cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Skiednis fan De Tynje (wiidweidich)
De omslach
It hie al folle earder dúdlik west dat it fean sa net langer ferdold, ferropt en ferskuord wurde koe. Mar it duorre oant 1822 ta dat der in Keninklik Beslút kaam, dat de eigners fan de feanterijen ferplichings oplei. Se moasten neffens plan polders en diken oanlizze. Dêr hienen se gjin nocht oan, dat doe stjoerde de kening der in jonker op ôf, E. de la Coste. Dy skreau yn 1832 in rapport dat der net om liigde. Mar pas yn 1849 stelden de Provinsiale Steaten it 'Reglement op de lage verveningen in de provincie Friesland' fêst, dat se ek nochris feroaren yn 1852. Mar doe wie it klear, hoe't troch bepoldering út wetter wer lân makke wurde soe.
In drûge polder
Der waarden feandistrikten ynsteld. Terwispel, en De Tynje derby ynsletten fansels, foarmen it sânde distrikt, Lúkswâld en Langsweagen tegearre it sechste. De beide distrikten byinoar waarden as ien mânske polder fan 3096 bunder beskôge. Dêr moast dus earst in polderdyk mei in ringfeart omhinne. Mei dy put waard fuort út 'e ein set. Yn 1848 lei it earste stik feart der al yn, fan it Waarme Hoekje ôf en by Spaltenbrêge del oant de trochstek fan de Alddyk ta. Yn 1852 wie de put derút. Op de nettekeningen foar de Topografysk Militère Kaart(TMK) fan Fryslân, dy't makke binne tusken 1853 en 1856 is goed te sjen hoe't de Nije Feart mei grutte bôgen oant de Haskerdiken ta rint.
Underweis binne der op it Tynster mêd nijsgjirrige nije wurken te sjen: de draai- of Rôlbrêge yn de Moehimster heawei nei Beets, de slûs by de Ulesprong (eins trije: ien yn it leger lizzende Langerak en twa oan wjerskanten yn de noch leger groeven binnebarm oan de dyksfoet) en by de Warrebetten gjin brêge, mar in set yn de wei nei Aldeboarn. Oan de súdside fan de polder wie gjin ferlet fan in nije dyk, want dêr lei de Hegedyk al oant de Terbantsterskâns ta.
thumb|260px|Köoperative molkfabryk op De Tynje
Koöperatyf buorkje
Hjir en dêr op de polderdyk is in mole tekene. Letter wienen der mear, want fan it drûchmeitsjen woe eltsenien sa gau as it koe, wurk meitsje. De wiidweidige wâlden en healannen om De Tynje hinne wienen al te domdryst yn koarte tiid ferdold ta plassen en puollen. No wie it saak en meitsje der wer nij lân fan, dat wat opsmiet.
Tusken 1865 en 1895 rekke de grûn hast oeral, op de lêste feanterij yn de Warren nei, sa ree dat der mei fee op buorke wurde koe. Bytiden barde dat mei help van rike lju dy't boarch stean woenen. De filantroop P.W. Janssen út Amsterdam bea op ferskate plakken mei syn stifting oan lytsboeren en húsmannen de gelegenheid in bedriuwke op te setten. Al rillegau (yn ...) rjochten de boeren nei Deensk model in koöperative boerelienbank op. En it duorre net iens sa lang dat se ferlet krigen fan in eigen köoperative molkfabryk op De Tynje. Dêr kaam it net earder as yn 1916 fan: De Volharding II (dy fan Terwispel, by de Spaltenbrêge hie deselde namme, mar sûnder II). Doe wie De Tynje al seis jier in selsstannich doarp, net mear ûnder de wjukken fan memmedoarp Terwispel.
Sosjaal-kulturele ûntjouwing
Yntiids hie him in ryk sosjaal libben ûntjûn yn it jonge doarp. De iepenbiere gemeenteskoalle wie der in elts gefal yn 1832 al. De grifformearden, de saneamde finen koenen in 1866 harren earste tsjerkje bouwe. Toanielferiening Rjucht en Sljucht waard yn 1872 oprjochte, Pleatslik Belang yn 1896, De Bazuin yn 1905 en de gymnastykferiening yn 1910, tagelyk mei De Tynje sels, is it sizzen. De finen setten yn 1912 mei de 'School met den Bijbel' út ein. It Tynjester Petearsintrum fan nei de Twadde Wrâldkriich wie in bysûnder moetsjen fan alle streamings en oertsjûgings dy't De Tynje doe ryk wie.
Polityk
It doarp hat lang slim 'read' west, foaral ûnder ynfloed fan de ferneamde sosjaal-demokraat Ferdinand Domela Nieuwenhuis ('Us Ferlosser'), letter ek fan de kommunist Gerrit Roorda. De sosjalen waarden ûnder Piter Jelles Troelstra SDAP-ers en nei de oarloch meast PvdA-ers. Party komunnisten wienen eins pasifisten en belânen nei de ynfallen fan de Russen yn Hongarije (1956) en Tsjechoslowakije (1962) by de PSP, dy't letter opgien is yn Grien Links. Hjoed-de-dei is miskien noch in inkelde kommunist oer.
Liberalen en turfgraversfolk ferdroegen inoar eins net. Letter, doe't de slimste striid om rjochten foar it arbeidersfolk striden wie, stimden wolris Tynjesters op de VVD. Bygelyks J. van der Leij dy't it om 1950 hinne ta wethâlder fan Opsterlân brocht.
In tige aktive minderheid fan grifformearde anti-revolusjonêren - de 'kleine luyden' van Abraham Kuyper - hat gâns stal jûn oan de petearen en oan it karakter fan De Tynje. Der wennen ek in stikmannich ortodoks-herfoarmen, dy't meast fan de lytsere CHU wienen. De ARP en de CHU binne yn de jierren 1970, tegearre mei de KVP, fierder gien as it CDA.
The Acolyte (telefyzjesearje)
The Acolyte, of Star Wars: The Acolyte, is in oankommende Amerikaanske minysearje dy't ûnderdiel útmakket fan 'e Star Wars-franchise. De searje heart ta de sjenres fan science fiction, fantasy, aksje en aventoer. De titel betsjut "De Akolyt" (in akolyt is in soarte fan learling). Yn 'e ynterne gronology fan Star Wars spilet de searje likernôch 100 jier foarôfgeande oan 'e foarfallen yn 'e film Star Wars: Episode I – The Phantom Menace. De ferwachting is dat The Acolyte yn 'e rin fan 2024 beskikber komme sil fia de streamingtsjinst Disney+.
Skiednis fan De Tynje (wiidweidich)
Polityk
Nijsgjirrich is it dat Domela Nieuwenhuis yn de Twadde Keamer komme koe troch in unike gearwurking fan syn SDB mei de Anty-Revolúsjonêre Partij yn it kardistrikt Skoatterlan, dêr't ek Terwispel mei De Tynje ûnder foel. Yn 1888 stimden de ARP-ers, en dus ek 'It fine folk fan De Tynje', allegearre op de reade Domela. Sa koe er it winne fan de liberale kandidaat yn syn distrikt Skoatterlân.
The Acolyte (telefyzjesearje)
Untstean
By de premiêre fan 'e film Star Wars: Episode IX – The Rise of Skywalker, yn desimber 2019, waard senarioskriuwster foar tillefyzjesearjes Leslye Headland frege nei har ynteresse foar de Star Wars-franchise. Se antwurde dat se in grutte fan wie en dat se in protte ideeën foar fierdere films hie, oan 'e produksje wêrfan't se mei gragens meiwurkje wolle soe as se dêrfoar frege waard.
Skiednis fan De Tynje (wiidweidich)
Polityk
Ien inkelde aparte kleur wie al nea oan it folk fan De Tynje ta te skriuwen, mar de twa of trije fan doe binne njonkelytsen feroare yn in brede reinbôge.
The Acolyte (telefyzjesearje)
Untstean
Neitiid naam Kathleen Kennedy, de algemien direktrise fan filmstudio Lucasfilm, kontakt mei har op foar in oriïntearjend petear. Tsjin april 2020 wie Headland as senarioskriuwster en produsinte ferbûn oan 'har eigen' live-actiontillefyzjesearje yn it ramt fan 'e Star Wars-franchise. Op 10 desimber fan dat jier makke Kennedy bekend dat it gie om in searje mei in froulike haadpersoan dy't spylje soe oan 'e ein fan it tiidrek fan 'e Hege Republyk. Ek waard de titel buorkundich makke, dy't The Acolyte wêze soe.
Skiednis fan De Tynje (wiidweidich)
1910 - 1945
Tige wichtich foar de ekonomy fan De Tynje wie de bou fan in eigen koöperative suvelfabryk, dy't wol molkfabryk of bûterfabryk neamd waard. Yn 1916 gie dat fabryk, de Volharding II fan ‘e mient. Dat wichtige barren kin wol beskôge wurde as de finale ôfsluting fan de feanterij dêre. Ek fan de earmoede dy’t dêrmei anneks west hie. It doarp wie wier útriist út 'e puollen!
The Acolyte (telefyzjesearje)
Produksje
The Acolyte waard ûntwikkele troch Leslye Headland en Rayne Roberts. Hja putten dêrfoar ynspiraasje út ferskate romans en fideospultsjes fan 'e Star Wars-franchise. Roberts en Damian Anderson wiene as tillefyzjeprodusinten by it projekt belutsen foar Lucasfilm. Yn 'e mande mei Kathleen Kennedy, Simon Emanuel, Jeff F. King en Jason Micallef hie Headland as útfierend produsinte it tafersjoch oer de hiele produksje. The Acolyte waard makke op basis fan senario's skreaun troch Headland, Charmaine DeGraté en Cameron Squires.
Skiednis fan De Tynje (wiidweidich)
1910 - 1945
Yn de krisis fan de tritiger jierren kaam in soad earmoede werom. Gâns lju rekken sûnder wurk en wa’t yn de wurkferskaffing belâne, fertsjinne net drekt genôch, nettsjinsteande 48 oeren wurk yn ‘e wike. De oarloch makke dêr min of mear in ein oan.
The Acolyte (telefyzjesearje)
Produksje
De opnamen foar The Acolyte setten op 30 oktober 2022 útein mei Headland, Alex García López en Kogonada as regisseurs fan elts ferskate ôfleverings, en mei James Friend as kameraregisseur. De binnendoarsênes waarden filme yn 'e Shinfield Studios yn it Ingelske greefskip Berkshire. In protte fan 'e bûtendoarsênes waarden dêr ek opnommen troch gebrûk te meitjsen fan 'e troch special effects-bedriuw Industrial Light & Magic foar de searje The Mandalorian ûntwikkele StageCraft-technology. (Dêrby wurde firtuele filmsets brûkt tsjin 'e eftergrûn fan in fideowand fan 360° om 'e setting fan 'e searje te kreëarjen.) Fan mids maart 2023 oant de ein fan dy moanne fûnen der bykommende opnamen op lokaasje plak op it Portegeeske eilân Madeara.
Skiednis fan De Tynje (wiidweidich)
1910 - 1945
In de Twadde Wrâldkriich wie De Tynje in fersetshurd. Yn De Deelen binne hiel wat wapens 'dropt' en yn turfbulten bedobbe. Ferskate ûnderdûkte kopstikken fan it Fryske ferset, wêrûnder de Tynjester skoalmaster Douwe Symen Algra kamen geregeld op de Tynje en omkriten gear foar yllegaal oerlis oer harren ‘terroristyske’ plannen en aksjes. Dêrom hie De Tynje mear as in soad oare doarpen út en troch te lijen fan in oerfal of in 'razzia'. Dy fan 29 desimber 1944 wie de slimste. Master Algra koenen se net te pakken krije mar twa ûnskuldigen, Wolter Húsman en Ealtsje de Vries, waarden om neat skriklik deasketten. Itselde hienen se earder dien mei Hylke Watzema.
The Acolyte (telefyzjesearje)
Produksje
De distribúsje fan The Acolyte waard fersoarge troch Disney Platform Distribution. De searje sil de foarm fan in minysearje fan acht ôfleverings hawwe, dy't útbrocht wurde sille fia Disney+, de eigen streamingtsjinst fan Disney. It is (yn it foarjier fan 2023) de ferwachting dat The Acolyte yn 'e rin fan 2024 útkomme sil.
Skiednis fan De Tynje (wiidweidich)
1910 - 1945
Yn maaie 1940 wienen twa jonge Tynjesters sneuvele op de Grebbeberg: Klaas Idzerda en Jean Jeaninga. Op de alderlêste oarlochsdei waard de Hearrenfeanster fersetsman Sieger van der Laan op De Tynje, by de Warrebetten deasketten, wylst er ‘bewapene’ wie mei in wite flagge. Yn 1948 sneuvele in jonge âld-Tynjester, Jan Dam yn de saneamde polysjonele aksje yn Ynje (no Yndoneezje). Foar Klaas en Jean stie rillegau in monumint op it tsjerkhôf, ûntwurpen troch doarpsgenoat J. van der Leij. Yn de nei-oarlochske nijbou binne allinne strjitten ferneamd nei de fermoarde Hylke Watzema en nei 'Van der Velde', de skûlnamme fan master Algra as fersetslieder.
1945 - 1955
Op 15 april 1945 rieden de Kanadezen binnen en wie De Tynje befrije fan de Dútsers. Fuortendaliks waard war dien en pak de âlde trie wer op, mar al op in nije manier. In foarbyld dêrfan wie it Petearsintrum, in unike praatgroep dêr't alle Tynjesters oan meidwaan koenen. It 'Amsterdams Volkstoneel' kaam in kear nei de seal by kafee De Vries mei in stik oer de oarloch yn de Pacific. In wike letter gie it petear oer oarloch en frede, antimilitêrisme en rassediskriminaasje. Doe al. De kranten skreauwen geregeld oer dit aparte barren op De Tynje, dêr't alle denominaasjes meiinoar yn it kafee om 'e tafel sieten.
The Acolyte (telefyzjesearje)
Rolferdieling
Der is (yn it foarjier fan 2023) noch net in protte dúdlik oer de rolferdieling. Wol is bekend dat Amandla Stenberg de haadrol spylje sil. Oare rollen wurde fertolke troch Lee Jung-jae, Carrie-Anne Moss, Manny Jacinto, Dafne Keen, Jodie Turner-Smith, Rebecca Henderson, Charlie Barnett, Dean-Charles Chapman en Margarita Levieva.
Skiednis fan De Tynje (wiidweidich)
1945 - 1955
Yn 1946, doe't it suvelfabryk 30 jier âld wie, is der oer de skiednis fan De Tynje om 1890 hinne in revu skreaun, mei teksten fan Fedde Schurer. Dy is doe trije dagen lang yn in grutte tinte opfierd troch 'Rjucht en Sljucht'. De tige passende titel 'In doarp riist út 'e puollen' is noch te finen op it monumintsje dat letter foar it bûterfabryk delset is.
Dat it folk fan De Tynje doe ek al grutsk op it eigen doarp wie, is goed te sjen op de saneamde Tynjefilm, dy't it kristlike muzykkorps De Bazuin yn 1952 meitsje liet. Dêr binne net allinnich de skoalbern op te sjen (de Ulesprong hie doe noch in eigen skoalle), mar ek populêre doarpstipen, lykas Ynze Overwyk, Jehannes 'Post' Akkerman en 'Swarte' Harm (van der Vliet), de fiskerman fan de Warren.
1955 en letter
In jier as tsien nei de oarloch kaam der jild frij om it doarp te ‘modernisearjen’. It Tynjerak en it Skitersrak waarden yn 1955 tichtsmiten, want dêr moast de omwei as ûnderdiel fan de provinsjale wei fan De Gordyk nei Aldeboarn oer hinne. Sels de iuwenâlde Wispel en in grut part fan it like âlde Moedjip moasten it belije. De measte, faak skildereftige brêgen en slûzen waarden ferneatige. Doe is De Tynje in soad fan syn karakter en skiednis kwyt rekke. Yn 'e jierren 1950 waarden oan ruilferkaveling en wurkferskaffing mear belang takend as it kultuer-historyske belang. In pear jier letter is ek de A7 tusken It Hearrenfean en Drachten oanlein, sadat de berikberens fan De Tynje in stik better waard.
It jiertal 1910 wurdt as it stiftingsjier fan it doarp beskôge. Op 13 jannewaris 1910 waard de namme foar it earst neamd as selsstannich kiesdistrikt yn it befolkingsregister. Dêrfoar waard it altyd oantsjutten as De Tynje ûnder Terwispel dêr't ek de buorskippen De Warren, De Ulesprong en De Rôlbrêge ta hearden. It iuwfeest waard yn 2010 fierd ûnder it biedwurd De Tynje 100-jong en brûzjend.
She Flies on Strange Wings
She Flies on Strange Wings is in nûmer dat oarspronklik opnaam is troch Golden Earring en útbrocht op Seven Tears. She Flies on Strange Wings wie it fyfde nûmer op it album en waard op 11 septimber 1971 útbrocht as iennichste single fan it album. She Flies on Strange Wings waard by de single-útjefte fanwegen de lingte opdield yn diel 1 en diel 2. It earste part hat in lingte fan fjouwer minuten en tritich sekonden en hâldt op flak foar de brêge fan it nûmer, wêryn't sjonger Hay somtiden ôfwiksele wurdt troch Kooymans. Diel 2 befettet de rest fan it nûmer en duorret trije minuten en fjirtich sekonden.
Lichfield
City of Lichfield is in stêd (city) yn it distrikt Lichfield, yn it Ingelske greefskip Staffordshire. One of eight civil parishes with city status in England, Lichfield is situated roughly 25 km benoarden Birmingham.
De ûntjouwing fan de stêd gie troch yn de 12e iuw ûnder Biskop Clinton dy't de katedraal en de bebouwing dêr omhinne fersterke, en dy't ek ferantwurdlik wie foar it ljedderfoarmige strjitpatroan fan de stêd dat bewarre bleaun is. Lichfield syn belang krige de hichte yn de 18e iuw doe't it him ûntjoech ta in bloeiende stêd yn it postkoetsnetwurk. It wie in perioade fan grutte yntellektuele aktiviteit foar de stêd, dêr't in protte ferneamde lju wennen sa as Samuel Johnson (hy neamde Lichfield "a city of philosophers"), David Garrick, Erasmus Darwin en Anna Seward. Yn Lichfield stiet ek it stânbyld fan Edward Smith, kaptein fan de RMS Titanic.
Tsjintwurdich is de stêd noch fan belang as in tsjerklik sintrum, waans yndustriële en kommersjele ûntjouwing beheind bleaun is. It âlde stedssintrum is frijwat goed bewarre bleaun en hat goed 230 gebouwen op de monumintelist, mei moaie Georgiaanske arsjitektuer. Alde kultuerele tradysjes wurde yn eare holden.
Cougar (sprektaal)
Cougar is in fan oarsprong Ingelske sprektaalterm, oerwaaid út 'e Feriene Steaten, wêrmei't in frou oantsjut wurdt dy't in seksuele relaasje siket mei in man of jonge (of mooglikerwize in frou of famke) dy't mear as acht jier jonger as harsels is. De oarsprong fan it gebrûk fan it wurd yn dizze kontekst (de earste betsjutting fan cougar is "poema") is net alhiel dúdlik, mar men tinkt dat it foar it earst sa brûkt is yn westlik Kanada, en dat it foar it earst yn skreaune foarm foarkaam op 'e Kanadeeske dating-webside Cougardate.com. Sûnt is it wurd cougar yn dizze betsjutting brûkt yn boeken, tillefyzjesearjes, films en reklamespotsjes. De film Cougar Club, út 2007 wie alhiel wijd oan dit ûnderwerp, wylst de komeedzjesearje Cougar Town yn 't earstoan de swierrichheden en stigmatisearring behannele dêr't cougars mei te krijen hawwe (yn tsjinstelling ta âldere manlju dy't in jongere partner sykje). Cougars foarmje ek in tankber ûnderwerp yn 'e hjoeddeiske pornografy.
Gemaal
In gemaal is in ynrjochting om wetter fan in leger nei in heger nivo te bringen. Gemalen wurde opdield yn wettergemalen en rioelgemalen. It wettergemaal bringt of hâldt wetter yn in peilgebiet, bygelyks in polder, op in bepaald peil. In rioelgemaal is in skeakel yn it transport fan rioelwetter.
Wettergemalen
Wettergemalen kinne nei ferskate kriteariums opdield wurde:
Rioelgemalen
thumb|right|De wiete kelder fan in rioelgemaal; saneamde 'falrusters' komme foar dat in persoan yn de kelder falle kin. thumb|Drûge kelder fan rioelgemaal Landungsbrücken yn Hamburch (D).
In rioelgemaal wurdt brûkt yn in rioelstelsel om ôffalwetter nei in heger peil te bringen of oer langere ôfstân te transportearjen. Rioelgemalen binne faak lytser as de hjirboppe neamde poldergemalen omdat se in lytser gebiet betsjinje en allinnich ôffalwetter en mar in diel fan it reinwetter te ferwurkjen krije.
Rioelgemalen besteane trochstrings út in ûntfangstkelder en in bestjoeringsgeboutsje of bestjoeringskast. De pompen wurde hast altyd elektrysk oandreaun. Rioelgemalen binne ûnder te ferdielen yn trije kategoryen:
Wiete kelder
De pompen binne saneamde dompelpompen en steane hielendal ûnder wetter yn de ûntfangstkelder. Sa'n kelder is meast minimaal 2,5 meter djip, alhoewol't folle grutter djiptes ek foarkomme. De pompen wurde troch in liedstange nei ûnderen takele en de parsside fan de pomp falt troch in klau yn in keppeling oan de parslieding. De pomp hat oan de ûnderside in iepening mei in snijwurk om grutte stikken te fersnijen.
Drûge kelder
De pompen stean yn in drûge kelder njonken de ûntfangstkelder. De pompen sûgje wetter oan fia in lieding en parse it in parslieding in.
Boostergemalen
Boostergemalen - ûntwikkele foar drinkwetterbedriuwen, baggelders, offshore-bedriuwen en de petrogemyske yndustry - wurde sûnt in pear jier ek ynset foar it transport fan ôffalwetter troch parsriooelliedingen. De boostertechnyk betsjut it ferheegjen fan de druk yn floeistofliedingen, troch de floeistof streekrjocht fan ien pompynstallaasje nei de folgjende te parsen. Boostergemalen binne regelber, se spylje yn in op de hoeveelheid oanfierd ôffalwetter. It grutte foardiel is dat gjin ûntfangstkelder nedich is. It systeem wurdt dêrtroch folle lytser as in tradisjoneel rioel. Bykommende foardielen binne ek dat der gjin enerzjyferlies is by de útstream yn de kelder en dat it systeem folslein sluten is wêrtroch't gjin stjonkoerlêst ûntstiet.
De bekendste tapassing fan boostergemalen foar rioelwetter is yn Amsterdam fan arsjitekt Maarten van Bremen. Dêr is begjin 2006 in nije sintrale rioelwettersuveringsynrjochting (rwzi) yn it Westlik Havengebiet iepene. De nije rwzi suvert al it Amsterdamske rioelwetter, dat oanfierd wurdt troch 49 km parsrioellieding en 4 boostergemalen.
Wurking
thumb|Skroef fan skroefpomp It feitlike ferpleatsen fan it wetter bart middels in skeprêd, in fizel of ferskate soarten pompen. By gemalen binne de folgjende pompen tapast (yn folchoarder fan ferskining): sûgerpomp, sintrifugaalpomp, skroefpomp (horizontaal of fertikaal pleatst) en skroefsintrifugaalpomp. Ek wurdt wol in fizelpomp brûkt.
Keppelings om utens
Vannverk Oczyszczanie ścieków Vattenverk
Thomas Boston
Thomas Boston (Duns, 17 maart 1676 - 20 maaie 1732) wie in Skotsk puriteinsk predikant en teolooch.
Thomas Boston wie in soan fan John Boston en Alison Trotter Yn 1700 boaske er mei Katharina Brown. Fan 1699 oant 1707 wie er predikant yn Simprin en fan doe te Ettrick, oant syn dea yn 1732.
Hy kaam ta bekearing (d.w.s. hy rekke yn syn gewisse sa oertsjûge fan de wierheid fan de bibel dat er alles wat ierdske en himelske saken oanbelanget net mear yn him sels, mar by de Heare Jezus socht) ûnder de prediking fan Henry Erskine, de heit fan Ralph en Ebenezer Erskine. Hy wie in saneamde Kovenanter. It boek Marrow of modern divinity (It moarch fan it Evangeelje) fan Edward Fisher hat grutte ynfloed op syn leauwenslibben hân.
Thomas Boston hat ek sels ferskillende boeken skreaun, wêrûnder:
Fuotbal op de Olympyske Simmerspullen 1952
200px|thumb|right|It Olympysk Stadion fan Helsinky 1952
Keunstdûken op de Olympyske Simmerspullen 1912
200px|thumb|right|De dûktoer op de Swimlokaasje fan Stokholm De Olympyske Simmerspullen 1912, ek wol de Ve Olympiade neamd waarden yn 1912 yn Stokholm, Sweden hâlden. It keunstdûken waard hâlden yn ôfbeakene stik wetter fan de Djurgårdsbrunnsviken. It wie de earste kear dat it keunstdûken foar de froulju op it programma stie.
Fuotbal op de Olympyske Simmerspullen 1952
De Olympyske Simmerspullen 1952, ek wol de XVe Olympiade neamd, waarden yn 1952 yn Helsinky, Finlân hâlden. De finale fan it fuotbal waard hâlden yn it Helsingin olympiastadion.
List fan bistetunen yn Nederlân
Dit is in list fan Bistetúnen yn Nederlân. In bistetún, dieretún of mei in anglisisme zoo (koart foar zoological garden, soölogyske tún) is in samling libbene, fan oarsprong wylde bisten, dy't yn finzenskip holden wurde op in plak dêr't se besjoen wurde kinne troch it publyk.
Dizze list bestiet benammen út bistetunen dy't lid binne fan de Nederlandse Vereniging van Dierentuinen (NVD) dy't yn 1966 oprjochte waard. Fia de NVD wurkje de 13 grutte Nederlânske bistetunen gear op it mêd fan belied, útwikseling fan ynformaasje, edukaasje, ûndersyk en natuerbehâld. In pear lytsere bistetunen yn Nederlân binne feriene yn Dier en Park.
De Swadde
300px|thumb|left|De Swadde op de kaart fan Kuyper ± 1870 (de Zwette of Zwadde) thumb|De Swadde by [[Twizelerheide]] thumb|Swadde twijzelerheide.JPG|krekt eastliker De Swadde is in âlde grinsfeart tusken Kollumerlân en Achtkarspelen, Dantumadiel en Tytsjerksteradiel. De namme komt fan 'Swette' as algemiene namme foar in (grins)sleat. De Swadde is tagelyk ek de grins mei de elzesingels dy't oan de noardkant faak de stikken lân faninoar skiede en de beamwallen oan de súdkant. Ek lizze yn dit gebiet in protte pingoruïnes. Grutte stikken fan de Swadde rint tsjintwurdich in fytspaad bylâns.
List fan planetoïden 48401-48500
Dit is in list fan planetoïden 48401-48500.
Reinoud III fan Gelre
thumb|Earste segel fan Reinoud III, brûkt fan 20 septimber 1344 oant 6 jul 1349 Reinoud III 'de Dikke' fan Gelre (13 maaie 1333 - 4 desimber 1371) wie hartoch fan Gelre.
Reinoud III wie de soan fan Reinoud II fan Gelre en Eleönoara fan Ingelân. Nei de dea fan syn heit yn 1343, waard syn mem fâd oer him en regeare hja yn Gelre. Op syn tolfte waard Reinoud mearderjierrich ferklearre. Hy wie boaske mei Maria fan Brabân, mei gefolch dat er fan twa siden te krijen hie mei it skeel tusken de Frânsk-Brabânske partij en de Ingelske partij yn ferbân mei de hûndertjierrige oarloch.
Kuierrûte E9
De kuierrûte E9 rint fan Sagres yn Portegal de kust bylâns nei Hamburch, stekt dan troch nei Lubek en rint dan wer de kust bylâns nei Estlân. Net gâns de rûte is lykwols al útwurke. Der wurdt oer tocht om de rûte einigje te litten yn Sint-Pitersboarch, mar dat is allinnich noch mar in idee.
Reinoud III fan Gelre
Nei de dea fan syn broer yn 1371 waard Reinoud frijlitten. Dat gie neffens it ferhaal noch net sa maklik, want wylst er finzen holden waard hie er it dêr sa goed hân dat er net mear troch de doar fan syn sel koe. Earst nei't der in stik fan de muorre útbrutsen wie koe er út it kastiel komme. Reinoud wie noch in pear moannen hartoch, oant er 4 desimber ferstoar. Hy waard begroeven yn it kleaster Grafenthal. Mei him einige it Hûs Wassenberch.
47
Ferstoarn
40er
Stroe (Gelderlân)
thumb|right|260px|Komboerd fan Stroe Stroe is in doarp yn de gemeente Barneveld, yn de provinsje Gelderlân. It doarp hat, mei omkanten, 1500 ynwenners (2004).
It doarp leit oan it spoar Amersfoart-Apeldoarn, tichtby de A1, op de grins fan de Feluwe en de Gelderske Fallei. Tusken 1881 en 1937 hie Stroe in treinstasjon. It súdwestlik fan it doarp lizzende buorskip Garderbroek, falt ek ûnder Stroe.
Yn Stroe stiet doarpshûs 'De Hofstee'. Fierders hat Stroe ûnder oaren in galery, in garaazje, pankoekehûs, en it Militêr Penitinsjêr Sintrum (MPC Stroe), dêr't sûnt 1999 Nederlânske militêren opsluten wurde dy't ta straffen oant seis moanne feroardield binne.
Stroe is nei alle gedachten ien fan de âldste delsettings fan Nederlân.
Sport en rekreaasje
Stroe leit oan de Europeeske kuierrûte E11, dy't lokaal ek wol 'Marsekreammerpaad' of 'Hannelswei' hjit. De E11 rint fan Den Haach nei it easten, oant de grins Poalen/Litouwen (yn 2008).
Persoanlike kompjûter
Underdielen
In typyske kompjûteropstelling bestie(t) út in systeemkast en râne-apparatuer, lykas byldskerm, toetsebord en mûs.
Fierder hat de systeemkast sa goed as altyd:
Op de kompjûter wurdt ek eksterne râne-apparatuer oansletten, meast op in oanslútpoarte, mar tsjinwurdich ek triedleas oanstjoerd, mei Wi-Fi, ynfraread of Bluetooth. Der binne (stân 2015) noch inkelde wichtige typen oanslútpoarten oer: USB-oansluting (Universal Serial Bus), in standerdisearre oansluting foar printers, skenners, toetseboerd, mûs, ûnthâldkaartlêzers en allerhande oare apparatuer DVI, VGA of HDMI foar it byldskerm Cat5-oansluting foar in betriedde netwurk (ethernet).
Typen
Nei wize fan brûken binne der ferskate kompjûtertypen:
Skiednis
De earste kompjûter wie ree op 5 desimber 1941, de Z3 fan Konrad Zuse. Mar om't dat yn de Twadde Wrâldkriich wie, en om't de Z3 yn Dútslân op it ein fan de oarloch troch in bombardemint ferneatige waard, wie dat net by eltsenien bekind, en nei de oarloch tocht men dêrtroch dat de ENIAC, yn de Feriene Steaten, ree op 14 febrewaris 1946, de earste echte kompjûter wie.
De programma's foar de Z3 waarden ynfierd fia in soarte fan pûnsbân, wylst dat by de ENIAC gong troch it op 'e nij lizzen fan in part fan de betriedding. Lettere kompjûters hienen pûnsbânynfier, doe kamen de pûnskaart, de magneetbân en de magnetyske skiif. Dy magneetbannen hienen romte foar mear as ien programma of triem, en op hjoeddeiske fêste skiven stean gauris tûzenen triemmen.
Der waarden al gau skriuwmasine-eftige systemen brûkt, om de gegevens op dy bannen te krije en foar útfier op papier. Yn de fyftiger jierren waard mei eltse kompjûter direkt ien taastboerdprinter ferbûn, foar de systeembehearder. Yn de sechtiger jierren waard der net mear op papier útfierd, mar nei in byldskerm. Dizze kombinaasje fan in byldskerm mei in kaaiboerd wurdt hieltyd noch brûkt.
De lêste jierren komt yn benammen yn de bedriuwen dy't bot hygiënysk wurkje moatte, de byldstjoerde kompjûter op. Dy kompjûter hat in taastskerm. Dêr't earder it byldkaike - Ingelsk pictogram - mei de mûs oanklikt waard, tikje jo mei in finger streekrjocht op de byldkaikes dy't op it skerm aktyf makke wurde kinne.
Tiidbalke
De hjoeddeistige kompjûter komt fuort út in ûntwikkeling fan de sântiger jierren ôf. Der binne mei de tiid ferskate kompjûtersoarten ûntwikkele.
Tapassings
Fan it begjin ôf binne de kompjûters brûkt foar berekkenings. It Ingelske wurd "Computer" betsjut dan ek "rekkender" en it suver al ferâldere Fryske wurd is rekkenreau. Yn de tachtiger jierren waard de kompûter in massaprodukt. De 'persoanlike kompûter' docht dan syn yntree en nei ferrin fan tiid wurdt MS-DOS (Microsoft Disk Operating System: Skiif Bestjoerings systeem) it meast brûkte bestjoeringssysteem De kompjûter is fan dy tiid ôf meast foarsjoen fan in tekstbewurker, in rekkenblêd en in kaartebak. Letter mei it opkommen fan ynternet kamen dêr de netsneuper en e-post as standerttapassings by. Mei de yntroduksje fan de grafyske brûkerstagong makke de kompjûtermûs syn yntree.
Mei it goedkeaper wurden fan de byldskermen kamen dêr ek kompjûterspultsjes by en mei it better wurden fan de byldskermen kamen der ek byldbewurkingstapassings. Yntusken binne kompjûters ynboud yn in protte "yntelliginte" apparaten en no't hieltiid mear kompjûters troch it ynternet ferbûn binne, wurde kompjûters mear en mear brûkt foar kommunikaasje, it finen fan ynformaasje, en it skriuwen fan in ensyklopedy.
Software
De software (kompjûterprogrammatuer) foar in kompjûter kin ûnderdield wurde yn in tal kategoryen:
Draachbere kompjûters
Troch it tanimmende kompjûtergebrûk kamen der njonken de kompjûter oare modellen kompjûters op de merk. De draachbere laptop waard hieltyd lichter en krêftiger, sadat dy mear en mear brûkt waarden. Sûnt sawat 2010 wurdt de noch lichtere tabletkompjûter in soad brûkt.
Hjoed de dei
Mei USB of sels triedleaze ferbinings lykas WAP, Wi-Fi of Bluetooth kin de kompjûter tsjintwurdich ek mei fotokamera's, mobile tillefoans ensafuorthinne kommunisearje.
Latyn
It Latyn (Latyn: lingua Latina of Latine) is in âlde (en no deade) taal út de grutte Yndo-Jeropeeske taalfamylje, dy't ta de Italjaanske tûke fan 'e stambeam beheart. It Latyn wie de taal fan de Romeinen en wie om de jiertelling hinne de wichtichste taal yn it Middellânske-Seegebiet.
Skiednis fan de taal
thumb|[[Lapis Niger, de âldst-bekende Latynske ynskripsje]] De âldste Latynske tekst datearret nei gedachten út de 7e iuw of 6e iuw f.Kr. Yn dy iere tiid waard Rome sterk beynfloede troch de Etrusken, it oanbuorjende folk dat in grut gebiet bewenne benoarden Latium. De Romeinske religy en boukeunst bygelyks binne hiel bot inte op Etruskyske foarbylden. Ek it klassike Latynsk alfabet is basearre op it Etruskysk alfabet (dat op har beurt wer fan it Gryksk alfabet ôflaat wie). Wat de taal sels oangiet hat it Etruskysk net folle ynfloed hân op it Latyn, útsein inkele lienwurden, dêr't persona (masker) it bekendste fan is: it wurd dêr't it Fryske persoan wer fan ôflaat is.
Yn de rin fan de 2e iuw f.Kr. waard it Latyn stadichoan de literêre taal sa as wy dy tsjintwurdich kinne; de taal waard normaliseare, krige in konservative ynslach en yn de sinbou waard systematysker. De ôfstân ta de omgongstaal, dy't folkslatyn of fulgêr Latyn neamd wurdt, naam dêrtroch hiel bot ta. Benammen Sisero en Caesar hawwe yn de 1e iuw f.Kr. de toan set foar it klassike Latyn.
Trochdat Latyn de taal fan de tsjerke woarn waard, en de mûntsen yn de Midsiuwen de wichtichste wittenskippers wienen, waard it Latyn ek ta de taal fan de wittenskip. Nei't de universiteiten oergongen op de lânstaal hie it dy rol net mear, mar ek no noch wurdt Latyn yn ferskate lannen noch as skoallefak ûnderwiisd, lykas bygelyks yn Nederlân op de middelbere skoalle. De taal wurdt ûnder oaren ek noch brûkt by it takennen fan nammen foar planten en bisten.
Troch de iuwen, it Latyn seach syn útspraak yn ferskillende soarten ferbrutsen. Dêrom fint men no in konflikt tusken de oarspronklike útspraak en de Tsjerkeútspraak fan hjoeddei.
It grutste ferskil tusken de twa wurdt sjoen yn 'e útspraak fan letters 'C' en 'G', as hja foar in 'E' as in 'I' komme. Yn de Tsjerkeútspraak dy klinke as tsj en dzj, mar yn 'e oarspronklike taal, hja wurde altyd allinne as k en g heard.
Latyn is in taal dy't ryk mei namfallen is, en dêrom hawwe tiidwurden ferfoeging, as ek de haadwurden ferbûging hawwe. Yn 'e betide iuwen n.Kr. wie it Latynsk in grutte fiertaal foar it oerbringen tusken minsken yn hiel Jeropa.
MKF De Wide Stege
thumb|200px|De bûtenbaan op Sportpark De Bining te Jirnsum thumb|200px|Jeugdspilers fan MKF De Wide Stege yn aksje tsjin spilers fan it Italiaanske S.C. Monferrato op de 1e edysje fan de EuroClub Cup, hâlden 3 augustus 2010 op de banen fan EastereinMKF De Wide Stege is in muorrekeatsferiening yn Jirnsum. De feriening is oprjochte op 10 july 2008. De klupkleuren binne oranje-blau. Op 1 jannewaris 2010 hie de klup 31 leden.
Untstean en akkommodaasje
De feriening is ûntstien út in ploechje leafhawwers dat foar de oprjochting al in jiermennich regelmjittich aktyf wie yn de pleatslike gymseal. De namme fan de klup ferwiist nei de Wiide Steech, in strjitte yn it sintrum fan Jirnsum én nei de âlde Ierske keatsbanen dy't dêr Wide Alleys neamd wurde. Yn jannewaris 2007 is yn de gymseal in offisjeel fjild markearre en boppedat in 4-tal mini-banen dy't troch de skoallejeugd brûkt wurde. Yn 2010 hat de klup de beskikking krigen oer in eigen bûtenbaan op Sportpark De Bining. Op 16 april 2011 is de baan offisjeel iepene troch Atje Keulen- Deelstra.
Wedstriden en kompetysje
Yn 2009 binne de earste klupkampioenskippen yn it inkelspul foar senioaren hâlden. Fierder wurdt der foar de jongerein sûnt 2007 yn de wintermoannen wykliks kompetysje hâlden.
Wikselprizen
De klup hat in 4-tal wikselprizen:
Jan Oppedijk
Jan Oppedijk (Drylts, 28 novimber 1892 – 29 juny 1985) wie in Nederlânsk politikus út namme fan de CHU.
Hy wie in soan fan Jan Oppedijk (1860-1944) en Eelk Tjebbes (1866-1927). Syn heit hie in houthannelbedriuw. Hy studearre Yndysk Rjocht oan de Ryksuniversiteit Leien, wêrnei't er yn 1922 ôfreizge nei Nederlânsk-Ynje. Oppedijk wurke dêr by de rjochterlike macht en brocht it ta residinsje-rjochter fan Batavia. Hy siet mei syn oarehelte fan 1942 ôf in jiermannich yn in Jappekamp. Nei de befrijing kamen beide werom nei Nederlân dêr't er yn 1947 beneamd waard ta boargemaster fan de gemeente Drylts. Tsien jier letter gie er mei pinsjoen.
Oppedijk ferstoar yn 1985 yn de âldens fan 92 jier.
Muixeranga
thumb|250px|The muixeranga yn Algemesí. De muixeranga (úspr.: "mû-ysje-ranga") is it gehiel fan strjittedûnsen en minsklike piramiden út it gebiet Falensia, lykas dat hjoed-de-dei noch dien wurdt yn Algemesí.
Milenniumbrek
Oarsaak
Yn de begjintiid fan it kompûterprogrammearjen ûntstie de gewoante om by it opnimmen fan datums yn databanken by it jiertal de earste twa sifers wei te litten, om't dy altyd 19 wienen. In kompûterûnthâld hie net in soad romte, dat sels it útsparjen fan twa posysjes wie wichtich. Fansels soe dat útsparjen in swierrichheid wurde oan it ein fan de iuw, as de jierren net mear mei '19' begûnen, mar yn dy tiid waarden programma's skreaun foar spesifike problemen; it wienen ienmalige, tydlike produkten. Dat databanken in nije soarte fan programma's wienen dy't langer brûkt wurde soenen wie noch net dúdlik.
Gefolch
Yn de lêste jierren foar 2000 wienen der hieltyd noch programma's dy't de bewarmetoade fan de datums fan dy earste databanken oernaam hienen. Mar om't datums yn in soad programma's brûkt wurde, wie net dúdlik foar hokfoar programma's dat gou. Fral foar programma's dy't allinnich mei de tsjinwurdige datum en mei ferline datums wurken wie it net dúdlik of se op 1 jannewaris 2000 rekkenje soenen mei 1 jannewaris 1900.
Media
Dit wie in tige oansprekkend probleem, dêr't alderlei betsjinningsrampen oan taheakke wêze koenen, dat de media hienen in soad oandacht foar it probleem. Fral yn de Feriene Steaten fan Amearika soarge dit foar in soad reaksjes fan it publyk, dêr't de media dan wer mear oandacht oan joegen, ensfh. Ek de tillefyzje- en filmwrâld brûkten it tema.
Maatregels
Om problemen yn 2000 foar te kommen waarden mei mannemacht safolle mooglik programma's neisjoen, en as nedich oanpast. Aldere apparatuer waard ferfongen troch nijere dêr't wis fan wie dat der gjin milenniumbrek yn siet. En foar nijjier 2000 wienen needmaatregels naam, foar it gefal in wichtich systeem, bygelyks gasfoarsjenning, útfalle soe troch in milenniumbrek.
Ynterrasiale pornografy
Ynterrasiale pornografy is in foarm of sjenre fan pornografy wêrby't de akteur(s) en aktrise(s) ferskillende etnyske eftergrûnen hawwe. As men de namme letterlik nimt, soe it dêrby gean kinne om lju fan alle rassen en alle seksuële oriïntaasjes, mar yn 'e praktyk wurdt dermei bedoeld: heteroseksuële pornografy wêrby't de akteur(s) blank binne en de aktrise(s) swart of krekt oarsom. Ynterrasiale pornografy makket gauris gebrûk fan rasiale stereotypen, lykas it leauwe dat swarte manlju grutter skepen binne as blanke manlju of dat swarte froulju gruttere stuten hawwe as blanke froulju. Likegoed kin it as in foarútgong beskôge wurde as men betinkt dat foarhinne ynterrasiale pornografy (alteast dy tusken swarte manlju en blanke froulju) út rasistyske omtinkens frijwol net foarkaam.
Datum
In datum of mannichste is in dei fan in jier. De datum kin oanjûn wurde op in kalinder.
Foederati
Foederati (Latynsk: ferbûnen, meartal fan foederatus: ferbûne) is in term dy't tsjintwurdich foaral brûkt wurdt foar de Germaanske stammen dy't yn de earste iuwen nei Kristus as foederati opkamen yn it Romeinske Ryk. It begryp sels is lykwols âlder dan dy tiid.
Under de Republyk
Yn de earste iuwen foar Kristus beskikte Rome al oer in systeem wêrby't de ferskate stammen yn Itaalje opdield waarde yn "klassen", nei harren relaasje mei de Romeinen. De Latinen waarden as Romeinske bloedbruorren beskôge. Dêrnei kamen de Foederati: sy hienen net it Romeinske boargerrjocht, mar wienen troch in wetlik ferdrach ferbûn mei Rome. De oare folken wiene bûnsmaten, Socii.
Om't dy yndieling in soad ûndúdlikens joech, waard de ûnderlinge ferbûnens fan Italjaanske folken, yn 90 foar Kristus, wetlik regele yn de Lex Julia. Alle steaten waard it Romeinske boargerrjocht oanbean. Dêrtroch koenen sy allegear tatrede ta de Romeinske Republyk, de res publica.
Sûnt de Keizertiid
Yn de earste iuwen nei it begjin fan de jiertelling krige it begryp foederati in rommere betsjutting. Earst waarden troch de Romeinen guon stammen as foederati oan harren bûn troch stipe mei jild of iten. Letter waard it foederati hieltyd faker tastien harren yn it Romeinske Ryk te festigjen. Troch dy feitlike opname yn it Ryk krigen de foederati ek in soartemint fan beskerming. Yn ruil dêrfoar betellen de foederati belesting oan de Romeinen: sy leveren Rome helptroepen foar it leger. In protte bekende Germaanske oanfierders dy't letter yn opstân komme soene tsjin Rome, lykas Arminius, Julius Civilis en Alarik, makken opgong yn it Romeinske leger.
De foederati waarden ynkertierd by grutgrûnbesitters dy't yn de grinsgebieten fan it Ryk wennen. Dat soe lang om let grutte gefolgen hawwe: grutgrûnbesitters dy't in soad jild hiene en nochal ûnôfhinklik fan Rome wienen, krigen troch de ynkertiering hieltyd mear muoite om harren belêsting oan Rome ôf te dragen. Dy ûntwikkeling late ta in belêstingherfoarming wêrby't de belêsting benammen lokaal organisearre waard. Dizze opdieling fan it Ryk yn lytsere belêstingdistrikten hat nei alle gedachten fan ynfloed west op de lettere territoriale opdieling fan it Romeinske Ryk.
Untwikkelings yn de 5e iuw
Doe't de Romeinske macht yn de 5e iuw fierder ôfnaam, stelden de foederati yn it West-Romeinske Ryk harren hieltyd ûnôfhinkliker op. Opstannen fan foederati kamen faker foar en om-ende-by 455 ûntstie der in situaasje dat der gjin belestingjild mear oan it sintraal gesach ôfdroegen waard. De lokale Romeinske autoriteiten waarden oan de kant skood en foederati as de Fisigoaten en de Boergonden namen sels it heft yn hannen troch it stiftsjen fan ûnôfhinklike keninkriken.
Yn it leger gong it allyksa. Yn de rin fan de 5e iuw rekke de militêre sterkens fan it Romeinske leger sawat hielendal basearre op foederati ienheden. Yn 451 koe Attila de Hun mei muoite ferslein wurde mei help fan foederati, wêrûnder de Fisigoaten, Boergonden, Franken en Alanen. Lang om let wie ien stam fan foederati, de Germaanske stam de Herulen, ferantwurdlik foar de ein fan it West-Romeinske Ryk. De lêste Romeinske keizer Romulus Augustulus waard ôfsetten troch de magister militum, oerbefelhawwer, fan de foederati, de Herulenlieder Odoaker.
Thor (film)
Thor is in Amerikaanske superheldefilm út 2011 ûnder rezjy fan Kenneth Branagh, mei yn 'e haadrollen Chris Hemsworth en Natalie Portman. De titel ferwiist nei de haadpersoan, de Germaanske god Tonger (Noardgermaansk: Thor), mar dan yn 'e ferzje fan Marvel Comics. It ferhaal folget de god Thor, dy't út balstjurrigens en ûnberettens in belune oarloch wer oplôgje lit, wêrnei't er troch syn heit Odin fan syn krêften ûntdien en nei de Ierde ferballe wurdt. Wylst syn broer Loki yntrigearret om op 'e troan fan Asgard te kommen, moetet Thor yn Nij-Meksiko de minsklike astrofysika Jane Foster. Thor krige fan 'e filmkritisy oer it algemien positive oant tuskenbeiden resinsjes en wie in grut kommersjeel súkses yn 'e bioskopen. De film makket diel út fan Phase 1 fan 'e Marvel Cinematic Universe-filmsearje, en folget as sadanich op Iron Man 2. De folgjende film fan 'e rige is Captain America: The First Avenger, dat itselde jiers útkaam, mar it direkte ferfolch op Thor is Thor: The Dark World, út 2013.
Plot
Yn in fier ferline ferslacht Odin, de kening fan Asgard, de iisreuzen fan Jötunheim by in treffen yn it Noarske Tønsberg, om foar te kommen dat se de Njoggen Riken feroverje sille, begjinnend mei de Ierde. Hy nimt harren it Kistke fan Alâlde Winters ôf, dat de boarne fan harren macht is.
Yn 'e hjoeddeistige tiid risselwearret Thor, de soan fan Odin, om syn heit op te folgjen as kening. Syn kroaning wurdt lykwols fersteurd as in trijetal iisreuzen op 'e iene of oare mysterieuze manear Asgard binnenkringe en besykje om it Kistke fan Alâlde Winters werom te stellen. As it alaarm ôfgiet, deadet de Ferneatiger, in skynber ûnferwoastbere kriichsrobot, de iisreuzen lykwols op befel fan Odin. Dyselde wol dit skeinen fan 'e wapenstilstân mei de iisreuzen troch de fingers sjen, mar de opljeppende en balstjurrige Thor is it dêr net mei iens. Hy wol Laufey, de kening fan Jötunheim, ta ferantwurding roppe.
Dêrta reizget er nei de planeet Jötunheim ta yn it selskip fan syn broer Loki en syn freonen, de kriichster Sif en de Trije Krigers, Volstagg, Fandral en Hogun. Op Jötunheim lit Thor him op ûnberette wize troch de minachtsjende wurden fan Laufey út 'e tinte lokje en ferliede om in gefjocht te begjinnen. Fandral rekket dêrby ferwûne troch in swurdstek, wylst Volstagg in brânwûne fan kjeld oprint as ien fan 'e iisreuzen him by de earm kriget. As Loki lykwols troch in iisreus beetpakt wurdt, komt him dêr neat fan oer. Uteinlik wurde Thor en de oaren besingele troch in grutte kliber iisreuzen. It sjocht der net bêst foar harren út, oant Odin ferskynt, dy't oer Thor syn plannen warskôge is troch in tsjinner dy't Loki stjoerd hie. Hy besiket de wapenstilstân te rêden, mar nei wat Thor dien hat, wol Laufey dêr neat mear fan witte.
Odin rêdt Thor-en-dy en nimt harren mei werom nei Asgard. Dêre oankommen is Thor alderminst beroufol oer syn dieden. Ynstee stiet er der by Odin op oan om 'e iisreuzen foar ienris en foar altyd te ferdylgjen. Hy ferget syn heit oan it uterste ta, oant dy him tabyt dat er dúdlik noch net ree is foar it keningskip. Odin ûntnimt Thor dan syn godlike krêften en ferballet him as in stjerling nei de Ierde. Hy stjoert Thor syn magyske hammer Mjölnir der efteroan, nei't er dêr in betsjoening oer lein hat dat inkeld immen dy't weardich is, it wapen optille kin.
Thor bedarret yn 'e woastyn fan Nij-Meksiko, dêr't astrofysika Jane Foster, har assistinte Darcy Lewis en har mentor dr. Erik Selvig krekt in apart astronomysk ferskynsel ûndersykje dat it iepenjen is fan Bifröst, de Reinbôgebrêge, dy't de bewenners fan Asgard tagong jout ta de oare wrâlden fan 'e Njoggen Riken. De hommelse ferskining fan Thor liedt derta dat Jane him oanriidt. As er him agressyf foar harren oer hâldt en draacht, wurdt er troch Darcy mei in stroomstjitwapen útskeakele. It trio bringt him nei it pleatslike sikehûs, dêr't er slaanderij kriget mei it personiel as er fynt dat se him mei te min earbied behannelje. Underwilens komt Mjölnir yn deselde woastyn del, dêr't it wapen in mânske krater slacht. It wurdt ûntdutsen troch de pleatslike befolking, en rûnomwei komme lju om te besykjen de hammer fan syn plak te tillen, mar nimmen dy't dat oprêdt.
Al rillegau kriget de mysterieuze oerheidsynstelling S.H.I.E.L.D. lucht fan 'e saak; spesjaal agint Phil Coulson ferskynt op it toaniel en lit de krater ôfsette om it nuvere artefakt te ûndersykjen. Hy lit ek alle gegevens fan Jane en dr. Selvig yn beslach nimme oangeande it wjirmgat (Bifröst) dat Thor op 'e Ierde brocht hat. Om't Thor dúdlik by it spul belutsen is, wol Jane him yn it sikehûs opsykje om him te ûnderfreegjen, mar Thor is krekt útbrutsen en útnaaid, en op it parkearterrein riidt se him by fersin jitris oan. Om it goed te meitsjen, jout se him de klean dy't in eardere frijer by har efterlitten hat en nimt se him letter mei nei in kafetaria foar iten en drinken. Dêr heart Thor oer de oanwêzigens fan Mjölnir, en hy is daliks wisberet om 'e hammer op te heljen, mei't er mient dat it wapen him syn godlike krêften weromjaan sil.
Yn Asgard konfrontearret Loki syn heit Odin mei it feit dat de kjeld fan 'e iisreuzen gjin fet op him hat. Odin is twongen om ta te jaan dat er oan 'e ein fan 'e oarloch yn in timpel op Jötunheim in poppe oantrof dy't dêr efterlitten wie. It wie de soan fan Laufey, en Odin naam it jonkje mei werom nei Asgard om it dêr grut te bringen, mei it idee dat er skielk, as er folwoeksen wurden wie, de kleau tusken goaden en iisreuzen tichtsje kinne soe. Loki is skokt as er foar it ferstân kriget dat hy dy poppe wie en dat er dêrom de soan fan Laufey is. Hy komt Odin tenei mei ferwiten oant de wurge âldman yn in djippe 'Odinssliep' falt, in soarte fan regeneratyf koma. Loki syn mem (of pleechmem, sa wit er no), Frigga, seit dat se der net wis fan is oft Odin diskear wol wer wekker wurde sil. As iennichst oerbleaune soan fan Odin, waans komôf inkeld oan Odin en Frigga bekend is, komt Loki as regint op 'e troan fan Asgard.
Nettsjinsteande it feit dat Selvig en Darcy it har ûntriede, stimt Jane der úteinlik mei yn om Thor nei it plak te bringen dêr't Mjölnir delkommen is. Dêr fjochtet er him in paad troch in legerke aginten fan S.H.I.E.L.D., mar as er úteinlik de hammer berikt, blykt ta syn alteraasje dat er it wapen net optille kin. Neitiid wurdt er finzen nommen en ûnderfrege troch Coulson. Op oantrúnjen fan Jane giet Selvig nei Coulson ta en hinget in ferhaal op dat Thor in kollega fan him is, waans wurk Coulson yn beslach nommen hat. De man is dêr begryplikerwize oerstjoer fan rekke. Coulson draacht Thor oan 'e soargen fan Selvig oer, hoewol't er wit dat fan it ferhaal neat wier is. Mar Thor hat neat loslitten by it ferhear, en Coulson ornearret dat er in gruttere kâns hat om te ûntdekken wat der geande is as er Thor folgje lit. As Loki oan him ferskynt en fertelt dat de skok fan 'e nije oarloch en de ferballing fan Thor tefolle foar Odin wie, sadat er kommen is te ferstjerren, leit Thor him derby del om as minske op 'e Ierde te libjen. De hieltyd al oanwêzige seksuele spanning tusken him en Jane Foster begjint him te ûntjaan ta ferealens.