cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tsjerkehop
It Tsjerkehop is in mar yn de gemeente Wymbritseradiel. It Hop is in útham fan de Idzegeaster Poel by Idzegea.
De namme Tsjerkehop jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Kerkehop.
Sex and the City
Sex and the City is in Amerikaanske tillefyzjesearje dy't ek yn Nederlân útstjoerd waard. Dizze rige, dy't de midden hold tusken in komeedzje- en in dramasearje rûn fan 1998 oant 2004 en gie oer fjouwer freondinnen yn New York en it wol en wee fan harren leafdeslibbens. Fral mank froulju en homo's wie Sex and the City tige populêr. De searje wie ien fan 'e earste Amerikaanske tillefyzjeprogramma's wêryn't froulju iepentlik en yngeand oer seks praten, en wie sadwaande ynfloedryk op it mêd fan 'e emansipaasje.
Kammingaburch
thumb|Rienck fan Cammingha 1552 thumb|Camminghaburch 1742, [[Cornelis Pronk]] thumb|Camminghaburch 1750, [[Sjoerd Bonga (keunstner)|Sjoerd Bonga]] Cammingaburch wie in stins noardeast fan de stêd Ljouwert.
It slot wurdt foar it earst neamd yn de 14e iuw. Yn it jier 1200 wurde de Kamminga's al neamd en se wienen destiids de machtichste famylje fan Ljouwert. In soad strjit- en wyknammen bringe harren namme yn it ûnthâld. De Kamminghaburch stie wat ten westen fan it tsjintwurdige Kambuerplein. It kastiel hie in dûbele omgrêfting en in fersterke foarpoarte en lei binnen noch oare ferdigeningswurken. Begjin 14e iuw wurdt it slot bewenne troch in Regnerus Cammingha en yn 1398 troch Gerrit Cammingha. Gerrit wie bûnsmaat fan Albrecht fan Beieren, greve fan Hollân. Troch syn bûnsgenoatskip hie hy op syn stins in Hollânske besetting, wêrtroch't hy de lilkens fan it folk op syn hals helle. It kastiel waard belegere en nei de ynname waard de besetting diels deamakke en op de flecht dreaun.
Om 1500 hinne wie it in ûnrêstige tiid yn Fryslân en waard it slot ferwoaste, mar yn 1510 waard it wer opboud troch Wytze fan Cammingha en syn frou Rints fan Minnema. Mei de dea fan Gerrolt Cammingha yn 1589 stjert de famylje yn manlike line út. Syn dochter Edwert bewennet nei 1589 it slot mei har man Ruurt fan Juckema. Nei besit west te hawwen fan de famylje Juckema, giet it kastiel troch fererving oer yn hannen fan de Burmania's en letter de famylje Rengers op Epemastate te Ysbrechtum.
De iene fleugel hie twa boulagen mei op de hoeke in lytse arkeltoer, wylst de oare mar ien boulaach hie. Dizze twadde fleugel wie trouwens net folle leger as de oare fleugel, omdat hjir in seal mei grutte ramen wie. Heaks op de twadde fleugel stie in los skuorreeftich elemint mei in grut sealdak tusken topgevels en in trepgevel boppe ien fan de groutte doarren. Ek is der noch in ôfbyld bewarre bleaun, dy't de situaasje yn 1750 werjout. Dêrop is te sjen dat in gebou in treptop krigen hat en ûnder in geanderij op pylders mei rûnbôgen hat. De skuorre dwers op it gebou is dan wuls ferdwûn.
Roaneries
Roaneries (de ies fan Roan), Nederlânsk en offisjeel Roderesch, is in doarpke sawat 1,5 km súdlik fan Roan, yn de Drintske gemeente Noordenveld (Drinte). Op 1 jannewaris 2008 wennen der 346 minsken.
De earste seis huzen fan Roaneries binne út 1850. It doarpke ûntstie om 1900. De bebouwing konsintreare him yn de buert fan de skoalle, dêr't ek bern út Alteveer en Steenbergen hinne gienen. Oant 1998 wie Roaneries ûnderdiel fan de gemeente Roan.
Miami
Miami is in stêd dy't oan 'e Atlantyske kust fan 'e súdwestlike Amerikaanske steat Floarida leit. It is it haadplak fan Miami-Dade County, en hie, neffens in offisjele skatting út 2012, in befolking fan krapoan 415.000 minsken. Hoewol't de stêd dus net iens sa oergrut is, foarmet Miami de grutste stêd en it sintrum fan 'e Súdflorideeske Stêdekloft (South Florida Metropolitan Area), mei yn totaal mear as 5½ miljoen ynwenners, dy't bestiet út in protte lytsere stêden, lykas Fort Lauderdale, West Palm Beach, Boca Raton, Miami Beach, North Miami en South Miami. In oar bekend plak yn Súd-Floarida, South Beach, is feitliken in wyk fan Miami.
Geografy
Miami leit op in útstrutsen flakte tusken it moerasgebiet fan 'e Everglades yn it westen en de Baai fan Biscayne, dy't ûnderdiel útmakket fan 'e Atlantyske Oseaan, yn it easten, op it plak dêr't de rivier de Miami útmûnet yn 'e see. De hichte fan it lân leit foar it meastepart om 'e 2 m boppe seenivo hinne, en komt yn elts gefal nea boppe de 12 m út. De legere parten fan 'e stêd lizze oan see, wylst de hegere stikken op 'e saneamde Miami-rotsrichel boud binne. Yn 'e Baai fan Biscayne lizze ferskate hûnderten keunstmjittich oanleine barriêre-eilannen, om by min waar de weagen te brekken, en op 'e grutste beide dêrfan binne de wyk South Beach en de selsstannige stêd Miami Beach boud. Trochdat de Golfstream, in waarme oseaanstreaming, net mear as 24 km út 'e kust fan Miami noardoan rint, bliuwt it klimaat fan 'e stêd it hiele jier troch waarm en myld.
Skiednis
De streek dêr't no Miami leit, waard al tûzenen jierren bewenne ear't de earste kolonisten fan Jeropeesk komôf har dêr fêstigen. Tusken de Iere Midsiuwen en 1566, doe't de ûntdekkingsreizger Pedro Menéndez de Avilés de krite út namme fan kening Filips II ta Spaansk gebiet ferklearre, libben der de Tekwesta-Yndianen. Yn 1567 waard der in Spaanske missy oanlein. Iuwenlang hiene Spanje en Grut-Brittanje it om bar foar it sizzen yn Floarida, en yn 1821 stie Spanje it gebiet ôf oan 'e Feriene Steaten.
Miami waard fjouwer jier letter stifte, yn 1825, en neamd nei de rivier de Miami, dy't wer ferneamd wie nei de histoaryske Mayaimy-Yndianen, dy't ienris om 'e Okeechobeemar hinne libben. Yn 1836 leine de Amerikanen Fort Dallas as legerbasis yn it gebiet oan, as ûnderdiel fan harren strategy om it Floarida-territoarium te kolonisearjen en de lânseigen Seminoale-Yndianen derûnder te krijen en te deportearjen. Under de Twadde Seminoalske Oarloch waard der om Miami hinne fûleindich fochten.
Miami stiet derom bekend dat it de iennichste grutte Amerikaanske stêd is dy't ta stân kommen is troch de ynspannings fan in frou, Julia Tuttle, in rike dame út Cleveland, yn Ohio, dy't har yn Miami nei wenjen sette om dêr sitrusfruchten te kweken. Oan 'e ein fan 'e njoggentjinde iuw oertsjûge hja Henry Flagler, in spoarmagnaat, derfan om syn Florida East Coast Railway troch te lûken nei Miami. Tegearre mei de strange winter fan 1895 op 1896 wie dat yn fan 'e krúsjale eleminten dy't de groei fan Miami ta in wrâldstêd mooglik makken. Op 28 july 1896 krige Miami offisjeel de status fan stêd; it hie doe krekt justjes mear as 300 ynwenners.
Nei't Fidel Castro en syn kommunisten yn 1959 op Kuba oan 'e macht kommen wie, folge der foar Miami in nije befolkingseksploazje, diskear fan rike Kubanen dy't harren eilân ûntflechten. Letter folge in eksodus fan minder rike Kubanen, en fan 'e sechstiger jierren ôf sette him yn Miami ek in grutte Portorikaanske mienskip nei wenjen. Sadwaande is Miami no de op ien nei grutste Amerikaanske stêd (nei it Teksaanske El Paso) mei in Spaansktalige mearderheid. Fan 'e njoggentiger jierren ôf ûntstie der ek in grutte Haïtiaanske mienskip yn Miami, mar dy bestiet foar in grut part út yllegalen, en hat net de maatskiplike gearhing en politike macht dêr't benammen de Kubaanske mienskip om bekendstiet.
Yn 'e tachtiger en njoggentiger jierren hie Miami, yn 'e mande mei hiele Súd-Florida, te krijen mei slimme sosjale swierrichheden, feroarsake troch drugssmokkel en drugsoarloggen, eat dat buorkundich makke waard troch de ikoanyske plysjesearje op 'e tillefyzje út 'e jierren tachtich, Miami Vice. Yn 1992 waard der fierders noch foar miljarden dollars skea oanrjochte en foelen der ferskate deaden, doe't de Orkaan Andrew oer de stêd hinne raasde. Hoewol't der soms rasiale spannings wiene, ûntjoech Miami him yn 'e twadde helte fan 'e tweintichste iuw dochs ta in wrâldstêd fan betsjutting
Miami hjoed de dei
Hjoed de dei is Miami in tige wichtich ynternasjonaal sintrum, benammen op it mêd fan hannel, finânsjes, kultuer, de media, de film- en tillefyzjeyndustry en keunst. It waard yn 2008 troch it toanoanjaande Amerikaanske tydskrift Forbes útroppen ta "Amearika's Skjinste Stêd". Yn it sintrum fan Miami en omlizzende kriten fan Súd-Floarida is de grutste konsintraasje fan ynternasjonale banken húsfêste fan 'e hiele Feriene Steaten. De haven fan Miami is al jierrenlang de wichtichste en meast besochte haven fan krûsskippen fan 'e wrâld.
Demografy
Neffens gegevens fan 'e folkstelling fan 2010 wie doe fan 'e befolking fan Miami 13,6% âlder as 65 jier en 18,8% jonger as 18 jier. Fierders bestie 44,6% fan 'e húshâldings út ien persoan, wylst 27,3% fan 'e befolking ûnder de earmoedegrins libbe. Wat de etnyske opbou fan 'e befolking oangiet, dy wie yn 2010 sa: 11,9% blanken; 70,0% Latino's; 1,0% Aziaten; 16,2% swarten; 0,3% Yndianen; 0,6% oaren of fan mingd etnysk komôf.
Fierwei de grutste etnyske groep yn Miami wurdt foarme troch de Kubanen, mei 34,4% fan 'e befolking. Oare oansjenlike groepen binne Nikaragûanen (7,2%), Haïtianen (4,4%), Kolombianen (3,2%) en Portorikanen (3,2%). Yn 2010 wie 58,1% fan 'e ynwenners fan Miami bûten de Feriene Steaten berne (wêrfan't 41,1% him ta Amerikaan naturalisearje litten hie). Fan dy 58,1% kaam 95,4% út Latynsk-Amearika. Op taalkundich mêd waard fêststeld dat yn 2010 70,2% fan 'e befolking fan Miami yn 'e hûs Spaansk spriek, wylst it Ingelsk mei 25,5% op it twadde plak kaam. De op twa nei grutste taal wie it Haïtiaansk-Kreoalsk, mei 5,2%.
Klimaat
It moessonseizoen begjint yn maaie en einiget yn oktober; yn dat part fan 't jier leit de temperatuer yn trochsneed tusken de 29 en de 35 °C, mank geand mei in hege luchtfochtichheidsgraad, dy't it folle waarmer oanfiele lit as dat it eins is. Middeis saksearret de hjittens yn 'e regel wat troch it ûntstean fan swierwaar of in seestrûzerke dat fan 'e Atlantyske Oseaan ôf troch de stêd hinne waait. De temperatuer giet dêrtroch omlegen, mar it bliuwt noch altyd sa near as in podde.
Indiana
Indiana (Ingelske útspr.: [ɪndi'jæ:nǝ], likernôch "in-dy- jê -nuh"), offisjeel de Steat Indiana (Ingelsk: State of Indiana), is ien fan 'e fyftich steaten dy't mei-inoar de Feriene Steaten fan Amearika foarmje. Indiana, byneamd de Hoosier State, leit yn it noardeasten fan it lân, yn 'e krite fan 'e Grutte Marren, en heart ta de regio fan it Amerikaanske Midwesten. De haadstêd is Indianapolis, en dat is mei-iens ek de grutste stêd. Neffens in skatting út 2014 hie de steat doe krapoan 6,6 miljoen ynwenners, wêrmei't it kwa befolkingsgrutte de 16e steat fan 'e Feriene Steaten is. Oangeande oerflak is Indiana mei goed 94.000 km² de 38e steat. Indiana stiet bekend om syn yn ferfal rekke stielyndustry en om 'e Indianapolis 500, in ferneamde autorace.
Etymology
De namme fan Indiana betsjut safolle as "Lân fan 'e Yndianen" of "Yndiaansk Lân", wat iroanysk is om't ûnder de kolonisaasje fan it gebiet yn it lêst fan 'e achttjinde iuw en it earste trêdepart fan 'e njoggentjinde iuw frijwol alle Yndianen fan it grûngebiet fan 'e steat ferdreaun waarden. De offisjele bynamme fan Indiana is de Hoosier State. It wurd hoosier, dat in soarte fan skelnamme foar de ynwenners fan Indiana is, sa't der ek in protte skelnammen besteane foar de ynwenners fan doarpen yn Fryslân, is in wurd fan twifelige etymology. Ornaris giet men der lykwols fanút dat it út 'e Amerikaansk-Ingelske streektaal fan Firginia, de Karolina's en Tennessee kommen is en safolle betsjut as 'domme plattelânsbewenner' of 'immen dy't op in tige ôfhandich plak wennet'.
Geografy
Indiana hat in oerflak fan 94.321 km², wêrfan't 1,5% út wetter bestiet. It leit foar it meastepart yn 'e Eastlike Tiidsône (UTC –5, simmertiid –4), mar tolve countys yn 'e súdwestlike krite om Evansville hinne en yn it noardwestlike gebiet om Gary hinne meitsje diel út fan 'e Sintrale Tiidsône (UTC –6, simmertiid –5). Indiana grinzget yn it westen oan 'e Amerikaanske steat Illinois, yn it suden oan Kentucky, yn it easten oan Ohio en yn it noarden oan Michigan. Yn it noardwesten hat Indiana in 75 km lange kustline oan 'e Michiganmar, dat ien fan 'e fiif Grutte Marren is. De steat mjit 400 km fan noard nei súd, en op it breedste punt 233 km fan east nei west.
Yn trochsneed leit Indiana likernôch 230 m boppe seenivo. It heechste punt yn 'e steat is Hoosier Hill, wêrfan't de top op 383 m leit. It leechste punt is it plak dêr't de rivier de Wabash útmûnet yn 'e Ohio. Dêrmei is Indiana in frij flak gebiet, dat diel útmakket fan 'e Binnenlânske Flakte fan Noard-Amearika. De grutste rivier yn 'e steat is de Ohio, dy't de súdgrins mei Kentucky foarmet. De langste rivier fan 'e steat is lykwols de Wabash, mei in lingte fan 764 km. Oare wichtige rivieren binne de Maumee, de St. Joseph, de Whitewater, de Wite Rivier, en de Blauwe Rivier. De grutste natuerlike mar yn Indiana is de Wawasee-mar, wylst it grutste oerflaktewetter in opslachmar is, de Monroe-mar. De Tippecanoe-mar is mei 37 m de djipste mar fan Indiana. Der binne yn Indiana gjin Yndianereservaten.
Prehistoarje en koloniaal tiidrek
De ierste minsklike bewenners fan Indiana wiene Paleo-Yndianen, dy't har omtrint 8000 f.Kr. yn it gebiet nei wenjen setten, doe't oan 'e ein fan 'e lêste iistiid de gletsjers har nei it noarden weromloeken. Neitiid waard Indiana behearske troch efterinoar de Argayske kultuer (±4500 f.Kr. – ±1500 f.Kr.), de Wâldlânkultuer (±1500 f.Kr. – ±1000 n.Kr.) en de Mississippiaanske kultuer (±1000 – ±1500). Tsjin 'e tiid dat de Frânsman René-Robert Cavelier, hear fan La Salle, yn 1679 as earste Jeropeeske ûntdekkingsreizger Indiana oandie, waard dat gebiet bewenne troch ferskate Algonkwynske folken, wêrûnder de Majêmy (Miami), de Sjâny (Shawnee) en de Illinois. Yn 'e achttjinde iuw setten har boppedat ferskate folken yn Indiana nei wenjen dy't troch de kolonisaasje fan har oarspronklike wengebiet dêrhinne ferdreaun wiene, lykas de Delawêr (Delaware).
La Salle waard folge troch oare Frânske ûntdekkingsreizgers, en fuort dêrefteroan arrivearren de earste Frânske pelskeaplju, dy't de Yndianen foarseagen fan tekkens, juwiellen, ark, sterke drank en fjoerwapens yn ruil foar lukrative beverpelzen. Yn 1702 stifte Louis Juchereau de Saint-Denis yn 'e neite fan it tsjintwurdige Vincennes de earste hannelspost yn Indiana. Jean Baptiste Bissot, hear fan Vincennes, boude yn 1715 Fort Miami, by wat no Fort Wayne is. Fan 'e 1730-er jierren ôf begûnen Frânsk-Kanadezen út it noarden wei en Britske kolonisten út it easten wei har yn gruttere oantallen yn Indiana te fêstigjen. De beide groepen rekken al rillegau deilis, mei as gefolch dat har yn 1750-er jierren ferskate wapene konfontaasjes foardiene. De Yndianen holden it mei de Frânsk-Kanadezen, en fochten ûnder de Frânske en Yndiaanske Oarloch, it Noardamerikaanske front fan 'e Sânjierrige Oarloch (1756-1763) oan 'e Frânske kant. Nettsjinsteande dat wiene it de Frânsen dy't úteinlik belies jaan moasten en by de Frede fan Parys al harren koloanjes yn Noard-Amearika oan 'e Britten ôfstiene.
De Yndianen leine har lykwols net del by dy gong fan saken, en ûnder de Oarloch fan Pontiac (1763-1766) makken se Fort Miami en ferskate oare Britske forten yn Indiana mei de grûn lyk. In Britsk keninklik dekreet út 1763 makke alle lân bewesten de Appalachen ta Yndiaansk territoarium en ferklearre de kolonisaasje fan dat gebiet yllegaal. Under de Amerikaanske Unôfhinklikheidsoarloch (1774-1783) fûn it meastepart fan 'e gefjochten oan 'e easkust plak, mar de Amerikaanske generaal George Rogers Clark teach mei in leger it binnenlân yn en fersloech de Britten by ferskate fjildslaggen op wat no it grûngebiet fan Indiana is. Yn febrewaris 1779 naam er dêrby Vincennes en Fort Sackville yn. Teffens wist er de befoarriedingslinen troch te snijen fan 'e Britske troepen dy't de opstannige Amerikanen oan 'e eastkust út it westen wei oanfoelen. Oan 'e ein fan 'e oarloch moast Grut-Brittanje by de Frede fan Parys alle lân besuden de Grutte Marren, Indiana ynbegrepen, oan 'e Feriene Steaten ôfstean.
Under Amerikaansk bestjoer
Yn 1787 waard Indiana ûnderdiel fan it Amerikaanske Noardwestlike Territoarium. Yn 1800 waard Ohio dêr los fan makke, en waard de rest fan it gebiet omneamd ta it Territoarium Indiana. De haadstêd dêrfan waard fêstige te Vincennes en de earste gûverneur waard de lettere Amerikaanske presidint William Henry Harrison. Neitiid krige Indiana syn hjoeddeistige grinzen nei't yn 1805 it Territoarium Michigan derfan ôfskaat wie en it Territoarium Illinois yn 1809 foarme wie. Te begjinnen mei de Amerikaanske oerwinning op 'e Yndianen yn 'e Slach by Fallen Timbers, yn 1794, en it dêropfolgjende Ferdrach fan Greenville, fan 1795, waard de Yndianen stapke foar stapke hiel Indiana ûntnadere. Yn 1818 droegen de Majêmy hast de helte fan 'e hjoeddeistige steat oan 'e Amerikanen oer by de St. Mary's-oankeap. It lêste stik lân, yn noardeastlik Indiana, kaam yn 1826 by it Ferdrach fan Mississinwas yn Amerikaanske hannen.
Hoewol't de Yndianen har út alle macht tsjin 'e ûntnadering fan harren lân troch de blanken fersetten, koene se it tij fan 'e kolonisaasje net keare. Yn 1810 foarmen it Sjâny-opperhaad Tecumseh en syn broer, de medisynman Tenskwatawa, in grutte koälysje fan Yndiaanske stammen en folken dy't bekend kaam te stean as de Konfederaasje fan Tecumseh. Dat ferbûn behelle yn 1811 in oerwinning op 'e Amerikanen yn 'e Slach by Tippecanoe, en focht ûnder de Oarloch fan 1812 oan 'e side fan 'e Britten tsjin 'e Feriene Steaten. Doe't Tecumseh yn 1813 sneuvele yn 'e Slach oan de Thames, foel it bûnsgenoatskip lykwols útinoar en ferwettere it feriene ferset tsjin 'e Amerikaanske kolonisaasje. Neitiid waarden alle Yndianen yn 'e rin fan 'e 1820-er en 1830-er jierren út Indiana wei deportearre nei it lân bewesten de Mississippy, dêr't se úteinlik yn it Yndiaanske Territoarium (it lettere Oklahoma) bedarren, dêr't harren neikommelingen hjoed de dei noch libje.
Om't Vincennes nei de Amerikaanske nederlaach yn 'e Slach by Tippecanoe yn 'e gefareliny lei, waard yn maaie 1813 de haadstêd fan Indiana ferpleatst nei Corydon, yn it suden fan it territoarium. Twa jier letter waard in petysje fan 'e Territoriale Assimblee oan it Amerikaanske Kongres goedkard om fan Indiana in folweardige steat te meitsjen. Sadwaande koe Indiana op 11 desimber 1816 as de njoggentjinde steat lid wurde fan 'e Amerikaanske Uny. Yn 1825 waard de steatshaadstêd foar de twadde kear ferpleatst, no nei it sintraal leine Indianapolis. De kolonisaasje fan noardlik Indiana fûn oarspronklik plak troch lju út 'e steat New York en út Nij-Ingelân. Yn 'e midden fan Indiana fêstigen har benammen lju út it oanbuorjende Ohio en út Firginia en Noard-Karolina, wylst har yn it suden fral kolonisten út Tennessee en Kentucky nei wenjen setten. Dat smiet trije ferskillende kultueren op, dy't har wisten te hanthavenjen nettsjinsteande lettere ymmigraasje út Jeropa, en dy't sadwaande hjoed de dei noch altyd dúdlik ûnderskaat wurde kinne.
Under de Amerikaanske Boargeroarloch (1861-1865) focht Indiana oan 'e kant fan it Noarden tsjin it Amerikaanske Suden, dat him doedestiden ûnder de namme fan 'e Konfederearre Steaten fan Amearika besocht ôf te skieden. Indiana wie dêrby de earste Noardlike steat dy't de mobilisaasje útrôp. It stjoerde 126 rezjiminten ynfantery, 13 rezjiminten kavalery en 26 batterijen artillery nei it front ta, wat op in totaal oantal fan 208.367 soldaten en ofsieren útkaam. Dêrfan kamen 24.416 man yn 'e oarloch te sneuveljen, wylst mear as 50.000 ferwûne rekken. De iennichste fjildslach út 'e Boargeroarloch dy't op it grûngebiet fan Indiana útfochten waard, wie de Slach by Corydon, dy't op 9 july 1863 plakhie as ûnderdiel fan 'e Oanfal fan Morgan. Nei ôfrin fan 'e oarloch bleau Indiana noch lang in fierhinne agraryske steat, wêryn't de iennichste yndustry fan belang foarme waard troch slachthuzen, drankstokerijen en bedriuwen dy't har taleine op 'e makkelei fan treinwagons en rydtugen.
Tweintichste iuw
Yn 'e iere tweintichste iuw ûntjoech Indiana him ta in yndustrysteat mei sterke bannen mei de autoyndustry. Haynes-Apperson, de earste Amerikaanske kommersjeel súksesfolle automobylprodusint, wie oant 1925 fêstige yn Kokomo. Under de 1930-er jierren hie Indiana, krektlyk as de rest fan 'e wrâld, slim te lijen fan 'e Grutte Depresje. Yn dy tiid naam gûverneur Paul V. McNutt it foartou by de ynstelling fan in troch de steat bekostige systeem fan sosjale sekerheid. Dyselde makke teffens in ein oan 'e Drûchlizzing en fierde de earst ynkomstebelesting fan Indiana yn. Oan 'e oare kant rôp er ek ferskate kearen de steat fan belis út om it near lizze te kinnen op stakings.
De útbraak fan 'e Twadde Wrâldoarloch wie de rêding foar de ekonomy fan Indiana, mei't troch de oarlochsynset in ûnbeheinde fraach nei stiel en oare guod ûntstie dat yn Indiana makke waard. Yn totaal produsearre Indiana 4,5% fan alle wapens dy't yn 'e oarloch troch de Amerikanen brûkt waarden. Sa'n 10% fan 'e manlike befolking fan 'e steat tsjinne by de Amerikaanske Striidkrêften. Nei de ein fan 'e oarloch foelen produksjenivo's werom nei de sitewaasje sa't dy foarôfgeande oan 'e Krisisjierren bestien hie. De yndustrialisaasje fan 'e Indiana sette lykwols troch, en gie mank mei in hege mjitte fan urbanisaasje.
Oant de 1970-er jierren gie it dat it slydjage mei de stiel- en auto-yndustry. De Oaljekrisis fan 1973 makke lykwols dat it mei sokke swiere yndustry yn it neigean rekke, mei as gefolch tanimmende wurkleasheid. Dêrmei kaam Indiana ta de saneamde Roastgurdle (Rust Belt) te hearren, in gebiet yn it noarden fan 'e Feriene Steaten dêr't fabriken sleaten en begûnen fuort te roastkjen. Sûnt de 1980-er jierren, doe't de ekonomy fan Indiana wer wat by de wâl op begûn te klauwen, is it de steat ekonomysk mear foar de wyn gien as de measte buorsteaten.
Bestjoer
Indiana bestiet bestjoerlik út 92 countys. De steatshaadstêd, Indianapolis, leit yn Marion County, yn 'e midden fan 'e steat. Krekt as alle Amerikaanske steaten wurdt Indiana bestjoerd troch in steatsregear mei oan it haad de gûverneur. De wetjaande macht is yn 'e hannen fan de Algemiene Assimblee fan Indiana, dy't bestiet út 'e Steatssenaat mei 50 sitten en it Steatshûs fan Offurdigen mei 100 sitten. Yn 'e Amerikaanske Senaat wurdt Indiana, lykas alle Amerikaanske steaten, fertsjintwurdige troch 2 senators. Yn it Amerikaanske Hûs fan Offurdigen hat Indiana 9 sitten.
It politike lânskip fan Indiana wurdt behearske troch de beide grutte Amerikaanske politike partijen, de Demokratyske Partij en de Republikeinske Partij. Alle oare partijen spylje mar in marginale rol. Indiana is sûnt jier en dei in Republikeinsk bolwurk, dêr't de Demokraten oer it algemien net folle klearspylje. Sûnt 1900 hat Indiana by Amerikaanske presidintsferkiezings mar fiif kear yn mearderheid foar in Demokraat stimd. De lêste kear dat dat barde, wie yn 2008, doe't Barack Obama mei in ferskil fan 50% tsjin 49% wûn fan John McCain. Yn 2012 wûn Mitt Romney Indiana lykwols wer werom foar de Republikeinen.
Ekonomy
It bruto steatsprodukt fan Indiana bedroech yn 2010 $275,7 miljard. It grutste part dêrfan is noch altiten ôfkomstich út 'e yndustry. Noardwestlik Indiana, de krite om Gary hinne, is it grutste stielprodusearjende gebiet yn 'e Feriene Steaten. Oare yndustriële produkten út Indiana binne farmaseutika, medyske apparatuer, auto's, elektroanika, transportnedichheden, gemyske produkten, rubber, benzine en fabryksmasines. Nettsjinsteande dy ôfhinklikheid fan 'e yndustry hat Indiana minder te lijen hân fan 'e delgong fan 'e swiere yndustry as de measte buorsteaten. Dochs wurdt ek Indiana ta de saneamde Roastgurdle (Rust Belt) rekkene, in stripe yn 'e noardeastlike Feriene Steaten dêr't benammen de stiel- en autoyndustry sûnt de 1970-er jierren slim yn it neigean rekke is.
Op it mêd fan 'e lânbou leit Indiana yn sawol de Nôtgurdle (Grain Belt) as de Maïsgurdle (Corn Belt). Behalven nôt en maïs wurde der ek in protte meloenen, soajabeane, tomaten, druven en tabak ferboud. Fierders is ek de feehâlderijsektor fan belang, benammen foar de produksje fan suvel en aaien. Mei't Indiana oarspronklik fierhinne oerdutsen wie troch leafwâld, binne der noch in soad restbosken, dy't yn it suden fan 'e steat in grutte meubelmakkerijsektor ûnderstypje. It toerisme is yn Indiana net botte ûntwikkele, útsein oangeande de Indianapolis 500. Dat is in autorace dy't elts jier yn 'e steatshaadstêd Indianapolis holden wurdt.
Demografy
Neffens in offisjele rûzing troch it Amerikaanske Folkstellingsburo (op grûn fan gegevens fan 'e Amerikaanske folkstelling fan 2010) hie Indiana yn 2014 6.596.855 ynwenners, wat in groei fan 1,74% is yn ferhâlding ta de stân fan saken yn 2010. De befolkingstichtens wie yn 2014 70,2 minsken de km². De grutste stêd fan 'e steat is de haadstêd Indianapolis, mei 835.000 ynwenners yn 2012. Oare gruttere stêden binne: Fort Wayne (255.000), Evansville (120.000), South Bend (101.000), Bloomington (84.000), Fishers (82.000), Carmel (82.000), Hammond (80.000), Gary (79.000) en Muncie (70.000).
Etnisiteit
Neffens gegevens fan 'e Amerikaanske folkstelling fan 2010 wie de etnyske opbou fan 'e befolking fan Indiana doe sa: 81,3% blanken; 9,4% swarten; 6,2% Latino's; 1,7% Aziaten; 0,4% Yndianen; 0,1% Polyneziërs, Melaneziërs en Mikroneziërs; 1,0% oaren of fan mingd etnysk komôf.
Indiana hat yn prinsipe gjin federaal erkende Yndianestammen, hoewol't de Pokagon Troep fan Potawatomy Yndianen út súdlik Michigan resint by South Bend, yn noardlik Indiana, in depindâns iepene hat. Fierders binne der yn Indiana ek gjin stammen mei inkeld erkenning op steatsnivo.
Taal
De offisjele taal fan Indiana is it Ingelsk, dat sûnt 1984 as sadanich by wet fêstlein is. It Ingelsk is ek de memmetaal fan it grutste part fan 'e befolking. De twadde taal fan Indiana, rekkene neffens oantal memmetaalsprekkers, is it Spaansk.
Godstsjinst
Op it mêd fan godstsjinst bestie yn 2008 80% fan 'e befolking fan Indiana út kristenen, wêrûnder 61,5% protestanten, 18% roomsen en 0,5% eastersk-otterdoksen. De grutste protestantske denominaasje wie yn 2010 de Feriene Metodistyske Tsjerke, mei goed 355.000 leden. Ateïsten en agnosten foarmen yn 2008 16% fan 'e befolking. Oare godstsjinsten wiene it joadendom (1%) en it boedisme, it hindoeïsme en de islaam (allegear 0,5%). Alle oare religyen mei-inoar makken nochris 1% fan 'e befolking út.
Klimaat
Indiana hat in fochtich lânklimaat, mei hjitte, wiete simmers en kâlde winters. It uterste suden hat in subtropysk klimaat en kriget in stik mear delslach as de rest fan 'e steat. Simmerdeis lizze de temperatueren oerdeis yn it noarden fan Indiana om 'e 29 °C hinne en yn it suden om 'e 32 °C hinne. By 't winter is it yn it noarden oerdeis likernôch –1 °C en yn it suden 4 °C. Rekôrtemperatueren wiene 47 °C, op 14 july 1936 yn Collegeville, en –38 °C op 19 jannewaris 1994 te New Whiteland. Delslachhoemannichten rinne útinoar fan 890 mm yn it noarden, oant 1100 mm yn it suden. Oan 'e kust fan 'e Michiganmar falt oer de hiele winter ferdield sa'n 200 sm snie, wylst it suden fan Indiana net mear as de helte dêrfan kriget.
Tsjerkewyk (Opsterlân)
De Tsjerkewyk is in wyk yn de gemeente Opsterlân. De feart rint besuden De Himrik west fan de iisbaan fan de Opsterlânske Kompanjonsfeart nei it suden.
In wyk is in fan de haadfeart ôfgeande lytsere feart om turf ôf te fieren.
Greefskip Loan
thumb|left|100px|Wapen fan de greven fan Loan It Greefskip Loan wie in âld greefskip yn in gebiet dat likernôch oerienkaam mei it hjoeddeiske Belgysk Limboarch, hoewol’t Diepenbeek, Alken, Sint-Truiden en Tongeren enklaves fan it Prinsbisdom Luik wienen, Thorn en Rekem rjochtstreeks fan de Dútske keizer wienen en Lommel besit wie fan de hartoch fan Brabân. Oarspronklik wie it greefskip wierskynlik net grutter as it gebiet tusken Maas en Jeker en wie doe in lien fan it Greefskip Haspinga. Rummen hat ek by dit greefskip heard oant it yn 1240 ferkocht waard oan Willem fan Montferrant. De greven wisten harren gebieten troch oarloggen, bûnsgenoatskippen en houlikspolityk út te wreidzjen.
Stêden fan it greefskip
In ferneamde Loanske hofdichter wie Hindrik fan Feldeke, dy’t yn Spalbeek by Hasselt yn de 12 iuw berne waard.
Skiednis foar de anneksaasje troch it Prinsbisdom Luik
Fan de skiednis fan dit greefskip binne net folle boarnen. Yn it algemien wurdt oannommen dat it greefskip Loan yn 1040 in lien fan it Prinsbisdom Luik waard op it momint dat it greefskip Haspinga, wêrfan it op syn bar in lien fan wie, oan biskop Nithard fan Luik ôfstien waard. Der is gjin bewiis dat it greefskip al foar 1031 bestie.
Ien greve fan Haspinga wie Arnold, in broer fan Giselbert fan Loan, de earste greve fan Loan. De lienrjochterlike bân tusken harren ûntstie by de regeling fan de erfopfolging troch harren heit Rudolf. Arnold en Giselbert hienen in broer, biskop Balderik fan Luik, dy’t mooglik in rol spile hat by de ôfstân fan Haspinga oan Luik.
De greve besiet ek gebieten yn Waalsk Haspengou op de rjochter ouwer fan de Maas. Foar de rjochtspraak wie hy in fazal fan de Dútske keizer fan it Hillige Roomske Ryk.
Borgloon wie de earste haadstêd fan it greefskip, letter naam Hasselt dit oer. In soad Limboargers nimme Borgloon yn harren dialekt noch altyd ‘Loan’. Loan hat nea diel útmakke fan it Spaanske- of Eastenrykske Nederlân en hat dêrtroch in hiele eigen skiednis.
Nei it sûnder bern ferstjerren fan greve Loadewyk IV yn 1336 easke syn neef, Durk fan Heinsberch de titel op. Pas yn 1346  gie de Prinsbiskop mei dizze frjemde machtswiksel akkoard. Doe’t Durk ek sûnder bern stoar en syn neef, Godfried fan Dalembroek de titel opeaske, wie de maat foar Luik fol en waard it greefskip nei in lange striid yn 1336 anneksearre.
Skiednis nei de anneksaasje troch it Prinsbisdom Luik
De prinsbiskop, dy’t no ek de titel greve fan Loan fierde, wie wol sa wiis dat hy de besteande rjochts- en steatsstrukturen behâlde. It greefskip Loon hâlde sa in soad autonomy. Yn 1522 waard dat noch in kear befêstige. Sa koe de prinsbiskop net samar belesting ynje of ferheegje, en hy moast by syn oantreden de âlde privileezjes fan Loan erkenne.
In bewiis fan de spannende situaasje dy’t der wie tusken it greefskip en it prinsbisdom bewiist de arrestaasje fan de Hasselter greve De Geloes. Hy waard yn 1675 beskuldige fan ferrie tsjin it prinsbisdom. Hy hat acht moannen opsluten sitten yn it kastiel fan Stokkem. Hy hat nea bekend.
De situaasje bleau sa oant yn 1794 it Prinsbisdom en har eardere greefskip Loan troch Frankryk anneksearre waard. It wurd in diel fan it departemint Nedermaas mei Maastricht as haadstêd. Belgysk Limboarch en Limboarch waarden feriene.
Yn 1830 by de Belgyske ûnôfhinklikheid is Loan ferjitten. It krige de provinsje Limburch mei haadplak Hasselt.
It drossaartskip yn it greefskip Loan
Loan wie ûnderferdield yn seis amten of drossaartskippen: Hasselt, Bilzen, Stokkem, Montenaken, Horne en Pelt-Grevenbroeck. Oan it haad fan elk ambt stie in Drossaard dy’t yn oare streken Baljuw of Seneschak neamd waard. Hy wie troch syn hear belêste mei de oarder, it opspoaren en it terjochtstellen fan misdiedigers. It wienen faak eallju.
It amt Stokkem hie greve de Geloes as Drosaard mei, fan 1790 ôf, Jan Matthijs Klercks as luitenant. Klercks hie in stevige reputaasje, hy slagge deryn de binde fan de Bokkeriders op te pakken.
Teisterbant
Teisterbant wie yn de midsiuwen in goa of greefskip en de namme betsjut súdlik lân. It gebiet fan om Flaardingen hinne oant Tiel, begrinze troch de rivieren Lek, Maas, Waal en Hollânske Isel. De hjoeddeistige Neder-Betuwe makke der part fan út, mar ek plakken as Fianen, Aalburch, Culemborg, Batenburch, en Malsen (nei alle gedachten ek Geldermalsen). Tiel wie de haadstêd fan it gebiet.
Meilahuzen
Meilahuzen is in buorskip yn de gemeente Súdwest-Fryslân. Meilahuzen leit beëasten Easterein. Ien fan de pleatsen hjit Engastate. De namme komt ek foar as Meilahuizen en as buorkerij Grut Meylahuys en Lyts Meylahuys
Jac. P. Thijsse
Jacobus Pieter Thijsse (Maastricht, 25 july 1865 – Overveen, 8 jannewaris 1945) wie in Nederlânsk ûnderwizer, learaar, fjildbiolooch en natoerbeskermer. Hy waard meast bekend fan syn natoeredukaasje en syn krewearjen foar natoerbeskerming. Hy skreau in protte boeken, yn 't earstoan mei syn freon Eli Heimans (†1914). Hja skreaunen ûnder oaren in foar leken goed te brûken floara (1899), dy't noch hieltyd te krijen is.
Libbensrin
Thijsse waard berne as soan fan in beropssersjant fan de ynfantery Jacobus Thijsse en Catharina Johanna Priester. Hy waard grutbrocht yn Grave, Woerden en Amsterdam. Thijsse folge op de kweekskoalle de oplieding ta ûnderwizer en krige in soad niget oan de natoer; dat wie bysûnder yn dy tiid. Op dy skoalle moete er ek syn lettere frou Helena Christina Petronella Bosch (10 maart 1867 - 5 maaie 1938). Thijsse waard ûnderwizer oan de Frânske Skoalle yn Den Burg op Tessel. Hy keas foar Tessel omdat er út it proefskrift fan Franciscus Holkema oer de floara fan de Noardsee-eilannen wist dat dêr in protte bysûndere floara en fauna te finen wie. Doe't er beneamd wie krige er Holkema's boek kado fan Coenraad Kerbert, syn learaar natoerlike histoarje.
Syn oansteande frou woe net op Tessel wenje, dat yn 1892 gie er dêr wer wei. Thijsse skreau letter oer Tessel: "Al heb ik er maar twee en een half jaar gewoond, Texelaar zal ik blijven tot het eind." Hy waard doe ûnderwizer yn Amsterdam. Yn Amsterdam moete er Eli Heimans. Beide hiene deselde passy foar de natoer. Thijsse dêroer: Wij pasten precies bij elkaar en hebben twintig jaar lang zo samengewerkt. Tegearre setten sy útein mei it skriuwen fan de rige "Van vlinders, bloemen en vogels." It earste dieltsje ferskynde yn 1894; oant 1901 folgen noch fiif oare dielen. De boekjes wiene ornearre foar de skoalbern, dy't oantrune waard om de natoer yn te gean en sels waar te nimmen, dat wie it fernijende yn harren oanpak.
Yn 1896 rjochten se yn 'e mande mei J. Jaspers jr. it tydskrift De levende Natuur op, dat noch altyd bestiet, al is de ynhâld wol frijwat feroare. Yn dit "tijdschrift voor de natuursport" waarden allerhanne natoerferskynsels en waarnimmingen beskreaun.
Om 1900 wienen Thijsse en Heimans belutsen by de oprjochting fan:
Yn 1901 waard Thijsse learaar oan de kweekskoalle. Hy krige lykwols pleuritis en moast mei ién long fierder troch it libben. Op 16 oktober 1922 ûntfong Thijsse in earedoktoraat fan de gemeentlike Universiteit fan Amsterdam, wêrby't Theodoor Jan Stomps de promotor wie.
Het Vogeljaar en de oare fûgelboeken fan Thijsse
Yn 1903 ferskynde de earste printinge fan Het Vogeljaar. Oare populêre boeken oer fûgels fan Thijsse soene nei 1903 folgje:
Lange tiid wienen dit de iennichste Nederlânsktalige boeken dy't fûgelleafhawwers ta harren foldwaan hienen. Yn 1965 ferskynde it lêste album fan Thijsse, postúm, yn de rige Verkade-albums: Vogelzang.
Yn de earste helte fan de 20e iuw hawwe dizze boeken in grutte bestjutting hân foar publyk en ornitologen. Werprintingen folgen inoar op. Fral Thijsse syn bysûndere skriuwstyl makke dat se yn de smaak foelen. Nei de jierren santich naam it omtinken foar syn wurk ôf.
Verkade-albums
Yn 1904 waard Thijsse frege om de tekst te fersoargjen foar albums fan de koekjesfabrikant Verkade. By de koekjes fan Verkade sieten plaatsjes dy't men yn de albums plakke koe, as yllustraasje fan de tekst fan Thijsse. It skynt dat Thijsse doe roppen hat: "Ze hebben me voor de reclame gevraagd!" . Hy die it lang om let dochs en de albums waarden tige suksesfol. In oantal helle in oplage fan mear as 100.000. Boppedat berikten se in grut part fan de befolking, hoewol't Verkadekoekjes foar earme lju wol wat djoer wienen. De rige albums begûn mei dielen oer maitiid, simmer, hjerst en winter.
Natoermonuminten
Yn 1905 waard "Natuermonuminten" oprjochte. Dizze feriening ûntstie nei't de gemeente Amsterdam plannen bekend makke om in stoart te begjinnen yn de Naardermar. Heimans en Thijsse setten in breed ferset op poaten tsjin dy plannen. It stoart gie net troch, mei út reden fan de hege kosten. Om it gebiet te beskermjen woene Heimans en Thijsse it keapje. Dat hat laat ta it oprjochtsjen fan "Natuurmonumenten" op 22 april 1905. De Naardermar koe yndie oankocht wurde mei help fan obligaasjes. It wie it earste Nederlânske natoerreservaat. Thijsse waard sekretaris fan Natoermonuminten en bleau dat oant syn ferstjerren.
Politike naïviteit
Neffens skoandochter, A. Thijsse-van Niftrik wie Thijsse in wat soarchleaze en tige freonlike persoan. Hy joech noait in ûnfoldwaande by in eksamen. Mar krityk wie der ek: Thijsse wie aardich foar eltsenien.
Flak nei de Dútske ynfal moast rektor dr. A. de Vletter fan it Kennemer Lyseum syn plak ôfstean oan de NSB'er R.Kuitert. Thijsse priizge de nije man en fûstke tige hertlik mei him. Dat kaam him op in soad krityk fan kollega's te stean. yn novimber '41 die syn politike ûnnoazelens wer bliken doe't er nei in resepsje by de NSB-boargemaster Zigeler fan Bloemendaal gie. Rektor de Vetter wie der min oar te sprekken sa't bliken die út in nei de oarloch ferskynd pamflet: "Wat had Thijsse daar te zoeken? Helemaal niets!"
De argivaris fan it Kennemer Lyseum, J.Römelingh, ferklearre it gedrach fan Thijsse, yn Haarlems Dagblad yn 1995, út syn naïviteit. "Hij was een heel aardige man, dus ook tegenover de bezetter. Niet dat hij fout was, maar hij vatte de toestand gewoon niet zo ernstig op."
Tsjerkewyk (Terherne)
De Tsjerkewyk is in feart yn de gemeente De Fryske Marren. De feart rint fan de Terhernster Puollen besuden Terherne nei de tsjerke fan it doarp.
Fredericton (Nij-Breunswyk)
Fredericton is in stêd yn Kanada en de haadstêd fan de provinsje Nij-Breunswyk. De stêd is neamd nei Freark Augustus, hartoch fan York (1763-1827). Fredericton is mei iepen see ferbûn troch de Sint John Rivier, dy't troch de stêd streamt.
Leprous
Leprous is in Noarske metalband oprjochte yn 2001 yn Notodden, Vestfold og Telemark. De band brocht yn 2009 syn debútalbum Tall Poppy Syndrome út. De teksten fan de band gean benammen oer iensumens, pine, noed, lijen en selsrefleksje. Leprous hat sân studio-albums en ien live-album útbrocht.
Fredericton (Nij-Breunswyk)
It provinsjaal parlemint hat syn sit yn Fredericton, dat ek in wichtich kultureel-, artistyk- en ûnderwiissintrum foar Nij-Brunswyk is. De stêd hat twa universiteiten. De komponist Jānis Kalniņš wenne fan 1948 oant 2000 yn Fredericton.
It plak dêr't de stêd no leit hat yn it ferline sawol ûnder Frânsk as Britsk bewâld stien. Dêrfoar wie tichteby in soarte fan haadplak fan lânseigen Yndianestammen.
De Kliuw
De Kliuw is in buorskip yn de himrik fan Hidaard de gemeente Súdwest-Fryslân. De Kliuw leit op it krúspunt fan de Tsjêbingadyk en de Middelseedyk besuden Hidaard.
Herberch
De herberch besúdeasten it krúspunt hjit ek "De Kliuw". Mei oare al ferdwûne iis- en wetterherbergen fan de Galamadammen, Bartlehiem, Bidaard, Aldskou en Burgumerdaam hearde ‘‘De Kliuw’’ by de ferneamde útspanningen fan Fryslân. Yn it neitinken hâldt ‘‘De Kliuw’’ syn namme as plak wêr't minsken by inoar komme en inoar moetsje.
'Undernimmers yn Keunst', oprjochte yn 1991, krige syn namme troch ‘‘de kliuwing fan diken’’, fan dizze âlde fjouwersprong fan diken.
Eksmoarre
Eksmoarre is in doarp yn de gemeente Súdwest-Fryslân, west fan Boalsert. It doarp hat likernôch 458 ynwenners (2007). Oant 2011 lei Eksmoarre yn de eardere gemeente Wûnseradiel.
Skiednis
Eksmoarre wie eartiids in fiskersdoarp. It doarp wurdt al yn 845 as besit fan it Kleaster Werden neamd. Troch it drûchlizzen fan de marren der omhinne waard der mear buorke. No is der noch de Eksmoarster Opfeart nei de Makkumer Feart.
Oan de noardkant stiet de grifformearde tsjerke. Mear oan de súdkant is in tsjerke mei sealtek. Yn 1836 is de toer hjirfan ynstoarten troch in wynhoas en waard noch itselde jier ferfongen troch de hjoeddeiske houten boppebou. By restauraasje 1963-1966 kamen ûnder de plasterlaach wei romaanske finsters foar't ljocht.
Mienskip
thumb|300px|right|Komboerd (2007) thumb|300px|right|Tsjerkje fan Eksmoarre
It doarp hat mei Allingawier it moanneblêd Doarpsnijs.
Strjitten yn Eksmoarre
Bolswarderwei, Bruindeer, Doarpsstrjitte, Ds Wilh A Brakelstrjitte (ferneamd nei Wilhelmus à Brakel), Eksmoardersyl, Hindrik Postmastrjitte, Jelle Huitemastrjitte, Lonje, Marswâl, Surein, Van der Weijstrjitte.
Tsjaardfeart
De Tsjaardfeart is in feart yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De feart rint fan it Moarswieltsje (op it krúspunt fan de Boalserter Feart en de Blauhúster Opfeart) nei it súdwesten. By de Tsjaarddyk splitst it wetter him yn in stikje rjochting Hottinga State (by de ôfrit fan de A7 by Nijlân) en in diel dat njonken de Tsjaarddyk trochrint nei it súdeastlik lizzende Folsgeare.
De namme Tsjaardfeat jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Tjaardvaart.
Provinsjale wei 358
De provinsjale wei 358 of N358 is in provinsjale wei yn de provinsje Fryslân, dy't yn 'e rin fan 'e 20e iuw ûntstie troch de opwurdearring fan âldere weidielen. De dyk rint fan Fryske Peallen oer Bûtenpost nei Holwert, dêr't de dyk oanslút by de N356. De dyk slút by Fryske Peallen oan op de A7 nei Grins en Hearrefean, ûnder Bûtenpost wurdt de N355 krúst.
Yn de gemeenten Smellingerlân en Opsterlân hjit de dyk De Skieding, yn Achtkarspelen De Skieding, Uterwei, Bruggelaan en Lauwersmeerweg en yn de gemeente Noardeast-Fryslân hjit de dyk ek Lauwersmeerweg, Sylsterwei, Mounebuorren, Dodingawei, Humaldawei, Dongerawei en Holwerderweg.
Plannen
De provinsje Fryslân wol de dyk fan de oansluting mei de A7 ôf oant Bûtenpost oanpasse. Underwilens is it earste part fan Bûtenpost oant Stynsgea klear. Letter sil it stik fan Stynsgea oant Surhústerfean oanpakt. Under oare sil der in ovonde (in ovale rotonde) by Surhuzum oanlein wurde dy't mear as ien krusings ferfange sille. Oer de ynrjochting fan it lêste part fan Surhústerfean oant de A7, de 'De Skieding' binne de belutsen partijen it noch net iens.
Montsamabuorren
Montsamabuorren is in buorskip yn de gemeente Súdwest-Fryslân. Montsamabuorren leit westlik fan Britswert.
Tsjerke fan Nuis
De Tsjerke fan Nuis is in midsiuwske sealtsjerke yn it doarp Nuis yn it Grinslânske Westerkertier. Eigner fan it ryksmonumint is sûnt 6 july 2001 de Stifting Alde Grinslânske Tsjerken; de tsjerke wurdt regelmjittich brûkt troch de Protestanske gemeente Niebert-Nuis.
Beskriuwing
De tsjerke is yn de omkriten in seldsum foarbyld fan de romanogotyk. It gebou stiet op in heech punt fan in sânrêch yn de noardlike kearn fan Nuis. Oant yn de 19e iuw waard de tsjerke troch in grêft en hege ikebeammen omklamme. Grêf en beammen moasten ferdwine fanwegen de úwreiding fan it tsjerkhôf. Eartiids waard it earme folk benoarden fan de tsjerke te rêste lein, súdlik fan de tsjerke fûnen de eigners fan de pleatsen harren lêste rêstplak.
Eksterieur
Lisenen ferdiele de noardlike en súdlike muorre yn trije traveeën. De muorren hawwe heech lizzende finsters dy't mei siermitselwurk tichtset binne. Yn de 18e iuw binne in tal rûnbôgefinsters ynbrocht. De eastlike gevel datearret noch folslein út de 13e iuw en dêr is de romanogoatyske styl fan de tsjerke goed te ûnderskieden. De muorre is fersierd mei sparfjilden mei bôgefriezen. De trije sintrale finsters yn it ûnderste diel fan de muorre binne finsters dy't oarspronklik iepen wiene en letter tichmitsele binne. De oarspronklike noardlike en súdlike yngong binnen tichset. In dakruter mei in sealtek waard yn 1873 ferfongen troch it hjoeddeiske tuorke mei in nudlespits. Yn de dakruter hinget in klok út 1777, getten troch J. Borchard út Inkhuzen. Tsjin it ein fan de 19e iuw waard oan de westlike muorre in isolearjende dikke muorre mitsele. It portaal stamt út 1906 en is in ûntwerp fan de arsjitekt T. Glastra út Mearum.
Roel Reiné
Roel Reiné (Eindhoven, 15 july 1970) is in Nederlânsk regisseur en produsint fan films, tillefyzjesearjes en oare tillefyzjeprogramma's. Hy waard benammen bekend fan syn histoaryske films Michiel de Ruyter en Redbad.
Tsjerke fan Nuis
Ynterieur
De 18e iuwske preekstoel stiet oan de eastlike muorre yn it ferhege koer en is dekorearre mei de symboalen fan de fjouwer jiertiden. Yn de flier fan it koer lizze de sarken fan de eigners fan de Coendersboarch (Fossema, Auwema en Van Teyens). Ek yn it koer steane twa hearebanken út de 18e iuw en in nachtmielstafel út 1809. By in restauraasje fan de tsjerke yn de jierren 1980 waard rjochts fan de preekstoel in goatyske piskina ûntdutsen. Yn de tsjerke hingje tolve rútfoarmige roubuorden fan de famyljes Fockens en Van Teyens, dy't oarspronklik yn de herfoarme tsjerke fan Beetstersweach hongen. Yn de Frânske tiid moasten de buorden út de tsjerke ferwidere wurde. Se waarden opslein yn de Coendersboarch en kamen letter yn it besit fan de tsjerkfâldij fan Nuis.
Oargel
Oant 1953 waard de sang begelaat troch in harmoanium. Yn dat jier boude J. van der Bliek it piipoargel yn de tsjerke. Dêrby makke de oargelbouwer gebrûk fan it 17e iuwske piipwurk fan it oargel fan de Huzumer tsjerke. It neogoatyske oargelfront is ôfkomstich út in oare Fryske tsjerke. De oargelgalerij moast doedestiids foar de bou fergrutte wurde. It ienmanualige ynstrumint hat 6 stimmen en in oanhongen pedaal.
Roel Reiné
Libben en karriêre
Reiné waard yn 1970 berne yn Eindhoven. Syn earste wurk as regisseur wie by it Nederlânske tillefyzjeprogramma De Uitdaging, út 1990, presintearre troch Angela Groothuizen. As jonge produsint begûn er syn karriêre, ûnder de wjukken fan it produksjebedriuw IDTV, mei de jongereinsearje Fort Alpha, út 1996, dêr't er ek as regisseur by belutsen wie. Neitiid wie Reiné as produksjelieder en regisseur ferantwurdlik foar in hiele rige Nederlânske tillefyzjeprogramma's, wêrûnder 12 Steden, 13 Ongelukken, Voor Hete Vuren, Brutale Meiden, ’t Zal Je Gebeuren... en SamSam.
De earste film dy't Reiné makke, wie de koarte film No More Control, út 1996. Dêrnei folge yn 1999 de tillefyzjefilm Car Wars, en datselde jier regissearre er ek de lowbudgetfilm The Delivery, mei akteur Fedja van Huêt yn ien fan 'e haadrollen. The Delivery wûn op it Nederlânsk Film Festival it Gouden Keal yn 'e kategory bêste rezjy. Reiné makke der nea in geheim fan dat er it leafst nei de Feriene Steaten ta woe om grutte films te meitsjen, en nei Adrenaline, út 2003, sette er him yn 2004 foarfêst yn Los Angeles nei wenjen.
It duorre fjouwer jier oant er yn Hollywood wurk krige, mar doe makke er yn ien jier (2008) trije films: Deadwater, Drifter en Pistol Whipped, dy lêste film mei yn 'e haadrol de ferneamde Amerikaanske akteur Steven Seagal. Yn 2009 folgen The Marine 2 en The Lost Tribe, yn 2010 Death Race 2, yn 2011 The Scorpion King 3: Battle for Redemption, en yn 2012 Death Race 3: Inferno. Tsjin dy tiid hie Reiné yn Hollywood in respektabele steat fan tsjinst opboud as regisseur fan B-films. Yn 2012 gied er fierder mei de rezjy fan 12 Rounds 2: Reloaded, en datselde jiers kaam fan him ek de film Dead in Tombstone út, mei Danny Trejo yn 'e haadrol.