cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Thor (film)
Plot
Loki reizget nei Jötunheim, dêr't er Laufey oanbiedt om him en guon fan syn iisreuzen Asgard binnen te smokkeljen, sadat se Odin fermoardzje kinne. By dat petear docht bliken dat Loki ek ferantwurdlik wie foar it binnenlitten yn Asgard fan 'e trije iisreuzen dy't it Kistke fan Alâlde Winters stelle woene. Neffens himsels died er dat om 'e kroaning fan Thor te fersteuren om't dy folslein ûngeskikt wie foar it amt fan kening. Underwilens beslute Sif en de Trije Krigers, dy't alhiel neat hawwe moatte fan Loki syn regear en boppedat syn belutsenens fermoedzje by it binnenkringen fan Asgard troch de trije iisreuzen, dat se Thor út ballingskip weromhelje moatte. Heimdall, de skyldwacht fan Asgard, dy't ek al in oanfarring mei Loki hân hat, lit harren troch, wêrnei't se de Bifröst nei de Ierde nimme. Loki, dy't op 'e hichte is fan harren plan, stjoert de Ferneatiger efter harren oan om harren en Thor te ferdylgjen. Underwilens lit er Laufey en inkele oare iisreuzen binnen yn Asgard. Heimdall, dy't harren trappearret, wurdt stiif beferzen.
Sif en de Trije Krigers fine yn Nij-Meksiko Thor werom, mar hy leit út dat er net weardich is en dêrom net werom kin nei Asgard, en alhiel net no't syn heit dea is. As syn freonen him fertelle dat Odin noch libbet, begjint er foar it earst syn broer Loki fan dûbelspul te fertinken. De Ferneatiger komt yn Nij-Meksiko oan en makket dêr koarte metten mei de aginten fan S.H.I.E.L.D. Sif en de Trije Krigers bine de striid oan mei de reuseftige robot, wylst de stjerlike Thor mei Selvig, Jane en Darcy helpt en bring de ûnskuldige omstanners yn feilichheid. As Sif en de Trije Krigers troch de Ferneatiger ferslein wurde, hjit Thor harren om werom te gean nei Asgard om Loki tsjin te hâlden. Hysels sil wol mei de Ferneatiger ôfweve. Dat docht er troch op 'e robot ta te rinnen en fia it ding mei Loki te praten. Hy biedt syn eigen libben oan as Loki dan syn freonen en it omsteand laach gewurde litte sil. Loki reägearret troch de Ferneatiger oan Thor in ûnbidigen terwinkel ferkeapje te litten, dy't him de nekke brekt.
Thor leit yn it stjerren, mar troch syn selsopoffering is er no weardich om Mjölnir te hantearjen, dat de hammer fljocht omheech fan it plak dêr't er fêst siet yn 'e rotsgrûn en keart nei de hân fan Thor werom. Op it stuit dat er de hammer oanrekket, kriget er syn godlike krêften werom en wurdt er genêzen. Thor komt dêrnei oerein en giet de Ferneatiger mei Mjölnir te liif. Dêr hat de robot net fan werom en al rillegau leit er yn wrakstikken oer de grûn. Thor nimt mei in ynmoedige tút ôfskie fan Jane, wêrnei't er Heimdall oanropt om him binnen te litten yn Asgard. Heimdall wit himsels mei in uterste krêftsynspanning te befrijen fan it iis dat him finzen hâldt, en aktivearret Bifröst, sadat Thor, Sif en de Trije Krigers weromkeare kinne. Wylst syn freonen de ferswakke Heimdall nei de genêzingskeamer helpe, set Thor nei de fertrekken fan Odin ta.
Dêr hat Laufey ûnderwilens Frigga bewusteleas slein en hy risselwearret om Odin dea te dwaan. Op it lêste stuit wurdt er lykwols ferriedlik fermoarde troch Loki. Oan Thor, dy't fuort dêrnei arrivearret, leit Loki syn wiere plan út, om 'e moardoanslach op Odin te brûken as ferlechje foar de folsleine ferwoastging fan Jötunheim. Om dat te berikken rjochtet er de Bifröst op Jötunheim en lit it apparaat dan oanstean. Fan gefolgen sil der sa'n opbou fan enerzjy plakfine, dat Jötunheim op 't langelêst ferneatige wurde sil. Loki syn úteinlike doel is om himsels weardich te toanen foar syn pleechheit Odin oer. Thor, dy't earder foar krekt sa'n oplossing wie, kantet him der no tsjin oan. Mar Loki besiket him tsjin te kearen en de beide bruorren fjochtsje op 'e Reinbôgebrêge oant de enerzjyopbou sadanich is, dat Thor it wjirmgat nei Jötunheim net mear útsette kin. Loki mient dat er wûn hat, mar Thor huft mei Mjölnir de Reinbôgebrêge oan stikken, wêrmei't it wjirmgat ek ferdwynt. Dat hat wol ta gefolch dat de goaden no yn Asgard opsletten sitte en Thor net mear, sa't er ûnthjitten hie, werom kin nei de Ierde om Jane te besykjen.
De ferneatiging fan 'e Reinbôgebrêge giet mank mei in ûnbidigen ûntploffing, en troch de skokweach rûgelet Loki fan 'e brêge ôf en driget de romte yn te driuwen. Thor springt him efternei om him te rêden, en op it lêste momint ferskynt Odin, dy't Thor by de foet beetgrypt om foar te kommen dat hy ek de romte yn driuwe sil. Thor besiket ta in fermoedsoening te kommen mei Loki, mar dyselde is in fet fol selswalging en jaloerskens en oare tsjinstridige emoasjes. Hy lit Thor syn hân moedwillich los en lit himsels de romte yn driuwe, ta wanhope fan Thor en Odin. Dy beiden fermoedsoenje har wol mei-inoar, en Thor lit syn nij opdiene wiisheid blike troch ta te jaan dat er noch net ree is foar it keningskip. Letter praat er mei Heimdall, dy't no oan 'e râne fan 'e stikkene Reinbôgebrêge op wacht stiet, en freget him oft er mei syn alsjend each Jane ek sjocht. Heimdall antwurdet dat se om Thor siket.
Yn in sêne dy't nei de ôftiteling folget, wurdt dr. Selvig nei in fasiliteit fan S.H.I.E.L.D. brocht, dêr't er de direkteur fan dy organisaasje moetet, Nick Fury. Dyselde docht in koffer iepen en lit him in mysterieus artefakt sjen (yn oare films identifisearre as de Tesseract), dat mooglik in skier ûnútputbere enerzjyboarne wêze kin. Fury seit dat se dêr mar ris neier ûndersyk nei dwaan moatte. In ûnsichtbere Loki skúnt Selvig yn om dêrmei yn te stimmen, en dat docht er.
Produksje
Yn 1990 hie Sam Raimi foar it earst it plan om in film oer de superheld Thor te meitsjen. Hy mette de geastlike heit fan Thor, striptekener Stan Lee, en lei syn idee foar oan filmstudio 20th Century Fox, mar it plan rûn op 'e non om't de studiobazen der gjin brea yn seagen. Pas nei't de Marvel Studios om 2000 hinne fluch begûnen út te wreidzjen, kaam it meitsjen fan in film oer Thor wer op 'e radar. Sony Pictures kocht yn 2004 de distribúsjerjochten op dy film oan. It soe heve mei David S. Goyer as regisseur, mar it projekt rûn fêst yn 'e preproduksjefaze en yn it neijer fan 2005 heakke Goyer ôf.
Tsjin april 2006 wiene de distribúsjerjochten oernommen troch Paramount Pictures. Mark Protosevich soe it senario skriuwe en yn augustus 2007 waard Matthew Vaughn oanlutsen as regisseur. Dyselde werskreau it senario fan Protosevich, mei't de produksje dêrfan mear as $300 miljoen koste hawwe soe. De foargeande film yn 'e Marvel Cinematic Universe-searje, Iron Man 2 (2010), waard brûkt om it personaazje fan Thor te yntrodusearjen. Yn septimber 2008 waard Vaughn as regisseur ferfongen troch Kenneth Branagh, nei't der earder al besprekkings oer sa'n ferfanging west hiene mei Guillermo del Toro.
Branagh wurke foar Thor nei in senario fan Ashley Edward Miller, Zach Stentz en Don Payne op basis fan in ferhaal fan J. Michael Straczynski en Mark Protosevich. As produsint wie Kevin Feige by it projekt belutsen foar de filmstudio Marvel Studios. Foar de film wie in budget beskikber fan $150 miljoen. De kamerarezjy wie yn 'e hannen fan Haris Zambarloukos, en de filmmuzyk waard fersoarge troch Patrick Doyle. De opnamen foar Thor setten op 11 jannewaris 2010 útein en duorren oant en mei 6 maaie fan dat jier. Der waard filme yn 'e Amerikaanske steaten Nij-Meksiko en Kalifornje.
Distribúsje
De distribúsje fan Thor waard fersoarge troch Paramount Pictures. De film gie op 17 april 2011 yn it Australyske Sydney yn premiêre, en iepene dêrnei op 6 maaie yn 'e Amerikaanske bioskopen. It byhearrende soundtrackalbum ferskynde op 3 maaie 2011 by platemaatskippij Buena Vista Records. Thor waard op 13 septimber 2011 útbrocht op dvd en blu-ray.
Untfangst
Fan 'e filmkritisy krige Thor oer it algemien positive oant tuskenbeiden resinsjes. Yn The Hollywood Reporter skreau Megan Lehmann: "De hammersmitende tongergod iepenet de superheldesimmer mei in bats." Richard Roeper fan 'e Chicago Sun-Times mocht wol oer de film "fierhinne tanksij in sjarmant, grappich en ynnimlik optreden fan 'e Australyske akteur Chris Hemsworth yn 'e titelrol […]". Syn kollega Roger Ebert, fan deselde krante, joech de film lykwols in negative resinsje. Hy skreau: "Thor faalt as film, mar slagget as marketingfehikel, wat yllustratyf is foar de alâlde merketaktyk om 'e sufferts mar te fertellen wat se hearre wolle om se yn 'e tinte te krijen."
Yn The New York Times mocht A.O. Scott likemin oer de film, dy't er omskreau as "in foarbyld fan 'e programmearre triomf fan kommersjele berekkening oer fantasij". Kenneth Turan fan 'e Los Angeles Times hie mingde gefoelens oer Thor, mar lof foar de aktearprestaasjes fan Chris Hemsworth, Anthony Hopkins en Idris Elba. De ferhaalline op 'e Ierde fûn er lykwols ûntliend oan eardere superheldefilms. Yn it tydskrift Variety skreau Richard Kuipers: "Thor leveret wat er ûnthjit salang't der in wan bruien útdield wurde moat of as der him in famyljerûzje fan himelske proporsjes ôfspilet, mar is minder meislepend wannear't de Noardske god foar mar frijwat koarte doer nei de Ierde ferballe wurdt."
Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hat Thor in goedkarringspersintaazje fan 77%, basearre op 291 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: "As in tûzelsinnich meitsjende kaskreaker dy't syn breed eachweid timperet mei gefoel foar humor en minsklik drama is [de film] machtich moai Marvel-fermaak." Op Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, behellet Thor in goedkarringspersintaazje fan 57%, basearre op 40 resinsjes.
Opbringst
Thor brocht yn 'e bioskopen yn 'e Feriene Steaten en Kanada $181,0 miljoen op, en yn alle oare lannen en territoaria $268,3 miljoen. Wrâldwiid kaam de opbringst dêrmei út op $449,3 miljoen. Ofset tsjin it budget fan $150 miljoen betsjut dat in winst fan $299,3 miljoen, hoewol't dêr de mânske marketingkosten noch wol ôf moatte. Dêrmei wie Thor, alteast yn Noard-Amearika, de op njoggen nei meast opbringende film fan 2011. Nei de Feriene Steaten fertsjinne de film it measte yn it Feriene Keninkryk ($22,5 miljoen), Austraalje ($20,1 miljoen) en Meksiko ($19,5 miljoen).
Prizen
Yn 2011 waard Thor by de Teen Choice Awards nominearre yn ien kategory en by de Scream Awards yn acht kategoryen. Yn 2012 wûn de film de Saturn Award foar bêste kostúmûntwerp en de Empire Awards foar bêste science fiction- of fantasyfilm en bêste manlike nijynkommeling (Tom Hiddleston). Thor waard ek nominearre foar noch trije oare Saturn Awards, in oare Empire Award, in MTV Movie Award en twa People's Choice Awards.
Hanna Pauli
Hanna Hirsch, letter Hanna Pauli (Stockholm, 13 jannewaris 1864 – Solna, 29 desimber 1940) wie in Sweedsk keunstskilder.
Hanna Hirsch wie in dochter fan myzykútjouwer Abraham Hirsch. Sy wie befreone mei Eva Bonnier, beide folgen de skilderskoalle fan August Malmström en de Keninklike Sweedske Keunstakademy yn Stokholm. Hanna Hirsch studearre ek yn Parys fan 1885 oant 1887 en hie dêr yn dy tiid in skoft in atelier mei Bonnier. Har portret fan de Finlânske byldhouster Venny Soldan (no yn it Göteborsk Museum foar Keunst) waard oannaam yn de Salon fan Parys yn 1887. It portret is realistysk en net akademysk foar dy tiid.
Lykas as ek oare Sweedske keunstners fan har generaasje, stiet sy mei har wurk tichter by de Frânske juste milieu-skilders as by de measte ympresjonisten.
Yn 1887 boaske hja oan de skilder Georg Pauli en gie mei him nei Italië dêr't hja in jier taholden.
Hanna Pauli hat totale produksje wie net grut. It binne meast portretten, lykas dy fan de skilder Karl Nordström (1890; sit yn de Bonnier-portrettesamling, Nedre Manilla, Stokholm), skriuwer Verner von Heidenstam as Hans Alienus (ien fan syn literêre personaazjes, 1896), skriuwster Selma Lagerlöf (1932, Nationalmuseum) en it groepsportret Vänner ('freonen', 1907, Nationalmuseum) dêr't skriuwster Ellen Key op te sjen is dy't foarlêst yn it hûs fan de Paulis.
Buddy Joe
Buddy Joe is in nûmer dat oarspronklik yn maart 1972 opnaam is troch Golden Earring en útbrocht op Together. Buddy Joe wie it fyfde nûmer op it album en waard yn april 1972 útbrocht as iennichste single fan it album.
Oer it nûmer
It nûmer giet oer in avonturier dy 't syn hiele libben yn Meksiko socht hat nei goud. As er syn skat nei de Feriene Steaten smokkelje wol, wurdt er oanfallen en slacht er op 'e flecht. Hy komt dêrnei om it libben by in sjitpartij.
Milf
Milf is in fan oarsprong Ingelske sprektaalterm, oerwaaid út 'e Feriene Steaten, wêrmei't in seksueel oantreklike âldere frou oantsjut wurdt. It is in ôfkoarting foar it net bot fatsoenlike "mom I'd like to fuck", wat letterlik betsjut: "mem dy't ik wol neuke wolle soe". De oantsjutting wurdt benammen assosjearre mei teenagejonges dy't de tsjeppe mem fan in freon begeare, al is mem-wêzen net strikt needsaaklik foar in frou om dizze kwalifikaasje opplakt te krijen; de wichtichste kritearia binne kreazens en in âldens fan trochinoar tusken de 30 en 45 jier. Nettsjinsteande de fulgêre betsjutting is de ôfkoarting teminsten yn 'e jongereinkultuer alhiel ynboargere rekke. Milfs foarmje dêrnjonken ek in tankber ûnderwerp yn 'e hjoeddeiske pornografy.
De term waard foar it earst waarnommen op it ynternet yn 'e Feriene Steaten yn 'e njoggentiger jierren, en waard popularisearre troch spylfilm American Pie, út 1999, troch de aktrise Jennifer Coolidge yn har personaazje fan "Stifler's Mom". It ferskynsel "milf" giet lykwols folle fierder tebek as de namme dy't derfoar optocht is, sa't oantoand wurdt troch it suver sprekwurdlik wurden personaazje "Mrs. Robinson", út 'e bekroande Amerikaanske spylfilm The Graduate út 1967, mei yn 'e haadrollen Dustin Hoffman en Anne Bancroft.
Oarsprong fan religy
Bisten
De neiste biologyske sibben fan 'e minske binne de gewoane sjimpansee en bonobo (of dwerchsjimpansee), mei wa't de minske in mienskiplike foarâlder dielt dy't tusken seis en acht miljoen jier lyn libbe. Dy beide soarten primaten wurde dêrom troch wittenskippers sjoen as it bêst beskikbere surrogaat foar dy mienskiplike foarâlder. Gewoane sjimpansees en bonobo's binne net (waarnimber) religieus, mar se fertoane wol hâlden en dragen dat nedich is foar it ûntwikkeljen fan religiositeit, lykas yntelliginsje, selsbewustwêzen, maatskiplike noarmen en wearden en in fermogen foar symboalyske kommunikaasje.
By sjimpansees binne foarmen fan hâlden en dragen waarnommen dy't útlein wurde kinne as rou foar deagiene troepgenoaten. Teffens merke se dingen op dy't inkeld estetyske wearde hawwe, lykas in moaie sinne-ûndergong. Beide binne dat dingen dy't oer it algemien beskôge wurde as ûnderdielen fan religy of alteast spiritualiteit.
Bisten dy't it tichtst yn 'e buert fan religieus hâlden en dragen komme, binne oaljefanten, benammen Afrikaanske oaljefanten, dy't gauris waarnommen rituelen hawwe om ferstjerren en dea hinne. Sa nimme se lange perioaden fan stilte yn acht en lykje se fertriet te fielen as ien fan harren deagiet. Ek keare se geregeldwei werom nei it plak dêr't oaljefanten dy't se kennen hawwe, deagien binne, om 'e bonken te berûken en befielen. Guon ûndersikers ynterpretearje dat as in foarm fan rou, wat hiel ticht by religiositeit komt.
Oare minskeftigen
Der bestiet bewiis dat de neändertaler, in minskeftige dy't oant likernôch 40.000 jier lyn yn Jeropa libbe, beskate begraffenisrituelen foar syn deaden hold. It hâlden fan begraffenisrituelen wurdt algemien beskôge as bewiis foar religieuze aktiviteit. Yn it gefal fan 'e neändertaler wurdt it bewiis foar de rituelen lykwols troch guon ûndersikers as tige oertsjûgjend beskôge, wylst oaren der neat fan witte wolle.
Eastsee
De Eastsee of Baltyske See is de see, dy't likernôch tusken Sweden en de Baltyske steaten leit. De Eastsee is brakker as de Noardsee en de tijferskillen binne lytser. De see bestjit sûnt it 6e millennium f.Kr. Wat de foarm oangiet docht de Eastsee wol wat tinken oan in haadrivier mei sydrivieren (Finske Golf en Botnyske Golf). Ut geologysk ûndersyk docht bliken dat hjir yn it Pleistoseen in rivier rûn hawwe moat: de Eridanos.
Begrinzing
Mei de wizers fan de klok mei,
Oarsprong fan religy
Harsensgroei
Yn 'e teoryen oer de oarsprong fan religy is in ferstân dat it fermogen hat ta it fielen fan religiositeit ien fan 'e gefolgen fan harsens dy't grut genôch binne om religieuze en filosofyske ideeën te formulearjen. Yn 'e minsklike evolúsje fertrijefâldigen de harsens fan hominiden yn grutte, wêrby't likernôch 500.000 jier lyn de hjoeddeistige grutte berikt waard. It grutste part fan dy groei fûn plak yn 'e neokorteks, wêrfan't oannommen wurdt dat it it diel fan 'e harsens is dat ferantwurdlik is foar de neurologyske prosessen dy't de grûnslach foarmje fan yngewikkelde ferskynsels as waarnimming, tinken, taal, oandacht, beweging en alteast in diel fan it ûnthâld.
Eastsee
Begrinzing
grinzen oan dizze 'binnensee':
Ta de Eastsee yn rommere sin hearre ek de Botnyske Golf, de Finske Golf, de Golf fan Riga en lytsere baaien ('bochten') en haffen de kust fan Dútslân, Poalen, Ruslân en Litouwen bylâns.
Oarsprong fan religy
Harsensgroei
Neffens de wet fan Dunbar stiet de grutte fan 'e neokorteks by in soarte streekrjocht yn ferbân mei it nivo fan sosjale kompleksiteit dat dy soarte yn syn hâlden en dragen sjen lit. Ta yllustraasje: by sjimpansees beslacht de neokorteks 50% fan 'e harsens, wylst er by minsken 80% fan 'e harsens beslacht. Neffens de Britske antropolooch Robin Dunbar wie it kritike punt yn 'e ûntwikkeling fan 'e neokorteks it ûntstean fan 'e iere Homo sapiens, dat likernôch 500.000 jier lyn plakfûn hawwe soe. Hy wol hawwe dat de minsklike neokorteks pas neitiid grutternôch wie om yngewikkelde sosjale ferskynsels as taal en religy te ferwurkjen.
Gebrûk fan ark
Neffens de Súdafrikaanske biolooch Lewis Wolpert soene oarsaaklike ferbannen dy't fuortkamen út it gebrûk fan ark fan krúsjaal belang west hawwe foar de ûntwikkeling fan religiositeit. Foar it meitsjen fan in kompleks stik ark is nedich dat men foarôf, as it noch net bestiet, in mentaal byld fan in foarwerp hat dat fan natuere net foarkomt. Dêrnjonken moat men yn 't foar ek foar it ferstân hawwe hoe't sa'n stik ark wurkje sil, wat in begryp fan kausaliteit nedich makket. Sadwaande kin men neffens Wolpert it nivo fan ferfining fan stiennen ark brûke om it fermogen ta oarsaaklik tinken te mjitten.
Eastsee
Havens oan de Eastsee
thumb|300px|Havens oan de Eastsee Gruttte havenplakken fuort- of tichtby de Eastsee binne:
Eilannen yn de Eastsee
De grutste eilânnen yn de Eastsee binne:
Oarsprong fan religy
Gebrûk fan ark
Undersyk út 2008 hat lykwols fêststeld dat it fermogen om kausale ferbannen te begripen net in unyk minsklik ferskynsel is. Beskate sjimpansees, bygelyks, binne ûntsnapt út ynslútplakken dy't mei ferskate waarlen en skoattels ôfsletten wiene, wêrfan't men tocht dat inkeld minsken de wurking útfigelearje koene om't dêrfoar ferlet wie fan in begryp fan kausaliteit. It ferskil yn dat begryp tusken minsken en sjimpansees blykt lykwols ien fan gradaasje te wêzen.
Ku Klux Klan
De Ku Klux Klan (útspr.: [ˌkuːklʌksˈklæn], likernôch: "kûû-klaks- klên "), is in beruchte, yllegale, paramilitêre, terroristyske, rjochts-ekstremistyske groepearring yn 'e Feriene Steaten. De namme fan 'e groepearring wurdt gauris ôfkoarte ta KKK en ek ferkoarte wol ta "de Klan" (om't it gewoane wurd "clan" yn it Ingelsk mei in c stavere wurdt). In oare beneaming is it Invisible Empire ("it Unsichtbere Ryk") of it Invisible Empire of the Ku Klux Klan. Mei't der net ien inkele KKK-groep bestiet, mar ferskaten njonkeninoar, kin eins net sprutsen wurde fan in organisaasje, mar is de oantsjutting 'beweging' hjir mear fan tapassing. De KKK is fan âlds it meast aktyf yn it Amerikaanske Suden en ûnderskiedt him fan oare ekstremistyske organisaasjes mei in fierhinne gelikens gedachteguod trochdat leden har op gearkomsten klaaie yn lange wite mantels en kegelfoarmige hege wite puntmûtsen dêr't in anonimisearjend (wyt) masker oan befêstige is dat oer it gesicht hinne hinget.
Radar Love
Radar Love is in nûmer dat oarspronklik yn 1973 opnaam is troch Golden Earring en útbrocht op Moontan. Radar Love wie it fjirde nûmer op it album en waard op 4 augustus 1973 útbrocht as earste single fan it album.
Oer it nûmer
De tekst fertelt omtrint in man dy 't op grutte ôfstân sit fan syn freondinne en ûnderweis is nei har. Har leafde is sa sterk dat dat him op de automatyske piloat nei har ta liedt.
Op 11 maart 2021 op de jierdei fan George Kooymans wie om 17.15 oere Radar Love yn hiel Nederlân te hearren op radio - en TV-stjoerders, sels kariljons as earbetoan oan de Golden Earring en oprjochter George Kooymans.
Ku Klux Klan
De beweging waard yn 1865, oan 'e ein fan 'e Amerikaanske Boargeroarloch, foar it earst oprjochte en hat sûnt yn trije ûnderskate ynkarnaasjes bestien, te witten de earste Klan (1865-1872), de twadde Klan (1915-1944) en de trêde Klan (fan 1946 ôf). Hoewol't de KKK benammen bekend stiet om 'e ferfolging fan negroïde minsken omreden fan harren hûdskleur, keart de beweging him ek tsjin Joaden, Latino's, Yndianen, Aziaten, blanken dy't in relaasje hawwe mei immen fan in oar ras, roomsen, moslims, ateïsten, homo's, feministen, ymmigranten, sosjalisten, kommunisten, fakbûnsleden en foarstanners fan it rjocht op abortus en eutanasy en it homohoulik. By harren aksjes skrilje KKK-leden net tebek foar it gebrûk fan geweld of sels foar moard.
Namme
De namme "Ku Klux Klan" waard nei alle gedachten foarme troch it Grykske wurd κύκλος, kyklos ("sirkel") te kombinearjen mei it fan oarsprong Keltyske wurd "clan" (dat "famyljegroep" betsjut). Kyklos wie earder yn it Amerikaanske Suden brûkt foar oare organisaasjes, lyks de Kuklos Adelphon. In faak hearde teory, dat it "Ku Klux"-part fan 'e namme "Ku Klux Klan" basearre is op it lûd dat it trochladen fan in jachtgewear makket, is nei alle gedachten net wier.
Oprjochting as heareklub
Yn 'e skiednis fan 'e Ku Klux Klan hawwe trije ûnderskate Klans bestien. De earste Klan waard op 24 desimber 1865, sa'n trije fearnsjier nei de kapitulaasje fan 'e (súdlike) Konfederearre Steaten fan Amearika yn 'e Amerikaanske Boargeroarloch, oprjochte yn Pulaski, yn 'e Amerikaanske steat Tennessee. De oprjochters wiene seis âld-ofsieren út it Konfederearre Leger: Frank McCord, Richard Reed, John Lester, John Kennedy, J. Clavin Jones en James Crowe. Harren organisaasje begûn as in heareklub dy't alteast foar in part ynspirearre wie troch de doe fierhinne ophefte Sons of Malta. De groep ûntliende yn elts gefal dielen fan syn inisjaasjerite oan dy eardere organisaasje. Bespotlike ûntgrienings, it ferbjusterjen fan publike belangstelling en it fermaak fan 'e leden wiene op dat stuit de iennichste doelen fan 'e KKK.
De ynfiering fan it dragen fan lange kladen mei maskere puntmûtsen datearret út dy begjintiid, al wie dy dracht doe net wyt. it is net dúdlik wêr't de kladen en puntmûtsen wei kamen; der wurdt wol sein dat se oernommen waarden fan 'e (swarte) kladen mei (swarte) maskere puntmûtsen dy't boetelingen drage by beskate roomske prosesjes yn Spanje. It is ek mooglik dat it dragen fan sokke klean tebek giet op 'e unifoarmen dy't droegen waarden by Mardi Gras-fierings yn it Amerikaanske Suden yn it Antebellum-tiidrek.
Feroaring yn in paramilitêr geheim genoatskip
Nei't it skynt feroare de KKK fan april 1867 ôf stadichoan fan aard oant it in op paramiltêre least skuoid geheim genoatskip wurden wie. Yn it Tiidrek fan 'e Weropbou waarden oan 'e eardere negerslaven deselde minskerjochten taparte as oan 'e blanken. Yn it Amerikaanske Suden wiene rike blanken it dêr net mei iens om't se de swarten útsoarte noch altyd as harren slaven seagen. Paradoksaal genôch wiene de earme blanken, dy't nea slaven hân hiene, der noch folle mear op tsjin, om't de gelykberjochtinging fan swarten har de iennichste maatskiplike status ûntnaam dy't se oant dy tiid ta hân hiene. Sadwaande kamen de leden fan 'e KKK meitiid ta de konklúzje dat der dochs noch earnstich wurk foar harren te dwaan wie. En dat wie de swarten tebeksette nei it plak dat se yn 'e sosjale hierargy fan it Suden altyd ynnommen hiene: hielendal ûnderoan.
Groei en ynfloed
Hoewol't der net folle organisasjonele struktuer bestie boppe it pleatslike nivo, ûnstiene der oeral yn it Suden soartgelikense groepearrings, dy't deselde namme en deselde metoaden oannamen. It wie in soarte fan fersetsbeweging dy't de supremasy fan it blanke ras útdroech, en dy't him behalven tsjin swarten "dy't har plak net koene" ek kearde tsjin saneamde carpetbaggers: blanken út it Noarden dy't de minsken yn it Suden even fertelle soene hoe't se harren maatskippij ynrjochtsje moasten of dy't op opportunistyske wize besochten te profitearjen fan 'e ynstoarting fan 'e Súdlik ekonomy troch de nederlaach yn 'e Boargeroarloch. Yn 1868 waard de eardere Konfederearre generaal Nathan Bedford Forrest keazen as de earste grand wizard ("gruttsjoender") fan 'e Ku Klux Klan, wêrnei't er bewearde de nasjonale lieder fan 'e beweging te wêzen dy't spriek foar alle pleatslike groepearrings (wat nei alle gedachten net sa wie).
Mei't de Boargeroarloch oantoand hie dat in iepen opstân tsjin it Noarden om 'e nocht wie, operearre de KKK yn it Tiidrek fan 'e Weropbou yn it ferhoalene. De leden wiene it leafst ûnder dekking fan it nachtlik tsjuster aktyf en holden fêst oan 'e kostúms foar inisjaasjeriten út 'e tiid fan 'e hearesosiëteit om't dy in anonimisearjend effekt hiene. As klandestine figilantes diene se har temûke wurk, wêrby't se de sosjale sitewaasje yn it Amerikaanske Suden safolle mooglik besochten werom te draaien nei de status quo ante fan foar de Boargeroarloch. Dat waard yn earste ynstânsje dien troch bedrigings en yntimidaasje, bgl. troch gefallen fan brânstifting, en as dat net wurke, troch it gebrûk fan geweld. Sels gefallen fan moard yn 'e foarm fan lynchings giene se net út 'e wei. De slachtoffers wiene swarten dy't polityk aktyf wiene, en dêropta blanke Noardlike "ynslûpers" en blanke Súdlike sympatisanten fan 'e earste beide groepen.
Resultaten en ûnderdrukking
De earste Klan behelle mingde resultaten mei syn yllegale aktiviteiten. Oan 'e iene kant slagge it om it politike liederskip fan 'e swarte mienskip yn it Suden slim te ferswakjen troch sawol moard as súksesfolle yntimidaasje, dy't derta late dat guon swarte foaroanmannen har út 'e polityk weromloeken of it Suden ûntflechten. Oan 'e oare kant rôp de Ku Klux Klan in skerpe reäksje fan 'e Amerikaanske federale oerheid oer himsels ôf, wêrby't spesjaal om 'e misdriuwen fan 'e KKK te bestriden de Enforcement Acts as wetten oannommen waarden. Dat joech oerheidstsjinsten fiergeand foech om ûnmeilydsum tsjin Klanleden en fermiende Klanleden fanwegen te kommen. Op dy wize wie tsjin 1872 de oarder yn it Suden werombrocht en de KKK ûnderdrukt. Dat woe net sizze dat dêrmei de ideology fan 'e KKK ek ûnderdrukt wie. Fan 1874 ôf ûntstiene soartgelikense organisaasjes yn it Suden, lykas de White League, dy't begûn yn Louisiana, en de Red Shirts, dy't har út Mississippy wei ferspraten. Dy organisaasjes wiene nau ferbûn oan 'e doetiidske Demokratyske Partij yn it Suden, dy't oant yn 'e 1960-er jierren in rasistyske ynstelling bleau.
Oprjochting
De twadde ynkarnaasje fan 'e Ku Klux Klan waard yn 1915 op Stone Mountain yn Georgia oprjochte troch William Joseph Simmons. Wylst dyselde him ferliet op dokuminten fan 'e earste Klan en op 'e oantinkens fan guon âlden fan dagen dy't dêr sels lid fan west hiene, wie de twadde Klan dochs yn hege mjitte basearre op it ferhearlikjende en mytologisearre byld dat de tige populêre film The Birth of a Nation (1915), fan regisseur D.W. Griffith, fan 'e earste Klan joech.
Kostúms en baarnende krusen
Sa hie de earste Klan nea gebrûk makke fan ankellange kladen en maskere puntmûtsen dy't wyt wiene, noch hie de earste Klan krusen baarnd. Dy aspekten waarden yntrodusearre yn 'e roman The Clansman: A Historical Romance of the Ku Klux Klan fan Thomas Dixon jr., dêr't Griffith him yn syn film op basearre. Yn elts gefal makken de anonimisearjende kostúms fan 1915 ôf grutskalige iepenbiere gearkomsten mooglik. Dêrby gie it yn 't bysûnder om yntimidearjende optochten troch de strjitten en seremoanjes wêrby't krusen baarnd waarden.
Dat lêste wie in oare yntroduksje dy't de twadde Klan folslein omearme as in dramatysk fertoan fan symbolisme mei in ûndertoan fan yntimidaasje, fral as it op it hiem dien waard fan immen tsjin wa't de KKK wat hie. It waard in symboal fan it kwasy-kristlik boadskip fan 'e KKK, faak mank geand mei it sjongen fan hymnen en oare iepentlike religieuze ferrjochtings. Dixon, de betinker hjirfan, ûntliende it yn syn roman The Clansman oan 'e Crann Tara, it ûnder de wapens roppen fan 'e Skotske clans, wêrby't in lid fan 'e clan mei in baarnend krús yn 'e hân troch de hiele clangerjochtichheid ried.
Nije doelwiten
Behalven nije metoaden en gebrûken hie de twadde Klan ek nije doelwiten dêr't er him op rjochte. Behalven swarten en harren blanke sympatisanten kearde de KKK him no ek tsjin roomsen, Joaden, sosjalisten, oanhingers fan 'e evolúsjeteory, liberalen en ymmigranten lykas Italjanen, Poalen, Litouwers en Russen (fan wa't de measten òf roomsk òf Joadsk wiene). De twadde Klan wie in fûnemintalistysk protestantske beweging mei in militante ôfkear fan moderne ideeën yn it algemien en in belied fan geweld en yntimidaasje tsjin alles en eltsenien dy't net as hûndert persint Amerikaansk sjoen waard. Dêrnjonken stie it foar in tige kekene maatskippij wêryn't it neilibjen fan 'e strange noarmen en wearden, sa't de KKK dy seach, ôftwongen wurde moast, by need mei geweld. Behalven om it near te lizzen op bgl. oerhoer en skieding wie ek in strangere oplizzing fan 'e Drûchlizzing yn de Feriene Steaten ien fan 'e easken fan 'e KKK.
Oarsprong fan religy
Untwikkeling fan it spraakfermogen
Mei't religy foar in grut part in ferbaal ferskynsel is, hat men dêrfoar ferlet fan in systeem fan kommunikaasje, lykas taal, sadat gedachten en ideeën sekuer fan it iene yndividu op it oare oerbrocht wurde kinne. Neffens de Amerikaanske taalkundige Philip Lieberman stypje "de minsklike religieuze gedachte en syn gefoel foar noarmen en wearden dúdlik op in kognityf-taalkundige basis." Dêrfan útgeande stelt de Britske publisist Nicholas Wade dat it minsklik spraakfermogen omtrint 50.000 jier lyn pas syn ûntwikkeling ta in "moderne, artikulearre taal" foltôge, en dat dêrom ek religy pas om dy tiid hinne ûntstien wêze kin.
Ku Klux Klan
Lanlike groei en heechtijdagen
Fan 1921 ôf naam de Ku Klux Klan in modern sakemodel oan en makke de beweging gebrûk fan foltiids betelle rekrutearringsofsieren om oan nije leden te kommen. Nei bûten ta presintearre de KKK himsels as in manljussosiëteit, dêr't der yn 'e Feriene Steaten yn 'e 1920-er jierren in hiel soad fan wiene. It lidmaatskip naam op dy manear fluch ta. Binnen in pear jier wreide de beweging him út nei eltse Amerikaanske steat (Alaska en Hawaï wiene doe noch gjin steaten). De KKK hie ek in promininte oanwêzigens yn in soad grutte stêden, net inkeld yn it Suden, de tradisjonele bakermatte fan 'e beweging, mar ek oan 'e noardeastkust, de westkust en yn it Midwesten. De beweging krong ek troch yn Kanada, dêr't benammen yn Saskatchewan yn 'e jierren 1926-1928 oanhing kaam omreden fan 'e troch de Angelsaksyske Kanadezen as bedriigjend ûnderfûne ymmigraasje fan lju út East-Jeropa.
In healjier nei it ynsetten fan 'e rekrutearringskampanje hie de KKK 85.000 leden, en op it hichtepunt fan 'e beweging, om 1925 hinne, berûn it ledetal 3 oant 8 miljoen. It lanlik haadkertier fan 'e KKK makke winst trochdat it in monopoalje hie op 'e ferkeap fan klankostúms, wylst de rekrutearders en pleatslike organisators betelle waarden út it jild dat nije leden foar it inisjaasjeritueel deltelle moasten. Yn dy tiid hold de KKK grutte parades yn 'e nasjonale haadstêd Washington, D.C. en wie de beweging in min ofte mear sosjaal akseptearre ûntwikkeling, sij it yn 'e marzje fan 'e maatskippij. Dat kin net los sjoen wurde fan 'e ûntwikkelings yn oare dielen fan 'e wrâld yn 'e 1920-er jierren. De heechtijdagen fan 'e KKK yn 'e Feriene Steaten wie besibbe oan 'e opkomst fan it faksisme yn dyselde snuorje yn ferskate Jeropeeske lannen, lykas Itaalje, Poalen, Grikelân, Roemeenje, de Baltyske lannen en fansels Dútslân.
Hoewol't de twadde Klan oer it generaal minder gewelddiedich wie as de earste of de trêde ynkarnaasje fan 'e beweging, wied er beslist net geweldleas. De gewelddiedichste ôfdieling wie dy yn Dallas (Teksas), dêr't yn april 1921 in swarte man tramtearre waard oer wa't it sizzen wie dat er seksuele omgong mei in blanke frou hân hie. Dy Alex Johnson waard ûntfierd en krige op in ôfhandich plak mei de swipe oant er mear dea as libben wie. Teffens waarden de letters "KKK" yn syn foarholle brânmerke. Doe't op dy behanneling positive reäksjes kamen, sette de ôfdieling Dallas útein mei mear ûntfierings om swypslaggen ta te tsjinjen. Dêrby gie it almeast om blanke manlju dy't har skuldich makke hiene oan oerhoer, húslik geweld of gokken, of dy't har frou yn 'e steek litten hiene of wegeren om har bern te ûnderhâlden. De KKK yn Alabama wie minder 'hoask' as de KKK yn Dallas; dêre waarden fral froulju (sawol blank as swart) ûntfierd en op swypslaggen traktearre as se beskuldige wiene fan oerhoer of seks foar it houlik. Hoewol't it mishanneljen fan blanke froulju in protte kwea bloed sette, waard gjin inkeld klanlid der ea foar feroardiele.
Wjerstân tsjin 'e twadde Klan
De twadde Klan hie al rillegau te kampen mei sterke wjerstân út oare maatskiplike fermiddens. Hoewol't de beweging him nei eigen sizzen ynsette foar Amerikaanske noarmen en wearden en kristlike moraliteit, wie der gjin inkele protestantske denominaasje dy't de KKK stipe. Krektoarsom, de beweging waard publyklik en by ferskate gelegenheden feroardiele yn 'e tydskriften fan alle grutte protestantske tsjerkegenoatskippen, en teffens yn alle grutte sekuliere kranten. Sels de Súdlike Baptistekonvinsje, de tsjerke dy't op it mêd fan lidmaatskip nei alle gedachten de measte oerlaap mei de KKK hie, makke op net mis te fersteane wize dúdlik dat, hoewol't de tsjerke de doelen fan 'e KKK dielde, de metoaden fan 'e KKK beslist net troch de bûgel koene. De protestantske predikant Reinhold Niebuhr fan Detroit krige lanlike bekendheid mei syn bestriding fan 'e Ku Klux Klan.
Yn reäksje op 'e úthalen fan 'e twadde Klan tsjin 'e Joaden waarden harren belangen ferdigene troch de Anti-Defamation League ("Anty-Belasteringsbûn"). Tsjin 'e kampanje fan 'e KKK om it bysûnder ûnderwiis yn 'e Feriene Steaten ferbean te krijen, dy't benammen rjochte wie tsjin roomske parochyskoallen, kaam de Roomsk-Katolike Tsjerke fanwegen. De National Association for the Advancement of Colored People ("Nasjonale Feriening foar de Foarútgong fan Kleurlingen", NAACP) kaam op foar de rjochten fan Afro-Amerikanen en sette dêrta útein mei in publike ûnderrjochtkampanje om it Amerikaanske publyk yn it algemien en it Amerikaanske Kongres yn it bysûnder te wizen op 'e misdriuwen en yllegale aktiviteiten begien troch de KKK.
Delgong en opheffing
Underwilens begûn de twadde Klan ek fan binnenút te kreakjen. Fan septimber 1923 ôf bestiene der twa ûnderskate Ku Klux Klans njonkeninoar: de organisaasje oprjochte troch Simmons en fan 1923 ôf bestjoerd troch Hiram Wesley Evans, dy't syn swiertepunt yn it Amerikaanske Suden hie, en in ôfspjalting mei deselde namme ûnder oanfiering fan grand dragon ("grutdraak") D.C. Stephenson, dy't it grutste part fan syn efterban yn Indiana en oare Midwestlike steaten hie. Doe't Stephenson yn 1925 (mei oaren) skuldich befûn waard oan 'e ûntfiering en ferkrêfting fan en de dêropfolgjende moard op Madge Oberholtzer, in blanke skoaljuffer, betsjutte dat de deastek foar syn eigen organisaasje, de saneamde Indiana Klan. Ek de orizjinele beweging fan Simmons en Evans rûn troch dy kwestje frijwat skea op.
Yn 1928 setten figilantistyske klanleden yn Alabama útein mei in fysike terreurkampanje tsjin sawol swarten as blanken dy't har net holden oan 'e noarmen en wearden fan 'e KKK. Dat late ta in sterke anty-KKK-reäksje yn 'e media, oanfierd troch Grover C. Hall, de haadredakteur fan 'e Montgomery Advertiser yn Montgomery, dy't dêrfoar in Pulitzerpiis wûn. Tsjin 1930 hie de KKK noch mar 30.000 leden, wêrfan 6.000 yn Alabama. De beweging late ûnder de Grutte Depresje fan 'e 1930-er jierren in sieltôgjend bestean om úteinlik ûnder de Twadde Wrâldoarloch yn 1944 formeel opheft te wurden troch imperial wizard ("rykstsjoender") James A. Colescott, om't de Amerikaanske belestingtsjinst IRS de organisaasje efter de hakken siet.
Oarsprong fan religy
Untwikkeling fan it spraakfermogen
In oare sjenswize makket ditoangeande ûnderskie tusken yndividuele religieuze oertsjûgings en mienskiplik religieus leauwe. Foar it lêste is dúdlik in foarm fan kommunikaasje nedich, lykas spraak. Mar dat giet net op foar yndividuele oertsjûgings. Yn acht nommen dat de minsklike harsens 500.000 jier lyn al by steat wiene ta sokke tinkprosessen, moat de konklúzje wêze dat religiositeit, alteast op yndividuele basis, de ûntwikkeling fan it spraakfermogen lang foarôfgie.
Ku Klux Klan
Oprjochting
De trêde ynkarnaasje fan 'e Ku Klux Klan waard koart nei de ein fan 'e Twadde Wrâldoarloch, yn 1946, oprjochte trcoch Samuel Green by in nije seremoanje op Stone Mountain. Green waard yn 1949 as imperial wizard opfolge troch Samuel Roper, dy't sels yn 1950 opfolge waard troch Eldon Edwards. Oant dy tiid wie de trêde Klan beheind bleaun ta Georgia, mar Edwards krewearre om 'e beweging wer oer it hiele Suden út te wreidzjen. Dat slagge wol, mar nei alle gedachten net sa't er it sels yn 'e holle hie. Ynstee fan ien sterke lanlike organisaasje ûntstiene der in stikmannich konkurrearjende groepearrings.
Oarsprong fan religy
Redens foar de ûntwikkeling fan religiositeit
De minske hat in oeraktyf systeem foar it waarnimmen fan oarsaken fan foarfallen, wêrby't de niging bestiet om te konkludearjen dat foarfallen feroarsake binne troch yntelliginte entiteiten sels as dat net sa is. Dat is in systeem dat evoluëarre wêze kin as ferdigeningsmeganisme tsjin bedrigings yn in tiid dat de primitive foarâlden fan 'e moderne minske noch 'yn it wyld' libben en bejage waarden troch gefaarlike rôfdieren. Immen dy't yn sa'n sitewaasje oeral yntelliginte en potinsjeel gefaarlike wêzens seach, libbe grif langer as immen dy't gjin acht sloech op 'e eventuele oanwêzigens fan sokke wêzens.
Minsken hingje der fierders ek ta oer om teleologysk te tinken troch betsjutting ta te kennen oan harren om-en-by. Dat is in karaktertrek dy't liede kin ta it leauwen yn in skepper-god. Psychologen hawwe it derop dat dy niging ûnwikkele is as byprodukt fan 'e minsklike sosjale yntelliginsje, it fermorgen om gewaar te wurden wat oare minsken tinke.
Ku Klux Klan
Groepearrings
By in ûndersyk troch de Amerikaanske federale resjerzje FBI waard yn 1965 fêststeld dat der 14 ûnderskate organisaasjes wiene dy't harsels de Ku Klux Klan neamden, mei in mienskiplik ledetal fan 9.000 man. Dêrfan wiene de troch Roy Davis oprjochte Original Knights of the Ku Klux Klan yn Teksas, Arkansas, Louisiana en Mississippy it grutst mei 1.500 leden. Yn Alabama stie Robert Shelton oan it haad fan in groepearring fan 400 oant 600 leden dy't de United Klans of the Ku Klux Klan hiet. De Original Knights giene ein 1965 op yn 'e United Klans, dy't omtrint 1970 nei skatting 30.000 leden en 250.000 sympatisanten hiene. In oare bekend groepearring, de White Knights of the Ku Klux Klan, spjalte him yn 1964 fan 'e Original Knights ôf.
Oarsprong fan religy
Redens foar de ûntwikkeling fan religiositeit
It is in stik wierskynliker dat ferhalen oer moetings mei boppenatuerlike wêzens ûntholden, trochferteld en moaier makke wurde, as ferhalen oer gewoane moetings mei oare minsken, dêr't neat bysûnders oan is. Sokke ferhalen bliuwe jin by fanwegen de beskriuwing fan gewoane ontologyske kategoryen (persoan, bist, plant, foarwerp, ensfh.) mei anty-yntuïtive eigenskippen (minsken dy't ûnsichtber binne, bisten dy't prate, ensfh.). Doe't it leauwe yn it bestean fan godheden him fersprate, kinne minsken antropomorfe gedachteprosessen oan harren takend hawwe: "as ik dizze god wie, wat soe ik dan wolle dat lju dogge dy't yn my leauwe?" Soks kin laat hawwe ta it idee om goaden te ferearjen troch offers oan harren te bringen en gebedens oan harren te rjochtsjen.
Ku Klux Klan
Aktiviteiten
De trêde Klan wie benammen aktyf yn 'e 1950-er jierren en de 1960-er jierren, doe't fûleindich wjerstân bean waard tsjin 'e Amerikaanske boargerrjochtebeweging, dy't opkaam foar de minskerjochten fan swarten yn it Amerikaanske Suden. In tige wichtich striidpunt wie datoangeande de opheffing fan 'e rasseskieding yn it Suden. Yn dy snuorje foarme de KKK klandestine bûnsgenoatskippen mei ferskate plysjekorpsen, lykas yn Birmingham (Alabama), en mei hegere oerheden, lykas it kantoar fan gûverneur George Wallace fan Alabama.
Oarsprong fan religy
Wurkwize fan ûndersyk
Oer it algemien binne der twa sjenswizen by it ynterpretearjen fan kennis oer de ûntwikkeling fan 'e iere religiositeit by de minske, ôflaat út argeologyske fynsten. De earste is it brûken fan oerienkommende modellen dy't basearre binne op godstsjinsten fan skriftleaze folken sa't dy hjoed de dei noch beliden wurde, de natoerreligyen. De twadde is de ôfwizing fan elts model, en dêrmei dus ek fan eltse ynterpretaasje, om't der net genôch ynformaasje is. Sadwaande is de earste wurkwize, al hoe ûnfolmakke en spekulatyf oft dy ek wêze mei, de iennichste wurkwize dy't resulltaten opsmyt. Dêrby jildt wol dat alle teoryen dy't op basis dêrfan ûntwikkele binne, deselde ûnbewiisberens diele.
Ku Klux Klan
Aktiviteiten
Ferskate leden en groepen fan 'e KKK wiene yn 'e 1960-er jierren belutsen by moarden, lykas de moard op Chaney, Goodman en Schwerner, ien swarte en twa blanke boargerrjochte-aktivisten yn 1964 yn Mississippy, en terroristyske oanslaggen, lykas de bomoanslach op 'e 16th Street Baptist Church yn Birmingham (Alabama), dêr't fjouwer Afro-Amerikaanske famkes by omkamen.
Wjerstân tsjin 'e trêde Klan
Der wie oansjenlike wjerstân tsjin 'e trêde Klan mank Afro-Amerikanen en harren bûnsgenoaten. Inkele foarbylden dêrfan. Yn 1953 wûnen kranteútjouwers W. Horace Carter fan Tabor City (Noard-Karolina) en Willard Cole fan Whiteville (Noard-Karolina) de Pulitzerpriis foar Tsjinsten oan it Publyk foar "harren súksesfolle kampanje tsjin 'e Ku Klux Klan, befochten op 'e eigen drompel en mei gefaar foar finansjele skea en fysyk wolwêzen, liedend ta de feroardieling fan mear as hûndert klanleden en in ein oan it terrorisme yn harren mienskippen," sa't de sjuery it útdrukte.
Yn 1958 baarnde de KKK krusen by de wenten fan twa etnyske Lumby (Lumbee), leden fan in Yndiaansk folk yn Noard-Karolina, om't dyselden har net oan 'e rasseskieding tusken Yndianen en blanken holden hiene. Der waard drige mei mear aksjes as it hâlden en dragen fan 'e beide mannen net feroare. Koarte tiid letter, doe't se KKK by nacht in gearkomste dêr yn 'e omkriten hold, waarden de klanleden besingele troch hûnderten bewapene leden fan 'e Lumby Stamme fan Noard-Karolina. Der briek in sjitpartij út en de KKK waard op fernederjende wize op 'e flecht dreaun by wat bekend kaam te stean as de Slach by Hayes Pond.
Resinte skiednis
De Amerikaanske oerheid beskôget de KKK tsjintwurdich noch altyd as in "subversive terroristyske organisaasje". Dat is net allinne basearre op dieden út 'e tiid fan 'e Boargerrjochtebeweging. Hoewol't de aktiviteit fan 'e KKK sûnt de 1970-er jierren wat belune is, binne de groepen noch altyd net ûngefaarlik. Yn april 1997 pakte de FBI yn Dallas noch fjouwer leden fan 'e True Knights of the Ku Klux Klan op foar gearspanning om in berôving te begean en gearspanning om in ierdgasraffinaderij op te blazen. Yn 1999 naam de gemeenterie fan Charleston (Súd-Karolina) in resolúsje oan wêryn't de KKK bestimpele waard as in terroristyske organisaasje.
Oarsprong fan religy
De Himelgod en de Memmegoadinne
Yn syn plak kaam de Memmegoadinne, dy't foarsteld waard as in neakene, wielderige frou dy't swier wie. Hja wie de ferpersoanliking fan 'e fruchtberens dêr't hiel it libben fan ôfhong. It tinken is dat de Memmegoadinne mooglik ferskate milennia de wichtichste godheid wie, ear't se yn it Mesolitikum opgie yn in grutter, polyteïstysk panteön. Foarmen fan sawol de Himelgod as de Memmegoadinne komme rûnom foar yn 'e sawol de heidenske mytologyen út 'e Aldheid as yn 'e moderne natoerreligyen yn Afrika, Aazje, Oseaanje en de Amearika's.
Ku Klux Klan
Delgong fan 'e KKK
Tsjintwurdich is it mei KKK-groepen slim yn it neigean rekke omreden fan ferskate faktoaren, lykas de walging fan 'e grutte mearderheid fan 'e Amerikaanske befolking fan 'e doelen en skiednis fan 'e KKK, ynfiltraasje fan 'e groepen troch plysjeminsken by undercoveroperaasjes, en ynbeslachnames dy't ta stân komme fia sivylrjochtlike prosedueres. Wat ek meispilet is de persepsje mank lju mei in ekstreem-rjochts gedachteguod fan 'e KKK as efterhelle en âlderwetsk. It Southern Poverty Law Center (SPLC), in organisaasje dy't ekstremistyske organisaasjes yn 'e Feriene Steaten yn 'e rekken hâldt, rapportearre dat tusken 2016 en 2019 it tal KKK-groepearrings yninoar sakke fan 130 nei 51. In rapport fan 'e Anti-Defamation League (ADL) út 2016 makket gewach fan noch mar 30 aktive KKK-groepearrings yn 'e Feriene Steaten. Neffens skattings út 2016 en 2017 berint it tal leden fan 'e ûnderskate KKK-groepen 3.000 oant 8.000 minsken. Dêrtopta binne der ek in ûnbekend tal sympatisanten.
Hjoeddeistige KKK-organisaasjes
Neffens de Anti-Defamation League binne dit de tsjintwurdich noch aktive organisaasjes dy't harsels mei de KKK fan âlds identifisearje: De Knights of the Ku Klux Klan, út Arkansas, binne nei eigen sizzen hjoed oan 'e dei de grutste lanlike KKK-organisaasje, wylst de Loyal White Knights of the Ku Klux Klan, út Noard-Karolina, nei alle gedachten de grutste pleatslike groepearring binne.
Oarsprong fan religy
Organisearre religy
Organisearre foarmen fan religy geane tebek op 'e Neolityske Revolúsje dy't 11.000 jier lyn yn it Midden-Easten begûn, mar op oare plakken yn 'e wrâld ûnôfhinklik dêrfan plakfûn hawwe kin. Dat barren draaide om 'e útfining fan it ferbouwen fan planten, in ûntwikkeling dy't de minsklike maatskippij sa't dy doe bestie, op syn kop sette en yn fruchtbere gebieten soarge foar in oergong fan in faak nomadyske jager-sammelderlibbenswize nei in sedentêre boerekultuer.
Ku Klux Klan
Ideology
De KKK, dy't klassifisearre wurde moat as in haatgroep, draacht rasisme, antysemitisme, islamofoby, homofoby en oare foarmen fan diskriminaasje út en fan âlds ek neo-konfederasjonisme, it krewearjen foar de weropstanning fan 'e Konfederearre Steaten fan Amearika, dy't yn 'e Amerikaanske Boargeroarloch (1861-1865) ferslein wiene. De beweging kantet him fierders op militante wize oan tsjin Afro-Amerikanen, roomsen, Joaden, moslims, ymmigranten, ateïsten, feministen, sosjalisten, kommunisten, fakbûnsleden, rasseferminging, it rjocht op abortus, it rjocht op eutanasy, it homohoulik, gelykberjochtiging fan transseksuelen en foarútgong yn it algemien. De KKK kin omskreaun wurde as neo-faksistysk en neo-nazistysk.
Oarsprong fan religy
Organisearre religy
Fanwegen de gruttere en betrouberdere itensfoarrieden dy't dat opsmiet, gie de Neolityske Revolúsje mank mei in befolkingseksploazje en teffens mei in ferflugging fan 'e technologyske ûntwikkeling. Mei't groepen minsken fan dy tiid ôf yn fêste mienskippen op in fêst plak libben en genôch rykdom hiene om tiid oan oare dingen te besteegjen as it sykjen nei iten, ûntwikkelen har doe al rillegau mienskiplike foarmen fan religy, dy't behalven spirituele wissichheid har folgelingen ek sosjale stabiliteit beaen.