cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cascade Locks (Oregon)
Klimaat
Dizze goa hat oer it algemien waarme, mar net hite simmers mei in trochsneed deitemperatuer fan 22 graden. Neffens it Köppen klimaat klassifikaasje hat Cascade Locks in waarme simmer mediterraan klimaat. Der is in trochsneed jierlikse reindelfal fan 1937 mm.
Ferkear
De Interstate 84 rint by it plak lâns, wilens U.S. Route 30 troch it plak rint, beide yn east-west rjochting. De Bridge of the Gods ferbynt it plak mei Washington State Route 14. It plak hat ek in fleanfjild; Cascade Locks State Airport.
Vlad II Dracul
Jonkheid
Neffens de Roemeenske histoarikus Radu Florescu stelde Sigismund Vlad letter dat jier oan om 'e Byzantynske keizer Jehannes VIII Palaiologos yn Itaalje te ûntfangen. Dyselde wie nammentlik nei de Republyk Feneesje reizge om dêr om help te freegjen foar syn striid tsjin 'e Osmaanske Turken. Vlad soe de keizer doe beselskippe hawwe op syn reis werom nei Konstantinopel, dêr't er ferskate jierren ferbleau. Neffens de Byzantynske kronykskriuwer Doukas wied er in "ofsier yn it leger" fan 'e Byzantynske keizer, en soed er "tagong" ta it keizerlik paleis hân hawwe. Doe't Vlad úteinlik foar it ferstân krige dat de posysje fan 'e keizer noch faaier stie as syn eigen, en dat Jehannes him net helpe koe om 'e troan fan Walachije te winnen, kearde er yn 1429 werom nei Hongarije.
By in seremoanje yn Neurenberch, op 8 febrewaris 1431, sloech Sigismund Vlad ta ridder yn 'e Oarder fan 'e Draak. Dat wie in ridderoarder stifte troch Sigismund sels, mei as doel om it kristendom te beskermjen en de opmars fan 'e (islamityske) Osmaanske Turken op 'e Balkan tsjin te kearen. Foar Vlad wie dat in grutte eare, mei't oare earsteklas leden fan 'e oarder û.m. kening Alfûns V fan Aragon en gruthartoch Vytautas fan Litouwen wiene. Troch it embleem fan 'e oarder, dat de foarm fan in draak hie, klige Vlad letter syn bynamme Dracul, dat Roemeensk is foar "de Draak" (fan drac, "draak" + -ul, "de"). Syn soannen namen neitiid de namme Drăculea oan (dêr't 'Dracula' de Slavyske foarm fan is), mei de bestjutting "soan fan de draak". By syn ridderslach swarde Vlad as fazal trou oan Sigismund, dy't him yn ruil dêrfoar erkende as de rjochtmjittige foarst fan Walachije. Hy die lykwols neat om Vlad ek wurklik op 'e Walachyske troan te helpen. Doe't dy simmers Vlad syn healbroer Aleksander I mei militêre stipe fan it oangrinzgjende Foarstedom Moldaavje Walachije binnenfoel en doe Dan II ôfsette en de troan foar himsels yn besit naam, stie Vlad dan ek machteleas.
Hy joech syn oanspraken op 'e troan fan Walachije lykwols net op, en sette him nei wenjen yn Sighişoara, yn Transsylvaanje, it diel fan Hongarije dat oan Walachije grinzge. Yn 1432 reizge Aleksander I nei Adrianopel om 'e Osmaanske sultan Moerad II hulde te dwaan. Vlad woe yn ôfwêzichheid fan syn rivaal Walachije binnenfalle mei de stipe fan Walachyske bojaren (eallju) dy't nei Transsylvaanje flechte wiene, mar de ynfal waard ôfslein troch Aleksander syn steedhâlder Albu. Pas yn 1434 joech Sigismund Vlad tastimming om in nij leger fan ferballe bojaren gear te stallen en te bewapenjen. It jiers dêrop rekke Aleksander oanhelle mei in sykte dêr't er nea fan opbetterje soe. Vlad besocht gebrûk fan dy sitewaasje te meitsjen troch in nije ynfal te weagjen, mar Aleksander en syn Osmaanske bûnsgenoaten twongen him op 'e nij om tebek te wiken.
Earste regear
Doe't Aleksander lykwols yn 1436 kaam te ferstjerren, koe Vlad mei Hongaarske stipe de macht yn Walachije gripe. Hy liet de ûnderhearrigen fan syn foargonger oanbliuwe, mei útsûndering fan Albu, dy't er oan 'e dyk sette. Hy wegere it ferdrach te befêstigjen dat Aleksander mei de Osmanen sletten hie, mei as gefolch dat de Osmanen yn novimber 1436 in lytse ynfal yn Walachije útfierden.
Vlad syn beskermhear, Sigismund fan Lúksemboarch, stoar op 9 desimber 1437. Hongarije rekke dêrtroch ferswakke, en dat boaze noch oan troch de Opstân fan Budai Nagy Antal ûnder de boeren fan Transsylvaanje. Vlad wie sadwaande twongen om him te fermoedsoenjen mei it Osmaanske Ryk, en dêrta reizge er ôf nei Adrianopel, dêr't er trou swarde oan sultan Moerad II. Hy ûnthiet by dy gelegenheid om in jierlikse skatting oan 'e sultan te beteljen, en ek om 'e Osmaanske militêre fjildtochten op 'e Balkan te stypjen.
Doe't Moerad yn 1438 in grut leger gearloek yn Vidin, mei as doel om in ynfal yn Hongarije te dwaan, skreau de nije Hongaarske kening Albrecht fan Habsburch (de skoansoan en erfgenamt fan Sigismund fan Lúksemboarch) in brief oan Vlad, wêryn't er dyselde opdroech om Transsylvaanje tsjin 'e Osmanen te ferdigenjen. Vlad lei dat befel njonken him del en joech him by it leger fan Moerad doe't dat yn 'e simmer fan 1438 troch Walachije hinne nei it noarden teach. De Osmaansk-Walachyske legermacht foel Hongarije by Orşova binnen en fersloech yn 'e Slach by Haţeg it leger fan Cândea, in pleatslike Flachyske kenez (ealman). Neitiid folgen de ynfallers de rin fan 'e rivier de Mureş en namen de stêden Câlnic en Sebeş yn. Yn Sebeş beprate Vlad de lieders fan 'e stêd om har sûnder ferset oer te jaan. De Osmanen en Walachen sloegen dêrnei belis foar Sibiu, mar moasten dy belegering nei acht dagen al opbrekke. Foar't se har beladen mei oarlochsbút en yn it selskip fan mear as 30.000 kriichsfinzenen weromloeken út Hongarije, ferwoastgen se ek noch it diel fan Braşov dat bûten de stedsmuorren lei.
Neitiid bea Vlad oan Albrecht fan Habsburch oan om 'e lieders fan Sebeş frij te litten, mar de kening beskôge harren as ferrieders en sloech dat oanbod ôf. Vlad syn krewearjen om mei in wifkjende koerts tusken de beide grutmachten fan Hongarije en it Osmaanske Ryk troch de ûnôfhinklikheid fan Walachije te bewissigjen, makke dat noch de Hongaarske kening noch de Osmaanske sultan him fertrouwe koe. Albrecht erkende nei de ynfal fan 1438 Basarab II, in soan fan Dan II, as foarst fan Walachije, en liet ta dat dy him yn Transsylvaanje fêstige, sa't Vlad sels earder ek dien hie. De Osmanen fersterken harren fêsting op it eilân Giurgiu, yn 'e Donau, en stjoerden mear troepen om dêr in grutter garnizoen te legerjen.
Albrecht fan Habsburch stoar op 27 oktober 1439. Dêrop keas begjin 1440 de mearderheid fan 'e Hongaarske eallju kening Wladislaus III fan Poalen ta kening fan Hongarije. Dyselde beneamde yn febrewaris 1441 de talintearre legeroerste Jan Hunyadi ta woiwode fan Transsylvaanje. Hunyadi wie wisberet om Walachije wer yn 'e Hongaarske ynfloedssfear te lûken, en dêrta oardere er de boargers fan Braşov om 15 oktober fan dat jier hinne en slaan munten foar Vlad. Twa of trije wiken letter metten Hunyadi en Vlad inoar yn 'e Walachyske haadstêd Târgovişte, dêr't Hunyadi fan Vlad easke dat dy him by in krústocht tsjin it Osmaanske Ryk oanslute soe. Vlad wifke.
Finzenskip
Nei't Hunyadi de Osmanen yn maart 1442 yn Transsylvaanje ferslein hie, beskuldige de Osmaanske beylerbey (gûverneur) fan Roemeelje (rûchwei it moderne Bulgarije) Vlad fan ferrie. Moerad ûntbea Vlad doe yn Ardrianopel om syn trou te betoanen. Ear't er dêrhinne ôfsette, beneamde Vlad syn âldste soan Mircea II ta steedhâlder oer Walachije. Koart nei't er yn Adrianopel arrivearre, waard er op befel fan 'e sultan finzen set yn Gallipoli.
Yn augustus 1442 stjoerde Moerad de beylerbey fan Roemeelje, Hadım Şehabeddin, om Walachije foar it Osmaanske Ryk te anneksearjen. It Osmaanske leger waard lykwols yn septimber yn 'e Karpaten alhiel ferdylge troch Hunyadi, en dêrop griep Basarab II mei Hongaarske stipe de Walachyske troan. Ear't it jier om wie, liet Moerad Vlad frij. Vlad moast yn ruil dêrfoar ûnthjitte dat er op gjin inkele wize de fijannen fan it Osmaanske Ryk stypje soe, en ek dat er boppe-op de besteande jierlikse skatting yn it ramt fan 'e devşirme 500 kristlike jonges stjoere soe om as janitsaren yn it leger fan 'e sultan te tsjinjen. Teffens moast er twa fan syn soannen, Vlad en Radu, as gizelder foar syn goed gedrach yn Adrianopel efterlitte.
Twadde regear
It is ûndúdlik hoe't Vlad krekt nei Walachije weromkearde en dêr wer op 'e troan kaam. Wol is bekend dat er earne tusken maart en septimber 1443 op 'e nij regearjend foarst waard. Under de Lange Fjildtocht fan Jan Hunyadi tsjin it Osmaanske Ryk, dy't duorre fan oktober 1443 oant jannewaris 1444, hold Vlad Walachije neutraal, benammen, sa liket it, om't de sultan yn ruil dêrfoar ûnthiet om syn beide soannen gean te litten. By de fredesûnderhannelings tusken Hongarije en it Osmaanske Ryk dy't op 'e Lange Fjildtocht folgen, wie sultan Moerad ree om Vlad fan 'e ferplichting te ûntslaan om elts jier persoanlik hulde oan him te bringen, mar Giuliano Cesarini, de pauslike gesant, hold de ûndertekening fan in fredesferdrach tsjin.
Ynstee stie Cesarini der by kening Wladislaus III op oan om 'e krústocht tsjin 'e islamityske Osmanen fuort te setten. Vlad, oan 'e oare kant, besocht Wladislaus derfan te oertsjûgjen om frede te sluten, en brûkte dêrby neffens de Poalske histoarikus Jan Długosz as argumint dat sultan Moerad mear folk meinaam foar in jachtpartij as dat yn Wladislaus syn hiele leger tsjinne. Doe't de kening nei Cesarini harke en de oarloch fuortsette, stjoerde Vlad lykwols 4.000 man hynstefolk ûnder syn soan Mircea om oan 'e Hongaarske kant mei te fjochtsjen. De krústocht einige op 10 novimber 1444 mei de jammerdearlike nederlaach fan 'e Hongaren en harren bûnsgenoaten yn 'e Slach by Varna, oan 'e kust fan 'e Swarte See.
Doe't Jan Hunyadi nei de ferlerne fjildslach oer Walachysk grûngebiet weromflechte nei Hongarije, waard er oan 'e Donau troch Walachyske soldaten finzen nommen. Vlad liet him pas gean doe't Laurens Héderváry, kening Wladislaus syn lânfâd yn Hongarije, him mei oarloch drige. Neffens histoarikus John Jefferson hie Vlad fan doel west om Hunyadi oan Moerad oer te leverjen, mar syn kollega Camil Mureşanu wol hawwe dat Hunyadi inkeld by fersin yn 'e hechten set waard troch soldaten dy't him net werom koene. Noch wer in oare skiedkundige, Kurt W. Teptow, mient dat Vlad Hunyadi ferantwurdlik hold foar de katastrôfe by Varna, en dat er him terjochtstelle woe.
Yn 'e maityd fan 1445 sylde in float fan krúsfarders út it Hartochdom Boergonje de Swarte See yn. De befelhawwer, in Walerand fan Wavrin, stjoerde gesanten nei Hongarije foar besprekkings oer in mienskiplike fjildtocht tsjin 'e Turken. Hongarije wie dêr, sa gau nei de nederlaach yn 'e Slach by Varna, net ree foar, dat Hunyadi ferwiisde de Boergonjers nei Vlad. Ien fan Wavrin syn gesanten, in Pedro Vasque de Saavedra, beprate Vlad om in moeting mei Wavrin te hâlden. Dy fûn plak yn Isaccea, dêr't de beide mannen in ferbûn sleaten. Vlad stalde dêrop in leger fan 4.000 oant 6.000 man gear dat er ûnder syn soan Mircea pleatste. Mids septimber belegeren de Boergonjers en Walachen de stêd Silistra, yn 'e Dobroedsja, mar it slagge harren net om dy yn te nimmen. Koarte tiid letter feroveren se lykwols al it lytse Osmaanske fort by Tutrakan, dat se mei de grûn lyk makken.
Neitiid helle Vlad Wavrin oer om in Walachyske oanfal op it eilân Giurgiu yn 'e Donau te stypjen, mei't er sei dat eltse kear as de Osmanen Walachije of Transsylvaanje binnenfalle woene, se dêrfoar sûnder swierrichheden by Giurgiu de rivier oerstekke koene. It Belis fan Giurgiu wie súksesfol, en nei ferrin fan tiid waard in oerienkomst sletten mei de kommandant fan 'e fêsting dat it 2.000 man tellende Osmaanske garnizoen yn súdlike rjochting ôftsjen mocht. Doe't de Osmanen ienris Giurgiu ferlitten hiene, briek Vlad syn wurd en liet er it garnizoen troch syn troepen ôfslachtsje, nei't it skynt om't er de kommandant fan Giurgiu ferantwurdlik hold foar syn finzenskip yn 1442-1443. Koarte tiid letter kapitulearre it Osmaanske garnizoen fan Ruse ek. Vlad joech asyl oan 11.000 etnyske Bulgaren dy't tsjin 'e Osmaanske oerhearsking fan harren lân yn opstân kommen wiene, en sette syn troepen yn om 'e flechtlingen oer de Donau nei it noarden te helpen. De Boergondyske krúsfarders en it Wallachyske leger setten harren opmars fuort yn noardlik Roemeelje (no Bulgarije), dêr't him op 14 septimber by Nikopolis in Hongaarsk leger ûnder Jan Hunyadi by harren joech. It iere ynfallen fan 'e winter, yn oktober, twong de Boergonjers lykwols om har werom te lûken, mei't se bang wiene dat harren skippen yn 'e Donau fêstfrieze soene.
Neitiid gie it al rillegau berchôf mei de relaasjes tusken de Walachen en de Hongaren. Yn in brief dat er ein 1445 oan 'e boargemasters fan Braşov (yn Transsylvaanje) skreau, beklage Vlad him oer it feit dat Walachyske keaplju dêr arrestearre waarden, ek al hie hy syn "lytse bern ôfslachtsje litten foar de kristlike frede, sadat [hy] en [syn] lân ûnderdienen" fan 'e kening fan Hongarije wurde koene. Ut dy wurden bliek dat er himsels derfan oertsjûge hie dat syn beide jonge soannen yn it Osmaanske Ryk fermoarde wiene, hoewol't de sultan harren yn wurklikheid neat dien hie. Yn 1446 of 1447 sleat Vlad frede mei de Osmanen, wêrby't er sels tastimde yn it weromstjoeren fan 'e Bulgaarske flechtlingen dy't er opnommen hie.
Yn july 1447 kaam Vlad tuskenbeiden yn 'e striid om 'e troan fan it oanbuorjende Foarstedom Moldaavje yn it foardiel fan Roman II fan Moldaavje. De Poalen stipen Roman ek, wylst dy syn rivaal, Peter III, in beskermeling fan Hunyadi wie. Op 20 july 1447 oardere Jan Hunyadi de boargers fan Braşov om beskûl te bieden oan in Walachyske troanpretendint, Vladislav II, in neef fan Vlad. Ein novimber fan dat jier foel Hunyadi mei in Hongaarsk leger ûnferwachts Walachije binnen, mei as doel om Vladislav dêr op 'e troan te bringen. Vlad flechte út syn haadstêd Târgovişte wei, mar waard finzen nommen en tegearre mei syn soan Mircea deade yn 'e moerassen by Bălteni. Yn in brief datearre op 4 desimber 1447 neamde Hunyadi himsels "woiwode fan it transalpine lân", wat derop wiist dat er doe yn it besit wie fan (frijwol) hiel Walachije. Hy pleatste dêr Vladislav op 'e troan. It is ûndúdlik wêr't Vlad II Dracul begroeven is; neffens Cazacu soed er wierskynlik yn it Kleaster fan Snagov lizze, wylst Florescu fan miening is dat er begroeven waard yn in kapel fan it Kleaster fan Dealu, by Târgovişte.
Houliken en neiteam
Neffens in frij algemien akseptearre teory wie Vlad II Dracul troud mei in dochter fan Aleksander I fan Moldaavje. Neffens de histoarikus Radu Florescu hiet hja doamna Eupraxia. Neffens in oare histoarikus, Matei Cazacu, soe hja Vlad syn twadde frou west hawwe. Cazacu identifisearret Vlad syn earste frou lykwols net.
Vlad hie teminsten fiif soannen en ien dochter. By syn frou (of ien fan syn froulju) krige er: Fierders hie Vlad ek ferskate oerwûne bern. By in Walachyske ealfrouwe dy't Călţuna (útspr.: "kultsûna") hjitten hawwe soe, sette er Vlad IV oan, byneamd Vlad de Mûnts. Fan in twadde oerwûne soan, Mircea, is inkeld de namme oerlevere.
De neiteam fan Vlad II Dracul kaam bekend te stean as it Hûs Drăculeşti, mei't se Vlad syn bynamme foar harren famyljenamme oannamen yn 'e foarm Drăculea, dat yn it Roemeensk "soan fan Dracul" of "soan fan de draak" betsjut. (Dy namme waard letter wrâldferneamd yn 'e Slavyske foarm Dracula). It konflikt tusken de Drăculeşti en de Dăneşti, de ôfstammelingen fan Vlad syn omke Dan I fan Walachije, en strideraasjes tusken leden fan it Hûs Drăculeşti ûnderling droegen sterk by oan 'e politike ynstabiliteit fan it Foarstedom Walachije yn 'e fyftjinde iuw.
Grutte Heitelânske Kriich
250px|thumbnail|It Reade Leger yn 'e oanfal 250px|thumbnail|right|Strideraasje yn Lwow De Grutte Heitelânske Kriich (Russysk: Великая Отечественная война, Velikaja Otetsjestvennaja voina) fan 1941-1945 is de namme yn de steaten fan de eardere Sowjet-Uny foar de strideraasje yn de Twadde Wrâldkriich fan de Sowjet-Uny tsjin Nazi-Dútslân en syn bûnsgenoaten, dy't de feroveringskampanje mei de koadenamme Operaasje Barbarossa úteinsetten. De reden foar dy oanfal wie: it útrûgjen fan it bolsjewisme, dat se seagen as in komplot fan de Joaden; it ûnderwerpen, ferrinnewearjen en desimearjen fan de troch ferskate nazi's as ras minderweardich beskôge Slavyske befolking; it ynnimmen fan de natuerlike boarnen en it meitsjen fan libbensromte (Dútsk: Lebensraum) foar kolonisaasje troch it sabeare superieure Germaanske ras.
It omslachpunt
It omslachpunt yn de Dútske fjildtocht wie de slach om Stalingrad dêr't de Dútsers harren oerjoegen nei't hja yn de ferdigening dreaun wiene troch de farske troepemacht út Sibearje. Ek yn it noardlik lizzende Leningrad waard in grutte oerwinning helle: de Dútsers waarden ferslein nei in belis fan 900 dagen. Yn 1943 luts de Russyske pânsere foarhoede oer de Dnjepr en ferovere it Reade Leger op 'e nij Kiev.
De ein
De kriich einige op 9 maaie 1945 by de ûndertekening fan de Dútske oerjefte. Miljoenen Sowjetsoldaten stoaren yn de kriich tsjin Dútslân. Der wiene lykwols noch folle mear slachtoffers ûnder de boargers. Mei-inoar koste de kriich oan likernôch 26,6 miljoen Sowjet-minsken it libben.
Lowbudgetfilm
In lowbudgetfilm, ek stavere as low-budget film (Ingelsk foar "leechbudgetfilm"), is in film dy't makke wurdt mei in lyts budget en sûnder finansiering of oare stipe fan in grutte filmstudio. In protte ûnôfhinklike films binne feitliks lowbudgetfilms. Dit type film wurdt faak makke troch jonge, debutearjende filmmakkers, dy't noch net de reputaasje opboud hawwe om it mooglik te meitsjen stipe fan in filmstudio te besetten. Almeast krije se, nei't se har talinten mei ien of mear lowbudgetfilms bewiisd hawwe, de lieding oer gruttere filmprojekten taskood. Der binne lykwols ek regisseurs dy't harren hiele wurkpaad troch lowbudgetfilms meitsje, om't se de foarkar jouwe oan eigen sizzenskip dy't troch finansiering fan bûtenôf beheind wurde soe. Yn Nederlân is bygelyks Pim de la Parra sa'n filmmakker.
In lowbudgetfilm is net itselde as in B-film; dat is in filmproduksje fan in grutte studio dy't mei opsetsin goedkeap makke is hoewol't der ek mear jild yn pompt wurde kinnen hie, wylst in lowbudgetfilm goedkeap makke wurdt omreden fan gebrek oan middels. In protte lowbudgetfilms binne horrorfilms, mei't dy maklik te meitsjen wêze kinne, en fans fan it sjenre oer it algemien net male om in goedkeap makke film as se mar goed bangmakke wurde. Ek skrillerfilms binne wol lowbudgetfilms, om't dat sjenre him taleit op 'e plot, en de filmmakker sels bepale kin wat dy plot is, sadat er roeie kin mei de rimen dy't er hat. Science fiction-films, in sjenre dêr't yn 'e 1950-er jierren in protte B-films fan makke waarden, binne minder gaadlik foar moderne lowbudgetfilms, mar as it senario him taleit op ferhaal- en karakterûntwikkeling ynstee fan futuristyske technyk kinne ek dat soarte films lowbudgetfilms wêze. Boppedat komme der hieltyd mear goedkeape doch-it-sels-special effects beskikber foar wa't goed mei de kompjûter oer de wei kin.
In foarbyld fan in bekende lowbudgetfilm is de aksjefilm El Mariachi fan Robert Rodriguez, dy't yn 1992 foar $7.225 produsearre waard (hoewol't de postproduksje mear koste). Ek de horrorfilm The Blair Witch Project, út 1999 hie in tige lyts budget fan mar $25.000. Troch in slimme marketingkampanje hellen de makkers úteinlik it tsientûzenfâldige dêrfan op, $250 miljoen. Pornofilms binne hast altyd lowbudgetfilms, mar Deep Throat, út 1972, hie tsjin in budget fan minder as $25.000 in opbringst fan mear as $100 miljoen. Oare bekende foarbylden fan lowbudgetfilms binne Night of the Living Dead (1968), The Texas Chainsaw Massacre (1974), Monty Python and the Holy Grail (1975), Halloween (1978), Mad Max (1979), The Evil Dead (1981), Clerks (1994), Cube (1997), Open Water (2003), en Paranormal Activity (2007).
Edward R. Murrow Award (Radio Television Digital News Association)
De Edward R. Murrow Awards (net te betiizjen mei fjouwer oare prizen dy't deselde namme hawwe) binne in groep Amerikaanske sjoernalistike prizen dy't sûnt 1971 ienris yn it jier útrikt wurde troch de Radio Television Digital News Association (RTDNA) as erkenning foar wat dy organisaasje omskriuwt as "treflike prestaasjes op it mêd fan 'e elektroanyske sjoernalistyk".
Oanmeldings foar de prizen wurde beoardiele troch in sjuery besteande út sjoernalistike ekspêrs, en regionale stjoerders wurde dêrby per regio beoardiele. De finalisten krije elts in Edward R. Murrow Regional Award en meie dan ek meidwaan foar de lanlike prizen. It is mooglik dat de sjuery kedizet dat net ien fan 'e meidoggers foar in priis yn oanmerking komt, wat betsjut dat der dan gjin priis yn dy kategory of regio útrikt wurdt. Bekende winners fan 'e Edward R. Murrow Award binne CNN, ABC News, CBS News, NBC News en ESPN. In folsleine list mei winners is beskikber op 'e webside fan 'e RTDNA.
Ryoichi Maeda
(9 oktober 1981) is in Japansk fuotballer, dy't spilet foar FC Tokyo. Earder spile foar Júbilo Iwata. spile ek yn it Japansk fuotbalalvetal. Hy die mei oan it Aziatysk kampioenskip 2011 en it Confederations Cup 2013.
Berber (namme)
Berber is in Fryske famkesnamme. It is in ferbastering fan it Grykske Barbara, dat safolle betsjut as 'frjemdlinge' of 'immen dy't in net-Grykske, ûnfersteanbere taal sprekt'. Dizze namme komt sadwaande fan deselde woartel as it wurd 'barbaar' en ek de folksnamme fan 'e Berbers fan Noard-Afrika, dy't sa neamd binne om't de âlde Griken harren as barbaren beskôgen.
Pontianustsjerke (Marsum)
De Pontianustsjerke oan de Buorren is in protestanske tsjerke op it hichste punt fan de terp fan Marsum.
Bouskiednis
De âldste dielen fan de yn de roomske tiid oan paus Pontianus wijde tsjerke datearje út likernôch 1200 en binne boud fan dowestien en kleastermoppen. Foaral oan de noardlike kant fan de tsjerke is it muorrewurk fan dowestien bewarre bleaun. Ek binne dêr noch twa tichmitsele romaanske finsters te sjen en hoe heech de oarspronklike tsjerke west hat. Yn de 15e iuw krige de tsjerke mei de doe noch lytse heechlizzende ramen yn de súdlike muorre foar it earst gotyske finsters. Om 1770 waarden in grut part fan de tsjerke fernijd en it tsjintwurdige koer út giele bakstien boud.
De oarspronklik fan kleastermoppen boude toer is 13e iuwsk en waard oan de súdlike en westlike kant mei gieltsjes ommantele. Lykas oare Fryske tsjerken wie de toer oarspronklik mei in sealtek ôfsletten. Healwei de 19e iuw waard it sealtek ferfongen troch de hjoeddeiske spits op de toer. Yn de toer is in smei-izeren oerwurk út 1500, de twa wizerplaten binne fan 1646.
Ynrjochting
thumb|left|250px|Oersjoch ynterieur De ynrjochting út it ein fan de 17e iuw is noch foar in grut part oanwêzich. Foar de iken preekstoel oer steane twa hearebanken út 1670 en 1671. In tredde hearebank út de 18e iuw stiet yn it koer.
Yn de toer hingje twa klokken fan Hans Falck, dy't getten binne yn 1618.
Oargel
Yn 1804 boude Albertus van Gruisen in nij oargel yn de Marsumer tsjerke. Bakker & Timmenga restaurearre it ynstrumint yn 1984. It oargel hat 16 registers, ferdield oer haadwurk en rêchwurk en oanhongen pedaal.
Tsjerklike gemeente
Fanôf 14 desimber 2003 foarmen de herfoarme gemeente fan Marsum, de herfoarme gemeente fan Bitgum en Ingelum en de grifformearde gemeente fan Bitgummole in Samen op Weg-federaasje. Dat rûn op 17 febrewaris 2013 út op in fúzje fan de gemeenten.
Om't it foar de protestanske gemeente jimmeroan dreger waard de fjouwer monumintale tsjerkegebouwen te ûnderhâlden, waard de Marsumer tsjerke yn 2013 tegearre mei dy fan Bitgum en Ingelum oerdroegen oan twa stiftings. De stifting "De krobbe derút" draacht sûnt soarch foar it ûnderhâld en behâld fan de Pontianustsjerke. De protestanske gemeente bliuwt it gebou brûken foar tsjerketsjinsten.
Man Ray
thumb|Man Ray, foto fan [[Carl Van Vechten, 1934]] thumb|Rose Selavy, alter ego fan Man Ray Man Ray, berne as Emmanuel Radnitzky (Philadelphia (Pennsylvania), 27 augustus 1890 - Parys, 18 novimber 1976) wie in joadsk-Amerikaansk dadaïstyske en surrealistyske fotograaf en filmregisseur. De withoefolle portretfoto's dy't Man Ray makke fan keunstners en syn likefolle moadefoto's binne yllustraasjes by it kulturele libben op syn hichtepunt yn it Parys fan de ûnlijige tweintiger jierren. Man Ray waard teffens bekend troch it wurkjen mei fotogrammen, dy't er, ferwizend nei syn namme, "rayographs" neamde.
Libben en wurk
Man Ray makke syn earste wichtige foto's yn 1918. Hy skildere, makke ynstallasjes en avant-garde films.
Wylst er mei syn freon Marcel Duchamp yn New York wenne, rjochte er de Amerikaanske takke fan de Dada beweging op. Dy oan it nihilisme besibbe beweging begûn yn Jeropa as in radikale ôfwizing fan de tradisjonele keunst en. Hy wie ien fan de oprjochters fan in groep fan moderne keunstners mei de namme Others ('Oaren').
Nei in tal eksperiminten dy't net bot slaggen en fral nei de publikaasje fan de útjefte foar ien kear fan New York Dada yn 1920, skreau Man Ray oan Tristan Tzara: "Dada cannot live in New York", sjoch Letter to Tristan. Dêrnei ferfear er yn 1921 nei Parys en sette him nei wenjen en wurkjen yn Montparnasse. Hy rekke fereale op de ferneamde Frânske sjongster Kiki (Alice Prin), faak "Kiki fan Montparnasse" neamd, dy't letter syn favorite fotomodel waard.
Mei Jean Arp, Max Ernst, André Masson, Joan Miró, en Pablo Picasso, wie er fertsjintwurdige op de earste surrealistyske tentoanstelling yn Galerie Pierre yn Parys (1925).
Yn 1934 posearre de surrealistyske keunstnares Meret Oppenheim, bekend fan har mei bont beklaaide teekopke (1936), foar Man Ray wat in tige bekende fotorige waard.
Krekt foar de oarloch gie Man Ray werom nei Amearika, en festige him yn Hollywood, dêr't er keunstfreonen út Parys trof. Hy bleau Montparnasse lykwols as syn thús beskôgjen en gie dêr yn 1951 wer hinne tegearre mei oare helte Juliet Browner dy't er yn Amearika fûn hie. Yn de jierren nei de oarloch sloech er oan it skilderjen en liet er it fotografearjen fierder gewurde. Ek hat er sieraden en reproduksjes fan de iere Dada-keunstwurken fan syn freon Marcel Duchamp makke. Sadwaande waard ek de popart part fan syn artistyke spektrum. Man Ray beskôge himsels yn 't foarste plak as skilder, mar syn grutte bydragen oan de keunsten lizze op oare terreinen.
Man Ray waard beïerdige op it Cimetière du Montparnasse yn Parys. Op syn grêf stiet Unconcerned, but not indifferent. Juliet Browner stoar yn Parys (jannewaris 1991) en waard 79 jier.
Wurk yn iepenbiere kolleksjes yn Nederlân
In kar:
Bibliografy
In kar:
Oele Plop
Krektas syn broer Kees rydt Lieuwe Paulusma crosswedstriden. Yn in loads op it yndustrytrrein fan Burgum sleutelje se oan harren crossauto’s. Sa wiene se yn 2015 te sjen yn de ôflevering “Rûchhouwers (diel 1)" fan Fryslân DOK.
Family Weekend
Family Weekend is in Amerikaanske komeedzjedramafilm út 2013 ûnder rezjy fan Benjamin Epps, mei yn 'e haadrollen Olesya Rulin, Kristin Chenoweth en Matthew Modine. De titel betsjut "Famyljewykein". It ferhaal giet oer in famke dat drastyske maatregels nimt om it houlik fan har âlden te rêden, dat op in skieding driget út te rinnen. Family Weekend, dat produsearre wie as in ûnôfhinklike film, krige oer it algemien tuskenbeiden resinsjes fan 'e filmkritisy.
Plot
De sechtjinjierrige Emily is op har middelbere skoalle yn Michigan de kampioen toudûnsjen en ek op oare mêden ien dy't altyd tige har bêst docht. De oare learlingen hawwe foar it meastepart de gek mei har, útsein ien jonge, Chris, dy't smoar op har is. Har âldelju, har bruorren en har suster hawwe gjin belangstelling foar har súksessen op it mêd fan toudûnsjen. Op in freed wint Emily it regionaal kampioenskip hurdtoudûnsjen (dat derom giet hoe faak oft men yn 'e stelde tiid oer it tou springt), en se wurdt talitten ta it steatskampioenskip, dat op snein holden wurde sil. As se ûnder it regionaal kampioenskip oan it toudûnsjen is, siket se ûnderwilens yn it publyk nei har famylje, mar der is net ien oanwêzich om har oan te moedigjen.
Peabody Award
De Peabody Awards, folút eins: de George Foster Peabody Awards, binne in groep Amerikaanske prizen dy't ferneamd binne nei de Amerikaanske ûndernimmer en filantroop George Foster Peabody (1852-1938). Se wurde sûnt 1940 ienris yn it jier ynternasjonaal útrikt foar treflike en fertsjinstlike ferslachjouwing troch radio- en tillefyzjestjoerders, online-media, produsinten fan nijsprogramma's en yndividuële sjoernalisten en ferslachjouwers.
Family Weekend
Plot
As se thúskomt, konfrontearret se har famyljeleden mei har teloarstelling dêroer, mar dêr wurde se net oars fan. Har mem Samantha is in sakefrou dy't it altyd drok hat en eins inkeld belangstelling toant foar har baan. Har heit Duncan is in keunstskilder, dy't syn húshâlding ûnderfynt as in behindering by it frije keunstnersbestean dat er liede wol. Samantha en Duncan binne troch de jierren hinne almar mear útinoar groeit en meitsje oanhâldend rúzje. Harren houlik liket rjocht op in skieding ta te gean.
Jackson, Emily har fyftjinjierrige broer, hat syn eigen swierrichheden. Hy beart dat er homo is, mar yn wurklikheid is er heteroseksueel en docht er himsels inkeld foar as homo sadat oaren tinke sille dat er kreätyf oanlein is en sadat er mear oandacht fan syn heit kriget. Emily har njoggenjierrige suske Lucinda hat in suver obsessive belangstelling foar aktearjen, en ferklaait har allegeduerigen as personaazjes út films dy't eins net gaadlik binne foar bern fan har jierren, lykas Taxi Driver en A Clockwork Orange. En Mickey, Emily har licht autistyske sânjierrige bruorke, hat in obsesje foar bisten en de natoer, en mei graach bistemaskers drage. Net ien fan allegear nimme se Emily har toudûnsjen serieus.
Emily komt op in idee troch in natoerdokumintêre op Animal Planet dêr't Mickey nei sjocht. Dêryn wurde Tasmaanske duvels behannele foar in beskaat soarte kanker nei't se ferdôve binne, sadat se de bistedokters net bite kinne. Yn in wanhopich besykjen om har famylje byinoar te hâlden, bedwelmet Emily dan har heit en mem, sadat se harren allebeide stevich oan in stoel fêstbine kin mei tape. As se dêrmei healwei is, wurdt se trappearre troch Rick, in kollega fan har mem. Dy hat it him yn 'e holle helle dat Samantha har houlik sa min is, dat er it wol mei har oanlizze kin, en wol har dêrom thús opsykje. Om foar te kommen dat er it hiele plan yn it hûndert jaget, oermastere Emily him, bynt him fêst en slút him op yn in koai foar hûnen.
Peabody Award
De Peabody Awards binne basearre op kwaliteit ynstee fan populariteit of kommersjeel súkses. Se wurde jiers útrikt oan 25 oant 35 winners út mear as 1.000 meidoggers. Om't de ynskriuwings út in wiid ferskaat oan boarnen en stilen komme, besteane der foar de Peabody Awards gjin kategoryen, mar wurde de prizen útrikt foar "treflikens op eigen betingsten". Eltsenien kin in persoan, stjoerder of programma foar de prizen oanmelde, mar dat kostet $300 (foar radio $175).
Keppelings om utens
● Offisjele webside fan 'e Peabody Awards
Family Weekend
Plot
Mei help fan har bruorren en suster, har beppe GG en har freondinne/rivale en buorfamke Kat wit Emily har heit en mem neitiid oant sneintemoarn finzen te hâlden, wylst se besiket mei harren te praten en harren mei-inoar prate te litten. Wylst har heit al rillegau beswykt oan it Stockholmsyndroom en har priizget foar it toanen fan inisjatyf, bliuwt har mem lulk en beskrobbet har oanhâldend. Nei in emosjoneel twapetear mei har mem slagget it Emily úteinlik om har âldelju safier te krijen dat se wer omsjogge nei de bern. Dêrtroch komt û.m. ek Jackson syn falske homoseksualiteit út. Trochdat se oerenlang twongen binne yn itselde fertrek te bliuwen, prate Samantha en Duncan nei jierren einlings ek wer echt mei inoar, en beseffe dat se noch altyd faninoar hâlde.
Sneintemoarns, as Emily nei it steatskampioenskip toudûnsjen sil, steane der twa helpsheriffs op 'e stoepe. De buorlju hawwe klage oer lûdsoerlêst en it helpgerop, want har heit en mem hiene harren yn 't earstoan, doe't se krekt trochkrigen wat Emily dien hie, net ynholden. De plysjes wolle yn 'e hûs sjen, dêr't Samantha en Duncan harren, troch gear te wurkjen, einlings út 'e stuollen befrijd hawwe. Tsjin dy tiid binne se net lulk mear, en se bewissigje de plysjes derfan dat der neat oan 'e hân is. As de helpsheriffs wer fuortsille, dûkt ynienen Rick op, dy't út syn koai ûntsnapt is en dy't moard en brân skreaut oer ûntfiering en mishanneling. As de plysjes dan Emily arrestearje wolle, soargje har âlden en har bruorren en suster foar ôflieding, sadat Kat har fluch nei it kampioenskip ride kin.
As se de finale springt, siket Emily op 'e nij de tribunes ôf nei har famylje, dy't der wer net is. Mar dan arrivearje se dochs noch allegear. Fan 'e alteraasje hâldt Emily op mei springen, wat har kostbere tiid kostet. Dochs behellet se noch it twadde plak. Fuort neitiid komme de beide helpsheriffs deryn, dy't har yn hânboeiens ôffiere. Trije wiken letter meitsje Samantha, Duncan, Jackson, Lucinda en Mickey har op om fuort. Jackson hat ûnderwilens ferkearing krigen mei Kat, dy't harren útwiuwt. De reis giet nei de jeugdfinzenis dêr't Emily har straf útsitten hat, en dêr't se troch de hiele famylje ophelle wurdt om nei hûs te gean.
Produksje
Family Weekend waard regissearre troch Benjamin Epps nei in senario fan Matt K. Turner. It is in ûnôfhinklike film, dy't produsearre waard troch Adam Saunders en Chris Aronoff foar de lytse filmstudio's Footprint Pictures en The Bedford Falls Company. De kamerarezjy wie yn 'e hannen fan Christopher Norr, en de filmmuzyk waard fersoarge troch Russ Howard III en Mateo Messina. De film waard distribuëarre troch ARC Entertainment, en gie op 29 maart 2013 yn premiêre.
Untfangst
Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hie Family Weekend in midsmjittich goedkarringspersintaazje fan 36%, basearre op 22 ûnderskate resinsjes. Op Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, behelle de film in goedkarringspersintaazje fan 35%, basearre op 7 resinsjes.
Friedrich Sertürner
Friedrich Wilhelm Adam Sertürner (Neuhaus, no part fan Paderborn, 19 juny 1783 - Hameln, 20 febrewaris 1841) wie in Dútsk apteker, dy't yn 1804 morfine ûntduts.
Sertürner wie in soan fan lânmjitter en arsjitekt Josephus Simon Sertürner en Maria Theresia Brockmann. Yn 1805, wie er, als assistint-apteker (by Franz Anton Cramer) yn Paderborn, de earste dy't it slagge en isolearje morfine út opium. Hy neamde dat alkaloïde "morfine" nei de Grykske god fan de sliep en dreamen, Morfeus. Yn de jierren dêrnei makke er stúdzje fan de effekten fan morfine. It guod waard earst nei 1815 algemien brûkt. Yn 1809 iepene Sertürner syn earste eigen apteek yn Einbeck en 1822 kocht er de haadapteek yn Hameln (Rathaus Apotheke), dêr't er oan syn dea ta wurkje soe.
Fearless Nadia
Fearless Nadia (Ingelsk foar: "Nadia-sûnder-Frees"; echte namme: Mary Ann Evans; Perth, 8 jannewaris 1908 – Bombay, 9 jannewaris 1996) wie in Yndiaask aktrise en stuntfrou fan Skotsk-Australysk komôf. Hja spile yn it doetiidske Britsk-Ynje de haadrol fan 'e maskere superheldinne Hunterwali yn 'e film mei deselde namme út 1935. Dat wie ien fan 'e earste Bollywood-films mei in froulike haadpersoan. It makke har ûnbidige populêr en fêstige har reputaasje as aktrise. Nadia spile neitiid yn tsientallen oare grutte Bollywood-produksjes en troude mei filmprodusint Homi Wadia.
Jonkheid
Fearless Nadia waard yn 1908 berne as Mary Ann Evans yn Perth, de haadstêd fan West-Austraalje. Hja wie de dochter fan 'e Skot Herbertt Evans, in frijwilliger yn it Britske Leger, en dy syn frou Margret. Doe't Nadia noch mar ien jier wie, waard har heit tafoege oan in rezjimint fan it Britsk-Yndyske Leger dat yn Bombay lei. Uteinlik kaam Nadia yn 1913, doe't se fiif jier âld wie, mei har mem oer nei Britsk-Ynje dêr't de húshâlding him yn Bombay fêstige.
Yn 1915, nei't Herbertt Evans yn 'e Earste Wrâldoarloch sneuvele wie yn 'e striid tsjin 'e Dútsers, ferfearen Nadia en har mem nei Peshawar, yn wat no Pakistan is. Dêr groeide se op. Se learde der hynsteriden, jeien, angelfiskjen en sjitten by besiken oan 'e Noardwestlike Grinsprovinsje (no Khyber Pakhtunkhwa).
Teäterkarriêre
Yn 1928 kearde Nadia werom nei Bombay mei har mem en in soan, Robert Jones, oer wa't net folle bekend is. Hja wurke dêr as winkelbetsjinde yn 'e Army & Navy Store, wylst se dêrnjonken balletlessen folge by in frou Astrova. Dy stie oan it haad fan in teäterselskip dat optredens fersoarge foar Britske soldaten dy't yn Britsk-Ynje legere wiene, foar Britsk-Yndyske adel en foar lânseigen publyk op 'e pleinen fan stedsjes en doarpen. Nadia joech har by it selskip en learde om û.m. rêdslaggen en splits út te fieren. Dy atletyske eftergrûn soe har letter goed fan pas komme as stuntfrou.
It wie yn deselde snuorje dat in Armeenske wiersizzeresse har foarsei dat se in súksesfolle karriêre as aktrise hawwe soe, salang't se mar in artystenamme keas dy't begûn mei de letter N. Se keas doe de namme 'Nadia' om't se dy eksoatysk klinken fûn.
Filmkarriêre
Nei't se mei it selskip fan Astrova op toernee west hie troch hiel Britsk-Ynje, joech Nadia har yn 1930 by it Zarko Sirkus. Fia-fia kaam se yn 'e kunde mei J.B.H. Wadia, de oprjochter fan 'e filmstudio Wadia Movietone, dy't Hindytalige films makke yn 'e iere jierren fan 'e filmyndustry fan Bollywood. Dyselde wie yn 't earstoan fernuvere oer Nadia har oankringen op in filmrol, mar nei ferrin fan tiid joech er ta en krige se in lyts roltsje as slavinne yn 'e film Desh Deepak. It wie in hânkleure sêne dy't har blûne hier, ljochte hûdskleur en blauwe eagen goed útkomme lieten. Neitiid mocht se prinsesse Parizaad spylje yn Noor-e-Yaman.
Fearless Nadia bliek populêr by it Britsk-Yndyske filmpublyk, dat J.B.H. Wadia en syn jongere broer Homi Wadia besleaten har ta in filmstjer te meitsjen. Betinkend dat har sterkste punten har tsjeppe uterlik en har atletyske feardichheden wiene (en net har haperjende útspraak fan it Hindy), joegen se har yn 1935 de haadrol fan in superheldinne avant la lettre yn Hunterwali. Dy film woeks út ta in ûnbidich súkses, nettsjinsteande dat (of miskien wol just trochdat) der kontroverse ûntstie oer it feit dat de heldinne dêryn dingen die dy't fatsoenlike froulju net hearden te dwaan (lykas manlju yninoar slaan en omspringe yn in strak sittende koarte broek dy't har bleate boppeskonken sjen liet).
Hunterwali betsjutte de trochbraak fan Fearless Nadia as aktrise. Fral har stunts by it hynsteriden, mei hynder-en-wein en op it dak fan in trein foelen der by it publyk wakker yn. Har gjalp "Hee-i-i" ûntwikkele him yn Yndia ta in wier biedwurd. Neitiid groeide Nadia út ta in legindarysk figuer yn 'e Yndiaaske filmyndustry, nettsjinsteande it feit dat se nea aksintleas Hindy learde te sprekken. Se waard sjoen as in feministysk ikoan dat troch it glêzen plafon hinne brutsen wie en froulju de mooglikheid jûn hie om filmstjer te wurden. De folgjende tweintich jier wie se de meast fertsjinjende aktrise yn Bollywood.
Homi Wadia brocht yn 1943 in ferfolchfilm út, Hunterwali ki Beti ("De Dochter fan Hunterwali"), op 'e nij mei Fearless Nadia yn 'e titelrol. Krekt as Hunterwali sels waard ek dy film in trochslaand súkses. Guon oare grutte Bollywood-produksjes dêr't Nadia yn spile, wiene Miss Frontier Mail (1936), Lataru Lalna (1938), Bambaiwali (1941), 11 O'Clock (1948) en Jungle ka Jawahar (1953). Yn 1968, doe't se sechstich jier wie, spile se noch yn 'e James Bond-parody Khilari.
Priveelibben
Yn 1961, doe't se 63 jier wie, troude Nadia mei Homi Wadia, en waard se sadwaande Nadia Wadia.
Ferstjerren
Fearless Nadia kaam op 9 jannewaris 1996 oan natuerlike oarsaken te ferstjerren, ien dei nei har 88e jierdei.
Neilittenskip
Yn 1993 makke Riyad Vinci Wadi, de âldomke- en -muoikesizzer fan Fearless Nadia en Homi Wadia, de dokumintêre Fearless: The Hunterwali Story oer it libben fan 'e aktrise. Nei't Dorothee Wenner dy film dat jiers op it Ynternasjonaal Filmfestival fan Berlyn sjoen hie, skreau se in biografy fan Nadia dy't yn 2005 yn it Ingelsk útkaam as Fearless Nadia: The True Story of Bollywood's Original Stunt Queen. Regisseur Vishal Bharadwaj makke yn 2017 de biografyske film Rangoon oer it libben fan Fearless Nadia, mei aktrise Kangana Ranaut yn 'e haadrol.
Bard
In bard wie fan âlds de lyryske dichter en sjonger út 'e Keltyske tradysje. De ierste dokumintearre barden waarden beskreaun troch Romeinske skiedskriuwers. Sokke artysten waarden troch foarsten betelle om harren eare te besjongen, of kamen op eigen manneboet op 'e lapen mei lieten oer (faak biografyske mar ek wol mytologyske) heldedieden. Yn Wales stiene barden yn heech oansjen; yn Ierlân foarmen de filid de heechste klasse fan hofdichters, en namen barden in leger plak yn. Likegoed wiene se ek dêr sakrosankt, en wie it taboe om in bard wat oan te dwaan. Dat joech harren grutte macht, en talintearre barden koene sadwaande mei harren lieten machtige eallju meitsje en brekke.
Neitiid rekke it wurd 'bard' yn Ingelân yn gebrûk as in soarte fan synonym foar 'trûbadoer'; sokke barden songen net mear inkeld foar de adel, mar ek foar it miene folk en doarmen troch it hiele lân om. Harren fersen wiene net altyd oarspronklik, mar faak ek basearre op âlde folkslietsjes, dêr't se soms eigen tekst of in nije meldij oan tafoegen. By wiere barden gie it yn prinsipe om in mûnlinge tradysje, mei't se harren muzyk net skriftlik fêstleine. Noch wer letter waard 'bard' in soarte fan earetitel dy't soms oan grutte dichters of ek wol skriuwers taparte waard. Sa stiet de grutte Ingelske toanielskriuwer en dichter William Shakespeare bekend as The Bard, en ek de grutte Fryske Renêssânseskriuwer Gysbert Japiks wurdt soms wol "de bard" neamd.
Begraafplak fan Montparnasse
thumb|300px|Cimetière du Montparnasse sjoen fan de [[Tour Montparnasse ôf]] thumb|150px|Génie du sommeil éternel It Begraafplak fan Montparnasse (Cimetière du Montparnasse) is in begraafplak yn it suden fan Parys sûnt 1824. It begraafplak waard ferneamd nei de wyk Montparnasse en is mei 1200 beammen op 19 hektare ien fan de meast wichtige griene longen fan de stêd.
Ferneamde lju beïerdige op Montparnasse
In kar:
Hideto Takahashi
(17 oktober 1987) is in Japansk fuotballer, dy't spilet foar Vissel Kobe. Earder spile foar FC Tokyo. spile ek yn it Japansk fuotbalalvetal. Hy die mei oan it Confederations Cup 2013.
Pontius Pilatus
thumb|Ecce homo, 'Sjoch no de man' troch [[Cigoli yn 1607]] Pontius Pilatus (Latyn: Pontius Pīlātus [ˈpɔntɪ.ʊs piːˈlaːtʊs]; Gryksk: Πόντιος Πιλάτος, Póntios Pilátos) wie de fyfde lânfâd (prefekt) fan de Romeinske provinsje Judeä, ûnder keizer Tibearius fan 26/27 n.Kr. oant 36/37 n.Kr. Hy is ferneamd om it proses tsjin Jezus Kristus en feroardiele him ta dea oan it krús. It belang dy't Pilatus foar it kristendom betsjutte, bewize de leauwensbelidenissen fan de apostels en fan Niseä, dêr't Pilatus yn neamd wurdt. Om't Pilatus twivele oan de skuld fan Jezus, leauwe de Etiopyske en Koptyske Tsjerken dat Pilatus letter in kristen en in martelder en hillige waard.
Hoewol't Pilatus de meast ferneamde lânfâd fan Judeä wie, binne der mar in bytsje boarnen oer syn bestjoer foarhannen. It skynt dat er fan de ferneamde Pontii famylje ôfkomstich wie, dy't fan Samnitysk komôf wie. Der is lykwols net folle fan syn libben bekend ear't er lânfâd fan Judeä waard en it is ek net wis wat ta syn oanstelling as lânfâd late. De Stien fan Pilatus, dêr't in ynskripsje yn stiet, en guon munten, dy't hy slein litten hie, binne oerbleaun fan de tiid fan syn bestjoer. De Joadske skiedkundige Flavius Josefus en de filosoof Filo fan Aleksanderje neame foarfallen fan spanning en geweld tusken de Joadske befolking en syn bestjoer. Yn dy gefallen skopte er gauris tsjin de religieuze gefoeligens fan de Joaden oan. De fjouwer evangeeljes yn it Nije Testamint neame dat Pilatus Jezus ta de krúsdea feroardiele. Josefus en de Romeinske skriuwer Tasitus neame dat foarfal ek. Neffens Josefus krige Pilatus dien om't er mei geweld in groep wapene Samaritanen by de berch Gerizim delslein hie. Hy waard troch de legaat fan Syrje nei Rome stjoerd en ferantwurdzje him foar keizer Tibearius, dy't lykwols ferstoar ear't Pilatus yn Rome oankaam. Der is neat bekend wat der neitiids mei him barde. Op grûn fan wurk fan de heidenske filosoof Selsus en de kristlike skriuwer Origenes út de twadde iuw tinke hjoeddeistige skiedkundigen dat Pilatus gewoanwei mei pensjoen gie neitiids.
Namme
Der is neat fan de foarnamme (praenomen) fan Pontius Pilatus oerlevere. Syn efter- of famyljenamme (nomen gentile) seit dat er fan de famylje (gens) Pontii, dy't fan Samnitysk komôf is, stammet. Leden fan dy famylje spilen in wichtige rôl yn de Romeinske skiednis, want ien fan de moardners fan Julius Caesar wie in famyljelid. De lêste namme (cognomen) hat in oare betsjuttenis. De namme Pilatus kin ôflaat wêze fan de Latynske wurden pilum (spear) of pila (pier) en kin dus "mei de spear bewapene" of "ynplante" betsjutte. Ek is der in ferbining mooglik mei pileus, dat in mûtse fan frijlitten slaven is, en is it mooglik dat de namme in ferkoarting fan Pileatus is.
Boarnen
Der binne net in soad boarnen oer Pontius Pilatus foarhannen, hoewol't hjoeddeistige skiedkundigen mear oer him witte as oer oare Romeinske lânfâden fan Judeä. De meast bekende boarnen komme fan wurk fan Filo fan Aleksanderje en fan Flavius Josefus, yn syn Joadske kriich (74 n.Kr.) en Aldheden fan de Joaden (94 n.Kr.). Ek de fjouwer kanonike evangeeljes fan it Nije Testamint, sa as it evangeelje fan Markus (66-70 n.Kr.), it evangeelje fan Lukas (85-90 n.Kr.), it evangeelje fan Mattéus (85-90 n.Kr.) en it evangeelje fan Jehannes (90-110 n.Kr.) neame him. Ignatius fan Antiochië neamt him yn syn brieven oan de Trallessiërs, Magneezjers en de Smyrneeërs, dy't er tusken 105 en 110 n.Kr. skreaun hie. Pontius Pilatus waard ek neamd yn de Annales fan de Romeinske skriuwer Tasitus yn de iere twadde iuw. Njonken dy teksten binne der noch munten, dy't troch Pilatus slein waarden, en de Stien fan Pilatus, dêr't in ynskripsje op stiet dêr't Pilatus yn neamd wurdt, dy't noch oan Pilatus weromtinke. It is net wis oft Pilatus dy namme urven hat fan syn famylje oft er it sels yn legertsjinst fertsjinne hat.
Jonkheid
Der binne hast gjin boarnen foarhannen oer it libben fan Pilatus ear't er lânfâd fan Judeä waard. Hy moat fan in gegoede famylje ôfkomstich west hawwe. De famylje Pontii wie fan Samnitysk komôf en wie in bekende famylje. Guon fan harren wiene warber yn de polityk fan de Romeinske Republyk en it iere Romeinske Keizerryk. Ien fan de famyljeleden, Lusius Pontius Aquila, dy't ien fan de moardners fan Julius Caesar wie, wie in Folkstribún. Dat wol sizze dat de famylje oarspronklik Plebejers wiene. Hja waarden riddere as Equites.
Pilatus hie nei alle gedachten in goed ûnderrjocht hân en hie goede politike en sosjale kontakten. Hy wie mooglik troud, dochs de iennichste boarne nei syn frou stiet yn Mattéus 27:19. Pilatus hat nei alle gedachten yn it Romeinske leger tsjinne ear't er lânfâd fan Judeä waard.