cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tabak
Dokters riede it gebrûk fan tabaksprodukten dan ek sterk ôf en yn in soad lannen binne warskôgings op de ferpakking ferplicht. Yn Nederlân bestiet sûnt 1990 de Tabakswet dy't dêrnei hieltiid fierder oanskerpe wurdt om it smoken te ûntmoedigen. De nasjonale oerheid bart jierliks grutte bedraggen oan aksyns op de ferkeap fan tabaksprodukten.
Piiptsjilling (fûgel)
Iten
De Piiptsjilling siket syn iten meast yn undjip wetter. Meast ite se ynsektelarven en wjirmkes, mar ek wol parten fan wetterplanten.
Fuortplanting
De Piiptsjillingen meitsje fanôf ein april in nêst wêr't it wyfke sa'n 8-10 meast grieneftige aaien yn leit. It wyfke briedt de aaien yn trije wiken út, wêrnei de jongen útkomme en it nêst ferlitte. It duorret dan noch in trije wike foardat de jongen harren sels rêde kinne. Under it brieden en at de jongen lyts binne hâlde de einen harren meast ferside tusken de reiden en oare begroeiïng. Earst at de jongen fleane kinne komme se wer te foarskyn.
Emil Adolf von Behring
thumb|175px|Emil Adolf von Behring thumb|175px|Filla Behring Emil Adolf von Behring (Hansdorf, 15 maart 1854 – Marburg, 31 maart 1917) wie in Dútsk medikus. Tusken 1874 en 1878 studearre er foar dokter by it Dútske leger. Hy wie yn 't foarste plak in militêr genêshear. Letter waard hy professor fan hygiëne oan de Universiteit fan Marburg en dat soe er syn hiele libben bliuwe.
Behring wie de earste dy't yn 1901 de Nobelpriis foar de Fysiology of Genêskunde wûn. Hy krige de priis foar it meitsjen fan in serum tsjin diftery en tetanus. Fanwege dy prestaasje waard er ek adele.
Nijsgjirrich
Yn 1897 sieten Behring en Spinolla Elsa (dochter fan in dokter út Berlyn) op houliksreisheld yn de filla "Spinola" (no "Behring" hjitten) op Capri. Yn 1909–1911 wenne de ferneamde Russyske skriuwer Maksim Gorki ek yn dy filla.
Jacobus Q. Smink
Jacobus Quiryn Smink, mear bekend as skriuwersnamme Jacobus Q. Smink (Sondel, 31 jannewaris 1954) is in Nederlânske dichter en oersetter, waans wurk yn it Frysk publisearre wurdt.
Eftergrûn
Smink, soan fan in bekende Fryske hynstefokker, groeide op yn syn berteplak Sondel. Hy studearre Nederlânsk oan de Ryksuniversiteit Grins. Dêrnei ferhuze hy nei it suden fan Nederlân. Sûnt 1983 wennet hy yn Eindhoven, dêr't hy oan in middelbere skoalle Nederlânsk en kommunikaasje dosearret.
Dichter
Al op skoalle skreau Smink songteksten, al wie it doe noch yn it Nederlânsk en yn it Ingelsk. Neidat hy yn syn stúdzjetiid de Fryske dichter Tsjêbbe Hettinga kennen leard hie, ûntduts hy dat er leaver yn it Frysk skreau. Yn 1972 debutearre hy as Jacob Smink yn it doe krekt oprjochte literêre tydskrift Hjir, mei in koart ferhaal (Hwa wit) en in gedicht (Leaf famke). Yn 1983 joech hy yn eigen behear de gedichtebondel Apàrte fersen út. Twa jier letter ferskynde by de Koperative Utjouwerij de bondel Wurk fan de achtste dei, Sminks earrste "offisjele" bondel.
Yn Sminks wurk, dat bytiden sletten, mar ek wol suggestyf en boartlik is, is in wichtige rôle weilein foar froulju (famkes en dochters). Syn gedichten skaaimerke harren troch in nearne mei klam oanwêzige, mar dochs kleare eroatyske ûndertoan, dy't in bepaalde spanning oanjout. Troch resinsinten waard oer syn wurk ûngelyk tocht. Eppie Dam skreau yn 1994 oer de yn datdelde jier ferskynde bondel Lingerich tekstyl & swarte side: "Alles wat sa karakteristyk is foar syn poëzij sit deryn: kronkeljende ideeën, yntrigearende dwersferbannen, eigensinnige formules, fernuftige neologismen, wanstaltige konstruksjes, steurend gebabbel, irritante kryptokokken. Mar wat der noch by komt: de superieure achteleasheid fan tafallichheden. As hie er noat foar dien en joech de Muze it har beminde yn de sliep." Albertina Soepboer dêrtsjin wie yn 1995 fan betinken:"Smink mist de subtiliteit om echt oer erotyk te skriuwen. Wat hy aan erotyk suggereart, wurdt faak yn de folgjende regel alwer teneate dien".
Oersetter
Smink sette ferskate boeken oer yn it Frysk, wêrûnder It Achterhûs fan Anne Frank, Le Petit Prince fan Antoine de Saint Exupéry, Die Geschichte von Herrn Sommer fan Patrick Süskind en Smoarge Piter fan Heinrich Hoffmann. Ek sette hy Astrid Lindgrens Ronja Rövardotter oer ta Ronja Rôversdochter, dat hy bewurke ta in toanielstik dat yn 2000 en 2001 opfierd waard troch Tryater.
Wurk
Poëzij thumb|right|180px|De [[Fryske oersetting fan Le Petit Prince, troch Jacobus Q. Smink.]]
Oersettingen
Jean Nicot
Jean Nicot (Nîmes, 1530 – Parys, 4 maaie 1604 ) wie in Frânsk diplomaat en gelearde. Hy is de ûntdekker fan de 'genêzende krêft' fan de tabaksplant, de saneamde nikotine.
Skiednis
Jean Nicot waard berne yn Nîmes, yn Súd-Frankryk, en waard Frânsk ambassadeur yn Lissabon, Portugal fan 1559 oant 1561. Hy wie 29 jier doe't er yn 1559 nei Portugal stjoerd waard om te ûnderhanneljen oer it houlik fan de seis jier âlde prinsesse Margereta fan Falois mei kening Sebastiaan fan Portegal dy't sels mar fiif jier âld wie.
Op de werom reis naam er tabaksplanten mei út Portegal dy't doe krekt ûntdutsen wienen yn Noard-Amerika. Nicot beskreau de medyske eigenskippen fan de plant en stjoerde it as in medisyn, yn de foarm fan snúftabak, nei it Frânske hof om de keninginne-mem, Catherine de Medici, fan har pineholle ôf te helpen; hja waard fuortendaliks in grut leafhawwer(1559). Mear en mear Parisenaren begûnnen doe tabak te brûken, it waard in moade-artikel, en Nicot waard ferneamd.
Yn 't earstoan waard de tabaksplant Nicotina neamd nei Nicot, mar letter ferwiisde nikotine nei mar ien stof út de plant.
Jean Nicot wie fierders wie de gearstaller fan ien fan de earste Frânske wurdboeken, de Thresor de la langue françoyse tant ancienne que moderne (publisearre yn 1606).
Yves Saint Laurent
thumb|right|In Yves Saint Laurent winkel yn [[Houston]] Yves Henri Donat Mathieu Saint Laurent (Oran (Algerije), 1 augustus 1936 - Parys, 1 juny 2008) wie in Frânske moadeûntwerper.
William Hunter (anatoom)
thumb|225px|William Hunter William Hunter FRS (23 maaie 1718 - 30 maart 1783) wie in Skotske anatoom en dokter, teffens samler fan boeken en munten.
Hy waard berne yn Long Calderwood ûnder East Kilbride, South Lanarkshire, de âldere broer fan de sjirurch John Hunter. Nei in stúdzje teology oan de Universiteit fan Glasgow, die er de stúdzje medisinen yn 1737; hy studearre by William Cullen. Hy wie in foaroansteand anatomydosint en ferloskundige yn dy tiid.
Yves Saint Laurent
De tige talintearre Yves Saint Laurent waard berne op 1 augustus 1936 yn Algerije. Hy begûn yn 1955 as assistint fan Christian Dior, dy’t hy twa jier letter opfolgje soe, doe't Dior ferstoar. Hy liede it moadehûs trije jier, oant hy foar militêre tsjinst oproppen waard yn de kriich tsjin Algerije. Foar in gefoelich persoan waans skoaltiid in drama west hat, omdat er homo wie, wie de militêre tsjinst tige swier. Hy hie dan ek al gau in senuwynsinking en moast trije moanne lang yn it sikehûs lizze. Dêrnei rjochte hy mei sakeman Berge syn eigen moadehûs op dat waakse soe ta in wrâldmerk. It bedriuw bloeide en gie nei de beurs, mar de ekonomyske efterútgong wylst de golfkriich oan de gang wie soarge derfoar dat Yves Sain Laurent grutte skulden krige. It bedriuw waard oernommen troch kosmetikareus Sanofi en letter troch de Gucci groep. Yves Saint Lorent hie letter lêst fan sûnensproblemen. Sa hie hy slimme depresjes en waard hy behannele oan alkoholproblemen. Neffens bekenden rekke de skrutene Saint Lorent yn de lette jierren tachtich hieltyd fierder ferwidere fan de gewoane wrâld en moete hy noch mar in pear freonen. Neffens ferhalen lies hy nea de kranten en lústere hy nea nei de radio. Berge hat sein dat de ferneamdheid him kapot makke hat.
William Hunter (anatoom)
Karriêre
Yn 1764 waard er liifdokter fan Keninginne Charlotteen yn 1767 waard er keazen as Fellow of the Royal Society in en professer yn de anatomy oan de Royal Academy yn 1768. thumb|right|225px|Side út The Anatomy of the Human Gravid Uterus Exhibited in Figures
Yn 1768 boud er in ferneamde anatomy-snijseal en -museum yn Great Windmill Street, Soho, dêr't de bêste anatomen en sjirurgen fan dy tiid oplaat waarden. Syn wichtichste wurk wie Anatomia uteri umani gravidi ('De anatomy fan de minsklike swiere uterus yn bylden sjen litten') (1774), mei platen fan Rymsdyk (1730–90), en publisearre troch de Baskerville Parse. As foarbyld foar syn heldere, sekuere, mar skematyske anatomyske tekeningen keas er foar dy fan Leonardo da Vinci dy't bewarre waarden yn de Keninklike samling op Windsor Castle: Kenneth Clark beskôget Hunter as de werûntdekker fan Da Vinci's tekeningen yn Ingelân.
Yn 1770 liet er in hûs sette yn Glasgow dat hielendal ûntwurpen en ynrjochte wie foar it útoefenjen fan syn wittenskiplike arbeid; it foarme it hert fan it lettere Hunterian Museum and Art Gallery fan de Universiteit fan Glasgow..
Munte- en boekesamler
William Hunter wie warber samler fan antike munten en boeken; it Hunter muntekabinet yn it Hunterian Museum is ien fan grutste kolleksjes yn de wrâld. Neffens it foarwurd fan de Catalogue of Greek Coins in the Hunterian Collection (Macdonald 1899) garre Hunter in protte wichtige kolleksjes, ek dy fan Horace Walpole en de bibliofyl Thomas Crofts. Kening George III skonk sels in Ateensk goudstik.
Erkens
thumb|right|Erkens, 2007 thumb|right|Erkens, 2008 Erkens is in buorskip yn de gemeente De Waadhoeke. Erkens leit yn de himrik fan Frjentsjer. Hy leit oan de noardkant fan dy stêd by de iisbaan. It wurdt ek as Ar(c)kens, Erdenze en Erckenze skreaun. De namme soe fan de persoansnamme Ark komme kinne.
Mole
Erkens is ek in spinnekopmole, boud yn 1835. Dy poldermole is eigendom fan de gemeente. De wynmole, yn 'e buert fan de wettertoer, stie foar 1972 yn de polder Erkens.
Gemma Ward
thumb|225px|Gemma Ward Gemma Louise Ward (Perth, 3 novimber 1987) is in Australysk model en aktrise. Sy wennet yn New York.
Libben en wurk
Gemma Ward is it twadde bern fan Gary en Claire Ward. Har âldere suster Sophie Ward is ek model. Se hat ek twa jongere broerkes, Oscar en Henry, in twilling.
Koarstekoeke
Koarstekoeke is in hurdbakte koeke fan smelle stikken daai dy't bylâns de latten op de bakplaat set is. Dêrtroch krige de gewoane brune koeke gjin koarsten oan de sydkant. Meast waard de koarstekoeke goedkeaper ferkocht, mar se waarden ek wolris spesjaal bakt.
Gemma Ward
Libben en wurk
Ward waard 16 jier âld yn de Amerikaanske Vogue oanrekkemandearre as ie fan de njoggen it-girls yn de modellewrâld. Sy die shows foar Prada, Versace, Gucci, Chanel, Valentino en Alexander McQueen. Se pronke op de omslach fan ûnder oaren Vogue en W.
Neil
right|thumb|200px|In koarte neil De neil is de hurde beskerming fan hoarnstof (keratine), dy't minsken hawwe op de boppekant fan 'e fingerseinen en de teannen, en dy't by bisten yn 'e regel klauwen, kloeren of hoeven neamd wurde.
Funksje
De neilen hawwe as funksje de beskerming fan de senuwen yn de einen fan de fingers sadat der gjin foarming fan yl plakfynt op de fingerseinen. Troch de oanwêzigens fan de neilen bliuwt it gefoel yn de fingerseinen behâlden, ek wol it ‘finger-spitzen gefühl’ neamd.
Minske brûke de neilen om lytse foarwerpen te bewurkjen en om te klauwen, pûlkjen ensfh.
Greate Wierrum (mole)
thumb|240px|De Greate Wierrum yn 2005 De Greate Wierrum is in poldermole yn 'e buorskip Greate Wierrum, by it doarp Lytsewierrum yn de gemeente Littenseradiel.
Neil
Funksje
Froulju litte harren neilen lang waakse om der oantrekliker of frouliker út te sjen. Guon minsken binne ferslaafd oan neilbiten.
Greate Wierrum (mole)
De Greate Wierrum, dy't yn 1921 boud waard, is mei syn flecht fan 11 meter en 30 blêden ien fan de gruttere Fryske Amerikaanske wynmotors. Hy is fan it type Herkules Metallicus en stiet sawat in kilometer ten suden fan Lytsewierrum oan de Alde Ried, healwei de wei nei Skearnegoutum. De mole, dy't eigendom is fan it Wetterskip Fryslân, is mealree en kin op ôfspraak besichtige wurde. Grutte Wierum is in ryksmonumint.
Neil
Funksje
De neilplaat, (de sichtbere boppekant), bestiet út trije lagen:
Ofwikings
Oan de neilen kinne sykten en ôfwikings ûntstean, dy't meastentiids onychopaty en onychosen neamd wurde. Faak hinget dat gear mei hûdsyktes, lykas psoriasis.
Louis Lucien Bonaparte
thumb|Lodewijk Lucien Bonaparte Lodewijk Lucien Bonaparte (bûtenpleats Thorngrove (Grimley, Worcestershire), 4 jannewaris 1813 – Fano, 3 novimber 1891) wie in taalkundige en politikus.
Hy wie de tredde soan fan Lucien Bonaparte dat in neef fan Napoleon I. Hy waard 22 maart 1815 prince français mei it predikaat Keizerlike Heechheid. Op 21 febrewaris 1853 waard hy erkend as prins Bonaparte mei it predikaat Heechheid.
Lodewijk wie in taalkundige dy't benammen dwaande wie mei it yn kaart bringen en klassifisearjen fan de Ingelske en Baskyske dialekten. Syn klassifikaasje fan it Baskysk wurdt noch hieltyd brûkt. Tegearre mei de Nederlanner Willem Jan van Eys (1825-1914) gou er as ien fan de ferneamde baskologen fan syn tiid, al wolle baskologen hawwe dat Bonaparte n'était au fond qu'un amateur (Luis Michelena, 1973). Yn de mande mei fonolooch Alexander J. Ellis brocht er de Ingelske dialekten yn kaart. De Italjaanske en Albaneeske dialekten hie er ek niget oan.
Loadewyk boaske trijeris en hie by syn twadde frou Clémence Richard ien soan, Lodewijk Clovis Bonaparte.
Kleaster Blomhof
thumb|220px|Kleastersjerke It kleaster Blomhof, mei de Latynske namme Floridus Hortus, wie yn kleaster yn Witewierrum yn de provinsje Grinslân.
It waard stichte yn 1213 en hearde oan de oarder fan de Premonstratinzers. It kleaster lei op in wierde oan de rjochterigge fan de Fivel. Rillegau nei de stifting fan Blomhof soen de kleasterlingen harren bemuoie mei de wettersteatsorganisaasje. It kleaster waard opheft yn 1561. De lêste abt wie Cornelis Hermanni. De kleastergebouwen waarden tawiisd oan de krekt beneamde biskop Johannes Knijff (1561 - 1576), dy't de bakstiennen dêrfan brûkte foar de útwreiding fan syn residinsje, it Prinsenhof yn Grins. De eardere kleastertsjerke is úteinlik 1863 ôfbrutsen. Sûnt stiet de tsjerke fan Witewierum op de fûneminten.
Bloemhof is fral ferneamd meidat syn iere skiednis beskreaun is yn de kronyk fan Blomhof, dy't optekene is fan de earste abten Emo en Menko. Twa manuskripten binne it besit fan de Universiteitsbibleteek Grins.
Atletyk op de Olympyske Simmerspullen 1984
200px|thumb|right|It Olympysk Stadion fan Los Angeles
De Olympyske Simmerspullen 1984 ek wol de XXIIIe Olympiade neamd waarden yn 1984 yn Los Angeles, de Feriene Steaten hâlden. It atletyk waard hâlden yn it Los Angeles Memorial Coliseum. It stadion waard yn 1921 boud as herrinnerings monumint foar de slachtoffers fan de Earste Wrâldkriich. It wie de twadde kear dat de atletyk wedstriden fan in Olympyske Simmerspullen yn it stadion hâlden waarden.
Doping
Der waarden tidens de spullen twa atleten trapearre op it brûken fan doping. De Finske hurdrinner Martti Vainio moast syn medaljes ynleverje en waard út de útslach skrast. Ek de Italjaanske kûgelslingerder Gianpaolo Urlando waard trapearre hy waard út de útslach skrast
Medaljespegel
De top tsien fan lannen dy't by it atletyk medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen fan 1992.
Marten Gerrits Vries
Marten Gerrits Vries (ek wol de Vries en oare nammefarianten) (Harns, 18 febrewaris 1589 - 1647) wie in Nederlânske ûntdekkingsreizger.
Biografy
De VOC-Keamer fan Hoarn stjoert him as matroas mei op de ’t Wapen fan Hoorn nei Batavia. It skip komt oan op 22 july 1622 nei't it hast fergien wie op de westkust fan it Súdlân (Austraalje). Yn 1638 wurket Vries as lânmjitter op it eilân Formosa. Hy ûnderskiedet him dêr as makker fan in kaart fan it eilân en oanwizings foar de farrûte fan Batavia nei Japan.
Yn 1643 wurde Marten Vries en Hendrick Cornelisz Schaep derop útstjoerd troch Gûverneur-generaal Anthony fan Diemen om it gebiet noardlik en eastlik fan Japan te ferkennen. It doel wie om de út Spaanske ferhalen bekende rike goud- en sulverlannen te finen. thumb|300px|Kaap fan Aniva, Kaap fan Geduld, Staten Island (Isola di Stati), en Strjitte fan Vries allegear oanjûn op dizze Italjaanske kaart út 1682. Lykas de kaart sjen lit hie Vries gjin kâns om [[La Pérouse Strjitte of de Strjitte fan Tartary te ûntdekken, dus tekenen de kaartemakkers Hokkaido en Sakhalin as in part fan it haadlân]] Op 4 april 1643 begjint de reis. Yn in swiere stoarm op 19 maaie foar it eilân Hachi jojima op 32° 33' NB, ferlieze de skippen elkoar út it each by it eilân dat hja Ongeluckich neamden. De Castricum rint hast op de klippen, mar kin trochsile mei ferlies fan ankers. Fan dan ôf kriget it ferhaal twa linen.
De Castricum lannet op 22 maaie op de kust fan Honsjû, pleatslik bekend as Fukushima. Sy wachtsje in wike; de fiskersbefolking komt stikem op besite op it fluitskip en ruilet rikke salm tsjin arak en tabak. Sa't ôfsprutsen wie wurde op fêste tiden it kanon ôfsketten om kontakt te hâlden mei it susterskip de Breskens, mar dat slagge net. Hendrick Cornelisz Schaep lanne op 10 juny 1643 op de kust by Yamada. De bemanning is troch in list (in besite oan koertisanes) fan board lokke, finzen nommen en nei Edo brocht.
Vries besluet fierder te silen en brocht de kustline fan it noardlike Japanske eilân Hokkaido yn kaart, sa ek Oerûp in part fan de Koerilen, en Sachalin, wêr't er as earste Jeropeaan oan lân giet. Sy meitsje kontakt mei it Ainû-folk.
At it jacht de Breskens fuortfearn is fan Yamada en sykje sil nei de goud- en sulvereilannen, komt it op 9 novimber de Castricum op har weromreis tsjin en hearre dan it ferhaal fan skipper Schaep, de ûnderkeapman Bijlevelt, twa jongens en seis matroazen. Op 18 novimber 1643 rinne beide skippen feilich de haven fan Tayouan yn.
It wurk fan Vries wie net sa sekuer. Korea bygelyks, wurdt op syn kaarten as in eilân ôfbylde. Ek de seestrjitte tusken Hokkaido en Sachalin wurdt net oanjûn op syn kaarten. Yn 1646 waard Vries beneamd as kommandeur fan in fiiftal ekspedysjes nei Manilla, mar de oanfal op dy stêd mislearre. Wol waarden in tsjerke en in kleaster ferovere en twa Dominikaner geastliken waarden oerbrocht nei Java. By de lêste ekspedysje koene trije skippen ûntkomme troch in foar harren geunstige wyn. Der wiene doe 600 siken oan board, dêr't Vries ek ûnder wie. Hy stoar ein fan it jier en hat mooglik in seemansgrêf krigen.
It ferslach fan syn reis, optekene troch stjoerman Coen út Hoarn, is bewarre bleaun by de famylje Huydecoper, en is troch Nicolaes Witsen brûkt foar it meitsjen fan kaarten fan Tartarije.
Eastein (fûgel)
De Eastein (Mareca strepera) is in fûgel út it skaai fan de Smjunten. De fûgels út dit skaai hawwe in skoft yndield west by de gewoane Einen. De Eastein is dêrom ek wol te finen ûnder de namme Anas strepera. It skaai Mareca is lykwols op 'e nij ynfierd.
Oare nammen
De Eastein wurdt yn it Frysk ek wol oantsjut mei: Easterske Ein, Griet, Gryffûgel, Grypfûgel as Ropein.
Foarkommen
De Eastein is mei in grutte fan 43-51 sm krekt in slachje lytser as de Wylde Ein. De fûgels wage tusken de 500-1300 gram en hawwe in wjukspanwiidte fan 95 sm. Oars as de measte einen is it mantsje net opfallend. Dúdlike kenmerken binne syn swarte snaffel en syn swarte sturt en kont. Fierder binne de fûgels, foaral yn de flecht wer te kennen oan harren opfallende swart-wite wjukspegel.
Fersprieding
De Eastein komt yn East- en Midden-Jeropa foar, en ek yn Aazje en Noard-Amearika. Hy komt meast foar by grutte ûndjippe marren yn it steppe- en prairy-gebiet. Eartiids kaam der yn Jeropa meast yn it easten foar, mar de lêste tiid wurdt it gebiet útwreide nei it westen en it noarden. It is in echte trekfûgel dy by winterdei nei it suden lûkt.
Iten
De Eastein yt eins allinich plantaardich. Hy yt meast wetterplanten dy hy op de kop swimmend ûnder wetter plukt. By útsondering yt er ek wolris in pear wetterynsekten of lytse fiskjes.
Fuortplanting
De Eastein briedt fan maaie oant july. Hy makket in nêst op de grûn, meast oan de wetterkant in de tichte begroeiïng. It wyfke leit 8-12 giele aaien, dy troch harsels yn 24-26 dagen útbret wurde. De jongen ferlitte it nêst fuortendalik en kinne nei 7 wiken fleane.
Eginhard
Eginhard of Einhard, Frankyske gelearde en skiedskriuwer, berne om-ende-by 775 yn de omkriten fan Mainz en op 14 maart 840 ferstoarn as abt yn de abdij fan Seligenstadt (wat te suden fan Frankfurt).
Libben
Eginhard waard berne yn in rike famylje yn de omkriten fan it Eastfrankyske Mainz. Hy krige in oplieding oan it kleaster fan Fulda en kaam koart nei 791 oan it hof fan Karel de Grutte te wurkjen, dêr't er de hofskoalle fan Ealwyn oernimme soe. Omdat er bliken die dat hy ferstân fan bouwen hie, joech Karel de Grutte him ek de ferantwurding om as boumaster de foltôging te fersoargjen fan in oantal paleizen, ûnder oaren yn Aken en Ingelheim.
Fan Eginhard binne ferskate brieven en godstsjinstige skriften bewarre bleaun, mar fierwei syn wichtichste wurk is wol it libbensferhaal dat er oer Karel de Grutte skreau, de Vita Karoli Magni.
Haadwurk
Omdat it wurk benammen opfetten wurde kin as earbetoan foar de grutte keizer is it net objektyf skreaun. Eginhard sluet mei opsetsin syn eagen foar misstannen, bygelyks de lytse moraal fan Karels syn dochters.
Sate
In sate is eins it lân dêr't op wenne wurdt. Yn it Aldfrysk is it sitte, wenje. It gehiel fan in pleats, faak mei de state ynbegrepen, mar mei de klam op it lân as agrarysk en juridysk wichtichste diel fan de ienheid. De útdrukking 'sate en lannen' yn noatariële advertinsjes tsjutten yn it earstoan op: in pleats besteande út noch te neamen lannen, of: in gehiel fan blykber ta de pleats rekkene lannen én losse of ferspraat lizzende lannen. It is oarspronklik de sate en net it hoarnleger dêr't it stimrjocht op fan tapassing wie.
Der wurdt ek wol tocht dat mei sate in gewoane pleats oantsjut waar en mei state in foarname pleats, faak fan in aadlike famylje, as in hearehûs. Dat ûnderskied waard lykwols net altyd nau brûkt. Sa wurde yn it Register van de Aanbreng yn 1546 alle buorkerijen by Kimswert (ek de aadlike) sate neamd (ek de Bonga saet; de lettere Bongastate) en yn it tichteby lizzende Mullum allegear mei state oantsjut (mei de tsjerkepleats 'Sint-Nicolaas Staten').
Wiebe Nijenhuis
Wiebe Nijenhuis (Snits, 30 jannewaris 1955 – Drylts, 1 april 2016) wie in sterke man út Snits.
Doe't er 27 jier âld wie waard er yn 1981 winner fan de earste wedstryd foar ferkiezing fan de Sterkste Man fan Fryslân yn de Fryslânhal yn Ljouwert. Dat wûn er nochris yn 1982 en 1983. Op it program stienen ûnderdielen as stêven bûge, bierfetten lade en froulju optille mei de earms foarút. Nijenhuis wie benammen goed yn Powerliften.
Nei syn karriêre bleau er aktyf yn de sport. Sa wie er in wike foar syn dea noch skiedsrjochter by it Frysk kampioenskip gewichtheffen. Nijenhuis ferstoar hommels yn de âldens fan 61 jier.
Persoanlik
Nijenhuis hie in fytswinkel yn Snits en fierde it 25 jierrich bestean fan de saak op 1 septimber 2015.
Antoarngroukopke
De Antoarngroukopke (Carcharodus lavatherae) is in soarte yn it skaai fan de Carharodus
Foarkommen
Yn Nederlân komt de flinter net foar. De flinter komt wol foar yn Spanje, súd- Frankryk, Itaalje de Balkan en Grikelân. Hy fljocht fan 200 oant 1600 meter heech. De flinter hâldt fan drûge soere greiden. De flinter is it leafst op plakken mei in soad blommen. De populaasjes binne oer it generaal lyts. As it waarm is sykje de flinters plakken mei fochtige grûn om dêr te drinken.
Fleantiid
De flinter fljocht yn maaie, juny en july.
De flinter
It Antoarngroukopke ûnderskiedt him fan oare groukopkes troch de griene glâns op de boppekant fan de wjukken en it lichem.
De rûp.
De aaikes wurde ien foar ien ôfset op de blêden fan stachys soarten. De lytse rûpen meitsje spinsels mei blêden wêrûnder se ûnder it iten skûlje. Earst libje de rûpen fan de siedden fan de weardplant, letter ite se ek de blêden. Se oerwinterje yn it tredde of fjirde stadium as larve. De ferpopping fynt plak oan de ûnderkant fan de weardplant.
Willie Polanco
Yn 2003 helle hy syn earste wrâldtitel yn it dûbelspul yn it Ierske Kilkenny. Hy wie dêr heale finalist yn it inkelspul.
Ek op de Amerikaanske kampioenskippen hat Polanco yn it dûbelspul, tegearre mei Yuber "PeeWee" Castro al de nedige súksessen helle: Nasjonaal kampioen yn 2004, 2008, 2009, 2010 en 2012, ferliezend finalist yn 2006, 2007 en 2011 en heale finalist yn 2005. Yn it inkeldspul fan 2008 helle hy de heale finale en wie hy yn 2010 ferliezend finalist.
Op 3 jannewaris 2007 wie Polanco as earste Amerikaanske keatser te gast yn Fryslân, wêrby hy yn sportsintrum De Trije yn Frjentsjer in tal yndrukwekkende demonstraasjewedstriden spile tsjin Fryske keatsers. Sûnt dy tiid hat William Polanco him kenne litte as in ynternasjonaal promotor fan syn sport. Hy hat dêrby ûnder oaren Ingelân, Ekwador, Itaalje, Belgje, Frankryk en Spanje oandien.
Yn novimber 2007 wûn William Polanco yn Nizza Monferrato tegearre mei Tony Roberts de twadde ferzje fan it Iepen Italjaansk Kampioenskip One-Wall. Yn de finale fersloegen se it Amerikaanske duo Peewee Castro en Joe Kaplan yn 2 sets. Sawol yn 2008 as 2009 makke Polanco diel út fan it Amerikaanske team dat de One Wall Federation Cup wûn. Yn 2010 wie hy yn dat toernoai ferliezend finalist.
Sporthal
In sporthal is in gehiel foar gymnastyk en sporten ynrjochte hal mei douches, tribune ensfh.
Fryslân wie der nochal let mei. Der wienen ein 1973 17 sporthallen yn Fryslân, de earste en de lêste yn Wolvegea (1966 en 1974 ); fierders yn Snits (2, 1967 en 1972); Dokkum (1968); It Hearrenfean (1969); Ljouwert (2, 1969 en 1971); Harns ( 1970 ), Easterwâlde (1970); Warkum ( 1972 ); Surhústerfean ( 1973 ); Sint Anne (1973); Frjentsjer ( 1973 ); De Gordyk (1973) en Easterein (1977). Mei troch de tanimmende wurkleazens waarden der yn 1974-1975 yn ACW-ferbân in tal byboud.
Julie Manet
thumb|Julie Manet
Julie Manet (Parys, 14 novimber 1878 - 14 july 1966) wie in Frânsk model, skilderesse en keunstsamleresse.
Julie har deiboek is útjûn ûnder de titel "Grutbrocht wurde mei de ympresjonisten" en jout ynsjoch yn it libben fan ferneamde Frânske skilders as Pierre-Auguste Renoir, Edgar Degas, Claude Monet, en Sisley, mar ek de Dreyfus Affêre en de steatsbesite fan Tsaar Nikolaas II yn 1896.
Yn maaie 1900 boaske Julie oan Ernest Rouart, keunstner en pakesizzer fan de skilder Henri Rouart. It wie in dûbelde brulloft, want Julie har nicht Jeannie Gobillard troude tagelyk mei Paul Valéry.
List fan muzyk yn Fryslân
{|
Z
</ol>
Arnoldus Nijlen
Arnoldus Nijlen (Nimwegen ? - Brussel 1603) wie de tredde biskop fan Grins. Hy waard 1593 ta biskop beneamd en moast in jier letter, nei de Reduksje fan Grins (22 july 1594) syn sit al wer oerjaan.
Nijlen wie Dominikaan. Hy wie yngien yn it Jakobinerkleaster yn Grins, dêr't er 1576 de lieding oer krige. Yn 1589 promovearre er yn Keulen yn de teology en waard itselde jier noch fikaris fan it bisdom Grins. De doe beneamde biskop, Jan fan Bruhesen, waard foardat hy de sit yn Grins feitlik besetten hie, yn 1592 beneamd yn Aartsbisdom Utert, wêrnei't Nijlen biskop yn Grins wijd waard.
Nei in jier yn it amt waard de stêd ynnaam troch prins Maurits en de Fryske steedhâlder Willem Loadewyk wêrnei't de katolike tsjerke ferbean waard en de biskop de stêd ferlitte moast. Nijlen ferfarre nei Brussel dêr't er yn 1603 stoar en bedobbe waard yn it Dominikanerkleaster.
Steatsline I
Steatsline I is de neffens de "Wet op de Oanlis van Steatsspoarwegen" fan 18 augustus 1860 troch de Steat fan de Nederlannen oanleine spoarwei tusken de stêden Breda - Moerdijk - Doardt - Rotterdam.
Skiednis
De spoarline waard yn fjouwer fazen iepene:
It trajekt Lage Zwaluwe - Moerdijk waard yn 1928 sletten. Oant 1872 waard it ferfier tusken Moerdijk en Rotterdam regele mei fearboaten. Yn 1950 waard de spoarline elektrifisearre. Troch it yn gebrûk nimmen fan de Willemsspoartunnel yn 1994 waard it Loftspoar troch it sintrum fan Rotterdam oerstallich. De spoarfiadukten en de âlde Willemsspoarbrêge oer de Nieuwe Maas binne dêrop ôfbrutsen, allinnich hefbrêge 'De Hef' oer de Koningshaven is as yndustrieel erfgoed behâlden.
Wrâldkampioenskip follybal froulju 2010
It sechstjinde Wrâldkampioenskip follybal foar froulju wurdt hâlden fan 29 oktober oant en mei 14 novimber 2010 yn Japan It kampioenskip wurdt organisearre troch de FIVB, it Ynternasjonaal follybalbûn. Oan dit kampioenskip dogge 24 lannen mei, útsein it gastlân Japan en wrâldkampioen fan 2006 Ruslân hawwe dy lannen harren pleatst fia de kwalifikaasjes, dy't begongen op 9 desimber 2009 en einigen op 30 augustus 2009.
Groep A
Wedstriden yn groep A binne spile yn Tokyo
Groep B
Wedstriden yn groep B binne spile yn Hamamatsu
Groep C
Wedstriden yn groep C binne spile yn Matsumoto
Groep D
De wedstriden yn groep D binne spile yn Osaka
Groep E
Wedstriden yn groep E binne spile yn Tokyo
Groep F
Wedstriden yn groep F binne spile yn Nagoya
ZMVV Seerobben
ZMVV Seerobben (Zaterdagmiddag Voetbalvereniging Zeerobben) spilet op de fjilden fan it Oostersportpark oan de Achlumerdyk yn Harns. De klup hat mear as 300 leden (2008) is oprjochte op 3 jannewaris 1953. Om de fjirtjin dagen ferskynt klupblêd De Seerob.
Gorrit Visser
Gorrit Visser (Drylts, ?) wie in Fryske krêfsporter út Drylts.
Yn 2006 doe't er 37 jier âld wie wûn hy de titel Sterkste Man fan Fryslân yn De Bildtse Slag fan Sint-Anne. Underdielen wienen frachtweinlûke, deadlifte, gewicht smite en konteners huffe. Hans Lolkema waard twadde en Jan Wagenaar fan Skearnegoutum tredde fan de santjin meidoggers.
Arend Kuiper
Arend Kuiper (Seisbierrum?, 1965?) is in Fryske krêftsporter út Seisbierrum.
Doe't Arend 23 jier âld wie wûn er yn 1988 yn de WZS-sporthal yn Snits de titel Sterkste Man fan Fryslân. Hy treende wol 20 oeren wyks. Ien fan de ûnderdielen wie 'sword- en shieldlifting'. Dielnimmers moasten in replika fan it swurd fan Grutte Pier fan 6,6 kilo sa lang mooglik mei de earms rjochtút foar har út hâlde. Oare ûnderdielen wiene frachtweinlûke, beamstamtillen en in bierfettenrace. By de huldiging wie ek de Blauhúster Dakkapel.
Arabieren
thumb|Lidsetaten aan de [[Arabyske Liga. Gebieten mei wichtige net-Arabyske minderheden binne ljochtgrien oanjûn; lidsteaten dêr't it Arabyske part ûnder de befolking lyts is binne grien arsearre.]] Mei Arabieren wurde meastentiids minsken oantsjutten dy't de Arabyske taal as memmetaal hawwe.
Egmondsk
Taalskaaimerken
It Egmondsk wykt yn hege mjitte ôf fan 'e oare Lânwestfryske dialekten, in ûnderskie dat fral karakterisearre wurdt troch ûntrûning fan 'e fokalen. Troch dat ferskynsel binne in protte Westfryske klanken yn dit dialekt ferskood ta [ɛ] (e fan "pet") of [ɪ] (i fan "pit"), lykas it wurdt "doarp", dat yn it Lânwestfrysk durp is, mar yn it Egmondsk derp. In oar taalkundich skaaimerk, dat it Egmondsk dielt mei û.m. it Inkhústersk, it útstoarne Flylânsk en guon (net-Westfryske) Wetterlânske dialekten, is it fuortfallen fan 'e h oan it begjin fan wurden. Foar "hûs" en "harsens" jout it Egmondsk sadwaande òis en arsens (ferlykje Ned. huis en hersens).
Arabieren
Geografyske lizzing
It gebiet dêr't Arabysk sprutsen wurdt is mear as 6500 km grut, fan de Atlantyske Oseaan oant de Arabyske See. Yn dat gebiet wenje 206 miljoen minsken.
Egmondsk
Taalskaaimerken
Krekt as alle oare Hollânske dialekten is it ek mei it Egmondsk sûnt de midden fan 'e tweintichste iuw sterk yn it neigean rekke. In bykommende faktor is yn dit gefal de rol dy't it toerisme spile hat, mei't Egmond oan See him ta in wichtich baaiplak ûntjûn hat. It dialekt wurdt tsjintwurdich fan gefolgen noch mar sprutsen troch in pear hûndert, meast âldere ynwenners.
Arabieren
Definysje fan Arabieren
It wurd "Arabieren" kin betiizjend wêze. Ek wurdboeken jouwe net altyd deselde omskriuwing foar it wurd. In protte minske tinke dat religy it wichtichste kritearium ynhâldt en dat alle Arabieren moslim binne, wat wis net altyd it gefal is. Alhoewol't it grutste part fan de Arabieren op 'e wrâld islamitysk is, libje der ek kristlike Arabieren yn lannen as bygelyks Egypte, Libanon, Syrje en Irak.
Arend Kuiper
Wout Zijlstra waard twadde en Gerben Erfmann fan Harns tredde.
Arabieren
Definysje fan Arabieren
Guon beheine it wurd ta de minsken dy't yn in de regio berne binne, dêr't de Arabieren oarspronklik wei kamen, lykas it Arabysk skiereilân. De earste Arabieren wienen fan Semityske komôf.
Neffens de islamityske tradysje stamme de Arabieren krekt as de Joaden ôf fan Abraham (Arabysk: Ibrahim), waans soan Ismael troch him de woastyn ynstjoerd waard, wêrnei hy nei Mekka teach en dêr letter mei Ibrahim de Ka'aba werboude. Fromme moslims leauwe dat sy ôfstamje fan Ismael, wylst Joaden leauwe dat sy ôfstamje fan Izaäk.
Sûnt de fersprieding fan de Islam oer it Heine Easten is de ynfloed fan it Arabysk op de wrâld hiel grut wurden. Troch de Arabyske feroverings en de lettere arabisearring fan in protte lannen, lykas yn de Magrib, hat it tal Arabieren yn de wrâld him útwreide oant goed 206 miljoen yn distiid. Etnysk beskôge stammet mar in hiel lyts part streekrjocht ôf fan de 'earste' Arabieren. Dêrom soe it better wêze om fan 'Arabysktalige folken' te sprekken ynstee fan Arabieren.
Yn de Midsiuwen waarden de Arabieren Sarasenen neamd.
Fuotbalferiening Sint-Anne
Skiednis
Al yn 1914 is besocht om yn Sint-Anne in fuotbalklup op te rjochtsjen, mar it gie pas echt oan tusken 22-28 maaie 1931. De keazen namme, fuotbalferiening Quick, moast fan de FVB feroare wurde en waard Sint Anne. Fan Pleatslik Belang waard it fjild d'Avila hierd, dat no De Waaie hjit. Yn de santiger jierren kaam der in nije akkomodaasje en waard it swarte shirt fan it begjin ynruile tsjin de wyt-swarte banen fan no.
Muddy Waters
Muddy Waters (Rolling Fork, 4 april 1915 - Westmomd, 30 april 1983) berne as McKinley Morganfield wie in Amearikaanske blues muzikant dy't oer it algemien sjoen wurdt as de wichtichste fertsjintwurdiger fan de Chicago blues.
Untstean fan de Chicago Blues
Doe't er 7 wie begûn er mûle-oargel te spyljen, dêr't er al gauris publyk mei luts. Doe't er 17 wie gong er oer op de gitaar, dêr't er mei op feesten spile. De earste opnamen fan Muddy Waters binne yn 1940 makke op in plantaazje yn de Mississippydelta troch Alan Lomax. Letter ferhuze Morganfield nei Chicago dêr't er fan de akoestyske op elektroanysk fersterke gitaar oerstapte en in ritmeseksje en harmoanika tafoege. Dêrmei ûntstie de klassike gearstalling foar de Chicago blues.
Ynfloed fan Muddy Waters
Muddy Waters hie in net te ûnderskatten ynfloed op ferskate muzikale sjânres: fansels op de blues, mar ek op rhythm and blues, rock, folksmuzyk, jazz en country. Waters holp Chuck Berry oan syn earste platekontrakt.
De Rolling Stones ûntlienden har namme oan in nûmer fan Muddy Waters út 1950 "Rollin Stone" ek wol bekend as "Catfish Blues". De grutste hit fan Led Zeppelin, "Whole Lotta Love" wie basearre op Muddy Waters syn nûmer "You Need Love".
Sint Jakob (fuotbalklub)
Sint Jakob is de fuotbalferiening fan Sint-Jabik. Men spilet op de fjilden fan sportkompleks “De Fijfskaar”, Oosteinde 77 yn Sint-Jabik. De klup is oprjochte op 16 jannewaris 1938.
Kill Bill: Volume 2
Kill Bill: Volume 2 is in Amerikaanske aksjefilm út 2004 ûnder rezjy fan Quentin Tarantino mei yn 'e haadrollen Uma Thurman en David Carradine. De titel betsjut "Deadzje Bill: Diel 2". It ferhaal, dat op non-lineêre wize ferteld wurdt, giet oer in breid dy't wraak swart op in team hiermoardners en harren lieder Bill, nei't dyselden alle oanwêzigen op har trouwerij útmoarde hawwe en har en har ûnberne poppe besocht hawwe om te bringen. Tarantino makke Kill Bill as in hommaazje oan fjochtsportsinema, samoeraifilms, blaxploitation en spagettywesterns. De film befettet inkele swart-wytsegminten. Kill Bill: Volume 2 wie it ôfslutende part fan in duology. De beide films waarden oarspronklik pland as ien produksje, mar om't de resultearjende film dan in spyldoer fan mear as fjouwer oeren hawwe soe, waard er opspjalte yn twa dielen. It foargeande diel, Kill Bill: Volume 1, ferskynde yn 2003. Kill Bill: Volume 2 krige fan 'e filmkritisy oer it algemien positive resinsjes. De film wie in kommersjeel súkses yn 'e bioskopen en wûn trije Saturn Awards.
Plot
In jonge frou, de Breid, dy't op alle dagen rint en har brêgeman Tommy, bystien troch ferskate freondinnen fan 'e Breid, de predikant en syn frou en in swarte oargelist, hâlde yn in lytse kapel bûten El Paso in rippetysje foar harren trouwerij. Bill, de eardere minner fan 'e Breid, de heit fan har bern en de lieder fan it Hiermoardnersteam De Deadlike Njirren, arrivearret ûnferwachts en hat in freonskiplik petear mei de Breid. Dêrnei jout er de oare leden fan syn team, Elle Driver, Vernita Green, O-Ren Ishii en Budd, opdracht om alle oanwêzigen te fermoardzjen. As alle oaren dea binne, wurdt de Breid troch de leden fan it team, dêr't se sels foarhinne ek diel fan útmakke, lange tiid mishannele, oant Bill har úteinlik troch de holle sjit. Se oerlibbet it lykwols en leit fjouwer jier yn koma, mar as se dêrút ûntwekket, swart se wraak op Bill en syn team.
Fjouwer en in heal jier letter hat de Breid ûnderwilens O-Ren Ishii en Vernita Green út 'e ljochten holpen (sjoch: Kill Bill: Volume 1). No giet se efter Budd oan, de jongere broer fan Bill, dy't yn in suterige steancaravan yn westlik Teksas wennet en de kost byinoar skarrelet as útsmiter en hantsjemuoisfeint yn in pleatslike stripklub. De Breid is fan doel om Budd te oerfallen yn syn steancaravan, mar hy is ree foar har en as se troch de doar stoarmet, sjit er har del mei in dûbelloops jachtgewear dat er laden hat mei halyt (in natuerlik foarkommend mineraal).
Dêrtroch wurdt de Breid efteroer smiten en is se in skoftke suver út 'e tiid, wat Budd de kâns jout om har te ynjektearjen mei in bedwelmjend middel. Dêrnei skillet er Elle Driver op en regelet de ferkeap fan 'e Breid har unike katana, makke troch Hattori Hanzō, foar de priis fan $1 miljoen. Elle, dy't de breid hatet, stelt as betingst dat de Breid oan har dea ta swier lije moat en Budd stimt dêryn ta. As de Breid wer by besleur komt, stopje Budd en in helper har oan polzen en ankels fêstbûn yn in deakiste dy't se tichttimmerje om har by nacht libben te begraven op in iensum tsjerkhôf ûnder de grêfsark fan in Paula Schultz.
Yn in flashback wurdt toant hoe't Bill jierren earder oan 'e Breid fertelt oer de legindaryske kung fu-master Pai Mei, dy't mei syn Fiifpuntepalmtechnyk fan it Untploffende Hert syn tsjinstanners in deadsklap tabringe kin dy't se pas nei it dwaan fan fiif stappen fernimme as harren hert útinoar knapt en se dea yninoar sakje. Bill is sels in âld-learling fan Pai Mei, mar de âldman hat altyd wegere om dy technyk oan syn learlingen by te bringen, dat Bill wit net hoe't it moat. Hy hat beävensearre dat de Breid ek by Pai Mei yn 'e lear gean kin. Hy set har ôf by de timpel dêr't Pai Mei ferbliuwt, yn súdlik Sina. De âlde master hat yn 't earstoan inkeld minachting foar de Breid en har Japanske fjochttechniken, mar meitiid wint se syn respekt. Ien fan 'e earste lessen dy't er har leare lit, is om fan deunby troch in houten planke hinne te slaan.
Yn 'e tsjintwurdige tiid befrijt de Breid harsels yn 'e deakiste ûnder de grûn fan har boeiens, wêrnei't se de technyk dy't se fan Pai Mei leard hat, brûkt om troch it lid fan'e deakiste hinne te slaan. Se klaut harsels mei muoite in wei nei it oerflak en set geandefoets ôf, werom nei de steancaravan fan Budd. Dyselde hat ûnderwilens de ieneagige Elle op besite krigen. Hja hat in koffer mei $1 miljoen yn kontanten by har om foar de katana fan 'e Breid te beteljen, mar as Budd it jild begjint te tellen, docht bliken dat se der in swarte mamba yn ferstoppe hat, de giftichste slange fan 'e wrâld. Dat komt Budd raar oer it mad, en hy wurdt trije kear fluch efterinoar yn it gesicht biten. Wylst Budd ferlamme rekket en yn it stjerren leit, skillet Elle syn broer Bill op, dy't se wiismakket dat Budd fermoarde is troch de Breid, mar dat sy de Breid om hals brocht hat. Yn dat petear wurdt foar it earst de wiere namme fan 'e Breid brûkt: Beatrix Kiddo.
As Elle de steancaravan ferlitte sil, rint se yn in mûklaach fan Beatrix. De beide froulju fjochtsje om Beatrix har katana, mar as Elle Beatrix troch in pear binnenwanden fan 'e steancaravan smyt, ûntdekt Beatrix yn in paraplubak de katana fan Budd, dy't ek troch Hattori Hanzō makke is. Budd hie eltsenien ferteld dat er it wapen fan ûnskatbere wearde foar $250 nei de lommert brocht hie, mar dat blykt no in leagen te wêzen. De beide froulju skermje dêrnei mei de swurden, wêrby't Elle, dy't ek traind is troch master Pai Mei, Beatrix ferget mei it ferhaal dat se Pai Mei fergiftige hat út wraak, om't er har rjochtereach útskuord hie nei't se him in swakke âlde sek neamd hie. In ta razernij brocht Beatrix skuort dêrop Elle har loftereach út en lit har blyn efter yn 'e steancaravan mei de swarte mamba.
Neitiid siket Beatrix yn Acuña, yn Meksiko, de pinsjonearre poaier Estaban Vihaio op, dy't min ofte mear de pleechheit fan Bill is. Hy fertelt har wêr't se Bill fine kin, om't dat neffens him is wat Bill wolle soe. Want hoe sil er oars Beatrix ea wer sjen kinne? Op 'e oanwizings fan Vihaio bejout Beatrix har nei in hotel-resort yn in âlde hacienda, dêr't se ta har ûntsetting ûntdekt dat har dochter B.B., dy't no fjouwer en in heal jier âld is, noch libbet. It famke is al dy tiid troch Bill grutbrocht. Hy hat har foto's fan Beatrix sjen litten, sadat it famke har mem fuortendaliks weromken. Beatrix bringt de jûn mei harren troch, mei't se Bill net bêst foar de eagen fan B.B. fermoardzje kin.
Nei't it famke op bêd brocht is en sliept, wurdt Beatrix ûnferhoeds troch Bill delsketten mei in ferdôvingsgewear. It pylkje is lykwols net laden mei in bedwelmingsmiddel, mar mei in wierheidssearum, sadat Bill har ûnderfreegje kin. Op syn fragen leit Beatrix út dat se de Deadlike Njirren ferliet doe't se ûntdiek dat se fan him yn ferwachting wie. Har reden dêrfoar wie dat se B.B. in better libben jaan woe as dat se har as hiermoardneresse biede koe. Bill fertelt dat er tocht dat se dea wie, doe't se nea fan har lêste misje weromkearde. Doe't er lang om let foar it ferstân krige dat se noch libbe en har ferlove hie mei in boargermantsje fan wa't er oannaam dat dy de heit fan har bern wie, draaide er troch út jaloerskens en leafdesfertriet en joech er opdracht ta it bloedbad yn 'e kapel.
Oan 'e ein fan harren petear lûke Beatrix en Bill allebeide hommels harren katana's en wikselje se sittend oan 'e tafel in pear slaggen út. Bill slacht Beatrix it swurd út 'e hannen, mar Beatrix fangt Bill syn katana op yn har skie en rekket him mei de Fiifpuntepalmtechnyk fan it Untploffende Hert, dy't master Pai Mei, sa blykt no, fan al syn learlingen inkeld oan Beatrix trochjûn hat. Dat komt Bill raar oer it mad. Hy fermoedsoenet him mei Beatrix, komt dan oerein, rint fiif stappen en falt dea del. Beatrix ferlit de hacienda mei B.B. om in nij libben op te bouwen.
Produksje
Kill Bill: Volume 2 waard regissearre troch Quentin Tarantino nei in senario fan himsels op basis fan in idee dat neffens de ôftiteling fan 'e film fan "Q & U" kaam. Dat is in ôfkoarting foar "Quentin" (Tarantino) en "Uma" (Thurman). Tarantino betocht nammentlik it personaazje fan 'e Breid doe't er yn 1994 de film Pulp Fiction makke, mei Uma Thurman yn ien fan 'e haadrollen. Yn 2000 en 2001, doe't er yn New York wenne, bestege er oardel jier oan it skriuwen fan it senario foar Kill Bill, wylst er tagelyk in protte tiid trochbrocht mei Thurman en har nijberne dochterke Maya.
Tarantino makke Kill Bill as in hommaazje oan fjochtsportsinema, samoeraifilms, blaxploitation en spagettywesterns. Oarspronklik wie it de bedoeling dat it ien film wurde moast, mar om't de resultearjende film dan in spyldoer fan mear as fjouwer oeren hawwe soe, waard er opspjalten yn in duology. As produsint wie Lawrence Bender by it projekt belutsen foar de filmstudio A Band Apart. Foar de film wie in budget beskikber fan $30 miljoen. De kamerarezjy wie yn 'e hannen fan Robert Richardson, en de filmmuzyk waard fersoarge troch RZA en Robert Rodriguez.
Opnamen
De opnamen foar Kill Bill: Volume 1 en Kill Bill: Volume 2 fûnen efterinoaroan plak yn in perioade fan 155 dagen. Volume 2 waard opnommen yn Teksas, Hongkong en Meksiko. Hoewol't de sênes yn 'e film op non-lineêre wize presintearre wurde (dus net op gronologyske folchoarder), waarden se wól op folchoarder filme.
Thurman woe de bylden fan it ûngemak sjen, mar Miramax Films, de finansier fan 'e produksje, woe dy inkeld frijjaan as Thurman in dokumint ûndertekene dat it bedriuw (yn har eigen wurden) "frijstelde fan eltse konsekwinsje fan myn takomstige pine en lijen". It barren wie Tarantino raar yn 'e wei en hy besocht it earst mei har goed te meitsjen, mar Thurman en hy holden jierrenlang rûzje. Neffens Thurman wie se foàr it ûngemak "in kreätive bydraachster" en neitiid "in brutsen stik ark". Pas yn 2018 joech Miramax de bylden frij, nei't Thurman nei de plysje stapt wie.
Distribúsje
De distribúsje fan Kill Bill: Volume 2 waard fersoarge troch Miramax Films. De film gie op 8 april 2004 yn Hollywood yn premiêre, en iepene dêrnei op 16 april yn 'e Amerikaanske bioskopen. It byhearrende soundtrackalbum ferskynde op 13 april by platemaatskippij Maverick Records. Kill Bill: Volume 2 waard op 10 augustus 2004 útbrocht as VHS-keapfideo en op dvd en kaam op 9 septimber 2008 út op blu-ray. Op 27 maart 2011 waarden beide dielen fan Kill Bill op 'e nij útbrocht yn 'e bioskoop, diskear as ien gehiel, ûnder de titel Kill Bill: The Whole Bloody Affair.
Untfangst
Fan 'e filmkritisy krige Kill Bill: Volume 2 oer it algemien positive resinsjes. Sa joech Roger Ebert, fan 'e Chicago Sun-Times, de film 4 fan 4 stjerren. Hy skreau: "Bring de beide dielen gear, en dan hat Tarantino in masterlik epos makke, dat it fjochtsportsjenre fiert, mar it tagelyk mei de gek beslacht, derfan hâldt en it oerstiget […]. Dit is allegearre ien film, en no dat we it gehiel sjogge, is er grutter as de beide ôfsûnderlike dielen."
Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hat Kill Bill: Volume 2 in heech goedkarringspersintaazje fan 84%, basearre op 242 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: "[De film] foeget ekstra plot en dialooch ta oan 'e aksjeswiere eksploaten fan syn foargonger, wylst er it dochs noch oprêdt om in tapaslik goed taslaand ferfolch te wêzen." Op Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, behellet Kill Bill: Volume 2 in goedkarringspersintaazje fan 83%, basearre op 41 resinsjes.
Opbringst
Kill Bill: Volume 2 brocht yn 'e bioskopen yn 'e Feriene Steaten en Kanada $66,2 miljoen op, en yn alle oare lannen en territoaria $86,0 miljoen. Wrâldwiid kaam de opbringst dêrmei út op $152,2 miljoen. Ofset tsjin it budget fan $30 miljoen betsjut dat in winst fan $122,2 miljoen, hoewol't dêr de marketingkosten noch wol ôf moatte.