cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bok (pream)
Mei in bok wurdt as regel net syld. It fartúch wurdt fan de wâl ôf treaun mei in boom (trilkje). Yn De Knipe hat noch lang in werf foar bokken west. Der stiet as earebetoan noch in bok opsteld yn De Knipe oan de feart rjochting Bontebok.
Tonga
Tonga is in lân yn Polyneesje. De haadstêd is Nuku'alofa.
Geografy
Tonga is in eilannensteat yn de Grutte Oseaan en beslacht in gebiet fan 700.000 km². It leit súdeastlik fan Fidzjy en sawat 2000 km benoardeasten fan Nij-Seelân. Fan alle eilannen binne yn totaal 36 bewenne.
De eilannen kinne opdield wurde yn trije groepen, fan noard nei súd:
Skiednis
Nei alle gedachten hawwe de earste bewenners de eilannen sa'n 6000 tûzen jier lyn berikt fanút de Santa Cruz eilannen. Hja makken diel út fan de grutte Lapita-migraasje.
Yn de 12e iuw wiene de Tonganen, en harren opperhaad Tu'i Tonga, bekend yn de hiele regio. Guon skiedkundigen tinke dêrom dat er yn dy tiid in Tongaansk Ryk bestien hat. Yn de 15e en 17e iuw waarden op de eilannen in protte striid ûnder inoar fierd. Yn dy tiid diene ek de earste Jeropeanen de eilannen oan.
Peter Tetteroo
Peter Tetteroo kin ferwize nei:
Tonga
Skiednis
De Nederlânske ûntdekkingsreizgers Willem Cornelisz Schouten en Jacob le Maire wienen yn 1616 de earste Jeropeanen dy't fuot oan wâl setten op Niuatoputapu, ien fan de noardlike eilân, folge troch Abel Tasman dy't Tongatapu en Ha'apay oandie yn 1643. Yn 1773, 1774 en 1777 besocht ek James Cook de eilannen. De earste Britske misjonarissen arrivearen yn 1797.
Tonga waard gearfoege ta in Polynezysk keninkryk troch in jonge kriger, strateech en betûft sprekker Taufa'ahau. Hy krige de titel Tu'i Kanokupolu, mar waard as "King George" doopt. Yn 1875 ferkleare hy mei help fan misjonaris Shirley Baker Tonga in konstitúsjoneel keninkryk. Hy stelde in oantal wetten fêst, en joech stamhaaden minder macht. Yn 1900 waard Tonga in beskerme steat ûnder de Britske kroan. Dy status waard yn 1970 beëinige, en dat jier waard Tonga lid fan de Britske Mienebest. Yn 1999 waard it lid fan de Feriene Naasjes.
Royal Air Force
De Royal Air Force, yn it koart RAF, is de Britske loftmacht, te fergelykjen mei de Keninklike Loftmacht yn Nederlân en de Luftwaffe yn Dútslân.
Terherne
Terherne is in doarp yn de gemeente De Fryske Marren oan de noardeastkant fan de Snitser Mar. It doarp hat ynwenners (, boarne: CBS).
De bynamme fan de ynwenner fan Terherne is “poask”. Dy fiskjes komme in soad foar yn it wetter om Terherne hinne. De “Poask” symbolisearret ek de earmoede ûnder de bewenners.
Skiednis
Oant 1857 bleau Terherne in eilân. Doe waard in grintwei oanlein dy't oansluet op de wei nei Meskenwier, Akkrum en Aldskou en waard de oerset oer de Geau (no Alde Sânsleat) ferfongen troch in brechje. Pas yn 1908 is der oer de Hearresyl in wei oanlein nei Terkaple, dy’t wer fierder giet nei de De Jouwer.
Oant de gemeentlike weryndieling fan 1984 foel Terherne diel ûnder de eardere gemeente Utingeradiel. Yn dat jier waard Uteringadiel by de nije gemeente Boarnsterhim yndield, dy't yn 2014 opdield waard. It doarp Terherne waard doe by De Fryske Marren foege.
Yn 1989 is mei it plaknamme beslút fan de gemeente Boarnsterhim de plaknamme 'Terhorne' offisjeel feroare yn Terherne.
|thumb|260px|Wetterdoarp
Wapen fan Terherne
It wapen fan it doarp bestiet út trije klaverblêden yn goudgiel boppe en ien swanneblom yn sulver. De ûndergrûn is read. It is net bekend wat de oarsprong fan it wapen is, mar is allinnich bekend fan in kastdoarke yn kafee Zevenwouden. Dêr is njonken it wapen de goa Sânwâlden yn ôfbylde. De klaverblêden komme ek foar yn de wapens fan de doarpen Akkrum en Aldeboarn en yn dy fan d eeardere gemeente Utingeradiel. Mooglik ferwize dy nei de lânbou yn de omkriten.
Mienskip
It doarp hat in feriening foar Pleatslik Belang dy't har gearkomsten hat yn doarpshûs De Buorkerij. Doarpsblêd is de "Brio". Wa't eartiids troch de brêge woe, rôp: Brio!
Tsjerken
thumb|260px|Fermanje fan Terherne Terherne hat twa tsjerken, dy't alletwa net mear as tsjerke funksjonearje. De herfoarme tsjerke út 1874 waard yn 1998 bûten gebrûk steld en oerdroegen oan de 'Stifting Buorren 46'. Alle banken binne weibrutsen en ek it doophek en it oargel binne net mear oanwêzich. De tsjerke kin brûkt wurde foar spesjale tsinsten, gearkomsten en konserten. Ek de eklektyske fermanje fan Terherne wurdt sûnt 2007 net mear as tsjerke brûkt. De fermanje is yn behear fan de 'Stifting Fryske Fermanje', dy't de tsjerke ynearsten ferhierde as museum fan it Kameleondoarp en fan 2010 oant 2012 as blommewinkel. Foar nije funksjes binne in tal banken ferwidere, mar it grutste diel fan it ynterieur bleau yntakt.
Toerisme
De grutste ynkomstenboarne fan Terherne is it toerisme. Yn en by it doarp binne jachthavens, hotels, en campings dy't benammen rjochte binne op de wettersport. By Terherne leit ek de Terhernster Slûs.
Sûnt 1988 wurdt troch wettersportferiening 'Onder Ons' de jierlikse Brio sylmaraton hâlden. Alle type skippen kinne hjiroan meidwaan. Der wurdt syld mei in ynternasjonaal brûkte handikapformule. Wa't de 60 kilometer silen binnen de tiid útsyld, wurdt ûntfongen yn de feesttinte.
De Komelker is de pleatslike pream dy't hierd wurde kin troch selskippen. De pream is ta neitins oan de Terhernster boeren en komelkers, dy’t hjir eartiids alle dagen gebrûk fan meitsje moasten.
Kameleondoarp
thumb|260px|Terherne Kameleondoarp Terherne hat as tema De Kameleon nei de berneboeken fan Hotze de Roos. Yn it Kameleondoarp binne in soad plakken en aktiviteiten rûnom it doarp fan de haadpersoanen Hylke en Sytse Klinkhammer út de boekerige.
Op it ta it Kameleondoarp hearrende eilân Grutsân stiet in Amerikaanske wynmotor. In lytsere wynmotor stiet wat tichterby it doarp op in oar eilân.
Berne
Sjerp de Vries (1925-1921) hat it preamsilen yn Fryslân mei opsetten. Hy wie ek de ûntwerper fan de UFO, in sylboat dy't wol wat wei hat fan in polyester BM'er.
Strjitten
thumb|260px|Buorren
Jabikspaad
It Jabikspaad is in kuierrûte en in fytsrûte fan 150 km fan Sint Jabik nei Hasselt yn Noard-Oerisel. De rûte troch It Bilt is iepene op 22 july 1998, de rest fan de rûte mei Simmer 2000.
Pylgertocht
De rûte is opset as it earste part fan in pylgertocht fan Sint Jabik nei Sint Jabik fan Kompostela. Fan Sint Jabik giet de rûte nei Hasselt; fan dêr kin de pylger of fakânsjegong fierder oer it Hânzestêdepaad nei Swol en Dimter en fierder de Isel en de Maas bylâns nei it suden. By Maastricht is oansluting op ynternasjonale rûten.
De Lier
220px|right|thumb|Lokaasje yn de gemeente Westlân De Lier is in plak yn de provinsje Súd-Hollân yn Westlân. Der binne sa'n 11.925 ynwenners (novimber 2008). Oant 1 jannewaris 2004 wie De Lier in selsstannige gemeente, dêrnei gie dizze op yn de gemeente.
Jabikspaad
Kuierrûte
Fan Sint Jabik oant Jirnsum binne der twa kuierrûtes: Fan Jirnsum giet de kuierrûte fierder nei it Hasselt: Jirnsum - Akkrum - Nes - Aldeboarn - Haskerdiken - Nijbrêge - It Hearrenfean - De Knipe - Mildaam - Aldeholtwâlde - Wolvegea - Sonnegea - Aldemark - (Paaslo) - Kealeberch - Nederlân - Bloksyl - Liuwte - Sint Janskleaster - Hytfjild - Genemuiden - Sellemuiden - Hasselt.
Fytsrûte
Fan Sint Jabik oant Jirnsum binne der twa fytsrûtes: Fan Jirnsum giet de fytsrûte fierder nei Hasselt: Jirnsum - Akkrum - Nes - Aldeboarn - Haskerdiken - Nijbrêge - It Hearrenfean - Aldskoat - Nijeholtwâlde - Wolvegea - De Blesse - Wite Hynders - Tuk - Stienwyk - Giethoorn - Súdein - Wanneperfean - Westein - Belt-Skutsleat - Swartslûs - Genemuiden - Sellemuiden - Hasselt.
De Lier
Yn opfallend gebou yn De Lier is de skeansakke, stompe Domtoer. De toer en tsjerke binne boud mids 14e iuw. Yn 1572 baarnde de tsjerke nei bliksemynslach hielendal ôf. De Lier hat ek in museum: de Timmerwerf. Yn dit 16e-iuwske pân siet sûnt 1642 in timmerwurkplak. Yn de âlde houtloads sit no in teehûs.
Troch it sintrum fan De Lier rint it rivierke De Lee. De Lee rint fan de grientefeiling by Westerlee, nei Delft.
Sake Roodbergen
Sake Pieter Roodbergen (Grou, 16 maaie 1945) is in Frysk learaar, natoerbeskermer en -publisist.
De Lier
Ferkear en Ferfier
Busline 28 hat in soad stopplakken yn it doarp. Troch de N223 is De Lier oansluten op de A4 en de A20. Fierder is De Lier oan de westkant oansluten op de Feilingrûte, in drokke ferkearsier foar (fracht)ferkear nei de grutste Blommefeiling fan’e wrâld, dy’t yn it doarp Honselersdijk stiet.
Sake Roodbergen
Libben en wurk
Roodbergen siet foar it BFVW yn it provinsjaal greidefûgelplatfoarm en wie lid fan de Provinsjale Kommisje Behear Lânbougrûnen (PCBL) dêr't de grûnslach lein waard foar agrarysk natoerbehear. Likernôch 25 jier letter, yn 2018, waard der yn Fryslân 13,5 miljoen euro útkeard oan de saneamde agraryske kollektiven. Fryslân is mei 18.707 hektare koprinner yn Nederlân mei dizze foarm fan natoerbehear dy't benammen giet om de greidefûgels. Yn april 2022 wurdt troch de Provinsje oankundige om de saneamde 'wjukkelbunders' wer te yntrodusearjen, bedoeld om rap ynspylje te kinnen op geunstige omstannichheden yn it fjild.
Mear publikaasjes
Yn de mande mei Johan Dijkstra (1929-2021), de foarsitter fan 'Vanellus vanellus, vereniging van weidevogelbeheerders' skriuwt Roodbergen it haadstik Kievitseieren zoeken; van 'ljipaaisykjen' naar weidevogelbeheer yn it boek Beter één vogel in de hand..., mei as ûndertitel ‘vogelvangst, valkerij en eieren zoeken in ambacht, cultuurhistorie en wetenschap’, dat, foarsjoen fan in wiidweidige literatuerlist, yn 2008 útkomt by de KNNV Uitgeverij yn Zeist. Yn 2009 ferskynt syn boek Ljippen, lân en leafde, syn earste Frysktalige boek oer it ljipaaisykjen, dat it wêzen en de technyk fan it ljipaaisykjen beljochtet en dêrnjonken yngiet op in tal wichtige maatskiplike aspekten fan dat ferskynsel. Op 15 april 2009 skriuwt Arjen Bakker yn it Friesch Dagblad in resinsje; hy neamt it boek 'een lyrisch pamflet vóór de traditie van het kievitseierenzoeken'.
Roodbergen ferliet yn 1997 it bestjoer fan de Akkrumer fûgelwacht en krige by it ôfskied de Sulveren Ljip. By syn ôfskied fan it haadbestjoer fan de BFVW yn maart 2001 wurdt him troch foarsitter Anne Osinga fan Gytsjerk de Gouden Ljip opspjelde, de heechste ûnderskieding binnen de BFVW. Yn april 2006 wurdt Roodbergen beneamd ta lid yn de Oarder fan Oranje-Nassau fanwegen syn ynset foar it behâlden fan it ljipaaisykjen en de dêrby hearrende beskerming. Hy bleau oant april 2008 haadredakteur fan it twamoanliks ferskinende BFVW-tydskrift Vanellus. Ien fan syn lêste dieden is it -tegearre mei de Stichting Historic Future- gearstallen fan in DVD-Rom fan de ynhâld fan alle jiergongen fan it BFVW-tiidskrift Vanellus fan it begjin yn 1948 ôf oant en mei it jier 2007. De DVD wurdt ein novimber 2007 oanbean oan it haadbestjoer fan de BFVW by gelegenheid fan it sechstichjierrich bestean.
Natoerynteresse breder
Yn de perioade fan syn haadbestjoerslidmaatskip fan de BFVW docht Roodbergen mei oan twa kursussen dy't oanbean waarden troch de Fryske Feriening foar Fjildbiology (FFF). It giet om de fûgelkursus en de plantekursus. De kursuslieders fan de fûgelkursus binne Meinte Engelmoer, Arend Timmerman en Michiel Versluys (1952-2013); de plantekursus wurdt jûn troch Jacob Koopman, Karst Meijer en Henk de Vries. De lêste kursus wurdt noch folge troch in lessenrige oer de alpine floara. Dizze lêste kursus wurdt yn de simmer fan 1989 ôfsluten mei in ferbliuw fan in wike yn Val Sinestra yn Graubünden yn Switserlân. Yn de wike dêrnei ferbliuwt de famylje Roodbergen op de camping by Sur-En. Roodbergen fynt dan de seldsume orchidee Epipogium aphyllum (Holl.: Spookorchis, Dútsk: Widerbart) by de Inn. Yn it tydskrift Eurorchis nûmer 2, fan febrewaris 1990, dogge Jacob Koopman en Karst Meijer ferslach fan dizze fynsten. Fan neijier 1992 oant de hjerst fan 1997 wurket Roodbergen as 'Sake, de natoerman' mei oan de skoaltelefyzje-útstjoeringen fan akteur Freark Smink yn syn rol fan Sybe Satellyt.
Tegearre mei Jaap van der Bij fan Aldegea (Sm) en Jan Koopmans fan Garyp, kollega-leden fan de BFVW-kommisje Promoasje en Public Relations (de PR-kommisje), en Austraalje-kenner Herman Kremer fan Noardburgum, makket Roodbergen fan 15 july oant 5 augustus 2002 in reis nei Austraalje mei it doel om fûgels fan dit bysûndere kontinint te fotografearjen. It wie de lêste grutte reis mei in analoge kamera, in Minolta. It motto fan de reis wie: "listen to the silence of a smoothing wilderness". Hichtepunt fan de reis waard de waarnimming fan de legendaryske Helmkasuaris mei fiif piken yn it Lacey Creek State Forest Park by Mission Beach súdlik fan Cairns.
Fan 23 juny oant 26 juny 2011 bivakkearje Roodbergen en syn frou Anneke de Jong op it hiem fan boer Harry Bergmann yn Govelin, yn it Wendland by Hitzacker oan de Elbe. Sy meitsje dêr it saneamde Lilien-Wochenende mei. Sintraal yn dat wykein stiet de Roggeleelje (Lilium bulbiferum subsp. croceum), in wylde plant dy't by boer Harry yn de roggefjilden groeit as ûnkrûd. Yn dit bysûndere gebiet -in einmorene út de Saale-iistijd, 130.000 jier lyn- sjonge de Nôtfink (Ortolaan) en de Gielfink (Geelgors), en fleane de Grutte wjerskynflinter (Grote weerschijnvlinder) en de grutte kever Fleanend hert (Vliegend hert). De besite is in gefolch fan de kontakten mei Fred Bos út Winterswyk, dy't in soad ûndersyk die nei dit bysûndere rogge-ûnkrûd en dy't tagelyk ien fan de organisatoaren wie fan de Lilien-Wochenende. Op 13 maart 2012 wurde yn in fjildsje fan Staatsbosbeheer by Eext yn Drinte 300 Roggeleelje-bollen plante, in inisjatyf fan Fred Bos. By dizze gelegenheid -dêr't Roodbergen en syn frou by útnûge binne- wurdt in taspraakje hâlden troch Hendrik Oosterveld yn syn hoedanichheid fan foarsitter fan de pleatslike lânynrjochtingskommisje. Mei dizze persoan, mar doe yn de funksje fan direkteur fan de Regio Noord fan it Ministearje fan Lânbou, hie Roodbergen kontakt yn juny 1999 yn de tarieding foar it skriuwen fan it boek B.F.V.W. in vogelvlucht en perspectief (BFVW, desimber 1999). De BFVW krige doe 10.000 gûne fan it ministearje foar dit projekt. Ek yn de jierren 2012 en 2013 binne Roodbergen en syn frou ein juny presint by de Lilientage yn it Wendland yn Dútslân.
Fan it jier 2010 oant ôf dogge Roodbergen en syn frou mei oan de oan leden oanbeane natoerkampen fan de Koninklijke Nederlandse Natuurhistorische Vereniging (KNNV). Yn 2010 yn Monfrague (Extremadura) yn Spanje, yn 2011 yn Lalbenque yn Súd-Frankryk, yn 2012 yn Alcala de los Gazules, yn Andalusië yn it uterste suden fan Spanje, yn 2013 yn Alquézar yn de Spaanske Pyreneeën, yn 2014 yn Saint-Maurice-sous-les-Côtes yn Lotharingen yn Noardeast Frankryk en yn 2015 yn Altenahr yn de Dútske Noard-Eifel. Roodbergen skriuwt mei oan de ferslaggen dy't fan dizze natoerkampen makke wurde en op it ynternet te finen binne. De kennis -en de kennissen- dy't by dizze natoerreizen opdien wurde sille fan grut belang blike foar syn rige Frysktalige natoergidsen dy't foarearst oant en mei 2023 ferskine sille.
Oare plevieren en in app
In selde type boek oer 'natoerbelibbing' komt út yn maart 2013. Dan is it ûnderwerp de 67 plevierachtigen (Charadriidae) op de wrâld. Mei in fiifentweintichtal auteurs út Roodbergen syn eardere BFVW/Vanellus-netwurk wurdt in boek gearstald mei foto's en teksten oer likernôch de helte fan dizze fûgelgroep. 'Amateurs', lykas hysels, Toon van Aert, Sytze Bottema, Rintsje Bouma, Harvey van Diek, Adriaan Dijksen, Frans Freijee, Nico de Haan, Harry Horn, Tom Jager, Joop Jukema, Franciscus Koopman, Lesley van Loo, Tjaart Martens, Boena van Noorden, Gerard Ouweneel, Otto Plantema, Jacques de Raad, Janny Werkhoven, Wim Wijering en Otte W.Zijlstra, mar ek de wittenskippers Albert Beintema, Theunis Piersma, Eddy Wymenga, Onno de Bruijn en de Ingelske RSPB-meiwurker Robert Sheldon (de Steppekievit) wurkje mei. Roodbergen nimt -njonken it redakteurskip- sels foar syn rekkening de beskriuwing fan syn moetingen mei it Dûkelmantsje (Strandplevier) op Sardinië, de Maskerljip yn Austraalje, de Killdeerplevier tidens twa reizen yn Noard-Amearika, en -fansels- de Ljip. Oeral yn dit boek wurdt rynsk gebrûk makke fan it kolossale, profesjonele foto-argyf fan Jan van de Kam, dy't sels ek in bydrage skriuwt (oer de Readkopplevier yn Austraalje). Theunis Piersma skriuwt in nijsgjirrich foaropwurd oer de Krabplevier -dy't gjin plevier is- fan it waadgebiet fan Barr el Hikman yn Oman. De ekstra bylage mei de Ingelske, Hollânske en wittenskiplike nammen fan alle Ljippe- en Plevieresoarten (Charadriidae) op de wrâld, harren fersprieding en de status fan bedriging neffens de IUCN-noarm, dy't Albert Beintema achteryn it boek fersoarget, jout in wichtige mearwearde oan dizze útjefte. Oan de finansiering fan dit projekt en de ferkeap fan it boek wurdt ek meiwurke troch Vogelbescherming Nederland yn Zeist, de 'tsjinstanner' fan de BFVW yn de somtiden fûle diskusje oer it ljipaaisykjen. De titel fan dit Hollânsktalige boek is Kieviten & Plevieren; Ljippen & Wilsters. It ferskynt by Utjouwerij Wijdemeer yn Ljouwert en wurdt op 1 maart 2013 presintearre tidens de jierlikse Algemiene Ledegearkomste fan de BFVW yn It Wiid by Earnewâld. Op 28 augustus 2014 ferskynt in resinsje fan dit boek yn it trijemoanlikse fûgelblêd 'het Vogeljaar', skreaun troch redaksjelid Rob A. Kole (RAK). Kole skriuwt û.o.: 'Een boek van de Fries Sake Roodbergen met zo'n titel? Dat moet haast wel geheel zijn gewijd aan aaisykjen en wilsterflappen, leek mij toe. Dat bleek niet helemaal juist te zijn. Natuurlijk komen deze onderwerpen aan de orde, maar het boek gaat over meer. Over veel meer zelfs'. Yn it fûgeltydskrift Limosa (jrg 86, nr 4, 2013) skriuwt Jeroen Onrust -dy't wy no kenne as de wjirmekenner fan it boerelân- in resinsje oer dit boek.
Fan jannewaris 2008 ôf skriuwt Roodbergen elke fjouwer wiken in bydrage -ôfwikseljend yn it Frysk en it Hollânsk- oer de natoer (tekst en foto) foar it hûs-oan-hûsblêd Middelpunt dat yn it midden fan Fryslân ferskynt yn in oplage fan 12.000 eksimplaren.
Foarjier 2014 wurket Roodbergen mei oan it boek Oogst, van de veenlandschappen dat makke wurdt troch Hilde E.A. Huizenga. It is it tredde diel yn in rige fan fjouwer boeken ûnder it mienskiplike motto 'Cultuurhistorie en bijna vergeten beheertechnieken voor opbrengst van erf en terrein', dy't de skriuwster makket op fersyk fan it Ministearje fan Ekonomyske Saken. Yn de rige ferskynden earder Oogst van de zandgronden (2011) en Oogst van Rivieren en Kusten (2013). Yn 2016 ferskynde it ôfslutende Oogst van het Heuvelland.
Yn maaie fan it jier 2014 leveret Roodbergen syn earste bydrage ôf foar it tiidskrift Fryslân Markant. It is in nije útjefte fan Utjouwerij Penn yn Ljouwert. Redakteurs binne Klaas Jansma -yn Fryslân bekend om syn ferslachjouwing fan it jierlikse skûtsjesilen- en Milja Roosjen. Fan dizze maaiemoanne fan 2014 ôf soarget Roodbergen foar in ferhaal oer de natoer, of in natoergebiet yn Fryslân as bydrage foar dizze trije of fjouwer kear yn it jier ferskinende 'glossy'. Under de einredaksje fân Klaas Jansma en mei Martsje de Jong en Roodbergen ferskynt yn jannewaris 2015 by Uitgeverij Penn.nl yn Ljouwert in boek oer it natoergebiet en Nationaal Park De Alde Feanen mei as titel Het Veenparadijs; Bruisend groen en bevochten ruimte. Foar dit boek levert Roodbergen in bydrage ûnder de titel Knielen voor nietige plantjes. Fan 1 jannewaris 2019 ôf wurdt de redaksje fan Fryslân Markant foarme troch Martsje de Jong, Gerhild van Rooij, Cindy Postma en Sake P. Roodbergen. It blêd giet yn de rin fan 2019 spitigernôch fallyt.
Yn novimber 2014 wurdt yn It Wiid by Earnewâld de Frysktalige app 'Fauna yn Fryslân' presintearre. Resultaat fan in inisjatyf fan de Provinsje Fryslân, Utjouwerij Wijdemeer (Louw Dijkstra) út Ljouwert en it Taalburo Popkema (Anne Tjerk Popkema) fan Grins. Naturalis Biodiversity Center yn Leiden fersoarget de technyske produksje en jout wittenskiplike ûndersteuning. De ynfolling wurdt realisearre yn gearwurking mei It Fryske Gea. Roodbergen fersoarget de biologyske ynhâld, makket de groslist fan de twahûndert bistesoarten (in kar út alle tsien biste-haadgroepen), soarget foar de foto's, skriuwt teksten en sprekt de soartteksten yn. Der wurde al daliks plannen makke foar in ferfolch, mar dan oer de Fryske floara.
Atlas-Contact
Yn de hjerst fan 2017 makket de ûnderwiisbegeliedingstsjinst Cedin yn Drachten (dhr. Jelle Bangma) in flyer oer de fiif oant dan ta ferskynde Frysktalige natoergidsen fan Roodbergen. De flyer wurdt oan alle Fryske basisskoallen en oan de learkrêften biology fan it fuortset ûnderwiis tastjoerd. Fan heal oktober oant begjin novimber 2018 makket Roodbergen mei syn frou Anneke de Jong (mei harren freonen Geke en Foppe de Haan, en Klaasje Postma en Freark Smink) in reis fan fjouwer wiken nei Ekwador en de bysûndere Galapagos-eilannen. Sy sjogge û.o de prachtige Blue morpho, in grutte tropykse deiflintersoart, as sy yn in eko-lodge ferbliuwe oan in sydrivier fan de Amazône. Op de Galapagoseilannen sjogge sy de legindaryske grutte lânskyldpodden dy't Charles Darwin yn 1835 ek moete.
Lêste natoergidsen
Op 24 maaie 2019 wurdt de sechsde Frysktalige natoergids Kevers presintearre. It earste eksimplaar wurdt op it Provinsjehûs yn Ljouwert troch Roodbergen oanbean oan de demisjonêre deputearre (foar û.o. de natoer) Johannes Kramer (FNP). It Friesch Dagblad (Ruurd Walinga, 11 maaie), Omrop Fryslân (24 maaie) en de Leeuwarder Courant (Cor de Boer, 31 maaie) besteegje rynsk oandacht oan it útkommen fan Kevers. Ek de Siuwske fûgel-/natoerman Jako de Groot docht dat op syn eigen webside www.Visdief.nl, yn it Hollânsk. Begjin oktober 2019 set Roodbergen útein mei in sânde Frysktalige natoergids. Underwerp is dizze kear de lânseigen beammen. Foar de foto's freget de natoerskriuwer de meiwurking fan IVN-koryfee Betty Kooistra-Woudsma fan Burgum. Foar de wittenskiplike ferantwurding skeakelet hy de beam- en boskekspert Bert Maes fan Utert yn (Ecologisch Adviesbureau Maes).
Yn maart fan it jier 2020 skriuwt Roodbergen mei oan it nije Hollânsktalige deiflinterboek -oer de deiflinters yn de provinsje Fryslân- dat op priemmen setten is troch de flinterwurkgroep yn de provinsje Fryslân. Hy skriuwt de soartbeskriuwingen fan de Nûmerflinter (Atalanta), de Deipau-each, it Gintsiaanblaujurkje, it Heideblaujurkje, it Gielteistergroukopke (Geelsprietdikkopje) en de Grutte fjoerflinter. It earste eksimplaar fan Dagvlinders in Fryslân - veranderingen vastgelegd wurdt op tiisdei 13 april oan Henk de Vries, direkteur fan It Fryske Gea, oanbean troch Siep Sinnema, de foarsitter fan de Vlinderwerkgroep Friesland. Op dizze selde dei wurdt alle materiaal fan Roodbergen syn sande natoergids Beammen nei de drukker stjoerd. Yn desimber 2020 skriuwt Henk Minkes in ferhaal oer Roodbergen en syn belibbing fan it ljipaaisykjen yn it BFVW-tydskrift Vanellus; it wurdt û.o yllústrearre mei in foto fan him mei trije fan syn fjouwer pakesizzers by in ljippenêst -mei in ientsje- yn it lân fan Thom de Groot op Goattum ûnder Grou. Op 28 maaie 2021 wurdt de sande natoergids Beammen formeel presintearre troch de oanbieding fan in eksimplaar oan kommissaris Arno Brok yn de histoaryske Steateseal fan it Provinsjehûs yn Ljouwert. By de natoergids is troch de útjouwer en de opmakker Richard Bos in spesjale flyer makke mei de tsien moaiste beammen yn Fryslân; in begeliedende QR-koade makket de syktocht nei elke beam ienfâldich. Op 18 juny ferskynt in Frysktalich ferhaal oer de natoergids Beammen én oer de skriuwer sels yn de Freed-bylage fan de Ljouwerter Krante. It ferhaal is skreaun troch Sietse de Vries. Yn it Friesch Dagblad stiet op 26 juny ûnder de kop 'Friese bomen met hun eigen verhaal' in Hollânsktalige resinsje fan Beammen skreaun troch Ruurd Walinga. Hy skriuwt: 'Het is maar een gidsje, de zevende al van oud-docent Sake Roodbergen uit Akkrum, maar het staat zo boordevol leuke en vooral actuele informatie dat je het niet zomaar op een achternamiddag doorneemt'. Op 25 augustus ferskynt in twadde printinge fan Beammen yn in oplage fan 500 eksimplaren. Dat bringt it totaal boppe de tûzen. Op 1 oktober 2021 set Roodbergen útein mei in manuskript foar de achtste Frysktalige natoergids. Underwerp binne trije groepen fan Lidpoatigen: spinnen, wantsen en sweefmiggen. De skriuwer freget Peter Koomen, konservator fan it Natoermuseum Fryslân yn Ljouwert en tagelyk de foarsitter fan de Nederlandse Entomologische Vereniging (NEV) om in list te meitsjen fan de fyftich meast talrike soarten fan de trije groepen. Berend Aukema fan Naturalis-Leiden wurdt frege foar de wantsen en foar de sweefmiggen freget Roodbergen help fan Wouter van Steenis. Hy kriget fan Petra Tenge tastimming om foto's fan har partikuliere webside (www.mijninsectenwereld.nl) te brûken foar dit nije projekt. Op 24 maaie 2023 biedt Roodbergen it earste eksimplaar fan de natoergids Spinnen, Wantsen en Sweefmiggen oan wethâlder Gerrie Rozema fan de Gemeente Hearrenfean oan.
Heal desimber 2021 kundicht him in nij projekt oan. Roodbergen wurdt troch de Vanellus-redaksjekommisje frege om yn it nije jier 2022 oandacht te jaan oan de skiednis fan it Bûn fan Fryske Fûgelwachten (BFVW) yn it eigen twamoanliks tiidskrift Vanellus. It giet dan om fiif bijdragen dy't elk likernôch fyftjin jier omfiemje, op wei nei it 75-jierrich bestean fan de BFVW yn novimber 2022. In wichtige skiedkundige boarne is it boek "B.F.V.W. in vogelvlucht en perspectief" oer de earste fyftich besteansjierren fan it Bûn, dat hy sels skreau, en dat ferskynde yn desimber 1999. Yn dyselde desimbermoanne fan 2021 wurdt Roodbergen troch einredakteur Pier Bergsma benadere om in natoer-kollum te skriuwen yn it kwartaalblêd De Nije fan de Ried fan de Fryske Beweging. Yn de earste dagen fan april 2022 ferskynt it blêd mei in earste bydrage fan Roodbergen, oer de natoer fan Gaasterlân. Syn fjirde bydrage fan dat jier 2022 hat as ûnderwerp de oerdracht fan de saneamde Kathûspleats by Nes/Akkrum nei de Fryske natoerorganisaasje It Fryske Gea. Spitigernôch hâldt it Frysktalige blêd yn dizze moanne op te bestean. Yn juny en july 2022 wurket Roodbergen op fersyk fan David Lelieveld (fan ympresariaat Pier 21) oan de oersetting fan it Frysk nei it Ingelsk fan it toanielstik Wat soesto! dat skreaun en opfierd is troch Freark Smink en syn frou Klaasje Postma. De Ingelske oersetting is bedoeld om it toanielstik wer oer te setten nei it Friülysk, in minderheidstaal yn Noardeast-Itaalje dy't sprutsen wurdt troch sa'n 900.000 minsken. Op 16 septimber 2022 wurdt Roodbergen beneamd ta lid fan de Fryske Akademy. It ynstitút mient dat 'Sake Pieter Roodbergen grutte fertsjinsten hat foar de Fryske kultuer'. Yn it begeliedende rapport fan Liuwe Westra wurdt skreaun: 'hy hat mei syn krewearjen ûnbidich bydroegen oan de útbou fan it Frysk as taal fan wittenskip en belied. As lêste hat er in protte Friezen nije niget jûn oan de Fryske nammen foar alles wat der om ús hinne libbet en it gebrûk fan dy Fryske nammen tige stimulearre'. It moanneblêd Groot Heerenveen lit meiwurker Henk van der Veer yn de novimber-útjefte in ynterview hâlde mei Roodbergen nei oanlieding fan dizze beneaming. Begjin july 2023 beslút Roodbergen om noch twa natoergidsen te meitsjen. Nûmer njoggen sil dan gean oer gerzen, siggen en rusken; de tsiende krijt as ûnderwerp de (West-Europese) orchideeën, dy't hy beskôget as de kroan op de floaristyske skepping. Yn in oprop yn it natoerblêd Twirre (waarnimmend-redakteur Gertie Papenburg) lit Roodbergen witte dat hy fotografen siket foar al dizze fjouwer groepen. Op 24 july skriuwt Adri de Groot yn syn nijsbrief De Vogeldagboeken oer it ferskinen fan de natoergids Spinnen, Wantsen en Sweefmiggen. Hy skriuwt aardige wurden oer de auteur en oer de Frysktalige ynhâld.
Even Piell
Even Piell (útspr.: [ˈiːvən ˈpiːl], likernôch: " ii -vun piil ") is in fiktyf personaazje fan minder belang út 'e Star Wars-franchise fan 'e Amerikaanske filmmakker George Lucas. Hy is in Jedi-master fan it bûtenierdske ras fan 'e Lanniks, en teffens in lid fan 'e Hege Jedi Ried, it bestjoer fan 'e Jedi Oarder. Even Piell waard yntrodusearre yn Star Wars: Episode I – The Phantom Menace (1999). It personaazje waard yn dy film en yn it ferfolch Star Wars: Episode II – Attack of the Clones (2002) spile troch aktrise Michaela Cottrell. Yn 'e tekenfilmsearje Star Wars: The Clone Wars waard syn dialooch ynsprutsen troch stimakteur Bair Bless.
Eftergrûn
Even Piell wurdt berne as in Lannik op 'e planeet Lannik. Omreden fan syn oanberne Krêftgefoeligens wurdt er al jong nei de Jedi Timpel ta brocht, it haadkertier fan 'e Jedi Oarder op Coruscant, dêr't er oplaat wurdt ta Jedi-ridder. As Jedi keart er letter werom nei syn thúswrâld, dêr't er by in konfrontaasje mei terroristen syn loftereach ferliest. Piel stiet bekend om syn opljeppendheid en om it feit dat er net oer folle takt beskikt. Neffens Wilhuff Tarkin, dy't yn 'e Kloane-oarloggen ûnder him tsjinnet, is er in geweldige skermer mei de ljochtsabel, mar mist er taktysk ynsjoch.
Nabookrisis
Piell ûntjout him ta in foaroansteand lid fan 'e Oarder en wurdt meitiid beneamd yn 'e Hege Jedi Ried, it bestjoersorgaan fan 'e Oarder. Dêr tsjinnet er noch as yn 32 f.Sl.Y. de Nabookrisis útbrekt. Piell is behelle yn 'e rieplachtings fan 'e Hege Jedi Ried oer de krisis sels, mar ek oer it wer opdûken fan 'e Sith, de âlde aartsfijannen fan 'e Jedi, fan wa't oannommen waard dat se tûzenen jierren lyn al útrûge wiene.
Piell is fierders oanwêzich as master Qui-Gon Jinn de njoggenjierrige Anakin Skywalker foar de Ried bringt, dy't sa sterk yn de Krêft is dat Qui-Gon derfan oertsjûge rekke is dat er de Utkarde is dêr't de oerâlde profesijen fan 'e Jedi gewach fan meitsje. De leden fan 'e Ried, ûnder wa Piell, binne it deroer iens dat in leeftyd fan njoggen jier fierstente let is om noch oan in oplieding ta Jedi te begjinnen, en master Yoda wurdt grutte eangst yn 'e jonge gewaar, wat in negative emoasje is. De Ried beslút Qui-Gon syn fersyk om Anakin dochs noch oan 'e Jedi-training begjinne te litten, ôf te wizen.
Nei it ferstjerren fan Qui-Gon yn 'e Slach om Naboo by in konfrontaasje mei de Sith Darth Maul, kundiget Qui-Gon syn eardere padawan Obi-Wan Kenobi oan dat er hoe dan ek gehoar jaan sil oan 'e lêste wurden fan syn âlde master, wêrmei't dyselde him frege hat om Anakin ta Jedi te trainen. De Ried beslút mei tsjinnichheid om dêr tastimming foar te jaan. Even Piell is ien fan 'e leden 'e Hege Jedi Ried dy't mei Yoda en Mace Windu nei Naboo ta reizgje. Hy is dêr oanwêzich by de kremaasje fan Qui-Gon Jinn en de oerwinningsparade yn 'e haadstêd Theed.
Kloane-oarloggen
Wannear't yn 22 f.Sl.Y. de Separatistyske Krisis útbrekt, wêryn't de Konfederaasje fan Unôfhinklike Stelsels him besiket ôf te skieden fan 'e Galaktyske Republyk, is Piell noch altyd lid fan 'e Hege Jedi Ried. Hy is ien fan 'e Jedi-masters dy't mei Mace Windu nei de planeet Geonosis reizgje om Obi-Wan Kenobi, Anakin Skywalker en senator Padmé Amidala te rêden, dy't dêre troch de Sith greve Dooku ta de deastraf feroardiele binne. Piell oerlibbet de Earste Slach om Geonosis en wurdt in generaal yn it Grutte Leger fan 'e Republyk, dat bestiet út 'e kloansoldaten dy't Jedi-master Sifo-Dyas mear as tsien jier earder op Kamino besteld hat.
Yn 20 f.Sl.Y., as de Kloane-oarloggen in jier en njoggen moannen oan 'e gong binne, wurdt it flaggeskip fan Piell yn 'e Slach by Lola Sayu troch de separatisten intere en ferovere. Piell, syn kaptein Wilhuff Tarkin en de rest fan 'e bemanning, ynsafier't dy de striid oerlibbe hat, wurde kriichsfinzen nommen.
Neitiid wurde se oerbrocht nei de Sitadel, in berucht separatistysk tichthûs, dêr't Piell martele wurdt foar ynformaasje. Hy hâldt hoek oant er befrijd wurdt troch in team besteande út 'e Jedi-ridders Obi-Wan Kenobi, Anakin Skywalker en Ahsoka Tano, in stikmannich kloansoldaten en de robot R2-D2. By harren ûntsnapping út 'e Sitadel wurdt Piell lykwols deadlik ferwûne troch in oanfal fan in anooba, in ferskuorrend rôfdier. Foar't er stjert jout er de wichtige geheime ynformaasje dy't er beskermet, troch oan Ahsoka troch it har yn 't ear te flústerjen. Nei syn dea brûke Obi-Wan en Anakin de Krêft om syn stoflik omskot yn in lavastream sakje te litten, sadat er kremearre wurdt.
Keppelings om utens
List of Star Wars characters
Martinus de Blocq fan Scheltinga (1666-1742)
Nei syn stúdzje reizge hy yn Frankryk oant yn 1689 Tinco fan Andringa opfolge as grytman fan Lemsterlân. Yn 1692 waard Marten opfolge troch Regnerus fan Andringa. Yn dat jier waard hy grytman fan Skoatterlân en soe dat bliuwe dat oant 1715. Yn 1700 troude hy yn Kollum mei Amalia, in dochter baron Menno fan Coehoorn en Magdalena fan Scheltinga. Nei it ferstjerren fan Amelia op 21 maart 1708 bleau Marten mei seis bern sitten. Hy wertroude op 10 oktober 1713 mei Wiskjen, in dochter fan Livius fan Scheltinga en Wia Catharina Boersma. Ut dit houlik kamen twa bern.
Marten fan Scheltinga hie foaroansteande amten yn Ljouwert en Den Haag. Dêrneist wie Fan Scheltinga lykas syn heit kurator oan de hegeskoalle fan Frjentsjer.
Gerard Koerts
Gerard Koerts (Leien, 10 desimber 1947 - Perpignan, 20 febrewaris 2019) wie in Nederlânsk toetsenist. Hy waard bekend as de toetsenist en mei oprjochter fan Earth & Fire. Koerts begûn op fjirtjinjierrige leeftiid mei syn twillingbroer Chris in duo mei de namme The Singing Twins. Mei ferskate musisy en fia The Swinging Strings en Opus Gainfull evoluearre it selskip úteinlik ta Earth & Fire. Seasons, de earste hit, wie skreaun troch George Kooymans fan de Golden Earring. Dêrnei waarden de bruorren sels de driuwende krêft efter de groep, se skreaunen alle nûmers, wêrûnder Weekend. Nei 't Chris yn 1979 Earth & Fire ferliet om Musikology te studearjen, gie Gerard noch troch oant 1983. Mei broer Chris en Marcel van der Lans naam er yn 1988 yn de studio van, van der Lans de ML sound recording Studio yn De Haach it album Frames op. Dizze waard ûnder de namme Earth and Fire Orchestra útbrocht, lykas it album Escape út 1995.
Durk II
Famylje
Yn it ferline tocht men dat Durk II de soan wie fan Durk I. Hjoed de dei wurdt der wol sein dat hy de soan wie fan in soan fan Durk I, dy’t wol Durk I bis neamd wurdt. Syn mem soe dan Gerberga (greva) fan Hamalant wêst ha.
Gerard Koerts
De lêste tsien jier fan syn libben wenne Koerts mei syn frou yn Frankryk. Gerard Koerts ferstoar op 20 febrewaris 2019, yn in sikehûs yn Perpignan yn 'e aldens fan 71 jier oan de gefolgen fan COPD.
Durk II
Famylje
Yn 938 ferlove de doe noch hiel jonge Durk II him mei Hildegard fan Flaanderen, dochter fan greve Arnulf I fan Flaanderen. It houlik folge om 950 hinne. Yn de Rymkronyk fan Hollân fan Melis Stoke stie:”Deze Dideric goed ende wer had een wijf, heet Hildegaert” (dizze goede en brave Durk hie in frou dy’t Hildegard hiet)
Ut it houlik binne yn elts gefal trije bern berne:
Nei it ferstjerren fan syn skoanheit Arnulf op 27 maart 965 wie Durk II in skoft foud fan de minderjierrige opfolger Arnulf II fan Flaanderen.
Skiednis
Op 15 juny 950 joech Durk II oan Egmond ta eare fan de bysetting fan Sint Adelbert in stiennen kleastertsjerke. Wierskynlik ta gelegenheid fan de wijing fan dizze tsjerke skonk hy it Evangliarium fan Egmond. Dit is no ien fan Nederlânsk wichtichste kultuer-histoaryske foarwerpen út de iere midsiuwen. It njoggende-iuwske hânskrift is om 975 hinne opskreaun en befettet de tekst fan de fjouwer evangeeljen. Durk en Hildegard binne ôfbylde op twa miniatueren, dy’t Durk foar de gelegenheid oan it boek tafoegje liet. Neffens guon skriuwers binne de miniatueren fan de hân fan harren soan Egbert. De tekst by ien fan de oersettingen is: 'Dit boek is skonken troch Durk en syn leave frou Hildegard oan de begenedige heit Adalbert dat hy harren rjochtfeardich betinke sil yn alle ivichheid'. No is it Evangeliarium yn de kolleksje fan de Keninklike Bibleteek in Den Haach.
Durk II oermastere de greeflike boarch yn Gint yn 965 en besette it Greefskip Gent fan 965 oant 988. Op 25 augustus krige Durk syn lienen yn Maaslân, Kinmerlân en op Tessel fan kening Otto III yn frij besit.
Durk II, Hildegard, Arnulf en Erlindis binne yn de Abdij fan Egmond te hôf brocht.
Sylkeninginne
thumb|400px|Sylkeninginne en hofdame 2011 De Sylkeninginne is in Grouster famke dat yn it sylseizoen ambasadrise is by de Wettersportaktiviteiten fan it doarp Grou.
Al sûnt 1971 wurdt der in Sylkeninginne keazen. Betingst is al dat de keninginne yn Grou wenje moat, jonger as tritich jier, sûnder bern en net-troud, leafst hikke en tein yn Fryslân en Frysktalich wêze moat. De kandidaat-keninginne wurdt yn stilte oansocht, de earste tiid waard it dien troch Sypi van der Duim en Wimmie (Wimke) Terra-van den Berg. De sylkeninginne kiest dan sels in Hofdame. Yn de jierren santich spile it uterlik iepentlik in grutte rol by de ferkiezing. Oare jierren moasten dielnimmers in moadeshow rinne op doarpsplein It Grien en it publyk keas dan de winnaresse. Hjirby wie ek in badpakkeronde. Utsûndering wie 1978 doe't de organisaasje in sylwedstriid útskreaun. Yn 2000 wie der by it tritichjierrich bestean in reuny fan âld-keninginnen yn it Theehûs. De sylkeninginne komt by de iepening fan it wettersportseisoen mei it skûtsje Doarp Grou oan op de Nije Kade, de lêste jierren ûnder it gesang fan Shantykoar De Pikbroeken. De ûntfangst is troch in pommerant by Hotel Oostergoo. De Sylkeninginne fertelt dan wat der yn Grou de kommende tiid te rêden wêze sil.
Henry Morton Stanley
thumb|left|400px|Stanley syn reizen. read: 1871-2, grien: 1874-7, blau: 1888-9 Sir Henry Morton Stanley (Denbigh (Wales), 28 jannewaris 1841 – Londen, 10 maaie 1904), berne as John Rowlands wie in Britsk sjoernalist en ûntdekkingsreizger. Hy krige yn 1870 fan de New York Herald opdracht om David Livingstone te sykjen yn Afrika. Hy fûn him by de Tanganjikamar yn 1871. By lettere reizen lei er de rin fan de Kongo rivier fêst en hie in wichtich oandiel yn de stifting fan ûnôfhinklike Kongosteat. Syn lêste reis late ta de stifting fan it Britsk Eastafrika protektoraat Kenia.
Menno Coehoorn van Scheltinga (1778-1820)
thumb|Hantekening Mr. Menno Coehoorn van Scheltinga 'Menno Coehoorn van Scheltinga (It Hearrenfean, 30 augustus 1778 - It Hearrenfean, 22 maaie 1820) wie grytman fan Skoatterlân.
Hy ûntfong it adelspredikaat yn 1818; wie lid fan de Gearkomste fan Notabelen (1814) út namme fan Fryslân en lid fan Provinsjale Steaten fan Fryslân (1814-1861) út namme fan Skoatterlân.
Hy wie in soan fan Martinus van Scheltinga en Wiskje van Bouricius en wie troud mei Catharina Johanna van Eijsinga.
Schelte Hessel Roorda fan Eysinga (1780-1829)
thumb|Jhr. S.H. Roorda van Eysinga [[Friedrich Ludwig Hauck (1718-1801) ]] Jonkhear Schelte Hessel Roorda fan Eysinga, (Langwar, 11 oktober 1780 - dêre, op Osingastate 28 augustus 1829), wie de soan fan jonkhear F.J.J. fan Eysinga en fan C.T. Aebinga fan Humalda.
Hy waard 1809 baljuw fan Utingeradiel en Haskerlân. Waard as garde d'honneur troch Napoleon ûnder de wapens roppen en waard 1813 ried fan it arrondissemint Snits en maire fan Langwar. Beneamd yn de ridderskip fan Fryslân, waard yn 1819 grytman fan Doanjewerstâl, letter lid fan de Provinsjale Steaten fan Fryslân en lid fan de Twadde Keamer fan de Steaten-Generaal.
Hy ferstoar as âldfeint. Nei syn dea bleau Osingastate net mear troch famylje bewenne; it waard ferbliuw fan de notaris en de gemeente-sekretaris. Dêrnei waard de state sloopt; op de fûneminten waarden in tal arbeiderswenten boud.
Oeze Volk
Oeze Volk is in Nedersaksysk tydskrift. It waard yn 1956 oprjochte as folksaardige tsjinhinger fan it 'Maandblad Drenthe'. It tydskrift wie fan it begjin yn it Nedersaksysk fan Drinte en befette benammen luftige stikjes, taalweetsjes en ferhalen en gedichten fan amateurs sawol as betûfte skriuwers. It blêd hat him ûntjûn ta in platfoarm foar elkenien dy’t Drintsk skriuwt. It komt ienris yn ‘e moanne út en wurdt útjûn troch it 'Huus van de taol' yn Beilen. Sûnt 2008 hyt it offisjeel Oeze Volk / Maandewark, mar de folksmûle hat it noch hieltiten oer Oeze Volk.
Dy namme Oeze Volk is nammers foar Friezen tige nijsgjirrich. Yn it wurd oeze is nammentlik de ‘n’ fuortfallen, dy’t noch wol bestiet yn it Hollânske ons en it Dútske unser. Yn it Fryske ús en it Ingelske us is dy ‘n’ ferdwûn. Yn dit gefal liket it Drintsk dus mear op Frysk en Ingelsk as op Hollânsk en Dútsk.
Ring Ring (album)
Ring Ring is it debútalbum fan ABBA. It album waard opnommen fan maart 1972 oant maart 1973 yn de Metronome, Europafilm en de KMH Studios yn Stockholm en waard twa wiken letter op 26 maart 1973 útbrocht. It album waard oarspronklik allinne yn Skandinaavje útbrocht en letter in ynternasjonale ferzje yn in beheinde oplage.
Frjentsjerteradiel (1984-2018)
Frjentsjerteradiel (Nederlânsk en offisjeel: Franekeradeel; Frjentsjertersk: Franekeradeel) wie in gemeente yn it noardwesten fan Fryslân mei in kustline oan 'e Waadsee. It haadplak wie de stêd Frjentsjer. Dizze Fryske gemeente hie op 30 april 2017 in befolking fan 20.180 minsken, en besloech in oerflak fan 109,17 km², wêrfan 6,4 km² oerflaktewetter. Frjentsjerteradiel ûntstie by de gemeentlike weryndieling fan 1984 en gie op 1 jannewaris 2018 op yn 'e nije fúzjegemeente De Waadhoeke.
Geografy
Frjentsjerteradiel lei yn it noardwestlike part fan 'e Nederlânske provinsje Fryslân. De gemeente hie yn it noarden en noardwesten in kustline oan it Waad. Fierders waard er yn it westen begrinzge troch de gemeente Harns, yn it súdwesten troch Súdwest-Fryslân (oant 2011 troch Wûnseradiel), yn it súdeasten troch Littenseradiel, yn it easten troch Menameradiel, en yn it noardeasten troch It Bilt. Yn totaal besloech de gemeente in oerflak fan 109,17 km², wêrfan't 102,73 km² út lân en 6,44 km² út oerflaktewetter bestie. Fan it lân bestie 89% út lânbougrûn en 0,4% út natoergebiet (ta ferliking: yn Fryslân as gehiel wie dat 78%, resp. 12%, en yn Nederlân as gehiel wie dat 68%, resp. 14%).
Frjentsjerteradiel lei yn 'e Klaaistreek. It súdlike diel fan 'e gemeente hearde ta de Greidhoeke, wylst it noarden ûnderdiel útmakke fan 'e Bouhoeke. Justjes besuden de midden fan 'e gemeente lei de stêd Frjentsjer, rûchwei op 'e skieding fan greide en bou. Oan 'e Waadkust leine foar de seediken fan Frjentsjerteradiel oanslibbe kwelders en eardere lânoanwinningsprojekten dy't sûnt 2009 op 'e Wrâlderfgoedlist fan 'e UNESCO stiene. De gemeente waard trochsnien troch ferskate savelige kwelderwâlen dy't oant 1 m boppe seenivo omheech kamen en faninoar skaat waarden troch leger leine gebieten fan swiere seeklaai. Dy lêste gebieten wiene oarspronklik faak sompen of marren dy't drûchlein wiene, lykas de Doanjumermar.
Yn it part fan Frjentsjerteradiel dat ta de Bouhoeke hearde, waarden benammen jirpels ferboud, sawol konsumpje- as poatjirpels. Fierders wie der, benammen yn 'e omkriten fan Seisbierrum, ek in protte túnbou. Yn 'e Greidhoeke, yn it súdlike part fan 'e gemeente, waard benammen oan feehâlderij dien, yn 't foarste plak fan kij, mei it weidzjen fan skiep as in njonkenbedriuw dat in soad foarkaam. Feartenen en kanalen, dy't faak de bochtige fuortsettings fan âlde kwelderslinken wiene, spilen in wichtige rol by de ôfwettering fan Frjentsjerteradiel. Foarbylden dêrfan wiene de Seisbierrumer Feart en De Ryd. Troch de midden fan 'e gemeente rûnen ferskate wichtige ferkears- en ferfiersieren. Dat wiene it Van Harinxmakanaal (de ferbreding út 1951 fan wat oarspronklik de Harnzer Trekfeart wie), it spoar fan Ljouwert nei Harns (dat yn 1863 oanlein waard) en de autosnelwei A31 (dy't yn 1983 de âlde Ryksstrjitwei út 1842 ferfong).
Plakken
It haadplak fan Frjentsjerteradiel wie Frjentsjer, dat ek de iennichste stêd yn 'e gemeente wie. Dêrnjonken leine der yn Frjentsjerteradiel 16 doarpen: Achlum, Boer, Doanjum, Easterbierrum, Furdgum, Hitsum, Hjerbeam, Kleaster-Lidlum, Peins, Pitersbierrum, Rie, Seisbierrum, Skalsum, Sweins, Tsjom en Tsjummearum. Fierders omfieme de gemeente ek noch de buorskippen: Barrum, De Beinten, Dearsum (Frjentsjerteradiel), Dykshoeke, Doaium, Erkens, Fâltum, De Flearen, It Fliet, Hearema, Holpryp, De Kampen, Keimpetille, Kie, Kystersyl, Koehoal, Koüm, De Krok, Laakwert, Lankum, Lytselollum, Miedum (Frjentsjerteradiel), Molswert, Roptasyl, Salvert, Sânhuzen, Sitlum, Sopsum, Swaarderbuorren, Tallum, Teatlum, Tolsum, Tritsum en It War.
Skiednis
De (nije) gemeente Frjentsjerteradiel ûntstie by de grutte gemeentlike weryndieling dy't yn 1984 yn Fryslân trochfierd waard. Dêrby waarden de gemeente Frjentsjer en de âlde gemeente Frjentsjerteradiel opheft en gearfoege mei it grutste diel fan 'e gemeente Barradiel. Om't de namme fan 'e nije gemeente itselde wie, waard it nije Frjentsjerteradiel faak as in fuortsetting sjoen fan it âlde Frjentsjerteradiel, dat de stêd Frjentsjer en Barradiel anneksearre hawwe soe. Yn wurklikheid hold it âlde Frjentsjerteradiel yn 1984 folslein op te bestean en koe de nije gemeente better sjoen wurde as in fuortsetting fan 'e gemeente Frjentsjer, dy't syn dominânsje oer de omlizzende plattelânsgebieten yn in bestjoerlike foarm wist te jitten.
Tsjin dizze gong fan saken wie yn Frjentsjer om foar de hân lizzende redens net in soad beswier. It âlde Frjentsjerteradiel hie op 't lêst minder as 4.000 ynwenners, wylst it gemeentehûs yn Frjentsjer fêstige wie, en sadwaande seach men dêr skaalfergrutting as in needsaaklik kwea, al wie men it net alhiel iens mei de wize fan skaalfergrutting dy't fan hegerhân oplein waard. Yn Barradiel lykwols, dat in dúdlike eigen identiteit hie, ûntstie in fûleindige protestbeweging, dy't út alle macht besocht om 'e eigen bestjoerlike selsstannigens te behâlden, sa nedich troch in gearfoeging mei It Bilt. It mocht lykwols allegear net bate, en úteinlik gie it grutste part fan Barradiel op yn it nije Frjentsjerteradiel, wylst it doarp Minnertsgea oan It Bilt tafoege waard en it doarp Winaam by Harns kaam.
Demografy
Frjentsjerteradiel hie sûnt syn ûntstean yn 1984 in ynwennertal dat om 'e 20.000 hinne skommele. Yn 2004 hie de gemeente 21.048 ynwenners, en yn 2014 wiene der 20.445 ynwenners. Op 30 april 2017 hie Frjentsjerteradiel in befolking fan 20.180 minsken. De befolkingstichtens bedroech doe 196,4 minsken de km². Op 1 jannewaris 2014 wiene de ynwenners fan 'e gemeente sa oer de ûnderskate plakken ferdield:
Polityk
De lêste (waarnimmend) boargemaster fan Frjentsjerteradiel wie sûnt 1 desimber 2015 Eduard van Zuijlen fan GrienLinks. De gemeenterie fan Frjentsjerteradiel bestie út 19 sitten. Hjirûnder de gearstalling fan 'e rie út 'e ferskillende politike partijen fan 1998 oant 2018:
Joop Atsma
thumb|Joop Atsma Johannes Jan (Joop) Atsma (Surhústerfean, 6 july 1956) is in Fryske politikus en sportbestjoerder. Hy sit sûnt juny 2015 yn de Earste Keamer út namme fan it CDA en is sûnt 1994 foarsitter fan de KNWU, de Keninklike Nederlânske Hurdfytsuny.
Joop Atsma waard berne as soan fan de molkfeehâlder Piter Atsma en Tsjitske van der Meer. Nei it atheneum begûn hy oan in stúdzje Skiednis oan de Ryksuniversiteit Grins, mar hy makke dy net ôf. Yn 1978 begûn syn karriêre as sjoernalist: hy wurke foar it ANP, NOS, Frysk Deiblêd, Nijsblêd fan it Noarden, De Feanster en Omrop Fryslân.
Fan 1989 ôf wurke Atsma by de KNWU: earst as foarsitter seksje amateurhurdfytsen en letter as foarsitter. By de Olympyske Spullen fan Seoel (1988), Barselona (1992), Atlanta (1996) en Sydney (2000) wie Atsma chef d'équipe fan it hurdfytsen.