cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gentile Bellini
Gentile Bellini (útspr.: [ʤɛnˈti:ˌle bɛˈli:ˌni], likernôch: "dzjen- tii -lee bel- lii -ny"; Feneesje, ±1429 – dêre, 23 febrewaris 1507) wie in Fenesiaansk keunstskilder en tekener fan 'e Fenesiaanske Skoalle. Hy stamme út in foaroansteand Fenesiaansk laach fan keunstskilders, en waard, alteast yn 'e earste helte fan syn karriêre, heger oanslein as syn jongere broer Giovanni Bellini. Tsjintwurdich wurdt Giovanni lykwols rûnom beskôge as de bettere skilder. Fan 1474 ôf wie Gentile Bellini de offisjele portrettist fan 'e doge fan 'e Republyk Feneesje, mar de measten fan dy portretten binne letter by in brân ferlern gien. Bellini syn bekendste skilderij is syn portret fan 'e Osmaanske sultan Mehmed II, dat datearret út 1479.
Jonkheid
Gentile Bellini waard omtrint 1429 berne yn Feneesje, dat no in stêd yn noardeastlik Itaalje is, mar dat doe de haadstêd fan 'e machtige Republyk Feneesje wie, dy't foar in grut part de wetters fan it Eastlik Bekken fan 'e Middellânske See behearske. Hy kaam út in famylje fan skilders: syn heit wie Jacopo Bellini, in pionier op it mêd fan it gebrûk fan oaljeferve as artistyk medium; syn jongere broer wie Giovanni Bellini; en syn sweager wie Andrea Mantegna. Gentile wie ferneamd nei syn heite learmaster Gentile da Fabriano. Hy learde de skilderkeunst fan bern ôf oan yn syn heite atelier, dêr't syn talint foar portretskilderjen him al ier oppenearre. Hoewol't er tsjintwurdich yn it skaad stiet fan syn ferneamdere sibben, waard er yn syn eigen tiid as ien fan 'e grutste libbene keunstskilders fan Feneesje sjoen, en hied er sadwaande gjin gebrek oan wurk.
Wurk yn Feneesje
Bellini syn ierste (ûndertekene) skilderij is De Sillige Lorenzo Giustiniani, dat datearret út 1445, doe't er likernôch fyftjin jier âld west hawwe moat. It is ien fan 'e âldste bewarre bleaune oaljefervedoeken yn Feneesje, dat no op 'e noed is fan 'e Gallerie dell'Accademia. Yn 'e 1450-er jierren wurke Bellini yn 'e tsjinst fan 'e Scuola Grande di San Marco gear mei syn broer Giovanni.
Yn 1474 waard Bellini oansteld as de offisjele portrettist fan 'e doge (hartoggen) fan Feneesje. In soad fan dy portretten, en teffens syn wichtichtste wurken, ntl. de monumintale kanvassen dy't er makke foar it Dogaal Paleis, giene yn 1577 by in brân ferlern. Syn bekendste doge-portret dat noch bestiet, is dat fan Giovanni Mocenigo, dat datearret út 1478. Fan Bellini syn grutte wurken binne mar in stikmannich bewarre bleaun, mei as bekendsten De Hillige Markus Preket yn Aleksandrië en de Prosesje fan it Wiere Krús op it San Marcoplein. Dat lêste skilderij makke Bellini yn opdracht fan 'e Scuola Grande di San Giovanni Evangelista, dy't him en fjouwer oare skilders, Lazzaro Bastiani, Vittore Carpaccio, Giovanni Mansueti en Benedetto Rusconi, ynhierd hie om tsien mânske stikken te skilderjen dy't bekend steane as De Wûndertekens fan it Relikwy fan it Krús. Behalven syn Prosesje, út 1496, makke dêr ek syn Wûnderteken fan it Wiere Krús op de Sint-Lorenzobrêge, út 1500, diel fan út. Op dat skilderij lei Bellini mank de figuranten syn eigen selsprortret en it portret fan syn broer Giovanni fêst.
Bellini en de Oriïnt
Behalven it portret fan sultan Mehmed skildere Bellini yn Konstantinopel noch ferskate oare wurken. De histoarikus Carlo Ridolfi (dy't 87 jier nei de dea fan Bellini berne waard) skreau yn 1648 yn syn skiednis fan 'e Fenesiaanske keunstners dat Bellini û.m. in skilderij makke dêr't de holle fan 'e ûnthalze Jehannes de Doper op in board op te sjen wie, mei't Jehannes de Doper troch sawol de kristenen as de moslims as profeet erkend waard. Doe't er it oan 'e sultan sjen liet, priizge dy him om syn talint, mar hy wiisde him wol op in flater: de hals fan 'e profeet wie te lang. Mehmed lei Bellini út dat it restant fan de hals him nei in ûnthalzing gearlûkt. Doe't de skilder net oertsjûge liek te wêzen, liet de sultan in slaaf de holle ôfslaan om him it effekt sjen te litten. Dêrnei soe Bellini der alles oan dien hawwe om út Konstantinopel wei te kommen om't er sels net sa achteleas deamakke wurde woe. Dizze anekdoate fan Ridolfi is apokryf, en wurdt ek ferteld troch Seneka de Aldere oer Parrasius en troch in twifelige boarne oer Michelangelo.
Yn elts gefal foarseach Bellini nei syn weromkear út it Osmaanske Ryk ferskaten fan syn nije skilderijen fan oriïntaalske eleminten. Hy keas ek ferskate Easterske ûnderwerpen, lykas yn De Hillige Markus Preket yn Aleksandrië, dat in Eastersk motyf (Aleksandrië) kombinearret mei Feneesje: de hillige Markus is de patroanhillige fan 'e stêd Feneesje. Bellini skildere ek in portret fan Katerina Cornaro, de keninginne fan Syprus, dy't yn ballingskip libbe. Dat skilderij makket no diel út fan 'e kolleksje fan it Szépmüvészeti Múzeum yn Boedapest. Fierders binne in grut tal tekenings en sketsen fan Bellini bewarre bleaun, wêrûnder guon dy't dúdlik makke binne ûnder syn ferbliuw yn it Osmaanske Ryk.
Ferstjerren en wurdearring
Gentile Bellini kaam op 23 febrewaris 1507 yn Feneesje te ferstjerren. Hy waard begroeven yn 'e Jehannes- en Paulusbasilyk, dêr't tradisjoneel de doge fan Feneesje byset waarden. Koart nei syn dea rekke it mei de wurdearring fan syn wurk yn it neigean, en syn net útwurke sketsen hiene letter, nei't in grut diel fan syn wurk by brân ferlern gien wie, it spitige resultaat dat syn reputaasje as in knoffelich skilder dertroch befêstige waard. Sûnt de twadde helte fan 'e tweintichste iuw is der wer mear wurdearring foar it wurk fan Gentile Bellini kommen, yn 't bysûnder yn it ramt fan 'e oanwaaksende belangstelling foar ynterkulturele útwikseling tusken West-Jeropa en de Levant.
Masashi Oguro
200px|right (4 maaie 1980) is in Japansk fuotballer, dy't spilet foar Kyoto Sanga FC. Earder spile foar Gamba Osaka, Consadole Sapporo, Grenoble, Torino, Tokyo Verdy, Yokohama FC, FC Tokyo, Yokohama F. Marinos, Hangzhou Greentown en Montedio Yamagata. spile ek yn it Japansk fuotbalalvetal. Hy die mei oan it Confederations Cup 2005 en it Wrâldkampioenskip 2006.
Kommunikaasje
Kommunikaasje (fia it Frânske communication fan it Latynske communicare: "diele") is eltse hanneling fan in libben wêzen dy't bedoeld is om troch it ôfjaan fan sinjalen in betsjutting oer te bringen oan in oar libben wêzen. De term 'kommunikaasje' is behalven de aktiviteit fan it oerbringen fan in betsjutting ek it resultaat fan it oerbringen fan dy betsjutting. Dy optelsom fan wjersidige betsjuttingjouwings wurdt ek wol it kommunikaasje-effekt neamd. De stúdzje fan kommunikaasje is de kommunikaasjekunde of kommunikaasjewittenskip. Doelen foar kommunikaasje kinne bgl. wêze: sosjale ynteraksje, tsjinstferliening, foarljochting, propaganda, public relations of reklame.
Underdielen fan it kommunikaasjeproses
De wichtichste stappen dy't ynherint binne oan alle kommunikaasje, binne: By dit proses kin hiel wat misrinne, te begjinnen mei de ynfloed fan gerûs, dat it berjocht faak ûnfersteanber of ûnbegryplik makket.
Soarten kommunikaasje
Der besteane ferskate soarten kommunikaasje. Alderearst moat dêrfoar ûnderskie makke wurde tusken ynteraksje tusken minsken, bistekommunikaasje en plantekommunikaasje. Ien fan 'e wichtichtste ûnderskieden as it om minsklike kommunikaasje giet, is tusken mûnlinge kommunikaasje (lykas in petear, in taspraak of sjongen) en skriftlike kommunikaasje (fia tekst). Telekommunikaasje is it kommunisearjen oer gruttere ôfstannen; dat kin bgl. dien wurde troch it ferstjoeren fan in brief, it meitsjen fan reeksinjalen of it brûken fan tillefoan, faks, teleks, e-mail, ynternet ensfh. It kanaal dat brûkt wurdt foar kommunikaasje kin audityf wêze, mar ek fisueel, taktyl (lykas by Braille), rooksintúglik, elektromagnetysk of biogemysk.
Nei skaal kin kommunikaasje yndield wurde yn:
Hindrik van der Meer
thumb|right|300px|Hindrik van der Meer Hindrik van der Meer (Bantegea, 4 july 1938) is in skriuwer en útfierder fan Fryske (berne)ferskes, en in organisator fan kulturele bustochten yn Fryslân yn gearwurking mei it Gysbert Japicxhûs yn Boalsert.
Libben
Hindrik van der Meer groeide op yn in muzikale boerehúshâlding yn Bantegea, as âldste fan fjouwer bern. Mem wie lid fan it pleatslike sjongkoar en skreau ferskes foar brulloften en in mânsk boek oer de minsken fan Bantegea. Heit en de fjouwer bern spilen by it pleatslike korps ‘De Harmonie’. Hindrik folge de ûnderwizers oplieding oan de kristlike kweekskoalle yn Snits. As begjinnend ûnderwizer hat er, tegearre mei syn frou Beitske Stavenga fan 1961 oant 1962 – flak foar de oerdracht fan it gebiet oan Indonesië- wurke by de Papoea’s yn it doe-tiids Nederlands Nij Guinea. Werom yn Fryslân waard er learaar Frânsk oan de kristlike mulo te Harns. Inkelde jierren letter kombinearre hy dy baan mei de stúdzje Skoalmuzyk, earst yn Ljouwert oan de Muzyk Pedagogische Academy en letter oan it Grinzer konservatorium. Letter kaam er werom op de kweekskoalle te Snits, doe’t er dêr yn 1970 in beneaming krige as learaar muzyk. Doe’t de Pabo yn 1990 nei in fúzje ûnderdiel waard fan de Christelijke Hogeschool Noord Nederland (CHN) en nei Ljouwert ferhuze, koe er mei in regeling út it ûnderwiis stappe.
Dat er net mear les joech, betsjutte foar Hindrik van der Meer net dat er him noflik del joech yn in luie stoel. Hy hie al namme makke as inisjator fan alderhande projekten op it muzikale mêd en krige doe de tiid om noch tal fan oare ideeën op it mêd fan muzyk, taal en kultuer stal te jaan en út te fieren. De útfiering fan it bibelsk drama ‘Simson’ (1959) fan Fedde Schurer troch learlingen fan de kweekskoalle yn Snits, wie it earste ûndernimmen dêr’t Van der Meer, doe sels noch learling, it inisjatyf ta naam. De pasifistyske toan yn de haadartikels dy’t Schurer skreau foar de Friese Koerier en de wize werop’t hy de Fryske taal brûkte, makken yndruk op de jonge Hindrik. Yn 1976 skreau er muzyk by in tal fersen út de bondel De gitaer by it boek fan Schurer, dat resultearre yn it útjaan fan in langspylplaat mei de titel ‘Span de Siters, slach de trommen’, útfierd troch learlingen fan De Him (sa as de kweekskoalle yn Snits yntusken neamd wie). It blykte de opmaat te wêzen foar jierlikse nije frysktalige kulturele projekten dy’t Van der Meer yn de rin fan de jierren mei syn learlingen op tou sette. Sa hawwe se ferskeidene gelegenheids foarstellings makke, dy’t rûnom yn de provinsje opfierd waarden. Inkelde fan dy programma’s wiene: ‘De bisteboel fan omke Roel’ (1978), ynspirearre troch in liet fan Diet Huber; Dit is oare taal (1980); ‘De letterfretter’(1981) en ‘Romkje Roekenêst’(1982), beide lêste programma’s op teksten fan Baukje Wytsma en muzyk fan Hans ten Have. Ta gelegenheid fan 50 jier Fryske les yn it ûnderwiis brocht De Him de opfiering fan de musical ‘Joazef Masterdreamer’ (1987). In Fryske oersetting fan ‘Joseph and the amazing technicolor dreamcoat’ fan Tim Rice (teksten) en Andrew Lloyd Webber (muzyk). De musical is 15 kear opfierd, net allinich yn de skoalle, mar ek yn guon teaters yn de provinsje.
As muzyklearaar oan in oplieding foar ûnderwizers murk Van der Meer dat der net folle eigentiidske Fryske berneferskes wiene. Hy foarseach yn dat ferlet troch sels ferskes te skriuwen en op muzyk te setten. Yn deselde tiid, midden jierren santich, sette Radio Fryslân útein mei skoalleradio-útstjoerings. Sy fregen Van der Meer om lietsjes foar bern te meitsjen en dy mei studinten út te fieren yn de studio. Omdat de earste opnames yn de simmerfakânsje foelen, song de famylje Van der Meer, heit, mem en de fjouwer âldste bern, de jongste soan moast noch berne wurde, de ferskes sels yn. Dat slagge sa goed, dat se it by de Omrop graach sa hâlde woene. It resultearre nei ferrin fan tiid yn optredens rûnom yn it lân, en in optreden foar de Dútske tillefyzje. Tsien jier lang hawwe se sa optredens fersoarge. Der binne trije platen (letter cd’s) mei byhearrende boeken mei bernelieten útbrocht troch de famylje Van der Meer: Kwek kwek minemyn (1976), Hup sûpengroattenbrij (1980) en Retteket Tsjyng Boem (1992).
Ien fan de doelen dy’t Hindrik van der Meer altyd foar eagen stien hat, wie om in hiele protte minsken, mei ferskillende eftergrûn, op in sa ûntspannen mooglike wize yn kontakt te bringen mei de Fryske taal. ‘Ambassadeur’ wêze foar it Frysk, dat hie er himsels as opdracht meijûn. Allinnich, of tegearre mei syn frou, hat er sa troch de jierren hinne hiel ferskate inisjativen ûntwikkele en ta stân brocht. Om mear Frysk yn tsjerke te krijen organisearren Hindrik en Beitske begjin jierren santich ‘kryst-speel-ins’ yn Goëngea. Mei meiwurking fan sawat it hiele doarp waard nije Frysktalige krystmuzyk ynstudearre en opfierd. Oant healwei de jierren tachtich hawwe de ‘speel-ins’, mei meiwurking fan in hiel soad gelegenheidssjongers en muzikanten, plakfûn.
In folgjend projekt wiene de literêre busreizen. De earste yn 1990, wie organisearre yn it ramt fan it Frysk Festival en hie as tema’s de bruorren Halbertsma en Fedde Schurer. De tocht wie in sukses en de minsken fregen nei mear. De Van der Meers diene dy earste jierren de organisaasje en administraasje sels, mar omdat dat úteinlik dochs wat tefolle tiid frege naam it Gysbert Japicxhûs yn Boalsert, ek ûntstien út in inisjatyf fan Van der Meer, dat fan harren oer. 15 jier hawwe se tegearre sa’n 12 bustochten yn ‘t jier holden en om en de by 7000 minsken op in ûnderhâldende wize yn ’e kunde brocht mei it Fryske lânskip, skriuwers, dichters en muzikanten.
Underwilens wie it boek Goaiïngea, it ferhaal fan in doarp, ferskynd. It boek, skreaun oer de skiednis fan it doarp en de Legeaën, is útjûn ta gelegenheid fan it fyftichjierrich bestean fan doarpsbelang (1995). Van der Meer sette it op mei gâns meiwurkers út it eigen doarp, hy skreau sels en wie einredakteur. Dêrnjonken joech er lieding oan de sjongploech ‘Auke Roukes’ (1991). It koar dat santich leden telde út de hiele Legeaën, song lieten út ‘Fryslân Sjongt’ en gâns nije lieten, faak fan de hân fan Van der Meer. In tal dêrfan steane op twa cd’s: ‘Hoe soe ik net fan Fryslân sjonge’ (2000) en ‘Lit dyn eigen taal net swije’ (2005). Yn 2006 hat it koar mei in ôfskiedsreis troch Denemarken in punt efter har bestean set. Yn eigen behear joech er yn 1981 it dichtbondeltsje Fêstlizze, út. As lid fan de Musikologyske Wurkgroep fan de Fryske Akademy wie er belutsen by de 10e fernijde printinge fan Fryslân Sjongt (1996) en de twadde fernijde printinge fan Sjong mar ta (1987). Foar it MSU, it mienskiplik sintrum foar it ûnderwiis, wurke er mei oan it bondeltsje mei bewegings- en sjongspultsjes Kom mar yn ’e rûnte (2002).
Hindrik van der Meer is ek warber op it mêd fan de tsjerkmuzyk. Tegearre mei dichter/skriuwer Eppie Dam fan Balk makket Hindrik van der Meer fernijende liturgyske sjongstikken. Dam skriuwt de teksten en Van der Meer komponearret de muzyk. Se meitsje likegoed Hollânsktalige as Frysktalige sjongstikken. De earste ‘Eén zwaluw maakt zomer’, is fan 1993, de tolfte, mei de titel ‘Wurden fan ’e berch’, waard yn 2008 presintearre. Dêrnjonken komponearre Van der Meer de muzyk by in tal musicals oer persoanen út de Bibel. Hy die dat yn ’e mande mei tekstskriuwers Folkert Verbeek en Jeltsje Gerbrandy. Mei har trijen hawwe se sjongstikken makke oer Ruth (2002) en oer Jona (2007). Yn 1996 skreau Van der Meer sels de tekst en de muzyk fan de musical ‘Joazef”, útjûn yn 2008. Ek yn lanlike fermiddens hat Van der Meer bydragen levere op it mêd fan fernijende liturgyske muzyk. Tusken 1991 en 1997 wie Van der Meer belutsen by de berne-iepenloftspullen fan Jorwert en letter, Easterwierrum. Hy makke lietteksten, komponearre de muzyk en studearre de lieten yn mei de bern. Tegearre mei Geartsje Douma fan De Pein, dy’t de teksten fan de ferskes skreau, hat Van der Meer 2 tekstboeken cd’s produsearre ûnder de titel Deuntsjes foar dy 1 en 2 mei 107 nije ferskes foar beukers.
List fan planetoïden 77001-77100
Dit is in list fan planetoïden 77001-77100.
Robert Redford
Robert Redford (folút: Charles Robert Redford jr.; Santa Monica, 18 augustus 1936) is in rêstend Amerikaansk akteur, regisseur, filmprodusint en sakeman. Hy sette yn 1959 útein mei in karriêre as tillefyzje-akteur, en stie yn dy snuorje ek in protte op 'e planken. Redford briek yn 1969 troch as filmakteur mei syn haadrol yn 'e western Butch Cassidy and the Sundance Kid. Neitiid hied er yn 'e 1970-er jierren in protte súkses mei rollen yn kaskreakers as Jeremiah Johnson, The Sting en All the President's Men. Hy wie behelle yn 'e oprjochting fan it Sundance Filmfestival yn Utah en ferbûn dêr desennia lang syn namme oan.
Syn rezjydebút, de film Ordinary People, út 1980, wie in ûnbidich súkses en smiet him de Oscar foar bêste regisseur op. Oare ferneamde films dêr't Redford yn spile, wiene The Way We Were, Three Days of the Condor, Out of Africa, Indecent Proposal, The Horse Whisperer en An Unfinished Life. As regisseur wied er ek belutsen by The Milagro Beanfield War, A River Runs Throught It en The Horse Whisperer. Yn syn hast sechstichjierrige karriêre wûn Redford twa Oscars (ynkl. de Eare-Oscar), trije Golden Globes (ynkl. de Cecil B. DeMille Award foar syn oeuvre), in BAFTA en in Screen Actors Guild Award. Ek waard er yn 2010 opnommen yn it Frânske Légion d'Honneur en ûntfong er yn 2016 de Presidinsjele Frijheidsmedalje. Yn 2018 makke Redford bekend dat er ophold mei wurkjen.
Jonkheid en oplieding
Redford waard yn 1936 berne yn Santa Monica, yn it suden fan 'e Amerikaanske steat Kalifornje, as de soan fan Charles Robert Redford sr., in molkboer dy't himsels opwurke hie ta boekhâlder, en dy syn frou Mary W. Hart. Hy hat in jongere styfbroer, William, út syn heite twadde houlik. Redford is fan mingd etnysk komôf, mei Iersk, Ingelsk, Skotsk en Ulstersk (d.w.s. Noardiersk protestantsk) bloed. Syn efternamme komt út 'e krite fan Midlothian, yn Skotlân. Syn betoerpake oan heitekant wie de Ingelske presbyteriaan Elisha Redford, dy't troude mei de roomske Ierske Mary Ann McCreery en yn 1849 mei har emigrearre nei de Feriene Steaten, dêr't se harren nei wenjen setten yn Stonington, yn 'e steat Connecticut.
Doe't Redford noch lyts wie, ferhuzen syn âldelju mei him nei Van Nuys, in wyk fan Los Angeles. Syn heit wurke yn dy tiid yn El Segundo. Redford folge middelber ûnderwiis oan 'e Van Nuys High School, dêr't er yn 'e klasse siet by Don Drysdale, dy't letter ferneamd wurde soe as honkballer. Nei eigen sizzen wied er in minne learling, dy't mear ynteressearre wie yn oare dingen (lykas sport en keunst) as yn wat syn learaars te sizzen hiene.
Nei't er yn 1954 slagge wie foar syn eineksamens, learde Redford oardel jier troch oan 'e Universiteit fan Kolorado Boulder, yn Boulder, dêr't er him by de studinteferiening Kappa Sigma joech. Yn dy tiid hied er in bybaantsje yn it restaurant anneks bar The Sink, dêr't neitiid in wandskildering fan him makke is dy't noch altyd bestiet. Yn syn studintetiid rekke Redford oan 'e drank, mei as gefolch minne stúdzjeresultaten. Dat late ta it ferlies fan syn stúdzjebeurs en betsjutte dêrmei de ein fan syn oplieding. Neitiid begûn er om te doarmjen. Hy reizge nei Jeropa, dêr't er yn Frankryk, Spanje en Itaalje wenne. Werom yn 'e Feriene Steaten studearre er skilderkeunst oan it Pratt Ynstitút yn Brooklyn en folge er kolleezjes oan 'e Amerikaanske Akademy foar Toanielkeunst (AADA) yn New York.
Filmwurk: begjinjierren
Yn 1960 makke Redford syn debút op it wite doek mei in lyts roltsje yn Tall Story, dêr't er net foar neamd waard op 'e ôftiteling. Hy moast yn dy film Jane Fonda tútsje, foar wa't it ek har filmdebút wie. Nei syn súkses op Broadway waard Redford yn gruttere filmrollen cast. Syn twadde film wie War Hunt, út 1962, wêryn't er de rol fan in soldaat hie. Yn 1965 spile er mei Alec Guinness yn 'e oarlochskomeedzje Situation Hopeless… But Not Serious, wêryn't er op 'e nij de rol fan in soldaat hie, mar diskear ien dy't him al jierrenlang beskûl hâldt efter de linys fan 'e fijân.
Datselde jiers wûn Redford in Golden Globe foar bêste nije stjer foar syn fertolking yn Inside Daisy Clover fan in biseksuële filmstjer dy't trout mei aktrise Daisy Clover (spile troch Natalie Wood). Yn 1966 spile Redford op 'e nij de frijer fan Wood yn This Property Is Condemned, fan regisseur Sydney Pollack, dêr't ek Charles Bronson in rol yn hie. Mei Sydney Pollack soe Redford neitiid noch fiif oare, hieltyd súksesfolle films meitsje. Fierders wurke er dat jiers wer gear mei Jane Fonda en ek mei Marlon Brando yn The Chase. Foar de ferfilming fan Barefoot in the Park, út 1967, waarden Redford en Fonda op 'e nij as pearke cast.
Filmwurk: trochbraak
Hoewol't er tuskenbeiden súkses hie mei syn iere filmrollen, begûn Redford der geandewei oer yn te sitten dat er typecast waard as in blond manlik stereotype. Dêrom sloech er rollen yn Who's Afraid of Virginia Woolf? en The Graduate ôf. Ynstee naam er yn 1969 in rol oan yn 'e westernfilm Butch Cassidy and the Sundance Kid, fan regisseur George Roy Hill. Dêryn spile er de Sundance Kid, in bandyt dy't yn it Wylde Westen banken berôvet mei syn partner Butch Cassidy, spile troch Paul Newman. Dy film waard in ûnbidich grut súkses, en betsjutte foar Redford de ynternasjonale trochbraak. Hy wûn der in BAFTA Award foar bêste akteur mei, en konsolidearre mei de rol boppedat syn imago as in yntelliginte, betroubere, wat sardoanyske filmheld.
Neitiid wurke Redford mei oan in stikmannich films dy't gjin súkses waarden: Tell Them Willie Boy Is Here (1969), Downhill Racer (1969), Little Fauss and Big Halsey (1970) en The Hot Rock (1972). By Downhill Racer wied er foar it earst ek as útfierend produsint belutsen. Yn 1972 hied er lykwols wer in kaskreaker mei de refizjonistyske western Jeremiah Johnson. Oare súksessen út 'e iere 1970-er jierren wiene de politike satire The Candidate (1972), de romantyske dramafilm The Way We Were (1973), en de misdiefilm The Sting (1973, dy't de meast opbringende film út Redford syn karriêre waard. Yn The Way We Were wie Barbra Streisand Redford syn tsjinspylster. Foar The Sting wurke er fannijs gear mei regisseur George Roy Hill. Foar syn rol fan Johnny Hooker yn dy film waard Redford nominearre foar de Oscar foar bêste akteur.
Yn 1974 hie Redford nij súkses mei syn titelrol yn The Great Gatsby. Yn 1975 wurke er jitris gear mei George Roy Hill foar The Great Waldo Pepper. Datselde jiers fertolke er de rol fan in CIA-agint mei de koadenamme 'Condor' yn 'e spionaazjeskriller Three Days of the Condor, fan regisseur Sydney Pollack. Yn 'e tige populêre dramafilm All the President's Men, út 1976, fan regisseur Alan J. Pakula, oer it Watergateskandaal, fertolke Redford de rol fan sjoernalist Bob Woodward, wylst Dustin Hoffman Woodward syn kollega Carl Bernstein spile. Behalven as ien fan 'e haadrolspilers wie Redford ek as útfierend produsint by de film belutsen. All the President's Men wie op ferskate nivo's in kearpunt foar Redford, dy't mei de film foar it earst syn belutsenens as priveepersoan by politike kwestjes blike liet.
As majoar Julian Cook spile Redford yn 1977 mei yn Richard Attenborough syn oarlochsfilm A Bridge Too Far, oer Operaasje Market Garden en de Slach om Arnhim. Yn 1979 wie Redford op 'e nij mei Jane Fonda te sjen yn The Electric Horseman fan Sydney Pollack. Syn folgjende film wie it finzenisdrama Brubaker (1980), wêryn't er in sipier spile dy't it finzenissysteem besiket te herfoarmjen.
Filmwurk: heechtijdagen
Mei it jild dat er mei syn aktearjen fertsjinne hie, kocht Redford in hiel skygebiet oan 'e eastkant fan 'e Mount Timpanogos oan, noardeastlik fan Provo, yn 'e Rocky Mountains fan Utah. Oarspronklik hiet dat 'Timp Haven', mar Redford neamde it om ta it Sundance Resort, nei syn rol fan 'e Sundance Kid. Redford syn frou Lola Van Wagenen kaam út Utah, en se besieten yn dy omkriten al sûnt 1963 in twadde hûs. Yn 1978 waard troch Sterling Van Wagenen, Redford syn sweager, en John Earle, in lid fan 'e Utah Film Commission, (earst noch ûnder in oare namme) it Sundance Filmfestival oprjochte, in filmfestival foar ûnôfhinklike films. Redford waard oerhelle om foarsitter fan it festival te wurden en bleau desennia lang by it evenemint belutsen. Hy rjochte it Sundance Ynstitút, de Sundance Cinemas en it Sundance Channel op, allegear yn of deunby Park City (Utah), dat 48 km benoarden it Sundance Resort leit. Ek Redford syn lettere tillefyzjestudio Sundance Productions wie ferneamd nei de Sundance Kid.
Yn 1980 wie Redford foar it earst aktyf as regisseur, mei de dramafilm Ordinary People, wêrfan't de haadrollen spile waarden troch Mary Tyler Moore, Donald Sutherland en Timothy Hutton. De film gie oer it stadige útinoarfallen fan in Amerikaansk gesin nei de dea fan ien fan 'e soannen. Ordinary People wie in grut súkses en wurdt noch altyd beskôge as ien fan 'e bêste films fan 'e 1980-er jierren, sawol op it mêd fan 'e filmkrityk as kommersjeel besjoen. Redford wûn der in Oscar foar bêste film, in Oscar foar bêste regisseur, in Golden Globe foar bêste dramafilm, in Golden Globe foar bêste regisseur en in Directors Guild of America Award foar bêste regisseur mei.
As akteur wie Redford yn 1984 wer te sjen yn it honkbaldrama The Natural. Yn 1985 spile er ien fan syn bekendste rollen as de histoaryske piloat en aventoersman Denys Finch Hatton yn it mei in Oscar foar Bêste Film bekroande Out of Africa, fan regisseur Sydney Pollack. Dy film wie basearre op 'e autobiografyske roman Den Afrikanske Farm, fan 'e Deenske skriuwster Karen Blixen. Redford hie yn Out of Africa as tsjinspylster Meryl Streep, dy't de rol fan Blixen fertolke. Behalven de Oscar foar Bêste Film wûn Out of Africa noch seis oare Oscars en in grut tal oare prizen. Dêrmei wie it Redford syn súksesfolste filmprojekt út 'e 1980-er jierren. Yn tsjinstelling dêrmei wie syn folgjende film, de komeedzje Legal Eagles út 1986, mei Debra Winger en Daryl Hannah, mar in beheind súkseske yn 'e bioskopen.
Yn 1988 kaam Redford syn twadde film as regisseur út. It wie it komeedzjedrama The Milagro Beanfield War, mei yn 'e haadrollen Chick Vennera, Rubén Blades en Sônia Braga. De film, basearre op 'e roman mei deselde namme fan John Nichols, giet oer it plakje Milagro, yn Nij-Meksiko, dêr't de Latino-befolking syn lân driget kwyt te reitsjen troch tadwaan fan in rike blanke projektûntwikkeler. Hoewol't it in knaphandich makke film wie mei hilaryske sênes, krige The Milagro Beanfield War net folle oandacht yn 'e media en waard it gjin grut súkses.
Yn 1993 spile Redford ien fan syn populêrste rollen yn 'e dramafilm Indecent Proposal. Hy fertolke dêryn de rol fan miljardêr John Gage, dy't in jonge troude frou yn jildneed, spile troch Demi Moore, in miljoen dollar oanbiedt as se mei him op bêd giet, wat ta slimme spannings yn har houlik mei har man (Woody Harrelson) liedt. Hoewol't de filmkritisy neat fan 'e film hawwe moasten, en Redford nominearre waard foar in Golden Raspberry Award foar minste akteur, ûntjoech Indecent Proposal him ta ien fan 'e grutste bioskoopsúksessen fan it jier.
Folle mear lof krige Redford foar syn fjirde film as regisseur, Quiz Show, út 1994, oer in skandaal oangeande trochstutsen kaart yn in Amerikaanske tillefyzjekwis út 'e 1950-er jierren. De haadrollen waarden fertolke troch Paul Scofield, John Turturro, Rob Morrow en Ralph Fiennes. Quiz Show waard nominearre foar de Oscar foar Bêste Film, en Redford sels foar de Oscar, de Golden Globe, de BAFTA en de Directors Guild of America Award foar bêste regisseur. Underwilens hie Redford yn 1994 syn earste oeuvrepriis krigen, de Cecil B. DeMille Award fan 'e Golden Globes. Yn 1995 waard him fierders in earedoktoraat yn de letteren takend troch it Bard Kolleezje, en yn 1996 wûn er sawol de Nasjonale Medalje foar de Keunsten as de Screen Actors Guild Life Achievement Award.
Filmwurk: lettere jierren
Yn 1996 spile Redford mei Michelle Pfeiffer yn it romantyske sjoernalistykdrama Up Close & Personal. Yn 1998 hied er wer ien fan syn bekendste rollen yn 'e dramafilm The Horse Whisperer, oer in hynsteman dy't in famke (spile troch in jonge Scarlett Johansson) helpt om har troch in ûngelok jinstich wurden hynder wer nuet te krijen, en it ûnderwilens ek oanleit mei har (troude) mem (spile troch Kristin Scott Thomas). Behalven as spiler fan 'e titelrol wie Redford ek by de film belutsen as regisseur en as filmprodusint. It smiet him op 'e nij in nominaasje op foar de Golden Globe foar bêste regisseur. Yn 2000 regissearre Redford ek The Legend of Bagger Vance, mei yn 'e haadrollen Matt Damon en Will Smith.
Redford spile yn 2001 yn The Last Castle Eugene Irwin, in yn ûngenede fallen luitenant-generaal fan it Amerikaanske Leger, dy't yn in militêre finzenis opsletten wurdt en dêr al rillegau de lieding oer de oare finzenen op him nimt. Dat is tige tsjin 't sin fan 'e sadistyske finzenisdirekteur (spile troch James Gandolfini), mei wa't neitiid in machtsstriid ûntstiet dy't almar fierder oanboazet. Fierders wie Redford yn 2001 ek mei Brad Pitt te sjen yn 'e spionaazjefilm Spy Game. Op 'e útrikking fan 'e Oscars yn 2002 (foar it jier 2001) waard him de Eare-Oscar takend foar syn hiele oeuvre. Yn 2004 spile er mei dame Helen Mirren yn The Clearing, fan 'e Nederlânske regisseur Pieter Jan Brugge. Datselde jiers fersoarge er ek de voice-over foar de dokumintêre Sacred Planet, in swide reis nei guon fan 'e meast eksoatyske en bedrige plakken fan 'e wrâld. Ek produsearre er yn 2004 Diarios de Motocicleta, in ynternasjonale ko-produksje fan regisseur Walter Salles, en in coming-of-ageferhaal yn 'e foarm fan in roadmovie oer in jonge Argentynske studint medisinen, Ernesto "Che" Guevara.
Yn 2005 spile Redford mei Jennifer Lopez en Morgan Freeman yn it magistrale An Unfinished Life, fan 'e Sweedske regisseur Lasse Hallström. De film giet oer de âlde, sjegrinige rancher Einar Gilkyson, dy't op syn boerespultsje op it tinbefolke plattelân fan Wyoming noch altyd rouwet om syn by in auto-ûngemak omkommen soan, as op in dei tsjin syn wil syn fan him ferfrjemde rekke skoandochter en pakesizzer by him ynlûke, dy't op 'e flecht binne foar de mishanneljende frijer fan 'e skoandochter. Yn desimber 2005 ûntfong Redford de Kennedy Center Honors, in ûnderskieding foar lju dy't in wichtige bydrage levere hawwe oan 'e Amerikaanske kultuer. Yn 2006 wie Redford as stimakteur belutsen by de film Charlotte's Web, wêryn't er syn stim liende oan Ike it Hynder.
Redford spile yn 2007 mei Meryl Streep, 22 jier nei harren gearwurking yn Out of Africa, de haadrollen yn Lions for Lambs, dêr't ek Tom Cruise yn te sjen wie. De film waard troch Redford sels regissearre en produsearre, mar nei't de ferwachtings heech opkloppe wiene, krige Lions for Lambs mingde resinsjes en ôffallende kommersjele resultaten. Yn 2008 rjochte Redford in eigen filmstudio op mei de namme Wildwood Enterprises, dêr't er al syn eardere filmprojekten by ûnderbrocht. Dat jiers ûntfong er ek in earedoktoraat yn 'e skiene keunsten fan 'e Brown Universiteit, en ek de Dorothy en Lillian Gish-priis, dy't takend wurdt oan immen dy't "in treflike bydrage oan 'e skientme fan 'e wrâld" levere hat. Yn 2009 waard de Robert Redford Award foar Belutsen Artysten fan 'e Skoalle foar de Poadiumkeunsten fan 'e Universiteit fan Súdlik Kalifornje (USC) nei Redford ferneamd. En yn 2010 waard er as ridder (chevalier) opnommen yn it Frânske Légion d'Honneur.
Redford syn folgjende filmprojekt wie The Conspirator (2010), dêr't er sels net yn spile, mar dat er wol regissearre en produsearre. It wie in kostúmdrama om 'e moard op Abraham Lincoln hinne. Nettsjinsteande dat Redford it ûnderwerp sels tige nijsgjirrich fûn, flopte de The Conspirator yn 'e bioskopen. Yn 2011 wurke Redford mei oan 'e dokumintêre Buck, oer de echte 'hynsteflústerder', Buck Brannaman, wêryn't er fertelde oer syn ûnderfinings mei de hynsteman ûnder de produksje fan syn film The Horse Whisperer. Redford regissearre, produsearre en spile yn 2012 yn The Company You Keep, oer in eardere ûndergrûnske aktivist waans identiteit desennia letter bekend wurdt troch it gegraaf fan in sjoernalist, mei as gefolch dat de autoriteiten him einlings en te'n lêsten op it spoar komme en hy útpike moat. Datselde jiers rjochte er mei Laura Michalchyshyn de tillefyzjestudio Sundance Productions op, dêr't se har mei taleine op it meitsjen fan tillefyzjesearjes en dokumintêres.
Yn 2013 spile Redford yn All is Lost, in film fan J.C. Chandor oer in man allinnich yn in sylboat dy't op see fergiet. Dy rol yn in film mei mar ien akteur (Redford) en frijwol gjin dialooch waard troch de filmkritisy tige heech priizge. Redford waard derfoar nominearre foar û.o. in Golden Globe foar bêste akteur yn in dramafilm, in Satellite Award foar bêste akteur en in Independent Spirit Award foar bêste akteur. Yn april 2014 fertolke Redford de rol fan Alexander Pierce, it haad fan 'e organisaasje S.H.I.E.L.D., yn 'e superheldefilm Captain America: The Winter Soldier, fan 'e Marvel Studios. Ek hied er yn 2015 de rol fan ferslachjouwer en nijslêzer Dan Rather yn 'e film Truth.
Fierders spile er yn 2015 mei Emma Thompson en Nick Nolte yn it biografyske komeedzjedrama A Walk in the Woods, dat basearre wie op it autobiografyske reisferslach mei deselde namme fan Bill Bryson. Redford, dy't de film ek produsearre, en dy't sels de rol fan Bryson spile, hie mear as tsien jier earder de filmrjochten op it boek al kocht. It hie syn bedoeling west om 'e film tegearre mei Paul Newman, syn tsjinspiler út Butch Cassidy and the Sundance Kid, te meitsjen, mar nei Newman syn ferstjerren yn 2008 wie it projekt lang lizzen bleaun. Yn 2015 ûntfong Redford syn fjirde earedoktoraat fan it Colby Kolleezje yn Waterville (Maine). Yn 2016 waard him troch presidint Barack Obama de Presidinsjele Frijheidsmedalje opspjelde, de heechste boargerlike ûnderskieding yn 'e Feriene Steaten. En yn 2017 krige Redford op it Ynternasjonaal Filmfestival fan Feneesje de Gouden Eareliuw foar syn hiele oeuvre.
Redford spile yn 2016 de rol fan in âlde houtfiker, dy't ienris in draak met hat, yn Pete's Dragon, in remake fan in Disney-filmmusical út 1977. Yn 2017 wied er te sjen yn 'e science fiction-film The Discovery, en datselde jiers kaam ek de romantyske film Our Souls at Night út. Dêryn spile er op 'e nij mei Jane Fonda, 58 jier nei't se foar it earst gearwurke hiene yn Tall Story. Yn augustus 2018, doe't er 81 jier waard, kundige Redford oan dat er ophâlde soe mei wurkjen as akteur sadree't syn lêste film, The Old Man & the Gun, klear wie. Dy film kaam út yn septimber 2018. Redford spile dêryn de (histoaryske) bankrôver Forrest Tucker, dy't op jierren noch in românse kriget. Yn 2019 hie Redford noch in cameo as Alexander Pierce yn 'e superheldefilm Avengers: Endgame.
Houliken en bern
Redford krige fjouwer bern, allegear út syn earste houlik. De âldste wie Scott Anthony Redford, dy't berne waard op 1 septimber 1959 en al mei twa en in heale moanne kaam te ferstjerren oan widzedea, op 17 novimber 1959. Hy leit begroeven op it Stedsbegraafplak yn Provo (Utah). Fan 'e oare trije bern is Shauna Jean Redford (15 novimber 1960) in keunstskilderesse dy't troud is mei sjoernalist Eric Schlosser; David James "Jamie" Redford (5 maaie 1962) is in skriuwer en filmprodusint; en Amy Hart Redford (22 oktober 1970) folge yn har heite fuotleasten as aktrise. Anno 2014 hie Redford sân pakesizzers.
Aktivisme
Redford is in swevende kiezer, dy't noris de Republikeinen, dan wer de Demokraten stipe hat, ôfhinklik fan persoanlike foarkarren. Sa stipe er yn 2004 de kampanje fan syn freon Gary Herbert (in lettere gûverneur fan Utah) om luitenant-gûverneur fan Utah te wurden. By de presidintsferkiezings fan 2012 stipe er de Demokraat Barack Obama. Op it boek Crippled America, fan 'e Republikein Donald Trump, dy't yn 2016 presidint waard, wurdt in sitaat fan Redford oanhelle: "Ik bin bliid dat er dêr [yn it Wite Hûs] sit, sa't er is." Dat is lykwols in opsetlike ferdraaiïng fan Redford syn sarkastyske útspraak oer Trump, mei't er sein hie: "Ik bin bliid dat er dêr sit, sa't er is. It is sa'n grutte suffert dat er gjin ferstannige dingen dwaan kin al soed er it wolle."
Biografy
Yn maaie 2011 publisearre útjouwerij Alfred A. Knopf, Inc. de biografy Robert Redford: The Biography. Dat wie in boek dat troch Michael Feeney oer in perioade fan fyftjin jier skreaun wie mei input fan Redford sels en tagong ta syn persoanlike papierren en deiboeken.
Ynternasjonale Lofthaven Robert Redford?
Omreden fan 'e ûnmjitlike bydrage dy't it Sundance Filmfestival levere hat oan 'e ûntwikkeling fan 'e ekonomy fan Utah, is yn dy steat in brede beweging ûntstien dy't de Ynternasjonale Lofthaven Salt Lake fan Salt Lake City omneame wol ta de "Ynternasjonale Lofthaven Robert Redford". Redford hat dêr noch gjin miening oer jûn.
Sanders PuzzelMedia Groep
Famyljebedriuw
Yn 1971 begûn de drukker en boekhanneler Rinus Sanders it famyljebedriuw Sanders Puzzelboeken yn Vaassen. Datselde jier ferskynden de earste krúswurdriedlings fan Sanders.
Yn 1987 waard de lieding oernomd troch soan Martin Sanders. It bedriuw wreide him de jierren dêrnei noch út troch groei en oernames. Yn 1998 waard útjouwerij De Denker oernomd. It bedriuw makke dêrnei puzels ûnder de merknammen Sanders, Puzzelhobby, De Puzzelaar en De Denker. Yn 2007 giene dy titels fierde ûnder de namme Sanders. De puzels ferskynden op de deistige puzelsiden yn it Algemeen Dagblad en Trouw en blêden fan Audax en AKN. Yn 2010 waarden kontentprovider JFS en Puzzelland oernomd. Sanders eksploaitearre doe mear as 70 ferskillende titels op it mêd fan puzels, puzelboeken en puzelwurdboeken. Yn 2011 waard de webside www.puzzelsite.nl lansearre mei online puzels. Yn 2012 ûntstie de Sanders PuzzelMedia Groep.
Oername
Yn 2018 waard Sanders ferkocht oan útjouwerij Keesing Media Group. Op it haadkantoar yn Vaassen wurken doe sa’n fjirtich minsken. Direkteur Martin Sanders waard by de oername opfolge troch Philip Alberdingk Thijm (CEO). De merknamme Sanders bleau lykwols bestean.
John Grass
John Grass, bertenamme: Oanfallende Bear (Lakota: Máto Watakpé, útspr.: ['ma:to wa'takpe:]; Ingelske oersetting: Charging Bear; oan 'e Grand River (Súd-Dakota), 1836 – Fort Yates (Noard-Dakota), 10 maaie 1918) wie in opperhaad fan 'e Swartfoet-substamme fan 'e Lakota-Sû (Sioux), in Yndiaansk folk fan 'e Grutte Flakten fan Noard-Amearika. Hy waard ferneamd trochdat er ien fan 'e Yndiaanske lieders wie yn 'e ferneamde Slach oan de Little Bighorn, wêrby't de Yndianen it Amerikaanske leger in ferpletterjende nederlaach tabrochten. Letter ûntjoech er him ta in feardich steatsman en diplomaat.
Libben
John Grass waard yn 1836 berne oan 'e Grand River yn wat no de steat Súd-Dakota is. Sawol syn heit, Sičola, as syn pake, Brûkt-Him-as-in-Skyld, wiene foaroansteande lieders fan 'e Swartfuotten of Sihasapa, ien fan 'e sân substammen fan 'e Lakota, dy't net betize wurde moat mei it bekendere Algonkwynske folk fan 'e Swartfuotten. Grass syn bertenamme wie Oanfallende Bear, mar doe't er mei trije jier doopt waard troch de roomske preester Pierre-Jean De Smet, in jezuïtyske misjonaris, waard him de namme "John Grass" jûn. Likegoed troude er yn 1867 by in lânseigen Lakota-seremoanje mei trije susters, wêrfan't ien letter Cecilia Walking Shield kaam te hjitten. Mei har troude Grass yn 1894 nochris foar de Roomske Tsjerke. Neffens guon boarnen hie Grass fjouwer bern, wylst oaren úthâlde dat er folle mear hie, mar dat in protte al jong kamen te ferstjerren.
Yn 'e 1850-er, 1860-er en 1870-er jierren wie Grass, dy't lid wie fan it Skimmelriders-krigersgenoatskip, belutsen by mannich in fjildslach en skermutseling mei de fijannen fan Lakota. Sa fierde er yn 1873 de Lakota-krigers oan yn 'e Slach by Massacre Canyon, yn Nebraska, dêr't se koarte metten makken mei in jachtpartij fan 'e Pâny (Pawnee), harren meast ûnfersoenlike erffijannen. Dat wie ien fan 'e lêste grutte slaggen tusken Yndiaanske folken yn Noard-Amearika ûnderling. (Tsjintwurdich stiet op dat plak in tinkteken mei op 'e iene kant it gesicht fan John Grass, en op 'e oare kant dat fan Regearjend-oer-Syn-Soan, de Pâny-oanfierder.) Yn 'e Grutte Sû-Oarloch fan 1876 focht Grass oan 'e kant fan de opperhaden Sittende Bolle en Mâl Hynder tsjin 'e Amerikanen, lykas yn 'e ferneamde Slach oan de Little Bighorn, dêr't in Yndiaanske koälysje fan Lakota, Noardlike Sjajinnen en guon Noardlike Arapaho it Amerikaanske 7e Kavaleryrezjimint fan luitenant-kolonel George Armstrong Custer grutdiels ferdylge.
Nei de úteinlike Amerikaanske oerwinning reizge Grass nei Pennsylvania, dêr't er oan 'e Carlisle Indian Industrial School, in ynternaat foar Yndiaanske bern yn Carlisle, lêzen en skriuwen en floeiend Ingelsk praten learde, kennis dy't er neitiid brûkte yn ûnderhannelings mei de Amerikaanske oerheid. Werom yn it Standing Rock Agintskip fan it Grutte Sû Reservaat tsjinne Grass fan 'e ein fan 'e 1870-er jierren oant syn dea as rjochter fan 'e Yndiaanske rjochtbank. Mei syn freon Gal, fan 'e Hûnkpapa, wied er in grut foarstanner fan Yndiaansk ûnderwiis en de omfoarming fan 'e Lakota-maatskippij fan in nomadysk bestean as jager-sammelders op 'e iepen flakten ta de sedintêre libbenswize fan lânbouwers. Om 1890 hinne, yn 'e tiid fan 'e geastedûnsbeweging en it Bloedbad fan Wounded Knee, besocht Grass it spul del te bêdzjen, in ûntankbere taak dêr't er net in protte freonen mei makke.
Grass kante him fûleindich oan tsjin it foarnimmen fan it Amerikaanske regear om 'e Lakota noch mear lân te ûntnaderjen, en late yn 1888 in grutskalich ferset tsjin 'e opspjalting fan it Grutte Sû Reservaat. Mar dat wie om 'e nocht, want yn 1889 waard it grutte reservaat dochs opheft, wêrnei't de helte fan 'e grûn frijjûn waard foar kolonisaasje troch de blanken, en de rest ferparte ûnder fiif lytsere reservaatsjes. Sels de ferplichtings dy't de Amerikanen harsels dêrby noch opleine, kamen se net nei, en yn 1902 joech Grass lieding oan in delegaasje fan opperhaden dy't nei Washington, D.C. reizge om 'e rjochtlike griven fan 'e Lakota oan it Amerikaanske regear dúdlik te meitsjen. John Grass ferstoar op 10 maaie 1918 yn syn hûs by Fort Yates, yn Noard-Dakota, yn it Standing Rock Yndianereservaat.
Milimeter
De milimeter (symboal mm) is in lingte-ienheid, gelyk oan 0,001 meter. De namme is gearstald út de SI-ienheid foar langte, "meter", en it SI-foarheaksel mili. In milimeter is 0,001 meter of 1.000 mikometer. In milimeter is ek 0,1 sintimeter.
Gudsekop (skûtsje)
Skûtsje de Gudsekop is in Fryske platboaiem dy't boud waard yn 1908. Bysûnder oan dit skûtsje fan 13,05 meter is dat der nea in moter yn sitten hat. It skûtsje is neamd nei it wetter Gudzekop. It skip is yn behear en ûnderhâld ûnderbrocht by in stifting. De Gudsekop wurdt simmerdeis brûkt foar ploechjesilen.
Westerlee
Westerlee (Grinslânsk: Westerlij) is in doarp yn de gemeent Aldamt yn de provinsje Grinslân. It doarp hie op 1 jannewaris 2019 1.495 ynwenners en it leit tusken Hilligerlee en Meeden. It doarp leit op de grins fan it de histoaryske Fryske goa Aldamt en de Grinzer Feankoloanjes. Westerlee wie fan 1811 oant 1821 in selsstannige gemeente.
Charley Reynolds
Charley Reynolds (folút: Charles Alexander Reynolds; yn Warren County (Illinois), 20 maart 1842 – oan 'e rivier de Little Bighorn (Montana), 25 juny 1876) wie in Amerikaansk frontiersman, dy't aktyf wie as keapman, jager, gids en ferkenner foar it Amerikaanske Leger. Hy waard benammen bekend om't er focht en sneuvele yn 'e ferneamde Slach oan de Little Bighorn.
Westerlee
Namme
thumb|left|Sint-Joaristsjerke yn Westerlee De namme Westerlee ferwiist nei in sânrêch (lee), dêr't it doarp op boud waard. Dy sânrêch skiedt dêr it feangebiet fan it klaaigebiet. Benoarden it doarp begjint it Aldamt, en besuden begjinne de Feankoloanjes.
Skiednis
It doarp waard foar it earst neamde yn in âlde kleasterkronyk út 1230. De parochy hie yn dy tiid in bannen mei it kleaster fan Heiligerlee. De âlde herfoarme tsjerke waard yn 1776 ferfongen troch in nije tsjerke. Op de hjoeddeiske tsjerke stiet in ôfbyld fan Sint-Joaris. Sûnt 2010 binne der gjin tsjerketsjinsten mear, mar wurdt it gebou noch hieltyd brûkt foar bysûndere gelegenheden. De grifformearde tsjerke, dy't yn 1930 boud waard, moast yn 2012 slute, om't der hast gjinien mear yn de tsjerkerie siet. Dêrnei waarden der yn Westerlee gjin tsjerketsjinsten mear holden.
It eastlike part fan it doarp wie yn de santjinde iuw in aparte útbuorren dat De Smacht neamd waard, nei in earder foarwurk fan it kleaster Heiligerlee, dy't oant it begjin fan de tweintichste iuw ta it kerspel Heiligerlee rekkene waard.
Ronald Plasterk
Ronald Hans Anton Plasterk (De Haach, 12 april 1957) is in Nederlânsk politikus, wittenskipper en ûndernimmer. Fan 5 novimber 2012 oant 26 oktober 2017 wie er minister fan Binnenlânske Saken en Keninkryksrelaasjes yn it kabinet-Rutte II. Plasterk hat biology studearre, is dêryn promovearre en hat him spesjalisearre yn de molekulêre genetika.
Charley Reynolds
Jonkheid en oarlochsjierren
Reynolds waard yn 1842 berne yn Warren County, yn 'e Amerikaanske steat Illinois, as de soan fan in dokter. Doe't er yn syn tinerjierren wie, ferfearen syn âlden mei him nei Kansas. Hy genoat in oplieding oan it Abingdon Kolleezje yn Abingdon, mar briek dy yn 1860 ôf om mei achttjin jier as sljochtwei soldaat tsjinst te nimmen yn it Noardlike Leger doe't tsjin 'e ein fan dat jier de Amerikaanske Boargeroarloch (1861-1865) ûntsjinkearber waard.
Ronald Plasterk
Fan jannewaris 2019 ôf is er CEO en oprjochter fan Frame Therapeutics. Njonken syn wurk by Frame is er sûnt septimber 2018 heechlearaar Novel strategies for access to therapeutics oan de Universiteit fan Amsterdam.
Charley Reynolds
Lettere jierren
Nei de oarloch swalke Reynolds fan 'e iene steat nei de oare en ferrjochte er alderhanne los wurk. Hy kaam bekend te stean as Lonesome ("Iensume") Charley Reynolds. Yn 1865 wied er keapman en yn 1866 bizonjager. Yn 1867 rekke er yn Fort McPherson slaande deilis mei in legerofsier, dy't by harren fjochtpartij in earm ferlear.
Neitiid ûntjoech Reynolds him ta gids. Hy wurke mei Buffalo Bill Cody foar de Amerikaanske spoarwegen, en kaam yn 1869 yn 'e kunde mei luitenant-kolonel George Armstrong Custer. Dy helle him oer om ferkenner te wurden foar syn Amerikaanske 7e Kavaleryrezjimint. Yn dy hoedanichheid naam Reynolds diel oan 'e Yellowstone-ekspedysje fan 1873. It jiers dêrop wie hy de boadskipper dy't Custer ûnder syn Ekspedysje nei de Black Hills nei Fort Laramie ta stjoerde mei it berjocht dat er goud fûn hie yn dy foar de Lakota hillige krite.
Grutte Sû-Oarloch
Under de fjildslach bleau Reynolds by de fiif kompanjyen fan it 7e Kavaleryrezjimint dy't ûnder lieding fan Custer út it noarden wei in oanfal diene op it Yndiaanske doarp, mar weromdreaun en útinoarslein waarden. De restanten fan it detasjemint waarden neitiid troch de Lakota- en Sjajinske krigers op 'e heuveltop fan Custer Hill besingele en oan 'e lêste man ta útrûge. Om't der gjin Amerikaanske oerlibbenen wiene fan dy konfrontaasje, komt alle ynformaasje dy't deroer bekend is fan Yndiaanske eachtsjûgen en fan argeologysk ûndersyk. Guon ferslaggen tsjutte derop dat Reynolds oan it lêst ta in legerdokter ferdigene dy't in ferwûne soldaat fersoarge (dat soe dan dokter George Edwin Lord west hawwe moatte, mei't de oare beide dokters fan it rezjimint har by de detasjeminten fan majoar Marcus Reno en kaptein Frederick Benteen befûnen, oan 'e súdkant fan it Yndiaanske doarp.