cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Seksuele opwining
Seksuele opwining is in gefoel fan seksuele begearte ûnder of foarútrinnend op seksuele aktiviteit. Dêrby dogge har in stikmannich fysiologyske feroarings yn it minsklik lichem foar as tarieding op it bedriuwen fan geslachtsmienskip. Feroarings oangeande de geslachtsorganen binne it meast opfallend. Men moat yn dat ramt by manlju tinke oan it krijen fan in ereksje en it produsearjen fan foarfocht, en by froulju fan it hurd wurden fan 'e spiennen, it opsetten fan 'e fagina en klitoris en it produsearjen fan faginaal focht. Ek mentaal dogge har feroarings foar, dy't feroarsake wurde trochdat it lichem beskate hormoanen oanmakket.
Seksuele opwining omfiemet ferskate stadia fan tanimmende opwining. It is mooglik dat dit úteinlik net liedt ta eigentlike seksuele aktiviteit dy't fierder giet as mentale opwining en de fysiologyske feroarings yn it lichem dy't dêr mank mei geane. Dat kin wêze om't ien of beide partners op it lêste momint ôfsjogge fan dy seksuele aktiviteit, of om't se ûnderbrutsen wurde ear't it dêrta komme kin. As seksuele opwining by minsken mank giet mei genôch seksuele stimulaasje, kin der in hichtepunt berikt wurde yn 'e foarm fan in orgasme. Seksuele opwining kin lykwols ek oangenaam wêze en mei opsetsin socht wurde sels as yn 't foar dúdlik is dat der gjin sprake wêze sil fan in orgasme.
Tipaza (stêd)
Tipaza as Tipasa wie in wichtige Algerynske stêd oan de Middellânske See en hannelspost stichte troch de Fenysjers. De stêd waard ferovere troch Rome en omfoarme ta in strategyske militêre basis foar de fierdere ferôvering fan Mauretania.
Tipasa waard in Romeinske koloanje ûnder keizer Klaudius en letter sels in municipium. De stêd wie fan frijwat grut belang foar de regio en waard al yn de iere tredde iuw nei Kristus ta it Kristendom bekeard. Yn 484 stjoerde de Fandaalske kening Hunerik (477-484) in Ariaanske biskop nei Tipasa, wêrnei't in grut part fan de befolking nei Spanje flechte. Dêrnei rekke de stêd yn de nederklits.
It plak hat in unike groep fan Romeinske en Byzantynske ruïnes en monuminten, ûnder oaren de Kbor er Roumia, it keninklike mausoleum fan Mauritanië.
De stêd kaam yn 1982 op de Wrâlderfgoedlist fan UNESCO. Yn 2002 waard de kwalifikaasje fan Tipaza feroare yn bedrige Wrâlderfgoed, mar dy waard yn 2006 wer skrast.
List fan planetoïden 23301-23400
Dit is in list fan planetoïden 23301-23400.
Fjouwer Kwartetten
Fjouwer Kwartetten, yn it oarspronklike Ingelsk: Four Quartets, is in fjouwerdielich dichtwurk fan 'e hân fan 'e Amerikaansk-Britske dichter, toanielskriuwer, essayist, útjouwer en Nobelpriiswinner T.S. Eliot (1888-1965). It earste diel, Burnt Norton, datearret fan 1935, en waard foar it earst útjûn yn 1936, as ûnderdiel fan 'e bondel Collected Poems 1909-1935. De oare trije dielen, East Coker, The Dry Salvages en Little Gidding, skreau Eliot ûnder de Twadde Wrâldoarloch, en waarden doe apart faninoar publisearre yn 'e opienfolgjende jierren 1940, 1941 en 1942. De fjouwer gedichten waarden pas yn 1944 foar it earst as ien gehiel útjûn ûnder de namme Four Quartets. It binne mei-inoar ferbûne meditaasjes mei as mienskiplik tema de relaasje fan 'e minske mei de tiid, it hielal en it godlike. Hoewol't in protte hjoeddeiske kritisy Four Quartets beskôgje as Eliot syn magnum opus, bleau doedestiden in soad resinsinten, lykas de skriuwer George Orwell, Eliot syn iepentlike religiositeit yn 'e kiel stykjen. Four Quartets waard yn 'e jierren 1965-1966 yn it Frysk oerset troch Haring Tjittes Piebenga.
Ynhâld
Burnt Norton, de titel fan it earste fan 'e fjouwer dielen, ferwiist nei de namme fan in lânhûs yn 'e Cotswolds (in heuvelte yn westlik Súd-Ingelân), dat Eliot ris besocht hie. Dit meditative gedicht set útein as de ferteller him besiket te konsintrearjen op it no, wylst er troch in tún kuieret. Dêrby rjochtet er him op bylden en lûden lykas dy fan 'e fûgels, de roazen en de wolkens. Op dy manear wit er úteinlik "it stille punt" te berikken, wêrby't er nearne mear hinne hoecht, noch plak en tiid ûnderfynt, mar ynstee inkeld yn syn gewaarwurdings libbet. As de nacht falt, wurdt de meditaasje dûnkerder, oant de ferteller op it lêst prakkesearjenderwize it einpunt fan syn tinken berikt. Hy wreidet út oer de skiene keunsten en harren relaasje mei de tiid, en yn it bysûnder oer de keunst fan 'e dichter en dy syn manipulaasje fan wurden, dêr't de leafde njonken yn it neat falt.
Diel trije fan Four Quartets hjit fan The Dry Salvages, wat de namme is fan in rotsformaasje deunby in plak dêr't Eliot yn syn jonkheid wenne. Dit gedicht omfettet in protte bylden út Eliot syn bernetiid, en leit de klam op wetter en silen as metafoar foar de minskheid. Neffens The Dry Salvages bestiet der yn eltse minske in konneksje mei de hiele minskheid. As wy akseptearje dat wy mar wat omdriuwkelje op see, dan sille wy úteinlik wrakslein wurde op 'e rotsen. Wy sitte fêst yn 'e tiid, mar trochdat Kristus de minskheid ferlost hat fan 'e sûnden, bestiet der hope dat wy oan sa'n lot ûntkomme kinne, al foarmet dy hope gjin ûnderdiel fan it hjoed. Wat wy dwaan moatte, is de patroanen yn it ferline begripe om te sjen wat de sin fan it libben is. Dy sin fan it libben lit men de ivichheid ûnderfine yn mominten fan iepenbiering. thumb|left|200px|T.S. Eliot yn [[1934.]]
Little Gidding, it fjirde en lêste part fan Four Quartets, is neamd nei in lytse anglikaanske plattelânsmienskip yn it Ingelske greefskip Huntingdonshire, dy't oan it begjn fan 'e santjinde iuw stifte waard troch de wittenskipper, hôveling en tsjerklik deken Nicholas Ferrar, en letter fersille rekke ûnder de Ingelske Boargeroarloch (1642-1651). De sintrale tema's yn Little Gidding binne de tiid en it plak fan 'e minskheid yn 'e tiid. Eltse generaasje wurdt omskreaun as in ienheid, en al dy generaasjes mei-inoar foarmje de boustiennen fan 'e Westerske beskaving. As de Twadde Wrâldoarloch oan 'e oarder komt, stelt it gedicht dat de minskheid no kieze moat tusken de bombardeminten fan Londen, en de Hillige Geast. Troch Gods leafde kin de minskheid oan 'e libbene hel fan 'e oarloch ûntkomme troch lottere te wurden yn in faaiefjoer. De ein fan it gedicht fertelt hoe't Eliot de wrâld besocht hat te helpen troch syn wurk as dichter, en hâldt út dat syn wurk mei taal en wurden lykstrekich opgiet mei it wurkjen foar de ferbettering fan 'e minskene siel of de maatskippij.
Fryske oersetting
Four Quartets waard ûnder titel Fjouwer Kwartetten yn it Frysk oerset troch Haring Tjittes Piebenga, dy't de fjouwer dielen fan it gedicht publisearre yn it tydskrift De Tsjerne: Burnt Norton yn 1965; East Coker yn maart 1966; The Dry Salvages yn april 1966 (en teffens yn 1965 yn Asyl); en Little Gidding yn septimber 1966. Yn 1979 brocht Piebenga Fjouwer Kwartetten, yn 'e mande mei twa oare dichtwurken fan Eliot, Oppe Braekswâllen (The Waste Land) en Gerontion (Gerontion), út yn in boekje fan 68 siden by de Friese Pers Boekerij.
List fan planetoïden 63201-63300
Dit is in list fan planetoïden 63201-63300.
Jan Maurits Quinkhard
Jan Maurits Quinkhard (Rees (Dútslân), 28 jannewaris 1688 - Amsterdam, 11 novimber 1772), ek wol Quinckhard of Quinkhardt, wie in Nederlânsk keunstskilder, tekener en keunsthanneler fan Dútsk komôf.
Kleaster fan Tolga
It Kleaster fan Tolga, offisjeel it Kleaster fan de Tempelgong fan de Hillige Faam (Russysk: То́лгский Яросла́вский в честь Введе́ния во храм), is in otterdoksk nonnekleaster oan de lofterkant fan de Wolga yn Jaroslavl, Ruslân.
Jan Maurits Quinkhard
Libben en wurk
Quinkhard kaam út in laach fan Dútske portretskilders. Hy waard berne yn Rees by Kleef yn Noardryn-Westfalen as soan fan de skilder Julius Quinkhard. Hy waard ûnderrjochte foar de wittenskip, mar keas yn 1705 dochs noch foar de keunst, en wie oant sy 22e yn de lear by syn heit.
Kleaster fan Tolga
It oarspronklik yn 1314 troch de biskop fan Rostov as kleaster foar muontsen stifte kleaster barde op it plak dêr't in wûnderdiedich ikoan fan de Mem Gods (De Teotokos fan Tolga) fûn waard. Nei't it kleaster sechtich jier lang yn de Sovjet-tiid sletten wie, waard it yn 1987 wer as kleaster foar nonnen iepene. De namme Tolga komt fan de rivier Tolga, dy't troch Jaroslavl streamt.
Jan Maurits Quinkhard
Libben en wurk
Om 1710 ferfear er nei Amsterdam, dêr't er learling wie fan efterelkoar Arnold Boonen, Krzysztof Lubieniecki en Nicolaas Verkolje. Op 21 oktober 1723 waard er ynskreaun as boarger fan Amsterdam (Jan Mouritse Quinchart van Reis). Hy wie ien fan de oprjochters fan de Amsterdamske Stedstekenakademy. Oant syn dea yn 1772 arbeide er as keunstner en keunsthanneler yn Amsterdam. Hy hold ek in skoft yn Utert ta.
Kleaster fan Tolga
By it kleaster leit in unyk lyts park út de 16e iuw, dêr't Sibearyske seder's groeie.
Jan Maurits Quinkhard
Libben en wurk
Tal fan skilders hawwe les fan him hân, lykas Jurriaen Andriessen, Jan de Beijer, Tibout Regters, Izaäk Schmidt, Adriaan Schregardus, Jan Gerard Waldorp en ek syn soan Julius Henricus Quinkhard (1736-1776), mar dy gie letter de hannel yn.
Kleaster fan Tolga
Skiednis
Neffens de oerlevering tanket it kleaster it bestean oan de fynst fan in ikoan oan de igge fan de Wolga op sa'n 8 werst fan Jaroslavl. It ikoan waard ûntdutsen troch Trifon, de metrolyt fan Rostov, dy't seach dat it yn in aureoal boppe de grûn sweve. Jimmeroan ferskynde it ikoan op itselde plak en dat waard as in godlike oanwizing ferstien dat op it plak in tsjerke boud wurde moast.
Jan Maurits Quinkhard
Libben en wurk
Hy was fral bekend as portretskilder, hoewol't er ek miniatueren, ynterieurs, histoarjestikken en regintestikken skildere. Fan 1730 oant 1760 wie er de bekendste portretskilder fan Amsterdam. Hy wie ek ien fan de earste portrettisten dy't lanlik bekend wie. Syn portretten foelen fral op troch de hângebearen dy't er de portrettearre persoanen joech. Hy makke portretten fan ûnder oaren in rige heechleararen fan Nederlânske universiteiten. Fan in oantal dêrfan waard in ets makke troch de graveurs Jacob Houbraken, Pieter Tanjé en Reinier Vinkeles.
Werk fan Quinkhard is ûnder mear te finen yn de kolleksje fan it Ryksmuseum yn Amsterdam, it Amsterdam Museum, it Frans Hals Museum in Haarlim, it Museum Rotterdam, het Noardbrabânsk Museum yn De Bosk en it Stedelik Museum Alkmaar. It Sintraal Museum yn Utrert hat in tekening fan Quinkhard yn besit mei it ôfbyld fan syn soan Julius doe't dy 17 jier wie.
Kleaster fan Tolga
Skiednis
Yn it ramt fan it 1000-jierrich jubileum fan it kerstenjen fan de Rûs yn 1987 waard it kleaster oan de Russysk-Otterdokske Tsjerke werom jûn. Tsjintwurdich wenje der yn it kleaster likernôch 100 nonnen en pachtet it kleaster fan de oerheid mear as 254 hektare grûn foar agraryske doelen.
King's Men
De King's Men wie in Ingelsk toanielselskip yn 'e tiid fan it regear fan 'e keningen Jakobus I (1603-1625) en Karel I (1625-1649). It wie oprjochte yn 1594, mar ûnder it regear fan keninginne Elizabeth I droech it fan 1594 oant 1603 de namme fan de Lord Chamberlain's Men. Doe't Jakobus I yn 1603 op 'e troan kaam, waard hy de patroan fan it toanielselskip, en krige it de namme fan de King's Men (oftewol de "Keningslju").
Kleaster fan Tolga
Skiednis
Sûnt 2003 krige it ikoan fan de Mem Gods fan Tolga ek wer in plak yn it kleaster. Tûzenen pylgers en toeristen bringe alle jierren wer in besite oan it kleaster.
Arsjitektuer
thumb|left|200px|Klokketoer
King's Men
Skiednis
Fierwei it bekendste lid fan 'e King's Men wie de toanielskriuwer en dichter William Shakespeare (1564-1616), dy't ek aktyf wie as akteur. Yn 'e keninklike oarkunde dy't de King's Men op 19 maaie 1603 útrikt krigen, waarden de folgjende leden by namme neamd: Lawrence Fletcher, William Shakespeare, Richard Burbage, Augustine Phillips, John Heminges, Henry Condell, William Sly, Robert Armin en Richard Cowley. Dizze mannen waarden beneamd ta groom of the chambers (in eare-amt dat ferlykber is mei dat fan ûnbesoldige keamerhear). Op 15 maart 1604 krigen se elkmis fyftel yard reade weve stof om in mantel út meitsje te litten dy't se drage moasten yn 'e kroaningsprosesje.
De King's Men brochten in grut ferskaat oan toanielstikken op 'e planken, wêrûnder alle Shakespeariaanske stikken dy't yn 1623 troch Heminges en Condell samle waarden yn 'e First Folio. Gauris, fral by 't winter, waard der optreden oan it Keninklik Hof. Nei it ferstjerren fan Shakespeare, yn 1616, waard de rol fan mastertoanielskriuwer fan 'e King's Men oernommen troch John Fletcher, wylst yn 'e 1630-er jierren Philip Massinger mear op 'e foargrûn trêde.
World Science Fiction Convention
De World Science Fiction Convention (Ingelsk foar: "Science Fiction-Wrâldkonvinsje"), faak ôfkoarte ta Worldcon, is de jierlikse feestlike wrâldgearkomste op it mêd fan science fiction dy't organisearre wurdt troch de Amerikaanske World Science Fiction Society (WSFS), it "Science Fiction-Wrâldgenoatskip". De earste Worldcon waard yn 1939 holden, en sûnt hat dit evenemint alle jierren plakfûn útsein ûnder de Twadde Wrâldoarloch, fan 1942 oant 1945. De Worldcon is de wichtichste Amerikaanske en ynternasjonale gearkomste op it mêd fan it science fiction-sjenre, en wikselet elts jier fan plak.
King's Men
Skiednis
Yn 1642 krigen de puriteinen de macht yn it Ingelske parlemint yn 'e hannen. Hja hiene altyd al fûleindige tsjinstanners fan toaniel en teäter west, dat se as in goddeleas tiidferdriuw seagen dêr't fromme kristenen mei fan it rjochte paad ôf lokke waarden. Sadwaande wie ien fan 'e earste maatregels dy't se trochfierden de sluting fan alle skouboargen en it ferbod op it opfieren fan toanielstikken. Hoewol't der út en troch noch wolris klandestyn in stik spile waard, mocht dat eins gjin namme hawwe (fanwegen de natuer fan toaniel, dêr't ommers publyk foar nedich is, wie it fansels net mooglik om soks temûk te dwaan of geheim te hâlden).
World Science Fiction Convention
Aktiviteiten en eveneminten
Op 'e Worldcon wurde folgjende aktiviteiten en eveneminten organisearre:
King's Men
Skiednis
Hoewol't der nei de fal fan 'e Ingelske Republyk en de Restauraasje fan it Hûs Stuart yn 1660 in nije King's Company oprjochte waard, hie dy net folle gemien mei syn foargonger. De measte leden fan 'e âlde King's Men wiene ûnderwilens stoarn of hiene oare libbens opboud. Boppedat wiene de âlde teätertradysjes fan foar 1642 fierhinne yn it neigean rekke. Sa waarden de rollen fan froulju al rillegau ek spile troch froulju (en net mear troch opslûpen jonges, lykas foarhinne), en iepenloftteäter stoar út yn it foardiel fan 'e grutte skoaboarchgebouwen. Hoewol't de klassikers út 'e Elizabetaanske en de Jakobeeske Tiid noch altyd it wichtichste part fan it repertwaar útmakken, waarden fral de trageedzjes oanpast oan 'e nije smaak, dy't sterk ûnder ynfloed stie fan it toaniel út it Frankryk fan Loadewyk XIV.
Pirmasens
Pirmasens is in kreisfreie stadt yn de Dútske dielsteat Rynlân-Palts. De stêd leit oan de westlike râne fan it Paltserwâld, net fier fan de grins mei Frankryk. It Landkreis dat Pirmasens omslút droech fan 1818 oant 1997 de namme fan de stêd, mar hiet tsjintwurdich Südwestpfalz.
Skiednis
Fan de 19e iuw ôf oan florearre de stêd troch de fabrikaazje fan skuon, mar hjoeddedei heart de stêd by de ekonomysk swakkere regio's fan Dútslân.
Yn 'e Twadde Wrâldkriich waard de stêd foar it earst op 9 augustus 1944 troch allieare loftoanfallen rekke. It oarspronklike doel fan de oanfal, wêrby't in soad boargers it libben lieten, wiene de stêden Stuttgart en München. Om't it waar lykwols net meiwurke moast dat bysteld wurde en sa waard Pirmasens it slachtoffer. Mei in folgjend bombardemint op 15 maart 1945 waard de binnenstêd hielendal ferwoastge. Ien wike letter, op 22 maart 1945, namen Amerikaanske troepen de stêd yn.
De oanwêzigens fan Amerikaanske troepen yn Pirmasens waard oant 1997 hast hielendal ôfboud.
Pieter Klazes Pel (1852-1919)
Pieter Klazes Pel (Drachten, 22 febrewaris 1852 - Amsterdam, 15 febrewaris 1919) wie in Nederlânsk dokter fan Frysk komôf en heechlearaar ynterne genêskunde.
Underwiis
Pel gie nei it gymnasium yn Snits en studearre dêrnei medisinen fan 1869 oant 1873 oan de Universiteit Leien. Hy waard dêr assistint fan ien fan syn mentors, heechlearaar Dr. Rosenstein. Pel studearre cum laude ôf yn 1876 op de skripsje The Fever Inducing Effect of Digitaline.
Karriêre
Yn 1878 waard Pel beneamd ta "chef de clinique” fan it Universiteitsikehûs yn Amsterdam; dêr wijde er him oan de ynterne genêskunde, sawol as dokter en ûndersiker. Dat betsjutte yndertiid alle kanten fan de genêskunde útsein sjirurgy en gynekology. Yn 1880 waard Pel beneamd ta lektor Besmetlike Sykten en Fysiologyske Diagnostyk en yn 1883 folge syn beneaming as heechlearaar Ynterne Sykten. Yn 1891 waard er útnoege om oan de Universiteit fan Leien te dosearjen, mar hy besluet om yn Amsterdam te bliuwen.
Bydragen oan de medyske wittenskip
Pel is faaks it meast bekend fan syn beskriuwing fan de Pel-Ebsteinkoarts, in seldsum by pasjinten mei de Sykte fan Hodgkin foarkommende koarts. Pel beskreau yn 1885 de kasus fan twa pasjinten mei koartsperioaden fan 12 oant 14 dagen dy't ôfwiksele waarden mei in koartsfrije perioaden fan 10 dagen yn de Berliner Klinische Wochenschrift. Pel stelde by it post-mortem ûndersyk splenomegaly (fergrutte milt) en ek fergrutte lymfklieren fêst. Yn 1887 beskreau de Dútske dokter Wilhelm Ebstein in selde kasus yn it selde blêd. Der folge in polemyk; de iene woe hawwe dat it ferskynsel in symptoom wie fan wat doetiids "pseudo-leukemia" neamd waard (Pel) en de oare tocht dat it in aparte sykte oanbelange (Ebstein).
Pel wie ek de ûntdekker fan wat letter de "Krisis fan Pel" neamd wurde soe, definiearre as 'Okulêre krises yn de tabes dorsalis (in degeneraasje fan in part fan it rêchpiid), skaaimerke troch paroksismale senuwpinen, dy't de eagen en it gebiet dêr omhinne oantaast'.
Pel wie it mei syn tiidgenoat Sir William Osler iens, dat it better wie om medyske studinten oan it bêd fan de pasjint te ûnderrjochtsjen en te trenen, yn stee fan de kolleezjeseal. Yn syn inaugurale rede lei Pel ek de klam op it belang fan klinysk ûnderrjocht, wat in protte seit oer hoe swier at it foar him telde dat dy lespraktyk ynfierd wurde soe.
List fan planetoïden 23401-23500
Dit is in list fan planetoïden 23401-23500.
Worms
Worms is in stêd mei likernôch 81.000 ynwenners yn de Dútske dielsteat Rynlân-Palts. De stêd waard troch de Kelten stifte en iveret mei de stêden Augsburg, Trier en Kempten om de titel fan de âldste stêd yn it lân.
Worms is ferneamd as Nibelungen- en Lutherstêd en om de domtsjerke, dy't mei de domstjerken fan Mainz en Speyer ta de trije romaanske keizerlike domtsjerken heart. Worms (Jiddysk: Wermajze, ווירמייזא) wie boppedat ea in sintrum fan de joadske kultuer yn Dútslân.
Skiednis
De âldste namme fan de stêd is fan Keltyske oarsprong. It lettere Worms ûnjoech him as it bestjoerssintrum Civitas Vangionum. Dy namme ferwiist nei de stam fan de Fangionen, dy't harren dêr sûnt it begjin fan de jiertelling nei wenjen setten. Oant yn de 16e iuw bleaune de ynwenners fan Worms harren sels noch Fangionen neamen. De hjoeddeiske namme Worms is lykwols sûnt de 6e-7e iuw yn gebrûk.
Yn de 5e iuw waard de stêd ûnder kening Gundahar de haadstêd fan de Boergonden. De Boergonden wiene in Germaansk folk, dy't harren in skofke earder fêstige hiene yn it gebiet tusken de Ryn en de Mûzel. Nei't de Boergonden ferskate kearen oanfallen útfierden op Romeinske delsettings, waard de stêd yn 436 troch in gearstalt leger fan Romeinen (laat troch Aëtius) en Hunnen (laat troch Attila) mei de grûn lyk makke. De minsken dy't it oerlibben waarden troch de Romeinen nei it Romeinske distrikt Sapaudia (tsjintwurdich Savoy) deportearre. It barren, wêrby't kening Gundahar om it libben kaam, joech letter de ynspiraasje foar it skriuwen fan it Nibelungenliet.
De stêd wurdt yn de Frankyske tiid de sit fan biskoppen. Biskop Berchtulf is de earste mei wissens bekende biskop fan it bisdom Worms. Oare iere biskoppen wiene Amandus fan Worms († 7e iuw) en Rupert fan Salzburg († 718), dy't beide letter troch de katolike tsjerke hillich ferklearre binne. Amandus waard de patroanhillige fan sawol it bisdom as de stêd.
Yn de 9e iuw keas keizer Karel de Grutte Worms ta syn winterferbliuw. Ûnder de Salyske keningen gong de stêd in perioade fan grutte bloei yn 'e mjitte en krige de stêd fiergeande privileezjes. Ek it Staufyske foarstenhûs ûnderhold hechte bânen mei Worms. Yn 1184 joech keizer Freark Barbarossa de stêd in grut tal nije frijheden, itjinge as de stifting fan de frije ryksstêd yn it Hillige Roomske Ryk sjoen wurde kin. Dêrmei hie de stêd allinnich noch ferantwurding ôf te lizzen oan de keizer sels. It betsjutte it begjin fan in lange striid tusken de biskop en de stedsried oer de fraach wa't it foar it sizzen hie yn de stêd. In striid dy't oan de 16e iuw duorje soe.
De stêd wie al oer it hichtepunt fan de wittenskiplike bloei hinne, doe't yn 1495 in nije ryksdei organisearre waard foar it trochfieren fan in fjouwertal wichtige ryksherfoarmings. In opstân yn 1512 en in skeel mei Franz von Sickingen yn 1515-1519 makke de finânsjele sitewaasje fan de stêd der net better op. Worms mocht dan wol in frije ryksstêd wêze, mar de macht fan de biskop en de geastliken wie net fuort te tinken en hja wisten in protte privileezjes te besetten, dy't de romte fan de rie lytser makke. Dêrnjonken kaam yn 'e rin fan de 15e iuw de tanimmende ynfloed fan de paltsgreven. Lykas yn in soad oare plakken fûn it nije tinken fan de reformaasje ek yn Worms in fruchtbere grûn. Faaks wie dêr yn 1521 wol de meast wichtige ryksdei yn 'e skiednis, dy't letter bekend waard ûnder de namme Ryksdei fan Worms. Maarten Luther moast doe foar de keizer syn 95 stellings ferdigenje. De ryksdei einige mei it Edikt fan Worms, wêryn't Luther ta ketter en fûgelfaai ferklearre waard. Nettsjinsteande dat ûntjoech de stêd him as in sintrum fan de reformaasje. Worms waard in protestânske stêd en oant 1792 mochten katoliken net mear yn 'e stedsrie sitte. De biskop en de geastlikheid holden lykwols harren privileezjes en ek de domtsjerke bleau katolyk.
Troepen fan kening Loadewyk XIV fan Frankryk plonderden yn 1689 tidens de Njoggenjierrige Oarloch de stêd.
Worms yn de Twadde Wrâldkriich
Twa grutte bombardeminten yn it lêste jier fan de Twadde Wrâldkriich hawwe it âlde Worms hast folslein ferneatige. De Britten bombardearren de stêd yn 'e jûn fan 21 febrewaris 1945 om sawat 20:00 oere hinne. It smiten fan 100.000 brânbommen en 1.100 oare bommen koste 239 minsken it libben. Op 18 maart 1945 folge der in Amerikaansk bombardemint. Hjirby ferlearen nochris 141 boargers harren libben. Twatredde fan de âlde binnenstêd lei doe yn pún. In protte histoaryske monuminten gongen ferlern. Dêr foel ek de Dreifaltigkeitskirche (Trijefâldichheidstsjerke) ûnder, dy't oant op de fûneminten alhiel ôfbaarnde. 60,34 % fan de befolking rekke troch de loftoanfallen dakleas. De binnenstêd waard nei de kriich foar in grut part yn de moderne styl wer opboud.
Skiednis fan de joaden yn Worms
De joaden fan Worms wiene yn 'e midsiuwen ien fan de belangrykste joadske mienskippen yn it ryk. De joaden, dy't benammen yn de hannel om fierrens warber wiene, wurken gear mei de gemeenten fan Mainz en Speyer en krigen yn de 11e iuw keizerlike privileezjes en frijheid om te hanneljen yn it hiele ryk. Worms krige in ferneamde Talmoedskoalle, dy't ek troch de ferneamde Frânske rabbyn Raschi besocht waard. Yn it jier 1034 krigen de joaden fan Worms in synagoge en in pear jier letter waard der in hôf oanlein foar it beïerdigjen fan harren deaden, it âldste Joadske tsjerkhôf fan Jeropa.
Yn 1096 die it leger fan de earste krústocht Worms oan. De joaden krigen de kar: bekeare of stjerre. Nei't de beskerming fan de keizer hersteld wie, mochten de joaden dy't it oerlibben werom gean nei it âlde leauwen. Doe't yn 1349 de Swarte Dea Worms berikte, brieken nije ferfolgings út. In protte joaden flechten doe nei Heidelberg. Hjirmei kaam in ein oan it grutte belang fan de joadske mienskip yn Worms. De joaden mochten wol werom komme nei Worms, mar hja mochten tenei gjin grûn mear besitte. Oantrúne troch de gilden moasten de joaden yn 1615 op 'e nij de stêd ferlitte. Hja mochten in jier letter werom komme.
De 19e iuw brocht de joaden lykberjochtiging oan de oare ynwenners fan Worms en yn 1849 krige Worms as earste stêd fan Dútslân in joad as boargemaster.
Nei de wrâldkriich bestie der gjin joadsk gemeentelibben mear. De âlde synagoge waard yn de jierren 1958-1961 troch de oerheid wer rekonstruearre en yn it Raschi-Haus waard yn 1982 in joadsk museum iepene. Hjoeddedei hat Worms wer in lytse joadske mienskip, dy't foaral út East-Jeropeeske migranten bestiet en lid binne fan de joadske gemeente yn Mainz.
Yn 2010 fûn der in oanslach plak op de synagoge. Yn de yn breklik Dútsk opstelde ferklearring ferwiisden de dieders nei it Palestynsk-Israelyske konflikt mei de wurden "Sa lang jim de Palestinen gjin frede jouwe, sille wy jimme ek gjin frede jaan".
Frosty Calf Boss Ribs
Frosty Calf Boss Ribs (folút: Forrestina Little Dog Calf Boss Ribs; Browning (Montana), 12 april 1955) is in Amerikaansk skoaljuffer, bestjoerster en politika fan etnysk Yndiaansk komôf. Hja is in lid fan 'e Swartfuot Naasje, en hie fan 2009 oant 2011 en fannijs sûnt begjin 2013 in sit yn it Hûs fan Offurdigen fan 'e Amerikaanske steat Montana.
Libben en karriêre
Calf Boss Ribs waard yn 1955 berne as Forrestina Little Dog yn Browning, it haadplak fan it Swartfuot Yndianereservaat yn 'e Amerikaanske steat Montana. Hja is in etnyske Swartfuot-Yndiaanse en in lid fan 'e Swartfuot Naasje, dat in federaal erkende Yndiaanske stamme-organisaasje yn 'e Feriene Steaten is. Se learde foar skoaljuffer en behelle datoangeande in bachelortitel oan 'e Universiteit fan Montana.
Yn 1983, doe't se 28 jier wie, troude Calf Boss Ribs mei de fiif jier âldere Patrick Calf Boss Ribs, byneamd 'Bum' ("Skoaier"). Ut dat houlik waarden trije soannen (Patrick jr., Forrest en Ronald) en fjouwer dochters (Shelly, Kathy, Lynnette en Cory) berne. Har man dreau yn it plakje Heart Butte, yn it Swartfuot Reservaat, de boerepleats dy't er fan syn âlden urven hie, wylst Calf Boss Ribs sels oan 'e pleatslike legere skoalle stie. Patrick Calf Boss Ribs sr. kaam op 24 oktober 2014 yn 'e âlderdom fan 64 jier te ferstjerren oan in hertoanfal.
Wilhelm Marr
thumb|200px|Wilhelm Marr thumb|Omslach fan Der Weg zum Siege des Germanenthums über das Judenthum, 1880
Wilhelm Marr (Maagdenburg, 16 novimber 1819 - Hamboarch, 17 july 1904) was een Dútske agitator en sjoernalist dy't it begryp 'antysemitisme' betocht hat as eufemisme foar it Dútske Judenhass, of 'Joadehaat.
Marr wie in sjoernalist dy't miende dat er syn baan kwytrekke wie troch Joadsk tadwaan. Behâldend as er wie, waard er beynfloede troch de pan-Germaanske beweging, sa't dy útdroegen waard troch Johann Gottfried von Herder, dy't it idee fan it Folk oanhinge, en de Burschenschaft-beweging yn de ier-njoggentjinde iuw, dy't wer fuortkaam út frustraasje by Dútske studinten oer it falen fan it Kongres fan Wenen om in ienheidssteat te meitsjen fan alle kriten dy't troch it Folk bewenne waarden. Sy fersmieten it meidwaan fan joadske en oare net-Dútske minderheden as lid, "útsein as hja sjen litte koenen dat hja harren yn in Kristlik-Dútske geast ûntjaan woene" (in beslút fan it Burschenschaft Kongres fan 1818").
Hoewol't Marr de sabeare wittenskiplike radikale komponint yn it debat oer de joaden yn Dútslân yntrodusearre, liket it der net op dar er beynfloede waard troch de eardere teoryen fan Arthur de Gobineau (skriuwer fan 'In essay oer de ûngelikenens fan minsklike rassen', 1853), dat earst yn 1898 yn it Dútsk oerset waard, in fearns iuw nei't Marr syn pamflet ferskynde. Fierders wie Marr tige ûndúdlik oer wat 'ras' wie, en fral oer de rasferskillen tusken joaden en Germanen, hoewol't dat diel part wurde soe fan de Nazi-rasselear. Lettere rasse-'saakkundigen', lykas Eugen Dühring, dy't suggerearre dat it it bloed wie, en Houston Stewart Chamberlain, in rasseteoretikus mei in soad ynfloed (en de man fan Eva Wagner, Richard Wagner syn dochter), dy't frenology as metoade om rassen te ûnderskieden suggerearre, folden dat gat op.
Oan de oare kant liket it derop dat Marr fan Charles Darwin beynfloede ward; dat barde troch Ernst Haeckel, dy´t it begryp sosjaal darwinisme ynbrocht by de Dútsk ûnderrjochte klasse.
Nettsjinsteande syn ynfloed waarden Marr's ideeën net fuortendaliks troch Dútske nasjonalisten oernaam. De Pan-Dútske Liga, oprjochte yn 1891, liet yn it earstoan joaden as lid ta, teminsten as hja folslein yn de 'Germaanske kultuer' assimilearre wiene. Pas 1912, acht jier nei Marr syn dea, naam de Liga rasisme as in prinsipe oer. Dochs wie Marr in wichtich persoan yn it waaksend Dútske rasisme dat útrinne soe yn genoside yn it nazi-tiidrek.
List fan planetoïden 63301-63400
Dit is in list fan planetoïden 63301-63400.
List fan planetoïden 23501-23600
Dit is in list fan planetoïden 23501-23600.
Roger E. Mosley
Roger E. Mosley (folút: Roger Earl Mosley; Los Angeles, 18 desimber 1938) is in Amerikaansk toaniel-, tillefyzje- en filmakteur fan Afro-Amerikaansk etnysk komôf. Hy waard benammen bekend fan syn rol as de helikopterpiloat T.C., yn 'e populêre detektivesearje Magnum, P.I., út 'e 1980-er jierren.
Jonkheid en oplieding
Mosley waard yn 1938 berne yn Los Angeles, yn 'e Amerikaanske steat Kalifornje. Hy groeide op yn Imperial Courts, in buert yn 'e swarte wyk Watts, as de soan fan in allinnichsteande mem, Eloise Harris.
Aktearkarriêre
Yn 1963 sette Mosley útein mei in karriêre as akteur, wêrby't er meast op 'e planken stie. Yn 1974 rjochte er it toanielselskip de Watts Repertory Company op. Njonken syn toanielwurk spile Mosley ek yn ferskate films en tillefyzjesearjes. Syn bekendste filmrol hied er as it titelpersonaazje yn 'e spylfilm Leadbelly, út 1976, ûnder rezjy fan Gordon Parks. Op 'e tillefyzje hied er gastrollen yn searjes as Night Court, Starsky and Hutch, Kojak, The Rockford Files, Baretta en Sanford and Son. Dêrnjonken spile er ek yn 'e minysearje Roots: The Next Generation.
Priveelibben
Mosley troude yn 1960 mei in Saundra Locke, mar dat houlik rûn út op in skieding. Sûnt 1976 wennet er gear mei Toni Laudermick. Hy hat twa bern út syn houlik mei Locke en ien út syn relaasje mei Laudermick.
List fan planetoïden 63401-63500
Dit is in list fan planetoïden 63401-63500.
Hannelingen fan Andréas en Mattias
De Hannelingen fan Andréas en Mattias is in algemien as apokryf beskôge kristlike religieuze tekst, besibbe oan it Nije Testamint fan 'e Bibel. It is oerlevere yn ferskate Latynske manuskripten, mei as folsleine titel: Acta Andreæ et Matthiæ apud Anthopophagos ("De Hannelingen fan Andréas en Mattias mank de Kannibalen"). It is in twadde-iuwske tekst mei yn 'e haadrollen de apostels Andréas en Mattias. Foarhinne waard it beskôge as in ûnderdiel fan 'e langere Hannelingen fan Andréas, mar tsjintwurdich is men fan tinken dat it dêr wierskynlik nea ta heard hat, en wurdt it ynstee as in selsstannich geskrift sjoen.
Kayla McAlister
Kayla McAlister (Kaikohe, 6 augustus 1988) is in Nijseelânsk rugbyster fan etnysk Maoary-komôf. Hja makke diel út fan it Nijseelânske rugby sevens-frouljustiim dat yn 2016 op 'e Olympyske Spullen fan Rio de Janeiro in sulverne medalje wûn.
Libben en karriêre
McAlister waard yn 1988 berne yn Kaikohe, yn it uterste noarden fan it Noardereilân fan Nij-Seelân. Hja is fan etnysk Maoary-komôf, en identifisearret harsels as lid fan 'e iwi (stamme) Te Āti Awa. McAlister is de suster fan Luke McAlister, in earder rugbyspiler út it Nijseelânske nasjonale manljustiim.
As beoefenster fan 'e sport netbal (dy't sterk op kuorbal liket) spile McAlister yn 2011 foar it tiim Northern Mystics, út Auckland. Yn 2012 sette se lykwols yn 'e fuotleasten fan har broer útein mei in karriêre as spylster fan rugby sevens mei as posysje spits. Yn dy hoedanichheid spilet se sûnt foar it Nijseelânske nasjonale frouljustiim.
Yn 2016 makke McAlister diel út fan it tiim dat Nij-Seelân fertsjintwurdige op 'e Olympyske Spullen fan Rio de Janeiro. Nei't dat yn 'e heale finale Grut-Brittanje mei 25-7 ferslein hie, gie it yn 'e finale tesink tsjin Austraalje mei in skoare fan 17-24. Dêrmei wûnen McAlister en har tiimgenoaten in sulverne medalje.
Hannelingen fan Petrus en Andréas
De Hannelingen fan Petrus en Andréas is in algemien as apokryf beskôge kristlike religieuze tekst, besibbe oan it Nije Testamint fan 'e Bibel. It is in koart geskrift út 'e trêde iuw, dat net betize wurde moat mei de Hannelingen fan Andréas, noch mei de Hannelingen fan Petrus.
De Hannelingen fan Petrus en Andréas is ûngewoan yn 'e sin dat de anonime skriuwer blykber net de bedoeling hie om der in beskate kristlike lear mei út te dragen. Wat dat oangiet, is dizze tekst de literatuer neier as de teology. De Hannelingen fan Petrus en Andréas bestiet út in rige útsûnderlik lange ferhalen oer wûndertekens dy't de apostels Petrus en Andréas ferrjochte hawwe soene. Sa riidt Andréas yn ien ferhaal op in wolk nei Petrus syn ferbliuwplak ta, wylst Petrus yn in oar ferhaal letterlik in kamiel troch it each fan in nulle hellet (in ferwizing nei de nijtestamintyske útspraak fan Jezus fan Nazaret dat it makliker wêze soe foar in kamiel om troch it each fan 'e nulle te gean, as foar in ryk man om yn te gean ta it keninkryk fan 'e himels).
Lytse Rots
Lytse Rots (Sjajinsk: Hōhǎnǐno’o, útspr.: [hohanɪnoʔo], likernôch: "ho-han-nin-noö"; Ingelske oersetting: Little Rock; op 'e súdlike Grutte Flakten (Feriene Steaten), ±1805 – oan 'e Washita (Oklahoma), 27 novimber 1868) wie in opperhaad fan 'e Súdlike Sjajinnen, in Yndiaansk folk fan 'e Grutte Flakten fan Noard-Amearika. Hy wie in bûnsgenoat fan it bekendere opperhaad Swarte Tsjettel, en in grut foarstanner fan frede mei de Feriene Steaten. Lytse Rots kaam om by it Bloedbad fan 'e Washita, wêrby't de Amerikaanske kavalery it doarp fan Swarte Tsjettel oanfoel en ferrinnewearre.
Libben
Lytse Rots waard omtrint 1805 berne yn it súdlike part fan 'e Grutte Flakten fan Noard-Amearika. Hy wie it opperhaad fan 'e Wutapiu-troep fan 'e Súdlike Sjajinnen, en it iennichste lid fan 'e Ried fan Fjouwerenfjirtich dat Swarte Tsjettel, de lieder fan 'e fredespartij ûnder de Súdlike Sjajinnen, trou bleau nei it Bloedbad fan Sand Creek, yn 1864.
Yn 1867 wie Lytse Rots ien fan 'e opperhaden dy't it Ferdrach fan Medicine Lodge mei it regear fan 'e Feriene Steaten sleaten. Yn augustus 1868 waard er yn Fort Lyon befrege troch de Yndiaansk agint Edward W. Wynkoop, oangeande oerfallen dy't in grutte groep Súdlike Sjajinske krigers útfierd hie op delsettings fan blanke kolonisten oan 'e rivieren de Saline en de Solomon, yn 'e Amerikaanske steat Kansas. Dêrby joech Lytse Rots Wynkoop ynformaasje oer de krigers dy't by dy oerfallen belutsen west hiene, en stimde er deryn ta om te besykjen om oare Sjajinske troepen oer te heljen en leverje dy krigers oan 'e Amerikanen út, dêr't se ûnder it Ferdrach fan Medicine Lodge ta ferplichte wiene. Yn ruil dêrfoar frege Lytse Rots Wynkoop om him en syn famylje yn beskerming te nimmen as it him net slagge om 'e oangeande krigers útlevere te krijen, en Wynkoop stimde der mei yn.
Op 27 novimber 1868 waard it winterkamp fan Swarte Tsjettel en Lytse Rots oan 'e rivier de Washita by moarnsdage oanfallen troch it Amerikaanske 7e Kavaleryrezjimint fan luitenant-kolonel George Armstrong Custer. By dat Bloedbad oan de Washita foarme Lytse Rots mei de froulike Sjajinske kriger Wolvinne en in besiker, de Kajowa-kriger Folget-de-Fijân, in efterhoede om 'e by de rivier lâns fuortflechtsjende froulju en bern te beskermjen tsjin in groep oanfallende kavaleristen, dat wierskynlik in detasjemint ûnder majoar Joel H. Elliott west hat. Dêrby kaam Lytse Rots om. Hy waard likernôch 63 jier. Ek Swarte Tsjettel oerlibbe de oanfal op it kamp net.
Doedestiden waard de 'Slach oan de Washita' yn 'e Feriene Steaten beskôge as in wichtige oerwinning en de earste stap op 'e wei nei de ûnderwerping fan 'e opstannige Súdlike Sjajinnen. Tsjintwurdich wurdt it lykwols frij algemien as in oarlochsmisdie sjoen. Boppedat hie it in averjochts effekt, mei't de fredespartij ûnder de Sjajinnen troch de dea fan Lytse Rots en Swarte Tsjettel oansjenlik ferswakke waard, wylst de oarlochspartij, oanfierd troch de fanatike Hûnskrigers, troch it bloedbad krekt fuorsterke waard.
Lytse Rots syn frou Stjonkdierfrou, syn dochter Maitydsgers, syn mem, syn suster Wite Bizon en noch in oare suster oerlibben it Bloedbad fan 'e Washita. Dêrfan hearden syn mem en syn dochter Maitydsgers ta de 53 Sjajinske froulju dy't troch de Amerikanen kriichsfinzen nommen waarden. De doe santjinjierrige Maitydsgers waard neitiid bekend trochdat hja in seksuële relaasje hân hawwe soe mei George Armstrong Custer, dêr't ien of mooglik twa bern út fuortkamen. Guon moderne histoarisy binne fan miening dat dy bern wierskynlik oanset wiene troch Custer syn jongere broer Thomas (dy't ek yn it 7e Kavaleryrezjimint tsjinne), mei't Custer sels steryl west hawwe soe nei't er yn syn tiid as kadet te West Point gonorroe oprûn hie.
Hannelingen fan Andréas
De Hannelingen fan Andréas is in algemien as apokryf beskôge kristlike religieuze tekst, besibbe oan it Nije Testamint fan 'e Bibel. It is in pseudepigrafysk geskrift ûnder de namme fan 'e apostel Andréas, dat yn elts gefal datearje moat fan foar de trêde iuw, om't dernei ferwiisd wurdt yn it trêde-iuwske Manigeeske Psalmboek. Hoewol't it ferskate skaaimerken hat fan in mids twadde-iuwske oarsprong, wize oare saken, lykas it net neamen fan 'e organisaasje fan 'e tsjerke en it swijen oer Jezus fan Nazaret as histoaryske persoan, op in noch eardere datearring, fan foar't it kristlik leauwe ta in fêste foarm bestjurre.
Oerlevering
De Hannelingen fan Andréas is ûnfolslein oerlevere yn twa manuskripten. It iene is in ier Koptysk hânskrift, dat in diel fan it ferhaal werjout en dat de bibleteek fan 'e Ryksuniversiteit Utert op 'e noed hat. It oare foarmet ûnderdiel fan it Gryksktalige Martyrium. Fierders binne der noch fragminten en sitaten yn oare teksten oerlevere wêrfan't men tinkt dat dy ta de missende dielen heard hawwe. Mei-inoar soe dat de Hannelingen fan Andréas dan op in lingte fan 65 haadstikken bringe.
Washita (rivier)
De Washita is in rivier yn Teksas en Oklahoma yn de Feriene Steaten. De rivier is 475 km lang en einiget yn Lake Texoma yn Johnston County (ek Bryan County en Marshall County yn Oklahoma en de Reade Rivier fan it Suden.
Hannelingen fan Andréas
Oerlevering
Tradisjoneel tinkt men dat de Hannelingen fan Andréas basearre binne op 'e Hannelingen fan Jehannes en de Hannelingen fan Petrus, en dat dy trije teksten sels deselde auteur hawwe soene, de (wierskynlik fiktive) Leusius Charinus, oan wa't withoefolle twadde-iuwske apokrife teksten taskreaun waarden. De Hannelingen fan Andréas en Mattias, dy't oarspronklik as ûnderdiel fan 'e Hannelingen fan Andréas sjoen waard, beskôget men no as in selsstannige tekst.
Washita (rivier)
It rivierbêd fan de Washita bestiet út losse modder en sân. De iggen fan de rivier binne fan reade ierde en ûnderfine in protte earoazje. Dat makket dizze stream ien fan de meast slibbige rivieren fan Noard-Amearika.
Hannelingen fan Andréas
Oerlevering
Njonken de beide oerlevere oarspronklike foarmen bestiet der fan 'e Hannelingen fan Andréas ek noch in drastysk yn lingte werombrochte ferzje dy't omtrint 593 skreaun waard troch de tsjerkfaar Gregoarius fan Tours. Gregoarius liet frijwol alle apokrife passaazjes wei, en ek oare stikken fan 'e tekst, lykas it ferhaal wêryn't it preekjen fan in asketyske libbenswize troch Andréas de frou fan in Romeinske prokonsul derta oanset om by har man wei te gean (soks wie sosjaal en moreel ûnakseptabel foar Gregoarius syn Merovingyske lêzers). Boppedat foege Gregoarius oar materiaal ta.
Washita (rivier)
De Washita ûntspringt yn it easten fan Roberts County yn Teksas ûnder de stêd Miami yn de Texas Panhandle.
Hannelingen fan Andréas
Klassifikaasje
De Hannelingen fan Andréas waard gauris klassifisearre as in gnostysk geskrift, oant yn 1945 de ûntdekking fan in grut tal wiere gnostyske teksten, by it Egyptyske Nag Hammady, it moderne begryp fan it gnostisisme fergrutte. Tsjintwurdich wurdt de Hannelingen fan Andréas mar komselden mear as gnostysk beskôge. De histoarikus Dennis MacDonald oppenearre yn syn boek Christianizing Homer: The Odyssey, Plato, and the Acts of Andrew ("It Kristenjen fan Homearus: De Odyssee, Plato en de Hannelingen fan Andréas") de teory dat de Hannelingen fan Andréas in kristlike werfertelling fan Homearus syn Odyssee foarmet.
Ynhâld
De Hannelingen fan Andréas beskriuwt sabeare de sindingsreizen fan 'e apostel Andréas en de wûndertekens dy't er ferrjochtet, en einiget mei syn marteldea. De wûndertekens hawwe in heech boppenatuerlik gehalte en binne tige útwrydsk. Njonken de wenstige wûnders fan it genêzen fan 'e blinen en it wer ta libben wekjen fan 'e deaden, ensfh., oerlibbet Andréas it as er mank ferskuorrende wylde bisten smiten wurdt, bêdet er stoarmen del en ferslacht er hiele legers troch himsels inkeld te krúskjen. De Hannelingen fan Andréas befetsje ek in protte moralisearjen; sa feroarsaket er de dea fan in oerwûn embryo (om it oars te sizzen, hy fiert dus in abortus út, mar inkeld om't it bern bûtenechtlik is). Fierders rêdt er in jonge fan in ynsestueuze relaasje mei syn mem, wêrnei't de mem falske beskuldigings tsjin Andréas ynbringt, sadat er yn it tichthûs bedarret. Dêrop stjoert God in ierdbeving om Andréas en de jonge te befrijen. As er úteinlik oan it krús slein wurdt, sprekt Andréas noch trije dagen lang preken út ear't er stjert.
Washita (rivier)
Skiednis
Frânske ûntdekkingsreizgers ûntdutsen de rivier yn de iere 18e iuw doe't se de Red River of the South streamop befearne. Sy tochten dat it deselde stream wie dy't befreone Choctaw as Ouachita River bekreaune, mar rillegau die bliken dat it in oare stream oanbelange, en sy joegen him de namme Faux Ouachita ('False Ouachita'). Dy namme waard letter ferbastere ta False Washita. Nei de Amerikaanske Boargeroarloch waard de rivier ienfâldich Washita neamd.
It Bloedbad oan 'e Washita wie op 27 novimber 1868 doe't oerste George Armstrong Custer syn 7e U.S. Cavalry Swarte Tsjettel syn Sjajinnedoarp oan de Washita (tichteby Cheyenne fan no) moarnsier oanfoel.
Generaal (letter presidint) Zachary Taylor stichte Fort Washita oan de ûnderin fan de rivier yn 1842 om boargers fan de Tsjoktou- en Tsjikkesoufolken te beskermjen tsjin de Prêrje-Yndianen. It fort lei sa'n 31 km boppe it plak dêr't de Washita yn de Red River útrint.
Association of Science Fiction and Fantasy Artists
De Association of Science Fiction and Fantasy Artists (Ingelsk foar: "Feriening fan Science Fiction- en Fantasykeuntners"), ôfkoarte ta ASFA, is in Amerikaanske feriening en non-profitorganisaasje op it mêd fan keunst dy't wijd is oan 'e literêre sjenres fan 'e science fiction en fantasy. De leden besteane út profesjonele yllustrators en boekbânûntwerpers, amateur-keunstners, art directors, organisators fan keunsteksposysjes, útjouwers en keunstsammelders. De organisaasje bestiet sûnt de iere 1980-er jierren en is fêstige yn Harrisburg, yn 'e Amerikaanske steat Pennsylvania.
De doelstellings fan 'e ASFA binne om amateurtalint oan te moedigjen en te begelieden, om it publyk te ûnderrjochtsjen, en om spesifike ynformaasje te jaan oan sponsors, keunstsammelders en in elk dy't dêr belangstelling foar hat. Dêrnjonken rikt de ASFA elts jier yn alve ferskillende kategoryen de Chesley Awards út foar keunst op it mêd fan science fiction en fantasy. Dy prizen binne ferneamd nei de bekende astronomyske keunstner Chesley Bonestell. De útrikking fan 'e Chesley Awards fynt plak op 'e jierlikse Wrâldkonvinsje foar Science Fiction.
Dak
In dak is it boppeste diel fan in gebou of in oar bouwurk (lykas in carport of in weranda), dat bedoeld is om beskutting te bieden tsjin fleanend dierte en tsjin waar (yn 't bysûnder tsjin delslach, wyn, kjeld en sinneljocht). Under de term 'dak' wurdt ornaris sawol ferstien de eigentlike ôfdekking fan in bouwurk as it ramtwurk dat dy ôfdekking ûnderstipet. It krekte arsjitektoanyske ûntwerp fan in dak ferskilt fan gebiet ta gebiet, en hinget net inkeld fan 'e yn sa'n regio tradisjonele boustyl ôf, mar wurdt ek sterk beynfloede troch de pleatslike klimatologyske omstannichheden en de beskikbere boumarialen.
De Boalserter Merke
Neffens it byhearrende stikje proazatekst (troch Joast Hiddes Halbertsma) soe it gedicht taskreaun wurde moatte oan 'e fiktive figuer fan Gabe Skroar. Yn De Boalserter Merke rekket de ik-persoan fereale op Wobbel, in famke dat er op 'e merke yn Boalsert sjocht. Hy hinget de hiele dei yn har neite om, mar kin de moed net fine om har oan te sprekken, oant Wobbel har kammeraatskes him dêrta twinge. It gedicht is letter op muzyk set en in folksferske wurden, dat opnommen waard yn 'e lietebondel Fryslân Sjongt (nû. 71 yn 'e útjefte fan 2000).
Dak
Der besteane ferskate soarten dakken, dy't yn it foarste plak yndield wurde kinne nei foarm: Dakken kinne ek yndield wurde nei dakbedekkingsmateriaal:
Hannelingen fan Filippus
De Hannelingen fan Filippus is in algemien as apokryf beskôge kristlike religieuze tekst, besibbe oan it Nije Testamint fan 'e Bibel. It is in pseudepigrafysk geskrift ûnder de namme fan 'e apostel Filippus, en beweart in ferslach te wêzen fan dy syn sindingsreizen en de wûndertekens dy't er dêrby ferrjochte. Yn it echt is it it wurk fan in anonime skriuwer út 'e fjirde iuw.
Dak
Underdielen fan in dak kinne wêze:
De Boalserter Merke
Byhearrend proaza
''Dit sankje het Gabe makke op 'e bêste snein fan 'e Boalserter merke, dy't er nea fersomme. Dêr sjit ús by yn 't sin dat er de lêste reis mei poarte-lieden de stêd útgong, en doe't er in heal kertier op 'e wei west hie, him in siktaris mei in oeribel tsjokke wynbealch mette. Dizze frege him: "Jongetje! Zou ik nog door de poort kunnen?" "Jawol, hear!" sei Gabe. "Daalk is der noch in weide hea mei twa grouwe hynzers sonder kantroeren trochriden."''
Hannelingen fan Filippus
De iennichste oerlevere tekst fan 'e Hannelingen fan Filippus waard yn 1974 ûntdutsen yn 'e bibleteek fan it kleaster fan Xenofontos, op 'e Berch Athos, yn Grikelân, troch de Frânske ûndersikers François Bovon en Bertrand Bouvier. It is in manuskript dat skreaun is yn 'e fjirtjinde iuw, mar wêrfan't oan 'e hân fan 'e brûkte taal fêststeld is dat it in kopy fan in fjirde-iuwsk orizjineel wêze moat. Hoewol't in protte fan 'e ferhalen út 'e Hannelingen fan Filippus al bekend wiene út oare boarnen, binne der ek guon dy't eksklusyf yn it manuskript foarkomme.
Yn 'e tekst stjoert Jezus fan Nazaret in groep fan syn dissipels út om rûnom it evangeelje te preekjen. Dy dissipels binne Filippus, Bartoloméus en in frou dy't fan Mariamne hjit, en dy't yn 'e twadde helte fan 'e tekst fierhinne de haadpersoan is. Wittenskippers hawwe besocht dizze Mariamne te identifisearjen mei Marije Magdalena, mar oant no ta sûnder in protte súkses.
Gadso Coopmans
thumb|Gadso Coopmans ([[Edmé Quenedey)]] Gadso Coopmans (Frjentsjer, 1746 - Amsterdam, 5 augustus 1810) wie in medikus en dichter.
Coopmans dichte yn it Latyn. In gedicht fan him oer de pokken waard troch Goethe oerset, in heldedicht oer Peter de Grutte (Petreis) bleau ûnfoltôge. Klaas Bruinsma hat de Latynske gedichten fan Coopmans oerset yn it Frysk