cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sherlock Holmes
Adaptaasjes ta oare media
In modernere werjefte fan 'e detektive waard troch Robert Downey jr. opfierd yn 'e film Sherlock Holmes, út 2009, en it ferfolch dêrop, Sherlock Holmes: A Game of Shadows, út 2011. Benedict Cumberbatch spile Holmes yn 'e moderne tiid yn 'e BBC-searje Sherlock (2010-2017). Krekt-en-gelyk spile Jonny Lee Miller in hjoeddeistige ferzje fan Holmes yn 'e searje Elementary (2012-2019), wêrby't Holmes yn New York wennet en bystien wurdt troch in froulike dokter Joan Watson, spile troch Lucy Liu. De film Mr. Holmes, út 2015, giet oer in âldere, pinsjonearre Holmes, spile troch sir Ian McKellen, dy't yn Sussex yn 1947 gear giet oer de ûnoploste moard op in tsjeppe frou.
Auteursrjocht
It auteursrjocht op 'e Sherlock Holmes-rige fan sir Arthur Conan Doyle ferrûn yn it Feriene Keninkryk, Kanada, Austraalje en de measte oare lannen oan 'e ein fan 1980, fyftich jier nei it ferstjerren fan 'e skriuwer. Yn it Feriene Keninkryk waard it letter nij libben ynblaasd, mar ferrûn it fannijs oan 'e ein fan 2000.
Yn 'e Feriene Steaten kamen alle wurken dy't foàr 1923 publisearre wiene yn 1998 yn it publyk domein. Tsien ferhalen wiene fan nei 1923 en dêr wie dus noch wol auteursrjocht op. De erven Doyle holden út dat soks betsjutte dat Holmes, Watson en de oare personaazjes út 'e ferhalen yn 'e Feriene Steaten noch auteursrjochtlik beskerme wiene. Tsjin dy útlis spande Leslie S. Klinger, in abbekaat en de redakteur fan The New Annotated Sherlock Holmes, yn 2013 in rjochtsaak oan. Hy krige gelyk fan 'e rjochtbank en yn heger berop waard dat fûnis yn 2014 bekrêftige. De erven Doyle stapten nei it Amerikaansk Heechgerjochtshôf ta, mar dat besleat de saak net te hearren, wat betsjutte dat de útspraak fan 'e legere rjochter definityf wie. Tsjintwurdich docht dit net bot mear ta de saak, mei't de Amerikaanske auteursrjochtlike beskerming op it lêste Sherlock Holmes-ferhaal fan Doyle, The Adventure of Shoscombe Old Place, op 1 jannewaris 2023 ferrûn.
Fjochtsport
In fjochtsport is in sport dêr't de oerwinning foarme wurdt troch it oermasterjen fan de tsjinstanner. Lykwols is de oermastering yn de measte tûken symboalysk; minsken wurde net echt mear iepensnien of delslein.
Fjochtsporten kinne opdield wurde yn wapensporten, stjitsporten, wrakselsporten en lûksporten.
Wapensporten
thumb|right|170px|[[Judo]] thumb|right|170px|[[Bokse]]
By wapensporten wurdt besocht de tsjinstanner mei in wapen te reitsjen en him de krêft om te fjochtsjen te ûntnimmen.
Stjitsporten
By slachsporten giet it derom de tsjinstanner troch stjitten, slaan of skoppen de krêft om te fjochtsjen te ûntnimmen:
Wrakselsporten
Bij wrakselsporten wurdt besocht de tsjinstanner yn de macht te krijen:
Mingde styl fjochtsporten
By mingde styl fjochtsporten wurdt in kombinaasje fan stjit- en wrakseltechniken brûkt. Almeast giet it om sporten dêr't hast alle techniken yn tastien binne; de wichtichste ferskillen lizze yn krekt hokfoar beheinings der binne.
Lûksport
Lûksporten binne hast klearebare krêftmjittings. Twa siden lûke, of triuwe, en wa 't weilutsen, of weitreaun wurdt, hat ferlern:
Frysk Film Argyf
It Frysk Filmargyf, oprjochte yn 1988, hat as doel it Fryske ferline, yn de foarm fan audiofisuele middels te bewarjen. It foarmet in samling fan audiofisuele boarnen, om dy te beskermjen en dy foar eltsenien tagonklik te meitsjen, ûnder oare fia ynternet (sûnt 2006). De kolleksje omfettet yn 2011 mear as 6000 films en fideo's.
It Frysk Filmargyf wurket gear mei ûnder oare Tresoar en it Histoarysk Sintrum Ljouwert. It FFA is teffens belutsen ny it Noardlik Film Festival.
Wilco Berga
thumb|right|300px| Wilco Berga
Wilco Berga (Snits, 8 septimber 1947) is Fryske skriuwer, dichter en keunstner dy't yn Harns wennet. Berga die de oplieding 'Academie voor beeldende kunst Minerva'. Njonken skriuwer is Berga dan ek byldzjend keunstner. Myn syn húsgenoate Tanja Blokland hat Wilco Berga yn Harns in atelier oan hûs.
Konstantyn de Grutte
Konstantyn is fral bekend wurden as de earste Romeinske keizer dy't him útsprutsen hawwe soe foar it Kristendom, want troch it ûndertekenjen fan it edikt fan Milaan yn it jier 313 makke hy foar altyd in ein oan de Kristenferfolgingen yn it Romeinske Ryk. Syn grutste died wie de stifting fan in nije haadstêd foar it ryk, op it plak fan de eardere Grykske stêd Byzantium, dy't hy de namme "Nova Roma" (Nij Rome) joech. De stêd krige letter de namme Konstantinopel, weromgripend nei en ôflaat fan de namme fan syn stifter.
It taheaksel "de Grutte" efter syn namme waard him jûn foar syn grutte bydragen oan it Kristendom.
Opkomst
Konstantyn wie de soan fan Konstantius Klorus en Helena. Tegearre mei Maksentius, de soan fan Maksimianus waard hy grut brocht oan it hof fan keizer Diokletianus yn Nikomedia. Harren opfieding wie yn hannen fan Laktantius, in learaar Latynsk (en letter bekend as kristlik skriuwer). Hy waard as militêr oplaat en die mei oan inkele fjildtochten yn it easten.
Yn 305 as syn heit ta keizer fan it westen ynwijd is giet er mei him op fjildtocht yn Skotlân tsjin de Pikten. Syn heit stoar lykwols yn Eburacum (York) yn 306 en de oare keizer Galerius bepaalde dat Konstantyn him opfolgje soe, mar earst as Caesar en pas letter as Augustus (keizer). Nei 308 luts hy op tsjin de Allemannen en de Franken dy't it gebiet efter de Ryn ûnfeilich makken. As keizer wie hy ferantwurdlik foar de provinsjes Galje, Brittanje en Hispanje.
Op 28 oktober 312 fersloech hy Maksentius by Rome, dy't de macht yn Itaalje grepen hie. Letter waard der sein dat hy by dizze oerwinning in godstsjinstige ûnderfining hie, wêrby't hy in krús seach en in stimme sizzen hearde: In hoc signo vinces (mei dit teken silsto oerwinne). Lisinius yn it easten soarge derfoar dat Maksiminus ferslein waard en troude mei Konstantyn syn suster yn 313. Dêrby kamen sy oerien de ferfolgings tsjin de kristenen stop te setten. Dat waard ôfkundige yn it Edikt fan Milaan. Mar al gauris waarden de twa bûnsmaten fijannen fan inoar wurden en yn 316 strieden sy om de hearskippij fan de Balkan. Lang om let fersloech Konstantyn syn mei-keizer yn 324 by Adrianopel.
Kristendom
As keizer befoardere hy de útwreiding fan it kristendom, mar hy hâlde ek fêst oan in soad heidenske gebrûken. Yn 313 feardige Konstantyn it edikt fan Milaan út. Hy joech mei dizze feroardering de kristenen frijheid fan godstsjinst. Konstantyn liet in protte tsjerken bouwe en yn 321 stelde hy de snein yn as rêstdei foar it hiele ryk. Foar de tsjerke joech dit net allinnich foardielen, mar ek neidielen, want de keizer gong him hieltiten mear bemuoien mei de tsjerke. Op syn inisjatyf waarden de konsyljes fan Arles yn 314 en Nicaea yn 325 gearroppen en stelde hy biskoppen oan of ôf mar krekt hoe't syn sin wie. Tagelyk stifte hy inkele tsjerken, wêrûnder de Sint-Pitersbasilyk yn Rome en de Hillige Grêftsjerke yn Jeruzalem.
It maatskiplik libben ûnderie ûnder it regear fan Konstantyn de Grutte mar foar in part de ynfloed fan it kristendom. Ek de keizer sels koe net fan de iene op de oare dei feroarje fan in heiden yn in kristen. Syn mem Helena fitere him dêrta wol oan. Troch har bemuoienis waarden der in soad tsjerken stifte en pylgerstochten hâlden. Ek it earjen fan relikwyen kaam dêrmei op gong. De ûntwikkeling fan it heidendom ta it kristendom gong lykwols net hurd mar stadichoan. Dat die bliken út it feit dat neist de krústekens op munten hieltyd noch ûnoerwinlike tekens fan de sinne en de oarlochsgod Mars brûkt waarden. Pas op syn stjerbêd liet Konstantyn him dope; dit wie karakteristyk foar syn wifeljende hâlding tsjinoer de godstsjinst. Konstantyn waard lykwols as hillige beskôge en syn feestdei is op de 21 maaie. Iroanysk genôch waard hy nei syn dea as in god oanbean troch de Romeinske senaat, it wie ommers de gewoante om goede keizers te earen.
Konstantinopel
left|thumb|It Romeinske Ryk yn 337 Miskien wol syn grutste died wie de stifting fan in nije haadstêd foar it ryk, op it plak wêr't earder de Grykske stêd Byzantium lei. Hy joech dizze stêd de namme Nova Roma (Nij Rome). De stêd waard al gauris Konstantinopel neamd, nei syn stifter. Konstantinopel lei strategysk op in krúspunt fan wegen sawol op it lân as yn de see. De nije haadstêd lei ek tichter by it ekonomyske swiertepunt fan it ryk en wie in ein fuort fan it âlde Rome. Konstantyn lei mei de stifting fan Konstantinopel de grûnslach foar de kristlike faze fan it Romeinske Ryk dat harren dêrnei ûntwikkelje soe ta it Byzantynske Ryk.
Opfolging
Konstantyn hie in opfolgingsprobleem omdat hy fjouwer soannen hie, dêr't de âldste fan, Krispus, in oare mem hie as de oare trije. Krispus waard op fertinking fan troubrek mei syn styfmem om hals brocht. De oare trije, Konstantyn II, Konstantius II en Konstans I soenen tegearre syn opfolgers wurde. Lykas Konstantyn hjir al noed oer hie, liede dit ta in soad striid tusken de bruorren.
Boksen op de Olympyske Simmerspullen
100px|right Boksen is in sport dy't fanôf de Spullen fan 1904 yn Saint Louis op it Olympyske programma stiet.
Skiednis
Bokse stiet fanôf de Spullen fan 1904 op it programma. Alinne tidens de Spullen fan 1912 ûntbruts it boksen op it programma, Dernei waard it boksen in fêst ûnderdiel op it programma. Fanôf de Spullen fan 2012 is ek it frouljus boksen Olympysk.
Gewichtsklassen
Yn 1904 waard der striden yn sân gewichtsklassen yn 1908 wiene it er fiif klassen en fan 1920 oant 1948 acht klassen en fan 1952 oant de spullen fan 1964 wiene it er tsien klassen, fan 1968 oant 1980 alve klassen en fan 1984 oant 2000 waard der fochten yn tolve klassen en fan 2004 en 2008 wer yn alve klassen yn 2012 wurd der striden yn noch mar tsien klassen foar de manlju en trije klassen foar de froulju
Wouter Theunis Zwart
Wouter Theunis Zwart (Wergea, 22 febrewaris 1891 - Ljouwert, 31 augustus 1983) wie (âld) feeboer.
Boksen op de Olympyske Simmerspullen
Medaljespegel
De top tsien fan lannen dy't by it boksen medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen.
Genève
thumb|250px|Genève Genève, soms ferfryske as Sjenêve (Frânsk: Genève; Dútsk: Genf; Italjaansk: Ginevra) is nei Surich de grutste stêd fan Switserlân. Yn 2007 wennen der 185.726 minsken. De stêd leit yn in kanton mei deselde namme, yn it Frânsktalige part fan it lân.
Wouter Theunis Zwart
Zwart lei yn 1919 de grûnslach foar de Lânboujongerein (hy rôp de jongerein op har te organisearjen yn it artikel 'Fryslân omheech') en wie fan 1919 oant 1942 foarsitter fan dy klup. Teffens wie er foarsitter fan de Jongfryske Mienskip en wie er foarsitter fan de Fryske Bibleteek. Fierders wurke er mei oan it Frysk lânboublêd, dêr't er de jeugdrubryk en de feekeurings die.
Genève
De stêd leit oan de westpunt fan de Mar fan Genève en wurdt trochsnieën fan de rivieren de Rhône, dy't de mar útrint, en de Arve.
Ynternasjonale organisaasjes
De stêd Genève húsmanje in protte wichtige ynternasjonale organisaasjes:
Ek hat de stêd in tal wichtige ûnderwiis- en ûndersyksynstellingen, sa as:
Minske
In minske (Homo sapiens) is in sûchdier út de famylje fan de minskapen, dy't rjochtop rint, net in soad hier op it lichem hat en yn ferhâlding in grutte harsens hat. Troch dizze lêste eigenskip hat de minsk in beskaving opbouwe kind en hjirtroch kin de minske himsels op in oantal unike kwaliteiten fan de oare dieren ûnderskiede: it brûken fan in komplekse taal en it brûken fan ark. Resint ûndersyk hat oantoand dat in pear soarten dieren ek wol in oantal fan dizze kenmerken hat mar it ferskil yn nivo dat de minske hellet mei syn beskaving is folle "heger".
Willem IV fan Oranje-Nassau
thumb|right|Ofbylding fan Willem IV. Willem IV Karel Hindrik Friso (1 septimber 1711, Ljouwert – 22 oktober 1751, De Haach yn Paleis Huis ten Bosch), wie prins fan Oranje en greve fan Nassau-Dietz. Hy wie de earste erfsteedhâlder fan de Republyk fan de Sân Feriene Nederlannen. Hy wie yn syn dwaan en litten in foarnaam, freedsum en minlik minsk, mar hie in soad te krijen mei syn swakke sûnens en in fergroeiing fan de rêch.
Jeugd
Syn beneaming hie in soad fuotten yn 'e ierde: der wienen kapers op de kust, en dêrby binne de boarnen net lyklûdich: elke auteur seit wat oars. Der kin oannomd wurde dat hy yn novimber 1722 yn Gelderlân beneamd waard, mar earst hie hy er allinnich de titel en de talage. Yn 1726 waard him in plak yn de Rie fan Steat wegere troch de net-steedhâlderlike provinsjes. De ûntfangst fan de prins trije jier letter yn De Haach wie tige koel. Mar Drinte en Grinslân soenen him yn 1729 en Fryslân yn 1731 ta steedhâlder beneamd hawwe. Sûnt dy tiid wie hy yn feite de heechste amtner fan dizze gewesten.
Houlik
thumb|In jonge Willem IV mei syn mem en suster Al yn 1721 wie der sprake fan in houlik mei Anna fan Hannover. De Ingelske ambassadeur William Cadogan, de earste greve Cadogan, dy't mei Margaretha Cecilia Munter troud wie, spile mooglik in grutte rol. De ûnderhannelingen foar it houlik fan Prinses Anna mei de Nederlânske foarst soene tolve jier duorje. Soks kaam meast troch de ynternasjonale polityk. Nei de dea fan Kening-Steedhâlder William/Willem III, yn it Twadde Steedhâlderleaze Tiidrek, wienen Pruisyske en ek Ingelske diplomaten en juristen drok dwaande om foar harren foarst oanspraak te meitsjen op de begearlike titel 'Prins fan Oranje', mei alle hjirby hearrende emoluminten en besittings. Doe't de erfenis fan steedhâlder Willem III regele waard yn in geheim ferdrach, bekend as it (Traité de partage) en Willem Karel Hendrik Friso as kening Frederik Willem I fan Pruisen as Prins fan Oranje erkend waarden, mar de earste de measte besittingen krige - Willem die ôfstân fan Greefskip Lingen en Moers - en de twadde nei't sein waard de measte skulden, rûn syn wearde op de houliksmerk op. Op 21 oktober 1733 gie hy foar it Gerjocht fan Ljouwert yn ûndertrou. It houlik dat steld wie yn novimber 1733 waard útsteld, omdat de bemuoienissen fan syn takomstige skoanheit George II mei de Republyk net op priis steld waarden. Willem waard, mei troch alle alteraasje, siik en gie nei it kueroard Bath. Pas inkele moannen letter wierd er genôch opknapt om te trouwen.
Händel, dy't Anna en har jongere sussen klavesimbel- en muzykles jûn hie, en har as syn bêste learling beskôge, komponearre ta gelegenheid fan it houlik syn Serenata Il Parnasso in Festa (HWV 73), wêrfoar't dielen út Athalia (HWV 52) brûkt binne. Op 25 maart 1734 troude it pear yn de Frânske kapel fan it Paleis fan St. James. Händel komponearre hjirfoar, op in tekst fan Prinses Anna (nei twa psalmen), it antem This is the day the Lord hath made (HWV 262).
Yn Amsterdam waard it pear op 8 maaie 1734 mei sa'n bytsje animo ûntfongen troch boargemaster Lieve Geelvinck, dat it paar al nei in heal oere besluet om troch te reizgjen nei Ljouwert.
Yn Ingelân wie hy troch de universiteit fan Oxford mei in eare-doktoraat betocht en trede hy ta ta de Frijmitselderij. By syn weromkommen yn de Republyk ûntstienen ek lôzjes yn De Haach en Ljouwert. Sa hie hy in eigen hoflôzje "Antiqua Virtute et Fide" yn Ljouwert. Syn kok Vincent la Chapelle wie dêrmei anneks.
As steedhâlder
Op 11 maaie 1747 die de prins syn yntree yn Amsterdam. As begroeting wienen net allinnich de boargemaster, mar ek alle predikanten oanwêzich. Wa't gjin oranje droech rûn de kâns yn de grêft dondere te wurden. Sels de hyns en ek de oksen op wei nei de slachter wienen der mei fersierd. Yn novimber fan datselde jier folge ferheffing ta erfsteedhâlder fan de Republyk, wêrby't ek de opfolging yn froulike line regele waard, want Willem IV hie doe allinnich mar in dochter. Hjirmei kaam in ein oan it Twadde Steedhâlderleaze Tiidrek. De organisator wie de porseleinferkeaper Daniël Raap, in reedlik Doelist, dy't de Oranjegesinde befolking mobilisearre.
Yn 1748, inkele moannen nei de berte fan syn soan Willem Batavus, ûntstie it Pachtersoproer. Raap, dy't him fersette tsjin de reginten - fan âlds tsjinstanners fan in rol fan de Oranjes yn it Nederlânske steatsbestel - oerlei meardere kearen mei de prins en syn frou. Yn in soad stêden waarden ferskate boargemasters en froedskipsleden ferfongen. In striidkwestje wie syn beneaming fan de Grinslanner jonker Rudolf de Mepsche ta drost fan Westerwâlde.
thumb|right|Willem IV mei syn frou en bern, koart foar syn ferstjerrren Syn wichtichste riejouwers wiene greve Bentinck en Mattheus Lestevenon. Yn de nije regearingsregleminten krige de erfsteedhâlder mear ynfloed op de beneamingen. In soad ôfsette froedskipsleden krigen lykwols nei ferrin fan tiid harren setel werom. In beslút dat him net yn dank ôfnomd waard; de positive stimming ûnder de befolking foar de prins oer sloech finaal om, neffens Loadewyk Ernst fan Brunswyk-Lüneburg-Bevern yn in brief oan syn nicht Maria Theresia.
Willem IV stelde in soad belang yn in oanstelling fan Loadewyk Ernst, hartoch fan Brunswyk-Wolfenbüttel doe't syn sûnens efterút gie. Anna fan Hannover nom de rinnende saken oer. Willem IV stoar op 22 oktober 1751 yn De Haach nei in kuer yn Aken. De beierdiging wie op 4 febrewaris 1752 yn de grêfkelder fan de Oranjes yn Delft. De erfsteedhâlder waard opfolge troch syn trije jier âlde soan. Anna fan Hannover naam de lânssaken waar oant 1759; Fryslân beneamde har skoanmem Marijke Meu, dy't de funksje fan regintesse útoefene oant 1765.
Bern
Ut it houlik fan prins Willem en prinsesse Anne waarden berne:
49
Foarfallen
thumb|200px|right|Gotarzes II
Ferstoarn
40er
Prisoner of the Night (album)
Prisoner of the Night is it fyftjinde studio-album fan Golden Earring, yn oktober 1980 waard it album útbrocht.
Saratov (oblast)
Skiednis
Mei de bou fan de fêsting Saratov yn de 16e iuw sette de Russyske skiednis fan it gebiet útein. De hannel lâns de Wolga wie foar grutte betsjutting foar de ûntwikkeling fan de stêd. Der hawwe ferskillende bestjoerlike foargongers fan de hjoeddeiske oblast west. De oblast Saratov waard op 5 desimber 1936 oprjochte. Op 4 febrewaris 1939 waarden dielen fan it gebiet oan de nije oprjochte oblast Penza oerdroegen.
De Dútske ynvaazje yn Ruslân op 22 Juny 1941 feroarsake de opheffing fan de Wolga-Dútske Republyk yn 1941, dy't foar it measte by de oblast Saratov yndield waard. De hiele befolking fan de republyk waard mei in dekreet fan 28 august 1941 skuldich ferklearre oan kollaboraasje mei de fijân en dêrnei mei de etnyske Dútsers út de omkriten fan Saratov en Stalingrad nei Kazachstan of Sibearje deportearre.
Op 6 jannewaris 1954 waarden mei de oprjochting fan de oblast Balasjov in tal distrikten en stêden fan de oblast ôfskuord. Mei de opheffing fan dy oblast op 19 novimber 1957 waarden de distrikten en stêden fan dy oblast wer oan de oblast Saratov weromjûn.
Geografy
thumb|left|250px|Wetterkrêftsintrale Saratov De oblast leit oan de súdeastlike grins fan Europa en dielt de lânsgrins mei Kazachstan. Fan east nei west is it 101.240 km² grutte oblast 575 kilometer lang en fan noard nei súd 330 kilometer.
De oblast leit yn it súdeasten fan de Russyske Leechflakte yn it Europeeske diel fan Ruslân en wurdt trochsnien fan de benedenrinp fan de Wolga. It westlike diel wurdt foarme troch it Wolgaplato mei hichtes oant 370 meter boppe seenivo. Yn it eastlike diel lizze de steppeflaktes, dy ûnderbrutsen wurde fan droege dellings. Yn it easten begrinzgje de útrinners fan de Obsjtsji Syrt de flakte. Nei it suden ta wurdt it lân rjochting Kaspyske See leger. thumb|260px|Grutte Karaman De Wolga tsjinnet net allinne it wetterferkear mar ek foar de winning fan enerzjy. Yn it noardlike diel fan de oblast leit de 230 km. lange Opslachmar fan Saratov mei de wetterkrêftsintrale 'Saratov' by Balakovo en yn it súdlike diel de 400 kilometer lange Opslachmar fan Wolgograd mei in wetterkrêftsintrale 'Wolgograd' yn Volzjski (oblast Wolgograd). Tusken de twa opslachmarren leit it iennige stik fan de Wolga dat noch syn oarspronklike en natuerlike rin hat. Sydrivieren fan de Wolga yn de oblast binne de Grutte Karaman, de Grutte en Lytse Irgiz, de Jerûslan en de Teresjka.
Bestjoerlike yndieling en stêden
Meiïnoar hat de oblast 18 stêden en 25 plakken mei in stedsk karakter. Njonken Saratov binne der noch twa grutte stêden mei mear as 100.000 ynwenners: Engels en Balakovo. Oare gruttere stêden binne Balasjov en Volsk.
thumb|260px|Saratov
Befolking
Njonken Russen setten ek Kazachen, Oekraïners, Tsjûvasjen, Mordvinen, joaden en Wolga-Dútsers harren eartiids yn it gebiet nei wenjen. De mienskippen fan de tradisjonele minderheden fan de oblast binne hast allegear lytser woarn, wylst sûnt it ein fan de Twadde Wrâldkriich in soad migranten út de Kaukasus en Sintraal-Aazje nei de oblast kamen. Sa foarmje Kazachen en Armeenjers in groeiende minderheid yn de oblast. It ynwennertal fan de oblast rint al sûnt 2000 tebek.
Swarteweisein
De Swartewei is de âlde namme fan de dyk tusken Ljouwert en Swarteweisein. De wei waard tusken 1531 en 1533 op oanstean fan Georg Schenk fan Toutenburch oanlein. Hy hie nammentlik de bûtenpleats Toutenburch ûnder Ryptsjerk en woe in koartere ferbining mei de haadstêd hawwe. Boppedat waard de rûte Ljouwert - Grins sa ek in stik koarter. Earder moast de reizger oer Huzum, Tynjedyk nei Tytsjerk en sa fierder nei Hurdegaryp en Grins. De Swartewei wie in grint- en púndyk. Oan it nije krúspunt ûntstie de buorskip.
Yn 1830 waard de wei nei Grins in strjitwei. It stik Swartewei fan Ljouwert nei it Ald Tolhûs kaam doe te ferfallen.
Op Swarteweisein wie in útspanning mei in boarterstún. Teffens hat it plak sûnt 1851 de saneamde Bosk fan Ypey, oanlein by Fiversburch troch Nicolaas Ypey neffens in ûntwerp fan Lucas Roodbaard. Fanâlds soarge dy foar in soad ferdivedaasje. Letter kaam dêr it bekende hotel-restaurant E10 oan de wilens drokke N355 noch by.
Bosk fan Ypey
De Bosk fan Ypey, no eigendom fan de Stichting Toutenburch, is anno 2010 in moai kuierpark mei hichteferskillen en aparte brêchjes. Sûnt 1997 wurde der ien of twa kear yn 't jier keunstútstallings holden. Simmer 2003 is útein set mei in flinke útwreiding fan it park mei stipe fan de Europeeske Uny en waard it in keunstpark mei ynternasjonale alluere.
Doe't faze 1 fan it plan dien wie yn 2005, kaam de bosk offisjeel Groot Vijversburg te hjitten, eltsenien hat it lykwols noch oer 'de Bosk fan Ypey'.
Sjoch ek
Fierdere skiednis fan Swarteweisein is te finen yn it artikel Fiversburch.
Karnuntum
thumb|300 px|Heidentoer yn Karnuntum
Skiednis
De namme hat it Keltyske eftergrûn en wurdt foar it earst neamd as der yn 6|6 n.Kr. in Romeinsk legerkamp festige wurdt. Sa om it jier 40 hinne wurdt it XVe Legioen hjir legere. Yn de neite fan de militêre festing ûntstiet in sivile delsetting.
Yn 106, ûnder keizer Trajanus, wurdt Karnuntum ta haadstêd fan de nijfoarme provinsje Pannonia Superior en dêrmei setel fan de gûverneur. Fan keizer Hadrianus krige it plak yn 124 de status van municipium (Municipium Aelium Carnuntum). Karnuntum wie ek in wichtige haven foar de Donaufloat.
Op 11 novimber 308 fynt yn Karnuntum de Konferinsje fan Karnuntum plak tusken Diokletianus, Maksimianus en Galerius. Lykwols rekket Karnuntum troch in bestjoerlike weryndieling fan it Romeinske ryk har status kwyt as provinsjehaadstêd. Stadichoan set yn de 4e iuw it ferfal yn en om 430 loeken it Romeinske leger, en dêrmei de Romeinen, har tebek út Karnuntum.
Letter yn de skiednis sil op de lokaasje fan Karnuntum gjin festiging fan ienige betsjutting mear weromkomme. De restanten fan de stêd lizze tsjintwurdich yn in iepen lânskip tusken Petronell-Karnuntum en Bad Deutsch-Altenburg, gâns ferspraat oer in oerflak fan 10 km².
Nijsgjirrichheden
Oant fier yn de 18e iuw waarden de ruïnes fan Karnuntum brûkt as stiengroeve. Sûnt 1850 waard in begjin makke mei archeologyske opgravings dy't oant en mei distiid trochgeane. Yn 1904 waard yn Bad Deutsch-Altenburg it Museum Karnuntinum iepene. In grut part fan it gebiet is troch de oerheid oankocht en yn 1996 ûnderbrocht yn it Archäologischer Park Carnuntum. Hjir is in protte te sjen út de Romeinske tiid, neist it museum en in ferfallen triomfbôge (de Heidentoer), û.a. de restanten fan de amfiteaters en fan de termen.
Litouwen
Litouwen (Litouwsk: Lietuva) is in lân op it Baltikum yn Noardeast Jeropa. De haadstêd is Vilnjûs en de presidint fan de republyk is sûnt 2009 Dalia Grybauskaitė. It is it grutste en súdlikste fan de trije Baltyske lannen.
Lizzing
Litouwen wurdt begrinzge troch:
Neffens guon geografen leit it sintrum fan Jeropa yn Litouwen, in pear kilometer noardlik fan Vilnjûs.
Lânskip
Litouwen is frij flak, mei útsûndering fan morenen yn it easten en westen. It heechste punt is de Juozapines mei in hichte fan 292 meter, yn it Heechlân fan Medininkai. right|Kaart fan Litouwen boarne: [[The World Factbook CIA ]]
Litouwen hat 99 kilometer kust, wêrfan 38 kilometer oan de Baltyske Golf. De wichtichste haven fan Litouwen is Klaipeda, oan de mûning fan it Koerske Haf, dêr't ek de grutste rivier fan Litouwen, de Neman, yn útkomt. Yn it flakke lân lizze ek in protte marren. De grutste mar is de Kauno Mar.
Skiednis
De skiednis fan Litouwen falt noch net lang gear mei dy fan de oare Baltyske lannen. Oars as Letlân en Estlân, wie Litouwen ea in machtich lân, dat oan de Swarte See ta rûn. Yn de 20ste iuw stie it foar it grutstepart ûnder de hegemony fan Ruslân en de Sowjetuny, dêr't Litouwen him, as de earste fan de Baltyske Steaten, op 11 maart 1990, frij fan makke. Sûnt 1 maaie 2004 is Litouwen in part fan de Jeropeeske Uny.
Bestjoer
It parlemint fan Litouwen, de Seimas, hat ien keamer, mei 141 leden, dy't foar in perioade fan fjouwer jier keazen wurde, mei in mingd ledesysteem: der wurde 71 keazen troch in systeem foar direkte fertsjintwurdiging en 70 troch in systeem foar proporsjonele fertsjintwurdiging. Premier is sûnt 4 july 2001 Algirdas Brazauskas.
Gearwurking
It lân is sûnt 1991 lid fan de Feriene Naasjes, sûnt 1993 fan de Rie fan Jeropa en sûnt 2004 fan de Noard-Atlantyske Ferdrachsorganisaasje. Litouwen hat him op 1 maaie 2004 oansletten by de Jeropeeske Uny, mar it docht net mei oan de monetêre uny.
Demografy
Litouwen hat yn 2011 3.218.064 ynwenners. 84,6 persint fan de minsken binne etnyske Litouwers dy't it Litouwsk, de offisjele taal fan it lân, yn 'e macht hawwe. De twa grutste minderheden yn Litouwen binne de Poalen (6,3%) en de Russen (5,1%).
Der binne fiif stêden mei mear as 100.000 ynwenners:
Ekonomy
BYP de persoan is $ 16.800 (2007). Gearstalling fan BYP de sektor is: 5,3% lânbou, 33,3% yndustry en 61,4% tsjinsten.
Militêr
De Litouske definsje hat in lânmacht, loftmacht, marine en in folksmilysje.
Yn 2008 wienen der 915.187 Litouske mannen fan tusken de 16-49 jier.
Dêrfan waarden 678.434 goedkard foar militêre tsjinst.
Dy groep wurdt alle jierren oanfolle mei manlju dy't sechtjin jier wurde; yn 2008 wienen dat 25.907.
Militêr budzjet $ 231 miljoen (2001).
Persintaazje fan it BYP 1,9% (2001).
Transport
Wichtichste haven is Klaipeda. Vilnius en Kaunas hawwe ynternasjonale fleanfjilden. De wichtichste autodiken binne de Vilnius-Kaunas-Klaipeda, Vilnius-Panevėžys en de E 67 "Via Baltica" fan Warsjau oer Kaunas en Riga nei Tallin. De maksimumfaasje op de autodyk is 110 of 130 km/h.
Litouwen hat (2006):
70.997 km ferhurde dyk.
1.771 km spoardyk.
441 km farwetter. 🇪🇺
Tsjaard de Groot
Tsjaard de Groot wie in Fryske marine-ofsier dy't fear foar de Fryske Admiraliteit.
Seeslach by Duins
thumb|right| Slach by Duins Yn de Slach by Duins op 1 oktober 1639 hearde De Groot ta de 12 skippen dy't ûnder de (Siuwske) Kommandeur Joost van Trappen Banckert fearen. In oar gedielte fan de float fan de Republyk fan de Sân Feriene Nederlannen stie ûnder it kommando fan Maarten Harpertssoan Tromp. Mei syn skip 'De Fryslân fan 70 man en 22 stikken geskut fierde De Groot it kommando oer it grutste skip fan de Fryske Admiraliteit.
Brazylje
Op 1648 set De Groot mei in skip ôf nei Nederlânsk-Brazylje om dêr tsjin de Portegezen te fjochtsjen. Pas 4 jier letter, op 13 juny 1652 komt er werom yn Nederlân.
Belgysk-Nederlânsk
Mei Belgysk-Nederlânsk wurdt de (justjes ôfwikende) foarm fan 'e Nederlânske standerttaal bedoeld dy't yn algemien gebrûk is yn it gewest Flaanderen, it hiele Nederlânsktalige diel fan Belgje. Dit regiolekt wurdt ek wol Flaamsk neamd, mar dat is in oantsjutting dy't lykwols foar mearderlei útlis fetber is, en dêrom mar better mijd wurde kin. Yn Flaanderen sels wurdt wol fan Súdnederlânsk sprutsen, in ferwizing fan 'e lizzing fan Flaanderen yn it suden fan it Nederlânske taalgebiet, mar yn Nederlân wurdt dat meast histoarysk opfetten, ferwizend nei de sitewaasje fan foàr de stifting fan Belgje, yn 1830, of ek wol as term dêr't de súdlike Nederlânske dialekten yn Nederlân (Brabânsk en Súdgeldersk) mei bedoeld wurde.
Klodomer
thumb|right|De dea fan Sigismund Klodomer (495 - 524) wie Frankysk kening fan Orléans fan 511 oant syn dea. Hy wie de twadde yn âldens fan de fjouwer soannen fan kening Klovis I en Klotilde en ferkrige by de ferparting fan it ryk fan syn heit Orléans tawiisd. Klodomer wie boaske mei keninginne Gunteuka en hienen tegearre trije bern.
Skiednis
Op inisjatyf fan harren mem Klotilde, dy't sels in Boergondyske prinses wie, luts Klodomer yn 523 mei syn bruorren Gildebert en Klotarius op tsjin de twa regearjende Boergondyske foarsten, Sigismund en Godomar, soannen fan Gundobad en neven fan de trije Frankyske keningsbruorren. Nei in koarte kriich witte sy de Boergonden te ferslaan. Sigismund wurdt finzen nommen, mar Godomar ûntsnapt en mei help fan de Ostrogoaten slagget dy deryn te ferhinderjen dat de Franken it keninkryk fan de Boergonden ferôverje.
Belgysk-Nederlânsk
Utspraak
It dúdlikste ferskil tusken it Belgysk-Nederlânsk en it Nederlânsk sa't dat yn Nederlân sprutsen wurdt, is de útspraak of it aksint. Dêroan kin eltsenien yn Nederlân it daliks hearre oft er mei in Flaming fan dwaan hat, en oarsom kenne Flamingen fansels Nederlanners likegoed oan har útspraak werom. De Belgysk-Nederlânske útspraak wurdt oer it algemien karakterisearre troch in op 'e tongpunt útsprutsen rôljende r ([r]), krekt as yn it Frysk, of krekt in breikjende r ([ʀ]). Lange fokalen foar sa'n r wurde net lykas yn it Frysk en it Nederlânsk diftongisearre (ta [ɪ.ǝ] fan "bear", [i.ǝ] fan "bier", [o.ǝ] fan "boor"), mar krekt strak oanholden (lykas yn "reek", "ryk", "rook"). Ek wurde koarte lûden faak lang oanholden, lykas yn vriezen ("frieze"; normale útspr.: ['vrizən]), dat yn Flaanderen wol útsprutsen wurdt as [vri:zən] ("vriizen").
Klodomer
Skiednis
Klodomer beslút twaris de Boergonden oan te fallen. Earst lit er Sigismund mei syn frou en bern fermoardzje en yn in djippe put smite (wêrmei hy ûnbedoeld de fermoarde kening ta hillige makket). Dan hellet er syn healbroer Teuderik oer mei te dwaan oan de nije oanfal op Boergonje. Tegearre falle sy Godomar oan, mar yn de slach fan Vézeronce wurde sy troch him ferslein en sneuvelet Klodomer.
De twa jongere bruorren fan Klodomer, Gildebert, kening fan Parys en Klotarius of Klotar, kening fan Neustrje meitsje ferfolgens plannen om Boergonje te oermasterjen, mar omdat Teuderik net meidwaan wol wurdt de fjildtocht ôfbrutsen en dêrom beslute sy it ryk fan har sneuvele broer ûnder elkoar te ferdielen. Klotarius nimt Klodomer syn widdo ta frou en deadet de âldste twa soannen fan syn broer, de tsien jier âlde Teudoald en Guntar dy't sân jier is. De jongste Klodowald lit er yn libben en lit er opslute yn in kleaster.
Belgysk-Nederlânsk
Utspraak
Soms falt de h fuort oan it begjin fan wurden, lykas yn eel foar heel ("hiel"), mar folle algemiener is it ferdwinen fan 'e [t] út 'e útspraak fan wurden as politie ("plysje") en vakantie ("fakânsje"): Nederlân: [po'liʦi], [va'kanʦi]; Flaanderen: [po'lisi], [va'kansi]. De g is yn wurdinisjale posysje altyd in [ɣ] (fan "drage"), en nea in [x] (fan "berch"), sa't yn Nederlân boppe de Grutte Rivieren gewoan is. En de w is, alteast yn wurdinisjale posysje, by in protte sprekkers in [w] (fan "skowe"), lykas yn it Ingelsk. Fierders skoot de [ɛ] (e fan "lek") faak op yn 'e rjochting fan 'e [a] (a fan "dak"), lykas yn 'e útspraak fan Belgisch ("Belgysk"): ['balɣis]. Ek wurde lienwurden út it Ingelsk yn it Belgysk-Nederlânsk gauris útsprutsen sa't se stavere wurde, wylst yn Nederlân de oarspronklike Ingelske útspraak beholden bleaun is. Dêrby moat men tinken oan wurden as tram, tank en crack (de drug), dy't yn Nederlân in [ɛ] (fan "lek") hawwe, mar yn Flaanderen mei in [a] (fan "dak") útsprutsen wurde.
Leksikon
Soks komt bygelyks foar mei de belgisismen, wurden dy't inkeld yn it Belgysk-Nederlânsk bekend binne. In protte dêrfan binne begripen dy't letterlik oerset binne út it Frânsk (de saneamde gallisismen), wylst guon oaren krekt yn reäksje op 'e Frânske ynfloed opmerklike puristysk binne, lykas droogzwierder foar centrifuge ("sintrifúzje") en duimspijker foar punaise ("punêzje"). Oare foarbylden fan belgisismen binne: dampkap foar afzuigkap ("ôfsûchkap"), rondpunt foar rotonde ("rotonde"), droogkuis foar stomerij ("steamerij"), kuisen foar schoonmaken ("himmelje"), plezant foar leuk ("aardich") en vaak hebben (fan Klaas Vaak) foar slaperig zijn ("slûch wêze"). Ek nijmoadrichheden wurde soms oars oantsjutten. Sa is pinnen ("pinne") yn Belgje folslein ûnbekend; dêr sprekt men fan betalen met Bancontact of koartwei Bancontact. En in baan ("baan", wurk) is yn Flaanderen altyd in job.
As men net wit wat der bedoeld wurdt, kin men der fansels nei freegje. It wurdt pas echt problematysk as men mient te witten wat der bedoeld wurdt, mar dêr mis mei is. Sa kenne Flamingen in stropanne simpelwei as in pan of in bakpan en geane alle oare pannen foar potten troch. Verwittigen, dat de measte Nederlanners noch wol kenne as in tige argaysk wurd foar "meidiele", betsjut yn it Belgysk-Nederlânsk fan "warskôgje".
It genypichst is lykwols de tiidsoantsjutting. Yn Nederlân dielt men de dei yn trije dielen yn: moarn (ochtend of morgen), middei (middag) en jûn (avond). De moarn begjint by moarnsdage of (winterdeis) noch earder, en rint oant 12 oere ta. Dan begjint de middei, dy't om 6 oere yn 'e jûn oergiet. Yn Flaanderen duorret de moarn (ochtend) lykwols oant 9 oere, wêrnei't de "foarmiddei" (voormiddag) fan 9 oant 11 oere rint, om dan oer te gean yn 'e middei (middag), tusken alven en ienen. It tiidsskoft tusken 1 en 6 oere hjit de "neimiddei" (namiddag), dy't dan wol wer lykas yn Nederlân folge wurdt troch de jûn (avond). Dus as in Nederlanner mei in Belch middeis ôfsprekt en mient dat er om healwei trijen moai op 'e tiid is, dan mist er de boat, want hy wie op syn alderletst om 1 oere ferwachte.
Allgemeine Zeitung des Judentums
De Allgemeine Zeitung des Judentums (AZJ), oant maaie 1903 Allgemeine Zeitung des Judenthums hjitten, wie in Joadsk-Dútske krante, dy't fan 2 maaie 1837 oant 1922 ferskynde. De ûndertitel wie „Ein unpartheiisches Organ für alles jüdische Interesse in Betreff von Politik, Religion, Literatur, Geschichte, Sprachkunde und Belletristik“, fan likernôch 1870 ôf „unparteiliches Organ“. De krante ferskynde yn it earstoan twaris yn de wike en letter alle wiken. It waard de meast súksesfolle joadske krante yn Dútslân.
De AZJ waard yn 1837 troch rabbyn Ludwig Philippson yn Leipzig oprjochte; hy joech de krante ek út oant syn dea yn 1889. 1890 oant 1909 waard de krante útjûn troch Gustav Karpeles. Yn dy jierren ferskynden geregeldwei stikken fan Saul Raphael Landau yn de AZJ. Fan 1909 oant 1919 wie de útjefte yn hannen fan Ludwig Geiger.
It lêste nûmer fan de krante ferskynde op 28 april 1922; dêrnei gie sy op yn de „CV-Zeitung“ fan de Central-Verein deutscher Staatsbürger jüdischen Glaubens.
Larma D'Acy
Larma D'Acy is in fiktyf personaazje fan minder belang út 'e Star Wars-franchise. Hja waard yntrodusearre yn 'e film Star Wars: Episode VIII – The Last Jedi. D'Acy waard betocht troch regisseur en senarioskriuwer Rian Johnson. Se is in heech ofsier fan it Ferset. It personaazje fan Larma D'Acy waard yn The Last Jedi en yn Star Wars: Episode IX – The Rise of Skywalker spile troch aktrise Amanda Lawrence.
Eftergrûn
Larma D'Acy is berne op 'e planeet Warlentta en komt út in famylje mei in lange skiednis fan militêre tsjinst. Hja wurdt troch generaal Leia Organa persoanlik rekrutearre foar it Ferset tsjin 'e faksistoïde Earste Oarder, dy't it foarsjoen hat op 'e folsleine oerhearsking fan it Stjerrestelsel. Se kriget de rang fan kaptein-luitenant.
Yn The Last Jedi
Yn Star Wars: Episode VIII – The Last Jedi (2017), it middelste diel fan 'e Star Wars-ferfolchtrilogy, tsjinnet D'Acy op 'e brêge fan 'e kruser Raddus, it flaggeskip fan 'e float fan it Ferset, by de ûntromming fan 'e fersetsbasis op 'e planeet D'Qar, dy't ûnderbrutsen wurdt troch de oankomst fan 'e stjerreslachskippen fan 'e Earste Oarder ûnder generaal Hux. De fersetsfloat ûntkomt troch de hyperromte, mar de Earste Oarder hat in apparaat ûntwikkele dat it mooglik makket om romteskippen troch de hyperromte te folgjen. Sadwaande komt de fersetsfloat by it binnenkommen fan 'e reële romte fannijs ûnder oanfal. Dêrby wurdt de brêge fan 'e Raddus ferwoastge, mei de dea fan hast de hiele lieding fan it Ferset ta gefolch, útsein fan generaal Organa. D'Acy oerlibbet de oanfal inkeld trochdat se har op dat stuit tafalligerwize earne oars op it skip befynt.
Neitiid draacht D'Acy, no de heechste ofsier oan board fan 'e Raddus, it befel oer de fersetsfloat oer oan fise-admiraal Amilyn Holdo, de befelfierend ofsier fan 'e kruser Ninka. De fersetsfloat wurdt efterfolge troch de Earste Oarder en it iene skip nei it oare giet ferlern, oant inkeld de Raddus noch oer is. Under de rebûlje fan Poe Dameron en Kaydel Ko Connix bliuwt D'Acy trou oan Holdo. Se is dêrom ien fan 'e ofsieren dy't troch Dameron-en-dy finzen nommen wurde. Se brekke lykwols los en witte mei de help fan generaal Organa, dy't noch mar krekt út 'e sikeboech komt, de kontrôle oer de Raddus werom te winnen.
Mei Leia Organa en de oare oerlibjende fersetslju set D'Acy yn kamûflearre transportskipkes ôf nei de planeet Crait, dêr't de Raddus deun bylâns komt. Op Crait sykje se beskûl yn in âlde basis fan it Rebelleferbûn út 'e Galaktyske Boargeroarloch. D'Acy jout lieding oan 'e ferdiging fan 'e basis tsjin 'e Earste Oarder. Hja oerlibbet de belegering en is nei Organa it heechst pleatste lid fan it Ferset dat úteinlik evakuëarre wurdt yn 'e Millennium Falcon.
Yn ''The Rise of Skywalker
Yn Star Wars: Episode IX – The Rise of Skywalker (2019) is D'Acy nei de ûntsnapping fan Crait belutsen by it opsetten fan in nije fersetsbasis op Ajan Kloss. Dêr hat se de lieding nei't Leia Organa yn 'e minnichte rekket en úteinlik ferstjert. Letter is se ien fan 'e lieders fan 'e fersetsfloat dy't it yn 'e Slach by Exegol opnimt tsjin 'e stjerreslachskippen fan 'e Ivige Sith en de út 'e dea opstiene keizer Palpatine. Nei de oerwinning omearmet en tutet se by har weromkear op Ajan Kloss har frou, luitenant Wrobie Tyce, dy't in piloate by it Ferset is.
Keppelings om utens
List of Star Wars characters
Grêfkelder fan de Fryske Nassaus
right|thumb|250px|Grutte of Jakobinertsjerke
De yn Ljouwert en Grins residearjende Steedhâlders fan Fryslân en Grinslân hienen sûnt 1591 ûnder it koar fan de Grutte of Jakobinertsjerke yn Ljouwert in grêfkelder dy't yn 1640 en 1696 útwreide waard. Yn de grêfkelders fan de Fryske Nassaus, de greven fan Nassau-Dietz, waarden tusken 1623 en 1765 tsien lykkisten byset. Yn de kapel boppe de kelder stiene nochris seis kisten.
De earste bysetting wie de frou fan Willem Loadewyk, dêrnei folgen
Frjemdernôch liet yn 1878 de Douairière Baron fan Heemstra oan it Nederlânske regear witte dat sy de plasse fan Marie Louise hie. Dy siet by de neilittenskip fan har man yn in swart kistke mei it opskrift "Marie Louise Vorstin van Hessen Kassel Douairière van Frislands zesde Stadhouder Johan Willem Friso, Prins van Oranje enz. enz. enz.". Op it kistke stiene ek har berte, houliks- en stjerdatum fermeld. De Baron hie de plasse yn 1830 fan in Fries krigen.
Minister Heemskerk liet de plasse, wol yn alle stilte, yn de kiste fan Marie Louise sette, mar dêr siet al in holleplasse yn ...
De konsistoarjekeamer wie withoe lang in biezemhok oant it yn 1948 ta gelegenheid fan it jubileum fan Wilhelmina restaurearre waard. It steedhâlderlike poartsje fan it koar waard restaurearre en op de muorre kaam in rekonstruksje, skildere yn griisteinten, fan it monumint fan Willem Loadewyk fan Nassau-Diez. Op de muorren kamen tsien wapenskylden en boppe de kelder waard in grutte houten tombe set. Neffens Emirentia van Heuven-van Nes is dat in earbetoan oan Anna, neffens Cees van Raak is it in senotaaf foar Marie Louise.
Noaten
Dit artikel is noch net folslein. Wa't it oan bysettings ferliket mei it tal kisten en wa't it tal jongferstoarne bern fan de Nassau's mei de opjeften hjir ferliket. sil lakunen ûntdekke. R.P.
Geike Arnaert
thumb|250px|Optreden fan [[Bløf en Geike mei it nûmer Zoutelande yn DWDD]] Geike Arnaert (Poperinge, 13 septimber 1979) is in Belgysk sjongeres. Sûnt novimber 2020 is sy opnij de sjongeres fan muzykgroep Hooverphonic, nei't hja dy rol tusken 1997 en 2008 ek al ferfolle.
Libben en wurk
Arnaert waard grutbrocht yn Westouter, in dielgemeente fan Heuvelland. Al gau die bliken dat se muzikale talinten hie. Op har njoggende die se mei oan in talintejacht yn har doarp. Yn febrewaris 1997 die se in audysje by Hooverphonic. Hoewol't se noch gjin 18 jier wie, gie Arnaert fan maaie 1997 ôf op toernee as sjongeres fan de groep fuort. Yn 2000 en 2003 waard se yn eigen lân bekroand mei ZAMU Awards foar bêste sjongeres. Se wûn ek ferskate kearen Humo's Pop Poll. Yn 2008 waard Hooverphonic troch TMF Vlaanderen útroppen ta bêste band.
Geike song yn febrewaris 2007 in duet mei Bobbejaan Schoepen by de útrikking fan dy syn Lifetime Achievement Award. It nûmer Le temps des cerises ferskynde op it album fan Schoepen dat op 19 maaie 2008 útkaam, ynklusyf in klip.
Op 10 oktober 2008 kundige Arnaert oan dat se Hooverphonic ein fan dat jier ferlitte soe om in eigen muzikale rjochting út te gean. Dochs ferskynde de single Mijn Leven, dy deis dag live opnommen mei terminaal kankerpatiënt Andy Sierens foar it VTM-programma "Hart voor elkaar", yn febrewaris 2009 mei as fermelding "Andy Sierens A.K.A. Vijvenveertig & Hooverphonic" as útfierenden. It behelle de nûmer 1-posysje yn de Ultratop 50 twa wiken neidat Home, it temaliet fan de tredde Music For Life dat se ein 2008 tegearre song mei Tom Helsen, dyselde kopposysje ferlitten hie.
Mei Erik de Jong fan Spinvis makke Arnaert begjin 2010 de muzyk foar de film Adem. Tegearre foarmen se de groep Dorléac, dy't yn 2010 inkelde optredens en in earste album mei bykommend opnamemateriaal realisearren. Yn oktober 2011 brocht Arnaert ûnder de namme 'Geike' har earste soloplaat út, For the beauty of confusion.
Yn 2018 skoarde Arnaert tegearre mei de Nederlânske popgroep BLØF in nûmer 1 - hit yn Nederlân en Flaanderen mei it nûmer Zoutelande. De plaat berikte yn Nederlân de nûmer 1 - posysje yn sawol de Nederlânske Top 40 as de Mega Top 50. Yn sawol Flaanderen as Nederlân groeide it út ta ien fan de grutste Nederlânsktalige hits ea.
Yn oktober 2019 ferskynde har twadde soloalbum Lost In Time, dêr't Joost Zweegers ek oan meiwurke.
Yn novimber 2020 waard oankundige dat Arnaert nei tolve jier op 'e nij sjongeres waard fan Hooverphonic. Se naam hjirby it plak yn fan Luka Cruysberghs. De band makke him op dat stuit klear foar it Eurofyzjesongfestival fan 2021 yn Rotterdam, dêr't hja út namme fan België oantrede soene. Mei it troch Arnaert songen liet The Wrong Place einige de groep der úteinlik op it 19e plak.
Yn de maitiid fan 2021 die Arnaert (mei Tourist LeMC, Ronny Mosuse, Emma Bale, Bert Ostyn, Willy Sommers en Cleymans & Van Geel) mei oan it sânde seizoen fan it telefyzjeprogramma Liefde voor Muziek.
Green Book
"Green Book" of "The Green Book" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
50
Foarfallen
thumb|200px|right|Nederlân yn 50 n.Kr.
Ferstoarn
50er
Jornsmastate (Britsum)
thumb|Jornsmastate Jornsmastate, ek Doumastate, wie in state yn Britsum, gemeente Ljouwerteradiel.
List fan planetoïden 9701-9800
Dit is in list fan planetoïden 9701-9800.
51
Ferstoarn
50er
Jornsmastate (Britsum)
De state wurdt foar it earst neamd yn 1511 as eigendom fan Hessel fan Martena, de bewenner fan Grut Terherne yn Bitgum. It goed is dan grut 8 pûnsmiet bou; 24 koeganck (kogongen = 36 pûnsmiet greide) en 30 pûnsmiet mieden (leechlizzend en dus sompige greide). By elkoar dus sa’n 25 hektare.
Yn 1523 wurdt it bewenne troch Jancko fan Douma (fan Langwar) en syn frou Maria Douwedr. fan Burmania. Oft dy eigener west hawwe is ûnwis, want nei harren is nammentlik eigener harren soan Edzardt fan Burmania, troud mei Helena Rudolfsdr. fan Bunau. Hja sil de state sa goed as wis erfd hawwe fan har âlden, Rudolf fan Bunau en Cunera fan Martena, in dochter fan Hessel fan Martena. As Edzardt fan Burmania op 31 jannewaris 1577 stjert, wertrout Helena mei Wilco fan Holdinghe (Holdinga). As Wilco ek ferstoarn is, bliuwt Helena fan Bunau eigenaresse fan Jornsmastate. Hja bewennet it hûs mei Cunera fan Douma, widdo fan Sjuck fan Burmania. Cunera is in dochter fan Laes fan Douma, soan fan earderneamde Jancko en Maria fan Burmania.
As Helena fan Bunau op 11 desimber 1613 stjert, erft Cunera fan Douma Jornsmastate mei de oangrinzjende pleats Geringastate. Cunera stjert op 13 maaie 1651 en de state wurdt eigendom fan har soan Gemme Laes fan Burmania.
Rose Tico
Rose Tico is in fiktyf personaazje út 'e Star Wars-franchise. Hja komt foar yn beide lêste films fan 'e Star Wars-ferfolchtrilogy, dy't yn 2017 en 2019 makke waarden. It personaazje waard betocht troch Rian Johnson, de regisseur en senarioskriuwer fan it twadde diel, Star Wars: Episode VIII – The Last Jedi. De mongoloïde Rose is in monteur en in lid fan it Ferset. Mei de âld-stoarmtroeper Finn giet se op in misje om 'e fersetsfloat te rêden fan 'e ferneatiging troch de Earste Oarder. It personaazje fan Rose waard yn beide films fertolke troch aktrise Kelly Marie Tran. Dyselde waard foar har rol nominearre foar de Saturn Award yn 'e kategory bêste froulike byrol. Hja waard noch foar de premiêre fan The Last Jedi it doelwyt fan in lange rige rasistyske en seksistyske oanfallen op sosjale media. Yn Star Wars: Episode IX – The Rise of Skywalker wie de rol fan Rose troch regisseur J.J. Abrams werombrocht ta minime proporsjes, wat in wichtich punt fan krityk op dy film waard.