cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Charles Lindbergh
It slagge Lindbergh as earste om op 20 en 21 maaie 1927in soloflecht oer de Atlantyske Oseaan fan New York nei Parys te meitsjen sûnder tuskenlanning. Hy fleach yn in apart tariste Ryan NYP, de Spirit of St. Louis. Hy waard dêrtroch ien fan de bekendste persoanen út de skiednis fan de loftfeart. (De earste non-stop trans-atlantyske flecht yn in motorisearre fleanmasine stiet lykwols op namme fan Alcock en Brown yn 1919.)
Sverdlovsk (oblast)
De oblast Sverdlovsk (Russysk: Свердловская область; Sverdlovskaja oblast) is in oblast yn 'e Russyske Federaasje. Oars as de haadstêd Jekaterineburch hold de oblast de namme út de tiid fan de Sovjet-Uny. It is de oblast mei it heechste ynwennertal fan it Aziatyske diel fan Ruslân.
Geografy
thumb|left|250px|Konzjakovski Kamen De oblast grinzget oan de oblasten Koergan, Tsjeljabinsk en Tjûmen, de kraj Perm, de autonome republiken Komy en Basjkortostan en oan it autonome distrikt Chanto-Mansje.
De oblast leit foar in grut part oan de eastlike hellings fan de Oeral en giet op it West-Sybearyske leechlân oer. De heechste bergen binne de Konzjakovski Kamen (1569 meter) en Denezjkin Kamen (1492 meter). It midden fan de oeral is mei hichten fan 300 oant 500 meter mear heuveleftich sûnder berchtoppen.
Wichtige rivieren binde de Tavda en de Toera, dy't alletwa útmûnje op de Ob, en de Tsjûsovaja en de Ufa, dy't útmûnje op de Kama.
It klimaat is in lânklimaat mei kâlde winters en koarte, waarme simmers. De trochsneed temperatuer ferskilt winterdeis fan -15 °C oant -20 °C mei ekstremen oan -35 °C; yn it ferline waarden ek temperatueren leger as -45 °C metten. Simmerdeis is de trochsneedtemperatuer oant 19 °C, útsjitters nei boppe de 30 °C binne net seldsum.
Skiednis
It gebiet waard tsjin it ein fan de 16e iuw troch Ruslân kolonisearre. Yn 1598 waard Verchoturje as ien fan de earste stêden oan de oare kant fan de Oeral stifte. De stifting fan de haadstêd Jekaterineburch folge yn 1723. Sûnt 1708 hearde it gebiet by it nije gûvernemint Sibearje. Tusken 1781 en 1919 foel it gebiet fan de hjoeddeiske oblast yn it gûvernemint Perm. Op 15 july ûntstie it gûvernemint Jekaterineburch út de eastlik fan de Oeral lizzende dielen fan it gûvernemint Perm. Tusken 1923 en 1934 lei de oblast yn it yn 1923 stifte oblast Oeral. Yn 1934 waard de oblast Sverdlovsk stifte en dy bestiet sûnt sûnder fierdere grinsferoarings noch jimmeroan.
Geertruida Christine Jentink
thumb|Trui Jentink Geertruida Christine Stellingwerf-Jentink (Nijlân, 9 july 1852 - Ljouwert, 12 july 1918) wie in dûmnysdochter en sjoernaliste.
Nei har boaskjen op 7 desimber 1884 mei Oebele Stellingwerf waard se in fûleindich propagandiste foar hielûnthâlding, froulju-emansipaasje en sosjale herfoarmingen. Sa wurke se mei oan it Frysk Folksblêd en spruts faak. Nei de dea fan har man yn 1897 wie hja ('it krantewyfke') ûnder oaren redakteur fan it Frysk Wykblêd tusken 1900-1909.
Súd-Aazje
Súd-Aazje is in part fan Aazje. It wurdt yn it noardeasten, noarden en het noardwesten troch bergen ôfskieden fan de rest fan Aazje. Somtiids wurdt ik ek wol oantsjutten mei de beneaming Yndiaaske subkontinint. De folgende gebieten wurde der ta rekkene:
Tibet dat ûnderdiel útmakket fan Sina, wurdt om kulturele redenen ek soms ta Súd-Aazje rekkene.
It gebiet beslaat om-ende-by 4,5 miljoen km² wat oerien komt mei sawat 10% fan it hiele kontinint Aazje. Súd-Aazje is ien fan de earmste regio's yn de wrâld dêr't goed 20% fan de wrâldbefolking libbet.
Grutte Priis Formule 1 fan Brazylje 1984
Utslaggen fan de Grutte Priis Formule 1 fan Brazylje 1984 ferriden op Jacarepaguá op 25 maart, 1984. It wie de earste wedstriid fan 16 wedstriden fan de Formule 1 yn 1984 en de 13de Grutte Priis Formule 1 fan Brazylje
List fan hartoggen fan Limburch
List fan greven en hartoggen fan Hartochdom Limburch.
Hartochdom Limburch (1839-1866)
It Hartochdom Limburch (1839-1866) gie allinne yn namme werom op it âlde hartochdom Limburch. Hearskers wienen:
Yndo-Jeropeänen
400px|thumb|Oersjoch fan de Yndo-Jeropeeske migraasjes fan 4000 oant 1000 f.Kr. neffens de [[Kurgan hypotese. Pears is it oarspronklik kerngebiet (5.000 f.Kr.). Read de gebieten dêr't de Yndo-Jeropeänen harren om-ende-by 2500 f.Kr. hinne fersprieden; it oranje gebiet jout de situaasje wêr yn 1000 f.Kr.]] Mei Yndo-Jeropeänen (eartiids ek wol Yndogermanen neamd) wurdt in folk oantsjutten dat yn it 3e millennium f.Kr. op de flakten fan Kazachstan en West-Sibearje libbe (om-ende-by tusken de Wolga en de Jenisej) en dy't tsjintwurdich sjoen wurde as de foarâlden fan in protte folken mei in Yndo-Jeropeeske taal.
Skiednis
De foarfallen dy't hjirûnder beskreaun wurde binne basearre op archeologyske ûnderstellings oer de histoaryske Yndo-Jeropeänen. Lykwols is in soad noch hieltyd net dúdlik en wat der krekt allegear foarfallen is wurdt noch altyd bediskusearre.
Herman Rouwé
Herman Jan (Herman) Rouwé (Grou, 20 jannewaris 1943) is in earder Frysk roeier.
Yn 1964, op de Olympyske Spullen fan Tokyo makke hy syn Olympysk debút op it ûnderdiel twa mei stjoerman. Hy wûn dêrby in brûnzen medalje yn in tiid fan 8.23,42, efter de Feriene Steaten (8.21,23) en Frankryk (8.23,15).
Fjouwer jier letter die Herman Rouwé wer mei oan de Olympyske Simmerspullen, dat kear op de Spullen yn Meksiko-Stêd, op it ûnderdiel fjouwer mei stjoerman. De Nederlânske ploech waard yn de earste sery fan de eliminaasjes twadde yn 7.08,15. Yn de heale finales einigen hja as sechsde yn 7.08,68. Op 18 oktober 1968 einigen hja yn de lytse finale (B-finale) as tredde yn 6.51,77 efter Roemeenje (6.46,68) en Argentynje (6.50,54) en warden dêrtroch njoggende.
Yn syn aktive jierren wie Rouwé oansletten by de Utertse studintenroeiferiening Triton. Syn broer Henk Rouwé, hat ek as roeier dielnommen oan de Olympyske Simmerspullen, mar dan yn 1972.
Bûnte seedûker
De bûnte seedûker (Gavia arctica) is in fûgel út de famylje fan de seedûkers.
Foarkommen
De bûnte seedûker is sa'n 65 sm grut. It liket wol in lytsere finere fersje fan de iisdûker. Yn de simmer hawwe se in swarte kielflek en in donkere rêch mei wite plakken. Fierder hawwe se in grize kop mei in fine skerpe snaffel.
Fersprieding
De bûnte seedûker briedt yn it noarden fan Jeraazje en sa no en dan yn it westen fan Alaska. Winterdeis komt der ek oan de Noardseekust en de kust fan de Atlantyske Oseaan foar. Yn it noarden fan Grut-Brittanje en oan de kust fan Noarwegen bliuwe se it hiele jier.
Iten
Lykas alle seedûkers is de bûnte seedûker in echte fisk-iter, dy't syn proai underwetter fangt.
Pieter Gerbenzon
Pieter Gerbenzon (Ljouwert, 20 juny 1920 - Luino (Itaalje), 2 septimber 2009) wie in Nederlânske heechlearaar rjochtsskiednis oan de Universiteit Grins en lid fan de Keninklike Nederlânske Akadeemje fan Wittenskippen.
Oplieding
Gerbenzon krige troch in eksamen in stúdzjebeurs fan ien fan de tradisjonele Fryske "lienen" en studearre dêrnei rjochten yn Grins. Yn 1943 tekene er, út namme fan de stifting, in loyaliteitsferklearring en waard dêrtroch nei de Twadde Wrâldkriich foar njoggen moannen fan syn stúdzje útsletten. Sa kaam it dat er earst yn 1947 doktoraal eksamen die. Op oanstean fan J.H. van Meurs, heechlearaar Romeinsk- en âldheitelânsk rjocht, folge Gerbenzon nei syn kandidaatseksamen, kolleezjes fan lektor Frysk, P. Sipma, om Aldfryske rjochtsboarnen lêze te kinnen. Hy waard letter oannomd as assistint fan heechlearaar Frysk J.H. Brouwer. Yn 1950 waard Gerbenzon wittenskiplik amtner en krige er in stúdzjebeurs foar Oxford, dêr't er Fryske manuskripten bestudearre en kolleezjes fan de paleograaf Neil Ker folge. Dêrnei krige er in ZWO-stipendium foar in tal moannen yn Parys, benammen om de Codex Parisiensis te ûndersykjen, die er letter ek útjûn hat. Gerbenzon's promoasje wie op 18 desimber 1956 en de titel fan syn dissertaasje wie: Excerpta legum, onderzoekingen betreffende enkele Friese rechtsboeken uit de vijftiende eeuw.
Wurkpaad
Koart nei syn promoasje waard Gerbenzon beneamd as heechlearaar Fryske taal- en letterkunde yn Utert; hy bleau ek yn Grins oan 't wurk, no as wittenskiplik haadamtner A. Syn oraasje yn maart 1958 gie oer Friese rechtstaal en vreemd recht. Yn 1964 beneamde de Grinzer juridyske fakulteit Gerbenzon ta gewoan heechlearaar mei de learopdracht "it âldfryske en it âld-kanonike rjocht". De inaugurale rede hannele oer Emo van Huizinge, een vroege decretalist. Nei it ferstjerren fan heechlearaar âldheitelânsk rjocht P.W.A. Immink frege syn fakulteit Gerbenzon ûnderrjocht yn dat fak te jaan en waard syn learopdracht útwreide mei "elementaire uitwendige Nederlandse rechtsgeschiedenis". Hy publisearre yn 1969 (tegearre mei syn learling N.E. Algra) it learboek Voortgangh des rechtes, de ontwikkeling van het Nederlands recht tegen de achtergrond van de West-Europese cultuur. Hy wie teffens redakteur fan it Tijdschrift voor Rechtsgeschiedenis. Yn 1982 naam Gerbenzon earfol ûntslach.
Paralympyske Winterspullen 1976
De Ie Paralympyske Winterspullen waarden yn 1976 hâlden yn it Sweedske Örnsköldsvik.
Dy earste Paralympyske Winterspullen dourren fan 21 febrewaris oant 28 febrewaris. Der diene sa’n 16 lannen en 198 sporters mei oan dy earste Winterspullen.
Sporten
By dizze earste spullen stiene der mar twa sporten op it programma, beide wiene sniesporten.
Kreta
Kreta (Gryksk: Κρήτη, Kriti), is in Gryksk eilân yn de Middellânske See. Tsjintwurdich wenje der om-ende-by 480.000 minsken. Op it eilân hat him yn de Aldheid in eigen kultuer ûntwikkele dêr't it hichtepunt fan lei tusken 2000 en 1400 f.Kr.
Geografy
It oerflak fan Kreta is goed 8300 km² grut. It eilân leit yn it suden fan de Egeyske See en foarmet de grins mei de Libyske See. It eilân is 260 km lang en de breedte rint útien fan 12 km (by Lerapetra) oant 60 km (tusken Dion en Lithinon). Kreta hat in tige berchich lânskip. Ferspraat op it eilân rinne in oantal lytse rivierkes dy't it meastepart fan it jier drûch steane.
thumb|300px|Agios Nikolaos
De grutste stêd op Kreta is Heraklion mei om-ende-by 145 tûzen ynwenners.
Skiednis
It eilân Kreta is ûntstien troch it oer elkoar hinne skowen fan Jeropeeske en Afrikaanske kontinintale platen op deselde wize as de Alpen en de Himalaya ûntstien binne. De âldste tekenen fan beskavings datearre út sawat 6500 f.Kr. doe't folken út Lyts-Aazje har op it eilân nei wenjen setten. Dat tiidrek stiet bekend as Neolitikum en einige likernôch 3000 f.Kr. Dêrnei kaam de Minoyske beskaving opsetten. Dy brocht goede seefarders, hannelers en lânbouwers fuort. Omdat sy sawat it hiele eastlike part fan de Midslânske See kontrolearren, hienen sy net te krijen mei fijannen. Dêrtroch koenen sy harren harren beskaving fier ûntwikkelje. De stêd Knossos wie nei alle gedachten in wichtich searemonieel en polityk sintrum. Om 1400 f.Kr. makke in allesferwoastende ierdskodding en fulkaanútbarsting (Thera).
Om 1000 f.Kr. lutsen folken fan 't it Grykske fêstelân nei Kreta en bruts de Doryske tiid oan. De 2500 jier dy't dêrop folgen wurde karakterisearre troch oanienskeakeling fan oarloggen. Efterinoar foelen Romeinen, Arabieren, Byzantinen, Feneesjers en Turken it eilân binnen. Under de Turkske oerhearsking, sûnt 1645 begûnen de Kretenzers in grutte ûnôfhinklikensstriid. Dy striid wie ynearsten frij beheind, mar late úteinlik ta de ûnôfhinklikens fan it eilân yn 1898. Yn 1913 waard Kreta opnommen yn it Keninkryk Grikelân.
Nijsgjirrichheden
Op Kreta binne in soad archeologyske fynplakken.
Jan Jacob Lodewijk ten Kate (keunstskilder)
|200px|thumb|Jan Jacob Lodewijk ten Kate Jan Jacob Lodewijk ten Kate (Middelburch, 12 juny 1850 - De Haach (Loosduinen), 28 maaie 1929) wie in Nederlânsk keunstskilder, soan fan Jan Jakob Lodewijk ten Kate (1819-1889).
Oplieding
Ten Kate studearre oan de Akademie der Bildenden Künste yn München. Hy krige ûnderrjocht fan Petrus Franciscus Greive en syn omke Herman Frederik Carel ten Kate.
Wurkpaad
Yn 1880 makke er in stúdzjereis nei Switserlân. Yn 1890 gie er werom nei Nederlân en sette him nei wenjen yn Epe. Letter wenne er efterelkoar yn Valkenburg (1901), Antwerpen (1903), Brussel (1906), Bloemendaal (1908) en gie doe werom nei De Haach.
Ten Kate syn wurk hat in grut ferskaat oan ûnderwerpen: it giet fan sjênrekeunst, lânskippen, portretten, ôfbylden fan bisten oant stedssichten, figueren en strângesichten. Hy krige yn 1880 de Prix d'Excellence foar it skilderij Hooioogst door vrouwen en kinderen op Marken. Teffens makke er in portret fan keninginne Wilhelmina yn it Hof fan Arbitraazje, in portret fan Henri Dunant yn it gebou fan it Reade Krús, in allegory Après la Guerre en Zegen des vredes.
Sweachmermole
thumb| right|250px|Sweachmermole De Sweachmermole of Langwarder mole yn Boarnsweach by Langwar waard boud yn 1782 yn opdracht fan grytman jonkhear Frans Julius Johan van Eijsinga.
De wynmole is in achtkante boppekruier. De funksje fan de stellingmole wie polder- en nôtmole. Troch de bou fan in elektrysk gemaal yn 1925 ferlear de mole syn funksje. Nei jierren fan ferfal waard yn 1949 de ‘Stichting ta ynstânhâlding fan de Langwarder mole’ oprjochte. Sûnt 1998 kin de mole wer wetter út de polder mealle. Sûnt 2010 kin de Sweachmermole sawol wetter as nôt bemealle. It is in ryksmonumint.
Wladimir Köppen
Karriêre
Köppen begûn in systematyske stúdzje fan it klimaat en eksperimintearre mei waarballonnen om gegevens fan de boppeste lagen fan de ierdatmosfear te krijen. Yn 1884 brocht er syn earste ferzje fan syn kaart mei klimaatsônes út. Dy late ta de ûntwikkeling fan syn klimaatklassifikaasjesysteem om 1900 hinne, dy 't er de rest fan syn libben ferbetterje soe. De folsleine ferzje ferskynde foar it earst yn 1918 en de úteinlike ferzje waard yn 1936 útbrocht.
Neist it beskriuwen fan ferskate klimaattypen wie er ek bekend mei paleoklimatology. Yn 1924 publisearre er mei syn skoansoan Alfred Wegener Die Klimate der Geologischen Vorzeit ('De klimaten fan it geologyske ferline'), dat Milutin Milankovic syn teory fan de Milankovi-parameters en iistiden stipe.
Köppen wie in produktive wittenskipper; hy skreau goed 500 wittenskiplike publikaasjes en bewarre syn yntellektuele nijsgjirrigens en brede ynteresse syn hiele libben lang. Njonken syn wittenskiplike beuzichheden wie er aktyf belutsen by sosjale kwestjes, wêrby't er in soad tiid en enerzjy bestege oan problemen as lângebrûk, skoalherfoarmingen en iten foar earmelju. Hy wie in sterk foarstanner fan it brûken fan Esperanto en sette ferskate wurken oer yn it Esperanto.
Keltyske talen
De Keltyske talen foarmje in taalfamylje, besteande út 6 libbene en in stikmannich útstoarne talen, dy't allegear fuortkomme út ien en deselde oertaal, it Proto-Keltysk. Se meitsje ûnderdiel út fan 'e gruttere Yndo-Jeropeeske taalfamylje, en wurde sprutsen op 'e Britske Eilannen en op it Frânske skiereilân Bretanje. Yn 'e moderne tiid hawwe ferkaten fan dizze talen har troch emigraasje oant bûten Jeropa ferspraat (te witten: nei Kanada en Argentynje). De libbene Keltyske talen falle útinoar yn 'e Brytoanyske en de Gaelyske taalgroepen. Mei-inoar hawwe alle seis Keltyske talen mar 820.000 memmetaalsprekkers. De grutsten fan 'e seis talen binne it Welsk, it Bretonsk en it Iersk.
Taalbesibskip
De Keltyske talen hearre ta de grutte Yndo-Jeropeeske supertaalfamylje, dy't û.m. ek de Germaanske, Romaanske, Slavyske en Yndo-Iraanske talen omfettet. Guon taalkundigen binne fan tinken dat de Keltyske talen binnen it gruttere Yndo-Jeropeeske ferbân op deselde oertaal weromgeane as de Italyske talen (wêrfan't de wichtichste taal it Latyn wie). Dêrom wurde de Keltyske talen ek wol mei de Italyske en de dêrút fuortkommen Romaanske talen ûnder ien namme beflapt: de Italo-Keltyske talen. Hoewol't dit in kontroversjele teory is dy't troch saakkundigen beslist net algemien akseptearre wurdt, binne der wol sterke oanwizings foar. Tsjinstanners fan 'e teory beweare lykwols dat it hjir giet om ûntliening oer en wer, in ferskynsel dat feroarsake wêze soe troch yngeand taalkontakt tusken de sprekkers fan 'e iere Keltyske en Italyske talen.
Skiednis
Alle Keltyske talen geane werom op ien en deselde oertaal, it Proto-Keltysk. Taalwittenskippers binne it net iens oer wannear't dy oertaal útinoar fallen is yn ûnderskate taalgroepen. Ien resinte stúdzje hâldt út dat dit útinoarfallen fan it Proto-Keltysk foar 't neist om 900 f.Kr. hinne plakfûn hat, mar yn elts gefal tusken 1.200 en 800 f.Kr. Hjirby is lykwols inkeld yngien op 'e beide noch libbene taalkloften fan it Keltysk, de Brytoanyske en de Gaelyske talen. In oare, tige kontroversjele stúdzje behelle ek de útstoarne Gallyske talen by it ûndersyk, en kaam doe út op in folle earder stuit, te witten tusken 3.200 en 1.500 f.Kr.
Yn elts gefal wie it areaal fan 'e Keltyske talen yn it earste milennium f.Kr. folle grutter as it lytse hoekje fan Noardwest-Jeropa, dêr't se no ta beheind binne. Yn dy tiid waarden Keltyske talen sprutsen op it Ibearysk Skiereilân, yn Galje (it tsjintwurdige Frankryk) en yn 'e dellings fan 'e Ryn en de Donau oant yn it hjoeddeiske Hongarije en op 'e noardlike Balkan. De Keltyske folksgroep fan 'e Galaten krong sels troch yn Lyts-Aazje, dêr't hja har nei wenjen setten yn 'e omkriten fan it moderne Ankara, in gebiet dat nei harren Galaasje kaam te hjitten.
Al dy gebieten waarden neitiid lykwols ferovere troch de Romeinen, en ûnder harren bewâld waarden de Keltyske talen op it Jeropeeske fêstelân stadichoan ferfongen troch it Latyn (of yn it gefal fan it Galatysk, troch it Gryksk). Tsjin it begjin fan 'e Midsiuwen wiene sadwaande alle Keltyske talen útstoarn, behalven dy op 'e Britske Eilannen. It Bretonsk, dat op it Frânske skiereilân Bretanje sprutsen wurdt, is dêr yn 'e Iere Midsiuwen hinne brocht troch lânferhuzers dy't fan 'e Britske Eilannen kamen.
Talen
Mei-inoar wiene der yn 2011 820.000 memmetaalsprekkers fan Keltyske talen, mei dêropta noch sa'n 2.710.000 twadde-taalsprekkers. De moderne Keltyske talen binne:
Utstoarne Keltyske talen út 'e Aldheid binne:
Ta einbeslút binne der noch ferskate talen út 'e Aldheid dy't mooglik ek ta de Keltyske talen heard hawwe, mar wêrfan't soks net mei wissichheid te sizzen falt om't se mar hiel fragmintarysk oerlevere binne. Hjirby giet it om:
Klassifikaasje
De klassifikaasje fan 'e Keltyske talen is men it noch altyd net oer iens, wat benammentlik it gefolch is fan brekme oan primêre gegevens. Mei oare wurden: der binne tefolle talen dêr't te min fan oerlevere is om ta in slutende yndieling te kommen. In protte taalkundigen meitsje lykwols gebrûk fan 'e tradisjonele yndieling yn Lânkeltysk (of Kontinintaal Keltysk) en Eilânkeltysk (of Ynsulêr Keltysk). Dêrby wurdt derfan útgien dat de dúdlike ferskillen dy't hjoed de dei besteane tusken de Brytoanyske talen (Welsk, Kornysk en Bretonsk) en de Gaelyske talen (Iersk, Skotsk-Gaelysk en Manksk) pas ûntstien binne nei't de Kelten har op 'e Britske Eilannen fêstigen.
Guon saakkundigen binne lykwols fan tinken dat de Brytoanyske talen nauwer besibbe binne oan it Lânkeltyske Gallysk, en sokken hâlde in nijere yndieling oan yn P-Keltysk en Q-Keltysk. Dy nammen binne ûntliend oan in taalkundige ûntwikkeling wêrby't beskate wurden dy't yn 'e Gaelyske talen begjinne mei in k- of kw-klank (q) yn 'e Brytoanyske talen ferskood binne nei in p oan it wurdbegjin (ferlykje Iersk ceathair mei Welsk pedwar, "fjouwer"; en Iersk cúig mei Welsk pump, "fiif"). Neffens dizze teory soene de Gaelyske talen har it earst fan it Proto-Keltysk ôfskaat hawwe, en dêrút wurde dan alle yn ferhâlding mei de Brytoanyske talen argayske skaaimerken fan 'e Gaelyske talen ferklearre.
Hjirûnder de tradisjonele yndieling (l.) en de P-Keltysk/Q-Keltyske yndieling (rj.)
Gauke Loopstra
thumb|G. Loopstra (1971) Gauke Loopstra (Ljouwert, 19 augustus 1925 – Swol, 31 oktober 2000) wie in Nederlânske boargemaster.
Loopstra studearre nei syn middelbere skoaloplieding Rjochten yn Leien, in stúdzje dy't hy ûnderbrekke moast fanwege de Twadde Wrâldoarloch, syn militêre tsjinst en in lang ferbliuw yn Yndoneezje. Yn 1953 helle hy dochs noch syn masterstitel en kaam yn tsjinst by de gemeente Ljouwert en dêrnei de gemeente Eaststellingwerf. Fan 1957 oant en mei 1962 wie hy boargemaster fan de gemeente Finsterwolde, fan 1962 oant en mei 1973 boargemaster fan de gemeente Vlagtwedde, fan 1973 oant en mei 1980 boargemaster fan de Noardeastpolder en fan 1980 oant en mei 1990 boargemaster fan Swol. Nei it beëinigjen fan it boargemasterskip fan Swol wie hy noch koarte tiid waarnimmend boargemaster fan Iselham.
Militêr oefenterrein in East-Grinslân
Yn 1971 rûnen de emoasjes yn de gemeente Vlagtwedde heech op nei oanlieding fan de plannen om in militêr oefenterrein yn East-Grinslân oan te lizzen. Loopstra, dy't in foarstanner fan it plan wie, waard mei de dea bedrige en moast ûnder plysjebegelieding, nei ôfrin fan de riedsgearkomst, nei hûs ta brocht wurde. Al rillegau ferruile er yn 1973 it boargemastersamt yn Vlagtwedde foar de Noardeastpolder. Dat de saak gefoelich lei yn Vlagtwedde die bliken út it feit, dat trije riedsleden wegeren om by syn ôfskiedsgearkomst te wêzen.
Swol
Yn 1984 ferbea boargemaster G. Loopstra in oanstjit jouwend affysje op it raam fan de hal fan it stêdhûs foar de eksposysje "Homohaat en fascisme", ynrjochte yn de hal fan it stedhûs. De tentoanstelling wie makke by gelegenheid fan it Ynternasjonale Flikkerfestival op 23 juny 1984. It ferbod fan de boargemaster late ta lyts opskuor yn de parse.
Heecheinsterbrêge
De Heecheinsterbrêge is in brêge yn Snits, dy ferbân hâldt mei de strjitte Heechein. Krekt hokfoar brêge, is yn de rin fan de tiid lykwols feroare.
Hendrik Wouda
thumb|H. Wouda Hendrik Wouda (Ljouwert, 10 maaie 1885 - Wassenaar, 25 oktober 1946) wie in Nederlânsk arsjitekt en meubelûntwerper.
Woude ûntwurp meubels ornearre foar massaproduksje, ferljochting en ynterieurs foar wenten, skippen, kantoaren en útstallingen. Syn earste bekende opdracht wie it ûntwerpen fan it ynterieur fan filla 'Sevensteyn' (1920–21) yn it park Zorgvliet te De Haach, boud troch W. M. Dudok. It waard in relatyf ienfâldich ynterieur mei lykwicht yn romtlike effekten en in praktyske romteferdieling.
Wouda wurke ek alline as arsjitekt. Ut syn ûntwerpen foar filla 'De Luifel' (1924) yn Wassenaar en filla Kessler of 'Slingerduin' (1929) yn Velsen docht de ynfloed fan Frank Lloyd Wright bliken.
Trinidad en Tobago
thumb|Trinidad en Tobago Trinidad en Tobago, sûnt 1976 de Republyk Trinidad en Tobago (foartiid sûnt 1962 it Mienebêst Trinidad en Tobago), is in lân yn it súdeasten fan de Karibyske See, foar de kust fan Fenezuela. It bestiet út twa grutte eilannen en in tal lytsere eilannen. It grutste eilân is Trinidad; it eilân Tobago is folle lytser en net sa ticht befolke. Beide eilannen binne in part fan de boppenwynse eilannen fan de Lytse Antillen
Skiednis
Der is net safolle bekend oer de skiednis fan 'e eilannen foar dizze ûntdutsen waarden troch Christoffel Columbus op 31 july 1498. Hy neamde Trinidad nei de hillige trije-ienheid (yn it Spaansk betsjut trinidad trije-ienheid) en Tobaga troch him Bella Forma (frysk: moaie formaasje). Letter waard de namme feroare nei Tobago, faaks oan it wurd tabak ûntliend.
De Spanjaarden fêstigen harren op Trinidad, njonkenlytsen feroare Tobago geregeld fan Jeropeeske eigner. Yn 1652 waard it eilân kolonisearre troch Koerlân. Yn de 18e iuw kamen de eilannen ûnder Britsk regear en waarden gearfoege ta de koloanje Trinidad en Tobago
Nei de Twadde Wrâldkriich waarden der Amerikaanske marinebases op Trinidad fêstige en de eilannen waarden ûnôfhinklik as part fan de West-Indyske Federaasje yn 1958. De federaasje waard fûl út-inoar en de naasje fan Trinidad en Tobago waard yn 1962 oprjochte.
Oan it begjin fan de 21e iuw is Trinidad en Tobago ien fan de lannen mei de measte wolfeart yn it Karibysk gebiet, harren oalje en ierdgas smyt in protte jild op, en de toerisme sektor waakst noch hieltyd, benammen op Tobago.
Polityk
De lieder fan de steat is de presidint, keazen troch it parlemint. Dit parlemint hat twa parten, de Senaat (31 sitten) en it Hûs fan fertsjinwurdigers (36 sitten). De leden fan de Senaat wurde oansteld troch de presidint. Leden fan it Hûs fan fertsjinwurdigers wurde keazen troch it folk, troch ferkiezings ienris yn de fiif jier.
De minister-presidint, dy't de wichtigste funksje hat yn it Hûs fan fertsjinwurdigers, wurdt oansteld troch de presidint, normaal wurdt de lieder fan de grutste partij keazen.
Kultuer
Trinidad en Tobago binne ferneamd troch de boarne fan de Kalypso musyk te wêze. In ferskaat fan kulturele en godstsjinstige saken meitsje in grut tal eveneminten mooglik. Der binne ferskate mingdûnsen lykas de Soka (mingd mei Kalypso), Parang (dûns mei Fenezolaanske ynfloeden), de chutney, pichakary (musykfoarm mei in Karibysk-Yndysk karakter) en fansels de ferneamde Limbo dûns.
Trinidad en Tobago hat twa literêre Nobelpriis winners, V.S. Naipaul en D. Walcott. De ûntwerper Peter Minshall is net allinne troch syn karnavalsklean ferneamd, mar ek troch syn part yn de iepeningsseremony fan de Olympyske Spullen, it wrâldkampioenskip fuotbal yn 1994, de 1996 simmer-Olympyk en de 2002 winter-Olympyk, dêr't hy in priis mei wûn hat.
Ekonomy
Trinidad en Tobago hawwe in goede reputaasje fertsjinne as in ynfesteringsplak foar ynternasjonale bedriuwen. De lêste fjouwer jier hat de waaksende ierdgassektor in soad opsmiten. It toerisme is likegoed waaksend, mar lykwols net sa grut as de besibbe Karibyske eilannen. In lege ynflaasje en in hannelsoerskot op it eilân dogge fertuten. It jier 2002 waard markearre as solide groei yn de oaljesektor, foar in part fertrage troch politike ynlânske ûnwissens.
Aristoteles
right|thumb|Aristoteles, in moarmeren kopy fan in brûns troch Lissipos. Museum [[Louvre]]
Tradysje
Aristoteles syn heit, Nikomachus, wie dokter fan kening Amyntas fan Masedoanje. Aristoteles folge in tradysje dy't de trije grutste filosofen fan Grikelân opsmiten hat. De earste fan dy trije wie Sokrates. Ien fan de learlingen fan Sokrates wie Plato. En Aristoteles libbe fan syn achttsjinde oant syn sân-en-tritichste yn Atene as wie er in learling fan Plato. It wurk fan har trijen makket de iere Grykske filosofy ta it de begjin fan de hjoeddeiske Westlike filosofy.
Ideeën
Op guon punten hie Aristoteles al oare ideeën as syn foargongers. Oars as it dualisme fan Plato seach Aristoteles de wrâld as ien gehiel: de siel wie ferbûn oan it lichem, de idee bestie allinnich yn syn manifestaasjes. De atomyske teory fan Leukippos en Demokritus akseptearre er ek net. Hy folge mear de elemintale teory fan Empedokles.
Erfskip
Aristoteles joech ûnderrjocht oan Aleksander de Grutte, dy letter it folsleine Heine Easten bemastere hat.
It grutste part fan Aristoteles syn erfskip wurdt hjoed de dei noch hieltyd brûkt by petearen en ûnderrjocht. Guon fan syn wichtichste wurken binne: Fysika, Metafysika, Etyk, Polityk, De Anima (Op 'e Siel) en Poëtika. Neffens guon boarnen hat Aristoteles likernôch 150 filosofyske boeken skreaun.
Jan Jakob Lodewijk ten Kate
thumb|200px|Jan Jakob Lodewijk ten Kate troch Dirk Jurriaan Sluyter Jan Jakob Lodewijk ten Kate (De Haach, 23 desimber 1819 - Amsterdam, 24 desimber 1889), dy't net troch elkoar helle wurde mei syn soan, de keunstskilder Jan Jacob Lodewijk ten Kate, wie in Nederlânsk dichter en dûmny.
Biografy
Ten Kate wie in soan fan de kommys by it ministearje fan Marine Jan Herman ten Kate en fan Johanna Henrietta Adriana de Witte van Haamstede. Hy groeide op yn syn berteplak De Haag, mei syn bruorren Mari en Herman, dy't bekende skilders wurde soene. Hy wie ynearsten kantoarklerk, mar waard dêrneist yn 1834, mei fjirtjin jier, lid fan it Haachske literêre selskip 'Oefening kweekt kennis', dat yn dat jier oprjochte wie troch ûnder oaren Samuel Johannes van den Bergh en W.J. van Zeggelen. Dêr krige er kunde oan de predikant en filantroop Ottho Gerhard Heldring, dy't ûnder de yndruk wie van de yntelliginsje en it dichttalint fan de jonge, waans earste bondel Gedichten al yn 1836 ferskynde. Heldring bea Ten Kate in plakje op syn souder oan, dêr't er him tariede koe op in akademyske stúdzje. Nei in jier wie er safier dat er him yn 1838 as studint teology ynskriuwe koe oan de Ryksuniversiteit Utert. Hy studearre yn 1843 ôf. Tegearre mei Anthony Winkler Prins rjochte er yn 1842 it berime literêre tydskrift Braga op, dêr't twa jiergongen fan ferskynden. Ten Kate wie predikant efterinoar op Marken en yn Almkerk, Middelburch en Amsterdam, dêr't er op 15 april 1860 troch de pleatslike predikant Tonco Modderman yn it amt befestige waard.
Op 7 maaie 1845 boaske er yn De Haach oan Johanna Sophia Waldorp, in dochter fan de skilder Antonie Waldorp. Harren soan wie de keunstskilder Jan Jacob Lodewijk ten Kate.
Ten Kate wie in tige produktyf dichter, dy't gjin muoite hie mei rymkjen. Syn bekendste gedicht is De schepping (1866), dêr't er yn besiket Bibelske en natuerwittenskiplike stânpunten mei inoar yn oerienstimming te bringen. Hy fertaalde ek bûtenlânske literatuer, ûnder mear Paradise Lost fan John Milton en yn 1879 de Faust fan Johann Wolfgang von Goethe.
J.J.L. ten Kate wurdt, mei Nicolaas Beets, Eliza Laurillard, Bernard ter Haar en J.P. Hasebroek, ta de "dominee-dichters" rekkene dy't de minsken dierber wiene fanwegen harren moralistyske poëzy en dêrom troch de Tachtigers (jonge literatoren as Willem Kloos en Frederik van Eeden) ferhune waarden. Hy waard lykas ek oare dûmny-dichters parodiearre troch Cornelis Paradijs (pseudonym fan Van Eeden) yn de bondel Grassprietjes of Liederen op het gebied van Deugd, Godsvrucht en Vaderland (1885).
Ten Kate stoar yn 1889 yn Amsterdam. Syn gedichten waarden yn 1890-1891 útjûn yn tolve dielen.
Gunter Sachs
Gunter Sachs (Mainberg, 14 novimber 1932 - Gstaad, 7 maaie 2011) wie in Dútsk-Switsersk fotograaf, playboy, bobslider en keunstsamler. Hy wie fan 1966 oant 1969 troud mei Brigitte Bardot. Hy die himsels tekoart. De ûndernimmer Sachs hie in grutte kolleksje byldzjende keunst, de Samling Gunter Sachs. Dy waard maaie 2012 foar in part yn it iepenbier feile.
Louis Blériot
thumb|left|150px|Monumint foar Blériot te Cambrai, Frankryk thumb|Louis Blériot thumb|250px|Blériot, maaie 1909 Louis Charles Joseph Blériot (Cambrai, 1 july 1872 – Parys, 2 augustus 1936) wie in Frânske loftfeartpionier.
Op 25 july 1909 wie er de earste dy't mei in motorisearre fleanmasine oer It Kanaal fleach. Hy die dat yn in selsmakke tastel (Blériot XI) mei in trijesilindermotor fan 25 hk. De flecht fan Calais nei Dover, in ôfstan fan sirka 45 km duorre 37 minuten.
Blériot wie ek de earste dy't in funksjonearjende iendekker boude.
Nikolaj Gûljajev
Nikolaj Aleksejevitsj Gûljajev (Moskou, 1 jannewaris 1966) is in earder Russysk reedrider. Berne yn de doetiidske Sovjet-Uny kaam er oant en mei 1991 út foar de Sovjet-Uny.
Hy die twa kear mei oan it Wrâldkampioenskip allround en it Wrâldkampioenskip sprint, fjouwer kear oan it Europeesk kampioenskip en twa kear oan de Olympyske Winterspullen (yn 1988 en 1992). Hy waard by dizze kampioenskippen ien kear wrâldkampioen en Europeesk kampioen allround en ien kear Olympysk kampioen. Hy waard ek ien kear allround kampioen fan de Sovjet-Uny. Jannewaris 1988 waard Gûlajev pakt mei 700 kapsules anabole steroiden. Hy mocht derom net meidwaan oan de Europeeske en Wrâldkampioenskippen allround, mar mocht dochs fan start gean op de Olympyske Winterspullen yn Calgary om't er net betrape wie op it brûken fan doping. Yn 1992 stopte Gûljajev mei reedriden op heech nivo fanwegen in blessuere oan syn rêch.
Fogezen
thumb|Lokaasje fan de Fogezen thumb|Fogezen, yn de fierte it [[Swarte Wâld]] thumb|Top fan de Grand ballon De Fogezen is in berchgebiet yn it easten fan Frankryk. It is in middelberchtme mei de Großer Belchen/Grand Ballon as heechste punt (1424 m).
De Fogezen en it Swarte Wâld, skieden troch de Rynfallei, hawwe geologysk in protte mien. De Fogezen besteane meast út granyt en reade sânstien.
Der binne grutte meteorologyske ferskillen tusken de eastkant en de westkant fan it berchtme. De jierlikse delslach is folle heger en de trochsneed temperatuer is leger yn it westen as yn it easten.
Tiberius Cornelis Winkler
thumbnail|Cornelius Tiberius Winkler as konservator fan [[Teylers Museum]] Tiberius Cornelis Winkler (Ljouwert, 28 maaie 1822 - Haarlim, 18 july 1897) wie in Nederlânk anatoom, soölooch en natoerûndersiker, en de earste konservator fan de geology-, paleontology- en mineralogy- ôfdielingen fan Teylers Museum yn Haarlim. Neist it oersetten fan de easrte edysje fan Charles Darwin syn The Origin of Species (1860), skreau hy in grut oantal wurken oer popularisearring fan de wittenskip, benammen dan foar de biology. Hy skreau mear as hûndert artikels, in soad dêrfan rjochte op de edukaasje fan it grutte publyk, lykas hy himsels oplaat hie. In soad fan dizze wurken ferskynden yn Album der Natuur.
Like wichtich wiene syn oersettings fan wittenskiplike wurken yn it Nederlânsk. De ferneamdste dêrfan wie Charles Darwin syn baanbrekkende De oarsprong fan de soarten, dat yn it Nederlânsk ferskynde in jier nei it ferskinen yn it Ingelsk yn 1859. Winkler wie ek in krêftige ferdigener fan de evolúsjeteory, en wol sa dat hy - yn tsjinstelling mei op dat stuit troch Darwin sels - it plak fan de mins yn de evolúsje ta diskusje stelle woe.
Winkler wie in aktive foarstanner fan Volapük, in konstruearre taal útfûn troch de katolike preester Johann Martin Schleyer. Syn jongste broer wie de dokter, sjoernalist en publisist Johan Winkler.
Henri Farman
thumb|right|180px|Henri Farman thumb|250px|MF.11, ien fan harren modellen Henri Farman (berne as Henry Farman) (Parys, 26 maaie 1874 - dêre, 18 july 1958) wie in Frânske fleander, fleanmasine-ûntwerper en fabrikant, tegearre mei syn broer Maurice Farman. Syn famylje wie fan Britsk komôf, mar hy keas foar de Frânske nasjonaliteit yn 1937.
Skriuwplankje fan Tolsum
thumb|200px|Part fan de rjochterside fan de efterkant fan it taffeltsje mei in pear letters sichtber It skriuwplankje fan Tolsum is in skriuwplankje of waakstaffeltsje út de Romeinske tiid mei dêrop de âldst skreaune tekst fan Nederlân. It plankje is fûn by it ôfgraven fan de terp fan Tolsum by Tsjom yn 1914. De tekst is skreaun yn it Latyn.
De oarspronklike ynterpretaasje, troch prefester C.W. Vollgraff, wie dat der in keapkontrakt op stie, wêrby't Stelus, soan fan Riparius, foar 115 sestertiën in ko ferkocht oan Gargilius Secundus. Begjin 21e iuw waard oannimlik makke dat it it lêste part is fan in kontrakt dêr't in jildliening yn fêstlein wurdt, benammen dat dy oan de slaaf Carus werom betelle wurde soe.
De datum dat de ôfspraak optekene waard is ek bekend, nammentlik 23 febrewaris fan it konsultaat fan C. Fufius Geminus, dat is it jier 29 nei Kristus.
Yn 1888 kaam by ôfgravings fan in terp by Bitgum de Hludana-stien oan it ljocht, dy ûnthjitstien is wijd oan de goadinne Hludane. Fan it skriuwplankje, mei de Hludana-stien, kin sein wurde dat dat bewizen binne fan ynfloeden fan de Romeinen yn de Fryske gebieten. Al binne skriftlike boarnen út in gebiet út dy tiid tige seldsum.
Belted Galloway
It ras hat him oanpast oan it libben yn it heechlizzende winige, sompige lân, mei syn earme gerssoarten, fan de regio. De krekte oarsprong fan dit ras is net hielendal dúdlik, mar der wurdt wol tocht dat de wite bân, dy't dit fee ûnderskiedt fan de lânseigen swarte Galloway it gefolch is fan krusing mei de Nederlânske Lakenvelder.
Belted Galloways wurde yn it foarste plak hâlden om it fleis, mar soms wurde sy wol molken. Yn de Feriene Steaten wurde dizze kij wol police car cows en panda cows neamd.
Skaaimerken
Gallowaykij hawwe fan harsels gjin hoarnen (polled). Sy hawwe frijwat lang hier en kinne it hiele jier troch bûten bliuwe en kinne 17 oant 20 jier âld wurde. Bollen wage 770 kg oant 1045 kg, trochsneed 820 kg. De ko waacht 450 kg oant 675 kg, trochstrings 565 kg. Keallen wage yn 't generaal 20 oant 30 kg. Belties binne meast rêstige kij, mar hawwe in sterk memmeynstinkt bewarre en sille har keallen ferdigenje tsjin ûnderstelde bedrigingen.
Rintje van der Brug
thumb|R. van der Brug Rintje van der Brug (Warkum, 3 augustus 1884 - Gouda, 15 febrewaris 1959) wie in Nederlânsk (kristensosjalistysk) politikus.
Novimber 1945 waard er beneamd as fertsjintwurdiger fan de protestantske CDU  yn it need-parlemint; hy wie ek oprjochter en foarsitter fan dy partij en lid fan 1926 oant 1946, mar  gie doe oar nei de PvdA. Fan 1915 oant 1925 wie earder ek aktyf lid yn de Kristlik-Sosjale Partij. Van der Brug wie fral saakkundich op it mêd fan de folkshûsfêsting, mar die ek sosjale saken (sosjale sekerheid, bernetaslach).
Blauspjocht
De Blauspjocht (Sitta europaea) is de ienige soarte út de famylje fan de blauspjochten (Sittidae) dy't yn Nederlân foarkomt. It is de ienige fûgel dy't like maklik by in beam omheech rint as nij ûnderen. Deryn ferskilt er fan de spjochten dy't allinich omheech klimme.
Foarkommen
De Blauspjocht is in koarte dikke fûgel fan likernôch 14 sm. De boppekant, de rêch, de wjukken en boppekant fan de kop is blaugriis. De ûnderkant is by de fûgels dy't yn it noarden en easten fan Jeropa foarkomme wyteftich. De fûgels yn it suden en westen hawwe in wat mear readbrune kleur. Fierder hat er in opfallende swarte eachstreek en in wite kiel.
Fersprieding
De Blauspjocht komt foar yn hast hiel Jeropa útsein it noarden fan Skandinaavje, Skotlân en Ierlân. Dêrnjonken libbet er ek yn grutte dielen fan Sibearje en East-Aazje.
De Blauspjocht is it meast te finen yn bosken mei leafbeammen, meast mei âlde en hege beammen.
Iten
De Blauspjocht yt yn de simmer meast ynsekten, yn de hjerst en winterdeis ek wol sied, beien en nuten. Hurde nuten set er meast fêst tusken de beamskors wêrnei hy se mei syn sterke snaffel stikken makket.
Winterdeis is der ek wol op de foerplanke te sjen, faak in it selskip fan miezen.
Fuortplanting
De Blauspjocht briedt fan ein april oant july yn beammehoalen en spjochtegatten, mar somtiden ek wol yn gatten yn moarren of nêstkasten. Hy makket it nêst net sels mar brûkt meast âlde hoalen dy't net mear brûkt wurde. Faak makket hy de yngong lytser mei klaai sadat hy der sels noch krekt trochhinne past. De 7 oant 9 aaien wurde yn sa'n 2 wiken útbred. De jongen wurde troch beide âlden noch in 24 dagen fuorre foardat se útfleane. Meastentiids is der mar ien nêst per jier.
Renault
thumb|It logo fan Renault sûnt 2009 thumb|right|De trije bruorren Renault thumb|right|Renault Clio thumb|right|Renault Twingo thumb|right|Renault Espace
thumb|right|Renault Spider Renault is in Frânsk automerk.
Begjin
Yn 1898 boude de doe 22-jierrige Louis Renault syn earste auto. In advokaat probearre de auto út en wie sa ûnder de yndruk dat er ien bestelde. Tegearre mei syn bruorren, Marcel en Fernand stifte Louis op 25 febrewaris 1899 Renault Freres. De ûndernimming waakste hurd: fan 2.200 auto's yn 1906 nei 3.800 yn 1908 en yn 1910 al 6.800. Marcel Renault ferûngelokke yn 1903 by de Rally fan Parys nei Madrid. Doe't Fernand Renault him weromluts fanwegen syn sûnens, bleau Louis allinnich oer oan it roer fan it bedriuw.
Yn april 1911 giet Louis nei de Feriene Steaten om te sjen nei de produksjehallen fan Ford. Hy moete Henry Ford en gie werom nei Parys mei de motivaasje om Renault ta ien fan de grutste yndustriële konserns fan Frankryk te meitsjen.
Kriichstiid
De Renault 40 CV wie it topmodel fan Renault, de auto wûn ek de Rally fan Monte Carlo yn 1925 en bruts ferskate rekords. Fan 3 oant 4 juny lei in 40 CV yn 24 oeren persys 3384,749 kilometer ôf. Oer in tiidrek fan 24 oeren ried de auto yn trochslach 141,031 kilometer de oere, in prestaasje yn dy tiid. Bentley bruts in pear moanne letter it rekord wer, mar de nije 40 CV bruts opnij it rekord.
It bedriuw hie in soad te lijen fan de delgong fan de beurs, mar it kaam de klap wer te boppe doet hja yn 1930 en jierren dêrnei mei faasje in protte nije modellen yntrodusearje, lykas de Nervastelle, de Reinasport en de Nervasport. Renault komt al gau side oan side te stean op de bûlevards mei Rolls-Royce en Hispano Suiza.
Yn de Twadde Wrâldkriich, namen de Nazys it fabryk oer. Renault wegere foar harren tenks te meitsje, dat hy moast yn stee dêrfan frachtweinen meitsje. Louis Renault waard nei de befrijing fan Frankryk yn 1944 arrestearre. Noch ear't de rjochtsaak begûn ferstoar er yn de finzenis, mar hoe't dat krekt bart waard nei dúdlik. Op basis fan de oanklacht, dy noch net bewiisd wie, waard de steat de baas fan Renault. Nei de Twadde Wrâldkriich wurdt de populêre 4CV yntrodusearre.
50-er jierren
Yn de fyftiger jierren waard der in soad eksperimintearre mei aerodynamika. Yn de jierren sechtich waard der úteinlik foarútgong boekt troch Renault middels it eksperimintele ferline út de jierren ’50. De Renault 16 waard troch Dreyfus yntrodusearre as it nijste model fan Renault en mei dit nije model hie it konsern ek in wrâldprimeur. De foarm, it efterlizzende idee en de fabrikaazje waard ferneamd yn de ynternasjonale autoparse. Saviem waard oernaam troch Renault.
60-er jierren
Yn de sechtiger jierren hearde it Amerikaanske automerk AMC-Rambler ek by it konsern. Renault waard ek eigener fan de American Motors Corporation, ûnder oaren eigener fan Jeep. Yn 1987 ferkoft Renault AMC oan Chrysler.
70-er jierren
Yn de santiger jierren begûn Renault in eigen Formule 1-team. De RS 01 waard de auto dêr't mei reest waard. Yn 1978 waard Reanult yn de 24 oer fan Le Mans earste mei de Alpine A442B. De súksessen yn de autosport wuaarden troch Renault fuortset yn de persoane-auto’s dy’t se meitsje. Sa yntrodusearre Renault ein 70-er jierren in populêre turbotechnology yn de motortechnyk foar de persoanewein. Yn 1984 yntrodusearre Renault de Espace, makke troch Matra. Renault naam Mack oer.
90-er jierren
Yn 1999 naam it Frânske autokonsern in behearskjend besit yn it Japanske automerk Nissan en begûn dêrmei in alliânsje tusken de twa autofabrikanten.
Hjoed de dei
Tsjintwurdich is Renault ien fan de grutste autofabrikanten yn Jeropa en is merklieder op it kontinint. De automerken Dacia, Nissan, Renault Samsung Motors en Renault hearre ta de Groupe Renault.
John Rambo
John Rambo is ferneamd fiktyf personaazje dat for it earst ferskynde yn 'e roman First Blood, fan David Morrell, út 1972, mar dat benammen bekendheid krigen hat troch de earste trije films fan 'e Rambo-mediafranchise, dy't fan 1982 oant 1988 ferskynden. Yn alle films waard syn rol spile troch akteur Sylvester Stallone. Rambo is in traumatisearre kommando út it Amerikaanske Leger en in feteraan út 'e Fjetnamoarloch. It personaazje waard yn 'e Westerske popkultuer sa bekend dat de namme 'Rambo' no brûkt wurdt om in Einzelgänger oan te tsjutten dy't útblinkt troch domdrystens en waans earste refleks is om foar it oplossen fan problemen altyd werom te fallen op it gebrûk fan geweld.
Namme
Yn 'e oarspronklike roman First Blood, fan David Morrell, út 1972, wurdt de haadpersoan inkeld 'Rambo' neamd. Pas yn 'e earste film út 'e Rambo-searje krige de man in foarnamme: John. De efternamme Rambo is fan Noarske of Sweedske oarsprong. (Nettsjinsteande dat wurdt yn wurken fan 'e franchise ferteld dat Rambo fan mingd Dútsk en Yndiaansk of Italjaansk en Yndiaansk etnysk komôf is.) Neffens Morrell ûntliende er de namme oan 'e Rambo, in fariëteit apel, dy't ferneamd wie nei de teler, de kolonist fan Sweedsk komôf Peter Gunnarsson Rambo (1612-1698).
Swarte Wâld
thumb|Lokaasje Swarte Wâld thumb|Lânskip yn it Swarte Wâld It Swarte Wâld is in berchgebiet yn de Dútske dielsteat Baden-Wuertemberch. It is in middelberchtme mei de Feldberg as heechste punt (1493 m). De Fogezen en it Swarte Wâld, skieden troch de Rynfallei, hawwe geologysk in protte mien.
John Rambo
Jonkheid
John Rambo waard berne op 12 april 1950 yn Bowie, yn 'e Amerikaanske steat Arizona, as de soan fan Reevis Rambo (1922-2000) en dy syn frou Helga (1926-1969). Syn heit wie in hynstefokker mei in eigen ranch. Yn 'e film Rambo: First Blood Part II wurdt sein dat Rambo fan mingd Dútsk en Yndiaanske etnysk komôf is, mar yn 'e ferboeking fan dyselde film is te lêzen dat syn heit fan etnysk Italjaansk komôf is, wylst syn mem in Navaho-Yndiaanse wie. Akteur, senarioskriuwer en regisseur Sylvester Stallone hat yn fraachpetearen oanjûn dat er him Rambo as teenager foarstelt as de populêrste jonge fan 'e middelbere skoalle, dy't goed is yn sport en op wa't alle famkes fereale binne.
Swarte Wâld
Toerisme
De stêd Freiburg yn it súdlike part fan it Swarte Wâld hat in histoarysk sintrum. Eastlik dêrfan leit de Titisee, in berchmar op 845 meter boppe seenivo. Yn de omkriten fan de Titisee binne in protte wintersportfasiliteiten. De Feldberg mei 1493 meter is it heechste punt fan it Swarte Wâld en winterdeis in bekend skyplak. De Triberger wetterfal, sa’n 40 km noardlik fan de Titisee, is de grutste wetterfal fan Dútslân (falhichte 163 m).
Yn it noarden fan it Swarte Wâld leit de Schwarzwaldhochstrasse. In dyk op 800-1000 meter hichte mei sicht op de Rynfallei. Der binne ferskillende skyliften foar alpine-skyen en skyskânsen. Noardlik fan de Schwarzwaldhochstrasse leit it Naturpark Schwarzwald Nord/Mitte. De stêd Baden-Baden is in ferneamd kuersintrum mei ferskillende swimbaden/termaalbaden. De stêd is ek bekend as sintrum foar keunst en kultuer, mei it Festspielhaus Baden-Baden as it grutste teater fan Dútslân. It kasino draacht ek tige by oan de bekendheid fan de stêd.
John Rambo
Fjetnamoarloch
Rambo melde him op 6 augustus 1964 mei santjin jier oan as frijwilliger by it Amerikaanske Leger, hoewol't er yn 'e film Rambo úthâldt dat er as tsjinstplichtige nei Fjetnam stjoerd is. Yn elts gefal waard er yn jannewaris 1966 soldaat by de lânmacht, nei't er ein 1965 slagge wie foar syn eineksamens op 'e Rangeford High School. Yn septimber 1966 waard er yn it ramt fan 'e Fjetnamoarloch foar it earst útstjoerd nei Súd-Fjetnam. Nei't er yn 1967 yn 'e Feriene Steaten weromkeard wie, folge er in oplieding ta kommando yn Fort Bragg yn Noard-Karolina, dêr't kolonel Sam Trautman syn befelfierend ofsier waard. Ein 1969 waard er mei de ienheid fan Trautman wer útstjoerd nei Fjetnam, dêr't er militêre ferkenningsmisjes oer lange ôfstannen ûndernaam.
Swierrichheden yn 'e Feriene Steaten en nije misjes
Rambo syn weromkear yn 'e Feriene Steaten waard foar him in bittere teloarstelling doe't er murk dat in grut part fan 'e Amerikaanske befolking in grouwéligen hekel oan feteranen hie, dy't se beskôgen as "babymoardners". Hy krige ek lêst fan syn ûnferwurke oarlochsferline, dat by him late ta in oanboazjende foarm fan posttraumatysk stress-syndroom. Rambo bedarre yn 'e marzje fan 'e maatskippij en begûn oan in omdoarmjend bestean. Yn 1982 swalke er nei it adres fan syn âlde legermaat Delmar Barry, mar dêr oankommen ûntdiek er dat syn freon ûnderwilens ferstoarn wie oan kanker as gefolch fan bleatstelling oan it ûntblêdingsmiddel Agent Orange, dat yn Fjetnam troch it Amerikaanske Leger op rije wize ynset wie. Rambo besefte dat fan syn âlde kommando-ienheid hy no de lêste oerlibbene wie, kolonel Trautman net meirekkene.