cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Heak om Ljouwert
Traseebeslút
Foar de krusing mei it Van Harinxmakanaal is in akwadukt pland. By Werpsterhoeke soe om 2010 hinne it nije Stasjon Ljouwert Werpsterhoeke mei transfearium ferrize moatte. De nije westlike ynfalsrûte fan Ljouwert, ek mei in akwadukt ûnder it Van Harinxmakanaal, sil ek oanslute op de Heak om Ljouwert.
Neffens de besteande planning sil begjin 2010 begûn wurde mei de oanlis fan de Heak om Ljouwert en de byhearrende keunstwurken.
Protesten
Al hawwe in soad minsken baat by in ferbettering fan de ferkearssituaasje oan de súd- en westkant fan Ljouwert, bestiet der ek al jierrenlang ferset tsjin de plannen foar de Heak om Ljouwert, benammen út de hoeke fan natoer- en miljeuorganisaasjes en ynwenners fan omlizzende doarpen. Dy bestride it nut fan de Heak en de útwreidingsplannen fan Ljouwert op de langere termyn en wize op de ûnwerstelbere skea dy't de natoerwearde fan it lânskip ten suden fan Ljouwert oandien wurdt.
Gogo
thumb|left|200px|Gogo-ferpakking thumb|right|200px|popke mei stickerke In gogo wie in popke dat kado jûn waard by €10 oan boadskippen fan supermerk C1000 yn septimber-oktober 2009.
Der wienen sa'n 300 ferskillende popkes mei eigen kenmerken dy't sparre wurde koenen en ien seldsume Gouden Gogo. Wa't in Gouden Gogo kado hie krige in winnerspakket foar himsels en syn skoalle. Der wienen ek albums by foar de 60 stickerplaatsjes en in Gogoberch om de popkes op te setten. Troch in game op Hyves te spyljen koe ek kâns op in gouden gogo makke wurde. Der waarden boppedat spesjale ruilmiddeis organisearre troch de supermerken. De aksje wie betocht troch de marketingman fan C1000 dy't in pear jier dêrfoar de súksesfolle Wuppy-raazje fan Albert Heijn betocht.
Konvinsje (gearkomste)
In konvinsje is in gearkomste fan persoanen op in yn 't foar ôfsprutsen plak en tiidstip, ornaris binnendoar en almeast yn in konvinsjesintrum of evenemintehal, mei as doel om te diskusjearjen of kontakten te lizzen yn it ramt fan in mienskiplik mêd fan belangstelling. De measte konvinsjes hawwe as grûnslach in bedriuwstûke, lykas de toeristyske sektor, de wettersport, de húshâldlike sektor (wytguod), of it iene of oare fandom, lykas strips, science fiction, fideospultsjes of modeltreinen. Aktiviteiten by konvinsjes omfetsje almeast de presintaasje fan bedriuwen troch de útstalling fan produkten en reklamemateriaal yn in stand, wêrby't meiwurkers oanwêzich binne om mûnling útlis te jaan. Oare ûnderdielen fan konvinsjes binne feestlike iepenings- en eventueel ek slutingsseremoanjes, taspraken (faak troch persoanen dy't alteast bekend binne yn it fermidden fan it ûnderwerp fan 'e konvinsje), en oare aktiviteiten dy't ynteressant binne foar de dielnimmers oan dy beskate konvinsje.
As in konvinsje inkeld tagonklik is foar lju út 'e oanbelangjende ekonomyske sektor, sprekt men fan in fakbeurs. Mar yn 'e regel wurde konvinsjes ek (alteast in diel fan 'e tiid) iepensteld foar it algemiene publyk. Dat wurdt dien ta promoasje fan de sektor en ek sadat de dielnimmende bedriuwen fan 'e gelegenheid gebrûk meitsje kinne om harren eigen produkten oan te priizgjen en eventueel te ferkeapjen. Fandomkonvinsjes binne altyd iepen foar it publyk, dat dêr út fans bestiet fan it oangeande ûnderwerp, dy't faak yn kleurrike kostúms opdaagjen komme (in ferskynsel dat bekend stiet as cosplay). Underdielen fan fandomkonvinsjes binne útstallings fan te ferkeapjen produkten (faak sammeldersitems), shows, synjeersesjes troch bekende skriuwers en ferskinings fan oare bekende persoanen út it oanbelangjende diel fan 'e popkultuer.
15 april
15 april is Fryske Befrijingsdei.
Lincoln (Ingelân)
Lincoln húsfestiget de Universiteit fan Lincoln, dy't earst yn 2001 har hjoeddeistige foarm krige.
Skiednis
thumb|left|Newport Arch, Romeinske poarte In yn it jier 48 stifte it Romeinske Legio IX Hispana (9e legioen) in castra op it plak fan it Lincoln fan no. Yn 96 wurdt it legerkamp in Lindum Colonia, in plak foar Romeinske feteranen.
Fermoedlik wie Lincoln dêrnei it haadplak fan it angelsaksyske Keninkryk Lindsey.
De Normandjers ûnder Willem de Oermasterder bouden yn 1068 it strategysk wichtige Lincoln Castle en fjouwer jier letter setten sy útein mei de bou fan de katedraal, dy't oant 1549 faaks it heechste bouwurk yn de wrâld wie. . De stêd, op it krúspunt fan twa hannelswegen en in rivier, ûntjoech har ta in sintrum fan belang foar de wolhannel en de lekkenyndustry. Yn 1123 wie der in grutte stedsbrân yn Lincoln.
Fan de 14e iuw ôf hie de stêd te krijen mei in delgeande tiid dy't it earst yn de 19e iuw te boppe kaam mei it begjin fan de Yndustriële Revolúsje. Lincoln waard doe in yndustrystêd fan belang.
Martin Hersman
Martin Hersman wie spesjalist op de 1500 meter en ek op de 1000 meter. Hersman wie ynternasjonaal aktyf tusken 1993 en 1999. Troch syn goede 1500 meter koe Hersman goed meikomme by allround kampioenskippen, mar winnend koe hy se nea ôfslute. Dêrom wiene de WK ôfstannen in útkomst foar him. Sa koe er him alle jierren mjitte mei de bêsten op de middenôfstannen. Nei syn karriêre as reedrider waard Hersman by de NOS sportkommentator by it reedriden. Hersman is boaske mei Colette Zee dy't ek reedriidster west hat.
Oranjewâldfontein
thumb|right|300px|Fontein/ sinnewizer De Oranjewâldfontein is in fontein en in sinnewizer yn It Oranjewâld súdeast fan It Hearrenfean.
It keunstwurk is in mitsele bouwurk út 2001 mei in diameter fan 22 meter. Yn de gnomon, mei in hichte fan 4 meter, is in fontein makke dy't op bepaalde tiden wetter spuitet. It wetter rint middels sân goatsjes nei de oeren (6, 8, 10, 12, 14, 16 en 18 oere). It skaad fan de gnomon jout de tiid oan. Yn dizze klok spylje dus de sinne, skaad en wetter in rol. It noarden is 12 oere, it easten 18 oere, it westen 6 oere. It keunstwurk hâldt gjin rekken mei de werklike tiid troch it jier hinne. It totale bouwurk leit binnen in rotonde yn wenwyk It Oranjewâld-Noard.
Kevin De Bruyne
thumb|250px|Kevin De Bruyne Kevin De Bruyne (Brugge, 28 juny 1991) is in Belgysk fuotballer.
Musée maritime, fluvial et portuaire de Rouen
thumb|Hangaar 13, dêr't it museum yn húsmannet.
It Musée maritime, fluvial et portuaire de Rouen (See-, rivier- en havenmuseum fan Roeaan) is sûnt 1999 in museum oer de skiednis fan de haven fan Roeaan en oer de skipfeart. It is fêstige yn in gebou dat datearret fan 1926.
De haadtemas fan it museum binne:
Raazje
In raazje is in tydlike populariteit fan in bepaald spul, artikel of hawwedinkje. Kenmerk fan in raazje is dat it fan tydlike aard is, dochs kin in raazje ek mei in bepaalde regelmaat werom komme by in bepaalde leeftydsgroep (bygelyks knikkerje). Raazjes barre meastentiids yn de simmer.
By in sekere populariteit fan bepaalde klean wurdt in raazje ek wol in moadeferskynsel neamd.
As der in soad media-oandacht oan in raazje jûn wurdt, is spraken fan in hype.
Gjalt Blaauw
thumb|right|Assen (2001)|250px Gjalt Blaauw (Grou, 15 jannewaris 1945) is in Frysk keunstner.
Shani Davis
Shani Earl Davis (Chicago, 13 augustus 1982) is in earder Amerikaansk reedrider. Achttjin jier lang, fan 2000 oant 2018, wie Davis ien fan de bêste reedriders fan de wrâld.
Gjalt Blaauw
Blaauw rjochte him dêrnei folslein op it stienhouwen. Syn earste wurk Mantsje (1972), krige yn 1975 in plak yn it Noarderplantsoen yn Grins. Nei dit byld stapte Blaauw ôf fan it figurative wurk en gie mear assosjatyf wurkjen. Hy joech syn wurken gjin namme mear, omdat hy fûn dat minsken hjiryn harren eigen frijheid hawwe moasten. Ein jierren tachtich gie Blaauw ek mei plaatizer wurkjen.
Shani Davis
Davis begûn as lyts jonkje op roltsjeredens mar stapte op advys fan de wurkjouwer fan syn mem oer nei it iis, dêr't er ynearsten meidie by it Shorttrack en op de langebaan. Hy bliek yn beide dissiplinen goed te wêzen, mar syn foarkar gie út nei de langebaan.
Davis die sân kear mei oan it Wrâldkampioenskip allround, njoggen kear stie der oan de start by it Wrâldkampioenskip sprint en fjouwer kear die er mei oan de Olympyske Winterspullen (yn 2006, 2010 en 2014). En starte tsien kear op de Wrâldkampioenskippen ôfstannen, werby't er meardere medaljes wûn. Twa kear in gouden medalje op de Olympyske Spullen, twa kear Wrâldkampioen Allround 2005 en 2006 en ien kear wrâldkampioen sprint. Nei de Olympyske Winterspullen fan 2018 yn Pyeongchang hold Davis op mei reedriden op heech nivo.
Peter Paul Rubens
thumb|200px|Peter Paul Rubens Peter Paul Rubens (Siegen, 28 juny 1577 – Antwerpen, 30 maaie 1640) wie in keunstskilder, tekener en diplomaat, warber yn Antwerpen, en is sûnder mis de populêrste master út de Barok-perioade. Hy wurdt ek wol Pieter Paul, Pieter Pauwel of Petrus Paulus neamd.
Rubens skildere yn in golle Barokke styl dy't de klam lei opbeweging, kleur en gefoeligens. Hy is fermeamd om syn Kontrareformaasje alterstikken, portretten, lânskippen en histoarjestikken mei mytologyske en allegoryske ûnderwerpen.
Oertún (It Oranjewâld)
thumb|Lytse dobbe yn de Oertún thumb|Lytse dobbe út it noarden wei. De Oertún is in park yn it parkgebiet Oranjewâld eastlik fan It Hearrenfean yn Fryslân. It park is ûnderdiel fan it gebiet Lângoed Oranjewâld, dat yn de 17e iuw troch Albertine Agnes fan Nassau oanlein waard. Yn de 18e iuw waard it park yn barokstyl oanlein. Yn de 19e iuw waard nei de sloop fan de âlde bouwurken Huize Oranjewoud boud. Troch nije eigners waard De Oertún oarekant de dyk yn de Ingelske lânskipsstyl ynrjochte. It park fan Oranjestein eastlik fan De Oertún waard troch Lucas Pieters Roodbaard yn deselde styl oanlein. Yn 1953 waard De Oertún eigendom fan gemeente It Hearrenfean. Fan de Lindeleane ôf is it park frij tagonklik en fergees.
Peter Paul Rubens
Styl
De styl fan Rubens is sekuer te omskriuwen, hy hearde ommers ta de Antwerpske Skoalle út de iere 17e iuw. Rubens' oeuvre wurdt skaaimerke troch de triomfearjende kontrareformatoaryske barok. Rubens is nei alle gedachten de wichtichste fertsjintwurdiger fan de Flaamske barok, alhoewol't er dúdlik Italjaanske ynfloed ûndergien hat. Guon fan syn portretten hawwe wol wat fan it absolutisme, mar in protte eks-voto's bliuwe dochs trou oan harren Flaamske aard.
Rubens krige in goede oplieding en wie in betûft fakman. Alles waard yn detail taret, in soad stúdzjes yn oaljeferve en tekeningen tsjûgje dêrfan. Ut de detaillearre sketsen dy't bewarre bleaun binne docht bliken dat Rubens syn wurk yn fasen ôfwurke.
Rubens mocht graach foarske froulju skilderje. De term 'Rubenesque' en 'Rubensiaansk' is algemien tapast wurden foar wieldrige, foarske froulju.
Musea mei wurk fan Rubens
Belgje en Nederlân:
Bûtenlânske musea:
Fryske Bibleteek
De Fryske Bibleteek waard yn 1923 oprjochte om inisjatyf fan de Jongfryske Mienskip.
As reaksje rjochte it Kristlik Frysk Selskip en it Grifformeard Frysk Selskip yn 1934 de útjouwende feriening de Kristlike Fryske Folksbibleteek (KFFB) op. De leden fan de Fryske Bibleteek krigen elk jier in oantal Fryske boeken thússtjoerd. It ledenoantal groeide geandewei fan mear as twahûndert leden yn 1931 nei hast sechtjinhûndert yn 1963. Yn it desennium dêrnei sakke it ledetal nei de helte en yn 1979 besleat de Fryske Bibleteek himsels op te heffen. Rely Jorritsma ferjoech it jaan fan de nei him neamde Rely Jorritsmapriis nei de Fryske Bibleteek.
Slach by Boksum
right|thumb|300px|Ets fan de slach by Boksum De slach by Boksum, 17 jannewaris 1586, waard yn de Tachtichjierrige Oarloch útfochten tusken de Spaanske troepen en de troepen fan Willem Loadewyk.
Situaasje foarôf
Op it ein fan 1585 wie de steedhâlder fan Fryslân Willem Loadewyk nei Seelân ôfreizge om dêr de nije opfolger fan Willem fan Oranje, de greve fan Leicester yn te heljen mei de oare hege persoanen út de oare opstannige provinsjes. De Spanjerts dy't yn it noarden ûnder lieding stiene fan Francisco Verdugo yn Grins brûkten dat om te besykjen Fryslân ûnder kontrôle te krijen.
De ynfal
Trochdat alles beferzen wie wiene de omstannichheden foar in ynfal geunstich. De Spanjerts sammelen in leger fan sa'n 3.000 man en 700 ruters byinoar by it hús Nienoard by De Like. It Spaanske leger stie ûnder befel fan Johan Baptiste fan Taxis. Op 13 jannewaris foel it leger Fryslân yn, fia De Jouwer en Heech kaam it leger op 14 jannewaris by Warkum dêr't er syn kamp opsloech, dêrby waarden Warkum, Koudum, Hylpen en Molkwar plondere. Op de 15de gie it nei it noarden ta wêrby se by Tsjom dêr't it leger har kamp opsloech wer raar húshâlden. De tsjerke fan Tsjom waard mei in part fan de bewenners dy dêr hinne flechte wiene yn de brân set. Op de 16de besleat Taxis om werom te gean nei Grins. Trochdat it waar omsloech en it teiwaar like te wurden wie der benaud dat der fêst kaam te sitten yn Fryslân.
De Friezen
Yn Ljouwert waard ûnderwilens in legerke byinoar sammele. Willem Loadewyk hie al besocht werom te kommen nei Fryslân mar siet fêst yn Starum en doarde net nei Ljouwert te gean fanwege de troepen fan Taxis. It befel fan de Fryske troepen kaam yn hannen fan Steen Maltesen, in Deenske offisier dy't sûnt 1580 yn tsjinst wie fan de Fryske Steaten. Sy gongen de fijân yn de mjitte en sloegen harren kamp op de 16de jannewaris op by Easterlittens.
De Slach
Op de 17de jannewaris besleat Maltesen om mei syn leger tichteby Ljouwert lizzen te gean en woe nei Boksum. Yn de betide moarnsdize, kamen se de Spaanske ruters tsjin en de Friezen sloegen rillegau yn panyk op de flecht. Groepkes Friezen hawwe noch wol fochten mar waarden hast allegear om hals brocht. In protte Friezen flechten nei Ljouwert. De Spanjerts hiene in maklike oerwinning, nei alle gedachten mar inkele tsientallen deaden. Oan de Fryske kant wiene sa'n 500 slachtoffers. Mar omdat it teiwaar de 17de goed trochsette, hiene de Spanjerts net folle oan dy oerwinning. Se moasten harren weromlûke nei Grinslân en moasten de bút dy't se plondere hiene stean litte om't de sliden dêr't se dy op meinamen net mear foarút kamen. Allinnich de finzenen, sa'n 300 man namen se mei.
Argeologysk ûndersyk
Yn maart 2016 waarden der bonken fûn ûnder de strjitte Pypsterbuorren noardlik fan Boksum, yn in kûle yn de âlde middelseedyk. Under mear readbakt ierdewurk en benammen in plasse mei in kûgelgat wize op de 16e iuw en hâlde wierskynlik ferbân mei de slach by Boksum. It is net dúdlik oft de kûle in ferdigeningsbouwurk wie, dêr't de soldaten yn sneuvele binne of in letter massagrêf dêr't se achternei troch de doarpsbewenners yn dumpt binne. Ek is it net dúdlik oan hokker kant de sneuvelen stiene, oft it Friezen of Spanjerts wiene.
Strjitten yn Snits
thumb|right|Lyts Sân De Strjitten yn Snits
M
thumb|Gemeentehûs oan de Merkstrjitte
Nittersum
thumb|''De boarch op de kaart fan [[Theodorus Beckeringh (1781)]] thumb|left|''Boarch Nittersum op in foarstúdzjetekening fan Beckeringh (1751)
Boarch Nittersum wie in boarch by Stedum yn de provinsje Grinslân. De boarch is yn de fjirtjinde iuw boud. Yn 1818 is her sloopt. De boarch hat bewenne west troch de famyljes Nittersum, Clant, Van Lintelo en Gerlacius.
Lekkum
Lekkum is in doarp dat yn de gemeente Ljouwert leit. Lekkum leit noardlik fan Ljouwert, noardeastlik fan Snakkerbuorren en súdwestlik fan Miedum. Yn 2022 hie Lekkum 411 ynwenners. De doarpskearn fan Lekkum leit tusken de Dokkumer Ie en de Buorren.
Skiednis
Al foar de iere midsiuwen waard Lekkum bewenne. Yn dokuminten fan it kleaster yn Fulda wurdt it doarp mooglik foar it earst as 'Lakki' neamd. Om 1230 hinne wie dat 'Lackum'. De betsjutting fan de namme is mooglik 'hiem by de Luts', in eartiids natuerlik wetterke op de grins fan Lekkum en Miedum dat hjoed-de-dei net mear as in gewoane sleat is. Mar it is ek mooglik dat it earste part fan Lekkum fan in persoansnamme ôflaat is. thumb|left|250px|Lekkumer haven Oant yn 1530 de Swartewei fan Ljouwert nei Swarteweisein oanlein waard, lei Lekkum oan de belangrykste ferbiningswei fan Ljouwert nei Grins. Foar de reformaasje foarmen de terpdoarpen Miedum en Lekkum twa aparte parochy's. Neitiid waarden de doarpen tsjerklik gearfoege. Minder âld is Snakkerbuorren, dat yn de 16e iuw oan de Ie ûnstie as buorskip fan Lekkum. De boeren fan Lekkum en Miedum hiene yn de 16e iuw noch in soad mingde bedriuwen, mar yn de 18e iuw wiene it yn haadsaak echte feeboeren.
Tusken 1768 en 1898 stie hjir de state Ieburch dy't bouwe litten waard troch skipsbouwer Tiete Hylkes Tromp (1704-1785) út Wâldsein. Syn grêfstien leit yn it tsjerke fan Lekkum, mar mei de wat foarnamere namme fan syn memmes kant: Tiete van Hettinga Tromp. De earste ôfgraving fan de terp fûn yn 1862 plak op it plak dêr't no de iisbaan leit. Nei it ôfbrekken fan de state Ieburch yn 1898 waard ek it súdlike diel fan de Lekkumer terp ôfgroeven.
De stêd Ljouwert wreide him yn de jierren 1960-1970 mei de oanlis fan Lekkumerein út oant de grins fan it Lekkumer doarpsgebiet. Tagelyk waarden ek nije wentes boud yn Lekkum. De plannen wiene om Lekkum foars út te wreidzjen, mar soene lang om let net trochgean. In plan om in ringwei noardlik fan Ljouwert tusken Lekkum en Snakkerbuorren oan te lizzen, it saneamde 'Noardtangint', waard yn 1996 ôfblaasd. Oare útwreidingsplannen fan de stêd gyngen folle letter mei it plan Blitsaerd op lytsere skaal wol troch. Om harren doarpskarakter te hâlden hawwe Lekkum en Snakkerbuorren lang striid levere om dat plan op te kearen. Yn 2006 waard der dochs útein set mei de oanlis fan de wyk.
Sûnt 1943 leit Lekkum yn de gemeente Ljouwert, dêrfoar lei it yn de gritenij Ljouwerteradiel (noardertrimdiel).
Waalsdoarperflakte
thumb|De bekende klok op de Waalsdoarperflakte Op de Waalsdoarperflakte yn it dunegebiet Meijendel by De Haach binne yn de Twadde Wrâldoarloch mear as 250 minsken (it krekte oantal is net bekend) ta dea brocht troch de Dútske besetter. De Waalsdoarperflakte is ien fan de wichtichste Nederlânske betinkingsplakken fan de oarloch. It terrein is in beskerme natuergebiet en part fan Natura 2000 gebiet “Meijendel & Berkheide”.
Lekkum
Skiednis
Lekkum hat in beskerme doarpsgesicht.
Waalsdoarperflakte
Skiednis
It gebiet wie oarspronklik part fan in grutte sânflakte en krige troch sânferstowings yn ûnder mear de 13e en 14e iuw syn hjoeddeiske oansjen. De ierste bewenners dêr't archeologen spoaren fan oantroffen hawwe binne heal-nomadyske jagers yn de lette Brûnstiid. Yn de Romeinske tiid en midsiuwen wienen der op de flakte mear permaninte delsettings en lânbouaktiviteiten te finen. Yn de 18e iuw waard de Waalsdoarperflakte brûkt as militêr oefenterrein.
De sterke assosjaasje mei de Twadde Wrâldoarloch krige it gebiet doe't it yn de besettingsjierren troch de Dútsers brûkt waard as fusilladeplak. Benammen fersetsstriders út de tichtbysteande finzenis dy't it Oranjehotel neamd waard, waarden troch de Dútsers op de Waalsdoarperflakte ta de dea brocht. Nei de oarloch waard Anton Mussert, lieder fan de NSB, dêr fusilearre op 7 maaie 1946.
Lekkum
Mienskip
thumb|left|250px|De Weeme Lekkum foarmet mei de doarpen Snakkerbuorren en Miedum al iuwen lang ien mienskip. De trije doarpen wurde ek wol 'De Trije Doarpen' neamd. Der is in soad gearwurking tusken de doarpen, benammen op it mêd fan kultuer. Sa bestiet der it mienskiplike doarpsblêd De Kobbeflecht. De trije doarpen hawwe ek ien doarpsferiening, 'Doarpsbelang' dy't him ynset foar de belangen fan de doarpsbewenners. Sûnt 26 augustus 1973 is de eardere weeme (de pastorij) it doarpshûs en it kulturele sintrum fan Lekkum.
Skoalle
De Professor Wassenberghskoalle is de basisskoalle fan it doarp. Everwinus Wassenbergh (1742-1826) is yn Lekkum berne en wie professor yn Frjentsjer. Hy hat him tige ynsetten foar it Frysk en leit yn Lekkum begroeven.
Ferskaat
thumb|260px|Bullemûne
Strjitten
Buorren, Canterlânswei, Cuperusstrjitte, De Bult, De Tromp, Ieborchpaed, It Anker, Kealledykje, Lekkumerwei, Mearsterpaed, Michaelpaed, Miedwei, Tabedykje, Terp, Tsjerkepaed, Weme.
Roland Garros
270px|Roland Garros, baan Suzanne Lenglen|thumb Roland Garros is in tennistoernoai dat yn maaie en juny oer in perioade fan twa wiken holden wurdt. It is it twadde Grand Slam toernoai op de jierlikse tenniskalinder en is tagelyk it belangrykste gravel-toernoai fan de wrâld.
Tsjintwurdich is it toernoai in útwreidsk barren mei sawol manlju en froulju inkelspul, dûbelspul en mingd dûbelspul. De lêste jierren liket it der hieltyd mear op dat allinne de spesjalisten op gravel in goeie kâns op de titel hawwe.
SBG Sintrum foar Famyljeskiednis
It SBG Sintrum foar Famyljeskiednis (Nederlânsk: CBG Centrum voor Familiegeschiedenis), foarhinne it Sintraal Buro foar Genealogy (Centraal Bureau voor Genealogie, CBG) waard op 15 maaie 1945 oprjochte mei as doel om de protte Nederlânske genealogyske samlingen, dy't sûnt de 19e iuw oanlein wienen, ûnder ien dak te bringen. De politikus en bestjoerder jhr. mr. dr. E.A. van Beresteyn (1876-1948) wie ien fan de oprjochters.
Yn 't earstoan wie it SBG Sintrum foar Famyljeskiednis fêstige yn in steatich pân oan de Nassauleane yn De Haach. Letter krige it plak yn it kompleks by it stasjon De Haach Sintraal, dêr't ek it Nasjonaal Argyf en de Keninklike Bibleteek ûnderbrocht binne.
Mei stipe fan it Ryk en partikulieren kriget it Sintrum in soad samlingen en is it ek in kennis- en dokumintaasjesintrum foar genealogy yn Nederlân. Neist har eigen genealogyske en heraldyske kolleksjes hat it Sintrum ek kolleksjes fan it Ryk, fan it Keninklik Nederlânsk Genoatskip foar Geslacht- en Wapenkunde en oaren, op 'e noed. In bysûndere samling is dy fan persoanskaarten en -listen, de opfolgers fan it befolkingsregister. Fan hast alle persoanen dy't nei 1938 ferstoaren, is in persoanskaart (of sûnt 1994 in persoanslist) op te freegjen.
It SBG die en docht mei oan de telefyzjeprogramma's Allemaal Familie en Spoorloos.
Sietse Fritsma
thumb|Fritsma by de demonstraasje tsjin it betider frijlitten as soe fan [[Volkert van der G.]] Sietse Rindert Fritsma (Frjentsjer, 31 maart 1972) is in earder Nederlânsk politikus. Ut namme fan de Partij foar de Frijheid (PVV) wie er fan 30 novimber 2006 oant 31 oktober 2019 lid fan de Twadde Keamer fan de Steaten-Generaal en mei 11 maart 2010 ek fan de gemeenteried fan De Haach.
Sint-Andréasabdij
De Abdij fan Zevenkerken, offisjeel de Sint-Andréusabdij fan Zevenkerken, wie en is in benediktynske abdij yn Sint-Andries (in dielgemeente fan Brugge), Belgje. De âlde abdij stie op it plak fan de hjoeddeiske parochytsjerke fan Sint-Andries. In eintsje fierderop waard letter de nije Sint-Andréasabdij fan Zevenkerken boud.
Skiednis
De stifting fan de abdij fûn plak yn 'e midsiuwen. De stiftingsoarkonde waard op 22 febrewaris 1100 ûndertekene en yn juny fan datselde jier ratifisearre troch greve Robrecht II fan Flaanderen. Der waard besletten om te bouwen op it plak fan de hjoeddeiske parochytsjerke fan Sint-Andries. De earste muontsen setten harren dêr op 17 augustus 1117 nei wenjen. Yn 1188 waard de abdij ûnôfhinklik fan de memmeabdij. Yn 1240 moast it tsjerkegebou troch in muorre midstwa dield wurde nei in oanhâldend skeel tusken de pastoar en de abdij. Yn de 14e iuw begûn in tiidrek fan grutte bloei foar de abdij, dy't in soad lân en ynkommen krige.
Yn 'e twadde helte fan de 15e iuw waard de abdij slim skansearre nei in besetting fan Dútske lânsfeinten. thumb|left|De Sint-Andréasabdij yn 1641 Keizer Karel V en syn broer, de lettere keizer Ferdinand I, brochten yn 1521 in besite oan de abdij om de fespers by te wenjen. De 16e iuw betsjutte lykwols in tiid fan neigean. Nei't geuzen de abdij jimmeroan oanfoelen en plonderen, ferhûzen in soad muontsen nei it refúzjehûs yn de Boeveriestrjitte yn Brugge. Fjouwer muontsen bleaune efter yn de abdijgebouwen. Yn de 17e iuw koene de muontsen de abdij wer renovearje, mar de weromkommende krigen en de ûnfeilige lokaasje bûten de muorren fan Brugge makke fan de abdij in ienfâldich doelwyt foar fernielings en plonderingen.
Lykas in soad abdijen waard ek de Andréasabdij yn 'e tiid fan 'e Frânske Revolúsje ôfbrutsen en ferkocht. Allinne de tsjerke bleau as parochytsjerke stean. Nei't in brân de tsjerke yn 1869 folslein ferneatige, bleau allinnich de 16e-iuwske toer oer, dy't restaurearre waard en tsjintwurdich ûnderdiel foarmet fan de Sint-Andréas- en Sint-Annatsjerke.
Nije abdij
In iuw letter (1898) sette Gerard van Caloen, in benediktyn út Maredsous yn Namen, in pear kilometer fan de âlde lokaasje in nije mienskip op.
De neoromaansk-Byzantynske abdijtsjerke fan 1899-1902 hat sân tsjerken of kapellen yn ferskillende stilen ûnder syn tek, dy't oan de sân grutte basilika's fan Rome tinken dogge. It giet yn itselde gebou om twa foar inoar oer lizzende tsjerken en fiif kapellen: thumb|left|Ynterieur Sint-Andréasbasilyk thumb|left|Koerstuolte
Oan dy sân tsjerken/kapellen waarden nochris trije oare kapellen tafoege (alle trije rjochts fan de haadtsjerke):
It portaal fan it tsjerkegebou komt út op de narteks, dy't in skieding oanbringt tusken de twa foar inoar oer steande haadtsjerken.
Yn 1901 gie de abdij by de Braziliaanske Kongregaasje en yn 1920 gie de abdij oer nei de nije Kongregaasje fan de Ferkundiging. Sûnt 1910 is der in abdijskoalle oan de abdij ferbûn.
Op 8 septimber 1952 waard de abdijtsjerke yn it ramt fan it 50-jierrich bestean de status fan basilyk ferliend.
Snakkerbuorren (Ljouwert)
Snakkerbuorren is in doarp dat yn de gemeente Ljouwert leit. Snakkerbuorren leit noardlik fan Ljouwert en súdwestlik fan Lekkum. Yn 2022 hie Snakkerbuorren 195 ynwenners. De doarpskearn leit oan de hjir ûnder yn it artikel neamde strjitten.
Snakkerbuorren hat altyd yn de gemeente Ljouwert lein.
Mienskip
Snakkerbuorren foarmet mei de doarpen Miedum en Lekkum al iuwen lang ien mienskip. De doarpen wurde ek wol De Trije Doarpen neamd. Der bestean in soad gearwurkings tusken de doarpen, benammen op in mêd fan kultuer. Sa hawwe se meiïnoar ien doarpsblêd: De Kobbeflecht. De trije doarpen hawwe ek ien doarpsferiening, Doarpsbelang dy't him ynset foar de belangen fan de doarpsbewenners.
Doarpstún
Snakkerbuorren hat in eigen doarpstún: de Hof van Eeden, dy't beheard wurdt troch de "Stifting Doarpstún Snakkerbuorren".
Doarp/buorskip
De gemeentlike nammejouwingskommisje makke yn juny 2007 dúdlik dat Snakkerbuorren ûnrjochtlik as doarp oanmurken wurdt, mar altyd in buorskip west hat. Soks soe blike út in dokumint út 1975
Strjitten
Oan 'e Dyk, Oan 'e Ie, Op 'e Tún, Pôlepaad.
Legion of the Damned
Legion of the Damned is in Nederlânske trash metalband oprjochte yn 1992 yn Geldrop, Limburch. Legion of the Damned begûn ûnder de namme Occult fanôf 2005 is de band fierder gien ûnder de namme Legion of the Damned. De band brocht yn 1994 syn debútalbum Prepare to Meet Thy Doom út. De teksten fan de band gean benammen oer de skiednis. Legion of the Damned hat sân studio-albums en ien live-album útbrocht yn de tiid dat hja noch Occult hjitten binne der fiif studio-albums útbrocht.
Krústochten
thumb|Krúsfarders (Larousse 1922) thumb|Kaart mei krúsfarderssteaten om 1135. De Krústochten wiene in rige oerweldigingstochten troch Jeropeänen yn it Midden-Easten út namme fan it kristlik leauwe, dy't yn 'e 11e iuw, 12e iuw en 13e iuw útfierd waarden. Yn totaal wiene der sân Krústochten, dêr't de lêste fan yn 1270 plakfûn. It is in ier foarbyld fan de Jeropeeske ekpânsjebeweging dy't op gong kaam nei't der yn 10e iuw in ein kaam wie oan de ynvaazjes fan Jeropa troch Wytsingen, Moaren en Aziatyske steppefolken (de Hunnen).
Toaniel Selskip Nij Begjin
Toaniel Selskip Nij Begjin is in Fryske amateurtoanielklub út it doarp Nyegea, yn 'e gemeente Smellingerlân. De feriening waard yn 1918 oprjochte en fierde sadwaande yn 2018 syn hûndertjierrich bestean. Yn it ramt dêrfan en fan it projekt Ljouwert/Fryslân Kulturele Haadstêd fan Jeropa 2018 waard troch de leden fan Nij Begjin yn 'e earste wiken fan juny 2018 foar it earst in iepenloftspul op 'e planken brocht. Dat waard fjouwer kear opfierd en hie as titel Boartsje mei Fjoer.
It iepenloftspul wie in bewurking troch Hein Westerhof, in lid fan Nij Begjin, fan in histoaryske moardsaak yn Nyegea, wêrby't yn 1870 it boerepear Wytze en Sytske Hiddema deadien waard troch heit Lammert, soan Marcus en neef Auke Dalstra. Mei as motyf honger en earmoede berôven dyselden de rike boerepleats fan 'e Hiddema's om yn 'e winter oan jild, iten en klean te kommen. De Hiddema's waarden wjirge, sadat der gjin tsjûgen wêze soene. Lykwols waarden de mannen pakt en krigen se alle trije in libbenslange finzenisstraf oplein.
Krústochten
It begûn as in besykjen fan de Kristenen om Moslims út de hillige stêd Jeruzalim te ferdriuwen, mar al gau waarden it wiidweidige oarloggen tsjin oarsleauwenden, yn it Hillige Lân en omkriten, mar ek yn Jeropa. Ek neitiids waard in protte en faak striden út namme fan de Tsjerke. Al op de Earste Krústocht waarden der ek krúsfarderssteaten stichte.
Oare krústochten yn Jeropa binne de betreklik ûnbekende Noardlike Krústochten, wêrfan't dy de Dútske Oarder of Teutonysk Ridders de meast wichtige wiene. Harren aksjes spilen har fral yn de gebieten om de Eastsee hinne ôf. In grut part fan de dêre festige wrâldlike macht ferlearen se wer yn de Slach by Tannenberg yn 1410.
Krústochten en Friezen
Opmerklik dêrby wie dat de Friezen, ek al wienen hja faak út ferskillende Fryske goaen ôfkomstich, hieltyd by alle krústochten meiïnoar oplutsen en ien oanfierder keazen.
Fakbeurs
In fakbeurs, soms ek in hannelsbeurs neamd, is in konvinsje dy't organisearre wurdt sadat bedriuwen en ynstellings út in beskate sektor fan 'e ekonomy harren nije produkten útstalle en tsjinsten demonstrearje kinne. Ek kinne se partners út 'e sektor moetsje, de aktiviteiten fan konkurrinten bestudearje en merktrends en bedriuwsekonomyske kânsen gewaarwurde. Omreden fan it útstallingselemint hawwe fakbeurzen gauris it wurd expo yn 'e namme, koart foar exposition of expositie, dat in synonym fan 'útstalling' is.
Oer it algemien binne fakbeurzen net iepen foar it publyk, mar wurde se inkeld besocht troch fertsjintwurdigers fan bedriuwen en ynstellings en troch de media. It komt lykwols ek foar dat it publyk wol talitten wurdt; yn dat gefal sprekt men fan in konsumintebeurs. Fierders bestiet der ek in mingfoarm, wêrby't inkele dagen reservearre binne foar faklju wylst op 'e lêste dagen ek publyk talitten wurdt. Soks wurdt bygelyks dien op 'e Frankfurter Buchmesse, in fakbeurs foar útjouwerijen yn it Dútske Frankfurt am Main, en ek op it AVN Adult Entertainment Expo, in fakbeurs anneks konvinsje foar de pornoyndustry yn it Amerikaanske Las Vegas.
Fakbeurzen wurde it hiele jier troch holden foar frijwol alle sektoaren fan 'e ekonomy. In spesifike fakbeurs wurdt ornaris ien kear yn it jier organisearre, faak om likernôch deselde tiid hinne, hieltyd op itselde plak. Yn 'e Feriene Steaten wurde elts jier bygelyks mear as 10.000 ûnderskate fakbeurzen organisearre. De grutste fakbeurs fan 'e wrâld is de Ynternasjonale Boekebeurs fan Kalkutta, yn Yndia, dy't yn 2012 mear as 2 miljoen besikers loek. Oare grutte fakbeurzen binne bygelyks: de Ynternasjonale Boekebeurs fan Kaïro, de Ynternasjonale Boekebeurs fan Buenos Aires, de Ynternasjonale Boekebeurs fan Teheran, Euroflora (op it mêd fan blommen, yn Genua), de Internationale Automobil-Ausstellung (yn Frankfurt), de Mondial de l'Automobil (yn Parys), NAIAS (op it mêd fan auto's, yn Detroit), de Tokyo Motor Show en de Sydney Royal Easter Show (op it mêd fan 'e lânbou, yn Sydney).
Gooilust
thumb|left|'s-Graveland yn 1636 thumb|right|Gooilust, westkant thumb|right|Gooilust, súdkant thumb|right|Gooilust, noardkant Gooilust is de meast súdlike bûtenpleats yn 's-Graveland. It lânguod hat in oerflak fan 97 hektare en is sûnt 1934 eigendom fan Natuermonuminten. It leit oan it Zuidereinde 49, en de eastkant grinzet oan de Corversbosk yn Hilfertsom.
Skiednis
East fan dy rige bûtens waard yn dy tiid in soad sân ôfgroeven: in lyts part om de bûtens ferheegje te kinnen, benammen dêr't de huzen kamen, de rest waard ôffierd nei Amsterdam en waard brûkt foar de útwreiding fan de stêd. Tusken de ôfgravings en de lângoeden leine de Noksleat en de 's-Gravelandsevaart, dy't foar goede ôfwettering soargen.
Bewenners
Kavel 22 gie yn 1634 nei P.C. Hooft en Godert fan Reede, dy't it stik lân as belizzing koften, om de sânôfgravings. Hooft en syn frou Leonora Hellemans wennen op it Muiderslot; de famylje fan Reede bewenne Kastiel Amerongen.
Yn 1657 wie Jacob Bicker, hear fan Engelenburg, eigener en hie dêr in pleats, mooglik as bûtenpleats. Fyftich jier letter wurdt Mattheus de Vicq as eigener neamd.
Yn 1726 koft Jacob fan Strijen Quirijns kavel 22 en neamde it steed 'Rondombedrogen'. Hy ferkoft it yn 1741 oan Daniel Deutz, dy't de namme feroare ta Gooilust. Hy wenne der oant 1762.
Yn 1762 waard de Mennniste keapman Gijsbert Antwerpen Verbrugge fan Freyhoff eigener fan it steed. Hy koft yn 1771 de kavel dernêst, kavel 21, derby fan Jacob Roeter, eigener fan Trompenburgh (kavel 20). It wie doe in agrarysk stik lân.
Om 1779 liet mr. Gerrit Corver Hooft, bewâldsman fan de WYK en kommissaris fan Amsterdam, it hjoeddeiske hûs op Gooilust bouwe op de grins fan kavel 21 en 22. Tusken 1778 - 1786 waard der in romme geometryske tún omhinne lein. De haadas dêrfan is de leane nei it hûs ta. Der komt ek in moai stjerrebosk. Yn 1786 keapet Corver Hooft kavel 23, dêr't it steed 'Bouwzicht' leit, derby.
De moade feroare en tusken 1816 en 1828 feroare túnarsjitekt Jan David Zocher jr. de geometryske tún yn in park mei Ingelske lânskipsstyl.
Tusken 1895 - 1936 krige Gooilust in arboretum mei lânsfrjemde planten en beammen. Eigener yn dy tiid wie Louise Digna Catharina Six (1862 - 1934), dy't der wenne mei har man Frans Ernst Blaauw (1860 - 1936). Hja fermakke har bûten yn 1934 oan de Feriening ta Behâld fan Natuermonuminten.
Aha
It liket oft de tún fan it bûten daliks oergiet yn it efterlizzende stik lân. Der leit in djippe groppe tusken tún en lân dy’t út de hûs wei net te sjen is. By it sjen fan dy greppel rôp men ‘aha’. Dêrom wurdt de greppel noch aha neamd.
De Ingelske lânskipsstyl yn de 19e iuw stribbe nei in sa natoerlik mooglik lânskip. De tún moast in ienheid foarmje mei it gebiet deromhinne. De aha is sa breed en djip dat it foar it fee ûnmooglik is en kom yn de tún. Om 1900 rûnen yn dat stik lân gnoes, bysbokken, kangoeroes en bizons fan de doetiidske eigener Frans Ernst Blaauw. Der stiet no in stek om it lân dat der dus eigentlik net heart; Natuermonuminten hat it stean litten foar de feiligens.
De bosk fan Blaauw
thumb|right|Bosk fan Blaauw Njonken it bûten stiet in kolleksje lânsfrjemde beammen. Dy binne om 1900 setten troch Blaauw. By in tal beammen steane nammeplaatsjes. Op Gooilust binne noch mear eleminten dy’t yn opdracht fan Blaauw oanlein binne of útwreide, lykas de rodendrumfallei, de stjerrebosk en de siertún. In soad minsken kenne Gooilust dêrom ûnder de namme ‘De bosk fan Blaauw’.
Nijhûs
Nijhûs is in buorskip noardwest fan Wetsens yn de gemeente Noardeast-Fryslân. De namme komt ek foar as Nyehuys, Nijehuis en yn de namme Nijhústerpiip.
De buorskip leit op it plak dêr't de Nijwierster Opfeart yn de Peazens útkomt. Oer de Peazens lei dêr in piip, dy't al op de Schotanuskaart fan 1664 foarkomt.
Cate Blanchett
thumb| Blanchett op de parsekonferinsje foar The Good German yn Berlyn, febrewaris 2007. Catherine Élise (Cate) Blanchett (Melbourne (Victoria), 14 maaie 1969) is in Australyske aktrise en teäterregiseur. Sy hie har trochbrekken te tankjen oan de haadrol yn it kostúmdrama Elizabeth wêryn't hja Elizabeth I fan Ingelân spile. Dêrfoar krige se in Academy Award-nominaasje foar Bêste Aktrise.
Blanchett krige 2008 in stjer op de Hollywood Walk of Fame.
Klaas Aartsma
Aartsma wie in grut foarstanner fan it Fryske folkstoaniel en brocht benammen yn Menaam mei Hermanus Alma en S. Sybouts it selskip Nut en Genoegen ta grutte bloei. Hy skreau neist bydragen yn ferskate Fryske jierboekjes en tydskriften ek in pear toanielstikken. Gerben Colmjon dichte op syn houlik in boaskrym yn it jierboekje Swanneblommen (1866). Aartsma syn soan Aart Aartsma wie letter haadredakteur fan De Hepkema.
Arameesk
It Arameesk (Aldarameesk: 𐤀𐤓𐤌𐤉𐤀; Klassyk Arameesk: 𐡀𐡓𐡌𐡉𐡀; Joadsk Babyloanysk-Arameesk: אַרָמָיָא; Syrysk: ܐܪܡܝܐ; transliterearre nei it Latynske alfabet: Arāmāyā) is in no útstoarne taal dy't foarhinne yn 'e Fruchtbere Healmoanne fan it Midden-Easten sprutsen waard. Hy heart ta de Noardwestlike kloft fan 'e Semityske talen, dy't sels wer ûnderdiel útmeitsje fan 'e Afro-Aziatyske taalfamylje. It Arameesk wie it naust besibbe oan û.m. it Hebriuwsk en it Fenisysk. De skiednis fan 'e taal giet teminsten werom oant 1200 f.Kr. Fan 'e tsiende iuw f.Kr. ôf is it Arameesk skriftlik oerlevere, wêrnei't it him yn 'e tiid fan it Nijassyryske Ryk, yn 'e earste helte fan it earste milennium f.Kr., ûntwikkele ta in lingua franca yn it hiele Heine Easten. It wie ien fan 'e talen dêr't de Bibel yn skreaun waard. Geandewei de twadde helte fan it earste milennium f.Kr. begûn de taal útinoar te fallen, wêrby't de ûnderskate dialekten har ûntjoegen ta de Arameeske talen dy't no ek noch sprutsen wurde.
Taalbesibskip
It Arameesk heart ta de Semityske talen, in taalgroep dy't sels wer ûnderbrocht wurde moat by de gruttere Afro-Aziatyske taalfamylje. Binnen de Semityske talen heart it Arameesk ta de Middensemityske groep fan 'e Westsemityske taalkloft. Dêr wer binnen wurdt it troch de measte taalkundigen ta de Noardwestsemityske talen rekkene, mei de Kanaänityske talen (û.m. it Hebriuwsk en it Fenisysk). Ien fan 'e útsûnderings wat dy yndieling oangiet, is de foaroansteande taalkundewebside Ethnologue, dy't de Kanaänityske talen mei de Arabyske talen ûnderbringt yn in 'Súdlik Middensemityske' of 'Arabo-Kanaänityske' taalgroep, en it Arameesk en syn ôfstammelingen (de Arameeske talen) dêrmei op ien hichte stelt.
It Samalysk en de ûnbekende taal fan 'e Deir Alla-ynskripsje binne identifisearre as talen dy't bûten it eigentlike Arameesk falle, mar dêr wol in protte oerienkomsten mei fertoane. Se kinne dêrom mooglik mei it Arameesk yn in 'Aramoïde taalgroep' pleatst wurde.
Taalgebiet
It oarspronklike ferspriedingsgebiet fan it Arameesk wie beheind ta it lân Aram, dat rûchwei it suden besloech fan wat no Syrje is, mei as sintrum de stêd Damaskus. Yn 'e earste helte fan it earste milennium f.Kr. fersprate de taal him ûnder ynfloed fan it Nijassyryske Ryk oer frijwol de hiele Fruchtbere Healmoanne fan it Midden-Easten. Sadwaande kinne Syrje, Libanon, Israel, Palestina, Jordaanje, Irak, súdeastlik Turkije en westlik Iraan as it heitelân fan it Arameesk beskôge wurde.
Periodisearring
De skiednis fan it Arameesk falt útinoar yn trije tiidrekken:
Beskriuwing
Histoarysk en oarspronklik wie it Arameesk de memmetaal fan 'e Arameeërs, in Semitysk folk dat him om 1200 f.Kr. yn it noardlike part fan 'e Levant en by de bopperin fan 'e rivier de Tigris lâns nei wenjen sette. Tsjin 1000 f.Kr. hiene de Arameeërs yn dy kontreien en yn súdeastlik Anatoalje en oan 'e súdwestlike râne fan Mesopotaamje in hiele rige stêdsteaten stifte, wêrfan't de wichtichste Aram-Damaskus wie. Fan 'e earste helte fan 'e tsiende iuw ôf is it Arameesk yn skriftlike foarm oerlevere.
Nei de fal fan it Nijassyryske Ryk yn 605 f.Kr. waard it Arameesk ek de bestjoerstaal yn it dêropfolgjende Nijbabyloanyske Ryk. Tsjin dy tiid wie it Akkadysk as sprektaal nei alle gedachten al útstoarn, hoewol't it noch iuwenlang yn gebrûk bleau as literêre en liturgyske taal. Doe't yn 539 f.Kr. it Nijbabyloanyske Ryk ûnder fuotten helle waard troch it Achaimenidyske Perzyske Ryk, wist it Arameesk ek binnen dat nije steatsferbân syn posysje te behâlden: om 500 f.Kr. hinne joech kening Darius I it Klassyk Arameesk of Ryksarameesk in offisjele status. It tinken mank histoarisy is dat it gebrûk fan ien inkele offisjele taal, dy't yn it grutste part fan it gebiet al sprutsen waard, it foar de Perzen in stik makliker makke om harren ûnbidige, multy-etnyske ryk byinoar te hâlden. It Arameesk ûndergie yn dy tiid in beskate Perzyske ynfloed, mar it oefene sels ek ynfloed út op 'e ûntwikkeling fan 'e ûnderskate Iraanske talen, lykas it Midperzysk, Partysk en Sogdysk.
Sa berikte it Arameesk syn hichtepunt yn 'e twadde helte fan it earste milennium f.Kr., doe't it sprutsen waard yn wat no Syrje, Libanon, Israel, Palestina, Jordaanje, it Sinaï-skiereilân, súdeastlik Turkije, Irak, Koeweit, Bachrein, Katar, noardeastlik Saûdy-Araabje, en westlik Iraan is. Foar de hannel en oarsoartige kommunikaasje tusken sprekkers fan ferskillende memmetalen waard it Arameesk de lingua franca dy't yn it hiele Midden-Easten brûkt waard, oant yn Egypte yn it westen en Ynje yn it easten ta. Tsjin dy tiid hie it ek it taaie Hebriuwsk werom witten te kringen, en waard it, yn 'e foarm fan Bibelsk Arameesk, brûkt om stikken fan 'e Tenach, de joadske Bibel, te skriuwen (om persiis te wêzen: dielen fan 'e bibelboeken Daniël en Ezra).
Oare oplibbings fan foarmen fan it Arameesk fûnen plak yn Palestina, dêr't it Arameesk de offisjele bestjoerstaal wie fan it Hasmoneeske Keninkryk Judeä (142-37 f.Kr.), yn noardlik Mesopotaamje, dêr't it Hatreensk de taal wie fan 'e stêdsteat Hatra (100 f.Kr. – 240), en yn Syrje, dêr't it Palmyreensk de taal wie fan 'e stêdsteat Palmyra (44 f.Kr. – 274). Om it begjin fan 'e Westerske jiertelling hinne wie it Arameesk fierders de taal fan Jezus, dy't it Galileeske dialekt fan it Joadsk Palestynsk-Arameesk as memmetaal spriek.
Fuort nei it begjin fan 'e Westerske jiertelling wiene dy taal en it Joadsk Babyloanysk-Arameesk de wichtichste talen dêr't de Talmoed yn skreaun waard, wylst it Klassyk Mandeesk de oarspronklike taal fan 'e mandeïstyske religy en it Samaritaansk-Arameesk de liturgyske taal fan it samaritanisme wie. Underwilens ûntwikkele it Syrysk him ta ien fan 'e wichtichste talen binnen it Syrysk-otterdokse en nestoriaanske kristendom, wylst it Kristlik Palestynsk-Arameesk in selde posysje krige yn 'e Melkityske Gryksk-katolike mienskip.
Hjoeddeistige sitewaasje
De hjoeddeistige Arameeske talen falle útinoar yn in westlike en in eastlike kloft. Fan 'e Westarameeske talen is net folle mear oer, útsein it Westarameesk of Westlik Nijarameesk, dat noch sprutsen wurdt troch in lytse minderheid yn 'e doarpen Maälûla, Al-Sarcha en Djûb'adin, oan 'e Syryske kant fan it Anty-Libanonberchtme.
De Eastarameeske talen omfetsje ûnder mear it Arameesk-Assyrysk mei 587.000 oant 829.000 sprekkers, it Galdeesk mei 242.000 sprekkers en it Toerojo mei 103.000 sprekkers. Oan 'e oare kant is it Soerjojo of Mlaḥsô, dat it naust oan it Toerjojo besibbe is, yn 1998 útstoarn, wylst de Mandeesk hjoed de dei noch mar troch sa'n 5.000 minsken sprutsen wurdt, ek al telle de Mandeeërs as etnyske groep wol 70.000 minsken. In grut part fan 'e sprekkers fan 'e Arameeske talen libbet net mear yn it Midden-Easten, mar om utens yn 'e Westerske wrâld, as ûnderdiel fan 'e diaspora. De Judeo-Arameeske talen wurde tsjintwurdich hast inkeld noch yn Israel sprutsen.
Skrift
It Arameesk is altyf fan rjochts nei lofts skreaun. It ierste skrift dêr't it Arameesk gebrûk fan makke, wie basearre op it Fenisysk skrift. Meitiid ûntjoech it Ararmeesk in karakteristike 'fjouwerkantige' skriuwstyl. De âlde Israeliten namen dat oer om harren eigen taal dermei te skriuwen, en sadwaande stiet dat skrift hjoed de dei better bekend as it Hebriuwsk skrift. Eigen foarmen fan dat skrift ûntjoegen har yn Petra (it Nabateesk skrift) en Palmyra (it Palmyreensk skrift).
In nijer, kursyf skrift foar it skriuwen fan it Arameesk ûntwikkele him letter yn kristlike mienskippen foar it Syrysk, in Eastarameeske taalfoarm. Dat kaam dêrom bekend te stean as it Syrysk skrift, al wurdt it tsjintwurdich ek gauris oantsjut as Arameesk skrift. In yn hege mjitte oanpaste foarm dêrfan, it Mandeesk skrift, wurdt brûkt foar it skriuwen fan it Mandeesk (dat ek in Eastarameeske taal is). It Toerojo (ek in Eastarameeske taal), wurdt soms skreaun mei it Latynske alfabet.
Fokalen
It Arameesk beskikt oer acht fokalen: It liket derop dat de [ɑ] en [ɔ] allinnich foarkamen as allofoan of dialektyske fariant fan [a], resp. [ɛ]. Der wiene fierders twa twaklanken: [ei] (ee fan "leed" folge troch y fan "wyt") en [au] (au fan "lau"). Yn in protte dialekten ferskode de útspraak fan 'e twaklanken meitiid nei [e:] (ee fan "leed"), resp. [o:] (oo fan "rook").
Konsonanten
Fierders beskikte it Arameesk oer 28 konsonanten [b], [d], [f], [h], [k], [j], [l], [m], [n], [p], [r], [s], [t], [v] en [z] binne bekend om't se ek yn it Frysk foarkomme. Oare bekende klanken binne [ɡ] (de g fan "goed"), [ɣ] (de g fan "bûge"), [ʃ] (sj fan "sjippe"), [w] (de w fan "skowe") en [x] (ch fan "berch"). Fierders hie it Arameesk:
Ferliking
Hjirûnder in tabel mei ferlikings fan it Aldarameesk mei it modern Westarameesk en it modern Eastarameesk.
Zuidzijde (Goeree-Oerflakkee)
Zuidzijde is in buorskip dy't yn de gemeente Goeree-Oerflakkee leit. De buorskip leit yn de Nederlânske provinsje Súd-Hollân. Zuidzijde leit op de krúsing fan de Bommelsedijk en Tilsedijk. De buorskip leit op ien fan de âldste dielen fan it eilân Goeree-Oerflakkee. Zuidzijde is yn de omkriten benammen bekend om de âlderwetse wettertoer dy't der stiet. Dy wettertoer is al fan it Hellegatsplein ôf te sjen. Neffens guon hat Zuidzijde syn namme te tankjen oan it feit dat it súdlik fan Den Bommel leit.
Nottinghamshire
thumb|Lizzing Nottinghamshire yn Ingelân Nottinghamshire is in greefskip yn de Ingelske regio East Midlands en hie 748.511 ynwenners yn 2001. It oerflak beslacht 2084,8 km². Nottinghamshire grinzget oan South Yorkshire, Lincolnshire, Leicestershire en Derbyshire.
Hoewol't de namme fan Nottinghamshire foar it earst yn histoaryske boarnen fermelden waard yn 1016, hearde de krite lange tiid by Derbyshire, en waard it pas yn 1568 in selsstannich greefskip. De stêd Nottingham hearde by Nottinghamshire oant 1998, mar is no in unitary authority dy't bûten it greefskip falt. It greefskiphaadplak wie oarspronklik Nottingham, mar de council in no fêstige yn West Bridgford.
Demografy
It ynwennertal gie omheech fan likernôch 735.100 yn 1991 nei 748.510 yn 2001.
Stasjon Bilthoven
Stasjon Bilthoven (Bhv) is in spoarweistasjon yn de Nederlânske doarp Bilthoven yn de gemeente It Bilt yn de provinsje Utert; it waard iepene yn 1863 oan de Sintraalspoarwei (Utert-Sintraal - Kampen).
Gebou
It oarspronklike spoarweistasjon fan Bilthoven wie in lyts gebouke, boud yn 1865, ûntwurpen troch de arsjitekt Nicolaas Johannes Kamperdijk (1815 - 1887). It stasjonsgebou waard yn 1876 útwreide mei in ekstra ferdjipping. Dy ferdjipping waard it wenhûs fan de stasjonsjef, de benedenferdjipping hie dêrnei in folsleine stasjonsfunksje. It earste stasjongsgebou waard ôfbrutsen yn 1907.
It stasjonspart fan it earste stasjonsgebou waard yn 1901 ferfongen troch in twa nije geboukes ûnder in oerkaping op it perron. Yn it foarste gebou kamen loketten en in frachtôfdieling en yn it achterste gebou de wachtromten en húskes. In jier earder wei ek de nije wenning fan de stasjonsjef ree kaam. In pear jier letter is de kap oan beide kanten fan it perron gâns ferlinge. Sawol begjin jierren 60 as ein jierren 90 binne de gebouwen op it perron yngripend ferboud. Yn 2013 kaam der in tunnel mei treppen en liften om feilich op it perron komme te kinnen. Dêrfoar moast de eardere wenning fan de stasjonssjef al wike. Dat gebou is stien foar stien nei it spoarweimuseum yn Utert ferhuze.
It stasjon waard oant 1918 "stasjon De Bilt" neamt; it doarp Bilthoven bestie noch net doe't it stasjon oanlein waard.