cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Petrus Johannes Blok
thumb|Petrus Johannes Blok. Petrus Johannes Blok (De Helder, 10 jannewaris 1855 - Leien, 24 oktober 1929) wie in Nederlânsk histoarikus.
Hy die de Latynske skoalle te Alkmaar en studearre dêrnei Klassike talen yn Leien. Yn 1884 waard er heechlearaar Algemiene Skiednis en Skiednis fan it Heitelân yn Grins dêr't er de oantrún ta de útjefte fan it Oarkondeboek fan Grinslân en Drinte (1895-1899, 2 dielen) joech. Yn 1894 waard er de opfolger fan Robert Fruin op de Leienske learstoel Skiednis fan it Heitelân. Blok wie fan betinken dat it syn plicht wie om it nasjonale ferline sprekke te litten om it folksbewustwêzen fuort te sterkjen. Hy wie ien fan de redakteuren fan it Nij Nederlânsk Biografysk Wurdboek, in yn tsien delen ferskynde ensyklopedy fan wichtige Nederlanners út it ferline.
Blok stichte yn 1904 it Koninklijk Nederlands Instituut Rome, om de stúdzje fan stikken út de Faitikaanske argiven ienfâldiger te meitsjen. It ynstitút hat wilens fral keunsthystoaryke doelstellings.
Pieter Jelles Troelstra en Izaak Gosses wiene by syn promovendy.
Pieter Dirk Torensma
thumb|Ikoan foar Geometer X, 2008 Pieter Dirk Torensma (Ljouwert, 22 april 1944) is in Nederlânske keunstskilder.
Torensma wurdt sjoen as ien fan de wichtichste fertsjintwurdigers fan New Age keunst yn Nederlân. Nei syn stúdzje oan de Keunstademy Minerva yn Grins en de Jan van Eyk Akademy yn Maastricht hat er him rjochte op de Indiaaske en Tibetaanske mandala skilderijen. Syn skilderijen binne dêrtroch populêr yn New Age-rûnten en in soad te finen yn meditaasjeromtes. Sûnt de jierren njoggentich hat Torensma de mandala keunst lykwols efter him litten en spylje de natoer en de natoerwittenskip in gruttere rol yn syn skilderijen. Yn it wurk fan Torensma is in soad symbolyk werom te finen út de filosfyske en mystike tradysjes de frijmitselderij.
Torensma wurke fan 1974 oant 1990 yn Frjentsjer en fan 1990 oant 2016 yn Húns.
Swart Slot
't Swart Slot wie in stins yn Pitersbierrum, gemeente Barradiel.
Terra Australis
thumb|300px|Wrâldkaart fan [[Gerardus Mercator|Mercator (1587) mei it Terra Australis.]] Terra Australis, folslein Terra australis incognita (Latyn foar 'it ûnbekende lân yn it suden'), wie in ûndersteld kontinint op it súdlik healrûn. Oare nammen foar it kontinint wiene Magallanica of Magellanica ('it lân fan Magellaan"), La Australia del Espíritu Santo (Spaansk: 'it súdlân fan de Hillige Geast') en La grande isle de Java (Frânsk: ít grutte eilân fan Java). De oantsjutting is fan Ptolemeus, dy't tocht dat de Yndyske Oseaan fan lân omjûn wie en dy't Terra Australis oan de súdrâne dêrfan tocht hie.
Swart Slot
It boujier is ûnbekend. De namme 't Swart slot stiet yn 2010 noch op de homeiepeallen fan in pleats. It kastiel wie fan oarsprong grif in stins. Op de kaart fan Schotanus fan Barradiel stiet besuden de pleats, yn de rjochting fan Rie, in lytse hichte tekene. Oan de hân fan de ferklearring fan tekens dy' der by steane, soe dizze hichte in wier fan in sljochte stins west hawwe.
Yn 1693 wurdt yn de argiven neamd, dat Gerryt Ypes Hollander de sate (mei wier) keapet. Fan in stins is dan al gjin sprake mear.
Terra Australis
Lettere kartografen tekenen it lân yn it suden fan de wrâld, mar folle fierder nei it suden ta as Antarktika. Under oaren Nij-Seelân waard, nei de ûntdekkings fan Abel Tasman, foar in part fan Terra Australis oansjoen.
De myte fan Terra Australis wie it mei dien troch de reizen fan James Cook. Hy fear op syn earste reis om Nij-Seelân hinne en op syn twadde krúste er op hege súdlike breedte. Sa liet er sjen dat it súdlik kontinint allinne yn de poalkriten lizze koe.
Dêrnei kaam Terra Australis net mear op de kaart foar, of it waard lykslein mei it wol besteande Austraalje.
Fokke Sybrens fan Ropta
Fokke fan Ropta († 4 july 1512) wie de soan fan Sybren fan Ropta en Kinsck Sapes fan Sythjema, eigner fan Roptastate. Hy wie troud mei Graets fan Eysinga (†24 juny 1512, grêf yn 'e tsjerke fan Mitselwier). Hja wie in dochter fan Tsjalling fan Bolta en Hack Gerkesdr. fan Eysinga.
Om 1500 hinne wurdt Sybren neamd as eigner fan Roptastate. Yn 1505 komt er foar op de list fan Fryske eallju. Yn 1511 wurdt er neamd as eigner fan Roptastate mei in protte lân yn dy kriten. Sa wie er eigner de stins De Burg (ek wol Pelfenne neamd) op de Reidswâl oan de dyk fan Mitselwier nei Ie. Teffens hie er pleatsen en lân ûnder de Eanjum, Ljussens en Moarre en in hûs yn Dokkum. Hy wie de rykste persoan fan de gritenij East-Dongeradiel.
Ahsoka (telefyzjesearje)
Ahsoka is in oankommende Amerikaanske minysearje dy't ûnderdiel útmakket fan 'e Star Wars-franchise. De searje heart ta de sjenres fan science fiction, fantasy, aksje en aventoer. Ahsoka grypt benammen werom op 'e oarspronklike Star Wars-trilogy en de Star Wars-prequeltrilogy, beide fan George Lucas, en teffens op 'e tekenfilmsearje Star Wars: Rebels. Yn 'e ynterne gronology fan Star Wars spilet de searje fiif jier nei de foarfallen yn 'e film Star Wars: Episode VI – Return of the Jedi. De titel ferwiist nei de haadpersoan, Jedi-ridder Ahsoka Tano, wa har rol fertolke wurdt troch aktrise Rosario Dawson. De searje is in spin-off fan The Mandalorian en is ek ûnderling ferbûn mei The Book of Boba Fett en Star Wars: Skeleton Crew. De ferwachting is dat Ahsoka yn 'e rin fan 2023 beskikber komme sil fia de streamingtsjinst Disney+.
Ysbrand Ypma
Ysbrand Nicolaas Ypma (Arum, 1907 - Huzum, 2 oktober 2001) histoarikus en sosjaal geograaf.
Ahsoka (telefyzjesearje)
Untstean
Yn desimber 2020 kundige film- en tillefyzjestudio Lucasfilm de oankommende produksje oan fan ferskate spin-offs fan 'e súksesfolle Star Wars-searje The Mandalorian. Dêrûnder wiene The Book of Boba Fett en Ahsoka. It is de bedoeling dat de spin-offsearjes njonken The Mandalorian besteane en fia ûnderling ferbûne ferhaallinen opbouwe nei in klimaktysk barren. In trêde, letter oankundige searje, Star Wars: Skeleton Crew, waard dêr ek yn behelle. Ahsoka moast him neier talizze op it populêre personaazje fan 'e Jedi-ridder Ahsoka Tano, dat troch Davi Filoni betocht wie foar de lange tekenfilm Star Wars: The Clone Wars (2008) en de dêropfolgjende tekenfilmsearje mei deselde namme. Hja waard, foarútrinnend op 'e eigen searje, yn 2020 reyntrodusearre yn it twadde seizoen fan The Mandalorian.
List fan Olympysk kampioenen follybal
Follybal is ien fan de sporten dy't op de Olympyske Spullen beoefene wurdt. Dizze side jout de list fan Olympyske kampioenen yn dizze sport.
Ysbrand Ypma
Nei in stúdzje yn Amsterdaam inkele jierren learaar en letter, troch de oarloch en houlik belutsen by behear fan in drogisterij yn Amsterdam. As histoarikus fierde er opdrachten út foar ûnder de Feriening Fryslân 1940-1945, de Stichting ta befolkingsûndersyk yn de drûchleine Suderseepolders en de Fryske Akademy.
Ahsoka (telefyzjesearje)
Produksje
Ahsoka kaam út 'e koker fan tillefyzjeprodusint Dave Filoni, dy't oarspronklik ek de geastlike heit wie fan it personaazje Ahsoka Tano. It is in minysearje, dy't ûntwikkele waard troch Filoni y.g.m. Jon Favreau, de produsint fan The Mandalorian en The Book of Boba Fett. Behalven dy beide mannen wie ek Lucasfilm-baas Kathleen Kennedy as útfierend produsint by de produksje fan 'e searje belutsen. It senario waard skreaun troch Filoni. De rezjy waard dien troch Filoni en Peter Ramsey. De opnamen foar Ahsoka setten op 9 maaie 2022 útein yn 'e MBS Media Campus yn Manhattan Beach (Kalifornje) ûnder de opsetlik misliedende wurktitel Stormcrow. De distribúsje fan Ahsoka wurdt fersoarge troch Disney Platform Distribution. De searje sil útslutend beskikber komme fia Disney+, de eigen streamingtsjinst fan Disney, nei ferwachting yn 'e rin fan 2023.
Utgongspunt fan 'e plot
Neffens Dave Filoni sil Ahsoka in minysearje wêze, dy't de foarm hat fan in ferfolchsearje, dus net mei op harsels steande ôfleverings. Yn 'e searje, dy't nei ferwachting in los triedsje ôfkomstich út 'e tekenfilmsearje Star Wars: Rebels (2014-2018) ôfhechtet, binne Jedi-ridder Ahsoka Tano en lid fan it Rebelleferbûn Sabine Wren op jacht nei grutadmiraal Thrawn, ien fan 'e heechst pleatste ofsieren út ynstoarte Galaktysk Keizerryk dy't fiif jier nei de oprjochting fan 'e Nije Republyk noch op frije fuotten is. Dyselde is oan 'e ein fan 'e Galaktyske Boargeroarloch spoarleas ferdwûn mei de jonge rebel Ezra Bridger, in freon fan Ahsoka en Sabine.
Rolferdieling
Oare, noch ûnbekende rollen sille spile wurde troch Ivana Sakhno en Mary Elizabeth Winstead.
477
Ferstoarn
thumb|right|200px|Munt mei ôfbylding fan Geiserik
Angelsaksyske Amerikanen
De Angelsaksyske Amerikanen of etnyske Amerikanen, yn it deistich spraakgebrûk meastal oantsjutten mei de foar mearderlei útlis fetbere term "Amerikanen", foarmje in befolkingsgroep yn 'e Feriene Steaten fan Amearika. Hja binne foar it meastepart blanken fan wa't de foarâlden al sa lang lyn nei de Nije Wrâld ta ferfearn binne, dat se gjin weet mear hawwe fan har lân fan komôf, noch fan har oarspronklike etnisiteit. Ek kin it wêze dat har foarâlden, ienris yn Amearika oankommen, sa mei lju fan oare etnyske groepen yninoar omtroud hawwe, dat alle etnysk besef by har neikommelingen weiwurden is. Yn elts gefal antwurdet dizze groep as der by folkstellings nei har etnisiteit frege wurdt fan "Amerikaansk". Neffens gegevens fan 'e folkstelling fan 2000 bestie doe 7,2% fan 'e Amerikaanske befolking út Angelsaksyske Amerikanen.
Skiednis
De Jeropeeske foarâlden fan 'e Angelsaksyske Amerikanen kamen nei alle gedachten benammentlik fan 'e Britske Eilannen. De earsten fan harren setten har fan 1607 ôf te Jamestown yn Firginia nei wenjen yn Amearika. Oare koloanjes waarden koarte tiid letter oan 'e kust fan Nij-Ingelân stifte, en ûnder de iere kolonisten wiene ferskate groepen fan religieuze dissidinten, lykas de puriteinen, dy't in grutte ynfloed hawwe soene op 'e ûntjouwing fan it kristendom yn 'e lettere Feriene Steaten. Mei de kolonisaasje fan it súdlike Georgia, yn 1732, wiene dêr trettjin Britske koloanjes foarme.
Fanwegen in polityk skeel oer belestings ûntstie der yn 'e earste helte fan 'e 1770-er jierren rebûlje yn 'e trettjin koloanjes, dy't yn 1776 útrûn op oarloch mei de Britske machthawwers doe't it koloniale Kongres de ûnôfhinklikheid útrôp. Dy Amerikaanske Unôfhinklikheidsoarloch sleepte him fuort oant 1783, doe't de Britten har nederlaach erkenden. Dêrnei besloegen de nije Feriene Steaten it hiele gebiet fan 'e Atlantyske Oseaan oant de rivier de Mississippy, en waard serieus úteinset mei de kolonisaasje fan it binnenlân, dy't de Britten altyd tsjinholden hiene. It Amerikaanske Suden ûntjoech him ta in gebiet fan tabaks- en katoenplantaazjes foar de bewurking wêrfan't men hûnderttûzenen slaven út Afrika helje liet. Yn it binnenlân waard de lânseigen Yndiaanske befolking wat langer wat mear lân ûntnadere. Under de Twadde Grutte Opwekking, dy't om 1800 hinne begûn, bekearden miljoenen kolonisten har ta it evangelysk protestantisme.
De almar oanhâldende útwreiding fan it kolonisearre gebiet nei it westen ta soarge foar in lange rige oarloggen mei de Yndianen, benammen nei de Louisiana-oankeap, wêrby't yn 1803 mei de Frânske koloanje Louisiana it Amerikaanske grûngebiet suver ferdûbele waard. By in oare oankeap waard yn 1819 Floarida fan 'e Spanjerts oanskaft, wylst by de Meksikaansk-Amerikaanske Oarloch fan 1845-1848 Teksas, Kalifornje en it Súdwesten bútmakke waarden op Meksiko. De ynterne skelen tusken it ekonomysk fan lânbou en slavernij ôfhinklike Suden en it yndustriële Noarden, oer de rjochten fan 'e steaten fersus de rjochten fan it nasjonale regear, kamen yn 1861 ta útbarsting yn 'e Amerikaanske Boargeroarloch, dy't oant 1865 ta duorre, en úteinlik û.m. it brekken fan 'e ekonomyske macht fan it Suden en de ôfskaffing fan 'e slavernij ta gefolch hie.
Troch nije ymmigraasjeweagen út Jeropa wei naam yn it lêste trêdepart fan 'e njoggentjinde iuw de befolking yn it Easten sterk ta, wat mei de flugge kolonisaasje fan 'e rest fan it kontinint feroarsake, al bleau it "Wylde Westen" noch in skoft lang in wat ûnbeskaafde úthoeke. Yn deselde tiid fûn de kolonisaasje fan Hawaï plak en yn 1867 wie Alaska oankocht fan Ruslân. Tsjin it begjin fan 'e tweintichste iuw makke de flugge ekonomyske ûntjouwing de Feriene Steaten ta ien fan 'e meast foaroansteande grutmachten fan 'e wrâld, sij it ien dy't hast folslein nei binnen ta keard wie. Dat feroare eefkes mei de Earste Wrâldoarloch, dêr't de Amerikanen by wize fan sprekken oan it hier by skuord waarden, mar neitiid setten se har polityk fan isolasjonisme wer fuort.
Pas de Twadde Wrâldoarloch makke har dúdlik dat se har net sûnder negative konsekwinsjes fan 'e rest fan 'e wrâld ôfsûnderje koene. Neitiid namen se it foartou by de bestriding fan it kommunisme ûnder de Kâlde Oarloch, en doe't dy yn 1991 oan syn ein kaam troch de ynstoarting fan 'e Sovjet-Uny, bleaune de Feriene Steaten oer as de iennichste supermacht. De flugge maatskiplike feroarings dy't har sûnt yn it lân foardien hawwe, binne ôf te lêzen oan 'e útwreiding fan frouljusemansipaasje en homorjochten en oan it feit dat yn 2008 Barack Obama as earste swarte man ta presidint fan 'e Feriene Steaten keazen waard.
Demografy
Der moat dúdlik ûnderskie makke wurde tusken Angelsaksyske Amerikanen en blanke Amerikanen, dy't in folle gruttere groep omfiemje. Angelsaksyske Amerikanen binne in minderheid yn 'e Feriene Steaten, ek al foarmje sy fan dat lân feitliks it steatsdragende folk. Se binne Ingelsktalich en op it mêd fan religy hingje se yn grutte mearderheid it kristendom oan, mei in lyts groepke ateïsten en agnosten.
Neffens gegevens fan 'e Amerikaanske folkstelling fan 2000 wiene der doe 20,2 miljoen Angelsaksyske Amerikanen, dy't mei-inoar 7,2% fan 'e totale Amerikaanske befolking útmakken. Anno 2014 soe mei dat persintaazje in oantal fan goed 22.951.000 minsken muoid wêze, mar nei alle gedachten groeit de Amerikaanske befolking as gehiel troch ymmigraasje flugger as de Angelsaksysk Amerikaanske befolkingsgroep, dat it leit yn 'e reden dat it neamde oantal oan 'e hege kant is.
Neffens de gegevens fan 'e folkstelling fan 2000 wiene de Angelsaksyske Amerikanen sterk konsintrearre yn 'e regio fan 'e súdlike Appalachen en oare dielen fan it Amerikaanske Suden, lykas de Floridiaanske Panhandle, súdeastlik Georgia, noardwestlik Arkansas, súdlik Missoury en eastlike en sintraal Teksas. Se foarmen de grutste befolkingsgroep yn fjouwer Amerikaanske steaten: Arkansas, Kentucky, Tennessee en West-Firginia.
1982
Muzyk
Bêstferkochte singles yn Nederlân:
Album top 10 (boarne: popdossier.nl)
Ynstitút Fryslân
Ynstitút Fryslân fersoarge de organisaasje fan Fryske lessen, yn de mande mei de Afûk.
Weegee
Weegee wie it pseudonym fan Arthur Fellig, (Złoczów, 12 juny 1899 - 26 desimber 1968), in ferneamde Amerikaanske fotograaf en fotosjoernalist.
Libben en wurk
Weege, dy't berne is as Usher Fellig yn Złoczów, feroare syn namme ta Arthur doe't syn famylje yn 1910, op 'e flecht foar antysemitisme, him yn New York nei wenjen sette.
Weegee stie der om bekend dat hy faak noch foar't de autoriteiten ynljochte wiene, op plakken wie dêr't ûngemakken plakfûn hiene. Syn bynamme hat er dêr ek oan te tankjen: Weegee is in fonetyske werjefte fan it wurd 'Ouija' wat ferwiist nei in spiritistyske wize fan ûntfangen fan ynformaasje fia in saneamd Ouija-boerd.
Lycklamahûs
260px|thumb|Lycklamahûs It Lycklamahûs is in monimintale huzinge oan de Haadstrjitte 80 te Beetstersweach.
Weegee
Libben en wurk
As fotograaf is Weegee benammen bekend wurden fan syn faak en noch altyd skokkende swart-wyt bylden dy't hy yn de stritten fan New York makke: foto's fan slachtoffers fan misdieden en ûngemakken, oerfolle stêdsstrannen. Hy makke ek in soad stikeme opnames.
Smjunt
De Smjunt (Mareca penelope) is in fûgel út it skaai fan de Smjunten. De fûgels út dit skaai hawwe in skoft yndield west by de gewoane Einen. De Eastein is dêrom ek wol te finen ûnder de namme Anas penelope. It skaai Mareca is lykwols op 'e nij ynfierd.
Foarkommen
De Smjunt wurdt sa'n 41 oant 51 sm grut, en hat in wjukspanwiidte fan 75 oant 86 sm. It gewicht fan de fûgel leit tusken de 500 en 900 gram. De Jerke hat meast grize fearren, dy't foaral oan de ûnderkant en op it boarst wat ljochter fan kleur binne. De jerke hat in opfallende brune kop mei giele krún en foarholle. De blauwe snaffel hat in swarte punt. It wyfke hat in ûnopfallende brune kleur.
Weegee
Libben en wurk
Yn 1938 wie Fellig de ienige sjoernalist dy't tastimming hie om in plysjeradio yn syn auto te hawwen. Yn syn auto siet fierder in folsleine tsjustere keamer om syn wurk sa gau mooglik by de kranten te krijen.
Lycklamahûs
It Lycklamahûs is om 1824 boud yn opdracht fan jonkfrou Catharina Johanna Aebinga van Humalda. Hja ferstoar yn 1835 en de beppesizzers fan har suster erfden har besit. It Lycklamhûs kaam sa yn it besit fan ien fan harren, jonkfrou Ypkjen Hillegonda van Eysinga. Se wenne mei har âlden yn it Eysingahûs, ek oan de Haadstrjitte yn Beetstersweach. Hja boaske yn 1836 mei de boargemaster fan Opsterlân Jan Anne Lycklama à Nijeholt. De wenning waard troch it boargemastersechtpear ferbettere en útwreide. Nei it ferstjerren fa syn frou liet hy yn 1858 it hûs fergrutsje troch it setten fan in twadde ferdjipping, wêrby't de kape opfizele waard. Nei syn ferstjerren yn 1891 erfde syn dochter frelle Eritia Ena Romelia Lycklama à Nijeholt dizze wenning. Yn 1971 kaam it pân, sûnt 1917 it Lycklamahûs neamd, yn it besit fan de gemeente Opsterlân. Sûnttiids wurdt it brûkt as gemeentehûs. It hûs is erkend as ryksmonumint.
Oertún
thumb|left|Byld fan [[Piet Hein Stulemeijer yn de oertún fan it Lycklamahûs]] Foar it hûs oer liet Jan Anne Lycklama à Nijeholt in tún oanlizze, dy't troch de lizzing oan de oare kant fan de Haadstrjitte oertún neamd wurdt. Hy liet der ek inkele blommekassen sette. Yn lettere jierren is der in tropyske kas oanlein. Yn de oertún lizze ek de grêven fan de beide hûntsjes fan syn dochter.
Smjunt
Fersprieding
De briedgebieten fan de Smjunten lizze yn Noard-Jeropa, Noard-Aazje en in part fan it noarden fan Noard-Amearika. De Fûgels libje op marren, somtiden ek by stadich streamende rivieren. By it ynfallen fan de winter trekke de fûgels nei it suden. Yn Jeropa oerwinterje se yn Midden en Súd-Jeropa. Ek yn Fryslân binne se dan yn grutte kloften te sjen. Meast by it wetter mar ek faak op de greide of it boulân om dêr te fretten.
Iten
Smjunten binne eins echte fegetariërs. Sy ite sawol wetterplanten mar ek gêrs en oare planten op de wâl. De fûgels binne in 15 oeren deis dwaande mei iten en moatte sa'n 300 oant 400 gram deis hawwe.
Fuortplanting
De Smjunten wurde mei twa jier geslachtsryp. Koart nei de winter foarmje de smjunten pearkes, de briedtiid leit yn de moannen maaie oant july. De smjunt makket in nêst op de grûn flak oan de wetterkant, it nêst wurdt beklaaid mei dûns. It wyfke leit sa'n 5 oant 9 aaien, dy in 5 sm grut binne. De aaien wurde 24 dagen bebret. De jongen ferlitte it nêst fuortendalik wêrnei se noch sa'n 45 dagen by harren mem bliuwe foardat se harren sels rêde kinne.
List fan planetoïden 7301-7400
Dit is in list fan planetoïden 7301-7400.
Ercole Baldini
Ercole Baldini (Forlì, 26 jannewaris 1933 - Forlì, 1 desimber 2022) wie in Italjaansk hurdfytser. Baldini wie yn 1956 de Olympysk kampioen by it dykhurdfytsen yn Melbourne. Ercole Baldini wûn yn 1958 de Omgong fan Itaalje en it wrâldkampioenskip.
Karriêre
As 21- jierrige fêstige hy it wrâldoerekôr by de amateurs (44,870 km). Yn 1956 waard er Olympysk kampioen op 'e dyk yn Melbourne, en waard er Italjaansk en wrâldkampioen efterfolging op 'e baan by de amateurs en ûnttroane er Jacques Anquetil as wrâldoerekôr by de profesjonele hurdfyters; op 'e Vielli Velodroom] yn Milaan ried er 46,394 km.
As professional waard er yn 1957 Italjaansk kampioen op 'e dyk. Yn 1958 wûn hy de Omgong fan Itaalje, en waard hy opnij Italjaansk kampioen op 'e dyk en ferovere hy de wrâldtitel troch yn Reims de Franske hurdfytsers Louison Bobet en André Darrigade te ferslaan.
Ercole Baldini ferstoar op 1 desimber 2022, yn 'e aldens fan 89 jier
Weegee
Libben en wurk
It fotografearjen hat Weegee himsels oanleard. Hy ferkundige faak dat hy gjin inkelde relaasje mei oare fotograven yn de stêd hie, mar yn 1943 wienen op in tentoanstelling yn it Museum foar Moderne Keunst ferskate wurken fan him te sjen. Yn lettere jierren hat er faker dielnommen oan eksposysjes en hat er ek wol les jûn.
thumb|left|Weegee foar in poster fan de film Naked City Syn nei alle gedachten earste fotoboek, "Naked City" (1945), ynspirearre ta it meitsjen fan de film The Naked City, dy't yn 1948 ferskynde. De film wie wer oanlieding ta it meitsjen fan ien fan de earste realistyske plysjesearjes foar telefyzje, mei deselde titel.
Fan 1941 ôf makke Weegee ek 16mm films en hy wurke fan 1946 oant it begjin fan 60-er jierren yn Hollywood as akteur en adviseur. Sa is bekend dat Stanley Kubrick foar de film Dr. Strangelove fan de tsjinsten fan Weegee as adviseur foar de spesjale effecten gebrûk makke hat. Syn aksint wie fierders de ynspiraasje foar it aksint fan de haadrolspiler yn dy film.
Yn de 50-er en 60-er jierren eksperimintearre Weegee mei panoramyske fotografy en foto's makke troch prisma's. Ek reizge hy yn de 60-er jierren in soad nei Europa om dêr te profitearjen fan de rommere mooglikheden om neakenfoto's te meitsjen.
Keppeling om utens
Ingelsktalige side mei in soad foto's fan Weegee
Demi Moore
thumb|Demi Moore yn 2008 thumb|Demi Moore (1989) Demi Moore, berne as Demetria Gene Guynes (Roswell, 11 novimber 1962) is in Amerikaansk filmaktrise en filmprodusinte dy't der út kipet troch har heas stimlûd.
Filmografy
thumb|Demi Moore mei har man [[Ashton Kutcher, septimber 2008.]]
Charolais (ko)
right|thumb|250px|Charolais, bolle thumb|250px|Charolais, bollen yn in rinstâl De Charolais is in koweras dat oarspronklik út de regio Charolais yn Frankryk komt. It waard dêr as fleis- en wurkras fokt yn de 18e iuw.
It is no útsoarte in fleisko. De Charolais is wyt. It ras hat in soad spierweefsel. Bollen kinne oant 1100 kg wage en kij kinne oant 900 kilo wurde.
Charolais wurdt beskôge as ien fan de bettere fleistypes by kowerassen. Fan 2010 ôf hat it fleis, boeuf de Charolles beskerming fan de AOC (Appellation d'Origine Contrôlée) en sûnt 2014 fan de Beskerme oarsprongsbeneaming.
It ras waard begjin jierren '40 yn de Feriene Steaten yntrodusearre. It wie dêr it earste populêre ras nei de Ingelske rassen en de Brahman. It ras waard faak krúst mei Ingelske rassen. Yn Austraalje is it ras ek ynkrúst in oare rassen. Yn it suden fan de Feriene Steaten barde itselde en ferfange sy hieltyd mear de Herefords.
820
thumb|right|262px|plattegrûn fan de bouplannen fan de abdij fan St. Gallen
Onno Zwier fan Haren
thumb|300px|Jonker Onno Zwier fan Haren yn 1752 troch J. Fournier
Jonkhear Onno Zwier fan Haren (Ljouwert, 2 april 1713 – Wolvegea, 2 septimber 1779), broer fan jhr. Willem fan Haren, wie in Frysk politikus, (toaniel)skriuwer en dichter. Hy wie de pake fan de Nederlânske steatsman Gijsbert Karel van Hogendorp.
Libben
Fan Haren studearre yn Frjentsjer en te Utert, en waard yn 1734 boargemaster fan Sleat en histoarjeskriuwer fan de provinsje, yn 1742 grytman fan Weststellingwerf, lid fan de Steaten fan Fryslân, fan de Ried fan Steat, en fan de Steaten-Generaal. Letter wie hy deputearre te fjilde en ôffurdige ta de fredehandel te Aken. As trou tsjinner fan steedhâlder Willem IV, dêr't er sûnt syn jeugd omgong mei hie en deselde geunsten by de prinses-gûvernante Anna fan Hannover dielde, hie er in soad machtige tsjinstanners, ûnder wa de hartoch fan Brunswijk.
Nei de dea fan de foarstinne yn 1759 ferlear er syn ynfloed en doe't syn fijannen ek yn syn eigen famylje oanhing krigen, wie er, sa't it altyd giet dêr't de fijân binnen de muorren stiet, sûnder mis in ferlern man. Van Vloten hat it ferhaal fan dy leedfolle tweintich jierren betitele: Een Edelman onder ploerten. Busken Huet skreau, út in oar gesichtspunt: De Van Harens (Batavia 1875).
De hurde feiten koenen ek yn de 19e iuw noch net oan it papier tabetroud wurde. De fal fan Onno Zwier fan Haren yn 1759 waard feroarsake troch in deifurdiging fanwege seksueel misbrûk fan syn dochters. It foarûndersyk en de rjochtssaak duorren trije jier. Yn it earstoan lei Fan Haren in bekentenis ôf, mar letter luts er dy wer yn. Hy hie dy ûnder presje ôflein, sa ferklearre er. It fûnnis fan it Hof fan Fryslân op 27 oktober 1762 wie net ûndûbelsinnich. Gjin feroardieling, mar ek gjin frijspraak. De dochters mijden elk kontakt mei harren heit, wat dochs as in fingerwizing beskôge wurde kin. De politike karriêre fan de grytman en deputearre wie foargoed ferneatige en Fan Haren luts him werom op "Lindenoard". Yn 1776 baarnde it bûtenferbliuw by Wolvegea oan de grûn ta ôf.
Yn de 19e iuw waard er priizge as de ienichste lêsbere Nederlanner út de perioade tusken Poot en Willem Bilderdijk. Eddy du Perron publisearre yn 1939 in histoaryske roman oer it famyljedrama: Skandaal yn Hollân.
Wurk
De dichterlike wurken fan Willem en Onno Zwier fan Haren, binne yn 1824 te Amsterdam en troch Van Vloten te Dimter 1871/74 útjûn. Noch wurdt it oan him takend in redefiering ûngefear 1746 yn it Nederlânsk skreaun en yn it Ingelsk oersetten en letter wer yn it Nederlânsk oerset, mei de titel: De gevoelens van een Hollandsch patriot of Redevoering gedaan in eene doorluchte vergadering over den tegenwoordigen staat der zaken.
Grienkopein
De Grienkopein (Mareca falcata) is in fûgel út it skaai fan de Smjunten. De fûgels út dit skaai hawwe in skoft yndield west by de gewoane Einen. De Grienkopein is dêrom ek wol te finen ûnder de namme Anas falcata. It skaai Mareca is lykwols op 'e nij ynfierd.
Lena Lang
Lena Lang, echte namme: Aileen Chu (11 febrewaris 1986), is in rêstend Amerikaansk neakenmodel en pornografysk aktrise fan Sineesk etnysk komôf. Hja makke har debút yn in pornografyske film yn 2006. Neffens har offisjele opjefte is se 1.63 m lang, mei in gewicht fan 57 kg en kupmaat 36E.
Grienkopein
Foarkommen
De Grienkopein hat it formaat fan de eastein, sa'n 48 oant 54 sm. De jerke yn syn briedkleed is tige opfallend. It grutste part fan syn fearren is griis mei lange fearren dy't oan beide siden fan syn rêch hingje. Syn kop is grien mei in wite kiel en in brûnskleurige krún. It wyfke is ûnopfallend donkerbrún.
Fersprieding
De Grienkopein is in echte trekfûgel, hy briedet yn it easten fan Sibearje en it noarden fan Sina. Hy oerwinteret yn grutte kloften yn in grut part fan súd-east Aazje. De fûgel wurdt ek wol gauris sjoen bûten syn eigentlike bried- of oerwinteringsgebiet. Dit binne faaks fûgels dy't ûntsnapt binne want it is in populêre fûgel om te hâlden.
Iten
De Grienkopein yt planten, sawol troch yn it wetter de boaiem ôf te sykjen, as op de kant yn it gers te weidzjen.
Fuortplanting
De Grienkopein makket syn nêst op de grûn flakby it wetter, meast ferside ûnder de strûken op de kant. It wyfke leit sa'n 6 oant 10 aaien.
Jakku
Jakku is in fiktive planeet út 'e Star Wars-franchise, dy't yntrodusearre waard yn 'e film Star Wars: Episode VII – The Force Awakens (2015), it earste diel fan 'e Star Wars-ferfolchtrilogy. De sênes op Jakku waarden filme yn 'e Rub' al-Chali-woastyn yn 'e Feriene Arabyske Emiraten. Jakku wurdt ôfskildere as in ôfhandige wrâld mei in ûnoantreklik klimaat dêr't neat fan wearde te finen is; as planeet stiet Jakku sadwaande oer it algemien net yn heech oansjen. In petear tusken de personaazjes Luke Skywalker en Rey yn The Force Awakens yllustrearret dy hâlding: Luke: "Wêr komst wei?" Rey: "Nearne." Luke: "Nimmen komt nearne wei." Rey: "Jakku." Luke: "Okee, dat is sa goed as nearne."
Jakku makket diel út fan it planetestelsel mei deselde namme, yn 'e sektor Jakku fan 'e Binnenrâne fan it Stjerrestelsel. De planeet hat in diameter fan 6.400 km en in omrintiid om 'e stjer Jakku hinne fan 352 dagen, wylst in dei op 'e planeet sels 26,8 oeren duorret. Der binne twa moannen dy't om Jakku hinne rûntsjedraaie. It is in terrestryske planeet mei in hjit en drûch klimaat, dy't hast hielendal oerdutsen is mei woastinen, hoewol't der lang ferlyn wâlden en seeën wiene. Jakku hat in befolking fan minder as 25.000 sielen. De Teedo en Uthuthma binne yntelliginte rassen fan bûtenierdske wêzens dy't lânseigen binne op Jakku; teminsten acht oare, allochtoane rassen hawwe har ek yn oansjenlike oantallen op 'e planeet fêstige, wêrûnder minsken en Hutts.
Nei de dea fan 'e boasaardige keizer Palpatine en de oerwinning fan it Rebelleferbûn op it Galaktysk Keizerryk yn 'e Slach by Endor, waard Operaasje Sintel yn wurking steld. Dat wie in plan fan Palpatine foar it gefal dat er sels omkomme soe, bedoeld om sawol de rebellen út te rûgjen as de organisaasje fan it Keizerryk te ferneatigjen by wize fan straf foar it net foarkommen fan syn dea. Yn 'e Slach by Jakku wisten de rebellen lykwols de selsferdylging fan it Keizerryk foar te kommen, wêrmei't se einlings it regear fan Palpatine oer it Stjerrestelsel ta in ein brochten.
Yn Star Wars: Episode VII – The Force Awakens, dat tritich jier letter spilet, groeit de jonge frou Rey op Jakku op, dêr't se de (krappe) kost fertsjinnet troch yn it tsjerkhôf fan delstoarte stjerreslachskippen út 'e Slach by Jakku brûkbere ûnderdielen út 'e romteskipswrakken te slopen en troch te ferkeapjen oan it pleatslik ûnderwrâldfiguer Unkar Plutt. Poe Dameron, in piloat fan it Ferset, docht Jakku oan om ynformaasje te bemachtigjen oer de lokaasje fan Jedi-master Luke Skywalker, mar hy wurdt finzen nommen troch stoarmtroepers fan 'e Earste Oarder (dy't gearklofte is út 'e restanten fan it Galaktyske Keizerryk), wylst syn ynformant, Lor San Tekka, troch de Sith-ridder Kylo Ren fermoarde wurdt. Syn robot BB-8 ûntkomt mei de ynformaasje en moetet Rey, en yn 'e mande mei de desertearre stoarmtroeper Finn ûntflechtsje se Jakku yn in stellen romteskip, dat de Millennium Falcon blykt te wêzen.
Waskbearhûn
thumb|right|Waskbearhûn De waskbearhûn (Nyctereutes procyonoides), ek wol marterhûn neamd, is in rôfdier út de famylje fan de hûneftigen (Canidae). De facht fan waskbearhûnen wurdt brûkt yn lúkse klean. Hy komt oarspronklik foar yn East-Aazje, mar tsjintwurdich libje ferwyldere eksimplaren ek yn Jeropa.
Kenmerken
In folwoeksen bist wurdt 50 - 55 sintimeter lang en de sturt is ± 15 sintimeter lang. Waskbearhûnen hawwe in gieleftich brune grûnkleur. Op de kop binne de bisten swart mei wyt, de poaten binne donker krektas in diel fan de sturt. De waskbearhûn hat in swart masker om syn eagen. Winterdeis krijt de waskbearhûn in dikkere facht en in fetlaach, wêrtroch't er der rûner útsjocht as simmerdeis. Tusken septimber en novimber begjint de ûnderfacht te groeien, yn maaie en juny wurdt dy ferfongen troch in tinnere simmerfacht.
De waskbearhûn liket in soad op de net-besibbe waskbear, en kin maklik mei dit bist betize wurde. Benammen de kop, mei it opfallende donkere gesichtsmasker, liket tige op in waskbear. De waskbearhûn is lykwols grutter as de waskbear, mei in koartere, igaal kleurde sturt en hat koartere earen.
Fretten en gedrach
thumb|300px|Fersprieding fan de waskbearhûn. Blau = lânseigen, read = ynbrocht. De waskbearhûn is in nachtdier, dat dierlik én plantaardich fretten siket. Hy yt kjifdieren, amfibyen, hagedissen, fisken, ynsekten en fûgels mar ek fruchten, nuten en woartels. Mar hy yt ek ôfeart en ies. Yn de hjerst fret er benammen beien en oare fruchten.
Yn kâlde streken hâldt er grif in wintersliep. It is de ienige hûneftige dêr't dat gedrach fan bekend is. De waskbearhûn is yn de winter ynaktyf, mar syn lichemstemperatuer sakket net.
Waskbearhûnen binne monogaam en libje yn pearen of yn lytse famyljegroepkes mei de jongen fan it foarige nêst. De hoale is meastentiids in ferlitten hoale fan in foks of in oar bist. Ek makket hy in hoale ûnder beamstammen, yn tichte boskjes of tusken rotsen. Waskbearhûnen binne net territoriaal. Oer it sosjale gedrach yn it wyld is net folle bekend, mar yn finzenskip hat bliken dien dat de bisten bannen mei oare waskbearhûnen oangean, en mei-elkoar ite, foar de welpen soargje en frjemdlingen oanfalle. Wylde en nuete waskbearhûnnen lizze yn finzenskip latrines oan, dêr't alle bisten skite en mige.
De peartijd falt yn febrewaris en maart. De jongen wurde nei in draachtiid fan 59 oant 64 dagen yn april en maaie smiten. Der kinne 2 oant 19 welpen smiten wurde, mar meastentiids binne it 5 oant 8.
Undersoarten
Der wurde ornaris trije ûndersoarten ûnderskieden:
Antonius fan Rome
Antonius fan Rome of Antonius de Romein (Russysk: Антоний Римлянин; Antoni Rimljanin; berne yn 1067 - ferstoarn op 3 augustus 1147) wie de stifter fan it Antoniev-kleaster yn Novgorod.
Hagiografy
Sûnt de de 16e iuw is der skreaun oer it libben fan Antonius. Neffens syn hagiografy waard Antonius berne yn Rome. Syn heit en mem wiene otterdoks en Antonius wie al yn 'e âldens fan 18 in wees. Doe ferdielde er syn besit ûnder de earmen. Hy wenne dêrnei yn it kleaster, mar doe't dêr in ferfolging fan de eastersk-otterdoksy begûn, ferliet er Rome om him oan de kust nei wenjen te setten. Dêr soe der ienris biddend op in rots stien ha, dy't by in stoarm ôfbriek en yn see foel. De stien sonk lykwols net en dreau op mirakuleuze wize yn trije dagen tiid nei Novgorod. In Grykske keapman fertelde dêr oan Antonius, dy't gjin Russysk prate, dat er yn Novogorod telâne kommen wie. Der waard in moeting regele mei biskop Nikita fan Novogorod, dy't him de tastimming joech in kleaster te bouwen op it plak dêr't de stien lanne wie.
Autentikens
It libben fan de hillige is foar it measte legindarysk, mar syn aktiviteiten wurde troch histoaryske boarnen underboud. De Novogorod-kroniken fermelde de bou fan in kleastertsjerke, de beneaming ta abt en de dea fan Antonius.
Hillichferklearring
Earder waard de abt al lokaal fereare, mar sûnt 1597 wurdt Antonius offisjeel yn de Russysk-Otterdokse Tsjerke as hillige fereare. Syn feestdagen binne op 17 jannewaris en 3 augustus.
De reliken fan de hillige, dy't al sûnt de hillichferklearring yn de katedraal fan it kleaster bewarre waarden, krigen yn 1860 in nije skryn,. Yn 1927 waarden by it hichtepunt fan in anty-religieuze weach de reliken út de skryn helle en nei it anty-religieuze museum fan Novgorod oerbrocht, dat ûnderbrocht wie yn de Sofiakatedraal. Lange tiid waard tocht dat de reliken ferdwûn wiene. Nei in ûndersyk fan 20 jier binne de reliken fan de hillige út in samling reliken dy't by inoar leine trasearre en isolearre en oan de Russysk-Otterdokse Tsjerke oerdroegne.
Westfryske Oarloggen
De Westfryske Oarloggen fûnen plak yn de 11e iuw oant 'e mei ein 13e iuw en wienen in rige fan oarloggen tusken de Fryske greven, letter Hollânske greven neamd en de Westfriezen. Ynset fan de fijannigens wie de machtshonger fan de greven en de rôfsucht fan de Friezen.
Oanrin
De macht fan de Roomske kening hat yn de 10e iuw tige beheind west. Feitlik hie er yn syn bûtengebieten net folle te sizzen en dat gong foar in grut part ek op foar syn lien hear, de greve dy't inkeld yn syn kerngebiet werklik macht hie. Yn 985 joech kening Otto III yn tsjintwurdich Noard- en Súd-Hollân, in oantal gebieten foarfêst yn eigendom (proprium) oan greve Dirk II dat er earder al yn lien (beneficium) krigen hie. Dat gebiet wie tusken de rivieren Liora (Lier) en Hisla (Hollânske Isel) - Masalân -, villa Sunnimeri, it gebiet tusken de rivieren Medemelaka en Chinnelosara gemerchi - Kinmerlân - en Teksla.
Slach by Winkel
De opfolger fan greve Durk, syn soan Arnulf besocht yn 993 syn Westfryske ûnderdienen ta mear hearrigens te twingen, mar moast dat besyk mei de dea bekeapje. By Winkel kaam it ta in gefjocht dat troch it folk wûn waard. De helle oerwinning wurdt dêrom wol sjoen as in earste teken fan de libertas fan de Friezen, mar op dat stuit wie der noch gjin sprake fan in skieding tusken West-Fryslân en Kinmerlân. Neffens de midsiuwske skriuwer Thietmar van Merseburg kaam it yn 1005 ta fersoening troch tadwaan fan de Roomske kening Hindrik II tusken bewenners en nije greve.
De opstân fan Floris de Swarte
Lykwols wienen de greven net fan doel harren hearskippij oer dat part fan harren lien op te jaan. Dêrom falt yn de winter fan 1132 greve Durk VI West-Fryslân binnen om de befolking syn gesach op te lizzen. Syn fjildtocht liket yn earsten te slagjen, sûnder tsjinstân wurde in oantal doarpen troch him brânskatten. Mar ynienen kaam oan dy situaasje in ein as syn jongere broer Floris de Swarte tsjin him keard en yn kontakt komt mei de haadlingen dy't Floris de hearskippij oer West-Fryslân oanbeän. Mei help fan Floris lutsen dan de Westfriezen op tsjin greve Durk en wurde ek de bewenners fan Kinmerlân der ta set om yn opstân te kommen tsjin greve Durk VI. Tidens de opstân wurde in oantal kastielen ferwoaste en koe Haarlem mar krekt ûntkomme fan plondering omdat de Westfriezen harren nocht hienen fan de kriich en werom keare woenen. De Roomske keizer Lotarius III krige syn neven safier dat sy harren fersoenen, wêrnei de rust werom keare soe.
Skermutselings oer en wer
Yn 1155 lutsen de Drechterfriezen plonderjend troch Kinmerlân, oant sy by it doarp Saden ferslein waarden troch troepen út Haarlem. De Drechterfriezen slute yn 1161 frede mei Floris III, sûnder dat oare Westfriezen dêrby belutsen wienen.
Mooglik as gefolch fan lânferlies troch de Sint-Tomasfloed fan 1163 en in Hollânske plondertocht rjochting Skagen yn 1166 foelen de Westfriezen dat jier Alkmar oan dat troch harren brânskatten waard. Dêrop luts greve Floris yn 1168 wer rjochting Skagen dat foar in twadde kear plondere waard. Op de weromreis foelen sy yn in mûklaach wêrby't de measten omkamen sûnder dat de haadmacht fan Floris yngripe soe. Yn 1169 lokke in foarnommen Westfryske oanfal op Alkmar in Hollânske tsjinoanfol út, wêrby't sy weromdreaun waarden troch ûnder oaren Flaamske hierlingen mei krúsbôgen.
Yn 1180 kaam it wer ta gefjochten by Winkel en Niedorp dat ferwoaste waard en twa jier letter wie der in Westfryske tsjinoanfal op Akersleat dy 't ôfslein waard. Yn 1184 koe Floris Teksel en Wieringen oermasterje.
Willem I
Durk VII folge syn heit Floris op as greve neidat er yn 1190 ferstoarn wie doe't er mei die oan de Tredde Krústocht. Hy krige al gau spul mei syn jongere broer Willem, dy't harren heit beselskippe hie nei it hillige lân en yn septimber 1191 werom keare wie. Willem socht stipe by de Drechterfriezen en al gau soe der tusken de bruorren kriich útbrekke. Allinnich wie Durk ynearsten hjir net sels by belutsen, mar syn frou Aleid om't er ek mei striid te krijen hie yn Seelân fan de Flamingen ûnder Boudewyn I. Hy stjoerde Aleid mei in leger nei West-Fryslân en yn novimber 1195 kaam it tusken har en Willem ta in treffe dat troch Aleid wûn waard omdat sy de Fryske haadlingen fan Niedorperambacht omkeape koe.
Lang om let leine de bruorren harren skeel by en waard Willem hear fan Fryslân. Nei de dea fan Durk yn 1203 bestride Willem de opfolging fan syn dochter Ada. It gefolch wie de Loonse oarloch, wêrby't er sûnt 1205 de hearskippij oer it greefskip alhiel yn hannen krige soe. Willem I en syn opfolger Floris IV stiene op goede foet mei de Westfriezen want guon beselskippen him tidens de Fiifde Krústocht en yn 1248 holpen sy Willem II tidens syn Belis fan Aken neidat er yn 1247 ta kening fan it Hillige Roomske ryk kroand waard.
Nick Bollettieri
Nicholas James (Nick) Bollettieri (Pelham, New York, 31 july 1931 – Bradenton, 4 desimber 2022) wie in Amerikaanske tennistrainer. Hy waard bekend fanwegen syn talintfolle pupillen en hie in ûnder tennisers ferneamde tennisskoalle yn de Feriene Steaten. Op syn tennisskoalle binne in soad talinten oplaat ta profesjoneel tennisser.
Nick Bollettieri ferstoar op 4 desimber 2022, yn 'e aldens fan 91 jier
Sein und Zeit
Sein und Zeit (Wêze en Tiid) is it haadwurk fan de iere filosofy fan Martin Heidegger. It wurk ferskyn't yn 1927 en wurdt beskôge as syn "magnum opus". It iepene in nij tiidrek foar it filosofyske tinken, foaral yn de kontinintale filosofy.
Heidegger besiket in fenomenologyske ontology dy't net mear doelet op in nije formeel-ontologyske bepaling fan de wrâld, mar de wrâld fanút de minsklike eksistinsje formeel-oanwizend benei komme wol. De formele oanwizing kin beskôge wurde as de Heideggeriaanske 'metoade'. Wichtich derfoar is it artikulearjen fan de eksistinsje as in beslach krije fan wrâld, ynstee fan de foarstellingen en bepalingen en statyske 'objektivearjende' ferhâlding ta de wrâld troch in fan de wrâld isoleare 'subjekt'. Hjirmei makket Heidegger ûnder oaren in ein oan it teoretyske beërf fan de kantiaanske metafysika. De formele oanwizing bringt tiid oan it ljocht as de wêzenlike betsjutting fan it minsklike bestean. Dy einige minsklike eksistinsje wurdt troch Heidegger in 'der-wêze' (Dasein) neamd as in 'yn-de-wrâld-wêze' (In-der-Welt-sein).
Saansk
It Saansk (Saansk: Zaons) is it Hollânske haaddialekt dat fan âlds sprutsen wurdt yn 'e Saanstreek, de krite yn it binnenlân fan 'e provinsje Noard-Hollân dy't de lânstreken Wetterlân, oan 'e Iselmarkust, en Kennemerlân, oan 'e Noardseekust, beide mei in eigen Hollânsk haaddialekt, faninoar skiedt. Yn it noarden grinzget it Saanske taalgebiet oan dat fan 'e Westfryske dialekten, dêr't it in protte mei gemien hat, om't it krekt as it Westfrysk en ek it Wetterlânsk in Hollânsk dialekt op in Frysk substraat is.
Taalgeografy
It Saansk is krekt as û.o. it Westfrysk, Wetterlânsk, Kennemerlânsk en Súdhollânsk ien fan 'e haaddialekten fan it Hollânsk. it wurdt sprutsen yn 'e Saanstreek, benammen yn 'e doarpen Eastsaan, Westsaan en Assendelft en yn 'e stêd Saandam. Yn 'e doarpen yn it noarden fan 'e Saanstreek, lykas Krommenie, Wormerveer, Wormer en Jisp is it sûnt de midden fan 'e tweintichste iuw fierhinne yn it neigean rekke, en libbet it hast inkeld noch fuort ûnder de âlderein.
Subdialekten
Tusken de dialekten dy't yn 'e Saanstreek sprutsen wurde binne ûnderling in protte ferskillen. Sa is it Eastsaansk hiel oars fan toan en útspraak as it Saandamsk of it Westsaansk. Oan 'e oare kant binne it ek wer nau besibbe dialekten, wat him bgl. uteret yn oerienkomsten op it mêd fan it leksikon en de fonetyk.
Taalgebrûk
Krekt sa't dat mei de measte dialekten yn Nederlân it gefal is, is it de lêste iuw ek mei it Saansk yn it neigean rekke. Troch de ynfloed fan it Standertnederlânsk liket it echte dialekt stadichoan te ferdwinen, wêrby't inkeld it saneamde "lichte dialekt", wat eins mear in regionaal kleure Nederlânsk (of regiolekt) is, oerbliuwt. Yn it noarden fan 'e Saanstreek is it echte dialekt al hast útstoarn, mar yn Eastsaan, Westsaan en Assendelft wurdt it noch wol in protte sprutsen, ek troch de jongerein. Ien Saansk wurd dat lykwols yn it Standertnederlânsk trochkrongen is en lanlike bekendheid krigen hat, is doeg ("dei"; Ned.: dag), dat yn hiel Nederlân wol as groet brûkt wurdt. Yn 1897 ferskynde fan it Saansk in baas wurdboek fan 1368 siden, ûnder de titel De Zaansche Volkstaal: Bijdrage tot de Kennis van den Woordenschat in Noord-Holland, dat gearstald wurden wie troch de taalkundige Gerrit Jacob Boekenoogen. Yn 2004 kaam dêrfan de op 'e nij besjoene, oanfolle en bewurke trêde printige út.
Taaleigenskippen
Ek hat it Saansk mei it Westfrysk gemien dat it Nederlânske twalûd [ɛ.i̭] (ij fan "bij") der net algemien yn trochkrongen is. Sa seit men bgl. foar it Nederlânske blijven ("bliuwe") yn it Saansk fan blaive of blaaive. Krekt as yn it Wetterlânsk en beskate Westfryske dialekten wurdt fierders it Nederlânske twalûd [i.ṷ] (iuw fan "Siuw") útsprutsen as [yṷ] (uw fan Nederlânsk ruw), lykas yn it Saanske wurd nuw ("nij"; Ned.: nieuw). It Saansk ûnderskiedt him it dúdlikst fan 'e omlizzende dialekten troch de útspraak fan wurden dêr't yn it Standertnederlânsk it twalûd [ʌi̭] (ui fan "bui") yn foarkomt. Yn it echte Saanske dialekt wurdt dy klank ferfongen troch [ø.i], in swiere eu fan "deun", dy't einiget mei in i-eftige klank.
Jacques Monasch
thumb|Jacques Monasch (lofts) mei [[Job Cohen, 26 febrewaris 2011]] Jacques Simon Monasch (Rotterdam, 4 jannewaris 1962) is in Nederlandsk ferkiezings- en kommunikaasjestrateech en keunstsamler wenjend te Snits. Hy wie meast belutsen by ferkiezingskampanjes fan de Partij fan de Arbeid.
Biografy
Monasch brocht in part fan syn jonkheid troch yn Etioopje, Tanzania en Drachten (syn heit S. Monasch wie sjirurch yn dy lannen en bedarre dêrnei yn sikehûs Nij Smellinghe). Hy studearre bestjoerskunde yn Grins en Politike ekonomy oan de Universiteit fan Esseks yn Grut-Brittanje. Nei syn tsjinsttiid by de Keninklike Marine gie Jacques Monasch yn 1989 oan’t wurk by it direktoraat-generaal fan de Ryksbegrutting fan it Ministearje fan Finansjen. Yn 1990 waard er fraksjefoarsitter fan de PvdA yn it Amsterdamske stêdsdiel 'de Pijp'. Neikommend waard er by de Wiardi Beckman Stichting, it wittenskiplik buro fan de PvdA, as sekretaris fan it Sintrum foar Lokaal Bestjoer oansteld. Yn de jierren 1990 wie Monasch ek ferskate kearen adviseur foar it ANC yn Súd-Afrika. It bûtenlânynstitút fan de Amerikaanske Demokratyske Partij stjoerde him út as lannedirekteur yn Oekraïne en letter yn Ruslân.
Sûnt 1993 beklaaide Monasch útienrinnende funksjes op it lanlik buro fan de Partij fan de Arbeid en ek by de Twadde Keamerfraksje yn Den Haach. Hy wie belutsen by ferskate ferkiezingskampanjes fan de partij, sa as "Kies Kok" yn de oanrin nei de Twadde Keamerferkiezings fan 1994 en by de kampanje fan 2002 wie er kampanjelieder. Oer de lêste kampanje dy’t min betearde foar de PvdA skreau er letter it boek "De strijd om de macht, politieke campagnes, idealen en intriges".
Uit argewaasje mei it Kabinet-Balkenende IV en de rol fan de PvdA dêryn skreau Monasch yn juny 2007 it manifest "7 nieuwe veren- een einde aan de onduidelijkheid". Yn augustus 2007 wie er mei-oprjochter fan de beweging 'Rooie Veren', dy’t in dúdlik sosjaaldemokratyske koers fan de PvdA foarstie. Yn 2008 waard er gadingmakker foar it listlûkerskip fan de PvdA by de Europeeske Parlemintsferkiezingen 2009. Monasch moast lykwols belies jaan oan sittend Europarlemintslid Thijs Berman.
Sûnt 2010 hat er út namme fan de PvdA in sit yn de Keamer. Tegearre mei Lutz Jacobi presintearret er him as Frysk Twadde Keamerlid foar de Partij fan de Arbeid.
List fan Olympysk kampioenen strânfollybal
Strânfollybal is ien fan de sporten dy't op de Olympyske Spullen beoefene wurdt. Dizze side jout de list fan Olympysk kampioenen yn dizze sport. Dy sport waard foar it earst hâlden op de Olympyske Simmerspullen 1996 yn Atlanta. Sawol manlju en froulju geane per twa foar de heechste ear.
Jacques Monasch
Biografy
Op 12 febrewaris 2016 makke Monasch buorkundich dat PvdA-partijlieder Diederik Samsom better gjin listlûker wurde kin by de Twadde Keamerferkiezingen fan 2017. Hy woe leaver Ahmed Aboutaleb of Eberhard van der Laan op dat plak hawwe. Op 31 maart 2016 makke er bekend dat er net gadingmakker foar in nije termyn as Keamerlid wêze wol, mei't de koers fan de PvdA him langer net noasket.
Neist politike saken hâldt Monasch him ek dwaande mei in gallery yn Russyske keunst en organisearret er geregeldwei útstallingen yn Moskou en Amsterdam. Yn 2010 hat Monasch Amsterdam as wenplak ferruile mei Snits.
Latynske skoalle
thumbnail|Yngong eardere Latynske Skoalle yn Gouda opskrift Latynse skoalle yn Gouda|thumb De Latynske skoalle wie eartiids (foar de 19e iuw) in skoaltype dêr't learlingen (allinnich jonges út begoedige húshâldings) tariede waarden op de universiteit. It skoaltype wreide har oer gâns Europa út.