cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ald-Meiers Partij
Status
Mei dizze opset is de Ald-Meiers Partij gau in wichtige partij yn it frouljuskeatsen wurden. Sadwaande wurdt de ôfdielingspartij fan Skettens sûnt 2002 oantsjut as de 'Revâns Ald-Meiers Partij'. De Ald-Meiers Partij heart mei de Jong Famme Partij yn Mantgum, de Frouljus-PC yn Weidum en it NK Dames fan it KNKB ta de wedstriden dy't meitelle foar de 'Fjouwer Wimpels' fan it frouljuskeatsen.
Winneressen fan 'e Ald-Meiers Partij
Hjirûnder in list mei de winneressen fan 'e Ald-Meiers Partij.
Friesennot
Friesennot (ûntertitel: Ein deutsches Schicksal auf russischer Erde) is in Dútske film út 1935 regisearre troch Willi Krause, skûlnamme Peter Hagen.
De film is ek bekend as Dorf im roten Sturm en Frisions in Distress (FSA).
Plot
Kommunistyske autoriteiten meitsje it libben sa slim mooglik foar in doarp mei Wolga Dútsers yn de Sovjet-Uny, mei belestings en oare ûnderdrukkings. As Mette, in heal-Russyske, heal Fryske frou, de freondinne wurdt fan kommissaris Tsjernov, fermoardzje de friezen har en smite har lichem yn de sompen. Dan brekt iepentlik gewelt út, en de Reade Leger-soldaten wurde allegear fermoarde; de doarpsbewenners sette harren doarp yn de brân en flechtsje.
Douwe van der Ploeg
Douwe van der Ploeg folút Douwe Taeke Engelbertus van der Ploeg (Burgum, 28 maart 1919 - Snits, 20 septimber 2006) wie in ferneamd biolooch op it mêd fan fûgel en plante-ûndersyk.
De Tocht
De Tocht is in feart yn de gemeente It Hearrenfean. De feart rint besuden Aldeboarn en rint fan it Binnenkanaal yn de rjochting fan it eastliker lizzende Easterboarn.
De namme De Tocht jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme.
Douwe van der Ploeg
Libben
Douwe van der Ploeg hat altyd mei natuerûndersyk dwaande west, wie autodidakt, mar wurke yn it ûnderwiis. Foar syn pensjoen wie hy direkteur fan de Pedagogyske Akademy fan Snits.
Van der Ploeg wie bekend as fjildbiolooch, benammen op it mêd fan stinzeplanten, siggen, bearzerûch en Hynsteblommen. Der is sels in hynsteblom "Taraxacum Ploegii" nei him neamd. Bûten florist, fûgelman en natuerbeskermer, wie hy tige thús yn de geakunde en nammekunde. Tegearre mei Douwe Franke hat hy de Fryske plantenammen wiidweidich yn kaart brocht. Hja krigen dêrfoar de dr. Joast Halbertsmapriis yn 1956.
Van der Ploeg hat him tige ward yn de natuerbeskerming. Yn 1947 wie hy ien fan de oprjochters fan it Bûn fan Fryske Fûgelwachten ( BFVW ). Hy hat 25 jier foarsitter west fan it Biologysk Wurkferbân fan de Fryske Akademy. Yn de spesjaal foar de publikaasjes op it mêd fan flora, fauna ynstelde Botke-rige sitte de measte publikaasjes van Van der Ploeg.
As foarsitter fan de "Stichting Avifauna Fryslân" publiseare hy yn de santiger jierren it trijedielige standertwurk "Vogels in Friesland". Nei dizze searje publisearre Van der Ploeg jierrenlang syn plantefynsten yn it tydskrift Vanellus, wêr't hy ek redakteur fan west hat.
Van der Ploeg hat 40 jier (1953-1993) bestjoerslid west fan It Fryske Gea. Neist bestjoerslid siet hy ek tweintich jier yn de Behearskommisje. En yn 1993 hat Van der Ploeg alle natuergebieten yn it Hânboek natuergebieten "Door It Fryske Gea" beskreaun. By it ôfgean as bestjoerslid waard de "Sulveren Swanneblom" oan him takend. Hy is seker fyftich jier de autoriteit op it mêd fan planten west yn Fryslân. Eltse jonge ûndersiker kaam út by Van der Ploeg, of by syn standertwurk Atlas fan de Floara fan Fryslân út 1977.
Hulk
De Hulk (Ingelsk: the Hulk; ek wol the Incredible Hulk, "de Net te Leauwen Hulk") is in superheld út 'e strips fan 'e Amerikaanske útjouwerij Marvel Comics. It personaazje waard betocht troch tekstskriuwer Stan Lee en striptekener Jack Kirby, en yntrodusearre yn 'e earste edysje fan it stripblêd The Incredible Hulk, út maaie 1962. De Hulk is in reuseftige, grienhûdige humanoïde sûnder folle yntellekt, mar mei nammenste mear krêft, dy't swierrichheden troch tapassing fan geweld besiket op te lossen. Hy is it alter ego fan 'e tige yntelliginte mar fysyk swakke wittenskipper Bruce Banner, dy't oan de Hulk kommen is troch bleatstelling oan gammastrieling.
Beskriuwing
Bruce Banner is in tige yntelliginte mar fysyk swakke wittenskipper, dy't sosjaal weromlutsen libbet en emosjoneel reservearre is. As er by in eksperimint mei in nij soarte bom it libben rêdt fan Rick Jones, in teenager dy't by fersin op it testfjild bedarre is, wurdt Banner bleatsteld oan in hege doazis gammastrieling. Dêrtroch rekket syn genoom bliuwend oantaast en ûntwikkelet er in spjalte persoanlikheid. Troch emosjonele spanning, bgl. as er lulk wurdt, pine lijt of ûnder druk set wurdt, feroaret er neitiid bûten syn eigen kontrôle om yn in reuseftich, tige spiersterk wêzen, mei in griene hûd en in grutte oanstriid ta it brûken fan geweld. Dat wêzen wurdt 'de Hulk' neamd, mooglik nei in hulk, in Ingelske oantsjutting foar in skip dat noch wol driuwt, mar stjoerleas rekke is, of nei hulking, dat safolle betsjut as "op in driigjende manear boppen immen úttuorjend".
Portaal:Skiednis/Nije siden
Hillige Roomske Ryk - Juw Dekema - Edzard II - Kanaal fan Korbulo - Johannes Galenus fan Sytzama - Hûndertjierrige oarloch - Ynkwisysje - Maarten Luther - Faramond
Hulk
Beskriuwing
De stalferwikseling liedt ornaris ta fandalisearringstochten wêrby't de Hulk in spoar fan fernieling neilit, eat dat it bestean fan Banner tige by tige komplisearret. Hy kriget dan ek al rillegau in grouwéligen hekel oan de Hulk, en dat gefoel is folslein wjerssidich. Ornaris wurdt de Hulk ôfskildere as in razene wyldeman, mar troch de jierren hinne binne him ek oare persoanlikheden of alter ego's oanmetten, lykas in net-tinkende destruktive krêft (War, "Oarloch"), in biljante kriger (World-Breaker, "Wrâld-Brekker"), in selshaatsjende beskermer (the Immortal Hulk, "de Unstjerlike Hulk"), in geniale wittenskipper (Doc Green) en in gangster (Joe Fixit). Letter wurdt dúdlik makke dat Banner syn spjalte persoanlikheid of dissosjative identiteitssteuring eins feroarsake is troch de bernemishanneling dy't er op jonge leeftyd fan syn heit Brian Banner ûndergie, en dat de Hulk en de oare persoanlikheden al sûnt syn jonkheid bestiene mar neitiid tydlik ferkrongen wiene.
Besibbe personaazjes
Nettsjinsteande de gauris utere winsk fan sawol de Hulk as Banner om gewurde litten te wurden, hat it personaazje in grutte ûnderstypjende cast. Dêrta hearre Banner syn eks-frou Betty Ross, syn bêste freon Rick Jones, syn nicht She-Hulk en syn psychiater Doc Samson. Ek de Hulk sels hat ûnderstypjende personaazjes, wêrûnder de oare superhelden út it team fan 'e Avengers, lykas Iron Man en Thor, mar ek syn oarehelte en keninginne Caiera, syn mei-striders Korg en Miek, en syn soannen Skaar en Hiro-Kala. Syn net te behearskjen krêft bringt him ek yn konflikt mei oare superhelden en mei de autoriteiten. Nettsjinsteande dat besiket er it goede te dwaan en befjochtet er supersmjunten as de Lieder, de Grouwel (Ingelsk: Abomination), de Absorbing Man e.o.
Adaptaasjes ta oare media
De Hulk is sûnt syn begjin yn 1962 útwoeksen ta ien fan 'e meast ikoanyske personaazjes út 'e Westerske popkultuer. Sadwaande is er adaptearre ta in ferskaat oan oare media, lykas tekenfilm, live-actiontillefyzje, film, fideospultsjes, alderhanne soarten merchandising en sels attraksjes yn ferdivedaasjeparken.
Ien fan 'e bekendste adaptaasjes is noch altyd The Incredible Hulk, in live-actiontillefyzjesearje út 1978-1982, mei Bill Bixby as Bruce Banner en Lou Ferrigno as de Hulk. Op basis fan dy searje waarden letter trije tillefyzjefilms makke: The Incredible Hulk Returns (1988), The Trial of the Incredible Hulk (1989) en The Death of the Incredible Hulk (1990). Dêrnjonken wiene der twa tekenfilmsearjes, ien út 1982 en ien út 1996. Yn 2003 waard de earste bioskoopfilm oer de Hulk makke, Hulk, mei Eric Bana as Bruce Banner. In reboot, mei as titel The Incredible Hulk, folge yn 2008 mei Edward Norton as Banner. Neitiid kearde de Hulk werom yn acht oare films (anno 2023) fan 'e Marvel Studios, hieltyd spile troch Mark Ruffalo. Dyselde wurke yn in gastrol ek mei oan 'e searje She-Hulk: Attorney at Law (2022).
Philip Vegelin fan Claerbergen
thumb|''Wapen fan Philip Frederik Vegelin fan Claerbergen op it tinkteken by de Dokkumer Nije Silen Philip Frederik Vegelin fan Claerbergen (ek Vegilin fan Claerbergen) (9 maaie 1685 - 28 july 1738) wie grytman fan Haskerlân en deputearre fan Fryslân.
Libben en wurk
Vegelin wie in soan fan de grytman fan Haskerlân Hessel Vegelin fan Claerbergen (1655-1715) en Anna Maria fan Viersen (1653-1696). Hy folge yn 1707 syn heit op as grytman fan Haskerlân. Fan 1713 - 1716 en fan 1728 - 1731 wie hy lid fan Deputearre Steaten fan Fryslân foar Sânwâlden. Foar Fryslân wie hy lid fan de Ried fan Steat (1707-1713) en sûnt 1716 makke hy foar Fryslân diel út fan de Steaten-Generaal.
It jier neidat hy beneamd wie as grytman fan Haskerlân waard hy útstjoerd troch de Steaten-Generaal as deputearre te fjilde nei de Súdlike Nederlannen yn de Spaanske suksesjeoarloch. Syn heit nom syn funksje as grytman waar yn Haskerlân. Hy wist belangrike ynformaasje te garjen oer it ferrin fan de oarloch. Nei syn weromkomst yn Fryslân fêstige er him op de Heremastate op De Jouwer. Hy joech opdracht ta it oanlizzen fan in baroktún by dy state. Ek wie hy ien fan de inisjatyfnimmers foar de nije wei fan De Jouwer nei Akkrum.
Vegelin wie in foaroansteand adviseur fan Maria Louise fan Hessen-Kassel dêr't hy goed mei befreone wie. De relaasje mei har soan prins Willem Karel Hendrik Friso, de lettere steedhâlder Willem IV, wie ôfstanliker. Hy fûn dat de prins net altiten like ferstannich operearde en faak nei ferkearde advizen harke.
Yn 1723 besleaten Deputearre Steaten fan Fryslân dat it Dokkumer Grutdjip fanwege it oerstromingsgefaar ôfsluten wurde moast. Fanwege syn bekwaamheden op it mêd fan wiskunde en wurktúchboukunde waard er, tegearre mei syn kollega Michael Onuphrius thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg, as kommissaris belêste mei de bediking fan it Dokkumerdjip en mei de oanlis fan de Dokkumer Nije Silen. Neidat it wurk yn 1729 foltôge wie waard in tinkteken oprjochte ter eeuwige nagedachtenis, sa't op it tinkteken te lêzen stiet, van de overdijking van het Dokkumerdiep. Ek wurdt fermelde, dat seistûzen roeden dyk Eastergoa behoede sille foar wetteroerlêst. De werklike ôfsluting fan it djip barde yn oanwêzichheid fan beide kommissarissen. Harren wapens krigen in plak op it tinkteken.
Vegelin troude op 6 april 1717 mei de widdo Susanne Elisabeth fan Essen (1707-1766) fan Middelburch, dochter fan de advokaat-fiskaal fan de admiraliteit fan Seelân Pieter fan Essen en Barbara Steengragt. Harren houlik bleau sûnder bern. Vegelin ferstoar yn july 1738 yn de âldens fan 53 jier. Hy waard as grytman fan Haskerlân opfolge troch syn jongere broer Assuerus.
De Traan
De Traan is in feart yn de gemeente Ferwerderadiel. De feart ferbynt de Kontribúsjefeart fan de Aldpiip mei de eastliker rinnende Ferwerter Feart. Oan de noardkant fan De Traan lei it eardere kleaster Foswert.
De namme De Traan jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme.
List fan planetoïden 38701-38800
Dit is in list fan planetoïden 38701-38800.
Fiktoaria fan it Feriene Keninkryk
thumb|Keninginne Fiktoaria thumb|right|''Fiktoaria en har man, prins-gemaal Albert en harren jonge húshâlding. Fan links nei rjochts: Prins [[Alfred fan Saksen-Coburg en Gotha|Alfred, kroanprins Albert Edwert, keninginne Fiktoaria, Albert, prinsesse Alice, prinsesse Helena en prinsesse Fiktoaria. Skildere troch Franz Xaver Winterhalter.]] Fiktoaria fan Hannover (folút yn it Ingelsk: Alexandrina Victoria of Hannover (Kensington Palace, Londen, 24 maaie 1819 – Osborne House, Isle of Wight, 22 jannewaris 1901) wie keninginne fan it Feriene Keninkryk fan Grut-Brittanje en Ierlân fan 1837 - 1901 en keizerinne fan Ynje fan 1877 - 1901.
Keninginne Fiktoaria is, mei 63 jier en sân moannen, de langst regearjende Britske monarch út de skiednis. De perioade stiet én yn it Feriene Keninkryk én yn de wrâld better bekend as it Fiktoriaanske Tiidrek, the Victorian era. Hoewol't Fiktoaria op de troan kaam op in momint dat it Feriene Keninkryk al in konstitúsjonele monargy wie, dêr't de kening of keninginne net folle politike foegen hiene en harren ynfloed útoefenen middels de minister-presidint, groeide Fiktoaria út ta in tige wichtich symboalysk figuer fan har tiid. Yn it Fiktoriaanske Tiidrek kaam de Yndustriële Revolúsje op in hichtepunt. It wie ek in perioade fan grutte sosjale, ekonomyske en technologyske foarútgong binnen it Feriene Keninkryk. Yn Fiktoaria har regearperiode kaam der in grutte útwreiding fan it Britske Ryk; yn dizze perioade berikte it syn hichtepunt, ûnder har regearing wie it Britske Ryk it grutste ryk út de skiednis. Se regearde oer gebieten yn alle wrâlddielen.
Fiktoaria, hast folslein Dútsk, wie de ienige dochter fan Prins Eduard August, hartoch fan Kent en dy syn frou Prinsesse Fiktoaria fan Saksen-Coburg-Saalfeld. Fia har heit wie se in pakesizzer fan kening George III en keninginne Sophia Charlotte, en wie se in nichtsje fan har foargongers, kening George IV en kening Willem IV. Se krige mei har man, Albert, njoggen bern en arranzjearre harren houliken. Ut dy houliken waarden twaenfjirtich beppesizzers berne. Allinnich dochter Louise bleau sûnder bern. Har bern en bernsbern boasken oan hast alle Europeeske foarstenhuzen, se krige dêrtroch de byname the grandmother of Europe (de bepe fan Europa). Hja wie de lêste foarst fan Grut-Brittanje út it Hûs Hannover. Har soan en opfolger, kening Eduard VII, wie in foarst út it Hûs Saksen-Coburg en Gotha.
Mear en mear sloech keninginne Fiktoaria om mei in feint út Skotlân, John Brown. Geroften oer in romantyske ferbyntenis en sels in geheim houlik joegen yn it ferline in soad opskuor. Hoewol't oan beide mooglikheden tige twivele wurdt, waarden op har fersyk by har stoflik omskot yn de kiste dochs dingen ta oantins fan beide meijûn. Oan har rjochterkant waard ien fan Albert syn kleanstikken lein, wylst oan har linkerhân in stik fan it hier fan Brown én in foto fan him lein.
Renée Zellweger
thumb|250px|Renée Zellweger mei [[George Clooney by in parsekoferinsje, 2008]] Renée Kathleen Zellweger (Katy (Teksas), 25 april 1969) is in Amerikaanske filmaktrise en filmprodusinte. Hja briek troch mei har rol yn Jerry Maguire, mar waard wrâldferneamd mei Bridget Jones's Diary.
Zellweger wûn 2004 in Academy Award foar har byrol yn Cold Mountain, neidat se 2002 ek nominearre waard foar Bridget Jones's Diary) en 2003 foar Chicago). Fierders wûn hja mear as tweintich oare aktearprizen, sa as in BAFTA Award foar Cold Mountain, Golden Globes foar Nurse Betty, Chicago en Cold Mountain en in National Board of Review Award foar Jerry Maguire.
De Him
De namme komt ek foar as De Hem, Hem, Hom en Hoem. De namme 'him' as binnenpolder komt op mear Fryske plakken foar.
Leningrad (oblast)
Oars as de stêd hat de oblast de namme út de Sovjet-tiid oanholden.
Skiednis
Fan 1136 oant 1478 hearde it tsjintwurdige oblastgebiet by de lannen fan de Republyk Novgorod. Yn de 13e en 14e iuw waarden dyselde lannen it striidfjild by de ferdigening tsjin de ynfallende troepen fan Liiflân en Sweden. Yn it jier 1240 fûn de ferneamde Slach oan de Neva plak, werby de Russyske troepen ûnder it befel fan de foarst Aleksander Nevski de Sweden fersloech. Oan de Republyk Novgorod kaam yn jannewaris 1478 in ein en de lannen gyngen doe op it Grutfoarstedom Moskou oer.
Yn de Tiid fan Reboelje yn de iere 17e iuw sloech Sweden yn it gebiet foar master op. It besykjen fan Ruslân om yn de jierren 1656-1658 de gebieten werom te feroverjen mislearren ynearsten. Oan it begjin fan de 18e iuw waard yn de Grutte Noardske Kriich it gebiet troch Peter I werom ferovere. Om in tagong ta de Eastsee te krijgen stifte Peter I op 16 maaie 1703 op in eilân yn de Neva-delte de nije fêsting Sint-Petersburch, dy't de haadstêd fan it Russyske Keizerryk wurde soe. Histaryske foargongers fan de oblast wie it gûvernemint Ingermanlân (letter gûvernemint Sint-Petersburch, Petrograd, Leningrad), dat yn 1708 stifte waard. Op 1 augustus 1927 waard de oblast Leningrad foarme, dat doe wol folle grutter wie as tsjintwurdich. Sûnt 1945 hat de oblast de hjoeddeiske omfang. thumb|left|250px|Russyk offinsyf yn 1944 Nei de Winterkriich (1939–1940) ferlear Finlân gebiet oan de Sovjet-Uny, sadat de oblast Leningrad wer grutter waard. Tusken july 1941 oant augustus 1944 waard der alderheislikst fochten yn de oblast. 900 dagen en nachten holden de soldaten fan it Leningrader- en it Volchov-front de Wehrmacht op. By de Blokkade fan Leningrad lei yn it gebiet de 'Rûte fan it Libben', de iennige ferbining fan de omsingele stêd Leningrad mei it efterlân. De Twadde Wrâldkriich besoarge it gebiet ûnbidige skea en yn de besette dielen wie de yndustry folslein ferneatige. 16 stêden en mear as 4.000 doarpen en doarpkes waarden folslein fan de kaart fage en yn jannewaris 1945 wennen der noch mar 483.000 ynwenners, wylst dat foar de kriich 1.258.000 wiene.
Oant 1978 moast de oblast by in weryndieling de stêden Kolpino, Pûsjkin, Lomonosov, Kronstadt, Peterhof en oare plakken ôfstean oan Leningrad. De oblast hie oars as in soad oare gebieten yn Ruslân net in soad te lijen fan de problematyk dy't gearhong mei it útinoar fallen fan Sovjet-Uny en fan in weromrinnend ynwennertal wie yn de oblast gjin sprake.
Bestjoersyndieling en stêden
thumb|260px|Staraja Ladoga De oblast is yn 17 rajons en it stedsdistrikt (Sosnovy Bor) ûnderferdield. Meiïnoar binne der 31 stêden en 32 plakken mei in stedsk karakter.
Iemshaven
thumb|left|Satellytfoto fan de [[Iems. Lofts-boppe leit de Iemshaven]] De Iemshaven is in seehaven yn it noardeasten fan de provinsje Grinslân. De seehaven leit op it plak dêr’t de Iems yn de Noardsee streamt. De Iemshaven is mei de haven fan Delfsyl yn it behear fan Groningen Seaports.
De bou fan de Iemshaven waard yn 1968 troch de Provinsjale Steaten fan Grinslân besletten. De bou begûn oan it begjin fan de santiger jierren. De haven waard yn 1973 troch keninginne Juliana iepene.
De East-Fryske rederij AG Ems hat in feartsjinst fan de Iemshaven nei Boarkum ta. Sûnt maart 2018 slút der in treinferbining oan op de ôfreistiden fan de fearboaten. De Iemshaven hat it meast noardlike treinstasjon fan it lân.
Grifformearde Gemeenten
260px|rechts|thumb|Tsjerke fan de Grifformearde Gemeente yn [['s-Gravenpolder]] 260px|rechts|thumb|Tsjerke fan de Grifformearde Gemeente yn [[Genemuiden]] 260px|right|thumb|Tsjerke fan de Grifformearde Gemeente yn [[Barendrecht]] 260px|rechts|thumb|Tsjerke fan de Grifformearde Gemeente yn [[Toalen (stêd)|Toalen]] De Grifformearde Gemeenten (GG), faak oantsjut as de Gergem is in Nederlânsk grifformeard tsjerkegenoatskip. It ûntstie yn 1907 doe't twa groepen ôfskiedenen fan de Nederlânske Herfoarme Tsjerke by elkoar gienen.
De Grifformearde Gemeenten telden in 1929 sa'n 30.000 leden. Dat ledetal soe om 2014 útgroeie ta 107.000 leden. Gerrit Hendrik Kersten waard fierút de wichtichste lieder fan de Grifformearde Gemeenten.
Pavel Kûlizjnikov
Pavel Aleksandrovitsj Kûlizjnikov (Vorkoeta, 20 april 1994) is in Russysk reedrider. Kûlizjnikov is trijefâldich wrâldkampioen sprint en hat yn 2022 ien kear meidien oan de Olympyske Winterspullen.
Trije Pôlen
De Trije Pôlen is in mar yn de gemeente Snits. De mar is in diel fan de Houkesleat. De Trije Pôlen leit oan it Galgelân en stiet yn ferbining mei de Krúswetters yn it easten en oan de noardeastkant mei de Grutte Potten.
De namme Trije Pôlen jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme De Drie Pollen.
Rain Man
Rain Man is in Amerikaanske komeedzjedramafilm en roadmovie út 1988 ûnder rezjy fan Barry Levinson, mei yn 'e haadrollen Tom Cruise en Dustin Hoffman. De titel betsjut "Reinman". It ferhaal folget de egoïstyske jonge autoferkeaper Charlie Babbitt, dy't nei it ferstjerren fan syn fan him ferfrjemde heit ûntdekt dat er in âldere broer hat, oan wa't syn heit alles neilitten hat. De broer, Raymond, is in autistyske savant dy't yn in ynrjochting sit om't er it yn 'e maatskippij net roaie kin. Charlie beslút ympulsyf syn broer te ûntfieren om him te ruiljen tsjin it erfdiel dêr't er rjocht op tinkt te hawwen. Fan 'e filmkritisy krige Rain Man rûnom lof, en yn 'e bioskopen wie it in reuseftich kommersjeel súkses en groeide it út ta de meast opbringende film fan it jier. De film wûn fjouwer Oscars, wêrûnder de Oscar foar Bêste Film en de priis foar bêste akteur, dy't nei Hoffman gie foar syn fertolking fan 'e rol fan 'e autistyske Raymond. Rain Man wûn ek twa Golden Globes (wêrûnder de Golden Globe foar Bêste Dramafilm) en de prestizjeuze Gouden Bear fan it Ynternasjonaal Filmfestival fan Berlyn.
Plot
Charlie Babbitt is in glêde jonge sakeman yn Los Angeles dy't al syn jild stutsen hat yn 'e ymport fan fjouwer Lamborghini-sportauto's út Itaalje. Hy moat dy auto's leverje oan ûngeduldige klanten dy't al oanbetellings dien hawwe fan mei-inoar $80.000. Dat jild hat Charlie brûkt foar de earste ôflossings fan 'e liening fan 'e bank dy't er ôfsletten hat foar de oankeap fan 'e auto's. Alles draait der dus om dat er de auto's gau oan syn klanten ôfleverje kin, mar de EPA, de Amerikaanske oerheidsynstelling dy't oer it miljeu giet, hâldt de Lamborghini's fêst yn 'e haven om't de auto's net oan 'e Amerikaanske emisjeregels foldogge. Charlie syn oplossing is om tiid te keapjen troch de bank oan it lyntsje te hâlden wylst er syn wurknimmer Lenny de klanten foarlige lit.
Yn it wykein knypt Charlie der tuskenút mei syn ferloofde en wurknimster Susanna, in Italjaanse, om nei Palm Springs (Kalifornje) ta. Underweis kriget er lykwols in tillefoantsje dat syn heit, de miljonêr Sanford Babbitt, ferstoarn is. Dêrop reizgje hy en Susanna ynstee nei Cincinnati (Ohio) foar de begraffenis. De dea fan syn heit docht Charlie net folle, mei't er nea goed mei de man kinnen hat en al tsien jier gjin kontakt mear mei him hân hat. Fan syn heite abbekaat kriget Charlie te hearren dat syn heit him syn klassike Buick Roadmaster út 1949 neilitten hat en dêropta syn bekroande roazestrûken, mar dat syn fermogen fan $3 miljoen yn in trust pleatst is foar in net by namme neamde begeunstige. Dat rekket Charlie wol, en hy is der poer om.
As Susanna him dernei freget, fertelt er har dat syn mem ferstoarn is doe't er noch hiel jong wie. Hy en syn heit bleaune tegearre efter, mar Sanford toande Charlie nea de leafde en erkenning dy't er socht. En hoewol't er al fan bern ôf oan sljocht nei auto's wie, mocht er nea yn syn heite Buick ride. Mei sechstjin jier, doe't er slagge wie foar de middelbere skoalle, hied er de hoop dat it doe wol meie soe, mar it antwurd wie wer nee. Dêrop gie Charlie mei syn maten sûnder syn heite tastimming yn 'e Buick út te riden. Syn heit skille de plysje en joech de auto as stellen op; Charlie en maten belânen dêrtroch op it plysjeburo. Wylst syn maten mei in oerke troch har âldelju ophelle waarden, liet Sanford Babbitt syn soan twa dagen yn 'e sel sitte. Doe't Charlie úteinlik frijkaam, socht er syn spul byinoar en rûn noch dyselde jûns fuort fan hûs. Hy hat neitiid nea wer in wurd mei syn heit wiksele.
Fia-fia wit Charlie oan 'e weet te kommen dat it fermogen fan syn heit beheard wurdt troch dokter Gerald Bruner, de direkteur fan Wallbrook, in fersoargingstehûs foar lju mei in ferstanlike beheining. Charlie set mei Susanna yn syn heite Buick dêrhinne en moetet Bruner, dy't wegeret om him mear ynformaasje oer de trust te jaan. Underwilens rekket Susanna, dy't bûtendoar by de auto bleaun is, oan 'e praat mei in swier autistyske man dy't Raymond hjit en dy't beweart dat de Buick de auto fan syn heit is. As Charlie mei de pest yn en sûnder wat bedijd te hawwen weromkomt fan syn ûnderhâld mei Bruner, hjit er Raymond om op te sokkebaljen. H rekket der lykwols ôf as Raymond sekuer de skiednis fan 'e Buick beskriuwt, oan 'e oarspronklike kleur fan 'e beklaaiïng ta. As Charlie weromgiet nei dokter Bruner om útlis te easkjen, komt út dat Raymond eins Charlie syn âldere broer is en de begeunstige fan 'e trust. Hy kin himsels net rêde yn 'e maatskippij en wennet sûnt syn achttjinde, al mear as tweintich jier, yn Wallbrook. Charlie is alhiel feralterearre, mei't er altyd miend hat dat er in iennichst bern wie.
Raymond is net allinne autistysk, mar hat ek it savantsyndroom, wat sizze wol dat er op guon mêden tige heechbejeftige is, wylst er op oare terreinen folslein ûnselsrêdich is. Hy hat in ûnthâld dat frijwol fotografysk is, mar lit sa goed as gjin emoasjes sjen, of it moat wêze dat er yn panyk rekket. Om't alles dat nij is, him bang makket, libbet er nei strikte rûtines en rituelen, lykas it sjen op fêste tiden fan tillefyzjeprogramma's as Jeopardy! en The People's Court, en it op bêd gean om persiis alve oere jûns. Charlie freget oft er mei Raymond in eintsje op it terrein fan Wallbrook út te kuierjen gean mei, en dat wurdt him tastien. Hy wit Raymond, dy't sljocht is nei honkbalstatistiken, mei te lokjen nei de auto troch te sizzen dat er him meinimme sil nei in honkbalwedstryd fan 'e Los Angeles Dodgers. Sa kriget er him yn 'e auto, wêrnei't er mei him fuortriidt. Nei dy ferkapte ûntfiering bringe Charlie, Raymond en Susanna de nacht troch yn in hotel. As Raymond de keamer fan Charlie en Susanna binnenkomt wylst se seksuele omgong hawwe, wurdt Charlie lulk en foeteret er Raymond út. Susanna wurdt ek lulk, mar dan oer de manear dêr't Charlie Raymond op behannelet. Se hat har nocht en giet fuort.
De oare moarns skillet Charlie dokter Gruner op en stelt foar om Raymond werom te bringen as Gruner him de oardel miljoen dollar út syn heite beërf jout dy't him rjochtlik takomt. Gruner wegeret, en Charlie seit dat se inoar dan by de rjochter sjen sille. Fuort letter ken Raymond yn in kafetaria de namme fan 'e servearster werom út it tillefoanboek dat er de jûns tefoaren lêzen hat. Charlie beseft dat Raymond, dy't oant healwei de letter G kommen is, alle nammen en tillefoannûmers nei ien kear oerlêzen ûntholden hat. As de servearster in doaske mei toskestokers falle lit, telt Raymond mei ien blik 246 toskestokers op 'e flier. Mei't der 500 yn it doaske hearre te sitten, hâldt Charlie dat earst foar in skatting dy't der net fier by troch is, mar dan seit de servearster dat der fjouwer toskestokers yn it doaske sitten bleaun binne.
Dy middeis wol Charlie mei Raymond it fleantúch nei Los Angeles nimme, mar it docht bliken dat Raymond út noch yn net fleane wol om't er alle statistiken oer fleantúchûngelokken út 'e holle ken. Charlie syn earste ympuls is om Raymond mei te skuorren, mar as dy sa'n trelit makket dat se de belangstelling fan oare reizgers en fan it lofthavenpersoniel lûke, bynt er yn. Dat, ynstee set er mei Raymond ôf yn 'e Buick Roadmaster om nei Los Angeles te riden. As Raymond ek it Interstate-snelweistelsel te gefaarlik fynt, wurdt de reis beheint ta B-wegen. Sels dat sjit net bot op om't Raymond him beslist oan syn deistige rûtines hâlde moat troch eltse dei op deselde tiid deselde tillefyzjeprogramma's te sjen en troch om alve oere jûns op bêd te lizzen. Se ferlieze boppedat in dei as it reint, want Raymond syn regel is dat er net bûtendoar komt as it reint.
Yn in lyts stedsje op it Amerikaanske plattelân rekket Charlie op in stuit Raymond kwyt, as dyselde op eigen manneboet ôfdwaalt wylst Charlie yn in tillefoansel oant it beljen is. Raymond soarget foar in lytse ferkearsopstopping as er by it oerstekken midden op in krúspunt hohâldt om't it stopljocht foar fuotgongers op read springt. Charlie arrivearret krekt op 'e tiid om syn broer te rêden fan in lulke automobilist, dy't Raymond syn hâlden en dragen ynterpretearret as klierigens. Nei dat foarfal nimt Charlie Raymond mei nei de pleatslike húsdokter om him ûndersykje te litten. De dokter hat noch nea immen mei it savantsyndroom sjoen, mar hy ken de oandwaning wer út beskriuwings. Hy jout Raymond yngewikkelde rekkensommen op, dêr't Raymond sekuer it antwurd op jout, like fluch as in rekkenmasyntsje. As er him lykwols freget hoefolle sint er oerhâldt as er in dollar troch de helte docht, kin Raymond him net folgje en seit er mar wat: hy is net by steat om syn talint foar rekkenjen ta te passen op echte sitewaasjes.
Underwilens wurde Charlie syn fjouwer Lamborghini's noch altyd fêstholden troch de EPA. Yn 'e folgjende dagen besiket Charlie oer de tillefoan wanhopich syn bedriuw te rêden, wylst er tagelyk in harksitting oer de fâdij fan Raymond regelet. Op in jûn yn in motel komt by tafal út dat de namme fan "Rain Man", oan wa't Charlie noch waarme oantinkens hat út syn iere jonkheid, mar dy't er altyd as in fantasijfreontsje beskôge hat, eins in ferbastering is fan 'e namme "Raymond". Charlie kriget dan einlings en te'n lêsten foar it ferstân dat Raymond oarspronklik by him en syn heit ynwenne, oant er fuortstjoerd waard nei Wallbrook om't er de lytse Charlie hast ûnbedoeld yn in gleonhjit bad ûnderdompele hie. Dêr pakt Charlie bot mei om: dat it om hìm wie dat Raymond fuort moast. De oare deis keapet er in draachber tillefyzjetsje foar Raymond dat op batterijen wurket, sadat er altyd tillefyzjesjen kin as er dat wol.
Letter kriget Charlie fan syn wurknimmer Lenny te hearren dat de bank beslach lizze litten hat op 'e Lamborghini's. Dat betsjut dat Charlie bankrot is. Ta oermjitte fan ramp wolle syn fjouwer klanten no elts har oanbetelling fan $20.000 weromhawwe, yn totaal $80.000, en dat jild hat Charlie net. As er lykwols beseft dat Raymond likegoed spylkaarten telle kin as toskestokers, kriget er in idee. Op har reis binne de beide bruorren ûnderwilens oanbelâne yn Nevada, en dêr meitsje se in tuskenstop yn it gokmekka Las Vegas. Charlie keapet in nij pak foar Raymond en nimt him mei nei de hierknipper, sadat er der net sa útrint, wernei't se nei it kasino geane. Dêr wurdt ienentweintigjen spile mei seis ûnderskate decks fan elts 52 spylkaarten, dus 312 kaarten yn totaal. Foar Raymond is it lykwols in kâld keunstke om yn syn holle by te hâlden hokker kaarten noch yn it spul binne, en de bruorren winne yn koarte tiid $86.000.
Neitiid rekket Raymond yn 'e bar fan harren hotel yn petear mei de callgirl Iris, hoewol't er gjin idee hat wat se is. Charlie hat dat wol, mar as Raymond oanjout dat er mei Iris prate wol, lit er de boel gewurde, al hâldt er it spul wol yn 'e rekken. Iris nûget Raymond dy jûns út foar in ôfspraakje, dêr't Raymond bot nei útsjocht. Dy middeis jout Susanna har wer by de beide bruorren, en sy en Charlie lizze harren skeel by. Dy jûns wurdt Charlie by de direkteur fan it kasino roppen. Hoewol't dy skeptysk is dat der in minske op 'e wrâld is dy't 312 ferskillende kaarten yn 'e holle hâlde kin, is er net gerêst op 'e sitewaasje, en om't kaarttellen yn 'e kasino's fan Las Vegas ferbean is, wurde Charlie en Raymond frege om harren winst mei te nimmen en fuort te gean, en net werom te kommen. Underwilens beselskippet Susanna Raymond nei de hotelbar foar syn ôfspraakje mei Iris. Dat rint foar Raymond út op in rare ôfdijer as Iris net opdaagjen komt. Wannear't Susanna yn 'e lift werom nei harren hotelkeamers út Raymond syn praat opmakket dat Charlie him spesjaal foar it ôfspraakje dûnsjen leard hie, drukt se de stopknop yn en dûnset se mei Raymond yn 'e lift op 'e muzyk fan in film mei Fred Astaire en Ginger Rogers op Raymond syn draachbere tillefyzje. Nei ôfrin fan 'e dûns leart se him hoe't er in frou tútsje moat, de earste kear yn syn libben dat Raymond op 'e mûle tute is.
De oare deis ride se trijeresom fan Las Vegas nei Los Angeles, dêr't Charlie Susanna by har thús ôfset en dêrnei Raymond mei nei syn eigen hûs nimt. Charlie syn prioriteiten binne troch de reis, dy't in wike duorre hat, folslein feroare. Dokter Bruner, dy't foar de harksitting nei Los Angeles oerkommen is, biedt him $250.000 út 'e trust oan as er Raymond wer oan him oerdraacht en de saak fierders gewurde lit. Charlie fertelt Bruner lykwols dat er gjin belang mear by it jild hat. Hy hat in bân mei Raymond krigen en no wol er de fâdij oer syn broer hawwe om't er foar him soargje wol. De oare moarns, de deis fan 'e harksitting, is Raymond al ier op 'e lapen, wylst Charlie noch sliept. Hy set yn 'e koken de ûne oan, mar wurdt dan ôflaat en ferjit folslein wat er dien hat. As de ûne lang om let yn 'e brân fljocht en it reekalaarm ôfgiet, rekket er alhiel yn panyk: net troch de reek en de brân, mar troch it trochkringende piipjen fan 'e reekmelder. De wekker skrokken Charlie komt krekt op 'e tiid yn 'e koken om foar te kommen dat de hiele boel yn ljochte lôge set wurdt of dat Raymond himsels letsel tabringt.
De harksitting is in ynformeel barren foar in troch de rjochtbank oanstelde psychiater. Dyselde befreget Raymond oer syn ûnderfinings yn 'e lêste wike. Hoewol't út 'e antwurden, dy't Raymond sûnder ienige euvelmoed jout, bliken docht dat er yndie in bân mei Charlie foarme hat, komt ek it gokken yn Las Vegas oan it ljocht. Raymond fertelt dêrnjonken dat er Susanna tute hat, eat dêr't Charlie ek neat fan wist. Wannear't de psychiater him freget hoe't dat wie, antwurdet Raymond: "Wiet." Uteinlik komt it derop oan dat Raymond in kar meitsje moat tusken weromgean nei Cincinnati en yn Los Angeles bliuwe. De psychiater freget him: "Wolst by Charlie yn Los Angeles bliuwe?" Hy antwurdet: "Ja." De psychiater freget him: "Wolst werom nei Wallbrook?" Hy antwurdet: "Ja." De psychiater besiket him dúdlik te meitsjen dat dat twa ferskillende dingen binne, en dat er ien kieze en de oare ôfwize moat, mar Raymond blykt net by steat te wêzen om op eigen manneboet in kar te meitsjen, of sels mar om te begripen dat der in kar is. As Raymond almar mear yn ûnstjoer rekket troch de oanhâldende fragen, grypt Charlie yn en makket er in ein oan 'e ûnderfreging.
Charlie begrypt no dat Raymond ferlet hat fan mear soarch as dat hy biede kin. Hoewol't er him graach tichter by him hâlde wolle soe, is it sa klear as in klûntsje dat Wallbrook it bêste plak foar Raymond is. Sadwaande leit Charlie him by de fâdij fan dokter Bruner del en bringt er Raymond in dei letter frijwillich nei it treinstasjon, dêr't hy en Bruner in Amtraktrein werom nei Cincinnati nimme sille. De beide bruorren nimme ôfskie op it perron en Charlie ûnthjit dat er Raymond mei koarten yn Wallbrook opsykje sil.
Produksje
Rain Man waard regissearre troch Barry Levinson nei in senario fan Barry Morrow en Ronald Bass. Dyselden skreaune harren skript op basis fan in idee dat Morrow krige nei't er Kim Peek met hie, in echte autistyske persoan dy't oanhelle wie mei it savantsyndroom. It personaazje fan Raymond Babbitt wie basearre op Peek en op Bill Sackter, in freon fan Morrow, oer wa't er earder ek al it senario fan 'e film Bill (1981) skreaun hie. As produsint wie Mark Johnson by it projekt belutsen foar de filmstudio's United Artists, de Guber-Peters Company en Star Partners II. Foar de film wie in budget beskikber fan $25 miljoen. De kamerarezjy wie yn 'e hannen fan John Seale, en de filmmuzyk waard fersoarge troch Hans Zimmer.
Opnamen
De opnamen foar Rain Man fûnen plak yn 'e simmer fan 1988 en omfetten û.m. njoggen wiken fan filmjen op lokaasje, yn Kalifornje, Ohio, Kentucky, Oklahoma en Nevada. It hiele opnameproses fan 'e film barde ûnder in staking fan it Writers Guild of America, it ynfloedrike fakbûn fan senarioskriuwers. Ronald Bass levere de úteinlike ferzje fan it skript fan Rain Man pas in pear oeren foar it begjin fan 'e staking ôf, en kaam nea werom op 'e filmset.
Distribúsje
De distribúsje fan Rain Man waard fersoarge troch MGM/UA Communications, it distribúsjebedriuw fan Metro-Goldwyn-Mayer (MGM), de memme-ûndernimming fan United Artists (UA). De film gie op 16 desimber 1988 yn 'e Amerikaanske bioskopen yn premiêre. Rain Man waard yn febrewaris 1989 ek fertoand op it Ynternasjonaal Filmfestival fan Berlyn.
Untfangst
Fan 'e filmkritisy krige Rain Man oer it algemien tige positive resinsjes. Sa joech Roger Ebert fan 'e Chicago Sun-Times de film 31/2 fan 4 stjerren. Hy skreau: "Hoffman bewiist mar werris dat er suver liket te tierjen op ûnmooglike aktearútdagings. […] Ik fielde in beskate leafde foar Raymond, it personaazje fan Hoffman. Ik wit net krekt hoe't Hofmman my safier krige." Gene Siskel fan 'e Chicago Tribune parte de film ek 31/2 fan 4 stjerren ta. Hy hie fral lof foar Tom Cruise: "De krêft fan 'e film sit him winliken yn 'e aktearprestaasje fan Cruise." Ek skreau er: "De kombinaasje fan twa geweldige optredens makket de film de muoite fan it besjen wurdich."
Yn The New York Times omskreau Vincent Canby Rain Man as in "foechsum beskieden, fatsoenlik úttochte, soms grappige film." Hoffman syn aktearjen wie neffens him in "fertoan fan oanhâldinde firtuositeit […, dy't] gjin beklibjende bannen mei de emoasjes leit. It úteinlike effekt dêrfan hinget fierhinne ôf fan jins fetberens foar it byld fan in akteur dy't sûnder skoftsjen tige goed aktearret, mar dêrfoar gjin spesifyk driuwend dramatysk doel hat." Canby beskôge "de betize, ekonomysk en emosjoneel wanhopige Charlie, prachtich spile troch Cruise," as it "wiere sintrale personaazje fan 'e film."
Amy Dawes skreau yn it tydskrift Variety dat "ien fan 'e meast yntrigearjende útgongspunten fan in film dit jier […] in ûngelikense, wat misse útwurking" kriget. Sa neamde se de reissênes "rimpen, út 'e losse hân wei skreaun, mei in protte net ta de saak dwaande spyltiid." It lêste trêdepart fan 'e film bewûndere hja lykwols tige as in ôfskildering fan "twa tige isolearre wêzens" dy't "in mienskiplike skiednis en djippe bining ûntdekke." In resinsint dy't alhiel út 'e toan foel mei har negative beoardieling fan Rain Man, wie Pauline Kael yn it blêd The New Yorker. Sy skreau: "Alles yn dizze film is o sa humanistysk gearflânze op in oerflakkige wize sûnder druk. De film is wol effektyf: minsken gûle as se dernei sjogge. Fansels gûle se: it is in stik sentimintele kitsch."
Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hat Rain Man in heech goedkarringspersintaazje fan 89%, basearre op 79 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: "Dizze roadmovie oer in autistyske savant en syn oerflakkige broer is fier fan perfekt, mar de rezjy fan Barry Levinson is yndrukwekkend en de krêftige aktearprestaasjes fan Tom Cruise en Dustin Hoffman sterkje dy ynnimlikens noch oan." Op Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, behellet Rain Man in goedkarringspersintaazje fan 65%, basearre op 18 resinsjes.
Opbringst
Rain Man brocht yn 'e bioskopen yn 'e Feriene Steaten en Kanada $172,8 miljoen op, en yn alle oare lannen en territoaria $182,0 miljoen. Wrâldwiid kaam de opbringst dêrmei út op $354,8 miljoen. Ofset tsjin it budget fan $25 miljoen betsjut dat in winst fan $329,8 miljoen, hoewol't dêr de marketingkosten noch wol ôf moatte. Dêrmei wie Rain Man de meast opbringende film fan 1988.
Prizen
By de Oscars waard Rain Man yn 1989 nominearre foar prizen yn 8 kategoryen, wêrûnder bêste kamerarezjy, bêste orizjinele filmmuzyk, bêste filmmontaazje en bêste artdirection. De film wûn 4 Oscars, foar bêste film, bêste regisseur, bêste akteur (Dustin Hoffman) en bêste orizjinele senario. By de Golden Globes waard Rain Man nominearre foar 4 prizen, wêrûnder bêste regisseur en bêste senario. De film wûn 2 Golden Globes, foar bêste film – drama en foar bêste akteur (Hoffman).
Op it Ynternasjonaal Filmfestival fan Berlyn wûn Rain Man de haadpriis: de Gouden Bear. By de BAFTA's, de wichtichste Britske filmprizen, waard de film nominearre yn trije kategoryen, mei as wichtichste bêste akteur (Hoffman). De film waard ek nominearre foar de César du Cinéma, de wichtichste Frânske filmpriis, foar bêste bûtenlânske film. Rain Man wûn 2 Davids di Donatello, de wichtichste Italjaanske filmpriis, foar bêste bûtenlânske film en bêste bûtenlânske akteur (Hoffman). Ek wûn de film de Japanske Kinema Junpo Priis foar bêste bûtenlânske film, wylst er yn deselde kategory nominearre waard foar de Priis fan 'e Japanske Akademy.
Fierders wûn Rain Man de Directors Guild of America Award foar bêste rezjy fan in spylfilm, de People's Choice Award foar favorite dramafilm en de BMI Award foar bêste filmmuzyk. Ek waard er noch nominearre foar de Writers Guild of America Award foar bêste senario foar in film.
Mesenich
Mesenich is in Ortsgemeinde yn de lânkring Cochem-Zell yn de Dútske dielsteat Rynlân-Palts. Mesenich heart by de ferbânsgemeente Cochem en leit oan de rjochter kant fan de Mûzel.
Skiednis
It doarp waard foar it earst yn 1051 yn it ramt fan in skinking fan de poalske keninginne en paltsgrevedochter Richeza oan it kleaster Brauweiler by Keulen neamd. Yn it jier 1088 wijde de wijbiskop fan Trier de tsjerke fan Mesenich oan Sint-Nikolaas, de patroanhillige fan Brauweiler. De bân tusken it kleaster en Mesenich soene oant de Frânske tiid duorje. thumb|left|250px|Sint-Nikolaastsjerke Yn de rin fan de tiid waard de Nikolaastsjerke ferskillende kearen ferboud. Yn 1200 waard de romaanske toer fernijd. Yn de 18e iuw waard it barokke skip ynwijd. Ek de altaren datearje fan dy tiid.
De Frânske besetting makke yn 1794 in ein oan it lienstelsel en dêrmei ek in ein oan de bân fan it doarp mei de abdij. Fan de bannen tusken it kleaster en Mesenich tsjûget hjoed-de-dei noch it foarse letbarokke-klassisistyske tsiendehôf (Zehthof), dat noch jimmeroan it wapen fan de abdij Brauweiler draacht.
Njonken de wynbou en de lânbou libben de ynwenners eartiids fan de skipsbou. Njonken it wapen fan Mesenich en de patroanhillige Nikolaas op it wapen ferwiist it wapen nei dy skipsbou. Tsjinwurdich libje de bewenners fan de wynbou en it toerisme.
Tietse Pieter Sevensma
thumb|250px|T.P. Sevensma (1924) Tietse Pieter Sevensma (Snits, 22 july 1879 - Hilfertsom, 30 juny 1966) wie in Nederlânsk bibletekaris, auteur en redakteur.
Felix Klein
thumb|200px|right|Felix Klein Felix Christian Klein (Düsseldorf, 25 april 1849 - Göttingen, 22 juny 1925) wie in Dútsk wiskundige.
Tietse Pieter Sevensma
Biografy
Tietse wie de soan fan Pieter Sevensma en Anna Osinga. Syn heit wie direkteur fan in ûndernimming dy't boattsjinsten ûnderhâlde tusken Amsterdam, Rotterdam en Snits.
Yn 1914 troude er mei Margaretha Wijbrandi dêr't er trije bern by krige. Itselde jier moast er yn Rotterdam de bibleteek fan de Hannelshegeskoalle ynrjochtsje. Yn 1916 moast Sevensma as direkteur, de Iepenbiere Lêsseal en Bibleteek fan Amsterdam fan de grûn ôf opbouwe. Yn 1924 waard er teffens direkteur fan de Amsterdamske Universiteitsbibleteek en yn 1928 bibliotekaris fan it Folkebûn. John D. Rockefeller hie yn 1927 ommers 2 miljoen dollar skonken oan de Folkebûn om sa'n soarte bibleteek op te setten yn Genève. Yn 1929 waard er sekretaris-generaal fan de International Federation of Library Associations (IFLA), in funksje dy't er oant 1958 besette. Yn 1938 nimt Sevensma de funksje fan bibletekaris fan de bibleteek fan de Ryksuniversiteit Leien oan. Hjir moast in nij gebou ûntwurpen wurde. Ek hat er de Bibliotheca Neerlandica Manuscripta oankocht, in grut tal oer de hiele wrâld fersprate Midnederlânske hânskriften. Yn de Twadde Wrâldkriich besocht de besetter, troch in saneamde ruloerienkomst, kostbere manuskripten yn hannen te krijen. Sevensma hie dat troch en koe dat keare. Yn 1940 al hat Sevensma, op foarskrift fan 'e Dútske besetter, de twa joadske personielsleden fan 'e Leidse biblioteek dien jûn. Beiden hawwe de oarloch net oerlibbe.
Yn 1945 stoar syn frou. Sevensma troude opnij, mar dit houlik einige yn in skieding. Sevensma hat noch redaksjewurk foar de Zoek-licht-ensyclopedy dien, mar om 1960 hinne loek er him út it iepenbiere libben werom. Hy gie út Oegstgeest wei, dêr't er doe wenne, hâlde noch in skoft yn pensjons yn Hilfertsom ta en stoar dêre yn 1966.
Felix Klein
Klein wie heechlearaar oan de universiteiten fan Erlangen (dêr't er it Erlanger Programm opstelde), München, Leipzig en letter Göttingen dêr't er wiskunde joech. Haadûnderwerpen fan him wienen net-euklidyske mjitkunde, groepeteory en funksjeteory. Under oaren is de Flesse fan Klein nei him neamd. Yn 1912 krige hy de Copley Medalje.
Bibliografy
Primêr:
Trijehúster Sleat
De Trijehúster Sleat is in feart yn de gemeente Ljouwert. De feart rint fan Trijehûs oan it Prinses Margrietkanaal benoarden de Biggemar nei it easten. De sleat komt út yn De Greft by de Rengerspôle.
UEFA
De UEFA, folút de Union of European Football Associations (Uny fan Jeropeeske Fuotbal Assosjaasjes), is it kontrolearjend orgaan foar Jeropeesk fuotbal. It fertsjintwurdiget de nasjonale fuotbalbûnen fan Jeropa, organisearret klupkompetysjes yn Jeropa (Champions League, UEFA Kup ensf.) en beheart it prizejild, de regels en de mediarjochten foar dizze kompetysjes. It is ien fan de 6 kontinintale organisaasjes fan de FIFA. Yn termen fan ynfloed en rykdom is de UEFA de sterkste fan de 6 organisaasjes feriene yn de FIFA.
De UEFA is oprjochte op 15 juny 1954 yn Basel. It haadkwartier stie oant 1959 yn Parys; dêrnei ferhuze de organisaasje nei Bern.
Foarsitters
De foarsitters fan de UEFA binne ek vice-foarsitter fan de FIFA.
Tsiende Wyk
De namme Tsiende Wyk jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme 10e wijk.
Hidaardersyl
Hidaardersyl is in útbuorren yn de gemeente Súdwest-Fryslân yn 'e himrik fan Hidaard. Hidaardersyl leit oan de Tsjêbingadyk en oan de Hidaarder Feart. Hy krige syn namme troch de slûs ( syl ) yn de Slachtedyk.
Foar de gemeentlike weryndieling fan 1984 lei de buorskip yn de eardere gemeente Hinnaarderadiel.
Abe Gerlsma (1919) makke in skilderij fan Hidaardersyl.
Hesens
Hesens is in buorskip yn de gemeente Ljouwert. Hesens leit besúdwesten Hilaard en leit yn de himrik fan Jorwert.
Hesens wie in âlde state, yn 1433 wie de state bewenne troch Sippe of Syppa te Hesens, grytman fan Baarderadiel. Op it âlde stee stie letter in boerepleats, earder yn eigendom fan de erven J. Stinstra út Frjentsjer.
De polder Hesensermar, oan de Boalserter Trekfeart, is yn 1834 drûchmakke en bedike.
De namme komt ek foar as Hezens, Hessens, JHesensee.
Tsjaarder Feart
De Tsjaarder Feart is in feart yn de gemeente Ljouwert. De feart rint fan Tsjaard nei de east lizzende A32 en fierder njonken dy wei nei it noarden ta. Nei in bocht nei it easten rint de feart neist de Tsjaarderdyk troch nei Wurdum.
De namme Tsjaarder Feart jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Tjaardervaart.
Bretonsk
It Bretonsk of Bretûnsk (Bretonsk: Brezhoneg) is in Keltyske taal dy't fan âlds sprutsen wurdt op it skiereilân Bretanje, dat oan 'e westlike kust fan Frankryk útstiket yn 'e Atlantyske Oseaan. Hoewol't it taalgebiet him op it fêstelân fan Jeropa befynt, is it gjin fuortsetting fan it Lânkeltyske Gallysk út 'e Romeinske Tiid, sa't faak tocht wurdt, mar in Eilânkeltyske taal dy't yn 'e Iere Midsiuwen troch flechtlingen foar de Angelsaksyske ynvaazje fan Grut-Brittanje fêstige is yn wat doe Armoarika wie. It Bretonsk is in Brytoanyske taal, dy't it naust besibbe is oan it Kornysk fan Cornwall. It is ien fan 'e beide lânseigen talen fan Bretanje en it Bretonske folk; de oare is it Gallo, dat in Romaanske taal is dy't nau oan it Frânsk besibbe is. It Bretonsk hat as iennichste fan 'e seis noch libbene Keltyske talen gjin formele nasjonale erkenning as minderheidstaal. It tal sprekkers is tebekrûn fan 1 miljoen yn 1950 ta 226.000 yn 2007. De taal wurdt no beskôge as slim yn syn fuortbestean bedrige.