cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Meet Me in St. Louis (film út 1944)
Plot
As Esther let thús komt, ûntdekt se dat Tootie noch op is en foar har finster ûngeduldich sit te wachtsjen op 'e Krystman. Hja sit der oer yn oft se wol al har boartersguod meinimme kin nei New York en hoe't de Krystman harren dêr takom jier fine moat. Esther sjongt foar har it krystferske Have Yourself a Merry Little Christmas, mar dat makket it der net better op. As se útsongen is, skuort in ûntreastbere Tootie har fan Esther los en draaft de treppen del, har heit foarby, dy't no krekt thús komt fan syn wurk. Se fljocht nei bûten ta en begjint dêr de sniemannen dy't se dy moarns mei Agnes, Lon, Rose en Esther makke hat, oan stikken te slaan. Esther giet har efternei en sjocht har heit net, dy't ûnderwilens nei it rút rûn is om te sjen wat Tootie no fan doel is. Op 'e knibbels yn 'e snie omearmet Esther har lytse suske en besiket har moed yn te praten, troch har foar te hâlden hoefolste better en moaier alles yn New York wol net wêze sil.
Alonzo Smith, dy't wit dat Esther sels folle leaver yn St. Louis bliuwe wol, wurdt djip troch dat tafriel rekke. Nei in hoart ûnrêstich omridele te hawwen, nimt er in beslút. Hy ropt de hiele húshâlding fan bêd ôf en makket bekend dat de ferhuzing net trochgiet. Syn bazen moatte mar in oarenien sykje om it kantoar yn New York te lieden. Wylst de hiele húshâlding blyk jout fan blydskip om dy beslissing, stapt Warren Sheffield ynienen de wenkeamer binnen. Hy wiist nei Rose en seit har yn net mis te fersteane bewurdings oan dat er fan har hâldt en dat er fan doel is sa gau mooglik mei har te trouwen. Sûnder op antwurd te wachtsjen jout er him like hommels wer ôf as dat er kommen is.
Yn 'e maityd fan 1904 geande de Smiths, de ferloofden fan 'e beide âldste dochters ynbegrepen, yn twa troch hynders lutsen iepen rydtugen nei de wrâldtentoanstelling, dêr't Lucille har by Lon jout. Dy jûns befynt de hiele húshâlding him op in ferheging dy't útsjocht oer de Grutte Lagune fan 'e tentoanstelling op it stuit dat de tûzenen lampen, dy't it Grutte Paviljoen ferljochtsje, oanset wurde. Se fersuchtsje tsjininoar dat lju dy't St. Louis hawwe, gjin oare stêd nedich binne.
Produksje
Meet Me in St. Louis waard regissearre troch Vincente Minnelli, dy't op 'e filmset fan dizze film yn 'e kunde kaam mei aktrise Judy Garland, mei wa't er letter troude. Hy wurke nei in senario fan Irving Brecher en Fred F. Finklehoffe op basis fan in rige fan fiif autobiografyske koarte ferhalen fan Sally Benson. Dy waarden oarspronklik yn it tydskrift The New Yorker publisearre ûnder de titel 5135 Kensington (it adres fan 'e famylje Smith), en yn 1942 ek yn omwurke foarm as de roman Meet Me in St. Louis. As produsint wie Arthur Freed by it projekt belutsen foar de filmstudio Metro-Goldwyn-Mayer (MGM). Foar de film wie in budget beskikber fan $1.885.000. De kamerarezjy wie yn 'e hannen fan George J. Folsey.
De filmmuzyk waard foar de film adaptearre troch Roger Edens, dy't ek as associate producer fungearre, en arranzjearre troch Conrad Salinger. De muzyk waard dirigearre troch Georgie Stoll. De film is in jukeboxmusical mei't in stikmannich fan 'e lieten al earder bekend wiene. Foarbylden dêrfan binne Meet Me in St. Louis, Louis, in liet dat yn 1904 troch Kerry Mills en Andrew B. Stirling skreaun waard foar de echte Louisiana Purchase Exposition, Under the Bamboo Tree, dat datearret fan 1902, en it Skotske folksferske Auld Lang Syne (inkeld yn ynstrumintele foarm).
Have Yourself a Merry Little Christmas, dat no yn 'e Feriene Steaten in krystklassiker is, wie krekt wól foar Meet Me in St. Louis skreaun, troch Hugh Martin en Ralph Blane. Judy Garland, dy't it sjonge moast, fûn de oarspronklike begjinregels te somber en Minnelli wie it mei har iens en liet se feroarje. (De oarspronklike regels wiene: "Have yourself a merry little Christmas / It may by your last / Next year we may all be living in the past": "Fier foar dysels in fleurich lyts krystke / It soe wolris dyn lêste wêze kinne / Takom jier kinne we allegear skoan yn it ferline libje".) Jierren letter, doe't Frank Sinatra it liet covere, liet dy noch mear feroarings fan deselde soarte yn 'e tekst oanbringe. De ferzje fan Sinatra is hoe't it ferske tsjintwurdich oer it algemien songen wurdt.
It echte hûs fan 'e famylje fan skriuwster Sally Benson op 5132 Kensington Avenue yn St. Louis, dat yn 'e film (allinne fan bûten) te sjen is as de wente fan 'e famylje Smith, bestiet no net mear. Nei't it ferkocht wie, rekke it fertutearze en waard úteinlik ûnbewenber, wêrnei't it yn 1994 sloopt waard.
Distribúsje
De distribúsje fan Meet Me in St. Louis waard fersoarge troch Loew's Inc. De film gie op 22 novimber 1944 yn St. Louis yn premiêre, en iepene dêrnei op 28 novimber yn 'e Amerikaanske bioskopen.
Untfangst
Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hat Meet Me in St. Louis in net te ferbetterjen goedkarringspersintaazje fan 100%, basearre op 33 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: "Meet Me in St. Louis, in ûntwapenjende, leave musical, oanfierd troch treflike optredens fan Judy Garland en Margaret O'Brien, is in krysttraktaasje foar alle leeftiden." Op Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, behellet Meet Me in St. Louis in goedkarringspersintaazje fan 94%, basearre op 18 resinsjes.
Yn 1994 waard Meet Me in St. Louis troch de Library of Congress útornearre foar preservearring foar de ivichheid yn it National Film Registry omreden fan kulturele, histoaryske en/of estetyske wearde.
Opbringst
Meet Me in St. Louis brocht yn 'e bioskopen yn 'e Feriene Steaten en Kanada $5.016.000 op, en yn alle oare lannen en territoaria $1.550.000. Wrâldwiid kaam de opbringst dêrmei út op $6.566.000. Ofset tsjin it budget fan $1.885.000 betsjut dat in winst fan $4.681.000 miljoen, hoewol't dêr de marketingkosten noch wol ôf moatte. Dat levere in skjinne winst op fan $2.359.000, wat foar dy tiid in reuseftich kommersjeel súkses wie. Meet Me in St. Louis wie ek de op ien nei meast opbringende film fan 1944, nei Going My Way. Trochdat de film letter noch inkele kearen op 'e nij yn 'e bioskoop brocht waard, bedroech de úteinlike opbringst $12,8 miljoen.
Prizen
Meet Me in St. Louis waard yn 1945 nominearre foar fjouwer Oscars, yn 'e kategoryen bêste adaptearre senario, bêste kamerarezjy yn in kleurefilm, bêste filmmuzyk en bêste liet (foar The Trolley Song). Aktrise Margaret O'Brien wûn dat jiers de Academy Juvenile Award (sis mar de Jeugd-Oscar) foar al har aktearwurk yn 1944, wêrûnder Meet Me in St. Louis.
Adaptaasjes
Der waarden fan Meet Me in St. Louis twa remakes foar de tillefyzje makke: Meet Me in St. Louis út 1959, mei Jane Powell, Jeanne Crain en Patty Duke, en Meet Me in St. Louis út 1966 (dat gjin musical wie), mei Shelley Fabares en Celeste Holm. Yn 1989 gie ûnder deselde titel op Broadway in toanielmusical yn premiêre, dy't op 'e film basearre wie. Yn 1994 makke Gerald Kaufman mei stipe fan it Britsk Filmynstitút in dokumintêre oer de film Meet Me in St. Louis, dy't krekt-en-gelyk neamd wie.
Weird menace
Weird menace, Ingelsk foar "nuvere bedriging" (útspr.: [wiːɹd ˈmɛnəs], likernôch: " ûiird men -nus"), is in subsjenre fan horror en detektivefiksje dat populêr wie yn 'e pulpbledsjes fan 'e 1930-er en iere 1940-er jierren. Tydskriften dy't koarte ferhalen fan dit sjenre ôfprinten, waarden ek wol shudder pulps ("huverpulps") neamd. Weird menace-ferhalen geane ornaris oer in held dy't op it spoar komt fan sadistyske smjunten, oanfolle mei grafyske beskriuwings fan martelings en geweld.
Weird menace ûntstie yn 'e iere 1930-er jierren, doe't Amerikaanske pulpbledsjes as Detective-Dragnet, All Detective, Dime Detective en it mar koart besteande Strange Detective Stories detektiveferhalen begûnen ôf te printsjen dy't oanlinge wiene mei boppenatuerlike en driigjende eleminten. Yn in tiidsbestek fan inkele jierren ûntjoegen sokke ferhalen har troch krúsbestowing fan detektivefiksje mei horror ta in nij subsjenre, dêr't aparte publikaasjes foar kamen, lykas Dime Mystery Magazine, dat úteinsette as in gewoan detektivepulpblêd, mar yn 1933 folslein oergie op weird menace.
De merk fan it subsjenre waard dominearre troch útjouwerij Popular Publications, dy't net inkeld Dime Mystery útbrocht, mar ek twa oare weird menace-titels: Terror Tales en Horror Stories. Doe't der almar grafysker beskriuwings fan martelings en geweld yn 'e ferhalen opnommen waarden, ûntstie der yn 'e Feriene Steaten maatskiplik protest tsjin weird menace. Dat late ta in weromslach fan sensuer dy't it sjenre tsjin 'e iere 1940-er jierren fierhinne útrûge hie.
The Ten Thousand (roman fan Paul Kearney)
The Ten Thousand is in fantasy-roman fan 'e hân fan 'e Noardierske skriuwer Paul Kearney. De titel betsjut: "De Tsientûzen", en is in ferwizing nei de Tsientûzen út 'e Grykske Aldheid. It boek fertelt it ferhaal fan in leger hierlingen dat ynhierd wurdt om yn in frjemd lân te fjochtsjen, en harren epyske tocht om wer thús te kommen as harren opdrachtjouwer sneuvelet. De Ten Thousand foarmet it earste diel fan Kearney syn trilogy The Macht, mar stiet as ferhaal fierhinne op himsels en kin dêrom skoan lêzen wurde sûnder de oare beide dielen te lêzen (dy't folle nauwer mei-inoar ferbûn binne). It boek waard yn 2008 publisearre troch de Britske útjouwerij Solaris Books. The Ten Thousand waard yn 2009 nominearre foar de David Gemmell Legend Award for Best Fantasy Novel.
Histoaryske eftergrûn
Hoewol't The Ten Thousand in fantasyroman is, mei haadpersoanen, in wrâld en in protte omstannichheden dy't allegear troch de skriuwer út 'e tomme sûgd binne, is de plot yn grutte linen basearre op 'e histoaryske fjildtocht fan 'e Tsientûzen, yn 401-399 f.Kr. Dy histoaryske Tsientûzen wiene in út Grykske hierlingen besteande karkloft, dy't ynhierd waard troch de Perzyske prins Syrus de Jongere as ûnderdiel in legermacht dy't er gearbrocht om syn broer Artakserkses II fan 'e troan te stjitten. Yn 'e Slach by Kûnaksa, yn Mesopotaamje, it hert yn it Perzyske Ryk, kaam Syrus lykwols te sneuveljen, wêrnei't syn Perzyske troepen útnaaiden en de Grykske hierlingen djip yn fijannich gebiet fêst kamen te sitten. Harren helske weromtocht nei de kust (fan 'e Swarte See) waard neitiid beskreaun yn 'e Anabasis troch de Aldgrykske legeroerste en histoarikus Ksenofon (±430-354 f.Kr.), dy't it sels meimakke hie. It is in ta de ferbylding sprekkend ferhaal, dat yn 'e moderne tiid ferskate kearen imitearre en adaptearre is.
Ynhâld
The Ten Thousand iepenet yn 'e Harukush, in lân dat neffens de skriuwer "oan 'e râne fan 'e wrâld" leit. Dêr wenje al sûnt minskewitten de minsklike Macht, in taai en frijheidsleavjend folk dat ferdield is oer tsientallen lytse en allegeduerigen ûnderling oarlochfierende stêdsteatsjes. Alle sûne en frije folwoeksen manlike boargers fan dy steatsjes wurde achte om yn tiden fan oarloch yn it pleatslike legerke te tsjinjen en harren mei helm en wapenris by de falanks te jaan, in tige dissiplinearre ynfanteryformaasje fan hopliten tarist mei skylden en tige lange spearen. Njonken sokke dieltiidsoldaten binne der yn 'e Harukush ek in grut tal hierlingetroepen, dy't harren foltiids op oarlochfiering talizze en yn ruil foar jild harren tsjinsten oan 'e tsierende stêdsteatsjes oanbiede. Troch jierrenlange ûnderfining binne sokke hierlingen tige bedreaun wurden yn wat foar harren ienfâldichwei in berop is.
Twa jongfeinten, de mentaal skeinde Rictus, waans stêd Isca troch in koälysje fan buorstêden ferslein, ferwuostge en útmoarde is, en de ideälistyske Gasca, dy't útnaaid is fan hûs om ûnder de twingerij fan syn dominante âldere bruorren út te kommen, moetsje inoar op 'e wei nei Machran, de grutste stêd yn 'e Harukush, dy't yn in suver mytysk ferline de sit fan in kening wie dy't it hiele lân regearre. Dêr oankommen jouwe se har by de hierlingekloft fan Jason fan Ferai, krekt op it stuit dat Jason en in grut tal oare hierlinge-oanfierders in kontrakt sletten hawwe mei Phiron fan Idrios, dy't foar in ûnbekende opdrachtjouwer in grut leger Machtyske hierlingen oan it gearbringen is. Pas nei't se nei de kust marsjearre en oan board fan skippen gien binne, makket Phiron bekend wa't dy opdrachtjouwer is: Arkamenes, in prins fan it Asuryske Ryk oarekant de see, dat hast de hiele bekende wrâld beslacht.
Prins Arkamenes hat nammentlik it plan opfetten om syn âldere broer, Ashurnan, de kening der keningen, dy't djip yn it binnenlân yn 'e stêd Ashur regearret, fan 'e troan te stjitten. Dêrta hat er in grutte legermacht gearbrocht fan Kefren, it goudenhûdige langhollige ras dat it Asuryske Ryk bewennet, en teffens ferskate legioenen Juthanen, in griishûdich, gieleagich slaveras. De Macht, lykwols, binne yn it Asuryske Ryk legindarysk om harren taaiheid en kriichshaftigens, en allinnich de oanblik oan harren al sil Arkamenes syn fijannen de skrik om it hert slaan litte, is syn hope. Dêrom hat er in moai part fan syn skatkiste útjûn om in Machtyske karkloft oer de see te heljen, dy't de rêchbonke fan syn leger foarmje moat.
De Macht geane yn 'e havenstêd Tanis, yn 'e westlike provinsje Artaka, oan lân, dêr't se harren by it Asuryske leger fan prins Arkamenes jouwe. Der binne op dat stuit sa'n 14.000 fan harren. Hja tsjogge troch de Gadinai-woastyn op nei it easten, wat by 't winter goed te dwaan is. De Macht moatte harren marstempo lykwols oanpasse oan 'e Asuryske troepen, dy't foar in grut part út oproppen hearrigen besteane en deis in folle lytsere ôfstân ôflizze as dat de Macht wend binne te dwaan. De ûnbidich grutte bagaazjetrein hâldt it leger noch mear op. Dêr makket ek prins Arkamenes syn mêtresse, frouwe Tiryn, diel fan út.
Oare kant de Gadinai, by it oerstekken fan in furde yn 'e rivier de Abekai, komt it foar it earst ta in treffen mei troepen dy't trou binne oan kening Ashurnan. Arkamenes lit de Macht dan in frontale oanfal útfiere, en hoewol't der ek taktiken mooglik binne dy't folle minder libbens easkje, lizze Phiron en Pasion fan Decanth, de generaals fan it Macht-leger, harren by dy oarder del. Yn 'e Slach oan 'e Abekai komme ferskate hûnderten hierlingen om, mar as se ienris troch de rivier binne, weve se fluch ôf mei de fijân, wêrmei't se bewize dat harren reputaasje fertsjinne is. It leger fan prins Arkamenes tsjocht dêrnei fierder troch de provinsjes Jutha en Istar. Honuran, de gûverneur fan Istar, is in oanhinger fan Arkamenes en jout him mei syn troepen by de opstân. Hja binne no yn it saneamde Middenryk, in grutte fan rivieren trochsniene flakte dy't de nôtskuorre fan it Asuryske Ryk foarmet.
Underwilens hat it nijs fan Arkamenes syn opstân einlings it fiere Ashur, de Asuryske haadstêd, berikt. Dêr begjint kening Ashurnan de mobilisaasje fan syn legers. Hy ropt syn legeroersten byinoar en jout oan Vorus, in âlde freon fan syn heit Anurman, it befel oer de striidmacht dy't de opmars fan Arkamenes tsjinkeare moat. Vorus is in Macht, wierskynlik de iennichste yn hiel it Asuryske Ryk, dy't dêr tritich jier earder by tafal fersyld rekke is en it ryk no as syn heitelân beskôget. Syn ûnderbefelhawwer is Proxis, de iennichste Juthaanske generaal yn it Asuryske Ryk. Dy beiden witte noch ear't de maityd goed en wol oanbrutsen is, harren ûnbidige leger troch de passen fan it Magron-berchtme te krijen. Yn 'e provinsje Pleninash, yn it Middenryk, moetsje de beide legers inoar úteinlik, op in lege rige heuvels dy't Kunaksa hjit.
Prins Arkamenes stelt syn leger op mei 10.000 man Machtyske hopliten yn falanksformaasje op 'e rjochterfleugel. De rjochterflank fan 'e falanks wurdt beskerme troch in 3.500 man Machtysk licht fuotfolk, bewapene mei swurden, werpspeetsen en reiden skylden. Gasca makket diel út fan 'e falanks, wylst syn maat Rictus yndield is by it lichte fuotfolk. As de slach losbrânt, tsjogge de Macht op en meitsje koarte metten mei lofterfleugel fan kening Ashurnan syn leger, dat bestiet út 40.000 man Asurysk fuotfolk. Oan 'e oare kant fan it slachfjild brekt it fuotfolk fan 'e kening al rillegau troch de wjerstân fan prins Arkamenes syn lofterfleugel. Generaal Vorus stjoert it hynstefolk út 'e provinsje Arakosia om 'e rjochterfleugel fan it leger fan prins Arkamenes hinne om 'e falanks fan 'e Macht yn 'e rêch oan te fallen, mar it Machtyske lichte fuotfolk wit de oanfal fan 'e Arakosianen ta stean te bringen, hoewol't se dêrby sels freeslike ferliezen lije.
Nei't se mei de lofterfleugel fan kening Ashurnan syn leger ôfweefd hawwe, draaie de Macht nei binnen ta en begjinne in opmars tsjin it sintrum fan it keninklike leger. Ashurnan sjocht oankommen dat dy oanfal ek de rest fan syn leger tebrekke sil, en beslút dan alles op ien kaart te setten: mei syn liifgarde fiert er persoanlik in kavaleryoanfal op 'e midden fan it leger fan prins Arkamenes út, dêr't er syn broer folslein mei oer it mad komt. Yn in persoanlik gefjocht deadet kening Ashurnan de prins, wêrmei't de slach foar de opstannelingen ferlern is. De Asuryske en Juthaanske troepen fan Arkamenes naaie út sa hurd as harren skonken har drage kinne en it leger fan 'e prins ferkrommelet ta neat. Inkeld de Macht behâlde harren formaasje. Hja befine har no yn in tige benypte sitewaasje, djip yn it lân fan 'e fijân, sûnder bûnsgenoaten. De generaals Phiron en Pasion stjoere patrûljes út om safolle mooglik fan harren eigen ferwûnen fan it slachfjild te heljen. Al mei al binne der no noch mar 10.000 fan harren, en it lichte fuotfolk is hast hielendal útrûge. De 800 fan harren dy't noch oer binne, wurde ûnder befel fan Rictus pleatst, om't hy mank harren de heechste yn rang is dy't noch libbet.
De slach einiget om 'e middeisoere hinne en de hiele fierdere dei steane de Macht yn formaasje mei harren swiere wapenrissen oan op 'e heuvel yn 'e gleone sinne, wylst se suver ferrêde reitsje fan 'e toarst. Vorus, de Macht-generaal yn Asuryske tsjinst, nûget harren oanfierders út om dy jûns foar besprekkings nei in tinte te kommen dy't kening Ashurnan healwei syn eigen troepen en de Macht opsette lit, mar oant dy tiid krije se gjin wetter. It leger fan kening Ashurnan is slim skeind, mei't de Macht de hiele lofterfleugel weifage hawwe, wylst ek it Arakosiaanske hynstefolk amper noch trochfjochtsje kin. De Macht wolle no inkeld noch werom nei hûs en wolle dêrta in brief fan frije trochtocht hawwe fan kening Ashurnan. Dyselde beslist lykwols dat hy foar ivich en altyd as in swak hearsker te boek stean sil as er de Macht gean lit. Yn syn optyk hearre de Macht net yn it Asuryske Ryk thús, hiene se dêr ek nea komme moatten, en is der no noch mar ien mooglikheid: harren mei ierde en oer útrûgje sadat sels de oantins oan harren ferflean sil.
Nei it fallen fan it tsjuster bejouwe Phiron, Pasion en de alve oare generaals fan 'e Macht, ûnder wa't no ek Rictus rekkene wurdt, har nei de tinte. Hja hawwe harren wapenrissen ôfdien en binne inkeld bewapene mei koarte swurden. Yn 'e tinte oankommen, wurde se ferwolkomme troch Vorus, dy't syn helm ôfset. As Phiron lykwols Vorus syn útstutsen hân fûstkje wol, slacht Vorus him mei syn helm de plasse yn, wylst efter fâlden fan tintedoek mei lange spearen bewarpene Kefren te foarskyn springe. Wylst de generaals fan 'e Macht harren swurden lûke om 'e ûngelikense striid oan te gean, oarderet Jason Rictus, dy't efteroan stiet, om in gat yn 'e tinte te fykjen wylst hysels harren de Asuryske soldaten fan it liif hâldt. Mei in trêde generaal, Mynon, dy't troch in klap op 'e holle eefkes út 'e tiid rekke wie, witte se te ûntkommen. Yn it tsjuster krûpe se werom de heuvel op, dêr't de rest fan 'e Macht alhiel gjin aan hat fan wat der yn 'e tinte bart. Underweis moatte se har beskûlhâlde foar in groep Kefren dy't de op spearen speetste hollen fan 'e oare tsien generaals nei it kamp fan kening Ashurnan bringt.
Ienris werom op 'e heuvel nimt Jason it kommando oer de Macht oer. De fermoarde generaals wiene de kommandanten fan militêre ôfdielings fan tûzen man, de saneamde morai, en Jason wiist no harren ûnderbefelhawwers yn harren plak as kommandant oan. Syn eigen ûnderbefelhawwer Buridan wurdt kommandant fan syn eigen mora, en hysels nimt Phiron syn plak yn as generaal fan it hiele Macht-leger. Jason fertelt de soldaten fan it ferrie fan Ashurnan en Vorus. Hy fertelt ek wat der no barre sil. Vorus sil perfoarst by moarnsdage de Macht op 'e heuvel oanfalle, wêrfan't er mient dat dy no sûnder lieders binne. Jason is net fan doel om dêrop te wachtsjen, mar beslút om daliks sels oan te fallen. De Macht dy't te slim ferwûne binne om mei, wurde troch harren maten út har lijen ferlost. Dêrnei set de falanks him yn beweging, mei de lichtere ferwûnen yn 'e midden fan in fjouwertkantige karreeformaasje.
De Macht komme it Asuryske leger folslein oer it mad. Vorus en Midarnes, de Kefren-generaal fan 'e Honai, it elitekorps fan it Asuryske leger, besykje de útbraak tsjin te hâlden. De gewoane Asuryske soldaten jouwe de striid lykwols al rillegau op, likefolle om't se ferslein wurde, as út eangst foar de reputaasje fan 'e Macht. De Honai biede taai ferset, en Midarnes wegeret om tebek te wiken, mar as se yn it tsjuster in dûk yn 'e falanks meitsje, swinge de Macht lofts en rjochts dêrfan nei binnen ta, sadat de Honai fan trije kanten oanfallen wurde en der úteinlings ûnder strûpe, wêrby't generaal Midarnes komt te sneuveljen. Dêrmei is it Asuryske leger brutsen, en de oerbleaune troepen slane op 'e flecht. De Macht geane de heuvel ôf yn 'e rein, dy't se as in jefte fan 'e goaden beskôgje, en kringe it kamp fan prins Arkamenes binnen, dat de deis tefoaren yn besit nommen is troch de troepen fan kening Ashurnan. Dêr nimme se harren eigen ark en reau wer werom, en Jason befrijt de frouwe Tiryn, de mêtresse fan prins Arkamenes, dy't troch de soldaten fan Ashurnan finzen nommen en ferkrêfte is, en nimt har mei.
Neitiid kringe de Macht de stêd Kaik yn, dy't de brêgen oer de rivier de Bekai behearsket. Dêr pûste se in pear dagen út en bringe se nije foarrieden byinoar. Dêrnei begjinne se oan 'e mars nei hûs. Se kinne lykwols net werom oer it paad dat se kommen binne, want dat soe betsjutte dat se Gadinai-woastyn yn 'e simmer trochkruse moatte soene. Dêrom tsjogge se nei it noardwesten ta op. As se 1.000 myl yn dy rjochting oanhâlde, komme se by de kust út, by de havenstêd Sinon, de iennichste stêd op it kontinint dy't fan âlds yn 'e hannen fan 'e Macht is en net by it Asuryske Ryk heart. Dêrwei kinne se dan skipgean nei de Harukush. Underwilens is Vorus drok dwaande mei it gearbringen fan in nij leger, dêr't er de Macht mei efterfolget. It wurdt almar driuwender om mei harren ôf te weven, want hoewol't it opstannige Istar betwongen is, ferkeart Artaka is noch altyd yn opstân. Boppedat is der rebûlje útbrutsen yn Jutha, dêr't it slaveras fan 'e Juthanen him nei al dy iuwen einlings tsjin 'e Asuryske hearskippij keard hat. De Macht hawwe lykwols gjin muoite om Vorus foar te bliuwen, mei't se noch altyd hurder marsjearje kinne as de Kefren, ek al hawwe se no weinen fol ferwûnen by har.
Underweis brekt der lykwols in skeel út yn 'e rangen fan 'e Macht. De generaal Aristos wol dat it goud en de ealstiennen dy't prins Arkamenes betelle hat foar de tsjinsten fan 'e hierlingen (en dy't kening Ashurnan noch net út it âlde kamp fan Arkamenes weihelje litten hie), daliks ferparte wurde ûnder de mannen, sadat elts op eigen manneboet syn wei nei de kust sykje kin. Jason, stipe troch Rictus, Mynon en Buridan, leit dêr it near op: de Macht marsjearje as in leger nei de kust ta, oars komme se by ienen en twaen om. De deilisskip boazet oan as Rictus by de ynname fan 'e stêd Ab Mirza in diel fan syn troepen út syn macht ferliest, wêrnei't dy oan it plonderjen slane. Hy hie syn mannen miskien wer yn 'e besnijing krije kinnen, mar op dat stuit arrivearret de mora fan Aristos by de stêd en makket de plondering noch helte minder, sadat de hiele stêd ôfbaarnt.
Neitiid lit Jason it leger in stikmannich dagen op 'e lege mage marsjearje. Hy ropt ek de help fan Tiryn yn. Tenei giet hy mei har nei de poarte fan eltse stêd op harren marsrûte om befoarrieding fan it leger te easkjen. Oan Tiryn de taak om 'e Kefren yn harren eigen taal derfan te oertsjûgjen dat it yn harren eigen foardiel is om mei te wurkjen. Nei in tal wiken arrivearje de Macht by Irunshahr, in fêstingstêd dy't de iennichste begeanbere pas troch de hege Korash-bergen behearsket. Dêr, yn it heechlân oan 'e foet fan 'e bergen, beslút Jason om ôf weven mei it efterfolgjende leger fan Vorus, ear't er de nuodlike oertocht troch de bergen prebearret.
Hoewol't de Macht it foardiel hawwe dat se heger op 'e berchskeante opsteld steane, is Jason net in grut strateech, lykas Phiron wie. Vorus docht in frontale oanfal op 'e hiele liny fan 'e Macht, mar stjoert syn Asuryske hynstefolk om 'e lofterflank fan 'e Macht hinne, wylst er trije Juthaanske legioenen ûnder syn freon Proxis yn reserve hâldt om op it juste momint om 'e rjochterflank fan 'e Macht hinne te marsjearjen, sadat er de fijân besingelje kin. Jason sjocht it gefaar net, en as de Rictus, oan 'e uterste lofterkant fan 'e liny fan 'e Macht, de hoefslach fan it hynstefolk heart, is it al te let. It wie Aristos dy't de Macht yn 'e rêch fan dekking foarsjen moast, mar dat is ek in blast dy't amper militêr ynsjoch hat, en troch in ferkearde opstelling fan syn troepen wit er mar in lyts diel fan it Asuryske hynstefolk tsjin te kearen. Rictus en syn lichte fuotfolk dogge wat se kinne, mar kinne net foarkomme dat de ruteroanfal fan efteren op 'e lofterfleugel fan it Macht-leger batst, mei jammerdearlike gefolgen. Buridan komt om en Jason syn hiele âlde mora wurdt ûnder de foet rûn. Gasca sneuvelet, en Jason sels rekket swierferwûne.
Dat is it momint dêr't Vorus op wachte hat om 'e Juthanen tsjin 'e rjochterfleugel fan 'e Macht yn te setten, en hy wit dat er de slach wûn hat. Mar it is ek it momint dêr't Proxis op wachte hat om syn âlde freon te ferrieden, en ynstee dat er syn trije Juthaanske legioenen yn 'e oanfal tsjin 'e Macht oanfiert, jout er befel om rjochtsomkeart te meitsjen en marsjearje 12.000 Juthanen fan it slachfjild ôf yn 'e rjochting fan harren heitelân om har dêr by de opstân tsjin it Asuryske Ryk te jaan. Dêrop swingt de âlde Mochran, dy't op 'e rjochterfleugel fan 'e Macht syn Asuryske fijannen ferslein hat, syn mora nei binnen ta en begjint dêrmei in opmars fan 'e hiele rjochterfleugel fan 'e Macht tsjin it Asuryske fuotfolk en hynstefolk dat de lofterfleugel fan 'e Macht sa yn 'e pine set hawwe. Vorus sjocht dat en beseft dat de slach doch nochs ferlern is en jout befel om werom te lûken. Dy weromlûking rint al rillegau út op in flecht. Vorus sels jout syn kommando op en wurdt neitiid troch de nije Asuryske legeroerste finzen set. Kening Ashurnan besiket him yn syn tsjerkersel en fertelt him dat er no net oars kin as Vorus terjochtstelle litte. Vorus sil by moarnsdage op 'e brânsteapel komme om libben ferbrând te wurden. As er de sel útgiet, lit Ashurnan in grutte dolk op 'e flier falle.
De Macht, ûnderwilens, binne werombrocht ta 7.500 man, wêrûnder in soad ferwûnen. Se easkje en krije nije foarrieden fan 'e stêd Irunshahr. No't Jason swierferwûne en bewusteleas is, moat der in nije legeroanfierder komme, en Aristos jout oan dat er dy post hawwe wol. Mochran, Mynon en Rictus witte lykwols dat Aristos inkeld op eigen gewin út is, en dat ûnder syn liederskip de ferwûnen efterlitten wurde sille. Dêrom fiterje de beide âldere mannen Rictus oan om it tsjin Aristos op te nimmen. De Macht hâlde dan in ferkiezing, wêrby't alle soldaten in stim útbringe meie (dat is de wize dy't se fan âlds brûke om harren generaals te kiezen). Nei in lange nacht fan stimmen en tellen, blykt Rictus in mearderheid fan 'e mannen efter him krigen te hawwen. Wylst hy him dêrnei deljout om't er alhiel út 'e liken is, gripe Aristos en 1.400 fan syn oanhingers de ealstiennen út 'e skat fan Arkamenes en dêropta mear has harren rjochtlike oandiel yn 'e foarrieden en sette ôf, de bergen yn.
As Rictus wekker wurdt en ûntdekt wat der bard is, is er poerrazen. Mar nimmen wie ree om it mei de wapens tsjin Aristos-en-dy op te nimmen, dat men hat se simpelwei mar gean litten. Mei in leger dat no noch mar 6.100 man telt, tsjocht ek Rictus de bergen yn. Om't hy alle ferwûnen en alle goud by him hat, giet syn mars folle stadiger as dy fan Aristos, en bestiet der gjin mooglikheid om 'e ferrieder yn te heljen. Yn 'e bergen krije de Macht te stellen mei izige kjeld en sels sniestoarmen, dy't liede ta befriezingsferskynsels en ûnderkuolling, dêr't in soad fan 'e licht klaaide soldaten oan beswike. Underwilens betteret de ferwûne Jason stadichoan op, wat te tankjen is oan 'e net-ôflittende fersoarging dy't Tiryn him biedt. Wylst dy beiden fereale opinoar reitsje, krije de Macht yn 'e bergen te meitsjen mei gefaarliker dingen as inkeld it waar. Want it gebiet tusken de passen wurdt bewenne troch de Qaf, in yeti-eftich ras fan heal-bewuste wêzens, dy't de Macht ûnderweis by nacht en stoarm oanfalle. Fan gefolgen berikke mar 5.500 man de oare kant fan 'e bergen.
Dêrwei moatte de Macht noch 400 myl troch de flakten fan 'e Asuryske provinsjes Askanon en Gansakr marsjearje ear't se by de kust oankomme. "De see! De see!" ropt de jonge ferkenner dy't as earste fan 'e legerkloft fan in heuvelrêch ôf it sâltwetter gewaarwurdt. De Macht folgje de kust nei de stêd Sinon, dêr't al it goud ferparte wurdt. Jason seit dat er net weromkeare sil nei de Harukush, mar yn it Asuryske Ryk in stil hoekje lân sykje sil, dêr't er him mei Tiryn nei wenjen sette kin om in gesin te stiftsjen. Rictus freget him mei de stêd yn te gean om noch ienris as freonen mei-inoar te drinken. Yn 'e stêd treffe se Aristos, dy't net allinnich gjin inkele spyt betoant foar syn ferrie, mar ek noch in grut wurd hat. De moeting rint út op in mêsgefjocht tusken Rictus en Aristos. As Jason de beide mannen útinoar besiket te heljen, rint hy by fersin in stekwûne op en bliedt dêr op 'e strjitte dea. Neitiid snijt de ûntstelde Rictus Aristos de kiel troch, en besiket dan om 'e nocht om it goed te meitsjen mei Tiryn, dy't him fertelt dat se swier is. Rictus biedt oan om Jason syn plak yn te nimmen en kostwinner foar har en har bern te wurden, mar Tiryn wol dêr neat fan witte en set mei ûnbekende bestimming ôf.
Auguste Duméril
Auguste Duméril (folút: Auguste Henri André Duméril; Parys, 30 novimber 1812 – dêre, 12 novimber 1870) wie in Frânsk biolooch, heechlearaar en publisist. Hy wie de soan fan 'e tige foaroansteande soölooch André Marie Constant Duméril, en trêde yn syn heite fuotleasten troch him benammentlik ta te lizzen op 'e mêden fan 'e herpetology en de ichtyology.
Karriêre
Auguste Duméril waard yn 1812 berne as de soan fan 'e foaroansteande herpetolooch en ichtyolooch André Marie Constant Duméril. Hy genoat syn oplieding oan 'e Sorbonne, en waard oan dyselde universiteit yn 1844 beneamd ta lektor yn 'e ferlykjende fysiology. Fanôf 1848 wurke er nau gear mei syn heit, û.m. by de gearstalling fan it wurk Catalogue Méthodique de la Collection des Reptiles, dat yn 1851 publisearre waard ûnder harren beider namme, hoewol't de jongere Duméril dêrfoar nei't it skynt fierwei it measte wurk ferset hie. Yn 1857 folge Duméril syn heit op as heechlearaar herpetology en ichtyology oan it Nasjonaal Natoerhistoarysk Museum yn Parys.
Nei syn heite ferstjerren, yn 1860, hie Duméril gedoente mei de soölooch Marie Firmin Bocourt, mei wa't er gearwurke oan Mission Scientifique au Mexique et dans l'Amérique Centrale, in publikaasje dy't it resultaat wie fan Bocourt syn fjildwurk yn Meksiko en Midden-Amearika tusken 1864 en 1866. It stik oer reptilen dêryn wurdt rûnom beskôge as Duméril syn bêste wurk. Teffens publisearre er yn 1865 en 1870 de beide dielen fan syn ichtyologyske stúdzje Histoire Naturelle des Poissons, ou Ichtyologie Générale, wêrmei't er it eardere wurk fan Georges Cuvier en Achille Valenciennes oanfolle troch soarten te beskriuwen dy't troch harren net behannele wiene.
Ferstjerren
Duméril kaam yn 1870, ûnder it Belis fan Parys, te ferstjerren yn 'e âlderdom fan net earlik 58 jier. Syn wurk waard neitiid fuortset troch Bocourt en Léon Vaillant.
Ponka Yndianereservaat
It Ponka Yndianereservaat (Ingelsk: Ponca Indian Reservation) is it reservaat fan 'e federaal erkende Ponka Stamme fan Nebraska (Ponca Tribe of Nebraska) yn it noardwesten fan 'e Amerikaanske steat Nebraska. Dit is net in formeel reservaat, mar strikt nommen in trustgebiet ûnder behear fan it Buro fan Yndiaanske Saken (BIA). It haadplak is Niobrara.
Skiednis
It earste Ponka Yndianereservaat waard stifte yn 1858, doe't de Ponka by in ferdrach mei de Feriene Steaten ôfstân diene fan it meastepart fan harren grûngebiet. It lân dat se oerholden lei tusken de Ponca Creek en de rivier de Niobrara yn, likernôch tusken de hjoeddeiske plakken Butte en Lynch. It die al rillegau bliken dat dy krite ûngeskikt wie foar it bedriuwen fan lânbou, en om't de Ponka dêrfan ôfhinklik wiene foar in grut part fan harren iten, litten se krapte dy't útrûn op oanhâldende hongersneed. Yn dyselde snuorje wiene se ek it slachtoffer fan oerfallen troch de Brulee-Lakota.
Yn 1868 joech it Amerikaanske regear lykwols op yllegale wize it reservaatlân fan 'e Ponka wei troch dat by it Ferdrach fan Fort Laramie ta te foegjen oan it Grutte Sû Reservaat. Fan gefolgen besleat men yn Washington, D.C. dat de Ponka nei it Yndiaanske Territoarium (it lettere Oklahoma) ferhúzje moasten, dat yn dy tiid in soarte fan sammelbak wie foar aldehanne Yndiaanske folken dy't troch it tij fan 'e Amerikaanske kolonisaasje út harren oarspronklike wenkriten ferdreaun wiene. Sadwaande waarden de Ponka nei jierren fan ferset yn maaie 1877 troch it Amerikaanske Leger út Nebraska wei deportearre.
Doe't lykwols troch it neare klimaat en de strieminne libbensomstannichheden yn Oklahoma yn oardel jier tiid hast in trêdepart fan 'e Ponka omkaam, kearden it opperhaad Steande Bear en 65 folgelingen begjin 1879 geandefoets werom nei Nebraska. Nei de opsjochjaande rjochtsaak Standing Bear v. Crook krigen se tastimming om dêr te bliuwen, en yn 1881 joegen de Amerikanen boppedat 106 km² grûn oan harren werom en kamen der mear Ponka oer út it Yndiaanske Territoarium. Op 2 maart 1899 waard it Ponka Yndianereservaat yn Nebraska, dat yn 1868 ferlern gien wie, weroprjochte mei in wet dêrta, dy't oannommen waard troch it Amerikaanske Kongres. It bestie doe út goed 110 km² lân.
Nei de Twadde Wrâldoarloch besleat de Amerikaanske oerheid lykwols om 'e Ponka fan Nebraska as ûnderdiel fan it doetiidske Yndiaanske terminaasjebelied syn federale erkenning te ûntnimmen. Dat krige syn beslach yn 1966, en tagelyk waard doe ek it Ponka Reservaat op 'e nij opheft. Yn 'e 1970-er jierren waard de Ponka Stamme fan Nebraska yn reorganisearre foarm weroprjochte, en nei hast tweintich jier fan krewearjen wist dy op 31 oktober 1990 ûnder de Ponca Restoration Act syn federale erkenning werom te winnen. De formele weroprjochting fan it Ponka Yndianereservaat waard lykwols tsjinholden troch de steat Nebraska. Dêrom hat de Ponka Stamme fan Nebraska dy dielen fan it reservaat dy't se weromkeapje kinnen hawwe, as trustgebiet ûnder it behear fan it Buro fan Yndiaanske Saken (BIA) pleatst, wat fierhinne op itselde delkomt mei it ferskil dat it trustlân net útsûndere is fan 'e steatswetjouwing fan Nebraska (wat in wier reservaat wol wêze soe).
Geografy
It Ponka Yndianereservaat leit yn it noardeastlike part fan 'e Amerikaanske steat Nebraska, yn Knox County. It bestiet út fiif ferskillende, net opinoar oanslutende perselen grûn, dy't mei-inoar 819 acres (328 hektare) beslane. It haadkertier fan 'e stamme is fêstige yn it doarp Niobrara, bûten it eigentlik reservaatgebiet. Wol leit it histoaryske Ponka-Fort, dat yn it Ponka fan Náⁿza hjit, op in diel fan it reservaatlân.
Urban Music Award
De Urban Music Awards (soms ôfkoarte ta UMA's) binne in groep fan oarsprong Britske muzykprizen dy't sûnt 2003 elts jier útrikt wurde oan muzikanten en sjongers dy't ferantwurdlik binne foar de as bêste beoardiele prestaasjes op it mêd fan hiphop, R&B, soul en dance-muzyk fan it foargeande jier. Sûnt 2007 bestiet der ek in Amerikaanske ferzje fan dizze prizen, en yn totaal wurde se no yn seis lannen útrikt. Guon fan 'e winners fan 'e Urban Music Awards binne Jay-Z, Enrique Iglesias, Beyoncé Knowles, Rihanna en Amy Winehouse.
Wjerkôgers
De wjerkôgers (wittenskiplike namme: Ruminantia) foarmje in ûnderskift fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (Mammalia) en it skift fan 'e evenhoevigen (Artiodactyla). It meast karakteristike skaaimerk fan 'e soarten dy't ta dizze groep hearre, is dat se iten dat se al trochslokt hawwe, letter wer opbringe om it nochris op 'e nij te kôgjen, in ferskynsel dat wjerkôgjen neamd wurdt. Dêrby moat wol opmurken wurde dat net alle wjerkôgjende bisten ta de taksonomyske groep fan 'e wjerkôgers hearre; kamieleftigen, bygelyks, dy't ta de ylpoatigen (Tylopoda) hearre, wjerkôgje nammentlik ek.
De wjerkôgers falle útinoar yn twa tuskenskiften, te witten de hoarnleazen (Tragulina) en de hoarndieren (Pecora). Fan 'e hoarnleazen hat inkeld de famylje fan 'e dwerchharten (Tragulidae) noch libbene soarten. De hoarndieren omfiemje in folle gruttere groep bisten, wêrûnder de kobisten, skiep en geiten, harten, antilopen en sjiraffen.
Barbaar
In barbaar (fan it Aldgrykske βάρβαρος, barbaros) is in minske dy't, alteast yn 'e eagen fan oaren, ûnbeskaafd en/of primityf is. De oantsjutting wurdt ornaris brûkt yn meartalsfoarm, as 'barbaren', en wurdt dan almeast tapast as in generalisearring basearre op in stereotypearring fan in beskate etnyske groep, religieuze streaming of maatskiplike klasse. 'Barbaren' kinne leden wêze fan eltse naasje en elts folk. It kritearium is in ûnderskiedend skaaimerk dat foar oaren oanlieding is om harren as minder oarderlik te sjen (lykas in tribale maatskippij) of as primityf (lykas nomaden) of as ûnwittend fan of neat jaand om dingen as keunst en poëzij (lykas de histoaryske arbeidersklasse).
Yn it Alde Grikelân waard it wurd βάρβαρος (barbaros) brûkt as it tsjinstelde fan πολίτης (politēs), dat "boarger" betsjut, d.w.s. in ynwenner fan in πόλις (polis), in stêdsteat. Dêrby gie it yn it foarste plak om net-Helleenske folken, mar ek om banditen, fûgelfaaien, slaven en oaren dy't om 'e iene of oare reden net it boargerskip fan in stêd hiene. It wurd barbaros ûntstie yn it Aldgryksk as in klankneibearing fan 'e foar de Alde Griken ûnfersteanbere talen dy't útlanners sprieken.
De Romeinen namen de term letter oer yn it Latynsk (as barbarus) foar de net-Romeinen, hoewol't se foar de Griken en de Etrusken almeast in útsûndering makken. Yn 'e Romeinske Tiid stiene dêrom folken as de Germanen, Kelten, Traasjers, Illyrjers, Sarmaten, ensfh. as barbaren bekend. Yn it gefal fan 'e Berbers fan Noard-Afrika bleau de term stykjen: "Berber" is in ferbastering fan "barbaar". It lân fan 'e Berbers yn 'e Magreb (no noardlik Marokko en Algerije) stie foarhinne ek bekend as Barbarije.
Taalgebiet
300px|thumb|Fryske taalgebiet mei syn ferskate dialekten In taalgebiet is in gebiet dêr't in beskate taal (memmetaal) en de dêroan besibbe dialekten sprutsen wurdt. In taalgebiet hoecht net perfoarst mank mei in steatkundige ienheid te wêzen. Sa beslacht it Fryske taalgebiet de provinsje Fryslân, sûnder de Stellingwerven, It Bilt, eastlik Kollumerlân, Flylân, It Amelân en Midslân op Skylge, mar wol wer de Grinslânske doarpen De Wylp, Mearum en De Grinzer Pein.
Fyfde Alvestêdetocht
De Fyfde Alvestêdetocht wie de fyfde offisjele edysje fan 'e Alvestêdetocht op redens, dy't ferriden waard op 16 desimber 1933. Dizze reedriderstocht waard organisearre troch de Feriening De Fryske Alve Stêden en is (anno 2021) de iennichste Alvestêdetocht ea dy't yn desimber ferriden waard. Winners wiene Abe de Vries fan Dronryp en Sipke Castelein fan Warten, dy't tegearre oer de einstreek kamen mei in tiid fan 9 oeren en 5 minuten.
Organisaasje en ynskriuwing
Nei fjouwer iisleaze of frijwol iisleaze winters sûnt de Fjirde Alvestêdetocht yn febrewaris 1929 foel de winter fan 1933 op 1934 yn desimber al ier yn. Al op 10 desimber rette it bestjoer fan 'e Feriening De Fryske Alve Stêden him derop ta dat der mei koarten in Alvestêdetocht holden wurde koe. Op 14 desimber bûnen bestjoerleden Hepkema en Kingma yn Ljouwert de redens ûnder om te sjen hoe't it der mei it iis op 'e rûte foarstie. Nei't se kwealk twa kilometer yn 'e rjochting fan Dokkum riden hiene, kamen se al ta in beslút. Yn in winkeltsje yn Snakkerbuorren waard nei Ljouwert skille mei de tynge dat it oer twa dagen, op 16 desimber, al mei de Alvestêdetocht heve koe. Nea earder wie de tocht sa betiid yn 'e winter of sels mar yn desimber ferriden, noch mei sa'n bytsje tarieding.
Dat soarge lykwols ek wer foar ferskate oare swierrichheden. De Sudergrêft oan 'e Willemskade yn 'e binnenstêd fan Ljouwert, dêr't tradisjoneel de start en de finish fan 'e Alvestêdetocht wie, lei noch iepen. En op in grut diel fan it trajekt tusken Ljouwert en Harns, dat ornaris oer de Harnzer Trekfeart rûn, fearen sa betiid yn 'e winter noch skippen. It bestjoer fan 'e Feriening De Fryske Alve Stêden besleat dêrom de noardlike rûte te ferlizzen oer lytsere fearten. Om ferdwalen tsjin te gean, waard fierders besletten om 'e tocht mei de klok mei te riden, dus fan Ljouwert nei Snits en sa fierder; foartiid wie altyd tsjin 'e klok yn riden, fan Ljouwert nei Dokkum ensfh. De start waard holden op 'e Boksumerdaam, 5 km bûten Ljouwert, wylst de finish no ferpleatst waard nei de grêft by de Prinsetún. Der skreaune har 173 wedstrydriders en 339 toertochtriders yn.
Wedstryd
De Fyfde Alvestêdtocht waard ferriden by ideaal waar. Nei de start bûten Ljouwert wist Arie van Beekum as earste Snits te berikken, hoewol't er op 'e foet folge waard troch Cor Jongert út Ilpendam. Ek yn Drylts lei dat twatal noch foarop, mar foarby dy stêd, ûnderweis nei Sleat, begiene de beide mannen, en ferskaten fan harren efterfolgers, in grutte flater troch in ferkearde ôfslach te nimmen. Se wisten úteinlik de juste rûte wol wer te berikken, mar se makken dêrtroch in kilometerslange omwei en rûnen bot tiidferlies op. Twa riders dy't ridlik foaroan leine en wol goed rieden, Sikke Dijkstra fan Koarnjum en Durk van der Duim fan Wergea, namen sadwaande de kopposysje oer.
Sekuer om 7.00 oere kamen dy beiden troch yn Sleat, dêr't Jongert in efterstân fan in kertier oprûn hie. Nettsjinsteande dat wist er dy by de oertocht oer de Fryske marren en de trochstek troch Gaasterlân foar in grut part goed te meitsjen, sadat er Dijkstra en Van der Duim by de trochkomst yn Starum hast al wer byhelle hie. In stikje foar Hylpen stode Ype Smid ynienen nei foarren, ien fan 'e beide winners fan 'e ûnoffisjele Tolhúster Alvestêdetocht fan 1929, dy't út Hylpen ôfkomstich wie. It slagge him dêrtroch en kom mei in foarsprong fan fiif minuten op 'e rest fan it fjild yn syn wenplak troch. De konkurrinsje rûn syn foarsprong yn oant der yn Warkum noch mar ien minút fan oer wie, mar neitiid wist Smid wer út te rinnen oant trije minuten yn Boalsert, fiif minuten yn Harns en tsien minuten yn Frjentsjer.
Tsjin dy tiid wiene Sipke Castelein fan Warten en Abe de Vries fan Dronryp de wichtichste efterfolgers fan Smid wurden. Dy beiden wiene eins dielnimmers oan 'e toertocht, mar se rieden sa hurd dat se tusken de wedstrydriders bedarre wiene. Doe't se úteinlik oare kant Frjentsjer, yn 'e 'Hel fan it Noarden', de ynein rekke Smid ynhellen, beseften se ta ferheardens fan harsels en alle waarnimmers dat se foarop yn 'e wedstryd leine. Op 'e Feinsumerfeart praten se ôf om tegearre oer de finish te gean. Doe't se op 'e grêft by de Prinsetún oan 'e foet fan 'e Aldehou oankamen, fûn der dan ek gjin einsprint plak, mar rieden se kalm de tocht út.
De einstreek waard dêr oanjûn troch in suver ûnsichtber kraske yn it iis. Hoewol't Castelein en De Vries útholden dat se tagelyk oer de finish kommen wiene, wiisde it bestjoer fan 'e Feriening De Fryske Alve Stêden De Vries as winner oan. Nei oerlis waard besletten foar diskear kûlânse te toanen, dat ek Castelein krige in gouden medalje. Neffens foarsitter Mindert Hepkema wie dat om't it ferskil tusken de beiden mannen by de einstreek amper waarnimber wie. De Vries en Castelein hiene de Alvestêdetocht útriden yn in rekôrtiid fan 9 oeren en 5 minuten. Ype Smid kaam njoggen minuten letter as trêde binnen. Fan 'e 173 wedstrydriders rieden 160 de tocht út.
Toertocht
Fan 'e 339 toertochtriders dy't yn 1933 oan 'e Fyfde Alvestêdetocht meidiene, hellen 321 de einstreek. Under harren wiene alle alve froulju dy't meidiene. Foar it earst wie der ek in bûtenlanner dy't de toertocht útried, de Amerikaan fan Dútsk komôf Süssdorf, dy't by de Fjirde Alvestêdetocht yn 1929 noch opjaan moatten hie. Der wie ek foar it earst in bûtenlânske frou dy't in Alvestêdetocht útried, te witten de Belgyske keunstrydster Yvonne de Ligne.
Isoglosse
thumb|Isoglossen op de [[Fêreu-eilannen]] In isoglosse, fan it Aldgrykske ἴσος ísos "gelyk" en γλῶσσα glōssa "taal, dialekt, spake", of in wurdgrins is in grins yn in taalgebiet fan in bepaalde taalkundige eigenskip, sa as bygelyks de útspraak fan in fokaal, de betsjuttenis of in foarm fan in wurd. Dialekten wurde gauris yndield op grûn fan in "isoglossebondel", sa as de Benrather Liny dy't de Heechdútske dialekten fan de oare Westgermaanske dialekten skiedt, en de La Spezia-Rimini-Liny dy't de Italjaanske dialekten fan de Westromaanske dialekten skiedt. Te ferlykjen mei in isoglosse is in isograaf dat in ûnderskiedende eigenskip is yn in alfabet. Beide begripen wurde brûkt yn de histoaryske taalkunde.
Foarbylden
De Benrather Liny is part fan in isoglossebondel dy't de skieding foarmet tusken de Heechdútsk dialekten, dy't de Heechdútske lûdferskowing ûndergien hawwe, fan de oare Westgermaanske dialekten dy't dat net ûndergien hawwe. Hy is de grins tusken machen en maken. De Uerdinger Liny markearret de grins tusken ich/ech en ik/ek. De Spierske Liny of Mainliny foarmet de grins tusken Apfel en Appel.
Publykspriis foar it Nederlânske Boek
De Publykspriis foar it Nederlânske boek, ek wol Boek fan it jier neamd, is in literatuerpriis dy't yn 1987 ynsteld waard troch de Stichting CPNB en sûnt alle jierren útrikt wurdt. Oant en mei 1991 wie it in oeuvrepriis. Dêrnei wurde boeken apart bekroand.
Oars as by in protte oare literatuerprizen, wurdt der foar dizze gjin spesjale sjuery ynsteld. Eltse lêzer kin in stim útbringe en hoewol't der troch boekferkeapers en bibliotekarissen in list fan seis boeken nominearre wurdt, hoege de kiezers harren net ta dy kar te beheinen. Dêrneist wurdt der jierliks ek in Kearnsjuery fan 275 leden gearstald. It totaal fan de publyksstimmen en de stimmen fan de Kearnsjuery stelt úteinlik it winnende boek fêst. Net allinne oarspronklik Nederlânsk wurk komt yn de beneaming, mar ek bûtenlânske skriuwers fan wa't fertalingen yn it Nederlânsk ferskynd binne, kinne te priis krije.