cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Omar Sharif
Aktearkarriêre
In oare bekende rol fan Sharif wie dy fan Nicky Arnstein, de man fan it titelpersonaazje Fanny Brice yn 'e film Funny Girl (1968). Syn tsjinspylster wie dêrby de Joadsk-Amerikaanske sjongster Barbra Streisand yn har earste filmrol. Funny Girl waard yn 1967 opnommen, wylst yn it Midden-Easten de Seisdeiske Oarloch útfochten waard tusken Egypte en syn Arabyske bûnsgenoaten oan 'e iene kant en de Israel oan 'e oare kant. Fanwegen Streisand har lûdroftige stipe foar Israel krige Sharif foar syn beslissing om oan dy film mei te wurkjen lêst mei it Egyptyske regear, en hy makke it foar himsels noch nammenste minder troch in romantyske relaasje mei Streisand te begjinnen. Doe't de film it oare jiers útkaam, waard er yn Egypte en in grut tal oare Arabyske lannen daliks ferbean. Sharif loek him dêr lykwols neat fan oan, en spile op 'e nij de rol fan Nicky Arnstein yn it ferfolch Funny Lady, út 1975.
Oare films dêr't Sharif yn spile, wiene de western Mackenna's Gold (1969), mei Gregory Peck; de skriller Juggernaut (1974), mei Richard Harris; en it romantysk drama The Tamarind Seed (1974), mei Julie Andrews. Hy spile yn 1979 in Arabyske prins dy't in Westerske dokter as slavinne keapje wol yn Ashanti. Yn 1976 hied er in cameo yn 'e komeedzjefilm The Pink Panther Strikes Again, en yn 1984 wied er mei in selde soarte fan roltsje te sjen yn 'e spionaazjeparody Top Secret!. Oan it begjin fan The 13th Warrior (1999) hie Sharif in koarte rol as de mentor en majordomo fan 'e haadpersoan, spile troch Antonio Banderas. Yn 2003 fertolke Sharif de haadrol yn 'e Frânske film Monsieur Ibrahim, in adaptaasje fan 'e roman Monsieur Ibrahim et les Fleurs du Coran, fan Éric-Emmanuel Schmitt, as in islamityske Turkske keapman dy't de rol fan heit op him nimt foar in Joadske jonge. Mei dat optreden wûn Sharif yn 2004 de César du Cinéma (de wichtichste Frânske filmpriis) yn 'e kategory bêste akteur. Yn 2003 hied er op it Ynternasjonaal Filmfestival fan Feneesje ek de Gouden Liuw foar it Oeuvre al wûn.
Behalven as filmakteur wie Sharif yn syn mear as sechstichjierrige aktearkarriêre ek op 'e tillefyzje te sjen yn in ferskaat oan tillefyzjefilms en minysearjes. Sa hied er de rol fan Koda Dad yn 'e rige The Far Pavilions (1984), dy't yn Britsk-Ynje spilet; fertolke er de rol fan Russyske foarst Fjodor Romodanovski yn 'e minysearje Peter the Great (1986), oer tsaar Peter de Grutte; en wied er te sjen as tsaar Nikolaas II yn 'e rige Anastasia: The Mystery of Anna (1986). Fierders spile er in Marokkaansk bedoeïnehaadman yn 'e rige Maktub: The Law of the Desert (1992), en fertolke er de rol fan Jetro, de skoanheit fan 'e Israelityske profeet Mozes, yn 'e minysearje The Ten Commandments (2006).
Bridge
Sharif wie alhiel besleifere fan it kaartspul bridge en hearde op in stuit ta de fyftich bêste bridgespilers fan 'e wrâld. Mei Charles Goren skreau er ferskate jierren lang in kollumn foar de Amerikaanske krante de Chicago Tribune, al liet er dêrby it eigentlik skriuwwurk fierhinne oer oan Tannah Hirsch. Fierders wie Sharif de auteur fan ferskate publikaasjes op it mêd fan bridge, en liet er yn 1992 in bridge-kompjûterspultsje ûnder syn namme publisearje as Omar Sharif on Bridge, dat oarspronklik útbrocht waard yn in MS-DOS- en in Amiga-ferzje, mar dat tsjintwurdich noch altyd beskikber is foar Windows en mobile tillefoans.
Priveelibben
Sharif troude mar ien kear yn syn libben, en dat wie mei de yn har eigen lân wiidferneamde Egyptyske aktrise Faten Hamama. Hy kaam mei har yn 'e kunde doe't se yn 1954 syn tsjinspylster wie yn 'e film Sira‘ Fi al-Wadi ("Striid yn 'e Delling"). Hoewol't Hamama oan dy tiid ta altyd wegere hie om foar de kamera te tútsjen, makke se foar Sharif in útsûndering. Hja rekken fereale opinoar en hy bekearde himsels ta de islaam sadat er noch datselde jiers mei har trouwe koe. Se krigen ien soan, Tarek El-Sharif, dy't berne waard yn 1957 (en yn Doctor Zhivago de rol fan Joeri Zjivago as achtjierrich bern spile). Yn 1965, doe't it rezjym fan Nasser him reisbeheinings oplizze woe, gie Sharif yn frijwillige ballingskip yn Jeropa, wat úteinlik ta de ein fan syn houlik late, om't Hamama om utens net aardzje koe. Hja giene yn 1966 as freonen útinoar, en skieden formeel yn 1974. Sharif woe letter hawwe dat Faten Hamama de iennichste frou wie dêr't er ea fereale op wurden wie.
Oer syn affêre mei Barbra Steisand, yn 1967, sei Sharif neitiid dat er har by harren earste moeting net bjustere oantreklik fûn, mar dat er al rillegau ûnder har tsjoen rekke. Dat koste him op in hier nei syn Egyptyske nasjonaliteit. Under de produksje fan Lawrence of Arabia rekke Sharif goed befreone mei de Iersk-Britske akteur Peter O'Toole, dy't yn dy film de titelrol fertolke. In oare freon fan sines wie de foaroansteande Egyptyske egyptolooch Zahi Hawass. Fierders kaam út Sharif syn fassinaasje mei hynsteracen ek in libenslange freonskip mei hynstetrener David Smaga fuort. Sharif wie faak te finen op 'e Frânske racebanen en wie sels eigner fan in stikmannich hynders dy't ferskate prizen wûnen. Nei geraden dat er âlder waard, sette Sharif him wer yn Kaïro nei wenjen, yn 'e neite fan syn famylje. Underwilens hied er ek twa pakesizzers krigen, Omar Sharif jr., berne yn Montreal, yn 1983, dy't ek akteur is, en Karim Sharif.
Ferstjerren
Yn maaie 2015 waard nei bûten ta brocht dat Sharif oanhelle rekke wie mei de sykte fan Alzheimer. Op 10 july 2015, minder as in healjier nei de dea fan syn eks-frou Faten Hamama, kaam Sharif yn 'e âlderdom fan 83 jier yn in Kaïreensk sikehûs te ferstjerren nei't er troffen wie troch in hertoanfal. Syn útfeart waard op 12 july yn it bywêzen fan famylje, freonen en kunde holden yn 'e Grutte Moskee fan Mushir Tantawi, yn eastlik Kaïro. Syn deakiste waard in Egyptyske flagge oerhinne drapearre.
Johannes Godefridus Frederiks
Johannes Godefridus Frederiks (Duinvliet by Oostkapelle, 24 april 1828 – Amsterdam, 5 maaie 1896) wie in Nederlânske skriuwer en ûnderwizer. Frederiks skreau tegearre mei F. Jos van den Branden it Biographisch woordenboek der Noord- en Zuidnederlandsche letterkunde.
Libben
Yn 1886 gie er mei pinsjoen en stoar yn 1896.
Wurk
Njonken syn part yn de útjefte fan it Quoijer skreau er yn ferskate wurken en blêden lykas:
Matanzas (stêd)
thumb|left|Stêd en provinsje Matanzas yn Kuba Matanzas is in gemeente en havenstêd yn de provinsje Matanzas yn it noarden fan Kuba, sa'n 60 km beëasten Havana.
Matanzas wurdt wol 'stêd fan de brêgen' en it 'Feneesje fan Kuba' neamd, meidat der 17 brêgen oer de trije rivieren dy't troch de stêd rinne lizze (de Rio Yumuri, San Juan en Canimar). In oare bynamme wie ek La Atenas de Cuba ('It Atena fan Kuba') om reden fan syn dichters.
De stêd leit oan de Baai fan Matanzas, in seeëarm fan de Golf fan Meksiko. Yn 1628 spile him dêr de slach yn de Baai fan Matanzas ôf; de seefarder Piet Hein ferovere doe de Sulverfloat.
In stânbyld fan Piet Hein fan de hân fan de Rotterdamske byldhouwer Willem Verbon sjocht út oer de baai. thumb|left|It stânbyld fan [[Piet Hein yn Matanzas]]
Thomas Mann
thumb|right|260px|Thomas Mann yn 1939. Paul Thomas Mann (Lübeck, 6 juny 1875 - Zürich, 12 augustus 1955) wie ien fan de grutste Dútske skriuwers út de tweintichste iuw. Hy krige yn 1929 de Nobelpriis foar de Literatuer.
1875 - 1895, earste libbensjierren
thumb|left|200px|Heinrich en Thomas Mann, 1899 Thomas Mann wie de soan fan de keapman Thomas Johann Heinrich Mann en de heal-Braziljaanske Julia de Silva-Bruhns. Hy wie de jongere broer fan skriuwer Heinrich Mann (1871-1950). Fierder hie er twa jongere susters, Julia en Carla, en in jongere broer Viktor. Thomas beskreau syn bernetiid letter as lokkich en soarchleas, mar yn 1891 stoar syn heit oan de gefolgen fan blaaskanker. Yn syn testamint hie er oanjûn dat it troch him oprjochte bedriuw en it famyljehûs ferkocht wurde moasten. De famylje Mann koe dan libje fan de rinte fan de ferkeap.
It fâd fan Thomas bepaalde dat er nei it gymnasium in boarglik berop kieze moast. Hy akseptearre dat en gie oan it wurk foar in ferskeringsmaatskippij: saai en pretinsjeleas wurk, nei syn miening. Hy gie dan ek stikem fierder mei it skriuwen en debutearre yn 1894 mei de novelle Gefallen, yn it tydskrift Wohlgefallen.
Kanadeeske Prêrjes
De Kanadeeske Prêrjes of de Prêrjeprovinsjes is in oantsjutting dêr't trije fan 'e westlike provinsjes fan Kanada mei oantsjut wurde: Manitoba, Saskatchewan en Alberta. Dêrfan beslane rûchwei de súdlike helten yndie in diel fan 'e Noardamerikaanske prêrje. Yn 'e mande mei Pasifysk Kanada, oftewol de provinsje Britsk-Kolumbia, foarmje de Kanadeeske Prêrjes de gruttere regio fan Westlik Kanada.
Thomas Mann
1875 - 1895, earste libbensjierren
Yn 1895 hâlde Mann op mei syn wurk by de fersekeringsmaatskippij en begûn oan in stúdzje oan de technyske Hochschule te München. Mar ek dy koe him net boeie. Doe't Thomas Mann op syn 21ste mearderjierrich waard en er it jild fan syn heites erfenis ta syn foldwaaning krige, hie er genôch fan skoalle en wurk en besleat er definityf skriuwer te wurden.
Kanadeeske Prêrjes
De trije provinsjes fan 'e Kanadeeske Prêrjes hiene yn 2011 mei-inoar in befolking fan krapoan 5,9 miljoen minsken op in mienskiplik oerflak fan likernôch 1.781.000 km², wat in befolkingstichtens fan 3,3 minsken de km² opsmiet. Fan 'e totale befolking fan Kanada libbet 17,6% op 'e Kanadeeske Prêrjes. De grutste stêd yn it gebiet is Calgary, yn Alberta, mei Edmonton, ek yn Alberta, op it twadde plak, beide mei likernôch 1,2 miljoen ynwenners. Nûmer trije is Winnipeg, yn Manitoba, mei 664.000 ynwenners, wylst Saskatoon, de grutste stêd fan Saskatchewan, op it fjirde plak komt, mei 260.000 minsken.
Thomas Mann
1895 - 1905, earste publikaasjes, Buddenbrooks
Yn 1895 reizge Thomas syn broer Heinrich yn in ympuslive bui efternei, nei Itaalje. Hy ferbleau earst in skofke yn Rome en hierde dêrnei, tegearre mei Heinrich, in húske yn it stedsje Palestrina, dat dêr tichteby leit. Dêr ferbleauwen hja úteinlik twa jier. Thomas skreau yn dy perioade in tal novellen, wêrûnder Der kleine Herr Friedemann. Lykas Heinrich wurke er om dy tiid hinne ek út en troch foar Das Zwanzigste Jahrhundert – Blätter für deutsche Art und Wohlfahrt, in nasjonaal-konservatyf Dútsk tydskrift mei in antisemitistyske ynslach. De toan fan it blêd stie him lykwols gau tsjin. Yn 1898 ferruile er it blêd foar it tydskrift Simplicissimus, dêr’t er in jier lang redakteur fan bliuwe soe.
Kanadeeske Prêrjes
De befolking fan 'e Kanadeeske Prêrjes is fierhinne fan Noardjeropeesk komôf, mei hege persintaazjes Ingelsen, Skotten, Ieren, Dútsers en Frânsen, en dêropta ek in grutte minderheid dy't fan Eastjeropeesk komôf is, fral Oekraïners, Russen en Poalen. Ek de lânseigen befolking, Yndianen en Métis, meitsje op 'e Kanadeeske Prêrjes relatyf hege persintaazjes fan 'e befolking út.
Thomas Mann
1895 - 1905, earste publikaasjes, Buddenbrooks
Buddenbrooks waard al gau in súkses en fêstige de namme fan Thomas Mann as skriuwer. Yn 1929, 28 jier nei it ferskinen, waard him dêrfoar de Nobelpriis foar de Literatuer takend.
1905 - 1912, houlik en bern
Nei it súkses fan Buddenbrooks fêstige Thomas Mann him definityf yn München. Nettsjinsteande homoseksuele oanstriid, boaske er yn 1905 mei Katharina „Katia“ Pringsheim en keas dêrmei foar in oardlik en min ofte mear boarchlik libben. Thomas en Katia krigen seis bern, fan wa’t der in soad sels in bekend skriuwer of wittenskipper waarden.
1912 - 1924, dea yn Feneesje, Der Zauberberg
thumb|left|Earste edysje fan Der Zauerberg, 1924 Yn 1912 waard by Katia tbc konstatearre, wêrtroch’t hja lange tiid yn in sanatoarium yn Davos ferbleau. De sfear dêre brûkte Mann letter as basis foar syn grutte ideeëroman Der Zauberberg, dêr’t er yn 1913 oan begûn en dy’t er pas yn 1924 ôfrûne.
Mann begûn pas goed te wurken oan Der Zauerberg neidat er de novelle Der Tod in Venedig yn july 1912 foltôge hie, dy’t in hichtepunt foarmet binnen syn koartere wurk. It is it ferhaal fan in eminint en pragmatysk keunstner, Gustav von Aschenbach, dy’t yn in opwâling ôfreizget nei it troch goalera teheistere Feneesje en dêr fereale wurdt op in moaie jongeling. Wylst er tajout oan de hieltyd ûnremme dreamen, wurdt er troch de dekadinsje meiskuord de dea yn, eat dat er úteinlik oanfurdiget as in romantysk needlot.
Lykas Von Aschenbach reizget Hans Castorp yn it begjin fan Der Zauberberg nei in 'oare wrâld' mei in oare belibbing fan de tiid, in wrâld dêr’t er oer in rige fan grinzen hinne giet dy’t him skiede sille fan alles wat him fertoud is. Uteinlik docht it bliken dat dat symbolysk is foar de tiidbreuk dêr’t de Earste Wrâldkriich foar soarge hat.
Ek foar Mann sels betsjutte it wurkjen oan Der Zauberberg it útwurkjen en feroarjen fan djip woartele opfettings. De Earste Wrâldkriich betsjutte ûnder oare in omkear yn syn wrâldbeskôglike ûntjouwing, fan net polityk ynteresearre ta konservatyf demokratysk liberaal. Dat docht yn earste ynstânsje bliken út Betrachtungen eines Unpolitischen (1918), dêr’t er him yn oanlutsen toant ta de Dútsk-konservative kultuer, dy’t berêst op de romantyk fan Eichendorff’s Taugenichts, Wagner, it nasjonale en de jonkheid. Yn de jierren nei 1918 kaam Mann hieltiten mear út syn dichterlike isolemint, liet syn konservative stânpunten standichoan gean en waard mear en mear ta in stiidber humanist. Dêrmei stie er ynearsten oan de kant fan de idealen fan de Weimarrepublyk.
1924 - 1939, Lotte in Weimar
thumb|right|250px|Thomas Mann yn Hotel Adlon, 1929
Yn de lette jierren tweintich skreau Thomas Mann in tal fan wichtige essays dêr’t er syn ideologyske stânpunten neier yn bepaalde. Benammen besocht er Dútslân en Frankryk neier ta inoar te bringen. Dêrby toande er him 1930 hinne ek aktyf tsjinstanner fan it opkommende nasjonaalsosjalisme. Yn 1933 moast er lykwols ûnderfine dat syn humanistysk-liberale idealen ta neat laat hiene en luts him teloarsteld wer foar jierren werom yn syn wurk.
Fan 1933 ôf wenne Thomas Mann regelmjittich yn Switerslân, om yn 1936 definityf te kiezen foar emigraasje. Hy sette him ta wenjen yn Zürich en joech dêr fan 1937 oant 1940 it bekende emigrante tydskrift Masz und Werth út.
Doe’t Mann yn ‘e rin fan de jierren tritich merkbite dat it nasjonaalsosjalisme him stadichoan master makke hie fan syn idealen, de jeugdleafde foar romantyk, Nietzsche en Wagner, grypte er ein jierren tritich mear werom op de anty-romantyske, klassyk-humanistyske krêft fan de Dútske tradysje. Utering dêrfan is syn moaie, erudite mar ek licht spottende roman Lotte in Weimar (1939), dêr’t er op basis fan in enoarme belêzenens en feitekennis de moeting yn beskriuwt fan de âld wurden Goethe en de ek âld wurden Lotte út syn Werther.
thumb|170px|left|Thomas Mann, 1949
1939 - 1955, Doktor Faustus, Felix Krull
Fan 1938 ôf ûntjoech Thomas Mann him stadichoan ta in enerzjyk antyfassist, dy’t taspraken en radiofoardrachten it “oare Dútslân” (klassyk, filosofysk) foar it nasjonaalsosjalisme oer stelde. Dy hâlding berikte yn literêre sin har hichtepunt yn in analyze fan de fassistyske-demoanyske trekken fan de Dútske aard yn syn roman Doktor Faustus (ferskynd yn 1947). Yn dy filosofyske roman oer de fiktive demoanyske komponist Adrian Leverkühn, ferkent Mann it idee dat tawijing oan de keunst ferwurde kin ta in kontrakt mei de duvel, wêrmei’t hy him ek rekkenskip besocht te jaan fan de romantysk-muzikale, mar tagelyk nihilistyske faktoaren binnen de Dútske tradysje. Yn Doktor Faustus liet Thomas Mann nochris syn grutte kennis fan klassike muzyk sjen.
Ein 1939 ferfear Thomas Mann mei syn frou en dochter Katia nei de Feriene Steaten en yn 1944 krige er it Amerikaansk steatsboargerskip. De jierren nei 1945 waarden geastlik en literêr skaaimerke troch in seker ûntspanning. Op it djipgravende Doktor Faustus folge bygelyks in roman as Felix Krull (1954), dêr’t allinne it literêre en humoristyske wer de oerhân yn krije. Polityk sjoen toant er him yn dy jierren opfallend tolerant.
Yn 1952 kearden de Manns werom nei Switserlân. Hja setten harren wer te wenjen by Zürich, oan de mar.
1955, ferstjerren, deiboeken
Yn july 1955 ferbleau Mann mei syn frou yn Noardwyk oan See. Hy krige der pine yn syn skonk en der waard tromboaze konstatearre. Hy kearde werom nei Switserlân foar fierdere behanneling, mar syn tastân waard hieltiten minder. Hy stoar op 12 augustus 1955 yn Zürich oan de gefolgen fan arteriosclerose. Thomas Mann waard begroeven yn Kilchberg.
Tweintich jier nei Manns dea, yn 1975, ferskynden syn deiboeken (perioades 1918-1921 en 1933-1955). Dy jouwe net allinne in soad ynformaasje dy’t fan belang is foar in begryp fan syn wurk, mar ek in djipgeand byld fan de minsk efter de skriuwer. It docht bliken dat Mann in fakentiden tantearre persoan, oanhâldend bleatsteld oan yrritaasjes en kompleksen. Oan ‘e iene kant sjogge wy him stadich oan syn oeuvre bouwen, oan ‘e oare kant ferfalt er ek faak yn it prakkesearjen oer lyts deistich ûngemak. Ek wrakselet er mei syn (homo)-eroatyske belangstelling, dy’t nei bûten ta ferburgen bliuwe moast, mar fan binnen troch gie mei baarnen.
Bibliografy
thumb|Der kleine Herr Friedemann (1898)
Slach om de Skelde
De Slach om de Skelde wie in militêre operaasje yn it noarden fan Belgje en it súdwesten fan Nederlân oan de ein fan de Twadde Wrâldkriich. De alliearden woenen de Skelde frij fan Dútske striidkrêften meitsje, sadat Antwerpen de wichtichste oanfierhaven foar de alliearde legers wurde soe. De stêd Antwerpen wie foar Operaasje Market Garden al befrijd, mar it gebiet fan de Skeldeútrin oant de stêd noch net.
Nei fiif wiken fjochtsjen waard de slach wûn troch de Kanadezen, Poalen en Britten fan it Kanadeeske 1ste Leger. Trije wike letter waard de haven fan Antwerpen iepene foar de alliearde skipfeart. Hoewol't dizze slach net hiel ferneamd is, wie hy fan grut belang om de alliearde legers fan foarrieden te foarsjen wêrmei't de operaasje op it front yn West-Jeropa trochsetten wurde koe.
Berend Nauta
Berend Nauta (Bitgummole, 13 augustus 1906 — 15 novimber 1988) wie in Nederlânske boargemaster fan de PvdA.
Hy waard berne yn de Fryske gemeente Menameradiel as soan fan Albertus Nauta (skipper) en Trijntje de Vries. Hy die de jûns-hbs en gie de hannel yn mei in ûnderbrekking ûnder it neikommen fan syn tsjinstplicht. Hy brocht it ta direkteur fan it Grinzer filiaal fan de Noord-Nederlandse Coöperatieve Eierhandel (NNC). By de mobilisaasje yn 1939 waard er as sersjant oproppen en doe't er nei de kapitulaasje yn maaie 1940 weromkaam wie it bedriuw kapot. Yn augustus 1940 waard er de sekretaris fan it gewest Grinslân fan de Nederlandsche Unie dy't ein 1941 troch de Dútsers ferbean waard. Yn maaie 1942 waard er oppakt en, lykas oaren út de top fan de Nederlânske Uny, as gizelder ynternearre yn Kamp Sint-Michielsgestel. Oardel jier letter waard er as kriichsfinzene yn de omkriten fan Maagdenburg opsletten. Begjin maaie 1945 waard er dêr troch de Russen befrijd. Dêrnei gied er oant wurk by de seksje foarljochting fan it Militêr Gezach yn Appingedam en yn oktober 1945 waard er haad fan de Regeeringsvoorlichtingsdienst (RVD) foar de distrikten Grinslân-Drinte. Desimber 1946 waard Nauta baorgemaster fan Wedde en yn 1952 folge sun beneaming ta boargemaster fan Harns dêr't er A.E. Hannema opfolge. Dat amt ferfolde er oant syn pinsjoen yn septimber 1971. Dêrnei wie Nauta noch hast in jier waarnimmend boargemaster fan Giethoorn en Wanneperveen.
Nauta stoar yn 1988 yn de âlderdom fan 82 jier.
John H. Stroger Jr. Hospital of Cook County
It John H. Stroger Jr. Hospital of Cook County, histoarysk (en yn 'e folksmûle noch altyd) bekend as it Cook County Hospital, is in iepenbier sikehûs yn 'e Amerikaanske stêd Chicago, yn 'e steat Illinois. It is in akademysk sikehûs, dat yn 'e mande mei it Provident Hospital of Cook County en ferskate lytsere ynstellings op it mêd fan 'e sûnenssoarch ûnderdiel útmakket fan it Cook County Health and Hospital System. Dat is in koepelorganisaasje dy't polyklinyske, klinyske en ferplegende help biedt oan 'e ynwenners fan Cook County, in gebiet dat rûchwei gearfalt mei Chicago.
Fasiliteiten en lokaasje
It John H. Stroger Jr. Hospital of Cook County is fêstige oan 1905 West Harrison Street, yn it sintrum fan Chicago, en beslacht in oerflak fan 3.658 m². It omfiemet 464 bêden en der wurkje 300 oanstelde dokters en mear as 400 oare genêskundigen. It John H. Stroger Jr. Hospital of Cook County is in akademysk sikehûs, dêr't oankommende dokters oplaat wurde. Yn dat ferbân wurket it sikehûs nau gear mei it Rush Medysk Kolleezje (RMC), in hegeskoalle foar genêskundige opliedings. It sikehûs makket fierders diel út fan it Illinois Medical District, yn 'e West Side fan Chicago, dat mei in mienskiplik oerflak fan 1,2 km² ien fan 'e grutste konsintraasjes fan medyske fasiliteiten yn 'e wrâld is.
Skiednis
It Cook County Hospital gie iepen yn 1857 en tsjinne as akademysk sikehûs foar it Rush Medysk Kolleezje oant it útbrekken fan 'e Amerikaanske Boargeroarloch yn 1861, doe't it omfoarme waard ta in legerhospitaal. Nei't de boargeroarloch yn 1865 beëinige wie, krige it sikehûs syn oarsponklike funksje as in sintrum foar medysk ûnderwiis werom. Yn 1866 rûnen yn it Cook County Hospital foar it earst yn 'e skiednis fan 'e Feriene Steaten dokters staazje yn in sikehûs. Tsjin 'e tweintichste iuw stie it Cook County Hospital ûnder tafersjoch fan sjirurgen en oare dokters út Chicago dy't yn it sikehûs ûnbetelle frijwilligerswurk diene. Yn 1912 ferhuze it sikehûs nei it hjoeddeistige gebou.
Yn 1986 waard Agnes D. Lattimer oansteld as medysk direktrise fan it Cook County Hospital, wat de earste kear wie dat in Afro-Amerikaanske frou dy post ferfolle yn in grut Amerikaansk sikehûs. Yn 2001 waard it Cook County Hospital omneamd ta it John H. Stroger Jr. Hospital of Cook County, nei John H. Stroger jr., de doetiidske foarsitter fan 'e ried foar sûnenssoarch fan Cook County. Yn desimber 2002 waard it nije gebou fan it John H. Stroger Jr. Hospital of Cook County iepene, dat fuort njonken it âlde gebou út 1912 stiet. It âlde gebou waart neitiid leechhelle en renovearre.
Gebou
It âlde gebou fan it Cook County Hospital waard yn 1912 boud yn beaux arts-styl, nei in ûntwerp fan arsjitekt Paul Gerhardt sr. fan it arsjitekteburo John Griffiths & Sons. It hat in monuminte status en waard op 8 desimber 2006 opnommen yn it Amerikaanske Nasjonaal Register fan Histoaryske Plakken (NRHP).
Yn 'e popkultuer
It County General Hospital, in fiktyf sikehûs dat yn 'e 1990-er en 2000-er jierren tsjinne as dekôr foar de ferneamde sikehûssearje E.R., wie loskes basearre op it Cook County Hospital. It sikehûs komt ek foar yn 'e Amerikaanske spylfilm The Fugitive, út 1993, en fierders figurearret it geregeldwei yn 'e romansearje The Dresden Files, fan auteur Jim Butcher.
Soapsearje
In soapsearje (of koartwei soap) is in langrinnende en faak deistich (4 of 5 kear wyks) útstjoerde tillefyzjesearje wêryn't fan dei ta dei it libben fan in groep fiktive persoanen folge wurdt. De doelgroep foar sokke programma's bestiet foar it meastepart út froulju en oarspronklik waarden soapsearjes oerdeis útstjoerd, om't húsfroulju gjin fêste wurktiden hawwe.
Namme
De namme "soapsearje" is ôflaat fan it Amerikaansk-Ingelske soap opera, in oantsjutting dy't ûntstien is om't de earste soapsearjes (soap is Ingelsk foar "sjippe") sponsorre waarden troch waskmiddelfabrikanten, lykas Procter & Gamble, Colgate-Palmolive en Unilever, en de programma's geregeldwei ûnderbrutsen waarden foar reklamespotsjes foar skjinmakprodukten.
Skaaimerken
Skaaimerken fan soapsearjes binne dat frijwol it hiele programma út dialogen tusken twa of mear akteurs yn in beheind tal dekôrs bestiet, wêrby't in protte gebrûk makke wurdt fan close-upbylden. It wol en wee fan 'e personaazjes wurdt dêrby útfergrutte, mei in protte swierrichheden op it persoanlike flak (lykas skiedings, bûtenechtlike relaasjes, sykten en selsmoard). Oare skaaimerken binne: tige foarsisbere ferhaallinen; it bestean fan in protte personaazjes dy't like wichtich binne sûnder dat er in echt haadpersonaazje is; it bestean fan in soad ferhaallinen njonkeninoar; it stereotype karakter fan 'e measte personaazjes; en it almar wer fierder gean fan it ferhaal mei nije ferwikkelings sûnder dat der ea in ein oan komt.
Untwikkeling
De ierste soapsearjes waarden yn 'e jierren tritich fan 'e tweintichste iuw yn 'e Feriene Steaten útstjoerd as harkspullen op 'e radio, en yn 'e jierren fjirtich kamen de earste soaps op 'e Amerikaanske tillefyzje. Fanôf de jierren santich waarden guon kwalitatyf bettere soapsearjes, lykas Dallas, Dynasty en Falcon Crest ek jûns útstjoerd. Yn 'e tachtiger jierren begûnen Amerikaanske tillefyzjemakkers soapeleminten te ynkorporearjes yn oarsoartige searjes, lykas de plysjesearje Hill Street Blues en de sikehûsrige St. Elsewhere. Yn 'e njoggentiger jierren ûntstiene der in protte soapsearjes dy't rjochte wiene op in jonger publyk, lykas Beverly Hills, 90210, Melrose Place en Dawson's Creek. Sûnt 2000 is it sjenre fan 'e jûnssoap refitalisearre mei searjes as Desperate Housewives, Grey's Anatomy en Ugly Betty.
List fan planetoïden 65401-65500
Dit is in list fan planetoïden 65401-65500.
Jezus (tradisjoneel-kristlik)
thumb|Jezus Kristus ôfbylding yn de [[Hagia Sofia (Istanbûl)|Hagia Sophia.]] Jezus fan Nazaret, yn it algemien bekend as Jezus Kristus wie de sintrale persoan yn it Kristendom, dêr't "Kristus" ôflaat is. Hy wie ek in wichtich persoan yn ferskate oare leauwen. "Kristus" komt fan it Grykske Χριστός (Christós), dat "salvling" betsjut, en besibbe is oan it fan it Hebriuwsk ôflate Messias. De namme "Jezus" komt fan it Grykske  Ίησους (Iesoûs), dat in hellenisearring fan it Hebriuwsk-Arameeske ישוע (Jesjûa of Jesjû) is, en dat "JHWH" betsjut. Oft der in histoaryske Jezus bestien hat, dêr ferskille de mienings fan skiedkundigen oer. Neffens it kristendom is Jezus Kristus de Soan fan God, de Ferlosser en part fan de Godlike Trije-ienheid; de rêder fan alle minsken. Syn komst waard yn it Alde Testamint fan de Bibel foarsein en hy soe út de dea wei wer opstean. Jezus sels hat gjin skreaune wurk efterlitten, en de ferneamdste beskriuwings fan syn libben binne de fjouwer kanonike evangeeljes fan Mattéus, Markus, Lukas en Jehannes en in tal apokrive boeken. Yn de Islaam wurdt Jezus (Isa) as ien fan God syn leafste en wichtichste profeten beskôge, allyk as in bringer fan hillige skriften, in wûnderwurker en de Messias. Moslims leauwe lykwols net sa lykas kristenen yn it krusigjen en de godlikens fan Jezus, mar leauwe dat it krusigjen in godlike drôch wie en dat er mei lea opnaam waard yn de himel. De measte moslims leauwe wol dat er weromkomme sil nei de ierde.
Jezus yn it Kristlike leauwe
Neffens it kristlike leauwen is Jezus de iennige Soan fan God. Hy wie de Messias dy't troch God yn it Alde Testamint (Tenach) fia de profeten tasein waard (Jesaja 53:3 en fierder), de Salvling fan God, de Ferlosser fan de minsken fan harren sûnden en dy't de ienklang tusken God en de minsken, dy't ferbrutsen wie as gefolch fan de sûndefal fan de earste minsken yn it Paradys, wer ophelpt. Neffems de Bibel waard Jezus berne en rêd de minsken fan harren sûnden. Neffens de evangeeljes makke syn dea de fermoedsoening mei God de Heit mooglik, om't hy de straf foar de sûnden fan de minsken op him naam. Jezus is it Laam fan God dy't de sûnden fan de wrâld fuort hellet. It rjochtfeardigjen yn it leauwen krige dêrtroch in nije betsjuttenis: in elts dy't Jezus folget, sil foar God rjochtfeardige wêze. Sintraal yn it kristlike leauwen binne de yn it Nije Testamint beskreaune Berte fan Jezus (Kryst), syn dea oan it krús (Goedfreed), de Opstanning út de dea (Peaske), de Himelfeart (Himelfeartsdei), it delkommen fan de Hillige Geast op syn dissipels (Pinkster) en it Weromkommen. De Opstanning út de dea wurdt troch de measte kristenen letterlik naam, om't dat barren yn it Kristendom in krúsjaal plak ynnimt. It is foar harren de oerwinning op de dea en in libben yn ivichheid. It gânse kristlike leauwen hinget gear mei de Opstanning.
Libbensrin fan Jezus neffens de Bibel
300px|left|thumb|It Alter fan Isenheim mei bylden út it ibben fan Jezus troch [[Matthias Grünewald (1512-1516)]] Foar it libbensferhaal fan Jezus brûke kristenen de boeken, dy't part fan de Nije Testamint fan de Bibel wurden wiene, en dan benammen de fjouwer evangeeljes fan Mattéus, Markus, Lukas en Jehannes. Elts evangeelje hat syn eigen karakter. It evangeelje fan Jehannes wykt it measte fan de oaren ôf. Hoewol't in tal ferhalen hast letterlik op inoar lykje, benammen by dy fan Mattéus en Markus, komme oare foarfallen mar yn ien of twa fan de evangeeljes foar. De fjouwer evangeeljes befetsje meiïnoar sa'n 4% oer de berte fan Jezus, sa'n 62% oer it wurk fan Jezus en sa'n 32% oer it krusigjen en opstean. Dêrnjonken binne der noch in tal stikken dy't net oer it libben fan Jezus geane, lykas de beskriuwing fan de foarteam fan Jezus en it wurk fan Jehannes de Doper (it prolooch fan de evangeelje fan Jehannes).
Stambeam
Fan de fjouwer evangeeljes jouwe allinne Mattéus en Lukas in beskriuwing fan Jezus syn stambeam. Lykwols sit der in grut ferskil yn de werjeften fan dy twa evangeeljes. Ferskate kearen waard besocht om dy ferskillen út te lizzen. Beide werjeften beskriuwe dat Jezus in neikomling fan kening David en fan Abraham wie. De genealogy tusken Abraham en David komme yn de beide evangeeljes oerien, mar se ferskille tusken David en Joazef. Mattéus begjint mei Salomo en neamt alle keningen fan Juda oant en mei de lêste kening Jojakin. Nei Jojakin einige de line fan de keningen om't de Babyloanjers Juda ynnamen. Neffens Mattéus is Jezus it wettige erfgenamt fan de troan fan Israel. Lukas syn stambeam is langer as dy fan Mattéus en giet sa fier tebek as Adam en dy jout mear nammen tusken David en Joazef.
Berte fan Jezus
Neffens it evangeelje fan Lukas wennen Joazef en Marije yn Nazaret yn de streek Galiléa yn it noarden fan Israel, mar waard Jezus berne yn Betlehem (de stêd fan David), om't der om dy tiid hinne in Romeinske folkstelling holden waard. Eltse ynwenner fan it gebiet dêr't Herodus de Grutte (37 f.Kr. - 4 f.Kr.), de Romeinske fazalkening, hearske, moast himsels ynskriuwe litte yn de oarspronklike bertestêd fan de foarfaars. Joazef, de oansteande fan Marije, wie fan oarsprong fan Judea en fan wa't kening David de foarfaar fan wie. Hy kaam oarspronklik út Betlehem, dêrom moast er mei Marije, dy't fierhinne swier wie, nei Betlehem reizgje en registrearje him. Hja besochten in sliepplak te finen, mar alle herbergen wiene fol. Einlings waard Jezus berne yn in romte dêr't in foerbak, in krêbe, stie, dat neffens in soad oersettings in feestâl wêze moatten hie. Joazef en Marije krigen dêrnei besite fan pleatslike hoeders, dy't troch in mannichte ingels oer de berte fan de Messias op de hichte steld waarden. Neffems it evangeelje fan Mattéus krigen hja besite fan wizen út it Easten, gelearden, dy't in reis fan fierren makke hiene, troch in nij ûntdutsen stjêr de berte fan in kening fêst te stellen. It tal wizen wurdt yn de Bibel net neamd. Herodus I de Grutte wie de kening fan de fazalsteat Judea fan it Romeinske Ryk. De wizen kamen earst by him op besite, om't hja begrepen hiene oan de stân fan de stjêr dat dat der in kening berne wie. Herodus ûntbea doe in tal skriftgelearden om sekuer nei te gean wêr't it plak wêze koe. Hja koene op grûn fan in tekst yn it boek Micha fan it Alde Testamint oan de kening sjen litte dat it Betlehem wie. Herodus liet de wizen him tasizze en fertel him wêr't dy kening presiis wie, nei't hja him fûn hiene. Herodus hie noed om syn troan doe't er fernaam dat der in mooglike konkurrint berne wie en woe dat gefaar tefoaren komme. De wizen waarden yn in dream lykwols warskôge dat Herodus kweade bedoelings hie. Dêrom giene hja, nei't hja Jezus en syn âlden opsocht hiene, fia in omwei wer werom nei harren thús. Om wis te wêzen dat de oansteande kening fan de Joaden it net oerlibje soe, liet Herodus alle jonges fan ûnder de twa jier yn Betlehem ombringe. Dat barren stie bekend as de Bernemoard yn Betlehem. Mar Jezus ûntsnapte oan dat moardzjen, om't syn âlden mei him op tiid nei Egypte flechten wiene, nei't hja yn in dream warskôge waarden. Nei de dea fan Herodus kamen hja lykwols net werom nei Judea, mar ferfearen hja nei Galilea yn it plak Nazaret.
Jonkheid
Oer de jongerein fan Jezus stiet net in soad fan yn de Bibel. Jezus en syn famylje wennen yn it doarp Nazaret yn de provinsje Galilea. Yn de Bibel stiet dat Jezus, neffens Joadske tradysje, op de achtste dei besnien waard. Nei't de poppe fjirtich dagen âld wie, fûn de Presintaasje fan Jezus yn de Timpel plak. Doe't syn âlden him, yn in besite oan Jeruzalim, út it each ferlearen en him dêrnei wer weromfûn yn de Timpel fan Jeruzalim, dêr't er redendielde mei de skriftgelearden, begrypten hja net wat er sei: Wisten jo net dat ik yn it hûs fan myn Heit wêze moast. Yn it evangeelje fan Lukas is noch te lêzen fan doe't er opwoeks, sterk en kloekmoedich waard, en dat de genede fan God mei him wie. Ek stiet yn dy evangeelje dat er om de tritich hinne wie dat er mei syn wurk úteinsette. Jezus woeks op mei famylje en waard, doe't er oan it preekjen wie, de "timmerman" neamd. Syn sibben dy't neamd waarden, wiene: Jakob, Joazef, Simeon en Juda en guon froulju, waans nammen net neamd waarden. Hja waarden de bruorren en susters fan Jezus neamd. Men wit net oft it gie om wiere bruorren en susters, healbruorren of fierdere famylje. De evangeeljes fertelle dat Jezus syn bruorren nei syn opstean yn him begûn te leauwen. Om't der fierders neat mear oer Joazef yn de evangeeljes ferneamd stiet, tinkt men dat er foar Jezus syn preekjen al ferstoarn wêze moatten hie. It wurd "timmerman" dat ornaris brûkt waard, koe ek sa as bygelyks "oannimmer" betsjutte.
Doop en fersiking
200px|thumb|De Doop fan Jezus troch [[Andrea del Verrocchio en Leonardo da Vinci om 1475 hinne]] It iepenbiere wurk fan Jezus begjint, neffens alle fjouwer evangeeljes, by Jehannes de Doper. Dy hie in soad folgelingen by de Jordaan en ropte de minsken op ta bekrûping fan harren sûnden en ta it bekearen foar it lêste oardiel en it tichterby kommen fan de ein fan de tiden. Guon fan de folgelingen fan Jehannes de Doper waarden letter dissipels fan Jezus. Ek liet Jezus himsels troch Jehannes dope, dêr't er de Hillige Geast fan God ûntfangt yn de stal fan in do, dy't Jehannes op him delkommen seach. Nei't Jezus doopt wie, late God him ta de woastyn dêr't er fjirtich dagen en fjirtich nachten fêste hie. De deale ferskynde foar him en besocht him trije kear yn fersiking te heljen (Mattéus 4:1-2). Dat wie om 'e nocht, want Jezus ferwiisde nei it boek Deuteronomium. Doe ferdwûn de deale en kamen ingels him fiedsel bringen.
Wurk fan Jezus
Doe't Jehannes de Doper troch kening Herodus Antipas (soan fan Herodus de Grutte) finzennaam en ûnthalze waard, naam Jezus syn wurk oer. Ynstee fan oer it oardiel, dat Jehannes preke, preke Jezus oer de genede fan God. De evangeeljes fertelle dat er troch gâns Palestina reizge. Hy sette dêrmei út ein yn Galilea en preke yn ferskate synagogen en ek op in soad plakken bûtendoar. Hy gie om mei smeulske minsken, lykas prostituees en tolgarders. Hy die in soad wûnders sa as bygelyks: it genêzen fan minsken fan sykten, ferdreau kweageasten, liet minsken út de dea wei wer libje, rûn oer it wetter hinne, bêde in stoarm del, feroare wetter ta wyn en joech fiiftûsen taskôgers iten mei fiif bôlen en twa fisken. Ek ferjage er jildwikselders en keaplju fan it timpelplein. Hy redendielde gauris mei Joadske gelearden. Ek socht er gauris in plak op dêr't er allinne ta syn Heit, God, bidde koe. Hy reizge lykwols net allinne, mar keas tolve manlju dy't syn dissipels (learlingen) en skielk, nei syn dea (en opstean), apostels (boadskippers) neamd waarden. De measten fan harren wiene fiskers út Galilea. Trije fan harren, Petrus, Jehannes en Jakobus stiene tichter by Jezus as de oaren. Ta oanwizing dêrfan wie it feit dat hja de iennige tsjûgen wiene fan inkelde bysûndere foarfallen. Bygelyks by de Ferhearliking op 'e Berch, dêr't Jezus syn wêzen en klean feroaren en Mozes en Elía oan harren ferskinen en in stim út in himelske glâns harren opropte nei Jezus te harkjen: Dit is Myn Soan, Him haw Ik útkeazen, harkje nei Him. Njonken de tolve disipels folgen der in grut tal oare manlju en froulje Jezus op syn paad troch it lân. De dissipel Judas Iskariot bleau him lykwols net trou.
Arrestaasje
300px|thumb|It [[Lêste Nachtmiel'' fan Leonardo da Vinci]] Nei't Jezus en syn dissipels justjes foar Pesach (Joadske Peaske) yn Jeruzalim oankamen, hie Judas Iskariot, ien fan syn dissipels, him foar it beteljen fan tritich sulverlingen, útlevere oan de Joadske hegepreesters. De arrestaasje fûn plak justjes nei it Lêste Nachtmiel, dy't Jezus mei syn dissipels fierd hie en dêr't er harren fuotten waske hie. Dat foarfal wie neffens harren in bysûndere die fan nederigens. Jezus waard midden yn 'e nacht oppakt yn it hôf fan Getsémané, dat in hôf fan olivebeammen krekt bûten de muorren fan Jeruzalim wie.
Rjochtsaak
thumb|left|Ecce homo (Sjoch nei dy man). Jezus foar Pontius Pilatus. [[Antonio Ciseri 19e iuw]] Jezus waard ûnderfrege troch de Sanhedrin, de Joadske Rie fan Aldsten, de oerpreesters en Skriftgelearden, mei as foarsitter hegepreester Kajafas. Dêrnei waard er ûnderfrege troch de Romeinske prefekt fan Judea (Praefectus Iudaeae) Pontius Pilatus. Pilatus stjoerde him nei kening Herodus Antipas, om't dy it sizzenskip oer Galilea hie en om't Jezus fan Galilea kaam, dochs dy stjoerde him werom nei Pilatus. Jezus waard doe beskuldige fan godslasterlike útspraken, mar Pilatus seach gjin reden him de deastraf te jaan. Hy joech ta ûnder druk fan de Joadske lieders en feroardielde him ta it krusigjen, dat yn dy tiid in gebrûklike, dochs tige wrede foarm fan deastraf foar dyjingen, dy't sjoen waarden dy't de oarder fersteurden, wie.
It krusigjen
thumb|right|Jezus draacht syn krús. [[El Greco]] It fûnis waard sletten op de heuvel Golgota, krekt bûten Jeruzalim. Tagelyk mei Jezus waarden der ek twa oare feroardielden krusige. Boppe syn holle waard in buordsje befêstige mei de tekst: Iesus Nazarenus Rex Iudaeorum (Jezus fan Nazaret, kening fan de Joaden). Op in soad skilderstikken stiet INRI oanjûn. Syn ferstjerren duorre seis oere lang, fan moarns om njoggen oere oant middeis om trije oere (yn dy tiid hiet dat it tredde oant it njoggende oere fan de dei). Jezus utere yn dy seis oeren ferskate krúswurden. Om tolve oere middeis hinne waard it oer it gânse lân tsjuster. Nei't Jezus him utere It is dien, sykhelle er foar de lêste kear en doe ferstoar er. Neffens it Evangeelje fan Mattéus fûn der dêrnei in ierdskodding plak. Neffens Joadske wet mochten liken nachts en op Sabbat net hingjen bliuwe. Op fersyk fan de Joaden waard de dea fan de oare twa feroardielden ferhastige troch harren fuotten te brekken, sa't se dêr net mear op stypje koene. Dat barde net by Jezus, om't dy al ferstoarn wie.
De begraffenis fan Jezus
It lichem fan Jezus waard dêrnei, troch Joazef fan Arimatéa, dy't in rike Joad wie, mei help fan Nikodémus, fan it krús helle, en doe waard it lichem fan krûden en wynsels foarsjoen en yn in priveegrêf fan Joazef fan Arimatéa, dy't net brûkt wie, brocht. Der waard in grutte stien foar de grot rôle en dy waard fersegele. De Joadske Hege Rie frege oan Pilatus oft der beweitsing by it grêf wêze koe, en Pilatus stjoerde guon Romeinske soldaten om it grêf te beweitsjen.
De opstanning
Op de tredde dei kamen guon froulju, Marije Magdalena in Johanna en in oare Marije, by it grêf en seagen dat de stien dêr foar wei rôle wie, de weitsen ferdwûn wiene en it lichem wei wie. De lykwynsels wiene efterbleaun en kreas opteard. Hja giene werom en fûnen Petrus en doe giene se mei de oare learlingen derop út nei it grêf ta. Hja hiene it noch net yn 'e gaten dat de Heare opstien wie en se giene wer nei hûs. Marije Magdalena bleau by it grêf en neffens Lukas ferskynden der twa ingels en seine tsjin har dat de Heare ferrizen wie. Neffens it Evangeelje fan Jehannes ferskynde Jezus sels foar har, mar se hie it earst net yn 'e gaten dat it Him wie.
Himelfeart
Nei dy lêste miel naam Jezus ôfskie fan de dissipels en joech harren de opdracht syn blide boadskip fan it ferjaan fan sûnden troch syn dea en opstanning, dêr't in nij ferbûn tusken God en de minske makke waard, oer gâns de wrâld te fersprieden, en hy sei harren ta dat Er werom komme soe. Dêrnei stuts Er de hannen omheech en segene harren en doe ferfear Er omheech nei de himel.
Iere Kristendom
Nei it libben fan Jezus wiene de apostels, sa't se beskreaun steane yn it boek Hannelingen fan de Apostels, allegear Joaden troch berte of bekearing, en wurde troch skiedkundigen ferwiisd as Joadske kristenen. It evangeelje waard ynearsten mûnling ferspraat, nei alle gedachten yn it Arameesk, mar ek al rillegau yn it Gryksk. De boeken Hannelingen fan de Apostels en de Brief oan de Galaten yn it Nije Testamint neame dat de earste kristlike mienskip fêstige wie om Jeruzalim hinne en de lieders wiene ûnder oaren Petrus, Jakobus de Rjochtfeardige en Jehannes.
Nei't Paulus him bekearde, hie er de measte ynfloed op it kristlike tinken, mear as de oare skriuwers. Oan de ein fan de earste iuw waard it kristendom fan binnen en om utens as in selsstannige religy fan it joadendom sjoen, dy't himsels ek fierder ûntjoech him nei de ferneatiging fan de Twadde Tempel.
Ferskate teksten yn it Nije Testamint en oare kristlike skriften fan de earste iuwen jouwe oan dat iere kristenen yn it algemien de Hebriuwske Bibel oanhellen en dêrnei ferwiisden foar religieuze teksten, almeast yn de Grykske (Septuaginta) en Arameeske (Targum) oersettings.
Iere kristenen skreaune in soad, sa as bygelyks de kanonike evangeeljes. Dy evangeeljes waarden de wichtichste boarnen foar skiedkundigen en ûndersykje de histoaryske Jezus en hillige skriften fan it kristendom, dy't nei alle gedachten skreaun waarden tusken 50 en 120 nei Kristus.
It uterlik fan Jezus
thumb|Ferskiljende ôfbylden fan Jezus neffens kulturele ynstelling thumb|left|It [[Lykklaad fan Turyn]] Yn it Nije Testamint wurdt kwealk oer it uterlik fan Jezus sprutsen, allinnich dat er opwoeks ta in krêftige jongfeint. Under de Joaden is it ferbean en meitsje ôfbylden en sadwaande binne der ûnder de iere kristenen, dy't doe faak noch bekearde Joaden wiene, gjin ôfbylden oerlevere. Yn de ierkristlike keunst, sa as bygelyks yn de katakomben en ierromeinske tsjerken, wurdt er gauris ôfbylde as de goede hoeder mei in glêdskeard gesicht, as Apollo, in strielende jongfeint mei in wyt klaad. Dat wie lykwols ornaris net de gewoant ûnder Joadske manlju dy't om de earste iuw hinne libben.
Fan likernôch de sechsde iuw ôf komt der in soarte fan standert yn it ôfbyldzjen fan Jezus, en ferskynt de Jezus dy't hjoed-de-dei noch almeast brûkt wurdt: in Jeropeesk sjoch man mei in fol burd en snor mei heallang hier. Neffens hjoeddeistich ynsjoch fan skiedkundigen hiene Joadske manlju yn de earste iuw yndie harren burd en hier op dy manier, mar syn hûdskleur moat sa as dy fan de folken yn it Midden-Easten west hawwe. Foar dejingen dy't it Lykklaad fan Turyn as autentyk beskôgje, lit de dêrop oanwêzich ôfbyld fan Jezus sjen dat er reedlik lang wie foar dy tiid (180-190 sm) en krêftich fan stal wie. It gesicht liket in soad op it tradisjonele ôfbyld fan Jezus, mar oft Jezus der yn werklikheid sa útsjoen hawwe soe, is net nei te gean.
SARS-CoV-2
SARS-CoV-2, somtiden oantsjutten as it COVID-19-firus en earder bekend as 2019-nCoV, is in firus dat de longsykte COVID-19 by minsken feroarsaket.
Jezus (tradisjoneel-kristlik)
Joadendom
Yn it joadendom is de perfoarste ienheid fan God it útgongspunt (Deuteronomium 6:4), en it oanbidden fan in persoan wurdt as in foarm fan ôfgoaderij sjoen. Dêrom fersmyt it joadendom it idee fan Jezus, lykas in oare Joadske Messias, as God of as part fan de Trije-ienheid. Neffens it joadendom is Jezus de Messias net, om't er net alle Messiaanske profesyen fan de Hebriuwske Bibel ferfolle hawwe soe, sa as it bouwen fan de Tredde Tempel, lied alle Joaden werom nei Israel, bring frede yn de wrâld en ferienigje de minskheid ûnder de God fan Israel (Sacharja 14:9). Fierders wiene der, neffens Joadske tradysje, gjin profeten mear nei Maleächy, dy't yn de fyfde iuw foar Kristus libbe.
SARS-CoV-2
It firus waard foar it earst rapporteare op 30 desimber 2019 yn Wuhan, de haadstêd fan 'e Sineeske provinsje Hubei. By it útbrekken yn 2019 en begjin 2020 wiene de earste pasjinten foaral besikers en meiwurkers fan 'e Huanan-fiskmerk yn Wuhan. Fanwegen dit waard al gau oannommen dat it firus in soönotyske oarsprong hat.
Jezus (tradisjoneel-kristlik)
Islaam
thumb|De namme Jezus soan fan Marije yn Islamityske kaligrafy, folge troch Frede mei him
SARS-CoV-2
Dit firus heart ta de famylje fan koroana/coronafirussen. Dizze wurde ta de positive ienstrengige RNA-firussen rekkene en wurde sa neamd fanwege de "kroan" ("corona" is Latyn foar "kroan") om 'e losse firuspartikels. It genoom fan SARS-CoV-2 hat in lingte fan 29.903 nukleotiden en bestiet út ferskate genen dy't kodearje foar de proteïnen wêrút it firus opboud is.
Jezus (tradisjoneel-kristlik)
Islaam
Yn de islaam wurdt Jezus (of Isa; Arabysk: عيسى‎ ʿĪsā) sjoen as in boadskipper en Masih (messias) fan God en waard stjoerd om de Israeliten in nij evangeelje te ferkundigjen. It leauwen yn Jezus, en alle oare boadskippers fan God, is ferplichte yn de islaam om in moslim wêze te kinnen. Moslims beskôgje Jezus lykwols net as de Soan fan God, om't hja leauwe dat der net ien oan God gelyk is, mar as in profeet. Yn de koraan stiet dat Jezus berne waard út de faam Marije en moslims leauwe ek dat Jezus de wûnders, dy't beskreaun steane yn de fjouwer evangeeljes, die mei tastimming fan God. Se leauwe lykwols net dat er krusige waard, mar wol dat er yn 'e himel opnaam waard. Moslims leauwe dat Jezus wer weromkomme sil op ierde yn de snuorje fan de eintiid en ferslach de Antykrist (ad-Dajjal) troch him te deadzjen.
SARS-CoV-2
Sân fan 'e bekende koroana/coronafirussen binne yn steat minsken te ynfektearjen. De symptomen fariearje fan in ienfâldige kjeld oant earnstiger omstannichheden lykas MERS en SARS. SARS-CoV-2 is op grûn fan de genetyske oerienkomsten as in SARS-relatearre corona/koroanafirus klassifisearre, wat net betsjut dat COVID-19 deselde sykte is as SARS: it gemiddelde ferrin en de kontaminaasjegraad wike ôf.
Nammejouwing
Tidens de pandemy ferwiisden minsken faak nei it firus as "it koroana/coronafirus", hoewol't dizze namme eins in folle bredere groep firussoarten oantsjut.
Yn it begjin hie it firus gjin eigen namme. Yn it begjin waard it firus dus gewoan oantsjut as in "nij koroana/coronafirus", yn it Ingelsk in "novel coronavirus". Mei it jier fan ûntdekking waard dit ynkoarte ta 2019-nCoV of nCoV-2019.