cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ynkwisysje
Oprjochting
De earste oanset waard jûn yn 1157 op it Konsily fan Reims, dêr't foar it earst troch de Tsjerke praten waard oer metoadyske bestriding fan ketterijen. Yn 1184 folge it dekreet fan Ferona, dêr't Lusius III yn oerlis mei keizer Frederik II de wrâldske macht oprôp yn te gripen tsjin de doedestiids wiidfersprate "ketterijen" yn Jeropa.
Yn 1211 rôp Simon fan Montfort, de lieder fan de krústocht tsjin de Kataren yn Pamiers in ‘parlemint’ gear. Hjir waarden rigels betocht dy't letter brûkt wurde soenen en waard de gearwurking tusken tsjerke en steat fêstlein. Sûnt dy tiid koe de ynkwisysje stadichoan begjinne mei in systematyske ferfolging fan Kataren en oarstinkenden.
Ein
Lykas as oerienkomd wie hie de ynkwisysje net it foech om straffen út te fieren. Doe't letter de wrâldske macht net langer meiwurkje woe oan de útfiering fan de straf, lykas úteinlik opnommen waard yn de grûnwet, nammentlik troch de skieding fan tsjerke en steat, waard tsjerklike ynkwisysje eins machteleas. Sûnt dy tiid beheint de macht fan de ynkwisysje har inkeld ta de eigen rigen binnen de tsjerke.
Tropherne
Tropherne is in buorskip yn de gemeente De Fryske Marren en leit oan de wei tusken Ealahuzen yn it suden en Wâldsein yn it easten.
Oan de westside lizze de Fluezen en de Hegemer Mar. Oan de noardkant leit Yndyk en oan de eastside Ypekolsgea. De namme komt ek foar as Trophorne, Trophornster schaer en Trophernster schaer en (op) Ropstera horna'', in 'heger lizzende hoeke' dus.
Fjildparlemoerflinter
De Fjildparlemoerflinter (Melitaea cinxia) is in flintersoarte yn it skaai fan de Melitaea.
Foarkommen
De fjildparlemoerflinter is sûnt 1995 yn Nederlân ferdwûn as stânflinter. Dochs wurdt de flinter yn Limburch sa út en troch sjoen. De fjildparlemoerflinter hâldt fan krûdige, skrale greiden. It lân moat rommelich wêze.
Fleantiid
De flinter fljocht fan heal maaie oant heal juny. De flinters fleane allinnich as de sinne skynt. Se binne faak te sjen by plakken mei in soad nektar. Fljocht altyd yn 1 generaasje.
Rûp
thumb|right|300px| [[Charaxes eurialus]]
Dimæon
Dimæon is in Fryske metalband oprjochte yn 2002 yn Ljouwert. De band brocht yn 2013 syn debútalbum Collapse of the Anthropocene út. De teksten fan de band gean benammen oer de ûndergong fan 'e wrâld en natoerrampen. Dimæon hat twa studio-albums útbrocht.
Klazingea
Klazingea is in buorskip krekt bûten de buorren fan Easterwâlde yn de gemeente Eaststellingwerf. De namme komt ek foar as Klazinga, Klaozinge. Klazingea is nei alle gedachten neamd nei ien fan de âld-bewenners fan it gebiet.
Karabyn
thumb|FN FAL-gewear - (lofts) it gewear, (rjochts) de karbyn/parasjutistefariant mei koarte loop In karabyn is een gewear mei in ferkoarte loop en somtiids ek in ferkoarte kolf.
It wapen is ûntstien by de kavalery dêr't it lange musket ûnhandich meinimmen wie foar in ruter. Fanwege de matige kwaliteit fan de doetiidske pistolen waarden der ynkoarte musketten makke.
Yn de Earste Wrâldkriich die bliken dat lange en relatyf swiere gewearen by fjochtsjen yn krappe romtes net praktysk wiene. De parasjutistedifyzjes dy't yn it ynterbellum oprjochte waarden fregen ek in licht en sekuer wapen. De koarte karabyn wie geskikter mei te nimmen yn in transportfleanmasine as in lang gewear.
Nei de Twadde Wrâldkriich, oant yn de jierren '80, hie de Nederlânske ryks- en gemeenteplysje karabinen ta foldwaan foar gebrûk yn bysûndere omstannichheden. Njonken gewoane munysje koene der ek triengasgranaten mei fersketten wurde.
Ferneamde foarbylden fan karabinen binne de M4A1 Carbine, Mauser k98, M1 Carbine, Steyr-Mannlicher M1895, Lee-Enfield jungle carbine en de Colt Commando.
Hongerjierren
Hongerjierren wienen der yn Fryslân mei troch de ekonomyske tastân in soad yn de 16e iuw. Yn 1554 foel de grins tusken roomsk en antiroomsk gedieltlik gear mei de skiedsline tusken earm en ryk. (Johann Samuel Theissen). De Byldestoarm fan 1566 wie dan ek net sasear in religieuze beweging. (L.J. Rogier)
Benammen 1557 wie in echt hongerjier. De tinkstientsjes yn de tsjerke fan Lytsewierrum en Fiskflyt tsjûgje dêrfan. De rogge wie doe ferskuorrende djoer. De regulieren fan Burgum fûnen it dat jier lykwols te omslachtich om it nôt te terskjen en brûkten it as struisel foar de hynders en foar bistefretten.
1043
Foarfallen
thumb|Kroaning fan Edward de Belider
Andries van der Sloot
Andries van der Sloot (Skalsum, 9 maart 1884 - Ljouwert, 30 septimber 1955), wie in keunstskilder en etser. Hy wie de broer fan Jentje van der Sloot en de heit fan keunstskilder Bauke van der Sloot.
Biografy
Andries van der Sloot waard berne as soan fan in boer. Hy krige syn earste lessen fan Ouwe Hemkes (1866-1947), ferver yn Skalsum. Dy syn soan Johan Hemkes (1894-1988) waard letter in bekend skilder. Nei't er fierder leard hie yn it skilderjen yn Frjentsjer waard er dekoraasjeskilder by de bruorren Wits yn Ljouwert. Dêr krige er dien nei't er meidien hie oan in staking. Hy begûn dêrnei foar himsels as ferver en letter as sinematograaf, mar yn beide gefallen slagge er net en wie it dreech om troch de tiid te kommen.
It wie J.H. Breucker Andreae, direkteur fan de Algemene Friesche Levensverzekeringsmaatschappij yn Ljouwert dy't syn artistike talinten ûntduts. Dy stipe De Groot troch wurk fan him te keapjen en soarge derfoar dat er yn 1916 in oplieding oan de Akademy foar Byldzjende Keunsten yn De Haach folgje koe.
Van der Sloot wurke yn Amsterdam, De Haach (Rijswijk), Oerisel, en fan 1919 ôf yn Fryslân en op de Waadeilannen. Underwerpen binne meast lânskippen en stillibbens, bytiden figueren en portretten. Syn wurken binne meast ympresjonistysk en yn de styl fan de Haachske Skoalle, ek wol mei romantyske aksinten. Guon fan syn etsen pike der út troch kwaliteit. In protte opdrachten hat er lykwols nea krigen, dat de húshâlding hie it net breed.
Van der Sloot wurke ek foar inkelde Fryske blêden en wie bestjoerslid fan ít 'Boun fan Fryske Keunstners'.
El Greco
Domenikos Theotokopoulos (Gryksk: Δομήνικος Θεοτοκόπουλος) (berne yn Fodele of Kandia (tjintwurdich Heraklion) op Kreta, 1541 - ferstoarn op 7 april 1614 yn Toledo, better bekend as El Greco (in Spaanske ferbastering fan it Italjaanske "Il Greco", de "De Gryk"), wie in keunstskilder dy't fral yn Spanje wurke.
Gewichtheffen op de Olympyske Simmerspullen 1964
200px|thumb|right|It Olympysk Gewichthef Stadion fan Tokyo 1964
Omgong fan Frankryk 1949
De 36ste edysje fan de Omgong fan Frankryk waard hâlden fan 30 juny oant en mei 24 july 1949.
Gewichtheffen op de Olympyske Simmerspullen 1964
De Olympyske Simmerspullen 1964, ek wol de XIXe Olympiade neamd, waarden yn 1964 yn Tokyo, Japan hâlden. It gewichtheffen waard hâlden yn it Shibuya Public Hall.
Shibuya Public Hall
De Shibuya Public Hall waard boud yn 1964 en hat plak foar 2.200 taskôgers. Hjoed dei is de Shibuya Public Hall yn gebrûk as in teater. De Shibuya Public Hall leit op in lytse 2 killometer súdwestlik fan it National Stadium.
Medaljespegel
De top-7 fan lannen dy't by it gewichtheffen medaljes wûn ha op de Olympyske Simmerspullen fan 1964.
Gemalen yn Fryslân
Skiednis
De earste gemalen wienen fan it type stoomgemaal, wêrfan de bekendste it ir. D.F. Woudagemaal by De Lemmer is. Suver alle stoomgemalen waarden letter omboud ta elektryske gemalen. Dêrnei kamen der ek in soad lytsere elektryske gemalen om it polderpeil te regeljen. De gemalen ferfongen de protte poldermoles by it ôffieren fan it wetter. De measte molens waarden letter sloopt. De gemalen wienen earst gebouwen, mar letter waarden der allinnich kasten (meastentiids donkergrien of donkerblau fan kleur) setten.
El Greco
Libben
Nei in oplieding op Kreta yn de ikoanekeunst reizge El Greco nei Rome, dêr't er by Titiaan studearre. Yn 1577 emigrearre hy nei Spanje, dêr't er yn Toledo syn skilderijen makke wermei't er ferneamd waard. El Greco wie populêr by de hegerein en skildere fral religieus wurk en portretten. Karakteristyk foar it wurk fan El Greco binne de langramige persoanen en syn tapassing fan ekspressive kleuren.
Nei syn ferstjerren waard El Greco iuwenlang net as in wichtich keunstner sjoen. Tsjin it ein fan de 19e iuw feroare dat stadich. El Greco hie sjen litten dat er de eksakte en tige krekte foarmen loslitte koe. Ek it ljocht en de kleuren wiene in ynspiraasje foar keunsters as Pablo Picasso en Jackson Pollock.
El Greco hie mei Jerónima de Las Cuevas in soan dy't Jorge Manuel Theotocópuli hiet en ek skilder waard.
Wurk
De styl fan El Greco wurdt ta it maniërisme rekkene, in keunststreaming fan de heechrenêssânse. Ta syn ferneamste wurk hearre it 'Sicht op Toledo' en de searje dy't er makke fan de apostels. Dy rige makke El Greco ferskillende kearen oan it ein fan syn libben en is te sjen yn ferskillende musea. In oar ûnderwerp dat El Greco graach skilderje mocht wie de Timpelsuvering troch Jezus, dêr't er fjouwer ferskillende ferzjes fan makke.
Musea
In soad wurk fan El Greco is te finen yn it Museo del Prado yn Madrid en yn Toledo dêr't er wurke en wenne.
Oare musea mei wurk fan El Greco binne:
Martial fan Limoges
Martial fan Limoges (of Martialis) wie de earste biskop fan de Frânske stêd Limoges. Hy wie ôfkomstich út de Oriënt en waard yn opdracht fan de paus yn de 3e iuw nei Kristus nei Limoges stjoerd. Sint-Martial wurdt ek wol de apostel fan de Galjers of de apostel fan Akwitaanje neamd.
Libben
Neffens Gregoarius fan Tours wie Martial ien fan de san biskoppen dy't yn it regear fan keizer Desius (249–251) yn Galje it evangeelje preken. Dionysius gyng nei Parys, Gatianus nei Tours, Trofimus nei Arles, Paulus nei Narbonne, Saturninus nei Toulouse, Stremonius nei Auvergne, Austremonius nei Clermont-Ferrand en Martial nei Limoges. Martial wist de ynwenners ta it kristendom te bekearenen oant tsjintwurdich wurdt er dêr noch jimmeroan fereare.
Yn de rin fan de tiid ûntstie der in soad legindefoarming en Martial waard fierder yn de tiid werom set. No soe Petrus him sels nei Galje stjoerd ha om net allinne yn Galje te preekjen, mar yn hiel Akwitaanje. Hy soarge foar it iene nei it oare mirakel en wist sels in deade man op te wekken troch him mei in stok oan te reitsjen dy't Petrus him meijûn hie. Yn de 11e iuw waard dêr nochris oan tafoege dat Martial doopt wie troch Petrus, ien fan de 72 dissipels west hie en ek noch oansitten hie by it Lêste Nachtmiel.
Martial ferstoar yn Limoges en waard bûten de romeinske stêd begroeven. De help fan Sint-Martial waard ynroppen by epidemiën, lykas yn 994 doe't Limoges troffen waard troch in epidemy as gefolch fan skimmel op it nôt.
Ferearing
Syn grêf waard jimmeroan mear besocht troch pylgers en yn 848 waard der in abdij boud dy't nei Martial ferneamd waard. De abdij krige in skriptoarium en in grutte bibleteek, sa grut dat allinne dy fan Cluny grutter wie. De 12e iuwske kronykskriuwer Godfried fan Vigeois wurke yn dy bibleteek.
De gebouwen fan dy abdij waarden yn it begjin fan de 19e iuw mei de Frânske Revolúsje ferneatige. Yn 1960 waard de krypte wer ûntdutsen mei de tombe fan Sint-Martial en dy fan Sint-Valeria, in legindaryske martler foar it leauwe út de 3e of 4e iuw.
Sint-Martial waard benammen fereare yn Bordeaux, dêr't syn biskopsstêf bewarre waard en yn prossesjes troch de stêd droegen waard om syn help yn te roppen as de stêd teheistere waard troch de pest. De hillige wurdt ek fereare yn Itaalje, dêr't de katedraal fan Colle di Val d'Elsa oan him wijd is.
De feestdei fan Sint-Martial is op 30 juny.
Steeldrum
De steeldrum' (ek wol steelpan of pan neamd) is in muzykynstrumint dat fan oarsprong út Trinidad en Tobago ôfkomstich is.
In groep muzikanten dy't steeldrum spilet is in steelband.
San Diego
San Diego is in stêd yn it suden fan 'e Amerikaanske steat Kalifornje, oan 'e kust fan 'e Stille Oseaan, likernôch 190 km besuden Los Angeles en deun tsjin 'e grins mei Meksiko oan. It is it haadplak fan it omlizzende San Diego County en hie neffens in offisjele skatting út 2012 doe goed 1,3 miljoen ynwenners. Dêrmei is it de op ien nei grutste stêd fan Kalifornje (nei Los Angeles) en de op sân nei grutste fan 'e hiele Feriene Steaten. Boppedat is San Diego noch altiten ien fan 'e fluchst groeiende stêden fan it lân, en as alle foarstêden meirekkene wurde, komt it as stêdekloft út op in befolking fan mear as 3 miljoen minsken. San Diego stiet benammen bekend om syn mylde en noflike klimaat (de reden dat it ek wol America's Finest City neamd wurdt), om syn natuerlike djipwetterhaven, om 'e útstrutsen strannen dy't populêr binne ûnder surfers, en om syn langjierrige bân mei de Amerikaanske Marine.
Skiednis
It gebiet dêr't San Diego no leit, wurdt al mear as 10.000 jier bewenne. De lêste tûzen jier of langer wiene dy bewenners de Kûmejaai-Yndianen. Dizze krite wie ek it earste plak oan wat no de westkust fan 'e Feriene Steaten is, dy't besocht waard troch in Jeropeeske ûntdekkingsreizger, te witten: Juan Rodríguez Cabrillo, fan berte in Portegees, dy't yn 1542 it hiele gebiet út namme fan 'e kening fan Spanje yn besit naam en dêrmei de basis lei foar de Spaanske kolonisaasje fan Opper-Kalifornje, twa iuwen letter. Yn novimber 1602 waard Sebastián Vizcaíno stjoerd om in kaart fan 'e Kalifornyske kust te meitsjen. Hy ferneamde de natuerlike haven nei de Spaanske hillige Didakus fan Alcalá, of yn it Spaansk San Diego de Alcalá.
De stêd San Diego waard stifte yn maaie 1769, doe't Gaspar de Portolà de Presidiofêsting op in heuvel by de rivier de San Diego oanlei. Yn july datselde jiers waard troch fransiskaanske fraters ûnder lieding fan pater Junípero Serra de Missy fan San Diego de Alcalá stifte, mei as doel om 'e lânseigen befolking fan dizze kontreien te bekearen ta it kristendom. Sawol de fêsting as de missypost steane noch altyd, en binne no allebeide monuminten.
Nei't Meksiko yn 1821 syn ûnôfhinklikheid wûn hie, kaam San Diego diel út te meitsjen fan 'e steat Opper-Kalifornje. Hoewol't de fêsting op 'e Presidioheuvel njonkelytsen syn funksje ferlear, woeks it doarpke deromhinne stadich oan. It nije Meksikaanske regear sekularisearre de missy (dy't eins in soarte fan kleaster wie) en ferdielde it lân derfan ûnder rike Californio's (sa't de Meksikanen út Opper-Kalifornje neamd waarden). Yn 1846 briek de Meksikaansk-Amerikaanske Oarloch út, dy't de Amerikanen mei oermacht wûnen. Ien fan 'e fjildslaggen út dy oarloch, de Slach by San Pasqual, waard yn 1846 fuort by San Diego útfochten, yn 'e San Pasqualdelling, dy't no ûnderdiel fan 'e stêd útmakket. Opper-Kalifornje waard datselde jiers noch troch de Amerikanen beset, en ûnder it Ferdrach fan Guadelupe Hidalgo, dat nei de ein fan 'e oarloch, yn 1848, sletten waard, stie Meksiko û.m. Kalifornje ôf oan 'e Feriene Steaten.
Kalifornje waard twa jier letter, yn 1850, as in folweardige steat yn 'e Amerikaanske Uny opnommen, en San Diego krige datselde jiers offisjeel de status fan stêd taparte. Teffens waard it doe it haadplak fan San Diego County. Mei't it stedsje om 'e âlde fêsting op 'e heuvel hinne groeid wie, wie de lokaasje net ideaal, yn acht nommen dat it ferskate kilometers fan 'e kust ôf lei. Oan 'e ein fan 'e 1860-er jierren waard besletten om it te ferhúzjen nei in gaadliker plak, it saneamde New Town, in pear kilometer besuden de oarspronklike delsetting, in gebiet dat no de binnenstêd fan San Diego is. Fanwegen de hannel dy't San Diego krige doe't it oan 'e kust lei, groeide New Town as koal.
Yn 'e earste helte fan 'e tweintichste iuw waarden der yn San Diego twa wrâldtentoanstellings organisearre: de Panama-Kalifornjetentoanstelling, yn 1915, en de Kalifornysk-Pasifyske Tentoanstelling, yn 1935. Allebeide waarden dy holden yn it Balboa Park, en in protte fan 'e Spaanske barokke gebouwen dy't dêrfoar boud waarden, steane der noch altiten. Se wiene oarspronklik mar foar tydlik bedoeld, mar de measten bleaune yn gebrûk oant se suver ynstoarten, en waarden doe werboud mei gebrûk fan mallen fan 'e oarspronklike fasades. De menazjery fan eksoatyske bisten dy't foar de tentoanstelling fan 1915 gearbrocht waard, foarme it begjin fan 'e San Diego Zoo.
De súdlike útein fan it Point Loma-skiereilân waard al yn 1852 foar militêre doeleinen reservearre, en yn 'e twadde helte fan 'e njoggentjinde iuw lei it Amerikaanske Leger dêr in stelsel fan kustartyljerybatterijen oan, dy't mei-inoar de namme fan Fort Rosecrans droegen. De oanwêzigens fan 'e Amerikaanske Marine begûn yn 1901, mei de fêstiging fan in branjebefoarriedingsstasjon fan 'e marine op Point Loma, en waard fral yn 'e 1920-er jierren tige by tige útwreide. Tsjin 1930 wiene yn en om 'e stêd fêstige: de Marinebasis San Diego, it Marinetrainingssintrum San Diego, it Marinehospitaal fan San Diego, Kamp Matthews en Kamp Kearny (no it Stasjon Miramar fan 'e Lofttsjinst fan it Amerikaanske Marinierskorps).
Under de Twadde Wrâldoarloch ûntjoech San Diego him ta ien fan 'e wichtichste militêre knooppunten oan 'e Amerikaanske westkust. Under en fuort nei de oarloch woeks it tal ynwenners fluch oan, net allinne om't der yn oarlochstiid mear troepen legere wiene, mar ek om't in protte taleveringsbedriuwen fan it leger en de marine har der fêstige hiene, dy't doe op folle toeren draaiden. Tusken 1930 en 1950 ferdûbele San Diego yn befolking fan 148.000 ta 334.000. Nei de oarloch, en salang't de Kâlde Oarloch duorre, holden de striidkrêften oan mei in wichtige rol te spyljen foar de ekonomy fan San Diego, mar de besunigings dy't oan it begjin fan 'e 1990-er jierren op it ynstoarten fan 'e Sovjet-Uny en it iepenskowen fan it Izerne Gerdyn folgen, hakten der bêst yn op 'e ûnderskate bases yn 'e stêd en by de yndustry dy't fan 'e striidkrêften ôfhinklik wie. Fan gefolgen begûn San Diego him dêrnei mear op wittenskip en toerisme te rjochtsjen.
In oare pylder fan 'e lokale ekonomy wie fan 1911 oant de 1970-er jierren de tonynfiskerij. Frijwol de hiele Amerikaanske tonynfiskersfloat en tonynferwurkingsyndustry wie yn San Diego fêstige. It ekonomysk hichtepunt berikte dizze sektor fan 'e ekonomy yn 'e midden fan 'e 1930-er jierren, doe't der yn 'e ynblikkerijen allinnich al mear as 1.000 minsken wurken. It tonynfiskjen waard meast dien troch fiskers dy't ymmigranten wiene út Japan, en letter fan 'e Azoaren en út Itaalje. De ynfloed fan dy ymmigrantegroepen is noch altiten fielber yn wiken as Little Italy en Point Loma. Fanwegen tanimmende ûnkosten en bûtenlânske konkurrinten dy't goedkeaper wurkje koene, moasten de lêste tonynferwurkingsfabriken oan it begjin fan 'e 1980-er jierren slute.
San Diego hjoed de dei
Hjoed de dei hat San Diego in ekonomy dy't benammen stipet op hannel, wittenskip, de striidkrêften en toerisme. De natuerlike djipwetterhaven en de lokaasje oan 'e Meksikaanske grins meitsje de stêd wichtich foar de ynternasjonale hannel. Yn 2009 kaam der foar 1.137.054 ton oan fracht troch de haven fan San Diego. Foar de wittenskip is wichtich dat yn 'e stêd de Steatsuniversiteit fan San Diego (SDSU), de Universiteit fan Kalifornje, San Diego (UCSD) en ferskate oare hegeskoallen en ûndersyksynstituten fêstige binne. San Diego hat him sûnt likernôch 1995 ûntjûn ta in sintrum fan 'e biotechnology.
Deselde djipwetterhaven dy't foar hannel fan belang is, hat ek de Amerikaanske Striidkrêften nei San Diego brocht, yn it bysûnder de Amerikaanske Marine, hoewol't ek it Amerikaanske Marinierskorp wichtige bases yn 'e stêd hat. San Diego hat de iennichste grutskalige dûkboatbasis en marineskipsboufasiliteiten fan 'e Amerikaanske westkust. Yn 2008 wiene der 53 marineskippen stasjonearre, en dêropta 35.000 matroazen, mariniers en soldaten. Likernôch 5% fan alle wurkgelegenheid yn 'e stêd is direkt of yndirekt ôfhinklik fan 'e striidkrêften.
Fierders is ek it toerisme tige wichtich foar San Diego. Yn it foarste plak binne der de strannen, dêr't tûzenen surfers en tsientûzenen oare toeristen op ôf komme. Ek kin men in eintsje de see op gean om te walfiskspotten, mei't elts jier tsientûzenen grize walfisken foar de kust fan 'e stêd lâns migrearje. Fierders farre jiers yn San Diego likernôch 250 cruiseskippen út, mei oan board sa'n 900.000 passazjiers. Oan lân is de grutste attraksje de San Diego Zoo, ien fan 'e grutste en meast ferneamde dieretunen yn 'e Feriene Steaten. Fierders binne der it iepenbier akwarium en dolfinarium SeaWorld San Diego en ferskate museä dy't in protte besocht wurde, lykas it San Diego Museum of Art en it San Diego Natural History Museum. Yn july wurdt yn San Diego elts jier de San Diego Comic-Con holden, de grutste konvinsje op it mêd fan strips en fideospultsjes fan 'e wrâld. Yn 2012 kamen der yn San Diego County 32 miljoen toeristen, foar de helte deibesikers en foar de helte lju dy't teminsten ien nacht oerbleaune.
Zevenhuizen (Westerkertier)
Zevenhuizen (Grinslânsk: Zeuvenhuzen of Zeuv'nhoezen) is in doarp yn de gemeente Westerkertier yn Grinslân.
De namme Zevenhuizen docht net direkt tinken oan in grut doarp, mar wyls hat it doarp 2.798 ynwenners. thumb|Herfoarme tsjerke út 1869 thumb|Grifformearde tsjerke út 1957 mei rjochts ferieningsgebou Het Anker
De Monden
De Monden is in buorskip yn it doarp Elslo yn de gemeente Eaststellingwerf.
Zevenhuizen (Westerkertier)
Skiednis
Zevenhuizen is noch jong. Iuwen wie der fan in doarp gjin sprake, heechút fan in woast heechfeangebiet. Dit fean waard earst yn it ferlingde fan de lannen fan Vredewold (mei Tolbert as haadplak) troch de boeren op lytse skaal ôfgroeven en ûntgûn.
De Monden
De Monden binne nei alle gedachten neamd nei grutte plassen, yn de folksmûle Monden neamd.
Zevenhuizen (Westerkertier)
Skiednis
Nei de fêstiging fan de Van Ewsums op Nienoard waard de feanterij yn it grut oanpakt. Oan de soad kanalen (wiken) fan Zevenhuizen is it patroan fan in feankoloanje dúdlik te werkennen. Oan dy kanalen leinen sânreden, dy't wyls asfaltearre binne. In grutte feanbrân as gefolch fan bokweitbrânen op 11 juny 1833 tusken De Wylp en De Like, ferwoastge in grut part fan it fean tussen De Wilp en Leeken dêrmei ek in grut part fan it doarp Zevenhuizen. By de brân kamen fjouwer persoanen om, gienen mear as 60 huzen yn flammen op en waard 1.167.000 ton turf ferneatige.
Galysje (East-Europa)
Galysje (Poalsk: Galicja, Oekraynsk: Галичина, Halytsjyna, Jiddysk: גאַליציע, Galitsye) is in histoarysk gebiet yn it suden fan Poalen en it west fan 'e Oekraïne. De haadstêd wie Lemberch (Poalsk: Lwów, Oekraynsk: Львів Lviv). West-Galysje foarmet hjoed-de-dei ûnderdiel fan Poalen, wylst East-Galysje by de Oekraïne heart.
Zevenhuizen (Westerkertier)
Skiednis
It oarspronklike Zevenhuizen lei rjochting Alde Streek. Nei de brân is it doarp om de ôfslach Evertswyk werboud. De troch de brân wurkleas wurden feanarbeiders koenen oan de slach by de oanlis fan it saneamde Kommisjebosk, destiids 47 ha grut, dat letter wer rûge is om romte te meitsjen foar kultuergrûn. It oantinken oan de Kommisjebosk is yn de strjittnamme bewarre bleaun.
San Diego
Klimaat
San Diego hat in Mediterraan klimaat, dat karakterisearre wurdt troch waarme drûge simmers en mylde winters. De kâldste moanne is desimber, as de trochsneed temperatuer oerdeis 18,2 °C is, wylst it yn augustus, de waarmste moanne, oerdeis yn trochsneed 24,7 °C is. Oer it hiele jier ferdield falt der yn trochsneed mar 262,4 mm delslach. Snie is yn San Diego sa'n seldsum ferskynsel dat it sûnt de offisjele waarmjittings yn 1872 begûnen, mar fiif kear foarkommen is.
Galysje (East-Europa)
Namme
De namme Galysje stamt fan 'e stêd Halytsj (Russysk: Galitsj, yn it Latyn: Galicia). De oerienkomst mei de Spaanske regio Galysje (Spaansk Galysje) is tafallich.
Zevenhuizen (Westerkertier)
Skiednis
Zevenhuizen waard yn 1835 tsjerkedoarp; de (herfoarme) tsjerke fan Zevenhuizen waard yn dat jier opboud, de toerspits waard der trije jier letter opsetten en de klok is oernomd fan de Fryske gemeente Aldskoat. De tsjerke wie lykwols sa min boud dat der al yn 1869 op itselde steed in nije tsjerke boud wurde moast, de hjoeddeiske tsjerke. Yn 1844 rjochtten de ôfskiedene grifformearden in eigen tsjerkje op oan de Evertswyk. Om 1850 stienen der al 430 huzen en wiene der 2600 ynwenners. Yn 1893 waard - nei't doe sein waard - it doarp út har isolemint ferlost, troch de oanlis fan de ferhurde dyk De Like-Zevenhuizen. Op it begraafplak oan de Tsjerkhôfleane waard nei de Twadde Wrâldkriich it 'Tinkteken foar alle fallene slachtoffers yn besettingstiid' oprjochte.
Yn 1920-21 waard de grifformearde tsjerke ferboud en yn 1957 ferriisde in nije grifformearde tsjerke yn it doarp mei in wat apart útfierde wite dakruter. It âlde pân oan de Evertswyk 23 waard yn gebrûk nomd troch in leanbedriuw en letter ôfbrutsen.
Leukste doarp fan Grinslân
Zevenhuizen waard yn septimber 2011 keazen as Het leukste dorp van Groningen. Dy wedstriid, in inisjatyf fan RTV Noard en it Dagblad van het Noorden, diene 166 Grinslânske doarpen oan mei. Yn de finale krige Zevenhuizen 7622 stimmen en einige sa boppeoan, fier foar Niekerk (5276 stimmen) en Tolbert (4493 stimmen).
Windows 7
Yn oktober 2009 kaam Zevenhuizen grut ynternasjonaal yn it nijs doe't der 777 fergese pakketten útdield waarden fan de nije ferzje fan Windows, Windows 7. Hjirmei hie Zevenhuizen de ynternasjonale première fan dit bestjoeringssysteem.
Galysje (East-Europa)
Skiednis
Yn 1352 waard it foarstedom ferdield tusken it keninkryk Poalen en it gruthartochdom Litouwen. It grutste diel fan Galysje foel ûnder de Poalske kroan en dat bleau sa nei de uny fan Poalen en Litouwen. thumb|left|Lokaasje Galysje yn 'e tiid fan 'e dûbelmonargy Eastenryk-Hongarij (1914) Tusken 1772 en 1918 wie it as it keninkryk Galysje en Lodomearje in bestjoerlike ienheid fan Eastenryk. Yn 'e Earste Wrâldkriich waard der tusken de Eastenrikers en de Russen slim fochten yn Galysje. Nei de Earste Wrâldoarloch waard Galysje mei de Frede fan Riga oan it nije Poalen tadield.
Op 1 septimber 1939 foel Dútslân Poalen oan en op 17 septimber 1939 folge de Russyske ynfal yn Poalen. Neffens it Molotov-Ribbentroppakt ferdielden de twa lannen Poalen. It westlike diel fan de Bûg waard troch de Dútsers beset, it eastlike diel troch de Sovjet-Uny. Wylst West-Galysje yn it Dútske diel foel, lei East-Galysje yn it Russyske diel. Mei't Dútslân op 22 juny 1941 yn it ramt fan 'e Operaasje Barbarossa Ruslân de oarloch ferklearre folge dêrnei de Dútske besetting fan hiel Galysje.
Nei de Twadde Wrâldoarloch waard East-Galysje by de Oekraynske Sosjalistyske Sovjetrepublyk yndield, wylst West-Galysje by it hjoeddeiske Poalen bleau.
Befolking
De befolking fan Galysje wie oant de Twadde Wrâldoarloch tige multy-etnysk. Yn it west bestie Galysje fierwei foar it grutste part út Poalen, wylst East-Galysje in Oekraynske mearderheid hie, dy't troch de Habsburgers yn har ryk Roethenen neamd waarden. Dêrnjonken bestie der in grutte joadske minderheid. De Poalen wiene roomsk-katolyk, wylst de Roethenen yn 'e regel eastersk-otterdoks of gryksk-katolyk wiene.
De Oekraïners foarmen nei de yndieling by Poalen in bolstjurrige minderheid en fielden har troch de assimilaasjepolityk fan de lokale, yn 'e regel Poalske, bestjoerders diskriminearre. De ferhâldings tusken de befolkingsgroepen ferhurden nei't de Organisaasje fan Oekraynske Nasjonalisten jimmeroan mear terroristyske oanslaggen útfierden op ynstellings en Poalske beamten. Om't hja foar harren nasjonalistyske aspiraasjes foardiel mienden te heljen, kollaborearren in soad Oekraïners yn 1939 ynearsten mei de Russyske en dêrnei yn 1941 mei de Dútske besetter.
Frânske Eastyndyske Kompanjy
left|175px|thumb|Wapen fan de Frânske Eastyndyske Kompanjy thumb|250px|Frânske en oare Europeeske delsettingen yn Yndia thumb|Kanon fan de Frânske Eastyjeske Kompanjy (Canon de 4). Brûns, 1755, Douai. Kaliber: 84mm, lingte: 237cm, gewicht: 545kg, munysje: 2kg izeren ballen De Frânske Eastyndyske Kompanjy (Frânsk: Compagnie française des Indes Orientales) wie in kommersjele hannelsûndernimming dy't yn 1664 oprjochte waard as tsjinhinger fan de Nederlânske en Britske Eastyndyske Kompanjyen.
Galysje (East-Europa)
Befolking
Nei de Dútske ynfal waard mei in soad help fan 'e Oekraynske nasjonalisten it Galysyske joadendom hast folslein útroege. Ek fierden Oekraynske nasjonalisten yn East-Galysje en Wolhynje in grutte slachting ûnder de Poalske befolking en oare minderheden út. Nei de Twadde Wrâldoarloch waard de Poalske befolking út East-Galysje ferdreaun nei Poalen, fral nei it west fan it lân om dêr de gebieten op 'e nij te befolken dêr't de oaspronklike Dútske befolking ferdreaun wie.
Etnyske gearstalling fan 'e befolking yn de Twadde Poalske Republyk
De ferdieling fan 'e befolking neffens de folkstelling fan 1921 (etnisiteit) en 1931 (taal): ''Noat: Wat de joaden oanbelanget is op te merken dat in soad joaden harren sels omskreaune as "Poal" of as immen fan in oare nasjonaliteit. It werklike oantal joaden wie dêrom folle heger as de neamde oantallen.''
Frânske Eastyndyske Kompanjy
Al fan 1607 ôf makke de kening fan Frankryk, Hindrik IV, serieuze plannen om ta de oprjochting fan in Frânske Eastyndyske Kompanjy te kommen. Isaac le Maire wie dêrby syn adviseur. Alle besykjen mislearre lykwols.
Galysje (East-Europa)
Godstsjinst fan de befolking yn 'e tiid fan de dûbelmonargy
De befolking fan Galysje neffens religy neffens in folkstelling fan 1914:
Frânske Eastyndyske Kompanjy
Yn 1664 kaam Jean-Baptiste Colbert mei in nij plan, de oanstelling fan François Caron, dat stipe waard troch kening Loadewyk XIV. De nije kompanjy slaage net yn it stiftsjen fan in koloanje op Madagaskar, mar festige har wol yn de havens fan tichtby lizzende eilannen Bourbon en Île-de-France (no Réunion en Mauritius).
Tsjin 1719 hie de Kompanjy har fêstige yn Yndia, mar siet wol op de râne fan it bankrot. Itselde jier waard de kompanjy ûnder John Law kombinearre mei oare Frânske hannelkompanjyen, dat waard de Compagnie Perpétuelle des Indes. Sy bleau ûnôfhinklik oant 1723.
De delfal fan it Mogolryk die de Frânsken besluten om yn te gripen yn de ynlânske polityk fan Yndia om har belangen te ferdigenjen. Sy gienen alliânsjes oan mei lokale hearskers yn it suden fan it Yndiaaske subkontinint.
Fan 1741 ôf fierden de Frânsken ûnder Joseph François Dupleix in agressive polityk tsjin de Yndjers, mar ek tsjin de Ingelsken, oant sy lang om let ferslein waarden troch Robert Clive.
It die bliken dat de Kompanjy net be steat wie har finânsjeel te rêden, yn 1769 waard er opheft, om yn 1785 weroprjochte te wurden. Yn 1794 gie it bedriuw lykwols fallyt troch de Oarloggen fan de Frânske Revolúsje.
Neitiid bleaune ferskate Yndiaaske hannelshavens, dêr't Pondicherry en Chandernagore by wiene, ûnder Frânsk bestjoer oant sy yn 1954 oan de jonge steat Yndia kamen.
Pieter Feitsma
Pieter Feitsma (Nes, 7 septimber 1895 – Apeldoorn, 10 maart 1969) wie in Nederlânsk politikus út namme fan de PvdA.
Hy waard berne yn de Fryske gemeente Westdongeradiel as soan fan Durk Feitsma (1860-1938; lânbouwer) en Riemke Wiersma (1860-1943 ). Hy gie nei de hbs yn Ljouwert en wie direkteur fan in ferwaarmingsynstallaasjefabryk, mar hat ek assuradeur en wethâlder west.
Feitsma wie reserve-kapitein foar't er yn 1948 beneamd waard ta boargemaster fan Reeuwijk. Fan 1952 ôf wie er ek waarnimmend boargemaster fan de gemeenten Hekendorp, Papekop en Lange Ruige Weide. Dêrnei wie er fan 1955 oant syn pensjonearring yn 1960 de boargemaster fan Sliedrecht.
Hy ferstoar yn 1969 yn de âlderdom fan 73 jier.
List fan planetoïden 36301-36400
Dit is in list fan planetoïden 36301-36400.
Dangerous Liaisons
"Dangerous Liaisons" of "Les Liaisons dangereuses" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
Sjoch ek
oare adaptaasjes fan 'e roman fan Choderlos de Laclos:
Taiwan
Taiwan (eartiids ek bekend ûnder de namme Formosa') is sawol in lân as in eilân yn Aazje. De haadstêd is Taipei. Utsein it haadeilân Taiwan bestiet it lân ek noch út njoggen oare eilannen, dêr't seis fan oan de westkant lizze (wêrûnder Chipei Tao, P'Enghu Ch'Untao, Hsichi Yu, Ch'Imei Yu en Liuch'Iu Hsu) en trije oan de eastkant (Kueishan Tao, Lu Tao en Lan Yu).
Taiwan wurdt troch de kommunistyske Folksrepublyk Sina net erkend, mar beskôge as in ôffallige provinsje fan de republyk. Ek troch de mearderheid fan de ynternasjonale mienskip wurdt Taiwan offisjeel net erkend. Lykwols ûnderhâldt it grutste part fan de steaten yn de wrâld wol aparte ekonomyske en kulturele relaasjes mei Taiwan, meastentiids fia saneamde gesantskippen.
Lizzing
It eilân leit eastlik fan Sina en wurdt begrinzge troch:
Lânskip
It berchtme op it eilân is meastentiids ticht beboske, 60 piken komme boppe de 3.000 meter út. De heechste pyk op it eilân is Yu Shan op 3.952 meter. It klimaat yn it noarden is subtropysk mei in protte delslach, yn it súdwesten lykwols tropysk en tige ûnder ynfloed fan de wintermoesson.
Skiednis
yn 1624 festige de Vereenigde Oostindische Compagnie (VOC) him op it eilân omdat dat op it fêstelân fan Sina (doedestiids Katay neamd) ferbean waard. It bestjoer yn Nederlânsk-Formosa waard útfierd út Fort Zeelandia yn it plak Tainan. It eilân waard net beset, mar der waard oparbeide mei de lokale doarpshaden. De VOC organisearre it ûnderwiis dêr't de lânseigen befolking troch kerstene waard. Der waarden sûkerplantaazjes oanlein.
Taiwan waard yn 1661 diel fan it Sineeske Keizerryk. Yn 1895 stie Sina it eilân ôf oan Japan, mar nei de Twadde Wrâldkriich waard Taiwan wer Sineesk gebiet. Nei de nederlaach yn de boargeroarloch fersette de Kwomintang-regearing yn 1949 har sit nei Taiwan. De ferhâlding tusken de regearingen fan Beijing en Taipei bliuwe oant-en-mei hjoed de dei spand. De presidint hat diels de macht en fiergeand foech, nettsjinsteande de parlemintêre grûnwet.
Befolking
De oarspronklike bewenners fan Taiwan binne ferskillende Austronesyske stammen. Dy aboriginals binne net besibbe oan de Sinezen, mar hawwe it meast wei fan de befolking op 'e Filipinen en oare eilannen yn de omkriten. In oare grutte befolkingsgroep binne de Hakka.
Healwei de 17e iuw kaam it eilân oan de opstannige Sineeske generaal Koksinga (Zheng Chenggong). Sûnt dy tiid kamen Sineeske ymmigranten nei it eilân, fral fan Fujian. Yn earsten waard allinnich manlju tastien nei Taiwan te kommen, dêr't in protte manlju fan nei oankomst mei in eilânseigene frou troude. Sa assimilearre it meastepart fan de oarspronklike befolking mei de neikommers.
De lêste grutte ymmigraasjeweach wie yn 1949, doe't sa'n 700.000 represintanten fan de Sineeske elite en sa'n 800.000 militêren fan it Nasjonalistyske leger û.l.f. Tjiang K'ai-sjek op de flecht foar de kommunisten fan Foarsitter Mao nei Taiwan kamen. Hja foarmje tsjintwurdich in grutte minderheid mei 20% fan de befolking. Eartiids behearsken sy folslein it politike- en ekonomyske flak. Dizze ymmigranten, en betiden ek harren neiteam, wurde noch allegeduerigen waishengren neamd, "minsken út oare provinsjes".
Religy
Goed 93% fan de Taiwaneeske befolking hinget it Boedisme, Konfusianisme of Taoisme oan. Sa'n 4.5% is Kristen.
Biesbrêge
thumb|Bestoarming fan beset Coevorden oer biesbrêgen, 1672. Steatske troepen feroverje [[Coevorden fannijs op Biskop fan Galen fan Münster]]
In biesbrêge as biisbrêge is in ienfâldige brêge, flechte fan gers of hea ('biezen'). Yn it ferline waard in biesbrêge wol brûkt by in belegering fan stêd as kastiel; in provisoaryske manier om in grêft te oerbrêgjen.
Alexander Burger
Alexander Burger (It Hearrenfean, 1999) is in Nederlânsk filmmakker, dogger fan voice-overs en sjoernalist.
Wurkpaad
Yn 2020 studearre hy ôf oan D'Drive Film & Media yn Ljouwert, mei syn koarte film Troebel Water. Under syn stúdzje rûn er staazje by Omroep LEO, dêr 't er voice-overwurk die foar nijsreportaazjes. Ek spruts er ferskate websearjes yn foar Netherlandssoccer. Nei syn stúdzje hat er wurksum west as ûndersykssjoernalist by RTV NOF. Op 5 jannewaris 2023 wie hy ien fan de presintatoaren fan it radioprogramma Sis it mar! by Omrop Fryslân.
De Riete
De Riete is in buorskip yn it doarp Elslo yn de gemeente Eaststellingwerf.
Hûndertjierrige Oarloch
right|thumb|250px|It belis fan Orlean De Hûndertjierrige Oarloch is in lange rige fan konflikten ôfwiksele mei koart oanhâldende wapenstilstannen tusken de keningen fan Ingelân en Frankryk. De beneaming dêrfoar komt út de 19e iuw en de doer fan de oarloch wurdt meastentiids rekkene tusken 1337 oant 1453.
De Ingelsen behellen ynearsten in protte súksessen, mar it optreden fan Jeanne d'Arc yn 1429 betsjutte foarfêst in kearpunt yn de kriich. Mei de ferovering fan Bordeaux yn 1453 kaam de striid ta in ein. Allinnich de stêd Kales bleau oant 1559 yn Ingelske hannen.
Oanlieding en kriichsferrin
Nei it útstjerren fan de haadline fan it Frânske keningshûs Kapet (1328) makke de Ingelske kening Eduard III, dy't troch syn mem in pakesizzer fan kening Filips IV fan Frankryk wie, oanspraak op de Frânske troan. Yn 1337 fernijde hy syn oanspraak út frees foar Frânske yntervinsje yn Flaanderen en Skotlân. De Frânske kening, Filips VI fan Valois, út de sydline fan de Kapets, besette doe it hartochdom Guyenne, it ienige oerbleaune besit fan de Ingelske kening op it fêstelân. Dat barren wie de direkte oanlieding foar de kriich. Eduard rôp himsels ta kening fan Frankryk út yn 1340 (in titel dy't troch de Ingelske keningen oant 1801 brûkt wurde soe).
List fan planetoïden 901-1000
Dit is in list fan planetoïden 901-1000.
Hûndertjierrige Oarloch
Oanlieding en kriichsferrin
De "oarloch" dy't út in rige fan konflikten bestie wurdt meastentiids opdield yn trije of fjouwer parten: de Oarloch fan Eduard (1337-1360), de Oarloch fan Karel (1369-1389), de Oarloch fan Lancaster (1415-1429) en it trage ferfal fan de Plantagenets harren lok neidat Jeanne d'Arc op it toaniel ferskynde (1412-1431).
Betsjutting
Ferskate oare eigentiidske Jeropeeske konflikten hawwe streekrjocht betrekking op it konflikt: de Bretonske Suksesjeoarloch, Kastiljaanske Boargeroarloch, de Oarloch fan de Twa Peters en de Krisis fan 1383-1385. De term "Hûndertjierrige Oarloch" is in letter optinksel fan histoarisy, betocht om de rige fan foarfallen beskriuwe te kinnen.
De oarloch hat syn histoaryske betsjutting oan tal fan faktoaren te tankjen. Ek al wie it konflikt yn oanlis in dynastyk konflikt, de kriich hat de oanset jûn ta de ideeën fan sawol it Frânske as Ingelske nasjonalisme. Op militêr flak soarge it foar ynfiering fan nije wapens en kriichstaktiken, dy't de âldere feodale legers troch swiere kavalery dominearre yn West-Jeropa ûndermynje soe. De earste beropslegers yn West-Jeropa sûnt de Romeinske tiid waarden foarme foar it fieren fan oarloch. Troch dat alles, mar ek fanwege syn lange doer, wurdt de hûndertjierrige oarloch faak sjoen as ien fan de wichtichste konflikten yn de skiednis fan Midsiuwske oarlochsfiering.
Roarik
Roarik, ek wol Roerik fan Doarestêd of Hrörek wie in Deenske Wytsing dy't tusken 850 en 880 hearske oer in grut part fan Nederlân, dat yn dy tiid Frisia (Fryslân) neamd waard. Hy krige fan de Frankyske kening in grut gebiet yn lien dat te westen fan it Fly lei oant-en-mei Flakkee it tsjintwurdige Hjerringfliet. Dêrom wurdt er as in Fryske greve beskôge, mar it kin ek sa west ha, dat er himsels kening fan Fryslân neamde.
Komôf
Yn harren jonge jierRen diene Roarik en Harald mei oan ferskate Wytsingen plondertochten. Yn 836 plonderen sy de delsettingen Antverpia, Deurne mei har Benediktiner kleaster, Merksem, Ranst en Broechem. Fan it ferwoaste Antverpia liet Roarik in typyske Wytsing-ringwâlfesting meitsje.
De Frankyske keizer Loadewyk de Fromme besocht Roarik en syn broer Harald fan plonderjen ôf te hâlden en joech harren yn it kader fan de kustferdigening wichtige militêre amten, Roarik te Doarestêd en Harald te Walcheren.
Greve fan Fryslân
Doe Loadewyk de Fromme yn 840 ferstoar liet hy syn ryk efter oan syn soannen Lotarius I, Loadewyk de Dútser en Karel de Keale. Lotarius I dy't as iennichste de keizertitel droech, liet fuortendaliks Roarik finzen nimme op beskuldiging fan heechferried. Dizze koe lykwols ûntkomme en fûn in gastfrij ûnderdak by Loadewyk, dy't him yn 841 it eilân Wieringen yn lien tawiisde.
Yn 850 moast keizer Lotarius I duldzje dat Roarik werom kearde nei Dorestêd as steedhâlder. Roarik krige opdracht de Deenske Wytsingen fan plonderjen ôf te hâlden, mar slagge dêr mar heal yn. Dorestêd bleau dêr yn elts gefal fan besparre.
Yn 855 besocht Roarik de Deenske kroan yn besit te krijen, mar kearde sûnder súkses tebek. Hy wie no fan betinken om de hearskippij oer hiel Fryslân yn hannen te krijen. Tegearre mei syn broer Harald slagge hy der yn de Fryske gebieten fanút de eilannen Wieringen (Roarik) en Walcheren (Harald) te oermasterjen. De nije keizer Lotarius II moast him by de hearskippij fan Roarik oer Fryslân dellizze. Roarik makke Dorestêd ta sintrum fan syn Fryske machtsgebiet dat har útstrekte tusken it Fly en Maas. Dus sawat it hiele gebiet fan it tsjintwurdige Hollân (Noard- en Súd-) en Utert.
Rolpeal (Haulerwyk)
Rolpeal is in buorskip tichtby it doarp Haulerwyk yn de gemeente Eaststellingwerf.
Roarik
Greve fan Fryslân
Dochs joech Roarik syn oanspraak op de Deenske troan net op. Yn 857 naam er Hedeby yn en yn 859 waard Bremen plondere. Tidens de ôfwêzichheid fan Roarik foelen oare Deenske Wytsingen it Fryske gebiet oan. Sy oermasteren de wichtichste stêden Dorestêd en Utert, wêrtroch de biskop fan Utert, Hunger ûntwyk sykje moast yn Dimter. Hjirmei helle Roarik de woede fan de keizer op syn hals, dy't him it greefskip oer Fryslân ûntnaam.
Tsjongerskâns
De Tsjongerskâns (Nederlânsk en offisjeel: Tjongerschans) is in middelgrut sikehûs op It Hearrenfean mei in regionale funksje.
Rolpeal (Haulerwyk)
De buorskip is neamd nei de rolpeal dy’t dêr eartiids stie. Yn 2009 is in replika fan in rolpeal pleatst.
Tsjongerskâns
Skiednis
Op 19 oktober 1929 waard it sikehûs oan de Thialfwei offisjeel yn gebrûk nomd. De kapasiteit wie 70 bêden. Op 22 febrewaris 1938 waard de nije eastlike fleugel mei 40 bêden iepene. Eigentlik wienen der oan ien tried wei troch útwreidings: in nij keukengebou (1954), berneôfdieling en ynterne ôfdieling (1956), röntgenôfdieling (1958), polyklinyk (1962).
Yn de jierren 70 in nij behannelhûs, sadat de kapasiteit mei 90 bêden tanaam oant hast 400 bêden. Yn de jierren 80 folge nijbou fan in psychiatrysk-neurologyske ôfdieling en in polyklinysk sintrum. Yn de 21e iuw wie der noch in grutte nijbou dy't yn 2008 foltôge waard. Sûnt 1 jannewaris 2012 is de Tsjongerskâns ûnderdiel fan Zorgpartners Friesland en falt dêrom ûnder deselde memme-organisaasje as it Medysk Sintrum Ljouwert.
Nammejouwing
Om 1300 hinne wie Aldskoat it sintrum fan in hjoeddeiske It Hearrenfean, der waard troch in Dútske Oarder in kleaster mei in hospitaalfunksje stifte. Koart nei de reformaasje fan 1580 waard dat kleaster ferfongen troch in skâns om it oerstekplak fan de Tsjonger te beskermjen tsjin de Spanjerts. Opfallend detail is dat It Hearrenfean doe noch Skoatteruterbuorren neamd waard, wat dúdlik oanjout hoe wichtich Aldskoat doe wie. De namme fan it hjoeddeiske sikehûs fan It Hearrenfean ferwiist nei dy ferdwûne gebouwen.
Tydskrift foar Fryske Taalkunde
It Tydskrift foar Fryske Taalkunde (TFT) wie in Frysktalich tydskrift dat ferskynde fan 1985-1995 en waard oprjochte troch Siebren Dyk, Jarich Hoekstra en Willem Visser. Nei fiif jiergongen ferliet Siebren Dyk de redaksje en waard opfolge troch Durk Veenstra.
De oprjochters wienen jongere frisisten, destiids alle trije wurkjend by de Fryske Akademy. It inisjatyf foar in nij tydskrift ûntstie út ûnfrede: der soe yn de besteande frisistyske tydskriften ye min omtinken jûn wurde oan wittenskiplike diskusje, wylst de publikaasjes nei harren miening te min oansluten by de ynternasjonale taalkundige ûntwikkelingen. Boppedat wie der gjin tyskrift dat him hielendal oan de taalkunde fan it frysk wijde. Sa soenen ynteressearden harren taalkundige krinten út de ûnderwiiskundige, histoaryske, folkskundige, sosjaal-wittenskiplike of literêre brij sykje moatte. Troch in aktyf redaksjebelied hoopten de oprjochters mei TFT de Friese taalkunde kwalitatyf en kwantitatyf op in heger plan te bringen.
It fernijende oan TFT hat west, dat der neist artikels, ek bewust romte ynromme waard foar oare rubriken. Sa waard de taalkundige frisistyk kritysk folge middels resinsjes (de rubryk 'Besprek') en wie der romte foar taalkundige polemyk (de rubryk 'Opmerkingen en diskusje'). En der wie de dokumintearjende rubryk 'Op it mêd', wêryn publikaasjes – en net allinnich fisistyske – sinjalearre waarden dy't fan belang binne foar de Fryske taalkunde.
TFT ferskynde trije kear jiers. Jiergong 6 hie yn 1990 ferskine moatten, mar troch in gearrin fan omstannichheden bliek de redaksje dat jier net by steat nûmers te publisearjen. It blêd makke tsien jiergongen fol. Yn in brief oan de abonnees waard tiidgebrek as wichtichste reden neamd der mei op te hâlden.
It Grinzer frisistyske tydskrift Us Wurk – de trije oprjochters sieten letter yn de redaksje – hat de rubryk 'Op it mêd', dêr't ferlet fan blykte te wêzen, oernomd. Ek krige Us Wurk doe in bloeiende rubryk 'Besprek'. It Tydskrift foar Fryske Taalkunde hat sa yndirekt syn spoaren yn de frisistyk neilitten.
Bloedplakkaten
Bloedplakkaten wienen feroarderingen dy't troch de mearderheid fan de Fryske Steaten ûnder lieding fan Sipko Basseleur jûn waarden op 25 septimber 1786. Hjirby waarden de eksersysjegenoatskippen oan bannen lein en de frijheid fan printparse waard beheind. Court Lambertus fan Beyma en oare Patriotten gienen hjir fûl tsjinyn.
Skottelenburch
Skottelenburch is in buorskip yn Easterwâlde yn de gemeente Eaststellingwerf.
Der is in pleats dy’t Schottelenburch hjit. Troch it buorskip rint de Provinsjale wei 919.
Rein Jonker
thumb|250px|Rein Jonker (nr. 30) by de Avestêdetocht fan 1986
Rein Jonker (Wytgaard?, 10 septimber 1950 ) is in eardere maratonrider út Wytgaard.
Reedriden
Oer it ferhaal fan de bus nei Poalen makke it programma "Andere Tijden" yn jannewaris 2011 in dokumentêre.
Skûtsjesilen
Neist it reedriden is Jonker ek dwaande mei it skûtsjesilen. Hy is adviseur op it skûtsje fan syn soan Erik Jonker, De Jonge Rein, dat as thúshaven Wytgaard hat. It skûtsje sylt sûnt 2007 yn de IFKS-klasse, en promovearre yn in pear jier tiid nei de A-klasse, de heechste klasse. Yn 2012 waard it skûtsje trettjinde yn it einklassemint.
List fan spoarstasjons yn Amsterdam
Dit is in List fan spoarstasjons yn Amsterdam, yn dizze list binne allinne de offisjele stasjons opnaam de stopplakken en halteplakken binne net meirekkene. It earste spoarstasjon fan Amsterdam wie it earste stasjonsgebou fan Nederlân, It stasjon stie offisjeel net yn Amsterdam, mar yn de doetiidske gemeente Sloten. It stasjon hat nea in ôfkoarting fan de namme hân en stiet op de posysjekaart ûnder de list oanjûn mei 1e. Ek it Stasjon Skiphol Airport stiet offisjeel net yn Amsterdam, mar is al meinaam yn dizze list.
List fan spoarstasjons
Opmerkingen:
Meint van der Velde
thumb|right|250px| thumb|right|250px| Meint van der Velde (1953) is in byldzjend keunstner út Grou. Hy studearre yn 1975 ôf oan de Akademy fan Byldzjend Keunstûnderwiis Vredeman de Vries yn Ljouwert oan de ôfdieling monumintale foarmjouwing.