cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fyftjinde Wyk
De namme Fyftjinde Wyk jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Vijftiende Wijk.
Oberspreewald-Lausitz
Oberspreewald-Lausitz is in bestjoerlik distrikt yn de Dútske dielsteat Brandenboarch en hat 120.023 ynwenners. It waard oprjochte yn 1993.
Skânsspringen
thumb|right|200px|De Holmenkollbakken yn Noarwegen Skânsspringen is in wintersport dêr't op sky's fan in skâns sprongen wurdt. It doel derby is om sawol sa fier mooglik, as sa moai mooglik te springen.
Skânsspringen wurdt yndividueel beöefene. Dernêst binne der lannewedstriden dêr't fjouwer springers fan elts lân om bar oan de start ferskine.
Skyfleane is in ekstreme foarm fan skânsspringen wêrby fan in ekstra grutte skâns ôf sprongen wurdt. Dy sport is populêr yn Skandinaavje, de Alpenlânnen, Poalen, Ruslân, Tsjechje en Japan.
De sprong
thumb|V-styl De technyk fan it skânsspringen is yn 'e rin fan de foarige iuw bot feroare. Yn de begjinjierren hâlden de springers harren sky's nêst elkoar en makken in rotearjende beweging mei harren earmen. Nei alle gedachten om de beweging fan fûgels nei te dwaan. Letter hâld men de earmen stiif by it liif lâns. In grutte feroaring in it skânsspringen kaam troch de yntroduksje fan de ‘V-styl’ begjin jierren '90 troch de Sweed Jan Boklöv. By dy styl wurde de sky's yn in V-foarm brocht en wurdt it liif safier mooglik, tusken de twa sky's hâlden. Dêrtroch fange je mear wyn en wurde je fierder droegen. Yn de earste jierren nei de yntroduksje fan dy styl kende de sjuery foar dizze, yn har eagen lilke, styl minder punten ta, mar dat waard rom kompensearre trochdat men fierder springe koe mei dizze styl.
De lâning
In saneamde ‘Telemark-lâning’ skoart better by de sjuery as in gewoane lâning mei twa parallelle sky's. By de ‘Telemark’ neamd nei de Noarske provinsje Telemark bûcht de springer fuort nei de lâning ekstra fier troch ien foet. Dy manier fan lannen is muoilik en dêrmei lit de springer sjen dat hy de lâning goed ûnder kontrôle hat. By tige fiere sprongen wurdt út grûn fan feiligens faak de parallelle lâning brûkt, mar dat kostet dan al wer punten by de sjuery.
Puntetelling
In skânsspringer kin in wedstriid winne troch de measte punten te beheljen. Hja behelje punten foar de ôfstân en de styl fan de sprong. As in springer eksakt op it K-punt lânet, kryt hy 60 punten. Eltse meter mear betsjut 1,8 punt derby en eltse meter minder betsjut 1,8 punt derôf. Dan krije de springers ek noch punten foar de styl. Bij alle wedstriden binne der 5 sjuery leden oanwêzich. Dy ha de taak de sprong te beoardieljen. Fuort nei de sprong moatte se in skoare trochjaan dy't tusken de 0 en de 20 punten leit. As elts sjuerylid dat dien hat, wurde de heechste en de leechste punten der fan ôf lutsen, en wurde de oerbleaune skoares by elkoar opteld en tegearre mei de punten foar de sprong wurd dat dan de einskoare foar de springer.
De skânsen
De wedstriidskânsen binne der yn ferskillende ôfmjittings. By de yndieling fan skânsen wurdt gebrûk makke fan it K-punt. It K-punt stiet foar it kritike punt. Dat is de ôfstân die ûnder normale omstannichheden troch goeie skânsspringer feilich sprongen wurde kin. De measte wedstriidskânsen binne K90- of K120- skânsen.
Fierder is de gebrûklike yndieling in de skânsen sa yndield:
Materiaal
By it skânsspringen wurde yn fergeliking mei it alpineskyen bredere en langere sky's brûkt. De pakken binne fan in soart skomrubber. Der jilde strange materiaal foarskriften, sawol foar de sky's as foar de pakken. Wat al en net mei hinget ôf fan de lingte en it gewicht fan de springer.
Tennis op de Olympyske Simmerspullen 1900
150px|thumb|right|Tennis tidens de Spullen fan 1900
De Olympyske Simmerspullen 1900, ek wol de IIe Olympiade neamd waarden yn 1900 yn Parys, Frankryk hâlden. It tennis waard hâlden yn it Cercle de Puteaux.
De Gratama
De Gratama is in Fryske kultuerpriis fan de gemeente Smellingerlân.
Eibertsgeasten
Eibertsgeasten is in buorskip ûnder Nyegea yn de gemeente Smellingerlân. Hy leit yn it suden fan de himrik, súdeastlik fan Aldegea en súdwestlik fan De Pein yn de polder Nijegeaster Finnen. East fan Eibertsgeasten leit de haven en suveringsynstallaasje fan Drachten.
De âldste fermelding is, foar safier bekend, yn 1664 wannear't it as Egberts Gaesten fermeld waard. Yn it begjin fan de 18e iuw waard it plak fermeld as Egberts Gaatsen en in iuw letter komt ek de beneaming De Gaasten njonken Egbertsgaasten foar.
De Gratama
Akteur Rutger Hauer krige De Gratema yn 2009 omdat de woartels fan syn fak yn Fryslân lizze. Hy spile yn it begjin fan syn karriêre yn produksjes fan it Drachtster toanielselskip Noorder Compagnie.
Eibertsgeasten
Yn 1943 binne yn in grêfhichte by Eibertsgeasten oerbliuwsels fan de Steanfoetbekerkultuer út de Brûnstiid fûn. Yn 1989 en 1990 binne der troch it Frysk Museum opgravingen dien yn de buorskip wêrby't in Mesolitysk kampemint bleatlein waard, dêr't mei oantoand waard dat it gebiet earder alris bewenne wie, yn de middenstientiid.
Sûkerbôle
thumb|right|200px|In Fryske sûkerbôle. Sûkerbôle is in bôlesoart dêr't sûker yn meibakt wurdt. De bôle is it meast bekend as Fryske sûkerbôle, mar ek yn oare dielen fan Nederlân wurdt sûkerbôle bakt, lykas yn Limburch en klontjesmik yn Noard-Brabân.
De Gratama
Yn 2018 gie De Gratema nei 'potsemakker' en byldhouwer Jan Ketelaar.
Sûkerbôle
It ferskil tusken de soarten is dat yn de Fryske sûkerbôle mear sûker sit, 40 persint, tsjin 25 persint sûker yt de Noard-Brabânske ferzje. Ek sit yn de Fryske sûkerbôle kaniel.
Skiednis
Yn de rin fan de tiid is de foarm fan de sûkerbôle feroare fan in platte bôle nei in rjochthoekige foarm.
Yn Fryslân waard sûkerbôle kado jûn oan memmen dy't in famke krigen ha. (In krintekeek by in jonkje).
It tameitsjen
Knyp in moai glêd daai fan alle yngrediïnten, útsein de greinsûker, en lit dat yn in potsje, mei foly ôfdutsen, goed 20 minuten rize. Triuw it rize daai plat en rôlje it ta in baltsje. Lit it dan wer rize. Nei 20 minuten moat de greinsûker tafoege wurde; ferspriedzje dit lyk oer it daai. Beblomje de ûndergrûn en triuw dêrop it daai ta in plak, tear dit op en triuw it op 'e nij plat. Rôlje no it daai stiif op en triuw de rolle mei de naad nei ûnderen yn in ynfette keekfoarm. Lit it daai no 45 minuten rize ûnder foly.
Pita Grilk
Pita Grilk (folút: Pita Louise Grilk; Skiermûntseach, 21 july 1905 – Ljouwert, 16 maaie 1980) wie in Frysk dichteresse, dy't poëzij skreau yn har memmetaal, it Skiermûntseagerske dialekt. thumb|left|260px|[[Gedicht fan Pita Grilk op it strân fan Skiermûntseach, in ûnderdiel fan 'e Taalrûte dêre.]]
Libben
Grilk wie in dochter fan in Skiermûntseachske seekaptein by de keapfardij, Louw Grilk, en dy syn frou Pietje Schaafsma. Tegearre mei har suster Janet studearre hja oan in konservatoarium. Nei harren oplieding fêstigen de susters harren yn 1929 yn Ljouwert, dêr't Pita piano- en oargelles joech en har suster sjong- en spraakles. Grilk wie ek oargeniste fan de minnistegemeente fan Grou.
As dichteresse publisearre hja fersen yn har memmetaal, it Skiermûntseagersk. Ien fan har gedichten waard yn 2010 op in stien yn 'e Taalrûte fan Skiermûntseach ferivige. Yn dat gedicht tekenet hja de sfear fan it strân fan it eilân, dêr't in minske, konfrontearre mei de ûnbidigens fan 'e eleminten, net oars kin as him neatich fiele. Ek hat Grilk meiwurke oan 'e samling folksferhalen fan dr. Ype Poortinga en oan 'e earste wurdlist fan it Skiermûntseagersk, de Wezzenlist fan it Schiermonnikoogs, út 1968, fan Douwe Fokkema sr.
Wurk
thumb|Boeken in bibleteek Skiermûntseach
Henk Wolf
Hendrikus Abraham Ytsen (Henk) Wolf, (Utert, 25 febrewaris 1973) is taalkundige.
Publikaasjes
Hy publisearret oer de relaasje tusken syntaksis en sosjolinguïstyk, oer wurdfolchoarder yn it Frysk, taalferoaring en ferskate oare syntaktyske ûnderwerpen. Wolf wurket dêrneist as kollumnist. Hy publisearret ûnder oare yn it Frysk Deiblêd, Pompeblêden en Doar.
Ungemak
Op 5 april 2015 ried Wolf yn syn Jeep fanút Aldegea by Garyp lâns, doe't der in merkel troch syn foarrút fleach en him mei de snaffel of ien fan 'e poaten yn it rjochtereach ferwûne. Hy hie lokkigernôch noch de tsjintwurdichheid fan geast om 'e auto útrôlje te litten. Nei't foarbygongers in ambulânse skille hiene dy't him nei it sikehûs yn Ljouwert ta brocht, waarden by in operaasje fearkes en glêssplinters út it each helle. Nei noch in operaasje yn it akademysk sikehûs yn Grins krige Wolf te hearren dat er foargoed blyn wêze soe yn syn rjochtereach. In moanne letter begûn er lykwols wer ljocht en kleurflakken te sjen, mei't syn netflues út himsels begûn op te betterjen. De dokters stiene foar in riedsel en neamden it in medysk wûnder. "Bizar, jong," sei Wolf sels yn in fraachpetear mei Asing Walthaus fan 'e Ljouwerter Krante, "Sa skerp as myn linkereach sil it net mear wurde, en myn rjochtereach hat muoite mei it waarnimmen fan 'e kleur grien." Wolf hat no in kontaktlins fan +14, en moat bûtendoar in sinnebril op hawwe om mooglike UV-skea foar te kommen. Hy skreau oer it foarfal it Nederlânsktalige boek Een meerkoet in mijn oog.
Bissau
right|thumb|260px|De grutte Katedraal fan Bissau Bissau is de haadstêd fan it West-Afrikaanske lân Guinee-Bissau. Der wenje ûngefear 355.000 minsken (2004) en is de grutste stêd fan it lân. Bissau leit yn it deltagebiet fan de rivier Geba en hat in haven.
Skiednis
In protte gebouwen fan de stêd binne ferneatige yn de boargeroarloch fan Guinea-Bissau (1998 - 1999), it Presidintsjeel Paleis en it Frânsk Kulturele Sintrum (no werboud) ynbegrepen.
Nijsgjirrichheden
De stêd is bekend troch it jierliks karnaval. Wichtige attraksjes binne it troch de Portegezen boude fort Fortaleza de São José da Amura barracks út de 17e iuw mei it mausoleum fan Amílcar Cabral.
Santiago de Chile
Agglomeraasje Santiago
Gemeentes yn de agglomeraasje Santiago
thumb|left|350px|Gemeentes binnen de agglomeraasje Santiago thumb|right|260px|Satellytbyld fan Santiago (boarne: [[NASA)]]
thumb|center|800px| Noardeast Santiago, mei op de eftergrûn Apoquindo en Sierra de Ramón
Fûgelhoeke
De Fûgelhoeke is in mar yn de gemeente Súdwest-Fryslân, earder yn Nijefurd. It is in diel fan de Moarre benoarden Nijbuorren en Himmelum. De mar foarmet mei de Lytse Pôle ien mar dy't troch de Fangdyk, tusken Himmelum en de Oskepôle, ôfsluten is fan de Moarre. It fytspaad Moarrepaad fan Galamadammen nei Himmelum rint lâns de Fûgelhoeke en de Moarre. De mar leit yn it natuergebiet De Fluezen dat yn behear is by It Fryske Gea. De mar is yn 2006 útbaggere om de ferdrûging fan it gebiet tsjin te gean.
De namme Fûgelhoeke jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Vogelhoek.
Nederlânske Taaluny
thumb|right|300px|Blau: Lidsteaten fan de Nederlânske Taaluny. Ljocht blau: Net-Nederlânsk taalgebiet yn lidsteaten. Read: Spesjale bannen mei Taaluny. Giel: Oare gebieten wêr't Nederlânske of Afrikaansk sprutsen wurdt.
De Nederlânske Taaluny (Nederlânsk: Nederlandse Taalunie), gauris ôfkoarte ta NTU, is in ynternasjonaal gearwurkingsferbân dêr't de leden gearwurkje op it mêd fan de Nederlânske taal, taalûnderwiis en letteren. De organisaasje waard nei it ûndertekenjen fan it Taalunyferdrach fan 9 septimber 1980 stifte troch de oerheid fan Nederlân en Flaanderen. De Taaluny is stifte yn it belang fan it mienskiplike belied fan de taal, it ûnderwiis yn it Nederlânsk en de taalbesibbe kultuer. Sûnt 12 jannewaris 2005 is ek Suriname lid fan de Uny.
Taaluny
De Taaluny hat besletten ta:
Yn de boppesteande organen wurdt Suriname net fertsjintwurdige, omdat dat lân in assosjaasjelid is.
It Nederlânsktalich ûnderwiis yn West-Dútslân, oarstalich Belgje en Noard-Frankryk krije ûnder oare ek stipe fan de Nederlânske Taaluny. De Uny stribbet nei nauwe bannen mei Súd-Afrika, alhoewol’t dizze nettsjinsteande it grutte tal Afrikaansksprekkenden, gjin lid is fan de Uny. De Taaluny hat ek spesjale bannen mei Yndoneezje, dêr’t Nederlânsk noch ridlik behearske wurdt. De Taaluny hat gjin observaasjelidden, wat in soad oare taalorganisaasjes al hawwe.
Suriname
Op 12 desimber 2003 ûndertekenen de Nederlânske steatssekretaris Medy van der Laan, fan Kultuer, as foarsitter fan it Komitee fan Ministers fan de Nederlânske Taaluny, en Walter Sandriman, de Surinaamske minister fan Underwiis, yn Brussel in assosjaasje-oerienkomst. De ratifikaasje troch it parlemint fan Suriname waard dien yn desimber 2004, en op 12 jannewaris 2005 waard Suriname offisjeel it tredde lid fan de Taaluny.
It Taalunyferdrach
De offisjele titel fan it Taalunyferdrach is:
It is ûndertekene yn Brussel, op 9 septimber 1980.
Yn it Taalunyferdrach wurdt de doelstelling fan de Taaluny sa beskreaun:
De Nederlânske Taaluny hâldt him ek dwaande mei de stavering fan de wurden en jout dêrta it Griene Boekje út. De op ien nei lêste ferzje fan it boek waard útbrocht yn 1995. Yn oktober 2005 is foar it earst in nije ferzje útbrocht fan dat eksimplaar út 1995. It wie de ynstek om alle tsien jierren de stavering nei te sjen, mar begjin juny 2008 makke de Taaluny bekend dat dit yn 2015 net barre sil.
De Taaluny is as yntergûverneminteel orgaan unyk. Nearne oars yn Jeropa binne der fuort fergelykbere ynstellings.
Priisútrikkingen
Fan 1986 ôf is de Prijs der Nederlandse Letteren by de Taaluny ûnderbrocht. Dizze priis bestiet sûnt 1956, en wurdt iens yn de trije jier útrikt foar oarspronklik Nederlânsktalich proaza of poëzy. It Komitee fan Ministers, dat oan it haad fan de Taaluny stiet, beneamd de ûnôfhinklik sjuery dy’t de priis takent. De Taaluny rikt fierder alle jierren de "Taalunie Toneelschrijfprijs" út oan in skriuwer fan in Nederlânsk toanielstik dat yn it teaterseizoen dêrfoar yn premjêre gien is. Op it lêst hat de Taaluny de Inktaap, in literêre priis dy’t elts jier troch skoaljongen en skoalfanken út de boppebou fan it foartset en middelber ûnderwiis útrikt wurdt oan ien fan de troch de Taaluny nominearre boeken.
Literatuerskiednis
Op 23 febrewaris 2006 waarden it earste part (Midsiuwen) en it lêste part (19145-2005) fan in nije 9-dielige skiednis fan de Nederlânsktalige literatuer, skreaun ûnder lieding fan de Taaluny, yn de Grutte Tsjerke yn Breda oanbean oan kroanprinses Maxima Zorreguieta fan Nederlân en prinses Mathilde d’Udekern d’Acoz fan Belgje.
Afrikaansk
Omdat it Afrikaansk yn Súd-Afrika ek diel út makket fan de Nederlânske taalfamylje, gean der al mear stimmen op foar oansluting fan Afrikaansk by de Taaluny. Steatssekretaris Frans Timmermans hat yn febrewaris 2008 op besyk west yn Súd-Afrika en hat ferskate petearen fiert mei Súd-Afrikaanske bewâldfierders. Timmermans hat by syn besyk sein dat it Afrikaansk út it ‘ferdomhoekje’ helle wurde moat en dat de posysje fan de taal fersterke wurde moat. Oansluten fan it Afrikaansk by de NTU sil de status fan dy taal fergrutsje, dêrnjonken sil de taal ek stipe krije fan de NTU.
It falt al te betwivelje oft de taal gau by de NTU komme sil. It Súd-Afrikaanske regear sil ûnderhannelje moatte oer ta treden ta de NTU. Dit sil it regear fan dat lân ek jild kostje en it sil de posysje fan it Afrikaansk sterker meitsje. Dit giet yn tsjin it belied fan it Súd-Afrikaanske regear.
In oare mooglikheid is dat de Afrikaanske mienskip harren oanslút by de NTU mei in assosjaasjeferdrach, te fergeliken mei it ferdrach mei Suriname. De ynstânsje dy’t dan yn byld komt is de Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns (Frysk: Súd-Afrikaanske Akademy foar Wittenskip en Keunst).
Gaaster Feart
De namme Gaaster Feart jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Nieuwe Gaastervaart.
List fan Fryske keatsferienings
List fan Fryske keatsferienings:
Kolgoes
Kolgoes is de namme foar mear as ien fûgelsoarte:
Stikstof
Stikstof is in gemysk elemint mei symboal N en atoomnûmer 7. Stikstof is in kleurleas net-metaal. Losse atomen fan it elemint binne tige reaktyf en foarmje hast altyd distikstofgas (N<SUB>2</SUB>) as se tichtby in oar stikstofatoom binne.
Snaffel
right|300px In snaffel of snabel is de bek fan een fûgel.
Bou
De snaffel fan in fûgel bestiet út hoarnich materiaal en hat yn de rin fan de evolúsje fan de fûgels de kaken en tosken ferfongen. Tosken binne yn ferhâlding swier en foar in dier dat trochgeans fleant is it wichtich om sa licht mooglik boud te wêzen. Guon fûgelsoarten hawwe lytse kartels oan de snaffel dy't oan tosken tinken dogge.
Ite
In fûgel brûkt syn snaffel ûnder oaren om iten te pakken, mar troch it ûntbrekken fan tosken is it kôgjen ferfongen troch in tal oare funksjes. Guon fûgels hawwe in krop, in útstyksel fan de slokterm op de hichte fan de kiel dêr't de earste faze fan de fertarring plakfynt. Dernei giet it iten nei de mage. Sieditende fûgelsoarten slokke stientsjes troch, dy't yn de mage helpe it iten te fermeallen. Fleisiters slokke grutte parten fan harren proai yn ien kear troch en spuie de net te fertarren dielen, sa as bonken en hier, wer út yn de foarm fan braakballen.
Selsferdigening
Foar harren ferdigening brûke fûgels earder harren wjukken of poaten dan harren snaffel. Fûgels mei lange en spitse snaffels meie wol pikke. Se mikke dan faak op de eagen fan harren bedriger.
Fûgels mei koarte sterke snaffels sa as pappegaaien sille earder bite. Under inoar fjochtsje dizze fûgels lytse konflikten út troch inoar mei de poaten te pakken. Earnstige rûzjes wurde mei harren sterke snaffel útfjochte, wêrby't se elkoar slim ferwûnje kinne. Pappegaaien sille it fjochtsjen mei harren snaffel dan ek safolle as mooglik mije.
Taalgebrûk
Somtiden wurdt snaffel ek brûkt foar de bek fan it Fûgelbekdier, in soarte út de klasse fan de Sûchdieren. Yn it taalgebrûk wurdt mei snaffel ek wol op de mûle fan in minske doeld: "Hâld dyn snaffel." ("Hâld dy stil").
Wurdsiker
thumb|200px|right|Wikipedia Wurdsiker thumb|200px|Wurdsiker Alvestêdetocht'' In wurdsiker of trochstreekpuzel is in puzel of wurdspul, wêrby't in bepaald oantal wurden fûn wurde moat yn in blok (letterfjild) fold mei letters. Dy wurden kinne fan links nei fan rjochts en fan rjochts nei links skreaun wêze, horizontaal of fertikaal, mar ek diagonaal. Deselde letters kinne meardere kearen brûkt wurde. Faak stiet by de puzel in list fan de wurden dy't fûn wurde moatte, mar der besteane ek farianten wêryn't de spiler sels sykje moat om de wurden te finen. De wurden fan in puzel hawwe meast mei in tema te krijen (bygelyks de wurdsiker oer de wikipedia hjirnjonken. It bart ek wol dat it tema en de foarm fan de puzel mei elkoar te krijen hawwe, lykas de wurden oer de Alvestêdetocht op in Alvestêdekrúske. Faak foarmje de oerbliuwende letters, dy't dus net trochstreke binne, de oplossing fan de puzel.
Wurdsikers steane krektas krúswurdpuzels faak yn kranten en tydskriften. Sa steane der wurdsikers yn de Friesland Post en it magazine fan It Fryske Gea. Trochstreekpuzels wurde ek wol brûkt as lesmateriaal by it learen fan de stavering. Der besteane ek websiden dêr't online wurdsikers makke wurde kinne.
De wursiker is betocht en foar it earst publisearre troch Norman E. Gibat in the Selenby Digest op 1 maart 1968. Yn Nederlân wie it M. Sanders dy't de wurdsiker yntrodusearre yn syn puzelboekjes. Ein jierren tachtich ferskynden ek Fryske wurdsikers yn puzelboekjes.
Nith
De Nith (Skotsk-Gaelysk: Abhainn Nid) is in rivier fan 114 km langte yn it súdwesten fan Skotlân. It is de sânde rivier fan Skotlân neffens lingte. De rivier ûntspringt yn East-Ayrshire en rint troch Dumfries and Galloway om yn Dumfries út te mûnjen yn de Solway Firth. It gebiet dêr 't de rivier troch streamt hjit Nithdale (histoarysk bekend as "Stranit" fan Skotsk-Gaelyske: Strath Nid, "delling fan de Nith").
Wurdsiker
In strategy foar it oplossen fan in wurdsiker is om de begjinletter fan it wurd te sykjen, en fan dy letter út yn elke mooglike rjochting te sjen oft it wurd foarme wurdt. In oare strategy is te sykjen nei letters út in wurd dy't net faak foarkomme, en dus net sa faak yn it letterfjild stean sille. Foarbylden hjirfan binne de Y, X en Q.
Nith
Sydrivieren
Fan stream op nei stream ôf:
Wurdsiker
In fariant fan de wurdsiker is de slangesiker of kronkelwurdsiker (Ingelsk:’Snake word’. Hjiryn steane de letter fan de puzel njonken elkoar, mar op sa'n manier dat der bochten makke wurde moatte om de wurden te foarmjen. De wurden fan de slangesiker sitte oan elkoar fêst en ha ûnderling gjin oerlaapjende letters. De letters fan elk ferburgen wurd yn it letterfjild binne yn ferskate rjochtingen en hoeken mei elkoar ferbûn. Dat kin fan links nei rjochts, horizontaal of fertikaal, mar noait diagonaal. De begjinletter fan it earste kronkelwurd stiet by guon slangesikers oanjûn. De wurden ha meastentiids te krijen mei in tema. By guon slangesikers moatte de wurden ôfklaat wurde út in beskriuwing. De einoplossing is faak it oerbliuwende wurd, mar ek wol it lêste wurd fan de of dat oerbliuwt of it lêste wurd fan de rigeFaak is it oerbliuwend wurd de einoplossing fan slangesikers.
Isla Fisher
Isla Fisher (útspr.: ['a:ila 'fɪʃəɹ], likernôch "aaila fisjer"; folút: Isla Lang Fisher; Maskat (Omaan), 3 febrewaris 1976) is in Britsk-Australysk aktrise en skriuwster fan Skotsk etnysk komôf. Nei't se as tiner twa romans skreaun hie, begûn se yn 'e njoggentiger jierren har karriêre as aktrise mei in fêste rol yn 'e Australyske soapsearje Home and Away. Yn 2005 briek se ynternasjonaal troch mei har optreden yn 'e Amerikaanske film Wedding Crashers. Fisher troude yn 2010 mei de Ingelske komyk Sacha Baron Cohen.
Nith
Delsettingen oan de Nith
right|250px|thumb|De Nith by Ellisland Farm
Sybrand van Haersma Buma (1965)
Sybrand van Haersma Buma (Warkum, 30 july 1965) is in Nederlânsk politikus fan it CDA. Alhoewol't syn offisjele namme Van Haersma Buma is, wurdt dy faak ôfkoarte ta Buma. Hy wie fan 2010 oant 2019 fraksjefoarsitter fan dy partij yn 'e Twadde Keamer. Op 18 maaie 2012 waard Van Haersma Buma keazen ta partijlieder, wêrnei't er op 30 juny formeel beneamd waard. Earder dielde er it partijliederskip mei fise-minister-presidint en minister Maxime Verhagen en partijfoarsitter Ruth Peetoom. Yn 2019 waard Van Haersma Buma oansteld as boargemaster fan Ljouwert.
Rhythm and blues
Rhythm-and-blues is in muzyksjenre mei ynfloeden út jazz, gospel en blues, oarspronklik ûntstien by de Afro-Amerikaanske artysten. De term waard yn 1947 ynfierd troch Jerry Wexler fan Billboard magazine. It moast yn it plak komme fan race music (rassenmuzyk), in term dy't misledigjend opfetten waard troch de swarte mienskip yn de Feriene Steaten.
Isla Fisher
Jonkheid en oplieding
Fisher waard yn 1976 berne yn 'e Omaanske haadstêd Maskat, as de dochter fan Brian Fisher en dy syn frou Elspeth Reid, dy't allebeide fan Skotsk komôf wiene. Har heit, in bankier, wurke doedestiden yn Omaan foar de Feriene Naasjes. Doe't se njoggen moanne âld wie, ferhuzen Fisher har âlden mei har werom nei Bathgate, yn Skotlân, en doe't se seis jier wie, emigrearre it gesin nei Austraalje, dêr't Fisher en har fjouwer bruorren fierder opgroeiden yn Perth, de haadstêd fan 'e dielsteat West-Austraalje.
Rhythm and blues
Skiednis
Rhythm-and-blues wie ien fan de foargongers fan rock-'n-roll. It befette sterke ynfloeden út de jazz, jumpblues en gospel, mar beynfloede op syn beurt ek de jazz. Rhythm-and-blues, blues en gospel waarden kombinearre mei bebop om hardbop te meitsjen.
Isla Fisher
Jonkheid en oplieding
Nei eigen sizzen hie se yn Perth in geweldige jeugd mei in "tige bûtendoarich libben". Har earste aktearûnderfining die Fisher op 'e legere skoalle op. Mei achttjin jier skreau hja mei help fan har mem de tinerromans Bewitched en Seduced by Fame. Beide waarden goed ferkocht. Letter soe se yn in fraachpetear fertelle dat se perfoarst skriuwster fan berop wurden wie as har aktearkarriêre op 'e non rûn wie.
Rhythm and blues
Skiednis
In soad muzikanten makken jazz en rhythm-and-blues, lykas de swingbands fan Jay McShann, Tiny Bradshaw en Johnny Otis. Count Basie hie wyks in Rhythm-and-blues-live-útstjoering fanút Harlem. It ikoan fan de bebop, Tadd Dameron, makke muzyk foar Bull Moose Jackson en wie twa jier lang syn pianist, neidat hy himsels ta de bebop tawijd hie.
De measte Rhythm-and-blues-muzikanten wienen jazzmuzikanten en in soad muzikanten op Charlie Mingus' bekende jazz-opnames wienen Rhythm-and-blues-professionals. Lionel Hampton syn bigband fan it begjin fan de jierren 40 lei de basis foar in soad poplegindes fan de jierren 50.
Isla Fisher
Aktearkarriêre
Har earste rol yn in Hollywood-produksje ferfolle Fisher yn 2002, yn 'e filmferzje fan 'e tekenfilmrige Scooby-Doo. Dêryn spile hja Mary Jane, de freondinne fan Shaggy, dy't allergysk blykt te wêzen foar hûnen. Se rûn fan begjint oant ein om mei in blûne prúk op, om't it personaazje Daphne Blake (spile troch Sarah Michelle Gellar) de iennichste readhierrige frou yn 'e film wêze moast. Nei't se yn 2003 meispile hie yn 'e Australyske komeedzje The Wannabes, slagge it har om in Amerikaanske ympressario te finen. Dy besoarge har yn 2005 in rol yn 'e film Wedding Crashers, mei Vince Vaughn en Owen Wilson, as de emosjoneel ynstabile en nymfomane Gloria, de jongste dochter fan it gesin Cleary, dy't obsedearre rekket troch it personaazje fan Vaughn. Dizze rol betsjutte Fisher har ynternasjonale trochbraak.
Sûnt hat Fisher yn films te sjen west as Wedding Daze (2006), mei Jason Biggs; The Lookout (2007), mei Joseph Gordon-Levitt; Hot Rod (2007), mei Andy Samberg; Definitely, Maybe (2008), mei Ryan Reynolds en Rachel Weisz; en Confessions of a Shopaholic, mei John Goodman. Yn 2011 liende se har stim oan in personaazje yn 'e tekenfilm Rango, in parody op in western. Fierders wurke se ek as stimaktrise mei oan 'e tekenfilm Rise of the Guardians, dy't útkaam yn 2012. Yn 2013 spile se mei Leonardo DiCaprio yn The Great Gatsby, en yn 2014 mei Woody Harrelson yn Now You See Me.
Rhythm and blues
Skiednis
De perioade jierren 50 wie it begjin fan de klassike Rhythm-and-blues. De bekende Chuck Berry wie ien fan dizze rhythm-and-blues-gitaristen. Oerlaapjend mei oare sjenres as jazz en rock-'n-roll ûntwikkele Rhythm-and-blues regionale spesjalisaasjes. In sterke streaming lâns de "blues-kant" kaam fan New Orleans en wie basearre op in floeiend piano-spul, lansearre troch Professor Longhair. Oan de ein fan de jierren 50 skoarde Fats Domino mei "Blueberry Hill" en "Ain't That a Shame". Oare artysten dy't in Louisiana-touch joegen oan RnB wienen ûnder oare Clarence Henry, Frankie Ford, Irma Thomas, The Neville Brothers en Dr. John.
Isla Fisher
Priveelibben
Op it mêd fan har eigen identiteit hat Fisher sein dat se har Australysk fielt en dat se foar it libben oer in tige ûntspande hâlding oannimt. Har mem en bruorren wenje yn it Grykske Atene, wylst har heit syn tiid ferdield tusken it Dútske Frankfurt en Nikaragûa.
Op 15 maart 2010 troude Fisher yn Parys mei de Ingelske-Joadske komyk Sacha Baron Cohen, mei wa't se yn 2002 op in feestje yn Sydney mei yn 'e kunde kommen wie, en mei wa't se har yn 2004 ferloofd hie. Foar har houlik bekearde Fisher har yn 2007 ta it joadendom en naam se de Hebriuwske namme Ayala (איילה) oan, dat "hine" (wyfkeshart) betsjut. Nei eigen sizzen is se no in praktisearjend joadinne, dy't û.m. de foarskriften foar de sabbat yn acht nimt. Oan 'e oare kant hat se ek sein: "Wy hawwe tegearre in takomst, en wat ús oanbelanget komt godstsjinst op it twadde plak nei leafde." Fisher hat mei har man trije bern: Olive (2007), Elula Lottie Miriam (2010) en Montgomery Moses Brian (2015).
Rhythm and blues
Skiednis
Oan it begjin fan de jierren 60 naam Rhythm-and-blues mear en mear ynfloeden oer fan gospel mei artysten as Ray Charles, Sam Cooke, James Brown en Aretha Franklin, en krige it de namme soul. Barry Pearson skreau dat dit in namme wie dy't troch de swarte mienskip oan de muzykyndustry oplein waard. Hoe dan ek, in goede tsien jier letter hie de Rhythm-and-blues in echte comeback. Yn de rin fan de jierren sechtich kamen der mear blanken dy't it label Rhythm-and-blues op harren muzyk plakten (en soms ek blue-eyed soul, wylst it earder op de rock-'n-roll like), lykas The Yardbirds, The Rolling Stones, The Pretty Things, The Small Faces, The Animals, The Spencer Davis Group en The Who.
The Beat
The Beat (yn Amearika The English Beat) is in Ingelske 2-Tone skaband oprjochte yn 1978 yn Birmingham. De band brocht yn 1980 syn debútalbum I Just Can't Stop It út. Yn 1983 waard de band opheft, mar yn 2006 waard in trochstart makke. The Beat hat trije studio-albums en ien live-album útbrocht, de ôfsplissingen fan The Beat ha trije studio-albums en twa live-albums útbrocht.
Skiednis
The Beat, bestie út Dave Wakeling (sjonger & gitaar), Ranking Roger (sjonger), Andy Cox (gitaar), David Steele (bas), Everett Morton (drums) en Lionel Augustus Martin (Saxa) (saksofoan). Se hawwe begjin jierren 80 trije studio albums makke: "I Just Can't Stop It" (1980), "Wha'ppen?" (1981) en "Special Beat Service" (1982) en in rige singels, ûnder oaren: "Mirror in the Bathroom", "Too Nice To Talk To", "Can't Get Used To Losing You" en "Hands off She's Mine".
Untstean en suksessen
The Beat ûntstie yn Birmingham, yn in tiid dat wurkleazens heech wie en dêrtroch yn Ingelân in soad sosjale ûnrêst wie. De komst fan Ranking Roger, ien fan de sjongers fan de band foege in Jamaikaanske smaak oan it lûd fan de band ta, krekt as saksofonist Saxa, dy't diel útmakke hie fan earste ska-weach, dêr't er spile hat mei mannen as Prince Buster, Laurel Aitken, en Desmond Dekker. Hy kaam by de band doe't dy har earste singel opnaam, "Tears of a Clown", bekend fan de Motownhit fan Smokey Robinson and the Miracles.
Oare opfallende singels fan it earste album binne "Can't Get Used to Losing You," "Mirror In the Bathroom," "Hands Off She's Mine" en "Best Friend." Mei de earste beide nûmers hie de band ek beskieden hits yn Nederlân. Foar de promoasje fan it twadde album fan The Beat "Wha'ppen?" waard yntensyf toerd yn Ingelân, op it fêste lân fan Europa en yn de Feriene Steaten dêr't se spilen mei The Pretenders en Talking Heads. It album soarge foar nije hits yn Ingelân mei "All Out to Get You" en "Too Nice To Talk To," dy't dêr beide de top 40 hellen. Yn de Feriene Steaten waard The Beat stipe troch moderne rock-radiostasjons as KROQ-FM yn Los Angeles en KYYX yn Seattle.
Odenwaldkreis
Odenwaldkreis is in bestjoerlik distrikt yn de Dútske dielsteat Hessen en hat 96.796 ynwenners. It distrikt waard yn syn hjoeddeistige foarm oprjochte yn 1972.
Stêden yn Odenwaldkreis
thumb|left|Landratsamt
Jan Goeverneur
thumb|Jan Goeverneur oaljeferveportret troch [[Johannes Hinderikus Egenberger|J.H.Egenberger. De skriuwer draacht syn krús út de Tsiendeiske Fjildtocht yn syn knoopsgat]] Jan Jacob Antonie Goeverneur, (Hoevelaken, 14 febrewaris 1809 - Grins, 18 maart 1889), wie in Nederlânske letterkundige, dichter, (berneboeken)skriuwer en oersetter. Hy wurdt yn de Grinzer Folksalmanak fan 1890 Jan Jacob Anthony neamd.
Heit Goeverneur wie dûmny yn Beetstersweach en waard yn 1816 beroppen yn Grins, dêr't de jonge Jan Antonie yn 1825 teology studearjen gie. Hy feroare al rillgeau fan stúdzje om't de letteren him mear lutsen.
Oersetter
Hy sette oer yn in foar dy tiid nije, losse styl. Sa sette er sa'n 180 boeken oer, ûnder oaren "1812" fan Rellstab mar ek wurk fan Hans Christian Andersen. Goeverneur hat ek út it wurk fan de bruorren Halbertsma oerset: Twijgen uit een ouden stam opgeschoten (1841) en De lappenkorf van Gabe-snijder (1860). Yn syn oersettings en yn syn oarspronklike wurk foar bern briek Goeverneur mei de stive en belearderige toan dy't sûnt Hieronymus van Alphen wenst wie yn Nederlânske berneboeken.
Bekend wurk
- Mop en mopje (1865)
Toen onze mop een mopje was, was 't aardig om te zien; Nu bromt hij alle dagen En bijt nog buitendien.
Je bent een recht bedorven dier! Eerst at je, wat ik bood; Nu wil je lekkre beetjes En lust niet eens meer brood.
Hoe dwaas praat gij daar toch! Hadt gij mij niet bedorven, 'k Was een lief mopje nog.
Literatuer
Yn dit lêste wurk wurdt dúdlik sein dat "Jan Jacob Antony Goeverneur den achtienden maart 1889, 's avonds te zeven ure, had opgehouden te lijden." Op oare plakken wurdt ek de 17e maart as datum fan syn ferstjerren opjûn.
Jo Vegter
Johannes Jacobus Margarethus (Jo) Vegter, yn de literatuer faak J.J.M Vegter, (Sappemeer, 16 septimber 1906 – Gorssel, 7 augustus 1982) wie in Nederlânsk arsjitekt.
Fair Isle
thumb|right|Lizzing Fair Isle thumb|Crofts thumb|right|Westlike kliffen, dy't nei it súdwesten útsjogge op Malcolm's Head.
Jo Vegter
Libben en wurk
Hy groeide op yn De Haach, studearre boukunde yn Delft, fêstige him yn 1935 in Ljouwert oan de Harnzerstrjitwei 26 as opfolger fan architekt Doeke Meintema en luts ek yn Meintema syn filla oan de Harnzerstrjitwei. Yn de Twadde Wrâldoarloch brocht er tegearre mei syn freon Bram Wassenbergh fan it Frysk Museum ek wol keunstwurken yn feilichheid. Nei de oarloch siet er yn de weropboukommissy fan Rotterdam. Vegter wie ryksboumaster fan 1958 oant 1971. Dêrneist wie er fan 1936 oant 1958 learaar Algemiene Boukunde oan de MTS. Hy siet in ferskillende kommisjes yn Fryslân en wie bestjoerslid fan it Bûn fan Nederlânske Arsjitekten.
Fair Isle
Fair Isle (fan it Aldnoarsk Frjóey) Skotsk Gaelic Eileann nan Geansaidh is in eilân út de kust fan Skotlân. It leit sa'n bytsje healwei Shetland en de Orkney-eilannen. It is it fierst bûtenút lizzende bewenne eilân fan it Feriene Keninkryk en is bekend út reden fan syn fûgelobservatoarium en syn tradisjonele styl fan breidzjen.
Jo Vegter
Libben en wurk
Hy wie dosint fan 1956 oant 1964 oan de Technyske Hegeskoalle yn Delft. As learling fan Marinus Jan Granpré Molière hearde er yn de begjinjierren fan syn karriêre ta de Delftse Skoalle. It Ministearjegebou fan Finansjen yn Den Haach (1975) is in foarbyld fan it Brutalisme.
Fair Isle
Geografy
Fair Isle is 4.8 kilometer lang en 2.4 kilometer breed. It oerflak omfiemet 768 hektare. It is de tsiende yn grutte fan de Shetland Eilannen, dêr't it bestjoerlik ek ta heart.
De mearderheid fan de 70 bewenners wenje op it súdlik part fan it eilân yn crofts, lytse hierbuorkerijen. It noardlik diel is rotsich en begroeid mei sompige heide. De westkust bestiet út kliffen oant 200 meter heech. De minske hawwe ien legere skoalle ta har foldwaan. Foar it fuortset ûnderwiis moatte de bern nei Lerwick op de Orkney's, dêr't hja yn it skoalleseizoen yn in kosthûs ûnderbrocht wurde. Kafees en restaurants binne der net. It fûgelobservatoarium hat wol akkommodaasje foar de fûgeltoeristen. De befolking is stadichoan ôfnaam fan sa'n 100 yn 1900 nei sa'n 70 yn 2008.
Jo Vegter
Argyf
Op 30 oktober 2018 waard it argyf fan arsjitekteburo Vegter troch Chris Vegter offisjeel oerdroegen oan Tresoar. Tresoar beskôget it argyf fan nasjonaal belang, mei't it in goed byld fan de stêdeboukundige skiednis fan de 20e iuw jout.
Fair Isle
Skiednis
Fair Isle hat al sûnt de Brûnstiid bewenne west. Dat falt op, want it eilân hat praktysk gjin grûnstoffen, wol is it omjûn fan wetters mei in protte fisk.
Op 20 augustus 1588 fergiet it flaggeskip fan de Spaanske Armada, El Gran Grifón, yn de strjitte fan Stroms Heelor, dat de 300 bemanningsleden moasten seis wiken by de eilanners trochbringe. It wrak is yn 1970 ûntdutsen.
Jo Vegter
Wurk (karút)
Vegter syn ûntwerp (yn 'e mande mei Johannes F. Berghoef) foar it nije stehûs fan Amsterdam yn de jierren sechtich waard net realisearre, mar makke him wol lanlik bekend. De útwreiding fan it stedhûs fan Grins, doedestiids bekend as it Nieuwe Stadhuis waard wol útfierd, mar waard al yn 1996 wer sloopt.
Skipsboutechnyk
Skipsboutechnyk omfettet it ûntwerpen fan skippen nei easken fan brûkberens, feiligens en skientme. Dy easken hingje fansels gear mei de tapassing fan in skip: foar in frachtskip binne oare saken wichtich as foar in fearboat of in syljacht. Mar guon saken, lykas de rompfoarm, de feiligensmiddels en de navigaasjemiddels, jilde foar alle soarten fan skippen. De skipsbou is de yndustry dêr't de skippen neffens de ûntwerpen boud wurde.
Fair Isle
Ekonomy
Fair Isle is ferneamd troch sy breide truien, dat breidzjen is in wichtige boarne fan ynkomsten foar de froulju fan it eilânwith. De manlju binne foaral lytse hierboeren.
Sûnt 1982 wurdt twatredde fan de enerzjy troch wynturbines levere en it oare part komt fan dieselgenerators. It hat twa elekrisiteitsnetwurken neist elkoar, ien standertnet en in aparte foar elektryske ferwaarming. Dit lêste komt fan stroom wat de turbines oer hawwe en wat oers wei wurde soe. De boilers fan sawol partikulieren as fan de iepenbiere romten wurde automatysk regele neffens it ferlet fan enerzjy troch in kompjûter op ôfstân.
Op it heechste punt fan Fair Isle, Ward Hill (712 ft), boude de Royal Air Force yn de Twadde Wrâldkriich in radarstasjon, de oerbliuwsels derfan binne der noch. Fierders binne der noch flink wat brokstikken oer fan in ferûngelokke Dútske Heinkel He 111-bommesmiter.
Op 29 jannewaris 2004 krige Fair Isle de status fan Fairtrade Island.
Kommunikaasje
Fair Isle hat twa GSM 900MHz basis stasjons eksploitearre troch Vodafone en Telefonica O2
Brummen (gemeente)
thumb|Lokaasje Brummen Brummen is in gemeente yn de provinsje Gelderlân, dy't ûntstien is yn 1811. De gemeente hat ynwenners (, boarne: CBS) en in oerflak fan 85,05 km² (wêrfan 1,03 km² wetter).
Oare kearnen
Broek, Cortenoever, Eerbeek, Empe, Hall, Leuvenheim, Oeken, Tonden en Voorstonden.
Lizzing
It haadplak Brummen leit oan de Isel tusken Sutfen en Dieren. It lanlik gebiet fan de gemeente rint fan it Apeldoorns Kanaal oant Eerbeek op de eastrâne fan de Feluwe. Binnen de grinzen fan de gemeente Brummen lizze in oantal lângoeden, kastielen en steatlike lânhuzen as Hûs den Bosch, Kastiel Grut Engelenburch, Hûs Lyts Engelenburch, Kastiel Reuversweerd, Kastiel De Rees, Hûs te Eerbeek en de tunen fan de bûtenpleats Spaensweerd.
Iemslânkampen
thumb|Iemslân yn [[Nedersaksen]] thumb|right|Lizzing fan de Emslandlager thumb|Tinkstiennen foar de Iemslânkampen yn it eardere kamp Esterwegen De Iemslânkampen is in groep fan konsintraasje-, straf- en kriichsfinzenekampen yn it Dútske Iemslân en it greefskip Bentheim. Yn totaal foelen 15 finzenekampen ûnder de Emslandlager, yn noardwest Dútslân yn de kriten tsjin de Nederlânske grins oan. Dizze kampen waarden út Papenburch wei bestjoerd. Dêr is ek in dokumintaasje- en ynformaasjesintrum oer de Iemslânkampen.
Skiednis oant 1945
Yn 1933 waarden trije konsintraasjekampen oprjochte foar politike tsjinstanners fan it Nasjonaalsosjalisme: V Neusustrum, I Börgermoor en VII Esterwegen. Neusustrum en Börgermoor waarden yn 1934 in gewoan strafkamp. Ek Esterwegen wie fan 1937 ôf in gewoan strafkamp.
Neist dizze trije kampen bestiene noch de folgjende:
Yn 1939 waarden, faak fuort nei de bou, al wer 103 barakken fuorthelle om te tsjinjen by de bou fan de Westwall. Mei de barakken reizgen 2.000 Iemslânfinzenen mei. Rillegau giene de liende barakken werom nei it Iemslân. Yn de seis noardlike strafkampen waarden tusken 1939 en 1945 meast feroardielde Wehrmacht-militêren fêstholden. Yn de njoggen súdlike sieten meast kriichsfinzenen, ûnder oaren út Frankryk, Belgje, Nederlân en Ruslân. Yn 1943 en 1944 waarden fersetsstriders út Frankryk, Belgje en Nederlân yn Esterwegen opsletten. Dan wienen yn 1944 en 1945 de kampen Dalum en Versen in bûtenkamp (Außenlager) fan it konsintraasjekamp Neuengamme.
Yn totaal binne sa'n 80.000 sivile finzenen en tusken de 100.000 en de 180.000 kriichsfinzenen yn de Iemslânkapen fêstholden. Skraachwurk 30.000 minsken, foar it grutste part kriichsfinzenen út de Sovjet-Uny ferlearen it libben. De finzenen waarden as twangarbeider ynset by de ûntginning fan de feangebieten.
Nei de oarloch
De Iemslânkampen binne ferôvere troch Britske, Kanadeeske en Poalske troepen. De befrijde finzenen waarden oerbrocht nei kampen foar Displaced Persons (DP). Yn jannewaris 1946 bestiene yn it gebiet 15 kampen foar Poalske DP's en in kamp foar minsken út de Baltyske steaten. Oant juny 1947 waarden dizze kampen bestjoerd troch de FN-helporganisaasje UNRRA en dêrnei troch de IRO. Yn 1951 naam de West-Dútske oerheid de kampen op 'e noed. It DP-kamp yn Lingen waard as lêste opheft yn 1957.
Brasília
Brasilia (Portugeesk: Brasília) is de haadstêd fan Brazylje. Der wenje 2,9 miljoen minsken (2018).
Skiednis
Yn 1891 waard yn de wet fêstlein dat der in nije haadstêd komme moast. Yn dy tiid wie Rio de Janeiro noch de haadstêd. Ynstee fan in haadstêd oan de kust woe it regear de haadstêd yn it binnenlân, op in mear neutraal plak. Under tafersjoch fan presidint Juscelino Kubitschek (1902–1976) starte de bou op 22 oktober 1956. Op 21 april 1960 waard Brasilia de haadstêd fan it Brazylje.
Douwe Tamminga
Douwe Annes Tamminga (Winsum, 22 novimber 1909 - Ljouwert, 5 april 2002) wie in Frysk dichter, proazaskriuwer en oersetter.
Biografy
Tusken 1946 en 1968 wurke hy mei oan it literêre tydskrift De Tsjerne. Tamminga wie lange tyd ferbûn oan de Fryske Akademy wêr't hy meiwurke oan it Frysk Wurdboek. Hy hat wurk fan Hans Christian Andersen, Edgar Allen Poe en Dylan Thomas nei it Frysk oersetten. Hy hat in soad dichtbondels skreaun, wêrfan't Yn memoriam, wijd oan syn ferstoarne soan, de bekendste is. Dizze bondel waard yn 1975 oersetten nei it Nederlânsk troch Theun de Vries. Mei Ype Poortinga hied er fan 1966 ôf it taalkundige tafersjoch oer de Nije Fryske Bibeloersetting, dy't yn 1978 útkaam.
Klunen
thumb|Klune ûnder [[Edam (1986)]] Klunen of klúnjen betsjut 'rinne op redens'. It is in fan oarsprong Frysktalich wurd, dat foar 1950 as lienwurd (klunen) it Nederlânsk binnenkrongen is.
Douwe Tamminga
Tamminga-Piebenga-Fûns
Nei it ferstjerren fan Douwe Tamminga die bliken dat hy by testamint bepaald hie dat der in Tamminga-Piebenga-Fûns stifte wurde moast, dêr't literêre inisjativen út bekostige wurde kinne soene. It behear fan it Tamminga-Piebenga-Fûns wurdt fierd troch de Stifting It Frysk Letterkundich Museum en Dokumintaasjesintrum. Ien fan de doelen dêr't it fûns û.o. foar brûkt wurdt is it ûnderhâld fan de troch Rink van der Velde neilitten wenarke op De Feanhoop, dêr't skriuwers gebrûk fan meitsje kinne om in pear wike yn alle rêst oan literêr wurk te arbeidzjen.
Klunen
By tochten op redens is it net altyd mooglik de hiele tocht op redens ôf te lizzen. Sa is it iis ûnder brêgen faak te tin (of it is der hielendal net) of hat de skipfeart wetters iepen holden.
Dat betsjut dat in rider, as er fierder wol, op sokke stikken syn redens ôfdwaan moatte sil, en oer de wâl om de hindernis hinne rinne moat. Om der foar te soargjen dat dit net hoecht, wurde der op sokke plakken planken en matten dellein, dêr't de rider - mei de redens ûnder- rinne kin sûnder dat de redens skansearre wurde. Dit rinnen op redens wurdt yn it Frysk klunen neamd.
Yn Fryslân wurde ek spesjale klúnwedstriden holden. Dielnimmers moatte dan op redens oer matten sa hurd mooglik in parkoers ôflizze.
Stasjon Staphorst
Stasjon Staphorst (Sth) wie in stasjon oan de Steatsline A yn it doarp Staphorst yn de provinsje Oerisel. It stasjon wie in standertstasjon fan de Steatsspoarwegen type SS fiifde klasse en is ien fan de achtentritich stasjons dy 't ea yn dizze klasse boud is.
Gebou
It stasjonsgebou kaam yn 1865 ree, en waard iepene op 1 oktober 1867 foar treinreizgers doe't ek dit part fan it spoar fan Steatsline A oanlein wie. Yn 1908 krige it gebou oan wjerskanten in fleugel. It stasjon waard sletten yn 1938 en it stasjonsgebou waard yn 1970 ôfbrútsen. Der is hjoed-de-dei neat mear fan is stasjon en stasjonsgebou werom te finen. It stasjon stie oan de Stationsweg yn Staphorst. Der wurdt al in tal jierren sprútsen oer it op 'en nij iepenjen fan it stasjon.
Nulmeridiaan
thumb|right|300px|De nulmeridiaan giet dwers troch in hûs yn Greenwich In nulmeridiaan is in meridiaan, oanwiisd as basis dêr't de posysje fan oare meridianen mei bepaald wurdt. Yn it standert geografysk koördinatestelsel is de meridiaan fan Greenwich de nulmeridiaan.
Klassike nulmeridiaan
Ptolemaeus lei de nulmeridiaan oan it uterste westen fan de wrâld, oer Ferro, it westlikste fan de Kanaryske Eilannen. Arabyske astronomen brûkten sûnt 1075 in oare nulmeridiaan, de meridiaan fan de súdpunt fan Afrika. Op in kongres yn 1634 waard lykwols de meridiaan fan Ferro befêstige.
Moderne nulmeridianen
De grûn foar it fêststellen fan de ûnderskate nulmeridianen is dat, oars as foar de parallellen, dêr't de evener de logyske nulwearde is, der gjin logyske nulmeridiaan is. As gefolch dêrfan waard by elke nasjonale trijehoeksmjitting in eigen nulmeridiaan oannaam. Bygelyks:
Westlik healrûn
thumb|right|Westlik healrûn projektearre op in skiif. It westlik healrûn is it part fan de wrâld westlik fan de nulmeridiaan en eastlik fan de meridiaan fan 180 graden. De hoek fan meridianen op dit healrûn wurdt omskreaun as westerlingte.
De oare helte fan de ierde is it eastlik healrûn. Guon minsken brûke westlik healrûn as synonym foar Westlike wrâld, mar in soad lannen yn Jeropa dy't ta de Westlike wrâld rekkene wurde, lizze feitlikens hielendal of foar in part op it eastlik healrûn.
Dat de meridiaan fan Greenwich as útgongswearde keazen is komt mei't de measte seekaarten op de meridiaan fan Greenwich basearre wienen. Dat kaam omdat de Ingelsken as earsten de geografyske lingte sekuer bepalen koenen; hja wienen de útfiners fan de seeweardige gronomjitter, en Ingelân wie doe de grutste seegeande naasje.
Sjoch ek
המיספירה
Tennis op de Olympyske Simmerspullen 2000
200px|thumb|right|It Olympysk Tennis Stadion fan Sydney 2000
De Olympyske Simmerspullen 2000, ek wol de XXVIIe Olympiade neamd, waarden yn 2000 hâlden yn de Australyske stêd Sydney. It tennis waard hâlden yn it NSW Tennis Centre.
Selemalje
175px|right|thumb|Selemalje-faas, Sina, 17e iuw Selemalje as Email cloisonné is in dekorative emaljetechnyk wêrby't flakjes emalje fan elkoar skieden wurde troch metalen rântsjes.
Skiednis
Selemalje is ûntstien yn it Heine Easten of it klassike Egypte. Yn Jeropa wurdt it sûnt de 7e iuw brûkt, mei as hichtepunt de Byzantynske keunst fan om it jier 1000 hinne. Fan it Byzantynske ryk út kaam it fia de Sidewei nei Sina dêr't it fierder ûntwikkele waard.
Proses
Op de metalen ûndergrûn dêr't it emalje op oanbrocht wurde moat wurde smelle, bûgbere stripen metaal soldearre, dy't fakjes, sellen, foarmje. Dy sellen foarmje de oergongen yn de dekoraasje. By it oanbringen fan in fêst patroan wurdt dat faak yn it foar mei in sjabloan op de ûndergrûn tekene, dat dúdlik is hoe't de stripen krekt bûgd wurde moatte.
Eltse sel wurdt folle mei emalje, faak yn ûnderskate kleuren. It gehiel wurdt dan neffens it gewoane emaljearproses behandele. Dêrby moat lykwols fral it ôfkuoljen tige hoeden dien wurde, om foar te kommen dat troch de oergong fan glês nei metaalrâne barsten ûntsteane. Nei it ôfkuoljen wurdt it gehiel ôfskuorre oant it nivo fan de metaalstripen, dat alle linen fan de dekoraasje sichtber binne, en dan wurdt it stik polyst.
Kinsjasa
thumb|Lizzing stedsprovinsje Kinsjasa yn Kongo Kinsjasa of Kinshasa (offisjeel: Kinshasa, earder Leopoldstêd; Lingala: Kinsásá) is de haadstêd en grutste stêd fan de Demokratyske Republyk Kongo en ien fan de grutste stêden fan Afrika besuden de Sahara. It is in stêd fan grutte kontrasten mei sjike wenwiken, kommersjele wiken, twa universiteiten en syn útwreidzjende krottewiken neist elkoar. Kinsjasa leit oan de súdigge fan de rivier de Kongo, fuort foar Brazzaville oer, haadstêd fan de Republyk Kongo.