cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Teksas
Bestjoer
It politike lânskip fan Teksas wurdt behearske troch de beide grutte Amerikaanske politike partijen, de Demokratyske Partij en de Republikeinske Partij. Alle oare partijen ferfolje mar in hiel marzjinale rol. Teksas is in tige behâldende steat, dy't yn it ferline yn grutte mearderheid op 'e Demokraten stimde. Dat feroare lykwols doe't de Demokratyske Partij yn 'e perioade fan 'e 1950-er oant de 1970-er jierren almar progressiver waard, wylst de Republikeinske Partij krekt feroare yn in tige konservative partij. Dêrfandinne dat de measte Teksanen sûnt likernôch 1980 by ferkiezings op 'e Republikeinen stimme. Dêrby giet it lykwols benammen om blanken, wylst swarten en Latino's oer it algemien Demokratysk binne. Mei't it oandiel fan 'e Latino's yn 'e befolking fan Teksas almar fierder tanimt en dat fan 'e blanken krekt weromrint, wurdt ferwachte dat de Demokraten omtrint 2025 wer in kâns meitsje sille om yn Teksas by presidintsferkiezings mear as de helte fan 'e kiesmannen te winnen, wat nedich is om 'e Teksaanske leden fan it Elektoraal Kolleezje efter harren partij te krijen.
Swart Front
thumb|Swart Front tsjin NSB. Brosjuere út 1935. Swart Front (Zwart Front) wie in Nederlânske faksistyske organisaasje fan 1934 oant 1941.
It Swart Front waard maaie 1934 oprjochte troch sjoernalist Arnold Meijer, dy't yn it earstoan pryster wurde sillen hie. It Swart Front rjochte him fral op it faksistyske Itaalje en net sa op it nasjonaal-sosjalistyske Dútslân. It Swart Front wie ek bot antysemitysk en besocht de NSB wat antysemitisme oanbelange te boppe te gean. It Front wie ek fûl antykapitalistysk en 'revolúsjonêr'. Meijer seach dúdlike oerienkomsten tusken it kapitalisme en it marksisme. Beide kamen neffens Meijer út it joadendom fuort.
Teksas
Ekonomy
Yn 2014 hie Teksas in bruto steatsprodukt fan $1.648 miljard, dat nei dat fan Kalifornje it heechste fan alle Amerikaanske steaten wie. It wie ek heger as it bruto nasjonaal produkt fan Austraalje of Súd-Koreä, dy't dat jiers it tolfde en trettjinde plak ynnamen op 'e ranglist fan grutste ekonomyen fan 'e wrâld. De Teksaanske ekonomy is de op trije nei grutste fan alle lânsdielen yn 'e wrâld, nei dy fan Ingelân, Kalifornje en de Prefektuer Tokio. Yn Teksas hawwe de grutte befolking, it ferskaat oan natuerlike helpboarnen, de groeiende stêden en de heech oanskreaune universiteiten allegear bydroegen oan in sterk diversifiëarre ekonomy.
Sûnt oan it begjin fan 'e tweintichste iuw ierdoalje ûntdutsen waard yn 'e steat, hat de oaljeyndustry sterk syn stimpel op 'e Teksaanske ekonomy drukt, al is de ynfloed fan dy bedriuwstûke fan 'e earste helte fan 'e 1970-er jierren ôf sterk belune. Likegoed hawwe ferskate Amerikaanske oaljemaatskippijen har haadkantoar noch altyd yn Teksas, wêrûnder de Anadarko Petroleum Corporation, Conoco-Phillips, Exxon-Mobil, Halliburton, Marathon Oil, Tesoro, de Valero Energy Corporation en Western Refining. Nettsjinsteande syn imago as oaljesteat is Teksas fierders ek in pionier op it mêd fan griene enerzjy, en produsearret it de measte wynenerzjy fan 'e Feriene Steaten. Yn 2014 waard 10,6% fan alle enerzjy dy't yn Teksas ferbrûkt waard, opwekke troch wynmûnen.
Fuotbalferiening Sumar
Fuotbalferiening Sumar spilet oan de Joute van der Meerwei yn Sumar. De klup is oprjochte op 15 septimber 1948.
Willem Hendrik Scheltes van Heemstra
Wykte yn 1795 út mei syn heit, dy't ek fûl oranjegesind wie. Hy die mei oan de Ingelsk-Russyske ynfal fan 1799. Werom yn Fryslân yn 1809 en yn 1813 waard hy maire fan Aldwâld en letter grytman fan Kollumerlân.
Yn desimber 1813 rjochte Willem Hindrik in frijwillich korps op (sjoch Johannes Galenus fan Sytzama). Yn 1814 wie er as ofsier belutsen by de striid om Coevorden en Delfsyl. Hy waard lid fan Provinsjale Steaten yn 1818 en lid fan de Twadde Keamer yn 1822.
De Lyts
De Lyts is in wetter besuden Rinsumageast en westlik fan Broeksterwâld. De Lyts rint troch de polder Tusken Lytsen fan de Galgesleat oant De Broekpollen by it monumint oan de Singel.
Swart Front
By de Twadde-Keamerferkiezingen fan 1937 helle de partij 8178 stimmen; net genôch foar in sit.
Teksas
Ekonomy
It toerisme is yn Teksas net ien fan 'e grutste pylders fan 'e ekonomy, mar likegoed wichtich. Trekpleisters binne û.m. it Nasjonaal Park Big Bend, oan 'e Rio Grande; it Steatspark Palo Duro Canyon, yn 'e Panhandle; de Alamo yn San Antonio; it Lyndon B. Johnson Space Center fan 'e NASA, yn Houston; it Texas School Book Depository, in museum wijd oan 'e moard op John F. Kennedy, yn Dallas; en de Texas Ranger Hall of Fame and Museum yn Waco.
Demografy
Neffens in offisjele rûzing troch it Amerikaanske Folkstellingsburo (op grûn fan gegevens fan 'e Amerikaanske folkstelling fan 2010) hie Teksas yn 2015 27.695.284 ynwenners, wat in groei fan 5,2% is yn ferhâlding ta de stân fan saken yn 2010. De befolkingstichtens wie yn 2015 40,8 minsken de km². Datselde jiers wennen der nei skatting sa'n 800.000 yllegale ymmigranten yn Teksas. De grutste stêd fan 'e steat is Houston, mei 2,2 miljoen ynwenners yn 2011. Oare gruttere stêden binne: San Antonio (1,4 miljoen), Dallas (1,3 miljoen), de steatshaadstêd Austin (885.000), Fort Worth (793.000) en El Paso (674.000).
Etnisiteit
Neffens gegevens fan 'e Amerikaanske folkstelling fan 2010 wie de etnyske opbou fan 'e Teksaanske befolking doe sa: 45,3% blanken; 37,6% Latino's; 11,8% swarten; 3,8% Aziaten; 0,7% Yndianen; 0,1% Polyneziërs, Melaneziërs en Mikroneziërs; 0,7% oaren of fan mingd etnysk komôf.
Blanke Teksanen binne fierhinne fan Noardwest- en Middenjeropeeske orizjine, mei as grutste oarsprongsgroepen Dútsers (11,3% fan 'e totale Teksaanske befolking), Ingelsen (±10%), Ieren (8,2%), Frânsen (2,5%) en Italjanen (2,0%). Fierders libje der yn Teksas ek 200.000 lju fan Tsjechysk komôf, wat mear is as yn hokker oare Amerikaanske steat ek.
Kuorbalferiening Stânfries
Kuorbalferiening Stânfries is de kuorbalklup fan Reduzum. Ek de follybal-, tennis- en gymnastykferiening fan it doarp hjitte Stânfries.
Teksas
Etnisiteit
De measte Latino's yn Teksas binne ymmigranten of neikommelingen fan ymmigranten út 'e tweintichste iuw. Fierwei it meastepart fan harren bestiet út Meksikanen (31,6% fan 'e steatsbefolking). Oare gruttere groepen binne Salvadoranen (0,9%), Portorikanen (0,4%) en Hondoerezen (0,4%). Teksas hat ek in lânseigen Latino-minderheid, de saneamde Tejano's, dy't ôfstamje fan 'e oarspronklike Spaanske kolonisten fan Teksas. (By folkstellings wurde de Tejano's net as in aparte groep beskôge, mar meiteld mei de Meksikanen; se sitte dan ek by it boppeneamde persintaazje fan 31,6% yn.)
Swart Front
It Swart Front stribbe oansluting fan Flaanderen by de Nederlânske steat ta in Grut-Nederlân nei; it wie fan betinken dat minsken dy't deselde taal sprieken yn ien en itselde lân feriene hearden te wêzen. Dat wie it stribjen fan de NSB net en mei omdat de Dútske besetter nei de ynfal oparbeidzjen giene mei de NSB en net mei it Front is it ek nea realisearre.
Teksas
Taal
Teksas hat gjin offisjele taal dy't as sadanich by wet fêstlein is, mar de facto ferfollet it Ingelsk dy funksje, dat neffens gegevens fan 'e Amerikaanske folkstelling fan 2010 doe foar 65,8% fan 'e befolking de memmetaal wie. Dêrby giet it foar it meastepart om Teksaansk-Ingelsk, in aksint of dialekt dat yn it gruttere ferbân fan it Súdlik Amerikaansk-Ingelsk pleatst wurde kin. Yn guon kriten, benammen de grutte stêden, binne Westlik Amerikaansk-Ingelsk en Algemien Amerikaansk-Ingelsk yn opmars, wylst de swarte mienskip fierhinne Afro-Amerikaansk-Ingelsk sprekt (fral ek wer yn 'e stêden) en de Latino's (njonken it Spaansk) it saneamde Chicano-Ingelsk, dat benammen wiid ferspraat is yn it suden fan 'e steat.
Willem Hendrik Scheltes van Heemstra
Houlik en bern
Van Heemstra troude yn 1803 mei Johanna Balthazarina fan Idsinga (1783-1850), dochter fan Balthasar Daniel fan Idsinga (1745-1818) en Margaretha Theodora Collot d'Escury (1751-1807). It pear krige seis bern:
Swart Front
De Dútskers woene neat fan it Front (wilens 'Nasjonaal Front' hjitten) witte. Hjerst 1941 waard it Nasjonaal Front ferbean om reden fan it langjen fan it Front om foar de Dútsers oer in selsstannige, Nederlânske, mar wol mei faksistyske ynfloeden, beweging te bliuwen. Doe't Dútslân Nederlânske manlju oprôp foar de striid tsjin de Sovjet-Uny woe Meijer, dat it Nasjonaal Front, dat de soldaten Nederlânsk bliuwe soenen en harren eed op de Nederlânske flagge ôflizze soene. De Dútskers easken lykwols in eed op de Führer en makken mei it ferbieden fan it Nasjonaal Front in ein oan de diskusje.
Sminiastate (Aldtsjerk)
thumb|Sminiastate yn 1900 Sminiastate ek: It Nije Slotsje, wie in state oan de Van Sminiawei by Aldtsjerk, gemeente Tytsjerksteradiel. It hûs stie op it lân by de ôfslach nei de Klaas Douweswei. Fan de state is neat werom te finen.
De bou waard yn 1857 oanbestede troch jonkhear Arent Johannes van Baerdt van Sminia, eigener/bewenner fan De Klinze, mar hy stjet yn dat selde jier. Syn frou Clara van Coehoorn van Scheltinga komt der dan yn te wenjen. By har ferstjerren giet it oer op har nichtsje Clara van Baerdt van Sminia, dochter fan Hector van Baerdt van Sminia en syn earste frou Catharina van Haersma Buma, dy't nei har ferneamd is. De jonge Clara trout letter mei mr. Willem Carel Bothenius Lohman, boargemaster fan Tytsjerksteradiel. As hja yn 1887 yn it kreambêd stjert, giet har man earne oars wenjen en stiet Sminiastate trije jier leech.
Yn 1890 komt frou Buma van Scheltinga yn de state wenjen. Se lit it boskwachtershûs "Bosk-ein" sette. Mar se komt al yn 1893 te ferstjerren. Dan komt de filla yn hannen fan jonkhear Arent Johannes van Baerdt van Sminia, soan fan Hector van Baerdt van Sminia en Wiskje van Haersma Buma, bewenners fan De Klinze.
As Arent en syn frou Berendina Johanna van Welderen barones Rengers har yn 1904 yn Ljouwert fêstigje yn harren stedsfilla op de hoeke fan de Sophialeane en de Van Swietenstrjitte (letter/no Hotel De Kroon), stiet Sminiawtate wer trije jier leech. Yn 1907 komt de arts dr. Groeneboom op Sminiastate oant yn 1916 de state op ôfbraak ferkocht wurdt en daliks platsmiten wurdt. It hûs hat der dan noch gjin sechtich jier stien.
Teksas
Godstsjinst
Op it mêd fan godstsjinst bestie yn 2014 77% fan 'e befolking fan Teksas út kristenen, wêrûnder 53% protestanten, 23% roomsen en 1% eastersk-otterdoksen. De grutste protestantske denominaasjes wiene yn 2010 de Súdlike Baptistekonvinsje mei goed 3,7 miljoen leden en de Feriene Metodistyske Tsjerke mei justjes mear as 1 miljoen leden. Teksas stiet bekend as de "gasp fan 'e Biblegurdle", wêrmei't men oantsjutte wol dat Teksanen oer it algemien tige leauwich en/of kristlik-fûnemintalistysk binne. Ateïsten en agnosten foarmen yn 2014 18% fan 'e Teksaanske befolking. De oanhingers fan alle oare godstsjinsten mei-inoar makken 5% fan 'e befolking út. Dêrûnder wiene 422.000 moslims, 146.000 hindoes en sikhs en 128.000 joaden.
Klimaat
Teksas makket diel út fan ferskate klimaatsônes, dy't útinoar rinne fan in subtropysk klimaat oan 'e kust fan 'e Golf fan Meksiko oant in lânklimaat yn 'e Panhandle. Sadwaande hat it suden fan 'e steat tige mylde winters, mei yn jannewaris temperatueren oerdeis fan om-ende-by de 20 °C, wylst it kwik yn it noarden, benammen nachts, yn dyselde tiid fan 't jier maklik oant djip ûnder it friespunt sakje kin. Simmerdeis lizze de temperatueren yn augustus yn it suden, easten, westen en de midden fan Teksas oerdeis trochinoar om 'e 35 °C hinne, wylst se yn it noarden stykjen bliuwe omtrint de 30 °C. Rekôrtemperatueren wiene 48,9 °C, op 12 augustus 1936 yn Seymour en jitris op 28 juny 1993 yn Monahans, en –30,6 °C op 8 febrewaris 1933 te Seminole.
Kuorbalferiening Stânfries
De feriening is oprjochte op 2 juny 1947 en hie yn 1975 105 leden. Yn maart 1956 ferskynde foar it earst it klupblêd 'Linepraat'. It wie in toanoanjaande feriening yn Fryslân en spile mikrokuorbal en fjildkuorbal yn de oergongsklasse. Yn de jierren 1964/1965, 1967/1968 en 1969/1970 haadklasse fjildkuorbal en yn 1968/1969 haadklasse mikro. Hessel Kuiper wie in opfallende spiler dy't ek yn de seleksje fan it nasjonaal team siet. Begjin 80’er jierren sakket Stânfries werom nei de twadde klas KNKV.
Yn 1990/1991 promovearre Stânfries yn de seal en yn 1993/1994 op it fjild wer nei de oergongsklasse Mei ûnder oare in mearkamp en een musical waard yn 1997 it 50-jierrich jublileum fierd. Yn 2004 kaam der gearwurking mei Kuorbalferiening Marfûgels. Doel wie om yn Mid-Fryslân topkuorbal te spyljen. Yn 2005 promovearre Stânfries yn de seal nei de haadklasse.
Waylon Jennings
Waylon Jennings (folút: Wayland Arnold Jennings; Littlefield (Teksas), 15 juny 1937 – Chandler (Arizona), 13 febrewaris 2002), wie in Amerikaansk sjonger, muzikant, lietsjesskriuwer en akteur, dy't syn muzykkarriêre úteinsette doe't er noch mar tolve jier wie. Hoewol't er him yn 't earstoan ek mei oare sjenres ôfjoech, keas er letter mear útslutend foar de countrymuzyk. Jennings wurke nau gear mei grutte nammen as Johnny Cash en Willie Nelson, en hie in grutte ynfloed op it sjenre. Under de prizen dy't er wûn wiene twa Grammy Awards, de meast prestizjeuze Amerikaanske muzykpriis. Bûten de Feriene Steaten krige er benammen bekendheid troch syn voice-over en de titelsong fan 'e populêre tillefyzjesearje The Dukes of Hazzard, yn 'e earste helte fan 'e tachtiger jierren. Yn 2002 ferstoar Jennings oan komplikaasjes feroarsake troch sûkersykte.
Jonkheid
Jennings groeide op yn Littlefield, dêr't syn heit en mem hinne ferhuze wiene doe't syn heit dêr in grientesaak begûn. Doe't er acht jier wie, learde syn mem him om gitaar te spyljen, en fan dy tiid ôf trede de jonge Waylon gauris op by famyljegearkomsten en letter yn it pleatslike jeugdhonk. Yn syn lettere libben soed er njonken gitaar ek basgitaar, piano en mandoline spylje. Hy wûn in talintejacht op in radiostjoerder yn Lubbock mei it bekende liet Hey Joe, en wie neitiid geregeldwei te sjen en te hearren yn it Palace Theater yn Littlefield, dêr't er in graach sjoene gast wie.
Iere jierren
Yn 1949, doe't er tolve jier wie, die Jennings audysje foar it pleatslike radiostasjon fan Littlefield. Hy waard oannommen foar in fêst programma fan in healoere yn 'e wike, en foarme dêrfoar syn eigen band, de Texas Longhorns. Mei in styl dy't de midden hold tusken tradisjonele country en bluegrass waarden harren optredens faak net bysûnder wurdearre. Yn 1953, op syn sechstjinde, waard Jennings troch de skoalynspekteur oerhelle om fan skoalle te gean, mei't er neffens de man net de juste ynstelling hie om troch te learen (hy wie ferskate kearen yn konflikt kommen mei syn leararen). Neitiid wurke Jennings yn syn heite grientesaak en hied er ferskate tydlike baantsjes. Dêrnjonken trede er geregeldwei op foar de countrymuzykstjoerder KDAV yn Lubbock. It wie yn dy tiid dat er yn in restaurant yn Lubbock yn 'e kunde kaam mei rock n' roll-stjer Buddy Holly, mei wa't er befreone rekke.
Yn 1956 waard Jennings troch de stjoerder KVOW, ek yn Lubbock, oannommen as discjockey, wêrby't er fan fjouwer oere middeis oant tsien oere jûns yn 'e loft wie, en foar it meastepart country draaide. Hy ferfear nei Lubbock, mar waard by KVOW ûntslein om't er ek muzyk fan Little Richard en Chuck Berry hearre liet. Lokkigernôch fûn er al rillegau in oare d.j.-posysje, by KLVT yn Levelland, en letter by KLLL, wer yn Lubbock. Yn 1958 holp Buddy Holly Jennings om syn earste lieten op te nimmen: Jole Blon en When Sin Stops (Love Begins).
Mei Buddy Holly op toernee
Holly naam Jennings ek oan as basgitarist foar syn kommende toernee, dat ein jannewaris 1959 yn Milwaukee úteinsette. Troch it winterwaar ûntstie der in logistyk probleem om op 'e tiid fan it iene nei it oare konsertplak te kommen, dat nei in optreden yn Clear Lake, yn Iowa, sjartere Holly foar himsels, gitarist Tommy Allsup en Jennings in fleantúch om harsels de lange en ûnkomfortabele busreis nei Fargo, yn Noard-Dakota, te besparjen. Doe't J.P. Richardson, better bekend ûnder syn bynamme The Big Bopper, dy't de gryp hie, klage oer de oansteande busreis, stie Jennings syn plak yn it fleantúch oan him ôf, wylst Allsop syn plak by in toss ferlear oan Ritchie Valens. Sa't bekend is, stoarte dat fleantúch op 3 febrewaris 1959, in dei dy't neitiid The Day the Music Died kaam te hjitten, del bûten Clear View, wêrby't alle ynsittenden omkamen.
Neitiid waarden Jennings, Allsop en de oare oerlibjende leden fan Holly syn band alderskeamelst behannele troch Holly syn produsint, de General Artists Corporation. Har earsteklaskaartsjes om nei Holly syn begraffenis yn Lubbock te fleanen, krigen se nea fergoede, ek al wie har dat yn 't foar wol tasein. Se setten it toernee noch twa wiken fuort, mei Jennings as leadsjonger, mar krigen minder as de helte fan it oarspronklik ôfprate salaris útbetelle. Uteinlik joegen se it oer, en Jennings kearde werom nei Lubbock, dêr't er in hoartsje syn âlde posysje as discjockey foar KLLL wer opnaam. Hy waard lykwols pleage troch skuldgefoelens oer it fleantúchûngemak, en ferliet it radiostasjon mei rûzje.
Op eigen manneboet fierder
Jennings syn earste single, Jole Blon, kaam yn maart 1959 út, mar behelle mar in beheind súkses. Nei in optreden yn Phoenix, yn Arizona, waard Jennings lykwols frege as fêste sjonger foar de nachtklub JD's, fan Jimmy D. Musiel, yn Scottsdale. Jennings gie op dat foarstel yn en foarme in eigen bandsje, The Waylors. Wylst er yn JD's wurke, ûntjoech er syn "rock-timpere country-styl", dy't syn muzyk syn hiele fierdere libben karakterisearje soe. Yn 1961 tekene Jennings in kontrakt mei Trend Records, dêr't er tuskenbeiden súkses hie mei de single Another Blue Day. Fia fia krige er gedoente mei de gruttere muzykprodusint A&M Records, dêr't er yn july 1963 in kontrakt mei ôfsleat. De singles dy't er dêr útbrocht, wêrûnder Four Strong Winds, mei op 'e B-kant Just to Satisfy You, wiene net botte súksesfol, mei't A&M Records mear talein wie op folksmuzyk en hast gjin kliïntêle hie foar country.
Yn 1964 brocht Jennings foar BAT Records syn earste album út, Waylon at JD's, dat yn 'e nachtklub ferkocht waard oan klanten fan JD's. Datselde jiers hearde sjonger Bobby Bare in nûmer fan Jennings op in pleatslike radiostjoerder doe't er troch Phoenix kaam ûnderweis nei Las Vegas. Hy skille Chet Atkins op, de baas fan 'e platemaatskippij RCA Victor, út Nashville, om dyselde oant te fiterjen en jou Jennings in kontrakt. Doe't Atkins de rie fan Bare opfolge en Jennings yn 1965 in oanbod die, wifke dy tusken it behâld fan syn fêste baan by JD's en de sprong yn it ûnbekende mei RCA. Hoewol't syn freon Willie Nelson it him ôfrette, naam er it kontrakt úteinlik dochs oan en ferfear er nei Tennessee, dêr't er yn Nashville in appartemint dielde mei kollega-sjonger Johnny Cash. Yn augustus 1965 stie Jennings foar it earst yn 'e countryhitlisten mei de single That's the Chance I'll Have to Take.
Syn debútalbum by RCA wie Folk-Country, folge troch Leavin' Town en Nashville Rebel. Leavin' Town befette twa nûmers dy't it ta plak 17 yn 'e countryhitlisten brochten, Anita, You're Dreaming en Time to Burn Again. In trêde nûmer, in cover fan Gordon Lightfoot syn (That's What You Get) For Lovin' Me, waard Jennings syn earste top 10-hit. It album Nashville Rebel wie eins de soundtrack fan in film mei deselde namme, wêryn't Jennings sawol syn akteardebút makke as de haadrol spile. Mids sechtiger jierren ferskynde fan him it iene nei it oare album dat midsmjittich súkses hie, mei frij aardige ferkeapsifers. Yn 1967 helle de single The Chokin' Kind it achtste plak yn 'e hitlisten en it jiers dêrop berikte Only Daddy That'll Walk the Line it twadde plak. Yn 1969 wûn Jennings yn gearwurking mei The Kimberlys foar de single MacArthur Park in Grammy Award foar bêste countrysjongoptreden fan in duo of groep.
List fan planetoïden 6401-6500
Dit is in list fan planetoïden 6401-6500.
Waylon Jennings
De Outlaw-jierren
Geandewei ûntstie der lykwols almar mear deilisskip tusken Jennings en syn platemaatskippij. De grutte countryplatebazen yn Nashville stiene in muzykstyl foar dy't se countrypolitan neamden (in gearlûking fan "country" en "cosmopolitan"), en dy't karakterisearre waard troch orkestarranzjeminten en it ûntbrekken fan tradisjonele countrymuzykynstruminten. Fan gefolgen wie it Jennings net tastien om syn eigen gitaar te bespyljen of sels materiaal oan te dragen om op te nimmen. Ek besochten se him te ûntmoedigjen om syn eigen band, The Waylors, te brûken, mar dat died er dochs. Yn in fraachpetear sei Jennings dêroer letter: "Je mochten neat fan harren. Je moasten je op in beskate wize klaaie, je moasten alles krekt sa dwaan en net oars. [...] Se besochten gewoan oanhâldend om my stikken te meitsjen." Yn 1972 brocht er it album Ladies Love Outlaws út, wat syn earste stap wie op it paad dat him ta de saneamde Outlaw-beweging liede soe.
Datselde jiers rûn Jennings syn kontrakt by RCA Victor ôf. Fia syn drummer, Richie Albright, kaam er yn 'e kunde mei de Newyorkske abbekaat Neil Reshen, dy't de nije ympressario fan himsels en fan Willie Nelson waard. Nei't Nelson mei help fan Reshen RCA ferlitten hie en in kontrakt ôfsletten hie mei Atlantic Records, woene se by RCA einlings wol omlyk, en krige Jennings in nij kontrakt mei in better salaris en artistike frijheid oanbean. Syn albums Lonesome, On'ry and Mean en Honky Tonk Heroes, dy't yn 1973 útkamen, wiene de earsten by RCA dêr't er sels sizzenskip oer hie. Dit wie in wichtich kearpunt yn syn karriêre, en it begjin fan syn súksesfolste perioade. Yn 1974 helle er mei de single This Time foar it earst in nûmer 1-hit yn 'e countryhitlisten. Datselde jiers berikte ek de single The Ramblin' Man it earste plak, en it folgjende jiers Are You Sure Hank Done It This Way. Dat lêste nûmer wie fan it album Dreaming My Dreams, dat Jennings syn earste gouden plaat waard; syn folgjende seis albums efterinoar waarden allegearre gouden of platina platen.
Teksas
Klimaat
Ek de delslachhoemannichten rinne útinoar, wêrby't de woastinige westpunt, de krite om El Paso hinne, jiers mar 220 mm rein kriget, wylst yn dielen fan súdeastlik Teksas wol 1.600 mm falt. Foar sniefal moat men winterdeis yn 'e Panhandle en yn bercheftige kriten fan West-Teksas wêze. Rûchwei de noardlike helte fan 'e steat heart ta Tornado Alley, it diel fan 'e Feriene Steaten dat yn 't bysûnder te lijen hat fan it foarkommen fan tornado's. Mei troch syn grutte hat Teksas de measte tornado's fan 'e hiele Feriene Steaten, yn trochsneed 139 jiers, dy't fral yn april, maaie en juny foarkomme.
Skepen
In skepen wie ûnder it Fryske rjocht belêste mei de rjochtspraak.
Teksas
Klimaat
Oan 'e kust hat Teksas bytiden ek slim te lijen fan orkanen, dy't yn 'e regel út it Karibysk Gebiet wei de Golf fan Meksiko ynkomme. Yn 1875 kamen der by sa'n orkaan likernôch 400 minsken om yn Indianola, en yn 1886 waard datselde plak mei feerwuostge troch in oare orkaan. Yn 1900 makke de Orkaan fan Galveston de havenstêd Galveston mei de grûn lyk, wat nei skatting 6.000 oant 8.000 minsken it libben koste en dêrmei de deadlikste natoerramp út 'e Amerikaanske skiednis wie. Oare ferwuostgjende orkanen dy't Teksas troffen hawwe, wiene de twadde Orkaan fan Galveston yn 1915; Orkaan Audrey, dy't yn 1957 mear as 600 minsken fataal waard; Orkaan Carla yn 1961; Orkaan Beulah yn 1967; Orkaan Alicia yn 1983; Orkaan Rita yn 2005; Orkaan Ike yn 2008; en Orkaan Harvey yn 2017.
Waylon Jennings
De Outlaw-jierren
Yn 1976 brocht Jennings it album ''Wanted! The Outlaws'' út, yn gearwurking mei Willie Nelson, Tompall Glaser en Jessi Colter. Dat wie it earste country-album dat ea in platina plaat waard. De gearwurking mei fral Nelson wie tige fruchtber, en smiet it oare jiers de hitsingle Luckenbach, Texas (Back to the Basics of Love) op, en yn 1978 it album Waylon and Willie, mei de nûmer 1-hit Mammas, Don't Let Your Babies Grow Up to Be Cowboys. Datselde jiers, doe't er op it hichtepunt fan syn populariteit en súkses wie, begûn Jennings him sa njonkelytsen wat yn syn artistike frijheid en repertwaar beheind te fielen troch de Outlaw-beweging, in gefoel dêr't er utering oan joech yn it liet Don't You Think This Outlaw Bit Has Done Got Out of Hand?
Yn 1979 kaam Jennings syn sammelalbum Greatest Hits út, dat itselde jiers noch goud waard en tsjin 2002 fjouwer kear platina wurden wie. Ek yn 1979 waard Jennings troch de filmstudio Warner Brothers belutsen by de nije tillefyzjesearje The Dukes of Hazzard. Dat waard in grut súkses, sawol yn de Feriene Steaten as dêrbûten, en makke Jennings foar it earst bekend by in breder publyk bûten Noard-Amearika. De searje rûn sân tillefyzjeseizoenen, fan 1979 oant 1985, en Jennings die by alle 145 ôfleverings de voice-over troch de saneamde Balladeer ("Balladesjonger"), in alwittende ferteller dy't foarútblikte op noch net barde foarfallen en it spul begelate mei komyske sydlingse opmerkings en typysk Súdlike sprekwurden en folkswiisheden. De iennichste kear dat er (nei lang oankringen fan 'e fans fan 'e searje) sels as akteur ferskynde, wie yn Welcome, Waylon Jennings, in ôflevering út it sânde en lêste seizoen, wêryn't er himsels spile en delset waard as in âlde freon fan 'e famylje Duke. Jennings skreau en song ek de werkenningsmeldij fan 'e searje, it nûmer Good Ol' Boys, dat de grutste countryhit fan syn karriêre waard, en dêrnjonken ek in crossover-hit, mei't it it 21ste plak yn 'e reguliere hitlisten helle.
Lettere jierren
Underwilens sette Jennings syn súksesfolle gearwurking mei Willie Nelson fuort, dy't yn 1982 resultearre yn in nij gouden album, WWII. Mids tachtiger jierren foarme Jennings mei Nelson, Johnny Cash en sjonger en akteur Kris Kristofferson de countrysupergroep The Highwaymen. Yn 1986 helle it album Will the Wolf Survive?, it earste dat Jennings (yn 1985) útbrocht by syn nije label MCA, noch it earste plak yn 'e country-albumlisten, mar tsjin dy tiid wie syn súkses dúdlik op syn retoer. Yn 1990 tekene er in kontrakt mei Epic Records; syn earste album dêre, The Eagle, waard syn lêste dat de top 10 noch helle.
Yn 1993 brocht er in album mei berneferskes út, Cowboys, Sisters, Rascals & Dirt, by wize fan earbewiis oan syn fjirtjinjierrige soan Shooter. Yn 1998 foarme er mei de countryfeteranen Bobby Bare, Jerry Reed en Mel Tillis de groep de Old Dogs, en brocht er mei harren it album mei deselde namme út. Hoewol't syn ferkeapsifers stadichoan efterútbuorken, wiene Jennings syn konserten noch altyd yn in flok en in sucht útferkocht. De live-opname fan ien sa'n konsert, yn jannewaris 2000 yn it histoaryske Ryman Auditorium yn Nashville, mei as titel Never Say Die: Live, waard syn lêste album.
Priveelibben
Jennings hie ûnder syn karriêre ferskate drugsproblemen. Yn 'e mid-sechtiger jierren, doe't er gearwenne mei Johnny Cash, rekke er ferslingere oan amfetaminen. Yn 1977 waard er oppakt troch de federale narkotikabrigade DEA foar gearspanning en it besit fan kokaïne mei de bedoeling om it út te suteljen. Der wie lykwols gjin bewiis om't Jennings dat troch it húske spield hie yn 'e tiid dat de DEA-mannen op in hûssikingsbefel wachten. Oan it begjin fan 'e tachtiger jierren boaze syn kokaïneferslaving noch fierder oan. Letter woed er hawwe dat er der yn dy tiid foar $1.500 deis trochhinne snúfde, wat makke dat er úteinlik fajyt gie mei in skuld fan $2,5 miljoen. Hoewol't er der in punt fan makke om al syn skulden ôf te beteljen (hoewol't er dêr troch syn wetlik bankrot net mear ta ferplichte wie), litte syn wurk yn hege mjitte ûnder syn ferslaving. Uteinlik wie it syn skamte foar syn jonge soan Shooter oer, dy't Jennings der yn 1984 ta oansette om clean te wurden.
Ferstjerren
De lêste tsien, fyftjin jier foar syn dea hie Jennings te krijen mei in weromrinnende sûnens. Hoewol't er yn 1984 fan 'e drugs ôfrekke, en der yn 1988 ek mei ophold om deis seis pakjes sigaretten te smoken, wie dat wierskynlik te min en te let om him wer by de wâl op te helpen. Yn 1988 ûndergie er in hertoperaasje, en yn 'e njoggentiger jierren rekke er oanhelle mei sûkersykte, dy't tsjin 2000 sa oanboaze dat er slim yn syn mobiliteit beheind waard. Hy hie in protte pine en wie twongen om syn toernees foar it meastepart op te jaan. Datselde jiers waard er operearre om 'e bloedsomrin yn syn lofterskonk te ferbetterjen, mar it holp net, en yn desimber 2001 moast de skonk ôfset wurde yn in sikehûs yn Phoenix. Op 13 febrewaris 2002 ferstoar Jennings yn Chandler, yn Arizona, yn syn sliep oan 'e komplikaasjes fan syn sûkersykte. Hy waard 64 jier. Jennings leit begroeven yn Mesa. Syn frou Jessi Colter song op syn begraffenis it liet Storms Never Last ("Stoarmen Duorje Nea Lang").
Singles
Sjoch foar in folslein oersjoch fan Waylon Jennings syn singles op dizze side, op 'e Ingelske Wikipedy.
Constantijn Huygenspriis
De Constantijn Huygenspriis is in literêre priis, dy't sûnt 1947 alle jierren takend wurdt troch de Jan Campert Stichting. De priis is ferneamd nei Constantijn Huygens en wurdt jûn foar in kompleet oeuvre. Oan de priis is in jildbedrach fan € 10 000 ferbûn.
De priis waard net takend yn 1968. Jan Wolkers, dy't de priis yn 1982 krige, wegere him.
Lauweren
thumb|[[Louis Paul Boon (1966)]] thumb|[[Adriaan van Dis (Constantijn Huygenspriis 2015)]]
Brantgum
De buorskip Fjildbuorren heart ek by Brantgum.
Skiednis
Neffens argeologyske fynsten is Brantgum om it begjin fan de jiertelling ûntstien. Ien ferklearring fan de namme is: 'hiem fan Brant'. Oaren tinke dat de namme ôflaat is fan in famyljenamme, Brantinga of Brandinga. thumb|left|250px|Brantgum troch Ids Wiersma Brantgum waard yn 1450 neamd yn de trou-akte fan Aede Keijmpes Jongema Teytsma en Harka Eijsingha; in Liwa Homma's soan bringt 12 âlde skylden "rente uit Brantgum' yn. Yn 1491 wie it doarp belutsen by in bûn dat de stêd Grins sleat mei in grut tal kleasters en haadlingen yn Eastergoa ûnder lieding fan abt Jehannes fan Dokkum en Menne Jaerla út Wetsens. Yn 1539 wie Brantgum belutsen by in proses tsjin it kleaster Klaarkamp oer it ûnderhâld fan de hege brêge oer de Dokkumer Ie. It gie om in bedrach fan 250 goudgûnen en Aebe Sjucksma út Waaksens wie ien fan de riedsleden fan de easkers.
Yn 1700 wienen hast alle Brantgumer boeren pachters. Eigners wienen bûten it doarp wenjende aadlike grutgrûnbesitters lykas Aylva, Harinxma en Camstra. Allinnich Rinse Jans en de bruorren Jacob en Lieuwe Lieuwes wiene eigner fan harren pleats. Hja wienen besitter fan it grutte Monsmasate en dat soe de fierdere tiid sa bliuwe. Nei de Frânske tiid feroare de tastân folslein. De rol fan de adel wat grûnbesit oanbelange wie sa goed as dien. Yn 1818 hienen noch mar fjouwer pleatsen in aadlike eigener. Nije nammen as Memerda, Terpstra en Hannema dûkten op.
Yn 1867 stifte ds. Rinse Posthumus (sjoch ek Waaksens) in bibleteek. De kosten wienen, om't der gjin Nutsdepartemint wie, foar de tsjerkfâden fan Brantgum en Waaksens. By it 25-jierrich bestean hie de bibleteek 2500 boeken yn 'e útlien.
Holwerter Seis
Tegearre mei de doarpen Holwert, Waaksens, Raard, Foudgum en Boarnwert foarmet Brantgum de Holwerter Seis. Dit wien de doarpen dy op de rûte lein fan Kleaster Klaarkamp nei It Amelân.
Gemeente
Sûnt 2019 leit Brantgum yn de gemeente Noardeast-Fryslân, dêrfoar lei it yn de gemeente Dongeradiel en foar 1984 lei it doarp yn sawol de gritenij as de gemeente West-Dongeradiel.
Nije wei
Troch de oanlis fan in nije wei fan Holwert nei Dokkum wurdt it doarp yn twa parten ferdield omdat de nije wei rjocht oer de terp lein is.
Mennerdastate
thumb|Mennerdastate yn 2010 Mennerdastate lei noardeastlik fan it doarp yn de hjoeddeiske buorskip Fjildbuorren.
De state wurde foar it earst neamd yn 1511. Yn it stik tekst wurde skreaun dat Adzert Mennerden bewenner wie mei syn frou Auck Stania. Yn de jierren 1700, 1718 en 1832 wurde Mennerdastate ek neamd. Yn dy jierren wurde der skreaun dat de state gjin bysûnderheid hie, sa as in grêft of in hege wier. Wannear’t de state sloopt is, is net bekent.
Op it terrein fan de state stiet hjoed-de-dei in stjelppleats.
De tsjerke
De tsjerke wie oan Sint-Katarina wijd en is yn de 12e iuw boud. It oansjen fan de tsjerke fan no is ûntstien nei de restauraasje fan 1876-1877. Doe is ek de toer boud. By de restauraasje yn 1973 waarden ûnder de bepleistering muorredielen fan dowestien ûntdutsen.
Doarpswapen
'Yn sulver in rjochterskeanbalke, linksboppe mei in leelje en rjochtsûnder in seisspeakich rêd, alles fan keel, de balke beladen mei in pinsiel fan goud mei de stâle nei ûnderen ta rjochte'. De balke is ôflaat fan it wapen fan Westdongeradiel en ferwiist ek nei de wei dy't it doarp midstwa snijt. It pinsiel is in oantinken oan de skilder Ids Wiersma. It rêd is it symboal fan de hillige Catharina, de eardere patroanhillige. De leelje komt út it wapen fan de famylje Rinnerda.
Mienskip
Oan de Roasterwei stiet mienskipshûs De Terpring. Sûnt Simmer 2000 wurde der geregeldwei iepenloftspullen opfierd. Foar de bern is der alle jierren in Tintekamp.
Tsjerke
Der is in herfoarme gemeente Brantgum-Waaksens dy't oansletten is by de PKN. De twa tsjerken fan Brantgum en Waaksens binne ûnderbrocht by de protestantske stifting Silean. Dy stifting draacht der sûnt 2018 soarch foar dat tsjerken ûnderholden wurde en ek foar de takomst de funksje as tsjerkegebou yn stân bliuwt.
Skoalle
Yn 2015 ferlear Brantgum de iennige skoalle, de iepenbiere Ids Wiersmaskoalle. Yn 't lêst hie de skoalle noch mar 25 bern. Ids Pjutten is it pjutteboartersplak fan it doarp.
Iepenloftspullen
Sûnt Simmer 2000 wurde der faker iepenloftspullen hâlden. Yn 2007 wûn de ploech twa Gouden Gurbes, ien foar de bêste oanklaaiïng en foar de Publykspriis.
Berne
It byldsje fan Gosse Dam|frame|left Brantgum is it berteplak fan Ids Wiersma, dy't dêr 21 juny 1878 berne waard. Yn it doarp waard in strjitte nei Ids Wiersma neamd en der kaam in stânbyldsje fan him fan Gosse Dam. Men is dwaande om in fêst betinkingsplak foar Ids Wiersma yn te rjochtsjen en syn neilitten wurk in goed plak te jaan.
Tony Feitsma waard op 18 jannewaris 1928 op in pleats yn Brantgum berne. Feitsma wie warber foar de Fryske Beweging, it Frysk en de taal yn it offisjele ferkear. Feitsma ferstoar op 9 augustus 2009 en waard op it hôf fan Brantgum begroeven. Op 2 septimber 2018 organisearre it Feitsma Fûûns fwar it Frysk yn 'e tsjerke fan Brantgum in betinking fan Tony Feitsma, mei as namme it Bûter yn 'e Brij Festival 2018.
Strjitten
De Jister, Dokkumerwei, Fjildbuert, Fjildbuertsterwei, Ids Wiersmastrjitte, Lytse Buert, Koopmanswei, Miedwei, Ringwei, Roasterwei, Stimhûsstrjitte, Strjitwei.
Menso Alting
thumb|Menso Alting
Menso Alting (Eelde, 9 novimber 1541 - Emden, 7 oktober 1612) wie in Nederlânsk predikant en tsjerkeherfoarmer.
Biografy
Menso Altins waard berne yn Eelde. Nei inkele skoallen yn Nederlân en Dútslân hat er teology studearre yn Keulen. Yn 1564 waard er beneamd ta fikaris fan Haren. Inkele moannen letter waard er beneamd ta pastor fan Sleen. Wierskynlik hat Menso Alting yn dy perioade nea yn Sleen west en brûkte er dy funksjes, dy’t er te tankjen hie oan ynfloedrike famyljeleden, allinnich as ynkomsteboarne foar syn stúdzje.
Noch ûnder syn stúdzje gie er by de protestantske beweging. Hy sette syn stúdzje troch yn Heidelberg. Dêr waard syn soan Basilius Alting (1572-1637) berne dy't letter in wichtich bestjoerder yn Emden wurde soe. Neidat er klear wie mei de stúdzje gie hy werom nei Helpen en Sleen om de ynwenners ta it Kalvinisme te bekearjen.
Yn july 1567, nei de byldestoarm gie er nei Dútslân. Yn Nederlân wie hy syn libben net seker. Yn 1575 belâne er yn East-Fryslân, yn de stêd Emden. Om dy tiid bestie hast de helte fan de befolking fan dy stêd út flechtelingen út De Nederlannen. Nei skatting binne yn de twadde helte fan de 16e iuw sa'n 6000 Nederlanners nei Emden ta gien.
Yn oktober 1575 is hy beneamd ta predikant fan de grutte tsjerke yn Emden en as polityk lieder. Hy soarge foar in trochbraak fan it Kalvinisme yn Emden. Koart neidat hy predikant wurden wie ferstoar grevinne Anna fan Aldenboarch. Menso Alting late de Kalvinistyske tsjinst.
Greve Willem Loadewyk, steedhâlder fan Fryslân, helle Menso Alting yn 1594 werom nei Drinte. Oan dy perioade dankt Menso Altins syn bynamme 'de tsjerkeherfoarmer fan Drinte'. Hy brûkte faak hunebêden as kânsel foar syn hagepreken. It hunebêd D49 by Schoonoord, hjit noch altyd de Papeleaze tsjerke.
Yn maart 1595 spile Menso Alting in grutte rol by in opstân fan de Kalvinistyske befolking fan Emden tsjin de Luterske greve fan East-Fryslân, Edzard II. Alting tocht dat Emden him ek oanslute soe by de opstannige Nederlannen. Net folle letter ferklearre de sted him ûnôfhinklik fan East-Fryslân. By it ferdrach fan Delfsyl krige Emden in semy-autonome status, dy’t er oant 1744 hâlde soe.
Menso Altins ferstoar yn 'e âldens fan 70 jier yn Emden.
Sminiastate (Wommels)
thumb|Sminiastate yn 1720 thumb|Sminiastate yn 1873 Sminiastate wie in state op de terp fan Wommels, gemeente Littenseradiel.
De state op de terp fan Wommels is fan koart nei 1706. Doe wie Idzert fan Sminia grytman fan Hennaarderadiel wurden. Efter de state lei in bosk mei grêften der omhinne. In diel hjirfan is der noch. Nei it útstjerren fan de famylje Sminia, fererve it hûs op de famylje Eysinga, dy't fan dizze famylje ôfstamme. De state waard úteinlik yn 1872 ôfbrutsen. De soan fan jonkfrou Clara Tjallinga Aedonia van Eysinga, Willem Wiardus Hopperus Buma, waard yn 1898 boargemaster fan Hinnaarderadiel en liet yn in stik fan de tún in nij lânhûs sette. Mar acht jier bleau er boargemaster, omdat hy it net fine koe mei syn gemeente. Yn 1906 waard it hûs ôfbrutsen en wer opboud yn Haarlim ûnder de namme Oldehove. Dit hûs is yn 1969 ôfbaarnd.
Oan ôfbylden en kaarten is net te sjen oft de state omgrêfte wie. Mooglik stie der inkeld in rige beammen tusken it hûs en de dyk. Soks komt yn Fryslân net folle foar. De state wie in ienfâldich gebou mei twa legere sydfleugels. Yn it haadgebou siet in tagongspartij, mei links en rjochts derfan 3 ramen. It gebou bestie út mar ien boulaach en hie in sealdak tusken trepgevels. De twa sydfleugels wiene dekt mei skylddakken en waard de linker fleugel grif as koetshûs of stâl brûkt.
Letter is de state ferfongen troch in noch ienfâldiger hûs, dat sawat in selde opbou hâlde. Oan de efterside fan it nije hûs kaam in grutte fleugel by. Dit is bekend fan in kaart mei plattegrûn fan de state en in fraaie delslach fan de grutte hôvinge efter de state, dy't op it gemeentehûs fan Littenseradiel yn Wommels bewarre wurdt.
Dirk Dekker
Dirk Dekker (Aldeskyld, 28 maart 1822 – Den Helder, 1903) wie in Nederlânsk skriuwer, toanielskriuwer, publisist en ûnderwizer, dy't berne wie op it Noardhollânske Waadeilân Teksel. Hy is benammen bekend wurden om't er ien fan 'e earste auteurs wie dy't foar syn skriuwwurk gebrûk makke fan in Waaddialekt.
Libben
Dekker waard yn 1822 berne yn Aldeskyld, op Teksel. Hy waard ûnderwizer en skoalhaad te Den Helder. Yn syn frije tiid skreau er yn it Nederlânsk blijspullen, pamfletten (lykas Is het uw belang de Rijkspostspaarbank te kiezen boven een particuliere?) en skiedkundige wurken (lykas Ontwikkelingsgeschiedenis en Beschrijving der Gemeente Helder). Mar dêrnjonken skreau er ek yn syn memmetaal, it Tekselske dialekt, bygelyks Texelsche Vertellingen (1867) en 't Fingertje naast den Duum en Neeltjes Nol (1871). Yn syn koarte ferhaal De Deuvekaters (1875) beskriuwt er in moard dy't op Teksel om 'e kryst hinne plannearre en útfierd wurdt mei in deuvekater, in grutte hurde bôle dy't men eartiids op it eilân mei de krystdagen tradisjoneel iet troch him yn 'e molke te weakjen. Dat ferhaal is skreaun yn it Nederlânsk, mar alles dat de Tekselske personaazjes sizze, is optekene yn it Tekselsk.
De Hoanne
thumb|350px|De Hoanne De Hoanne is in monumint ta oantins oan de Twadde Wrâldoarloch yn Tsjalhuzum. It monumint stie earst in eintsje bûten Folsgeare oan de Rykswei 43 (no de A7). Fanwegen in ferdûbeling fan de dyk moast it yn 1972 ferset wurde en waard it opnij oprjochte by Tsjalhuzum.
It monumint bestiet út in tsien meter hege bakstiennen pylder, bekroand mei in brûnzen byld fan in hoanne. De hoanne waard makke troch byldhouwer Willem Valk. It bist stiet yn in gefjochtshâlding, as symboal fan "de driuw nei frijheid fan it Nederlânske folk en syn reewilligens om dy frijheid tsjin elke priis te ferdigenjen".
By de ûntbleating op 5 septimber 1951 wiene ûnder oaren Frederik Tjaberings, boargemaster fan Wymbritseradiel, de widdo fan de yn de oarloch omkommen boargemaster Van Haersma Buma en kolonel Fiedeldy, kommandant fan de Fleanbasis Ljouwert. Kommissaris fan de Keninginne Linthorst Homan ûntbleate it monumint troch in doek fuort te nimmen, wêrnei't in plakette yn de pylder sichtber waard. Op de plakette stiet it gemeentewapen fan Wymbritseradiel ôfbylde mei dêrûnder de tekst 1940-1945 De fûle striid, tsjin fijâns wrede hân, brocht ús in nije dei foar folk en lân
Jom Kipoer
thumb|right|300px|Jom Kipoer (1878) [[Maurycy Gottlieb (1856–1879) ]] Jom Kipoer is ien fan de wichtichste feestdagen fan it Joadske leauwen.
Yn Levitikus 16 wurde de regels jûn foar Jom Kipoer, it wurdt ek wol de grutte fersoendei neamd. It is de ienichste dei dat in Minsk, it hillige fan it hillige binnengean mei om bloed op de kappórèt te sprinkeljen. Dit mei allinnich de hegepryster dwaan.
Komelker
As earbetoan oan de pream en de soad komelkers dy't eartiids yn en om Terherne wennen hat de VVV fan Terherne in pream foar selskippen yn gebrûk mei de namme "Komelker".
Jom Kipoer
Nei it fernielen fan de timpel yn 70 nei Kristus koe it foarskreaune ritueel net mear syn beslach krije. Mar dôchs wurdt dizze dei noch altyd fierd. It is dei fan net ite, fan ynkear en omkear. Jom Kipoer falt op de tsiende dei nei Rosj Hasjana, de nijjiersdei. De tsien dagen foar Jom Kipoer binne dagen fan ynkear, op dizze dagen tinkt men nei oer eventuele rûzjes en oft men der sels mei skuld oan hat. Foar fersoening is berou en ynkear nedich. Op Jom Kipoer mei nimmen wat ite, útsein de minsken dy’t siik binne en de bern. Men wasket en salvet harren net op dizze dei. De minsken hawwe wite klean oan, se drage gjin jewielen en se meie gjin learen skuon drage. De manlju drage by de tsjinst in gebedsmantel en faak in deakleed. De synagoge bliuwt dei en nacht iepen, en der binne guon minsken dy’t dan 24 oeren yn de synagoge bliuwe.
Jom Kipoer begjint mei it gebed kol nidree. De folgjende dei wurdt Levitikus 16 en 18, Numery 29, Jesaja 57 en 58 en Jona lêzen. En kear op kear wurdt bidden om ferjouwing foar alle minne dieden dy’t men dien hat. By dizze gebeden slacht men him op 'e boarst. Under it bidden gean de minsken twa kear op de knibbels. Op Jom Kipoer wurdt ek in preek hâlden. Dit bart oars net faak. Oan 'e ein fan de dei klinkt noch in eingebed, mei op 'e ein sân kear de oprop fan it folk by Elia op de Karmel: ‘de Heare, hy is God’. Dan klinkt noch it sjofar. Direkt dy jûn wurdt der al wer begûn mei it folgjende Joadske feest: It leafhuttenfeest.
Foardat Jom Kipoer begjint stekt men in kearse oan dy’t langer as 25 oeren brânt. It ljocht giet dy dei net út. Troch de kears ferjit men net dat it Jom Kipoer is. Oan 'e ein fan de dei wurdt der havdala makke. Der wurdt ôfskied naam fan de dei en in skieding makke tusken de hillige tiid en de folgjende dei. Yn guon lannen is it de gewoante om op Jom Kipoer ljochtsjes te meitsjen om de foarâlden te betinken.
There Is Nothing Left to Lose
There Is Nothing Left to Lose is it tredde studioalbum fan Foo Fighters. It album waard opnommen tusken maart en juny 1999 yn ferskate studio's yn Amearika en waard yn de hjerst fan 1999 op 2 novimber útbrocht. It wie it earste album mei drummer Taylor Hawkins dy't de ûntsleine drummer William Goldsmith ferfong.
Spyllist
Alle nûmers binne skreaun troch Dave Grohl, Nate Mendel en Taylor Hawkins.
Skrédyk
De Skrédyk (mooglik schaerdyk: dyk mei in bytsje foarlân) is in east-west rinnende dyk, súd fan Stiens yn it Nijlân.
It is de eardere ôfslútdyk mei de Bitgumer Hegedyk. It is de skieding tusken Koarnjumer en Hijumer polder.
Steentil
Steentil is in útbuorren yn de Grinzer gemeente Westerkertier. It plakje leit wêr't it Aduarderdjip it Van Starkenborghkanaal krúst.
De namme komt fan de stiennen brêge oer it Aduarderdjip dêr't it plakje omhinne leit: it Grinslânske wurd foar brêge is til (Frysk: tille). De brêge datearret út de santjinde iuw en soe de âldste fan Grinslân wêze. It is in ryksmonumint. By de brêge wie earder in skipperskroech. Dy is no sluten, mar it pân stiet der noch.
Yn de stêd Grins wie foarhinne in stiennen brêge oer it Schuitendiep dy't ek Steentil hjitte.
Skotse trije
thumb|275px|Skotse Trije, Ljouwert 1935 De Skotse trije is in Fryske folksdûns.
De dûns is in gearstalde dûns dy't bestiet út begroeting, raaidûns, pearedûns, keatling en it skuonmakkerke. Eartiids wie it in solodûns foar trije persoanen, no wurdt de Skotse trije troch fjouwer kear twa pearen (of meartallen dêrfan) dûnse. Neist de Skotse trije bestiet ek de Skotse Fjouwer. Faak wurdt optreden yn Fryske dracht.
Fuotbalferiening Ternaard
Fuotbalferiening Ternaard spilet yn de fjirde klasse sneons en is oprjochte op 9 juny 1971.
Keppeling om utens
webstee Ternaard
Skotse trije
De oarsprong is net bekend. Ferskate skots-meldijen binne besibbe mei Aldingelske dûnsmuzyk. Neidat de 'boereplof' tsientallen jierren hast ferjitten wie, hawwe de saneamde 'skotsploegen' ( yn Boalsert, Dokkum, Ljouwert en Snits ) en folksdûnskursussen him wer yn eare brocht.
Gelein Jansen
Gelein Jansen (1947) is in Nederlânsk taalkundige en publisist, dy't him by syn wurk konsintrearret op it Noardhollânske Waadeilân Teksel. Hy hat (yn Nederlânske taalkundige fermiddens) fral bekendheid krigen as gearstaller fan twa wurdboeken fan it Tekselske dialekt: it Tessels Woordenboek, út 1993, dat de foarm Nederlânsk-Tekselsk hat, en it Woordenboek Tessels-Nederlands, út 2006, dat de oare kant út wurket. Dêrnjonken hat Jansen ek publisearre oer de skiednis fan Teksel en it Tekselsk.
Slach op de Menamermieden
De Slach op de Menamermieden fûn plak op 18 augustus 1397. It wie in gefjocht tusken de Skieringers en Fetkeapers, dat troch de Skieringers wûn waard. De Skieringers waarden oanfierd troch Sikke Dekema en Gale Hania, wylst de Fetkeapers ûnder befel stienen fan Ode Botnia.
Oanlieding
De oanlieding ta de slach wie de ferwoasting fan de Skieringer stinzen fan de haadlingen Sikke Dekema en Gala Hania yn Weidum. Beiden haadlingen hienen in skoftlang yn it bûtenlân west om as hierlingen yn it leger te tsjinjen. By weromkomst fûnen hja harren bûtenpleatsen ferwoaste troch de Fetkeapers.
Slach
De legers troffen inoar op de Menamermieden tusken de doarpen Marsum en Dronryp en rekken yn gefjocht. Yn de slach, dêr't it der tige bluodrich om wei, hienen de Skieringers de oerhân en moasten de Fetkeapers mei grutte ferliezen ôftaaie.
Marten Klasema
Nei de HBS yn syn berteplak gie er nei Delft om dêr oan de Technyske Hegeskoalle wetterbou te studearjen. Nei syn stúdzje kaam er yn 1937 yn tsjinst by it 'waterloopkundig laboratorium' yn Delft. In jier letter kaam er yn tsjinst by de ôfdieling dikenbou fan de Suderseewurken. Fia haad fan de ôfdieling dikenbou (1956), haadyngenieur-direkteur, haad fan de ôfdieling Ynrjochting Iselmarpolders, waard er yn 1967 beneamd ta haad fan de tsjinst Suderseewurken. Marten Klasema is ferstoarn op 1 novimber 1974 oan de gefolgen fan kanker. Hy waard begroeven yn Drachten.
Foar syn grutte fertsjinsten yn binnen- en bûtenlân waard er beneamd ta Ridder yn de Oarder fan de Nederlânske Liuw en kommandeur yn de Oarder fan de Liuw fan Finlân. In Lelystêd stiet de Ir. M. Klasemabeam; de wylch set yn 1950, is de âldste beam fan de provinsje.