cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Poddestoel
Poddestuollen steane derom bekend dat se hiel fluch groeie, wat oanlieding jûn hat ta de siswize "as poddestuollen út 'e grûn rize". Foarhinne waarden dy flugge groei, de nuvere, soms suver obsene foarmen en de felle kleuren as ûnnatuerlik beskôge. Sadwaande waarden poddestuollen gauris yn ferbân brocht mei tsjoenderij en hekserij. In rûnte fan poddestuollen (feroarsake trochdat de ûndergrûnske skimmeltriedden mei-inoar ferbûn binne), kaam dêrtroch bekend te stean as in heksering (al wurdt soks yn it Frysk ek wol, en minder makaber, in tsjernpaad neamd). Ek in protte nammen fan ôfsûnderlike poddestuollesoarten geane noch op dy boppenatuerlike taskriuwing werom, lykas dy fan 'e gewoane hekseboleet, de satansboleet, de duvelsbrearussula, it swevelkopke (swevel ferwiist ommers nei de hel) en it feeëbankje, al binne der ek genôch "ûnskuldiger" nammen, lykas it iikhoarntsjebrea (of sjerpboltsje), de pearelamanyt en de grutte parasolswam.
Martiny Jongeskoar Snits
It Martiny Jongeskoar Snits waard yn 1995 oprjochte op inisjatyf fan Bouwe R. Dijkstra en Dirk S. Donker, organist fan de Martinytsjerke yn Snits.
De doelstelling wie in jongeskoar te foarmjen nei it foarbyld fan de Ingelske jongeskoaren. Dit utert him ûnder oare yn de besetting fan ûngefear achttjin trebles (jongessopranen) en tolve manljusstimmen: fjouwer countertenoaren, fjouwer tenoaren en fjouwer bassen. Ek de dûbelkoarige opstelling fan it koar, ferdield yn cantores en decani, is typysk Ingelsk. It sprekt foar himsels dat it repertoire him taspitst op wurken út de Ingelske koarliteratuer. Boppedat sjongt it Martini Jongeskoar Snits faak Evensongs, wêryn Anthems, Psalms en Hymns sintraal steane. Ek wurdt it koar gauris frege om meiwurking te ferlienen oan gruttere produksjes wêrby't in jongeskoar foarskreaun is. Sa wurke it koar de ôfrûne jierren mei oan de Spring Symphonie en it War Requiem fan Benjamin Britten en songen de jonges yn ferskate útfierings fan de Matthäus Passion fan Johann Sebastian Bach.
De artistike lieding wie oant septimber yn hannen fan koarlieder Rintje A. te Wies. Hy waard opfolge troch Gerard van Beijeren.
By it tsienjierrich bestean gie it Martiny Jongenskoar yn maaie 2005 op tournee nei Dútslân, dêr't ûnder oare yn de Dom fan Trier songen waard.
Weihnachtsoratorium
Nei it muzikale barren fan desimber 2006, wêryn de earste trije kantates fan it Weihnachtsoratorium fan J.S. Bach útfierd waarden troch it Martiny Jongeskoar Snits mei begelieding fan it barokensemble 'Eik en Linde' út Amsterdam, waard besluten om it ferfolch, kantates 4 5 en 6, yn desimber 2007 ek foar it fuotljocht te bringen. It eigen lûd fan it koar, ferweven mei de muzyk fan J.S. Bach en kombinearre mei in fjouwertal solisten, wêrfan ien noch oplieden fanút it koar sels, hat laat ta de útfiering fan in komplete Weihnachtsoratorium.
Statút foar it Keninkryk fan de Nederlannen
It Statút foar it Keninkryk fan de Nederlannen regelet de steatkundige relaasje tusken de lannen Nederlân, Arûba, Kurasau en Sint-Marten. Yn it Statút, dat op 15 desimber 1954 ôfkundige waard, stiet dat de lannen in lykweardige posysje hawwe, selsstannich harren eigen saken behertigje en mei-inoar de keninkrykssaken fersoargje.
Mr. P.J. Troelstrawei (Ljouwert)
thumb|De Mr. P.J. Troelstrawei yn eardere tiden De Mr. P.J. Troelstrawei (kortwei Troelstrawei, ferneamd nei Pieter Jelles Troelstra) is in leane yn Ljouwert. De Mr. P.J. Troelstrawei is ûnderdiel fan de weiferbining Ljouwert - Stiens, en hat dy namme fan de gemeentegrins fan Ljouwert ôf oant dêr't de wei flak foar it sintrum oergiet yn de Spanjertsleane. Op it part tusken de rûnwei fan Ljouwert en de gemeentegrins rint de N357 oer de Mr. P.J. Troelstrawei.
It is in brede leane mei (heare)huzen út de jierren 30 fan de 20e iuw. Eartiids hiet de Troelstrawei Stienzerwei, mar dat waard op 1 jannewaris 1931 feroare. Ek it eardere Sint Bonifatius Hospitaal leit oan de Troelstrawei.
Lippe (Kreis)
Kreis Lippe is in bestjoerlik distrikt yn de Dútske dielsteat Noardryn-Westfalen en hat 349.201 ynwenners. It distrikt waard yn syn hjoeddeistige foarm oprjochte yn 1973.
Stêden en gemeenten
thumb|Gemeenten yn Lippe De folgjende stêden en gemeenten lizze yn it distrikt:
Sudoku
Tinkpuzel
De swierrigensgraad fan in opjefte hinget, oars as faaks sein wurdt, net echt ôf fan it tal ynfolde sifers. In opjefte mei 19 gegevens kin hiel ienfâldich wêze en ien mei 36 gegevens hiel slim. (By it samar generearjen fan opjeften mei 19 gegevens liket it oantal slimme puzels sels wat leger as by 24 gegevens.) Der binne sudoku's bekend mei 17 gegevens (en in unike oplossing), mar oant no ta net mei 16 gegevens.
Grytsje Schaaf
thumb|Grytsje Schaaf Grytsje Schaaf (Ljouwert, 31 july 1979) is in Frysk dichteresse en arsjitekt.
Sudoku
Puzelmeitsje mei in kompjûter
By it meitsjen fan in opjefte moat it kompjûterprogramma earst in oplossing generearje middels willekeurige ferdielingen fan de 9 sifers en toetsing fan de rige-kolom-blok-kompatibiliteit. Sa gau at in nije oplossing fûn is, moat se omsetten wurde nei in opjefte troch der (ek willekeurig) in oantal sifers fan frij te jaan. It kompjûterprogramma moat dan neigean oft de frijjûne sifers mar ien inkele oplossing talitte. Is dat net sa, dan kin in bykommend sifer frijjûn wurde (en hieltiten wer ien folgjend), oant de puzel mar op ien manier op te lossen is. Kompjûterprogramma's dy't in útfigelearre oplossingsstrategy brûke binne dêrtroch by steat slimmere puzels te produsearjen want se moatte minder hurd in sifer frijjaan. Sa komt it foar dat puzels mei net mear as 25 (of inkeldris 240 frijjûne sifers produsearre wurde kinne. Mar al by al kinne dy soms makliker wêze as in 26-sifer-kombinaasje omdat dêr tafallichredundante frijjûn binne.
Untstean
De puzel is betocht troch Howard Garns, in pensjonearre arsjitekt en freelance puzelmakker en waard foar it earst publisearre yn 1979 ûnder de namme Number Place. De puzel waard yn 1984 troch Nikoli yn Japan yntrodusearre dêr't it ek de namme sudoku (gearfoeging fan 'Suuji wa dokushin ni kagiru' krige. Dat betsjut dat it beheind is ta ûnôfhinklike, "net-troude", getallen. 'su' betsjut getal, 'doku' betsjut ûnôfhinklik, net-troud. Fanôf 1986 wie sudoku populêr yn Japan. Yn 1997 seach Wayne Gould, in Nij-Seelânske pensjonearre, in sudoku. Hy wurke dêrnei 6 jier oan in kompjûterprogramma om sudoku's op te stellen. Hy ferkocht de hiele saak oan The Times dy't op 12 novimber 2004 begûn mei it publisearjen fan de puzels. In nije raazje wie berne. Yn de simmer fan 2005 waard de puzel ek yntrodusearre in Nederlân en waard al gau populêr, ûnder mear omdat in soad kranten alle dagen in sudoku pleatsten. Op 15 oktober 2005 waarden de earste Nederlânske kampioenskippen sudoku holden yn it Skipfeartmuseum yn Amsterdam. Delia Keetman út Heerhugowaard waard earste..
Grytsje Schaaf
Biografy
Skaaf publisearret yn de tydskriften Doar, Farsk en de Moanne en hat meiwurke oan it literêr sirkwy 2003, in reizgjende foarstelling fan út eigen wurk foardragende skriuwers en dichters. Se lêst regelmjittich foar op literêre jûnen. Har wurk ferskynde ek yn de blomlêzings Poetysk Ljouwert en de twa-talige útjefte Flessepost. Dêrneist skriuwt se regelmjittich boekeresinsjes. Yn 2008 ferskynde har debútbondel Sûnder sweltsjes by de Friese Pers Boekerij. Fierder binne der gedichten fan har opnommen yn De Spiegel van de Friese poëzie, edysje 2008, en yn Het goud op de weg, de Friese poëzie sinds 1880. It is noch ûndúdlik wannear't har folgjende bondel útkomt.
Sudoku
Oplostrategy 1
Nim as foarbyld de lege puzel hjirboppe.
thumb|left|200px|Stap 1
Stap 1
thumb|left|200px|Stap 2
Stap 2
thumb|left|200px|Stap 3
Stap 3
thumb|left|200px|Stap 4
Stap 4
thumb|left|200px|Stap 5
Arjan Jongsma
Arjan Wietze Jongsma (Boarnburgum, septimber 1995) is in musikus dy't de marimba bespilet.
Sudoku
Oplosstrategy 2
As de opjeften slimmer binne, binne der meastal gjin rigen dy't al hast kompleet ynfold binne. Dan is bygelyks dizze strategy handich:
Arjan Jongsma
Hy komt út in muzikale famylje, omke is slachwurker en syn heit hoarnist. Syn susters Rianne (1990) en Wilma (1992) spylje hobo en fluit en studearje beide oan it konservatoarium yn De Haach. Arjan folge nei in jier algemiene muzikale foarming op muzykskoalle De Meldij by Roel Jan Jongsma in oplieding slachwurkynstruminten by Cresendo yn Drachten. Neist de oplieding VWO giet er om de fjirtjin dagen nei it Prins Claus konservatoarium yn Grins, dêr't er les krijt fan Tatiana Koleva. Fierder spilet er by it Frysk Jeugdorkest yn Ljouwert en krijt les yn de talinteklas fan de Ferwerda akademy.
Sudoku
Oplosstrategy 2
thumb|left|200px|Stap 1
Stap 1
Sykje yn in rige fan trije blokken (horizontaal of fertikaal) twa blokken mei itselde symboal. Bygelyks de 4-en yn de rjochter fertikale rige.
Stap 2
Elk symboal komt ien kear yn elk blok en yn elke rige foar. It blok rjochtsboppe mist noch in 4. De 4 past logyskerwize allinnich yn de earste kolom. Yn dy kolom is noch ien mooglikheid iepen.
thumb|left|200px
Ferfolch
Merkbyt dat no yn de earste horizontale rige fan trije blokken, twa blokken in 4 krigen hawwe. Yn it blok linksboppe moat in 4 komme op de middelste rigel. Troch de 4, dy't yn it blok linksûnder stiet, kin dy mar op ien plak ynfold wurde.
En fierder
Meitsje sels de rest fan de puzel ôf. Noch inkele tips:
Gean nei de oplossing
Farianten
thumb|200px|X-sudoku: ek de diagonalen befetsje de sifers 1 o/m 9 Soms is it sa dat de diagonalen ek de sifers 1 o/m 9 befetsje, dit hjit in X-sudoku. Ek is der in spulfariant wêrby't de skean oan inoar buorjende fakjes nea deselde getallen befetsje.
Der binne ek puzels besteande út 5 klassike sudoku's wêrby't dizze fiif puzels (ien sintrale en ien yn elke hoeke) yn inoar heakke binne: it rjochterûnderblok fan 'e puzel linksboppe is bygelyks deselde as it linkerboppeblok fan de sintrale sudoku.
Der bestiet ek in fariant fan sudoku dêr't it giet om in fjild fan 6x6 hokjes. Hjirby wurde de getallen 1 o/m 6 ynfold yn alle rigen, kolommen en fakjes.
De Sudoku dy't alle wiken yn NRC Handelsblêd stiet, wurket as in normale Sudoku, mar hat as bykommende swierrichheid dat hy 4 ekstra flakken fan 3x3 befettet, dy't ek fold wurde moatte mei de sifers 1 o/m 9. Dizze fjouwer oerlaapje folslein mei de 9 flakken fan de basis-Sudoku: de ôfmjittings binne gewoan 9x9.
Der is ek in sudoku dy't bestiet út 16 fakken fan elk 4 by 4. De rjochte linen (horizontaal en fertikaal) foarmje elk in rige fan 16. Dizze foarm fan sudoku wurket mei heksadesimale symbolen, dit wol sizze fan 0 o/m F. Dizze foarm wurdt ek wolris in heksadoku neamd. Fieders is der in foarm fan 25 fakken fan 5 x 5. Dizze sanaamde alfadoku befettet de letters A o/m Y.
Noch in fariant is de saneamde foarmsudoku. Hjirby moatte lykas by de gewoane sudoku yn elke rige, kolom en elk blokje de sifers ien oant en mei njoggen ien kear foar komme, mar hawwe de blokjes in oare foar as 3x3.
Ansen
Ansen, (Nedersaksysk: Aansen) is in iesdoarp yn de gemeente De Wolden (oant 1998 Ruinen) benoardwesten Ruinen en besuden Dwingeloo.
Sudoku
Farianten
Fierders is der noch de Killer Sudoku (ek bekend as Som-Sudoku of samunamupure). Dit is in puzel dêr't eleminten fan sudoku en kakuro gearfoege binne.
Ansen
Skiednis
Benoardeasten it doarp lizze it Anserfjild (greiden) en de Anserdennen mei it Ansersân (tegearre 100 ha), benoardwesten de Anser Hea- en miedlannen. Boarnen skriuwe: 1261 de Ance, 1262 de Ancen, 1263 Anece, 1273 Ansen, 1316 de Ancen, 1325 de Amsen, 1333 de Ansen en yn de 14e iuw Anze en Enze. Op de Frânske kaart (1811-1813) stiet Anssen; de lettere bosk hjitte doe Anssner Zand. Grif sil de namme te krijen hawwe mei de ferâldere manljusnamme Anse. Ansen hearde net ta de hearlikheid Ruinen, mar wol ta de parochy, en wie ek ferplichte "skuldmudden" te beteljen. Ansen levere doetiids ien mud; der stie dus mar ien hûs. Yn de 12e iuw is der sprake fan in Hûs te Ansen, bewenne troch Volker, in neef fan de biskop en stamfaar fan it geslacht Ansen. As represaille foar de ferlerne Slach by Ane (1227) waarden yn 1228 Ansen en it Hûs troch de opfolgers fan de biskop fan Utert alhiel ferwoaste. Om 1800 hinne is it fannijs opboude hûs, de state (havezathe) Ansen, sloopt en as buorkerij oplutsen. It doarp stiet bekend om syn moaie Saksyske pleatsen en it lângoed Rheebruggen (rjochting Uffelte).
Marije I fan Ingelân
thumb|right|300px|Marije I fan Ingelân` Troch [[Anthonis Mor fan Dashorst ]] Marije (Mary) Tudor (Greenwich, 18 febrewaris 1516 - Londen, 17 novimber 1558) wie keninginne fan Ingelân fan 1553 oant 1558 en ôfkomstich út it Hûs fan Tudor. Sy wie in dochter fan Hindrik VIII fan Ingelân en syn earste frou Katarina fan Aragón.
Marije hat letter de bynamme krigen ‘de katolike’ en” de bloedige” ek wol “Bloody Mary”. Marije krige de stimpel fan bastert doe't har heit him skiede liet fan Katarina. Se mocht ek gjin kontakt mear hawwe mei har mem. Nei de dea fan Anna Boleyn, Hindrik syn twadde frou, waard Marije wer oannomd. Letter hie se der wer spyt fan. My de erkenning moast se tajaan dat har heit it haad wie fan de Ingelske tsjerke en se moast har rol as bastert akseptearje. Marije bleau yn it geheim katolyk. Doe't har healbroer oan de macht wie Edward VI fan Ingelân waard har libben der ek net better op. Doe hie se it ek swier. Doe't Edward ferstoar yn 1553 hie it protestantisme safolle oanhingers dat in rivale nei foaren kaam. Marije’s nicht Lady Jane Grey. Mar de minsken mochten Marije graach lije en al gau koe se de troan bestige. Nei njoggen dagen Jane Grey waard Marije keninginne. De earste moannen wie sy reedlik nei har eardere fijannen en tsjin de protestanten. Mar ein 1553 doe't se fersekere wie fan de stipe fan har neef keizer Karel V begûn se mei it werstellen fan it roomske geloof. Dit wylst in houlik mei Karel syn soan Filips II tarieden waard. Yn de oerienkomst nei oanlieding fan dat houlik waard bepaald dat Filips kening fan Ingelân hjitte soe mar gjin persoanlike macht krije soe. Ek mocht er gjin opfolger oanwize.
Sudoku
Farianten
In somsudoku bestiet ek, dêr stean dan mallen op it fjouwerkant mei in getal deryn: de som fan de sifers.
Marije I fan Ingelân
Marije wie gjin grut politka. Se woe troch it houlik stipe krije om Ingelân wer katolyk te meitsjen. Der kaam grut ferset tsjin it houlik. Under lieding fan Thomas Wyatt en de heit fan Jane Grey bruts in opstân út. Nei de ûnderdrukking derfan koe it houlik trochgean op 25 july 1554. Filips soe achttjin moannen yn Ingelân bliuwe. Dêrnei begûnen de fûleindige ferfolgingen fan de protestanten. De grûnlizzers fan de Anglikaanske tsjerke waarden it slachtoffer lykas Thomas Cranmer. Fandêr de namme Bloody Mary. Marije fielde net folle foar dielname yn in kriich tsjin Frankryk tegearre mei Spanje. It parlemint woe dit ek net. Yn de maitiid fan 1557 krige Filips it dôchs foarmekoar om in kriichsferklearring tsjin Frankryk ôf te twingen. Dit wie de lêste kear dat se him seach. It houlik bleau berneleas.
Magnetyske súdpoal
James Ross ekspedysje
Krekt as nei de súdpoal hawwe der ek ekspedysjes west nei de magnetyske súdpoal. James Ross besocht de magnetyske poal per skip te finen, mar dy wie doe op it fêstelân fan Antarktika, dat hy koe dy net berikke. Hy koe jannewaris 1841 de lokaasje bepale as likernôch 75° 30' S - 154° E.
Marije I fan Ingelân
Marije waard opfolge troch har healsuster Elizabeth I fan Ingelân. De dochter fan Anna Boleyn (de twadde frou fan Hindrik VIII fan Ingelân.
Magnetyske súdpoal
Resinte mjittings
Mooglik beweecht de magnetyske súdpoal op deselde manier as de magnetyske noardpoal. Yn dit gefal is der in njonken dizze trochgeande beweging ek in deistige ovaalske beweging, dy't mooglik in fersteuring troch de sinne is.
Rjochting
It magnetyske fjild kin ek ûnder omstannichheden hielendal omkeare. Under oaren troch de rjochting yn magnetyske stiente is sichtber dat 500.000 jier lyn, it magnetysk fjild krekt oarsom wie. Ek earder hat it fjild him meardere kearen omkeard. Wat hjir de oarsaak fan is, is net wis.
Südpol Polo Sur Zuidpool
Bruce Dickinson
Paul Bruce Dickinson (Worksop Nottinghamshire, 7 augustus 1958) is in Ingelsk sjonger. Hy waard benammen bekind as sjonger fan de bands Iron Maiden (sûnt 1981), en Samson (1979 – 1981). Tusken 1993 en 1998 wie er aktyf as solo-artyst. Njonken it sjongen is Dickinson aktyf west as piloat yn de kommersjele loftfeart en as skermer.
Lispuzel
thumb|right|200px|typske puzelferbinings thumb|right|200px|Sûnder ôfbyld In lispuzel is in yn stikken snien of seage ôfbylding op papier of hout, dy't wer ta ien gehiel makke wurde moat. Lispuzels wurde edukatyf brûkt om it observaasjefermogen en de handichheid fan bern te trenen, mar ek as ferdivedaasje foar folwoeksenen.
De Ingelske namme jigsaw puzzle ferwiist nei de figuerseage dy't brûkt waard om de earste lispuzels te meitsjen.
De swierrigensgraad fan in lispuzel hinget ôf fan:
De foarm fan de stikjes foar in soad lispuzels is sà, dat de stikjes oan sommige siden útsteksels hawwe dy't yn in ynkeping fan in oanbuorjend stikje passe. De patroanen fan dizze útsteksels kinne regelmjittich wêze, mar foar yngewikkelder puzels binne de stikjes ûnregelmjittiger. Yn guon puzels binne alle útsteksels itselde, yn oare puzels binne se allegear ferskillend sadat it yn téory mooglik is om de puzel op te lossen sûnder nei de ôfbylding te sjen. Faak is it patroan fan in lispuzzel sà dat op alle snijpunten 4 stikjes by elkoar komme: sa'n puzel is snien mei trochrinnende fertikale en horizontale linen. Der binne slimmere lispuzels wêrby't soks net it gefal is; dêr komme de snijlinen net allinnich by inoar yn krusingen mar ek yn T-splitsingen.
Lispuzels binne te krijen fanôf 4 ienfâldich foarme stikjes mei in simpele ôfbylding foar de alderlytste bern, oant knapen fan inkele tûzenen (oant wol 15.000) stikjes wêrop tige yngewikkele en repetitive ôfbyldings steane. It yn elkoar lizzen fan gruttere modellen kin wol dagen oant wiken wurk kostje.
In effektive technyk om gruttere lispuzels te lizzen is om te begjinnen by de rânen fan de puzel (earst de hoeken teplak), eardat mei de ynfolling begûn wurdt. De ynfolling kin it bêste fan în sydkant ôf dien wurde; en at dit net slagget, kin men it fan in oare kant ôf op 'en nij besykje. It is ek handich om stikjes mei deselfde kleur by inoar te lizzen.
Goudhamsters
De goudhamsters (wittenskiplike namme: Mesocricetus) foarmje in skaai fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (Mammalia), it skift fan 'e kjifdieren (Rodentia), de famylje fan 'e wrotmûseftigen (Cricetidae) en de ûnderfamylje fan 'e hamsters (Cricetinae). Ta dit skaai hearre fjouwer soarten út Jeropa en súdwestlik Aazje, wêrûnder de goudhamster (Mesocricetus auratus), de earste hamstersoarte dy't ta húsdier makke waard en noch altyd de populêrste domestisearre hamster. Wittenskiplik ûndersyk hat útwiisd dat, oars as hast alle oare bestudearre lânsûchdieren, twa soarten fan dit skaai, de goudhamster en de Turkske hamster (Mesocricetus brandti), hielendal gjin kleuren sjen kinne.
Hûnsdagen
De dagen tusken 20 july en omtrint 20 augustus hinne wurde de Hûnsdagen neamd. Yn dizze perioade, dy'soms ek wol wat earder of letter begjint, komt de heldere stjer Sirius fan it stjerrebyld de Grutte Hûn tagelyk mei de Sinne op. Sadwaande is Sirius (neffens de Grykske mytology de hûn fan de jager Orion) net te sjen. Doe't Orion stoar, krige hy mei syn hûn Sirius in plak oan de himel. De perioade fan de Hûnsdagen is it hichtepunt fan de simmer, de heechsimmer. Yn Nederlân is Sirius op syn gaust op 25 augustus wer sichtber. In soad minsken assosjearje de Hûnsdagen mei de oanwêzigens fan in protte ynsekten, benammen neven en miggen.
Hjitte
De Griken en Romeinen seagen de Hûnsdagen as de perioade fan de grutte hjitte. Ek foar Nederlân jilt dat: de tiid fan de Hûnsdagen is de waarmste fan it jier. It etmelgemiddelde fan de temperatuer is dan 17°C en middeis is 19 oant 24 graden hiel gewoan. Ek komme yn dizze dagen de measte hjitteweagen foar.
Oerstreamings
Foar de âlde Egypteners foelen de Hûnsdagen gear mei de jierliks weromkommende oerstreaming fan de Nyl. Dy folge altyd sa'n 15 dagen neidat Sirius wer sichtber wurden wie. Neffens Ptolemaeus is yn Egypte de kâns om stjerren fan it earste grutte opkommen te sjen, it grutst trije kertier foar sinneopkomst. Weromrekkenjend foar 30° NB koe Sirius neffens dizze easken yn de Juliaanske kalinder yn 500 f.Kr., op 19 july sjoen wurde. Neffens de Gregoriaanske kalinder soe dat 14 july wêze.
Doe't de Nassermar noch net bestie, wienen de oerstreamingen it gefolch fan seizoenreinen yn Etioopje, de súdlike Sûdan en benammen de omkriten fan de Victoriamar. Yn Egypte sels falt it hiele jier troch kwalik rein.
In oerstreamingsperioade, wêrby't rivieren bûten harren ouwers trede, is der by ús net. Mar de waarmte kin wol maklik liede ta tongerbuoien mei in soad rein yn koarte tiid en lokale wetteroerlêst. In fochtich waarm en brodzich waartype mei sa no en dan in pear stevige buoien is karakteristyk foar de Hûnsdagen. Foar ús foarâlden, dy't noch gjin koelkasten hienen, wie dat ek de tiid wêryn fiedsel en molke earder bedoarnen.
Hûnen
Yn ferskeidene lannen hie men eartiids de gewoante om hûnen yn de Hûnsdagen de bekbân om te dwaan út eangst foar hûnsdûmens. Mar de Hûnsdagen hawwwe fierders neat te krijen mei hûnen, al kin it yn in tongerbuoi hûnewaar wêze. It wurd hûnewaar is ôflaat fan it âld-Nederlânske wurd ondeweer, dat min waar betsjut. Yn it Frysk hawwe wy it wurd 'ûngetiid', dat wie de simmerperioade yn de haaiïnge.
Ferskaat
Komme de Hûnsdagen mei in soad rein, dan geane wy minne tiden temjitte, mar komme de Hûnsdagen helder en blier, ferwachtsje dan mar in geunstich jier
Oranje Frijsteat
thumb|right|200px|flagge fan Oranje Frijsteat thumb|right|200px|lizzing fan Oranje Frijsteat yn Súd-Afrika De Oranje Frijsteat (Oranje Vrystaat yn it Afrikaansk) wie de histoaryske foargonger fan de hjoeddeiske provinsje fan Súd-Afrika: Frijsteat. De Frijsteat, it gebiet tusken de Oranjerivier en de Faal, waard oprjochte troch de boeren, nei harren foartrek, en anneksearre troch it Feriene Keninkryk yn 1848. De Britten erkenden de ûnôfhinklikheid fan de Oranje Frijsteat op 17 febrewaris 1854, en it lân waard ûnôfhinklik op 23 febrewaris 1854, mei de ûndertekening fan it Kontrakt fan Bloemfontein. De frijsteat wie neamd nei de rivier Oranje (dy't op syn beurt wer ferneamd wie nei it Keningshûs fan Nederlân, de Oranje-Nassaus (1854-1904). De haadstêd fan de frijsteat wie Bloemfontein.
Hoewol't de Oranje Frijsteat in polityk en ekonomysk sterke republyk waard, wie it ferwikkele yn in lang duorjend konflikt mei de Britten, de Boere-oarloch. Bûnsgenoat yn dizze oarloch wie de bruorre-republyk Transvaal (Súd-Afrikaanske Republyk). Dizze oarloch duorre mar troch, oant it gebiet anneksearre waard troch de Britten as de Oranjerivierkoloanje. De koloanje waard yn 1910, ûnder presidint Steyn by de Uny fan Súd-Afrika foege.
Presidinten
De presidinten fan de Oranje-Frystaat wiene:
thumb|right|150px|Postsegel fan 1 penny.
Postsegels
De republyk begûn postsegels út te jaan yn 1868, en bleau dit dwaan oant 1897. It ienige ûntwerp dat brûkt waard bestie út in oranje beam, mei de ynskripsje Oranje Vrij Staat lâns de siden.
Oare "Frijsteaten"
Oranje Frijsteat wie teffens de beneaming fan in yn 1970 oprjochte, maatskippijkrityske beweging. Sjoch ek: Kabouterbeweging.
Paralympyske Winterspullen 2018
Organisaasje
As ûnderdiel fan 'e offisjele oerienkomst tusken it Ynternasjonaal Paralympysk Komitee (IPC) en it Ynternasjonaal Olympysk Komitee (IOC) dy't sletten waard yn 2001, organisearret it gastlân fan 'e Olympyske Winterspullen ek de Paralympyske Winterspullen. Sadwaande waard dit sportevenemint yn maart 2018 holden yn Pyeongchang, yn Súd-Koreä, dêr't gebrûk makke wurde koe fan 'e fasiliteiten en akkomodaasjes fan 'e Olympyske Winterspullen dy't in moanne earder, yn febrewaris 2018, ek yn Pyeongchang holden wiene.
Yn 'e oanrin ta de Paralympyske Winterspullen fan 2018 spilen de organisaasje guon fan deselde problemen parten dêr't ek de Olympyske Winterspullen mei te krijen hân hiene. Dêrby gie it û.m. om 'e politike ynstabiliteit op it Koreaanske Skiereilân troch de spannings tusken Noard- en Súd-Koreä. Dy swierrichheden waarden glêdstrutsen doe't de beide lannen yn jannewaris, in pear wiken foar it begjin fan 'e Olympyske Spullen, ta oerienstimming kamen om alteast foar de perioade fan 'e beide sporteveneminten de striidbile te begraven. Fierders spile op 'e nij de neisleep fan it Russysk dopingskandaal fan 'e spullen yn Sotsji, krekt sa't dat ek in probleem west hie foarôfgeande oan 'e Paralympyske Simmerspullen fan 2016, yn Rio de Janeiro. Doe wie it lidmaatskip fan Ruslân troch it Ynternasjonaal Paralympysk Komitee opskoarre, en foar de spullen yn Pyeongchang kaam dêr gjin feroaring yn. Wol waard guon Russyske sporters tastien en doch mei as 'neutrale' atleten.
Sporten
Op 'e Paralympyske Winterspullen fan 2018 waard troch de atleten dielnommen oan yn totaal 80 ûnderdielen dêr't medaljes foar útrikt waarden, ferdield oer 6 offisjele sporten. It snowboarden, dat op 'e Paralympyske Winterspullen fan 2014, yn Sotsji, noch by it alpineskyen ûnderbrocht wie, waard no foar it earst erkend as selsstannige sport. Boppedat waard it tal ûnderdielen fan it snowboarden útwreide fan 2 nei 10.
Dielnimmende lannen
Hjirûnder de dielnimmende lannen oan 'e Paralympyske Winterspullen fan 2018, mei it tal yndividuële sporters werjûn. Ruslân wie as lân útsletten fan dielname fanwegen it dopingskandaal op de Olympyske Winterspullen 2014. Wol diene der 29 yndividuële Russyske sporters mei as 'neutrale' atleten ûnder de Paralympyske flagge. Trije lannen (Georgje, Noard-Koreä en Tadzjikistan) namen yn Pyeongchang foar it earst diel oan 'e Paralympyske Winterspullen.
Mandeach
thumb|230px|Lokaasje It eilân Mandø leit oan de westkust fan Denemark (Jutlân) tusken de eilannen Romeach en Faaneach. It is mei likernôch 60 minsken it lytste bewenne Deenske Waadseeeilân. De westkant fan it eilân is op in natuerlike wize, mei in dunerige, beskerme tsjin de see. Oant de oanlis fan de seedyk yn 1837 wie it eilân in terp.
Skiednis
It eilân wurdt it earst neamd yn 1231. Yn 1558 waard it doetiidske eilân oerspield, en bruts yn twaen. It haadplek fan doe, oan de noardkant fan it eilân ferdwûn. Op it eilân wurdt ferteld dat alle bewenners ferdronken, útsein sân man dy op de fêstewâl oan it wurk wienen, dy't bosken oan froulju út de omkriten en harren te wenjen setten op it súdlike part fan de twa parten. Dat waard it hjoeddeiske Mandeach.
Ebbewegen
Yn de simmer wurde toeristen mei in trekker nei Koardesân riden.
Finke (toponym)
Finke is in bestândiel fan guon Fryske plaknammen as Finkegea en Finkebuorren ûnder Sondel en Sint Nyk. De namme komt ek foar yn strjitnammen as Finkebuorren yn bygelyks Akkrum. De namme soe eat betsjutte as 'leech turflân' of 'fean'. Yn it Midden-Nederlânsk is 'vink' in minne soarte turf.
Pauline Musters
thumb|260px|Pauline Musters (linksûnder) Pauline Musters (Ossendrecht, 26 febrewaris 1876 - New York City, 1 maart 1895) wie in Nederlânske frou dy't op it momint fan har ferstjerren mar 59 sintimeter lang wie, en dêrmei troch it Guinness Book of World Records erkend wurdt as de lytste persoan ea.
Libben
By har berte yn 1876 wie Musters al heal sa lang as har úteinlike lingte. Fan bern ôf oan toerde hja rûn; ynearsten allinnich mar op tentoansteld te wurden, mar op lettere leeftiid begûn se echt werklik op te treden. Se stei bekend as in linige akrobate en dûnseresse, en wiisde geregeld besikers fan har foarstelling oan om mei te dûnsjen. By it publyk wie se bekend ûnder de artystenamme Prinses Pauline, en yn line mei dizze bynamme ferskynde se faak yn sjike jurken.
Regear fan Nederlân
It regear fan Nederlân is ferantwurdlik foar sawol it útfieren fan wetjouwing en taken fan de Ryksoerheid as it opstellen en feroarjen fan begruttings. It regear bestiet neffens artikel 42 lid 1 fan de grûnwet út de kening en de ministers.
Pauline Musters
Libben
Yn hat karriêre trede Musters op yn Belgje, Frankryk, Dútslân en Ingelân, wêrnei't se yn 1894 frege waard om yn de Feriene Steaten foarstellingen te jaan. Se debutearre op âldjiersjûn fan dat jier yn it Proctor’s Theatre yn New York City. Trije moannen letter, op 1 maart 1895, kaam se te ferstjerren troch in long- en harsensfluesûntstekking. By har dea woech se 4 kilogram.
43
Ferstoarn
40er
71
Ferstoarn
70er
Stasjon Gorssel
Stasjon Gorssel (Gsl) wie in stasjon oan de Steatsline A yn 'e buorskip Joppe ûnder Gorssel yn de gemeente Lochem yn de provinsje Gelderlân. It stasjon wie in standertstasjon fan de Steatsspoarwegen type SS fiifde klasse en is ien fan de achtentritich stasjons dy 't ea yn dy klasse boud is.
Gebou
It stasjonsgebou kaam yn 1863 ree, en waard iepene op 5 augustus 1865 foar treinreizgers doe't ek dit part fan it spoar fan Steatsline A oanlein wie. Yn 1914 waard der oan de linkerkant in koarte fleugel oanboud en krige it middenpart der in ferdjipping by. It stasjon waard sletten yn 1938 en it stasjonsgebou waard yn 1963 ôfbrútsen. Der is hjoed-de-dei hast neat mear fan is stasjon en stasjonsgebou werom te finen. It stasjon stie benoarden de spoaroergong yn de Joppelaan, oan wat hjoed-de-dei it Spoorpad hjit.
Armweide
Armweide is in buorskip yn de Drintske gemeente De Wolden (oant 1998 Ruinen) benoardwesten Ruinen en besuden Ansen. Yn 1407 is sprake fan Narberingeweide, grif de greiden dy't hearden ta de himen dy't oan de Narberingestrate (Nijsinge, Rensinge, Veldinge, Pol (?)) leinen, oarspronklik Geusingerweiden. Ut de sprektaal wei ûntstie fia Narbenweide en Narmweide úteinlik it toponym Armweide; de Frânske kaart (1811-1813) jout Armenweide.
Solingen
thumb|left|Lizzing Solingen yn Dútslân Solingen is in stedsdistrikt (kreisfreie Stadt) yn de Dútske dielsteat Noardryn-Westfalen. It leit benoarden Keulen, yn it suden fan it Ruhrgebiet oan de rivier de Wupper. Solingen is ûnderoaren in susterstêd fan Gouda.
Solingen wurdt wol "stêd fan messen" neamd, omdat it al fanâlds bekend is fan de fabrikaazje fan goede swurden, messen, skjirren en skearmessen, dy't makke wurde troch ferneamde firma's sa as DOVO Solingen, Wüsthof, J. A. Henckels, Böker, Eickhorn-Solingen en tal fan oare fabrikanten. Wilkinson Sword sit dêr ek. Dêrom is Solingen te fergelykjen mei Sheffield en Birmingham yn Ingelân. Sa'n 90% fan alle messen yn Dútslân wurde yn Solingen makke.
Ut de skiednis
Solingen waard foar it earst neamd yn 1067 troch in kronykskriuwer dy't de kontrei mei "Solonchon" oantsjutte. Iere farianten fan de namme binne ek "Solengen", "Solungen" en "Soleggen", mar de namme fan no wurdt al brûkt sûnt de lette 14e en iere 15e iuw.
Solingen wie iuwenlang mar in doarpke. Yn de 15e iuw waard it in fersterke stêd. Under de Twadde Wrâldkriich waard de âlde stêd folslein ferwoastge troch alliearde bombardeminten, yn 1944 stoaren dêrtroch 1.040 minsken.
Yn de Midsiuwen joegen de swurdsmidden de namme Solingen al klank. Swurden út Solingen koenen fûn wurde yn de Angelsaksyske keninkriken fan Brittanje en de kwaliteit fan de wapens waard priizge yn hiel Noard-Jeropa en sy waarden oeral yn Europa ferhannele. Yn it lêst fan de 17e iuw brutsen in tal swurdsmidden út Solingen harren gilde-eed troch harren (geheime) smeikeunst ta te passen yn Shotley Bridge, greefskip Durham, yn Ingelân.
It besjen wurdich
thumb|left|Wenten typysk foar Solingen
Focke-Wulf Fw 190
De Focke-Wulf Fw 190 wie in jachtfleantúch dêr't de Luftwaffe mei fleach yn 'e Twadde Wrâldkriich. Wilens de kriich binne der 20.000 produsearre, dêrfan wiene 6.000 as (dûk)bommewerper ornearre. De Fw 190 wie populêr ûnder de piloaten. De Fw 190 hie in grut ferskaat mooglikheden, lykas doelen op 'e grûn oanfalle, it begelieden fan bommewerpers oer lange ôfstannen, koe nachts brûkt wurde en koe (benammen de "D" ferzje) heech yn 'e loft oare fleantugen ûnderskeppe.
Yn 'e hjerst fan 1937 frege it Reichsluftfahrtministerium (Ryksloftfeartministery) oan ferskate ûntwerpers om mei in ûntwerp te kommen foar in nije fjochtfleanmasine. De ûntwerper fan de Fw 190 wie yngenieur Kurt Tank. Hy wurke gear mei in keppel ûntwerpers en yngenieurs dêr't in part fan sels piloat wie. Hy fûn it wichtich de piloaten deryn te behellen, omdat dy ûnderfining hiene mei praktyske technyske problemen.
Lörrach (Landkreis)
Lörrach (Landkreis) is in bestjoerlik distrikt yn de Dútske dielsteat Baden-Wuertemberch en hat 223.286 ynwenners. It waard oprjochte yn 1973.
Focke-Wulf Fw 190
Fw 190 A
Fan de Fw 190 A binne njoggen ferzjes, de Fw 190 A-1 oant en mei Fw 190 A-9. It earste model (Fw 190 A-1) wie ree yn juny 1941. Nei it testen waard de Fw 190 A-1 krekt bûten Parys stasjonearre. Mei de A-3 kaam ek de earste Umrüst-Bausätze. De U1 hie in ETC-501 bommehâlder. De U2 hie trije RZ 73 mm raketlansearders yn beide wjukken. Mei de U3 waard de Fw 190 A-3 in jachtbommewerper, eltse wjuk krige in ETC-501 bomhâlder en SC-50 bom. De U-4 wie in type om mei te ferkennen, dy ferzje hie twa Rb 12.5 kamera's. Alles meiinoar binne der 13.291 Fw 190A produsearre.
Fw 190 B
De Fw 190 B is yn 'e testfase stykjen bleaun. It hie in fleanmasine wurde moatten mei bettere prestaasjes heech yn 'e loft. Der binne mar fjouwer fan produsearre.
Fw 190 C
De Fw 190 C wie inkeld in projekt, der binne gjin masines fan dit type produsearre.
Fw 190 D
thumb|275px|Fw 190 D-9 Fan de Fw 190 D binne fiif ferzjes, de Fw 190 D-9 oant en mei Fw 190 D-15.
Fw 190 F
Fan de Fw 190 F binne njoggen ferzjes, de Fw 190 F-1 oant en mei Fw 190 F-9.
Fw 190 G
Fan de Fw 190 G binne njoggen ferzjes, de Fw 190 G-1 oant en mei Fw 190 G-4 en Fw 190 G-7 oant en mei Fw 190 G-9.
Spesifikaasje Fw 190 D-9
Algemiene eigenskippen
Prestaasjes Bewapening
Sake Kornelis Feitsma
Sake Kornelis Feitsma (Burgum, 8 septimber 1850 – De Haach, 8 jannewaris 1918) wie in Frysk ûnderwizer, dichter, oersetter, boekferkeaper en korrektor.
Libben
Hy wie de soan fan in timmerfeint. Yn Bûtenpost learde er foar skoalmaster, en nei't er syn akte helle hie, krige er in oanstelling yn Ingwierrum en letter yn Havelterberg. Yn 1882 brocht er it ta skoalhaad yn it Gelderske Voorst. Syn begearen wie Hendrika Veenstra, in skoalmastersdochter fan 'e Lemmer, mar har folk kearde in houlik tsjin. Feitsma rekke dêrop oan 'e drank, wat fan gefolgen hie dat er gauris earne ûntslach naam en op in oar plak nij wurk socht, lykas barde yn Jobbegea, Holwert, Uithuizen, Achlum en Aldhoarne. Einlings joech er it ûnderwizerskip der alhielendal oan. Hy waard breaskriuwer en sutele mei syn eigen bondeltsjes foardrachten en ferhalen, dy't er ek publisearre yn tydskriften. Tusken 1892 en 1905 wurke er as korrektor mei oan it Friesch Woordenboek. Yn 1897 troude er dochs noch mei Hendrika; se hiene doe goed fyftjin jier opinoar wachte. Efterinoar húsmannen se yn Twello, Dimter, Sutfen, Arnhim, Felp, Easterbeek, Hees en De Haach, wylst se sosjaal sjoen almar fierder efterútbuorken. Op 't lêst rekken se alhiel ta reapsein en wiene se de earmoed net mear treast; tegearre makken se op 8 jannewaris 1918 in ein oan harren libbens.
Njonken gedichten, koarte ferhalen en foardrachten, skreau Feitsma ek mearkes (lykas de samling "Der wier es", 1893); naturalistyske sketsen oer earmoed, bgl. op 'e Burgumer Heide (Ut e modder fen e maetskippij, 1893); en bibeloersettings (Evangeelje fan Markus, 1897; Joël, 1898).
Gerrit Aalfs
Gerrit Aalfs (Vries, 31 july 1892 - Assen, 26 oktober 1970) wie in learaar en filmmakker.
Aalfs wie in soan fan boargemaster Hendrik Arnoldus Aalfs en Gerritdina Maria Vermeulen. Hy studearre oan de Haachske Akadeemje en sette him nei it foltôgjen fan syn stúdzje yn 1922 út Drinte wei yn Harns nei wenjen. Hy troude op 27 oktober 1922 yn Sint-Anne mei Wytske van Gelder (1894). Sy krigen twa dochters.
Aalfs wie tekenlearaar oan de Ryks-HBS yn Harns tusken 1922 - 1957. Hy wurdt beskôge as de nestor fan de Fryske smelfilm-amateurs. Hy wie mei-oprjochter fan it Fryske filmkollektyf Film yn Fryslân (F.Y.F.). Hy krúste op syn Harley Davidson-motorfyts troch hiel Fryslân om te filmjen en te fotografearjen. Hy hie in foarkar foar it Waad en de Súdwesthoeke.
Yn syn Suderseefilm docht er in krekt ferslach fan it wurk oan de Ofslútdyk tusken 1926 - 1932. De film is yn besit fan de Direksje Suderseewurken en is yn hiel Nederlân te sjen west. Oare bekende films fan him binne in Lânboufilm út ± 1930 en Fryske dokumintêres oer sportgebeurtenissen en it lânskip. teffens wie er ien fan de filmers dy't belutsen wie by it meitsjen fan de earste Fryske spylfilm Kar út twa.
Yn 1950 giet Aalfs werom nei Drinte en hâldt him dan wer dwaande mei fotografy, dêr't alles mei begûn wie.
Gaasterlân (krite)
thumb|275px|Wynmotor Mirns oan de súdgrins fan Gaasterlân, it Iselmar thumb|275px|Sicht fan Hegeburgsterwei nei de [[Iselmar.]] |thumb|275px|Kitesurfers by it [[Murnser Klif.]]
Gaasterlân is in kontrei yn de Súdwesthoeke yn de provinsje Fryslân mei in oerflak fan sa'n 7570 ha. en in east-west lingte fan likernôch 15 kilometer. De gemeenten Gaasterlân-Sleat en Súdwest-Fryslân lizze foar in part yn it Gaasterlân.
Geografy
De krite mei syn hichten en bosken foarmet in kontrast mei it foar it measte part flakke greidekarakter fan Fryslân. Dy reliëfs yn it lânskip hieten eartiids gaasten of geasten. Geasten binne yn de Saalien-iistiid opdreane balstienliemrêgen, oerdekt mei in laach deksân. De leger lizzende dielen fan Gaasterlân hawwe in feanige ûndergrûn fan inkelde desimeters klaai oerdutsen.
Ut reden fan de sânferstowingen hjir en op oare plakken yn Nederlân hat Steatsboskbehear it gebiet om 1900 hinne beplante mei bosk. De balstienhichten foarmje in natuerlike seewarring tsjin it wetter fan de âlde Sudersee en foar it Iselmar fan no. Ien dêrfan is it Murnser Klif. It heechste punt fan Gaasterlân leit sa'n 12,70 meter boppe NAP súdwestlik fan Aldemardum oan de râne fan it Jolderenbosk. Dêr stiet in loftwachttoer dy't jin in moai útsjoch oer lân en see besoarget. Oare bosken yn it Gaasterlân binne de Bremer Wyldernis en it Lycklamabosk.
Plakken yn Gaasterlân binne: Aldemardum, Bakhuzen, Riis, Nijemardum, Sondel, Warns en Laaksum.
Skiednis
Yn it Rysterbosk, eigendom fan it It Fryske Gea, is in stíennen oerbliuwsel fan de trachterbekerkultuer fûn. Dat hunebed (of stienkiste) tsjûget fan de iere bewenning fan de kontrei. Ek binne der fynsten út de iere Midsiuwen bekend, wylst de doarpen Mirns, Harich en Wykel al yn de 12e en 13e iuw neamd wurde. De delsettingen ûntstienen oan de râne fan it hege gebiet. Alde- en Nijemardum krigen it karakter fan in esdoarp, Harich waard in lintdoarp. It sintrale hege sângebiet wie meast heide, de lege kriten wienen allinnich gaadlik foar jacht op wyld, fiskjen en as healân.
De konflikten tusken Skieringers en Fetkeapers binne net oan Gaasterlân foarby gien. De lizzing tusken Starum en Sleat, yn de midsiuwen wichtige plakken, en de ferdieldens tusken de hearen fan it kontrei sels, brochten Gaasterlân plondering en brân, sa as yn Harich, Sondel en Wikel. Ek de 16e iuwske striid tusken de Geldersen en Saksen en de neisleep dêrfan spile hjir.
Yn de rêstiger tiid nei 1600 koe Balk, dat opkaam wie oan De Luts by de oergong fan de wei Harich-Wikel, him ûntjaan ta haadplak fan de gritenij.Yn de 17e- en 18e iuw gie de ûntginning oan de rânen fierder en it hegere midden waard starichoan mear beboske. Op de kaart fan Schotanus (1664) binne noch mar in pear boskjes te sjen, û.o. by Balk en Wikel. Yn de 19e iuw is it foaral de famylje Van Swinderen, fan it Hûs Riis, dy't in soad dien hat foar dike- en boaiemferbettering (û.o. troch terpmodderjen) en dy't boskbou stimulearre.
Iikskille snip- en klysterflappe wienen foar de arbeiders en lytse boeren in wichtige boarne fan byfertsjinst. Nei 1900 hat de 'Mij Gaasterlân' in protte bosk kappe, fral tusken Bakhuzen en Riis. Boulân en greide kamen dêr foar yn it plak en iik en fûgels waarden fan minder belang.
Oare wichtige saken wienen noch de ynkertiering fan Belgyske flechtelingen yn 1914-1918 en de fêstiging fan in V2-rakettebasis yn 1944/45. Nei de Twadde Wrâldkriich krige de âlde namme Wyldemerk in nije klank doe't der in Ambonezekamp mei dy namme kaam op 1 km westlik fan Kippenburch. It isolemint naam nei de oarloch hurd ôf; Gaasterlân is net mear it 'aparte' gebiet fan eartiids.
Earrebarredoarp
thumb|250px|Bûtenstasjon Zegveld
In earrebarredoarp is in plak dêr't earrebarren by elkoar brocht binne mei as doel it fergrutsjen fan it earrebarrebestân.
ASC '75
ASC '75 (Augustinusga Surhuizum Combinatie), oprjochte op 4 maart 1975, is de fuotbalferiening fan Stynsgea en Surhuzum. De fjilden fan de sneonsferiening lizze op sportpark Easterbuorren oan 't Oast yn Stynsgea.
Fuotbal
It standertalvetal spilet sûnt 2012/13 yn de Fjirde klasse sneon, de heechst te berikken klasse; yn dizze klasse waard earder allinne yn it seizoen 2010/11 spile.
Ludwigsburg (Landkreis)
Ludwigsburg is in bestjoerlik distrikt yn de Dútske dielsteat Baden-Wuertemberch en hat 521.014 ynwenners. It waard oprjochte yn 1973.
Falklânoarloch
De Falklânoarloch wie yn 1982 in wapene konflikt tusken it Feriene Keninkryk en Argentynje. Ynset tusken april en juny 1982 wie de Falklâneilannen, troch Argentynje Islas Malvinas neamd, en Súd-Georgje mei de Súdlike Sandwicheilannen. De oanfal fan Argentynje op de Falklâneilannen wie in ferassing foar Grut-Brittanje. De Britten setten in tsjinoanfal yn en de eilannen bleaunen Britsk, wat ek de winsk fan de lokale befolking wie. Mei it ferlies fan Argentynje kaam de tiid fan de junta (militêre diktatuer) ta in ein en it lân krige in demokratysk bestjoer.
Berchfytsen op de Olympyske Simmerspullen 1996
De Olympyske Simmerspullen 1996, ek wol de XXVIe Olympiade neamd, waarden yn 1996 hâlden yn de Amerikaanske stêd Atlanta. It berchfytsen hie plak yn it Georgia International Horse Park. It wie de earste kear dat it berchfytsen op it programma stie fan de Simmerspullen.
Falklânoarloch
Eftergrûn
Yn 1981 besleat de Argentynske junta fan Leopoldo Galtieri gebrûk te meitsjen fan nasjonalisyske fielings en de Falklâneilannen te besetten, om sa de oandacht ôf te lieden fan ynterne problemen. De Argentynske legerlieding hie der net mei rekkene dat it Feriene Keninkryk, dat yn dy tiid swiere ekonomyske en sosjale problemen hie, sa fûl op de besetting reagearje soe. Dat blykte in misfetting omdat premier Margaret Thatcher de oanfal krektlyk om deselde redenen brûkte om it lân te werienjen en tagelyk har folgjende ferkiezingsoerwinning feilich te stellen.
Ferrin fan de kriich
kriich sette útein op freed, 2 april 1982 mei in ynvaazje troch it Argentynke leger en de besetting fan de eilannen. Fuort dêrnei ferklearre it Feriene keninkryk de oarloch oan Argentynje. Yn juny lannen Ingelske troepen op de Falklâneilannen. De Argentinen hienen 13.000 soldaten ynset foar de oarloch, de Britten 28.000. De Britten hienen nei 74 dagen striid de eilannen werom ferovere. Yn de oarloch rekken 649 Argentinen en 258 Britten dea.
Troch de oarloch binne twa oarlochsskippen bekend wurden: de Argentynske lichte kruser ARA General Belgrano en de Britske torpedoboatjager HMS Sheffield. De Belgrano wie oarspronklik in Amerikaansk oarlochsskip dat de oanfal op Pearl Harbor trochstien hie. De Conqueror, in nukleêr oandreaune Britske ûnderseeboat, wie ferantwurdlik foar de oanfal mei torpedo's, dy't ek al yn de Twadde Wrâldoarloch brûkt waarden. By de oanfal op de Belgrano foelen in soad deaden. Gefolch fan it sinken fan de Belgrano wie dat de Argentynske float wer de haven yngie en der net wer útkaam, dêrtroch wienen se gjin gefaar mear foar de Britske float. De Belgrano is it iennige skip dat yn oarlochtstiid troch in nukleêr oandreaune ûnderseeboat te sink brocht is. Der wie, en is noch altiten, kontroverse oer de oanfal op de Belgrano omdat dy by de oanfal bûten de saneamde 'war exclusion zone' wie en har farrjochting fan de eilannen ôf wie. Der wurdt sein dat de oanfal in ferjilding wie foar de folle swierdere ferliezen fan de Britske float as ferwachte wie, benammen troch de ûnderskatting fan de Argentynske loftmacht troch de Britten. Oaren wolle ha dat de Argentinen yn itselde gefal krektlyk reagearre hawwe soenen. De HMS Sheffield waard twa dagen nei it sinken fan de Belgrano midskips troffen troch in Exocetraket, dy't Argentynje fan Frankryk kocht hie. Dy waard fan in Argentynsk fleantúch ôf op grutte ôfstân lansearre. Hoewol't eltsenien foarôf al bang wie foar in oanfal mei raketten, wie it effekt fan in raketoanfal op in oarlochsskip oant dat momint noch net dúdlik. Nei it sinken fan de Sheffield, lutsen de grutste skippen fan de Britske float (de fleandekskippen) har werom oant se bûten it berik wienen fan Argentynske fleantugen. Allinnich de fregatten dêr't de Argentynske posysjes op de eilannen fanôf besketten waarden en troepentransportskippen wienen sa noch doelwyt fan de hast deistige oanfallen troch de Argentynske loftmacht. Sa waard ek it transportskip RFA sir Galahad mei oan board ienheden fan de Welsh Guards troffen mei in soad deaden en ferwûnen as gefolch.
Politike gefolgen
It ferlies fan Argentynje yn dizze oarloch wie de ein foar de junta. Yn it Feriene keninkryk waard de stipe foar it regear fan Margaret Thatcher grutter. De eilannen wurde sûnt de werovering wer bestjoerd troch it Feriene Keninkryk, mar noch altiten kleemd troch Argentynje.
Rif (Skiermûntseach)
It Rif is in brede sânplaat yn de Waadsee dy't fêstwoeksen is oan de súdwestkante fan Skiermûntseach.
83
Ferstoarn
80er
Rif (Skiermûntseach)
It Rif is frij heech, goed oardel meter boppe NAP, mei sûnt inkelde jierren wat dúnfoarming. De sânplaat ûntstie troch it ôfsluten fan de Lauwerssee yn 1969. Troch dizze ôfsluting streamde der minder wetter troch it soal tusken It Amelân en Skiermûntseach, dêr't it soal minder djip troch waard. It westerstrân fan Skier waard dêrby breder en der waakse in âlde sânplaat fêst oan it westerstrân; dizze sânplaat wurdt It Rif neamd.
Oan de ein fan de jierren 1990 wie de sânplaat noch in stowende flakte dêr’t gjin inkelde plant oerlibje koe. Yn 2004 rekken guon gebieten fan de plaat begroeid, benammen mei seekraal.
Súdpoal
thumb|350px|Kaart fan [[Antarktika mei:
1 : Geografyske súdpoal
2 : Magnetyske súdpoal (yn 2007)
3 : Geomagnetysle súdpoal
4 : Súdpoal fan ûntagonklikens]]
Lokaasje
De súdpoal leit yn it wrâlddiel Antarktika. Trochdat Antarktika heger leit as alle oare wrâlddielen leit de poal heech boppe seenivo. Hy leit djip ûnder it ivige iis, mar de rûzing is dat de poal op 2800 m leit.
Rotaasje
De ierde draait om syn as, de ierdas. De twa punten dêr't de ierdas troch it ierdoerflak snijt binne de poalen, de súdpoal en de noardpoal. Immen dy't op de súdpoal stiet draait lykas de ierde om syn as, en hy draait dêrby nei rjochts.
Geografy
De ierdas leit net wier fêst, mar skommelt yn in syklus fan likernôch 435 dagen, wat de Chandler-skommeling neamd wurdt. Hjirtroch makket de súdpoal in sirkel fan in pear meter, djip ûnder it poaliis. Om it brûkber koördinatestelsel is der in fêst punt oanwiisd as geografyske súdpoal.
Magnetysk fjild
De rotaasje fan de izerkearn fan de ierde ropt in magnetysk fjild op mei in magnetyske súdpoal. Troch de asymmetry fan die kearn leit dy magnetyske súdpoal lykwols op in oar plak as de geografyske súdpoal. Op de súdpoal, en yn gâns it súdpoalgebiet, is somtiden it súderljocht sichtber, dat ek yn it magnetyske fjild in oarsprong hat.