cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Wervik
Wrâldkriich
Yn de Twadde Wrâldkriich waard Wervik op 'e nij beset troch Dútske troepen, oant de bewenners yn 1944 troch Kanadeeske soldaten befrijd waarden.
It besjen wurdich
thumb|left|It Nasjonaal Tabaksmuseum
Gea
Wervik leit oan de lofter kant fan de Leie op in hichte fan likernôch 20 meter. De rivier, of teminsten syn âlde rin, foarmet tagelyk de Belgysk-Frânske steatsgrins. Wervik leit ek oan de Flaamske taalgrins: westlik fan Wervik leit de Waalske enklave Comines-Warneton.
Yndieling gemeente
De gemeente omfiemet njonken de dielgemeente Wervik ek de dielgemeente Geluwe. Under Wervik falt de buorskip Kruiseke en ûnder Geluwe de buorskip Ter Hand.
Befolkingsferrin gemeente
Alle histoaryske ynformaasje giet oer de hjoeddeiske gemeente, lykas dy ûntstie nei de weryndieling fan 1 jannewaris 1977.
Murd
De murd (wittenskiplike namme: Mustela putorius) is in lyts linich sûchdier dat ta de famylje fan 'e martereftigen (Mustelidae) en it skaai fan 'e lytse marters (Mustela) heart. It is lânseigen yn it grutste part fan Jeropa (wêrûnder Fryslân) en dêropta ek yn in stikje fan westlik Sibearje. De murd ûntjoech him yn it Midden-Pleistoseen yn West-Jeropa, en is it naust besibbe mei de steppemurd, de swartpoatmurd en de Jeropeeske nerts. Mei de earste beide fan dy trije soarten kinne murden fruchtbere neikommelingen produsearje. De murd is de wylde foarfaar fan 'e fret, dy't mear as 2.000 jier lyn domestisearre waard foar ûngediertebestriding.
Algemiene fersprieding
De murd is lânseigen yn hast hiele Jeropa, útsein Yslân, Ierlân, hast hiele Noarwegen, de noardlike trijefearns fan Sweden, de noardlike helte fan Finlân, it suden en uterste noarden fan Ruslân, de eastlike helte fan 'e Oekraïne, East-Traasje, de súdlike helte fan Albaanje, hast hiele Grikelân en de eilannen yn 'e Middellânske See. Yn Grut-Brittanje komt er inkeld foar yn Wales en de westlike Midlannen fan Ingelân, mei dêrby noch in pear isolearre populaasjes yn noardlik Ingelân en oan 'e westkust fan Skotlân. Op it eilân Man, yn 'e Ierske See, is de murd in eksoat. Bûten Jeropa komt de murd ek foar yn in part fan westlik Sibearje en yn it Marokkaanske Rifberchtme.
Fersprieding yn Nederlân en Fryslân
Yn Nederlân komt de murd frijwol oeral foar, en yn Fryslân ûntbrekt er allinnich op 'e Waadeilannen. Op Flylân, Skiermûntseach en de ûnbewenne Waadeilannen is er nea foarkommen, en op it Amelân en Skylge is er nei in koarte oanwêzigens wer ferdwûn. Op it Fryske fêstelân wurdt de murd faker yn it binnenlân synjalearre, en liket ek de Waadkust en de Iselmarkust wat te mijen.
Uterlike skaaimerken
De murd hat dûnker hier, mei wite earrântsjes, in wite snút, ljochte plakken tusken de earen en eagen yn, en in dûnker masker. Op 'e flanken is er in ljochtere kleur. By 't simmer lizze de wollige ljochtbrune oant gielige ûnderhierren foar it grutste part ferburgen ûnder it dûnkerkleurige dekhier. Winterdeis stiet dy ûnderpels út, sadat in murd der ljochter en grouwer útsjocht.
In folwoeksen eksimplaar is trochinoar 36½ sm lang (kop-romp), mei in sturt fan likernôch 14 sm en in gewicht fan rom 1 kg. Mantsjes binne in stik grutter as wyfkes. Mantsjes wurde 33-45 sm lang (kop-romp), mei in sturtlingte fan 12-18 sm en in gewicht fan ½-1,8 kg. Wyfkes hawwe in kop-romplingte fan 28-38 sm, in sturtlingte fan 10½-15 sm, en in gewicht fan 0,3-0,9 kg.
Biotoop
Mei't se net tier binne wat fretten oanbelanget, kinne murden yn in soad ferskillende lânskipstypes bestean, salang't der mar genôch dekking is. Se komme benammen foar yn beboske leechlân deunby wetter, lykas yn wâlen en sompen. Ek hâlde se wol ta by boerepleatsen en yn beboske greidlân. thumb|right|250px|In murd.
Hâlden en dragen
Murden binne nachtdieren, dy't oerdeis yn harren hoale bliuwe. It aktyfst binne hja tusken 9 en 11 oere jûns en tusken 2 en 5 oere moarns. In murd graaft faak syn eigen hoale, mar hy kin ek in ferlitten kninehoale ynnimme of gebrûk meitsje fan in natuerlike holte tusken stiennen of rotsen. De hoale wurdt beklaaid mei gers en moas. De murd is frij gefoelich foar kjeld; by hiel lege temperatueren komt er soms in dei as trije efterinoar net bûten. Rein hat er folle minder lêst fan. De murd libbet solitêr. As it dier yn it nau brocht wurdt spuitet it in stjonkend molke-eftich focht út 'e eartgrutte anaalklieren oan 'e sturtbasis. Datselde guod brûkt er ek foar it ôfsetten fan syn territoarium. Syn Latynske namme Mustela putorius betsjut dan ek "stjonkende marter".
Fretten
De murd is in fûle rôver dy't njonken mûzen, rotten en kikkerts ek in (folle gruttere) hin of wylde knyn net út 'e wei giet. Fierders fret er ek wolris fûgels, wjirms, ynsekten, hagedissen en ies. As it in murd slagget om in hinnehok yn te kringen, folget der in woaste moardpartij dêr't er in soad fan 'e (of alle) hinnen by deamakket.
Hy brûkt ferskate taktiken om 'e proai te deadzjen: in kikkert wurdt yn 'e nekke biten, in mûs yn 'e kop en in knyn yn 'e noas. De murd leit foarrieden fretten oan. Yn of by guon hoalen wurde soms wol tsientallen deade of ferlamme kikkerts en podden fûn.
Status
De murd hat de IUCN-status fan "net bedrige", wat sizze wol dat der gjin kâns op útstjerren bestiet. Yn Nederlân mei der net mear op jage wurde, wat foarhinne in protte foarkaam fanwegen de kostbere feltsjes. In soad arbeiders út 'e Wâlden fertsjinnen der op dy manear in pear sinten by. Soks waard dien mei in spesjaal dêrta belearde "murdehûn", wat yn 'e regel in wetterhûn wie. Murdejeien barde nachts, en man en hûn moasten der wol tûk foar wêze. Oars as foarhinne beskôget men de murd hjoed de dei as in geunstige ynfloed op syn proaidieren, mei't er krekt as oare rôfdieren de sike, swakke en ûnoanpaste proaien it earst pakt, sadat de populaasjes fan syn proaidiersoarten sûn en sterk holden wurde.
Yn 'e boeken fan Rink van der Velde komt gauris murdejeien foar. Yn Dûm de murd hat skriuwer S. Bangma it libben fan in murd, sjoen troch de eagen fan it bist sels, beskreaun.
Murd yn it Frysk
Yn it Frysk binne der in protte sprekwurden en siswizen mei murden, dy't gauris ferwize nei harren stank of ûnderstelde gemienens.
Jacqueline Börner
Jacqueline Börner (Wysmar, 30 maart 1965) is in earder Dútsk reedrydster. Berne yn it doetiidske East-Dútslân kaam sy oant 1990 út foar East-Dútslân.
Yn de simmer fan 1990 waard se wilens in training op de fyts oanriden troch in auto. Oardel jier letter kaam se pas werom yn it reedriden mei in 6e plak by it EK allround fan 1992 op It Hearrenfean. In moanne letter liet se sjen folslein wersteld te wêzen doe't se by de Olympyske Winterspullen yn Tignes-Albertville kampioene waard op de 1500 meter. Se wûn mei mar 0,05 sekonden foarsprong op sulveren medaljewinner Gunda Niemann-Kleemann. Yn 1997 stopte Börner mei reedriden op heech nivo, sy boaske yn 2004 mei har eardere trainer Thomas Schubert.
Iemslân
thumb|Plak fan it Iemslân yn Nedersaksen, Dútslân It Iemslân is in distrikt (Landkreis) yn it westen fan de Dútske dielsteat Nedersaksen, dy't oprjochte waard yn 1977. It wie oant de weriening fan East- en West-Dútslân, mei in oerflak fan 2881 km², de grutste Landkreis fan Dútslân.
Stêden en gemeenten
300px|right
Samtgemeinden en har' meidwaande gemeenten
Hayke Haanstra
Hayke Haanstra (Bûtenpost) wie in 18e iuwske keapman-mûnder yn Ljouwert.
As rekkenmaster joech hy it in soad brûkte Vernieuwde Cijfferinge fan mr. Willem Bartjens út (1745-1746).
List fan doarpskranten yn Fryslân
De doarpskranten fan Fryslân, oardere nei doarp.
Joadestjer
right|thumb|Joadestjer Yn de Twadde Wrâldkriich moasten alle Joaden dy't âlder as seis jier wienen in Joadestjer dragen yn in it troch de nazi's besette Jeropa, mei útsein fan Finlân, Noarwegen, Denemark en Vichy-Frankryk. It skaaimerk bestie út in swart tekene seispuntige stjer op giele stof mei de grutte fan in hânpalm en mei de tekst (yn de lânsstaal) yn swarte letters 'Joad'. De stjer wie bedoeld om Joaden te identifisearjen. De Joadestjer moast te sjen wêze en fêst opnaaid op de linkerkant op boarsthichte.
Prêrjehûnen
De prêrjehûnen, ek wol stavere as prêryhûnen of prairiehûnen (wittenskiplike namme: Cynomys), foarmje in skaai fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (Mammalia), it skift fan 'e kjifdieren (Rodentia), it ûnderskift fan 'e iikhoarntsjes en sliepmûzen (Sciuromorpha), de famylje fan 'e iikhoarntsjes (Sciuridae), de ûnderfamylje fan 'e grûniikhoarntsjes en Afrikaanske beamiikhoarntsjes (Xerinae), de tûke fan 'e grûniikhoarntsjes (Marmotini) en de ûndertûke fan 'e echte grûniikhoarntsjes (Spermophilina). Ta dit skaai hearre 5 soarten út Noard-Amearika.
Algemien
Prêrjehûnen binne in slach grûniikhoarntsjes dat yn koloanjes ûnder de grûn fan 'e prêrjes fan Noard-Amearika libbet. Se kinne sa'n 40 sm lang wurde en se weagje 1-4 kg. Yn finzenskip kinne se 8-10 jier âld wurde, mei útsjitters nei 12 jier. Se waarden foar it earst troch de Westerske wittenskip ûntdutsen troch de ferneamde Ekspedysje fan Lewis en Clark, in ûntdekkingstocht fan 'e rivier de Mississippy nei de Amerikaanske westkust en werom, dy't plakfûn yn 'e jierren 1804-1806.
Namme
It wie Meriwether Lewis en William Clark bekend dat de Frânsk-Kanadeeske pelsjagers sokke bisten teminsten al fan 1774 ôf chiens de prairie ("prêrjehûnen") neamden, mar sysels keazen foar de namme barking squirrel ("blaffend iikhoarntsje"), wat eins yndie in sekuerdere oantsjutting is. Dy namme beklibbe lykwols net, en úteinlik waard yn it Ingelsk prairie dog, in letterlike oersetting fan 'e Frânske beneaming, oernommen. De ferwizing nei hûnen komt fan it blaffende lûd dat prerjehûnen fuortbringe om inoar te warskôgjen foar ûnrie. Ek de wittenskiplike namme Cynomys, dy't komt fan 'e Grykske term foar "hûnemûs", slacht dêrop werom.
Curtiss SB2C Helldiver
thumb|275px|Twa SB2C-3's boppe de USS Hornet, 1945
De Curtiss SB2C Helldiver wie in fleandeksip ôf operearjende dûkbommesmiter fan de Amerikaanske marine yn de Twadde Wrâldkriich. It tastel ferfong de Douglas SBD Dauntless by de US Navy. Nettsjinsteande syn gruttere ôfmjittingen, koe de SB2C folle hurder as de SBD. De fleanders joegen de Helldiver de bynamme Big-Tailed Beast (of allinne Beast), Two-Cee en Son-of-a-Bitch 2nd Class (nei de typeoantsjutting, mar ek fanwege guon minne fleaneigenskippen, benamme by it opstigen en lânjen). It like wol dat sawol piloten as seelju net oer it tastel mochten.
Salang at de Helldiver tsjinne hat, wiene der swierrichheden en fertragingen by de produksje. Op 11 Novimber 1943 waard de Helldiver foar it earst by in oanfal ynset, wylst it prototype yn novimber 1940 al fleach. Rillegau waard der doe lykwols fan de gefjochtspotinsje fan tastel grute.
De produksje heakke geregeldwei; doe't 900 tastellen as A-25 Shrike oan de USAAF levere waarden, hienen sy der dêr al gjin ferlet mear fan. Grutte oarders fan de Britske Keninklike Marine (26, dy't net brûkt binne) en de Australyske Loftmacht waarden ôfsein fanwege minne fleankarakteristiken. It Truman Committee ûndersocht de produksje fan de Helldiver en kaam mei in ferneatigjend rapport, wat it begjin fan de ein fan Curtiss betsjutte. Nettsjinsteande alle swierrichheden, waarden yn de lêste twa jier fan de oarloch yn de Pasifyk goede resultaten helle troch de yngeande trening fan de bemanningen.
Totaal binne der 7.140 eksemplaren fan boud.
Spesifikaasjes (SB2C Helldiver)
thumb|275px
Sjoch ek
Te ferlykjen fleanmasines:
Aberdeen Angus
thumb|250px|Aberdeen Angus De Aberdeen Angus is in koweras dat yn 1870 yn it easten fan Skotlân kweekt waard.
It ras waard fokt út kowerassen dy't foarkamen yn de Skotske greefskippen Aberdeenshire en Angus (de Angus doddies).
De hoarnbisten hawwe fan harsels gjin hoarnen en hawwe koarte poaten (skofthichte fan sa'n 130 sm). De measte kij binne folslein swart, mar der bestean ek reade farianten. It jaar kin wyt wêze. Benammen yn de Feriene Steaten is de Aberdeen Angus in populêre fleisko.
Janny van der Knoop
Janny Vledder-Van der knoop (It Mar, 3 maart 1925 - It Hearrenfean, 18 juny 2007) wie ûnderwizeresse en Frysk skriuwster fan berneboeken.
Janny en har man Geart Vledder ferhuzen ein augustus 2003 út Grou wei. Se ruilen harren wenning oan de Swanneblom yn foar in appartemint yn serviceflat Hearenhage op It Hearrenfean.
Wurk: berneboeken
(in seleksje)
Darius I
thumb|Ofbyld fan Darius op in faas Darius I ek wol Darius de Grutte (sa. 550-486 f.Kr.) is in wichtige Perzyske kening fan de Achaimeniden-dynasty. Hy ûnderdrukte de opstannen yn Perzje, Babyloanje en de eastlike provinsjes, sintralisearre it bewâld en konsolidearre de ryksgrinzen. Hy ûndernaam twa, mislearre, ekspedysjes tsjin de Griken.
Boarnen
De wichtichste boarnen oer it libben fan Darius I binne syn eigen ynskripsjes, benammen de Behistunynskripsje, dêr't ferslach yn dien wurdt hoe't hy kening wurde koe en dêrnei in soad opstannen delsloech. Fierders wurdt oer him ferhelle troch de Grykske skriuwers Herodotus en Stesias, mar dêr't net dúdlik fan is op wêr't sy op basearre binne. Beynfloeding troch de Behistunynskripsje is foar Herodotus lykwols bewezen, mar de wize wêr't dat presys op barde is noch net helder.
Marja Wiersma
Yn 1994 kaam se by Omrop Fryslân en die aktualiteiten by "Hjoed" en "Boppedat".
Doe kaam se te wurkjen by it VARA-programma "Middageditie" en ferhuze nei in wenboat oan de Prinsegrêft yn Amsterdam. Nei in pear jier makke se de oerstap nei "Hier en Nu" fan de NCRV. Se is belutsen by it meitsjen fan reportaazjes foar de aktualiteiterubryk Netwerk.
Samuel Heinrich Schwabe
thumb|right|200px|Heinrich Schwabe
Samuel Heinrich Schwabe (Dessau, 25 oktober 1789 – Dessau, 11 april 1875) wie in Dútsk astronoom, dy’t benammen ferneamd wurden is troch syn ûndersyk nei sinneflekken.
Hereford (ko)
It ras ûntstie yn de twadde helte fan de 18e iuw. It is in behurde duorsume fleisko, dy't sa populêr waard dat de Hereford no it meast foarkommende fleisfeeras fan de wrâld wurden is. De binne no mear as fiif miljoen stamboek-Herefords yn goed 50 lannen. De útfier fan Herefordkij út it Feriene Keninkryk begûn yn 1817, dat wie nei Kentucky yn de Feriene Steaten. Der binne Herefords mei en sûnder (polled) hoarnen.
Yn Nederân wurdt de Hereford meast as hobbydier of foar ekstinsive greidbuorkerij (dat wol sizze it beweidzjen fan natuergebieten) hâlden. De Hereford is in sterk boud bist, mei in op de heup metten hichte fan 135 oant 150 sintimeter. Skaaimerken fan de Hereford binne de wite kop, de wite streek op de nekke en skoft. Fierders is de Hereford read. It bist hat fan himsels swiere spieren en in guodlik, rêstich karakter. Herefords kealje meast sûnder swierrichheden. De keallen hawwe by de berte in leech gewicht, trochstrings tusken de 30 en 40 kilo. De Hereford makket út goedkeap raufoer in protte fleis fan hege wearde.
Skearekust
thumb|Naantali, Finlân In skearekust bestiet út skearen. It is in type kust mei in grillich ferrin en in soad lytse eilantsjes. Súdlik Finlân hat in skearekust.
Samuel Heinrich Schwabe
Fan 1826 oant 1843 bestudearre Schwabe om dizze reden eltse kleare dei de sinne op syk nei sinneflekken. Hy fûn de planeet net, mar ûntduts wol in patroan yn it tal sinneflekken op de sinne, de sinnesyklus. Hy publisearre dizze resultaten yn in koart artikel mei de namme Solar Observations during 1843. Hjiryn kaam hy mei de teory oer in tsienjierrige perioade, wêryn eltse tsien jier it tal sinneflekken op syn hichtepunt wêze soe. It artikel krige op it earst kwealik omtinken, oant it stuit dat Rudolf Wolf, doe haad fan it observatoarium fan Bern, it artikel te lêzen krige. Hy rekke ynteressearre yn it ûnderwerp en begûn in stúdzje nei sinneflekken. Schwabes observaasjes waarden efternei publisearre troch Alexander von Humboldt yn it tredde part fan syn wurk Kosmos, dat útbrocht waard yn 1851.
Yn 1857 krige Schwabe de Gouden Medalje fan de Royal Astronomical Society.
Deensk read
thumb|right|200px|RDM It Read Deensk Molkras (RDM) is in âld Deensk koweras dat yn de 19e iuw ûntstien is. De kij binne donkerread sûnder wite plakkken.
It ras wurdt mar op 3% fan de greidbuorkerijen yn Denemark holden.
List fan planetoïden 43401-43500
Dit is in list fan planetoïden 43401-43500.
Jeffrey Talan
Jeffrey Dennis Talan (Katwyk, 29 septimber 1971) is in eardere Nederlânske proffuotballer. Hy waard benammen brûkt as rjochtsbûten en waard ferneamd as fuotballer fan SK It Hearrenfean. Yn dy tiid kaam hy ek yn it Nederlânsk fuotbalalvetal, hy soe al mei al acht ynterlannen spylje en ien doelpunt yn Oranje meitsje.
Talan waard grut yn Katwyk, wêr’t hy ek op fuotbal kaam, by de jongerein fan VV Katwijk. Dêrnei gie hy foar FC Den Haach fuotbaljen. By dizze klup makke hy yn it seizoen 1990/1991 syn debút yn de Nederlânske Earedifyzje. Nei twa jier yn de Earedifyzje, wêryn Talan yn totaal 17 wedstriden spile, degradearre de klup, dy't doe ADO Den Haag hiet, nei de Earste difyzje. Dêr soe hy noch trije jier foar de klup út De Haach fuotbalje, wêrnei't hy nei SK It Hearrenfean gie.
By SK It Hearrenfean kaam Talan fuort yn de basis te stean, en út en troch makke hy in doelpunt as rjochteroanfaller. Talan hat yn syn tiid by It Hearrenfean in soad te krijen hân mei blessearings, mar hieltyd kaam hy werom yn de basis fan de ploech.
De prestaasjes fan Talan waarden sa goed dat hy op 10 oktober 1998 yn it Nederlânske alvetal kaam. Op dy dei makke hy syn debút ûnder trener Frank Rijkaard yn de freonskiplike wedstriid tsjin Perû, hy begûn yn de basis en spile de hiele wedstriid. Yn de tarieding nei it Jeropeesk Kampioenskip fan 2000 dat yn Nederlân en Belgje hâlden waard, spile hy fiif kear foar Oranje. Mar op it Jeropeesk Kampioenskip sels kaam hy net út, krekt foar it toernoai rekke syn knibbel skansearre. Nei it kampioenskip makke de nije bûnstrener, Louis van Gaal, noch trije kear gebrûk fan Talan yn de kwalifikaasje wedstriden foar it Wrâldkampioenskip. Talan hat ien doelpunt foar Oranje makke, dat barde yn de wedstriid tsjin Ierlân op 2 septimber 2000.
Yn it seizoen 2002/2003 stoppe Talan mei profesjoneel fuotbal. Hy hie yn de rin nei de ein fan syn karriêre hieltyd mear te krijen hân mei blessearings en it herstel waard minder. De lêste wedstriid dy't Talan spile wie op 22 septimber 2002 yn de útwedstriid tsjin Roda JC.
Op it stuit spilet Talan sealfuotbal by FFS út Vegelinsoard. Ek wurket hy as jeugdtrener fan SK It Hearrenfean.
Onno Harmens Sytstra
thumb|Onno Harmens Sytstra Onno Harmens Sytstra (Baard, 10 oktober 1858 - Ljouwert, 20 novimber 1939), soan fan Harmen Sytstra, wie in ûnderwizer dy't him ynsette foar gebrûk fan Frysk op skoalle.
Hy arbeide sûnt 1878 yn Ljouwert. Joech mei Pieter Jelles Troelstra It jonge Fryslân (1881) út. Wie 50 jier samler fan de útjeften fan it Selsskip 1844; joech yn 1925 mei Jan Jelles Hof de Nieuwe Friesche Spraakkunst út. Sytstra wie fierders redakteur fan Swanneblommen en ferbûn oan Forjit my net!.
Susseks (ko)
thumb|250px|De Susseks De Susseks is in koweras mei in donkere fachtkleur ý't oarspronklik út it Ingelske greefskip Susseks komt. Al healweis de midsiuwen, yn 1060, soe it ras beskreaun west hawwe by in ynfal fan Susseks troch de Normandjers. Lykwols waard it ras earst ein 18e iuw offisjeel beskreaun. De ko komt hjoeddendei noch altyd in protte foar yn Angelsaksyske lannen.
Kapetingers
De Kapetingers (Frânsk: Les Capétiens) of it laach Kapet of Hûs Kapet is in Frânsk keningslaach dat fan 987 oant 1328 oer Frankryk regeare hat. As hearskers fan Frankryk wiene sy de opfolgers fan de Karolingers. Harren namme is ôflaat fan Hugo, de earste Kapetingyske kening dy't bekend stie as Hugo Capet en besibbe wie oan de Karolingen.
List fan Frânske keningen fan it laach Kapet
Yn 1328 hie it Hûs Kapet gjin streekrjochte ôfstammelingen yn de manlike liny. Oars as yn oare lannen hâlde Frankryk him oan de saneamde Salyske wet dêr't in frou net ta kening kroane wurdt mocht. Dêrom waard as nije kening fan Frankryk keazen, Filips VI fan Frankryk, in lid fan it Hûs Valois en in neef fan Filips IV de Moaie.
Blierkop
250px|thumb|Blierkop thumb|250px|Reade blierkop mei keal De Blierkop is in âld koweras dat al yn de lette midsiuwen beskreaun waard. Fan âlds komt de blierkop yn de provinsje Grinslân foar, mar ek yn de Rynstreek tusken Utert en Leien. De blierkop is oarspronklik in ko fan it fleis-molktype (60%-40%). Blierkoppen binne fokt mei krekt mear klam op fleis- as op molkeproduksje.
Skaaimerken
De blierkop is egaal swart of read mei in wite kop en in wite sturtpunt. Om de eagen hinne hat de blierkop swarte as reade 'blieren'. De ûnderkant fan it liif is ek wyt. Wite plakken yn it kleure part of kleure plakken yn it wite part en al te hege poaten, binne net winske.
Dêrneist binne ek de hurde bonken, de goede fruchtberens en it maklik ôfkealjen eigenskippen fan de blierkop. In blierkopko hat in skofthichte fan sa'n 138 sm en waacht om de 600 kg hinne. De bollen wurde trochsneed 148 sm heech en wage 800 kg. De trochstrings molkproduksje sit om de 6000 kilo it jier, mei in fetpersintaazje fan 4,35% en in aaiwytpersintaazje fan 3,60%.
Tsjintwurdich wurde blierkoppen ek wer ynkrúst. It heterosiseffekt jout sterkere kij omdat de HF-kij stadichoan te kwetsber wurden binne en de molkproduksje hat suver net te lijen troch 1x yn te krusen mei in blierkop, wylst it keal de sterke eigenskippen wol oerkrijt.
Freark Smink
Freark Smink (Sondel, 28 maart 1948) is in Frysk akteur, toanielspiler en regisseur.
Smink spile yn it earstoan benammen yn programma's foar de Skoalle-TV en sûnt 1975 foar Fryske teaterproduksjes by de Toaniel Stifting Tryater. Dêrneist wie er te sjen yn in grut tal films en telefyzjeproduksjes as Spijkerhoek, Baantjer, De Brug, Grijpstra & de Gier en Coverstory.
Forjit My Net
Obe Postma debutearre yn 1902 mei in stikmannich gedichten yn Forjit My Net, dêr't it bekende 'De boerinne fan Surch' ûnder wie.
List fan planetoïden 6901-7000
Dit is in list fan planetoïden 6901-7000.
Toefseepappegaai
De toefseepappegaai (Fratercula cirrhata) is in 30 sm grutte fûgel út de famylje fan de alkfûgels. De fearren binne it meast swart mei in wyt gesichtsmasker mei in hiel lange snaffel. De giele toefhierren dy't dizze fûgel syn namme jouwe hat er allinich mar yn de briedtiid.
Fersprieding
De toefseepappegaai libbet yn it noardlik part fan de Pasifyske Oseaan, fan it arktysk gebiet oant Kalifornje.
Iten
De fûgels dûke yn de see nei fisk. Folwoeksen fûgels ite ek wol kreeften en oare seedieren. It iten sykje se faak fier fan de nêstlokaasjes en yn de winter ferbliuwe se op de iepen see. Sy libje yn in sosjaal ferbân en fiskje faak yn kloften fan 10 oant 25 dieren.
Fuortplanting
De briedgebieten lizze op isolearre eilannen en dêr komme wol 25.000 briedpearen foar. It nêst is meast in simpel kûltsje dat se mei harren snaffel of poaten meitsje en dat beklaaid wurdt mei plantedielen en fearren. It wyfke leit meast yn juny ien aai dat troch beide âlden sa'n 45 bebret wurdt. Neidat it jong út it aai kaam is, duorret it noch sa'n 40 oant 55 dagen foardat it útfleant.
Omgong fan Frankryk 1958
De 45ste edysje fan de Omgong fan Frankryk waard hâlden fan 26 juny oant en mei 19 july 1957.
Startplak
De start wie yn Brussel, de haadstêd fan Belgje.
Emperor (Noarske band)
Emperor is in Noarske blackmetalband oprjochte yn 1991 yn Akkerhaug, Vestfold en Telemark. De band brocht yn 1994 syn debútalbum In the Nightside Eclipse út. Hja binne der twa kear mei ophâlden, en ek twa kear wer op 'e nij begûn. Foar optredens makket de band gebrûk fan twa sesjemusikanten Secthdamon op bas en Jørgen Munkeby op toetsen. De teksten fan de band gean benammen oer natoer, mytology, wiersizzerij en yndividualisme en mystyk. Emperor hat fjouwer studio-albums en trije live-albums útbrocht.
Annebuorren (Súdwest-Fryslân)
Annebuorren is in buorskip yn de gemeente Súdwest-Fryslân en leit benoarden Turns en súdwest fan Reahûs.
Stephanie Zacharek
Stephanie Zacharek (13 augustus 1963) is in Amerikaansk sjoernaliste út New York, dy't benammen bekendheid krigen hat as filmkritika fan 'e krante The Village Voice en it tydskrift Time
Annebuorren (Súdwest-Fryslân)
Oant 2011 lei Annebuorren yn de eardere gemeente Wymbritseradiel. De buorskip hat mar ien strjitte: Annebuorren. Annebuorren is ek allinnich oer dy dyk te berikken. De buorskip bestiet fral út pleatsen.
Stephanie Zacharek
Oplieding
Zacharek, dy't fan etnysk Poalsk komôf is, studearre oan 'e S.I. Newhouse School of Public Communications fan 'e Universiteit fan Syracuse yn Syracuse (New York), dêr't se in bachelortitel yn sjoernalistyk behelle.
Annebuorren (Súdwest-Fryslân)
De postkoade fan de buorskip is 8632, de postkoade fan Turns.
Stephanie Zacharek
Karriêre
Zacharek begûn har karriêre fan 1986 oant 1988 as haadredaktrise by de Crosby VandenBurgh Group. Yn 'e 1990-er jierren wurke se foar de krante The Boston Phoenix en it tydskrift Inc. Fan 1999 oant 2010 wie se as haadferslachjouster en filmkritika ferbûn oan 'e webside Salon.com.
Yn 2010 waard Zacharek haadfilmkritika foar de webside Movieline, dêr't se mids 2012 wei rekke. Yn april 2013 waard se troch de Voice Media Group oannommen as filmkritika foar de krante The Village Voice, út 'e wyk The Village, yn Manhattan. Njonken har foltiidsbaan wie Zacharek ek op freelancebasis aktyf foar oare publikaasjes, wêrûnder CNN.com, de Los Angeles Times, Entertainment Weekly, Rolling Stone en NPR
Zacharek wie yn 2015 finaliste foar de Pulitzerpriis foar Krityk, de wichtichste priis fan har fakgebiet. Datselde jiers stapte se fan The Village Voice oer nei it tydskrift Time. Yn 2018 waard se frege as lid fan 'e sjuery fan it 68ste Ynternasjonaal Filmfestival fan Berlyn.
Priveelibben
Zacharek wennet yn New York, en is troud mei Charles Taylor, dy't ek filmkritikus is.
Huub Stapel
Akteur
Stapel begûn syn aktearkarriêre omtrint 1970 op it toaniel. Yn 1981 wied er foar it earst yn in film te sjen, doe't er in lyts roltsje as NSB-er hie yn Het Meisje met het Rode Haar, ûnder rezjy fan Ben Verbong, oer fersetsstriidster Hannie Schaft. It jiers dêrop hied in lytse rol yn Van de Koele Meren des Doods, en yn 1983 waard er troch regisseur Dick Maas foar it earst yn in haadrol cast yn 'e Nederlânske horrorfilm De Lift. Dêryn hie Stapel de rol fan 'e nijsgjirrige liftmonteur Felix Adelaar, as tsjinspiler fan Willeke van Ammelrooy. De Lift betsjutte foar him de trochbraak nei in grutter publyk.
Hy spile dyselde rol jitris yn 'e ferfolchfilm Flodder in Amerika!, út 1992, mar hy wie him bewust fan it gefaar fan typecasting, dat yn 'e oare ûnderdielen fan 'e Flodder-franchise (de film Flodder 3 en yn 'e tillefyzjesearje Flodder) liet er it spyljen fan Johnnie oer oan Coen van Vrijberghe de Coningh, dy't de rol op masterlike wize oernaam. Van Vrijberghe de Coningh koe Stapel út 'e films Het Nadeel van de Twijfel (1990) en De Onfatsoenlijke Vrouw (1991), dêr't se tegearre yn spilen. Yn 'e searje Flodder hie Stapel ien kear in gastrol as de krimineel Paolo Marquez yn 'e ôflevering Egotrip út it fyfde seizoen, dy't opnommen waard yn 1997, en yn 1998 foar it earst op 'e tillefyzje kaam.
In oare bekende rol hie Stapel yn 1988 yn 'e horrorplysjefilm Amsterdamned, as de plysjeman Eric Visser, dy't op in searjemoardner jaget dy't kear op kear op grouwélige wize taslacht yn 'e Amsterdamske greften. Syn tsjinspylster yn dy film wie Monique van de Ven, wylst syn dochter spile waard troch in piipjonge Tatum Dagelet. Nei de iuwwiksel hie Stapel rollen yn films as Van God Los (2003), De Dominee (2004), Terug naar de Kust (2009) en Sint (2010). Yn 'e tillefyzjesearje Retour Den Haag fertolke Stapel de rol fan politikus Ed van Thijn. Yn 2007 hied er in gastrol yn 'e plysjesearje Flikken Maastricht, en yn 2012 spile er yn 'e dramarige Moeder, Ik Wil bij de Revu. Behalven yn Nederlân wie Stapel ek yn Dútslân en Flaanderen op 'e tillefyzje te sjen. Sa hied er ferskate gastrollen yn Dútske plysjesearjes, lykas Tatort, SOKO Kitzbühel en Alarm für Cobra 11 – Die Autobahnpolizei, en spile er yn 'e Flaamske searje Windkracht 10.
Fierders wie Stapel njonken sjongster Ellen ten Damme te sjen yn reklamespotsjes foar Zwitserleven. Yn 2013 fertolke er de rol fan (de lettere) kening Willem I by in grutskalige neispiling fan 'e Lâning fan de Prins op it strân fan Skeveningen yn 1813, oan 'e ein fan 'e Frânske Tiid nei ôfrin fan 'e Napoleontyske Oarloggen. Dat waard opfierd ta gelegenheid fan 'e fiering fan it twahûndertjierrich bestean fan it Keninkryk fan 'e Nederlannen. Op 16 juny 2014 krige Stapel foar it teäterseizoen 2013/2014 de Johan Kaartpriis takend, dy't útrikt wurdt troch it DeLaMar-teäter yn Amsterdam. Hy krige de priis foar syn rollen yn 'e toanielstikken Mannen Komen van Mars, Vrouwen van Venus en God van de Slachting. Stapel hie yn 2014 ek in rol yn 'e musical Soldaat van Oranje.
Fan jannewaris 2016 ôf wie Stapel wer op 'e Nederlânske tillefyzje te sjen, diskear yn 'e fêste rol fan ofsier fan Justysje Hein Berg yn 'e plysjerige Flikken Rotterdam. Hy spile fierders de rol fan 'e âlde Ruud Lubbers yn 'e fjouwerdielige minysearje Land van Lubbers, dy't yn febrewaris en maart fan datselde jier útstjoerd waard (de jonge Lubbers waard yn deselde rige spile troch Guy Clemens). Yn 2018 wurke Stapel mei oan 'e histoaryske aventoerefilm Redbad, fan regisseur Roel Reiné, oer de achtste-iuwske kening fan 'e Friezen mei deselde namme. Hy fertolke dêryn de rol fan Redbad syn foargonger, kening Aldgillis. Stapel hat ek as stimakteur wurke, û.m. by de Nederlânsktalige neisyngronisearring fan 'e tekenfilm Finding Nemo (2003).
Presintator
As presintator wie Stapel foar it earst aktyf yn 1998, by it muzykprogramma TAFKAS ("The Artist Formerly Known As Stapel", in ferwizing nei de artystenamme TAFNAP, dy't de Amerikaanske sjonger Prince in skoft brûkte).Mei't er in grut autoleafhawwer is, presintearre er yn 2004 ek de autorubryk Stapel op Auto's. Letter makke er it dêrfan ôflate Stapel in de States, wêryn't er troch de Feriene Steaten reizge en de autokultuer dêr beljochte. Fierders presintearre er yn Foar de TROS en it Belgyske tillefyzjekanaal Eén presintearre er ek it realitytillefyzjeprogramma Oberon. Fan septimber oant ein oktober 2013 presintearre Stapel foar Omrop MAX it programma Max Monumentaal. Yn 2021 died er tegearre mei Wim Daniëls de presintaasje fan 'e seisdielige searje Het Dorp, wêryn't se ferskate doarpen oandiene op 'e siik nei wat der noch oer wie fan it doarpske libben út harren jonkheid.
Sjonger
Ein jierren '80, begjin jierren '90 wie Stapel ek in skoftke aktyf as sjonger. Mei de band Mooder Hellup (in foarrinder fan Minsekinder) naam er in cd op mei it karnavalsferske Och, Was Ik Maar bij Moeder Thuisgebleven. Hoewol't dat earder in lanlike hit wurden wie yn in Nederlânsktalige bewurking fan Johnny Hoes, wie it oarspronklik yn it Limburchsk skreaun troch Thuur Luxembourg en Frans Boermans, as: Och, Waas Ik Maar beej Mooder Toësgebleve. Om't er de Nederlânsktalige ferzje ynstee fan 'e Limburchsktalige songen hie, waard Stapel yn 1993 foar it leagenjen fan syn Limburchsk komôf yn syn berteplak Tegelen feroardiele troch it ludike Kaetelgerich. Mei Gé Reinders song Stapel fierders ek it duët Ja, Ja, Limburgia.
Priveelibben
Stapel troude op syn fyftichste jierdei, yn 2004, mar is sûnt wer skieden.
Advance Australia Fair
Advance Australia Fair is it folksliet fan Austraalje. It bestie oarspronklik út fjouwer fersen en waard yn Sydney yn 1878 skreaun troch de yn Skotlân berne komponist Peter Dodds McCormick. It waard it folksliet yn 1974 nei in stimming om in nij folksliet te kiezen. Der wiene fjouwer foarstelde nasjonale hymnen om op te stimmen en Advance Australia Fair wie de populêrste kar. De oare opsjes wiene Waltzing Matilda (in populêr Australysk folksferske), God Save the Queen (it Britske folksliet en de hjoeddeiske keninklike hymne) en The Song of Australia.
Skiednis fan 'e tekst
It oarspronklike liet bestie út fjouwer fersen. Doe't it as folksliet oannaam waard, waard it tal fersen werombrocht ta twa.
Yn 'e 2010-er jierren en 2020-er jierren giene der stimmen op om de teksten te feroarjen om Australyske Aborizjinals ek erkenning yn it folksliet te jaan. In regel fan bysûndere soarch wie "For we are young and free", om't de Aborizjinals Austraalje al mear as 60.000 jier bewenne hiene foar de Earste Float (mei Britske kolonisten) yn 1788 yn Austraalje oankaam. Yn desimber 2020 stelde de premier fan Nij-Súd-Wales Gladys Berejiklian foar om it wurd "young" te feroarjen yn "one" om lânseigen Australiërs wer te jaan. De wiziging waard goedkard troch de doetiidske minister-presidint Scott Morrison en gûverneur-generaal David Hurley en waard offisjeel fan krêft op 1 jannewaris 2021.
It liet is ek oerset yn in protte talen, lykas it Sineesk (de op ien nei meast sprutsen taal yn Austraalje) en ferskate lânseigen talen, lykas it Darûk (Dharug) út 'e omkriten fan Sydney (twa kear).
Palmpeaske
thumb|right|De yntocht fan Jezus in Jeruzalim Palmpeaske, ek wol Palmsnein neamd, is de lêste snein fan de festeltiid, dêrmei de snein foar Peaske, fan âlds de twadde snein fan de Passytiid, mar benammen wichtich as de earste dei fan de Goede Wike. Op Palmsnein wurdt de blide yntocht fan Jezus Kristus yn Jeruzalim fierd.
Sûnt C. v.d. Graft yn 1906 in ûndersyk ynstelde nei gebrûken op Palmpeaske is de omgong mei fersierde palmpeaskes (palm, palmsondach, palmpaosien) yn Fryslân op in soad plakken ferdwûn. Tradisjoneel bestiet it noch yn Akkrum en yn doarpen fan Weststellingwerf. Nei de Twadde Wrâldoarloch is besocht it Palmpeaskerinnen yn te fieren of opnij mei te begjinnen wêr't safolle mooglik by de tradysje oansluten wurdt.
Op Palmpeaske waard op de Aldebiltdyk en by de Swarte Haan koaitsjetipele, organisearre troch de kastleins.
Laurence Nowell
frame|Nowell syn selsportret mei in lege beurs op de bûskaart dy't er makke foar William Cecil. Laurence (of Lawrence) Nowell (± 1515 - ± 1571) wie in skiedkundige, kartograaf en pionier op it mêd fan de Angelsaksyske taal en literatuer.
Biografy
Nowell folge de King's School yn Westminster fan de iere 1530er jierren oant 1549; dêrnei gie er nei Christ Church yn Oxford dêr't er in MA helle yn 1552. Yn 1562 wenne er yn Londen by syn breahear Sir William Cecil yn. Dêr garre er Angelsaksyske dokuminten en skreau dy oer. Hy makke it earste Angelsaksysk wurdboek, it Vocabularium Saxonicum. Yn dy tiid waard er freon en mentor fan William Lambarde, ek in saakundige fan it Angelsaksysk. Yn 1563 waard Nowell besitter fan it iennichst besteande manuskript fan Beowulf. It manuskript is bûn yn de saneamde Nowell Kodeks (Cotton library Vitellius A. xv).
Nowell bestege in soad tiid yn de 1560er jierren oan in grutskalige atlas fan it Angelsaksysk Brittanje, mar makke it wurk lykwools net dien. Foar Sir Cecil makke er de earste sekuere kartografyske ferkenning fan de eastkust fan Ierlân en ek in lytse sekuere kaart fan Brittanje yn bûsformaat, dy't Cecil altyd by him hie.
Yn 1563 waard Nowell de hûsûnderwizer fan Edward de Vere, de 17e Earl of Oxford, oer wa't Cecil de fâdij hie. Nowell besocht it fêstelân fan Europa om reden fan stúdzje yn 1568 en is dêr nei alle wierskyn ferstoarn tusken 1570 en 1572. Syn boeken en manuskripten gienen nei William Lambarde.
Biografyske betizing
Twa 16e-iuwske Ingelske neven, de iene in antikêr en de oare in geastlike, hieten fan Laurence Nowell. Dy twa waarden sûnt de 17e iuw al trochelkoar helle. Sawol William Dugdale as Anthony Wood hawwe dy flater makke. De betizing gie troch oant yn de 20e iuw, mar yn jierren 1970 makke Retha Warnicke har analyse fan in rjochtssaak út 1571 dúdlik dat der twa ferskillende Laurence Nowells west hiene.
Earmesoarch
thumb|right|250px|Earmelju krije sop, skilderij fan [[Albert Anker]] Earmesoarch wie de soarch foar earmen doe't der noch gjin sosjale wetjouwing wie lykas yn de 20e iuw.
Yn de Midsiuwen waard de measte earme soarch dien troch de Roomsk-katolike tsjerke. In leauwige hie 7 wurken fan barmhertigens te earbiedigjen: it fieden fan hongerigen, it laavjen fan toarstigen, it herbergjen fan frjemdlingen, it klaaien fan neakenen, it besykjen fan finzenenen en siken en it begraven fan de deaden.
Ek de rikelju hiene de plicht om te sjen nei de earmen: Adel ferplichtet. It blykt út de hofkes en weeshuzen yn stêden as Boalsert, Dokkum en Ljouwert. It Sint Anthony Gasthûs yn Ljouwert út 1425 is wol de grutste en bekendste. Ielmissen mochten jûn wurde en it bidden foar de oar wie de beleanning. Parochys moasten foar de eigen earme leden soargje, buerten en gilden diene itselden foar harren leden. En adel en geastliken soargen foar dejingen dy't by har yn tsjinst wiene. Nei de 12e iuw, by de opkomst fan de stêden waarden gasthuzen en hospitalen boud foar earmen, siken en leproazen. In soad earmelju wennen op harsels, en dy krigen stipe fan de earmfâdijen of religieuze buorskippen. Dit koe yn de foarm fan jild as iten jûn wurde. Dochs krigen earmen fan de eigen rûnte faak wat mear as 'frjemden'.
Armstrong Whitworth Whitley
thumb|250px|Armstrong Whitworth Whitley thumb|250px De Armstrong Whitworth Whitley wie in twamotorige swiere bommesmiter, ûntwurpen en makke troch de Britske fleanmasinefabrikant Armstrong. De Whitley waard yn de Twadde Wrâldkriich fan maart 1937 oant febrewaris 1946 brûkt troch de RAF en it Fleet Air Arm, mar nei 1942 net mear as bommesmiter. In stikmannich waard nei de oarloch as ferkearsfleanmasine brûkt.
Earmesoarch
Fan de 16e iuw ôf ferskode de soarch fan de tsjerke mear nei de oerheden. Dat barde benammen op plakken dêr't troch de yndustrialisaasje in soad earmelju by inoar wennen. It biddeljen naam ta en nei 1531 waard biddeljen bestraft. Foar safier at it koe waard foar de soarch wol in tsjinprestaasje ferlange yn tuchthuzen en weeshuzen. Der waarden fûnsen oanlein en as der te min jild wie waarden kollektes hâlden. It wie it begjin fan in humanitêre opfetting. Dêrneist bleaune partikuliere gasthuzen, faak neamd nei de stifter, bestean. De nammen Ritske Boelema, Marcelis Goverts, Boshuysen en Gabbema binne noch altyd oan sokke huzen ferbûn. Tsjerklike diakonyen joegen mear oan leauwigen fan de eigen denominaasje as oan it algemien. Dejingen dy't it fan de stêd hawwe moasten hienen it faak helte slimmer as dy fan partikuliere diakonyen. Sa wienen der ûnder de earmen ek gradaasjes yn earm wêzen. Underhearrigens wie in earste fereaske om yn oanmerking te kommen foar help. Yn de 18e iuw waard it ûnderskied tusken earmen sels sichtber troch de ferplichting om merktekens fan de eigen kategory op de klean te dragen.
Dat de oerheid oan earmesoarch die blykt wol út de stifting fan de Maatskippij fan Woldiedichheid dy't yn 1818 oprjochte waard.
Nei 1965 wie bystân in rjocht, fanwege de Algemien Bystânswet.(ABW).
Armstrong Whitworth Whitley
Spesifikaasjes
Armstrong Whitworth Whitley V
Earmesoarch
De Algemene Bystânswet kwam yn it plak fan de earmewet fan 1854 en dy't yn 1912 in bytsje oanpast wie. Mei de ABW kaam it primaat fan de earmesoarch by de oerheid te lizzen.
Doe't yn de rin fan de jierren '80 fan de 20e iuw de hichte fan de bystân efter bleau by de kosten fan libbensûnderhâld, naam de bemuoenis fan tredden mei de earmesoarch wer ta. Yn 1987 rjochte de Rie fan Tsjerken de wurkgroep 'Earme Kant fan Nederlân' op, mei it doel omtinken te freegjen foar de earmoedeproblematyk. Yn it begjin fan de 21e iuw hawwe ferskate tsjerken en partikuliere ynstellingen lokale fiedselbanken oprjochte. Yn 2006 waard skatten dat 8000 húshâldings gebrûk meitsje fan de fiedselbanken.
Geir Karlstad
Geir Karlstad (Lillestrøm, 7 july 1963) is in earder Noarsk reedrider.
Hy die njoggen kear mei oan it Wrâldkampioenskip allround, tsien kear oan it Europeesk kampioenskip en trije kear oan de Olympyske Winterspullen (yn 1984, 1988 en 1992). Hy waard by dizze kampioenskippen ien kear Olympysk kampioen. Hy waard ek twa kear Noarsk allround kampioen. Nei de spullen fan 1992 hold Karlstad op mei it reedriden op heech nivo. Yn 1997 ried er as toerrider de Alvestêdetocht fan 1997 út.
Strjitten yn Haskerdiken
De Strjitten yn Haskerdiken:
Jan Vlieger
Jan Vlieger (Amsterdam, 1911 - Beetstersweach, ?) wie haadyngenieur-direkteur foar de Lânynrjochting yn Fryslân sûnt 1972.
Nei de stúdzje Boskbou (1935) wurke er by Steatsboskbehear fan 1938 oant 1971, sûnt 1942 yn Fryslân. Fan 1946 oant 1968 wied er sekretaris fan de provinsjale Feriening foar Natoerbeskerming It Fryske Gea.
Wigholt Vleer
Wigholt Tjerk Vleer, (Aduard, 10 april 1919 - Noarch?, 1999), genealooch en wichelroederinner en histoarysk publisist.
Wenne fan 1953-1968 yn Hurdegaryp en skreau yn dy tiid in soad artikels yn de Ljouwerter Krante. Sûnt 1968 yn Norg en ferbûn oan de redaksje fan de 'Leekster Courant' út De Like. Oprjochter fan de Toerfytsklup Frisia en yn 1966 inisjatyfnimer fan de Drintske Fytsfjouwerdeiske ( yn 1974 17.500 dielnimmers ).
Gouden Boaiem
De Gouden Boaiem is in polder fan 175 ha. tusken Heech en Wâldsein, tusken de Hegemer Mar en de Noarderie. It hat syn namme wierskynlik krigen troch de goede grûn. It waard eartiids "Gold Boerda" neamd wat goed buorkje betsjutte koe. Op it eilân stiet ien simmerhúske en twa buorkerijen. De polder is eigendom fan Steatsboskbehear dat yn de jierren '70 it earste diel kocht en yn 1988 it hiele eigendom yn besit krige. Boeren dogge it natuerlike behearwurk. Sa wurde greidefûgels beskerme en mei der gjin keunstmest struid wurde. De boezemlannen steane winterdeis ûnder wetter en wurde pas nei 7 july meand om de hoantsen net te fersteuren.
High on Fire
High on Fire is in Amerikaanske doommetalband oprjochte yn 1998 yn Oakland. De band brocht yn 2000 syn debútalbum The Art of Self Defense út. De teksten fan de band gean benammen oer mytology en drugs. High on Fire hat acht studio-albums en trije live-albums útbrocht.
Sibrand fan Hallum
Sibrand fan Hallum (kleasternamme: Sibrandus; yn Fryslân, ein 12e iuw – Hallum, 1238) wie in Frysk mûnts dy't yn 1230 syn foargonger Siard fan Hallum opfolge as de sechsde abt fan it norbertynske kleaster Mariëngaarde by Hallum. Syn bewâld dêre duorre acht jier, oant syn ferstjerren yn 1238.
Vita Fretherici
Sibrand waard benammen bekend as de auteur fan it yn it Latyn skreaune hilligelibben Vita Fretherici, oer de hillige Freark fan Hallum. Dat wie de earste abt fan Mariëngaarde, dy't it kleaster yn 1163 stifte. Nei eigen sizzen skreau Sibrand dat wurk om't er dêr in fersyk ta krigen hie fan Gertrude, de prioresse fan it Kleaster Betlehem by Bartlehiem (dat út Mariëngaarde ûntstien wie), en fan Bernilde, in foaroansteande non yn dat kleaster. Hoewol't Sibrand it libben fan syn yllústere foargonger om 1231 hinne beskreau, dus 56 nei Freark syn dea, wiene guon minsken dy't him kend hiene doe noch yn libben, sadat Sibrand beskate ferhalen út 'e earste hân optekenje koe.
Dielsteat
thumb|right|250px|De dielsteaten fan de Dútslân. thumb|right|250px|De Feriene Steaten. thumb|right|250px|De njoggen lannen (Länder) fan Eastenryk. In dielsteat is in steat dy’t tegearre mei oare steaten in uny foarmet. Sa’n uny kin in federaasje as in konfederaasje wêze. In unitêre steat hat gjin dielsteaten.
Foech
Dielsteaten hawwe in eigen parlemint en regear, se hawwe it foech oer beskate ûnderwerpen, dy’t meastentiids yn in grûnwet fan de uny fêstlein binne. Faak hat de dielsteat ek in eigen grûnwet, bygelyks yn de Feriene Steaten en yn Switserlân.
Oantsjutting
Der binne ferskillende beneamingen:
Lannen mei dielsteaten
De neikommende lannen hawwe in ûnderferdieling yn dielsteaten (al is de namme yn guon lannen oars):
Guon fan de lannen binne allinnich ûnderferdield yn dielsteaten, mar hawwe dêrneist ek stikken lân mei in oare status.
Riek Landman
Riek Landman (Drachten, 2 febrewaris 1934) is in Frysk skriuwster. Se is hikke en tein yn Drachten, gie dêr nei it lyseum en de rykskweekskoalle. Op har tweintichste kaam se as ûnderwizeresse te wurkjen op De Gordyk, De Haach en Ljouwert. Nei in stúdzje Nederlânsk wurke se oan de Ryksskoallemienskip yn Snits.
Toaniel en kabaret
Op de kweekskoalle die se al mei oan foardrachtwedstriden, letter siet hja yn it De Spinnekop-kabaret fan Roel Oostra en it Selskip Tetman de Vries. Se wie ek ien fan de oprjochters en spilers fan toanielselskip Tryater. Se skreau ek in tal toanielstikken.
Publikaasjes
Yn 1988 ferskynde har earste roman, Fuotprinten yn it sân, oer twa plysjefroulju Sigrid den Oudsten en Anke Terpstra. Tusken 1988 en 2005 ferskynden der noch sân boeken yn dizze rige. Mei In sterke frou (1995) sloech Riek Landman oare literêre wegen yn. It gie wol wer oer twa froulju mar yn de foarm fan in psychologyske roman oer in mem-dochter-ferhâlding. Dêrnei ferskynden In echte man (1998) en De oerwinning (2000). Nei 2004 folge noch in trijedielige searje mei autobiografyske eleminten oer trije generaasjes froulju.
Konverginte evolúsje
Yn de evolúsjeteory tsjut de term konverginte evolúsje de gefallen oan dêr't ferskillende taksonomyske groepen troch evolúsje tige sterke oerienkomsten ûntwikkelje. Dat komt dan omdat se har oan deselde faktoaren oanpasse moatte.
In bekend foarbyld fan konverginte evolúsje is de sterke oerienkomst yn lichemsfoarm fan de Haaien en de Dolfinen.
Delfsyl
300px|thumb|Topografyske kaart fan de eardere gemeente Delfsyl Delfsyl (Nederlânsk en offisjeel: Delfzijl; Grinslânsk: Delfsiel) is in havenstêd yn it noardeasten fan de provinsje Grinslân oan de mûning fan de Iems.
Zaawaadi
Zaawaadi, echte namme: Lenni Kamau (23 oktober 1988), is in Keniaansk neakenmodel en pornografysk aktrise. Hja makke har debút yn in pornografyske film yn 2020. Neffens har offisjele opjefte is se 1.68 m lang, mei in gewicht fan ? kg en kupmaat 36E.
Everlong
Everlong is in nûmer dat oarspronklik opnaam is troch Foo Fighters yn 1997 en útbrocht op it twadde album fan Foo Fighters The Colour and the Shape út itselde jier. Everlong is it alfde nûmer op it album en waard op 18 augustus 1997 útbrocht as twadde single fan it twadde album.
Oer it nûmer
Everlong waard skreaun troch Dave Grohl, wylst er yn skieding lei mei fotografe Jennifer Youngblood. Letter skreau er it komplete nûmer om de riff hinne neidat er fereale waard op Veruca Salt-sjongeres Louise Post.
Oer de fideoklip
De fideoklip waard regissearre troch Michel Gondry, it is foar in part in parody op de film The Evil Dead. De fideo begjint yn swart-wyt, mei Smear en Mendel, ferklaaid as Teddy Boys, bûten in hûs dêr't Grohl en syn frou, spile troch Taylor Hawkins, sliepe. Yn de dream fan Grohl (yn kleur) is hy Sid Vicious op in feestje en wurdt Hawkins, as Nancy Spungen, lestich fallen troch Smear en Mendel.
Delfsyl
Delfsyl hat de de grutste haven fan Noard-Nederlân mei 12 % fan de gemy fan Nederlân. Delfsyl is de fjirde stêd fan de provinsje Grinslân en is de lêste stêd yn Nederlân dy't offisjeel stedsrjochten krigen hat, yn 1825.
Everlong
Oer de fideoklip
Yn de dream fan Hawkins (ek yn kleur) sit syn personaazje yn in hutte in boek te lêzen, wylst Grohl bûten brânhout by inoar siket. Der ferskynt in hân fan ûnder in lûk yn de flier fan de kabine. Werom yn de dream fan Grohl falt er Smear en Mendel oan mei in fergrutte hân. Hy ferslacht se en se ferdampe (allinne om te materialisearjen yn 'e dream fan Hawkins). Grohl en Hawkins ûntsnappe út it selskip nei in keamer mei in enoarme telefoan, dy't lûd oergiet.