cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Naram-Sin fan Akkad
Bedriging út it easten
De resultaten fan yngeand ûndersyk fan 'e oerlevere tekst fan it ferdrach lykje derop te wizen dat Chita syn dochter oan Naram-Sin úthylke, Elamityske troepen stjoerde om Naram-Sin by te stean en sels tastie dat Naram-Sin yn timpels yn 'e Elamityske haadstêd Sûsa stânbylden fan himsels oprjochte. De Akkadyske ynfloed oer Elam gie sels safier dat it Elamitysk yn dy tiid yn offisjele dokuminten as skriuwtaal ferfongen waard troch it Akkadysk. Undersyk nei de nammen fan hege Elamityske amtners út 'e regearperioade fan Chita wiist derop dat de boppelaach fan 'e amtnerij fan Elam yn dy tiid fierhinne út etnyske Akkaadjers bestie.
Jiernammen
Neffens de Sûmearyske Keningslist soe Naram-Sin 56 jier regearre hawwe, mar moderne histoarisy hâlde it op 36 jier. Dêrfan binne teminsten tweintich jiernammen oerlevere. De measten ferwize nei militêre aksjes fan Naram-Sin tsjin plakken as Oerûk en Sûbartû. Ien jiernamme, dy't men oant safier net oan in histoarysk kalinderjier keppelje kinnen hat, waard fêstlein as "it jier dat Naram-Sin de oerwinning behelle op Simoerrûm yn Kirasjeniwe, en dat er Baba, de gûverneur fan Simoerrûm, en Dûbûl, the ensi fan Arame, finzen naam". Oare jiernammen ferwize nei it bouwurk dat Naram-Sin dwaan liet oan timpels yn Akkad, Nippoer en Zabala. Hy liet ek sekundêre bestjoerssintra fêstigje yn Nagar en Ninevee.
De Flok fan Akkad en de dea fan Naram-Sin
Der is in Mesopotamyske myte oerlevere yn 'e foarm fan in historiografysk gedicht mei de titel De Flok fan Akkad: De Ekoer Wrutsen. Dêryn wurdt útlein hoe't it Akkadyske Ryk nei it berikken fan syn hichtepunt sa fluch útinoar falle koe en hoe't it de barbaarske Gûtjers úteinlik slagge om it beskaafde Sûmearje te feroverjen. De anonime dichter wyt dat oan it goddeleaze hâlden en dragen fan Naram-Sin, dy't de grime fan 'e god Enlil wekke hawwe soe troch de plondering fan 'e Ekoer, de timpel fan Enlil yn Nippoer. Om wraak te nimmen op Naram-Sin rôp de god de Gûtjers út 'e noardlike Sagros, dy't oarloch, hongersneed en dea oer Sûmearje brochten. Om foar te kommen dat de hiele beskaving derûnder strûpe soe, besleaten de goaden Inanna, Enki, Sin, Ninoerta, Utû, Isjkoer, Nûsjkû en Nidaba dat de stêd Akkad ferwoastge wurde moast om 'e rest fan it lân te sparjen. It gedicht einiget dermei dat dy stêd yndie mei de grûn lyk makke wurdt.
It is bekend dat de Gûtjers ûnder it regear fan Naram-Sin ferskate grutte ynfallen yn it Akkadyske Ryk diene, mar it is ûndúdlik hoefolle ferwoastging dêrby tabrocht waard. It is net ûntinkber dat de ynstoarting fan it Akkadyske Ryk al by it libben fan Naram-Sin úteinsette, en dat er by syn ferstjerren yn 2218 f.Kr. net folle mear as de stêd Akkad oan syn opfolger en soan Sjar-Kali-Sjarri oerdroech. De measte saakkundigen binne lykwols fan tinken dat ûnder Naram-Sin de iere ynfallen fan 'e Gûtjers fierhinne ôfslein waarden. Yn dy sjenswize soe it Akkadyske Ryk min ofte mear yntakt yn 'e hannen fan Sjar-Kali-Sjarri kommen wêze en pas ûnder dy syn bewâld begûn wêze te ferkrommeljen.
Neiteam
It is bekend dat Naram-Sin ferskate soannen hie. Dêrûnder wiene syn opfolger Sjar-Kali-Sjarri, mar ek in Nabi-Oelmasj, dy't gûverneur fan Tûtûb wie, en in Oekin-Oelmasj, oer wa't fierders neat bekend is. Argeologyske opgravings by Tell Mozan, nei de ruïnes fan it âlde Oerkesj, hat fierders de namme fan in Tar’am-Agade oan it ljocht brocht, in foartiid ûnbekende dochter fan Naram-Sin, dy't nei alle gedachten troud wie mei in (noch) ûnidentifisearre endan (hearsker) fan Oerkesj.
Opgravings troch Nabonidus
Omtrint 550 f.Kr. die de Babyloanyske kening Nabonidus opgravings nei de hearskers oer it Akkadyske Ryk, dy't mear as 1.500 jier earder libbe hiene. Nabonidus stiet sadwaande bekend as de earste argeolooch út 'e skiednis fan 'e minskheid. Hy ûntdiek ferskate foarwerpen dy't yn ferbân stiene mei Naram-Sin, en joech lieding oan 'e opgravings fan 'e timpels fan 'e sinnegod Sjamasj en de kriichsgoadinne Anûnitû (beide yn Sippar) en it hillichdom dat Naram-Sin foar de moannegod Sin yn Harran bouwe litten hie. Neitiid liet Nabonidus de timpels wer opbouwe. Hy wie ek de earste dy't besocht in argeologysk artefakt te datearjen (ntl. de timpel fan Naram-Sin), en hoewol't er der sa'n 1.500 jier nêst siet, wie it likegoed in treflik besykjen as men yn acht nimt dat der yn syn tiid noch gjin inkele technyk foar datearjen ûntwikkele wie.
Kaak (betsjuttingsside)
"Kaak" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
Nebraska Book Award
De Nebaska Book Awards binne in groep Amerikaanske literatuerprizen dy't op jierlikse basis troch it Nebraska Center for the Book yn ferskate kategoryen útrikt wurde. Yn oanmerking foar dizze prizen komt literatuer dy't skreaun is troch lju út 'e Amerikaanske steat Nebraska, dy't publisearre is troch útjouwerijen út Nebraska of dy't Nebraska as ûnderwerp hat.
Arent Johan Vegelin van Claerbergen
Jhr. Arent Johan Vegelin van Claerbergen, (De Jouwer (op Heremastate), 12 augustus 1850 - 1923 ) wie fan 1892-1906 boargemaster fan Haskerlân. Fan 1892 oant 1906 wenne hy yn 'Ter Huivra' oan de Skien. Ter Huivra wie boud troch P.B. Vegelin van Claerbergen foar syn soan Valerius Lodewijk, dy't dêr oant 1892 wenne. De filla is yn 1965 ôfbrutsen. Arent Johan wie in soan fan Pieter Benjamin Vegilin van Claerbergen (1808-1879) en dy syn twadde frou Aurelia van Beyma (1815-1851). Hy troude op 19 jannewaris 1888 mei Louise Emilie Rauscher (Straatsburch, 3 jannewaris 1842 - Dieren, 23 oktober 1945).
Frederik Vegelin fan Claerbergen
Frederik Vegelin fan Claerbergen, (1668 - 2 jannewaris 1713), wie offisier yn Steatetsjinst.
Hy stried mei Menno fan Coehoorn yn de Fryske rezjiminten en rekke yn 1703 ferwûne by Ekeren. As generaal-majoar die hy mei oan it belis fan Doornik yn 1709. Frederik bleau oant 1709 generaal-majoar ynfantery. Hy waard gûverneur fan Damme. Op 46-jierrige leeftiid waard hy begroeven yn Sluis. Syn spreuk wie Nee vulnera terrent (ek minder skrokken net ôf).
Assuerus Vegelin fan Claerbergen
thumb|Assuerus Philip Vegelin fan Claerbergen Jhr. Assuerus Vegelin fan Claerbergen, (25 juny 1687 - 13 maart 1771) wie kolonel fan in rezjimint ynfantery. Hy wie de broer fan Philip Frederik Vegelin fan Claerbergen.
Op 9 juny 1731 troude hy mei Alexandrina Eleonora van Plettenberg, widdo fan Allard fan Boerum, grytman fan Ferwerderadiel en hie gjin bern. Hja ferstoar op 22 novimber 1743.
Op 4 febrewaris 1739 folge hy syn broer op as grytman fan Haskerlân. Yn 1748 wie hy mei-kommitearde út de steaten om it diploma oan de prins fan Oranje oer te langjen. Hy die yn 1749 ôfstân fan de gritenij.
Just Havelaar
Just Havelaar (Rotterdam, 12 febrewaris 1880 – Amersfoart, 3 febrewaris 1930) wie in Nederlânsk skilder en skriuwer oer keunst.
Yn 'e mande mei Dirk Coster rjochte er yn 1921 it moanneblêd De Stem op. Hy wie bot ynteressearre yn de ferhâlding tusken keunst en mienskip. Havelaar skreau in soad boeken en opstellen mei in religieuze, etysk-filosofyske en humanistyske ynslach.
As autodidaktysk skilder wie er net sa bekend.
Grotegaste
thumb|left|264px|Kaart mei de gemeente Westoverledingen Grotegaste is in doarp yn it Landkreis Lier yn de Dútske dielsteat Nedersaksen yn East-Fryslân. It doarp leit yn it uterste westen fan de gemeente Westoverledingen oan de eastouwer fan de Iems en hie yn 2020 116 ynwenners. Under it doarp falt de útbuorren Lütjegaste.
It doarp ûntstie op in geastrêch, dêr't it efterheaksel "gast" yn de namme nei ferwiist. Yn de midsiuwen waard it doarp Halinga-Gast en letter yn in klokynskripsje fan 1352 Allignara-Gast neamd.
De Jehannes de Dopertsjerke waard yn 1819 yn neoklassisistyke styl boud en stiet op in terp. Dy tsjerke hat in midsiuwske foargonger hân. Yn de toer hingje de klokken fan d eâlde tsjerke út 1352 en 1364.
Absalom
Absalom (Hebriuwsk: אַבְשָלוֹם) wie neffens it Alde Testamint de tredde soan fan kening David.
Absalom waard berne yn Hebron. Syn mem wie Maäka, de dochter fan kening Talmai fan Gesjûr. Yn it hiele Israel wie der neffens de Skrift gjin man sa knap as Absalom. Absalom sels hie ek in tige kreaze frou, mei wa't er neffens 2 Samuël 14:27 trije soannen hie en ien dochter, dy't krekt as syn suster Tamar hiet. Yn 2 Samuël 18:18 is te lêzen dat Absalom by syn libben in tinkstien foar himsels oprjochte, om't hy gjin soan hie dy't syn namme hie. Dêrút kin opmakke wurde dat de soannen fan Absalom al op jonge leeftyd stoarn binne.
De bruorremoard
Om't Absaloms healbroer Amnon syn folle suster Tamar tenei kaam en ferkrêfte hie, nimt Absalon twa jier letter wraak. Absalom nûget Amnon mei oare soannen fan David út op in feest en lit him deadzje, sadree't Absalom fleurich fan de wyn is. Nei de bruorremoard flechtet Absalom nei syn pake Talmai, de kening fan Gesjûr. It duorre trije jier ear't de legeroanfierder Joäb David beprate koe om Absaloms weromkommen ta te stean. David stelde dêrby as betingst, dat Absalom nei syn eigen hûs gean moast en him net ûnder eagen komme mocht. It duorre doe nochris twa jier ear't David Absalom wer ûntfange woe.
De dea fan Absalom
Yn de tichte bosken fan Efraïm kamen de legers fan David en Absalom foar inoar oer te stean. De slach ferrûn yn it foardiel fan David en it leger fan Absalom waard ynmakke. Absalom besocht op in ezel fuort te kommen, mar de lange hierren fan Absalom bleaunen oan de tûke fan in beam hingjen wylst syn ezel trochdraafde. Machteleas hong Absalom dêr en al gau wiene de mannen fan David dêr ek. En alhoewol't David út noch yn net woe dat Absalom grut kwea oandien waard, skeat Joäb Absalom trije pylken troch it hert.
It berjocht dat Absalom it net oerlibbe hie dompele David yn djippe rou. Fûleindich skriemde de kening "Myn soan Absalom, myn soan, myn soan Absalom, wie it mar sa dat ik yn dyn plak stoarn wie".
Hazzen en kninen
De hazzen en kninen (Latynske namme: Leporidae) foarmje in famylje fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (Mammalia) en it skift fan 'e hazze-eftigen (Lagomorpha), dêr't û.o. de (Jeropeeske) hazze (Lepus europaeus) en de wylde knyn (Oryctolagus cunniculus) ta hearre, dy't yn it wyld yn Fryslân foarkomme, en teffens de domestisearre knyn.
Neder-Brulee Yndianereservaat
It Neder-Brulee Yndianereservaat (Ingelsk: Lower Brule Indian Reservation) is it reservaat fan 'e federaal erkende Neder-Brulee Sû Stamme (Lower Brule Sioux Tribe) yn 'e Amerikaanske steat Súd-Dakota.
Skiednis
It Neder-Brulee Reservaat makke oarspronklik diel út fan it Grutte Sû-reservaat yn westlik Súd-Dakota, dat yn 1868 stifte waard. Nei de nederlaach fan 'e Lakota yn 'e Flakte-Yndiaanske Oarloggen fan 'e 1860-er en 1870-er jierren waard de helte dêrfan lykwols troch de Amerikanen ôfnommen, wylst de rest yn 1889 opdield waard yn fiif lytsere reservaten, wêrfan't Neder-Brulee ien is.
Hjoed de dei
De grûnwet fan 'e Neder-Brulee Sû Stamme datearret út 1936, en it reservaat wurdt bestjoerd troch in seiskoppige stammeried wêrfan't de leden eltse twa jier werkeazen wurde moatte. Mei't reservaatlân útsûndere is fan it Súddakotaanske steatsferbod op gokken, hat de stamme yn it reservaat in eigen kasino sette litten, it Golden Buffalo Casino, dat dêr ien fan 'e wichtichste wurkjouwers is, njonken de stamme-organisaasje sels, it Buro fan Yndiaanske Saken, de pleatslike klinyk en de Lower Brule Farm Corporation, de grutste popcorn-produsint fan 'e Feriene Steaten.
Tsjerke fan Aldeholtwâlde
De Tsjerke fan Aldeholtwâlde is in protestantske tsjerke yn Aldeholtwâlde yn de gemeente Weststellingwerf. De PKN gemeente Ter Holten, dêr't ek de doarpen Ter Idzard en Aldeholtpea ûnder falle, is de eigner fan it gebou.
Skiednis
De feanôfgraverij yn de 19e iuw soarge foar in grutter ynwennertal fan Aldeholtwâlde en dat makke ek de bou fan in nije tsjerke mooglik. It wurk waard oannomen troch F.D. Gaastra út Britswert foar in bedrach fan fl. 14.237,04, dy't in tsjerke boude dêr't de doe krekt foltôge Koanjumer tsjerke model foar stie. Foar de bou fan de toer waard it hout fan de ôfbrutsen klokkestoel op it begraafplak foar de herberch oer op 'e nij brûkt.
Yn 1898 is it ynterieur lytser makke om't de feanôfgraverij nei de ein rûn en minsken it doarp wer ferlieten. Dêrnjonken foldie by it preekjen de akoestiek fan de romte net. Oant 1904 makke de gemeente gebrûk fan in foarsjonger. In oargel naam dy funksje yn dat jier oer.
Oan it begjin fan de 21e iuw folge in restauraasje fan tsjerke en toer.
Oargel
Yn de tsjerke stiet in oargel fan Johan Ferdinand Kruse út Ljouwert, in skoansoan fan Willem Hardorff. Yn de rin fan de tiid binne der gien wizigings west oan it oargel. Bakker & Timmenga hat yn 2001 it ienmanualige ynstrumint mei oanhongen pedaal restaurearre. By dy restauraasje is de elektryske wynfoarsjenning ferfongen.
In Nije Stjer
In Nije Stjer is in fabel dy't basearre is op it bibelske krystferhaal. It berneboek is skreaun troch de Finsk-Dútske skriuwster Marjaleena Lembcke en fan tekeningen foarsjoen troch Susanne Strasser. De Fryske oersetting is fan Nynke Duijff-Veenstra út Damwâld.
Ferhaal
De fabel folget de reis fan trije keazen bisten nei de stâl yn Betlehem. Hy waard skreaun foar bern fan 6 oant 80 jier. De filosofyske beskôgings fan de bisten binne tige tagonklik foar alle minsken dy't grut wurde of waarden mei de Bibelske ferhalen.
Snoqualmie-delling
300px|thumbnail|right|Snoqualmie Point Park yn de Snoqualmie Delling De Snoqualmie Delling (Ingelsk: Snoqualmie Valley) is in delling yn King County yn de Amerikaanske steat Washington. De delling leit bewesten tsjin it Cascades berchtme oan en leit bewesten Snoqualmie Pass. De delling is in bedelte fan de rivier de Snoqualmie en is ferneamd om har lânbou en houtkap. De delling begjint by it gearkommen fan 3 rivierkes en foarmje de rivier de Snoqualmie by it plak North Bend. De delling rint ta it plak wêr de rivierren de Snoqualmie en Skykomish gearkomme en foarmje de rivier de Snohomish by it plak Monroe. De Snoqualmie Wetterfal is part fan de rivier de Snoqualmie tusken de plakken Snoqualmie en Fall City.
Hops wie it wichtichste lânbougewoeks yn de delling yn ein fan de 19e iuw.
De delling is neamd nei de Snokwalmy yndianen dy hjir oarspronklik wennen. It wurd 'Snoqualmie/Snokwalmy' is de betsjuttenis fan it yndiaanske wurd 'Moon the Transformer', in âld skepingsferhaal fan de Snokwalmy.
Mitling-Mark
thumb|264px|Kaart mei de gemeente Westoverledingen Mitling-Mark (Eastfrysk: Midlen-Mārk ) is in doarp yn it Landkreis Lier yn de Dútske dielsteat Nedersaksen yn East-Fryslân. It doarp is in Ortsteil yn de gemeente Westoverledingen en hie yn 2020 168 ynwenners.
Mitling-Mark bestiet eins út twa wenkearnen: Mitling en Mark. Mark leit eastlik tsjin de dyk fan de Iems oan, wylst Mitling krapoan in kilometer súdliker justjes fierder fan de rivier ôf leit.
Skiednis
Mitling (Mydlinghe of Mittelinge) waard foar it earst yn in oarkonde neamd op 24 augustus 1436. Yn dy oarkonde swarde Hero Aldsenna to Boecmora (Backemoor) in eed ôf oan de Hamburchske amtner Detlef Bremer yn Emden. As boarch dêrfoar stie in Jelke to Mydlinghe ut Overledingherlande.
Under Mitling waard oarspronklik it tusken Völlen en Grotegaste leine Mittelweg mei bedoeld, dêr't der letter in doarp ûntjoech. Yn Mark moat in boarch stien hawwe. As eigeners fan de boarch waarden Hisco Cirks († 1592) en Hero Uniken († 1623) neamd.
De wynmûne fan Mitling-Mark stie al op in kaart fan 1595.
Mitling en Mark wiene twa doarpen. Mitling wie in karspel op in terp. De tsjerke fan Mitling waard yn de trettjinde iuw boud. Fridrich Arends berjochte yn syn Erdbeschreibung fan 1824 dat it doapr Mitling 5 hûzen en 28 ynwenners hie en it doarp Mark 30 hûzen en 192 ynwenners hie.
Op 1 jannewaris 1973 waard Mitling-Mark, dat doe in selsstannige gemeente wie, part fan de nije gemeente Westoverledingen.
Doarpsnamme
Mitling waard foar it earste as Mydlinghe foar yn 1436. Ut 1696 komt Midling foar en sûnt 1824 wurdt de skriuwwize Mitling brûkt. De namme hat in Frysk/Nederdútske oarsprong. It betsjut "in yn it midden lizzende delsetting".
Sint-Willehadustsjerke (Wremen)
250px|thumbnail|Sint-Willehadustsjerke út it suden wei sjoen thumbnail|Loftfoto fan Wremen mei tsjerke (2013) De Sint-Willehadustsjerke (Dútsk: Willehadi-Kirche) yn Wremen is in wartsjerke út om 1200 hinne. De tsjerke is wijd oan de Angelsaksyske misjonaris Willehad, dy't yn de 8e iuw de eastlike Fryske goaen en it Sakselân ta it kristlike leauwen bekeare woe en de earste biskop fan Bremen waard. De tsjerke is ien fan de âldste tsjerkgebouwen yn it troch Friezen stifte Lân Woersten. Tegearre mei de Sint Urbanustsjerke yn Dorum is it ien fan de haadtsjerken fan Woersten. De grutte fan de tsjerken yn de krite tsjut de rykdom yn dizze omkriten oan. De tsjerke hat no in protestantske denominaasje.
Bouwurk
De tsjerke is boud mei dowestien dat oer wetter oanfierd waard út it Rynlân wei. It gebou hat in skip mei in ynsnuorre rjochthoekich koer. De súdlike muorre fan it skip waard letter fernijd en werboud mei bakstien, mar de noardlike muorre is lykwols noch hieltyd fan dowestien. De sydmuorren fan it skip en it koer binne ferdield troch lisenen. Under de tekrâne sit in rûnebôgefries. It koer waard leger as it skip boud en oan de gevel is te sjen dat it tek eartiids flakker boud is. De machtige westtoer mei in barokke spits stamt út it earste fearnsiuw fan de 13e iuw. Yn 1914, it earste jier fan de Earste Wrâldkriich, waard om strategyske reden de toer ôfbrutsen oant er op likense hichte as it skip wie. Yn 1930 waard de toer weropboud, itjinge noch altyd oan de kleuren fan de stiennen te sjen is.
Bizonfâle
In bizonfâle (Ingelsk: buffalo pound) wie in jachttechnyk dy't histoarysk brûk waard troch de lânseigen Yndiaanske folken fan 'e Grutte Flakten fan Noard-Amearika om Amerikaanske bizons yn te sluten, sadat se maklik deade wurde koene. In bizonfâle bestie út in rûne of ovale kraal wêrfan't de ôffreding ôfdutsen wie mei hûden, gers of soms tûken mei blêden. De kraal stie oan 'e ein fan in wide, trachterfoarmige trochgong, dêr't de bizons yn dreaun waarden, of soms yn lokke waarden troch persoanen dy't dêr in beskaat talint foar hiene, lykas dat wol sein wurdt fan it Kry-opperhaad Bizonfâlemakker (Poundmaker).
Yn 1758 wie de ûntdekkingsreizger en pelskeapman Joseph Smith de earste blanke dy't it gebrûk fan sa'n bizonfâle omskreau. Hy wie sels tsjûge fan it brûken fan dizze jachttechnyk troch Yndianen oan 'e rivier de Assiniboine, op wat no de prêrje fan súdlik Kanada is. Yn it boek The Plains Cree, in antropologyske beskriuwing fan 'e Flakte-Kry, joech wittenskipper David G. Mandelbaum in folsleine omskriuwing fan 'e bou en it gebrûk fan 'e bizonfâle.
Nord (departemint)
Nord is in Frânsk departemint yn de regio Hauts-de-France. De namme fan it departemint is ûntliend oan de lokaasje yn it lân; it is it meast noardlike departemint fan Frankryk.
Skiednis
Nord is ien fan de 83 departeminten, dy't oprjochte waarden yn de tiid fan de Frânske Revolúsje. It departemint waard út it Frânske diel fan Flaanderen, it Frânske diel fan Henegouwen en de Cambrésis (it gebiet fan de biskop fan Cambrai) gearstald.
Fan 1960 oant 2015 hearde it departemint Nord by de regio Nord-Pas-de-Calais, dy't yn 2016 yn de regio Hauts-de-France opgyng.
Geografy
It departemint Nord dielt yn it noardeasten de súdlike grins fan Belgje. Yn it westen grinzget it departemint oan Pas-de-Calais, Aisne en in pear kilometer oan it departemint Somme. It Kanaal grinzget oan it noardwestlike diel fan Nord.
It is in lang en smel departemint en hat as haadstêd Lille, dy't tegearre mei Roubaix, Tourcoing en Villeneuve-d’Ascq mei mear as in miljoen ynwenners it yndustriële hert fan it departemint foarmet. De gemeenten Boursies, Doignies en Mœuvres foarmje in eksklave fan it departemint en lizze geografysk yn it departemint Pas-de-Calais.
Bestjoerlike yndieling
It departemint Nord is ûnder te ferdielen yn 6 arrondisseminten, 41 kantons en 648 gemeenten
Stêden
De grutste gemeenten yn it departemint neffens ynwennertal binne:
Fokker 50
De Fokker 50 is in twamotorich passazjiersfleantúch foar sa'n 50 passazjiers. It tastel waard boud troch it Nederlânsk fleantúchfabryk Fokker; it wie de opfolger fan de Fokker F27 Friendship.
De Fokker 50 - de namme fan it tastel is ôflaat fan de passazjierskapaciteit - makke op 28 desimber 1985 syn earste proefflecht en fleach yn july 1990 foar it earst foar de KLM. Totaal binne der 213 F50's makke, it lêste tastel waard yn 1997 ôflevere nei't Fokker al fallyt gien wie.
Yn desimber 2012 wiene noch 129 fan de 213 makke F 50's yn aktive tsjinst.
Skiednis
Oarspronklik tocht Fokker dat de F27 Friendship oant ein 20e iuw produsearre wurde koe, mei ferbetterings yn stappen sadat it tastel modern bliuwe soe oant de produksjeline sletten wurde soe. Begjin jierren '80 die Fokker in stúdzje nei in útfiering mei in nije motor, de F27RE (RE= re-engined) ferzje. De ûntwikkeling fan in ferzje mei allinnich in nije motor gie lykwols net troch, meidat de loftfeartmaatskippijen dêr gjin ferlet fan hiene.
Dat at Fokker de nijste technology ynsette woe en de konkurrinsje byhâlde woe, moast der in folslein nij tastel komme. Mei projekt P335 waard de bou fan de Fokker 50 oan 'e gong brocht. Op it earste gesicht likje de Fokker 50 tastellen in protte op de Fokker F-27 wêrfan't se mei de F-60 Utility de opfolgers binne. Lytse ferskillen oan de bûtenkant binne it lâningsgestel, de ramen (net mear ovaal), de langere motorgondels en de propellers mei seis blêden. Lykas ek de F27 binne de Fokker 50 en 60 heechdekkers, wat as foardielen hat dat de laadflier flakker is en dat der mear romte is tusken de turbopropmotors en de grûn. Dat lêste makket de kâns op it opsûgjen fan smoargens yn de motors of it skansearjen fan de propellerblêden op rûge lâningsbanen lytser.
Nije materialen en nije technyk
Fokker hie in primeur yn de fleantúchbou mei it tapassen fan komposytmaterialen op primêre, dragende dielen fan de konstruksje. Oant dat ta waard dat allinne dien yn de sekundêre, net dragende parten fan it tastel. Soksoarte materialen dy't tapast waarden wiene aramide en glêsrizel. Aramide waard brûkt yn de rompnoas, foarrâne fan de fleugel, delen van het kylflak en de rêchfin, de flierren en de floeistikken tusken fleugel en romp. Glêstried waard brûkt yn de motorgondels en de sturt.
In grut ferskil mei de F27 en oare propellerfleantugen út dy tiid is ek it folle legere lûdsnivo yn de kabine. Dit waard berikt troch:
Gearwurking
Foar de bou fan de Fokker 50 waard troch Fokker oparbeide mei:
De Fokkerbedriuwen yn Dordrecht, Papendrecht, Ypenburg, Hegefean, Woensdrecht en Skiphol-East wurken ek oan it tastel.
Technyske gegevens
thumb|Cockpit fan in Fokker 50 thumb|Passazjierskabine Fokker 50
Hessel Vegelin fan Claerbergen (1723-1750)
Hessel Vegelin fan Claerbergen (3 oktober 1723 - 12 july 1750) wie in Fryske grytman.
Hessel wie de soan fan Johan Vegelin fan Claerbergen, grytman fan Doanjewerstâl. Yn 1749 waard hy lid fan de staten en op 15 april waard hy in jier letter, troch ôfstan fan syn heit, keazen as grytman fan Haskerlân. Op 15 juny 1749 troude hy mei syn nicht Catharina Maria (1724-1753), dochter fan Frans Julius Johan Heringa fan Eijsinga, grytman fan Raarderhim. Hy ferstoar op 27-jierrige leeftyd, syn widdo op 30 april 1753. Harren ienige soan ferstoar ein 1751, noch mar ien jier âld.
Winkelbetsjinner
In winkelbetsjinner of winkelbetsjinde is immen dy't foar syn berop yn in winkel wurket dêr't hy of sy sels net de eigner fan is. Faak wurde fral froulike winkelbetsjinners oantsjut as 'ferkeapsters', mar in ferkeaper is eins immen dy't yn 'e tsjinst fan in bedriuw aktyf kontakt siket mei pontinsjele klanten, itsij tillefoanysk, itsij yn persoan. Winkelbetsjinners nimme oer it algemien in passive hâlding oan en wachtsje oant klanten de winkel binnenkomme. Fral yn kleanwinkels biede se wol aktyf help oan, mar dêrby wachtsje se yn 'e regel noch oant de klant yn kwestje belangstelling toand hat foar in artikel of derút sjocht as oft hy of sy wol help brûke kin. In oar ferskil tusken in ferkeaper en in winkelbetsjinner is dat in ferkeaper in beskaat selsstannich foech hat, wylst in winkelbetsjinner dat net hat en sadwaande net mei de klant ûnderhannelje kin oer dingen as koarting en bysûndere leveringsbetingsten. In jonge froulike winkelbetsjinster wurdt ek wol in winkelfamke neamd. In spesjaal soarte winkelbetsjinner is in kassiêre, dy't inkeld de ôfrekkening fan 'e te keapjen produkten by de kassa ôfhannelet.
List fan planetoïden 68001-68100
Dit is in list fan planetoïden 68001-68100.
Epo Sjuck Burmania Vegelin van Claerbergen
Epo Sjuck Burmania Vegelin fan Claerbergen (7 april 1790 - Koarnjum op Martenastate, 11 july 1831), wie belestingûntfanger yn Jelsum, letter kontroleur fan belestingen yn Assen en lid fan Provinsjale Steaten fan Fryslân.
Epo Sjuck troude op 7 april 1818 yn Oosterhessselen mei Everdina Josina van der Wijck tot de Klencke, berne op huzinge 't Laar yn Ommen op 7 novimber 1788 en ferstoarn op 8 maaie 1849. Everdina wie in dochter fan Derck Jan van der Wijck, hear fan de Klenke, lid fan de rjochtbank fan earste oanlis yn Assen en Martina Theodora Agatha von Inn- und Kniphausen.
Ien fan syn pakesizzers wie Doeke Vegelin van Claerbergen.
David fan Israel
David (Hebriuwsk: דָּוִד) wie neffens it Alde Testamint fan de Bibel as opfolger fan Saul de kening fan it feriene keninkryk Israel (foar't dat útinoarfoel yn 'e twa riken Israel en Juda). David libbe om 1000 f.Kr. hinne en is de skriuwer fan in soad fan 'e Psalmen. Neffens ûndersyk fan moderne wittenskippers soed er yn it jier 970 f.Kr. stoarn wêze. It Nije Testamint wol hawwe dat Jezus Kristus fan David ôfstamme.
David komt oan it hôf fan de kening
David waard berne yn Betlehim as de jongste fan de acht soannen fan Isai (ek: Jesse). De jonge David wie de skiep fan syn heit oan it hoedzjen doe't de profeet Samuël by Isai del kaam om yn opdracht fan God ien fan syn soannen ta de takomstige kening fan Israel te salvjen. God hie Samuël dizze opdracht jûn, om't de doedestiidske kening Saul him ôfkeard hie fan God. Isai liet alle soannen opdrave, mar Samuël kriget net it teken fan God om ien fan harren te salvjen. Lang om let frege Samuël oan Isai oft dit alle soannen wiene. Isai antwurde doe dat de jongste noch bûten wie en doe't de jonge David foar Samuël kaam te stean krige de profeet it teken dat dizze jonge salve wurde moast.   Mar as David tidens in treffen mei de Filistinen de reus Goliat mei syn slingerstien tsjin de foarholle wist te reitsjen, waard de jonge as in grutte held troch it folk fereare. Ta ferbjustering fan de Filistinen snie David dêrnei Goliat de holle ôf. No't harren grutte troef fallen wie yn it gefjocht en dea wie, naaiden de Filistinen út. Doe't Saul fernaam nei dy dappere jonge brocht de legeroanfierder fan de Israeliten David nei Saul, dy't de holle fan Goliat noch yn syn hân hie.
David koe prachtich op de harpe spylje. Om't kening Saul swier te lijen hie fan mismoedigens, waard David útnoege yn it paleis om Saul mei syn harpe wat op te fleurjen. David wist Saul mei syn muzyk te reitsjen en Saul frege David om oan it hôf te bliuwen.
Oan it hôf komt David ek yn de kunde mei Saul's soan Jonatan. Mei Jonatan kriget David in ynlike bân. Jonatan en David holden in soad fan inoar en yn de striid mei Saul soe Jonatan hieltyd wer de kant fan David kieze.
David wurdt ferfolge troch kening Saul
De kening koe de populêrens fan David lykwols mar min sette en de oergeunst fan Saul begûn de oerhân te krijen, want it folk song "Saul ferslacht se by tûzenen, mar David by tsientûzenen". Troch dy oergeunst wurdt Saul foar David gefaarlik en ienris wist David mar krekt te ûntkommen oan de spear fan Saul, doe't David mei syn harpe wer ris besocht de kening te kalmearjen. Saul woe fan David ôf, safolle wie wol dúdlik, en dêrom betocht hy in fyn ynlein plan. Hy sloech David foar te trouwen mei syn dochter Mikal. Yn ruil dêr foar moast David dan 100 Filistinen ferslaan en harren foarhûden nei Saul bringe. Sa, tocht de kening, soe David wis en wrachtjes yn de hannen fan de Filistinen falle en dan soene dy dan wol fierder mei him ôfweve. Mar David wie net foar ien gat te fangen. David fersloech net 100 mar 200 Filistinen en brocht Saul yn stee fan 100 foarhûden mar leafst 200 foarhûden. De kening hold wurd en joech syn dochter Mikal oan David en David waard de skoansoan fan Saul. Mar it oansjen fan David naam mear ta. De kening wie benauder foar David as ea tefoarren en siet nije plannen út te brieden om David te deadzjen. Saul's soan, Jonatan, hie fan de plannen heart en holp David te ûntkommen.
Op in kear hearde Saul dat David him skûl hold yn de berchhoalen fan Engêdy. Mei syn leger jage Saul op David, dy't in keppel mannen om him hinne sammele hie, wêrfan't David de oanfierder wie. Om syn behoefte te dwaan  rûn Saul ienris de grot yn, dêr't David mei syn mânlju taholden. Saul hie nearne erch yn en dit wie foar David in moaie gelegenheid om Saul te deadzjen. David's mânlju flústerden David ta om him no geweken te nimmen, mar David wegere Saul te fermoardzjen en yn stee dêr fan slûpte hy nei de hurkjende Saul ta en snie him in stik fan de mantel ôf. Doe't Saul de grot ferliet, rôp David him nei en hold it stik mantel omheech as bewiis dat David Saul's libben sparre hie, wylst Saul dêr foar oer David deadzje woe. Saul wie oandien en ûnthiet David gjin kwea mear te dwaan, mar hie soe gjin wurd hâlde. Yn Samuël 1:26 sparret David Saul nochris, doe't Saul mei in leger fan 3000 man David besocht te krijen yn de woastyn Sif. David slûpte doe op in nacht it kamp fan Saul yn en naam by de sliepende Saul syn spear en wetterkrúk wei. Op 'e nij konfrontearret David dan Saul mei it bewiis dat hy Saul yn syn macht hie en him dochs libje liet.
David as kening
Ta grut fertriet fan David foel Saul en David's freon Jonathan yn in slach mei de Filistinen. David wurdt dan kening fan Juda, mar legeroanfierder Abner liet de lêste soan fan Saul, Isjbosjet, ta kening útroppe oer Israel. Der ûntstie in lange striid tusken de legers fan David en Isjbosjet. David wint de striid en wurdt dan ek kening fan Israel. Hy lit dan syn eagen falle op Jerusalem. Nei de ferovering fan de stêd op de Jebûsiten, lit David de arke oerbringe en makket hy fan de stêd it religieuze sintrum fan syn ryk. David fersloech de oanbuorjende folken en boude it feriene keninkryk fierder út ta fan Baalbek en Damaskus yn it noarden, Moab yn it easten en yn it suden fan de Middellânske See oant de Reade See omspande.
David en Batsjêba
Ek de minder moaie kanten fan David komme yn de Bibel oan de oarder as it ferhaal fan Batsjêba optekene wurdt. Op in dei falt it each fan kening David op in frou dy't de wask docht. Hy ynformearret nei dat frommis en it docht bliken dat it Batsjêba is, de frou fan de Hetyt Oeria, dy't yn it leger tsjinne. David nimt syn trekken waar as Oeria tidens in fjildtocht tjin de Ammoniten fan hûs is en slept mei de frou. Mar as hja swier fan de kening wurdt lit David Oeria út de striid wei by him roppe, yn 'e hope dat Oeria ek by syn frou del giet en mei har slept. Sa soe in skandaal terfoarren te kommen wêze. Mar om't Oeria it net passend fûn om by syn frou del te gean en him by har del te jaan, wylst syn maten yn drege omstannichheden libben, mislearret it plan fan David. En sa beslút David ta in minne streek: hy skriuwt in brief nei Joäb, de oanfierder fan it leger, en hjit him om Oeria yn de striid in plak te jaan dêr't it fûlst fochten wurdt. David jout dit deafonnis oan Oeria, en freget him de brief oan Joäb oer te langjen. David's plan om him sa fan Oeria te ûntdwaan slagget en Oeria stjert yn de striid. Nei't Batsjêba de foarskreaune routiid yn acht nommen hie, waard hja de achtste frou fan David.
David krige neitiid besite fan de profeet Natan, dy't him de fraach stelde wat der barre moast mei in rike man dy't in laam fan in earme man weinaam, om't it him begrutte ien fan syn eigen keppel te slachtsjen. David hie net yn de rekken dat Natan mei de rike man op David doelde en de earme man Oeria wie en andere dat dy rike man de dea fertsjinne. De profeet spegele David doe foar dat in grut kwea David's eigen hûs teheisterje soe. Want David hie in grutte sûnde yn de eagen fan God begien. Ek soe it bern fan Batsjêba net yn libben bliuwe. Dêrnjonken mocht David de timpel yn Jeruzalim net bouwe, dy ear bleau foarbeholden oan de twadde soan fan Batsjêba: Salomo.
De bern fan David en de opfolging
David hie by meardere froulju bern en de bibel neamd fan 20 bern de namme. Dizze steane yn Kroniken 3:1:
Yn Jeruzalim krige David mei Batsjêba Sjima, Sjobab, Natan en Salomo en fierder: Jibchar, Elisjama en Elifêlet; Noga, Nêfeg en Jafia; Elisjama, REljada en Elifêlet. Dêrnjonken wurdt ek de dochter Tamar neamd. Allinnich fan Amnon, Absalom, Adonia, Salomon en Tamar komme wy mear te witten. Amnon wurdt fereale op syn healsuster Tamar. Hy wit har nei syn ferbliuw te lokken troch him siik te hâlden en fersoarging te freegjen. As Tamar Amnon naderet grypt hy Tamar en ferkrachtet har. Nei de died wie syn leafde foar Tamar foarby en oergien yn ferachting. Absalom, in folle broer fan Tamar, stiet oan Tamar's kant mar besiket Tamar del te bêdzjen. Twa jier letter nimt Absolom wraak en lit syn healbroer Amnon deadzje. Absalom flecht, mar it wurdt him letter tastien werom te kommen nei Jeruzalim. Dêr besiket Absalom David's posysje te ûndergraven en wit hy it folk foar him te winnen. David moat flechtsje en nimt de tiid om in leger te foarmjen wylst spionnen de sitewaasje yn Jeruzalim yn 'e gaten hâlde. Op it ein komt it ta in slach tusken de legers fan David en Absalom yn de bosken fan Efraïm. Dêr witte de manskippen fan David it fan de mannen fan Absalom te winnen. As Absalon op syn ezel besiket te flechtsjen bliuwt hy yn it tichte wâld mei syn lange hier yn de takken hingjen. Absalom wurdt dan troch de David's oanfierder Joäb en syn manlju ôfmakke.
It is Salomo, de twadde soan fan Batsjêba dy't David opfolget. Salomo mei ek de timpel bouwe.
De dea fan kening David
Doe't David stoar wie Salomo al kening. David hat fjirtich jier kening west. Hjirfan hat er sân jier regearre yn Hebron en trijentritich jier yn Jeruzalim. David waard begroeven op de eastlike heuvel yn de haadstêd fan syn ryk.
Yn de tradysje wurdt it grêf fan David fereare op de berch Sion yn de resten fan in âlde Byzantynske tsjerke. Neffens in âldere tradysje, dy't werom giet op de 4e iuw, soe it de romte wêze dêr't Jezus it Lêste Jûnsmiel hold en iere kristenen by inoar kamen. Tsjintwurdich is it gebou eigendom fan in joadske organisaasje. It is foar joaden nei de Kleimuorre it twadhilligste plak yn Israel.
Gewoane mangoesten
De gewoane mangoesten (Latynske namme: Herpestes) foarmje in skaai fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (Mammalia), it skift fan 'e rôfdieren (Carnivora), it ûnderskift fan 'e katdieren (Feliformia), it tuskenskift fan 'e siveteftigen (Viverroidea), de boppefamylje fan 'e mangoesteftigen (Herpestoidea) en de famylje fan 'e mangoesten (Herpestidae). Ta dit skaai hearre tsien soarten mangoesten, wêrûnder de Egyptyske ichneumon (Herpestes ichneumon), de iennichste soarte dy't yn Jeropa foarkomt.
Skip (tsjerke)
It skip yn in tsjerke is de lange romte, meastentiids fan west nei east, dy't rint oant de koer, it meast eastlike part. By in soad tsjerken is der in dwersskip, of transept, in romte tusken it skip en de koer, sadat der winliken in Latynsk krús ûntstiet. Dêrmei ûntstiet de tradisjonele foarm fan Romaanske en Goatyske krústsjerken. Der binne ferskate manieren wêrop it boukundige begryp skip by tsjerken brûkt wurde kin. It kin de hiele romte betsjutte fan de tsjerketoer oan iene kant en de koer oan de oare kant. It kin ek de romte betsjutte fan allinne it sintrale part tusken de pylders. Dat wurdt ornaris mei it middenskip oantsjutten en dan neamd men de romten bûten de pylders de sydskippen.
Meastal wurde de sydskippen fan it middenskip skaat troch pylders. As de sydskippen like breed en heech binne as it middenskip, wurdt wol fan in halletsjerke sprutsen. In tsjerke sûnder dwers- en sydskippen wurdt sealtsjerke neamd. By tsjerketsjinsten is it skip it plak dêr't de tsjerkegongers sitte.
Namme
It wurdt skip, ornearre foar in part fan in tsjerke, krige syn namme om't dat op in skip liket dat op 'e kop leit. It wurdt skip is in lienfertaling út Gryksk (naos), Latynsk (navis) en Frânsk (nef). Boppedat is der noch in oerdrachtlike betsjutting. Yn de earste iuwen waard foar de tsjerke wol it byld fan in skip brûkt.
Beuk en skip
Yn it Nederlânsk is foar it boukundige begryp skip it wurd 'beuk' yn gebrûk rekke. Net yn de betsjutting fan de bûk (beam), mar yn de betsjutting fan de bûk (liif). Wêr't it wurd beuk yn it Frysk earder as hollanisme sjoen waard, is it no as folslein lienwurd yn 'e wurdboeken opnaam. Sa kenne wy yn it Frysk no ek ynplak fan in trijeskips in trijebeukige tsjerke.
Boufoarmen
Wylst Sealtsjerken ienskippich binne, bestean tsjerken faak út in tal parallelle romten, dy't ferskate breedten en hichten hawwe kinne. In Basilyk is in tsjerke, dêr't it middenskip heger fan is as de sydskippen. Dêrby hat it middenskip yn de nei boppen útstekkende romte finsters. By In Halletsjerke binne de skippen like heech, sadat der gjin romte is foar eigen finsters yn it middenskip. Boppedat binne der ek tuskenfoarmen, lykas de Pseudobasilyk en de  'Staffelhalle', wêrby it middenskip (krekt) heger is as de sydskippen, mar dêr't it ferskil gjin romte lit foar finsters yn it middenskip. As muorrepylder-tsjerke wurdt sealbou oantsjutten dêr't de pylders mei de muorren ferbûn binne, sadat de muorren troch de pylders yn stikken ferdield wurde.
Antoon Leonard de Rop
Antoon Leonard de Rop (De Haach, 25 oktober 1837 - Amsterdam, 3 maaie 1895) wie in Nederlânsk ûnderwizer, skriuwer en dichter, benammen foar bern. De Rop wie fan 25 oktober 1873 ôf haad fan in legere skoalle yn Amsterdam.
Wurk
De Rop wie in dichter út de skoalle fan Joseph Alberdingk Thijm. Hy skreau ûnder oaren de bernegedichten Korenbloemen en lentegroen, Duinbloemen (1871), Immortellen en rozen (1884), Lelietjes van Dalen, Sterrebloemen (1892), Bosviooltjes en lentebloesem, Uit de jeugd van beroemde personen (1879) en Sneeuwklokjes. Hy skreau ferhalen en gedichten yn de Kindercourant, yn Bato, Voor 't jonge volkje en oare tydskriften foar de jongerein. Fierder publisearre er ûnder mear yn de Kunstkroniek, yn Eigen Haard, De Nederlandsche Spectator, ensafuorthinne. It bondeltsje Gedichten ferskynde 1876 en in fertaling fan Herman und Dorothea fan Johann Wolfgang von Goethe yn 1885.
Ferskate teksten fan him waarden as liet opnaam yn de lietbondel Kun je nog zingen, zing dan mee (earste printinge 1906). Dat lietboek wie tige populêr en waard de hiele tweintichste iuw troch werprinte. It giet om de lietsjes:
Pas-de-Calais
Pas-de-Calais is in Frânsk departemint yn de regio Hauts-de-France. De namme fan it departemint ferwiist nei it Nau fan Calais.
Skiednis
Pas-de-Calais is ien fan de 83 departeminten, dy't oprjochte waarden yn de tiid fan de Frânske Revolúsje.
Fan 1960 oant 2015 hearde it departemint Pas-de-Calais by de regio Nord-Pas-de-Calais, dy't yn 2016 yn de regio Hauts-de-France opgyng.
It gebiet fan Pas-de-Calais komt foar it grutste part oerien mei it histoaryske greefskip Arteezje.
Geografy
It departemint grinzget yn it westen en noardwesten oan It Kanaal en de Strjitte fan Dover, yn it noardeasten oan it departemint Nord en yn it suden oan it departemint Somme. De gemeenten Boursies, Doignies en Mœuvres foarmje in eksklave fan it departemint Nord yn it departemint.
Hazze-eftigen
left|thumb|250px|Fersprieding fan 'e hazze-eftigen. De hazze-eftigen (Latynske namme: Lagomorpha) foarmje in skift fan de klasse fan 'e sûchdieren (Mammalia), dêr't de famylje fan 'e hazzen en kninen (Leporidae) en de famylje fan 'e fluithazzen (Ochotonidae) ta hearre. Lang hat men tocht dat de hazze-eftigen nau besibbe wiene oan 'e kjifdieren, mar út nij ûndersyk hat bliken dien dat dat sa net is. De earste hazze-eftigen ûntstiene 60 miljoen jier lyn, yn it lette Pleistoseen, en libben yn wat no Sina en Mongoalje is.
Pas-de-Calais
Geografy
Karakteristyk foar it gebiet wiene de minen en swiere yndustry. Troch it sluten fan minen en oare bedriuwen hat Pas-de Calais te krijen mei in relatyf hege wurkleazens en in soad sosjale problematyk.
Wichtige rivieren yn it departemint binne de Authie, Canche, Ternoise, Liane, Sensée, Scarpe, Deûle, Lys en Aa.
De kust bestiet fral út strân, mar hat ek in pear kliffen: de krytrots Cap Blanc-Nez fan 134 meter en de 45 meter hege Cap Gris-Nez fan sânstien. Oan de oare kant fan it wetter lizze de kliffen fan Dover. It heechste punt fan Pas-de-Calais is de Mont Anor mei in hichte fan 271 meter.
Bestjoerlike yndieling
It departemint Somme is ûnder te ferdielen yn 7 arrondisseminten, 39 kantons en 890 gemeenten
Stêden
De grutste gemeenten yn it departemint neffens ynwennertal binne:
Tsjerke fan Aldlemmer
De Tsjerke fan Aldlemmer is in tsjerkegebou yn Aldlemmer yn de gemeente Weststellingwerf.
Skiednis
De hjoeddeiske tsjerke mei in westlike klokgevel ferfong yn 1794 in sealtsjerkje út 1667. De bou fan de houten toer folge yn 1869.
De lietklok yn de toer is fan 1629 en hong eartiids yn in houten klokkestoel. De klok is getten troch N. Rogier en hat in diameter fan 110,5 sintimeter. Yn de Twadde Wrâldkriich waard de klok foardere, mar nei de befrijing waard de klok yn Giteren werom fûn. It oerwurk yn de toer is makke troch de firma F.C. Rochlitz út Berlyn.
Yn 2014 easke in oerbuorman fan de tsjerke dat it tradisjonele kloklieden fanwegen ûnderstelde oerlêst einigje moast. De PKN-gemeente hie al in tal maatregels nommen om it lûd fan it lieden te ferminderjen, mar dat wie neffens de kleier net foldwaande. De gemeente lei de tsjerke in twangsom fan 500 euro mei in maksimum fan 5.000 euro op foar eltse kear dat de klok te lûd waard let. It beswier fan de oerbuorman soarge foar in soad argewaasje by oare ynwenners fan it doarp
Nei in renovaasje waard de tsjerke op snein 24 septimber 2017 op 'e nij yn gebrûk nommen.
Oargel
It oarspronklike ienmanualige piipoargel waard yn 1951 troch de firma Reil foar it sanatoarium Beatrixoard yn Appelskea boud. Doe't it sanatoarium ticht gyng waard it yn 1961 oernommen troch de herfoarme gemeente fan Aldlemmer. Yn 2006-2007 waard it oargel útwreide mei in elektronysk twadde manuaal, in elektronysk frij pedaal en 254 elektronyske registers. Dêrmei is it oargel de Aldlemmer it earste hybride oargel yn Fryslân en it twadde yn Nederlân.
Kylie Kalvetti
Kylie Kalvetti, echte namme ûnbekend (Topeka (Kansas), 12 juny 1992), is in Amerikaansk neakenmodel, stripper en pornografysk aktrise fan mingd Finsk, Meksikaansk, Spaansk en Sweedsk etnysk komôf. Hja sette yn 2015 útein mei in wurkpaad yn 'e Amerikaanske pornoyndustry en spile yn in stikmannich films.
Libben en karriêre
Kylie Kalvetti waard yn 1992 berne, wierskynlik yn Topeka, yn 'e Amerikaanske steat Kansas, hoewol't der oer har berteplak wat betizing liket te bestean. Nei't se de middelbere skoalle trochrûn hie, ferfear se nei Los Angeles, yn 'e steat Kalifornje. Dêr rekke se by de pornoyndustry belutsen, en yn 2015, doe't se 23 jier wie, makke se har debút yn in pornografyske film.
Neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) hie Kalvetti ein 2016 yn in santjintal pornofilms spile, û.m. foar sokke foaroansteande labels as New Sensations, Devil's Film en Pure Play Media. Teffens hat se in protte yn 't spier west foar pornowebsiden op it ynternet, benammen Brazzers en Reality Kings. Mei films as Her Black Lover, I Like Black Boys 15, Interracial Surrender 4 en Kylie's 18th Birthday op 'e webside TeensLoveBlackCocks.com hat Kalvetti har spesjalisearre yn ynterrasiale pornografy.
Kalvetti hat ûnder har karriêre as pornoaktrise gearwurke mei kollega's as Sara Jay en Johnny Sins. Njonken har aktearwurk is se ek aktyf as neakenmodel en hat se mei fotoreportaazjes yn ferskate neakenblêden pronke. Fierders wurket se ek as stripper en reizget se datoangeande de hiele Feriene Steaten ôf om op te treden yn stripklubs. Ek hâldt se in blôch by op 'e webside KylieKalvettiBlog.com.
Lichemsskaaimerken
Kylie Kalvetti is blank, mei brune eagen en brún hier. Neffens har offisjele opjefte is se 1.66 m lang, mei in gewicht fan 61 kg, en natuerlike kupmaat 33B. Behalven de gebrûklike piercings troch har earlellen hat se ek in tongpiercing en in nâlpiercing. Fierders hat se in tatoeaazje fan in tekst lofts ûnderoan op har búk en heup, en ien fan in ûntwerp op har rjochterfoet.
Doeke Vegelin van Claerbergen
Jhr. Duco (Doeke) Martena Burmania Vegelin fan Claerbergen, (Huzum, 19 febrewaris 1859 - Utert, 28 desimber 1894), wie de soan fan Epo Burmania Vegelin van Claerbergen en Agathe Geertruida Wilhelmine van Burmania Rengers. By Keninklik Beslút fan 23 maaie 1860 krige Doeke, pakesizzzer fan Epo Sjuck Burmania Vegilin van Claerbergen, op fersyk fan syn heit, fergunning de namme Martena van Burmania Vegilin van Claerbergen oan te nimmen, nei de Martenastate yn Koarnjum dêr 't syn pake yn 1831 ferstoarn wie. Yn de jierren 1888-1889 liet Doeke it hûs Bornia op de Ferlinge Skrâns 87 yn Ljouwert sette troch de arsjitekt Hendrik Kramer. Dit ryksmonumint hat in soad Neo-Renêssânseornaminten.
Doeke Martena van Burmania Vegelin van Claerbergen wie net troud, en liet Martenastate nei oan de tsjerkfâdij yn Koarnjum. De state waard yn 1899 ferfongen troch de hjoeddeiskke kastieleftige hûs. Yn it park lizze de famyljegrêven fan de eardere aadlike bewenners yn in lege hichte.
Hakke fan Nij-Meksiko
De Hakke fan Nij-Meksiko is in nei it suden ta útstykjende rjochthoekige krite yn it uterste súdwestlike diel fan 'e Amerikaanske steat Nij-Meksiko. Dit gebiet waard yn 1853 troch de Feriene Steaten kocht fan Meksiko as ûnderdiel fan 'e saneamde Gadsden-oankeap. De Hakke fan Nij-Meksiko mjit likernôch 81 km fan east nei west by 48 km fan noard nei súd, wêrmei't it in oerflak beslacht fan sa'n 3.900 km². Bestjoerlik makket de Hakke fan Nij-Meksiko ûnderdiel út fan Hidalgo County, dêr't it gebiet 43,7% fan foarmet. It grinzget yn it westen oan 'e Amerikaanske steat Arizona, yn it suden oan 'e Meksikaanske steaten Sonoara (yn it súdwesten) en Chihuahua (yn it súdeasten), en yn it easten oan 'e Meksikaanske steat Chihuahua. De westgrins fan 'e Hakke leit op persiis 109°03′ westerlingte, de súdgrins op 31°20′ noarderbreedte en de eastgrins op 108°12′30″ westerlingte. Yn it noarden sit it fêst oan 'e rest fan Hidalgo County.