cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Terry Wogan
Sir Terry Wogan (folút: Michael Terence Wogan; Limerick (Ierlân), 3 augustus 1938 – Taplow (Ingelân), 31 jannewaris 2016) wie in Iersk radio- en tillefyzjepresintator, dy't it grutste part fan syn karriêre yn Ingelân foar de BBC wurke. Hy waard ek bûten de Britske Eilannen bekend mei syn praatprogramma Wogan en mei syn ferslaggen fan it Eurofyzjesongfestival, dat er yn 1998 ek sels presintearre doe't it yn Birmingham holden waard. Yn 2009 wiene der 8 miljoen minsken dy't geregeldwei ôfstimden op syn radioprogramma Wake Up to Wogan; dêrmei wied er de bêst belústere radiopresintator fan Jeropa. Yn 2005 liet er him ta Brit naturalisearje sûnder syn Ierske nasjonaliteit op te jaan. Hy stoar begjin 2016 oan kanker.
Jonkheid en oplieding
Wogan waard yn 1938 yn it Ierske Limerick berne as de soan fan in winkelman, en genoat fanôf syn achtste syn ûnderwiis oan it Crescent Kolleezje, in jezuïtyske skoalle. Ut syn jonkheid hold er in djippe leafde foar Limerick en in grouwéligen hekel oan 'e Roomsk-Katolike Tsjerke oer. Doe't Wogan fyftjin jier wie, ferhuze er mei syn âlden nei de Ierske haadstêd Dublin, dêr't syn heit in bettere baan krije koe. Dêr learde er fierder oan in oar jezuïtysk ûnderwiisynstitút, it Belvedere Kolleezje. Nei't er yn 1956 fan skoalle gien wie, fûn er koart wurk yn it bankwêzen, foar't er as nijslêzer en omropper oannommen waard by de Raidió Teilifís Éireann (RTÉ), de nasjonale omrop fan Ierlân.
Iere jierren
Yn syn earste pear jier by de RTÉ hold Wogan fraachpetearen en presintearre er dokumintêres, foar't er oerstapte nei de fermaakôfdieling en oan it wurk gie as radio-DJ. Fierders wied er fan dy tiid ôf ek yn 't spier as kwismaster, û.m. fan it programma Jackpot. Doe't dat yn 1967 stopset waard en Wogan der by de RTÉ gjin oar wurk foar yn 't plak krige, besleat er om in baan by de BBC yn Londen oan te nimmen. Dêr begûn er yn 1966 by de radio mei The Light Programme. Dêrnjonken presintearre er de tiisdeisedysje fan Late Night Extra. Yn dy tiid reizge er eltse wike op en del fan Dublin nei Londen, mar doe't de BBC him yn 1969 in foltiidsbaan oanbea, emigrearre er foargoed nei Ingelân.
Radiowurk
Fan 1972 oant 1984 wie Wogan wurksum foar BBC Radio 2, wylst er dêrnjonken ek geregeldwei op oare BBC-radiostjoerders te hearren en op 'e BBC-tillefyzje te sjen wie. Troch dy skynbere rûnombywêzigens waard er gauris op 'e hak nommen troch komiken, mar Wogan wie bejeftige mei in goed ûntwikkele gefoel foar selsspot, en parodiëarre himsels û.m. troch yn 'e santiger jierren twa singles út te bringen, in fokale ferzje fan The Floral Dance (in ynstrumintele hit fan 'e Brighouse and Rastrick Brass Band) en in nûmer mei as titel Me and the Elephant. Syn earste praatprogramma hiet Wogan's World, en waard fan 1974 oant 1975 útstjoerd op BBC Radio 4.
Yn 1993 kearde Wogan werom op Radio 2 mei it moarnsprogramma Wake Up to Wogan, dat er oant 2009 presintearje soe. Yn it lêste seizoen stimden 8 miljoen minsken dêr geregeldwei op ôf, wat him ta de bêst belústere radiopresintator fan Jeropa makke. De trochbraak fan sjongster Katie Melua wurdt gauris oan Wogan taskreaun, om't dy yn 2003 yn Wake Up to Wogan ferskate kearen har debútsingle The Closest Thing to Crazy draaide. Wogan sels makke der lykwols nea in geheim fan dat it syn produsint Paul Walters wie dy't Melua ûntdutsen hie. Dyselde wiisde him ek op 'e muzyk fan 'e doe koartby ferstoarne, ûnbekende Amerikaanske sjongster Eva Cassidy, dy't troch Wogan syn programma postúm in sensaasje waard yn Grut-Brittanje. Yn april 2006 waard bekend dat Wogan mei in salaris fan £800.000 yn 't jier de bêst betelle BBC-radiopresintator wie.
Tillefyzjewurk
Wogan presintearre foar de BBC ek ferskate praatprogramma's op 'e tillefyzje, al wie syn earste talkshow op 'e Britske tillefyzje Lunchtime with Wogan, dat er yn 1972 foar de stjoerder ITV makke. Op 'e BBC rûn What's on Wogan? yn 1980 ien seizoen, en twa jier letter sette er útein as presintator fan in nij praatprogramma, dat ienfâldichwei Wogan kaam te hjitten. Dat waard fan 1982 oant 1984 útstjoerd op 'e sneontejûnen, en fan 1985 oant 1992 trije kear yn 'e wike op wurkdeijûnen. Mei dat programma hie Wogan in protte súkses en waard er nei ferrin fan tiid ek bûten Grut-Brittanje bekend. Ferskate foarfallen út Wogan binne yn it Britske kollektive ûnthâld gravearre, lykas it fraachpetear mei de dronken fuotballer George Best, dat mei in swijende akteur Chevy Chase en dat mei in deasenuweftige Anne Bancroft, dy't inkeld ienwurdliddige antwurden joech. Yn 1992 waard Wogan stopset om't de BBC it tiidsfak fan it programma foar oare dingen brûke woe. Wogan presintearre dêrnei noch in seizoen it praatprogramma Wogan's Friday Night, mar dat waard nei 1993 net ferlinge. Yn 2006 makke Wogan it programma Wogan Now and Then, wêryn't er mei eardere gasten weromblikte op fraachpetearen út it ferline.
Behalven fan praatprogramma's wie Wogan op 'e BBC-tillefyzje fan 1980 ôf ek mear as tritich jier lang (oant en mei 2014) de presintator fan it jierlikse goeddiedichheidsprogramma Children in Need. Fierders fersoarge er foar de BBC ek mear as tritich jier lang it kommentaar by it Eurofyzjesongfestival. Yn 1971 en fan 1974 oant 1977 died er dat op 'e radio, en yn 1973, 1978 en fan 1980 oant 2008 op 'e tillefyzje. Doe't it Songfestival yn 1998 yn Birmingham holden waard (mei as winneresse de Israelyske transseksuële sjongster Dana International), waard it evenemint troch Wogan en Ulrika Jonsson presintearre. Wogan hie in skerpe tonge, en foar syn Eurofyzjekommentaar makke er geregeldwei grapkes yn it neidiel fan oaren. Soks late gauris ta kontroverses, lykas yn 2001, doe't er it Deenske presintaasjepear Søren Pilmark en Natasja Crone Back betitele as 'Dr. Death en de toskefee'. Yn syn lange wurkpaad presintearre Wogan ynsidinteel noch withoefolle oare programma's.
Skriuwwurk
Wogan wie ek aktyf as skriuwer; sa hied er kollumns yn ferskate tydskriften. Teffens skreau er in roman, mei as titel Those Were the Days. Hy brocht ferskate non-fiksjewurken út, wêrûnder twa lange reisferhalen oer syn heitelân Ierlân en twa autobiografyske boeken.
Priveelibben
Wogan troude op 25 april 1965 mei Helen Joyce, mei wa't er fjouwer bern krige. Ien dochter, Vanessa, stoar yn 'e widze, inkele wiken nei de berte. Wogan hie fiif pakesizzers en wenne yn it doarp Taplow, yn it Ingelske greefskip Buckinghamshire. Hy hie ek in fakânsjehúske yn Gaskonje (súdwestlik Frankryk). Hy omskreau himsels as in ateïst, mar sei minsken te respektearjen dy't "de jefte fan it leauwe" hawwe. Yn 1997 waard Wogan beneamd ta honorêr ofsier yn 'e Oarder fan it Britske Ryk (OBE), in ûnderskieding dy't yn 2005 ferheft waard ta honorêr ridder-kommandeur (KBE). Nei't er him datselde jiers mei behâld fan syn Ierske nasjonaliteit naturalisearje litten hie ta Britsk steatsboarger, waard de ûnderskieding omset fan honorêr yn substantyf, en mocht er it predikaat sir foar syn namme sette. Yn 2007 waarden Wogan fierders de kaaien fan syn bertestêd Limerick oerlange, nei't er yn 2004 al in earedoktoraat yn 'e letteren ûntfongen hie fan 'e Universiteit fan Limerick.
Ferstjerren
Nei de kryst fan 2015 rekke Wogan slim yn 'e minnichte. It die bliken dat er oanhelle wie mei kanker. Hy ferstoar op 31 jannewaris 2016 thús yn Taplow, yn 'e âlderdom fan 77 jier. De Britske minister-presidint David Cameron en de Ierske taoiseach (premier) Enda Kenny wiene ûnder de mannigen dy't har drôvens om syn ferstjerren útsprieken.
Dead Pool
"Dead Pool", "dead pool" of "Deadpool" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
Niïhau
Niïhau (Ingelsk: Niihau, útspr.: ['ni:haṷ], likernôch: "nii-hau"; Hawaïaansk: Ni‘ihau, útspr.: ['niʔihɐw], likernôch "ni-y-huh-û") is it westlikste en lytste fan 'e sân bewenne eilannen fan 'e Hawaï-arsjipel, in eilannegroep dy't yn 'e midden fan 'e Stille Oseaan leit. Niïhau hat as bynamme the Forbidden Isle ("it Ferbeane Eilân"), mei't it priveebesit is dêr't besikers mar hiel beheind talitten wurde. It eilân is in ûntwyk ferskate bedrige biste- en plantesoarten, en teffens foar it Hawaïaansk, dat op Niïhau de gewoane omgongstaal is, wylst it yn 'e rest fan Hawaï weromkrongen is ta húslike fermiddens of, faker noch, hielendal net mear sprutsen wurdt. De iennichste delsetting fan betsjutting op it eilân is Pu‘uwai.
Geografy
Niïhau hat in totaal oerflak fan 180 km², en mjit 30 km fan noardeast nei súdwest by 10 km fan noardwest nei súdeast. It tichtstbye eilân is it ûnbewenne eilantsje Lehua, in seefûgelreservaat dat op mar 1,1 km ôfstân leit. It tuskenlizzende wetter hjit it Kumukahi-kanaal. Fierderôf nei it noardeasten leit it gruttere eilân Kauaï oarekant it 28 km brede Kaulakahi-kanaal. De rest fan 'e Hawaï-arsjipel leit folle mear nei it súdeasten ta. It heechste punt op Niïhau is de berch de Paniau, dy't mar 390 m boppe seenivo útstiket. Krekt as alle Hawaï-eilannen is Niïhau oarspronklik foarme troch fulkanyske aktiviteit; it eilân omfiemet de restanten fan ien (no deade) fulkaan, dy't oan 'e eastkant alhiel ynstoart is en dêr as in púnfjild op 'e boaiem fan 'e Stille Oseaan leit. Mei in âldens fan 4,9 miljoen jier is Niïhau geologysk jonger as it mear eastlik leine Kauaï.
Mei't Niïhau yn it reinskaad fan Kauaï leit, is it eilân relatyf drûch. Boppedat hat it gjin hege bergen dy't de rein fan 'e passaatwinen losmeitsje kinne. Sadwaande is Niïhau foar syn rein ôfhinklik fan winterstoarmen, wêrby't waarsystemen út it noarden de krite fan Hawaï ynkringe. As sokke stoarmen ferskate jierren efterinoar útbliuwe, kin dat op Niïhau grutte drûchte ta gefolch hawwe. Dat wie bgl. it gefal yn 1792, doe't de Britske ûntdekkingsreizger George Vancouver it eilân besocht en ferlitten oantrof. Him waard ferteld dat de bewenners fan Niïhau fanwegen oanhâldende drûchte oerstutsen wiene nei Kauaï om oan 'e hongerdea te ûntkommen. Ornaris, lykwols, hâlde ferskate djippe sinkgatten yn it fulkanyske stiente fan Niïhau genôch reinwetter fêst om it eilân troch de drûge simmerskoften hinne te helpen.
Floara en fauna
Niïhau wie lange tiid frijwol beamleas, sa't bgl. de Britske ûntdekkingsreizger James Cook yn 1778 fêststelde, mar yn 'e twadde helte fan 'e njoggentjinde iuw en it earste trêdepart fan 'e tweintichste iuw plante de doetiidske eigner fan it eilân, Aubrey Robinson (de pake fan 'e hjoeddeiske eigners), sa'n 10.000 beammen yn 't jier, wat net inkeld it reinwetter better fêsthold, mar ek mear rein opwekke. De famylje Robinson hat ek eksoaten op it eilân yntrodusearre, wêrûnder elandantilopes, moanneskiep, speetsbokken, wylde swinen en ferwyldere domestisearre skiep. Dizze keppels soargje foar ynkomsten trochdat se brûkt wurde as jachtwyld by safary-toerisme.
Skiednis
Niïhau waard lang regearre troch rivalisearjende ali‘i (haadlju). Kahelelani wie de ierst bekende fan dy ali‘i, wylst Kā‘eokūlani, in haadman fan it noardlike part fan Niïhau, yn 'e achttjinde iuw de earste wie dy't it hiele eilân ûnder syn hearskippij feriene nei't er syn súdlike rivaal Kawaihoa ferslein hie. Neitiid kaam Niïhau ta it keninkryk fan Kauaï te hearren. De ûntdekking fan 'e Hawaï-eilannen, troch Britske ûntdekkingsreizger James Cook, yn 1778-1779, hie yn 't earstoan net folle ynfloed op it libben op Niïhau.
Yn 1815-1817 besocht Kaumuali‘i om troch geheime ûnderhannelings mei de Russysk-Amerikaanske Kompanjy syn keninkryk mei útlânske militêre stipe wer fan it ryk fan Kamehameha los te weakjen. Doe't lykwols oan it ljocht kaam dat de Russysk-Amerikaanske Kompany by dizze ûndernimming bûten it witten fan tsaar Aleksander I om hannele hie, rûn it hiele spul op 'e non. Nei de dea fan Kamehameha de Grutte, yn 1819, liek der in nije kâns foar de ûnôfhinklikens fan Kauaï te kommen, oant keninginne Ka‘ahumanu, de widdo fan Kamehameha, kening Kaumuali‘i twong om mei har te trouwen. By de dea fan Kaumuali‘i, yn 1824, hold syn keninkryk sadwaande op te bestean en kamen Kauaï en Niïhau gewoan by de rest fan Keninkryk Hawaï te hearren.
Yn 1864 kocht Elizabeth McHutchison Sinclair (1800-1892) it eilân Niïhau foar $10.000 yn goud fan kening Kamehameha V. Ta de betingsten fan 'e oankeapoerienkomst hearde in klausule wêryn't de nije eigner en de bewenners fan it eilân taseine har ynsette te sillen foar it behâld fan 'e Hawaïaanske taal. Tsjin 1875 wennen der sa'n 350 lânseigen Hawaïanen op Niïhau, dy't dêr libben fan it hoedzjen fan 20.000 skiep. Yn 1915 sleat Sinclair har pakesizzer Aubrey Robinson (1853-1936) it eilân ôf foar hast alle bûtensteanders. Yn 1924 ferhierde er in stikje grûn oan 'e kust oan 'e Amerikaanske Marine. Robinson wie fierders benammen aktyf mei it plantsjen fan beammen. By syn ferstjerren gie it famyljebesit oer yn 'e hannen fan syn soan Aylmer Robinson (1888-1967), dy't it by syn dea oerdroech oan syn jongere broer Lester Beauclerk Robinson (1901-1969). Nei de dea fan Lester syn frou Helen Matthew Robinson (1910-2002), kaam Niïhau úteinlik yn it besit fan 'e hjoeddeiske eigners, Lester syn soannen Bruce en Keith Robinson (b. 1941).
Under de Twadde Wrâldoarloch krige de Japanske oanfal op Pearl Harbor, op it eilân Oähû, foar Niïhau noch in sturtsje. By wat no bekendstiet as it Niïhau-ynsidint, stoarte in Japanske bommesmiter dy't op 'e weromreis fan Pearl Harbor fan koerts rekke wie, op Niïhau del. De piloat oerlibbe it en waard troch de eilanners finzen nommen, mar wist te ûntsnappen en terrorisearre it eilân in wike lang oant er op 'e nij finzen nommen en deade waard. Dit ynsidint joech oanlieding ta it doedestiden populêre Amerikaanske ferske You Can't Conquer Niihau, Nohow. (De titel is oer te setten as "kinst Niïhau op gjin inkele manier feroverje", wêrby't gebrûk makke wurdt tusken de gelikense foarm fan 'e namme 'Niïhau' en it Amerikaansk-Ingelske sprektaalwurd nohow, "op gjin inkele wize".)
Ekonomy
Likernôch 80% fan it ynkommen fan Niïhau is ôfkomstich út 'e pacht dy't de Amerikaanske Marine betellet foar in lytse militêre ynstallaasje boppe-op 'e hast 400 m hege kliffen fan it eilân. Fierders wurdt in protte jild fertsjinne mei juwiellen dy't de bewenners fan Niïhau meitsje fan saneamde pūpū, lytse skelpkes dy't by 't winter oanspiele op 'e strannen fan it eilân. De halskeatlingen (lei) dy't dêrfan reaun wurde, is sa'n fraach nei dat de Hawaïaanske gûverneur Linda Lingle de lei pūpū o Ni‘ihau (skelpehalskeatlings fan Niïhau) yn 2004 by wet beskerme tsjin ferfalsking. Ien inkele, op komplekse wize reaune halskeatling fan dit soarte kin tûzenen dollars opbringe.
Bestjoer
Niïhau stiet derom bekend dat it in tige konservatyf oard is en foar it meastepart op 'e Republikeinske Partij stimd. Sels yn 2008, doe't de Demokratyske presidintskandidaat de op Hawaï berne Barack Obama wie, stimde Niïhau yn grutte mearderheid foar syn Republikeinske tsjinstanner John McCain.
Demografy
Neffens gegevens fan 'e folkstelling fan 2010 hie Niïhau doe in befolking fan 170 minsken, wat delkomt op in befolkingstichtens fan 0,9 minsken de km². By de folkstelling fan 2000 hie it eilân noch 160 bewenners. Frijwol alle eilanners binne lânseigen Hawaïanen en sprekke it Hawaïaanske dialekt fan Niïhau en Kauaï as memmetaal. Dat wykt ôf fan it haaddialekt fan it Hawaïaansk trochdat de [k] en de [l] op 'e noardwestlike eilannen útsprutsen wurde as [t], resp. [ɾ] (in koarte r). Taalkundich ûndersyk hat útwiisd dat it noardwestlike dialekt tige behâldend is, en dat de standertútspraak fan [k] en [l] krekt in gefal fan klankferskowing is. Niïhau is it iennichste eilân fan 'e Hawaï-arsjipel dêr't it Hawaïaansk de normale omgongstaal is. It iennichste plak fan betsjutting op Niïhau is Pu‘uwai, dêr't frijwol de hiele befolking wennet.
Guon fan 'e eilanners ûnderhâlde harsels mei jacht of fiskerij, wylst oaren fan in útkearing libje. Der hoecht op it eilân gjin hier betelle te wurden foar bewenning, en der mei frij jage wurde. Niïhau hat gjin tillefoans, gjin ferhurde diken, gjin wetterlieding en gjin motorisearre ferfier. It iennichste wetter is reinwetter, foar ferfier wurde hynders en fytsen brûkt, en alle elektrisiteit wurdt opwekke mei sinnepanelen. Niïhau is yn prinsipe ferbean terrein foar eltsenien, útsein de fêste bewenners en dy har famyljeleden en eksplisyt útnûge gasten, en fierders oerheidsfunksjonarissen en marinepersoneel. Dêrfandinne dat it eilân de bynamme fan the Forbidden Isle ("it Ferbeane Eilân") krigen hat.
Peter Simon Pallas
Peter Simon Pallas (Berlyn, 22 septimber 1741 – dêre, 8 septimber 1811) wie in foaroansteand Prusysk wittenskipper, dy't in grutte bydrage levere oan ferskate tûken fan 'e biology, wêrûnder de botany en de taksonomy, mar ek de ornitology, de mammalogy en de arachnology. Yn syn jonkheid wied er ferbûn oan 'e Universiteit fan Leien, mar letter libbe en wurke er tsientallen jierren yn Ruslân. Dêr ûndernaam er ferskate ûntdekkingsreizen wêrby't er in grut tal bistesoarten 'ûntdiek' dy't doedestiden nij wiene foar de Westerske wittenskip.
Jonkheid en oplieding
Pallas waard yn 1741 yn in begoedige fermidden berne yn 'e Prusyske haadstêd Berlyn, as de soan fan Simon Pallas, in medikus en heechlearaar sirurgy. Yn 't earstoan genoat er ûnderwiis fan priveelearaars, wêrby't al rillegau syn belangstelling foar natoerhistoaryske ûnderwerpen oan it ljocht kaam. Letter folge er kolleezjes oan 'e Universiteit fan Halle en doe oan 'e Universiteit fan Göttingen, foar't er yn 1760, mei njoggentjin jier, ôfstudearre oan 'e Universiteit fan Leien.
Karriêre
Neitiid reizge Pallas rûnom yn 'e Republyk fan de Feriene Provinsjes om, sette doe ôf nei Londen, dêr't er syn medyske feardichheden ferbettere, en fêstige him dêrnei yn De Haach. Dêr ûntjoech er in nij systeem foar de klassifikaasje fan bisten, dat letter priizge wurde soe troch de grutte Frânske biolooch Georges Cuvier. Yn 1766 skreau Pallas syn Miscellanea Zoologica, dat omskriuwings fan ferskate wringedieren omfette dy't er yn 'e kolleksjes fan Nederlânske museä ûntdutsen hie, mar dy't nij wiene foar de wittenskip. In plande reis nei de Kaapkoloanje en Nederlânsk-Ynje gie lykwols net troch doe't syn heit him datselde jiers noch weromrôp nei Berlyn. Dêr begûn er te wurkjen oan ien fan syn meast ferneamde publikaasjes, Spicilegia Zoologica, dat tusken 1767 en 1780 yn ferskate dielen útkaam.
Yn 1767 waard er troch keizerinne Katarina de Grutte útnûge om heechlearaar te wurden oan 'e Akademy fan Wittenskippen fan Sint-Petersburch, in oanbod dêr't Pallas grif op yngie. Tusken 1768 en 1774 late er in ekspedysje troch de Middenrussyske provinsjes, de Wolgaregio, it kustgebiet fan 'e Kaspyske See, de Oeral, West-Sibearje, it Altai-berchtme en oan 'e Baikalmar ta, wêrby't er natoerhistoaryske eksimplaren foar de akademy ynsloech. Underweis stjoerde Pallas geregeldwei ferslaggen werom nei Sint-Petersburch, dy't sammele en tusken 1771 en 1776 yn trije dielen publisearre waarden as Reise durch Verschiedene Provinzen des Russischen Reichs. Dêryn beheinde Pallas him net ta de biology, mar bejoech er him ek op oare mêden fan 'e wittenskip. Sa beskreau er yngeand de geografy, geology en mineralogy fan it terrein dêr't er trochhinne kaam, en foege er ek wiidweidige antropologyske beskriuwings ta fan 'e lânseigen folken en harren kultueren en godstsjinsten.
Yn 1774 sette Pallas him nei wenjen yn Sint-Petersburch, dêr't er oan it Russyske Keizerlik Hof in favoryt fan Katarina de Grutte waard. Hy naam de rol fan priveelearaar op him foar de jonge aartshartoggen Aleksander (de lettere tsaar Aleksander I) en Konstantyn, de soannen fan Katarina har erfgenamt Paul. Yn Sint-Petersburch brocht men Pallas planten dy't troch oare botanisy yn alle úthoeken fan it Russyske Ryk sammele wiene, en dêrút stalde er syn Flora Rossica gear, dy't in stikmannich dielen publisearre waard tusken 1784 en 1815. Teffens begûn er it wurk oan 'e Zoographica Rosso-Asiatica (1811-1831), wêryn't it dierte fan Sibearje beskreaun waard. Dêrnjonken publisearre er ek in ferslach fan 'e reizen fan Johann Anton Güldenstädt troch de Kaukasus. De keizerinne kocht syn omfangrike partikuliere natoerhistoaryske kolleksje fan 2.000 roebel, 500 mear as syn fraachpriis, en stie him ta om it spul oan syn dea ta te behâlden.
Fan 1793 oant 1794 late Pallas in twadde ekspedysje troch súdlik Ruslân, wêrby't û.m. op 'e nij de Wolgaregio en de kust fan 'e Kaspyske See oandien waarden, mar diskear ek de Kaukasus, de Krim en de kust fan 'e Swarte See. Dêrby waard er beselskippe troch syn dochter út syn earste houlik (syn frou wie yn 1782 stoarn), syn nije frou, in tekener, in kloft tsjinstfolk en in militêre eskorte. Op 'e Krim oerwintere it selskip yn Simferopol, wêrnei't se it oare jiers fia de Dnjepr wer nei Sint-Petersburch weromkearden. Pallas publisearre syn wiidweidich optekene ûnderfinings oer dizze reis tusken 1799 en 1801 ûnder de titel Bemerkungen auf einer Reise in die Südlichen Statthalterschaften des Rußischen Reichs in den Jahren 1793 und 1794.
Ferstjerren
Katarina de Grutte skonk Pallas in bûtenpleats mei grutte lânerijen by Simferopol, dêr't er him neitiid nei wenjen sette. Hy bleau dêr oant it ferstjerren fan syn twadde frou, yn 1810. Doe krige er fan tsaar Aleksander tastimming om Ruslân te ferlitten, en kearde er werom nei Berlyn, dêr't er in jier letter, yn 1811, yn 'e âlderdom fan krekt gjin 70 jier stoar.
Rint-mei-de-Stjerren
Rint-mei-de-Stjerren (Ingelske namme: Walks-with-the Stars of One-Who-Walks-with-the-Stars; op 'e noardlike Grutte Flakten (Feriene Steaten), ±1840 – yn Súd-Dakota, 1???) wie in Yndiaanske frou dy't yn 1876 meifocht yn 'e ferneamde Slach oan de Little Bighorn.
Jehannes fan Rila
Ivan Rilski of Jehannes fan Rila (Bulgaarsk: Иван Рилски; * 876 yn Skrino, Bulgarije; † 18 augustus 946 yn it kleaster fan Rila, Bulgarije) wie as hearemyt de stifter fan it grutste Bulgaarske kleaster: it kleaster fan Rila. Hy wurdt as beskermhillige fan de Bulgaren en de belangrykse hillige fan de Bulgaarsk-Otterdokse Tsjerke ek yn oare otterdokse denominaasjes fereare.
Libben
Ivan Rilski wie oarspronklik in feehoeder en waard yn de âldens fan 25 preester. Yn de rin fan de tiid gyng er nei ferskillende lokaasjes om dêr de tiid yn iensumens, stilte en gebed troch te bringen. Lang om let gyng er nei it Rila-geberchte, dêr't er tichteby it rivierke de Rilski de rest fan syn libben bleau en tige ienfâldich yn in grot ôfseach fan alle wrâldske lúkse.
Rint-mei-de-Stjerren
Libben
Rint-mei-de-Stjerren waard omtrint 1840 berne yn it noardlike diel fan 'e Grutte Flakten fan Noard-Amearika, mooglik yn 'e Dakota's, Nebraska, Wyoming of Montana. Hja waard berne as lid fan 'e Oglala-substamme fan 'e Lakota, mar troude mei Kriehûn, in haadman fan 'e Brulee-Lakota.
Under de Grutte Sû-Oarloch fan 1876 focht Rint-mei-de-Stjerren op 25 en 26 juny 1876 mei yn 'e ferneamde Slach oan de Little Bighorn, yn it suden fan Montana, wêrby't in grut diel fan it Amerikaanske 7e Kavaleryrezjimint fan luitenant-kolonel George Armstrong Custer besingele en oan 'e lêste man ta útrûge waard troch in koälysje fan Lakota, Noardlike Sjajinnen en Noardlike Arapaho.
Jehannes fan Rila
Libben
Fanwegen de wûnders dy't him taskreaun waarden brochten in soad minsken him tsjin syn sin in besite. Se sloegen harren kamp op by de grot en sa ûntstie der in mienskip, it Rila-kleaster, dat hjoeddedei it meast belangrike kleaster fan hiel Bulgarije is.
It nijs oer de wûnders kaam ek oan yn de haadstêd fan it Bulgaarske Ryk, Veliki Preslav. Tsaar Peter I (de soan fan tsaar Simeon I makke in 450 kilometer lange reis nei it geberchte om Ivan Rilski te sjen. Syn besite oan de muonts waard tige krekt beskreaun yn ien fan de hilligenbeskriuwings en ek yn it testamint fan de muonts sels. Nei in lange reis kaam de tsaar yn it gebiet oan, mar it wie dreech om by de grot te kommen dêr't de muonts wenne, nei alle gedachten fanwege de rûgens fan it terrein. Neffens de midsiuwske hagiografiën wegere Ivan de tsaar persoanlik te sjen, om sa de ferlieding tefoarren te kommen dat er grutsk waard op de hege besite. Op in flinke ôfstân fan inoar bûgen de twa manlju nei inoar. De tsaar hie geskinken meinaam en liet in soldaat dy nei de muonts bringe, mar Ivan hold allinne in lyts bytsje iten foar him en liet de soldaat de weardefolle saken mei de rest wer mei werom bringe. De muonts ornearre dat de tsaar dy saken nedich hie om syn lân te beskermjen en de earmen te helpen. Krekt foar syn dea op 18 augustus 946 skreau de muonts syn testamint, in literêr wurk mei in moreel boadskip oan syn opfolgers en it Bulgaarske folk.
Rint-mei-de-Stjerren
Libben
Dêrby stiek en sloech Rint-mei-de-Stjerren yn it wetter fan Minneconjou Ford, in oerstekplak yn 'e rivier de Little Bighorn, twa Amerikaanske soldaten dea dy't dielnommen hiene oan Custer syn mislearre oanfal op it Yndiaanske doarp. Neffens tsjûgenissen fan oare by de fjildslach oanwêzige Yndianen murk Rint-mei-de-Stjerren ien fan dy beide soldaten op doe't se dwaande wie mei it byinoar driuwen fan 'e losrinnende kavaleryhynders. De ferwûne Amerikaan besocht nei de beskutting fan it strewelleguod ta te krûpen, mar Rint-mei-de-Stjerren pakte in stik driuwhout op en kneppele him dêrmei dea.
Jehannes fan Rila
Libben
As beskermhillige fan de Bulgaren wurdt de hillige alle jierren op de dei fan syn ferstjerren. Oare betinkingsdagen (31 augustus, 19 oktober en 5 novimber) hâlde ferbân mei it oerbringen fan syn reliken.
Reliken
It lichem fan de hillige waard noch yn it regear fan tsaar Peter I oerbrocht nei Sofia. Nei't de hongaarske kening Béla III yn 1183 Sofia ferovere naam dy de reliken mei nei Esztergom. Se bleaune dêr fjouwer jier en kamen yn 1187 werom yn Sofia.
Rint-mei-de-Stjerren
Libben
It is net bekend wannear't Rint-mei-de-Stjerren stoarn is, mar nei alle gedachten sette se har letter, krekt as har man Kriehûn, nei wenjen yn it Rosebud Yndianereservaat yn it suden fan 'e Amerikaanske steat Súd-Dakota.
Jehannes fan Rila
Reliken
Yn 1194 joech de Bulgaarske tsaar Ivan Asen I opdracht om it lichem nei syn haadstêd oer te bringen, Veliko Tarnovo. Doe't de Turken de stêd yn 1393 oermasteren waarden de reliken sparre en op fersyk Mara Branković, de widdo fan Murad II, yn 1469 werom brocht nei it kleaster fan Rila.
Kleaster fan Rila
It âldste diel fan it kleasterkompleks foarmet de toer (1334-1335), dy't njonken de katolikon stiet. Yn 1833 waard it kleaster troffen troch in slimme brân. It grutste diel fan de gebouwen is 18e- of 19e-iuwsk. Yn 1983 waard it kleaster tafoege oan de list fan it UNESCO-wrâlderfgoed. Nettsjintsteande de grutte betsjutting fan it kleaster foar de skiednis fan it lân, is it tal muontsen hjoeddedei mar hiel lyts.
MuchMusic Video Award
De MuchMusic Video Awards binne in groep Kanadeeske muzykprizen dy't elts jier yn juny útrikt wurde troch de Kanadeeske muzykstjoerder MuchMusic, foar de bêste prestaasjes op it mêd fan fideoklips fan it foargeande jier. Dizze prizen waarden foar it earst útrikt yn 1990. De útrikking wurdt net dien yn in gebrûklike seremoanje, mar as ûnderdiel fan in strjitfeest op it parkearplak fan it haadkertier fan MuchMusic en dielen fan 'e oangrinzgjende Queen Street West, yn it sintrum fan Toronto. De winners wurde útornearre troch in faksjuery, mar der binne trije publykskategoryen, wêrfan't de winners útmakke wurde troch in stimming op 'e webside fan MuchMusic, dêr't in elk oan meidwaan kin.
Davos
Davos is in gemeente yn East-Switserlân, yn it kanton Graubünden. Davos bestiet út de dielgemeenten Davos-Platz, Davos-Dorf, Frauenkirch, Wolfgang, Glaris, Laret, Monstein en Wiesen; it is de twadde gemeente neffens grutte fan it lân. It heechste punt yn de gemeente Davos is de Flüela Schwarzhorn mei in hichte fan 3146 meter boppe seenivo. Davos is vooral bekend als wintersport-plak en skygebiet, mar ek de jierlikse gearkomst fan it World Economic Forum is yn Davos. thumb|left|240px|Earder Nederlandsch Sanatorium Davos
It doarp Davos wurdt foar it earst yn geskriften neamd yn 1213 as Tavaus. Davos is sûnt mids 19e iuw ek bekend as kueroarde. Om 1900 waard it Nederlânsk Sanatoarium stichte foar tuberkuloazepasjinten. Letter waarden dêr ek hieltyd mear astmapasjinten behannele. Yn 1971 waard de namme feroare yn Nederlânsk Astmasintrum Davos (NAD), dat op 1 jannewaris 2005 it âlde sanatoariumgebou oan de Symondsstrasse yn Davos-Platz ferlitten hat om romte te hieren en tsjinste yn te keapjen by de Wolfgangklinyk. It NAD hie dêr selsstannige ôfdielings en de pasjinten waarden behannele troch Nederlânsk personiel. De algemiene fasiliteiten waarden dield mei de Dútske pasjinten dy't dêr ek wiene. Sûnt desimber 2014 húsmannet it NAD yn nijbou oan de Switserske refalidaasjeklinyk 'Zürcher Höhenklinik Davos Clavadel'. De nije lokaasje leit op 1700 meter hichte wat it foardiel hat dat der gjin allergenen yn de natuer foarkomme.
Davos hat in bekende iepenloft iisbaan, dy't foar de komst fan oerdekte iisbanen ien fan de fluchste banen yn de wrâld wie. By de iisbaan leit ek in iishokkyhal, de Vaillant Arena, dêr't de HC Davos alle jierren it ynternasjonaal toernoai om de Spengler Cup organisearret.
It besjen wurdich
thumb|250px|Kirchner Museum Davos
It yn 1992 iepene Kirchner Museum Davos oan de Ernst Ludwig Kirchner Platz hat in mânske samling wurk fan de Dútske ekspresjonist Ernst Ludwig Kirchner.
Marleen Felius
Marleen Felius (Hillegersberg, 23 jannewaris 1948) is in Nederlânsk byldzjend keunstner dy't hoarnbisten as haadûnderwerp hat.
NRJ Music Award
De NRJ Music Awards (soms ôfkoarte ta de NMA's) binne in groep Frânske prizen dy't elts jier útrikt wurde troch it Frânske radiostasjon NRJ yn gearwurking mei de tillefyzjestjoerder TF1 foar de bêste prestaasjes op it mêd fan 'e Frânsktalige en ynternasjonale popmuzyk fan it foargeande jier. Dizze prizen waarden foar it earst útrikt yn 2000, en sûnt fynt de útrikkingsseremoanje elts jier plak yn it mondêne baaiplak Cannes, oan 'e Frânske Azuerkust fan 'e Middellânske See, as it iepeningsgala fan 'e MIDEM (Marché Internationale de l'Édition Musicale). De ôfkoarting NRJ stiet foar Nouvelle Radio des Jeunes ("Nije Radio foar de Jongerein"), en is wurdboarterij, mei't NRJ, as je it fluch útsprekke, klinkt as it Frânske wurd énergie ("enerzjy").
De winners fan 'e NRJ Music Awards wurde útornearre trochdat it radiostasjon yn eltse kategory fiif gadingmakkers nominearret, wêrnei't fans op 'e webside fan NRJ stimme kinne. De útkomsten fan 'e stimming wurde dan ferrekkene mei dy fan in faksjuery dy't ynsteld is troch NRJ en TF1, yn in ferhâlding 75:25. Under de ynternasjonale muzikanten dy't alris in NRJ Music Award wûnen, binne Will Smith, Mariah Carey, Whitney Houston, Madonna, Geri Haliwell, Dido, Shakira, Jennifer Lopez, Usher, Avril Lavigne, The Black Eyed Peas, Robbie Williams, Christina Aguilera, Nelly Furtado, Beyoncé Knowles, Rihanna, Justin Timberlake, The Pussycat Dolls, Katy Perry, Lady Gaga, One Direction, Psy en Pharrell Williams. Foar in folsleine list mei winners, sjoch op dizze side, op 'e Ingelske Wikipedy.
Marleen Felius
Wurkpaad
Fan 1965 oant 1970 folge sy har oplieding oan de Willem de Kooning Akademy yn Rotterdam. As eksamenwurkstik makke se skilderijen fan kij. Se eksposearret nasjonaal en ynternasjonaal yn museums en galerys. Op de Nasjonale Rundfee Manifestaasje portrettearret sy de kampioenskij dy't de priis foar de fokker is. Sa hat se ek de ferneamde fokbolle "Sunny Boy" fan it CRV skildere.
Felius hat stúdzje makke fan kowerassen oeral yn de wrâld. Se skreau ûnder oare de ensyklopedy Cattle Breeds, an Encyclopedia en yllustrearre dy mei foto's en akwarellen. Yn 1995 is dy – mei in protte orzjinele akwarellen – de Keunsthal Rotterdam oanbean. As promovendus oan de Universiteit Utert ferdigene sy yn 2016 har proefskrift oer de needsaak fan diversiteit by kowerassen.
Neist har skilderwurk en boeken oer kobisten, sammelet se ek dingen fan en oar dizze bisten, bygelyks kowebellen en hoarnen. Oar fee lykas bargen hawwe har omtinken ek. Tegearre mei biolooch/skriuwer Anno Fokkinga wûn hja yn 2000 mei it boek “Het Varken” de Eurekapriis foar wittenskipskommunikaasje.
Privee
Marleen Felius is troud mei skilder John van 't Slot.
Keisha Kane
Keisha Kane (9 novimber 1988) is in pornografysk aktrise fan Afro-Britsk komôf, dy't berne is yn Manchester. Hja makke har debút yn in pornografyske film yn 2007. Neffens har offisjele opjefte is se 1.78 m lang, mei in natuerlike kupmaat 34B. She lives with her gorgeous female partner
Afantasy
Afantasy is in oandwaning wêrby't ien net yn steat is om mentale bylden frijwillich te fisualisearjen. In protte minsken mei afantasy ûnderfine ek in ûnfermogen om harren sawol lûden, roken, as oanreitsjen ynbyldzje te kinnen. Der binne ek minsken dy't ek prosopagnosia hawwe, it ûnfermogen om gesichten te ûnthâlden.
It fenomeen waard foar it earst beskreaun yn 1880 troch Francis Galton, mar is sûnt noch net folle bestudearre. Der kaam fannijs ynteresse foar it fenomeen nei de publikaasje fan in stúdzje út 2015 útfierd troch in team ûnder lieding fan professor Adam Zeman fan 'e Universiteit fan Exeter, dy't ek de term afantasy betocht hawwe. Undersyk nei de oandwaning wurdt noch hieltyd net folle dien.
It wurd ‘afantasy’ komt fan it Grykske wurd ‘φαντασία’ (fantasía), dat letterlik fantasy betsjut, tegearre mei de prefiks “a-“, dy't “sûnder” betsjut.
Harald Madsen
Harald Martin Bergmann Madsen (Silkeborg, 20 novimber 1890 - Usseroed, 13 july 1949) wie in Deensk filmakteur en komyk. Hy die mei oan 51 films tusken 1917 en 1948.
Madsen wie de helte fan it koartswillich duo "Fyrtaartet og Bivogen" dat yn Nederlân bekend waard as "Watt en Halfwatt". Madsen wie dêrfoar sirkusartyst en fariëtee-artyst. Under de Twadde Wrâldoarloch wurke er foar Cirkus Benneweis.
Filmografy
thumb|right|Watt en Halfwatt op besite yn Nederlân, 1924
Nasjonale basilyk fan it Hillich Hert
De Nasjonale basilyk fan it Hillich Hert (Frânsk: Basilique Nationale du Sacré-Cœur; Nederlânsk: Nationale Basiliek van het Heilig Hart) is in katolyk tsjerkgebou, dat tusken 1905 en 1970 yn art déco-styl boud waard. De tsjerke is op fjouwer nei it grutste tsjerkegebou yn 'e wrâld en stiet op it gebiet fan de Brusselse gemeenten Koekelberg en Ganshoren; de grins tusken de gemeenten rint dwers troch de tsjerke hinne. Sadwaande wurdt de tsjerke ek wol de Koekelbergbasilyk (Basilique de Koekelberg of Koekelbergbasiliek) neamd. De tsjerke wurdt brûkt foar nasjonale plechtichheden, mar dêrnjonken ek foar de gewoane parochytsjinsten.
Bouskiednis
De bou fan de basiliyk waard ûnder kening Leopold II yn it ramt fan it 75-jierrige jubileum fan de ûnôfhinklikens fan Belgje yn opdracht jûn. Ynearsten soe de tsjerke neffens in neogoatysk ûntwerp fan de arsjitekt Pierre Langerock boud wurde. Op 12 oktober 1905 lei de kening de earste stien foar dy tsjerke. It útbrekken fan de Earste Wrâldkriich makke lykwols ynearsten in ein oan de bouwurksumheden. Nei de kriich wiene de finansjele middels beheind en yn 1920 waard de Flaamske arsjitekt Albert van Huffel frege om mei nije tekenings te kommen. Nei't de fûneminten foar it nije ûntwerp oanpast wiene, koe der yn 1930 útein set wurde mei de bou fan de apsis, dy't yn 1935 foltôge waard. Nei in ûnderbrekking fanwegen de Twadde Wrâldkriich waard de tsjerke nei de befrijing foltôge. Op 28 jannewaris 1952 ferliende Pius XII de tsjerke de status fan basilica minor. Oant 1969 waard der noch trochwurke oan de tuorren, de koepel en de sydskepen. Tagelyk mei de fiering fan it 25-jierrich biskopsjubileum fan kardinaal Suenens waard op 11 novimber 1970 de algehiele foltôging fan de basilyk betocht.
De tsjerke hat yn de hjoeddeiske foarm in lingte fan 141 meter (haadskip) en in breedte fan 107 meter (dwersskip). Dêrmei is de basilyk ien fan de grutste tsjerkegebouwen fan 'e wrâld en it grutste art-déco-monumint yn 'e wrâld. De tsjerke jout plak oan 2.000 minsken. De koepel hat in trochsnit fan 33 meter en in hichte fan 93 meter. Fanôf in hichte fan 53 meter is dêr in plafoarm mei it útsicht oer it sintrum fan de haadstêd.
Yn 'e moarntiid fan 21 july, de nasjonale feestdei fan Belgje, wurdt yn oanwêzigens fan de Belgyske keninklike famylje alle jierren in tanktsjinst mei Te Deum fierd. De tsjinst is it startsein fan de feestlikheden fan de nasjonale feestdei.
Musea
Yn de basilyk binne twa musea ûnderbrocht. Der is in museum foar hjoeddeiske religieuze keunst en in museum dêr't it erfgoed fan de Swarte Susters, dy't oant 1998 harren kleaster yn it sintrum fan Brussel hiene, útstald wurdt.
Oargel
It oargel waard yn 1958 troch de oargelfirma Loncke boud en dêrnei ferskate kearen fergrutte. It ynstrumint hat 51 registers op trije manualen en pedaal. De traktueren binne elektropneumatysk.
Earmoede
Earmoede is in oantsjutting foar de sitewaasje fan lju dy't gjin of mar krap materiële besittings of jild hawwe. It is in ferskynsel mei in protte ferskillende fasetten, dat sawol maatskiplike, ekonomyske as politike eleminten omfiemet. Behoeftigens of folsleine earmoede ferwiist nei in brekme oan middels om oan jins earste libbensbehoeften te foldwaan, lykas iten en drinken, klean en ûnderdak. Behoeftigens is in fêst gegeven en stiet los fan jins lokaasje, wylst fan (relative) earmoede sprutsen wurdt as de ynwenners fan in beskaat lân ûnder in fêststeld ynkommensminimum libje moatte, dat per lân (of lânsdiel) ferskilt. Earmoede giet gauris mank mei oare problemen, lykas honger of ûnderfieding, sykten, lichaamlike beheinings, bernestjerte, dakleazens, brekme oan ûnderwiis en/of sûnenssoarch, diskriminaasje, alkoholisme, drugsmisbrûk, húslik geweld en (twongen) prostitúsje.
Earmoede is in ferskynsel dat bestien hat sûnt de minske oerstapte fan in kommunale jager-sammelder-kultuer nei in lânboukultuer, wêrby't eltse boer ferantwurdlik wie foar syn eigen lân. Nei de Yndustriële Revolúsje makke de massaproduksje fan guod yn fabriken de produkten minder djoer en dêrtroch better beskikber. Wichtiger noch wie de yntroduksje fan fernijings yn 'e lânbou, lykas keunstdong, dy't derfoar soargen dat it lân genôch opbrocht om 'e befolking fan iten te foarsjen.
Hjoed de dei is earmoedebestriding ien fan 'e wichtichste doelen fan ynternasjonale organisaasjes lykas de Feriene Naasjes en de Wrâldbank. Strategyen om earmoede út te bannen, meitsje gebrûk fan maatregels as it ynfieren fan wurkleasheids-, arbeidsûngeskiktheids- en âlderdomsútkearings en oare foarmen fan sosjale sekerheid, it oanfiterjen fan ûndernimmerskip, en it oanbieden fan finansjele tsjinstferliening troch bgl. microfinance. It bestriden fan earmoede wurdt faak dreger makke troch ferskynsels as korrupsje, belestingûntwiking troch de riken, skuldelêst, lieningsbetingsten en breinflecht fan heechoplate beropskrêften út 'e sûnenssoarch en it ûnderwiis.
Neffens de Wrâldbank libje der tsjintwurdich wrâldwiid sa'n 700 miljoen minsken yn earmoede, wêrby't útgien wurdt fan in wrâldwide earmoedegrins fan $1,25 deis. Yn 2008 makken earmen yn Afrika besuden de Sahara 47,5% fan 'e befolking út; yn Súd-Aazje 36%; yn East-Aazje en Oseaanje 14,3%; yn Latynsk-Amearika en it Karibysk Gebiet 6,5%; yn it Midden-Easten en Noard-Afrika 2,7%; en yn Jeropa en Sintraal-Aazje 0,5%. Sjoen neffens de wrâldbefolking kaam it persintaazje earmen dêrmei op 22,4% te lizzen. Yn 2015 libbe fierders 13,5% fan alle ynwenners fan 'e Feriene Steaten yn earmoede, neffens gegevens fan 'e Amerikaanske oerheid.
Fred Emmer
Fred Emmer (folút: Frederik Emmer; Leien, 23 augustus 1934 - Hilfertsom, 24 desimber 2019) wie in Nederlânsk sjoernalist, dy't bekendheid krige as nijslêzer fan it NOS Sjoernaal. Dy funksje ferfolle er mear as tweintich jier lang, wêrby't er ferskate kearen in ûnútwiskbere yndruk by it Nederlânske sjoggerspublyk efterliet. Letter wied er ek aktyf as presintator, kollumnist en skriuwer fan eroatyske ferhalen.
Karriêre
Oars as guon resinte nijslêzers fan it NOS Sjoernaal ferspriek Emmer him nea, mar ien kear (dy't de measte âlderen noch klear foar de geast stiet) ferslokte er him by it foarlêzen fan in berjocht oer in brân yn in transformatorhúske yn 'e Wieringermarpolder yn syn eigen flibe, wat late ta in ferheftigen hoastbui dy't ferskate minuten oanhold. Frjemd genôch griep de rezjy net yn, en waard de martelgong fan Emmer yn syn folsleinens útstjoerd, ta grutte hilariteit yn 'e Nederlânske wenkeamers.
Yn 1985 makke Emmer de oerstap nei Europa TV, in Jeropeesk tillefyzjekanaal dêr't ek de NOS oan meidie. Nei it mislearjen fan dat projekt kearde er werom by it NOS Sjoernaal, dêr't de doetiidske haadredakteur Peter Brusse it plan opfet hie om Emmer de fêste nijslêzer fan it sân-oeresjoernaal te meitsjen. Doe't bliken die dat Brusse syn ûnthjitten net wiermeitsje koe, ferliet Emmer yn 1987 definityf de NOS.
Neitiid wurke Emmer by de VPRO en by RTL 5. Foar de VPRO presintearre er twa tillefyzjeseizoenen lang it programma Waskracht!, mar yn 1997 stapte er op om't er teloarsteld wie oer it amateurisme fan 'e faak jonge makkers fan it programma. Yn 1999 wurke Emmer in hoartsje foar Radio Maastricht, dêr't programmalieder Michael Bartelet syn bydrage op priis stelde fanwegen syn "neutrale, betrouwbare stem."
Njonken syn presintaasjewurk liende Emmer syn stim oan ien fan 'e persoanaazjes yn 'e Nederlânske tekenfilm Als Je Begrijpt Wat Ik Bedoel (1983). Fierders wurke er as kollumnist foar it neakenblêd Playboy en ek wied er aktyf as skriuwer fan in bondel eroatyske ferhalen en in non-fiksjeboek oer ûntslachnimmen. Yn 1987 died er de voice-over foar it fragmint fan 'e omroppastor yn 'e teätershow Het Meisje uit de Slijterij, fan konferansier Herman Finkers. Yn 2006 wied er noch te sjen as nijslêzer yn 'e freedsútstjoerings fan De 80's & 90's Kwis, op 'e stjoerder Talpa.
Priveelibben
Fred Emmer is de heit fan komponist en muzikant Stephen Emmer.
Jehannes de Dopertsjerke (Jeruzalim)
De Jehannes de Dopertsjerke is in lyts tsjerkegebou yn de kristlike wyk fan de âlde stêd yn Jeruzalim, Israel. De stifting fan de tsjerke giet lykwols werom op de fyfte iuw en dêrmei heart de Jehannes de Dopertsjerke ta de âldste tsjerken fan Jeruzalim. De tsjerke wurdt al iuwenlang beheard troch muontsen fan it oanbuorjende gryksk-otterdokske kleaster. Alhoewol't de tsjerke in opfallende sulveren koepel hat, is de tagong fanôf de Christian Quarter Road nei de tsjerke dreech te finen.
Skiednis
De nei it hillige lân ferballe frou fan de keizer Teodosius II, dy't fan 408 oant 450 oer it East-Romeinske Ryk reagearre, Aelia Eudocia, stifte oan it begjin fan de 5e iuw meardere tsjerken yn Jeruzalim. Dêrûnder wie ek de oan Jehannes de Doper wijde tsjerke. Dy tsjerkewaard yn it jier 614 ferneatige troch de Perzen, mar troch de patriarch fan Aleksandrje wer opboud.
Iuwenlang waard de byzantynske tsjerke net mear brûkt en wied er folle mei pún. By it leechheljen fan de romte yn de 19e iuw waard njonken oare fynsten yn it metselwurk fan it alter in prachtich reliquarium ûntdutsen. De tsjerke wurdt brûkt troch muontsen fan de Gryksk-Otterdokske Tsjerke. It ynterieur is ryk fersierd en hat in grien-fergulde ikonostase. Under de sulveren koepel is it symboal fan de Hillige Geast te sjen. Fierder binne der yn it ûnderste diel fan de koepel acht brânskildere ramen ynbrocht.
Beskriuwing
De tsjerke hat in ienfâldige gevel mei foar in diel noch romeinsk boumaterjaal, trije apsissen en in lange narteks. It nivo fan de tsjerke leit twa meter ûnder it tsjintwurdige nivo fan de strjitte; de krypte (de byzantynske tsjerke) noch trije meter djipper. De krypte is allinne fan bûten yn te gean. Oan de muorre hinget in ôfbyld fan de stifter keizerin Eudocia, dy't fanwegen har grutte tal tsjerkestiftings ek faak de twadde Sint-Helena neamd wurdt.
Arjen Tuiten
Arjen Tuiten (De Jouwer, 23 septimber 1980), is in Nederlânske grimeur dy’t oan ferskate Nederlânske en Amerikaanske films meiwurke hat. Foar syn grime foar de film Wonder út 2017 waard hy yn jannewaris 2018 nominearre foar in Oscar yn de kategory 'Best Hair/Make-up'.
Karriêre
Nei syn oplieding yn de Feriene Steaten gie Tuiten oan de slach by ferskate Nederlânske films, wêrûnder Zwartboek. Dêrnei fersoarge hy it grimearjen yn de Spaanske film Pan's Labyrinth, dy ’t him bekendheid joech yn de Amerikaanske filmyndustry. Ferskate Hollywoodfilms folgen, wêrûnder LBJ, Maleficent (mei Angelina Jolie), Thor, Iron Man 2 en World War Z. Hy hat in eigen studio yn Los Angeles.
Bizonkeallepaadfrou
Bizonkeallepaadfrou (Ingelsk: Buffalo Calf Road Woman; 1850-er jierren – Miles City (Montana), maaie 1879) wie in Yndiaanske frou fan it folk fan 'e Noardlike Sjajinnen, dy't bekend waard troch har dieden yn 'e Grutte Sû-Oarloch fan 1876. Yn 2005 waard bekendmakke dat sy neffens de Sjajinske mûnlinge oerlevering dejinge wie dy't ûnder de Slach oan de Little Bighorn luitenant-kolonel George Armstrong Custer fan syn hynder sketten hie.
Libben
It is ûndúdlik wannear't of wêr't Bizonkeallepaadfrou krekt berne waard, mar nei alle gedachten moat dat yn 'e 1850-er jierren op it noardlike part fan 'e Grutte Flakten fan Noard-Amearika west hawwe.
Under de Grutte Sû-Oarloch fan 1876 fochten de Noardlike Sjajinnen en harren bûnsgenoaten, de Lakota, ûnder lieding fan it opperhaad Mâl Hynder, op 17 juny 1876 de Slach oan de Rosebud út mei de Amerikaanske troepen fan brigadegeneraal George Crook. Dêrby waarden de Yndianen op in stuit troch de Amerikaanske soldaten tebekdreaun. Doe't Bizonkeallepaadfrou murk dat har broer, de haadman Komt-yn-Sicht, ferwûne op it slachfjild efterbleaun wie, sette hja har hynder oan ta fjouwersprong, ried nei him ta, skuorde him op it hynder en rêde sa syn libben. Har dappere die joech de Sjajinnen nije moed, en se foelen op 'e nij oan wêrby't Crook en syn troepen ferslein waarden. Ta eare fan Bizonkeallepaadfrou neamden de Sjajinnen de slach letter "it Gefjocht dêr't it Fanke Har Broer Rêde".
Acht dagen letter, op 25 juny, wie Bizonkeallepaadfrou behelle yn 'e ferneamde Slach oan de Little Bighorn, wêrby't in koälysje fan Lakota, Noardlike Sjajinnen en Noardlike Arapaho it Amerikaanske 7e Kavaleryrezjimint fan luitenant-kolonel George Armstrong Custer in ferpletterjende nederlaach tabrocht en foar in diel útrûge. Bizonkeallepaadfrou focht by dat treffen side oan side mei har man, de kriger Swarte Prêrjewolf. Yn juny 2005 ferbrieken de Noardlike Sjajinnen mear as hûndert jier stilswijen oer de fjildslach en makken bekend dat neffens harren mûnlinge oerlevering Bizonkeallepaadfrou dejinge west hie dy't Custer fan syn hynder sketten hie.
Nei't se har yn 1877 oan 'e Amerikaanske autoriteiten oerjûn hiene, waarden Bizonkeallepaadfrou, Swarte Prêrjewolf en harren beide bern mei de oare Noardlike Sjajinnen nei it Yndiaanske Territoarium (it tsjintwurdige Oklahoma) deportearre, dêr't se by harren sibben, de Súdlike Sjajinnen, yn ien reservaat stoppe waarden. Yn it nije lân krepearren de Noardlike Sjajinnen lykwols oan malaria en kamen se om fan 'e honger. Sadwaande joegen de opperhaden Stomp Mês en Lytse Wolf yn septimber 1878 lieding oan 'e saneamde Uttocht fan de Noardlike Sjajinnen, wêrby't se har in paad klearren troch trije steaten hinne, mei froulju en bern by har en troch in oanwaaksende troepemacht fan it Amerikaanske Leger efterfolge.
Ek Bizonkeallepaadfrou makke diel út fan dy útbraak. Hja hearde ta de groep fan Lytse Wolf, dy't úteinlik Montana berikte en nei ferrin fan tiid tastimming krige om dêr te bliuwen. Underweis ûntstie der lykwols ûnderling rebûlje, wêrby't Swarte Prêrjewolf in oare Sjajinne, dy't fan Swarte Kraanfûgel hie, deaskeat. Dêrop waarden hy en syn famylje út 'e troep fan Lytse Wolf set. Neitiid befochten Swarte Prêrjewolf en twa manlike famyljeleden in pear Amerikaanske soldaten oan 'e Mizpah Creek yn Montana, wêrby't se ien deaden. De oare ûntkaam lykwols, mei as gefolch dat der fan Fort Keogh út in klopjacht op Swarte Prêrjewolf en syn famylje iepene waard.