cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kristlik Biltsk Manljuskoar
Skiednis
It is it fernijen wurdich dat seis fan 'e njoggentjin oprjochters anno 2019 noch altyd lid binne fan it koar. It hichtepunt berikte it Kristlik Biltsk Manljuskoar yn 'e 1970-er jierren, doe't der 75 leden wiene. Yn 2019 wiene der persiis 50 leden. It fyftichjierrich jubileum waard op sneon 9 febrewaris 2019 fierd mei in sjongmiddei yn 'e Gideontsjerke yn Sint-Anne. De festiviteiten waarden sneins (de folgjende deis) beëinige mei in tanktsjinst yn itselde tsjerkegebou, dêr't njonken it koar sels ferskate muzikanten oan meiwurken.
Prêrje
In prêrje, prêry of prairie (fan it Frânske wurd prairie, dat "greide" betsjut) is in lânskipstype en ekosysteem dat fierhinne bestiet út gersflakten. Hoewol't de namme "prêrje" spesifyk ferbûn is mei it Noardamerikaanske kontinint, kin it eins lykslein wurde mei de pampa's fan Súd-Amearika en de steppen fan Jeraazje. In prêrje ûnderskiedt him fan oare lânskiptypen troch tuskenbeiden klimatologyske omstannichheden, evenredige delslachhoemannichten en gerzen en krûden mei hjir en dêr wat strewelleguod as it dominante fegetaasjetype.
De prêrje omfettet in alderûnbidichst grutte lape fan it binnenlân fan Noard-Amearika en strekt him út oer sawol de Feriene Steaten as súdlik Kanada, mei in pear isolearre stikken yn noardlik Meksiko. Dat gebiet omfiemet de hiele Grutte Flakten, mar dêropta noch it wietere, heuveleftiger lân eastlik dêrfan. Yn it westen wurdt de prêrje begrinzge troch de Rocky Mountains, al is de Sintrale Delling fan Kalifornje ek in soarte fan prêrje. Beëasten de bergen beslacht de prêrje alle of frijwol alle lân fan 'e Amerikaanske steaten Noard-Dakota, Súd-Dakota, Nebraska, Kansas en Oklahoma. Grutte dielen fan 'e steaten Montana, Wyoming, Kolorado, Nij-Meksiko, Teksas, Missoury, Iowa, Illinois, Indiana, Wiskonsin en Minnesota binne ek prêrje. Yn Kanada beslacht de prêrje rûchwei de súdlike helten fan 'e provinsjes Manitoba, Saskatchewan en Alberta.
Frank Leyendekker
Frank Leyendekker (Wytmarsum, 4 augustus 1928 – Visalia (Kalifornje), 15 jannewaris 2022) wie in Amerikaansk boer fan etnysk Frysk komôf, dy't bekendheid krige troch syn net wurch te krijen ynset foar it behâld fan it Fryske hynder.
Prêrje
De Noardamerikaanske prêrjes ûntstiene oan 'e ein fan 'e lêste iistiid, sa'n 10.000 jier lyn, en hawwe harren bestean te tankjen oan 'e formaasje fan 'e Rocky Mountains. Dy skoepen nammentlik in reinskaad dat de beammen yn in grut gebiet eastlik fan 'e bergen útrûge. De ûndergrûn fan 'e prêrjes bestiet fierhinne út löss, dat fetber is foar wyneroazje. De prêrjefegetaasje hat lykwols sokke djippe woartels dat sels yn tiden fan grutte drûchte de grûn fêstholden wurdt. Pas doe't blanke kolonisten de lânseigen prêrjebegroeiïng begûnen te ferfangen troch eksoatyske planten (d.w.s. nôt), waard it systeem fersteurd en ûntstiene der omstannichheden dy't yn tritiger jierren fan 'e tweintichste iuw ta de saneamde Dust Bowl laten, in perioade fan swiere stofstoarmen, dy't de ekology en lânbou op 'e Amerikaanske en Kanadeeske prêrjes slim skansearren.
Frank Leyendekker
Wurk en leafhawwerij
Leyendekker waard yn 1928 berne yn it Fryske doarp Wytmarsum en emigrearre yn 1948, nei ôfrin fan 'e Twadde Wrâldoarloch, as jongeman fan tweintich jier nei de Feriene Steaten. Dêr sette er him nei wenjen yn Visalia, yn 'e Amerikaanske steat Kalifornje, dêr't er in melkfeehâlderijbedriuw begûn.
Yn Fryslân hie Leyendekker altyd mei Fryske hynders wurke, en doe't er yn syn nije heitelân ris nei in konkoers hippyk gie, seach er dêr in fjouwerspan riden en betocht er hoefolste moaier dat der útsjen soe mei Fryske hynders, dy't op dat stuit oare kant de Atlantyske Oseaan frijwol ûnbekend wiene. Dat idee liet him net mear los.
Doe't Leyendekker yn 1976 werom yn Fryslân wie foar famyljebesite, hearde er dat it der min foarstie mei it Fryske hynder. Hy besleat twa merjes en in hynstefôle oan te keapjen om se mei werom te nimmen nei Amearika. Doedestiden betsjutte dat in wikenlange reis per skip. Leyendekker fûn dat ûnnedich en regele dat de hynders yn 1977 mei it fleantúch nei Kalifornje ta oerflein waarden. Mei dy trije bisten leid er de grûnslach fan 'e Friezefokkerij yn 'e Feriene Steaten.
Leyendekker ûntpopte him ta in wiere promoater fan it Fryske hynder yn Noard-Amearika. Hy kocht mear Friezen en drukte as hynstefokker syn stimpel op it fuortbestean fan it Fryske hynder mei 292 hynders út syn eigen stâl, wêrûnder tsien stamboekhynsten. Mei in fjouwerspan naam er diel oan konkoers hippyks yn 'e hiele Feriene Steaten en ek yn Kanada.
Fierders hied er by it opsetten fan in stamboek yn 1984 in wichtige rol as ien fan 'e grûnlizzers fan 'e Friesian Horse Association North America (FHANA), de Noardamerikaanske susterorganisaasje fan it Keninklik Frysk Hynste Stamboek (KFPS). Leyendekker waard sels noch wat in filmstjer, doe't er yn 1988 mei syn hynders figurearre yn 'e Hollywood-komeedzje Coming to America, mei Eddie Murphy.
Privee-libben
Frank Leyendekker wie 66 jier troud mei syn frou Adrianna, dy't him yn novimber 2021 ûntfoel. Hy wie net lang widner, mei't er sels in pear moannen letter kaam te ferstjerren, op 15 jannewaris 2022, yn syn wenplak Visalia. Hy liet 8 bern nei (Catharina, Gerben, Nickolas, Nonning, Edward, Ena, Hendrik en Art), 29 pakesizzers en 41 oerpakesizzers.
Christoph Dientzenhofer
Christoph Dientzenhofer (Tsjechysk Kryštof Dientzenhofer) (St. Margarethen ûnder Brannenburg, Beieren, 7 july 1655 - Praach, 20 juny 1722) wie in foaroansteand Beiersk arsjitekt fan de Súd-Dútske-, Eastenryksk- en Boheemske Barok. Hy kaam út de ferneamde arsjitektefamylje Dientzenhofer en wie de heit fan Kilian Ignaz Dientzenhofer.
Ta syn bekende wurken hearre de Sint-Nikolaastsjerke (1703–11, letter dienmakke troch syn soan), it Brevnovkleaster (1708–21) yn Praach en de Sint-Klaratsjerke yn Eger (Cheb) (1708–11). Guon fan syn wurken binne troch gebrek oan dokumintaasje dreech te identifisearjen.
Hegumen
De hegumen stiet op deselde foet mei in abt of oerste yn de Roomsk-Katolike Tsjerke. It haad fan in kleaster foar monialen wurdt hegoumena of ihumenia (Russysk: игумения; Gryksk: ἡγουμένη; Servysk: игуманија of igumanija) neamd.
De titel waard oarspronklik brûkt foar it haad fan hokker kleaster ek. Nei 1874, doe't Russyske kleasters sekularisearre waarden en yn trije ferskate kategoryen ûnderbrocht waarden, waard de titel hegumen allinne foar de leechste klasse reservearre. It haad fan in kleaster fan de twadde klasse krige de status fan archimandryt.<Br> In de Gryksk-Katolike Tsjerke wurdt it haad fan in tal kleasters yn in beskaat gebiet "protohegument" neamd.
De plichten fan in hegumen en archimandryt binne deselde, al wurdt de archimandryt weardiger achte. Yn de Russysk-Otterdokske Tsjerke wurdt de titel hegumen as in earetitel skonken oan eltse preestermuonts, ek al bestjoert dy gjin kleaster.
Massyljers
300px|thumb|It gebiet fan de Massyljers yn it giel De Massyljers (Aldgryksk: Μασσύλιοι Massylioi, Latyn: Massyli) wiene in Berberske stamme fan eastlik Numydje, yn hjoeddeistich Algerije en Tuneezje. Bewesten harren gebiet wie it gebiet fan de Massesyljers yn westlik Numydje en beëasten harren gebiet wie it gebiet fan it rike en machtige Kartago, dy't in dominante ynfloed oer harren hie. Hja waarden bestjoerd troch in kening.
Richard III (toanielstik)
Richard III, nei it Ingelske stik mei deselde namme (folút: The Tragedy of King Richard III), is in toanielstik fan 'e hân fan 'e wiidferneamde Ingelske skriuwer en dichter William Shakespeare. Hoewol't it ûnder it wurk fan Shakespeare ornaris ta de histoaryske stikken rekkene wurdt, is it kwa sjenre in trageedzje. It ferhellet fan it libben en it regear fan 'e Ingelske kening Richard III (reg. 1483-1485), fan wa't Shakespeare net folle hiel lit. Men is fan tinken dat it skreaun wêze moat yn 1591 of dêromtrint, en de earste útjefte datearret fan 1597. De Fryske oersetting fan Douwe Kalma waard publisearre yn 1963.
Eftergrûn
By it skriuwen fan Richard III line Shakespeare tige by tige op Thomas More syn ûnôfmakke The History of King Richard III. Yn syn The History of England, Volume I: Foundation skriuwt de foaroansteande Britske histoarikus Peter Ackroyd dêroer: "More mei dan in hillige west hawwe, mar hy wie foar in diel ek in fantast, dy't goede partijige redens hie om 'e lêste kening út it Hûs York foar de opkomst fan 'e Tudor-dynasty ôfrinne te litten. Sadwaande wie Richard foar More en foar Shakespeare de glimkjende en yntrigearjende smjunt, de bochel mei twifelige doelen [...]. Der mei dan in beskate wierheid yn dat karikatuer sitte, mar it bliuwt in karikatuer. De kening wie bygelyks net in bochel. As gefolch fan yngeande training yn 'e swurdfjochtkeunst wiene syn iene earm en skouder oerûntwikkele, sadat er altyd wat út lykwicht liek te wêzen, mar dat wie alles." Dat wol net sizze dat Richard III gjin ferkearde en ymmorele dingen die (lykas it beöarderjen fan 'e moard op syn beide omkesizzers), inkeld dat er dêr net méár ta oerhong as hokker kening út syn tiid ek. En as bestjoerder wied er nei gedachten in stik kundiger en bekwamer as syn direkte foargongers. Mar Shakespeare syn toanielstik liket syn oantins foargoed negatyf beynfloede te hawwen, wylst bygelyks Richard Liuwehert, dy't teminsten like mâle dingen útheefde, yn it ûnthâld fan 'e Ingelsen fuortlibbet as in goudene kening fan ûnbesmodzge yntegerens.
Massyljers
Yn de Twadde Punyske Oarloch keazen de Massesyljers ynearsten de kant fan de Romeinske Republyk en waarden laat troch harren kening Syffaks, dy't tsjin de Massyljers ûnder harren kening Masinissa, dy't in bûnsmaat fan de Kartaachske Republyk wie, focht. Nei't Masinissa en de Massyljers de kant fan Rome keazen, keazen de Massesyljers de kant fan Kartago en syn generaal Hasdrubal Gisko tsjin Rome. Syffaks waard ferslein en hy brocht de rêst fan syn libben troch yn in Romeinske finzenis. Kening Masenissa waard dêrnei kening fan it feriene Numydje, dat de earste erkende Berbersteat waard. Masinissa regearre oant syn dea yn 146 f.Kr.
Richard III (toanielstik)
Eftergrûn
Richard III is it op ien nei langste fan Shakespeare syn toanielstikken, nei Hamlet, en slút Shakespeare syn earste tetralogy ôf (dêr't ek Hindrik VI Diel 1, Diel 2 en Diel 3 ta hearre). It stik wurdt mar komselden ûnôfkoarte opfierd, ek al mei't Shakespeare derfan útgie dat syn publyk bekend wêze soe mei de trije dielen fan Hindrik VI en dêr yn Richard III sadwaande allegeduerigen nei ferwiist. Fakentiden wurde by hjoeddeiske opfierings guon minder wichtige personaazjes der alhiel út weilitten. Yn sokke gefallen moatte dan op oare plakken tekstregels tafoege wurde om it spul begryplik te hâlden.
Ynhâld
It stik set útein mei in monolooch fan Richard III dêr't dy de troansbestiging fan syn âldste broer, Edwert IV, yn beskriuwt, begjinnende mei de ferneamde wurden "No is de winter fan ús ûntefredenens / Ta in glorieuze simmer makke troch dizze sinne fan York" ("Now is the winter of our discontent / Made glorious summer by this sun of York"). Yn dy monolooch lit Richard syn oergeunstigens op syn súksesfol regearjende broer blike. Sels wurdt er omskreaun as in lilke bochel mei in like lilk ynderlik. Hy yntrigearret om syn middelste broer Clarence, dy't him it paad nei de troan opkeart, opslute te litten yn 'e Toer fan Londen op grûn fan in profesije dy't er yn 's kenings ear flústere hat, dat "G" de moardner fan Edward syn erfgenamten wêze sil. De kening leit dat út as slaand op syn broer George, de hartoch fan Clarence. (Dy profesije hat wier bestien, mar kaam ynsafier't bekend is net by Richard III wei; it soe bêst kinne dat Edward IV soks yndie meispylje litten hat doe't er besleat om Clarence oppakke en yn syn sel fermoardzje te litten, al hie Clarence him ek al mear as ien kear ferret. Yn elts gefal skynt it net by him opkommen te wêzen dat de "G" likegoed foar Richard, hartoch fan Gloucester stean kinne soe.)
Dêrnei besiket Richard yn 'e graasje te kommen by Anne Neville, de widdo fan Edwert fan Westminster, de lêste kroaprins út it Hûs Lancaster. Hoewol't hja him hatet, stimt se deryn ta om mei him te trouwen. Underwilens is de sfear oan it hof suver net te ferdragen; de eallju fan 'e fêstige oarder binne deilis mei de omheech fallen famyljeleden fan Elizabeth, de frou fan leger komôf dêr't Edward IV mei troud is, wylst de partijskippen fan 'e yorkisten en lankastrianen noch altiten fuortduorje. Lankastryske warskôgings tsjin Richard III binne by de yorkisten oan dôvemansearen rjochte.
Dan folget in lange sêne oer Clarence yn 'e Toer, dy't in foarsizzende dream hat, syn sipier dêroer fertelt en dan, as syn moardners ferskine, harren mei wurden fan har doel ôf besiket te bringen. Yn it toanielstik binne de beide moardners stjoerd troch Richard, hoewol't yn it echt sûnder mis Edward IV derefter siet. Einlings wurdt Clarence deadien troch him te ferdrinken yn in fetsje wyn.
Koarte tiid letter komt Edward IV te ferstjerren. Richard wurdt dan de beskermhear fan syn minderjierrige omkesizzer Edwert V. De jonge kening en syn noch jongere broer, de hartoch fan York, wurde foarsteld as goudene jongfeinten, dy't de snoade Richard mei ferstân, skermkeunst en wurden maklik oer kinne. Richard wurdt der senuweftich fan en lokket harren mei in ferlechje nei de Toer fan Londen ta, dêr't er harren al rillegau finzen sette lit. Tegearre mei syn neef Buckingham beleit Richard dan in plan om himsels op 'e troan te krijen, wêrfan't in wichtich ûnderdiel is om alle stânhefte oanhingers fan syn omkesizzer op te pakken en terjochtstelle te litten ûnder falske beskuldigings fan ferrie. Hja ferspriede it geroft dat Edward V en syn broer oerwûne bern binne, dy't sadwaande gjin oanspraken op 'e troan jilde litte kinne. Under swiere druk geane de oare eallju dêrop akkoart mei Richard syn troansbestiging.
Richard draacht Buckingham op om 'e dea fan syn beide finzen omkesizzers te beävensearjen, mar Buckingham wifket. Dêrop stjoert Richard in oare trewant, dy't de beide jonges deadocht. As Richard dêrop Buckingham in ûnthjitten stik lân wegeret, krije sy beiden spul en Buckingham rint oer nei Hindrik Tudor, greve fan Richmond, dy't de Lankastryske oanspraken op 'e troan urven hat en yn ballingskip libbet. Richard hat in eachje op syn omkesizzer, Elizabeth fan York, de jongere suster fan 'e beide prinsen, en fergiftiget syn eigen frou, Anne Neville, sadat er frij wêze sil en stykje om 'e jonge prinsesse. Mar as er risselwearret om in oansiik te dwaan, wit it fanke har mem, de widdo fan Richard syn broer, de boat ôf te hâlden. Underwilens hat Richard syn eigen mem him ferflokt.
Shakespeare suggerearret dat de tsjinrampen dêr't Richard dan mei te meitsjen kriget, feroarsake wurde troch dy ferflokking. Earst moat er in opstân ûnder oanfiering fan Buckingham delslaan, wat him slagget; Buckingham wurdt finzen nommen en terjochtsteld. Mar dan fynt der in ynfaazje plak ûnder lieding fan Hindrik Tudor. Beide kanten arrivearje op Bosworth Field foar de beslissende slach. Dy jûns wurdt Richard besocht en tramtearre troch de geasten fan syn slachtoffers. De oare deis fynt de Slach op Bosworth Field plak, wêrby't Lord Stanley op in krúsjaal punt oerrint nei Hindrik Tudor. Richard wurdt ferslein en yn in duël troch Hindrik deade. Neitiid folget dyselde him op as Hindrik VII.
Fryske oersetting
De Fryske oersetting fan Richard III is fan 'e hân fan Douwe Kalma, dy't it eins de titel Kening Richard III meijoech. Dizze fertaling makke yn 1963 ûnderdiel út fan Shakespeare's Wurk Dl. IV, ien fan 'e omnibusedysjes fan 'e Fryske Shakespeare Stifting te Drachten. Yn 1989 brocht Tryater in Fryske ferzje fan Richard III op 'e planken op grûn fan in nije oersetting troch Sybe Krol, mei Rense Westra yn 'e haadrol.
Grutte Priis Formule 1 fan it 70-jierrich Jubileum
Utslaggen fan de Grutte Priis Formule 1 fan it 70-jierrich Jubileum 2020 yn Silverstone op 9 augustus 2020. It wie de Fiifde race fan 17 races fan de Formule 1 yn 2020. Hy waard op it Sirkwy fan Silverstone hâlden. De race waard hâlden oer 52 omgongen, op it 5,9 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 306.2 kilometer. Dizze grutte priis soe in feestlik barren wurde, mar troch koroana maatregels, waard it in beskieden barren.
Derk Gerard Willem Spitzen
Derk Gerard Willem Spitzen (Wageningen, 18 maart 1896 - De Haach, 26 jannewaris 1957) wie in Nederlânsk politikus en topamtner.
Derk Spitzen wie de soan fan de Grinslanner dichter en skriuwer Geert Spitzen (Geert Teis Pzn.) en Jantina Elsina Brouwer. Spitzen gie nei it gymnasium yn De Haach en studearre dêrnei fan 1915 ôf rjochten oan de Ryksuniversiteit Leien,
Hy hie in lange amtlike karriêre, ûnder mear by Binnenlânske Saken. Hy wie sekretaris-generaal fan Ferkear en Wettersteat. Yn de Twadde Wrâldoarloch krige er dien fan de Dútsers om reden fan it wegerjen fan gearwurking mei de besetter. Hy woe bygelyks gjin maatregels nimme tsjin de amtners dy't meidiene oan de april-maaiestakingen fan 1943.
Yn 1948 waard Spitzen minister yn it kabinet-Drees-Van Schaik. Spitzen wie, meidat er parijleas wie, wat 'hendikept' yn politike debatten. It slagge him wol wettelike regelingen foar it persoaneferfier mei de auto(bus) en foar de ferhâlding fan de Steat mei de KLM ta stân te bringen. Hy wie in artistyk bejeftige minister (en betûft pianist), dy't him better thús fielde yn de anonimiteit fan de amtlike wrâld as yn de polityk. Hy waard troch in protte keamerleden wurdearre fanwegen syn fakkennis.
start=0:41|end=1:28|thumbtime=0:43|thumb|left|[[Polygoonsjoernaal|Bioskoopsjoernaal út juny 1949. De minister fan Ferkear en Wettersteat, mr. D.G.W. Spitzen, sjocht op it Binnenhôf nei in defilee yn it ramt fan de Feilich Ferkearsaksje 1949 en krijt in brief oanbean dy't prins Bernhard oan de bern fan Nederlân skreau.]]
Live action
Live action, soms skreaun as live-action of liveaction, is in term út 'e filmyndustry en de tillefyzjesektor wêrmei't oanjûn wurdt dat in spylfilm, tillefyzjefilm of tillefyzjesearje spile wurdt troch (libbene) akteurs en aktrises. Dêrmei is it it tsjinstelde fan animaasje, dat gebrûk makket fan personaazjes dy't mei de hân of mei de kompjûter tekene binne, en wêrfoar't stimakteurs letter de stimmen ynsprekke. De term komt út it Ingelsk en betsjut letterlik "libbene aksje". Om't der meastal sprake is fan live action wurdt dy tafoeging yn 'e regel inkeld brûkt as men it net ferwachtsje soe dat eat troch libbene akteurs spile waard of om it kontrast mei animaasje oan te jaan.
Ek films of tillefyzjeprogramma's mei marionetten en oarsoartige poppen (lykas Sesamstraat en The Muppet Show) wurde almeast ta live action rekkene, salang't de poppen alteast net fuortbeweegd wurde mei stop-motion. Der besteane ek hybride live action/animaasjefilms, wêryn't minsklike akteurs tekenfilmfigueren as tsjinspilers hawwe. It bekendste foarbyld fan dat soarte films is Who Framed Roger Rabbit?.
Katedraal fan Otranto
De Katedraal fan Otranto of de Katedraal fan de Ferkundiging (Italjaansk: Santa Maria Annunziata) is de belangrykste tsjerke fan de Súd-Italjaanske stêd Otranto.
Yn de katedraal wurde de oerbliuwsels bewarre fan de mear as 800 kristenen dy't op befel fan de Turkske grutfyzier Gedik Ahmed Pasja ûnthalze waarden om't hja wegeren harren te bekearen ta de islaam.
Skiednis
De katedraal waard boud op de fûneminten fan in Romeinsk hûs en in kristlik hilligdom. Mei de bou waard yn it jier 1068 úteinset. Op 1 augustus 1088 fûn tidens it pontifikaat fan Urbanus II de wijingsseremoanje plak. De tsjerke hat in lingte fan 54 meter en in breedte fan 25 meter en besit byzantynske, ierkristlike en romaanske ynfloeden.
Yn de tsjerke binne yn de muorren fan in kapel en efter it alter sân kasten ynboud mei dêryn de hollen fan de slachtoffers fan de Turkske besetters yn 1480.
Doe't in oanfal fan de Turkske sultan Mehmet II op it eilân Rodos yn 1480 mislearre, foel it each fan de sultan op de haadstêd fan de westerse kristenheid. Doedestiids wie Otranto in wichtige havenstêd mei sa'n 6000 ynwenners en foar de sultan foarme de stêd in springplanke nei Rome, it úteinlike doel fan de feroveringstocht. De stêd hold ynearsten stân tsjin de Turken dy't mei 200 galeien oan de kust ferskynden, mar nei fyftjin dagen belegering en besjitting, wisten de Turken in gat te slaan yn de ferdigeningsmuorre. Nei it ynnimmen fan de Otranto joech admiraal Gedik Ahmed Pasja opdracht om fan alle de bewenners de manlju fan boppe de 15 jier om te bringen en de froulju en bern te sparjen om dy as slaaf te ferhanneljen. Grouwélich wie it lot fan de kommandant fan de ferdigeningskrêften: hy waard fan boppe nei ûnderen midstwa sage. In diel fan de befolking wist op 'e tiid te ûntkommen, mar yn de katedraal holden oare bewenners harren skûl. Doe't aartsbiskop Stefano Pendinelli de Turkske ynfallers fanút de katedraal yn 'e mjitte rûn en smeke oft hja de minsken yn de tsjerke sparje woene, sniene de Turken him de kiel troch. Syn holle waard dêrnei as trofee troch de stêd droegen. Gedik Ahmed Pasja easke dat de minsken yn de katedraal harren bekeare soene ta de islaam en dêr krigen hja in nacht betinktiid foar. Op 12 augustus joegen de kristenen berjocht: net ien wie fan doel om harren laeuwen yn te wikseljen foar de islaam. De Turkske kriichsman joech dêrop it befel om alle minsken te boeien en de katedraal yn in stâl te feroarjen. Twa dagen letter, op 14 augustus, liet hy de finzenen op in hichte bûten de stêd de holle ôfslaan. Op dat plak waard letter de Tsjerke fan de Hillige Marije fan de Martlers boud. Meiïnoar waarden der 17.000 minsten yn de stêd en omkriten fermoarde.
Trettjin moannen letter slagge it Alfonso II fan Napels om de stêd op de Turken werom te feroverjen. Op 13 oktober 1481 waard it grêf fan de ûntholle slachtoffers fûn. De lichems fan de slachtoffers wiene noch net yn in steat fan ûntbining en waarden nei de katedraal brocht. Dielen fan de martlers gyngen nei 1485 as reliken ek nei oare tsjerken yn it lân. Paus Klemens XIV ferklearre de martlers fan Otranto yn 1771 sillich en joech tastimming om se yn Otranto te ferearjen. Sûnt binne hja de beskermhilligen fan de stêd en it aartsbisdom.
Op 20 desimber 2012 erkende paus Benediktus in wûnderbaarlike genêzing op foarspraak fan de 800 martlers en ûndertekene it dekreet foar de hillichferklearring. Tegearre mei twa Latynsk-Amearikaanske nonnen wiene de 800 slachtoffers fan Otranto de earste hillichferklearren tidens it pontifikaat fan paus Fransiskus.
Flier
Yn de katedraal leit in bysûndere flier dy't as in boek lêzen wurde kin. It is it iennige keunstwurk dat it Turkske fandalisme oerlibbe. De flier datearret út it jier 1166 en waard yn opdracht fan de biskop ûnder lieding fan de muonts Pantaleone lein. It is in gigantysk mozayk mei foarstellings fan leginden, út it deistich libben fan hilligen en Bibelske foarstellings. Foar it keunstwurk wiene likernôch 600.000 tegels nedich.
Krypte
De krypte fan de katedraal datearret fan de 11e iuw. De barokke feroarings út de 18e iuw binne by resintere restauraasjes werom draaid.
9e milennium
|-
It 9e milennium of njoggende milennium sil fan 1 jannewaris 8001 oant 31 desimber 9000 rinne.
Hoareka
De hoareka (as selsstannich wurd stavere mei in 'a' deryn) is de sektor fan 'e ekonomy dy't alle yt- en drinkgelegenheden en sliepplakferstrekkende bedriuwen omfettet. De beneaming 'ho(a)reka' is in wurdlidwurd, dat foarme is út 'e earste wurdlidden fan 'e wurden ho tel,  re staurant en  ka fee. Neffens de Nederlânske Drank- en Hoarekawet mei inkeld in hoarekabedriuw alkohoalyske drank foar direkte konsumpje ferkeapje. Yn 2010 wiene der 42.828 hoarekabedriuwen yn Nederlân.
'Hoareka' is yn it Nederlânske bestimmingsplan in offisjele bestimming, wat sizze wol dat it in troch de wet tastiene útoefening fan aktiviteit is yn 'e dêrfoar oanwiisde romte. It is dus net tastien om op samar in willekeurich plak in hoarekabedriuw te begjinnen. Boppedat makket it bestimmingsplan ûnderskie tusken 5 ferskillende kategoryen hoareka dy't elts in oare fergunning nedich hawwe: Yn bestimmingsplannen fan grutte stêden bestiet fierders noch in kategory Hoareka 6, mei in folle minder dúdlike omskriuwing as de oare fiif kategoryen.
Petsjerkski Himelfeart-kleaster
It Petsjerski Himelfeart-kleaster (Russysk: Печёрский Вознесенский монастырь; Petsjerksi Voznesenski monastir) is in kleaster yn Nizjni Novgorod, Ruslân. It is it wichtichste kleaster fan it otterdokske bisdom Nizjni Novogorod en de sit fan de biskop. It waard yn 1330 stifte troch de hillige Dionysius fan Sûzdal.
Skiednis
It kleaster waard troch Dionysius tusken 1328 en 1330 stifte. Guon boarnen wol ha dat it kleaster al yn 1219 troch Joeri II fan Vladimir, mar oer it gehiel nommen wurdt de stifting fan it kleaster oan Dionysius taskreaun. De út it hoalenkleaster fan Kiëv ôfkomstige muonts kaam mei in tal oare bruorren nei Nizjni-Novgorod om dêr trije werst fan de stêd in monastike delsetting oan de Wolga op te rjochtsjen. De muontsen libben neffens it krekt tapaste prinsipe dat alles yn de mienskip foel. Hja hiene gjin eigen besittings, alles foel oan de mienskip ta. Alle muontsen, ek de abt fan it kleaster, wurken foar it iten. Sûnder de segen fan de hegumen ferliet nimmen de kleasterpoarte.
Al rillegau nei de stifting waard it kleaster yn fan de meast belangrike kulturele sintra fan it Sûzdal's prinsdom Nizjni Novgorod. Yn dy tiid skreau de muonts Laurentius yn it kleaster de Laurentiaanske Kronyk foar Dmitri Konstantinovitsj. Tusken de learlingen fan Dionysius wiene ek twa letter hillich ferklearre muontsen út Nizjni Novgorod: Euthimius fan Sûzdal en Makarius fan Unzja. Beide learlingen fan Dionysius lieden sels ek wer op oare plakken nije kleasters (Euthimius it Ferlosser-Euthimiuskleaster yn Sûzdal en Makarius it Makarjev-kleaster yn Makarjevo). In oare muonts fan it kleaster, de filosoof Pavel Vysoky, waard de pryster fan de frou fan Dmitri Donskoj, Evdokia fan Moskou. thumb|200px|Poarte
Ierdferskowing
thumb|left|250px|Katedraal mei skeve klokketoer Yn de 16e iuw gyng alles tige mei tige mei it kleaster. Mar tsjin it ein fan de iuw barde der in slim ûnheil: op 18 juny 1597 om moarns trije oere kaam de berch nei ûnderen en ferneatige it kleaster. By de ierdferskowing kaam nimmen om it libben, mar fan it hiele kleasterkompleks bleau hast neat oer. Om't noch mear ierdferskowingen net útsluten wurde koene, waard der foar keazen om it kleaster fuortendaliks nei in plak fierder de stream op te ferhûzjen. Der wurdt oannommen dat de heit fan Ruslân's nasjonale held Kûzma Minin nei de ferwoastging bydroegen hat oan de weropbou fan it kleaster.
Yn de jierren 1640-1650 boude de arsjitekt Antipa Konstantinov it no noch besteande kleasterkompleks. Dêrûnder falt ek de fiifkoepelige Himelfeartkatedraal mei in galerij, in tintfoarmige Untsliepenistsjerke mei refter en in poartetsjerke. De stiennen muorre waard yn 1765 boud.
Yn 1924 foel it beslút fan NKVD om in ein te meitsjen oan it monastike libben yn it kleaster. It gebouwekompleks krige dêrnei ferskate funksjes.
Revival
Yn 1994 krige it kleaster de oarspronklike funksje werom. Op it terrein fan it kleaster is tsjintwurdich ek in museum oer de skiednis fan it bisdom.
Gebouwen
thumb|260px|Untsliepenistsjerke
Dêrnjonken binne der op it terrein oare gebouwen út de 17e en 18e iuw, wêrûnder it yn 2005 restaurearre biskoplike paleis.
In opfallend gebou fan it kleaster is de klokketoer by de Himelfeartkatedraal, dy't foars út it lead hinget. Yn de toer hinget in mechanyske klok, dy't de meldijen fan "Боже, Царя храни" (Bozje, Tsarja chrani; God, behoedzje de tsaar) en "Коль славен наш Господь в Сионе" (Kol' slaven nasj Gospod v Sione; Hoe priisd is ús Hear yn Sion; te uzes bekend is ûnder de titel Ich bete an die Macht der Liebe) spilet.
De Untsliepenistsjerke en de poartetsjerke binne tintfoarmige tsjerken dy't boud binne troch de lokale arsjitekt Antipas Konstanintov. Deselde arsjitekt wurke ek by de bou fan de Aartingel Michaelkatedraal yn it kremlyn fan Nizjni Novgorod en by de bou fan it Terempaleis en de restauraasje fan de Untsliepeniskatedraal yn it Moskouse kremlyn.
Seeslach (betsjuttingsside)
"Seeslach" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
Skoanfamylje
Skoanfamylje, oantroude famylje of ek wol de kâlde kant is de famylje fan jins oarehelte of houlikspartner. Dêrby giet it yn it foarste plak om 'e skoanâlden, de âlden fan jins oarehelte. Dat binne jins skoanheit en skoanmem. Sels is men, ôfhinklik fan jins geslacht, de skoansoan of de skoandochter fan jins skoanâlden. As der ferskate oantroude bern binne, wurdt datoangeande ek wol sprutsen fan skoanbern, almeast yn 'e sin fan "de bern en skoanbern". Njonken de skoanâlden binne der faak ek noch de skoansuster (de suster fan jins oarehelte of de oarehelte fan jins broer) en de sweager (de broer fan jins oarehelte of de oarehelte fan jins suster).
Meastal moat men troud wêze om fan in skoanfamylje sprekke te kinnen, mar tsjintwurdich dogge guon minsken it ek as se in oare duorjende relaasje op it mêd fan leafde ûnderhâlde, lykas in registrearre partnerskip of in relaasje op basis fan in gearwenningskontrakt. Guon lju hawwe it sels al oer harren 'skoanfamylje' as se allinnich noch mar ferkearing hawwe.
Herfoarme tsjerke fan Súdwâlde (Drinte)
De Herfoarme tsjerke fan Súdwâlde (offisjeel: Zuidwolde) yn de provinsje Drinte is in tsjerkegebou fan de herfoarme PKN-gemeente Súdwâlde.
Skiednis
De tsjerke waard yn 1823 as sealtsjerke boud en ferfong doe de midsiuwske foargonger. Yn 1856 waard it eastlike diel ferfongen troch in dwersskip, sadat de tsjerke in T-foarm krige. De dakruter krige yn 1926 it hjoeddeiske oansjen.
Judith Kerr
Judith Kerr (Ingelske útspr. efternamme: [kɑ:] of [kɑ:ɹ], likernôch: "kaa" of "kaar"; Dútske útspr.: [kɛr], likernôch: "ker"; folút: Anna Judith Gertrud Helene Kerr Kneale; Berlyn, 14 juny 1923 – Londen, 22 maaie 2019) wie in Ingelsk berneboekeskriuwster en yllustratrise. Hja waard berne yn 'e Weimarrepublyk as de dochter fan etnysk Joadske âlden. Doe't yn 1933 Adolf Hitler oan 'e macht kaam, ûntflechte de húshâlding Dútslân, wêrnei't se yn 1936 yn it Feriene Keninkryk bedarren. Kerr makke fan 'e 1960-er jierren ôf namme as auteur fan útsûnderlik populêre berneboeken as The Tiger Who Came to Tea en de Mog-searje. Ek publisearre se it semy-autobiografyske When Hitler Stole Pink Rabbit, dat de opkomst fan it nazisme yn Dútslân beskriuwt troch de eagen fan in Joadsk bern.
Herfoarme tsjerke fan Súdwâlde (Drinte)
Skiednis
Yn de dakruter hingje twa klokken út 1502 dy't getten waarden troch Willem fan Wou. Fanwegen dy twa klokken krige de tsjerke de status fan ryksmonumint.
Judith Kerr
Jonkheid
Kerr waard yn 1923 berne yn Berlyn, dat doedestiden de haadstêd fan 'e Weimarrepublyk wie. Hja wie de dochter fan Alfred Kerr (1867-1948), in teäterkritikus dy't syn namme yn 1909 offisjeel feroarje litten hie fan Kempner yn Kerr, om assosjaasje mei de dichteresse Friederike Kempner foar te kommen. Kerr har mem wie Julia Kerr (berne Julia Anna Franziska Weismann; 1898-1965), in komponiste dy't in dochter wie fan in Prusysk politikus. Beide âlden wiene fan Joadsk komôf. Judith Kerr hie in broer, Michael Kerr, dy't letter abbekaat en rjochter fan it Ingelske Heechgerjochtshôf waard.
Herfoarme tsjerke fan Súdwâlde (Drinte)
Ynrjochting
De preekstoel datearret út de boutiid fan de tsjerke (1823).
Judith Kerr
Jonkheid
Begjin maart 1933, fuort nei't de NSDAP yn Dútslân de macht oernommen hie, ûntflechte de húshâlding it lân. Alfred Kerr hie him nammentlik kritysk oer de nazys útlitten en hie himsels dêrtroch ta doelwyt makke. Koart nei't er om utens gien wie, begûnen de nazys syn boeken te ferbaarnen. De Kerrs brochten earst in healjier yn Switserlân troch en fêstigen har dêrnei yn Parys. Uteinlik bedarren se yn 1936 yn 'e Britske haadstêd Londen, dêr't Judith Kerr har hiele fierdere libben wenjen bliuwe soe. De Kerrs lieten harsels naturalisearje ta Britske steatsboargers.
Letter libben
Under de Twadde Wrâldoarloch wurke Kerr foar it Reade Krús en holp se by de ferpleging fan ferwûne soldaten. Neitiid krige se in stúdzjebeurs om in keunstoplieding te folgjen oan 'e Central School of Arts and Crafts. Se mette har lettere man, de senarioskriuwer Nigel Kneale (ropnamme Tom) yn 'e kantine fan it BBC-gebou. Hy wie ferantwurdlik foar it senario fan 'e science fiction-tillefyzjesearje The Quatermass Experiment, en Kerr assistearre by dy searje by it meitsjen fan 'e special effects. It wie Kneale dy't Kerr oansette om te sollisitearjen nei in baan as senarioskriuwster by de BBC.
Kerr en Kneale trouden yn 1954 en bleaune byinoar oant syn ferstjerren yn 2006. Se krigen twa bern: Tacy (1958) en Matthew (1960). Tacy Kneale is in aktrise, keunstskilderesse (mei as spesjaliteit ynsekten) en animatrise, dy't û.m. belutsen wie by it meitsjen fan 'e special effects foar de Harry Potter-filmsearje. Matthew Kneale is in skriuwer dy't yn 2000 de Whitbread Book Award yn 'e kategory boek fan it jier wûn mei de roman English Passengers. Judith Kerr wenne fan 1962 oant har dea yn itselde hûs yn 'e Londenske wyk Barnes, earst mei har húshâlding, doe mei har man en úteinlik as widdo.
Karriêre as skriuwster
Hoewol't Kerr der as bern fan dreamde om in ferneamd skriuwster te wurden, begûn se pas boeken te skriuwen en te yllustrearjen doe't har eigen bern âld genôch wiene om lêzen te learen. Se sette yn 1968 har karriêre útein mei it ferhaal The Tiger Who Came to Tea, dat yn it Feriene Keninkryk noch altyd ien fan 'e populêrste boeken foar jonge bern is. Yn 1970 publisearre se fierders it boek Mog the Forgetful Cat. Dat wie it earste diel fan in rige fan sechstjin boeken oer de aventoeren fan 'e kat Mog, dy't Kerr basearre op in echte siperske kat dy't ûnder it skriuwen by har op 'e skurte lei.
Doe't har soan Michael acht jier wie, gie Kerr mei de hiele húshâlding nei de musical The Sound of Music, dy't doe yn 'e bioskopen draaide. Kerr, dy't de joadeferfolging sels meimakke hie, fûn it in ferskriklike film, mar nei't se út 'e bioskoop kamen, sei Michael tsjin har: "No witte we hoe't it wie doe't mem lyts wie." Dat siet Kerr sa dwers dat se besleat om in roman te skriuwen oer hoe't har jonkheid wier west hie. Yn 1971 ferskynde sadwaande fan har hân it boek When Hitler Stole Pink Rabbit, dat de opkomst fan it nazisme beskriuwt, sjoen troch de eagen fan in Joadsk bern. De titel ferwiist nei Kerr har spyt dat se by de flecht út Berlyn net har leave rôze knyntsje meinommen hie.
When Hitler Stole Pink Rabbit, bedoeld foar bern fan njoggen oant tolve jier, waard yn it Feriene Keninkryk in wiere klassiker. It boek waard ek oerset yn it Dútsk, ûnder de titel Als Hitler das rosa Kaninchen stahl, en wûn yn 1974 de Deutscher Jugendliteraturpreis. Tsjintwurdich is Als Hitler das rosa Kaninchen stahl op 'e measte Dútske skoallen in ferplichte ûnderdiel fan it lesprogramma. Kerr skreau noch twa ferfolgen op When Hitler Stole Pink Rabbit. Dat wiene Bombs on Aunt Dainty (oarspronklik publisearre as The Other Way Round), út 1975, oer it libben yn Londen ûnder de Twadde Wrâldoarloch, en A Small Person Far Away, út 1978, oer it libben yn Londen en in besyk oan West-Berlyn ûnder de Kâlde Oarloch. De trije romans foarmje mei-inoar de trilogy Out of the Hitler Time.
Neffens Kerr waard it skriuwen foar har wichtiger as ea tefoaren nei't har man har yn 2006 ûntfallen wie. Se gie dêrom troch mei it publisearjen fan berneboeken, lykas Twinkles, Arthur and Puss, yn 2008, en One Night in the Zoo, yn 2009. Ta gelegenheid fan 'e Birthday Honours (ferlykber mei de Nederlânske lintsjesrein) fan 2012 waard Kerr beneamd ta ofsier yn 'e Oarder fan it Britske Ryk (OBE), foar har fertsjinsten op it mêd fan berneliteratuer en holokaustûnderrjocht. Yn 2013 waard de earste twatalich Ingelsk-Dútske skoalle yn it Feriene Keninkryk, de Judith Kerr Primary School yn Herne Hill, yn it suden fan Londen, nei har ferneamd. Yn maaie 2019, in wike foar har ferstjerren, waard Kerr noch nominearre foar de British Book Award foar yllustrator fan it jier.
Ferstjerren
Judith Kerr kaam op 22 maaie 2019 nei in koart siikbêd thús yn Londen yn 'e âlderdom fan 95 jier te ferstjerren. In argyf fan har yllustraasjes wurdt bewarre yn it Seven Stories-sintrum yn Newcastle upon Tyne.
Grutte Priis Formule 1 fan Eastenryk 2003
Utslaggen fan de Grutte Priis Formule 1 fan Eastenryk 2003 yn Spielberg op 18 maaie 2003. It wie de sechsde fan 16 races fan de Formule 1 yn 2003. Hy waard op de A1-Ring hâlden. De race waard hâlden oer 69 omgongen, op it 4,3 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 298,5 kilometer. De 71 omgongen dy't de wedstriid eins telle soe waard net helle troch problemen by de start. It wie de lêste Grutte Priis op de A1-Ring.
Frysk (skoalfak yn it fuortset ûnderwiis)
Frysk yn it fuortset ûnderwiis is in skoalfak dat op 'e middelbere skoallen yn Fryslân jûn wurdt, ynsafier't se dêr gjin ûntheffing foar oanfrege en krigen hawwe. Yn 'e brêgeklasse is Frysk no in ferplichte skoalfak, mar yn 'e hegere klassen is it in karfak dat troch mar in bytsje learlingen folge wurdt.
Skiednis
It Frysk koe as skoalfak yn it fuortset ûnderwiis foar it earst jûn wurde yn 1937. Dit koe as útfloeisel fan it tastean fan it Frysk yn it primêr ûnderwiis, dêr’t Frysk omskreaun waard as 'streektaal yn libben gebrûk'. Yn 1937 koe it Frysk lykwols allinne as fakultatyf fak oanbean wurde by de MULO (Meer Uitgebreid Lager Onderwijs). Fan 1948 ôf waard it ek mooglik om Frysk te krijen by de VHMO (Voorbereidend Hoger en Middelbaar Onderwijs). It Frysk waard as formeel fak yn de brêgeklasse oanbean nei oanlieding fan de Wet op it Fuortset Underwiis en as karfak. Dat betsjutte dat it Frysk ien oere wyks oanbean waard en sadwaande ien oere les Nederlânsk ferfong. Sûnt 1970 is it ek mooglik om in eksamen ôf te lizzen foar it Frysk.
Doe’t yn 1980 Frysk as ferplichte ûnderdiel opnommen wie yn it primêr ûnderwiis, advisearre de Rykskommissy it Frysk yn 1982 oan te bieden oan klassen dy’t noch gjin eksamen dienen. Ferplichting fan Frysk yn it fuortset ûnderwiis kaam yn 1993. Allinne legere klassen krigen Frysk ferplicht as skoalfak. Alhoewol’t it ferplicht waard om lessen Frysk te jaan, krigen skoallen gjin ekstra finansjele middels takend fan it Ryk. Boppedat koenen skoallen ek ûntheffings oanfreegje by de Ynspeksje fan it Underwiis. Fan 2006 oant 2015 wie it foar skoallen mooglik om foar it fak Frysk ûntheffings oan te freegjen by it Ryk. Skoallen kinne derfoar kieze om Frysk as eksamenfak oan te bieden. Yn sa’n gefal kin de skoalle subsydzje krije fan de provinsje.
Frysk yn it fuortset ûnderwiis no
Frysk yn it fuorset ûnderwiis ken in tal kearndoelen. By dy kearndoelen is ûnderskie makke tusken learlingen dy’t it Frysk as memmetaal hawwe en learlingen dy’t it Frysk net as memmetaal hawwe en dus as twadde taal leare. Om dy reden binne foar de memmetaalsprekkers njoggen kearndoelen opsteld. Foar de twadde groep binne seis kearndoelen opsteld. De kearndoelen 1-3 binne fan tapassing op alle learlingen. Kearndoelen 4a, 5a en 6a binne ôfhinklik fan de taaleftergrûn fan in learling en kearndoelen 4b, 5b en 6b jilde allinne foar bern mei Frysk as memmetaal.
It gefal docht him foar dat de mooglikheid bestiet foar skoallen om ûntheffingen oan te freegjen foar it skoalfak Frysk. Dat kin om ferskate redenen. Der binne fiif profilen dy’t mooglik meitsje dat skoallen in tal ûnderdielen foar it Frysk of it fak folslein net oanbiede oan harren learlingen.
Frysk op it mbû
Foar it middelber beropsûnderwiis besteane gjin kearndoelen. Op it stuit hawwe de ROC’s Friese Poort, Friesland College en Nordwin College in gearwurkingsferbân opsetten om it Frysk as skoalfak oan te bieden. Under de titel ‘Frysk yn dyn Berop’ krije learlingen Frysk yn in konstruksje dêr't it Frysk sa oanbean wurdt dat it oanslút by harren berop. Yn harren berop is behearsking fan de Fryske taal tige wichtich. Oant sa fier is derfoar it karûnderdiel fan de sektor Zorg en Welzijn in pakket foar it Frysk. Foar twa oare sektoaren wurdt der sjoen nei hoe’t it Frysk oanbean wurde kin.
Gerrit den Braber
Gerrit den Braber (Rotterdam, 23 maart 1929 – Blarikum, 3 maaie 1997) wie in Nederlânsk lietsjes- en tekstskriuwer. Ek hat er ferskaat oan radio- en telefyzjeprogrammas produsearre, regissearre en presintearre.
Libben
Den Braber rjochte yn 1947 mei freonen de Rotterdamske sike-omrop RANO (=Radio Noord) op. Troch it meidwaan oan Minjon (Miniatuur Jeugd Omroep Nederland) kaam er yn 1955 yn tsjinst fan de AVRO op de ôfdieling Jeugdprogramma's fan Herman Broekhuizen. Oant 1965 fersoarge er berne-, jongerein- en amusemintsprogramma's. Bekend wie bygelyks it programma Rooster. Fan 1966 ôf wurke er by Phonogram Records as producer en haad programmaburo. Letter wurke er ek noch in skoftke foar VNU yn Haarlim. Ienkear werom by de AVRO makke er ûnder mear radioprogramma's. Bekend waard De Burgemeester is jarig.
Den Braber wie skieden en hy dêrnei in relaasje mei Thérèse Steinmetz. Hy en syn earste frou hiene trije bern. Den Braber stoar yn de âldens fan 68 jier oan de gefolgen fan in harsensynfarkt.
Wurk
Karút:
Fierders hat er ûnder oaren de Nederlânske tekst fan Hoi, Pippi Langkous skreaun en ferskate lietsjes foar it Eurofyzjesjongfestival. De measte fan sun lietsjes binne yn it Nederlânsk. Den Braber skreau ek ûnder de skûlnammen Peter Cirkel en Lodewijk Post.
Yn 1975 ûntfong Den Braber in Gouden Harp. Der is ek in Rotterdamske priis nei him ferneamd, de Gerrit den Braber Muzepriis, in wurdearingspriis.
10e milennium
|-
It 10e milennium of tsiende milennium sil fan 1 jannewaris 9001 oant 31 desimber 10.000 rinne.
Keunsttaal
In keunsttaal is in taal dy't útfûn is om oan in beskaat ferlet te foldwaan. Sa binne ferskate keunsttalen gearstald om te tsjinjen as medium foar ynternasjonale kommunikaasje, om sa it probleem fan 'e spraakbetizing op te lossen. Sokke keunsttalen wurde gauris oantsjut as "universele talen" of "helptalen". Dêrby moat oantekene wurde dat soks net bjuster súksesfol west hat. In foarbyld fan sa'n soarte keunsttaal is yn it foarste plak it Esperanto, dat yn 1887 troch de Poalsk-Joadske taalkundige Ludwik Lejzer Zamenhof skepen waard. Tsjintwurdich sprekke wrâldwiid mear as 2 miljoen minsken floeiend Esperanto, en dêrmei is dy taal fierwei it súksesfolst fan alle keunsttalen. Soartgelikense talen binne it Ynterlingua (1.500 brûkers); it Ido (100-200 brûkers); it Volapük (20 brûkers); en it Novial. In foarbyld fan in helptaal dy't net as wrâldtaal ornearre is, is it Ynterslavysk, in saneamde zonale keunsttaal, d.w.s. in taal foar kommunikaasje tusken sprekkers fan ien bepaalde taalfamylje.
Fierders binne guon keunsttalen ek yn it libben roppen om kompjûters mei te programmearjen (bgl. BASIC), om mei robots te kommunisearjen, of om minsken mei learswierrichheden te helpen (bgl. blissymbolics). Dêrnjonken binne beskate keunsttalen betocht en útwurke by wize fan it jaan fan eftergrûn oan wurken fan literatuer, film en tillefyzje. Dêrby moat men tinke oan it Quenya, de taal fan 'e elven yn J.R.R. Tolkien syn The Lord of the Rings, of oan it Klingon, in taal fan bûtenierdske wêzens út 'e Amerikaanske tillefyzjerige Star Trek, dy't útwurke waard troch de taalkundige Marc Okrand.
Tipy
In tipy (ek wol op 'e Ingelske wize stavere as tipi of teepee of inkeld tepee) is in kegelfoarmich soarte fan tinte dat troch de lânseigen Yndiaanske folken fan 'e Grutte Flakten fan Noard-Amearika brûkt waard by harren nomadyske libbenswize fan jager-sammelders, foar't hja yn 'e twadde helte fan 'e njoggentjinde iuw troch de Amerikaanske en Kanadeeske autoriteiten twongen waarden om har yn reservaten nei wenjen te setten. Tipys waarden tradisjoneel makke troch in stikmannich houtene peallen tsjininoar oan rêste te litten en se dan mei bistehûden te beklaaien. Hoewol't sokke tinten stereotypysk assosjearre wurde mei alle Yndianen, waarden se inkeld brûkt troch de Flaktestammen. Yn oare dielen fan Noard-Amearika wiene oarsoartige tinten of fêste huzen yn gebrûk as wente, lykas de wichwam, in tinte mei in rûne boppekant út 'e krite fan 'e Grutte Marren en it eastlike boskgebiet, dy't gauris mei de tipy betize wurdt.
Neiere omskriuwing
Men set in tipy op troch trije lange peallen (dy't histoarysk sjoen útinoar rûnen fan 2.65 m oant wol 7.60 m) by de top oaninoar te binen as in trijepoat en dan mei de úteinen op in effen stik grûn te setten. (De tipys fan 'e Swartfuotten fan noardlik Montana en oangrinzgjende dielen fan súdlik Kanada ûnderskiede har troch in fjouwerpeals struktuer.) Om 'e trije peallen hinne wurde dan oant wol tolve oare peallen set, dy't boppe tsjin 'e trijepoat oan lynje en dêroan fêstbûn wurde.
Dan wurdt it kanvas (of waarden eartiids de bizonhûden) sydlings oan 'e lêste peal fêstmakke dy't by de stellaazje op set wurdt. It kanvas of de hûden wurde dan strak om it bouwurk fan peallen hinne lutsen en dêr't it wer byinoar komt mei houtene pluggen oaninoar set. De iepening fan 'e tinte siet foarhinne altyd ûnderoan de rige pluggen, mar kin by moderne tipys ek op oare plakken sitte. In tekken of hûd wurdt foar de iepening hongen om 'e kjeld bûten te hâlden.
De ûnderkant fan it kanvas (of de hûden) wurdt mei hjerringen oan 'e grûn fêststutsen. By waarm waar kin men dêr in iepening litte sadat der wat frisse lucht binnen komme kin. De ûnderkant fan 'e peallen dy't gjin diel útmeitsje fan 'e oarspronklike trijepoat kinne nei binnen of nei bûten ta ferskood wurde om it kanvas of de hûden strak te lûken. Binnenyn 'e tipy wurdt dan op hollehichte in koarde by de peallen lâns helle, dêr't men (winterdeis) in fuorring fan kanvas of hûden oan fêstmeitsje kin, wêrfan't de midden dan omleech treaun wurdt nei de grûn. Sa hâldt men siging en ûngedierte bûtendoar. Boppe-yn 'e tinte sit in reekgat, sadat der winterdeis binnendoar iten sean en in fjoer foar waarmte oanstutsen wurde kin. In luif (ozan, yn it Lakota) kin foar dat gat lutsen wurde om rein tsjin te hâlden.
Tipys wiene ûntwurpen om maklik yn it opsetten en ôfbrekken te wêzen en tagelyk noflik om te ferfieren. In Yndiaansk doarp op 'e Grutte Flakten koe binnen in oere op 'en paad wêze, mei de tintpeallen en hûden op travois laden, dy't yn 't earstoan troch hûnen en letter troch hynders lutsen waarden. In tipy wie makke fan duorsume materialen, hold de minsken drûch en waarm yn 'e winter, en koel yn 'e simmer. Moderne tipys binne gauris fersierd mei kleure patroanen, mar fan âlds kaam dat mar komselden foar.
Kûzma Minin
Kûzma Minin (Russysk: Кузьма Минин, folsleine namme: Russysk: Кузьма Минич Захарьев Сухорукий, Kûzma Minitsj Zacharev Sûchorûky, berne yn de lettere jierren 1500, ferstoarn op 21 maaie 1616) wie in Russyske keapman út Nizjni Novgorod en waard tegearre mei prins Dmitry Pozjarski in nasjonale held fanwegen it oandiel yn de ferdigening fan Ruslân tsjin de ynfaazje fan Poalen en Litouwen yn de 17e iuw.