cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Willem Drees
Minister-presidint
Op 7 augustus 1948 begûn Drees oan syn ministerskip, dat fjouwer kabinetten omfetsje soe en mear as tsien jier duorje. As minister-presidint hat er mei stal jûn oan de perioade fan it wer opbouwen fan Nederlân. Foar syn fyzje op it ekonomysk ophelpen fan Nederlân ferliende de Ekonomyske Hegeskoalle yn Rotterdam him yn 1948 in earedoktoraat yn de ekonomy. As lieder fan kabinetten fan mingde gearstalling wist Drees dat Nederlân in lân wie fan politike minderheden en dat gearwurking fan de PvdA mei oare partijen needsaaklik wie om herfoarmings trochfiere te kinnen. It grutste probleem dêr't er mei te krijen hie, wie de konfrontaasje mei de nije republyk Yndoneezje. Drees hat yn 1962 in boek skreaun oer syn libben. In fjirde part fan dat boek gie oer de Yndonesyske kwestje, it grutste en pynlikste punt fan syn hiele politike karriêre. As fise-premier en foaral as minister-presidint wie er mei ferantwurdlik foar it Nederlânsk belied yn Yndoneezje. Dêr hearden de polisjonele aksjes ek by. Hy hat altyd evenredich en hoeden west. Drees hat tsjin de twadde wapene aksje stimd omdat er tocht dat Nederlân isolearre wurde soe, mar hy lei him by it beslút fan de mearderheid del. Hy tocht dat it ôfgean fan de PvdA-ministers allinnich mar liede soe ta in hurder optreden tsjin Yndoneezje. Hy tocht doe ek oan oare PvdA-winsken dy’t oars nea útfierd wurde soenen. Dat Drees sa’n promininte posysje ynnimme soe yn de nije PvdA, wie foar guon minsken net de bedoeling. Wim Schermerhorn wie eins de man fan fernijing. Drees waard sjoen as de man fan de sosjaal-demokrasy fan fóár de oarloch. Mar troch syn optreden as minister en as premier waard Drees al gau de lieder fan de PvdA. Hy bewarre altyd in beskate ôfstân. Yn it partijbestjoer en yn de fraksje steurden se har dêr nochal ris oan. Drees fûn dat net terjochte en wie fan betinken dat der in dúdlike skieding wêze moast tusken it regear, de fraksje en it partijbestjoer. Yn 1952 en 1956 wûn de partij flink by de ferkiezings. Drees hie in grut gesach krige by de befolking. Syn kennis fan saken en syn persoanlike ienfâld en sobere libbensstyl wienen in begryp. De namme Drees stie foar in sosjaal rjochtfeardich, sunich en hoeden belied, dat yn brede rûnten stipe waard. In soad net-sosjalisten stimden yn de rin fan de jierren tanksij Drees op de PvdA. As nasjonale steatsman waard er 'vadertje Drees' neamd. thumb|Monumint ta eare fan Willem Drees, makke troch [[Eric Claus yn 1988. It stiet flak foar de súdlike yngong fan it Binnenhôf. ]]
Anekdoaten
Fan Drees binne ferskillende Anekdoaten bekend oer syn sprekwurdlike sunigens, lykas dat er by in besite fan Amerikaanske ynspekteurs foar de Marshall-help syn gasten op tee mei moalkoekjes ('maria-kaakjes') traktearre hawwe soe. Dat hie de gasten derfan oertsjûge dat Nederlân in sunich finansjeel belied fierde. Dy anekdoaten binne yn omgong brocht troch âld-minister Joseph Luns. Dy anekdoate is net wier, mar it byld fan sunigens strykt wol.
As gehielûnthâlder krige Drees by diners gjin wyn servearre, mar brocht er in heildronk út mei druvesop dat wol wat fan wyn wei hie.
Neffens Willem Vliegen wie de list fan funksjes dy’t Drees útoefene 'ien fan de langste dy’t in minske op him nimme kin’. Ien fan dy funksjes wie it foarsitterskip fan in SDAP-kommisje om te ûndersykjen oft it foar de polityk wol goed is dat politisy safolle funksjes hawwe.
Lee Seung-hoon
Lee Seung-hoon ek bekend as Seung-hoon Lee (Seoel, 6 maart 1988) is in Súdkoreaansk reedrider. Seung-hoon is twafâldich Olympysk kampioen en hat fjouwer kear meidien oan de Olympyske Winterspullen (yn 2010, 2014, 2018 en 2022).
Lee Seung-hoon begûn syn karriêre as shorttracker. Op it wrâldkampioenskip 2005 wûn er sulver mei de ôflossingsploech en waard er fiifde yn it klassemint. Op it WK shorttrack yn 2008 wûn hy de 3000 meter superfinale en waard fjirde yn it algemien klassemint. Om't er him net pleatste foar it olympysk shorttracktoernoai skeakele er oer nei it langebaanreedriden yn it olympysk seizoen 2009/2010 om him sa pleatse te kinnen foar de Winterspullen yn Vancouver. By dat Olympyske toernoai waard der ûnferwachts Olympysk kampioen op de 10 kilometer nei't de grutste kânshawwer foar de oerwinning Sven Kramer, diskwalifisearre waard fanwegen in ferkearde wiksel. Yn july 2019 waard er troch it Súdkoreaanske reedrydbûn foar ien jier út de ploech setten, om't er twa jongere ploechgenoaten meardere kearen (yn 2011, 2013 en 2016) tamtearre ha soe.
Pinning
"Pinning", "peinje" of "penje" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
Imedaam
Imedaam is in buorskip by Molkwar yn de gemeente Súdwest-Fryslân. Oarspronklik wie er de stripe lân tusken Geau en Flait yn Himmelumer Aldefurd. Nei drûchmakking fan Flait kaam dêr in gemaal. Imedaam hie wat fabrykjes, ûnder oare de iikmealderij dy't de Gaasterlânske bast ferwurke.
It Skriuwersbûn
It Skriuwersbûn is in "fakbûn" en gesellichheidsferiening fan Fryske skriuwers en belangstellenden dy 't de Fryske literatuer in waarm hert tadrage. It oantal leden by de oprjochting op 22 maart 1969 wie 35, medio 1974 sawat 130. Foarsitters wienen Jo Smit (1969 - 1971) en Rudi Boltendal (1971). Yn 2013 waard Hein Jaap Hilarides foarsitter as opfolger fan Koos Tiemersma, fierder sitte Symen Schoustra, Anne Tjerk Popkema, Tryntsje van der Veer, Auck Peanstra en Jan Schotanus yn it bestjoer.
It orgaan fan de feriening is De Oesdrip, dat digitale blêd ferskynt trijeris it jier en stiet ûnder redaksje fan Sytske de Boer en Simon Oosting. It bûn organisearre sûnt 1972 (oant 1974) in jierlikse grutte Sutelaksje, ek organisearret it somtiden in skriuwerskafee en in Literêr Sirkwy. Om ta better Fryske ferhalen, gedichten, romans, toaniel en oare literêre teksten te kommen, hat it Bûn it projekt SKRIUW opset. Skriuwers krije dan stipe en begelieding om ta in better manuskript te kommen. In skriuwer dy't troch dat projekt ûntdutsen is, is Ferdinand de Jong. Ek wurde der oant de dei fan hjoed skriuwerswykeinen organisearre. Begjin santiger jierren waard dat net troch it bestjoer dien, mar troch yndividuele leden.
Keppeling om utens
Hiemside Skriuwersbûn
Leagenbollepop
Leagenbollepop (offisjeel Leugenbollepop) is in muzykfestival op It Plein yn Makkum dat sûnt 1990 hâlden wurdt yn augustus.
Eltsenien dy't wol kin in mikrofoan krije om mei te sjongen mei in band. Leafst minsken dy't har debút meitsje. De fêste band ferdwûn nei in pear jier en dêrnei dienen der meardere bands mei. Der is frije opjefte wêrby't de dielnimmer bepaald wat der songen wurdt. De stilen binne sadwaande ferskaat, fan heavy-metal en rappen oant country. Anneke Douma, Jan Ykema en French Connection wienen bekende gasten. It is troch de jierren hinne hieltiten strakker organisearre, al draait it festival op frijwilligers. Yn 2009 waard it 20-jierrich bestean fierd. As superbands spilen yn 2009 Gaivs, Wymaroo en wienen der vocals en in blazersseksje.
Wilhelmina van Idsinga
thumb|Selsportret fan Wilhelmina van Idsinga Wilhelmina Geertruida van Idsinga (Ljouwert, 10 novimber 1788 - dêre, 3 maaie 1819) wie in skilderesse.
Winaam
thumb|300px|right|de [[himrik fan Winaam]] thumb|Winaam thumb|[[Andreastsjerke|Andreästsjerke fan Winaam]] thumb|[[Andreastsjerke|Andreästsjerke fan Winaam]] thumb|Roptastate Winaam Winaam is in doarp dat yn de gemeente Harns leit. Winaam leit noardeastlik fan Mullum en Harns, noardwestlik fan Hjerbeam, westlik fan Frjentsjer, súdwestlik fan Pitersbierrum en Seisbierrum en súdwestlik fan de Waadsee. Op hie Winaam  ynwenners. De doarpskearn fan Winaam leit om de Buorren, noardlik en eastlik fan de Andréastsjerke.
Wilhelmina van Idsinga
Libben en wurk
Wilhelmina fan Idsinga wie it iennichste bern fan jonker Johan van Idsinga (1751 - 1842), griffier fan de Steaten fan Fryslân, en Tjebbina Heimans. Doe t se seis jier wie stoar har mem, wêrnei't Johan van Idsinga fannijs troude mei Geertruida Stijl. It pear krige gjin bern.
Van Idsinga begûn al jong mei it tekenjen en skilderjen fan portretten nei it libben, earst yn pastelkryt en letter ek yn oaljeferve. Les krige se fan de Fryske keunstskilders Carel Jacob van Baar van Slangenburgh en Willem Bartel van der Kooi. Om 1814 kaam har artistike talint ta bloei. Yn dat jier eksposearre hja yn De Haach en Amsterdam. Yn Amsterdam wie ûnder oare it portret fan in famke mei in kuorke mei blommen te sjen. Twa jier letter, yn 1816, stelde se in pasteltekening ten toan nei it skilderij "een historiële ordonnantie, zijnde de weduwe te Sarepta en de profeet Elias" fan Govert Flinck. Yn 1818 stelde Van Idsinga in portret fan in Fryske frou en in pasteltekening fan in âldere man tentoan op in útstalling fan libbene keunstners. De Algemene Konst- en Letterbode neamde de wurken "bliken dwaan fan in bedreaun skildertalint". Har heit lei foar en mei har in skilderijesamling oan.
Wilhelmina van Idsinga stoar yn 1819 oan "eene borstkwaal" neffens de rouadvertinsje dy har heit en styfmem yn de Ljouwerter Krante setten. Se lieten Wilhelminas selsportret mei striehoed, dat troch Wumkes yn it Nieuw Nederlands Biografisch Woordenboek har bêste stik neamd wurdt, nei oan it Ald Burger Weeshûs, dêr't it noch altyd hinget.
Winaam
Sûnt 1984 leit Winaam yn de gemeente Harns, dêrfoar lei it doarp yn sawol de gritenij as de gemeente Barradiel.
Tsjerke
De herfoarme ynwenners fan Winaam hawwe in tsjerke dy't foar de herfoarming wijd wie oan de Hillige Andreas. Troch âlderdom stoarte de âlde stompe toer yn de nacht fan 24 op 25 juny 1684 yn. De preekstoel út 1729 is opfallend troch it sierlike houtfykwurk.
Archeologysk ûndersyk
De fynst fan in grutte fibula (mantelspjelde) yn de terp Tsjitsma wie oanlieding foar in grut archeologysk ûndersyk yn 1991 en 1992, dêr't út bliken die dat Winaam al yn de midsiuwen in wichtige delsetting wie. Guon skiedkundigen tinke dat Winaam it middelpunt wie fan it gebiet dêr't de Fryske kening Audulf om-ende-by 600 hearske. Yn in archeologysk stipepunt yn de âlde konsistoarje is dy skiednis yn byld brocht.
De tsjutting fan de ûndersyksresultaten is Anno 2010 lykwols noch lang net klear. Winaam foarme de oanlieding ta archeologysk (terp)ûndersyk yn it gebiet fan Súd-Hollân oant Grinslân ta, it saneamde Frisia-projekt.
Betsjutting fan de namme
De namme Wynaam betsjut wenplak fan it stamhaad en syn folk. Oant de 16e iuw wienen der noch resten fan ferskânsingen oanwêzich. It grutte kompleks fan terpen mei de fynsten, doarpsnamme, ierden wal en âlder oerleveringen kin goed de "Fryske Hegeburch" west hawwe dêr't yn de Beowulf fan sprutsen wurdt.
Mienskip
Fjouwer kear yn 't jier bringt de feriening doarpsbelang it krantsje Fuottenein út. It yn 1982 iepene doarpshûs De Bijekoer is der komd troch ynset fan 'e Stifting Doarpshûs Winaam en gearwurking fan de ferskate ferienings. Yn de Buorren stiet de E.P. de Boerskoalle mei it keunstwurk 'De Winamer katten'.
Mary Dresselhuys
thumb|Mary Dresselhuys yn 1982 Marie Johanna (Mary) Dresselhuys (Tiel, 22 jannewaris 1907 – Amsterdam, 19 maaie 2004) wie in Nederlânsk aktrise, dy't goed 150 rollen op it toaniel, yn films en foar telefyzjespile hat.
Fuotbalferiening QVC
Fuotbalferiening QVC (Quick Valken Combinatie) spilet op de fjilden fan sportpark De Ribbe oan de Koeweg yn Starum. De klup is oprjochte op 9 desimber 1916.
Mary Dresselhuys
In 1926 die hja talittingseksamen foar de Amsterdamske Toanielskoalle dêr't hja yn 1929 har diploma helle. Sy krige dêr ûnder oaren les fan Albert van Dalsum, Magda Janssens en Else Mauhs. Har earste rol, doe noch as figurante, spile hja by it Rotterdamsch Hofstadtoneel fan Cor van der Lugt Melsert op 7 septimber 1929.
Dresselhuys hat trijeris troud west.
Slach by Mons Graupius
De slach by Mons Graupius wie in fjildslach yn Skotlân yn it jier 83 of 84. De slach gie tusken it Romeinske leger ûnder befel fan generaal Agrikola en de Kaledoanjers yn de omkriten fan Bennachje yn Aberdeenshire. De Kaledoanjers waarden ferslein.
Guus
Guus:
Augustus (voornaam)
Ad van Seijen
Ad van Seijen (folút: Adam van Seijen; Ljouwert, 29 april 1922 - It Hearrenfean, 7 desimber 2003) wie in Frysk skriuwer.
Slach by Mons Graupius
Eftergrûn
De kampanje begûn mei in oanfal op itselde stuit oan wjerskanten fan it Penninysk berchtme. It earste doel wie om de heal pasifisearre Brigantes te ymponearjen. Hja berikten de Tyne-Solwayliny en dêrút wei gongen sy fierder nei de Forth. De feriene legers lutsen nei it noarden en bouden ûnderweis forten.
List fan planetoïden 36001-37000
Dit is in list fan planetoïden 36001-37000.
Ad van Seijen
Libben en karriêre
Van Seijen waard yn 1922 berne yn in kommunistyske húshâlding yn 'e Fryske haadstêd Ljouwert. Hy brocht syn jonkheid troch yn Ljouwert en Harns.
Slach by Mons Graupius
Eftergrûn
Foar 't neist waard der in provisoaryske liny troch Skotlân lein, fan de Clyde oant de Forth.
De slach
Yn de simmer fan 82 of 83 loek Agrikola, stipe troch in float, nei it noarden troch in tanimmend fijannich gebiet. It 9e legioen waard dêrby benei ferneatige doe't it isolearre rekke fan it haadleger. By Mons Graupius (wierskynlik by Inverness) stuite it Romeinske leger úteinlik op de haadmacht fan de Kaledoanjers ûnder kening Kalgakus. Neffens Tasitus wie it Kaledonyske leger 30.000 man sterk, folle mear as it leger fan de Romeinen. Alhoewol't de Kaledoanjers in strategysk foardiel hienen waard de slach troch de Romeinen wûn. De Romeinske dissipline wûn it fan de Keltyske moed. Yn de slach sneuvelen likernôch 10.000 Skotske krigers tsjin 360 Romeinske soldaten.
Nei de oerwinning joech Agrikola opdracht ta de bou fan in grut legioenekamp by Inchtuthil. Mei it noarden fan Skotlân hie hy hiel Grut–Brittanje oermastere.
Ad van Seijen
Libben en karriêre
Sûnt 1970 lei Van Seijen him ta op it skriuwen fan toaniel. Njoggentjin fan syn stikken waarden opnomd yn 'e manuskriptebibleteek fan it Nederlânsk Sintrum Amateurteater (NCA), wylst ien stik in oanmoedigingspriis krige fan it Sintrum foar Nederlânske Dramaturgy (CND), dat him yn 1975, mei njoggen oare Nederlânske auteurs, opdracht joech om in harkspul, toanielspul of telefyzjespul te skriuwen. Van Seijen keas foar it televyszjespul.
Slach by Mons Graupius
Betsjutting
Mei de oerwinning yn de slach hellen de Romeinen lykwols gjin bliuwende oerwinning. In grut part fan de fersleine Kaledoanjers koenen in goed hinnekommen fine yn de Skotske Heechlannen en Agrikola sels moast koart dêrnei werom nei de haadstêd. Inkele jierren letter wienen de forten yn Skotlân al wer ferlitten.
Ad van Seijen
Libben en karriêre
Van Seijen wenne lange tiid yn Dimter, dêr't er jierren haadredakteur wie fan it tydskrift De Schuttevaer. Hy kaam yn 2003 yn 'e âlderdom fan 81 jier te ferstjerren op It Hearrenfean.
Naomi van As
Naomi van As (folút: Naomi Frances van As; De Haach, 26 july 1983) is in Nederlânsk earder hockeyspylster fan mingd Nederlânsk, Yndonezysk en Sineesk etnysk komôf, dy't trije kear meidie oan 'e Olympyske Simmerspullen en twa kear ta it Olympysk kampioensteam hearde. Yn totaal spile hja 229 ynterlânwedstriden foar it Nederlânske frouljushockeyteam, en makke hja dêrby 45 in doelpunten. Nei't Van As yn 2017 in ein makke oan har sportkarriêre, begûn se in nij wurkpaad as presintatrise op 'e Nederlânske tillefyzje. Se is ek bekend as de freondinne fan 'e Fryske hurdrider Sven Kramer.
Jonkheid en oplieding
Van As waard yn 1983 berne yn De Haach. Oer har komôf sei se yn in fraachpetear: "myn iene beppe is Sineesk en myn oare beppe is in lyts bytsje Yndysk". De Sineeske beppe makke diel út fan 'e Sineeske minderheid yn Yndoneezje en kaam út in woltierich maatskiplik fermidden, folle se letter yn itselde fraachpetear oan. Nei de Twadde Wrâldoarloch wiene beide beppes nei Nederlân ta kommen.
Swimmen op de Olympyske Simmerspullen 2004
200px|thumb|right|It Olympyske Swimbad fan Atene
Naomi van As
Jonkheid en oplieding
Omreden fan har Yndysk komôf krige Van As letter as hockeyspylster de bynamme 'Bami' (fan it Sineesk-Yndyske gerjocht bamy). Se spile doe yn in team mei in spylster dy't Noëmi hiet, en doe waard troch de oare leden fan it team betocht dat 'Noami' op 'bamy' rymt, dat sadwaande. Dat guon minsken sa'n bynamme rasistysk fine, sa't de ynterviewer har fertelde, woe har suver net oan.
Van As trochrûn it basisûnderwiis oan 'e Montessoriskoalle Waalsdorp en it middelber ûnderwiis oan it Aloysius Kolleezje, beiden yn De Haach. Dêrnei folge se in HBO-oplieding ta mûlhygiêniste oan 'e Hegeskoalle fan Utert, dy't se lykwols net ôfmakke.
Swimmen op de Olympyske Simmerspullen 2004
1500 m Frije Slach
{| width=100%
Naomi van As
Sportkarriêre
As hockeyster begûn Van As mei seis jier yn 1989 by hockeyklub HMHC yn De Haach. Letter ûntjoech se har ta profesjoneel hockeyspylster by HDM, foar't se yn it seizoen 2001-2002 oerstapte nei stedsgenoat HC Klein Zwitserland. Yn juny 2010 feroare se op 'e nij fan klub, diskear om oer te stappen nei de Goaiske klub LMHC út Laren. It grutste part fan har karriêre hie Van As de funksje fan oanfalster, hoewol't se by LMHC op it middenfjild opsteld waard.
Ynternasjonaal makke Van As har debút as oanfalster doe't se op 20 juny 2003 ynfoel yn it duël tusken Nederlân en Súd-Afrika (0-3) op it seislannetoernoai yn Busan, yn Súd-Koreä. Dêr makke ek har klubgenoate Leonoor Voskamp foar it earst har opwachting yn in ynternasjonale wedstryd.
Van As die trije kear mei oan 'e Olympyske Simmerspullen as lid fan it Nederlânske nasjonale frouljushockeyteam: op 'e Spullen fan Peking, yn 2008, coacht troch Marc Lammers, op 'e Spullen fan Londen, yn 2012, coacht troch Max Caldas, en op 'e Spullen fan Rio de Janeiro, yn 2016, coacht troch Alyson Annan. Yn Peking wûnen Van As en de oare Nederlânske hockeysters de finale fan gastlân Sina en wûnen sa de gouden medalje. Van As sels tekene dêrby foar it iepeningsdoelpunt. Yn Londen wisten Van As-en-dy de Olympyske titel te prologearjen yn 'e finale tsjin Argentynje, dat krektlyk as Sina fjouwer jier earder mei in skoare fan 2-0 ferslein waard. Yn Rio de Janeiro ferlear it Nederlânske team de finale lykwols nei shoot-outs (3-3; 2-0) fan it Britske frouljushockeyteam.
Fierders wûn Van As mei it Nederlânske frouljusteam trije kear in gouden medalje yn 'e striid om 'e Champion's Trophy, twa kear in sulveren medalje en fiif kear in brûnzen medalje. Yn 2013 wûnen se de Hockey World League. Op it Jeropeesk kampioenskip behellen se yn 2005, 2009 en 2011 in earste plak en yn 2007 en 2015 in twadde plak. En op it wrâldkampioenskip wûnen se yn 2006 en 2014 it earste plak en yn 2010 it twadde plak. Nei it beheljen fan 'e wrâldtitel fan 2014 waard oan Van As de Stedspeinje fan De Haach útrikt. Nei ôfrin fan 'e Olympyske Spullen fan Rio de Janeiro, yn 2016, stoppe Van As mei hockey te spyljen yn ynternasjonaal ferbân. Se gie noch in skoftke troch mei klubhockey foar de LMHC yn Laren, oant se yn 2017 hielendal ophold.
Tillefyzjekarriêre
Yn 2012 wie Naomi van As ien fan 'e dielnimmers oan it realitytillefyzjeprogramma Strictly Come Dancing. Mei har dûnspartner Remi Janssen einige se dêrby op it fjirde plak. Nei ôfrin fan har aktive sportkarriêre sette Van As útein mei in nij wurkpaad as presintatrise. Yn 2017 begûn se yn dy funksje by it programma Zappsport, fan 'e AVRO-TROS. Tegearre mei in oare âld-hockeyster, har eardere teamgenoate Ellen Hoog, makke se foar SBS6 it tillefyzjeprogramma 24 Uur Mandekking, wêryn't eltse ôflevering in oare manlike bekende Nederlanner in etmiel lang folge waard. Yn 'e earste ôflevering gie it dêrby om André Hazes jr., en yn folgjende ôfleverings om bgl. Johnny de Mol, Jandino Asporaat en Gerard Joling. Neffens sifers fan 'e Stichting Kijkonderzoek waard de earste ôflevering út 'e searje sjoen troch 665.000 minsken.
Priveelibben
Yn desimber 2007 kaam Van As yn 'e kunde mei de Fryske hurdrider Sven Kramer. Op it Sportgala fan dat jier rekke se aardich boppe har teewetter, dat dyselde jûns noch folge de earste tút. De fonk sloech oer, en sûnt 15 febrewaris 2018, kwealk twa moanne letter, hawwe de beide sporters offisjeel in leafdesrelaasje. Op 'e fraach wat se yn Kramer seach, antwurde Van As yn in ynterview: "Hy hat leuke eagen en in boevekop. Mar ik fyn it fral leuk dat er sa dreaun is." Sûnt de simmer fan 2016 wenje se yn Amstelfean. Op 30 april 2018 makke Van As bekend dat se yn ferwachting wie fan har earste bern. Op 21 oktober fan dat jier skonk se it libben oan in sûn dochterke mei de namme Kae Robin Kramer.
Fuotbalferiening Read Giel
Fuotbalferiening Read Giel spilet op de fjilden oan it Kealledykje yn Ljouwert.
De klup is oprjochte op 6 july 1921 en hiet doe Jupiter. Der wurdt spile op sneon en op snein. Read Giel hat sa'n 30 pupilleteams, 6 junioareteams en 8 senioareteams.
Atletyk op de Olympyske Simmerspullen 1988
200px|thumb|right|It Olympysk Stadion fan Seoul De Olympyske Simmerspullen 1988 ek wol de XXIVe Olympiade neamd, waarden yn 1988 yn Seoul, Súd-Korea hâlden, It atletyk waard hâlden yn it Jamsil Olympic Stadium. It stadion waard oarspronklik boud foar de Asiatyske Spullen fan 1986.
Medaljespegel
De top tsien fan lannen dy't by it atletyk medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen fan 1992.
Sigismund fan de Boergonden
thumb|Sigismund fan de Boergonden Sigismund wie kening fan de Boergonden tusken 516–524. Hy wie de âldste soan fan Gundobad en opfolger. Under it bewâld fan Sigismund gongen de Boergonden fan it Ariaanske kristendom oer ta it katolisisme.
Libben
Sigismund wie boaske mei in dochter fan de Ostrogoatyske kening Diderik de Grutte yn Itaalje en hie by har ien soan, dy't Sigerik hiet. Lykwols liet er syn eigen soan deadzje op fertinking fan ferrie. Sigismund wie katolyk, krektas syn nicht Klotilde dy't boaske wie mei de earder ferstoarne Frankyske kening Klovis. Dizze sibskip mei de Frankyske keningen, werhâlde kening Glodomer, ien fan de soannen fan Klotilde net om de Boergonden oan te fallen. Sigismund waard troch de Franken ferslein en deade 523.
Nei de dea fan Sigismund gong de Boergondyske troan oer nei syn (Ariaanske) broer, Gundomar II, dy't deryn slagge Godomer yn in mûklaach te lokjen, te deadzjen en Boergonje de Franken ôfhannich te meitsjen.
Eelco Isbrandi
Eelco Isbrandi (*Jelsum) wie ein 16e iuw sekretaris fan de Steaten fan Fryslân. Hy wie in freon fan Karel Roarda dy't him op 25 maart 1593 it berjochte brief stjoerde, wêrtroch't it ta in iepentlike brek kaam tusken Karel Roarda en Willem Loadewyk.
Hymne
In hymne (Gryksk ὕμνος, "lofsang") is lofsang op in ferheven ûnderwerp lykas God of in godheid, en almeast religieusk fan aard, mar kin somtiids ek in lân of soksawats as de Olympyske Spullen as ûnderwerp hawwe. Yn de kristlike tradysje is it sjongen fan hymnen in fêst part fan de liturgy.
Is it ûnderwerp net ferheven fan aard, dan is der sprake fan in oade.
List fan planetoïden 38001-39000
Dit is in list fan planetoïden 38001-39000.
Lauwerseach
thumb|left|De fearboat fan Lauwerseach nei [[Skiermûntseach (eilân)|Skiermûntseach]] Lauwerseach (Nederlânsk en offisjeel: Lauwersoog) is in Grinslânsk doarp yn de gemeente It Hegelân (oant 1 jannewaris 2019 gemeente De Marne). It is nei 1969 ûntstien, nei de yndiking fan de Lauwerssee. Lauwerseach is benammen bekend as fertrekplak fan de feartsjinst nei Skiermûntseach.
Lauwerseach is ek in wichtige fiskershaven (letterkoade: LO) en hat in eigen fiskôfslach. In gedielte fan de fiskersfloat fan Urk hat Lauwerseach as thúshaven (al farre de Urkers noch altyd mei de letterkoade UK fan Urk). Ek in protte Deenske fiskers lizze faak oan yn Lauwerseach. It doarp en de haven binne yn trek by deitoeristen, ek troch de mooglikheden om farske fisk te iten.
List fan planetoïden 37001-38000
Dit is in list fan planetoïden 37001-38000.
Lauwerseach
By it doarp heart ek de wyk Robbeoart (Nederlânsk en offisjeel: Robbenoord), neamd nei de sânplaten Robbeplaat en de ''Oart'. Oart betsjut ek eilân (sjoch Nienoard).
De spuislûzen fan it ôfstreamgebiet fan it Ryddjip, de Lauwersslûzen neamd, lizze westlik fan it doarp. Hjir rint de grins tusken Grinslân en Fryslân. Yn Lauwerseach is in skutslûs, de Robbegatslûs, om fan de mar nei de Waadsee farre te kinnen.
Namme
De namme is betocht troch yng. Sip Sytsma en begjin 1964 keazen, foar it kampemint op it wurkeilân dat dêr foar de ôfsluting fan de Lauwerssee oanlein wie. De namme is ôflaat fan eilân, each, yn de Lauwers. Mar it each ferwiisde ek nei Skiermûntseach. Om't it in eilânnamme wie, waard dy ek brûkt foar it wurkeilân.
Eksmoardersyl
Eksmoardersyl of Eksmoarstersyl is in buorskip yn de gemeente Súdwest-Fryslân. Eksmoardersyl leit noardwestlik fan Eksmoarre oan de Makkumer Feart.
Lauwerseach
Sport en rekreaasje
Troch dit plak rint de Jeropeeske kuierrûte E9, dy't lokaal ek North Sea Trail of (rjochting Fryslân) Fryske Kustpaad en (rjochting Grinslân) Waad- en Wierdepaad hjit. De E9 rint lâns de kust fan Portegal nei de Baltyske steaten. Teffens lizze oan de Lauwersmarkant twa jachthavens, in kemping en in strân.
Alfred Jodl
thumb|200px|Alfred Jodl Alfred Jodl (Würzburg, 10 maaie 1890 - Neurenberch, 16 oktober 1946) wie in Dútsk soldaat en generaal.
Hy wie de soan fan artillery offisier Alfred Jodl en syn oarehelte Therese Baumgärtler. Yn 1910 kaam de 20 jierrige Jodl fan de kadetskoalle yn München as artilleryoffisier fan it Dútske leger.
Yn de Earste Wrâldkriich focht er as artilleryoffisier yn 1914-1916 oan it westfront; yn de jierren 1917-1918 siet er as stafoffisier oan it eastfront.
Yn 1923 kaam er mei Adolf Hitler yn 'e kunde. Yn 1935 waard er generaal-majoar fan de Deutsche Wehrmacht. Dêrmei wie er yn de Twadde Wrâldkriich de heechste militêr fan de Dútske lânmacht.
Jodl hie yn de Twadde Wrâldkriich in wichtige rol yn de fjildtochten op de Balkan en de Sowjetuny. Op 23 maaie 1945 waard er, lykas de oare leden fan it Flensburchregear, arrestearre.
By de Prosessen fan Neurenberch waard er foar fjouwer punten oanklage en skuldich ferklearre:
Yn 1953 kaam de saak Jodl nochris op it aljemint by in Dútske arbitrale kommisje en dêr waard fêststeld dat er inkeld syn plicht dien hie en net skuldich wie oan oarlochsmisdieden. Syn frou krige de besittingen werom dy't ôfnaam waarden yn 1946. Lykwols is it advys fan de kommisje ûnder druk fan de Beierske minister foar politike befrijding teneate dien.
Gojira
Gojira is in Frânske deathmetalband oprjochte yn 1996 yn Ondres, Nouvelle-Aquitaine. Gojira begûn ûnder de namme Godzilla. Fan 2001 ôf is de band fierder gien ûnder de namme Gojira. De band brocht yn 2001 syn debútalbum Terra Incognita út. De teksten fan de band gean benammen oer lijen, de dea en spiritualiteit. Gojira hat sân studio-albums en fjouwer live-albums útbrocht.
Skiednis
Gojira waard yn 1996 foarme ûnder de namme Godszilla yn Ondres, in doarpke yn de buert fan Bayonne, troch de bruorren Joe Duplantier, sjonger en gitarist, Mario Duplantier drummer, gitarist Christian Andreu en bassist Alexandre Cornillon. Bassist Cornilon ferliet ein 1998 de band, syn ferfanger waard fûn yn Jean-Michel Labadie. Begjin 2001 moast Godzilla de fanwegen copyrightproblemen de namme feroarje; der waard keazen foar de namme Gojira, de rōmaji stavering fan Godzilla. Op 19 maart datselde jier kaam harren debútalbum Terra Incognita út. Folge troch The Link yn 2003, it album mei de earste single fan Gojira, Indians. Nei it tredde album yn 2005 gie de band op toernee troch Frankryk, Belgje en Nederlân. En harren nije platelabel Listenable brocht it twadde album The Link op 'e nij út fanwegen de grutte fraach nei dat album. Nei twa albums by it Listenable label, tekene Gojira in kontrakt by Roadrunner. Yn 2015 rûnen de opnamen fan it sechsde album fertraging op en moast Gojira in tal optredens ôfsizze om't de mem fan de bruorren Duplantier slim siik wie en ferstoar. It album Magma kaam úteinlik yn juny 2016 út, yn 2021 folge troch it sânde album Fortitude.
Diskografy
thumb|right|260px|De bruorren Duplantier yn 2017 thumb|right|260px|Gitarist Christian Andreu yn 2011 thumb|right|260px|Bassist Jean-Michel Labadie yn 2013
Romeinske leger
It Romeinske leger (Latyn: eksercitus Romanus) wie it leger dat troch de Romeinen ynset waard salang't it tiidrek fan it Alde Rome duorre; fan it Romeinske Keninkryk (oant sa'n 500 foar Kr.) oant de Romeinske Republyk (500 -31 foar Kr.) en it Romeinske Ryk (31 foar Kr.-395 n. Kr.), en de midsiuwske fuortsetting dêrfan, it East-Romeinske Ryk of Byzantynske Ryk. Dat de term omfiemet sa'n 2.205 jier (753 f.Kr. - 1453 n.Kr.), yn hokker perioade de Romeinske striidkrêften gâns feroaringen ûndergiene yn gearstalling, organisaasje, útrissing en taktyk, wylst in kearn fan bliuwende tradysjes bewarre bleau.
Wol likernôch fiifhûndert jier lang, sûnt de nederlaach fan Hannibal yn 201 f.Kr. oant Romes bjusterbaarlike nederlaach tsjin de Goaten by Adrianopel yn 378 n.Kr., wie Rome sawat ûnoerwinlik.
Hermanus Gooike van Slooten
Hermanus Gooike van Slooten (Ljouwert, 28 augustus 1913 - dêre, 24 july 1994), bestjoerder op it mêd fan musea, folkloare en wettersport.
Eigener fan in feembedriuw en lid fan de redaksjekommisje (foarsitter) fan it Genealogysk Jierboekje (1951-1970), lid fan ûnder oare Kulturele Ried fan Ljouwert sûnt 1970 (sûnt 1974 foarsitter) en skriuwer fan de tinkboeken fan Rotaryklup Ljouwert (1928-1968), Kingma's Bank NV (1969), Keninklike Sylferiening  Oostergoo (1973) en fan artikels yn it Genealogysk Jierboekje.
Lytsegast
thumb|175px|Lizzing fan Lytsegast yn de gemeente Grootegast thumb|225px|Lizzing fan de gemeente Gruttegast Lytsegast (Nederlânsk en offisjeel: Lutjegast) is in doarp yn de Grinslânske gemeente Westerkertier. Op 1 jannewaris 2009 wennen der 1014 minsken.
Beskriuwing
Lytsegast leit op in smelle sânrech, wêr't it doarp ek syn namme wei hat: lutje betsjut "lyts" en gast "geast", sângrûn. Nei alle gedachten kamen der om 2000 f.Kr. hinne al jagers yn dizze kriten, want der binne in pear fûstbilen en in spearpunt út dy tiid fûn. Op it heechste punt fan de sânrêch, sa'n 2,5 meter boppe NAP, stiet tsjintwurdich de herfoarme tsjerke fan it doarp. De sânrêch foarmet in skieding tusken in relatyf nij lânskip fan seeklaai noardlik fan it doarp en in âlder sân- en feangrûnlânskip súdlik dêrfan. Geologysk sjoen leit Lytsegast op it uterste puntsje fan it Drintsk plato.
Lytsegast, dat om 1300 hinne noch yn in soarte fan heal-Latynsk Minorgast neamd waard, wie lang mei de see ferbûn troch in útrinner fan de Lauwers. Dêrfan is yn 1672 noch handich gebrûk makke doe't it leger fan de Biskop fan Münster Bernhard von Galen (1606-1678) Grinslân oanfoel: troch de diken by it doarp "kreatyf" te brûken koe mei help fan it tij sawat trijekwart fan it gebiet om Lytsegast hinne ûnder wetter setten wurde.
Oant 1829 stie yn it doarp de Rikkerdaboarch.
Abel Tasman
thumb|225px|[[Abel Tasman op in skilderij út 1637 dat taskreaun wurdt oan Jacob Cuyp (1594-1652)]] Lytsegast is it berteplak fan de seefarder Abel Tasman (1603-1659), dy't foaral ferneamd wurden is om't er tusken 1642 en 1644 yn tsjinst fan de Feriene Eastyndyske Kompanjy Tasmaanje en Nij-Seelân ûntdutsen hat. It hûs dêr't er berne is stiet der net mear, mar der binne al in monumint en in tinkstien ta syn oantins. Ek is de strjitte dêr't Tasman oan wenne nei him neamd. Fierders is yn it doarp in oan him wijd museum festige, it Abel Tasman Kabinet.
It dialekt
Yn Lytsegast wurdt Westerkertiersk sprutsen, dat in fariant fan it Grinslânsk is, mar dat ek Drintske ynfloeden hat en dêr't wat tongfal en grammatika oanbelanget in soad fan it Frysk yn werom te finen is. Oan it begjin fan de tweintichste iuw sprutsen fierwei de measte bewenners fan it doarp noch Frysk. Ek no noch is te fernimmen dat Lytsegast in grinsdoarp is: hiel wat bewenners binne fan Frysk komôf en hawwe saaklike en sosjale kontakten mei Fryslân.
De Rintmaster
thumb|De Rintmaster yn 2013 De Rintmaster is in poldermole en ryksmonumint tichtby it doarp Menaam, haadplak fan de gemeente Menameradiel. It is in houten achtkante mole mei stiennen fjildmuorren, dy't dekt is mei reid en in flecht hat fan 15,00 m.
De Rintmaster waard yn 1833 boud foar de bemealling fan de eardere Noarderpolder by Dronryp. Neidat de mole dêr troch de komst fan in diselmotor oerstallich wurden wie, rekke hy yn ferfallen tastân. Yn 1981/1982 waard hy oerbrocht nei syn hjoeddeiske stee, dik in heale kilometer ten súdeasten fan Menaam tichtby de Menamer Feart, dêr't oant 1969 de troch brân ferwoaste Koaimole stie. Dêr waard De Rintmaster restaurearre en opnij Mealree makke. Sûnttiids bemealt de mole op frijwillige basis de Súdeasterpolder. Yn 1995 waard hy foar it lêst restaureard. De útein fan de wipstôk fan de mole is fersierd mei in ienhoarn. De Rintmaster, dy't eigendom is fan de Stifting Mûnen yn Menameradiel, kin op ôfspraak besichtige wurde.
Proto-Yndo-Jeropeesk
It Proto-Yndo-Jeropeesk is de oertaal dêr't alle Yndo-Jeropeeske talen (en inkeld de Yndo-Jeropeeske talen) op weromgeane. Foarhinne waard dizze taal ek wol Proto-Yndogermaansk neamd, mar yn 'e tweintichste iuw is dy term besmodge rekke doe't de nazys dermei oan 'e haal giene foar harren rasse-ideology. Der binne gjin skriftlike boarnen oerlevere fan dizze Yndo-Jeropeeske oertaal, mar op grûn fan yndirekt bewiismateriaal (d.w.s. troch de hjoeddeistige Yndo-Jeropeeske talen mei-inoar te ferlykjen) hawwe taalkundigen it Proto-Yndo-Jeropeesk dochs rekonstruëarje kinnen.
Wittenskip
De Wittenskip (út it Latyn: scientia, kennis) hâldt sawol yn de sammele kennis as de aktiviteit fan it sammeljen fan de kennis. De wize dêr't kennis sammele wurdt, falt útien yn suver wittenskiplik ûndersiik, dat stribbet nei ferdjipping en útwreiding fan kennis en tapaste wittenskiplik ûndersiik, dat rjochte is op praktyske doelen. Foar ûndersiik wurde bepaalde wittenskiplike kritearia en ûndersiiksmetoaden brûkt. De (wittenskiplike) stúdzje fan wittenskip en de wize fan ûndersiik hjit wittenskipsfilosofy.
Proto-Yndo-Jeropeesk
Stúdzje
It bestean fan it Proto-Yndo-Jeropeesk waard foar it earst útsteld yn 'e achttjinde iuw troch sir William Jones, in Britsk koloniaal amtner yn Britsk-Ynje dy't yn syn frije tiid mei taalkunde ompielde, en dêrby oerienkomsten opmurk tusken it Latyn, it Aldgryksk en it Sanskryt. It ûndersyk nei it Proto-Yndo-Jeropeesk en syn direkte dochtertalen (lykas it Proto-Germaansk) hat in ûnbidich grutte ynfloed hân op 'e moderne taalkunde. It Proto-Yndo-Jeropeesk wie feitliken de earste rekonstruëarre proto-taal wêrfan't it histoaryske bestean yn taalkundige fermiddens algemien akseptearre waard.
Skiednis
Saakkundigen geane der oer it algemien fan út dat it Proto-Yndo-Jeropeesk oarspronklik sprutsen waard yn 'e Koeban, it gebiet benoarden de Kaukasus, en yn 'e oangrinzgjende Kaspyske Leechflakte. Dy kontreien wurde sadwaande foar de Urheimat (it oarspronklike wengebiet) fan 'e Yndo-Jeropeänen oanmurken. Dêrwei soene hja har fan it fjirde milennium f.Kr. ôf ferspraat hawwe oer Jeropa, it Heine Easten en it Yndiaaske subkontinint. Dit wurdt de Kurgan-hypoteze neamd, en waard foar it earst foarsteld troch de Litousk-Amerikaanske archeologe Marija Gimbutas, yn 'e jierren fyftich fan 'e tweintichste iuw. Dêrby wurdt oannommen dat it tiidrek dat it Proto-Yndo-Jeropeesk sprutsen waard, oant rûchwei 3500 f.Kr. rûn, doe't dy taal útinoar foel yn in tsiental dochtertalen (lykas it Proto-Germaansk en it Proto-Keltysk) dêr't neitiid de ûnderskate Yndo-Jeropeeske taalkloften (lykas de Germaanske talen en de Keltyske talen) wer út fuortkamen.
Wannear't it Proto-Yndo-Jeropeesk sels ûntstien is, dat is noch altyd ûndúdlik, krekt as út hokker taal oft it ûntstien is. Dàt it út in oare taal fuortkommen wêze moat, dat is wis, want gjin taal ûntstiet út it neat, dus ek Proto-Yndo-Jeropeesk net. De swierrichheid sit him deryn dat men dêrfoar safier werom yn 'e tiid moat, dat der gewoan gjin brûkbere bewizen te finen binne – itsij taalkundige, itsij archeologyske – om in teory te ûnderstypjen. Net dat wittenskippers har dêrtroch tsjinhâlde litten hawwe om teoryen te formulearjen. Sa oppenearre de Britske archeolooch Colin Renfrew yn 1987 syn Anatoalyske teory, dy't hawwe wol dat de út it Proto-Yndo-Jeropeesk fuortkommen Yndo-Jeropeeske taalfamylje en de útstoarne Anatoalyske taalkloft op ien hichte steane. Ornaris wurdt dy lêste taalgroep, mei as wichtichste taal it Hettitysk, dat yn 'e Aldheid yn Lyts-Aazje sprutsen waard, ýn 'e Yndo-Jeropeeske famylje pleatst, mar Renfrew hold út dat it hjir om in susterrelaasje gie ynstee fan om in mem-dochterrelaasje. De oertaal fan 'e beide kloften, dat dus de taal wêze soe dêr't it Proto-Yndo-Jeropeesk fan ôfstamme, neamde er it Proto-Yndo-Hettitysk. Refrew syn teory is lykwols fier fan algemien akseptearre.
Oare taalkundigen hawwe oerienkomsten tusken de Yndo-Jeropeeske talen en oare grutte taalfamyljes socht, en hawwe op grûn fan harren teoryen hypotetyske taalfamyljes gearstald. De bekendste dêrfan is de saneamde Nostratyske taalfamylje, dy't yn 1903 foarsteld waard troch de Deenske taalkundige Holger Pedersen. Behalven de Yndo-Jeropeeske talen soene dêrta ek hearre moatte: de Afro-Aziatyske, Dravidyske, Oeralyske, Altayske en Súdkaukazyske talen. Neffens dizze hypoteze soe it Proto-Yndo-Jeropeesk dus ûntstien wêze út it Proto-Nostratysk. De Nostratyske teory is lykwols tige kontroversjeel, krekt as de soartgelikense Jeraziatyske teory fan Joseph Greenberg en de Proto-Pontyske fan John Colarusso. Dat wol net sizze dat dy teoryen net op wierheid berêste kinne; der binne allinnich gjin stekhâldende bewizen foar.
Pinning (munt)
Yn Fryslân binne nei alle gedachten yn de 9e en 10e iuw imitaasjes fan pinningen makke, mar de earste dúdlik Fryske pinningen komme út de 11e iuw. Se binne slein troch de Brunswykske greven Bruno en Egbert. Dizze munten fan mear as ½ gram waarden fersprieden troch de hannel en binne by tûzenen fûn yn it Eastseegebiet. Yn de 12e iuw sakke de hannel yn en waarden inkeld noch pinningen fan ¼ gram slein, meastentiids sûnder lêsbere omskriften dy't inkeld yn Fryslân weromfûn binne.
Proto-Yndo-Jeropeesk
Taalkundige skaaimerken
Saakkundigen binne fan tinken dat it Proto-Yndo-Jeropeesk karakterisearre waard troch in yngewikkeld systeem fan wurdmorfology. Sa moatte har ferbûgings foardien hawwe troch de tafoegjen fan bgl. efterheaksels (lykas yn "wa" – "waam" – "waans"), wylst der teffens ablautferskynsels (klankferoarings) foarkamen (lykas yn "rin" – "rûn" of "draach" – "droech"). Fierders wie ek de ferbûging fan haadwurden en de ferfoeging fan tiidwurden tige kompleks.
List fan grytmannen fan Frjentsjerteradiel
List fan grytmannen fan Frjentsjerteradiel fan 1579 oant 1851.
Nomade
200px|thumb|Nomaden yn [[Tibet (gebied)|Tibet]] Nomaden binne minsken of befolkingsgroepen dy't gjin fêst wen- of ferbliuwsplak hawwe. Sy reizgje mei al harren húsrie en fee fan it iene plak nei it oare, faak op 'e siik nei fiedsel en wetter of om harren negoasje te ferkeapjen op de plakken dy't sy oandogge.
Eartiids
Ek de Hunnen en letter de Avaren wienen in nomadysk folk.
De Yndo-Jeropeanen, dy't harren letter yn it Neolitikum stadichoan ferplakke hawwe en likernôch yn de 20e iuw f.Kr. opsplitse yn ferskate rjochtingen, wienen nomaden en fêstigen har as semy-nomaden.
Ballum
thumb|260px|Ryksmonumint oan de Camminghastrjitte Ballum is it lytste doarp op it Amelân, oan de westkant fan it eilân. De namme komt fan de persoansnamme  Balle mei de útgong - um. It doarp hat likernôch 345 ynwenners (2012). Yn it sintrum is in lytse brink mei beammen der om en in frijsteande toer. Dy hearde eartiids wierskynlik by de slotkapel.
Ballum is lykwols it lytste doarp fan it eilân, dochs is it doarp de lokaasje fan it gemeentehûs fan It Amelân.
De Cammingha's
Yn de 15e iuw wennen de Cammingha's hjir, de eardere frijhearen fan it eilân. It slot fan de Cammingha's is yn 1829 ôfbrutsen. Sawat op it âlde stee is yn 1975 in nij gemeentehûs set. Ballum waard derom ek wolris kastielresidinsje neamd. Dêr is eins neat mear fan oer. De grêfstien dy't de grêfkelder eartiids ôfsleat is no de flier fan it lykhúske fan Ballum.
En fierders
Ut de 18e iuw binne noch âlde huzen mei ankerdatearringen bewarre bleaun. De pleatsen litte it boereferline fan it doarp sjen. De buorren fan Ballum binne in beskerme doarpsgesicht. De âlde byldhoude preekstoel yn de herfoarme tsjerke is it besjen wurdich.
Oant de Twadde Wrâldkriich wie der tsientallen jierren lang de feartsjinst tusken Swarte Harne en Ballum. Yn 1940 waard de feartsjinst troch de Duiters fuortset fan de pier fan Holwert ôf nei Nes.
Fleanfjild
Foar needgefallen is by Ballum in lyts fleanfjild oanlein, Ameland Airport Ballum. Soks kin nedich wêze by tichtfriezen fan de Waadsee, by ûngelokken of urginte opname yn in sikehûs. In SAR-helikopter is dan in útkomst. By't simmer kinne ek rûnflechten makke wurde, of oan sweeffleanen en parasprongen dien wurde. It útstapke meitsje nei Tessel of it Dútske Waadeilân Borkum kin ek.
Strjitten
Alle strjitten yn Ballum.
Vickers Vimy
right|thumb|250px|Vickers Vimy Replika, 2005 De Vickers Vimy wie in Britske swiere bommesmiter út de Earste Wrâldkriich en de perioade fuort dernei. It tastel wie militêr súksesfol en letter ek as boargertastel. Yn de perioade tusken de Wrâldoarloggen binne der ferskate lange-ôfstân rekordsflechten (LOF) mei makke, de bekendste is de non-stop Transatlantyske flecht fan Alcock en Brown yn juny 1919. In oare tige bekende LOF mei in 'Vimy' is dy fan de bruorren Ross Smith en Keith Smith dy't 17.912 km fan Austraalje nei Ingelân fleagen krekt ûnder de 136 oeren.
Ferskaat
Streamline hie men yn de begjinperioade fan de loftfeart noch gjin aan fan. De loftwjêrstân fan dy tastellen wie grut. Fan de Vimy waard wol gekjeiend sein dat der 'in ynboude efterút hie', want by in stive tsjinwyn like it hast as stie er stil yn de loft.
Finkebuorren (Sint-Nyk)
De namme komt ek foar as Finkeburen. De namme soe komme kinne fan 'finke' yn de betsjutting fan  minne turf of as eigennamme.
Tjalling van den Bosch
Tjalling van den Bosch (Achlum, 28 juny 1955) wie in krachtsporter en dammer. Hy waard fjouwer kear Sterkste man fan Fryslân en yn 1989 Sterkste Man fan Nederlân. Yn 1990 waard hy sânde yn de wedstriid om Sterkste Man fan de Wrâld. Hy hat it wrâldrekord auto's lûken op syn namme stean mei 18 auto's.
Tjalling is ek aktyf yn de damsport en is dêryn in provinsjale subtopper yn Fryslân. Hij spilet yn de nasjionale kompetysje yn it earste tsiental fan damclub Huzum út Ljouwert. Yn it seizoen 1998/1999 makket hy diel út fan Damclub Rinsumageast út Rinsumageast en helle hjirmei it twadde plak yn de Nederlânske damkompetysje.
Jitiizer
Jitiizer is in Fryske hardrockband oprjochte yn 1991 yn Sint Nyk. Yn 2011 waard de band opheft, mar yn 2013 makke de band in trochstart. De band is ferneamd om harren broeken mei Fryske flagge opdruk.
Oer De Brêge Links en Trije Minuten Foar Healwei Fiven binne nammen wêrûnder Jitiizer ek optredens jout.
Beskriuwing
De groep is 18 augustus 1991 begûn. Der waard keazen om yn it Frysk te sjongen. Yn 1992 behelle de groep it tredde plak by de Lytse priis fan Snits. Yn 1993 waard de earste demo fan de groep opnaam, Hjir Is Der Ol, yn 1996 krige it in ferfolch troch in yn eigen behear produsearre earst kompakt skiif, Fryske Tonger Core. Yn 1998 waard de sjonger fan dat stuit, Martin van der Vlugt, nei in mieningsferskil oer de muzikale kar yn goed oerlis ferfong troch Reade Hendrik Boonstra. In jier letter kaam de twadde kompaktskiif fan Jitiizer út, Skop Kont, dy't neifolging krige mei Kup D (2001), Hjir Is Der Ol (2003), Alles út 'e Kast (2006) en De Nije Friezen (2008). Al dizze kompaktskiven waarden yn eigen behear útbrocht.
Njonken har eigen optredens hat de groep ek meidien oan ferskate muzyktoers en oare muzykprojekten. Sûnt 1993 spilet Jitiizer op in grut ferskaat oan eveneminten yn Nederlân en boude de groep in reputaasje op as in wiere liveband. Jitiizer hat ea trettjin optredens op ien dei dien. De band stie yn it foarprogram fan ûnder oare de BZB, de Heideroosjes, Jovink en de Voederbietels en de Toy Dolls. Yn 2007 wie de groep foar in koart trip nei New York. Yn 2009 binne der tariedings makke foar optredens yn Dútslân, Ingelân en Bonêre.
Op 27 oktober 2009 waard dúdlik dat de groep yn 2010 ophâlde soe te bestean. Op 13 novimber fan dat jier soe yn Sint Nyk it lêste optreden jûn wurde. . Troch omstannichheden hat dit einkonsert plak fûn op 22 jannewaris 2011 en is hielendal fêstlein en te besjen op youtube. Yn 2013 krigen de bandleden lêst fan jokte, dat op 17 maaie 2013 makke Jitiizer by Omrop Fryslân bekent dat se wer los giene.
Jan Wagenaar
thumb|250px|Jan Wagenaar yn aksje. Jan Wagenaar (Skearnegoutum, 19 oktober 1976 ) is in Fryske krêftsporter en de hjoeddeiske Sterkste man fan Fryslân. Yn it deiske libben is Wagenaar reiddekker.
In 2011 is Wagenaar is de tredde Fries dy't de titel Sterkste Man fan Nederlân ynhelle. Syn learmaster Wout Zijlstra helle 10 jier earder, yn 2001, de titel. Op 16 july 2011 mjit Jan Wagenaar syn krêften mei 9 oare Nederlanners en einiget by twa ûnderdielen heech en by trije ûnderdielen as earste. Allinnich it frachtweinlûken giet wat minder, mar hy sit dochs noch yn de middenmoat. It totaal fan de seis ûnderdielen is mear as genôch foar de winst. Wagenaar hellet syn titel ûnder tafersjoch fan hast alle âld-kampioenen, wêrûnder de op dat stuit 74-jierrige Gerard du Prie, de earste Sterkste Man fan Nederlân, yn 1979. Dat wie ta eare fan de 25e edysje fan dit barren.
Bouwepet
thumb|Bouwepet De Bouwepet is in feart yn Tytsjerksteradiel en rint fan besuden Gytsjerk, yn eastlike rjochting, sawat oan de Ottemawei ta. Oan de eastkant komt it wetter út yn De Ryd. It natuergebiet om de Bouwepet is eigendom fan It Fryske Gea. De streamdelle fan de Bouwepet is al yn de lêste iistiid ûntstien. Dit ferklearret ek dat der safolle swerfstiennen yn de grûn sitte. Ut ûndersyk die bliken dat dy stiennen út hiel ferskillende dielen fan Skandinaavje komme.
Yn Mûnein is in geologysk swerfstienmonumint it begjin- en einpunt fan in unyk natuerkuierpaad troch it natuergebiet de Bouwepet yn de Trynwâlden.
Ategrêft
De Ategrêft is en wetter yn Súdwest-Fryslân. De Ategrêft ferbynt de Flakke Brekken mei it Ringwiel. Oan de Ategrêft leit de oan de súdlike ouwer de Kaappolder.
Taj Mahal (muzikant)
thumb|Taj Mahal Taj Mahal, berne as Henry St. Clair Fredericks yn New York op 17 maaie 1942 is in Amearikaanske blues muzikant.
Hy foarme yn 1966 ûnder oaren mei Ry Cooder de groep Rising Sons. Dy gearwurking levere in platekontrakt op mei Columbia Records. Yn 1968 makke hy dêr syn earste solo-album.
De blues foarmet de basis foar syn muzyk, mar ek oare streamingen lykas reggae, Cajun, gospel, Afrikaanske en Karibyske muzyk wurde troch him ferwurke yn syn komposysjes. Taj Mahal is in multy-ynstrumintalist.
Hy krige oant twa kear ta in Grammy foar it bêste blues-album.
Samuel Meyer Isaacs
Samuel Meyer Isaacs (Ljouwert, 4 jannewaris 1804 - New York, 19 maaie 1878) wie in rabbyn.
Syn heit emigrearde út earmoede mei syn húshâlding nei Ingelân. (Neffens de Jewish Encyclopedia soe de heit bankier west hawwe, teminsten neffens de neisieten yn Amearika). Isaacs waard rabbyn yn Ingelân en yn 1839 yn New York. Hy troude yn Londen mei Jane Symmons (1823 - 1884. It waard ien fan de bekendste lieders en publisisten fan it otterdokse joadendom yn Amearika. Hy wie stifter fan it Mount Sinai Hospital yn New York.
Oan de Lytse Tsjerkestrjitte yn Ljouwert is yn 1 novimber 2010 in plakette ûntbleate foar Samuel Isaacs. De plechtichheid waard útfierd troch neisieten fan Isaacs út de Feriene Steaten en Israel.