it seilteken fan it silhûet fan in fleanende Roek mei in wite R der oerhinne. It wurdt brûkt foar sjarterfeart en sylt mei goede risseltaten mei yn de IFKS. Yn 2000 is it skip op 'e nij langer makke, ta 20,52m.
1906
Dit jier makket ûnderdiel út fan it desennium fan 'e 1900-er jierren.
Charles Jewtraw
Charles Henry Jewtraw (Clinton County, New York 5 maaie 1900 - Palm Beach, 26 jannewaris 1996) wie in Amerikaansk reedrider. Charles Jewtraw wûn op de Winterspullen fan 1924, dy't yn Chamonix holden waarden, de gouden medalje op de 500 meter. Om't dit de earste wedstriid op dizze earste Winterspullen wie, waard er dermei ek de earste olympysk kampioen by de Olympyske Winterspullen. De Olympyske Spullen fan Chamonix wie it iennige ynternasjonale toernoai dêr't Jewtraw oan meidie. Nei de spullen hold Jewtraw op mei it reedriden op heech nivo, en waard fertsjintwurdiger foar in bedriuw yn sportartikels. Charles Jewtraw ferstoar op 26 jannewaris 1996, yn 'e aldens fan 95 jier.
Frysktalige Wikipedy
De Frysktalige edysje fan Wikipedy gie fan start op 2 septimber 2002. Op 23 maaie 2020 stie dizze Wikipedy, wat grutte oangiet, 98e plak, mei sawat 45.000 siden.
Tal siden
Hjoed, 1 2023, binne der  siden yn de databank fan de Fryske Wikipedy. siden dêrfan bestean út wiere ensyklopedyske ynformaasje (Oerlissiden, siden oer de Wikipedy, oare bysûndere siden, stobben en synonimen yn de databank binne dêrby net meiteld).
Meidoggers
De Frysktalige Wikipedy hat op it stuit  registrearre meidoggers. hjirfan hawwe beheardersrjochten.
Printsjes
Op it stuit hat de Fryske Wikipedy mear as 4000 printsjes yn de databank stean.
Oars
De ûntwikkeling fan de statistiken dy't hjir boppe steane is ek te besjen yn grafiken en tabellen op stats.wikimedia.org.
Marrekrite (Ingelân)
thumb|250px|Nasjonaal park Lake District right|thumb|400px| It [[Skiddaw massyf, Keswick en Derwent Water sjoen fan Walla Crag ôf.]] right|400px|thumb|Glenridding en Ullswater De Marrekrite, Lake District of koartwei The Lakes, is in berchige krite yn it greefskip Cumbria yn it noardwesten fan Ingelân. It grutste part fan de krite waard yn 1951 nasjonaal park. It is ien fan de trettjin nasjonale parken yn it Feriene Keninkryk en it op ien nei grutste.
Alle toppen yn Ingelân boppe de 900 meter lizze yn it de Marrekrite ek de heechste fan Ingelân, Scafell Pike (978 m).
It Lake District hat 16 meren, dy't meast langhalich fan foarm binne. De ferklearring dêrfoar is dat yn de pleistosene iistiid de rivierdellingen troch gletsjers yn brede dellings feroare waarden.
De meast ferneamde marren binne Windermere (14,7 km²), Coniston Water, Ullswater, Thirlmere, Derwent Water en Bassenthwaite Lake.
Ferneamde hichten (Fells) binne Coniston Old Man, Scafell (965 m), Scafell Pike (978 m), Skiddaw (931 m), Great Gable, en Helvellyn. De hichten binne rûch, mar wol gaadlik foar lange kuiertochten. Teffens binne der dreger rûtes foar berchbeklimmers. It waar yn de Marrekrite kin hurd feroarje en ta gefaarlike omstannichheden late at minsken dêr net op taret binne.
It klimaat is der tige wiet: it reint en snijt der in soad. Op guon plakken, dêr't de troch de Golfstream ferwaarme, befochtige oseaanwyn tsjin de hichten omheech giet, ôfkuollet en syn wetter ferliest, falt 3000 mm deslach it jier (Nederlân: 700-800 mm). It lânskip is sadwaande altyd tige grien. Fral op gruttere hichten is it kâld, de dellings wurde beskerme troch ynfloed fan de Golfstream. Mist is normaal yn alle seizoenen fan it jier; de fells hawwe deis trochstrings mar 2,5 oeren sinne, fierder de kant fan de kust út wurde dat sa'n 4,1 oeren deis.
Neist it toerisme is de skiephâlderij (al sûnt de Romeinske tiid), dy't slim te lijen hân hat fan de tongblierepidemy fan 2001, en boskbou (konifearen) in wichtige ynkomsteboarne.
Toerisme
It toerisme is fanâld in wichtige ekonomyske faktor. Toeristyske plakken binne fral Keswick (siz: 'kezzik') en Ambleside.
De marren waarden yn it Viktoriaansk tiidrek lanlik ferneamd troch de Romantyske dichters William Wordsworth (fan I Wandered Lonely as a Cloud), Samuel Taylor Coleridge (fan Rime of the Ancient Mariner) en Robert Southey, dy't allegear in lang of koart skoft tiid yn de krite wennen en dêrom ek wol de Lake Poets neamd wurde.
Letter wie Beatrix Potter, de tekenares en skriuwster fan de ferhalen mei ûnder oaren Peter Rabbit in ferneamde ynwenster fan Ambleside; allerhanne handel mei plaatsjes fan figueren út har wurk binne yn alle sûvenierwinkels te krijen. In attraksje wijd oan it wurk fan Beatrix Potter is te finen yn Bowness-on-Windermere. It hûs fan de dichter William Wordsworth, Dove Cottage, en zsyn grêf binne te besjen yn Grasmere.
Harm de Wilde
thumb|Harm de Wilde Harm de Wilde (Oerterp, 1912 - ??) wie administratyf meiwurker by de ruilferkaveling fan de omkriten fan Oerterp.
Hy sette 1951 útein mei in poppekast en joech dêrmei foarstellings yn Fryslân en oanswettende dielen fan Grinslân en Drinte. Dêrnjonken wie de Wilde tekstskriuwer en komponist fan revues dy't yn Oerterp op de planken kamen. De revue Agrarika makke er yn 1968. De Wilde skreau ek lietsjes foar Ritske Numan, sjonger út Drachten, en foar syn dochter Maaike de Wilde.
Boartersguodmuseum De Boerepleats
Boartersguodmuseum De Boerepleats sit oan it Krompaad yn Ychtenbrêge.
in grut diel fan de kolleksje bestiet út poppen. De âldste poppen binne fan ± 1885 en begjin 20e iuw en binne ûnder oare fan it merk Wildebras, Schildpad en Bruno Schmidt en Walterhausen. De poppesamling is restaurearre en etalearre. Poppedokter Lieneke Helmantel hat yn Ljouwert in restauraasjeatelier foar poppen en Nannie Kramer is meiwurkster fan it Frysk Museum yn Ljouwert.
Fierders is der in samling foto- en filmmateriaal, wêrûnder ien fan de earste filmprojektors dy 't yn bioskopen brûkt waarden. Der binne teater- en kermisapparaten te finen lykas in ape-orkest. De sfear wurdt mei bepaald troch in wand mei printen fan ynkleure ansichtkaarten út begjin 20e iuw en der hingje útfergrutte knipte silûetten fan bygelyks de karakters Ot en Sien.
Studinten fan ROC Friese Poort hawwe in treinbaan boud, mei ridende lokomotiven en treinstellen nei 19e-iuwsk ûntwerp.
Gondelfeart
In gondelfeart is in optocht op it wetter, dêr't taskôgers bylâns stean. De dielnimmende fartugen binne trochstrings keunstich fersierd of ferljochte mei lampkes rûnom in tema; soms is de tocht sintraal regele, faak drage ferienings, strjitten of bedriuwen soarch foar ien boat en binne der prizen te fertsjinjen mei de fersiering fan de boat. Ek is der nei ôfrin faak in gesellich feest mei de priisútrikking, myzyk en sjo's.
In soad gondelfearten wurde holden yn it wetterrike westen en noarden fan Nederlân, mar op oare plakken wurde se ek wol holden. Doe't yn De Knipe de feart tichtsmiten waard in de sechtiger jierren waarden de gondelfearten op boereweinen hâlden. Al docht de namme oars fermoeden, de fartugen binne meastentiids gjin gondels. thumb|250px|Gondelfeart yn Bredevoort
Bewustwêzen
Bewustwêzen kin omskreaun wurde as subjektive refleksje op yndrukken út de bûtenwrâld (witte fan watst sjochst, hearst of fielst en dêroer fertelle kinne) of op eigen mentale prosessen (witte wat der yn dy omgiet en dêroer fertelle kinne). Oars sein: bewustwêzen is in tastân fan de geast dy't kenmerke is troch in besef fan it eigen ik en de omjouwing. It is in ûnderwerp fan stúdzje yn de moderne filosofy, psychology en kognitive neurowittenskip.
De term "bewustwêzen" is ôflaat fan it Dútske Bewusstsein, yntrodusearre troch de filosoof Christian Wolff (1679-1754). Besibbe begripen binne: besef, noasje, jin realisearje, weet hawwe, trochkrongen wêze (fan), yn de gaten hawwe en yn sekere sin ek besinning en gewisse.
Omgong fan Frankryk 2015
De 102e edysje fan de Omgong fan Frankryk waard hâlden fan 4 oant en mei 26 july 2015.
Startplak
De start wie yn Utert, de haadstêd fan de provinsje Utert. Utert is ien fan de stêden fan de Rânestêd. It wie de sechsde kear dat de start fan de Omgong fan Frankryk yn Nederlân wie. Earder wie de start alris yn Amsterdam (1954), Skeveningen (1973), Leien (1978), De Bosk (1996) en Rotterdam (2010).
Wapedia
thumb|200px
Optykmuseum
It Optykmuseum wie oant 2015 in museum yn Surhústerfean. It joech sûnt 1996 in oersjoch fan brillen, masines, meubilêr en materialen fan de jierren '30 ôf oant hjoed de dei.
It wie ferbûn oan de optisjên Werkman oan de Binnesleane. It museum liende ek faak stikken út oan kollega-optisjens en oan leveransiers foar eksposysjes en sa.
Wannseekonferinsje
thumb|right|300px|Filla Wannsee Wannseekonferinsje is de algemiene beneaming foar de op 20 jannewaris 1942 yn de Dútske Filla Wannsee – wat leit yn it súdwesten fan Berlyn by de mar mei deselde namme Wannsee lei – hâlden konferinsje oer de yn nazi-terminology brûkte namme foar "Die Endlösung der Judenfrage" ('de oplossing fan it Joadske probleem').
Doel fan de konferinsje
De earste doelstelling fan de nazi’s wie de Joaden derfan te oertsjûgjen dat sy net yn Nazi-Dútslân thús hearden. Dit dúdlik meitsjen moast barre troch yntimidaasje, diskriminaasje en útsluting. It libben fan de Joaden soe sa soer wurde makke dat se frijwillich emigrearje soenen. Joaden dy’t yn Dútslân bleaunen moasten opsluten wurde yn konsintraasjekampen en yn getto’s, wêrûnder it berjochte getto fan Warschau dat nei de ynfal fan Poalen yn 1939 yn gebrûk kaam. Nei de Dútske ynfal yn de Sowjetuny kamen grutte stikken fan dat lân yn hannen fan de Dútsers. Yn dizze gebieten wienen in protte Joadske minsken dy’t troch de nazi’s op transport setten waarden nei konsintraasjekampen. Op in bepaald stuit koenen de konsintraasjekampen it grutte tal finzenen, (joaden, sigeuners, homoseksuelen, jehovatsjûgen en saneamde “minderen”), net mear oan. In oantal hege Dútske amtners en SS’ ers wêrûnder Reinhard Heydrich hat doe fan Hitler de opdracht krigen it Joadske fraachstik foar iens en foar altyd op te lossen.
De konferinsje
Fan it begjin fan de konferinsje hie Reinhard Heydrich it meast it wurd. Foar him stie fêst dat de Joaden útrûge wurde moasten en dat moast op in sa effisjint mooglike manier. De term útrûgjen “(ausrotten)” waard net brûkt. Dêrfoar waard de ûnskuldige term “evakuearjen” brûkt. Eltsenien wist wêr't op doeld waard. Yn de rin fan de konferinsje waard besprutsen hoe't de Joaden útrûge wurde moasten. Neidat de nijste resultaten besprutsen wienen oer it gebrûk fan it gifgas Zyklon B, waard er min of mear beslette dat de joaden fergast moasten wurde. Hjir kamen inkele dielnimmers tsjin yn opstân: Kritzinger bleau folhâlden dat opsluten de bêste oplossing wie. Wilhelm Stuckart pleite foar in massale sterilisaasje. Josef Buhler, dy’t foar it Generaal-Gûvernemint yn Poalen wurke fûn fergassing it bêste. Hy frege oft de Joaden yn it getto fan Warschau it earst fermoarde wurde mochten, dit omdat der grutte kâns wie dat der besmetlike sykten útbrekke soene. Buhler siet der net oer yn dat de Joadske minsken siik wurde soenen, mar hy freze foar de gesondheid fan de SS’ers. Otto Hofman pleite foar sterilisaasje foar bern dy’t út mingde houliken kamen. Mar op it lêst wist Heydrich dôchs alle dielnimmers oer de streek te heljen en doe stimde eltsenien yn mei de fergassing fan en de moard op it Joadske folk. thumb|right|200px|In brief fan Herman Goöring nei Reinhard Heydrich oer de "Joadske fraachstik" De notulen op ien nei wienen ferneatige. Nei de kriich fûn men op it ministearje fan bûtenlânske saken nog ien eksimplaar. Troch dit eksimplaar wit men wat der yn de Filla by de Wannsee bepraat is.
De Filla Wannsee is no in museum.
Santpoort
thumb|Lizzing yn de gemeente Felsen thumb|left|De Herfoarme tsjerke
Santpoort is in doarp yn de gemeente Felsen, yn de provinsje Noard-Hollân. It plak bestiet tsjintwurdich út de kearnen Santpoort-Noard en Santpoort-Súd. Yn 2006 wienen der 10.142 ynwenners, 6973 yn Santpoort-Noard en 3169 yn Santpoort-Súd.
Alle jierren wurdt op de earste tongersdei fan augustus in koartebaandraverij organisearre troch de Harddraverij Vereniging Santpoort & Omstreken. Dan wurdt ek de tradisjonele feestwike holden, fan de sneons foar oant en mei de sneons nei de draverij.
Santpoort leit aan de autosnelwei A208 en oan it spoar Haarlim - Uitgeest. Beide parten fan it doarp hawwe in NS-stasjon: stasjon Santpoort Noard en stasjon Santpoort Súd.
Santpoort-Noard hat de nôtmûne De Zandhaas; teffens fynt men hjir de grutste en âldste hânbôgeskutterij fan Nederlân: Vzos.
Keppeling om utens
thumb|700px|Ruïne fan kastiel Brederode
Besikerssintrum Skiermûntseach
Besikerssintrum Skiermûntseach, dat ferbûn is oan it Nasjonaal Park Skiermûntseach, lit besikers kennis meitsje mei ferskate lânskippen op it waadeilân Skiermûntseach. It besikkerssintrum bestiet sûnt 1989 Der wurdt ynformaasje jûn oer planten en bisten, de eilanner natoer, fea en skiednis. Mooglikheden foar fytstochten, fjildwurk en ekskursjes troch ien fan de trije organisaasjes: