cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Swartnekkeswan
Fuortplanting
It brieden begjint al yn July dat it betide foarjier is op it súdlik healrûn en dourret oant novimber. It nêst wurd meast op in lyts eilântsje oan de wâlkant boud. It wyfke leit 3-8 aaien en briedt dy allinich yn sa'n 5 wike út. Underwilens beskermet it mantsje it nêst tsjin ynkringers. De grize jongen ferlitte nei it útkommen fuort it nêst en wurde faak troch de âlden op de rêch droegen. Nei likernôch 3 moanne kinne de jongen fleane.
Main
thumb|400px|Rin fan de Main mei sydrivieren thumb|250px|De Main yn Frankfurt thumb|250px|Utmûning fan de Main yn de [[Ryn]] De Main is in rivier yn Dútslân dy't fan east nei west troch Noard-Beieren (Franken) en de Ryn-Main-Krite streamt. De rivier mûnet by Mainz yn de Ryn út en is 524 km lang (574 km, at de langste boarnerivier meirekkene wurdt).
De Main ûnstiet bit stedsje Kûlmbach út de gearrin fan de Reade Main (Roter Main) en de Wite Main (Weißer Main), dy't efterelkoar 50 en 41 kilometer lang binne. De Reade Main komt fan links en ûntspringt yn de Fränkische Alb en de Wite Main har boarne is yn it Fichtelberchtme. De grutste sydrivieren fan de Main binne dêrnei de Regnitz, de Frankyske Saale, de Tauber en de Nidda.
By Bamberg is it Main-Donaukanaal in keunstmjittige ferbining mei de Donau. It kanaal gie yn 1992 iepen en mûnet mei de Regnitz by Bamberg yn de Main út.
It trochsneed debyt by de mûning is 225 m³/s, wêrmei't de Main nei de Aare en Mûzel de grutste wetteroanfierder fan de Ryn is.
Befarberens
De Main is befarber fan Mainz oant Bamberg, dat is 396 km. Sûnt 1992 is de Main mei de Donau ferbûn troch it Ryn-Main-Donaukanaal en de Altmühl. De lêste is kanalisearre en hat 34 sluzen wêrtroch't CEMT klasse V fartugen de totale langte fan de rivier befarre kinne. De 16 sluzen yn it Ryn-Main-Donaukanaal binne fan deselde grutte, dat ek befarber foar dy skipklasse.
Stêden oan de Main
De igge wurdt oantsjut mei is (links of rjochts); at in stêd op beide iggen leit wurdt earst de igge mei sintrum oanjûn.
Betty Jansma
Betty Jansma (De Rottefalle, 3 septimber 1990) is in Nederlânske kuorbalster. Se spile fan 2012 oant en mei 2018 by kuorbalferiening LDODK út De Gordyk en Terwispel, yn de kuorballeague it heechste nivo kuorbal yn Nederlân. Fan 2018 ôf spilet se wer by har earste klup: Wêz Handich.
Begjin
Betty Jansma begong fan har alfde ôf mei kuorbaljen by Wêz Handich út De Rottefalle. Dêr hat se in aardich skoftsje spile foar't se nei LDODK gong. Doe't se yn de seleksje fan Wêz Handich siet spile se twadde klasse, it wie dus in grutte oerstap nei LDODK dy't op it heechste nivo spile. Betty makke har debút yn it earste fan Wêz Handich doe't se 15 jier wie.
LDODK
Yn it jier 2012 makke Betty bekend dat se in stapke heger spylje woe en se gong nei LDODK en kaam dêrmei yn de korfballeague. Doe't se de oerstap makke op 22-jierrige leeftiid, kaam se fuort al yn it earste team fan LDODK. LDODK stie eartiids ûnder lieding fan: Jan Sjoerd Pool.
Yn it debút seizoen (2012-2013) fan Betty einige LDODK achtste en bleau dus yn de kuorballeague. Yn it seizoen 2016-2017 einige se mei LDODK yn de top 3 fan de kuorballeague. Dit betsjutte dat se play-offs spylje mochten. It seizoen 2016-2017 wie it earste seizoen yn de klupskiednis fan LDODK dat se play-offs spylje mochten. Betty har debút wedstryd wie op 11-11-2012 tsjin Blau-Wyt út Amsterdam, thús yn De Gedyk. Der waard wûn mei 22-18
Yn it fjildseizoen fan 2013-2014 waard Betty mei LDODK kampioen yn de haadklasse fan it Koninklijk Nederlands Korfbalverbond (KNKV). Dit wie foar it earst yn de klupskiednis dat LDODK op sawol it fjild as yn de seal, op it heechste nivo yn Nederlân spilen. LDODK helle it seizoen dêrnei (2014-2015) op it fjild krekt net de play-offs om it kampioenskip op it fjild, se kamen nammentlik ien punt tekoart.
Yn it seizoen (2015-2016) krige Betty Jansma en de klup in nije haadcoach: Erik Wolsink. Yn de sealkompetysje einige LDODK heger as de seizoenen dêrfoar (6e plak) en op it fjild waard wer it 3e plakt helle. Wer gjin play-offs om kampioenskip.
Marjolein Kroon en Friso Boode (beide internationals kamen LDODK fersterkjen yn it seizoen 2016-2017. Yn dit seizoen waarden Betty en de ploech tredde yn de kuorballeague mei 23 punten. Dit betsjutte dat LDODK foar it earst yn de klupskiednis play-offs spylje mochten. Der waard twa kear ferlern fan TOP (Sassenheim); dy't úteinliks kampioen waarden yn de seal. TOP, de ploech dêr't Friso Boode, dy't oan it begjin fan it seizoen nei LDODK kaam, wei kaam. It fjildseizoen kaam LDODK sels yn de finale om it kampioenskip fan Nederlân. De favoryt fan dat seizoen: PKC (Papendrecht) waard yn de krúsfinale ferslein mei 22-18. Yn de finale waard der spile tsjin AKC Blauw-Wit (Amsterdam). Der waard mei 22-12 ferlern, mar LDODK hie him yn de top fan Nederlân festige dat jier. Dat wie al in prestaasje foar de klup.
It lêste jier fan Betty by LDODK ferrûn net sa soepel as plend, ek al hienen se by LDODK hege ambysjes. Yn maart 2018 drige de ploech de play-offs yn de seal te missen. Der kaam daliks in nije coach oan it roer om it tij te kearen: Henk Jan Mulder (earst assistintcoach fan LDODK). Om de play-offs te heljen slagge lykwols net mear, LDODK einige 5e en it seizoen einige yn in mineur. Op it fjild einige LDODK mei 10 punten op it 4e plak en spile dus ek gjin play-offs om it kampioenskip.
Wer werom by Wêz Handich
Betty makke bekend yn maaie 2018 oan de foarsitter fan LDODK (Gouke de Vries) en de klup, dat se graach wer in stapke werom dwaan woe. Se gong doe werom nei har klup dêr't se begongen wie te kuorbaljen: Wêz Handich. Wêz Handich wurke yn 'e tusken tiid gear mei de buertferiening út Eastermar: KF DOW. Se kaam wer yn it earste by Wêz Handich/DOW dy't yn 'e tuskentiid omheech gongen wie fan de 2e klasse nei de 1e klasse, allinne it jier dat se werom kaam, kaam Wêz Handich/DOW út yn de 2e klasse. Wêz Handich/DOW wie krekt degradeare. Doe Betty werom kaam, wurde se kampioen mei Wêz Handich/DOW en promovearre Wêz Handich/DOW wer nei de 1e klasse. Fan it fjildseizoen 2021-2022 ôf hat Betty besletten op te hâlden yn it earste team fan Wêz Handich/DOW en dus ek hjiryn in stapke werom te dwaan. Yn dit seizoen waard de wedsrtyd om de lêste plak en ôfskiedwedstryd fan Betty, ferlern mei 19-22 fan OKO/BIES út De Grinzer Pein. Letter dat seizoen degradearre Wêz Handich/DOW fan de 1e klasse nei de 2e klasse, Wylst Wêz Handich/DOW en Betty yn 'e seal hast kampioen wurden wienen yn de 1e klasse. Der waard thús wûn fan Ritola yn de play-offs, allinne it ûnderlinge resultaat wie yn it foardiel fan Ritola út it Grinze Súdlaren.
Privee
Yn 2012 is Betty ôfstudearre as Medyskbielfoarmjende en Bestrielingsdeskundige (MBB'er). Betty hat yn 2021 de oplieding Sportmassage folge neist haar baan yn de sûnenssoarch as Radioterapeutysk Laborant yn it R.I.F. te Ljouwert. Ek hat se de ferfolgkursus Medical Taping dien.
Brief fan Judas
It Brief fan Judas, yn it oarspronklike Gryksk: Επιστολή του Ιούδα, Epistoli tou Iouda, ek wol koartwei Judas neamd, is it 26ste en foarlêste boek fan it Nije Testamint fan 'e kristlike Bibel. It is de 21ste en lêste fan 'e brieven, en de sânde fan 'e Algemiene Seinbrieven. De earste Fryske oersetting fan Judas stie yn 'e fertaling fan it Nije Testamint fan dû. Geart Aeilco Wumkes en Eeltsje Boates Folkertsma, dy't yn 1933 útkaam.
Ostfriesische Landschaft
thumb|Gebou fan de Ostfriesische Landschaft yn Auwerk thumb|It wurkgebiet fan de Ostfriesische Landschaft thumb|150px|It Upstalbeamwapen fan 1678 De Ostfriesische Landschaft of Eastfryske Lânskip (Eastfrysk Plat: Oostfreeske Landskupp, Sealterfrysk: Aastfräiske Loundskup) yn Auwerk is in bestjoerlik elemint, dat al sûnt 1464 bestiet. De Eastfryske Lânskip hat it foech oer kulturele saken yn de bestjoerlike distrikten Lier, Auwerk, Emden en Wittmund en wurdt ek wol it kulturele parlemint fan Eastfryslân neamd.
Brief fan Judas
Skriuwer en oarsprong
De skriuwer fan dit brief identifisearret himsels inkeld as "Judas, de tsjinstfeint fan Jezus Kristus, de broer fan Jakobus"; der is dan ek nochal wat strideraasje oer wa't er krekt wie. Yn elts gefal wie it net Judas Iskariot, de dissipel dy't Jezus ferette. Guon bibelwittenskippers wolle hawwe dat, om't er nei de apostels as in trêde partij ferwiist, it likemin de apostel Judas wêze kin, hoewol't oaren it dêr net mei iens binne. Mar it wierskynlikst is dat it giet om Judas, de broer of healbroer fan Jezus, dy't neamd wurdt yn Markus 6:3. Marten Luther beskôge it Brief fan Judas lykwols as apokryf; dêrfandinne dat it mei Hebreeërs, Jakobus en Iepenbiering, dy't itselde lot troffen, yn lutherske bibels noch altiten los fan 'e kanon byinoar yn in aparte taheakke hielendal efteroan yn it Nije Testamint ôfprinte wurdt.
Ostfriesische Landschaft
De bibleteek fan de Eastfryske Lânskip is de grutste wittenskiplike bibleteek dy't Eastfryslân hat. De Eastfryske flagge (swart, read en wyt) waard pas yn 1989 formeel fêstlein, it tradisjonele wapen fan de Upstalbeam fan 1678 wurdt hjoed-de-dei ek noch brûkt.
Brief fan Judas
Skriuwer en oarsprong
Wat de datearring oangiet, moat rekken holden wurde mei it feit dat in oaren fan 'e Algemiene Seinbrieven, 2 Petrus, witwat oan Judas ûntlient. As 2 Petrus troch de apostel Petrus skreaun is, soed er uterlik fan 64 datearje, mei't Petrus foar it neist yn dat jier ta de dea brocht waard. Judas soe dan dus fan foar dy tiid wêze moatte. Mar hjoed de dei is men fan tinken dat 2 Petrus in pseudepigrafyske tekst fan in anonym skriuwer ûnder de namme fan Petrus út 'e earste helte fan 'e twadde iuw is, dat sadwaande wurdt Judas almeast letter datearre, oan 'e ein 'e earste iuw.
Ynhâld
Yn Judas, dat skreaun is oan 'e kristenen yn it algemien, trunet de skriuwer syn lêzers oan om 'e rjochte leare fan it kristendom te ferdigenjen en de wurden fan 'e apostels net te ferjitten. Hy warskôget tsjin lju dy't de dwaallear ferkundigje dat alle sûnden dochs al ferjûn binne, en dat it dêrom net sa krekt komt mei jin oan 'e foarskriften te hâlden. Hy wiist derop dat God sels nei't er syn folk út Egypte befrijde, net wifke om ûnleauwe te bestraffen (in ferwizing nei it âldtestamintyske boek Exodus). Ek oare foarbylden komme út it Alde Testamint, mar Judas hellet ek guon apokrife teksten oan yn ferwizings nei foarfallen dy't yn 'e bibelske kanonnearne beskreaun steane. Sa hat er it yn Jud. 1:9 oer de striid tusken de aartsingel Michael en de duvel om it lyk fan Mozes (út 'e Himelfeart fan Mozes), en wurde yn Jud. 1:14-15 útspraken oanhelle út it boek Henoch, dêr't men yn Genesis omdôch nei sykje sil. Troch dy ferarbeiding yn 'e tekst fan bûtenbibelske ferhalen docht Judas sels foar trochkrûpte bibelkenners wat frjemd oan. It boadskip is lykwols simpel: de kristenen moatte op it rjochte paad bliuwe en har net ferliede litten om dêrfan ôf te wiken, al hoefolste makliker oft har libben dêr ek fan wurde soe.
Ostfriesische Landschaft
Bestjoerlik foech
It is in selsstannige bestjoerlike ienheid wêrfan de opbou en status yn kêst 72 fan de dielsteatwet fan Leechsaksen ferankere is. De Eastfryske Lânskip hat in eigen 'lânskipsgrûnwet' dêr't de taken en wurkwize yn beskreaun stean. De grûnwet makket ek de skieding mei de hegere en legere bestjoerlike lagen dúdlik, dy binne der inkeld om stipe te jaan en de autonome status fêst te hâlden en feilich te stellen.
As bestjoerlik elemint is de Eastfryske Lânskip ferantwurdlik foar kulturele, wittenskiplike en ûnderwiiskundige saken. It is in Höherer Kommunalverband, de heechste bestjoerlike laach op regionaal nivo (winliken alles ûnder dielsteatnivo). De twadde laach binne de bestjoerlike distrikten (Kreis) Lier, Auwerk, Emden en Wittmund, de gemeenten (Gemeinde) dy't ûnder dy distrikten falle foarmje de leechste bestjoerlike laach. De lânskipsried beslacht 49 leden en wurdt demokratysk keazen troch de folksfertsjintwurdigers fan de fjouwer Eastfryske distrikten.
Brief fan Judas
Fryske oersetting
De earste Fryske oersetting fan Judas stie yn it Nije Testamint fan dû. Geart Aeilco Wumkes en Eeltsje Boates Folkertsma, dat yn 1933 útkaam en dat fan 1943 ôf ûnderdiel útmakke fan 'e earste Fryske bibeloersetting. Om't sawol teologen as taalkundigen beswieren tsjin 'e fertaling Wumkes-Folkertsma hiene, waard fan 1966 ôf wurke oan in nije bibeloersetting, dy't yn 1978 útkaam as de Nije Fryske Bibeloersetting (mei stipe fan 'e provinsje Fryslân, it Nederlands Bijbelgenootschap te Haarlim en de Katholieke Bijbelstichting te Bokstel). Dat is de fertaling dy't noch altiten yn gebrûk is, yn 'e foarm fan 'e trêde, ferbettere druk fan 1995. De oersetting fan Judas waard dêrby dien troch drs. H.J. Brouwer, dy't op taalkundich mêd ûnderstipe waard troch perfester dr. Jelle Hendriks Brouwer.
Tacitus
Tacitus ( Latyn: "swijend" of "ferswijd" ) wie de cognomen fan ferskillende Romeinen:
Eaststellingwerf
thumb|Kaart fan gemeente Eaststellingwerf
Eaststellingwerf (Nederlânsk en offisjeel: Ooststellingwerf; Stellingwerfsk: Ooststellingwarf) is in gemeente yn it súdeasten fan Fryslân, mei in oerflak fan 226,11 km², wêrfan 2,69 km² wetter. De gemeente hat ynwenners.
Skiednis
Yn 1328 skieden de Stellingwerven, en dus ek it gebiet dat hjoed de dei Eaststellingwerf foarmet, harren ôf fan Drinte dat op dat stuit ûnder it bewâld fan de biskop fan Utert stiet. Sûnt dan foarmet it gebiet in eigen autonoom gebiet dat bewâlde wurdt troch stellingen, wat de namme foar it gebiet ek ferklearret. Yn 1498 komt it gebiet yn hannen fan Albrecht fan Saksen, dy't it gebiet yn 1504 by Fryslân yndield. De Stellingwerven waarden sadwaande ien fan de Fryske gritenijen. Yn 1517 folget de splissing tusken East- en Weststellingwerf en ûntstiet it gebiet sa't dat der no is.
It gebiet foarme lange tiid in buffer foar fijannen dy't Fryslân ynlûke woenen. By Aldeberkeap, de Bekhofskâns, en by Donkerbroek, de Breeberchskâns, waarden fortifikaasjes makke. Tegearre mei ferskate ynundaasjes hawwe de forten der ûnder oare ta laat dat Bommen Berend it gebiet net ynlûke koe.
Yn de 18e iuw kaam de feantsjerij opsetten yn it gebiet. Nije feankoloniale doarpen ûntstienen wêr't it libben min wie. Under dizze omstannigens ûntstie in gebiet wêr't it sosjalisme in soad oanhingers hie. De gritenij Eaststellingwerf waard yn 1851 in gemeente nei de ynfiering yn Nederlân fan de gemeentewet fan Thorbecke.
Hjoed de dei is Easterwâlde it haadplak fan de gemeente. Mar yn it ferline binne ek Makkingea en Aldeberkeap haadplak fan it gebiet west. Sûnt 1885 is Easterwâlde definityf it haadplak fan de gemeente wurden.
Plakken
It haadplak is Easterwâlde (Makkinga, 1812 - 1855 Aldeberkeap, 1855 - 1886 Makkinga) en de oare plakken yn de gemeente binne: Aldeberkeap, Appelskea, Donkerbroek, Elslo, De Fochtel, De Haule, Haulerwyk, Langedike, Makkingea, Nijeberkeap, Ravenswâld en Waskemar.
Polityk
De gemeenterie fan Eaststellingwerf bestiet út 21 sitten. De Partij fan de Arbeid hat lange tiid de grutste partij fan Eaststellingwerf west, mar sûnt de gemeenteriedsferkiezings fan 2010 is de lokale partij EaststellingwerfskBelang de grutste. It kolleezje wurdt sûnt 2018 foarme troch it EaststellingwerfskBelang, it CDA en de PvdA. Hjirûnder stiet de gearstalling fan de gemeenterie sûnt 1998.
Gemeenterie
Ferkiezingsresultaten foar de gemeenterie sûnt 1998:
¹ Frysk: EaststellingwerfskBelang <br/ > ² GPV in 1998
Kolleezje fan Boargemaster en Wethâlders
2018-2022:
Media yn Eaststellingwerf
Kranten
Radio
Ichtegem
Ichtegem is in plak en gemeente yn de Belgyske provinsje West-Flaanderen. Ichtegem bestiet út de plakken Ichtegem, Eernegem en Bekegem. De gemeente hat goed 14.000 ynwenners.
Eaststellingwerf
Taal
Histoarysk sjoen makket Eaststellingwerf ûnderdiel út fan de Stellingwerven, mar it Stellingwerfsk is foar it meastepart al ferdreaun út it gebiet. De taal is benammen troch it Nederlânsk en it Frysk ferdreaun. Yn Eaststellingwerf hat likernôch 11% fan de minsken it Stellingwerfsk as memmetaal, wylst it Nederlânsk troch 44% en it Frysk troch 38% fan de minsken as memmetaal sprutsen wurdt. It Frysk wurdt benammen yn it noardlike part fan de gemeente, boppe de Tsjonger sprutsen, yn de doarpen Haule, Haulerwyk, Waskemar en Donkerbroek. Troch de eardere migraasje fan in soad Fryske feanarbeiders wurdt der ek yn Appelskea in soad Frysk praat. Yn Makkingea en Aldeberkeap bestiet in treftige mienskip Friezen.
Ichtegem
Yndieling
Njonken Ichtegem bestiet de gemeente ek út de dielgemeenten Eernegem en Bekegem. Eernegem is in grutte dielgemeente en hat mear ynwenners as Ichtegem. Yn it sintrum (Stasjonsstraat 1) fan Eernegem stiet ek it gemeentehûs. Bekegem is in lytser plattelânsdoarp.
Eaststellingwerf
Taal
Yn Eaststellingwerf bestiet gjin gemeentlik belied makke op it mêd fan de Fryske taal.
Ichtegem
Yndieling
It doarpssintrum fan Ichtegem sels rint lâns de dyk fan Koekelare nei Aartrijke. It sintrum, mei de merk en de tsjerke, leit yn it uterste westen fan it plak, noch gjin twa kilometer fan it sintrum fan Koekelare. Nei it easten ta rint de doarpsbebouwing mear as trije kilometer by de Engelstraat en foarby de wyk De Engel oer de N33 de Zuidstraat lâns. Neist dy lintbebouwing ûnstiene pas letter nijere wiken of yndustrygebieten.
Grutte Priis Formule 1 fan Brazylje 2018
Utslaggen fan de '''Grutte Priis Formule 1 fan Brazylje 2018 yn São Paulo op 11 novimber. It wie de tweintichste race fan 21 races fan de Formule 1 yn 2018. Hy waard op Interlagos hâlden. De race waard hâlden oer 71 omgongen, op it 4,3 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 306 kilometer.
Ichtegem
Skiednis
Mooglik wie it grûngebiet fan Ichtegem al yn de prehistoaryske tiid bewenne, mar dêr is noch gjin systematysk archeologysk ûndersyk nei dien. Der binne wol fynsten út it lette neolitikum, wylst sirkelfoarmige struktueren dy't op loftfoto's te sjen binne, wize op grêfheuvels út de brûns- of de izertiid. Bewenningsspoaren binne bekend út de Romeinske tiid. De Brugse Heirweg (Engelsstraat, Koekelarestraat en Zuidstraat) hoecht net perfoarst fan Romeinske oarsprong te wêzen, mar kin ek as in midsieuske hannelsrûte ûnstien wêze. De namme Ichtegem kin yn de 7e of 8e iuw ûntstien wêze en is fan Germaanske komôf.
It tichtby lizzende kastiel fan Wijnendale datearret fan de 11e iuw. Om 1026 waard Ichtegem foar it earst as 'Hettingeem' neamd. Fan de 11e iuw oant de 13e iuw waard it ûnlân oanmakke, wêrby't de Abdij fan Sint-Bertinus yn Sint-Omaars en de Sint-Piterabdij yn Oudenburg in wichtige rol spilen. Om 1250 hinne wie der pottebakkersbedriuw. Sûnt 1331 wie der al sprake fan in kapel, dy't oan de hillige Winok wijd wie.
Under Eastenryksk bewâld waarden tusken 1764-1775 nije diken oanlein, faak hiele rjochte, lykas de wei fan Torhout nei Oostende.
Tusken 1840 oant 1850 soarge in krisis yn de flaaksyndustry, mislearre rispingen en in tyfusepidemy foar in tiid fan ekonomyske delgong. In soad minsken waarden twongen om alle jierren nei Frankryk te gean om dêr te wurkjen. It duorre noch oant nei de Twadde Wrâldkriich dat de mechanisaasje yn 'e lânbou in ein makke oan de Flaamske seizoenarbeiders dy't helpe moasten by de Frânske rispinge.
Sûnt 1868 wie ek it spoar fan Torhout oant Oostende yn gebrûk. De yndustry bestie yn dy tiid út brouwerijen en in stienûne (1882).
It molkfabryk waard yn 1979 sletten. Undertusken ûntstie yn 1975 in fúzjegemeente fan Ichtegem, dêr't ek Eernegem en Bekegem diel fan makken.
It besjen wurdich
thumb|Sint-Michielstsjerke
Lânskip
thumb|Wijnendalebosk Ichtegem leit yn 'Zandig Vlaanderen' yn it 'Westelijk Houtland'. De hichte ferskilt fan 10 oant 20 meter. Yn it súdeasten leit in steile râne nei it 'Plato fan Wijnendale', dêr't ek it Wijnendalebosk en it Kastiel fan Wijnendale lizze. It heechste punt is dêr tichteby de buorskip 'De Reiger' 51 meter. It plato foarmet ek in wetterskieding: streamkes súdlik fan it plato wetterje yn súdlike rjochting ôf nei de 'Handzamevaart', wylst de streamkes noardlik dêrfan nei de 'Moerdijkvaart' ôfwetterje.
Ekonomy
Yn de gemeente is in brouwerij aktyf, dy't ferskillende streekbieren brouwt. Eartiids wiene der mear brouwerijen, lykas brouwerij 'De Engel', en der hat ek in stienfabryk stien. Yn de lânbou wie û.o. de bou fan flaaks wichtich.
Pytagoras
thumb|Pytagoras, Romeinske kopy nei in Gryksk orizjineel, [[Musei Capitolini]] Pytagoras (Gryksk: Πυθαγόρας) (Samos, ±572 f.Kr. – Metapontum, ±495 f.Kr.) wie in Gryksk wiskundige, wiisgear, filosoof en herfoarmer. Hy waard troch guons as ien fan de Sân Wizen beskôge.
Biografy
Pytagoras waard berne op Samos, ien fan de doe wolfarrende Grykske eilannen yn de Egeyske See. Hy krige fan jongs ôf oan in goede opfieding en oplieding. Neffens de oerlevering hat hy in soad reizen makke nei it Alde Egypte en it Easten. Hy stribbe harmony en reinheid fan de siel nei, wat neffens him befoardere wurde koe troch ûnder oare de kennis fan getalferhâldingen. Dizze ferhâldingen behearskje neffens syn lear it hielal, sa't se bygelyks ek werom te finen binne yn de muzyk. Pytagoras ûntdekte ek de muzikale boppetoanenrige mei de ferhâldingen fan ferskate ynterfallen, troch in spande snaar op ferskillende punten ôf te klamjen. Hy wie in tige betûft lyra-spiler.
Filosofy en religy
Aristoteles fette de lear fan Pytagoras en syn opfolgers sa gear:
Pytagoras wie oertsjûge fan de ûnstjerlikheid fan de siel en ûnderwiisde de reïnkarnaasje. Dat is ek de reden wêrom't hy gjin fleis iet; lange tiid waarden fegetaarjers ek wol pytagoreeërs neamd.
Pytagoras syn religieuze foarstellingen wiene grif fan Easterske Yndyske oarsprong. Hy leaude yn sielsferhuzing.
Pytagoras kombinearre foar it earst wiskunde mei teology. Dizze kombinaasje sille wy letter tsjinkomme by Plato, mar ek by de midsiuwske teologen, by Baruch Spinoza en by Leibniz en letter sels by Kant. Pytagoras hat altiten in grutte ynfloed op it tinken útoefene.
Stelling fan Pytagoras
300px|thumb|right De stelling fan Pytagoras is grif de bekendste stelling yn de wiskunde. 'Syn' stelling wie lykwols allinich mar nij foar de Griken. Yn Babyloanje wie it resultaat al folle langer bekend. De stelling seit wat oer de relaasje tusken de rjochthoekssiden en de skeane side (hypotenusa) fan alle rjochthoekige trijehoeken.
Yn de rjochthoekige trijehoek ABC binne de siden a en b de rjochthoekssiden. De side c neame wy de skeane side of hypotenusa.
De stelling fan Pytagoras is:
Oars formulearre:
Sybe Schaap
Sybe Schaap (De Lemmer, 20 maaie 1946) is in Nederlânsk politikus. Ut namme fan de VVD wie er fan 2007 oant 2019 lid fan de Earste Keamer. Schaap hat ek dykgraaf fan it wetterskip Groot Salland west.
Oplieding en wurkpaad
Schaap waard meiwurker fan de D66-fraksje yn de Twadde Keamer (1981 oant 1986) en lid fan de gemeenteried fan Brederwiede (1980 - 1984). Yn 1986 stapte Schaap út D66 en stoppe as meiwurker fan de D66-fraksje yn de Twadde Keamer.
Schaap waard dykgreve fan it wetterskip Noardeastpolder (distiid Suderseelân, Flevopolder) fan 1986 oant 1993, fan 1993 oant 1997 foarsitter fan it Suveringskip West-Oerisel en un 1997 fan wetterskip Groot Salland (Oerisel).
Sûnt 1988 is Schaap aktyf lid fan de VVD. Fan 12 juny 2007 oant 2019 siet er yn de Earste Keamer fan de Steaten-Generaal út namme fan dy partij.
Yn syn boek ''Het rancuneuze gif. De opmars van het onbehagen'' (2012) skriuwt Schaap oer de rol fan rancune yn de mienskip. Hy beskriuwt de rol fan rancune foar Karl Marx, de NSB, fernijingsbewegings yn de jierren '60, radikale bisteaktvisten, mar ek de PVV.
List fan planetoïden 34901-35000
Dit is in list fan planetoïden 34901-35000.
Skiednis fan Dútslân
De side oer de skiednis fan Dútslân omklammet de skiednis fan Dútslân.
As naasje ûntstiet Dútslân pas sûnt 1871 mei it útroppen fan it Dútske Keizerryk. Dêrfoar is it benammen de Dútske taal en kultuer dat de Dútsers bynt. Op 't lêst fan de 15e iuw wurdt de namme fan it Hillige Roomske Ryk útwreide ta Hillige Roomske Ryk fan de Dútske Naasje (Sacrum Romanum Imperium Nationis Germanicae yn it Latyn).
Stammen
thumbnail|left|170px|Tinkstien fan de Romeinske tiid yn it [[Teutoburgerwâld.]] Yn de prehistoarje waard it gebiet dat no Dútslân is, bewenne fan Germanen en Kelten. Ut Skandinaavje wei kamen de Germanen yn Dútslân, dy't har mei it Grutte Folkeferfarren nei it suden en westen teagen. Julius Caesar ferovere Galje yn de 1e iuw f.Kr. en makke fan de Ryn de grins fan it Romeinske Ryk. De Romeinen stiften de stêden Keulen en Trier.
Frankyske Ryk
Al yn de tredde iuw besocht in grut tal stammen it Romeinske Ryk binnen te kommen, de tiid fan it Grutte Folkeferfarren. Nei 400 koene de Romeinen de stammen net langer mear tsjinhâlde.
De Franken foarmen in eigen ryk. It Frankyske Ryk waard kerstene ûnder Klovis (481-511). Wichtich wie de winst fan Klovis tsjin in Romeinske generaal Syagrius, dy't oer gebiet om Parys hinne hearske, yn 486. It súdwestlike part fan it hjoeddeiske Dútlân wie ek ûnderdiel fan it Frankyske Ryk. Yn dat gebiet wennen net allinnich Franken mar ek ferskillende Germaanske stammen.
De paus makke Karel de Grutte keizer yn it jier 800. Hy hold ta yn Aken, dat as haadplak fan syn ryk sjen wurde kin.
Hillige Roomske Ryk
It Hillige Roomske Ryk wie it earste Reich of ryk. It ryk ûntstie út it eastlike part fan it Frankyske Ryk mei it tekenjen fan it Ferdrach fan Verdun (843). Dat wie in ferdrach tusken de trije soannen fan Loadewyk de Fromme. Yn 962 waard Otto I as earste net-Karolingyske Dútske kening ta keizer makke. Dat wie it formele begjin fan it Roomske keizerryk.
Yn de twadde helte fan de 15e iuw waard de namme fan it Hillige Roomske Ryk útwreide ta 'Hillige Roomske Ryk fan de Dútske Naasje' (Sacrum Romanum Imperium Nationis Germanicae yn it Latyn). It Hillige Roomske Ryk is nea in nasjonale steat wurden. It bleau in steatebûn dêr't de keizer de heechste politike macht hie. Yn 1806 kaam der in ein oan it Hillige Roomske Ryk mei de ynfal fan Napoleon Bonaparte yn it Hillige Roomske Ryk.
Prusen en it Dútske Bûn
Yn it dêrnei kommende desennium besochten monargyen de liberale streamingen, dy't út de Frânske Revolúsje ûntstienen, te bestriden. Yn dy tiid wie it liberalisme nau ferbûn mei it nasjonalisme, wat nedich wie om ta ien Dútske steat te kommen. Troch rebûlje yn Berlyn yn 1848 waard kening Freark Willem IV fan Prusen twongen om in konstitusjonele grûnwet oan te nimmen. Yn Frankfurt kaam der in nasjonale gearkomste om goedkar te jaan oan de nije grûnwet. Leden fan dy gearkomste waarden keazen troch alle Dútske dielsteaten. Lykwols waard de kening benaud fan de liberale streamingen en hy wegere de grûnwet.
It ferienigjen fan Dútslân wie dêrnei allinnich mooglik ûnder druk fan in militêre lieding yn it autoritêre Prusen.
It Dútske keizerryk
It twadde Reich begûn mei in ferdrach yn 1871 yn Versailles. Prusen lei de basis foar it Dútske Ryk, Eastenryk die net mei. Dútslân bleau in ryk mei in ferskaat oan folken foar noch in 50 jier. Dútslân wûn de Frânsk-Prusyske Kriich mei Frankryk yn 1871, en yn de Earste Wrâldkriich sette hja op 'e nij út ein mei in ynfaazje yn Frankryk. De kriich einiget mei it fjochtsjen yn 'e rinfuorgen, fuorgen groeven troch soldaten foar beskermjen. Der wienen in soad soldaten ferstoarn by de beide partijen. De kriich einiget yn 1918, en de Dútske keizer naait út nei Nederlân. Nei de Novimberrevolúsje komt de ein fan it 'Twadde Reich' en is it begjin fan de demokratyske Weimarrepublyk. Nei de kriich wienen der grutte ekonomyske problemen yn Dútslân troch it Ferdrach fan Versailles en de Grutte Depresje oer de gânse wrâld.
Weimarrepublyk
Nei de ein fan de Earste Wrâldkriich waard op 9 novimber 1918 troch de sosjaaldemokratyske politikus Philipp Scheidemann yn Berlyn de republyk útroppen. Fanwege rebûlje yn Berlyn kaam de nasjonale gearkomste yn 1919 foar de earste kear by elkoar yn Weimar, dêr't de namme Weimarrepublyk troch ûntstien is. De offisjele namme wie lykwols it 'Dútske Ryk'.
De Weimarrepublyk hie al sûnt syn begjin grutte problemen. Dútslân moast troch it Ferdrach fan Versailles grutte stikken grûngebiet ôfstean en hie dêr grutte skulden oan oer holden omdat de winners fan de Earste Wrâldkriich easken dat Dútslân de oandiene skea werombetelje moast. Yn 1923 kaam it ta in superynflaasje dy't delbêde waard mei monetêre herfoarmings yn novimber fan itselde jier. Yn Beieren wie it politike klimaat frij rjochts en konservatyf, Hitler besocht mei in steatsgreep fergees de macht oer te nimmen. Dêrfoar kaam er inkelde moannen yn de finzenis.
Yn 1924 like de demokrasy, nettsjinsteande ferskate konflikten, relatyf stabyl. De monetêre herfoarmings holpen en der kaam in bloeitiid. Yn 1925 waard Paul von Hindenburg demokratysk keazen ta presidint. It begjin fan de finansjele krisis yn 1929 wie it begjin fan 'e ein fan de Weimarrepublyk. Yn 1932 wienen der mear as seis miljoen minsken wurkleas.
Sawol ekstreem rjochts as ekstreem lofts groeiden yn de krisistiid en de striid tusken de NSDAP en de KPD lôge op. By de ferkiezings foar de Reichstag waard de NSDAP fan Adolf Hitler de grutste partij.
Nazi-Dútslân
It "Tredde Ryk" wie Nazy-Dútslân; fan 1933 oant en mei 1945. Adolf Hitler wie lieder fan it regear, en mei ynstimming fan it parlemint krige hy op 23 maart 1933 de folsleine macht oer it lân, striidkrêften en regear (Gleichschaltung). Hitler anneksearre Eastenryk en Tsjechje, mar nei de anneksearring fan Poalen bruts 1 septimber 1939 de Twadde Wrâldkriich út. Oan it begjin wie de kriich foar Dútslân in súkses, Nazy-Dútslân ferovere in grut part fan Jeropa en de Sowjetuny. Nei de Slach om Stalingrad stie it der min foar mei it Dútske eastfront, en stadichoan lutsen de Dútsers har fjochtsjendewei werom út it easten. Nei de ynvaazje by Normandje, D-Day, waard de kriich op trije fronten fierd tsjin Nazi-Dútslân (west, súd en east). Ridlik gau feroveren de alliearden Parys. In tebeksetter foar de alliearden, en in súkses foar Nazi-Dútslân wie Market Garden, lykwols wie der nei de slach tefolle optimisme by de Dútsers, dy't doe noch kânsen seagen om mei it Ardennenoffensyf foar in kearpunt yn de kriich te soargjen. Yn de Slach om Berlyn binne mear as 300.000 minsken stoarn, ek Adolf Hitler holdt it libben net, hy die himsels tekoart op 30 april 1945. Op 8 maaie 1945 wie de folsleine kapitulaasje fan Nazi-Dútslân tekene.
Dútslân nei 1945
Yn july/augustus 1945 waard de Konferinsje fan Potsdam holden, dêr't de oerwinners gear kamen oer de takomst fan Dútslân. Wat it grûngebiet oangie moasten de gebieten beëasten de rivieren Oder en Neisse ûnder Poalsk bewâld komme. De gebieten yn it westen dy't wilens de kriich aneksearre waarden, it Frânske Elzas-Loataringen, Belgje krige syn Eastkantons werom. Lúksemboarch en Eastenryk waarden loskeppele fan Dútslân.
thumbnail|left|200px|Besettingssônes yn 1945 Dútslân waard ferparte oer fjouwer besettingssônes; it noardeasten waard Britsk, súdeasten Amerikaansk, it oan Frankryk oanswettende gebiet Frânsk en it easten waard de Sowjet besettingssône. Berlyn waard ek yn fjouweren dield. It wie de bedoeling dat de fjouwer lannen har eigen paad folgen mar de Alliearden begûnen al ridlik gau gear te wurkjen. De spanningen tusken east en west waarden grutter neidat de Sowjetuny help foar weropbou yn har sône wegere, yn it westen sette it Marshallplan útein. Op 23 maaie 1949 waard de Bûnsrepublyk oprjochte, it besloech de Frânske, Britske en Amerikaanske besettingssônes. West-Dútslân waard folslein ûnôfhinklik ferklearre op 5 maaie 1955, Bonn waard de haadstêd. Fjouwer dagen letter, op 9 maaie 1955, waard West-Dútslân NAFO-lid. Op 7 oktober 1949 waard de DDR oprjochte, Dútslân bestie fan dy dei ôf út east en west. Op 14 maaie 1955, seis dagen neidat West-Dútslân by de NATO kaam, waard East-Dútslân lid fan it Warsjaupakt. Yn 1973 waarden East- en West-Dútslân lid fan de Feriene Naasjes. Yn it tiidrek fan 1949 oant 1961 flechten likernôch 3 miljoen minsken fan de DDR nei West-Dútslân. Om dy flechtlingestream te kearen waard yn 1961 de Berlynske Muorre boud. Yn 'e simmer en hjerst fan 1989 boaze de flechtlingestream út de DDR wei nei it westen oan, omdat Hongarije op 2 maaie 1989 de grins mei Eastenryk iepene, dêr't in soad ynwenners fan de DDR brûkme fan makken. thumbnail|200px|[[Berlynske Muorre]] 9 novimber 1989 wie de ein fan de Berlynske Muorre, minsken út east en west koenen yn dy twa lannen frij reizgje. Nei de Wiedervereinigung kamen der yn desimber 1990 demokratyske ferkiezings. Yn 1991 waard besletten dat it regear fan Bonn nei Berlyn soe, dy ferhuzing wie yn 1999 foltôge. Nei it gearfoegjen fan de twa Dútslannen opponearre it Dútske regear him as grut foarstanner fan in ferienige Jeropa. Yn de Feriene Naasjes boaze de macht fan Dútslân oan en it lân soe sels graach in eigen sit yn de Feiligensried hawwe wolle. Dy ûntwikkelings yn de Jeropeeske Uny en de Feriene Naasjes wurde troch oare lannen mei in skalk each besjoen. Nei de werieniging hat de Bundeswehr bydroegen oan ynternasjonale militêre missys yn Joegoslaavje en Afganistan. De earste kear, nei de Twadde Wrâldkriich, wie yn 1999 yn de Kosovo-kriich. Yn it ramt fan de terreurbestriding wie Dútslân solidêr mei de Feriene Naasjes yn de kriich tsjin it terreur dy't him utere yn de ynvaazje fan Afganistan yn 2001. Nei de ferkiezings fan 2005 slagge it net om in tradisjonele koalysje te foarmen. De kristlik-sosjale koalysje (CDU/CSU en SPD) foarmet in grutte koalysje yn it parlemint mei Angela Merkel (CSU) as kânselier.
Churchill (betsjuttingsside)
"Churchill" of "The Churchills" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
Bauke Feenstra
thumb|left|210px|Driging thumb|right|115px|Aakje foar anker Bauke Feenstra (Parregea, 1945 ) is in Fryske keunstner út Warkum. Hy skildert meast skipsportretten en seegesichten yn oaljeferve en akwarel. Wolkeloften, de rêst fan it wetter, de wikselwurking tusken wetter en wyn en fiergesichten spylje ek yn de opdrachten dy't er krijt in grutte rol. Syn atelier sit yn it eardere boargerweeshûs oan de Noard yn Warkum. Hy skildert sûnt 1967.
In soad fan it wurk fan dizze autodidakt is útbrocht op kryst- en nijjierskaarten, ansichtkaarten en kalenders. Underwerpen binne hjirby û.o. wintergesichten en maritime ûnderwerpen. Yn in soad plakken om de Iselmar hawwe eksposysjes fan him west.
De Haach
thumb|left|It Binnenhôf, it politike sintrum fan Nederlân. De Haach (Nederlânsk: Den Haag, foarhinne: 's-Gravenhage) is in stêd en gemeente yn de provinsje Súd-Hollân, dêr't it de haadstêd fan is. De gemeente hie op 1 jannewaris 2005 468.421 ynwenners en hat in gebiet fan 85,65 km2 (lân). Nei grutte is De Haach de tredde stêd fan Nederlân (efter Amsterdam en Rotterdam), en de stêd is foaral wichtich as machtssintrum; de keninginne, de ministerrie en de Steaten-Generaal (Earste en Twadde Keamer) hawwe dêr har residinsje.
Stedsbyld
Yn ferhâlding hat it sintrum fan De Haach net in soad âlde gebouwen, dat komt om't de stêd mar let stedsrjochten krige. In pear histoaryske gebouwen binne der al, lykas it Binnenhof en it Mauritshûs, wat tsjintwurdich yn gebrûk is as museum. De measte monuminten binne lykwols boud yn de njoggentjinde en tweintichste iuw; it Panorama Mesdag, it Lange Voorhout en resinter it nije stêdhús, binne dêr foarbylden fan. In foarbyld fan moderne boukeunst is Het Strijkijzer.
De Haach hat troch syn besûndere lizzing krekt efter de dunen altyd in soad rike minsken oanlutsen.
Skiednis
Yn 1248 fêstige de Hollânske greve Willem II him op it plak fan De Haach en makke it hjoeddeiske Binnenhof ta syn residinsje. Dat barren wurdt no beskôge as de stifting fan de stêd. It plak hjitte doe Die Haghe; de namme 's-Gravenhage waard earst yn de santjinde iuw optocht, en is dus nét de âldste namme. Willem syn soan Floris V liet de Ridderseal bouwe. Hoewol't it de neikommende iuwen woeks ta in plak fan in pear tûzen ynwenners, krige De Haach gjin stedsrjochten, om't de greven harren residinsje leaver sels bestjoere woene.
Ek yn de tiid fan de Republyk bleau De Haach in doarp, ek al waard it wichtiger as regearingssintrum doe't de Steaten-Generaal en de steedhâlder har dêr fêstigen. Tusken 1600 en 1800 woeks it doarp fan 15.000 nei 40.000 ynwenners, en benammen doarpen as Skeveningen, Wassenaar en Ryswyk waarden ta bûtenwiken foar de elite. In 1806 krige de stêd fan it Frânske bewâld stedsrjochten, wat lykwols sûnt de grûnwet fan 1848 gjin steatkundige betsjutting mear hat.
Yn 1870 hie de stêd al 100.000 ynwenners, yn 1900 - it De Haach fan Louis Couperus - al 200.000. Yn de stêd, dy't altiten mei de elite assosjearre waard, festigen har yn dy tiid in soad arbeiders, yn nijbouwiken lykas de Skilderswyk en it Laakkertier. De Haachske Skoalle makke yn dy tiid namme mei in soad bekende skilders. Ek krige de stêd net minder as twa haadstasjons, fan twa spoarbedriuwen: ien oan it spoar fan Amsterdam nei Rotterdam, De Haach Hollânske Spoar, en ien oan it spoar nei Utert, De Haach Steatsspoar.
De gemeente anneksearre yn de tweintichste iuw in tal lytsere gemeenten, lykas Loosduinen en Skeveningen. Resint is ústeld ek Ryswyk en Foarburch troch De Haach anneksearje te litten.
Yn de Twadde Wrâldkriich wie De Haach in Dútske festingstêd.
Gearstalling befolking
Benei de hellte fan de ynwenners is allochtoan (westersk en net-westersk). It part allochtone - ten opzichte van autochtone - ynwenners nimt stadichoan ta. Yn de Skilderswyk en it Transvaalkertier leit it persintaazje allochtonen sûnt 2005 ticht by de 100%. Ek yn de wiken Griente- en Fruitmerk, Laakkertier en de Stasjonsbuert wenje mear allochtonen as autochtonen. De gearstalling fan de allochtone befolking ferskilt per buert. De buerten mei de minste allochtonen - westerske allochtonen meirekkene as allochtoan - yn De Haach binne Dúndoarp, Kijkdún, Kraayenstein en de Fûgelwyk.
De wiken mei de leechste ynkommens it haad fan de befolking binne de Skilderswyk, it Transvaalkertier en Laakkertier en Spoarwyk (alle €9.000,- of leger). De wiken mei it heechste ynkommen it haad fan de befolking binne Benoardenhout, Haachske Bosk (mei in lytse 300 ynwenners) en Westbroekpark/Duttendel (alle €19.000,- as heger).
Boarger
In boarger is in ynwenner fan in gemeente of steat.
De term wurdt meast brûkt as in persoan as in polityk feit benadere wurdt: as drager fan boargerrjochten en boargerplichten. Net alle ynwenners hawwe deselde rjochten en plichten. Ien mei de nasjonaliteit fan de steat wêr't hy/sy wennet hat it steatsboargerskip, wat ekstra rjochten en plichten jout.
Paul van Vliet
Pieter Paulus (Paul) van Vliet (De Haach, 10 septimber 1935 - dêre, 25 april 2023) wie in Nederlânske kabaretier. Ek wied er goodwillambassadeur foar UNICEF.
Yn 1964 stifte er mei syn frou Liselore Gerritsen, Ferd Hugas en de pianist Rob van Kreeveld it teater PePijn en de kabaretgroep PePijn (1964-1970). De earste foarstelling wie op 18 desimber 1964. It teater sit noch altyd yn in âld pakhûs oan de Nieuwe Schoolstraat yn De Haach.
Yn 1970 sette Paul van Vliet útein mei it solo-programma "Een avond aan zee" yn it Kurhaus. Hy brocht 11 one-man-shows dy't by de bêst besochte teaterproduksjes fan Nederlân en Flaanderen hearden.
Teäterprogramma's
thumb|Paul van Vliet yn [[Voor de vuist weg, 1971]]
Rûanda
It lân wurdt begrinzge troch:
Skiednis
De Hûtû wennen ynearsten yn Rûanda doe't yn de 15e iuw de Tûtsy harren ek yn it gebiet fan Rûanda-Boerûndy (de tsjintwurdige republiken Rûanda en Boerûndy) festigen. Op in bepaald stuit wienen der twa keninkriken Rûanda en Oerûndy mei de Tûtsys as feodale hearskjende klasse. Op 'e ein fan de 19e iuw waarden beide lannen troch de Dútsers ynlive by Dútsk East-Afrika.
Nei de Twadde Wrâldkriich waard Rûanda troch Belgje bestjoerd as mandaat-gebiet fan de Folkebûn, letter fan de Feriene Naasjes. Yn july 1959 ferstoar de Tûtsy kening Matura en ûntstienen der earnstige botsingen tusken Hûtû en Tûtsy en de Tûtsys, dy't mei 9% fan de befolking yn de minderheid, harren oermacht kwytrekken. Yn 1961 waard de republyk útroppen, mei as presidint de evenredige Hûtû-lieder G. Kayibanda. Sûnt dy tiid brutsen hieltyd wer bloedige twisten út, mei as djiptepunt de massaslachtingen fan 1994 mei sawat 1 miljoen deaden.
Geografy
thumb|left|150|Gorillamem mei baby yn it Nasjonaal Park Firunga Rûanda is in lyts lân yn Sintraal-Afrika mei in oerflakte fan 26.338 km². It leit in pear graden ten suden fan de evener. Rûanda is foar it meastepart in bercheftich lân, dêr't de heechste piken fan yn it westen lizze mei de Firunga-fulkanen op 4507 meter as heechste. De Nyl ûntspringt yn de bergen fan Boerûndy en Rûanda.
Yn it sintrale en eastlike part fan Rûanda lizze fral sêft gloaiende heechflakten meast bedutsen mei gêrslannen en lytse boerepleatsen. Oant-en-mei in hichte fan 2500 meter waakse yn it fochtich-tropysk klimaat reinwâlden en fochtige savannes dy't hegerop oergean yn bamboebosken.
Yn de berchgebieten libje mei útstjerren bedrige berchgorillas dêr't it Nasjonaal Park Firunga foar oprjochte is ta beskerming fan dy bisten.
Befolking
De Etnyske befolking bestiet foar 84% út Hûtû, 15% Tûtsy en 1% Twa.
Religy
De wichtichste religy yn Rûanda is it kristendom. Fan de befolking is 56% katolyk, 12% protestantsk en 9% islamitysk. In fearnpart hinget it in natoerreligy oan.
Talen
Rûanda hat trije offisjele talen, Frânsk, Ingelsk en Rûandeesk (Kinyarwanda). It meastepart fan de bewenners sprekt wol Rûandeesk, en op de merk yn de stêden wurdt ek in soad Swahily sprutsen. Yn 2008 ferklearre de Rûandeeske regearing dat it Ingelsk mei it Rûandeesk de twa offisjele talen wurde sille yn it neidiel fan it Frânsk.
Fichtelberchtme
thumb|Plak fan it Fichtelberchtme thumb|Granytrotsen in it Fichtelberchtme (de Rudolfstein ûnder Weißenstadt) It Fichtelgebergte (Dútsk: Fichtelgebirge, Tsjechysk: Smrčiny) is in middelberchtme yn it noardeasten fan de Dútske dielsteat Beieren; foar in lyts part leit it ek yn noardwest-Tsjechje. It heechste puntste is de Schneeberg mei 1053 m.. Naturpark Fichtelgebirge, in natuergebiet fan 1020 km², leit yn dit berchtme.
It Fichelberchtme is in wichtige wetterskieding: by de Schneeberg ûntspringe de Wite Main en de Eger; de earste mûnet út yn de Ryn, de twadde yn de Elbe. Op oare plakken yn it berchtme lizze de boarnen fan de Saksyske Saale en de Haidenaab; sy wetterje efterelkoar ôf op de Elbe en de Donau.
De lânsdouwe is ferneamd om syn porsleinyndustry. Dat jildt benammen foar it stedsje Selb, dêr't sûnt 1857 porsleinguod makke wurdt en dat yn 1900 tweintich porsleinfabriken hie.
Liberalisme
It Liberalisme is in polityk-maatskiplike streaming dêr't de frijheid fan it yndividu yn sintraal stiet. Dy streaming is ûntstien yn de 18e iuw en waard foar it earst yn praktyk brocht nei de demokratyske revolúsjes fan de 19e iuw yn Jeropa en Noard-Amearika.
Om de frijheid fan it yndividu te garandearjen moat de oerheid him sa min mooglik dwaande hâlde mei yngripen yn de ekonomy en mei it maatskiplik libben fan de boarger. Dêrmei stiet it liberalisme streekrjocht tsjinoer it sosjalisme. In wichtich punt fan it liberalisme is de skieding fan tsjerke en steat; dêrby is it liberalisme wol wer foarstanner fan de frijheid yn godstsjinst. Ek wolle de liberalen dat de steatsynrjochting fêstlein wurdt yn de grûnwet dêr't ek alle grûnrjochten fan de boarger yn stean moatte.
Yn it liberalisme fan tsjintwurdich binne ferskate streamings te ûnderskieden, dy rinne útinoar fan klassyk-liberalisme oant progressyf- of sosjaal-liberalisme.
De VVD en D66 binne yn Nederlân politike partijen dy't ideologysk sjoen by it liberalisme hearre.
Stoomauto
In stoomauto is in auto dy't oandreaun wurdt troch in stoommasine.
It earste troch stoom oandreaune wein soe yn 1679 boud wêze troch Ferdinand Verbiest, in Flaamske jezuïet yn Sina. De wein wie ornearre as boartersguod foar de Sineeske keizer. Hoewol't it apparaat fan Verbiest net bedoeld wie om passazjiers te ferfieren en dus net echt in auto mar in koets wie, is it nei alle gedachten it alderearste troch in motor oandreaune wein. De earste eksperimintele stoomauto's waarden boud yn de 18e en 19e iuw.
Ferneamde stoomautobouwers wiene:
Weddellsee
thumb|left|225px|Weddellsee thumb|left|225px|It [[Oaljefanteilân oan de westrâne fan de see, gravuere út Voyage au pôle sud et dans l'Océanie (de ekspedysje fan Dumont d'Urville)]] thumb|left|225px| De Weddellsee is in diel fan de Súdlike Oseaan en wurdt begrinzge troch it Antarktysk Skiereilân en de kusten fan Coatslân. It grutste part fan de see is iis, ûnder oaren de Filchner-Ronne iisskosk. De hiele see is part fan de Argentynske kleem op Antarktika, mar leit ek foar in part yn de Sileenske en Britske kleems. De see hat in oerflak fan 2,8 miljoen km² en is ferneamd om syn tige heldere wetter.
Shanghai
Shanghai (上海 ; pinyin : Shànghǎi) is in stêd fan Sina. De stêd hat 9.838.000 ynwenners. Shanghai is ek in direkt bestjoerde stêd, mei likernôch 22.000.000 ynwenners. thumb|250px|It "Bund" oan de Huangpurivier
Elisabeth Zernike
Elisabeth Zernike (Amsterdam, 8 july 1891 - Laren, 12 maart 1982) wie in Nederlânsk skriuwster. Hja wie in suster fan Anne Zernike en Frits Zernike.
Elisabeth Zernike wie de earste Nederlânske frou dy't in literêre priis foar har wurk krige: de Haagsche Postpriis 1921 foar it boek Een vrouw als zij. Zernike stoar yn ferpleechhûs De Stichtse Hof yn Laren en waard beïerdige yn it grêf fan har broer Frits op Begraafplak Zorgvlied yn Amsterdam. Har namme stiet lykwols net op de stien.
Middelsee Folsgeare
Middelsee Folsgeare is in bierbrouwerij yn Folsgeare oprjochte yn 2022 troch Gerrit Harmen Rypma en Ties Gerbrands.
Algemien
By de brouwerij meitsje hja njonken bier ek siders.
Brouwer Gerrit Harmen wurket sûnt 2023 ek by de Texelse Bierbrouwerij yn Oudeschild (Tessel).
Feiko Mintjes
Feiko Mintjes (It Hearrenfean, 30 juny 1965) is in Fryske keunstner út Harns. Syn wurk bestiet út skilderjen, tekenjen en yllustrearjen.
Tusken 1983 en 1985 gie Mintjes nei de Keunstakademy yn Kampen, dêrnei nei de Hegeskoalle foar de Keunsten yn Utert. Hy studearre yn 1990 ôf oan de Rietveld Akademy yn Amsterdam. Sa no en dan is er (gast)dosint tekenjen.
Syn wurk bestiet út portretten, tekeningen, sketsen dy't ek yn tydskriften publisearre wurde. Soks ek yn de foarm fan logo's en posters. Syn technyske tekenwurk bestiet út biologyske tekeningen, kartografy, edukatyf en hantliedingen.
Brouwerij De Vakman
Brouwerij De Vakman is in bierbrouwerij yn Frjentsjer en is oprjochte yn 2022 troch Gerard de Jong, Lauren Visser en Michiel Fortuin.
Algemien
Op 16 maart 2022 waard de brouwerij ynskreaun by de Keamer fan Keaphannel. Op 24 april 2022 waard der foar de earste kear broud.
De namme 'De Vakman' is keazen om 't de bieren keppele wurde oan beroppen. Minsken mei in passy foar har fak, echte fakminsken dus.
Pier van Gosliga
Pier van Gosliga (Huzum, 24 febrewaris 1926 – Skagen, 9 septimber 2019) wie in Nederlânsk gemeente-amtner en politikus út namme fan de PvdA.