cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Skoattersyl
Slûs
thumb|De Tsjonger by Skoattersyl Fan de Tsjonger is ûnbekent wannear't dy mei in slûs fan de see ôfsluten is, yn elts gefal in de 15e iuw is der in útwetteringsslûs by Skoattersyl. De slûs ûntlêste in grut diel fan Fryslân fan wetter yn de tiid fan de Sudersee.
Yn 1579 wurdt de slûs by Skoattersyl yn in stoarm fernield. Yn 1580 wurdt dêr in slûs mei dûanekantoar boud wêr de Tsjonger en de Linde byinoar komme yn Slikenboargersyl. De slûs fan Skoattersyl hy doe gjin funksje mear.
Troch stoarmen krige de Tsjonger rûn 1700 wer syn âlde rin én de Friezen seagen gjin heil yn mear yn it Oeriselske dykbehear. Yn 1702 waard in kearslûs by Skoattersyl boud. De slûs fan Slikenboargersyl bleau, mar no as wetterkear. Ek de tol bleau yn Slikenboargersyl, mar de skippen kinne sa troch, wat minder is foar de middenstân.
Yn 1842 wurdt, by it trochlûken fan de dyk fan de Kúnder nei de 'Statendijk', de slûs fan Slikenboargersyl tichtgoaid. It toljild waard ôfkeape troch Oerisel. De Tsjonger wurdt dan bûtendyks nei de Kuunder laat troch de Woarstsleat. Yn 1928 ferfoel de skutslûs fan Skoattersyl.
Feriening it Earder Skoatter- of Slikenboargersyl
De feriening hie as doel troch jildlike bydragen de wetterôffier lâns de Tsjonger nei de Súdersee yn goede banen te lieden. Elts fan de tsien doarpen (Dolsterhuzen, Rotstergaast, Sint Jansgea, Reahel, Rotsterhaule, Rottum, Skoatter Uterdiken, Munnikebuorren, Nijlemmer, Aldlemmer) keas twa folmachten foar it libben. Dizze folmachten koasen seis kommittearde folmachten, twa út de doarpen fan Weststellingwerf en seis út de doarpen fan Skoatterlân. Iuwen oanien wie de grytman fan Skoatterlân sylfester, administrateur, foarsitter. Doe yn 1843 it rjocht fan tol oan Nije Skoattersyl en lân oan Oerisel ferkocht war ûntstie de Feriening it Earder Skoatter- of Slikenboargersyl. Doe't de provinsje it behear fan de Tsjonger oernaam bleaunen der besittingen oer. It besit bestie út 'een huizinge met herberg en schuurtje' yn Skerpenseel, 'een huizinge met stalling en verdere gronden, staande en gelegen te Heerenveen, het Heeren-Logement genaamd'’, ferhierd lân en bosk by it Hearrenfean en Terbant, 'nog eenige gronden en wateren waarvan geene titels van eigendom aanwezig en waarvan sedert lange jaren geene vruchten of inkomsten voor deze administratie genoten’ en trije grûnhieren. Sûnt 1978 is it in stifting mei in bestjoer fan tweintich folmachten út de tsien doarpen.
It jild wurdt ynsetten foar, faaks lokaal, woldiedigens as it sikehûs, skoallefûns, it Griene Krús. Ek krijt de folmacht in bedrach dat er nei eigenachtsen besteegje mei. Sa as in lokale wei, feart of de bou fan in klokhûs.
Rûn 1600 stûn oan de noardkant fan de Havercamp, letter Dracht 1, yn it Hearrenfean in hûs dat troch grytman Tinco fan Oenema bewenne war. Op 22 mei 1748 hat grytman Menno Coehoorn van Scheltinga it foar 5500 gûne verkocht oan de folmachten fan de Slikenboargersyl.
Maya's
thumb|right|Mayaman De Maya's (Yucateeksk Maya: maaya'ob, Spaansk: mayas) binne in folk yn it suden fan Meksiko en noardlik Sintraal-Amearika. De term wurdt brûkt as oerkoepeljende namme foar in grut oantal ynlânske folken út deselde regio, dy't deselde kulturele en taalkundige eftergrûn hawwe. Hjoed de dei binne der sa'n 7 miljoen Maya-sprekkende boeren en stedelingen yn Guatemala, Belize, Honduras en yn de Meksikaanske steaten Yûkatán, Kwintana Roo, Kampesj, Sjiapas en Tabasko. De Maya’s binne ferdield oer 29 ferskillende folken. Op it skiereilân Yûkatán wenje fierút de measte Maya’s. De Maya yn Guatemala hawwe fan alle Maya-folken de measte skaaimerken fan de âlde Mayakultuer hâlden. Dit omdat hjir de ynlânske folken oant fier yn de 20e iuw skaat hâlden waarden fan Europeanen en harren neisieten.
Eftergrûn
In soad Maya's wrakselje mei it probleem dat se oan de iene kant profitearje fan de goede kanten fan de moderne wrâld, wylst se dochs net harren eigen identiteit ferklieze wolle. Yn de 20e iuw hawwe de Maya's net allinnich slachtoffer west fan efterstelling en ûntrjochting, mar ek fan ferfolging en massamoard.
Mear as 80% fan de 200.000 slachtoffers fan de Guatemalteeske boargeroarloch (1960-1996) bestie út Maya's; yn de jierren '80 ûnder de presidinten Romeo Lucas García en Efraín Ríos Montt barde yn Guatemala in streekrjochte genoside op de Mayabefolking. De Roomsk-katolike Tsjerke fan Guatemala hat de faak grouwélige misdieden wiidweidich dokumintearre, wat in biskop fan it aartsbisdom, Juan Gerardi, it libben koste. Ien dy't fan Mayaanse side aksje fiert tsjin duorjende rjochtleazens is Rigoberta Menchú (Nobelpriis foar de Frede, 1992). Under ynternasjonale druk binne de lêste jierren lykwols mear rjochten takend oan it grutte Mayaanse befolkingsdiel; benammen it twatalich ûnderwiis is ynternajonaal wol priizge. Yn Meksiko rûnen de spanningen op doe't yn 1994 it Zapatistysk Nasjonaal Befrijingsleger (EZLN) yn Chiapas yn opstân kaam.
Yn Meksiko is Francisco Luna Kan yn 1976 as earste Maya ta gûverneur fan Yuatán keazen en ferskate middelgrutte stêden yn Guatemala hawwe de lêste jierren foar it earst Mayaboargemasters hân; dochs binne Maya's noch altiten polityk sterk ûnderfertsjintwurdige.
Religy
Sûnt de jierren santich hawwe in soad Maya's har ta it protestantisme bekeard; ûnder de Maya's in Guatemala en Chiapas binne no mear protestanten as katoliken. Benammen it evangelikaal kristendom en pinkstertsjerkeen binne populêr. Dizze feroaring is net ûnomstriden.
Yn de tiid fan de 'violencia' waard it wurk fan Noard-Amerikaanske protestantske sindelingen troch de moarddiedige Guatemalteeske oerheid stipe, wylst progressive roomsk-katolike prysters ferfolge waarden. In soad âlde (meinskips)tradysjes sille ûnder ynfloed fan it anti-ritualistyske protestantisme ferdwine, al hat dit it foardiel dat protestantske Maya's de faak djoere mienskipsplichten net mear hoege te dwaan en sa ta ekonomyske ûntwikkeling komme kinne.
Kombinaasjes fan it Roomsk-Katolyk leauwe mei tradisjonele mayareligy binne ek noch werom te finen.
Klean
right|thumb|Guatemalaanske froulju yn tradisjonele klean De Maya binne benammen bekend om harren felkleurde soarten tekstyl, makke fan jern. Dizze tekstyl wurdt weefd ta ûnder oare keeps, t-shirts, boesgroentsjes en jurken. Elk doarp hat syn eigen kenmerkende patroan. Frouljusklean bestiet by de Maya’s tradisjoneel út in shirt en in lange rok.
Henry James
James' romans wurde beskôge as realistysk, mar hy hat him beynfloedzje litten troch útienrinnende sjenres: reisferhaal (Italian Hours), spûkferhaal (The Turn of the Screw) en de detective (The Aspern Papers). Syn taal is kompleks en poëtysk, mar syn koartere ferhalen binne ienfâldiger skreaun en út te lizzen as syn langere wurken.
Henry James fûn The Ambassadors syn bêste roman, al wurdt dy miening net troch guon kritisy dield. Syn bekendste roman is wierskynlik The Portrait of a Lady. Ferskate romans en ferhalen binne ferfilme. The Turn Of The Screw is bewurke ta in opera troch Benjamin Britten yn 1954.
Greefskip Flaanderen
thumb|350px|Flaanderen en [[Greefskip Arteezje|Arteezje yn 1477]] It greefskip Flaanderen ûntstie yn it midden fan de 9e iuw as lien fan de Frânske kening.
Rift in the Sky
Rift in the Sky is in science fiction-roman mei dúdlike fantasy-eleminten fan 'e hân fan 'e Kanadeeske skriuwster Julie E. Czerneda. De titel betsjut: "Spjalt yn 'e Loft". It boek foarmet it trêde en lêste diel fan 'e Stratification-trilogy, dy't ta de romansearje The Clan Chronicles heart. Hoewol't it it sechsde boek fan 'e dy rige wie, dat publisearre waard, is Rift in the Sky yn 'e ynterne gronology fan The Clan Chronicles it trêde diel. It boek omfiemet de ein fan it ferhaal fan Aryl Sarc, in jonge frou fan 'e Clan, dy't op 'e planeet Cersi libbet yn 'e tiid dat dy troch de minskheid ûntdutsen wurdt. Rift in the Sky is skreaun yn it personele perspektyf en waard yn 2009 publisearre troch de New Yorkske útjouwerij DAW Books.
Ynhâld
Sjoch foar wat foarôfgie: 'Reap the Wild Wind, § Ynhâld en 'Riders of the Storm, § Ynhâld.
Aryl Sarc, har libbenspartner Enris Mendolar (no Enris sud Sarc) en de oare Om'ray-ballingen út Yena en Tuana bouwe fierder oan harren nije libben yn 'e ruïnes fan Sona. Hja siedzje gewaaksen en yrrigearje de fjilden, wêrby't se it wetter op in drege manear fan 'e rivier ôf sjouwe moatte. Aryl is yn ferwachting, en om't it bern yn Sona oanset is en dus "fan Sona" is op in manear sa't de ballingen dat net binne, geane dan de doarren fan 'e 'kleasters' fan Sona iepen foar Aryl. De beide Ynwijden, Oran di Caraat en Hoyon d'sud Gethen, dy't fan Grona nei Sona kommen binne, folgje har nei binnen ta, mar Aryl wol neat mear witte fan 'e ferskillen yn rang tusken de leden fan in Om'ray-clan, en lit alle bewenners fan Sona yn it register fan 'e kleasters ynskriuwe as Ynwijden, sadat tenei eltsenien deselde rjochten hawwe sil. Om't Ynwijden yn 'e Om'ray-maatskippij ûnderskaat wurde troch it foarheaksel di foar de efternamme, komt se dan sels Aryl di Sarc te hjitten, en har 'keazene' wurdt Enris d'sud Sarc.
Underwilens geane yn 'e bergen by Sona de argeologyske opgravings troch dy't de Oud, ien fan 'e oare beide yntelliginte soarten wêzens op 'e planeet Cersi, dêr dogge yn gearwurking mei de bûtenierdske wêzens út it Hannelspakt. Mei yn fan dyselden, in 'Minske' dy't Marcus Bowman hjit, hawwe Aryl en Enris freonskip sletten, en hy hat harren ferteld dat it Hannelspakt heech yn 'e loft 'eagen' hingjen hat, dêr't se mei sjen kinne wat der yn Sona bart. Dat is in probleem as Enris in idee kriget om 'e yrrigaasje fan 'e fjilden te ferbetterjen troch in keardaam yn 'e rivier oan te lizzen. De Om'ray hawwe nammentlik gjin swier materieel om soks te dwaan, mar brûke dêr harren telekinetyske fermogens foar. Om't Marcus harren warskôge hat dat se gjin telekineze of teleportaasje bedriuwe moatte dêr't minsken of oare bûtenierdske wêzens it sjen kinne (om't se dan grif slachtoffer fan eksploitaasje fan dy fermogens wurde sille), freget Enris oan Marcus oft er de 'eagen' yn 'e loft in nacht útskeakelje kin. Marcus stimt dêryn ta, en Enris en guon fan 'e oare Sona mei sterkere telekinetyske fermogens lizze de keardaam oan.
Dêrby puttet Naryn di S'udlaat harsels sa út dat se sûnensswierrichheden kriget. Naryn is hiel apart gefal mank de Sona en alle Om'ray. Hja komt fan Tuana, krekt as Enris, en is bysûnder sterk yn har mentale fermogens. As Kiezer keas hja Enris as libbenspartner, mar dy woe har beslist net hawwe. Ornaris binne ûnKeazenen lykas Enris net by steat om te wegerjen, mar just Enris hie op dat mêd in nij mentaal talint ûntwikkele. Doe't Naryn lykwols ienris keazen hie, koe se har kar net mear ûngedien meitsje, mei as gefolch dat se har ûntjoech ta Keazene sûnder in bân mei in manlike Om'ray oanmakke te hawwen. Om't fuortplanting by de Om'ray net in saak is fan lichaamlike geslachtsmienskip, mar fan it 'keazen-wêzen', wêrby't de geast fan 'e poppe foarme wurdt troch de telepatyske ferminging fan 'e geasten fan 'e âlden, rekke Naryn doe yn ferwachting sûnder dat har bern in geast of siel hie. Dat betsjutte dat de poppe by de berte komme soe te ferstjerren. En it wie noch helte minder, want om't Naryn har bân as Keazene him by gebrek oan in partner ynstee oan it bern fêstmakke, en Keazene Om'ray it ferlies fan harren libbenspartner net oerlibje, soe Naryn by de berte sels ek komme te ferstjerren.
Trochdat Naryn harsels sa útput hat by it oanlizzen fan 'e daam, stiet se op it punt en krij in miskream, wat tagelyk har eigen dea betsjutte soe. Enris, dy't de Om'ray fan Vyna besocht hat, tinkt dat er in oplossing wit. Want hoewol't de Vyna ksenofobe apartelingen binne, hat er by harren sjoen dat de Kiezers mei sin dogge wat Naryn by ûngelok oerkommen is: se meitsje in sielleaze poppe oan dy't se in 'leech fet' neame, dêr't se de opsleine geasten fan ferstoarne Ynwijden yn ynbringe. Enris fûn it in walchlike praktyk, mar om Naryn te rêden is er ree en freegje de Vyna om help. Sadwaande teleportearret er mei Aryl en Naryn nei Vyna ta, mar dêrby ferjit er Aryl earst har embleem as Sprekker fan Sona ôfdwaan te litten. Yn Vyna witte se de lieders om te keapjen mei opslachapparaatsjes dy't yn 'e neite fan 'e kleasters fan Sona fûn binne en dêr't de geasten fan 'e lêste Ynwijden fan it âlde Sona op opslein blike te wêzen. De Vyna bringe de geast fan ien fan dy Ynwijden yn Naryn har poppe yn. It blykt te gean om in frou dy't Anaj hjit, en dy't daliks telepatysk mei de oare Om'ray kommunisearje kin. It gefaar op in miskream is dêrmei ôfkeard, en de dea fan Naryn ek, mei't de Vyna de partnerbân tusken har en har poppe witte te ferbrekken.
Fan 'e oplossing fan 'e iene swierrichheid komt lykwols in oar probleem as de Tikitik, de oare fan 'e beide yntelliginte soarten dêr't de Om'ray harren wrâld mei diele, yn Vyna opdaagjen komme, op 'e nij oanfierd troch de sjamaan Tinzereizger, mei wa't sawol Aryl as Enris al earder gedoente hân hawwe. It docht bliken dat de Tikitik de lokaasje fan 'e emblemen fan 'e Sprekkers gewaarwurde kinne, en Aryl harres wie niiskrekt fan it iene op it oare stuit fan Sona nei Vyna sprongen. Mei esan, harren fleanende lêstdieren, ferfiere de Tikitik de trije Sona-Om'ray nei harren hillige plak Tikitna, dêr't Aryl har foar de lieders fan 'e Tikitik oer ferantwurdzje moat oangeande harren nije talint fan teleportaasje. Dat docht se sa goed dat de Tikitik ûnder de yndruk binne, net inkeld fan har betooch, mar ek fan har fermogen om nije dingen te begripen dy't bûten de belibbingswrâld fan 'e Om'ray lizze. Nei't de Tikitik harren gean litten hawwe, nimt Aryl kontakt op mei Marcus Bowman fia in kommunikaasje-apparaatsje dat de minske har sels jûn hat. Hja freget him om harren mei syn fleanende masine werom te bringen nei Sona, mei't Anaj neat fan teleportaasje witte wol, en de oaren net wis binne wat it nije talint mei de poppe en har ynbrochte geast dwaan soe.
As Marcus arrivearret, kinne Aryl en Enris merke dat er yn noed sit. Hy fertelt harren dat de 'eagen' yn 'e loft dy moarns nea wer oangien binne, wat al moatten hie, en dat er gjin kontakt mear krije kin mei de oare bases fan it Hannelspakt op Cersi. As se oer de basis yn 'e Mar fan Fjoer hinne fleane (dêr't Aryl en Marcus inoar foar it earst moete hawwe), sjogge se dat dy yn 'e brân stiet en Marcus kin der gjin libbenstekens ûntdekke. Marcus syn eigen kamp yn 'e bergen boppe Sona liket ûnoantaaste, mar noch hy, noch Aryl en Enris fertrouwe de saak. Marcus beslút troch te fleanen nei in trêde basis, oarekant de bergen. Dy leit lykwols fier bûten de 'wrâld' sa't de telepatyske Om'ray dy belibje. As Marcus harren te fier meinimt by de oare Om'ray wei, wurde Aryl, Enris en Naryn as sieten se oan in ilestyk dat te fier oprutsen is, fia teleportaasje weromskuord nei Sona ta. Anaj komt dêr neat fan oer, mar foar de Om'ray is dêrmei de wrâld foargoed feroare: want net inkeld Aryl, Enris en Naryn, mar àlle Om'ray op Cersi dy't oer it fermogen ta teleportaasje beskikke, mear as 700, binne op datselde stuit tsjin harren wil nei Sona ta teleportearre. En hoewol't harren bannen mei oare Om'ray net ferbrutsen binne, binne de bannen mei harren oarspronklike clans dat wol: alle teleportearjende Om'ray (dêr't Enris letter de namme M'hiray foar betinkt) hearre no thús yn Sona.
Dat smyt grutte swierrichheden op. Yn it foarste plak kin Sona sa'n grutte groep bewenners noch hielendal net fan iten en oare libbensnedichheden foarsjen. Boppedat binne der trije Sprekkers fan oare Om'ray-clans mank de M'hiray, wêrûnder Aryl har mem, Taisal di Sarc, de Sprekker fan Yena. En de Tikitik, dy't dat oan 'e sprongen fan 'e Sprekkersemblemen fernommen hawwe, binne alhiel net bliid mei de nije ûntwikkeling. Tinzereizger leit oan Aryl út dat sa'n grutte befolkingsferskowing it lykwicht tusken de trije soarten fan Cersi fersteurd hat. De Oud, dy't neat om yndividuën jouwe, mar nammenste mear om it lykwicht, sille op 'e nij Om'ray-clans mei de Tikitik besykje út te wikseljen, wêrby't withoefolle deaden falle sille, krekt as earder yn Tuana (sjoch: Riders of the Storm). Diskear sil dat de ein fan 'e wrâld betsjutte. Mei de Tikitik yn panyk en de Oud yn ûnstjoer beseffe Aryl-en-dy dat de M'hiray harren ôfjaan moatte út 'e bekende wrâld. Dat is de iennichste mooglikheid om 'e oare Om'ray te rêden fan 'e ûndergong. Mar M'hiray kinne net nei in plak ta teleportearje wêrfan't se neat ôfwitte: se moatte der sels ris earder west hawwe, of se moatte in mentaal byld fan sa'n plak oernimme út 'e tinzen fan in oar. Harren hope is datoangeande op Marcus Bowman fêstige, dy't Aryl ferteld hat dat de Om'ray, Tikitik en Oud mar in lyts part fan 'e planeet Cersi bewenje, en dat it oare kant de bergen allegear iepen lân is. Yn tarieding dêrop leare alle M'hiray mei in 'dreamlear'-apparaat dat Marcus in stikmannich dagen lyn by Enris yn 'e hannen drukt hat, yn ien nacht om 'e mienskiplike taal fan it Hannelspakt te sprekken.
As Aryl, Enris en guon oaren Marcus syn kamp trochsykje, ûntdekke se dat alles dêr oer de kop helle is. Dieven hawwe besocht de kostbere argeologyske fynsten út 'e tiid fan 'e Hoveny-beskaving te stellen, mar de Oud hawwe dat mei in soad ferlies fan libben witten foar te kommen. Yn in sydromte fan in Oud-tunnel treffe se de liken oan fan 'e dieven mei dêrby alle doazen mei argeologyske fynsten, dy't Enris foar Marcus yn 'e kleasters yn feilichheid bringt. As koarte tiid letter in romteskip by it kamp lânet, docht bliken dat Marcus yn 'e hannen fallen is fan wat er letter omskriuwe sil as piraten, in begryp dat nij is foar de M'hiray. De piraten binne tarist mei heechtechnologyske wapens, mar blike gjin partij te wêzen foar Yena-Om'ray mei simpele jachtmessen, dy't teleportearje kinne en alhiel gjin skrupules hawwe om 'e fijân fan efteren dea te stekken.
Aryl-en-dy hawwe Marcus befrijd, mar de piraten hawwe him yn 'e tuskentiid martele en net inkeld fysyk, want ûnder harren wie in telepaat dy't Marcus syn tinzen binnenkrongen is en yn syn geast in ravaazje oanrjochte hat op 'e siik nei ynformaasje oer de weardefolle argeologyske skatten dy't by de opgravings op Cersi opdold binne. De nije Ried fan Sona is derfoar om 'e oantinkens fan 'e fluch minder wurdende Marcus te brûken om nei in nije lokaasje op Cersi te teleportearjen, fier fuort fan it gebiet dêr't Oud, Tikitik en Om'ray libje, om dêr in nij bestean op te bouwen. Aryl ferset har der fûleindich tsjin om har freon sa te brûken, mar as Marcus ûntdekt wat der spilet, praat er op Enris en Naryn yn om it àl te dwaan. Hy wit dat er net lang mear te libjen hat, en wol de M'hiray rêde. Naryn kringt dan syn geast binnen en trochsiket syn ûnthâld, en neitiid helpt Aryl him om frede te finen mei de oantinkens oan in plak dêr't er as opslûpen jonge graach komme mocht en de lokkichste tiid fan syn libben hie. As er hielendal yn dy oantinkens opgien is en alhiel gjin besef mear hat fan wat der om him hinne bart, snijt se him mei ien fûle, djippe feech de kiel troch om him út syn lijen te ferlossen.
Neitiid meitsje de M'hiray plannen om Sona te ferlitten. Der is in masine yn 'e kleasters, dy't de Ynwijden tradisjoneel brûkten om Om'ray dy't sljochtsinnich rekke wiene, los te snijen fan 'e telepatyske bân mei oare Om'ray, om't de sljochtsinnigens him oars fia dy bân ferspriede soe. Men stelt no foar om dat apparaat te brûken om 'e bân tusken de M'hiray en de rest fan 'e Om'ray troch te snijen, en dêrnei fuort mei syn allen nei in plak op Cersi te teleportearjen dat Naryn út 'e tinzen fan Marcus Bowman hellet. Om't de stoartfloed oan oantinkens dy't se fan Marcus oernommen hat, Naryn suver oer de meuch giet, freget se Aryl om har te helpen. Ien M'hiray moat efterbliuwe om 'e masine te betsjinjen, en dêrfoar biedt Taisal di Sarc, Aryl har mem, harsels oan. Mar as se it plan yn 'e praktyk bringe, giet der wat ferskriklik mis. Wierskynlik troch it gebrûk fan in apparaat wêrfan't se de wurking net goed begripe, wurdt net inkeld de bân mei de oare Om'ray trochsnien, mar geane ek de measte persoanlike oantinkens fan 'e M'hiray ferlern. Boppedat kinne Aryl en Naryn op it beslissende stuit sa fluch gjin gaadlik plak fine yn Marcus syn oantinkens, oant Aryl har fêstgrypt oan it oantinken fan it plak dêr't Marcus op it lêst frede fûn, sûnder te beseffen dat dat fansels net op Cersi wie, mar op Marcus syn thúswrâld, Stonerim III. En sa ferlitte de M'hiray sûnder it te witten, as troch in spjalt yn 'e loft, harren thúswrâld Cersi.
As de M'hiray wer by besleur komme, befine se har yn it saneamde Undergrûnske Teäter, in argeologysk fynplak fier ûnder de grûn fan 'e stêd Norval op Stonerim III, dêr't de iene beskaving boppe-op de oare boud hat. Harren oantinkens oan hoe't se dêr bedarre binne, binne dizenich. Se witte dat se fuort moasten fan it plak dêr't se earder libben, mar wêrom is net dúdlik. Ek de oantins oan alle persoanen en plakken út harren ferline binne se kwytrekke. Op Stonerim III meitsje Aryl en Enris diel út fan in groep ferkenners dy't útstjoerd wurde. Hja komme yn kontakt mei eleminten út 'e organisearre misdie en fia-fia mei de minske KaeCee Britain, in rike en malafide hanneler yn antyk, dy't boppedat in telepaat is. Nei't er Aryl har geast besiket binnen te kringen om har hearrich oan him te meitsjen (sa't er blykber mei in soad lju docht), meitsje Aryl en Naryn, dy't folle sterkere telepaten binne, him ynstee hearrich oan harren. Yn harren bagaazje ûntdekke de M'hiray in protte âlde troep dy't blykt te bestean út argeologyske fynsten fan 'e Hoveny-beskaving, en dy't neffens KaeCee fan ûnskatbere wearde binne. Hy heelt it spul foar harren en makket harren smoar- en smoarryk. De M'hiray keapje in eigen wentoer op Stonerim III, en swaarmje dêrwei út nei oare troch minsken bewenne planeten, dêr't oare minsklike telepaten ûnder kontrôle fan 'e M'hiray brocht wurde om hân- en spantsjinsten foar harren te ferrjochtsjen.
Grutte Tsjerke (Breda)
De Grutte of Us-Leaffroutsjerke (Grote of Onze-Lieve-Vrouwekerk) is it wichtichste monumint fan de Noard-Brabânske stêd Breda. Dêrnjonken hat de tsjerke in nasjonale betsjutting troch de Prinsekapel, dy't in mausoleum is fan de foarfaars fan de keninklike famylje, it skaai fan Nassau-Dillenburg.
De tsjerke stiet yn it sintrum fan de stêd oan de Grutte Merk (Grote Markt) en waard yn de styl fan de Brabânske gotyk boud. Yn de rin fan de tiid is de tsjerke ferskate kearen restaurearre. De toer fan de tsjerke is mei 97 meter al om fierrens te sjen en op guon dagen te beklimmen. Sûnt 1637 is de tsjerke in protestanske tsjerke. Tsjintwurdich wurdt der noch tsienris yn 't jier troch de PKN-gemeente fan Breda in tsjinst holden. Ek wurde der regelmjittich doop- houliks en routsjinsten holden en betinkingen fierd. De tsjerke kin fergees besichtige wurde en wurdt hjoeddedei benammen brûkt foar konserten, sympoasia, kursussen, útstallings en eveneminten.
It gebou wurdt ta de moaiste tsjerken fan Nederlân rekkene. As foarbyld fan de Brabânske gotyk is de tsjerke yn ús lân it meast geve en elegante tsjerkegebou. De tsjerke stiet yn de Top 100 fan de Rykstsjinst foar de Monumintesoarch út 1990.
Eardere tsjerken
Undersyk hat bliken dien dat op it hjoeddeiske plak al om 1100 hinne in houten, oan de hillige Jongfaam Marije wijd, tsjerkje stien hat. Dat tsjerkje stie tichteby it kastiel fan Breda, in oanwizing dat de hear fan Breda eigner wie. De tsjerke waard om likernôch 1116 ferfongen troch in tsjerke fan dowestien. Dowestien wie ôfkomstich út it Eifel-geberchte en de dowestien fan de earste stiennen tsjerke binne letter wer brûkt by de bou fan in nije stiennen tsjerke. Dy tsjerke wurdt foar it earst neamd yn in dokumint fan it Bredase begynhôf. Der is sels praat fan in kleaster, itjinge in oanwizing is foar de grutte fan it gebou. Yn 1303 joech de doedestiidske hear fan Breda, Raso II fan Gaveren, de tsjerke de status fan kapitteltsjerke.
De hjoeddeiske tsjerke
Yn 1410 waard op it plak fan de foargonger útein set mei de bou fan de tsjintwurdige tsjerke. Earst waard it koer boud, ynearsten sûnder omgong. Dêrnei wie it skip oan mar mei de sydskepen en it dwersskip. De bou fan dat diel wie yn 1468 foltôge. Nei't yn 1457 de âlde toer wie ynstoart, waard fan 1468 oant 1509 de hjoeddeiske toer boud. De bou fan de sydkapellen fan it skip waard yn 1526 ôfsletten en de bou fan de Prinsekapel noardlik fan it koer fûn yn 1520-1525 plak. Lang om let waard de omgong om it koer tusken 1526 en 1536 oplutsen. De tsjerke wie yn 1547 foltôge.
Yn 1449, wylst de bou fan de tsjerke mei faasje útfierd waard, krige it saneamde "Sakramint fan Niervaert" in plak yn de tsjerke. It Sakramint fan Niervaert wie in hosty dat yn de grûn fûn waard by it turfstekken yn Niervaert (hjoeddedei Klundert). As de hosty oanrekke waard rûn der bloed út en tal fan pylgers kamen nei de tsjerke foar it wûnderdiedige sakramint.
Yn 1566 fûn de byldestoarm yn de tsjerke plak en nei de reformaasje wiksele de tsjerke in pear kear fan eigner. De tsjerke waard yn 1637 definityf in protestanske tsjerke en yn 1648 waard ek it kapittel opheven. Troch in brân yn 1694 as gefolch fan bliksemynslach waard de oarspronklike bekroaning fan de toer ferneatige; de tsjintwurdige spits stamt fan 1702. Sûnt 1843 hawwe der restauraasjes oan de tsjerke plakfûn, de lêste grutte restauraasje datearret fan 1993-1998.
Prinsenkapel
Oan de noardlike kant fan it koer grinzget it mausoleum fan de foarfaars fan de Nederlânske keninklike famylje. Hjir stiet it prealgrêf fan Engelbrecht II fan Nassau. De bou fan de kapel wie tusken 1520 en 1525 yn opdracht fan greve Hendrik III fan Nassau-Breda. It wie ynearsten ornearre as famyljekapel, dêr't leden fan de famylje troud en te rêste lein wurde koene. Santjin leden fan de famylje fûnen dêr harren lêste rêstplak en doe't steedhâlder Willem fan Oranje ferstoar, lei it yn de reden dat er dêr ek begroeven wurde soe, mar om't de stêd Breda noch jimmeroan troch de Spanjaarden beset holden waard, binne hy en syn regearend neiteam (útsein prins Willem III en de leden fan it regearende Fryske staach fan it Keninklik Hûs) byset yn de grêfkelder fan Oranje-Nassau yn de Nije Tsjerke (Nieuwe Kerk) yn Delft.
Opmerklik yn de kapel binne de fresko's oan it ferwulft, dy't yn 1533 troch de Italjaanske renêssânseskilder Tommaso Vincidor (1493–1536), in learling fan Rafael, taskreaun wurde.
It trijelûk "It finen fan it Wiere Krús" (De Vinding fan het Ware Kruis) út 1547 waard oarspronklik taskreaun oan Barend fan Orley út Brussel, mar wurdt tsjintwurdich beskôge as in wurk fan Jan fan Scorel.
De kapel waard om de millenium-wikseling restaurearre. Alle fresko's binne doe folslein renovearre. Oerskilderingen dy't yn de rin fan de tiid oanbrocht wiene waarden dêrby sekuer ferwidere. Mei de foltôging fan de restauraasje waard de kapel yn 2003 wer foar it publyk iepene.
Ynterieur
Ek al hat der yn de tsjerke in byldestoarm west wêrby't in soad fernield waard, bleaune der in relatyf grut tal keunstwurken bewarre dy't yn de tiid fan de reformaasje oerlibben. Te neamen binne de goatyske en renêssânse grêfmonuminten út de 14e oant 16e iuw, lykas dy fan:
Under de muorrefresko's binne in 15e iuwske foarstelling fan de Ferkundiging yn de styl fan de Flaamske primitiven en in foarstelling fan de hillige Kristoffel it neamen wurdich.
Yn de Nievaartkapel wurdt de tsjerkeskat bewarre, dy't û.o. bestiet út it skilderij mei de skiednis fan it Sakramint fan Niervaert, âlde stedsgesichten en tsjerkesulver. Yn de Prinsenkapel is it trijelûk "De Fining fan it Wiere Krús" fan Jan fan Scorel te sjen.
Oargels
It oargel fan de Grutte Tsjerke heart ta de grutste piipoargels fan Nederlân en is it iennige meganyske oargel mei fjouwer manualen yn it suden fan it lân. Al fier foar de reformaasje hat der in oargel west, mar in soad is dêr net oer bekend. Oan it hjoeddeiske oargel ha in soad bekend oargelbouwers wurke.
It hjoeddeiske oargel is it risseltaat fan nijbou út 1969. Oargelfirma Flentrop makke by dy nijbou gebrûk fan ûnderdielen fan âldere oargels. It front waard mei útsûndering fan it rêchwurk folslein nei boud.
Nei de restauraasje fan de tsjerke joech Van den Heuvel Orgelbou út Doardt it ynstrumint in grutte ûnderhâldsbeurt. In jefte makke de tafoeging fan in klokkespul mooglik, dat fanôf it fjirde manuaal is te bespyljen. Bysûnder is de tafoeging fan in zimbelstern.
It ynstrumint hat no (2018) 53 sprekkende stimmen ferdield oer fjouwer manualen en pedaal.
Njonken it haadoargel hat de tsjerke sûnt 1975 ek in koeroargel, dat Johannes Stephanus Strümphler yn 1778 boude.
Wide Sleat (Aldlemmer)
De Wide Sleat (Stellingwerfsk en offisjeel: Wiede Sloot) is in feart yn de gemeente Weststellingwerf. De feart rint yn De Untginning besuden Rotstergaast bylâns de Tsjongerwei yn de rjochting fan Aldlemmer.
De namme Wiede Sloot jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Wijde Sloot.
Sergej Klevtsjenja
Sergej Konstantinovitsj Klevtsjenja (Barnaoel, 21 jannewaris 1971) is in Russysk reedrydtrainer en earder Russysk reedrider.
Hy die acht kear mei oan it Wrâldkampioenskip Sprint en fjouwer kear oan de Olympyske Winterspullen (yn 1992, 1994, 1998 en 2002). Hy waard by dizze kampioenskippen twa kear wrâldkampioen en helle op de Olympyske Spullen yn 1994 in sulveren medalje op de 500 meter en in brûnzen medalje op de 1000 meter. Nei de spullen fan 2002 hold Klevtsjenja op mei it reedriden op heech nivo, dêrnei waard er trainer earst as sprint-trainer fan Kazakstan en fan 2015 ôf is er dêr haadtrainer.
Wide Sleat (Wergea)
De Wide Sleat is in feart yn de gemeente Ljouwert. De feart leit besuden Wergea en Warten en rint lâns polder De Protter yn noardeastlike rjochting en komt út op de Meanewei dy't Wergea mei it Prinses Margrietkanaal ferbynt.
De namme Wide Sleat jildt al fan foar 15 maart 2007 as de offisjele namme.
Melissa Horn
thumb|Melissa Horn yn 2008 Astrid Melissa Edwarda Horn Weitzberg (8 april 1987) is in Sweedske popartyst. Sy is in dochter fan sjongster Maritza Horn. Al har nûmers binne yn it Sweedsk.
Lou Costello
thumb|Costello en Hillary Brooks yn Africa Screams thumb|Stânbyld fan Lou Costello Lou Costello, berne Louis Francis Cristillo (Paterson, New Jersey, 6 maart 1906 - Los Angeles, Kalifornje, 3 maart 1959), wie in Amerikaansk akteur en komediant, it meast bekend as de koartswillige helte fan it komeedzjeteam Abbott en Costello, mei Budd Abbott.
Stjerren
It duo makke 36 films tusken 1940 en 1956 en hearden yn de Twadde Wrâldkriich by de meast populêre en bêst betelle artysten yn de wrâld. Harren populêrste films wiene Buck Privates, Hold That Ghost, Who Done It? (1942), Pardon My Sarong, The Time of Their Lives, Buck Privates Come Home, Abbott and Costello Meet Frankenstein and Abbott and Costello Meet the Invisible Man.
Yn de jierren 40 ferskynde it duo ek op de radio. Op 8 oktober 1942 setten hja út ein mei harren wyklikse show op NBC sponsere troch Camel cigarettes. Fan 1947-49 giene hja oer nei de ABC.
Yn 1951 hearden hja by de wikseljende gastlju fan The Colgate Comedy Hour, (Eddie Cantor en Bob Hope wiene by de oare gasthearen) en it jier dêrop krigen sy in eigen komeedzjeshow, The Abbott and Costello Show.
Kiruna
thumb|left|Kiruna oan it ertsspoar fan Lulea-Narvik Kiruna (Finsk: Kiiruna; Samysk: Giron) is in Sweedske gemeente yn it lânskip Lapland en ek de grutste stêd yn dy gemeente. Kiruna leit 145 kilometer benoarden de Poalsirkel en is dêrmei de meast noardlike stêd fan it lân.
Kiruna ûntstie as delsetting by izerertsminen. De haadmyn, Kiirunavaara, waard yn 1901 iepene en wurdt noch altyd eksploitearre. Twa oare minen, Luossavaara en Tuolluvaara, binne yn de jierren '20 iepene en yn de jierren '70 sletten. Likernôch yn dy tiid waard ek oergien fan deibou nei skachtbou. De haven fan Luleå oan de Botnyske Golf befriest winterdeis, dat it measte erts wurdt oer Narvik yn Noarwegen útfierd. Yn de Twadde Wrâldkriich wie Sweden offisjeel neutraal, mar levere wol izererts út Kiruna foar de Dútske oarlochsyndustry.
Kiruna sil yn de kommende jierren foar in grut part fiif kilometer nei it easten ferpleatst wurde om it winnen fan izererts ûnder de stêd mooglik te meitsjen. Dat om skea en ûngemakken troch in ynstabile ûndergrûn foar te kommen.
Kiruna is it sintrum fan de gemeente en hat foarsjennings op sosjaal en kultureel gebiet. Toeristen komme dêr om de myn, it stedhûs, de tsjerke, en winterdeis it tichteby lizzende Iishotel yn Jukkasjärvi te sjen.
Jacob Klaver
Jacob Klaver (Winsum, 13 juny 1855 - Hurdegaryp, 1945) wie in keatser dy't yn 1876 de PC wûn. Klaver is ek de nammejouwer fan de keatsferiening yn syn lettere wenplak Mantgum. Behalve syn PC-oerwinning helle Jacob Klaver op it heechste nivo net in soad suksessen. Syn puntetotaal stoppe al by 10.
Deputearre Steaten
De Deputearre Steaten is it deistich bestjoer fan in Nederlânske provinsje. De leden, deputearren, wurde foar in perioade fan fjouwer jier keazen troch de Provinsjale Steaten. Eltse deputearre hat syn eigen taakgebiet(en). De Deputearre Steaten wurde foarsitten troch de Kommissaris fan de Kening.
Jacob Klaver
Jacob Klaver waard berne yn Winsum dêr't er it keatsen learde fan de trijefâldige PC winner Frans Felkers. Hy soe ek noch tegearre mei him op de PC keatse. thumb|right|30px|''[[Kwissypedy|>]]
Klaver folge in oplieding ta timmerman, mar krige in oanstelling as postrinner en letter postkantoarhâlder yn Mantgum, dêr't er him ek ta wenjen sette. Yn 1903 stie hy yn Mantgum oan de widze fan de keatsferiening. Hy wie net allinne nammejouwer mar ek de earste foarsitter fan de feriening.
Kiruna
Ferfier
Kiruna hat in boarger- en in militêr fleanfjild (Kalixfors), in spoarstasjon en in busstasjon. De E 10 rint troch de stêd. Tusken 1898 en 1903 waard it saneamde ertsspoar tusken Luleå en Narvik oanlein.
Deputearre Steaten
Sûnt maart 2003 binne de deputearren gjin lid mear fan de Provinsjale Steaten. It tal deputearren fariearret per provinsje, de measten ha 6 of 7.
Kiruna
Klimaat
Kiruna hat in sub-arktysk klimaat. Winters kuollet it ôf oant sa'n -20C, mar op plakken yn de omkriten kin it noch wol 20 graden kâlder wurde. Simmerdeis wurdt it 15–25 graden.
Meidat de stêd boppe de poalsirkel leit, hearsket fan begjin desimber oant begjin jannewaris de poalnacht en simmers giet de sinne benei twa moannen net ûnder.
Steaten fan Fryslân
Nei de opstân, yn 'e tiid fan de Republyk, ferlear de geastlikheid har stim yn de Steaten. De trije kertieren fan Fryslân: Eastergoa, Westergoa en Sânwâlden beholden harren stim en de alve Fryske stêden krigen nei 1578 mei-inoar ien stim. In kolleezje fan Deputearre Steaten waard yn 1577 ynsteld en hie it deistich bestjoer yn hannen. In nije kommisje, it Mindergetal, rôp de Steaten gear en makke de aginda en resolúsjes.
De Steaten fan Fryslân wienen gearstald út ôffurdigen fan de 30 gritenijen en fan de 11 stêden: Starum (1118), Harns (1234), Drylts (1268), Ljouwert (1285), Dokkum (1298), Boalsert (1455), Hylpen (1372), Frjentsjer (1374), Warkum (1399), Sleat (1426) en Snits (1456).
Der wienen trije amtlike funksjes: sekretaris, twadde sekretaris (1770-1771) en griffier (fan 1785 ôf).
Jack Nicholson
thumb|right|Jack Nicholson right|thumb|Nicholson as Wilbur Force yn The Little Shop of Horrors (1960) John Joseph ('Jack') Nicholson (Manhattan (New York), 22 april 1937) is in Amerikaansk filmakteur dy't bekend is fan syn karikaturale ferskining mei in faak enoarme gniis. Hy wûn in syn kariêre mear as sechtich filmprizen, wêrûnder trije Oscars, trije BAFTA Awards en sân Golden Globes binne.
Wynmotor Weidum 1
250px|thumb|right|Wynmotor Weidum De Wynmotor fan Weidum is in wynmole fan it type wynmotor by Weidum út 1920. De Amerikaanske wynmotor hat in betonnen ûnderbou, in platfoarm, 30 blêden en twa lawaaiers. De funksje is poldermole. It is in Herkules Metallicus, dy't makke waard by de Vereinigte Windturbine Werke AG yn Dresden yn 1920. De mole stiet noch gjin heale kilometer beëasten Weidum oan de Dekemawei nei Wytgaard.
De mole rekke yn ferfal neidat syn funksje oernomd wie troch in tichtby steand elektrysk gemaal oan de Swette, mar hy waard healwei it earste desennium fan de 21e iuw restaurearre en wer mealree makke. De wynmotor is eigendom fan it Wetterskip Fryslân, dat him oanwiisd hat as reserve-gemaal yn gefal fan slimme wetteroerlêst. Hy is yn begjinsel net iepen foar publyk, mar kin op guon iepen dagen besjoen wurde. De mole is in ryksmonumint.
Yn 2002 waard de wynmotor ôfbylde op in Nederlânske postsegel yn in rige oer yndustrieel erfgoed.
Wyk fan de Fjirdeparten
De Wyk fan de Fjirdeparten (Stellingwerfsk en offisjeel: Wiek van de Vierdepatten) is in feart op de grins fan de gemeenten Eaststellingwerf en Weststellingwerf. De wyk is de grins mei de bosk Boschoord east fan Boyl en west fan Elslo.
De namme Wiek van de Vierdepatten jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Kolonievaart.
Kûfurderrige
thumb|De [[himrik fan Kûfurderrige]] Kûfurderrige (Nederlânsk: Koufurderrige) is in doarp yn de gemeente Súdwest-Fryslân, west fan De Kûfurd oan de N354. Oant 2011 lei Kûfurderrige yn de eardere gemeente Wymbritseradiel. It leit oan de strjitwei fan Snits nei De Lemmer. It doarp hat likernôch 98 ynwenners (2006). It is nei 1951 foarme út in tal huzen en pleatsen dy't west fan de Kûfurd yn leinen en ûnder ferskate doarpen foelen. Oant 1984 lei it doarp yn de gemeente Doanjewerstâl.
Op de gritenijkaart yn de atlas fan Schotanus út 1716 is de streek westlik fan de mar sa goed as leech. Yn it noarden stiet allinne it buorskip Sand Buiren oanjûn, trije buorkerijen en in fûgelkoai en folle súdliker, oan ‘e súdkant fan de feart de Welle, is noch in fûgelkoai yntekene.
Op de gritenijkaart yn de atlas fan Eekhoff út 1850 stiet de ryksstrjitwei, dy‘t yn 1848 fan Snits nei De Lemmer oanlein is, oanjûn. Dizze is foar de ûntwikkeling fan it gebiet fan grutte betsjutting wurden. Yn it Langwarder gebiet leit de buert Sânbuorren of Sângaast noch altyd en fuortby de nije dyk en de Jeltesleat is der in pleats by kaam. Oan de igge fan de mar is op it gebiet fan Diken de pleats Koesprong kaam en yn it súdlike Teroelster gebiet kaam by de ferfallen fûgelkoai oan de kant fan de mar ek in boerepleats.
In bekende ynwenster fan it doarpke wie hurdrydster Akke Falkena.
Strjitten
Nûmer.
Zwevegem
Skiednis
thumb|left|It eardere kastiel fan Zwevegem Zwevegem waard foar it earst yn 1063 as Sueuegehem neamd. De namme is in kombinaasje fan in persoansnamme en it efterheaksel -heim (wenplak). De wichtichste hearlikheden wiene Ter Kerken en Ten Kastele. Om 1270 hinne kaam Ter Kerken yn it besit fan de famylje Van Steenhuize en yn 1414 waard dy hearlikheid ferkocht oan Jan van Halewijn. Yn 1437 kocht syn soan, Rogier van Halewijn, ek de hearlikheid fan Ten Kastele. De hearlikheden waarden op dat stuit gearfoege, mar letter wer spjalte: yn 1606 kaam Ten Kastele by Florent de Griboval en yn 1639 kocht er ek Ter Kerken. Op 'e nij waarden de hearlikheden gearfoege en yn 1665 waarden se ferheven ta in greefskip. Yn 1686 gie de mienskiplike hearlikheid oer op Louis-Joseph de Harchies de Ville d'Estrepy en yn 1717 oan de famylje Van Nassau. It kastiel rekke dêrnei yn it neigean en waard yn de 18e iuw ôfbrutsen.
De reformaasje liede benammen tusken 1575 en 1585 ta plonderingen en ûntfolking en yn 1578 waard ek it kastiel fernield. De Njoggenjierrige Kriich (1688-1697) late ek ta plondering, benammen troch Frânske troepen. Yn 1694 wie der boppedat in pestepidemy.
Fral nei 1713 briek in tiid fan frede oan. Mar yn de jierren 1835-1850 mislearren de rispingen fan ierappels en hiene minsken te lijen fan honger. Yn 'e 19e iuw sette de yndustrialisaasje útein en waarden ferskillende fabriken stifte. Frak de iepening fan it kanaal Bossuit-Kortrijk yn 1861 iepene en yn 1869 folge it oansluten op it spoar.
Ek yn de twadde helte fan de 20e iuw groeide de yndustry en makke Zwevegem in foarse groei mei, wêrby't nije wenwiken ûntstienen.
It besjen wurdich
thumb|left|Mortiersmûne De hjoeddeiske Sint-Amandustsjerke yn Zwevegem datearret út septimber 1938 en is ûntwurpen troch de Nederlânske arsjitekt Alphons Boosten. Fan de âlde tsjerke is allinnich de tsjerketoer út de 13e iuw oer.
Yn de gemeente steane trije mûnen. De Stienmûne waard yn 1798 boud. It wie in nôtmûne, mar it mealwurk is hjoed-de-dei net mear oanwêzich. Allinne de bûtenkant is restaurearre. De Mortiersmûne is in restaurearre sletten standermûne út 1794. In tredde mûne is de mûne Ter Claere yn de dielgemeente Sint-Denijs. De mûne stiet op it heechste punt fan de gemeente (76 meter). Lykas de Mortiersmûne is de mûne ter Claere ek mealree.
Yndieling gemeente
Njonken Zwevegem sels lizze ek de dielgemeenten Heestert, Moen, Otegem en Sint-Denijs yn de gemeente. Zwevegem leit yn it noarden fan de gemeente oan it stedsgebiet fan Kortrijk. De fjouwer oare doarpen lizze yn it suden fan de gemeente.
Op de grins fan Zwevegem en Moen leit oan de wei nei Avelgem de buorskip Zwevegem-Knokke. De wyk Kappaert (Zwevegem) leit eastlik fan it kanaal Bossuit-Kortrijk en hat in eigen parochy en skoalle.
Befolkingsferrin
Alle histoaryske ynformaasje giet oer de hjoeddeiske gemeente (dus ynklusyf de dielgemeenten), lykas dy ûntstie nei de weryndieling fan 1 jannewaris 1977.
AVV (Hoarn)
AVV is de fuotbalklub fap Hoarn op it eilân Skylge. AVV Hoarn is oprjochte op 1 juny 2000.
Der binne twa frouljusteams en trije senioareteams, en trije teams fan junioaren: 1C,1D en 1E en F-kes Shirt: giel, broek: swart en sokken giel/swarte streken
Slach by Sieriksee
thumb|Slach by Sieriksee Boarne: Nuova Cronica fan [[Giovanni Villani ]] De Slach by Sieriksee wie in seeslach op 10 en 11 augustus 1304 by Sieriksee tusken in Frânsk-Hollânske float en in Flaamske float.
De slach einige yn in Frânsk-Hollânske oerwinning. De slach makke diel út fan in grutter konflikt tusken de greve fan Flaanderen en syn Frânske lienhear, kening Filips IV fan Frankryk (1296 -1305).
Albert van den Heuvel
Van den Heuvel is troud mei sjoernaliste en presintatrise Noortje van Oostveen.
Gustavus Carlson
thumb|right|100px|Kening Karl X Gustav fan Sweden, heit fan Gustav Carlson (portret troch [[Sébastien Bourdon 1652-1653)]] thumb|100px|Kastiel Börringekleaster, koart yn besit west fan Gustav Carlson Gustavus Carlson (Stokholm, 1647? - Bitgum, 1 jannewaris 1708) wie in Sweedsk militêr en sûnt 1674 hie er de titel fan greve fan Börringe en Lindholmen.
Gustav wie in ûnecht bern fan Karel X Gustaaf en Brita Allerts, dochter fan riedsman Claes Allerts. Doe't Skåne yn 1658 fan Deensk Sweedsk waard krige Carlson Kastiel Börringekleaster fan Karel X Gustaaf kado. Kening Karel XI naam it lykwols werom en joech it ta foldwaan oan de gûverneur Gustaf Otto Stenbock fan Skåne.
Riedsman oan it hof fan kening Karel XI, Erik Lindschöld, wie syn learaar en reizge mei him nei it bûtenlân, it gie nei Nederlân, Ingelân, Frankryk en Itaalje. Yn 1673 giet er by it Upplansk rezjimint en mei it Sweedske leger bedarret er yn 1675 yn it Dútske Pommeren en rekket yn Brandenburchske kriichsfinzenskip. Yn 1680 wie er yn Stockholm, letter is er riksrådsämbete en ferfolgens gie er yn Hollânske kriichstsjinst. Dêr waard er generaal-luitenant. Carlson folge steedhâlder Willem III fan Oranje nei Ingelân yn 1688 en fjochte oan syn side yn Ierlân by de fjildtocht fan 1690. Troch syn houlik mei Isabella S. thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg waard er bewenner fan Grut Terherne yn Bitgum. It pear krige gjin bern.
Hy wy in tige geleard man en hie in grutte boekesamling (12.000 dielen) dy't in soad besikers luts. De ferkeapkatalogus út 1711 telt 738 bledsiden.
Stasjon Kampen Súd
Gebou
It stasjonsgebou kaam yn 2010 ree, en waard iepene op 9 desimber 2012 foar treinreizgers doe't it spoar fan de Hânzeline (Lelystêd Sintrum - Swol) oanlein wie. It ûntwerp fan it stasjon is kwa foarmjouwing ynspirearre troch stasjon Heemstede-Aerdenhout. It stasjon hat lykwols gjin bemande foarsjenningen. Der is in iepen stasjonshal ûnder de spoarline en perrons mei dêryn foarsjenningen as de kaartsje-automaten. Yn de hal binne de treppen en liften nei de perrons ta. De muorren binne oan de bûtenkant safolle mooglik útfierd mei bakstien. De súdkant fan de hal, de liften en de abry's lâns de perrons binne útfierd yn swartgriis lakt stiel en glês.
Nijlân (Súdwest-Fryslân)
Nijlân is in doarp yn de gemeente Súdwest-Fryslân. Oant 2011 lei Nijlân yn de gemeente Wymbritseradiel. Terra Nova, sa't Nijlân mear as 700 jier lyn wol neamd waard leit tusken by de A7 tusken Boalsert en Snits. It doarp hat likernôch 1023 ynwenners (2006). Op it doarpswapen stean twa oksekoppen dy't mei in keatling oan inoar keppele binne. Neffens de leginde is it doarp ûntstien troch twa oksen dy't it úteinlike stee fan 'e tsjerke bepaalden.
Mienskip
It doarp hat in feriening foar Doarpsbelang. It Nijslân is de doarpskrante. Basisskoalle De Earste Trimen sit mei jeugdhonk De Pallet yn it multyfunksjonele sintrum De Mande. Elts jier wurd op Peaskemoandei yn De Mande Aaipop hâlden, it grutste Frysktalige popfestival.
Pittem
Pittem is in plak en gemeente yn de Belgyske provinsje West-Flaanderen. De gemeente hat mear as 6500 ynwenners.
Yndieling gemeente
Njonken Pittem bestiet de gemeente út de dielgemeente Egem, it doarp Egemkapel en de buorskippen Rijseleind, Spletlinde en Hurselhoek. Spletlinde leit yn de dielgemeente Egem, wylst Egemkapel en de oare buorskippen yn de dielgemeente Pittem lizze.
Geografy
De hichte fan it gebiet leit tusken de 18 oant 50 meter. De heechste punten binne Pittemberg (44 meter) en by it Zwarte Gat (50 meter). Yn it suden streamt de Devebeek rjochting it suden.
Looxmagrêft
De Looxmagrêft is ien fan de stedsgrêften fan de stêd Snits en ek de namme fan de neistlizzende strjitte. In diel fan grêft stiet op de ryksmonumintelist.
De kaai fan de grêft stiet op de list fan monuminten om har bysûndere boustyl en har harmonij mei de omjouwing. De giele bakstienen dêr't de kaai fan makke is, wurdt by elkoar hâlden troch ynmitsele izeren profilen. Soksoarte muorre hjit in trôchmuorre en is unyk yn syn soarte. De grêft foarmet de grins tusken de binnenstêd en de wyk Noardeasthoek.
Oan de strjitte neist de kaai leit de Baanderstimpel.
Greefskip Henegouwen
thumb|right|350px|Henegouwen en Namen yn 1477
It greefskip Henegouwen wie in foarstendom dat syn namme ûntliend hat oan de al yn de Karolingyske perioade bestaande Henegou (pagus Hanoniensis), dat letter it súdlike part fan it greefskip foarme.
De Wyk (De Haule)
De Wyk (Stellingwerfsk en offisjeel: De Wiek) is in feart yn de gemeente Eaststellingwerf. De wyk ferbynt de Haulerwykster Feart mei de iisbaan fan De Haule en rint troch it Haulerfjild.
De namme De Wiek jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Haulervaart.
List fan nazy-konsintraasjekampen
thumb|250px|Oersjochfoto fan Flossenburg, makke troch Amerikanen yn april 1945 Dit is in list fan wurkkampen en konsintraasjekampen yn nazy-Dútslân (mei it lân fan no). Der is in folsleine list opmakke troch it Bundesministerium der Justiz dy't mear as 1600 kampen telt.
Jena
thumb|Lizzing fan Jena yn Dútslân Jena is in stêd yn it easten fan Dútslân, oan de Saale yn de dielstaat Tueringen. De stêd hat goed 105.000 ynwenners en is op Erfurt nei it grutste plak yn Tueringen. Bestjoerlik is Jena in kreisfreie Stadt (stedsdistrikt).