cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Paralympyske Winterspullen 2010
De Xe Paralympyske Winterspullen waarden fan 12 oant en mei 21 maart 2010 hâlden yn It Kanadeeske Vancouver. In pear sporten waarden yn Whistler hâlden.
It wie de twadde kear dat Kanada de Paralympyske Spullen organisearre. Der naam rekôroantal fan 44 lannen diel oan de Paralympyske Winterspullen.
Sporten
Der stiene yn 2010 fiif sporten op it programma.
Kalender
Rjochts stiet in kolom hoefolle gouden medaljes per sport der útdield binne. En op de ien nei ûnderste rigel stiet hoefolle gouden medailjes der op in dei wûn waard.
Dielnimmende lannen
thumb|right|200px|De dielnimmende lannen
In rekôroantal fan 44 lannen diene mei oan de Spullen. In fergeliking mei de foarige edysje wiene dat der fiif mear. Argentynje, Bosnje en Herzegovina, Roemeenje en Servje debutearren, Yslân die sûnt 1994 wer foar it earst mei, en Nederlân sûnt 2002. Yn fergeliking mei de foarige edysje ûntbruts Letlân.
Hamme (East-Flaanderen)
Hamme is in gemeente yn de Belgyske provinsje East-Flaanderen. Hamme leit op it plak dêr't de Durme útmûnet yn de Nederskelde yn in hast flak polderlânskip mei as heechste punt 6 meter.
Yn 2022 hie de gemeente goed 25.000 ynwenners. Ynwenners fan Hamme wurde 'Hammenaars' neamd, de ynwenners fan Moerzeke hjitte Moerzekenaars.
Skiednis
De namme fan it plak komt nei alle gedachten fan ham, in gebiet dat jimmeroan wer op it wetter werom wûn waard. Fynsten fan foar en út de Romeinske tiid wize op âlde delsettings út dy tiid. Om de 7e iuw hinne ûntstie it doarp as in Frankyske delsetting, nei't Reinhild fan Kontich in skinking die oan de Benediktinen fan de Abdij fan Lobbes.
Yn de midsiuwen kaam it gebiet ûnder de greve fan Flaanderen en letter de Spaanske kroan. Oant 1560 bleau it in grevedomein, doe't it as hearlikheid oerdroegen waard oan Pieter fan Overloop. De hearlikheid bestie oant de Frânske tiid en wie op in rige it eigendom fan de famyljes Verreycken, de Silva, de markys van Montfort, de l'Escornet en De Vos.
It doarp hie slim te lijen ûnder de godstsjintsstriid en wie doe hast folslein protestantsk woarn. Mar it Spaanske bewâld waard yn de Tachtichjierrige Kriich wer op 'e nij ynsteld. Doe't de Frânsen tsjin it ein fan de 18e iuw de krite besetten kaam de befolking troch it anty-tsjerklike bewâld en de ynfiering fan de tsjinstplicht yn opstân.
De befolking wurke sûnt de 18e iuw foar in wichtich part yn de produksje fan tou, dat makke waard fan de yn 'e krite ferboude himp en flaaks. Tou waard û.o. brûkt foar de skipfeart, en de gaadlike lokaasje fan de haven fan Antwerpen soarge foar genôch fraach. Om 1900 hinne wurken tûzenen minsken yn dy yndustry, mar nei 1950 kaam der in ein oan de bloei. Ek de stielkabelyndustry rekke yn it neigean, nei't yn 'e jierren 1980 dy nei Portugal ferdwûn. Tsjintwurdich wurkje in soad ynwenners bûten de eigen gemeente.
Tusken 1904 en 1952 hie Hamme in tramferbining me de lofter kant fan Antwerpen en mei Wetteren.
Yn 1977 fusearre Hamme mei Moerzeke ta de fúzjegemeente Hamme.
Gemeenteyndieling
Under de hjoeddeiske gemeente Hamme falt ek de dielgemeente Moerzeke. Bûten it sintrum fan Hamme falle noch twa doarpen: Sint-Anna en Zogge. Hamme bestiet út trije parochy's: de âldste parochy is dy fan Sint-Pietersbanden en fierder hat Hamme noch de parochy Hillige Famylje yn de wyk Drie Goten en de parochy Hillich Hert. De parochy Kastel falt yn de dielgemeente Moerzeke.
Gewichtheffen op de Olympyske Simmerspullen 2004
De Olympyske Simmerspullen 2004, ek wol de XXVIIIe Olympiade neamd, waarden yn 2004 hâlden yn Atene, de haadstêd fan Grikelân. It gewichtheffen waard hâlden yn it Nikaia Olympic Weightlifting Hall.
Medaljespegel
De top tsien fan lannen dy't by it gewichtheffen medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen fan 2008.
Konfederaasje fan Unôfhinklike Stelsels
De Konfederaasje fan Unôfhinkliklike Stelsels (Ingelsk: Confederacy of Independent Systems), ôfkoarte ta KUS en ek wol it Separatistysk Ferbûn neamd, is in fiktyf ynterstellêr steatsferbân út 'e Star Wars-franchise, dat yntrodusearre waard yn 'e film Star Wars: Episode II – Attack of the Clones, út 2002. De KUS is in separatistyske konfederaasje fan selsregearjende planetestelsels dy't har ôfskiede wolle fan 'e Galaktyske Republyk. Dêr sitte de Sith efter, dy't safolle mooglik gaos en trelit feroarsaakje wolle yn it Stjerrestelsel. De oprjochting fan 'e KUS liedt ta in trije jier oanhâldende boargeroarloch: de Kloane-oarloggen. Oan 'e ein fan dy ûnlijige snuorje hellet kânselier Palpatine, dy't temûk eins de Sith-master Darth Sidious is, de Republyk ûnder fuotten om yn it plak dêrfan it Galaktysk Keizerryk op te rjochtsjen, mei himsels as keizer. Mei de KUS, dy't dan net mear nedich is, weeft er dêrnei op ûnmeilydsume wize ôf.
Strjitten yn Berltsum
De Strjitten yn Berltsum:
Konfederaasje fan Unôfhinklike Stelsels
Berik
It berik fan 'e Konfederaasje fan Unôfhinklike Stelsels is dizenich. Yn 'e iepeningstekst fan 'e film Star Wars: Episode II – Attack of the Clones wurdt ferteld dat "tsientûzen planetestelsels" har by de KUS oansletten hawwe. Letter yn 'e film seit greve Dooku tsjin 'e separatistyske lieders: "Sa't ik jimme al earder útlein haw, bin ik der folslein fan oertsjûge dat nochris tsientûzen planetestelsels har mei gauwens by ús oanslute sille." Op it hichtepunt fan syn macht bringt de KUS de Galaktyske Republyk suver oan it wifkjen.
Bestjoer
De Konfederaasje fan Unôfhinklike Stelsels is in konfederearre republyk, opmakke út planetestelsels dy't yn namme folslein soeverein binne. Oan it haad fan 'e Konfederaasje stiet de Utfierende Separatistyske Ried, dy't bestiet út fertsjintwurdigers fan 'e wichtichste dielnimmende belangen, dy't sels elts wer tûzenen planetestelsels represintearje. Oan it haad fan 'e Utfierende Separatistyske Ried stiet greve Dooku, in eardere Jedi-master dy't betûft is yn polityk en diplomasy. Yn it geheim is Dooku lykwols de learling fan Sith-master Darth Sidious.
Tiidrekkening
Yn 'e skiednis fan 'e Galaktyske Republyk en fan Star Wars yn it algemien wurdt ornaris gebrûk makke fan in tiidrekkening dy't basearre is op 'e oerwinning fan it Rebelleferbûn op it Galaktysk Keizerryk yn 'e Slach by Yavin, sa't dy werjûn waard yn 'e earste Star Wars-film Star Wars: Episode IV – A New Hope. Men skriuwt dan "f.Sl.Y." ("foar de Slach by Yavin"; Ingelsk: BBY, Before the Battle of Yavin) en "n.Sl.Y." ("nei de Slach by Yavin"; Ingelsk: ABY, After the Battle of Yavin).
Opkomst
De Konfederaasje fan Unôfhinklike Stelsels ûntstiet út in djipwoartele oertsjûging fan 'e sakebelangen yn 'e Galaktyske Republyk dat se troch te swiere belestings foar de kosten opdraaie moatte foar de troch en troch korrupte Galaktyske Senaat en burokrasy. Dêr komt noch by it gefoel fan ferwaarleazging troch de wolfarrende Kearnwrâlden dat yn 'e oare dielen fan it Stjerrestelsel hearsket. Sokke gefoelens wurde ynjûn en/of oanfitere troch greve Dooku, in eardere Jedi-ridder fan 'e planeet Serenno dy't in betûft politikus en diplomaat wurden is. Net ien dy't foar it ferstân hat dat Dooku yn it ferhoalene eins de learling fan 'e boasaardige Sith-master Darth Sidious is, of dat Darth Sidious ien-en-deselde persoan is as de freonlike en sympatike kânselier fan 'e Galaktyske Republyk Sheev Palpatine. Sa kinne de beide Sith de sitewaasje nei eigen beleavjen manipulearje. De hiele oprjochting fan 'e Konfederaasje fan Unôfhinklike Stelsels komt út 'e koker fan Darth Sidious, dy't troch safolle mooglik gaos en trelit yn it Stjerrestelsel te feroarsaakjen, opklimme wol ta allinnichhearsker.
Yn 24 f.Sl.Y. ûntstiet der in troch Palpatine oanfitere politike krisis dy't ta oprinnende spannings liedt tusken de oerheid fan 'e Galaktyske Republyk en de tsjinstanners dêrfan. Sadwaande wurdt it foar Dooku mooglik om dy tsjinstanners oer te heljen ta it oprjochtsjen fan in separatistysk ferbûn. Dy oprjochting fynt formeel plak yn 22 f.Sl.Y. by in gearkomste op 'e planeet Geonosis. Dielnimmende belangegroepen binne û.o. de Hannelsfederaasje ûnder Nute Gunray; it Keapmansgilde ûnder Shu Mai; de Techno Uny ûnder Wat Tambor; de Yntergalaktyske Bankêre Groep ûnder San Hill; en de Stalgasin-koloanje fan ynsektoïde Geonosianen ûnder aartshartoch Poggle de Mindere. Dielname fan 'e measte groepen is geheim, mei't se alteast foar in part yn 'e Galaktyske Republyk operearje.
Nute Gunray betinget foar de dielname fan 'e Hannelsfederaasje dat senator Padmé Amidala fan Naboo út 'e wei romme wurde moat, mei't er noch altyd wrokket oer de nederlaach dy't hja him tsien jier earder yn 'e Nabookrisis tabrocht hat. Dooku jout opdracht foar de moard oan 'e Mandaloriaanske preemjejager Jango Fett, dy't it kontrakt útbesteget oan hiermoardneresse Zam Wesell. Nei twa mislearre oanslaggen op it libben fan Padmé folget Jedi-master Obi-Wan Kenobi it spoar werom nei Geonosis, dêr't hy en letter ek syn padawan Anakin Skywalker en Padmé sels finzen nommen en ta de deastraf feroardiele wurde. It trio wurdt lykwols rêden troch Mace Windu en Yoda mei in kloft oare Jedi-masters en in bataljon kloansoldaten. Harren tuskenkomst liedt ta de Earste Slach om Geonosis, dat it earste wapene treffen wurdt fan in boargeroarloch dy't bekend komt te stean as de Kloane-oarloggen.
Heechtijdagen en delgong
Yn 'e folgjende trije jier woedet de oarloch op ferskate fronten it hiele Stjerrestelsel troch. Yn 't earstoan boekt de Konfederaasje fan Unôfhinklike Stelsels de iene nei de oare oerwinning. De oarlochsynset fan 'e Republyk wurdt nammentlik hindere om't de Techno-uny, dêr't de measte swiere yndustry yn 'e Republyk ûnder falt, de kant fan 'e KUS keazen hat. Nettsjinsteande dat wurde fan it twadde jier ôf de separatisten weromdreaun nei de Râne fan it Stjerrestelsel. Tsjin it trêde jier fan it konflikt hat de KUS ferskate swiere nederlagen te ferduorjen krigen yn 'e Bûtenrâne fan it Stjerrestelsel, dêr't de separatisten krekt de measte stipe hawwe. By in dryste wraam op Coruscant, dêr't it regear fan 'e Galaktyske Republyk residearret, ferliest de KUS yn ien klap in trêdepart fan syn hiele romtemacht. Greve Dooku komt yn dy Slach om Coruscant om it libben as er yn in duël mei de ljochtsabel ferslein wurdt troch de jonge Jedi Anakin Skywalker en dêrnei ferret wurdt troch syn master Palpatine.
Yn 'e dagen nei de nederlaach yn 'e Slach om Coruscant sneuvelet generaal Grievous, de opperbefelhawwer fan 'e separatistyske androïdelegers, by in konfrontaasje mei de Jedi Obi-Wan Kenobi op 'e planeet Utapau. Foartiid hat er de leden fan 'e Utfierende Separatistyske Ried foar harren eigen feilichheid oerbringe litten nei de planeet Mustafar. Underwilens fiert kânselier Palpatine op Coruscant syn lang tarette steatsgreep út, wêrby't er de Galaktyske Republyk foar opheft ferklearret en dy ferfangt troch it Galaktysk Keizerryk, mei himsels as autokratysk regearjend keizer. Hy lit Oarder 66 útgean, dy't de kloansoldaten befel jout ta de Grutte Suvering fan 'e Jedi. Syn nije learling Anakin Skywalker, dy't no Darth Vader hjit, moardet alle oanwêzigen yn it haadkertier fan 'e Jedi Oarder op Coruscant út, wêrnei't Palpatine him nei Mustafar stjoert om ôf te weven mei de separatistyske lieders, fan wa't er no gjin ferlet mear hat. Vader slachtet op Mustafar de hiele Utfierende Separatistyske Ried ôf mei syn ljochtsabel. De androïdelegers fan 'e Konfederaasje fan Unôfhinklike Stelsels wurde dan deäktivearre, wat ta de flugge ynstoarting liedt fan 'e rest fan it steatsferbân. Palpatine nasjonalisearret de Hannelsfederaasje, de Techno Uny en alle oare grutte korporaasjes dy't mei de KUS ferbûn wiene. Dêrtroch binne der inkele moannen letter fan 'e KUS allinne noch mar wat fragmintearre restanten op ôfhandige planeten oer.
C.F.F. Rinia van Nauta
Cornelius Franciscus Frisius Rinia van Nauta (Ljouwert, 25 desimber 1800 - Gytsjerk, 31 jannewaris 1872) wie abbekaat en kantonrjochter yn Burgum. Dêrneist fan 06-07-1847 oant 24-09-1850 lid fan Provinsjale Steaten fan Fryslân foar Burgum en fan 05-07-1853 oant 04-07-1865 lid fan Provinsjale Steaten foar Ljouwert. Hy troude op 22 juny 1825 yn Burgum mei Willemina Henderika Baronesse van Heemstra en wenne yn Gytsjerk op it bûten Poelsicht, wylst de bûtenpleats Buitenrust dêr deun by, ek fan him wie. It pear krige 12 bern.
Syn jongste soan Cornelius Franciscus Frisius Rinia van Nauta, berne 21-1-1846 te Gytsjerk, stoarn 24-10-1919 te Apeldoarn, boaske 29-06-1876 yn Burgum oan Saakje Rauwerda (1856-1923). Hy wie yn maaie 1880 noch boer yn Oentsjerk, mar waard yn 1882 boargemaster fan Hylpen en fan 1887 oant 1911 boargemaster fan Idaerderadiel. Dêrneist wie er fan 1872 oant syn ferstjerren yn 1919 bestjoerder fan it "St. Christophorileen tot Oldehove" yn Ljouwert.
De Klokslag
De Klokslag is in fabryk yn 'e Fryske stêd Boalsert, dêr't masines boud wurde foar gebrûk yn yndustriële bedriuwen. De Klokslag hie yn 2019 74 minsken oan it wurk.
Skiednis
De Klokslag waard yn 1989 oprjochte. It bedriuw waard yn 2014 oernommen troch de Dútske beursnotearre masinebouwer GEA Group, dêr't De Klokslag doe al jierren mei gearwurke. Yn dy tiid hie De Klokslag ferskate topjierren, benammen troch in grutte ynvestearringsweach yn 'e Jeropeeske tsiissektor. Sa makke it bedriuw û.m. tsiisproduksjelinen en pikellokalen foar it nije molkfabryk fan A-ware op It Hearrenfean. Om oan dy oarder te foldwaan, dy't ien fan 'e grutste wie út 'e skiednis fan De Klokslag, moast der in nije loads byboud wurde en waard ekstra personiel oannommen.
Fan 2015 ôf rekke it mei De Klokslag lykwols yn it neigean, om't grutte nije ynvestearrings yn 'e suvelyndustry útbleaune. Nei ferrin fan tiid die bliken dat it Boalserter bedriuw de holle mar amper mear boppe wetter hâlde koe mei de strange regels dy't fanút de GEA Group oplein waarden en de fierstente grutte overheadkosten, dy't in behinderjende útwurking op 'e pleatslike bedriuwsfiering hiene. Yn 2019 bea GEA de eardere eigner Evert Yntema oan om De Klokslag werom te keapjen. Yn 'e mande mei âld-abbekaat Jan Dijkema, dy't ek al fan it begjin ôf by it bedriuw belutsen west hie, besleat Yntema dat oanbod oan te gripen. Nei de keap, dy't begjin novimber 2019 troch in oerdracht fan oandielen syn beslach krige, waard De Klokslag wer in selsstannich bedriuw.
Sifo-Dyas
Sifo-Dyas (útspr.: [ˈsai̭foʊ ˈdias], likernôch: " sai -fo dy -as") is in fiktyf personaazje fan minder belang út 'e Star Wars-franchise fan 'e Amerikaanske filmmakker George Lucas. Hy is de Jedi-master dy't ferantwurdlik is foar de produksje fan it leger fan kloansoldaten dat úteinlik ta de fal fan 'e Jedi Oarder liedt. Sifo-Dyas waard foar it earst neamd yn 'e film Star Wars: Episode II – Attack of the Clones (2002), hoewol't er dan al mear as tsien jier dea is. Yn 'e tekenfilmsearje Star Wars: The Clone Wars kaam er wol fysyk foar en waard syn dialooch ynsprutsen troch stimakteur Paul Nakauchi.
Joadske wurkkampen
Joadske wurkleazen
Mei troch de maatregels fan de besetter wienen der yn Nederlân al oan it begjin fan de Twadde Wrâldkriich in protte joadske wurkleazen. De Dútske autoriteiten makken al rillegau plannen om harren oer te bringen nei wurkkampen. Totaal binne der 38 fan dit soarte kampen ynrjochte. De kampen wienen net nij. De Rykstsjinst foar de Wurkferromming hie se meast op 'e noed en yn gebrûk foar 'wurkferskaffingsprojekten'. De foar Joaden ynrjochte kampen wienen meast te finen yn Noard- en East-Nederlân. De besetter hjitte de ûntrûming fan dizze kampen. Guon ûnderstelle dat de ferdreaune wurkleazen yn it ramt fan de Arbeitseinsatz yn Dútslân oan it wurk moasten. Oaren miene dat sy foar de NAD ronsele wurden binne. De besetter ûntnaam alle Joaden harren baan sadat hja folslein foar harren ynkommen fan de Dútsers ôfhinklik waarden. Yn totaal binne der mear as 5.200 fan dizze Joadske 'wurkleazen' yn de wurkkampen bedarre. Harren wurk bestie út it dollen op de heide, ierappelle en wegen of paden oanlizze. Dizze wurkleazen barden 20% minder as de oare wurkleazen.
De ein
Yn in brief fan ein septimber 1942 seit de Befehlhaber der Sicherheitspolizei und des SD, Zentralstelle für judische Auswanderung dat der op 25 septimber 5242 manlju út 85 stêden en doarpen yn de wurkkampen sieten, ferdield oer 42 kampen. Yn deselde brief wurdt fernijd dat der besletten is ta Gesamtevakuierung, fan de Joaden (einschliesslich Anghörigen) út de wurkkampen. Op freed 2 oktober 1942 en sneon 3 oktober 1942 waarden de wurkkampen leechhelle en waarden ek de Angehörigen ôffierd nei kamp Westerbork om dêrwei, sa't letter bliken die, nei de ferneatigingskampen transortearre te wurden. thumb|right|230px|Earder kampterrein by Diever, 2010
Sifo-Dyas
Fiktive biografy
Sifo-Dyas wurdt berne op 'e planeet Minashee, ien fan 'e saneamde Cassandraanske Wrâlden, en begjint om syn gefoeligens foar de Krêft as jong bern in oplieding ta Jedi-ridder. Hy is bejeftige mei foarkennis fan (beskate parten fan) 'e takomst en klimt yn 'e jierren foarôfgeande oan 'e Nabookrisis op ta in sit yn 'e Hege Jedi Ried, it bestjoersorgaan fan 'e Jedi Oarder. Sifo-Dyas foarsjocht dat in grutte boargeroarloch yn it Stjerrestelsel op kommendeweis is en dat de Galaktyske Republyk ferlet hawwe sil fan in legermacht om net rêdeleas te sink te gean. De oare leden fan 'e Hege Jedi Ried fersmite syn ideeën dêroer, en as er net om lyk wol, wurdt er út 'e Ried set.
Joadske wurkkampen
De kampen
thumb|Kamp De Zomp bij Ruurloo thumb|Kamp Gijsselte
Sifo-Dyas
Fiktive biografy
Sifo-Dyas hâldt lykwols fêst oan wat er sjocht as de iennichste mooglike rêding fan 'e Republyk en nimt yn it geheim kontakt op mei de kloanprodusinten op 'e planeet Kamino, wêrby't er beweart tastimming te hawwen fan sawol de Hege Jedi Ried as de Galaktyske Senaat. Fierder as sa komt er net mei syn plannen, om't de Sith him op dat stuit yn it fizier krije en prikken yn it wurk stelle om it kloaningsprojekt te kapen.
Joadske wurkkampen
Monuminten
thumb|right|230px|Monumint by Kamp Vledder
Op de monuminten - ûntwurpen troch learlingen fan it Fryslân Kolleezje - by Elslo, Diever, Blesdike, Alde Willem en De Fochtel stiet de neikommende tekst fan de dichteresse Jacqueline van der Waals:
Sifo-Dyas
Fiktive biografy
Koart foar de ynvaazje fan Naboo troch de Hannelsfederaasje stjoert kânselier Finis Valorum Sifo-Dyas út om klandestine ûnderhannelings te iepenjen mei it Pyke Syndikaat, dat ynfloedryk is yn 'e organisearre misdie yn it Stjerrestelsel. Mei Valorum syn persoanlike assistint Silman set er ôf nei de planeet Oba Diah. Dêr wurdt er lykwols ferret troch greve Dooku, syn eardere Jedi-master, dy't no as Darth Tyranus in learling fan Sith-master Darth Sidious wurden is. Dooku hiert de Pykes nammentlik yn om it romtefear fan Sifo-Dyas del te sjitten op 'e moanne fan Oba Diah. By it delstoarten komt Sifo-Dyas om, mar Silman wurdt troch de Pykes finzen nommen (en pas mear as tsien jier letter befrijd).
Neitiid nimt Dooku it plak fan Sifo-Dyas yn dy syn kommunikaasje mei de Kaminoänen yn. Hy nimt de Mandaloriaanske preemjejager en hierling Jango Fett yn 'e earm om as sjabloan te tsjinjen foar de kloansoldaten fan it bestelde leger. It projekt fan Sifo-Dyas wurdt ta in wapen tsjin 'e Jedi makke as Dooku de kloanprodusinten opdracht jout om hearrigens oan Oarder 66, de Grutte Suvering fan 'e Jedi, oan 'e gedrachsmodifikaasje fan 'e kloanen ta te foegjen. (Iroanysk genôch hie Sifo-Dyas dy gedrachmodifikaasje oarspronklik optocht om te tsjinjen as barriêre tsjin ferriedlike befellen oan 'e kloanen.)
Tsien jier letter, as de earste lichting kloansoldaten ree is, manipulearje Dooku en Darth Sidious de Jedi om it befel oer it leger kloansoldaten op har te nimmen. Nei trije jier oarloch, as de Jedi de kloansoldaten folslein fertrouwe, furdiget Darth Sidious Oarder 66 út. De kloansoldaten keare har as ien man tsjin harren Jedi-ofsieren en fermoardzje dyselden, wêrmei't yn ien klap it meastepart fan 'e Jedi Oarder útrûge wurdt.
Keppelings om utens
List of Star Wars characters
Martinytsjerke (Easterein)
thumb|Martinytsjerke De Martinytsjerke of Martinustsjerke is in tsjerkegebou en ryksmonumint yn Easterein, neamd nei de hillige Sint-Martinus of Sint Merten. De aadlike famyljes Bonnema, Eysinga, Rispens, Tsjaarda, Mylema, de Gavere, Bonga, Donia, Heeringa hawwe har stimpel drukt op it sosjale libben fan Easrein tusken 1500 en 1900. Op de kreake is in soad fan de ferhâlding tusken adel en geastlikheid ôf te lêzen.
Ien fan de âldste polders oan de eardere Middelsee wie it "Eilân fan Easterein ". Op it eastlike part kaam in tsjerkje mei it koardiel nei Jeruzalim troch it opheegjen mei klaaigrûn. Ein 11e iuw waard by dit tsjerkje in stins boud. Yn de 14e iuw is de hjoeddeiske tsjerke mei toer boud. De parochy Easterein is boud mei help fan in tal omlizzende kleasters, benammen dy fan de haadtsjerke yn Boalsert. Letter waard de Eastereinder tsjerke sels haadtsjerke. Nei de Reformaasje bleau de tsjerke yntakt al hawwe der sûnttiids meardere restauraasjes west. Mids 19e iuw is de tsjerke ynrjochte as herfoarme steatstsjerke.
Yn de toer hingje twa liedklokken, ien fan Steven Butendiic út 1468 en ien fan Jacob Noteman út 1645. It ynterieur hat in 19e iuwske wytferve preekstoel en fjouwer 17e iuwske hearebanken. It oargel is fan 1870 en is makke troch oargelbouwer Willem Hardorff.
De skiednis fan de tsjerke is yn boekfoarm (480 s.) ferskynt en yn de tsjerke te besetten.
Earehôf Nijemardum
thumb| Earehôf Nijemardum
It Earehôf Nijemardum is leit op it algemiene begraafplak fan Nijemardum yn it suden fan Fryslân. It begraafplak leit om in 16e iuwske tsjerketoer. Oan de eastkant fan de toer lizze de grêven fan 9 loftmachtmilitêren, 6 Ingelsken en 3 fan de Kanadeeeske loftmacht. Twa binne ûnbekend.
Skiednis
Op 8 novimber 1941 waard in Whitley, de Z6948 fan it 78e Sq, oanfallen troch in Dútske nachtjager en stoarte del tusken Aldemardum en Nijemardum yn it súdwesten fan Fryslân. De 5 bemanningsleden kamen dêrby om it libben. Fjouwer bemanningsleden bine hjir begroeven. Ien lid fan de bemanning, Sersjant Bell, waard op 19 novimber 1941 yn de omkriten fan De Lemmer fûn en leit op it earehôf De Lemmer.
Op 29 maart 1943 waard in Wellington, de BJ 762 fan it 426 Sq, oanfallen troch in Dútske nachtjager. De Wellington kaam terjochte yn de Sondeler Leien, in natuergebiet tichtby Sondel yn Gaasterlân. Trije leden fan de bemanning kamen dêrby om en waarden begroeven op it algemiene begraafplak fan Nijemardum. De twa oaren waarden kriichsfinzen makke.
Rush Hour (film út 1998)
Rush Hour is in Amerikaanske aksjekomeedzje en plysjefilm út 1998 ûnder rezjy fan Brett Ratner, mei yn 'e haadrollen Jackie Chan en Chris Tucker. De titel betsjut "Spitsoere", mar kin ek útlein wurde as "Haastoere". It ferhaal giet oer in min byinoar passend duo plysjeminsken, de iene in Sineeske ynspekteur út Hongkong, de oare in swarte resjersjeur út Los Angeles, dy't tegearre de ûntfiering fan in jong famke troch in mysterieus ûnderwrâldfiguer sjen moatte op te lossen. Rush Hour krige fan 'e filmkritisy oer it algemien tuskenbeiden oant positive resinsjes en wie yn 'e bioskopen in grut kommersjeel súkses. Op basis dêrfan ûntstie letter de mediafranchise mei deselde namme. In direkt ferfolch op Rush Hour kaam út yn 2001 ûnder de titel Rush Hour 2.
Plot
Op 'e lêste dei fan it Britske bestjoer oer Hongkong, yn 1997, jout ynspekteur Lee Yan Naing fan it Keninklik Hongkongsk Plysjekorps lieding oan in oerfal op in skipswerf yn 'e hope de mysterieuze anonime gangster Juntao te arrestearjen. Dyselde stiet oan it haad fan in kriminele organisaasje dy't him skuldich makket oan alderhanne misdiedige praktiken. Lee treft op 'e werf lykwols inkeld Sang oan, de rjochterhân fan Juntao, dy't nei in konfrontaasje mei Lee yn in speedboat wit te ûntkommen. De oerfal is lykwols net hielendal is mislearring, want op 'e werf wurdt in ûnbidige samling Sineeske antyk en keunst fan ûnskatbere wearde weromfûn, dy't stellen is Juntao. Dat guod presintearret Lee by wize fan ôfskiedsgeskink oan 'e Sineeske konsul Han Solon en de Britske plysjekommissaris Thomas Griffin.
Koarte tiid letter reizget Han nei de Feriene Steaten, dêr't er de nije Sineeske konsul yn Los Angeles wurdt. Al rillegau wurdt syn tsienjierrige dochterke Soo-Yung ûnderweis nei skoalle út 'e auto plôke en ûntfierd troch Sang. De saak wurdt ûndersocht troch de Amerikaanske federale resjerzje FBI, mar Han freget Lee om út Hongkong oer te kommen om te helpen by it weromfinen fan Soo-Yung. Spesjaal agint Warren Russ fan 'e FBI, dy't de lieding oer it ûndersyk hat, is lykwols bang dat it ta in ynternasjonaal ynsidint liede sil as in bûtenlânske plysjeman op Amerikaanske gerjochtichheid ferwûne rekket of omkomt, dat hy beslút dat Lee dwaande holden wurde moat mei fan alles en noch wat, salang't it mar neat mei de ûntfieringssaak te krijen hat.
Dat, it Los Angeles Police Department, it plysjekorps fan Los Angeles, wurdt fersocht om op Lee te passen. Haadynspekteur Bill Diel is earst misledige dat him soks frege wurdt, mar as krekt op dat stuit resjersjeur James Carter by him it kantoar binnenkomt, dy't koartby in undercoveroperaasje yn 'e bulten jage hat, beslút er twa miggen mei ien klap te slaan en Carter te straffen wylst er tagelyk de FBI tefreden stelt. Carter wurdt earst wiismakke dat er foar de FBI op in topgeheime misje giet, mar hy kriget al rillegau foar it ferstân dat er beetnommen is. Dat makket him sa nidich, dat er beslút sels de ûntfieringssaak op te lossen.
Carter nimt in tsjinakeljende Lee op sleeptou foar in rûnlieding by ferskate wichtige besjensweardichheden yn Los Angeles lâns om him, sa't er troch Russ hjitten wie, by it Sineeske konsulaat wei te hâlden. Underwilens nimt er lykwols hieltyd kontakt op mei ynformanten om mear oer de ûntfiering gewaar te wurden. Sa ûntdekt er dat in nije spiler yn 'e ûnderwrâld fan Los Angeles in protte wapenreau opkeapet en kriminelen yn 'e tsjinst nimt. Lang om let hat Lee syn nocht. Hy ûntsnapt oan 'e bewekking troch Carter en siket sels in wei nei it konsulaat, dêr't Han en de FBI op dat stuit noch altyd op berjocht fan 'e ûntfierders wachtsje. Carter komt Lee efternei en wurdt by oankomst yn it konsulaat de mantel útfeegd troch Russ en syn assistint, spesjaal agint Dan Whitney. As Sang skillet om in losjild te easkjen fan $50 miljoen, is it ta argewaasje fan Russ by fersin Carter dy't de tillefoan oannimt en mei him begjint te ûnderhanneljen.
De FBI folget it tillefoantsje werom nei in fertutearze pakhûs, dêr't in spesjaal arrestaasjeteam in ynfal docht, mar neat oantreft. Lee besiket Russ te warskôgjen dat it foar 't neist in falstrik is, mar de FBI-agint wegeret nei him te harkjen. Sang blaast it pakhûs op, wêrby't it hiele arrestaasjeteam omkomt. Hy docht dat fan deunby, en Lee wurdt him gewaar. Hy en Carter efterfolgje de gangster, mar hy wit op 'e nij te ûntkommen, hoewol't er de ôfstânsbetsjinning falle lit der't er de bom mei ôfgean litten hat. Bomekspêr Tania Johnson, in kollega fan Carter dy't him in ferfelende klier fynt, ken it apparaatsje werom as it wurk fan Clive Cod, in hanneler yn eksplosiven dy't koartby troch Carter oppakt is. Dêrop sykje Carter en Lee de man yn it tichthûs op, en nei't Lee in berop dien hat op syn gewisse troch him in foto fan Soo-Yung sjen te litten, jout er ta dat er in diel fan syn waar ferkocht hat oan Juntao, fia in restaurant yn 'e wyk Chinatown.
Carter giet allinne it restaurant yn, wylst Lee, dy't ommers bekend is by de trewanten fan Juntao, yn 't earstoan bûten wachtet. Troch klearebare bluf ynfiltrearret Carter de boppeferdjipping fan it restaurant, dêr't it haadkertier fan Juntao fêstige blykt te wêzen. Op in monitor dy't bylden fan in befeiligingskamera oan 'e efterkant fan it restaurant sjen lit, sjocht Carter hoe't in blanke man Soo-Yung nei in buske ta draacht om har fuort te bringen. It docht bliken dat Carter syn dekmantel ek al lang trochsjoen is, en Sang en de oare trewanten fan Juntao besykje him te fermoardzjen. Hy wurdt rêden troch Lee, en tegearre fjochtsje de beide mannen har in wei nei bûten. Dêr wurde se oppakt troch de FBI. Mei harren aksje hawwe se nammentlik de útwikseling fan it losjild foar Soo-Yung, dy't dy jûns by it restaurant plakfine soe, alhiel yn 'e bulten jage. Carter kriget in bêsten beskrobbing, wylst Lee op it earstfolgjende fleantúch werom nei Hongkong set wurdt.
Carter wegeret lykwols en jou op. Hy kriget Johnson safier dat se foar him útfynt wêr't konsul Han dy jûns wêze sil. Underwilens kringt er sels op 'e startbaan it fleantúch fan Lee binnen en bepraat him om mei te kommen, sadat se Juntao mei feriene krêften stopje kinne. Om dyselde tiid hinne dûkt Thomas Griffin, de Britske âld-plysjekommissaris fan Hongkong, op it Sineeske konsulaat yn Los Angeles op, dêr't er him opsmyt as freon en riejouwer fan konsul Han. Hy fertelt de FBI alles dat er wit oer de kriminele organisaasje fan Juntao en rikkemandearret oan om it losjild, dat omreden fan 'e kluchten fan Carter en Lee ferhege is ta $70 miljoen, gewoan te beteljen. Want Juntao soe der neffens Griffin alhiel net foar tebekskrilje om in jong famke te fermoardzjen.
De nije útwikseling fan it losjild foar it famke sil plakfine by de iepening fan in tentoanstelling yn it Los Angeles Convention Center, dêr't krekt dy antyk en keunst útstald is dy't by de ynfal fan Lee op 'e skipswerf yn Hongkong fan Juntao weromwûn wie. Han moat de tentoanstelling iepenje mei in taspraak, mar hy is dêr net ta by steat, dat Griffin nimt it fan him oer. Carter, dy't trijeresom mei Lee en Johnson it evenemint ynfiltrearre is, ken him werom as de man dy't by it Sineeske restaurant Soo-Yung yn it autobuske troppe. As er dat oan Lee fertelt, kriget dy foar it ferstân dat Griffin nimmen oars as Juntao is. Carter docht in falske bommelding, sadat de gasten evakuëarre wurde, op 'e nij ta argewaasje fan Russ en Whitney. Lee trappearret Griffin der lykwols op dat er de ôfstânsbetsjinning foar in nije bom oannimt fan Sang.
Griffin makket himsels dan bekend as Juntao en seit dat de $70 miljoen syn skeafergoeding is foar alle antyk en keunst dy't Lee him ûntstellen hat. Ek fertelt er dat er Soo-Yung in bomgurdle om dien hat en dat er it famke opblaze sil as de FBI him net gean lit. Carter glûpt nei bûten ta, dêr't er it buske gewaarwurdt dat er by it Sineesk restaurant sjoen hat. Nei't er ien fan Griffin syn trewanten oermastere hat, ûntdekt er Soo-Yung yn it buske. Hy kin har de bomgurdle net út dwaan sûnder dat de bom ôfgiet, dat syn oplossing is om mei Soo-Yung yn it buske it konvinsjesintrum binnen te riden. Griffin kin dan de bom net mear ôfgean litte sûnder ek himsels op te blazen. Johnson befrijt Soo-Yung fan 'e bomgurdle wylst Carter efter Sang oangiet, dy't er úteinlik deasjit. Griffin, dy't regele hat dat er oppikt wurde sil troch in helikopter, besiket mei in koffer mei in diel fan it losjild nei it dak te klimmen, mar Lee set him efternei. Heech yn it gebou slacht Griffin Lee mei de koffer, dy't iepengiet. Alle losjild falt derút en dwarrelet nei ûnderen ta. By it gefjocht kneppelet de no breinroere Griffin omleech, wêrnei't er te pletter falt. Ek Lee komt te fallen, mar Carter fangt him op mei in reuseftich spandoek.
Soo-Yung wurdt weriene mei har heit. Lee giet nei hûs yn Hongkong, en syn nije freon Carter giet mei op fakânsje. Op 'e lofthaven wurdt er oansprutsen troch Russ en Whitney, dy't him in baan by de FBI oanbiede, kompleet mei ynsynje. Carter, dy't skjin syn nocht hat fan 'e manear dêr't er hieltyd op behannele is troch de FBI, seit dat se dat ynsynje om him wol yn harren kont stopje kinne. Oan board fan it fleantúch komt er njonken Lee te sitten. It is in flecht fan fyftjin oeren, en as Lee in koptillefoan opset en lûd en falsk it liet War fan Edwin Starr begjint mei te sjongen, ropt Carter de stewardess ta dat er in oar sitplak hawwe wol.
Casting
Rush Hour wie fan it begjin ôf oan in fehikel foar Jackie Chan, mar wa't de rol fan syn Amerikaanske tsjinspiler krije soe, wie net daliks dúdlik. De produsinten namen Wesley Snipes, Eddie Murphy en Dave Chapelle yn omtinken foar de rol. Murphy waard ek echt frege, mar hy sloech it oanbod ôf om ynstee Holy Man te meitsjen. Ratner, dy't syn earste spylfilm regissearje kinnen hie tanksij Chris Tucker, wist de produsinten oer te heljen om Tucker yn 'e Amerikaanske haadrol te casten.
Distribúsje
De distribúsje fan Rush Hour waard fersoarge troch New Line Cinema. De film gie op 18 septimber 1998 yn 'e Amerikaanske bioskopen yn premiêre. It byhearrende soundtrackalbum ferskynde op 15 septimber 1998 by Rush Associated Labels, in label fan platemaatskippij Def Jam Recordings. Rush Hour waard op 2 maart 1999 útbrocht op dvd en op 15 juny fan dat jier ek as VHS-keapfideo. Op 11 oktober 2011 kaam de film foar it earst út op blu-ray.
Untfangst
Fan 'e filmkritisy krige Rush Hour oer it algemien tuskenbeiden oant positive resinsjes. Yn 'e Chicago Sun-Times priizge Roger Ebert Jackie Chan om syn fermaaklike aksjesênes wêrfoar't gjin inkele stunt double ynset wie, en Chris Tucker om syn komyske optreden yn 'e film. Hy fûn dat se in effektyf komysk duo foarmen. Joe Leydon fan it tydskrift Variety omskreau de film as "in earlik sein formulemjittige, mar hilarysk fermaaklike aksjekomeedzje". Hy wie lykwols kritysk oer de filmmontaazje, dy't neffens him "tsjin Chan wurket trochdat it de floeiendheid fan syn drokke lichaamlikens yn stikken brekt".
Owen Gleiberman fan Entertainment Weekly hie minder op mei Rush Hour. Hy fûn dat de beide haadpersoanen "mar kwealk wat mei-inoar te krijen hawwe; se binne in feriening fan doelgroepen: de "urban" (Afro-Amerikaanske) merk dy't de slapstick-aksjemerk moetet." Op 'e webside Salon.com fûn Charles Taylor Rush Hour in goed foarbyld fan hoe't de Amerikaanske filmyndustry Jackie Chan misbrûkte: "Hollywood moat ophâlde him te behanneljen as wied er ien fan dy fondusets dy't yn 'e jierren santich wol as houliksgeskink jûn waarden: in bûtenlânske nijichheid dy't yn in kast troppe wurdt om't men gjin flau idee hat wat men der mei oan moat." Yn The Washington Post wie Michael O'Sullivan it dêrmei iens. Hy neamde de film "in mislearre houlik fan swiet en soer" dat "inkeld in fize smaak yn [jins] mûle efterlit."
Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hat Rush Hour in goedkarringspersintaazje fan 61%, basearre op 74 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, omskriuwt de film as "in tahuffende oanfolling op it sjenre fan 'e plysjefilm." Op Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, behellet Rush Hour in goedkarringspersintaazje fan 60%, basearre op 23 resinsjes.
Opbringst
Rush Hour brocht yn 'e bioskopen yn 'e Feriene Steaten en Kanada $141,2 miljoen op, en yn alle oare lannen en territoaria $103,2 miljoen. Wrâldwiid kaam de opbringst dêrmei út op $244,4 miljoen. Ofset tsjin it budget fan $33 miljoen betsjut dat in winst fan $211,4 miljoen, hoewol't dêr de marketingkosten noch wol ôf moatte.
Prizen
Rush Hour waard nominearre foar de Grammy Award for bêste ynstrumintale komposysje skreaun foar in film of tillefyzjeprogramma. De film wûn de ALMA Award foar bêste aktrise yn in spylfilm (Elizabeth Peña) en de MTV Movie Award foar bêste duo op it wite doek (Jackie Chan en Chris Tucker). Dêropta wiene der ek noch nominaasjes foar trije oare MTV Movie Awards, in Nickelodeon Kids' Choice Award en in NAACP Image Award.
Ferfolch en franchise
Op basis fan it kommersjele súkses fan Rush Hour ûntstie neitiid de mediafranchise Rush Hour, dy't twa ferfolchfilms mei byhearrende soundtrackalbums en in tillefyzjesearje omfiemet. It direkte ferfolch op Rush Hour wie Rush Hour 2, út 2001.
Afganistan
Geografy
Afganistan wurdt begrinzge troch:
80 persint fan de befolking fan Afganistan libbet op it lân en mar 20 persint wennet yn 'e stêden. De grutste stêden binne Kabûl (mei in stêdekloft fan sa likernôch 4,9 miljoen minsken), Kandahar (339.200 ynw.), Mazar-e-Sjaryf (239.800 ynw.), Herat (166.600 Ew.), Djalalabad (158.800 ynw., 2002) en Kunduz (118.000 ynw., 2003).
Lanskip
left|thumb|225px|Bercheftich lânskip yn it noardwesten. Afganistan foarmet it noardeastlike part fan it Heechlân fan Iran. It lânskip is tige bercheftich, mei skean oprinnende bergen en de útrinners fan it Hindûkûsj-heechberchtme, (mei piken heger as 7300 meter) yn it sintrum fan it lân. In grut part fan it lân bestiet út steppen en grús-woastinen. Ek lizze der fruchtbere falleien en flaktes.
Ferdronken Lân fan Saaftinge
thumb|Satellytfoto fan it Ferdronken Lân thumb|Topografyske kaart fan it Ferdronken lân fan Saeftinghe, 2015 It Ferdronken Lân fan Saaftinghe is in natoergebiet yn Siuwsk-Flaanderen yn de provinsje Seelân. It is in skoarregebiet yn de Westerskelde en foarmet de grutste brakwettersône fan West-Europa. Earder wie de Saeftinghe in bloeiende polder.
Skiednis
Saeftinghe waard yn de 13e iuw ynpoldere ûnder behear fan de abdij Ter Doest. Ien fan de bekendste bewenners fan dy abdij wie Willem fan Saeftinghe.
Oant foar 1570 wie Saeftinghe tige fruchtber polderlân. Minsken libben fan lânbou en turfstekken. Oant har ûndergong wie Saeftinghe in aparte hearlikheid.
Der leinen fjouwer doarpkes, nammentlik Saeftinghe, Namen, Sint-Laureins en Casuwele en inkele buorskippen lykas Auwerslûs. It gebiet waard fan de 12e iuw ôf geregeld bedrige troch oerstreamings. De Alderheljenfloed yn 1570 sette it gebiet hast hielendal ûnder wetter. Fjouwer jier letter rikte it "Ferdronken Lân" oant Verrebroek en Kallo (Belgje). Allinnich Saeftinghe en noch inkele oare stikken bleaunen boppe wetter; sa ek de toer fan Namen. De klokken waarden út de toer helle en opnij ophong yn it tichtby lizzende doarpke Graauw. It fort bleau tydlik yn gebrûk as tolhûs. Yn de Tachtichjierrige Oarloch stutsen Nederlânske soldaten yn 1584 om strategyske redenen de lêste yntakt bleaune diken troch en ferdwûn Saeftinghe opnij ûnder wetter. Yn de 17e iuw waard opnij begûn mei it bedykjen, en yn 1907 wie de Hartoginne Hedwigepolder it lêste op de see ferovere gebiet. It buorskip Emmadorp leit no oan de râne fan it ferdronken lân.
Afganistan
Bestjoerlike yndieling
thumb|right|250px|Provinsjes fan Afganistan. Bestjoerlik is Afganistan opdield yn provinsjes (Dary velajât).
Ferdronken Lân fan Saaftinge
Skiednis
Soms gunt de Skelde ús noch in blik op de restanten fan de ferdwûne doarpen. Troch it skuorjende effekt fan it wetter kommme soms noch restanten fan huzen en tsjerken efkes bleat te lizzen. Spitigernôch soarget it stigende seenivo derfoar dat de kânsen dat der eat bleat komt te lizzen hieltiten lytser wurde.
Afganistan
Skiednis
Ut prehistoarysk ûndersyk troch de Amerikaanske Universiteit fan Pennsylvania, it Smithsonian ynstituut docht bliken dat de minsk 50.000 jier lyn al yn Afganistan wie.
Ferdronken Lân fan Saaftinge
Geografysk
thumb|It Speelmansgat It Ferdronken Lân fan Saeftinghe rikt offisjeel fan de nol fan Baalhoek oant Kearnsintrale Doel. It gebiet is 3580 hektare grut en jout in byld fan it Siuwske oerlân: in delta fan sliken en skoarren mei in soad slinken. De trije grutste binne it Speelmansgat, de Iiskelder en it Hûnegat. Dêrtusken lizze ek in soad lytsere slinken en platen lykas it Spauwer, Konijnenskor, de Noard, en de Marlemontse plaat.
Afganistan
Skiednis
Sûnt de klassike âldheid hie Afganistan te krijen mei oanfallen fan oare folken, lykas de Perzen, Arabieren, Turken en Mongoalen. De Afgaanske stammen ferienen harren yn 'e 18e iuw ûnder ien autoriteit. Yn 1737 brocht de sjah fan Perzje Nadir hiel Afganistan ûnder syn bewâld. Tsien jier letter makke steedhâlder Ahmed Kan fan it gebiet in selsstannich emiraat
Ferdronken Lân fan Saaftinge
Geografysk
Yn de jierren fyftich fan de 20e iuw bestienen der plannen om it Ferdronken Lân fan Saeftinge yn te polderjen. Mei dat doel binne de Ryksdaam en de daam nei de noard oanlein. Uteinlik is dit plan net trochgien en is it Ferdronken Lân ta natoergebiet útroppen. By de Gasdaam komt de ierdgaslieding fan Súd-Bevelân oan lân. Dizze daam is lykwols net oanlein foar it ynpolderjen.
Yn dyselde tiid waard ek in plan betocht om de farwei yn te koartsjen troch in kanaal oan te lizzen lâns Baalhoek, it saneamde Baalhoekkanaal. Fan dit plan hat men ek ôfsjoen omdat ek dit te folle skea opleverje soe ian it gebiet. It gebiet wurdt tsjintwurdich noch altiten bedrige mar dan troch it útbaggeljen fan de Westerskelde. Hjirtroch broazelt de fargeul mear en mear ôf wat mear en mear in bedriging foar it natoerreservaat foarmet.
Afganistan
Skiednis
Nei de tredde Afgaansk-Ingelske oarloch, fan 1919, waard Afganistan in eigen steat; in grûnwet waard ôfkundige en yn 1925 de monargy útroppen. Yn de beide wrâldkrigen wie it lân neutraal. Yn 1973 waard kening Mohammed Zahir Sjah troch syn neef Mohammed Dawoed ôfsetten en waard de republyk ynsteld. Op 27 april 1978 plige pro-kommunistyske militêren in kûp en de presidint mei syn hiele famylje fermoarde. De nije regearing waard stipe fan de Sowjet-Uny.
Ferdronken Lân fan Saaftinge
Geografysk
Oarspronklik leinen tichtby Saeftinge fiif Nederlânske haventsjes en ien Belgysk haventsje. Yn Nederlân gie it om Paal, Emmadoarp, Baalhoek, Hartoginne Hedwighaven en Krúspolderhaven. It Belgyske haventsje wie de Prosperhaven. Allinnich de haven by Paal bestiet noch; de oare binne by dykferswierrings ferdwûn.
Afganistan
Skiednis
Troch opkomst fan it religieusk-islamityske fundamintalisme en de striid fan de Mûdjaheddin, de islamityske fersetstriders, rekke it Afgaanske rezjym yn swierrichheden. Hja dienen yn 1979 in berop op de Sowjet-Uny foar hulp. Dat wie it begjin foar in lange en ferskriklike kriich, dy't ek wol it Russyske Fietnaam neamd wurd. Goed 85.000 man Sowjet-troepen loeken Afganistan yn. It ferset krige stipe fan de omhinne lizzen lannen Irak, Iran en, Pakistan en fanút de FS en Jeropa.It waard in djoere en hopeleaze striid. De nije sekretaris-generaal fan de Sowjet-Uny Gorbatsjov makke in ein oan de kriich troch syn troepen werom te lutsen. Op 14 febrewaris 1989 ferlitten de lêste soldaten Afganistan.
Ferdronken Lân fan Saaftinge
Natoer
Op it skoarregebiet hat him in floara ûntwikkele dy't eigen is oan brakke omjouwings. Soarten as echt leppelblêd, seeaster en heen groeie der in soad. Trochdat it skoar ferâlderet, feroaret ek de fegetaasje; typyske skoarreplanten wurde ferdreaun troch reid. It Ferdronken Lân is ek it wichtich fûgelgebiet dêr't in soad bried- en trekfûgels tahâlde of foarby geane.
Afganistan
Skiednis
Yn 2001 wie der in ynvaazje fan de Feriene Steaten yn Afganistan. Direkte oanlieding wie in terroristyske oanslach troch Al Kaida op it World Trade Center yn New York. De lieder fan Al Kaida, Osama bin Laden, waard net oppakt, mar it wie wol de ein fan it Talibanregear yn Afganistan. Yn 2004 waard in nije grûnwet skreaun. Yn desimber 2001 karden de Feriene Naasjes it útstel fan de International Security Assistance Force (ISAF) yn Afganistan goed. Dizze troepemacht, gearstald troch de NAFO, is der om Hamid Karzai syn autoriteit oer Afganistan te befoarderjen.
Ferdronken Lân fan Saaftinge
Behear
It gebiet wurdt beheard troch Stifting It Siuwske Lânskip en lûkt jierliks in soad besikers. In besikerssintrum, wêrút ek ekskurzjes organisearre wurde, is te finen yn it buorskip Emmadoarp.
Afganistan
Demografy
thumb|Moskee yn Mazar-e Sjaryf thumb|Kabûl
Ferdronken Lân fan Saaftinge
Ferskaat
In folksleginde oer it ûntstean fan dit gebiet giet sa: De doarpsbewenners fan Saeftinghe wienen idel en grutsk, wat in haadsûnde is. Op in dei fong in fisker in seemearmin en de seemearman woe fansels syn frou werom. De fisker wegere, wêrnei 't de seemearman drige: It lân fan Saefthinghe sil fergean, allinnich syn tuorren sille stean bliuwe (ek wol: Namen, Namen sil fergean, allinnich syn toer sil bestean bliuwe, nei it doarp Namen, dat ek yn de weagen ferdwûn, wêrnei't it doarp Nij-Namen boud waard. Soms sjocht men yn it gebiet witw gedaanten yn de mist. Dat soenen de geasten fan ferdronken minsken wêze dy't hjir omdoarmjen bleaun binne.
It Suske en Wiske-ferhaal Het verdronken land spilet him ôf yn Saeftinghe en it ferdronken lLân fan Saeftinghe.
Afganistan
Etnyske groepen
De Encyclopædia Britannica hat krekt wat oare sifers oangeande etnyske groepen yn Afganistan:
Taal
It Pasjtûns is ien fan de twa offisjele talen yn Afganistan. De oare offisjele taal, it Darysk (mei it Perzysk besibbe taal) is foar likernôch de helte fan de Afganen memmetaal. It is foar Afganistan it Lingua franca en 85% fan de Afganen behearsket dizze taal.
Njonken dizze twa talen mei nasjonale erkenning binne der ek fiif minderheidstalen yn de regio's erkend. De wichtichste is it Ûzbekysk. Mar ek Turkmenysk, Belûtanysk, Paschai en Noeristany hawwe ûnder it regear fan Hamid Karzai in hegere status krigen. Mei help út Jeropa wurdt no besocht op 'e nij wurdboeken en lesmateriaal te skriuwen, yn it ramt fan it learprogram besibbe oan it weropbouwen fan Afganistan.
Religy
99% fan de befolking is Moslim: Likernôch 74-89% Sûnyt en 9-25% Sji-yt. Der binne tusken de 30,000 en 150,000 Hindûstanen en Sikhs yn de stêden Jalalabad, Kabûl, en Kandahar. Der wie oant 1979 in lytse Joadske mienskip yn Afganistan, hokker flechte is nei de Sowjet ynvaazje, en allinnich ien persoan, Zablon Simintov, wennet der no noch.
Floris (telefyzjerige)
thumb|250px|Rutger Hauer as Floris Floris is in Nederlânske telefyzjerige, skreaun troch Gerard Soeteman, en regissearre troch Paul Verhoeven. De haadrollen waarden spile troch Rutger Hauer (Floris), en Jos Bergman (Sindala). De tolve swart-wyt ôfleverings waarden yn 1969 útstjoerd troch de NTS, en binne neitiid ferskate kearen werhelle.
Carel Enkelaar, direkteur fan de NTS fernaam dat de Britske searje Ivanhoe en de Frânske rige Thierry la Fronde tige súksesfol wiene. It die him besluten dat Nederlân ek sa'n programma hawwe moast, dat hy joech Gerard Soeteman de opdracht ta it skriuwen fan in scenario.
De opnames hiene plak yn 1968, foar in grut part op Kastiel Doornenburg en ek op Kastiel Hernen, Slot Loevestein, en yn Gint en Brugge.
De ôfleverings waarden útstjoerd fan 5 oktober oant en mei 21 desimber 1969. De earste hie 2.790.000 sjoggers; de tredde ôflevering rûm 3,5 miljoen sjoggers. Floris wie yn 1969 it bêst besjoene programma op de Nederlânske telefyzje. Er ferskynden Floris-boeken, Floris-tekenteltsjes, en in Floris-langspylplaat.
Yn 2004 wie de premiêre fan in spylfilm oer de pakesizzer fan Floris, ûnder regy fan Jean van de Velde. Dizze film hjitte ek fan Floris. Yn de film binne bylden ferwurke út de telefyzjerige.
Pieter Boomsma
Libbensrin
De heit fan Boomsma, Koos Boomsma, siet yn de Twadde Wrâldoarloch yn it ferset. Hy wie kommandant fan it distrikt Snits fan de Lanlike Ûnderdykorganisaasje. Op moandei 6 novimber 1944 waard hy deasketten troch de Dútsers.