cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Leonardus Trip
Sport
Trip wie ek in bejeftige tennisser. 1900 waard er tegearre mei Carel Ridder van Rappard Nederlânsk kampioen yn het hearen dûbelspul. Twa jier letter waard er mei Anthonie van Aken Nederlânsk kampioen yn it mingd dûbelt.
For Whom the Bell Tolls (liet fan Metallica)
For Whom the Bell Tolls is in nûmer dat oarspronklik opnaam is troch Metallica yn 1984 en útbrocht op it twadde album fan Metallica Ride the Lightning 1984. Creeping Death is it tredde nûmer op it album en waard yn 1984 útbrocht as tredde single fan it twadde album.
Oer it nûmer
It nûmer is basearre op de roman For Whom the Bell Tolls fan Ernest Hemingway. De singleferzje fan it nûmer is oardel minút koarter as it orizjineel op it album Ride the Lightning.
Lytssirkel
Ek by de Ierde, en oare planeten, wurdt it wurd lytssirkel brûkt foar sa'n snijsirkel, alhoewol't de planeten gjin suvere bollen binne. Utsein de evener binne alle parallellen lytssirkels. Ek alle sirkels oer de Ierde dy't yn in flak lizze dat net troch de it middelpunt fan de Ierde giet binne lytssirkels.
List fan planetoïden 45301-45400
Dit is in list fan planetoïden 45401-45500.
Basic Instinct (betsjuttingsside)
"Basic Instinct" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
Jumanji (franchise)
Jumanji (útspr.: [ʤuˈmanʤi], likernôch: "dzjû- man -dzjy") is in Amerikaanske mediafranchise op basis fan it berneboek Jumanji, dat yn 1981 publisearre waard troch Chris Van Allsburg, en it ferfolch dêrop, Zathura. It draait om in pear magyske spullen, dy't de spilers nei binnen ta sûge en twinge om it spultsje út te spyljen as se it oerlibje wolle. Anno 2023 bestiet de franchise út fjouwer films mei in fyfdenien op til, in tekenfilmsearje, in stikmannich fideospultsjes en boerdspullen, de by de films hearrende soundtrackalbums en in ferskaat oan merchandising. De films allinne al hawwe mei-inoar yn 'e bioskopen goed $2 miljard opbrocht.
Jumanji (boek)
Jumanji is in berneboek út 1981, skreaun troch Chris Van Allsburg. De plot draait om twa bern, in broer en in suster, dy't Peter en Judy Shepherd hjitte. Sy fine en spylje in magysk boerdspul wêrby't eltse wurp fan 'e dobbelstiennen it tropysk reinwâld út it spul (en de bisten dy't dêr tahâlde) om harren hinne ta libben bringt. Om harren wrâld wer werom te bringen ta syn oarspronklike steat, moatte se it spul útspylje en Jumanji berikke, de stêd fan goud dêr't it spul nei ferneamd is. As dat nei in protte swierrichheden slagget, smite se it boerdspul fuort. It wurdt lykwols fûn troch de buorjonges.
Zathura
Zathura is it ferfolch op it earste boek, dat yn 2002 ferskynde, op 'e nij fan 'e hân fan Chris Van Allsburg. De bruorren Danny en Walter, dy't njonken Peter en Judy wenje, fine Jumanji en tinke deroer om it te spyljen, mar beslute dat úteinlik net te dwaan. Ynstee spylje se in oar spul, mei in science fiction-romtefearttema, dat Zathura hjit. Dat blykt like magysk te wêzen as Jumanji, en krekt as Peter en Judy binne de jonges twongen om it spul mei súkses út te spyljen om alles wer goed te krijen.
Jumanji (film)
Yn Jumanji fine twa bern, broer en suster Peter (Bradley Pierce) en Judy Shepherd (Kirsten Dunst), in boerdspul dat Jumanji hjit. As se it spylje, docht bliken dat it in magysk spul is, dat it oerwâld ta libben bringt, sadat de bisten út it spul yn 'e echte wrâld bedarje en dêr gaos en gâns skea oanrjochtsje. Sa komt ek Alan Parrish (Robin Williams) werom yn 'e echte wrâld, dy't yn 1969 as bern Jumanji spile mei syn freondintsje Sarah Whittle en 26 jier lang yn 'e wrâld fan it spul finzen sitten hat. Mei help fan Peter en Judy spoart er Sarah (Bonnie Hunt) op, en fjouweresom beslute se it spul út te spyljen om alle ferwoastings dy't it oanrjochte hat, werom te draaien.
Jumanji waard regissearre troch Joe Johnston nei in senario fan Jonathan Hensleigh, Greg Taylor en Jim Strain. De film gie op 15 desimber 1995 yn premiêre, en brocht $262,8 miljoen op tsjin in budget fan $65 miljoen. Dêrmei wie it de op njoggen nei meast opbringende film fan it jier.
Zathura: A Space Adventure
Yn Zathura: A Space Adventure fine twa bern, de oanhâldend kibjende bruorren Walter (Josh Hutcherson) en Danny Budwing (Jonah Bobo), yn 'e kelder fan harren âldershûs in mysterieus boerdspul. As se dat spylje, wurdt it hûs op magyske wize transportearre nei de romte. Mei harren âldere suster Lisa (Kristen Stewart) en in astronaut (Dax Shepard) moatte se it spul útspylje en oerlibje om weromkeare te kinnen nei de Ierde.
Zathura: A Space Adventure waard regissearre troch Jon Favreau nei in senario fan David Koepp en John Kamps. De film gie op 11 novimber 2005 yn premiêre, en brocht $65,1 miljoen op tsjin in budget fan $65 miljoen.
Jumanji: Welcome to the Jungle
Yn Jumanji: Welcome to the Jungle fine fjouwer teenagers, Spencer Gilpin (Alex Wolff), Anthony "Fridge" Johnson (Ser'Darius Blain), Bethany Walker (Madison Iseman) en Martha Kaply (Morgan Turner), as se by wize fan bestraffing ûnder it neibliuwen de kelder fan harren middelbere skoalle opromje moatte, in mysterieus fideospultsje dat Jumanji hjit. As se it spylje wolle, wurde se alle fjouwer op magyske wize yn it spultsje sûgd. Dan docht bliken dat de avatars dy't se keazen hawwe: resp. dr. Smolder Bravestone (Dwayne Johnson), Mouse Finbar (Kevin Hart), prof. Shelly Oberon (Jack Black) en Ruby Roundhouse (Karen Gillan), eins hielendal net by harren passe. Nettsjinsteande dat moatte se it spultsje winne om der wer oan ûntsnappe te kinnen. Dêrby leare se weardefolle lessen oer freonskip en it libben.
Jumanji: Welcome to the Jungle waard regissearre troch Jake Kasdan nei in senario fan Chris McKenna, Erik Sommers, Scott Rosenberg en Jeff Pinkner. De film gie op 5 desimber 2017 yn premiêre, en brocht $962,1 miljoen op tsjin in budget fan nei skatting $90 oant 150 miljoen. Dêrmei wie it de op fjouwer nei meast opbringende film fan it jier.
Jumanji: The Next Level
Jumanji: The Next Level is in direkt ferfolch op Jumanji: Welcome to the Jungle. Twa jier letter docht bliken dat it fideospultsje Jumanji, dat nei harren eardere aventoer troch Spencer (Alex Wolff), Fridge (Ser'Darius Blain), Bethany (Madison Walker) en Martha (Morgan Taylor) ferneatige wie, rêden is troch Spencer. Wannear't hy him hiel deprimearre fielt en wer dr. Smolder Bravestone (Dwayne Johnson) wêze wol, giet er wollen en mienen wer yn it spultsje. Mei't er it inkeld provisoarysk reparearre hat, hâldt en draacht it spultsje him noch eigensinniger as oars en pakt it net út sa't Spencer him foarsteld hie. As syn freonen útfine wat er dien hat, geane se him efternei, mar ynstee dat it spultsje harren allegear nei binnen sûgd, bliuwt Bethany efter wylst Fridge, Martha, Spencer syn pake Eddie (Danny DeVito) en dy syn âlde freon Milo (Danny Glover) yn Jumanji bedarje. Dêr moatte se op 'e nij it spul útspylje om te oerlibjen.
Jumanji: The Next Level waard regissearre troch Jake Kasdan nei in senario fan himsels, Jeff Pinkner en Scott Rosenberg. De film gie op 13 desimber 2019 yn premiêre, en brocht $800,1 miljoen op tsjin in budget fan $125 miljoen. Dêrmei wie it de op njoggen nei meast opbringende film fan it jier.
Jumanji (tekenfilmsearje)
Jumanji, ek bekend as Jumanji: The Animated Series, wie in Amerikaanske tekenfilmsearje dy't rûn fan 1996 oant en mei 1999. De searje borduerre fuort op itselde ferhaalmateriaal as de earste film, mei yn 'e haadrollen Allan Parrish (ynsprutsen troch Bill Fagerbakke) en Peter (Ashley Johnson jong; Cam Clarke folwoeksen) en Judy Shepherd (Debi Derryberry). Der waarden trije seizoenen fan 'e searje makke, mei yn totaal 40 ôfleverings, elts mei in spyldoer fan 22 minuten.
Muzyk
Yn it ramt fan 'e Jumanji-franchise binne de folgjende soundtrackalbums útbrocht:
Boerdspullen
Yn it ramt fan 'e Jumanji-franchise binne de folgjende boerdspullen útbrocht:
Fideospultsjes
Yn it ramt fan 'e Jumanji-franchise binne de folgjende fideospultsjesn útbrocht:
Henry Thomas (bluesmuzikant)
Henry Thomas (1874-1930?) wie in Amerikaanske country bluessjonger en muzikant. Hoewol't syn platekarriêre oan de ein fan de jierren 1920 koart wie, beynfloede Thomas artysten as Bob Dylan, Taj Mahal, The Lovin' Spoonful, The Grateful Dead en Canned Heat. Thomas syn styl, dy't faak omskreaun wurdt as Ragtime Texas, is in ier foarbyld fan wat letter bekend waard as Texas blues-gitaar.
Libben en wurk
Thomas waard berne yn in húshâlding fan befrijde slaven yn Big Sandy, Texas, yn 1874. Nei't er yn syn tsienerjierren it hûs út gien wie begûn as swalker by de spoarlinen fan Texas del te reizgjen. Uteinlik fertsjinne er syn brea as rûnreizgjende sjonger, dy't sawol de lokale befolking as spoarweiarbeiders ferdivedearre.
Hy naam tusken 1927 en 1929 24 nûmers op foar Vocalion Records, dêr't 23 fan útbrocht waarden. Se befetsje reels, gospelsongs, minstrel songs, ragtimenûmers en blues. Njonken gitaar spile Thomas op quills, in folksynstrumint makke fan reid dêr't it lûd fan ferlykber is mei de zampona (panfluit) dêr't muzikanten yn Perû en Bolivia op spylje. Thomas syn styl fan gitaarspyljen wie wierskynlik ôflaat fan banjo-picking-stilen.
Syn libben en karriêre nei syn lêste opnamen yn 1929 binne net beskreaun. Hoewol't de bluessaakkundige Mack McCormick ferklearre dat er yn 1949 yn Houston in man seach dy 't foldie oan Thomas syn beskriuwing, wolle de measte biografen hawwe dat Thomas stoar yn 1930, doe't er 55 of 56 jier âld west hawwe soe.
Natoer
Natoer kin ferskate betsjuttings hawwe:
De tsjinhinger fan natoer is kultuer.
Kaija Mustonen
Kaija Marja Mustonen (Helsinki, 4 augustus 1941) is in earder Finsk reedrydster.
Hy die tsien kear mei oan it Wrâldkampioenskip allround, en twa kear oan de Olympyske Winterspullen (yn 1964 en 1968). Sy waard by dizze kampioenskippen ien kear Olympysk kampioene. Sy waard ek sân kear Finsk allround kampioene. Nei de spullen fan 1968 hold Mustonen op mei it reedriden op heech nivo.
Hartman Gauma
Hartman Gauma wie in ealman út Akkrum. Mei syn broer Watse Gauma fersette hy him tsjin de besetting troch de Spanjerts.
Ut Emden wei teisteren se as saneamde wâldgeuzen (1569 - 1571, 1574), "fameuze knevelders" geregeld Midden-Fryslân.
Bussumerheide
thumb|right|200px|Bussumerheide rjochting Bussum De Bussumerheide is in heidegebiet fan 160 ha yn It Goai yn de provinsje Noard-Hollân. It leit besuden Bussum, en foar it grutste part op it grûngebiet fan de gemeente Hilfertsom.
Sûnt 2006 is de Bussumerheide troch in Natoerbrêge Zanderij Crailoo ferbûn mei gebieten fan it Goais Natoerreservaat ten westen fan it spoar Amsterdam-Hilfertsom.
Hjerre Gjerrits van der Veen
thumb|Hjerre Gerrits van der Veen Hjerre Gjerrits van der Veen (Grou 15 july 1816 - Moarrewâld, 13 septimber 1887) wie in ûnderwizer en Frysk skriuwer.
Bussumerheide
Monumint
Op dit plak waarden yn de Twadde Wrâldoarloch in tal finzenen troch de Dútske besetter deasketten; hja wiene ta de dea feroardield om reden fan fersets- en spionaazjeäktiviteiten.
Hjerre Gjerrits van der Veen
Master Hjerre, sa't er him sels faak neamde, soe ta minniste dûmny leare, mar dat gie oer. Hy waard ynearten kwekeling en letter ûnderwizer oan 'e Grouster skoalle. Yn Grou begûn er al mei de skriuwerij. Yn 1842 giet er nei Dunegea, mar dêr wie it him net nei't sin. Nei fiif jier slagget er nei Driesum (1847-1882) dêr't er haad fan de skoalle waard en dêr't er neffens eigen sizzen: "scoallemaster, foarlaezer, orgelist, kloklieder, bibelwarrer, haechsnoeyer, tsjerkhofskoffeler, strjitwjoelder, insfh. is, en foarsjonger te Walterswâld" wie.
Van der Veen soe in grimmitige, opstannige, persoan west hawwe. Hy wie in modernistysk-liberaal polemysk sjoernalist, in fûl bestrider fan tsjerke en sosjale misstannen. Op 25 maaie 1854 boaske er te Dantumadiel oan Aagje Jacobs Fokkema (15-09-1822 oant 17-11-1896).
As ûnderwizer wie er strider foar de Iepenbiere Skoalle en hat er in stikmannich rymkes, ferskes en in lêsboekje foar de bern skreaun. Oar wurk is it bekende liet: "It Sweltsje". Oer fan alles hat er syn ljocht skine litten.
Van der Veen syn wurk wie fergetten, mar Anne Wadman komt de eare ta fan it opnij ûntdekken fan 'De Kaartlizzer'. Faaks hat it wurk dêrnei earst wurdearring krige, earder hat it boekje nea folle omtinken smakke. Yn 1994 ferskynde de tredde printinge fan De Kaartlizzer yn de rige Fryske Klassiken.
Wurk
Yn de Friesche Courant:
Burdaard
Burdaard is in doarp dat yn de gemeente Noardeast-Fryslân leit. Burdaard leit noardlik fan Aldtsjerk, súdeastlik fan Wânswert, westlik fan Rinsumageast en besuden Jislum. Op hie Burdaard  ynwenners. De doarpskearn leit oan beide siden fan de Dokkumer Ie.
Untstean
left|thumb|250px|Burdaard op in gravuere fan [[Jan Bulthuis (ein fan de 18de iuw) ]] Burdaard is ûntstien op in terp oan de Dokkumer Ie. Yn 945 wurdt Burdaard as Breitenfurde (Breedfurde) neamd yn de registers fan it kleaster Fulda. It liket der lykwols op dat der ferskil wie tusken de namme dy't it kleaster delskreau en sa't de namme lokaal brûkt waard. Der wurdt oannaam dat yn dit gefal de echte namme Birdwerd west hawwe moat, "terp oan de râne" (fan it wetter). It soe ek wêze kinne dat it hjir om in Dútske beneaming giet, dy't oerset wurde kin as "brede fuorde". (in furde is in ûndjippe trochgong yn in wetter). Yn 1409 wurdt foar it earst melding makke fan in plak mei de namme "Berdawerd", in foarrinner fan de namme Burdaard. Dêrnei waard it ek noch wol stavere as "Berdaewerdt", "Bierdauwert" en "Berdaerdt".
Yn de rin fan de tiid ûntstie der in streekdoarp. It measte ferkear gie doe oer it wetter fan de Dokkumer Ie. Sa kaam der ek hannel om de skippen fan it nedige te foarsjen en setten ambachtslju harren yn Burdaard nei wenjen dy't mei it wetter te dwaan hiene. Yn Burdaard hawwe der trije skipshellingen west, dêr't fral fiskersskippen boud waarden.
Burdaard en Wânswert oan de Streek
Burdaard wie eartiids in twillingdoarp yn de twa gemeenten Dantumadiel en Ferwerderadiel. Oan de noardkant fan de Dokkumer Ie lei Wânswert oan de Streek yn de gemeente Ferwerderadiel, oan de súdlike kant it doarp Burdaard yn de gemeente Dantumadiel. De ynwenners bekroaden har der net folle om. Allinne by de gemeenteriedsferkiezingen hongen oan beide kanten fan de Ie ferskillende biljetten. Wânswert oan de Streek waard by Burdaard ta ien doarp yndield en yn 1984 waard hiel Burdaard mei Jannum by in gemeentlike weryndieling ûnder de gemeente Ferwerderadiel brocht.
Willem fan Haren (grytman)
Willem van Haren (It Hearrenfean, 6 jannewaris 1655 – Sint Anne, 18 septimber 1728) wie in soan fan Ernst fan Haren en Catharina fan Oenema.
Burdaard
Dokkumer Ie
Healwei de 13e iuw waard de Ie tusken Burdaard en Tergrêft trochgroeven, en yn 1506 waard dizze rivier foar it earst slatten. Der wurdt melding makke fan in trochwâd yn de Ie by Burdaard. De plaknamme feroare in skoft yn "Berdawerder(a)tille". Yn 1777 bart de twadde grutte slatting fan de Ie.
Hannel
Geunstich foar de ûntwikkeling fan Burdaard hat west dat it doarp op 'e grins lei fan de klaai en de Wâlden. Burdaard waard in steapelplak foar de trochfier nei Ljouwert en Dokkum. Keaplju kochten foaral tsiis op, dy't hja fierder ferkochten. Dêrnjonken wie der in hannel yn fee. Tongersdeis waard der yn Burdaard de foarmerk holden foar de freedsmerk yn Ljouwert.
Willem fan Haren (grytman)
It Museum Willem van Haren op It Hearrenfean is nei him neamd. Hy hie twa ferneamde pakesizzers:
Burdaard
Hannel
Ut 'e skieppehannel folge de komst fan slachters, dy't de skiep slachten en it fleis ferkochten nei de stêden. It fet waard brûkt troch de kearsemakkerij. It iennige dêr't gjin hannel yn siet, wiene de koppen fan de skiep. De Burdaarders hawwe dêr de skelnamme fan skieppekoppen oan oerholden.
De ûntwikkeling is ek oan de Ie ferrûn. It wiene foaral rintenierjende boeren dy't in hûs oan it wetter in gaadlik plak fûnen.
Yn de Twadde Wrâldoarloch yn de nacht fan 15 op 16 augustus 1944 waard it hûs fan prominint fersetslid Freerk Leystra mei hângranaten ferwoaste en yn de lôge setten. Dat wie in represaille nei in fjoergefjocht yn en om it hûs tusken trije fersetsleden, wêrûnder Leystra sels, en in oantal leden fan de SD, wêrby't twa fan de trije SD'ers it libben ferlearen. Yn dyselde nacht ferlieten in soad Burdaarders it doarp foar in skoftke om't hja benaud wiene foar de reaksje fan de Dútske besetter. Leystra bleau oant de ein fan de oarloch ûnderdûkt.
Om 1970 hinne lûkt in ekonomyske malêze troch it doarp, mei as gefolch dat in soad winkels ophâlde te bestean. Yn 1972 begûn in grut ruilferkavelingsprojekt en om 2000 wreide it doarp flink út mei in nijbouprojekt oan de westkant fan it doarp, oan de Dokkumer Ie.
Yndustrialisaasje
Nei 1900 waarden it molkfabryk Konkordia en de feefoerkoöperaasje De Iendracht stichte. De Iendracht ferwurke ek dong. Nei 1945 binne beide troch fúzjes ferdwûn. Fan Konkordia is neat mear oer. Yn it kompleks fan De Iendracht is no in arsjitekteburo.
11stêdeswimtocht
Op 20 augustus 2018 moast swimmer Maarten van der Weijden yn Burdaard syn besykjen opjaan om yn it ramt fan syn 11stêdeswimtocht de Alvestêdetocht te swimmen. Op 15 juny 2019 waard yn 'e haven fan Burdaard in stânbyld fan Van der Weijden as swimmer ûntbleate, dat makke wie troch keunstner Hans Jouta fan Ferwert.
De Tsjerke op 'e Terp
De Tsjerke op 'e Terp út 1851, de eardere herfoarme tsjerke, stiet wat bûten it doarp op de terp mei de pleats Grut Wytsma. It hat noch al wat drokte jûn om de tsjintwurdige tsjerke te bouwen. Burdaard/Jannum wie in earme gemeente en neffens it plan soe der in foarse tsjerke komme. De hegere tsjerklike ynstânsjes hawwe dat plan ôfkard. Burdaard is doe mei in ienfâldiger plan kommen. As foarbyld tsjinne de tsjerke fan Ikkerwâld. It Adema-oargel is makke foar de Roomsk-Katolike Tsjerke yn De Kuunder. Yn 1871 is it ferhûze nei Burdaard.
De Tsjerke oan 'e Ie
thumb|260px|Tsjerke oan 't Ie
De Ofskieding fan 1834 hat yn Wânswert hiel sterk spile. De ôfskiedenen holden harren tsjinsten yn Wânswert oan 'e Streek. Yn 1861 kaam der in tsjerke. Dy is yn 1892 ferfongen troch de tsjerke dy't der no stiet. Offisjeel hiet de tsjerke de Kristlik Ofskieden tsjerke, letter de Grifformearde tsjerke fan Wânswert. Under Wânswert wurdt der fierder op de skiednis fan de Ofskiedenen yn gien. Tsjintwurdich binne de grifformearden en herfoarmen fusearre en foarmje hja de Protestantske Gemeente Burdaard-Wânswert-Jislum.
De Nederlandse Protestanten Bond
De frijsinnigen yn Burdaard hawwe in skoft in ôfdieling west fan de NPB. Hja kamen gear yn de boppeseal fan de herberch Het Posthuis, no kafee 't Hoekje. De herberch hat der de namme fan de Bond oan oerholden.
De Swel
De mûne waard al net mear brûkt en wie al ferrinnewearre, doe't op 11 novimber 1972 it wjerljocht yn 'e mûne sloech. It doarp hat besletten om de mûne wer syn âlde gloarje te jaan. Der wiene ferskate tûkelteammen, mar yn 1989 waard der mei it wurk begûn. Yn 1995 stie de mûne der wer kreas by. Yn 1999 kaam der hielendal klear troch't it houtstek ek restaurearre wie, mei in museum deryn. De mûne waard eigendom fan de gemeente Ferwerderadiel, en wurdt no draaid troch frijwillige mûnders. Bakkers litte der harren moal mealle en sneons draait ek de houtseagerij wer.
De Swel is mei syn hichte fan 42 meter in wichtich part fan it doarpsgesicht fan Burdaard.
De Oaljefant
thumb|260px|De Oaljefant In eintsje bûten Burdaard stiet de wettermûne De Oaljefant, De Olifant. Dy mûne is yn 1856 út Grinslân kommen. It doel wie om it lettere wetterskip De Oaljefant te bemeallen. It wetterskip is yn gruttere wetterskippen opgien. Yn 1970 stie de mûne dêr bûten gebrûk. Der kamen doe plannen om de mûne wer yn syn âlde steat werom te bringen. Fan 1978/1979 en yn 1991 binne dy plannen mei súkses útfierd. De mûne draait wer mei in frijwillige mealler. De Stichting De Fryske Mole is eigener wurden.
De Traitabel
Yn 1855 liet Gerk Pieters Oberman in houtseachmûne bouwe. Hy krige as namme: De Traitabel. Dat betsjut soksawat as brûksum of hânsum. Yn 1864 brânde de mûne ôf. Der kaam wer in nije mûne, oant yn 1918 op Krystjûn bern mei fjoer boarten en de mûne wr yn flammen opgyng. Op it mûnehiem kaam doe in elektryske houtseagerij, mei deselde namme. Sa'n fjirtich jier letter, yn de fyftiger jierren, is dy lykwols wer sletten.
It Ruurd Wiersma Hûs
Yn Burdaard wenne de molkfarder Ruurd Wiersma. Hy wie ek skilder. Mei fytslak hat er troch syn hiele hûs skilderingen oanbrocht. Hy wurdt rekkene ta de naïve sneinsskilders. Doe't er ferstoar wie der belangstelling foar de naïve skilderkeunst. Der waard dan ek besletten om syn hûs te litten lykas Ruurd Wiersma dat efterlitten hie. It hûs is ynrjochte as museum mei it wurk fan Wiersma.
Mienskip
Burdaard dielt mei Jislum de Feriening foar Doarpsbelang. It doarp hat in Stichting Aktiviteiten en in Oranjekommisje. De histoaryske feriening hjit Ald Burdaard. It jeugdhonk hjit The Pitch.
It Spektrum
thumb|260px|It Spektrum It multyfunksjonele doarpshûs 'It Spektrum' stiet oan de Skoalstrjitte. Yn It Spektrum binne û.o. in swimbad, in teäter, in bioskoop, in sportseal, in buertkeamer en berneopfang ûnderbrocht.
Yn 2011 waard yn Burdaard in nij multyfunksjoneel gebou iepene, dêr't mannich doarp oergeunstich op wêze koe. Om't ferskillende foarsjennings yn it doarp oan fernijing ta wiene en de doetiidske gemeente Ferwerderadiel yn in takomstplan foarspegele krige, dat it doarp toeristysk grutte kânsen hie, waard besletten de foarsjennings fan it doarp yn in nije te bouwen sintrum te bondeljen. Alhoewol't de oarspronklike plannen wat minder útwrydsk útfierd waarden, ûntstie der dochs in plan dat tsientallen miljoenen kostje soe. Al by de iepening fan it kompleks yn 2011 wiene der swierrichheden: der wiene ynstellings dy't ôfheakken en ek de groei fan it toerisme foel ôf. De eksploitaasjetekoarten moasten al gau-eftich troch de gemeente oansuvere wurde en anno 2022 is it de fraach oft It Spektrum bestean bliuwe kin. Sels sloop wurdt net mear útsletten.
Skoalle
thumb|260px|KBS De Welle
Ferieningen
thumb|260px|Haven
Strjitten
Alle strjitten yn Burdaard.
Watse Gauma
Watse Gauma wie in ealman út Akkrum. Mei syn broer Hartman Gauma fersette hy him tsjin de besetting troch de Spanjerts.
Ut Emden wei teisteren se as saneamde wâldgeuzen (1569 - 1571, 1574), "fameuze knevelders" geregeld Midden-Fryslân.
Jeropeesk Ferdrach foar de Rjochten fan de Minske
It Jeropeesk Ferdrach foar de Rjochten fan de Minske of Europeesk Ferdrach foar de Rjochten fan de Minske (ôfkoarte EFRM), en ek wol bekend as it Ferdrach fan Rome is in ferdrach dat op 4 novimber 1950 yn Rome ôfsletten waard tusken de lidsteaten fan de Rie fan Jeropa. De oansletten lannen garandeare elkenien dy't ûnder harren rjochtsmacht falle in tal grûnrjochten en frijheden. It ferdrach sette útein op 3 septimber 1953. De ratifikaasje yn Nederlân fan it ferdrach barde yn 1954.
It ferdrach is baseare op de Universele Ferklearring fan de Rjochten fan de Minske en neamt de frijheden dêr't foar ynstean wurde moat: it rjocht op libben, it rjocht op persoanlike frijheid en feiligens, it rjocht op in earlik proses, gjin straf sûnder wet, de frijheid fan godstsjinst, de frijheid fan mieningsútering, de frijheid fan ferieniging en gearkomste en it rjocht om te boasken en in eigen gesin te stiftsjen.
Skelte Tsjerks Wiglema
Skelte Tsjerks Wiglema (ek: Schelte Tjerks Wiglema of Schelte Tierks Wichelma) wie in Fryske seeman dy't foar de Fryske Admiraliteit fear.
Yn desimber 1652 blieken de kapteins Wiglema en Adriaan Brunsveldt gjin jild te hawwen om bôle te keapjen foar de bemanningen. Yn sân hasten reizge Wiglema nei De Haach om jild te krijen, mar dit waard him wegere. Uteinlik liende in Dokkummer uyt liefde ende ter eeren van 't Landt 200 gûne om bôle yn te keapjen. Folle hat Wiglema der sels net oan hân. Op 28 febrewaris 1653 kaam hy yn de Trijedeiske Seeslach om troch in eksploazje yn de krûtopslach.
Geologysk Museum Hofland
thumb|250px|Geologysk Museum Hofland Geologysk Museum Hofland yn Laren, provinsje Noard-Hollân, is sûnt 1972 in geologysk museum yn it Alde tolhûs neist it Sint Janskerkhof, yn It Goai.
It gebiet hat in grut ferskaat oan lânskippen: feangebieten mei plassen yn it westen, in stuwwâl yn it sintrale diel en de flakke Iemfallei yn it easten.
It museum is ein jierren santich oprjochte yn nau oerlis mei de gemeente Laren. Basis foar de kolleksje wie de troch amateurgeolooch Lucas Hofland by syn ferstjerren yn 1969 neilitten swerfstienkolleksje. De kolleksje is dêrnei útwreide mei oare oanwinsten en skinkingen.
It Geologysk Museum Hofland hat in eigen bestjoer en is sûnt 1999 opnomd yn it museumregister fan de Nederlânske Museumferiening. It museumdraait op frijwilligers mei in geologyske of natuerwittenskiplike eftergrûn.
Harm Wiersma
Harm Wiersma (Ljouwert, 13 maaie 1953) is in Fryske dammer dy't yn 1961 syn damkarriêre begûn by Damklub Ljouwert. Hy wie achtkear Nederlânsk kampioen en waard yn 1976 yn Amsterdam foar it earst wrâldkampioen. Letter folgen wrâldtitels yn 1979, 1981, 1983 en 1984. Wiersma waard yn 1999 boppedat Jeropeesk kampioen damjen yn Hoogezand-Sappemeer.
Polityk
In maaie 2002 wie de yn Fryslân hikke en teine Ljouwerter ien fan de 26 leden fan LPF, dy't keazen waarden yn de Twadde Keamer. Dêr hold hy him ûnder mear dwaande mei Bûtenlânske Saken (Tredde Wrâld, East-Jeropa), Sport, Sosjale Saken en Ryksútjeften. Harm Wiersma hat by syn wurksumheden as Twadde Keamerlid ûndersteuning krigen fan syn soan Joeri Wiersma as persoanlik sekretaris dy't ûnder oare bestjoerskunde/oerheidsmanagement oan de Thorbecke Akademy studearre hat. Nei oanlieding fan syn ûndersyk binne ûnder oare Keamerfragen steld oan de Ministers fan Binnenlânske Saken en Keninkryksrelaasjes & Justysje oer de praktyk fan de gemeente Ljouwert troch mei in Advyskommisje Beswierskriften besteande út mar twa kommisjeleden te advisearjen yn tsjinstelling ta de wetlik ferplichte gearstalling fan trije kommisjeleden. Wiersma kaam yn jannewaris 2003 net werom yn de Keamer.
Kristoffel Kolumbus
thumb|Kristoffel Kolumbus thumb|Replika fan de Santa María Kristoffel Kolumbus (Spaansk Cristóbal Colón, Italjaansk Cristoforo Colombo; Genua, 1451 - Valladolid, 20 maaie 1506) wie in Italjaansk ûntdekkingsreizger. Kolumbus waard ferneamd troch syn ûntdekking fan Amearika yn opdracht fan Spanje yn 1492.
Foar 1492
Kolumbus gie oan 't wurk as keapman by in Italjaansk hannelsbedriuw, wêrfoar't hy nei ferskate lannen bylâns de Middellânske See fear. Yn 1476 spielde Kolumbus op de Portugeeske kust oan neidat syn skip yn in seeslach tusken Genua en Portegal sonken wie. De tiid dy't hjirop folget is Portegal syn thúshaven en reizget hy op Portugeeske skippen de kust fan Afrika bylâns. Hy hopet sa Yndia te berikken.
Kolumbus komt ek yn de kunde mei ferskate wittenskippers, wêrunder Paolo dal Pozzo Toscanelli, en hy rekket dêrfan oertsjûge dat it mooglik wêze moat om Aazje te berikken troch nei it westen te farren. By it Portugeeske hof krijt hy hjirfoar gjin stipe ek om't de Portugezen al in protte súkses hawwe by harren reizen bylâns de Afrikaanske kust. Dêrom giet hy nei Spanje wêr't hy fan keninginne Isabella nei lang twifeljen tastimming en middels krijt om syn plan út te fieren.
Earste reis
thumb|left|Earste reis Hy kriget trije skippen, de karvelen Pinta, Niña, en it flaggeskip de kraak Santa María, en njoggentich man bemanning ta syn beskikking. Op 17 augustus fart Kolumbus de haven fan Palos, by Cádiz út.
It lochboek fan Kolumbus syn earste reis is bekend, yn in troch Bartolomé de Las Casas redigearre ferzje. Hoewol't Kolumbus de datums en ôfleine ôfstannen presys byhâldt, jout er ferfalske ynformaasje oan syn bemanning, om harren tinke te litten tichter by hús te wêzen dan sy yn werklikheid binne. thumb|Kolumbus op Guanahaní, ôfbyld út 1493 Op 12 oktober 1492 kaam der lân yn sicht. Kolumbus tocht dat hy yn Yndia wie en neamde dy ynwenners Yndianen. It eilân sels neamde hy San Salvador, troch de lokale Yndianen waard it Guanahaní neamd. Dit eilân wie ien fan de Bahama's, hoewol't der noch altyd diskusje is oer hokker eilân it no krekt west hat. Lange tiid waard oannaam dat it Watlings Eilân west hat. Dat eilân is sels omneamd ta San Salvador, mar yn 1986 waard nei in wiidweidige stúdzje fan National Geographic bepaald dat it Samana Kay wêst hat, wylst ek Plana Kays wol as mooglik eilân oannaam wurdt.
Dêrnei die Kolumbus noch ferskate oare eilannen oan, bygelyks Kuba, dat hy earst noch in skoftke foar Japan oanseach. Wylst Kolumbus de kusten fan Kuba ferkende gie Pinzón der mei de Pinto fantusken om't hy fan de Yndianen ferhalen heard hie fan it goudeilân Baneque.
Dêrnei gie Kolumbus wêr nei it easten en ûntduts Hispanjola. Op krystjûn sonk de Santa Maria; Kolumbus wenne in skoftsje op it eilân. Letter kaam hy by tafal de Pinto wêr tsjin en fear wer nei Jeropa. Op 4 maart 1493 kaam Kolumbus yn Lissabon oan, wêrnei't hy nei de Spaanske keninginne yn Barselona trochreizge.
Krite
In krite, kontrei, lânstreek of lânsdou(we) is in gebiet dat op lânskiplik en/of kultureel mêd in beskate gearhing fertoant.
Hans van Manen
thumb|Hans van Manen (1986) Hans Artur Gerhard van Manen (Nieuwer-Amstel, 11 july 1932) is in Nederlânsk balletdûnser, koreograaf en fotograaf.
Van Manen is in soan fan in Dútske tsjinstfaam. Fan in jonkje dy't by syn mem op sneintemiddei tusken de skodoarren dûnse op muzyk fan it Konsertgebou Amsterdam waakste er ta ien fan de meast foaroansteande Nederlânske koreografen. Hy studearre ûnder oaren by Sonia Gaskell, Françoise Adret en Nora Kiss.
Helderheid en ienfâld
Hans van Manen skreau in protte balletten, mear as 120. Hy wurke foar Het Nationale Ballet fan 1973 oant 1985. De styl fan syn koreografyen wurdt skaaimerke troch in heldere struktuer en ferrifeljende ienfâld; it besoarge him de bynamme de Mondriaan van de dans.
Syn balletten kombinearret hy moderne mei klassike dûns yn; hy is net benaud dûnsers ûnferwachte teatrale dingen dwaan te litten, lykas hinne en wer rinne en it smoken fan in sigaret. Humor ferbûn mei muzikaliteit is in reade tried dy't troch in protte fan syn balletten rint.
Foaral it Nederlands Dans Theater en Het Nationale Ballet brochten (en bringe noch altyd) in soad fan syn koreografyen op de planken.
Erasmuspriis
Yn 2000 krige Van Manen de Erasmuspriis as fertsjintwurdiger fan de Nederlânske dûns yn it generaal. Yn de motivaasje stie: "In de jaren zeventig en tachtig ontwikkelt hij zich als een ambassadeur van de Nederlandse dans: zijn creaties en zijn rol in de internationale betrekkingen op kunstgebied hebben intussen hun exportwaarde ruim bewezen. In de afgelopen kwart eeuw blijft de laureaat voortdurend zijn publiek verrassen. Hoewel zijn methoden veranderden, bleef zijn centrale axioma ongewijzigd: 'dans hoeft niet te verwijzen, het gaat om de beweging zelf die de betekenis draagt en overdraagt." (Erasmuspriis 2000).
July 2007 waard er 75 jier, mar hy wie net fan doel om op te hâlden mei it betinken fan nije koreografyen. Septimber 2007 organisearre Het Nationale Ballet in grut festival fanwegen syn jierdei en doe waarden 25 fan syn 120 dûnsen op 'en nij útfierd. By de iepening fan it festival waard Van Manen de fersiersels fan Kommandeur yn de Oarder fan de Nederlânske Liuw omdien en opspjelde. Yn 1992 wie Van Manen al beneamd ta Offisier yn de Oarder fan Oranje Nassau.
Israel
Israel (Hebriuwsk: מדינת ישראל "Medinat Jisra'el", Arabysk: دولة إسرائيل "Daulat Isrā'īl") is in lân yn Súdwest-Aazje. De haadstêd is Jeruzalem en de presidint fan de republyk is sûnt 2021 Isaac Herzog.
Lizzing
Israel wurdt begrinzge troch Libanon yn it noarden, Syrje yn it noardeasten, Jordaanje en de Deade See yn it easten, de Golf fan Akaba yn it suden, Egypte yn it súdwesten en de Middellânske See yn it westen. Israel hat in grutte fan 470 kilometer fan noard nei súd en breedte fan west nei east leit tusken de 15 en 135 kilometer. It lân leit as in smelle stripe by de Middellânske See lâns mar hat doch ferskillende klimaatsônes. thumb|left|200px|Topografy fan Israel
Lânskip
Yn it noarden fan it lân is bosk en it klimaat is matich, yn it suden is de Negev woastyn dy't suver de helte fan Israel beslacht. De gebieten dy't direkt oan de Middellânske See lizze hawwe in subtropysk klimaat. De Deade See op de grins tusken Jordaanje en Israel is it leechste plak op de ierde. Yn de Seisdeiske Kriich fan 1967 ferovere Israel de Westigge fan Jordaanje, de Golan Heechflakte fan Syrje en it Sinai-skiereilân fan Egypte. Israel hat harren troepen en bewenners fan it Sinai-skiereilân en de Gasastreek weromlutsen. De takomstige status fan de Westigge, de Gazastripe en de Golan Heechflakte is noch ûnwis. De oerflakte fan Israel is, sûnder de gebieten mei te rekkenjen dy't yn 1967 ferovere binne, 20 770 fjouwerkante kilometer (wêrfan ien persint wetter). Mei dy gebieten derby rekkene bedraacht de oerflakte 22 145 fjouwerkante kilometer (mei East-Jeruzalem en de Golan Heechflakte). Mei de Westigge, dy't in eigen bestjoerlik foech hat, is de oerflakte fan Israel 28 023 fjouwerkante kilometer. De trije grutste stêden fan Israel binne Tel Aviv, Haifa en Jeruzalim.
Skiednis
Yn 63 f.Kr. wurdt Israel troch de Romeinen ferovere en beset holden. De Romeinen ferdiele it gebiet yn twa provinsjes: Syrje yn it noarden, Judea yn it suden. Yn it jier 70 n.Kr. wurdt Jeruzalem folslein ferrinnewearre. De Joaden komme yn 135 n.Kr. yn opstân mar dy wurdt troch de Romeinen delslein. Nei de opstân tsjin de Joaden nei oare lannen en wurdt it gebiet Palestina neamd.
De earste weach fan Joaden nei Israel wie yn 1882, de twadde tusken 1904 en 1914. Yn it jier 1907 wurdt de stêd Tel Aviv stifte, de earste moderne stêd fan Israel.
Troch de oerwinning fan de Britten yn de Earste Wrâldkriich komt it Osmanyske bewâld yn Israel oan de ein. Fan it Folkenbûn krijt Grut-Brittanje yn 1922 it Mandaat foar Palestina dêr't yn stiet dat it foar Joaden mooglik wêze moat om har nei wenjen te setten yn Palestina. Yn itselde mandaat stiet ek omskreaun dat de net-Joadske ynwenners gjin striebreed yn 'e wei lein wurde mei. Yn july 1922 partsje de Britten Palestina yn twa bestjoerlike ienheden. De Joaden mochten har inkeld oan de westkant fan de Jordaan nei wenjen sette, likernôch 22% fan Palestina.
Op 29 novimber 1947 komme de Feriene Naasjes oerien dat Palestina yn in Joadske en Arabyske steat skaat wurdt. Mei it doel om ta in ûnôfhinklike Joadske steat foar oerlibbenden fan de Holocaust te kommen, stimme de Joaden foar it plan. De Arabyske befolking yn palestina en dy fan de Arabyske lannen binne tsjin it foarnimmen fan de Feriene Naasjes. It Britske Mandaat foar Palestina wie op 14 maaie 1948 ôfrûn. Om fjouwer oere middeis kaam de Joadske Nasjonaalried gear yn it Stêdsmuseum fan Tel Aviv foar de ûnôfhinklikensferklearring fan de steat Israel. Alve minuten letter erkenden de Feriene Steaten de nije steat, de Sowjetuny erkende Israel op 16 maaie.
Sâltwinning út moar
thumb|450px|Darinck Delven, it skilderij út ~[[1540 lit ferskillende stadiums fan moarnearring sjen]]
Israel
Skiednis
Yn 'e nacht fan 14 maaie ferklearren Egypte, Saûdy-Araabje, Jordaanje, Libanon, Irak en Syrje kriich oan de nije steat. Dy kriich duorre fan maaie 1948 oant july 1949, Israel wûn de kriich en koe syn gebiet útwreidzje. De blokkade fan it Suezkanaal troch Egypte late yn 1956 ta kriich mei Israel, Grut-Brittanje en Frankryk. Israel ferovere de Sinaï om skipfeart nei de havenstêd Eilat wer mooglik te meitsjen. Nei in diplomatyk konflikt mei Feriene Naasjes lûke de Israeeljers har werom út de Sinaï mei it betingst dat it Suezkanaal iepen bliuwt foar Israelyske skipfeart. De Feriene Steaten ûnthjitte Israel de ynternasjonale wetterwei iepen te hâlden. Yn 1964 wurdt de Palestynske Befrijdingsorganisaasje (PLO) oprjochte. It PLO hat ta doel Israel te neate te meitsjen dêr't in Palestynske steat foar yn it plak komme moat.
Sâltwinning út moar
Sâltwinning út moar, ek wol moarnearring (Nederlânsk: Moernering, selnering of darinkdelven) is it opdollen fan moar (Aldfrysk: mora), dat is fean dêr't de see in laach seeklaai oerhinne lein hat, om dêr de doe piperdjoere sâlten út winne te kinnen, sa't dat barde yn de Midsiuwen en de iere Moderne tiid.
Israel
Skiednis
Yn 1967 krijt de Egyptyske presidint Gamal Abdel Nasser stipe fan Arabyske lannen om it Suezkanaal te blokkearjen. Israel ferovere yn de Seisdagekriich de Sinai, de Gazastripe, Westjordaanje, East-Jeruzalim en de Golanhichte. Op 11 juny wurdt der in wapenstilstân ûndertekene. Op 19 juny besleat it Israelyske kabinet de gebieten yn fredesûnderhannelings werom te jaan.
Sâltwinning út moar
Skiednis
It klimaat en sâlthalte fan de Noardsee makken sâltwinning tige dreech, dat it measte sâlt waard út Dútslân en Frankryk oanfierd, dêr't djip yn de bergen stiensâlt wûn waard. De sâltkrapte yn de Nederlannen en de grutte ôfstannen dy't de sâltkeaplju ôflizze moasten makke it sâlt út it bûtenlân djoer.
Claudia Schiffer
thumb|right|200px| Claudia Schiffer yn 2009 Claudia Schiffer (Rheinberg, 25 augustus 1970) is in Dútsk fotomodel en aktrise (út en troch), dy't yn it nachtlibben fan Düsseldorf yn 1987 ûntdekt waard. Net al te lang dêrnei ferskynde hja yn Elle magazine en gie se modellearjen foar Chanel. Schiffer is ien fan de súksefolste modellen yn de wrâld: sy hat op it omslach fan goed 500 blêden stien. Har fermogen wurdt troch Forbes op sa'n $55 miljoen rûsd.
Sâltwinning út moar
Skiednis
Yn kriten dêr't it fean mei seewetter soppe west hie en sadwaande ryk oan natrium wie, koe sâlt wûn wurde. De namme foar sa'n laach fean ûnder seeklaai of sân is moar of moer (yn it Nederlânsk darink). De moar waard opdold en ferbaarnd yn in spesjale ûne. De jiske dy't dêrfan oerbleau waard wetter by dien en dêrnei útsean, it sâlt bleau dan oer. Dat proses hjit selnearring, in namme dêr't it Latynske wurd sal, wat 'sâlt' betsjut, yn werom te kennen is.
Israel
Befolking
Yn july 2008 wennen likernôch 7,1 miljoen minsken yn Israel, dêr't om-ende-by 187 000 fan op de Westigge, sa'n 20 000 op de Golanhichten, en hast 177 000 yn East-Jeruzalem. Sa'n 76,4% fan de befolking is Joadsk. 67,1% fan de etnyske Joaden is yn Israel berne, 22,6% yn Jeropa/Amearika, 5,9% Afrika en 4,2% út Aazje. De oare 23,6% net-joaden binne foar it grutste diel Arabieren. Hebriuwsk en Arabysk binne de offisjele talen fan Israel.
Claudia Schiffer
Se hat lang in relaasje hân mei yllúsjonist David Copperfield hân, wat net op in houlik útrûn. Wol troude se op 25 maaie 2002 mei Matthew de Vere Drummond, better bekend as Matthew Vaughn. Se hawwe trije bern, ien soan en twa dochters. Se is ek te sjen yn de fideoclip fan Westlife (Uptown Girl).
Sâltwinning út moar
Skiednis
It heljen fan sâlt út fean barde ek yn it noarden fan Noard-Hollân (sa as op Wieringen) en yn Fryslân (East-Dongeradiel) en Grinslân (de Lauwersmarkrite en benoarden Kommersyl).
Gefolgen
De sâlthannel brocht grutte rikens oan stêden as Sieriksee, Reimerswaal, Steenbergen en Dordrecht. Yn it gefal fan Reimerswaal betsjutte de moarnearring de ûndergong, meidat troch it fuortheljen fan de moar de see by in dyktrochbrek frij spul hie. Troch de Spaanske besetting fan de Súdlike Nederlannen waard de sâlthannel en it sâltsieden yn Noard-Nederlân stipelearre. Yn Fryslân hawwe bygelyks Harns en Frjentsjer dêrfan profitearje kinnen.
Israel
Religy
thumb|right|250px|Dee Westmuorre, in oerbliuwsel fan de Joadske Tempel, en de Tembelberch yn Jeruzalem De grutste religy yn Israel is it Joadendom, dêrneist is sa'n 16% fan de mienskip Moslim.
Yn 2004 wie 80,6% fan de befolking Joadsk, dêrtroch is Israel it iennichste lân op de wrâld mei in Joadske mearderheid. Seis persint fan de Joaden neame harsels Charedim (ultra-ortodokske Joaden). Njoggen persint wienen fromme Joaden. 34 persint neamde harsels tradisjonalistysk en 51 persint neamd harsels sekulêr. Likernôch 2,1 persint of 138 500 is Kristen, wêrfan 113 100 Arabysk en 25 400 fan oare komôf. De Roomsk-Katolike Tsjerke is de grutste Kristlike tsjerke yn Israel mei sa'n 75 000 leden. In lytse minderheid fan de Joaden, de Messiaanske Joaden, leauwe wol oan it grutste part fan de lear fan it Joadendom, mar hja sjogge Jezus Kristus as harren Messias. Dat leauwen wurdt troch oare Joaden ta it Kristendom rekkene.
Sâltwinning út moar
Gefolgen
Moarnearring feroarsake sakjen fan it meanfjild dat al yn de 12e iuw de ûntwettering fan it bedike oudland yn Seelân bot behindere.
Dat de Sint-Elisabethsfloed yn 1421 gâns skea oanrjochtsje koe die de moarnearring sines ta. Ferskate bepalingen folgen om de moarnearring te bedamjen en it gefaar fan dyktrochbrek te betwingen, sa as dy fan 1477. Yn 1515 waard de sâltwinning út moar lang om let ferbean yn Seelân.
Israel
Ekonomy
thumb|Sakedistrikt yn Ramat Gan Israel hat in technologysk fier ûntwikkele merk ekonomy, dêr't de oerheid aktyf oan dielnimt. De ekonomy is ôfhinklik fan de ymport fan nôt, rûge oalje, rûge materialen, militêr materiëel en wetter. De wichtichste eksportprodukten binne diamant, technologysk heechweardich guod en lânbouprodukten sa as fruit en griente. De ûntjouwing fan de agraryske sektor hat derta laat dat Israel net ôfhinklik is fan oare lannen foar itensprodukten, útsein nôt. Israel hat aardige hannelstekoarten, dy't dekt wurde troch jildtransaksjes út it bûtenlân of bûtenlânske lieningen. Rûchwei de helte fan de steatsskuld is liend jild fan de Feriene Steaten, wêrfan Israel militêr en ekonomysk stipe krijt. It BYP, nei in lytse delgong yn 2001 en 2002 troch it Palestynske konflikt en swierrichheden yn de hege-technology sektor, groeide 5% per jier nei 2003. De ekonomy groeide sa'n 4,2% yn 2008. Troch it hoedene fiskale belied en strukturele herfoarmingen hat de steat Israel in stevige ekonomy dy't fierder groeie kin. It BYP per persoan is $26.600 (2007). Gearstalling fan BYP de sektor is 2,7% lânbou, 30,2% yndustry en 67,1% tsjinsten.
Militêr
thumb|right|250px|F-15 fan de Israelyske loftmacht Israel hat as steat al sûnt it begjin yn 1948 konflikten mei oanswettende lannen, dêrom seit it himsels dat in aardich grut diel fan it BYP ornearre is foar definsje. Troch grinskonflikten, rebûlje yn besette gebieten, grutte oarloggen mei oare lannen is it ien fan de meast gefjocht-trainde definsje op de wrâld.
Sâltwinning út moar
'Moar' yn plaknammen
Yn en bûten Fryslân ferwiist 'moar', 'moer' en 'moor' yn plaknammen en wetternammen nei moarnearring of it foarkommen fan sâlt fean yn de ûndergrûn. Bygelyks Moarre yn de gemeente Noardeast-Fryslân hat syn namme dêr nei alle wierskyn oan te tankjen. Itselde jildt foar plakken as Soarremoarre en Moarmwâld. Yn it noarden fan Dútslân komt 'moor' foar yn plaknammen en fjildnammen yn de betsjutting fan 'fean'.
Israel
Militêr
Israel hat in lânmacht, loftmacht en marine. De Israelyske definsje is ûntstien yn de Arabysk-Israelyske Kriich fan 1948 út paramilitêre groepen.
Yn 2008 wienen der 1.717.362 Israelyske mannen fan tusken de 16-49 jier.
Dêrfan wienen 1.452.926 fit foar militêre tsjinst.
Dy groep wurdt alle jierren oanfold mei manlju dy't sechtjin jier wurde, yn 2008 wienen dat der 60.602.
Persintaazje fan it BYP 7,3 % (2008).
Stanisław Sosabowski
thumb|Kolonel Stanisław Sosabowski thumb|Sosabowski (lofts) mei generaal Browning (rjochts) Stanisław Franciszek Sosabowski (Stanisławów (tsjintwurdich Ivano-Frankivsk, Oekraïne), 8 maaie 1892 - Hillingdon, 25 septimber 1967) wie in generaal-majoar yn it Poalske leger. Hy wie de oprjochter fan de Poalske 1e Unôfhinklike Parasjutistebrigade, wêrmei't er as befelhawwer yn septimber 1944 focht yn de Operaasje Market Garden. Sosabowski waard troch ferskate minsken ferantwurdlik holden foar it mislearjen fan dy operaasje.
Biografy
Sosabowski kaam yn Stanisławow op 'e wrâld. Stanisławow wie de haadstêd fan de provinsje Galisië dy't yn syn jonge libben ûnderdiel wie fan Eastenryk-Hongarije. Yn 1918 waard Poalen in ûnôfhinklik lân. Sosabowski wie de soan fan in spoarmeiwurker en hie noch fjouwer susters. Yn 1911 wie er klear mei syn skoalle. Nei syn skoalle wurke er by in bank en gong letter it Eastenryksk-Hongaarske leger yn. Yn 1914 fjochte er oan it Russyske front. Yn juny 1915 rekke er ferwûne by de rivier de Lesna. Hy krige ferskate ûnderskiedingen foar syn moed, en waard yn 1918 befoardere ta luitenant. Nei de ein fan de Earste Wrâldkriich wurke er yn it nij oprjochte Poalske leger. Yn de jierren 1923-27 die er syn stúdzje by de Generale Stêf, dêr't er fan 1930 oant 1936 as dosint wurke. Yn 1937 waard Sosabowski befoardere ta kolonel.
Yn jannewaris 1939 waard Sosabowski kommandant fan in ynfanteryrezjymint yn Warsjau. Op 1 septimber 1939 foelen de Dútsers Poalen oan. Sosabowski en syn ynfanteryrezjymint fjochte by Warsjau tsjin de Dútsers. Foar de ferdigening fan Warsjau krige er de heechste Poalske militêre ûnderskieding, de Virtuti Militari. Nei't de Dútsers Poalen beset hienen flechte Sosabowski oer Tsjechoslowakije nei Frankryk. Nei it ferlies fan Frankryk yn 1940 flechte er nei Grut-Brittanje en waard yn Skotlân stasjonearre. Dêr waard er befelhawwer fan de Poalske 1e Unôfhinklike Parasjutistebrigade.
Op 17 septimber 1944 begûn de Operaasje Market Garden. Om it minne waar waard it lofttransport fan de Poalske parasjutisten ferskood nei 19 en 21 septimber. De falskermers kamen op ferskillende plakken tusken Arnhim en Nimwegen del. Under Sosabowski syn lieding hienen de Poalen grutte ferliezen en hellen gjin strategyske doelen dy't fan belang wienen foar it sukses fan de operaasje. Troch de Britske generaals waard er - ûnrjochtlik - ferantwurdlik holden foar it mislearjen fan de operaasje en hy moast de militêre tsjinst yn desimber 1944 ferlitte. Nei de Twadde Wrâldkriich hat der in soad diskusjes west oer syn rehabilitaasje.
Yn 2006 krige Sosabowski fan Keninginne Beatrix postúm de Brûnsen Liuw foar syn moed en dapperens.
1937
Dit jier makket ûnderdiel út fan it desennium fan 'e 1930-er jierren.
Françoise Adret
Françoise Adret (Versailles, 7 augustus 1920 - Chambourcy, 1 april 2018) wie in Franske dûnseresse, pedagoge en koreografe.
Adret late fan 1951 ôf it Ballet fan de Nederlânske Opera, dêr't Darja Collin earder de lieding hie. Adret hie dûnse by l’Opéra National de Paris. Sy frege in soad fan har dûnsers en brocht hichtepunten út it klassike repertôr op de planken. Yn 1959 ferliet Adret Parys en foarme har eigen selskip, tegearre mei it Ballet der Lage Landen, dat letter it Amsterdams Ballet wurden is. Yn 1961 gie it Amsterdams Ballet by Het Nederlands Ballet en sa ûntstie in nije dûnsgroep, Het Nationale Ballet.
Adret har namme as koreograaf en pedagoge krige benammen yn Frankryk klank. Dêr is in boek oer har ferskynd: Soixante années de danse.
Alpineskyen op de Paralympyske Winterspullen 1992
200px|thumb|right|200px|De Paralympyske alpineskylokaasje fan Tignes-Albertville 1992
De Ve Paralympyske Winterspullen waarden yn 1992 hâlden in Tignes-Albertville, Frankryk.
Natoerbrêge Zanderij Crailoo
thumb|right|250px|Natoerbrêge Zanderij Crailoo thumb|right|250px|Natoerbrêge Zanderij Crailoo De Natoerbrêge Zanderij Crailoo is it grutste ekoduct op de wrâld (800 meter lang en 50 meter breed) yn it Goais Natoerreservaat.