cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Star Wars: Episode IX – The Rise of Skywalker
Plot
Dameron ken in ekspêr yn roboatika dy't in ûnthâldswisking útfiere kin. Dyselde is lykwols fêstige op 'e planeet Kijimi, dêr't er leaver net wer hinne gean soe, om't er der fijannen makke hat. Hy beslút der lykwols mar it bêste fan te hoopjen en set koers dêrhinne. Op Kijimi blykt it te wrimeljen fan 'e stoarmtroepers. It selskip wurdt lykwols net troch de Earste Oarder fûn, mar troch Zorii Bliss, in froulike smokkelder dy't Dameron raar sitte litten hat. It docht bliken dat Dameron foarhinne ek in smokkelder wie. Zorii wol Dameron earst fermoardzje, mar betinkt har dan en wol him ynstee útleverje oan 'e stoarmtroepers foar de preemje dy't op syn holle set is. Mar se lit har troch Rey beprate om 'e groep te helpen, wêrnei't se harren by de robotsmid Babu Frik bringt. C-3PO sjocht bot tsjin 'e proseduere oan, mar Rey lit it oan himsels oer om te sizzen oft it nedich is of net. Hy is de iennichste dy't wit wat de ynskripsje seit en dus ek de iennichste dy't bepale kin hoefolle wearde oft dy hat. C-3PO antwurdet dat de tekst fan 'e ynskripsje fan krúsjaal belang is foar it Ferset, en ûndergiet de proseduere dêrnei frijwillich. As syn ûnthâld ienris wiske is, blykt dat de ynskripsje bestiet út 'e koördinaten fan 'e lokaasje fan 'e twadde weifiner.
Rey fernimt wer de oanwêzigens fan Kylo Ren, waans stjerreslachskip krekt yn in baan om Kijimi arrivearre is. Mar se wurdt ek de oanwêzigens fan Chewbacca gewaar, dy't oan board fan dat stjerreslachskip is. Sy en de oaren riddenearje dan út dat der op Pasaana twa romtefearen west hawwe moatte: ien dêr't Chewbacca mei ôffierd is, en de oare dy't Rey by fersin ferneatige hat. De groep beslút om in rêdingsmisje te ûndernimmen. Se ynfiltrearje it stjerreslachskip, dêr't Rey de Sith-dagge weromfynt en, as se it ding beetkriget, fizioenen hat wêryn't Ochi fan Bestoon har âldelju fermoardet. Kylo foarmet op 'e nij in bân troch de Krêft mei Rey om har lokaasje te witten te kommen. Sy wegeret mei te wurkjen, mar hy praat op har yn en besiket har belangstelling te wekjen troch oer har âlden út te wreidzjen. Hy hie har earder ferteld dat har âldelju minsken fan nul en gjinderlei betsjutting wiene, mar no bringt er út dat se dat út in bewuste kar wiene, om Rey te beskermjen. Se lieten har op Jakku yn 'e steek om har te ferbergjen. Ochi wie in trewant fan keizer Palpatine, dy't opdracht hie om harren te fermoardzjen, mei't Rey har heit de soan fan Palpatine wie.
Underwilens fine Finn en Dameron de sel dêr't Chewbacca fêstholden wurdt. Se befrije him en besykje de Millennium Falcon te berikken, dy't troch Kylo syn hantlangers nei de konfrontaasje op Pasaana yn in hangaar fan it stjerreslachskip brocht is. BB-8, de no oan ûnthâldsferlies lijende C-3PO en D-O, in lyts robotsje dat se oan board fan it romteskip fan Ochi oantroffen hawwe, binne streekrjocht nei de Millennium Falcon gien om it útnaaien fan 'e hiele groep ta te rieden. As Finn, Dameron en Chewbacca hàst harren doel berikt hawwe, wurde se lykwols ynsletten troch stoarmtroepers en moatte se belies jaan. Se wurde finzen nommen, wêrnei't generaal Enric Pryde, de ûnderbefelhawwer fan 'e Earste Oarder, opdracht jout om harren stânrjochtlik te eksekutearjen.
It trio wurdt lykwols rêden troch generaal Hux, dy't harren fertelt dat hy de anonime sympatisant is dy't it Ferset de ynformaasje oer Exegol en keizer Palpatine taspile hat. As Finn him ûnderstiet oer syn motyf, byt Hux him ta dat er neat om it Ferset jout, mar nammenste mear om Kylo Ren, dy't er hatet. Hy wol alles wol dwaan om Kylo fale te litten. Finn, Dameron, Chewbacca en ek Rey witte de Millennium Falcon te berikken en ûntkomme. Hoewol't Finn Hux op syn eigen fersyk earder ferwûne hat mei in ploffer, leaut Pryde neat fan Hux syn ferhaal dat de finzenen him en syn mannen oermânsk wurden en ûntsnapt binne. Hy stelt daliks fêst dat er de spion fan it Ferset ûntdutsen hat en sjit Hux dea.
De groep fljocht mei de Millennium Falcon nei de koördinaten út 'e ynskripsje op 'e Sith-dagge, dy't in lokaasje oantsjutte op 'e moanne Kef Bir, yn it planetestelsel Endor. Dat is it plak dêr't mear as tritich jier lyn de wrakstikken fan 'e twadde Deadsstjer delkommen binne, nei't dat romtestasjon en massaferneatigingswapen troch it Rebelleferbûn ferneatige wie yn 'e Slach by Endor. De weifiner blykt yn ien fan 'e reuseftige wrakstikken te sitten. Kef Bir is in wrâld dy't foar it meastepart oerdutsen wurdt troch oseänen. It wrakstik dêr't it om giet leit deun foar de kust, mar is frijwol ûnberikber troch de reuseftige weagen. Mei't de Millennium Falcon op Kef Bir in needlâning meitsje moat en stikken rekket, set Rey út tiidneed yn in lyts boatsje nei it wrak ta, dat se troch har behearsking fan 'e Krêft wit te berikken. Underwilens moetsje de oare leden fan 'e groep in kloft op orbaks ridende âld-stoarmtroepers fan Kompanjy 77, dy't tsjin 'e Earste Oarder yn opstân kommen en op Kef Bir strâne rekke binne. Hja wurde oanfierd troch in jonge frou, Jannah, mei wa't Finn, dy't ek in desertearre stoarmtroeper is, fuort in bân fielt. Dameron rekket oan 'e praat mei it robotsje D-O en ûntdekt dat Ochi earder Exegol besocht hie en dat D-O alle ynformaasje oer dat besyk noch yn syn ûnthâld hat.
Rey wit yn it wrak fan 'e Deadsstjer mei muoite de weifiner op te spoaren, mar Kylo lânet mei syn TIE-jager boppe-op it wrak en fernielt har weifiner. Sy beiden fjochtsje neitiid in duël mei de ljochtsabel út. Underwilens brûkt yn 'e fersetsbasis de yn 'e minnichte rekke Leia har lêste krêften om fia de Krêft kontakt te lizzen mei har soan Ben, dy't himsels no Kylo Ren neamt. Mei't er ôflaat wurdt as er syn mem gewaarwurdt, slagget it Rey om him mei har ljochtsabel troch it boppeliif hinne te stekken. Leia ferstjert op it folgjende stuit fan útputting, yn 'e oanwêzigens fan R2-D2, Maz Kanata, kaptein-luitenant Larma D'Acy en luitenant Kaydel Ko Connix. As Rey it ferstjerren fan Leia troch de Krêft fernimt, wurde skuldgefoelens har oermânsk. Se brûkt de Krêft om Kylo in diel fan har eigen libbensenerzjy te jaan en him sa te genêzen. Earder hat er har oanbean om tegearre oan it haad fan 'e Earste Oarder it Stjerrestelsel te regearjen (sjoch: Star Wars: Episode VIII – The Last Jedi), en sûnt hat er har der hieltyd op ferge dat se doe wifke om syn hân (en oanbod) oan te nimmen. No leit se him einlings út dat se mei gragens de hân fan Ben Solo oannommen hie, mar net dy fan Kylo Ren. Dêrnei stelt se syn TIE-jager en set dêrmei ôf.
Kylo Ren bliuwt fernuvere efter. Hy kriget in fizioen fan syn heit, Han Solo, dy't er earder fermoarde hat (sjoch: Star Wars: Episode VII – The Force Awakens). Hy freget syn heit om ferjeffenis, mar Han seit tsjin him dat der neat te ferjaan falt. Ren smyt dêrop syn ljochtsabel fuort en nimt de namme Ben Solo wer oan. Palpatine is poerrazen as er troch de Krêft gewaarwurdt hoe't Leia stoarn is en hokfoar útwurking dat hân hat op Ben. Hy stjoert in stjerreslachskip fan 'e Lêste Oarder nei Kijimi om dy planeet te ferneatigjen by wize fan machtsdemonstraasje.
Rey flechtet nei Ahch-To, deselde planeet dêr't har âlde master Luke Skywalker him op weromlutsen hie. Nei't se dêr arrivearre is, stekt se de TIE-jager fan Kylo yn 'e brân. It is har bedoeling om foargoed op Ahch-To te bliuwen yn selsopleine ballingskip. Luke, dy't no in geast yn 'e Krêft is, sprekt har lykwols oan en leit har út dat it fout fan har is om soks te dwaan, krekt sa't it fout fan himsels wie. Hy praat har moed yn en wiist har it plak dêr't er de ljochtsabel fan syn twillingsuster Leia ferburgen hat. Mei de Krêft tilt er syn âlde X-wjukjager út 'e see. Rey hellet de ûnskansearre weifiner út it wrak fan 'e TIE-jager en set koers nei Exegol. Se ferstjoert de koördinaten fan har rûte nei R2-D2. It Ferset, no oanfierd troch Dameron en Finn, komt fanwegen mei alle skippen dêr't it oer beskikt en folget Rey nei Exegol. Chewbacca en Lando Calrissian sette mei de Millennium Falcon ôf om help te sykjen.
Nei't Rey op Exegol oankommen is, siket se Palpatine op om mei him ôf te weven. Hy fiteret har lykwols oan om him te deadzjen, mei't syn geast dan besit fan har nimme sil, sadat er wer in sûn lichem ta syn beskikking hat. Dat stelt Rey al foar in raar dilemma, want dêr sit se fansels net op te wachtsjen, mar se kin Palpatine ek net libje litte. Se wiist yn elts gefal syn foarstel om frijwillich de lapen mei him gear te smiten rislút fan 'e hân en falt de leden fan syn liifgarde oan.
De float fan it Ferset arrivearret ûnderwilens by Exegol. De stjerreslachskippen fan 'e Lêste Oarder moatte foar it grutste part noch fan it planeetoerflak opstiigje. Tanksij de ynformaasje fan D-O wit it Ferset dat der, om dat opstiigjen yn ien kear te dwaan sûnder dat de mânske romteskippen mei-inoar yn botsing komme, ferlet is fan in sinjaal fan in navigaasjetoer. It Ferset skeakelet dêrom fuortendaliks de navigaasjetoer út, mar generaal Pryde, dy't it befel fiert oer de Lêste Oarder, lit itselde sinjaal dan útstjoere troch syn eigen stjerreslachskip. Wylst Dameron mei de rest fan 'e piloaten de oanfal ynset op 'e stjerreslachskippen dy't al yn 'e romte binne, litte Finn, Jannah en de oare leden fan Kompanjy 77 har op it dek fan it stjerreslachskip fan Pryde ôfsette. Dêr witte se nei gâns striid it sein te sabotearjen, mar Pryde lit syn systeem reboote. Underwilens lije Dameron-en-dy swiere ferliezen en litte de moedfearren hingje.
Palpatine brûkt lykwols de tsjustere kant fan 'e Krêft om 'e libbensenerzjy út Rey en Ben te sûgen en sels op te nimmen. Om't se allebeide sa sterk yn 'e Krêft binne, slagget it him op dy wize om syn eigen kadaver fan in lichem te ferjongjen en wer hielendal wurkje te litten, sadat er gjin masines mear nedich is om yn libben te bliuwen. Ben komt as earste wer by sûpe en stút en besiket Palpatine oan te fallen, mar dyselde blaast him withoefier fuort. Dêrnei brûkt er Krêftwjerljocht om yn 'e loft boppe him de romteskippen fan it Ferset en har meistanners oan te fallen. Rey is sa ferswakke dat se dêr neat tsjin dwaan kin, mar as se om help freget, wurdt se antwurde troch de stimmen fan Luke en dy syn heit Anakin Skywalker, Obi-Wan Kenobi, Yoda, Qui-Gon Jinn, Mace Windu, Ahsoka Tano, Kanan Jarrus, Luminara Unduli, Aayla Secura, Adi Gallia en alle Jedi-masters út it ferline, dy't har nije krêften jouwe.
Rey brûkt de Krêft om 'e delfallen ljochtsabels fan Luke en Leia ta har te roppen. Palpatine falt har oan mei Krêftwjerljocht, mar Rey wjerkeatst dy troch de beide ljochtsabels krúslings foar har te hâlden. De float fan it Ferset, dy't no befrijd is fan Palpatine syn ynfloed, set de oanfal op 'e Lêste Oarder fuort en begjint troch in nûmerike oermacht grutte súksessen te boeken. Finn en Jannah nimme oan board fan it stjerreslachskip fan generaal Pryde de kontrôle oer ien fan 'e boardkanonnen oer en rjochtsje dat op 'e brêge. As se it wapen ôffjurje, giet de hiele brêge nei gychem en Pryde en syn stêf komme om. It stjerreslachskip begjint del te stoarten, en Finn en Jannah wurde op it lêste momint rêden troch Lando en Chewbacca yn 'e Millennium Falcon. De Slach by Exegol rint út op 'e ferneatiging fan 'e Lêste Oarder en in grutte oerwinning foar it Ferset.
De Krêftwjerljocht dy't Palpatine op Rey ôfsmyt, slacht op himsels werom en begjint syn ferjonge lichem útinoar te skuorren. Nei in lange striid komt er einlings (wer) te stjerren. Tagelyk komme ek de mei him ferbûne Ivige Sith om. Rey hâldt langernôch fol om der wis fan te wêzen dat der neat fan Palpatine syn lichem oer is, foar't se sels ynstoart en fan útputting stjert. In slimferwûne Ben klaut himsels in paad tebek nei Rey har side en brûkt de Krêft om al syn restearjende libbenenerzjy oan Rey te jaan. Hja komt wer ta libben en se tútsje ienris, foar't Ben dea yninoar sakket.
Nei de oerwinning yn 'e Slach by Exegol giet de grutte float fan it Ferset en har meistanners nei hûs om ôf te weven mei de Earste Oarder. Oeral yn it Stjerrestelsel komme de lju yn opstân en smite it jok fan 'e Earste Oarder ôf. It Ferset fiert de oerwinning en Maz Kanata jout oan Chewbacca de medalje dy't syn freon Han Solo nei de Slach by Yavin ûntfong. Rey reizget nei de planeet Tatooine, dêr't se de ferlitten pleats fan it Lars-Skywalker-laach besiket. Dêr bedobbet se de ljochtsabels fan Luke en Leia. In foarbygongster freget wa't se is, en fernimt, as se inkeld mei "Rey" antwurdet, nei har hiele namme. Rey wurdt de geasten fan Luke en Leia gewaar, dy't mei goedkarring op har delsjogge, en antwurdet: "Rey Skywalker".
Produksje
Star Wars: Episode IX – The Rise of Skywalker soe neffen in berjocht dat yn juny 2014 yn 'e media ferskynde, makke wurde op basis fan in senario wêrfan't de earste ferzje skreaun wurde soe troch Rian Johnson, de regisseur fan Star Wars: Episode VIII – The Last Jedi. Yn april 2017 makke Johnson lykwols bekend dat er alhiel net by de produksje fan Star Wars: Episode IX – The Rise of Skywalker belutsen wie. Yn augustus 2015 waard oankundige dat Colin Trevorrow de regisseur fan Star Wars: Episode IX – The Rise of Skywalker wêze soe, en dat dyselde ek it úteinlike senario skriuwe soe, tegearre mei Derek Connolly, mei wa't er faker gearwurke hie. Dy beide mannen skreaune yndie in senario foar in film dy't Star Wars: Episode IX – Duel of the Fates komme moast te hjitten.
Op 5 septimber 2017 waard bekendmakke dat Trevorrow de produksje ferlitten hie omreden fan net goed te krijen kreätive ûniennicheden mei filmprodusinte Kathleen Kennedy. Dêrnei waard J.J. Abrams oansocht om op 'e regisseursstoel plak te nimmen. Dyselde hie earder ek it earste diel makke fan 'e Star Wars-ferfolchtrilogy, Star Wars: Episode VII – The Force Awakens. Abrams wurke op basis fan in senario fan himsels en Chris Terrio, dêr't lykwols ferskate eleminten út it skript fan Trevorrow en Connolly yn ferwurke sieten, lykas it finen troch Kylo Ren fan in Sith-artefakt yn 'e ruïnes fan 'e fêsting fan Darth Vader op 'e fulkaanwrâld Mustafar; it oerbringen fan libbensenerzjy fan 'e iene persoan nei de oare troch it medium fan de Krêft; stjerreslachskippen tarist mei planeetferdylgjende superlaserkanonnen; it lieden troch Lando Calrissian fan in float fan romteskippen út it hiele Stjerrestelsel om 'e oerwinning te beheljen; en it bejeftigjen fan Chewbacca mei in medalje.
As produsinten wiene by de produksje fan Star Wars: Episode IX – The Rise of Skywalker Abrams, Kennedy en Michelle Rejwan belutsen foar de filmstudio's Lucasfilm en Bad Robot Productions. Foar de film wie in budget beskikber fan $275 miljoen. De kamerarezjy wie yn 'e hannen fan Dan Mindel, en de filmmuzyk waard fersoarge troch John Williams. Dyselde hie no foar njoggen Star Wars-films de soundtrack fersoarge, en makke bekend dat er net mear foar nije Star Wars-films beskikber wie om't er op jierren rekke. Hy hie yn Star Wars: Episode IX – The Rise of Skywalker in cameo as barkeeper yn in kroech op Kijimi.
Opnamen
De opnamen foar Star Wars: Episode IX – The Rise of Skywalker setten op 1 augustus 2018 útein en duorren oant en mei 15 febrewaris 2019. De binnendoarsênes waarden foar it meastepart filme yn 'e Pinewood Studios yn it Ingelske Buckinghamshire. De sênes yn 'e woastyn op Pasaana waarden op lokaasje opnommen yn Wadi Rûm, yn Jordaanje. Yn july 2019 waard der in twa wiken duorjende reshoot holden yn 'e Pinewood Studios. De special effects yn 'e film waarden yn 'e postproduksjefaze fersoarge troch Industrial Light & Magic (ILM).
In protte fan 'e fisuele effekten hiene te krijen mei it ynpassen yn 'e film fan sênes mei aktrise Carrie Fisher, dy't de rol fan prinsesse Leia Organa spile. Fisher wie op 27 desimber 2016 tige hommels kommen te ferstjerren, noch foar't Star Wars: Episode VIII – The Last Jedi, it foargeande diel fan 'e Star Wars-ferfolchtrilogy, yn premiêre gien wie. Dat stelde regisseur J.J. Abrams en de filmprodusinten foar in dilemma, want de rol fan Leia wie yn it ferhaal noch net útspile, mar om in oare aktrise yn 'e rol te casten, fielde net ien wat foar. Yn july 2018 makke Abrams bekend dat besletten wie om Leia har ferhaalline ôf te meitsjen troch fuortknipte sênes fan Fisher te brûken dy't opnommen wiene foar Star Wars: Episode VII – The Force Awakens. Special effects waarden brûkt om dy bylden yn sênes út Star Wars: Episode IX – The Rise of Skywalker yn te plakken.
Distribúsje
De distribúsje fan Star Wars: Episode IX – The Rise of Skywalker waard fersoarge troch Walt Disney Studios Motion Pictures, de distribúsjedifyzje fan The Walt Disney Company. De film gie op 16 desimber 2019 yn it Dolby Theatre yn Los Angeles yn premiêre, en iepene dêrnei op 20 desimber yn 'e Amerikaanske bioskopen. It byhearrende soundtrackalbum ferskynde dyselde deis by platemaatskippij Walt Disney Records. Star Wars: Episode IX – The Rise of Skywalker kaam op 13 maart 1920 beskikber as digitale download en waard op 31 maart fan dat jier útbrocht op dvd en blu-ray.
Untfangst
Fan 'e filmkritisy krige Star Wars: Episode IX – The Rise of Skywalker mingde resinsjes. Richard Roeper fan 'e Chicago Sun-Times joech de film 3 fan 4 stjerren. Hy fûn dat Star Wars: Episode IX – The Rise of Skywalker "mar selden yn 'e neite fan grutme komt, mar it is in feardich makke, fisueel tûzelsinnige en waarmhertige oerwinning [foar] it meitsjen fan films fan goede kwaliteit." Yn 'e Chicago Tribune skreau Michael Phillips dat Star Wars: Episode IX – The Rise of Skywalker "docht wat der fan 'e film ferwachte wurdt. It slút it trio triologyen begûn yn 1977 mei selsfertrouwen ôf op in oangenaam foarsisbere wize, wêrby't it alles docht dat sinematografysk mooglik is om foar te kommen dat de tradysjeleavjende kwadranten fan it Star Wars-fandom [tsjin it hier yn strutsen wurde]."
Owen Gleiberman fan it tydskrift Variety neamde Star Wars: Episode IX – The Rise of Skywalker "it elegantste, emosjoneel meast ôfrûne en meast befredigjende Star Wars-aventoer sûnt de heechtijdagen fan Star Wars: Episode IV – A New Hope (1977) en Star Wars: Episode V – The Empire Strikes Back (1980) […], mar de lêste acht films yn oanmerking nommen leit de latte net sa heech." Yn 'e San Francisco Chronicle omskreau Mick LaSalle Star Wars: Episode IX – The Rise of Skywalker as "in teloarstelling". Dêr heakke er oan ta: "Mar nettsjinsteande alle minpunten […] is it wierskynlik dat de measte lju [de film] besjen en [dizze] ruil akseptearje sille: jin troch in net mear as ridlike 110 minuten hinne wrakselje om dêr in sterk healoerke foar werom te krijen."
Scott Mendelson fan it tydskrift Forbes fûn Star Wars: Episode IX – The Rise of Skywalker "mooglik noch minder" as alle foargeande Star Wars-films. Om't de film de Star Wars-ferfolchtrilogy beëinige, "ûnthold" de film neffens him "dizze nije trilogy syn artistike besteansrjocht". Hy hie swiere krityk op 'e film om't dy beskate eleminten fan Star Wars: Episode VIII – The Last Jedi retconde, lykas de bekendmakking dat de âldelju fan Rey minsken fan gjin inkele kwizekwânsje wiene. Mendelson neamde dat "befâdzjende weromdraaiïngs yn 'e namme fan it fermoedsoenjen fan fans dy't allinne wolle dat harren de earste trije films wer yn 't sin brocht wurde."
Yn 'e Los Angeles Times wie Justin Chang it dêrmei iens. Hy omskreau Star Wars: Episode IX – The Rise of Skywalker as "in erratum foar The Last Jedi" en "in labbekakkerich gebrek oan lef fan epyske proporsjes". Hy fûn dat de film oanfielde "as in flecht, in weromgong nei in sône fan emosjonele en tematyske feilichheid troch in filmmakker mei in jefte foar it ferpakken fan nostalgy as opstannigens." Richard Brody, dy't foar it blêd The New Yorker skreau, neamde regisseur J.J. Abrams "yn haadsaak in distillateur en fergrutter, dy't gjin orizjinaliteit [oan 'e film] tafoeget". Neffens him soe it noch better west hawwe as in "drystmoedich ferbyldingskrêftige fulgêren-ien, lykas Michael Bay", ynstee "in bespotlik wrak" fan Star Wars makke hie; dan wie der yn elts gefal wat nijs besocht. Guon resinsinten beskôgen Star Wars: Episode IX – The Rise of Skywalker as in remake fan Star Wars: Episode VI – Return of the Jedi, krekt sa't Star Wars: Episode VII – The Force Awakens, de eardere Star Wars-film fan regisseur J.J. Abrams, min ofte mear in remake fan Star Wars: Episode IV – A New Hope is.
In protte resinsinten hiene fierders krityk op it werombringen fan 'e rol fan Rose Tico, spile troch de stevich boude, mongoloïde aktrise Kelly Marie Tran. Yn Star Wars: Episode VIII – The Last Jedi wie hja likernôch tsien minuten yn byld yn ien fan 'e wichtichste byrollen. Yn Star Wars: Episode IX – The Rise of Skywalker wie se amper in minút te sjen. Dat feit waard troch ferskate filmkritisy ynterpretearre as in konsesje fan J.J. Abrams oan fans dy't in hekel hiene oan it personaazje fan Rose. (Nei har casting yn The Last Jedi wie Tran nammentlik it doelwyt wurden fan in wiere online-kampanje fan narjen. Leden fan 'e cast en crew fan The Last Jedi ferdigenen har, wêrby't akteur John Boyega de ynternettrollen dy't it op har foarsjoen hiene, identifisearre as rasisten en bodyshamers.) Nei it sjen fan Star Wars: Episode IX – The Rise of Skywalker koene resinsinten net oars as fêststelle dat Rose "út it ferhaal skreaun" wie "sûnder ienige útlis". Dat waard beskôge as "ien fan 'e grutste teloarstellings fan 'e film."
Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hat Star Wars: Episode IX – The Rise of Skywalker in midsmjittich goedkarringspersintaazje fan 52%, basearre op 516 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: "[De film] hat te lijen ûnder in frustrearjend gebrek oan ynbyldingsfermogen, mar bringt dizze populêre filmsearje ta in ein mei in op 'e fans rjochte tawijing." Op Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, behellet Star Wars: Episode IX – The Rise of Skywalker in goedkarringspersintaazje fan 53%, basearre op 61 resinsjes.
Opbringst
Star Wars: Episode IX – The Rise of Skywalker brocht yn 'e bioskopen yn 'e Feriene Steaten en Kanada $515,2 miljoen op, en yn alle oare lannen en territoaria $558,9 miljoen. Wrâldwiid kaam de opbringst dêrmei út op $1.074,1 miljoen. Ofset tsjin it budget fan $275 miljoen betsjut dat in winst fan $799,1 miljoen, hoewol't dêr de marketingkosten noch wol ôf moatte.
Dêrmei wie Star Wars: Episode IX – The Rise of Skywalker de op seis nei meast opbringende film fan 2019, nei Avengers: Endgame, The Lion King, Frozen II, Spider-Man: Far from Home, Captain Marvel en Joker. De webside Deadline Hollywood berekkende de skjinne winst foar Star Wars: Episode IX – The Rise of Skywalker op $300 miljoen. Bûten Noard-Amearika fertsjinne de film it meast yn it Feriene Keninkryk ($26,8 miljoen), Dútslân ($21,8 miljoen), Frankryk ($15,2 miljoen), Japan ($14,6 miljoen), Austraalje ($12,6 miljoen) en Sina ($12,1 miljoen).
Prizen
Star Wars: Episode IX – The Rise of Skywalker waard yn 2020 nominearre foar 3 Oscars, yn 'e kategoryen bêste orizjinele filmmuzyk, bêste lûdsmontaazje en bêste fisuele effekten. Alle trije prizen giene lykwols nei oare gadingmakkers. By de BAFTA's, de wichtichste Britske filmprizen, waard Star Wars: Episode IX – The Rise of Skywalker ek yn 3 kategoryen nominearre, foar bêste orizjinele filmmuzyk, bêste lûd en bêste special effects. Op 'e nij wûn de film gjin prizen. Star Wars: Episode IX – The Rise of Skywalker waard fierders ek nominearre foar de Grammy Award foar bêste soundtrack foar fisuele media, de Hugo Award foar bêste dramtyske presintaasje (lange foarm), en de Kids' Choice Award foar favorite film.
By de Saturn Awards waard de film nominearre yn 12 kategoryen, wêrûnder bêste aktrise (Daisy Ridley), twa kear bêste byrol fan in akteur (Adam Driver en Ian McDiarmid), bêste senario, bêste filmmontaazje, bêste produksje-ûntwerp en bêste kostúmûntwerp. Star Wars: Episode IX – The Rise of Skywalker wûn de Saturn Awards foar bêste science fiction-film, bêste regisseur (J.J. Abrams), bêste filmmuzyk (John Williams), bêste fisazjy (Amanda Knight en Neal Scanlan) en bêste special effects (Roger Guyett, Neal Scanlan, Patrick Tubach en Dominic Tuohy).
Godshûs (gebou foar earetsjinst)
Fanwegen dit grutte ferskaat oan religieuze rjochtings is de foarm en funksje fan godshuzen ek tige fariabel, hoewol't se gauris itselde spirituële konsept belichemje fan it "hûs" fan ien of mear goaden. Faak komt men yn godshuzen om op 'e iene of oare foarm in offerjefte oan dy god of goaden te bringen en/of om 'e help fan dy god of goaden ôf te smeekjen yn gebedens of mei oare rituëlen. Godshuzen wurde faak ûnderholden troch in spesjale groep geastliken dy't meastal ek foargeane yn in ferskaat oan seremoanjes. Ynhoefier't de hiele leauwensmienskip tagong hat ta it gebou, ferskilt sterk, mei't it alhiel gjin seldsum ferskynsel is dat in diel fan it godshûs of soms sels it hiele gebou inkeld tagonklik is foar de geastliken sels. Ek komt it foar dat froulju of beskate maatskiplike groepen (kasten) fan tagong ta it godshûs útsletten binne, wat almeast te krijen hat mei it religieuze begryp fan ûnreinheid. Godshuzen hawwe faak in haadgebou mei dêromhinne in soarte fan hiem dat derby heart (by tsjerken in tsjerkhôf), soms mei ferskate bygebouwen. As de gewoane leauwenden gjin tagong ta it godshûs sels hawwe, meie se har yn 'e regel wol op it byhearrende hiem bejaan.
Rianne
"Rianne" is in froulike foarnamme fan Welsk komôf.
Welsk
It is in fariant fan de Ingelske nammen Reanna en Rhianna. Dy binne wer ôflaat fan it Welsk, fan Rhian of Rhiannon.
"Rhian" komt it Welske wurd rhiain, Faam.
Oar komôf
De namme kin ek foarme wurde as in ferkoarting fan Marianne.
Op 'e dea stean
Op 'e dea stean is in term dy't brûkt wurdt yn it keatsen.
De tsjinstanner fan it partoer dat op 'e dea stiet hat 5 earsten en 6 punten yn it rinnende earst. As de tsjinstanners yn dat earst dus noch ien kear skoare, hawwe dy de partij wûn en ferdwynt it partoer dat op 'e dea stie fan de list.
Yn tennis wurdt foar op 'e dea stean it wat freonliker wedstrydpunt (yn it Ingelsk matchpoint) brûkt.
Pokrovsky Kleaster (Charkov)
It Pokrovsky Kleaster (Oekraynsk: Покровський чоловічий монастир, Russysk: Покровский монастырь) of it Kleaster fan de Foarbea is in otterdoksk kleaster yn it histoaryske sintrum fan de stêd Charkov yn Oekraïne. De katedraal fan it kleaster is it âldste gebou fan de stêd en waard yn 1654 boud.
Skiednis
It kleaster waard by it eardere houten fort fan Charkov stifte yn 1726 troch Epifanius, biskop fan Belgorod. It fort foarme diel fan it systeem fan fêstings dat Súd-Ruslân beskermje moast tsjin de ynfallen fan de Krim-Tataren. De stifting fan it kleaster hold ferbân mei de ferhûzing fan it biskoplik collegium fan Belgorod nei Charkov, in ynstelling foar heger ûnderwiis dat oant 1817 bestie. In diel fan de muontsen joegen ûnderwiis yn it collegium, wylst de oaren wurken op it lân of yn de mûnen en oare bedriuwsgebouwen.
It kleaster waard ferneamd nei de Foarbeatsjerke, de eardere parochytsjerke dy't al yn 1689 boud waard oan de noardlike kant fan it fort en mei in synodaal dekreet fan 1729 oan it kleaster ferbûn waard. Yn 1896 waard in nije, tolvekoepelige tsjerke ynwijd ta eare fan it Ozerjanska-ikoan fan de Mem Gods. Arsjitekt fan de foar otterdokske tsjerken seldsume yn de boustyl fan in basilyk boude tsjerke wie Vladimir Christianovitsj Nemkin. It orizjinele ikoan, dat as mirakuleus fereare waard, is yn de Sovjet-tiid ferlern gien.
Foarbeakatedraal
De Foarbeakatedraal fertsjintwurdiget de Oekraynske barok en stiet op it plak fan in houten foargonger út 1659. Unbekend is wa't de arsjitekt fan de katedraal west hat, mar de ynwijing fûn yn 1689 plak troch de metropolyt Abraham. Fan 1799-1846 wie de katedraal fan it kleaster ek de katedraal fan Charkov.
Karspel
Karspel of kerspel (Aldfrysk: zerskspel, zerkspul, ziurkspil) is de midsiuwske namme foar parochy, tsjerkedoarp of tsjerkegemeente.
It karspel as gebiet fan in parochy of tsjerklike gemeente wie fanâlds part fan de tsjerklike organisaasje fan in bisdom. De grinzen datearje faak út de 11e of 12e iuw. Fanwege befolkingsgroei en ûntginning fan woaste grûn of spjalting waarden dy grinzen wizige. Nei de reformaasje kaam it by de protestantsk wurden parochys ek ta grinsferoarings. Omdat de grinzen fan in karspel meast deselde wienen as dy fan it richteramt of skoutambt wurdt it wurd karspel ek wolris as synonym dêrfoar brûkt.
Fan de 16e iuw ôf waard it begryp karspel hieltyd mear brûkt om de bestjoerlike ienheid oan te tsjutten dy't nei de Bataafske Revolúsje 1795 de boargerlike gemeente foarmje soe. Somtiids binne by de foarming fan de gemeenten karspels gearfoege ta ien gemeente.
Yn geografyske nammen komt karspel faak foar. Bygelyks wie it gebiet om de stêd Swol hinne oant 1967 in selsstannige gemeente ûnder de namme Swollerkerspel en bestie oant 1966 besuden Weesp de gemeente Weesperkarspel.
Ek de nammen fan de gemeentes Achtkarspelen (de acht tsjerkedoarpen dy't ta it Bisdom Munster hearden) en Harenkarspel (Noard-Hollân) en in tal Noard-Hollânske plakken ferwize noch nei de tsjerklike skiednis. Soms falt in karspel ûnder de parochy fan in plak mar leit it yn in oare gemeente.
Streekoantsjuttingen foar it gebiet dat gearfoel mei it karspel of dat it nivo boppe of ûnder it kerspel foarme, binne ûnder oaren:
PC 2006
thumb|right|300px|Oersjoch fan it Sjûkelân yn de finale fan 2006 De PC fan 2006 waard op woansdei 2 augustus ferkeatst. It wie de 153ste edysje fan de wichtichste keatspartij fan it jier. De partij krige in finale dy troch de measte deskundigen al foarsein wie, nammentlik tusken de partoeren fan Johan van der Meulen, Taeke Triemstra en Kor Zittema en de winners fan it jier derfoar, Rutmer van der Meer mei de bruorren Chris en Jacob Wassenaar. It partoer fan Van der Meulen wûn de PC wêrby Taeke Triemstra ta kening keazen waard.
List fan dielnimmers oan de PC fan 2006
thumb|right|400px|Chris Wassenaar oan de opslach yn de finale
Master Eckhart
thumb|De master Eckhart yngong yn it tsjerke fan [[Erfurd]] Master Eckhart (sirka 1260 - 1328), ek wol bekend as Eckhart fan Hochhheim, wie in Dútsk teolooch, mystikus en filosoof.
Libben
Eckhart fan Hochheim wie ôfkomstich fan Thüringen. As jong feint kaam er by de orde fan 'e Dominikanen. Hy studearre teology en dosearre in pear jier yn Parys, dêr't er de graad fan magister theologiae krige. Yn 1304 waard Eckhart keazen ta earste provinsjaal fan 'e provinsje Saxonia. Fan 1314 oant 1322 wurke er yn Straatsburch, dêr't Eckhart preke yn in soad Dominikaner kleasters yn 'e Elzas. Yn Straatsburg ferdigene er de posysje fan ´e Dominikanen en de relaasje mei de Underwerpbeginen.
Eckhart krige yn 1322 de lieding oer de Dominikaanse studium generale yn Keulen. Yn 1326 moast er him ferdigenje op fertinking fan ketterij, mar waard frijsprutsen. Hy moast him lykwols yn heger berop op 'e nij ferdigenje en kaam dêrfoar nei it pauslik hof, dat doe yn Avignon residearre. Yn 1328 is er stoarn yn 'e omkriten fan Avignon. Eckhart hat net mei makke dat guon fan syn stellings foar in part feroardiele waarden.
Preken en traktaten
Fan Eckhart binne preken en traktaten bewarre bleaun. It belangrykste traktaat is wol it Liber benedictus, ek wol 'It boek fan 'e Godlike Treast' neamd. Ut syn perioade yn Parys is in tal quaestiones, "fraachstikken", feitlik ferslaggen fan publike diskusjes oer stellings en problemen, bewarre bleaun. Syn preken binne foar in part yn it Middelheechdútsk, diels yn it Latyn oerlevere. It opmerklikst liket wol dat dizze gelearde man sa goed prate koe yn de taal fan it folk. Eckhart brocht it Middelheechdútsk nei nije hichten. Guon fan syn preken hat Eckhart sels delskrean, oare binne optekene troch syn taharkers.
De preken toane oan 'e boppekant net folle fan syn grutte eigenheid mei de midsiuwske skolastyk. Syn mystike ferbylding utere er op in wize dy't faak as onortodoks beskôge is. Wichtige oanwizings yn syn preken binne wol de via negativa, de "wei fan 'e ûntkenning": troch skynbere wissigheden op losse skroeven te setten, wol Eckhart minsken oan in tichtere bân mei God bringe. Der is wiisd op in beskate gelikenis mei it zenboedisme. De taal dy´t Eckhart brûkt, is faak tige eigen.
Teksten
God is net ien en net twa,
Do moast God sûnder byld ûnderfine,
fuortendaliks en sûnder gelikenis.
Wol ik lykwols Him fuortendaliks ûnderfine,
dan moat ik rjochtstreeks God wurde,
en dan moat Hy my wurde.
Hjoeddeisk
Yn ´e noch ûnfolsleine hjoeddeiske meardielige boarneútjefte binne njonken Eckhart syn preken, traktaten en quaestiones ek de boarnen oer syn proses opnaam, mei Eckharts ferdigening.
Yn it lêste desennium fan de 20e iuw hawwe de Dominikanen pleite foar in offisjele rehabilitaasje fan Eckhart. It Fatikaan hat der lykwols noch net op reagearre.
Yn it Nederlânske taalgebiet binne der fan ferskate wurken fan Eckhart oersettings makke. Dichter C.O. Jellema hat in tal traktaten en preken oerset.
PC 2023
De PC fan 2023 waard op woansdei 2 augustus ferkeatst. It wie neffens de nûmering fan 'e PC-organisaasje de 170e edysje fan it evenemint (hoewol't de 167e edysje, yn 2020, eins net spile wie omreden fan 'e koroanafiruspandemy). It evenemint gie fanwegen de minne waarsomstannigheden pas om 12 oere los, fanwegen it minne waar pas om 12 oere, de tradisjonele tocht yn de koets mei de winners fan it foarige jier troch de stêd waard skrast. De earste twa omlopen waarden njonken it sjûkelân ek op de sportfjilden oan de Hertog fan Saxenlaan yn Frentsjer ferkeatst De winners fan 'e PC 2023 wiene Tjisse Steenstra fan Bitgummole, Hans Wassenaar fan Ljouwert, Renze Pieter Hiemstra fan Deinum. Tjisse Steenstra waard krekt as yn 2022 ta kening keazen.
Johan de Jong (moardslachtoffer)
Johan de Jong (1950 - 18 jannewaris 2005) wie in kafee-eigner en slachtoffer fan in rôfmoard.
Johan de Jong wie de eigener fan kafee Nijlân, oan it Willem Alexanderplein yn Ljouwert. Moandeitenacht 18 jannewaris om 00.20 wie Johan mei noch ien klant yn it kafee.
Driezumer Bosk
thumb|Loane neist state en bosk De Driezumer Bosk is it Rinsmapark dat om Rinsma state yn Driezum hinne leit. De fivers en paden binne ynrjochte nei it orizjinele ûntwerp fan Lucas Pieters Roodbaard. It park is frij tagonklik, de state net.
Johannes van Dreght
Jo(h)annes van Dreght (Amsterdam, 1737 - dêre, 1807) wie in Amsterdamske eunstskilder fan tapaste keunst: dekôrs, skouwen, koetsen, jachten, sliden en waaiers.
Van Dreght waard yn 1758 lid fan it Sint Lukasgilde. Hy boaske yn 1761 en waard yn 1766 lid fan de Amsterdamske stedstekenakadeemje. Hy ûntfong de gouden earepriis op de tekenakadeemje. Hy wenne yn de Kerkstraat net fier fan de Amstel. Dreght skildere skoarstienstikken yn it stedhûs fan Amsterdam (1772), de Hollânske skouboarch (1774), yn de pânen Herengracht 518 en 520 en yn it Corvershof (1778). Van Dreghts wurk tsjûget fan in nije fyzje op de klassike âldheid, it neoklassisisme.
Polityk sjoen hinge er oer nei de patriotten, dy't aardich sjarmearre wiene fan de Romeinske Republyk. Doe't yn 1781 en 1792 De barbier fan Sevilla, in toanielstik fan Pierre Beaumarchais yn de stedsskouboarch opfierd waard, skildere Van Dreght it dekôr.
De behangskilder Jurriaen Andriessen wie ien fan syn learlingen; Willem Bilderdijk hie syn feardigens as tekener en etser oan it ûnderrjocht fan Joannes van Dreght, dy't 10 jier syn learaar wie, te tankjen.
Eenum
Eenum (Grinslânsk: Ainum, Ainem of Aimen) is in doarpke yn de Grinslânske gemeente Iemsdelta. It leit likernôch twa kilometer noardeastlike fan Loppersum.
Skiednis
Neffens ûndersyk wie de wierde fan Eenum al yn 500 f.Kr. bewenne. Ofgravings brochten Romeinske saken út de 3e of 4e iuw oan it locht, lykas in ivoaren heft fan in knyft mei in ôfbyld fan in Romeinske keizer út dat tiidrek.
Eenum wurdt yn 1040 'Enon' neamd, doe't kening Hindrik III it besit fan Uffo en syn bruorren yn Eenum en Leermens oan biskop Bernold fan Utert joech. Oare nammen fan dy tiid binne 'Einon' (9e of 10e iuw) en 'Enun' (11e iuw). Unbekend is de oarsprong fan de namme; guon sykje it yn in wetternamme of de namme Agino of Agin. Yn 'e 16e iuw krige de famylje Ubbena jimmeroan mear rjochten yn it doarp troch û.o. dy te keapjen fan de famylje Bolsiersema. Yn 1639 wurdt der foar it earst oer in boarch skreaun. Troch fererving foel de boarch n de 17e iuw yn hannen fan de famylje Alberda fan de Alberdaheerd. Om't de doetiidske eigner in soad mei har man op Nienoard wie, stie de boarch sûnt 1744 jimmeroan faker leech. Nei't hja ferstoar waard de boarch yn 1800 lang om let ferkocht om ôf te brekken. Letter waard in grut part fan it skathûs ôfbrutsen en nei 1880 waard ek noch it stee ôfgroeven. It hûske oan it Kerkpad 4 is noch in oerbliuwsel fan it skathûs. Twa fazen fan de boarch krigen in plakje op it dak fan de pleats oan de Bosweg 4.
Oant fier yn de 18e iuw leine oan de wei nei Zeerijp de resten fan in midsiuwske stinswier.
Yn it lêst fan de 19e iuw waard útein set mei it ôfgraven fan de wierde fan Eenum. De ôfgraving fan it noardlike diel fûn yn de jierren 1880-1885 plak. it westlike diel wie in aparte wierde mei de namme De Knol. Tusken 1917 en 1940 waard de rest fan de wierde ôfgroeven. Om't de âlde pastorij op de wierde stie (noardwestlik fan de tsjerke) moast ek dy yn 1919 ferdwine. De ôfgraving en de ôfbraak fan de pastorij binne troch it meitsjen fan in rige foto's goed dokumintearre. Tusken 1915 en 1925 waard it diel fan 'e wierde ôfgroeven, dêr't no de iisbaan leit en tusken 1910 en 1930 ferdwûn ek de Eenumerhoogte, it noardlike diel fan de wierde. Mei't der in ein oan de ôfgravings kaam, rekke ek de haven fan it doarp yn ûnbrûk.
Fan de middenstân dy't it doarp oan it begjin fan de 20e iuw noch hie is neat oerbleaun. Om Eenum stiene eartiids in soad fruitbeammen mei beiestrûken. It doarp hie in eigen apel mei de namme 'Renet fan Eenum' en sûnt 1902 foar de rispinge ek in eigen feiling mei de namme 'Pomona', dy't yn 1922 ferhûze nei Loppersum. Yn de jierren 1960 naam de fraach nei de rassen fan Eenum ôf en sakken de prizen. De hôven om it doarp hinne ferdwûnen en troch mechanisaasje naam ek it tal lânboubedriuwen ôf. Yn 2005 wiene der noch mar trije ikkerbouwers oerbleaun. It lêste kafee oan de Oosterwijtwerderweg ferdwûn yn 1991. Bewenners bouden dêrnei yn 1993 sels it doarpshûs 'De Schans'.
Tsjerke
De tsjerke fan Eenum datearret út it lêste fearn fan de 12e iuw. De measte Grinslânske tsjerken binne romanogoatysk, mar de romaanske tsjerke fan Eenum is ien fan in útsûnderings. Mooglik is it tsjerkje it âldste noch besteande bakstiennen tsjerkje fan Grinslân. Yn de tsjerke stiet in oargel fan Arp Schnitger út 1703.
Pleatsen
Oan de Hogeweg 8 stiet in oar ryksmonumint, de kop-hals-romppleats 'Randelweer' út 1859. It steatlike foarhûs datearret fan 1926. Súdeastlik fan it doarp oan de Oosterwijtwerderweg 6 stiet de grutte pleats 'Elema' út 1870.
Oare gebouwen
Njonken de tsjerke stiet de eardere 19e-iuwske kosterij (Kerkpad 12). De skoalle foarme eartiids ûnderdiel fan de kosterij en krige yn 1889 in nij gebou oan de Hogeweg 2, dy't al yn 1935 sletten waard. De bern fan Eenum krige doe in mienskiplike skoalle mei de doarpen Leermens en Oosterwijtwerd oan de Dieftil.
It earder earmhûs fan de diakony stiet oan de Oosterwijtwerderweg 2.
Colin Greenland
Colin Greenland (Dover, 17 maaie 1954) is in Britsk skriuwer fan science fiction. Syn bekendste wurk is de roman Take Back Plenty út 1990, dy't de beide wichtichste Britske prizen foar science fiction-literatuer wûn. Njonken syn skriuwwurk is Greenland ek aktyf as publisist en filmkritikus.
Jonkheid en oplieding
Greenland waard yn 1954 berne yn Dover, yn it Ingelske greefskip Kent. Hy genoat syn oplieding oan 'e Universiteit fan Oxford, dêr't er yn 1978 in mastergraad en yn 1981 in doktoraat yn 'e filosofy behelle.
Karriêre
Greenland brocht yn 1982 in earste koarte ferhaal út, dat de twadde priis wûn yn 'e kompetysje dy't útskreaun wie troch útjouwerij Faber & Faber. Syn earste publisearre boek, in non-fiksjewurk dat basearre wie op it proefskrift foar syn stúdzje filosofy, wie in kritysk besjen fan 'e New Wave yn 'e science fiction-literatuer, mei as titel The Entropy Exhibition: Michael Moorcock and the British 'New Wave' in Science Fiction. It kaam út yn 1983.
Greenland waard it bekendst troch syn romansearjes Daybreak (1984-1988) en Plenty (1990-1998). Fral Take Back Plenty, it earste diel fan 'e Plenty-trilogy, dat yn 1990 útkaam, wie in grut súkses. Mei dy roman wûn Greenland de beide wichtichste Britske literêre prizen op it mêd fan science fiction: de British Science Fiction Association Award fan 1990 en de Arthur C. Clarke Award fan 1991. It boek waard ek nominearre foar de Amerikaanske Philip K. Dick Award fan 1992 foar de bêste orizjinele paperback yn 'e Feriene Steaten fan dat jier. Greenland skreau twa ferfolchromans op Take Back Plenty, te witten: Seasons of Plenty (1995) en Mother of Plenty (1998), mei dêropta de ferhalebondel The Plenty Principle (1997).
Njonken syn fiksjewurk skriuwt Greenland ek non-fiksjeboeken en -artikels, en yn 'e 1980-er jierren wied er aktyf as filmkritikus foar it fideospultsjeblêd Imagine. Hy hat ek yn it bestjoer sitten fan 'e Science Fiction Foundation en yn 'e redaksje fan it tydskrift Interzone. Teffens wied er gastsprekker op fjouwer ûnderskate edysjes fan science fiction- en fantasykonvinsje Microcon: yn 1988, 1989, 1993 en 1994.
Gild Fryske Mounders
It Gild Fryske Mounders is in feriening fan frijwillige mûnders, fêstige yn Ljouwert mei as doel derfoar te soargjen dat der genôch mûnders beskikber binne om alle tradisjonele wynmûnen yn Fryslân op ferantwurde wize yn it wurk te hâlden. It docht dat yn it earste plak troch it oanbieden fan in oplieding ta frijwillich mûnder. De feriening komt elk heal jier gear op de Algemiene Ledegearkomst. Fierder fersoarget it ekskurzjes yn de mande mei Stichting De Fryske Mole en jout it kwartaalblêd 'De Utskoat út mei nijs en eftergrûnen út de Fryske mûnewrâld.
Skiednis
It Gild Fryske Mounders waard oprjochte yn 1975 as ôfsplitsing fan it Gilde van Vrijwillige Molenaars benammen út ûnfrede oér de manier wêrop it eksamen oan 'e ein fan de oplieding ta frijwillich mûnder ôfnommen waard troch de eksamenkommisje fan De Hollandsche Molen. De earste jierren wienen roerich mei argewaasje sawol yntern yn it bestjoer as ekstern mei it Gilde fan Frijwillige Mûnders. Nei in stikmannich jierren waard dúdlik dat der mei it Gilde van Vrijwillig Molenaars gjin oerienstimming te berikken wie oer in herfoarming fan it eksamen. It Gild Fryske Mounders fart dan lange tiid in ûnôfhinklike koerts mei in eigen opliedingstrajekt en eksamen. It oantal leden groeide geandewei fan 30 by oprjochting nei 150 yn 1994 al bleauwen der hieltiten soargen oer it tal mûnders yn oplieding. Yn 1998 folge in nije lympoging tusken beide gildes wêrby't it Fryske gilde fusearre mei de Fryske ôfdieling fan it Hollânske gilde en alle Fryske diploma's waarden omsetten yn getúchskriften fan it Hollânske gilde. It ferskil yn ynsjoch oer de ynhâld fan de oplieding en de manier van eksaminearing blykte lykwols net oer te sljochtsjen en yn 2003 waard ít beslút nommen ûnôfhinklik fierder te gean.
Oplieding
De oplieding wurdt folge op in lesmûne, dêr't men gemiddeld in deidiel yn de wike fan in learmaster de teory en praktyk fan it betsjinjen fan in mûne ûnderwiisd krijt. Ek rint de learling in oantal staazjes op oare mûnen mei oare funksjes. De oplieding duorret minimaal oardel jier. Dat hat net sasear te krijen mei de swierte fan de oplieding as mei it feit dat alle foarkommende waartypes in kear meimakke wurde moatte. As de learmaster de learling der klear foar achte binne wurdt in eksamen holden yn op de lesmûne. De eksamenkommisje bestiet út de eigen learmaster en twa ûnôfhinklike ekaminators. Hjiryn leit in grut ferskil mei it Gilde van Vrijwillig Molenaars dat syn eksmaen ôfnimme lit troch in kommisje fan De Hollandsche Molen op in foar de learling frjemde eksamenmûne. Fierder leit it Gilde van Vrijwillig Molenaars mear it aksint op teoretyske kennis, eat dat by it Gild Fryske Mounders fan minder belang achte wurdt as de praktyske feardichheden. Dit wurdt werjûn yn it motto fan de feriening Wis yn'e wyn. Gjin fan beide opliedings en diploma's (of tsjûchskriften) binne offisjeel erkend troch de Nederlânske oerheid, it is oan de mûne-eigner of -behearder wa't talitten wurdt om mûnder te wêzen op syn mûne. Ek bûten Fryslân kin men terjochte mei in diploma fan it Gild Fryske Mounders, al is in getúchskrift fan it Gilde van Vrijwillig Molenaars dêr breder akseptearre.
Majorkareuzesliepmûs
Taksonomy
De Majorkareuzesliepmûs wie folle grutter as syn neiste sibben op it fêstelân fan Jeropa, en wurdt dêrom beskôge as in foarbyld fan eilângigantisme, it ferskynsel dat guon bistesoarten dy't isolearre op eilannen libje har ta folle gruttere foarmen ûntjouwe as dat op it fêstelân oerlibje kinne soene. Dizze soarte waard foar it earst yn 1919 wittenskiplik beskreaun troch de paleontologe Dorothea Bate. De Majorkareuzesliepmûs wie it naust besibbe oan 'e (krektlyk útstoarne) Minorkareuzesliepmûs (Hypnomys mahonensis) fan it buoreilân Minorka, en dêrnei oan 'e skaai fan 'e ikelmûzen (Eliomys).
Beskriuwing
Neffens in ûndersyk út 2011 hie de Majorkareuzesliepmûs in kop-romplingte fan 17,9 sm, mei in sturtlingte fan 11,6 sm en in gewicht fan 173-284 g. Saakkundigen binne fan tinken dat it in omnivoar wie, dy't mooglik op 'e grûn libbe ynstee fan yn 'e beammen, lykas de measte sliepmûzen. De oankomst fan 'e minske op Majorka wurdt as ien fan 'e haadoarsaken fan it útstjerren fan dit bist beskôge.
Ravenna
"Ravenna" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
Terskmasine
thumb|Terskje op 'e hân (filmke) In terskmasine (in útfining út 1784 fan de Skot Andrew Meikle (1719 – 1811)) wurdt brûkt foar it terskjen fan nôt. Foar de komst fan de meantersker (combine) waard in stasjonêre terskmasine brûkt, dy't it terskjen mei de flaai ferfong.
Ek wienen der terskmasines dy't mei de hân oandreaun waarden.
List fan planetoïden 11901-12000
Dit is in list fan planetoïden 11901-12000.
Piet Paulusma
Pieter (Piet) Paulusma (Tsjom, 15 desimber 1956 – Ljouwert, 20 maart 2022) wie in Fryske waarman.
Libben en wurk
Nei de middelbere skoalle begûn Paulusma doe't er 18 jier wie op de ôfdieling Kalkulaasje by de PTT Telecom, it lettere KPN Telecom. Hy koe him troch it folgjen fan opliedingen en ynterne kursussen opwurkje ta manager fakturearring. Yn syn frije tiid hold Paulusma him fan de jierren 1970 ôf mei it waar dwaande as hobby. Syn earste kontakt mei de meteorology wie in kursus fan de Teleac en it bestudearjen fan natuerferskynsels. Letter learde er by fia selsstúdzje en mei advizen fan syn sweager, dy't kolleezjes meteorology joech.