cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Emiel Boersma
Sûnt jannewaris 2009 foarmet Boersma in koppel mei Joppe Paulides. Hoewol't Paulides hast gjin ûnderfinings hie op it mêd fan strânfollybal, makke de twa in fleanende start. Der waard in 25e, 13e en twaris in 9e plak op de World Tour helle en der wie it 17e plak op it WK. It koppel hat as doel in Olympyske medalje te heljen op de Olympyske Spullen fan 2012 yn Londen.
Boersma hat MTS Boukunde en HBO makelerij studearre. Hy is de broer fan Cintha Boersma, earder seal- en strânfollybalster.
Neuzelle
Neuzelle (Wendysk: Nowa Cala) is in plak yn de lânkring Oder-Spree yn de Dútske dielsteat Brandenburch. Ek is it it haadplak fan de gemeente Neuzelle.
Neuzelle is fral bekend fanwegen it sistersjinzerke kleaster en de kleasterbrouwerij.
Gemeenteyndieling
De gemeente bestiet njonken it plak Neuzelle út tolve Ortsteilen:
De Iendracht (Eanjum)
Skiednis
By de bou fan de mûne waarden ûnderdielen fan twa sloopte mûnen út Ljouwert brûkt. De mûne krige letter in 40 pk Kromhout gloeikopmotor om ek by wynstil waar mealle te kinnen.
De stellingmûne waard yn 1965 bûten gebrûk steld en yn 1967 troch de doetiidske gemeente Eastdongeradiel oernaam. In restauraasje folge yn 1971. Yn 1994 waard de mûne oerdroegen oan de Stifting Monumintebehâld Dongeradiel, tsjintwurdich de Stifting Monumintebehâld Noardeast-Fryslân.
Ein juny 2008 joech de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed 96.340 euro foar in restauraasje fan De Iendracht. Ein 2011 binne de potroeden restaurearre.
De mûne wurdt no brûkt as TIP-kantoar (Toeristysk Ynformaasje Punt) en mûnemuseum.
Weener
thumb|304px|Lizzing Weener yn Lier thumb|Katolike Sint-Joazeftsjerke yn Weener Weener is in stêd en gemeente yn de Dútske dielsteat Nedersaksen, yn de lânkring Lier. De gemeente hat krapoan 16.000 ynwenners. Weener foarmet mei de gemeenten Jemgum, Bunde en it doarp Bingum fan de gemeente Lier it Dútske diel fan it Reiderlân yn East-Fryslân. De stêd waard foar it earst neamd yn in kleasterferslach fan 951.
Iere skiednis
Op it grûngebiet fan de gemeente Weener wie der oan de ouwer fan de Iems en op de hegere geastgrûn dêr't Weener hjoed-de-dei op leit, al bewenning sûnt de stientiid. Der binne fynsten dien út it Mesolitikum en de iere brûnstiid wei. Hja libben doe fan de feetylt en ikkerbou. Bonken fan kij, hynders en skiep binne fûn. Kij waarden holden op de hegere geastgrûn foar molke en fleis, wylst skiep op de legere grûn oan de ouwers oan it weidzjen wiene.
Midsiuwen
It plak Weener is goed tûzen jier âld. Muontsen fan de Abdij Werden bouden om 900 hinne in houten tsjerke op it plak fan it hjoeddeistige âlde begraafplak. De tsjerke waard wijd oan Jehannes de Doper. Weener waard foar it earst yn it register fan de abdij út 951 neamd. Dêr ûntjoech him yn de folgjende iuwen in streekdoarp oan de hjoeddeistige Norder-, Süder- en Kreuzstraße. De âlde houten tsjerke rekke yn de rin fan de tiid te lyts foar de waaksende befolking en waard yn de iere trettjinde iuw, lykas yn oare Fryske plakken yn dy tiid, ferfongen troch in stiennen ien. De Joaristsjerke stammet út 1230.
Fan de alfde oant de fjirtjinde iuw waarden der yn de omkriten feankoloanjes oanlein, dy't neffens it opstrekrjocht (Eastfrysk Plat: Upstreekrecht) bepaald waarden. Dêrby mochten kolonisten, dy't harren oan de geastrâne fêstigen, harren perselen it fean yn ferlingje parallel fan inoar, oant se net fierder koene omreden in natuerlike behindering of dêr't se perselen fan oare kolonisten berikten, dy't fan de oare kant ôf it fean oanmakken. It fean waard oanmakke, it ôfgroeven turf waard ôffierd nei de havens en it lân waard mei dong fan fee fan it oangrinzgjende seeklaaigebiet bedonge.
Doarpen dy't troch it opstrekrjocht útwreiden, wiene Weenermoor, Sankt Georgiwold, Stapelmoorerheide en Holthuserheide. Bysûnder wiene Sankt Georgiwold en benammen Weenermoor. Troch it sakjen fan de boaiem (ierde) en it wiet wurden dêrfan, waarden de kolonisten twongen harren opstrekken fierder it fean yn út te wreidzjen en út ekonomyske oerwagings harren wenplakken fierder yn it al ôfgroeven fean te ferpleatsen, om't it paad tusken hôf en lân te fier waard. Yn Weenermoor waard it doarp yn de rin fan de kolonisaasje wol trijeris ferpleatst.
Nei in rige fan wettersneden en it útbrekken fan de pest yn de fjirtjinde iuw ûntjoegen har de Fryske haadlingen. Guon foaroansteande famyljes, dy't harsels fan de tradisjonele Fryske Frijheid wei brutsen, begûnen de hearskippij oer in bepaald gebiet ôf te twingen. Yn it Reiderlân foarme lykwols gjin grutte haadlingslagen fan belang, sa as yn it noarden fan East-Fryslân lykas Tom Brok en Attena. De posysje fan de haadlingen fan it Reiderlân yn de Eastfryske machtstruktuer stelde yn dy dagen neat foar. Hja wiene fral grutte pleatslike grûnbesitters. Yn plak dêrfan kaam it Reiderlân ûnder ynfloed fan de Moarmerlanner haadling Fokko Ukena, dy't nei de Slach op de Wylde Ikkers yn 1427 foar in koart skoft de hearskippij oer East-Fryslân krige. Hy moast lykwols belies jaan yn in machtstriid fan it Frijheidsbûn fan de Sân Eastfryslannen ûnder lieding fan de haadlingsfamylje Sirksena, dy't koart dêrnei it machtichste haadlingslaach fan East-Fryslân waard, en yn 1464 it Greefskip Eastfryslân yn lien krige. In jier dêrfoar waard de haadling Wiart Memminga, dy't op de Memmingaboarch yn Weener wenne, neamd by it bepalen fan de grins tusken Eastfryslân en it Prinsbisdom Múnster by Brual en Diele.
Iermoderne tiid
Nei't de Sirksena's it bestjoer oer Eastfryslân yn hannen hiene, stelden se ferskate amten oan oer it greefskip. Dy moasten it pleatslike bestjoer en beskerming waarnimme. It súdlike Reiderlân, mei Weener, waard beskerme troch de greeflike amtsman dy't syn sit yn de Fêsting Leerort hie.
Nei it foarmjen fan it greefskip Eastfryslân waard it Reiderlân in grinsgebiet. Yn it suden grinzge it oan it prinsbisdom Múnster en yn it westen oan de Nederlannen en dêrtroch waarden Weener en de omlizzende doarpen it toaniel fan strideraasjes dêr't se bot ûnder te lijen hiene. Foar de ferdigening yn it suden fan Eastfryslân tsjin Múnster waard de yn de trettjinde iuw boude Dielerskâns yn Diele brûkt.
Yn 1492 plondere in leger fan de biskop fan Múnster, Hindrik fan Schwarzburg, it kleaster Dünebroek, Bunde en Wymeer en naam lang om let Weener yn. Eggerik Beninga berjochtet dêroer yn syn Cronica der Fresen:
– 🇦🇹: Cronica der Fresen.
thumb|Enno II fan Eastfryslân By it Saksyske Skeel (1514-1517) lutsen lju fan de Swarte Heap plonderjend troch it Reiderlân hinne. By it Gelderske Skeel (1531-1534) tusken de greven Enno II en Jehan Sirksena tsjin Baltasar fan Esens mei stipe fan hartoch Karel fan Gelre waard it Reiderlân it striidtoaniel. Yn 1533 waarden de greeflike troepen ferslein troch de troepen fan Baltasar en hartoch Karel ûnder lieding fan Meindert fan Ham yn de Slach by Jemgum.
Yn de Tachtichjierrige Kriich rekke it Reiderlân fannijs belutsen by strideraasjes. Nei de Slach by Hilligerlee yn 1568 flechten de geuzen ûnder lieding fan Loadewyk fan Nassau nei it Reiderlân en stelden harren dêr op. Hja waarden efterfolge troch Spaanske troepen ûnder lieding fan Fernando Álvarez de Toledo, hartoch fan Alva dêr't de geuzen him yn de twadde Slach by Jemgum yn 1568 fersloegen.
Weener en omkriten waarden yn de Tritichjierrige Kriich tusken 1627 en 1631 troch it Ryksleger ûnder lieding fan Jehan Tzerclaes, greve fan Tilly beset. Yn 1637 en 1647 waard Weener troch it Ryksleger yn 'e brân set dêr't 108 huzen by yn de flammen rekken. Ek yn de snuorje fan de kriich bruts de pest yn Eastfryslân út, dy't ek grutte gefolgen foar de befolking fan Weener hie. Hoefolle minsken dêrtroch omkamen is lykwols net bekend. Yn 1650 waard Weener beskreaun as in lyts lânbouplak mei 300 ynwenners.
Yn 1672 waard de Dielerskâns troch Múnsterske troepen ûnder biskop Kristoffel Bearend fan Galen (Bommen Bearend) ferneatige nei in rige strideraasjes dy't er tsjin Eastfryslân fierde om in skuld fan 300.000 thaler fan greve Joaris Kristiaan te barren.
Letter yn de santjinde en yn de achttjinde iuw brutsen rêstigere tiden oan en bloeide de ekonomy fan Weener op. Benammen de hynstehannel yn Eastfryske hynders dy't gaadlik foar it riden, it ferpleatsen fan guod en goede wurkhynders wiene, naam tige ta. Wol 1.000 hynders waarden ferkocht oan bygelyks Brandenburch, Saksen, Hannover en Feneesje. Ek giene hynders fan Weener nei Súd-Itaalje en Frankryk. Foaroansteande hynstefokkers en -hannelers wiene de famyljes Lübbers, Hesse, Groeneveld, Goemann en Hitjer. Yn it ramt fan de Spaanske Súksesjekriich, ferbea de Eastfryske foarst yn 1704 hynders oan Frankryk en syn bûnsmaten te leverjen. Ynstee dêrfan waarden in soad oan it Hûs Habsburch ferkocht dy't se foar harren oermasteringstochten yn Itaalje brûkten. Ut dy tiid wei binne lange en gefaarlike hynstetrektochten fan Eastfryslân oer Augsburg en de Alpenpassen nei Itaalje oerlevere.
De bloeiende hynstehannel hie ek in ynfloed op de ûntwikkeling fan it ynwennertal. De flekke hie yn 1747, justjes nei't Eastfryslân ûnder Prusysk gesach kaam, 1487 ynwenners, mar wie yn 1805 ta 2337 ynwenners woeksen. Dêrmei waard Weener nei Emden, Norden en Lier neffens ynwenners it fjirdgrutste plak yn Eastfryslân en woeks de haadstêd Auwerk en de oare flekken Wittmund en Esens foarby. Weener waard it sintrum fan it Reiderlân. Yn 1805 telde de stêd ûnder de goed 2300 ynwenners 71 skippers en stjoerlju, 17 touslaggers, 43 skroaren, 32 bakkers, 37 timmerlju (oannimmers en feinten), en mear as 40 kreamers fersoargen de befolking.
Moderne tiid
thumb|Weener yn it Reiderlân Oan it begjin fan de njoggentjinde iuw rûn de ekonomyske ûntjouwing fan Weener tebek. By de Frede fan Tilsit yn 1807 moast Prusen Eastfryslân oan it Keninkryk Hollân ôfstean, en sa kaam Weener yn de Frânske machtssfear. It Reiderlân waard part fan it departemint Westeriems. Yn 1810 waard it part fan it Earste Frânske Keizerryk. Yn 1813 waard Weener befrijd en by it Kongres fan Wenen yn 1815 waard bepaald dat Eastfryslân oan it Keninkryk Hannover takomme soe. De ekonomyske bloeitiid kaam lykwols net werom en de haven rekke yn it neigean.
thumb|400px|De Friezebrêge Yn 1866 waard it Keninkryk Hannover troch Prusen anneksearre, dus kaam Weener fannijs by Prusen. Yn 1876 waard Weener oansletten op it spoar fan Lier nei Nijeskâns, dêr't er fierdere ferbinings nei Emden, Grins en Múnster troch krige. De Friezebrêge oer de Iems waard doe ek boud.
Yn 1885 waard Weener de sit fan de Krite Weener, dy't krapoan it Eastfryske part fan it Reiderlân omfieme, yn it ramt fan de Prusyske kriteweryndielings, dy't it âlde amtesysteem fan Hannover ferfong.
Wettergeuzen
thumb|Siuwske wettergeuzen yn in sloep by de [[Slach by Lillo op in 16e-iuwsk muorrekleed]] Wettergeuzen wienen frijheidsstriders dy't om 1567 útwykten. In soad Fryske wettergeuzen fan alderlei komôf wykten ûnder oaren fan Emden út, nei de Slach by Jemmingen, namen in soad minsken diel oan de lângongen fan de wettergeuzen.
Weener
Moderne tiid
De stêd Weener bleau it mulpunt fan de feehannel. Jierliks waarden der 3500 oant 4000 stiks Reiderlânsk fee ferhannele troch Dútslân hinne en sels om utens. Ek wie er it mulpunt fan de Eastfryske bûterhannel. Yn de 1880-er jierren waard ek bûter oan Ingelân ferkocht. Troch de yndustrialisearring yn Dútslân naam de fraach bot ta. Westfalen en de Noarddútske hânzestêden wiene wichtige ôfsetgebieten. De lânbou waard ferbettere oan de hân fan keunstdong en op de lânbouskoallen waard de oanset ta it brûken dêrfan jûn.
Wettergeuzen
Se foarmen earst in tuchtleaze binde desperado's, fol haat tsjin de Spanjerts en de roomske tsjerke. Kleasters mnoasten it faak ûntjilde. Har oanfallen op de Fryske kusten ( East-Dongeradiel, It Amelân, Warkum) barden ûnsystematysk, mar de steedhâlder Caspar de Robles koe har net de baas. Bekende nammen binne ûnder oare Jan Abels, Pibo fan Harda, Jan Bonga, Hartman Gauma Jelle Eelsma, Doeke fan Martena Homme fan Hettinga, Douwe fan Glins en Berthold Entens.
Earst nei de ferovering fan Den Briel ( 1672) komt der wat oarder en wurde de frijbûtsers dissiplinearre soldaten. Dan ferdwynt ek de namme. Fryslân levere likernôch likefolle wettergeuzen as Hollân en Seelân meiïnoar. Ut it Aldfryske gebiet kaam 60% fan it totaal.
Weener
Moderne tiid
Yn de njoggentjinde en begjin tweintichste iuw wiene de sosjale tsjinstellings yn de lânbou tusken de grutboeren en de lânwurklju tige grut, itjinge ta spannings late. Neffens berjochten fan lânwurklju moasten se fan 4 oere moarns oant seis oere jûns wurkje mei in oardel oere skoft middeis. Hja slepten, of it moast wêze dat se - en dat kaam komselden foar - in eigen suterich húske hiene, almeast by it fee yn it bûthûs. Jongelju waarden, nei't se de legere skoalle ôfmakke hiene, al nei de boer ta stjoerd om te wurkjen. Sokken wiene net âlder as 13 jier âld. Ek wiene der in soad problemen mei alkoholisme by de wurklju.
Yn 1932 waard de Krite Weener opheft en waard part fan de lânkring Lier. Op Kristallnacht yn 1938 waard de synagoge fernield. 48 fan de 131 Joaden dy't yn Weener wennen kamen yn konsintraasjekampen oan.
Nei de Twadde Wrâldkriich fong Weener in soad flechtelingen út it easten fan it Dútske Ryk op. De lânkring Lier fong yn ferhâlding ta de rest fan Eastfryslân en Nedersaksen in soad flechtelingen op. It Reiderlân rekke oan 'e ein fan de kriich isolearre om't de Friezebrêge skansearre rekke. Dy waard yn 1951/52 fannijs opboud.
Yn 1973 waard de stêd Weener útwreide mei de buorgemeenten Beschotenweg, Diele, Holthusen, Kirchborgum, Stapelmoor, Sankt Georgiwold, Vellage en Weenermoor.
Yn 1989/91 waard de A31 boud mei de Iemstunnel en krige Weener in oansluting op de Bundesautobahnnetwurk mei Emden, Aldenburch en it Ruhrgebiet. Yn 1994 kaam de A280 ree dy't in streekrjochte ferbining mei Grins en de rest fan Nederlân joech.
Untwikkeling ynwennertal
right|400px|Untwikkeling ynwennertal fan Weener fan 1821 oant 2017
Bestjoerlike yndieling
thumb|It Fronehaus mei in foargevel yn Renêssânse-styl thumb|De Kaakebogen De gemeente bestiet út de folgende kearnen mei ynwennertallen fan 31 desimber 2017:
De kearnen binne ûnderbrocht yn 8 kearngebieten (Ortschaften), dy't de eardere gemeenten binne.
Gemeentlike weryndieling 1973
De gemeenten Beschotenweg, Diele, Holthusen, Kirchborgum, Stapelmoor, St. Georgiwold, Vellage, Weenermoor en Weener waarden mei yngong fan 1 jannewaris 1973 gearfoege ta de nije gemeente Weener.
De eardere gemeenten hawwe elts in fertsjintwurdiger (Ortsvorsteher) by de gemeente. Dy amtner hat de belangen fan it kearngebiet foar de organen fan de gemeente oer op 'e noed, mar ferfollet ek helpfunksjes foar itselde gemeentlik apparaat.
Geografy
thumb|Joaristsjerke yn Weener thumb|Baptistetsjerke fan Weener Weener hat in oerflak fan 81 km². It plak is goed te berikken oer de dyk, fia de Dútske A31 Leer-Ruhrgebiet en oer de A7/Dútske A280 Grins-Bunde. Weener hat teffens in stasjon oan it spoar Leer-Bad Nijeskâns-Grins. Weener leit oan de rivier de Iems. Oer dy rivier leit sûnt 1876 de Friezebrêge.
Religy
Weener is lykas de rest fan it Reiderlân fan oarsprong kalvinistysk. De measte tsjerkegemeenten yn de gemeente hearre ta de Evangelysk-Grifformearde Tsjerke. Yn Weener sels is ek in lutherske gemeente, en allyksa in roomsk-katolike en in baptistegemeente. Joaden binne der sûnt de nazytiid net mear yn Weener.
Taal
Yn Weener wurdt njonken it Heechdútsk ek it Eastfrysk Plat sprutsen. Alteast ûnder folwoeksenen is it Plat de omgongstaal. De gemeente befoarderet, mei stipe fan it Plattdütskbüro fan it Ostfriesische Landschaft it gebrûk fan it Eastfrysk Plat.
Polityk
thumb|Gemeentehûs yn Weener thumb|It Heimatmuseum Rheiderland, it eardere earmehûs
Gemeenteried
De gemeenteried fan Weener telt 32 sitten. Ek de boargemaster hat it rjocht op in sit yn de rie.
De sitferdieling is sûnt de ferkiezings fan 12 septimber 2021 sa:
Hazzenút (kleur)
Hazzenút is in kleur dy't yn 'e regel beskôge wurdt as in tint fan brún. It wurdt op ferskate manearen omskreaun, bgl. as in gielich ljochtbrún of as in dûnker bêzje. De namme komt fan 'e kleur fan 'e dop fan 'e hazzenút. As kleur wurdt hazzenút benammen brûkt om in beskate tint ljochtbrune eachkleur oan te tsjutten, de saneamde hazzenútkleurige eagen.
Kleurtechnyk
By additive kleurminging (bgl. op tillefyzjes en kompjûterskermen) is hazzenút in tertiêre kleur, dy't oanmakke wurdt troch it mingen fan alle trije primêre kleuren (read, grien en blau). By subtraktive kleurminging (bgl. yn 'e druktechnyk) is it yn teory ek in tertiêre kleur, dy't produsearre wurdt troch it mingen fan 'e primêre kleuren syaan, maginta en giel. Yn 'e praktyk wurdt dêrby lykwols gebrûk makke fan swart ynstee fan syaan.
Stasjon De Bosk
Stasjon De Bosk (Ht) is in spoarweistasjon  yn de stêd De Bosk yn de provinsje Noard-Brabân. En waard iepene yn 1868 oan de Steatsline H (Utert-Sintraal - Boxtel). Yn dizze Brabânske stêd is yn 1998 it fjirde stasjonsgebou sûnt 1868 iepene.
Gebou
200px|thumb|left|2e stasjonsgebou stasjon De Bosk om en de by 1897 200px|thumb|left|3e stasjonsgebou stasjon De Bosk yn 1952 200px|thumb|left| 4e stasjonsgebou stasjon De Bosk yn it tsjuster yn 2008 It oarspronklike stasjonsgebou fan De Bosk wie in in laach en lang stasjonsgebou, besteande út styl- en regelwurk, opfold mei stien, ôfsmard mei semint. It stasjon foldie hjirmei ek oan de strange bepalingen fan de Fêstingswet. It gebou waard ûntwurpen troch de arsjitekt Karel Hendrik van Brederode.
Skermjen op de Olympyske Simmerspullen 2000
200px|thumb|right|It Olympysk skerm stadion fan Sydney 2000
Stasjon De Bosk
Gebou
De fêstingwet waard yn 1874 oanpast, en it 1e stasjonsgebou út 1868 waard yn 1893 ôfbrutsen om plak te meitsjen foar nijbou, nei ûntwerp fan arsjitekt Eduard Cuypers. Dit stasjonsgebou is in pear hûndert meter súdliker boud, en de spoaren waarden wat westliker lein. It stasjon waard ferpleatst om út de stêd en de wyk wei in moaier oansicht te krijen. Men koe dan út de stêd wei rjochtút it stasjon ynrinne. It gebou wie 140 meter lang en wie boud yn de neorenêssânse styl. Boppe yn it stasjon wiene wenningen foar masinisten, restauraasjehâlders en de stasjonsjef.
Skermjen op de Olympyske Simmerspullen 2000
De Olympyske Simmerspullen 2000, ek wol de XXVIIe Olympiade neamd, waarden yn 2000 hâlden yn de Australyske stêd Sydney. It skermjen waard hâlden yn it Sydney Convention and Exhibition Centre.
Stasjon De Bosk
Gebou
Dit twadde stasjon waard op 16 septimber 1944 yn 'e brân sketten troch jachtbommewerpers. Ek waard op it NS terrein in opsichtershúske besketten. Dêrby foelen gjin slachtoffers, hoewol 't de bewenners thús wiene. De gefjochten foar de befrijing fan de stêd De Bosk duorren úteinlik oant oktober 1944.
Skermjen op de Olympyske Simmerspullen 2000
Medaljespegel
De top-10 fan lannen dy't by it skermjen medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen 2000.
Stasjon De Bosk
Gebou
Nei it it twadde stasjonsgebou yn de Twadde Wrâldkriich slim skansearre rekke wie, waard it net mear opboud, mar yn 1952 ferfongen troch in beskiedener, modern gebou. It wie in ûntwerp fan arsjitekt Sybold van Ravesteyn. De oarspronklike perronoerkaping bleau oant no ta behâlden. In pear âlde karakteristike keunstwurken fan it twadde stasjon bleaune ek bewarre.
Ym 1996 makke it stasjonsgebou út 1952 plak foar in nij gebou nei ûntwerp fan Rob Steenhuis. It stasjon bestiet benammen út de passaazje "Passerelle" boppe de perrons, dy't de feitlike stasjonshal en de tagong ta de perrons foarmet. Dit is in wichtige rinrûte tusken it sintrum fan De Bosk en it Paleiskwartier. It nije stasjonsgebou waard yn 1998 iepene.
Op de foargevel fan it stasjon pronket in ljochtkeunstwurk. Dit keunstwurk is in ljochtanimaasje dy't troch Titia EX yn 1998 pleatst is. De ljochtanimaasje bestiet út muzikanten dy 't yn de oranje-blauwe glêswân te sjen binne.
Jillert Anema
thumb|JIllert Anema Jillert Anema (Harns, 27 july 1955) is in Fryske fysioterapeut en wie oant 2009 reedrydcoach fan Rintje Ritsma.
Biografy
Teagearre mei Ritsma wurke Anema fan 2005 ôf ynearsten as fysioterapeut yn de earste kommersjele reedrydloech Team Sanex en nei april 2000 by TVM. Doe't Ritsma begjin 2005 bruts mei TVM, gie Anema mei him mei en waard de ienmansploech Sitel.nl oprjochte. Neist Anema's wurk as fysioterapeut waard hy no ek Rintsjes' riderscoach. Syn wurk yn it sikehûs Tsjongerskâns op It Hearrenfean lei hy del troch mei ûnbetelle ferlof te gean en as útdaging it avontoer mei syn pupil oan te gaan.
As riderscoach
By it NK Ofstannen 2005 wist Ritsma him foar it earst yn fjouwer jier, nei't er by in surfûngelok syn kûtbonke bruts, te pleatsen foar de wrâldbekerwedstriden op de 5 kilometer. By in wb-wedstryd yn Calgary ried Ritsma syn âlde pr fan 6.25,55 fan 1998 út de boeken troch der sa'n fiif sekonden fan ôf te heljen. Ek waard hy tafoege oan de ploechefterfolging. Anema's ferklearring foar dizze prestaasjes is it feit dat hy al sûnt Ritsma's trochbraak nau belutsen.
Doe't Ritsma yn septimber 2008 besleat te stopjen mei langebaanriden, gie Anema troch mei syn wurk by de BAM-ploech en Blauwe Stad/Univé.
Douwe fan Glins
Jonkhear Douwe fan Glins (Glinstrastate, Dronryp - 20 maaie 1573, Grins) wie in Fryske frijheidsstrider.
Hy moast yn 1567 flechtsje foar de hartoch fan Alva en gie mei syn húshâlden nei Emden. Hy gie by de wettergeuzen en wie der op 1 april 1572 by doe't De Bryl ynnaam waard. Op 15 maaie 1573 waard er finzen naam by Rottum wêrnei't er yn Grins ûnthalze waard.
Hy wie troud mei Tjets fan Galama.
Piëmont
Piëmont (Italjaansk: Piemonte, Piëmonteesk: Piemont) is in regio yn Itaalje, oprjochte yn 1859. De haadstêd is Turyn. De namme Piemonte betsjut yn it Italjaansk letterlik 'oan de foet fan de bergen'. Piëmont grinzet oan Switserlân en Frankryk en oan de Italjaanske regio's Liguerje, Emilia-Romagna en Lombardije.
De wichtichste taal dy't brûkt wurdt is it Italjaansk, mar der wurdt ek Frânsk en wat Ositaansk sprutsen.
Lânskip
It lânskip is yn trije parten op te dielen:
Skiednis yn it koart
Piemonte makke mear as tûzen jier part út fan it Romeinske ryk. Op de ein fan de Romeinske tiid, waard it tidens de Grutte Folkeferfarren ferskate kearen plondere troch omreizgjende folken. It kaam yn besit fan de Ostrogoaten en letter de Longobarden. Under Karel de Grutte makke it diel út fan it Frankyske ryk.
Yn de rin fan midsiuwen hienen de markizen fan Piëmont it der foar it sizzen. It Hûs fan Savoye makke Piëmont ûnderhearrich en Frankryk en de Habsburgers hawwe in soad om it gebiet fochten.
Yn 1718 waard Piëmont feriene mei Sardynje en de Habsburchske keizer skonk harren de keningstitel (Keninkryk Sardynje). Nei de besetting troch Napoleon yn 1798 kamen de Eastenrikers oan de macht. Sy makken it gebiet ta in marjonettensteat mei Klemens fan Metternich oan it haad. Sûnt 1847 kaam de befolking hieltyd faker yn opstân tsjin de Eastenrikers en yn 1859 waarden sy troch de Piemontezen en de Frânsken ferneatigjend ferslein yn de slach by Solferino.
Yn 1861 waard Victor Emanuel II ta kening fan it feriene Itaalje kroand. Sûnt dy tiid is Piemonte Italjaansk gebiet
Auckamahûs
thumb|Auckamahûs (1800) thumb|Auckamahûs (1603, J. Sems) It Auckamahûs wie in state yn Ljouwert wêrfan't de fûneminten yn 1713 brûkt binne foar it nije Stedhûs fan Ljouwert. De earste oanlis wie mooglik al foar 1300, mar bestie al in skoft doe't destidske eigener Sybrandt Pieters dêr yn 1446 ferstoar. It hûs waard erfd troch syn soan master Pieter Sybrandszoon dy't krektas syn heit Olderman, dat de heechste baas fan Ljouwert wie. Yn de boargeroarloch tusken Skier en Fet kaam er gewelddiedich oan syn ein by it Bieroproer.
The Sharing Knife: Horizon
The Sharing Knife: Horizon is in fantasy-roman fan 'e hân fan 'e súksesfolle en mannichfâld bekroande Amerikaanske skriuwster Lois McMaster Bujold. It makket ûnderdiel út fan The Sharing Knife, ien fan Bujold har beide fantasysearjes, wêrfan't de earste fjouwer boeken in trochrinnend ferhaal foarmje. Sadwaande is Horizon minder goed los fan 'e oare dielen te lêzen as romans út Bujold har oare beide romansearjes, de Vorkosigan-kroniken en de Chalion-syklus. Horizon is it fjirde en lêste diel fan The Sharing Knife. It waard foar it earst útjûn yn 2009 en is ûnderwilens oerset yn trije talen.
Eftergrûn
Bujold skreau Horizon, dat oerset wurde kin as "Hoarizon", oarspronklik as ien boek mei it trêde diel fan The Sharing Knife, Passage, yn 2007 en 2008, as in ferfolch op 'e earste beide dielen fan 'e searje (Beguilement en Legacy), dy't ek ien ferhaal foarmje. Dit ferfolch soe, foar't it opspjalte waard, de titel The Wide Green World krije, wat sadwaande ek wol as alternative namme foar de hiele romansearje brûkt wurdt. Horizon is skreaun yn it personele perspektyf, en ferskynde yn 2009 by Eos, in ymprint fan útjouwerij HarperCollins Publishers. It kaam datselde jiers noch út as audioboek, en yn 2011 as e-boek.
Plot
Wylst se op 'en paad binne, giet Dag fierder mei te besykjen Marrinners en boeren neier ta-inoar te bringen. Hy pielt om mei manearen om boeren, dy't sels net oer magy beskikke, te beskermjen tsjin wêzens mei tsjoenderij. Se binne al in moai hoart ûnderweis as se ynhelle wurde troch guon boadskippers út New Moon Cutoff, mei it berjocht dat de kamprie tajûn hat en dat se wol weromkomme kinne. Mar tsjin dy tiid hat Dag tasein dat er de karafaan boeren nei it noarden ta liede sil. En Arkady, in "makker" dy't al yn gjin desennia mear op patrûlje west hat en oan 'e iene kant wol graach werom wolle soe nei syn noflike hûs, is tsjin dy tiid oan it selskip bûn troch syn ûntsprutende leafde foar Sumac.
Op in stuit ûntdekke se in kweawillichheid, dy't harren mei syn trewanten oer de wei yn 'e mjitte komt. It ding is mar kwealk mobyl, en it is feitliks foar Dag-en-dy in kâld keunstke om it te deadzjen, mar it ûnferklearbere hâlden en dragen derfan bliuwt Dag dwerssitten. Dan docht bliken dat de kweawillichheid harren net besocht oan te fallen, mar dat it ding op 'e flecht wie. Foar in oare, folle machtiger kweawillichheid, dy't him betsjinje lit fan trewanten dy't er fan flearmûzen makke hat. Yntelligint fleanend ûnrant sa grut as folwoeksen minsken hawwe sels de meast yn 'e wol ferve feteranen ûnder de Marrinners noch nea meimakke, en it komt harren folslein oer it mad. Ien fan 'e dingen fljocht fuort mei in pjut, in bern út ien fan 'e boeregesinnen út 'e karafaan, en twa oaren gripe Dag sels en drage him krektlyk fuort troch de loft. Hoewol't Dag sawol himsels as it jonkje wit te rêden, bedarret er mei in ferstûke ankel oare kant in heuvelrêch, wêrmei't er bûten gefjocht steld is.
It grutste part fan 'e rest fan 'e karafaan hat de weinen efterlitten en beskûl socht yn in grot. As se op 'e siik geane nei Dag en it jonkje komt de kweawillichheid, dy't sels ek wjukt is, harren oer it mad. De Marrinners ûnder de groep sjogge dat se gjin skyn fan kâns hawwe en spylje fan ruten, wylst de boeren frijwol daliks ta proai falle oan 'e betsjoening fan it ding. Inkeld Fawn, Whit en Berry, dy't tarist binne mei de skylden tsjin magy dy't Dag foar harren makke hat, bliuwe der frij fan en ferskûlje har yn it strewelleguod. Se folgje temûk de kweawillichheid en dy syn nije slaven, en as se der de kâns ta krije, deadzje se it ding mei in dielmês, dat se ôfsjitte mei in krúsbôge. It is in barren sûnder wjergea, want noch nea hawwe boeren sûnder help fan Marrinners in kweawillichheid út 'e ljochten holpen.
It boek einiget mei in epilooch dy't in jier letter spilet. Dag en Fawn hawwe harren nei wenjen set yn it plakje Clearcreek, dêr't Dag en Arkady tegearre in hielmasterspraktyk foar de boeremienskip runne. Stikje by bytsje begjint Dag syn dream fan in better begryp tusken boeren en Marrinners fêste foarmen oan te nimmen. Hieltyd mear Marrinnerskampen litte blike belangstelling te hawwen foar wêr't hy en Arkady mei úteinset binne. En troch syn skylden tsjin tsjoenderij binne boeren tenei net inkeld mear proai foar de kweawillichheden en kinne se helpe by it opspoaren fan 'e dingen en sa de oerbelêste Marrinners wat wurk út 'e hannen nimme.
Wolkaam
thumb|Wolkaam
In wolkaam is in kaam dêr't wolkjimmers en wolwevers de fizels fan wol mei útraffelje en lykop rinnend lizze, sadat der in tried fan spûn wurde kin. Dit stik ark bestiet út in platte plankje mei in hantfet. Yn it plankje binne lytse spikers slein.
Krimpen oan de Isel
thumb|Lizzing fan Krimpen oan de Isel thumb|Gemeente Krimpen oan de Isel thumb|Gemaal Reinier Blok
Krimpen oan de Isel (Nederlânsk en offisjeel: Krimpen aan den IJssel) is in plak en gemeente yn de provinsje Súd-Hollân. De gemeente telt 29.415 ynwenners (2022) en hat in oerflak fan 8,95 km² (wêrfan 1,28 km² wetter). Binnen de gemeentegrinzen lizze gjin oare kearnen.
Skiednis
Krimpen wurdt it earst neamd yn in dokumint fan 1277. Lykas in soad oare buorskippen is de namme yn de rin fan de tiid op ferskillende wizen skreaun wêrfan Tingenijssel dochs wol de meast ôfwikende namme is. De gemeente leit oan de súdouwer fan de Hollânske Isel en de dyk oan dizze rivier hat ek jierren it ienige plak fan bebouwing west, foar it meastepart pleatsen. Yn dy tiid bestie Krimpen út in oantal min ofte mear op harsels steande wenmienskippen oan de dyk. Yndustry bestie út(û.o.) twa grutte wurkjouwers: it stienfabryk fan Mijnlieff en de skipswerf fan Van der Giessen de Noord.
Op 1 april 1817 ûntstie de gemeente Krimpen oan de Isel troch in ôfspjalting fan Aldertsjerk oan de Isel.
thumb|left|Stoarmfloedkearing Hollânske Isel De tijwurking yn de Isel blykte by de wettersneed fan 1953 in grut gefaar te wêzen en yn 1954 waard begûn mei de bou fan de Stoarmfloedkearing Hollânske Isel, it earste deltawurk. Yn 1958 waard dizze foltôge en de byhearrende Algerabrêge dy't Krimpen mei Capelle oan de Isel ferbynt is de earste fêste ferbining tusken de Krimpenerwaard en it gedielte fan Súd-Hollân ten noarden fan de Isel.
Healwei de jierren sechtich hat Krimpen de funksje fan forinzegemeente fan Rotterdam krigen en is doe flink útwreidzjen gien. Wyls is it grutste gedielte fan it grûngebiet folboud. It bestjoer stribbet dernei om in lanlike karakter (rjochte nei de Krimpenerwaard yn it easten te behâlden.
Iepenbier ferfier
De wichtichste ferbinings besteane út busferbinings nei Rotterdam, Schoonhoven, Utert, De Haach en Gouda. Krimpen hat in busstasjon wêr't dizze linen gearrinne. De bussen dogge de lytsere doarpen yn de Krimpenerwaard oan, oant en mei Schoonhoven en Gouda. Flakbij it busstasjon binne it grutste winkelsintrum, gemeentehûs en it plysjeburo wêrtroch't dit gedielte as it sintrum oantsjutten wurde kin. Yn de midden fan Krimpen stiet de brânwarkazerne. Dêrneist is Krimpen oansluten op it netwurk fan de Wetterbus tusken Dordrecht en Rotterdam.
Rikkeraasje
Krimpen hat in swinmbad, in maneezje, in tal sportgelegenheden en in streekmuseum. It leit oan de grins mei de Krimpenerwaard. Yn de direkte omjouwing binne in tal wannel en fytsmooglikheden.
Stasjon Moerdijk SS
Stasjon Moerdijk SS (Mdk) wie in stasjon oan de Steatsline I yn it doarp Moerdijk yn de provinsje Noard-Brabân. It stasjon wie in oantal jierren it einstasjon fan Steatsline I. Yn Moerdijk koe oerstapt wurde op de boat nei Rotterdam.
Gebou
It stasjonsgebou waard iepene op 1 july 1866 foar treinreizgers doe't dit part fan Steatsline I oanlein wie. It oarspronklike stasjonsgebou fan Moerdijk SS wie in leech en lang stasjonsgebou, besteande út styl- en regelwurk, opfold mei stien, ôfsmard mei semint. It stasjon foldie dêrmei ek oan de strange bepalingen fan de Fêstingswet. It gebou waard ûntwurpen troch de arsjitekt Karel Hendrik van Brederode.
De fêstingwet waard yn 1874 oanpast en it 1e stasjonsgebou út 1866 waard yn 1895 ôfbrutsen om plak te meitsjen foar nijbou. It wie in heech stasjon mei twa fleugels fan ûngelikense lingte. De tagong ta it stasjon wie yn de rjochterfleugel. It stasjon waard sletten op 27 febrewaris 1928.
It 2e stasjonsgebou is yn 1944 op lêst fan de besetters mei in grut part fan it doarp sloopt. It stasjon kaam yn de frontliny te lizen en de besetter brúts alles ôf, om in frij skoatsfjild te krijen.
Oan de oare kânt fan de doarpshaven fan Moerdijk stie oant 1880 noch in stasjonsgebou dit wie Stasjon Moerdijk AR fan Société Anonyme des chemins de fer d'Anvers à Rotterdam (AR).
Star Wars: Episode V – The Empire Strikes Back
Star Wars: Episode V – The Empire Strikes Back, oarspronklik útbrocht ûnder de titel The Empire Strikes Back, is in Amerikaanske science fiction-film út 1980 mei eleminten fan fantasy en aventoerefiksje. It is it twadde diel fan 'e oarspronklike Star Wars-trilogy en de Skywalker Saga-filmsearje, en heart as sadanich ta de Star Wars-mediafranchise. De film is it ferfolch op Star Wars: Episode IV – A New Hope, út 1977. Star Wars: Episode V – The Empire Strikes Back waard regissearre troch Irvin Kershner mei yn 'e haadrollen Mark Hamill, Harrison Ford en Carrie Fisher. De titel betsjut "Stjerre-oarloggen: Oflevering V – It Keizerryk Slacht Werom".
De film pikt it ferhaal trije jier nei de foarfallen yn 'e foargeande film op. De Galaktyske Boargeroarloch tusken it Rebelleferbûn en it diktatoriale Galaktysk Keizerryk duorret noch altyd fuort. De jonge Luke Skywalker giet yn training om in Jedi-ridder te wurden by de âlde Jedi-master Yoda. Underwilens wurde syn freonen Han Solo en prinsesse Leia hjitfolge troch Darth Vader, de foarnaamste trewant fan 'e boasaardige keizer Palpatine. Nei gâns aventoeren sykje se beskûl yn 'e Stêd yn 'e Wolkens op 'e planeet Bespin, dat in mynboukoloanje is dy't bestjoerd wurdt troch Lando Calrissian, in âlde maat fan Han. Dêr rinne se lykwols yn 'e fâle.
Star Wars: Episode V – The Empire Strikes Back krige fan 'e filmkritisy mingde resinsjes, mar ûntjoech him yn 'e bioskopen út ta in ûnbidich kommersjeel súkses en de meast opbringende film fan 1980. Efterôf wurdt it beskôge as ien fan 'e bêste films dy't ea makke is en as in foarbyld fan hoe't in ferfolch de oarspronklike film oertreffe kin. Star Wars: Episode V – The Empire Strikes Back wûn 2 Oscars, in BAFTA, 2 Grammys, 4 Saturn Awards en in Hugo. Yn 2010 waard de film opnommen yn it National Film Registry. It ôfslutende diel fan 'e oarspronklike Star Wars-trilogy, Star Wars: Episode VI – Return of the Jedi, kaam út yn 1983.
Plot
De jonge Luke Skywalker, no in luitenant yn 'e legermacht fan it Rebelleferbûn, is krekt bûten de basis op patrûlje as er sjocht wat er tinkt dat in meteorytynslach is (mar wat eins de hurde lâning fan 'e ferkenningsrobot is). Hy giet op ûndersyk út, mar ear't er it plak fan 'e ynslach berikke kin, wurdt er oanfallen troch in wampa, in rôfdier dat lânseigen is op Hoth. Dy deadet de tauntaun dy't Luke beriidt en jout Luke sels in feech mei de klau yn it gesicht dêr't er it bewustwêzen troch ferliest. As er wer bykomt, hinget er ûnderstboppest oan it dak fan 'e iisgrot fan 'e wampa. Hy wit himsels mei syn ljochtsabel te befrijen en ûntsnapt út 'e grot nei't er de wampa by in konfrontaasje swier ferwûne hat.
Sûnder ryddier of manear ta kommunikaasje mei de basis is er lykwols foar de dea opskreaun yn 'e freeslike kjeld op Hoth. Foar't er fannijs it bewustwêzen kwytrekket, diskear troch ûnderkuolling, hat er in fizioen fan syn ferstoarne master Obi-Wan Kenobi, dy't tsjin him seit dat er nei de planeet Dagobah gean moat om fierder ta Jedi-ridder oplaat te wurden troch Yoda, fan wa't Obi-Wan sels ek noch ûnderrjocht ûntfongen hat.
As Luke mar net weromkomt op 'e basis giet syn freon, de eardere smokkelder Han Solo, dy't no by de rebellen de rang fan kaptein hat, der op syn tauntaun op út om him te sykjen. Tsjin 'e tiid dat er him úteinlik befongen troch de kjeld weromfynt, wurdt it al tsjuster. Wylst syn tauntaun beswykt oan 'e fluch sakjende temperatuer, hat Han mar kwealk genôch tiid om in tinte op te setten dy't him en Luke foar de nacht waarm hâlde moat. De oare moarns wurde se weromfûn troch sikers fan Basis Echo en yn in snieglider weromflein nei de basis, dêr't Luke yn 'e sikeboech al gau opbetteret.
Underwilens pikke de rebellen in sinjaal op dat fan Hoth ôf ferstjoerd wurdt, mar net troch harren. De androïde C-3PO, dy't mear as seis miljoen foarmen fan kommunikaasje machtich is, identifisearret it as in Keizerlike koade. De lieders fan 'e rebellen, generaal Rieekan en prinsesse Leia, krije dêrtroch foar it ferstân dat Basis Echo fûn is troch in ferkenningsrobot, dat se jouwe befel om te risselwearjen foar de ûntromming fan 'e basis. It sinjaal fan 'e robot bringt de Keizerlike float nei Hoth ta, dêr't de grutte romteskippen lykwols troch in flater fan admiraal Ozzel sa ticht by de planeet út 'e hyperromte komme, dat se fuort opmurken wurde troch de rebellen, dy't in enerzjyskyld oer de basis hinne aktivearje dat in bombardemint út 'e romte wei sinleas makket.
Vader, dy't poerlulk oer dy lêste ûntwikkeling is, deadet Ozzel troch him mei de Krêft te ferstikken en befoarderet kaptein Firmus Piett foar him yn it stee ta admiraal. Der sit no neat oars op as om 'e rebellebasis mei in grûnoanfal yn te nimmen. Dêrta wurde der stoarmtroepers op it planeetoerflak set, dy't mei reuseftige AT-AT-rinners nei de basis transportearre wurde. Luke, Wedge Antilles en de oare piloaten fan it Rebelleferbûn geane der yn sniegliders op út om tiid te winnen foar de evakuaasje. Se witte ferskate AT-AT's te ferneatigjen, mar it slagget harren net om 'e oanfal ôf te slaan. Underwilens kinne de measte rebellen lykwols ûntkomme troch de ynset fan in grut ioanekanon, dêr't mei foarkommen wurdt dat de stjerreslachskippen fan 'e Keizerlike float de ûntsnappende rebellen tenei komme kinne.
As troch besjittings fan 'e stoarmtroepers in diel fan 'e basis ynstoart en prinsesse Leia dêrtroch it romteskip net mear berikke kin dat har fuortbringe soe, nimme Han en syn ko-piloat, de Wookiee Chewbacca, har en C-3PO mei yn harren romteskip de Millennium Falcon. It slagget harren skoan om fan 'e planeet te ûntkommen, mar ienris yn 'e romte blykt de hyperoandriuwing fan 'e Millennium Falcon stikken te wêzen. Dêrtroch kinne se net nei in oar planetestelsel springe en moatte se op in oare wize oan 'e skippen fan 'e Keizerlike float sjen te ûntkommen. Han fljocht mei opsetsin in asteroïdefjild yn, dêr't de efterfolgjende TIE-jagers al rillegau ferûngelokje troch botsingen mei yndividuele asteroïden. Darth Vader hat ûnderwilens fia holografyske tillekommunikaasjeapparatuer in petear mei keizer Palpatine, dy't er oerhellet om him besykje te litten om Luke ta de tsjustere kant fan de Krêft te bringen. Syn talint foar de manipulaasje fan 'e Krêft kin harren ommers goed fan pas komme.
Underwilens set Luke mei de robot R2-D2 yn syn X-wjukjager ôf fan Hoth. Mar ynstee dat er him nei it yn 't foar ôfsprutsen moetingspunt fan 'e rebellen bejout, set er, ta argewaasje fan R2-D2, koers nei Dagobah. Dêr oankommen blykt it in sompige, dridzige wrâld sûnder folle ynnimlikens te wêzen. De iennichste yntelliginte bewenner dy't Luke treft, is in lyts grienhûdich wêzentsje dat him útlaket, syn iten oanfret, syn besittings fandalisearret, syn bûslampe stelt en himsels yn algemiene sin op oantsjitjaande wize hâldt en draacht. It wêzentsje seit te witten wêr't Yoda is, mar wegeret dat te sizzen oant nei it iten, dat Luke lit himsels meitroaie nei de wente fan it wêzen, dy't te lyts foar him is. As er úteinlik syn nocht hat en risselwearret om op te stappen, docht ta syn skok bliken dat it griene wêzentsje sels Yoda is.
Han mient dat er mei syn slûchslimme ûntsnapping alle efterfolging ôfskodde hat, mar dat is bûten de Mandaloriaan Boba Fett rekkene. Dyselde is in preemjejager, ien fan in stikmannich fan sokken dy't troch Vader gearroppen en útstjoerd binne om 'e Millennium Falcon te sykjen. Wylst Han yn oerlis mei Leia en Chewbacca koers set nei de gasreus Bespin, dêr't in âlde maat fan sines, de gokker Lando Calrissian, in mynboukoloanje bestjoert, folget Fett de Millennium Falcon op 'e foet. Yn 'e Stêd yn 'e Wolkens op Bespin wurde Han, Chewbacca en Leia gastfrij ûnthelle troch Lando, mar C-3PO ferdwynt nei't er by it omsneupen wat sjoen hat dat er net sjen mocht. Chewbacca fynt de androïde letter yn stikken werom yn in recyclingfasiliteit dy't eksploitearre wurdt troch in groep Ugnaughts en besiket him wer yninoar te setten, mei brike resultaten. Ear't C-3PO fier genôch hinne reparearre is om te fertellen wat him oerkommen is, wurde Han, Leia en Chewbacca finzen nommen troch Darth Vader en syn stoarmtroepers. Warskôge troch Boba Fett hawwe dyselden Bespin in oere foàr de Millennium Falcon berikt en Lando twongen om mei te wurkjen oan it opsetten fan in mûklaach.
Op foarspraak fan 'e geast fan Obi-Wan nimt Yoda Luke mei tsjinnichheid as learling oan. Neitiid traint er Luke om te learen hoe't er mei de ljochte kant fan 'e Krêft omgean moat, en hoe't er de negative emoasjes wjerstean moat dy't him ferliede soene ta de tsjustere kant fan de Krêft, sa't mei Vader bard is, dy't eartiids in learling fan Obi-Wan wie. Luke hat der lykwols in protte muoite mei om syn lulkens en ympulsiviteit te behearskjen, en de wiere aard en macht fan 'e Krêft ûntgiet him oant er sjocht hoe't Yoda troch telekineze sûnder swierrichheden de sonken X-wjukjager út it moeras tilt en op it drûge set. Dêrnei giet it better, mar as Luke in foarsizzend fizioen kriget wêryn't Han en Leia pine lije, kin er de kop der net mear by hâlde. Tsjin 'e beswieren fan Yoda en de geast fan Obi-Wan yn beslút er en brek syn training ôf om fuort te gean en syn freonen te rêden. Wylst se him neisjogge, merkt Obi-Wan tsjin Yoda op dat Luke harren lêste hope is, mar Yoda leit dêrtsjin yn: "Der is noch in oarenien."
Mei Lando hie Vader ôfsprutsen dat Leia en Chewbacca ûnder Lando syn tafersjoch yn 'e Stêd yn 'e Wolkens bliuwe kinne soene, mar no komt er dêrop werom en risselwearret er om harren as finzenen mei te fieren. Lando beseft dan dat syn ôfspraken mei Vader weardeleas binne. Hy jout opdracht ta de ûntromming fan 'e Stêd yn 'e Wolkens en yn 'e gaos dy't dêrtroch ûntstiet, befrijt er Leia en Chewbacca. Underwilens binne Luke en R2-D2 yn 'e Stêd yn 'e Wolkens arrivearre, dêr't Luke mei opsetsin nei Vader ta laat en fan R2-D2 skaat wurdt. R2-D2 jout him by Lando, Leia, Chewbacca en de yn stikken op Chewbacca syn rêch bûne C-3PO. Fiifresom witte se te ûntkommen yn 'e ûnderwilens reparearre Millennium Falcon.
Luke moetet Vader yn 'e karbonytfrieskeamer, dêr't se slaande deilis reitsje yn in duël mei de ljochtsabel. Vader trunet Luke oan om 'e macht fan 'e tsjustere kant fan 'e Krêft te omearmjen, sadat se tegearre de keizer ûnder fuotten helje en yn syn plak oer it Stjerrestelsel regearje kinne. Luke stegeret dat foarstel ôf en wiist derop dat Vader syn heit Anakin Skywalker fermoarde hat, eat dat Obi-Wan him trije jier lyn ferteld hat. Vader reägearret troch út te bringen dat hysels Anakin is. Dat wol Luke earst net leauwe en it duël giet fierder oant Vader Luke syn rjochterhân ôf slacht. Alhiel oerémis fan pine en fertriet springt Luke leaver yn in luchtskacht as dat er him by Vader jout. De skacht liedt him hielendal nei ûnderen oant er út 'e ûnderkant fan 'e swevende stêd falt, dêr't er him wanhopich fêstklampt oan in antenne. Hy rikt troch de Krêft nei Leia, dy't de Millennium Falcon omkeare lit om him op te pikken.
Efterfolge troch TIE-jagers besiket Chewbacca neitiid mei de Millennium Falcon yn 'e hyperromte te springen, mar op 'e nij wegeret de hyperoandriuwing. It docht bliken dat admriaal Piett de Millennium Falcon yn opdracht fan Vader sabotearje litten hat. As it romteskip op it punt stiet om fongen te reitsjen yn 'e lûkstriel fan Piett syn stjerreslachskip, slagget it R2-D2 om 'e hyperoandriuwing te reäktivearjen, sadat se op it nipperke ûntsnappe kinne. Letter wurdt Luke syn ferlerne hân ferfongen troch in heechweardige, net fan echt te ûnderskieden proteze. Hy, Leia, C-3PO en R2-D2 wiuwe Lando en Chewbacca út, dy't yn 'e Millennium Falcon ôfsette nei Tatooine om Han werom te finen.
Rolferdieling
* ) assistearre troch Kathryn Mullen, David Barclay en Wendy Froud
Foarskiednis
Nei it ûnferwachte reuseftige kommersjele súkses fan Star Wars: Episode IV – A New Hope, yn 1977, waard halje-trawalje in ferfolchfilm yn preproduksje nommen. George Lucas, de betinker fan Star Wars, wie miljonêr wurden en hie no syn skiepkes op it drûge, dat hy hoegde eins net mear te wurkjen. Hy naam it yn omtinken om Star Wars te ferkeapjen oan 20th Century Fox, de finansier en distributeur fan 'e earste film, mei't syn eigen filmstudio, Lucasfilm, eins te lyts wie foar sa'n megaproduksje as dit wurde moast. Lucas wie lykwols ynvestearre yn syn kreaasje, en hy fertroude de fierdere ûntwikkeling fan Star Wars net oan oaren ta.
Yn 'e simmer fan 1977 iepene er ûnderhannelings mei Fox oer in ferfolch. De studio hie alle rjochten op 'e merchandising en eventuele ferfolchfilms fan Star Wars al oan Lucas ôfstien, om't de studiobazen tocht hiene dat Star Wars: Episode IV – A New Hope in flop wurde soe. Troch dy kapitale flater giene de ûnderhannelings no flot. Der waard besletten dat Fox gjin sizzenskip oer de plot fan 'e ferfolchfilm hawwe soe. Yn ruil foar finansiering krige de studio de distribúsjerjochten en 50% fan 'e bruto opbringst foar de earste $20 miljoen, mei dêrboppe in ôfrinnend persintaazje nei 22,5% foar alle opbringst boppe de $100 miljoen. Mei't dus 77,5% fan 'e opbringst boppe de $100 miljoen nei Lucas gean soe, koe de ferfolchfilm him smoarryk meitsje. Mar hy naam in risiko troch alles dat er oan 'e earste film fertsjinne hie yn 'e twadde film te stopjen.
Senario
Foar it gefal dat Star Wars: Episode IV – A New Hope gjin súkses wurden wie, hie Lucas auteur Alan Dean Foster ynhierd om 'e roman Splinter of the Mind's Eye te skriuwen, dêr't er eventueel letter in lowbudgetferfolch op basearje koe. Mei it súkses fan 'e earste film wie dat net mear nedich en moast der in ambisjeuzer senario komme. Yn augustus 1977 begûn Lucas ideeën te formulearjen oangeande in ferfolch, dêr't bgl. de keizer yn foarkomme moast en dêr't ek yn ferklearre wurde moast hoe't haadpersoan Luke Skywalker oan 'e groeden yn it gesicht kaam dy't akteur Mark Hamill nei it foltôgjen fan 'e opnamen fan Star Wars: Episode IV – A New Hope oprûn hie by in auto-ûngemak. Om it senario te skriuwen hierde Lucas science fiction-skriuwster Leigh Brackett yn, mei wa't er fia-fia yn 'e kunde kommen wie. Hja wie treflik yn it skriuwen fan flugge dialooch, eat dêr't Lucas sels muoite mei hie. Doe't er har foar de put frege, wied er him der fan bewust dat Brackett kanker hie.