cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Doniastate (Wânswert)
Oer it ûntstean is neat bekend, wol is wis dat de Donia’s op in state dy't lei op of by de yn de buert fan Wanswerd oan de Streek lizzende Doniaterp. Fan dizze famylje (Fan) Donia is net folle bekend. Yn de 16e iuw wenne hjir de ealman Jan Donia dy't grif ôfstamme fan it machtige Donia laach út Easterein. Meidat al yn 1640 it goed opsplitst like te wêzen en fan beide dielen ferskillende Donia’s eigenarers binne is it lestich om de krekte eigeners fan de state te efterheljen.
Nei alle gedachten stie de state op it plak dat yn de stimkohieren fan Wânswert ûnder nûmer 12 oanjûn is. Dêrfoar pleitet it gegeven dat op dit goed twa stimmen rêsten, oarspronklik grif ien op de pleats en ien op de state. Yn 1640 is dit diel fan it goed net mear yn hannen fan de famylje Donia, want yn dat jier stiet Abbe fan Bootsma as eigener neamd. Dr. Sixtus fan Donia wennet dan oan de oare kant fan de wei foar stim 12 oer op stim 27.
Algra skriuwt dat neffens in hear Van der Veen it slot letter ferfongen is troch in lânhûs. It boppesteande en it feit dat de 2 stimmen ûnder nûmer 12 yn 1640 eigendom wienen fan de rike ealman Abbe fan Bootsma út Reduzum docht lykwols fermoeden dat it lânhûs foar de state oer boud is en se mooglik in skoftlang tagelyk bestien hawwe. Yn 1821 waard der in lânhûs by opbod ferkocht ûnder Wânswert en yn 1828 waard it nochris ferkocht, no foar ôfbraak. Fermoedlik hat dat it bedoelde lânhûs west. Op it plak fan it lânhûs soenen twa pleatsen setten wêze.
Doniastate (Sint-Nyk)
thumb|Doniastate Doniastate is in state yn Sint-Nyk.
It ryksmonumint waard yn 1909 sette litten troch boargemaster Van Heemstra fan Doanjewerstâl. Dy kocht dêrfoar grûn fan de Van Eysinga’s. De Van Heemstrastrjitte is nei him neamd.
Gregoarius fan Nyssa
Gregoarius fan Nyssa (* ± 335/340; † nei 394) wie in kristlike biskop, in hillige en in tsjerkfaar. Hy wie in jongere broer fan Basilius fan Caesarea en in goede freon fan Gregoarius fan Nazianze. Dy trije wurde ek oantsjut as de Kappadoasyske faars en tige heech achte yn de otterdokske tsjerken. Yn 372 waard er biskop fan Nyssa (it tsjintwurdige Nevşehir yn Turkije).
Nei de dea fan Basilus naam Gregoarius de lieding yn de ferdigening fan de besluten fan it Earste Konsylje fan Nicea. Hie naam oan it Earste Konsylje fan Konstantinopel diel en ferdigene dêr de belidenis fan Nicea tsjin de Arianen. Gregoarius jildt as de grutste kristlik-filosofyske tinkers fan syn tiid en hearde tagelyk ta de grutste mystisi.
Famylje
Gregoarius waard yn of by de stêd Neocaesarea as de op ien nei jongste soan fan acht bern yn in aristokratyske hûshâlding berne yn in famylje dy't al meardere generaasje kristlik wie. It is histoarysk net hielendal útiten hoefolle bern der echt west ha en it kommintaar op 30 maaie yn de Acta Sanctorum wol bygelyks ha dat se mei harren njoggenen wiene foardat it Petrus as it tsiende bern beskreaun wurdt.
Nei alle gedachten lei syn bertedatum tusken 335 en 340. De âlders fan Gregoarius hiene fanwegen harren leauwen te lijen hân ûnder ferfolgings en hy skriuwt dat der beslach lein wie op it besit allinne om't se kristenen wiene en syn pake fan syn memmekant ferstoar de martlersdea ûnder de ferfolgings fan de romeinske keizer Maksimus II. Syn âlders slaggen der yn om it wer ta in sekere wolstân te bringen troch't syn heit, Basilius de Aldere, retoarikus en advokaat wie yn Neocaesarea. Oer de jongerein fan Gregoarius is net in soad bekend; hy wie syklik en waard nei alle gedachten in soad thúsholden. Syn heit ferstoar al ier en sels beskôge er syn âldste en goed ûnderleine broer Basilius as syn master. Ek syn beppe Makrina (de Aldere) en syn mem Emmelia sille ynfloed op de jonge Gregoarius hân ha, mar it wie dochs benammen syn âldste suster Makrina (de Jongere) dêr't er in soad fan learde. Syn suster wie foar de ûntwikkeling fan it froulike kleasterlibben paadwizer.
Biskop
Gregoarius wie oan it begjin fan de jierren 360 tsjerklik lektor. Hy waard foar in skoftke retoarikus en soe troud west ha mei Theosebia, mar dat lêste is kontroversjeel. Ut syn wurk docht blieken dat er him yntinsyf dwaande holden hat mei heidensk-fylosofyske foarming, mar dêrnei joech er syn berop op en loek er him werom yn de iensumens fan it libben fan in muonts. Yn 371 of 372 liet keizer Falins Kappadoasje yn twaen diele (Cappadocia Prima en Cappadocia Secunda) om sa de ynfloed fan Gregoarius' broer, biskop Basilius, te beheinen, dy't tsjin it sin fan de keizer de lear fan de Trije-ienheid oanhong. Mei help fan Basilius waard Gregoarius yn 372 lykwols biskop fan it mei de opdieling kreëarre nije bisdom Nyssa. Yn it begjin foldie Gregoarius net hielendal neffens it sin fan Basilius; wylst Gregoarius besocht de sabellianistyske folgers fan Marcellus fan Ancyra te fermoedsoemjen mei de Tsjerke, dêr feroardiele Basilius harren as ketters.
Gregoarius krige yn Nyssa te meitsjen mei ferset en yn 373 moast de biskop fan Iconium (hjoeddedei Konya) in besite oan Nyssa bringe om de ûnrêst en ûntefredenens oer Gregoarius del te bêdzjen. Yn 375 rôp Desmothenes fan Pontus in synoade byinoar yn Ancyra om ôf te rekkenjen mei Gregoarius. Hy waard beskuldige fan it fertsjusterjen fan tsjerkejild en it ûnrjochtmjittich wijen fan biskoppen en noch yn de winter fan itselde jier waard Gregoarius troch de keizerlike troepen arrestearre, mar hy wist út te piken. Gregoarius waard yn de yn 376 byinoar roppen Synoade fan Nyssa ôfset. In pear jier letter, yn 378, folge de trinitaristsyke Gratianus de pro-arianistyske Falins op as keizer en krige Gregoarius syn funksje werom as biskop. Yn itselde jier ferstoar syn broer Basilius; in soad taken fan syn eardere broer waarden oan Gregoarius oerdroegen. Nei de dea fan Basilius bleau Gregoarius trou oan de teologyske stânpunten fan syn broer en wijde er him oan de fierdere striid tsjin it arianisme. Gregoarius wenne yn april 379 de Synoade fan Antiochje by en gyng, nei in besite oan syn stjerrende suster Markrina yn it doarp Annisa, werom nei hûs. Yn 380 reizge er nei Sebaste (Sivas) yn de provinsje Armenia Prima om in trinitaristsyke kandidaat te helpen oan in fakante biskopsfunksje. Ta syn grutte fernuvering waard hy sels keazen om biskop fan Sebaste te wurden, faaks fanwegen de populêriteit fan syn broer Basilius. Gregoarius fielde him lykwols net thús yn de Armeenske kultuer en nei't er dêr in pear moanne west hie fûnen se yn syn broer Petrus in ferfanger, dy't sûnt 381 biskop fan Sebaste wie.
Yn 381 wenne Gregoarius it Earste Konsily fan Konstantinopel by. Nei alle gedachten hold er dêr syn ferneamde preek In suam ordinationem. De ynfloed fan Gregoarius yn de Gryksk-sprekkende tsjerke wie tige grut en hy droech by oan de oerwinning fan de otterdoksy. It konsylje stjoerde Gregoarius op missy nei Araabje, mooglik om yn Bostra te bemiddeljen by in konflikt tusken twa manlju, Agapius en Badagius, dy't alle twa de biskopssit opeasken. Ek reizge er nei Jeruzalim om dêr te bemiddeljen yn in tsjerklik konflikt. Gregoarius hie net in soad súkses yn it besykjen de rêst del te bêdzjen en him waard ferwiten ûnotterdoksk te tinken oer de natuer fan Kristus. Letter hied er as biskop yn Nyssa in soad strideraasje mei syn metropolyt, Helladius. Gregoarius wie ek wer oanwêzich by de synoade fan 394 yn Konstantinopel om dêr te praten oer de oanhâldende swierrichheden yn Bostra.
Theosebia ferstoar yn 385. It houlik mei Gregoarius soe oant har dea bestean bliuwe, wat yn dy tiid yn de tsjerke sels foar in biskop noch mooglik wie. It is net bekend wannear't Gregoarius ferstoar.
Wurk
Ta syn grutte literêre wurken hearre ynterpretaasjes fan û.o. Genesis, it Heechliet, de Psalmen, de preker Salomo, it Us-Heit en de Sillichsprekkings. Wichtich is ek syn tekst oer de Siel en de Opstanning en de Antirrheticus tsjin Apolinarius fan Laodicea. Ien fan Gregoarius' wichtichste ferhannelings is de striidtekst "Tsjin Eunomius", wêryn't er de belidenis fan Nicea ferdigenet. Ek skreau Gregoarius in tal grêfredes en binne guon brieven fan him bewarre bleaun.
Gregoarius wurdt tradisjoneel as in otterdokske trinitaristyske teolooch beskôge, dy't beynfloede wie troch it neoplatonisme fan Plotinus. Neffens de lear fan Origenes leaude er yn in universele ferlossing. Dochs is Gregoarius as tinker dreech te klassifisearjen en in soad ûnderdielen fan syn teology binne sawol ûnder eastersk-otterdokske teologen as yn de westerske akademyske wittenskip in punt fan strideraasje, itjinge fakentiden te witen is troch it brek oan systematyske struktuer en de oanwêzigens fan terminiologyske tsinstridichheden yn it wurk fan Gregoaroius.
Feestdei
De eastersk-otterdokske en eastersk-katolike tsjerken betinke Gregoarius op 10 jannewaris. It Martyrologium Romanum betinkt Gregoarius op 9 maart, mar op de moderne roomsk-katolike kalinders dêr't Gregoarius neamd wurdt, lykas dy fan de benediktinen, wurdt ek 10 jannewaris oanholden. De Anglikaanske Tsjerke betinkt Gregoarius op 19 july.
Waterloo (buorskip)
Waterloo is in buorskip by Ypekolsgea yn de gemeente Wymbritseradiel. De namme is yn de 19e iuw nei it Belgyske Waterloo dêr't Napoleon op 18 juny 1815 definityf ferslein waard.
Wearbuorren
Wearbuorren is in weinamme en delsetting east fan Aldtsjerk yn de gemeente Dantumadiel, yn 'e himrik fan Rinsumageast. De namme komt ek foar as Weerburen en Werum. 'Wear' is in foarm fan 'wier'.
List fan poddestuollen
Dit is in list fan poddestuollen.
Grutte Priis Formule 1 fan Spanje 2022
Utslaggen fan de Grutte Priis Formule 1 fan Spanje 2022 yn Montmeló op 22 maaie. It wie de sechsde race fan 22 races fan de Formule 1 yn 2022. Hy waard op it Sirkwy fan Barcelona-Cataluña hâlden. De race waard hâlden oer 66 omgongen, op it 4,7 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 308,4 kilometer.
Middelseks
thumb|Lizzing fan Middelseks thumb|Gildehûs (stedhûs) fan Middelseks Middelseks (Middlesex) wie ien fan de 39 histoaryske greefskippen fan Ingelân en de op ien nei lytste (nei Rutland). It bestie fanôf de 12e iuw en waard yn 1889 foar in diel ûnderbrocht by it lokale bestjoer fan Londen. Yn 1965 hold it greefskip offysjeel op te bestean. De namme Middlesex wurdt noch altyd ynformeel brûkt.
De namme is ôflaat fan middle Saxons ('Middensaksen'). Yn 704 dûkte de namme foar it earst op as Middleseaxan. Geografysk besjoen hearde Westminster en City of London (dat selsbestjoer ktige yn 13e iuw) by it greefskip.
Dolle Schaatsnacht
De Dolle Schaatsnacht wie in feest dat sûnt maart 1970 hâlden waard yn de Harmony fan Ljouwert.
De baten wienen bestimd foar jong Frysk reedriderstalint. It inisjatyf fan Henk Heetebrij, Johan Wiggers en Henk Hemminga waard in boppeslach. Op de earste jûn waard f 25000 oprûn. Fiif jier lang waard de Schaatsnacht, dy't mear en mear nasjonaal namme makke, hâlden. De ferbouwing fan de Harmony yn 1975 ûnderbruts de rige.
Daan Parmentier
thumb|right|200px|Frou thumb|right|200px|''Ferhâldings Daan Parmentier (Oegstgeest, 1959) is in byldzjend keunstner en boukundige út Noardburgum. Hy folge de oplieding wei- en wetterbou en in oplieding boukundich tekener. Dochs koe er gjin foldwaning krije yn syn wurk. Hy kaam tafallich yn oanrekking mei de keunst en folge wurkshops yn pottebakken, lytografy en fotografy. Dêrby koe er syn kennis oer (natuer)stien, hout, beton en stiel tapasse yn syn keunstwurken. Faak past er yn syn wurk de goudene sneed ta. Dit is in skema mei ferhâldingen dy't yn de natoer in soad foar komme en faak by de arjitektuer brûkt wurdt.
Eksposysjes fan him wienen rûnom yn Fryslân te sjen, bygelyks by de Iepen Stâl, de keunstrûte Hurdegaryp en it Talma Hûs yn Feanwâlden.
Elte Beima
thumb|Elte Beima (1829) ([[Jan Hendrik Heijmans (1806-1888)) ]] Elte Martens Beima (Eastermar, 11 febrewaris 1801 - Leien, 24 febrewaris 1873) wie in stjerrekundige, wiskundige en bibliofyl.
De dûmny fan Eastermar ûnderkende rillegau de wittenskiplike kwaliteiten fan de jonge Beima. Beima studearre op kosten fan jonkhear Idzert Aebinga van Humalda yn Leien. Hy die yn 1830/31 as soldaat mei oan de Tsiendeiske Fjildtocht tsjin Belgje; de Universiteit fan Leien levere derta in Kompanjy frijwilligers. Hy promoveare yn 1842 yn wis- en natuerkunde, mar op in astronomysk ûnderwerp (De Annulo Saturni). Dêrnei waard er konservator oan it Ryksmuseum foar Natuerlike Histoarje, dêr't him earst dwaande hâlde mei astronomy en letter it behear hie oer de samling mineralen (geology).
Yn 1852/53 makke er in stúdzjereis troch Jeropa en it Heine Easten mei de jonge Hector Livius, baron fan Heemstra; hy kaam werom mei geologyske foarwerpen foar it museum. It ferslach fan dy reis waard publisearre.
Oer geology hat Beima neat publisearre. Hy sette wol natuer-histoaryske wurken yn it Nederlânsk oer, ûnder oare fan Alexander von Humboldt, Kosmos (5 dielen, 1846-1863). Hy wie ek astronomysk meiwurker oan de Fryske Folksalmenak.
Beima hat nea troud west en liet in grutte bibleteek nei. Hy waard beïerdige op it tsjerkhôf oan de Groensteeg yn Leien.
Wedzebuorren
Wedzebuorren is in buorskip west fan Twizel yn de gemeente Achtkarspelen. De namme komt ek foar as Wedzeburen, Wester Buiren en Westerburen.
Waadeilannen
thumb|De Waadeilannen. De Waadeilannen lizze benoarden it fêstelân fan Nederlân en Dútslân en bewesten it fêstelân fan Dútslân en Denemark. Foar it meastepart lizze hja op de râne fan it Waad, en foarmje de grins fan de Noardsee mei de Waadsee. Yn it bûtenlân wurde se ornaris as Fryske eilannen oantsjut.
Diskoteek
Skiednis
De namme discotheek komt fan de útgeansgelegenheid La Discothèque oan de Rue de la Huchette yn Parys, dy't yn 1941 iepene. It spesjale wie dat der gjin live muzyk spile waard, mar platen. Yn de jierren fyftich waard it prinsipe fan diskoteken populêrder, ek al sil it oant de jierren santich duorje eardat de namme diskoteek wrâldwiid yn swang kaam.
Waadeilannen
Stiging fan de seespegel
Yn de lêste Iistiid, dy’t sawat 10.000 jier foar Kristus einige, lei de seespegel ûngefear 60 meter ûnder it hjoeddeiske nivo. Troch it ranen fan de iiskapen riisde de seespegel en oerspielde it wetter de foar it grutste part drûchfallen Noardsee. De hjoeddeiske kustline waard ûngefear 5.000 jier foar Kristus berikt. Troch eb- en floedwurking en oanfier fan rivieren waard in protte sân nei de kust transportearre. Wetter en wyn heappe it sân op by stiennen en efter begroeiing.
Diskoteek
Skiednis
Hoewol't disko begjin jierren tachtich oan populariteit ferlear, bleauwen de diskoteken dochs oerein, omdat dizze harren muzyk oanpasten oan de tiid; yn de jierren njoggentich gienen in soad diskoteken oerr op it draaien fan housemuzyk. Diskoteken komme geregeldwei negatyf yn it nijs troch fertinking fan it brûken fan XTC en oare drugs.
De doelgroep fan in diskoteek is anno 2008 is jongerein tusken de 16 en 25 jier. Dervbesteane lykwols ek diskoteken dy't spesjalisearre binne yn jierren tachtich-muzyk, en dêrtroch faak (ek) âlder publyk lûke.
Waadeilannen
Stiging fan de seespegel
Om it begjin fan de jiertelling hinne fermindere de stiging fan de seespegel. De see hie lykwols al bressen slein yn de dunerige en it dêrefter lizzende legere lân omfoarme ta de waadflakte, al hie dy oan de fêstewâl noch net de hjoeddeiske foarm. De hieltyd mar hinne-ende-wer geande tijstreamen slieten hjir slinken yn út en sa ûntstienen de Waadeilannen.
Behâld fan de kust
De dunerige besuden de Waadsee wie ek bleatsteld oan de wurking fan it tij, mar de oare omstannichheden en it yngripen fan de minske kamen foar dat de protte stoarmfloeden de kust fan Hollân definityf feroaren yn losse eilannen mei in waadflakte dêrefter. In soad stoarmfloeden om 1200 hinne hiene wol ta gefolgen dat de noardlike kust fan West-Fryslân útinoar bruts yn fiif eilannen. Om 1600 hinne wienen de fjouwer oan de westkust al wer weromwûn, mar Wieringen, súdeastlik fan Tessel, bleau oant yn de 20e iuw in eilân. Troch sommigen wurdt Wieringen dêrom by de Waadeilannen rekkene, al hat it eins in oare ûntsteansskiednis: it is in triuwwâl út de Riss-iistiid.
Diskoteek
Nofodi
De stichting Noardlike Fonoteektsjinst (Nofodi) waard oprjochte op 29 april 1969. Doel wie it útlienen fan platen fia iepenbiere bibleteken yn de trije noardlike provinsjes. It wie in spesjale diskoteekôfdieling fan de Provinsjale Bibleteeksintrales fan Drinte, Fryslân en Grinslân. Nofodi siet yn de stêd Grins. De wurksumheden gienen ein 1970/begjin 1971 út ein. Der wiene twa wurkmetoades:
It tal brûkers gie fan 250 (1971) nei 650 (1974). Nofodi hâlde ein 1975 op te bestean. Utwreiding fan it ferlet oan audio-fisuele materialen makke it nammentlik needsaaklik, dat elke provinsje in eigen diskoteek hie. In Fryske diskoteek nimt dan it wurk oer.
Waadeilannen
Behâld fan de kust
Benoarden de waadeilannen, yn Jutlân, hat de kustline him al in pear kear iepene en sletten, mar it is nea ta mear eilannen kaam.
Damen
Yn Nederlân is der fan ien eilân in daam oanlein: de Amelânske Daam, yn 1872 op it doedestiidske wantij. De daam rûn al gau nei de oanlis safolle skea op dat al yn 1882 besletten waard om de daam op te jaan. De daam is sûnt dy tiid hast hielendal fuortslein, al binne der, ûnder oaren oan beide úteinen, noch restanten te finen.
Yn de noardlike Waadsee blykt it bouwen fan damen in stik ienfâldiger. Noardstrân is no sasear mei diken oan de wâl ferbûn dat der eins gjin sprake mear is fan in eilân, en ek Nees, Olân, Nordstrandischmoor, Hamburger Hallig, Sylt en Romeach binne allegear oer in daam te berikken. Mandeach is sels sûnder dam berikber, oer in tijdyk.
Waadeilannen en platen
Njonken de eilannen lizze yn it waadgebiet sânplaten. It ûnderskie rint net lykop mei de bewenning; gûon ûnbewenne gebieten wurde al as eilannen beskôge, almeast op skiedkundige grûn. Fierders wurde eilannen achte drûch te bliuwe dêr't platen no en dan ûnder de weagen ferdwinen. Yn 2003 waard de Kachelotplaat ta eilân ferklaat om't it foldie oan de eask dat minimaal 160 hektare by trochsneed heechwetter net mear troch de see oerspield waard.
Nederlân
Ofbyld:WaadeilannenNL.png (hielyd fan west nei east)
Bewenne
It eardere eilân Wieringen leit yn de kop fan Noard-Hollan, tsjin de Ofslútdyk oan.
Denemark
Besuden Romeach lei yn de 20e iuw noch de iennige Deenske hallich, Jordsân, mar yn 1999 blykten de lêste resten dêrfan ferdwûn, en sûnt is der allinnich in plaat oer.
Namme
Yn Fryslân wurdt it begryp Waadeilân faak brûkt foar de waadeilannen fan Nederlân. De eilannen wurdt faak sein foar allinnich de (bewenne) eilannen dy't ta de provinsje Fryslân hearre. Foar persizer ûnderskie kin fansels sprutsen wurde fan Fryske, East-Fryske, Noard-Fryske, Nederlânske, Dútske en/of Deenske Waadeilannen.
Yn it útlân wurdt ornaris sprutsen fan Fryske Eilannen.
Memmetaal
In memmetaal is de taal dy't in minske as bern it earst leart (yn 'e regel fan 'e mem; dêrfandinne de oantsjutting "memmetaal"). It wurdt ek wol jins earste taal neamd, en yn taalwittenskiplike publikaasjes wurdt it faak oantsjut as T1. It begryp "earste taal" is lykwols justjes breder as it begryp "memmetaal", en kin ek slaan op 'e taal dêr't men de foarkar oan jout yn in meartalige sitewaasje. Sa brûke de bern fan ymmigranten yn lannen as de Feriene Steaten, Kanada en Austraalje faak it Ingelsk as har earste taal, wylst it har memmetaal net is.
Ons Ideaal
Fanfarekorps Ons Ideaal is oprjochte yn 1909. It korps is fêstige yn Easterwierrum, mar de leden komme ek út oare plakken. De leden binne fan alle leeftiden, allegear hawwe se muzyk as leafhawwerij.
Memmetaal
Oer it algemien hawwe minsken mar ien memmetaal. Dat hat dermei te krijen dat de neokorteks (in diel fan 'e harsens) fan in bern noch foarme wurdt, en bern sadwaande in grut fermogen hawwe ta it oanlearen fan taal, dat mei de jierren minder wurdt. It is mooglik om twa memmetalen te hawwen as jins heit en mem út ferskillende linguïstyske groepen komme en elk har eigen taal tsjin 'e bern prate. Yn 'e Fryske kontekst sil soks it faakst foarkomme mei in Frysktalige mem en in Nederlânsktalige heit of oarsom. Yn 'e regel past yn sa'n sitewaasje lykwols ien fan 'e âlden him oan 'e taal fan 'e oare oan, en wurdt der yn 'e hûs (of alteast tsjin 'e bern) mar ien taal sprutsen. Dat is dan yn 'e measte gefallen de dominante taal, yn boppeneamd foarbyld dus it Nederlânsk. It hawwen fan twa memmetalen is sadwaande in frij seldsum ferskynsel; it hawwen fan mear as twa memmetalen, wat yn teory mooglik is, komt frijwol nea foar.
Ons Ideaal
Besetting
It korps hat kwa besetting bloeiperioades en mindere perioades hûsn. Yn 2010 bestiet korps út sa'n 25 leden fan alle leeftiden. Sûnt juny 2007 stiet it ûnder lieding fan dirigint Menno Haantjes.
Aktiviteiten
It korps fersoarget geregeldwei konserten yn it doarp, lykas it jierlikse krystkonsert en kofjekonsert. Boppedat docht it korps in pear kear yn it jier mei oan in konkoers of fanfare-festival. De ferening besiket ek om aktyf jeugdleden te werven troch lessen oan te bieden, it hat ek lange tiid in jeugdkorps hân.
Memmetaal
Men hat it yn Fryslân en oare minderheidstaalgebieten wol faak oer twataligens, mar dêrmei bedoelt men net it hawwen fan twa memmetalen, mar ynstee it libjen yn in twatalige maatskippij, sa't dy yn Fryslân bestiet. Dat bern mei in minderheidstaal as memmetaal al jong de yn har lân dominante taal (bgl. Nederlânsk, Ingelsk, Frânsk, Spaansk, ensfh.) leare, wol net sizze dat dat dêrmei in memmetaal foar har wurdt. Krektoarsom, ek sa'n ier oanlearde taal sil altyd in twadde taal bliuwe, of it moat wêze dat it bgl. giet om oannommen bern, dy't jong yn in hiel oar taalfermidden telâne komme en nea har eigentlike memmetaal wer hearre.
21 febrewaris is de Ynternasjonale Dei fan de Memmetaal.
Earizer
thumb|250px|Earizers fan sulver, goud en fergulde. Perioade 1830-1870. Kolleksje [[It Admiraliteitshûs ]] In earizer is in hollebedekking foar froulju.
Der is lang tocht dat it earizer in fuortsetting wie fan de Germaanske skedelring. Neffens in leginde soe keningsdochter Fostedina, frou fan Aldgisl, de soan fan Redbad, as earste in earizer droegen hawwe.
Wierskynlik is it earizer ein 16e iuw ûntstien yn Noard-Nederlân en benammen yn Fryslân. It is dan in smelle bûgel mei heakken foar de mûtse om de spjelden oan fêst te meitsjen. Earizers kamen der ek fan koper (al as net fergulde), sulver en goud en koene smel of breed wêze. Sa koe de rykdom toand wurde, de earizers groeiden hast út ta in soarte helmen. Yn de 19e iuw giet de feroaring hurd. Sa wurdt it gewoante dat rike boerefroulju sneins en op feestdagen in breed gouden earizer drage. Op de foarholle sit dan in "nille" en oan de sydkant fan de holle in tal "fearren". It toppunt fan rykdom wie wol om der ek noch diamanten op te ferwurkjen. Om 1850 hinne komt der mear ferset. De goede jierren foar boeren wienen wat yn it ôfgean en de tiden waarden minder. Guon froulju klagen oer pine yn 'e holle oan de ein fan de dei, en boppedat wiene guon boeren bliid dat se net mear sa'n djoer sieraad foar de pronk hoegden te keapjen foar harren dochters. It wie foar dy dochters altyd in spesjaal momint, want om in earizer drage te kinnen moast it lange hier ôfknipt wurde. Boppedat woene begoedige froulju út de stêd der net altyd as in boerinne út sjen.
Yn it Frysk Museum binne noch in soad ferskillende earizers bewarre.
Tradisjonele greefskippen fan Ingelân
Ingelân wie yn it ferline ferdield yn 39 greefskippen. De histoaryske greefskippen fan Ingelân waarden troch de Normandjers stifte om reden fan bestjoer (militêre organisaasje, belêstingen, rjochtspraak), yn de measte gefallen op grûn fan eardere keninkriken en shires stifte troch de Angelsaksen en oaren.
John Rawls
John Borden (Bordley) Rawls (Baltimore (Maryland), 21 febrewaris 1921 – Lexington (Massachusetts), 24 novimber 2002) wie in Amerikaansk filosoof dy't benammen bekend waard troch syn etyske en politike filosofy. Hy wie as polityk filosoof ferbûn oan de Harvard University en wurdt om syn haadwurk A Theory of Justice en besibbe publikaasjes algemien beskôge as de meast ynfloedrike politike filosoof fan de 20e iuw.
It begryp ‘sosjale rjochtfeardichheid’ spile in grutte rol yn syn tinken. Hy bepleitet in sterke beskerming fan grûnrjochten en –frijheden foar elkenien. Sosjale of ekonomyske ûngelykheid is inkel dan akseptabel, as elkenien likense kânsen hat om in hegere posysje te berikken en as de minstbedielden absolút foardiel hawwe fan de relative ûngelykheid.
Tradisjonele greefskippen fan Ingelân
Dy ûnderferdieling wurdt distiid net mear brûkt yn de bestjoerlike yndieling, mar wie wol de basis fan it hjoeddeiske systeem fan regionale oerheden. De oarspronklike 39 greefskippen binne (greefskippen mei in * besteane net mear yn it bestjoerssysteem):
Eastfryske Befrijingsoarloggen
Fokko Ukena wûn beide fjildslaggen en wie in jiermannich hearsker oer East-Fryslân.
Troch it Frijheidsbûn fan de Sân Eastfryslannen waard de haadlingefamylje Sirksena yn it tiidrek 1430-1433 hearsker oer East-Fryslân. De hearskippij fan de Sirksena's komt yn 1744 ta in ein.
Hengist en Horsa
thumb|right|200px|Hengist ôfbylde troch [[John Speed]] thumb|right|200px|Hengist ôfbylde op de flagge fan Kent Hengist en Horsa binne heal-mityske bruorren. Saksyske legers soenen ± 450 ûnder lieding fan de heal-mityske Hengist en Horsa nei it Keninkryk Kent (Kent yn Ingelân komd wêze om dêr de Keltyske foarst Vortigern tsjin de Pikten te helpen. Dat foarfal wurdt sjoen as begjin fan de Angelsaksyske ynvaazje, foarôfgien troch oanfallen, út en troch, yn de 3e iuw. Hengist en Horsa feroverje Kent. De namme Hengist is Angelsaksysk foar 'hynst' en hy soe libbe hawwe oant 488. Op de flagge fan Kent stiet dan ek in hynst ôfbylde.
Simke Kloosterman skreau oer harren de novelle, 'Hengist en Horsa' (1933).
Hengest Hengist Hengist Hengest Hengest Hengest del Kent Hengest av Kent Hengest Хенгист Кентский Hengist
Skarl (band)
Skarl is in Fryske alternative rockband oprjochte yn 1996 yn de Súdwesthoeke. De groep bestiet yn 2011 út de muzikanten Philippus Feenstra (gitaar, banjo & mandoline), Peter Kamping (basgitaar) en Pieter Kurpershoek (sang en gitaar) Pieter Feenstra (slachreau), Paul van Dijk (toetsen), Rudy Lobisch (saksofoans)en Benedictus van der Veen (tromboane en bariton). Skarl makket alternative Fryske en Nederlânske teatermuzyk. Se meitsje rûge eigensinnige muzyk mei dwers sketterjend koper, hakjende ritmes, protteljende potten en pannen, grinende gitaren, in fermôge oargeltsje en kombinaasje mei skuorjende en raspjende sjongpartijen. Der sit in soad swarte humor en selsspot yn.
Njirre
thumb|right|200px|Njirre De njirre (Vipera berus) is in giftige slang dy't sawat oeral foarkomt yn Jeropa en yn dielen fan Aazje. De njirre komt ek yn Fryslân foar.
De njirre wurdt ûngefear 50 oant 70 sintimeter lang en is te herkennen oan de koperbrune readeftige eagen mei fertikale pupil, de wat útstekkende skub boppe it each en it sichsachpatroan op de rêch. De giftichheid wurdt faak oerskat, de njirre is lang net sa gefaarlik as bygelyks de mamba's, de kobra's of de tichter besibbe rattelslangen. De byt fan de njirre kin wol gefaarlik wêze foar de minsk mar hoewol't alle jierren tsientallen njirrebiten registrearre wurde binne fatale gefallen uterst seldsum.
Skarl (band)
Skiednis
De namme Skarl komt fan de prosesmjittige wize fan wurkjen. Lykas ‘Jan fan 'e Strjitte’ syn kost by elkoar skarrelt, sa skarrelt Skarl klanken, wurden en âlde ynstruminten by elkoar op 'e siik nei de rook, de smaak en de kleur.
Skarl trede al op foar 3FM, ûnder oare yn it VPRO-programma Club Lek (oktober 2003). Yn 2000 wûnen se it festival Liet mei it nûmer ‘Jan fan de strjitte’ en yn febrewaris 2000 spilen se by de weriepening fan it Jopie Huisman Museum yn Warkum. Alternative lokaasjes dêr't se optreden hawwe binne de earste ferdjipping fan de Aldehou, de lêsseal fan Tresoar en de Teatertún yn Riis.
Teaterproduksjes
Yn 2004 trede Skarl op mei it muzykteaterprogramma ‘Skilderij’, de muzyk dêrfân ferskynde op CD. It wie de reden om Skarl te nominearjen foar de Fryske Poppriis fan 2005. Skarl waard ek nominearre foar de Bernlefpriis yn 2002, foar de bysûndere foarmjouwing fan de produksje fan de twa miny cd ’s: Mins (1998, eigen behear) en ‘Biedermann en de Brânstichters’ (2000, eigen behear). Yn 2008 hat harren fideoklip Sear dien seis wiken yn de Top-3 fan Klipkar fan Omrop Fryslân stien.
In augustus 2005 hat Sjoerd Kramer Skarl ferlitten, hy is opfolge troch Peter Kamping.
Cobi Doevendans
thumb| Coby Doevendans (rjochts) by de iepening fan in eksposysje (1972) yn it [[Frysk Skipfeart Museum ]] Adriana Jacoba Doevendans (Snits, 20 july 1946) is in byldzjend keunstner út Snits. Se makket gûasjes, oaljeferven, lito's en muorredekoraasjes. Underwerpen binne meast lânskippen yn neo-ekspresjonistyske styl. As byldhouster makke sy ek reliefs, útfierd yn chamotte en glazuere.
Hja wie learling fan de Akademy Minerva yn Grins en fan de Sommerakademy yn Salzburg. Krige lessen fan Corneille en Slavi Soucek en krige yn 1970 en 1972 prizen fan de stêd Salzburg foar non-figurative skilderkeunst en litografy. Stie earst sterk ûnder ynfloed fan de Kobra-beweging, mar wist troch yntegraasje fan feiten út de Pop-art en Actionpainting in hiel eigen sfear te skeppen. Wenne en wurke earst yn Snits, letter ferhuze se nei Grins. Sy joech dêr les oan ferskillende Grinzer middelbere ûnderwiisynstellings. Wie lid fan it Bûn fan Fryske Keunstners yn Ljouwert en wennet no wer yn Snits.
It wapen op Amicitia, it gevelreliëf oan de Groen van Prinstererskoalle en de Johannes Postskoalle yn Snits binne fan har hân. Skilderingen en peinjes fan har sitte ek yn de kolleksje fan it Frysk Skipfeart Museum.
Minions (film)
Minions is in Amerikaanske kompjûteranimearre lange tekenfilm út 2015 yn 'e foarm fan in komeedzje foar bern en folwoeksenen. De film waard regissearre troch Pierre Coffin en Kyle Balda, en de haadrollen waarden ynsprutsen troch Coffin sels en Sandra Bullock. De titel betsjut: "Trewantsjes". Minions is in spin-off fan 'e Despicable Me-filmsearje, en as sadanich is it in prequel fan 'e earste film út dy rige. It ferhaal folget de trewantsjes, lytse gielhûdige wêzentsjes, dy't nei't it skynt altyd al bestien hawwe. Se wolle sa stomme graach in supersmjunt tsjinje, mar de hiele skiednis troch wurdt harren knoffeligens har iene nei har oare master fataal. Uteinlik geane trije fan harren, Kevin, Stuart en Bob, yn 1968 oan it wurk foar de earste froulike supersmjunt, Scarlet Overkill. Minions krige mingde resinsjes fan 'e filmkritisy, mar woeks yn 'e bioskopen út ta in aldertigenst kommersjeel súkses. De film waard nominearre foar in BAFTA en in Saturn Award. In direkt ferfolch, Minions: The Rise of Gru, waard útbrocht yn 2022.
Plot
De trewantsjes (yn it Ingelsk: minions) binne lytse gielhûdige wêzentsjes dy't al besteane sûnt it begjin fan 'e tiden, doe't se har ûntjoegen út giele iensellige organismen. Harren doel yn it libben is ienfâldichwei om 'e kweadaardichste master te tsjinjen dy't se mar fine kinne, in wiere supersmjunt. De hiele skiednis troch einige dat foar harren masters lykwols yn triennen, want hoewol't de trewantsjes it goed bedoele, binne se ûntychlike knoffelich. Nei't se harren earste master, in Tyrannosaurus rex, by fersin yn in aktive fulkaan rôle hiene, namen se tsjinst by in hoalebewenner, dy't troch in nij fersin fan harren ferslynd waard troch in hoalebear. Lettere minsklike masters rûn it ek min mei ôf, lykas in farao yn it Alde Egypte dy't troch tadwaan fan 'e trewantsjes ferplettere waard ûnder in piramide, en greve Dracula, dy't by fersin bleatsteld waard oan direkt sinneljocht, sadat er ta jiske ferbaarnde.
Harren lêste master wie Napoleon, op wa't de trewantsjes ûnder de Tocht nei Moskou by fersin in kanon ôffjurren. Oars as harren oare masters oerlibbe er dat, mar hy stjoerde syn Grande Armée op harren ôf, sadat de trewantsjes flechtsje moasten om it faaie libben derôf te rêden. Se bedarren yn Sibearje, dêr't se ûntwyk sochten yn in reuseftige grot. Dêr libben se mear as oardel iuw yn isolaasje, mar sûnder master om te tsjinjen rekken se meitiid deprimearre en rêsteleas. Ien fan harren, Kevin, stelt op in dei foar en tsjoch de wrâld yn om in nije master te sykjen. Hy kiest Stuart, dy't sit te sliepen en net wit wêr't er him as frijwilliger foar opjout, út om mei te gean. Bob, dy't wól graach mei wol, mar dy't Kevin der leaver net by hat, mei úteinlik, by gebrek oan oare frijwilligers, ek mei.
Kevin, Stuart en Bob tsjogge de wide wrâld yn en slagje úteinlik nei New York, dêr't se oankomme yn 1968. Nei't se in dei trochbrocht hawwe mei har yn 'e pleatslike dracht te klaaien en te besykjen om 'e pleatslike wizânsjes te learen, reitsje se oan 'e ein fan 'e wurkdei ynsletten yn in warehûs, dêr't se dy nachts op in tillefyzje in ferburgen tillefyzjestjoerder ûntdekke en in reklamespotsje sjogge foar Villain-Con, de jierlikse konvinsje foar supersmjunten yn Orlando (Floarida). Se beslute dat dàt is wêr't se wêze moatte om in nije master te finen. Dat, de oare deis sette se út New York ôf. It rinnen hawwe se al rillegau har nocht fan, dat se hâlde in passearjende auto oan om in ein mei te liftsjen. It docht bliken dat it de auto fan 'e húshâlding Nelson is, dy't oan 'e poppe ta bestiet út bankrôvers en dieven. De Nelsons binne ek ûnderweis nei Villain-Con, dat Kevin, Stuart en Bob treffe it alhiel en kinne it hiele ein meiride.
Op 'e konvinsje is harren besykjen en fyn in master earst net botte súksesfol. By in presintaasje fan Scarlet Overkill, de earste froulike supersmjunt, fertelt sy oan it tastreamde publyk dat se inkele helpers siket. Dejinge of dejingen dy't har in grutte robyn witte ôf te krijen, wurde oannommen. Kevin, Stuart en Bob hawwe dêr earst wol earen nei, mar as se sjogge wat Scarlet docht mei in gadingmakker dy't tsien kear sa grut en sa sterk is as sysels, betinke se harren. Yn it gedrang middenmank de mânske slaanderij op it poadium, wêrby't Scarlet alle gadingmakkers útskeakelet, rekket Bob lykwols syn teddybear kwyt, en by syn wanhopige besykjen om it boartersguod werom te krijen, einiget Scarlet mei de teddybear yn 'e hân, wylst Bob hast stikt yn 'e robyn. Fan gefolgen wurde de trije trewantsjes oannommen as de nije assistinten fan Scarlet Overkill.
Wylst se mei Scarlet yn it fleantúch ûnderweis binne nei Ingelân, dêr't se wennet, skillet Kevin de grot yn Sibearje op. Dêr binne ûnderwilens in stikmannich yeti's opdaagjen kommen, en de efterbleaune trewantsjes hawwe de lieder fan dyselden útkeazen as nije master. Dat it goede nijs fan Kevin wurdt kuoltsjes ûntfongen. Op datseldichste stuit rekket de lieder fan 'e yeti's lykwols dea as er troch de knoffeligens fan 'e trewantsjes in stalaktyt op 'e plasse kriget. Wannear't de oare yeti's har dan tsjin 'e trewantsjes keare, beslute dy om dochs mar te sjen dat se yn Ingelân komme om har by Kevin, Stuart en Bob te jaan.
Yn har haadkertier yn Ingelân bringt Scarlet Overkill har nije helpkes yn 'e kunde mei har man, Herb Overkill, dy't in útfiner is dy't har foarsjocht fan al har gadgets. Se jout Kevin, Stuart en Bob opdracht om 'e Keizerlike Steatskroan, de kroan fan 'e monargen fan it Feriene Keninkryk, foar har te stellen. As se dat foar har dogge, sil se harren alles jaan dat harren hert begeart. Dy jûns lêst se Kevin, Stuart en Bob in ferhaaltsje foar it koesen foar, wêryn't se fertelt oer in famke dat as bern leafde tekoart kommen is en dêrom in kroan hawwe wol om't se dêrtroch in prinsesse wurde soe, en wa hâldt der net fan in prinsesse? Dat se stjoert har trije helpkes derop út om 'e kroan te stellen, mar hja fale. As se by har weromkomme sûnder kroan, nimt se op freeslike wize wraak op harren. Kevin en Stuart binne deabenaud fan dat ferhaal en dogge de hiele nacht gjin each ticht, mar de ûnnoazele Bob, dy't net foar it ferstân hat wat Scarlet harren dermei fertelle woe, sliept as in roas.
Tarist mei gadgets fan Herb ynfiltrearje Kevin, Stuart en Bob de oare deis de Toer fan Londen, dêr't de Britske kroan bewarre wurdt. Nei gâns swierrichheden oerwûn te hawwen, steane se op it punt en stel de kroan, as dy fuorthelle wurdt om't keninginne Elizabeth II him op hawwe moat by de iene of oare plechtichheid. Kevin, Stuart en Bob sette de efterfolging yn en kape de keninklike koets. Bob besiket en krij de keninginne de kroan ôf, mar sy hâldt him foar dat in hear net de kroan fan in dame heart ôf te pakken, en jout him dan in wan bruien. De trije trewantsjes moatte flechtsje en reitsje ynsletten yn in park, dêr't Bob, mei de krêft fan in gadget dat Herb him jûn hat, in swurd út in stien skuort om himsels en de oaren mei te ferdigenjen. It docht lykwols bliken dat it giet om it Swurd yn 'e Stien, wêrfan't it fermogen om it los te lûken in teken is dat neffens de oerlevering de wiere kening fan Ingelân oantsjut. As se sjogge wat er dien hat, falle sadwaande alle efterfolgers foar Bob op 'e knibbels, en hy wurdt fuortendaliks foar Elizabeth II yn it plak útroppen ta kening Bob fan it Feriene Keninkryk.
Scarlet sjocht dat op 'e tillefyzje, en se is poerrazen dat de trewantsjes har ferret hawwe troch har kroan te stellen (sa't sy it sjocht). As se Buckingham Palace binnenkringt om wraak te nimmen, biedt Bob lykwols daliks oan om troansôfstân te dwaan yn it foardiel fan Scarlet. Sy nimt dat oan, dat foar de twadde kear dy deis giet de Britske troan oer yn oare hannen. Scarlet har lulkens is dêrtroch lykwols net yn it minst delbêde, dat se slút Kevin, Stuart en Bob op yn 'e tsjerkers, dêr't Herb harren sûnder súkses besiket te marteljen. De jûns beleit Scarlet in plechtige kroaningsseremoanje yn 'e Abdij fan Westminster, dêr't se al har supersmjuntefreonen foar útnûget. Kevin, Stuart en Bob binne wisberet om it mei har goed te meitsjen, dat se ûntsnappe fia it rioel út 'e tsjerker dêr't se opsletten sitte en stelle in roukrâns fan in begraffenis wêrfan't se de tekst op it lint feroarje yn "Sorry, Scarlet". Se besykje de krâns yn 'e Abdij fan Westminster te bringen, mar om't se net talitten wurde, klimme se nei it dak fan 'e katedraal ta en kringe troch in finster nei binnen. Har knoffeligens spilet wer op, en yn in besykjen om oan in bij te ûntkommen, dy't de blommen fan 'e roukrâns blykber ûnwjersteanber fynt, litte se in reuseftige kroanluchter boppe op Scarlet falle.
Scarlet oerlibbet it ûngemak, mar fettet it op as in moardoanslach. Se jout befel ta de eksekúsje fan Kevin, Stuart en Bob, en tsientallen supersmjunten sette de efterfolging op it ûngelokkige trio yn. Lang om let wurde Bob en Stuart finzen nommen. Kevin siket beskûl yn in pub, dêr't er op 'e tillefyzje in taspraak fan Scarlet sjocht, dy't driget syn maten terjocht te stellen as er himsels net foar moarnsdage oanjout. Dat, Kevin giet werom nei Scarlet har haadkertier, dêr't er himsels bewapenje wol mei alderhanne gadgets dy't útfûn binne troch Herb. De kliber supersmjunten kriget him lykwols yn 'e rekken en komt him efternei it haadkertier binnen. Yn syn panyk om fuort te kommen, stelt Kevin in masine yn wurking dy't him sa grut as in flatgebou makket. Fan gefolgen wurdt Scarlet har haadkertier folsein ferwoastge.
De reuseftige Kevin trapet troch Londen, wêrby't er muoite hat om himsels tusken de gebouwen troch te wringen. Nettsjinsteande dat komt er krekt op 'e tiid om Stuart en Bob te rêden fan in brânsteapel fan dynamyt en buskrûd. Hy wurdt troch Scarlet yn it nau dreaun, mar krekt dan komme alle oare trewantsjes yn Londen oan. Scarlet hat no wolfergoed har nocht, dat se beslút in atoombom yn setten om alle trewantsjes yn ien kear út te rûgjen. Kevin fangt de bom lykwols op en slokt him troch. Scarlet en Herb besykje al fleanend mei har raketjurk te ûntkommen, mar Kevin hâldt se fêst. De bom ûntploft, liedend ta in ûnbidgen reekwolk dy't alle sicht benimt. Stuart en Bob en de oare trewantsjes begjinne al te skriemen om it ferlies fan Kevin, mar dan komt dyselde, op mysterieuze wize werombrocht ta syn normale grutte, út 'e loft omleech saaien oan in parasjute makke fan syn túnbroek.
Neitiid komt Elizabeth II wer op 'e Britske troan. By in plechtige seremoanje yn 'e iepen loft beleannet se Kevin, Stuart en Bob foar harren heldemoed. Bob kriget in lyts kroantsje foar syn teddybear, Stuart in elektrysk gitaar, en Kevin in ridderoarder. As de Britske kroan ynienen wer ferdwûn is, docht bliken dat Scarlet en Herb de ûntploffing ek oerlibbe hawwe. Se hawwe de kroan stellen wylst alle oandacht op 'e trewantsjes rjochte wie. Foar't se lykwols ûntkomme kinne, wurde se beferzen mei in skot út in friesgewear, wêrnei't in jonge Gru mei de kroan útpykt op in motorfyts mei raketoandriuwing. De trewantsjes besauwe har oer sa'n talint foar boasaardigens en beslute fuortendaliks dat se har nije master fûn hawwe. As se by Scarlet en Herb lâns komme, jout Bob oan Scarlet it kroantsje dat er foar syn teddybear krigen hie, sadat se dochs noch in kroan hawwe sil.
Distribúsje
De distribúsje fan Minions waard fersoarge troch Universal Pictures. De film gie op 11 juny 2015 yn Londen yn premiêre, en iepene dêrnei op 17 juny yn Austraalje en Yndoneezje yn 'e bioskopen, in dei letter folge troch Maleizje en Singapoer en in fertoaning op it Ynternasjonaal Tekenfilmfestival fan Annecy yn Frankryk. Op 26 juny kaam de film yn it Feriene Keninkryk yn 'e bioskopen, en op 27 juny fûn yn 'e Feriene Steaten in nasjonale premiêre plak yn Los Angeles foar't Minions dêr op 10 july yn 'e bioskoop kaam. It byhearrende soundtrackalbum ferskynde dyselde deis by platemaatskippij Back Lot Music. Minions kaam op 16 novimber 2015 beskikber as digitale download en teffens op dvd en blu-ray.
Untfangst
Fan 'e filmkritisy krige Minions mingde resinsjes. Yn The Washington Post joech Michael O'Sullivan de film 21/2 fan 4 stjerren. Hy skreau: "Ik mocht foarhinne ek wol oer de trewantsjes, yn 'e lytse doazes dêr't se yn kamen. Mar it foardielpak Minions is […] tefolle fan it goede." Yn The New York Times omskreau Manohla Dargis de film as "oars, mar dochs itselde" as de oare Despicable Me-films. Tom Russo parte Minions yn The Boston Globe 21/2 fan 4 stjerren ta en murk op: "Yndrukwekkend as it wêze mei dat de filmmakkers op komysk mêd sa'n ein komme mei it mar heal-fersteanbere geëamel fan harren personaazjes, de konvinsjonele dialooch [yn 'e film] is ferbjusterjend ûngrappich." Yn it blêd Rolling Stone krige Minions 2 fan 4 stjerren fan Peter Travers. Hy skreau: "It giet der net om oft dizze prequel jild opbringe kin; dat stiet wol fêst. De fraach is: kinne de trewantsjes hielendal allinne […] in film drage? Bin bang fan net."
Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hat Minions in justjes boppegemiddeld goedkarringspersintaazje fan 56%, basearre op 204 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: "It fel kleure type fan troch apegryksk oandreaune sljochtsinnigens fan 'e trewantsjes wurdt ta spylfilmlingte oprutsen yn har nei harsels ferneamde Despicable Me-spin-off, mei ûngelikense mar faak hilaryske gefolgen." Op Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, behellet Minions in goedkarringspersintaazje fan 56%, basearre op 35 resinsjes.
Opbringst
Minions brocht yn 'e bioskopen yn 'e Feriene Steaten en Kanada $336,0 miljoen op, en yn alle oare lannen en territoaria $823,4 miljoen. Wrâldwiid kaam de opbringst dêrmei út op $1.159,4 miljoen, oftewol krapoan $1,2 miljard. Ofset tsjin it budget fan $74 miljoen betsjut dat in winst fan $1.085,4 miljoen, hoewol't dêr de mânske marketingkosten noch wol ôf moatte. Dêrmei wie Minions de op fjouwer nei meast opbringende film fan 2015 (nei Star Wars Episode VII: The Force Awakens, Jurassic World, Furious 7 en Avengers: Age of Ultron), de op twa nei meast opbringende animaasjefilm aller tiden (nei Incredibles 2 en Frozen) en de op tolve nei meast opbringende film aller tiden. It Amerikaanske tydskrift Deadline Hollywood berekkene de skjinne winst fan Minions op $502,3 miljoen.
Prizen
Minions wûn in People's Choice Award yn 'e kategory favorite famyljefilm. De film waard ek nominearre foar de People's Choice Award foar favorite stimakteur (Sandra Bullock), en foar de BAFTA, de Saturn Award en de Empire Award foar bêste animaasjefilm. Fierders waard Minions ek twaris nominearre foar in Kids' Choice Award.
Steatsline C
Steatsline C is de neffens de Wet op de Oanlis van Steatsspoarwegen fan 18 augustus 1860 troch de Steat fan de Nederlannen oanleine spoarwei tusken Meppel en Grins. De spoarline waard iepene op 1 maaie 1870 de tredde steatsline yn it noarden. Yn 1952 waard de spoarline lektrifisearre.
Skiednis
Yn jûnsoeren fan 3 jannewaris 1888 hie by Ruinerwold in treinramp plak, in stoptrein en in flugge trein botsten krekt nei Stopplak Ruinerwold frontaal tsjin inoar oan, by de botsing kamen 5 passazjiers om it libben.
Yn de Twadde Wrâldkriich waard by it eardere Stasjon Hooghalen in spoaroansluting nei Kamp Westerbork oanlein. Fan de simmer fan 1942 ôf gie alle tiisdeis in frachttrein fuort dy't in grutte groep finzenen fia Assen, de ferbiningsbôge by Haren en Nijeskâns nei konsintraasjekampen yn Poalen brocht, benammen de ferneatigingskampen Birkenau en Sobibór. Yn totaal waarden fan 1942 oant 1944 goed 107.000 finzenen út Westerbork wei mei de trein deportearre. Mar 5000 fan de finzenen ha it oerlibbe.
Yn 1952 waard de spoarline elektrifisearre, sadwaande koe de treintsjinst flink ferbettere wurde.
Stasjonsgebouwen
Lykas by de oare spoarlinen fan de earste steatsoanlis ferskynden ek lâns Steatsline C de Standertstasjons fan de Steatsspoarwegen, de saneamde Wettersteatstasjons. Yn Meppel stie al it stasjon fan it type tredde klasse. Yn Hoogeveen en Assen ferskynden ek stasjonsgebouwen fan it type tredde klasse. Yn Koekange, Beilen, Vries-Súdlaren en De Punt ferskynden stasjonsgebouwen fan it type fiifde klasse. Yn Haren waard in lyts haltegebou delset.
Yn Grins waard earst in tydlik stasjonsgebou boud. Yn 1870 waard it needgebou ferfongen troch in leech gebou dat foldie oan de Fêstingwet. It gebou moast dêrtroch leech en rap ôfbrekber wêze. Troch it nije ferdigeningsplan út 1874 mochten ferskate fêstingstêden, wêrûnder Grins, ek bûten de fêsting bouwe. Yn 1896 waard dan ek it nije grutte rykfersierde stasjonsgebou yn gebrûk naam.
Yn 1880 krige Stasjon Hooghalen in lyts stasjonsgebou, yn 1903 folge troch it Stopplak Wijster en yn 1910 troch stopplak Ruinerwold. Yn 1913 krige Halte Echten in heech, hast fjouwerkant stasjonsgebou. Goed tweintich jier letter, yn 1934 waard dit stasjon alwer sletten. Ek de measte oare stasjons en stopplakken lâns de Steatsline waarden yn de jierren 30 fan de 20e iuw sletten. Allinnich de stasjons fan Hoogeveen en Assen bleaune yn gebrûk. It stasjon fan Beilen waard yn 1940 weriepene. De stasjonsgeboukes fan Ruinerwold en Wijster waarden dat jier sloopt.
Yn de jierren 60, 70 en begjin jierren 80 waarden yn it hiele lân in grut tal foaroarlochske stasjonsgebouwen sloopt. Wichtige oarsaken wiene de hege ûnderhâldskosten en in weromrinnend tal aktiviteiten binnen sa 'n grut gebou. Ek lâns Steatsline C ferdwûnen dy jierren de measte stasjonsgebouwen. It stasjonggebou fan Stasjon Beilen waard yn 1970 troch in gebou yn in oanpaste ferzje fan it Standerttype Douma ek wol Standerttype Beilen neamt.
Yn dy perioade ferdwûnen ek alle stasjonsgebouwen lâns de line dy't al foar de Twadde Wrâldkriich harren funksje ferlern hiene. Yn Haren waard yn 1968 it stasjon opnij yn gebrûk naam mei in saneamde Sextant. It âlde stasjonsgebou wie yn 1965 al ôfbrutsen. Yn de jierren 80 ûntkamen ek de stasjonsgebouwen fan Hoogeveen en Assen net oan de slopershammer: yn 1984 krige Hoogeveen in nij stasjonsgebou. Yn de Drintske haadstêd is ûnderwilens it tredde stasjonsgebou sûnt 1870 iepene.