cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dyk fan Offa
De dyk foarmet ek no noch de grins tusken Ingelân en Wales. De grins in fan kultuerele wearde, in symboal fan de skieding tusken de lannen, te fergelykjen de symbolyk fan de Muorre fan Hadrianus tusken Ingelân en Skotlân.
Offa's Dyke Path is in kuierpaad dat de rûte fan de dyk folget, is opnomd yn de Britske National Trails.
Petrus Camper
Biografy
Camper gie nei it Athenaeum Illustre yn Amsterdam (1755-1761), en wenne dêr yn de Warmoesstrjitte. Yn syn ôfskiedsrede fertelde hy dat er mear as 50 lichems yn it iepenbier ûntleed hie. Fierders is bekend dat hy alle jierren 200 liken fan dizze ynstelling iepene om de oarsaak fan de dea fêst te stellen. Omdat syn frou werom woe, gie er opnij yn Lyts-Lankum yn Frjentsjer wenjen. Yn 1763 waard hy beneamd oan de universiteit yn Grins. Oant 1773 dosearde hy fysiology, ferloskunde, farmakology, sjirurgy en rjochtlike genêskunde. Camper wie in grut sprekker en ferluchtige syn kolleezjes mei tekeningen. It oantal ôfstudearre studinten groeide hurd. Ien fan syn studinten wie de patriot François Adriaan van der Kemp, dy't Camper rieplachte doe't hy lêst krige fan syn rêch. De kolleezjes fan Camper binne as hânskrift bewarre en diels útjûn.
Camper en de biology
Professor Samuel Thomas von Sömmerring kaam ek wol by him thús. Camper die ûndersyk nei antropologyske skaaimerken en ferlykjende anatomy. Yn in opskuor jaande publikaasje ûnder de titel Redevoering over den oorsprong en kleur der zwarten ... hie Camper de tradisjonele opfetting dat de swarte hûdskleur fan de neger in teken fan ynferioriteit wie, as in fabeltsje oanjûn. Petrus Camper's hie in grut oandiel yn it konsept fan de gelikens fan vertebrata en syn grafyske ferbylding makke grutte yndruk op Denis Diderot en Johann Wolfgang Goethe. Goethe, mei wa't er korrespondearre oer it tuskentsjeakbien, neamde him ein Meteor von Geist, Wissenschaft, Talent und Thätigkeit. Hy bestried de opfettings en tekeningen fan Bernhard Siegfried Albinus. Yn 1787 die hy ûndersyk op twa plassen fan de sa goed as útstoarne Javaanske noashoarn. Camper hie grutte ynfloed op it wurk fan Georges Cuvier.
Camper wie de earste dy't in sjirurgyske poliklinyk iepene. Hy wie deskundich op it mêd fan de bestriding fan de feepest, dy't yn 1768 op it plattelân omgie en dêr't hy troch boude op de resultaten fan Geert Reinders, dy't eksperiminteel ûndersyk oan dizze sykte dien hie. Hy is ± 1781 portrettearre troch Wilhelmina fan Pruisen, neidat hy ien fan har dochters mei súkses tsjin de pokken yninte hie.
Camper en de polityk
thumb|250px|Stêdhûs fan Warkum Petrus Camper wie in eksponint fan it steedhâlderlik stelsel, fûl bekritisearre ûnder steedhâlder Willem V. Hy waard bestjoerlik aktyf yn 1762 as folmacht foar Idaarderadiel nei de Fryske Steaten en yn 1783, as boargemaster fan Warkum. It stedsje hie destiids fjouwer boargemasters, dy't ien kear wyks gearkomme. Troch syn drokke wurk wie Camper nei alle gedachten faak absint en benammen oanwêzich by wichtige beneamingen. Hy waard ek ôffurdige nei de Admiraliteit fan Fryslân, in post dy't troch ûnderling ruiljen langer beset hâlden wurde koe as de bedoeling wie.
Yn 1783 fersette Camper him tsjin de foarstellen fan Court Lambertus fan Beyma om de steedhâlder net langer foardrachten te stjoeren, mar in rûlaasjesysteem op te setten foar wichtige funksjes yn de Provinsjale Steaten en by de Fryske Admiraliteit. Yn 1785 stimde hy foar it oanskerpjen fan de stedsregearingsregleminten, sadat net-gereformeerden bÛten de froedskip holden wurde koenen en yn septimber 1786 foar de beheining fan sensuer en frijheid fan gearkomst. Yn it foarjier fan 1787 gie hy nei Parys. Nei de patriottetiid waard hy beneamd as foarsitter fan de Rie fan Steat. Hy wie belutsen by it opstellen fan de Akte fan Garânsje (1788).
Camper en de keunst
Camper wie ek aktyf as byldhouwer. Om 1780 naam hy les fan Anthony Ziezenis en de Frânske byldhouwer Falconet. Al yn in ier stadium makke hy in rige fan terracotta modellen, beynfloede troch de teoryen fan Johann Joachim Winckelmann. Yn 1747 tekene hy de noashoarn Clara. Yn Amsterdam wie hy beskermhear fan de stedstekenakademy en hold lykas Cornelis Ploos van Amstel redefierings. Yn Grins wie hy inisjatyfnimmer fan in priisfraach foar it ûntwerp fan it stedhûs. Priisfragen wienen sûnt de oprjochting fan boargergenoatskippen yn elke stêd tige populêr. Ek de 17-jierrige Willem Bilderdijk die mei. Hy wie ek beoardieler fan de ynstjoerings en de winner waard Jacob Otten Husly.
Syn soan skriuwde yn 1791 in libbensskets. Hy joech yn 1803 it wurk fan syn heit yn Parys út. Yn 1811 wie Lyts-Lankum noch altyd as anatomysk, geologysk en mineralogysk kabinet ynrjochte. Om 1830 hinne is Lyts-Lankum sloopt.
Gebuirtestins I
thumb|Stins I in ’t gebuirte'' Stins I in ’t gebuirte (Stins yn de buorren) wie in stins yn Holwert yn de gemeente Dongeradiel. Yn de buorren fan Holwert stiene in oantal huzen dy't as "stins" oantsjutten waarden. Unbekend is oft it om midsiuwske gebouwen giet. Neffens it stimkohier fan 1640 gie it om grutte huzen: der wie doe stimrjocht oan ferbûn.
Céline van Balen
Yn 1991 komt se fia in kursus foar wurkleazen in oanrekking mei de fotografy. Se ûntwikkelet in foarkar foar portretfotografy en se hat dêrby benammen each foar minsken dy't troch de mienskip negearre wurde. Se is dêrby ynspirearre troch de New Yorkse fotograaf Weegee, dy't yn de 40-er en 50-er jierren de outcasts yn syn stêd fotografearre.
Céline van Balen folge fan 1995 oant 1997 in oplieding oan de Rietveld Akademy. Yn 1999 krijt se har earste opdracht yn it ramt fan it projekt "Dokumint Nederlân": Kinderen van Zeven, in searje fan 28 foto's fan sânjierrige bern. Se hat dêrnei eksposysjes yn binne- en bûtelân.
Yn 2003 wurdt it fotoboek 'Céline van Balen' bekroane mei de Foto Kees Scherer Priis.
Anna Cornelia Carbentus
thumb|175px|left| Portretfoto fan Anna van Gogh-Carbentus, om 1888 hinne. Fotograaf: J.L. de Lavieter & Co. De Haach Anna Cornelia Carbentus  (De Haach, 10 septimber 1819 - Leiden, 29 april 1907) wie in dûmnysfrou en de mem fan de keunstskilder Vincent van Gogh (1853-1890 ).
Libben en wurk
Carbentus wie de dochter fan Willem Carbentus, in boekbiner út Den Haach, en Anna Cornelia van der Gaag. Binnen de famylje fan Carbentus stiene ferskate leden bekend as 'senuwsiik'. Dat makke dat se yn noed siet oer sawol har eigen tastân en letter dy fan har eigen bern. Har lettere libben soe benammen yn it teken stean fan de soarch foar har neisten. Yn 1851 troude hja mei Theodorus van Gogh, in predikant binnen de Nederlânske Herfoarme Tsjerke. Ut dat houlik waarden sân bern berne. Nei 't har earste bern yn 1852 libbenleas berne waard, folge yn 1853 de berte fan Vincent, de lettere keunstskilder. Letter folgen: Anna (1855), Theo (1857), Lies (1859), Wil (1867) en Cor (1867).
As dûmny syn frou folge Carbentus har man earst nei Zundert, yn 1871 nei Helvoirt en fjouwer jier letter nei Etten. Yn 1882 beluts de húshâlding it Domineeshûs yn Nuenen. Carbentus sette har, neist de soarch foar har eigen húshâlding, yn foar earme húshâldingen. Yn har frije tiid bestege se omtinken oan ûnder oare túnkjen en akwarellearen. Nei it hommels ferstjerren fan har man Theodorus, yn 1885, ferhuze hja tegearre mei har dochter Wil earst nei Breda en letter yn 1889 nei Leien. Carbentus oerlibbe har fjouwer soannen en kaam sels yn 1907 nei in lang lijen te ferstjerren. Se waard 87 jier. Har skoansoan Joan van Houten, echtgenoat fan Anna, kocht foar har in grêf op begraafplak Groenesteeg yn Leiden. Sûnt de njoggentiger jierren fan de tweintichste iuw lei der op har grêf in replika fan de orizjinele tinkstien. Yn 2015 is de by in renovaasjeprojekt de orizjinele tinkstien wer fûn en werompleatst.
Portret
Vincent van Gogh makke yn 1888 it bekende "Portret van de moeder van Van Gogh". In portret dat er makke neffens in swart-wytfoto fan har.
Wykels Hallum
Wykels Hallum is de amateurfuotbalklup út Hallum. It earste alvetal spile yn it seizoen 2007-2008 yn twadde klasse K op sneon. De klup promovearre dêrhinne yn it seizoen 2005/2006.
Wykels Hallum is yn 1991 ûntstien út in fúzje tusken SV Hallum en SV Wykels. De klup spilet yn read/giel streke shirts.
Bonifatiuskapel (Hoarnstersweach)
Dizze Bonifatiuskapel komt net allinnich op âlde kaarten foar, mar ek yn it Piter Dekema-argyf stiet in oantekening út 1565, wêryn't ûnder Hoarnstersweach in tal landerijen fermelden wurde mei de notysje: nog opt noord van desen plecht bonifacity cabelle in t feen te staen. Yn itselde argyf sit in keapbrief fan eigendommen yn Hoarnstersweach út 1552, dy't lizze van den alleroudsten leidijk naast de akkerseinden, welke men in voortijden placht te gaan naar St.Bonifaciuskapel. Dit paad sil sawat lein hawwe wêr't de "Kapellewei" rint. Op de kaart fan Schotanus/Halma fan 1718 stiet de "Bonifacius Capelle" noch oanjûn en wol noard fan de Feenscheidende Greppel tusschen Opsterland en Schoterland 1716 gemaakt.
Neffens de leginde oernachte Bonifatius yn 754 yn de Bonifatiuskapel op de Kapellepôle. By de kapel hearde in klok mei in gouden bingel. Rôversguod, sa die bliken. Want tagelyk mei Bonifatius oernachte dêr ek in ferdwaalde Frankyske soldaat út it leger fan Karel Martel. Dy soldaat waard habberich en rôfde de gouden bingel út de klok. Mar op it selde stuit berikte de bliksem syn doel en ûnder in alderheislikste tongerslach foel de soldaat mei bingel en al yn in djip gat yn de grûn: de Bonifaciusput. Sûnt dy tiid hat de kapelle gjin klok mear, mar op stille simmernachten soe it klokje nachts on 12 oere noch te hearre wêze. Fan dizze skiednis hat Goaitsen Burgy it fers “De gouden klok” makke.
Gebuirtestins II
Stins II in ’t gebuirte of De Beyer wie in stins yn de buorren fan Holwert, gemeente Dongeradeel.
Yn de buorren fan Holwert stiene inkele huzen dy't as "stins" oantsjutten wurde. Unbekend is oft it om midsiuwske gebouwen giet. Wol blykt út it stimkohier fan 1640 om huzen mei oansjen gie: der wie doe stimrjocht oan ferbûn. De lizzing wurdt dan omskreaun as staende ten zuiden van de Hoogebuiren. Eigenaresse wie doe juffer Frouck fan Popma. Yn 1698 wurdt dit hûs de Beyer neamd.
Swarte krie
250px|thumb|left|Ferspriedingsgebiet De swarte krie (Corvus corone), kraai, âld roek of âld(e) ka, is in fûgel út de famylje fan de kriefûgels.
Foarkommen
In folwoeksen krie is sa'n 48 sm grut en waaget in 550 gram. Yn krie is in stik grutter as in ka in ek hielendal swart, faak mei in grienige gloed oer de fearren. Fan de roek dy't likegrut is binne se te ûnderskieden troch de keale hûd dy't de roek om de snaffel hat, ek hat de roek fearren om syn poaten en in swarte krie net.
Fersprieding
De soart komt foar yn West- en Sintraal-Jeropa en ek yn it Easten fan Aazje komt de swarte krie foar. Dêr libbet de ûndersoarte C. corone orientalis. Yn it tuskenlizzende gebiet libbet de Skierroek, dy't besibbe is oan de swarte krie, de wittenskippers binne der noch net út at in no in ûndersoarte is fan de swarte krie as in aparte soarte. Yn it gebiet wêr't beide soarten foarkomme blykt dat se ek fruchtbere neiteam fuortbringe kinne.
Fuortplanting
It nêst wurdt fanôf maart yn de foarke fan in beamtûke boud troch beide âlden. De aaien wurde allinne troch it wyfke útbret. De Krieën briede net yn koloanjes sa as roeken en de ka. De blaugriene aaien mei donkere flekken binne in 4 sm grut. De 4 oant 7 aaien wurde in 18 dagen bebret. Dêrnei wurde de jongen troch beide âlden fersoarge, nei in 28-35 dagen fleane de jongen út.
Hotel Tsjaarda
Hotel Tsjaarda is in hotel yn It Oranjewâld. It stiet op de krusing Krukmansleane en Tjeerd Rosleane. Earder hiet it Heidewoud, nei de spjirrebosk dêr tichtby.
It loazjemint Heidewoud waard yn 1834 setten litten troch Johannes Heinrich Meier, de eardere túnman fan it hûs "Oranjewoud" fan de famylje De Blocq van Scheltinga-Bienema. Meier hie in tal attraksjes by Heidewoud, lykas in koepel mei goudfisken en in boarterstún.
Yn 1877 waard Heidewoud ferkocht oan Jan Tsjaarda út Weidum, dy't it yn 1910 fermakke oan syn neef Willem Andreas Tsjaarda (1882-1981). Yn 1918 en 1930 waard it loazjemint útwreide. Willem hie op syn bûtenlânske reizen wat attraksjes sjoen dy't hy ek by Heidewoud tapaste: in teetún en in grut Doalhôf fan haachbûken. Wa't it doalhôf goed trochrûn kaam by in laitskabinet fan laitsspegels. Yn 1917 waard op de "Berch fan Brongergea", tsjinoer Klemburch in útsjochtoer boud. Yn 1924 bliek dy ûnbetrouber. Dêrom waard op itselde stee in betonnen belvedêre boud fan 30 meter heech. By de tagong ta de Belvedêre wie in grot mei in soad stobben derfoar.
Nei de Twadde Wrâldoarloch waard Heidewoud Hotel Tsjaarda neamd. Yn de jierren '70 fan de 20e iuw kaam der in teeskinkerij by, de saneamde Oranjery. Mei de Peaskedagen wie der de jierlikse merk. De boarterstún waard doe in stik lytser en de kettingbrêge en de waggelkeamer ferdwûnen. Yn de njoggentiger jierren waard hotel Tsjaarda in hiel stik fergrutte en nijboud.
Wetterlânsk
It Wetterlânsk (Wetterlânsk: Waoterlands) is it Hollânske dialekt dat fan âlds sprutsen wurdt yn 'e lânstreek Wetterlân, de krite oan 'e Noardhollânske Iselmarkust tusken Skarwâld en Durgerdam. De súdgrins fan it dialektgebiet wurdt oanjûn troch it IJ. Krekt as de noardliker sprutsen Westfryske dialekten is dit in Hollânske taalfoarm op in Frysk substraat. Behalven mei it Westfrysk is it Wetterlânsk ek nau besibbe oan it fierder it binnenlân yn sprutsen Saansk.
Subdialekten
It bekendste Wetterlânske ûnderdialekt is it Foalendamsk, dat oant op 'e dei fan hjoed de normale omgongstaal foarmet yn it eardere fiskersdoarp Foalendam. Dêrby moat opmurken wurde dat it Foalendamsk foar it Wetterlânsk no krekt in protte atypyske skaaimerken hat, dy't feroarsake binne troch ferskate faktoaren. Sa wie Foalendam as roomsk doarp yn in protestantske streek foarhinne sterk isolearre yn syn kontakten mei it efterlân, en dêr kaam noch by dat it troch de fiskerij dochs al yn hege mjitte op 'e see oriïntearre wie. Boppedat ûndergie it yn 'e njoggentjinde iuw in sterke ynfloed fan it Skokkersk, it Nedersaksyske dialekt fan it Sudersee-eilân Skoklân, mei't in protte fan 'e bewenners fan Skoklân har yn Foalendam nei wenjen setten doe't harren eilân ûntromme waard.
In oar Wetterlânsk dialekt dat in beskate bekendheid hat, is it Markersk, fan it eardere eilân Marken, dat ek al in frij isolearre ûntwikkeling trochmakke hat. Represintativer foar it Wetterlânsk as gehiel is it Mûntsjedamsk, fan it havenstedsje Mûntsjedam. Tsjintwurdich steane krekt as yn 'e rest fan Nederlân ek yn Wetterlân de âlde dialekten ûnder swiere druk fan it Standertnederlânsk, wat makket dat se hast oeral sterk yn it neigean rekke binne. Allinnich yn sletten mienskippen as Foalendam wurde se noch algemien sprutsen, ek troch de jongerein.
Villa del Balbianello
Skiednis
Yn 'e trettjinde iuw waard op 'e útein fan it skiereilân Dosso d'Avedo in fransikaansk kleaster boud. De beide tuorren fan 'e hjoeddeistige filla binne eins oerbliuwsels fan dat kleaster. Nei't it him net slagge wie om it eilantsje Isola Comacina te keapjen, dat deunby yn 'e Comomar leit, kocht kardinaal Angelo Maria Durini yn 1785 it yn ferfal rekke kleaster oan, dat er yn 1787 folslein ombouwe liet ta in filla dêr't er him simmerdeis weromlûke koe. Dêrby waard in loggia tafoegje (in Italjaanske pyldergong mei in balustrade), dy't twa ûnderskate panorama's op 'e Comomar bea.
Wetterlânsk
Subdialekten
Yn it suden fan it dialektgebiet hat it Wetterlânsk fierders ek noch te krijen mei de druk dy't útgiet fan it stedsdialekt fan Amsterdam. Troch de grutte migraasje út 'e haadstêd wei nei Purmerein hat fan 'e ûnderskate Wetterlânske dialekten fral it Purmereinsk dêrûnder te lijen; taalkundigen ferwachtsje dat it Amsterdamsk it eigen dialekt yn Purmerein mei koarten folslein ferkringe sil.
Villa del Balbianello
Skiednis
Nei it ferstjerren fan 'e kardinaal yn 1796 urf syn omkesizzer Luigi Porro Lambertenghi de filla. Nei ôfrin fan 'e Napoleontyske Oarloggen, doe't Lombardije ûnderdiel fan it Keizerryk Eastenryk waard, wie de filla in broeinêst fan republikeinske aktiviteit en in moetingsplak foar etnysk Italjaanske nasjonalisten en frijheidsstriders. Yn 1820 wie Lambertenghi omreden fan syn politike krewearjen tsjin 'e Eastenrykske oerhearsking twongen en nim de wyk nei it suden fan it Feriene Keninkryk fan 'e Nederlannen om dêr yn ballingskip te gean. Hy ferkocht de Villa del Balbianello doe oan syn freon Giuseppe Arconati Visconti, út it eardere laach fan 'e hartoggen fan Milaan.
Wetterlânsk
Taaleigenskippen
It Wetterlânsk hat krektlyk as de Westfryske dialekten in Frysk substraat. Hoewol't it grutste part fan it gebiet tusken 1300 en 1600 ûntfryske rekke is, waard op Seefang, in earder eilân mei û.m. de plakken Edam en Foalendam, dat fierhinne fan 'e rest fan Wetterlân skaat waard troch de Beemstermar en de Purmermar, noch lange tiid in eigen foarm fan Frysk sprutsen, mooglik oant yn 'e achttjinde of njoggentjinde iuw. Sadwaande lykje de tsjintwurdige Wetterlânske dialekten sterk op it Westfrysk, en is yn it Foalendamsk (mar net yn it Markersk) de konsonantekluster [sk] (sk fan "skaad") bewarre bleaun, wylst it Hollânsk en it Standertnederlânsk dêr de kluster [sx] (sch fan school) hawwe (ferlykje Foalendamsk skaip ("skiep"), Markersk scheep, Nederlânsk schaap).
Fierders hat it Wetterlânsk mei it Westfrysk gemien dat de Nederlânske twalûden [ɛ.i̭] (ij fan "bij") en [ʌi̭] (ui fan "bui") der net algemien yn trochkrongen binne. Sa seit men foar it Nederlânske blijven ("bliuwe") yn it Foalendamsk fan blaive en yn it Markersk fan blieve, en foar Nederlânske huis ("hûs") yn it Foalendamsk wol fan uis, mar yn it Markersk fan ois. Oan dit lêste foarbyld is daliks ek in oare skaaimerk te sjen dat it Wetterlânsk mei alteast guon Westfryske dialekten mienskiplik hat, nammentlik it fuortfallen fan 'e h oan it begjin fan wurden. Foar it Nederlânske hersens ("harsens") jout it Foalendamsk sadwaande arses en it Markersk arsens, sa't it Westfryske Inkhústersk dêr ek de foarm òrses foar hat, en it Egmondsk arsens.
Villa del Balbianello
Skiednis
Visconti liet de tunen en de loggia ferbetterje. Yn 't earstoan ferbleaune der yn syn tiid ferneamde gasten yn 'e filla, mar doe't de famylje Visconti geandewei de njoggentjinde iuw almar fierder weisakke yn ferjitnis, late dat ta in perioade fan mear as tritich jier dat de Villa del Balbianello fertutearze. Krekt foar it útbrekken fan 'e Earste Wrâldoarloch yn 1914 seach de Amerikaanske sakeman Butler Ames de filla foar it earst. Hy brocht der fuortendaliks in bod op út, dat lykwols ôfwiisd waard troch de Visconti's. Doe't Ames kear op kear weromkaam mei in heger bod, joegen se lang om let ta en slagge it him yn 1919 einlings en te'n lêsten om 'e filla te keapjen, dy't er doe folslein renovearje liet, de tunen ynbegrepen.
De erven Ames ferkochten de filla yn 1974 oan 'e Italjaanske sakeman en berchbeklimmer greve Guido Monzino, de lieder fan 'e earste Italjaanske ekspedysje dy't de top fan 'e Mount Everest berikte. Dyselde liet it eksterieur gewurde, mar liet it ynterieur fan 'e filla folslein op 'e nij ynrjochtsje mei artefakten dy't er op syn reizen gearfandele hie. Teffen foege er wichtige stikken antyk Ingelsk en Frânsk meubilêr ta út 'e achttjinde en njoggentjinde iuw, en teffens wandkleden en Easterske tapiten. Nei de moard op 'e Italjaanske premier Aldo Mori troch de Reade Brigades, yn 1978, begûn Monzino oer syn eigen feilichheid yn te sitten en liet er in stelsel fan geheime gongen yn 'e filla yn bouwe.
Doe't Monzino yn 1988 ferstoar, liet er de Villa del Balbianello mei it grutste part fan 'e Dosso d'Avedo en dêropta in jildbedrach foar ûnderhâld nei oan it Fondo per l'Ambiente Italiano (FAI), de Italjaanske nasjonale organisaasje foar monumintesoarch. De tunen fan 'e filla waarden oansletten by de Grandi Giardini Italiani (GGI). Yn 2016 liet de FAI de filla renovearje foar in bedrach fan €413.000. Dêrby waard û.m. de oanlissteger ferbettere, de ferwaarming (dy't noch op disel stookte) modernisearre, en teffens waarden nije befeiligingsmaatregels, needferljochting en brânprevinsjemetoaden ynstallearre. Yn 2018 wie de Villa del Balbianello it plak dêr't it houlik fan 'e tige ferneamde Yndiaaske filmstjerren Ranveer Singh en Deepika Padukone plakfûn.
Filmlokaasje
Omreden fan 'e skildereftigens fan 'e lokaasje hat de Villa del Balbianello de lokaasje west foar de opnamen fan ferskate films. Dêrûnder wiene de romantyske komeedzje A Month by the Lake (1995), mei Uma Thurman, en de rampefilm His Demise (2016). Yn 'e James Bond-film Casino Royale (2006) is de Villa del Balbianello it plak dêr't James Bond (Daniel Craig) in oare geheim agint foar MI6, René Mathis (Giancarlo Giannini), dy't er fan ferrie fertinkt, oppakke lit en dêr't er opbetteret fan syn ferwûnings en fereale rekket op Vesper Lynd (Eva Green). Yn 'e Star Wars-film Star Wars: Episode II – Attack of the Clones (2002) is de filla it plak op 'e planeet Naboo dêr't senator Padmé Amidala (Natalie Portman) en har Jedi-liifwacht Anakin Skywalker (Hayden Christensen) ûnderdûke foar de lju dy't de senator fermoardzje wolle en dan fereale opinoar reitsje wylst dat eins ferbean is.
Oerlevering
In oerlevering is in ferhaal dêr't yn ferhelle wurdt oer wat eartiids bard is, mar dêr't fan sein wurdt dat it histoarysk besjoen net kloppet. Faak sit er wol in kearn fan wierheid yn it ferhaal en is benammen de ferteller dêrfan oertsjûge. In protte sêgen en legindes binne oerleverings.
Nederlân
K. ter Laan is ien fan de sammelers fan Nederlânske mûnlinge oerleverings (al as net beynfloede fan skriftlike literatuer), dy't er yn syn Nederlandse overleveringen (2 dielen) publisearre hat. It docht bliken dat in unyk folksferhaal net sa faak foarkomt as altyd tocht waard; de measte folksferhalen dogge ynternasjonaal de rûnte, sûnder ûnderskied te meitsjen fan lân- as taalgrinzen. It die bliken dat net allinne Grutte Pier enoarm sterk west hat, mar ek in Dubbele Arend fan Meden út Meeden, Freers fan Wurst út Wurst (East-Fryslân), Wille Beekman (út de Hümmling), Jan de Sterke út Gorinchem en ferskate oare personaazjes út binnen- en bûtenlân.
Oare ferhalegarders fan Nederlânske oerleverings binne J.R.W. Sinninghe (1904-1988) en G.J. Boekenoogen (1868-1930).
The Football Association
The Football Association (ôfk. FA), is in fuotbalbûn yn Ingelân. It FA waard yn 1863 oprjôchte en is dermei it âldste fuotbalbûn yn 'e wrâld. It bûn organisearret ûnder oare de FA Cup, de FA Community Shield, de FA Trophy en de FA Vase. Alle Ingelske profklups binne lid fan de FA, mar de nasjonale kompetysjes wurde mei tastimming fan de FA organisearre troch de Premier League en de Football League. De FA is ek ferantwurdlik foar de nasjonale ploegen, lykas it Ingelsk fuotbalalvetal, it Ingelsk fuotbalalvetal ûnder 21 en it Ingelsk frouljusalvetal. De fuotbalbûnen fan Jersey, Guernsey en Man binne ûnderdiel fan de FA.
Skierroek
De Skierroek (Corvus cornix) is in fûgel út de famylje fan de Kriefûgels.
Fryske nammen
Oare Fryske nammen foar de Skierroek binne Blauwe Weesjonge, Skiere Krie as Skierkert.
Foarkommen
De fûgel is nau besibbe oan de Swarte Krie, it is dan ek noch net dúdlik at de skierroek in aparte soarte is. Yn uterlik is der in grut ferskil, de swarte krie is hielendal swart wylst de skierroek in ljochtgrize rêch, boarst en búk hat.
Fersprieding
thumb|right|250px|fersprieding fan de Skierroek De Skierroek komt foar yn Noard en East-Jeropa en it westen fan Aazje. De skieding mei it gebiet dêr't de Swarte Krie foarkomt leit yn Dútslân oan wjersiden fan de rivier de Elbe.
Ayrshire (ko)
thumb|300px|Ayrshireko Ayrshire is in koweras, ferneamd nei it greefskip Ayrshire yn Skotlân.
De trochsneed folkwoeksen Ayrshireko waacht 450-600 kg. Ayrshires hawwe in reade tekening. It 'read' rint fan oranje nei donkerbrún, mei of sûnder kleur oan de poaten. Opfallend binne de wite hoarnen mei licht nei efteren bûgde swarte punten. It ras is sterk, kin âld wurde, kin gers op in effisjinte wize yn molke omsette en it kealjen ferrint meast sûnder swierrichheden.
De Ayrshire wurdt it measte fokt yn Finlân en Kenia, mar wurdt ek hâlden yn de Feriene Steaten, Kanada en Nij-Seelân.
Produksjesifers út Finlân yn 1986: 245.000 kij mei in molkproduksje fan 5821 kg, mei 4,45 % fet en 3,27 % aaiwyt.
It ras kaam yn de 1960er jierren de Fleckvieh út fuort en yn de jierren '80 waard it ynkrúst by de Angler en it Deensk readfee.
Eysingahûs (Beetstersweach)
thumb|Eysingahûs oan de Haadstrjitte thumb|Twa konsoles mei maskers ûnder de goate (detail) It Eysingahûs is in monumintaal pand oan de Haadstrjitte 46 te Beetstersweach. It Eysingahûs yn Beetstersweach komt út de 17e iuw. De namme ûntlient it hûs oan de eigeners fan it pân yn de 18e iuw jhr. Binnert Philip van Eysinga en syn frou Eritia Ena Barones van Lynden. Troch fererving kaam it hûs yn besit fan harren dochter jonkfrou Ypkjen Hillegonda van Eysinga, dy't troud wie mei de boargemaster fan Opsterlân jonkhear Jan Anne Lycklama à Nijeholt, en fan harren pake- en beppesizzer jonkhear Tinco Martinus Lycklama à Nijeholt. De boargemastershúshâlding wenne oan deselde strjitte op nûmer 80, it Lycklamahûs. Tinco Martinus liet it hûs yn 1870 ferbouwe yn in eklektyske styl. De arsjitekt wie K.J. Prakken. Under de goate sitte konsoles mei antlitten. Foar it hûs steane fjouwer peallen mei stikelkeatlings. Letter aard de wenning brûkt as dokterswenning, as galery en as plysjeburo. It pân is erkend as ryksmonumint.
Bewenners en funksjes
Dêrnei wurdt it pân brûkt as:
Earehôf Molkwar
Skiednis
Op 23 juni 1943 waard in Stirlingbommesmiter, de EH889 fan it 75e Squadron RAF, oanfallen troch in Dútske nachtjeier. Op 8 km eastlik fan Easterlân stoarte de bommesmiter yn de Iselmar. Alle bemanningslju kamen dêrby om it libben. De piloat McCrorie leit op it earehôf Molkwar begroeven, de boardskutter Raymond Anthony Kennedy leit begroeven op it Earehôf Wieringermar.
Lytse apolloflinter
De Lytse apolloflinter (Parnassius phoebus) is in soarte yn it skaai fan de Parnassius.
Foarkommen
De flinter komt yn Jeropa allinnich yn de Alpen foar. Yn de Frânske, Italjaanske, Switserske en Eastenrykske alpen. De flinter is tiger seldsum yn Lychtenstein en súd-Dútslân. De flinter fleant tusken de 1200 en 2800 meter. De measte populaasjes binne te finen tusken de 1800 oant 2200 meter. De Lytse Apolloflinter fleant yn de bergen foaral op fochtige plakken. Lykas by markes en of beekjes en plakken dy tydlik oerstreame.
De flinter is bot efterútgien de lêste 25 jier. Se binne dan ek kwetsber.
Fleantiid
De flinter fleant fan begjin july ôf oant ein augustus.
De flinter
De flinter hat syn namme te danken oan de Grykske god Apollo. Apollo is ûnder oare de god fan it ljocht.
De rûp.
De weardplant de Saxifraga aizoides groeit op plakken wêr't it fochtich is. It wyfke leit de aaikes op de weardplant mar ek wol yn de buert derfan. De tige jonge rûpen oerwinterje yn it aai of der bûten as in healwaaks rûp. De folwoeksen rûpen binne dofswart mei op eltse side in rige oranjereade of giele plakken. Oan it begjin fan de simmer spinne se ûnderoan de waerdplant of op de grûn in kokon om harren dêryn te ferpopkjen.
Fausto Coppi
Angelo Fausto Coppi (Castellania, 15 septimber 1919 - Tortona 2 jannewaris 1960) wie Italjaansk hurdfytser en wie fiif kear winner fan de Omgong fan Itaalje. Dêrneist wûn hy twa kear de Omgong fan Frankryk.
Karriêre
Coppi ried syn earste wedstriid doe't er 15 jier âld wie, ûnder oare jonges dy't net by hurdfytsklups oansletten wiene, en wûn syn earste priis: 20 lire en in broadsje salami. Coppi behelle begjin 1938 in racelisinsje en wûn syn earste race, yn Castelleto d'Orba. Hy kaam allinnich oer de miet en wûn dêr in wekker.
Syn earste grutte sukses wie yn 1940, doe 't er yn de âldens fan 20 jier de Omgong fan Itaalje wûn. Op 7 novimber 1942 fêstige er in wrâldoererekôr (45.798 km op de Velodromo Vigorelli yn Milaan). De fyts fan it wrâldroerrekôrd is te sjen yn de kapel fan Madonna del Ghisallo yn 'e buert fan Como, Italië. Coppi fersloech de 45,767 km fan Maurice Archambaud, fiif jier earder op itselde felodroom. It rekôr hold stân oant it yn 1956 ferslein waard troch Jacques Anquetil. Yn 1943 en 1944 koe er net meidwaan oan wedstriden, omdat er as kriichsfinzene yn Tuneesje ferbleau. Yn 1946 ferfette er it hurdfytsen op profesjoneel nivo.
Neilittenskip
Op ferskate beklimmingen yn Itaalje en Frankryk steane stânbylden fan, en monuminten foar Coppi. By syn grêf yn syn berteplak Castellania is er tegearre mei syn broer Serse (dy't omkaam by in hurdfytswedstriid) ferivige yn in mansheech byldhouwurk.
Yn de Omgong fan Italië wurdt der in spesjale jildpriis útrikt, de Cima Coppi, foar de earste hurdfytser dy't it heechste punt fan de omgong berikt.
Russysk
It Russysk (русский язык) is ien fan de grutste talen fan’e wrâld en de grutste kultuertaal yn Jeropa. It Russysk heart ta de Yndo-Jeropeeske taalfamylje. Binnen dizze taalfamylje heart it ta de Slavyske talen. It Russysk foarmet tegearre mei it Oekraynsk en it Wytrussysk de East-Slavyske taalgroep.
Status en geografyske fersprieding
It Russysk is de offisjele taal fan de Russyske Federraasje en ien fan de wurktalen fan de FN. Neist it Russysk wurdt yn Ruslân noch in hûnderttal oare talen sprutsen, wêrûnder Tsjetsjeensk, Tataarsk, Kirgizysk, Basjkiersk. Yn de Sovjet-Uny waard it Russysk as lingua franca brûkt; yn guon eardere Sovjetrepubliken hat de taal dy status noch altyd, mar net mear sa bot as doe.
Russysk wurdt yn Jeropa û.o. sprutsen yn Estlân (neist Estysk), Georgje (neist Georgysk, Abgazysk, Ossetysk, Armeensk en Turksk), Letlân (neist Letsk), Litouwen (tegearre mei Litousk en Poalsk), Moldaavje (neist Roemeensk, Oekraynsk, Bulgaarsk, Turksk en Gagaoezysk), Oekraïne (neist Oekraynsk, Krim-Tataarsk, Gagaoezysk, Roemeensk, Hongaarsk, Bulgaarsk, Poalsk, Dútsk, Sloveensk, Wytrussysk en Gryksk) en Wyt-Ruslân (neist Wytrussysk, Oekraynsk en Poalsk).
thumb|right|It [[Igorliet, ien fan de âldst bekende literêre Russyske teksten.]]
Skiednis
Hja geane der fan út dat yn it twadde millennium foar Kr. binnen de Yndo-Jeropeeske taalfamylje it Protoslavyske dialekt ûntstie, dat him losmakke hie út de Balto-Slavyske groep. Yn it earste millennium nei Kr. hat it Protoslavysk him transformearre yn it Oerslavysk. Yn de 6e-7e iuw foel de taal útien yn trije groepen dialekten: de East-Slavyske, de West-Slavyske en de Súd-Slavyske groep. Ut de East-Slavyske dialekten ûntstienen yn de 14e-15e iuw it Russysk (Grutrussysk), it Oekraynsk (Lytsrussysk) en it Wytrussysk. Yn de 16e-17e iuw ûntstienen der Noard- en Súd-Russyske dialekten en Middelgrutrussyske oergongsdialekten.
De âldste skriftlike boarnen yn de skiednis fan it Russysk binne de Kodeks fan Novgorod (earste kwart 11de iuw), it Ostromir-evangeelje (1056/57) yn it Tsjerkeslavysk en koarte brieven op bjirkebast (fan de 11de iuw ôf) yn Aldnovgorodsk dialekt. Yn de midsiuwen waard de diskrepânsje tusken skreaune en sprutsen taal hieltiten grutter, trochdat men yn de literatuer in argaysk Russysk brûken bleaun dat sterk leunde op it Tsjerkeslavysk, wylst de sprutsen taal him fierder ûntwikkele. It autobiografyske "Libben" fan aartspreester Avvakoem Petrov út de twadde helte fan de 17e iuw wie skreaun yn de sprutsen folkstaal en dêrmei it earste wurk fan de Russyske literatuer.
right|thumb|400px|Wrâldwiid brûken fan it Russysk
Michail Lomonosov lei de grûnslach foar it moderne Russysk yn de twadde helt fan de 18e iuw; Nikolaj Karamzin skoep ein 18e iuw de literêre noarm wêrop Aleksandr Poesjkin  fierder bouwe koe. De hjoeddeiske Russyske literêre taal is om 1800 hinne ûntstien op basis fan it Moskouske dialekt.
Yn it Russysk kin men in protte lienwurden fine út it Frânsk,  Dútsk,  Latyn  en út Turkske talen, wêrûnder it  Tataarsk. It Russysk hat in grutte ynfloed ûndergien fan it Tsjerkeslavysk, wat der ta laat hat dat noch altyd in soad saneamd Tsjerkeslavismen yn it moderne Russysk fûn wurde kinne.
Alfabet
It Russysk makket gebrûk fan in fariant fan it syrillyske alfabet, dat yn syn hjoeddeiske foarm bestiet sûnt 1918, doe’t it alfabet herfoarme waard en in pear lettertekens ôfskaft binne. De lêste grutte spellingherfoarming is trochfierd yn 1956. It hjoeddeiske Russyske alfabet hat 33 letters:
Fonetyk en fonology
It Russyske klanksysteem hat fiif klinkers en seisentritich bylûden. It Russyske klanksysteem hat twa kenmerkende eigenskippen: fokaalreduksje en in fonologyske opposysje tusken "hurde" en "sêfte" bylûden.
Hurde en sêfte bylûden
De measte bylûden komme foar yn in saneamde hurde en sêfte (palatalisearre) fariant. It ferskil tusken hurd en sêft is betsjuttingûnderskiedend en wjerspegelet him yn de stavering. By de útspraak fan in palatalisearre bylûd beweecht de tonge him rjochting it hurde ferwulft (palatum), wêrtroch in lichte j-klank te hearren is. Sa klinkt de sêfte n lykas de nj (ɲ) yn it Fryske wurd "branje".
Fokaalreduksje
Hoe fierder in bylûd fan it beklamme wurdlid ôf stiet, nammenste mear hy bleatsteld wurdt oan reduksje, lûden nei de klam wurde meastentiids folslein redusearre. Sa wurdt in ûnbeklamme o útsprutsen as [a] at hy flak foar it beklamme wurdlid stiet; stiet hy fierder fuort, klinkt hy as [ə]. It wurd молокó ("molke") wurdt sadwaande útsprutsen as [məla'ko], вóдка ("wodka") as ['votkə]. Lûden oan it begjin fan in wurd wurde lykwols net folslein redusearre: автомáт klinkt as [aftamat].
Stimhawwende en stimleaze bylûden
Krekt as yn it Nederlânsk wurde stimhawwende bylûden oan’e ein fan in wurd stimleas; in wurd as хлеб (chleb, "brood") klinkt dêrtroch as chlep, юг (joech, "it suden") as joek.
As in stimhawwende en in stimleas bylûd botse tredet der saneamde regressive assimilaasje op (regressyf = fan efter nei foaren). Dit wol sizze dat de hiele kluster ofwol stimhawwend wurdt, ofwol stimleas, bepaald troch it lêste bylûd. Under de seksje fokaalreduksje hjirboppe binne al twa foarbylden te finen: dk (stimhawwend-stimleas) wurdt [tk] (stimleas) yn водка, vt wurdt [ft] yn автомат. Oare foarbylden binne с Борисом ("mei Boris"), wêryn’t sb (stimleas-stimhawwend) as [zb] (stimhawwend) útsprutsen wurdt, en отзыв (û.o. "reaksje"), wêryn’t tz ta dz assimilearre wurdt.
Grammatika
It Russysk is een taal dy’t frijwat fleksje ken; dit betsjut dat wurden feroarje neffens harren grammatikale funksje yn de sin. Hjir spylje de namfallen in kaairol. It hjoeddeiske Russysk hat seis namfallen: nominatyf, genityf, datyf, akkusatyf, ynstrumintalis en prepositionalis/lokatyf. It Russysk hat trije wurdgeslachten: manlik, froulik en ûnsidich, dy’t yn’e regel morfologysk markearre binne. Yn de ferbûging wurdt ûnderskied makke tusken de geslachten en tusken iental en meartal, wat resultearret yn in grut tal útgongen. It Russysk hat gjin lidwurden.
It Russyske tiidwurd hat trije tiden: de tsjintwurdige tiid, doetiid en takomstige tiid. De tsjintwurdige en takomstige tiid wurde bûgd mei persoan (1e, 2e, 3e) en getal; yn de doetiid wurdt ûnderskied makke tusken manlik, froulik, ûnsidich en meartal. Der binne twa typen bûgings, hoewol’t binnen dizze haadtypen ôfsûnderlike bûgings oanwiisd wurde kinne. It slimste ûndediel fan de Russyske grammatika is it saneamde aspekt. Men ûnderskiedet it ymperfektive en perfektive aspekt. De measte tiidwurden besteane yn twa farianten, in ymperfektive en in perfektive foarm, dy’t tegearre in aspektpear neamd wurde. It ymperfektive aspekt besjocht de hanneling op himsels, it perfektive aspekt besjocht de hanneling yn in kontekst fan sitewaasjewikseling of resultaat. As yllustraasje: it tiidwoord "iepenje" bestiet yn twa foarmen otkryvat '  (ymperfektyf) en otkryt '  (perfektyf). Yn de sin "Ja dolgo otkryval dver', no ne otkryl jejo" ("Ik wie lang dwaande de doar te iepenjen mar haw him net iepen dien") wurdt foar de handeling fan it iepenjen it ymperfektive tiidwurd brûkt en foar it oanjaan fan it weibliuwen fan resultaat - it perfektive tiidwurd.
It Russysk is in SVO-taal, hoewol’ t de wurdfolchoarder net strikt fêstleit. It Russysk brûkt de wurdfolchoarder om ynformaasje binnen de sin hiërargysk te strukturearjen; dit wurdt by fersin faak oansjoen foar in frijere wurdfolchoarder.
It wurdaksint yn it Russysk hat gjin fêste regels en is faak ûnfoarspelber, it kin binnen in bûging ferspringe.
Transliteraasje
De transliteraasje fan it Russyske nammen nei it Frysk giet sa:
noat 1: Е е: gauris transliterearre as 'e', mar faker eins de klank fan 'je' yn "jern" (dus bgl. we skriuwe "Aleksander", mar de útspraak is eins mear "Aljeksander") noat 2: Ъ ъ = it hurdteken, dat komt foar dat de foarôfgeande konsonant palatalisearre wurdt; kin beskôge wurde as in stomme letter (palatalisaasje is koartsein dat der in j-klank efteroan komt, dus l-lj, m-mj, s-sj, ensfh.) noat 3: Ь ь = it sêftteken, dat soarget foar palatalisaasje fan 'e foarôfgeande konsonant; meastal beskôge as in stomme letter, soms werjûn troch in 'j'
Dialekten
Yn it Jeropeeske diel fan Ruslân ûnderskiedet men trochstrings trije dialektgroepen: Noard-, Sintraal- en Súd-Russyske dialekten. Wêrby’t de Sintraal-Russyske dialekten as oergongsdialekten beskôge wurde omdat dizze én Noard- én Súd-Russyske eleminten yn har hawwe. Hoewol’t it areaal fan dizze dialekten tige grutte ôfmjittings hat, binne de ferskillen mei it Standertrussysk (de Moskouske noarm) net sadanich, dat dialektsprekkers ûnfersteanber binne foar ien út Moskou. Yn dit opsicht binne de ferskillen net sa grut as yn it Nederlânske taalgebiet, dêr’t in soad minsken muoite hawwe om bygelyks Grinslânsk of West-Flaamsk dialekt te ferstean. Middels unifikaasje troch it ûnderwiis yn de Sovjetperioade en de trek nei de stêden is der by in soad dialekten in seker ferfal yntreden; de jongste generaasje sprekt faak gjin suver dialekt mear, mar Standertrussysk mei dialekteleminten of mei in dialektsubstraat. Benammen op it mêd fan útspraak en yntonaasje besteane der oansjenlike ferskillen ten opsichte fan de Russyske standerttaal.
Noardrussyske dialekten
Oant ûngefear 1950 wykten de Noard-Russyske dialekten ek kwa leksikon sterk ôf fan wat men op oare plakken yn Ruslân spruts. Troch de isolearre lizzing fan in soad streken hienen benammen dizze dialekten in soad argaïsmen hâlden. De dialekten dy’t yn de Oeral sprutsen wurde kinne ek ta de Noard-Russyske groep rekkene wurde.
Sintraal Russyske dialekten
De noardlike grins fan harren areaal rint fan Sint-Petersburch oer Novgorod en Ivanovo oant Nizjni Novgorod en Tsjeboksary, de súdlike grins rint fan Velikije Loeki oer Moskou oant Penza. Dizze dialekten binne oergongsdialekten. Yn it easten wurdt in ûnbeklamme o as [o] útsprutsen, yn it westen as in [a]; dit ferskynsel wurdt akanje (аканье - "a sizze") neamd. Men ûnderskiedet de folgjende groepen: West-Sintraal-Russysk fan Pskov, West-Sintraal-Russysk fan Novgorod, East-Sintraal-Russysk fan Moskou en omkriten, East-Sintraal-Russysk fan Jegorevsk en omkriten, East-Sintraal-Russysk fan Temnikov en omkriten en East-Sintraal-Russysk fan it gebiet om Vladimir oant de Wolga.
Súdrussyske dialekten
De areaalgrins fan dizze dialekten besuden Velikije Loeki rint oer Rjazan oant Tambov. Yn dizze dialekten wurdt de ûnbeklamme a as in [a] útsprutsen, ken men in frikative g en in sêfte t yn de tredde persoan fan it tiidwurd, wêr’t de standerttaal in hurde t hat. Binnen dizze groep binne der trije subgroepen: de dialektengroep fan Rjazan, fan it Dnjepr-gebiet en fan Oskol.
Echt ôfwikende foarmen fan it Russysk fynt men benammen ûnder oare etnyske groepen yn de eartiidske Sovjet-Uny. Yn de tiid fan it keizerryk waard der út Moskou wei in agressive russifikaasjepolityk fierd, dy’t yn de Sovjettiid sa no en dan fuortset waard. Hjirfoar is it Russysk in soad te hearren yn benammen de stêden en ûnder de heech opliedene befolking. .Mei de Slavyske sustertalen it Wytrussysk en it Oekraysnk foarme it Russysk de mingtalen Trasjanka resp. Soerzjyk.
Nederlânsk en Dútsk yn de Russyske taal
Der is ek in oantal Dútske wurden yn de Russyske taal terjochte komd:
Russyske wurden yn it Frysk
Der binne ek inkele Russyske wurden yn it Frysk terjochte komd. Dit binne benammen wurden dy’t mei typysk Russyske saken te krijen hawwe, mar net allinnich dêrtroch:
Johannes Siebinga
Johannes Siebinga, better bekend as Dokter Siebinga, (Mearum, 9 maaie 1898 - Grins, 25 febrewaris 1969) wie in hûsdokter dy't fral bekend waard troch syn wurk as amateur-archeolooch. Hy hie ek in soad doel oer fûgels (ornitolooch) en wie teffens psychologysk en filosofysk ûnderlein.
Dokter
Siebinga waard berne as boeresoan yn de buorskip De Haar ûnder Mearum. Hy studearre nei de HBS medisinen oan de Universiteit fan Grins. Yn 1924 foltôge er syn stúdzje en waard inkelde moannen waarnimmer foar de húsarts fan Skiermûntseach. Dêrnei gie er nei De Pein dêr't doe noch gjin dokterspraktyk wie. Hy begûn syn praktyk yn it kafee. Yn 1927 wie Siebinga's hûs yn De Pein klear en dat jier boaske er ek oan Goes Lofvers, dy't er noch út syn studintetiid koe. Siebengas pasjinten kamen út de fiere omkriten, fan Earnewâld oant Houtigehage. Dêrom hold er ek sprekoere yn Aldegea en op De Rottevalle. Harren soan Roelf Reinder (1928) soe letter ek húsdokter wurde.
Fersetsman
Yn de Twadde Wrâldkriich bedarre Siebinga yn it fersetswurk, mei troch syn freon dûmny Eise Gerrit Buitenbos dy't al yn it ferset siet. Hy holp fersetsminsken (ek medysk) en ûnderdukkers. Troch it fersetswurk krige er kunde oan Trijntje Lindeboom. Beiden waarden oppakt yn jannewaris 1945 en rekken nei in konsintraasjekamp yn Wilhelmshaven dêr't er fjouwer moanne sitten hat en as kamparts tige fertsjinstlik west hat. Nei de oarloch is er troud mei Trijntje Lindeboom dy't doe ek krekt skieden wie. Hja krigen in soan, Reinder. Yn 1983 is Siebiga postúm it fersetskrús ferliend.
Archeolooch
Siebinga stiet te boek as in deskundige op it mêd fan it ûndersyk nei de Middenstientiid of Mesolitikum, it tiidrek dat útein set nei de lêste iistiid, goed njoggentûzen jierren lyn doe't de maatskippij nochal feroare troch de lânbourevolúsje. In wichtige ûntdekking op dit mêd wie de fynst fan in simmerkamp fan rindierjagers by de De Blauwe Dobbe by De Houtigehage yn 1938. Heechleararen archeology út Dútslân en Ingelân hawwe by him west.
Siebinga, dy't altyd mei "Dokter" oansprutsen waard, die it ûndersyk allinnich as hobby. Syn archeologyske opgravings wienen foar him in manear om efkes wei te kommen fan syn swiere wurk as húsdokter.
Siebinga is stoarn yn it Akademysk Sikehûs Grins oan de gefolgen fan in auto-ûngemak dat op 10 febrewaris 1969 plak fûn.
Samling
It Frysk Museum beskikt oer de grutte partikuliere samling fan Johannes Siebinga, dy't hy yn de rin fan jierren opboud hat en fral bestiet út syn fynsten op de eastlike sângrûnen yn Fryslân. Nei syn dea gong dizze samling nei it museum yn Ljouwert. Net alle fynsten waarden troch him sels dien. Hy krige ek in soad oanbean fan minsken dy't hy koe troch syn húsdokterpraktyk. Ta de fynplakken fan Siebinga hearden de ouwer fan de Burgumer Mar en de sângrûnen fan Smellingerlân.
Ruth Manning-Sanders
Ruth Manning-Sanders (Swansea (Wales), 21 augustus 1886 - Penzance, 12 oktober 1988) wie in Britsk-Welsk dichter en skriuwer dy't faaks it meast ferneamd wie fan har berneboekerige, in samling fan fannijs fertelde mearkes út de hiele wrâld wei. Sy publisearre goed 90 boeken yn har libben.
Biografy
Ruth Vernon Manning wie de jongste fan trije dochters fan John Manning, in Ingelske unitarysk dûmny. Doe't hja trjie jier wie ferfarre de húshâlding fan Swansea nei Cheshire, Ingelân. As bern al mocht hja graach lêze oer tal fan ûnderwerpen. Mei har susters skreau sy toanielstikken en splie dêr ek yn. Sy beskreau har bernetiid as "bûtengewoan gelokkich ... mei freonlike âlden dy't har bern begrypten en alle frijheid joegen."
Manning-Sanders studearre Ingelske literatuer en Shakespearstúdzjes oan Manchester University. Sy troude 1911 mei de artyst George Sanders (sy feroaren harren namme yn Manning-Sanders) en reizge mei him de earste jierren fan it houlik hiel Grut-Brittanje troch mei in sirkus yn in wenwein. Uteinlik joech de húshâlding him del yn in cottage it fiskersplakje Land's End, Cornwall. Sy krigen twa bern; ien, Joan Floyd (1913 -2002), waard yn de jierren tweintich frijwat ferneamd as artyste ûnder har famkesnamme Joan Manning-Sanders.
Amsterdamske Skoalle (boustyl)
thumb|220px|It Skipfearthûs ([[Jan van der Mey).]] thumb|right|220px|Brêge 283: Waalseilandsgracht / Buiten Bantammerstraat (1913). thumb|220px|Amsterdam: [[Museum Het Schip|Het Schip (Michel de Klerk).]] thumb|Ljedderfinsters. thumb|Hûsnûmers yn Amsterdamske Skoalle-styl. Yn de skiednis fan de boukeunst heart Amsterdamske skoalle ta it tiidrek fan de Moderne Boukeunst, dêr't ek ûnder oaren De Styl, it Nije Bouwen, de Chicago Skoalle en it Ekspresjonisme rekkene wurde. Dizze boustyl kaam op tusken 1910 oant likernôch 1930 en is part fan de ynternasjonale ekspresjonistyske arsjitektuer, en wurdt somtiden ek wol yn ferbân brocht mei it Dútske bakstien-ekspresjonisme.
Ruth Manning-Sanders
Biografy
Yn it foarwurd fan guon kompilaasjes besprekt Manning-Sanders de oarsprong fan de fannijs ferhelle mearkes. De ferhalen yn A Book of Dragons komme ûnder oaren fan Grikelân, Sina, Japan, Masedoanje, Ierlân, Roemeenje en Dútslân.
Amsterdamske Skoalle (boustyl)
Dizze arsjitektuerstyl is útsoarte in reaksje op de saneamde neostilen. De eigen styl fan H.P. Berlage kin beskôge wurde as de basis fan de Amsterdamske Skoalle, hoewol't dizze in soberder karakter hat dan itjinge dat no yn dizze styl klassifisearre wurdt. Dêrom is de Amsterdamske Skoalle ek wer te sjen as in reaksje op it rasjonele wurk fan Berlage, en dan yn it bysûnder op de Beurs fan Berlage, omdat it útgiet fan ekspressive en fantastyske foarmen, besibbe oan it Ekspresjonisme. Dat de Beurs fan Berlage heard útdruklik net ta de Amsterdamske Skoallel, yn tsjinstelling fan wat in protte minsken tinke. De Beurs fan Berlage kin ek sjoen wurde as it begjin fan it Nederlânske Tradisjonalisme, dat oant de 1950er jierren bestien hat. Yn 1916 kritisearre Michel de Klerk de styl fan Berlage en omskreau er hoe't de nije styl fan bouwen (fan de Amsterdamske Skoalle) der út sjen moatte soe (Boukundich Wykblêd 45/1916).
Ruth Manning-Sanders
Biografy
In protte mearkes fan Manning-Sanders binne net wiidferneamd, mar sy hat ek ferneamde literêre en kulturele figueren as Baba Yaga, Jack, Anansi, Sniewytsje, Hâns en Grytsje, Robin Hood en Aladdin yn har blomlêzings opnaam.
Amsterdamske Skoalle (boustyl)
Wichtichste arsjitekten
De wichtichste arsjitekten fan de Amsterdamske Skoalle wienen J.M. van der Mey, M. de Klerk en P.L. Kramer, dy't allegearre oan 't wurk west hawwe op it buro fan Eduard Cuypers yn Amsterdam. Om 1910 begûnnen sy foar harrensels en ûntwikkelen in nije boustyl. Yn 1923 stoar De Klerk. De Amsterdamske Skoalle ferlear yn him har wichtichste fertsjintwurdiger, mar de boustyl soe noch mear as tsien jier bestean bliuwe. Sa waard op de wrâldútstalling yn Parys yn 1925 (Exposition Internationale des Art Decoratifs et Industriels Modernes, letter koartwei Art Deco) it Hollânsk Paviljoen yn Amsterdamske skoalle arsjitectuer útfierd neffens in ûntwerp fan Jan Frederik Staal. Ek de ynrjochting fan it paviljoen wie hielendal yn de nije keunststyl, dêr't de Amsterdamske Skoalle doe noch ta rekkene waard. De arsjitekt Jan Gratama hat ek gebouwen yn de Amsterdamske Skoalle-styl delset en wie de earste arsjitekt dy't dizze term brûkt hat.