cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jûba
Jûba (Arabysk: جوبا; útsprekke as: Dzjoeba) is de haadstêd fan de Republyk Súd-Sûdan en ek de haadstêd fan de dielsteat Sintraal Ekwatoria (Al-Istiwa'iyya Al-Wusta), de lytste fan de tsien dielsteaten. Jûba leit sa'n 1200 kilometer besuden de Sûdaneeske haadstêd Kartûm oan de Wite Nyl, dy't op dat plak ek wol Berch-Nyl (Bahr-al-Jabal) hjit.
It War
It War is in buorskip yn de gemeente De Waadhoeke en heart ta de himrik fan Frjentsjer. It War leit noardwest fan Frjentsjer tsjin de beboude kom oan. De wenwyk dêr't er tsjinoan leit krige de namme fan de buorskip, Het War. De namme komt ek foar as War, Wer, Weer en Werum.
Laurentius Knappert
thumb|Laurentius Knappert (1936) Laurentius Knappert (Harns, 7 july 1863 - Leien, 4 juny 1943) wie in modern teolooch.
Knappert waard berne yn Harns dêr't syn heit, Jan Knappert, herfoarme predikant wie. De famylje Knappert kaam fan Skiedam; syn mem wie Emilie Charlotte van Gogh.
Jûba
Skiednis
Yn 1922 kamen in stikmannich Grykske hannelers oan dy't Jûba op de westouwer fan de Wite Nyl stiften. De Griken hienen in goede ferhâlding mei de lânseigen stam, de Bary; sy leinen wat no it sakewyk is oan. De gebouwen dêr't no de Buffalo Commercial Bank, de Nile Commercial Bank, it Paradise Hotel, deNoarske konsul en sa mear húsmanje, waarden oarspronklik troch de Griken set en wiene oant begjin jierren 40 ta de iennichste permaninte gebouwen yn de stêd. thumb|left|Jûba Hotel yn 1936.
Laurentius Knappert
Knappert wie fan 1903 oant 1933 heechlearaar fanwege de Nederlânske Herfoarme Tsjerke yn Leien. Hy krige niget oan de Fryske tsjerkeskiednis doe't er yn Dokkum stie fan 1889 oant 1893. Yn 1893 waard er beneamd yn Assen, dêr't er njoggen jier stien hat.
Jûba
Skiednis
Fan 1899 oant 1956 hearde Jûba by it Ingelsk-Egyptysk Sûdan dat mei it Keninkryk Egypte ûnder ien Britsk bestjoer foel. De Britske hope om Súd-Sûdan by Uganda te foegjen waard op de Jûbakoferinsje yn 1947, dy't de ienwurding fan Noard- en Súd-Sûdan regele, teneate dien. Yn 1955 waard de rebûlje fan súdlike soldaten yn Torit de oanset fan de Earste Sûdaneeske Boargerkriich, dy't oant 1972 duorre hat. Under de Twadde Sûdaneeske Boargerkriich wie Jûba in plak fan strategysk belang dêr't in protte fjochte is.
Laurentius Knappert
Knappert publisearre yn ferskate tydskriften oer godstsjinst en tsjerkeskiednis.
Jûba
Skiednis
Yn 2005 waard Jûba de tydlike sit fan de semy-autonome regearing fan Súd-Sûdan (GoSS), hoewol't earst oan Rumbek tocht wie. Doe't de frede yn it foarútsjoch wie, wreide de Feriene Naasjes (FN) syn oanwêzigens yn Jûba út, oant dan ta hie de FN foar Súd-Sûdan fanút Kenia operearre. Under lieding fan de FN har Office for the Coordination of Humanitarian Affairs, waard it saneamde "OCHA Camp" stifte, dat as basis tsjinne foar in protte FN- en net-gûvernementele organisaasjes.
Demografy
thumb|250px|Klimaatdiagram Jûba
Underwiis
Yn Jûba stiet de âldste hegeskoalle fan Súd-Soedan, de Universiteit fan Jûba. In grut part dêrfan is lykwols yn 1989 nei Kartûm ferhuze fanwege de boargerkriich.
Lânhealrûn
300px|thumb|It Lânhealrûn It lânhealrûn is it healrûn mei it heechste persintaazje lân.
Der binne ferskate manieren wêrop dy omskriuwing útwurkt wurdt: De earste mooglikheid wurdt it meast brûkt as omskriuwing, wylst de twadde de meast-brûkte útwurking is.
Wêr't it lânhealrûn presys leit is net dúdlik, útsein foar de tredde mooglikheid. It is al dúdlik dat Jeropa yn it midden leit, mei dêrom hinne Noard-Amearika en Aazje, útsein fan beide de fierste kusten, mei dêr noch by de dikke "koppen" fan Afrika en Súd-Amearika. Dit jout in healrûn mei likernôch 47% lân. Dat betsjut dat sels op it healrûn mei it heechste persintaazje lân, der hieltyd noch minder lân is as wetter.
Wetterhealrûn
right|thumb|Likernôch it wetterhealrûn It wetterhealrûn is it healrûn mei it heechste persintaazje wetter.
Der binne ferskate manieren wêrop dy omskriuwing útwurke wurdt: De earste mooglikheid wurdt it meast brûkt as omskriuwing, wylst de twadde de meast-brûkte útwurking is.
Wêr't it wetterhealrûn presys leit is net dúdlik, útsein foar de tredde mooglikheid. It is al dúdlik dat it sintrum net fier fan Nij-Seelân lizze sil, mei fierder op it healrûn Austraalje, Antarktika en lytse partsjes fan de oare wrâlddielen, mei útsondering fan Jeropa. Mar fral leit in grut part fan de Stille Oseaan op it wetterhealrûn. Dit jout in healrûn mei likernôch 89% wetter. Dat betsjut dat al is it in healrûn mei wetter, dochs is der hieltyd noch likernôch 11% lân.
Allemastate
thumb|right|300px|Allemastate thumb|right|300px|Allemastate foar de restauraasje yn 1987 thumb|right|300px|Allemastate thumb|right|300px|Allemastate Allemastate of Allema State is de âldst bekend Fryske sealstins yn de buorskip de Wygeast by Aldwâld yn de gemeente Kollumerlân. De stins kin ein 15e iuw boud wêze, mar mooglik al earder. Allemastate is bewenne en net te besjen.
Allema’s
De Allema’s kinne fergelike wurde mei de Phaesma's en de Bama's fan Kollum en de Idema's fan Westergeast, omdat se ek in famylje op de râne fan adel en eigenerfden wienen. Se wienen besibbe oan de famyljes Phaesma en Idema út Kollumerlân, Herbranda en Jeltinga út Bûtenpost, Haersma fan Eastermar en Loma yn Doezum. Nijsgjirrich is dat hjoeddeisk de famylje, dy’t nea eksplisyt as aadlik of as haadlingefamylje oantsjutten waard, yn de 15e iuw yn in goed te ferdigenjen stienhûs wenne mei dikke muorren. Oant yn de 18e iuw fererve de stins yn de famylje Allema, en de yn froulike line dêrút foarkommende Alma fan Idema's.
Earste bewenners
Mooglik is de stins sette litten troch Redmer hear Allema (of syn soan), dy’t omtrint 1495 kastlein of steedhâlder fan Eastbroeksterlân wie (dat letter part wurde soe fan Kollumerlân) fanwege de stêd Grins as gefolch fan it ferbûn fan 1467, mar it is ek goed mooglik dat de stins doe al bestie en syn namme krige fan syn nije eigener. Louw Allema ferstoar yn 1531 op Allema state. Syn soan Eesck Allema hie lân yn Kollum, Westergeast en Aldwâlde en ruile lân mei Hessel Bootsma. Yn 1551 wie hy rjochter yn Kollumerlân; syn dochter Rebs troude mei Bene Buwes fan Jeltinga. Hy liet Allema state blykber net oan syn dochter nei, want letter komt syn broer Sije foar as eigener fan "Alma-state en zathe opte Wygeest". Sije soe om 1567 hinne ferstoarn wêze. Dan wenje Saes Allema en har man Offke Mellema, sekretaris fan Kollumerlân, op "Oldwolde". It stiet lykwols net fêst oft it yndie op Allema state west hat.
17e iuw
Yn 1596 wennet Rinsck Allema, dochter fan Sije, mei har man op de Wygeast, dus frij seker op de state. Hja besiet nei’t skynt in diel fan de state, want it achterhûs fan "Sije Allema-saete en state opte Wygeest" foel yn 1614 by skieding ta oan har soan (út earste houlik) Sije Hayes, wylst it oare diel grif fan har broer Ede Allema wie. Ede Allema wie substitút-grytman fan Kollumerlân, foar it Spaansk bewâld, en tsjerkefâd fan Aldwâld. Foar de skiednis fan Allemastate binne syn dochters Sjuw, Rebs en Thiet fan belang. Thiet boaske mei har (achter)neef Sije Allema. Se wennen yn 1600 en 1620 op Allema. Harren dochter Rebs Allema wie yn 1640 tegearre mei Ede en Ene (Ennius) Harmens Idema, soannen fan Sjuw Allema, eigeneresse fan de state. Yn 1655 kochten Ede en Ene it treddepart yn de state fan de bern fan Rebs. Nei alle gedachten hie Ede gjin bern of is letter troch syn broer útkocht. In soan fan Ene Idema en Elisabeth van Botnia, Hermanus Idema, wie doarpsrjochter en tsjerkefâd fan Aldwâlde. Hy bewenne Allemastate, dêr't hy yn 1698, tegearre mei syn broer Edo Alma fan Idema, eigener fan wie.
18e iuw
Nei Hermanus Idema is Allema wierskynlik net mear troch de eigeners bewenne. Yn 1832 leinen om de buorkerij oan trije siden noch grêften. Yn it foarhûs binne resten fan de eardere stins bewarre. De noardgevel fan it foarhûs is 75 cm dik en bestiet ýt bleekreade kleastermoppen. Op it plak fan it raam yn dizze muorre siet in meter boppe it hjoeddeiske meanfjild in doar. Oan beide kanten fan dizze doar sieten letter tichtmitsele ramen, wêrfan de hoekstiennen noch te werkennen binne.
Sealstins
Fanâlds wie Allema State dus in Midsiuwske sealstins, dêrnei iuwenlang in boerebedriuw en no is it in wenpleats. Hiel lang wie net mear bekend dat it foarhûs fan dizze pleats restanten wienen fan in sealstins en wienen der sels plannen om it ôf te brekken, wêrmei’t Fryslâns âldste foarhûs tsjin de flakte gien wêze soe. De âlde stins is no de wenkeamer fan de pleats, dy’t steand op in hege sânrêch boppe it lânskip útstekt. It útsjoch oer it roerleaze kûlisselânskip is prachtich en it wenjen ekstra rêstich, trochdat de eardere pleats mei de kont nei de dyk ta stiet.
De State
It hûs is ien fan de twa noch besteande sealhuzen yn Fryslân. De oare is Dekemastate yn Jelsum. In sealhûs is in robúste, langwerpige ienkeamerwenning. In pleats is it dus net. De skuorre is der pas inkele jierren letter efter komd. De hjoedddeiske bewenners hawwe fan de oarspronklike ienkeamerwenning wer echt ien keamer makke troch in tuskenmuorre wei te heljen. Oer it hiem rinnend wiist de hjoeddeiske eigener Schelfhout op de foargevel fan syn sa koestere 'stienhûs'. De muorre fan kleastermoppen is hast in meter dik en miskien wol sânhûndert jier âld. De fundearring is ûnderoan sels trije meter breed. Begryplik, want de stins hat oait twa kear sa heech en dus noch folle swierder west. De mopstiennen fan de boppeferdjipping binne nei alle gedachten opnij brûkt by de bou fan de molkenkelder en de skuorre. Yn de midden fan de foargevel sit in smel raam, mar oarspronklik wienen der allinnich in sjitslûf en twa krúsbôgefinsters. Dy binne tichtmitsele, mar de âlde kontoeren binne noch te sjen. De dimpte grêften hat Schelfhout weromkomme litten yn it lânskip. "Allinnich net eksakt op itselde plak, want dan soe der oan iuwen oan húsôffal nei boppen komd wêze".
Restauraasje
thumb|right|300px|Allemastate It is oan boer Ruurd Lieuwes te tanken dat Allema State der noch stiet. Hy kocht de pleats yn 1989 en frege oan in arsjitekt de ferwaarloaze stins op te knappen, maar dy seach der gjin heil yn. Dizze arsjitekt advisearre sloop. Mar Lieuwes lei him der net by del: Hy woe Allema State behâlde. Hy fûn lykwols út dat dizze state net op de Monumintelist stie. Doe is hy dêr efteroan gien mei as gefolch dat der subsydzje ferliend waard foar restauraasje. Spesjalisearre arsjitekten waarden ynskeakele. Tuskenmuorren waarden sloopt, flierren, plafonds en ramen waarden ferfongen, mar de stins bleau yntakt. Inkele jierren lyn waard it lân, op in 100 meter fan de pleats, n flierke fan plavuizen fûn, deselden dy’t ek yn de kelders fan Allema State lizze. De ferhalen geane dat der yn de tiid fan Skier en Fet in ûndergrûnske gong nei Feanwâlden rûn.
Mega Top 30
De Mega Top 30 is in Nederlânske hitparade en in radioprogramma op 3FM. De earste foarrinner fan de hitparade waard útstjoerd op 30 novimber 1963 troch de VARA ûnder de namme Tijd voor Teenagers Top 10. Op 23 maaie 1969 krige Willem van Kooten de mooglikheid de Hilfertsom 3 Top 30 te presintearjen by de VPRO. De earste nûmer ien wie Israelites fan Desmond Dekker & The Aces. Desimber 1970 naam de NOS it programma oer. April 1971 waard Felix Meurders de nije presintator; hy feroare de namme yn de Daverende Dertig. Yn 1974 besleat de publike omrop in nije hitparade op te rjochtsjen, de Nasjonale Hitparade. Wilens acht jier yn de jierren 70 en 80 stjoerde it telefyzjeprogramma TopPop de hitparade út dy't gearstald waard troch auteursrjochte-organisaasje Buma/Stemra, letter troch Intomart. No makket SoundAware de opfolger fan de hitlist, de Mega Top 50, op basis fan ferkeapsifers, downloads, muzykstreamings en merkûndersyk. It programma waard foar de earste kear útstjoerd yn febrewaris 1993. Fan jannewaris 2015 oant ein desimber 2016 waard de Mega Top 50 presintearre troch Barend van Deelen, dêrnei troch Jorien Renkema. Sûnt augustus 2018 is Olivier Bakker de presintator. Yn 2019 waard de hitlist mei 20 plakken ynkoarte en waard it de Mega Top 30.
Russysk-otterdoks kleaster (Himmelum)
thumb|Russysk-otterdoks kleaster fan Himmelum anno 2011 It Russysk-otterdokse kleaster yn Himmelum is in kleaster wijd oan de hillige Nikolaas fan Myra. It kleaster leit oan de Buorren 18 yn Himmelum.
Skiednis en beskriuwing
thumb|left|De [[Ikonostaze fan it kleaster yn Himmelum]] Yn 1999 krige de Russysk-Otterdokse Tsjerke it eardere grifformearde tsjerkegebou yn Himmelum ta foldwaan. It tsjerkegebou waard transformmearre ta in kleaster, dat wijd waard oan de hillige Nikolaas, biskop fan Myra. De Russysk-otterdokse meinskip borduerde dêrmei troch op in tradysje. Yn de midsiuwen stie der yn Himmelum in kleaster, dat stichte wie troch de Benediktinen fan it kleaster fan Sint Odulfus yn Starum. Dat kleaster wie ek wijd oan Nikolaas fan Myra. Op de fûneminten fan it âlde kleaster waard letter de herfoarme Nikolaastsjerke fan Himmelum boud.
Nei de ferbouwing fan de eardere grifformearde tsjerke, dy't yn 1889 boud waard, is it Russysk-otterdokse karakter fan it gebou oan de bûtenside te sjen troch de oanbrochte koepel op de foargevel mei it Russysk-otterdokse krússymboal. Oan de binnenside binne oan de foarkant in hal mei ûntfangstromte foar pylgers en oare gasten, yn 'e midden de kleastertsjerke en oan de efterkant, yn de eardere konsistoarjekeamer, it ferbliuw foar de muontsen.
Yn de tsjerke is in ikonostaze makke, in ikoanewand dy't de skieding foarmet tusken it plak dêr't de leauwigen gearkomme en in alterromte. Nei de otterdokse-tradysje is sa'n alterromte, it alderhillichste, net foar leken tagonklik. De wichtichste ikoanen yn Himmelum binne de ikoaanen fan Kristus, fan de hillige memme Gods fan Kazan, fan de hillige Nikolaas en in fjouwerlûk mei memme Godsikoanen út Poalen. Op inkele fan dizze ikoanen binne yn it Frysk teksten oanbrocht út it evangeelje fan Jehannes.
Sint-Pitertsjerke (Grou)
De Sint-Pitertsjerke is in yn de 13e iuw boude romaanske tsjerke yn it doarp Grou.
Skiednis
De oarspronklik oan de apostel Petrus wijde tsjerke waard yn de 12e iuw boud fan dowestien. De seis traveeën lange tsjerke en it smellere, healrûne koer datearje út de boutiid. Fan de oarspronklike tsjerke is de noardlike muorre it bêste bewarre bleaun. Oan de súdlike kant is noch in bôgefries te sjen, dy't nei alle gedachten fanwegen it ferwaarjen fan it âlde fries yn 'e 16e iuw fernijd waard. It koer is oan de noardlike en eastlike kant fersierd mei in klimmend bôgefries fan dowestien mei dêrûnder kraachstientsjes, dy't mei minske- en bistekopkes dekorearre wiene. thumb|170px|left|Wetsboerd De tsjerke is yn de rin fan de tiid meardere kearen ferhege en feroare en dêrby waard nijer materiaal lykas bakstien brûkt. Ek binne op ferskillende plakken letter gruttere finsters ynbrocht.
Om 't it koer nei de herfoarming in oare funksje krige, waard tusken it skip en it koer in muorre boud. Oant 1832 is dat diel fan de tsjerke brûkt as rjocht- en riedhûs. De finsters yn de koermuorre binne doe ynbrocht. Inkelde fan de gevels binne wer tichtmitsele. Nei 1832 kaam dêr de kosterswente en noch wer letter waard de romte geskikt makke om as konsistoarje te tsjinjen.
De westlike toer is jonger fan datum en stamt út de 14e iuw. De grutte klok yn'e toer waard yn 'e Twadde Wrâldoarloch troch de Dútsers foardere. De hjoeddeiske klok waard yn 1947 getten troch Van Bergen út Midwolda. It tuorke op it koer is 18e-iuwsk. Yn dat tuorke hinget in klok út 1653.
Op in spitsbôgich timpaan yn de toer wurdt skreaun dat yn 1672 trije iken skonken binne troch de doetiidske grytman fan Idaarderadiel, jonker fan Burmania en syn frou. De tekst ferwiist nei it rampjier 1572, wêryn't it lân oerspield waard troch de Frânsen en Britten. De folsleine tekst is:
Ynterieur
thumb|left|170px||Oargel By de restauraasje fan 1992 waard it ynterieur safolle mooglik werom brocht nei de sitewaasje fan foar 1908. Sa krige de 17e iuwske preekstoel preekstoel syn tradisjonele plak werom oan de súdlike muorre fan 'e tsjerke. De muorre ûnder it oargel waard wer weibrutsen sadat dêr romte kaam foar in liturgysk sintrum. Ek waarden de âlde grêven ûnder de houten flier wer foar it ljocht helle.
Oan de westlike muorre hinget in saneamd wetsboerd; oars as de measte wetsbuorden stiet dêr net de tekst fan de Tsien Geboaden op, mar de gearfetting út it evangeelje fan Mattéus en in tekst út it evangeelje fan Jehannes. It boerd waard skonken troch de grytman fan Idaarderadiel, Carel fan Roorda.
Come as You Are
Come as You Are is in nûmer dat oarspronklik opnaam is troch Nirvana yn 1991 en útbrocht op it twadde album fan Nirvana Nevermind út itselde jier. Come as You Are is it tredde nûmer op it album en waard op 2 maart 1992 útbrocht as twadde single fan it twadde album.
Sint-Pitertsjerke (Grou)
Oargel
It oargel komt út de 19e iuw en is makke troch de firma L. van Dam. Yn 2011 waard it oargel troch Bakker & Timmenga restaurearre. Fanwegen de fersakking fan de tsjerke moast de oargelkas wer rjochtset wurde. Ek alle mechaniken binne doe neisjoen en wer yn oarder makke.
Come as You Are
Oer it nûmer
Come as You Are waard skreaun troch Kurt Cobain. Nei it útkommen fan de single yn 1992 waard Nirvana troch de Britske punkband Killing Joke foar de rjochter sleept, om't sy fûnen dat Come as You Are in kopy fan harren nûmer Eighties út 1984 fan it album Night Time wie.
Sint-Pitertsjerke (Grou)
Nachtmielsulver
Andries Roorda en syn frou Nolkje fan Heloma skonken in sulveren nachtmielskaal. Op de skaal stiet te lêzen:
Come as You Are
Oer de fideoklip
De fideoklip waard regissearre troch Kevin Kerslake, dy't letter mear fideo's foar Nirvana regissearre, mar ek Pantera's fideo foar "This Love" makke. Nirvana keas foar regisseur Kerslake fanwegen syn ympresjonistyske styl. Yn de fideoklip wurde bylden fan de band en ferwizingen nei de albumomslach fan Nevermind en fallend wetter mei-inoar mjukse.
Oder-Spree
Oder-Spree is in bestjoerlik distrikt yn de Dútske dielsteat Brandenboarch en hat 182.798 ynwenners. It waard oprjochte yn 1993.
Geografy
De lânkring grinzget yn it noarden oan de lânkring Märkisch-Oderland en de stêd Frankfurt oan de Oder, yn it suden oan de lânkring Spree-Neiße, oan it suden en it sudwesten oan de lânkring Dahme-Spreewald en oan it westen oan Berlyn. Yn it easten dielt de lânkring Oder-Spree de lânsgrins mei Poalen.
Stêden en gemeenten
Nei de gemeentelike weryndieling fan 2003 bestiet Oder-Spree út 37 gemeenten, werfan 7 stêden (tusken heakjes it ynwennertal fan 2021).
Skaken
thumb|right|Keunststof standert skaakstikken, Fan links ôf: wyt kening, swart toer, swart dame, wyt pion, swart hynder en wyt loper thumb|right|19e iuwske Sineeske skaakstikken, [[ivoar]] Hoewol't skaken in oantsjutting is foar in groep besibbe boerdspullen, beskriuwt dit artikel benammen it westersk skaken, in strategysk boerdspul foar twa spilers. De offisjele namme neffens de FIDE fan dit westersk skaken is it skaakspul. It is strategysk omdat de spilers safolle spylmooglikheden hawwe dat it faak ûnmooglik is de konsekwinsje fan elke set te oersjen, sadat ynsicht, ûnderfining en moed de setkeuze mei bepale.
Oarsprong en skiednis
De oerfoarm fan it skaakspul is tûzenen jierren âld, wêrtroch't der net folle bekend is oer it ûntstean en de ierste skiednis. It wurd skake komt fan it Perzyske wurd shāh, dat kening betsjut. De term skaakmat is in fernederlânsking fan it Perzyske shāh māta, dat betsjut: de kening sit yn in mûklaach of de kening is ferslein.
De hjoeddeiske foarm fan it skaakspul ûntstie oan de ein fan de 15e iuw yn Frankryk, doe't de dame mei de hjoeddeiske machtige mooglikheden har yntree die. Dêrom wurdt skaken ek wol in keninklik spul neamd. Tefoaren wie de dame of keninginne in frijwat beheind en swak stik. Al healwei de tweintichste iuw waard oppere dat it skaakspul mooglik út Sina stamt en de lêste tiid geane wer stimmen op dy't de oarsprong fan t skaakspul dêr of yn Oezbekistan pleatse.
Dichter
right|thumb|Stânbyld fan [[Guido Gezelle yn Brugge, makke troch Jules Lagae.]] In dichter of (wat âldfrinzich) poëet, is in skriuwer fan poëzij (gedichten). In skriuwer fan lietteksten of lietsjeskriuwer wurdt faak ek wol in tekstdichter of in songwriter neamd.
Hoewol't elke skriuwer fan in gedicht oantsjutten wurde kin as de "dichter" fan dat wurk, wurdt net eltsenien dy't ea in gedicht publisearre hat automatysk ta de beropsgroep fan de dichters rekkene. Dat jildt allinnich foar dy skriuwers fan wa't de gedichten de haadmoat fan harren literêre produksje foarmje; prozaïsten dy't sa no en dan in gedicht skriuwe binne "skriuwer". Faak klinkt yn it takennen fan it predikaat "dichter" ek in kwaliteitsoardiel troch: at der yn literêre fermiddens oer "dichters" praten wurdt, giet it perfoarst net oer sneinsdichters.
Tunis
Tunis (Arabysk: تونس Tūnis) is de haadstêd en grutste stêd fan Tuneezje.
Geografy
De stêd leit yn it uterste noarden fan it lân, oan de Middellânske See. Krekt bûten Tunis lizze de oerbliuwsels fan it âlde Kartago, de eartiids Foenysyske- en Romeinske stêd.
Tunis leit oan it Tunismar, (de baai fan Tunis).
Skiednis
Tunis hjitte eartiids yn de klassike âldheid Kartago. Neffens in Romeinske leginde waard de stêd stiften troch Foenysyske koloanisten yn 814 f.Kr. ûnder keningin Elissa. De Foenysyske delsetting ûntwikkele him ta in rike stêd en waard in macht fan betsjutting yn it Mediterane gebiet. In konflikt mei de Grykske stêd Syracuse ûntaarde yn it tal oarloggen mei de Romeinen. Hannibal's ynvaazje fan Itaalje yn de Twadde Punyske Oarloch late ta in Kartaagske oerwinning en wie in serieuske bedriging foar de Romeinske hearskippij oer Itaalje. Uteinlik wie Kartago de swakkere partij en ferlear de slach. Nei de Tredde Punyske Oarloch waard Kartago troch de Romeinen yn 146 f.Kr. ferneatige. Mar de Romeinen werbouden de stêd en de stêd soe ien fan de trije grutste stêden wurde fan it Ryk en haadstêd yn it tiidrek fan de Fandalen oant it foar in twadde kear ferneatige wurde soe troch de Arabieren yn 698.
Op 30 augustus 1270 fûn der in slach plak (de Slach by Tunis) tusken de Moaren en Fryske krúsfarders. De krúsfarders wienen ûnderweis nei it Hillige lân en rekke tidens in opûnthâld yn gefjocht. De slach waard troch de Friezen wûn.
Kultuer
left|thumb|Antonius Pius Termen, Kartago Fan de Romeinske oerbliuwsels binne benammen de termen (baden), de greven, amfiteater en de restanten fan it akwadukt it besjen wurdich.
Lykas in protte tsjintwurdige Arabyske stêden docht Tunis wat arsjitektuer oanbelanget sawol âlderwenst as modern oan. It âldere part fan de stêd wurdt de medina neamd, (Medina betsjut gewoan stêd yn it Arabysk).
Hiel nijsgjirrich om te besjen is de souk Bab-el-Bahar dy't rekkene wurdt ta ien fan de moaiste fan Noard-Afrika. Eltse ambacht hat hjir syn eigen stek, sadelmakkers, parfumers, tapijthannelers, koperslaggers, juwelenhannelers, pottenbakkers ensf. Een oriëntaals handelsleven met specifieke geuren, een warboel van kreten en een rijk palet van kleuren. En daarbovenuit steekt de 44 meter hoge minaret fan de moskee dy't út de 8e iuw stammet. Tsjinoer it Dar Hoessein-paleis (mei museum foar islamityske keunst) stean de moskeeën El-Ksar en de Kasba mei de fraaie minaretten (út 1200). Net alle moskeeën binne frij tagonklik. De Moarske styleleminten oerhearskje.
Wetterskip Marne-Middelsee
thumb|80px| It wapen fan Marne-Middelsee It Wetterskip Marne-Middelsee wie ien fan de wetterskippen dy't 1997 yn Fryslân ûntstie by de twadde grutte wetterskipsfúzje. Yn 2004 binne de lêste fiif wetterskippen opgien yn it Wetterskip Fryslân.
Tunis
Musea
Yn it Bardomuseum, ûnderbrocht yn it eardere Bardo-paleis is in museum ynrjochte mei in unike tentoanstellink fan Romeinske mozaiken, modellen fan wichtige ruïnes, Foenysyske fynsten, Romeinske sarkofagen ensf. byinoar brocht yn wol 30 sealen.
Wetterskip Marne-Middelsee
It wetterskip bestie út de eardere wetterskippen Wetterskip It Marnelân en Wetterskip De Middelsékrite. It kantoar wie yn Boalsert.
Tunis
Oar
Tunis hat in ynternasjonaal fleanfjild en fanút de haven binne fêste fearferbiningen nei Trapany op Sisylje, Itaalje. De stêd beskikt ek oer in universiteit.
Wetterskip Marne-Middelsee
Pé Miedema wie de lêste foarsitter fan it wetterskip fan 1997 oant en mei 2003.
Tennis op de Olympyske Simmerspullen 1908
200px|thumb|right|Tennis tidens de spullen fan Londen 1908
De Olympyske Simmerspullen 1908, ek wol de IVe Olympiade neamd waarden yn 1908 yn Londen, Grut-Brittanje hâlden. It tennis waard hâlden yn it All England Lawn Tennis and Croquet Club, better bekind as it Wimbledonstadion.
All England Lawn Tennis and Croquet Club
De All England Lawn Tennis and Croquet Club waard oprjochte yn 1868 oprjochte as de All England Croquet Club, oan de Worple Road yn Wimbledon. Fanôf 1877 begûn hja mei tennissen en waard de namme feroarre yn All England Lawn Tennis and Croquet Club. Yn 1882 waard Croquet út de namme skrast, om't tennis no de haadaktiviteit wurden wie. Sân jier letter waard it Croquet toch wer opnaam yn de namme, fanwege sentimentele redenen. Yn 1908 waard der op it Centre Court fan de club it Olympyske Tennis Toernoai hâlden. Yn 1922 ferhuzze de All England Lawn Tennis and Croquet Club nei de Church Road. It eardere Centre Court fan de club oan de Worple Road wêr't yn 1908 de Olympyske tennissers spilen wurdt hjoed-de-dei brûkt troch de Wimbledon High Scool.
Lytse paazjes
De lytse paazjes (Theclinae) binne in ûnderfamylje yn de famylje fan de reachwjukflinters (Lycaenidae).
Ivan Sjisjkin
thumb|right|Ivan Sjisjkin. Portret troch [[Ivan Kramskoj.]]
Lytse paazjes
De lytste paazjes hawwe faak sturtsjes oan de efterwjukken. De wyfkes hawwe faak opfallende spegels op de wjukken. De Lytse Paazjeflinterss oerwinterje faak as aai. De flinters libje meastal byelkoar yn groepen yn strewellen of beammen.
Ivan Sjisjkin
Ivan Ivanovitsj Sjisjkin (Russysk: Иван Иванович Шишкин) (Jelaboega (Tatarstan), 13/25(*) jannewaris 1832 - 8/20(*) maart 1898) wie in Russysk lânskipsskilder. Hy hearde ta de groep fan de Swalkers.
Lytse paazjes
A-B
right|thumb|[[Eamelpaazje (Acrodipsas cuprea)]]
Ivan Sjisjkin
Nei it gymnasium fan Kazan, studearre Sjisjkin earst oan de Moskouske skoalle foar skilderkeunst, byldhoukeunst en arsjitektuer. Nei fjouwer jier gie er fierder oan de Keizerlike Akademy fan de Keunsten yn Sint-Petersburch, dêr't er yn 1860 ôfstudearre, cum laude en mei in gouden medalje. Yn 1865 waard Sjisjkin beneamd ta lid fan de Akademy, en letter waard er professer fan 1873 oant 1898.
Lytse paazjes
E-F
right|thumb|[[Prommepaazje (Fixsenia pruni)]]
Ivan Sjisjkin
Sjisjkin hat in skoft yn Switserlân en Dútslân wenne, betelle fan in beurs fan de Akademy. Doe't er werom yn Ruslân kaam, sleat er him oan by de Swalkers. Sjisjkin is ferneamd wurden troch de romantyske boskgesichten, somtiids mei boartsjende jonge bearen, dy't er skildere hat.
Lytse paazjes
H-J
right|thumb|[[Ametistpaazje (Jalmenus icilius)]]
Ivan Sjisjkin
(*)Noat: de earste datum is neffens de Juliaanske kalinder, dy't jilde oant de Oktoberrevolúsje fan 1917; de twadde datum is de datum sa't dy no wêze soe neffens de Gregoriaanske kalinder.
Lytse paazjes
O-P
right|thumb|[[Koperpaazje (Paralucia pyrodiscus)]]
Ivan Sjisjkin
Ferskaat
It skilderij "Moarntiid yn it dinnebosk" is yn de Sowjet-Uny fral bekend wurden nei't it ôfbyld wie op de ferpakking fan in populêre sûkelarjefersnapering.
Henk Groot
Hendrik (Henk) Groot (Zaandijk, 22 april 1938 – Saandam, 11 maaie 2022) wie in Nederlânske fuotballer dy't as oanfaller spile. Yn 1954 makke er syn debút foar it alvetal fan ZVV Zaandijk. Dêrnei spile er efterinoar foar IJ.V.V. Stormvogels, AFC Ajax en Feyenoord. Tusken 1960 en 1969 spile Groot 39 Interlands foar it Nederlânske alvetal en makke tolve goals.
Groot ferstoar op 11 maaie 2022 yn de âldens fan 84 jier yn in fersoargingshûs yn Saandam.
Fermanje fan Holwert
De Fermanje fan Holwert is in monumintaal tsjerkegebou yn Holwert.
Skiednis
thumb|left|De earste stien yn de fermanje mei de nammen fan Hessel Jans Hesseling en Jan Gerlofs Jensma'' Al yn 1563 wie der in groep menisten yn Holwert. Leenaerd Bouwens doopte yn dat jier 67 gemeenteleden en yn de tiid fan 1568 oant 1582 167 leden.
Yn 1692 waard der in tsjerkegebou oan de Keningsstrjitte yn gebrûk nomd. It hjoeddeiske tsjerkegebou is fan 1850. De foarside hat in neoklassisistysk oansjen mei in wyt beplastere gevel en op ioanyske pilasters. De efterlizzende tsjerke is fan bakstien en net beplastere. De earste stien waard yn 1850 troch Hessel Jans Hesseling en Jan Gerlofs Jensma lein. Beide manlju ferstoaren inkele jierren letter, efterelkoar 77 en 78 jier âld.
Yn de perioade foar de bou fan de tsjerke wie Marten Martens predikant fan de meniste gemeente. Hy stie mear as 50 jier yn de gemeente fan 1798 oant 1849. It jier nei it einigjen fan syn funksje waarden der yn syn gemeente twa nije fermanjes boud, yn Holwert en yn Ternaard. Hy ferstoar twa jier letter yn 1852.
De tsjerke is erkend als ryksmonumint.
Oargel
It oargel waard yn 1906 boud troch Bakker & Timmenga. It ynstrumint hat njoggen registers, ien manuaal en in oanhongen pedaal.
Fenetsjaanske Skoalle
De Fenetsjaanske Skoalle (Nederlânsk: Venetiaanse School) wie in streaming fan komponisten yn de renêssânse dy't yn de perioade fan sawat 1550 oant 1610 yn Feneetsje wurken. De earste komponist út dy skoalle wie de Flaming Adriaan Willaert. Wichtige komponisten fan letter wiene Cypriano de Rore, Claudio Merulo, Andrea Gabrieli, Giovanni Gabrieli en Claudio Monteverdi.
Nei de dea fan Paus Pius X en de Sacco di Roma waard de kulturele betsjutting fan Rome minder en waarden oare Italjaanske stêden, dêr't Feneetsje ien fan wie, wichtiger. De grutte romte fan de San Marcobasilyk frege in hiel oare wize fan komponearjen as de polyfoane styl fan de Franco-Flaamske skoalle. Fierder easke it konsylje fan Trinte in goede fersteanberens fan de muzyk, wat ek in beheining foar de polyfoane styl wie. De kompisten begûnen te eksperimintearjen mei de romte fan de San Marcobasilyk en stelden meardere koaren en groepen ynstrumintalisten op ferskate plakken yn de tsjerke op. Dêrtroch ûntstie it foar de Fenetsjaanske muzyk sa wichtige skaaimerk mearkoarigens mei cori spezzati. Foar it earst yn de skiednis fan de westerke muzyk begûnen no ek dynamyk (lûdssterkte) en klankkleur in rol te spyljen yn de komposysje (tink bygelyks oan it ferneamde Sonata pian e forte fan Giovanni Gabrieli). Ek spile de Fenetsjaanske skoalle in wichtige rol yn de emansipaasje fan de ynstrumintale muzyk, dy't him oant dan ta amper fan de fokale muzyk ûnderskate.
De Fenetsjaanske skoalle hie in grutte ynfloed op de iere barokmuzyk yn hiele Jeropa. Foaral út Dútslân wei setten in soad komponisten op Feneetsje ta om dêr les te nimmen. De bekendste dêrfan is Heinrich Schütz, yn syn wurk is de ynfloed fan de Fenetsjaanske dûbelkoarigens dúdlik te hearren.
Martin Martin
Martin Martin (Skotsk-Gaelysk: Màrtainn MacGilleMhàrtainn) (ûnder Duntulm, Isle of Skye – Londen, 9 oktober 1718) wie in Skotsk skriuwer dy it meast bekend waard mei syn wurk A Description of the Western Islands of Scotland (1703; twadde edysje 1716). Dat boek is fral fan belang fanwege syn ynformaasje oer de Sint Kilda-arsjipel. Martin brocht in besite oan St Kilda yn 1697 en syn reisferslach waard ek al it jier dêrnei publisearre ûnder de titel A Late Voyage to St Kilda (1698).
Libben
Martin studeaare ôf oan de Universiteit fan Edinboarch yn 1681. Oer syn libben dêrnei is net folle bekend, útsein dat er him yn 1710 ynskreau oan de Universiteit Leien, dat er dêr ôfstudearre as doktor yn de medisinen (MD) en him neitiid nei wenjen sette yn Londen en dêr bleau oant syn dea. Hy bleau frijfeint en stoar of an Asthm yn Knightsbridge op 9 oktober 1718.
Sawol Samuel Johnson as James Boswell liezen syn boek en namen in eksimplaar mei op harren ferneamde reis fan 1773. Johnson wie fan betinken dat it Martin net slagge wie om de mear nijsgjirrige kanten fan it libben yn dy tiid fêst te lizzen; hy suggerearre dat Martin gjin aan hie fan it grutte ferskil yn sosjale struktueren fan de Westerske Eilannen en it libben op oare plakken.
Their plenty of Corn was such, as dispos'd the Natives to brew several sorts of Liquors, as common Usquebaugh, another call'd Trestarig, id est Aquavitae, three times distill'd, which is strong and hot; a third sort is four times distill'd, and this by the Natives is call'd Usquebaugh-baul, id est Usquebaugh'', which at first taste affects all the Members of the Body: two spoonfuls of this last Liquor is a sufficient Dose; and if any Man exceed this, it would presently stop his Breath, and endanger his Life. The Trestarig and Usquebaugh-baul, are both made of Oats.
Arkansas (rivier)
De Arkansas is in rivier yn de Feriene Steaten. It is in sydrivier fan de Mississippy, de twadde nei lingte fan it Mississippy-Missoury systeem.
De Arkansas hat har boarne ûnder Leadville, yn Kolorado, yn de Rocky Mountains en streamt dêrnei troch de steaten Kansas en Oklahoma nei Arkansas dêr't sy yn de Mississippy útmûnet. De totale lingte fan de rivier is 2334 km; it is op trije nei de langste rivier fan de FS is. Belangrike stêden oan de Arkansas binne Wichita(Kansas), Tulsa (Oklahoma) en Little Rock (Arkansas).
De Arkansas waard foar it earst troch Europeeske ferkenners sjoen doe't lju fan de Coronado-ekspedysje fan 1541 de kontreien besochten. Jacques Marquette joech de rivier har namme. Tusken 1819 en 1846 wie de rivier foar in part de grins tusken de Feriene Steaten en Meksiko.
Anikka Albrite
Anikka Albrite, echte namme: Thrace Ardith Allen (Denver, 7 augustus 1988), is in Amerikaansk neakenmodel, stripper en pornografysk aktrise en earder model fan mingd Frânsk-Tsjechysk-Dútsk-Deensk etnysk komôf. Har artystenamme wurdt ek wol mistavere as Anikka Albright, wylst har foarnamme op ferskate manearen ferhaspele wurdt, as "Annika", "Anika" of "Annikka". Neffens har offisjele opjefte is Albrite 1.68 m, mei in gewicht fan 57 kg en kupmaat 34B.
Libben en karriêre
Anikka Albrite is hikke en tein yn Denver, yn 'e steat Kolorado. Nei de middelbere skoalle folge hja in stúdzje mei biology en bedriuwsmanagement as dûbele haadfakken, en behelle hja bachelorstitels yn beide. Nei har stúdzje wurke Albrite yn in klinyk en as model yn 'e reklamebrâns.
Yn 2011 stapte Albrite oer nei de Amerikaanske pornoyndustry en joech se har op as aktrise by it foaroansteande agintskip OC Modeling, dat ûnder de reek fan Los Angeles leit). Har debút yn in pornografyske film makke se yn oktober fan datselde jier. Yn 2013 hie se foar it earst anale seks foar de kamera, yn 'e film Anikka, mei akteur Mick Blue, dêr't se doedestiden yn har priveelibben ek in relaasje mei hie. Albrite waard al rillegau tige populêr. Yn 2013 stie se yn it tydskrift LA Weekly op in list fan tsien pornoaktrises "dy't de folgjende Jenna Jameson wêze kinne soene". Yn 2014 stie se yn 'e top 12 (The Dirty Dozen) fan 'e populêrste pornostjerren, dy't gearstald wie troch de stjoerder CNBC.
Neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) hat Albrite sûnt 2011 yn mear as 200 pornofilms spile, û.m. foar sokke foaroansteande Amerikaanske labels as Pure Play Media, Adam & Eve, Jules Jordan Video, Evil Angel, Vivid Entertainment, Hustler Video, Elegant Angel, Wicked Pictures, New Sensations, Digital Playground, Digital Sin, West Coast Productions, Third Degree Films en Devil's Film. Ek hat se wurke foar de Dútske studio Magmafilm en foar Amerikaanske pornosites as Reality Kings, Brazzers en Muffia. Yn 2014 wûn se trije prestizjeuze AVN Awards (de Oskars fan 'e pornowrâld).
Briltil
thumb|275px|Fearhûs Briltil: doe't it noch in Italjaansk restaurant/doarpshûs wie.
De Briltil is in brêge (tille) oer it Hoendjip, justjes westlik fan Súdhorn yn de provinsje Grinslân. De brêge is neamd nei de krite de Bril (bril betsjut: sompich lân) noardwestlik fan de brêge.
Yn de rin fan de tiid is der in doarpke ûntstien by de tille, dat wilens yn de jierren 70 deun opnaam is yn it útwreidzjende Súdhorn. Briltil waard lykwols gjin wyk fan Súdhorn en hold de eigen namme (en plaknammebuorden). Briltil hie 449 ynwenners op 1 jannewaris 2012. Yn 2002 fierde Briltil it 400-jierrich bestean.
Briltil wurdt trochsnien fan it Hoendjip dat oant yn de jierren '30 fan de 20e iuw de wichtichste farrûte tusken Grins nei Fryslân wie. Dêrtroch ûntstie der wat yndustry op dat plak, in pear mûnen, in skipswerf en letter in belangrike molkfabryk. Mei it oanlizzen fan it Van Starkenborghkanaal wie it Hoendjip net langer fan belang en naam de drokte yn it doarp ôf. It molkfabryk is it lêst sloopt yn 2003 en moast romte meitsje foar nijbou.
Yntiids hat de beropsfeart syn plak ôfstien oan de plezierfeart, wat laat hat ta de oanlis fan in jachthaven by Briltil. It âld fearhûs is doarpshûs anneks horekagelegenheid.
Betizing
De wite draaibrêge oer it Hoendjip wurdt meast de Briltil neamd. Feitlik is dat net sa, want de wiere Briltil, in fêste brêge, leit dêr neist oer de opfeart dy't yn it djip útkomt. De wite brêge hjit Brildraai. De Briltil is boppedat âlder as de Brildraai.
Noardhorn
Skiednis
Noardhorn bestjut 'noardlike herne' en ferwiist nei de rin fan in balstienliemrêch, dy't yn it Saaleglasiaal foarme waard en op it plak in knik makket. Op dy sânrêch leit it doarp. Op in twadde knip, efkes súdliker, ûntstie it doarp Súdhorn.
De oarsprong fan it doarp is ûndúdlik. De iennige argeologyske fynst is in striidhammer. De lokaasje lei lang isolearre yn in sompich gebiet, dêr't ek de Lauwerssee noch stikken fan weisloech. Wol wiene der delsettings op it tichtebylizzende eilân Humsterlân. De âlde grins tusken Noardhorn en it Humsterlân waard troch de Alde Rijt foarme. Muontsen fan de kleasters Jeruzalim en it Kusemer kleaster en oare lâneigners leine de earste diken yn it gebiet om it doarp hinne oan. Doe ûnstie der ek bewenning. Bekend is dat om 1280 hinne de tsjerke boud waard. Ien fan dy diken wie ek in wichtige hearwei tusken Fryslân, de Ommelannen en Grins.
Foar doarpen lykas Noard- en Súdhorn oan dy hearwei hie dat fan gefolgen dat de bewenners geregeldwei lêst hienen fan plonderjende manlju. Oant yn de 15e iuw hearsken lokale haadlingen oer harren eigen gebieten. De macht fan dy haadlingen ferskilde, mar yn Noardhorn rikke dy net fierder as it doarp. Fanút harren stiennen hûzen hiene de haadlingen striid meiïnoar; yn de 14e en 15e iuw wie it gebiet tusken de Sudersee en de Jade ynset yn de striid tusken Grins, dy't it rêstich hâlde woe en besocht it allinnerjocht op it steapelrjocht te hâlden, en de greve fan Hollân en in tal East-Fryske haadlingen en fetes tusken Skieringers en Fetkeapers. Nei't de greve fan Hollân yn 1398 oer de Lauwers teach joech dy Noard- en Súdhorn en Humsterlân oan syn fertrouweling Pieter Reinerssoan as lien. Hy moast it lykwols wer opjaan en fan ruten spylje, dat it lienhearskip stelde net in soad foar.
Om 1780 hinne stie yn Nordhorn in boarch dy't ynearsten 'Wolders' hiet en letter Noardwyk. By de boarch hearde ek in bosk fan 700 iken en boeken. It bosk waard yn 1852 kapt.
Noardhorn waard yn 1808 in selstannige gemeente, sûnt 1 jannewaris 2019 falt it doarp ûnder de gemeente Westerkertier.
Windhoek
thumb|upright=1.60|Stedsdielen fan Windhoek Windhoek (Ingelsk en Afrikaansk: Windhoek, Dútsk: Windhuk) is de haadstêd en it politike en ekonomyske sintrum fan de Republyk Namybje. De stêd leit yn de midden fan it lân en it ynwennertal yn 2011 wurdt rûsd op sa'n 450.000. De namme is ôflaat fan Winterhoek, de pleats dêr't Nama-lieder Jonker Afrikaner berne is.
De iennige ynternasjonale lofthaven fan Namybje, Hosea Kutako International Airport, leit 45 kilometer bûten Windhoek.
Stedsdielen
Windhoek hat neist it sintrum Central noch 30 stedsdielen:
Oer de namme
De omkriten fan Windhoek wienen fanâlds bekend om har waarme wellen. Windhoek wie oarspronklik bekend ûnder twa nammen: Ai-Gams (KhoiKhoi foar Waarme Boannen) en Otjomuise (Herero foar Plak fan Steam). Wierskynlik waard de stêd fan no ferneamd nei it Windhoekberchtme by Tulbagh yn de eartiidske Nederlânske Kaapkoloanje troch kaptein Jan Jonker Afrikaner, dy’t him yn gebiet fêstige fanwege it altiten oanwêzige wetter. Hy en syn folk fêstigen har yn it gebiet dêr’t no de bûtenwyk ''Klein Windhoek’’ is.
De koloniale tiid
Neidat de Nederlanners de Kaapkoloanje oan de Britten ôfstean moasten, groeide it omtinken foar it gebiet. De Walfiskbaai, dy't troch de Nederlanners earder ferlitten wie, waard yn 1878 it earste part fan it Namybje fan no dat kolonisearre waard. De haven waard bestjoerd út de Britske Kaapkoloanje wei, it efterlân wie doe noch net opeaske oant de opgong meitsjende grutmacht Dútslân, dat ek graach koloanjes hawwe woe, it each derop falle liet. Yn 1884 rôp Dútslân it protektoraat Súdwest-Afrika út. Yn 1890 waard in legerienheid (Schutztruppe) ûnder befel fan majoar Curt von François nei Windhoek stjoerd. It Dútske garnizoen yn Windhoek makke har in buffer tusken de geregeldwei bestridende Nama en Herero.
Nei 1907 ûntjoech Windhoek him hurder. Ut binnen- en bûtenlân lutsen doe minsken nei de stêd, meast út Dútslân en Súd-Afrika (benammen Afrikaners). Dêr ûntstienen bedriuwen oan de Kaiser Strasse (no Independence Avenue) en tsjin de hichten om de stêd waard ek boud. Opfallend binne de trije pittoreske kastieltsjes dy't set waarden.
Ein fan Europeeske macht
Troch de Earste Wrâldkriich kaam der in ein oan it Dútske koloniale tiidrek. Op fersyk fan it Feriene Keninkryk waard Windhoek yn maaie 1915 besetten troch it Súd-Afrikaanske leger en fiif jier lang waard de stêd troch militêren bestjoerd. Dy besetting joech in soad striderij yn Súd-Afrika omdat de rjochtse en konservative Boeren net fjochtsje woenen tsjin bruorrelân Dútslân. De Dútsers binne nammentlik nei de Nederlanners de grutste groep foarfaars fan de Nederlânsk sprekkende (pree-Afrikaanske) blanken. De Boeren fjochten leaver tsjin de Britten, de tradisjonele fijân fan de Slach om Muizenberch, de Slach om Blauberch en de twa Boerenoarloggen. Yn de jierren dêrnei stie de ûntjouwing fan Windhoek en Namybje yn it generaal stil. Fan 1928 ôf waard útein set mei it ferhurdzjen fan de diken yn de stêd. Earst nei de Twadde Wrâldkriich kaam de ûntjouwing fan Windhoek wer op gong en ferbettere it ekonomyske klimaat. Nei 1955 waard mei grutte publike projekten begûn, sa as it bouwen fan nije skoallen en sikehuzen.
Haadstêd ûnôfhinklik lân
Sûnt de ûnôfhinklikens fan it lân wurde der yn Windhoek winkelsintra en nije oerheidsgebouwen set. Ta oantins fan de ûnôfhinklikheidsstriid is der justjes bûten Windhoek in grut monumint oprjochte: Heroes' Acre (Íkker fan de helden’). It monumunt is foar 60 miljoen Namibyske dollar (8 miljoen euro) ûntwurpen en boud troch it Noard-Koreaanske bedriuw Mansudae Overseas Projects. Itselde bedriuw boud yn Windhoek in nij ûnderkommen foar de presidint dêr’t de kosten foar op N$445 miljoen (60 miljoen euro) rûsd wurde.
Befolking
Windhoek is in multy-etnyske stêd mei sa'n 450.000 ynwenners. De befolking groeit mei sa'n 4% it jier en bestiet foar 67% út swarten (ferskate Afrikaanske stammen), 17% is kleurling (mei ek in lytse groep Aziaten) en 16% binne blanken (neisieten fan Nederlânske kolonisten (Boeren), Dútsers en Britten).
Taal
De ferskillende befolkingsgroepen sprekke mear as ien taal. Afrikaansk, ûntstien út it Nederlânsk, wurdt it meast sprutsen. Dêrneist kin hast elkenien him rêde yn it Ingelsk en in lytse goep blanken praat ek Dútsk. Fierders wurde ferskate Afrikaanske talen sprutsen.
Ekonomy
Windhoek is it ekonomysk sintrum fan Namybje. Der is in grutte fleisferwurkjende yndustry en in grutte brouwerij. Namibia Breweries brout ferskate soarten bieren, ûnder oaren Windhoek Lager. Dit bier wurdt makke neffens it Dútske Reinheitsgebot.
Famylje (betsjuttingsside)
"Famylje" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
Klaas Heeringa
Klaas Heeringa (Ternaard, 22 septimber 1867 - Bilthoven, 23 desimber 1944) wie in histoarikus.
Heeringa promovearre op Het oude Staveren (1893); wie learaar oan it gymnasium en gemeenteargivaris yn Skiedam (1899), ryksargivaris yn Seelân en Utert (1921-1932).
Offenbach (Landkreis)
Landkreis Offenbach is in bestjoerlik distrikt yn de Dútske dielsteat Hessen en hat 340.114 ynwenners. It distrikt waard oprjochte yn 1938.
Kennebec (rivier)
thumb|right|De Kennebec jusjes besuden [[Bath (Maine)|Bath]] De Kennebec is in rivier yn de steat Maine fan de Feriene Steaten. De rivier is 240 kilometer lang, ûntspringt út it Mooseheadmar en mûnet yn de Merrymeetingbaai, dêr't ek de Androscoggin en fiif lytsere rivieren yn útkomme, oan de Atlantyske kust.
De earste Jeropeaan dy't de rivier beskreaun hat is Samuel de Champlain by syn ekspedysje yn 1605-1606.
List fan Frysktalige dichters
Der hawwe troch de iuwen ferskate Fryske dichters west: minsken út Fryslân dy't (ek) yn it Frysk dichten. Dit is in koarte list:
Guggenheim Museum (New York)
thumb|300px|Bûtekant Museum thumb|300px|Binnenside thumb|300px|Ljochtkoepel thumb|300px|Foar de Spegel ( [[Edouard Manet )]] It Guggenheim Museum yn New York, offisjeel it Solomon R. Guggenheim Museum, op 5th Avenue yn New York City is ien fan de fiif Guggenheim-museä oer de hiele wrâld neist Guggenheim Hermitage Museum yn Las Vegas, it Museo Guggenheim yn Bilbao, Deutsche Guggenheim yn Berlyn en de Peggy Guggenheim Collection yn Feneesje. It Guggenheim Museum yn New York waard oprjochte yn 1937.
De museä meitsje allegear diel út fan de Solomon R. Guggenheim Foundation.
It oarspronklike gebou is in museumstik op himsels troch syn bysûndere foarmjouwing. De tentoanstellingsromte bestiet út in spiraalfoarm, dy't him ek bûten manifestearret. De keunstwurken wurde tentoansteld lâns in spiraalfoarmich ferrinnende helling dy't it hiele gebou trochgiet. It sintrale diel fan de romte, dy't oer alle ferdjippings, foar safier't der hjir fan ferdjippings sprutsen wurde kin, trochrint, is ôfdekt troch in grutte ljochtkoepel. It is ûntwurpen troch de Amerikaanske arsjitekt Frank Lloyd Wright yn gearwurking mei Hilla von Rebay fan de Solomon R. Guggenheim Foundation.
It Guggenheim Museum begûn as museum foar de priveekolleksje fan Solomon R. Guggenheim. Yn 1956 waard mei de bou begûn en op 21 oktober 1959 gie it museum yn New York iepen. Wright ferstoar in heal jier foar de iepening. Yn 1992 kaam ín útwreiding klear en waard de museumromte ferdûbele mei in tsjien ferdjippings hege toer, wat al troch Wright foarsjoen waard yn syn plannen. Arsjitekt fan de útwreiding wie Gwatthmey Siegel & Associates. Yn 2006 en 2007 waard it gebou oan de bûtenkant folslein restaurearre.
De keunstwurken dy't hjir tentoansteld wurde fariearje fan Moderne keunst, sawol Europeesk en Amerikaansk (pop-art) oant renomearre artysten as Picasso. De spiraalfoarmige galerij wurdt brûkt foar wikseltentoanstellings; yn it fjouwerkante diel fan it museum wurdt mar in diel fan de fêste kolleksje, wêrûnder de Thannhauser-kolleksje, toand. De permaninte kolleksje wurdt fierder toand yn de fiif oare Guggenheim-museums en jouwe in goed oersjoch fan de plastyske keunst yn de 20e iuw.
Inkele wurken binne:
Keunststreamingen
Yn it Guggenheim Museum binne benammen keunstwurken fan de streamingen fan de Moderne Keunst en Hjoeddeiske keunst te sjen lykas: