cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cardiff
Ut de skiednis
thumb|left|Cardiff Castle Cardiff ûntstie yn 1093 om in kastiel fan de Noarmannen hinne. Op itselde plak hie earder in Romeinsk castellum stien. Oant de 19e iuw wie Cardiff in relatyf lytse stêd, mar troch de yndustrialisaasje en de stienkoalminen groeide de stêd bot. Yn 1883 krige Cardiff in universiteit; it stedhûs waard yn 1904 boud. In jier letter krige Cardiff stedsrjochten (1905) en fyftich jier letter waard it de haadstêd fan Wales (1955). Yn de jierren tachtich ferkommere it havengebiet tige, in gefolch fan de stienkoalkrisis. Wilens is it gebiet omboud nei in kantoarensône en frijetiidssintrum.
Sûnt 1999 hat Cardiff it Millennium Stadium, de grutskens fan de Welsh Rugby Union. Oant it nije Wembley-stadion yn gebrûk naam waard, was dat it grutste stadion fan it Feriene Keninkryk. It is 93 meter heech, dat it is it heechste gebou fan Wales.
Ekonomy
De haven fan Cardiff, Cardiff Bay of Tiger Bay hjitten, wie yn it ferline ien fan meast drokke haven fan de wrâld, dy't fral tsjinne foar it skypjen en útfieren fan de stienkoal út de noardliker dellingen. Troch de delgong fan de stienkoalwinning yn de jierren tachtich fan de 20e iuw, waard it belang fan de haven in stik minder. De wichtichste yndustriën binne no metaalbewurking, autoproduksje en meganika.
Ferkear en ferfier
Cardiff leit oan de autosnelwei M4 dy't east-west troch it suden fan Ingelân en Wales rint, fan Londen oant westlik fan Swansea (Abertawe). Cardiff leit ek oan it haadspoar fan Londen nei Fishguard en is it begjinpunt fan ferskate sydlinen. Op sa'n 16 kilometer fan it stedssintrum leit de ynternasjonale lofthaven fan Cardiff. Fan 1942 ôf hie Cardiff in trolleybusnet. Yn 1970 waard dy opheft. No hat de stêd in protte bus- en treinlinen.
Demografy
thumb|230px|Captain Scott Memorial yn Cardiff Bay - [[Robert Falcon Scott]]
Pasta (daaiguod)
Pasta (Italjaansk foar daai) is yn de Italjaanske keuken de beneaming foar daaiguod fan hurd weet. Pasta is dêr drûge en farsk en hat in soad foarmen en wizen fan tameitsjen. Sûnt koart is der pasta fan spelt te krijen, en ek meargrane- of glutenfrije farianten.
Farianten bûten Itaalje
Al folle langer is de namme noedels bekend, dêr’t de Italjaanske pasta ek by heart mar dêr’t jo besibbe produkten mei oantsjutte dy’t net fan Italjaansk komôf binne. Sa waarden noedels iten yn de hiele Noard- en East-Jeropeeske keuken (knödel), krekt as yn it Midden-Easten en yn East- en Súdeast Azië (bamy). Italjaanske migranten yntrodusearren de pasta yn de Feriene Steaten. Yn 2005 waarden yn de Sineeske provinsje Qinghai noedels fan 4.000 âld fûn, dy’t foar’t neist út gierst makke wiene.
Soarten
Der binne twa haadskiften Italjaanske pasta, pasta secca of pastasciutta (drûge pasta, eventueel mei aai tamakke (pasta secca all'uovo)), en pasta fresca (farske pasta). Pasta kin sawol yn waarme as yn kâlde gerjochten lykas pastasalade brûkt wurde. Pasta is in daaiprodukt dat op allerhanne wizen yn allerhanne foarmen fabrisearre wurdt. It daai kin yn tinne plakken oprôle wurde en dan yn stripen snien wurde (spagetty, tagliatella). It kin ek mei in masine troch foarmkes parse wurde (makaroanje, fusilly en penne. Ek kinne de plakjes yn fjouwerkantsjes snien wurde en dan mei in folling deryn masinaal of mei de hân ta ravioly of tortelliny (taartsjes) rôle wurde. In tal soarten pasta hawwe njonken in glêde ferzje (pasta liscia) ek in ribbele útfiering (pasta rigata) om saus better fêsthâlde te kinnen, bygelyks:
In tal oare pastafoarmen (gjin folslein oersjoch):
Wetter
Tamakke daaiguod bestiet bytiden foar in grut part út wetter. Echte pasta wurdt makke sûnder wetter (Battajon, 2011), De yngrediïnten besteane út hurd weetgrys, farske aaien en sâlt. De gearstalling fan dat wetter is sadwaande fan belang. De drûge stof of folslein fêste stof dy’t yn dat wetter sit is fan ynfloed op it oplossingsfermogen fan it wetter om ta itselde resultaat te kommen. It soarte drinkwetter sil dus foar in grut part de smaak en it oansjen en dus de wurdearring útmeitsje. Deselde pasta fan hurd liedingwetter ofwol fan boarnewetter mei eventueel geunstiger TVS en pH sil pasta ek evenrediger gear meitsje (ek binnenyn) en net, sa’t by wetter mei in hege TVS of hurd wetter, oan de bûtenkant weak en spûnzich en binnenyn hurd en taai. It oplossingsfermogen en de soergraad fan wetter hat dus ynfloed.
Pasta yn Nederlân
Yn 1813 advertearret in winkel yn de Amsterdamske Keallestrjitte al mei ‘makaroanje, fermiselly, lasagnes en alle oare soarten fan Italjaansk daaiguod’. Yn 1902 hie De Telegraaf in resept foar ‘makaroanje mei ham en tsiis’, makke fan ‘150 gr. makaraonje, 1 1/4 liter bûljon of wetter, 100 gram ljirre of 50 gr. ljirre en 50 gr. ham, 100 gram parmezaanske tsiis en 80 gr. bûter’. De Nederlânske stiselfabryk Honig begjint yn 1920 mei de produksje fan fermiselly en makaroanje út sêft weet. Oant de tachtiger jierren sil pasta út sêft weet yn Nederlân merklieder bliuwe.
Begjin santiger jierren iepenen yn Nederlân de earste pizzeria’s. Tagelyk festigen har de earste Italjaanske delikatessewinkels, dy’t daliks de autentike Italjaanske pastamerken (benammen Barilla en De Cecco) yntrodusearren.
Begjin tachtiger jierren wurdt it merk Grand’Italia eksklusyf foar Nederlân yntrodusearre troch it Italjaanske bedriuw Star, festige deunby Milaan. De produkten (pasta’s en sauzen) wurde yn Itaalje makke. Nederlânske supermerken advertearje mei Grand’Italia fan 1984 ôf.
Ek fan de jierren tachtich ôf begûnen Britske telefyzjekoks as Keith Floyd en letter Nigella Lawson, Gordon Ramsey en benammen Jamie Oliver it iten fan pasta oer de hiele wrâld te promoaten. Begjin 2000 blykt pasta yn Nederlân de ierdappel te ferkringen as basismiel.
South Pacific (film út 1958)
South Pacific is in Amerikaanske romantyske oarlochsfilmmusical út 1958 ûnder rezjy fan Joshua Logan, mei yn 'e haadrollen John Kerr, Mitzi Gaynor en Rossano Brazzi. De titel betsjut "Stille Súdsee". De film waard basearre op 'e tige súksesfolle toanielmusical South Pacific, fan Rodgers en Hammerstein, út 1949, dy't sels wer loskes basearre wie op 'e ferhalebondel Tales of the South Pacific, út 1947, fan 'e Amerikaanske auteur James A. Michener. It ferhaal giet oer in eilân yn 'e Stille Súdsee, dêr't Amerikaanske militêren dy't dêr ûnder de Twadde Wrâldoarloch legere binne, leafdesrelaasjes krije mei de lânseigen befolking. It ûnderlizzende tema is rasisme. De film waard tige goed ûntfongen en wûn in Oscar foar bêste lûd. Dêrnjonken waard er nominearre foar twa oare Oscars en twa Golden Globes.
Plot
Twadde luitenant Joseph Cable fan it Amerikaanske Marinierskorps arrivearret yn 'e Twadde Wrâldoarloch op in net by namme neamd eilân yn 'e Stille Súdsee, dêr't de matroazen fan 'e Amerikaanske Marine harren op it strân bekleie oer it gebrek oan beskikbere froulju. Ferpleechsters by de marine binne ofsieren (en dêrom ûnberikber foar sljochtwei matroazen), en fierders is der mar ien frou op it eilân, dy't "Bloody Mary" neamd wurdt, in slûchslimme âldere Tonkineeske ferkeapster fan gersrokken en oare snústerijen. Doe't de eilânbewenners hearden dat Amerikaanske matroazen en mariniers op it eilân stasjonearre wurde soene, hawwe se alle oare lânseigen froulju evakuëarre nei in oanbuorjend eilân, it mysterieuze Bali Ha'i, dêr't inkeld ofsieren komme meie. De snoade Luther Billis, dy't mank de matroazen in liedende rol hat, langet dernei om nei Bali Ha'i oer te stekken om mei de pleatslike froulike befolking "yn 'e kunde te kommen", mar dêrfoar hat er ferlet fan in ofsier by wa't er him by oanslute kin.
Cable is nei it eilân ta stjoerd om diel te nimmen oan in gefaarlike spionaazjemisje dy't it tij fan 'e oarloch yn dit diel fan 'e wrâld keare kin. Bloody Mary hat in bûtenwenstige soad belangstelling foar him en besiket him mei te troaien nei Bali Ha'i, wêrfan't se op mysterieuze wize seit dat it "syn spesjale eilân" is. Billis sjocht syn kâns skoan en biedt Cable oan om in boat foar him te regeljen. Cable hat lykwols gjin earen nei ôfliedings; hy is hjir om mei de pleatslike kommandant, kaptein-op-see George Brackett, en dy syn direkte ûnderhearrige, kaptein-luitenant-op-see Bill Harbison, te oerlizzen oer syn misje. It is de bedoeling dat er dropt wurde sil op it eilân Marie-Louise, dat beset is troch de Japanners. Dêrwei sil er de bewegings fan 'e Japanske float yn 'e rekken hâlde en yn 't foar warskôgje kinne as der in oanfal ynset wurdt. Hy is dêrfoar lykwols al in pleatslike gids nedich dy't Marie-Louise goed ken, sadat er út 'e hannen fan 'e Japanners bliuwe kin.
Underwilens is ien fan 'e marineferpleechsters op it eilân, de naïve Nellie Forbush út Little Rock (Arkansas), yn 'e kunde kommen mei in pleatslike Frânske plantaazje-eigner yn syn middeljierren dy't Émile de Becque hjit. Hoewol't se him noch mar koarte tiid ken, is se smoarfereale op him rekke. Émile is ek fereale op har, mar se hawwe harren gefoelens noch net útsprutsen en binne der beide ûnwis fan oft de oare harren leafde beäntwurdet. As Nellie nei in besyk oan 'e plantaazje fan Émile ôfskie nommen hat en ôfset is, jouwe twa jonge, healbloed-Polynezyske bern harren by Émile, en wurdt dúdlik dat er harren heit is. Werom op 'e basis befreegje Brackett, Harbison en Cable Nellie oer Émile, fan wa't bekend is dat er Marie-Louise ken as wie it syn eigen broeksbûse. Se ûntdekt dat se eins hielendal net sa'n soad oer him wit, al is se der wol wis fan dat er hielendal allinne op 'e wrâld is, sûnder lykfol hokker famylje. De ofsieren, dy't witte dat Émile twa bern hat út in houlik mei in Polynezyske frou dy't inkele jierren earder ferstoarn is, hâlde harren dêroer stil, mar freegje har wol om út te finen hokker politike opfettings oft er hat en wêrom't er út Frankryk wei gien is.
Letter wurdt Émile by Brackett en Harbison roppen, dy't him freegje om as gids mei te gean op Cable syn nuodlike misje nei Marie-Louise. Émile wegeret lykwols, om't er troch syn foarnommen houlik mei Nellie no tefolle te ferliezen hat. De misje fan Cable wurdt dêrtroch frijwol ûnmooglik makke, en Harbison jout him in pear dagen ferlof om him op it eilân te fermeitsjen foar't er weromkeare sil nei syn eigen basis. Underwilens hat Billis in boat witten te besetten om Cable en (foaral) himsels oer te setten nei Bali Ha'i. Dat eilân blykt smoarfol mei oantreklike jonge froulju te sitten, sadat Billis alhiel yn 'e wolkens is. Cable treft op it eilân Bloody Mary, dy't him yn 'e kunde bringt mei har tsjeppe jonge dochter Liat, mei wa't er inkeld kommunisearje kin yn brutsen Frânsk. Mary, dy't fan betinken is dat in houlik mei in Amerikaansk ofsier it bêste is dat har dochter yn it libben berikke kin, lit Cable mei it famke efter. It is foar harren allebeide leafde op it earste gesicht, en se bedriuwe de hiele middei de leafde.
Dyselde jûns swaaie Émile en Nellie nei ôfrin fan it feest de gasten út. Neitiid bringt Émile har yn 'e kunde mei Ngana en Jerôme, syn bern by syn earste, donkerhûdige, Polynezyske frou. Nellie, dy't ôfkomstich is út it segregearre Amerikaanske Suden, is skokt oer dat ynterrasiale houlik en kin net oer it rasisme hinne stappe dat har fan bern ôf oan bybrocht is. Alhiel yn triennen ferlit se de plantaazje yn it besef dat it no nea mear wat tusken harren wurde kin. Yn 'e wike dêrnei brekt der in epidemy fan malaria út op 'e basis, dy't Nellie dwaande hâldt yn it sikehûs. Oan 'e ein fan 'e wike is it Thanksgiving, wêrfoar't de matroazen, mariniers en ferpleechsters in revu opfiere dêr't Nellie ek oan kop en earen ta yn behelle is.
Luitenant Cable is ien fan dejingen dy't mei malaria oanhelle rekket, mar hy ûntkomt út it sikehûs om tiid troch te bringen mei Liat. Wat mear de beide toarteldokes mei-inoar omgeane, wat moaier Bloody Mary it fynt. As se Cable lykwols begjint oan te trúnjen om mei Liat te trouwen, set dat him mei de beide fuotten stevich wer op 'e grûn. Hy beseft dat syn famylje, thús yn Philadelphia, nea in houlik mei in Tonkineesk famke akseptearje soe. As er dat oan Bloody Mary besiket út te lizzen, ûntstekt hja yn grutte grime en sleept se Liat by him wei, wylst se seit dat se it fanke no úthylkje sil oan in âlde Frânske plantaazje-eigner.
Nei ôfrin fan 'e Thanksgiving-revu sprekt Émile Nellie oan en smeket har om fan gedachten te feroarjen en dochs mei him te trouwen. Nellie wegeret dat en seit dat se nea mear itselde foar him fiele kin no't se wit dat er mei in Polynezyske frou troud west hat. Fol ûnbegryp freget Émile oan Cable wêr't sokke foaroardielen wei komme. De mei selswalging ompakkende Cable, dy't yn deselde sitewaasje as Nellie sit, leit him út dat rasisme net oanberne is, mar bern soarchfâldich bybrocht wurde moat foar't se âld genôch binne om te begripen wat in ûnsin it eins is. Hy swart dat er nei de oarloch net nei de Feriene Steaten weromkeare sil, mar him ynstee nei wenjen sette sil op in eilân yn 'e Stille Súdsee. No't Émile neat mear te ferliezen hat, freget Cable him op 'e nij om mei te gean op syn misje nei Marie-Louise, en Émile stimt ta.
Yn 'e fleanboat dy't Cable en Émile nei Marie-Louise ta bringe sil, blykt Billis as ferstekling meikommen te wêzen. As it tastel skansearre rekket troch Japansk loftdoelgeskut, knoffelet er lykwols troch it gat en falt út it fleantúch oan in parasjute yn see. Der moat in withoegrutte rêdingsoperaasje foar him op poaten set wurde, dy't lykwols ûnbedoeld as ôfliedingsmaneuver tsjinnet sadat Cable en Émile ûnûndutsen by harren bestimming ôfset wurde kinne. De folgjende pear wiken stjoere de beide mannen oanhâldend berjochten werom oer Japanske floatbewegings yn 'e smelle, mar strategysk wichtige seestrjitte dêr't Marie-Louise op útsjocht. De Japanske skippen wurde dêrtroch ferskate kearen troch Amerikaanske bommesmiters ûnderskept en ferneatige.
Underwilens heart Nellie de pasjinten yn har sikehûs praten oer Cable en "de Frânsman". As se kaptein-op-see Brackett dêrnei freget, befêstiget dy har bange fermoeden dat it om Émile giet. Yn in lêste berjocht seit Émile dat harren posysje ûnhâldber wurden is, en dat Cable omkommen is by in oanfal troch in pear Japanske Zero's. As Nellie fan dat berjocht heart, beseft se dat se dwaas west hat troch fuort te smiten wat sy en Émile hiene. Bloody Mary komt by har, mei Liat op sleeptou, om har te freegjen wêr't Cable is; se leit út dat it fanke mei net ien oars as him trouwe wol. Nellie jout harren it minne nijs en besiket Liat te treastgjen. Troch de útskeakeling fan in grut part fan 'e Japanske float yn dit diel fan 'e Stille Súdsee, mooglik makke troch de misje fan Cable en Émile, kinne de Amerikanen no in grut offinsyf ynsette. Alle matroazen, wêrûnder Billis, dy't oant no ta mar wat op it strân omhongen, komme yn aksje en it eilân streamt leech. As Émile, dy't tsjin alle ferwachtings yn it faaie libben derôf rêden hat, úteinlik wurch en smoarch thúskomt, treft er dêr Nellie Forbush oan, dy't oan Ngana en Jerôme fertelt dat se no harren mem is, en fan 'e bern it ferske Dites-moi leart.
Musicalnûmers
De film iepenet mei in orkestrale ûvertuere dy't trije en in heale minút duorret. Lieten yn 'e film binne:
Preproduksje
Nei it súkses fan 'e ferfilmings fan oare musicals fan Rodgers en Hammerstein, lykas Oklahoma! (1955), Carousel (1956) en The King and I (1956), besleaten Richard Rodgers en Oscar Hammerstein II South Pacific oan te pakken as harren folgjende projekt. De film wie basearre op 'e tige súksesfolle toanielmusical South Pacific, út 1949, dy't sels wer loskes basearre wie op 'e ferhalebondel Tales of the South Pacific, út 1947, fan 'e Amerikaanske auteur James A. Michener. As regisseur waard Joshua Logan oanlutsen, wylst Buddy Adler as filmprodusint fungearre. It senario waard skreaun troch Paul Osborn. Foar de film wie in budget fan $5,6 miljoen beskikber.
Casting
Foar de haadrollen fan Émile de Becque en Nellie Forbush hiene de produsinten oarspronklik Ezio Pinza en Mary Martin yn gedachten, deselden dy't dy rollen ek yn 'e musicalproduksje fertolke hiene. Doe't Pinza yn maaie 1957 hommels kaam te ferstjerren, besleaten se lykwols om net allinnich yn syn rol, mar ek yn dy fan Martin nije akteurs te casten. Doris Day waard de rol fan Nellie oanbean, mar sloech it oanbod ôf; Elizabeth Taylor bedoar har audysje doe't se wraksele mei plankefrees. Rodgers woe neitiid net mear mei har gearwurkje, en Logan besocht him om 'e nocht te bepraten nei't er har sjongen heard hie. Uteinlik waard musicalaktrise Mitzi Gaynor foar de rol útkeazen, nei't se twa kear audysje dien hie.
Foar de rol fan Émile de Becque waarden earst fêstige nammen as Charles Boyer, Vittorio De Sica en Fernando Lamas oansocht, foar't de kar op Rossano Brazzi foel. Yn 'e rollen fan Luther Billis en Bloody Mary waarden Ray Walston, resp. Juanita Hall cast, dy't beide dyselde rol alris spile hiene yn 'e musicalproduksje.
Yn 'e film waard it sjongen fan Rossano Brazzi neisyngronisearre mei de stim fan Giorgio Tozzi. Itselde waard dien foar John Kerr mei de stim fan Bill Lee, foar Juanita Hall mei de stim fan Muriel Smith, en foar Ken Clark mei de stim fan Thurl Ravenscroft. Gaynor en Walston wiene de iennichste wichtige akteurs dy't yn 'e filmferzje mei harren eigen stimmen songen.
Opnamen
South Pacific waard produsearre troch South Pacific Enterprises, in bedriuw dat spesjaal foar dizze iene produksje oprjochte waard. Eigners wiene Rodgers, Hammerstein, Logan, Leland Hayward (de produsint fan 'e oarspronklike musical) en de Magna Theatre Corporation (de eigner fan it Todd-AO-breedbyldproses dêr't de film mei opnommen waard). 20th Century Fox finansierde de film foar in diel en levere ek in protte leden fan 'e filmcrew. De kamerarezjy wie yn 'e hannen fan Leon Shamroy. De filmmuzyk wie fan Rodgers en Hammerstein, wêrby't Rodgers de tekst fan 'e musicalnûmers skreaun hie, wylst Hammerstein de meldij fan 'e lieten en ek de soundtrack fersoarge.
De opnamen fan South Pacific fûnen plak op it strân fan 'e Hanaleibaai, op it Hawaïaanske eilân Kauaï. Skilderijen fan Emil Kosa jr. waarden brûkt foar de bylden fan it fiktive eilân Bali Ha'i yn 'e fierte. Loftbylden waarden filme fan eilannen yn Fidzjy, en neffens guon boarnen ek fan Tioman, foar de kust fan Maleizje, al liket dat lêste ûnwierskynlik yn ferbân mei de ôfstân en logistyk. Yn South Pacific waard ûnder de musicalnûmers wiidweidich gebrûk makke fan kleurefilters foar de kamera's, wat neitiid ien fan 'e wichtichste kritykpunten op 'e film waard. Regisseur Logan woe subtile kleurferskillen brûke, mar yn 'e postproduksje makke 20th Century Fox de ferskillen ekstreem.
Distribúsje
De distribúsje fan South Pacific waard fersoarge troch 20th Century Fox. De film gie op 19 maart 1958 yn 'e Amerikaanske bioskopen yn premiêre. Foar't de film yn 'e bioskopen kaam, wie der al in omreizgjende foarstelling fan 'e film (in saneamde roadshow) te sjen, dêr't net Fox, mar de Magna Theatre Corporation ferantwurdlik foar wie, it bedriuw efter de oarspronklike musicalopfiering. De spyldoer fan 'e bioskoopferzje wie 157 minuten, wylst de roadshowferzje 172 minuten duorre.
South Pacific waard yn 1983 op 'e nije útbrocht yn 'e bioskopen troch The Samuel Goldwyn Company. Lange tiid gie men derfan út dat de langere roadshowferzje ferlern gien wie, oant er yn 2005 ûntdutsen waard yn 'e kolleksje fan in filmsamler yn it Ingelske Bradford. Neitiid waard dy ferzje fan 'e film troch 20th Century Fox oerbrocht nei de Feriene Steaten, dêr't de fjirtjin missende minuten hielendal restaurearre waarden om dêrnei weromplakt te wurden yn 'e koartere bioskoopferzje. Op 7 novimber 2006 waard in dvd-ferzje fan South Pacific úbrocht mei twa skiven, mei dêrop sawol de koartere as de langere ferzje. Op 31 maart 2009 kaam de film as earste Rodgers en Hammerstein-musical út op blu-ray.
Ferskillen mei de toanielmusical
It grutste ferskil tusken de film South Pacific en de oarspronklike musical is dat de earste beide sênes omwiksele binne. De musical begjint mei Nellie en Émile op syn plantaazje dêr't syn beide bern Dites-moi sjonge, wylst de film úteinset mei de oankomst fan luitenant Cable op it strân dêr't de matroazen Bloody Mary en There Is Nothing Like a Dame songe. Yn 'e film is Émile pas nei in healoere foar it earst libbensliif te sjen. (De oarspronklike Britske ferzje fan 'e film hie lykwols deselde sênefolchoarder as de toanielmusical.)
Alle lieten út 'e musical binne ek yn 'e film opnommen, hoewol't guon, te witten Dites-moi en I'm Gonna Wash That Man Right Outta My Hair in ferkoarte foarm krigen hawwe. (Op it soundtrackalbum fan 'e film binne se wol wer folslein te hearren.) Oan 'e oare kant is yn 'e film it liet My Girl Back Home opnommen, songen troch luitenant Cable en Nellie, dat út 'e toanielmusical snien wie. In oare tafoeging yn 'e film is de sêne wêryn't matroas Billis út in skansearre fleanboat knoffelet, yn 'e see falt, in rubberboat op 'e holle kriget dy't him neismiten wurdt, en dan ûnder fjoer nommen wurdt troch de Japanners, nei't er al fallende de opmerking makke hat "O, dus sa'n dei wurdt it, hin?" Yn 'e toanielmusical waard nei dy hiele gong fan saken inkeld ferwiisd yn lettere sênes.
Untfangst en resultaat
De krityk dy't de film fan 'e filmkritisy krige oer it gebrûk fan 'e kleurefilters wjerhold South Pacific der net fan om yn Noard-Amearika de meast opbringende film fan 1958 te wurden. Yn it Feriene Keninkryk ûntjoech South Pacific him ta de meast opbringende film oan doe ta, mar yn oare Jeropeeske lannen, lykas Frankryk, Dútslân en Itaalje, flopte er yn bioskopen. Yn totaal behelle de film wrâldwiid in opbringst fan $36,8 miljoen. Ofset tsjin it budget fan $5,6 miljoen betsjut dat in winst fan $31,2 miljoen, al moasten dêr de marketingkosten noch fan ôf. Dêrmei wie it de meast opbringende Rodgers en Hammerstein-musical oant sân jier letter The Sound of Music útbrocht waard.
South Pacific waard yn 1959 nominearre foar twa Golden Globes: foar bêste musical en bêste aktrise (Mitzi Gaynor). De film waard datselde jiers ek nominearre foar trije Oscars, wêrûnder dy foar bêste kamerarezjy (kleur) en bêste filmmuzyk. Hy wûn de Oscar foar bêste lûd (Fred Hynes).
De soundtrack fan South Pacific waard yn 1958 as muzykalbum útbrocht en woeks út ta in trochslaand súkses. It album berikte it earste plak yn 'e albumlisten yn sawol de Feriene Steaten as it Feriene Keninkryk, en yn 'e Feriene Steaten bleau it sân moannen lang op it earste plak fan 'e Billboard 200 stean (anno 2020 binne der mar trije albums dy't ea langer op it earste plak stien hawwe). Yn 'e UK Albums Chart berikte de soundtrack fan South Pacific it earste plak pas nei 27 wiken efterinoar op legere posysjes stien te hawwen, mar bleau doe 115 wiken op it earste plak stean (wat neitiid nea wer foarkommen is) en 214 wiken yn 'e top 5.
Remake?
Yn july 2010 wie der sprake fan dat produsinten Ileen Maisel en Bob Balaban in moderne remake fan South Pacific meitsje soene. Yn maaie 2013 waard dêrfoar oan Michelle Williams de rol fan Nellie Forbush oanbean. Anno 2020 is de remake noch net fan 'e grûn kommen.
Houten Skonk
Jonkheid
Houten Skonk waard yn 1858 mank de Noardlike Sjajinnen berne oan 'e igge fan 'e rivier de Cheyenne, yn 'e Black Hills fan wat letter de Amerikaanske steat Súd-Dakota wurde soe. Hy wie de soan fan Mannich Kûgelwûne (ek wol bekend as Wite-Bizon-Dy't-Stof-Ofskoddet) en Earnefear-op-'e-Foarholle. Hy hie trije bruorren, Hurd Waaiende Wyn en Giel Hier, dy't âlder as him wiene, en Twilling, dy't jonger as him wie, en fierders hied er noch twa susters, de âldere Brike Noas en de jongere Fingers. Yn syn jonkheid stie Houten Skonk bekend as Yt-út-Syn-Hân, mar letter urf er de namme 'Houten Skonk' fan in oantroude omke fan him. Dat wie in etnyske Krieën dy't as jonge troch de âlden fan Earnefear-op-'e-Foarholle oannommen wie, en dy't Houten Skonk neamd waard om't er net wurch te krijen wie mei rinnen, sadat it wol liek as wiene syn skonken fan hout makke.
Under de Oarloch fan Reade Wolk (1866-1868) wie Houten Skonk yn 1866 oanwêzich by in fjildslach mei de Amerikanen dy't bekend kaam te stean as it Weinkraalgefjocht. Hoewol't er doe mei acht jier fierstente jong wie om oan 'e striid diel te nimmen, makke it in grutte yndruk op him, mei't syn broer Hurd Waaiende Wyn by dy gelegenheid kaam te sneuveljen. Yn 1872, doe't er fjirtjin jier wie, waard Houten Skonk útnûge om lid te wurden fan 'e Wapitygeweiskrabers, ien fan 'e krigergenoatskippen fan 'e Sjajinnen. Yn 'e folgjende jierren wied er benammen behelle yn oarlochfiering tsjin 'e Krieën en de Sjosjoanen, dat tradisjonele fijannen fan 'e Noardlike Sjajinnen wiene.
De Grutte Sû-Oarloch fan 1876
Op 17 maart 1876 wie Houten Skonk oanwêzich yn it doarp fan it opperhaad Alde Bear, doe't dat oanfallen waard troch seis Amerikaanske kompanjyen kavalery ûnder kolonel Joseph J. Reynolds, by wize fan iepeningsset fan 'e Grutte Sû-Oarloch fan 1876. Yn dy Slach oan de Powderrivier, sa't it treffen bekend kaam te stean, litten de Sjajinnen in swiere nederlaach, al wisten se it grutste part fan har keppel hynders, dy't troch de Amerikanen bútmakke wie, de oare deis wer werom te stellen. Neitiid rûnen de oerlibbenen, wêrûnder Houten Skonk, trije dagen lang om it kamp fan it Lakota-opperhaad Mâl Hynder te berikken, wêrby't ferskaten fan harren nachts deaferzen om't se frijwol al har besittings ferlern wiene.
Op 17 juny 1876 focht Houten Skonk mei yn 'e Slach oan de Rosebud, wêrby't de Noardlike Sjajinnen en Lakota de troepen fan brigadegeneraal George Crook en de mei him ferbûne Krieën en Sjosjoanen twongen om har opmars stil te lizzen. Acht dagen letter, op 25 juny, fûn de ferneamde Slach oan de Little Bighorn plak, wêrby't de Noardlike Sjajinnen, Lakota en guon Noardlike Arapaho it Amerikaanske 7e Kavaleryrezjimint fan luitenant-kolonel George Armstrong Custer in ferpletterjende nederlaach tabrochten en foar in diel alhiel ferdylgen. Dêrby focht Houten Skonk earst tsjin it kavalerydetasjemint ûnder majoar Marcus Reno, dat it Yndiaanske doarp oan 'e rivier de Little Bighorn út it suden wei oanfoel, en letter, doe't Reno syn oanfal ôfslein wie, rekke er behelle yn 'e striid tsjin it detasjemint fan Custer sels, dat út it noarden wei oanfoel, mar weromdreaun waard en op in heuveltop besingele rekke, om úteinlik oan 'e lêste man ta útrûge te wurden.
Lettere jierren en dea
Nei't er hoart yn it Pine Ridge Yndianereservaat mank de Lakota taholden hie, waard Houten Skonk mei de oare Noardlike Sjajinnen nei it Yndiaanske Territoarium (it tsjintwurdige Oklahoma) deportearre. Dêr beswieken hja yn grutte oantallen oan malaria en honger, mei as gefolch dat it meastepart fan harren yn septimber 1878 ûnder Stomp Mês en Lytse Wolf in útbraak die om werom te kearen nei harren heitelân yn it noarden. Dat barren kaam bekend te stean as de Uttocht fan de Noardlike Sjajinnen. Houten Skonk, dy't yn it Yndiaanske Territoarium kunde krigen hie oan in frou fan 'e Súdlike Sjajinnen en yn 1878 mei har troude, keas derfoar om yn it suden te bliuwen. Nei it ferstjerren fan syn heit Mannich Kûgelwûne hellen syn famyljeleden him lykwols oer om dochs mei werom nei it noarden. Hja reizgen yn in lyts groepke temûk nei it Pine Ridge Reservaat, dêr't se in skoft taholden oant Lytse Wolf mei stipe fan it opperhaad Twa Moannen foar de Noardlike Sjajinnen tastimming witten hie te krijen om yn Montana te bliuwen, dêr't yn 1884 it Noardlike Sjajinne Yndianereservaat stifte waard.
Yn 1889 naam Houten Skonk yn Fort Keogh tsjinst as ferkenner yn it Amerikaanske Leger. Yn dy hoedanichheid wied er yn 1890 belutsen by de saneamde Geastedûnsoarloch, de operaasjes fan it leger tsjin 'e oanhingers fan 'e geastedûns, dy't kulminearren yn it kweaferneamde Bloedbad fan Wounded Knee. Yn 1903 waard Houten Skonk oer syn ûnderfinings yn 'e Slach oan de Little Bighorn befrege troch de etnolooch en skiedkundige Thomas B. Marquis, dy't syn ferhaal publisearre as Wooden Leg: A Warrior Who Fought Custer. Yn 1906 hearde Houten Skonk ta in hantsjefol Yndianen dat oanwêzich wie by de tritichste betinking fan de Slach oan de Little Bighorn.
Houten Skonk wie in synkretist, dy't leaude dat de God fan it kristendom itselde opperwêzen wie dat ek yn 'e natoerreligy fan 'e Sjajinnen fereare waard; sadwaande liet er him yn 1908 dope. Yn 'e mande mei û.o. Twa Moannen en Swarte Wolf makke Houten Skonk yn 1913 diel út fan in delegaasje dy't nei it fiere Washington, D.C. ta reizge om dêr de belangen fan 'e Noardlike Sjajinnen te ferdigenjen. Op dyselde reis besocht er ek New York. Werom yn it Noardlike Sjajinne Reservaat fan Montana waard Houten Skonk oansteld as rjochter fan 'e Yndiaanske rjochtbank. Twaris waard him oanbean om opperhaad te wurden, mar betanke er foar dy ear. Houten Skonk hie twa dochters, dy't lykwols beide al jong stoaren. Nei de dea fan syn lêste dochter adoptearren hy en syn frou syn omkesizzer John White Wolf, de soan fan ien fan syn susters. Houten Skonk stoar yn 1940 yn it Noardlike Sjajinne Yndianereservaat fan Montana, yn 'e âlderdom fan 82 jier.
Ierdappeldoller (masine)
In ierdappeldoller of ierdappelroaier is in masine om ierdappels mei te rispjen, dat foar it earst yn 1852 ûntwikkele waard. It doel fan dizze masine is de ierdappel út de grûn te heljen en frij te meitsjen fan stiennen, grûn, lof en túch. Foar in part bart dat troch de meganiken, by guon (âldere) masines is ek plak oan in transportbân foar minskehannen.
Dizze masines komme yn allerhanne ôfmjittings en foarmen foar. Hokker type brûkt wurdt hinget fan de stân fan de meganisaasje en skaalfergrutting en de pleatslike wize fan wurkjen ôf.
In oersjoch fan de meast hantearre kombinaasjes:
Souder
In souder is de boppeste ferdjipping fan in gebou, direkt ûnder it dak. Meastal giet it dêrby om gebouwen mei in skean dak (lykas in sealdak, in wolfsdak, in skylddak of in puntdak). Sadwaande hawwe de measte souders teminsten twa wanden dy't skean omheech rinne en yn 'e midden byinoar komme. Fan gefolgen kin men net op 'e hiele souder rjochtop stean of rinne. Hat de boppeste ferdjipping fan in gebou alhiel gjin skeane wanden, dan mist it ien fan 'e wichtichste karakteristike fan in souder en wurdt it meastal ek net sa neamd. Oan 'e oare kant wurde by moles en tuorren ek de legere ferdjippings oantsjut as souders.
It wurd 'souder' komt oarspronklik fan it Latynske solarium. De oantsjutting 'souder' (of soudering) wurdt ek wol brûkt foar it plafon fan legere ferdjippings, al wurdt dêrby yn it Frysk ta ûnderskie fan 'e wiere souder faak de oantsjutting 'keamer-' ta foege: de keamerssouder. De reden dêrfoar is wierskynlik dat de measte huzen foarhinne út mar twa ferdjippings bestiene, en dat it plafond fan 'e ûnderferdjipping dêrom de ûnderkant fan 'e souder wie.
Souders wurde faak brûkt foar de opslach fan guod dat men net fuort dwaan wol, mar dêr't men likemin (faak) ferlet fan hat. Ek wurdt it gauris brûkt as in plak om 'e wask op te hingjen om te drûgjen. Fierders is yn in protte wenten de cv-tsjettel op 'e souder ynstallearre. Likegoed komt it foar dat in souder brûkt wurdt as ekstra sliepkeamer (faak foar wat âldere bern) of as studearromte. As in souder sa grut is dat der ien of mear keamers yn ôftimmere wurde kinne, dan wurde sokke fertrekken souderkeamers neamd.
Grutte Priis Formule 1 fan San Marino 2001
Utslaggen fan de Grutte Priis Formule 1 fan San Marino 2001 yn Imola op 9 april 2001. It wie de fjirde race fan 17 races fan de Formule 1 yn 2001. Hy waard op Imola hâlden. De race waard hâlden oer 62 omgongen, op it 4,9 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 305,6 kilometer.
Ierdappelsetmasine
In ierdappelsetmasine of ierdappelsetter wurdt brûkt om poaters (of setters) te setten. De moderne masines sette twa, fjouwer, seis, acht en sels wol 12 rigen ierdappels tagelyk. De setters wurde yn ién grutte bunker of yn 4 lytsere bakken stoart. Ut dy foarriedbunker wei wurde de ierdappels nei de seteleminten brocht. Der binne ferskate typen ierdappelsetters.
Leppelsetter
De masine bestiet út in freem, seteleminten, in foarriedbunker foar ierdappels, in fuorgebalke mei opstrikers, in meganisme foar it oandriuwen fan de seteleminten en kin foarsjoen wurde fan ferskate opsjes. It freem is foarsjoen fan oankeppelingspunten om de masine efter in trekker te dwaan, itsij yn de trijepuntshefynrjochting, itsij oan de trekheak fan de trekker. Dêrnjonken hat it freem tsjillen. De seteleminten binne foarsjoen fan in transportbân mei leppels om de ierdappels ien foar ien op te nimmen en ticht by de grûn falle te litten. Dêrnei wurde de ierdappels mei grûn tadutsen troch opstrykskiven. De oandriuwing fan de seteleminten bart troch of in meganyske oandriuwing fan de tsjillen, of troch de ôftakas fan de trekker.
Krieë-Oarloch
De Krieë-Oarloch (of Crow-Oarloch) wie in koart duorjende rebûlje tsjin 'e oerhearsking fan 'e Feriene Steaten, dy't yn 1887 plakfûn ûnder de Krie-Yndianen yn it Krieë Yndianereservaat fan súdlik Montana. Dit wie in ynsidint en in anomaly, mei't de Krieën en de Feriene Steaten oer it algemien mei-inoar op tige freonskiplike foet stiene. De opstân waard feroarsake troch misbegryp en wantrouwen tusken in groep jonge krigers en de Yndiaanske agint yn it reservaat, en rûn út op 'e Slach by Crow Agency, wêrby't it mei man en macht útteine Amerikaanske Leger in klinkende oerwinning behelle.
Oanlieding
Yn 'e twadde helte fan 'e njoggentjinde iuw wiene de Krieën (Crow), in Yndiaansk folk fan 'e Rocky Mountains en de Grutte Flakten fan Noard-Amearika, oanhâldend yn konflikt mei harren measte buorfolken, wêrûnder de Swartfuotten. Oan 'e ein fan 'e maityd fan 1887 krong in groep Swartfoetkrigers it Krieë Yndianereservaat yn súdlik Montana binnen en stiel dêr in keppel hynders fan 'e Krieën. Tsjin 'e winsken fan 'e eigen opperhaden yn sette in jonge medisynman fan 'e Krieën, dy't Bewuollet-Syn-Sturt hiet mar bekend kaam te stean as Swurddrager, yn septimber fan dat jier mei in groep jonge krigers ôf om in tsjinoerfal op 'e Swartfuotten te dwaan.
Neffens it ferhaal soe Swurddrager oan syn namme kommen wêze doe't er in fizioen krige wêryn't him ferteld waard dat hy en syn folgelingen tsjin alle foarmen fan ferwûning beskerme wêze soene as er in swurd (eins in kavalerysabel) meinaam yn 'e striid. Under syn oerfal op 'e Swartfuotten waarden ferskate fijannige krigers deade, en wisten de Krieën harren hynders werom te stellen sûnder dat se sels ferliezen litten, wat it fizioen oer it swurd liek te befêstigjen. Werom yn it Krieë Reservaat woe Swurddrager mei syn oerwinning pronkje foar de Yndiaanske agint Henry E. Williamson, dy't bekend stie om syn ôfkear fan 'e Yndianen (in gefoel dat wjerssidich wie).
It Krieë-Ynsidint
By it saneamde Krieë-Ynsidint rieden Swurddrager en syn mannen op 30 septimber op harren hynders rûntsjes om 'e amtswente fan Williamson, wêrby't se yn 'e loft skeaten om har oerwinning op 'e Swartfuotten te fieren. De agint fielde him lykwols bedrige, en kaam nei bûten ta om Swurddrager en dy syn neiste bystanners yn 'e hechten te setten. Dêrop skeat Swurddrager in pear kûgels yn 'e grûn foar de fuotten fan Williamson, om him te kearen. De agint flechte nei binnen ta en stjoerde in telegram nei Fort Custer, wêryn't er bewearde dat syn wente oanfallen waard. Letter waard yn pleatslike kranten skreaun dat der ek yndie op it hûs sketten wie, mar wat dêr fanoan is, kin no net mear neigien wurde. Neffens de Billings Gazette fan 3 oktober 1887 soene "de wente en it kantoar fan 'e agint trochsingele mei kûgels" west hawwe, mar dat liket perfoarst in skromelike oerdriuwing west te hawwen. Yn elts gefal rekke nimmen by it Krie-Ynsidint ferwûne.
Doe't Swurddrager in pear dagen letter hearde dat er socht waard troch it Amerikaanske Leger, sette er mei in tweintichmannich krigers ôf nei Fort Custer om it leger syn magyske swurd sjen te litten. By it fort seagen de soldaten de oankomst fan 'e krigers lykwols foar in oanfal oan, en sadwaande besochten se harren te besjitten mei kanonnen. No woe it tafel dat it de foargeande nacht slim reind hie, en mei't it krûd wiet wurden wie, wegeren de kanonnen tsjinst. Dat bewiisde oan 'e foar it meastepart noch skeptyske Krieën dat Swurddrager syn magyske sabel wier beskerming bea. Nei de konfrontaasje by it fort, wêrby't op 'e nij nimmen ferwûne rekke, flechte Swurddrager in pear hûndert folgelingen de Bighorn-bergen yn.
It Amerikaanske Leger wie dêr net bliid mei, want men wie bang dat har dêr mear krigers by him jaan soene, benammen út it deunby leine Noardlike Sjajinne Yndianereservaat, mei't de Noardlike Sjajinnen lange tiid ûnfersoenbere fijannen fan 'e blanken west hiene. Underwilens wie der panyk útbrutsen ûnder de Amerikaanske kolonisten dy't om it Krieë Reservaat hinne wennen, mei as gefolch dat hûnderten lju op 'e flecht sloegen. Dêrtroch sieten de opperhaden fan 'e Krieën, dy't altyd war dien hiene om in freonskiplike relaasje mei de Amerikanen te behâlden (wat harren oant dy tiid ta ek altyd slagge wie), mei de hannen yn it hier: de dryste Swurddrager liek yn in pear dagen tiid ôfbrutsen te hawwen wêr't sy jierren oer dien hiene om op te bouwen.
De Slach by Crow Agency
Der waard in militêre ekspedysje optúge om mei Swurddrager en syn mannen ôf te weven. Brigadegeneraal Thomas H. Ruger waard oan it haad pleatst fan 4 kompanjyen fan it Amerikaanske 7e Ynfanteryrezjimint, 2 kompanjyen fan it Amerikaanske 3e Ynfanteryrezjimint, 6 kompanjyen fan it Amerikaanske 1e Kavaleryrezjimint, 1 kompanjy fan it Amerikaanske 9e Kavaleryrezjimint en 1 kompany fan it Amerikaanske 7e Kavaleryrezjimint, yn totaal tusken de 1.000 en 1.200 man, hoewol't in diel dêrfan ynset waard foar garnizoenstaken yn it Noardlike Sjajinne Reservaat. De ekspedysje hie ek twa Hotchkiss-fjildstikken by him. Ruger syn ûnderbefelhawwer wie kolonel Nathan Dudley. De kompanjy fan it 7e Kavaleryrezjimint stie ûnder lieding fan kaptein Myles Moylan, dy't alve jier earder yn 'e ferneamde Slach oan de Little Bighorn fochten hie.
Op 5 novimber 1887 ûntdieken de Amerikaanske troepen it doarp fan Swurddrager en syn oanhingers oan 'e igge fan 'e rivier de Little Bighorn, sa'n 5 km benoarden it âlde slachfjild fan 'e Slach oan de Little Bighorn. Neffens ien eachtsjûgeferslach hie Swurddrager sa'n 3.000 manlju, froulju en bern by him, mar dat liket in hiel heech oantal. Yn elts gefal liet generaal Ruger in ultimatum yn it doarp besoargje, wêryn't er stelde dat al dyjingen dy't har oerjaan woene, oardel oere de tiid hiene om harren besittings oer te bringen nei in beskate hege bjirkebeam yn 'e omkriten fan it doarp, en harren fjoerwapens yn te leverjen. Tsjin 'e tiid dat ultimatum ôfrûn, wiene der noch altyd sa'n 600 Yndianen yn it oarspronklike doarp.
Ruger stelde syn troepen op mei de ynfantery yn 'e midden, de kompanjyen fan 'e 1e Kavalery op 'e lofterflank ûnder kolonel Dudley en de kompanjyen fan 'e 7e en 9e Kavalery op 'e rjochterflank ûnder kaptein Moylan. Om dyselde tiid hinne ferskynde Swurddrager op it slachfjild en late in oanfal fan 120 oant 150 krigers te hynder tsjin 'e Amerikaanske liny. De oanfal waard ôfslein, en de Krieën loeken har werom yn in beboske stripe lân by de rivier lâns, dêr't se yn 't foar in stikmannich skuttersputsjes groeven hiene. De kavalery fierde in sjarzje út, stige ôf en wiksele in hoartsje skotten út mei de Yndianen, oant de Hotchkiss-kanonnen fan 'e heuvel efter de Amerikaanske liny ôf it fjoer op 'e Krieën iepenen. Doe wie dizze Slach by Crow Agency, sa't it gefjocht kaam te hjitten, gau foarby.
Neisleep
Under it gefjocht hie Swurddrager syn mannen besocht oan te moedigjen troch foar de Amerikaanske liny lâns te riden, dêrby fertrouwend op 'e magyske beskerming fan syn swurd. Hy waard lykwols rekke troch in kûgel en foel fan syn hynder. Syn maten holpen him fan it slachfjild ôf en neitiid loek er him mei in lyts groepke fertroulingen fierder yn 'e bergen werom. De opperhaden fan 'e Krieën stjoerden de Yndiaanske plysje efter him oan, en oan harren joech Swurddrager him úteinlik oer. Op 'e weromweis út 'e bergen waard er troch in plysjeman yn 'e holle sketten en sa stânrjochtlik eksekutearre, mooglik op befel of mei meiwitten fan 'e opperhaden.
Yn 'e Slach by Crow Agency hie ien Amerikaanske soldaat de dea fûn, wylst twa oaren ferwûne rekke wiene. Oan 'e kant fan 'e Krieën wiene der sân deaden fallen en njoggen krigers ferwûne rekke. Njoggen fan Swurddrager syn neiste folgelingen waarden kriichsfinzen nommen en nei Fort Snelling, yn Minnesota, ta stjoerd. De Amerikaanske troepen kearden op 13 novimber werom yn Fort Custer.
Lakringen
De Lakringen, ek wel Taifalen neamd, hearden ta it stamferbân fan de Fandalen. Fan likernôch healwei de twadde iuw ôf oan waarden trije takken yn dit Eastgermaanske folk ûnderskieden, nammentlik de Asdingen, de Lakringen en de Silingen.
De Lakringen wiene bekend as tige oarlochsuchtich. Sy diene mei oan de Markomanne-oarloch ûnder it regear fan keizer Markus Aurelius. Yn 248/249 kamen se nei in plondertocht net werom yn harren gebiet yn Noard-Transsylvaanje. Hja rekken alhiel út de skiednis.
ß
right|frame|Eksimpels fan de letter ß De letter ß (ek wol de ringel-s, Dútsk: esszett of scharfes S) is in letter yn it Dútske alfabet. It is de iennichste letter út it Dútske alfabet dat net foarkomt yn it Latynske alfabet.
ss of ß
De lêste staveringsferoaring fan 1996 waard yn 1998 fan krêft. Yn 2004 en 2006 waard de staveringsferoaring fan 1996 oanpast. Nei de staveringsferoaring en de twa oanpassingen sjocht de regel foar it brûken fan ss of ß der sa út:
Foarbyld: Er vergaß, dass das heiße Fass ein bisschen nass war.
Switserlân en Lychtenstein
Fan it hiele Dútske taalgebiet brûke allinnich Lychtenstein en Switserlân de letter ß net. Yn Switserlân waard de letter yn 'e rin fan de 20e iuw ferballe troch de minsken. Yn 1974 wie de Neue Zürcher Zeitung de lêste krante yn Switserlân dy't ophold mei it brûken fan de letter. Foar de ß is de „ss“ yn it plak kommen. Dy skriuwregel is ek bestjoerlik fêstlein.
Thorbecke Akademy
De Thorbecke Akademy is in HBO-ynstitút foar Bestjoerskunde en Oerheidsbehear en makket diel út fan NHL Stenden Hogeschool yn Ljouwert. De Thorbecke Akademy waard yn 1986 iepene troch Prins Claus en wie it earste ynstitút yn Nederlân dat opliedings foar Bestjoerskunde op in heger beropsnivo levere. Yn 2002 waard ek mei de programma's Yntegrale Feiligheid en Jeropeeske stúdzjes úteinset. Op 30 septimber 2016 fierde de Thorbecke Akademy syn 30e jubileum mei in sympoasium yn de Kânselarij yn Ljouwert.
Ien dy't oan de Thorbecke Akademy ôfstudearret kriget in Bachelor of Public Management-diploma (BPM). Tsjintwurdich krije alumni de titel Bachelor of Arts.
Eva Duijvestein
Eva Duijvestein (Delft, 19 desimber 1976) is in Nederlânsk aktrise.
Duijvestein is in dochter fan Kees Duijvestein, heechlearaar mileutechnysk ûntwerpen oan de Technyske Universiteit Delft. Nei de basisskoalle folge Duijvestein it vwo oan it Haachsk Montessori Lyseum. Yn de fyfde klasse waard se keazen foar de rol fan rikeljusdochter Reina de Zeeuw yn Onderweg naar Morgen. Om reden fan har eineksamens besleat Duijvestein nei in jier har kontrakt net te ferlingjen. Nei't se har vwo-diploma helle hie, die se in oplieding oan de Toanielskoalle fan Arnhim.
Sûnt spile hja tal fan rollen yn films, op toaniel en op telefyzje.
Duijvestein boaske yn septimber 2010 oan kabaretier Jan Jaap van der Wal.
Bordeauxread
Bordeauxread of koartwei bordeaux is in kleur dy't yn 'e regel beskôge wurdt as in tint fan read. It kin omskreaun wurde as in dûnkere read-pearzige of read-brunige kleur. Bordeauxread is de komplemintêre kleur fan grienblau. De namme ferwiist nei de kleur fan bordeaux, in wynsoarte dy't yn 'e omkriten fan 'e Frânske stêd Bordeaux produsearre wurdt. Bordeauxread wurdt faak betize mei wynread, mar dat is eins in oare readtint.
Yn oare talen
Yn it Ingelsk en in protte oare Westerske talen wurdt bordeauxread oantsjut maroon (Ingelsk), marron (Frânsk), marrone (Italjaansk), maroen (Afrikaansk), ensfh. Dy nammen komme fan it Frânske wurd marron, dat yn earste ynstânsje "kastanje" betsjut. De kleur ferwiist dan nei de dûnkerreade kleur fan kastanjes. Yn it Frysk en Nederlânsk is kastanje, ek bekend as kastanjebrún, lykwols in oare kleur.
Spay (Dútslân)
Spay is in Ortsgemeinde yn de Dútske dielsteat Rynlân-Palts en leit oan de linker igge fan de Ryn, likernôch 12 km. súdlik fan Koblenz. De gemeente bestiet út Niederspay en Oberspay, twa dielen dy't foarhinne selsstannich wiene en yn 1969 gearfoege waarden.
Bestjoer
Spay is in Ortsgemeinde yn it Landkreis Mayen-Koblenz en heart by de Verbandsgemeinde Rhein-Mosel.
It besjen wurdich
Yn de gemeente binne in soad 17e- en 18e-iuwske fakwurkhûzen. Spay hat trije tsjerken: de neogotyske Lambertuskirche oan de Kirchgasse út 1898-1900, de gotyske Alte Kirche oan de Zehnthofstraße út 1670 (fannijs opboud yn 1977-1978) en de oarspronklik romaanske Petrus und Pauluskapelle oan de Mainzerstraße fan om 1300 hinne.
Gawang
Chödje Lama Gawang Rinpoche (omtrint 1927, East-Tibet - Hantum, 6 septimber 2014) wie in Tibetaansk geastlike út de karma kagyütradysje fan it Tibetaansk boedisme. Yn 1986 stichte er it kleaster Karma Deleg Chö Phel Ling yn Hantum.
Hy waard beskôge as de heechste fertsjintwurdiger fan it Tibetaansk boedisme yn Nederlân. Dat die bliken doe't keninginne Beatrix him yn 2005 útnoege om by har 25-jierrich regearingsjubileum te wêzen.
Lama Gawang wie in tige betûft rituele- en retrête-master mei yngeande kennis fan de Tibetaanske astrology en geomanty.
Iduna (Drachten)
Iduna is een poppoadium yn Drachten. De grutte seal hat in kapasiteit fan 600 persoanen. Iduna is ien fan de 39 Nederlânse kearnpoadiums en ûnderdiel fan wolwêzensorganisaasje 'Maatschappelijke Onderneming Smallingerland' (M.O.S.). Iduna sit oan de Oliemolenstraat 16 yn Drachten.
Hoarnstermar
thumb|De Grutte en Lytse Hoarnstermar De Hoarnstermar wie in eardere mar yn de tsjintwurdige Haskerfeanpolder, oan de eastkant fan De Jouwer. De mar is neamd nei Haskerhoarne.
Yn de Haskerfeanpolder leine oant 1930 twa markes. De grutste mar waard Hoarstermar neamd, de lytste hie fanâlds de namme Westermar. Letter waard steefêst sprutsen oer de Grutte en de Lytse Hoarnstermar. De Hoarnstermar hie in oerflak fan 39 hektare en stie oan de noardeastkant mei de Greve yn ferbining mei it Alddeel. Oan de westkant wie de mar ferbûn mei de Lytse Hoarstermar. De Lytse Hoarnstermar stie mei de Martynjeset yn ferbining mei de Skipsleat. De Skipsleat rûn bylâns de Vegelinsdyk troch nei de Kolk op De Jouwer. Oan de eastkant fan beide marren lei noch in lyts marke, it Fluyske. Yn de Haskerfeanpolder waard fan de santjinde iuw oant sirka 1930 it feanpakket ôfgroeven foar turfwinning. Tusken 1930 en 1953 barden waard de ferfeante stikken yn it middelste diel fan de Haskerfeanpolder droechmeald mei in steamgemaal yn Stobbegat, it lettere Vegelinsoard. De Hoarnstermar waard dêrby droechmeald mei twa wynmotors, wêrfan ien mei helpmotor. Oant 1959 stie der noch in wynmotor yn de polder. De leechste terreinhichte is -2,45 meter NAP. In soad grûnwetter út de omkriten rint nei it leech lizzende mar fuort mei de eardere Hoarnstermar.