cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fagot
It ynstrumint
thumb|ûnderdielen fan de fagot It dûbelreid wurdt fêstmakke oan in losse bûgde metalen buis, de saneamde S-bocht of 'S', de beneaming 'bokaal' wurdt ek brûkt troch Belgyske fagottisten (yn de figuer hjirneist oanjûn mei de letter e). Dy 'S' foarmet de ferbining tusken it reid en de oanelkoarkeppele dûbele houten buis. Dy houten buis bestiet winliken út fjouwer ûnderdielen: de flerkepiip (c, in inkeldfâldige buis), de lears (d, in blokhout mei twa boarrings, dy't ûnderoan mei elkoar ferbûn wurde troch in metalen U-bocht, dy't ôfdutsen wurdt troch in metalen kape), de baspiip (b, inkeldfâldich) en de klankbeker (a), dy't meastentiids moai foarmjûn is en op 'e ein meast in wite ring hat.
In misbegryp is dat in fagot famylje fan de hobo wêze soe (fagot = bashobo?). Hobo en fagot ha elk as ynstrumint in hiel eigen ûntsteansskiednis en hawwe in eigen ûntjouwing trochmakke. De oerienkomsten binne: ynstruminten fan hout en oanblaasd troch in dûbelried. Dêr hâldt it mei op.
Wize fan spyljen
It dûbelreid wurdt fuort tusken de lippen fan de fagottist nommen en troch it oanblazen dêrfan begjinne beide reidblêden te triljen. Dat triljen wurdt oerbrocht op de lucht dy't ynblaasd wurdt en sa ûntstiet in lûdsweach. De wize fan oanblazen is fan ynfloed op de klank en de lûdssterkte. Foar it meitsjen fan in kwalitatyf goede toan is in goede embouchure needsaaklik. As in fagottist in minne embouchure hat, klinkt de fagot gauris houterich en nasaal. Topfagottisten kinne lykwols net nei te kommen rûne, folle toanen meitsje dy't poergeskikt binne foar liryske en melangolyske passaazjes.
Troch it gewicht fan it ynstrumint wurdt by it spyljen gauris gebrûk makke fan in ophinging (koarde om 'e nekke, harnas of in sitriem) of stipe (skonkstipe of letter ek in fan de spiler lossteande hâlder). Dêrtroch hoecht de fagottist it gewicht net mei de hannen te tillen. Foar in goed bespyljen hinget it ynstrumint diagonaal foar de bespiler en is de boppekant fan it ynstrumint skean nei foaren rjochte.
Fortuna (Noardhorn)
De Fortuna is in nôt- en pelmûne yn Noardhorn yn de provinsje Grinslân.
Świnoujście
thumb|100px|right|
Fagot
Wize fan spyljen
thumb|It berik fan in fagot Troch de 'optearde' buis is de effektive buislingte grut (2,59 m), sadat it ynstrumint lege toanen produsearje kin. De leechste toan dy't makke wurde kin is de Bes1 (kontra-bes). Richard Wagner skreau foar inkelde fan syn opera's in A1 foar, in heale toan leger dus, dêr't fagotten foar ferlinge wurde moasten en útwreide mei in ekstra klep. Dy ynstruminten binne lykwols frij seldsum. Troch de mooglikheid fan 'oerblazen' hat de fagot in grut berik fan goed trije oktaven. (Troch de lipspanning te ferheegjen en it brûken fan it oktaafklepke, wurdt in toan produsearre dy't in oktaaf heger leit as gewoan. Soks hjir 'oerblazen'.) De heechste toan dy't sa makke wurde kin hinget ôf fan de kundigens fan de fagottist. Meast wurdt de fll (f twastrepe) as absolute boppegrins oanholden, mar troch komponisten wurdt mar komselden in hegere toan as de dll foarskreaun.
Fortuna (Noardhorn)
De oarspronklike mûne op it hjoeddeiske plak waard likernôch om 1800 hinne boud. Nei't dy mûne yn 1890 ôfbaarnde, waard de tsjintwurdige mûne boud mei ûnderdielen fan in ôfbrutsen mûne út Grypskerk. Dy mûne, 'de Vrouwe Ida', wie boud yn 1856.
Namme
By in restauraasje yn 'e jierren 1950 krige de mûne de namme 'De Specht'. Dat wie de mûnder min nei't sin, dy't as namme 'De Fortuin' yn 'e holle hie. De skilder brocht lykwols yn 1961 by fersin de namme 'Fortuna' oan. Op 'e nij wie de mûnder lilk en de namme waard wer feroare yn 'Fortuin'. Sûnt 2009 waard it wer 'Fortuna' en is de namme 'Fortuin' wer fan de mûne ferwidere.
Boarch
Boargen (Grinslânsk: börg) binne de stinzen en kastielen yn de provinsje Grinslân.
Fagot
Wize fan spyljen
It noateskrift foar de fagot wurdt meast yn de bas- of F-kaai skreaun. By hegere passaazjes wurdt de tenoarkaai brûkt en hiel inkeld sjocht men de fioel- of G-kaai.
Skiednis
It ynstrumint hat him ûntjûn út de dulciaan fan de renêssânse- en barok-perioade wei en is besibbe oan de skalmei en de pommer. De reden fan it ûntjaan fan iendielich dulciaan nei in fjouwerdielige fagot is net yn 't foarste plak it makliker ferfier, mar de gruttere krektens by it boarjen yn koarten houtstikken. In oare ferbettering út dy tiid is it brûken fan duorsume materialen, lykas ebbehout en ivoar. Yn de rin fan de tiid is de fagot hieltyd faker foarsjoen fan kleppen. Benammen yn de wurkpleatsen fan Heckel (foar it Dútske systeem en Buffet (foar it Frânske systeem is in soad dien oan it fierder ûntjaan fan it ynstrumint. Der is ûnder oaren wurke oan in keunststoffuorring yn de buizen fan de lears, om foar te kommen dat rotsjen troch kondinswetter begjint, en oan it oanbringen fan allerhande trilkleppen.
De fagot yn de popmuzyk
Yn de popmuzyk wurdt de fagot komselden brûkt. In inkelde útsûndering:
De fagot yn de jazz
Ek yn de jazz is de fagot noch gjin 'standert' ynstrumint. Wichtige promoaters foar jazz op 'e fagot binne de Nederlânske fagottist Jan-Willem van der Ham en syn Amerikaanske kollega Michael Rabinowitz.
Stasjon Helmond
Stasjon Helmond (Hm) is it wichtichste spoarweistasjon fan Helmond en waard iepene yn 1870 oan de Steatsline E (Breda - Maastricht). Yn dizze Brabânske stêd is yn 2015 it tredde stasjonsgebou sûnt 1864 iepene.
Gebou
200px|thumb|left|1e stasjonsgebou stasjon Helmond om en de by 1915 200px|thumb|left|2e stasjonsgebou stasjon Helmond yn 2011 perronkant It earste stasjon waard ûntwurpen troch de yngenieurs Karel Hendrik van Brederode en Louis Abraham Reuvens en iepene op 1 oktober 1866 syn doarren foar treinreizgers. It is boud as in standertstasjon fan de Steatsspoarwegen, in stasjon fan it type SS Fjirde Klasse. En wie ien fan de fyftjin stasjons dy 't ea yn dizze klasse boud wie. Al yn 1876 kaam de earste ferbouwing. Oan beide kanten waard in lange fleugel byboud. Yn 1911 waard de linkerfleugel ferlinge, sadat dy 3 kear sa lang waard.
It stasjonsgebou út 1987 waard yn febrewaris 2012 ôfbrutsen om't it al fan it begjin ôf net foldie. De bou fan it nije stasjonsgebou begûn yn 2013, in jier letter yn 2014 waard it nije stasjonsgebou iepene. It earste perron fan it stasjon is justjes mear nei it westen ferpleatst neffens de situaasje út 1987. De beide perrons binne berikber makke troch middel fan twa liften en twa treppen. Dêrmei waard it stasjon ek fuortendaliks tagonklik makke foar reizgers mei in rolstoel.
Świnoujście
Świnoujście (Dútsk: Swinemünde) is in stêd yn it noardwesten fan Poalen mei 41.322 ynwenners (2014) en in gebiet fan 197,23 km².
De stêd leit strategysk oan de útmûning fan de Oder en is de grutste Poalske haven (Szczecin-Świnoujście).
Herman Hollerith
thumb|Herman Hollerith Herman Hollerith (Buffalo (New York), 29 febrewaris 1860 – Washington D.C., 17 novimber 1929) wie in Amearikaanske statistikus en útfiner fan ûnder oare de pûnskaart.
Biografy
Hollerith wie de soan fan Dútske ymmigranten, en gie op 15-jierrige leeftiid nei it City College of New York. Hy studearre op 19-jierrige leeftiid ôf fan de Columbia School of Mines.
It resultaat fan it brûken fan de masines fan Hollerith foar de folkstelling wie enoarm, de besparring wie 5 miljoen dollar, tsien kear safolle as begrutte. De tellling wie yn seis wiken klear, folle minder as de begrutte twa jier.
Lienstertillen
thumb|Lienstertille oer it Hunzegoakanaal mei op de foargrûn de [[rolpeal (peal)|rolpeal]] Lienstertillen is de namme foar in streekje súdlik fan it Grinslanner doarp Liens. De namme ferwiist nei twa tillen (ophelbrêgen) dy't hjir flak by elkoar lizze; ien oer it Hunzegoakanaal en ien oer de Houwersylster Ryd. De ophelbrêge oer it Hunzegoakanaal waard yn 1861 ferfongen troch in ophelbrêge (neffens de Kuyperkaart lei der yn 1868 lykwols in klap) en letter troch in fêste brêge. De oare tille waard letter ek ferfongen troch in fêste brêge. It gebiet wurdt skaaimerke troch twa stikken boskgebiet, dêr't de dyk fan Suerdyk nei Liens trochhinne rint.
Herman Hollerith
Biografy
It súkses stelde Hollerith yn steat dizze kommersjeel te ferkeapjen oer de hiele wrâld. Holleriths syn bedriuw is de foargonger fan ien fan de grutste yn de tsjintwurdige computerbusiness: Big Blue (IBM).
Lienstertillen
Eartiids wie it in drok plak mei ûnder oare in houtseagerij, seachmole (de Wynhûn út 1828), oaljemole, molkfabryk en in kwekerij. Ten suden fan it Hunzegoakanaal stie it pleatske 'Quatrebras', dat ek brûkt waard as kafee en trochreed (hynstestalplak). Tsjintwurdich leit der in oanlissteiger foar jachten, in natuerkampeerterrein en is de rest bedekt mei in relatyf jong leafbosk, dat earder 'Joadebosk' neamd waard. Bylâns it Hunzegoakanaal rûn in jaachpaad, wêrfan ten westen fan de brêge nei Liens noch in rolpeal oer is.
Romeinske sifers
Romeinske sifers is in talsysteem wat brûkt waard troch de Romeinen. Itselde systeem wurdt ek no noch faak brûkt: Bygelyks wurde klokken faak mei Romeinske sifers besifere. Ek wurde dy ek brûkt foar it nûmerjen fan generaasjes, fan bygelyks monargen.
Opbou
Letter waard it tastien en skriuw in leger nûmer foar in heger, om oan te jaan dat it der fan ôf lutsen wurde moast. Dan wie IV (4) dus net itseld as VI (6). It systeem sûnder ôfluken waard dêrnei minder faak brûkt, al moat sizzen wurde dat IIII (4) by klokken hieltiid noch wol brûkt wurdt.
Titulus
In fierdere útwreiding wie it brûken fan in Titulus. Dat is in hege streek om oan te jaan dat it oantal tûzen kear sa grut is. Sa wurdt in L mei in streek derboppe dus 50.000.
Der giet lykwols yn tsjin de idee yn, fan guon, dat Romeinske sifers altiten steaen foar it tal tusken de 1000 en de 9999, Dy idee komt fan it brûken fan dy sifers by jierren Anno Domini. Dat wurdt faak brûkt, en foar mear as tûsen jier hat it oersetten yn Arabyske sifers in tal fan fjouwer sifers opsmyten. Dat no binne der lju dy't net mear witte dat de sifers oars wêze kinne as jierren.
List fan planetoïden 48601-48700
Dit is in list fan planetoïden 48601-48700.
Izer (rivier)
thumb|Rin fan de Izer thumb|right|De Izer by Diksmuide De Izer is de koartste fan de trije Belgyske rivieren dy't op see útkomme. Om't de oare twa, de Maas en de Skelde, fierder rinne nei Nederlân is de Izer fan de trije de ienichste dy't yn Belgje yn see útkomt. De totale langte berint 78 kilometer, wêrfan 45 yn Belgje.
Rin
De Izer ûntspringt west fan Kassel yn Noard-Frankryk. De rivier hat twa offisjele boarnen: by Buisscheure en Lederzele. Op Frânsk grûngebiet rint er fierder by Broksele, Bollezele, Ekelsbeke, Wilder, Bambeke en Houtkerke lâns. De Izer wurdt fierders fuorre troch de Penebeek (Peene Becque), de Vuilebeek (Sale Becque) en de Herzele (Herzeele).
De Zwijnebeek (Zwyne Becque) oan de linkerwâl en de Heidebeek (Ey Becque) oan de rjochterwâl foarmje beide in ein lang de grins tusken Frankryk en Belgje. De Izer mûnet op 'e hichte fan Nijpoarte fia de Ganzepoot út yn de Noardsee.
Earste Wrâldkriich
De rivier wie ûnder de Earste Wrâldkriich it taferiel fan in stellingen- en rinfuorgekriich; de Belgyske en Dútske legers hienen harren beide oan de iggen fan de rivier yngroeven. It Belgyske leger koe dêr stânhâlde neidat se op foarstel fan de ûndersyksrjochter fan Veurne in diel fan de Izerflakte ûnder wetter strûpe litten hiene. Fierder it lân yn waarden de alliearde lynjes bemanne troch Britske en Frânske troepen.
Lykas op oare plakken yn de regio hawwe har hjir ferskriklike taferielen ôfspiele. Yn Diksmuide stean oan de Izer twa monuminten dy't dizze grouwel betinke: de Izertoer en de Deadengong.
Provinsjale Steaten
thumb|right|200px|Wapen fan Nederlân thumb|right|200px|Wapen fan Fryslân Yn Nederlân foarmje de Provinsjale Steaten (meastal koartwei de Steaten neamd) sûnt 11 maart 2003 it kollektyf fan folksfertsjintwurdigers binnen de provinsje. Foar dizze datum foarmen de Provinsjale Steaten it bestjoer fan de provinsje. De haadtaak fan de Provinsjale Steaten is no it kontrolearjen fan it bestjoer, dat foarme wurdt troch de Deputearre Steaten.
Steateleden
De leden fan de Provinsjale Steaten (Steateleden) wurde om de fjouwer jier streekrjocht keazen troch de stimrjochtige ynwenners fan de provinsje. It tal leden hinget ôf fan it ynwennertal en rint fan 39 foar in provinsje mei minder as 400.000 ynwenners, oant 55 foar in provinsje mei mear as 2.500.000 ynwenners.
Op harren beurt kieze dizze keazenen wer de leden fan de Deputearre Steaten en fan de Earste Keamer.
Ferleging tal sitten
Troch in feroaring fan de Provinsjewet is by de Provinsjale Steateferkiezings fan 7 maart 2007 it totale tal fan Steateleden ferlege fan 764 nei 564. It maksimum fan 83 Steateleden waard ferlege nei 55, foar provinsjes mei mear as 2.000.000 ynwenners. It minimum fan 39 bleau gelyk, mar it minimum, dat gou foar provinsjes mei minder as 200.000 ynwenners, jildt sûnttiid foar provinsjes mei minder as 400.000 ynwenners. In oersjoch fan de feroaring yn sitten per provinsje:
In gefolch fan dizze ferleging fan it tal sitten is dat de kiesdrompel omheech gean sil. Ofhinklik fan de provinsje sil de kiesdrompel tusken 1,5% en goed 2% fan de stimmen lizze. Dêrtroch sil it dreger wurde foar lytse partijen om in sit heljen. Dat kin ek gefolgen hawwe foar de fertsjintwurdiging fan lytse partijen yn de Earste Keamer.
Ferkiezingsútslaggen
Under oaren troch ôfsplissings kin it tal sitten binnen ien sittingsperioade feroarje. Dizze tabellen jouwe allinnich de gearstalling fan flak nei de ferkiezings.
2003
Oare partijen:
2007
Oare partijen:
2011
Oare partijen:
2015
Oare partijen:
2019
Oare partijen:
2023
Oare partijen:
Namme
Yn maaie 2008 besletten de Limboarchske Provinsjale Steaten harsels om te dopen ta Limboarchsk parlemint. Dêrmei is Limburch de iennige provinsje dêr't de folksfertsjintwurdiging net mear "Provinsjale Steaten" neamd wurdt.
Rinus Ferdinandusse
Marinus Daniël (Rinus) Ferdinandusse (Goes, 28 novimber 1931 – Amsterdam, 23 july 2022) wie in Nederlânsk skriuwer ûnder oare fan misdiedromans. Hy wie fan 1969 oant 1996 haadredakteur fan Vrij Nederland.
Karriêre
Yn 1969] folge hy Mathieu Smedts op as haadredakteur fan it opinywykblêd Vrij Nederland. Dêrfoar stelde er, ek nei syn ôfskied as haadredakteur yn 1996, de jierlikse Detective- en thrillergids gear, mei koarte besprekkingen fan wat op dat mêd ferskynd wie.
Gymnastyk op de Olympyske Simmerspullen 1900
200px|thumb|right|It stadion wêr't it gymnastyk plak hie tidens de Spullen fan Parys 1900 De Olympyske Simmerspullen 1900, ek wol de IIe Olympiade neamd waarden yn 1900 yn Parys, Frankryk hâlden. De Gymnastyk waard hâlden yn de Vélodrome de Vincennes. Der stie by it gymnastyk mar ien ûnderdiel op it programma de Mearkamp Yndividueel Turnjen.
Vélodrome de Vincennes
It vélodrome de Vincennes stiet yn Vincennes, sûnt 1929 in stêddiel fan Parys. It velodroom waard boud yn 1896 en brûkt foar de Olympyske spullen fan 1900 en fan 1924; tidens de spullen fan wie it it haadstadion en wie der ek it iepening- en sluitingsseremoanje. Hjoed de dei hjit it velodroom, Vélodrome Jacques Anquetil. foar hoefolle taskôgers der plak wie is net bekind.
Fuotbal op de Olympyske Simmerspullen 1968
200px|thumb|right|It Olympysk fuotbal Stadion fan Meksiko-Stêd
De Olympyske Simmerspullen 1968, ek wol de XIXe Olympiade neamd, waarden yn 1968 yn Meksiko-Stêd, Meksiko hâlden. De finale fan it fuotbal waard hâlden yn it Estadio Azteca.
Lokaasjes
De wedstriden fan it fuotbal tidens de Olympyske Simmerspullen 1968 waarden beoefene op de folgjende lokaasjes.
Kop as munt
De kwartfinale Bulgarije - Israel einige yn in lykspul, om't er yn de regleminten gjin rekken hâlden wie mei in lykspul, waard de winner oanwiisd mei help fan in muntstik. Bulgarije waard dêrtroch kwalifisearre foar de heale finales.
Hollân
thumb|Hollân om 1350 hinne Hollân is in streek yn it westen fan Nederlân, dat tsjintwurdich opdield is yn de provinsjes Súd-Hollân en Noard-Hollân. Dizze twa provinsjes binne lykwols net itselde as de streek Hollân.
Namme
De namme is komt fan Holtlân of Holdlân, dus: hout lân. Yn de 9e iuw waard dy namme foar it earst neamd foar in plak dêr't de krekte lizzing lykwols net mear bekend fan is. Letter waard it de beneaming fan it goa circa horas Rheni (Rynlân), fan wêr't greve Floaris I syn gebiet nei it noarden útwreidzje soe. De âldste boarnen ferwize nei in net helder definiearre greefskip Frisia te westen fan it Flie. Oant 1101 hawwe de boarnen it oer Fryske greven, mar yn dat jier krijt Floaris II in taheaksel; hy wurdt neamd as Florentius comes de Hollant, greve fan Hollân, dat letter alhiel oergean sil yn it greefskip.
De grinzen fan Hollân
Yn it noarden wurdt de streek Hollân, rûchwei besjoen, begrinze troch de âlde grins fan it IJ; oan de oare kant leit West-Fryslân, al wurde guon dielen benoarden it IJ ek wol ta Hollân rekkene. Yn it suden leit de grins foarby de Biesbosch. Moerdyk en Geertruidenberch en dêr omhinne lizze yn Hollân wylst Wagenberch en Oosterhout ta Brabân hearre. Tsjintwurdich lizze al dizze plakken yn de provinsje Noard-Brabân.
De eastgrins fan Hollân lei folle tichter by de grins fan de stêd Utert as de hjoeddeiske provinsjegrins; ea lei it gebiet Lopikerwaard yn Hollân. De Lopikerwaard hat lykwols in skoftlang in soart wyldernis west fanwege skeel tusken Prinsbisdom Utert, Hartochdom Gelre en Greefskip Hollân, en sa feroare dat gebiet noch wolris fan hear, en dêrmei fan goa dêr't it byrekkene waard. De sitewaasje wie noch komplekser trochdat de greven fan Hollân ek greven fan Buren wienen, wêrtroch de macht fan de greven fierder westlik rikte as de grinzen fan Hollân. De grins by Gorinchem lei yn it begjin, foar de 15e iuw, fierder nei it easten as tsjintwurdich, mar de grins wie fan 1425 ôf likernôch by dat plak.
Wat rommer naam wurdt Hollân faak lykskeakele mei benammen de provinsje Hollân en West-Fryslân fan nei de Bataafske Republyk, dy't doe ek wol feitlik Hollân neamd waard. Tsjintwurdich wurde faak ek allinnich de provinsjes Noard- en Súd-Hollân as Hollân beskôge.
thumb|right|Hollân en West-Fryslân yn [[1477 (rûsde, net persize kaart; it eilân Wieringen stiet der bygelyks net op)]]
Gewest Hollân
Yn de Tachtichjierrige oarloch spile it gewest Hollân en West-Fryslân in wichtige rol yn it ferset tsjin de Spanjerts. Mei de Uny fan Utert yn 1579 waard it ien fan de provinsjes fan de Republyk fan de Sân Feriene Nederlannen, dêr't Hollân it liedende gewest fan waard. De provinsje wie doe opdield yn gewest Hollân (Suderkertier) en gewest West-Fryslân (Noarderkertier).
Yn 1798, by de foarming fan de Bataafske Republyk, waard de provinsje Hollân en West-Fryslân op in oare wize ferdield en wol oer de departeminten fan Tessel (fan Fly oant de Alde Ryn), fan de Amstel (omkriten Amsterdam), fan Delft (Hollân súdlik fan de Ryn, sûnder de Súd-Hollânske eilannen) en fan Skelde en Maas (Hollânske en Siuwske eilannen), wylst it súdeasten by it departemint fan de Ryn foege waard. Yn 1807, de Bataafske Republyk wie yntiids omfoarme ta Keninkryk Hollân, waard Hollân wer oars opdield, namlik yn de departeminten Amstellân en Maaslân. Yn 1814 kaam der in ein oan.
Hjoeddeiske situaasje
Yn 1815 waard Hollân fannijs mei West-Fryslân in provinsje yn it Keninkryk fan de Nederlannen, ntl. de Provinsje Hollân. Om de dominânsje fan dy provinsje lytser te meitsjen, waard de provinsje yn 1840, by it ôfgean fan Willem I as kening, splitst yn de provinsjes Noard-Hollân en Súd-Hollân. Yn de jierren dernei waard noch hieltyd mei gebieten skood, ûnder de twa provinsjes en ek mei oare oanlizzende provinsjes. Sa binne yn de Twadde Wrâldkriich de eilannen Flylân en Skylge nei de provinsje Fryslân oergongen.
Ferskaat
thumb|right|Stereotyp fan Hollân. Hollân is ek faak it wurd foar Nederlân yn it bûtenlân. Dêrby moat men tinke oan stereotypen lykas tulpen, dracht en klompen.
Op de MULU, mear-útwreide leger ûnderwiis, waarden oan it bejin fan de 20e iuw, de namme fan de Greven fan it Hollanske Hûs der neffens de neikommende mantra, hurdop, ynstampt: Dikkie, Dikkie, Arnout, Dikkie, Dikkie, Flo. Dik, Flo, Dik, Flo, Dik, Ada, Willem, Flo. Willem, Flo. Jan.
Ferkundigingskatedraal (Josjkar-Ola)
De Ferkundigingskatedraal (Russysk: Благовещенский собор; Blagovesjtsjenski sobor) is in russysk-otterdokse katedraal yn Josjkar-Ola (Mari El) yn de Russyske Federaasje. De katedraal stiet op it Plein fan de Republyk en de Hillige Jongfaam en waard boud yn de jierren 2010-2014.
Skiednis
Tsjin it ein fan oktober 2014 waarden de fjouwer koepels mei de krúsen wijd en op de tuorren set. Letter waard ek de fyfte sintrale koepel omheech takele en op de tsjerke set.
Patriarch Kirill fan Moskou wijde de foltôge tsjerke op 12 juny 2016 yn. Tagelyk waard doe it patriarchale beslút foarlêzen dat de tsjerke de katedraal fan it bisdom Josjkar-Ola wurde soe. De âlde Himelfeartkatedraal waard dêrmei degradearre ta in gewoane parochytsjerke.
De hichte fan de katedraal is 74 meter en it gebou biedt plak foar 2000 minsken.
Bylden
Yn 2007 waard by de takomstige katedraal in byld set fan Marije mei Bern, folge yn 2011 troch in fontein mei in byld fan de aartsingel Gabriël op it sintrale plak fan it plein by de katedraal.
Otterlo
It besjen wurdich
Tichtby Otterlo leit it Nasjonaal Park De Hege Feluwe. Hjir is ek ien fan de yngongen fan dit park. It yn it park lizzende Kröller-Müller Museum, neamd nei Helene Kröller-Müller, hat in kolleksje skilderijen en byldhoukeunst fan ûnder oare Vincent van Gogh, mar ek in renomearre kolleksje byldhoukeunst yn it Byldenpark fan it Kröller-Müller Museum. Dêrneist stiet yn Otterlo it Nederlânsk Tegelmuseum en it Reade Krúsmonumint.
Langs de Planken Wambuiswei rjochting Ede stiet oan de rjochterkant it Utsjochpunt Valenberg.
Teodoasius de Grutte
right|thumb|Nei de dea fan Teodoasius yn 395 waard it Romeinske ryk splitst yn in west- en eastlik part. Teodoasius de Grutte of Teodoasius I (Latyn: Flavius Theodosius; 11 jannewaris 347, Coca, Spanje - 17 jannewaris 395, Milaan), wie keizer fan it eastlik part fan it Romeinske Ryk fan 379 ôf oant 394, en dêrnei oant 395 oer it hiele ryk, dat hy wie ek de lêste keizer dy't noch in skoftlang oer it hiele rijk hearske. Nei syn dea waard it ryk foaraltyd splitst yn in Eastlik en in Westlik part.
Libben
Doe't de Fisigoaten yn 378 by Adrianopel Falens, keizer fan it easten, fersloegen yn de Slach by Adrianopel), beneamde Gratianus, keizer fan it westen, him as magister equitum tsjin de Fisigoaten. Nei syn oerwinning op de Sarmaten yn Pannoanje, ein 378, waard hy ta keizer fan it easten ferheft (379). Hy ûnderwurp de Fisigoaten yn 382, mar joech harren fêste wenplakken súdlik fan de Donau en liifde in part yn yn syn leger. De usurpator Magnus Maksimus, dy't Gratianus ta fal brocht hie, moast hy lykwols as mei-keizer fan Brittanje, Galje en Spanje erkenne. Doe't dy ek Falentinianus II út Itaalje ferdreau, brocht Teodoasius him yn de Sava foar altyd in nederlaach ta 388.
left|thumb|Keizer Teodoasius en biskop Ambrosius De bewenners fan Thessaloniki, dy't ûnder in rebûlje ien fan syn befelhawwers fermoarde hienen, strafte er grouwélich, 390, dêr't biskop Ambrosius him tsjerklike boete foar dwaan liet. Yn 394 luts hy op tsjin Arbogastes dy't wierskynlik yn 392 Falentinianus II fermoarde litten hie om Eugenius keizer fan it westen wurde te litten. Beiden waarden yn de Fipava-fallei - yn de Slach oan de Frigidus, tichtby Ad Pirum - ferslein. Sa waard it ryk foar de lêste kear troch ien hân regearre. Diskear duorre it koart, om't Teodoasius in pear moanne letter stoar. Nei Teodoasius syn dea waard it ryk ûnder syn beide soannen Arkadius en Honorius ferdield, ûnder fâldij en regintskip fan de Fandaalske generaal Stilicho.
It kristendom ta steatsgodstsjinst ferheft
Wylst syn beide foargongers de Arianen begeunstigen, keas Teodoasius de side fan Athanasius. Yn 380 ferklearre hy mei Gratianus en Falentinianus II it Trinitêre Kristendom ta steatsgodstsjinst (Trije-Keizers-edikt), rjochte tsjin it Arianisme. Tagelyk fierde er in ferdraachsume polityk tsjin it heidendom. Yn 381 ferklearre er op it Konsylje fan Konstantinopel dat de leauwensbelidenis fan Nicea allinnich jildich wie, mar hy wie ek foarstander fan it yn eare hâlden fan heidenske kultplakken as iepenbiere plakken.
Fan 392 ôf keas Teodoasius foar in hurde line tsjin it heidendom. De heidenske kultus waard ferbean en heidenen koenen gjin offisjele amten mear krije.
Stien Baas-Kaiser
Christina Wilhelmina (Stien) Baas-Kaiser (Delft, 20 maaie 1938 – Baarn, 23 juny 2022) wie in Nederlânsk langebaanrydster Baas-Kaiser wie Olympysk Kampioen op 'e 3 km by de Olympyske Winterspullen 1972 yn Sapporo ek waard Stien Baas-Kaiser seis kear Nederlânsk Kampioen Oer Alles.
Baas-Kaiser ferstoar yn 2022 yn de âldens fan 84 jier.
Sylfest
thumb|500px|Kaart fan sylfesten en dykrjochten yn Grinslân yn 1750 In sylfest is de Grinslanner foarrinner fan de hjoeddeiske wetterskippen.
De sylfesten wienen net allinnich belêste mei it ûnderhâld en tafersjoch fan de wetters, mar ek fan de wegen. De belangrykste taak wie it ûnderhâld en tafersjoch op de útwetteringssluzen (silen). It begrip sylfest slacht op de wettersteatsorganisaaje, mar ek op it gebiet dêr't it sylfest ferantwurdlik foar wie. De skou fan de silen, fearten en diken lei by de 'edele heerden' en waard útfierd troch de skepper. Yn de skouregisters waarden de nammen fan de ûnderhâldsplichtigen opnaam.
It wurd sylfest, Aldfrysk sīlfestene (1309), is gearstald út it wurd syl as 'slûs' mei it efterheaksel -veste 'jurisdiksje'. In Eastfrysk synonym is Sielacht (1437).
List fan sylfesten
In oersjoch (fan west nei east).
It Munnikesylfest lei foar it meastepart yn Fryslân, it Aduardersylfest en it Nijesleatersylfest foar in part yn Drinte.
Dykrjochten
In oantal dykrjochten naam de taken op him, dy't op oare plakken troch sylfesten dien waarden. Dat gou benammen foar:
Animisme
thumb|Siel dy't troch ingelen nei de himmel brocht wurdt fan [[William Bouguereau]] thumb|[[Offer (religy)|Offers by in 'geastehûs' yn Tailân]] thumb|Offers by in 'geastehûs' yn Kambodja Animisme is it leauwen yn sielen en geasten, fan it Latynske wurd anima, dat “azem”, “siel” of “geast” betsjut. De term Animisme wurdt hieltyd faker brûkt as in oare en ynwikselbere beneaming foar natoerreligys, mar eins jout it dêr mar ien, wichtich, aspekt fan oan. Oarsom is animisme net beheind ta natoerreligys, mar spilet it ek in wichtige rol yn bygelyks it Kristendom, it Hindoeïsme en it Boedisme.
It animisme yn natoerreligys
Hoewol’t animisme dus net allinne mar yn natoerreligys foarkomt, is it wol sa, dat it dêr ornaris fierder yn trochfierd is; sa leaut men bygelyks faak dat net allinne minsken, mar ek bisten, planten en libbenleaze dingen lykas stiennen, wetter, fjoer, wyn en rein, in siel of geast hawwe. Sokke geasten wurde natoergeasten neamd. Noch wer oare geasten belichemje net in beskate minske of plant of in beskaat bist of ding, mar binne goed of kwea en wurde ornaris beskerm- en kweageasten neamd.
Yn it leauwe fan de Yanomami, fan noardwestlik Brazylje en súdlik Fenezuëla, binne benammen de geasten fan ’e bisten en planten wichtich. Dy moatte te freon holden wurde troch seremoanjes dêr’t de dielnimmers, útslutend manlju, gebrûk by meitsje fan ferdôvjende middels. De Apajo, út ’e noardlike Filipinen, leauwe ûnder mear yn geasten dy’t allerhanne foarmen oannimme kinne, lykas dy fan minsken, bisten, reuzen en meunsters. De Kanaken fan Nij Kaledoanje leauwe dat de geasten fan ’e ferstoarnen nei de dea grutte macht krije en dêrom tefreden holden wurde moatte. Se leauwe ek yn natoergeasten en bringe oan ’e hiele geastewrâld offers, om’t dêr neffens harren in sûn libben fan ôfhinget.
De Kree, fan sintraal Kanada, leauwe yn ’e chupi, de geasten fan ’e ferstoarnen, dy’t sawol troch de bosken swalkje, as troch de loft reizgje kinne. It noarderljocht neame se pahkukkar-nemichik, “de dûns fan ’e sielen”. De Mentawaiers, fan westlik Yndoneezje, leauwe yn in grut ferskaat oan geasten, dêr’t dy fan ’e loft, de see, it wâld en de ierde it machtichst fan binne. Der binne ek twa wichtige riviergeasten: Ina Oinan is goed, Kameinan is kwea. De Xhosa, fan Súd-Afrika, leauwe dat immen troch hekserij yn besit nommen wurde kin troch ien of mear kweageasten. De gefaarlikste kweageasten binne de tokoloshe, dy’t ornaris yn it wetter libje.
Neffens de Ibo, fan súdeastlik Nigearia, krijt immen syn chi of lot rjochtstreeks fan Chukwu, de goede skepper. In deade jout syn chi werom om him dêrnei by de wrâld fan ’e foarâlden en oare geasten te foegjen. Dêrwei wekket er dan oer syn libbene neikommelingen. Mooglik keart er ienris werom nei de wrâld fan ’e libbenen mei in nij chi. Dejingen dy’t in minne dea stoaren, bygelyks troch selsmoard of yn it kreambêd, waard lykwols eartiids in begraffenis ûntkeard; sy waarden yn it oerwâld smiten, dêr’t se omdoarmjende kweageasten waarden.
De Navajo, út ’e Amerikaanske steaten Nij Meksiko en Arizona, leauwe yn it bestean fan twa soarten wêzens: it Ierdfolk, oftewol de minsken, en it Hillige Folk, machtige, mysterieuze en boppenatoerlike wêzens. Ek leauwe se yn in delikaat en brekber lykwicht fan it hielal, dat hanthavene wurde moat troch regels dy’t earbiedige wurde moatte troch beide Folken. Salang’t dat bart, is der feilichheid, oerfloed en harmony. At dat net sa is, as immen troffen wurdt troch sykte of ûngelok, dan wurdt it Hillige Folk yn spesjale, yngewikkelde seremoanjes frege it lykwicht werom te bringen.
By de Sûmbanezen, fan súdlik Yndoneezje, is it wichtichste barren yn in minskelibben it ferstjerren; dan foeget de minsk him nammentlik by de ûnsichtbere wrâld fan ’e marapu, de geasten, dêr’t men de wrâld fan ’e libbenen wei beynfloedzje kin. De geasten fan ’e deaden wurde marapu mameti neamd. De libbenen kinne harren, en dan yn it bysûnder har eigen famyljeleden, oanroppe foar help, hoewol’t de deaden kwea oanrjochtsje kinne as se har ergerje. De marapu maluri binne de natoergeasten dy’t yn dy foarm skepen binne troch de goaden. Harren macht is konsintrearre yn beskate foarwerpen en op beskate plakken.
De Jupik fan Alaska en eastlik Sibearje freezje de dea sels net, mar de toornot (inkeltal toornoq) wol. Dat binne de geasten fan ’e deaden, dy’t weromkomme om rjochtdei te hâlden oer minsken dy’t har by libben wat misdien hawwe. Oare gefaarlike geasten binne de tupilat, de demoanen dy’t nachtmerjes befolkje, en de qivittoq, de gletsjergeasten, dy’t besit nimme kinne fan minsken dy’t har sjogge.
Sielsfoarstellings yn ’e natoerreligys
Yn natoerreligys binne de sielsfoarstellings by minsken almeast yngewikkelder as yn bygelyks it Kristendom. Der besteane nammentlik faak ferskate sielsfoarstellings njonkeninoar, dy’t ferbûn wêze kinne mei ferskillende aspekten fan it wêzen fan ’e minske, lykas azem, skaad, namme, fitaliteit, sûnens, fruchtberens, moed, ensfh., en dy’t ferskillende funksjes ferfolje. De Shui, fan súdlik Sina, leauwe bygelyks dat de minske tolve ferskillende sielen hat, dy’t nei de dea troch tige yngewikkelde deadetaboes en begraffenisrituëlen allegearre nei it krekte hjirneimels stjoerd wurde moatte.
Fan sokke al of net njonkeninoar foarkommende sielsfoarstellings binne guon by steat en ferlit it lichem, wylst oare dat net kinne. De Bataks fan noardlik Sumatra, bygelyks, leauwe yn ’e tondi. It begryp tondi is de siel, de geast, de essinsje fan jins yndividualiteit. De Bataks leauwe dat dy him foar de berte ûntwikkelet en net yn, mar tichteby it lichem tahâldt. Ut en troch giet sa’n tondi fierder by it lichem wei, mei sykte as gefolch. Dêrom is it essinsjeel foar Bataks om offers te bringen oan harren eigen tondi, sadat dy by har bliuwe sil.
De Inuit leauwe yn ’e siel of “azem” fan ’e minske, dy’t fuortlibbet nei syn of har dea. Ut ’e lichems dy’t op it lân bliuwe, wurdt de siel opnommen troch de kâlde en ûnnoflike loft; út ’e lichems dy’t yn ’e see telâne komme, kin de siel nei de waarme, rike jachtgrûnen op ’e seeboaium gean. Sadwaande kaam de Middeneastlike noasje dat de hel in waarm plak is, de Inuit wol tige frjemd foar.
Bulgaarsk
It Bulgaarsk (български език, bălgarski esik) is in taal dy't troch likernôch 12 miljoen minsken praat wurdt, benammen yn Bulgarije. It Bulgaarsk is in Yndo-Europeeske taal en heart by de súdlike Slavyske taalgroep. De taal is nau besibbe oan it Masedoanysk, dêr't guon fan sizze dat it in Bulgaarsk dialekt is. Fan 'e Servo-Kroätyske taalfarianten stiet fral it Servysk ticht by it Bulgaarsk.
Skrift
It Bulgaarsk wurdt skreaun mei it Sirillyske alfabet:
Animisme
Sielsfoarstellings yn ’e natoerreligys
By de folken fan de noardwestkust fan Noard-Amearika wie foarhinne it leauwen yn reynkarnaasje of, minder spesifyk steld, in foarôfgeand bestean fan ’e siel, tige algemien. Guon stammen leauden ek yn metemsomatoaze, it reynkarnearjen fan ’e siel yn mear as ien lichem tagelyk. Sadwaande wie yn dat gebiet de foarâldenferearing bysûnder sterk.
It is foar Westerlingen faak dreech om sokke sielsfoarstellings faninoar en fan besibbe begripen te ûnderskieden. Sa is by de Eskimo’s de inua of yua, letterlik: “jins minske”, itjinge dat jin ta minske makket, net allinne de beneaming foar in wichtige sielsfoarstelling, mar ek foar de wichtichste geastlike natoerkrêft.
It animisme fan natoerreligys tsjin oare religys oer
It leauwen yn geasten is foar fersprieders fan wrâldgodstsjinsten lykas it Kristendom en de Islam ien fan ’e dreechst út te roeien aspekten fan natoerreligys. Sa ferearje de Bajau, fan ’e súdlike Filipinen en noardlik Borneo, dy’t foar in grut part oergongen binne nei de Islam, noch altyd allegearre de saitan, de natoergeasten fan bygelyks de wyn, see, fisken en beammen, dy’t sykten feroarsaakje kinne as men se lilk makket.
De tsjintwurdich sûnder útsûndering kristlike Cookeilanners, út ’e Stille Súdsee, hawwe troch de warberens fan ’e misjonarissen frijwol neat oerholden fan harren foarâlderlike godstsjinst, útsein it leauwen dat de geasten fan ’e deaden deselde wrâld bewenje as de libbenen. Krekt deselde sitewaasje bestiet yn ’e Stille-Súdseesteat Belaû, dêr’t de minsken hjoed de dei foar it grutste part kristlik binne, mar dêrnjonken ek it leauwen yn natoergeasten en lokale doarpsgoaden beholden hawwe.
Sels by de Atjeeërs fan noardlik Sumatra, dy’t bekendsteane om harren strang islamityske tradysje, hat it leauwen yn beam-, saad-, rots- en stiengeasten de iuwen oerlibbe, sadat dat ek no noch in part fan it deistich libben útmakket. Ek wurdt der noch leaud yn kweageasten, dêr’t fan sein wurdt dat se benammen yn ’e skimering tige aktyf en gefaarlik binne.
Itselde jildt ek foar it offisjeel islamityske Java. Want hoewol’t de grutte mearderheid fan ’e Javanen - yn alle gefallen nei bûten ta - de Islam oanhinget, bestiet ek noch hieltiid de preïslamityske Javaanske religy, de Agama Jawa, dy't in gearmjoksel is fan animisme, foarâldenferearing, fetisjisme, sjamanisme, Hindoeïsme en Boedisme mei islamityske ynfloeden. De Agama Jawa omfettet it leauwen yn geasten, godheden en magy en it útfieren fan in grut ferskaat oan rituëlen. Hoewol’t de opmars fan ’e Islam derfoar soarge hat dat sokke leauwensoertsjûgings faak bespot wurde en dat guon eleminten fan ’e Javaanske religy ferdwûn binne, hâlde in protte Javanen der noch oan fêst, benammen yn East-Java en op it plattelân.
Turkske folken
De Turkske folken binne in kloft folken dy't mien hawwe dat sy allegear talen sprekke hokker troch taalkundigen by de famylje fan Turkske talen rekkene wurde. Fan dy folken binne guons dy't oerienkomsten hawwe op kultureel en histoarysk mêd of entysk besibbe, mar ek guons dy't nochal ferskille. Meastentiids wurdt lykwols de term "Turksk" brûkt foar de ynwenners fan Turkije, yn wide sin hat it troch de taalkundige oerienkomsten in folle widere betsjutting, dy't net needsaaklik etnysk hoecht te wêzen. De Turkske talen wurde faak beskôge as in ûnderdiel fan de Altaïske taalfamylje. Oer de hiele wrâld wenne tusken de 150 en 200 miljoen minsken dy't in Turkske taal sprekke.
Animisme
It animisme fan natoerreligys tsjin oare religys oer
Oan ’e hoven fan ’e Middenjavaanske keninkriken wie de goadinne Nyai Loro Kidul (“de Keninginne fan ’e Súdsee”) as bringster fan macht en wolfeart de wichtichste godheid. Tradisjoneel sleaten de foarsten fan Yogya en Solo sels in spiritueel houlik mei har. Ek de hjoeddeiske susuhunan fan Solo besiket noch op fêste tiden Parangtretes oan ’e súdkust, dêr’t er troch meditaasje kommunisearret mei Nyai Loro Kidul. Fierders wurde der noch elts jier grutte rysoffers út ’e kratons fan Yogya en Solo nei de see brocht.
Turkske folken
Geografyske fersprieding en etnyske ûnderferdjipping
thumb|400px|Fersprieding fan de Turkske folken De Turkske folken hearre by de geografysk meast wiidfersprate folken yn de wrâld. De fersprieding fan folken mei Turkske kulturele eftergrûn rint fan Noard-Sibearje yn it westen fan it Russyske Heine Easten, dêr't de Jakoeten wenje, troch Sintraal-Aazje nei East-Jeropa. Op it heden wenje de grutste kloften fan de Turkske folken ferspraat oer Sintraal-Aazje yn lannen as Kazachstan, Kirgysje, Turkmenistan, Oezbekistan en yn de lannen Iran, Azerbeidzjan en Turkije. Fierders wenje der Turkske folken op de Krim, yn de westlike selsstannige Sineeske regio Sinkiang, Noard-Irak, Israel, Ruslân, Afganistan, Syprus en de Balkan; Moldaavje, Grikelân, Bulgarije, Roemeenje en it eardere Joegoslaavje. Der wennet ek in grutte groep fan Turkske komôf yn de haadstêd Filnius fan Litouwen. Ek binne der grutte minderheidsgroepen yn Dútslân, de Feriene Steaten en Austraalje, dy't fral út Turkije fuort komme. Sy binne dêr terjochtkaam as gefoch fan de migraasjes yn de 20e iuw.
It bliuwt dreech om in krekte grins te lutsen tusken de ferskate Turkse folken. By de grutste groepen hearre:
Troch guons wurde de Turkske folken yn seis tûken yndiele, te witten de Oguz, Kyptsjakken (û.o. Kumanen), Kwarlukw, Siberysk, Tsjoevasj, en Sacha/Jakoet. In oare klassifikaasjesysteem beskôget de Oguz as "Westlike Turken", de Kyptsjakken als "Noardlike Turken" dêr't de oare fjouwer as "Eastlike Turken" by klassifisearre wurde.
Animisme
It animisme fan natoerreligys tsjin oare religys oer
Behalven de geasten fan ’e deaden binne der ek oare goede geasten, lykas de dayang, de beskermgeasten fan it doarp, de widadari, kreaze nimfen, en de ingkang ngemon, persoanlike beskermgeasten. Tuyul binne ûndogenske kweageasten, dy’t de foarm fan bern of dwergen oannimme kinne. Troch tsjoenderij of meditaasje kin men lykwols harren help winne en ryk wurde; mar de tuyul easkje dêr wol wat foar werom. Ek krije se faak de skuld fan dieverij. De measte oare kweageasten binne folle gefaarliker en meunsterliker en steane net iepen foar kommunikaasje, hoewol’t de kuntilanak harren foardogge as kreaze, neakene sirenes en by nacht iensume manlju besykje mei te lokjen. Kweageasten kinne minsken ek besette en dêrtroch sykte of gekte feroarsaakje. Men leaut dat se it lichem dan binnenkomme troch de soallen fan ’e fuotten of troch de fontanellen. Benammen jonge bern binne dêr tige fetber foar.
Turkske folken
Geografyske fersprieding en etnyske ûnderferdjipping
Yn fan de grutste swierrichheden dêr't se mei te krijen hawwe by it klassifisearre fan de ferskate Turkske talen en dialekten, is de ynfloed fan it Sowjettiidrek en benammen it Stalinistyske nationaliteitenbeleid fan destiids. Dêrtroch waarden nije nasjonalistyske grinzen lutsen, talen en alfabetten ûnderdrukt (ferfongen troch Turkske foarmen fan it syrillyske alfabet) en massadeportaasjes dien (benammen troch Stalin healwei de Twadde Wrâldkriich). Dat barren hie in grutte ynpakt op de etnyske miks fan de foartiids multykultuerele gebieten lykas Korasan (Sjwarezmje)/Kiva, de Fallei fan Fergana. Klassifikaasjes lykas hjirboppe fermeld, wurde dêrom yn alle gefallen net oeral akseptearre, likegoed op detailnivo as yn it generaal. In oar aspekt dêr't in protte oer diskusjearre wurdt, is de ynfloed fan panturkisme en it opkommende nasjonalisme op de wize dêr't etnyske ûnderskieding makke wurdt binnen de Sintraal-Aziatyske republiken, dy't nei it útinoar fallen fan de Sowjet-Uny ûntstienen.
Werra-Meißner-Kreis
Werra-Meißner is in Kreis (distrikt) yn it noardeasten fan Hessen, Dútslân. Oanbuorjende lânkringen binne Göttingen, Eichsfeld, Unstrut-Hainich-Kreis, Wartburgkreis, de Kreisfreie stêd Eisenach, Hersfeld-Rotenburg, Schwalm-Eder-Kreis en Kassel.
Skiednis
It bestjoersdistrikt waard yn 1974 stifte troch gearfoeging fan de twa distrikten Eschwege en Witzenhausen, dy't alletwa al mei in pear lytse feroarings sûnt 1821 bestiene.
Geografy
De Werra is de belangrykste rivier yn de lânkring. It heechste punt is de Hoher Meißner mei 754 meter, dy't ûnderdiel foarmet fan in basalt massyf. De Werra en de Meißner joegen de namme oan it distrikt.
Baarsma Wine Group
De Baarsma Wine Group is in bedriuw dat har dwaande hâldt mei de produksje en hannel fan wyn. It bedriuw is yn 1977 stifte en is festige yn Aldskoat. It bedriuw is yn Nederlân ferantwurdlik foar it grutste part fan de hannel yn wyn en hat in omset fan likernôch 200 miljoen euro.
Baarsma is op it stuit drok dwaande mei it útwreidzjen fan har netwurk yn Noardwest-Jeropa. It bedriuw is ien fan de wichtigste bedriuwen yn de wynhannel fan Jeropa en hat yn 2007 en 2008 al fiif bedriuwen oernaam.
Bestjoer
De Rie fan Bestjoer fan de Baarsma Wine Group bestiet út:
De Rie fan Kommissarissen bestiet út:
Belied
Baarsma Wine Group hat in desintrale struktuer, it wurdt foarme troch selsstannige wynbedriuwen. Al dizze bedriuwen binne los fan elkoar aktyf yn de wynhannel. Al wurkje se gear op it gebiet fan bygelyks de logistyk. It bedriuw is ferantwurdlik foar it sintrale belied. De Saken Underdielen binne de bedriuwen dy't by de wyngroep hearre, dizzen hâlde har dwaande mei de aktiviteiten yn harren eigen merkediel.
De Saken Underdielen binne:
Slach by Laaksum
De Slach by Laaksum waard op 10 juny 1498 fochten tusken de troepen fan hartoch Albrecht fan Saksen en in leger fan Fetkeapers út Sânwâlden. It leger fan de Saksyske hartoch waard oanfierd troch Wilwolt fan Schaumberch, de lieding en organisaasje fan de Wâldfriezen is net bekend. It lytse leger fan Dútske hiersoldaten mei in pear hûndert Skieringer Friezen wûn de slach tsjin in grutter leger fan de Fetkeapers. Dy oerwinning wie fuort ek de ein fan de Fryske frijheid, en it begjin fan de Saksetiid.
Oanlieding
Oan de ein fan de 15e iuw liket it derop dat de Skieringers de slach ferlieze tsjin de Fetkeapers. De Fetkeapers hawwe oan Grins in machtige bûnsmaat en behearskje it suden en easten fan Fryslân. De Skieringers freegje dêrom stipe fan Albrecht fan Saksen dy't yn 1498 in grut leger stjoerd ûnder lieding fan Wilwolt fan Schaumberch. Westergoa stie foar de komst fan it Saksyske leger ûnder it bewâld fan de stêd Grins. Mei de komst fan de Saksen ûnder Wilwol fan Schaumberch wurde de Grinzer machthawwers út Westergoa ferdreaun. Dêrop folge in stilswijende wapenstilstân. De Skieringers hienen yn ruil foar de Saksyske stipe akkoard gean moatten mei de winsk fan Albrecht om Hear fan Fryslân (Westerlauwersk Fryslân en Grinslân) te wurden.
Neffens de skiedskriuwer Worp fan Thabor komt der op 9 febrewaris 1498 in Saksyske troepemacht fan goed 1500 lânsfeinten ûnder oanfiering fan Tjerk Walta yn Fryslân. Sy komme út it eardere hierlingeleger fan Albrecht fan Saksen en hawwe foar him fochten tsjin de Greve fan Gelre. Stadichoan slute hieltyd mear manlju har oan by dat leger wylst de Skieringers sels mar in lyts legerke ta har foldwaan hawwe. Dat legerke stie ûnder befel fan Neithard Fucks, en besiket de manlju fan Walta safolle mooglik út de wei te gean dy't brânskattend en rôvjend troch Fryslân teagen. Ein maart erkenne de Skieringers yn Westergoa Albrecht as harren hear en beskermer. As dat dien is gean de lânsfeinten fan Tjerk Walta hommels oer yn Saksyske tsjinst. Sûnder dat it him jild koste hat waard Albrecht hearsker oer Westergoa. De Skieringer kaptein Neithard Fucks, sels ek in hierlingesoldaat, waard ien fan de kapteins fan leger.
It nije leger krijt Wilwolt fan Schaumberch as kommandant en set fuort de oanfal yn op Eastergoa en op 13 april wurdt Dokkum beset. Hja litte de stêd Ljouwert gewurde en lûke fierder de oer Lauwers. Rap stiet it leger foar de stedsmuorren fan Grins dat troch Albrecht sjoen wurdt as de wichtichste tsjinstanner fan syn nije bewâld. Lykwols komt it net ta fjochterij, want op 28 april slute stêd Grins en de haadlingen fan de Ommelannen in akkoard mei Albrecht. Hja betelje him 30.000 ryngûnes en dogge ôfstân fan harren rjochten op en yn Westerlauwersk Fryslân.
Om jild te besparjen stjoerd Albrecht in part fan syn grutte leger nei hûs ta. Krapoan tûzen soldaten bliuwe ûnder syn tsjinst. Mei de lytsere legermacht tinkt er de Saksyske hearskappij wol fierder ferstevigje te kinnen. Frjentsjer en Ljouwert falle sûnder wjerstân yn hannen fan Albrecht en op 1 juny stjoerd er syn leger ûnder leiding fan Schaumberch rjochting Sânwâlden dêr't it ferset fûleindiger is. By Terherne slagget in oermacht oan Wâldfriezen deryn it Saksyske leger tsjin te hâlden. Schaumberch lûkt him werom nei Snits ta, mar sûnder artillery doard er de Lege Wâlden net yn te gean. It liket him better ta syn tsjinstanner nei de Súdwesthoeke te heljen dêr't hy wol genôch kriichsark ta syn foldwaan hat. Op 5 juny set er op Starum oan.
De slach
Yn de nacht fan sneon op snein, op 10 juny 1498 om 02.00 oere, ferlit it Saksyske leger Starum en giet yn kolonne de seedyk del nei it Hege Klif ta. De haadmacht fan de Wâldfriezen kaam by it Murnser Klif by in syl gear en wachte op fersterkings út Ljouwert. As Schaumberg yn 'e gaten krige dat der fjouwer kear safolle Friezen wienen as syn eigen leger betinkt er mei Fuchs in striidplan. Hy wol net dat it leger yn in sompige leechte fjochtsje moat dat ek noch ûnder wetter set wurde kin en beslút yn slachoarde op de Friezen ôf te gean, dan op healwei om te kearen en in flecht te simulearjen om de Friezen foarby de syl te krijen. Lykwols slagget dat plan net omdat de Friezen stean bliuwe.