cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vändåtberget
De âlde bosk fan Vändåt is in habitat foar de mei útstjerren bedrige krobbe Pytho kolwensis (skaai Pytho, famylje Pythidae). Ek wurdt de langhoarn krobbe, Nothorhina muricata, dêr fûn.
De betsjutting fan de namme “Vändåt” is net bekend.
Pinguïneftigen
De pinguïneftigen (Sphenisciformes) binne in skift yn de klasse fan de fûgels (Aves). Der is mar ien famylje yn dit skift: de pinguïns.
Robert J. Flaherty
Flaherty wie fan 1914 oant syn dea boaske oan de skriuwster Frances Johnson Hubbard. Frances die harres oan it skript fan ferskate films fan har man.
Flaherty Island, ien fan de Belchereilannen, is nei him ferneamd.
Pinguïneftigen
Fan de taksonomy út besjoen is it doel fan dit skift dan ek allinnich om oan te jaan dat pinguïns net besibbe binne oan oare fûgelfamyljes.
Flamingofûgels
De flamingofûgels (Phoenicopteridae) binne de iennichste famylje yn it skift fan de flamingo-eftigen. Der binne 6 soarten.
Flamingo-eftigen
De flamingo-eftigen (Phoenicopteriformes) binne in skift yn de klasse fan de fûgels (Aves). Der is mar ien famylje yn dit skift: de flamingofûgels.
Fan de taksonomy út besjoen is it doel fan dit skift dan ek allinnich om oan te jaan dat flamingofûgels net besibbe binne oan oare fûgelfamyljes. Guon biologen stelle dat lykwols yn 'e kiif en sjogge de flamingofûgels earder as in part fan de eibereftigen (Ciconiiformes).
Freulepartij 2005
250px|thumb|De finalisten fan de Freule 2005 foar de bestjoerstinte, lofts Wommels, rjochts Holwert De Freulepartij 2005 dy't op 10 augustus 2005 yn Wommels spile is, wie de 101e edysje fan de wichtichste keatspartij foar jonges fan 14 oant 16 jier. It jongeskeatsen waard yn 2005 oerhearkse troch it partoer fan Makkum dat in jier earder de Freule wûn. Omdat winners fierder útsletten binne fan dielname waard der in iepen striid ferwachte, wêrby de partoeren fan Hartwert en Wommels yn 't foar tipt waarden as de grutte kânshawwers. Hartwert, mei Tjerck Floris Karsten as wichtichste man yn it partoer, sneuvele lykwols al op de 1e list tsjin Wjelsryp. It soe de dei fan de ferrassingen bliuwe, wêrby it partoer fan Holwert úteinlik oan it langste ein luts en foar it earste sûnt 1923 de Freule-krânsen mei nei de klaei namen.
De generale foar de Freule, dy't gewoanwei yn Frjentsjer op de snein foar de Freule hâlden wurdt, koe fanwege de minne kondysje fan it Sjûkelân net trochgean.
List fan planetoïden 20001-20100
Dit is in list fan planetoïden 20001-20100.
Bonifatius
Bonifatius (Crediton, sirka 673 - 5 juny 754) wie in Angelsaksysk sindeling, biskop en aartsbiskop.
thumb|right|Stânbyld fan Bonifatius yn [[Fulda.]]
Sindeling
Yn 715 of 716 begûn er oan in sindingsekspedysje nei Fryslân. Om't syn Angelsaksysk foar de Friezen fersteanber wêze soe, tocht er dat syn kânsen om de Friezen ta in oar leauwen te bringen better wêze soenen as dy fan minsken út it suden. Mar it gebiet wie nei de dea fan de Frankyske Pippyn II yn oarloch, en de ynspannings fan Wynfrith hienen gjin sukses. Nei in jier kaam er werom nei Nursling, dêr't er ta abt keazen waard.
Bonifatius
Yn 718 gong Wynfrith nei Rome dêr't er yn 719 fan paus Gregorius II de opdracht krige ta evangelisaasje-wurk yn Beieren, Túringen, Hessen en Fryslân en de reorganisaasje fan de tsjerke dêr. Fan him krige er ek de namme Bonifatius, bringer fan it goede. Fiif jier wie er aktyf yn Hessen en Túringen. Syn oanpak wie it ferneatigjen fan hillige bylden en tempels fan de ynwenners. Yn 721 besocht er ek Willibrord, dêr't er mooglik mei gearwurke hat yn Fryslân besuden de Ryn. Op 30 novimber 722 waard er biskop makke oer de gebieten dêr't er aktyf yn wie.
Iik fan Thunor
Om in ein te meitsjen oan de tolerânsje tusken kristenen en oarsleauwenden ûnder de Saksen liet Bonifatius yn 723 de hillige iik fan Thunor omkappe. Dy stie yn Geismar, op de grins fan it kristlike Hessen en it meast net-kristlike Nedersaksen, en waard ek troch kristenen besocht. Faak wurdt dit sjoen as it begjin fan it kerstenjen fan Dútslân. Yn 732 brocht er yn Rome rapport út fan syn hanneljen, en waard er troch paus Gregorius III aartsbiskop oer Dútslân makke. Bonifatius gong werom nei Dútslân en gong fierder mei syn wurk. By syn tredde besite oan Rome, yn 737/738 waard er legaat fan de paus foar Dútslân makke.
Dea
thumb|right|Stânbyld fan Bonifatius mei de kapelle. Yn 754 gong er as in âld man werom nei de Friezen, om te dwaan wat him earder net slagge wie: it bekearen fan de Friezen ta it Kristendom. Hy doopte in grut tal fan Friezen, mar doe't er net fier fan Dokkum minsken oproppen hie ta in gearkomste, waard er dêr deade, tegearre mei helpbiskop Eoban en mear as fyftich oare selskipslju. Eardere skiedskriuwers hawwe it oer moard, guon histoarisy fan distiid tinke dat sprake wie fan deaslach. Bonifatius soe mei syn gefolch net ûnferhoeds oerfallen wêze mar kaam by in iepenlik wappen treffen om it libben. Hy waard byset yn de Sint-Salvatortsjerke yn Utert en waard letter oerbrocht nei it kleaster Fulda. In relikwy fan Bonifatius wurdt bewarre yn Eibingen.
Hillige
Bonifatius waard al fluch as in hillige sjoen, mar de befêstiging dêrfan kaam earst op 11 juny 1874 doe't er trocht Paus Pius IX kanonisearre waard. Syn Roomske nammedei is 5 juny, syn Otterdokse nammedei is 19 desimber. Elts jier komt de Dútske konferinsje fan biskoppen gear by it grêf fan Bonifatius. Yn Dokkum waard, mooglik troch Liudger, in tsjerke wijd oan Bonifatius, dêr't letter in Augustynsk kleaster by stifte waard. De Bonifatiusboarne, op it plak dêr't Bonifatius neffens oerlevering ferstoarn is, is in beafeartsplak wurden. Mei troch Titus Brandsma waard hjir de Bonifatiuskapelle boud. Sûnt 1956 is Dokkum it offisjele beafeartsplak fan it bisdom Grins. Yn 1962 waard yn Dokkum in stânbyld foar Bonifatius oprjochte.
I'm Your Man
I'm Your Man is in album fan Leonard Cohen ferskynd yn 1988. It is it earste pop/rock-eftige album fan Cohen. Kwalitatyf wurdt dit album frij algemien as in grutte foarútgong beskôge ferlike mei de meagere foargonger, Various Positions.
It nûmer Everybody Knows wie it earste nûmer dat Cohen yn 1984 makke yn gearwurking mei Sharon Robinson. It wie it begjin fan in langjierrige gearwurking. It nûmer waard ferskate kearen troch oare artysten útbrocht, ûnder oaren troch ex-Eagle Don Henley.
Alle nûmers binne skreaun troch Cohen, foar safier dat yn gearwurking mei oaren dien is, stiet dat oanjûn.
Ferwizing
It album mei alle teksten op de side fan Cohen
Seedûkers
De famylje de seedûkers (Gaviidae) is de ienichste yn it skift fan de seedûkereftigen. Se binne behindich yn it ûnder wetter swimmen, en jeie sa op fisken en skaaldieren. Seedûkereftigen kinne harren op it lân net sa best rêde, en komme dêr allinnich om te brieden.
Der binne 5 soarten fan Seedûkers yn ien en itselde skaai.
Seedûkersoarten
Gaviidae Gaviiformes アビ目
List fan planetoïden 20101-20200
Dit is in list fan planetoïden 20101-20200.
James M. Roe
James M. Roe (1943) is in Amerikaanske amateurastronoom en ûntdekker fan asteroiden.
Antonides teologen
It laach Antonides is in skaai fan teologen en dûmnys.
James M. Roe
Yngenieur Roe wenne fan 1995 oant 2003 yn Oaxaca de Juárez, de haadstêd fan de Meksikaanske dielsteat Oaxaca. Dêr ûntdekte er in de jierren 1998 oant 2002 toaal 94 asteroïden. .
Antonides teologen
List
Fierder neffens: Register Predikanten Friesland, T A Romein: Anthonides: Vincentius, Joh.z. * Antonides: Henricus * Antonides: Hermannus Clemens, Henricus Ant.z.  * Antonides: Johannes  * Antonides: Livius  * Antonides: Petrus Antonides, Antonides Petrusz. * Antonides: Renicus (Rienk).
James M. Roe
Dêrnei wennet er yn St. Charles County yn de Amerikaanske steat Missoury, dêr't er 2004 de Alliance for Astronomy stichte, in non-profit-organisaasje ta befoardering fan astronomy en besibbe wittenskippen.
List fan planetoïden 60001-60100
Dit is in list fan planetoïden 60001-60100.
List fan planetoïden 20201-20300
Dit is in list fan planetoïden 20201-20300.
Seepappegaaien
De seepappegaaien (Fratercula) binne in skaai yn de famylje fan de alkfûgels (Alcidae). Der binne 3 soarten.
Tsjintsjilla's
De tsjintsjilla's (wittenskiplike namme: Chinchilla) foarmje in skaai fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (Mammalia), it skift fan 'e kjifdieren (Rodentia), it ûnderskift fan 'e kjifstikelbaarcheftigen (Hystricomorpha), it tuskenskift fan 'e kjifstikelbaarchdieren (Hystricognathi), it lytsskift fan 'e kjifstikelbaarchdieren fan de Nije Wrâld (Caviomorpha), de boppefamylje fan 'e tsjintsjilla-eftigen (Chinchilloidea), de famylje fan 'e wolmûzen (Chinchillidae) en de ûnderfamylje fan 'e tsjintsjilla's en berchfyskatsja's (Chinchillinae). Ta dizze taksonomyske groep hearre 2 soarten nau besibbe bisten: de (gewoane) tsjintsjilla (Chinchilla lanigera) en de keningstsjintsjilla (Chinchilla chinchilla).
Skaaimerken
Tsjintsjilla's binne lytseftige kjifdieren, justjes grutter en steviger boud as grûniikhoarntsjes, dy't lânseigen binne yn 'e Andes fan súdwestlik Súd-Amearika. Histoarysk kamen se foar yn Perû, Bolivia, Argentynje en Sily, mar tsjintwurdich is har fersprieding yn it wyld beheind ta Perû en Sily, en is de tastân fan beide soarten krityk. Tsjintsjilla's binne benammentlik yn 'e jûnsskimer en by de moarnsdage aktyf, en libje yn groepen oan op in hichte fan 4.250 m boppe seenivo.
Ynteraksje mei de minske
De namme "tsjintsjilla" (Spaansk: chinchilla) betsjut letterlik "lytse Tsjintsja"; de bisten binne neamd nei it Andeaanske Tsjintsja-folk, dy't der ienris om bekend stiene dat se it tichte, ferwielsêfte tsjintsjillabûnt droegen. Sok guod wie yn Jeropa ek wol fraach nei, en tsjin 'e ein fan 'e njoggentjinde iuw wiene tsjintsjilla's dan ek tige seldsum wurden trochdat der allegeduerigen jacht op 'e bisten makke waard. Sûnt de 1990-er jierren is 90% fan 'e wylde tsjintsjillapopulaasje yn 'e wrâld ferlern gien troch oerbejaging. Lykwols bestiet der gjin kâns op útstjerren, mei't fral de gewoane tsjintsjilla tsjintwurdich rûnom holden wurdt yn 'e pelsdierfokkerij en inkeld ek wol as gewoan húsdier.
Iisdûker
251px|thumb|left De iisdûker (Gavia Immer) is mei sa'n 73-88 sm in grutte seedûker. Hy is justjes lytser as de gielsnaffeldûker.
De Iisdûker briedt op it binnenwetter fan Kanada, Alaska, op Grienlân en ek op Yslân. It wyfke leit 2 aaien yn in nest oan de râne fan in mar flakby it wetter. De beide âlden briede de aaien tegearre yn sa'n 30 dagen út.
By winterdei ferspriedet de Iisdûker him oer in grutter gebiet, en komt er fierder nei it suden. Dan is er ek te finen lâns de hiele Jeropeeske westkust en alle de kusten fan Noard-Amearika.
Lykas de oare Seedûkers is de Iisdûker in fiskiter. Hy fangt syn proai ûnder wetter; dêrby kin er dûke oant in djipte fan likernôch 60 meter.
De Iisdûker is de nasjonale fûgel fan Kanada en stiet ek op de Kanadeeske $1,- munt. Dy munt wurd dêrom ek wol in Loonie neamd nei de Amerikaansk-Ingelske namme Common Loon.
Jiertelling
thumb|300px|Hûs mei jiertal ([[muorre-ankers)]] In jiertelling is in telling fan de tiid yn jierren sûnt in fêststeld begjin. Yn de Kristlike jiertelling is it bygelyks jier 2023 nei de berte fan Kristus.
Eara
It begjin fan de jiertelling hoecht net altyd itselde te bliuwen; it bart ek dat nei in wichtich foarfal it begjin op 'e nij fêststeld wurdt. Al de jierren dy't telt binne fan itselde begjin út foarmje in eara. Mei it kiezen fan in nij begjin wurdt dus in eara ôfsletten, en begjint in nije eara. Guon nasjonale jiertellings binne basearre op de regearperioade fan de kening. Mei eltse nije monarch begjint dan in nije eara, de eara fan dy monarch. Lykwols, as in jiertelling noch yn de earste eara is, of al lang yn de selde eara is, wurdt de eara-oantsjutting faak weilitten. Yn de Kristlike jiertelling wurdt de oantsjutting "sûnt de berte fan Kristus" meast net apart neamd.
Foartiid
Alle jierren sûnt it begjin fan de jiertelling, dat wol sizze sûnt it begjin fan de earste eara, kinne op dy manier oantsjut wurde. Jierren earder as it begjin fan de earste eara wurde meast oantsjut as safolle jier foar it begjin fan de jiertelling. Der binne lykwols ek kultueren dy't harren jiertelling fan it bejin fan de tiden ôf trochtelle litte, sa't der gien eardere jierrren wêze kinne.
Tapassing
Ynternasjonaal wurdt fral de Kristlike jiertelling in soad brûkt, ek troch lannen dy't yntern in oare jiertelling brûke. Dêr't gjin misbegryp oer de brûkte jiertelling mooglik is wurdt dy meast net fierder oantsjut. Bygelyks, de oantsjutting Anno Domini, dy't de Kristlike jiertelling oantsjut, wurdt yn de measte sitewaasjes weilitten.
Lytse seedûker
De lytse seedûker (Gavia stellata) is mei sa'n 55-67 sm de lytste fan de seedûkers. Yn it briedseizoen binne se goed wer te kennen oan de reade kielfearren. Se fleane sûnder problemen op út it wetter en kinne as ienichste fan de seedûkers fan de wâl de loft ynfleane.
De lytse seedûker hat it grutste ferspriedingsgebiet fan de famylje. Hy briedt yn hiel Noard-Jeraazje en yn it noarden fan Kanada. Winterdeis is er súdliker te finen, oan de kust en by grutte marren.
Lyk as alle Seedûkers is de lytse seedûker foaral in fisk-iter dy't syn iten ûnder wetter fangt. Ek yt er wol wetterynsekten en kreefteftigen.
List fan planetoïden 60101-60200
Dit is in list fan planetoïden 60101-60200.
Spoar fan Swol nei Ljouwert
It spoar fan Swol nei Ljouwert is in spoarwei yn Oerisel en Fryslân mei in langte fan 95 km en mei in reistiid fan likernôch 60 minuten. En makket diel út fan Steatsline A.
Ferbinings
Yn Swol hat it spoar ferbining mei oare spoaren:
Yn Meppel hat it spoar in ferbining mei in oar spoar:
Yn Ljouwert hat it spoar ferbining mei oare spoaren:
Skiednis
Op 18 augustus 1860 waard yn de Spoarweiwet ûnder oaren besletten ta de oanlis fan de ferbining Swol - Ljouwert, as part fan de line Arnhim - Ljouwert. Op 1 oktober 1867 waard it part Swol - Meppel iepene, op 15 jannewaris 1868 it part Meppel - It Hearrenfean en itselde jier op 1 septimber waard it lêste stik, It Hearrenfean - Ljouwert, iepene.
It spoar foel oarspronklik ûnder de Steatsspoarwegen. Mei it ûntstean fan de Nederlânske Spoarwegen krige dy it behear oer it spoar. Oarspronklik wie der ek in halte Dalfsen, letter Berkum; yn 1923 is dy lykwols sletten. Yn 1924 waard in halte iepene yn Stobbegat (Vegelinsoard). Yn 1933 waard de halte Nijefean sletten, en yn 1935 de halte Willemsoard en it stasjon Staphorst. De stasjons fan Pepergea en Aldskoat en de halten Stobbegat en Idaard-Reduzum waarden sletten yn 1938. Ek it stasjon Dedemsfeart en de halte Wurdum waarden dat jier sletten, mar yn 1940 waarden se wer iepene. Stasjon Dedemsfeart waard lykwols datselde jier ek wer sletten, mar Wurdum bleau iepen oant 1949.
Fan 1975 oant 1977 waard in proef dien mei in stasjon It Hearrenfean Iisstadion. It stasjon waard lykwols wer sletten as regulier stasjon.
Bysûndere halten
Treinen stopje no allinnich by It Hearrenfean Iisstadion as der yn Thialf grutte eveneminten binne.
Iepenbiere wei
De iepenbierheid fan wegen is yn Nederlân wetlik fêstlein yn saneamde Wegewet út 1930. Op sokke wegen is de lanlike ferkearsregeljouwing fan krêft, dy't fêstlein is yn 'e Wegeferkearswet 1994 en it Reglemint Ferkearsregels en Ferkearstekens. Yn Nederlân bestie yn 2003 yn totaal 132.397 km oan iepenbiere wegen, wêrfan:
Henri Debehogne
Henri Debehogne (Maillen, 30 desimber 1928 - Ukkel, 6 desimber 2007) wie in Belgysk astronoom dy't syn hiele libben wijd hat oan it ûndersyk fan planetoïden. Hy stie dêrmei yn de fuotleasten fan Sylvain Arend. Yn 1963 kaam er yn tsjinst fan de Keninklike Stjerrewacht. It grutste part fan syn waarnimmings hat er dien út it La Silla Observatorium yn Sily wei.
Debehogne gie yn 1993 mei pinsjoen, mar ek dêrnei die op frijwillige basis mjittings fanút Ukkel. Hy hat sa'n 724 nije planetoïden ûntdutsen (stân desimber 2007).
Debehogne syn ûntdekkingen: hjir te sjen.
Brussel
{{Universele ynfoboks stêd }}
Sylvain Arend
Sylvain Julien Victor Arend (Robelmont, 6 augustus 1902 – 18 febrewaris 1992) wie in Belgysk astronoom dy't fral niget hie oan de astrometry.
Brussel
Brussel (Frânsk: Ville de Bruxelles of Bruxelles-Ville, Nederlânsk: Stad Brussel of Brussel-Stad) is een gemeente yn it Brusselsk Haadstedsk Gewest en de haadstêd fan Belgje, de Flaamske Mienskip en de Frânske Mienskip. De stêd is ek it sit fan de Jeropeeske Uny en de NAFO.
Brussel is in twatalige stêd, dêr't Frânsk (85-90%) en Nederlânsk (10-15%) sprutsen wurdt. As haadstêd fan Belgje is Brussel it plak dêr't it nasjonaal regear festige is, dêr't de kening kroane wurdt en dêr't de keninklike famylje wennet.
Mei goed 180.000 ynwenners is Brussel de fyfde grutte gemeente neffens ynwennertal yn Belgje. De gemeente is ien fan de 19 gemeenten fan it Brusselsk Haadstedsk Gewest, dat ornaris ek "Brussel" neamd wurdt en dy hat goed 1,2 miljoen ynwenners. Yn de Stedsregio Brussel wenje goed 1,8 miljoen minsken en is dêrmei de grutste fan Belgje.
Namme
De namme Brussel is ôflaat fan de gearstalling út it Aldnederfrankyske bruoc (broek/sompe) en sella (wenplak), dus Bruocsella (wenplak yn/by de sompe). Om 1015 hinne komt de namme yn it Latyn foar it earst foar as Brosella. Yn it Midnederlânsk evoluearre de namme ta Bruesele en Brussele''. De namme soe yn it moderne Nederlânsk winliken Broekzele wêze moatte, dochs is stadichoan feroare ta Brussel. It Frânske Bruxelles stiet noch tichteby de oarspronklike namme.
Iere skiednis
Yn it Soaniënwâld súdeastlik fan de hjoeddeistige stêd Brussel binne fynsten fan bewenning út it Neolitikum weromfûn. Yn de brûnstiid en izertiid wie der bewenning yn de delling fan de meänderjende rivier de Senne, dêr't benammen lânbouwers libben. Yn de Romeinske tiid waarden der filla's oan wjerskanten fan de Senne boud. Ut dy tiid komme ek twa grêfheuvels. Yn de Merovingyske tiid, yn de sechde en sande iuw, ûntstiene op de hegere grûn om de Senne hinne ferskate doarpen. Op de legere grûn om de Senne hinne wiene in stikmannich sompen, dêr't dus de namme "wenplak by de sompe" nei wiist.
Midsiuwen
thumb|left|Aldste bewarre stedsegel fan Brussel út 1257 mei it [[Midnederlânsk râneskrift: INGESIGELE · DER · PORTERS · VAN · BRUSLE]] Yn de njoggende iuw woeksen de doarpen oaninoar fêst en waard in boarch op ien fan de trije eilannen yn de Senne boud. De stêd waard in merkplak fan de lânbou yn de omkriten. Troch de lizzing oan de Senne, dy't yn de Dijle útmûnet en dy't op syn bar yn de Skelde útmûnet krige Brussel in ferbing mei de see en kaam op in hannelsrûte fan de âldere stêden Brugge nei Keulen te lizzen. Hannelers en hânwurklju fêstigen harren yn Brussel dy't part fan de twadde ferstedsking fan Noardwest-Jeropa yn de midsiuwen wie.
Bestjoerlik lei Brussel yn de Brabângoa en it bisdom Kamerryk yn it hartochdom Nederloataringen. De goa Brabân bestie út fjouwer greefskippen, dêr't it greefskip Brussel de mmeast eastlike fan wie. Justjes foar it jier 1000 kaam it Brussel yn it besit fan de greef fan Leuven, dy't mooglik in kastiel op de Koudenberg hie.
De greven fan Leuven en Brussel waarden oan de ein fan de alfde iuw lângreven fan Brabân. Yn 1106 waarden se hartoch fan Nederloataringen en oan de ein fan de tolfde iuw waarden se yn it lângreefskip Brabân ferheft ta hartoch fan Brabân. Brussel waard yn dy snuorje hieltyd wichtiger yn it neidiel fan Leuven. Beide stêden woeksen lykwols troch it opbloeien fan de hannel yn dy tiid.
Yn 1229 krige Brussel stedsrjochten fan hartoch Hindrik I fan Brabân. De stêd krige doe de earste stiennen stedsmuorre. Dy waard fjouwer kilometer lang en krige sân stedspoarten. De tekstylsektor kaam yn dy snuorje fluch op. De Lekkengilde, dy't yn de trettjinde iuw ûntstie, hie in grutte ynfloed op dy yndustry. De skieppetylt om Brussel hinne koe de fraach net mear beneikomme. In soad wol en oare grûnstoffen waarden ymportearre. Lekken waard fier oer de grinzen eksportearre. De beginen, dy't om 1250 in grut Begynhôf stiften, foarmen in wichtich part fan dy sektor.
Yn 1236 en 1276 wiene der grutte stedsbrannen yn Brussel. Yn de fjirtjinde iuw rekke de lekkenyndustry op syn hichtepunt. De stêd woeks tige by tige en doe wie der in nije stedsmuorre nedich. Dy waard yn 1357 boud en waard wol acht kilometer lang. Doe krige it hjoeddeistige sintrum fan Brussel syn fiifhoekige foarm. Brussel woeks fan 80 oant 509 bunder. Yn dy snuorje waard it grutte Stedhûs fan Brussel oan de Grutte Merk boud, dy't it ekonomysk sintrum fan de stêd wie.
Doe't hartoch Filips I fan Brabân yn 1430 ferstoar gie it hartochdom Brabân oer ta syn neef Filips de Goede fan Boergonje. Dêrtroch kaam Brussel ûnder de Boergonjers te fallen. Itselde jiers waard úteinset mei de útwreiding fan it kastiel op Koudenberg dy't waard winliken in wier paleis waard. Brussel waard troch it foltôgjen fan it kastiel yn 1459 de haadresidinsje fan hartoch Filips en dus it bestjoerlike sintrum fan it Boergondyske Ryk.
thumb|left|Kaart fan Brussel fan 1657 troch Blaeu De ekonomy bleau yn dy snuorje trochwaaksen, alhoewol't de lekkenyndustry syn bêste jierren hân hie. De Brusselske wântapiten en retabels kamen dêrfoar yn plak. Ek de Brusselske skilderskoalle waard wichtich en produsearre guon grutte skilders, lykas Lucas Achtschellinck, dochs soe net útgroeie ta it nivo fan dy fan Brugge en Antwerpen. De krêft fan Brussel lei yn spesialisearre lúkse-yndustryen. Hartoginne Marije fan Boergonje joech tastimming fan it graven fan in kanaal fan Brussel nei de Dijle sa't it steapelrjocht fan Mechelen op de Senne te mid wurde koe. Om't it Boergondysk Hof yn Brussel fêstige wie en syn belied sintralistysk wie, woeks de foarstlike macht yn it neidiel fan de stedske autonomy sa't dy oanwêzich wie yn stêden lykas Antwerpen en Leuven. Dat late wol gauris ta ûntefredenens by de boargers en benammen de patrysjers, benammen doe't Marije fan Boergonje mei Maksimiliaan fan Habsburch boaske. De befolking fan Brussel, allyk dy fan Flaanderen, fertrouden him net. Doe't Marije yn 1482 op jonge jierren ferstoar, ûntstie der in foele striid om it regintskip fan har minderjierrige soantsje Filips de Skiene. Hja woene de hearskippij fan Maksimiliaan net erkenne. Dy liet lykwols twa Brusselske ôffeardigen ûnthalzgje. Yn 1486 waard er keizer fan it Hillige Roomske Ryk en kaam nei Brussel om syn residinsje te belûken. Syn Dútske soldaten waarden troch de stedsmilysjes oanfallen. Dêrnei rekke der in bloedige kriich út tusken Brussel en de Flaamske opstannelingen tsjin de Habsburgers en Boergonjers. In jier letter koe Albrecht fan Saksen Brussel foar Maksimiliaan oermasterje. Doe't Filips de Skiene folwoeksen waard boaske er Jehanna de Sljochtsinnige fan Kastylje. Filips ferstoar yn 1506 en waard opfolge troch syn soan Karel V fan Habsburch. Yn 1516 waard Karel yn de Brusselske Sint-Michieltsjerke kroane ta kening fan Spanje en yn 1519 folge er syn pake Maksimiliaan op as aartshartoch fan de Eastenrykske erflannen en keizer fan it Hillige Roomske Ryk. Under it bestjoer fan Karel berikte Brussel syn grutste bloei en waard it sintrum fan syn wrâldryk.
Iermoderne tiid
thumb|500px|Utsicht op Brussel yn 1665 troch [[Jan-Baptist Bonnecroy]] Under it bestjoer fan Karel kaam it protestantisme op. Hy moast der neat fan hawwe en ûnder syn bewâld waard de ynkwisysje organisearre en besocht er it opkommend protestantisme foel te bestriden, benammen troch ketterferbaarnen. Yn 1555 stapte Karel V op ta geunst fan syn soan Filips II, dy't de ynkwisysjepolityk fuortsette. Yn 1559 ferfear Filips nei Spanje en liet de polityk yn hannen fan syn healsuster, lânfâdesse Margareta fan Parma. It kalvinisme waard reedlik populêr yn de stêd en omkriten en ek de geuzen namen stêden yn de buert yn fan de Spanjerts. Filips stjoerde yn 1567 de hartoch fan Alva nei de Nederlannen om de opstân del te bêdzjen. Dat slagge him net, de byldestoarm kaam ek yn Brussel en de kalvinisten krigen de macht yn hannen yn de stêd. Brussel sleat him ynearsten by de Uny fan Utert oan en der ûntstie in Brusselske Republyk. Lykwols in soad stêden yn de omkriten foelen wer yn Spaanske hannen en dêrtroch ferhuzen de Steaten-Generaal earst nei Antwerpen en letter nei Middelburch. It kalvinisme wie noch sterk yn de stêd, dochs Brussel rekke hieltyd mear isolearre fan de protestantske Nederlannen. Yn 1584 sette it Belis fan Brussel troch de Spaanske lânfâd Aleksander Farnese útein en yn 1585 joech de stêd him oer. Brussel waard de haadstêd fan de Spaanske Nederlannen, dêr't tenei de kontrareformaasje hearske. De protestanten moasten ferfarre of nei it katolike leauwe weromgean en dat late ta it kommen fan de jezuïten (1586) en augustinen (1601) en ek de definitive skieding tusken de protestantske Noardlike en katolike Súdlike Nederlannen. In soad flechten nei de Noardlike Nederlannen.
Yn 1595 waard Filips II syn neef Albrecht fan Eastenryk oansteld as lânfâd fan de Súdlike Nederlannen. Yn 1599 boaske er mei Filip syn dochter Isabella, dy't yn jier dêrfoar de Spaanske Nederlannen urven hie. Under harren bestjoer bloeide Brussel op as haadstêd. Nei it ferstjerren fan Isabella yn 1633 en om't hja gjin bern hiene, kamen de Súdlike Nederlannen werom yn Spaanske hannen. It gebiet, mei Brussel as haadstêd kaam stadichoan hieltyd mear ûnder druk te stean fan it ekspansionisme fan de Frânske kening Loadewyk XIV. thumb|Sicht op Brussel foar it bombardemint fan 1666 troch [[Lancelot Volders]] Dat late ta ferskate krigen tusken de Spanjerts en de Frânsken. Yn augustus 1695 waard Brussel ferwoastgjend besketten yn de Njoggenjierrige Kriich tusken Frankryk en de Republyk fan de Sân Feriene Nederlannen, dêr't Spanje ek by belusten rekke. Likernôch 4.000 huzen rekken skeind en ek it Stedhûs rekke skansearre, dêr't in soad keunstwurken by ferlern giene. Nei't de Frânsken harren weromlutsen waard Brussel weropboud en krige de Grutte Merk syn hjoeddeistich oansjen. Nei de Spaanske Súksesjekriich kamen de Súdlike Nederlannen fannijs ûnder Eastenryksk bestjoer. Keizerinne Maria Teresa stelde Karel Aleksander fan Loataringen oan as lânfâd yn de Súdlike Nederlannen. Der bruts in tiid fan frede út en ferskate urbanisaasjeplannen yn de stêd waarden útfierd. Nei in tal herfoarmings dy't keizer Joazef II oan de ein fan de achttjinde iuw besocht troch te fieren kaam er op wjerstân te mjitte. Ferskate protesten brutsen út yn Brussel en oare stêden. De Feriene Nederlânske Steaten rôp syn ûnôfhinklikens út yn 1790.Yn 1794 kamen de Frânsken fannijs en ferdreaune de Eastenrikers oer de Ryn hinne. Dêrtroch kaam Brussel yn hannen fan de Earste Frânske Republyk.
Njoggentjinde iuw
thumb|Keninkik Paleis Nei de delgong fan Napoleon waard by it Kongres fan Wenen yn 1815 bepaald dat de Súdlike Nederlannen part wurde soe fan it nije Feriene keninkryk fan de Nederlannen mei Willem I fan Oranje as kening. Brussel waard, tegearre mei Amsterdam de haadstêd fan it nije keninkryk. Yn 1820 waard úteinset mei it ferbouwen fan twa amtresidinsjes ta it Keninklik Paleis fan Brussel. Doe't itselde jers it Paleis fan de Steaten-Generaal ôfbaarnde, waard op itselde plak in nij gebou boud, dy't hjoed-de-dei it Paleis fan de Naasje, it sit fan it Belgysk parlemint is. It belied fan kening Willem wie it stribjen en meitsje Nederlânsk de offisjele taal. Dat late ta ferset fan de Frânsktaligen en de katoliken tsjin dy ûnderwiispolityk en der ûntstie suver in skoalstriid. Nei 1825 sleaten liberalen en katoliken byinoar oan en yn 1828 kaam de Uny fan katolike en liberale opposysje fan 'e grûn. Ynearsten stribbe dy Uny gjin ûnôfhinklikens nei mar late lang om let ta de Belgyske Revolúsje. Under ynfloed fan de minne ekonomyske tastân en de Julyrevolúsje yn Frankryk brutsen der op 25 augustus 1830 lytse rebûljes út yn Brussel. Jûns rûn it út 'e hân. Huzen fan rike Nederlanners waarden yn 'e brân stutsen. De oardertsjinsten koene de sitewaasje net de baas en de folgjende dei hie de Brusselske boargerij sels ek noed slachtoffer te wurden. Hja besleaten in boargerwacht op te rjochtsjen. Op 23 septimber luts prins Freark mei it leger Brussel yn, dochs moast nei tefolle ferset fan de seperatisten de stêd wer ferlitte. Op 4 oktober waard de ûnôfhinklikens útroppen.
thumb|Paleis fan Justysje Op 21 july 1831 kaam Leopold I op de troan as earste Kening fan de Belgen. Brussel waard de haadstêd fan de nije Belgyske steat. Yn 1830 wie Brussel in Brabânske stêd dêr't it Nederlânsk yn de foarm fan it pleatslike Brabânske dialekt de fiertaal wie. Nei de ûnôfhinklikens kaam der in grutte ynstream fan Frânsken (flechte revolúsjonêren en oaren) en Waalske amtners dy't it nije Belgyske bewâld oanluts út de Waalske provinses om syn nasjonale administraasje mei op te foljen. Dat bewâld waard behearske troch de hegere boargerij en adel dêr't guon fan harren it stimrjocht doe fan hiene. Hja woene de nasjonale ynstellings allinnich yn harren taal útbouwe. Dêrtroch rekke it Nederlânsk ferballe út alle stedske ynstellings en bestjoer. Dy taalkundige diskriminaasje hong gear mei sosjale en politike diskriminaasje fan de gewoane befolking en legere boargerij. Nijsgjirrich is it ûntstean fan de Brusselske sprektaal dy't winliken in fariant fan it Nederlânsk mei in sterke ynfloed fan it Frânsk wie.
Yn de njoggentjinde iuw krige Brussel in sterke yndustriële ûntjouwing. Yn 1832 waard it Kanaal Brussel-Charleroi yn gebrûk nommen. It spoar fan Brussel nei Mechelen wie it earste spoar op it Jeropeeske fêstelân. Yn it midden fan dy iuw waard de stêd yn it easten en suden flink útwreide.
thumb|Rue Antoine Dansaert/Antoine Dansaertstraat Under kening Leopold II, dy't wol de "kening-arsjitekt" neamd waard, waarden guon prestizieuze gebouwen foar haadstedske ynstellings boud. Guon grutte parken en leanen waarden oanlein en mear wiken waarden byboud. In part fan de Senne waard oerkape, om't de rivier in wiere rioel wie en sykten meibrocht. Dat joech mear romte en lis widere bûlevaars oan nei it foarbyld fan Parys. Troch swiere druk fan de oerheid en troch de ynstream fan Walen en Frânsken ûntstie der in oanhâldende ferfrânsking fan de befolking. Yn it midden fan de tweintichste iuw wiene de Frânsktaligen pas yn de mearderheid. Mank mei dy evolúsje woeks ek it haadstedsk gebiet. Yn de iere njoggentjinde iuw wiene der mar seis gemeenten om de haadstêd hinne, mar nei it ferstedskjen en ferfrânskjen tanamen, waarden omlizzende gemeenten taheakke. Dat barde ornaris by de tsienjierlikse taletellings sadree't it tal Frânsktaligen en twataligen boppe beskate grinzen rekken, waard de belutsen gemeente by it haadstedsk gebiet taheakke.
Tweintichste iuw
Yn de Earste Wrâldkriich boude de Dútske besetter op in gersstripe by Haren guon houten loadsen foar seppelins. Dat foarme it grûnwurk foar de earste nasjonale lofthaven fan Belgje. Yn 1921 waarden Haren, Laken, Neder-Over-Heembeek en noardlike gebieten by Brussel anneksearre, sa't de stêd de grutste gemeente fan it Brusselsk gewest waard.
thumb|Place De Brouckère/De Brouckèreplein Brussel waard op 17 maaie 1940 troch Nazy-Dútslân beset. Op 28 maaie joech it Belgyske leger him oer en kaam de kening werom yn syn paleis yn Laken. Op 28 oktober dat jiers drukten de besetters harren wetten oangeande de Joaden troch. Fan de 21.734 Brusselske Joaden boppe de 15 jier waarden 12.000 registrearre en 4.460 waarden deportearre. Yn septimber 1942 waard de gemeente Grut-Brussel oprjochte dy't beheard waard troch pro-Dútske politisi. Op 3 septimber 1944 waard Brussel troch Britske troepen ûnder leiding fan generaal Sir Miles Dempsey befrijd. Dat jier wiene der ek bombardeminten op de stêd troch Dútske V1-raketten.
thumb|It Berlaymontgebou, haadkantoar fan de jeropeeske Kommisje Nei de kriich waard Brussel modernisearre, benammen de ynfrastruktuer. De Noard-súdferbining waard iepene en yn 1958 waard it noardwesten fan Brussel, it mêd fan it Heizelplateau, yn it ramt fan Expo 58 feroare. Der waarden tunnels yn de lytse ring oanbrocht en úteinset mei it oanlizzen fan de grutte ring. Neitiids krige Brussel hieltyd mear te krijen mei it begryp "brusselisearring", in ûngeunstige term foar it stedske ûntjaan fan Brussel yn de 1960-er en 1970-er jierren. Yn it ramt fan de facto "haadstêd fan Jeropa" en it sit fan de Noardatlantyske Ferdrachsorganisaasje waarden wiken platskood en meitsje plak foar grutte kantoargebouwen, it Manhattanplan. Yn 1976 waard de earste metroline yn Brussel iepene.
Ek yn dy snuorje wie der in soad ymmigraasje nei Brussel. De grutstedske befolking waard oanfolle mei arbeidsmigranten út Súd-Jeropa, Noard-Afrika, benammen Marokkanen, en Turkije. Yn de 1980-er en 1990-er jierren sette dy weach troch mei saneamde famyljewerienings. Dêrnjonken kaam der in grutte ymmigraaasjeweach út Sintraal-Jeropa, benammen Poalen en troch de funksje as Jeropeeske haadstêd binne der ek in soad oare EU-boargers dy't al as net permanint yn Brussel wenje.
Yn 1989 waard it Brusselsk Haadstedsk Gewest oprjochte, mei in eigen Brusselsk Parlemint en regear.
Ienentweintichste iuw
Yn 2000 waard Brussel offisjeel ta Capital of Europe beneamd en wie tagelyk dat jiers ek Kulturele Haadstêd fan Jeropa.
Op 22 maart 2016 foelen der by terroristyske oanslaggen op de lofthaven Zaventem en it metrostasjon Maalbeek yn Brussel 31 deaden en likernôch 200 ferwûnen. Op 20 juny 2017 besocht in terrorist in spikerbom ûntploffe te litten op it Stasjon Brussel-Sintraal, mar dat mislearre. De dieder waard deasketten nei't it mislearre oanstekken fan de bom in lytse ûntploffing feroarsake hie.
Lizzing
thumb|De gemeente Brussel yn it gewest Brussel-Haadstêd yn read oanjûn
De gemeente Brussel (op de kaart yn it read) bestie oarspronklik allinnich út de binnenstêd fan Brussel, de Fiifhoeke Pentagon/Vijfhoek omreden syn fiifehoekige foarm. Hjoed-de-dei wurdt de gemeente Brussel yn seis stedsdielen yndield.
De gemeente hat 188.737 ynwenners (1 jannewaris 2022) en hat in oerflak fan 32,61 km².
Nûmer 2 jout de gemeente Brussel oan]]
Yn it noarden grinzget de gemeente oan de provinsje Flaamsk-Brabân. Fierders grinzget de gemeente Brussel (2) oan:
7 Jette
13 Molenbeek-Saint-Jean/Sint-Jans-Molenbeek
1 Anderlecht
17 Uccle/Ukkel
19 Watermael-Boitsfort/Watermaal-Bosvoorde
4 Etterbeek
10 Schaerbeek/Schaarbeek
5 Evere
De gemeenten Ganshoren (6), Sint-Agatha-Berchem (11), Koekelberg (8), Vorst (18), Oudergem (9), Sint-Pieters-Woluwe (16) en Sint-Lambrechts-Woluwe (15) hawwe gjin mienskiplike grinzen mei de gemeente Brussel.
Wykyndieling
thumb|De Brusselske Fiifhoeke thumb|Us-Leaffroutsjerke (Laken) thumb|Atomium yn Laken
Untwikkeling ynwennertal
* Boarne: NIS
It besjen wurdich
thumb|Keninklike Hubertusgaleryen
Tsjerken
thumb|Katedraal fan Sint-Michiel en Sint-Goedele
Kultuer
thumb|Muntskouboarch 100px|thumb|Manneken Pis
Iten en útgean
thumb|Kafee Le Poechenellekelder Brussel is ferneamd om syn iten. Brusselske sprútsjes binne nei de stêd neamd. Fierders binne mosselpatat, waffelkoeken, sûkelarje, patat en bier Brusselske spesjaliteiten. Der is ien restaurant mei twa stjerren en der binne fjouwer restaurants mei ien stjer fan Michelin yn de stêd.
Taal
Yn de stêd Brussel, lykas yn de rest fan it Brusselsk Haadstedsk Gewest, binne it Frânsk en Nederlânsk de offisjele talen. De measte ynwenners, forinzen en fêste bûtenlanners brûke almeast it Frânsk as sprektaal. Likernôch 10-15% fan de Brusselske befolking praat Nederlânsk. In part dêrfan praat noch hieltyd it Brusselsk, dat it Brabânske dialekt fan Brussel is. It dialekt is lykwols stadichoan oan it ferdwinen.
Hierkwabben
De hierkwabben (Latynske namme: Cyaneidae) foarmje in famylje fan 'e stamme fan 'e netteldieren (Cnidaria), de klasse fan 'e skiifkwabben (Scyphozoa) en it skift fan 'e flachbekkwabben (Semaeostomeae). Dit is groep fan tige grutte kwabben, dy't twa skaaien omfiemet, Cyanea (de echte hierkwabben) en Desmonema, mei yn totaal sa'n tweintich ûnderskate soarten. Oarspronklik hearde ek it skaai Drymonema ta dizze famylje, mar dat is ferpleatst nei in eigen famylje, Drymonematidae, op grûn fan yngeander ûndersyk, dêr't út bliken die dat de soarten út dat skaai net sa nau besibbe binne oan 'e hierkwabben as dat earder tocht waard.
List fan planetoïden 20301-20400
Dit is in list fan planetoïden 20301-20400.
Grinzer Strjitwei
De Grinzer Strjitwei, offisjele namme: Provinsjale wei 355 of N355, is in provinsjale wei yn Fryslân en Grinslân dy't Ljouwert in direkte ferbining mei Grins jout. Dy dyk bestiet al sûnt 1821. De Grinzer Strjitwei hat lange tiid de wichtichste ferbining west tusken Ljouwert en Grins, oant dy funksje oernaam waard troch de Wâldwei en de A7.
De Grinzer Strjitwei begjint yn Ljouwert en rint noardlik om Hurdegaryp hinne nei de ovonde op ûngelikese hichte by Quatrebras dêr't er mei de N356 (Sintrale As) ferbynt. Fan dêr rint de dyk troch Noardburgum en Twizel en giet er om Bûtenpost hinne. Dêrnei rint er oer de Lauwers Grinslân yn, dêr't er Fryske Strjitwei hjit. De N355 rint fierder nei it easten oer Gryptsjerk en Nijesyl, en krúst tusken Noardhorn en Súdhorn oer it Van Starkenborghkanaal. Fan dêr rint de N355 nei Grins dêr't er oanslút op de N46.
De dyk is foar it grutste part in twastripe-ûntslutingsdyk mei bûten de beboude kom in maksimumfaasje fan 80 km/o. Tusken Ljouwert en Hurdegaryp is de dyk in 2x2 autowei mei in maksimumfaasje fan 100 km/o.
Skiednis
thumb|right|350px|Detailkaart trajekt De dyk waard yn 1842 in ryksstrjitwei tusken Ljouwert en Grins. Yn it rykswegeplan fan 1932 waard de dyk nûmere as Rykswei 39, dy't yn Ljouwert oansleat op Rykswei 9 (Amsterdam - Alkmar - Ofslútdyk - Ljouwert) en yn Grins op Rykswei 42 rjochting Nijeskâns dat it eastlike part fan de hjoeddeistige Rykswei 7 is. Yn de rykswegeplannen fan 1938, 1948 en 1958 hold de dyk nûmer 39.
Healwei de 1950-er jierren waard it earste Nederlânske N-wegenûmersysteem opsteld, dy't yn 1957 ynfierd waard. Ynearsten waard de dyk Amsterdam - Den Oever - Ljouwert - Grins - Delfsyl nûmere as N89. De pleatslike bestjoeren fan de Keamers fan Keaphannel by de rûte del wisten de oerheid yn 1959 derfan te oertsjûgjen fan it ynternasjonale belang fan de rûte. Gefolch wie dat de E10, dy't dêrfoar fan Belgje ôf oer Rotterdam nei Amsterdam rûn, ferlinge waard oer de rykswegen 7, 9 en 39 nei Grins. Oant it ynfieren fan de hjoeddeistige N-wegenûmersysteem yn 1976 rûn de N89 allinnich mar fan Grins nei Delfsyl.
Fan it rykswegeplan fan 1968 waard Rykswei trochlutsen fan Ljouwert ôf nei Grins en dêrmei kaam Rykswei 39 tenei te ferfallen. Doe't healwei de 1970-er jierren in nij N-wegenûmersysteem opsteld waard, waard de rûte Surch - Harns - Ljouwert - Grins - Delfsyl de N41. Dat nûmer waard lykwols tusken Surch en Ljouwert nea bebuorde, want êr waard wiles A/N31 brûkt. Tusken Ljouwert en Grins waard it nûmer allinnich mar op in boerd by Bûtenpost set. Mei yngong fan rykswegeplan 1984 waard de dyk de plakferfangende dyk en nûmere as Rykswei 855. Om dy tiid hinne, kaam de N355 ek op de bebuording. Sûnt it ynfieren fan it nije E-wegenûmersysteem yn 1985 ferlear de dyk ek syn status as E-dyk. De E10 waard tenei tusken Amsterdam en Grins ferfongen troch de E22 dy't fan Surch ôf oer Snits en It Hearrenfean rûn.
Lang om let waard de dyk yn it ramt fan de Wet fan it fannijs ferpartsjen fan de Wegebehear mei ynong fan 1 jannewaris 1993 oerdroegen oan de provinsjes Fryslân en Grinslân.
De dyk waard tusken 2010 en 2015 op ferskate plakken feroare. By Bûtenpost is der in nije rûnwei oanlein en de dyk waard yn Twizel folslein fannijs oanlein. Yn it ramt fan de Sintrale As waard de N355 benoarden Hurdegaryp as in rûnwei oanlein.
Kraaneftigen
De kraaneftigen (Latynske namme: Gruiformes) foarmje in skift fan 'e klasse fan 'e fûgels (Aves), de ûnderklasse fan 'e moderne fûgels (Neornithes), de tuskenklasse fan 'e nijkakigen (Neognathae) en it boppeskift fan 'e nije fûgels (Neoaves).
Ta dit skift hearre in oansjenlik tal libbene sawol as útstoarne famyljes fûgels, mei 14 libbene soarten kraanfûgels (Gruidae), sa'n 145 libbene soarten ralfûgels (Rallidae), lykas de merkel (Fulica atra) en it reidhintsje (Gallinula chloropus), en in stikmannich lytsere groepen mei elts 1 oant 3 libbene soarten dy't benammen yn it tropysk reinwâld fan Súd-Amearika foarkomme.
De âldste fossilen fan dit skift stamje út it ier-Eoseen. Foarhinne waarden ferskate groepen ta de kraaneftigen rekkene dy't dêr yn modernere yndielings, basearre op DNA-ûndersyk út 2008, fan losmakke binne, wêrûnder de trapfûgels (Otidae), kagûfûgels (Rhynochetidae), sinneralfûgels (Eurypigidae), siselkloerfûgels (Cariamidae) en steltralfûgels (Mesithornithidae).
List fan planetoïden 60201-60300
Dit is in list fan planetoïden 60201-60300.
List fan planetoïden 20401-20500
Dit is in list fan planetoïden 20401-20500.
Seepappegaai
De seepappegaai (Fratercula arctica) is in 30 sm grutte fûgel út de famylje fan de alkfûgels. Hy is goed wer te kennen oan syn swartwite fearren en syn snaffel yn fel read, giel en swart.
Iten
De seepappegaai yt meastentiids fisk. Hy kin tagelyk fisken fange en festhâlde yn syn snaffel. Sa kin hy wol mear as tsiin fiskjes tagelyk meinimme.
Fuortplanting
De seepappegaai is in hoalebrieder dy't briedt yn koloanjes. Hy brûkt wol besteande hoalen, mar meastentiids graaft hy sels in hol fan wol in meter djip. De yngong wurdt somtiden troch meardere famyljes brûkt. It nêst oan it ein fan de gong is beklaaid mei gers, planten en fearren. Dêr leit it wyfke ien sa'n 7 sm grut aai. Dit aai wurdt yn 35 dagen útbret.
Flachbekkwabben
De flachbekkwabben (Latynske namme: Semaeostomeae) foarmje in skift fan 'e stamme fan 'e netteldieren (Cnidaria), de klasse fan 'e skiifkwabben (Scyphozoa) en de ûnderklasse fan 'e echte skiifkwabben (Discomedusae). Dit is in groep fan grutte kwabben dy't karakterisearre wurde troch fjouwer lange, franjefoarmige mûlearms dy't de fjouwerkante bek flankearje. Dêropta hawwe se ornaris acht tentakels dêr't se har proaien mei fange. Har iten bestiet út soöplankton en lytse fiskjes. It lichem fan flachbekkwabben is klokfoarmich mei kartele rânen, en har spiisfertarringsstelsel bestiet út fjouwer ûnfertakke pûdsjes dy't yn in ring om 'e sintrale mage hinne groepearre binne.
Echte hierkwabben
De echte hierkwabben (Latynske namme: Cyanea) foarmje in skift fan 'e stamme fan 'e netteldieren (Cnidaria), de klasse fan 'e skiifkwabben (Scyphozoa), it skift fan 'e flachbekkwabben (Semaeostomeae) en de famylje fan 'e hierkwabben (Cyaneidae). Dit is groep fan tige grutte kwabben, dêr't û.m. de giele hierkwab (Cyanea capillata) ta heart, de grutste kwabbesoarte dy't op dit stuit bekend is.
Caravan
In caravan is in oanhingwein yn 'e foarm fan in mobyl fakânsjehúske op tsjillen, dy't mei help fan in lûkheak oan 'e efterkant fan in persoane-auto befêstige wurde kin. It wurd 'caravan' is in lienwurd út it Ingelsk, mar giet werom op it Perzyske کاروان‎‎, kārawān, dêr't ek it wurd karafaan út fuortkomt. Hoewol't it gebrûk fan caravans foar de measte eigners beheind is ta de fakânsjes, wenje guon der permanint yn. Dêrby giet it lykwols hast altyd om in tydlike wenoplossing fanwegen in ferbouwing oan it fêste hûs of omreden fan finansjele swierrichheden. Oars is it mei lju dy't foar har wurk oanhâldend reizgje moatte, lykas sirkusartysten en merkefolk. Foar sokken ferfangt de caravan it fêste hûs folslein. Lju dy't gjin caravan besitte, sjogge der faak op del. Sa is de denigrearjende beneaming "sleurhutte" yn gebrûk kommen. Nettsjinsteande dat is de caravan yn Nederlân noch altyd ien fan 'e populêrste fakânsje-akkomodaasjes.
Mei caravans kin men telâne op de measte kampearterreinen, dêr't men tydlik of permanint in steanplak hiere kin. Guon caravans binne sa grut dat se net efter de auto op 'e iepenbiere wei ferfierd wurde kinne; sokken wurde steancaravans neamd. Dy moatte ferpleatst wurde troch in transportbedriuw en bliuwe permanint op harren steanplak stean. Oan 'e oare kant fan it spektrum hat men de optearcaravans, dy't besteane út in mânske tinte dy't opteard wurde kin yn in lyts plat oanhingweintsje. Yn Nederlân meie caravans net foar langere tiid oan 'e iepenbiere wei parkearre wurde. Dêrom hiere de measte caravaneigners winterdeis in steanplak yn in caravanstalling, dy't faak rund wurdt troch in pinsjonearre boer of immen oars dy't oer in grutte opslachgelegenheid beskikt dy't nearne oars foar brûkt wurdt.
Transkaukaazje
Transkaukaazje, ek wol de Súd-Kaukasus neamd, is in geopolitike regio dy't it diel fan 'e eardere Sovjet-Uny beslacht dat oan 'e súdkant fan it Kaukasusberchtme leit. Tsjintwurdich bestiet dat gebiet út 'e ûnôfhinklike lannen Armeenje, Azerbeidzjan en Georgje. Mei't de Kaukasus de grins tusken de wrâlddielen Jeropa en Aazje foarmet, makket Transkaukaazje strikt sprutsen ûnderdiel fan Aazje út. Fanwegen beskate kulturele aspekten (benammen de dominante posysje fan it kristendom yn Armeenje en Georgje), dy't meitsje dat dizze kontreien dreech ûnder it súdlik derfan leine Midden-Easten beflapt wurde kinne, wurdt Transkaukaazje lykwols gauris ta Jeropa rekkene.
Geografy
Geografysk sjoen leit Transkaukaazje op in lâningte tusken de Swarte See yn it westen en de Kaspyske See yn it easten. De noardgrins wurdt foarme troch de heechste toppen fan 'e Kaukasus, dy't ek de grinzen fan Georgje (yn it noardwesten) en Azerbeidzjan (yn it noardeasten) mei Ruslân foarmje. Oan 'e súdkant grinzgje de trije Transkaukazyske lannen oan Turkije (yn it súdwesten) en Iraan (yn it suden). Binnen de Transkaukazyske regio beslacht Georgje it noardwestlike, Azerbeidzjan it eastlike en Armeenje it súdlike diel. Armeenje is it iennichste fan 'e trije lannen dat gjin kustline of direkte grins mei Ruslân hat.
Politike sitewaasje
Armeenje en Georgje binne demokrasyen. Azerbeidzjan, dat in diktatuer is, bestiet út twa dielen: it "haadlân", dat oan 'e kust fan 'e Kaspyske See leit, en de folle lytsere eksklave Nachitsjevan, dy't ynklamme leit tusken Armeenje yn it noarden en easten en Turkije en Iraan yn it westen en suden. Yn teory hat Nachitsjevan autonomy, mar yn 'e praktyk is dêr net folle fan te merken. Njonken de trije algemien erkende lannen lizze yn Transkaukaazje ek noch trije net algemien erkende steatsjes. Yn noardlik en noardwestlik Georgje hawwe de gebieten Súd-Osseesje en Abgaazje har yn 1991, resp. 1992 ôfskaat. Dy beide republykjes wiene ûnder it Sovjet-bestjoer autonoom, mar drigen nei de Georgyske ûnôfhinklikens, yn 1991, har selsbestjoer ferliezen. Yn 2008 besocht it Georgyske leger Súd-Osseesje te weroverjen, mar waard weromslein troch Russyske troepen, dy't it minysteatsje te help kamen. Neitiid erkenden Ruslân en trije oare lannen de ûnôfhinklikheid fan sawol Súd-Osseesje as Abgaazje.
List fan planetoïden 60301-60400
Dit is in list fan planetoïden 60301-60400.
List fan planetoïden 60401-60500
Dit is in list fan planetoïden 60401-60500.
Skotsk-Gaelysk
It Skotsk-Gaelysk (Skotsk-Gaelysk: Gàidhlig; Ingelsk: Scottish Gaelic) is in Keltyske taal dy't lânseigen is yn it Britske lânsdiel Skotlân. Nei iuwen fan tebekgong is it taalgebiet no beheind ta de noardwestlike Skotske Heechlannen en de Hebriden, yn it uterste noardwesten fan Skotlân. It Skotsk-Gaelysk hat gjin offisjele status, mar genietet sawol yn Skotlân as yn in diel fan Kanada (nammentlik Kaap Bretoneilân) erkenning as in minderheidstaal. Neffens gegevens út 2011 wie it Skotsk-Gaelysk doe de memmetaal foar 57.400 Skotten en 350 Kanadezen. It Skotsk-Gaelysk moat net betize wurde mei it Skotsk, dat in hiele oare, Germaanske taal is.