cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
De Stormruiter
Muzykteäter
Akteur Jelle de Jong spile de haadrol fan oermoedige dykgraaf Hauke Haien,   dy't úteinlik mei hynder en al ûnder de weagen ferdwynt as de see troch syn nije seedyk hinne brekt. Oer in perioade fan sawat in healjier foarôfgeande oan 'e foarstelling gie De Jong ferskate kearen by it Théâtre du Centaure yn Marseille yn training. Foartiid miende er dat er hynsteride koe, mar efterôf moast er tajaan dat it mei him nearne nei liek. De Stormruiter frege fan him net inkeld hynsteriden, mar aktearjen mei hynders, wat hiel wat oars wie. De Jong ried ûnder de foarstelling op Akira, in hynst dy't de earste seis jier fan syn libben yn it wyld yn Portegal trochbrocht hie. Akira syn trainster, Lucie Lebey, wie lykwols altyd deunby om yn te gripen as der wat mis drige te gean.
Komponist Rogier Bosman fan De Wëreldbänd skreau hûnderttweintich minuten oan muzyk foar de foarstelling. De goreografy waard fersoarge troch Grietine Molenbuur fan Dûnsgroep Duende. De crew omfieme 250 persoanen, fan wa't de helte frijwilliger wie, en stie ûnder lieding fan Margus Spekkers en Jelle Snijder. De kostúms foar De Stormruiter waarden fan novimber 2017 ôf betocht troch kostúmûntwerpster Hadewych ten Berge. De measte kostúms waarden hierd by it ferneamde kostúmhûs Angels Costumes, yn Londen, dat ek leveret foar bekende tillefyzjesearjes as Downton Abbey en Game of Thrones. Dêr sochten Ten Berge en har meiwurksters hast it hiele assortimint dat se nedich wiene byinoar út 15 km oan kleanrekken. Om't De Stormruiter omtrint 1750 spile, yn 'e Pruketiid, makken ek pruken diel út fan 'e kostúms. Dy waarden fersoarge troch prukemakkers Gies van de Kamp út Rotterdam en Pilo Pilkes út Amsterdam. De marketing foar De Stormruiter waard fersoarge troch in team fan 'e NDC Mediagroep ûnder lieding fan Siebe Annema. De kosten fan it spektakelstik bedroegen úteinlik €4,5 miljoen.
Jekaterineburch
Jekaterineburch (Russysk: Екатеринбург, sekuere transliteraasje: Jekaterinburg), ek wol Jekaterinburch of Jekaterinaburch, is in stêd yn de oblast Sverdlovsk yn de Russyske Federaasje en it yndustriële en kulturele hert fan de Oeral-regio. De stêd waard stifte yn 1723 en krige stedsrjochten yn 1796. Tusken 1924 en 1991 hiet de stêd Sverdlovsk (Свердло́вск). Tsjintwurdich is Jekaterinburch de op trije nei grutste stêd fan Ruslân.
Etymology
Jekaterineburch waard ferneamd nei Katarina I fan Ruslân. Tusken 1924 en 1991 krige de stêd de namme Sverdlovsk, nei de Sovjet-politikus Jakov Sverdlov dy't yn 1919 oan de Spaanske Gryp ferstoar.
De Stormruiter
It ferhaal
Yn it ferhaal stiet de striid tsjin it wetter sintraal. It spilet omtrint 1750 oan 'e Fryske kust op It Bilt, dêr't oan it begjin jong en âld dwaande is om in gat yn 'e seedyk te tichtsjen. Haadpersoan yn it stik is de jonge Hauke Haien (Jelle de Jong), dy't troch syn leafde foar Elke (Annemaaike Bakker), de dochter fan 'e pleatslike dykgraaf, úteinlik sels dy funksje komt te beklaaien. Foartiid hied er al berekkene dat de besteande diken te swak binne, en as dykgraaf set er útein mei in ambisjeus plan om in nije, sterkere seedyk oan te lizzen wêrmei't tagelyk ek in kwelder ynpoldere wurde sil. Hy is derfan oertsjûge dat syn dyk sterk genôch is om it lân iuwenlang tsjin 'e see beskermje te kinnen.
Jekaterineburch
Skiednis
thumb|left|Stedsûntwerp Jekatarineburch (1743) Jekaterineburch waard op 18 novimber 1723 stifte en ferneamd nei de frou fan Peter de Grutte, dy't nei syn dea Katarina I waard. It strategysk geunstich lizzende plak op de grins fan Europa en Aazje tsjinne as sintrum foar de mynbou. De fortifisearre stêd waard mei in modern strjitpatroan oanlein mei yn it sintrum de izerfabriken en de bestjoerlike gebouwen. Mei de iepening fan it Sibearyske Trakt (Grutte Sibearyske Postwei) waard de stêd in belangryk hannelssintrum en stadichoan waarden de izerfabriken minder belangryk. Ek waarden de belangrykste houten gebouwen ferfongen troch stiennen gebouwen.
Yn 1781 krige de Jekaterineburch de stedsstatus yn it ûnderkeninkryk Perm, dat sûnt 1796 in gûvernemint wie. Jekaterineburch waard de kaai nei Sibearje mei syn rykdom oan grûnstoffen. Yn de letter 19e iuw waard de stêd ien fan de sintra fan de revolúsjonêre bewegings yn de Oeral.
De Stormruiter
Premiêre
Inkele dagen foar de premiêre fan De Stormruiter brocht Thie noch feroarings yn it stik oan. In sêne mei in Frânske akrobate waard skrast (hja wurke aldergeloks ek mei oan in oare sêne, dat se wie net foar neat kommen). Ek in sêne mei in koartsdream waard skrast, en de stjersêne moast oars. It ferhaal wie liedend en dêr moast alles foar wike. Mar by de generale repetysje, op 5 septimber, wie it stik ek tweintich minuten te lang. Camille en Manolo fan Théâtre du Centaure arrivearren op 28 augustus yn Ljouwert mei sân fan harren eigen hynders en in ponny. Manolo, dy't as in soarte fan stuntman fungearre foar haadrolspiler Jelle de Jong, moast, om op De Jong te lykjen, syn burdsje ôfskeare, wat er mei tsjinnichheid die.
Op 'e jûn fan sneon 8 septimber 2018 gie De Stormruiter yn in smoarfol WTC Expo yn Ljouwert yn premiêre. Under de oanwêzigen wiene kening Willem-Alexander en syn mem, prinsesse Beatrix. De keninklike gasten waarden oan it begjin fan 'e jûn ferwolkomme troch Tjisse Wallendal, de foarsitter fan 'e Stichting Faderpaard, en troch it oare publyk ûnthelle mei in steande ovaasje. Nei ôfrin wie der yn 'e stâlen in moeting fan 'e kening en de prinsesse mei de haadrolspilers. Wallendal rapportearre letter: "Sels de Bildtse taal konnen se behoorlik folge. Niet alle woorden, maar wel de lyn fan 't ferhaal." Hy sei ek: "Ik loof dat wy wel twintig minuten dêr bij de peerden staan hewwe te praten. Se hewwe echt genoaten."
Jekaterineburch
Skiednis
Nei de Oktoberrevolúsje waard de keizerlike famylje ferballe nei Jekaterineburch en finzen set yn it Ipatjevhûs, dêr't de famylje yn de iere moarn fan 17 july troch de bolsjewiken fermoarde waarden. Dyselde deis waarden oare leden fan de Romanov's yn Alapajevsk fermoarde. In pear dagen letter ferovere it Wite Leger de stêd en stelde dêr in tydlik regear yn, dy't op 14 july 1919 troch de komst fan it Reade Leger ôfset waard.
De stêd waard nei de revolúsje ferneamd nei de bolsjewistyske revolúsjonêr Jakov Sverdlov en krige yn 1924 de namme Sverdlovsk. Sûnt dy tiid makke de stêd in ûnbidige yndustriële groei mei. Under Jozef Stalin wie Sverdlovsk ien fan de plakken dy't troch it Sovjet-regear waard ûntwikkele as in sintrum fan swiere yndustry. Alde fabriken waarden op 'e nij boud en nije byboud, fral dy't spesjalisearre wiene yn masjinebou en metaalverwerking. Yn dy tiid fertrijefâldige it ynwennertal fan Sverdlovsk en de stêd wie ien fan de hurdst groeien plakken fan it lân. De regionale oerheden krigen in soad foech en tsjin it ein fan de jierren 1930 wiene der 140 yndustriële ûndernimmings, 25 ûndersyksynstituten en 12 ynstellings foar heger ûnderwiis yn in Sverdlovsk. Yn de Twadde Wrâldkriich waard de stêd it haadkertier fan it Militêr Distrikt Oeral. Op de basis wiene mear as 500 ferskillende militêre ienheden en formaasjes. In soad technyske steatsynstellings en hiele fabriken ferhûzen nei Sverdlovsk, fier fan de troch de oarloch troffen stêden ôf en nei de oarloch bleaune dy fabriken yn Sverdlovsk. Ek de keunstskatten fan it museum De Hermitaazje Museum waarden yn july 1941 fan Leningrad nei Sverdlovsk en bleaune dêr oant oktober 1945. Yn de jierren nei de oarloch waarden in soad nije bedriuwen iepene en útein set mei de massale bou fan wenningen. Under Nikita Chrûsjtsjov ûnstiene yn de jierren 1960 de ientoanige flatgebouwen, dy't ek no noch yn ferskillende wiken fan Jekaterineburch stean.
De Stormruiter
Premiêre
Under it publyk wie fierders in kar oan bekende Nederlanners, lykas presintatrise Bridget Maasland (in goede freondinne fan haadrolspiler Jelle de Jong), teätermakker en presintator Albert Verlinde, sjongsters Nynke Laverman en Willeke Alberti, sjoernalist en teätermakker Henk van der Meijden, kabaretiers Jochem Myjer en Vincent Bijlo, teäterprodusint Joop van den Ende, aktrise Monique van de Ven en har man, akeur en senarioskriuwer Edwin de Vries.
Ek oanwêzich wie de Amerikaanske skrillerauteur Dan Brown,  dy't spesjaal foar De Stormruiter út Amearika oerkommen wie en him troch de organisaasje efter it teäterspektakel oerhelje litten hie om 'e offisjele ambassadeur fan it evenemint te wurden. Dat Brown, dy't net inkeld oanhelle is mei in fassinaasje foar it Fryske hynder, mar ek foar wiskunde, mei-iens ek de tentoanstelling Escher op Reis (mei it wurk fan 'e keunstner M.C. Escher) yn it Frysk Museum besykje koe, wie in lokkich tafal. Syn heit Richard, in wiskundelearaar dy't in fan fan Escher is, kaam om dy reden mei oer nei Fryslân. Behalven De Stormruiter en Escher op Reis besochten Brown en syn heit yn Fryslân ek it Keninklik Eise Eisinga Planetarium yn Frjentsjer, it âldste noch wurkjende planetarium fan 'e wrâld, dêr't se har de eagen útseagen.
Jekaterineburch
Skiednis
Yn 1977 waard it Ipatjevhûs yn opdracht fan Boris Jeltsin ôfbrutsen nei't it Politburo dêrta in resolúsje oannommen hie om tefoarren te kommen dat it hûs brûkt wurde soe as in sammelplak foar monarchisten.
Doe't yn 1991 konservatyf-kommunistyske leden fan it regear besochten de macht fan it lân oer te nimmen fan president Michail Gorbatsjov, waard Sverdlovsk troch Boaris Jeltsin oanwiist as alternative residinsje, foar it gefal as Moskou te nuodlik waard foar it Russyske regear. Nei it mislearjen fan de steatsgreep krige de stêd op 4 septimber 1991 de histoaryske namme Jekatarineburch werom. De oblast, dêr't Jekaterineburch de haadstêd fan is, hold lykwols de namme út de kommunistyske tiid. thumb|250px|left|It moderne Jekaterineburch Jerkaterineburch is tsjintwurdich ien fan de meast wichtige sintra fan it lân. Yn 2018 wie de stêd ien fan de plakken dêr't it Wrâldkampioenskip fuotbal 2018 organisearre waard. De lêste tiid hat de stêd mei de ekonomyske opgong en in eksplosive befolkingsgroei in oare skyline krige mei de bou fan de heechste wolkekliuwers fan it lân.
De stêd is de basis fan it haadkertier fan it Sintraal Militêre Distrikt fan de Russyske striidkrêften en ek de sit fan it presidium fan de regionale Oeral-ôfdieling fan de Russyske Akadeemje fan Wittenskippen.
De Stormruiter
Ungelok mei in hynder
Under de premiêre kaam ien fan 'e hynders te fallen en waard ferwûne ôffierd. It gie om Quirikou, de fjirtjinjierrige hynst fan 'e Frânske stuntruter Clement Mesmin. Dyselde en in kollega fan Jehol Spectacles diene in act wêrby't se oer en ûnder it hynder lâns kroepen wylst it bist oan it draven wie. Quirikou rekke út lykwicht en kaam te fallen, wêrby't Mesmin heal ûnder en syn kollega op it hynder delkaam. Neffens Mesmin bleau Quirikou dêrnei deastil lizzen om't er bang wie Mesmin te ferwûnjen. Dy koe dêrtroch ûnder it bist út krûpe. Wylst ûntsetting him fan it publyk master makke, waard Quirikou kreupel efter de skermen brocht, dêr't in bistedokter klear stie. Nei in koart ûndersyk waard de hynst mei in ambulânse nei in bisteklinyk yn Lelystêd of Emmeloard brocht, dêr't út röntgenfoto's bliek dat Quirikou neat brutsen hie. Hy waard neitiid mei fysioterapy behannele foar ferrutsen spieren en in flinke kniezing. Mesmin sels hie inkeld spierpine en koe oan 'e folgjende foarstellings fan De Stormruiter dielnimme mei syn oare hynder Fantouche. De stunt wêrby't it ûngemak plakfûn, waard út it programma skrast om't dy inkeld mei Quirikou útfierd wurde koe. Fiif dagen letter waard Quirikou werombrocht nei it WTC Expo, net om wer oan 'e show mei te dwaan, mar om mank bekende hynders op stâl set te wurden. It moast eefkes de tiid hawwe, mar it wie dúdlik dat er folslein opbetterje soe.
Echte hûneftigen
De echte hûneftigen (Latynske namme: Caninae) foarmje in ûnderfamylje fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (Mammalia), it skift fan 'e rôfdieren (Carnivora), it ûnderskift fan 'e hûndieren (Caniformia) en de famylje fan 'e hûneftigen (Canidae). Dizze taksonomyske groep omfettet de hûnen, wolven, foksen, jakhalzen, prêrjewolven en in grut tal oare, minder bekende bistesoarten.
De Stormruiter
Fierdere foarstellings
De Stormruiter wie fan 8 septimber oant en mei 7 oktober 2018   yn totaal 22 kear  yn it WTC Expo yn Ljouwert te sjen. Op snein 7 oktober 2018 fûn de lêste foarstelling plak. De Stormruiter wie de grutste Nederlânske teäterfoarstelling fan it jier, dêr't 105.000 besikers op ôf kamen. De kaartsjes wiene lykwols mear as in healjier yn 't foar, yn febrewaris 2018, al útferkocht, dat as it mooglik west hie, hiene der folle mear minsken hinne wollen.
Offier fan nedichheden
Der wie ferlet fan in protte guod om De Stormruiter produsearje te kinnen. Dêrby gie it û.m. om 1000 kúb sân, 100 picknicktafels, 80 lytsere tafels, 160 stuollen, 110 lockers, 15 spegels, 700 kleanhingers, ferskate ûnderdielen fan it dekôr, lampen, strykizers, kroaden, biezems, skeppen, 2 waskmasinen, 2 waskdrûgers en in sintrifúzje. Neitiid waard it spul foar in diel ûnderhâns oerdien (û.m. oan inkele Fryske toanielselskippen) en foar in diel fia Facebook te keap oanbean. Op 8 oktober, ien dei nei de lêste foarstelling, wie suver alles al ferkocht.
Osiris (eksoplaneet)
thumb|Osiris HD 209458 b, Osiris neamd is op 5 novimber 1999 ûntdekt en is de earste planeet bûten it sinnestelsel dy't troch de minske waarnommen is mei de transit-metoade. De planeet is nei de Egyptyske god Osiris neamd en draait om de stjer HD 209458. Osiris leit mear as 150 ljochtjierren fan de ierde ôf. De diameter is 1,3 kear dy fan de planeet Jupiter. Op 27 novimber 2001 is troch de bylden fan de Hubble romteteleskoop ûntdekt dat der op de planeet wetter en soerstof oanwêzich is, en dat er in blauwe sturt hat besteande út wetterstof.
Waarnimmings
De sturt wurdt feroarsake trochdat de planeet eins ferdampt troch de hjitte fan syn stjer. Wittenskippers tinke dat Osiris ea ferdwine sil troch de ferdamping. Osiris is it bewiis dat der bûten ús sinnestelsel ek soerstof foarkomt. In dei duorret op Osiris like lang as in jier dêr ek duorret.
Jekaterineburch
Skiednis
Jekaterineburch is ferneamd fanwegen de gebouwen yn de styl fan it konstruktivisme. Ek stiet de stêd bekend as de Russyke haadstêd fan strjittekeunst.
It besjen wurdich
thumb|260px|Opera en Ballethûs De stêd hat in grut tal kulturele foarsjennings lykas musea en teäters. It bekenste museum is it Museum foar Mynbou yn Midden-Oeral. It meast bekende teäter is it Koljadatéater fan Nikolai Koljada, ien fan Ruslân's ferneamste tonielskriuwers.
In soad monumintale tsjerken binne yn de Sovjettiid ferneatige. De iennige tsjerke dy't iepen bleau wie de Jehannes de Dopertsjerke. Tsjintwurdich binne en wurde in soad tsjerken restaurearre of rekonstruearre. It besjen wurdich binne û.o. de Bloedtsjerke, it plak dêr't de keninklike famylje fermoarde waard yn it Ipatjevhûs. Oare bekende otterdokse gebouwen binne de Trije-ienheidskatedraal, de Aleksander Nevskikatedraal, de Grutte Zlatoust en de Himelfearttsjerke.
Op it plak fan de yn 1930 ôfbrutsen Epifantykatedraal stiet oan de Plosjtsjad 1905 Goda it Hûs fan de Dûma.
Echte hûneftigen
De echte hûneftigen wurde ûnderferdield yn 'e tûken fan 'e echte hûnen (Canini) en de echte foksen (Vulpini). Echte hûneftigen binne lânseigen op alle wrâlddielen mei útsûndering fan Antarktika. Ien echte hûneftige, de hûn, eins in ûndersoarte fan 'e grize wolf, is lang lyn al troch de minske domestisearre, en is hjoed de dei ien fan 'e meast holden húsdieren.
Diepholz (Landkreis)
De lânkring Diepholz is in distrikt dat sintraal yn it Dútske bûnslân Nedersaksen leit. De lânkring rint sa'n 70 kilometer súdlik fan Bremen oant de grins fan it bûnslân Noardryn-Westsfalen noardeastlik fan Osnabrück.
Geografy
De lânkring Diepholz ferbynt Dútslân's lytste en Dútslâns meast befolke lân meiïnoar, nammentlik Bremen en Noardryn-Westfalen. Dêrmei is Diepholz in typyske saneamde Sektoralkreis, in kring dy't fan in grutte stêd oant djip yn it efterlân rint. De lânkring Diepholz grinzget mei de klok mei en begjinnend oan de stêd Bremen oan de lânkringen Verden,  Nienburg/Weser (beide yn Nedersaksen), oan de kring Minden-Lübbecke (yn Noardryn-Westfalen), oan de lânkringen Osnabrück,  Vechta en Aldenburch en de kringfrije stêd Delmenhorst (allegear yn Nedersaksen).
Skiednis
By de weryndielings fan de jierren 1970 fusearren de lânkring Grafschaft Diepholz mei dielen fan de lânkring Grafschaft Hoya mei yngong fan 1 augustus 1977 ta de lânkring Diepholz.
Stêden en gemeenten
thumb|300px|left|''Stêden en gemeenten yn de lânkring Diepholz
Nicole Bexley
Nicole Bexley, echte namme ûnbekend (Miami, 21 july 1997), is in Amerikaansk neakenmodel en pornografysk aktrise fan Afro-Amerikaansk komôf. Hja sette yn 2015 útein mei in wurkpaad yn 'e Amerikaanske pornoyndustry en spile yn frijwat films.
Libben en karriêre
Neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) hat Bexley (anno 2018) yn sa'n 45 pornofilms spile, û.m. foar sokke foaroansteande labels as Jules Jordan Video, Digital Sin, Digital Playground en West Coast Productions. Fierders hat se ek in protte wurke foar pornowebsiden op it ynternet, wêrûnder BangBros, Reality Kings en Brazzers. Under har karriêre hat Bexley gearwurke mei kollega-aktrises as Skyler Nicole, en mei manlike tsjinspilers as J. Mac, Sean Lawless, Seth Gamble en Charles Dera.
Lichemsskaaimerken
Nicole Bexley is swart, mei brune eagen en swart hier dat troch hierferve of ferbleking yn 'e sinneskyn gauris in wat brune tint hat. Neffens har offisjele opjefte is se 1.57 m lang, mei in gewicht fan 50 kg, en in natuerlike kupmaat 32D. Behalven de wenstige piercings troch har earlellen hat ek in tongpiercing. As tatoeaazjes hat se in stjer op lofterkant fan hat ûnderbúk en teksten op har lofterearm en de rêchkant fan har lofterskouder.
Shigemitsu Sudo
(2 april 1956) is in eardere Japansk fuotballer. Earder spile foar Hitachi.
PC 2015
De PC fan 2015 waard op woansdei 30 july ferkeatst. De 162ste edysje waard ferkeatst op in reinige dei, en de winners wienen Gert-Anne van der Bos, Taeke Triemstra, en Daniël Iseger.
Dit jier wie der foar de earste kear in froulike haadskiedsrjochter yn de persoan fan Astrid Kooistra.
Kening PC 2015
Gert-Anne van der Bos waard útroppen ta kening fan dizze PC.
Koptysk-Otterdokse Tsjerke
De Koptysk-Otterdokse Tsjerke, folút: de Koptyske Otterdokse Tsjerke fan Aleksandrië (Koptysk: Ϯϵκκληϲια Νρϵμνϧημι Νορθοδοξοϲ Ντϵαλϵξανδριαϲιϲ, Ti-Ekklēsiya En-Remenḵēmi En-Orṯodoxos Ente-Alexandriasis), is in kristlike tsjerke fan oriïntaalsk-otterdokse synjatuer. It is in autosefale (selsbestjoerende) tsjerke yn kommuny mei de oare oriïntaalsk-otterdokse tsjerken, ûnder it bewâld fan 'e paus fan Aleksandrië en patriarch fan Hiele Afrika op de Hillige Sit fan Sint Markus (sa't de titel yn syn folsleinens is). De Koptysk-Otterdokse Tsjerke brûkt it Koptysk, in deade taal dy't ôfstammet fan it Egyptysk út 'e tiid fan 'e farao's, as tsjerketaal. De oanhing fan dizze tsjerke is yn 'e tweintichste iuw oer de hiele wrâld fersille rekke. De Koptyske mienskip yn Fryslân tsjerket yn 'e eardere grifformearde tsjerke fan Hilaard.
Oanhing en fersprieding
Neffens in skatting út 2012 hat de Koptysk-Otterdokse Tsjerke likernôch 16 miljoen leden, wêrfan sa'n 12 miljoen yn Egypte en nochris ûngefear 4 mijoen om utens. De Koptyske diaspoara is benammentlik konsintrearre yn 'e Feriene Steaten (mear as 1 miljoen) en lannen as Austraalje (70.000), Frankryk (60.000), Kanada (55.000) en it Feriene Keninkryk (30.000). Allinnich yn dy lêste beide lannen is de nasjonale Koptysk-otterdokse tsjerke autonoom (yn 'e foarm fan 'e Britske Otterdokse Tsjerke en de Frânske Koptysk-Otterdokse Tsjerke); fierders falle alle bisdommen om utens streekrjocht ûnder de tsjerkehierargy yn Aleksandrië.
Yn Nederlân libben yn 2010 likernôch 6.000 Koptysk-otterdoksen, dy't in eigen biskop hawwe. Der binne sân parochys, wêrûnder Amsterdam, De Haach, Utert, Eindhoven, Ynskedee en Assen. De jongste befynt him yn it Fryske Hilaard. Dêr tsjerket nammentlik de Koptyske mienskip fan Fryslân, besteande út sa'n 80 gesinnen, yn wat foarhinne de grifformearde tsjerke wie. Foartiid moasten dy lju altyd op en del reizgje nei Amsterdam of Assen ta, mar doe't yn 2000 de grifformearde en herfoarme gemeenten fan Hilaard yn it ramt fan 'e ienwurding fan 'e Protestantske Tsjerke yn Nederlân de lapen gearsmieten, en sadwaande de Hilaarder grifformearde tsjerke frijkaam, is dy oernommen troch de Kopten. De earste jierren hearde de Hillige Marije- en Sint-Paulus fan Tebe-tsjerke yn Hilaard ta de parochy Assen, mar yn 2008 waard it in selsstannige parochy. Sûnt 2005 is de Koptysk-Otterdokse Tsjerke in folweardich lid fan 'e Rie fan Tsjerken yn Nederlân.
Untstean
De tsjerke yn Egypte waard stifte troch Sint Markus (te uzes better bekend as de apostel Jehannes Markus), yn it jier 42. Oars as op oare plakken wiene de earste leauwenden yn Egypte gjin bekearde joaden of Gryksktalige heidens, mar ynstee leden fan 'e lânseigen Koptysktalige befolking. Binnen in heale iuw fersprate it kristendom him troch it hiele lân, al bleau it yn 't earstoan noch beheind ta de stêden. Yn 'e twadde iuw begûn it ek it plattelân te berikken, en waarden de hillige geskriften oerset yn it Koptysk, dat fan dy tiid ôf in ûnferwrigbere posysje as tsjerketaal ynnaam. Healwei de fjirde iuw wie it hiele lân fierhinne kristenene.
Yn 451 fûn der op it Konsylje fan Galsedon in skisma plak, wêrby't it grutste, westerske part fan tsjerke it learstik oannaam dat Jezus Kristus ien persoan wie mei twa folsleine natueren, de iene minsklik, de oare godlik. Guon lytsere, easterske dielen fan 'e tsjerke fersmieten dit dogma, en holden ynstee fêst oan 'e lear fan it Earste Konsylje fan Efeze (431), dat Jezus it godlike en it minsklike feriene yn ien wêzen (de lear fan it monofysitisme). Sa ûntstiene de oriïntaalsk-otterdokse tsjerken, dêr't ek de Koptysk-Otterdokse Tsjerke ta heart. Pas yn 1973 kaam it ta in fermoedsoening mei de Roomsk-Katolike Tsjerke, doe't der in moeting plakfûn tusken de Koptyske paus fan Aleksandrië Shenouda III en de paus fan Rome Paulus VI.
Skiednis
Fan âlds wie Aleksandrië in sintrum fan leardheid. Benammen de Kategetyske Skoalle, dy't neffens de tradysje troch Jehannes Markus sels noch stifte wie, late in protte teologen op en loek oaren oan foar fierdere stúdzje of foar it debat. Ek it kristlik monastisisme en it kleasterwêzen fynt syn oarsprong yn it iere Koptyske kristendom.
Tusken 395 en 642, doe't Egypte ta it Byzantynske Ryk hearde, hiene de Koptysk-Otterdokse Tsjerke en syn leauwenden slim te lijen ûnder ferfolgings troch de Gryksk-otterdokse patriargen, dy't troch de Byzantynske keizers oansteld waarden as steedhâlders en tagelyk ek as tsjerklike lieders oer Egypte. Withoefolle Egyptners stoaren as ketters de marteldea mei't se wegeren, sels ûnder slimme tramtearrings, om 'e galsedoanyske learstikken te erkennen.
Pas yn 'e njoggentjinde iuw, yn 'e snuorje fan stabyl bestjoer dy't de Mohammed Ali-dynasty oer Egypte brocht, begûn de maatskiplike posysje fan 'e Kopten te ferbetterjen. Sa waard yn 1855 de ǧizya-belesting ôfskaft, dy't inkeld kristenen oplein waard, en waard it kristenen koarte tiid letter foar it earst tastien om yn it Egyptyske leger te tsjinjen. Ek de Koptysk-Otterdokse Tsjerke gie mei yn dy weach fan fernijing. Sa stifte paus Syrillus IV de earste moderne skoallen, de earste Egyptyske famkesskoalle ynbegrepen. Syrillus IV wie ek in grut foarstanner fan oekumene en fermoedsoening mei oare kristlike denominaasjes. Dêr sette er him sa foar yn, dat de Gryksk-otterdokse patriarch fan Aleksandrië, doe't dy op reis om utens moast, Syrillus IV as syn pleatsferfanger oanstelde. Yn 1893 waard fierders noch it Teologyske Kolleezje fan 'e Kategetyske Skoalle fan Aleksandrië stifte om preesters in moderne oplieding jaan te kinnen.
Dochtertsjerken
Oant de tweintichste iuw foel ek de Etiopysk-Otterdokse Tsjerke organisatoarysk sjoen ûnder de Koptysk-Otterdokse Tsjerke, hoewol't de pausen fan Aleksandrië datoangeande sa fier fan it fjoer ôfsieten dat harren macht yn Etioopje yn 'e praktyk tige beheind wie. Yn 1948 waard der oerienstimming berikt oer de autosefaly (it selsbestjoer) fan 'e Etiopysk-Otterdokse Tsjerke. Nei mear as tsien jier fan tarieding waard yn 1959 troch paus Syrillus VI abune Baslios kroane ta de earste patriarch fan Etioopje. De patriargen fan Etioopje bleaune lykwols rekkenskip skuldich oan 'e pausen fan Aleksandrië.
Nei't Eritreä yn 1993 ûnôfhinklik wurden wie, gie dêr de rop om in eigen nasjonale tsjerke op. Yn 1994 stelde paus Shenouda III in eigen aartsbiskop oan foar de Eritreesk-Otterdokse Tsjerke, en yn 1998 waard dat tsjerkgenoatskip mei tsjinnichheid troch de Etiopysk-Otterdokse Tsjerke as autosefaal erkend. Datselde jiers noch waard de earste Eritreesk-otterdokse patriarch wijd.
De Koptysk-Otterdokse Tsjerke ferkeart noch altiten yn folsleine kommuny mei syn beide dochtertsjerken, en de Etiopysk- en Eritreesk-Otterdokse Tsjerken erkenne de eare-supremasy fan 'e paus fan Aleksandrië, mei't de Koptysk-Otterdokse Tsjerke feitliks harren memmetsjerke is. Sadwaande binne de patriargen fan dy beide tsjerken nei harren ferkiezing de goedkarring fan 'e Hillige Synoade fan Aleksandrië brek, al is dat yn 'e measte gefallen in formaliteit, en is der eins neat de paus fan Aleksandrië dwaan kin as er it alris net iens wêze mocht mei de kar dy't yn Addis Abeba of Asmara makke wurdt (sa't bliken die yn 1979, doe't de militêre diktatuer yn Etioopje in eigen kandidaat ta patriarch kieze liet en de Aleksandrynske synoade dêr syn goedkarring oan ûnthold).
Resinte ûntwikkelings
Op 17 maart 2012 ferstoar Shenouda III, de 117de paus fan Aleksandrië op 'e Hillige Sit fan Sint-Markus. Hy hie de Koptysk-Otterdokse Tsjerke laat fan 1971 ôf. Op 4 novimber 2012 waard biskop Tawadros (Teodoarus) fan Behira keazen ta de 118de paus yn in ritueel yn 'e Abbasiya-katedraal te Kaïro, dat mank gie mei gebedens, koarsang en wijreek, en wêrby't in blyndoeke bern in bryfke mei syn namme derop út in glêzen kom loek dêr't de nammen fan alle kandidaten yn sieten. Hy bestige dyselde deis noch de Sit fan Sint-Markus ûnder de namme Tawadros II.
Oekumene
Sûnt de tachtiger jierren is de Koptysk-Otterdokse Tsjerke behelle yn oekumenysk oerlis mei de oare oriïntaalsk-otterdokse tsjerken en teffens mei de eastersk-otterdokse tsjerken om te besykjen en los de ûnderlinge teologyske ûnienichheden op.
Sûnt 1998 moetsje de lieders fan 'e trije oriïntaalsk-otterdokse tsjerken yn it eastlike Middellânske-Seegebiet (de Koptysk-Otterdokse Tsjerke, de Syrysk-Otterdokse Tsjerke en it Katolikosaat fan Silysje fan 'e Armeensk-Otterdokse Tsjerke) inoar ien kear yn 't jier om te oerlizzen oer mienskiplike problemen en om 'e ûnderlinge bannen oan te heljen.
Yn de simmer fan 2001 kamen de Koptysk-Otterdokse Tsjerke en de Gryksk-Otterdokse Tsjerke fan Aleksandrië oerien om inoars doopseremoanjes te erkennen, sadat by it oerstappen fan 'e iene nei de oare Egyptyske tsjerke werdopen ûnnedich wurden is. Ek erkenne se sûnt dy tiid inoars houliksseremoanjes. Foartiid moast by in houlik tusken in Koptysk-otterdokse en in Gryksk-otterdokse kristen twa ûnderskate tsjerketsjinsten plakfine, in Koptysk-otterdoksenien en in Gryksk-otterdoksenien. No kin it houlikjen dien wurde yn ien fan beide tsjerken en dan de erkenning fan allebeide genietsje.
Reiderlân (gemeente)
De gemeente Reiderlân ûntstie yn 1990 nei it gearfoegjen fan de gemeenten Beerta, Finsterwolde en Nijeskâns by in gemeentlike weryndieling. Op 1 jannewaris 2010 waard de gemeente opheft en waard gearfoege mei de gemeenten Wynskoat en Scheemda ta de nije gemeente Aldamt.
Skiednis
De gemeente Reiderlân lei yn de âlde Fryske goa Reiderlân. It is in lânbougebiet. Nei't yn de Lette Midsiuwen in soad lân ûnderstrûpt waard troch wetter fan de Doalert, waard stadichoan it lân fannijs ynpoldere. Yn de sechtjinde en santjinde iuw ûntstiene de polders Uiterdijken, De Binnenlanden en de Kroonpolder. Yn de achttjinde iuw waarden de Oostwolderpolder en de Stadspolder ynpoldere. Yn de njoggentjinde iuw waarden de Reiderwolderpolder en de Johannes Kerkhovenpolder ynpoldere en yn de tweintichste iuw waard de Carel Coenraadpolder noch ynpoldere dêr't de Breebaartpolder in part fan wie en dat de lêste ynpoldering yn Grinslân wie, mar tsjinne lykwols nea as lânbougebiet. Benammen de ynpolderings fan de njoggentjinde en tweintichste iuw wiene grutskalich. It sosjale ferskil tusken de boeren, faak heareboeren en de lânwurklju waard grutter en dat late ta spannings tusken beide groepen. De pleatsen giene yn de tweintichste iuw hieltyd mear oer op meganisaasje, dêr't in soad lânwurklju troch wurkleas waarden.
Sosjalisme
Yn dy snuorje waard it sosjalisme ûnder de lânwurklju tige populêr. Benammen Ferdinand Domela Nieuwenhuis krige in soad ynfloed. Guon fan de sosjalisten waarden radikaler yn it ramt fan de Russyske Revolúsje. It revolúsjonêre hanneljen fan de kommunisten spriek harren tige oan. Nei't it algemien kiesrjocht yn 1917 en 1919 ynfierd waard, krigen de kommunisten in soad ynfloed yn de gemeenterieden fan Beerta en Finsterwolde. Hja wisten dêr sels de mearderheid te heljen, en dêrtroch ferlearen de boeren harren dominante posysje. De kommunisten krigen mear oanhang troch harren foaroanplak yn it ferset yn de Twadde Wrâldkriich.
Opskuor yn Finsterwolde
Doe't de Kâlde Kriich útbruts, waarden de spannings grutter. De kommunisten kamen hieltyd mear op harren sels te stean. Yn Finsterwolde waarden yn 1951 stakende gemeenteriedsleden ûntslein, mar se krigen tsjin de sin fan de boargemaster lykwols al in útkearing fan de sosjale tsjinst. It regear sette de gemeente dêrnei ûnder kuratele en stelde de boargemaster oan as regearskommissaris. Dy opskuor helle sels it nijs om utens en Finsterwolde waard bekend as Little Moscow.
Yn 1983 helle it plak it nijs wer nei oanlieding fan de "gasboykot". In soad ynwenners kamen troch it neigean fan de ekonomy en de wenlêsten, dy't algeduerigen heger waarden, yn jildneed. De M.I. waard ynsetten om de rekkenings betelle te krijen, ta grutte lilkens fan de befolking.
Boargemaster Jagersma
Hanneke Jagersma waard yn 1982 as earste en iennige boargemaster fan de CPN de boargemaster fan Beerta. Hja hold dat amt oant de gemeentlike weryndieling, dêr't Beerta, Finsterwolde en Nijeskâns gearfoege waarden ta de nije gemeente Beerta. Yn 1991 waard de namme feroare ta Reiderlân.
Sosjalisme yn de nije gemeente Reiderlân
Nei't de CPN opgie yn de nije partij GrienLinks wie dat net ta de sin fan de kommunisten yn Reiderlân. Measten fan harren waarden lid fan de Nije Kommunistyske Partij-NCPN. Yn 1998 ferlearen hja lykwols de mearderheid en waard de PvdA de grutste. Hja bleaune lykwols noch wol in soad ynfloed hâlden. De ferskillen tusken de sosjale klassen wiene doe al folle minder as eartiids.
Lettere ûntwikkelings
Yn de tachtiger en njoggentiger jierren waarden plannen betocht en jou it gebiet fan it Aldamt en it Reiderlân en nije ekonomyske ympuls. Troch de meganisaasje yn de lânbou, waard de wurkleazens heger. Ek gie it yn dy tiid net goed mei de lânbou, dy't troch de pleatslike oerheid te folle iensidich stipe waard. De gemeente Reiderlân gie doe yn de mande mei de doetiidske gemeenten Wynskoat en Scheemda en de provinsje Grinslân en ûntjou it Blauwestêd-projekt. Der moast in nije mar komme, de Aldamtmar dy't like grut as de Snitsermar wêze moast, en der moast ek nije natuer, plak foar huzebou en rekreaasje komme.
It Blauwestêd-projekt rûn dêropta hiel stadich en it gebiet bleau in krimpregio. De befolking rûn fierder tebek en doe hat de gemeenterie besletten mei de sloop fan 57 neikriichske huzen yn de útbuorren Ganzedijk. Dat smiet in soad argewaasje op by de befolking en de gemeente rekke sa yn de saneamde Ganzedijk-affêre. Ien wethâlder moast dêrom sels opstappe.
Troch finansjeel min belied fan de gemeente, rekke de gemeente fannijs ûnder kuratele fan it ryk; de saneamde artikel 12-status. Foar de bewenners betsjutte dat: hegere lêsten, besunigings en privatisearring. Dat wie tsjin it pleatslike belied yn as dy fan it ferline.
Gemeentlike weryndieling
Op 1 jannewaris 2010 waard de gemeente tegearre mei de gemeenten Wynskoat en Scheemda gearfoege ta de nije gemeente Aldamt.
Doarpen
De gemeente telde tweintich offisjele kearnen. It haadplak wie Beerta. De measte doarpen wiene lânbouplakken, útsein Bad Nijeskâns, dat fanâlds in fêsting wie.
Boarne:CBS
Amber Steel
Amber Steel, is in Amerikaansk pornografysk aktrise fan Afro-Amerikaansk komôf.
Libben en karriêre
Steel komt út 'e Victorville, yn steat Kalifornje, en makke yn 2012 har debút yn in pornografyske film. Neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) spile hja neitiid yn in tolvetal films, û.m. foar sokke foaroansteande labels as Blacks On Blondes, Dogfart en West Coast Productions.
Lichemsskaaimerken
Neffens har offisjele opjefte is Amber Steel 1.68 m lang, mei in gewicht fan 49 kg en in natuerlik kupmaat 34A.
Filmografy
(Boarne: Internet Adult Film Database)
Toshihiko Okimune
(7 septimber 1959) is in eardere Japansk fuotballer. Earder spile foar Fujitsu.
Edith Stein
Libben
thumb|left| Edith Stein (om 1920) Edith Stein waard as jongste fan alve bern yn in joadsk-otterdokske famylje berne. Fjouwer bern wiene al foar de berte fan Edith ferstoarn. Har heit, de keapman Siegfried Stein, ferstoar doe't Edith in jier wie. De mem, August Stein-Courant, pakte de hannel fierder op en soarge der foar dat alle bern in goede oplieding krigen.
Nei it lyceum yn Breslau holp hja in heal jier har âldste suster Else Gordon yn Hamburch, dy't twa bern hie. De noch jonge Edith ûntwikkele in krityske ferhâlding ta de religieuze tradysje fan it âldershûs en hja neamde harsels in skoftke ta grut fertriet fan har mem ateïst. Werom yn Breslau soarge har mem der foar dat se nei in koarte tiid privee-ûnderwiis yn 1908 yn koarte tiid it gymnasium mei súskes ôfmeitsje koe.
Oan de universiteit fan Breslau begûn se in ûnderwiisstúdzje en folge se de fakken psychology, filosofy, skiednis en germanistyk. Sy skreau letter dat se yn dy tiid it minskdom tsjinje woe. Letter studearre hja oan de universiteiten fan Göttingen en Freiburg im Breisgau, mar yn 't lêst wer yn Breslau.
Nei har staatseksamen en it proefskrift "Zum Problem der Einfühlung" wie se oant 1918 wittenskiplik assistint fan har doktoraal promotor, de filosoof Edmund Husserl yn Freiburg. It doktoraat wie tige fertsjinne, mar se waard net talitten ta in habilitaasje. Oan de universiteit yn Göttingen tsjinne hja yn 1919 om 'e nocht de habilitaasje-tesis "Psychische Kausalität" yn en yn Breslau en Freiburg im Breisgau hie se gjin súkses mei de filosofyske behanneling "Potenz und Akt". Alle kearen mislearre it om't Edith in frou wie. Edith Stein revisearre en foltôge it wurk yn de nazy-tiid yn 1936 ûnder de titel "Endliches und ewiges Sein", dat pas nei it ein fan de kriich yn 1950 publisearre waard.
Bekearing
In kearpunt yn it libben fan Edith Stein wie it lêzen fan de autobiografy fan de hillige Teresia van Ávila. Op 1 jannewaris 1922 waard Edith Stein yn Bad Bergzabern yn it suden fan Rynlân-Palts mei de doop opnommen yn de Roomsk-Katolike Tsjerke. Mei Peaske 1923 ferhûze Edith Stein nei de Palts, dêr't se troch har spirituele begelieder en domfikaris Joseph Schwind oan in baan as ûnderwizeres oan de skoalle fan de dominikanessen fan Sint-Magdalena yn Speyer holpen waard. Tusken 1927 en 1933 hie Edith Stein in yntinsyf kontakt mei de aartsabdij fan Beuron. Se hat der teminsten fyftjin kear west. It wie de abt fan de abdij dy't har jierrenlang ôfhold fan it plan om yn te treden yn de Karmel. Hy trune har oan om dochs foaral bûten it kleaster har wurk fuort te setten. Yn 1932 gyng Edith Stein wurkjen yn it Dútske Ynstitút foar wittenskiplike Pedagogyk, in katolyk ynstitút yn Münster, dêr't se graach de Sint-Liudgertsjerke besocht. Yn Münster hold hja har dwaande mei û.o. de hillige Tomas fan Akwino. Yn dy tiid kaam hja ek yn 'e kunde mei de filosoof Peter Wust en hold se foardrachten oer saken oangeande froulju en ûnderwiis foar fammen.
Ferfolging en yntrede kleaster
Nei't Hitler yn jannewaris 1933 oan 'e macht kaam, kulminearren de jimmeroan faker foarkommende rellen fan nasjonaal-sosjalisten tsjin joaden op 1 april 1933 yn de rop om in boykot fan Joaden en de dêrút folgjende pogromstimming. Healwei april fan dat jier skreau Edith Stein in brief nei paus Pius XI mei it fersyk te protestearjen tsjin de joadenferfolging. It moat Edith Stein ôffallen wêze dat der net in iepenlike feroardieling fan it Fatikaan folge. In pear dagen earder wiene nammentlik de ûnderhannelings oer it Rykskonkordaat útein set om Hitler's aksjes tsjin de Tsjerke yn Dútslân te beheinen, mar dêr't Hitler him letter net in soad oan steurde.
Under druk fan it nazyrezjym moast Edith Stein om it ynstitút foar repressailles te behoedzjen ein april 1933 har wurk yn Münster opsizze. Op 14 oktober 1933 die Edith Stein har yntrede as postulant yn it kleaster Karmel Maria vom Frieden yn Keulen en in heal jier letter naam se de oardernamme Teresia Benedicta a Cruce (Teresa Benedicta fan it Krús) oan. Twa jier letter, yn 1936, liet Edith's âldere suster Rosa Stein (1883–1942) har ek dope.
Ferhûzing nei Nederlân en deportaasje nei Auschwitz
thumb| Búste fan 'Teresa Benedicta fan it Krús', [[Johann Brunner (byldhouwer)|Johann Brunner, 2009 ]] Om de Karmel yn Keulen gjin swierrichheden te besoargjen ferhûze Edith Stein mei har suster Rosa yn 1938 nei de Karmel yn Echt yn Súd-Limboarch. Doe't ûnder de Dútske besetting de deportaasjes fan joaden begûnen, protestearden de katolike en protestantske tsjerken fan Nederlân iepenlik by Seyss-Inquart. Ek fregen de tsjerken om frijstelling fan joaden dy't doopt wiene. Seyss-Inquart stelde doe út om alle joaden dy't foar 1941 doopt wiene frij te stellen fan transport, ûnder betingst dat de tsjerken dan fierder harren mûle hâlde moasten en ôfseagen fan in protest fan de preekstoel.
De katolike aartsbiskop fan Utert, Johannes de Jong, publisearre op 26 july 1942 in herderlik skriuwen tsjin de Dútske behanneling fan de joaden. As réaksje op de brief waarden op 2 augustus 1942 244 katolike joaden troch de Gestapo oppakt en nei kamp Westerbork deportearre. Dêrûnder wiene ek Edith en Rosa Stein. Fanút Westerbork waarden de twa susters op 7 augustus nei it ferneatigingskamp Auschwitz-Birkenau deportearre en dêr op 9 augustus 1942 fergast.
Ek nei de bekearing bleau Edith Stein harsels rekkenjen ta it joadske folk. De doop en de yntrede yn it kleaster rôp spannings yn de famylje op, benammen mei har mem, dy't de bekearing ta it katolisisme as apostasy beskôge.
Hoe bot Edith Stein oant it lêst ta mei har joadske komôf ferbûn west hat bewiisde ien fan har lêste opmerking doe't se mei har suster troch de Gestapo út de Karmel fan Echt helle waard: "Kom, wie geane foar ús folk". It lêste libbensteken fan Edith Stein wie in briefke, dat se op it stasjon yn Schiffer­stadt yn de Palts út de deportaasjetrein smiet. Dêr stie de trein mar in pear kilometer noardlik fan it Magdalenakleaster dêr't Edith wurke hie. Op it briefke die se de groetnis oan de susters fan it Magdalenakleaster.
Ferearing
Paus Johannes Paulus II spriek Edith Stein op 1 maaie 1987 yn Keulen sillich. De hillichferklearring fûn op 11 oktober 1998 yn Rome plak. Edith Stein heart tegearre mei de hillige Birgitta en de hillige Katarina fan Siena ta de beskermhilligen fan Jeropa. Op 9 augustus wurdt Edith Stein yn de Jeropeeske lannen betocht.
Op de hillichferklearring fan Edith Stein as martler fan it leauwe folge ek krityk. Guon woene ha dat hja earder fanwegen har joadske komôf dan fanwegen har katolike leauwe fermoarde waard. It Fatikaan lykwols stiet op it stânpunt dat Edith Stein arrestearre en op transport steld waard fanwegen de iepenlike feroardieling troch it Nederlânske aartsbisdom fan de joadenferfolging yn 1942, yn oare wurden se stoar fanwegen de tsjerklike morele lear en sadwaande is se in echte martler. By de hillichferklearring neamde paus Johannes Paulus II har in "dochter fan Israel", dy't "as katolyk trou bleau oan de Heare Jezus Kristus, en as joadinne, oan har folk yn leafdefolle trou". Sintra fan ferearing fan Edith Stein binne Echt en Speyer. Yn de Landrikustsjerke yn Echt wurdt de koarmantel fan Edith Stein bewarre, wylst yn de dom fan Speyer in stikje stof fan har klean is ferwurke yn in stjerfoarmige relykhâlder. Yn de skoalle fan it Magdalenakleaster net fier fan de dom fan Speyer is in útstalling oer Edith Stein.
Militêre Loftfeart fan it Keninklik Nederlânsk-Yndysk Leger
thumb|300px|Fleanders fan it ML-KNIL yn 1937 thumb|300px|[[Martin B-10 bommesmiter fan it KNIL op Fleanfjild Andir, (1937)]] thumb|300px|Air Vice-Marshal Conway Pulford groetet fleanders fan it ML-KNYL yn [[Singapore, jannewaris 1942.]] |thumb|300px|Glenn Martin 166 bommesmiters yn aksje boppe Britsk Malaya, 1942
De Militêre Loftfeart fan it Keninklik Nederlânsk-Yndysk Leger (yn 't koart: ML-KNYL) wie in selsstannich wapen dat 30 maart 1939 oprjochte waard en fuortkaam út de Loftfeartôfdieling-KNYL (LA-KNYL) en dêrfoar de Proeffleanôfdieling (PVA-KNYL). De PVA-KNYL waard by Keninklik Beslút fan 18 july 1914 oprjochte.
Nei de soevereiniteitsoerdracht yn 1950 hat de ML-KNYL al har materieel, bases en fierdere eigendommen oerdroegen oan de Yndonesyske Loftmacht (AURI = Angkatan Udura Republik Indonesia), dy't no fan Tentara Nasional Indonesia-Angkatan Udara (TNI-AU) hjit.
Twadde Wrâldkriich
Op 1 jannewaris 1942 kamen de Nederlânske troepen by de American-British-Dutch-Australian Command, mar by it begjin fan de Japanske oanfal wie de ML-KNYL net op oarlochssterkte. Fan de bestelde tastellen wiene noch mar in lyts tal ôflevere en in protte wiene wilens ferâldere modellen. Der wiene fiif groepen, trije mei bommesmiters en twa mei jachtfleanmasines, elts mei trije as fjouwer squadrons. In sechde groep wie foar stipe, transport en trening ornearre. De ferkenningsfleantugen foelen streekrjocht ûnder it befel fan it leger meidat sy tsjinnen ta it ûnderstypjen fan de grûntroepen.
Nei de oermastering fan Ynje troch de Japanners koene in protte tastellen nei it noarden fan Austraalje ûntkomme en dêrwei fierder fjochtsje.
Der waarden fjouwer Nederlânske squadrons yn Austraalje foarme. De earste, No. 18 (NY) Squadron RAAF, waard foarme yn april 1942 en útrist mei de middelswiere bommesmiter B-25 Mitchell. It twadde Australysk-NY squadron, No. 119 (NY) Squadron RAAF, krige ek middelswiere bommesiters ta foldwaan. No. 119 NY Squadron wie allinne aktyf tusken septimber en desimber 1943; dêrnei waard it ûntbûn en waard it No. 120 (NEY) Squadron RAAF, in jachtsquadron. Yn 1944 foarme it KNYL it No. 1 Nederlânsk East-Ynjesk Transport Squadron, dat letter opgean soe yn de RAAF as No. 19 (NY) Squadron RAAF. Beide squadrons, No. 18 en No. 120, wiene aktyf yn de striid tsjin de Japanners yn de Twadde Wrâldoarloch.
De Vlijt (Meppel)
De Vlijt is in mûne yn Meppel. De mûne waard yn 2002 op in ûnderbou fan 1859 boud. De Vlijt is in gemeentlik monumint, eigner is Stifting Stadskorenmolen De Vlijt.
Militêre Loftfeart fan it Keninklik Nederlânsk-Yndysk Leger
Twadde Wrâldkriich
Fanôf neijier 1945, fjochten de squadrons 18, 19 en 120 tsjin de Yndonezyske nasjonalisten, yn de Yndonezyske ûnôfhinklikensstriid. Yn 1950 waarden de squadrons opheft.
De Vlijt (Meppel)
Skiednis
De mûne waard nei in brân yn 1859 op 'e nij boud as nôt- en iikmûne, om ikebast fyn te meallen. Ien fan de oarspronklike funksjes fan de mûne wie ek it meallen fan moster. De oarspronklike boppebou fan de mûne wie fan stien en rûn. De wjukken fan de mûne ferlearen harren funksje doe't sûnt 1930 it meallen elektrysk plakfûn. Stadichoan folge de ôfbraak: yn 1933 de wjukken en yn 1938 de stelling. Nei de Twadde Wrâldkriich waard der besocht de mûne teminsten foar it sicht wer op te meitsjen, mar dat mislearre. Yn july 1965 folge fierdere ôfbraak fan de kape en de stiennen boppebou. In yn 1989 oprjochte stifting om de mûne wer te herstellen, waard yn 1991 al wer opheft.
Yn de 21e iuw krigen de plannen om de mûne wer op te bouwen dochs wer stâl, mar net yn de oarspronklike foarm. Oan it begjin fan de 2001 waard de stiennen ûnderbou restaurearre, yn de hjerst fan dat jier folge de opbou fan de stelling en it houten achtkant, yn maart de kape en de wjukken. De ûnderbou fan de mûne waard ynrrjochte as wenning en kantoar.
It binnenwurk ûntbrekt noch, mar de mûne kin wol draaie en hat in grutte wearde foar it stedsbyld fan Meppel. It bestjoer fan de mûne is drok dwaande jild yn te sammeljen om fan De Vlijt wer in wurkjende mostermûne te meitsjen. Op it stuit hat Nederlân noch mar ien mostermûne: De Ferwachting op it Amelân.
Frerik de Swetser
Frerik de Swetser, artystenamme fan Frerik Samplonius (Wikel, 27 febrewaris 1994), is in Nederlânske sjonger en songwriter.
Frerik waard bekend troch syn skiffle-eftige nûmer Iderien wurdt bekend behalve ik. Dit nûmer helle yn 2016 it tredde plak fan de Fryske Top 100. Frerik Samplonius trede op yn it foarprogramma fan De Hûnekop en Strawelte en wie gast by Omrop Fryslân. By optredens begeliedet er himsels op de gitaar en spilet hy ferskate muzykstilen, lykas rock 'n roll, sixties, country en ‘rûchhouwermuzyk’. Hy covert dan ek graach ferskes fan Strawelte en De Hûnekop.
Frerik is skipper by in tankfeartrederij en wennet yn Sânmar. Al jong song hy yn it tsjerkekoar fan Balk. Syn artystenamme is ûntliend oan syn optriuwboatsje 'De Swetser' dêr't er as jonkje yn farde. Syn sels skreaune nûmers geane ek oer dingen yn syn neiste omjouwing. Sa skreau er bygelyks in nûmer oer syn maat Sjoerd en oer syn auto, de 280 SE.
Nederlânske Uny
thumb|[[Jan de Quay|De Quay, Einthoven, Linthorst Homan (july 1940)]]
De Nederlânske Uny (Nederlandsche Unie) wie in Nederlânske politike beweging ûnder de Twadde Wrâldoarloch, oprjochte troch it trijemanskip Louis Einthoven, Johannes Linthorst Homan en Jan de Quay. De NU waard fral oprjochte om de NSB de wyn út de seilen te nimmen.
Op har hichtepunt hie de Nederlandsche Unie likernôch 1 miljoen sympatisanten; dêrfan wiene sa'n 600.000 persoanen lid. De organisaasje joech it wykblêd De Unie út mei in oplage fan 314.000 eksemplaren.
Easttsjerke (Middelburch)
De Easttsjerke (Nederlânsk: Oostkerk) is in monumintale, barokke koepeltsjerke yn Middelburch yn de provinsje Seelân. De tsjerke waard yn 2017 sletten foar de earetsjinst en kin tsjintwurdich hierd wurde foar eveneminten.