cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Wild Sign
Ynhâld
Wannear't se de berch ôfgean wolle, wurde Charles en Anna tsjinkeard troch trije fan 'e Hardesty-heksen, dy't poerlulk binne dat se harren bûnsgenoat ferneatige hawwe. Foar't de konfrontaasje útrinne kin op geweld, dûkt lykwols ynienen Ford op. Dy hat as hoeder fan it wyldlân, wat de sasquatches eins binne, yn 'e wyldernis gruttere krêften as de heksen en leit der it near op dat se tsjoenderij brûke kinne. De heksen jouwe har dêrnei ôf om't se foar it ferstân krije dat se in gefjocht net winne kinne. Ford, dy't fielt dat er by Charles en Anna yn 'e skuld stiet om't se de oanwaaksende besmodzging op it wyldlân weinommen hawwe dy't de Sjonger yn 'e Bosk wie, seit ta dat er derfoar soargje sil dat de swarte heksen Wild Sign nea wer berikke kinne. Werom by harren motel treffe Charles en Anna Coyote, dy't harren derfan bewissiget dat de Sjonger wier dea is. Hy fertelt ek dat sûnder de Sjonger al syn rinners yn 'e wrâld omkomme sille: Sissy Connors hat al in miskream krigen en de Hardesty-heksen dy't swier binne, sille dat mei koarten krije. Mei't de rinners yn 'e wrâld de aspekten fan harren heit wjerspegelje (krekt sa't Mercy guon aspekten fan Coyote wjerspegelet), kin Coyote dêr net rouwich om wêze. Charles en Anna moatte him gelyk jaan.
Werom yn Aspen Creek wol Bran Cornick syn frou Leah te wurd. Sy is dêr neat te happich op om't harren houlik sûnt syn ierste oanbegjin, twahûndert jier lyn, leafdeleas en kâld west hat. Sy is derfan oertsjûge dat Bran no foargoed fan har ôf wol en fan doel is har fuort te stjoeren. Leah besiket logysk klinkende arguminten te formulearjen om by Bran bliuwe te kinnen, want sy hat yn har hiele libben mar fan trije persoanen wier holden: fan har earste bern, dat twa iuwen lyn troch Sherwood Post en harsels deade is foar't er in kâns hie om te libjen, fan Zander, har oare bern, dy't opgroeide ta in meunster dat se sels ombrocht hat, en fan Bran Cornick, in ûnbeäntwurde leafde, dy't se altyd geheim holden hat om't se wit dat hy neat om har jout. Bran fertelt Leah lykwols dat se min behannele is, net yn it lêste plak troch himsels, en dat it oars moat. Mar hy seit derby dat er har net kwyt wol. As se witte wol wêrom net, iepenet er foar it earst de mystike telepatyske partnerbân dy't tusken troude wearwolven bestiet en lit har sjen dat se allebeide twahûndert jier lang stom west hawwe om derfan út te gean dat se net faninoar holden.
Jacob Luitjens
Jacob Luitjens (Buitenzorg (Nederlânsk-Ynje), 18 april 1919 – De Lemmer, 14 desimber 2022) wie in Nederlânske kollaborateur yn de Twadde Wrâldoarloch. Hy hie as bynamme de schrik van Roden en wie aktyf yn de omkriten fan Roan yn Drinte.
Jonkheid en oplieding
Luitjens kaam út in NSB-húshâlding. Hy wie in soan fan in feedokter – Steven Broiël Luitjens – fan Roan. Hy studearre oan de Ryksuniversiteit Grins en helle op 22 desimber 1942 syn kandidaatseksamen Rjochten. As studint wie er ek aktyf yn 'e studinteferiening Vindicat.
Nei de oarloch
Fuort nei de befrijing joech er him oan by de plysje, dit om represailles fan it ferset foar te kommen. Yn 1946 wist er te ûntkommen út kamp Westerbork en him yn Dútslân by meniste leauwensgenoaten te foegjen. Luitjens bedarre yn Paraguay mei help fan menisten en waard op 10 septimber 1948 by ferstek feroardiele ta libbenslange finzenisstraf foar it bieden fan help oan de fijân. Yn 1961 emigrearre er nei Kanada, dêr't er yn Vancouver, Britsk-Kolumbia, in bestean opboude as lektor yn de plantekunde: hy waard heechlearaar en botanikus oan de Universiteit fan Britsk-Kolumbia.
Yn 1980 kaam syn ferbliuwplak troch speurwurk fan partikulieren út it eardere ferset oan it ljocht. Yn 1982 waard er definityf opspoard troch Jack Kooistra, ek wol de Fryske Simon Wiesenthal neamd. In útleveringsfersyk oan Kanada late ynearsten lykwols ta neat. Yn 1988 begûn de Kanadeeske justysje dochs noch in eigen saak tsjin him, doe't bliken die dat it lân desennialang in frijplak wie foar oarlochsmisdiedigers, dêr't in soad (ynternasjonaal) publyk protest tsjin kaam. Luitjens ferlear yn 1991 syn Kanadeeske nasjonaliteit omdat er by de oanfraach dêrfan liigd hie oer syn ferline, en waard yn 1992 útwiisd en oerbrocht nei Nederlân. Dêr waard er troch de rjochtbank yn Assen feroardiele ta in finzenisstraf fan 28 moannen, dy 't er oant maart 1995 útsiet yn it hûs fan bewar fan Grins. Hy mocht fan it Kanadeeske regear net mear werom nei Kanada. Steatssekretaris Elizabeth Schmitz joech him yn 1997 yn it djipste geheim in ferbliuwsfergunning, mar dy waard letter net omset yn it Nederlannerskip. Der bestie lange tiid twivel oft Luitjens noch yn libben wie, mar sjoernalist Maarten van Gestel toande begjin 2022 oan dat Luitjens noch libbe en yn de âldens fan 102 jier yn Fryslân wenne, yn de podcast De Schrik van Roden, dy 't er makke foar deiblêd Trouw. Dêryn waard ek dúdlik dat Luitjens oarehelte, mei wa't er troude yn Paraguay, yn Kanada wenne en demintearjend wie. Yn febrewaris 2022 ferskynde in wiidweidich ynterview mei him yn it Dagblad van het Noorden. Yn april 2022 seach er tegearre mei Trouw werom op de podcast en de reaksjes dy't er dêrop krige.
Luitjens stoar yn desimber 2022 yn de âlderdom fan 103 jier op De Lemmer.
Karl Brandt
thumb|Karl Brandt Karl Brandt (Mülhausen (no Mulhouse), 8 jannewaris 1904 - Landsberg am Lech, 2 juny 1948) wie in Dútske dokter en oarlochsmisdiediger.
Brandt wie de liifdokter fan Adolf Hitler en fan 1939 ôf it haad fan it T-4-eutanasyprogramma fan de nazi's. Hy wie ek rykskommissaris foar sûnens en sûnenssoarch.
De 'genededea - neamden de politike foaroanmannen fan it Tredde Ryk de likwidearring fan neffens harren 'ynferieure minsken': geastlik- en lichaamlik beheinden, blinen en dôven, 'doarpsgekken' én bern.
Dat koe fansels net sûnder it struktuerearre grutskalich meidwaan fan tal fan wittenskippers en dokters. Fan desimber 1946 oant augustus 1947 kamen dan ek 23 nazidokters foar de rjochter yn Neurenberg. As eardere Rykskommissaris, SS-Gruppenführer en Generalleutnant der Waffen-SS wie er de heechste yn rang fan de oanklage persoanen yn it ramt fan de neurenberger artseprosessen.
Swimmen op de Olympyske Simmerspullen 1920
De Olympyske Simmerspullen 1920, ek wol de VIIe Olympiade neamd waarden yn 1920 yn Antwerpen, Belgje hâlden. It swimmen waard hâlden yn it Stade Nautique d'Antwerp.
Stade Nautique d'Antwerp
It Stade Nautique d'Antwerp waard boud yn 1920 en nei de Spullen wer ôfbrutssen. De Olympyske swimmers fûnnen it wetter kâld en smoarch nei in wedstriid draafden se dan ek rap nei de waarme dûs.
400 meter Frije Slach
{| width=100%
Aldfaers Erf Bitgum
Aldfaers Erf Bitgum is in feriening foar doarpsskiednis fan Bitgum en omkriten, oprjochte yn 1978. De feriening hat har foto-argyf op ynternet publisearre.
Eroatyske film
Inkele foarbylden fan eroatyske films binne: Turks Fruit (1973) mei Rutger Hauer en Monique van de Ven; 9½ Weeks (1986) mei Kim Basinger en Mickey Rourke; Basic Instinct (1992) mei Michael Douglas en Sharon Stone; Color of Night (1994) mei Bruce Willis en Jane March; Wild Things (1998) mei Neve Campbell, Denise Richards, Matt Dillon en Kevin Bacon; Eyes Wide Shut (1999) mei Tom Cruise en Nicole Kidman; Fifty Shades of Grey (2015) mei Dakota Johnson en Jamie Dornan; en Knock Knock (2015) mei Keanu Reeves, Ana de Armas en Lorenza Izzo.
Robbe-eilân
thumb|right|300px|De poarte fan de finzenis op Robbe-eilân. Op de eftergrûn leit de [[Tafelberch (Súd-Afrika)|Tafelberch]] Robbe-eilân is in lyts rûn Súdafrikaansk eilân mei in diameter fan sa'n ien kilometer. It eilân leit likernôch tolve kilometer út de kust by Kaapstêd en is relatyf plat, it leit inkele meters boppe de seespegel.
Skiednis
It eilân is ferneamd omdat it sa’n 400 jier brûkt is as finzenis foar kriminelen en bannelingen. De Feriene Eastyndyske Kompanjy makke yn de 17e iuw al gebrûk fan it eilân as finzenis. It eilân wie ideaal foar it doel dêr't it foar brûkt waard omdat it wetter rûnom it eilân troch de golfstream iiskâld is. Fierders swimme der in protte wite haaien by it eilân. Sadwaande binne der mar trije minsken dy’t súksesfol ûntsnapt binne fan Robbe-eilân nei it fêstelân.
It eilân wie yn it begjin fan de 20e iuw in koloanje foar leprapasjinten. Mei it útbrekken fan de Twadde Wrâldkriich waarden op it eilân kanonnen delset om Kaapstêd te beskermjen. Nei de kriich waard it eilân wer in finzenis. Wrâldferneamd waard it eilân neidat bekend waard dat Nelson Mandela opsluten siet op it eilân. Mandela moast, lykas de oare finzenen op Robbe-eilân yn de kalkmyn fan it eilân arbeidzje. Troch it felle ljocht en de fine stof yn de wiete kalk waarden syn eagen skansearre. Under it wurk mocht mei de oare finzenen sprutsen wurde, mar oer polityk mochten se it net ha.
thumb|right|200px|In kalkmyn op Robbe-eilân.
Hjoed-de-dei
Neidat yn maaie fan 1991 de lêste politike finzene frij kaam en yn 1996 de lêste kriminele finzene, waard de finzenis sluten. Hjoed de dei wurde op it eilân rûnliedings jûn oan toeristen troch âld-finzenen. De oertocht nei Robbeneilân bart mei boaten út Kaapstêd wei. De boat fart by de saneamde Mandela-gate wei nei it eilân. It eilân stiet sûnt 1999 op de UNESCO Wrâlderfgoedlist.
Powiat
thumb|right|250px|De powiats yn Poalen.
In powiat is it twadde bestjoerlik nivo yn Poalen en stiet boppe de gmina. In powiat is ûnderdiel fan in gruttere województwo (in soarte fan provinsje). It komt rûchwei oerien mei in greefskip, distrikt, arrondissemint of prefekt yn oare lannen. Der binne 379 powiats, wêrfan't 314 lânpowiats en 65 stêdspowiats binne (2009).
De 65 stêdspowiats hawwe de status powiat grodzki, bygelyks Warsjau, Gdańsk, Kraków, Poznań en Wrocław. Dy stêden falle net ûnder in oare powiat, it binne stêden mei selsbestjoer (in stêdsdistrikt). De stêden hawwe meastentiids mear as 100.000 ynwenners.
Breedtegraad
thumb|300px|Kaart fan de [[Ierde sjoen fan rjocht boppe de noardpoal. De parallellen rinne sirkulêr mei ferskillende radii.]]
De breedtegraad is tegearre mei de lingtegraad in geografyske posysjeoantsjutting yn bolkoördinaten. De breedtegraad fan in plak op Ierde is de hoeke dy't de ferbiningsline tusken dat plak en it middelpunt fan de Ierde mei it flak fan de evener makket. De breedtegraad farieart fan 0° oant 90°, mei de tafoeging NB (noarderbreedte, ten noarden fan de evener, op it noardlik healrûn) of SB (súderbreedte, ten suden fan de evener, op it súdlik healrûn). Ien graad (°) wurdt ûnderferdield yn 60 minuten ('), ien minút wurdt ûnderferdield yn 60 sekonden ("). Ien minút op in grutsirkel komt oerien mei in ôfstân fan ien seemyl of 1852 meter. In parallel of breedtesirkel is de line dy't alle punten ferbynt mei deselde geografyske breedte. Alle parallellen rinne lykstrekich oan elkoar. Ofsjoen fan de evener binne dit lytssirkels, wêrtroch de ôfstân fan in sekonde ôfnimt mei tanimmende breedte oant nul op de poalen.
De breedtebepaling kin dien wurde oan de hân fan de posysje en de beweging fan de stjerren oan de himel. De breedte kin op it noardlik healrûn ûnder mear bepaald wurde oan de hân fan de hichte fan de Poalstjer. Yn it ideale gefal stiet de Poalstjer op de Noardpoal yn it senit (op 90°, rjocht boppe de waarnimmer) en oan de evener oan de horizon (op 0°).
Wannear't krekter nei de plakbepaling sjoen wurdt, dan blykt dat de ôfbylding fan de ierde dy't brûkt wurdt in grutte rol spilet. De Ierde is net wier in bol, dat ôfhinklik fan de bol of ellipsoïde dy't wy as ôfbylding fan de ierde brûke, sille de waarden fan un plakbepaling oars útkomme. Men kin it dêrom eins net hawwe oer de lingte op de breedte. Yn Nederlân waard faak de lingte- en breedtegraad ten opsichte fan de ellipsoïde fan Bessel, en ek it ED50 referinsjesysteem brûkt. Tsjintwurdich wurdt hieltiten mear it WGS84 systeem brûkt. De lêste beide referinsjesystemen lizze yn Nederlân en Belgje yn it horizontale flak ûngefear 100 meter ferskood ten opsichte fan elkoar.
Christopher Lee
Sir Christopher Lee (folút: Christopher Frank Carandini Lee; Londen, 27 maaie 1922 – dêre, 7 juny 2015) wie in Ingelsk akteur, skriuwer en sjonger fan mingd Ingelsk-Italjaansk etnysk komôf. Yn syn hast santichjierrich wurkpaad as akteur makke er karriêre troch faak de smjunt te spyljen. Hy krige yn 'e 1950-er jierren bekendheid mei syn fertolkings fan 'e fampier greve Dracula, yn 'e searje fan Hammer Horror-films. Letter spile er de krimineel Francisco Scaramanga yn 'e James Bond-film The Man with the Golden Gun. Resinter makke er himsels by in hiele nije generaasje filmfans populêr mei syn rol as de boaze tsjoender Saruman, yn de Lord of the Rings-filmsearje en as greve Dooku yn 'e Star Wars-prequeltrilogy. Lee, dy't sawol yn 'e Winteroarloch as yn 'e Twadde Wrâldoarloch fochten hie, wie dêrnjonken ek aktyf as stimakteur, publisist en hardrock-sjonger.
Jonkheid en oplieding
Lee waard yn 1922 berne yn 'e Londenske wyk Belgravia, as de soan fan Geoffrey Trollope Lee (1879-1941), in luitenant-kolonel yn it Britske leger, en dy syn frou, grevinne Estelle Marie Carandini di Sarzano (1889-1981). Syn heit focht yn 'e Twadde Boere-oarloch en de Earste Wrâldoarloch, wylst syn mem bekendstie om har skientme en ferivige waard troch de keunstskilders sir John Lavery, Oswald Birley en Olive Snell en ek troch de byldhouster Clare Frewen Sheridan. Lee, dy't ôfstamme fan Italjaanske adel, wie in betoerpakesizzer fan greve Francesco Carandini di Sarzano (1773-1839), in balling dy't ûnder de Napoleontyske Oarloggen syn heil yn Ingelân socht. Dy syn skoandochter (en Lee syn oerbeppe) wie de Ingelske operasjongster Marie Carandini (famkesnamme Burgess; 1826-1894). Oan syn heitekant wie Lee yn 'e fierte besibbe oan 'e Amerikaanske generaal Robert E. Lee en oan 'e astronoom John Lee.
Lee hie ien suster, Xandra Carandini Lee (1917-2002). Syn âlden giene útinoar doe't er fjouwer jier wie, en skieden doe't er seis jier wie. Syn mem naam de bern mei nei Switserlân, dêr't Lee yn Wengen op skoalle kaam. It wie dêr dat er syn earste aktearûnderfining opdie, as Oegemantsje yn it mearke mei deselde namme. Nei harren weromkear yn Londen wertroude Lee syn mem mei de bankier Harcourt George St-Croix Rose, de omke fan Ian Fleming (de geastlike heit fan geheim agint James Bond).
Mei njoggen jier waard Lee nei in ynternaat yn Oxford stjoerd, om him klear te steamen foar de prestizjeuze priveeskoalle fan Eton. Hoewol't Lee dêr yndie in talittingseksamen foar ôflei, koed er troch syn minne skoare op it mêd fan wiskunde gjin stúdzjebeurs besette. Om't syn styfheit net ree wie om 'e hege kosten fan in oplieding yn Eton te beteljen, learde Lee ynstee fierder oan it Wellington Kolleezje, in minder prestizjeuze priveeskoalle, dêr't er him ûnderskate yn 'e stúdzje fan 'e klassiken, Latyn en Gryksk. Oan 'e oare kant wied er net goed yn sport, en briek er gauris mei sin de regels, wat him faak op in wan bruien kaam te stean (ynklusyf ien kear foar it feit dat er te faak in wan bruien krige). Mei santjin jier moast er yn 1939 syn stúdzje oan it Wellington Kolleezje in jier foartidich ôfbrekke doe't syn styfheit fallyt gie. Koarte tiid letter skiede syn mem fan syn styfheit, en moasten Lee en syn suster wurk sykje om harsels te ûnderhâlden. Hy fûn in baantsje as klerk op it kantoar fan 'e rederij United States Lines, dat er lykwols mar koart hold.
Militêre tsjinst
Doe't de Sovjet-Uny ein 1939 Finlân binnenfoel en de Winteroarloch útbriek, reizge Lee nei Skandinaavje om as frijwilliger tsjinst te nimmen yn it Finske Leger. Hy en oare Britske frijwilligers waarden op in feilige ôfstân fan it front ynset foar bewekking, dat Lee naam nea diel oan 'e gefjochten. Nei't er weromkeard wie nei syn heitelân, koed er fannijs oan it wurk by United States Lines. Yn 'e rin fan 1940 joech er him by de Home Guard, de Britske boargerwacht. Nei it ferstjerren fan syn heit, op 12 maart 1941, dy't wollen hie dat syn soan krekt as hysels yn 'e Britske lânmacht tsjinne, melde Lee him ynstee oan by de loftmacht, de Royal Air Force.
Fan de simmer fan 1941 ôf wied er earst in hoart stasjonearre yn Súd-Rodeezje, it tsjintwurdige Simbabwe, dêr't er syn oplieding ta piloat ôfmeitsje soe. Op syn ien nei lêste trainingsflecht waard er lykwols oerfallen troch pineholle en begûn er dûbeld te sjen, wêrnei't by him in ôfwiking oan 'e eachsenuw fêststeld waard dy't makke dat er nea wer sels fleane meie soe. Foar Lee, dy't alhiel ferslingere rekke wie oan fleanen, kaam dat nijs as in slimmen klap, en in skoft lang hong er mar wat doelleas om. Uteinlik dreau syn wil om wat konstruktyfs te dwaan him derta dat er him oanmelde by de ynljochtingedifyzje fan 'e RAF.
Nei stasjonearrings yn Salisbury (no Harare), it Súdafrikaanske Durban en it Egyptyske Suëz, waard er ynset yn 'e Noardafrikaanske Kampanje, wêryn't de Britten en harren bûnsgenoaten it opnamen tsjin it Afrikakorps fan 'e Dútske fjildmaarskalk Erwin Rommel. Yn it lêst fan dy fjildtocht, yn Tuneezje, kaam Lee hast om doe't it fleanfjild fan it squadron dêr't er oan tafoege wie, bombardearre waard. Neitiid naam er diel oan 'e Alliëarde ferovering fan Sisylje, dêr't er malaria oprûn, en letter wied er belutsen by de Alliëarde ynfaazje fan Itaalje, dêr't er ûnder de slepende Slach om Monte Cassino taheakke waard oan 'e Nepaleeske Goerka's fan 'e Britsk-Yndyske 8ste Ynfanterydifyzje. Doe't er in pear dagen mei ferlof wie yn Napels, beklom er de fulkaan de Fesuvius, dy't trije dagen dêrnei útbarste.
Under de lêste dagen fan 'e Slach om Monte Cassino ûntsnapte Lee op 'e nij oan 'e dea doe't ien fan 'e fleantugen fan syn squadron by it opstiigjen delstoarte, en hy delknoffele boppe-op in op skerp steande bom. Nei ôfrin fan 'e slach, dy't útrûn op 'e befrijing fan Rome, besocht Lee dy stêd, dêr't er in moeting hie mei Nicolò Carandini, in neef fan syn memmes, dy't yn it Italjaanske ferset fochten hie. De lêste trijefearns jier fan 'e oarloch brocht Lee yn noardlik Itaalje troch. Nei eigen sizzen tsjinne er yn syn tiid yn Noard-Afrika ek in hoart by it Special Operations Executive (SOE) en de Long Range Desert Patrol, de foarrinner fan 'e hjoeddeiske kommando-ienheid SAS, mar dêroer hat er nea details jaan wold. Nei de Alliëarde oerwinning wied er fanwegen it feit dat er floeiend Frânsk en Dútsk spriek, belutsen by de opspoaring fan nazy-oarlochsmisdiedigers, oant er yn 1946 ôfswaaide mei de rang fan flight lieutenant (ekwifalint mei de rang fan kaptein yn 'e Keninklike Loftmacht).
Aktearkarriêre
Nei't er weromkeard wie nei Londen, koe Lee himsels net mear as kantoarklerk sjen, en in oanbod om 'e klassiken te ûnderwizen sloech er ôf om't er syn Latyn te roastich fûn. Uteinlik wie it syn efterneef Nicolò Carandini, dy't tsjin dy tiid de nije Italjaanske ambassadeur yn it Feriene Keninkryk wurden wie, dy't him oanrette om akteur te wurden. Carandini stjoerde him nei syn freon Filippo del Giudice, it haad fan 'e filmstudio Two Cities Films, en dy bea Lee in sânjierrich kontrakt oan. Lee makke syn debút as filmakteur yn 'e Goatyske românse Corridor of Mirrors, út 1947, dêr't er wolteld ien regel tekst yn hie. Syn "tiid as learjonge", sa't er it letter sels neamde, duorre tsien jier, wêryn't er meast ûnderstypjende rollen en eftergrûnpersonaazjes spile. Sa wie Lee û.m. te sjen (faak sûnder yn 'e begjintitels neamd te wurden) yn ferneamde films as Hamlet (1948), Captain Horatio Hornblower R.N. (1951), Quo Vadis? (1951) en Moulin Rouge (1952).
Yn 1957 spile Lee foar it earst yn in film foar de studio Hammer Film Productions, te witten The Curse of Frankenstein, as it Meunster fan Frankenstein. Dy rol late derta dat him in jier letter yn 'e film Dracula de titelrol oanbean waard. Dat wie sa'n súkses dat er neitiid almar wer yn deselde rol cast waard. Sa fertolke er de fampier greve Dracula yn 1965 op 'e nij yn Dracula: Prince of Darkness. Yn dy film seit Lee gjin wurd, mar sizet er allinnich mar. Sels woed er hawwe dat de tekst dy't foar him skreaun wie, fan sa'n minne kwaliteit wie dat er wegere hie om dy út te sprekken, mar senarioskriuwer Jimmy Sangster bewearde dat it skript nea tekst foar it personaazje fan Dracula omfetten hie. Lee sei ek dat Hammer him suver "sjantearre" om neitiid noch yn fierdere Dracula-films te spyljen, troch op him yn te praten en him foar te rekkenjen hoefolle minsken oft wurkleas wurde soene as hy, de stjer fan 'e filmrige, opstapte. Yn Dracula Has Risen from the Grave (1968), Taste the Blood of Dracula (1969) en Scars of Dracula (1970) hie Lee op 'e nij frijwol gjin tekst en ek los dêrfan net folle omhâns. Hy klage: "Se joegen my neat om te dwaan! Ik smeekte Hammer suver om my in diel fan 'e tekst brûke te litten dy't Bram Stoker skreaun hie. Ut en troch wist ik der sa'n tekstregel yn te smokkeljen." Nettsjinsteande Lee syn ûntefredenens wiene de films kommersjeel grutte súksessen, en makken se him ta in wiere filmstjer.
Yn 'e 1970-er jierren spile Lee û.m. Jekyll en Hyde yn I, Monster (1971), Lord Summerisle yn The Wicker Man (1973), dat syn persoanlike leaflingsfilm wie, de greve fan Rochefort yn The Three Musketeers (1973) en yn it ferfolch dêrop The Four Musketeers (1974), en de hiermoardner Francisco Scaramanga yn 'e James Bond-film The Man with the Golden Gun (1974). Fierders wurke er as ferteller-yn-byld sûnder euvelmoed mei oan 'e softcore-pornofilm Eugenie (1970): "Ik hie gjin idee dat dat wie wat it wie, doe't ik ôfspriek om 'e rol te dwaan. Se fertelden my dat it oer markys De Sade gie. Ik fleach nei Spanje foar ien dei wurk [...] Der wiene withoefolle lju efter my [yn byld]. Dy hiene allegear de klean oan. Der wie neat aparts of nuvers oan. In freon sei: 'Witst eins wol datst yn in film spilest dy't op Old Compton Street draait?' Dat wie yn dy tiid wêr't sokke lju har films besochten. 'Grappich, hear,' sei ik. Dat ik gloep dêrsanne hinne yn in swiere momkape mei in dûnkere sinnebril op en in sjaal om, en fûn de bioskoop en dêr stie myn namme. Ik wie poerlulk! Der folge in heechoprinnende rûzje. Doe't ik dy deis út Spanje ôfreizge wie, hie eltsenien efter my fuort de klean útdien!"''
Behalven yn it Feriene Keninkryk spile Lee ek op 'e nij yn ferskate Dútsktalige films op it Jeropeeske fêstelân. Dêrnjonken wied er yn 1972 filmprodusint fan 'e horrorfilm Nothing But the Night; dat wurk hied er lykwols gjin aardichheid oan en sadwaande wie dat foar him ien kear mar nea wer. Yn 1977, doe't er der skjin syn nocht fan hie dat er yn syn heitelân almar wer typecast waard as de smjunt yn horrorfilms, ferfear Lee nei de Feriene Steaten. Syn earste Amerikaanske film wie de rampefilm Airport '77, dy't noch datselde jiers útkaam. Hy ferraste freon en fijân troch op útnûging mei te dwaan oan it komyske sketcheprogramma Saturday Night Live, op 'e Amerikaanske tillefyzje. Dêr siet regisseur Steven Spielberg yn it publyk, dy't him op basis fan syn optreden dêre in rol taparte yn 'e komeedzje 1941 (1978).
Yn 'e 1980-er jierren spile Lee û.o. de rol fan in faksist dy't de Feriene Steaten ûntdwaan wol fan alle net-blanken yn The Return of Captain Invincible (1982). Ek wied er te sjen yn Howling II: Stirba – Werewolf Bitch (1985). Yn 1991 en 1992 spile er nochris de rol fan Sherlock Holmes yn Incident at Victoria Falls, resp. Sherlock Holmes and the Leading Lady. Yn Police Academy: Mission to Moscow (1994) fertolke er de rol fan in Russyske plysjekommandant. De kwalitatyf bêste rol fan syn karriêre fûn er sels dy fan Muhammed Ali Jinnah, de stifter fan Pakistan, yn 'e biografyske film Jinnah (1998).
Nei de milenniumwiksel wist Lee in hiel nij publyk te berikken mei syn rol as de boaze tsjoender Saruman yn 'e Lord of the Rings-films: The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring (2001), The Lord of the Rings: The Two Towers (2002) en The Lord of the Rings: The Return of the King (2003). Yn 'e lêste film ferskynde Lee trouwens inkeld yn 'e extended cut, mar net yn 'e bioskoopferzje. Yn deselde snuorje wied ek te sjen yn twa Star Wars-films: Star Wars: Episode II – Attack of the Clones (2002) en Star Wars: Episode III – Revenge of the Sith (2005). Ek dêryn spile er in smjunt, nammentlik greve Dooku. Yn 'e âlderdom fan mear as tachtich jier die Lee it measte skermjen yn dy rol sels (dat hied er al leard oan it Wellington Kolleezje), mar foar de útzoomde bylden mei de enerzjikere aksje moast der in stunt double oan te pas komme. Oer it feit dat er gauris de smjunt spile, seid er sels: "Jawis, ik haw mear as genôch swiere jonges spile, mar sa't Anthony Hopkins seit: 'Ik spylje gjin smjunten, ik spylje minsken.'"
Neitiid wie Lee noch te sjen yn films as Sleepy Hollow (2005), Sweeney Todd: The Demon Barber of Fleet Street (2007), Triage (2009) en Hugo (2011). Ek yn 2011 wurke er mei oan 'e film The Hobbit: An Unexpected Journey, in prequel fan 'e Lord of the Rings-trilogy. Dêryn spile er nochris de tsjoender Saruman, mar no as in guodlik âldman, foàr't er troch de demon Sauron korrumpearre waard. Om't Lee op syn jierren net mear nei Nij-Seelân ta doarst te fleanen (dêr't de film opnommen waard), brocht regisseur Peter Jackson de filmset nei Lee ta, yn Londen.
Njonken syn filmwurk spile Lee yn syn karriêre ek in protte yn tillefyzjesearjes, lykas yn 1967 yn in ôflevering fan The Avengers (yn Nederlân op 'e tillefyzje brocht as "De Wrekers") en yn 1997 yn in BBC-ferfilming fan Ivanhoe. Op 'e Frânske tillefyzje spile er yn 1989 yn 'e rige La Révolution Française de rol fan Charles-Henri Sanson, de boal dy't sawol Loadewyk XVI as Maximilien de Robespierre ûnthalze. Fierders wie Lee ek in protte oan it wurk as stimakteur, sawol yn tekenfilms as yn kompjûter- en fideospultsjes. Yn 2011 krige Lee einlings en te'n lêsten de wichtichste Britske oeuvrepriis op it mêd fan film takend, de BAFTA Academy Fellowship Award. Lee hold oan mei aktearjen oan syn dea ta; in moanne foartiid hied er noch in kontrakt tekene om yn 'e Deenske film The 11th te spyljen.
Sjongkarriêre
Lee, mei syn djippe basstim, gie sjongen nea út 'e wei, mar pas op jierren ûntjoech er him ta in sjonger. Syn meast opfallende ierdere optreden op dat mêd wie syn rol yn 'e komeedzje anneks rockmusical The Return of Captain Invincible (1983), wêryn't er û.m. it nûmer Name Your Poison song. Syn earste kontakt mei it heavy metal-subsjenre fan 'e hardrock hied er yn 2004, doe't er mei de Italjaanske metalartyst Fabio Lione in duët song foar de single The Magic of the Wizard's Dream, fan it album Symphony of Enchanted Lands II fan 'e band Rhapsody of Fire.
Fean
thumb|left|500px|It "Heidemoor", [[Nedersaksen]] thumb|250px|De Hege Feanen yn Belgje. thumb|250px| Fean yn Bargerfean ([[Boertanger Fean)]] 250px|thumb|right| Feanen binne op de hiele ierde te fienen
Christopher Lee
Sjongkarriêre
Nei ferskate oare gearwurkings mei dy band brocht Lee yn 2010, yn 'e âlderdom fan 88 jier, syn earste eigen heavy metal-album út, mei as titel Charlemagne: By the Sword and the Cross. Dat waard yn metal-fermiddens mei loovjende kritiken ûntfongen, en itselde jiers noch bekroand mei de Spirit of Medal-priis op 'e Metal Hammer Golden Gods-seremoanje. Yn juny 2012 brocht Lee syn earste fideoklip út foar it nûmer The Bloody Verdict of Verden (oer it Bloedbad fan Verden).
Fean
Fean is in wiete, soerstofearme en spûnseftige grûnsoarte. It bestiet benammen út fertarre resten fan planten. Fean komt net allinnich oan it oerflak foar, mar ek djipper ûnder de grûn. Sa binne der yn Grinslân en Drinte grutte feangrûnen dêr't in laach klaai op it fean ôfset is. Ek binne der plakken dêr't in laach sân op it fean leit. Drûch fean wurdt ek wol turf neamd, dat in Nederlân lange tiid as brânstof brûkt waard. Yn Fryslân waard ûnder oare yn de omkriten fan Jobbegea in protte turf wûn.
Feanfoarming
Dea planteguod wurdt ornaris fluch ôfbrutsen troch de oanwêzigens fan soerstof en it wurkjen fan de baktearjes. Benammen by hege temperatuer en drûchte giet it ôfbrekken fluch. By aerobe ôfbrekken ûntstiet wetter en koaldiokside. Anaeroob is it ôfbrekken dêr't gjin soerstof oanwêzich is. Dêrby ûntstiet metaan. Yn in wiet en fochtich miljeu giet it ôfbrekken stadiger as it opheapjen, dêr't der feanfoarming troch ûntstiet. Fean komt benammen foar yn evenredich fochtige streken. Yn Nederlân waard it measte fean foarme yn it Atlantikum, doe't troch de oergong fan nuddelwâld ta leafwâld in fochtoerskot ûntstie, en it ferheegjen fan it grûnwetterpeil dat feroarsake waard troch it ferheegjen fan de seespegel.
Christopher Lee
Sjongkarriêre
Yn 2013, doe't er 91 wie, kaam Lee syn twadde heavy metal-album út: Charlemagne: The Omens of Death. Dêrmei hied er mei-iens it rekôr yn 'e hannen de âldste metalartyst út 'e skiednis fan it sjenre te wêzen. Yn desimber 2013 krong Lee mei 91 jier en seis moannen de hitlisten binnen (oant it 22ste plak) mei it nûmer Jingle Hell fan syn EP A Heavy Metal Christmas Too. Dêrmei wied er de âldste artyst dy't ea yn 'e hitlisten stien hie (it rekôr wie dêrfoar yn 'e hannen fan Tony Bennett, dy't itselde yn 2011 mei 85 jier lapt hie). Lee gie troch mei sjongen oant yn 2015, mei't er sei: "Ik wit net hoelang't ik der noch wêze sil, dus eltse dei moat fierd wurde en dat wol ik diele mei myn fans."
Fean
Underskaat neffens it grûnwetter
Neffens it lizzen fan it fean neffens it grûnwetter kin der ûnderskaat makke wurde fan de folgjende foarmen:
Leechfean
Leechfean wurdt foarme ûnder ynfloed fan it pleatslike grûnwetterpeil, dat ornaris ryk oan fiedingsstoffen is. Gauris is yn leechfean opsteapeljen fan ferskillende lagen te sjen. Yn de lêste faze komt it fean heech genôch te lizzen dat it him fan it pleatslike grûnwetter ôfsûnderet. Dêrby ûntstiet fersoering en it foarmjen fan heechfean ûnder ynfloed fan fiedselearm reinwetter.
Heechfean
Heechfean ûntstie ûnder ynfloed fan reinwetter en is dus tige fiedselearm. It wichtichste part is feanmoas (Spaghum), dat in soad wetter opnimme kin, en yn opsette tastân út mear as 90 persint wetter bestean kin. It kin boppedat yn in soer miljeu waakse, dat ûntstien is om't reinwetter sels in licht soertegraad hat. It heechfean kaam benammen op de Nederlânske sângrûnen op grutte skaal foar. It is lykwols foar in grut part ôfgroeven yn it ramt fan it winnen fan turf foar de brânstof. Oerbleaune heechfeangebieten binne bygelyks it Fochtelerfean by Fochtel en bûten Fryslân it Bargerfean by Schoonebeek yn Drinte en de Grote Peel yn Noard-Brabân. De boppeste laach (40-50 sm) wurdt bonkierde neamd en is net gaadlik en meitsje dêr turf fan. De bonkierde waard yn Fryske, Grinslânske en Drintske feanterijen mingd mei sângrûn, dy't nei it ôfgraven fan it fean te sjen wie, en foarme de saneamde delgrûn, dy't mei goed bedongjen en ûntwetterjen in reedlike lânbougrûn makket. De ûnderste laach (30-40 sm) wurdt darchfean neamd en befettet in soad feanhout. Dat binne woartels en dielen fan stammen fan beammen dy't yn it fean as resten noch oanwêzich binne.
Understrûpt heechfean
Hjoed-de-dei wurdt it ûnderskaat fan it fean, makke nei de hjoeddeiske lizzing neffens it grûnwetterpeil, noch hieltyd oanholden. Ynearsten tocht men dat it fean, dat op de lege grûnen yn it westen en noarden fan Nederlân lei, as leechfean ûntstien waard. Om 1930 hinne blykte lykwols dat in soad fan dat fean as feanmoasfean, dat troch it lettere ferheegjen fan it grûnwetterpeil ûnderstrûpt waard. It ûnderskaat, dat wiete feanterij de feanterij fan leechfean, en drûge feanterij de feanterij fan heechfean wie, blykte in fersin te wêzen.
Underskaat neffens fiedselrykdom
Neffens de fiedselrykdom kin men it ûnderskaat meitsje yn:
Planten dêr't fean út ûntstien is
Fean wurdt ek ûnderskaat yn wêr't it fean út ûntstien is. De ferskillende soarten binne tekenjend foar fiedselrykdom en wetterdjipte op it stuit fan it foarmjen fan it fean:
Christopher Lee
Priveelibben
Ein 1950-er jierren wie Lee ferloofd mei de Sweedske ealfrouwe Henriette von Rosen, dy't er met hie yn in Stokholmske nachtklub. Har heit, greve Fritz von Rosen, seach him lykwols as skoansoan net sitten, en kaam hieltyd mei nije easken om in houlik ûnmooglik te meitsjen. Earst moast der nei de ferloving in jier wachte wurde om te trouwen; doe hierde de man privee-detektives yn om Lee nei te gean; dêrnei moast Lee mei referinsjes op 'e lapen komme (dêrby ferwiisde Lee û.m. troch nei kollega-akteur Douglas Fairbanks jr.). Doe't der gjin lek of brek oan him bliek te wêzen, easke Von Rosen dat Lee foar it houlik de tastimming wûn fan 'e Sweedske kening Gustaaf VI Adolf. Tafalligerwize hie Lee de kening jierren tefoaren ris met op 'e set fan 'e film Tales of Hans Andersen, en wist er sadwaande de fereaske tastimming te bemachtigjen. Lykwols besleaten hy en Henriette neitiid dochs mar fan 'e hiele saak ôf te sjen (neffens Lee sels fanwegen de finansjele ûnwissichheid fan syn karriêre as akteur).
Yn 1960 kaam Lee fia-fia yn 'e kunde mei de Deenske keunstskilderesse (en it eardere model) Birgit "Gitte" Krøncke. Dat wie leafde op it earste gesicht, en se ferloofden har al koarte tiid letter. Se trouden op 17 maart 1961 en krigen ien bern, dochter Christina Erika Carandini Lee (1963), dy't yn 2001 troude mei Juan Francisco Aneiros Rodriguez.
Yn 1997 waard Lee beneamd ta kommandeur yn 'e Earbiedweardige Oarder fan Sint-Jan. As ûnderdiel fan 'e Queen's Birthday Honours waard er yn 2001 beneamd ta kommandeur yn 'e Oarder fan it Britske Ryk (OBE). Yn 2009 waard er yn dyselde oarder ferheft ta ridder, wêrby't er riddere waard troch prins Charles. Normaal heart men dêrby del te knibbeljen, mar om syn hege jierren waard datoangeande foar Lee in útsûndering makke.
Fean
Feanliken
Ferneamde feanliken binne:
Christopher Lee
Ferstjerren
Mids 2015 waard Lee mei hertproblemen en swierrichheden op it mêd fan sykheljen opnommen yn it Chelsea and Westminster Hospital yn Londen. Sadwaande fierde er dêr op 7 juny fan dat jier yn besletten fermidden syn 93ste jierdei. Koart nei dy fiering, noch deselde deis, kaam Lee yn it sikehûs te ferstjerren. Syn frou hold it bekendmeitsjen fan syn dea tsjin oant 11 juny, sadat de famylje earst ynljochte wurde koe. De persize oarsaak fan Lee syn dea is ûnbekend.
Fean
Feanliken
It Drintsk Museum in Assen hat in grutte fêste kolleksje oer de prehistoarje fan de provinsje Drinte. Der binne ek feanliken te besjen, sa as it Famke fan Yde en it Spantsje fan Weardinge.
Bisten binne der net folle yn feangrûn fûn. In ferneamde fynst wie dy yn 1953 yn de omkriten fan it Sealterlân, de Turfhûn fan Burloage fan om 1544 hinne (± 67 jierren). (Ofbyld hjir)
Epidemy
In epidemy (fan it Grykske epidémios, wat betsjut: "oer de (hiele) befolking") hâldt yn dat sprake is fan in situaasje dêr't binnen in populaasje (minsken of dieren) in protte tagelyk syk wurden binne as gefolch fan in besmetlike sykte. As de sykte him oer grutte parten fan de wrâld ferspraat hat wurdt soks in pandemy neamd. Yn it Frysk neamd men in epidemy wol in omgong of in jacht (by lichte sykten, lykas de gryp) of in goarre.
Ernst Heinrich Göring
Ernst Heinrich Göring (Emmerich, 31 oktober 1838 - München, 7 desimber 1913) wie in Dútske jurist, gûverneur en diplomaat dy't in lang skoft yn de Dútske oerseeske koloanjes oan 't wurk wie.
Göring helle in graad yn de rjochten en fjochte mei it Prusyske leger yn de oarloggen fan 1866 en 1870-'71. Hy waard as Kaiserlicher Kommissar oansteld yn de nij stifte koloanje Dútsk Súdwest-Afrika (it hjoeddeiske Namybje) en kaam mei syn húshâlding augustus 1885 oan yn Angra Pequeña (it Lüderitz fan no). Yn Otjimbingwe hie er syn kantoar en in missyskoalle. Hy hie twa man ûnder him.
Göring syn taken wienen ûnder mear: Hy moast Namybje lykwols hommels ferlitte doe't it haad fan de Ovaherero Maharero, it ferdrach mei de Dútskers opsei. Göring flechte nei Walfiskbaai en ferliet Namybje augustus 1890 om nei Haïty te gean, dêr't er konsul waard. Hy gie mei pinsjoen yn 1895.
Hy wie de heit fan Hermann Göring en Albert Göring.
The Unforgiven
The Unforgiven is in nûmer dat oarspronklik opnaam is troch Metallica yn 1990 en útbrocht op it album Metallica better bekend as The Black Album fan Metallica út 1991. The Unforgiven wie it fjirde nûmer op it album en waard op 28 oktober 1991 útbrocht as twadde single fan it album.
Oer it nûmer
The Unforgiven is een ballad gewoanwei bestiet in klassike ballad út rêstige strofes en in krêftich refrein, mar by dit liet draaide de band it konsept om. It refrein is rêstich songen en de strofes binne swier. It nûmer waard dan ek diels spile mei klassike gitaren yn stee fan de gebrûklike elektryske gitaren. It nûmer hat twa opfolgers yn The Unforgiven II fan it album Reload út 1997 en The Unforgiven III fan it album Death Magnetic út 2008.
Oer de fideoclip
De fideoklip dy 't yn swart/wyt filme is, hat as tema in yn finzenskip berne jonge dy't syn libben trochbringt yn in stiennen keamer sûnder ruten. Neigeraden dat de fideo foarderet, wurdt er in folwoeksene en dêrnei in âldman. Hy besteget syn hiele libben oan it snijen yn de stien om in rút te meitsjen.
Brokeback Mountain
Brokeback Mountain waard it earst fertoand op it Ynternasjonaal Filmfestival fan Feneesje. Yn 'e bioskopen wie de film in kommersjeel súkses, en troch filmkritisy waard er rûnom mei it heechste lof ûnthelle, benammen wat de rezjy fan Lee en it aktearjen fan Ledger en Gyllenhaal oanbelange. Brokeback Mountain wûn trije Oscars, fjouwer Golden Globes (wêrûnder de Golden Globe foar Bêste Dramafilm), de Gouden Liuw fan it Ynternasjonaal Filmfestival fan Feneesje, fjouwer BAFTA's, twa Independent Spirit Awards, fjouwer Satellite Awards en ferskate oare prizen. Yn 2018 waard Brokeback Mountain foar preservearring foar de ivichheid opnommen yn it Amerikaanske Nasjonaal Film Register. De film wie it mulpunt fan ferskate lytse kontroverses, lykas oer de fraach wat no krekt de seksuele oriïntaasje fan 'e beide haadpersoanen wie en wêrom't Brokeback Mountain de Oscar foar Bêste Film ferlear oan Crash. De film wurdt tsjintwurdich beskôge as in kearpunt yn 'e opname fan films oer homoseksuelen en oare seksuele minderheden yn 'e mainstream-filmyndustry.
Plot
Yn 1963 wurde yn 'e Amerikaanske steat Wyoming de cowboys Ennis Del Mar en Jack Twist oannommen troch skieppeboer Joe Aguirre om syn skiep te hoedzjen as se foar de simmer heech yn 'e Rocky Mountains weide wurde op 'e berchgreiden fan 'e Brokeback Mountain. It is de bedoeling dat de beide jongemannen ferskate moannen boppe-op 'e berch trochbringe sille, dêr't se folslein opinoar oanwiisd binne en gjin kontakt mei oare minsken hawwe, útsein as ien fan harren ien kear yn 'e safolle tiid de berch del riidt om nije itensfoarrieden op te heljen.
Ennis en Jack hawwe al ferskate wiken tegearre op Brokeback Mountain trochbrocht as se op in jûn in pear flessen whisky leegje en bêst dronken reitsje. Dy nachts nimt Jack it inisjatyf om Ennis te fersieren. Ennis twifelet yn 't earstoan, mar jout úteinlik ta, wêrnei't de beide mannen seks hawwe yn harren tintsje. Neitiid seit Ennis tsjin Jack dat dit mar foar ien kear wie, en Jack stimt dêrmei yn en heakket deroan ta dat it harren eigen saak is dy't nimmen oars wat oangiet. Al rillegau bart it lykwols wer, en de beide mannen krije in hertstochtlike romantyske relaasje, wêrby't se allebeide smoarfereale opinoar reitsje.
Se beseffe allebeide wol dat it op 'en langen doer tusken har neat wurde kin, om't homoseksualiteit rjocht yngiet tsjin 'e noarmen en wearden fan harren tiid en plak, en bot negative reäksjes opropt. Dat, oan 'e ein fan 'e simmer nimme Ennis en Jack ôfskie en geane se elts har eigen wei. Ennis, dy't ferloofd is mei syn langjierrige ferkearing Alma Beers, trout yn novimber en stiftet in gesin. Yn 'e folgjende jierren krije hy en Alma twa dochters, Alma jr. en Jenny.
Nei fjouwer jier spoart Jack Ennis op. Hy hifket de boel troch in briefkaart te stjoeren, dêr't Ennis posityf op reägearret. Dêrnei komt Jack út Teksas oer op besite. Sadree't de beide mannen inoar wer sjogge, wurdt de leafde foarinoar harren oermânsk en wikselje se op in beskut plak (tinke se) in hertstochtlike tongtút út. Ennis syn frou Alma is dêr lykwols tafallich tsjûge fan, en hja is skokt. Nei't se seks hân hawwe yn in motel, komt Jack mei it foarstel op 'e lapen om in boerespultsje te keapjen en har dêr tegearre nei wenjen te setten. Ennis stegeret him ôf, mei't er wiif en bern net yn 'e steek litte wol. Boppedat wit er noch goed hoe't syn heit him, doe't er in jonkje fan acht, njoggen jier wie, meinommen hat om it ysbaarlik tramtearre lyk sjen te litten fan in âldman dy't lyncht wie om't er fertocht waard fan homoseksualiteit.
Dat, Ennis en Jack moatte der genoegen mei nimme om inoar in pear kear yn it jier te sjen, as se tegearre de Brokeback Mountain op geane om dêr sabeare te angelfiskjen. Underwilens buorkje beide houliken stadichoan efterút. Lureen jout it tûneracen op en docht tenei de boekhâlding yn har heite bedriuw, wylst Jack dêr ferkeaper fan lânbouwurktugen wurdt. Dat is in baan dêr't er goed yn is, mei syn flotte babbel, mar dat smyt him gjin respekt fan syn skoanheit op. Yn 1975 einiget it houlik fan Ennis en Alma yn in skieding. As Jack dat heart, riidt er fol goede moed nei Wyoming ta om by Ennis fannijs syn plan op 't aljemint bringen om har tegearre earne nei wenjen te setten. Dat soe dan earne wêze moatte dêr't nimmen harren ken, mar Ennis wegeret om by syn dochters wei te ferhúzjen. Jack riidt sûnder wat bedijd te hawwen werom nei Teksas. Hy is emosjoneel oerstjoer en wipt oer de grins mei Meksiko om dêr treast te finen yn 'e earms fan in manlike prostituee.
Datselde jiers mei Thanksgiving ferliest Jack einlings syn geduld mei de behanneling dy't er fan syn skoanheit kriget, en seit er him it mannewaar op. Dêrmei wint er te'n lêsten wat respekt fan 'e âldman en nije leafde fan Lureen. Dyselde jûns bringt Ennis yn Wyoming troch by syn dochters en Alma en har nije man Monroe. As se allinne binne yn 'e koken, sprekt Alma Ennis oan op it wiere aard fan syn relaasje mei Jack. It petear draait út op in heech oprinnende rûzje, wêrnei't Ennis alle kontakt mei Alma (mar net mei syn dochters) ferbrekt. Yn 'e jierren dêrnei hat Ennis in romantyske relaasje mei de servearster Cassie Cartwright, dy't folslein fan har útgiet en úteinlik foar har yn triennen einiget. Dat komt om't Ennis emosjoneel alhiel yn 'e knoop sit, mar har dêroer net bêst yn fertrouwen nimme kin, sa't sy graach wol. As Ennis syn dochter Alma jr. Cassie moetet, wurdt suggerearre dat sy wit hoe't it mei har heit sit, mar sy kin Cassie likemin helpe, hoewol't se har derfan bewissiget dat se har net te min foar har heit fynt. Jack en Lureen reitsje befreone mei in oar troud pear, Randall en Lashawn Malone, en it wurdt suggerearre dat Jack en Randall in koarte affêre hawwe.
Oan 'e ein fan in 'fisktripke' op 'e Brokeback Mountain yn 'e maityd fertelt Ennis oan Jack dat er pas yn novimber fan dat jier wer frij krije kin foar in folgjend tripke, en net yn augustus, sa't se ôfpraat hiene. Fanwegen de alimintaasjebetellings dêr't er ta ferplichte is, kin er it der nammentlik net op oankomme litte om syn baan te ferliezen. Hy en Jack krije dêr heech oprinnend spul oer, wêrby't se inoar der de skuld fan jouwe dat se nea byinoar wêze kinne. Jack seit dat er der net oer kin om mar sa'n bytsje tegearre te wêzen, en dat er faker ferlet hat fan seks. Ennis, dy't der gjin inkeld probleem mei hat as Jack mei froulju omslacht, beskôget in eventuele relaasje mei in oare man as oerhoer en ferrie. Uteinlik lizze se it by foar't se útinoar geane.
Inkele moannen letter kriget Ennis in briefkaart werom dy't er oan Jack stjoerd hie, mei de tekst "Ferstoarn" derop stimpele. Hy skillet Lureen op, dy't him fertelt dat Jack op ûnwierskynlike wize omkommen is doe't er op in ôfhandich plak in lekke bân krige dy't by it ferwikseljen yn syn gesicht ûntplofte. Syn noas en ûnderkaak waarden dêrtroch brutsen en hy rekke bewusteleas. Mei't er op 'e rêch lei, ferdronk er yn syn eigen bloed foar't immen him fûn. Ennis fisualisearret by it ferhaal lykwols in brute, homofobyske oanfal fan trije manlju op Jack, dy't him nei in yngeande mishanneling mei in krúskaai yn it gesicht slane. Lureen fertelt fierder dat Jack sein hie dat er kremearre wurde woe en dat syn jiske útstruid wurde moat oer de Brokeback Mountain. As Ennis seit dat er wit wêr't dat is, riedt Lureen him oan om mei Jack syn âldelju te praten, dy't de helte fan 'e jiske krigen hawwe.
Ennis siket John Twist en de frou op yn 'e hope dat se him tastimming jaan sille om 'e útstruiïng te dwaan, mar Twist stegeret him ôf en seit dat de jiske gewoan byset wurde sil yn it famyljegrêf, eat dêr't Jack him blykber te goed foar fielde. Op útnûging fan frou Twist besjocht Ennis de sliepkeamer fan Jack, dy't se al dy jierren yn 'e âlde steat beholden hat. Dêr fynt er, efteryn 'e kleankast, syn eigen oerhimd, wêrfan't er miende dat er dat dy earste simmer op Brokeback Mountain weibarge hie. Ynstee, sa docht no bliken, hie Jack it stellen as oantinken oan him. Oan deselde hinger fynt er ek Jack syn oerhimd, besmodzge mei it bloed fan in rûzje dy't se yn 1963 hiene en dy't op slaanderij útrûn. Ennis hâldt de oerhimden him tsjin it gesicht oan en lit de rook him weromfiere nei it ferline, wêrnei't er súntsjes gûlt. As er wer ûnder komt, hat er de beide oerhimden by him, dy't er ferburgen hâldt foar John Twist. Oan frou Twist lit er se wol sjen, en sy knikt lichtsjes ta teken dat er se meinimme mei.
Barkoade
Streekjeskoade of barkoade is de beneaming foar in rige linen dy't in koade fertsjintwurdigje dy't roch in skenner lêzen wurde kin. Ofhinklik fan it kodearrinssysteem kin dizze koade allinnich út sifers bestean, of út in kombinaasje fan siders, letters en lêstekens. Op de streekjeskoade waard patint ferliend op 7 oktober 1952.
Brokeback Mountain
Foarskiednis
Senarioskriuwster Diana Ossana ûntdiek it koarte ferhaal Brokeback Mountain yn oktober 1997, inkele dagen nei't skriuwster Annie Proulx it publisearre hie. Hja beprate har skriuwpartner Larry McMurtry om it te lêzen, en dyselde fûn dat it in masterwurk wie. It senarioskriuwersduo naam kontakt op mei Proulx en frege tastimming om har ferhaal te adaptearjen ta in senario. Hoewol't hja net tocht dat it ferhaal dêr gaadlik foar wie, stimde hja der dochs mei yn. Oer it resultaat wie Proulx tige goed te sprekken, sa't se yn 1999 yn in fraachpetear mei The Missouri Review oanjoech.
Bokkumer Mar
De Bokkumer Mar is in mar yn de gemeente It Hearrenfean. De Bokkumer Mar leit tusken Nes by Akkrum en de Peanster Ie. Fan Nes nei de Bokkumer Mar rint de Nesker Sylroede. Fan de Bokkumer Mar rjochting Grou rinne it Burstumer Rak en it Douwe Tseardsrak. It marke is neamd nei it buorskip Bokkum. Yn de 19e iuw wie likernôch healweis oan de noardkant fan de Kromme Knillis fia in syl in ferbining nei de Bokkumer Mar.
De namme Bokkumer Mar jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Bokkumermeer.
Brokeback Mountain
Foarskiednis
It wie lykwols dreech foar Ossana en McMurtry om harren senario ferfilme te krijen. Regisseur Gus Van Sant toande dêr belangstelling foar en hope Matt Damon en Joaquin Phoenix caste te kinnen yn 'e rollen fan Ennis Del Mar, resp. Jack Twist. Damon, dy't earder mei Van Sant gearwurke hie oan Good Will Hunting, sei lykwols tsjin 'e regisseur: "Gus, ik haw al in homofilm makke [The Talented Mr. Ripley], en doe in cowboyfilm [All the Pretty Horses]. Ik kin dêrefteroan no net in homocowboyfilm meitsje." Van Sant seach doe ôf fan in ferfilming fan Brokeback Mountain, en makke ynstee de biografyske film Milk (2008), oer it libben fan 'e homorjochte-aktivist Harvey Milk.