cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fotoboek
De ierste fotoboeken waarden karakterisearre troch it gebrûk fan fotografyske printingsmetoaden as ûnderdiel fan harren reprografyske technology. Fotografyske printen waarden dêrby oan it boek tafoege ynstee fan der yn ôfprinte te wurden op itselde papier dat ek foar de tekst brûkt waard. Sadwaande waarden fotoboeken oarspronklik útbrocht yn tige beheinde oplagen oan in netwurk fan befoarrjochte lêzers. Om't sokke wurken tige kwetsber wiene foar ljocht en skansearrings dy't feroarsake waarden troch gebrûk, binne der tsjintwurdich frijwol gjint mear fan oer. It earste fotoboek fan allegear wie mooglik Photographs of British Algae: Cyanotype Impressions, út 1853, fan Anna Atkins. Ayuのデジデジ日記 (Ayu no Deji Deji Nikki), fan 'e Japanske popsjongster Ayumi Hamasaki, dat yn 2009 publisearre waard, wie it earste fotoboek ea dêr't mear as 100.000 eksimplaren fan ferkocht waarden.
List fan Osmaansk-Fenesiaanske Oarloggen
Op dizze list fan Osmaansk-Fenesiaanske Oarloggen of ek wol Turksk-Fenesiaanske Oarloggen steane konflikten tusken de histoaryske steat Republyk Feneesje en it eartiidske Osmaanske Ryk:
Dione de Graaff
Dione de Graaff (Bussum, 9 juny 1969) is in Nederlânsk presintatrise en sportferslachjouster.
Libben en karriêre
De Graaff is de dochter fan Jan de Graaff, dy't einredakteur by de VARA wie. Yn maart 2023 die se mei oan in ôflevering fan it tillefyzjeprogramma Verborgen Verleden, wêryn't har stambeam útpluze waard. It die bliken dat ien fan har beppes út in famylje stamme dy't oarspronklik fan Skylge kaam en tebek gie op in santjinde-iuwske predikant yn Hoarn (Skylge). Dyselde wie wer in neikommeling fan in Fryske predikant dy't yn 'e sechstjinde iuw te Warkum en Dronryp stien hie.
De Graaff waard berne yn Bussum, mar groeide op yn Weesp en letter yn Leusden, en gie yn Amersfoart nei de middelbere skoalle. Nei in jier Frânske taal- en letterkunde studearre te hawwen, feroare se fan stúdzje om ynstee in oplieding te folgjen oan 'e Hegeskoalle foar de Sjoernalistyk yn Tilburch.
Yn 1993 kaam De Graaff by de pleatslike Omrop Amersfoart te wurkjen. In foech jier letter wist se in staazjeplak te besetten by it programma Studio Sport, fan 'e NOS, wêrfan't se yn 1995 ien fan 'e fêste presintators waard. As sadanich wurket se meast fanút 'e studio yn Hilversum, mar ek docht se wol ferslach fanôf lokaasje, lykas by it reedriden yn Thialf, op It Hearrenfean, of by de Olympyske Spullen yn Londen, yn 2012, doe't se dêrwei it programma Londen Live presintearre. Teffens hat ûnder de Tour de France ferskate jierren it programma De Avondetappe presintearre, eltse kear út it plak fan oankomst fan 'e etappe fan dy dei.
Priveelibben
Dione de Graaff hie earder in relaasje mei Chris Götte, de drummer fan 'e Siuwske band BLØF, dy't yn 2001 de dea fûn by in motorûngelok. Neitiid krige se in relaasje mei Nando Boers, in sportsjoernalist en de skriuwer fan ferskate útjeften oer sport. Yn maaie 2017 ferhelle De Graaff yn in fraachpetear mei it tydskrift Libelle iepenhertich oer har net útkommen bernewinsk.
Nanum
"Nanum" of "Nanûm" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
Laura van den Berg
Laura van den Berg (1981) is in Amerikaansk skriuwster fan romans en koarte ferhalen. Hja is fan etnysk Nederlânsk komôf.
Libben en karriêre
Van den Berg is hikke en tein yn 'e Amerikaanske steat Floarida, dêr't hja wenne oant har twaentweintichste. Neitiid studearre se oan it Emerson Kolleezje yn Boston, dêr't se in masterstitel yn 'e skiene keunsten behelle. Van den Berg wennet noch altyd yn Boston, en wurket as dosinte kreätyf skriuwen oan ferskate skoallen en ynstituten, wêrûnder it Emerson Kolleezje en de George Washington Universiteit yn Washington, D.C.
Yn 2009 brocht Van den Berg ûnder de titel What the World Will Look Like When All the Water Leaves Us har earste ferhalebondel út, dy't bysûnder goed ûntfongen waard, en har û.m. in Pushcart Prize besoarge. In twadde bondel fan har kaam yn novimber 2013 út ûnder de titel The Isle of Youth, mei op 'e nij tige loovjende kritiken. Diskear smiet har wurk har in O. Henry Award foar koarte ferhalen op. Van den Berg har ferhalen ferskynden ek yn ferskate tydskriften. Har earste roman, Find Me, brocht se yn febrewaris 2015 út. Dêrmei wûn se in Jeannette Haien Ballard Writer’s Prize, dêr't in jildbedrach fan $25.000 oan ferbûn is.
Freark fan Blankenheim
Freark fan Blankenheim (Kasselburg (by Pelm yn 'e Eifel) om 1355 hinne - Kastiel Ter Horst (Loenen, 9 oktober 1423 wie biskop fan Straasburch fan 1375 oant 1393 as Freark II en fan Utert fan 1393 oant 1424 as Freark III.
Straasburch en Utert
Freark fan Blankenheim studearre rjochten yn Parys en waard yn 1375 beneamd ta biskop fan Straasburch. Syn bewâld dêre wie gjin súkses en mei help fan hartoch Willem I fan Gelre en Gulik waard er oerpleatst nei Utert, dêr't er him as in bedreaun lieder sjen liet. Hy wist, stipe troch de partij fan de Lichtenbergers, syn rjochten jilde te litten yn de Stiftske stêden en adel en de foarsten fan njonkenlizzende Hollân en Gelre. Hy fersterke it biskoplik gesach yn it Oerstift en twong de stêd Grins syn gesach te erkennen. Yn 1407 joech er de stedsrjochten oan Coevorden.
Krigen
As bûnsgenoat fan greve Willem VI fan Hollân die er mei oan de Arkelske krigen fan 1405, dêr't er Hagestein yn besit krige. De Hollânske partijtsierderijen om Jakoba fan Beieren twong de jierrige biskop yn 1419-1422 noch in kriich mei Hollân en Gelre út te fjochtsjen, dêr't it Stift noch mar krekt oerein stean bliuwe koe.
Tsjerklike saken
Hy sels naam tsjerklike saken net persoanlik waar. Dy waarden behannele troch in goed organisearre bestjoer. Yn syn plak hannele de suffragaan Hubertus Schenck, dy't titulêr biskop fan Hippus yn Palestina, episcopus Yppusensis, wie.
Snowdon
De Snowdon (ek: Mount Snowdon; Welsk: Yr Wyddfa) is de heechste berch fan Wales. Hy leit yn it Nasjonaal Park Snowdonia (Welsk: Parc Cenedlaethol Eryri) yn Gwynedd.
Freark fan Blankenheim
Tsjerklike saken
Hy wie tydlik behearder fan de administraasje fan it Prinsbisdom Basel (1391-1393), dêr't Imer fan Ramstein opstapt wie. Hy wie in beskermer fan de Moderne Devoasje, dat yn de Bruorren fan it Miene Libben belicheme wie.
Ferstjerren
Freark fan Blankenheim ferstoar op 9 oktober 1423 en waard begroeven yn de Dom fan Utert.
Police Academy 5: Assignment Miami Beach
Police Academy 5: Assignment Miami Beach is in Amerikaanske komeedzjefilm út 1988 ûnder rezjy fan Jim Drake, mei yn 'e haadrollen George Gaynes en G.W. Bailey. De titel betsjut "Plysjeskoalle 5: Operaasje Miami Beach". De film is it fyfde diel fan 'e Police Academy-filmsearje, en folget as sadanich op Police Academy 4: Citizens on Patrol, út 1987. It ferhaal folget in groep eksintrike plysjes ferbûn oan in pleatslike plysjeskoalle as se mei de ûnnoazele kommandant fan dat ynstitút ôfreizgje nei in konvinsje fan plysjekommissarissen út it hiele lân, dy't holden wurdt yn Miami Beach. Police Academy 5: Assignment Miami Beach krige oer it algemien negative resinsjes fan 'e filmkritisy, mar ûntjoech him yn 'e bioskopen ta in kommersjeel súkses. In folgjend diel út deselde searje, Police Academy 6: City Under Siege, kaam út yn 1989.
Plot
Haadynspekteur Harris, dy't al jierren longeret op 'e posysje fan kommandant fan 'e pleatslike plysjeskoalle, hat einlings en te'n lêsten in plan betocht dat net mislearje kin om fan 'e sittende kommandant, de populêre mar ûnnoazele Eric Lassard, ôf te kommen. Yn it dossier fan Lassard (dat Harris ynsjoen hat troch mei syn fêste hantlanger, de noch ûnnoazelder ynspekteur Carl Proctor, yn te brekken yn it kantoar fan kommissaris Henry Hurst) hat er nammentlik ûntdutsen dat Lassard al in jier foarby de ferplichte pinsjonearringsleeftyd is. Harris soarget derfoar dat dêr de oandacht op fêstige wurdt, sadat Hurst gjin oare kar hawwe sil as om Lassard fuortendaliks mei pinsjoen te stjoeren. Hy is derfan oertsjûge dat hysels dêrnei fierwei de bêste papieren hawwe sil om Lassard op te folgjen.
By de diploma-útrikking fan 'e hjoeddeistige lichting nije plysjes fan 'e plysjeskoalle, ûnder wa de obese Thomas Conklin, byneamd "House" om't er sa grut as in hûs is, jout Hurst in taspraak. Dêryn makket er bekend dat Lassard troch de Amerikaanske Nasjonale Plysjeferiening keazen is ta "Plysjeman fan it Desennium", en dat er as sadanich huldige wurde sil op 'e oankommende konvinsje fan plysjekommissarissen yn Miami Beach, yn Floarida. Sa lang kin er noch yn funksje bliuwe, mar neitiid sil er spitigernôch mei pinsjoen moatte, om't er de pinsjoenferplichte leeftyd al passearre is. Dat lêste berjocht komt foar Lassard wol as in klap, mar hy lit de moedfearren net lang hingje en beslút de huldiging yn Miami Beach as de kroan op syn karriêre te beskôgjen. Hy nûget guon fan syn favorite âld-kadetten út om mei dêrhinne, sadat se de feestlike plechtichheden bywenje kinne: de wielderige mar bikkelhurde ynspekteur Debbie Callahan; de reuseftige swarte brigadier Moses Hightower; de troch fjoerwapens obsedearre brigadier Eugene Tackleberry; de mei in heech piipstimke bejeftige brigadier Laverne Hooks; de elts lûd imitearjende brigadier Larvell Jones; en de krekt ôfstudearre plysjeman House Conklin.
By in petear mei kommissaris Hurst kriget haadynspekteur Harris te hearren dat er miskien op papier wol de kwalifikaasjes hat om Lassard op te folgjen, mar dat er, oars as Lassard, hate wurdt troch syn ûnderhearrigen. It is dêrom mar de fraach oft er wol in persoanlikheid hat dy't gaadlik is om kommandant fan 'e plysjeskoalle te wurden. Om 'e kommissaris, dy't sels ek ôfreizgje sil nei de konvinsje yn Miami Beach, sjen te litten hoe ealmoedich oft er wêze kin, beslút Harris om him mei Proctor nei Miami Beach te bejaan om persoanlik diel te nimmen oan 'e huldiging fan Lassard. As Proctor lykwols fleantickets bestelle wol, kriget er by fersin Jones oan 'e tillefoan, dy't der mei help fan Hightower foar soarget dat Harris en Proctor tickets boeke foar de goedkeapste, ûnfeilichste, gammelste flecht nei Floarida.
Dyselde nachts fynt der in profesjonele ynbraak plak by it pleatslike egyptologysk museum, dêr't in stikmannich sieraden fan ûnskatbere wearde stellen wurde troch in Tony en syn beide knoffelige trewanten Sugar en Mouse. De oare deis rjochtet Lassard op 'e lofthaven sûnder erch in ravaazje oan as der ûnder it rinnen allegeduerigen golfballen út syn golftas rûgelje, dêr't lju efter him har de fuotten oer brekke. Hy hat ek in oanfarring mei Tony, dy't er by fersin by in roltrep del triuwt. In nije oanfarring fynt plak yn it fleantúch nei Floarida, dêr't Tony nei it húske moat en dan ûntdekt dat dejinge dy't dêr foar him west hat, Lassard, de kraan nei gychem holpen hat, sadat er hielendal wiet spuite wurdt er dy iependraait. Op 'e lofthaven fan Miami struit Lassard noch altyd mei golfballen, en diskear giet Tony op ien dêrfan stean. Hy rekket raar ûnder fuotten, mar wat minder is: troch syn gewjukkel mei de earms smyt er de tas mei de bút fan 'e oerfal fuort. Dy komt del fuort njonken Lassard, dy't noch altyd neat trochhat. It tafal wol dat Lassard krekt sa'n tas hat, dy't er even delset hat. Sûnder te sjen pakt er dêrnei de tas fan Tony op en rint dermei fuort. Tony, Sugar en Mouse binne har dêr net bewust fan en fandelje neitiid sûnder euvelmoed de tas fan Lassard op.
By oankomst yn Miami Beach wurdt Lassard ûnthelle troch boargemaster Thompson en de pleatslike plysjekommissaris, Dave Murdoch. Hy bringt syn entoeraazje yn 'e kunde mei syn omkesizzer Nick Lassard, dy't brigadier by de plysje fan Miami Beach is. Wylst Lassard him mei Hurst en Murdoch by de pommeranten op 'e konvinsje jout, lit er it oan Nick oer om Callahan, Hightower, Tackleberry, Hooks, Jones en House rûn te lieden. Lassard is daliks al nijsgjirrich nei hokker operasjonele demonstraasje der dit jier by de konvinsje op it program stiet, mar gasthear Murdoch wol dêr neat oer loslitte. As Nick de oaren nei it hotel bringt dêr't se ferbliuwe sille, sjocht er dêr by it swimbad in tige kreas frommeske yn in swimpak, mei wa't er it besiket oan te lizzen troch himsels út te jaan foar de "swimbadmasseur". Sy moat dêr lykwols neat fan hawwe, en mei't se in ekspêr yn fjochtsport blykt te wêzen, smyt se him mei klean en al it swimbad yn.
Neitiid geane se mei syn allen nei it strân om te sinnebaaien, te follybaljen en yn 'e see te swimmen. Underwilens binne Harris en Proctor ek yn Miami Beach arrivearre, nei in flecht wêrby't se yn in fleantúch tusken de losrinnende hinnen en geiten sieten en alhiel ûnderskiten rekke binne. Op it strân besiket Nick Lassard mei Harris yn 'e kunde te kommen, mar de haadynspekteur skelt him de hûd fol om't er yn syn sinne stean giet. Dêrop nimt Nick wraak troch letter, as Harris ûnder it sinnebaaien yn 'e sliep fallen is, mei sinnebrânoalje it wurd " DORK " (" OETLUL ") op syn boarst te skriuwen. As Harris oan 'e ein fan 'e middei read ferbrând wekker wurdt, binne inkeld de letters dy't Nick op syn boarst skreaun hie, ûnferbrând bleaun en dêrom no foar eltsenien te lêzen. Oeral dêr't er komt, wurdt Harris no sadwaande oansprutsen mei "oetlul", en sels de kommissarissen neame him lûd laitsjend "haadynspekteur Oetlul".
Yn 'e tuskentiid besiket Tony de sieraden ôf te leverjen by syn opdrachtjouwer, in rike krimineel dy't Dempsey hjit. Ienris dêr docht lykwols bliken dat de sieraden, dy't yn 'e tas ferstoppe sieten yn in fideokamera, nearne mear te finen binne. Tony beseft dat er mei de âld suffert dy't him hieltyd dwers siet fan tas wiksele hawwe moat. Dempsey jout him in etmiel de tiid om syn flater rjocht te breidzjen. Dêrfoar moatte se Lassard, oer wa't se neat witte, earst sjen te finen, dat de rest fan 'e dei binne Tony, Sugar, Mouse en in stikmannich pleatslike trewanten ûnder lieding fan in Julio dêrmei besteld. Dy jûns fiere Lassard en syn freonen feest op it strân mei û.o. in limbowedstryd. Harris besiket in kreas frommeske te fersieren, mar Proctor sabotearret dat as er nei it opstekken fan in sigaar by ûngelok Harris syn reiden hoed yn 'e brân stekt mei in achteleas fuortsmiten lusifersprikje. Hy makket it noch minder as er besiket de brân te blussen troch der in glês konjak oerhinne te smiten.
De oare deis, as Nick Lassard wer mei de entoeraazje fan syn omke op en út is, treft er it kreaze frommeske fan it swimbad wer, dat eins plysje-ynstruktrise Kate Stratton blykt te wêzen, dy't ek yn Miami Beach is foar de konvinsje. Sy fielt har dochs wol oanlutsen ta Nick, dat se jout har by de groep. Underwilens hawwe Tony-en-dy einlings Lassard witten op te spoaren. Se kringe syn hotelkeamer binnen en wikselje de tassen wer om, mar it docht bliken dat Lassard de fideokamera al út Tony syn tas helle hat, mei't er tocht dat it in kado fan 'e plysjeskoalle wie ta gelegenheid fan syn útferkiezing as Plysjeman fan it Desennium. Neitiid besykje Tony, Sugar en Mouse kear op kear om Lassard de fideokamera ôf te krijen, dy't er oeral mei hinne tôget, mar eltse kear is der wol wàt dat mis rint.
Lang om let ferliest Tony syn selsbehearsking en nimt er Lassard midden yn 'e konvinsjeseal yn gizeling om 'e kamera werom te krijen. Lassard, dy't mient dat dit in toanielstikje is dat opfierd wurdt as ûnderdiel fan 'e jierlikse operasjonele demonstraasje, is alhiel útskroeven dat him in rol taparte is, en wurket gewillich mei. Op syn oantrún easket Tony yn ruil foar syn frijlitting in helikopter om harren nei de haven te fleanen en dêrwei in flugge boat om 'e sieraden op 'e tiid ôf te leverjen op it jacht fan Dempsey. Haadynspekteur Harris liket dit in útlêzen kâns ta om sjen te litten hoe profesjoneel oft er wol net is, dat hy wit de pleatslike kommissaris Murdoch en syn eigen kommissaris Hurst safier te krijen dat se him de lieding oer de rêdingsaksje jouwe. It plan fan Harris folgjend, fallen Nick, Kate, Callahan, Hightower, Tackleberry, Hooks, Jones en House it penthouse fan it hotel binnen, dêr't Lassard fêstholden wurdt. Se weve handich ôf mei Julio en syn trewanten, mar Tony-en-dy blike al mei Lassard ôfset te wêzen. Harris hat nammentlik de helikopter in oere earder komme litten as ôfsprutsen, sadat er sels dejinge wêze kin dy't, op it dak fan it penthouse, Lassard befrijt en Tony-en-dy oanhâldt. Dat rêdt er ek noch suver op, oant de knoffelige Proctor him yn 'e tsjillen riidt. It einiget dermei dat Tony ek Harris finzen nimt en mei twa gizelders yn 'e helikopter ôfset.
Hightower lit ien fan Julio syn mannen oer de râne fan it hoteldak bungelje oant er omlyk wol en fertelt wêr't Tony-en-dy mei de gizelders hinne sille. De plysjes kinne sadwaande it jacht fan Dempsey fan alle kanten oerfalle as de oerdracht fan 'e sieraden dêr plakhawwe sil. Dempsey en syn trewanten, en ek Sugar en Mouse, wurden troch Hightower, Callahan en House nei in fjochtpartij yn 'e boeiens slein, mar Tony wit mei Lassard op in moerasboat te ûntkommen. Harris, dy't útnaaid is, rekket troch tadwaan fan Proctor te wetter, wêrnei't er oanfallen wurdt troch in krokkedil. Hightower springt him efternei en wit yn in man-tsjin-reptylgefjocht it bist te ferslaan en Harris syn libben te rêden. Underwilens binne Nick en Kate en Tackleberry, Hooks en Jones yn twa oare moerasboaten efter Tony oanset. As in lange efterfolging troch de Everglades op 't langelêst útmûnet yn in wapene ympasse wit Nick syn omke einlings oan it ferstân te krijen dat Tony in echte krimineel is, wêrnei't Lassard himsels mei gemak befrijt en mei Tony ôfweeft.
Yn 'e neisleep fan alle trelit wurdt der op 'e konvinsje in ynlaste seremoanje holden, wêrby't Nick, Kate, Hightower, Callahan, Hooks, Jones, Tackleberry en House in spesjale ûnderskieding opspjelde krije foar de moed dy't se oan 'e dei lein hawwe by de rêdingsaksje. Hightower wurdt noch eefkes apart yn it sintsje setten om't er syn eigen libben weage hat om dat fan Harris te rêden. Hy wurdt dêrom befoardere ta ynspekteur, en Harris wurdt derby roppen om (mei tsjinnichheid) syn unifoarm fan 'e nije rangynsinjes te foarsjen. As dêrnei troch kommissaris Hurst oankundige wurdt dat er yn oerlis mei de gûverneur besletten hat om yn it gefal fan Lassard fan pinsjoenferplichting ôf te sjen, sadat er kommandant fan 'e plysjeskoalle bliuwe mei salang't er wol, is foar Harris de ramp kompleet.
Produksje
Police Academy 5: Assignment Miami Beach waard regissearre troch Alan Myerson nei in senario fan Stephen Curwick. As produsinten wiene Paul Maslansky en Donald West by it projekt belutsen foar de filmstudio Warner Bros. Foar de film wie in budget beskikber fan $14 miljoen. De kamerarezjy wie yn 'e hannen fan James Pergola, en de filmmuzyk waard fersoarge troch Robert Folk.
Opnamen
De opnamen foar Police Academy 5: Assignment Miami Beach fûnen yn it neijier fan 1987 plak, foar it meastepart op lokaasje yn Miami Beach. It hotel Fontainbleau Miami Beach wie ien fan 'e filmlokaasjes. Yn oktober moasten de opnamen tydlik stil lein wurde, doe't de orkaan Floyd oer Floarida triek.
Distribúsje
De distribúsje fan Police Academy 5: Assignment Miami Beach waard fersoarge troch Warner Bros. De film gie op 18 maart 1988 yn 'e Amerikaanske bioskopen yn premiêre.
Untfangst
Fan 'e filmkritisy krige Police Academy 5: Assignment Miami Beach oer it algemien negative resinsjes. Sa parte Gene Siskel, fan 'e Chicago Tribune, de film 0 fan 4 stjerren ta en skreau: "Ik haw ûnder de hiele film net ien kear lake: net om 'e slapstick, net om 'e humor dy't fan it nivo pjutteboartersplak is." Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hat Police Academy 5: Assignment Miami Beach in tige leech goedkarringspersintaazje fan 0%, basearre op 6 ûnderskate resinsjes. Op Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, behellet de film in goedkarringspersintaazje fan 18%, basearre op 10 resinsjes.
Resultaat
Police Academy 5: Assignment Miami Beach brocht yn 'e bioskopen yn 'e Feriene Steaten en Kanada $19,5 miljoen op, en yn alle oare lannen en territoaria $35,0 miljoen. Wrâldwiid kaam de opbringst dêrmei út op $54,5 miljoen. Ofset tsjin it budget fan $14 miljoen betsjut dat in winst fan $40,5 miljoen, hoewol't dêr de marketingkosten noch wol ôf moatte. Dêrmei wie de film in kommersjeel súkses.
Musical
In musical (fan it Ingelske musical, in ôfkoarting fan musical theatre, "muzikaal teäter") is in foarm teäter wêryn't toaniel (d.w.s. sprutsen dialooch) kombinearre wurdt mei muzyk, sang en faak ek dûns. Dêrby wurdt net it hiele toanielstik yn sang opfierd, lykas by in opera, mar inkeld in stikmannich yntermezzo's, dy't lykwols in yntegraal ûnderdiel fan it stik foarmje. In filmmusical is in film yn 'e foarm fan in musical, faak op basis fan in eardere toanielmusical. In jukeboxmusical is in musical dy't bekende muzyk brûkt ynstee fan nije lieten.
Skiednis
De earste musicals waarden oan 'e ein fan 'e njoggentjinde iuw yn New York opfierd. It sjenre kaam fuort út 'e tradysje fan it vaudeville, oftewol de Amerikaanske revu, mei as wichtichste ferskil dat it by in musical net om allegear aparte stikjes, mar om in trochrinnend ferhaal gie. As earste musical wurdt gauris The Black Crook, út 1866, neamd, al beskôgje in protte saakkundigen it folle grutskaliger Show Boat, út 1927, pas as de earste moderne musical. It sjenre berikte yn 'e fyftiger en sechtiger jierren in hichtepunt yn populariteit, mei musicals as Porgy and Bess (dat strikt nommen in opera is, mar faak as musical beskôge wurdt), Kiss Me, Kate, Oklahoma, Fiddler on the Roof (yn it Nederlânsk Anatevka) en My Fair Lady. Yn dyselde snuorje waarden der ek musicals ferfilme, mei as fierwei de bekendste The Sound of Music, út 1965.
Neitiid rekke it sjenre in pear desennia wat yn it neigean, mar fan 'e iere jierren njoggentich ôf is it oan in nije opmars begûn. Ferneamde musicals út resinte jierren binne Cats, Les Misérables, Evita, The Phantom of the Opera, The Lion King en Chicago. Mei't de term "musical" daliks assosjaasjes opropt mei de The Sound of Music en soartgelikense, faak as âldfrinzich beskôge stikken út 'e midden fan 'e tweintichste iuw, brûkt men tsjintwurdich gauris de namme rock opera foar in musical dy't ôfstân nimme wol fan datsoarte produksjes.
Bell P-39 Airacobra
De Bell P-39 Airacobra wie in wichtich Amerikaansk jachtfleantúch by it útbrekken fan de Twadde Wrâldoarloch.
It wie it earste jachtfleantúch mei in noastsjil yn 't plak fan in sturttsjil wat it lânjen feiliger makke. De motor siet mids de romp, efter de cockpit. Dêrtroch ûntstie de yn de noas romte foar in mânsk 37 mm-kanon mei munysje, dy't troch de propelleras skeat, en wie der plak foar it ynlûkber noastsjil.
Nettsjinsteande dy nijichheden foelen de prestaasjes fan de Airacobra ôf, fral op gruttere hichten, meidat er op dat stuit gjin effisjinte turbolader foar hannen wie. De P-39 waard mei súkses ynset troch de loftmacht fan de Sowjet-Uny oan it Eastfront. Oare wichtige ôfnimmers fan de P-39 wiene de Frije Frânsken, en de Italianen nei de oerjefte yn 1943. De P-63 Kingcobra waard ûntwikkele út dit tastel en wie ornearre om it lek en brek fan de P-39 te ferhelpen.
Hoarnleazen
De hoarnleazen (wittenskiplike namme: Tragulina) foarmje in tuskenskift fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (Mammalia), it skift fan 'e evenhoevigen (Artiodactyla) en it ûnderskift fan 'e wjerkôgers (Ruminantia). Dizze taksonomyske groep omfettet sân útstoarne famyljes, mei dêropta de dwerchharten (Tragulidae), wêrfan't noch seis libbene soarten besteane. De hoarnleazen foarmje de tsjinfuotters fan 'e hoarndieren (Pecora), it oare tuskenskift fan 'e wjerkôgers, dêr't folle mear libbene soarten ûnder falle.
Ken Berry
thumb|Berry, [[20 juny 1972]] Kenneth Ronald "Ken" Berry (Moline, 3 novimber 1933 – Burbank, 1 desimber 2018) wie in Amerikaansk akteur.
Nomurakwab
De nomurakwab of Nomura's kwab (Latynske namme: Nemopilema nomurai) is in tige grutte kwab út 'e klasse fan 'e skiifkwabben (Scyphozoa), it skift fan 'e blomkoalkwabeftigen (Rhizostomae), de famylje fan 'e blomkoalkwabben (Rhizostomatidae) en it monotypyske (út mar ien inkele soarte besteande) skaai fan 'e nomurakwabben (Nemopilema). It is ien fan 'e grutste soarten kwabben fan 'e wrâld. De nomurakwab wurdt yn Japan wol iten, mar wurdt dêr net beskôge as in delikatesse. De Japanske namme foar de nomurakwab is エチゼンクラゲ, echizen kurage.
Fersprieding
Nomurakwabben libje yn 'e seeën tusken Japan en de kust fan it Eastaziatyske fêstelân yn, benammen yn 'e Giele See en de Eastsineeske See.
Uterlike skaaimerken
In folwoeksen nomurakwab is justjes grutter as in trochsneed minske. De klokfoarm fan 'e kwab kin oant 2 m yn trochsneed wurde en oant 200 kg weagje. Yn 2009 kapseisde in Japanske fisktrawler fan 11 ton, de Diasan Shinsho-maru, yn 'e Baai fan Tokio by it opheljen fan in net dêr't tsientallen nomurakwabben yn sieten. De trijekoppige bemanning waard rêden troch in oare fiskersboat.
Taksonomy
De nomurakwab is ferneamd nei in Kanichi Nomura, dy't yn 'e 1920-er jierren direkteur-generaal wie fan it Prefekturale Fiskerij-ûndersyksstasjon fan Fukui. Dyselde stjoerde nammentlik begjin desimber 1921 in fongen eksimplaar yn in houtene tank fan 72 liter nei de biolooch perfester Kamakichi Kishinouye, dy't fêststelde dat it om in ûnbekende kwabbesoarte gie en der yn 1922 de earste wittenskiplike beskriuwing fan opstelde.
Status
De fuortplantingseksploazjes fan 'e nomurakwab binne sûnt 1990 yn frekwinsje tanommen. Mooglike redens dêrfoar kinne wêze dat it in reäksje is op klimaatferoaring of op oerbefisking, of dat der troch minsklike aktiviteiten mear sedimint de see yn streamt, en dêr foar mear substraat soarget dêr't de polipen fan 'e nomurakwab har ûngeslachtlik op fuortplantsje kinne.
Fenusbyldsje
In Fenusbyldsje is in prehistoarysk foarwerp dat makke is troch minskehannen. It is in byldsje fan in grouwe frouspersoan, wêrfan't de heupen, stuten en boarsten yn 'e regel oerdreaun werjûn binne, wylst holle en earms en skonken faak minimalisearre binne. It grouwe liif soe swierwêzen oanjaan kinne, mar dêr binne de saakkundigen it net oer iens.
De byldsjes binne meastentiids makke fan sêft materiaal, lykas bien, ivoar of in sêfte stiensoarte (bgl. as kalkstien). Hoewol't der diskusje is oer de funksje fan de byldsjes, tinke in soad archeologen dat se brûkt waarden as fruchtberheidssymboal. It âldste Fenusbyldsje dat weromfûn is, datearret fan 36.000 jier tebek en wurdt de Fenus fan Willendorf neamd (nei it fynstplak Willendorf in der Wachau yn Eastenryk).
Zijlstra
De efternamme "Zijlstra" is ôflaat fan it wurd "zijl", de Noard-Nederlânske beneaming foar in spuislûs, sjoch syl, en it Fryske suffiks "-stra", fan it Germaanske -sater, dat betsjut 'sitter', 'bewenner'. Yn Fryslân wurdt Zijlstra faak útsprutsen as 'Sylstra'.
Alkoholisme
Alkoholisme is in progressive oandwaning, dy't de slachtoffers yn 'e regel almeast stadichoan bekrûpt, en wat langer wat slimmer wurdt. Faak begjint it mei in "slokje foar de gesellichheid" út en troch, wêrby't meitiid de frekwinsje fan 'e drinkmominten almar tanimt, oant de persoan yn kwestje (of syn om-en-by) op in stuit ta it besef komt dat er net mear (of net mear goed) sûnder alkohol funksjonearje kin. Syn hâlden en dragen sil dan yn hieltyd sterkere mjitte beynfloede wurde troch drank, wat liede kin ta bgl. plichtsfersom, ferwaarleazging (fan bern, húsdieren, ensfh.), opsternatens, húslik geweld en ûnthâldsstoarnissen. Om as alkoholist wer fan 'e drank ôf te kommen is dreech, mei't men dan, lykas by alle slimme ferslavings, pynlike en tige ferswakjende ûntwenningsferskynsels oerwinne moat.
Eleminten dy't bydrage kinne ta (in hegere kâns op it oanhelle reitsjen mei) alkoholisme binne û.m. jins maatskiplike fermidden, geastlike sûnens, famyljeskiednis, âldens, etnyske groep, geslacht en wurkrelatearre stress. De Wrâldsûnensorganisaasje rûst dat der wrâldwiid likernôch 140 miljoen alkoholisten wêze moatte. Tajaan dat men alkoholist is, kin tige dreech wêze fanwegen it sosjale stigma dat dêroan klibbet, en dat skamte of eangst foar de sosjale gefolgen opropt. Om alkoholisten te helpen is dêrom yn 1935 yn 'e Feriene Steaten de organisaasje Alcoholics Anonymous (AA) oprjochte, wêrfan't de namme "Anonime Alkoholisten" bestjut; men hoecht op 'e AA-gearkomsten, dêr't alkoholisten en âld-alkoholisten inoar helpe om fan 'e drank ôf te kommen en te bliuwen, inkeld jins foarnamme te neamen. Fierders binne der ûntwenningskliniken (gauris "ôfkickkliniken" neamd), dy't har spesifyk talizze op it bestriden fan ferslavings oan alkohol en drugs. Dêrfan is de meast ferneamde wierskynlik de Betty Ford Klinyk, yn Rancho Mirage, dy't stifte is troch Betty Ford, de frou fan 'e Amerikaanske presidint Gerald Ford, om't dy sels ek lange tiid alkoholiste wie.
Igigi fan Akkad
Igigi wie, neffens de Sûmearyske Keningslist, de sechsde kening fan it Akkadyske Ryk, dy't nei it ferstjerren fan Sjar-Kali-Sjarri yn 2193 f.Kr. op 'e troan kaam. Oer him is frijwol neat bekend. Neffens deselde boarne wie hy ien fan fjouwer rivalisearjende troanpretendinten (de oaren wiene Ilûlû, Imi en Nanûm), dy't inoar bestrieden yn in trijejierrige tiid fan gaos yn it ryk. Dy snuorje is ek wol karakterisearre as in ynterregnum. Igigi waard yn 2192 f.Kr. opfolge troch Imi, mar oan 'e dusoarder kaam pas in ein doe't Dûdû yn 2189 f.Kr. oan 'e macht kaam.
Cointet-elemint
thumb|In Cointet-elemint op in strân In Cointet-elemint, as Belgyske poarte (Ingelsk: Belgian Gate) of C-elemint, wie in swier stek fan stiel fan sa'n 3 meter breed en 2 meter heech, dat op rôlers fan beton fêstmakke wie. Ien sa'n elemint woech sa'n 1,280 kg, mar koe troch twa hynders lutsen wurde.
De útfining fan dizze ôfsetting stiet op namme fan de Frânske kolonel, Léon-Edmond de Cointet de Fillain (1870-1948, dy't letter generaal waard). Hy krige it idee yn 1933 yn de oanrin nei de Twadde Wrâldkriich; syn fynst wie ornearre foar gebrûk yn Maginotliny. It Cointet-elemint wie it haadelemint yn de Belgyske KW-stelling, in tankôfsetting dy't boud waard tusken septimber 1939 en maaie 1940 as ferdigeningsliny fan midden-Belgje tsjin Nazy-Dútslân.
Totaal waarden fanwege it Belgyske ministearje fan Definsje 77.000 Cointet-eleminten produsearre wêrfan't in grut tal op de KW-stelling tusken Koningshooikt en Waver set waarden. Nei de Dútske ynvaazje waarden de Cointet-eleminten troch de Dútskers brûkt as barrikades op wegen, brêgen en op de Noardseestrannen yn Jeropa. By de Dútsers hiet it Cointet-elemint it C-element.
Abdij fan Hersfeld
De Abdij fan Hersfeld (ek 'Kleaster Hersfeld' of 'Sticht Hersfeld') wie fan 769 oant 1606 in wichtich benediktiner rykskleaster yn Bad Hersfeld yn Hessen, Dútslân.
It hert fan it kleasterlibben wie de stiftstsjerke, dêr't de oerbliuwsels fan hjoed de dei noch te besjen binne, de grutste romaanske tsjerkeruïne fan Jeropa. De skiednis fan de abdij is nau ferbûn mei dy fan de stêd Bad Hersfeld.
Imi
Imi wie, neffens de Sûmearyske Keningslist, de sânde kening fan it Akkadyske Ryk, dy't yn 2192 f.Kr. op 'e troan kaam. Oer him is frijwol neat bekend. Neffens deselde boarne wie hy ien fan fjouwer rivalisearjende troanpretendinten (de oaren wiene Igigi, Ilûlû en Nanûm), dy't inoar bestrieden yn in trijejierrige tiid fan gaos yn it ryk. Dy snuorje is ek wol karakterisearre as in ynterregnum. Imi wie de opfolger fan Igigi, en waard yn 2191 f.Kr. sels opfolge troch Nanûm, mar oan 'e dusoarder kaam pas in ein doe't Dûdû yn 2189 f.Kr. oan 'e macht kaam.
List fan planetoïden 71501-71600
Dit is in list fan planetoïden 71501-71600.
KW-stelling
De KW-stelling of KW-liny wie in Belgyske antytankôfsetting tusken Koningshooikt en Waver (dêrfandinne KW yn de namme) ornearre as ferdigening tsjin in Dútske ynvaazje yn sintraal België yn it begjin fan de Twadde Wrâldoarloch. De KW-stelling waard boud tusken septimber 1939 en maaie 1940 fanwege it Belgysk ministearje fan Definsje; it fierwei grutste part lei bylâns de rivier Dijle. De KW-stelling bestie út in oanienskeakeling fan gefjochtsbunkers, kommunikaasjebunkers, anti-tankgrêften en stielen bouwurken (lykas Cointet-eleminten, spoarreels en tetraeders). By de alliearden wie de KW-stelling bekend as de Dijle-liny, by de Dútsers as Izeren Muorre. De KW-stelling hearde mei de Fortegurdle om Luik en de Stelling fan Antwerpen by de kearn fan de Belgyske ferdigening oant 1940.
Holzfeld
Holzfeld is it meast súdlike doarp fan de tsien Ortsbezirken fan de Dútske gemeente Boppard, Rynlân-Palts (Rynlân-Palts).
It doarp wie eartiids in selsstannige gemeente, mar makket sûnt 31 desimber 1975 part út fan de gemeente Boppard. Fanwegen de boskrike omkriten it in doarp in populêr begjin foar it meitsjen van langere kuiertochten. Dêrnjonken wurdt it lânskip om Holzfeld hinne foarme troch fjilden en hôvings. Holzfeld leit oan de noch net sa lang lyn oanleine Rhein-Burgen-Wanderweg.
Sûnt 2002 heart Holzfeld, as part fan de Stêd Boppard, by it Wrâlderfskip "Kultuerlânskip Boppe Middenryndelte" fan UNESCO.
Namme
De namme Holzfeld is te tankjen oan de geografyske lokaasje en stammet út it Middelheechdútsk: Hals betsjut smel útrinnende hichte.
Mynbou
Earder besykjen om by Holzfeld koper en sink te dollen mislearren, mar yn 1867 waard der op in diepte fan mear as 500 meter troch de Carlsgrube lead wûn. Ien fan de skachten rûn sels ûnder de Ryn troch en tsjinne as ferbining mei oare minen op de rjochter kant fan de Ryn. Yn 'e Twadde Wrâldkriich waarden de minen by loftoanfallen as skûlplak brûkt. Koart nei de kriich waard de myn slúten. Ek hjoed-de-dei binne der yn it boskgebiet fan Holzfeld noch oantinkens oan de mynbou te finen.
De tsjerke
Op in ferheging yn it noardwestlike diel fan it doarp stiet de protestanske tsjerke út de 16e iuw. De toer is midsiuwsk. Eartiids lei der om de wartsjerke in hege muorre. Yn de tsjerke stiet in seishoekich doopfont fan basaltlava út de foargoatyske tiid.
Stegen fan de Midstrjitte
Untstean
Boerepleatsen by Westermar en De Jouwer stiene faak oan of by de heger lizzende sânrêch fan de Midstrjitte. In soad boeren hiene dan ek in feart groeven fan harren pleatsen nei tichtby rinnende wetters. Sa koene se by harren fee en lân komme. Doe’t de hannel en skipfeart har ûntwikkelen groeide it ynwennertal fan De Jouwer. Dêrtroch rekken de boeren wat yn de ferdrukking. Faak ferkochten se in diel fan harren hiem of fan it foarhûs. Guon boeren, mar ek begoedige Jousters, lieten op it hiem efter harren hûs sels in tal ienkeamerwennings sette. Faaks wiene dat in trije- of fjouwertal ienkeamerwenningen ûnder ien dak. Of se lieten dit oer oan húskemelkers. Dochs waard oant fier yn de tweintichste iuw noch wol buorke oan de Midstrjitte, al kaam it lân troch de tanommen bebouwing fier fan de pleatsen te lizzen. In soad nije pleatsen waarden dan ek ‘efterút drukt’ en kamen fierder fan de Midstrjitte te stean. De grûn tusken de opfearten nei de pleatsen oan de Midstrjitte rekke geandewei tichter beboud. Trochdat der te min romte wie ûntstie in griemmank fan bousels oan de opfearten, syddiken, stegen, sydstegen en gloppen oan beide kanten fan de Midstrjitte.
Stegen oan de noardkant fan de Midstrjitte
thumb|Fisksteech (1905) Oan de noardkant fan de Midstrjitte leine:
Oan de súdkant fan de Midstrjitte
thumb|150px|Pottebakkerstege yn 1927 Oan de súdkant fan de Midstrjitte wiene minder stegen as oan de noardkant, de wetterferbinings hiene dan ek folle minder betsjutting as it Hurdspytsje en De Kolk.
Fierwei de measte Jouster stegen kamen út op de Midstrjitte. Mar ek oan It Sân wiene in soad stegen: Muldersteech, De Daam, Rins Ottopôle, koöperaasjesteech, steechje fan ‘reade Ype’, steechje mei it poartsje, pottebakkerstege en it Steechje fan Ike.
Baarcheftigen
De baarcheftigen (wittenskiplike namme: Suina) foarmje in ûnderskift fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (Mammalia), it skift fan 'e evenhoevigen (Artiodactyla) en de rangleaze groep fan 'e baarch- en walfiskeftigen (Artiofabula). Dizze taksonomyske groep omfettet trije famyljes: de bargen (Suidae), de pekarys (Tayassuidae) en de útstoarne Sanitheriidae. Histoarysk wiene de nylhoarsen (Hippopotamidae) ek by de baarcheftigen klassifisearre, oant DNA-ûndersyk útwiisde dat dy eins nauwer besibbe binne oan 'e walfiskeftigen (Cetacea).
Nico Outhuijse
thumb|Nico Outhuijse Nico Coenraad Outhuijse, bynamme Nook, (Harns, 4 april 1972) is in Nederlânsk drummer en muzykprodusint.
Hy is lid fan de Fryske band De Kast en spilet tusken 2003 & 2006 yn de rockband Spanner, tegearre mei sjonger Syb van der Ploeg. Njonken drummen produsearret Outhuijse De kast, The New Shining, Jelle B, Zipp en Twarres, Kayak en ferskaat oan oare bands yn syn studio: The Grien Room yn Ljouwert. Outhuijse hie mei syn produksje fan The New Shining in radiohit yn Nederlân. It nûmer Can't Make Up My Mind waard moannelang draaid op 3 fm radio 1,2 en 538 en Q music en alle regionale stjoerders en helle de radio 2 Top 2000. It nûmer komt fan it album Stripped/Full Circle.
Neist De Kast is Outhuijse drummer yn Motel Westcoast en yn Syb & Band.
Yasuhito Endo
200px|right (28 jannewaris 1980) is in Japansk fuotballer, dy't spilet foar Gamba Osaka. Earder spile foar Yokohama Flügels en Kyoto Purple Sanga. spile ek yn it Japansk fuotbalalvetal. Hy die mei oan it Confederations Cup 2003, it Confederations Cup 2005, it Confederations Cup 2013, it Aziatysk kampioenskip 2004, it Aziatysk kampioenskip 2007, it Aziatysk kampioenskip 2011, it Aziatysk kampioenskip 2015, it Wrâldkampioenskip 2006, it Wrâldkampioenskip 2010 en it Wrâldkampioenskip 2014.
Nanûm fan Akkad
Nanûm wie, neffens de Sûmearyske Keningslist, de achtste kening fan it Akkadyske Ryk, dy't yn 2191 f.Kr. op 'e troan kaam. Oer him is frijwol neat bekend. Neffens deselde boarne wie hy ien fan fjouwer rivalisearjende troanpretendinten (de oaren wiene Igigi, Ilûlû en Imi), dy't inoar bestrieden yn in trijejierrige tiid fan gaos yn it ryk. Dy snuorje is ek wol karakterisearre as in ynterregnum. Nanûm wie de opfolger fan Imi, en waard yn 2190 f.Kr. sels opfolge troch Ilûlû, mar oan 'e dusoarder kaam pas in ein doe't Dûdû yn 2189 f.Kr. oan 'e macht kaam.
Algemien direkteur
In algemien direkteur of presidint-direkteur is de einferantwurdlik binnen it bestjoer fan in bedriuw. Dizze titel wurdt ornaris inkeld brûkt yn grutte ûndernimmings dêr't mear as ien direkteur is. As it bestjoer mar út ien persoan bestiet, sprekt men yn 'e regel simpelwei fan in direkteur. Likernôch in synonym foar algemien direkteur is bestjoersfoarsitter. Tsjintwurdich heart men ek faak de Ingelske term CEO (útspraak: ['si:ʔi:ʔoʊ], likernôch: " sii -ii-oo"), in ôfkoarting foar chief executive officer, dat letterlik "útfierend haadofsier" betsjut.
Húslik geweld
Persepsje
De measte Westerske lannen hawwe wetten dy't spesifyk rjochte binne op 'e bestriding fan húslik geweld. In protte ûntwikkelingslannen, lykwols, ûnderkenne net iens dat húslik geweld in probleem is dat bestriden wurde moat. Sa die út in ûndersyk fan UNICEF bliken dat it persintaazje fan 'e froulju tusken de 15 en 49 jier dat mient dat in man ûnder beskate omstannichheden it rjocht hat om syn frou te slaan yn Afganistan en Jordaanje 90% is; yn Maly 87%; yn Guinee en East-Timor 86%; yn Laos 81%; en yn 'e Sintraalafrikaanske Republyk 80%. Wegering om oan 'e easken fan 'e man ta te jaan is gauris it ferlechje dat yn sokke ûntwikkelingslannen jûn wurdt om húslik geweld tsjin froulju te behimmeljen. Yn Tadzjikistan, bygelyks, fynt 68% fan 'e froulju it te rjochtfeardigjen as in man syn frou slacht om't se him tsjinsprekt, 62,4% hat der begryp foar as er dat docht om't se it hûs ferlitten hat sûnder dat se him dat yn 't foar ferteld hie; en 47,9% fynt it goed as er har slacht om't se op dat stuit gjin seksuële omgong mei him hawwe wol.
Wetjouwing
Tradisjoneel hiene manlju yn 'e measte kultueren it rjocht om harren froulju te "hoffenjen" (Nederlânsk: "kastijden"), mar yn 'e Westerske wrâld rekken se dat rjocht oan 'e ein fan 'e njoggentjinde of it begjin fan 'e tweintichste iuw kwyt. Arrestaasjes foar húslik geweld wiene oant de santiger jierren lykwols tige seldsum en kamen inkeld foar as it geweld wol alderraarste foarmen oannaam. Pas sûnt de jierren njoggentich binne der wetten oannommen en rjochtlinen opsteld dy't de wol begryplike tebekhâldendheid fan 'e plysje om yn in houlik of in oare yntime relaasje yn te gripen, oan kant reage hat.
Yn in protte lannen (lykas Nij-Seelân, Eastenryk en in soad steaten fan 'e Feriene Steaten) binne wetten oannommen dy't it mooglik meitsje om lju dy't fan it dwaan fan húslik geweld fertocht wurde, út 'e hûs te pleatsen (oftewol in hûsferbod op te lizzen). Yn Nederlân is op 1 jannewaris 2009 de Wet Tijdelijk Huisverbod yngien, dy't it mooglik makket om in fertochte foar in perioade fan yn begjinsel 10 dagen sa'n hûsferbod op te lizzen. Hy (of sy) mei dan ûnder dy perioade op gjin inkele manear kontakt opnimme mei it thúsfront. Bysûnder oan dizze wet is dat der noch gjin fysyk húslik geweld plakfûn hoecht te hawwen, mar dat inkeld de driging dêrfan al genôch is om sa'n hûsferbod op te lizzen. Soks stiet yn skril kontrast mei lannen as de Feriene Arabyske Emiraten, dêr't yn 2010 it heechgerjochtshôf oardiele dat in man it rjocht hat om frou en bern fysyk te "dissiplinearjen" salang't dat mar gjin sichtbere lichaamlike skeinings neilit, en mei de Amerikaanske steat Oklahoma, dêr't in frou ek pas in oanklacht foar húslik geweld yntsjinje kin as hja blauwe plakken of oare sichtbere ferwûnings hat.
Gewoane kjifstikelbaarch
De gewoane kjifstikelbaarch (Latynske namme: Hystrix cristata of Hystrix galeata), ek wol Afrikaanske kjifstikelbaarch of toefkjifstikelbaarch neamd, is in sûchdier út it skift fan 'e kjifdieren (Rodentia), de famylje fan 'e kjifstikelbargen fan de Alde Wrâld (Hystricidae) en it skaai fan 'e echte kjifstikelbargen (Hystrix), dat foarkomt yn grutte dielen fan Afrika, en dêrnjonken ek lânseigen is yn dielen fan Súd-Jeropa. It is ien fan 'e grutste kjifdieren fan 'e wrâld, en waard yn 1758 foar it earst wittenskiplik beskreaun troch de grutte Sweedske biolooch Carolus Linnaeus.
Fersprieding
De gewoane kjifstikelbaarch komt benammen foar yn in grut diel fan West-, Sintraal- en East-Afrika en de Hoarn fan Afrika. De súdgrins fan syn ferspriedingsgebiet rint mei in grutte slingerbocht oer it kontinint, begjinnend yn súdlik Mozambyk, oan 'e kust fan 'e Yndyske Oseaan, en dan fia súdlik Simbabwe, westlik Sambia, it suden en súdwesten fan 'e Demokratyske Republyk Kongo en it suden fan 'e Republyk Kongo nei de kust fan 'e Atlantyske Oseaan. Yn it noarden wurdt it areaal beknotte troch de Sahara, wêrby't de grins fan 'e Reade See troch súdeastlik Egypte, noardwestlik Sûdaan, de sintrale dielen fan Tsjaad, Niger en Maly en it suden fan Mauretaanje nei de Atlantyske kust rint.
Oan 'e noardkant fan 'e Sahara komme gewoane kjifstikelbargen ek foar yn it noarden fan Marokko, Algerije en Tuneezje, en fierders yn Syrenaika (eastlik Lybje) en it uterste noardwesten fan Egypte. Dêrnjonken is it it iennichste kjifstikelbaarchdier dat lânseigen is yn Jeropa, en dêr op Sisylje en yn hast de hiele Lears fan Itaalje foarkomt. Soms wurdt beweard dat de gewoane kjifstikelbaarch yn dy gebieten yntrodusearre wurden is troch de Romeinen, mar fossile en subfossile fynsten sprekke dat tsjin en befêstigje dat de gewoane kjifstikelbaarch der lânseigen is. Yn oare dielen fan Jeropa, te witten: op it Ibearysk Skiereilân, yn súdlik Frankryk en op 'e Balkan (Kroaasje, Bosnje, Albaanje, Grikelân en Bulgarije) is dit bist wol deeglik troch de minske yntrodusearre, en dêr moat er dus as in eksoat beskôge wurde.
Uterlike skaaimerken
De gewoane kjifstikelbaarch hat trochinoar in kop-romplingte fan 60-83 sm, mei in sturtlingte fan 5-17 sm en in gewicht fan 13-27 kg, wêrmei't it ien fan 'e grutste kjifdieren fan 'e wrâld is. Hast it hiele lichem is oerdutsen mei boarstelich hier, dat dûnkerbrún is, tsjin it swarte oan. Op de efterkant fan 'e kop, yn 'e nekke, op 'e rêch en de sturt groeie lange stikels dy't yn 'e breedterjochting swart-wyt streke binne, en dy't de gewoane kjifstikelbaarch yn gefal fan gefaar rjochtop sette kin. Oan 'e foarpoaten sitte fjouwer teannen, mar oan 'e efterpoaten fiif. De earen en eagen binne tige lyts yn ferhâlding ta de lichemsgrutte.
Biotoop
Gewoane kjifstikelbargen libje op savannes en steppen, yn iepen wâldlân en heechlân, mar ek by boskrânen lâns en yn gebiet dat oerwoekere is troch strewelleguod en yn healwoastinen. Yn Itaalje komme se ek foar op ikkers en yn greiden. Yn woastinen en tropysk reinwâld ûntbrekke se lykwols. Yn 'e Anty-Atlas fan Marokko binne se waarnommen oant op in hichte fan 2.550 m.
Hâlden en dragen
By har nachtlike sneuptochten hawwe gewoane kjifstikelbargen it foar de moade en garje alle âlde bonken dy't se tsjinkomme. Se nimme dy't mei nei har ûndergrûnske hoale, dêr't se der op omgnauje, mooglik om kalk ta har te nimmen of om har kjiftosken te skerpjen. Soms wurde sokke bonkesamlings opgroeven troch minsken, en om't der gauris ek bonken fan prehistoaryske bisten by sitte, kin soks in wier feest foar paleöntologen en archeologen wêze.
It measte fan wat der oer de fuortplanting fan 'e gewoane kjifstikelbaarch bekend is, komt fan eksimplaren dy't yn finzenskip holden waarden. Gewoane kjifstikelbargen binne monogaam en foarmje pearkes dy't mooglik foar it libben byinoar bliuwe. Der is gjin fêste peartiid, dat de jongen kinne it hiele jier troch te wrâld komme. Nei in draachtiid fan 66 dagen bringe wyfkes yn 'e regel ien nêst jiers te wrâld, fan 1-2 jongen, dy't by de berte al frij fier ûntwikkele binne, mei koarte en sêfte stikeltsjes en in gewicht fan trochinoar 1 kg (oftewol 5% fan it lichemsgewicht fan 'e mem). Se bringe mar ien wike troch yn 'e mei gers beklaaide bertehoale, foar't se har bûtendoar weagje. Om dyselde tiid begjinne har stikels hurd en stiif te wurden. Mei 2 jier binne de jongen folgroeid, en justjes foartiid berikke se ornaris geslachtsripens. De jongen bliuwe lykwols noch lange tiid by de âlden, en gewoane kjifstikelbargen libje yn groepkes fan in mantsje en in wyfke mei jongen fan ferskillende jiergongen. Yn finzenskip kinne gewoane kjifstikelbargen wol 20 jier wurde.
Jan Dijkstra (boargemaster)
thumb|Boargemaster J. Dijkstra (1950) Jan Dijkstra (De Lemmer, 14 april 1910 – Frjentsjer, 22 novimber 1993) wie in Nederlânsk politikus út namme fan de CHU.
Hy wie in soan fan Jenne Dijkstra (1865-1952; skuonmakker) en Geertje Visser (1865-1956). Hy gie yn 1928 oan 't wurk by de gemeentesekretary fan Skoatterlân. Yn 1932 kaam er as twadde klerk yn tsjinst by de provinsjale griffy fan Fryslân dêr't er it bringe soe ta adjunkt-kommys 1e klasse. Yn april 1945 waard Dijkstra waarnimmend boargemaster fan doe krekt befrijde Wûnseradiel. Dêrnei wie er fan desimber 1945 oant syn pensjonearring yn maaie 1975 boargemaster fan Frjentsjer. Ynearsten wie er boargemaster sûnder partij, mar yn 1961 waard er lid fan de CHU.
Dijkstra stoar yn novimber 1993 yn de âlderdom fan 83 jier.
Gewoane kjifstikelbaarch
Status
De gewoane kjifstikelbaarch hat de IUCN-status fan "net bedrige", mei't er yn syn ferspriedingsgebiet, sawol yn Afrika as Itaalje, noch rûnom foarkomt en om't de populaasje stabyl liket te wêzen. Dat is nettsjinsteande it feit dat gewoane kjifstikelbargen yn in grut part fan har ferspriedingsgebiet as delikatesse beskôge wurde en dêrom faak swier bejage wurde.
Undersoarten
Der binne tolve erkende ûndersoarten fan 'e gewoane kjifstikelbaarch: