cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jack Ryan (franchise)
The Sum of All Fears
The Sum of All Fears waard regissearre troch Phil Alden Robinson nei in senario fan Paul Attanasio en Daniel Pyne. De film gie op 29 maaie 2002 yn premiêre, en brocht $193,9 miljoen op tsjin in budget fan $68 miljoen.
Jack Ryan: Shadow Recruit
Jack Ryan: Shadow Recruit wie in twadde reboot fan 'e filmsearje, diskear mei Chris Pine as in jonge Jack Ryan. Yn 'e film nimt Ryan, oant dan ta in studint ekonomy, nei de oanslaggen fan 9/11 tsjinst by it Amerikaansk Marinierskorps. Yn 'e Oarloch yn Afganistan rekket er slim ferwûne as syn helikopter delsketten wurdt. Tsien jier letter wurket er as tafersjochhâlder by in effektehannelsûndernimming op Wall Street, mar eins is dat mar in dekmantel foar syn echte wurk. Ryan is nammentlik troch CIA-agint Thomas Harper (Kevin Costner) rekrutearre om 'e jildstreamen op Wall Street yn 'e rekken te hâlden op 'e siik nei finansjele transaksjes dy't op terroristyske aktiviteiten wize. Sa komt er de gearspanning fan 'e Russyske oligarch Viktor Tsjerevin op it spoar, dy't fan doel is om 'e koers fan 'e Amerikaanske dollar ynstoarte te litten.
Jack Ryan: Shadow Recruit waard regissearre troch Kenneth Branagh nei in senario fan Adam Cozad en David Koepp. De film gie op 17 jannewaris 2014 yn premiêre, en brocht $135,5 miljoen op tsjin in budget fan $60 miljoen.
Jack Ryan (tillefyzjesearje)
Jack Ryan is in politike aksjeskrillersearje mei John Krasinski yn 'e titelrol, basearre op 'e personaazjes út 'e Jack Ryan-romansearje fan Tom Clancy. De searje waard kreëarre troch Carlton Cuse en Graham Roland foar de Amazon Studios en is sûnt septimber 2018 te sjen op Amazon Prime Video. Anno 2022 binne der fan 'e searje fjouwer seizoenen makke of yn produksje. Yn maaie 2022 waard oankundige dat der gjin fyfde seizoen komme soe. Wol is der in spin-offsearje yn preproduksje oer it personaazje fan Ding Chavez, mei Michael Peña yn 'e haadrol.
Kick Smit
thumb|Kick Smit (rjochts) yn aksje foar it Switserske doel. (WK 1934) Johannes Chrishostomos "Kick" Smit (Bloemendaal, 3 novimber 1911 - Haarlim, 1 july 1974) wie in Nederlânske fuotballer. Yn de jierren '30 en '40 wie hy de stjerspiler fan HFC Haarlim.
Jack Ryan (franchise)
Fideospultsjes
De folgjende fideospultsjes binne yn it ramt fan 'e Jack Ryan-franchise útkommen:
Kick Smit
Smit makke as trettjinjierrige al syn debút yn it earste alvetal fan Giel-Wyt. Yn 1934 spile hy syn earste wedstryd foar Haarlim. Hy wie in technysk bejeftige linksbinnen.
Itselde jier debutearre Kick Smit yn it Nederlânsk alvetal yn in wedstryd tsjin Belgje. Hy makke fuort trije goals. Oant 1946 kaam er 29 kear út foar Oranje en makke er 26 doelpunten.
Mei Haarlim helle hy, ek yn 1946, de lânstitel. Yn 1950 beëinige hy syn aktive karriêre en waard hy trainer. Yn it seizoen 1954/1955 spile hy noch fiif wedstriden yn it earste alvetal. Bûten syn wurk as trainer by ferskate clubs wie hy sechtjin jier lang dosint op it CIOS. As sakeman hie er net folle súkses.
Noch yn syn fuotbalkarriêre waard de (foar)namme fan Kick Smit ferivige troch striptekener Henk Sprenger, dy't de figuer Kick Wilstra kreëarde. De sportredaksje fan it Haarlims Deibled rôp Smit út ta Haarlimsk sportman fan de 20e iuw.
Smit ferstoar, nei in slopende sykte, yn 1974 op 62-jierrige leeftyd, twa dagen foardat Oranje him wist te pleatsen foar de finale fan het Wrâldkampioenskip.
Departemint fan de Ryn
It Departemint fan de Ryn bestie fan 1798 oant 1801. De haadstêd wie Arnhim. It departemint wie in part fan de Bataafske Republyk.
It departemint waard foarme troch it gearfoegjen fan:
De Waal foarme de súdgrins fan it departemint.
Yn 1801 waard de weryndieling weromdraaid. De Gelderske kertieren waarden part fan it Departemint Gelderlân, eastlik Utert fan it Departemint Utert. De Biisbosk waard oan it Departemint Hollân taheakke.
Sleeswyk-Holstein
Talen
It Dútsk slacht foar master op yn Sleeswyk-Holstein. De twadde (minderheids)taal is it Deensk, mei sa'n 50.000 sprekkers. Yn de Kreis Noard-Fryslân (Fraschlönj) praat 10% fan de befolking Noardfrysk. Yn Flensburch is de lokale krante trijetalich Deensk, Dútsk en Noardfrysk.
Yndieling
De haadstêd is Kiel. De steat is, dy haadstêdregio meiteld, opdield yn 11 distrikten en 8 stêden:
Polityk
Yn Sleeswyk-Holstein krije de FDP en de Grienen oer it generaal minder stimmen by de ferkiezings as yn oare West-Dútske dielsteaten. De SPD is benammen yn 'e stêden grut, en de CDU is populêr yn Noard-Fryslân en Ditmarschen, en yn 'e plattelâns mienskippen fan Steinburch, Rendsburch-Eckernförde en krite Segeberch.
De Südschleswigsche Wählerverband is wat bysûnders, dy partij fertsjintwurdiget de politike belangen fan de Deenske en Fryske minderheid. De Südschleswigsche Wählerverband hoecht net te foldwaan oan de fiif persint kiesdrompel om yn 'e lândei fan Sleeswyk-Holstein te kommen. 250px|right|Sitzverteilung im Landtag
List fan oargelbouwers
In list fan (fral Nederlânske) makkers fan oargels.
Koraalsee
thumb|260px|Eilannen en riffen yn de Koraalsee
De Koraalsee Ingelsk: Coral Sea, Frânsk: Mer de Corail) is in rânesee fan de Grutte of Stille Oseaan. De see leit tusken Australyske dielsteat Queensland yn it westen, Papoea Nij-Guinea yn 't noardwesten, de Salomonseilannen yn 't noardeasten en Fanuatû en Nij-Kaledoanje yn it easten. Yn it suden grinzet se oan de Tasmansee. Yn it westen hat de see in ferbining mei de Arafurasee fia de Strjitte fan Torres.
De Koraalsee is neamd nei it Grut Barriêrerif, it meast grutte koraalrif fan de wrâld. It rif is yn 1981 troch de UNESCO op de Wrâlderfgoedlist set. Der mei beheind fiske wurde en sûnt 1975 wie it dien mei it ferkennend ûndersyk nei ierdoalje. De Koraalsee-eilannen, in Australysk ekstern territoarium, lizze yn dizze see. De riffen en eilannen fan de Koraalsee binne ryk oan fûgels en seelibben en foarmje ek in populêre bestimming foar it nasjonaal en ynternasjonaal toerisme.
Yn de Twadde Wrâldkriich wie hjir in grutte seeslach.
Auckama
persoanen:
State of stins:
Donkerbroek
Donkerbroek is in doarp noardwest fan Easterwâlde oan de Opsterlânske Kompanjonsfeart yn de gemeente Eaststellingwerf. Yn Donkerbroek wurdt fan oarsprong Stellingwerfsk sprutsen. Yn de 20e iuw ûntstie in sterke Fryske ynfloed.
Namme
Oare nammen foar Donkerbroek wiene Dumbroeck (1500), Dunckerbroeck (1508), Dombroeck (1509), Donckerbrouck (1567) en op 16e-iuwske kaarten Dombrouck. Sûnt de 18e iuw waard meastentiid Donkerbroek skreaun. It earste diel wol neffens it Middelnederlânsk Hânwurdboek sompe, dobbe, leech lân sizze, wylst mei it twadde diel in heger lizzend wenstee yn in leechlân oantsjut wurdt. De namme betsjut dus 'in hichte yn in broekgebiet'.
Skiednis
Oan it begjin fan de 16e iuw wurdt skreaun dat de tsjerke wijd wie oan Sint-Laurentius en it alter oan Sinte-Marije. Dan is der ek in ein kommen oan de Frije Naasje fan de Stellingwerven. Stellingwerf wurdt dan in Fryske gritenij en yn 1517 wurdt dy gritenij opdield yn in gritenij Stellingwerf-Westein (it tsjintwurdige Weststellingwerf) en in gritenij Stellingwerf-Eastein (it tsjintwurdige Eaststellingwerf), dêr't Donkerbroek by heart.
Nei de reformaasje
Yn 1580 moast de lêste pastoar fan Donkerbroek, Lubbertus Alberti, flechtsje foar de reformaasje. Fuort dêrnei waard Donkerbroek tsjerklik by Easterwâlde yndield. Dy sitewaasje feroare yn 1700, doe't de doarpen Donkerbroek en De Haule in selstannige tsjerklike gemeente mei in eigen dûmny waard. As ûnderdiel fan in rige ferdigeningswurken yn it súdeasten fan Fryslân waard yn 1593 yn opdracht fan steedhâlder prins Willem Loadewyk, ek bekend as Us Heit, yn it bûtengebiet de skâns Breeberch oanlein. Allinne de namme Skânsdyk ferwiist noch nei de eardere skâns.
Om't op 17e-iuwske kaarten eastlik oan de hjoeddeiske Balkwei de namme Oud Kerkhof fermeld wurdt (yn it súdlike diel fan it tsintwurdige kuierbosk Ontwijk), is it mooglik dat it doarp en de tsjerke eartiids súdliker lein hat. De Stellingwerfske amateur-archeolooch H.J. Popping fûn op it terrein fan it âld tsjerkhôf in liemlaach en brokken readbakte stien, dat op it tsjerkje wize kin. By de ruilferkaveling fan 1955 gie it tsjerkhôf ferlern.
18e iuw
thumb|left|Donkerbroek, [[Laurenstsjerke (Donkerbroek)|herfoarme tsjerke (1714)]] Op 23 maart 1714 lei dûmny Isaac Poutsma de earste stien foar in nije tsjerke. De tsjerke krige ynearsten gjin toer, mar in klokkestoel. It tuorke waard letter tafoege, mar de klokken (út 1520 en de 14e iuw) hingje ek no noch yn in klokkestoel. thumb|260px|Brêge oer de Kompanjonsfeart Yn 1790 is it graven fan de Opsterlânske Kompanjonsfeart al foarby Donkerbroek. Acht jier lang wurdt it doarp yn twaën dield sûnder brêge, dy't der pas yn 1798 komt. Troch it doarp farre skippen mei turf en oare fracht. Oan de feart wurde húskes boud en bûten de kom ûntsteane buorskippen as Petersburg en Moskou. De befolking groeit hurd en bestiet fral út boeren en arbeiders. Fan turfwinning is hast gjin sprake en de yndustrialisaasje giet (ynearsten) oan Donkerbroek foarby. Der komme wol mear ambachtslju, lykas timmerlju, skuonmakkers, smidden, wevers, winkellju, grôtmakkers en weinmakkers.
Ein 18e iuw stie op wat no de Geert Wolter Smitwei 12 is, al in kafee mei de namme Het Posthuys. Donkerbroek wie net in ryk doarp en út de kasboeken fan 'e diakony docht bliken dat in grut tal minsken holpen wurde moasten. Yn dy omstannicheden gripe in soad minsken nei de drank en dat wie mei it grutte oantal taappunten en kafees yn Donkerbroek net oars.
19e iuw
Yn de Frânske tiid ferniele patriotten it famyljewapen fan de Lyclama à Nijeholt boppe de yngong fan de tsjerke. Foar de tsjerke oer wurdt dûnse om de Frijheidsbeam en op de saneamde Peggebult wurde eksersysjeoefeningen hâlden. Yn de 19e iuw groeit yn Donkerbroek it tal folgelingen fan Hendrik de Cock nei de ôfskieding fan 1834 hurd en yn 1845 stiften hja in eigen tsjerke, dy't oant 1873 in kombinaasje wie mei Haulerwyk. . It earste tsjerkje oan de Hearewei 98 is der noch altiten, mar hast net mear te werkennen. Nei de doleânsje bouden de grifformearden yn 1912 in nije tsjerke oan de Hearewei 72.
20e iuw
thumb|left|Molkfabryk De út it bûtenlân oerwaaide koöperaasjegedachte skeat ek yn Donkerbroek woartel mei de oprjochting fan it koöperative Stoomsuvelfabryk yn (1902) (fuortsetting fan it fjouwer jier earder begûne spekulative molkfabryk); in Koöperative Feriening ta Oankeap fan Lânbouärk (1904) en in koöperative Raiffeisenbank (1911). Alle trije binne al wer ferdwûn. Yn 1911 rydt de earste tram Donkerbroek binnen. thumb|260px|Arbeidershûzen oan de Opsterlânske Kompanjonsfeart Yn 1913 bringt de jonge keninginne Wilhelmina in koarte besite oan Donkerbroek. Fiifenfjirtich jier letter (1958) komt ek har dochter Juliana nei Eaststellingwerf en lit har yn 't Wite Hûs foarljochtsje oer de wurkleazens. In tegeltablo yn it etablissement herinnert dêroan.
Nei de Twadde Wrâldoarloch begûn it doarp har stadichoan út te wreidzjen. Efter de lintbebouwing ûntstienen in tal nije wenwiken. Yn 1954 rûn it ynwennertal yn ien klap mei hûnderten werom trochdat it noardlike bûtengebiet by it nije doarp Waskemar kaam. Yn lettere jierren nei de oarloch kaam der mear lytsskalige bedriuwen yn it doarp. De middenstân waard lytser en de befolking fergrize stadichoan.
Mienskip
thumb|260px|Opsterlânske Kompanjonsfeart Donkerbroek hat in feriening foar Doarpsbelang, dy't byinoar komt yn doarpshûs Oan 'e Feart. It doarpshûs bestiet sûnt 1990. Nei't jeugdsoas "De Trochsetters" opheft waard, is it gebou oan de Fruitier de Talmawei ferboud ta doarpshûs. Tsien kear yn 't jier ferskynt de doarpskrante Op 'e Hichte. Troch in jierlikse Snertaksje en de advertearders is de krante fergees.
Donkerbroeksters wurde gekjeijend tradisjoneel ek takkemigers neamd.
Tsjerken
thumb|260px|Donkerbroek, [[Grifformearde tsjerke (Donkerbroek)|grifformearde tsjerke (1912)]]
Skoalle
De iepenbiere basisskoalle 't Startblok en de prot.-kristlike basisskoalle De Peggebult binne yn 2018 fusearre ta de identiteitsrike basisskoalle De Twirrewyn. Foar fuortset ûnderwiis binne learlingen oanwiisd op Waskemar en Easterwâlde.
Ferieningen
( De list is yn 2023 bywurke mei help fan û.o. de doarpsside. Sjoch foar de meast aktuele ynformaasje oer ferienings op de hiemside fan it doarp)
Gea
Om Donkerbroek hinne leinen eartiids grutte bosken en heidefjilden. Dêrfan bleau súdlik fan it doarp it kuiergebiet Ontwijk oer, dat in goede yndruk jout fan it eardere lânskip fan bosk, leanen, heide en puoltsjes. Yn it gebiet libje reeën en in protte soarten boskfûgels. Yn de heidemarkes sitte brune- en griene kikkerts en libellen as fjouwerflek, noardske wytsnút en grutte keizer. Der binne ek oerbliuwsels fan in hurdfytsbaan en in iepenloftteater.
Toerisme
Lâns Donkerbroek rint de toeristyske rûte De Fryske Wâlden. Troch it doarp rint de Opsterlânske Kompanjonsfeart dy't diel útmakket fan de Turfrûte.
Keunstwurk
thumb|260px|De Klokkelieder By de westlike tagong fan it doarp stiet foar restaurant ’t Wite Hûs oer it keunstwurk De Klokkelieder. De Klokkelieder betinkt in barren op 22 desimber 1749, doe't jongelju de klokken lieden om de ynwenners te warskôgjen foar de komst fan belestingamtners. De amtners, kjel wurden fan de mei seines en skeppen bewapene Donkerbroeksters, naaiden út. Martien Lammers, mem fan ien fan de klokkelieders, waard yn 1750 feroardield ta twa jier tichthûs. Har ferwar dat it om Sint-Tomaslieden gie waard net leaud.
Strjitten
De strjitten fan Donkerbroek
Tsjernmûne
Nei 1650 kaam de 'hynstedraaimole' op yn Fryslân dy't op grutte skaal it mei de hân tsjernjen oarnaam. It tsjernhynder (mei in blynkape tsjin dûzelichheid en in bakje ûnder de sturt foar de figen) draaide bytiden oeren oanien mei de sinne mei lâns it (faak mei klaai oanstampte) tsjernpaadsje en hold sa de tsjernmole ( meast foar yn de skuorre) yn beweging. Tusken hântsjerne en tsjernmûne yn stie in lichter type tsjernmûne, in troch in hân beweechde (meast op de eilannen). In houten meganisme (ûnder oare de tsjernwidze) tusken tsjernmûne en tsjerne (yn de tsjernhoeke) sette de draaiende beweging om yn in fersneld op-en-del-gean fan de tsjernpols.
Mei it bûtermeitsjen op de pleats ferdwûn ek de tsjernmûne. Noch inkele tsjernmûnen binne noch werom te finen yn Fryslân.
Elslo
Elslo is in doarp noardwest fan it Drintsk-Fryske Wâld yn de gemeente Eaststellingwerf. Under Elslo falle ek de buorskippen Tronde, De Monden, De Riete, Súdhoarne en Kanada.
Elslo hat  ynwenners.
Skiednis
Elslo ûntliend syn namme oan de natuerlike omjouwing. Loo betsjut bosk, in elzebosk dus. It doarp ûntstie yn de 11e iuw as in agrarysk streekdoarp oan twa parallel rinnende weikes. Oan de eastlike wei waarden de measten pleatsen boud. De Bûtenwei wie de oarspronklike ferbiningswei mei oare plakken. Dat feroare yn 1868, doe't de eastlike wei it trochgeande ferfier ferwurke. thumb|left|Tsjerke en klokkestoel Elslo hie wis al in tsjerke yn 1300, mar mooglik sels noch ien of twa iuwen earder. Faaks waard dy tsjerke stifte fanút Diever, dêr't al om it jier 900 hinne in tsjerke stie. De patroanhillige wie oarspronklik Sint-Katarina. Yn 1913 krige Elslo in nij tsjerkegebou, dat in âlder gebou út 1632 ferfong. Dy âlde tsjerke stie op it plak fan it tsjerkhôf. Njonken de tsjerke stiet in yn 1987 restaurearre klokkestoel. Mooglik hat eastlik fan Elslo it kleaster 'Lux Mundi' (Ljocht fan 'e Wrâld) stien. Fan dat yn 'e 16e iuw ferneatige kleaster is lykwols nea wat fûn. mar op âlde kaarten waard dat kleaster wol neamd. By opgravings binne wol spoaren fan in pleats mei in ringgrêft fûn en der hawwe yn 'e opkriten fan it neamde kleaster ferskillende pleatsen stien. De yn 1891 as sânpaad oanleine Kleasterwei waard yn 1931 ferhurde en ferwiist dat kleaster.
Op 16 maaie 1914 waard de tramline Easterwâlde-Stienwyk iepene, dy't by de Bûtenwei lâns ried. De tramline waard yn 1965 opheft. thumb|left|Monumint ta neitins fan de finzenen fan it wurkkamp De Landweer Noch foar de Twadde Wrâldoarloch waard der oan de Kleasterwei in kamp boud foar arbeiders, dy't dêr yn it ramt fan 'e wurkferskaffing wurkje moasten. De nazy's brûkten dat kamp yn 1942 om dêr joaden oan it wurk te setten. Yn 'e nacht fan 2 op 3 oktober 1942 waarden de joadske manlju út it kamp helle en oer Westerbork nei de ferneatigingskampen Auschwitz en Sobibor deportearre. Fan it kamp is fierder neat mear oerbleaun, mooglik waard it fuort nei de oarloch ôfbrutsen. It bosk dat troch de joaden yn 1942 plante is bestiet noch wol en wurdt lokaal de joadebosk neamd. Ta neitins oan de joadske finzenen stiet sûnt 2003 in monumint.
Op it Súd stie oant 1941 in achtkante nôtmûne. By in swiere stoarm ferlear dy mûne yn 1941 it wjukkekrús. Fuort nei de oarloch waard de rest fan de mûne ôfbrutsen.
Mienskip
It doarpshûs 't Anker is in ûnderdiel fan it lokale kafee. De feriening Pleastlik Belang Elslo-Tronde is op 30 desimber 1911 stifte en set him yn foar it behâld en de ferbettering fan 'e leefberens fan Elslo. It doarpsblêd hjit  't Else Blattien. Foar de organisaasje fan aktiviteiten is der in feestkommisje. thumb|260px|Pleatske oan 'e Haadwei (healwei de 19e iuw)
Skoalle
thumb|260px|Master Dykstraskoalle
Ferienings/Stiftings
( De list is yn 2023 bywurke mei help fan û.o. de doarpsside. Sjoch foar de meast aktuele ynformaasje oer ferienings op de hiemside fan it doarp)
Befolkingsferrin
( Boarnen: 1840: Plaatsengids; 2009: Gemeente Eaststellingwerf - Gemeentegids 2009-2010; 2015 en 2020: Alle Cijfers ) thumb|260px|Kleasterwei
Keunstwurken
Yn 2012 joech de Vesuvius Klub it doarp it brûzen keunstwurk Door en Voor, dat troch de ynwenner Jacky Japink († 2013) makke waard. By de skoalle stiet 't Lamke út fan Klaas van Dijk.
Gea
thumb|260px|Tsjasker Vesuvius by de Stobbedobbe Yn de omkriten lizzen de Keale Dunen en natuergebieten de Stobbedobbe en de Skieppedobbe. By de Stobbedobbe stiet de tsjasker Vesuvius.
Feytsmastate (Huzum)
thumb|Feytsmastate yn 1722 Feytsmastate, Feijtsmastate, Bootsmastate of Riniastate wie in state by Huzum, gemeente Ljouwert dêr't no de Ljouwerter strjitte ‘Stinzenflora’ leit. Fan de state is neat werom te finen.
It boujier is ûnbekend, mar de âldst bekende bewenner fan de stins wie Hessel Jelgers Feijtsma. Hy wenne hjir yn de twadde helte fan de 15e iuw en wie folbloed Skieringer. Sa ticht by it Fetkeaperske Ljouwert wie dat fansels freeggje om swierrichheden. Yn 1498 waard dizze stins dan ek troch de Ljouwerters ferwoaste, krektas Aebinghastate en de states yn Goutum en Wurdum. De stiennen soenen letter troch hartoch Albrecht fan Saksen brûkt wurde om de stedspoarten fan Ljouwert te bouwen. De tasizzing dat de stiennen fergoede wurde soenen, kaam hy net nei, ûndanks it feit dat de Skieringers syn bûnsgenoaten wienen.
Letter komt der in pakesizzer, ek in Hessel, op de nij boude state te wenjen. Hy hie in goede ferstânhâlding mei syn buorlju op Aebinghastate. Tegearre mei ûndermear Epo fan Douwma en Epo fan Bootsma waard Hessel fan Feitsma yn 1568 foar Alva dage fanwege herfoarmingsgesinde aksjes. Ek hied er gjin sin yn in skynproses en kaam net opdagen, ûndanks it feit dat it Spaanske gesach drige om syn besittings te ferkeapjen. Hy is doe grif nei Emden flechte, dat destiids in hast folsleine Nederlânske stêd wie troch alle flechtlingen dy't dêr wennen.
Yn jannewaris 1680 waard der ynventaris makke op Feytsmastate: "Huysinge, hovinge, boomen en plantagie sampt Schuyre, Gracht en Zingels, alsmede trecht van Swaene Jacht, mitsgaders twee legersteden in de kercke". De state hie yn grutte en foarkommen in soad fan Abbingastate. Yn 1697 waard de state ferkocht oan sekretaris Tacitus Taco Buma en Heynardus Dotingh. Yn de earste helte fan de 18e iuw waard de state ôfbrutsen en kaam der in pleats foar yn it plak. Wesselius skreau oer de pleats: In het begin der 18e eeuw is die boereplaats moedwillig in brand gestoken door eene dienstmaagd, daartoe bekogt door eene nieuwe rok, welke brandstichtster deswesgen door het hof gestraft is.
Yn 1787 waard Huzum beskreaun yn de ‘Tegenwoordige Staat der Vereenigde Nederlanden; veertiende deel; vervattende het vervolg der beschryving van Friesland’, meast ôfkoarte ta 'Tegenwoordige Staat van Friesland': ''Huizum, liggende zeer naby Leeuwarden, doch buiten den klokslag dier Stad. …… hier ligt ook Bootsma, waar van de Edelen van dien naam beroemd, doch reeds voor langen tyd uitgestorven zyn....''.
Jan Houtman
thumb|Fersetsgroep Dalfsen Ommen Lemelerveld mei Jan Houtman rjochtsfoar Jan Houtman (Zuidbroek, 7 juny 1917 – Hoonhorst, 17 novimber 1944) wie in Nederlânsk fersetsstrider, dy't yn de Twadde Wrâldoarloch fermoarde waard.
Fersetsman
Houtman wie lid fan de troch Jan Seigers út Ommen late knokploech en koördinearre en fierde ferskate fersetsaktiviteiten út. Jan Houtman wie ek aktyf yn de yllegale parse by it blêd 'De Berichtgever' dat er yn juny 1944 mei syn sweager H. H. Hemminga en in Joadske ûnderdûker makke. Op 30 juny moast er ûnderdûke. Hy stoar op 17 novimber 1944, doe't er deasketten waard troch de Nederlânske Waffen-SS'er Herbertus Bikker, de beul fan Ommen, op de buorkerij fan de famylje Klink yn Hoonhorst ûnder Dalfsen. Hy wie dêr dwaande mei it tarieden fan wapensmokkel. Bikker hat in libbenlang útholden dat er út needwar hannele hie. Houtman waard in pear dagen nei de moard beïerdige yn Ommen.
De dea fan Houtman waard ferneamd troch it fannijs iepene proses tsjin Bikker yn 2003. Hy waard yn 1949 ta de dea feroardiele en nei in harksitting yn heger berop feroardiele ta libbenslange finzenisstraf. Yn 1952 wist er te ûntkommen út de finzenis en nei de Bûnsrepublyk Dútslân te flechten, dêr't er hast ûnbehindere wenje koe. Nei't er yn in ynterview mei ferslachjouwers fan it tydskrift Stern opsnijde oer de moard op Houtman, begûn it ûndersyk.
Proses Landgericht Hagen
De omstannichheden fan de moard op Jan Houtman binne yn oktober 2003 dúdlik wurden troch ferskate tsjûgeferklearringen foar it regionale gerjochtshof fan Hagen. Neffens it ferslach hiene de Ingelsen wapens foar it ferset dropt yn de bosken om Dalfsen. Houtman woe tegearre mei in freon in auto liene om dy wapens te ferfieren doe't trije Kontrolle Kommandos út Kamp Erika, ferskynde, ien dêrfan wie Bikker. De freonen giene doe elk in oare kant út; Houtman waard efter sitten en arrestearre troch Bikker. Houtman besocht op 'en nij te ûntkommen nei de pleats dêr't de doe 22 jier âlde tsjûge Annie Bosch-Klink mei har âlden wenne. Der waard op him sketten en hy rekke ferwûne. Oare tsjûgen ferklearren dat Bikker de man, dy't al ferwûne op de grûn lei, deasketten hat. Doe hearden se him sizzen: 'Hast de no genôch fan? Do komst net mear oerein. No bist echt dea'.
Der is gjin útspraak dien. It proses tsjin Bikker is ein 2004 tydlik ûnderbrutsen fanwegen fysyk ûnfermogen fan de fertochte om heard te wurden. Bikker ferstoar yn 2008.
Scouting
Op it scoutingterrein te Ommen, de Gilwell Ada's Hoeve, is in part fan in fjild yn 2001 ferneamd nei Houtman: de Jan Houtmanhoek op it Laarmansfjild. De scoutinggroep de D'Alflandgroep út buorplak Dalfsen, dy't dat stik fan it terrein ûnderhâldt, hat in ôfdieling Jan Houtmanstam.
Kornelis ter Laan
Hy wie bekend trochdat er opkaam foar de Grinslânske taal en kultuer. Ek al wie Ter Laan al yn syn jonge jierren út Grinslân weigong, hy fielde ek letter noch in sterke bân mei syn bertegrûn. Dy bân kaam ta útdrukking yn in protte fan syn skreaune wurk. Hy wie dêryn mear in ferteller as skriuwer. Hy wie it, dy't de Grinslânske foarkarstavering ûntwikkele hat. Syn wurdboek fan it Grinslânsk jildt noch hieltiten as de standert.
Neist dit taalkundige en letterkundige wurk wie er Twadde Keamerlid foar de Sosjaal Demokratyske Arbeiders Partij (SDAP) en boargemaster fan Zaandam.
Utsjochpunt Weperbult
It 'Utsjochpunt Weperbult' is in keunstwurk yn De Fochtel dat makke waard troch keunstner Ids Willemsma.
Kornelis ter Laan
Nei him is de K. ter Laanpriis neamd, dy't sûnt 1983 jierliks útrikt wurdt troch de Stichting 't Grunneger Bouk.
Publikaasjes
Syn wichtichste publikaasjes:
Noardereach
thumb|right|200px|Kaart fan Noardereach en de omkriten fan it eilân.
Modderige Bol
De Modderige Bol is in mar yn de gemeente Smellingerlân. De langhalige mar leit west fan de Goaiïngahúster Sleat, noardeast fan Goaiïngahuzen en rint oan de westkant middels in naute út yn de Wide Ie. oan de noardkant fan de mar leit It Eilân.
Noardereach
Noardereach (Deensk: Nørreog; Dútsk: Norderoog; Noardfrysk: Noorderuug) is ien fan de Halligen yn Dútslân. It eilân leit westlik fan Pelweerm, eastlik fan de sânplaat Noardereachsân en súdlik fan Hege. It makket ûnderdiel út fan de gemeente Hege en is 0,09 kante kilometer grut. Noardereach hat gjin fêste bewenning, allinnich fan maart oant oktober wurdt it sa no en dan bewenne troch fûgelwachters. It ferbliuw fan de fûgelwachters, mei de namme Jens Wand Hütte, stiet op hege peallen tsjin it floedzjen fan de see.
Skiednis
It eilân wurdt foar it earst neamd yn in oarkonde út 1597, as Norder Ough. Oant 1825 hat it eilân bewenne west troch ien famylje. It eilân waard doe swier skansearre troch de Stoarmfloed fan 1825. It hûs fan de bewenners waard fuortspield wêrnei't hja fuortlutsen. Ek de terp wêr't it hûs op stien hat is yn de rin fan de tiid fuort rekke. Sûnt 1909 is it eilân yn it behear fan de Jordsân Feriening.
Oklahoma Book Award
De Oklahoma Book Award is in groep Amerikaanske literatuerprizen dy't sûnt 1989 elts jier troch it Oklahoma Center for the Book útrikt wurde foar literêre wurken dy't mei de steat Oklahoma te krijen hawwe, of wêrfan't de skriuwer yn Oklahoma wennet of wenne hat. Eltsenien mei ien of mear wurken nominearje foar in Oklahoma Book Award, mar de winners fan 'e prizen wurde útornearre troch in spesjaal ynstelde faksjuery. Yn kategoryen dêr't minder as fiif nominaasjes foar binne, wurdt dat jier gjin priis útrikt. Der binne seis reguliere kategoryen en trije spesjale prizen:
Arnhim
Namme
De namme is mooglik in gearstalling fan heem/heim "wenplak/wente" en de persoanenamme Aro of Ar(n), dy't weromgiet op it Germaanske arnu "earn", dus "plak fan Arn". Yn 893 waard it plak foar it earst neamd as Arneym. De abdij fan Prümm hie dêr yn dy tiid guon besittings. Yn de tolfde iuw kaam it foar as Arnheim en Arnem, yn 1203 as Arnheym en yn 1572 as Arem. Yn 1227 neamde de Gelderske greve Arnhim nostrum oppidum itjinge op ommuorring tsjut.
Iere skiednis
Op it gebiet fan Arnhim moat neffens argeologyske fynsten 70.000 jier ferlyn al bewenne west hawwe. It gebiet moast troch neändertalers bewenne west hawwe. Fan de izertiid, 5.000 jier ferlyn wiene spoaren fan de moderne minsken fûn. Der binne oerbliuwsel fan in jagerskamp fûn.
Tichteby de stêd binne de earste spoaren fan boeren fûn dy't om 2400 f.Kr. hinne in fêst plak hiene en grêfheuvels hiene. Ut de brûnstiid wei binne pleatsen fûn yn wat hjoed-de-dei it sintrum fan Arnhim is.
Midsiuwen
thumb|left|âlde stêdhûs fan Arnhim (1840) Arnhim waard (as Arneym) foar it earst yn 893 yn in register fan de besittings fan de Abdij fan Prüm neamd. It wurdt beskrean as in oan Sint Marten wijde tsjerke, mei omlizzend lânguod.
Arnhim is net boud oan de Ryn, mar op it hegerlizzende part by de Sint-Jansbeek. Arnhim ûntstie op it plak dêr't de dyk tusken Nimwegen en Utert/Sutfen him spjalte. Sân sprinkelbeken wiene in boare fan wetter foar de stêd, en pas doe't de rin fan de Ryn om 1500 hinne troch de Arnhimmers ferlein waard kaam Arnhim oan de rivier te lizzen. De stêd groeide en hie yn de fyftjinde iuw likernôch 4000 ynwenners; der kamen in muorre en tuorren om de stêd te ferdigenjen.
Yn 1441 waard Arnhim op de jierliks gearkomste fan de Hânze talitten ta dat ferbûn fan Noarddútske stêden en waard ynparte yn it Keulske Kertier.
Moderne tiid
thumb|left|Arnhim yn 1572 Yn 1543 kaam Gelre ûnder keizer Karel V en waard part fan it Habsburchske Ryk. Ynearsten waard Arnhim ien fan de fjouwer haadstêden fan it hartochdom, mar ûnder Karel V waarden de rekkenkeamer en it Hôf fan Gelre en Sutfen yn Arnhim fêstige en de stêd waard sadwaande de facto haadstêd fan Gelre. Yn de njoggentjinde iuw waard de status pas offisjeel. As gefolch fan de tachtichjierrige Kriich waard it hartochdom Gelre opspjalte en kamen de trije noardlike kertieren oan de Uny fan Utert (1579) en dêrnei oan de Republyk fan de Sân Feriene Nederlannen.
thumb|left|Befrijing fan Arnhim op 14 april 1945 thumb|Sint-Jansbeek yn it sintrum fan Arnhim thumb|Hûs Sonsbeek mei Park Sonsbeek noardlik fan it âlde sintrum De stêd rekke yn de Twadde Wrâldoarloch foar in grut part skansearre. De Slach om Arnhim (septimber 1944) is de tragyske skiednis fan Poalske en Britske parasjutisten dy't efter de Dútske linys dropt waarden om de Rynbrêge yntakt yn hannen te krijen; dêrfan komt de útdrukking "in brêge te fier]]" dy't ek wol yn it Dútsk oerset brûkt wurdt. De Britske luitenant-kolonel John Frost koe de brêge oermasterje, mar de fersterking fan Britske loftlanningstroepen rûn fêst by it Elisabethsgasthûs. It Amerikaanske leger hold yn Elst ho, en de Slach om Arnhim waard ferlern. De Dútsers waarden deabenaud foar in werhelling, en op 24 septimber waarden de 95.000 ynwenners fan Arnhim twongen harren stêd te ferlitten. Op de hoeke fan de Apeldoarnskekwei en de Jansbûtensingel, foar bioskoop Rembrandt oer is dêrfoar in lytse tinkplaat oanbrocht. De besetters hawwe doe systematysk huzen leechrôfd en de meubels nei ferwoastge stêden yn Dútslân stjoerd. Doe't de Arnhimmers nei de kriich weromkamen, bliek de stêd fernield en plondere te wêzen. In soad gebouwen yn it historyske stedssintrum, lykas de Eusebiustsjerke, leinen yn pún. De slach om Arnhim wurdt alle jierren betocht by it Airborneplein yn de oprit fan de brêge.
De Rynbrêge waard op 16 septimber 1978 omneamd ta John Frostbrêge. In plakette en de skildering fan de brêge yn de rezjimintskleuren fan de Airbornedifyzje bringe dy striid yn it sin.
Arnhim hat nei de kriich mei in soad enerzjy de stêd wer opboud, en is no in libben sintrum fan aktiviteit. Nije wiken lykas Presikhaaf en Malburgen waarden boud. Om't dy huzen mei beheinde middels yn koarte tiid boud waarden, binne dy wiken ta oan in ophelpbeurt. De stêd wreidet noch hieltyd út op de súdouwer fan de Ryn, der wurdt û.m. wurke oan realisaasje fan 6500 wenten yn de nijbouwyk Schuytgraaf, ûnderferdield yn 25 buerten mei in hiel eigen karakter, tusken it doarp Driel en it spoar nei Elst en nei Nymwegen. Ek it gebiet om it Stasjon Arnhim Sintraal waard alhiel fernijd. Ek de súdlike binnenstêd waard fernijd. It Tsjerkeplein waard foar in part folboud en de Merke fannijs ynrjochte. Ek de Sint-Jansbeek kaam werom yn de binnenstêd.
Arnhim hat as iennige stêd yn Nederlân in trolleybus-systeem yn it iepenbier ferfier.
Geografy
Arnhim leit oan beide ouwers fan de Nederryn en de westlike ouwer fan de Isel. Ferskate beken en streamen rinne troch de stêd dy't yn de Nederryn útmûnje. De stêd leit oan de súdrûne fan de Feluwe en hat dêrtroch wol 30 parken. Dy parken wiene yn de njoggentjinde iuwen almeast lânguod fan gegoede famyljes dy't harren lânguod, gauris oan de gemeente, ferkochten doe't it besit dêrfan net mear út koe. Arnhim is troch it grutte tal parken ien fan de grienste stêden fan Nederlân. Guon fan dy parken binne Park Sonsbeek, Lângoed Zijpendaal, Warnsborn, Park Klarenbeek, Park Presikhaaf en Park Angerenstein.
Stedsyndieling
thumb|Kaart fan de yndieling fan Arnhim mei it sintrum yn grien Arnhim is ferparte yn trije stedsdielen, dy't wer ûnderferparte binne yn kertieren, 24 wiken en 81 buerten.
Klimaat
thumb|Kaart fan de gemeente Arnhim Arnhim hat lykas de rest fan Nederlân in seeklimaat.
Befolkingsgearstalling
thumb|Nije Stasjonstrjitte
Ekonomy
thumb|World Trade Centre Yn Arnhim stiet it provinsjehûs fan Gelderlân. Tagelyk is Arnhim, mank mei Ljouwert, it sit fan it Gerjochtshôf Arnhim-Ljouwert en it sit fan de Rjochtbank Gelderlân. Dêrtroch is Arnhim fanâlds in amtnersstêd.
Yn Arnhim leit it Business Park Arnhim (it eardere KEMA-terrein); in parkeftich bedriuwsterrein. Op it park steane û.o. it haadkantoar fan de KEMA, it haadkantoar fan de behearder fan enerzjynetten TenneT en in fêstiging fan de Nuon.
Arnhim is de achtste stêd yn Nederlân mei in World Trade Centre. Dat WTC stiet yn it stasjonsgebiet yn de Ryntoer, it haadkantoar fan advysburo Arcadis wurdt dêr ek hinne ferpleatst. Dêrnjonken stiet de Parktoer, dêr't it haadkantoar fan Essent yn sit. Gemy-gigant AKZO Nobel is ek in Arnhim festige, krektas fersekerar OHRA en it regionale haadkantoar fan de Postbank. Arnhim is dêrom in yndustry- en tsjinstestêd.
De measte wurklju dy't yn Arnhim wurkje komme út de Stedsregio Arnhim-Nimwegen en Noardryn-Westfalen. In soad lju dy't yn Arnhim wurkje wenje justjes oer de grins yn Dútslân om't de hûzepriis dêre goedkeaper is.
Kultuer
thumb|Korenmarkt is it útgeansintrum fan Arnhim
Utgeanslibben
Arnhem hat in warber útgeanslibben, mei in sterk regionale funksje. U.o.. de Korenmarkt is tige bekend om de kroegen. Ek binne der op 'e Rynkaai in grut tal hoarekagelegeheden. Yn it stadion fan Arnhim, it GelreDome, binne gauris grutte eveneminten lykas Qlimax yn novimber.
Musea en it besjen wurdich
thumb|rjochts|180px|Eusebiustsjerke
Der is ek in Sintrum Byldzjende Keunst yn Arnhim.
Underrjocht
thumb|left|ArtEZ thumb|Hegeskoalle fan Arnhim en Nimwegen De Hegeskoalle fan Arnhim en Nymwegen fersoarget hbûu-opliedings. Ynternasjonaal stiet de skoalle bekend as HAN University of Applied Sciences. ArtEZ hat ek in fêstiging yn Arnhim, dêr't de oare fêstigings fan yn Ynskedee en Swol binne. ArtEZ is in hegeskoalle foar keunsten dêr't in oplieding yn muzyk, teäter/dûnsjen, boukeunst en byldzjende keunst oan folge wurde kin. ArtEZ hat trije lokaasjes yn Arnhim. ArtEZ hegeskoalle foar de keunsten en it ArtEZ-konservatoarium binne tichteby it sintraal stasjon. Hegeskoalle Van Hall Larenstein hat in fêstiging yn it njonkenlizzende Felp en is ien fan de trije hegeskoallen yn de regio Arnhim.
Dêrnjonken binne der yn Arnhim in tal middelbere skoallen, lykas it Lorentz Lyceum, it Olympus College en it Stedsk Gymnasium Arnhim. Yn de wyk Presikhaaf binne mbû-ynstellings ROC Rijn IJssel en ROC A12 fêstige. Ek hûsmannet Arnhim in ynternasjonale skoalle foar primêr en sekundêr ûnderrjocht yn de wyk Schuytgraaf.
Sport
thumb|left|Sportsintrum Papendal thumb|In wedstriid fan Vitesse yn it GelreDome It Sportsintrum Papendal is it nasjonale sportûntjouwingsintrum fan Nederlân dy't yn Arnhim fêstige is. It earste evenemint dy't yn Papendal holden waard wiene de Paralympyske Simmerspullen fan 1980. Papendal is ek it trainingsplak foar fuotbalklup SBV Vitesse en de jongereinklups. Der is ek in konferinsjeseal en in hotel by it kompleks. De thúsbasis fan SBV Vitesse is de ferneamde GelreDome mei in kapasiteit fan goed 21.000 taskôgers. Ek waard it GelreDome brûkt foar interlandwedstriden fan it Nederlânsk Alvetal, it Jeropeesk kampioenskip fuotbal fan 2000, dêr't it hjoeddeistige stadion foar boud waard, en de EK fuotbal ûnder 21 yn 2007. It GelreDome wurdt ek wol foar konserten brûkt dy't dan 40.000 taskôgers hâlde kin. SVB Vitesse spilet yn de Earedifyzje.
Introdans is in dûnsakadeemje dy't yn Arnhim fêstige is. Yn 2016 die de Omgong fan Itaalje Arnhim oan.
Ferfier
thumb|left|De yn 1935 iepene Rynbrêge dy't yn 1978 omneamd waard ta [[John Frostbrêge.]] Arnhim is in drok mulpunt yn East-Nederlân op it mêd fan dyk-, spoar- en wetterferkear.
Dykferkear
Arnhim hat fjouwer brêgen oer de Ryn hinne: de John Frostbrêge, de Nelson Mandelabrêge, de Andrej Sacharovbrêge en de spoarbrêge Oosterbeek. Der binne twa brêgen oer de isel] hinne: de Westervoortske brêge, dy't fan yndustryterrein Kleefse Waard nei westervoort rint en in brêge dêr't de A12 fan knooppunt Felserbroek rjochting Oberhausen rint. Oan de Arnhimske kant fan de Westervoortske brêge is it yn 1865 boude Fort Westervoort.
Der rinne ferskate provinsjale en rykswegen troch en bylâns Arnhim en om de binnenstêd is in Sintrumring dy mei 3,3 km lingte de koartste (sintrum)ringdiken is yn Nederlân. De sintrumring is in ienrjochtingsrûte tsjin de klok yn.
Spoarferkear en iepenbier ferfier
thumb|left|[[Stasjon Arnhim Sintraal]] thumb|rjochts|200px|Trolleybus Arnhim hat fjouwer spoarstasjons: Stasjon Arnhim Sintraal (sûnt 1845), Stasjon Arnhim Felperpoarte (sûnt 1953), Stasjon Arnhim Presikhaaf (sûnt 1969) en Stasjon Arnhim Súd (sûnt 2004). Sûnt 2014 is Arnhim oansletten op it nachtnet fan de NS. It Sintraal Stasjon is in wichtich mulpunt fan iepenbier ferfier yn East-Nederlân en it spoarferkear mei Dútslân. Boppedat is er ek in oerstapmulpunt foar it steds- en streekferfier yn Gelderlân.
It iepenbier ferfier yn Arnhim wurdt skaaimerke troch de pleatslike trolleybus, it iennige noch besteand etrolleybusnetwurk yn Nederlân. De stêd hie tusken 1880 en 1944 in tramnet, mar nei de Twadde Wrâlkriich kamen de trams net mear werom. Fan 1949 ôf gie Arnhim oer op de trolleybussen. De wichtichste stedsbuslinen meitsje hjoed-de-dei noch gebrûk fan de trolleybus, wylst oare stedslinen en regionaal busferfier troch CNG-bussen betsjinne wurde. It busstasjon leit op it Stasjonsplein by it Sintraal Stasjon yn it sintrum.
Wetterferkear
thumb|Ynfrastruktuer om Arnhim hinne mei de fjouwer brêgen oer de Nederryn: 1. Andrej Sacarovbrêge 2. John Frostbrêge 3. Nelson mandelabrêge 4. Spoarbrêge Troch it ferlizzen fan de Nederryn troch hartoch Karel fan Gelre om 1500 hinne, krige de stêd in better hannelsferbining. De earste havenkraan waard yn 1449 oand e alde haven boud. Om't de Alde Haven justjes foar it ferlizzen fan de Nederryn oanlein waard, hoegde dy net ferlein te wurden. Yn 1603 waard de Nije haven oan de eastkant fan de stêd boud. Justjes súdeastlik fan de stêd spjalt de Isel fan de nederryn ôf en kringelet nei it noarden ta nei kampen dêr't er yn de iselmar útmûnet. De Nederryn streamt nei it westen rjochting Rotterdam. Oan de noard- en súdouwer binne ferskate rûnfeartboaten dy't út Arnhim wei de Isel en de Ryn befarre.
Lofthaven
Justjes noardlik fan de stêd is Fleanbasis Deelen dy't krekt foar de Earste Wrâldkriich oanlein waard en yn de Twadde Wrâldkriich troch de Dútsers útwreide waard. Nei de kriich waard er in fleanbasis fan de Keninklike Loftmacht. Deelen wurdt sûnt 1995 allinnich noch mar brûkt by oefenings. In oar fleanfjild is it Nasjonaal Sweeffleansintrum Terlet.
Bekende Arnhimmers
thumb|rjochts|200px|Hendrik Lorentz
Wetterpokken
thumb|Bern mei wetterpokken thumb|In wetterpok; it blaaske is sa'n 1 mm thumb|right|Wetterpokken
Wetterpokken (Varicella) is in ynfeksjesykte dý't feroarsake wurdt troch it varicella zosterfirus. It is ien fan de fanâlds bekende bernesykten. In oare namme foar wetterpokken is bernepokken.
Modderige Geau
De Modderige Geau is in wetter yn de gemeente Súdwest-Fryslân. Dizze brede feart is in diel fan it Prinses Margrietkanaal tusken Twellingea en it Krúswetter by de Houkesleat.
De namme Modderige Geau jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Modderige Geeuw.
Piet Jongeling
Pieter (Piet) Jongeling (Broek ûnder Ikkerwâld, 31 maart 1909 – Amersfoart, 26 augustus 1985) wie in Nederlânsk sjoernalist, fersetsstrider, politikus en berneboekeskriuwer.
Under it pseudonym Piet Prins hat Jongeling mear as sechtich boeken op syn namme; hy skreau benammen foar de jongerein. It bekendst is de njoggendielige jeugdboekerige "Snuf de hond"
Sjoernalistyk en ferset
Foar de Twadde Wrâldkriich wurke er op de kwekerij fan syn pake en letter as sjoernalist foar de Nieuwe Provinciale Groninger Courant. As sjoernalist brûkte er somtiden de skûlnammen P. van Akkerwoude, A. Mos en G. le Clerq. Op 1 febrewaris 1940 troude er mei Klaassina Heerema. Hja krigen fjouwer soannen - ien stoar jong - en seis dochters.
Yn de earste jierren fan de oarloch wie Jongeling warber yn it ferset, by de antirevolúsjonêre kadergroep. Dizze groep joech foarljochting oer aktuele fraachstikken. Fan april 1942 ôf siet er fêst, earst yn it konsintraasjekamp Amersfoort en letter yn it konsintraasjekamp Sachsenhausen. Yn 1945 makke er noch in saneamde deademars foar it optsjenjend Sovjet-leger mei. Yn 1945 koe er werom gean nei Grins en waard er haadredakteur van de Nieuwe Provinciale Groninger Courant. Nei skeel mei de direksje stapte er op en waard er haadredakteur fan De Vrije Kerk. Letter soe dit blêd fuortset wurde ûnder de namme Gereformeerd Gezinsblad en wer letter as Nederlands Dagblad.
Polityk
Oant 1948 wie Jongeling lid fan de Anti Revolúsjonêre Partij (ARP), dêrnei fan it Grifformeard Polityk Ferbûn (GPV). Ut namme fan dy partij siet er 14 jier yn de Twadde Keamer fan de Steaten-Generaal, fan 1963 oant 1977. dat hiele skoft wie er fraksjefoarsitter, wol wie it oant 1971 in ienmansfraksje.
As Keamerlid wie Jongeling in pleiter fan de rjochten fan de Papûa's en de Molukkers. Ek wie er in trou oanhinger fan it Hûs fan Oranje, stie er oan op de eigen ferantwurdelikens fan it regear en de it parlemint en ferdigene er it besteansrjocht fan lytse politike partijen. Jongeling kearde him tsjin de kulturele revolúsje fan de jierren 1960-70 en wie in fûl bestrider fan de feroarjende opfettings oer seksualiteit en de wankjende legalisearring fan abortus provocatus. yn de útlânske polityk was er antikommunistysk, trouw oan de NAFO en koe er begryp opbringe foar de apartheidspolityk yn Súd-Afrika.
Pristina
thumb|250px|Keizerlike Moskee, Pristina Pristina (Albaneesk: Prishtina of Prishtinë; Servysk: Приштина, Priština) is de haadstêd fan Kosovo. De stêd hat in befolking dy't meast út etnyske Albanezen bestiet, fierders binne dêr etnyske Servjers en in Roma-minderheid. De stêd hat in eigen universiteit en ynternasjonale lofthaven.
Skiednis
De stêd Pristina groeide yn de midsiuwen op de ruïnes fan de troch keizer Justinianus I fan Byzantium fannijs boude stêd Ulpiana, sa'n 15 kilometers besuden de lizzing fan de stêd fan no. Omdat Pristina op it krúspunt fan ferskate Balkan-hannelswegen lei, profitearre it fan de hannel en koe it har ek ûntjaan as stêd mei mynbou. De Albaneeske befolking fan Kosovo beskôget har as neisiet fan de pleatslike Illyljers, dy't dêr al taholden foar de komst fan de Slavyske folken.
Letter makke kening Milutin Pristina syn haadstêd, wat ek sa bleau ûnder oare servyske hearskers fan de Nemanjić- en Branković-dynastieën. Nei de Slach om Kosovo yn 1389 foel de stêd yn hannen fan de Ottomanen. It oarepart fan Servje folge yn 1459. De stêd waard stadichoan hieltyd mear Turks; yn de 17e iuw bestie it grutste part fan de befolking út ta de islam bekearde Slaven, en net drekt út Albanezen.
Yn 1912 hearde de stêd, en hiel Kosovo, oan de jonge Albaneeske steat. It neifolgjend jier waard dy steat lykwols twongen om Kosovo wer oan Servje ôf te stean. Ein 40er jierren fan de 20e iuw begûn it Turkske karakter fan de stêd ûndúdliker - benammen troch migraasje nei de doe nije Turkske steat, dy't etnyske Turken fan bûten Turkije oanluts om regio's te befolkjen dy't meast troch Griken en Armeenjers bewenne waarden.
Yn 1946 krige Pristina de status fan offisjeel haadplak fan de Servyske provinsje Kosovo i Metohija, faak ôfkoarte ta Kosmet. Letter waard dy provinsje de facto fan de republyk Servje losmakke en krige it fanwege de Joegoslavyske grûnwet fan 1974 in suver gelikense status as de seis republiken fan Joegoslaavje. Formeel waard it gebiet autonoom binnen Servje. Oant de ôfskaffing fan de Kosovaarske grûndwetlike autonomy yn 1989 hie Kosovo in eigen parlemint, regearing en rjochtspraak.
Nei de Twadde Wrâldkriich stiigde it befolkingstal enoarm, fral ûnder de Albaneeske befolking. Yn 2004 wie goed 98% fan Pristina Albaneesk.
Ynternasjonaal Folkloristysk Dûnsfestival Boalsert
It Ynternasjonaal Folkloristysk Dûnsfestival Boalsert (Nederlânsk en offisjeel: Internationaal Folkloristisch Dansfestival Bolsward) is in festival op it mêd fan dûns dat elts jier oan 'e ein fan juny holden wurdt yn 'e Fryske stêd Boalsert. It makket ûnderdiel út fan it gruttere evenemint fan 'e Heamieldagen. It Ynternasjonaal Folkloristysk Dûnsfestival Boalsert is wijd oan folksdûns en folksmuzyk, en wurdt organisearre troch de Boalserter Skotsploech.
Skiednis
De earste kear dat it Ynternasjonaal Folkloristysk Dûnsfestival Boalsert holden waard, wie yn 1963, doe't de Boalserter Skotsploech fiif jier bestie. Neitiid waarden nije edysjes organisearre ta gelegenheid fan it tsienjierrich bestean fan 'e feriening, yn 1968, en it 25-jierrich bestean, yn 1983. Fan 1988 ôf, doe't de Skotsploech tritich jier bestie, wurdt it festival elts jier holden, as ûnderdiel fan 'e Heamieldagen, dy't sels ek in folkloristyske oarsprong hawwe as in feest dat de ein fan 'e ûngetiid fiert.
Hjoeddeistige organisaasje
Foar it Ynternasjonaal Folkloristysk Dûnsfestival Boalsert komme dûnsgroepen út lannen binnen en bûten Jeropa nei Boalsert ta. Sa wiene foar de edysje fan 2018 fan 'e partij: it Komenka Ethnic Dance Ensemble út it Amerikaanske New Orleans, de dûnsgroep Tanok, út 'e Koeban-regio fan súdlik Ruslân, en de Ubuhle Be Afrika Entertainers út Súd-Afrika. It festival begjint op 'e woansdei by it begjin fan 'e Heamieldagen mei in presintaasje fan 'e dûns- en muzykgroepen. Op 'e sneontejûn is der in folksdûnsspektakel wêrby't njonken tradysje en folkloare ek eigentiidske eleminten fan sang en dûns toand wurde. It festival wurdt op 'e snein nei de Heamieldagen ôfsletten.
Fruchtbere Healmoanne
thumb|300px|Lokaasje fan de it gebiet fan de 'Fruchtbere Healmoanne'. De Fruchtbere Healmoanne of Fruchtbere Sichte is in gebiet yn it Midden-Easten, dat (parten fan) it tsjintwurdige Israel, Palestynske Autoriteit, Jordaanje, Libanon, Syrje, Irak en Turkije omfiemet. De term wurdt meastentiids brûkt om it archeologyske gebiet mei oan te tsjutten dêr't al hiel ier de lânbou yn ûntstien is.
Kearnramp fan Tsjernobyl
right|thumb|Regio om Tsjernobyl thumb|Lizzing fan de kearnsintrale binnen de Oekraïne en Europa De Kearnramp fan Tsjernobyl wie in slim ûngelok mei ien fan de kearnreaktors fan de Kearnsintrale Tsjernobyl dat barde op sneon 26 april 1986 tichtby it plak mei deselde namme, Tsjernobyl, yn wat doe noch de Sovjetuny wie.
De namme Tsjernobyl is tsjintwurdich ferbûn mei it ûngemak mei de kearnsintrale. Dat wie it swierste ûngemak mei in kearnsintrale dêr't in soad radio-aktive stoffen by frijkamen en dêr't oant hjoed-de-dei grutte gefolgen foar de folkssûnens binne.
It wie lykwols net it earste nuklêre ûngelok yn de Sowjet-Uny. By it opwurkingsfabryk Majak yn Ruslân hawwe yn de jierren '50 en '60 fan de 20e iuw twa grutte en meardere lytse nukleêre ûngelokken west wêrby't ek in soad radio-aktiviteit oer mear as 26.000 km² bewenne gebiet ferspraat waard.
Vilnius
thumb|right|260px|[[Arkikatedra bazilika]] thumb|260px|[[Gedimins|Gedimina Turm - simbols]]
Vilnius (Poalsk: Wilno; Dútsk: Wilna) is de haadstêd fan Litouwen en leit yn it súdeasten fan dit Baltysk lân oan de rivieren de Vilnelė en de Neris. Yn 2007 hie Vilnius 542.785 ynwenners. Vilnius hat in grutte histoaryske binnenstêd en hat ien fan de âldste universiteiten yn dit part fan Jeropa. Yn 2009 is Vilnius ien fan de beide kulturele haadstêden fan Jeropa.
Technyske Universiteit fan München
thumb|120px|Technyske Universiteit fan München