cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Elektrogemy
By trochfier fan fjouwer elektroanen splitse der twa wettermolekulen yn twa wetterstof-molekulen en ien soerstof-molekule.
Der kin ek in leage elektrolyt brûkt wurde, troch ynstee fan swevelsoer bygelyks natronleage ta te foegjen. De heale reaksjes wurde dan:
Saale (rivier)
De rivier rint troch de dielsteaten Beieren, Thüringen en Saksen-Anhalt.
De foarlêste iistiid, it Saaliën is nei dizze rivier neamd.
Bang Bros
Bang Bros is in Amerikaanske pornografyske webside en filmstudio, fêstige is yn Miami, yn 'e steat Floarida, hoewol't in diel fan 'e sênes opnommen wurde yn Los Angeles, yn Kalifornje.
It bedriuw waard oprjochte yn 2000, en omfettet yn totaal 36 websiden, wêrfan't mar 16 regelmjittich by de tiid brocht wurde (stân fan saken yn 2012). De âldste aktive websiden binne AssParade.com, BangBus.com, BigMouthfuls.com, BigTitsRoundAsses.com, MonstersofCock.com en TugJobs.com. Syn hichtepunt (of klimaks, sa't jo wolle) berikte Bang Bros yn 2007, doe't it in bruto winst makke fan $1,9 miljoen. Sûnt 2008 giet it deistich tal besikers lykwols stadichoan omleech.
Serious Request
De aksje wurdt sûnt 2004 holden yn 'e wike foar de kryst. Nei de aksje wurdt de Top Serious Request útstjoerd, dêr't alle oanfrege platen noch in kear by draaid wurde. Fan 18 desimber oant 24 desimber 2013 stie it Glêzen Hús yn 'e Fryske haadstêd Ljouwert.
Fernijingen
Fan 2018 ôf waard it glêzen hûs ferfongen troch in kuiertocht, mar yn 2021 waard dizze feroaring wer weromdraait en sitte de de dj's wer yn in glêzen hûs, mar mei dit ferskil dat de dj's no al ite meie. Yn 2020 waard der foar it lêst jild ynsammele foar it Reade Krús. Yn 2021 waard der jild ynsammele foar it Wrâld Natoer Fûns, en yn 2022 wurd it jild ynsammele foar de stifting Het Vergeten Kind.
Amanda Steel
Amanda Steel, echte namme ûnbekend (9 oktober 1978), is in rêstend Hongaarsk pornografysk aktrise. Hja makke ûnder har karriêre ek wol gebrûk fan 'e artystenammen Amanda Steele, Amanda Still, Amanda Grier, Anouska, Erica Lindauer, Erika Lindauer, Erika Noir, Erica Rossi, Erika Shuster en Erika Thunder. Steel sette yn 1996 útein mei in wurkpaad yn 'e Jeropeeske en de Amerikaanske pornoyndustry en spile yn frijwat films. Yn 1999 beëinige se har wurkpaad as pornoaktrise.
Libben en karriêre
Steel waard yn 1978 berne yn Hongarije. Yn 1996, doe't se achttjin jier wie, waard se ûntdutsen troch de Frânske pornoregisseur Pierre Woodman, doe't dy yn East-Jeropa audysjes hold op 'e siik nei nij talint foar syn films. Datselde jiers noch makke Steel har debút yn in pornografyske film. Neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) spile se yn totaal yn goed fjirtich pornofilms, wêrby't se benammen aktyf wie foar it Sweedske Private-label, dêr't Woodman doedestiden ek foar wurke. Sa wie se te sjen yn 'e film Sweet Baby 2, twa dielen fan Private Castings X en fjouwer dielen fan Private Triple X.
CityJet
CityJet is in Ierske loftfeartmaatskippij dy't fêstige is yn Dublin. It fiert selsstannich flechten út yn Jeropa, mar ek ûnder de namme Air France. Sûnt maart 2014 is it bedriuw yn hannen fan it Dútske Intro Aviation.
Float
De float fan CityJet bestiet 28 july 2015 út 20 fleanmasines.
Amanda Steel
Libben en karriêre
Dêrnjonken wurke Steel yn Jeropa ek foar studio's lykas it Dútske Magmafilm, it Frânske Vidéo Marc Dorcel en de Italjaanske Mario Salieri Entertainment Group. Oare kant de Atlantyske Oseaan wie Steel yn 'e Amerikaanske pornoyndustry ek te sjen yn produksjes fan û.m. Evil Angel en Elegant Angel.
Under har karriêre wurke Steel gear mei kollega-pornoaktrises as Nikki Anderson, Erika Bella, Anita Blond, Rita Cardinale en Nicolette Fauludi, en mei manlike tsjinspilers as Christoph Clark, Mark Davis, Alain Deloin, Jean-Yves Lecastel, Rocco Siffredi, Philippe Soine, Leslie Taylor en Andrew Youngman. Nei trije jier beëinige Steel yn 1999 har wurkpaad as pornoaktrise, hoewol't der neitiid noch oant 2001 nije films fan har útbrocht waarden.
Lichemsskaaimerken
Steel is blank, mei blauwe eagen en brún hier. Neffens har offisjele opjefte is se 1.68 m lang, mei (alteast ûnder har karriêre yn 'e pornoyndustry) in gewicht fan 60 kg, en in natuerlike kupmaat 38C. Behalven troch har earlellen hat se gjin piercings, en allikemin hat se tatoeaazjes.
Kleaster Einsiedeln
It Kleaster Einsiedeln (Latynsk: Abbatia territorialis Sanctissimae Virginis Mariae Einsiedlensis) is mei de abdij en de Marije-Himelfeart en Mauritiuskatedraal (Maria Himmelfahrt und St. Mauritius) in benediktynske abdij yn de gemeente Einsiedeln yn it kanton Schwyz, Switserlân. De abdij is in wichtich stasjon oan de Jabikswei en de Swarte Madonna fan Einsiedeln yn de Genedekapel is it doel fan in soad pylgers en toeristen. It kleaster is gjin diel fan it lokale bisdom, mar hat de status fan in territoriale abdij dy't fuort ûnder it Fatikaan falt.
Oarsprong
De oarsprong fan it kleaster leit yn 835, doe't de muonts Meinrad wat súdliker fan de hjoeddeiske abdij midden yn de bosken in plak útsocht foar de bou fan in klús en in kapel. Nei't rôvers de muonts fermoarden, waard Meinrad op it kleastereilân Reichenau byset. Mear as 170 jier letter, yn it jier 1039, joech de abt fan Reichenau opdracht om de reliken fan de yntusken as martler ferearde muonts oer te bringen nei Einsiedeln.
De sel fan Meinrad waard nei fjirtich jier op 'e nij yn gebrûk nommen troch nije Einsiedler, nije bewenners, dy't it lân fan de omjouwing bewurken en oanmakken. Yn 934 waarden dy muontsen de befolking fan in benediktynsk kleaster, dêr't Eberhard de earste abt fan waard. Kening Otto I befêstige op 27 oktober 947 it stift en ferliende it dêrby behearrend lân, it rjocht om sels in abt te kiezen en ymmuniteit.
Kleaster
Nei 1100 wiene de heechtijdagen fan de abdij foarby. Al in skoftke hie it kleaster lêst fan grinskonflikten mei de boeren. Yn 'e regel krige it kleaster it gelyk oan syn kant, mar yn it begjin fan de 14e iuw lôge it konflikt wer op. Yn 1314 waard it kleaster troch boeren ferovere en plondere. It kleaster krige help fan de beskermhear fan it kleaster, hartoch Leopold I fan Habsburg, dy't werom sloech, mar de boeren wisten it leger fan Leopold I by Morgarten yn 1315 yn in mûklaach te lokjen. Yn 1350 kaam der pas in ein oan it konflikt; dêrby ferlear it kleaster in grut part fan it eardere lânbesit.
It kleaster waard ferskate kearen troch brannen (1029, 1226,1465 1509 en 1577) rekke. Huldrych Zwingli wurke fan 1516 oant 1518 as plebaan yn it kleaster. Mei it oanbrekken fan de reformaasje ferliet yn 1525 de lêste muonts it kleaster en op 20 july 1526 moast de abt ôftrede. Nei de reformaasje waarden der herfoarmings trochfierd, sadat it kleaster yn de tiid fan de barok wer in grutte bloei trochmakke.
It oansjen fan it tsjintwurdige barokke kleasterkompleks ûntstie fanôf 1703. Abt Maurus von Roll lei de earste stien fan it neffens it plan fan de likebroer en arsjitekt Caspar Moosbrugger útfierde bouwurk. Mei de komst fan de Frânsen yn maaie 1798 flechten alle bewenners fan it kleaster. De besetters ferneatigen de Genedekapel yn de tsjerke, mar it genedebyld wie troch de flechtsjende muontsen op 'e tiid meinommen nei Eastenryk. Noch itselde jier waard de abdij steatsbesit, mar troch de saneamde Mediationsakte krigen de geastliken op 19 febrewaris 1803 harren kleaster werom. De Genedekapel waard yn 1815-1817 mei dielen fan de âlde kapel yn klassisistyske styl wer opboud.
It kleaster waard in sintrum fan katolyk Switserlân en is tsjintwurdich in ynternasjonaal beafeartsplak. Yn de 19e en 20e iuw waarden fanút Einsiedeln kleasters yn Noard- en Súd-Amearika stifte.
Bibleteek
De bibleteek fan it kleaster is ryk oan âlde boeken: se telt likernôch 230.000 printe boeken, 1.230 manuskripten en 1.040 ynkunabels en iere printings. Alle jierren waakst de bibleteek mei 500 oant 800 boeken oan.
De bibleteek waard stifte yn 934. Tsjin de ein fan de 10e iuw hie it kleaster in eigen skriuwskoalle. Ut dy tiid binne noch 64 manuskripten bewarre bleaun. Yn 1664 hie it kleaster ek in eigen printerij, dy't oant 1798 sa'n tûzen titels fuortbrocht. De bibleteek waard lang yn de kelders fan it kleaster bewarre; sadwaande bleaune de boeken by de talrike brannen sparre. Pas yn 1602 liet abt Augustin I Hofmann in gebou foar de bibleteek bouwe. De moaie Grutte Barokseal ûntstie tusken 1738 en 1740.
Kleasterstâlen
Yn de barokke kleasterstâlen út 1765 is de âldste noch besteande hynstefokkerij fan Jeropa ûnderbrocht. De fokte hynders, de Cavalli della Madonna, hearre ta de waarmbloedigen. In earste skriftlike ferwizing nei de hynstefokkerij stiet yn de rjochtsferliening fan 24 febrewaris 1064 troch kening Hindrik IV. De takomst fan de âldste hynstefokkerij fan Jeropa is wif.
Plein
Om tefoarren te kommen dat doarpsbrannen nei it kleaster oersloegen, waard yn de 14e iuw in bouferbod ynsteld yn it gebiet foar it kleaster. It hjoeddeiske kleasterplein waard tusken 1745 en 1747 neffens plannen fan de arsjitekt Paolo Federico Bianchi út Milaan oanlein. Oan wjerskanten fan de treppen steane de bylden fan Otto de Grutte en Hindrik II. Yn it sintrum fan it plein stiet de Boarne fan Us-Leaffrou (Liebfrauenbrunnen) út 1747 mei in fergulde byld fan Marije. Oan beide kanten fan it plein omklamje healrûne arkades it plein mei dêryn winkeltsjes, dêr't roomske snypsnaren kocht wurde kinne. It machtige kleasterfront mei de 60 meter hege tuorren wurdt oan wjerskanten begrinzge troch kleastergebouwen mei trije ferdjippingen.
Kleastertsjerke
De tsjerke jildt as de wichtigste barokke tsjerke fan Switserlân, waard tusken 1719 oant de wijing yn 1735 boud en waard krekt as it kleaster ûntwurpen troch Caspar Moosbrugger.
Fuort achter de westlike tagong leit de Genedekapel mei de Swarte Madonna. De fresko's waarden yn de jierren 1724-1726 troch de bruorren Asam oanbrocht. Tusken 1749 en 1751 makke Domenico Pozzi út Milaan it haadalter. It stúkwurk yn it koer waard yn de jierren 1680-1683 oanbrocht troch Giacomo Neuroni en syn broer.
Swarte Madonna
De Swarte Madonna fan Einsiedeln is in letgoatysk genedebyld út it midden fan de 15e iuw. It ferfong doedestiids in romaansk genedebyld, dat by de brân fan 1465 ferlern gyng. De swarte hûdskleur is feroarsake troch it roet fan kearsen en lampen, dy't foar it byld baarnden. Doe't it byld yn 1803 yn Eastenryk restaurearre en it roet ferwidere waard, krige it byld wer in blanke kleur, mar de befolking koe dat net wurdearje en sadwaande waard it byld wer swart oerskildere.
It byld stiet yn de Genedekapel yn de kleastertsjerke, dy't nei de ferneatiging fan de âlde kapel yn de jierren 1815-1817 boud waard en model stie foar oare kapellen.
Oan it begjin fan de 17e iuw krige it byld in Spaansk kleed yn klokfoarm.
Oargels
Yn de tsjerke binne trije oargels.
It koeroargel stamt oarspronklik út 1754 en waard bou troch Viktor Ferdinand Bossart. It yn de rin fan de tiid faak feroare koeroargel waard tusken 1982 en 1985 troch de Switserske oargelboufirma restaurearre en yn de steat fan 1827 werom brocht.
It Marije-oargel mei 34 registers (Marienorgel) waard yn 1988 neffens in ûntwerp út de 18e iuw nij boud. It Mauritius-oargel (62 registers op fjouwer manualen en pedaal) yn it âldere barokke front datearret fan 1994. De twa lêste ynstruminten waarden troch de Mathis boud.
Jenisejaanske talen
De Jenisejaanske talen, soms ek wol de Jenisej-Ostjaakske talen neamd, foarmje in lytse taalfamylje, wêrfan't de ûnderskate talen fan âlds sprutsen waarden yn sintraal Sibearje, yn it streamgebiet fan 'e rivier de Jenisej (dêrfandinne de namme). Fan dizze talen wurdt hjoed oan 'e dei noch mar ien, it Kettysk sprutsen; de rest is fan 1750 ôf útstoarn. Ek it Kettysk, dat noch mar goed twahûndert sprekkers hat, wurdt sterk yn syn fuortbestean bedrige. Yn 2010 waard ûntdutsen dat de Jenisejaanske talen besibbe binne oan 'e Na-Dené-talen út Noard-Amearika, wêrmei't se de Dené-Jenisejaanske talen foarmje.
Skiednis
Sineeske boarnen wize derop dat de sprekkers fan 'e Jenisejaanske talen ta de groep folken hearden dy't it stammeferbân fan 'e Xiongnu foarmen, dy't tradisjoneel as de foarâlden fan 'e bekendere Hunnen beskôge wurde. Ien sin út 'e taal fan it Jie-folk, dy't yn 'e fjirde iuw optekene waard troch in Sineeske skriuwer, fertoant nammentlik tige sterke oerienkomsten mei de Jenisejaanske talen.
Yn elts gefal lykje de Jenisejaanske talen omtrint it begjin fan 'e jiertelling yn twa groepen útinoar fallen te wêzen, te witten: de Noardjenisejaanske talen en de Súdjenisejaanske talen. Seis talen út 'e Jenisejaanske taalfamylje binne noch as sadanich werom te kennen. Nei alle gedachten moatte der oarspronklik mear talen west hawwe, mei't de Buklin, Baikot, Jarin, Jastin, Asjkysjtym en Koibalkysjtym út 'e tsaristyske belestingregisters nei foarren ta komme as Jenisejaanske befolkingsgroepen, mar fan harren talen is neat oars oerlevere as in pear plaknammen.
Nei't yn 'e santjinde iuw de kolonisaasje fan Sibearje troch de Russen begûn, rekken de Súdjenisejaanske talen al rillegau yn 'e swierrichheden. Fan dy groep stoar it Pûmpkolsk al om 1750 hinne út, en it Assanysk en Arinysk om 1800 hinne. It Kottysk hold it it langst út, mar lei it om 'e midden fan 'e njoggentjinde iuw hinne ek ôf. Fan 'e beide Noardjenisejaanske talen stoar it Jûgysk yn 1990 út. It Kettysk is dêrmei de iennichste noch libbene Jenisejaanske taal. Om't der neffens gegevens út 2010 mar sa'n 210 sprekkers wiene, en dat meast âldere minsken, sjocht it der lykwols ek foar it Kettysk beslist net roaskleurich út.
Skaaimerken
De Jenisejaanske talen diele in protte skaaimerken mei de súdlike Sibearyske taalgroep fan 'e Turkske talen, de Samojeedske talen en it Toengoezyske Ewinkysk. Sokke karakteristiken binne lykwols net it gefolch fan taalbesibskip, mar kinne oantsjut wurde as troch kontakt feroarsake oerienkomsten, fuortkommend út 'e iuwenlange omgong tusken de leden fan dy etnyske groepen. Hjirby giet it û.m. oan nasaalharmony en it feroarjen fan affrikaten (kombinaasjes fan konsonanten) yn plofklanken. De Jenisejaanske talen ûnderskiede har lykwols fan alle oare lânseigen talen fan Sibearje trochdat se toantalen binne (wêryn't de toanhichte fan in wurd betsjuttingsûnderskiedend wêze kin). Oare grutte ferskillen mei oanbuorjende talen binne de tige yngewikkelde morfofonology fan 'e Jenisejaanske talen en it feit dat de Jenisejaanske talen de ferbûging fan 'e tiidwurden dogge troch foarheaksels ta te foegjen ynstee fan efterheaksels.
Besibskip mei oare taalfamyljes
Foarhinne waarden de Jenisejaanske talen faak mei in stikmannich oare lytse taalgroepkes út Sibearje op ien bulte smiten as de Paleo-Sibearyske talen. Dat wie lykwols gjin groepearring dy't op basis fan taalkundige skaaimerken foarme wie, mar inkeld in oantsjutting foar it gemak dêr't alle talen yn Sibearje mei bedoeld waarden dy't net by ien fan 'e gruttere taalfamyljes ûnderbrocht wurde koene.
Hoewol't gjin inkele taal yn in fakuum ûntstiet en de Jenisejaanske talen dus fia in opienfolging fan oertalen út in fier ferline sûnder mis ek besibbe wêze moatte oan oare talen, koe oant yn 'e ienentweintichste iuw net ien teory op dat mêd op sadanige wize ûnderboud wurde dat de bredere wittenskip him foar wier oannaam. Benammen fanwegen it tonale karakter fan 'e Jenisejaanske talen waard der al yn 'e njoggentjinde iuw spekulearre oer besibskip tusken dizze taalgroep en oare tonale taalfamyljes yn Aazje. Dêrby waard benammen ferskate kearen (û.m. troch taalkundigen as Karl Donner en Karl Bouda) in bân tusken Jenisejaanske en de Sino-Tibetaanske talen op 't aljemint brocht. In oare gadingmakker wie in bân tusken de Jenisejaanske talen en it Boerûsjasky, in isolearre taal út 'e Pakistaanske Himalaya.
Yn 2010 publisearre de Amerikaanske taalkundige Edward Vajda yn 'e Anthropological Papers of the University of Alaska syn artikel A Siberian Link with Na-Dene languages. Dêryn stelde er in besibskipsrelaasje foar tusken de Jenisejaanske talen en de Na-Dené-talen, dy't troch Yndianen yn Noard-Amearika sprutsen wurde (wêrûnder it Navaho, Tlingit, Sarsy en de Apache-talen). Dizze bân is nei ûndersyk troch oare taalkundigen stekhâldend bleken, en wurdt no frij algemien akseptearre. De oerkoepeljende taalfamylje fan 'e Jenisejaanske talen en de Na-Dené-talen wurdt de Dené-Jenisejaanske talen neamd. De Eskimo-Aleoetyske talen bûten beskôging litten is dat de earste bewiisde geneälogyske link tusken talen út 'e Alde Wrâld en de Nije Wrâld dy't ea ûntdutsen is.
Geoffrey Bayldon
Albert Geoffrey Bayldon (Leeds, 7 jannewaris 1924 - 10 maaie 2017) wie in Britsk toaniel- film- en telefyzje-akteur dy't yn 't foarste plak bekend wurden is as de 'magiër' Catweazle út de telefyzjesearje mei deselde namme. Lykwols hat er sûnt 1952 yn hast 150 films en searjes meidien.
Karriêre
Bayldon wie in soan fan in skroar en in haadûnderwizeres. Hy krige syn oplieding oan de Old Vic Theatre School yn Bristol tusken 1947 en 1949. Syn toanieldebút wie yn 1949, yn it stik Tough at the Top, dat it lêste wurk fan C.B. Cochran wie. Dêrnei spile er efterelkoar foar it Shakespeare Memorial Theatre, Stratford-upon-Avon, Glasgow Citzen's en it Birmingham Repertory Theatre. Yn 1952 makke er syn West End-debút yn it stik The Happy Time en ferskynde dêre yn lettere jierren yn Worzel Gummidge, A Month of Sundays, Maria en Unfinishned Business. Bûten Ingelân wie er ûnder mear te sjen yn Caesar and Cleopatra (Parys, 1956), by it Ravinia Shakespeare Festival yn Chicago (1964) en yn My Fair Lady (Houston, 1991). Yn 1998 waard er nominearre foar in Royal Midland Television Award, yn de kategory Bêste Akteur foar syn gastrol as Alby James yn in ôflevering fan Peak Practice.
Koarter lyn wie Bayldon te sjen yn in stikmannich ôfleverings fan Casualty, Heartbeat en Waking the Dead. Bayldon syn lêste optredens foar syn pinsjoen wiene yn New Tricks (2007) en My Family (2010).
Privee
Bayldon wie homoseksueel. Kollega-akteur Alan Rowe, dy't lange jierren syn libbenspartner wie, stoar al yn 2000.
Filmografy ( in karút
Telefyzjerige is tfr. Telefyzjefilm is tf-film.
Christiaan Kramm
thumb|Christiaan Kramm yn 1864 Christiaan Kramm (Utert, 18 april 1797 - dêre, 24 maaie 1875) wie in Nederlânsk arsjitekt, keunstskilder en keunstsamler.
Karriêre
Fier jier nei't er by Van Voorst begûn wie waard oannaam as priveelearling fan keunstskilder en direkteur fan de ôfdieling tekenkunde fan de Stedstekenskoalle, Pieter Christoffel Wonder (1780-1852). Troch Wonder kaam er yn de kunde mei de direkteur fan de skouboarch Cornelis van Leeuwen. Foar dy skouboarch hat er oant 1840 in soad dekors makke.
Wilens hie Christiaan Kramm him ek talein op arsjitektuer. Hy wie de iennige Utertske arsjitek dy't opmjittingstekeningen meitsje woe fan de Dom fan Utert foar Carl Friedrich von Wiebeking syn Theoretisch-praktische bürgerliche Baukunde. Sadwaande krige er ek it tafersjoch op it fannijs opmeitsjen fan de Dom dat útfierd waard troch Tieleman Franciscus Suys tusken 1824 en 1830.
Yn 1826 waard er direkteur fan de boukundige ôfdieling fan de Stedstekenskoalle, dat er 40 jier bliuwe soe. 1829 ferfarre er foar in trijejierrige stúdzjereis nei Londen, dêr't er wenne by syn âlde learmaster P.C. Wonder. Yn Londen ûntduts er de neogotyk, dy't er as earste yn Nederlân ûnderrjochtsje soe. Kramm makke foar in ferskaat oan opdrachten ûntwerpen (al as net foar frege) en ûntfong in protte prizen. Kramm syn bekendste wurken binne in nije gevel yn neoklassissistyske styl foar it gerjochtsgebou oan de Hamburgerstrjitte (Utert) (om 1837, no restaurant en ûnderkommen foar It Utertsk Argyf) en it âldste part fan de eardere Lakenhal Gebroeders Geelen oan de Oudegracht (Utrecht) 167 (1850), de katolike Carolus Borromeustsjerke yn Soesterberg (1838), de ferbouwing fan it Willem Arntszhûs (1829) en de eardere St. Bavotsjerke (1839) yn Harmelen. Om 1830 hinne ferboude er ek it Paushuize oan de Kromme Nieuwegracht yn Utert en letter hat er de nije tagongspoarten yn IJsselstein ûntwurpen (1854).
Fan 1840 ôf luts er him tebek as aktyf arsjitekt en lei er him ta op it meitsjen fan skilderijen en printen. Hy waard in protte frege as portrettist op ivoar. Hy waard teffens samler fan printen en tekeningen mei histoaryske as topografyske ûnderwerpen. Ek hie er in mânske samling boeken oer boukeunst en oare keunsten dêr't er in soad úthelje koe foar syn boukundige ferhannelingen. Kramm wenne tsientallen jierren oant syn dea yn de bûtenpleats Rusthof, dy't er sels ûnwurpen hie, yn de Utertske Kapelstrjitte. Hy kaam te hôf op it Earste Algemiene Begraafplak Soestbergen yn Utert.
Moon Called
Ynhâld
Mercedes "Mercy" Thompson is in jonge frou dy't yn 'e Tri-Cities (Richland-Kennewick-Pasco), yn 'e Amerikaanske steat Washington, as monteur wurket en in eigen garaazje runt. Hja is fan heal-Yndiaansk komôf, mei in blanke mem en in heit dy't nei't it skynt in Swartfuotske rodeocowboy wie, dy't foar har berte by in ferkearsûngemak om it libben kommen is. Fan dy heit dy't se nea kennen hat, hat se it fermogen urven om har yn in prêrjewolf (coyote) te feroarjen. Nettsjinsteande har eigen boppenatuerlike fermogens en it feit dat har buorman in wearwolf is, har âlde baas in ierdgeast en ien fan har klanten in fampier, hat Mercy dochs in relatyf normaal libben opboud.
Dat feroaret lykwols yn Moon Called, as der in jonge wearwolf by har komt dy't op 'e siik is nei wurk. Om't se de skerpe noas fan in prêrjewolf hat, wit se daliks wat er is, en teffens wit se dat it ferstanniger wêze soe om him ôf te stegerjen. Mar de jonge sjocht der sa wanhopich út, dat se begrutsjen mei him kriget, en him tsjin better witten yn wat putsjes yn har garaazje opknappe lit. De jonge, dy't himsels Mac neamd (hy blykt letter Alan Mackenzie Frazier te hjitten), is ûntsnapt út in laboratoarium dêr't men op him eksperimintearre mei middels om wearwolven folslein te ferdôvjen (mei't sokke wêzens ymmún binne foar normale ferdôvingsmiddels). Dizze ynformaasje komt lykwols pas oan it ljocht as Mercy nachts tuskenbeiden komt by in konfrontaasje tusken Mac en in pear ûnhuere keardels dy't besykje en helje him werom nei it laboratoarium. As se dêrby, mear troch gelok as wiisheid, ien fan 'e mannen, dat ek in wearwolf is, deadet, beslút Mercy dat it tiid is om har buorman, Adam Hauptman, yn te ljochtsjen, dy't de alfa (lieder) is fan 'e pleatslike Kolumbia-troep fan wearwolven.
Mei Mac feilich op 'e noed fan Adam tinkt Mercy dat it spul moai berêden is, oant se in dei letter midden yn 'e nacht wekker wurdt troch in alderferskuorrendst trelit by de buorlju. As se derôf komt om te sjen wat der geande is, fynt se Mac dea en wit se mar kwealk it libben fan 'e Adam te rêden, troch op 'e nij, en diskear mei har mei sulveren kûgels laden gewear, in frjemde wearwolf te deadzjen. Adam, in skieden heit, blykt swierferwûne te wêzen, en de oanfallers hawwe syn tinerdochter Jesse ûntfierd. Mercy sit der net oer yn dat Adam it net helje sil, want wearwolven binne sa taai as hier en genêze boppedat tige fluch. It probleem is dat Adam sa raar gesteld is dat er de wolf yn him net ûnder kontrôle hâlde kinne sil as er wer bykomt. As er dat sels net dwaan kin, is der in oare dominante wolf nedich om it foar him te dwaan, mar Mercy fermoedet dat der in ferrieder yn 'e Kolumbia-troep sit.
Sadwaande laadt se Adam yn har VW-buske en riidt hielendal nei it berchlân fan Montana ta, dêr't Bran Cornick wennet, de marrok, de alfa fan 'e alfa's, dy't hearsket oer alle wearwolven yn Noard-Amearika. Mercy kin de marrok goed, want hja is troch him en de oare wearwolven fan syn troep grutbrocht. (Nei't har mem koart nei har berte in prêrjewolvepup yn 'e widze oantrof, frege se in âldomke fan harres om rie fan wa't yn 'e famylje de rop gie dat er in wearwolf wie. Fia-fia kaam se doe yn kontakt mei de marrok, dy't de jonge stalferwikselster ûnder syn hoede naam.) Oankommen yn Aspen Creek, de sit fan 'e marrok, moat Mercy in pear dagen wachtsje oant Adam safierhinne opbettere is dat er syn wolf wer de baas kin. Samuel Cornick, de soan fan 'e marrok en Mercy har pleechbroer en earste leafde, reizget mei werom nei Washington om't er in dokter is.
As se wer thús is, tinkt Mercy op 'e nij dat se klear is mei de hiele kwestje. Hoewol't se wol yn noed sit oer Jesse, hat se der alle fertrouwen yn dat Adam, Samuel en de wearwolven fan 'e Kolumbia-troep de saak oplosse sille. Oant Adam op in stuit ferdwynt. Mercy fermoedet dat de mysterieuze tsjinstanners Jesse brûkt hawwe om him yn in mûklaach te lokjen. Se rekket fannijs oan kop en earen ta yn 'e saak behelle as David Christiansen, in wearwolf dy't as hierling foar de tsjinstanners wurke, har thús opsiket om't it him net oanstiet wat syn opdrachtjouwers dogge. Christiansen fertelt wêr't Adam en Jesse fêstholden wurde, en hy, Mercy, Samuel en Darryl Zao, de plakferfangend lieder fan 'e Kolumbia-troep, betinke dan in plan om harren beiden ûnskansearre frij te krijen en foargoed ôf te weven mei de lju dy't efter de ûntfiering sitte. Mercy har fermogen om harsels te feroarjen yn in prêrjewolf komt dêrby goed fan pas, en se spilet in krúsjale rol by de befrijing fan 'e beide finzenen. Uteinlik blykt it hiele spul te draaien om in komplekse gearspanning mei as doel om 'e marrok ôf te setten en te ferfangen.
Karma May
Karma May is in Amerikaansk neakenmodel en pornografysk aktrise fan Afro-Amerikaansk komôf.
Polyandry
Polyandry (fan it Grykske πολυ-, poly-, "in protte", en ἀνήρ, aner, "man") is in foarm fan polygamy wêrby't in frou troud is mei mear as ien man tagelyk. Oarsom, as in man troud is mei mear as ien frou tagelyk, sprekt men fan mearwiverij of polygyny. Polyandry is folle seldsumer as polygyny. Yn 'e Ethnographic Atlas út 1980 waarden mar 4 maatskippijen teld dêr't polyandry foarkaam, tsjin 186 dêr't (binnen it houlik) inkeld monogamy foarkaam, 453 dêr't njonken monogamy soms ek polygyny foarkaam, en 588 dêr't polygyny in protte foarkaam. Lykwols is polyandry ek wer net sa seldsum as dy sifers suggerearje, want resinter ûndersyk hat polyandry fêststeld yn nochris 50 maatskippijen dêr't it troch de Ethnographic Atlas oer de holle sjoen wie. Yn 'e breedste sin kin mei de oantsjutting polyandry ek ferwiisd wurde nei seksuële relaasjes fan in frou mei mear as ien man tagelyk bûten it houlik.
Omstannichheden
Saakkundigen ornearje dat polyandry faker foarkomt yn maatskippijen dêr't natuerlike helpboarnen krap binne, mei't it in maatskiplik akseptabele manear wêze kin om sawol befolkingsgroei as bernestjerte te beheinen. Beheining fan 'e befolkingsgroei wurdt dêrby feroarsake troch it simpele feit dat in frou net nochris swier reitsje kin as se it al is. Dus as se twa manlju hat, sette dy by har yn prinsipe likefolle bern oan as hie se mar ien man. En trochdat in húshâlding twa (of mear) heiten omfettet, is der ek twaris (of mear) safolle ynkommen, wat bern in bettere kâns jout om te oerlibjen. Dat polyandry yn sokke maatskippijen net inkeld foarkomt yn earmoedige fermiddens, mar ek by de boppeklasse, hat te krijen mei kulturele omtinkens.
Sa is it by beskate folken yn 'e Himalaya bygelyks wenst dat twa of mear bruorren mei deselde frou trouwe, in kultureel ferskynsel dat te krijen hat mei 'dielbere heitesteat', it dêre libjende leauwe dat in bern mear as ien biologyske heit hawwe kin. Fierders spilet ek de krappens fan bebouber lân mei: troch it trouwen fan alle bruorren út in húshâlding mei ien frou giet it lân fan 'e húshâlding yn syn gehiel oer nei de folgjende generaasje. As eltse broer in eigen gesin stifte, soe it lân opspjalten wurde moatte yn lytse hoekjes dêr't nimmen fan libje koe. Om't dat lêste omtinken foar harren net spile, kaam polyandry yn it Noardyndiaaske Ladach foarhinne minder foar by earme lju dy't sels gjin grûn yn eigendom hiene. Itselde probleem waard yn 'e Midsiuwen yn Jeropa oplost troch inkeld de âldste soan ervje te litten, wylst de jongere bruorren gauris selibatêre mûntsen waarden of (benammen yn Skotlân en Switserlân) út 'e foarâlderlike lânsdouwe weiteagen as hierlingen.
Foarkommen
Polyandry kaam al yn 'e Aldheid foar, en nei't men oannimme mei ek yn 'e prehistoarje. Ien fan 'e âldste ynskripsjes dy't oangeande dizze praktyk oerlevere is, beskriuwt de herfoarmings dy't yn Sûmearje trochfierd waarden ûnder it bewâld fan kening Oerûkagina fan Lagasj, dy't omtrint 2300 f.Kr. libbe. Ien fan 'e fernijings wie in ferbod op polyandry op straffe fan stienniging fan froulju dy't mei mear as ien man trouden. Polyandry waard yn 'e Aldheid ek bedreaun troch de Wite Hunnen, dy't har út Mongoalje ferspraten nei Perzje en dêr in ryk stiften.
Yn modernere tiden waard oan polyandry dien troch de Gûantsje, de oarspronklike bewenners fan 'e Kanaryske Eilannen (dêr't beboubere grûn ek krap wie). Fierders kaam it foar yn guon pre-koloniale maatskippijen yn Polyneezje, lykas dy fan 'e bewenners fan 'e Marquesaseilannen, al wie it dêr nei alle gedachten beheind ta froulju út 'e heechste maatskiplike klassen. Yn 'e njoggentjinde iuw wie polyandry de noarm by de Aleoeten fan 'e Aleoeteneilannen en de Inûyt fan noardlik Kanada. Yn it lêst fan dy iuw kaam it noch foar mank de Giljaken fan Sachalin, en yn 1937 wie it noch frij algemien by de Kanaken fan Nij-Kaledoanje.
Religieuze hâldings foar polyandry oer
Yn it hjoeddeistige hindoeïsme kin gjin sprake wêze fan polyandry, mar yn it âlde en wrâldferneamde hindoeïstyske epos Mahābhārata spilet keninginne Draupadi in rol, dy't mei de fiif Pandava-bruorren troud is. De tekst sels bliuwt neutraal oer dat feit, mar der wurde noch twa oare gefallen fan polyandry yn neamd (Jatila dy't troud is mei sân bruorren en Pracheti dy't troud is mei tsien bruorren), wat suggerearret dat der yn 'e Aldheid yn it hindoeïsme in iepener hâlding foar polyandry oer bestie.
Yn 'e Tenach, de Bibel fan it joadendom, wurde gjin foarbylden fan polyandry jûn, mei't it ferskynsel yn 'e joadske kultuer ûnbekend wie, mar de omskriuwing fan oerhoer makket op net mis te fersteane wize dúdlik dat de praktyk foar joaden ûntalitber is.
It kristendom set fan âlds sterk yn op it monogame houlik. In passaazje út 'e Brieven fan Paulus (1 Korintiërs 7) kin ynterpretearre wurde as in ferbod op polyandry. By de mormoanen, dy't yn 'e njoggentjinde iuw oant 1890 polygamy preken, kaam benammen mearwiverij foar. Nettsjinsteande dat bestiene der ier yn harren skiednis wol deeglik ek ferskate polyandryske houliken, al wiene dy folle seldsumer as polygyne houliken.
Yn 'e islaam, dy't manlju tastiet om mei maksimaal fjouwer froulju te trouwen, is polyandry lykwols strang ferbean. It ferskynsel kaam wol yn pre-islamityske Arabyske kultueren foar, en wurdt sadwaande yn 'e islaam noch altyd sterk assosjearre mei heidendom.
Atabaskamar
De Atabaskamar (Ingelsk: Lake Athabasca; Frânsk: Lac Athabasca), is in grut binnenwetter yn it noardlike diel fan it Noardamerikaanske kontinint. It leit op 'e grins fan 'e Kanadeeske provinsjes Saskatchewan en Alberta, yn 'e noardwesthoeke fan Saskatchewan en yn 'e noardeasthoeke fan Alberta. It is fierwei de grutste mar yn dy beide provinsjes. De namme komt fan 'e oantsjutting dy't de mar hat yn 'e taal fan 'e Wâld-Kry (Woods Cree): Aðapaskāw, "dêr't planten yn in rige steane".
De Atabaskamar hat in oerflak fan 7.850 km², mei it djipste punt op 124 m ûnder it wetteroerflak. De mar hat in langwerpige foarm, wêrby't de beide úteinen rûchwei nei it westen en easten wize. Op it langste punt mjit it wetter 283 km en op it breedste punt 50 km. De Atabaskamar wetteret ôf nei it noarden ta, fia de rivieren de Slave en de Mackenzie, wêrfan't de lêste úteinlik útmûnet yn 'e Noardlike Iissee.
Oan 'e súdkust fan 'e mar lizze de Sândunen fan de Atabaskamar, it grutste aktive sânferstowingsgebiet fan 'e wrâld benoarden de 58ste parallel. Oan 'e noardkant waard foarhinne mynbou bedreaun nei goud en uranium, sadat dêr foar de mynwurkers en harren gesinnen de delsetting Uranium City ûntstie. De lêste myn gie yn 'e 1980-er jierren ticht, mar troch de mynbou is de noardkust fan 'e Atabaskamar slim fermoarge rekke.
Plysjeburo
In plysjeburo is in gebou dêr't in pleatslike ôfdieling fan 'e plysje yn húsfêste is.
Boargers kinne op it plysjeburo telâne om oanjefte te dwaan fan in misdriuw, mar tsjintwurdich kin dat yn Nederlân foar ienfâldige dingen ek oer it ynternet dien wurde. De iepeningstiden fan plysjeburo's binne net allegearre itselde. Guon binne 24 oeren deis iepen, wylst men by oaren inkeld ûnder kantoaroeren telâne kin. Yn grutte stêden besteane ek ûnfolsleine plysjeburo's dy't wykburo’s neamd wurde en saneamde stipepunten, bygelyks yn multyfunksjonele sintra, dêr't troch de plysje ienris yn 'e wike sprekoere holden wurdt.
Nei har arrestaasje foar in misdriuw wurde arrestanten nei it plysjeburo ta brocht om yn it ferhear nommen te wurden. Yn it plysjeburo wurde sokken dan fêstholden oant se wer frijlitten wurde, of oant se yn ôfwachting fan in rjochtsaak oerbrocht wurde nei in hûs fan bewar.
Plysjeburo's omfetsje ornaris de folgjende foarsjennings:
Nicolette van Dam
Nicolette van Dam (folút: Nicolette Helena Elizabeth van Dam; Amsterdam, 14 augustus 1984) is in Nederlânsk model, aktrise, sjongster en presintatrise, dy't benammen bekend wurden is mei har rol yn 'e tillefyzjesearje ZOOP en it dêrfan ôflate trijetal films.
Libben en karriêre
Van Dam die de HAVO oan it Keizer Karel Kolleezje yn Amstelfean en folge dêrnei in HBO-oplieding kommunikaasjekunde en marketing, dy't se lykwols net foltôge om't se ûntdutsen waard as model en troch it wurk dat dêrút fuortfloeide net mear oan har stúdzje ta kaam. As model wie hja û.m. te sjen yn ferskate fideoklips. Nei ferrin fan tiid begûn Van Dam aktearlessen te nimmen en workshops oer presintearjen te folgjen.
Yn 2004, doe't se tweintich jier wie, wist Van Dam de rol fan Bionda Kroonenberg te besetten yn 'e tillefyzjerige ZOOP, dy't opnommen waard yn Ouwehands Dierenpark te Rhenen. Dyselde rol spile se ek yn 'e trije bioskoopfilms dy't spin-offs fan dy searje wiene: ZOOP in Afrika (2005), ZOOP in India (2006) en ZOOP in Zuid-Amerika (2007). Foar har optreden yn ZOOP in India waard Van Dam nominearre foar in Gouden Keal. Ek song se Jadoo, Jadoo, de titelsong fan ZOOP in India.
Nei't de searje ZOOP yn 2006 einige wie, hie Van Dam fan 2007 oant 2009 har twadde grutte rol as Solange Ferrero-De Reuver yn 'e rige Voetbalvrouwen. Fierders hie se gastrollen yn ferskate oare searjes, lykas Baantjer en Flikken Maastricht, en spile se yn films as Plop in de Stad (2006), Het Huis Anubis en de Terugkeer van Sibuna! (2010) en Assepoester: Een Modern Sprookje (2014). Ynternasjonaal hie se in lyts roltsje yn 'e Amerikaanske spylfilm Deuce Bigalow: European Gigolo (2005), mei Rob Schneider. Ek die Van Dam in protte stimaktearwurk, û.m. foar de tekenfilms Ice Age 2: The Meltdown, Finding Dory en Totally Spies! The Movie.
Njonken har aktearkarriêre sette Van Dam ek útein mei presintaasjewurk. Sa presintearre hja mei Leon van der Zanden op 'e muzykstjoerder MTV it programma Pimp My Room, en op 'e bernestjoerder Jetix eltse sneintemoarn mei Jamai Loman de show Jetix Max. Yn 2008 presintearre se mei Winston Gerschtanowitz De Bloemenstal, op RTL 4, en ek die se foar dy stjoerder de presintaasje fan ferskate oare programma's, wêrûnder Ik Wed Dat Ik Het Kan!, de Achmea Kennisquiz J/M en WieKent Nederland. Teffens die se yn 2009 mei oan 'e realityshow Dancing with the Stars en wie se yn 2020 de panter yn The Masked Singer. Ta ein beslút wie se ek aktyf as sjongster, en brocht se tusken 2005 en 2007 fjouwer singles út.
Van Dam wurke fierders ek ferskate jierren as goodwill-ambassadrise foar UNICEF, mar rekke yn dy funksje yn in skandaal ferwikkele nei't hja yn juny 2014 by wize fan grap in troch har bewurke foto twittere hie dêr't op te sjen wie hoe't twa bekende Kolombiaanske fuotballers, Radamel Falcao en James Rodridguez, kokaïne oan it snuven wiene ûnder in wedstryd op it WK fan 2014. Dy foto waard wrâldnijs, en yn Kolombia waard dizze saak tige heech opnommen: it Kolombiaanske regear easke fan UNICEF it ûntslach fan Van Dam. Sy bea har ûntskuldigings oan, mar dat koe de Kolombiaanske krityk net delbêdzje, en yn oerlis mei UNICEF besleat Van Dam doe om har funksje as goodwill-ambassadrise del te lizzen, mei't har posysje ûnhâldber wurden wie.
Priveelibben
Nicolette van Dam troude yn july 2015 mei Bas Smit, mei wa't se al sûnt 2007 in relaasje hie. Tegearre hawwe se twa dochters, dy't al berne wiene ear't se trouden.
De Sang fan Hiawatha
De Sang fan Hiawatha, yn it oarspronklike Ingelsk: The Song of Hiawatha, is in epysk gedicht fan 'e hân fan 'e Amerikaanske dichter, skriuwer, oersetter en heechlearaar Henry Wadsworth Longfellow (1807-1882). It is loskes basearre op 'e foarâlderlike leginden fan 'e Odjibwa en oare Yndiaanske folken, kombinearre mei ynspiraasje troch en opboutechnyske eleminten út it Finske Kalevala-epos. Yn sentimint, útsjoch, gedachteguod en withoefolle oare mêden is De Sang fan Hiawatha lykwols tige by tige in produkt fan 'e Amerikaanske romantyske literatuer, ynstee fan dat it de Yndiaanske mûnlinge tradysje of Jeropeeske ynfloeden fertsjintwurdigje soe. It gedicht waard foar it earst útjûn yn 1855, en wie sa súksesfol dat Longfellow berekkene dat er der yn 1857 al 50.000 eksimplaren fan ferkocht hie. It waard fan 1901 oant 1904 yn it Frysk oerset troch Jan Jelles Hof.
Eftergrûn
De Sang fan Hiawatha is in frije bewurking fan 'e leginden en etnografy fan 'e Odjibwa (ek wol bekend as de Tsjippewa) en oare Yndiaanske folken, sa't dy festlein wiene yn 'e wittenskiplike publikaasje Algic Researches, út 1839, fan 'e Amerikaanske etnograaf en Yndiaanske agint Henry Rowe Schoolcraft. Dat der nochal wat flaters yn it wurk slûpen binne (bgl. op it mêd fan 'e wurden út it Odjibwa en guon oare Yndiaanske talen dy't Longfellow oanhellet), is foar in part te witen oan it feit dat Schoolcraft, dy't foar Longfellow in suver eksklusive boarne foarme, gauris soargeleas mei details omsprong. Teffens blykt út dizze flaters wat der bart as immen wurden en begripen brûkt wylst er ûnbekend is mei de kulturele kontekst.
De grutste flater gie lykwols it personaazje fan Hiawatha sels oan, dy't yn it gedicht Longfellow syn foarm fan 'e nommele wylde is. Longfellow wie oarspronklik fan doel west om syn held fan Manabozho te neamen, de namme dy't yn syn tiid ûnder de Odjibwa besuden de Grutte Marren yn gebrûk wie foar de mytologyske trickster (oftewol grapmakker; troch blanke misjonarissen ornaris lykslein mei de duvel). Mar op 28 juny 1854 skreau er yn syn deiboek: "Wurkje oan 'Manabozho'; of, sa't ik leau dat ik it mar neame sil, 'Hiawatha' — mei't dat in oare namme foar itselde personaazje is." It probleem is dat Hiawatha nèt in oare namme foar Manabozho wie; dat wie in misfetting dy't Longfellow fan Schoolcraft oernommen hie. Ynstee wie Hiawatha in histoaryske persoan, dy't earne tusken 1450 en 1600, mar yn elts gefal foar't der kontakt makke wie mei Jeropeänen, belutsen wie by de oprjochting fan 'e Irokeeske Konfederaasje, yn it gebiet beëasten de Grutte Marren, yn wat no de Amerikaanske steaten New York en Pennsylvania binne. Hiawatha wie dus gjin Odjibwa (wat in Algonkwynsk folk is), mar in lid fan ien fan 'e Irokeeske folken (de Oneida, Onondaga, Seneka, Kajûga en Mohôk). Troch Longfellow syn gedicht, lykwols, waarden der doarpen, skoallen, treinen en in tillefoanmaatskippij súdwestlik fan 'e Grutte Marren nei Hiawatha ferneamd, yn in krite dêr't nea gjin Irokezen taholden hawwe.
De Sang fan Hiawatha is skreaun yn trocheyske tetrameter, itselde metrum as it Kalevala, it Finske epos dat troch Elias Lönnrot rekonstruëarre waard op grûn fan oerlevere fragminten en folkspoëzij. Longfellow hie wat Finsk leard doe't er op syn Jeropeeske reis fan 1835 in skoft yn Sweden trochbrocht hie, mar foar 't neist wied er dêr tweintich jier letter it measte al wer fan fergetten. Ynstee fan 'e oarspronklike ferzje fan Lönnrot brûkte er dêrom in Dútske oersetting fan it Kalevala, fan Franz Anton Schiefner. De trochee (in fersfoet fan in beklamme folge troch in ûnbeklamme wurdlid) is in ritme dat foar it Finsk like natuerlik is as de jambe (in fersfoet fan in ûnbeklamme folge troch in beklamme wurdlid) foar it Ingelsk (en Frysk). Troch dat metrum oer te nimmen foar De Sang fan Hiawatha joech Longfellow syn gedicht dus in keunstmjittich oanfielend ritme dat it Kalevala yn it Finsk net hat. De reden dêrfoar wie wierskynlik dat er it Yndiaanske ferhaal in eksoatyske sfear jaan woe.
Stylus
In stylus (Latyn foar griffel is in puntfoarmige skriuwstift, makke om te skriuwen op in waakstaffeltsje of om groeden yn klaai te meitsjen. Mei it platmakke útein koe de tekst wiske wurde troch de waaks (nei dy justjes te ferwaarmjen) glêd te striken, dêrmei wie it in ideaal helpmiddel om letters skriuwen te learen. Yn opgravings binne Romeinske en midsiuwske eksimplaren fûn dy’t fan bien, brûns en izer makke wiene. Yn Mesopotamië, it âlde Egypte of yn de Minoyske beskaving waarden ek styli makke fan reid. Yn de Lege Lannen waarden skriuwstiften oan yn de lette Midsiuwen in soad brûkt. Skriuwstiften binne yn de rin fan de 15e iuw út it deistich libben ferdwûn en ferfongen troch in griffel en laai as skriuwplankje en troch it massaal en goedkeaper produsearjen fan papier mei de opkomst fan wetterdreaune papiermûnen.
Modern gebrûk
Ferskate moderne apparatuer makket gebrûkt fan in plestik of metalen stylus om in beroerskerm te betsjinjen, benammen by pda's, mobyltsjes of tablets. It hat in ferlykbere funksje as in kompjûtermûs, wêrby’t de mûsklik ferfongen wurdt troch in tikje tsjin it skerm. Ek klik- en sleepaksjes kinne mei in stylus dien wurde. De measte pda’s ha in spesjale greppel dêr’t de stylus yn bewarre wurde kin.
In stylus wurdt ek brûkt foar it betsjinjen fan in grafysk tablo of tablet-pc. In stylus foar in pda kin meast net útwiksee mei dy fan in tablet-pc om’t de brûkte technyk oars is. By in pda bart de registraasje troch oanreitsjen fan in drukgefoelich skerm, in klik soe ek oproppen wurde kinne mei in gewoane pinne (ôf te rieden om’t it skerm skansearre wurde kinne soe) of troch in finger (net praktysk om’t de finger grutter is as de measte knoppen en sadwaande neet sekuer). By in tablet-pc is de pinne foarsjoen fan elektroanika, wat it gehiel dus djoerder makket.
Sailing to Byzantium
Sailing to Byzantium is in ferneamd gedicht fan 'e hân fan 'e Ierske dichter William Butler Yeats (1865-1939). It ferhellet oer in reis nei Byzantium (oftewol Konstantinopel), mar brûkt dat gegeven as in metafoar foar in spirituële reis. De dichter ûndersiket yn dit fers syn ideeën en beprakkesaasjes oer de fraach wat stjerlikens, keunst en de minsklike geast mei-inoar te krijen hawwe. Troch de tapassing fan ferskate dichterlike techniken omskriuwt Yeats de oerdrachtlike reis fan in minske dy't syn eigen fisy fan in ivich libben en syn idee fan it paradys neistribbet. Sailing to Byzantium waard foar it earst publisearre yn 1928, yn 'e dichtbondel The Tower, en bestiet út fjouwer kûpletten yn ottava rima, elts besteande út acht regels mei tsien wurdlidden.
List fan kongressen fan de Fryske Rie
Hjirûnder stiet in oersjoch fan alle Grutfryske en Ynterfryske kongressen.
By it earste kongres yn 1925 sette de diskusje útein oer it oprjochtsjen fan in mienskiplike rie foar alle Fryslannen. By it Grutfryske Kongres fan 1930 waard de Fryske Rie oprjochte. Sûnt dy tiid is de Fryske Rie ferantwurdlik foar de organisaasje fan de kongressen.
De Sang fan Hiawatha
Ynhâld
De Sang fan Hiawatha spilet by de saneamde Pictured Rocks, in lokaasje oan 'e súdigge fan 'e Boppemar, dy't as dekôr tsjinnet foar in protte fan 'e Odjibwa-ferhalen oer Manabozho. It gedicht is ferdield yn in ynlieding en 22 haadstikken, en Hiawatha sels ferskynt pas op it toaniel yn haadstik III. Yn haadstik I wurdt ferhelle hoe't de berte fan Hiawatha foarsein wurdt troch in machtich fredebringend lieder dy't fan Gitche Manito hjit. Haadstik II wurdt foarme troch de leginde fan 'e kriger Mudjekeewis, dy't de Heit fan 'e Fjouwer Winen waard troch de Mishe-Mokwa, de Grutte Bear fan 'e bergen, te deadzjen. Yn haadstik III falt "yn in tiid bûten minskewitten" de frou Nokomis fan 'e moanne ôf nei de ierde ta. Hja skinkt it libben oan Wenonah, dy't opgroeit ta in tsjeppe jongfaam. Nokomis warskôget har om har net ferliede te litten troch Mudjekeewis, de Westewyn, mar it fanke harket net nei har mem en slacht dochs mei Mudjekeewis om. Se wurdt swier en kriget dan in soan, dy't se Hiawatha neamt.
Yn 'e folgjende haadstikken belibbet Hiawatha berne-aventoeren, wurdt er fereale op Minnehaha, de leafde fan syn libben, striidt er tsjin en deadet er úteinlik de kweade tsjoender Pearel-Fear, fynt er it skrift út, ûntdekt er hoe't men nôt ferbouwe kin, ensfh. It gedicht beslút mei de oankomst fan in bjirkebastene kano yn it doarp fan Hiawatha, dêr't "de gebedspreester, it bleekgesicht" yn sit. Hiawatha hjit him hertlik wolkom, en de "Swartmantel" begjint it evangeelje te preekjen. Nei't er syn folk op it hert drukt hat en harkje goed nei de man, set Hiawatha yn syn kano ôf nei it westen om nea werom te kearen.
Fryske oersetting
The Song of Hiawatha waard ûnder titel De Sang fen Hiawatha yn it Frysk oerset troch Jan Jelles Hof (1872-1958), dy't dêrfoar gebrûk makke fan it pseudonym Jan fan 'e Gaestmar. It gedicht waard tusken 1901 en 1904 yn dielen publisearre yn it tydskrift Forjit my net. Neitiid waard it yn 1904 nochris yn boekfoarm útbrocht by útjouwerij Miedema, op It Hearrenfean, mei in neiskrift fan 'e oersetter.
Sintraal Kanada
Sintraal Kanada, of ek wol de Sintrale Provinsjes, wurde de beide Kanadeeske provinsjes Ontario en Kebek mei oantsjut. Hoewol't dêr de grutste befolkingssintra fan hiel Kanada lizze, foarmje se poer geografysk sjoen mear in midsúdeastlik part fan it lân as dat se no persiis yn 'e midden lizze. Behalven harren geografyske neite hawwe it Ingelsktalige Ontario en it Frânsktalige Kebek fierders net in protte mei-inoar gemien. Sintraal Kanada foarmet mei Atlantysk Kanada de gruttere regio fan Eastlik Kanada.
Sintraal Kanada hie yn 2011 in befolking fan krapoan 20 miljoen minsken op in oerflak fan rom 2.618.000 km², wat in befolkingstichtens fan 7,6 minsken de km² opsmiet. Fan 'e totale befolking fan Kanada libbet sa'n 62% yn Sintraal Kanada. De grutste stêd yn it gebiet is Toronto, yn Ontario, folge troch Montreal, yn Kebek. Oare wichtige plakken binne de Kanadeeske federale haadstêd, Ottawa, yn Ontario, en de provinsjale haadstêd fan Kebek, dy't ek fan Kebek hjit. De befolking is foar in grut part fan Noardjeropeesk komôf, mei hege persintaazjes Ingelsen, Frânsen, Skotten, Ieren en Dútsers, mar yn 'e grutte stêden libbet in oansjenlike net-Westerske minderheid. De lânseigen befolking, besteande út Yndianen, Métis en Inûyt, makket yn Eastlik Kanada in relatyf leech persintaazje fan 'e befolking út.
Haadrol
In haadrol is de rol fan it personaazje dat de grutste bydrage leveret oan 'e plot yn in wurk fan fiksje, lykas in mearke, koart ferhaal, stripferhaal, novelle, roman, toanielstik, musical, opera, operette, film, tekenfilm, tillefyzjesearje, fideospultsje of kompjûterspultsje. Sels beskate gedichten en reklamespotsjes omfetsje in haadrol. It tsjinstelde fan in haadrol is in byrol. In titelrol is faak ek de haadrol, lykas yn it toanielstik Hamlet of de tillefyzjesearje Magnum, P.I., mar net altyd, lykas yn 'e roman The Last of the Mohicans.