cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ekspedysje nei de Black Hills
De ekspedysje
Op 15 augustus sette de ekspedysje ôf op 'e weromweis nei Fort Abraham Lincoln, dêr't men op 30 augustus arrivearre. De Yndiaanske ferkenners waarden op 10 septimber út tsjinst ûntslein, sadat se weromkeare koene nei harren reservaten. Yn totaal hiene Custer en syn ekspedysje in ôfstân fan 1.421 km ôflein en hiene se 60 dagen op 'en paad west. Nettsjinsteande de fijannige hâlding fan 'e Lakota foar de ekspedysje oer, hie der gjin inkele wapene konfrontaasje plakfûn. De iennichste deade dy't ûnder de ekspedysje foel, wie it slachtoffer fan in ûngemak.
Neisleep
Al ear't Custer weromkeard wie yn Fort Abraham Lincoln waard it nijs fan syn ûntdekking fan goud yn 'e Black Hills lanlik fia de tillegraaf ferspraat. Yn 1875 befêstige de wittenskiplike Newton-Jenney-ekspedysje de oanwêzigens fan weardefolle grûnstoffen yn it gebiet. Custer syn ekspedysje lokke de Goudkoarts fan de Black Hills út, wêrby't in floedweach oan goudsikers, motivearre troch de ekonomyske panyk fan 1873, tsjin alle ferdraggen yn de Black Hills oerspielde. Doe't it Amerikaanske Leger neat mear die om dat tsjin te hâlden, feroarsake it de Grutte Sû-Oarloch fan 1876, ek wol de Black Hills-oarloch neamd, wêrby't de Lakota, stipe troch harren tradisjonele bûnsgenoaten, de Noardlike Sjajinnen en de Noardlike Arapho, besochten om it tij fan 'e kolonisaasje tsjin te kearen. Dat slagge harren net en de oarloch einige mei harren definitive nederlaach. Nettsjinsteande dat boekten de Yndianen yn 'e simmer fan 1876 in spektakulêre oerwinning doe't se yn 'e ferneamde Slach oan de Little Bighorn, yn súdlik Montana, fiif kompanjyen fan it Amerikaanske 7e Kavaleryrezjimint ynsleaten en ferdylgen. Dêrby kaam ek George Armstrong Custer om.
Flodder (mytysk wêzen)
De Flodder of de Flodderduivel is in kwelgeast út 'e folkloare fan it westlike part fan Noard-Brabân.
Dit wêzen hâldt him op yn sleatten, puollen en by diken lâns en gluorket út it oerflaktewetter wei op nachtlike kuierders. Dy springt er op 'e rêch, wêrnei't er harren in leadswiere lêst meitôgje lit. Sadree't it slachtoffer de bewenne wrâld wit te berikken, ferdwynt de kwelgeast ynienen wer. De namme tanket dit wêzen oan it lûd dat it meitsje soe as it hommels út it wetter opriist.
De Flodder is besibbe oan Lange Wapper en de Kludde út 'e folkloare fan Flaanderen, Blauwe Gerrit út 'e folkloare fan 'e Feluwe, de Ossaert út 'e folkloare fan Seelân en de Stoep út 'e folkloare fan 'e Betuwe. Ek mei it Bahkauv fan Aken fertoant it oerienkomsten.
Fan uterlik hâldt de Flodder de midden tusken in geast en in materieel wêzen, mei't it net stoflik is, mar wol sichtber. Om't it gjin lichem hat, is it ûnoantaastber, mar it kin blykber wol nei beleavjen it eigen gewicht oanpasse. Yn guon Brabânske folksferhalen ferskynt de Flodder oan minsken yn 'e foarm fan in grutte, swarte hûn.
Balikpapan
thumb|260px|Oaljeraffinaderijen yn Balikpapan Balikpapan is in havenstêd op it Yndonesysk part fan Borneo, Kalimantan
It is de grutste stêd fan de provinsje East-Kalimantan, grutter as de provinsjehaadstêd Samarinda. Balikpapan leit oan de Strjitte Makassar en is in sintrum fan ierdoaljewinning, oaljeraffinaasje en houthannel. Njonken de Yndonezyske steatsoaljeûndernimming Pertamina, sitte der ek Frânske en Amerikaanske oaljemaatskippijen. De oaljewinning waard 1897 mei útein set en benoarden Balikpapan binne noch de yn Nederlân makke jaknikkers yn it wurk.
Om reden fan de oaljefjilden en de yndustry anneks waard der yn de Twadde Wrâldkriich swier fjochte om de stêd: Jannewaris 1942 kaam it ta de Slach om Balikpapan, febrewaris 1942 waard de stêd troch it Keizerlik Japansk leger ynnaam en july 1945 fan de Alliearden ferovere.
Balikpapan hat in ynternasjonale lofthaven (Sepinggan International Airport) en mear as ien haven; ien dêrfan is foar de ieroaljeútfier.
In wichtich part fan de befolking komt út oarde dielen fan Yndoneezje en bestiet út ûnder mear Dajaks, Banjar, Buginezen, Madoerezen en Javanen.
Gongelstôk
In gongelstôk of gongstôk is in stôk dy't brûkt of meidroegen wurdt as helpmiddel by it kuierjen, as assessoire yn it ramt fan 'e moade, omreden fan selsferdigening of soms as amtsteken (benammen by religieuze amten). Gongelstokken besteane der yn in protte foarmen en mjitten, mar wiene foarhinne mear yn gebrûk as hjoed de dei. Alde gongelstokken kinne sochte en dêrom kostbere soammeldersfoarwerpen wêze. It sammeljen fan âlde gongelstokken hjit rabology. Eartiids kaam ek de degenstôk wol foar, in gongelstôk wêrby't oan it hânsel in degen fêstsiet, dy't yn 'e stôk ferburgen siet. Sa'n degenstôk koe sawol foar ferdigening as oanfal brûkt wurde.
Tsjintwurdich sjocht men gongelstokken it measte as helpmiddels by it rinnen foar minsken dy't âld, krebintich, siik of swak binne. Dêrby is de útein ornaris oerdutsen mei in swart stik rubber, dat it fuortglydzjen op in glêde of wiete ûndergrûn foarkomme moat. In oare foarm dy't noch wol foarkomt, meast yn 'e foarm fan in sûvenier foar toeristen út it Alpengebiet, is de saneamde Alpenstôk (Alpenstock), in gongelstôk mei oan 'e útein in metalene punt, dy't oarspronklik bedoeld wie foar kuierjen yn 'e bergen en eventueel as in ferdigeningswapen tsjin wylde bisten.
Mense Ruiter
Mense Ruiter (Ynskedee, 5 oktober 1908 - Grins, 6 maart 1993) wie in Nederlânsk oargelbouwer. Hy hat in hiele protte oargels makke, foaral foar tsjerken yn de provinsjes Grinslân, Fryslân en Drinte.
Yn 1931 stichte er syn eigen oargelboubedriuw. Ynearsten die er meast ûnderhâld en restauraasje en de bou fan lytse oargels, mar fan 1950 ôf boude er ek komplete grutte tsjerkoargels, as earste foar de herfoarme Petrustsjerke yn Woldendorp. Oare wichtige oargels fan Ruiter binne yn:
Yn 1974 luts Ruiter him werom as direkteur, mar bleau oant syn ferstjerren wol belutsen by it bedriuw, dat ûnder syn namme fuortset waard. It ferhuze fan Zuidwolde (Grinslân) nei Ten Post. Yn 2020 droech direkteur Dolf Tamminga, dy't fan ein jierren santich ôf by Mense Ruiter wurke en dêr sûnt 2013 de lieding hie, it bedriuw oer oan oargelbouwer Sander Booij yn Langbroek. Mense Ruiter Orgelmakers B.V. hat syn haadfestiging in Ten Post mei in wurkpleats yn Langbroek.
Gabrielle Scream
Gabrielle Scream, echte namme: Cathleen Raymond (7 novimber 1971), is in rêstend Amerikaansk model, neakenmodel, pornografysk aktrise en mainstream-aktrise, wa har artystenamme oft ek wol (mis)stavere wurdt as Gabriella Scream, en dy't fierders ek gebrûk makke hat fan 'e skûlnammen Gabrielle, Kathleen en Noelle. Hja is 1.73 m lang.
Libben en karriêre
Gabrielle Scream begûn har karriêre as fotomodel en mannekên, mar sette al rillegau útein mei te posearjen foar neakenblêden. Se stie as Pet of the Month yn 'e Penthouse en wurke letter mei oan 'e Penthouse-fideo Venus Descending (1996). Doe't se 24 jier wie, makke se har debút yn in pornografyske film foar it Sweedske Private-label. Yn 1995 en 1996 spile se yn in stik as sân pornofilms, wêrûnder The Gigolo diel 1 en 2, fan 'e Frânske regisseur Pierre Woodman, en fierders yn fjouwer dielen fan 'e rige Private Triple X.
Njonken har pornokarriêre wie Scream ek aktyf as mainstream-aktrise, almeast ûnder har eigen namme (ynsafier't se op 'e ôftiteling neamd waard). Sa figurearre se yn 'e Amerikaanske B-films Perfect Gift (1994) en Sexual Impulse (1997), hie se in lyts roltsje yn Virtual Encounters (1996), en fertolke se in byrol yn 'e dramafilm Seduce Me: Pamela Principle 2 (1994).
Shards of Honor
Shards of Honor is in science fiction-roman fan 'e hân fan 'e súksesfolle en mannichfâld bekroande Amerikaanske skriuwster Lois McMaster Bujold. It makket ûnderdiel út fan The Vorkosigan Saga, Bujold har populêrste en omfangrykste searje, mar is in ôfrûne ferhaal, dat ek los dêrfan lêzen wurde kin. Shards of Honor waard foar it earst útjûn yn 1986. It is ûnderwilens oerset yn fjirtjin talen. De epilooch Aftermaths stiet eins hielendal los fan 'e rest fan it ferhaal en is ek ferskate kearen selsstannich útjûn.
Eftergrûn
Shards of Honor ("Skerven fan Ear") wie Bujold har earste roman, dêr't hja yn desimber 1982 oan begûn. Se skreau de hiele winter warber troch, en ek de dêropfolgjende maityd en simmer fan 1983, mei as gefolch dat it boek eins te lang waard foar in inkele roman. Dit wie foar't Bujold sels mar úteinset wie mei har syktocht nei in útjouwer, mar se hie al wol heard dat in tinner boek mear kâns makke om troch in útjouwer tusken alle oare romans fan hoopfolle ûnútjûne skriuwers wei pakt en lêzen te wurden. Dat, op grûn fan marketing-omtinkens besleat se der in ein oan te breidzjen; sterker noch, der moast in stik skrast wurde. Mei in protte bodzjen en help fan har freondinnen en kollega-skriuwsters Lillian Stewart Carl en Pat Wrede wist Bujold úteinlik de ein fan it ferhaal om te wurkjen en ôf te rûnjen. De earste útjouwer nei wa't se it stjoerde, retoernearre it lykwols mei de suggestje dat se it better wat ynkoartsje koe. Sadwaande redigearre se yn it neijier fan 1984 nochris tachtich siden fuort, almeast troch yn sinnen en alineä's te snijen, mei as resultaat dat Shards of Honor ûntstie yn 'e foarm wêryn't Baen Books it yn 1985 opkocht en in jier letter útjoech.
Nei de earste publikaasje as selsstannige roman, yn 1986, is Shards of Honor yn 1987 al útkommen yn in omnibusedysje mei as titel Test of Honor, tegearre mei in oare romann fan Bujold, The Warrior's Apprentice. Test of Honor is al hiel lang net mear te besetten, mar yn 1996 hat Baen in nije omnibusedysje op 'e merk brocht (mei ûnderwilens teminsten fjouwer werprintingen, de fjirde yn 2008) ûnder de titel Cordelia's Honor, diskear tegearre mei de roman Barrayar.
Shards of Honor is skreaun yn it personele perspektyf en spilet in jier foar de berte fan Miles Vorkosigan, de haadpersoan yn it grutste part fan 'e Vorkosigan Saga. De haadpersoan yn dit boek is Miles syn mem, Cordelia Naismith. It is miskien nijsgjirrich om te witten dat in personaazje mei persiis deselde namme in wichtige rol spilet yn Bujold har Sherlock Holmes-imitaasje The Adventure of the Lady on the Embankment.
Plot
Cordelia Naismith is, as befelfierster fan in romteskip fan 'e Astronomyske Kartearring fan Bêta Koloanje, belutsen by ûndersyk op in nij ûntdutsen planeet. Wat sy net wit, is dat dy planeet, Sergyar, al troch de Barrayarezen ûntdutsen is en dat dy dêr foarrieden opslein hawwe foar harren plende ynfaazje fan 'e planeet Escobar, mei't de stjerrestelsels fan dy beide planeten ferbûn wurde troch in dan noch inkeld oan 'e Barrayarezen bekend wjirmgat.
Cordelia en Aral fiele harren ta-inoar oanlutsen, reitsje fereale en hy docht sels in wraam op har, al kin op dat stuit fan trouwen fansels neat komme, want Bêta Koloanje is in bûnsgenoat fan Escobar. Sy helpt him om 'e muiterij del te slaan, dêrby behindere troch de goedbedoelde tsjinwurking fan har eigen, finzennommen, ûnderhearrigen, en wit yn 'e betizing mei har skip en bemanning te ûntkommen.
Haadstik 7 iepenet likernôch in fearnsjier letter, as kaptein Cordelia Naismith, fan 'e Bêtaanske Ekspedysjemacht, by Escobar oankomt yn in romtefartúch wêrmei't hja de skippen fan 'e Barrayareeske blokkade by it wjirmgat nei Bêta Koloanje wei lokket, sadat de har folgjende transportskippen in nij Bêtaansk superwapen by de Escobareeske ferdigeners ôfleverje kinne. Cordelia wurdt kriichsfinzen makke, tramtearre troch de sadistyske admiraal Vorrutyer en dan ûnferwachts rêden troch dy syn geastlik ynstabile oppasser, serzjeant Bothari, dy't de admiraal deadocht.
De Barrayarezen wurde troch de Escobarezen ferslein mei it Bêtaanske superwapen, wêrby't it Barrayareeske flaggeskip mei kroanprins Serg, de lieder fan 'e ynfaazje, fergiet. Aral Vorkosigan, tsjin dy tiid wer promovearre ta kommodoar en as lid fan 'e Barrayareeske generale stêf oan board fan itselde skip dêr't Cordelia (yn 't earstoan bûten syn witten om) ek op fêstholden wurdt, nimt dan it befel oer en organisearret de weromtocht fan 'e float. Wylst der fredesbesprekkings fierd wurde, wurdt Cordelia mei oare kriichsfinzenen yn in kamp op Sergyar pleatst. Dêr hat hja noch ferskate kearen kontakt mei Vorkosigan, dy't û.m. oan har opbychtet dat de hiele oarloch en ynfaazje fan Escobar troch de Barrayareeske keizer Ezar beknopedraaid is om syn eigen soan Serg in earfolle dea te skinken en ûnderwilens de machtige oarlochspartij in swiere slach ta te bringen. De kroanprins wie nammentlik in noch gruttere sadist as Vorrutyer en folslein ûngeskikt om keizer te wurden; boppedat hied er al twa mislearre moardoanslaggen op syn heit dwaan litten.
As Cordelia en de oare kriichsfinzenen út it kamp einlings en te'n lêsten útwiksele wurde tsjin 'e Barrayarezen dy't op Escobar fêstsitte, rekket de psycholooch oan board fan it skip dat har nei hûs bringt, der oan 'e hân fan har op ferskate ûnwierskynlike manearen oprûne ferwûnings fan oertsjûge dat se troch Vorkosigan martele is. Dat sy dat sels ûntkent, betsjut fansels inkeld dat se psychologysk yn 'e war is en wurdt taskreaun oan it Stokholmsyndroom. Cordelia wit dat as de wiere tadracht oer de gong fan saken oan Barrayareeske kant bekend rekket, it op Barrayar in boargeroarloch útlokje sil. Se wegeret dêrom mei te wurkjen oan in behanneling dy't bedoeld is om har psychyske remmings wei te nimmen, sadat men derefter komme kin wat der no echt foarfallen is tusken har en Vorkosigan. Dat ropt dan by har behannelders en superieuren wer de fertinking op dat se alhiel harsenspield is en no spionnearret foar de Barrayarezen. It einiget dermei dat se útnaait nei Barrayar, dêr't se mei Vorkosigan trout. Op 'e ein fan it boek twingt de (fan âlderdom) stjerrende keizer Ezar Vorkosigan om regint te wurden foar syn fjouwerjierrige pakesizzer Gregor, Serg syn soan.
Eftergrûn
Aftermaths ("Neisleep"), de epilooch fan Shards of Honor, stiet los fan it eigentlike ferhaal en is eins in koart ferhaal op himsels. It waard dan ek los fan Shards of Honor publisearre, te witten yn it foarjier fan 1986, yn it tydskrift Far Frontiers. Neitiid waard it werútjûn as selsstannich ferhaal yn 'e bondel Commando Brigade 3000, yn 1994 publisearre troch Ace Books ûnder redaksje fan Martin H. Greenberg en Charles Waugh. It makke ek ûnderdiel út fan 'e e-boekbondel Proto Zoa, dy't yn 2012 útkaam.
Plot
Aftermaths docht tynge fan 'e berging en identifikaasje fan 'e liken yn it stjerrestelsel fan Escobar, nei't de striid dêr striden is.
Falco Ferrell is as piloat tafoege oan 'e — yn syn eagen — wat aparte medysk technikus Tersa Boni, dy't it eigentlike identifisearjen en ôflizzen docht. Nei't se it stoflik omskot fan in jonge frou burgen hawwe, nimt har eksintrikens skynber sljochtsinnige foarmen oan, as se it lyk yn in breidsjurk klaait. Syn foaroardielen ferdwine lykwols as er einlings beseft dat it har eigen sneuvele dochter is.
Willy Ruys
Henri Guillaume Gerard Corneille (Willy) Ruijs (Amsterdam, 20 augustus 1909 - Utert, 1 april 1983) wie in Nederlânsk akteur.
Willy Ruys syk karriêre begûn yn it selskip fan Louis Davids. Letter wurke er ek foar Wim Kan. Dêrnei siet er yn de harspulkearn fan de NRU en dy syn opfolger de NOS.
Yn 1955 makke Ruys syn filmdebút yn Ciske de Rat. Trije jier letter waard er ferneamd yn Nederlân as de taartsjes-itende sirkusdirekteur Dikke Deur' yn de telefyzjesearje Pipo de Clown. Ruys syn gjalp "Pipo, koeien!" waard syn hannelsmerk. Ruys spile de rol trije seizoenen; de lêste kear wie yn 1975. In jier letter wie er te sjen as marsekreamer yn in oare bernerige, Pommetje Horlepiep.
Ruys wie boaske mei Hea Sury en wie in neef fan akteur en komyk Cor Ruys. Willy Ruys stoar yn de âldens fan 73 jier. Hy waard beïerdige op begraafplak 'Zuiderhof' yn Hilversum.
Jennifer Red
Jennifer Red, echte namme ûnbekend (13 maaie 1976), is in rêstend Hongaarsk neakenmodel en pornografysk aktrise, dy't yn it begjin fan har karriêre ek wol wurke ûnder de nammen Jennifer, Jenny, Megan, Mercedes en Mercedesz. Har artystenamme Jennifer Red sloech op har hierkleur, mei't hja rodzich is. Hja stie bekend om har behindich figuer; neffens har offisjele opjefte wie se 1.65 m, mei in gewicht fan 48 kg en kupmaat 28.
Libben en karriêre
Yn totaal spile Red yn har karriêre neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) yn 28 films, wêrfan't it meastepart krektlyk troch Private produsearre waard, lykas fiif dielen fan 'e Private Triple X Files, twa dielen fan 'e rige Private Stories en ien diel fan it fideomagazine Private XXX.
Yn 'e Tatiana-trilogy, regisearre troch Woodman, hie se yn it earste diel allinne lesbyske seks, en yn 'e oare beide dielen in net-pornografyske rol. Fierders wurke Red ferskate kearen foar de foaroansteande Amerikaanske labels Anabolic Video en Evil Angel, en in inkele kear foar de Italjaanske studio's Diva Futura en Grand'Idea. Hja beëinige har pornokarriêre yn 2003
Ministearje fan Justysje en Feiligens
It Nederlânske ministearje fan Justysje en Feiligens, ôfkoarte ta J&V (Justitie en Veiligheid) bemuoit him mei de rjochtsoarder yn alle stadia. Dat komt del op ûnder mear wetjouwing, previnsje, hânhâlding, strafoplizzing en slachtofferhelp. Oant 14 oktober 2010 hiet dit ministearje 'ministearje fan Justysje', mar mei yngong fan it kabinet-Rutte I is it ûnderdiel 'Feiligens' út BZK wei oan it ministearje taheakke, wêrtroch't it ministearje de namme 'ministearje fan Feiligens en Justysje' krige.
Yn oktober 2017, by it oantreden fan it kabinet-Rutte III, is de namme ûnder druk fan juristen, feroare ta Ministearje fan Justysje en Feiligens, om't hja miene dat "justysje" de âldste rjochten hat en in hegere wearde hat as "feiligens".
Under de ferantwurdlikens fan it ministearje fan Feiligens en Justysje falle ûnder oare de Nasjonaal Koördinator Terrorismebestrieding en Feiligens, de plysje, de Ynspeksje Feiligens en Justysje, de Justysjele útfieringstsjinst Toetsing, Integriteit en Screening (Tsjinst Justis), de Ymmigraasje- en Naturalisaasjetsjinst, Tsjinst Weromkomst & Ofreis, Brânwar, Tsjinst Justysjele Ynljochtings, it Sintraal Justysjeel Ynkassoburo (CJIB) en it Iepenbier Ministearje.
Politike lieding
Yn it kabinet-Rutte III wie Ferdinand Grapperhaus fan 'e CDA minister fan Justysje en Feiligens. Sander Dekker (VVD) wie minister foar Rjochtsbeskerming op it departemint. De steatssikretarissen wiene Mark Harbers (VVD) en Ankie Broekers-Knol (VVD).
Yn it kabinet-Rutte IV is Dilan Yeşilgöz-Zegerius (VVD) de minister fan Justysje en Feiligens. Franc Weerwind (D66) is minister foar Rjochtsbeskerming, Eric van der Burg (VVD) de steatssikretaris.
Rijsoord
Rijsoord is in plak yn de gemeente Ridderkerk en in eardere gemeente yn de Nederlânskse provinsje Súd-Hollân. It doarp hat 3.015 ynwenners (2021).
Ministearje fan Finânsjes (Nederlân)
It ministearje fan Finânsjes is yn Nederlân it ministearje dat him bemuoit mei de finânsjes fan it lân: de begrutting, de belestingen en de steatskas.
Politike lieding
Yn it kabinet-Rutte III wie Wopke Hoekstra fan it CDA de minister fan Finânsjes. De steatssikretarissen wiene Menno Snel (D66) - hâldt him dwaande mei ûnder mear fiskale saken, finânsjes, desintrale oerheden en kânsspullen, Hans Vijlbrief (D66) en Alexandra van Huffelen (D66). Yn it kabinet-Rutte IV is Sigrid Kaag fan D66 de minister en Marnix van Rij fan it CDA en Aukje de Vries fan 'e VVD de steatssikretarissen.
Taken
Ek is it ministearje fan Finânsjes ferantwurdlik foar it binnenlânsk finansjeel-ekonomysk belied. Dat wol sizze de grutte linen fan 'e ynkomsten en útjeften fan bedriuwen en boargers.
It ministearje hâldt boppedat tafersjoch op it funksjonearjen fan 'e finansjele merken, de finansjele ynstellings en it betellingsferkear.
Fierders is it ministearje ferantwurdlik foar de ôfstimming fan it finansjeel-ekonomysk belied op Jeropeesk en wrâldwiid nivo.
Wichtige ûnderdielen fan it Ministearje fan Finânsjes binne de Belestingtsjinst en de Dûane.
List fan planetoïden 24401-24500
Dit is in list fan planetoïden 24401-24500.
Lily Kwan
Lily Kwan is in Kanadeesk model en nijslêzer op Naked News. Kwan heart ta de earste generaasje Sineesk-Kanadezen dy't berne en opbrocht waard yn Toronto.
Kwan learde foar mûlehygiënist foardat hja yn juny 2001 by de cast fan Naked News kaam. Sy presintearret dêr geregeldwei it ûnderdiel Naked in the Streets; sy ynterviewet minsken op de strjitte oer in ferskaat oan ûnderwerpen. Meast docht hja dat mei ûntbleate boarsten, mar somtiids ferskynt hja folslein neaken.
Kwan wennet op 't heden yn it Feriene Keninkryk dêr't hja har Lily in the UK makket, mei oar nijs en ynterviews mei artysten. Sy reizget in soad nei it bûtenlân om tal fan barrens te filmjen.
Yellowstone-ekspedysje (1873)
Gearstalling fan 'e ekspedysje
It militêre diel fan 'e ekspedysje bestie út 25 kompanjyen ynfantery (10 fan it 22e; 6 fan it 9e; 4 fan it 8e; 3 fan it 17e; 1 fan it 6e; en 1 fan it 20e Ynfanteryrezjimint), 10 kompanjyen kavalery fan it 7e Kavaleryrezjimint ûnder luitenant-kolonel George Armstrong Custer, en in artilleryseksje fan twa kanonnen. Teffens wiene der 27 Yndiaanske ferkenners en 3 blanke gidsen, wêrûnder Charley Reynolds. Yn totaal bestie it militêre diel fan 'e ekspedysje út 1.530 man. Dêrnjonken giene der 353 boargers fan 'e Northern Pacific Railroad mei, benammen besteande út lânmjitters en oanbesibbe saakkundigen. De ekspedysje beskikte oer 275 troch mûldieren lutsen weinen en 2.321 hynders.
Begjin fan 'e ekspedysje
De Yellowstone-ekspedysje sette op 20 juny 1873 útein, doe't de lânmjitters en de seis kompanjyen fan it 9e Ynfanteryrezjimint ôfsetten út Fort Abraham Lincoln, oan 'e igge fan 'e rivier de Missoury, yn wat letter de steat Noard-Dakota wurde soe. Hja krigen ynstruksjes mei om westoan te hâlden oant de rest fan 'e ekspedysje harren ynhelje soe. Fan 'e santjin dagen dy't op 20 juny folgen, reinde it fjirtjin dagen, wêrby't it soms trije oant fjouwer kear deis by bakken tagelyk omleech kaam. Op 24 juny kaam de lânmjitters en begeliedende ynfantery sa'n fûleindige hagelbui oer 't mad, dat de mannen it libben der mar kwealk ôf rêden, wylst de mûldieren op 'e rin sloegen, mei as gefolch dat de measte weinen alhiel ferrinnewearre rekken. Doe't kolonel Stanley, dy't doe ûnderwilens ek ûnderweis wie mei de rest fan 'e ekspedysje, dat berjocht krige, stjoerde er de 7e Kavalery foarút om te helpen by de reparaasjes.
Opholden troch it drege oerstekken fan kolkjende rivieren hellen Stanley-en-dy de lânmjitters pas op 5 july yn, wêrnei't de Missoury, dy't ek bûten syn oeren trêde wie, oerstutsen waard oer in pontonbrêge. Uteinlik berikte de ekspedysje op 13 july de rivier de Yellowstone yn it Montana-territoarium. Dêr mette men de steamboat de Key West, dy't by de mûning fan 'e Glendive Creek yn 'e Yellowstone in foarriedepot opset hie. Stanley liet op dat plak twa kompanjyen kavalery en ien kompanjy ynfantery efter as garnizoen, wêrnei't er de rest fan 'e ekspedysje op 26 july troch de Key West oersette liet nei de noardigge.
Nei't se noch in ein yn westlike rjochting trochreizge wiene, mette de ekspedysje op 1 augustus 13 km benoarden de mûning fan 'e Powderrivier it steamskip de Josephine fan kaptein Grant Marsh, mei mear foarrieden. Dy nachts murk men foar it earst wat fan 'e oanwêzigens fan Yndianen, mei't der yn it tsjuster ferskate kearen op 'e skyldwachten sketten waard. De oare deis waarden de spoaren fan tsien manlju fûn, dy't har streamop troch de delling ôfjûn hiene. Neitiid folgen de lânmjitters mei as eskorte ien kompanjy ynfantery en ien kompanjy kavalery de rivier troch de delling nei it noarden ta, wylst de bagaazjetrein fanwegen de gesteldheid fan it terrein allegeduerigen omwegen meitsje moast.
De Slach by Honsinger Bluff
De Yndianen yn 'e krite fan 'e Yellowstone kamen út it doarp fan 'e foaroansteande medisynman Sittende Bolle, dat 400 oant 500 tipys telde mei mooglik wol 1.000 krigers. Dêrûnder wiene Hûnkpapa-Lakota, ûnder Gal en Rein-yn-'t-Gesicht, Oglala-Lakota, ûnder Mâl Hynder, en ek guon Minnikonzjû-Lakota en Noardlike Sjajinnen. Op snein 4 augustus kampearre Stanley mei syn kolonne by de mûning fan it beekje de Sunday Creek yn 'e Yellowstone, doe't Rein-yn-'t-Gesicht mei noch in pear krigers op in ferkenningsmissy de legerbistedokter John Honsinger, in hynstefersoarger en twa soldaten oerfoel, dy't har fjouweresom te fier fan 'e rest fan 'e ekspedysje ôf bejûn hiene. Trije fan 'e mannen waarden deade, mar ien soldaat koe ûntkomme.
Letter dyseldichste deis setten de lânmjitters wer ôf ûnder beskerming fan in kompanjy kavalery ûnder lieding fan kaptein George Yates. Luitenant-kolonel Custer ried mei twa oare kavalerykompanjyen ûnder it befel fan kaptein Myles Moylan foarút, om te sjen hoe't it lân der dêr hinne lei. Custer syn detasjemint bestie út 86 soldaten, ferskate Yndiaanske ferkenners en fjouwer ofsieren, wêrûnder hysels, Moylan, syn jongere broer, luitenant Tom Custer, en syn sweager, luitenant James Calhoun. In ein streamop rekken hja yn in fjoergefjocht ferwikkele mei Lakota- en Sjajinske krigers ûnder lieding fan Gal, Rein-yn-'t-Gesicht en Mâl Hynder.
By dat treffen, dat neitiid bekend kaam te stean as de Slach by Honsinger Bluff, liet Custer syn mannen ôfstiigje om in skermutselingsliny te foarmjen, in standertformaasje fan 'e Amerikaanske kavalery, wêrby't eltse fjirde soldaat de hynders fan syn maten by de leien hold. In salvo fan 'e op dy wize opstelde kavaleristen dreau de Yndianen werom. Custer loek dêrnei syn detasjemint werom nei in beboske stik fan 'e rivierigge, dêr't er harren opstelde yn in heale sirkel by in drûchfallen slinke lâns dy't earder ûnderdiel fan it rivierbêd fan 'e Yellowstone útmakke hie. De wâl fan 'e slinke foarme dêrby in natuerlike boarstwarring, mar fanwegen de lingte fan 'e slinke en it lytse oantal fan syn mannen liet er dêr eltse achtste soldaat de leien fan 'e hynders beethâlde.
Custer en syn mannen waarden op dat plak trije oeren lang troch de Yndianen belegere by in temperatuer, dy't neffens Custer syn lettere rapport oprûn oant 43 °C. Op 't lêst aventoere er in útfal mei al syn mannen yn 'e rjochting fan 'e Yndianen, dy't har dêrop fersille weromlutsen nei it noarden ta. Hoewol't de kavaleristen harren sa'n 6½ km lang efterfolgen, slagge it harren nea om 'e lichter útriste en dêrom mobilere krigers, dy't boppedat bekend wiene mei it terrein, ta in konfrontaasje te twingen. By de Slach by Honsinger Bluff foelen oan beide kanten trije deaden.
De Slach by Pease Bottom
Nei de Slach by Honsinger Bluff ferfolge de ekspedysje syn paad by de Yellowstone lâns, no yn westlike rjochting. Op 11 augustus fûn der in twadde konfrontaasje plak mei de krigers fan Sittende Bolle by de mûning fan 'e rivier de Bighorn. Dat treffen waard letter de Slach by Pease Bottom neamd. Custer ferlear dêrby ien soldaat, in John H. Tuttle, wylst in ofsier, luitenant Charles Braden, sa swier ferwûne rekke trochdat in kûgel syn bilbonke tebrizele, dat er foargoed ynfalide rekke.
Abraham Martinus Sorg
Abraham Martinus Sorg (Sappemeer, 1 jannewaris 1738 - Kampen, 6 maart 1825) wie in Nederlânsk arsjitekt.
Libben en wurk
Ein 18e iuw ferhuze Sorg fan Assen nei Kampen, dêr't stedsarsjitekt waard. Yn Kampen wie er ûnder mear belutsen by de bou fan in nije spits op de toer fan de Boppetsjerke (1808). Hy waard yn 1816 korrespondint-ynstitút fan de KNAW.
Eare-Oscar
De Eare-Oscar (Ingelsk: Honorary Oscar, mar formeel eins Academy Honorary Award) is in Amerikaanske priis op it mêd fan 'e filmkeunst dy't elts jier ein oktober of (faker) begjin novimber oan ien of mear persoanen of organisaasjes útrikt wurdt, foar it meastepart by wize fan oeuvrepriis. It is ien fan 'e Oscars of Academy Awards, dy't útrikt wurde troch de Academy of Motion Pictures Arts and Sciences (AMPAS) yn Hollywood, de wyk fan Los Angeles dêr't de Amerikaanske filmyndustry konsintrearre is.
Skiednis
De Eare-Oscar ûntstie as de Spesjale Oscar (Academy Special Award), dy't yn 1929 op 'e earste útrikkingsseremoanje fan 'e Oscars al ferjûn waard. De priis waard fan it begjin ôf oan útrikt troch de bestjoersried (Board of Governors) fan 'e Academy of Motion Pictures Arts and Sciences (AMPAS) foar bûtengewoane fertsjinsten op it mêd fan 'e film dy't bûten de oare Oscar-kategoryen foelen. Dêrta hearden ek bûtenlânske films yn in oare taal as it Ingelsk oant yn 1956 de Oscar foar Bêste Bûtenlânske Film ynsteld waard. De Spesjale Oscar waard yn 1950 (foar de útrikking fan 1951) omneamd ta 'Eare-Oscar' (Academy Honorary Award), en moat net betize wurde mei de yn 1971 (foar de útrikking fan 1972) ynstelde Oscar foar Spesjale Prestaasje (Academy Special Achievement Award). Sûnt 2009 wurdt de Eare-Oscar útrikt as ûnderdiel fan 'e Governors Awards ynstee fan de eigentlike Oscars (Academy Awards).
Winners
De Oscars wurde útrikt foar films út it hiele foargeande jier. Yn 'e tabel hjirûnder wurdt de offisjele jiertelling fan 'e Oscars oanholden. Mar it jier dat oanjûn stiet is it jier dêr't de priis foar takend waard, en net it jier dêr't de priis yn takend waard. Dus dêr't bgl. stiet "1950", fûn de útrikking fan dy priis plak yn 1951.
Kres
In kres, kresj of bernedeiferbliuw (Nederlânsk: crèche of kinderdagverblijf) is in foarm fan berne-opfang dêr't jonge bern opfongen wurde wylst de âlden (of oare wetlike fâden) oan it wurk binne of nei skoalle geane. Dizze foarm fan opfang kin foar de hiele wurkdei of foar de heale dei jilde. Der besteane iepenbiere en partikuliere kressen yn Nederlân. De bern dy't dêr hinne geane, binne poppen en pjutten oant fjouwer jier. Aldere bern geane nei de basisskoalle, wêrfan't de earste beide jierren ynhâldlik oerienkomme mei de âlde beukerskoalle, dy't yn 1985 ôfskaft is. It is wenst dat der by in kres twa liedsters op maksimaal fjirtjin pjutten of twa liedsters of njoggen poppen wurkje.
Der besteane yn Nederlân likernôch 4.400 legale kressen, dy't by de gemeente as sadanich registrearre binne en ûnder in beskaat tafersjoch steane fan 'e gemeentlike sûnenstsjinst (GGD) en oare oerheidsynstânsjes. De wetlike easken dêr't in kres oan foldwaan moat, binne yn Nederlân lykwols yn 2005 loslitten, en gemeenten hawwe sadwaande gjin foech mear om 'e kressen te toetsen op kwaliteitskritearia. De registraasje is wol ferplichte, en is regele ûnder kêst 46 fan 'e Wet op de Berne-opfang. Yn it register moat it adres, de bedriuwsnamme en de ekspoitaasjedatum fermelden wurde. De âlden en/of fâden fan 'e bern binne by it útsykjen fan in kres lykwols sels ferantwurdlik foar it kontrolearjen fan 'e gaadlikens fan 'e oangeande kres.
Sacco van der Made
Sacco van der Made (folút: Gerhard Johannes van der Made; Rotterdam, 4 april 1918 – dêre, 21 desimber 1997) wie in Nederlânsk akteur en stimartyst, dy't bekend stie as de "Master fan 'e Lytse Rol". By it moderne publyk is er fral bekend fan syn byrol yn 'e komeedzjerige Het Zonnetje in Huis, wylst bern him kenne as de stim fan Dagobert Duck yn 'e tekenfilmrige DuckTales.
Libben en karriêre
Van der Made waard yn 1918 berne yn Rotterdam, mar groeide op yn Seelân. Hy wie in healbroer fan akteur Jan van der Made. Nei't er de HBS trochrûn hie, ferfolle er yn 't earstoan in grut ferskaat oan baantsjes, oant er yn 'e kunde kaam mei it aktearfak troch by it toanielselskip fan Pierre Balledux in swijende rol te spyljen yn it stik Joseph in Dothan. Yn 1947 joech er him by de saneamde hoorspelkern, in groep akteurs dy't benammen harkspulen fersoargen.
Syn film- en tillefyzjekarriêre begûn Van der Made yn 1960 mei in rol as haadplysje yn 'e film Hunted in Holland. Op it toaniel spile er jierrenlang by Toneelgroep Noorder Compagnie en by de Haagse Comedie. By it grutte publyk krige er fanôf 1974 bekendheid as plysje-adjudant Mudde yn 'e tillefyzjesearje Q & Q. Ek hied er rollen yn searjes as Ja Zuster, Nee Zuster (1967), Floris (1969), Kunt U Mij de Weg naar Hamelen Vertellen, Mijnheer? (1973), Pommetje Horlepiep (1976-1979), De Fabriek (1981), Medisch Centrum West (1988 en 1991) en Vrouwenvleugel (1994-1995). Op it wite doek wied er û.m. te sjen yn De Overval (1962), Wat Zien Ik?! (1971), Dokter Pulder Zaait Papavers (1975), De Ratelrat (1987) en Honneponnetje (1988). Meitiid wûn Van der Made de bynamme fan "Master fan 'e Lytse Rol", om't er altyd it uterste út sels it miniskúlste byroltsje wist te heljen.
Op jierren wist Van der Made nije bekendheid te winnen mei syn byrol as Bert Jansen, ien 'e beide drinkmaten fan it personaazje fan 'e dwerse skoanheit (spile troch Johnny Kraaijkamp sr.) yn 'e komeedzjerige Het Zonnetje in Huis (1995-1997). Njonken syn fysike aktearwurk wie Van der Made belutsen by it meitsjen fan withoefolle harkspullen, en mei dy ûnderfining sette er yn 'e tachtiger jierren ek útein mei wurk as stimakteur. Sa waard er by in jong publyk bekend as de stim fan 'e rike nepert Dagobert Duck, yn 'e hûndert ôfleverings fan 'e Disney-tekenfilmrige DuckTales (1988-1991) en yn 'e dêrfan ôflate film DuckTales de Film: Het Geheim van de Wonderlamp (1990).
Van der Made ferstoar op 21 desimber 1997 yn syn berteplak Rotterdam, yn 'e âlderdom fan 79 jier. Syn lêste optreden wie in gastrol yn 'e ôflevering De Cock en de Moord onder Nul, fan 'e detektivesearje Baantjer.
Ministearje fan Folkssûnens, Wolwêzen en Sport
It Nederlânske ministearje fan Folkssûnens, Wolwêzen en Sport, ôfkoarte ta VWS (Volksgezondheid, Welzijn en Sport), is it ministearje dat him foaral dwaande hâldt mei de folkssûnens. Dat omfettet bygelyks sikehuzen, genêsmiddels, syktekosten en hûsdokters. Fierders is it ministearje ferantwurdlik foar it previnsjebelied, de previntive sûnenssoarch, de publike sûnens en de itensfeiligens. Ek saken dy't te krijen hawwe mei it wolwêzen hearre dêrta, lykas de âlderesoarch, it jongereinbelied, it sosjaal-kultureel wurk, de ferslaafdesoarch en de maatskiplike tsjinstferliening. Dêrneist is it ministearje ferantwurdlik foar it belied wat sport oanbelanget.
Politike lieding
Yn it kabinet-Rutte III wie Hugo de Jonge (CDA) de minister. Ministers sûnder portefúlje wiene Bruno Bruins (VVD), Martin van Rijn (PvdA) en Tamara van Ark (VVD). Steatssekretaris wie Paul Blokhuis (CU). Yn it kabinet-Rutte IV is Ernst Kuipers (D66) de minister. Conny Helder (VVD) is minister sûnder portefúlje. Maarten van Ooijen (CU) is steatssekretaris.
Rumer Willis
thumb|230px|Rumer Willis yn 2019
Rumer Glenn Willis (Paducah (Kentucky), 16 augustus 1988) is in Amerikaansk aktrise. Hja waard ferneamd nei de Britske skriuwster Rumer Godden.
Rumer is de âldste dochter fan de akteurs Bruce Willis en Demi Moore. Alle films dêr't hja yn meidie, spile ien fan har âlden in haadrol yn. Doe't hja fiif wie, makke hja har debút de film Now and Then (1995). Letter folgen rollen yn de films Striptease en The Whole Nine Yards.
Jens Munk
Jens Munk (Barbu, by de gemeente Arendal (Noarwegen), 3 juny of july 1579 - Kopenhagen, 28 juny 1628) wie in Noarsk-Deensk seefarder en marineofsier, bekend fan syn ûntdekkingsreis nei de Strjitte Hudson, yn tsjinst fan kening Kristiaan IV fan Denemark, yn it ramt fan it sykjen nei de Noardwestpassaazje nei Yndia. thumb|300px|Kaart tekene troch Jens Munk yn [[1624 fan it gebiet tusken Kaap Farwol yn Grienlân en de Hudsonbaai yn Kanada, út it noarden wei sjoen]]
Libben
Yn 1609 gie Munk fanwege Kristiaan IV fan Denemarken op syk nei de Noardeastlike Trochfeart. Hy kaam lykwols net fierder as Kolgoejev. Yn 1610 besocht er it nochris mar kaam doe yn it iis yn de Karasee fêst te sitten. Yn de jierren dêrnei, wilens befoardere ta de rang fan kaptein, fjochte er fan 1611 oant 1613 yn de Kalmaroarloch, en yn 1615 slagge it him en meitsje de wreedferneamde piraat Jan Mendoza syn finzene by de noardkust fan Ruslân. Y de maitiid fan 1617 rekrutearre er achtjin Baskyske walfiskjagers foar de earste Deenke walfiskekspedysje nei Spitsbergen.
Yn 1619 waard Munk útstjoerd om de Noardwestlijke Trochfeart te sykjen. Hy krige it befel oer twa skippen, it lytse fregat de Enhiorningen en de grutte sloep Lamprenen, mei meiïoar 64 man. Hy sylde om Kaap Farwol (de súdpunt fan Grienlân) hinne en besocht earst de Frobisherbaai, dêr't er fan tocht dat it de Strjitte Hudson wie. Letter ferspile er noch wat tiid yn Ungavabaai troch iisgong en navigaasjeproblemen, mei fan gefolch dat er earst op 27 augustus Hudsonbaai berikte. Hy stiek de baai yn súdwestlike rjochting oer, en berikte de westkust, dy't er 'Nij Denemark' neamde. Yn 'Munk Vinterhavn', oan de mûning fan de Churchill, tichteby it hjoeddeiske Churchill, waard er twong om te oerwinterjen. De manlju hiene honger en bot lêst fan de kjeld, en fral skuorbot easke sines. Yn juny 1620 wiene noch mar 3 man oer, ek Munk (dy't ferwachte hie dat er ek stjerre soe en syn testamint al opmakke hie). Mei dy pear man slagge it him dochs noch om mei it lytste skip, Lamprenen, nei Jeropa werom te gean en yn septimber kaam er oan yn Bergen, dêr't er in skoft fêst holden waard. Hy krige noch opdracht in twadde ekspedysje 'te organisearjen om de Enhiorningen werom te bringen, mar dat kaam der nea fan.
Munk bleau tsjinjen by de keninklike-deenske float yn de noardlike seeën. Hy stoar yn 1628 oan ferwûnings yn in seeslach mei de rang fan admiraal.
Neitins
Jens Munk-eilân, foar de kust fan Baffineilân, is nei him ferneamd lykas ek Munk Harbour oan de útmûning fan de rivier de Churchill yn de Hudsonbaai. Teffens waard de roas Hybrid Rugosa Rose Jens Munk nei him ferneamd.
Robert E. Strahorn
Robert E. Strahorn (folút: Robert Edmund Strahorn; Bellefonte (Pennsylvania), 15 maaie 1852 – San Francisco (Kalifornje), 31 maart 1944) wie in Amerikaansk sjoernalist, publisist en ûndernimmer dy't ûnder de Flakte-Yndiaanske oarloggen oarlochskorrespondint wie foar ferskate grutte Amerikaanske kranten. Letter wurke er foar de Northern Pacific Railroad en wied er as pionier belutsen by de kolonisaasje fan it Amerikaanske Noardwesten. Troch syn publikaasjes oefene Strahorn grutte ynfloed út op 'e byldfoarming oer it Wylde Westen.
Iere jierren
Strahorn waard yn 1852 berne deunby it plak Bellefonte, yn 'e Amerikaanske steat Pennsylvania. Mei fjouwer jier ferfearen syn âlden mei him nei in boerespultsje yn noardlik Illinois, dêr't er fierder opgroeide. Hy folge leger ûnderwiis, mar gie mei tsien jier fan skoalle. As tiner ferkocht er earst kranten op 'e strjithoeken, en learde er letter foar drukker yn Sedalia, yn 'e steat Missoury.
Strahorn wie fiif jier as drukkerslearling en drukker aktyf, oant er op syn achttjinde fanwegen syn swakke sûnens fan in dokter it advys krige om him yn 'e Rocky Mountains te fêstigjen. Sadwaande sette er him yn 1870 yn Denver nei wenjen, yn 'e steat Kolorado. Hy die in hoartsje war om cowboy te wurden, mar joech dat oer doe't er syn besykjen om in wylde mustang nuet te meitsjen, bekeapje moast mei in libbenslange rêchblessuere, fermoedlik in hernia. Yn 1871 joech er him by de redaksje fan in pleatslike krante, de Rocky Mountain News, dêr't er as sjoernalist en redakteur wurke.
Oarlochsferslachjouwer
Under de Grutte Sû-Oarloch fan 1876-1877, tsjin 'e Lakota, de Noardlike Sjajinnen en de Noardlike Arapaho, wurke Strahorn as oarlochsferslachjouwer foar de Rocky Mountain News, de New York Times en de Chicago Tribune. Hy joech him by de troepen fan brigadegeneraal George Crook, en loek faak op mei de ferkenners Frank Grouard en John Wallace Crawford, mei wa't er goed befreone rekke. Strahorn naam ûnder bittere winterske omstannichheden diel oan 'e Bighorn-ekspedysje yn maart fan 1876, en wie oanwêzich by de Slach oan de Powderrivier op 17 maart, dy't útrûn op in nederlaach foar de troepen fan kolonel Joseph J. Reynolds.
Letter dat jiers wie Strahorn wer fan 'e partij ûnder de simmerkampanje, wêrby't er op 17 juny meifocht yn 'e Slach oan de Rosebud, dêr't de troepen fan Crook troch de Yndianen fan it opperhaad Mâl Hynder tsjinholden waarden. Yn augustus en septimber naam Strahorn diel oan Crook syn Hynstefleismars, wêrby't de rantsoenen oprekken en de kavaleristen twongen wiene har eigen hynders op te iten. Op 9 septimber wied er oanwêzich by de Slach by Slim Buttes, wêryn't Crook syn troepen it kamp fan it Lakota-opperhaad Amerikaansk Hynder de Aldere oanfoelen. Neitiid ferliet Strahorn de troepen fan Crook, mar op 25 novimber wied er fannijs fan 'e partij by it Gefjocht fan Stomp Mês, wêrby't troepen ûnder kolonel Ranald S. Mackenzie it doarp fan it Sjajinske opperhaad Stomp Mês ferwuostgen.
Wurk foar de Northern Pacific Railroad
Strahorn troude op 19 septimber 1877 mei Carrie Adell Green (1852-1925), de dochter fan in foaroansteande sjirurch út Illinois. Hy neamde har 'Dell', en sy him 'Pard'. Binnen in wike nei de brulloft ûntfong Strahorn in oanbod fan Jay Gould, de presidint-direkteur fan 'e spoarmaatskippij Northern Pacific Railroad, om in p.r.-ôfdieling op te setten. Strahorn naam dat oanbod oan, op betingst dat syn breid him op al syn reizen beselskipje mocht. Sadwaande setten de Strahorns útein mei in postkoetshouliksreis, dy't it begjin wie in troud libben wêrby't hja alle ynspannings en aventoeren diele soene.
As p.r.-man foar de Northern Pacific Railroad wie it Strahorn syn taak om it hiele Wylde Westen te bereizgjen en oanpriizgjende artikels te skriuwen dy't lju út it Easten wei derta bringe soene om mei de trein nei it Westen ta te reizgjen, itsij as kolonisten, itsij as toeristen. Dêrnjonken fungearre er as ferkenner en moast er ynljochtings sammelje oangeande mynbou, lânbou, toerisme en de lokaasjes fan nije doarpen, allegear dingen dy't de spoarmaatskippij witte moast om te bepalen wêr't de oanlis fan nij spoar sa winstjaand mooglik wêze soe. Strahorn syn boeken, brosjueres en artikels waarden oerset yn ferskate bûtenlânske talen. Mei dizze publikaasjes oefene er in grutte en duorjende ynfloed út op 'e byldfoarming fan it Wylde Westen. De reizen fan 'e Strahorns troch dit diel fan 'e Feriene Steaten waarden fêstlein yn Dell Strahorn har autobiografyske boek Fifteen Thousand Miles by Stage ("Fyftjintûzen Myl mei de Postkoets"), dat yn 1911 publisearre waard.
Lettere jierren
Nei't er yn 1883 ûntslach nommen hie by de Northern Pacific Railroad, makke Strahorn syn fortún mei lânspekulaasje yn it Amerikaanske Noardwesten. Om't er wist hokker rûte oft it spoar dêr nimme soe, koed er goedkeap lân opkeapje dêr't it spoar oerhinne oanlein wurde moast, dat er dan djoer trochferkocht oan 'e spoarmaatskippij. Dêrby lei er him ek ta op it ûntwikkeljen fan nije stedsjes om 'e plande spoarstasjons oan 'e rûte hinne. Fan 1891 oant 1898 wenne Strahorn yn Boston en New York, dêr't er as ynvestearringsbankier wurke en dêrnjonken ek wer as publisist aktyf wie, diskear om 'e kolonisaasje fan it Amerikaanske Noardwesten te promoatsjen.
Yn 1898 setten Strahorn en de frou har nei wenjen yn Spokane, yn 'e steat Washington. Dêr kochten se in filla, dy't se brûkten om geregeldwei feestlike gearkomsten te fersoargjen foar de pleatslike notabelen. Underwilens wie Strahorn belutsen by de ûntjouwing fan in grut tal publike wurken yn Idaho, Oregon en Washington, lykas ferhurde wegen, brêgen, tillegraaflinen en yrrigaasjekanalen. Yn dy hoedanichheid spile er in grutte rol by de ûntwikkeling fan 'e stedsjes Hailey, Mountain Home en Caldwell yn Idaho en Ontario yn Oregon.
Santa Maria del Mar (Barcelona)
Skiednis
Neffens de leginde soe de apostel Jakobus op it plak dêr't hjoed-de-dei de tsjerke stiet preke ha. Dat waard de oanlieding fan de bou fan in lytse kapel. In earste skriftlike fermelding fan de Marijetsjerke datearret út 998.
Mei de earste stienlizzing troch kening Alfons IV van Aragon op 25 maart 1329 sette de bou fan de tsjintwurdige tsjerke útein. In plakette yn it Latyn en Katalaansk oan de gevel nei de Fossar de les Moreres tsjûget dêrfan. De bou stie ûnder lieding fan de arsjitekten Berenguer de Montagut, dy't de tsjerke ûntwurp, en Ramon Despuig. Alle gilden fan it Ribera-distrikt diene mei oan de bou. Benammen de dragers fan de stiennen, de saneamde bastaixos, soargen foar in ûnbidige prestaasje. Harren grutte ynset waard priizge op in brûnzen plakette by it haadportaal en op de doarren binne reliëfs fan harren oanbrocht. De muorren, sydkapellen en gevels waarden yn 1350 foltôge, mar in brân ferneatige yn 1379 grutte dielen fan de bou. Op 3 novimber wie it safier dat de lêste stien lein waard en op 15 augustus 1383, op it feest fan Marije-Himelfeart, waard de tsjerke troch Pere Planella, biskop fan Barcelona, ynwijd.
Robert E. Strahorn
Ferstjerren
Yn 1925 ferfearen de Strahorns nei San Francisco, yn Kalifornje, dêr't Dell op 15 maart 1925 yn 'e âlderdom fan 71 jier kaam te ferstjerren. Hoewol't er slim troffen wie troch de dea fan 'e frou dy't him hast fyftich jier oeral beselskippe hie, wertroude Strahorn op 5 oktober 1927 mei Ruby Shannon Garland (1884-1936), dy't him lykwols njoggen jier letter ek ûntfoel. Yn 1929 ferlear Strahorn, dy't grutte ynvestearrings dien hie yn ûnreplik goed yn San Francisco, hast syn hiele fortún yn 'e Grutte Depresje. Hoewol't er doe 77 jier wie, wurke er de folgjende fyftjin jier hurd oan 'e ûntwikkeling fan ûndernimmings op it mêd fan 'e mynbou yn Oregon en Idaho. Hy ferstoar op 31 maart 1944 yn San Francisco, op 'e hege jierren fan 92 jier.
Santa Maria del Mar (Barcelona)
Skiednis
In ierdskodding op 2 febrewaris 1428 feroarsake grutte skea en ferneatige it roasfinster yn de westlike gevel. It nije finster waard yn 1459 yn flamboyant-styl foltôge. In jier letter waard it brânskildere glês ynbrocht. De Sakramintskapel oan de apsis is in 19e-iuwske tafoeging.
Paus Pius XI ferliende yn 1923 de titel basilica minor. Oan it begjin fan de Spaanske Boargerkriich ferneatigen anti-klerikalen it 22 meter barokke heechalter en in diel fan de rest fan it ynterieur. De brân yn de tsjerke bleau alve dagen trochlôgjen, mar de tsjerke sels oerlibbe it gewelt.
Ynterieur
De trijeskippige tsjerke foarmet ien grutte romte sûnder dwersskippen. In arsjitektoanyske begrinzing tusken it koer en it haadskip ûntbrekt. It ienfâldige ribferwulft wurdt droegen troch smelle achthoekige pylders. Hege finsters yn de ljochtbeuk meitsje in oerdiedige ljochtfal mooglik.
Fanwegen de brân as gefolch fan it anti-klerikale geweld yn 1936 binne der hast gjin bylden mear yn de tsjerke te sjen, sa't dy wol yn oare grutte goatyske tsjerken fan de stêd steane. It meast noch moat de tsjerke it barokke heechalter misse, in keunstwurk fan Deodat Casanoves en Salvador Gurri.
De brânskildere ramen fan de tsjerke stamme út ferskate perioades. Fan de orizjinele ramen bleau allinne de Himelfeart en it Fuotwaskjen bewarre en inkelde geometryske motiven yn de apsis.
Oargel
It oargel is in histoarysk ynstrumint dat troch de Dútske oargelbouwer Grenzing restaurearre waard. It ynstrumint hat 21 registers op twa manualen en pedaal.
Katedraal fan de See
De bou fan de Santa Maria del Mar foarmet de achtergrûn yn de roman "De Katedraal fan de See" fan Ildefonso Falcones. De bestseller waard yn 2006 publisearre en is sûnt yn in soad talen oerset, wêrûnder it Nederlânsk (Kathedraal van de Zee). It boek waard troch Netflix ûnder de titel "La Catedral del Mar" ferfilme.