cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Plúsmar
De Stulp is tige heuvelich, in gefolch út de tiid dat it dêr noch ien grutte sânferstowing wie. Dy wie ûntstien trochdat skiep te folle weifrieten en de wyn frij spul krige. Steatsboskbehear hat de sânferstowing ta stean brocht. By de heidemar is in observaasjeplak. Panielen jouwe útlis oer de bisten by de Plúsmar. Yn 2009 is begûn mei de útwreiding fan it heidegebiet troch in soad beammen te rûgjen. Bosk en heidefjildsjes wurde beweide troch Charolaiskij en Skotske Heechlanners. It gebiet is eigendom fan it Goaisk Natoerreservaat.
List fan planetoïden 46801-46900
Dit is in list fan planetoïden 46801-46900.
André Myhrer
André Myhrer (Bergsjö, 11 jannewaris 1983) is in earder Sweedsk skyer.
Myhrer debutearre yn 2004 en die fjouwer kear mei oan de Olympyske Winterspullen (yn 2006, 2010, 2014 en 2018). Hy waard yn 2018 Olympysk kampioen op de slalom. Yn 2010 hie er al ris brûns wûn op dit ûnderdiel. By de wrâldkampioenskippen helle hy ien kear in sulveren en twa kear in brûnzen medalje mei Sweden by de lannewedstriid.
Myhrer soe oan it ein fan it seizoen 2019/2020 ophâlde mei skyen op heech nivo, mar as gefolch fan koroanamaatregels waard it seizoen earder stillein en dermei einige André Myhrer syn karriêre al yn febrewaris 2020.
Herefordshireskoalle
De Herefordshireskoalle is de namme dy't de Poalsk-Ingelske keunsthistoarikus George Zarnecki joech oan in ûnderstelde aparte groep fan master-stienhouwers dy't yn de 12e iuw yn de kriten fan it Herefordshire en Worcestershire fan no (in Ingelân) arbeiden. Harren ûnderskiedende Romaneske sânstien- en kalkstienskulptueren wurde fûn by ferskate parish-tsjerken yn dy kontreien, fral yn Kilpeck, mar ek yn Eardisley, Shobdon en Castle Frome yn Herefordshire en Rock (Worcestershire). Totaal binne goed 20 tsjerken dekorearre mei skulptueren yn de styl fan de Herefordshireskoalle.
It wurk, religieuze en mystike ôfbylden, hat in ferskaad oan kultuerele boarnen; Normandyske militêre figueren, Saksyske bisten en Keltyske abstrakte patroanen wurde dêryn byelkoar brocht. Hoewol't it meast om religieuze foarstellings giet, kin it wurk fan de Herefordshireskoalle ek boartlik wêze en út en troch sels de ûntuchtige kant útskaaie.
Yn de literatuer wurde twa byldhouwers fan de skoalle by namme neamd: Chief Master en Aston Master. Beide hawwe in dúdlike eigen styl.
SC Cambuur Ljouwert
SC Cambuur Leeuwarden is in profesjonele fuotbalklup út Ljouwert. De klup waard oprjochte op 19 juny 1964 as de ferfanger fan VV Leeuwarden dy’t nei de amateurs werom kearde. De klup spilet yn it Cambuur stadion dêr't goed 10.000 minsken yn kinne. Cambuur is trije kear nei de Earedifyzje promovearre en spile yn totaal fjouwer jier op it heechste nivo. Nei it kampioenskip fan de Jupiler League yn 2013 kaam Cambuur op 'e nij even út yn de Earedifyzje. Nei twa jier degradearre de klup lykwols wer. Yn 2022 spilet de klup fannijs yn de Earedifyzje.
Oprjochting
Sietse Westra wie de inisjatyfnimmer fan de oprjochting fan SC Cambuur, sa't de klup doedestiids noch hjitte. Westra wie fiif jier, tusken 1964 en 1969, direkteur fan de klup. De namme fan Cambuur waard yn 1988 feroare fan SC Cambuur yn Cambuur Ljouwert.
Sportive skiednis
Cambuur koe it earste jier yn it proffuotbal fuort promovearje nei de Earste Difyzje. Dêr soe Cambuur mear as 25 jier yn fuotbalje. De Ljouwerters hawwe oant 2008 fjouwer jier, yn twa perioaden, yn de Earedifyzje spile. De earste kear wie doe't Cambuur as earste yn de Earste Difyzje einige. Dêrnei spile Cambuur yn it seizoen 1992/1993 en 1993/1994 op it heechste fuotbalnivo fan Nederlân. De twadde kear dat Cambuur dêryn spylje soe, wie yn it seizoen 1998/1999 en 1999/2000. It slagge Cambuur yn 1998 te promovearjen troch de neikompetysje te winnen en sa promoasje ôf te twingen.
It aventoer yn de Earedifyzje duorre krekt as de oare kearen twa seizoenen, diskear ûnder lieding fan trainer Henk de Jong. Yn 2016 degradearren de Ljouwerters wer en sûnt dy tiid spilet Cambuur wer yn de Earste Difyzje. De Jong naam yn it degradaasjejier ôfskied fan de klup, mar kaam yn 2019 werom, mei Sandor van der Heide as syn assistint.
Yn it seizoen 2019/20 kaam Cambuur út op it earste plak, dochs waard dat seizoen troch de KNVB net jildich ferklearre omreden de koroanakrisis. It folgjende seizoen fan 2020/21 waard de kampioenstitel fannijs helle mei 15 punten foarsprong op de twadde ploech.
Namme
Cambuur is neamd nei de wyk dêr't de klup syn stadion hat, de Cambuursterhoek, ek wol it Cambuurkertier. De namme fan de wyk komt fan de aadlike famylje Fan Cammingha, waans stins op hast itselde plak stie fan it Cambuur stadion fan no.
Skaaimerk
It skaaimerk fan SC Cambuur Ljouwert is eins in nijmoadrige ferzje fan it famyljeskyld fan de Van Cammingha's, dat sa in ferwizing is nei de skiednis fan sawol de namme as de lokaasje.
Klaaiïng
De klaaiïng fan Cambuur bestiet foar de thúswedstriden út in giel shirt, in blauwe broek en giele sokken. Der wurdt ek wol mei wite sokken spile, as de tsjinstanner ek al mei giele sokken fuotballet. It tenu foar de útwedstriden bestiet út in wyt shirt, blauwe broek en wite sokken.
De kar foar de kleuren komt fan de stedskleuren fan Ljouwert, giel en blau. De Ljouwerter flagge bestiet út fjouwer horizontale banen, blau: giel, blau en giel.
A-seleksje
Lêste update: 20 juny 2022
Begeliedende stêf
Lêste update: 20 juny 2022
Programma Oanpak Stikstof
It Programma Oanpak Stikstof (Nederlânsk en offisjeel: Programma Aanpak Stikstof, ôfkoarte ta PAS) is in beliedsramt út 2015 fan de Nederlânske oerheid om de natuer te beskermjen yn de troch Nederlân oanwiisde natuergebieten fan it Jeropeeske Natura 2000 programma. It doel wie de stikstofdelslach yn de oanwiisde natuergebieten te ferminderjen, om't stikstofoksiden en ammoniak de natuer bedriigje. De boaiem wurdt fersoere en hoewol't stikstof in dongstof is, is tefolle stikstof net goed foar de biodiversiteit.
It programma besocht it besteande tefolle yn natuergebieten fuort te heljen en ek nije deposysjes yn natuergebieten te ferminderjen. It PAS waard ek by it jaan oan fergunnings brûkt, dêr't der op foarútrûn waard op takomstich ferminderjen fan de stikstofdelslach.
De Rie fan Steat hat op 29 maaie 2019 it brûken fan it PAS bij it jaan fan fergunnings ûnjildich ferklearre. Dat late ta de stikstofkrisis, om't sa'n 18.000 plannen platlein waarden.
In kommisje ûnder lieding fan Johan Remkes brocht dêrnei op 25 septimber 2019 it earste advys út oer de te nimmen maatregels. It kabinet kaam mei in foarriedige oanpak fan de problemen op 13 novimber 2019. In dei letter wie der in keamerdebat.
Op 19 desimber públisearre de kommisje-Remkes it twadde advys: Bedongje en beweidzje yn 2020.
Startprojekt 2018
De gemeente Skiermûntseach rûn in jier foarút op de diskusje dy't ûntstie nei de útspraak fan de Rie fan Steat. Al yn maaie 2018 sleaten de sân molkfeehâlders op Skiermûntseach in oerienkomst mei de Feriening Natuermonuminten en de gemeente. Doel fan de oerienkomst wie om tegearre wurkjen te gean oan rikere natuer op it eilân en in better ekonomysk perspektyf foar de buorkerijen. It eilân is as part fan It Waad in part fan de Wrâlderfgoedlist.
Aleksander II fan Ruslân
thumb|Aleksander II
Contraband (album fan Golden Earring)
Contraband is it tolfde studio-album fan Golden Earring, yn desimber 1976 waard it album útbrocht.
Aleksander II fan Ruslân
Aleksander II Nikolajevitsj fan Ruslân (Russysk: Александр II Николаевич; Aleksandr II Nikolajevitsj) (Moskou, 29 april 1818 — Sint-Petersburch, 13 maart 1881), út it Hûs Romanov, wie tsaar fan Ruslân fan 1855 oant 1881. Hy wie teffens kening fan Poalen oant 1867 doe't it anneksearre waard troch it Keizerryk Ruslân en gruthartoch fan Finlân. .
Bewâld
Tsaar Nikolaj I stoar 2 maart 1855 sadat Aleksander de nije Tsaar fan Ruslân en gruthartoch fan Finlân waard. It earste jier fan syn regear hie er it drok mei Krimoarloch dy't syn heit mei úteinset wie. Dy kriich einige yn 1856 mei de Frede fan Parys, wat betsjutte dat Ruslân de ferliezer wie. Hy kaam in protte minsken dy't herfoarmings woenen yn de mjitte: hy joech yn 1856 oan de desimbristen en skafte yn 1861 de liifeigenskip fan de boeren ôf en waard sadwaande yn Ruslân ferneamd as de "befrijder fan Ruslân". Dat die er lykwols fral út ekonomyske motiven. Aleksander woe nammentlik in grutte klasse fan ûnôfhinklike en selsstannige boeren skeppe en dêrnjonken in groep lju dy't ynstean koenen foar it yndustriële ferlet dat Ruslân hie. Teffens fierde er in beskieden selsbestjoer foar gemeenten en goaen yn, de zemstvo's. Dy waarden lykwols allinne talitten yn de sintrale dielen fan it lân meidat Alexander benaud wie dat hja separatistyske ideeën yn de grinskriten fersterkje soenen. Fierders ferbettere er de rjochtspraak, matige de parsesensuer en ferkoarte yn 1859 de tsjinstplicht yn it leger fan 25 nei 15 jier.
Hy sette feroarings troch yn it ûnderwiis. Tanksy him waarden yn de jierren sechtich fan de 19e iuw nije universiteiten oprjochte. Nettsjinsteande syn herfoarmingen yn it ûnderwiis bleau it analfabetisme yn Ruslân relatyf sjoen heech (sa. 80%). Tusken 1867 en 1869 fierde hy tsjerklike herfoarmingen troch. De oplieding fan de geastliken waard ferbettere en it tal prysters waard werombrocht. De tsaar-befrijder makke in ein oan it hanneljen nei eigen goedachtsjen fan de burokrasy en de polysje. Sa feroare Ruslân stadichoan fan in plysjesteat yn in rjochtssteat neffens Europeesk model.
Nei de twadde Poalske opstân yn 1863, dy't hy hurdhandich delslagge, waar syn polityk behâldender. Under syn bewâld hat Ruslân in grutte gebiedsútwreiding trochmakke, benammen yn Aazje. De tsaar betwong de opstannige stammen op 'e Kaukasus. Syn belied wie út en troch tsjinstridich, sadat de konservativen him te liberaal fûn, wylst de liberalen him wer te konservatyf fûn. De tanimmende oanslaggen fan de nihilisten beantwurde Aleksander mei hurde plysjemaatregels. Teffens liet er lykwols in soarte fan konstitúsje mei fertsjintwurdiging fan de zemstvo's by it regear ûntwerpe. Deis nei't er dat plan goedkart hie, waard er nei seis earder mislearre oanslaggen it slachtoffer fan in bomoanslach troch de revolúsjonêre Narodnaja Volja. Hy rekker swier ferwûne en stoar nei in kertier. Hy waard opfolge troch syn soan, de konservativere Aleksander III, dy't by it ferstjerren fan Aleksander II wie. Dy moard hie fan gefolgen dat de nije tsaar it plan foar de nije konstitúsje ferskuorde.
Op 13 septimber 1855 waard Alekander II ta Grutkrus yn de Militêre Willems-Oarder beneamd. Kening Willem III beneamde yn itselde beslút ek Keizer Napoleon III ta Ridder-Grutkrus. De beide keizers wienen fijannen yn de Krimoarloch; Nederlân wie neutraal.
Houliken
Tsaar Aleksander II boaske twaris: yn 1841 mei Marie fan Hessen-Darmstadt (Maria Aleksandrovna), (offisjeel) dochter fan Loadewyk II fan Hessen-Darmstadt. Hja krigen acht bern.
Aleksander hie ek in protte maîtresses en waard heit fan sân ûnechte bern. Op 6 july 1880, skraachwurk in moanne nei de dea fan tsarina Marie Aleksandrovna op 8 juny, troude Aleksander II wer. Doe mei syn maîtresse Katarina Dolgorukaja, by wa't er al fjouwer bern oanset hie: George (1872-1913), Olga (1874-1925), Boris (1876 - 1876) en Katharina (1878-1959).
Grutte Priis Formule 1 fan Bachrein 2019
Utslaggen fan de Grutte Priis Formule 1 fan Bachrein 2019 yn Sakhir op 31 maart. It wie de twadde race fan 21 races fan de Formule 1 yn 2019. Hy waard op it Bahrain International Circuit hâlden. De race waard hâlden oer 57 omgongen, op it 5,4 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 308,2 km kilometer.
Rosanna Arquette
thumb|250px||Rosanna Arquette by it [[Festival de télévision de Monte-Carlo yn 2012]] 250px|thumb|Rosanna Arquette yn 2002
Rosanna Lauren Arquette (New York City, 10 augustus 1959) is in Amerikaansk aktrise. Sy wûn foar har rol yn de film Desperately Seeking Susan in BAFTA Award en waard foar deselde rol nominearre foar in Golden Globe.
Biografy
Arquette is de dochter fan de koartswilige akteur Lewis Arquette en de dichteresse Mardi Arquette. Sy is in suster fan Patricia Arquette, David Arquette, Alexis Arquette en Richmond Arquette en de skoansuster fan Courteney Cox, dy't mei David troud is. Oant har 15e siet hja yn in hippymienskip, doe ferfarde hja op eigen manneboet nei Kalifornje en nei twa jier waard sy stadichoan bekend as aktrise op telefyzje en yn spylfilms.
De film Desperately Seeking Susan (1985) dêr't sy neist Madonna yn spile, betsjutte har grutte trochbrek.
De grutte hit Rosanna fan de Amerikaanske band Toto is oan har opdroegen.
Pekka Halonen
thumb|Halosenniemi Pekka Halonen (Lapinlahti, 23 septimber 1865 – Tuusula, 1 desimber 1933) wie in Finsk skilder fan lânskippen en minsken.
Hy wenne mei syn húshâlding yn in hûs mei studio (mei hege plafonds en grutte ruten) oan de mar Tuusula in Järvenpää, dat er sels ûntwurpen hie en 'Halosenniemi' hiet. It gebou is no in museum mei keunst fan Halonen oan de muorre en mei it oarspronklik ynterieur. Oan de iggen fan de Tuusulamar ûntstie in keunstnerskoloanje dy't sines dien hat ta it ûntean fan in Finsk nasjonaal gefoel. Halosenniemi wie boud neffens ateliers yn Parys. Njonken it hûs wie in sauna, in typysk Finske tradysje, dy't ek as waskhok tsjinne. Halonen hat ferklearre dat er foar nimmen oars as himsels skildere. He felt that “Art should not jar the nerves like sandpaper – it should produce a feeling of peace.”
Ringiastate
Ringiastate wie in state yn Blessum dy’t boud waard yn de 15e iuw. Oan de kant fan de Buorren is in herinnering oan de state bewarre bleaun. It binne homeiepeallen út de iere 18e iuw. De fjouwerkante groeve pylders binne kanneleard en drage byldhoude fazen yn barokstyl. Yn 1823 is op it stee in nije pleats boud.
Henricus Wiardus fan Altena
Henricus Wiardus fan Altena (1709 - 13 desimber 1771), wie in Frysk Steatelid en grytman fan Tytsjerksteradiel.
Wie earst faandrich yn it rezjimint Oranje-Fryslân en waard 13 maart 1739 oansteld as griffier fan it Hof fan Fryslân, dêr't er yn 1746 foar bedankt skynd te hawwen; doe waard er folmacht op de lândei, yn 1748 wie hy lid fan de Steaten en waard yn 1751 grytman fan Tytsjerksteradiel. Hy hie by Johanna Hillegonda Glinstra njoggen bern, wêrûnder syn soan Hector Livius. Nei har dea wertroude hy mei Anna Catharina Doys, widdo fan Samuel de Lannoy.
Syn wapen bestie yn in fjild fan azuer, mei in dwersbalke fan goud, dêrop trije einen fan sulver, boppe en ûnder de balke in klaverblêd fan goud.
Oan him wienen besibbe:
39
Ferstoarn
30er
List fan planetoïden 9401-9500
Dit is in list fan planetoïden 9401-9500.
Kleaster De Stad Gods
thumb|right|300px|Kleaster de Stad Gods Kleaster de Stad Gods is in kleaster yn it súdeasten fan Hilfertsom, lizzend yn in boskich gebiet benoarden fan de Soestdikerstrjitwei. It kleaster "de Stad Gods" bestiet sûnt 1946 en húsfêste is yn in gebou út 1900.
Hast de hiele wike binne der missen en gebedstsjinsten, en op snein wurdt ek altiten in mis opdroegen dy't foar eltsenien tagonklik is.
Wâldpyk Brouwerij
thumb|Bieren fan De Wâldpyk Brouwerij Wâldpyk Brouwerij is in bierbrouwerij yn Beetstersweach en is oprjochte yn 2020 troch Ronny Wagenaar.
Skiednis
Yn jannewaris 2020 waard it earste kommersjele bier broud. De brouwer hat yn syn skuorre in lytse brouynstallaasje stean dêr't er de lytsere batches brout. Foar gruttere batches wurdt gebrûk makke fan de fasiliteiten fan Tsjerkebier yn Easterwierrum. It sukses fan Abe, it bier broud mei gers út it Hearrenfeanstadion, hat de trochslach jûn foar in folgjende stap.
Yn july 2021 is de brouwerij ferhuze fan It Hearrenfean nei Beetstersweach. Yn in âld pân oan de Haadstrjitte binne Ronny en syn frou Jolanda in winkel mei bierspesjaalsaak Biergek anneks brouwerij úteinset.
Hjoed-de-dei
Efter de winkel komt de hjoeddeistige lytsskalige brouwerij mei in tsjettelkapasiteit fan hûndert liter. Hjir sille nije bieren ûntwikkele wurde en lytse batches broud wurde. Foar de gruttere batches wurdt noch hieltyd broud yn de tsjettels fan Tsjerkebier.
Easterwierrumer Aldfeart
De Easterwierrumer Aldfeart is in wetter yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De feart rint fan Easterwierrum earst yn noardlike en letter yn westlike rjochting, ûnder it spoar Ljouwert-Starum troch, nei Wiuwert.
De namme Easterwierrumer Aldfeart jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Oosterwierumer oudvaart.
Cambuurstadion
It Cambuurstadion is it fuotbalstadion yn Ljouwert, fan de proffuotbalklub SK Cambuur Ljouwert. It stadion is op 12 septimber 1936 iepene. Yn 1995 en yn 1999 is it gebou folslein renovearre. It stadion bestiet út fjouwer los fan elkoar steande tribunes, yn de saneamde Ingelske styl. Der kinne sa’n 10.000 minsken yn, allegear sitplakken, en allegear oerdekt.
It stadion is sûnt 2006 net mear eigendom fan de klup sels. Trochdat Cambuur al ferskate jierren yn finansjele problemen ferkeard hat, is it stadion doe ferkocht oan Jan Riedstra. Sadwaande koe Cambuur in part fan de skulden ôfbetelje.
Lettere jierren
Yn 1980 waarden der twa oerdutsen tribunen byboud. De net oerdutsen steantribune oan de súdkant (koarte kant) oan de Insulindestrjitte, waard ferfongen troch in oerdutsen steantribune en waard benkend as Súdtribune. De net oerdutsen steantribune oan de eastkant (lange kant) waard ferfongen troch in oerdutsen sittribune en waard bekend as de Easttribune. De orizjinele haadtribune waard yn 1995 ferfongen troch in nije oerdutsen sittribune, dy't hjoed-de-dei bekend stiet as de Westtribune. Oan de noardkant is de net oerdutsen steantribune ferfongen troch in oerdutsen sittribune. Nei 1994 hawwe der gjin yngeande feroarings mear oan it Cambuurstadion west. It stadion hie op dat stuit in kapasiteit foar 13.500 taskôgers.
Hjoeddeistige tastân
Tusken 2003 en 2006 binne stik foar stik de reade en wite stuollen op de Noard- en Westtribune ferfongen troch giele en blauwe stuollen. Cambuur hat fan 2005 oant en mei healwei 2008 op keunstgers fuotballe. Reden dêrfoar wie de minne steat fan it gersfjild yn de jierren dêrfoar. It keunstgersfjild kaam by Edelgrass út Genemuiden wei. Dochts spilet de klup nei klachten fan de spilers en problemen mei de kwaliteit fan it fjild sûnt de simmer fan 2008 wer op echt gers. Ek is de kar foar it gewoane gers makke trochdat Cambuur yn de takomst mooglik nei in nij stadion ferhúzje sil wêrtroch't de ynfestearing yn nij keunstgers net út kin.
Simmers 2009 waard it útfek fan de Noard- nei de Easttribune ferpleatst, dêr't der mei yngong fan 7 augustus 2009 it tal sitplakken op 10.400 troch út komt. By play-off wedstriden yn it seizoen 2008/09 spile Cambuur fjouwer kear yn twa wike tiid yn in grôtfol stadion. Ek waard der in lytse needtribune foar de Westtribune te setten, dêr't der 10.500 sitplakken troch kamen.
Nij stadion
Yn novimber 2013 makke Cambuur syn plannen foar it bouwen fan in nij stadion benefter de WTC Expo oan de gemeente Ljouwert buorkundich. Dat nije stadion moat in kapasiteit hawwe fan 15.000 taskôgers. Neffens doetiidske foarsitter fan de ried fan kommissarissen fan de klup, Ype Smid, hat it plan twa pylders: duorsumens oangeande it enerzjyfraachstik en it ûntjaan fan kommersjele romten. It stadion moast €25 miljoen kostje.
Yn july 2017 stimde de gemeenterie fan Ljouwert en mei it plan en soe der sels €4,5 miljoen yn stekke. It stadion soe yn desimber 2021 ree wêze moatte. Yn novimber 2020 luts projekt☼ntwikkelder Wyckerveste him werom dêr't it gânse projekt op syn minst in healjier fertraging oprint. Boubedriuw Van Wijnen woe lykwols trochgean mei it projekt. Op 5 maart 2021 waard bekend dat der in nije ûntwikkelder fûn wie en dat ROC Friese Poort, ien fan de grutste hierders fan it nije stadion, it iens wie oer de makke ôfspraken. Boubedriuw Van Wijnen tocht dat it stadion op 1 septimber 2023 ree wêze moatte soe. Op tongersdei 30 juny 2022 waard de "earste technyske" peal slein foar de bou fan it stadion. In wike letter waard de "earste offisjele" peal slein. De bedoeling is dat it seizoen 2023/24 yn it nije stadion spile wurde kin.
Earste Oarder (Star Wars)
De Earste Oarder (Ingelsk: First Order) is in fiktyf ynterstellêr steatsferbân út 'e Star Wars-franchise, dat yntrodusearre waard yn 'e film Star Wars: Episode VII – The Force Awakens (2015). De Earste Oarder klofte nei de oerwinning fan it Rebelleferbûn yn 'e Galaktyske Boargeroarloch gear út 'e restanten fan it Galaktysk Keizerryk. It is in faksistyske diktatuer dy't ek as in separatistysk diel fan 'e Nije Republyk beskôge wurde kin, en dy't as doel hat om 'e Galaktyske Republyk ûnder fuotten te heljen en syn hearskippij oer it hiele Stjerrestelsel te fêstigjen. De Star Wars-ferfolchtrilogy beskriuwt de opkomst en ûndergong fan 'e Earste Oarder. Dêrby docht geandewei bliken dat de boasaardige keizer Palpatine, dy't út 'e dea opstien is, it brein efter de hiele organisaasje is.
Tiidrekkening
Yn 'e skiednis fan Star Wars wurdt ornaris gebrûk makke fan in tiidrekkening dy't basearre is op 'e oerwinning fan it Rebelleferbûn op it Galaktysk Keizerryk yn 'e Slach by Yavin, sa't dy werjûn waard yn 'e earste Star Wars-film Star Wars: Episode IV – A New Hope. Men skriuwt dan "f.Sl.Y." ("foar de Slach by Yavin"; Ingelsk: BBY, Before the Battle of Yavin) en "n.Sl.Y." ("nei de Slach by Yavin"; Ingelsk: ABY, After the Battle of Yavin).
Fiktive astronomy
De Earste Oarder sjocht himsels as de rjochtmjittige opfolger fan it Galaktysk Keizerryk en makket dêrom oanspraak op it hiele Stjerrestelsel. Dat hat in diameter fan 120.000 ljochtjier. De lokaasje fan dat stjerrestelsel yn it hielal wurdt dizenich holden en inkeld oantsjut mei de wurden: "lang ferlyn yn in stjerrestelsel fier, fier fuort". It rûntsjedraaiende Stjerrestelsel omfiemet likernôch 400 miljard stjerren ferdield oer fjouwer nei bûten ta útstekkende 'earms', mei in reuseftich swart gat yn 'e midden. Der binne mear as 3,2 miljard bewenne planetestelsels, mei ûntelbere yntelliginte libbensfoarmen en in befolking dy't perfoarst yn 'e tsientallen biljoenen rint as it net noch mear binne.
Taal
De offisjele taal fan 'e Earste Oarder is Basaalsk (Ingelsk: Basic), in fan oarsprong minsklike taal, dy't yn it hiele Stjerrestelsel as lingua franca brûkt wurdt. It Basaalsk wurdt skreaun yn it aurebesh-alfabet.
Untstean
Neffens it companionboek Star Wars: The Force Awakens: The Visual Dictionary (2015) en de romantrilogy Star Wars: Aftermath (2015-2017), fan Chuck Wendig, stiene nei de dea fan 'e boasaardige keizer Palpatine en de nederlaach fan it Galaktysk Keizerryk yn 'e Slach by Endor tûzenen planeten op tsjin 'e oerhearsking fan dy diktatuer en joegen har by it Rebelleferbûn. Mei feriene krêften waard doe it Keizerryk ûnder fuotten helle, wêrfan't de disorganisearre restanten ferwaarden ta de persoanlike rykjes fan kriichshearen. It Rebelleferbûn foarme himsels om ta de Nije Republyk en ferovere de Kearnwrâlden mei de planeet Coruscant, dy't al fan âlds de sit fan it regear fan it Stjerrestelsel west hie.
In jier nei de Slach by Endor prebearren de Keizerlike Striidkrêften it tij te kearen mei in ûnbidich tsjinoffinsyf dat ûnderdiel útmakke fan Operaasje Sintel. Dat wie in plan fan Palpatine foar it gefal dat er sels omkomme soe, bedoeld om sawol de rebellen út te rûgjen as de organisaasje fan it Keizerryk te ferneatigjen by wize fan straf foar it net foarkommen fan syn dea. Yn 'e Slach by Jakku wisten it Rebelleferbûn en de Nije Republyk lykwols de selsferdylging fan it Keizerryk foar te kommen en teffens de Keizerlike Striidkrêften beslissend te ferslaan.
Neitiid loeken de oerbleaune restanten fan it Galaktysk Keizerryk har werom yn in hantsjefol sektors yn of deunby de Bûtenrâne fan it Stjerrestelsel. Mei't dy sektors yn hege mjitte fortifisearre waarden as in lêste bolwurk, ornearren de autoriteiten fan 'e Nije Republyk dat de kosten yn ferlerne libbens fan it ynnimmen dêrfan net yn ferhâlding stiene ta de foardielen dy't sa'n ynname opleverje soe. Sadwaande besleat men se gewurde te litten. Ynstee twong de Nije Republyk syn fijannen de saneamde Galaktyske Oerienstimming op, in wapenstilstân mei fernederjende betingsten, wêrûnder ûntwapening en it dwaan fan reparaasjebetellings. Meitiid herfoarme de Keizerlike Rompsteat himsels as in isolasjonistyske klúznerssteat, dy't in kâlde oarloch tsjin 'e Nije Republyk fierde. Neffens de roman Star Wars: A New Dawn (2014), fan John Jackson Miller, barde dat ûnder lieding fan grutadmiraal Rae Sloane en kommandant Brendol Hux. Tagelyk waard in op ekspânsje rjochte belied fierd foar de Unbekende Regioanen oer, in ûnferkend diel fan it Stjerrestelsel, dêr't troch de Keizerlike Rompsteat nije planeten ferovere waarden om oan natuerlike helpboarnen en gruttere mankrêft te kommen.
Yn 21 n.Sl.Y. waard neffens de roman Star Wars: Bloodline (2016), fan Claudia Gray, de Keizerlike Rompsteat reorganisearre as de Earste Oarder, mei opperste lieder Snoke oan it haad. Dyselde liek in Sith-master fan ûnbidige sterkte yn de Krêft te wêzen, mar eins hied er gjin eigen identiteit en wied er makke troch keizer Palpatine, dy't al in jier nei de Slach by Endor út 'e dea opstien wie op 'e ferburgen Sith-wrâld Exegol. Dêrwei brûkte er Snoke as marionet om 'e Earste Oarder dwaan te litten wat hy woe.
Yn The Force Awakens
De Earste Oarder wurdt yn 'e Skywalker Saga yntrodusearre yn 'e film Star Wars: Episode VII – The Force Awakens (2015), it earste diel fan 'e Star Wars-ferfolchtrilogy. It steatsferbân wurdt delset as ymplisyt militaristysk en faksistysk, mei oan it haad opperste lieder Snoke, in skimich figuer dat tige sterk is yn 'e tsjustere kant fan de Krêft. Under him stiet in soarte fan 'triumviraat', besteande út 'e fanatike generaal Armitage Hux, dy't de lieding hat oer de striidkrêften fan 'e Earste Oarder; de Sith-ridder Kylo Ren, dy't tagelyk de learling fan Snoke en dy syn rjochterhân is, mar ek lieding jout oan in seistal mindere Sith-learlingen dy't de Ridders fan Ren neamd wurde; en de ûnmeilydsume kaptein Phasma, dy't de direkte lieding hat oer de stoarmtroepers fan 'e Earste Oarder.
Yn The Force Awakens wurdt it Ferset, in paramilitêre ôfspjalting fan 'e striidkrêften fan 'e Nije Republyk, oanfierd troch helden fan it âlde Rebelleferbûn út 'e Galaktyske Boargeroarloch, foarsteld as de iennichste echte bedriging foar de Earste Oarder, mei't de autoriteiten fan 'e Nije Republyk noch altyd net de earnst fan 'e sitewaasje ynsjogge. It Ferset besiket de lokaasje te ûntdekken dêr't Luke Skywalker, de lêste Jedi, yn selsopleine ballingskip gien is, om't syn stipe fan krúsjaal belang is foar harren súkses. De Earste Oarder besiket dêrom en ûntdek dy lokaasje it earst, sadat Skywalker om hals brocht wurde kin foar't er it Ferset te help komme kin.
Underwilens hat de Earste Oarder de Stjerredeaderbasis oanlein: in Deadsstjer-eftich massaferneatigingswapen, dat diskear net de foarm hat fan in reuseftich bolfoarmich romtestasjon, mar dat yn it binnenste fan in útholle planeet boud is. Dêrtroch is it safolle kearen grutter en dus ek safolle kearen krêftiger as de Deadsstjerren fan it Galaktysk Keizerryk. Ynstee fan inkeld in planeet te ferneatigjen, kin de Stjerredeaderbasis in hiel planetestelsel ferdylgje. It wapen wurdt mei skriklike gefolgen ynset tsjin Hosnian-Primus, dat op dat stuit de (rûlearjende) sit is fan it regear fan 'e Nije Republyk en de Galaktyske Senaat. Behalven de útfierende en wetjaande machten wurdt dêrby ek de romtefloat fan 'e Nije Republyk foar it meastepart ferneatige. Neitiid stiet inkeld it Ferset noch tusken de Earste Oarder en syn oerhearsking fan it Stjerreselsel yn. Snoke jout opdracht om 'e Stjerredeaderbasis ek yn te setten tsjin D'Qar, dêr't de haadkertier fan it Ferset fêstige is, mar ear't dat barre kin, witte de fersetslju by in militêre operaasje de Stjerredeaderbasis te ferneatigjen.
Yn The Last Jedi
Yn Star Wars: Episode VIII – The Last Jedi (2017) besiket in float fan 'e Earste Oarder ûnder generaal Hux en Kylo Ren jitris om D'Qar te ferdylgjen, dêr't it Ferset op dat stuit syn basis oan it ûntromjen is. Troch tadwaan fan 'e X-wjukjagers en bommesmiters fan it Ferset ûnder lieding fan Poe Dameron, dy't it stjerreslachskip de Fulminatrix ferneatigje, lijt de Earste Oarder in gefoelige nederlaach. Der is lykwols in apparaat ûntwikkele dat de Earste Oarder by steat steld om 'e flechtsjende fersetsfloat troch de hyperromte te folgjen. Dat as de float fan it Ferset op in hiel oar plak wer de reële romte binnenkomt, ferskynt dêr in heale minút letter ek de float fan 'e Earste Oarder, dy't de oanfal wer ynset. Dêrby wurdt de brêge fan it flaggeskip fan it Ferset rekke, mei as gefolch dat de hiele lieding fan it Ferset it fakuum fan 'e romte yn sûgd wurdt en omkomt, mei útsûndering fan generaal Leia Organa, dy't harsels troch manipulaasje fan de Krêft wit te rêden.
It hat foar it Ferset gjin sin om nochris te besykjen en ûntkom fia de hyperromte, om't de romteskippen noch mar brânstof hawwe foar ien hyperromtesprong, en de float fan 'e Earste Oarder harren gewoan folgje soe. De lytse romteskippen fan it Ferset binne flugger as de logge stjerreslachskippen fan 'e Earste Oarder, en kinne dêrom krekt bûten berik fan 'e grutte plofferkanonnen bliuwe. Der ûntstiet in efterfolging mei in legere faasje as dy fan it ljocht, in sitewaasje dy't lykwols net mear as in pear dagen duorje kin foar't it Ferset troch de branje hinne is. Underwilens jout it reuseftige skip fan opperste lieder Snoke him by de float fan 'e Earste Oarder. Inkele leden fan it Ferset, te witten: de desertearre stoarmtroeper Finn en de monteur Rose Tico, besykje it apparaat wêrmei't de Earste Oarder skippen troch de hyperromte folgje kin, te sabotearjen, mar harren misje mislearret.
De jonge Jedi Rey, de nije learling fan Luke Skywalker, lit har troch de fijân finzen nimme om't se leaut dat Kylo, dy't foarhinne Ben Solo wie, de soan fan Han Solo en Leia Organa, rêden wurde kin fan 'e tsjustere kant fan 'e Krêft. Kylo bringt har foar Snoke, mar as dy him befellet om har te fermoardzjen, fermoardet er ynstee Snoke. Rey mient dat se Kylo rêden hat, mar ynstee nimt er inkeld it plak fan Snoke yn as de nije opperste lieder. As it Ferset útrûge driget te wurden, raamt fise-admiraal Amilyn Holdo mei de kruser Raddus, it flaggeskip fan 'e fersetsfloat, mei de faasje fan it ljocht de float fan 'e Earste Oarder, wêrby't in protte stjerreslachskippen nei gychem reitsje en it reuseftige skip fan Snoke yn twaen brekt. Yn 'e gaos ûntkomme Rey, Finn en Rose en komt kaptein Phasma om. Generaal Hux jout him mei tsjinnichheid del ûnder it liederskip fan Kylo Ren. In nij besykjen om foargoed mei it Ferset ôf te weven rint op 'e non as Kylo him by de oanfal op 'e fersetsbasis op 'e planeet Crait ôfliede lit troch Luke Skywalker, mei as gefolch dat de fersetslju ûntkomme.
Yn The Rise of Skywalker
Yn Star Wars: Episode IX – The Rise of Skywalker (2019) wurdt yn it hiele Stjerrestelsel in radioberjocht ûntfongen, wêryn't keizer Palpatine, dy't mear as tritich jier lyn yn 'e Slach by Endor omkommen is, driget mei wraak. Kylo Ren stelt in koartseftige syktocht yn nei de oarsprong fan it berjocht om eltse rivaal foar syn nijwûne macht te eliminearjen. It docht bliken dat it berjocht fan 'e ûnbekende planeet Exegol komt, in ferburgen bolwurk fan 'e Sith. As er dêr oankomt, ûntdekt Kylo dat Palpatine syn yngeande kennis fan 'e tsjustere kant fan de Krêft brûkt hat om wer út 'e dea op te stean. De keizer lit him sjen dat de Ivige Sith, in grizelige kultus dy't oan him wijd is, op Exegol de reuseftichste float fan stjerreslachskippen boud hat dy't it Stjerrestelsel ea sjoen hat – en elts skip is tarist mei superlaserkanon dat by steat is om in hiele planeet te ferneatigjen. Palpatine fertelt Kylo dat opperste lieder Snoke gjin selsstannich wêzen wie, mar in kreaasje fan him wie. Hy biedt Kylo syn float fan stjerreslachskippen oan, dy't er de Lêste Oarder neamt, en dy't de hearskippij fan Kylo oer it Stjerrestelsel bewissigje sil. Yn ruil dêrfoar wol er dat Kylo foar him Rey opspoart en fermoardet.
Sadwaande set Kylo neitiid útein mei in syktocht nei Rey. Dêrby hat er ferskate konfrontaasjes mei har, mar hy deadet har net, oft dat no komt om't it him net slagget of om't er it net dwaan wol. Underwilens docht bliken dat generaal Hux temûk topgeheime ynformaasje trochspile hat oan it Ferset, poer om't er Kylo hatet en bewissigje wol dat er fale sil yn syn bedoelings. Generaal Enric Pryde ûntdekt dat en eksekutearret Hux stânrjochtlik foar ferrie. By in trêde konfrontaasje mei Rey wurdt Kylo troch har ferslein en trochstutsen mei har ljochtsabel. Neitiid genêst se him. Dêrtroch en troch bykommende omstannichheden komt Kylo ta ynkear en nimt er de namme Ben Solo wer oan, dêr't er mei berne is. Ut wraak oer dat barren jout Palpatine opdracht oan Pryde om 'e planeet Kijimi te ferneatigjen.
Rey liedt it Ferset nei Exegol ta, dêr't sysels de konfrontaasje mei Palpatine oangiet, wylst it Ferset de striid oanbynt mei de Lêste Oarder. As dy ûngelikense striid foar it Ferset op in nederlaach driget út te rinnen, arrivearret der help yn 'e foarm fan in ûnbidich grutte float mei fersterkings út it hiele Stjerrestelsel. Ben jout him by Rey en helpt har om ôf te weven mei Palpatine syn trewanten. Mei help fan 'e Jedi-masters út it ferline ferlacht Rey dêrnei Palpatine, wylst it Ferset en syn nije bûnsgenoaten de stjerreslachskippen fan 'e Lêste Oarder oermânsk wurde. Nei de ferneatiging fan Palpatine, de Ivige Sith en de Lêste Oarder keare Rey en it Ferset werom nei hûs om feest te fieren, wylst oeral yn it Stjerrestelsel de befolking tsjin 'e Earste Oarder yn opstân komt en de ûnderdrukkers ferslacht.
Nijkerk
thumb|right|240px| Gemeentehûs Nijkerk thumb|240px|De nije, no 'Grutte Tsjerke' thumb|right|240px|Grifformeard Boargerweeshûs
Nijkerk (Nedersaksysk: Niekark) is in stêd en gemeente yn de provinsje Gelderlân. De gemeente hat ynwenners (, boarne: CBS) en in oerflakte fan 72,05 km², wêrfan 2,53 km² wetter. De stêd stiet by guon noch bekend as doarp, mar hat al sûnt 1413 stedsrjochten. De gemeente bestiet út de kearnen Nijkerk, Nijkerkerveen en Hoevelaken, mei de buorskippen Holkerveen en Driedorp. Nijkerk leit sintraal tusken de Feluwe en de Rânestêd.
Sûnt 2010 is de gemeente Nijkerk oansletten op it gearwurkingsferbân Regio Foodvalley yn 'e mande mei de gemeenten Barneveld, Skerpenseel, Ede, Wageningen, Rhenen, Veenendaal en Renswoude.
Skiednis
De namme komt fan de Nije tsjerke, dy't boud waard neidat de âlde kapel yn 1221 troch in feanbrân ferwoaste wie. Nijkerk hat yn de skiednis in oantal kearen te krijen hân mei rampen. Yn 1421 baarnde de tsjerke ôf. Ek barden der oerstreamings fanút de Sudersee; ûnder oare op 13 - en 14 jannewaris 1916. Omdat Nijkerk sintraal lei tusken it aartsbisdom Utert en it hartochdom Gelre, wie de stêd geregeld wei striidtoaniel, en yn 1412 waard it doarp finaal ferwoaste. Op 27 maart 1413 krige Nijkerk as fergoeding stedsrjochten en frijstelling fan toljild yn Gelre. Yn 1540 baarnde de stêd wer foar it grutste part ôf.
Nijkerk bloeide yn de 18e iuw. De stêd libbe fan tabakstylt, handel, en glêsblazerijen, en wie yn 1795 de grutste stêd fan de Feluwe. Dit is goed te fernimmen oan de arsjitektuer. Yn dy tiid binne in soad hearehuzen boud yn it hjoeddeiske sintrum. Yn Gelderlân wie allinnich Arnhim grutter.
In oantal wyk- en strjitnammen ferwize nei wichtige persoanen yn de skiednis. Foarbylden hjirfan binne Corlaer, de Van Rensselaerstrjitte en de Slichtenhorsterwei dy't neamd binne nei pioniers dy't út Nijkerk wei nei Nij Nederlân lutsen (it hjoeddeiske New York). Fierders de Ds Kuypersstrjitte (neamd nei Gerardus Kuypers (1749-1750), bekend fan de Nijkerkse beroeringen) en de Boargemaster Stamstrjitte, neamd nei boargemaster Stam dy't bekend is fan it fersetwurk yn de Twadde Wrâldoarloch en dy't ek boargemaster fan Dinxperlo west hat. En dan noch de Kardinaal Alfrinkleane, ferneamd nei Kardinaal Alfrink.
Arent fan Corlaer út Nijkerk stifte yn 1662 de Hollânske Koloanje Schenectady yn Nij-Nederlân, no de steat New York yn de Feriene Steaten. Nijkerk ûnderhâldt noch altyd freonskiplike betrekkingen mei de stêd Schenectady.
Sintrum
It sintrum bestiet út in tal winkelstrjitten mei it Grutte Plein. Neist in soad terraskes sit hjir ek de âlde waach fan Nijkerk by it stedsgrêftsje. Der binne in soad winkels en op it Plein is benammen simmerdeis in soad te rêden. Net allinnich toeristen fan de Feluwe komme hjir op ôf mar ek boatsjeminsken dy't yn de jachthaven fan Nijkerk lizze. Krekt bûten it sintrum stiet by de frachthaven oan de Arkerfeart it gemeentehûs fan Nijkerk. De âlde sûkelarjefabryk fan 'De Baronie' is omboud ta in grut meubel- en ynterieursintrum De Havenaer mei as blikfanger de âlde wettertoer. Hjir steane ek de mânske silo's fan Nijkerk dy't fan fierren te sjen binne.
Wenningbou
Nei de Twadde Wrâldoarloch groeide Nijkerk tige, benammen nei de oanlis fan de A28. It stik lân tusken dizze rykswei en de stêd waard brûkt foar bedriuwsterreinen, lykas de Arkerfeart en Watergoor, wat in soad wurkgelegenheid oplevere. Dat late ta fierdere ekspânsje fan de wenningbou. De earste neioarlochske wenwiken ferriisden: Schulpkamp, de Bruins Slotleane en ienige bebouwing om it sintrum hinne (benammen by de Kommissaris van Heemstrastrjitte en de Havenstrjitte).
Ein jierren fyftich waard begûn oan de eastside fan de stêd. Ut dizze perioade, oant ± 1975 stamme de wiken Beulekamp, Paasbos en Renselaer; yn de lêste wyk waarden foar it earst flats oplevere (van Oldenbarneveltstrjitte). Ein jierren santich begûn mei de wyk Strijland in grut projekt, oanslutend op de wiken Beulekamp en Paasbos. Hjir boude men oant ûngefear 1986, dêrnei waard oan de westkant útwreide. Ek waarden yn de jierren santich om ferpleechhûs Zilverschoon twa wiken oanlein. As earste in wyk tusken de Bruins Slotleane en de Berecamperwei (in soad strjitten hawwe it wurd "camp" yn de namme). As twadde waard der ek efter fersoargingstehûs Zilverschoon de wyk Hazeveld boud.
Om 1989 begûn de gemeente ten westen fan de rûnwei oan de wyk Corlaer. In grut projekt. Om 1997 starte men it twadde gedielte, Grut-Corlaer, mei de dielplannen Boerderijakkers (1997-2000), De Bogen (2000-2006) en as lêste it dielplan De Terrassen. Sûnt 2007 wurde yn dizze wyk 800 wenten boud. Sûnt dyselde tiid wurde in tal ynwreidingslokaasjes beboud, ûnder oare oan de Oranjeleane en it Molenplein/van Reenenpark. Ek de foarsjenningen binne útwreide. Sa binne der ferskate sportferienings en sûnt inkele jierren alle foarmen fan fuortset ûnderwiis yn it Corlaer Kolleezje.
Takomstfyzje romtlike oardering
De kommende perioade bout Nijkerk yn de wenwiken De Terrassen en Middellaar (Hoevelaken) en op ferskate ynwreidingslokaasjes. Takomstige wenningbou is mooglik op fjouwer lokaasjes, direkt grinzend oan stêdlik gebiet: Doornsteeg, Luxol, Middelaar East en Plankenburch. It doarp Nijkerkerfean sil ôfboud wurde. De mooglikheden foar nijbou by it doarp sille ûndersocht wurde. Op langere termyn soenen der eastlik fan Nijkerkerfean twa nije doarpen by komme kinne.
Underwiis
Nijkerk hat twa middelbere skoallen:
De Walster
De Walster is in thúsbrouwerij yn Hurdegaryp en is oprjochte yn 2019 troch Willem de Wal.
Algemien
Brouwerij De Walster is ûntstien út in út de hân rûne hobby fan Willem de Wal.
40
Foarfallen
thumb|200px|Ptolemeüs, lêste kening fan Mauritaanje en ferwant fan Gaius
Ferstoarn
40er
42
Ferstoarn
40er
Frida Hansdotter
Frida Marie Hansdotter (Västerås, 13 desimber 1985) is in earder Sweedsk skyster.
Hansdotter dy't debutearre yn 2004, die trije kear mei oan de Olympyske Winterspullen (yn 2010, 2014 en 2018). Sy waard yn 2018 Olympysk kampioen op de slalom. By de wrâldkampioenskippen helle sy ien kear in sulveren medalje op de slalom en in sulveren medalje mei Sweden by de lannewestriid. Sy behelle ek trije brûnzen wk-medaljes twa kear op de slalom en ien kear mei Sweden by de lannewestriid.
Yn 2019 hold Hansdotter op mei skyen op heech nivo. By har lêste wedstriid hie se tradisjonele Sweedske dracht oan en dielde se kanielbroadjes út oan de wedstriidfunksjonarissen.
Marknesse
thumb|300px|right|Marknesse út de loft wei
Marknesse is in doarp yn de Noardeastpolder, ten easten fan it haadplak Emmeloard. It doarp leit oan de wei fan Emmeloard nei Vollenhove en is mei hast 4000 ynwenners (3.892 yn july 2007) nei Emmeloard it grutste plak yn de Noardeastpolder.
Marknesse ûntstie yn 1942 as it barakkekamp doarp B. In jier letter waard it omdoopt yn Marknesse, nei Marcnesse of Maronesse, in doarp dat yn de Midsiuwen yn de buert fan Urk en Skoklân lein hawwe moat. Yn 1948 begûn de bou fan it eigentlike doarp, nei in ûntwerp fan de Direksje Wieringermar (Noardeastpolderwurken).
Leominster
It doarportaal fan de priorij fan Leominster hat skulptueren yn de styl fan de Herefordshireskoalle.
Marknesse
Opfallend foar it doarpsplein binne de noard-súd rinnende strjitten. Brede griene leanen kuse de strjitten. Der binne ferskate basisskoallen, sportfjilden, tennisbanen, in sporthal en in iisbaan te finen. Sûnt 1992 is der in fersoargingstehûs. It doarp hat in oantal ferienings en in doarpsferiening dy't alle jierren in doarpsfeest organisearret.
Marknesse kaam yn maart 2005 yn it nijs troch de kâldste maart-nacht ea yn Nederlân. Yn de nacht fan 3 op 4 maart 2005 sakke de temperatuer by it KNMI-mjitstasjon Marknesse ta -20,5 graden. Dat is in ferbettering fan it rekord fan 7 maart 1971, doe't -18,7 graden mjitten waard yn Wageningen. De kjeld yn Marknesse wie neffens it KNMI it gefolch fan de heldere himel, it dikke pak snie dat op 2 en 3 maart fallen wie en in hast folsleine wynstilte. De útsûnderlike kjeld yn dy nacht feroarsake grutte skea oan de pleatslike fruittylt. Blomknoppen rûnen ûnherstelbere skea op, sadat de fruchten net ta ûntwikkeling komme koene.
By Marknesse sit in festiging fan it Nasjonaal Lucht- en Romtefeartlaboratoarium, de Stifting Dútsk-Nederlânske Wyntunnels en it Geomaticapark. By Marknesse is in soad lânbou en túnbou.
De wichtichste ferbiningen fan it doarp binne de snelwei A6 tusken Lelystêd en De Jouwer en de autowei N50 tusken Emmeloard en Kampen. It doarp hat busferbiningen mei Emmeloard (line 71, 75, 76 en 171), Zwartsluis (line 71-171), Vollenhove (line 71-171), Skerpenseel (line 76), Swol (line 171-71) en Stienwyk (line 75 en 76). Op 15 minuten riden lizze de natoergebieten fan de Kop fan Oerisel.
Warhero Brewery
Skiednis
Lykas in soad oare brouwers is op lytse skaal begûn foar eigen konsumpsje. De folgjende stappen wiene it fierder ferdjipjen yn alle prosessen, it folgjen fan de StiBon 1-oplieding ta bierambassadeur en in hiel soad testen.
Yn 2020 koe fanwegen de koroanapandemy mear tiid bestege wurde oan it brouwen. Op 6 juny 2020 is Warhero Brewery ynskreaun by de KvK. It earste kommersjele bier yn 2020 wie in blond bier, dy 't troch de jierren hinne mei fallen en opstean trochûntwikkele wie. Dêrnei ûntstie it idee foar in "private" label bier, dit hat laat ta it twadde bier, de Red ale. Yn de maitiid fan 2021 waard in tredde bier oan it assortimint taheakke, in weizen.
Hjoed-de-dei
De brouwer wurket noch oan mooglike útwreidings fan it assortimint. Fan it bierbostel wurde ferskate granola's makke. De ûnderskate miksen binne koalhydraatearm en allinne makke mei natuerlike sûkers út de fruchten of huning. Trochdat in grut part fan de sûkers brûkt wurde om it bier fan te brouwen is de granola ek kaloryearm. Foar it bierbostel binne se ôfhinklik fan de produksje út de brouwerij en fanwegen de lytse omfang binne de granola's beheind leverber fia de webshop.
Honoarius
Honoarius (Latyn: Flavius Honorius; 9 septimber 384 – 15 augustus 423) wie Romeinske keizer fan 393 oant 423. Hy wie de jongste soan fan Teodoasius de Grutte en de broer fan keizer Arkadius fan it easten.
Wibe Sjoerds fan Grovestins
Skiednis
Skerne Wibe libbe yn de 15e iuw en wurdt rekkene ta it kamp fan de fetkeapers mar oft er dêr no sa botte prinsipieel yn wie wurdt betwivele. Oft it him sa út kaam koe er ek samar de kant fan de skieringers kieze. Yn 1482 hie Skerne Wibe de skieringers sa tsjin him yn it harnas jage dat in leger fan boargers en boeren út de Frjentsjerter kontreien en Ljouwerters syn stins (de Groustins) belegerje. Steande foar in blyn fynster sneuvele Skerne Wibe en waard de stins sljochte. De Groustins is nei 1482 wer opboud en noch goed twa iuwen ha der Sirtema's op wenne. Yn 1757 is de stins ôfbrutsen en kaam der in pleats foar yn 't plak.
Doarpshûs fan Ingelum
It doarpshûs fan Ingelum (it wenplak fan Skerne Wibe) is nei him ferneamd. En sels de frijwilligers fan dat doarpshûs drage Skerne Wibe hjoed de dei op de klean.
Honoarius
Skiednis
Yn 408 besleat Honoarius syn oerbefelhawwer Stilicho op beskuldiging fan heegferried út de wei te romjen. Mar dêrtroch ferswakke hy syn posysje en dy fan it Romeinske Ryk, want Stilicho wie wol kundich. De Fisigoaten krigen frij spul en koene de haadstêd Rome yn 410 oermasterje en plonderje. Syn nije magister militum waard lang om let Konstantius III, dy't letter as ko-keizer mei him de troan dielde. Konstantius III die wat er koe om de skea te beheinen, mar sa't letter bliken die, wie it net genôch. De tsjinkeizer Konstantyn III waard ferslein en ek noch in oare usurpator Heraklianus en mei ynfallen fan folken as de Bourgonden, Fandalen, Sueben en Alanen waarden bûnmaatskippen sletten. Mar mei de Fisigoaten hienen hja in grut probleem. Dy hiene nammentlik har eigen ryk stifte yn Súd-Galje mei Priskus Attalus as keizer. Sy hiene in healsuster fan Honoarius Galla Plasidia finzennommen en twongen ta in houlik mei harren kening Athaulf. Mar nei syn dea yn 415 koenen de Romeinen in ferdrach slute en kaam Galla Plasidia frij. Sy soe letter trouwe mei Konstantius III en him in soan jaan dy't keizer Honoarius syn opfolger wurde soe: Falentinianus III. Konstantius stoar yn 421 en Honoarius krige problemen mei syn healsuster. Sy flechtte mei har soan nei Konstantinopel.
Edward Burnett Tylor
thumb|200px|Edward Burnett Tylor
Tylor is in echte evolúsjonist. Yn syn wurk Primitive culture en Anthropology, seit er dat antropology basearre wurde kin op de evolúsjonêre teory fan Charles Darwin. Hy leaude dat der in begjinpunt wie fan ûntwikkeling yn in beskaving en yn religy. E.B. Tylor kin beskôge wurde as ien fan de earste figueren dy’t de antropology echt foarm jûn hat. Syn wurk wurdt sjoen as wichtich en bliuwt in sekere wearde hâlden.
E.B. Tylor hat de term “animisme” yntrodusearre as in normaal wurd. Dit animisme wie de earste faze yn de ûntwikkeling fan religy. De fases sa as E.B Tylor se sein hat: Animisme, Polyteisme, Monoteïsme, Ateïsme.
Samara (oblast)
De oblast Samara (Russysk: Самарская область, Samarskaja oblast) is in oblast yn de Russyske Federaasje. Haadstêd is de stêd mei deselde namme.