cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Allianz Arena
Kapasiteit
Yn it stadion binne 66.000, as de steanplakken meirekkene wurde is der yn totaal plak foar 69.901 minsken. It tal sitplakken op de ûnderste ring is 20.000, de middelste hat 24.000 en boppe kinne 22.000 minsken sitte. Fan de 66.000 sitplakken binne 2.000 business seats, 400 sitplakken foar parse. Allinnich by wedstriden fan de DFB (Dútske Fuotbal Bûn) meie der 69.901 minsken yn it stadion. By wedstriden fan de FIFA en UEFA meie der net mear as 66.000 minsken yn it stadion.
Blauwe hoanskrobber
Fryske nammen
De blauwe hoanskrobber wurdt yn it frysk ek wol aaifretter as blauwe falk neamd.
Foarkommen
De blauwe hoanskrobber is mei in grutte fan sa'n 43 sm (manstje) oant 51 (wyfke) dúdlik lytser en behindiger as de brune hoanskrobber. De wjukspanwiidte is sa'n 105 sm. De mantsjes waage in 300-400 gram, de wyfkes binne mei 410-710 gram in stik swierder. Mantsjes en wyfkes sjogge der ek hiel ferskillend út. It wyfke is brún en hat ek yn de flecht sichtbere wite boppesturtfearren. Om't sy in bulte liket op it wyfke fan de skiere hoanskrobber en de steppehoanskrobber is se allinne troch bedreaune fûgelders te underskieden. It mantsje sjocht der fanút de fierte felblau út, se hawwe dúdlik swarte wjukpunten. Fan tichtby is de rêch griis, kop en boarst binne donker griisblau. De jonge fûgels binne brún.
Fersprieding
De blauwe hoanskrobber komt yn hiel Jeropa en in grut part fan Aazje foar. Wol is it sa dat harren libbensgebiet bot troch de it brûken fan de minsken bot achterút giet. De fûgels hâlde fan iepen gebieten sa as heide en foaral sompen mei grutte reitfjilden. Yn Noard-Amearika komt ek in besibbe soart foar. De blauwe hoanskrobber is in seldsume briedfûgel yn Nederlân. It soarte hat in oantal briedplakken op de Waadeilannen, yn de Oostvaardersplassen en tige ferspraat yn it noarden fan Nederlân, yn totaal yn 2000 heechút 100 pear.
Fiedsel
De haadproai is de wylde knyn, mar sjongfûgels en mûzen binne ek wichtige fiedselboarnen.
Fuortplanting en status as beskerme soarte
De blauwe hoanskrobber hat syn nêst op de grûn. Faak yn hege fegetaasje dy't beskerming biede moat tsjin de foks. It wyfke leit ein april as maaie fjouwer oant seis aaien. De aaien wurde om de twa dagen lein. De aaien wurde yn 29-31 dagen troch it wyfke útbredt. It mantsje soarget foar it iten dat troch it wyfke oannaam wurdt troch in mantsje in lyts stikje yn de mjitte te fleanen en de proai oer te nimmen. Neidat de jongen útkaam binne duorret it noch 37 dagen foar't se fleane kinne. Ek dêrnei bliuwe se faak noch in skoftsje by it nêst yn de buert. It oantal briedpearen yn Nederlân sakket sterk sûnt 1993. De fûgelsoarte, hoewol ynternasjonaal gjin bedrige soarte, stiet dêrom as gefoelich op de Nederlânske reade list. Yn 2019 wiene der noch mar 13 briedpearen yn Nederlân. As wintergast wiene der sa'n 400-800 blauwe hoanskrobers yn Nederlân, wêrfan sa'n 100 y Fryslân.
Oerwinterders
Yn de winter komme Skandinavyske blauwe hoanskrobbers Fryslân binnen om te oerwinterjen. Se jeie hjir dan op fjildmûzen.
München
thumb|250px|[[Allianz Arena]] München is de tredgrutste stêd fan Dútslân. Der wennen likernôch 1.314.350 minsken yn 2008. Ein 2018 wie it ynwennertal 1.471.508. It is de tolfgrutste stêd fan de Jeropeeske Uny.
Skiednis
München waard yn 1158 stifte. Op 9 novimber 1923 besiket Hitler mei in steatsgreep om yn Beieren oan 'e macht te kommen. De steatsgreep mislearret mar it haadkertier fan de NSDAP bliuwt oan 'e ein fan de Twadde Wrâldkriich yn München. Krekt as alle Dútske stêden wie ek München slim skeind troch Alliearde bombardeminten, 90% fan it sintrum en 50% fan de hiele stêd waard ferneatige. Yn 1972 waard de tweintichste Olympyske Spullen holden yn de stêd, mar in Palestynske terreuroanslach op in Israelyske sportploech bedoar it evenemint.
Fuotbal
Yn 2006 wie München ien fan de spylstêden fan it WK fuotbal.
Olympyske Spullen
Yn 1972 wienen de Olympyske Simmerspullen yn München. De simmerspullen fan 1972 binne foaral bekend om de gizeling fan 11 Israelyske atleten troch in keppel palestinen. It besykjen om de 11 atleten te befrijden wie fergees, hja rekken alle 11 dea.
Fasiliteiten
Yn it noarden fan de stêd leit it plak dêr't yn 1972 de Olympyske Simmerspullen holden waarden, it Olympiapark. It Olympiastadion, Olympia swimbad en Olympia sporthal binne wrâldferneamd om de bysûndere sealtekkonstruksje dat mei it heuvelgea deromhinne in prachtich gehiel foarmet. By it Olympiapark is noch in 291 m hege Olympiatoer en it Olympia iisstadion.
De Allianz Arena is in stadion mei 66.000 sitplakken waard yn 'e maitiid fan 2005 iepene. Yn dat stadion spylje FC Bayern München en TSV 1860 München. By de wrâldfuotbalkampioenskippen fan 2006 waard it iepeningsspul spile yn de Allianz Arena.
Berne
thumb|right|30px|''[[Kwissypedy|>]]
Seek & Destroy
Seek & Destroy is in nûmer dat oarspronklik opnaam is troch Metallica yn maaie 1983 en útbrocht op Kill 'Em All, it debútalbum fan Metallica út 1983. Seek & Destroy wie it njoggende nûmer op it album.
Oer it nûmer
Seek & Destroy, giet oer de driuw om te deadzjen fiele, mar net letterlik dwaan.De earste trije miny-solo's binne ûntliend oan de single Princess of the Night fan Saxon. Seek & Destroy is troch meardere bands coverre, ûnder oaren troch Apocalyptica, Testament, Exodus en DevilDriver.
Beflapke
thumb|Beflapke It beflapke, ek wol sliklapke neamd, is in helpmiddel om in SOA foar te kommen.
It tinne lapke, faak makke fan rubber, wurdt oer de skamlippen en klitoris fan de frou lein as in man of frou har mei de mûle stimulearje wol ta in (oanrin fan) orgasme. Sawol de fagina as de mûle wurde sa beskerme tsjin baktearjen en syktes.
Eco Eckius
Eco (Ecke) Eckius wie pastoar fan de Sint-Fitustsjerke yn Stiens. Yn 1567 flechte de pastoar, om op foarspraak fan de gesachsgetrouwe Hero fan Burmania as dûmny werom te kommen yn deselde tsjerke fan herfoarme mienskip fan Stiens. By de restauraasje fan de tsjerketoer yn 2010 is troch dûmny Wessels de allegoaryske klucht Waarin pastoor Eco Eckius dominee werd foardroegen.
Yn Stiens is in strjitte nei Eco Eckius neamd.
1921
Dit jier makket ûnderdiel út fan it desennium fan 'e 1920-er jierren.
Kryptogram
thumb|Diagram fan in kryptogram In kryptogram is in bysûndere foarm fan in krúswurdriedling. De omskriuwing fan yn te foljen wurden is makke op in kryptyske, ferburgen manier. Troch kreatyf neitinken en troch assosjearjen kin men ta de oplossing komme. De omskriuwings by in kryptogram binne yn it earste oankommen fakentiden tige ûnlogysk. Mei goed lêzen is lykwols wol út te finen wat de bedoeling wie fan de makker. Om ta in oplossing te kommen is it wichtich alle wurden fan de sin op harren betsjutting(s) of synonimen en homonimen te besjen en net sasear te sjen nei de frjemd formulearre sin as ien gehiel. Meastentiids is it in spultsje fan ‘sjen’. Ien fan de meast foarkommende reaksjes by it oplossen fan kryptogrammen is dan ek faak: ‘Och ja...!’
Hânlieding
Der binne wol wat oanwizings te jaan om út de omskriuwings te kommen. Hjirûnder in ta punten mei ien of mear foarbylden dy’t helpe kinne by it oplossen fan dizze puzelsoarte.
Diagram
De swarte fekjes yn de puzel stiene yn de begjinjierren fan it kryptogram symmetrysk of yn spegelbyld ferspraat yn de puzel. In soad brûkte diagrammaat is 15 by 15 fekjes. Yn it diagram fan 15 × 15 fekjes moasten meastentiids 2 × 16 oplossings ynfold wurde. Letter ferskynden ek oare ôfmjittings en frijere foarmen fan it diagram. It diagram fan kryptogrammen hat sawat 30% swarte fekjes, by krúswurdpuzels is dat heechút 20%. Yn de njoggentiger jierren rûn it tal opjeften werom ta krekt boppe de tweintich en de symmetry waard minder strak oanhâlden. In kryptogram hat folle minder krúsjende wurden as in krúswurdpuzel.
Skiednis
It wurd ‘kryptogram’ waard op 4 desimber 1884 foar it earst neamd yn Nederlân en hie doe de betsjutting fan ‘geheimskrift’. It betreffende artikel giet oer it omsetten fan symboalen, sifers en letters yn skreaune tekst. Oan de ein fan de njoggentjinde iuw waard yn kranten wol faker skreaun oer kodearre berjochten, dy’t brûkt waarden yn de Frânsk-Dútske oarloch fan 1870. Sa publisearre De Amsterdammer yn 1888 in rige artikels oer de begjinsels fan de ‘kryptographie’. Nei de earste Wrâldoarloch pleatste dyselde krante fannijs in rige artikels oer de 'Untsiferkeunst'. Kodearre berjochten krigen yn de Twadde Wrâldoarloch in soad omtinken troch it Enigma kodeartastel.
In ienfâldige manier om in wurd te kodearjen is it anagram, bygelyks yn de foarm fan in ‘besitekaartsje’ of in sjarade. Dat in soad minsken niget ha oan it ûntsiferjen fan taalfoarmen blykte yn 1981 út de populariteit fan it boek Opperlandse taal- & letterkunde. De oergong fan krúswurdpuzel nei kryptogram waard as in lestige opjefte sjoen foar puzelders. Op 12 febrewaris 1949, in wike foardat it earste ‘kryptogram’ ferskine soe, sette wykblêd De Groene dêrom in earste foarbyldkryptogram yn de krante ûnder it kopke ‘Kruiswoord-puzzles worden volwassen - Kryptogrammen’. Njonken it diagram stie in taljochting mei oplossing hoe’t de puzel oplost wurde koe. By de yntroduksje fan de nije puzelsoarte wie it brûken fan anagrammen in wolkomme stipe. Om de puzelders op it goede spoar te setten waard it wurd anagram der tusken skrapkes by setten. Yn it earste ‘kryptogram’ fan 19 febrewaris 1949 stiene dan ek in soad anagrammen. Yn de rin fan de jierren soe de betsjutting fan wurden in hieltiten gruttere rol krije. In wike neidat de foarbyldpuzel yn de krante stien hie kaam neist De Groene Amsterdammer ek it Algemeen Handelsblad mei in puzel dy’t de puzelders sels oplosse moasten. Dy ‘tafallichheid’ fan tagelyk ferskinen wie krektas by de yntroduksje fan it earste Nederlânsk krúswurdriedsel op 12 jannewaris 1925. De ‘kryptokruiswoordpuzzle’ fan it Algemeen Handelsblad op 19 febrewaris 1949 hie eksakt itselde diagram as dat fan it earste foarbyldkryptogram yn De Groene fan in wike dêrfoar. It Algemeen Handelsblad skreau boppe har earste kryptogram: ‘Zoek eens wat langer – In de krypten van het Puzzlerijk’. De krant murk dat de nije ‘kryptokruiswoordpuzzle’ troch de lêzers goed ûntfongen waard. Hoewol’t noch in skoft de namme 'krypto-puzzle' brûkt waard, rekke de puzelsoarte geandewei mear ynboargere as 'cryptogram'.
It earste Fryske kryptogram ferskynde yn 1981 yn it FNP-blêd De Frijbûtser. Sûnt 1982 ferskynt yn de Ljouwerter Krante om de fjirtjin dagen in Frysk kryptogram fan de hân fan Douwe van der Meulen. Yn 1983 ferskynde by de Friese Pers Boekerij syn Frysk Puzelboek dat foar de helt fold wie mei Fryske kryptogrammen. Yn dat puzelboek stie ek in hânlieding om de puzelders op ’e gleed te helpen.
Untwikkeling
De krantepuzels waarden yn de rin fan de tiid hieltiten faker oanlevere troch grutte puzelútjouwerijen as Denksport (Metro, Rotterdams Dagblad, Kidsweek) en Puzzelsport (de Volkskrant, Algemeen Dagblad, Elsevier, HP/De Tijd) en lytsere bedriuwkes JFS (Parool), Pzzl.com (Trouw) en Jelmer Steenhuis (NRC Handelsblad, Vrij Nederland).
Trochûntwikkeling
In moetingsplak foar kryptogrammeleafhawwers is ‘Jaspers Cryptogrammensite’. It is in briedplak foar ynnovaasje dêr’t it kryptogram him yn in soad rjochtings ûntwikkele hat. De besikers dêrfan ha mear niget oan harsenskrabers mei assosjative en dûbele betsjuttings: 'Stêffunksjonaris', 'Chefstêf' of 'Dakruter' mei as oplossing 'Sinteklaas'. Meiwurkers fan it genoatskip binne ûnder oaren puzelmakkers as Frans Weltholt, Adri Altink en Jan Beuvink.
Ien fan de rjochtings dêr’t it genoatskip mei fierder gie wiene de troch Piet Burger ûntwikkele 'rebuskryptogrammen'. Dêrby giet it om klearebare wurdboarterij, los fan de betsjutting. De opjeften freegje om de meast ferskillende tinkrjochtings. Sa wurdt bygelyks boarte mei plakbepalende foarsetsels. It fisuele aspekt spilet by rebuskryptogrammen ek in grutte rol. Bekende rebuskryptografen binne Henk Jongebloed (Groene Amsterdammer) en ‘Dr. Denker’.
Fibrator
thumb|120px|Fibrator In fibrator is in elektrysk apparaat dat meganyske trillingen makket. Meast wurdt dan in apparaat bedoeld foar it stimulearjen fan seksuele gefoelens of it gebrûk by in eroatyske massaazje, mar ek yn de yndustry wurde fibrators tapast.
Ut sifers fan de grutste Nederlânske produsinten fan eroatysk ark docht bliken dat mear as ien miljoen stiks seksboartersguod en fibrators yn Nederlân ferkocht wurde.
Der binne fibrators fan hurde en sêfte keunststoffen, mar ek fan metaal. Foar anaal gebrûk besteane smellere fibrators.
Fibrators hawwe meast de foarm fan in pyl (penis), dy't dildo neamd wurde, mar fibrators kinne ek in glêdere en in minder realistyske foarm hawwe.
Perzyske Golf
De Perzyske Golf (Perzysk خلیج فارس, Arabysk الخليج الفارسي) is de útrin fan de Yndyske Oseaan tusken it Arabyske skiereilân en Iran (Perzje). Dizze binnensee hat in oerflakte fan likernôch 233.000 km² en stiet yn ferbining mei de Arabyske See troch de strjitte fan Hormuz. DE ein fan de Golf wurdt markearre troch de rivierdelta fan de Sjatt al-Arab (Arvandroed) dêr't de rivieren Eufraat en de Tigris útmûnje.
De lytse lannen dy't oan de Golf lizze wurde faak oantsjutten mei de golfsteaten.
De Amearikaanske fiifde float leit yn de Perzyske golf.
Tsjasker Nijetrine
thumb|De tsjasker yn 2008 De Tsjasker Nijetrine is in poldermole by it doarp Nijetrine yn de gemeente Weststellingwerf.
De Tsjasker Nijetrine, boud yn 1976, waard oant 2001 brûkt foar de bemealling fan it natoergebiet de Bonne Brekken by it doarp Wikel. Neidat dat de boktsjasker by in stoarm slim tehavene rekke, waarden de resten derfan opslein. Begjin 2007 waard de mole werboud yn it natuergebiet de Rottige Meente, wêr't hy no wetter tusken twa trekgaten pompt. Op 12 maaie 2007 - Nasjonale Mole- en Gemaledei - waard de tsjasker offisjeel wer yn gebrûk nomd.
Weißwurst
thumb|350px|Münchner Weißwürst mei Brezel en swiete moster Weißwurst, wurdt ek Münchner Weißwurst neamd, is in woarst spesjaliteit út de Dútske dielsteat Beieren. De woarst wurdt ornaris net sean en net pikele en hat dêrom in griis-wite kleur. Yngrediïnten binne keallefleas (kin ek bargefleis tusken sitte), sipels, peterseelje, foelie en sitroen. It resept datearret út 1857. Neffens de tradysje mei de woarst allinnich moarns iten wurde mei swiete moster en Brezel (kreakeling fan bôle).
Tarieding
De Münchner Weißwurst mei net sean wurde, oars kin it feltsje net mear sa maklik fan de woarst ôflutsen wurde. De Weißwurst moat 10 - 15 minuten yn in pan hyt wetter fan tusken de 75 en 85 graden en kin dan op tafel.
Fryske derby (proffuotbal)
De Fryske derby yn it proffuotbal is de wedstriid tusken SC It Hearrenfean en Cambuur Ljouwert. De klups binne de ienichste twa Fryske proffuotbalklups. Oer it algemien wurdt de Fryske derby beskôge as ien fan de meast oansprekkende fuotbalwedstriden yn Nederlân. Cambuur spilet hjoed de dei yn de Earste difyzje, It Hearrenfean komt út yn de Earedifyzje.
Striid
De Fryske derby, of ‘It kampioenskip fan Fryslân’, is mear as in wedstriid op himsels. In oerwinning yn de derby kin, benammen yn de perioade oant de jierren tachtich, in min seizoen goed meitsje. Fierders foarmet de twastriid ek in unyk duel tusken de haadstêd en it plattelân. Nea oars is de striid tusken de haadstêd fan in provinsje en it plattelân dêrom hinne sa grut as yn Fryslân.
Skiednis
Yn de begjinperioade fan it fuotbal yn Fryslân bestie dizze derby noch net sa at we dy no kenne. Oare klups út bygelyks De Jouwer (De Koai) en Snits wienen foar It Hearrenfean in wichtiger tsjinstanner, wylst Cambuur yn Ljouwert sels syn derby’s útfocht. Pas nei de ynfier fan it betelle fuotbal yn Nederlân waard de wedstriid tusken It Fean en Cambuur de wichtichste partij fan it seizoen foar de klups.
De earste derby’s
De earste offisjele wedstriid tusken It Hearrenfean en Cambuur waard spile op 10 oktober 1937, yn It Hearrenfean. Ljouwert, sa at de klup doe noch hiet wûn de wedstriid mei 3-6. De Ljouwerters wisten pas trije jier letter, yn it seizoen 1940-1941 wer te winnen fan It Hearrenfean. De beide wedstriden yn de kompetysje waarden wûn. Utslaggen dat jier: 2-9 en 9-0 foar Ljouwert. Opfallend binne dizze útslaggen omdat dit midden yn de perioade wie fan it Gouden Hearrenfean mei ûnder oare Abe Lenstra yn de ploech. Nei dizze twa oerwinnings fan Ljouwert soe it leafst 19 ûnderlinge wedstriden duorje foardat Ljouwert dizze konfrontaasje wer ris wûn.
De derby’s yn de Earedifyzje
De Fryske derby is op it heechste Nederlânske fuotbal nivo, de Earedifyzje, noch mar seis kear spile. De earste edysje hjirfan waard spile op 8 septimber 1993. It Fean wie yn Ljouwert mei 0-2 te sterk foar Cambuur. De ienichste oerwinning yn de derby fan Cambuur yn de Earedifyzje waard behelle op 18 febrewaris 1994 yn it Abe Lenstra Stadion fan It Hearrenfean. De útslach wie 1-2 foar Cambuur.
Wichtige derby’s
Yn de seizoenen fan 1948-1949 en 1949-1950 waard It Fean beide kearen kampioen troch de derby te winnen. Yn 1949 barde dat yn Ljouwert, yn 1950 waard Ljouwert thús ferslein. Yn 1965 spile de Fryske konfrontaasje him ôf yn de Twadde Difyzje. Cambuur, sa’t de klup dat jier foar it earst hiet, waard dat jier op It Hearrenfean kampioen troch mei 0-4 te winnen.
Op Earedifyzjenivo hat de wichtichste wedstriid dy fan 30 april 2000 west. It Hearrenfean wûn mei 0-2 yn it Cambuur Stadion en kwalifisearre him dêrmei foar de Champions League
Bob Spaak
Bob Spaak (eigentlik: Egbert Spaak ) (Amsterdam, 1917 – Nieuw-Loosdrecht, 11 juny 2011 ) wie in eardere Nederlânsk sportsjoernalist en presintator.
Libben
Yn syn jeugd wie Spaak in fertsjinstlik atleet: mei de ploech fan de Amsterdamske Atletyk Club (AAC) waard hy twaris Nederlânsk kampioen op de 4 x 100 m estafette.
Hy begûn syn sjoernalistike rinbaan yn 1945 by it deiblêd Het Vrije Volk, dêr't hy oant 1955 wurke. Dêrnei stapte hy oer nei de VARA-radio. Hy presintearre der ûnder oare de sportprogramma's Zondag Sportjournaal en Tussen Start en Finish. Ek siet hy yn it panel fan it spultsje Het hangt aan de muur en het tikt en presintearre hy it plateprogramma De Ontbijtclub.
Yn 1965 makke Spaak diel út fan de redaksje fan it nije blêd Voetbal International. In jier letter kaam hy y tsjinst by de NTS-telefyzje. Dêr waard hy sjef fan Sport in Beeld, de foarrinder fan Studio Sport. Hy joech dêr lieding oan in lytse redaksje, dy't fierder bestie út Herman Kuiphof, Ad van Emmenes, Jan Leijendekker en Koen Verhoeff. Letter kamen Hugo Walker en Theo Reitsma der noch by.
Spaak wie sels ek te hearen as ferslachjouwer, by in soad ferskillende sporten. Ferneamd waard syn alterearre kommintaar yn 1965, doe't de Europa Cup-wedstriid Feyenoord - Real Madrid, nei in Spaanske sjarzje op Coen Moulijn, hielendal út de hân rûn: "Coen, Coen! Behéérs je alsjeblieft!... Jongens, jongens, dit kan toch niet. Dit kan toch niet! Wat een afschuwelijke vertoning."
Bob Spaak wie in ferslachjouwer mei in soad gefoel foar koartswyl en understatement. Sa omskreau hy de Earste difyzje faak as it "min ofte mear betelle fuotbal." Ienris wie hy ûnbedoeld komysk: yn 1966 waard by de útstjoering fan it riden yn Dimter foar it earst gebrûk makke fan werhellingen. Op de 10 kilometer foel Kees Verkerk en oardel minút letter waard dit fragmint werhelle, wêrnei't Spaak neat yn de gaten hawwend útrôp: "Keessie jongen, val je nu alweer?..."
Foar jonge ferslachjouwers wie Spaak in treflik learmaster. Benammen Mart Smeets hat faak heech fan syn âlde sjef opjûn. Yn 1982 gie hy mei pensjoen. Hy wenne yn Loasdrecht.
Tsjasker It Heidenskip
De Tsjasker It Heidenskip is in poldermole en ryksmonumint by buorskip It Heidenskip yn de gemeente Nijefurd. Dy mealfeardige pealtsjasker waard boud yn 1915 en is yn 1977 restaurearre.
Sandra Zwolle
Sandra Kornelia Zwolle (15 maart 1971) is in eardere langebaanrydster. Zwolle is de mem fan reedrider Mathijs van Zwieten.
Josip Broz Tito
Josip Broz Tito, bynamme (maarskalk) Tito (Syrillysk: Јосип Броз Тито) (Kumrovec, 7 maaie 1892 – Ljubljana, 4 maaie 1980) wie in Joegoslavysk steatsman.
Sandra Zwolle
Sandra Zwolle hearde yn de hiele jierren 90 by de Nederlânske riderstop. De yntroduksje fan de WK Ofstannen yn 1996 joech har ek de kâns om ynternasjonaal súkses te heljen. Daliks by de earste edysje yn Hamar sloech se har slach troch brûns te feroverjen op de 1500 meter, mei mar 0,04 efterstân op nûmer twa Claudia Pechstein. Ek op de 1000 meter helle se yn 1996 in goed resultaat, al einige se mei in fjirde plak krekt neist it poadium. In jier letter ferbettere se dizze prestaasje op de 1000 meter. By de WK Ofstannen fan 1997 yn Warschau ried se nei in twadde tiid en krige sadwaande in sulveren medalje omhong op it poadium.
Josip Broz Tito
Tito wie ôfkomstich út in Kroatysk boerehúshâlding en tsjinne yn de Earste Wrâldkriich yn it Eastenryksk-Hongaarske leger dêr't er oan it Russysk front focht. Dêr waard hy kriichsfinzen en makke de Oktoberrevolúsje mei, wêrnei hy oerstapte nei it Kommunisme. Yn 1941 as Joegoslaavje troch Dútslân en Itaalje beset wurdt, nimt er de wapens op tsjin de ynkringers en lit er him kenne as partizanelieder. Hy wurdt de liedende krêft yn it ferset. Nei de Twadde Wrâldkriich ferwurf Tito de allinnichhearskippij foar de Kommunistyske Partij yn it lân. Hy wurdt premier fan Joegoslaavje en yn 1954 presidint, sûnt 1963 foar it libben.
Sandra Zwolle
Nei in punt setten te hawwen efter har aktive rydperioade, wurket Sandra Zwolle wyls by it iisstadion Thialf op It Hearrenfean as stadionspeaker. Dêr sprekt se it publyk ta by ferskate nasjonale en ynternasjonale rydbarrens.
Josip Broz Tito
Yn 1950 proklamearret Tito arbeidersselsbestjoer yn de bedriuwen. Yn de ynternasjonale polityk giet hy syn eigen paad en treedt op as de lieder fan de net-bûne lannen. Boppedat slagget hy deryn ûnôfhinklik fan de Sowjet-Uny in eigen ynlânske- en bûtenlânske polityk te fieren.
Ferstjerren fan Tito en de federaasje
Nei syn dea op 4 maaie 1980 krijt stadichoan Servje wer de oerhân yn Joegoslaavje. Syn libbenswurk is net bestân tsjin de iuwenâlde tsjinstellingen tusken de Servjers, Albanezen, Kroaten en Bosnjers. Yn de jierren '90 laat it opkommend nasjonalisme ta it útien fallen fan it Joegoslavyske steatebûn.
Tsjasker Nij Beets
thumb|240px|De Tjasker Nij Beets yn 2007 De Tsjasker Nij Beets is in poldermole yn it doarp Nij Beets yn de gemeente Opsterlân.
De Tsjasker Nij Beets waard yn 2002 boud. It is in pealtsjasker, dy't diel útmakket fan it feanterij-iepenloftmuseum It Damshûs yn Nij Beets. De poldermole spilet in rol yn it regeljen fan it wetterpeil fan it by it museum hearrende petgat. De tsjasker is te besjen at it museum iepen is.
BSV Kickers Emden
BSV Kickers Emden (Sealterfrysk: BSB Kickers Oamde) is in fuotbalklup út Emden. De BSV is yn 1946 ûntstien en se spylje yn it Embdena-Stadion. It logo fan de BSV is de 'ottifant' dy't troch de Emdenaar Otto Waalkes ûntworpen is.
Skiednis
Yn 1991 kaam de ploech foar it earst yn de eardere Oberliga Nord. Yn 1994 waard de klup kampioen fan de Oberliga Nord, mar yn de neikompetysje slagge it de ploech net en kom yn de Twadde Bundesliga. Neffens de offisjele sifers wienen der 12.000 by de wedstriden yn de neikompetysje, it echte oantal wurdt op 14.000 rûsd.
Rône-Alpen
Rône-Alpen (Frânsk: Rhône-Alpes) wie fan 1982 oant 1 jannewaris 2016 in bestjoerlike regio yn it súdeasten fan Frankryk mei Lyon as haadstêd en grutste stêd fan de regio. Tsjintwurdich makket dit gebiet diel út fan 'e nije regio Auvernje-Rône-Alpen.
Telefyzje
thumb|Telefyzjetastel Telefyzje of tillefyzje is in massamedium wêrby bylden en lûd trochjûn wurde nei telefyzjetastellen. De tastellen wurde meastal koartwei ek TV neamd. Mei telefyzje wurde ornaris ek de TV-stjoerders en de byhearrende technyk fan it telefyzje meitsjen oantsjut.
Technyk
In telefyzjekamera set bylden en lûd om yn elektroanyske sinjalen, dy't troch it ûntfangende telefyzjetastel omset wurde yn byld en lûd. De ûntfanger krijt de sinjalen fia antenne ('ierdske sinjalen' of satellyt) of kabel. Hoe't lûd en byld trochjûn wurde, is ôfhinklik fan de TV-standert. By de oerdrachtstandert wurdt meast in ûnderskied makke wurde tusken analoge en digitale telefyzje.
Hjoed-de-dei binne der ferskate manieren om telefyzje te ûntfangen:
Skiednis
De earste telefyzje waard yn 1927 yntrodusearre. Yn de tritiger jierren fan de 20e iuw kaam it medium telefyzje fan 'e grûn. Yn 1929 wienen der yn Dútslân al eksperiminten mei de oerdracht fan telefyzje. Yn 1936 wienen de Olympyske Spullen fan Berlyn live op telefyzjes yn Berlyn en Leipzig te sjen.
Yn de fjirtiger jierren waard telefyzje yn de Feriene Steaten en Grut-Brittanje ûnder tafersjoch fan it regear stadichoan in massamedium. Yn de Feriene Steaten waard jild ynbard troch advertinsjes, yn Grut-Brittanje moasten telefyzjebesitters in bydrage betelje.
Yn de jierren fyftich waard yn de Feriene Steaten eksperimintearre mei kleuretelefyzje. De kleuretelefyzje sette pas goed troch yn de lette sechtiger jierren. Yn 1967 waard de kleuretelefyzje ynfierd yn Europa.
Pystring
thumb|150px|Silikoanen pystring
In cockring, ek pystring neamd, is in ring fan metaal, rubber, lear of silikonen dy't om de penis skood wurdt en de bedoeling hat om in ereksje langer duorje te litten, at it nedich is kin tagelyk in pystpomp brûkt wurde. At de penis stiif wurdt, sit de ring der stiif omhinne, sadat it bloed de swollichems net of mei muoite út kin en de penis stiif bliuwt.
De measte cockringen wurde om penis èn balsek fêstset. Dêr komt by dat de testikels dan net al te deun tsjin de basis fan de penis lutsen wurde kinne. Sa kin better mei de testikels boarte wurde at in man sawat in orgasme hawwe sil.
Panhandle fan Teksas
De Panhandle fan Teksas of de Teksaanske Panhandle (Ingelsk: Texas Panhandle), it "Panhânsel fan Teksas", is in ynformele en ûnoffisjele, mar faak brûkte beneaming foar de panhandle of it útstykjende noardlike diel fan 'e Amerikaanske steat Teksas. It beslacht de 26 noardlikste countys fan 'e steat, mar it wurdt net ta de krite Noard-Teksas rekkene, dy't fierder nei it súdeasten ta leit. De Panhandle fan Teksas moat net betize wurde mei de Oklahoma Panhandle, dêr't dizze krite yn it noarden oan grinzget.
Hearebank
thumb|''De hearebank yn de [[Grutte Tsjerke (Skiedam)|Grutte of Sint-Janstsjerke (1780) yn Skiedam]] In hearebank (ek: famyljebank) is in meast iken stuolte yn in tsjerke, setten troch in famylje fan kwizekwânsje.
Panhandle fan Teksas
Geografy
De Panhandle fan Teksas omfiemet neffens de measte definysjes de 26 noardlikste countys fan 'e steat Teksas. Der is lykwols in alternative definysje dy't ek in gebiet besuden dy 26 countys derta rekkenet. Dêrby leit de súdgrins fan 'e Panhandle dan op 'e tinkbyldige line fan 'e súdwestlike hoeke fan Oklahoma nei de súdeastlike hoeke fan Nij-Meksiko. Yn dit artikel sil lykwols fierders de inge betsjutting oanholden wurde, wêrby't it inkeld om 'e 26 noardlike countys giet.
Hearebank
Faak bestiet in hearebank út twa rigen sitplakken efter elkoar. De efterste rige kin in oerkaping hawwe. Boppe it efterskot of op de oerkaping stiet meastal insnien opsetstik. Soms stiet hjir in famyljewapen op ôfbylde. De tagongen ta de banken binne mei doarkes sluten. Hearebanken stienen oarspronklik faak foar de preekstoel oer of yn it preesterkoar fan de tsjerke.
Panhandle fan Teksas
Geografy
Yn dy betsjutting beslacht de Panhandle fan Teksas in gebiet fan 66.884 km², wat delkomt op krapoan 10% fan it oerflak fan 'e steat Teksas. Yn it easten grinzget de Panhandle fan Teksas op 100° westerlingte oan 'e steat Oklahoma, yn it noarden op 36,3° noarderbreedte oan 'e Oklahoma Panhandle, en yn it westen op 103° westerlingte oan Nij-Meksiko. Yn it suden sit it fêst oan 'e rest fan Teksas. It gebiet heart ta de saneamde "hege prêrjes". It heechste punt leit op 1.440 m, en it leechste op 474 m. Oer it algemien is it gebiet, dat ta de Llano Estacado-heechflakte heart, tige flak, mei as grutste útsûndering de Palo Duro Canyon, it op ien nei grutste ravyn yn 'e Feriene Steaten, besuden Amarillo. De Panhandle fan Teksas is ien fan 'e fluchst groeiende wynenerzjyprodusearjende regio's yn 'e Feriene Steaten, fanwegen de hurde wyn dy't der hast altyd stiet.
De 26 noardlikste countys fan Teksas, dy't de Panhandle foarmje, binne:
Demografy
Neffens gegevens fan 'e Amerikaanske folkstelling fan 2010 hie de Panhandle fan Teksas doe likernôch 428.000 ynwenners, wat delkomt op 1,7% fan 'e befolking fan Teksas. Dêrmei hat it gebiet 6,4 ynwenners de km². De stêd Amarillo is fierwei it grutste plak yn 'e krite. Oare gruttere plakken binne Borger, Canyon, Dumas, Hereford en Pampa. Wat de etnyske opbou fan 'e befolking fan 'e Panhandle oangiet, dy wie yn 2000 sa: 68,9% blanken; 23,8% Latino's; 4,6% swarten; 2,7% oaren of fan mingd etnysk komôf. Dêrby joech 92,3% fan 'e ynwenners oan dat se yn 'e Panhandle berne wiene. Fierders wie 13,2% 65 jier of âlder, wylst 27,8% fan 'e befolking ûnder de 18 wie.
Maartensdijk
thumb|Lokaasje gemeente De Bilt thumb|Lokaasje Maartensdijk yn de gemeente De Bilt Maartensdijk is in doarp en eardere gemeente yn de hjoeddeiske gemeente De Bilt, yn de provinsje Utert. It doarp hat 4.880 ynwenners (2021). De gemeente omfieme by de opheffing yn 2001 de doarpen Maartensdijk, Groenekan, Hollandsche Rading en Westbroek.
Maartensdijk is ûntstien yn in grut feangebiet tusken It Goai en de Utertse Fecht, dat it "Eastfean" neamd waard. Yn de 15e iuw dûkte de namme Maartensdijk foar it earst op, as in wetterwurk yn dat Eastfean. De delsetting dy't der yn de neikomende jierren omhinnegroeide krige op it lêst deselde namme. De gemeente besloech yn it earstoan hast it hiele Eastfean.
Oarspronklik wie Maartensdijk in lintdoarp by de Doarpswei lâns (dy't nei de ferfeanting fan it gebiet noch "de Sint Maartensdijk" neamd waard). Dy dyk wie ien fan de ûntginningsassen yn it ûntgûne feangebiet. Letter is it doarp sterk yn súdlike rjochting útwreide, wêrtroch it syn lintfoarm ferlern hat. Dochs is der nea in echte buorren ûntstien.
Nanne Tepper
Nanne Tepper (Hegesân, 17 jannewaris 1962 - Grins, 10 novimber 2012) wie in Nederlânsk skriuwer.
Tepper giie nei de middelbere skoallen yn Veendam, dêr't er befreone wie mei de lettere kabaretier Bert Visscher en de lettere museümdirekteur Wim Pijbes. Doe't er achtjin wie ferhuze er nei Grins. Hy krige al jong niget oan popmuzyk en rjochte in garaazjerockband op, Imaginary Diseases. Letter waard er resinsint by it muzyktydskrift OOR.
Tepper debutearre mei de De eeuwige jachtvelden, wêr't er yn 1996 de Anton Wachterpriis foar krige. Yn 2000 ferskynde syn roman De vaders van de gedachte, dy't nominearre waard foar de Libris Literatuer Priis.
Novimber 2012 makke Tepper, dy't al lange tiid fan depresjes te lijen hie, yn de âldens fan 50 jier in ein oan syn libben.
Trapped Under Ice
Trapped Under Ice is in nûmer dat oarspronklik opnaam is troch Metallica yn 1984 en útbrocht op it twadde album fan Metallica Ride the Lightning 1984. Trapped Under Ice wie it fiifde nûmer op it album.
Oer it nûmer
Trapped Under Ice giet oer in persoan dy 't wekker wurdt út in ynferzen tastân. Him realiserend dat der nearne hinne kin en gjinien te help komme sil, wachtet de persoan helpleas op oankommende ûnheil. De yntro-riff fan it nûmer is skreaun troch Kirk Hammett doe't er spile by Exodus, en komt fan in demo mei de namme Impaler, dy't letter útbrocht waard op it album Tempo of the Damned út 2004.
Josh Duhamel
thumb|Josh Duhamel Josh Duhamel ((Minot (Noard Dakota), 14 novimber 1972) is in Amerikaansk akteur. Hy wûn yn 2002 in Daytime Emmy Award foar syn rol yn de sjipperige All My Children.
Kaakhorn
Kaakhorn (Grinslannersk: Koakhörn) is in buorskip yn de gemeente It Hegelân (oant 2019 gemeente De Marne), yn it noard-westen fan de provinsje Grinslân. It streekje leit direkt benoarden Westernieland oan in dearinnende dyk. De dyk rint oer de eardere âlde dyk út 1717. Hy hat 60 ynwenners (2008).
De namme fan 'e buorskip ferwiist nei de kaak dy't hjir yn earder tiden stien hat. De kaak (skandpeal) stie op de horn (= herne) fan it doarp.
Kamp De Slikken
thumb|left|Monumint foar de omkomde arbeiders yn 1940 It kamp De Slikken by Kaakhorn is boud foar arbeiders fan de wurkferskaffing dy't yn de perioade fan 1939 oant en mei 1945 in diel fan de kwelder yndiken, de saneamde Polder de Slikken. Nei de oarloch krige de polder de namme Linthorst Homanpolder. Trettjin fan dy arbeiders en in bussjauffeur kamen yn 1940 om it libben doe't harren bus yn botsing kaam tsjin in trein op in ûnbeweitse spoaroergong fan de Marneline by Ranum. Tsien fan harren ferstoaren dêr. Foar de fjirtjin slachtoffers waard in eintsje benoarden Kaakhorn in monumint setten.
In oantal fan de húskes yn Kaakhorn is direkt nei de Twadde Wrâldoarloch boud troch ynternearre NSB'ers, dy't opsluten wienen yn it kamp De Slikken in kilometer benoarden de buorskip. Ien fan de barakken fan dat kamp is bewarre bleaun.
Wannelrûte
Troch Kaakhorn rint de Europeeske wannelrûte E9 dy't rint fan Portegal nei de Baltyske steaten. De rûte wurdt ek Waad- en Wierdenpaad neamd.
Brandemar (Weststellingwerf)
thumb|Petgatten yn de Brandemar thumb|Fytspaad troch de Brandemar De Brandemar (Stellingwerfsk en offisjeel: Braandemeer) is in mar yn de gemeente Weststellingwerf, yn 'e himrik fan Aldlemmer. De mar is ûnderdiel fan in natoergebiet. Oan de súdkant, by de Helomafeart, leit in net tagonklik sompegebiet mei petgatten dat trochrint yn Oerisel. Eigner Steatsboskbehear lit it gebiet ferfeantsje om sa ferlanningsfegetaasje in kâns te jaan. Om de Braandemeer hinne rinne kuier- en fytspaden.
De namme Braandemeer jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Brandemeer.
List fan planetoïden 8601-8700
Dit is in list fan planetoïden 8601-8700.
Tritichjierrige Oarloch
thumb|right|300px|Skilderij dat de oerwinning op de Wite Berch sjen lit troch [[Johan Tzerclaes, Greve fan Tilly]] De Tritichjierre Oarloch wie in grutskalich polityk en religeusk konflikt dêr't in protte Jeropeeske lannen by belutsen wienen en dat benammen fierd waard op Dútske boaiem. De oarloch duorre fan 1618 oant 1648 en einige mei de Frede fan Westfalen.
Oanlieding
De oarsaken foar de kriich wienen de tsjinstellings tusken roomsk-katoliken en protestanten, en it stribjen nei macht troch de ferskillende steatsjes dêr't it Dútske ryk yn ferdield wie. By de godstsjinstfrede fan Augsburch (1555) wie de ferhâlding tusken katoliken en protestanten net sa befredigjend regele, dat it konflikten tenei foarkomme koe. Yn 1608 foarme har in ferbûn fan protestantske foarsten, de Uny, ûnder de kalvinistyske foarst fan de Palts. Dêr foaroer stelde him yn 1609 de katolike Liga ûnder de hartoch fan Beieren. In opstân yn Bohemen, dêr't de protestanten fan Rudolf II yn 1609 frijheid fan godstsjinst krigen hienen, in frijheid dy't troch syn opfolger Matthias wer tebek set waard, lette yn 1618 de oarloch yn.
Nei de dea fan Matthias (1619) keazen de Boheemjers, de kalvinistyske keurfoarst Freark V ta kening. Hy waard stipe troch troch in oantal Dútske protestantske foarsten. De nije keizer, de strang katolike Freark II stjoerde in leger ûnder lieding fan fjildhear Johan Tzerclaes nei Bohemen, dat yn novimber 1620 yn de slach op de Wite Berch, de protestanten ferneatigjend fersloech. De kriich bleau lykwols oanhâlden troch ynminging fan bûtenlânske machten. Spanje joech steun oan de keizer, wylst Christiaan IV de protestanten te help kaam. Troch de keizerlike fjildhearen Wallenstein en Tilly waard dizze kening lykwols yn 1629 twongen om frede te sluten (de Frede fan Lübeck).
In jier letter brekt de oarloch op 'e nij út at de Sweedske kening Gustaf II him yn de striid mingd. Gustaf dy't him troch Wallenstein bedrige fielde falt oan en kriget dêrby steun fan de Nederlânske Republyk (sels noch belutsen yn de Tachtichjierrige oarloch) en yn 1635 iepentlik fan it katolike Frankryk, dêr't Richelieu foar alles de macht fan de Habsburgers brekke wol. Gustaf II hellet inkele wichtige oerwinnings (Breitenfeld, 1631; Lech, 1632) mar sneuvelt te Lützen yn 1632, yn itselde jier dat ek syn tsjingader de Greve fan Tilly sneuvelt. De oare katolike fjildhear Wallenstein waard yn 1634, mei ynstimming fan de keizer, dy't syn macht freesde, fermoarde.
Ein en gefolch
thumb|right|200px|Undertekening fan de frede yn Münster (1648), troch [[Gerard Terborch]] Yn 1647 slagget it de Frânske fjildhear Turenne, tegearre mei Condé en de Sweden, Beieren ta oerjefte te twingen. Yn 1648 makket de Westfaalske Frede (yn Münster en Ostnabrück) foarfêst in ein oan de kriich. Dizze frede hie wiidweidige gefolgen. It besegele de ûndergong fan de keizerlike macht yn it Dútske Ryk en makke dy fan de ryksfoarsten sterken.
Klassisisme
Mei klassisisme wurde ferskate foarmen fan keunst oantsjutten dy't weromgripe op foarbylden út de Grykske en Romeinske Aldheid en dêrtroch bot fan beynfloede binne.
Embdena-Stadion
thumb|275px|Embdenastadion haadtribune It Embdena-Stadion is it stadion fan BSV Kickers Emden. De fuotbalklup út de Tredde Liga spilet der sûnt 1950.
Kapasiteit
Oan it begjin fan seizoen 2005/2006 wie der plak foar 7.200 minsken yn it stadion. Eartiids hawwe der neffens offisjele sifers wol 12.000 fans yn it stadion west. De haadtribune fan it stadion is oerdekt mei 300 sitplakken plus steanplakken, de oarekant hat gjin dak, de noardtribune (eigen fans) is wol oerdekt en de súdtribune (gasten) net. At de hikken wat oars delset wurde is der plak foar 2.000 ekstra fans.
Nij stadion
Yn 2007 en 2008 hellet BSV Kickers Emden ferskillende suksessen. Dêrtroch komme der hieltyd mear minsken nei de wedstriden en groeide it ferlet fan in grutter en moderner stadion. Under de wurknamme Ostfriesland Arena waarden plannen presintearre. Yn july 2007 waard der in stipeferiening oprjochte mei as doel de bou fan in nij stadion. Lykwols rekket de klup finansjeel yn swier waar en de klup kiest derfoar om mei yngong fan it seizoen 2009/10 frijwillich te degradearjen fan de Tredde Bundesliga nei de Oberliga Niedersachsen.
Brune hoanskrobber
De Brune hoanskrobber ek: Glee of Mûzebiter, (Circus aeruginosus) is in rôffûgel út it skaai fan de haukeftigen (Accipitriformes), de famylje fan de haukfûgels (Accipitridae) en de ûnderfamylje fan de hoanskrobbers (Circinae).
Kenmerken
In folwoeksen eksimplaar is sa'n 50 sintimeter grut. It bist fleant meastentiids leech oer sompen en reidfjilden, mei de foar alle soarten hoanskrobbers kenmerkende hâlding : in weagjende fleanbeweging, mei de wjukken yn in ûndjippe V-foarm. Brune hoanskrobbers nestelje op 'e grûn yn de reiden.
It mantsje is brún en hat in griis wjukplak en sturt. It wyfke is ek brún, mar hat in ljochte krún en kiel.
Fersprieding
Brune hoanskrobbers komme simmerdeis yn hast hiel Europa foar, útsein Ierlân, Skandinaavje en it grutste diel fan it Feriene Keninkryk. Dêrneist komme se yn de winter yn it westen fan Europa foar (wêrûnder yn Nederlân en Belgje), Frankryk, Spanje, Portegal, Itaalje, it eardere Joegoslaavje, Grikelân en Turkije foar. Yn lêstneamde lannen binne se dus it hiele jier troch te finen. Yn Nederlân wiene der yn 2013-2015 sa'n 900-1200 briedpearen, yn Fryslân inkele hûnderten. De populaasje is yn Nederlân ridlik stabyl, en de soarte stiet derom net op de Nederlânske Reade list fan fûgels.
Noardwesten (Feriene Steaten)
Krekt sa't dat mei it Amerikaanske Súdwesten it gefal is, is de oantsjutting "it Noardwesten" meitiid fierder nei it westen ta opskood. Yn 'e njoggentjinde iuw waard mei "it Noardwesten" (no ta ûnderskie ornaris "it Alde Noardwesten" neamd) it Noardwestlike Territoarium bedoeld, dat stadichoan mei it tij fan 'e kolonisaasje nei it westen ta ferskode troch it gebiet fan 'e Grutte Marren, it Amerikaanske Midwesten en de regio fan 'e Rocky Mountains hinne, oant it úteinlik kaam gear te fallen mei wat no it Noardwesten is. It hjoeddeiske gebiet beslacht fierhinne it âlde Oregon-territoarium, dat yn 1848 ûntstie. It kin ek grutdiels lykslein wurde mei de statistyske Federale Regio X, dy't Oregon, Washington, Idaho en Alaska omfiemet.
Yn syn breedste betsjutting hat it Amerikaanske Noardwesten tsjintwurdich krapoan 14 miljoen ynwenners. De grutste stêd yn it gebiet is Seattle, folge troch Portland, Boise, Spokane, Tacoma en Vancouver (Washington). Guon fan 'e fluchst groeiende lytsere Amerikaanske stêden lizze ek yn it gebiet, wêrûnder Bellevue, Kennewick, Pasco en Yakima. Polityk sjoen bestiet der in kleau tusken Washington en Oregon, dy't sûnt 1988 by presidintsferkiezings altyd Demokratysk stimd hawwe, en Idaho en de oare steaten, dêr't krekt altyd Republikeinsk stimd wurdt.
Alpineskyen op de Paralympyske Winterspullen 2006
De IXe Paralympyske Winterspullen waarden yn 2006 hâlden yn Turyn, Itaalje.
Oera Linda Boek
thumb|Side út it manuskript fan it Oera Linda Boek It Oera Linda Boek is in kronyk fan de iere wrâldskiednis, út Frysk eachpunt, en in famyljekronyk fan in âlde aadlike Fryske famylje mei de fan Over de Linden, of Oera Linda. It manuskript soe in kopy út 1256 wêze, dy fia âldere kopyen weromgong op boarnen út likernôch de perioade fan 560 foar Kristus oant it begjin fan de jiertelling. De measte ûndersikers beskôgje it Oera Linda Boek as in mystifikaasje; der binne lykwols ferskillende ideeën oer de skriuwer fan it hânskrift, en oer it motyf in sabeare kronyk te skriuwen.
Publikaasje
It bestean fan it Oera Linda Boek waard likernôch 1870 publyk, doe't Eelco Verwijs, argivaris en bibletekaris by de provinsje Fryslân, oan it Frysk Genoatskip berjocht die dat er kontakt hân hie mei Cornelis over de Linden, skipsboumaster by de marine yn De Helder. Dy soe in tige âld hânskrift hawwe dat al iuwen yn de famylje wie, mar dat er nei sizzen net lêze koe.
It genoatskip wie skeptysk, mar ien fan de leden, Jan Ottema, skreau yn 1871 dat er, no't er it hânskrift sels sjoen hie, oertsjûge wie fan de echtens. Hy publisearre yn 1872 in hast folsleine printinge fan it manuskript, tegearre mei syn oersetting derfan, ûnder de titel Thet Oera Linda Bok - naar een handschrift uit de derde eeuw, eigendom der familie Over de Linden, aan Den Helder (It Oer de Linden boek - nei in hânskrift út de tredde iuw, eigendom fan de famylje Over de Linden, oan De Helder). Letter, yn 1941, kaam der in twadde oersetting út, fan Jacques Overwijn: Thät wra Linda bok.
Diskusje
Mei de publikaasje begûn ek de diskusje oer it hânskrift. Yn it begjin waard it troch in protte minsken foar echt oannaam. Dit moat sjoen wurde yn it ljocht fan it sterke Fryske nasjonalisme fan dy tiid - it boek neamt de Friezen as ien fan earste trije folken op 'e wrâld, en beskriuwt harren as fan dy trije folken it ferljochtste. Undersyk fan histoarisy joech lykwols al gau oanwizings dat it boek in 19e-iuwsk wurk wie. Sa wie it papier bygelyks net wier út de 13e iuw, mar earder út de 19e iuw, en wie it sabeare Aldfrysk net echt âld, en ek net echt Frysk.
De makkers
Mei it tanimmen fan it tal fan arguminten tsjin it âlde komôf, skode de diskusje oer it boek op nei de mooglike skriuwers fan it boek en harren motyf. Dy binne der by de roes: Utsein yn it erfskip fan ien fan de hearen wurdt in proefferzje fan it boek fûn, sil it grif nea wis wurde troch wa at it Oera Linda boek skreaun is.
Modern esoterisisme
It boek belibbe nochris in sekere populêrens yn it Ingelsksprekkende part fan de wrâld nei de publikaasje fan Robert Scrutton syn The Other Atlantis (1977) en Secrets of Lost Atland (1979). Hoewol’t ûndersyk doe al lang útwiisd hie dat it papier om 1850 hinne yn Maastricht makke wêze moast, bleau de tekst dochs in boarne fan ynspiraasje foar in tal okkultisten en foar spekulaasjes fan guon skiedkundigen.
Súdwesten (Feriene Steaten)
It Súdwesten, it Amerikaanske Súdwesten of de Súdwestlike Feriene Steaten is in ynformele geografyske regio fan 'e Feriene Steaten. Under dizze oantsjutting wurde altyd de steaten Arizona en Nij-Meksiko beflapt, mei meastal dêropta Utah, Nevada en Kolorado, en soms ek Kalifornje. Inkeld wurde ek Teksas en Oklahoma wol ta it Amerikaanske Súdwesten rekkene.
As men útgiet fan 'e fiif kearnsteaten fan it Súdwesten (Arizona, Nij-Meksiko, Nevada, Utah en Kolorado), dan hat de krite rûchwei 19 miljoen ynwenners. De grutste stêd yn it gebiet is Phoenix, yn Arizona, folge troch Denver, yn Kolorado, Las Vegas, yn Nevada, Albuquerque, yn Nij-Meksiko, en Tucson, yn Arizona. De befolking fan it gebiet omfiemet in grutte Latino-mienskip, wêrfan't in oansjenlik diel al yn it gebiet wenne foar't it yn 1848 by de Feriene Steaten kaam te hearren. Ek libje der grutte Yndiaanske groepen yn it Súdwesten, wêrfan't de Navaho mei goed 250.000 minsken de grutste kloft fan útmeitsje.
Willem Nijholt
Willem Adrianus Nijholt, (Gombong, 19 july 1934 - Amsterdam, 23 juny 2023) wie in Nederlânsk akteur, dûnser en sjonger. De lêste jierren fan syn karriêre waard hy ek bekend as sjuerylid, dosint en begelieder fan jong talint. Willem Nijholt ferstoar op 23 juny 2023, yn 'e âldens fan 88 jier.
Boeken
''
Brijpot
De Brijpot is in wetter yn de gemeente De Fryske Marren. It wetter rint bylâns it Akkrumer Rak yn de polder Haskerdiker Nije Kampen. De feart kam eartiids út yn de Wide Geau by de Terkaplester Puollen. By de oansluting oan de Geau lizze de restanten fan in slúske mei dûbele doarren.
Omgong fan Frankryk 2014
De 101ste edysje fan de Omgong fan Frankryk waard hâlden fan 5 oant en mei 27 july 2014.
Startplak
De start wie yn Leeds, in stêd yn it noarden fan Ingelân yn it Feriene Keninkryk. De stêd leit oan de rivier de Aire yn Yorkshire. It wie de twadde kear dat de omgong fan 'e miet gie yn Ingelân, de earste kear wie yn 2007 doe't de start yn Londen wie.
Broekster Feart
De Broekster Feart is in feart yn de gemeente Dantumadiel. It wetter rint eastlik fan Broeksterwâld en komt út yn de Falomster Feart.
In broek is in troch wetter "brutsen" lân, fergelykber mei brekken. Yn De Broek by De Jouwer rint bygelyks de Noardbroekster Feart.
De namme Broekster Feart jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Broekstervaart.
De Brekken
De Brekken is in wetter yn de gemeente De Fryske Marren. De Brekken lizze tusken de Langwarder Feart en de Fammensrakken dy't fierder rinne nei de A7. Oan de súdkant fan de Brekken komt men troch de Kaai yn de Langwarder Wielen.
De Brekken is ek in jachthaven op De Lemmer.
Battery (liet)
Battery is in nûmer dat oarspronklik opnaam is troch Metallica yn 1985 en útbrocht op it tredde album fan Metallica Master of Puppets. Battery wie it earste nûmer op it album.
Oer it nûmer
Battery ferwiist nei oerstjoer geweld. Guon kritisy hâlde út dat de titel eins ferwiist nei in batterij artillery. It nûmer begjint mei in akoestyske, rêstige gitaar, mar feroaret abrupt yn rap spile thrash metal stikken.
Salomon de Bray
Salomon de Bray (Amsterdam, 1597 - Haarlim, 11 maaie 1664) wie in Nederlânsk keunstskilder en arsjitekt.
Libben en wurk
Salomon de Bray sette him ta wenjen foar 1617 yn Haarlim, dêr't er learling west hawwe soe by Hendrick Goltzius en Kornelis fan Haarlim, en dêr't er yn 1625 boaske. Hy stoar nei alle gedachten oan de pest, en waard yn de Sint-Bavo begroeven. Trije fan syn tsien bern waarden ek skilder, dêr't de bekend wurden Jan de Bray ûnder wie.
Salomon de Bray skildere histoarjestikken, portretten en lânskippen. As katolyk makke er wierskynlik alterstikken foar skûltsjerken. Hy die mei oan de fersiering fan it Hûs te Bosk yn De Haach. Syn wurk azemet de geast fan it Hollânsk klassisisme, en is te fergelykjen mei dat fan Pieter de Grebber.