cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Larry Flynt
Jonkheid
Flynt waard yn 1942 berne yn Lakeville, yn 'e steat Kentucky, as de âldste fan trije bern yn it gesin fan Larry Claxton Flynt sr. (1919-2005), in gernier, en Edith Arnett Flynt (1925-1985), in húsfrou. Hy hie in jongere broer, Jimmy Ray Flynt (1948) en teffens in jongere suster, Judy (1947-1951), dy't op 'e âldens fan fjouwer jier ferstoar oan leukemy. Flynt groeide op yn earmoede en seach syn heit, dy't yn 'e Twadde Wrâldoarloch yn it Amerikaanske Leger yn Jeropa tsjinne, pas foar it earst doe't er trije jier wie. It ferstjerren fan syn suske feroarsake de skieding, yn 1952, fan syn âldelju. Neitiid libbe Flynt earst twa jier by syn mem yn Hamlet, yn Indiana, foar't er wer by syn heit yn Lakeville ynloek fanwegen it feit dat er net mei syn memme nije frijer troch ien doar koe.
Flynt makke de middelbere skoalle net ôf, mar naaide op syn fyftjinde út en naam militêre tsjinst yn it Amerikaanske Leger troch gebrûk te meitsjen fan in ferfalske bertesertifikaat. Nei't er earfol ûntslein wie, loek er wer by syn mem yn. Hy wurke in blaumoandei yn in autofabryk, mar waard ûntslein nei in fakbûnsaksje. Dêrop joech er him wer by syn heit yn Kentucky en begûn drank te smokkeljen, mar hold dêrmei op doe't er hearde dat de plysje him socht. Nei twa moannen lang op syn broek sitten te hawwen, naam er yn july 1960 tsjinst by de Amerikaanske Marine, dêr't er radarbetsjinner oan board fan it fleandekskip de USS Enterprise waard. Yn july 1964 swaaide er ôf út 'e marine.
Karriêre as sakeman
Begjin 1965 kocht Flynt syn memme kafee yn Dayton, yn Ohio, dat er hielendal fernijde en dêrnei al rillegau omturne ta in winstjaande saak, al wurke er dêr wol tweintich oeren deis foar (hy naam amfetaminepillen om it út te hâlden). Yn 1968 iepene er de earste fan wat in rige stripklubs wurde soe, en neamde dy de Hustler Club. Al gaueftich besiet er Hustler Clubs yn Akron, Cleveland, Cincinnati, Columbus en Toledo, dy't elts mear as $250.000 winst jiers makken.
Yn 1976 rjochte Flynt syn bedriuw Larry Flynt Publications (LFP) op, dêr't er al syn aktiviteiten yn feriene, lykas de publikaasje fan Hustler en oanbesibbe blêden as Barely Legal, en de distribúsje dêrfan. Yn 1986 bejoech Flynt him ek op it mêd fan 'e útjefte fan mainstream-tydskriften, mar syn belangen dêryn ferkocht er wer yn 1996, krekt as de distribúsje fan syn pornografyske blêden. Yn 1998 begûn LFP ek pornografyske films te produsearjen, fia de dochterûndernimming Hustler Video. Yn 2000 iepene Flynt fierders it Hustler Casino, yn Gardena, in foarstêd fan Los Angeles.
Oanslach
Op 6 maart 1978 waarden Flynt en syn abbekaat Gene Reeves jr. út in mûklaach wei delsketten doe't se har nei de rjochtbank bejoegen yn Lawrenceville, yn 'e steat Georgia. Reeves rekke lichtferwûne; Flynt rûn permanint letsel oan syn rêchbonke op, mei as gefolch dat er fan dy tiid ôf fan syn mul ôf ferlamme wie en yn in rolstoel siet. De ferwûnings besoargen him yn it begjin oanhâldende slimme pine, wat ta in ferslaving oan pinestillers late, oant by ferskillende operaasjes de skansearre senuwen trochsnien waarden. As gefolch fan ferskate oerdoases pinestillers krige Flynt ek noch in oerhaal, dy't foar him bliuwende útspraakswierrichheden opsmieten.
De dieder fan 'e oanslach op Flynt waard nea pakt, mar jierren letter bekende de rasistyske searjemoardner Joseph Paul Franklin dat hy derefter siet, mei as motyf dat yn Hustler in fotoreportaazje mei ynterrasiale pornografy publisearre wie. Franklin, dy't op 20 novimber 2013 de deastraf krige foar moard, waard nea berjochte foar de oanslach, hoewol't Flynt útspraken die dy't derop wize dat er Franklin syn ferhaal leaude, en guon plysjefunksjonarissen it ek oannimlik lieken te finen.
Priveelibben
Larry Flynt wie fiifris troud. Mei syn earste frou Mary wied er troud fan 1961 oant 1965, mei syn twadde frou Peggy fan 1966 oant 1969 en mei syn trêde frou Kathy fan 1970 oant 1975. Dy trije houliken einigen allegear yn skiedings. Syn fjirde frou, Althea Leasure, mei wa't er yn 1976 troude, stoar yn 1987 oan 'e gefolgen fan in oerdoasis drugs. Yn 1998 troude Flynt mei Elizabeth Berrios, dy't oan syn ferstjerren ta by him bleau. Flynt hie fjouwer dochters en in soan, mei dêropta in protte pakesizzers en oerpakesizzers. Syn dochter Lisa Flynt-Fugate kaam yn oktober 2014 yn Ohio om by in ferkearsûngemak doe't se 47 jier âld wie.
Yn 1977 liet Flynt him bekeare ta evangelysk kristen troch Ruth Carter Stapleton, de suster fan âld-presidint fan 'e Feriene Steaten Jimmy Carter. Dat betsjutte lykwols net dat er him út 'e pornografybrâns weromloek. Syn bekearing duorre mar in goed jier. Neitiid joech er oan dat er ateïst wie.
Flynt ûnturf syn âldste dochter, Tonya Flynt Vega, nei't hja een kristlik anty-pornografyaktiviste wurden wie. Yn har boek Hustled, dat útkaam yn 1998, bewearde sy dat se as bern troch har heit seksueel misbrûkt wie, mar Flynt ûntstried dat en sei dat er datoangeande in leagendetektortest trochstien hie en boppedat yn it besit wie fan in lûdsopname dêr't syn dochter op tajoech dat se de beskuldigings optocht hie út winsucht.
Rjochtsaken
Larry Flynt wie fan 'e santiger jierren ôf behelle yn withoefolle rjochtsaken oangeande de regulaasje fan pornografy en de frijheid fan mieningsutering yn 'e Feriene Steaten, wêrby't er yn it bysûnder de útspraak yn Miller vs. California, út 1973, oanfallen hat, dy't obseniteit útslút fan it Earste Amendemint op 'e Amerikaanske Grûnwet, dêr't de frijheid fan mieningsutering yn fêstlein is. (Dêr moat trouwens by oantekene wurde dat pornografy frijwol altiten troch de saneamde Miller-test komt, dêr't it sûnt dy rjochterlike útspraak oan ûnderwurpen wurde moat.) De earste kears dat Flynt ferfolge waard foar it publisearjen fan obseniteit wie yn 1976; hy waard doe feroardiele ta 25 jier tichthússtraf, mar siet mar seis dagen fêst en gie frij-út omreden fan in foarmflater.
Itselde jiers waard Flynt oanklage foar kwealaster troch Kathy Keeton, de doetiidske freondinne fan Bob Guccione, de útjouwer fan it konkurrearjende neakenblêd Penthouse, nei't er in kwetsende spotprint oer har yn Hustler ôfdrukke litten hie. Yn Ohio waard haar saak ôfwiisd om't er dêr al ferjierre wie doe't se him oanbrocht, dat doe klage se Flynt oan yn har thússteat Nij-Hampshire. De saak sleepte him fuort en belâne úteinlik yn 1983 foar it Amerikaansk Heechgerjochtshôf, dat Keeton yn it gelyk stelde en dêr't Flynt op in stuit, nei't it skynt, de berucht rekke wurden "Fuck this court!" (frij oerset: "Nei de ferdommenis mei dit hof!") troch de seal raasde. Hy waard dêrop arrestearre foar mislediging fan 'e rjochtbank, mar de oanklacht waard neitiid seponearre.
Yn 1983 waard Flynt ek ferfolge om't er surveillânse-opnamen fan harren misdragende FBI-aginten yn 'e hannen krigen en útlekke litten hie. By dat proses hied er om te provosearjen in Amerikaanske flagge as ruft om. As gefolch dêrfan moast er seis moanne selstraf útsitte foar ûntwijing fan 'e flagge.
Yn 1988 wûn Flynt de wichtige saak Hustler Magazine vs. Falwell, op 'e nij foar it Heechgerjochtshôf, nei't er yn 1983 oanklage wie troch de tillefyzjepredikant Jerry Falwell om't der yn in spotprint yn Hustler suggerearre wie dat dyselde syn earste seksuele ûnderfining opdien hie mei syn eigen mem yn in bûtendoarhúske. Falwell bewearde dêr psychyske skea troch oprûn te hawwen, mar it fûnis makke dúdlik dat publike figueren soksoarte skansearrings net ferhelje kinne op 'e ferantwurdlike, sels net as it mei sin feroarsake is. Nei Falwell syn dea oppenearre Flynt trouwens dat sy beiden, nettsjinsteande harren ferskillen fan miening, troch de jierren hinne befreone rekke wiene. Hy die dêroan ta: "Ik wurdearre altiten syn oprjochtens, ek al wist ik wat er slite woe en wist hy wat ik slite woe."
Yn 1998 en 2003 rekke Flynt fannijs behelle yn rjochtsaken dy't troch it Iepenbier Ministearje tsjin him fierd waarden fanwegen it fersprieden fan obseniteit. Beide kearen rûn it mei in skamper ôf. Yn jannewaris 2009 klage Flynt sels syn beide omkesizzers, Jimmy Flynt II en Dustin Flynt, oan foar it brûken fan 'e famyljenamme foar it produsearjen fan pornografy dy't neffens him fan in ynferieure soarte wie. De rjochter joech him gelyk dat de Flynt-namme in hannelsmerk is en dat syn famyljeleden dy net samar brûke meie om saken te dwaan yn deselde brâns as hy, mar wiisde syn bewearing dat syn privacy skeind wie fan 'e hân.
Polityk
Fierders bemuoide Flynt him mear as ienris fan 'e sydline ôf mei de Amerikaanske polityk, troch te besykjen om 'e skynhilligens fan konservative en Republikeinske politisy op seksueel mêd oan 'e kaak te stellen. Dat died er bgl. doe't de Republikeinen yn 1998 ôfsettingsproseduere tsjin 'e doetiidske Demokratyske presidint Bill Clinton besochten te begjinnen, troch $1 mijoen út te loovjen foar bewizen fan Republikeinske skeanskermerij, dy't er letter publisearre yn The Flynt Report. Dat hie û.m. fan gefolgen dat de oankommende foarsitter fan it Amerikaanske Hûs fan Offurdigen Bob Livingston opstappe moast. Under de presidinsjele ferkiezingskampanje fan 2008 werhelle Flynt dy wurkwize nochris troch op 'e nij $1 miljoen út te loovjen, wylst er ûnder de presidinsjele ferkiezingskampanje fan 2012 $1 miljoen útlove foar ynformaasje oer de belestingoanjeftes fan 'e Republikeinske kandidaat Mitt Romney.
Machtergreifung
thumb|Hitler sprekt fanút finster fan de [[Rykskânselerij op 30 jannewaris 1933]] Machtergreifung wie in oantsjutting dy't de nazys brûkten foar harren machtsoername yn 1933. It is in Dútsk wurd dat 'machtsoername' betsjut. It komt fan it haadwurd Macht en it tiidwurd ergreifen. It wurd waard ornaris brûkt, mar wurdt no hast útslutend foar de machtsoername fan de nazys brûkt. Mei dizze Machtergreifung makke Hitler winliken in ein oan de Weimarrepublyk. De Machtsergreifung waard folge troch de Gleichschaltung.
Nei't Adolf Hitler op 30 jannewaris 1933 ta Rykskânselier beneamd waard, waard der in lytse moanne letter it Ryksdeigebou yn Berlyn yn brân stutsen. De Nederlânske kommunist Marinus van der Lubbe waard fan dy Ryksdeibrân beskuldige, oppakt, en feroardield. Hitler brûkte de brân en fergrutsje syn macht. Hy helle Rykspresidint Paul von Hindenburg oer en jou de plysje mear foech mei in feroardering. De plysje pakte kommunisten en oare fijannen fan de nazys op. In soad waarden fermoarde of nei konsintraasjekampen stjoerd. Ek yn dy tiid besochten de nazys mei in propagandakampanje foar de ferkiezings fan de Ryksdei yn maart 1933 in nasjonale ienheidsgefoel te skeppen. Nettsjinsteande alle propaganda en útskeakeling fan politike fijannen, wûn de NSDAP fan Hitler net de absolute mearderheid. Hja wûnen mei krapoan 44 prosint fan de stimmen. Hitler woe alle macht yn hannnen krije, dus kaam er mei in útstel ta wiziging (Machtigingswet) fan de grûnwet op 23 maart 1933. Dat slagge Hitler mei stipe fan de konservative DNVP en de katolike Sintrumpartij. Mei de grûnwetswiziging krige Hitler en syn regear it foech om fjouwer jier lang bûten de Ryksdei om te regearjen en wetten te meitsjen. Dizze machtsoername troch Hitler wurdt oantsjutten as Machtergreifung.
Larry Flynt
Ferstjerren
Larry Flynt kaam op 10 febrewaris 2021 yn Los Angeles yn 'e âlderdom fan 78 jier te ferstjerren oan hertfalen.
Biografyen
Yn 1996 ferskynde Flynt syn autobiografy, dy't er tegearre mei ghostwriter Kenneth Ross skreau: An Unseemly Man: My Life as a Pornographer, Pundit, and Social Outcast, wat oerset wurde kinne soe as "In Unfoege Man: Myn Libben as Pornograaf, Sabeare Wize Man en Maatskiplike Ferstjitling".
Yn Jeropa is Flynt fral bekend rekke troch de biografyske film The People vs. Larry Flynt, út 1996, regisearre troch Miloš Forman en ko-produsearre troch Oliver Stone. De titelrol fan dy film waard spile troch Hollywood-akteur Woody Harrelson, en Flynt sels hie der in cameo yn as de rjochter dy't him yn 1976 ta fiifentweintich jier selstraf feroardiele.
Abe Bonnemapriis
De Abe Bonnemapriis foar arsjitektuer (50.000 euro) wurdt sûnt 2013 twajierliks útrikt troch de ir. Abe Bonnema Stichting, in stichting dy't de neilittenskip fan Bonnema beheart en yn eare hâlde wol. In ûnôfhinklike saakkundige sjuery bekroant fernijende arsjitektuer dy't as foarbyld tsjinje kin út de twa jier dy't de priis oanbelanget.
Alderheljentsjerke yn Kûlisjky (Moskou)
De Alderheljentsjerke (Russysk: Всехсвятская церковь; Vsechsvjatskaja tsjerkov) is ien fan de âldste tsjerken yn de Russyske haadstêd Moskou.
Skiednis
Foar it earst waard hjir in houten tsjerke boud troch Dmitri Donskoj, nei alle gedachten yn 1380 yn neitins oan de fallen manlju tidens de Slach by Kûlikovo. Tsjintwurdich leit de tsjerke yn it histoaryske sintrum fan Ruslân's haadstêd, mar doedestiids lei de bougrûn in ein fan Moskou's stedsgrins ôf. It wurd Kûlisjki waard in synonym foar "it ein fan de wrâld".
De houten tsjerke waard yn 1488 ferfongen troch in stiennen tsjerke, dy't yn de jierren 1687-1689 gruttendiels foar in tsjerke yn barokke styl plak meitsje moast.
Yn de jierren 1930 waard de tsjerke sluten en kaam it gebou yn hannen fan it Folkskommissariaat fan Ynlânske Saken. It gebou waard yn 1975 oerdroegen oan it Museum fan Skiednis fan Moskou. Nei it ynstoarten fan de Sovjet-Uny waard yn 1994 in romte ûnder de tsjerke ûntdutsen, dêr't tsjinstanners fan it kommunistyske rezjym fermoarde waarden.
It gebou waard yn 1991 werom jûn oan de Russysk-Otterdokske Tsjerke. Yn 1994 waard hjir ta oantinken fan de slachtoffers fan de ûnderdrukking in krús delset.
Tjitze Vogel
Tjitze Vogel (De Gerdyk, 13 juny 1958) is in Nederlânsk kontrabassist, tubaïst, komponist en bandlieder yn de jazz en ymprovisearre muzyk; syn muzyk is in mjuks fan jazz en wrâldmuzyk.
Wurkpaad
Vogel is sûnt 1978 dwaande mei de jazz-muzyk en yn de jierren 1982-1988 studearre er oan it konservatoarium yn De Haach. Hy spile yn de bands fan Frank Grasso en Loek Dikker en begûn yn 1985 in eigen kwartet. Hy arbeide op mei Robert Jan Vermeulen en Nikos Tsilogiannis en rjochte ein jierren tachtich mei Paul Weiling de groep Four in One op. Teffens wie er yn dy tiid oan 't wurk mei fluitist Mark Alban Lotz. Yn de jierren njoggentich foarme er de groep Vogelvijf (1991), mei wa't er in cd opnaam dy't útbrocht waard op Vogel's eigen platelabel Loplop. Ek spile er mei yn de groepen fan ûnder oaren Akki Haak en Steven Kamperman. Yn 1997 rjochte Vogel syn VogelKwartet op, wêr't er in stikmannich albums mei makke. Hy waard lid fan it Global Village Orchestra (fan 2001 ôf) en kaam mei Weiling mei de groep 'Ming principle', dy't Sineeske muzyk kombinearre mei westerske ymprovisearre muzyk (2003). Yn 2006 arbeide Vogel op 'e nij op mei Tsilogiannis, yn de groep 'Pan Project'. Yn 2007 sette er út ein mei it trio 'Hemelbestormers'.
Sûnt 2004 jout er les oan de Universiteit fan Utert.
Diskografy
In kar:
Vogelvijf:
Vogelkwartet:
Dielerskâns
thumb|De Dielerskâns út de loft wei: de Jemgumer Twinger De Dielerskâns (Dútsk: Dieler Schanze, Nederlânsk: Dijlerschans) is in letmidsiuwske fêsting flakby it doarp Diele yn it Eastfryske Reiderlân. Dy fêsting waard nei alle gedachten oan de ein fan de fjirtjinde iuw boud, en spile in wichtige rol yn de skiednis fan Eastfryslân. Syn betsjuttenis naam ta doe't it Greefskip Eastfryslân ûntstie en it plak oan de súdgrins fan it greefskip lei en dêrfan as in grinsfêsting tsjinne. Hy spile letter in wichtige rol by grinsskelen mei de tichteby lizzende Nederlannen en it Múnsterlân. De fêsting bestie mei-inoar út in systeem fan skânzen, redûten, wâlen en grêften fan likernôch twa kilometer.
Lizzing
thumb|Loftfoto fan de Dielerskâns mei oanwizings fan de eardere fêstingswurken De Dielerskâns leit op in strategysk geunstich plak op in geastrêch tusken de delte fan de Iems en in grutte lape feangrûn oan de oare kant. Tichteby de fêsting rûn yn de midsiuwen in hannelswei fan Múnsterlân nei Eastfryslân oer de geastrêch hinne. Dy wei wie de iennichste mooglikheid om fan it Iemslân nei Eastfryslân te kommen.
Skiednis
thumb|Oerbliuwsels fan de âlde grêften Nei alle gedachten waard it earste ferdigeningswurk yn de iere fjirtjinde iuw boud. Yn dy snuorje wie der yn Eastfryslân noed foar in oanfal fan it Prinsbisdom Múnster.
Doe't yn de Tachtichjierrige Kriich Nederlânske troepen nei Eastfryslân útwykten, bea de fêsting harren in strategyske ferdigening tsjin de Spanjerts. De fêsting waard doe útwreide. De fêsting bestie doe út in haadskâns en ferskate lytsere skânzen dy't fan de Iemsouwer ôf by it doarp Dielerheide lâns nei it fean ta rûn oer in ôfstân fan goed twa kilometer. De wichtichste parten fan de fêsting wiene de beide gruttere skânzen, de Jemgumer Twinger en Hakelwerk. De redûten Kiek in de Ems, Kiek in de Bosch, Bratpan, Sieh dich vor en de Lytse Dielerskâns foltôgen de fêsting. De skânzen en redûten wiene mei-inoar ferbûn troch wâlen en grêften.
Hein van der Burg
Heinrich Johann Christian Wilhelm (Hein) van der Burg (Amsterdam, 1882 - 1955) wie de earste Nederlanner dy't in fleantúch fan eigen ûntwerp boude en fleach.
Dielerskâns
Skiednis
Mei-inoar moatte der sa'n 400 soldaten yn de fêsting legere west hawwe. Yn de santjinde iuw waard er noch mar troch 7 manlju beset. Yn de Tritichjierrige Kriich waarden foar it ûnderhâld de bewenners fan it Opperreiderlân oansprutsen. Yn 1633 moasten se foar de kosten foar in wachterhûs opdraaie en fan 1642 oant 1645 moasten se kearsen en turf leverje.
Yn de tiid dêrnei waard de fêsting troch troepen om utens beset. Yn 1637 besetten Hessyske troepen Eastfryslân yn de snuorje fan de Tritichjierrige Kriich, en waarden dy yn de fêsting legere. Tsien jier letter oermastere it Ryksleger de fêsting en wreiden se de fêsting út fan boumateriaal fan hûzen yn it doarp dy't se ôfbrutsen.
Nei de Tritichjierrige Kriich waard de fêsting troch troepen fan de Múnsterske biskop Kristoffel Bearend fan Galen (Bommen Bearend) oermastere, dy't de fêsting brûke woe foar syn oanfal op de Republyk fan de Sân Feriene Nederlannen en syn bûnsmaat Eastfryslân. Yn de nacht fan 18 op 19 desimber 1663 namen Múnsterske troepen de fêsting sûnder bloedferjitten yn. De Múnsterske troepen moasten 300.000 thaler garje dy't foarst Joaris Kristiaan fan Eastfryslân saneamd oan it Hûs Lychtenstein as rjochtsopfolger fan de greven fan Rietberg foar it ôfstean fan it Harlingerlân skuldich wie. Joaris Kristiaan koe net mei it bedrach opkomme om't it dêrfoar bestimde jild yn de Tritichjierrige Kriich troch protestantske legeroanfierder Peter Ernst II fan Mansveld rôve waard. Mei help fan de Nederlânske Steaten-Generaal en hartoch Eberhard fan Wuertemberch koene de Múnsterske troepen ferdreaun wurde, in kompromis sletten wurde, en mei in bedrach fan 200.000 taler opkommen wurde. Dat bedrach moast Joaris Kristiaan fan de Nederlannen liene. As ûnderpân namen Nederlânske troepen de Dielerskâns en it doarp Diele yn 1664 yn besit. Acht jier letter, yn de Hollânske Kriich, namen Múnsterske troepen de fêsting fannijs yn en waard troch harren ferneatige om neitiids net weropboud te wurden.
Hjoed-de-dei
thumb|Dieler Skâns hjoed-de-dei It plak fan de fêsting waard letter eigendom fan guon Dieler boeren en wurdt hjoed-de-dei foar de lânbou brûkt. It is begroeid mei gers en strewielen. Fan de eardere grêften binne noch trôgen oer, en de âlde wâlen waarden troch de jierren hinne sljochte.
De oerbliuwsels fan de haadskâns, de Jemgumer Twinger, binne út de loft wei goed te sjen en foarmje in monumint. De âlde grêften en wâlen binne noch hieltyd goed yn it lânskip werom te kennen.
Hein van der Burg
Heinrich van der Burg waard yn 1906 Nederlânsk kampioen motorhurdriden. Yn 1910 sette er út ein mei de bou fan it tastel, ynspirearre op de Blériot, op 'e souder by syn âldelju yn Amsterdam. Letter gie er nei De Haach en nei in soad muoite fleach it tastel, as earste yn Nederlân boud, op 8 febrewaris 1911 op it fleankamp Ede. Letter hat er dêr noch mear demonstraasjes jûn.
Heinrich van der Burg waard dêrnei direkteur fan de earste fleanskoalle yn Nederlân, de Vliegschool Molenheide yn Gilze en Rijen yn 1909 opjochte troch de Eerste Nederlandsche Vliegvereeniging. Ek dêr makke er sa'n fjouwer Blériot-eftige fleanmasines.
Doe't er yn 1914 boaske oan de tsien jier jongere Aaltje Janzen fan Meppel moast er syn "gefaarlike" hobby opjaan. De ynboel fan de fleanskoalle waard doe opkocht troch Joop Carley en ferhuze nei Ede.
Aero Contractors (Nigearia)
Aero Contractors, meastentiids ôfkoarte ta Aero, is in Nigeriaanske loftfeartmaatskippij dy't fêstige is yn Lagos. Aero Contractors ferfiert benammen passazjiers nei 13 bestimmings yn Nigearia en Gana.
Float
De float fan Aero Contractors bestiet 18 febrewaris 2015 út 16 fleanmasines mei in gemiddelde âldens fan 20,5 jier.
Ynterlingua
Mei 1.500 sprekkers is it Ynterlingua nei it Esperanto de meast brûkte keunsttaal.
Skiednis
De skiednis fan it Ynterlingua fong oan yn 1924 mei de oprjochting fan de IALA op ynisjatyf fan Alice Vanderbilt Morris. It doel wie te diskusjearjen oer en ûndersyk te dwaan nei alle aspekten en mooglikheden fan ferskate besteande ynternasjonale helptalen en te besjen hokker derfan de bêste wie. Uteinlik besleat de IALA lykwols dat gjint inkele taal goed genôch wie en ûntwurp yn plak dêrfan in eigen, nije taal: it Ynterlingua. De taal waard offisjeel yntrodusearre op 15 jannewaris 1951 mei de publikaasje fan yn wurdboek Ynterlingua-Ingelsk mei likernôch 27.000 wurden. Yn datselde jier kaam ek de earste grammatika fan 't Ynterlingua út. De foarnaamste auteur wie de Dútsk-Amerikaanske taalkundige Alexander Gode-von Aesch (1906-1970), dy't sûnt 1948 direkteur fan de IALA west wie.
Ynearsten hie it Ynterlingua in protte súkses en luts folle brûkers oan fan 't Ido, it Occidental en it Novial. De taal waard yn ferskate wittenskiplike publikaasjes en op kongressen brûkt. De IALA is nei 1953 net aktyf mear west en waard yn 1956 úteinlik opheven, mar yn 1955 waard in nije organisaasje oprjochte, de Union Mundial pro Interlingua ("Wrâlduny foar 't Ynterlingua", UMI). De UMI jout ferskate publikaasjes yn en oer 't Ynterlingua út en organisearret eltse twa or trije jier in ynternasjonale konferinsje.
Nikolaastsjerke (Poppenwier)
De Nikolaastsjerke wie de eardere herfoarme tsjerke fan Poppenwier. De tsjerke is al sûnt de jierren 1980 bûten gebrûk steld.
Skiednis
De tsjerke waard yn 1860 boud neffens in ûntwerp fan Rommert Bleeksma út Raerd, nei't de midsiuwske tsjerke te brekfallich woarn wie en ôfbrutsen wurde moast.
Sûnt 1978 koe de lytsere herfoarme gemeente de kosten fan it ûnderhâld net mear opbringen en dêrom waard it gebou yn 1983 oerdroegen oan de "Stifting ta behâld fan de Tsjerke fan Poppenwier". Nei in restauraasje waard de tsjerke yn 1986 as aula yn gebrûk nommen.
Ynterieur
It ynterieur fan de tsjerke is yn de kleuren roze en griis farve. De seishoekige preekstoel soe ôfkomstich wêze út Jirnsum en hat op de hoeken ferguld houtsnijwurk.
Foar de preekstoel leit in âlde sark út 1558 fan de op 10 desimber 1543 ferstoarne Lieuwe Hettes fan Albada, grytman fan Raerderhim, en syn frou Frouck fan Roorda. De sark krige by de restauraasje fan de tsjerke in oar plak mar hold de âlde orriïntaasje.
It oerwurk yn de toer datearret út 1578 en heart ta de âldste oerwurken fan Fryslân.
Gertrudistsjerke (Idaerd)
De Gertrudistsjerke oan de Buorren yn Idaerd is ien fan de trije tsjerken fan de PKN-gemeente Reduzum-Idaerd-Friens.
Skiednis
Mei de restauraasje yn 1981-1982 ûnder lieding fan R. Kijlstra binne yn de toer dielen fan sarkofagen fan reade Bentheimer sânstien fûn. Nei alle gedachten stamme se út de 12e iuw. Ien fan de deksels is wer rekonstruearre en is tsjintwurdich te sjen yn de tsjerke.
By tafal waarden oan de noardlike kant fan de tsjerke yn 2005 tsien grêfkelders ûntdutsen. In graafmasjine rekke by it lyk meitsjen fan de grûn foar it opknappen fan in famyljegrêf tafallich in ferwulft. It die bliken dat ûnder it feroarsake gat yn it ferwurft ynstee fan gewoane grêven in kelder lei mei tsien grêfkelders.
Ynterieur
De preekstoel mei it klankboerd is 17e iuwsk. Under de restauraasje yn de jierren 1980 waarden de grêfsarken dy't oan de wjerskanten fan de preekstoel opsteld stiene wer op de flier lein. De preekstoel sels waard lykas foar 1905 wer heger tsjin de muorre oanbrocht, krige wer in trep en in nij achterskot. Ek de lambrisearring waard wer yn de oarspronklike sitewaasje hersteld.
Ut de boutiid fan de tsjerke stamme de brânskildere ramen fan Ype Staak. De ramen binne skonken troch Fryske kolleezjes, de Fan Scheltinga's en de dûmny en de skoalmaster. Yn de tsjerke hingje fjouwer roubuorden. Oant 1951 hongen der ek noch twa rútfoarmige roubuorden yn de tsjerke, mar dy binne ferdwûn. It houten skot oan de súdlike muorre mei in tekst en ingeltsjes is in restant fan it troch Willem Meijnerts boude 17e iuwske oargel.
Under de kreake stiet in hearebank mei rokoko-fykwurk, dy't yn 1778 troch de 18e iuwske timmmerman Dirk Embderveld yn opdracht fan Cornelis fan Scheltinga boud waard.
Yn de muorre fan de toer binne inkelde boufragminten fan it yn 1882 ôfbrutsen Friesmastate ynmitsele. De tsjerke hat twa liedklokken: ien út de 14e iuw en ien út 1950, dy't yn Heiligerlee getten is. It smei-izeren oerwurk yn de toer is ien fan de âldste noch besteande Fryske oerwurken.
Oargel
It âlde oargel waard yn 1806 ferfongen troch in nij oargel fan Van Dam út Ljouwert. Yn 1982 waard it ynstrumint restaurearre troch Bakker & Timmenga. Utgongspunt by de restauraasje wie om it ynstrumint yn de steat fan foar 1886 werom te bringen.
Autódromo Hermanos Rodríguez
Autódromo Hermanos Rodríguez is in Meksikaansk sirwky foar autosport. It sirkwy waard yn 1959 oanlein en hjitte earst Magdalena Mixhuca-circuit, mar krige begjin jierren sechstig de namme fan Hermanos Rodríguez, nei twa bruorren en earder Formule 1 koereurs Pedro Rodríguez en Ricardo Rodríguez dy't yn 1962 en 1972 omkamen by race ûngelokken. Fanôf 1962 wurdt it sirkwy gauris brûkt foar de Grutte Priis fan Meksiko.
Finsintiustsjerke (Reduzum)
De Finsintiustsjerke oan de Haedstritte yn Reduzum is de eardere herfoarme tsjerke fan Reduzum en tsjintwurdich ien fan de trije tsjerken fan de PKN-gemeente Reduzum-Idaerd-Friens.
Skiednis
thumb|200px|left|Portaal De oarspronklik oan Finsintius fan Saragossa wijde tsjerke waard oan it begjin fan de 14e iuw boud. Yn de noardlike muorre, dy't noch fan kleastermoppen boud is, is noch in diel fan in lyts romanogoatysk finster en in tichtmitsele portaal te sjen. It is lykwols net de muorre fan de oarspronklike 14e iuwske tsjerke. De noardlike binnenwand fan de tsjerke is de oarspronklike muorre. Yn 1726 ûndergyng de tsjerke in grutte ferbouwing. Yn dy tiid is de súdlike muorre fernijd. Ek waard doe in súdlik dwersskip út de 15e iuw ôfbrutsen.
Yn 1878 waard ek de âlde sealtektoer ôfbrutsen en ferfongen troch in nije toer mei in spits as bekroaning. Yn de toer hingje twa liedklokken, wêrfan't ien fan 1628 datearret.
Ynterieur
Mei it útbrekken fan de iken trekbalken waard yn 1859 it tonferwulft ynbrocht. Allinnich de westlike trekbalke bleau op syn plak. De ienfâldige preekstoel is fan 1669, it doopstek út itselde jier is yn 1950 ferwidere. Yn it koer lizze een tal âlde sarken fan it geslacht Bootsma.
Banken en stúkwurk fan it ynterieur stamt út de twadde helte fan de 19e iuw.
It kleurrige Finsintiusraam is in tafoeging út 2014. Monique Verbruggen út Kûbaard hat it raam makke yn opdracht fan de tsjerkeried. It stelt de raven foar dy't de hillige beskerme, nei't de moardner fan Finsintius syn lichem nei it iepen fjild bringe liet om it dêr te fuorjen oan rôffûgels en wylde bisten.
Oargel
Al yn 1543 hie de tsjerke in oargel, dat yn 1669 ferfongen of restaurearre waard. It tsjintwurdige ynstrumint stamt út 1785. It waard boud troch Albertus Johannes van Gruisen en moast yn 1859-1860 yn ferbân mei it ynbringen fan in nij tonferwulft feroare wurde. De oargelfirma Van Dam út Ljouwert feroare doe ek de disposysje fan it ynstrumint.
It Reduzumer oargel is it âldste oargel fan de bouwer dat bewarre bleau.
Nei't it monumintale oargel yn de rin fan de tiid net mear te bespyljen wie, folge yn 1995-1996 in grutte restauraasje troch Bakker & Timmenga.
Grutte Priis Formule 1 fan Brazylje 2007
Utslaggen fan de Grutte Priis Formule 1 fan Brazylje 2007 yn São Paulo op 21 oktober 2007. It wie de santjinde race fan 17 races fan de Formule 1 yn 2007. Hy waard op Interlagos hâlden. De race waard hâlden oer 71 omgongen, op it 4,3 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 305,9 kilometer.
Ub Iwerks
Ub Iwerks (útspr.: [ʌb 'aiwœrks], likernôch "ab ai-û-urks"; folút: Ubbe Eert Iwerks; Kansas City (Missoury), 24 maart 1901 – Burbank (Kalifornje), 7 july 1971) wie in Amerikaansk animator, cartoonist, special effects-technikus en regisseur en produsint fan tekenfilms. Hy wie fan Eastfrysk etnysk komôf. Iwerks wie, njonken Walt Disney sels, de wichtichste animator fan 'e Disney-studio's. Mei Disney betocht er it wrâldferneamde tekenfilmpersonaazje Mickey Mouse, wylst er folslein op eigen manneboet ferskate bekende Disney-eftergrûnfigueren ûntwurp.
Komôf
Iwerks waard yn 1901 berne yn Kansas City, yn 'e steat Missoury. Syn heit, Eert Ubbe Iwerks, wie in Eastfries dy't yn 1869 út it doarp Uttum (dat tsjintwurdich diel útmakket fan 'e gemeente Krummhörn) nei de Feriene Steaten emigrearre wie.
Karriêre
Iwerks wie ien fan 'e âldste freonen fan 'e wrâldferneamde animator Walt Disney, mei wa't er yn 1919 yn 'e kunde kaam doe't se allebeide for de Pesmen-Rubin Art Studio yn Kansas City wurken. Letter setten se har gearwurking fuort as yllustrators by de Kansas City Slide Newspaper Company (letter omneamd ta de Kansas City Film Ad Company). Doe't Disney yn 1922 besleat om ûnder de namme Laugh-O-Gram Films in eigen tekenfilmstudio te begjinnen, wie Iwerks dêr ien fan 'e earste wurknimmers. Disney syn earste ûndernimming wie lykwols gjin lang libben beskern, en gie yn 1923 oer de kop.
Doe't konkurrint Charles Mintz yn febrewaris 1928 de distribúsje (en dêrmei it personaazje Oswald the Lucky Rabbit) oernaam fia in mêsk yn it kontrakt, kaapte er dêropta ek noch fjouwer fan 'e fiif wichtichste tekeners fan Disney om syn eigen tekenfilmstudio, Snappy Comedies, te begjinnen. De iennichste animator dy't Disney trou bleau, wie Ub Iwerks. It wie Iwerks dy't ferantwurdlik wie foar de karakteristike styl fan 'e iere Disney-tekenfilms, en nei de tebeksetter mei Oswald the Lucky Rabbit frege Disney him om in nij personaazje te betinken. Iwerks kaam dêrop mei in hiele rige kikkerts, hûnen, katten en oare bisten, mar net ien dêrfan spriek Disney oan. Letter soene twa fan dy ôfwiisde personaazjes, in ko en in hynst, yn 'e Disney-films en -strips as eftergrûnfigueren opdûke: Clarabelle Cow (fernederlânske ta Clarabella Koe) en Horace Horsecollar (Karel Paardepoot). Uteinlik betocht Iwerks yn gearwurking mei Walt Disney in personaazje dat in mûs wie, de wrâldferneamd wurden Mickey Mouse.
Yn 1937 waard Iwerks troch Leon Schlesinger Productions oannommen om fjouwer Looney Tunes-filmkes te produsearjen, mei yn 'e haadrollen Porky Pig en Gabby Goat. Iwerks regissearre de earste beide filmkes en wurke foar de oare beide ûnder rezjy fan animator Robert Clampett. Neitiid wied er noch wurksum foar Screen Gems, de doetiidske tekenfilmdifyzje fan filmmaatskippij Columbia Pictures, oant hy en Disney yn 1940 de rûzje byleine en Iwerks wer by de Disney-studio's kaam te wurkjen.
Fan dy tiid ôf hold Iwerks him foar Disney benammen dwaande mei it ûntwikkeljen fan special effects, wêrby't er ûnderskate nije techniken útfûn, û.m. foar it kombinearjen fan animaasje en live-aktearwurk, sa't dat dien waard yn 'e film Song of the South, út 1946. Yn de sechtiger jierren wurke Iwerks fierders by WED Enterprises (no Walt Disney Imagineering), dêr't er holp by it betinken en ûntwikkeljen fan withoefolle attraksjes foar de ferdivedaasjeparken fan 'e Disney Company. Iwerks wie as special effects-man ek op eigen titel yn 'e filmyndustry aktyf, en foar syn wurk oan 'e Alfred Hitchcock-klassiker The Birds, út 1963, waard er nominearre foar in Oscar.
Priveelibben en ferstjerren
Iwerks wie de heit fan kameratechnikus Don Iwerks, dy't ek wurksum wie foar Disney, en de pake fan dokumintêremakster Leslie Iwerks, dy't yn 1999 oer him de dokumintêre The Hand Behind the Mouse: The Ub Iwerks Story makke. Ub Iwerks kaam op 7 july 1971 te Burbank, yn súdlik Kalifornje, yn 'e âlderdom fan 70 jier te ferstjerren oan in hertynfarkt.
Myrtoaanske See
De Myrtoaanske See of Myrtoöanske See (Gryksk: Mυρτώο Πέλαγος, Myrtöo Pelagos), is dat part fan 'e Egeyske See en de Middellânske See, dat tusken de Grykske eilannegroep fan 'e Sykladen en it skiereilân fan 'e Peloponnesos, dat ûnderdiel útmakket fan it Grykske fêstelân, yn leit. It wurdt begrinzge troch it eilân Euboea en it skiereilân Attika yn it noarden, de Sykladen yn it easten, en de Peloponnesos yn it westen. Yn 'e Myrtoaanske See lizze û.m. de (Grykske) eilannen Salamis, Egina, Keä, Kythnos, Serifos, Sifnos, Kimolos, Milos, Paros, Ios en Santoriny. Yn it noardwesten meitsje de Golf fan Egina, tusken Attika en it Peloponnezyske skiereilân Argoalis, en de Argoalyske Golf, tusken Argoalis en de rest fan 'e Peloponnesos, diel út fan 'e Myrtoaanske See. De wichtichste havenstêd oan 'e Myrtoaanske See is Pireüs, dat as haven foar de Grykske haadstêd Atene fungearret.
Der besteane ferskate teoryen oer de oarsprong fan 'e namme fan 'e Myrtoaanske See. Neffens ien ferhaal soe dy weromgean op 'e held Myrtilus, út 'e Grykske mytology, dy't yn 'e see smiten waard troch de breinroere Spartaaanske kening Pelops. Ek is de namme wol ferbûn mei dy fan 'e faam Myrto, in oar personaazje út 'e Grykske myten. In trêde teory is dat de see ferneamd is nei it lytse eilantsje Myrtos.
COVID-19
COVID-19 (ôfkoarting fan it Ingelske coronavirus disease 2019), yn de folskmûle better bekend as koroana of corona, is in ynfeksjesykte feroarsake troch it firus SARS-CoV-2. De sykte ûntstie yn Wuhan, haadstêd fan 'e Sineeske provinsje Hubei, yn 't lêst fan 2019, en ferspraat doe yn trije moannen nei oare dielen fan 'e wrâld. Fan 11 maart 2020 ôf is der sprake fan in offisjele wrâldwide pandemy. Der wurdt fanút gien dat de sykte in soönotyske oarsprong hat.
De wichtichste symptomen fan COVID-19 binne koarts, hoastjen, en koartamigens. Minder faak foarkommende symptomen binne: skiterij, abdominale pine, ferlies fan rookgefoel en smaak en wurgens. Diskusje bestiet oer blisterjen en winterske teannen.
Sûnt jannewaris 2020 wurdt der nei in medisyn foar COVID-19 socht. Ek wurdt der oan in faksin tsjin SARS-CoV-2 wurke.
Untdekking fan 'e sykte
thumb|260x260px| Tiidline fan besmetting COVID-19. De sykte waard foar it earst fêststeld yn 'e Sineeske metropoal Wuhan, by pasjinten mei in longûntstekking sûnder skynbere oarsaak. It wie dokter Li Wenliang dy't syn kollega's op 30 desimber 2019 warskôge dat der in epidemy drige. De sykte ferspraat doe rap, trochdat it Sineesk regear yn it earstoan besocht de saak ûnder de pet te hâlden, troch it ûntbrekken fan immuniteit ûnder de pleatslike befolking, en in protte ynternasjonale asymptomatyske reizgers dy't it firus fanút Wuhan thúsbrochten. Op 11 maart 2020 kundige de Wrâldsûnensorganisaasje (WHO) oan dat der sprake fan in offisjele pandemy wie.
Nammejouwing
Op 11 febrewaris 2020 kundige de Wrâldsûnensorganisaasje oan dat de nije, ûnbekende firale sykte de namme COVID-19 krije soe, in ôfkoarting fan coronavirus disease (koroana/coronafirussykte), plus it jier fan ûntdekking. Neffens WHO-direkteur-generaal Tedros Adhanom Ghebreyesus mocht de namme net nei in spesifike geografyske lokaasje, bist as groep minsken ferwize (sa as by de Meksikaanske gryp of de bargepest wol it gefal wie). De namme moast ek fatsoenlik út te sprekken wêze.
Op deselde dei stelde de wurkgroep fan it Ynternasjonaal Komitee foar de Taksonomy fan Firussen (ICTV) de namme "severe acute respiratory syndrome coronavirus 2" foar, ôfkoarte "SARS-CoV-2", nei analogy mei it relatearre, earder bekende firus SARS-CoV.
List fan planetoïden 25201-25300
Dit is in list fan planetoïden 25201-25300.
Wytsturt
Wytsturt, eins Adema 25437 (Warkum, 11 maart 1938 – Ljouwert, july 1952) wie in Frysk-Hollânske fokbolle, dy't al by syn libben in suver legindaryske status berikte.
Libben
Wytsturt waard yn maart 1938 smiten op 'e pleats fan boer Siebe Y. Haagsma yn Warkum. Hy hiet eins Adema 25437, nei syn ferneamde heit Adema 197, fan feehâlder S.A. Knol út Hartwert, mar by de berte foel daliks syn hielendal wite sturt op, dat ûnder de bynamme 'Wytsturt' rekke er bekend. Syn mem wie Haagsma syn ko Gryt 33. Haagsma naam him yn septimber 1938 mei nei Kokedei yn Warkum om him karre te litten.
Neitiid waard de bolle ynskreaun yn it Fries Rundvee Stamboek (FRS). Hy waard ferskate kearen ferkocht, en ferfear sadwaande fan Warkum nei bedriuwen fan A.T. Hettinga en S.R. Span yn Koarnjum, Talsma yn Hallum, De Boer yn Reduzum en úteinlik Kaastra yn Grou. Kenner Jan Pieter Dijkstra omskreau him yn 2018 yn 'e Ljouwerter Krante as in "noflike bolle", dy't maklik yn 'e omgong wie. Guon oare bollen "wiene libbensgefaarlik," neffens Dijkstra, "mar Wytsturt rûn los tusken de kij en wie neat net lilk." De bolle wie lykwols ien bonk spieren, en dat ymposante uterlik smiet him mar leafst 83 punten op by de feekeuring. Under syn bestean as stamboekbolle waard er trettjin kear bekroand.
Wytsturt brocht by stamboekkij treflike kealtsjes fuort, al liet er suver gjin soannen fan betsjutting nei. Ien boltsje, Julius 32069, brocht it ta stamboekbolle en waard ferkocht nei Sweden. Mar syn dochters wie allegear geweldige melkkij, mei romme, soepele jaren en goed ûntwikkele oeren. Se joegen in soad molke mei in boppegemiddeld fetgehalte (wat yn dy tiid noch in pluspunt wie). Yn 1947/1948 wie in molkopbringst fan trochinoar 3.285 kg mei 4,03% fet normaal, mar de dochters fan Wytsturt kamen yn trochsneed út op in opbringst fan 3.656 kg mei 4,18% fet. Dat alles levere Wytsturt by it libben it predikaat "preferint" op, wat mar komselden útjûn waard, en dan noch almeast postúm. Uteinlik waard in âlde, krebintinch wurden Wytsturt yn july 1952 foar de slacht ferkocht.
Earbetoan
Op woansdei 26 septimber 2018, persiis tachtich jier nei't Wytsturt dêr as kealtsje foar de keuring kaam, waard op Kokedei yn Warkum in plakette foar him ûntbleate op 'e Merk, dêr't de keallekeuring holden waard.
Sint-Laurentiuskatedraal (Lugano)
De Sint-Laurentiuskatedraal (Italjaansk: Cattedrale di San Lorenzo) is de biskopstsjerke fan it roomske bisdom Lugano yn Lugano yn it kanton Ticino, Switserlân.
De oan de hillige Laurentius wijde tsjerke waard yn 818 as parochytsjerke stifte. Yn 1078 waard it in kollegiale stiftstsjerke. Sûnt 1971 is de tsjerke de katedraal fan it bisdom Lugano. De tsjerke waard tusken 2010 en 2017 renovearre.
Arsjitektuer en ynrjochting
De oarspronklike romaanske bou hie in eastlike oriïntaasje. Under it tsjerkeplein waarden by opgravings resten fan in apsis fûn. Yn de 15e iuw waarden de tsjerke yn goatyske styl fergrutte en krúsribferwulften ynbrocht. De oriïntaasje waard feroare en it nije koer kaam yn it westen te lizzen. De renêssânse gevel mei it rike byldhouwurk ûntstie yn 1517. De ûnderbou fan de toer is noch romaansk, mar krige yn de 17e iuw twa barokke boppeferdjippings mei in achthoekige lantearne.
De bôgen en pylders yn de tsjerke binne noch romaansk. It koer, de sydskepen en de ferwulften binne dêrfoaroer goatysk. It haadalter en mear saken fan de ynrjochting binne barok. De mei in koepel bekroande Cappella della Madonna delle Grazie (Madonnakapel fan de genede) waard yn de 18e iuw oanboud en is tige ryk oan barok byldhouwurk.
Oargels
It oargel waard yn 1910 troch de Italjaanske oargelbouwer Mascioni út Azzio boud. It ynstrumint hat 28 registers (mei likernôch 2.300 pipen) op twa manualen en pedaal. De traktueren binne pneumatysk. Achter it heechalter is noch in twadde piipoargel, dat yn 1988 troch Goll út Luzern boud waard.
Departemint Drinte
It departemint Drinte wie in Nederlânsk departemint yn de Frânske Tiid. It bestie fan 1807 oant 1811. De haadstêd wie Coevorden.
Nei de oprjochting fan it Keninkryk Hollân yn 1806 waard by wet fan 13 april 1807 de departemintale yndieling fan it ryk fêststeld. It departemint Oerisel fan it Bataafsk Mienebest waard splist yn twa dielen: It súdlik part hold de namme departemint Oerisel; it noardeastik diel foarme it nije departemint Drinte en besloech it grûngebiet fan de hjoedeistige provinsje Drinte.
Lândrost fan Drinte wiene:
Nei de anneksaasje fan it keninkryk Hollân op 9 july 1810 waard it departemint op 1 jannewaris 1811 mei it Departemint Grinslân ferienige ta it Frânske departemint Westeriems (Frânsk: Ems-Occidental).
Wat Wurd It
Sûnt ein 2015 wurdt de app net mear oanbean. In oare app fan 'e Afûk, Praat mar Frysk, is trochgongen mei 'Wat Wurd It?' as in ûnderdiel deryn.
Reinier Vinkeles
Reinier Vinkeles (Amsterdam, 1741 – Amsterdam, 1816) wie in 18e iuwsk keunstskilder en graveur yn Nederlân, dy't letter learaar wie fan tal bejeftige keunstners.
Biografy
Vinkeles studearre sa'n tsien jier by Jan Punt en gie yn 1762 nei de Amsterdamske Stedstekenakademy. Yn 1765 reizget er nei Brabân mei Jurriaen Andriessen en Izaak Schmidt. Yn 1770 ferfear er nei Parys, dêr't er in jier studearre by Jacques-Philippe Le Bas en ek by de Nederlânske keunstners Hermanus Numan en Izaak Jansz de Wit (1744-1809). Werom yn he Amsterdam makke er platen foar boekyllustraasjes, ek portretten, topografyske en arsjitektoanyske platen, kopiearre er Nederlânske masters en makke er teäterdekors. Hy waard direkteur fan de Stedstekenakademy en wie lid fan de keunstnersklup Pax Artium Nutrix. Vinkeles waard ek de learaar fan Jacob Ernst Marcus, Jacobus Millies, syn soan Abraham Vinkeles, syn broer Harmanus Vinkeles (1745-1804), syn soan Johannes Vinkeles en Daniël Vrijdag.
Vinkeles syn enoarme produktiviteit - syn oeuvre wurdt rûsd op sa'n 2.500 printen - hie somtiids oerflakkigens fan gefolgen, mar syn bêste wurk (fral it iere) wurdt tige wurdearre.
Vinkeles lettere wurk foar útjeften lykas Kok's Vaderlandsch Woordenboek, it Vervolg van Wagenaar en oare soksoarte wurken, mar ek syn protte stedsgesichten en lânskippen, binne fan histoarysk belang.
Helmhaaien
De helmhaaien (wittenskiplike namme: Galeomorphi, soms stavere as Galeomorphii) foarmje in boppeskift fan 'e klasse fan 'e kreakbienfisken (Chondrichthyes), de ûnderklasse fan 'e haaien en roggen (Elasmobranchii), de tuskenklasse fan 'e echte haaien en roggen (Euselachii), de difyzje fan 'e moderne haaien en roggen (Neoselachii) en de ûnderdifyzje fan 'e haaien (Selachii of Selachimorpha).
Dit is in taksonomyske groep fan fisken dy't sa'n 300 libbene soarten omfettet, ferdield oer 23 famyljes. Dêrûnder binne de bekendste soarten haaien, lykas de wite haai (Carcharodon carcharias), de tigerhaai (Galeocerdo cuvier), de bollehaai (Carcharhinus leucas) en de walfiskhaai (Rhincodon typus). De sustergroep fan 'e helmhaaien is it boppeskift fan 'e echte haaien (Squalomorphi).
Opstanning fan Jezus
thumb|De opstanning fan Jezus troch [[Rafael (keunstner)|Rafael yn 1502]] thumb|De opstanning fan Jezus nei in wurk fan [[Noël Coypel om 1700 hinne]] thumb|De rotunda fan de [[Hillich Grêftsjerke, dy't de Anastasis (De Opstanning) neamd wurdt. Hjir binne de oerbliuwsels fan in grêftombe fûn, dy't troch Helena en Makarius as de grêftombe fan Jezus identifisearre waarden.]] De opstanning fan Jezus of de ferrizenis fan Jezus is yn it kristlike leauwe it barren dat Jezus op de tredde dei neidat er krusige waard, as earste fan de deaden ferriisde, en dat er fan dat stuit ôf ferhearlike waard as de Heare Jezus. Yn de kristlike teology wurde de dea en de opstanning fan Jezus fan krúsjaal belang achte, en dy foarfallen foarmje dan ek it fûnemint fan it kristlike leauwen, dat fierd wurdt mei Peaske. Foar kristenen betsjut syn opstanning dat hja nei harren dea wer ferrize sille by it weromkommen fan Jezus op de ierde. Neffens kristlike tradysje soarge de ferrizenis fan it lichem foar it wer ta libben bringen fan in transformearre lichem fan 'e geast, sa't beskreaun stiet yn de kanonike evangeeljes en de brieven fan Paulus. It leauwen yn dy transformaasje foarmet de boarne fan it kristendom.
Guon moderne teologen sjogge it ferskinen fan Jezus nei de opstanning as fisjonêre ferskinings dy't in ympuls joegen oan it leauwen yn de ferhearliking fan Jezus en it ferfetsjen fan it sindingswurk fan Jezus syn folgelingen.
It barren neffens it Nije Testamint
Alle fjouwer kanonike evangeeljes neame dat Jezus syn opstanning foarsein hat, en trije dêrfan neame dat er nei de krusiging ferskynd wie (de oarspronklike koarte ferzje fan it Evangeelje fan Markus neamde dat net). It stuit fan de opstanning sels wurdt yn de evangeeljes net neamd.
Jezus wurdt beskreaun as "de earste dy't út de dea opstien is", prōtotokos en syn opstanning jout de wissichheid foar kristenen dat hja nei de dea wer ferrize sille by it weromkommen fan Jezus op de ierde.
Nei de opstanning ferkundige Jezus de "ivige ferlossing" troch de dissipels, en joech de apostels de Grutte Opdracht sa't dat beskreaun is yn Mattéus 28:16–20, Markus 16:14–18, Lukas 24:44–49, Hannelingen 1:4–8, en Jehannes 20:19–23 dêr't de dissipels it boadskip meikrigen: "Gean der dus op út en meitsje alle folken learlingen fan My, doop harren yn 'e namme fan de Heit en fan de Soan en fan de Hillige Geast en lear harren alles nei te kommen wat Ik jimme oplein haw". Hy hiet harren yn de stêd (Jeruzalim) te bliuwen oant se "mei krêft fan boppe ôf tarist binne".
It Evangeelje fan Markus einiget mei de ûntdekking fan de lege grêftombe troch Marije Magdalena, Salomé en Marije, de mem fan Jakobus. In ingel ferskynt op it plak fan de tombe en seit tsjin harren dat Jezus ferriisd is, en hjit harren om it Petrus en de dissipels te fertellen. Jezus sil harren yn Galiléa moetsje, "sa't Er jimme sein hat". Fierder neamt it evangeelje dat Jezus ynearsten oan Marije Magdalena ferskynt, dêrnei oan twa folgelingen bûten Jeruzalim en dêrnei oan de alve oerbleaune dissipels.
Yn de Evangeeljes fan Mattéus, Lukas en Jehannes wurdt de oankundiging fan de opstanning folge troch it ferskinen fan Jezus earst oan Marije Magdalena en dêrnei oan de oaren. It Evangeelje fan Mattéus beskriuwt mar ien ferskining yn Galiléa, mar it Evangeelje fan Jehannes neamt ferskinings yn Jeruzalim en Galiléa. Yn it boek Hannelingen fan de Apostels stiet dat er fjirtich dagen lang by harren ferskynde. It Evangeelje fan Lukas neamt de himelfeart fan Jezus op in plak by Betanië (Lukas 24:50-51).