cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Molkfabryk Eastersee
Skiednis
It molkfabryk waard yn 1891 oprjochte as Particuliere Stoomzuivelfabriek Lemsterland. It bedriuw begûn te draaien yn 1892. Yn 1903 waard it bedriuw omsetten yn de Coöperative Stoomzuivelfabriek Lemsterland. Mei dy namme soe it bedriuw langer as fyftich jier wurkje. Yn 1953 wie de Coöperatieve Stoomzuivelfabriek Lemsterland ien fan de stifters fan de Coöperatieve Zuivelindustrie NOVAC (= Nieuw en Oud Voor Agrarische Concentratie). Fiif jier letter, yn 1958, waard de âlde koöperaasje formeel ûntbûn. Yn it fabryk fan Eastersee waard tsiis en bûter makke. Troch in fúzje fan acht koöperative ferienings waard it fabryk yn 1983 ûnderdiel fan de Coöperatieve Melkproductenbedrijven “Noord-Nederland” B.A. Yn 1990 wie der noch in fúzje en gie it fabryk op yn Friesland Frico Domo B.A.
Troch de merkomstannichheden moast it konsern de produsje fan molkprodukten werombringe. Yn 1992 waard besluten om it fabryk yn Eastersee te sluten. In staking fan it personiel hat dit beslút net keare kind. It fabryk waard dêrnei ferkocht oan de Dútser Hinzmann, dy't it gebou brûke woe foar syn elektrotechnysk bedriuw. Nei in oantal jierren waard besluten om it gebou plat te smiten. Ein 1999 waard begûn mei it weiheljen fan it asbest en yn 2000 waard de sloop fuortsetten. Dat nei hûndert jier wie it dien mei it gebou. Troch aksjes fan de lokale befolking en de belangstelling fan ûnder oaren de KPN koe de markante skoarstien behâlden bliuwe.
It hie noch gâns fuotten yn it gat eardat de sloop fan it kompleks dien wie; dêrnei hat it terrein noch in jier as wat braak lein. Mar dêr kamen de omwenjenden in pear kear yn ferset. Yn 2006 waard begûn mei nijbou op it eardere fabryksterrein; der waarden wenningen, in appartemintenkompleks en in supermerk boud. Ek waard de Giterske Feart ferlinge nei de Tsjûkemar. De âlde skoarstien bleau stean as taastber teken fan de skiednis fan it molkfabryk yn Eastersee. Telekombedriuwen brûke de skoarstien foar harren mobile netwurken.
Iwan Smirnoff
Iwan Smirnoff (Russysk: Иван Васильевич Смирнов, Ivan Vasiljevitsj Smirnov) (Vladimir, 30 jannewaris 1895 - Palma de Mallorca, 28 oktober 1956) was een Russysk-Nederlânske ferkearsfleander by de KLM yn in perioade dat de KLM in soad histoaryske flechten makke. De piloaten yn dy tiid waarden as helden beskôge. Smirnoff waard benammen bekend as gesachfierder fan de ferneamde Krystflecht fan de Pelikaan yn 1933.
Biografy
Iwan Smirnoff waard berne yn it tsaristyske Ruslân yn in earme boerehúshâlding. Hy naam by it begjin fan de Earste Wrâldoarloch frijwillich tsjinst yn it Russyske leger en ûntfong foar syn dapperens yn 1914 it Krús fan Sint-Joaris. Fanwegen syn ferwûnings lei er fan 4 desimber 1914 oant 4 april 1915 yn it militêr hospitaal yn Petrograd, dêr 't er út it rút wei de aktiviteiten fan in militêre fleanskoalle observearje koe. Dêrnei rjochte er him op de loftfeart en helle er syn militêr fleanbrevet yn 1915. Hy brocht as jachtfleaner tolve oerwinningen op syn namme en waard dêrmei de fjirde aas fan Ruslân (achter Aleksandr Kazakov, Vasili Jantsjenko, Pavel Argejev (d'Argueff).
Krystflecht 1933
By de KLM waard er ferneamd as gesachfierder fan de Krystflecht fan 1933 nei Nederlânsk-Ynje. Dy postflecht soe yn earste ynstânsje útfierd wurde mei de nije Fokker F.XX PH-AIZ " Zilvermeeuw ". Troch in motorsteuring wie dy masine lykwols ûnbrûkber. De iennige masine dy 't beskikber wie, wie de gâns stadigere Fokker F.XVIII PH-AIP "Pelikaan". Albert Plesman besleat dat Smirnoff en syn bemanning, besteande út twadde bestjoerder Piet Soer, markonist C. H. van Beukering en wurktúchkundige J. Grosfeld, de flecht dan mar mei dat tastel meitsje moasten. It slagge de bemanning om de flecht yn in rekôrtiid te folbringen. Op 22 desimber 1933 waard Batavia berikt. Op 26 desimber waard ôfset foar de retoerflecht. Nettsjinsteande min waar op de weromreis waard de rûte noch wat rapper ôflein en yn de jûn fan 30 desimber 1933 lâne de "Pelikaan" op in kâld en mistich Schiphol dêr 't mear as 20.000 besikers tastreamd wiene om de bemanning te huldigjen.
Twadde Wrâldoarloch
Yn de Twadde Wrâldoarloch bleau er sa folle mooglik as koe foar de KLM fleanen. Ynearsten op de line Napels - Nederlânsk-Ynje, letter fan Lydda ôf nei Nederlânsk-Ynje. Nei't Japan Nederlânsk-Ynje ynfoel fleach Smirnoff evakuaasjeflechten nei Australië. Op 3 maart 1942 sette er útein mei de Douglas DC-3 mei registraasje " PK-AFV " foar in evakuaasjeflecht út Bandûng. Krekt foar de kust fan Australië waard it tastel oanfallen troch trije Japanske Zero jagers dy 't krekt dêrfoar in oanfal op Broome yn Australië útfierd hiene. It slagge Smirnoff, ek al waard er troch kûgels rekke yn syn earms en bil, it swier skansearre tastel feilich op it strân te lânjen. Foardat se rêden waarden ferstoarne fjouwer passazjiers oan harren ferwûnings.
Yn de rest fan de oarloch fleach Smirnoff foar it Air Transport Command fan de Amerikaanske legerloftmacht, dat alle fleantugen fan de KNILM oernaam. Dêrneist teste er ferkearsfleantugen foar de KLM, foar as de oarloch ta in ein kaam. Begjin 1944 kearde Smirnoff werom nei Europa om dêr te fleanen foar de KLM op de line Ingelân - Lissabon.
Nei de oarloch
Yn 1946 kaam er werom yn Nederlân. Yn 1947 hold er op mei aktyf fleanen en waard er ynspekteur by KLM. Syn frou Margot kaam yn dat jier te ferstjerren en op 23 septimber 1948 troude er op 'e nij mei Mina Redwood. Beide houliken bleaune sûnder bern. Yn 1949 naam er dochs noch ûntslach en dêrnei brocht er syn tiid troch op Majorka.
52
Ferstoarn
50er
Sikke fan Goslinga
thumb|left|De Sickemastate te Hjerbeam dêr't Sikke fan Goslinga wenne. Sikke fan Goslinga (as Sicco van Goslinga; Hjerbeam, 1664 - Doanjum, 20 septimber 1731) wie in Frysk steatsman, grytman fan Frjentsjerteradiel, fiif kear deputearre te fjilde en Nederlânsk diplomaat. Hy is ien fan de ûnderwerpen yn de Kanon fan Fryslân.
Libben en wurk
Fan Goslinga wie de soan fan jonker Jehan fan Goslinga en frelle Fedt Sofia fan Cammingha. Hy troude op 12 juny 1692 yn Ballum op it Amelân mei Jeanette Isabelle barones thoe Schwartzenberg und Hohenlansberg, frijfrouwe fan it Amelân.
Hy studearre yn Frjentsjer en Utert, en waard yn 1788, as opfolger fan syn heit, grytman fan Frjentsjerteradiel. Dêrnjonken wied er fjirtich jier lang lid fan de Steaten fan Fryslân en teffens deputearre nei de Steaten-Generaal. As deputearre te fjilde hied er fan 1706 oant 1711 it rjocht en jou befellen oan Steatske troepen yn oarlochssitewaasjes, wat er lykwols besocht sa folle mooglik oan 'e generaals oer litten. Yn Utert naam Fan Goslinga yn 1713 diel oan 'e ûnderhannelings dy't mei de Frede fan Utert in ein makken oan 'e Spaanske Súksesjeoarloch. Yn 1714 en 1715 wied er bûtengewoan gesant oan it Hof fan kening Loadewyk XIV fan Frankryk.
Anekdoate
thumb|left|175px|Grêfmonumint yn de [[Donatustsjerke (Doanjum)|tsjerke fan Doanjum (1737)]] Waling Dykstra wit yn syn Uit Friesland's Volksleven (1895) oer him noch de folgjende anekdoate te fertellen. As deputearre te fjilde ûnderhold Fan Goslinga geregeldwei in briefwikseling mei syn freon Sjuck fan Burmania. Dat died er yn it Frysk, mar skreaun yn Grykske lettertekens. Ferskate fan dy brieven waarden ûnderskept troch de Frânsen, mar dy koene der gjin wiis út wurde.
Letter, ûnder Fan Goslinga syn ferbliuw oan it Frânske Hôf, kaam dit ûnderwurp in kear te praat mei kardinaal Richelieu, de Frânske earste minister. Dy murk dêrby op dat men nea in kaai ta syn koade fine kinnen hie, wêrop't Fan Goslinga antwurde dat der ek gjin kaai wie. Dykstra: "Hiervan bleef lang het spreekwoord in gebruik: «Der wier nin kaei fen, sei Sikke.»"
Nimwegen
Nimwegen, ek wol stavere as Nymwegen, (Nimweechsk: Nimwèège, Nederlânsk en offisjeel: Nijmegen) is in gemeente en de grutste stêd yn de Nederlânske provinsje Gelderlân, mei ynwenners (, boarne: CBS). De stêd leit oan de Waal en oan it Maas-Waalkanaal.
De gemeente bestiet njonken de stêd fierder út de eardere doarpen Hatert, Hees en Neerbosch, de nije wyk oan oare kant fan de Waal, Waalsprong, dy't ek de doarpen Lent en 't Zand befettet, en de nije wiken Nimwegen-Oosterhout en Nimwegen-Ressen.
De stêd is part fan de Stedsregio Arnhim-Nimwegen, dy't yn 2011 736.107 ynwenners hie. Fanâlds is de stêd in part fan it Ryk fan Nimwegen.
Namme
De Latynske namme Noviomagus komt nei alle gedachten fan de Keltyske wurden novio ("nij") en magos ("flakte" of "merk"). De Romeinen latinisearren dat dêrnei as Noviomagus. Hja brûkten dy namme ek wol foar oare stêden. Ta ûnderskaat waard Nimwegen wol Ulpia Noviomagus Batavorum neamd. Yn de tiid fan Karel de Grutte hiet de stêd Numaga. Letter feroare dat stadichoan yn Nieumeghen en Nymegen.
Aldheid
thumb|Romeinsk masker Nimwegen is in âlde stêd, de âldste stêd fan Nederlân. De Romeinen bouden in fersterke legerkamp op it plak, om't it strategysk lei, want de heuvels der omhinne joegen in goed útsicht oer de Waal en de delling fan de Ryn hinne. Yn it jier 69 stiften de Bataven, de stamme dy't yn dy omkriten wennen, in doarp tichteby it kamp. Dat doarp waard by de Bataafske Opstân ferneatige. De Romeinen bouden dêrnei in grutter kamp, dêr't Legio X Gemina legere waard. Al rillegau ûntstie der in nij doarp by it kamp. Om it jier 98 hinne krige Nimwegen stedsrjochten fan keizer Trajanus en wie de earste fan twa stêden yn it gebiet fan it hjoeddeistige Nederlân dat in municipium waard.
Yn 103 waard de Legio X Gemina ferpleatst fan Nimwegen nei Vindibona, it hjoeddeistige Wenen, dat in grut ekonomysk neigean feroarsake foar Nimwegen. Sa'n 5.000 minsken ferfearen út de omkriten wei. Yn 104 werneamde keizer Trajanus de stêd ta Ulpia Noviomagus Batavorum (of yn 't koart Noviomagus), dat de oarsprong fan de hjoeddeistige namme is.
Midsiuwen
thumb|Kronenburgerpark mei resten fan de âlde stedsmuorre thumb|De Waach fan 1613 Yn de twadde helte fan de fjirde iuw, ferswakke it Romeinske gesach, en Noviomagus waard lang om let part fan it Frankyske Ryk. It ferskynde yn dy tiid ek op de Tabula Peutingeriana. Yn 777 boude Karel de Grutte in palts yn de stêd. Doe't keizer Loadewyk de Fromme yn 830 tydlik ôfset waard, waard er troch syn soan Lotarius I nei Nimwegen stjoerd. Troch syn lizzing oan de Waal bloeide de hannel yn dy tiid ek op.
De machtige keizer Hindrik VI fan it Hillige Roomske Ryk waard yn 1165 berne yn Nimwegen. Syn soan Freark II joech Nimwegen yn 1230 fannijs stedsrjochten en de stêd waard tagelyk in frije ryksstêd en krige deselde rjochten as Aken. Yn 1247 waard de stêd oan it Hartochdom Gelre jûn as ûnderpân foar in liening. Dat behindere de hannel lykwols net, en yn 1364 waard de stêd lid fan it ferbûn fan de Hânze. De stêd wie part fan it Ryk fan Nimwegen, dat ien fan de fjouwwr ûnderkertieren fan Gelre waard.
Keunst bloeide yn dy tiid ek tige yn de stêd. De ferneamde midsiuwske skilders, de bruorren Fan Limboarch waarden berne en hiene harren ûnderrjocht yn Nimwegen.
Iere moderne tiid
thumb|De Waal by Nimwegen yn 1641 By de Nederlânske Opstân kaam de hannel ta in stilstân. Nimwegen waard yn 1591, nei de Spanjerts ferjage waarden, in part fan de Republyk fan de Feriene Nederlannen en waard dêrtroch winliken in grinsstêd. It waard it toaniel fan ferskate fjildslaggen.
Yn 1678 waard yn de stêd de Frede fan Nimwegen tekene, dêr't besocht waard in ein te meitsjen oan de ferskate krigen en fjildslaggen dy't Jeropa tamtearren. It slagge lykwols net en bewarje de frede foar in lange tiid.
Yn de twadde helte fan de njoggentjinde iuw woeks de befolking fan de stêd en foarmen de fortifikaasjes om de stêd hinne in behindering foar it útwreidzjen fan de stêd. Der wennen tefolle minsken yn de stêd, mar de Nederlânske oerheid woe dy fortikaasjes leaver net ôfbrekke, om't dy sjoen waarden as in wichtich part fan de ferdigening fan Nederlân. Doe't nei de Frânsk-Dútske Kriich fan 1871 bliken die dat âldfrinzige fortifikaasjes út de tiid wiene, waard it belied feroare en waarden de muorren yn 1874 ôfbrutsen. De âlde boarch waard yn 1797 al ôfbrutsen, en de stiennen dêrfan waarden ferkocht.
Moderne tiid
thumb|It Stedhûs en de Grutte Merk om 1900 hinne Oan de ein fan de njoggentjinde iuw en de earste helte fan de tweintichste iuw woeks Nimwegen stadichoan. In spoarbrêge oer de Waal waard yn 1878 boud en yn 1936 waard in brêge foar it dykferkear boud. Yn 1923 waard de Radboud Universiteit Nimwegen stifte, en dêrmei waard Nimwegen in universiteitstêd. Yn 1927 waard it Maas-Waalkanaal groeven.
Twadde Wrâldkriich
thumb|Nimwegen hat bot te lijen hân fan de Twadde Wrâldkriich Yn maaie 1940 waard Nederlân troch Nazy-Dútslân oanfallen, en wie Nimwegen de earste Nederlânske stêd dy't yn Dútske hannen foel. Op 22 febrewaris 1944 waard Nimwegen swier troch Amerikaanske bombardeminten rekke, dat in ûnbidich soad skea yn de binnenstêd feroarsake. It waard ynearsten troch de Alliearden beweard dat it bombardemint in fersin wie en dat Amerikaanske piloaten tochten dat se de Dútske stêd Kleef bombardearre hiene. De Dútsers dêrfoaroer beskuldigen it Nederlânske regear yn ballingskip dêrfan it bombardemint befelle hie. Yn 2005 waard nei in ûndersyk fêststeld dat it om in ûngelok gie troch minne kommunikaasje en trelit yn it loftrom. Goed 750 minsken kamen by it bombardemint om it libben.
Nei de Twadde Wrâldkriich
thumb|Grutte Merk, Nimwegen thumb|Terrassen oan de Molenstraat Fuortendaliks nei de Twadde Wrâldkriich waard by Nimwegen in plak, Kamp Mariënbosch, oanwiisd dy't Dútsers opfange moast dy't út Nederlân wei deportearre waarden. Dat kamp operearre fan 1946 oant en mei 1948
Nei de Twadde Wrâldkriich waard de stêd weropboud en wreide him rap út nei it westen en it súdwesten. De Benedenstad, it part fan de binnenstêd dy't oan de Waal en dus leger leit, wie troch earmoede en oerbefolking sa fertutearze rekke, dat de gemeente de hiele wyk slope litte woe. Troch protesten fan de pleatslike befolking besleat de gemeente de wyk wer op te bouwen mei neikriichske wenten, en liet de strjittepatroan sa't it wie. Sa hold de wyk syn karakter en waard sels yn 1975 beskerme stedsgesicht. Nije wenwiken waarden bewesten en besúdwesten de stêd boud, en ferskate doarpen, sa as Hatert, Hees en Neerbosch waarden opslokt. Om't de Waal in behindering foarme foar útwreiding nei it noarden ta, koe de stêd sadwaande allinnich nei it suden en westen ta útwreidzje. Dêrtroch kaam it sintrum yn it noardeasten fan de stêd te lizzen en kamen guon nijbouwiken wol 7 km fan it sintrum ôf te lizzen. Lang om let besleat de gemeente yn de 1990-er jierren om benoarden de Waal in wyk te bouwen, Waalsprong, dat in Vinex-wyk is. Dêrtroch waarden de doarpen Lent en 't Zand opslokt.
Op 23 febrewaris 1981 bestoarmen ienheden fan de plysje fan Nimwegen en it Nederlânske Leger de Piersonstraat en Zeigelhof yn it sintrum fan Nimwegen, dêr't in hoemannichte kreakers yn in stikmannich pannen húsholden. Hja brûkten 200 plysjebuskes, trije Leopard 1 tanks, trije pantserynfanteryreauwen, in helikopter, 1200 plysjemannen en 750 soldaten, en twongen de kreakers de pannen te ferlitten. De gemeente liet de pannen ôfbrekke, wylst se de mannichte fuortjeie lieten mei gniisgas en CS-gas. Dat feroarsake in gânse opskuor yn de gemeentlike polityk. Wylst de gemeente de kreakers út dy pannen hawwe woe, om't er dêre in parkeargaraazje bouwe woe, woe it grutste part fan de befolking dat der betelbere wenten op dat plak boud waarden.
Nimwegen wurdt hjoed-de-dei troch guon fan polityk rjochts noch wol it "Havana oan de Waal" neamd. It gemeentebestjoer hat foar it grutste part út loftse partijen bestien, sa as GrienLinks, D66, de Sosjalistyske Partij en de PvdA. Bytiden wie Nimwegen de iennichste fan de grutte Nederlânske stêden dy't in folslein lofts gemeentebestjoer hie. De lêste jierren feroare dat justjes. It CDA waard ek populêr, en de hjoeddeistige boargemaster, Hubert Bruls, is lid fan dy partij.
Nimwegen fierde yn 2005 syn twatûzenjierrich bestean. De stêd wurdt as de âldste stêd fan Nederlân sjoen, itjinge bestriden wurdt troch Maastricht.
Klimaat
Nimwegen hat in seeklimaat (CfB). Nimwegen is ien fan de waarmste plakken fan Nederlân, benammen simmerdeis, dêr't de waarmste temperatueren by metten wurde yn de trijehoeke Nimwegen-Roermond-Eindhoven. Troch it ûntbrekken fan berchtmen fan noard nei súd yn Jeropa, kin it waar dêre hurd feroarje, en dêrtroch hat it gebiet in semy-lânklimaat.
Ien fan de noardlikste wynhôven lizze justjes bûten Nimwegen, om Groesbeek hinne, dat justjes besúdeasten de stêd leit.
Geografy
thumb|Elyzese Velden Beek tichteby Nimwegen Nimwegen leit oan de súdigge fan de rivier de Waal en leit oan it begjin fan de Nederrynske Heuvelrêch, dy't oant Xanten yn Dútslân ta rint. De stêd sels leit ek op heuvels.
Nimwegen leit 15 km besuden de Gelderske haadstêd Arnhim en leit mar in pear kilometer fan de Dútske grins ôf. Kranenburg, dat justjes oer de grins leit, en oare plakken oer de grins tsjinje, sûnt de grinzen iepene waarden yn it ramt fan it Ferdrach fan Schengen, suver as forinzeplakken fan Nimwegen, om't huzeprizen dêr leger binne. Fierder lizze de Dútske stêden, Kleef 20 km, en Duisburg 78 km fan Nimwegen ôf.
It besjen wurdich
thumb|Monumintale gebouwen mei de Grutte of Sint-Steventsjerke thumb|Barbarossaruïne op it Valkhof.
Kultuer
thumb|It oankommen fan de meidoggers fan de Fjouwerdagetocht fan Nimwegen
Fjouwerdagetocht
Nimwegen is ferneamd om de jierlikse Fjouwerdagetocht fan Nimwegen, dy't op de tredde tiisdei fan eltse july úteinset. Likernôch 40.000 meidoggers út sa'n 70 lannen dogge fjouwer dagen lang mei oan kuiertochten dy't wol 30 oant 50 km lang binne. In oar ferneamd evenemint is it Valkhof Festival.
Leauwe
thumb|Grutte of Sint-Steventsjerke mei op de foargrûn de Lange Hezelstraat. Nei alle gedachten waard der yn de iere sande iuw al in lytse tsjerke boud op it Valkhof. Yn de Tachtichjierrige Kriich foel Nimwegen om barten yn protestantske en katolike hannen oant by it Belis fan Nimwegen (1591) doe't de stêd definityf yn protestantskehannen kaam en it katolisisme yn it iepenbiere libben ferbean waard. Yn de santjinde iuw wie likernôch 40% fan de befolking katolyk en nei de godstjinstfrijheid, dy't yn de Frânske tiid ynfierd waard, groeide dy ta 60%. By it iepenjen fan de Katolike Universiteit Nimwegen yn 1923 wie dat 70% en yn it midden fan de tweintichste iuw al 80%. Fan de 1960-er jierren ôf naam de ûntsjerklikens rap ta, troch ûnder oaren ûnder druk fan de loftse studinteferienings.
Sport
De wichtichste sportklup yn Nimwegen is fuotbalklup N.E.C. (Nijmagen Eendracht Combinatie) dy't yn it Goffertstadion mei 12.500 sitplakken spilet. De klup spilet yn de Earedifyzje. Fjirder hat de stêd noch in kuorbal-, hockey- en iishockeyklup.
Ekonomy
De trije wichtichste wurkjouwers yn Nimwegen binne:
Oare bedriowen mei harren haadkertier yn Nimwegen binne: Synthon en Vaxxinova. Bedriuwen sa as Qualcomm, Phototronics Inc en Applied Materials hawwe fêstigings yn de stêd.
Ferfier
Nimwegen is ferbûn op it lanlike wegenet troch de A15, A50, A73 mei Arnhim, Fenlo, Duisburg, Eindhoven, De Bosk en Rotterdam. Fierder is de stêd pleatslik ferbûn troch de A325, A326, N324, N325, N326, N842 en N844.
Nimwegen hat fiif treinstasjons: Nimwegen, Nimwegen-Dukenburg, Nimwegen-Heyendaal, Nimwegen-Lent en Nimwegen-Goffert. It Sintraal Stasjon Nimwegen is ferbûn oan it intercity-netwurk.
Fierders hat Nimwegen ferbing oer it wetter troch de rivier de Waal en it Maas-Waalkanaal.
Underrjocht
thumb|[[Radboud Universiteit Nimwegen]] Nimwegen hat ien universiteit; it Radboud Universiteit Nimwegen. Hy waard yn 1923 stifte en wie de earste katolike universiteit yn Nederlân. It hiet ynearsten de Katolike Universiteit Nimwegen oant 2004 doe't er de hjoeddeistige namme krige. Yn oktober 2018 hie de universiteit 22.142 studinten en 4.921 meiwurkers.
Fierder hat de HAN University of Applied Sciences, dy't ûnderrjocht yn it heger beropsûnderwiis jout, fêstigings yn Nimwegen op mêd fan ûnderwiis en sosjaal wurk, en ek de medyske ôfdieling is dêr fêstige.
It ROC-Nimwegen fersoarget it middelber beropsûnderwiis, en fierders binne der ferskate middelbere en legere skoallen yn de stêd.
Polityk
Ferdieling fan de sitten yn de gemeenteried:
Ferneamde ynwenners
thumb|100px|De hillige Petrus Kanisius thumb|100px|Prinsesse Margarita de Bourbon de Parme (2016)
Oare ferneamde ynwenners
thumb|100px|Titus Brandsma (1920-er jierren)
List fan Frânske keunstskilders
List fan Frânske keunstskilders, oardere op alfabet:
Wrâldkampioenskip fjildriden foar froulju elite
De kategory froulju elite stiet sûnt 2000 op it programma fan 'e wrâldkampioenskippen fjildriden.
Poadiumplakken nei lân (oant en mei 2023)
Medaljeferdieling nei lân oant en mei 2023:
Katedraal fan Beauvais
De Sint-Piterkatedraal (Frânsk: Cathédrale Saint-Pierre) is in roomsk tsjerkegebou yn Beauvais yn it departemint Oise yn de regio Opper-Frankryk. It is de katedraal fan it bisdom Beauvais.
De tsjerke waard likernôch tagelyk boud mei de katedralen fan Chartres, Reims, Bourges en Amiens.
De Sint-Piter hat mei in hichte fan 48,50 meter oant it ferwulft it heechst goatyske koer fan 'e wrâld. Fan 1569 oant 1573 wie de katedraal mei syn 153 meter hege spits boppe de krusing sels it heechste bouwurk fan 'e wrâld. De arsjitekten hiene de ambysje om nei dy fan Amiens de grutste katedraal fan Frankryk te bouwen. Twa rampen, ien yn de 13e iuw en de oare yn de 16e iuw, soargen der foar dat de katedraal oant de dei fan hjoed nea foltôge waard. Allinne it koer en it transept binne réalisearre.
Alde katedraal
Fan de eardere katedraal binne in pear traveeën fan it skip bewarre bleaun. Dy yn de let-karolingyske styl boude katedraal datearret moai wis út de twadde helte fan de 10e iuw. De tsjerke wie eartiids mei njoggen traveeën folle langer as de tsjintwurdige tsjerke en hearde ta grutste tsjerken fan dy tiid. Ynwenners fan Beauvais (dy't Beauvaisiens neamt wurde) joegen dy romaanske tsjerke de namme la Basse-Œuvre, yn tsjinstelling ta de letter boude goatyske tsjerke, dy't as la Haute-Œuvre oantsjut wurdt.
Nijbou
Yn 1225 wie nei in brân it koer fan de âlde katedraal folslein ferneatige. De biskop Milon de Nanteuil (1217-1234) keas by de weropbou der foar om wat fierder eastlik in nij koer te bouwen. Mei it einen fan de bou fan de nije katedraal nei it westen ta waard de âlde katedraal stadichoan ôfbrutsen. Op it plak fan de hjoeddeiske Basse-Œuvre soe oarspronklik it goatyske skip boud wurde. Om op hurde rots te bouwen moasten de fûneminten somtiden mear as 10 meter djip oanlein wurde. It boumateriaal fan krytstien kaam út de groeven fan Beauvais en Saint-Martin-le-Nœud. Om 1240 hinne wie de sokkel fan it koer en alles ûnder de ljochtbeuk foltôge. Yn 1260 wie it koer ree en koene dêr missen opdroegen wurde.
Nei alle gedachten wie it in stoarm dy't op in freed yn novimber 1284 de ramp feroarsake dat in part fan de ferwulften ynstoarten. De restauraasje duorre lang en pas om 1347 hinne wie it wurk dien, mar doe tsjinne de Hûndertjierrige Kriich him oan. Yn 1472 stiene de legers fan Karel de Stoute foar de stedspoarten. Beauvais waard doe ûnder lieding fan Jeanne Hachette fûl ferdigene.
Pas 150 jier letter waard mei de bou fan it transept wer fierder wurke oan de katedraal. Mei de foltôging fan it transept yn 1548 wiene de ôfmjittings ûnbidich: fan de aksiale Marijekapel oant de westlike skiedingsmuorre fan it transept wie it gebou 72,5 meter lang, it transept hie in breedte fan 58 meter en it ferwulft fan it koer wie 48,5 meter heech; nochris 4 meter heger as dy fan Amiens.
Twadde faze
In pear jier letter naam it kapittel it beslút om earst net fierder mei it skip te bouwen mar útein te setten mei de bou fan in lantearne, sadat de katedraal al fan fierrens te sjen wie. It wurk begûn yn april 1563 ûnder lieding fan Jean Vast. Doe't it krús op de houten spits set waard wie de katedraal 153 meter heech en dat makke fan de Sint-Piter it heechste bouwurk fan de hiele kristenheid. Dochs wist elkenien ek yn dy tiid al dat it bouwurk kwestber wie. De toer rêste boppe in ûnbidich grutte lege romte, allinne op de fjouwer tige lichte krusingspylders fan it transept, dy't op harren sels al in nuodlike konstruksje foarmen en al hielendal net berekkene wiene op sa'n hege stiennen toer. Troch it ûntbrekken fan in skip oan de westlike kant fan de krusing miste de bou de steunbearen dêr, dy't nedich wiene foar de stipe fan pylders. Om't tocht waard dat it izeren krús op de toer te swier wie waard dat al yn 1572 ferwidere. Op 30 april 1573, doe't de minsken de tsjerke útgyngen nei de Himelfeartmisse, stoarte de toer nei ûnder. De kosten fan skansearrings en weropbou fan de ferneatige ferwulften fan it dwersskip wiene sa heech, dat de weropbou fan de toer net mooglik wie en ek it jild foar de bou fan it skip folslein op gyng oan de restauraasje. Yn 1604 waard oan de westlike kant mei de bou it earste travee fan it skip úteinset, dat dêrnei mei in mei laaien dutsen skiedingsmuorre tichtset waard. Dêrmei kaam definityf in ein oan de bouwurksumheden. Yn de 17e en de 18e iuw soe al it omtinken gean nei de ynrjochting fan de katedraal mei skilderijen, in heechater, de preekstoel en oare monuminten. Sa bleau de Sint-Piter fan Beauvais in ûnfoltôge katedraal.
Revolúsje en restauraasje
De katedraal feroare yn in 'Timpel fan de Rede'. Nei't de slimste revolúsjeterreur wer wat delbêde wie de katedraal foar in skoft in ienfâldige parochytsjerke.
De Sint-Piter waard yn 1822 op 'e nij in katedraal. Stadichoan liet it bisdom it noch oanwêzige religieuze erfgoed fan Beauvais renovearje. Yn 1840 waard de katedraal op de earste Frânske list fan histoaryske monuminten set. De arsjitekt Daniel Ramée stelde yn 1842 út om de katedraal mei twa traveeën nei it westen ta út te wreidzjen, sadat de tsjerke stabiler waard en der in mooglikheid wie om in súdlike toer te bouwen. It projekt krige goedkarring fan de Commission des arts et édifices religieux, mar Ramée krige dien nei't him ferwiten waard dat er syn bouprojekten ferwaarloazge. Syn projekt krige gjin ferfolch, sadat de wisse ferneatiging fan de rest fan de noch besteande 10e-iuwske katedraal tefoarren kommen waard.
Sûnder skansearrings oerlibbe de katedraal de Earste Wrâldkriich. Yn 1939 waarden alle brânskildere ramen fan de katedraal demontearre en opslein yn it kastiel fan Carrouges. It soe bliken dwaan dat soks hiel ferstannich wie, want op 6 juny 1940 foelen by it Dútske bombardemint seis bommen op de katedraal sûnder te ûntploffen. De sakristy waard lykwols ferneatige en alle glês-yn-leadramen dy't net útnommen wiene leine yn gruzels. Ek de ferneamde astronomyske klok rekke skeind en wurke net mear. Yn de 19e iuw wiene by de restauraasje izeren lûkstangen, dy't it gebou omfiemen, ferwidere. Wylst de lûkstangen diel útmakken fan de midsiuwske fernimstigens om it gebou op syn plak te hâlden, like it de restauraasjeploech ûnder lieding fan de arsjitekt Aymar Verdier estetysker om dy mar ôf te seagjen. De lêste fan dy 'mâle' en 'nutteleaze' lûkstangen waarden yn de jierren 1960 ferwidere. De lûkstangen foarmen lykwols ûnderdiel fan de stabiliteit fan it gebou en troch de ferwidering dêrfan ûnstie der instabiliteit. Sa'n 20 jier letter ferskynden jimmeroan grutter wurdende skuorren. Om de katedraal iepen te hâlden en de earms fan it dwersskip te stabilisearjen, waarden op in hichte fan mear as fjirtich meter yn de tsjerke acht grutte balken oanbrocht. Yn de 21e iuw waarden op de midsiuwske plakken wer metalen lûkstangen oan de binne- en bûtekant oanbrocht, dy't it bouwurk stadichoan wer op it plak werom setten. Op hege, los fan it gebou steande steigers, waard der oan it begjin fan de 21e iuw fierder wurke oan de restauraasje en stabilisaasje fan it gebou. Mei it opsetten fan in stabiliteitskontrolesysteem waard sûnt 2014 in earste stap setten foar de ferwidering fan de stutten.
Plattegrûn en ôfmjittings
De katedraal soe boud wurde yn de foarm fan in Latynsk krús. Fan it skip is lykwols allinne it earste travee boud. De liturgyske oriïntaasje is fan east nei west.
Ynterieur
De katedraal hat noch 13e-, 14e- en 16e-iuwske ramen. Yn de twadde helte fan de 20e iuw binne ek nije ramen fan ferskillende gleskers ynset. De âldste ramen út 1240 binne te finen yn de eastlike, aksiale Marijekapel, de meast sintrale kapel fan de njoggen straalkapellen. Oan de linker kant wurdt de Beam fan Jesse foarstelt en oan de rjochter kant in ferhaal út de leginde fan Teofilius fan Adana. It roasfinster yn it noardertransept is wijd oan it Lêste Oardiel. Oer de hiele wrâld ferneamd is de astronomyske klok, dy't tusken 1865 en 1868 troch Auguste-Lucien Vérité boud waard. De klok, dy't yn in 12 meter hege, 5,12 meter brede en 2,82 meter djippe yn romano-byzantynske styl makke kast stiet, krige in plak yn de Kapel fan it Hillich Sakramint yn de noardlike earm fan it dwersskip en bestiet út likernôch 90.000 mechanyske ûnderdielen fan staal en messing en 53 emaillearre wizerplaten. Middeis kraait de hoanne en jouwe 68 figuerkes in foarstelling fan it Lêste Oardiel. Yn de Sint-Teresiakapel yn it noardlike diel fan de koeromgong stiet ek ien fan de âldste oerwurken fan it lân. De bou fan it oerwurk, dat foltôge waard yn 1305, waard troch mooglik makke troch de kanunnik Etienne Musique, dy't yn 1323 ferstoar.
Yn de katedraal hingje ferskillende skilderijen út de 17e, 18e en 19e iuw mei wurk fan û.o. Charles de La Fosse, José de Ribera en Jean Jouvenet. Fan it byldbouwurk is it neamen wurdich in 15e iuwske krusige Kristus, in 15e-iuwske Ecce Homo fy't by it midsiuwske oerwurk stiet, in passy-retabel út de twadde helte fan de 16e iuw (oarspronklik ôfkomstich út de tsjerke fan Bracheux), in 16e-iuwsk byld fan de abdis Sint-Angadrisma, in 17e iuwske byldegroep efter it heechalter fan Marije mei Jezus fan Nicolas Sébastien Adam en in troanende Sint-Piter by de tagong fan de katedraal.
Oargels
De katedraal hat twa oargels. It haadoargel waard yn 1979 troch Danion-Gonzalèz boud, It sleeplade-ynstruint hat fjouwer manualen en pedalen, 77 registers en likernôch 5.000 pipen. By de bou waard materiaal fan it âlde oargel út 1827 op 'e nij brûkt. Fierder stiet yn de katedraal in twamanualich koeroargel, dat yn 1850 troch Ducroquet boud is en yn 1943 restaurearre en oanpast is troch Gutschenritter.
Kleastergong en kapittelseal
De kleastergong waard yn de 14e iuw boud, mooglik noch ûnder it episkopaat fan Pierre de Savoie. Boppe de gong is it gebou boud fan fakwurk en bakstien. Fan de oarspronklik fjouwer fleugels fan de kleastergong binne der twa bewarre bleaun. In diel hat stiennen ferwulften en in diel is oerkape mei in flak balkeplafond. Foar de Frânske Revolúsje wie yn it gebou boppe de gong de bibleteek fan it kapittel ûnderbrocht.
Yn de 16e iuw waard njonken de kleastergong in stiennen gebou boud, dêr't boppe de kapittelseal waard ûnderbrocht. Yn it midden fan de kleastergong is in lytse tún mei yn it midden in izeren krús op in 16e-iuwske pylder.
Paul Panhuysen
Oplieding
Panhuysen folge in Monumintaal en Autonome Keunstoplieding oan de Jan van Eyck Akademy (1954-1959). Dêrnei folge hy Sosjology en in Keunstoplieding oan de Utertske Universiteit (1957-1961). As keunstner, muzikant, kurator, sosjolooch en keunstteoretikus wurke hy binnen de streamingen fan Abstrakt-ekspresjonisme (oant 1964), Minimal art (oant 1966) en Performance art (oant no).
Wurk
It wurk fan Panhuysen is tige breed en syn doel is altiten om mei te wurkjen oan de ferbettering fan it deiske libben fan minsken. Dêrom hat er inkele eveneminten organisearre, wêrûnder de Road Block yn Veendam (1970) om bern op in strjitte sûnder auto's boartsje te litten. Fierder wie er direkteur fan de Keunstniverheidsskoalle ‘Vredeman de Vries’ yn Ljouwert (1962-1964), edukaasjemeiwurker yn it Gemeentemuseum De Haach (1966), en Edukaasje- en PR ôfdielingslieder fan it Van Abbemuseum yn Eindhoven (1966-7).
Panhuysen hat de maatskiplike belutsenheid en eksperimintele keunst yn syn wurk yntegrearre. Hy hat De Bende van de Blauwe Hand oprjochte (1965) en hy organisearre it Museumfeest yn it Van Abbemuseum (1967) mei in rekord fan 1.200 besikers. Letter hat hy de “Free Community of the Global City of Peace and Pleasure” (1967-8), de “Maciunas Ensemble” (1968-), en It Apollohûs yn Eindhoven (1980-2001) oprjochte en laat.
De bekendste lûdsynstallaasjes fan de keunstner binne mei snaren makke dy't op ferskillende manieren oer romtes spand binne en dy't syn troch de keunstner mei syn mei hars bedekte fingers bespile wurde as in soarte strykstôk. Paul Panhuysen hat inkele muzykalbums publisearre, Lost for Words en Partitas for Long Strings en is lid fan it Maciunas Ensemble, neamd nei George Maciunas fan Fluxus. Dêrneist hat hy wurke mei Arnold Dreyblatt, Ellen Fullman, en Remko Scha.
Lidmaatskip en erkenning
Panhuysen hat lid west fan de Beropsferiening fan Byldzjende Keunstners (BBK) en hat de fakbûnen OBK en VBBKZN (1969-1981) oprjochte. Hy hat asartist-in-residence yn de Exploratorium, San Francisco, USA (1993), it Yellow Springs Institute, Chester Springs, USA (1994), en it Aomori Contemporary Art Centre, Aomori, Japan (2002) west. Paul Panhuysen waard riddere mei de Oarder fan de Nederlânske Liuw (1998).
Adriaan van der Hoop jr.
right|thumb|200px|Adriaan van der Hoop jr., litografy fan [[Adrianus Johannes Ehnle|A. J. Ehnle]] Adriaan van der Hoop jr. (Rotterdam, 17 juny 1802 - Rotterdam, 4 novimber 1841) wie in Nederlânsk dichter en literatuerkritikus. Hy wurdt beskôge as ien fan de foarrinners fan de literêre fernijingsbeweging út de jierren ’30 fan de 19e iuw, Jong Holland.
Adriaan van der Hoop wie autodidakt op it mêd fan lêzen en skriuwen. Hy learde Ingelsk, Frânsk en Heechdútsk en koe him ek goed rêde yn it Latyn. Sûnt 1830 makke er poëzy, ek oer de aktualiteit wat doe ûngewoan wie. Tiendaagsche veldtogt (Tsiendeiske Fjildtocht) en Rouwklagt bij het overlijden van Neérlands Koningin wienen tige populêr. Van der Hoop rjochte 1832 yn de mande mei mr. P. S. Schull it tydskrift Bijdragen tot Boeken en Menschenkennis op en siet ek yn de redaksje. Teffens wie er lid en bestjoerder fan it letterkundich genoatskip Verscheidenheid en Overeenstemming yn Rotterdam. Hy droech dêr, lykas ek by Diversa sed Una yn Doardt en Dilegentia yn De Haach, syn gedichten foar. Van der Hoop jr. wie fierders lid fan de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde, korrespondint 2e klasse fan it Keninklik Nederlânsk Ynstitút en ridder yn de Oarder fan de Nederlânske Liuw.
Tanya Roberts
Tanya Roberts, berne as Victoria Leigh Blum, (New York, 15 oktober 1955 – Los Angeles, 4 jannewaris 2021) is in Amerikaanske aktrise. Hja is it meast bekend fan har rollen yn Charlie's Angels, The Beastmaster, A View to a Kill, Sheena en That '70s Show. Roberts waard yn de jierren 1980 troch in soad manlju yn Hollywood as it ultime sekssymboal sjoen.
Nederlânske kampioenskippen baanhurdfytsen
De Nederlânske kampioenskippen baanhurdfytsen binne in rige wedstriden om te bepalen wa 't Nederlânsk kampioen wurdt yn de ferskate ûnderdielen fan it baanhurdfytsen. De wedstriden wurde jierliks troch de Koninklijke Nederlandsche Wielren Unie organisearre yn ferskate kategoryen. Soms wurde alle kategoryen yn itselde toernoai ferriden, mar soms wurdt it toernoai opsplitst. It toernoai foar manlju wurdt sûnt 1893 organisearre, it toernoai foar froulju stiet sûnt 1968 op it programma.
Constantijn Huygens
thumb|200px|Constantijn Huygens en syn hûshâlding, skildere troch [[Adriaan Henneman]] Constantijn Huygens (De Haach, 4 septimber 1596 — dêre, 28 maart 1687) wie in Nederlânsk dichter, diplomaat, gelearde en komponist.
Huygens stiet bekend as ien fan de grutste dichters út de Gouden Iuw.
Constantijn Huygens wie de heit fan de natuer- en wiskundige Christiaan Huygens. Hy dielt it grêf mei syn soan yn de Grote Kerk yn De Haach.
Nei Huygens is in literêre priis neamd, de Constantijn Huygenspriis.
Gedicht 1
''
55
Ferstoarn
50er
Romanisearring
Yn goed foarbyld fan romanisearring wienen de Kelten yn Galje en Spanje dy't nei ferrin fan tiid folslein de romeinske kultuer oernommen, taal en godstsjinst ynbegrepen. Lykwols romanisearren net alle folken, de Basken bygelyks bleaunen wol de eigen taal sprekke en behâlden harren eigen kultuer. Nei de fal fan it Romeinske Ryk yn 476 foel de standerttaal Latyn útein yn de Romaanske talen.
Yn West-Jeropa is it gefolch fan eardere romanisearring noch altyd oanwêzich: alle Romaanske talen, de Jeropeeske rjochtspraak en in grut part fan de westerske kultuer binne werom te fieren op de Romeinen.
Evangelysk-Lutherske Tsjerke
thumb|Evangelyske-Lutherske Tsjerke oan it Ramen yn Hoarn De Evangelysk-Lutherske Tsjerke (ELT) is in tsjerke dy't yn ferskate westerske lannen fertsjintwurdige is. De tsjerke is ûntstien út it herfoarmingswurk fan de 16e-iuwske Dútske tsjerkherfoarmer Maarten Luther.
Nederlân
De earste Lutherske gemeenten yn Nederlân datearje al út de 16e iuw, de iuw fan de Reformaasje. Amsterdam wie yn de earste iuwen fral it sintrum fan Lutherske aktiviteit, meidat dêr in protte lutherske keaplju wennen, dy't fan Dútslân en Skandinaavje kamen. Ek yn oare stêden wienen it migranten dy't Lutherske gemeenten stichten, bygelyks de Dútske hiersoldaten dy't Grins beskermen by it belis fan de stêd yn 1672.
De eigentlike Evangelysk-Lutherske Tsjerke yn it Keninkryk fan de Nederlannen waard earst yn 1818 oprjochte. De ELT is yn Nederlân relatyf lyts bleaun, mei in pear tûzen leden. Lykas yn Dútslân waard it tsjerkegenoatskip hjir ek as frijwat frijsinnich sjoen; de ynfloed fan de moderne teology is der grut.
Yn 2004 gong de ELT mei de Grifformearde Tsjerken yn Nederlân en de Nederlânske Herfoarme Tsjerke op yn de Protestantske Tsjerke yn Nederlân (PKN). Oarspronklik soene noch in stikmannich oare lytse tsjerken meidwaan, mar dy heakken yn de rin fan it proses ôf. De romte dy't de Lutherske idintiteit yn de PKN krige wie foar guon ortodokske gemeenten ien fan de redenen om fûl te protestearjen tsjin ienwurding. Dochs binne de spesifyk Lutherske geskriften en gebrûken erkend en bestean de Lutherske gemeenten fan foar de feriening noch altyd yn de PKN as selsstannige tsjerken mei in eigen identiteit.
Dútslân
Yn Dútslân is de Evangelysk-Lutherske Tsjerke de grutste protestantske streaming. Leden fan de ELT wurde yn it koart 'evangelysk' neamd, wat net betiisd wurden moat mei "evangelikaal", dat foar oare evangelyske tsjerklike streamings sa as de pinkstergemeente brûkt wurdt. Yn dy streamingen wurdt de ELT yn Dútslân yn it generaal as frijwat frijsinnich beskôge.
Skandinaavje
Yn Noarwegen, Denemarken, Finlân en op Yslân is de Lutherske Tsjerke de steatstsjerke. Yn Sweden is se dat sûnt 2000 net mear en yn Noarwegen stiet in grûnwetsferoaring op priemmen, dy't de Noarske Tsjerke fan de steat losmeitsje moat. Biskoppen sille dan net mear troch de kening, de summus episcopus, beneamd wurde, mar troch in tsjerklik orgaan.
Amearika
De Amerikaanske takke fan de Lutherske tsjerken waard stichte yn 1917 ûnder de namme Noarsk-Lutherske Tsjerke fan Amearika (NLTA). De NLKA ûntstie út it byelkoar bringen fan trije Noarske tsjerkegenoatskippen, mammentlik de Haugesynoade (stichte 1876), de Noarske synoade (stichte 1853) en de Feriene Noarsk-Lutherske Tsjerke (stichte 1890).
Yn 1946 krige in fenijde NLKA de namme "Evangelysk-Lutherske Tsjerke" (ELT). Dy ELK fusearre yn 1960 mei in tal oare Lutherske Tsjerken, dy't doe meielkoar de "Amerikaansk-Lutherske Tsjerke" (1960-1987) waarden. Yn 1988 fusearre de tsjerke úteinlik mei wer oare tsjerkegenoatskippen ta de Evangelysk-Lutherske Tsjerke yn Amearika (ELTA).
Tjalling van den Berg
Tjalling van den Berg (1948) is in Frysk-Nederlânske sportcoach en skriuwer fan boeken oer turnûnderwiis.
Eftergrûn
Van den Berg folge in oplieding oan de ALO yn Grins en die dêrnei in coachkursus by it NOC*NSF. Dêrnei lei er him ta op it ûntwikkeljen fan it turnen en fan akrogym. Hy publisearre ferskate boeken oer turnûnderwiis en -begelieding. Ek joech er dêroer presintaasjes en workshops, ek yn it bûtenlân. Van den Berg wurke ek as coach foar de KNKB en de KNHS. Van den Berg is coach fan de ynternasjonale turnklassen fan it CIOS yn de Sportstêd It Hearrenfean en wurket fierder as jongereincoach by SK It Hearrenfean.
Van den Berg coachte ûnder oaren syn dochter Berber van den Berg, dy't ferskate nasjonale en ynternasjonale turntitels behelle.
Laura Prepon
thumb|Laura Prepon (2014) thumb|Laura Prepon Laura Prepon (Watchung (New Jersey), 7 maart 1980) is in Amerikaansk aktrise. Sy is it meast bekend fan har rol as de moaie, 'feministyske' Donna Pinciotti yn That '70s Show.
Stasjon Harns Haven
250px|thumb|right|Stasjon Harns Haven Stasjon Harns Haven is it einstasjon fan it spoar Harns - Nijeskâns (Steatsline B). It stasjon wurdt benammen brûkt troch reizgers dy't de fearboat nei Skylge of Flylân nimme of troch Harnzers dy't yn it sintrum wenje of toeristen dy't op it histoaryske stedssintrum ôf komme.
Laura Prepon
Har karriêre sette útein yn 1995 mei in reklamespotsje foar WorldCom. Yn 1996 studearre sy drama by Caroline Thomas oan it Thomas' Total Theatre Lab. Eardat sy meidie oan That '70s Show, arbeide hja as model yn Parys, Milaan en Brazylje. Fierders wie hja twa kear te sjen op it omslach fan it tydskrift Maxim, ienris mei har eigen reade hier en in kear mei blond ferve hier. Ek hie sy in gastoptreden mei allinne har stim yn it kompjûterspul Halo 2 as United Nations Space Command marinier.
Stasjon Harns Haven
It stasjon waard iepene op 27 oktober 1863 en telt tsjintwurdich noch mar ien spoar. It oarspronklike houten stasjonsgeboutsje út 1970 waard yn 1990 ferfongen troch in nij gebou (sûnder loket), dat yn 2008, by de werynrjochting fan 'e Harnzer wetterkearing, sloopt waard. Yn 2010 kaam der binnendyks in nij stasjonsgebou.
Inkele jierren wie dit stasjon skrast út de tsjinstregeling fan it trajekt Ljouwert – Harns, mar nei oanlieding fan protesten is besluten de trein oerdei dochs wer trochride te litten nei Harns Haven.
Stasjon Harns Haven wurdt betsjinne troch de stoptreinen fan Arriva (foarhinne NoordNed).
Tusken 2009 en begjin 2010 ha der gjin treinen riden tusken stasjon Harns en Harns haven y.f.m. wurksumheden oan de wetterkearing en binne it spoar en it perron fernijd. Yn 2010 wie it stasjon Harns Haven it earste treinstasjon fan Nederlân mei it Arrivalogo fan ferfierder Arriva.
Nepal
Nepal, sûnt 2008 offisjeel de Federale Demokratyske Republyk Nepal, is in lân yn it Súd-Aazje. De haadstêd is Katmandû. Nepal wie it grutste part fan syn bestean in monargy. De lêste kening wie sûnt 2001 Gyanendra; nei syn ôftwongen abduksje waard Nepal op 28 maaie 2008 in federale republyk. De earste presidint, Ram Baran Yadav, waard op 23 july 2008 beëdige.
Lizzing
Nepal wurdt begrinzge troch:
Lânskip
left|thumb|De berch [[Mount Everest.]] Nepal bestiet út in smelle stripe lân dy't him útstrekt oer in lingte fan 853 km mei in breedte fan 160 km yn it súdlike diel fan de Himalaya. In grut part fan it lân is tige bercheftich. Fan de tsien heechste bergen yn de wrâld lizze der acht yn Nepal, dêrûnder de alderheechste, de Mount Everest (8850 meter), oan de grins mei Sina.
Yn it suden, by de grins mei Yndia, leit it flakke Teray-gebiet, dat folge wurdt troch de Siwalik-ketten en de brede sône fan it foarberchtme fan de Himalaya. It grûngebiet hâldt yn it noarden op by de kam fan de Himalaya. Om-ende-by 20% fan de oerflakte is te brûken foar de lânbou. It ekonomyske en sosjale kerngebiet is de delling fan Katmandû yn it foarberchtme.
Inkele oare hege bergen en rêgen yn Nepal binne de Daulagiry, Kanggenjunga, Lotse en Annapurna.
Klimaat
Troch de grutte hichteferskillen beskikt it lân oer ûnderskate klimaatgebieten, fan in heechberchtme klimaat yn de Himalaya oant in subtropysk klimaat bylâns de grins mei Yndia. Yn it easten fan Nepal falt mear rein as yn it westen.
Skiednis
Nepal bestie eartiids út lytse foarstendommen en stammen. Ta de âldste dynastyen hearden de Gupta. Yn 1324 waard Nepal ferovere troch Harisimhadeva, kening fan Simraun. Under hearskippij fan de Gurkas waard Nepal yn 1756 feriene. Begjin 19e iuw waard Grut Brittanje it lân mei de measte kwizekwânsje op de Nepaleeske polityk. By ferdrach yn 1816 stie Nepal in part fan har gebiet ôf oan de Ingelsken.
Yn 1846 makke Jung Bahadur, in lid fan de Rana-famylje him master fan de macht. Yn 1951 hat de driging fan in boargerkriich en bemiddeling fan Yndia laat ta in ein fan de absolute macht troch de Rana's. Under kening Mahendra krige Nepal syn earste grûnwet. Sûnt 1990 binne politike partijen talitten en kinne fertsjintwurdigers dêrfan om de fiif jier keazen wurde.
Bienze IJlstra
Bienze IJlstra (Bûtenpost, 1954) is dirigint en haaddosint koperblazers.
Bienze IJlstra krige syn earste muzyklessen fan Tjeerd Brouwer. Hy ferfolge syn stúdzje oan de Muzyk Pedagogyske Akademy yn Ljouwert. Dêr studearre er eufoanium en direksje. Doe't er achttjin wie krige er syn earste korps as dirigint. Sûnt dy tiid hat IJlstra in soad korpsen regionale en nasjonale súksessen brocht. Hy wie ûnder oare dirigint fan brassband De Bazuin út Oentsjerk en brassband De Wâldsang út Bûtenpost. Tsjintwurdich (2007) is er haaddosint koperblazers by streekmuzykskoalle De Wâldsang yn Bûtenpost. Dêrneist is er dirigint fan it koperensemble fan dyselde muzykskoalle en fan fanfare De Bazuin út Stynsgea en 'Blaast de Bazuin' út Surhústerfean.
56
Ferstoarn
50er
List fan planetoïden 9801-9900
Dit is in list fan planetoïden 9801-9900.
Toersweleftigen
De toersweleftigen (Latynske namme: Apodiformes) foarmje in skift fan grutwjukkige fûgels. Ta dit skift hearre trije famyljes fan fûgels, nammentlik de beamgierswelfûgels (Hemiprocnidae), de toerswelfûgels (Apodidae) en de kolibrys (Trochilidae). Guon ûndersikers beskôgje dizze trije famyljes as ûnderdiel fan it skift fan de nachtsweleftigen (Caprimulgiformes).
List fan planetoïden 47201-47300
Dit is in list fan planetoïden 47201-47300.
Feriene Keninkryk
It Feriene Keninkryk, folút it Feriene Keninkryk fan Grut-Brittanje en Noard-Ierlân en yn de folksmûle faak Grut-Brittanje of Ingelân neamd, is in lân yn West-Jeropa. De haadstêd is Londen en de kening fan de monargy is sûnt 2022 Charles III.
Tuskentaal
Mei de tuskentaal wurdt de yn it Nederlânsktalige diel fan Belgje sprutsen, ynformele Nederlânske sprektaal bedoeld. Dy taalfariant is in regiolekt, dat tusken it Belgysk-Nederlânsk (de Flaamske fariant fan 'e Nederlânske standerttaal) en de yn Flaanderen sprutsen Nederlânske dialekten yn stiet. De term "tuskentaal" is yn 'e jierren njoggentich betocht troch guon Gintske taalwittenskippers. Soms wurdt dizze taalfoarm ek wol betitele as "Soapflaamsk" of "Ferkavelingflaamsk", mar om't dy beneamings in wat lytsachtsjende lading hawwe, wurdt faak de foarkar jûn oan "tuskentaal".