cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Straasburch
Ferfier
250px|thumb|right|Fuotgongersbrêge oer de Ryn dy't Straasburch mei it Dútske Kehl ferbynt Sûnt 2007 is in line fan de TGV, de trein mei in hege gong, iepene en ferbynt Straasburch mei Parys en ek mei Dútske stêden lykas Karlsruhe, Stuttgart en München. De autosnelwei A4 ferbynt Straasburch oer Metz mei Parys. Ek hat de stêd in ynternasjonaal fleanfjild, Aéroport de Strasbourg, likernôch sa'n 20 km besúdwesten fan de stêd. De stêd hat fierder in haven foar skipfeart oer de Ryn. Sûnt 1994 makket de tram diel út fan it iepenbier ferfier yn de stêd. Der is in rinbrêge oer de Ryn dy't de stêd mei it Dútske Kehl ferbynt.
Susterstêden
Straasburch hat in stêdebûn mei:
800px|thumb|center|De rivier de Ill yn Straasburch
Keppeling om utens
Webside fan de gemeente
Natoermuseum Fryslân
thumb|right|300px| Natoermuseum Fryslân thumb|right|300px|Walfiskseal
It Natoermuseum Fryslân, oprjochte yn 1923, is in museum Ljouwert.
Weeshûs
It museum is festige yn in eartiids weeshûs. It Nij Stêdsweeshûs hat fan 1675 oant 1953 as weeshûs funksjonearre. Yn de heechtiiddagen wennen der goed trijehûnderd weesbern. Sy hiene as bynamme ‘de blauwe wezen’ troch de blauwe klean dy't sy drage moasten, de kleur fan it stêdswapen. De jonges wurken yn de timmerwurkpleats en de fammen yn de naaikeamer, it spinfertrek of as tsjinstfamke. Nettsjinsteande de ynkomsten út dy arbeid wie de finansjele posysje oan it begjin fan de 19e iuw tige min. Yn 1823 ferstoar yn Batavia Jacob Baljée, âld-ynwenner fan it weeshûs. Hy hie yn Ynje grutte rykdom fergarre en by testamint al syn besittings oan it weeshûs neilitten. Dêrmei kaam fuort in ein oan alle finansjele problemen. Omdat yn de 20e iuw de opfieding yn weeshuzen hieltyd minder populêrder waard en boppedat der minder âldere weesbern wienen, wennen der yn 1953 noch mar acht wezen yn it pân dat om dy reden sletten waard.
Ek no noch binne yn it museum ‘Blauwe weesbern te finen, lykwols yn de foarm fan de flintersoarte mei de selde namme. De fâdekeamer is de ienige romte dy't noch hielendal autentyk is.
Natoermuseum
It tema fan it museum is de natoer fan Fryslân. Trije ferdjippingen fol ynformaasje, bysûndere bisten en planten, opdrachten, proefkes, spultsjes en oare ferrassingen nûgje út om ûndekt te wurden. De ûnferwachte wize dêr’t alles op presintearre wurdt hat yn en bûten de provinsje al in protte wurdearring krigen.
Yn it Natoermuseum Fryslân kin op aventoer yn it Fryske lânskip gien wurde. Der kin (sabeare) kij molken wurde en as in echte detektive de moard op it boerehiem oplost wurde. Der draait in film oer in lyts gouden tuorke dy ’t dy mei werom nimt yn ‘e tiid. Sa sitte jin ynienen yn it fermidden fan mammoeten en Neandertalers boppe op in terp. In Fryske kaptein lit syn skatten sjen dy’t er sammele hat op syn reizen om de wrâld hinne. Der binne bûdeldieren, lykas de kangoeroes en in echte tiger. Yn de walfiskseal fielst dy as Tomke neist de enoarme kaken fan de Blauwe Finfisk. Alle dagen is de preparateur oan it wurk en kin besjoen wurde hoe’t hy in hoarnûle, in Reade Wikel of in fjildmûs opset. Ferneamd is “Friesland onder water”. Kuierjend tusken kroas en wetterplanten kinne dûkende ielguozen, ferskûle snoeken en in gefaarlik lykjende “meerval” moete wurde.
Kolleksje
De kolleksje fan it museum bestiet út ûngefear 147.500 foarwerpen (novimber 2006), wêrûnder:
Foar bern fan 4 oant 8 jier wurdt der op fêste tiden in mearke ferteld oer Li-Ming, in draak fan 14 meter lang. Dêr kinne se sykje nei de kaai fan de skatkiste en meie se in winsk dwaan by de winskfontein.
Iepeningstiden: tiisdei o/m snein fan 11.00-17.00 oere. Sletten op Keninginnedei, Befrijingsdei, Earste Krystdei en Nijjiersdei.
Silezysk
Silezysk is nau besibbe oan it Poalsk, dêrom wurdt it troch guon taalkundigen as in Poalsk dialekt beskôge.
Alfabet
Der is gjin Silezysk alfabet. De Silezysk sprekkers binne wend om harren taal mei de Poalske karakters te skriuwen. Yn 2010 is in nij Slisezysk alfabet betocht dat basearre is op alle Silezyske teksten (dat binne der 10). It wurdt rûnom op ynternet brûkt, lykas op de Silezyske Wikipedia.
Ńń Oo Ŏŏ Ōō Ôô Õõ Pp Rr Ss Śś Tt Uu Ww Yy Zz Źź Żż
Eilsum
thumb|Kaart fan Krümhornn, lizzing Eilsum Eilsum is in plak yn de Dútske gemeente Krummhörn, dielsteat Nedersaksen, en hat 618 ynwenners (2006).
Frysk Bûn
It Bûn fan Kiesferienings op Kristlik-Histoaryske Grûnslach yn de provinsje Fryslân, koartwei it Frysk Bûn, wie in politike partij dy’t opkaam foar it protestantske karakter fan de Nederlânske naasje en wiisde in neutrale steat ôf. It Frysk Bûn wie net allinnich yn Fryslân aktyf. Ek yn ûnder oare Súd-Hollân hie de bûn ôfdielings.
Eilsum
Op de terp stiet de Eilsemer tsjerke dy't tusken 1240 en 1250 boud is. De tsjerke hat in koartoer, de iennige yn East-Fryslân.
Frysk Bûn
Skiednis
De partij waard op 24 maart 1898 yn Ljouwert stifte troch de dûmny Philippus Jacobus Hoedemaker. It bûn wie ien fan de talrike politike partijen dy’t yn de jierren ’90 fan de 19e iuw stifte waarden. Dizze partijen waarden stifte tsjin it liederskip en ideology fan Abraham Kuyper, de lieder fan de Anti Revolúsjonêre Partij (ARP). Kuyper hie yn dy tiid in nije politike koers foar it protestantisme yn Nederlân úttocht.
Eilsum
Weblinks
thumb|left|Tsjerke Eilsum
Frysk Bûn
Skiednis
Mei de ferkiezings fan 1901 wûn it Fryske Bûn ien sit yn foar it parlemint. Dit barde yn it distrikt Harns wêr't dûmny Jan Schokking keazen waard. Yn de ferkiezings fan 1905 wist de partij de sit fêst te hâlden. Yn july 1908 giet it Fryske Bûn tegearre mei de Kristlik Histoaryske Partij (KHP) op yn de nije politike partij Kristlik-Histoaryske Uny (CHU). De besprekkings foar dizze fúzje wienen al yn maaie 1907 begûn.
Begjinsels
It Fryske Bûn wie in konservative protestantske partij. It seach de tsjerke as in troch de oerheid ynstelde godlike ynstelling, dy’t yn har ûntstean en bestean ôfhinklik wie fan de steat. De oerheid moast wol oerienkomstich de Bibelske noarmen optrede. De histoaryske ûntwikkeling hat der ta laat dat Nederlân in protestantske, herfoarme naasje wie. It karakter fan de steat moast neffens it Fryske Bûn bewarre bliuwe. De steat moast dus net neutraal wêze, mar ‘in Steat fan de Bibel’.
De troch Abraham Kuyper oanbrochte skieding tusken de leauwigen en de net-leauwers waard troch it Bûn ôfwêzen.
Namme
De kar foar de lange namme, Bûn fan Kiesferienings op Kristlik-Histoaryske Grûnslach yn de provinsje Fryslân, waard makke om inkele misferstannen te foarkommen. De partij waard net sintraal bestjoerd, it wie in gearwurking fan meardere lokale partijen. De term Kristlik-Histoarysk waard brûkt om oanhingers fan de Anti-Revolúsjonêre Partij fan Kuyper bûten te sluten.
Foarmannen
De foarmannen fan it Frysk Bûn wienen de dûmny’s Jan Schokking en Hoedemaker. It Fryske Bûn wie in prekerspartij, wêrfan Hoedemaker de stifter en inisjatyfnimmer wie. Hoedemaker waard nei syn libben as dûmny, heechlearaar oan de Frije Universiteit. It bûn wie oprjochte rûn in troch himsels lieden wykblêd, ‘De Herfoarme Tsjerke’ neamd.
De ienige fertsjintwurdiger yn de histoarje fan it Frysk Bûn yn it parlemint wie Jan Schokking. Schokking wie predikant yn Koudum. Hy waard keazen yn it distrikt Harns.
Nei de fúzje fan 1908 siet de út it Fryske Bûn ôfkomstige Jan Ankerman yn de Twadde Keamer. Ek hy waard keazen yn it distrikt Harns.
Noardeasthoek
thumb|Noardeasthoeke De Noarderhoeke is in wenwyk binnen de stêd Snits. De wyk telde (yn 2008) 1860 ynwenners en hat in oerflakte fan 27 hektare (wêrfan 1 hektare wetter).
Lizzing en berikberheid
De grutste ferkearsier fan de wyk is de Goeman Borgesiusleane, ek de noardgrins fan de wyk. Wetterwegen yn de wyk binne De Swette, dy't de noardeastlike grins foarmet en de Stedsgrêft, yn it súdeasten de grins. Yn it súdwesten wurdt de grins foarme troch de Frjentsjerter Feart. De spoarline Ljouwert-Starum foarmet de westlike grins, dy't oan de Parallelwei passeard wurde kin fia in fyts- en fuotgongerstunnel rjochting Noarderhoek I.
Yn it noardwesten fan de wyk leit treinstasjon Snits Noard.
Histoarje en bebouwing
Yn 1860 waard besluten "ta ferbettering fan de folkshúsfêsting" om arbeiderswenningen bûten de wâlen fan de stêd te bouwen. Hjirtroch ûntstie de Steenklip.
It gemeentebestjoer fan Snits joech om 1901 fierder de opdracht foar útwreiding fan de stêd oan de bûtenkant fan de Looxmagrêft. Koart hjirnei waard begûn mei de bou fan de wenningen, nei ûntwerp fan gemeentlik arsjitekt Johannes Philippus Hogendijk. Yn de jierren dêrnei waard de wyk yn eastlike rjochting fierder útwreide. Yn 1903 waard oan it Kleasterhof de Ambachtsskoalle iepene, it hjoeddeiske Sintrum foar de Keunsten (foarhinne: muzykskoalle). Letter waard ek de Julianaskoalle iepene oan de Bloemstrjitte (eartiids: 3e Looxmadwersstrjitte).
Yn de wyk leit ek in park (Park Parallelwei) en om de Bloemstrjitte sitte ferskate winkels. Aan de Parallelwei stiet boppedat in eardere dependânse fan de RSG Magister Alvinus (foarhinne: Sint Jozef Mavo, Kristlike Kweekskoalle, no in appartemintegebou). Tusken de doctor Kuyperleane en de Swette is in âldereinhûs boud: It Skûlplak. Efter it park oan de Parallelwei leit in grutte boarterstún, eigendom fan de boarterstúnferiening fan de wyk.
Yn de jierren fyftich wurdt oan de Swettekaai in nij appartemintegebou boud, nei arsjitektuer fan Jan de Vries. Opfallend binne de grutte betonnen balkons mei reade stippen. Op it stee fan de eardere beukerskoalle Klimop (opgien yn de Swetteskoalle) oan de Parallelwei komt yn 2012 in soarchsintrum.
Sûnt 1981 is yn de wyk in wykferiening aktyf, neamd Wykferiening Swette-Noardeasthoeke. De feriening beheart it Wykgebou De Hen.
Strjitnammeferklearring
De strjitten yn it súdlike part fan de wyk binne meast neamd nei blommen (de Blommebuert). De Looxmadwersstrjitten binne neamd nei de neistlizzende Looxmagrêft. Yn it sintrale diel fan de wyk binne de strjitten neamd nei it Johanniterkleaster, dat op it steed fan de hjoeddeiske Algemiene Begraafplak stie. It kleaster waard by de Byldestoarm sloopt. Foarbylden fan dizze strjitnammen binne ûnder oare de Kapelstrjitte, Johanniterhof, Kleasterstrjitte en Muontsestrjitte. Yn it noardlike diel fan de wyk binne de strjitten neamd nei bekende Nederlânsk steatslju.
It besjen wurdich
thumb|''De Lêste Stoerbrêge (rjochts). Sjoch ek de list fan ryksmonuminten yn Snits.
Thomas Cartwright
thumb|upright|Cartwright Thomas Cartwright (Royston ?, om 1535 – 27 desimber 1603, Warwick) wie in Ingelske Presbyteriaansk Puritein.
Edmund Calamy de Aldere
thumb|right|200px|Edmund Calamy de âldere Edmund Calamy (Londen, febrewaris 1600 – 29 oktober 1666) wie in Ingelsk Presbyteriaansk tsjerkelieder dy’t in protte ynfloed hân hat yn de tiid fan Oliver Cromwell en de Ingelske restauraasje dêrnei. Hy wie bekend as "de Aldere", de earste fan fjouwer generaasjes non-konformistyske predikanten mei deselde namme. De famylje Calamy wie nei't sy sels seinen fan Hugenoatsk komôf.
Hy wie ûnder oaren tsjin de eksekúsje fan kening Karel I en krewearre by de Restauraasje foar syn weromkommen op de troan.
Wurk
Syn publikaasjes besteane meast út preken.
Portegeesk
It Portegeesk is in Romaanske taal dy’t yn grutte parten fan de wrâld sprutsen wurdt. Bygelyks yn Brazylje, Angoala en Mozambyk. De taal het likernôch 210 miljoen memmetaal sprekkers, noch ris 20 miljoen oare minsken binne de taal machtich. Mei in tal sprekkers fan 230 miljoen minsken is it Portegeesk de fjirde taal op de wrâld. De Portegeesk sprekkende lannen wurkje op it mêd fan taal gear yn de Mienskip fan Portegeesksprekkende lannen.
De taal is in offisjele taal yn de gearwurkingsferbannen fan de Jeropeeske Uny, de Mercosul, en de Mienskip fan Portegeesksprekkende lannen.
It Portegeesk yn Brazylje wykt of fan it Portegeesk yn oare lannen, net allinnich wat útspraak en idioom betsjut, mar ek de stavering is oars. Dit komt troch in staveringsherfoarming, it saneamde Acordo Ortográfico út 1990 (letter wizige yn 1998), dy’t ôfsprutsen is yn it gearwurkingsferbân fan Portugeesksprekkende lannen. Dochs is dizze herfoarming nea oeral trochfiert, omdat net alle lannen it ferdrach ratifiseare ha.
Jacobus Voorda
thumb|Jacobus Voorda Jacobus Voorda (Harns, 28 jannewaris 1698 - Ljouwert, 10 juny 1768) wie in Frysk jurist en politikus.
Jacobus wie de heit fan Bavius en Johannes Voorda. Hy wie abbekaat te Ljouwert (1718), lektor (1723) en heechlearaar yn Frjentsjer (1727) en yn Utert (1730-1760). Yn 1761 waard er lid fan Provinsjele Steaten fan Fryslân.
Mirka Antolović-Tipurić
Komôf
Mirka Antolović is berne yn it noarden fan Bosnië.
Bernetiid en oplieding
Mirka Antolović hat in oplieding foar Heger ûnderwiis folge op de NHL Hogeschool.
Houlik en gesin
Oer Mirka Antolović har húshâlding en famylje koe ik neat fine. Nei alle gedachten is de oarsaak hjirfan dat se net yn Nederlân berne is. Wol haw ik fine kinnen dat har efternamme Antolović-Tipurić is. Se dus wol troud.
Oare wichtige perioade út har libben
Mirka Antolović is op har alfde (1992) flechte foar de Kroätysk-Bosnyske Oarloch. De oarloch makke diel út fan de grutte Bosnyske Boargeroarloch. Se besleaten om mei de hiele húshâlding nei Nederlân te flechtsjen.
Karriêre
Mirka Antolović is de fraksjefoarsitter fan de PvdA Ljouwert. Se regelet alle saken oer Jeugd, behear iepenbiere romte, feiligens en hanthavening, sirkulêre ekonomy, kennis en ynnovaasje, ekonomyske saken, kultuer en eveneminten, mobiliteit en ynfrastruktuer, finânsjes, programma ekonomy, ûnderwiis en arbeidsmerk. Mirka Antolović is ek de direkteur fan Tûmba yn Ljouwert. Dit is in meldpunt fan diskriminaasje.
San Lorenzo fuori le mura
De Sint Laurentius bûten de Muorren (Latynsk: basilica Sancti Laurentii extra muros; Italjaansk: San Lorenzo fuori le mura, ek San Lorenzo al Verano) is in tsjerkegebou yn Rome. It oan Laurentius fan Rome wijde gebou is in basilica minor en ien fan de Sân Pylgertsjerken fan Rome.
Yn de basilyk krigen Sint-Laurentius, de steatsman Alcide De Gasperi (ien fan de stifters fan de Europeeske Mienskip) en de fiif pausen Zosimus, Sikstus III, Hilarius,  Damasus II en Pius IX harren lêste rêstplak.
Skiednis
Yn de jierren 580 joech paus Pelagius II opdracht om in nije tsjerke op it plak te bouwen. Foar in skoft diene de Konstantynske basilyk en de basilyk fan Pelagius beide tsjinst, mar nei alle gedachten earne tusken de 9e en 12e iuw rekke de Konstantynske basilyk bûten gebrûk.
Wrakseljen op de Olympyske Simmerspullen 1992
200px|thumb|right|It Olympysk wrakselstadion fan Barselona 1992
San Lorenzo fuori le mura
Skiednis
Paus Honoarius III liet yn 1217, mooglik yn it ramt fan de kroaning fan Piter II fan Courtenay as de Latynske keizer fan Konstantinopel, de tsjerke fan Pelagius II grutter meitsje: de tsjerke waard nei it westen ta langer makke, de âlde apsis waard ôfbrutsen en de âlde basilyk waard it ferhege presbitearium fan de nijbou. De tsjerke waard fersierd mei fresko's oer it libben fan de patroanhillige en de earste martler fan it kristendom, Sint-Stefanus, dy't mei Laurentius yn de confessio ûnder it haadalter begroeven lizze. Fan 1374 oant 1847 wie it de tsjerke fan it Latynske Patriarchaat fan Jeruzalim. Yn dat lêste jier herstelde paus Pius IX de sit fan it patrarchaat yn Jeruzalim.
Wrakseljen op de Olympyske Simmerspullen 1992
De Olympyske Simmerspullen 1992, ek wol de XXVe Olympiade neamd, waarden yn 1992 hâlden yn Spanje yn de Katalaanske haadstêd Barcelona. It wrakseljen waard hâlden yn it Institut National d'Educació Física de Catalunya.
San Lorenzo fuori le mura
Skiednis
De tsjerke waard yn de barokke tiid ferboud, mar dy barokke feroarings waarden mei de restauraasje fan Virginio Vespignani tusken 1855 en 1864 ûngedien makke. Op 19 july 1943 waard de tsjerke troffen troch alliearre bombardeminten, wêrby't de mei fresko's fersierde gevel ferlern gyng. Nei dy tiid waard de basilyk wer opboud en restaurearre mei it oarspronklike materjaal, de 19e-iuwske tafoegings oan it gebou waarden lykwols net rekonstruearre en de âlde fresko's op it boppediel fan de gevel wiene sa bot skeind, dat se net te rekonstruearjen wiene. De restauraasje waard foltôge yn 1948.
De tsjerke grinzget oan in grut tsjerkhôf en der fine dêrom in grut tal roustsjinsten plak. Efter de tsjerke slút in kleastergong oan. Foar de tsjerke stiet in pylder mei it brûnzen byld fan Laurentius út 1865.
Klokketoer
De romaanske klokketoer waard yn de 12e iuw boud.
Beskriuwing
De trijeskippige tsjerke bestiet út twa tsjerken út ferskillende tiden: de tsjerke fan Pelagius út de 6e iuw, it tsjintwurdige presbitearium, en de rest fan it gebou, de 13e iuwske tsjerke fan Honorius.
Ynterieur
De yn 1220 oanbrochte fresko's yn de portikus binne rekonstruearre en litte foarstellings sjen út it libben fan Laurentius en Stefanus. Fierder steane dêr twa âlde sarkofagen en by de tagong nei de tsjerke twa midsiuwske liuwen. Fuort by de yngong is de tombe fan de kardinaal Guglielmo Fieschi, dy't yn 1256 ferstoar mar yn in antike sarkofaach telâne kaam mei in reliëf fan in heidenske foarstelling.
Yn it koer en oan de preekstoel binne geometryske dekorative fersierings fan ynliswurk oanbrocht. Ek is der in kandler mei deselde soart dekoraasje út de 12e of 13e iuw. De antike ionyske kapiteel fan de pylder fuort efter de preekstoel hat fesierings fan in kikkert en in hagedis. Oan de triomfbôge binne 6e-iuwske byzantynske mozaïeken oanbrocht fan Kristus en hilligen. Under it alter is in krypte dy't fanút it skip fan de tsjerke yngien wurde kin. Dêr lizze de oerbliuwsels fan Laurentius en Stefanus. Paus Pelagius II liet Stefanus fan Konstantinopel oerbringe nei Rome doe't er de basilyk restaurearje liet.
De flier datearret út de tiid fan paus Honorius. It siboarium datearret út 1148. Yn it ein fan it presbitearium stiet de mei mozaïeken fersierde biskopssit fan 1254.
Casper Struiwig
thumb|detail preekstoel Petrustsjerke, Súdbroek Casper Struiwig (Grins, doopt 30 novimber 1698 - Grins, 1747) wie in Nederlânske byldsnijer.
Libben en wurk
Struiwig (ek Struiwigh en Struwig) waard berne yn de Nieuwe Boteringestraat as soan fan Claas Struiwig en Geesjen ten Hoorn. Hy waard doopt yn de Aa-tsjerke op 30 novimber 1698. Yn 1722 boaske hy Anna Croons (1695-1742). De húshâlding wenne by de Kijk in 't Jatbrêge. Hy troude fannijs yn 1743 mei Hillegonda de Leur.
Der wie net folle fraach nei selsstannige skulptueren yn de 18e iuw; byldhouwers wurken dêrom faak gear mei in kistemakker of oare ambachtsmaster. Hja fersoargen dan it houtfykwurk foar de ferskate meubelstikken. Struiwig wurke yn de mande mei kistemakker Jan Bitter sr., se makken ûnder oare preekstuollen foar Middelstum, Súdbroek en Eilsum. Struiwig wurke ek gear mei de Grinslanner oargelbouwer Albertus Antoni Hinsz, dy't him ûnder oaren oan de opdracht holp foar byldhouwurk en ornaminten oan it troch him restaurearre tsjerkoargel yn Kampen.
Nije Testamint
It Nije Testamint (Latyn: Novum Testamentum; Gryksk: Ἡ Καινὴ Διαθήκη, Hē Kainḕ Dhiathḗkē), inkeld ek wol it "Nije Ferbûn" neamd, is de oantsjutting foar in samling religieuze geskriften dy't nei it Alde Testamint it twadde part fan 'e Bibel foarmje. Hoewol't de Bibel it hillige boek is fan sawol it joadendom as it kristendom, wurdt it Nije Testamint útslutend erkend troch de kristenen, dy't der op syn minsten likefolle wearde oan hechtsje as oan it Alde Testamint. De feitlike datearring fan 'e geskriften is dreech, mar algemien wurdt oannomd dat se yn 'e 1e en/of de 2e iuw nei Kristus ûntstien binne, mar net letter as om it jier 150 hinne. De oarspronklike tekst fan it Alde Testamint wie skreaun yn it Koine-Gryksk, dat de miene sprake wie yn it eastlik bekken fan 'e Middellânske See fan 'e feroverings fan Aleksander de Grutte ôf oant de oergong nei it Byzantynsk-Gryksk oan it begjin fan 'e sânde iuw. De earste Fryske oersetting, fan dû. Geart Aeilco Wumkes en Eeltsje Boates Folkertsma, kaam út yn 1933, tsien jier foar't der in folsleine Fryske bibeloersetting reekaam.
Ynhâld
It Nije Testamint is in bondel fan tsientallen wurken fan kristlike synjatuer, dy't op ûnderskate tiden troch ûnderskate skriuwers fêstlein binne. Se wurde tradisjoneel taskreaun oan 'e lju dy't de iere dissipels wiene fan 'e joadske learmaster Jezus fan Nazaret, al binne guon teksten oanwiisber fan lettere datearring.
It Nije Testamint bestiet út 'e fjouwer parallelle kanonike evangeeljes, dy't fertelle oer it libben en hanneljen fan 'e kristlike ferlosser of messias Jezus Kristus; de Hannelingen fan 'e Apostels, wêryn't de skiednis fan 'e iere kristenen en it preekjen fan it kristendom troch de apostels beskreaun wurdt; 21 brieven (14 fan Paulus, 3 fan Jehannes, 2 fan Petrus en 1 elkmis fan Jakobus en Judas), dy't besteane út kristlike leare, rie, ûnderrjocht en it oplossen fan in soad foarkommende swierrichheden; en de Iepenbiering fan Jehannes, dy't op profetyske wize de ein fan 'e tiden foarseit.
Kanon
Bondels fan besibbe teksten, lykas de Brieven fan Paulus (wêrfan't de wichtichste samling al yn 'e iere twadde iuw makke wêze moat) en de fjouwer kanonike evangeeljes (dy't oan 'e ein fan 'e twadde iuw alle oare evangeeljes al grutdiels ferkrongen lykje te hawwen), waarden stadichoan yn in ferskaat fan kombinaasjes gearfoege mei oare bondels en ienlike wurken. Sa ûntstiene de earste kanons fan algemien erkende teksten. Meitiid krongen guon omstriden boeken en bondels, lykas de Iepenbiering fan Jehannes en de Algemiene Seinbrieven, troch yn sokke kanons dêr't se tenearsten net ta heard hiene. Oare wurken, dy't oarspronklik as kanonyk erkend wiene, lykas 1 Klemins, De Hoeder fan Hermas en de Diatessaron, waarden weilitten út it Nije Testamint. Al mei al bliuwt de yndruk efter dat der troch de tsjerkfaars mar in frij willekeurige greep út it grutte ferskaat oan teksten dien is om it Nije Testamint gear te stallen. Lykwols moat men fêststelle dat de nijtestamintyske kanon fan 27 boeken binnen it kristendom frij algemien erkend wurdt, wylst der tusken de ûnderskate kristlike denominaasjes grutte ûnienichheid bestiet oer de gearstalling fan 'e kanon fan it Alde Testamint.
Boeken fan it Nije Testamint
Hjirûnder de opsomming fan 'e boeken fan it Nije Testamint. De kanon (en folchoarder) is dy fan 'e Nije Fryske Bibeloersetting fan 1978.
Yn hast alle hjoeddeiske kristlike tradysjes bestiet it Nije Testamint út dizze 27 boeken. Utsûnderings binne de kanons fan 'e lutherske tsjerken en dy fan 'e Etiopysk-Otterdokse Tsjerke. Om't Marten Luther it Brief oan de Hebreeërs, it Brief fan Jakobus, it Brief fan Judas en de Iepenbiering fan Jehannes as apokryf beskôge, wurde dy boeken yn 'e lutherske Bibel noch altiten los fan 'e kanon byinoar yn in aparte taheakke hielendal efteroan it Nije Testamint ôfdrukt. De Etiopysk-Otterdokse Tsjerke erkent njonken de boppesteande 27 boeken ek noch de teksten Ser'atä Seyon, Te'ezaz, Gessew, Abtelis, 1 Ferbûn, 2 Ferbûn, Klemins (Etiopysk) en Didascalia (Etiopysk), en komt dêrmei op in totaal fan 35 boeken. right|thumb|350px|De [[apostel Paulus dy't syn brieven skriuwt, op in skilderij út 'e 16de iuw. (De measte saakkundigen miene dat Paulus syn brieven eins oan in klerk diktearre.)]]
Fierders hâlde de protestantske tsjerken, de Roomsk-Katolike Tsjerke, de eastersk-otterdokse tradysje en ferskate oriïntaalsk-otterdokse tsjerken (lykas de Syrysk-Otterdokse Tsjerke en de Etiopysk-Otterdokse Tsjerke) allegearre harren eigen oardering fan 'e boeken fan it Nije Testamint oan.
Apokrife teksten
Yn it Nije Testamint binne net opnommen û.m. de folgjende boeken (dy't de lêste jierren, nei twatûzen jier yn 'e ferjitnis omdoarme te hawwen, wer mear omtinken krije):
Ynterpretaasje fan it Nije Testamint
It Nije Testamint foarmet fierhinne de grûnslach fan it kristlik leauwe, al wurdt dêrnjonken ek it Alde Testamint beskôge as "it Wurd fan God". Mar it Nije Testamint is yn it foarste plak in saneamde Heilsgeschichte, oftewol in ferlossingsferhaal; it behannelet eksplisyt de ferlossing fan 'e sûndige minske troch de messias Jezus Kristus. Sadwaande is it de kearn fan 'e kristlike leare en is it ornaris (yn syn gehiel of foar in part) it earste ûnderdiel fan 'e Bibel dat yn eltse nije taal oerset wurdt. It tsjinnet as de wichtichste boarne foar de kristlike teology en hat troch de iuwen hinne tige by tige syn ynfloed jilde litten op net inkeld religieuze, filosofyske en politike bewegings yn 'e kristlike wrâld, mar ek in ûnútwiskber stimpel neilitten op 'e literatuer, keunst en muzyk út kristlike lannen.
Fryske oersetting
De earste Fryske oersettings út it Nije Testamint betroffen fragmintaryske passaazjes yn Aldfryske rjochtsteksten út 'e Midsiuwen (benammentlik Mattéus 6:9-13, it Us Heit). De earste fertaling fan in hiel haadstik (Mattéus 6) ferskynde yn 1802, yn Everwinus Wassenbergh syn Taalkundige Bijdragen tot den Frieschen Tongval I (sawol yn it Standertfrysk, ynsafier't men dat doe al sa neame koe, as yn it oan it Hylpersk besibbe en letter útstoarne Molkwarder dialekt). Oare fragmintaryske oersettings folgen, oant dû. Waalke van Borssum Waalkes om 1860 hinne as earste ien fan 'e evangeeljes yn syn gehiel oersette (it Evangeelje fan Markus). It hiele Frysktalige Nije Testamint kaam út yn 1933, yn 'e fertaling fan dû. Geart Aeilco Wumkes en Eeltsje Boates Folkertsma. Nei't yn 1943 ek harren Alde Testamint ferskynd wie, makke dat ûnderdiel út fan 'e earste folsleine Fryske bibeloersetting. Fan 1966 ôf waard der wurke oan in totaal nije bibelfertaling, dy't yn 1978 ferskynde as de Nije Fryske Bibeloersetting. Dy is noch altiten yn gebrûk, yn 'e foarm fan 'e trêde, ferbettere druk fan 1995. Lykwols kaam der yn 1994 in nije evangeeljefertaling út fan Wybren Jan Buma e.o., ûnder de titel De Fjouwer Evangeeljes, op 'e nij ferfryske.
Alexander Gordon Laing
Majoar Alexander Gordon Laing (27 desimber 1794 - 26 septimber 1826) wie in Britsk ûntdekkingsreizger en de earste Jeropeaan dy't de stêd Timbûktû berikte oer de noard/súdrûte troch de Sahara.
Jonkheid
Laing waard berne yn Edinburch ein desimber 1794. Hy krige ûnderjocht fan syn heit William Laing, priveelearaar klassike talen, en letter oan de Universiteit fan Edinburch. Yn 1811 ferfear er nei Barbados om klerk te wurden by syn omke fan memmekant, kolonel Gabriel Gordon
Militêre karriêre
Fia generaal Sir George Beckwith, de gûverneur fan Barbados, waard er yn 1813 faandrich yn de York Light Infantry Volunteers. Hy waard promovearre ta luitenant yn 1815 en oerpleatst nei het 2e West-Yndiaask Rezjimint nei't syn âlde rezjimint ûntbûn wie yn 1817. Yn 1822 kaam er mei de rang fan kaptein yn it Royal African Colonial Corps (Keninklik Afrikaansk Koloniaal Korps). Yn dat jier waard er mei syn rezjimint, dat doe yn Sierra Leone lei, troch gûverneur Sir Charles MacCarthy nei it lân fan de Mandinga stjoerd mei it dûbeld doel de hannel mei dat lân te iepenjen en te stribjen nei ôfskaffing fan de slavehannel yn dy regio. Letter dat jier besocht Laing Falaba, haadstêd fan it lân Solimana, en stelde dêr it plak fan de boarne fan de rivier de Rokel fêst. Hy besocht de boarne fan de Niger te berikken, mar waard troch lânseingen folk tsjinholden. It slagge him lykwols wol om it plak sa likernôch te bepalen. Yn 1824 krige er de pleatslike rang fan majoar yn Afrika. Hy die aktyf mei oan de Asjanty-oarloch fan 1823-24 en waard dêrnei nei hûs stjoerd mei berjochten oer de dea fan Sir Charles MacCarthy dy't yn aksje sneuvele wie. Yn Ingelân yn 1824 skreau Laing in boek oer syn reizen, dat yn 1825 ferskynde ûnder de titel Travels in the Timannee, Kooranko and Soolima Countries, in Western Africa.
Reis nei Timbûktû
Laing tocht dat er de boarne fan de Niger fûn hie en stelde út om de rivier nei syn delta te folgjen. Joseph Banks, foarsitter fan de African Association stipe syn plan, mei't er hope dat de ekspedysje de lokaasje fan Timbûktû fine soe. Henry, 3rd Earl Bathurst, droech kaptein Laing op om fia Tripoly en Timbûktû nei it streamgebiet fan de Niger fierder te ferkennen. Laing sette yn febrewaris 1825 ôf en boaske yn Tripoly op 14 july mei Emma Warrington, de dochter fan de Britske konsul. Twa dagen letter sette er ôf foar syn reis troch de Sahara beselskippe troch in sjeik dy't letter beskuldige waard fan het meitsjen fan plannen om him te fermoardzjen. Se berikten Ghadames fia in omwei yn oktober 1825 en yn desimber kaam Laing oan yn Salah yn de krite Tuat, dêr't er goed Untfogen waard troch in beskate groep Tûareks.
Op 10 jannewaris 1826 ferliet er Tuat op wei nei Timbûktû troch de woastyn Tanezrûft. Syn brieven fan maaie en july ferhelje oer syn koarts en it plonderjen fan syn karavaan troch in oare groep Tûareks. Laing skriuwt oer syn protte ferwûnings dy't er by de fjochterij oprûn hie. Hy wie ûnder mear syn rjochterhân kwyt rekke. Tegearre mei in oare oerlibbene slagge it om Sidi Al Muktar te berikken, sûnder in sint oer. Hy sleat him oan by in oare karavaan en berikte sa Timbûktû en wie sadwaande de earste Jeropeaan dy't de Sahara fan noard nei súd oerstiek. Yn syn brief fan 21 septimber fan Timbûktû kundige er oan dat er op 18 augustus dêrfoar yn dy stêd oankommen wie en dat syn posysje ûnwis wie fanwegen it doetiidsk opperhaad fan de stêd dy't him fijannich wie, Bello fan de Fula. Hy heakke dêr oan ta dat er fan doel wie Timbûktû oer trije dagen te ferlitten. Fan de ûntdekkingsreizger waard fierder neat mear fernaam. Ut lettere ynformaasje die bliken dat er Timbuktu op de dei dy't er fan doel wie yndie ferliet. Hy waard wjirge mei in tulbân troch twa Tûarekoerfallers om of yn de nacht fan 26 septimber 1826.
Nei de ekspedysje
Laings papieren binne nea weromfûn en syn skoanheit Hanmer Warrington beskuldige de Frânsen (dy't ek nei Timbûktû woene) fan bemuoiïng en fan it oanskaffen fan Laing syn deiboek; dêr is lykwols nei bewiis foar fûn. René Caillié berikte Timbûktû twa jier nei Laing en mei't hy wol libben weromkaam koe er oanspraak meitsje op de priis fan 10.000 frank dy't de Société de Géographie foar dy prestaasje oanbean hie. Beide mannen krigen de Gouden Medalje fan de Société fan 1830.
1455
Foarfallen
thumb|Side út de Gutenberchbibel
Shy Love
Shy Love, echte namme: Sheelagh Patricia Blumbergh Albino (Wiesbaden, 27 novimber 1978), is in Amerikaansk pornografysk aktrise en pornoregisseur en pornoprodusinte. Se waard berne yn it Dútske Wiesbaden, dêr't har heit, dy't fan Sisyljaansk komôf is, doedestiden as Amerikaansk soldaat stasjonearre wie. Har mem komt oarspronklik fan Porto Riko.
Simenssân
It eilân bestiet út in langhalige sânplaat fan sawat oardel kilometer lang en in pear hûndert meter breed. Krektas de oare sânplaten yn it waadgebiet –lykas de Razende Bol (by Tessel) en De Kalkman (by It Amelân) – is it eilân hast hielendal ûnbegroeid.
Shy Love
Libben en karriêre
De earste sân jier fan har libben brocht Shy Love troch op in Amerikaanske legerbasis yn Dútslân; dêrnei ferfear hja mei har heit en mem en fiif susters nei New Haven, yn 'e steat Konnetikut. Yn 2011 brocht kollega-pornostjer Diamond Kitty út dat sy Shy Love har healsuster is, dy't troch deselde heit by in Kubaanske frou út Miami oanset is. Neffens eigen sizzen wisten se fan inoars bestean ôf, mar metten se inoar pas doe't Shy Love, nei it ôfrûnjen fan har middelbere-skoaloplieding, yn Floarida kaam te studearjen; Shy Love wie doedestiden 16 jier en Diamond Kitty 10 jier.
Simenssân
It eiland spilet in grutte rol as rêstplak foar fûgels as steltrinners, mientsen en einen. Dêrneist is Simenssân in wichtich rêstplak foar seehûnen en harren jongen. Krekt fanwege dizze funksje as rêstplak hat it Ministearje fan Lânbou yn 1999 besletten dat wettersporters tenei net mear drûchfalle meie yn it gebiet op en om dizze sânplaat, omdat de rêst fan de seehûnen troch it drûchfallen fan de syljachten slim fersteurd waard.
Shy Love
Libben en karriêre
De stúdzje dy't Shy Love yn Floarida die, wie in boekhâldkundigen-ien, en fan gefolgen is se in beëdige accountant. Se makke har debút yn in pornografyske film yn 2003, doe't se midden yn 'e tweintich wie, en hat sûnt neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) yn hast 310 pornofilms spile. Yn 2013 waard se dêrfoar ynhuldige as lid fan 'e AVN Hall of Fame. Yn 2014 hold Shy Love op mei te wurkjen as aktrise. Njonken har wurk as aktrise is se yn 'e pornoyndustry ek efter de skermen aktyf, benammentlik as regisseur en produsinte fan pornofilms (fan 2004 ôf), mar se runt sûnt 2006 ek har eigen talinte-agintskip, Adult Talent Managers. Dat fertsjintwurdiget njonken aktrises as Memphis Monroe en Lisa Daniels ek homoseksuele manlike akteurs, wat in unikum yn 'e pornobrânzje is. Fierdersoan is Shy Love ek eigner fan in accountantsburo en mei-eigner fan 'e nachtklub 13 Pure, yn Colorado Springs, dy't yn jannewaris 2008 iepene waard.
Simenssân
Simenssân is, mei troch de oanwêzichheid fan seehûnen, ek in populêre bestimming foar waadrinners.
Doeke Bekius
Doeke Bekius (Gau, 14 novimber 1922 – De Haart, 8 juny 2013) wie in Nederlânsk politikus út namme fan de ARP en letter fan it CDA.
Bauhaus (band)
Bauhaus is in Britske rockband dy't oer it algemien pleatst wurdt yn it post-punk/gothic-sjenre. Hy waard oprjochte yn 1978 yn Northampton. De band brocht yn 1980 syn debútalbum In the Flat Field út. Yn 1983 waard de band opheft, mar yn 2005 waard in trochstart makke, om yn 2008 der wer mei op te hâlden. Fanôf 2019 is de band wer aktyf. Bauhaus hat fiif studio-albums en fjouwer live-albums útbrocht.
Doeke Bekius
Libben en wurk
Mids 1976 waard Bekius boargemaster yn de gemeente Aalten yn de Gelderske Achterhoeke. It stedsje Bredevoort seach er as in geskink, dêr't er him entûsjast foar ynsette. Hy waard dêr yn 1988 ta "earedrost" beneamd.
Bauhaus (band)
Skiednis
De groep waard oprjochte yn Northampton yn 1978. Bauhaus is ûnder mear ynspirearre troch de âlde Bauhaus-keunst en troch David Bowie. Se skoarden kulthits mei ûnder mear Bela Lugosi's Dead, Dark Entries en She's In Parties. Yn 1983 waard de groep ûntbûn. De groepsleden wienen sûnt dy tiid aktyf yn ferskate oare musykprojekten.
Sûnt 1998 wienen der inkele koarte reüny-toernees. Yn de simmer fan 2006 wie de groep op ferskate festifals te sjen. Sa spilen se ûnder mear op it Summer Darkness-festifal en de Lokerske Feesten.
Doeke Bekius
Libben en wurk
Nei syn pensjoenearring is er yn de gemeente Aalten wenjen bleaun; hy bleau lid fan sawol Bredevoorts Belang as Haarts Belang. Bekius waard nei syn pensjoenearring in warber lid fan de VKK (Vereniging van Kleine Kernen) Gelderlân. Ein 1987 begûn er dêr as adviseur fan it bestjoer, mar hy waard al gau bestjoerslid en wie dêrnei jierren efterinoar foarsitter.
Hy wenne en stoar yn de buorskip De Haart, yn de gemeente Aalten. Hy waard op 14 juny beïerdige yn syn bertedoarp Gau.
Lieke Wevers
Lieke Wevers (Ljouwert, 17 septimber 1991) is in Frysk turnster.
Komôf
Lieke Wevers is berne yn Ljouwert en opgroeid yn Oldenzaal. Sy hat in âldere suster, Sanne Wevers. Sy binne twalling en binne beide op 6-jierige leeftiid begong mei turnjen. Harren alden hjitte Vincent en Gemma Wevers.
Bernetiid en oplieding
Lieke wenne yn Oldenzaal en turne earst by Bason TON yn Almelo. Fanôf 2011 traint harren heit harren.
Karriêre
Yn 2015 hat Lieke nei de Europeeske Spullen west en hat der ek ferskate prizen wûn. In gouden plak op de balke en op de flier, mearkamp en lânnewedstriid hie se in brûnse medaile. It jier dernei gong sy mei it nederlanske team nei de olympyske spylje yn rio. Dêr hat sy gjin priis wûn.
Johannes Voorda
Johannes wie de soan fan Jacobus Voorda. Hy wie abbekaat te Ljouwert (1756), lid fan Provinsjale Steaten fan Fryslân (1761) en heechlearaar yn Utert tusken 1767 en 1786. Om syn patriottisme waard er út it lân ferband (1789). Heechlearaar yn Frjentsjer (1797-1802).
Roel Walda
Roel Walda (Oerterp, 18 augustus 1897 – It Hearrenfean, 21 septimber 1983) wie in Nederlânsk politikus út namme fan de PvdA.
Hy wie in soan fan Lieuwe Walda (1875-1851; arbeider) en Elizabeth Catharina Casemier (1877-1965). Om 1920 hinne ferhuze er nei Hylpen dêr't er in badhotel eksploitearre, mar ek wethâlder wie. Hy wie aktyf yn it ferset en moast yn 1942 ûnderdûke. It lêste healjier fan de oarloch siet er yn de stêf fan de Fryske ôfdieling fan de Nederlandse Binnenlandse Strijdkrachten.
Walda waard yn juny 1945 de waarnimmend boargemaster fan It Amelân en letter dat jier folge syn beneaming ta boargemaster dêre. Fan 1955 ôf wie er de boargemaster fan Idaerderadiel. Walda gie dêr yn 1962 mei pensjoen en yn 1983 ferstoar er yn 'e âldens fan 86 jier.
2011
Dit jier makket ûnderdiel út fan it desennium fan 'e 2010-er jierren.
Jong Nederlânpartij
Skiednis
De partij waard foar it earst hâlden yn Frjentsjer op 7 augustus 1910. Lykas de Bûnspartij foar senioaren is ek de Jong Nederlânpartij yn de begjinjierren op ferskate plakken spile. Sûnt 1942 wurdt de partij yn Frjentsjer keatst. Yn de rin fan de tiid binne de leeftydsgrinzen ferromme. Yn de begjinjierren wie de partij allinne foar 17- en 18-jierrigen, tsjintwurdich kinne keatsers oant 21 jier meidwaan. Sûnt 1994 is it ûnder betingsten tastien om jongere spilers ôf te furdigjen.
De partij waard earder ferkeatst op Pinkstersnein, mar sûnt 1969 op de sneon foar Pinkster sadat ek keatsers dy't út prinsipe net op snein keatse oan de partij meidwaan kinne.
Klaverke Fjouwer
De Jong Nederlânpartij is mei de Freulepartij, de Bûnspartij foar senioaren en de PC ien fan de partijen dy't diel útmeitsje fan it Klaverke Fjouwer. Dat is in bysûndere priis, ynsteld troch de PC, foar keatsers dy't der yn slagje al dy fjouwer partijen te winnen.
Miles Coverdale
thumb|Miles Coverdale
Miles Coverdale (ek stavere as 'Myles Coverdale') (York, ± 1488 – 20 jannewaris 1569) wie in 16e-iuwske bibeloersetter dy't de earste folsleine printe Ingelske Bibel makke. Hy wie biskop fan Exeter (Kornwal) fan 1551 oant 1553.
Joseph Caryl
thumb|right|200px|Joseph Caryl Joseph Caryl (novimber 1602 – 25 febrewaris 1673) wie in Ingelske fan de Anglikaanske Tsjerke ôfskieden geastlike.
Libben
Hy waard berne yn Londen en waard oplaat oan it Exeter College yn Oxford en waard dûmny yn Lincoln's Inn. Geregeldwei preke er foar it Lange parlemint, en wie lid fan de Synoade fan Westminster yn 1643. Op befel fan it parlemint begelate er Karel I nei Holmby House en yn 1650 begelate hy mei John Owen Oliver Cromwell nei Skotlân. Nei de Restoraasje waard er yn 1662 út syn gemeente fan St. Magnus by London Bridge set. Hy betsjinne hjirnei lykwols in Ofskieden gemeente yn Londen oant syn dea yn maart 1673, wêrnei't er opfolge waard fan John Owen
Wurk
Caryl syn frommens en geleardens kin men werom fine yn syn kommentaar op it Bibelboek Job. (12 parten, 4to., 1651-1666; 2de útjefte, 2 parten, fol. 1676-1677)
Referinsje
Yn dit artikel is tekst út de Encyclopædia Britannica, 11de edysje, ferwurke, in publikaasje, dy't no yn de miene krite is.
Zsa Zsa Gábor
Zsa Zsa Gábor (Boedapest, 6 febrewaris 1917 - Los Angeles, 18 desimber 2016), berne as Sari Gábor, wie in Hongaarsk-Amerikaansk aktrise. Sy en har twa susters Magda (1917-1997) en Eva (1921-1995) wiene ferneamd om harren skientme en net yn 't foarste plak fanwegen harren akteartalint. Zsa Zsa stie ek bekend om har leafde foar juwielen en har sneedskens.
Gábor wie Miss Hongarije yn 1936.
Sûnt 2007 wie hja yn it nijs fanwegen finansjele swierricheden en tebekrinnende sûnens. Uteinlik waard in hertoanfal op 18 desimber 2016 har fataal.
Houliken
Gábor is yn totaal njoggen kear troud:
Films
Under oaren:
Hja spile dêrnei noch in soad rollen yn films en op telefyzje, mar har aktearkwaliteit gie hieltyd mear efterút. Har lettere karriêre wie mear dy fan in 'VIP' yn stee fan in aktrise. Nei de jierren 60 hie hja noch wolris gastrollen yn films.
John Davenport
thumb|Petret fan John Davenport John Davenport (9 april 1597 - 30 maaie 1670) wie in Ingelsk puriteinsk geastlike en mei-stifter fan de Amerikaanske koloanje New Haven yn Konnetikut.
Oeral (betsjuttingsside)
"Oeral" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
Sieds Johannes Rienks
thumb|Sieds Johannes Rienks Sieds Johannes Rienks (Marrum, 6 oktober 1770 - Leien, 15 novimber 1845) wie in Fryske boer en ynstrumintmakker.
Libben en wurk
Yn 1805 makke hy mei in broer, dy't yn Amsterdam studearre by professor Hesseling, in reis troch Hollân en Seelân. De bruorren besochten fabriken yn Dordrecht, Rotterdam, Middelburch en Delft. Rienks wurke in skoftke op frijwillige basis yn in fabrykje yn Delft wêr't hy hope syn kennis te ferrykjen. Doe't bliek dat it fabryk allang gjin teleskopen mear makke, en hy ek nearne les krije koe, sette hy mar wer ôf.
Op in tentoanstelling fan Folksflyt dy't yn septimber 1809 yn Amsterdam holden waard, wienen fjouwer fan syn teleskopen te sjen, plus in mikroskoop. Syn fjouwerfoets-teleskoop luts de oandacht fan Kening Loadewyk Napoleon wêrnei't Rienks him de teleskoop skonk. Op 7 juny 1810 besleat de kening him in opdracht te jaan ta it bouwen fan in twafoets-teleskoop en ta in ûnderrjochtsjen fan in learling yn it slypjen fan linzen en it gearstallen fan teleskopen.
Rienks fernaam hjiroer by brief fan 15 juny, mar doe't hy in pear wike letter skriftlik kontakt opnaam mei de direkteur-generaal wie hy krekt te let. Op 1 july hie Loadewyk Napoleon troansôfstân dien, en op 9 july wie Nederlân by it Frânske Keizerryk ynlive.<BR> Rienks gie desûndanks stadich troch mei it bouwen fan teleskopen. Hy tsjinne yn 1817 tegearre mei Arjen Roelofs by it Nederlânske regear in plan foar in teleskoop yn. It plan waard net útfierd, mar it luts de belangstelling fan Kening Willem I, dy't de beide ûntwerpers beneamde ta Broer yn de Oarder fan de Nederlânske Liuw.
Rienks krige yn 1818 op foarspraak fan professor A.C. Camper in opdracht fan Kening Willem I om twa grutte teleskopen te bouwen foar de stjerrewachten fan Leien en Utert. Hy ferhuze nei Berltsum en gie dêr yn it hûs fan Roelof Hessels Hommema wenjen dy't him holp by de bou. Foar de berekkeningen foar de spegels en it tekenjen fan de konstruksje skeakele er opnij Arjen Roelofs yn. It twatal krige lykwols spul by it projekt, en de kwaliteit fan de teleskoop fan Leien (foltôge yn 1821) bliek sa min dat dizze yn 1845 foar skroat ferkocht waard. Dy fan Utert is nea pleatst.
Wierskynlik fêstige Rienks him koart nei de dea fan Roelofs yn Leien, dêr't er yn elts gefal yn 1829 wenne. Hy ferstoar dêr op 75-jierrige leeftyd.
Saipan (haadstêd)
Saipan haadstêd (Ingelsk: Capital Hill (earder Army Hill ûnder de United States Navy) is in delsetting op it eilân Saipan fan de Noardlike Marianen. Sûnt 1962 hat it bestjoerlik sintrum west fan de oerheid en leit tusken de plakjes Tanapag en San Vicente.
Saipân haadstêd wie ynearsten boud yn 1948 troch de CIA as in basis om gueriljas te trainen foar de striid tsjin kommunistysk Sina.
1815
Ferstoarn
4 - Geert Reinders, Nederlânsk keapman, boer en autodidakt yn de ymmunology (* 1737)
Brassband UDI Easternijtsjerk
De Brassband UDI Easternijtsjerk is in muzykferiening út Easternijtsjerk. De grifformearde feriening is oprjochte op 11 febrewaris yn 1911 as fanfare Uitspanning door Inspanning. By de oprjochting bestie doe al in herfoarme korps Ús Nocht, oprjochte yn 1909 (12 leden). By dy feriening spilen trije grifformearden, dy't fûnen dat se net serieus nomd waarden omdat se net yn it bestjoer mochten en rjochten doe UDI op. Us Nocht waard yn 1914 opheft. Nei de offisjele oprjochting fan UDI waard yn it doarp 300 gûne oprûn foar ynstruminten.
Yn 2001 is UDI omskeakele nei brassband. Op konkoersen en kampioenskippen komt UDI út yn de fjirde difyzje, ek op de Nederlânske Brassband Kampioenskippen (NBK). Yn 2005 waard op dat kampioenskip in 4e plak helle en yn 2006 in fertsjinstlike twadde plak.
Yn 2010 wie de dirigint fan UDI Daan Hoekstra. Op 12 febrewaris 2011 fierde U.D.I. har 100-jierrich bestean mei in jubileumdei, besteande út de ferskining fan in betinkingsboek ("Hark ris wat kinne dy mannen spylje"!" makke troch Reinder Tolsma ), in reüny en in konsert. Dat konsert wie yn gearwurking mei de Fryske sjonger Gurbe Douwstra en it jeugdorkest fan UDI en Euphonia Ternaard. De afterparty waard fersoarge troch orkest Butterfly.
De lettere diriginten fan U.D.I. wiene Gijs Heusinkveld, Johan Postma en yn 2020 waard Marco Middelberg dirgint. .
List fan bylden yn Wymbritseradiel
Dit is in (ûnfolsleine) gronologyske list fan bylden yn Wymbritseradiel. Under in byld wurdt hjir ferstien elk trijediminsjonaal fisueel keunstwurk yn de iepenbiere romte fan de gemeente Wymbritseradiel, wêrby't byld brûkt wurdt as sammelbegryp foar skulptueren, stânbylden, ynstallaasjes en oare byldhouwurken.
Boarne
Lijst van beelden in Wymbritseradeel
Anita Pointer
Anita Marie Pointer (Oakland, 23 jannewaris 1948 - Beverly Hills, 31 desimber 2022) wie in Amerikaansk sjongeres. Njonken June Pointer, Bonnie Pointer en Ruth Pointer wie se ien fan de fjouwer sjongeressen fan de soulgroep The Pointer Sisters.
Karriêre
As famke spile Anita Pointer altsaksofoan yn in skoalband fan de McRae High School. Yn 1969 naam se ûntslach as sekretaresse en foarme tegearre mei har susters The Pointer Sisters, dêr't sy oant 2015 diel fan útmakke. De frouljusgroep hie benammen ein jierren 70 en begjin jierren 80 in protte sukses. Yn 1987 brocht Anita Pointer har earste eigen solo-album út, Love For What It Is.
Priveelibben
Anita Pointer waard berne as fjirde fan seis bern. Har heit Elton Pointer wie geastlike. Hoewol't se sels yn Kalifornje berne waard, kamen har âlden út Arkansas. Pointer hat meardere kearen boaske west en hie in dochter, dy't yn juny 2003 mei 37-jier ferstoar. Dêrnei brocht Anita Pointer har beppesizzer grut.
Anita Pointer ferstoar op 31 desimber 2022, yn 'e aldens fan 74 jier oan de gefolgen fan kanker
Strânfollybal op de Olympyske Simmerspullen 2012
200px|thumb|right|200px|Strânfolleybal stadion tidens de Spullen fan Londen 2012
Sjoch ek
Volleyball at the 2012 Summer Olympics
Bote Wilpstra
Bote Sietse Wilpstra (Grijpskerk, 20 juny 1946 Súdlaren, 6 septimber 2021 wie in Nederlânske politikus fan D 66.
Hy hat tolve jier wittenskiplik haadmeiwurker west by de ekonomyske fakulteit fan de Ryksuniversiteit Grins, mar wie ek polityk aktyf. Sa wie Wilpstra al steatelid by de provinsje Grinslân foardat er dêr yn 1982 deputearre waard. Yn 1987 waard er waarnimmend boargemaster fan Eenrum oant dy gemeente op 1 jannewaris 1990 opgie yn de nije gemeente De Marne. Yn septimber 1990 folge syn beneaming ta boargemaster fan Súdlaren wat er bliuwe soe oant de grutte gemeentlike weryndieling fan Drinte op 1 jannewaris 1998.
Dêrnei hat er noch trije kear waarnimmend boargemaster west: yn Eemnes (1999), It Amelân (2000 -2001) en Opsterlân (2001-2002).
Basketbal op de Olympyske Simmerspullen 1956
200px|thumb|right|It Olympyske Basketbal Stadion Melbourne 1956
De Olympyske Simmerspullen 1956, ek wol de XIXe Olympiade neamd, waarden yn 1956 yn Melbourne, Austraalje hâlden. It Basketbal waard hâlden yn it Royal Exhibition Building.