cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Knoxville (Tennessee)
Amerikaanske Boargeroarloch
Yn 'e simmer fan 1863 twong de opmars fan in oermacht oan Noardlike troepen ûnder generaal Ambrose Burnside Buckner lykwols om syn eigen troepen út Knoxville te evakuëarjen foar't de wâlen ree wiene. Burnside arrivearre begjin septimber yn 'e stêd, en begûn dy, krekt as Buckner, daliks te fersterkjen. Behalven Fort Loudon boude Burnside noch tolve oare forten om Knoxville hinne. Boppedat liet er in pontonbrêge oanlizze, sadat Noardlike troepen yn 'e stêd de rivier de Tennessee oerstekke koene. Underwilens hie it Konfederearre leger de Noardliken lykwols ferslein yn 'e Slach by Chickamauga, wêrnei't se belis sloegen foar Chattanooga.
Op 14 novimber 1863 foel de Konfederearre generaal James Longstreet Burnside syn troepen yn Knoxville oan as ûnderdiel fan 'e saneamde Knoxville-kampanje. Hy hie de stêd eins út it suden wei oanfalle wollen, mar om't er te min pontonbrêgen hie, wied er twongen en stek de rivier fierder streamôf oer, by Loudon, wêrnei't er opteach tsjin it swier fortifisearre westlike part fan Knoxville. Op 15 novimber slagge it generaal Joseph Wheeler om 'e Noardlike troepen te ferjeien fan 'e hichten oan 'e súdkant fan 'e stêd, mar de deis dêrop wist Longstreet yn 'e Slach by Campbell's Station net op 'e tiid de weromtocht fan 'e Noardliken ôf te snijen.
Op 18 novimber rekke de Noardlike generaal William P. Sanders deadlik ferwûne by efterhoedegefjochten westlik fan Knoxville. Neitiid waard Fort Loudon omneamd ta Fort Sanders. Op 29 novimber, nei in belis fan twa wiken, prebearren de Konfederearre troepen in bestoarming fan Fort Sanders, mar nei in alderfûleindichst gefjocht moasten se dy al nei tweintich minuten ôfbrekke. Nei't Longstreet op 4 desimber it nijs berikte fan 'e Konfederearre nederlaach yn 'e Trêde Slach by Chattanooga, joech er syn belis fan Knoxville op en liet er syn troepen nei harren winterkertieren yn Russellville marsjearje. Knoxville bleau fan dy tiid ôf sadwaande foargoed yn Noardlike hannen.
Weropbou en yndustrialisaasje
Nei ôfrin fan 'e boargeroarloch waard Knoxville der yn it Tiidrek fan 'e Weropbou relatyf flot wer boppe-op holpen troch ynvestearrings fan Noardlike sakelju lykas de bruorren Joseph en David Richards, dy't 104 Welske húshâldings út 'e Welske Krite (Welsh Tract) fan Pennsylvania oerhellen en ferfar nei Knoxville om dêr as fabryksarbeiders te wurkjen. De Welsen fêstigen har yn in wyk dy't no bekend stiet as Mechanicsville.
Oare bedriuwen yn 'e stêd wiene yn deselde snuorje aktyf yn 'e tekstylbrâns, de semintproduksje, de fabrikaazje fan meubilêr, de makkelei fan izeren produkten en de itensferwurkjende yndustry. Tsjin 'e 1890-er jierren wiene yn Knoxville fierders mear as fyftich gruthannels fêstige. Underwilens wreide it Blount Kolleezje yn 1869 út, en yn 1879 feroare it ynstitút syn namme yn Universiteit fan Tennessee. Yn 1897 anneksearre Knoxville it gebiet dat no bekendstiet as West Knoxville.
Tweintichste iuw
Yn 1901 waard midden yn 'e stêd de beruchte treinrôver Kid Curry (wiere namme: Harvey Logan) arrestearrenei't er twa helpsheriffs delsketten hie op Central Avenue. Hy ûntsnapte lykwols út it pleatslike tichthûs foar't er foar de rjochter brocht wurde koe, en ried fuort op it stellene hynder fan 'e sheriff. Yn 1910 en op 'e nij yn 1911 waard yn Knoxville de Appalachyske Tentoanstelling holden. Yn 1913 foarme de stêd it dekôr fan 'e Nasjonale Natoerbeskermingstentoanstelling. Der wurdt wol sein dat dat evenemint late ta de opkomst fan in beweging om fan 'e Great Smoky Mountains in nasjonaal park te meitsjen. De lieder fan dy beweging wie kolonel David C. Chapman, in sakeman út Knoxville, dy't grutdiels persoanlik ferantwurdlik wie foar it ynsammeljen fan it jild dat nedich wie om it lân foar nasjonaal park oan te keapjen. Uteinlik waard it Nasjonaal Park de Great Smoky Mountains yn 1933 oprjochte.
Troch de ôfhinklikheid fan Knoxville fan yndustry en gruthannel wie de pleatslike ekonomy tige kwetsber foar de Grutte Depresje fan 'e 1930-er jierren, dy't de stêd sadwaande slim trof. De Grutte Appalachendelling (of Tennesseedelling) hie ek geregeldwei te lijen ûnder wettersneed dy't feroarsake waard troch oerstreamings fan 'e rivier de Tennessee. Fan gefolgen rekken miljoenen hektares lânbougrûn erodearre. Om sawol de regionale ekonomy te helpen as om 'e oerstreamings tsjin te gean, rôp presidint Franklin D. Roosevelt yn 1933 yn it ramt fan syn New Deal de saneamde Tennessee Valley Authority (TVA) yn it libben. Dy organisaasje sette daliks útein mei de oanlis fan in hiele rige keardammen, opslachmarren en wetterkrêftsintrales, dy't tenei de wetterstân fan 'e rivier regulearren, de hiele regio fan elektrisiteit foarseagen, en boppedat in ein makken oan 'e grutte wurkleazens. It nije haadkertier fan 'e TVA, dat boud waard yn 'e 1970-er jierren, wie de earste wolkekliuwer fan Knoxville.
Yn 'e twadde helte fan 'e 1940-er jierren omskreau John Gunther de stêd Knoxville yn syn bestseller Inside U.S.A. as "de lilkste stêd fan 'e Feriene Steaten". It wie dy beskriuwing dy't it stedsbestjoer oansette ta in rige renovaasjeprojekten dy't de âlde binnenstêd in kreazer oansjoch joegen. Yn 'e 1950-er jierren giene de measte tekstylfabriken yn Knoxville ticht om't se net mear konkurrearje koene mei produkten út it bûtenlân. Neitiid fierde it stedsbestjoer nij belied yn dat rjochte wie op diversifikaasje fan 'e ekonomy. Yn deselde snuorje waard it Interstate Highway-stelsel fan Amerikaanske autodiken oanlein, mei as gefolch dat it mei it spoar yn it neigean rekke.
Doe't fan 'e 1960-er jierren ôf in grut part fan 'e detailhannel yn 'e binnenstêd ferdwûn nei grutte winkelsintra yn 'e foarstêden besocht Knoxville it grutte ferlies oan ynkomsten troch belesting goed te meitsjen troch de foarstêden te anneksearjen. De foarstêden moasten dêr oer it algemien neat fan ha, mei as gefolch dat der ferskate kearen in lange striid ûntstie, dy't de ûnderlinge ferhâldings foargoed fersteurde. Knoxville besocht ek ferskate kearen it stedsbestjoer ferrane te litten mei it bestjoer fan Knox County, mar ek dat mislearre. Dêrop besocht Knoxville troch it organisearjen fan grutte eveneminten it winkelbesyk yn 'e binnenstêd oan te fiterjen. Ien fan 'e súksesfolste fan dy eveneminten wie 1982 World's Fair, dy't 11 miljoen minsken loek. De Sunsphere, in 81 m hege toer mei boppe-op in goudkleurige glêzene bol, dy't sûnt ien fan 'e bekendste bouwurken fan Knoxville wurden is, waard foar 1982 World's Fair boud.
Sûnt de 1980-er jierren hat Knoxville oanhâldend besocht himsels op 'e nij út te finen, û.m. troch de iepening fan 'e Women's Basketball Hall of Fame, it Knoxville Convention Center en it Museum of East Tennessee History. Ek hawwe der ferskate grutte nijbou- en renovaasjeprojekten west. Sa is bygelyks it plein Market Square folslein op 'e nij ynrjochte. Nei 2000 wist Knoxville mei súkses mear winkelsaken werom te heljen nei de binnenstêd. Ek binne der sûnt dy tiid ferskate nije horekabedriuwen en in protte keunstgaleryen ipenen.
Ekonomy
Sûnt de oanlis fan it spoar yn 'e midden fan 'e njoggentjinde iuw foarme Knoxville in wichtich sintrum fan yndustry en gruthannel. Nei't de pleatslike tekstylyndustry yn 'e 1950-er jierren ynstoart wie, krige de ekonomy fan Knoxville in gruttere diversiteit. Yn 2011 wurke 15,9% fan 'e pleatslike beropsbefolking by de oerheid, 14,1% yn beropsmjittige tsjinsten (lykas by banken en fersekeringsmaatskippijen), 14% yn it ûnderwiis en de sûnenssoarch, 12,7% yn 'e detailhannel, 10,5% yn 'e horeka en rekreaasje, en 8,9% yn 'e yndustry. Yn 2007 stiene by de keamer fan keaphannel yn Knoxville mear as 19.000 ferskillende bedriuwen ynskreaun. De grutste wurkjouwers yn 'e stêd binne de Tennessee Valley Authority (TVA), dy't de wetterkrêftsintrales en keardammen yn 'e rivier de Tennessee beheart, en de Universiteit fan Tennessee te Knoxville (UTK), de haadkampus fan 'e Universiteit fan Tennessee.
Demografy
Histoarysk hie Knoxville yn 1850 mar 2.100 ynwenners. Tsjin 1870 wie dat oanwoeksen ta 8.700 en tsjin 1900 hie de stêd in befolking fan 33.000 minsken. Yn 1920 wiene der 78.000 ynwenners en yn 1940 112.000, wêrnei't in stagnaasje fan 'e befolkingsgroei folge oant yn 'e 1960-er jierren. Yn 1970 hie Knoxville 175.000 ynwenners; yn 1990 165.000; yn 2000 174.000; en yn 2010 179.000.
Neffens in offisjele skatting troch it Amerikaanske Folkstellingsburo op grûn fan gegevens fan 'e folkstelling fan 2010 hie de stêd yn 2016 in befolking fan 186.239 minsken. De befolkingstichtens bedroech dêrmei 690,3 minsken de km². As stêdekloft, d.w.s. mei foarstêden en it omlizzende ferstedske plattelân meirekkene, hie Knoxville yn 2010 in befolking fan 558.696 minsken.
Neffens gegevens fan 'e folkstelling fan 2010 wie doe fan 'e befolking fan Knoxville 12,6% âlder as 65 jier en 19,1% jonger as 18 jier. Fierders bestie yn 2000 38,3% fan 'e húshâldings út ien persoan, wylst doe 3% fan 'e befolking wurkleas wie. Yn 2010 libbe 25% fan 'e ynwenners fan Knoxville ûnder de earmoedegrins, in persintaazje dat foar Tennessee op 16,1% lei en foar de Feriene Steaten as gehiel op 15,1%.
Klimaat
Knoxville hat in fochtich subtropysk klimaat, mei hjitte simmers en mylde winters, hoewol't it der troch de ferhege lizzing yn 'e Appalachen simmerdeis net sa waarm wurdt as yn oare dielen fan Tennessee. Yn july, de waarmste moanne, is de trochsneed temperatuer oerdeis 31,2 °C, en yn jannewaris, de kâldste moanne, is dat 8,5 °C. Rekôrtemperatueren wiene 41,0 °C op 30 juny en 1 july 2012 en –31 °C op 21 jannewaris 1985. Knoxville kriget jiers trochinoar 1.216 mm delslach, mei dêrûnder oer it hiele winterhealjier ferdield trochinoar 17 sm snie (hoewol't it yn 'e regel nea snijt bûten de moannen jannewaris en febrewaris). It rekôr foar sniefal op ien dei is 44 sm, dat foel op 13 febrewaris 1960.
Jeropeeske Mienskip foar Koalen en Stiel
Bestjoerlik
thumb|Gebou fan de Hege Autoriteit yn Lúksemboarch. De ynstituten fan de EMKS sieten yn Lúksemboarch en Straasburch, letter ek yn Brussel. By de oprjochting wienen it Nederlânsk, Ingelsk, Dútsk en Italjaansk de wurktalen.
It bestjoer fan de EMKS wie opdield yn:
Utwurking
Ien fan de bêste resultaten fan de EMKS hat mei wolwêzen te krijen. Sûnder oerheidssubsybzje koenen ferskate minen it net langer bankje. De huzen fan de mynwurkers wienen slim ûnder de mjitte. De EMKS stipe de mynbousektor en subsidiearre húsfêsting foar mynwurkers.
De Europeeske belesting waard foar it earst troch de EMKS ynfierd.
Net alle doelstellings, sa't yn it Ferdrach fan Parys omskreaun, binne helle. De EMKS woe de macht fan de grutte konserns beheine, omdat dy Adolf Hitler oan de macht holpen hienen. Dochs groeiden de kartels en ûndernimmingen yn de Kâlde Kriich, wêrby't se ûnder inoar de prizen ôfpraten (in elemint dat oanpakt wurde moast troch de EMKS).
Androïde
In androïde (fan it Grykske ἀνδρός, andros, de twadde namfal fan ἀνήρ, aner, "man" + -ειδής, -eides, in ferbûging fan εἶδος, eidos, "foarm" of "stal") is in humanoïde (op in minske lykjende) robot of in oar keunstmjittich humanoïde wêzen. Faak is it makke fan in op weefsel lykjend materiaal of dêrmei oerdutsen. It ferskil tusken in robot en androïde is dat in robot net de foarm fan in minske hoecht te hawwen en yn 'e praktyk ek almeast net hat. It ferskil tusken in androïde en in cyborg (in term ôflaat fan "sybernetysk organisme") is dat in androïde mooglik (mar net needsaaklikerwize) út guon ûnderdielen bestiet dy't biologysk lykje te wêzen (mar eins keunstmjittich binne), wylst in cyborg in kombinaasje is fan meganyske en echte biologyske ûnderdielen.
Hoewol't de term 'androïde' nei alle humanoïde robots ferwize kin, bestiet ek de term 'gynoïde', dêr't spesifyk mei ferwiisd wurdt nei in humanoïde robot mei froulike lichemsskaaimerken. Histoarysk wiene androïden folslein it domein fan science fiction en ferskynden se gauris yn romans, films en tillefyzjesearjes fan dat sjenre. Lykwols lit foarútgong op it mêd fan roboatika no it ûntwerp ta fan funksjonele en reälistyske humanoïde robots. De ierste androïde wie de WABOT-1, in robot dy't yn 1972 makke waard troch ûndersikers fan 'e Universiteit fan Waseda, yn Japan. Androïden yn 'e sin fan robots mei minsklike skaaimerken wurde troch guon minsken ûnderfûn as treastgjend, wylst oaren se ûntrêstgjend fine.
De term 'androïde' waard al yn 'e iere achttjinde iuw brûkt om te ferwizen nei yngewikkelde meganyske apparaten dy't makke wiene om op minsken te lykjen en minsklike aktiviteiten út te fieren. Yn 1886 waard de beneaming, ynsafier bekend, foar it earst brûkt om in androïde yn 'e moderne sin fan it wurd mei oan te tsjutten. Dat waard dien troch de Frânske skriuwer Auguste Villiers de l'Isle-Adam yn syn wurk L'Ève Future, dêr't in keunstmjittige, op in minske lykjende robot yn foarkomt. Fan 1936 ôf krong it wurd 'androïde' troch yn 'e Ingelsktalige pulpliteratuer, begjinnend mei de roman The Cometeers fan Jack Williamson. Neitiid waard it ûnderskie tusken meganyske robots en androïden fan sabeare biologysk weefsel popularisearre troch de Captain Future-ferhalen fan Edmond Hamilton, dy't tusken 1940 en 1944 ferskynden.
Tsjintwurdich is it wurd 'androïde' yn 'e Westerske popkultuer it bekendst út 'e Star Wars-franchise fan George Lucas, wêryn't de Ingelske term android ferkoarte waard ta droid. Lucas en syn neifolgers ferlearen lykwols it ûnderskie tusken androïden en robots út it each troch de term droid ta te passen op alle robots, ek guon dy't alhiel gjin minsklike skaaimerken hiene, lykas de silinderfoarmige R2-D2.
Soestdyk
thumb|right|260px|[[Paleis Soestdyk]] Soestdyk (Nederlânsk en offisjeel: Soestdijk) is in wyk dy't foar in diel yn de gemeente Baarn en foar in gedielte yn de gemeente Soest leit.
Eartiids wie it in buorskip by de grins tusken beide gemeenten. It wie it noardlike ein fan it langhalige lint fan bebouwing dat de rêchbonke fan it doarp Soest foarmet.
Soestdyk hat in eigen spoarstasjon oan it spoar spoar Baarn-Utert.
Soestdyk krige syn nammebekendheid oan it yn it Baarnske gedielte lizzende Paleis Soestdyk.
Fuotbal op de Olympyske Simmerspullen 1936
200px|thumb|right|It Olympysk Stadion fan Berlyn 1936 De Olympyske Simmerspullen 1936, ek wol de XIe Olympiade neamd, waarden yn 1936 yn Berlyn, Dútslân hâlden. De finale fan it fuotbal waard hâlden yn it Olympiastadion Berlyn. Nei ôfwêzichheid tidens de Spullen fan 1932, stie it fuotbal yn 1936 wer op it programma.
Kwarfinale Perû - Eastenryk
Perû skoarde yn de lêste minút fan de ferlinging, wêrtroch't de stân op 4-2 kaam. Nei dat doelpunt kamen supporters fan Perû it fjild op, dêrtroch waard fierder spyljen ûnmooglik. De sjuery besleat nei protest fan Eastenryk om de wedstriid ûnjildich te ferklearjen en oerspylje te litten. Perû wie it net iens mei dy beslissing, en kaam dêrom net by de ôftraap fan de wedstriid. Eastenryk waard ta winner útroppen en pleatste har foar de heale finales.
SNETA
SNETA (Syndicat National d'Etude des Transports Aériens) is in earder Belgysk loftfeartbedriuw dat op 31 maart 1919 oprjochte waard troch Georges Nélis mei stipe fan kening Albert I.
De earste flechten fan de Lofthaven Haren, by Brussel, giene nei Londen, Parys en Amsterdam. De float bestie yn't earstoan út trijee Breguet XIV tastellen, eardere bommesmiters fan it Frânske leger, trije De Havilland Airco DH.9's, eardere bommesmiters fan it Britse leger en trije Rumpler C-IV tastellen, dy't earder tsjinnen as ferkenningstastellen yn it Dútske leger.
Georges Levy G.L.40
Georges Levy G.L. 40 HB2 wie in trijesits Frânsk, amfibysk fleantúch dat ûntwurpen waard yn 1917. It tastel wie in ûntwerp fan Blanchard en Le Pen en dêrom waard it tastel ek wol de Lévy-Le Pen neamd. Le Pen wie Maurice Jules-Marie Le Pen berne yn Lorient, Morbihan, Frankryk yn 1889; hy kaam om by in auto-ûngelok yn 1919. Der waard útholden dat dit it bêste Frânske amfibyske fleantúch fan de Earste Wrâldoarloch wie, mar dat is wierskynlik te witen oan de leechskalige produksje fan sokke fleantugen yn Frankryk yn dy tiid.
SNETA
Yn 1921 begûn de maatskippij mei flechten yn Belgysk Kongo fia har dochterûndernimming CENAC (Comité d' Etude pour la Navigation Aérienne du Congo en letter as Ligne Aérienne du Roi Albert) nei Matadi, Léopoldville en Stanleyville mei seis Lévy-Le Pen wetterfleantugen.
Under de piloaten fan SNETA wiene Tony Orta en fan 1920 oant 1922 Iwan Smirnoff. Op 27 septimber 1921 gie in houten fleantúchloads yn'e ljochte lôge, sân fan de trijentweintich fleantugen fan SNETA giene yn de flammen op.
Georges Levy G.L.40
De Finske loftmacht kocht 12 Georges Levy G.L. 40 HB2's, mar se wiene der net bliid mei. Trije tastellen giene ferlern yn ûngelokken dy 't libbens easken - en it tastel krige de bynamme "de fleanende deakiste" yn de jierren 1920.
SNETA
Op 1 juny 1922 wie er genôch ynformaasje sammele en waarden alle eksperimintele flechten fersteld. Dit makke it paad frij foar de oprjochting fan in echte Belgyske kommersjele maatskippij, SABENA, dy't op 23 maaie 1923 oprjochte waard. De SNETA gie doe yn dy nije loftfeartmaatskippij op.
Dyktrochbrek
thumb|Dyktrochbrek by de [[wettersneed fan 1953]] In dyktrochbrek is it trochbrekken fan in dyk. Dizze kin feroarsake wurde troch ynstabiliteit fan it grûnlichem, oerrin of weachoerslach wat liedet ta eroazje fan it binnentalúd of sânmeifierende wellen, wêrtroch't in trochgeande gong ûnder de dyk ûntstiet. In dyktrochbrek wurdt net needsaaklik feroarsake troch heechwetter op see, rivier of mar, mar kin ek it gefolch wêze fan bygelyks settingsfloeiing fan de ûndergrûn by lege wetterstannne.
It Mâlefraafsgat yn noardeast Fryslân is troch in trochbrek fan de dyk ûntstien. Yn it ferline waarden dyktrochbrekken ek mei opsetsin útlokke as strategyske faktor by oarlochsfiering. Meardere moaie kreken en geulen binne sa ûntstien.
De gefolgen fan in dyktrochbrek binne ôfhinklik fan it efterlizzende gebiet en de wetterstân op it bûtenwetter
Sjoch foar dyktrochbrekken en oerstreamings yn de skiednis de side Oerstreaming.
Niekerk (It Hegelân)
Niekerk (Grinslânsk: Nijkerk; Frysk: Nijtsjerk) is in plak yn de gemeente It Hegelân (oant 1 jannewaris 2019 gemeente De Marne) yn de provinsje Grinslân. It doarp hat 60 ynwenners (1-1-2008).
It doarp leit healwei de plakken Sâltkamp en Ulrum. Der rint in (earder) tsjerkepaad tusken it doarp en Houwersyl.
De doarpsnamme betsjut nije tsjerke. Yn it doarp stiet in in tsjerke út de 13e iuw. De toer stammet lykwols út 1629 en is foar it meastepart mei jild fan de Sulverfloat boud.
Sport en rekreaasje
Troch it doarp rint de Europeeske wannelrûte E9, ek wol North Sea Trail of Waad- en Wierdenpaad neamd. De E9 rint de kust fan Portegal nei de Baltyske steaten by del.
Graham Greene (skriuwer)
Henry Graham Greene (Berkhamsted (Hertfordshire), 2 oktober 1904 – Vevey (Switserlân), 3 april 1991) wie in Ingelsk auteur en agint foar de Britske ynljochtingetsjinst SIS.
Libben
thumb|Greene syn grêf yn Corseaux Greene wie in soan fan skoaldirekteur Charles Henry Greene en fan Marion Raymond Greene (neef en nicht), beide út in famylje fan bankiers en sakelju, eigner fan Greene King brouwery.
Op de middelbere skoalle waard er bot narre, rekke depressyf en besocht in tal kearen der in ein oan te meitsjen. Yn 1920, hie wie doe 16 jier, waard er foar psycho-analyse nei Londen stjoerd. Dat hat seis moannen duorre. Hy studearre fierder oan it Balliol College oan de Universiteit fan Oxford. Syn earste wurk, in dichtbondel, waard publisearre yn 1925. Nei syn ôfstudearjen, bekearde er him ta it katolisisme, wie in skoft troud en waard sjoernalist en ûnder oaren ek filmkritikus
Syn skriuwstyl wie modern-realistysk, en hawwe faak personaazjes dy't oan harren sels twifelje, faak ek oer religieuze en morele saken en politike kanten fan it moderne libben.
Greenes boeken waarden yn it earstoan ferdield yn thrillers en mystearjes dy't as "ferdivedaasje" bestipele waarden, mar dy't faak ek in filosofyske kant hienen, en de heech literêre boeken lykas The Power and the Glory dy't syn namme as skriuwer klank joegen. Letter die bliken dat dy earste kategory benei likefolle wearde hie as syn literêre skriuwerij; beide kanten waarden yn syn lettere boeken mei súkses byelkoarbrocht. Foarbylden dêrfan binne The Human Factor, The Comedians, Our Man in Havana en The Quiet American.
Cowgirlhâlding
De cowgirlhâlding, soms ek wol de amazônehâlding neamd of simpelwei (be)riden, is in sekshâlding wêrby't de penetrearjende sekspartner op 'e rêch leit en de ûntfangende partner oerskrank oer dyjinge hinne sit en him 'beriidt' as in soarte fan cowgirl of amazône (froulike ruter). Nau besibbe sekshâldings binne de sittende cowgirlhâlding, de lotushâlding, de omkearde cowgirlhâlding, de omkearde misjonarishâlding en de lapdancesekshâlding.
Neiere beskriuwing
Yn 'e folgjende beskriuwing sil foar de ienfâld de penetrearjende sekspartner de man neamd wurde en de ûntfangende sekspartner de frou. Mei't de cowgirlhâlding sawol foar faginale seks as foar anale seks brûkt wurde kin, giet itselde op foar twa homoseksuele manlike sekspartners, en likegoed foar twa lesbyske froulike sekspartners as hja gebrûk meitsje fan in foarbyndildo.
By de cowgirlhâlding leit de man ornaris plat op 'e rêch, mar it is ek mooglik dat er in mear sittende posysje hat. De frou sit oerskrank oer him hinne, sadat se har fagina rjocht boppe syn penis hâldt. Dan kringt hy by har binnen en beweecht sy op en del op syn ereksje. De frou kin dêrby op 'e knibbels sitte en dus op 'e ûnderskonken stypje, mar it is ek mooglik dat se yn 'e hoksen sit en stipet op har fuotsoallen. De penetraasje kin op ferskillende wizen bewurkmastere wurde: troch fysyk op en del te bewegen, wêrby't de hoeke fan 'e beweging ferskille kin, mar ek troch op 'e manlike sekspartner sitten te bliuwen en inkeld fan foarren nei efteren of sydlings hinne en wer te widzjen. De frou kin ek hielendal net bewege en har manlik partner it wurk dwaan litte. As hy op in hurd oerflak leit, lykas de flier of in taffelblêd, wol dat net bot, mar as it oerflak dêr't er op leit meijout, lykas in bêd of in bank, slagget it wol. Ek kin de frou har bekken wat optille, sadat der foar har partner romte ûntstiet om omheech te stjitten.
De cowgirlhâlding jout de froulike sekspartner mear bewegingsfrijheid en kontrôle as de mear gebrûklike misjonarishâlding, wêrby't se plat op har rêch leit mei de manlike sekspartner boppe-op har. Sy kin yn dit gefal it ritme en tempo fan 'e faginale stimulaasje bepale en teffens de doer en djipte fan 'e penetraasje. In oar foardiel fan 'e cowgirlhâlding oer de misjonarishâlding is dat de man himsels net hoecht te ûnderstypjen, sadat er de hannen frij hat om oare erogene sônes fan 'e frou te stimulearjen, lykas har boarsten, spiennen, stuten of klitoris. Oars as by de misjonarishâlding linet it lichem fan 'e manlike sekspartner net op dat fan 'e frou, wat in grut foardiel is as de froulike partner swier is. Oars as by de hûntsjeshâlding kinne de sekspartners by de cowgirlhâlding eachkontakt behâlde.
Omkearde misjonarishâlding
De omkearde misjonarishâlding ferskilt mar sa'n bytsje fan 'e cowgirlhâlding, dat er ornaris net as in oare sekshâlding werkend wurdt. Ynstee fan it boppelichem rjocht of skean omheech te hâlden, lykas by de cowgirlhâlding, flijt de froulike partner har boppeliif by de omkearde misjonarishâlding del op it boppelichem fan har sekspartner, sadat har boarsten op syn boarstkas rêste. Dit is de omkearde foarm fan 'e misjonarishâlding, mei de frou boppe en de man ûnder, wylst by de misjonarishâlding de frou ûnder en man boppe leit.
De omkearde misjonarishâlding wurdt yn 'e regel brûkt sadat de beide sekspartners ûnder it hawwen fan seksuele omgong tongtútsje kinne. Dizze posysje set lykwols ek mear druk op 'e fenusheuvel en klitoris fan 'e froulike partner. As de man syn skonken wider útinoar docht, kin de frou harres dêrtuskenyn lizze. Yn dy hâlding kin hja de druk op syn penis fergrutsje troch har billen tsjininoaroan te triuwen. Sa wurdt har fagina nauwer mar kin se dochs sels noch it tempo en de djipte fan 'e penetraasje bepale.
Sittende cowgirlhâlding
By de sittende cowgirlhâlding nimme de beide sekspartners likernôch deselde lichemshâlding oan as by de cowgirlhâlding, mei it ferskil dat de man rjochtop sit, bgl. op in stoel of in bank, ynstee fan dat er plat op 'e rêch leit. De frou sit oerskrank oer him hinne en har lichemshâlding is dus persiis deselde as by de 'gewoane' cowgirlhâlding.
Lotushâlding
Nau oan 'e sittende cowgirlhâlding besibbe is de lotushâlding. Dat is yn algemiene sin in ferwizing nei in sittende lichemshâlding dy't ûntstien is yn 'e Yndyske Aldheid en tsjintwurdich sterk assosjearre wurdt mei meditaasje yn 'e religieuze tradysjes fan it hindoeïsme, jaïnisme en boedisme. It liket wol wat op 'e yn it Westen bekendere kleanmakkerssit, mar by de lotushâlding wurde de fuotten krúslings op 'e boppeskonken pleatst.
De lotushâlding as sekshâlding wykt dêr wat fanôf; dêrby sit de man rjochtop, mooglik yn 'e algemiene lotushâlding of yn 'e kleanmakkerssit, mar hy kin ek gewoan mei de knibbels opheech en de fuotsoallen op 'e flier sitte. De frou sit by him op 'e skurte, mei de foarkant fan har lichem nei him ta en mei de skonken om syn mul hinne. Se sit dus net oerskrank op har knibbels of yn 'e hoksen; ynstee rêst har folle gewicht op 'e skurte fan har sekspartner en kin sy har fuotten efter syn ûnderrêch kruse. Wylst se seksuele omgong hawwe, omearmje de beide sekspartners inoar, sadat se mei de boppelichems tsjininoar oan bewege. Dit wurdt beskôge as in tige yntime wize om seks te hawwen.
Omkearde cowgirlhâlding
De omkearde cowgirlhâlding (Ingelsk: reverse cowgirl position), of ek wol de omkearde amazônehâlding, is itselde as de cowgirlhâlding, mei as ferskil dat de froulike partner hjirby mei it gesicht nei de fuotten en de rêch nei it gesicht fan har manlike partner ta sit. As se har dan efteroer op him deljaan soe, sadat se mei de rêch op him leit, kinne se tegearre maklik op 'e side rôlje en ûntstiet de leppeltsje-leppeltsjehâlding.
Krekt as by de cowgirlhâlding kin de frou by de omkearde cowgirlhâlding op 'e knibbels sitte, mar ek yn 'e hoksen. Nei't sy of har manlike sekspartner syn penis yn har fagina nei binnen laat hat, kin se rjocht of skean op en del bewege, mar ek foaroer lynje om fan foarren nei efteren of sydlings hinne en wer te bewegen. De man kin dêrby de skonken plat dellizze of de knibbels omheech bringe om him better ôfsette te kinnen. Foar de man fielt de omkearde cowgirlhâlding restriktiver om't syn ereksje omheech stekke wol, mar by dizze sekshâlding omleech bûgd wurdt. Krekt as by de cowgirlhâlding bepaalt de froulike sekspartner it tempo en de doer en djipte fan penetraasje.
It is by de omkearde cowgirlhâlding makliker as by de gewoane cowgirlhâlding foar de frou om har skonken tusken dy fan 'e man yn te pleatsen en sa har fagina nauwer te meitsjen. Fierders soe de omkearde cowgirlhâlding wêze om it G-plak, in gefoelich diel fan 'e faginawand, te stimulearjen. De frou kin yn dizze posysje ek tagelyk sels troch fingerjen har klitoris stimulearje.
Lapdancesekshâlding
De lapdancesekshâlding of omkearde sittende cowgirlhâlding liket sterk op 'e omkearde cowgirlhâlding, mei it ferskil dat de man rjochtop sit, yn 'e regel op in stoel. De frou sit mei har rêch nei him ta op syn skurte, oerskrank of tusken syn skonken yn. De namme fan dizze sekshâlding is ûntliend oan 'e lapdance, in foarm fan net-penetratyf sekswurk wêrby't (faak) deselde lichemshâlding oannommen wurdt troch in stripper en har klant.
Dûbele cowgirlhâlding
De dûbele cowgirlhâlding, of ek wol de dûbele amazônehâlding, is in sekshâlding foar in trio, wêrby't de man plat op 'e rêch lizzen giet, wylst de beide froulju op him sitten geane, ien op syn penis en de oare op syn gesicht. Dit is in ferminging fan faginale seks en orale seks. De froulju kinne dêrby mei it gesicht deselde kant út wize, wat betsjut dat de frou dy't op it gesicht fan 'e man sit, mei de rêch nei de oare frou ta sit. It is ek mooglik dat de frou dy't op it gesicht fan 'e man sit, mei it gesicht nei de oare frou ta sit. Dat makket tongtútsjen en it stimulearjen fan boarsten, spiennen en klitoris tusken de beide froulju ûnderling mooglik.
Konsintryske Skilen
Yndustrieel ûntwerper Frank de Blok makke it keunstwurk yn 1998 op basis fan it twadiminsjonale orizjineel fan Escher. Dêrfoar wurke er yntinsyf gear mei in pleatslike oannimmer, De Leeuw Staalconstructies. Mei-inoar makken se fan 'e trijediminsjonale foarm in mear ferfine keunstwurk as dat de twadiminsjonale foarm fan Escher wie. De eigentlike bouwer fan it keunstwurk wie De Leeuw Constructies. De as mei de sokkel is 8 m heech, en de bolfoarm hat in diameter fan 6 m.
Nijtsjerk (Westerkertier)
Nijtsjerk (Nederlânsk en offisjeel: Niekerk; Grinslânsk: Nijkerk) is een doarp yn de Grinslânske gemeente Westerkertier. Op 1 jannewaris 2009 wennen der 1528 minsken.
Beskriuwing
Nijtsjerk, dat sa'n fjouwer kilometer eastlik fan Gruttegast oan de wei nei Súdhorn leit, hat altyd in agraryske mienskip west. Ut de tiid fan foar de reformaasje is net folle oer it doarp bekend. De romaanske tsjerke datearret nei alle gedachten út de trettjinde iuw. De earste ferzje, dy't mar seis meter breed wie, waard boud út tufstien dy't út Dútslân weikaam. Op de hôf fan Nijtsjerk waarden earder troch de boeren de sylrjochters beëdige, altyd foar in jier. Bij min waar barde dat yn de no sloopte herberch tsjinoer de tsjerke.
Yn 1476 liet de Nijtsjerkster Menno Jeltema jild nei oan it Pepergasthuis yn de stêd Grins, op betingst dat it alle jierren op de woansdei foar Peaske in tûne hjerrings oan de earmen fan it doarp skinke soe. Oant hjoed de dei wurdt dit neikommen.
Yn 1594, nei de reformaasje, krige Nijtsjerk foar it earst in dûmny, in Mattheus Theodorici, dy't ek de oanboarjende doarpen Oldekerk en De Faan betsjinje moast. Hy waard ynskreaun yn it predikanteregister fan it tsjerkeboek, dat begjint mei de wurden: "Namen der predikanten, welke na de verlossinghe van dese landen uyt de duisternisse des Pausdoms de suivere Gereformeerde Christelijke leer in dese Gemeente gepredikt hebben".
Nijtsjerk hie om 1730 hinne al in doarpskom (Grinslânsk: loug), dêr't lânarbeiders, rintenierkjende boeren en ek nearingdwaanden wennen, wêrûnder de kastlein, timmerlju, in kûper, in smid en in skuonmakker. De earste huzen fan it doarp waarden boud westlik fan it sânpaad dat noard-súd troch it doarp rûn. Se steane op pastorijelân en de hjoeddeiske bewenners betelje noch altyd in lyts bedrag oan hier.
De lânjonker Rudolf de Mepsche (1695-1754) wenne yn Nijtsjerk. Hy waard raar ferneamd as de De Mepsche van Faan, om't er yn 1731 in proses tsjin sabeare homoseksuelen begûn dat 22 manlju út dizze kriten ta de brânsteapel brocht. Ek dûmny Henricus Carolinus van Bijler, dy't earder dat jier in boek tsjin sodomy publisearre dat grutte ynfloed op De Mepsche hie, wenne yn it doarp.
Dualisme (religy)
It dualisme is in foarm fan godstsjinst dy't njonken polyteïsme (meargoaderij) en monoteïsme (it leauwen yn ien God) stiet. It giet derfan út dat der twa yn macht en posysje min ofte mear gelikense begjinsels (meastal omset yn goaden) binne, ornaris foarinoaroer steand as goed en kwea, mar yn elts gefal ûnôfhinklik faninoar.
Radikaal dualisme en mijen dualisme
Der binne twa foarmen fan religieus dualisme: radikaal dualisme en mijen dualisme. It radikale dualisme is in leauwenssysteem wêryn't twa ivige prinsipes, ornaris ferpersoanlikings fan goed en kwea, beide like ferantwurdlik holden wurde foar de skepping fan alle dingen. Yn it mijene dualisme, dat ek wol monargysk dualisme neamd wurdt, komt it twadde prinsipe (meastal it kwea) folle letter foar 't ljocht en tanket dat syn ûntstean almeast oan in flater yn it systeem fan it earste prinsipe (ornaris it goede).
Dualistyske eleminten yn net-dualistyske religyen
Alle godstsjinsten, ek dy dy't yn har folsleinens net dualistysk neamd wurde kinne, hawwe eins wol dualistyske eleminten. Dy binne benammen yn 'e myten werom te finen, en dan fral yn dy myten dêr't in saneamde trickster yn foarkomt. De term trickster, Ingelsk foar "grapmakker", hâldt in snoad, slûchslim en faak grappich personaazje yn, dat foarkomt yn myten fan oer de hiele wrâld. De trickster kin in minske of in bist wêze, is meastal manlik, mar soms froulik en faak bi- of transseksueel. Ek is er gauris in god of healgod, of docht er him foar as sa'nent. Foarbylden fan bekende tricksters binne Set yn 'e Egyptyske, Prometeus yn 'e Grykske en Loky yn 'e Germaanske mytology.
Yn in protte myten ferfollet de trickster de rol fan twadde skepper fan 'e wrâld of fan in part fan 'e wrâld, wêrby't er it wurk fan 'e heechste god bedjert en ferantwurdlik is foar de yntroduksje fan alle ellinde (pine, sykte, dea, ensfh.). Meastal giet it yn soksoarte myten om radikaal dualisme. De skeppingsmyte fan it joadendom en it kristendom, lykwols, befettet in mijen dualisme. De trickster is dêr nammentlik de slange, dy't troch Adam en Eva fan harren seksualiteit bewust te meitsjen de ferdriuwing út it paradys en dêrmei alle ellinde yn 'e wrâld feroarsaket (Genesis 3). De slange is yn dit ferhaal in manifestaasje fan 'e duvel, de duvel is in fallene ingel en de ingels wiene skepen troch God; sa komt it twadde prinsipe hjir fuort út it earste.
Dualistyske religyen
Njonken dualistyske eleminten yn net-dualistyske religyen besteane der ek poer dualistyske religyen. Wat de fierdere lear oangiet, kinne dy fariëarje fan antykosmisme (de lear dat de wrâld kwea is) en/of antysomatisme (de lear dat it lichem kwea is), oant prokosmisme (de lear dat de wrâld goed is) en/of prosomatisme (de lear dat it lichem goed is). Dualistyske religyen út it ferline binne bygelyks it servanisme, it gnostisisme en it manigeïsme. Ek binnen it kristendom fûn it dualisme yn 'e rin fan 'e tiid yngong, bygelyks by guon ier-kristlike gnostyske sekten, mar ek by de Midsiuwske bogomilen fan Bulgarije en kataren fan Súd-Frankryk. In dualistyske godstsjinst dy't hjoed de dei noch bestiet, is it soroästrisme.
Judo op de Olympyske Simmerspullen 1992
200px|thumb|right|It Olympysk judostadion fan Barselona 1992
De Olympyske Simmerspullen 1992, ek wol de XXVe Olympiade neamd, waarden yn 1992 hâlden yn Spanje yn de Katalaanske haadstêd Barcelona. It judo waard hâlden yn it Palau Blaugrana.
Sytse Singelsma
Sytse Singelsma (Goutum, 1951) is in Frysk keunstskilder, sjoernalist en keunstkritikus.
Wat sfear oanbelanget hat syn wurk oerienkomsten mei Jan Mankes. Troch de farvebehanneling tilt er ûnderwerpen boppe harsels út. Syn skilderwize is laach op laach. Tema's yn syn wurk binne neakens en stillibbens.
Foar de Ljouwerter Krante is Singelsma sûnt 2003 keunstkritikus.
Jeropeeske Mienskip
De Jeropeeske Mienskip is de wichtichste fan de twa Jeropeeske Mienskippen; de oare is de Euratom. De Jeropeeske Mienskip en de Eurotom foarmje tegearre de earste pylder fan de Jeropeeske Uny. Oant 2002 wie ek de Jeropeeske Mienskip foar Koalen en Stiel by de Jeropeeske Mienskippen, mar dy is, alhiel neffens it Ferdrach fan Parys, yn 2002 opheft. De Jeropeeske Mienskip is yn 1993 mei it Ferdrach fan Maastricht ûntstien as opfolger fan de Jeropeeske Ekonomyske Mienskip. De Jeropeeske Ekonomyske Mienskip hie gâns mear taken as inkeld op ekonomysk mêd.
Mei it ratifisearjen fan it Ferdrach fan Lissabon sil de Jeropeeske Mienskip folslein opgean yn de Jeropeeske Uny.
Libius Sevearus
thumb|300px|Libius Sevearus op de foarkant fan dizze munt, dy 't door [[Risimer slaan litten is. Op de efterkant it monogram fan Risimer.]] Libius Sevearus (sa. 420 - 15 augustus 465), soms ek wol neamd Sevearus III, wie keizer fan 19 novimber 461 oant 15 augustus 465.
Skiednis
Libius Sevearus waard troch Risimer op de troan setten yn Ravenna, nei de dea fan keizer Majorianus yn novimber 461. Hy waard lykwols net erkend troch it East-Romeinske ryk.
Fanfare
thumb|right|300px In fanfare is in muzykensemble dat bestiet út koperblazers, houtblazers en slachwurkers. Fanfares binne foaral tipysk foar Nederlân en België. Fan âlds is de fanfare bekend as it orkest dat al spyljend op de maat fan de muzyk troch de strjitten fan in plak giet by feestlike oangelegenheden. Hjoed-de-dei (2007) binne guon fanfare-orkesten lykwols útgroeid ta folwoeksen konsertorkesten. Inkeld wurdt in fanfare yn ien azem neamd mei in harmonyorkest. Dat lêste orkest is lykwols folle grutter kwa besetting, benammen as it om de houtblazers giet. In brassband is dan wer in orkest mei allinnich koperblazers. Yn de muzykopliedings wurde de trije meast oantsjut as HaFaBra. Nederlân hat mear as 2.000 fanfare- en harmonyorkesten. Bert Haanstra makke yn 1958 in film: Fanfare (film).
Libius Sevearus
Skiednis
In soad skiedkundigen (ek fan eardere tiden) beskôgje Libius Sevearus as in marjonet fan Risimer, mar wierskynlik wie hy ek noch wol minder as dat. Under syn regear barde der net folle, en as der al wat barde dan waard dat troch Risimer dien. Oer de persoan Libius Sevearus witte wy eins net sa folle, útsein dat er wierskynlik berne is yn Lucianië, (Súd-Itaalje). Theophanes meldet dat hy de bynamme (cognomen) "Serpentius" hie.
Libius Sevearus stoar oan ûnbekende oarsaken, sawol moard as in natuerlike deadsoarsaak is mooglik, op 15 augustus 465. It kin wêze dat dizze datum net hielendal kloppet, omdat der noch in wet mei syn namme oannommen waard op 25 augustus. Nei syn dea folge der in ynterregnum fan 18 moannen wêryn't ek net folle barde.
Fanfare
Skaaimerk fan in fanfare is dat der in soad bugels yn spylje. In bugel is by it grutte publyk in wat ûnbekend ynstrumint mei in relatyf sêfte, waarme klank. De bugel liket yn earste oansjen in soad op de trompet, mar in trompet hat in skerpere, hurdere, heldere klank. De útfining fan de bugel wurdt gauris taskreaun oan Adolphe Sax, ek de útfiner fan de saksofoan.
Ut syn oarsprong wei hat de fanfare him yn flot tempo ûntjûn ta in orkestfoarm mei in soad mooglikheden dêr't ûnderwilens gâns orizjinele muzyk foar skreaun wurdt. Inkelde bekende komponisten binne Rob Goorhuis, Jan Van der Roost, Norbert Nozy en Henk Badings.
By it Wereld Muziek Concours yn Kerkrade dat ien kear yn de fjouwer jier holden wurd, wurde nijste ûntjouwings op it mêd fan komposysjes toand.
Besetting
Koperblazers: Houtblazers:
Slachwurk en perkusje:
Opsjoneel:
Samarra
thumb|left|260px|Lizzing fan samarra yn Irak Samarra (Arabysk:سامراء) is in stêd yn Irak oan de eastigge fan de rivier de Tigris yn de provinsje Salah ad Din, sa'n 125 km benoarden Bagdad. Yn 2002 wennen dêr sa'n 201.700 persoanen. It histoarysk part fan Samarra is 2007 troch UNESCO ta wrâlderfgoed ferklearre.
Havenkraan fan Harns
thumb|Havenkraan fan Harns De Havenkraan fan Harns (Bynammen: Blauwe Kop, de Spin en Lange Willem) is in havenkraan dy't as oernachtingplak (hotel) brûkt wurdt yn de haven fan Harns en leit tichtby it âlde sintrum fan de stêd. De kraan is oant 1996 ynset by it lossen fan houtfrachten út Ruslân en Skandinaavje.
Skiednis en Takomst
De haventopkraan fan it merk Figee waard boud yn 1967. De kabine is 17 meter boppe de kaai; de gyk rikt oant 45 meter hichte. De havenkraan is yn 2001 oerdroegen oan de hjoeddeiske eigener, dy't der benei twa jier foar útluts om de nije bestimming te realisearjen, nammentlik as 2-persoans keameroernachting. Fan septimber 2003 ôf wie it hjirmei mooglik om Harns en de Waadsee fanôf kraanhichte te besjen.
Samarra
Samarra stean ek de tombes fan Ali al-Hadi en Hasan al-Askari, efterelkoar de tsiende en alfde sjiïtische Imams. Teffens hat it in timpel foar Mohammed al-Mahdi, de tolfde Imam of de 'Ferhoalen Imam'. De measte sjiieten leauwe dat er yn it ferhoalen bestiet en earst oan de ein fan de tiid wer ferrize sil.
Havenkraan fan Harns
Skiednis en Takomst
De Spartaanse koailedders binne ferfongen troch twa spesjaal ûntwurpen liften. De keamer yn de kraan is 60 kubike meter grut en beskikt oer in bêd, sitplakken fan Charles Eames en 2-persoans stoartbad. It ljocht en de audiovisuele elektronika kin betsjinne wurde mei touchscreens. Der is ek in terras op it dak en der is in doarke wêrby't men nei bûten rinne kin en wurdt omsletten troch in hechte reling.
Samarra
Irakkriich en letter
Oktober 2004 ferôveren Amerikaanske troepen Samarra op 'en nij op it Iraaksk ferset.
Havenkraan fan Harns
Skiednis en Takomst
De hiele kraan kin ek noch betsjinne wurde mei ien kneppel. Gasten fan de kraan meie de kraan 360° draaie en kinne sa sels kieze hokker útsjoch se hawwe wolle.
Samarra
Irakkriich en letter
Op 21 febrewaris 2006 bliezen soennitysk-fundamintalistyske militanten de koepel fan de al Askari-skryn op. Yn dat hillichdom lizze de alfde en tolfde imam fan de Tolfers, de belangrykste sjiïtyske streaming, bedobbe en it is teffens it plak dêr't de Mahdi of Tolfde Imam ferdwûn. De bomoanslach joech in soad argewaasje yn Irak. Der bruts religieus geweld út tusken sjiïten en soenniten yn de stêd mei as haadpersoan de sjiïtyske geastlik geastlik lieder Muqtada al-Sadr. Der binne doe sa'n 15.000 minsken dea rekke.
Op 13 juny 2007 binne twa minaretten fan it sjiïtyske Al Askari-mausoleum ynstoarten nei twa ûntploffings. It mausoleum leit tichteby de ferneamde gouden moskee fan Samarra, ien fan de meast wichtige hillichdommen yn Irak.
Iiskelder
thumb|200px|Iiskelder Campus VUB Etterbeek, beskerme sûnt 1993 thumb|right|200px|Fiver dêr't iisblokken útseage waarden by Huis te Linschoten Een iiskelder is in kelder los fan in hûs, faak tonnefoarmich, frij wat djip (5 meter is net frjemd) of in mitsele ferwulft bedutsen mei in tsjûke laach ierde, dêr't by winter, grutte (1 m × 20 cm × 20 cm) stikken iis út in mar, dobbe of sleat opslein waard en mei hea ôfdutsen waard (as isolaasjemiddel).
Brûkme
Troch syn djipte of dikke wanden is sa'n romte goed isolearre. As der genôch iis yn de kelder brocht wurdt, kin men it hiele jier troch iis ta jin foldwaan hâlde. Yn waarme tiden wie it dan mooglik iten langer goed te hâlden yn iiskasten dy't kuolle waarden mei iis út de kelder.
Tsjintwurdich brûke flearmûzen de âlde iiskelders noch alris as ûnderkommen en oerwinteringsplak.
Plakken mei iiskelders
In kar:
Skiekunde
Skiekunde of gemy is in natuerwittenskip dy’t him rjochtet op de stúdzje fan de eigenskippen fan stoffen, de gemyske feroarings dy’t dy stoffen ûndergean kinne en de wetmjittichheden dy’t dêrut te ôf te lieden binne, dat allegear binnen it teoretyske ramt dat alle matearje opboud is út lytse dieltsjes, te witten molekulen, atomen en noch lytsere dieltsjes.
Skiekunde as moderne wittenskip
De basis fan de skiekunde as moderne natuerwittenskip waard lein yn it tiidrek 1780-1860 troch it wurk fan in tal wittenskippers, fan wa’t Antoine Lavoisier, John Dalton en Amadeo Avogradro de wichtichste bydragen leveren oan de begrypsfoarming. Har ynsichten kamen by elkoar yn de klassike atoomteory, dy’t starichwei akseptearre waard yn de jierren nei 1860, doe’t in grut kongres fan skiekundigen hâlden waard yn Karlsruhe. Kearnstik fan de klassike atoomteory is it ynsjoch dat it atoom de ûndielbere basisboustein fan alle matearje is en dat mear atomen har kombinearje kinne ta in gruttere ienheid, in molekule.
De klassike atoomteory is foar de skiekunde itselde as wat de klassike meganika fan Newton is foar de natuerkunde: It is in teory dy’t troch de lettere ûntjouwingen útwreide en oanpast is, mar dy’t foar in moai grut tal ferskynsels noch altyd in befredigjende ferklearring jout.
De ûntdekking fan ûnder oare de ferskynsels fan de elektrisiteit en de radio-aktiviteit yn de rin fan de njoggentjinde iuw late yn it tiidrek fan rûchwei 1910-1940 ta de formulearring fan de moderne atoomteory en de kwantummeganika. Neffens de moderne atoomteory binne de atomen fan de klassike atoomteory opboud út wer lytsere dieltsjes mei de namme proton, neutron en elektron. De kwantummeganika lit it idee los dat dy dieltsjes in dúdlik te bepalen plak en snelheid ha.
Neffens de dieltsjes-natuerkunde út de jierren santich fan de tweintichste iuw binne der folle mear subatomêre dieltsjes as allinne de trije fan de moderne atoomteory.
Skiekunde is sterk besibbe oan de natuerkunde. De tûke fan wittenskip dy’t beide ferbynt is de fysyske gemy. Ek mei oare natuerwittenskippen binne oan it grinsflak nije dissiplines ûntstien, lykas de biogemy en de geogemy.
Keppeling om utens
Ximiä
Henk Angenent
thumb|Henk Angenent
Hendrik Cornelis (Henk) Angenent (Woubrugge, 1 novimber 1967) is in maratonrider, dy't yn 1997 de winner wie fan de Alvestêdetocht.
Henk Angenent is reedrider en sprútsjeskweker út Woubrugge. In pear jier foar de Alvestêdetocht fan 1997 hie er lykwols in wenhûs yn Alfen oan de Ryn naam. Hy wûn ferskate grutte wedstryden, mei as hichtepunt op 4 jannewaris 1997 de Fyftjinde Alvestêdetocht.
Yn 2002 begûn er ta te wurkjen nei in wrâld-oererekord. Dat gong sa hurd dat er 2003 ek talitten waard ta it nasjonaal kampioenskip ôfstannen, dêr't er de 10 kilometer wûn. Op 12 maart 2004 hat er yn Calgary it wrâld-oererekord festige, mei 41 kilometer, 669 meter en 49 sintimeter.
Auck Peanstra
thumb|Rymposter 2007. Auck Peanstra (skûlnamme fan Aukje Aaltje Hoogland-Peenstra) (Ljouwert, 2 novimber 1954 - Bitgummole, 29 febrewaris 2016) wie in Frysk skriuwster fan romans en berneboeken.
Peter II van den Ghein
Peter II van den Ghein (ek wol 'Gheyn') wie de soan fan brûnsjitter Peter I (sr). Hy wurke yn Mechelen yn it tiidrek 1561-1593. Hy stoar dêr ek yn 1598.
Auck Peanstra
Biografy
Yn Grou gie Peanstra nei de legere skoalle, dêrnei gie se nei de mulo. Doe't se dêr slagge wie, die se de oplieding ta beukerliedster en helle de L.U.-akte Frysk. Se wurke as skoaljuffer yn it basisûnderwiis, dat begûn yn Bitgummole dêr't se har ek te wenjen sette. Nei't se bern krigen hie, joech se har fêste baan op en wurke faak as ynfalkrêft. Nei in pear jier as faklearkrêft Frysk wurke te hawwen, wurke se yn dieltiid yn groep 2. Yn 2011 hat se it ûnderwiis oerjûn en sûnt lei sy har ta op it skriuwen en it jaan fan lêzings oer har wurk, op skoallen en by ferienings.
Peter II van den Ghein
Wis is it net, mar der wurdt oannaam dat hy klokkejitter waard nei it ferstjerren fan syn heit Peter I yn 1561. Peter jr. wie in begoedige man, mei troch in protte huzetransaksjes.
Auck Peanstra
Biografy
Skriuwe hat Peanstra eins altiten al dien, it begûn fral mei fersen dy't ûnder oare yn de Ljouwerter Krante publisearre waarden. Doe't de bern grutter waarden, krige se mear tiid om te skriuwen. Se skreau doe ferhalen foar bern en jongerein, yn 1991 debutearre se mei in ferhaal yn in sammelbondel foar bern, útjûn troch de Afûk. Yn 1993 ferskynde har earste boek: Melle moat in bril, by de Koperative Utjouwerij. Dêrnei folgen der hast alle jierren nije boeken foar bern en jongerein. Yn 1998 krige se de Simke Kloostermanpriis foar it boek Yn piama de dyk oer, yn 2001 en 2007 folgen twa nominaasje foar dy priis. Ek krige se trije kear de Sulveren Spjelde fan de Fryske Berneboekesjuery.