cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gaastmabuorren
Gaastmabuorren (ek:Gaastmerbuorren) is in buorskip oan de westkant fan Burgum. De Gaastmabuorren hearde oant sirka 1850 ta de himrik fan Hurdegaryp. De wei fan Burgum rjochting Suwâld wurdt noch hieltyd de Gaastmabuorren neamd. De namme komt ek foar as Geastma Buyren en Gaastmaburen.
Op de Gaastmabuorren stie de Groustins (1398 boud en yn 1829 ôfbaarnd).
Sent Klijnsma
Sent Foppes Klijnstra (Wolvegea, 7 novimber 1790 - dêre, 7 maart 1874) wie in kriichskundich yngenieur. Hy wie troud mei Anna Elisabeth van Giffen.
Nei syn militêre loopbaan, dy't er einige as bataljonskommandant yn Arnhim, fêstige er him yn 1853 yn Wolvegea. Dêr wijde er him oan in histoaryske stúdzje (ûnder oare oer de Van Harens) en oan in biografysk wurdboek fan wis-, natuer- en stjerrekundigen.
's-Heer Arendskerke
's-Heer Arendskerke is in doarp yn de gemeente Goes, yn de Nederlânske provinsje Seelân. It doarp hat 1.347 ynwenners (2010).
Syrysk Observatoarium foar de Minskerjochten
It Syrysk Observatoarium foar de Minskerjochten (Ingelsk: Syrian Observatory for Human Rights; Arabysk: السوري لحقوق الإنسان‎), gauris ôfkoarte as SOHR, is in non-profitorganisaasje op it mêd fan 'e minskerjochten yn Syrje, dy't fêstige is yn it Ingelske Coventry. It doel fan 'e organisaasje is om minskerjochte-skeinings yn Syrje oan 'e kaak te stellen. Sûnt 2011 hat it Observatoarium him benammen talein op it rapportearjen fan oarlochsmisdieen en misdieden tsjin 'e minsklikheid yn it ramt fan 'e Syryske Boargeroarloch. Sadwaande is de organisaasje sûnt dy tiid geregeldwei yn it nijs kommen. Kritisy hawwe it Observatoarium omskreaun as sympatisearjend mei de Syryske opposysje en "anty-Assad". Op 'e eigen webside hâldt it Observatoarium lykwols mei klam út dat it mei gjin inkeld polityk orgaan bannen ûnderhâldt.
Wurkwize
Yn in fraachpetear dat Abdulrahman yn desimber 2011 oan it parseburo Reuters joech, hold er út dat syn organisaasje oer in netwurk fan mear as 200 persoanen yn Syrje beskikt, dy't minskerjochteskeinings ûndersykje en de ynwûne ynformaasje temûk fia-fia oan him trochjouwe. Hy sei ek dat doe ûnderwilens seis fan syn meiwurkers omkommen wiene. Yn 2012 waard it Syrysk Observatoarium foar de Minskerjochten yn 'e Súddeutsche Zeitung omskreaun as in 'ienmanssaak', mei Abdulrahman as iennichste lid. Yn april 2013 omskreau The New York Times Abdulrahman as immen dy't eltse dei de hiele dei oan it skiljen wie mei lju yn Syrje. Dêrby soed er op fjouwer persoanen yn Syrje fertrouwe dy't ynformaasje fan mear as 230 oare aktivisten foar him gearstalden, wylst er sels de ûntfongen ynformaasje nochris neirûn fia oare kontakten.
Subsidiëarring
The New York Times skreau yn 2013 ek dat it Syrysk Observatoarium foar de Minskerjochten in lytse subsydzje ûntfongen hie fan 'e Jeropeeske Uny en fan ien Jeropeesk lân. Sjoernalist Ian Sinclair krige yn 2018 befêstige dat it Feriene Keninkryk £194.769,60 op 'e tafel lein hie om it Observatoarium te foarsjen fan kommunikaasjeapparatuer en kamera's.
Akkuratens
Oangeande de akkuratens fan 'e ynformaasje fan it Syrysk Observatoarium foar de Minskerjochten sei Neil Sammonds, in ûndersiker foar Amnesty International, yn 2013: "Oer it algemien is de ynformaasje oer de moarden op boargers tige goed, it [Observatoarium] is [datoangeande] beslist ien fan 'e bêste [boarnen], ynklusyf de details oer de omstannichheden wêryn't minsken nei't it skynt ombrocht binne." Der is lykwols fan ferskate kanten krityk utere op it feit dat it Observatoarium wegeret om syn rouwe ynformaasje of persize metodology te dielen, wat neffens Abdulrahman is om syn boarnen te beskermjen.
Harmannus Huber
Harmannus Huber (folút: Harmannus Ulriks Huber; Frjentsjer, 5 april 1663 – Ljouwert, 18 novimber 1730), wie in Frysk jurist en politikus. Hy wurdt soms ek wol Hermannus of Hermanus Huber neamd, mar syn doopnamme, sa't dy fêstlein is op 5 april 1663 yn it herfoarme doopregister te Frjrentsjer, is "Harmannus".
Huber wie de soan fan Ulrik Huber (1634-1694), in perfester oan de Frjentsjerter Universiteit, en dy syn frou Agnieta Althusius (1641-1663). Hy brocht it fanôf 1682 ta siktaris fan 'e Steaten fan Fryslân, mar joech dy funksje yn 1718 op om boargemaster fan Snits te wurden. Dêrnjonken naam er twaris sitting yn it Kolleezje fan Deputearre Steaten fan Fryslân.
Huber troude op 29 desimber 1695 te Marsum mei de fan Ljouwert ôfkomstige Elizabeth de Hertoghe (1667-1751), mei wa't er him yn Dronryp, op it bûten Skatzenburch, nei wenjen sette en sân bern krige, trije soannen en fjouwer dochters. Huber ferstoar yn 1730 te Ljouwert, doe't er 67 jier wie.
Iepenbiere Basisskoalle It Bynt
Iepenbiere Basisskoalle It Bynt (offisjele namme: Openbare Basisschool It Bynt) is de basisskoalle fan it Fryske doarp Winsum. De skoalle ûntstie yn 2014 troch in fúzje fan 'e doetiidske beide basisskoallen yn it doarp: Iepenbiere Basisskoalle De Miedskoalle en Kristlike Basisskoalle De Stapstien.
Mei't basisskoallen yn omlizzende doarpen as Spannum en Easterlittens yn 2019 eins hast al te lyts wiene om noch fuort te bestean, koe ferwachte wurde dat Iepenbiere Basisskoalle It Bynt yn 'e neie takomst in sintrumfunksje komme soe te ferfoljen foar in grutter gebiet.
Henk Aukes
Hendrikus Wilhelmus Franciscus Aukes, meast Henk Aukes (Haarlim, 4 juny 1905 - Boalsert, 3 febrewaris 1999), wie direkteur fan it roomske foarmingssintrum "Vinea Domini" yn Wytmarsum (1956-1970).
The Police
thumb|260px|Reüny optreden yn 2007 The Police wie in Ingelske rockband oprjochte yn Londen en wie aktyf tusken 1977 en 1986, Yn 2007 en 2008 wie de groep koarte tiid wer byinoar. De band brocht yn 1978 syn debútalbum Outlandos d'amour út. The Police hat fiif studio-albums en trije live-albums útbrocht.
Nasjonaal Park Skiermûntseach
It Nasjonaal Park Skiermûntseach (Nederlânsk: Nationaal Park Schiermonnikoog) is in natoergebiet dat fierwei it grutste part fan it Fryske Waadeilân Skiermûntseach beslacht en teffens de dielen fan 'e Waadsee en de Noardsee omfiemet dy't dêr lyk foar de kust lizze. Yn totaal hat dit nasjonaal park dêrmei in oerflak fan likernôch 72 km², oftewol 5.400 ha. It Nasjonaal Park Skiermûntseach waard oprjochte yn 1989 en is it âldste nasjonale park fan Nederlân (neffens de moderne definysje fan sa'n natoergebiet dy't om 1970 hinne troch it regear opsteld is). It bestiet út in wiid ferskaat oan lânskippen, en omfettet in grut tal ferskillende soarten planten, fûgels, ynsekten, fisken, sûchdieren en poddestuollen.
Geografy
It Nasjonaal Park Skiermûntseach omfiemet hast it hiele eilân Skiermûntseach, mei útsûndering fan it doarp Skiermûntseach en westlik dêrfan in diel fan 'e Westerdunen, mei û.m. de Badwei en de fjoertoer. De Noarderdunen, it Westerstrân, de Westerplasse en it skiereilân It Rif hearre der lykwols al ta. Oan 'e eastkant fan it doarp bliuwt de Banckspolder, dêr't de pear pleatsen fan it eilân sitewearre binne, bûten it nasjonaal park, wat mei-iens in ferbining tusken it doarp en de pier fan Skiermûntseach ferskaft dy't net troch it nasjonaal park rint. Behalven de rest fan it eilân hearre ek de wetters fan 'e Waadsee en de Noardsee om it eilân hinne ta it park. De iennichste korridor dêrtrochhinne wurdt foarme troch de pier.
Skiednis
Yn 'e histoaryske annalen waard Skiermûntseach foar it earst neamd yn 1296, doe't it bekend stie as Wervmeraeghe, oftewol "Wierumereach". Dat lit sjen dat it eilân doedestiden folle westliker lei as tsjintwurdich. Troch it oanhâldende "wanneljen" fan Skiermûntseach nei it easten ta hat men troch de iuwen hinne ferskate kearen it doarp opbrekke en nei it easten ta ferpleatse moatten doe't it oan 'e westkant fan it eilân yn see drige te bedarjen. De lêste kear dat dat barde, wie yn 'e achttjinde iuw. Syn hjoeddeistige namme tanket Skiermûntseach oan 'e Sistersiënzer mûntsen, dy't fanwegen har grize pijen ek wol "skiere mûntsen" neamd waarden. De Sistersiënzers fan it kleaster Klaarkamp, by Rinsumageast, dat yn 1165 stifte wie, rekkenen yn 'e Midsiuwen nammentlik it eilân, dêr't se in úthôf hiene, ta it besit fan har kleaster.
As tsjerklik goed kaam Skiermûntseach sadwaande yn 1580, doe't yn Fryslân de Reformaasje trochfierd waard, ûnder bestjoer fan 'e Steaten fan Fryslân. Dy ferkochten it yn 1640, en sa waard it eilân partikulier besit, dat iuwenlang fan 'e iene eigner op 'e oare oergie. Party fan dy lju seagen alhiel net nei Skiermûntseach of syn bewenners om, mar oaren diene dat wol. Sa liet mr. John Eric Banck yn 1887 op eigen kosten de Badwei nei it strânhotel oan 'e noardkust oanlizze en bestrjitsje. Uteinlik kaam Skiermûntseach yn 1893 yn eigendom fan 'e Dútske greve fan Bernstorff-Wehningen. Dyselde en syn erfgenamten setten har ek aktyf yn foar de wolfeart fan it eilân en syn bewenners, û.m. troch it prille toerisme te stimulearjen en mei de oanplant fan nullebosken yn 'e dunen benoarden it doarp, om 'e sânferstowing tsjin te gean.
Nei de Twadde Wrâldoarloch waard Skiermûntseach troch de Nederlânske steat konfiskearre, mei't it fanwegen syn Dútske eigner foar fijanlik besit oanmurken wie. Yn dy tiid wie it easten fan it eilân, de Balch, it gebiet foarby de Kobbedunen, noch ien grutte keale sânflakte, dêr't de wyn frij spul hie. Allinnich lei noch 6 km eastliker it isolearre Willemsdún. Oan 'e ein fan jierren fyftich waard úteinset mei de oanlis fan in stodyk tusken peal 7 en peal 10, dy't der yn 'e mande mei guon legere dúntsjes fierderop foar soarge hat dat de Easterkwelder him oant fier foarby it Willemsdún útwreidzje kinnen hat. Letter waarden der fral op it westlike part fan it eilân in grut tal fyts- en kuierpaden oanlein. Yn 1989 waard it Nasjonaal Park Skiermûntseach oprjochte, dat de kwetsbere natoer fan it eilân foargoed in beskerme status jaan moast. Yn 't earstoan wiene fral de Skiermûntseachster boeren dêr hielendal gjin foarstanner fan, mar nei in fearnsiuw hat bliken dien dat beskerme natoer en yntinsive lânbou njonkeninoar op it eilân bestean kinne.
Lânskippen
It Nasjonaal Park Skiermûntseach omfiemet frijwat lânskipstypes, wêrûnder strân, see, dunen, bosk, kwelder, poel en sânbanken. It strân leit oan 'e Noardseekant fan it eilân en is it breedste fan Nederlân. It skiereilân It Rif, oan 'e westkant, en de Balch, de eastlike útein, kinne yn har gehiel as strân beskôge wurde. De bosken, dy't fan 1893 ôf oanplante waarden, binne beheind ta fersnipele dielen fan 'e Noarderdunen, boppe it doarp. De oarspronklike nullebeammen (meast dinnen) wurde op 't heden stadichoan ferfongen troch natuerliker leafbeammen, lykas bjirken. De Westerplasse, yn 'e Westerdunen, súdwestlik fan it doarp, is in swietwetterpoel (of in lyts marke). En de kwelders foarmje it middensuden fan it eilân, oan 'e Waadseekust, in gebiet dat trochsnien wurdt troch withoefolle kreken en see-earms.
Ien fan 'e dielen fan it nasjonaal park dy't it wichtichst binne foar de ekology fan it eilân wurdt lykwols foarme troch de dunen. Dy rinne yn in brede bân fan east nei west troch it middelste part fan it eilân, en krolje oan 'e westkant om it doarp hinne. Dúnfoarming is in dynamysk proses, wêrby't hiderkear wer nije dunen ûntsteane dy't troch planten lykas helmgers fêstlein wurde, wylst se troch wyn en wetter meitiid ek wer weiwurde. Neigeraden dat de dunen mear en langer beskûl biede tsjin 'e see en sadwaande de ferswieting befoarderje, krije mear planten de kâns om op it dún te groeien. Sa ferskine der dan úteinlik strewellen, lykas hagedoarn, dúndoarn en kamperfoelje. De dúnfegetaasje wurdt fretten troch wylde kninen en oare herbivoaren. Sûnt de kninepopulaasje op Skiermûntseach troffen is troch de sykte RHD (rabbit haemorrhagic disease; "kninebloedfloeien") fynt der yn 'e dunen mear fergerzing plak.
In oar tige wichtich part fan it nasjonaal park is de see om it eilân hinne. Fral de Waadsee is in gebiet dat fan grut belang is foar de pleatslike (en regionale) ekology. In protte soarten fisken komme spesjaal yn dy beskutte wetters om te pearjen, en de jonge fisk groeit dêr op. De oerfloed oan fretten dy't dat opsmyt, lûkt wer fûgels by 't folop oan, dy't faak de Waadsee brûke as pleisterplak ûnder har trek nei it noarden of it suden. Ek op 'e sânbanken wurdt drok foerazjearre. Op it Waad besuden Skiermûntseach binne yn augustus 2009 nei in jierrenlange ôfwêzichheid foar it earst wer in hûndermannich pôlen seewier (Zostera marina) oantroffen.
Floara en fauna
De natoer fan Skiermûntseach is tige ryk en hiel fariëarre. Der groeie hûnderten en nochris hûnderten plantesoarten, wêrûnder typyske eilânfloara as skieppe-ear (Limonium vulgare), see-aalst (Artemisia maritima), see-aster (Aster tripolium) en kwelderkrûd (Salicornia europaea), en fierders njoggen ûnderskate soarten orgideeën. Ek binne der withoefolle poddestuollen, frijwat koarstmoassen, en kin men oant it strân mear as hûndert ferskillende skelpesoarten fine. It tal ynsektesoarten dat op Skiermûntseach libbet, rint ek yn 'e hûnderten, mei dêrûnder bijen en meepsen, miggen en langpoaten, toarren en teminsten sechstjin soarten flinters.
Troch it jier hinne wurdt Skiermûntseach oandien troch mear as trijehûndert fûgelsoarten, wêrûnder tweintich ûnderskate soarten swannen, einen en guozzen; alve soarten seefûgels en stirnzen; mear as tweintich soarten steltrinners, grillen en wilsterfûgels; alve soarten rôffûgels en ûlen, en teminsten twaenfjirtich soarten sjongfûgels. Guon soarten dy't in protte foarkomme, binne de sulverkob (Larus argentatus), de kob (Larus ridibundus, bekend fan 'e swarte kop), de tjirk (Tringa totanus), de wylp (Numenius arquata), de skries (Limosa limosa), de mients (Calidris canutus) en de strânljip (Haematopus ostralegus).
Fierders komme ferskate amfibyen op it eilân foar, lykas de rêchstreekpodde (Epidalea calamita) en de gewoane salamander (Lissotriton vulgaris). Ek spile geregeldwei kwabben oan op it strân, wêrûnder de blauwe hierkwab (Cyanea lamarckii), de kompaskwab (Chrysaora hysoscella), de earkwab (Aurelia aurita) en de seepoddestoel (Rhizostoma pulmo).
Nasjonaal park
Skiermûntseach is it iennichste nasjonaal park yn Nederlân dat ûnder kategory II fan 'e IUCN falt, de gesachhawwende ynternasjonale organisaasje op dit mêd. Parken fan kategory II omfiemje in natoergebiet dat beheard wurdt foar de beskerming fan it ekosysteem en foar rekreaasje. Yn sokke parken is it ferrin fan natuerlike prosessen liedend en minsklik yngripen tige beheind.
Behear
De stifting Natoermonuminten hat it Nasjonaal Park Skiermûntseach yn erfpacht fan 'e Domeinen Unreplike Saken, dat in oerheidsynstânsje is. Lykwols wurdt der oangeande it behear nau gearwurke mei û.m. it foechhawwend ministearje en de pleatslike befolking. Sadwaande is de organisaasje fan it Nasjonaal Park Skiermûntseach tsjintwurdich in gearwurkingsferbân fan 'e terreinbehearders, de ferskillende belutsen oerheidsnivo's en ferskate belangegroepen, lykas natoerbeskermingsorganisaasjes en fertsjintwurdigers fan 'e eilânbefolking. De basis fan 'e bestjoerlike organisaasje fan it park wurdt foarme troch it Oerlisorgaan. Behalven de ôfstimming oer de planning, dy't dêrbinnen plakfynt, wurdt der ek socht nei ôfstimming oer de útfiering; dat bart yn 'e Wurkgroep Behear en de Kommisje Foarljochting en Edukaasje. De doelstellings fan it Nasjonaal Park Skiermûntseach binne fjouwerfâld:
Besikerssintrum
Om it bieden fan rekreaasjemooglikheden en it jaan fan foarljochting en ûnderwiis te fasilitearjen, hat it parkbehear it Besikerssintrum Skiermûntseach iepene oan 'e Toerstreek 20, oan 'e foet fan 'e eardere fjoertoer. Dêr kin men folders krije en fêste en wikseleksposysjes oer it nasjonaal park besichtigje, en teffens fungearret it besikerssintrum as startpunt foar de measte begelate ekskurzjes dy't it parkbehear oanbiedt. Men kin der sels learzen en fjirrekikers hiere. Ek kin men dêr terjochte mei alle fragen dy't men oer it nasjonaal park hat.
Beheardoelen
Ien fan 'e wichtichste beheardoelen binnen it Nasjonaal Park Skiermûntseach, fêstlein yn it Behear- en Ynrjochtingsplan Plus 2011-2022, is om 'e ynfloed fan 'e natoer dynamysker te meitsjen. Dat wol sizze dat men wyn, waar, see en wylde bisten mear de frije hân jaan wol. Yn 'e dielen fan it eilân efter de stodyk krigen reid, dúndoarn, wylgen en bjirken sa njonkelytsen de oerhân. As útfierder fan it behearplan hat Natoermomuninten meganyske middels ynset om sokke ferrûging tsjin te kearen.
Undersyk
It Nasjonaal Park Skiermûntseach is in ideaal gebiet om biologysk fjildûndersyk te dwaan. Net allinnich om't der in protte bysûndere soarten planten en bisten foarkomme, mar ek om't in soad natuerlike prosessen der noch altyd sûnder minsklik yngripen ferrinne, wat yn in protte oare dielen fan Nederlân seldsum wurden is. Wittenskiplik ûndersyk is ek fan grut belang foar it nasjonaal park sels, want om planten en bisten te beskermjen, moat men earst witte hokker easken oft se oan har habitat stelle. Pas as men dêr in goed idee fan hat, is it mooglik om 'e juste behearmaatsregels te treffen. Sûnt de milenniumwiksel is der yn it park ûndersyk dien nei û.m. steltrinners, de leppelbek, de trek fan sjongfûgels, it brieden fan strânljippen, de beweiding troch guozzen en hoe't it sit mei de hazzepopulaasje op it eilân.
Oostenburg (Kollum)
thumb|200px|De berch fan Kollum thumb|right|300px|koart foar de ôfbraak Oostenburg wie in state út ±1773 yn Kollum en stie súdeast fan de tsjerke op it stee fan it eardere Jellema steenhuys. It hjoeddeiske gebou stiet yn de westlike hoeke fan de Oostenburgstrjitte en it Heech Pypke.
Henricus Antonius Baur
Henricus Antonius Baur (Hückeswagen (Noardryn-Westfalen), 1737 - Harns, 1820) wie in keunstskilder fan Dútsk komôf dy't yn Harns libbe en arbeide, oan de Foarstrjitte. Baur makke portretten en histoarjestikken. Hy wie de heit fan skilder Nicolaas Baur.
Oostenburg (Kollum)
Yn 1838 waard it gebou (foar in part) ôfbrutsen en de grutte tún ferkavele. Op de oerbliuwsels fan Oostenburg feriisde in wurkhûs. Letter hat it gebou noch oare sosjale funksjes hân en yn de jierren 1982-1984 is it restaurearre en jeugdsintrum wurden. Op in stik fan it terrein waard yn 1925 de troch E. Reitsma ûntwurpen grifformearde tsjerke set.
Henricus Antonius Baur
It Frysk Museum en it Hannemahûs te Harns hawwe wurk fan him. Yn it lêste museum is de keunsthannel fan Baur en syn soan Nicolaas ta libben brocht.
Sorkheh
Sorkheh of Surkheh (Arabysk: سرخه) is in stêd yn en de haadstêd fan de regio Sorkheh yn it noardwesten fan de provinsje Semnan yn Iran. By de folkstelling fan 2006 wie it tal ynwenners 9062, ferparte oer 2686 famyljes. Der wurdt Sorkhei praat, in Semnani taal.
Riga
thumbnail|right|Riga Riga (Letsk: Rīga) is de haadstêd fan Letlân en is de grutste stêd fan de Baltyske Steaten. Der wenje sa likernôch 700.000 minsken.
Skiednis
Riga is yn de lette 12e iuw ûntstien as hannelsstêd mei in grutte Dútske ynfloed. Yn de lette 17e iuw kaam Riga by Sweden, mar yn 1710 kaam Peter de Grutte fan Ruslân en ferovere Riga. Yn de Earste en Twadde Wrâldkriich hawwe de Dútsers Riga beset. Nei de Twadde Wrâldkriich wie Riga oant 1991 in stêd yn de Sowjetuny. Dêrnei waard Letlân ûnôfhinklik en Riga waard de haadstêd.
Befolking
De measte lju binne Letsk (45,7%) en 38,3% (2014) is Russysk. Fierders binne der minderheden fan Wyt-Russen, Poalen en Oekraïners.
Iel
thumb|Iel thumb|Gebieten yn Jeropa dêr't de Iel tahâld In Iel of Europeeske Iel (Anguilla anguilla), is in fisk út it skaai fan de Ielen (Anguilla).
Ielen kinne somtiids in lingte fan 1½ m helje, mar gewoanwei sille hja net langer as 60–80 sm. wurde.
Gersleat
Gersleat is in doarp yn de gemeente It Hearrenfean. Gersleat-Polder is in buorskip fan it doarp.
It doarp hat  ynwenners.
Skiednis
Gersleat leit yn it noardwesten fan de gemeente, en foarme foar 1934 mei de doarpen Terbant, Lúnbert en Tsjalbert de gemeente Aenjewier. De fjouwer doarpen wurde noch altyd Aenjewier of De Streek neamd. De trije doarpen binne mei it noardeastlike part fan It Hearrenfean yn 1936 by de doetiidske gemeente Skoatterlân foege om sa de gemeente It Hearrenfean te foarmjen.
Gersleat foarmet it meast eastlike part fan de oan de Aenwirderwei frijwol ûnûnderbrutsen trochrinnende bebouwing fan de fjouwer doarpen. Oan de westlike ein fan Gersleat is de bebouwing minder ticht. Mei't der nei de Twadde Wrâldoarloch net folle mear boud is, is dêr de sfear te priuwen fan in mienskip middenmank it útfeante lân dat wer yn kultuer brocht is.
Mienskip
Gersleat docht in soad yn 'e mande mei Tsjalbert en Lúnbert. It doarp hat wol in eigen feriening foar Pleatslik Belang Gersleat-Polder. Mei grutte ynset fan de ynwenners hat Gersleat sûnt 2018 de DoarpsKeamer, dy't njonken kantine fan de fuotbalklub ek in doarpshûsfunskje hat.
Tsjerke
thumb|260px|Klokkestoel
Skoalle
De basisskoalle d'Aldewei fan Gersleat fusearre yn 2014 mei de kristlike basisskoalle Anjewier en de iepenbiere basisskoalle De Nijewei fan Tsjalbert ta de gearwurkingsskoalle De Nijewier.
Ferienings
( De list is yn 2023 bywurke mei help fan de doarpsside. Sjoch foar de meast aktuele ynformaasje oer ferienings op de hiemside fan it doarp)
Befolkingsferrin
( Boarnen: 1840: Plaatsengids.nl; 2015 en 2020: Alle Cijfers )
Gea
thumb|260px|Tripgemaal In pear kilometer benoarden De Streek leit it natuergebiet De Deelen, in lânskip mei in ôfwikseling fan petgatten en stripen.
Strjitten
De strjitten fan Gersleat mei de ferklearring fan de nammen.
Nijlânsryd
De Nijlânsryd (Kollumerlânsk en offisjeel: Nijlandsryd) is in feart yn de gemeente Kollumerlân. De feart rint fan de Nije See- of Bûtendyk benoarden Warfstermûne nei it súdliker lizzende De Kolk. Fan De Kolk rint it wetter fierder nei it suden as Oldlansryd om út te rinnen yn de Alde Lauwers op de grins mei Grinslân.
De namme Nijlandsryd jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Nieuwlandsried.
List fan states en stinzen yn Fryslân
List fan (eardere) states en stinzen yn Fryslân:
Tabel stinzen en states
States en stinzen wurden yn de provinsje Grinslân boargen neamd. Yn Oerisel en Gelderlân (h)avezate
's-Heer Hendrikskinderen
thumb|right|Tsjerke 's-Heer Hendrikskinderen is in doarp yn de gemeente Goes, yn de Nederlânske provinsje Seelân. It doarp hat 1.363 ynwenners (2010).
Jacobus van der Steege
thumb|Jacobus van der Steege Jacobus van der Steege (Ljouwert, 5 novimber 1746 - Amstelveen, 31 july 1812) wie in Ljouwerter genêshear.
Biografy
Jacobus waard berne op de hoeke Slotmakkersstrjitte/Speelmanstrjitte. Syn heit, Yde van der Steege, wie boade yn tsjinst fan de rjochtbank; syn mem, Geiske Bruins, behearde in útdragerij yn âlde klean. Heit Yde sûpte frijwat en kaam dêrtroch faak yn de problemen. Syn frou hat him ris oanjûn en hy waard fêstsetten yn it blokhûs.
Offisier fan de Ljouwerter skutterij Dirk Pars hie begrutsjen mei Jacobus syn bern en naam him yn tsjinst. Troch de kolonel waard Jacobus yn 1767 by steat steld om genêskunde te studearjen yn de stêd Grins. Hy studearre ôf by Petrus Camper. Yn 1772 fêstige Van der Steege him as genêshear oan de Guldenspoarenstrjitte yn Grins. Doe't Hiëronymus de Blau by fjoerwurk yn de Grins ferwûne rekke en troch Van der Steege wer opknapte (en er troude mei Hendrika Struyk) krige Jacobus middels riedshear Quirijn de Blau oansluting by de bopperein fan Grins. Op foarspraak fan De Blau waard Jacobus van der Steege sjirurgyn yn Batavia, dêr't de malaria in soad slachtoffers makke. Hy rekke dêr befreone mei Martinus Baljee dy't letter boargemaster fan Batavia wurde soe. Teffens hied er noch in eigen praktyk.
As liifdokter fan de âld-Grinzer Willem Arnold Alting waard Jacobus van der Steege regint yn it binnen-sikehûs fan de VOC. Hy begûn mei it ynintsjen tsjin pokken. De frou fan de sultan fan Bantam waard better troch Van der Steege en joech syn frou in kroan mei edelstiennen. Wilens draaide syn húshâlding foar in grut part op it wurk fan slaven.
As man fan de wittenskip - hy skreau mei in soad gelearden yn Europa - stjoerde er in soad bisten út Ynje op nei syn Grinzer learmaster Petrus Camper foar dy syn Museum fan Natuerlike Histoarje.
Doe't er nei 16 jier werom kaam yn Nederlân wie er miljonêr. Syn fermogen waard rûsd op sa'n fiif oant seis miljoen gûne. Yn Grins liet er in ymposant patrysjershûs bouwe oan de Oude Boteringestraat 44. As er yn Ljouwert wie, wenne er yn it troch him oankochte hûs oan de Slotmakkersstrjitte. Yn 1790 waard er beneamd as direkteur fan de Hollânske Maatskippij fan Wittenskippen.
By de Bataafske revolúsje keas er de kant fan de patriotten en rjochte op 14 febrewaris 1795 mei oare leden fan it comité revolutionaire op de Grinzer Grote Markt in frijheidsbeam op. De stêd Grins furdige him ôf nei de Steaten Generaal yn De Haach en dêr waard er boppedat beneamd as lid fan de Rie fan Aziatyske besittings. Nei it hommels ferstjerren fan syn frou ferfear er nei Amstelfean dêr't er yn 1812 kaam te ferstjerren.
1150
Muzyk
De muzyksamling Symphonia armonie celestium revelationem fan Hildegard von Bingen komt klear (om 1150)
Publykrjocht
It publykrjocht is it rjocht dat it ferkear tusken boargers en oerheden en it ferkear tusken oerheden ûnderinoar regelet. Inkelde fan de wichtichste publykrjochtlike wetten binne:
Taan (kleur)
Taan is in kleur dy't yn 'e regel beskôge wurdt as in tint fan brún. It kin omskreaun wurde as in ljochtbrunige oant brún-oranjige kleur. Der bestiet gjin sekuere definysje fan taan, en sadwaande binne der ferskate tinten dy't dizze namme brûke. As wurd is taan fan Frânske oarsprong. It is bekender as in namme foar bedjer tsjingeande fervestof fan ferlykbere kleur. Yn 'e heraldyk is taan in heraldyske kleur dêr't ek wol de namme tenné foar brûkt wurdt, mar dy't net troch alle autoriteiten erkend wurdt.
Etymology
It wurd 'taan' komt fan it Aldfrânske tané, dat letterlik 'toud' betsjut, yn 'e sin fan it bewurke hawwen fan hûden ta lear yn 'e leartouwerij. Tané giet op syn beurt werom op it Latynske tannare ("touwe"), fan tannum, in beneaming foar de ferbrokkele skors fan ikebeammen dy't yn 'e leartouwerij brûkt wurdt of waard. Uteinlik is it wurd nei alle gedachten it Latyn ynkrongen út in Keltyske taal (ferlykje it Bretonske tann, dat "ikebeam" betsjut).
Kleurtechnyk
By additive kleurminging (bgl. op tillefyzjes en kompjûterskermen) is taan in sekundêre kleur, dy't oanmakke wurdt troch de ferminging fan 'e primêre kleuren read en grien. By subtraktive kleurminging (bgl. yn 'e druktechnyk) is it in tertiêre kleur, dy't yn teory produsearre wurdt troch it mingen fan alle trije primêre kleuren syaan, maginta en giel. Yn 'e praktyk wurdt lykwols ynstee fan syaan swart tafoege, om't dat bettere resultaten jout.
Taantinten
Hjirûnder in stikmannich kleurtinten dy't wol omskreaun wurde as 'taan':
Nijlanner Feart
De namme Nijlanner Feart jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Bloedvaart.
Thomas Robinson, 1e baron Grantham
thumb|250px|right|Thomas Robinson, 1e baron Grantham Thomas Robinson, 1e baron Grantham, (1695 – 30 septimber 1770) wie in Britsk diplomaat en politikus.
Iere karriêre
Nei syn stúdzje oan it Trinity College, Cambridge, hie Thomas Robinson syn earste ûnderfining as diplomaat yn Parys en gie doe nei Wenen, dêr't er Ingelsk ambassadeur wie fan 1730 oant 1748. Yn 1741 besocht er keizerinne Maria Theresa en Freark de Grutte te fermoedsoenjen, mar dat mislearre; yn 1748 fertsjintwurdige er syn lân by it kongres fan Aix-la-Chapelle. Hy waard riddere yn 1742.
Werom yn Ingelân waard er parlemintslid foar it distrikt Christchurch fan 1749 oant 1761. Yn 1750 folge syn beneaming oan de Privy Council of the United Kingdom.
Ministerskip
Yn 1754 waard Robinson minister foar it Sudlik Departemint en lieder fan it Legerhûs ûnder premier Thomas Pelham-Holles, Hartoch fan Newcastle. Yn novimber 1755 jout er syn amt oer en yn april 1761 wurdt er Baron Grantham makke.
Lettere karriêre
Hy wie Master of the Great Wardrobe fan 1749–1754 en nochris fan 1755–1760, en wie ien fan de twa ministers fan de Post yn 1765 en 1766. Hy stoar yn Londen op 30 septimber 1770.
Hy troude mei Frances, dochter fan Thomas Worsley fan Hovingham, op 13 july 1737, en krige twa soannen en seis dochters. Syn aadlike titel gie oer op syn âldste soan, Thomas.
De stêd Grantham yn de Feriene Steaten fan Amerika is neamd nei Robinson.
Semnan (provinsje)
thumb|De provinsje Semnan yn Iran Semnan (Perzysk: استان سمنان, Ostān-e Semnan) is ien fan de 31 provinsjes fan Iran. De provinsje leit yn it noarden fan it lân en hat in oerflak fan 97.491 km². De haadstêd is Semnan.
Wrâldsee
In wrâldsee of oseaan is in tige grutte hoemannigte sâlt wetter bûten it kontinintaal plat, as dat wetter mei dêrby de seeën dy't dermei yn iepen ferbining steane. De wrâldsee wurdt ek wol brûkt foar alle wrâldseeën tegearre, dy't ommers allegear ferbûn binne. De wrâldsee nimt likernôch 2/3 fan de ierde yn, wylst de wrâlddielen meielkoar 1/3 part foarmje.
Der binne fiif wrâldseeën, nei grutte: de Stille Oseaan, de Atlantyske Oseaan de Yndyske Oseaan, de Súdlike Oseaan en de Arktyske Oseaan. Sûnt 2004 is 60° suderbreedte fêststeld as de noardgrins fan de Súdlike Oseaan. Dêrmei stiet no fêst dat allinnich de Artyske Oseaan gjin ferbining hat mei de Yndyske Oseaan of de Súdlike Oseaan; oars is eltse oseaan mei in oare oseaan ferbûn.
Lambertustsjerke (Menaam)
De Lambertustsjerke is de eardere herfoarme en tsjintwurdige tsjerke fan de protestantske gemeente fan Menaam. De tsjerke is in ryksmonumint.
Ynterieur
De binnenromte wurdt oerkape troch in tonferwulft. De stúkte muorren wurde ûnderbrutsen troch pilasters en korintyske kapitelen. Under de kroanlisten en yn de bôgen is sierstúkwurk oanbrocht.
De Ljouwerter Gerryt Nijhoff makke yn 1672 de preekstoel foar de tsjerke. Tusken de draaide pylderkes oan de kûp binne fjilden mei allegoaryske foarstellings te sjen. De preekstoel stiet op it tradisjonele plak oan de súdlike muorre achter in doophek. Yn de tsjerke steane twa hearebanken. De âldste fan de twa draacht op de kape it wapen fan de famylje Kamstra-Aebinga. De petroaljelampen út de boutiid fan de tsjerke binne noch oanwêzich.
By de lêste restauraasje waarden yn de noardlike oanbou kleastermoppen fan foar 1500 fûn, dy't op 'e nij brûkt binne en as histoarysk eleminten sichtber bliuwe. Tusken it skip en de sydfleugel is in glêzen wand oplutsen, wêrfan't in diel ferskood wurde kin om der wer ien romte fan te meitsjen. Ek is it sanitêr yn de tsjerke fernijd en is der in flakke flier yn de sydfleugel lein. By it ferwiderjen fan de âlde flier binne in tal 16e en 17e iuwske grêfsarken fûn.
Yn de toer hinget in klok út 1473 dy't getten waard troch Jehannes fan Dimter en in klok út 1619 fan Hans Falck.
Oargel
It tsjintwurdige oargel waard yn 1861 troch Willem Hardorff boud. It ferfong doe in oargel fan Christian Müller út 1747. It twamanualige oargel telt 29 registers ferdield oer haadwurk (12), boppewurk (9) en frij pedaal (8). It Ljouwerter oargelbedriuw Bakker & Timmenga brocht yn 1929 feroarings yn de disposysje oan. In lêste grutte restauraasje fûn plak yn 1988-1989. It ûntwerp fan de kast fan it oargel wie oarspronklik foar in nij oargel yn Heech ornearre. It oargel yn Menaam heart ta de grutste oargels fan de Fryske doarpstsjerken.
Charley de Jong
Charley de Jong hat drummer west fan ferskate bands út Fryslân: Early Bird (Sound of country music), Travelin Band, Pineapple, Future en Flatland country band (Fields of country).
Elizabeth Huber-De Hertoghe
Elizabeth Huber-De Hertoghe (berne as: Elizabeth de Hertoghe; De Haach, 17 oktober 1666 – Ljouwert, 12 augustus 1751), wie de frou fan Harmannus Huber, de siktaris fan 'e Steaten fan Fryslân en boargemaster fan Snits. Hja troude mei him op 29 desimber 1695 te Marsum, wêrby't oantekene waard dat se ôfkomstich wie út Ljouwert, dat mooglik is hja dêr opgroeid. Har heit wie Abraham Michiels de Hertoghe (1620-1681) en har mem wie Maria Margareth Rumph (1624-1699), de dochter fan Kristiaan baron Rumph (1580-1645).
Mei har man Harmannus wenne Elizabeth Huber-De Hertoghe jierrenlang op it bûten Skatzenburch, yn Dronryp. Se krige mei him sân bern, trije soannen en fjouwer dochters: Elizabeth Huber-De Hertoghe ferstoar yn 1751, yn 'e âldens fan 84 jier.
Kattendijke
thumb|Kattendijke Kattendijke is in lyts doarpke op Súd-Bevelân, yn de Nederlânske provinsje Seelân. It doarpke hat 556 ynwenners (2010). Kattendijke makke sûnt 1970 diel út fan de gemeente Goes.
Ritske fan Eysinga
Ritske fan Eysinga (latinisearring: Richeo ab Eissinga) (Ljouwert, doopt 18 maart 1603 – Kollum, 19 desimber 1652) wie in Nederlânske bestjoerder fan Frysk komôf.
Biografy
Fan Eysinga wie in soan fan Aede fan Eysinga (1560-1619), riedshear by it Hof fan Fryslân, en Foeck van Eelsma († 1626). Ritske wie lid fan de famylje Fan Eysinga. Ritske syn bruorren hiene ek wichtige amten. Jelte fan Eysinga wie hofjonker fan Ernst Kasimir fan Nassau-Dietz, Frans fan Eysinga wie grytman fan Tytsjerksteradiel en Juw fan Eysinga wie Volmacht ten Landsdage en dykgraaf fan Wymbritseradiel.
Ritske fan Eysinga waard yn 1622 ynskreaun as studint oan de universiteit fan Grins en yn it jier dêrnei as studint rjochten oan de universiteit fan Leien. Syn namme waard dêrby latinisearre ta Richardus of Richaeus. Al yn 1627 tinge Van Eysinga nei it grytmanskip fan Kollumerlân. Dy ferkiezing waard wûn troch Hayo fan Rinia, mar Fan Eysinga moast him wol ferwarre tsjin oantigingen dat er syn stimmen kocht hawwe soe. Fan 1631 ôf kaam fan Eysinga foar as Volmacht ten Landsdage út namme fan Kollumerlân. Fan Eysinga hearde op de Lândei fan de Steaten fan Fryslân ta de Eysinga-fraksje fan syn broer Frâns en omke Pieter fan Eysinga, grytman fan Raarderhim. Yn 1633 resultearre de ynfiering fan nije belestingen yn lilkens ûnder de pleatslike befolking dy't him ûnder mear rjochte tsjin folmacht Fan Eysinga en ûntfanger Jacob Jilderts Rosema. Van Eysinga en Rosema wiene op 'e tiid op 'e hichte fan it oankommende opskuor en stjoerden tonnen bier nei de herberch yn Kollum dêr't oproppen waard ta in oanslach. In nije oanslach waard foarkaam troch it arrivearjen fan soldaten út Ljouwert. Op 28 maart 1639 waard Fan Eysinga beneamd ta grytman fan Kollumerlân en Nijkrúslân. Under syn grytmanskip waard Kollumerlân troffen troch de Sint-Pitersfloed. Dêrby waard de slûs fan Aldwâldmersyl fuortslein.
Fia syn suster Lysck, dy't troud wie mei Hessel fan Meckema, kaam Van Eysinga yn it besit fan de state Nij Meckema te Kollum dy't er om 1640 hinne kocht. De famylje Van Meckema hie yn it ferline twa kear de grytman fan Kollumerlân levere. Om 1640 hinne skynt de ferhâlding fan Fan Eysinga mei syn bruorren minder wurden te wêzen. Sa besocht er harren in hak te setten troch syn oandiel yn de Papingastate te Weidum (allyksa út de neilittenskip fan Lysck) bûten de famylje te ferkeapjen. Na Ritsckes ferstjerre bleau syn widdo op de state Nij Meckema wenjen. Fan Fan Eysinga is in roukaart bewarre bleaun mei in list fan útnûge minsken foar de begraffenis. Fan Eysinga waard as grytman opfolge troch in sibbe, Feye fan Scheltema. De âldmuoike fan Fan Scheltema wie de skoanmem fan Fan Eysinga en Fan Eysingas soan Jelte wie troud mei in nicht fan de frou fan Fan Scheltema.
Houlik en bern
Fan Eysinga boaske yn 1633 oan Bauck fan Roorda (1638-1718), dochter fan Watze fan Roorda en Ursel van Scheltema. It pear krige tsien bern, ûnder mear:
Liiflân
thumb|Alde kaart mei de gûverneminten Liiflân, [[Koerlân en Estlân.]] Liiflân is in histoarysk lân/regio yn de Baltyske Steaten. De grinzen binne net krekt oan te jaan omdat dy yn 'e rin fan de tiid hieltyd ferskoden. Liiflân omfiemet rûchwei de súdlike helte fan Estlân en in part fan Letlân, benoarden de rivier de Dvina.
It gebiet hat al iuwenlang in ryk etnysk ferskaat. Der wennen Dútsers, Sweden, Liven, Esten, Letten, Litouwers, Poalen, Wytrussen en Russen yn it gebiet.
De Hoarnestreek
thumb|Alde pleats yn Easterbierrumerhoarne De Hoarnestreek is in tal buorskippen lâns de seedyk yn it eardere Barradiel, letter Frjentsjerteradiel. It giet om Tsjummearumerhoarne, Easterbierrumerhoarne, Seisbierrumerhoarne en Dykshoarne by Dykshoeke. De namme komt ek foar as Hornestreek
Boargerlik rjocht
Foar rjocht bestiet in oantal betsjuttings. Meastentiids wurde alle offisjele, troch de oerheid fêststelde regels bedoeld, dy't de ferhâldingen tusken boargers en boargers, boargers en saken, boargers en oerheid en oerheden ûnderling regelet, en dy't jilde op it grûngebiet fan de steat dy't dat rjocht fêststeld hat. Wetten binne de meast foar de hân lizzende foarbylden. Rjocht kin ek wêze it ynternasjonaal rjocht, dat rjocht tusken steaten regelet yn de foarm fan ferdraggen, of net-skreaun rjocht, sa as it fertrouwensbegjinsel tusken de folksfertsjintwurdiging en it deistich bestjoer. Yn ûndersteand wurdt yngien op it rjocht yn de earstneamde betsjutting.
Yndieling
It rjocht kin op ferskate manieren opdield wurde. In wichtige ferdieling is de twadieling yn it boargerlik rjocht en it publykrjocht. Dizze ferdieling is basearre op it ûnderwerp dat it rjocht regelje wol: it ferkear tusken boargers ûnderling en tusken boargers en saken, of tusken boargers en oerheid of oerheden ûnderling. Ek kin it rjocht yndield wurde yn materieel en formeel rjocht.
Boargerlik rjocht
Boargerlik rjocht is dat ûnderdiel fan it rjocht, dat it ferkear tusken boargers en boargers en saken regelet. Men kin it measte boargerlik rjocht weromfine yn it boargerlik wetboek.
Ûnder boargers wurde ek de rjochtspersoanen begrepen dy't boargers oprjochtsje kinne, sa as in feriening, stifting of besletten fennoatskip. Men kin yn it boargerlik wetboek dêrom ek de regels fine dêr't sokke rjochtspersoanen oan foldwaan moatte.
It boargerlik wetboek bestiet út acht boeken.
Keppeling om utens
Alle Nederlânske wetten dy't op dit stuit fan krêft binne kinne opsocht wurde op http://www.wetten.nl, in webstee fan de Ryksoerheid.
Dover (Delaware)
Dover is de haadstêd fan de Amerikaanske steat Delaware. It is teffens it haadplak fan Kent County. De stêd hat in oerflak fan 58,8 km² dêr't 0,8 km² fan oerflaktewetter is. Dover leit 140 km fan Philadelphia en Washington, D.C. ôf.
It plak leit oan de rivier de St. Jones yn de kustflakte fan de rivier de Delaware. De stifter fan Dover, William Penn hat it plak ferneamd nei Dover yn Kent, Ingelân.
Dover is it thús fan de Delaware State University en it Wesley College. It eardere Dover Opera House, dat yn 1904 wboud waard, is renovearre en de bestimming is wizige yn it Swartz Center for the Arts, in keunstsintrum foar it Symfonyorkest Dover, balletfoarstellingen en klassike films.
thumb|left|Kapitool fan Delaware
List fan planetoïden 33101-33200
Dit is in list fan planetoïden 33101-33200.
Lammert Skeltes Hilarides
Hy wie jierrenlang bestjoerslid fan alderlei ferienings en ynstânsjes. Foar de keatsferiening 'Jan Reitsma' wie er in wolbesprake bestjoerder. Boppedat wie er skiedsrjochter by it bûn en hie dy funksje fyftjin jier (1919 - 1933) by de PC. Elke moarn fan de PC-dei mocht er mei de foarsitter yn de koets de tradisjonele rit troch Frjentsjer meitsje. Syn optreden as skiedsrechter wie beskieden, mei kennis fan saken en rjochtfeardigens. Dat lêste makke er net allinnich freonen mei, want op de PC fan 1924 kamen twa spilers te let en it partoer waard fan dielname útsluten. De oare keatsers wienen it hjir net mei iens en drigen mei in staking. De PC-kommisje besluet de beide útsluten spilers yn 'e mjitte te kommen en dêrnei koe de wedstryd begjinne. Beide spilers waarden wol foar de rest fan it seizoen, sawat seis wike, útsletten en troch solidariteit fan de oare spilers waarden gjin wedstriden mear op it heechste nivo holden. Yn 1925 koe der wer gewoan keatst wurde.
Foar syn fertsjinsten krige er yn 1937 in monumint oan de Grutte Buorren yn Penjum. It monumint is makke troch Gerhardus Jan Adema dy't ek it byld fan Us Mem makke hat foar de provinsje Fryslân. De Lammert Skeltesstrjitte is ek nei him neamd.
Esonstêd
Esonstêd soe in grutte hannelsstêd west hawwe, mei it kastiel Camminghaburch. Dy soe neffens de ferhalen op in hichte yn de Lauwerssee lein hawwe en ferdwûn wêze by it ûntstean fan de see nei de stoarmfloed fan 1230. Bûten Andreas Cornelius syn Chronicke en waarachtige beschrijvinghe van Vrieslant komt Esonstêd net ien kear yn in oare iere boarne foar. Yn de 20e iuw is dêrom twifel kaam oan it bestean fan Esonstêd.
De archeolooch Asien Bohmers, fan it Biologysk-Archeologysk Ynstitút yn Grins, hat yn 1951 ûndersyk dien yn de âlde mûning fan it Dokkumer Grutdjip. Hy fûn yn it Waad spoaren fan bewenning oer in lingte fan in kilometer. Neffens dat ûndersyk moat it dêr bewenne west hawwe fan de 6e oant de 10e iuw. Oare ûndersikers hâlde it de spoaren dy't er fûn hat oerbleaun binne fan sâltwinputten (sjoch moernearring). De spoaren binne net dúdlik genôch om dêrmei kieze te kinnen foar de iene of de oare teory.
Wiebe Jannes Formsma riddenearre dat Esonstêd hielendal net bestien hat, mar optocht is troch 16e-iuwske Fryske skiedskriuwers.
Léon Orthel
Wilhelm Leonardus Franciscus (Léon) Orthel  (Roosendaal, 4 oktober 1905 - De Haach, 6 septimber 1985) wie in Nederlânsk komponist, pianist en muzykpedagooch.
Kariêre
Léon Orthel waard yn 1921 learling fan it Keninklik Konservatoarium yn De Haach. Hy studearre fioele by André Spoor, piano by Everhard van Beijnum en komposysje by Johan Wagenaar. Nei in jier (1928-29) oan de Berlynske Hochschule für Musik ûnder lieding fan Paul Juon en Curt Sachs - mei in beurs fan it Ryk - kaam er werom by Wagenaar (1929 -30).
Nei syn ôfstudearjen by Wagenaar wurke er yn de jierren tritich oan in eigen styl, dy't ta utering kaam yn syn Twadde Symfony (Sinfonia pikcola) út 1940 en de lieten op gedichten fan Rilke. Orthel wie fan 1941 ôf haadfakdosint foar piano oan it Keninklik Konservatoarium en fan 1949 ôf ek haadfakdosint foar komposysje oan it Amsterdamsk Konservatoarium. Yn 1970 gie er yn beide funksjes mei pensjoen. Syn Symfony nr. 4 krige útfieringen yn sawol Den Haag, Rotterdam as Amsterdam. Yn 'e jierren dêrnei skreau er sawat fjirtich komposysjes. Orthel wie pianist en komponist likegoed as pedagooch. Hy trede op as pianosolist mei orkest, spile keamermuzyk en begelate sjongers, benammen de sopraan Ank Reinders, yn syn eigen lieten. Hy wie foarsitter fan de Fakgroep Komponisten de Keninklike Nederlânske Toankeunstners Feriening (1947 -69) en fan it bestjoer fan de Dr. Johan Wagenaarstifing (1957 -72).
Priveelibben
Hy waard berne binnen it húshâlden fan Wilhelm Machiel Orthel, militêr en letter hotelier fan berop en Catharina Maria Vermunt. Yn 1930/1931 boaske er mei pianiste en stúdzjegenoate yn Den Haach Sara Gerarda Joosting. Hy ferstoar op 6 septimber 1985 yn de âldens fan 80 jier, syn frou ferstoar trije dagen letter.
Sûmearjers
De Sûmearjers binne in folk út de aldheid dy't om-ende-by 3.500 f.Kr. yn de skiednis ferskine en in ryk stiften hawwe (Sûmearje) dat sjoen wurdt as ien fan de earste beskavingen fan de wrâld. Harren beskaving kaam foart út it Ubaid-folk dy't op de flakten tusken de Eufraat en Tigris al yn de 6e Millennium f.Kr. in bloeiende kultuer fan boerenmienskippen hienen. Wêr't dit folk krekt fuortkamen is net alhiel dúdlik, neffens guons kamen sy út Anatoalje, mar ek Yndia en de omkriten fan de Kaspyske See is mooglik. De taal dy't sy sprutsen wie it Sûmearysk, dêr't mar in hiel bytsje fan bekend is.
Sûmearyske ryk
Sûmearje, it ryk fan de Sûmearjers wurdt lokalisearre yn it súdlike part fan Mesopotaamje (yn distiid súdeast Irak), dêr't de rivieren Eufraat en Tigris yn de Perzyske Golf útmûnet. Sels neamden sy har lân ki-en-gir (it lân fan de beskaafde hearskers). Tegearre mei it noardlik lizzend gebiet Akkad makke it part út fan it Twastreamenlân.
De Sûmearjers wienen it earste folk dat wetten makken en stêdsteaten foarmen. It tsjil is nei alle gedachten ek troch har útfûn. Sy koenen ek al hiel goed dingen mjitte en bestudearren ûnder oare it hielal.
It fruchtbere lân fan de Sûmearjers loeken oare folken nei it gebiet ta, benammen de omhinne wenjende nomadyske folken besochten har hieltyd dêr ek te festigjen. As om-ende by 1900 f.Kr. de Amoriten de macht oernimme yn Sûmearje binne de Sûmearjers net mear as apart folk te ûnderskieden.
Omgong fan Frankryk 1970
De 57ste edysje fan de Omgong fan Frankryk waard hâlden fan 27 juny oant en mei 19 july 1970.
Startplak
De start wie yn Limoges, in stêd oan de rivier de Vienne en de haadstêd fan it departemint Haute-Vienne.
Middelseeferbân
It Middelseeferbân wie sûnt 1 desimber 2005 de namme dy't brûkt wurdt om it bestjoerlik gearwurkingsferbân tusken de saneamde Middelsee gemeenten oan te tsjutten, te witten de gemeenten It Bilt, Ferwerderadiel, Ljouwerteradiel en Menameradiel. De namme ferwiisd nei de eardere Middelsee, dêr't alle fjouwer gemeenten ynpoldere gebiet fan hawwe. Op 1 jannewaris 2018 gie Ljouwerteradiel op yn Ljouwert en de oare trije gemeenten yn De Waadhoeke. Dêrmei kaam in ein oan it gearwurkingsferbân.
Earder waard dit gearwurkingsferbân ek wol oantsjutten as de 'G4-gemeenten'. Dit wie lykwols net sa handich, omdat ek de fjouwer grutste Rânestêdgemeenten, Amsterdam, Rotterdam, De Haach en Utert, meiïnoar ek sa oantsjutten waarden.
Kees Verkerk
Cornelis Arie (Kees) Verkerk (Maasdam, 28 oktober 1942) is in earder Nederlânsk reedrider. Verkerk wûn yn 1964 en 1972 meardere gouden medaljes by de Olympyske Winterspullen, Wrâldkampioenskippen de Europeeske kampioenskippen en de Nederlânske kampioenskippen. De jierren dat Verkerk syn reedrydsuksessen fierde, geane troch foar it tiidrek fan "Ard en Keessie". Mei Ard wurdt Ard Schenk bedoeld, syn wichtichste Nederlânske rivaal op it iis.
Verkerk boaske yn 1972 mei in Noarske frou. Hy wennet yn Súd-Noarwegen yn de buert fan Kristiansand en hat dêr in hotel-restaurant en camping. Yn 2010 waard er beneamd ta earelid fan de KNSB.
Basketbal op de Olympyske Simmerspullen 1984
200px|thumb|right|It Olympysk Basketbal Stadion fan Los Angeles 1984
De Olympyske Simmerspullen 1984 ek wol de XXIIIe Olympiade neamd waarden yn 1984 yn Los Angeles, de Feriene Steaten hâlden. It basketbal waard hâlden yn de The Forum.
Dei
In dei is de perioade dêr't in planeet yn om syn as draait. Yn 't bysûnder de rotaasjeperioade fan de ierde.
De dei hat net in konstante doer. Op grutte skaal sjoen nimt de rotaasje fan de ierde ôf, en op lytsere skaal feroaret de rotaasje mei de temperatuer fan de ierde. Yn de moderne tiid binne dizze ferskillen mjitber wurden, en dêrtroch is it mooglik wurden de tiidrekkening der oan oan te passen, troch it tafoegjen fan skrikkelsekonden.
In dei wurdt opdield yn 24 oeren, teld as twa kear tolve. De dei bejint net op elts plak op ierde tagelyk; yn eltse tiidsône begjint in nije dei as it yn dy tiidsône tolve oere nachts wêst hat. By de simmertiidsoergongen is de dei ien oere langer of koarter.
Yn de tsjinstelling mei nacht is de dei allinnich de perioade tusken sinne-opgong en sinne-ûndergong. By dy betsjutting wurdt foar in perioade fan 24 oere it wurd etmel brûkt.