cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Skiednis fan Sina
Folksrepubyk Sina
De ein fan de Twadde Wrâldkriich brocht lykwols gjin frede yn Sina. It lân foel wer te proai oan in boargeroarloch, no tusken de kommunisten fan Mao Tse-toeng en it republikeinske leger fan de Kwo Min Tang. Oan dizze oarloch kaam in ein yn 1949 troch de oerwinning fan de kommunisten. Mao Tse-toeng kaam oan de macht en de Kwo Min Tang regearing mei har oanhingers flechten nei Taiwan. Troch Mao waard in diktatoriaal bewâld festige mei in strike kontrôle oer it deistich libben yn Sina dat it libben kostsje soe oan miljoenen minsken.
Under Mao besette yn 1959 Sina Tibet en makke it lân de desastreuze kulturele revolúsje (1966-1970) mei en wilens de Koreaanske Kriich reagen Sineeske militêren de NAFO út Noard-Korea. Mao krige help fan de Sowjetuny foar de ûntjouwing fan grutte yndustry yn Sina.
Tsjintwurdich
Nei de dea fan Mao yn 1976 bleau Sina foar it each kommunistysk, mar stadichoan waard it hieltyd frijer op it persoanlik en ekonomysk flak, wylst it lân dochs eleminten behâlde fan totalitarisme tsjinoer politike, religieuze en etnyske minderheden. Oant en mei distiid wurdt it ienpartijstelsel yn Sina hanthavene en bliuwt it skeinen fan minskerjochten en korrupsje in probleem, benammen ten opsichte fan Falun Gong en Tibet.
Yn 1997 kaam Hongkong wer by Sina dat sûnt 1897 ferhierd wie oan de Britten.
Tsjasker Stynsgea
thumb|Tsjasker Stynsgea thumb|Tsjasker Stynsgea ûndersnijd yn de winter fan 2010 De Tjasker Stynsgea is in poldermole east fan Stynsgea yn de gemeente Achtkarspelen.
De Tsjasker Stynsgea, ien fan de trije oerbleaune boktsjaskers fan Nederlân, waard oarspronklik brûkt foar it bemeallen fan in stik greidlân ûnder Blessum. Dêr waard hy yn 1954 ferfongen troch in wynmotor en dêrnei skonken oan de Friese Maatschappij voor de Landbouw. Nei restauraasje waard de tsjasker earst by Ryptsjerk delsetten. Yn 1972 kaam hy op syn hjoeddeiske lokaasje te stean. De mole is wyls eigendom fan de gemeente Achtkarspelen.
Slot Drakesteyn
300px|thumb|right|''[[Gravuere troch Hendrik Spilman nei Jan de Beijer (± 1750)]] Slot Drakensteyn is in kastiel en lângoed tichtby Lage Vuursche, yn de gemeente Baarn.
Yn 1360 wurdt foar it earst skreaun oer in hofstee Drakesteyn. It is yn 1385 Frederik fan Drakenburch dy't mei Drakesteyn beliend wurdt.
De âlde skiednis fan Drakensteyn is nau ferbûn mei dy fan Ridderhofstee Drakenburch, dat der flakby lei en yn de 19e iuw ôfbrutsen is.
Sándor Márai
Sándor Márai, earst Sándor Grosschmid de Mára. (Košice, 11 april 1900 - San Diego, 22 febrewaris 1989) wie in Hongaarsk skriuwer en sjoernalist.
Biografy
Márai waard berne yn Kassa (doe yn Eastenryk-Hongarije, no Košice yn Slowakije), yn in magyarisearre Saksyske boargerhúshâlding. Hy studearre yn Leipzig, Frankfurt en Berlyn, en wie tusken 1923 en 1929 korrespondint fan de Frankfurter Zeitung yn Parys. Hy sette wurk fan Franz Kafka en Georg Trakl oer yn it Hongaarsk. Fan 1929 ôf ferskynden romans, ferhalen, essays en toanielstikken fan syn hân.
Nei't Márai in skoft yn Italië wenne hie, emigrearre er nei de Feriene Steaten, dêr't er him nei wenjen sette yn San Diego. Hy bleau publisearjen yn syn memmetaal, mar syn boeken berikten mar in lyts publyk, omdat syn wurk yn Hongarije – op dat stuit kommunistysk – tsjin hâlden waard. In feriensume Márai die himsels tekoart yn de âldens fan 88 jier.
Slot Drakesteyn
Yn de Gouden Iuw wurdt yn de Leechte fan Pijnenburg oars in grut tal kastielene en lânhuzen ferboud en boud, lykas Soestdyk - it lettere Paleis Soestdyk -, Kastiel de Hooge Vuursche, De Eult, Pijnenburg en Eeuwijckshoeve.
Sándor Márai
Biografy
In jier letter, yn 1990, waard syn haadwurk A gyerták csonkig égnek (1942) op 'en nij yn it Hongaarsk útbrocht. Yn 1998 waard it yn it Italjaansk oerset en troch de Italjaanske kritikussen bot priizge. Dêrnei rekke it wurk fan Márai fluch wiidferneamd. Yn 1999 wie Hongarije it haadtema op de Frankfurter Buchmesse en ynienen begûn it boek te rinnen. Nei in besprekking fol fan lof fan de wichtige Dútske kritikus Marcel Reich-Ranicki op telefyzje waard de roman in bestseller.
Slot Drakesteyn
Yn de 17e en 18e iuw wikselt it kastiel in pear kear fan eigener. Yn 1780 is der in grutte ferbouwing wêrtroch't it oansjen fan it hûs feroaret: de Ionyske pylders wurde weihelle. Yn 1807 wurdt Drakensteyn eigendom fan mr. Paulus Wilhelmus Bosch, boargemaster fan Utert. It hûs bliuwt dan 150 jier yn de famylje, oant it yn 1959 troch Frederik Lodewijk Bosch fan Drakestein oan Prinses Beatrix ferkocht wurdt. Se lit it kastiel restaurearje en lûkt der yn 1963 yn. Neidat se keninginne wurdt, ferhuzet se yn 1981 nei De Haach. Sûnttiids is Drakensteyn yn gebrûk as bûten- en gasteferbliuw.
Yn 2006 waard bekend dat Drakensteyn renovearre wurde soe, omit kastiel wer bewenber te meitsjen. Der wurde in tal meters bylutsen en it wurdt tige befeilige en klearmakke foar de 21e iuw. Dit berjocht joech fieding oan de geroften dat de abdikaasje fan keningin Beatrix kommendewei is, mar de RVD woe hjir net op yngean. Op 4 febrewaris 2014 die de RVD kund dat sy har op dy datum offisjeel yn Kasteel Drakensteyn delhuze hie.
Golfstream
thumb|250px|Golfstream It waarme sâlte wetter dat mei fûle faasje fan de Karibyske See nei de Noardpoal streamt wurdt de Golfstream neamd. De Golfstream hat in grutte ynfloed op it klimaat yn West-Europa.
Slot Drakesteyn
It lângoed en de wente binne net te besichtigjen.
Drakensteyn wurdt ek wol skreaun as 'Drakestein', 'Drakenstein', of as 'Drakensteijn'.
Golfstream
Namme
De namme Golfstream waard troch Benjamin Franklin betocht dy't de steam yn 1786 bestudearre en yn kaart brocht. Eartiids waard er ek Floaridastream neamd en op kaarten fan 1600 en 1700 hiet er it Kanaal fan Bahama.
Sándor Márai
Bibliografy
Oersettingen yn it Nederlânsk:
Golfstream
Ferrin
It waarme wetter fan de Golf fan Meksiko streamt troch de Strjitte fan Florida. Boppe de Bahama's komme de Floridastream en de Antillestream byinoar. Dêrnei rint de Golfstream sa'n 200 km nei it noarden en by Noard Karolina stekt de stream nei it easten ta, fierder de Atlantyske Oseaan yn. As de stream sa'n 150 kilometer fierder nei it easten streamt, swakket de stream ôf. Lykwols rikt it waarme wetter hast oant de Noardpoal ta, en hat in grutte ynfloed op it klimaat fan West-Europa. De Golfstream is mei 2,5 m/s (9 km/h) de fûlste streaming fan alle wrâldseeën.
Sándor Márai
Bibliografy
Yn Nederlân binne sûnt Márai fannijs ûntdutsen waard de folgjende boeken útjûn (Wereldbibliotheek, Amsterdam):
Golfstream
Takomst
Neffens ferskate wittenskippers is der in klimaatferoaring oan 'e gong, dêr't it hieltyd waarmer troch wurdt op ierde. Omdat grutte blokken lâniis fan Grienlân en oar oan de Noardlike Iissee grinzjend lân yn see delstoarte en ferrane, komt der in protte swiet wetter yn it sâlte wetter. Ek grins fan it poaliis lûkt him de lêste desennia slim tebek. Krekt troch it sâlt yn it wetter is it mooglik dat de Golfstream him mei faasje nei it noarden ta beweecht. De Golfstream rikt yn 'e takomst wierskynlik net mear ta it noarden fan de Atlantyske Oseaan, en dat hat grutte gefolgen foar it klimaat fan West-Europa. As it effekt fan de Golfstream hielendal fuort is, dan sille de temperatueren yn West-Europa omleech gean, wierskynlik in ferlykber klimaat as yn it suden fan Kanada.
4
Ferstoarn
0er
Willem de Oermasterder
250px|right|thumb|Willem op it [[Tapyt fan Bayeux]] Willem de Oermasterder ek wol  de Oermasterer (om 1028 - 9 septimber 1087) wie fan 1035 oant 1087 hartoch fan Normandje en fan 1066 oant 1087 as Willem I kening fan Ingelân. Hy waard oant'en mei 1066 Willem de Bastert neamd.
Libben
Willem waard berne yn it Normandyske Falaise, om-ende-by 30 km súdlik fan Kaen. Hy wie de bastertsoan fan hartoch Robert de Duvel dy't der fan fertocht waard syn âldere broer fergiftige te hawwen. Sa kaam er oan syn bynamme "De Duvel". De heit fan Willem wie hartoch fan Normandje oant 1035 doe't er op de weromreis fan in pylgerstocht nei Jeruzalem ferstoar.
Willem folge syn heit op as hartoch, eat dat net sa wenstich wie foar in bastertsoan. Lykwols fertsjinne hy it respekt fan de Normandyske eallju doe't hy as jongerein op kriichshaftige wize de slach yn Val-es-Dunes wûn (1047), tichtby Kaen.
Willem oerlibbe as bern ferskate oanslaggen op syn libben en hy groeide op ta in krachtpatser mei de yn dy tiid reuseftige lichemslingte fan 1 meter 75.
Hy troude mei Matilda fan Flaanderen, dochter fan Boudewyn V fan Flaanderen, om 1051 hinne en krige fjouwer soannen (wêrûnder Robert Kurthose, Willem Rufus en Hindrik Beauklerk) en wierskynlik seis dochters, ûnder oaren de letter hillich ferklearre Adela.
Willem ferstoar op 9 septimber 1087 yn it kleaster fan St. Gervais by Rouen as gefolch fan ferwûnings dy't er oprûn hie doe't er by it belis fan Mantes fan syn hynder foel. Hy leit begroeven op it begraafplak fan St. Steven's yn Kaen.
Tiidrek oant 1066
Doe't Robert de Duvel yn 1035 ferstoar wienen der earst reginten dy't foar it sizzen hienen yn Normanje. Eltsenien besocht syn eigen macht te fergrutsjen ten koste fan Willem. Lykwols slagge Willem mei súkses deryn om de opstân fan de eallju te ûnderdrukken. Dêrby krige hy help fan kening Hindrik I fan Frankryk. Yn de rin fan de tiid slagge it Willem om sels syn macht te fergrutsjen.
Willem wie fiere famylje fan Edward de Belider, kening fan Ingelân oant syn dea yn 1066. Edward hie sels gjin bern en soe om 1051 hinne Willem de Ingelske troan tasein hawwe, mar it is allegearre twiveleftich of dat wier is.
Willem wie der foaral op út Ingelân yn hannen te krijen, omdat it lân foar dy tiid in hege beskaving en grutte rykdom kende. Yn de ferskining fan de Komeet fan Halley yn april 1066 seach hy in goed foarteken. Hy riede him goed ta en stiek my skippen it Kanaal oer, dêr't er op 28 septimber 1066 by Pevensey op de Ingelske kust him oan wâl set en op 14 oktober yn de slach by Hastings kening Harold fersloech.
Op 25 desimber waard Willem ta kening kroane. Syn oermastering is it ûnderwerp fan it ferneamde Tapyt fan Bayeux.
Tiidrek nei 1066
Nei de oerwinning hie Willem muoite om Ingelân yn hannen te hâlden en moast ferskate kearen mei hurde hân opstannen delslaan. Dêrby naam hy de besittingen fan rebelske Ingelsen yn besit en joech parten dêrfan yn lien oan syn op bút beluste Normandyske ridders, wêrmei hy it lienstelsel yn Ingelân yntrodusearre. Dizze wurkwize late by de befolking ta grutte ûnfrede en hate tsjin de Normandyske ynfallers.
Yn it opstannige noarden makke Willem om 1070 hinne grutte ferwoastings dy't ta grutte hongersneden late. Fan bûtenôf waard it ryk fan Willem bedrige troch Frankryk, Noarwegen, Denemarken en Skotlân. Troch Willem waarden likernôch tachtich kastielen boud, dêr't de Tower yn Londen it ferneamdst is.
Om de ekonomyske swierrichheden dy't it gefolch wienen fan syn polityk te bestriden, joech Willem opdracht ta it meitsjen fan it ferneamde Domesday Book, in detaillearre administraasje fan ûnder oaren eigendomsrjochten en feebeslaggen.
De Normandjers hawwe in sterke stimpel drukt op it rjocht, de kultuer en arsjitektuer fan Ingelân.
Nei de dea fan Willem yn 1087 waard syn soan Willem Rufus de nije kening fan Ingelân. In oare soan fan him Robert Kurthose waard hertoch fan Normandje.
Fear yn 'e Broek
Fear yn 'e Broek is in priis dy't ynsteld is troch de Ried fan de Fryske Beweging. It wurdt útrikt oan minsken of ferieningen oan persoanen en ynstellingen dy’t har tige fertsjinstlik makke hawwe op it mêd dêr’t de Ried fan de Fryske Beweging him foar ynset.
Università degli Studi Niccolò Cusano
Università degli Studi Niccolò Cusano - UNICUSANO ( Universiteit Nikolaus fan Kues) is in universiteit yn Rome, Itaalje. De universiteit hat 10.107 studinten (2012). De Unicusano waard yn 2006  oprjochte troch Stefano Bandecchi.
Lâningte fan Kra
thumb|right|250px|De Golf fan Tailân en de Lâningte fan Kra.
De Lâningte fan Kra ferbynt it skiereilân Malakka mei it fêste lân fan Aazje. It eastlik part fan de lânbrêge is fan Tailân, wylst it westlik part ûnderdiel is fan Myanmar. Westlik fan de lâningte leit de Andamanske See en oan de eastkant leit de Golf fan Tailân. It smelste part fan de lâningte is sa’n 44 kilometer breed en de hichte is trochstrings 75 meter boppe seenivo.
De namme fan de lâningte komt fan it distrikt Kra Buri, yn de provinsje Ranong yn Tailân, dat oan de westkant fan it smelste part fan de lâningte leit.
Fanwegen de lokaasje fan it skiereilân Malakka wurdt de rûtes foar de skipfeart om Aazje in stik langer. Hjirom waard al yn 1677 foarsteld om in kanaal troch de lâningte te dolle. It plan wurdt út en troch wer oanhelle yn Tailân. Ek it Thai Rak Thai-regear fan minister-presidint Thaksin Shinawatra, dy’t fan 2001 oant 2006 oan it bewâld stie, hie plannen foar it kanaal.
Georgetown (Guyana)
thumb|250px|Lizzing Georgetown yn Guyana Georgetown is de haadstêd fan it Súd-Amearikaanske lân Guyana. De stêd leit oan de Atlantyske Oseaan oan de mûning fan de rivier Demerara.
Fia de haven fan Georgetown wurdt ûnder oaren goud, sûker, rys en bauksyt útfierd. Georgetown hat in universteit, UG University of Guyana. Yn it stedsdiel Bourda, dêr't ek it krikket-stadion leit, is it Guyana Zoological Park festige, dat 1 jannewaris 1952 iepene waard. Fanâlds hie de stêd meast houten gebouwen; dêr binne noch moaie eksimplaren fan oer.
Skiednis
Op it elantsje Borselen yn de rivier Demerary wie al in Nederlânske delsetting, haadplak fan de koloanje. Under de Ingelsen waard in oare delsetting stifte yn 1781, lizzend tusken de plantaazjes Werk-en-rust en Vlissingen. Georgetown is fierder ûntwikkele ûnder de Frânske besetting fan de koloanje Essequibo en Demerara, fan 1781 oant 1784, en hjitte doe Longchamps. Nei it weromjaan fan de koloanje oan de Nederlanners waard de stêd omdoopt yn Stabroek, nei Nicolaes Geelvinck (1732 — 1787), Hear fan Stabroek, dy't opperbewâldhawwer fan de West-Yndyske Kompanjy wie.
De koloanje Essequibo en Demerara waard fan 1796 oant 1802 en letter fan 1803 oant 1814 beset troch Britske troepen. Yn 1812 krige de stêd de namme dy't se no hat, Georgetown, neamd nei de Britske kening George III. Yn 1814 waarden de koloniën offisjeel oerdroegen oan it Feriene Keninkryk.
Yn it Georgetown fan no binne noch ferwizingen nei de eardere Flaamske nammen te finen. Sa hjit de grutte merk by de haven Stabroek Market, en is der in deiblêd The Stabroek News.
1923
Dit jier makket ûnderdiel út fan it desennium fan 'e 1920-er jierren.
Boomsleat
De Boomsleat is in feart yn de eardere gemeente Súdwest-Fryslân. De Boomsleat rint east-west yn de Polder fan Eijsinga, eastlik fan Kûfurderrige, bylâns De Welle en komt út yn de Kûfurd.
De namme Boomsleat jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Boomsloot.
Boskfiver
De Boskfiver is in poel of marke yn de gemeente Opsterlân. De fiver leit tusken Beetstersweach en De Himrik, oan de westkant fan de Poasen. Om de fiver lizze stikjes heide en bosk.
De namme Boskfiver jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Bosvijver.
5
Ferstoarn
0er
Tolteken
thumb|400px|Kaart mei wichtige delsettingen fan de Tolteken: plakken yn it Tolteekske kearnlân (swart), enklaven bûten de kearnkrite (wyt) en plakken mei kuturele bannen mei de Tolteken (read) thumb|left|Stânbylden yn de foarm fan Tolteken-fjochters, yn de stêd [[Tula (Hidalgo)|Tula.]] De Tolteken (Nahuatl: Tolteka) wienen in Yndiaansk folk en in beskaving dy't fan de 10e oant en mei de 12e iuw in grut part fan Sintraal-Meksiko behearsken.
It Tolteekske folk is nei alle gedachten ûntstien troch in gearraning fan nomadyske Tsitsimeken út it noarden mei sedentêre Nonoalken út it Delling fan Meksiko. Mooglik wienen sy ien fan de folken dy't de fal fan Teotiuakan feroarsaken. De Tolteken wienen ien fan de ynfloedrykste folken fan pre-Kolumbiaansk Amearika, Tolteekske ynfloeden binne oantroffen fan Nij Meksiko oant Kosta Rika.
De haadstêd fan de Tolteken wie de stêd Tollan, dy't neffens de Azteken in bysûnder grutte stêd west hawwe moat. Lang hawwe archeologen Teotiuakan beskôge as Tollan. Sûnt de tritiger jierren fan de 20 iuw wurdt Tula as de meast wierskynlike lokaasje oanwiisd.
Yn de 12e iuw waard Tollan troch de Tolteken ferlitten. Der wurdt fermoede dat Tollan yn 1168 plondere is troch Tsitsimeken. De lêste Tolteekske hearsker, Huemak, stoar neffens de kroniken seis jier letter.
De Azteken beskôgen har as opfolgers fan de Tolteken, en sprutsen deselde taal, it Nahuatl. Sy wienen grutsk op harren sibskip.
Konseptuele keunst
Konseptuele keunst (conceptual art) is in keunstfoarm wêrby't de ideefoarming oftewol it konsept, it om-en-by (environment), it barren (happenings) en/of de útfiering (performance) de gearstallende dielen binne. It kin sa wêze dat de konseptuele keunstner stribbet nei befrijing fan de keunst út har tradisjonele binings, sadat keunst en libben in ienheid foarmje kinne soene en de barrières tusken de ferskillende disciplines opdoekt wurde. It wurk fan sokke keunstners wurdt faak 'ynstallaasjes' neamd.
Fertsjintwurdigers
Al yn 1952 hold John Cage oan it Black Mountains College in bysûnder opfallende lêzing wylst er op in ljedder stie. De lêzing waard ûnderbrutsen troch samar skoften opfold mei muzyk, mei stiltme, mei poezij en mei dûns.
Broek (De Marne)
Broek (Grinslannersk: Brouk) is in buorskip yn de gemeente It Hegelân (oant 2019 gemeente De Marne)  yn Grinslân. Broek leit oan de wei fan Eenrum nei Kloosterburen. Fanút Broek rint ek in wei nei Piterbuorren. It doarp hat sa'n 60 ynwenners.
Broek is de nammejouwer fan it kanaal it Broekstermaar, dêr't de brêge (of tille), de Broekstertille, oerhinne leit. Op âlde kaarten komt de namme út en troch ek foar as Lutjebroek (lutje = lyts).
De plaknamme Broek wiist op sompich lân.
Lâningte fan Perekop
thumb|right|250px|Kaart fan de Lâningte fan Perekop. De reade lin jout de grins tusken de Krim en de Oblast Kherson oan. De Lâningte fan Perekop (Oekraynsk: Перекопський перешийок; transl.: Perekops'kyy pereshyyok; Russysk: Перекопский перешеек; transl.: Perekopskiy peresheek; Krimtataarsk: Or boynu) is in lâningte tusken it skiereilân Krim en it fêstelân fan de Oekraïne. It is neamd nei it plak Perekop dat op de lâningte leit. De streek is tusken de fiif en acht kilometer breed en leit tusken de Swarte See fan de See fan Azov.
De grins tusken de Krim-republyk en de Oblast Kherson rint troch it noardlik part fan de lâningte. De plakken Perekop, Armiansk, Suvorovo en Krasnoperekopsk lizze op de lâningte en der rint in kanaal troch de lâningte foar de wetterfoarsjenning foar it skiereilân fan de Krim.
Súdlik fan de lâningte sit in sâltôfsetting dy't fanâlds út wichtich wie foar de ekonomy fan it gebiet.
Skiednis
Troch it strategyske en ekonomyske belang fan de lizzing barden der troch de skiednis hinne in soad bluodderige fjildslaggen foar it feroverjen fan de Krim.
De Griken en de Krim-Tataren ûntwikkelen it gebiet. Oant de 15e iuw wie der in Genueeske hannelskoloanje. Yn 1783 kaam it gebiet ûnder it bewâld fan it Russyske Ryk, yn 1954 ûnder de Oekraynske SSR en yn 1991 by de Oekraïne, dêr’t it no noch by heard.
Yn de tiid fan de Russyske Boargeroarloch fûn der yn 1920 in beskiedende slach plak tusken it Reade Leger en de Witen ûnder lieding fan Pjotr Wrangel, wêrby't it Reade Leger wûn en wêrnei't likernôch 140.000 minsken flechten oer de Swarte See nei Istanbûl. De Krim waard dêrop in Sovjetrepublyk.
Yn de Twadde Wrâldkriich hat it gebiet yn wichtige rol spile yn de ferovering fan de Krim troch de Deutsche Wehrmacht, dy’t tegearre mei it Roemeenske leger it troch it Reade Leger swier ferdigene gebiet oanfoel yn 1941. It Dútske 11e leger ûnder lieding fan Erich von Manstein ferovere it nei in bluodderige striid tusken 24 septimber en 27 oktober om dêrnei de rest fan de Krim relatyf snel yn te nimmen. Op 9 maaie 1944 werovere it Rede Leger it gebiet.
Keunst
De Sovjet-Oekraynske filmmakker Ivan Kavaleridze makke yn 1930 in film mei de namme Perekop. En yn 1952 skreaun de Oekraynske skriuwer en filosoof Oles Hontsjar in roman oer de boargeroarloch mei as titel Perekop.
Geoffrey fan Monmouth
thumb|right|Plaat út Prophetiae Merlini, Merlyn lêst syn profesyen foar oan [[Vortigern]] Geoffrey fan Monmouth, (sa. 1095, Monmouth (Wales) - sa. 1155, Cardiff) wie in geastlike en gelearde, dy't ferneamd stiet as ien fan de wichtichste Britske skiedskriuwers. Hy studearre oan de universiteit fan Oxford en waard dêrnei aartsdiaken van LLandalf en/of Monmouth. Yn 1152 waard hy wije ta biskop fan St. Asaph. Geoffrey skreau ferskate wichtige boeken, mar hy stiet der al om bekend dat er feiten mei praat en fantasearre saken trochinoar mingde.
Prophetiae Merlini
It boek is foar likernôch 1135 skreaun. De titel betsjut: De profesijen fan Merlyn. It befettet, krekt as de titel sizzen docht, in rige foarspellings dy't dien wêze soenen troch de tsjoender Merlyn.
Historia Regum Britanniae
De Skiednis fan de Britske keningen is Geoffreys ferneamste boek. Dat boek beweart in skiednis te wêze fan de keningen fan Brittanje foar de tiid fan de Angelsaksen (9e iuw). In protte ferhalen binne lykwols basearre op legindes en oerleverings of troch Geoffrey wat ferfraaid. Neffens him soenen alle Britske keningen ôfstamje fan de Grykske kening Eneas. De Historia is ien fan de earste teksten dêr't Kening Arthur yn foarkomt en de âldste nôch besteande tekst dêr't Kening Leir yn neamd wurdt.
Vita Merlini
Geoffreys lêste boek waard tusken 1149 en 1151 skreaun. De titel betsjut: It libben fan Merlyn. Yn dit boek fertelt er de Merlyn-leginde lykas dy bekend wie út de Welske tradysje.
Omgong fan Frankryk 1928
De 22ste edysje fan de Omgong fan Frankryk waard hâlden fan 17 juny oant en mei 15 july 1928.
Tsjaard Tsjêbes
Tsjaard Tsjêbes ek wol Tjaert Tjebbes wie in Fryske seekaptein dy't foar de Fryske Admiraliteit fear.
Op 31 maaie 1582 naam Tsjêbes út namme fan it oerkoepeljende Nederlânsk Admiraliteitskolleezje de kapitein Jan Tammes Claes Jacobs. mei syn skip yn tsjinst. Dizze waard letter op it Grinslanner Djip ynsetten.
Tsjaard Tsjêbes kocht yn 1589 't Olde Raedhuis op de hoeke fan de Heechstrjitte en Lange Easterstrjitte yn Dokkum fan de magistraat fan dyselde stêd foar it bedrach fan 900 goudgûnen. De Fryske Admiraliteit fêstige nei de oprjochting yn 1597 har kantoar yn dat gebou.
Yn it jier 1598 gie Tsjêbes op ekspedysje. Hy fierde it kommando oer it skip de Blaue Clocke, ferneamd nei de herberch njonken it admiraliteitshûs. It skip wie 200 ton swier en hie in bemanning fan 70 man.
6
Ferstoarn
0er
Linden (Guyana)
Linden is in stêd yn Guyana; it is it haadplak fan de regio Boppe Demerara-Berbice. Linden hie 29.502 ynwenners by de folkstelling fan 2002 en is nei de haadstêd Georgetown de grutste stêd fan it lân. De stêd is mei in autodyk en de rivier de Demerara mei Georgetown ferbûn.
Yn de omkriten fan Linden sit in soad bauksyt dat middels deibou wûn (60 oant 90 m djip) wurdt en yn in tichteby lizzend yndustrykompleks ferwurke wurdt. De smoarge reek dy't by it bewurkjen frijkomt is in grutte belêsting foar it miljeu en de befolking dêre.
Yn 1946 krige Linden de Mackenzie High School.
OKK Bitgum
thumb|300px|Der is altyd in soad publyk by de [[Van Aismadagen, hjir yn 2001.]] OKK Bitgum is in keatsferiening út Bitgum dy't oprjochte is yn 1895. Yn 1996 gie keatsferiening 'Reitsje Him' hjiryn op. De jierlikse Van Aismadagen jilde nei de PC as wichtichste keatspartij fan Fryslân. Ien kear yn de fiif jier wurdt om fôlen keatst. Om't der juridysk sjoen net mear om libben guod keatst wurde mei is dat yn 2005 in bytsje oanpast: keatsers dy't yn de prizen falle krije no it rjocht om mei it prizejild in fôle te keapjen.
Bekende keatsers
De bekendste OKK-keatser is Minze de Vries. Hy die santjin kear mei oan de PC, wûn dy yn 1896, 1897, 1900 en 1903. De earste trije kear waard er ta kening útroppen. Yn 1901, 1902 en 1911 krige er de preemje mei nei hûs en yn 1899 en 1907 de lytse preemje.
Oare Bitgumer PC-winners binne: Klaas Vonk (1896 en 1897), Sjoerd Heslinga (1896), Anne Groeneveld (1900), Germ Wassenaar (1900), Sake Zijlstra (1927), Reinder Terpstra (kening) (1930), André Kuipers (2001).
OKK-Bitgum-winners op de bûnspartijen:
''OKK-Bitgum-winners op de Jong-Nederlân-partijen':'
OKK-Bitgum-winners op de Freule:
Yn 2006 wurdt it OKK-skoaljongespartoer kampioen: Jorren Westra, Germ Minnema en Tjisse Steenstra
Nije Gripe
De, troch de kastlein H. Folkerts Damsma en inkele Bitgumer Gardeniers, útloofde “âlde gripe” waard yn 1794 troch Froubuorsters wûn en, nei fjochtpartijen, meinomd. Yn 1913 skonk Gerben Reimers Brouwer, by syn 60-jierrige troudei mei Brechtsje Damsma, de “Nije Gripe” oan de keatsferiening. De Winners wienen oant no ta:.
Militêr
As in boppeneamd persoan net yn tsjinst is fan een erkende steat, is sprake fan in hiersoldaat, strider, rebel en yn guon gefallen sels fan in terrorist; organisaasjs mei sokke persoanen hjitte meastentiids milysje.
Ta ûnderskied wurde net-militêren as boarger oantsjutten. Der is in griis gebiet tusken militêr en boarger, dêr't de Geneefske Konvinsjes dúdlikheid oer besykje te jaan. As in militêr him frijwillich oanmelden hat is it in beropsmilitêr. As se ta militêre tsjinst ferplichte binne troch harren nasjonale wetjouwing, is sprake fan in tsjinstplichtige.
Elke Nederlânske militêr falt ûnder de Nederlânske kriichstucht.
Militêr kin (as eigenskipswurd) ek "fan de kriichsmacht" betsjutte.
Froulike militêren
Yn de measte westerske lannen binne der manlike én froulike militêren. De Nederlânske loftmacht hat al sûnt 1 novimber 1951 froulike militêren yn tsjinst yn de Luva, de Loftmacht Frouljusôfdieling. Ek oare kriichsmachtdielen hienen soksoarte frouljusôfdielings Milva, de Militêre Frouljusôfdieling en Marva, de Marine Frouljusôfdieling. Dizze ôfdielings waarden op 1 jannewaris 1982 formeel opheft en giene folslein op yn de betreffende kriichsmachtûnderdielen.
Tsjintwurdich hearre froulju likegoed as manlju ta it definsjepersoneel fan it Nederlânske leger. Yn wervingskampanjes wurde ek froulju oansprutsen. Hjirmei fiert Definsje it troch de oerheid ferplicht stelde diversiteitenbelied út. Sa soe it leger in bettere ôfspegeling fan de maatskippij foarmje. Ek minsken mei in net-Nederlânske eftergrûn wurde oanlutsen foar in funksje yn it Nederlânske leger.
Rangen en stannen
Sjoch List fan militêre rangen fan de Nederlânske Kriichsmacht
Fokker C.X
De Fokker C.X wie yn 't earstoan troch Fokker boud as ferkenningsfleanmasine foar de Militêre Loftfeart yn Nederlânsk-Ynje, dy't der 13 fan bestelden. Rillegau waarden dy lykwols ferfongen troch Amerikaanske Martin B-10's. Letter is der ek in searje troch de Nederlânske loftmacht oanskaft foar de Strategyske Ferkennings Ofdieling (StraVA) (16). It tastel hie in sletten cockpit, mar de waarnimmer-skutter siet yn waar en wyn efteryn.
Twa C.Xs waarden oan Spanje levere en fjouwer giene nei Finlân. De Finnen hawwe oant 1942 35 C.X-en yn lisinsje makke. Dizze C.X-en hiene Bristol Pegasus XII motors. Maaie 1940 wiene alle 16 operasjoneel en foaral stasjonearre op fleanfjild Bergen. Sy stienen der yn kamûflearre hangars en bleaune dêrtroch behâlden by it bombardemint dat folge.
Tussken 10 en 14 maaie hawwe dizze ferâldere tastellen dochs ferskate misjes flein sûnder grutte ferliezen. Men fleach op beamhichte, it saneamde hu-bo-be-fleanen (hûske-beamke-bistke), om safolle at koe út it sicht fan de Dútske jagers te bliuwen. Se bombardearren it troch de Dútskers besette Fleanfjild Waalhaven en beskeaten ûnder oaren fijanlike opstellings yn de bosken by Wageningen en by de Grebbeliny. Twa C.X's koenen mei harren bemanning nei Frankryk ûntkomme nei de kapitulaasje.
De Finske C.X's diene it ridlik goed yn de Winterkriich en de Laplânkriich. De lêste fan de 7 Finske C.X's kresjten yn 1958. Tastel FK-111, hat noch tsjinst dien as tôger fan doelen by de Finske Loftmacht oant 21 jannewaris 1958, doe't it ferûngemakke. (De piloat, Aimo Allinen, ferlear it libben dêrby).
It Militêre Loftfeart Museum yn Soesterberch is dwaande mei werbou fan in Fokker C.X.
7
Ferstoarn
0er
Evangeelje
thumb|right|250px|De fjouwer evangeeljes yn de Bibel, [[Evangeelje fan Matteus|Matteus, Markus, Lukas en Johannes.]] Evangeelje komt fan it Grykske wurd Euaggelion dat 'goede (blide) boadskip' betsjut. De term evangeelje wurdt benammen brûkt yn it Kristendom en hâldt in beskriuwing yn fan it libben fan Jezus Kristus mar ek syn heilbringende boadskip fan de Bibel.
Boran (ko)
De Boran is in populêr fleiskoweras yn East-Afrika. It ras is ûntstien yn Kenia út de lânseigen Sebû, mei koarte hoarnen, fan it Borana-folk út it suden fan Etioopje. Boran binne meast wyt-griis, mar bollen binne donkerder (somtiids benei swart). Sy lykje in protte op de Amerikaanske Brahman, omdat sy ek ôfstamje fan de kij fan de westkust fan Yndia, allinne barde dat al folle earder. Meidat sy al goed tûzen jier yn Afrika tahâlde, hawwe sy har goed oanpast oan de pleatslike omstannichheden en parasiten.
Evangeelje
Oare evangeeljes
Oare evangeeljes waarden op in bepaald stuit as apokryf beskôge en sels ferbean. Under oaren gou dit it Evangeelje fan Tomas, it Evangeelje fan Petrus, it Evangeelje fan Marije Magdalena en it Evangeelje fan Judas.
Nederlânske kampioenskippen Reedriden Oer Alles foar Froulju
Medaljes
Medaljeferdieling nei persoan oant en mei 2023 (top-20 (19) klassemint):
De Moriaan
thumb|right|250px|De Moriaan
De Moriaan is it âldste bakstiennen hûs fan Nederlân. It gebou stiet oan de Markt yn de binnenstêd fan De Bosk. It is boud yn de 13e iuw en wurdt no brûkt troch de pleatslike VVV en in kroech, Plein 79. Yn de kelder binne noch 13e iuwske balken te sjen.
De Moriaan waard neffens de oerlevering yn 1220 boud troch Hindrik I fan Brabân foar syn freon Beckerlijn. It betreft in goatysk bakstiennen sealhûs mei in rûn tuorke.
Yn it tiidrek dat De Moriaan boud waard, waarden der yn 's-Hertogenbosch mear fan sokkee gebouwen oplevere. Alle oare soksoarte gebouwen binne lykwols (foar it meastepart) sloopt of wurde net mear as sokke huzen werom te kennen.
Yn 1956 woe de gemeente De Bosk it pân slope, om it ferkear mear romte te jaan. Yn in spesjale gearkomste is úteinlik de minister frege om in sloopfergunning te wegerjen, wat úteinlik slagge is. Dêrnei waard der yn de jierren sechtich in restauraasje útfierd.
Harmen Thieden Ament
Harmen Thieden Ament (Amsterdam, 1 desimber 1768 - Snits, 5 febrewaris 1839) wie in radikaal patriot dy't in geskrift neilitten hat oer de bewegingen fan 1786-1787 yn Hollân.
Libben en wurk
Harmen wie in soan fan Michiel Ament en Margaretha Elizabeth Thieden (-1778), dy't út East-Fryslân wei nei Amsterdam ferfearn wienen. Hy gie nei in Frânske kostskoalle yn Muiden en fan 1781 ôf nei in Latynske skoalle yn Sutfen. Yn 1783 waard er dêr learling-apteker.
As patriot wie er ûnder oaren belutsen by de ferdigening fan Hattem. Op oanstean fan syn heit gie er werom nei Amsterdam dêr't er ek warber bleau as patriot. Hy die mei oan de ferdigening tsjin de Prusen yn 1787. Hy moast útwike nei St.Omer en bedarre nei weromkomst yn Fryslân.
Persoanlik
Ament troude op 23 septimber 1792 Tjittje Jans Stoker (Snits, 7 desimber 1766 - † dêre 29 maart 1793), dochter fan Jan Tjeerds en Sjoukien Sjoerds. Op 14 july 1799 trout er opnij yn Mitselwier, mei Sjoukje Gonggrijp, (Snits, 10 april 1775 - Dokkum, 5 novimber 1809), dochter fan Tjalling en Elisabeth Teetses de Haan.
List fan planetoïden 45801-45900
Dit is in list fan planetoïden 45801-45900.
Tjerk Terpstra
NK Koartebaan
Yn 1986 waard Terpstra NK yn Zuid-Beijerland, foar Lieuwe de Boer en Ron den Braber. De twadde kear wie yn 1989 op Thialf. Gerard Adema einige as twadde, Ron den Braber wie tredde. Yn 1990 bleau hy Bauke Jonkman foar, Andries Kramer waard dat jier tredde.
NK Sprint
Yn 1990 wûn hy ek it NK Sprint. Yn 1992 waard Terpstra tredde op It Hearrenfean, efter kampioen Jan Jan Brouwer en Andries Kramer.
FK Koartebaan
Twa kear waard Terpstra Frysk Kampioen koartebaan, yn 1991 yn Aldtsjerk en twa jier letter yn Stiens
Protestantisme
It Protestantisme is in streaming yn it kristendom, en spesifiker binnen it westersk kristendom, dy't bestiet út in ferskaat oan tsjerkegenoatskippen. Utsein de Roomsk-Katolike Tsjerke en de Easterske Ortodoksy is it Protestantisme de wichtichste streaming binnen it Kristemdom. It Protestantisme is ûntstien út de Reformaasje, yn de 16e iuw, neidat in tal teologen wêrûnder Maarten Luther, Huldrych Zwingli, Jehannes Kalvyn en de Fryske Menno Simons yn konflikt komd wienen mei de Roomsk-katolike tsjerke oer de kristlike lear en de tsjerklike praktyk.
Skiednis
thumb|Protestantske spotprint fan de [[paus út de 16e iuw]] Yn de lette Midsiuwen is it begjin fan it protestantisme al te sjen yn de iere ideeën fan guon geastliken. De Ingelsman John Wyclif, dy't yn de 14e iuw oan de earste Ingelske oersetting fan de Bibel meiwurke, wie ien fan de earsten fan dizze streaming dy't him fersette tsjin de macht en rykdom fan de Roomsk-katolike tsjerke. Ek de Tsjechyske heechlearaar Jan Hus wiisde oan it begjin fan de 15e iuw op de organisaasje fan de tsjerke en it gesach fan de paus. Beiden woenen de tsjerke suvere hawwe fan net-Bibelske ynfloeden en werombringe nei har oarsprong.
In wichtige omkear barde yn 1517 mei de publikaasje fan de 95 stellingen fan Luter. Dêryn fersette hy him benammen tsjin de hannel yn ôflaten dêr't de Roomsk-katolike tsjerke ûnder oaren de bou fan de Sint Piter yn Rome mei bekostigje woe. Om deselde tiid hinne brocht Zwingli yn Switserlân in lyksoartige beweging op gong. Harren ideeën ferspraten har gau troch Jeropa, mei help fan de yn de 15e iuw útfûne boekdrukkeunst, en hâlde in wichtige oanset yn foar de Reformaasje.
Op de Ryksdei fan Speyer yn 1526, dêr't de lieders fan it Hillige Roomske Ryk byinoar kamen, waard besletten dat alle foarstendommen dy't de Reformaasje trochfierd hienen, rjochtsekerheid krije soenen en dat sy ek in frije leauwenskar hienen. Doe't dit beslút letter op de Ryksdei fan 1529 werom setten waard, protestearren de Luterske dielnimmers. Oan dizze protestaasje ûntlient it Protestantisme syn namme. De 'protestanten' beroppe har op de yndividuele frijheid fan leauwen.
Inkele iuwen lang soenen Protestanten it slachtoffer wêze fan politike en religieuske ferfolging. In rige fan oarloggen folge, dêr't de striid om it Protestantisme in wichtige rol spile, te witten: de Hugenoateoarloggen yn Frankryk en de Tritichjierrige Oarloch, dy't Dútslân en in grut part fan de rest fan Europa yn de knipe hâlde. Ek yn de Tachtichjierrige Oarloch, spile de Protestantske Reformaasje in grutte rol.
Yn Frankryk joech Hindrik IV yn 1598 mei it Edikt fan Nantes beheinde godstsjinstfrijheid oan de Hugenoaten; dat edikt waard yn 1685 werroppen troch Loadewyk XIV. Pas yn de 19e iuw soe yndividuele godstsjinstfrijheid de regel wurde yn West-Jeropa.
Lear
Solus Christus: Allinnich Jezus Kristus
Sola scriptura: Allinnich it Hillige Skrift
Sola gratia: Allinnich troch genede
Soli Deo gloria: Allinnich eare oan God
Wat de ynfolling fan de lear oanbelanget bestiet der ûnderling in soad ferskil fan miening. Ek de ynfolling fan de tsjerketsjinst is hiel ferskaat.
Streamingen
It Protestantisme bestiet út in grut ferskaat oan streamingen. Yn tsjinstelling mei de roomsk-katolike tsjerke is der gjin sintraal gesach dat de lear fan protestantske tsjerken bepaalt. Yn it ferline hat dat soarge foar in grut tal ôfskiedings. Guons fan de Protestantske streamingen binne ynternasjonaal útwreide, hoewol't it meastepart organisearre is yn lanlike tsjerkegenoatskippen.
Bob de Vries
Bob de Vries (De Haule, 16 desimber 1984) is in reedrider. Bob is de broer fan rydster Elma de Vries.
10
Ferstoarn
10er
Mariska Hulscher
thumb|Mariska Hulscher yn 1996 Mariska Hulscher, famkesnamme Anna Margaretha (Mariska) van der Klis (Delft, 8 maart 1964) is in Nederlânske presintatrise fan telefyzjeprogramma's. Op it heden is hja ek coach, dy't har taleit op relaasje- en skiedingsbegelieding. Njonken boppeneamd wurk skriuwt Hulscher ek kollums foar in ferskaat oan blêden.
Oplieding en wurkpaad
Nei it heljen fan har vwo-diploma studearre Hulscher rjochten oan de Universiteit Leien (doktoraaleksamen 1989). Dêrnei gie hja oan de gong as manager sales en marketing. Teffens hat hja in skoft haad- en einredakteur fan ferskate konsuminteblêden west.
Fons van Westerloo ûntduts har as mooglik telefyzjetalint. Hulscher presintearre dêrnei programma's foar RTL 4 en RTL 5, gie oer nei Veronica en bedarre 1998 by de NCRV. In 2002 gie hja werom nei RTL 4. Sy presintearre dêr fan 2002 oant 2006 it moadeprogramma 'LookingGood' en yn 2006 'Met Grenzeloze Ambitie' foar RTLZ. Sûnt 2009 is Hulscher ien fan de presintatoaren fan "Bedrijf in Beeld" op RTL 7. Yn 2012 brocht hja "Het Familieportret" op RTL 4. Hulscher is wilens selsstannich relaasjecoach yn Baarn en publisearre yn maaie 2009 har earste coachingsboek "Ja, ik wil!". Sportdûken is in hobby fan har.
Priveelibben
Hulscher wie fan 1993 oant 2002 troud mei Bert Hulscher. Sy krigen tegearre twa dochters. Nei in ferhâlding mei in projektûntwikkelder, troude hja 2 juny 2006 op 'en nij. Doe mei regisseur Ary Schouwenaar, mar dat houlik duorre mar twa moannen. De media fûnen it in skande; fral Hulscher waard as skuldige oanwiisd. Yn 2009 ferklearre Hulscher dat hja om de ferkearde redenen mei Schouwenaar boaske wie en dat it har neitiid muoide.
Fryske Rie foar Heraldyk
thumb|Fryske Rie foar heraldyk thumb|right|De [[Fryske Earn komt yn de heraldyk fan Fryslân in soad as wapendier foar.]]
Nei oanlieding fan it 'Flaggerapport' waard, op inisjatyf fan Klaas Sierksma, troch it bestjoer fan de Fryske Akademy, ûnder de wjukken fan it 'Genealogysk Wurkferbân' yn maaie 1956 de 'Fryske Rie foar Heraldyk' oprjochte. Earste foarsitter waard drs. J. Visser en Sierksma waard sekretaris. De rie bestiet út herauten, dy't ferneamd binne nei de gebieten Westergoa, Eastergoa, Sânwâlden, de Alve Stêden, It Bilt, de Waadeilannen en Stellingwarf. Yn de midsiuwen wienen de herauten yn tsjinst fan in keizer, kening of hartoch en hienen meardere funksjes. Hja wienen fertrouwensman, sletten yn opdracht ferdraggen en organisearren toernoaien.
Jelle Reyners
Jelle Reyners (Fryslân, 1600 - dêre, 1634) wie in Frysk skilder yn de Gouden Iuw.
Biografy
Neffens Houbraken wie er in goede glêsskilder; hy wie in tiidgenoat fan Wybrand de Geest. Fanwege it timmerljusgilde yn Snits makke er in brânskildere rút mei it ôfbyld fan de 'Flecht nei Egypte' foar harren tsjerke dêre. Fan dat wurk waard sein dat it lykweardich wie oan it wurk fan de bruorren Crabeth yn Gouda.
Neffens de RKD wie er ek dejinge dy't faaks de begraffenis fan Ernst Casimir yn 1632 tekene hat.
Grutte Priis Formule 1 fan Japan 2022
Utslaggen fan de Grutte Priis Formule 1 fan Japan 2022 yn Oyama op 9 oktober. It wie de achtjinde race fan 22 races fan de Formule 1 yn 2022. Hy waard op it sirkwy fan Suzuka hâlden. De race waard hâlden oer 28 omgongen, op it 5,8 km lange sirkwy oer in raceôfstân fan 162,3 kilometer. De 53 omgongen dy't de wedstriid eins hawwe soe waard net helle troch de oanhâldende rein.
Betizing oer de puntenferdieling
Der wie betizing oer it tal punten dat útdield wurde soe omdat der mar 28 fan 53 rondes riden wiene troch de minne waarsomstannichheden en dit dus tusken de 50% en 75% fan de race-ôfstân wie. De regel is lykwols dat de beheinde puntetakenning (artikel 6.5) allinnich jildt as de race opholden wurdt en net wer oppakt wurde kin. De race einige op de baan, dus waarden der folle punten takend. Max Verstappen behelle 25 punten wêrtroch't hy, mei in foarsprong fan 113 punten op de nûmer twa yn it klassemint net mear yn te heljen is troch in oare koereur omdat der noch mar 112 punten te ferjaan binne yn de restearjende Grutte Priis-wykeinen. Verstappen behelle hjirtroch foar de twadde kear de titel fan wrâldkampioen by de koereurs.
Ewer
thumb|De 19e iuwske arbeidershúskes yn Ewer thumb|Yngong nei it fruitbedriuw mei rjochts it hôf Ewer is in buorskip yn de gemeente De Marne yn de provinsje Grinslân. Hy leit tusken Houwersyl en Zuurdijk. De buorskip bestiet út in twatal pleatsen en wat arbeidershúskes út de twadde helte fan de 19e iuw. De wierde is yntern ferbûn troch reden.
Ewer is ûntstien op ien fan de âldste wierden yn dit diel fan de provinsje en wurdt – krektas de wierden Eenrum en Grut Maarslach – yn elk gefal al sûnt it begjin fan de jiertelling bewenne. Fanâlds lei de wierde op de westouwer fan de Hunze, dy't doe noch útrûn yn de Waadsee op it plak dêr't no Piterbuorren leit.
Yn de fyftjinde iuw komt de namme Ewe foar as haadlingenlaach. Oannomd wurdt dat der in stienhûs stien hat, hoewol't dêr útsein inkele fûneminten, gjin spoaren fan bewarre bleaun binne.
De namme Ewer komt ek foar as Eweweer, wat dan wierde fan Ewe betsjutte soe, dêr't by Ewe in eigennamme wêze soe.
Atlas, Rise!
Atlas, Rise! is in nûmer dat oarspronklik opnaam is troch Metallica yn juny 2016 en útbrocht op it album Hardwired... to Self-Destruct fan Metallica út 2016. Hardwired is it twadde nûmer op it album en waard op 31 oktober 2016 as tredde single fan it album útbrocht.
1922
Dit jier makket ûnderdiel út fan it desennium fan 'e 1920-er jierren.
11
Ferstoarn
10er
George Johan Arnold Offerhaus
George Johan Arnold Offerhaus (Easterwierrum, 20 desimber 1873 - Earnewâld, 12 maaie 1936) wie in teolooch.
De tige frijsinnige Offerhaus bemuoide him neist de sielsoarch ek mei de lichaamlike sûnens fan de Earnewâldsters. Op dat mêd moete er noch in soad byleauwe en der wienen yn dy tiid net folle artsen op it plattelân. Offerhaus krewearre foar wetterskipsbelangen, hielûnthâlding, steatspensjoen, fredesbweging, jeugdherbergen en frijsinnich-godstsjinstige militêre tehuzen. Hy wie teffens fegetaarjer.
Yn Earnewâld is in strjitte nei him neamd.
Beringlânbrêge
thumb|Beringlânbrêge ûnder ûntgletsjeringstiidrek De Beringlânbrêge, ek bekend as Beringje, wie in lânbrêge dy't ûnder de iistiden it tsjintwurdige Alaska en eastlik Sibearje mei inoar ferbûn. De lânbrêge is ferneamd nei Deenske ûntdekkingsreizger Vitus Bering, dy't yn tsjinst fan de Russyske tsaar begjin 19e iuw de kuststripen fan de Noardlike Grutte Oseaan yn kaart brocht.
De Beringstrjitte ferbynt de Tsjûktsjensee yn it noarden en de Beringsee yn it suden, beide ûndjipe wetters. Yn globale tiidrekken mei grutte kâldens, lykas de meast resinte iistiden, falt in protte wetter yn de foarm fan snie of iis op de iiskappen fan de Noard- en Súdpoal, dêr't it seenivo troch omleech giet en de seeboaiem bleat komt te lizzen.
Troch it omheech en omleech gean fan it seenivo oer de hiele wrâld is de lânbrêge op ferskate tiden yn it Pleistoseen bleatlein. Der wurdt tocht dat de Beringlânbrêge bestien hat yn sawol de iisstiid fan 35.000 f.Kr. as de mear risintere iistiid fan 22.000-7000 jier tebek.
Hardwired (liet fan Metallica)
Hardwired is in nûmer dat oarspronklik opnaam is troch Metallica yn juny 2016 en útbrocht op it album Hardwired... to Self-Destruct fan Metallica út 2016. Hardwired is it earste nûmer op it album en waard op 18 augustus 2016 as earste single fan it album útbrocht.
Oer de fideoclip
De fideoclip is filme yn swart-wyt, lit it sjen hoe 't de band it nûmer yn it tsjuster útfiert ûnder fluch knipperjende stroboskoop lampen, wylst de kamera kontinu om de bandleden hinne draait.
Ynternasjonale Doalertrûte
thumb|Paadwizer fan de Dollard-rûte yn Papenboarch De Ynternasjonale Doalertrûte is in fytsrûte fan 180 kilometer lang om de Doalert hinne, troch Nederlân en Dútslân. De ûntjouwing fan de rûte waard stipe fan de Iems Doalert Regio. De feriening "Internationale Dollardroute" (1996), mei in buro yn Lier, koördinearret de promoasje en it ûnderhâld fan de rûte.
Wa't de rûte folgje wol moat twa oertochten mei in boat meitsje: fan Delfsyl nei Emden en fan Emden nei Ditzum. De fartiden fan de fearen bûten it fakânsjeseizoen binne beheind. At de fearen net brûkt wurde kinne en men om de Doalert hinne moat, wurdt de langte fan de rûte 245 kilometer.
Swimmen op de Olympyske Simmerspullen 1904
200px|thumb|right|It Olympyske Swimlokaasje fan Saint Louis De Olympyske Simmerspullen 1904, ek wol de IIIe Olympiade neamd waarden yn 1904 yn Saint Louis, de Feriene Steaten hâlden. It swimmen waard hâlden yn in marke yn it Forest Park.
The Day That Never Comes
The Day That Never Comes is in nûmer dat oarspronklik opnaam is troch Metallica tusken 14 maart 2007-22 maaie, 2008 en útbrocht op it album Death Magnetic fan Metallica út 2008. The Day That Never Comes is it fjirde nûmer op it album en waard op 21 augustus 2008 as earste single fan it album útbrocht.
Oer it nûmer
The Day That Never Comes begjint mei cleane gitaren dy 't trochwurkje yn de kûpletten, wylst de refreinen stipe wurde troch swiere gitaarriffs. Dit giet stadichoan hurder en liedt úteinlik ta in flugge harmony tusken de gitaren en in lange gitaarsolo fan Hammett. De ein fan it nûmer is suver ynstrumintaal, mei tal fan solo's en akkoardeskema's.
Oer de fideoclip
De fideoclip foar it nûmer waard filme yn de woestyn bûten Los Angeles. De fideo toant twa mariniers dy 't op in auto yn in woestyn ride en rekke wurde troch in eksploazje. Neidat se dekking socht hawwe, ûntbleatet ien fan harren dat er in wûne oprûn hat. De oare marinier biedt earste help en ropt om help, en hoewol 't er úteinlik troch in helikopter ferfierd wurdt, wurdt suggerearre dat hy it net rêd.
Alpineskyen op de Paralympyske Winterspullen 2002
200px|thumb|right|200px|De Paralympyske alpineskylokaasje fan Salt Lake City 2002
De VIIIe Paralympyske Winterspullen waarden yn 2002 hâlden yn Salt Lake City, de Feriene Steaten.
Martin B-10
thumb|250px|Martin YB-10 yn it USAF-Museum
De Martin B-10 wie de earste iendekker bommesmiter út de FS dy't hielendal fan metaal makke wie. It tastel kaam yn tsjinst yn 1934. It wie ek de earste bommesmiter dy't massaal produsearre waard en hy prestearre better as de besteande jachtfleanmasines op dat stuit. De B-10 tsjinne as basis foar de ferzjes B-12, B-13, B-14, A-15 en O-45.
It B-10 ûntwerp hie in tal revolúsjonêre fernijings dy't fabrikant Martin de Collier Trophy yn 1932 besoarge:
It waard de standert foar alle lettere bommedragers.
De B-10 hat tsjinne by de Nederlânske Eastyndyske Loftmacht en ek by 7 oare loftmachten njonken dy fan de FS.
Saksnot
Saksnot, Saksnōt of Seaksneat is in heidenske god fan de Friezen en Saksen.
By de Friezen waard yn ferskillende goaden leaud. Hja leauden û.o. yn Fosite en yn de bekendere Tonger, Weda en Saksnot. Saksnot komt foar as tredde god yn it Uterske doopsûnthjit en wurdt faak fergelike mei de Germaanske god Tyr, de god fan de oarloch. Hy wurdt er wol sjoen as stamgod fan de Saksen.