cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Amsterdamske Skoalle (boustyl)
Wichtichste arsjitekten
Oare leden fan de Amsterdamske Skoalle wiene, Berend Tobia Boeyinga, P. H. Endt, H. Th. Wijdeveld, C. J. Blaauw, en P. L. Marnette (sjoch strjit meubilêr). It tydskrift Wendingen (Feroarings), ferskynd tusken 1918 en 1931, wurdt beskôge as it blêd fan de Amsterdamske Skoalle.
Skaaimerken
Haadskaaimerk fan dizze styl is it gebrûk fan in protte bakstien en it tapassen fan fersieringen yn de gevels, útfierd yn bakstien of byldhoude natoerstien. De faak plastyske gevels binne meast fold mei ljedderfinsters en wurde bekroane mei skoare dakken en somtiden mei tuorkes fersierd. It plastyske karakter en de soms sels symboalysk oanbrochte draachkonstruksje joegen wolris swierrichheden foar de wiere dragende dielen fan it gebou.
H. Th. Wijdeveld omskreau it doetiidsk sa: ''De verschijning der fantasievollen, die argeloos spelen met de schatten van het rationalisme. Opofferend de praktische indeling en de belangstelling voor het constructieve element voor een ver doorgevoerd principe, namelijk het principe van de tevoren vastgestelde vorm.''
Gebouwen út de Amsterdamske Skoalle-perioade binne benammen grutte (sosjiale) wenningbouwprojekten, skoallen en inkelde utilitêre gebouwen. Troch de plastyske gevels en boartlike yndieling lykje sy dochs net massyf; se binne wol mânsk, mar bliuwe yn de minsklike mjitte.
1983
Dit jier makket ûnderdiel út fan it desennium fan 'e 1980-er jierren. thumb|250px|Fredesdemonstraasje op 29 oktober 1983 yn De Haach
Amsterdamske Skoalle (boustyl)
Skaaimerken
De absolúte tsjinpoal fan it ekspresjonisme en de Amsterdamske Skoalle wie it Nije Bouwen. Hundertwasser wie grif gjin foarstanner fan it Nije Bouwen: "Dizze boustyl kinne jo omskriuwe as: gefoel- en emoasjeleas, diktatoriaal, hertleas, agressyf, glês, steryl, sûnder ornaminten, kâld, ûnpoëtysk, ûnromantysk, anonym en gapjende leechte. In drôchbyld fan funksjonaliteit. Hûzen dêr't minsken wenje, meie net oerlitten wurde oan in tsjin in kultuerpolityk agearjende arsjitektuermaffia dy't nihilistysk estetyske spulsjes mei minsken spilet.(...) as dy intellektuele, natoer- en minskfijannige maffia minsken twingt om generaasjes lang yn perversk modernistysk konsipiearre en sûnder siel boude hûzen te wenjen, dan is dat in permaninte misdied. Dit twongen akseptearjen fan diktatoariale hûzen troch bewenners leit presys de grûn foar algemien geastlike en lichamelike need dêr't us westerske beskaving, de steat, de natoer en wy allegearre fan te lijen hawwe".
Hoe ferschillend arsjitektuerkritisy tinke kinne, docht bliken út it boek Bouwkunst in de 20e eeuw (1953), wêryn't de trdysjonalistyske arsjitekt A.J. Kropholler skreau oer de Amsterdamske Skoalle: "It meast tsjûchje de strjitten út dizze perioade fan in ratteljende wansmaak".
Strjitmeubilêr yn Amsterdam
Verschillende soarten strjitmeubilêr yn de gemeente Amsterdam binne ûntwurpen yn de styl fan de Amsterdamske Skoalle, in soad yn ein jierren 20 troch P.L. Marnette. Benammen fan de elektryske ferdielkasten en splitskasten stiet der noch in soad ferspraat yn Amsterdam.
1672
Foarfallen
1672 stiet yn Nederlân bekend as it rampjier, omdat Ingelân, Frankryk, Keulen en Münster de Republyk binnenfalle. It is it begjin fan de Hollânske Oarloch.
Feanwyk
thumb|right|300px| Feanwyk (2010) thumb|right|300px| Grêfkelder Van Bienema (2010)
Feanwyk (Nederlânsk: Veenwijk) is in state oan de Tjeerd Rosleane yn Aldskoat. It is omtrint 1763 bouwe litten troch Fokke Bienema en syn frou Tetsje Epkes Roos. Fokke Bienema wie apteker oan de Lindegrêft op It Hearrenfean. Hy waard letter ferfeanter (1728 - 1773). Hja binne troch apteekjen en ferfeanting ryk wurden.
Harren soan Epke Roos van Bienema (1767-1810) en syn frou Sara Suzanna Bergsma út Dantumawâld lieten Feanwyk yn 1798 fergrutsje en ferheegje. Efter it gebou waard in hege bult opsmiten, it saneamde Woutersberchje dat in prachtich útsjoch joech op de omkriten. Fierder liet er tusken 1807 en 1810 yn 'e bosk ek noch in grêfkelder foar de famylje bouwe. In part fan it ynterieur is bewarre bleaun: in diorama en muorredekoraasjes (ien mei jachtattributen en ien mei tekens fan de Frijmitselerij der op). De bûtekant fan it gebou hat gjin ôfbylden.
Troch fererfjen kaam it yn eigendom fan Tjalling Menno Watse Baron van Asbeck (1795 - 1855), dy’t yn 1818 troude mei Elbrig fan Bienema (1796 - 1866). In lettere Epke Roos fan Bienema (1811-1901), de eigner fan Herema State (It Hearrenfean) oan de dyk tusken It Hearrenfean en Aldskoat ferkocht it omtrint 1847 publiyk oan Jan Berends Wouters (1795-1873) dy't dêrfoar noch op Jagtlust wenne.
Syn dochter Julia Anna Margaretha (1829-1892) liet Feanwyk ferbouwe. Har heit Jan Wouters hie by testamint fêstlizze litten dat at der gjin neisieten mear wêze soenen, it gebou net ta fabryk makke wurde moast om dêr de earmen fan Alskoat te wurk te stellen. Trochdat Julia der yn wenjen gie ferfoel dy bepaling. Sy liet op har beurt fêstlizze dat nei har dea Feanwyk en alle kaptaal brûkt wurde moast foar "ongehuwde behoeftige dames uit den fatsoenlijken en beschaafde stand".
Dy stifting liet Feanwyk ôfbrekke om op de fûneminten in nij Feanwyk te bouwen yn 1901. It gebou waard yn Jugendstil oplutsen yn bakstien mei sier- en kordonbannen. Yn 1902 waarden de earste bewensters opnomd. Yn 1927 waard der noch in westlike fleugel oanboud.
It gebou is in ryksmonumint.
André Kuipers (keatser)
Andre Kuipers (Bitgummole, 18 maaie 1972) wie aktyf as keatser tusken 1992 en 2006. Wûn yn 1987 de 6e priis op de Bûnswedstriid yn de kategory Jonges. Waard 7 kear kening en helle 475 punten foar it ivich keatsklassemint.
Bordena
thumb|260px|Bordena Bordena is in monumintaal gebou oan de Haadstrjitte 31 yn Beetstersweach.
Skiednis
thumb|left|100px|Finsteromlisting Huzinge Bordena It hûs is boud yn 1868 troch de destiidske boargemaster fan Opsterlân, de arts Joachimus Lunsingh Tonckens. Hy soe de bou fan de wenning finansierd hawwe út in omstriden erfenis, dy't hy krigen hie fan syn buorfamily, de grytman Saco van Teijens en syn broer en suster. Nei it ferfarren fan Tonckens nei De Haach krige de huzinge yn 1895 in nije bestimming as pastorije. Opfallend binne plastere hoeklisenen en eklektyske finsteromlistingen (sjoch ôfbyld). Yn 1981 waard it hûs ferboud. Bordena is erkend as ryksmonumint.
Stinstrastate (Ealsum)
thumb|Stinstrastate yn 2010 Stinstrastate of Syptsma-goed wie in state ûnder Ealsum gemeente Noardeast-Fryslân. Oer it ûnstean fan de state is neat bekend. De state stie tsjin de grins mei Wetsens en fuort beëasten de terp Sibrandahûs op in omgrêfte terrein dêr't hjoed-de-dei de pleats Stinstera stiet.
De earste kear dat Stinsterastate neamd waard wie yn 1583. De pleats waard doe omskreaun yn in weesboek as in aldfrysk langhûs: lanck omtrent VI vack het voerhuijs mitten coecken, ende ‘t achterhuijs lanck omtrent XII vack mit drie opgaende gevels ende een peerdegevel mit een melckkaemer ter sijden daer aen ende noch een cleijn huijs tsijden achter daer aen lanck omtrent VI vack, een groete hoyberch van VII roeden. It hea waard bewarre ûnder in frijsteande heakape. Fan de ynboel wurde neamd ûnder oare ' sân tafrielen fan de sân planeten '. Fan de stins dêr 't de famylje nei hjit is nammers neat bekend; Schotanus jout allinne in stimhawwende pleats.
De pleats fan no is in ryksmonumint.
Haitske Pijlman
Haitske Pijlman waard trije jier nei it lêste paodiumplak fan Atje Keulen-Deelstra yn 1974 de twadde Nederlânske dy't in medalje omhong krige op it eareskavot fan in WK Sprint. Se hold op it WK Sprint fan 1977 yn Alkmaar de Kanadeeske Pat Durnin mei mar 0,06 punt efter har op it fjirde plak. Earder dat jier wûn Pijlman by it NK Allround noch in sulveren medalje efter winnaresse Sijtje van der Lende.
Pijlman is troud mei âld-hurdrider Jos Valentijn en mem fan âld-turnster Rikst Valentijn.
Persia Pele
Persia Pele, echte namme: Marjan Faritous (5 augustus 1974), is in rêstend Amerikaansk neakenmodel en pornografysk aktrise fan Iraansk komôf. Hja makke har debút yn in pornografyske film yn 2008. Neffens har offisjele opjefte is se 1.70 m lang, mei in gewicht fan 54 kg en kupmaat 36E.
Kennemerlânsk
It Kennemerlânsk (Kennemerlânsk: Kennemerlands) is it Hollânske haaddialekt dat fan âlds sprutsen wurdt yn 'e lânstreek Kennemerlân, de krite oan 'e Noardhollânske Noardseekust tusken Haarlim en Kastrikum.
Algemiene beskriuwing
It Kennemerlânsk is nei alle gedachten yn 'e Midsiuwen, tusken 1100 en 1300, ûntstien troch de wikselwurking tusken it Frysk dat doe noch yn noardlik Hollân sprutsen waard, en de Nederfrankyske dialekten dy't doe mei in opmars út it suden dwaande wiene, en dy't har letter ûntjaan soene ta it Hollânsk. It Kennemerlânsk is it noardlikste dialekt fan it Hollânsk dat gjin dúdlik Frysk substraat hat, en dêrmei ûnderskiedt it him fan 'e oanbuorjende dialekten: it Westfrysk, it Saansk en it Wetterlânsk.
Fockensstate
thumb|260px|''De Fockensstate aan de Beetsterweg te Beetsterzwaag thumb|260px|Fockensstate (oantsjutten as Fokkema State) op kadastrale kaart 1811-1832 De Fockensstate is in monumintaal pân oan de Beetsterwei 2 yn Beetstersweach.
Skiednis
De Fockensstate is de âldste state yn Beetstersweach en bestie al yn de 17e iuw. Der hawwe yn dizze iuw ferskate leden fan it laach Fockens, dy't grytman wienen fan Beetstersweach, yn de state wenne. Op 'e ein fan de 17e iuw kaam de state troch fererving yn it besit fan de family Van Teyen, dy't hjir oant midden 19e iuw wenne hat. Yn dizze perioade waard it gebou meardere kearen feroare. Op de earste kadastrale kaarten (1811-1832) stiet it gebou oanjûn as Fokkemastate. Ek yn de 19e iuw is it gebou yngreven ferboud, sadat fan it oarspronklike gebou net folle bewarre bleaun is. De restanten fan de omgrêfting ferwize nei it oarspronklike gebou. De eklektyske foargevel is in ûntwerp fan de arsjitekt Luitje de Goed, dy't de huzinge yn 1879 syn hjoeddeiske foarm joech. It gebou is in ryksmonumint.
Peter Petersen
Peter Petersen (Großenwiehe (Sleeswyk-Holstein), 26 juny 1884 – Jena, 21 maart 1952), is de betinker fan it Jenaplan ûnderwiis.
Tjilatjap
thumb|Lizzing Tjilatjap op Java Cilacap: (âlde stavering:Tjilatjap, Chilachap of Chilatjap) is in regintskip (Yndonesysk: Kapupatan) yn it súdwestlik diel fan de provinsje Midden-Java, yn Yndoneezje. It is de haadstêd en seehaven fan Cilacap.
De Ryd (Westernijtsjerk)
De namme De Ryd jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme De Rijd.
Swimmen op de Olympyske Simmerspullen 1972
200px|thumb|right|It Olympyske Swimbad fan München
De Olympyske Simmerspullen fan de XXe Olympiade waarden yn 1972 hâlden yn it Westdútske München. It swimmen waard hâlden yn de Olympia Schwimmhalle.
1500 meter Frije Slach
{| width=100%
Medaljespegel
De top tsien fan lannen dy't by it swimmen medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen fan 1972.
Greet Hommes
Greet Hommes (Ljouwert, ±1944) is in Nederlânsk politika.
De Ryd (Gytsjerk)
De Ryd is in marke besuden Gytsjerk. It langhalige wetter leit yn it ferlingde fan de Koaiboutfeart yn de rjochting fan de Trynwâldsterdyk. Besuden de mar leit polder De Warren.
De namme De Ryd jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme De Rijd.
Johannes Mulder
thumb|Johannes Mulder Johannes Mulder (Frjentsjer, 15 maaie 1769 - Grins, 18 novimber, 1810) wie in Frysk ferloskundige.
Greet Hommes
Yn 1978 waard se lid fan de provinsjale steaten en yn 1987 waard se deputearre foar de PvdA yn de provinsje Seelân. Begjin 1993 folge har beneaming ta boargemaster fan de gemeente Nijefurd. Op 1 jannewaris 1998 ferwikselen de boargemasters fan Skiermûntseach en Nijefurd fan harren funksje; offisjeel giene beide mei ferlof en waarden waarnimmend boargemaster yn de oare gemeente. De posysje fan Hans Boekhoven wie op Skiermûntseach troch ûnder oare de saak om plysjesjef René Lancee problematysk wurden wêrtroch't foar dizze tydlike útwikseling keazen waard. De bedoeling wie dat se yn april 1999 werom komme soe mar koart dêrfoar waard se al boargemaster fan Middelharnis. Se hie langstme nei súdwest Nederlân en har ein 2002 ferstoarne man Hannes de Vries koe yn de buert fan Middelharnis syn grutte hobby silen útoefenje. Begjin 2009 gie se mei pinsjoen.
Johannes Mulder
Hy wie ienich bern fan Claas Mulder, keapman en boargemaster fan Frjentsjer, en Aaltsje Staalstra. Nei de Latynske skoalle begûn Mulder syn akademyske stúdzjes yn Frjentsjer op 28 july 1785. Hy soe der filosofy en genêskunde studearje. De earste jierren lei hy him benammen ta op de natuerkundige fakken. Op 22 septimber 1790 helle hy de graad fan doktor yn de filosofy. In wike letter liet hy him ynskriuwe oan de Universiteit Leien as studint medisinen.
As studint hat Mulder in grut oantal thúsbefallingen dien. Yn 1792-93 makke hy in stúdzjereis nei Ingelân. Sa tarêsten om praktyske feardigens yn de hielkunde mar benammen yn de ferloskunde, kaam Mulder begjin 1794 wer nei Nederlân en helle hy syn graad. Yn 1797 hâlde hy syn iepenbiere. Lykas wenst yn dy tiid ûntwurp elke heechlearaar yn de ferloskunde syn eigen ferlostange. Yn 1807 waard Mulder oan de Universiteit fan Grins beneamd as heechlearaar, as betingst easke hy in eigen klinyk. By syn earste yntrede hâlde hy in rede oer Petrus Camper.
Johannes Mulder ferstoar op ± 41-jierrige leeftiid nei in kaakoperaasje.
Boarne
Redefiering fan Johannes Mulder oer Over de redenen, waarom de Nederlanders in het algemeen zeer weinig tot verbetering en uitbreiding van de heel- en verloskunde hebben toegebragt (Ljouwert 1797). Fan in ynlieding foarsjoen troch dr. H.L. Houtzager. Erasmus Publishing 1997
Treene (rivier)
thumb|250px|De Eider en Treene thumb|250px|De Treene by Wohlde De Treene (Dútsk:Trenen) is in 73 km lange rivier yn it noarden fan Sleeswyk-Holstein. Hy begjint yn it noarden fan Angelen, súdeast fan Flensboarch, en rint foar it grutstepart yn súd-súdwestlike rjochtin om by Friedrichstadt yn de Eider út te mûnjen. De midseksje tusken Oeversee en Langstedt en Treia hat him ûntjûn ta in populêr kanowetter; fierder de rivier del is de Eider-Treenedelling in ekologysk weardefol rêstgebiet foar terkfûgels ("eibertdoarp" Bergenhusen). Yn Schwabstedt is in iepenbier 'rivierswimbad'; en fierder streamôf wurdt in protte farre mei plesierboaten.
Rambo (efternamme)
Rambo is in efternamme fan Noarske en Sweedske oarsprong. Yn Noarwegen komt er benammen foar yn 'e regio Vestfold. De wierskynlike etymology is ramn ("raven") + bo ("nêst") = "ravensnêst". Der besteane soartgelikense efternammen yn it Frânsk (Rambeau en it dêrmei besibbe Rimbaud) en yn it Dútsk (Rambow). It is ûndúdlik oft dat ferbasterings binne fan 'e Noarsk-Sweedske efternamme of dat dy in oare etymology hawwe.
De namme Rambo is tsjintwurdich it bekendst troch de Rambo-franchise, oer de traumatisearre kommando út it Amerikaanske Leger en feteraan út 'e Fjetnamoarloch John Rambo. De geastlike heit fan dat personaazje, skriuwer David Morrell, ûntliende dy namme oan 'e Rambo, in fariëteit apel, dy't ferneamd wie nei de teler, de kolonist fan Sweedsk komôf Peter Gunnarsson Rambo (1612-1698). Yn dat gefal wie de namme nei alle gedachten in ferkoarte foarm fan Ramberget, in heuvel op it eilân Hisingen by de stêd Goateboarch, dêr't Peter Gunnarsson Rambo berne wie. (It efterheaksel -bo betsjut yn dat ferbân "bewenner fan").
Yn it ferlingde fan 'e haadpersoan fan 'e Rambo-franchise wurdt 'Rambo' tsjintwurdich yn 'e Westerske popkultuer ek wol brûkt as oantsjutting foar in domdryst persoan dy't wat al te entûsjast is foar it brûken fan geweld om problemen mei op te lossen.
Kirstie Alley
Kirstie Louise Alley (Wichita, 12 jannewaris 1951 - Tampa (Floarida), 5 desimber 2022) wie in Amerikaansk aktrise. Se waard by it grutte publyk wrâldwiid bekend as de mem yn de film Look Who's Talking út 1989, It Takes Two út 1995 en as Rebecca Howe yn de telefyzjesearje Cheers. Foar dy lêste rol krige se in Emmy Award.
Kirstie Louise Alley ferstoar op 5 desimber, yn 'e aldens fan 71 jier oan de gefolgen fan kanker.
Biografysk Wurdboek fan Nederlân
It Biografysk Wurdboek fan Nederlân (yn 't koart BWN) is in Nederlânsk wurdboek mei biografyen fan bekende (en net sa bekende, mar wol it fernijen wurdige) Nederlanners.
It BWN is de opfolger fan it Nij Nederlânsk Biografysk Wurdboek (ôfkoarte NNBW) dat tusken 1911 en 1937 yn tsien dielen ferskynde. Dêr waarden persoanen yn opnaam dy't foar 1910 stoarn binne. De einredakteuren fan dit wurk wienen P.C. Molhuysen, P.J. Blok en F.K.H. Kossmann.
Yn 1971 naam de Leidske heechlearaar Ivo Schöffer it inisjatyf ta in ferfolch. It earste diel fan it BWN ferskynde yn 1979. It seisde (en lêste) diel kaam yn 2009 op papier.
De biografyen yn it BWN binne troch in protte ferskillende auteurs skreaun. Sûnt 2002 kinne alle libbensbeskriuwingen online rieplachte wurde by it Ynstitút foar Nederlânske Skiednis (INGHIST) yn Den Haach.
Monica Lewinsky
Monica Lewinsky (folút: Monica Samille Lewinsky; San Fransisko, 23 july 1973), is in Amerikaanske frou fan etnysk Joadsk komôf, mei wa't de Amerikaanske presidint Bill Clinton tajoech in "ûnfoechsume relaasje" hân te hawwen wylst hja fan 1995 oant 1997 yn it Wite Hûs wurksum wie as stazjêre. De affêre waard troch Clinton syn politike tsjinstanners oangrepen om him oan te fallen, en late sadwaande ta it saneamde Lewinsky-skandaal, it grutste Amerikaanske politike skandaal fan 'e jierren njoggentich. Nei't de opskuor wat saksearre wie, makke Lewinsky karriêre as moade-ûntwerpster, sakefrou en tillefyzjepresintatrise. Letter emigrearre se nei Grut-Brittanje, dêr't se in masterstitel yn psychology behelle.
Jonkheid en oplieding
Monica Lewinsky waard yn 1973 yn in begoedige fermidden berne yn San Fransisko, yn 'e steat Kalifornje, as de dochter fan Bernard Lewinsky, in onkolooch waans âldelju Dútske Joaden wiene dy't oan 'e Holokaust ûntsnapten troch nei El Salvador te emigrearjen en dêrwei letter nei de Feriene Steaten, en dy syn frou Marcia Kay Vilensky, in skriuwster dy't it pseudonym Marcia Lewis brûkt, mei in Litousk-Joadske pake en in Russysk-Joadske beppe. Monica Lewinsky groeide op yn súdlik Kalifornje, yn Los Angeles en Beverly Hills. De fjochtskieding fan har âldelju, yn 1987 en 1988, doe't se in jier as trettjin, fjirtjin wie, hie in grutte ynfloed op har ûntwikkeling. Har heit wertroude neitiid mei syn twadde frou Barbara; har mem wertroude mei R. Peter Straus, in Amerikaanske omropbaas.
Lewinsky waard leauwend joadsk grutbrocht, en gie bûten de reguliere skoalle om nei de Sinaï Akiba Akademy, in religieuze skoalle, dêr't se godstsjinstûnderwiis en Hebriuwske les krige. Se gie nei de legere skoalle yn 'e rike Losanzjelynske wyk Bel-Air, en nei de middelbere skoalle yn Beverly Hills. Nei't se har middelbere-skoaleksamen helle hie, learde se fierder oan it Santa Monica Kolleezje, te Santa Monica, wylst se oan har eardere high school wurke as lid fan 'e toanielôfdieling, en dêrnjonken in baantsje as ferkeapster hie yn in strikkewinkel. Yn 1993 sette se útein mei in psychologystúdzje oan it Lewis & Clark Kolleezje yn Portland, yn 'e steat Oregon, dy't se yn 1995 mei goed gefolch ôfrûne troch in bachelorstitel te beheljen. Fan 1992 oan 1997 hie se in relaasje mei Andy Bleiler, har (troude) eardere toaniellearaar oan 'e middelbere skoalle. Mei de help fan in famyljekonneksje wist Lewinsky yn 1995 in ûnbetelle simmerstaazjeplak te bemachtigjen yn it kantoar fan Leon Panetta, de stêfsjef fan it Wite Hûs. Dêrop ferfear se nei Washington, D.C., en krige yn desimber fan dat jier in betelle staazjeplak yn it Kantoar fan Legislative Saken fan it Wite Hûs.
It skandaal
Neffens har eigen lettere tsjûgenis hie Lewinsky tusken novimber 1995 en maart 1997 (doe't se 22 en 23 jier âld wie) njoggen kear in seksueel treffen mei de doetiidske Amerikaanske presidint Bill Clinton, mei wa't se 27 jier skeelde. Dêrby wie neffens har sprake fan fellatio en oare seksuële hannelings (lykas it ynbringen fan in sigarebuiske yn har fagina), mar net fan folsleine fleislike mienskip. De moetings fûnen plak yn it Oval Office, it offisjele kantoar fan 'e Amerikaanske presidint. Om't har oerhearrigen fûnen dat se tefolle yn 'e neite fan Clinton omstipte, waard Lewinsky yn april 1996 oerpleatst nei it Pentagon, krekt bûten Washington, D.C., dêr't it Amerikaanske Ministearje fan Definsje fêstige is. Dêr waard hja assistinte fan Kenneth Bacon, de haadparsewurdfierder fan it Pentagon, in funksje dy't se oant desimber 1997 ferfolle.
Lewinsky makke de flater om in kollega fan harres, Linda Tripp, fan wa't hja miende dat it in freondinne wie, oer har relaasje mei Clinton te fertellen, en fan septimber 1997 ôf begûn dy de tillefoanpetearen fan Lewinsky oangeande de affêre temûk op te nimmen. Lewinsky har namme kaam foar it earst boppe wetter by de rjochtsaak dy't tsjin Clinton oanspand wie troch Paula Jones, in eardere amtner fan 'e steat Arkansas, dy't úthold dat Clinton har ûnder syn gûverneurskip fan dy steat seksueel misjegene hie. Undersikers dy't foar Jones har abbekaten wurken, hellen Lewinsky derby om oannimlik te meitsjen dat Clinton in gedrachspatroan hie fan it seksueel lestich fallen fan froulike ûnderhearrigen. Yn jannewaris 1998 tsjinne Lewinsky yn 'e saak-Jones in beëdige skriftlike ferklearring yn, wêryn't se úthold nea in seksuële relaasje mei Clinton hân te hawwen. Dêrop besocht se Tripp oer te heljen om krektlyk ûnder ede te ligen, mar dy stapte ynstee nei de ûnôfhinklike oanklager Kenneth Starr ta, dy't oansteld wie om mooglik finansjele ûngerjochtichheden fan Clinton en dy syn frou Hillary Rodham Clinton yn 'e Whitewater-saak te ûndersykjen.
Mei de him troch Tripp oerlange opnamen fan Lewinsky har tillefoanpetearen begûn Starr doe in nij ûndersyk nei de Lewinsky-saak. Underwilens beprate Tripp Lewinsky, dy't noch altyd ûnder de yndruk ferkearde dat sy beiden freondinnen wiene, om 'e kadootsjes dy't Clinton har jûn hie, te bewarjen, en om in beskate jurk, dy't letter bekend komme soe te stean as "de blauwe jurk" net nei de steamerij te bringen. Doe't Clinton troch Starr yn it ferhear nommen waard, ûntstried er dat er "in seksuële affêre", "geslachtsferkear" of in "seksuële relaasje" mei Lewinsky hân hie, en doe't de media yn jannewaris 1998 lucht fan 'e saak krigen, seid er op 'e tillefyzje: "Ik haw gjin seksuële omgong hân mei dat frommes, juffer Lewinsky." It nijs gie al rillegau nearne oars mear oer, en Lewinsky moast de folgjende wiken ûnderdûke by har mem. Har relaasje mei Bleiler kaam oan it ljocht, en dyselde droech ferskate sûvenirs en foto's dy't er fan Lewinsky krigen hie yn 'e tiid dat se noch yn it Wite Hûs wurke, oer oan Starr.
It ûndersyk fan Starr rjochte him op beskuldigings fan meineed en behindering fan it rjocht tsjin 'e presidint, dy't ûnder ede liigd hawwe soe oer syn relaasje mei Lewinsky. Starr ûnderfrege har lang en yn detail oer de affêre, en krige in folslein tsjûgenis út har los. Dêrtroch en troch in spermaplak fan him yn 'e blauwe jurk moast Clinton úteinlik tajaan dat er "in relaasje mei juffer Lewinsky [hie] dy't net foechsum wie." Wat de beskuldiging fan meineed oanbelange, hold er lykwols fol dat "seksuële omgong" op folsleine fleislike mienskip tsjutte, wat er net mei Lewinsky hân hie. Boppedat hied er syn útspraken ûnder ede yn 'e notiid dien, wylst de relaasje doe al beëinige wie, en ek brochten syn abbekaten yn dat frijwol alle aktive seksuële hannelings troch Lewinsky ferrjochte wiene, en dat Clinton dêrom gelyk hie as er sei dat hy gjin seksuële omgong mei har hân hie (mar sy wol mei him). Sawol Clinton as Lewinsky moasten foar de rjochtbank tsjûgje; Clinton die dat fia in sletten tillefyzjesirkwy; Lewinsky kaam persoanlik del. Yn ruil foar dat tsjûgenis krige se ymmuniteit foar fierdere rjochtsferfolging foar de meineed dy't se earder dien hie. Doe't de rjochtbank har frege oft se noch guon lêste wurden oer de saak hie, sei se: "Ik haatsje Linda Tripp."
De Republikeinske mearderheid yn it Hûs fan Offurdigen liek it Lewinsky-skandaal, sa't it kaam te hjitten, in útsochte kâns om Clinton in hak te setten, en doe't ein 1998 it Starr-rapport útkaam, wêryn't fêststeld waard dat der oannimlike oanwizings wiene dat Clinton dingen dien hie dy't syn ôfsetting as presidint rjochtfeardigen, stelde it Hûs fan Offurdigen in ôfsettingsproseduere (impeachment) tsjin Clinton yn wurking. Op 12 febrewaris 1999 torpedearre de Senaat, dêr't de Demokraten yn 'e meardeheid wiene, dy ôfsettingsproseduere lykwols.
Letter libben
Troch it skandaal waard Lewinsky in bekendheid en krige se in beskate status yn 'e popkultuer, mar sels wie se dêr net gelokkich mei. Doe't har yn 1999 op in lofthaven om har hantekening frege waard, wegere se, mei't se sei: 'Ik bin, sis mar, bekend om wat dat net sa leuk is om bekend om te wêzen." Doe't de stoarm fan publisiteit lykwols meitiid amper belune, besleat se der gebrûk fan te meitsjen om oan jild te kommen, want nei ôfrin fan it skandaal wie hja efterbleaun mei withoehege skulden fanwegen alle abbekatekosten dy't se meitsje moatten hie. Se die in fraachpetear op 'e Amerikaanske stjoerder ABC, foar de ynternasjonale rjochten wêrfan't se $1 miljoen krige, en har meiwurking oan 'e biografy Monica's Story (1999), skreaun troch Andrew Morton, smiet har nochris $500.000 op. Dêrmei koe se lykwols nòch al har skulden net ôfbetelje.
Se ferskynde yn it ferneamde sketseprogramma Saturday Night Live, op 'e Amerikaanske tillefyzje, en yn septimber 1999 brocht se in kolleksje troch harsels ûntwurpen hântaskes op 'e merk, ûnder de bedriuwsnamme The Real Monica, Inc. Fierders wurke se mei oan reklamespotsjes foar it Jenny Craig-dieetprogramma, ferskynde se noch yn ferskate programma's op 'e Amerikaanske, Britske en Sweedske tillefyzje, en ferliende se yn maart 2002, doe't se net mear bûn wie oan 'e betingsten fan har immuniteitsoerienkomst, har meiwurking oan 'e dokumintêre Monica in Black and White, fan 'e stjoerder HBO. Yn 2003 presintearre se in seizoen lang it reality-datingprogramma Mr. Personality, op 'e stjoerder Fox, wat it konservative diel fan it Amerikaanske sjoggerspublyk skandalisearre en noch fierder tsjin har yn it harnas jage.
Oer har relaasje mei Clinton prate se fierders sa min mooglik mear, mar doe't yn 2004 syn autobiografy My Life útkaam, liet se yn in fraachpetear yn 'e Britske krante de Daily Mail witte dat se rare teloarsteld wie oer hoe't hy dêryn harren relaasje portrettearre. "Ik [...] hie op syn minsten fan him ferwachte dat er de ûnwiere útspraken korrizjearre hawwe soe dy't er makke hie doe't er syn presidintskip beskermje moast. Ynstee prate er deroer as hie ik mysels suver oan him optwongen. [...] Dit wie in wjerssidige relaasje, dy't fan bejin ôf oan en alhiel oan 'e ein ta fan twa kanten kaam. [...] Ik kin it net akseptearje dat er myn karakter folslein skeine moast."
Tsjin 2005 krige Lewinsky einlings en te'n lêsten foar it ferstân dat de media har yn 'e Feriene Steaten nea gewurde litte soene. Sadwaande besleat se te emigrearjen nei Ingelân, dêr't se in ferfolchoplieding psychology begûn oan 'e London School of Economics, dy't se yn desimber 2006 ôfrûne mei it beheljen fan in masterstitel yn sosjale psychology. De titel fan har dissertaasje wie Op 'e Siik nei it Unpartijige Sjuerylid: In Ferkenning fan it Trêde-Persoanseffekt en Publisiteit Foarôfgeande oan de Rjochtsaak. Sûnt hat se besocht om 'e publisiteit te mijen. Yn 2009 korrespondearre se mei histoarikus Ken Gormley, dy't in biografy oer Clinton oan it skriuwen wie, wêrby't se úthold dat de presidint wis al ûnder ede liigd hie oer harren relaasje.
Bonifatiuskapel (Dokkum)
thumb|right|300px|Bonifatiuskapel fan Dokkum De Bonifatiuskapel is in kapel yn Dokkum. De kapel is in ûntwerp fan Hendrik Willem Valk. Hy waard boud yn 1934, op de fundaminten fan in net-foltôge ûnwerp fan Valk's learmaster Wolter te Riele. De kapel dy't mids in park leit, is op 6 augustus 1934 ynwijd troch mgr. J.H.G. Jansen, aartsbiskop fan Utert. It alter is doe ek konsekrearre. Hjir is ek de boarne mei in 2,50 meter heech Bonifatiusbyld fan Frânske kalkstien dat makke is troch Gerrit Bolhuis (1907-1975). It byld is yn 1962 ûnthuld troch prinsesse Beatrix.
Troch in trijedielige, rûnbôgige tagongspoarte komt men yn de kapel. Muorren en poarte binne makke fan grutte giele kleastermoppen. Dizze stiennen waarden bakt op it stienfabryk Skinkeskâns yn Ljouwert. It gehiel docht wat romaansk oan. Sa binne de sitplakken krektas yn amfiteaters healrûn. Pylgers kinne sa it oerdekte alter goed sjen. It net oerdekte diel, de ljochthof soarget foar bining mei de natoer by de eugaristyfiering. Boppe de sitplakken rint oer de omtrek fan de kapel in prosesjegong. De skiednis fan Bonifatius wurdt toand oan de muorren middels in bliuwende eksposysje. Tusken de buorden sitte lytse glês-yn-lead-ramen.
Om de kapel hinne is in park oanlein. Dêryn steane 14 krúsweistaasjes fan de byldzjend keunstner Jac Maris. Ek hat it park in stânbyld fan Titus Brandsma. Hy wie ien fan de oprjochters fan de Broederschap van de H.H. Bonifatius en Gezellen" en wie aktyf yn it befoarderjen fan de beafeart en it ta stân kommen fan de Bonifatiuskapel. Brandsma wie dejinge dy 't Jac Maris de opdracht joech ta it meitsjen fan de krúsweistaasjes.
Yasmine Lafitte
Yasmine Lafitte, echte namme: Hafida El Khabchi (1 oktober 1973), is in rêstend Marokkaansk-Frânsk neakenmodel en pornografysk aktrise. Hja makke har debút yn in pornografyske film yn 2004. Neffens har offisjele opjefte is se 1.68 m lang, mei in gewicht fan 56 kg en kupmaat 36E.
Sybren fan Ropta
Sybren fan Ropta wie in soan fan Focke fan Ropta I en Beyck Ndr. Hy wie troud mei Fedt Ndr Juckema. Se krigen twa bern: Eeth fan Ropta (†1538, sjoch Stinstrastate) en Jouck fan Ropta. Hy troude 1472 fannijs mei Kinsck Sapes fan Sythjema fan Boarnwert; mei har krige er noch in soan, Focke fan Ropta.
Sybrand Ropta en bern wurde yn 1505 neamd as eallju fan Dongeradiel
Middlesbrough
thumb|left|175px|Plak fan it distrikt Middlesbrough Middlesbrough is in stêd en unitary authority yn noardeast-Ingelân yn it seremoniële greefskip Noard-Yorkshire; de stêd leit oan de Noardseekust en de rivier de Tees.
Ut de skiednis
Yn 686 waard op it plak fan de stêd fan no troch Cuthbert fan Lindisfarne fanwege Hilda fan Whitby in kleaster stichte. It Benediktinerkleaster waard fan Hindrik VIII yn 1537 opheft, lykas alle oare Ingelske kleasters.
Middlesbrough wie yn 1801 noch mar in plakje mei sa'n 25 ynwenners, mar waard in stêd yn 1830 neidat it bot groeid wie troch de útwreiding fan de yndustriële izerproduksje en de oansluting op it spoar. Om de skipfeart nei de yndustry oan de Tees net te behinderjen waard begjin 20e iuw in sweefbrêge oer de rivier boud. Dy wurdt noch altyd brûkt.
Middlesbrough hat in grut winkelsintrum dat ferparte is yn ferskate lytsere sintrums. It sintrum hat de lêste jierren in metamorfoaze ûndergien.
De stêd hat as ien fan mar in pear Britske stêden in direkt keazen boargemaster.
Deptford
Deptford is in wyk yn de Londenske bestjoerlike krite Lewisham op de súdigge fan de Teems, yn de regio Grut-Londen.
Deptford waard neamd nei in furde yn de rivier de Ravensbourne. Fan mids 16e- oant de lette 19e iuw wiene dêr de havens en dokken fan Deptford (Deptford Dockyard), de earsten fan de Ingelske marine (Royal Navy).
Deptford wurdt yn it generaal yn ferbân brocht mei it adeljen fan Sir Francis Drake troch Keninginne Elisabeth I,, Kaptein James Cook syn tredde reis mei Resolution, en de geheimsinnige moard op Christopher Marlowe yn in hûs oan de Deptford Strand.
Deptford bestie yn it earstoan út twa lytse delsetingen, ien oan de furde, it oare in fiskersdoarpke oan de Teems, mar Deptford waard earst fan belang by de bou fan de dokken fanwege kening Hindrik VIII.
De twa mienskippen groeiden oan elkoar en kamen ta bloei wylst de docks har ûntjoech ta it wichtich bestjoerssintrum fan de Royal Navy, en in tal grutte huzen waarden dêr set, sa as dy fan deiboekskriuwer John Evelyn, Sayes Court. Neidat de Royal Navy fuort gie en it sadwaande mei havens en dokken minder gie, rekke de krite yn it delgean. It lêste dok, Convoys Wharf, gie ticht yn 2000.
Willem Banning
thumb|250px|Banning sprekt op in gearkomst fan de Vrijzinng Christelijke Studenten Bond (VCSB) (1911) Willem Banning (Makkum, 21 febrewaris 1888 – Driebergen, 7 jannewaris 1971) wie in Nederlânsk ûnderwizer, predikant en letter mei-oprjochter fan de PvdA.
Banning hie in soad gesach yn religieus-sosjalistystke fermiddens; wie partijbestjoerder en mei-oprjochter fan de PvdA. Yn 't earstoan wie er ûnderwizer, mar krige letter gelegenheid om teology te studearjen. Willem krige doe kontakt mei it marksisme. Nei syn stúdzje waard er frijsinnich-herfoarme predikant en fan ein jierren 1920 ôf waard er foaroanman fan de religieus-sosjalistyske beweging yn Nederlân en ek heechlearaar yn Leien. Hy wie partijbestjoerder fan de SDAP en foaroansteand pasifist. Yn syn ynternearring yn it gizelderskamp Sint-Michielsgestel, fan maaie 1942 oant desimber 1943, wie er ien fan de saneamde Heeren Zeventien. Nei de befrijding waard er warber yn de Nederlânske Folksbeweging en foarsitter fan het oprjochtingskongres fan de PvdA.
Literatuer
thumb|Banning (links) by de útrikking fan de [[Albert Schweitzerpriis (1963)]]
Heremastate (It Hearrenfean)
thumb|300px|right|'' Heremastate. Dêrefter it nije fersoargingshûs Heremastate
Heremastate is in lânhûs en ryksmonumint yn neo-klassisistyske styl yn It Hearrenfean-Súd. It stiet oan de Marktweg (earder de Ryksstrjitwei) nei it suden dy't yn 1928 klearkomd wie.
Heremastate is yn 1829 bouwe litten troch Fokke Bienema (†1832)en syn frou Amelia Wiskje de Swart (1790-1829). It krige de namme fan Amelia har bertehûs yn Sweins. Heremastate waard tagelyk boud mei it hûs "Oranjewoud" yn It Oranjewâld. Beide gebouwen seagen der dan ek hast itselde út. Yn 1836 waard Heremastate bewenne troch Fokke syn suster Elbrich Bienema en har man Tsjalling Minne Watze baron fan Asbeck (1795-1855). Dy ferhuzen letter nei Feanwyk yn Aldskoat en de soan fan Fokke, Epke Roos fan Bienema, kaam doe mei syn frou Riemke Lunia Cats te wenjen op Heremastate. It is letter noch faker ferkocht. Sa wenne der ek Anne Meines, de boargemaster fan Skoatterlân. Nei de Twadde Wrâldoarloch is Heremastate noch brûkt as beukerskoalle en fersoargingstehûs. Yn 1974 is Heremastate restaurearre en ferkocht oan in rederij. De beskilderingen binnenyn lykje in soad op dy fan Feanwyk. Op it terrein efter Heremastate is in grut nij fersoargingshûs boud mei de namme Heremastate. Dêryn hinget noch in spegel út it âlde Heremastate.
Holstein-Friesian
De HF is slank boud, hieledal rjochte op de molkproduksje. De Holstein-Friesian is grutter as it Frysk-Hollânsk-ras (FH) ras maar hat relatyf folle leger spierweefsel. It hat in hegere molkproduksje, mar de haltes aaiyt en fet binne by de Maas-Ryn-Isel (MRIJ) en FH heger.
Oarsprong
thumb|260px|Gerskjende Holstein-Friesians De Fryske ko soe ûntstien wêze kinne neidat Fryske en Bataafske kij mei elkoar krúst wienen, sa'n 2000 jier lyn. Yn de rin fan iuwen waard de ko in poerbêst molkras. De Nederlânske ko wie yn de 19e iuw populêr yn it bûtenlân fanwege har hege molkproduksje. Yn de Feriene Steaten waard mei Nederlânske kij fierder fokt. Dy kij krigen de namme Holstein-Friesian (de Holsteiners wienen ynbrocht troch Dútske emigranten yn de 17e iuw). Twadde helte 20e iuw waard it neiteam fan de Nederlânske kij oanhelle yn Nederlân, omdat sy wilens mear molke joegen as de Nederlânske rassen MRIJ en FH. Sûnt is de swartbûnte Holstein-Friesian it fierwei wichtichste koweras yn Nederlân.
Genen
De ûndersteande tabel jout de ynternasjonaal erkende resessive genen foar Holstein Friesian
De ekspresjekoade bestiet út de koade plus in letter. Dat kin in F (test en gjin drager) of in R (test en wol drager) wêze.
Klaas Kuiken
Libben en karriêre
Kuiken waard yn 1902 berne yn Minnertsgea, yn 'e doetiidske gemeente Barradiel. Hy wie in arbeidesrssoan fan Dirk en Tryntsje Kuiken en fan Biltsk komôf. Kuiken wenne lange tiid yn Sint-Jabik en dêrnei de rest fan syn libben yn Sint-Anne. Hy sette yn 1921 útein mei in karriêre yn it keatsen, en die yn totaal 21 kear mei oan 'e PC, fan 1924 oant en mei 1947. Yn 1925 wûn er de PC foar de earste kear, mei in partoer dat fierders bestie út Taede Zijlstra fan Wytmarsum en Ids Jousma fan Dokkum. Kuiken waard dat jiers ta kening útroppen, en dat barde yn 1926 op 'e nij, doe't er de PC wer wûn mei itselde partoer.
Yn 1928 einige Kuiken mei syn maten op 'e PC op it twadde plak, doe't se yn 'e finale ferslein waarden troch Ids Roukema, Dirk de Jong en Klaas Kooistra. Yn 1929 en 1931 behelle er de twadde priis op it NK keatsen foar senioaren, dat doedestiden noch de Bûnspartij foar Senioaren neamd waard. Yn 1931 klom Kuiken ek wer op nei it twadde plak op 'e PC, dêr't hy en syn partoer it dat jiers yn 'e finale ferlearen fan Taede Zijlstra, Pieter Helfrich en Klaas de Jager. Syn trêde oerwinning op 'e PC behelle Kuiken yn 1932, mei Sape de Haan en Jan van der Lei, dy't beiden fan Berltsum kamen. Kuiken waard op 'e nij ta kening fan 'e PC útroppen.
Yn 1933, 1934 en 1935 hearde Kuiken ta it winnende partoer op it NK keatsen foar senioaren. Underwilens berikte er yn 1934 it trêde plak op 'e PC, en yn 1935 it twadde plak, doe't hy en syn maten yn de finale belies jaan moasten tsjin Taede Zijlstra, Dooitzen de Bildt en Sjouke Helfrich. Mei dy beide lêsten, De Bildt, dy't fan Sint-Jabik kaam, en Helfrich, út Frjentsjer, wûn Kuiken yn 1937 de PC foar de fjirde kear. Dat jiers waard Sjouke Helfrich ta kening útroppen. Yn 1939 en 1940 berikte Kuiken noch twa kear it trêde plak op 'e PC.
Op 4 augustus 1941 die Kuiken ek wer mei oan 'e PC, dy kears yn in partoer mei Jan de Groot fan Weidum en op 'e nij Sjouke Helfrich, dy't ûnderwilens nei Winaam ferhuze wie. Dy moarns reizge er mei frou en dochter op 'e trambus fan Sint-Jabik nei Frjentsjer, doe't de sjauffeur, dy't letter in kondukteur bliek te wêzen dy't ynfoel as sjauffeur, de tram by Seisbierrum troch in ûnhandige maneuver kantelje liet, sadat it hiele spul yn 'e sleat belâne. De Ljouwerter Krante fan 5 augustus berjochte dêroer:
"'De hear Van der Meij út Seisbierrum, dy't tafallich efter de bus ried, wist guon passazjiers, ûnder wa de bekende keatser Kuiken út Sint-Jabik en dy syn frou en bern, út de bus te helpen, wylst tasketten omwenjenden de oaren út harren behyplike posysje rêden.'"
Trije fan de 26 ynsittenden rekken by it ûngemak slim ferwûne en moasten oerbrocht wurde nei it sikehûs. Kuiken rûn in lichte harsensskodding op en belâne thús op bêd. Doe't er nei in skoft sliept te hawwen, wekker waard en besefte dat er thús wie en net op it Sjûkelân, gied er der lykwols ôf, klaaide him oan en frege de pleatslik nôtkeapman Wijbenga, dy't in auto hie, om him nei Frjentsjer te riden. Dêr hiene syn maten al sein, nei't it nijs fan it ûngelok harren berikte: "As er net dea is, komt er noch wol." De earste omgong wie ûnderwilens ferkeatst, wêrby't Ynse Kuperus foar Kuiken ynfallen wie.
Nei syn oankomst naam Kuiken it oer en keatste de rest fan 'e dei mei in harsensskodding troch. Hy, De Groot en Helfrich hellen de finale en fersloegen dêryn it partoer fan Jan van Dijk, Taede Zijlstra en Jan van der Lei. Sa wûn Kuiken foar de fyfde kear de PC. Jan de Groot waard útroppen ta kening. Neffens it ferhaal kaam de jûns, doe't Kuiken wer thús yn Sint-Jabik wie, dokter noch even del om te sjen hoe't it mei him wie. "Jo binne in raar man," soe dokter sein hawwe. "Dat kan wel weze," antwurde Kuiken nei't it skynt, "maar salle jou my eerst niet even felisitere? Ik hew wel de PC wonnen."
Dy oerwinning op de PC wie Kuiken syn lêste grutte priis. Yn 1942 berikte er nochris it twadde plak op it NK keatsen foar senioaren. Hoewol't er noch oant 1947 trochgie mei keatsen op heech nivo, behelle er dêrnei gjin wichtige prizen mear. Yn totaal garre Kuiken ûnder syn keatskarriêre 628 punten op foar it Ivich Keatsklassemint, en wûn er 35 keningskippen. Hy wie ek de earste skathâlder fan de op 7 april 1938 oprjochte Feriening fan Keatsers. Hy bleau de rest fan syn libben op It Bilt te wenjen en kaam yn 1984 yn 'e âlderdom fan 82 jier yn it sikehûs yn Ljouwert te ferstjerren.
Toksandrjers
thumb|250px|Toksandrje op in kaart fan Sintraal Europa yn 919-1125. De Toksandrjers (of Texuandri) wiene in West-Germaanse stam dy't him yn de earste iuwen nei it bejin fan de jiertelling yn it Noard-Brabân (Nederlân) en Antwerpen (Vlaanderen) fan no festige hienen. It ienige dat witten is oer dy stam is de krite dêr't sy taholden (koart beskreaun troch Plinius yn syn Naturalis Historia).
Mids 4e iuw festigen de Franken har as foederaty yn Toksandrje. It is net dúdlik at de Toksandrjers ferdreaun waarden of dat se opgien binne yn it grutte stamferbân fan de Franken. It lêste liket der wol op.
Metallica
thumb|right|260px|Metallica yn 2017 Metallica is in Amerikaanske trashmetalband oprjochte yn 1981 yn Los Angeles. De band brocht yn 1983 syn debútalbum Kill 'Em All út. De teksten fan de band gean benammen oer korrupsje, de dea, it libben, kriich, persoanlike problemen en lulkens. Metalica wurdt yn ien sike wei neamd mei Slayer, Megadeth, en Anthrax. Metallica hat tsien studio-albums en acht live-albums útbrocht.
De iere jierren
Metallica waard yn 1980 foarme troch drummer Lars Ulrich en gitarist James Hetfield, nei't Ulrich in advertinsje pleatst hie yn in pleatslike krante. Ulrich hie ek regele dat hy in nûmer oanleverje soe foar in sammel-cd fan it platelabel Metal Blade. Dat hja moasten rap in band oprjochtsje, dit slagge yn de maitiid fan 1981 nei't bassist Ron McGovney en gitarist Dave Mustaine har by it duo Ulrich en Hetfield foegen. Ein 1982 waard Ron McGovney ferfongen troch bassist Cliff Burton earder fan de band Trauma. Yn maart 1983 waard Dave Mustaine ûntslein fanwegen syn ferslaving oan drugs en alkohol, as reaksje op it ûntslach rjochte Mustaine de band Megadeth op. De ferfanger fan Dave Mustaine waard fûn yn Kirk Hammett earder fan Exodus.
Yn de simmer fan 1983 kaam it debútalbum Kill 'Em All út. Yn 1984 folge troch it album Ride the Lightning. Op dit album wie foar it earst it talint fan Cliff Burton goed te hearren, dy 't in liedende basgitaar spile yn stee fan as bassist de eftergrûn op te foljen. Nei Ride the Lightning folge it earste Jeropeeske toernee fan Metallica ûnderdiel fan de promoasje fan it album. Ien fan de earste optredens fan Metallica yn Nederlân wie yn de De Westereen. Op 21 febrewaris 1986 kaam it album Master of Puppets út, it earste album fan Metallica dat de gouden status behelle. It album waard ek wer folge troch in toernee. thumb|left|160px|Monumint ta neitins oan Cliff Burton yn Sweden.
Bus ûngelok
Wilens it Jeropeeske part fan it toernee gie it mis, Metallica rekke yn Sweden ter hichte fan it doarpke Dörarp mei harren toerbus belutsen by in slim ûngelok. Yn de iere moarn fan 27 septimber 1986 bedarret de bus yn in slip, de sjauffeur rekke dêrtroch de macht oer it stjoer kwyt en de bus bedarre op syn kânt. James, Kirk en Lars komme mei de skrik frij mar Cliff dy't yn it boppeste bêd hie lizzen te sliepen rekke beknipe ûnder de bus, hy wie op slach dea. Bassist Cliff Burton waard 24 jier âld. Ta neitins oan Cliff Burton is der yn 2006 by it doarpke Dörarp op 'e hichte fan it plak dêr't it ûngelok barde in monumint ûntbleate.
Crouching Tiger, Hidden Dragon (betsjuttingsside)
"Crouching Tiger, Hidden Dragon" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
Metallica
De Jason Newsted jierren
Ut respekt foar Burton giet de band troch, en yn oktober wurd Jason Newsted earder fan Flotsam & Jetsam al presintearre as de nij bassist fan Metallica. It fjirde album ...And Justice for All komt út op 25 augustus 1988. It is it earste album mei Jason Newsted en it lêste album dêr't Burton noch oan meiwurke hat, hy hat in diel fan it nûmer To Live Is To Die skreaun. Yn it sa goed as ynstrumintale nûmer is ek in koart oan Burton opdroegen gedicht te hearren. thumb|right|200px|Jason Newsted yn 2013 It album wie ek it earste album dêr't in fideoclip foar by in nûmer makke waard. De clip foar One is foar it grutste part yn swart-wyt. Der is ek fûle krityk op it album de baspartijen fan Jason Newsted binne amper te hearren op it album. Letter hawwe James en Lars tajûn dat se dit bewust dien hiene.
Yn 1991 komt it album dat simpelwei Metallica hjit út mar it album is foaral bekend ûnder syn bynamme The Black Album. It album behellet yn Nederlân de platinum status. Der folget in wrâldtoernee dat in sels pear jier duorret. Yn augustus 1992 rekket James Hetfield ferwûne by in optreden troch in flater mei de pyrotechnyk rint hy twadde- en treddegraads brânwûnen op. Metallica kearde 17 dagen letter werom nei it poadium mei Metal Church gitarist John Marshall as ynfaller foar Hetfield, foar de rest fan de toernee, Hetfield wie sels al yn steat om te sjongen.
Nei hast trije jier fan toeren, begûn Metallica yn 1995 oan harren fiifde studio-album. Load kaam yn de simmer fan 1996 út. De muzyk wie mear hardrock dan metal wat ta gefolch hie dat it album Load de meagere jierren fan Metallica ynlûde. Load waard yn 1997 opfolge troch Reload en Garage Inc. yn novimber 1998 in album mei allinne mar covers.
Yn 1999 trede Metallica twa kear op mei it San Francisco Symphony Orchestra, dizze optredens binne op it album S&M útbrocht. Jannewaris 2001 waard bekend dat Jason Newsted nei 15 jier Metallica gie ferlitten. It album St. Anger dat útkaam op 5 juny 2003 waard opnaam mei in sesjemusikant foar de baspartijen.
Nij fjoer
Metallica feroare wer fan styl, neffens de foargeande albums wie St. Anger wer it stik steviger. De opnamen hiene in lange tiid yn beslach naam troch it fertrek fan Newsted en trochdat Hetfield him opnimme litten hie yn in ôfkicksintra. Yn dizze rûzige perioade fan de opnamen fan St. Anger wie de band folge troch in kameraploech. Dat resultearre úteinlik yn de dokumintêre Some Kind of Monster dy't yn 2005 yn premjêre gie. Nei it útbringen fan St. Anger gie Metallica mei audysjes oan de slach om in ferfanger foar Newsted te finen. De kar foel op Robert Trujillo earder fan Suicidal Tendencies, dizze nije bassist helle nij fjoer oan binnen de band.
Yn 2008 kaam it album Death Magnetic út, It doel wie om dit album op 12 septimber út te bringen, mar trochdat der in winkel wie dy't al op 2 septimber begûn mei de ferkeap fan it album, wat in protte yllegale kopyen ta gefolch wie waard it album úteinlik op 10 septimber offisjeel útbrocht. It album markearret in definityf weromkommen nei it progressive thrashmetal-lûd fan de earste fjouwer albums fan de band. It album kaam op nûmer ien binnen yn de Nederlânske Album top 100. Begjin 2009 waard Metallica opnaam yn de Rock and Roll Hall of Fame, ynklusyf de eardere bassisten Jason Newsted en Cliff Burton.
Acht jier nei Death Magnetic kaam Metallica yn 2016 wer mei in nij album Hardwired... to Self-Destruct ek dit album kaam binnen op nûmer ien yn de Album top 100.
Diskografy
thumb|right|200px|Lars Ulrich yn 2017 thumb|right|160px|James Hetfield yn 2017 thumb|right|160px|Kirk Hammett yn 2008 thumb|right|160px|Robert Trujillo yn 2017