cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
American Pie (film)
Plot
Underwilens besiket Jim de oandacht te lûken fan 'e kreaze Nadia, in famke út Slowakije dat fia in útwikselingsprojekt in jier op 'e East Great Falls High School sit. Syn sneue krewearjen is alhiel om 'e nocht oant Nadia him úteinlik út harsels freget oft er har ek byles jaan kin. Dy kâns grypt Jim mei beide hannen oan, mar de tiid dêr't er har op útnûget om by him thús del te kommen, is fuort nei har balletles. Se stimt dermei yn, op betingst dat se har dan earst by him thús omklaaie kin. Jim syn maten hawwe it petear folge, en Stifler komt mei it lumineuze idee om Nadia har omklaaie te litten yn Jim syn sliepkeamer, dêr't er in kompjûter mei in webcam hat. As er dy oanset en de bylden fia it ynternet trochstjoert, kinne se allegear fan Nadia meigenietsje. Jim syn oare maten liket dat skoan ta en sels Finch, dy't in haat-haat-relaasje mei Stifler ûnderhâldt, moat tajaan dit noch net sa'n raar idee is. Der is net folle foar nedich om Jim safier te krijen dat er it as in poerbêst plan begjint te beskôgjen.
Op 'e dei dat Nadia by him thús komt, lit Jim har allinne yn syn sliepkeamer en draaft dan as in gek nei Kevin syn hûs ta, dêr't se fia de oer it ynternet dêrhinne ferstjoerde bylden sjogge hoe't Nadia de klean útdocht oant se topless is. As se dan yn Jim syn nachtkastke sjocht, fynt se dêr, ta syn skrik, de neakenblêden dy't syn heit foar him kocht hie yn in wolmienend besykjen om syn soan te helpen in sûne seksualiteit te berikken troch masturbaasje. Jim is der wis fan dat Nadia no neat mear mei him te krijen hawwe wolle sil, mar ta ferheardens fan alle stikeme tasjoggers giet se langút op syn bêd lizzen en ferdwynt har iene hân yn har slipke wylst se de tydskriften trochblêdet. Jim lit him wer beprate, diskear om gau-gau nei hûs te gean en him by har te jaan. Wylst er ûnderweis nei hûs is, kriget Kevin in tillefoantsje fan in oare klasgenoat dy't him fertelt dat Jim de webcamlink by fersin oan al syn klasgenoaten ferstjoerd hat ynstee fan allinne oan Kevin en Stifler. Sûnder dat Jim it wit, folget sadwaande hast de hiele skoalle syn ferrjochtings. As er wer thúskomt en him by Nadia jout, docht bliken dat dy wol seks mei him hawwe wol, mar earst lit se him in striptease opfiere, ta hilariteit fan alle tasjoggers. As se dêrnei oan 'e seks ta binne, komt Jim oant twaris ta te betiid klear.
Oer Finch geane ûnderwilens op skoalle alderhanne geroften dy't him hommels tige populêr meitsje by de famkes. Sa soed er skepen wêze as in hynder, in stoere tatoeaazje hawwe en by slaanderij Stifler in flink wan bruien jûn hawwe. Der wurdt sels fan grute dat Finch mei Stiflers mem op bêd west hat. Uteinlik ûntdekke Finch syn maten dat er Jessica 200 dollar betelle hat om ûnder de oare famkes sokke leagens oer him te fersprieden. As Stifler troch it famke mei wa't er ôfsprutsen hat foar it lêstejiers dûnsfeest oan 'e kant set wurdt om't se leaver mei Finch dêrhinne wol, kriget hy foar it earst lucht fan alle sterke ferhalen oer Finch en syn eigen byrol dêryn. Stifler is not amused en beslút Finch werom te pakken. Dat docht er op foar him karakteristyk ûnferfine wize troch Finch syn mochaccino oan te lingjen mei laksearmiddel. Finch stiet der om bekend dat er sa'n fyske is dat er altyd nei hûs giet as er in grut boadskip weibringe moat, om't de húskes op skoalle him te smoarch binne. Diskear hat er dêr gjin tiid foar en Stifler liedt him behelpsum nei de húskes ta, wêrby't Finch pas trochkriget dat it de frouljus-wc's binne as er der al op sit. Dan giet it mâl en as er úteinlik fan it húske komt, hat Stifler derfoar soarge dat de hiele skoalle him sawat opwachtet om him út te laitsjen. Dêrnei is it dien mei de it leauwen fan 'e famkes yn 'e sterke ferhalen oer Finch.
Kevin, dy't noch altyd besiket út te finen hoe't er Vicky in orgasme besoarje moat, freget syn âldere broer Tom om help. Dyselde fertelt him dat der yn 'e bibleteek fan 'e skoalle in boek ferstoppe is, it Boek fan 'e Leafde. Dat is begûn as in boekje oer seksuele foarljochting dat in learling fan 'e East Great Falls High School jierren lyn ris mei werom nommen hat fan fakânsje yn it bûtenlân, mar it is fan hân ta hân gien en eltse lêzer hat der dingen oan tafoege, sadat it in reuseftich plakboek fol mei goerie oer seks wurden is. Kevin siket it ûnder de ûnderste boekeplanke yn in boekekast ferburgen boek op en begjint te studearjen. Underwilens hat Vicky him syn misstap ferjûn, en as se de folgjende kear oan it rotsoaien binne, slagget it Kevin om har mei de orale sekstechniken dy't yn it Boek fan 'e Leafde beskreaun binne, klearkomme te litten.
Oz besiket it wer goed te meitsjen mei Heather troch himsels as frijwilliger oan te bieden foar in duët dat mei har songen wurde moat op 'e jierlikse útfiering fan it skoalkoar. Sy byt him ta dat er dêr mar better goed foar oefenje kin, mar as se him letter yn in lege seal yndie oan it oefenjen sjocht, begjint se him te ferjaan. Der komt lykwols in kink yn 'e keabel as bliken docht dat de lêste lacrossewedstryd fan it jier op deselde dei en deselde tiid falt as de útfiering fan it koar. Oz moat sadwaande ôfsizze, ta teloarstelling fan Heather. As coach Marshall de lacrossespilers lykwols yn it earste skoft tasprekt en seit dat se dwaan moatte wat se it leafst dwaan wolle (d.w.s. lacrosse spylje), beseft Oz dat er eins it leafst wat oars dwaan wol en ferlit er halje-trawalje it fjild om him yn it auditoarium by Heather te jaan. Nei harren súksesfolle duët jout Heather ta en prate se net inkeld ôf om tegearre nei it lêstejiers dûnsfeest te gean, mar krije se ek ferkearing.
De deis nei it debakel mei Nadia wurdt Jim oeral op skoalle útlake. Wat noch helte minder is, de sponsors fan Nadia as útwikselingslearlinge hawwe de bylden ek sjoen en hawwe harren stipe ynlutsen, mei as gefolch dat Nadia hookstrooks op it fleantúch werom nei Slowakije set is. Jim hat sadwaande gjin hope mear om foar de ein fan it skoaljier syn fammesteat te ferliezen, want gjin famke wol no noch mei him nei it lêstejiers dûnsfeest ta. By Ingelsk sit Jim njonken de ûnopfallende Michelle Flaherty, in geekich lid fan it muzykkorps fan 'e skoalle, dy't oant op it ferfeelsume ôf trocheamelet oer har saaie aventoeren op it simmerkamp fan it korps. As Jim lykwols foar it ferstân kriget dat sy de bylden fan him en Nadia net sjoen hat en der net iens fan ôfwit, beseft er dat dit wierskynlik syn lêste kâns is om net allinnich nei it lêstejiers dûnsfeest te hoegen. Hy freget Michelle om mei dêrhinne en sy stimt ta, op betingst dat se neitiid ek tegearre nei it eksamenfeest geane, dat yn 'e filla fan Stifler holden wurdt.
Op it lêstejiers dûnsfeest sjocht it der hopeleas út foar Finch en net folle better foar Jim, wylst Oz syn ferkearing net ferprutse wol troch no tefolle oan te driuwen op seks. De iennichste dy't in goede kâns liket te meitsjen om foar de ein fan it skoaljier syn fammesteat te ferliezen, is Kevin, mar dy fielt de druk bot en rekket der suver oerstjoer fan. As Vicky oan it famke mei wa't Chuck Sherman op bêd west hat, freget hoe't it foar har wie, docht lykwols bliken dat de 'Sherminator' harren allegear by de poat hân hat: se hawwe hielendal gjin seks hân, mar inkeld in djipdollend petear dat de hiele nacht duorre hat. It fanke is sa lulk oer de leagens dy't Chuck oer har ferspraat hat dat se de mikrofoan grypt en him foar it hiele omsteand laach oer sa fernederet dat er yn 'e broek miicht. Dy iepenbiering soarget derfoar dat de druk fan 'e fjouwer freonen weinommen wurdt.
De oare moarns wurdt Jim allinne wekker en beseft er dat Michelle him allinne mar brûkt hat foar seks, wat er geweldich fynt. Vicki makket it út mei Kevin, om't se yn it oankommende skoaljier nei ferskillende universiteiten geane dy't withoefier útinoar lizze, en sy derfan oertsjûge is dat in relaasje op ôfstân net wurkje sil. Op 'e siik nei syn mem treft Stifler har neaken mei Finch op it biljert oan; hy is sa skokt dat er derhinne falt. As de fjouwer freonen letter op it terraske fan in kafee sitte, fertelle Kevin, Jim en Finch grutsk dat se gjin faam mear binne. Oz lokwinsket harren en akseptearret harren dielnimming dat soks him net slagge is, mar syn nacht mei Heather hâldt er geheim. Letter leit Jim oer it ynternet kontakt mei Nadia yn Slowakije, wêrby't er foar syn webcam in striptease foar har opfiert. Ungemurken trappearret syn heit him dêr wer by, mar dy skrillet gau tebek as er sjocht wat der oan 'e hân is en dûnset sels de oerrin del nei Jim syn mem.
Kevin Tod Smith
Kevin Tod Smith, ropnamme Kev (Auckland, 16 maart 1963 – Peking, 15 febrewaris 2002), wie in Nijseelânsk akteur fan mingd etnysk Angelsaksysk Nijseelânsk, Ingelsk, Dútsk en Tongaansk komôf. Hy krige ynternasjonaal bekendheid troch syn rol as de Grykske oarlochsgod Ares yn 'e populêre Amerikaanske tillefyzjesearjes Hercules: The Legendary Journey en Xena: Warrior Princess. In ûngelokkige fal makke yn 2002, doe't er 38 jier wie, in ein oan syn libben.
American Pie (film)
Produksje
American Pie waard regissearre troch de bruorren Paul Weitz en Chris Weitz nei in senario fan Adam Herz. Dyselde basearre it op syn eigen middelbere-skoaltiid yn Grand Rapids yn 'e Amerikaanske steat Michigan. It fiktive plak East Great Falls is basearre op Grand Rapids, en de East Great Falls High School op 'e East Grand Rapids High School. As produsinten wiene Chris Weitz, Paul Weitz, Chris Moore, Warren Zide en Craig Perry by it projekt belutsen foar de filmstudio's Zide/Perry Productions en Summit Entertainment. Foar de film wie in budget beskikber fan $11 miljoen.
Kevin Tod Smith
Jonkheid & oplieding
Smith waard yn 1963 bern yn it Nijseelânske Auckland. Syn mem wie fan Fidzjiaansk komôf, wylst syn heit in Pakeha, in blanke Nijseelanner, wie. Doe't er alve jier wie, ferfear it gesin nei it stedsje Timaru, op it Sudereilân, dêr't er fan 1976 oant 1979 op 'e middelbere skoalle siet. Yn dy tiid died er oan teäter, rugby en keunstskilderjen, en dêrnjonken spile er ek yn in rock n' roll-bandsje. Yn 1979 gied er út 'e hûs en ferfear er nei in keamer boppe in grientesaak yn 'e stêd Christchurch. Dêr bedripte er him mei in ferskaat oan baantsjes oant er mei tweintich jier, yn 1983, in stúdzje begûn oan 'e Universiteit fan Canterbury. Wylst er noch studearre, troude er yn 1986 mei syn freondinne fan 'e middelbere skoalle, Suzanne ("Sue"), mei wa't er trije soannen krige, Oscar, Tyrone en Willard.
American Pie (film)
Produksje
De kamerarezjy wie yn 'e hannen fan Richard Crudo, en de filmmuzyk waard fersoarge troch David Lawrence. Hoewol't de film yn súdwestlik Michigan spilet, fûnen de opnamen hielendal plak yn súdlik Kalifornje, benammen yn Long Beach. De Milikan High School dêre waard brûkt foar bûtendoaropnamen fan 'e East Great Falls High School om't de skoalkleuren itselde binne, wylst de binnendoaropnamen yn 'e East Great Falls High School ferrjochte waarden yn 'e Long Beach Polytechnic High School. Foar de wente fan it gesin Levenstein gie in hûs yn 'e buert Los Cerritos fan Long Beach troch, dat sûnt bekend kommen is te stean as it "American Pie-hûs".
Distribúsje
De distribúsje fan American Pie waard fersoarge troch Universal Pictures, dat de bûtenlânske distribúsjerjochten al op it Ynternasjonaal Filmfestival fan Cannes, yn Frankryk, ferkocht noch foar't de film yn premiêre gien wie. Dat waard dien om't men derfan útgie dat American Pie in ferliesjaand projekt wêze soe, en troch de distribúsjerjochten te ferkeapjen foar't dúdlik wie hoe grut oft dat ferlies wêze soe, besocht Universal safolle mooglik fan 'e produksjekosten werom te winnen. Dêrby waard deroan foarbygien dat insiders yn 'e filmyndustry al yn it foar bewearden dat de film wolris in ûnferwachts súkses wêze kinne soe. (Doe't dat ek sa bliek te wêzen, waard dúdlik dat Universal himsels danich yn 'e fingers snijd hie, mei't se letter folle mear foar de bûtenlânske distribúsjerjochten opstrike kinnen hiene.)
Kevin Tod Smith
Karriêre
Yn 'e jierren dêrnei fertolke Smith in grut tal rollen op 'e Nijseelânske tillefyzje, wêrûnder dy fan Paul Cosic yn 'e lêste beide seizoenen (1994 en 1995) fan 'e primetime-dramasearje Marlin Bay. Foar dy rol wûn er yn 1995 de New Zealand Film and Television Award foar bêste byrol fan in akteur. Datselde jiers hied er in byrol yn 'e Amerikaanske (mar yn Nij-Seelân) opnommen searje Hercules: The Legendary Journeys, as Herkules syn healbroer Ifikles. Dêrmei wekke er de belangstelling fan 'e makkers fan dy rige, en doe't dyselden letter yn 'e searje Xena: Warrior Princess immen nedich wiene om 'e rol fan Ares, de Grykske god fan 'e oarloch, te spyljen, waard Smith frege. It waard in weromkearende gastrol foar him, en hy spile deselde rol letter ek yn Hercules: The Legendary Journeys en Young Hercules. As de tsjustere en dochs ferliedlike Ares krige Smith foar it earst ek bûten Nij-Seelân bekendheid.
American Pie (film)
Untfangst
Fan 'e filmkritisy krige American Pie oer it algemien mingde resinsjes. Ferskate resinsinten lieten de film folslein ôfrinne. Sa omskreau Jim Sullivan American Pie yn The Boston Globe as "in walchlik en wansmaaklik middelbere-skoalle-aventoer mei sentiminteel geëamel". Yn The New York Times skreau Stephen Holden dat it "ien fan 'e opperflakkichste en gleiste jeugdfilms" wie dy't er ea sjoen hie. Roger Ebert fan 'e Chicago Sun-Times parte American Pie lykwols 3 fan 4 stjerren ta. Syn oardiel wie: "[De film] is net geweldich, mar hy is fleurich en docht syn bêst en is soms grappich, en – dit is it wichtichtste – hy is net gemien. De personaazjes binne […] leaf en sympatyk."
Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hat American Pie in justjes boppe midsmjittich goedkarringspersintaazje fan 60%, basearre op 124 ûnderskate resinsjes. Op Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, behellet American Pie in goedkarringspersintaazje fan 58%, basearre op 30 resinsjes.
Kevin Tod Smith
Ferstjerren
Begjin 2002 gie Smith nei Sina ta, foar de opnamen fan 'e Amerikaansk-Sineeske fjochtsportfilm Warriors of Virtue 2. Syn reden om in rol yn dy film oan te nimmen wie dat er dan mei in beskate stuntman gearwurkje koe waans wurk oft er sjoen hie yn Crouching Tiger, Hidden Dragon. Smith wie fan doel om dy gearwurking te brûken as tarieding op syn earste rol yn in Hollywood-film, Tears of the Sun, wêryn't er njonken Bruce Willis spylje soe.
Medium
"Medium" (meartal: media) hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings.
Kevin Tod Smith
Ferstjerren
Op 6 febrewaris 2002 hie Smith syn wurk foar de film, op 'e set yn Shijiazhuang, 270 km súdwestlik fan 'e Sineeske haadstêd Peking, derop sitten. Nei't er it foltôgjen fan 'e opnamen mei de rest fan cast en crew fierd hie, en wylst er wachte op in lift werom nei syn hotel, kuiere er wat om tusken de sets fan 'e Central China Television-filmstudio, en besleat er om 'e iene of oare reden om in toer op 'e set fan in oare film te beklimmen. Mar dêrby ferlear er syn lykwicht en foel er ferskate ferdjippings nei ûnderen ta. Smith rûn slimme ferwûnings oan 'e holle op, en rekke yn koma. Hy waard fluch-fluch nei it pleatslike sikehûs brocht, en letter oerpleatst nei in grutter sikehûs yn Peking, mar op 15 febrewaris stoar er sûnder noch wer by bewustwêzen kommen te wêzen.
American Pie (film)
Opbringst
American Pie brocht yn 'e bioskopen yn 'e Feriene Steaten en Kanada $102,6 miljoen op, en yn alle oare lannen en territoaria $132,9 miljoen. Wrâldwiid kaam de opbringst dêrmei út op $235,5 miljoen. Ofset tsjin it budget fan $11 miljoen betsjut dat in winst fan $224,5 miljoen, hoewol't dêr de marketingkosten noch wol ôf moatte. Oan 'e oare kant brocht American Pie letter ek noch $109,6 miljoen op (wêrfan $56,4 miljoen yn 'e Feriene Steaten) oan ferhier yn 'e fideoteken.
Medium
Etymologysk komt it wurd fan it Latynske medium, dat "de midden" betsjut. In medium is dêrmei in drager of oerdrager fan it ien of oar.
American Pie (film)
Prizen
American Pie waard nominearre foar fjouwer MTV Movie Awards en ek foar fiif Teen Choice Awards, mar wist net ien fan dy prizen te winnen.
Kevin Tod Smith
Ferstjerren
Smith waard op 28 febrewaris 2002 yn Auckland begroeven nei in routsjinst yn besletten famyljerûnte. Letter dy deis waard der in betinking holden yn it Aotea Centre te Auckland, yn oanwêzigens fan mear as tûzen famyljeleden, freonen, kunde en kollega's út Nij-Seelân en fan oersee. Neitiid waard der in dokumintêre oer syn libben en karriêre makke, dy't troch de Nijseelânske stjoerder TV2 útstjoerd waard op 15 febrewaris 2003, persiis ien jier nei syn dea.
American Pie (film)
Ynfloed
American Pie hie in reuseftige ynfloed op 'e Amerikaanske popkultuer, en dêrtroch op 'e Westerske popkultuer as gehiel. Sa yntrodusearre de film fia de dialooch fan akteurs Justin Isfeld en John Cho de ôfkoarting 'milf', foar "mom I'd like to fuck" ("mem dy't ik wol neuke wolle soe"), yn it deistich taalgebrûk fan 'e jongere generaasjes.
Ek lansearre American Pie de karriêres fan akteurs Jason Biggs, Seann William Scott, Thomas Ian Nicholas, Eddie Kaye Thomas, Tara Reid, Natasha Lyonne, Shannon Elizabeth, John Cho en Chris Owen, wylst er de karriêres fan Alyson Hannigan en Eugene Levy in nije ympuls joech.
Tsien Geboaden
thumb|Ut 1768 stammend perkamint fan [[Jekuthiel Sofer mei de Tsien geboaden út de Portugeesk-Israelityske Synagoge, Amsterdam]] De Tsien geboaden (Hebriuwsk: עשׂרת הדברות (asèrèt hadiwrot) letterlik: 'Tsien wurden' of 'Tsien útspraken') jouwe de tsien regels om te libjen dy't neffens it joadendom en kristendom troch God oan de minsken jûn is.
Oare beneamings binne: 'Tsien wurden', of 'dekalooch' (Hebriuwsk:עשרת הדברים (asèrèt hadewariem); Gryksk: deka logos), 'De stiennen tafels', 'De tafels fan de Wet', 'Wet fan de Heare'.
De Tsien geboaden
1 Doe spriek God al dizze wurden, sizzende:
3 Dû silst gjin oare goaden foar myn antlit hawwe.
6 en doch barmhertichheit oan tûzenen fan dyjingen, dy't My leafhawwe en myn geboaden ûnderhâlde.
8 Bitink de sabbatdei, datstû dy hilligest.
9 Seis dagen silstû arbeidzje en al dyn wurk dwaen;
10 Mar de sawnde dei is de sabbat fan 'e Heare dyn God: dan silstû gjin wurk dwaen, dû, noch dyn soan, noch dyn dochter, noch dein tjinstfeint, noch dyn tjinstfaem, noch dyn fé, noch dyn frjemdling dy't yn dyn poarten is;
11 hwant yn seis dagen hat de Heare himel en de ierde makke, de sé en alles hwat dêryn is, en Hy rêstte de sawnde deis: dêrom seinge de Heare, de sabbatdei, en hillige him.
12 Earje jimme heit en jimme mem, dat dyn dagen forlange wurde meije yn it lân, dat de Heare, dyn God, dy jowt.
13 Dû silst net deaslaen.
14 Dû silst net troubrekke.
16 Dû silst gjin falsk tsjûgenis sprekke tsjin dyn neiste.
17 Dû silst net bigeare dyn neiste syn hûs, dû silst net bigeare dyn neiste syn frou, noch syn tsjinstfeint, noch syn tjinstfeim, noch syn okse, noch syn ezel, noch eat dat dyn neiste sines is.
Exodus 20, fers 1 - 18.
Hopman
In hopman (meartal: hoplju) wie foarhinne de rang fan in ofsier dy't oan it haad stie fan in findel of kompanjy. It is in ferbastering fan it Dútske Hauptmann, letterlik oerset: "haadman", dat in Dútsk purisme is foar wat yn it Frysk in kaptein neamd wurdt. De term 'hopman' waard yn 'e sechstjinde iuw troch hierlingen út it Hillige Roomske Ryk yn 'e Nederlannen brocht.
Paadfinerij
Begjin tweintichste iuw kaam de term 'hopman' yn gebrûk om der in (folwoeksen) lieder fan 'e paadfinerij mei oan te tsjutten. In hopman stiet by de paadfinerij oan it haad fan 'e spultûke "jongferkenners", de ôfdieling foar jonges yn 'e leeftyd fan 11 oant en mei 14 jier. It is in rang dy't ekwifalint is oan dy fan akela, de lieder fan in jonges- of mingde jonges- en famkesôfdieling yn 'e leeftyd fan 7 oant en mei 10 jier. De hopman wurdt yn syn wurk ûnderstipe troch faandrichs en troeplieders.
Oan 'e ein fan 'e tweintichste iuw is de term 'hopman' binnen de Nederlânske tûke fan 'e paadfinerij fierhinne yn ûnbrûk rekke, krekt as trouwens de namme 'paadfinerij' sels (no sprekt men almeast fan 'scouting'). Lykwols is de rang fan hopman oan it begjin fan 'e ienentweintichste iuw noch altyd yn offisjeel gebrûk yn inkele paadfinerijferienings, wylst guon oaren him ûnoffisjeel as oansprektitel brûke.
NSB
Hopman en opperhopman wiene foarôfgeande oan en yn 'e Twadde Wrâldoarloch ek ofsiersrangen binnen de Warberheidsôfdieling (WA) fan 'e mei de Dútsers kollaborearjende NSB. Yn dy kontekst stie in opperhopman oan it haad fan in findel fan likernôch 120 man.
Sem Dresden (skriuwer)
Samuel (Sem) Dresden (Amsterdam, 5 augustus 1914 – Leien, 6 maaie 2002) wie in Nederlânske literatuerwittenskipper, romanist en essayist. Hy wie in neef fan de komponist Sem Dresden (1881-1957).
Biografy
thumb|Dresden (fierste rjochts) as earepromotor fan Jean Schlumberger (1954); yn 'e midden [[E.M. Forster]] Samuel Dresden stamme út in joadske famylje. Hy wie in soan fan diamantsliper Abraham Dresden (Amsterdam, 8 jannewaris 1890 - Oranienburg, 31 jannewaris 1945) en Henriette Smit (Amsterdam, 5 septimber 1889 - Eidelstadt, 22 april 1945). Dresden gie nei it Vossius Gymnasium yn Amsterdam en die dêrnei steatseksamen gymnasium A. Hy studearre wiisbegearte en Frânsk yn Amsterdam en oan de Sorbonne yn Parys. Hy wie in skoft learaar yn De Haach en waard dêrnei yn 1939 learaar oan in lyseum yn Amsterdam. Op 29 septimber 1941 promovearre er yn Amsterdam op it proefskrift ''L'artiste et l'absolu. Paul Valéry et Marcel Proust''.
Yn de Twadde Wrâldoarloch wie er fan 1941 oant 1943 learaar oan it Joadsk Lyseum en de Joadske Hannelsskoalle yn Amsterdam. Hy waard fan 23 septimber 1943 oant 12 april 1945 fêstholden yn Kamp Westerbork. Oan de ein fan de kriich gie er werom nei Amsterdam en waard dêr op 'en nij learaar oan it lyseum.
Dresden waard yn 1947 beneamd ta heechlearaar moderne Frânske letterkunde oan de Ryksuniversiteit Leien. Yn 1962-1963 wie er rektor magnifikus en fan 1975 oant 1981 beklaaide er de learstoel 'algemiene literatuerwittenskip'. Fan 1978 oant 1981 wie Dresden presidint fan de Keninklike Nederlânske Akademy fan Wittenskippen (KNAW).
Dresden publisearre, neist sa'n 200 artikelen, in soad boeken. Vervolging, vernietiging, literatuur, oer it literêr ferwurkjen fan de Holokaust troch joaden, is wierskynlik syn meast ferneamde wurk. Dresden krige mear as ien literêre ûnderskiedingen en siet sels faak yn sjuerys fan literêre prizen, ûnder oaren fan de Martinus Nijhoffpriis.
Priveelibben
Dresden troude op 26 july 1939 yn Amsterdam mei Henny Clara Konijn (1916-2013), dochter fan keapman Jacob Konijn (1884 - Auschwitz, 1942) en Judith Chumaceiro (1885 - Auschwitz, 1942). Sy krigen twa dochters en in soan:
Bibliografy
thumb|De grêven fan Sem Dresden en Henny Konijn op it Joadsk begraafplak yn Katwijk In kar:
Registan
It Registan (Perzysk: plak fan sân) is in plein yn it sintrum fan Samarkand.
It wie in publyk plein, In ûntwerp fan Timoer Lenk, it stee dêr't keninklike besluten ferkondige waarden mar ek it stee dêr't eksekúsjes útfierd waarden. Oan trije kanten steane madrassas, dy't it Registan in werkenber, islamitysk oansjen jouwe: De Ulug-Bek Madrassa oan de westkante, Tilla-Kari Madrassa oan de noardkante en Sjer-Dor Madrassa oan de eastkante.
It plein en de gebouwen binne ferfallen mei it ferfal fan Samarkand. Yn de 20e iuw binne de gebouwen lykwols restaurearre. Yn 2014 waard it gebiet gerekonstruearre.
Captain Vorpatril's Alliance
Captain Vorpatril's Alliance is in science fiction-roman fan 'e hân fan 'e súksesfolle en mannichfâld bekroande Amerikaanske skriuwster Lois McMaster Bujold. It makket ûnderdiel út fan The Vorkosigan Saga, Bujold har populêrste en omfangrykste searje, mar is in ôfrûne ferhaal, dat ek los dêrfan lêzen wurde kin. Captain Vorpatril's Alliance waard foar it earst útjûn yn 2012 en is ûnderwilens al teminsten twaris oerset, wylst oare fertalings sûnder mis op kommendeweis binne.
Eftergrûn
Captain Vorpatril's Alliance is (oant no, 2013, ta) it lêst ferskynde diel fan The Vorkosigan Saga, mar neffens de ynterne gronology fan 'e searje is it eins it foarlêste diel. It is ek it earste Vorkosigan Saga-boek dat Ivan Vorpatril yn 'e haadrol hat, dy't foarhinne ornaris mar in byrol ferfolle. Ivan Xav Vorpatril is de neef fan Bujold har wenstige haadpersoan Miles Vorkosigan, en dêrby (neffens harsels) "in tawijde leechrinder", dat troch in boek oer him te skriuwen, kaam se foar hiel oare swierrichheden te stean as mei de hyper-enerzjike Miles.
Bujold begûn oan Captain Vorpatril's Alliance yn novimber 2009, mar waard geandewei opholden troch ûnderwilens oploste sûnensproblemen en dêrnei troch in heechnedige opknapbeurt fan har kantoar. De roman gie lang troch it libben ûnder de wurktitel Ivan, His Booke ("Ivan, Syn Boeck"), en foar de úteinlike titel wie ek noch Entangling Alliance ("Bestrûpend Ferbûn") yn 'e running, mar Bujold keas dochs mar foar Captain Vorpatril's Alliance ("Kaptein Vorpatril syn Ferbûn"), om't dat har nofliker yn 'e mûle lei. Captain Vorpatril's Alliance is skreaun yn it personele perspektyf en kaam yn novimber 2012 út by útjouwerij Baen Books.
Plot
Ivan Vorpatril is in grutte loaibûse, dy't it leafst sa min mooglik docht om it maksimale derút te heljen. Hy is al jierren wurksum as adjudant fan admiraal Desplains, it haad fan 'e ôfdieling Operaasjes (Ops) fan 'e Barrayareeske Striidkrêften; yn dy funksje giet er mei syn baas nei Komarr, ien fan 'e trije planeten fan it Barrayareeske Ryk, foar de jierlikse ynspeksje fan 'e troepen en ynstallaasjes dêre. Captain Vorpatril's Alliance iepenet as Ivan nei in wurchsume wurkdei yn syn tydlike appartemint eefkes fan 'e koarte Komarraanske jûn gebrûk meitsje wol om te bekommen en dan folslein ûnwolkomme besite kriget fan Byerley "By" Vorrutyer.
By Vorrutyer is in yn ûngenede fallen telch fan in konservative Barrayareeske aristokratyske famylje, dy't op in kweanamme leit fanwegen syn útspattings op it mêd fan drank, drugs en seks, en sadwaande beskôge wurdt as in folsleine liddichgonger. Ivan hat lykwols in pear jier earder (sjoch: A Civil Campaign) alris ûntdutsen dat By eins in geheim agint fan 'e Barrayareeske geheime tsjinst ImpSec is, dy't de malkontinten ûnder de Barrayareeske elite yn 'e rekken hâlde moat. No belûkt By Ivan, alhiel tsjin dy syn wil, by it ûndersyk dêr't er op 't heden mei dwaande is. Hy fertelt Ivan dat in frommeske hjir op Komarr, in Nanja Brindis, yn grut gefaar ferkeart. By kin lykwols de Komarraanske plysje net ynskeakelje, om't dat syn undercoverûndersyk kompromittearje soe, en om't er sels foar Binnenwrâldske Saken fan ImpSec, op 'e planeet Barrayar sels, wurket, hat er gjin kontakten by de ôfdielings Komarraanske Saken en Galaktyske Saken, dy't hjir op Komarr fêstige binne. Sadwaande freget er Ivan, dy't in reputaasje fan rokkejager hat, om by wize fan needmaatregel eefkes foar him te hantlangjen en juffer Brindis te fersieren, sadat er har mei-iens bewekje kin. Dat, tsjin better witten yn set Ivan dat út nei de winkel dêr't Nanja Brindis wurket. Hja blykt in tige kreaze en wielderige jonge frou te wêzen, mar hja moat alhiel neat fan Ivan hawwe. Mei't By him har adres trochjûn hat, stekt er binnentroch en wachtet har dêr op.
Nanja Brindis, dy't eins Akuti Tejaswini Jyoti ghem Estif Arqua (ropnamme: Tej) hjit, is de jongste dochter fan Shiv Arqua en Udine ghem Estif, de lieders fan Hûs Cordonah, ien fan 'e misdiesyndikaten dy't op 'e anargistyske planeet Jackson's Whole foar master opslane. Koartlyn hat der lykwols in fijannige oername plakfûn (in útdrukking dy't men op Jackson's Whole letterlik nimme moat) troch Hûs Prestene. Foarsafier't Tej wit, binne sy en har healsuster Rish de iennichste leden fan har famylje dy't witten hawwe te ûntkommen. Tegearre binne se op 'e flecht foar de hiermoardners en preemjejagers fan Hûs Prestene, mar fanwegen jildkrapte binne se op Komarr strâne.
Ivan biedt Tej en Rish ûnderdak yn syn eigen appartemint, dêr't By de oare jûns ek delkomt, alhiel oerémis om't Nanja Brindis ferdwûn is en hy har nearne fine kin. Ivan stelt him dan foar oan Tej en Rish en set him dêrnei ûnder druk om alles priis te jaan dat hy oer de saak wit. By fertelt Ivan dat er op Komarr is mei Theo Vormercier, in aristokratyske trochbringer dy't troch syn heit ûnturven is en dêrom oare ynkomsten sykje moatten hat. Mei syn jongere (ek al ûnturven) broer Roger, dy't kertiermaster by de float is, liedt Theo no in binde dy't ferâldere Barrayareesk militêr materieel, dat eins ferneatige wurde moatte soe, efteroer drukt en oan trêden ferpatst. By, dy't himsels foardocht as ien fan Theo syn neiste meirinders, is genôch bewiismateriaal oan it sammeljen om 'e bruorren en harren trewanten in moai hoart op te bergjen. Mar no is de operaasje fan 'e Vormerciers stil kommen te lizzen fanwegen de ynspeksje fan admiraal Desplains. Dat hat Theo yn finansjele swierrichheden brocht; lokkigernôch foar him hawwe syn galaktyske kontakten oanjûn dat se ek grou jild betelje wolle foar it ûntfieren en oan harren oerdragen fan in Nanja Brindis. Theo hat dy oplossing daliks oangrepen en By opdroegen om it te beävensearjen; dêrop hat By mei de rjochterhân de ûntfiering regele, wylst er mei de lofterhân Ivan ynskeakele hat om 'e ûntfiering te dwerseidzjen.
No't Tej en Rish feilich by Ivan ûnderdûkt sitte, mient By dat er alles ûnder kontrôle hat, mar hy hat bûten Theo Vormercier rekkene, dy't By passearret en de Komarraanske ymmigraasjetsjinst ynljochtet dat Nanja Brindis in yllegale frjemdlinge is. (Hy riddenearret dat se maklikernôch út har sel ûntfierd wurde kinne sil as se ienris fêstsit.) Underwilens is de Komarraanske plysje, dy't de ynbraak yn it appartemint fan 'e spoarleas ferdwûne Nanja Brindis ûndersiket, op grûn fan opnamen fan befeiligingskamera's yn 'e omkriten fan it appartemint ta de konklúzje kommen dat juffer Brindis ûntfierd is troch Ivan (en dêrnei grif in raar gat yngien is). As By ûntdekt wat Theo Vormercier him lapt hat, hastiget er him moarns ier wer nei Ivan syn appartemint ta, dêr't er krekt justjes earder arrivearret as de ymmigraasjetsjinst, dy't de yllegale Nanja Brindis oppakke wol, en de plysje, dy't Ivan arrestearje wol foar de ûntfiering en moard op Nanja Brindis.
Mei beide espels oerheidsfunksjonarissen op syn doar om te bûnzjen en Tej en Rish ree om fan it balkon te springen om't se de foarkar jouwe oan 'e dea boppe in libben as finzene fan Hûs Prestene, betinkt Ivan in drastyske oplossing. Mei't de singeliere houliksbrûkmen fan Barrayar it breidspear yn prinsipe tasteane om harrensels yn 'e echt te ferbinen, freget er Tej om mei him te trouwen. Mei By en Rish as tsjûgen raffelje se de houliksûnthjitten ôf en dan is Tej op slach Frouwe Vorpatril en dêrmei in Barrayareesk steatsboarger wurden, wylst Ivan Rish mei in symboalyske betelling yn 'e tsjinst nimt as tsjinstfaam. Sa binne se dus bûten it berik fan 'e ymmigraasjetsjinst brocht, wylst it ek dúdlik is dat de oanklachten fan 'e plysje tsjin Ivan nearne op basearre binne. Boppedat hat Ivan Tej besward dat it inkeld in tydlike oplossing is en dat se op elts momint dat se wolle in skieding krije kinne fan syn famyljehaad, greve Falco Vorpatril. De argewaasje dy't syn oanfarring mei de pleatslike autoriteiten foar syn baas, admiraal Desplains, opsmiten hat, wit Ivan te fersêftsjen troch him op it spoar te setten fan 'e binde fan 'e Vormerciers, dy't gaueftich oprôle wurdt. Sa liket elkenien baat by de sitewaasje te hawwen.
Dat sadwaande reizgje Tej en Rish mei werom nei Barrayar as admiraal Desplains syn ynspeksje fan Komarr derop sit. Op Barrayar komme hja yn 'e kunde mei Ivan syn mem, frouwe Alys Vorpatril, en dy har freon, Simon Illyan, it eardere haad fan ImpSec. Fierders moetsje se Ivan syn famyljeleden en jeugdfreonen Miles Vorkosigan en keizer Gregor, dy't Tej by harsels De Neef en De Gregor neamt. Nettsjinsteande it tydlik aard fan har houlik begjinne Tej en Ivan hieltyd mear nei inoar ta te groeien, wylst Rish in relaasje mei By kriget. As úteinlik de tiid komt om der in ein oan te breidzjen en in skieding oan te freegjen, docht bliken dat de âlde greve Falco Vorpatril folle tradisjonelere en konservativere ideeën oer it houlik hat as de jongere generaasje: hy lêst harren it leksum oangeande it frivoal omgean mei eden en ûnthjitten en wegeret harren in skieding ta te stean. Ivan en Tej binne der wat mei oan hoe no fierder, mar sette likegoed de plannen troch om Tej en Rish temûk nei Escobar ferfiere te litten troch in ImpSec-koeriersskip.
Dan, op in nacht, wurde Ivan en Tej fan bêd ôf belle om't der op 'e romtehaven fan 'e Barrayareeske haadstêd Vorbarr Sultana guon lju troch de dûane oanholden binne dy't ûnder ferfalske reisdokuminten reizgen en dy't beweare Tej te kennen. Nei't Ivan en Tej har dêrhinne hastige hawwe, blykt it om Tej har hast folsleine, deawaande famylje te gean: heit, mem, beppe, twa susters, twa healsusters, in broer en in healbroer. Shiv Arqua en syn frou Udine ghem Estif, de eardere baron en baronne Cordonah, binne wisberet om alles dat harren ôfnommen is, wer werom te winnen. It docht bliken, sij it net foar Ivan en By, dy't noch in moai hoart ûnkundich holden wurde, dat de Arqua's net inkeld nei Barrayar ta kommen binne om Tej en Rish ôf te heljen, mar ek om oare, snoade redens.
Tej har beppe, frouwe ghem Estif, is nammentlik in 130 jier âlde Cêtagandyske haut (de genetysk manipulearre elite fan it Cêtagandyske Ryk) en de widdo fan generaal ghem Estif, dy't ûnder de Cêtagandyske Besetting fan Barrayar (95-75 jier lyn) hjir op 'e planeet stasjonearre wie. Hoe't harren dochter letter mei de Jacksoniaanske piraat en hierling Shiv Arqua troude en mei him de lieding fan Hûs Cordonah oernaam, is in lang ferhaal, mar wêr't it om giet, is dat frouwe ghem Estif noch weet hat fan dingen út 'e tiid fan 'e Besetting dy't fierders nimmen op Barrayar mear heuge, mei't de haut folle langer libje as Barrayarezen. Sa wit frouwe ghem Estif noch it plak oan te wizen fan in beskate ûndergrûnske bunker. Oan 'e ein fan 'e Besetting is dy troch de Cêtagandyske generaals foltroppe mei alderhanne dingen dy't se net kwyt woene mar ek net meislepe koene, yn it mispleatste fertrouwen dat harren weromlûking fan 'e planeet mar in tydlike tebeksetter wêze soe, sadat se it guod letter wer opsykje kinne soene. Mei dy skat soene de Arqua's harren werovering fan Hûs Cordonah bekostje kinne. Der is allinnich in lyts probleemke. De bunker leit ûnder in parkje lyk foar it meast ûnsjogge gebou fan hiel Barrayar oer. Ivan: "It is ien fan 'e gebouwen fan keizer Yuri Vorbarra syn megalomane arsjitekt, de beruchte hear Dono Vorrutyer. It slagge him om fiif grutte bouwurken ôf te krijen foar't er tsjinholden wurde koe [...] Dat ûnbidige ûnding is Kakkerlak Sintraal sels — en sa wurdt it neamd troch de lju dy't dêr wurkje — de thúsbasis fan ImpSec. It haadkertier fan 'e Barrayareeske Keizerlike Feilichheidstsjinst."
Dat smyt fansels al de kat yn it jern, mar sa maklik jouwe de Arqua's it net op. By in diner by Ivan syn mem thús reitsje Shiv Arqua en Simon Illyan oan 'e praat en, sa docht letter bliken, slute se in weddenskip. As de Arqua's de skat witte op te graven sûnder dat ImpSec der lucht fan kriget, sil Illyan de oare kant út sjen. Mar as se al trappearre wurde troch ImpSec of as de bunker leech blykt te wêzen, sille de Arqua's op beskate manearen hantlangje moatte foar ImpSec. Illyan mient dat er dy weddenskip net ferlieze kin, want yn 'e papierren fan ImpSec stiet de bunker oanjûn as útromme. Mocht dat in fersin of in ferfalsking wêze, dan jout dat de Arqua's noch neat, want it minste leven en de lytste trillings sille yn it ImpSec-haadkertier de alaarmbellen rinkelje litte, dus hoe foarsichtich sille se wol net grave moatte? Boppedat, wêr kinne se yn 'e goedichheid alle opgroeven grûn litte, sûnder dat it yn 'e gaten rint? Dat Illyan giet fol fertrouwen op in bank yn it parkje sitten wylst de Arqua's harren soanyske boaiempeilings kamûflearje as gymnastyske oefenings. Ferskate kearen stekt der immen fan ImpSec de strjitte oer om te sjen wat der te rêden is, mar sadree't se harren âlde sjef sjogge, geane se derfan út dat it wol goed wêze sil.
De Arqua's binne Illyan lykwols te fluch ôf, want frouwe ghem Estif hat fan 'e Ierde, dêr't se ferskate jierren yn ballingskip taholden hat, in eksperiminteel makrobiologysk middel meinommen dat tunnels makket troch grûn op te fretten en der hurde tunnelwannen fan te meitsjen, sûnder dat er meganyske of oarsoartige wurktugen oan te pas komme. Sa grave se dus in tunnel nei de bunker ta út in berchromte yn 'e parkeargaraazje fan it oanswettende gebou wei, sûnder leven, trillings of opgroeven grûn. It eksperimintele guod wurket net alhiel sa't it heart; ferskate fan 'e tunnels rinne folslein de ferkearde kant út. Boppedat fine se net inkeld de bunker, mar ek in âlde bom, dy't blykber bedoeld wie om it ImpSec-haadkertier op te blazen. Mar it spul ferskaft harren al tagong ta de bunker, en dat is wêr't it om giet. Underwilens hat Shiv Arqua in âlde Komarraanske sakepartner, in Vigo Imola, by de saak belutsen om 'e skat aansten fan 'e planeet te smokkeljen.
Tsjin dy tiid hat Ivan einlik útfûn wat de geande is, dat hy nûget himsels út om by it iepenjen fan 'e bunker oanwêzich te wêzen. It docht bliken dat de bunker net útromme wie en dat er yndie fol leit mei skatten: kisten fol goudene munten, antike foarwerpen en keunstwurken fan ûnskatbere wearde en histoaryske dokuminten by 't kroadfol. Mar foar't se begjinne kinne om alles troch de tunnel nei de parkeargaraazje te slepen, falt Vigo Imola mei twa hantlangers de bunker binnen; hy hat besletten dat ien fûgel yn 'e hân better is as tsien yn 'e loft en no is er fan doel om 'e hiele Arqua-clan te oermasterjen en ynferzen yn kryokisten by Hûs Prestene ôf te leverjen om sa de priis te ynkassearjen dy't op harren hollen stiet. Mar trochdat se ferdôvers, wat enerzjywapens binne, brûke om Ivan en de Arqua's mei te bedriigjen, pikt ImpSec no enerzjysynjalen op fan in plak dêr't dy net hearre te wêzen. In ImpSec-tiim dat op ûndersyk útgiet, rint yn 'e parkeargaraazje mear fan Imola syn trewanten tsjin it liif, dy't dêrop de tunnel yn flechtsje. In fjoergefjocht yn 'e tunnel folget, wêrby't de âlde bom rekke wurdt. Dy ûntploft, wat in grut part fan 'e tunnel ferrinnewearret en ek de deunby rinnende wetterlieding, sadat de rest fan 'e tunnel fol begjint te rinnen.
Sa komme Ivan en de Arqua's, dy't ûnderwilens mei Imola-en-dy ôfweefd hawwe, fêst te sitten yn 'e bunker. Mei swier materieel wurdt midden yn 'e nacht yn it parkje in grut gat groeven, wêrnei't der in iepening yn it dak fan 'e bunker boarre wurdt. Op dy manear wurde Ivan en de Arqua's rêden, mar de moard is no fansels wol goed útkommen en it is ImpSec dat de skatten omheech hellet. Mar dat is noch net alles, want it docht bliken dat it yn it wylde wei tunnelgravende guod fan 'e frouwe ghem Estif de fûneminten fan it ImpSec-haadkertier ûndergroeven hat en no spielt it wetter út 'e lekke wetterlieding alle grûn fuort, mei as resultaat dat "Kakkerlak Sintraal" yn syn gehiel begjint wei te sakjen, oant men op 't lêst by wize fan sprekken sa fan it dak op 'e dyk stappe kin.
Neitiid ûnderhannelet keizer Gregor yn eigen persoan mei Shiv Arqua. De ûntdutsen skatten (mei in wearde fan 8 miljard Barrayareeske mark) komme oan 'e Barrayareeske steat, mar de Arqua's krije de wetlik fêstleine 10% finerslean, minus al ûnkosten dy't se feroarsake hawwe, lykas it nije haadkertier dat ImpSec no nedich is, sadat it eins útkomt op 5% oftewol 400 miljoen Barrayareeske mark. Yn ruil dêrfoar en foar it falle litten fan alle strafrjochtlike oanklachten kringt Barrayar de Arqua's in geheim ferbûn op om in brêgehaad foar ImpSec-operaasjes op Jackson's Whole te hawwen en sa op gelikense foet te kommen mei it Cêtagandyske Ryk, dat krekt sa'n oerienkomst mei Hûs Prestene hat. Sa sette de Arqua's ôf, offisjeel om't se it Barrayareeske Ryk útset wurde, mar eins om mei Barrayareeske stipe harren posysje op Jackson's Whole werom te feroverjen. By wurdt oansteld as de Barrayareeske ferbiningsofsier by Hûs Cordonah, en giet, ta blydskip fan Rish, mei harren.
Dan is it tiid foar Gregor om mei de oare skuldigen ôf te weven. Simon Illyan wurdt mei frouwe Alys Vorpatril op in lange cruise troch de bewenne romte stjoerd, in soarte fan tydlike ferballing. Wylst Ivan oansteld wurdt as militêr attasjee fan it Barrayareeske konsulaat op 'e ôfhandige planeet Ylla (dêr't hy ien is fan in totaal konsulaatspersoniel fan twa) en sa mei Tej in pear jier yn tige komfortabele ballingskip stjoerd wurdt. It âlde ImpSec-haadkertier wurdt kocht en wer boppegrûnsk helle troch sakeman Mark Vorkosigan, dy't der in krusing fan in hotel en in pretpark fan makket dêr't de gasten de hiele "ImpSec-ûnderfining" sels belibje kinne.
Ynternasjonale Organisaasje foar Standerdisaasje
250px|thumb|Lannen dy't oan ISO dielnimme. De Ynternasjonale Organisaasje foar Standerdisaasje (Ingelsk: International Organization for Standardization; ISO) is in ynternasjonale organisaasje dy't noarmen fêstleit.
De organisaasje waard oprjochte op 23 febrewaris 1947 en is in gearwurkingsferbân fan nasjonale standerdisaasje-organisaasjes yn 162 lannen. It haadkantoar stiet yn Sjenêve yn Switserlân.
Yn Nederlân is it Nederlânsk Normalisaasje-ynstitút NEN it orgaan dat de ISO-standerts en Nederlânske útjeften dêrfan yn behear hat en ûntwikkelet.
Heiloo
Heiloo (Kennemerlânsk: Eijloo; Egmondsk: Eiloo) is in doarp en gemeente yn it westen fan 'e Nederlânske provinsje Noard-Hollân. De gemeente, dy't bestiet sûnt 1811, makket diel út fan 'e gearwurkingsregio Kennemerlân en hat 22.578 ynwenners (31 maart 2015) en beslacht in oerflak fan 19,01 km². Yn 'e fyftiger en sechstiger jierren wûn de gemeente rap oan ynwenners, mei't in protte Amsterdammers nei Heiloo ferhuzen. De gemeente Heiloo grinzget oan 'e gemeenten Bergen, Alkmar en Kastrikum.
Jan Fabricius
Jan Fabricius (Assen, 30 septimber 1871 - Wimborne (Ingelân), 23 novimber 1964) wie in Nederlânsk toanielskriuwer. Soan Johan Fabricius wie ek skriuwer.
Libben en wurk
Doe't er tweintich wie ferfear er nei Nederlânsk-Ynje om dêr as drukker te arbeidzjen. Hy makke dêr lykwols fluch karriêre yn de sjoernalistyk. Nei tsien jier moast er werom nei Nederlân út reden fan in leveroandwaning tien jaar keerde hij, gedwongen door een leveraandoening en waard dêr haadredakteur fan efterelkoar de Wereldkroniek, de Spaarnebode en de Nieuwe Courant. Op oanstean fan Frits Bouwmeester (broer fan akteur Louis Bouwmeester) skreau er syn earste toanielstikken: Met de handschoen getrouwd, Eenzaam en De rechte lijn, wêryn't Ynje in grutte rol spilet. Sy wiene tige súksesfol.
Fabricius gie yn 1910 werom nei Batavia om dêr in eigen deiblêd te begjinnen, mar moast wer om medyske redenen werom nei Jeropa en hy sette him nei wenjen yn Parys. Hy besocht dêr hielendal fan de skriuwerij te libjen. Dêr skreau er syn meast Nederlânske toanielstikken, Onder één dak (yn it Drintsk) en Ynske (yn it Frysk).
Ut reden fan it útbrekken fan de Earste Wrâldoarloch gie Fabricius werom nei Nederlân. Yn dy jierren belibbe er syn grutste súksesen. De útfieringen fan Dolle Hans, Totok en Indo en Nonnie lutsen folle sealen. Mei de krisisjierren en it útbrekken fan de Twadde Wrâldoarloch rekke Fabricius syn karriêre yn it delgean. Hy bleau wol produktyf, mar syn wurk hie stadichoan minder súkses.
thumb|Indisch tafereel (1959) Yn Assen waard in strjitte en in ULO-skoalle nei him ferneamd (wilens sloopt). Yn 1959 ûntbleate er it keunstwurk Indisch tafereel fan Alfred van Werven by dy skoalle. Op it plak fan de skoalle stiet no in appartemintekompleks mar it Indisch tafereel is sparre bleaun en yn de gevel fan it gebou opnaam.
Fabricius ferhuze nei Ingelân, dêr't er yn de âldens fan 93 jier ferstoar.
Bisdom Linz
It bisdom Linz (Latyn: Dioecesis Linciensis) is in bisdom yn Eastenryk. It falt ûnder de tsjerkeprovinsje (aartsbisdom) Wenen en de grinzen fan it bisdom komme oerien mei dy fan de dielsteat Boppe-Eastenryk.
Skiednis
Yn de romeinske tiid hearde in grut diel fan it bisdom ta de provinsje Noricum. Nei't Lauriacum (it tsjintwurdige Lorch) yn it jier 212 in stêd waard soe dêr de sit fan de biskop west ha. Yn it jier 304 ferstoaren 40 kristenen, dêrûnder ek de hillige Floriaan, de martlerdea, dy't nei alle gedachten yn Lauriacum begroeven waarden. Yn de 5e iuw wurdt yn de Vita Sancti Severini in biskop mei de namme Constantius yn Lauriacum neamd.
Nei it Grutte Folkeferfarren ferkundigen iersk-skotske en frankyske misjonarissen it kristendom. Yn 739 stelde Bonifatius de biskopsgrinzen sa fêst, dat Boppe-Eastenryk yn it bisdom Passau kaam te lizzen.
De tsjerklike struktueren hiene fan de Magyaarske ynfallen in soad te lijen. Nei de Slach op it Lechfjild (955) sette biskop Pilgrim útein mei de weropbou. Sûnt 1065 setten de biskoppen Altmann en Ulrich útein mei de ferdieling fan it bisdom yn parochy's.
Yn de tiid fan de reformaasje wie it benammen de adel dy't de nije protestantske lear omearme. Yn de rin fan de tiid waard in grut part fan de befolking protestantsk, mar troch de kontrareformaasje waard Boppe-Eastenryk yn de 17e iuw op 'e nij yn mearderheid katolyk.
Stifting bisdom Linz
Keizer Joazef II twong it bisdom Passau met in dekreet fan 4 july 1784 om ôfstân te dwaan fan de parochy's yn Boppe-Eastenryk en stifte dêrmei it bisdom Linz. Mei de bul fan 28 jannewaris 1785 joech paus Pius VI de tsjerklike goedkarring. De earste biskop fan Linz wie de fikaris fan Passau en helpbiskop fan Freising Ernest Johann Nepomuk von Herberstein.
Alde Dom (Linz)
Skiednis
De Alde Dom waard yn it begjin boud as in tsjerke foar de jezuïten. De earste stien waard yn 1669 lein troch David Fuhrman en nei in boutiid fan tweintich jier waard de tsjerke yn 1678 oan de stifter fan de oarder wijd: Ignatius fan Loyola. Nei't paus Klemens XIV de oarder yn 1773 ûnder politike druk ûntbine moast hie de tsjerke gjin funksje mear.
Tsjin it ein fan de 19e iuw waard de katedraal te lyts troch de foarse befolkingsoanwaaks. Biskop Rudigier liet dêrom in gruttere domtsjerke bouwe, de yn de folksmûle bekend steande Nije Dom. De Nije Dom is tsjintwurdich de grutste tsjerke fan Eastenryk en de toer is op dy fan de Stephansdom nei de heechste fan it lân.
Heechalter
It heechalter is in keunstwurk fan Giovanni Battista Colombo en Giovanni Battista Baberini. It sintrale skilderij stelt it opnimmen fan Marije yn 'e himel foar. Oarspronklik hie it heechalter in skilderij fan de patroanhillige Ignatius. It hjoeddeiske alterdoek is ôfkomstich út in Weenske tsjerke.
Koerstuolte
It koerstuolte is ôfkomstich út it yn 1787 troch keizer Joazef II sletten stift Garsten. It is yn 1633 boud troch in benediktynske muonts Michael Obermüller. Biskop Rudigier fûn it âlde, noch besteande koerstuolte te ienfâldich foar in katedraal.
Preekstoel
De preekstoel hat in tige swier útfierd klankboerd. Op de fjouwer hoeken fan it klankboerd binne putti oanbrocht en dêrboppe sintraal Kristus mei oan wjerskanten de fjouwer evangelisten. In byld fan Jehannes de Doper foarmet de bekroaning.