cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Foaryndysk reuze-iikhoarntsje
Hâlden en dragen
Foaryndyske reuze-iikhoarntsjes binne it aktyfst op 'e iere moarn en yn 'e jûn. Middeis, op it hjitst fan 'e dei, binne se yn 'e rêst. It binne solitêr libjende bisten, dy't inkeld byinoar komme foar de fuortplanting. Biologen binne fan tinken dat it Foaryndysk reuze-iikhoarntsje troch de fersprieding fan sieden in wichtige rol spilet yn it foarmjaan fan it ekosysteem fan syn habitat. Se bouwe grutte bolfoarmige nêsten fan twigen en blêden dy't se op 'e tinnere tûken fan beammen pleatse, sadat grutte rôfdieren der net by kinne. Yn 'e drûge tiid, as leafbeammen har blêdt ferlieze, rinne soks nêsten frijwat yn 'e gaten. Ien Foaryndysk reuze-iikhoarntsje kin ferskate nêsten yn in lyts gebiet bouwe, dy't er dan om bar brûkt om nachts yn te sliepen.
Fuortplanting yn finzenskip fan it twakleurich reuze-iikhoarntsje (Ratufa bicolor) út Malakka, dat nau oan it Foaryndysk reuze-iikhoarntsje besibbe is, wiist derop dat de fuortplantingstiid foar it Foaryndysk reuze-iikhoarntsje wierskynlik ek yn maart, april, septimber en desimber falt. Yn Karnataka binne de bisten yn elts gefal yn maart mei jongen sjoen. Foar de fuortplanting wurdt troch it wyfke in spesjaal nêst boud dêr't se de jongen te wrâld bringt. Dy weagje by de berte likernôch 75 g en binne 27 sm lang.
Fretten
It dieet fan Foaryndyske reuze-iikhoarntsjes bestiet út fruchten, nuten en beambast. Guon ûndersoarten frette ek ynsekten en aaien fan fûgels.
Status
It Foaryndysk reuze-iikhoarntsje hat de IUCN-status fan "net bedrige", mei't er yn syn ferspriedingsgebiet noch rûnom foarkomt en om't de populaasje stabyl liket te wêzen.
Undersoarten
Sûnt it ûndersyk fan Thorington & Hoffmann út 2005 binne der fjouwer erkende ûndersoarten fan it Foaryndysk reuze-iikhoarntsje: R. i. centralis komt foar yn 'e drûge leafwâlden fan sintraal Yndia, yn 'e neite fan Hoshangabad. R. i. dealbata, de ljochtste ûndersoarte, libbet yn 'e fochtige leafwâlden fan 'e Surat Dangs. R. i. maxima, de dûnkerste ûndersoarte, heart thús yn it tropysk reinwâld fan 'e Malabar, de súdwestkust fan Yndia. En R. i. indica libbet yn in brede bân troch it binnenlân fan súdlik Yndia oant de kust fan 'e Golf fan Bingalen yn Orissa. R. i. superans Ryley 1913 en Ratufa indica superans Ryley, 1913 waarden earder as selsstannige ûndersoarten beskôge, mar tsjintwurdich net mear.
Jason Bourne (film)
Jason Bourne is in Amerikaanske spionaazje-aksjeskrillerfilm út 2016 ûnder rezjy fan Paul Greengrass, mei yn 'e haadrollen Matt Damon, Tommy Lee Jones en Alicia Vikander. De titel ferwiist nei de namme fan 'e haadpersoan, in âld-agint fan 'e CIA dy't oan ûnthâldsferlies lijt. De film is basearre op 'e personaazjes út 'e romansearje fan Robert Ludlum, mar de plot fan 'e film is folslein nij. It ferhaal folget Jason Bourne, dy't nei jierren fan ûnderdûkt libjen wer boppe wetter komt as er ynformaasje taspile kriget dat de CIA belutsen wie by de dea fan syn heit. Jason Bourne wie de fyfde film fan 'e Bourne-filmsearje en folge as sadanich op The Bourne Legacy út 2012. De film krige mingde resinsjes fan 'e filmkritisy, mar wûn de Empire Award foar bêste skrillerfilm. Yn 'e bioskopen ûntjoech Jason Bourne him ta in grut kommersjeel súkses.
Plot
Tolve jier nei't er it bestean fan Operaasje Blackbriar, in klandestyn projekt fan 'e Amerikaanske ynljochtingetsjinst CIA (sjoch: The Bourne Ultimatum), útbrocht en dêrnei ferdwûn, is Jason Bourne, in eardere slûpmoardner yn 'e tsjinst fan 'e CIA, einlings en te'n lêsten opbettere fan syn ûnthâldsferlies. Hy libbet lykwols isolearre en ûnderdûkt om net wer it doelwyt fan in likwidaasje troch syn eardere wurkjouwers te wurden. Op it stuit fertsjinnet er yn Grikelân de kost as priisfjochter yn barbaarske, ûndergrûnske bokswedstriden mei de bleate hân.
Underwilens hat Nicky Parsons, de âld-CIA-aginte dy't Bourne earder holpen hie (sjoch: The Bourne Ultimatum) har oansletten by de groep hacktivisten fan Christian Dassault. Fanút Reykjavik hackt se de mainframekompjûter fan 'e CIA en stelt alle dossiers oer de programma's foar klandestine operaasjes. Har hack alarmearret Robert Dewey, de direkteur fan 'e CIA, en ek Heather Lee, it haad fan 'e ôfdieling cyberoperaasjes. Dyselde kin har net tsjinkeare, mar it slagget har wol derfoar te soargjen dat Nicky behalven de dossiers ek in stikje malware download op har USB-stick. Under it downloaden sjocht Parsons de bút yn en ûntdekt dan dokumintaasje oer de rekrutearring fan Bourne, dy't eins David Webb hjit, troch Operaasje Treadstone (dy't foarôfgie oan Blackbriar). Dêr sit ek ynformaasje by oer de rol dy't syn heit Richard Webb spile by it opsetten fan dat programma.
Neitiid reizget Parsons nei Atene ta om Bourne te finen en te ynformearjen oer har fynst. Harren moeting fynt plak op it Syntagmaplein yn 'e midden fan 'e stêd wylst dêr in gewelddiedige konfrontaasje oan 'e gong is tusken de Grykske plysje en in grutte kloft demonstranten. Dewey en Lee, dy't Parsons yn it CIA-haadkertier nei Grikelân ta folge hawwe fia opnamen fan befeiligingskamera's op lofthavens, stjoere twa CIA-teams en in spesjale CIA-slûpmoardner om Bourne en Parsons te likwidearjen. De slûpmoardner is ien dy't in persoanlike wrok tsjin Bourne koesteret om't troch Bourne syn útbringen fan ynformaasje oer Operaasje Blackbriar syn coveridentiteit ûntbleate waard, mei as gefolch dat er twa jier lang foltere is yn in Syryske finzenis. Bourne en Parsons ûntkomme oan 'e beide teams, mar de slûpmoardner sjit Parsons del wylst se by Bourne efterop in stellen plysjemotor sit.
Foar't se stjert langet Parsons oan Bourne de kaai oer fan in klúske dat û.m. de kodearre USB-stick mei de hackte CIA-dossiers befettet. Om't Parsons him ferteld hat dat der yn 'e dossiers ynformaasje oer de rol fan syn heit stiet, en Bourne noch altyd besiket te begripen hoe't er sels yn Operaasje Treadstone behelle rekke is, reizget er nei Berlyn ta. Dêr siket er yn 'e wyk Kreuzberg Dassault op, dy't de ynhâld fan 'e USB-stick foar him dekodearret. Troch de hackte dossiers te lêzen, ûntdekt Bourne dat syn heit in CIA-analist wie, dy't oan 'e widze stie fan Operaasje Treadstone. Wat er net wit, is dat it oansluten fan 'e stick op in kompjûter mei aktive ynternetferbining de malware fan Lee aktivearret en de CIA witte lit wêr't er is. Dewey stjoert daliks in team om him út te skeakeljen, hoewol't Lee, dy't ûnderwilens yn 'e dossiers oer Bourne dûkt is, ta de konklúzje kommen is dat Bourne troch de juste oanpak noch werom te heljen en wer om te turnjen is.
Lee wit fia de oansteande mobile tillefoan fan Dassault ferbining te meitsjen mei de kompjûter en dy opdracht te jaan de hackte dossiers te wiskjen. Dat bart lykwols pas nei't Bourne al genôch lêzen hat om him fierder te lieden. Wylst er noch yn bestân stiet oer wat syn folgjende stap wêze sil, wurdt er op 'e tillefoan fan Dassault opskille troch Dewey, dy't besiket him oan 'e praat te hâlden oant it CIA-team arrivearret. Lee stjoert him lykwols yn in sms-berjocht in waskôging. Bourne ûntkomt en reizget nei Londen ta, dêr't er Malcolm Smith opspoart, in eardere wurknimmer fan 'e CIA dy't neffens de ynformaasje yn 'e dossiers him en syn heit ûnder suveillânse hold. Yn Washington, D.C. passearret Lee har baas Dewey om oan syn baas, Edwin Russell, de direkteur fan Nasjonale Ynljochtings (DNI), har idee foar te lizzen om te besykjen Bourne wer foar de CIA te winnen. Dewey, dy't persoanlike redens liket te hawwen om fan Bourne ôf te wollen, is poer, hoewol't er der ûnder druk fan Russell mei ynstimt om Lee in kâns te jaan har plan út te fieren.
Koepel (boukeunst)
In koepel of dom is in elemint út de arsjitektuer besteande út in heale bol of in heale ellipsoïde. De grûnslach fan in koepel kin in sirkel, ellips, fjouwerkant of mearhoeke wêze. De koepel stiet meastal op in dak fan in gebouw. Soms foarmet de koepel it heule gebou.
Jason Bourne (film)
Plot
Yn Londen beävensearret Bourne in moeting mei Smith op Paddington Plaza. De CIA-operaasje yn Londen stiet yn namme ûnder lieding fan Lee, dy't dêr sels oanwêzich is en twa twamans teams ynset. Op oankringen fan Dewey bringt se deselde slûpmoardner fan Atene yn it fjild as reserve-opsje, foar as har plan net slagget. Dewey ferriedt har lykwols troch eins sels út Washington wei de toutsjes yn 'e hannen te hâlden. Hy set de slûpmoardner daliks yn, dy't beide teams fan Lee yn 'e rêch oanfalt en eliminearret. Dêrnei wol er fan it dak fan in gebou ôf Bourne deadzje sadree't dy him by Smith fertoant. Bourne is him lykwols te slim ôf troch yn alle kantoargebouwen om Paddington Plaza hinne de brânalaarms ôfgean te litten, sadat it plein folrint mei evakuëarre lju.
Underwilens spoart de slûpmoardner, dy't mei syn earke op itselde kanaal sit en dus krekt as Dewey alles hearre kin wat Smith en Bourne sizze, harren op it dak fan in gebou op. Hy besiket Bourne dea te sjitten, mar dyselde brûkt Smith as libben skyld, mei as gefolch dat dy deasketten wurdt. As Bourne de slûpmoardner yn it each kriget, ken er him wer as de man dy't er yn in auto fuortriden seach nei de moard op syn heit al dy jierren lyn. Bourne ûntkomt en spoart Lee op, dy't er allinne treft. Sy besiket him oan te praten dat se yn Dewey in mienskiplike fijân hawwe en biedt him gearwurking oan. Se fertelt Bourne dat Dewey no nei in konvinsje op it mêd fan spionaazjetechnology yn Las Vegas sil.
Op 'e konvinsje sil Dewey dielnimme oan in paneldiskusje oer spionaazje as foarm fan beskerming fersus it rjocht fan boargers op privacy. Syn debatpartner is dêrby Aaron Kalloor, de populêre algemien direkteur fan Deep Dream, in bedriuw op it mêd fan 'e sosjale media. Kalloor blaast yn it iepenbier heech fan 'e toer oer de maatskiplike ferantwurdlikheid fan grutte bedriuwen yn it ynternettiidrek, mar syn eigen ûndernimming is fan it begjin ôf oan temûk finansierd troch Dewey. Dyselde is fan doel om Deep Dream te brûken foar massasurveillânse yn realtime fan alle brûkers, en ek om it systeem te keppeljen oan 'e nijste ynkarnaasje fan it doelrjochte slûpmoardprogramma fan 'e CIA, dat Iron Hand hjit. Dat is in sels noch ûnmeilydsumer en sinisterder operaasje as Blackbriar, wêrby't it in slûpmoardner folslein frijstiet om lykfolwa út 'e wei te romjen dy't him yn it paad stiet om by syn doelwyt te kommen.
Kalloor hat him yn 'e tuskentiid betocht, en wol de stekker út 'e gearwurking mei Dewey lûke, wat de ûntidige ein fan Iron Hand betsjutte soe. Syn assistint Baumen ferriedt syn bedoelings lykwols oan Dewey, dy't beslút him by de paneldiskusje troch de slûpmoardner likwidearje te litten. Hy jout de slûpmoardner opdracht om ek "in kûgel yn myn lofterhân" te pleatsen, en hoewol't er dêrby nei syn eigen lofterhân sjocht, wurdt letter dúdlik dat er Heather Lee bedoelt, dy't troch har eigenmachtich optreden yn 'e relaasje mei de DNI in bongel oan syn foet wurden is. Underwilens is Bourne mei help fan Lee yn Las Vegas arrivearre, dêr't op 'e konvinsje yn it gedrang ferskate spionaazjegadgets efteroerdrukt. Ien dêrfan is in trackingapparaatsje dat er Lee taspilet, dy't it temûk by Dewey yn 'e bûse stoppet.
De slûpmoardner deadet in plysjeman en stelt in pânsere plysjetruck fan in arrestaasjeteam, wylst Bourne in gewoane auto stelt. In wylde efterfolging oer de Las Vegas Strip, wêrby't de slûpmoardner yn syn swiere fiertúch in wiere ravaazje ûnder it oare ferkear oanrjochtet, einiget as beide auto's yn in kasino crashe. De slûpmoardner flechtet in tunnel yn dêr't er fia it rioel ûntkomme wol, mar Bourne efterfolget him op 'e nij. By de slaanderij dy't dan ûntstiet, komt Bourne, dy't de lêste jierren oanhâldend de kost fertsjinne hat mei sokke gefjochten, op 't langelêst as winner út 'e bus troch syn fijân de nekke te brekken.
Yn 'e neisleep fan it hiele debakel yn Las Vegas wit Heather Lee ûnder in autorit yn Washington, D.C. DNI Russell derfan te oertsjûgjen dat it probleem wie dat Dewey te âlderwetsk wie en syn metoaden dêrom efterhelle. Se praat derop om dat de CIA ferlet hat fan in direkteur mei ferstân fan 'e wrâld fan hjoed (dat wol sizze: sysels). As Russell har as sadanich beneame wol, sil er dêr gjin spyt fan krije, en oars binne der grif wol oare ynstânsjes dy't har mei al har opdiene kennis graach hawwe wolle. Se leit Russell ek har plan foar om Bourne wer werom te heljen binnen de CIA. Se is derfan oertsjûge dat soks slagje sil, om't se syn fertrouwen wûn hat. En mocht it net slagje, dan romje se him gewoan dochs noch út 'e wei.
Nei't se by Russell út 'e auto stapt is, hat Lee yn in park in moeting mei Bourne, dy't se op it hert drukt dat de CIA ûnder de nije lieding de organisaasje wurde sil dy't er by syn rekrutearring tocht dat it wie. Bourne freget om betinktiid en kuieret fuort. As se by har auto komt, fynt Lee op 'e passazjiersstoel in oare spionaazjegadget dy't Bourne yn Las Vegas oppikt hie, dêr't men binnen hûndert meter alle petearen mei ôfharkje kin troch tuskenlizzende romten en oer eftergrûnlûden hinne. As se de lûdsopname ôfspilet, heart se harsels tsjin Russell sizzen dat se Bourne oars gewoan dochs noch út 'e wei romje kinne.
Preproduksje
Yn maaie 2007, noch foar't The Bourne Ultimatum, de trêde Bourne-film útkaam, sei haadrolspiler Matt Damon dat er gjin belangstelling hie foar it meitsjen fan in fjirde film yn 'e searje: "Dat hynder hawwe wy beriden sa fier't we dermei komme kinne." Yn augustus fan dat jier heakke er dêroan ta dat er mooglik mei in jier as tsien wer foar in nije Bourne-film beskikber wie op betingst dat dy regissearre wurde soe troch Paul Greengrass. Ynstee fan in nije Bourne-film mei Damon waard doe in spin-off-film makke, The Bourne Legacy, dy't yn 2012 útkaam, mei Jeremy Renner yn 'e haadrol fan Aaron Cross. Yn septimber 2014 kundigen Greengrass en Damon oan dat se in fyfde (foar harren fjirde) Bourne-film meitsje soene; dat waard Jason Bourne.
Regisseur Greengrass wurke foar de film op basis fan in senario dat skreaun wie troch himsels en filmeditor Christopher Rouse. Oars as de eardere dielen út 'e Bourne-searje hold Jason Bourne sels net mear de skyn op dat de film op ienige wize basearre wie op in roman fan Robert Ludlum of dy syn opfolger Eric van Lustbader. Inkeld de personaazjes dy't troch Ludlum betocht wiene, foarmen noch in bân tusken de nije film en de romansearje. Greengrass wie ek as filmprodusint by it projekt belutsen, yn 'e mande mei Damon, Frank Marshall, Jeffrey M. Weiner, Ben Smith en Gregory Goodman, yn opdracht fan 'e studio's Perfect World Pictures, The Kennedy/Marshall Company, Captivate Entertainment en Damons syn Pearl Street Films. Der wie foar Jason Bourne in budget beskikber fan $120 miljoen.
Opnamen en postproduksje
De kamerarezjy wie yn 'e hannen fan Barry Ackroyd, de filmmontaazje kaam op it boardsje fan Christopher Rouse, en de filmmuzyk waard fersoarge troch John Powell en David Buckley. De opnamen setten útein op 8 septimber 2015 yn 'e Berlynske wyk Kreuzberg. Oare filmlokaasjes wien Atene, Londen, Washington, D.C., Las Vegas en de Kanaryske Eilannen. De binnendoarsênes waarden filme yn 'e Warner Bros. Studios, Leavesden, yn Hertfordshire. De lêste opnamedei foel op 1 febrewaris 2016.
Distribúsje
De distribúsje fan Jason Bourne waard fersoarge troch Universal Pictures. De film gie op 11 july 2016 yn Londen yn premiêre, wêrnei't er op 29 july yn 'e Amerikaanske bioskopen iepene. Dyselde deis kaam ek de soundtrack fan 'e film út yn 'e foarm fan in muzykalbum by platemaatskippij Back Lot Music. Op 25 oktober 2016 waard Jason Bourne útbrocht op dvd en blu-ray.
Untfangst
Jason Bourne krige mingde resinsjes fan 'e filmkritisy. Richard Roeper fan 'e Chicago Sun-Times joech de film 31/2 fan 4 stjerren en hie benammen lof foar Matt Damon yn 'e titelrol. Hy omskreau de film as "de bêste aksjeskriller fan it jier oant no ta". Dêr heakke er oan ta: "[…] wylst in diel fan wat foarfalt op hast cartooneske wize oerdreaun is, sjocht it der likegoed prachtich út." Yn it tydskrift The Hollywood Reporter fûn Todd McCarthy de ein fan Jason Bourne tsjûgjen fan wansmaak. Hy skreau: "spitigernôch, lykwols, einiget de film mei in falske, minder as ymposante noat, en teffens mei it besef dat, hoefolle tiid we ek mei har trochbrocht hawwe, de personaazjes dochs troch ende wer troch iendiminsjonaal bliuwe." Op it mêd fan technyk en logistyk hied er lykwols lof foar de film.
Chris Tilly fan IGN joech Jason Bourne in 7 op in skaal fan 1 oant 10 en skreau: "[De film] hat in plot dy't dermei troch kin en in pear spannende stikjes, wêrmei't er fuort al better is as it meastepart fan 'e aksjefilms. Mar yn 'e kontekst fan syn foargongers is dat gewoan net goed genôch; de nije film ûntkomt nea alhiel oan it skaad dat smiten wurdt troch de foargeande trilogy, dat je freegje jin ôf wêrom't Bourne überhaupt wer foar it ljocht helle is." Yn Uproxx skreau Mike Ryan: "Jason Bourne is in folslein ûnnedige ferfolchfilm dy't de plot [fan de searje] mar kwealk fierder bringt fan wêr't dy by de trêde film bleaun wie. En nei alle poeha dy't yn The Bourne Legacy makke waard om't net ien Bourne fine koe, fielt it wat nuver oan dat syn weromkear no sa antyklimaktysk is."
Oer de ynhâld fan 'e film skreau A.O. Scott yn The New York Times: "Dit is miskien wol it meast opfallende oan Jason Bourne: frijwol alle wichtige personaazjes – goed, min en dêrtuskenyn – wurkje foar deselde organisaasje, teminsten op freelance-basis. Der binne tsjustere flústerings oer bedrigings fan bûtenôf […], mar geopolityk en technology binne mar boustegers foar wat eins in film is oer problemen by de ôfdieling personielssaken yn in grutte burokrasy." Yn it tydskrift Variety fûn Peter Debruge: "Yn in protte opsichten is Jason Bourne de meast ûntrêstgjende film fan 'e searje, mei't er wiist op in ûnbidige gearspanning dy't rjochte is tsjin 'e Amerikaanske befolking […]."
Sinkavitsji
Sinkavitsji (Wyt-Russysk: Сы́нкавічы) is in doarp yn Wyt-Ruslân. It leit yn it distrikt Zelva fan de regio Grodno.
It doarp is ferneamd fanwegen de oan Sint-Michael wijde wartsjerke.
Namme
De namme fan it doarp wie earder Synkóvichy, mar waard yn de jierren 1960 yn it ramt fan russifikaasje feroare.
Skiednis
It doarp waard foar it earst neamd yn ferbining mei de Sint-Michaeltsjerke, dat it plak soe earne oan it ein fan de 15e iuw of it begjin fan de 16e iuw stifte wêze. Guon ûndersikers wolle lykwols noch ha dat de stifting yn it begjin fan de 15e iuw west hat. Yn dat gefal soe de delsetting út de tiid fan de Litouske grutfoarst Vytautas de Grutte datearje.
Oant de dieling fan it Poalsk-Litouske Mienebest hearde it doarp by it Gruthartochdom Litouwen. Dêrnei foel it oant de Earste Wrâldkriich ûnder it Russyske Ryk. Tusken de wrâldoarloggen hearde it doarp by de Twadde Poalske Republyk en nei de Twadde Wrâldkriich yn de Wyt-Russyske Sosjalistyske Sovjetrepublyk, tsjintwurdich Wyt-Ruslân.
Rehburg-Loccum
Rehburg-Loccum is in gemeente yn de lânkring Nienburg/Weser yn de Dútske dielsteat Nedersaksen. De stêd ûntstie nei in gearfoeging fan ferskate gemeentes op 1 maart 1974
Polo op de Olympyske Simmerspullen 1900
200px|thumb|right|Polofjild op de Spullen fan Parys 1900
Rehburg-Loccum
Stedsyndieling
De stêd Rehburg-Loccum bestiet sûnt 1974 út de folgjende plakken (Ortsteile):
Polo op de Olympyske Simmerspullen 1900
De Olympyske Simmerspullen 1900, ek wol de IIe Olympiade neamd waarden yn 1900 yn Parys, Frankryk hâlden. It polo waard hâlden yn it Bois de Boulogne. Polo stie foar it earst op it programma
Gotlands län
Gotlân is wat ynwennertal oanbelanget de lytste provinsje fan Sweden mei likernôch 57.000 ynwenners. De iennichste gemeente is de Regio Gotlân dy't om dy reden ferantwurdlik is foar alle provinsjebestjoerlike taken dy't oars in landsting takomme.
Jezuïtetsjerke (Luzern)
De Jezuïtetsjerke is in oan Fransiskus Ksavearius wijde tsjerke fan it bisdom Bazel oan de lofter kant fan de Reuss yn de binnenstêd fan Luzern, Switserlân.
Skiednis
De tsjerke waard tusken 1666 en 1677 as de earste grutte barokke tsjerke fan Switserlân boud. Dat waard needsaaklik troch de groei fan it tal studinten yn de 17e iuw. Op in befolking fan minder as 4.000 ynwenners telde it jezuïtekolleezje doe sa'n 300 oant 400 studinten. Al sûnt 1576 wiene de preesters fan de oarder aktyf yn it ûnderwiis fan de stêd.
It ûntwerp fan de nije tsjerke wie mooglik ôfkomstich fan Michael Beer of Michael Thumb út Vorarlberg, of fan de jezuïtepater Heinrich Mayer en pater Christoph Vogler. Yn alle gefallen is de byldhoukeunst yn de sydkapellen fan de hân fan Mayer. De skilderijen fan it haadalter út 1667-1673 binne makke troch de skilder Domenico Torriani út Mendrisio. De fresko's stamme fan de bruorren Giuseppe Antonio en Giovanni Antonio Torricelli út Lugano.
De beide tuorren waarden letter yn 1893 troch Heinrich Viktor von Segesser tafoege.
Yn de jierren 1950 en 1970 waard de tsjerke renovearre. De lêste renovaasje is fan 2017.
Oargel
It oargel waard yn 1982 troch de oargelboufirma Metzler boud. It oarspronklike oargel fan Goll út 1897 waard dêrby foar in part wer op 'e nij brûkt. It tsjinwurdige sleeplaadynstrumint besit 39 registers op trije manualen en pedaal. De traktueren binne mechanysk.
Sint-Jakobustsjerke (Lisieux)
De Sint-Jakobustsjerke (Frânsk: Église Saint-Jacques) is in histoarysk monumint yn Lisieux yn de Frânske regio Normandje. De tsjerke waard boud yn it plak mei deselde namme, Saint-Jacques, dat oant 1801 Saint-Jacques et Saint-Germain de Lisieux hiet. Nei't Saint-Jacques yn 1960 by Lisieux foege waard, waard de letgoatyske tsjerke sletten foar de earetsjinst en ûntwijd. Tsjintwurdich hat de tsjerke in kulturele funksje. Eigner is de gemeente Lisieux.
Skiednis
Op it plak stie oarspronklik in ienfâldige, yn 1132 fergrutte kapel. Yn de 15e iuw waard de tsjerke yn de hjoeddeiske foarm boud. De earste stien waard yn 1496 lein. It koer waard foltôge yn 1501, wylst de lêste stien fan it skip yn 1540 lein waard, itjinge ek it jier fan ynwijing wie. De tsjerke waard wijd oan de apostel Jakobus.
De boumaster wie Guillemot de Samaison, dy't in letgoatysk, trijeskippich gebou fan alve traveeën lang mei sydkapellen sûnder transept en in eastlik koer mei in rjochthoekige sletten apsis delsette. It ynterieur is oerkape mei in fjouwerdielich ribferwulft. De toer waard nea foltôge.
It earste nivo bestiet út grutte pylders mei spitsbôgen, it twadde nivo wurdt foarme troch it trifoarium mei in iepen balustrade en it tredde nivo bestiet út in rige ramen yn de flamboyante goatyske styl. De legere sydbeuken hawwe ek in ribferwulft. It plan fan de tsjerke is ienfâldich, mar de dekoraasjes binne tige útwrydsk mei in oerdaad oan bylden, wetterspijers, pinakels, kroanlisten en maaswurk.
Sûnt 1901 is de tsjerke in histoarysk monumint. By it bombardemint yn 1944 op de stêd troch de alliearde troepen waard de tsjerke tige slim skansearre. Allinne de muorren bleaune stean en de ynvintaris gyng ferlern. Nei de Twadde Wrâldkriich is de tsjerke sa sekuer mooglik restaurearre. De bygebouwen dy't de tsjerke by de apsis flankearren, dêr't de sakristy yn ûnderbrocht wie, binne net rekonstruearre.
Doe't de gemeente Saint-Jacques yn 1960 opgyng yn de gemeente Lisieux waard de tsjerke wat letter ûntwijd en sletten foar de earetsjinst. De tsjerke is allinne iepen as der in eksposysje is.
Sonnetten (Shakespeare)
De Sonnetten, yn it oarspronklike Ingelsk: Shakespeare's Sonnets, binne de samle fersen fan 'e wiidferneamde Ingelske toanielskriuwer en dichter William Shakespeare. De samling bestiet út 154 gedichten, foar it grutste part yn sonnetfoarm, dy't ornaris erkend wurde as hearrend ta de moaiste fan hiel de wrâldliteratuer. Se waarden skreaun tusken 1592 en 1596 en publisearre yn 1609. De Sonnetten behannelje in breed skala oan tema's en motiven, lykas leafde, seks, dea, stjerlikens, oergeunstigens, skientme en ferfal. De Fryske oersetting fan Douwe Kalma is út 1944.
Eftergrûn
Oan 'e ein fan 'e sechstjinde en it begjin fan 'e santjinde iuw wie it skriuwen fan in sonnettesyklus nei it foarbyld fan Petrarca syn Il Canzoniere in soarte fan raazje ûnder Ingelske dichters. Shakespeare syn sonnetten ûnderskiede har fan 'e measte oaren út dy tiid troch it rike ferskaat oan tematyk en de eigen foarm dy't er oanhold, fan it saneamde "Ingelske sonnet". Boppedat skeint Shakespeare wittens en mienens in grut tal regels foar sonnetten, dy't syn tiidgenoaten krekt strang neilibben. Sa boartet er mei de rollen dy't manlju en froulju tradisjoneel taparte waarden troch se om te draaien (nû. 20); neamt er minsklike sûnden dy't neat mei de leafde út te stean hawwe (nû. 66); leveret er kommentaar op politike foarfallen (nû. 124); driuwt er de spot mei de leafde (nû. 128) en mei skientme (nû. 130); sprekt er iepentlik oer seks (nû. 128); en brûkt er sels op humoristyske wize pornografyske omskriuwings (nû. 151).
De Sonnetten waarden foar it earst publisearre yn 1609 troch útjouwer Thomas Thorpe, ûnder de titel Shake-speares Sonnets: Never before imprinted (hoewol't twa sonnetten, nû. 138 en nû. 144, yn 1599 al ferskynd wiene as ûnderdiel 'e bondel The Passionate Pilgrim, dat in rôfdruk wie). Ek it oan Shakespeare taskreaune langere gedicht A Lover's Complaint, dat eins net ta de Sonnetten heart, waard troch Thorpe yn syn útjefte opnommen. Wat de folchoarder fan 'e Sonnetten oangiet, wurdt dy fan Thorpe syn publikaasje oanholden, hoewol't suver fêststiet dat dat net de oarspronklike fochoarder fan Shakespeare sels is.
Ynhâld
Ut Shakespeare syn Sonnetten lykje trije figueren nei foarren te kommen, dy't ornaris oantsjut wurde as de Kreaze Jongfeint, de Rivalisearjende Dichter en de Dûnkere Frouwe. It is net dúdlik oft dat besteande of troch Shakespeare optochte persoanen wiene. Wittenskippers dy't de Sonnetten as autobiografysk opfetsje, hawwe besocht om 'e personaazjes te identifisearjen, mar brekme oan gegevens en bewizen hat soks ta klearebare rieden makke.
Sonnet nû. 1-126 kinne rûchwei beskôge wurde as wijd oan 'e Kreaze Jongfeint. Nû. 1-17, dy't tradisjoneel de "fuortplantingssonnetten" (procreation sonnets) neamd wurde, besykje him oan te trúnjen om te trouwen en bern te krijen sadat er syn skientme oan it neigeslacht trochjaan kin. Nû. 18-126 beskriuwe de relaasje fan 'e dichter mei de Kreaze Jongfeint. Mei it each op it romantysk en leafdefol taalgebrûk hawwe guon saakkundigen oppenearre dat it dêrby om in fysike seksuële (dus homoseksuële) relaasje gean soe; oaren sjogge der neat oars as platoanyske leafde yn.
De Rivalisearjende Dichter wurdt neamd yn nû. 78-86. De dichter (Shakespeare) sjocht him as in konkurrint op it mêd fan ferneamdens, jildlike stipe en patronaazje.
Sonnet nû. 127-152 beskriuwe de pasjonele mar beswierlike leafde fan 'e dichter foar de Dûnkere Frouwe, dy't sa neamd wurdt om't út 'e gedichten bliken docht dat hja swart hier en in dûnkerblanke hûdskleur hat. Dizze sonnetterige ûnderskiedt him fan dy fan 'e Kreaze Jongfeint trochdat er iepentlik seksuële leafde omskriuwt. Sonnet nû. 151, dy't typearre wurdt as "skabeljeus", is dêr it bêste foarbyld fan.
De lêste beide sonnetten, nû. 153 en 154, binne allegoaryske behannelings Grykske epigrammen, dy't ferwize nei de "lytse leafdesgod" Kupido.
Oersettings
Shakespeare syn Sonnetten binne nei gedachten de meast oersette samling fersen út 'e skiednis. Allinne al foar it Dútske taalgebiet hawwe der sûnt 1784 70 folsleine fertalings west. De Sonnetten binne oerset yn frijwol eltse selsrespektearjende taal, Latyn, Esperanto en Klingon ynbegrepen.
Fryske oersetting
De Fryske oersetting fan Shakespeare's Sonnets ferskynde yn 1944 by útjouwerij D.J. Kamminga te Dokkum ûnder de titel Sonnetten fen Shakespeare, en is fan 'e hân fan Douwe Kalma. Letter makke dizze fertaling diel út fan Shakespeare's Wurk Dl. VIII, ien fan 'e omnibusútjeften fan 'e Fryske Shakespeare Stifting te Drachten, út 1976. Nei't er omstavere en by de tiid brocht wie troch Eric Hoekstra, waard dyseldichste tekst yn 2005 werútjûn troch Utjouwerij Bornmeer yn gearwurking mei de Stifting Elektroanyske Letteren Fryslân, en mei stipe fan 'e provinsje Fryslân en de Douwe Kalma Stifting, ûnder de titel De Sonnetten. Sonnet 66 is trouwens ek oerset yn it Frysk troch Haring Tjittes Piebenga, dy't syn fertaling yn 1964 publisearre yn De Tsjerne.
Västerbottens län
Västerbottens län (letterlik: "Provinsje Westerbotten") is in provinsje (län) yn it noarden fan Sweden en is wat oerflak oanbelanget nei Norrbottens län de grutste fan it lân. Yn 2017 wennen der krapoan 270.000 minsken.
It provinsjebestjoer is fêstige yn Umeå, mei sa'n 80.000 ynwenners de grutste stêd fan de provinsje.
Plakken
Yn 2010 wienen neffens statistika centralbyrån (Frysk: it sintraal buro foar de statistyk) de tsien grutste plakken fan de provinsje:
St John the Baptist Cathedral (Norwich)
De Jehannes de Doperkatedraal (Ingelsk: St John the Baptist Cathedral) yn de Ingelske stêd Norwich is de katedraal fan it roomske bisdom East Anglia. It is de op ien nei grutste roomske katedraal fan Ingelân. Allinne de Westminster Cathedral is grutter.
Skiednis parochy
Nei de Reformaasje krige de Roomsk Katolike Tsjerke it yn Ingelân tige dreech. It wie katoliken ferbean byinoar te kommen en eigen tsjerken te bouwen. It katolisisme ferdwûn út it sicht en rûnreizgjende preesters besochten sa ûnopfallend mooglik yn gewoane hûzen of kapellen fan bûtenlânske ambassades de sakraminten ta te tsjinjen. Yn de 19e iuw kaam it tal katoliken yn hiel East Anglia net iens mear boppe de 1.000 út. De op de yn 1780 oankundige herfoarmings folgjende pogroms tsjin katoliken yn Londen, de Gordon Riots, en de Frânske Revolúsje droegen lykwols by oan in weach fan sympaty yn it hiele lân foar de lytse katolike mienskip, itjinge in iepening brocht foar mear herfoarmings yn de jierren 1820-1830. Yn dy tiid waard yn it protestantske Norwich foar it earst sûnt de reformaasje wer in nije katolike tsjerke boud, de Kapel fan de Hillige Apostels (Holy Apostles Chapel). De doe al ynsette yndustrialisaasje soarge foar in grutte trek nei de stêden en dêrûnder wiene ek in soad earme katoliken, itjinge yn 1870 de bou fan in twadde katolike tsjerke needsaaklik makke.
Skiednis katedraal
De katedraal stiet oan de Unthank Road en waard neffens it ûntwerp fan George Gilbert Scott jr. tusken 1882 en 1910 op it plak fan in ôfbrutsen finzenis boud. De tsjintwurdige katedraal waard as in parochytsjerke boud en wijd oan Jehannes de Doper. Op 17 july 1884 waard de earste stien lein foar it neogoatyske tsjerkegebou.
It jild foar de bou kaam fan de katolike hartoch Henry Fitzalan-Howard. Oars as de it grutste diel fan de Ingelske adel dat oergyng op it protestantisme, bleaune de hartoggen fan Norfolk jimmeroan trou oan Rome. Fitzalan-Howard troude yn 1877 Flora Abney-Hastings en út tankberens woed er in grutte katolike tsjerke bouwe. Yn 1892, doe't de tsjerke foar likernôch de helte klear wie, moast de bou ûnderbrutsen wurde om't der foar de folle lingte fan de tsjerke gjin fergunning ferliend wie. In tige persoanlike brief fan Fitzalan-Howard oan it stedsbestjoer droech der oan by dat de bou fan it tsjerkeskip fierder gean koe. Yn 1894 wie de tsjerke sa fier foltôge, dat de missen fan de twa lytsere tsjerken yn Norwich tenei yn de Jehannes de Dopertsjerke holden wurde koene. Scott ferstoar yn 1897 en de tsjerke waard foltôge troch syn broer John Oldrich Scott.
Op 8 desimber 1910, op it feest fan de Unbeflekte Untfinzenis, waard de tsjerke troch de biskop fan Northampton, Frederick William Keating, ynwijd.
It tal katoliken yn de stêd naam yn de rin fan de 20e iuw foars ta en yn 1976 waard de parochytsjerke konsekrearre as de biskopstsjerke foar it nij stifte bisdom fan East Anglia.
De Jehannes de Doperkatedraal is ien fan de twa katedralen yn 'e stêd, De oare katedraal is de oarspronklik roomske mar sûnt de reformaasje anglikaanske Katedraal fan Hillige en Undielbere Trije-ienheid út 1145.
Arsjitektuer
De trijeskippige tsjerke bestiet út in narteks en njoggen traveeën mei trifoaria, ljochtbeuken en krúsgraatferwulften. It dwersskip bestiet út in fjouwerkante krusing en twa earmen fan trije traveeën lang. Boppe de krusing stiet in foarse mei kantelen ôfsletten toer.
It trije traveeën lange koer wurdt flak ôfsluten.
Overkill (band)
Overkill is in Amerikaanske trashmetal band oprjochte yn Nij-Jersey yn 1980. Yn 1985 kaam harren debútalbum "Feel The Fire" út. Sûnt dy tiid hat Overkill oant no ta njoggentjin studio-albums útbrocht. Nettsjinsteande dat Overkill langer bestiet as de saneamde "Big four" (Metallica, Megadeth, Anthrax en Slayer, is de band folle minder bekend wurden by it grutte publyk. Overkill spyle yn 2002 op Wâldrock en yn 2017 op Into the Grave.
Minnistetsjerke (Drachten)
De Minnistetsjerke (fermanje) is in tsjerkegebou yn Drachten yn Fryslân.
Beskriuwing
De sealtsjerke út 1790 mei pilastergevel krige om 1860 in eklektyske yngang (1878). De east- en westmuorre wurde troch lisenen yn trije traveeën mei in rûnbôgefinster ferdield. It hege skylddak hat twa wynwizers yn de foarm fan in hynder en in skip.
It ynterieur is oerdutsen mei in tonferwulft fan tripleks. Der binne twa brânskildere ruten (1950) fan glêzenier H. Duchêne mei de teksten: Het volk dat in duisternis wandelt zal een groot licht zien (Jesaja 9:1), Brande ons hart niet in ons toen Hij tot ons sprak en ons de schriften openbaarde (Lukas 24:32).
It oargel út 1857 is makke troch L. van Dam & Soannen en útwreide yn 1928.
Douwe fan Burmania
Douwe fan Burmania († Ferwert 1551) wie in grytman út it laach Fan Burmania. Hy wie de soan fan Rienck Upckes fan Burmania en Eeck Tjaertsdochter fan Burmania. Op 9 july 1504 tekene Douwe Bourmania it reversaalbrief, mei nammens syn broer Bocke en syn styfsoan Laes fan Harinxma. As Douwe Burmanye stiet hy op 5 jannewaris 1505 op de list fan eallju út Frjentsjerteradiel. Fan 1511/1512 wie hy grytman fan Wûnseradiel en wenne doe yn Hichtum, mar fan 1520 oant 1529 waard hy grytman fan Ferwerderadiel. Hy hie besittings yn Hallum, Marrum, Nijtsjerk, mar ek yn Stiens, Hallum en Ferwert, dy't yn 1511 eigendom wiene fan Gemme Herjuwsma.
Rjochtsaken
Douwe moast meardere kearen foar it rjocht. Yn 1515 is hy as Douwe Burmania by de hearskippen dy't Karel V huldigje (list Thabor en list Winsemius). Yn 1538 prosedearre syn broer Tjaert tsjin him om in stik lân yn Feinsum. Op 20 desimber wurdt tsjin him en syn frou Saepke prosedearre oangeande de oerdracht fan harren hûs yn Ljouwert. Yn 1539 waard hy dage út namme fan syn bern by syn eardere frou Ath en in pear moanne letter yn datselde jier wie der in proses tsjin Douwe en syn frou Saepck.
Ath Piersdr Bonninga fan Sjaerda
Douwe troude mei Ath Piersdr Bonninga fan Sjaerda († 14 septimber 1522) in dochter fan Pier Bonninga fan Sjaerda en Tryn Lollesdr fan Ockinga. Doe't har broer Tsjomme ferstoar makken har soannen en Jancke fan Douma út namme fan har dochter Mary mei oanspraak op de erfenis. Ath wie widdo fan Laes fan Harinxma († 1495), soan fan Haring fan Harinxma en Popck Riencksdr fan Popma. Yn 1511 hie Ath, frou fan Douwe fan Burmania, mandelich besit yn Heech mei Douwe fan Harinxma. Ut it houlik fan Douwe en Ath:
Saepck fan Ydsma
Douwe wertroude yn 1524 mei Saepck fan Ydsma, († 17 febrewaris 1570), dochter fan Werp fan Ydsma en Frau fan Juwsma. Saapk die op 8 july 1534 in fersyk oan Margareta fan Eastenryk om rehabilitaasje foar har en har bern doe't hja mei Burmania trouwe soe. It earewerstel barde omt har eardere man Herjuwsma yn 1512 ûnthalze wie fanwege lânferrie. Ek neffens it "Dootboeck" wie hja fjouwer kear troud en moat hja dus seker foar 1490 berne wêze. Saapk wie widdo fan Taco fan Aebinga (†1511), soan fan Douwe fan Aebinga en Ael Sippesdochter fan Heemstra. Sipk wie widdo fan Jemme Herjuwsma, ferstoarn yn Ljouwert op 16 novimber 1512. Saapk wie ek widdo fan Sybren Jeppes fan Stenstera, ferstoarn 1521/1525, soan fan Jeppe fan Stenstera en Eeth Ndr. Ut it houlik fan Douwe en Saepck:
Hessel Brandenburgh
Hessel Brandenburgh (Laaksum, 26 juny 1795 - Warkum, 4 desimber 1880) wie boekdrukker-útjouwer, dy't in âlde saak út it begjin fan de 18e iuw ta nije bloei brocht.
Warkum
Yn 1712 wie yn Warkum Petrus OIingius boekdrukker yn it Vergulde Hooft. Syn widdo joech ûnder oare yn 1734 út De Christelijke Zeevaart. Nei har dea waard de saak fuortset troch trije bruorren en in suster. De lêste fan de bruorren ferstoar ein 18e iuw en sûnttiids stie de drukkerij stil. De suster ferstoar yn 1802. Nei har ferstjerren waard de ynventaris troch de erfgenamten ferkocht oan Isaäc Verwey Wybrens, dy't yn 1797 noch rektor fan de Latynske skoalle wie yn Dokkum, en û.o. ek de akademydrukkerij fan D. Lomars yn Frjentsjer kocht hie. Mei dizze kombinearre ynventarissen fêstige Verwey him yn 1802 yn it saneamde Spûkhûs yn Warkum (Wyk E 10). Twa jier letter waard de saak ferpleatst nei in gebou oan de Merk. Doe't hy yn 1806 griffier waard by de Arrondissemintsrjochtbank yn Snits, die hy de drukkerij oer oan syn grutfeint Folkert Annes (Annema) mei útsundering fan twa parsen en wat easterske geskriften, dy't nei Amsterdam ferkocht waarden. Doe't ûnder Napoleon de frijheid van drukparse oan bannen lein waard en bepaald, dat yn Warkum gjin drukkerij bestean mocht, waard oan Annema, neidat hy yn hannen fan de presidint fan de rjochtbank yn Snits de eed fan trou oan de Keizer en it ryk ôflein hie, in Brevet de tolerance útrikt, sadat de saak fuortsetten wurde koe salang as de destiidske eigener libbe. It jier 1813 makke lykwols in ein oan dy bepaling. Doe't yn maart 1819 F.A. Annema stoar, skreau de widdo oan syn ienige learling Hessel Brandenburgh, dy't doe by de firma Thieme yn Sutfen wurke, oft dizze de saak wol oernimme woe, wat ek de winsk fan de ferstoarne west hie, "die zijn leerling een vaderlijke genegenheid toedroeg".
De keap kaam ta stân. De nije eigener brocht in soad ferbetterings oan, û.o. troch it jitte litten fan ferskate nije lettersoarten, wêrby't inkele op net ien oare drukkerij yn Nederlân op foaried wiene, lykas Moeso-Goatysk en Angelsaksysk, it oantugen fan in izerene drukparse ensfh. De earste publikaasjes fan it Friesch Genootschap mei H. Suringar te Ljouwert as útjouwer, waarden by him drukt. Yn it foarjier fan 1844 gie de saak oer op de âldste soan Lieuwe Brandenburgh (Warkum, 3 septimber 1820 - Warkum, 18 juny 1867) (troud mei Hinke Gaastra) dy't ek de saak ferrike mei nije lettersoarten, overeenkomstig de vorderingen der kunst en de behoeften van den tijd. Nei syn ferstjerren sette syn soan Hessel Brandenburgh (Warkum, 11 juny 1845 - Snits, 18 juny 1903 de saak fuort, dy't gruttere betsjutting krige troch de stifting fan it wykblêd Friso yn 1874, al gau it orgaan fan de liberale partij yn Súdwest-Fryslân, letter útjefte fan T. Gaastra Bz.
By Lieuwes soan Simon Brandenburgh (Warkum, 12 jannewaris 1847 - Warkum, 21 maaie 1891) ferskynde yn 1877 in sneonsnûmer fan it kristlik-histoarysk orgaan De Banier, it woansdeinûmer by J.J. Wiarda yn Snits.
Snits
Yn 1888 fêstige Hessel Brandenburgh him yn Snits, dêr't hy de Nieuwe Sneeker Courant stichte, in pleatslik nijs- en advertinsjeblêd, dat al gau de besteande Sneeker Courant (útjefte Cool van Bokma) benefterliet en dat letter ek yn de Nieuwe Sneeker Courant opgie. Yn 1903 kaam de eigener te ferstjerren; de widdo sette de saak fuort, om har yn 1914 oer te dragen oan de ienige soan Lieuwe Brandenburgh (Snits, 28 augustus 1889- Snits, 27 maart 1961), dy't har earst hie mei in pear kompanjons, mar sûnt 1927 de ienige firmant wie yn de saak, dy't dêrnei de namme Brandenburgh en Co te Snits krige. Dizze firma rjochte har benammen op Fryske tydskriften (It Heitelân, Frisia) en Fryske boek- en toanielútjeften, dêr't se in grut fûns fan hiene. Har útjeftes droegen in boekemerk ûnder de sinsspreuk ‘Bou en 't komt ta stân’, symbolisearre troch twa krúste troffels en in pyramide.
Roosje Hindeloopen
Roosje Hindeloopen (folút: Oud Hindelooper Kunst v/h A. Roosje Anno 1894) is in bedriuw yn 'e Fryske stêd Hylpen, dat yn 1894 oprjochte waard. It bedriuw is spesjalisearre yn 'e makkelei fan tradisjonele Hylper keunst en de produksje fan hânmakke en beskildere meubilêr. Tsjintwurdich makket Roosje Hindeloopen ek eigentiidske meubels, wêrby't moderne ûntwerpen op it mêd fan foarm en patroan kombinearre wurde mei âlde techniken.
Anno 2020 wie Roosje Hindeloopen mei 125 jier it âldste bedriuw yn 'e Hylper houtfykkeunst en Hylper skilderkeunst. It bedriuw wurdt sjoen as wichtich foar it behâld fan 'e Hylper keunst en kultuer. Eigner Titus Stallmann wie de fjirde generaasje út 'e neiteam fan oprjochter A. Roosje.
Mids desimber 2020 waard Roosje Hindeloopen it predikaat hofleveransier takend. It soe op 18 desimber troch kommissaris fan 'e kening yn Fryslân Arno Brok persoanlik oan Stallmann útrikt wurde, mar omreden fan 'e twadde Nederlânske lockdown yn it ramt fan 'e wrâldwide pandemy fan it koroanafirus moast dat útsteld wurde oant in lettere datum.
Rienk fan Burmania
Rienck fan Burmania († 1645) wie in grytman út it laach Fan Burmania. Rienck wie in soan fan Gemme fan Burmania, út dy syn twadde houlik, mei Jel fan Aylva († 22 april 1613).
Op 22 desimber 1581 waard Rienck ûnder de namme Regnerus Burmange studint oan de Universiteit fan Leien. Op 4 juny 1590 wie hy studint yn Marburg. Rienck fan Burmania wenne mei syn frou yn Ferwert en wie grytman fan Ferwerderadiel fan 1614 oant 1636.
Syn namme stiet op in sinnewizer yn Ferwert út 1640. Rienck boaske syn nicht Ulbet fan Aylva (†Ferwert, 1637) in dochter fan Ulbe fan Aylva en Saepck fan Wynia.
De Koperen Tún (kafee-restaurant)
De Koperen Tún (Nederlânsk en offisjeel: De Koperen Tuin) is kafee-restaurant yn 'e Fryske haadstêd Ljouwert. Dit bedriuw is fêstige yn 'e Prinsetún, en affisjearret him as in grand café-restaurant yn "it griene hert fan Ljouwert" mank "âlde romantyk en de Fryske Oranjes". It beskikt oer in eigen sealesintrum foar gruttere eveneminten, lykas popkonserten, en is it opstappak foar preamfearten troch de Ljouwerter greften.
Skiednis
Yn 'e earste helte fan 'e santjinde iuw waard de Prinsetún foarme as lusthôf foar de Fryske steedhâlder Willem Freark fan Nassau-Dietz. Dy syn soan, Hindrik Kasimir II, liet der nei 1664 in simmerhûs sette, dat yn 1842 ôfbrutsen en ferfongen waard troch in hiel nij gebou. Underwilens wie de Prinsetún yn 1819 yn 'e hannen fan 'e Gemeente Ljouwert kommen, en dêrfandinne krige it nije simmerhûs de funksje fan in teeskinkerij. Yn 1954 waard it útwreide mei twa fleugels, dêr't de rjochter fan brûkt waard om it Pier Pander Museum te húsfêstjen.
De Ljouwerter ûndernimmer Theo Douma fêstige yn 1989 syn kafee-restaurant yn 'e rest fan it gebou. Hy neamde syn bedriuw 'De Koperen Tún', nei it boek mei deselde namme fan 'e skriuwer Simon Vestdijk. Dy syn widdo Mieke ferrjochte de iepening. Yn 1992 folge in yngeande ferbouwing, dy't it gebou gaadliker makke foar in moderne hoareka-ûndernimming.
Sint-Michaeltsjerke (Sinkavitsji)
De Tsjerke fan Sint-Michael (Wyt-Russysk: Царква Святога Міхаіла) is in eastersk-otterdokse tsjerke oan de noardlike kant fan it doarp Sinkavitsji yn it distrikt Zelva yn de oblast Grodno, Wyt-Ruslân.
It is tegearre mei de Marije-Bertetsjerke yn Mûravanka in foarbyld fan wyt-russyske gotyk en ien fan de earste wartsjerken fan it eartiidske Gruthartochdom Litouwen.
Skiednis
Neffens de oerlevering soe de tsjerke troch Vytautas boud wêze, gruthartoch fan Litouwen, om sa de útbraak fan syn neef Jogaila te betinken.
Nei de Uny fan Brest waard de tsjerke roomsk-katolyk. Mei de ferdieling fan it Poalsk-Litouske Mienebest bleau de parochy bestean, mar nei de mislearre Novimberopstân fan 1830-1831 tsjin it Russyske Ryk waard de tsjerke yn in otterdokse tsjerke feroare.
De tsjerke waard yn de tiid fan de Twadde Poalske Republyk yn 1926 wer yn in katolike tsjerke feroare. It gebou waard yn de jierren 1988-1990 oan de otterdokse mienskip oerdroegen.
Arsjitektuer
De westlike gevel is fersierd mei dekorative nissen fan ferskillende djipte en ôfmjitting.
UNESCO
De tsjerke is op 30 jannewaris 2004 yn de kulturele kategory op de Foarriedige List fan it Wrâlderfgoed fan UNESCO set.
Kleaster Loccum
Kleaster Loccum (Lucca of Luca) is in eardere sistersjinzerske abdij yn de stêd Rehburg-Loccum yn de Dútske dielsteat Nedersaksen. De abdij naam yn de 16e iuw de troch Melanchthon opstelde Augsburgske Belidenis oan en waard doe protestantsk. It kleaster waard yn 1163 stifte en jildt as ien fan de bêst bewarre sistersjinzerske kleasters noardlik fan de Alpen.
Skiednis
It kleaster Loccum waard yn 1163 troch greve Wilbrand fan Hallermund stifte op it gebiet om de âlde boarch Lucca. De earste bewenners fan it nije sistersjinzerske kleaster wiene abt Ekkehard en tolve jonge muontsen, dy't ôfkomstich wiene fan it kleaster Volkenroda yn Thüringen.
Neffens in âld ferslach wie it in loco horroris et vastæ solitudinis et prædonum et latronum commorationis, in plak fan ôfgriis en in woastyn fan iensumens, dêr't dieven en rôvers wennen. De omstannichheden wiene ynearsten dreech en honger en toarst besochten de earste muontsen, mar hja setten troch en mei bodzjen brochten hja it lân yn kultuer. Tusken 1220 en 1250 waard de kleastertsjerke boud en yn 1224 waard yn Hannover in úthôf boud, it Loccumer Hôf.
Loccum stie ûnder de streekrjochte beskerming fan it Ryk en de Paus. It droech de titel fan in Frij Rykskleaster en fanút it kleaster Loccum waard it kleaster Reinfeld yn Holstein befolke. Oan it begjin fan de 14e iuw makke it kleaster de rykste tiid mei.
Op oantrunen fan de Welfyske lânshearen namen abt, prior en kleaster yn 1593 de lutherske lear oan. Troch it saneamde restitúsje-edikt fan 1629 yn de Tritichjierrige Kriich foel it kleaster noch ienris yn hannen foel fan de sistersjinzers. De protestantske kleasterlingen hiene foar in skoftke harren taflecht socht yn it Loccumer Hôf yn Hannover.
Mei de oergong fan it kleaster yn protestantske hannen kaam der in ein oan it tradisjonele kleasterlibben. De kleasterlingen, no lutherske predikanten dy't noch beroppen wurde moasten, libben net mear in libben lang yn earmoede, keinens en hearrigens. Sa mochten hja bygelyks boaskje, al betsjutte dat dan wol dat hja it kleaster ferlitte moasten. Ek stie it de lutherkse geastliken frij om it kleaster om oare redenen te ferlitten. It protestantske kleasterlibben hie in tydlik karakter en wie yn 'e regel gjin beslissing foar it libben.
It kleaster tsjinnet de Evangelisch-Lutherische Landeskirche Hannover as foarmingssintrum foar pastors.