cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lugh
Rollen
Lykwols giet it nammediel lu-, lykas yn Lugh (en farianten as lo- of le-) yn Yndo-Jeropeeske talen al tûzenen jierren werom op in konneksje mei de sinne. Itselde lûd komt bygelyks foar yn 'e nammen fan 'e Lûwyske god Apaliûnas, de Hoerrityske god Aplû, de Etruskyske god Apulu, de Grykske god Apollon, de Romeinske god Apollo en de Gallyske god Lugus.
Aar van de Werfhorst
Biografy
Aar van de Werfhorst wie in bern fan Nederlânske âlden dy't in drogisterij yn Gronau hiene. Fanwege syn Dútske eftergrûn waard er ek twatalich grutbrocht. Yn syn jonkheid hâlde er in soad ta yn it Ruhrgebiet. Yn de fakânsjes kaam er faak oan de Oeriselske Fecht dêr't syn pake en beppe wennen, yn Beerzerveld. De Fecht is wichtich yn syn (benammenlik regionale) romans. Nei in Winterswijk ferfear de húshâlding Van de Werfhorst nei Vriezenveen. Aar van de Werfhorst gie nei de kweekskoalle, mar waard sjoernalist; yn 't earstoan yn Dútslân. Letter brocht er it troch selsstúdzje ta letterkundige. De skûlnamme Van der Werfhorst ûntliende er oan de achtername fan syn beppe.
Yn de Twadde Wrâldoarloch moast Van de Werfhorst ûnderdûke, dêrnei wenne er by syn freon SDAP/PvdA-politikus en -minister Hein Vos. Hy wie ek syn sektaris. Nei de oarloch waard Van de Werfhorst syn wurk populêr en syn boeken waarden mear as ien kear fannijs printe. In tal fan syn romans en ferhalen waard bondele yn in diel fan de Omnibus-rige fan útjouwerij De Arbeiderspers. Foar it skriuwen wie Aar van de Werfhorst it leafst allinnich. Hy skreau ûnder oare yn in mûne yn Hellendoorn en in hûske yn Ommen.
Nei de publikaasje fan it lêste diel fan de romansyklus de Eenzame yn 1956 skreau Van de Werfhorst hast net mear en publisearre goed tweintich jier gjin nij wurk. Earst by gelegenheid fan syn 70e en 80e jierdei kamen der lytse bibliofile útjeftes mei relatyf nij wurk. De lêste jierren wie Van de Werfhorst bûn oan in rolstoel.
It wurk fan Van de Werfhorst wurdt ta de Nieuwe Zakelijkheid rekkene.
Johano Strasser
Johano Strasser (Ljouwert, 1 maaie 1939), is in Dútsk skriuwer, dichter, oersetter, publisist, útjouwer en politikolooch, dy't yn Fryslân berne is en in Nederlânske mem hat. Hy groeide lykwols fierhinne op yn Dútslân, dêr't er him ûntjoech ta auteur fan in stikmannich politike en literêre wurken. Hy is fierders aktyf as lid fan 'e sosjaal-demokratyske partij SPD, en hat yn ferskate bestjoeren fan skriuwersferienings sitten.
Libben
Johano Strasser waard yn 1939 yn Ljouwert berne as de soan fan Dútske heit en in Nederlânske mem. Syn heit wie sels yn it Amerikaanske Sint-Louis berne as de soan fan in Eastenriker en in Fransêze. Strasser syn âldelju wiene beide oertsjûge pasifisten, dy't op in esperantistysk kongres yn Parys mei-inoar yn 'e kunde kamen. De ynfloed fan it Esperanto is ek de ferklearring foar Strasser syn wat tipelsinnige foarnamme. Syn earste seis jier groeide Strasser op yn Ljouwert, mar oan 'e ein fan 'e Twadde Wrâldoarloch koene hy en syn âldelju fanwegen de oanboazjende Dútserhate net yn Nederlân bliuwe. Sadwaande ferfearen se yn 1945 nei Dútslân ta.
Nei't Strasser yn 1958 eksamen dien hie foar it Ratsgymnasium yn Rotenburg (Wümme), studearre er oan it ynstitút foar bûtenlânske en tolkestúdzjes fan 'e Universiteit fan Mainz, te Germersheim, en waard er oplaat ta diplomearre tolk-fertaler. Yn dy hoedanichheid wurke er yn 'e jierren 1961 en 1962 by it Ford-fabryk yn Keulen. Fan 1962 ôf studearre er filosofy te Mainz, en promovearre dêre yn 1967. De jierren dêrnei brocht er troch mei it dwaan fan wittenskiplik ûndersyk en it folgjen fan fierdere stúdzjes yn Grut-Brittanje, Nederlân en Dútslân. Yn 1977 krige er it rjocht om oan 'e Frije Universiteit Berlyn politikology te dosearjen, wat er yn 'e jierren dêrnei dan ek die. In heechlearaarskip oan 'e Pedagogyske Hegeskoalle West-Berlyn waard him lykwols nei in sede-ûndersyk wegere; Strasser wie yn oktober 1970 troch de strafkeamer fan it Landgericht Mainz yn heger berop feroardiele fanwegen mislediging (mear spesifyk: it tillefoanysk seksueel lestich fallen fan ferskate froulju). Syn kassaasjefersyk wie yn 1971 ôfwiisd.
Yn 'e santiger jierren joech Strasser him by de Jusos (ôfkoarting fan Jungsozialisten), de jongereinôfdieling fan 'e sosjaal-demokratyske partij SPD. Dêrby wurke er û.o. mei oan it opstellen fan it partijprogramma. Hy wie fan 1970 oant 1975 pleatsferfangend foarsitter fan 'e Jusos, en sit fan 1975 ôf yn 'e Grundwertekomission fan 'e SPD, dy't stânpunten en strategy fan 'e partij bepaalt. Fan 1980 oant it opdoeken derfan yn 1988 wie Strasser fierders (mei Heinrich Böll, Günter Grass en Carola Stern) útjouwer fan it polityk-literêre tydskrift L 80. Dêrnjonken publisearre er fan 1977 ôf ek ferskate boeken oer de polityk, wêryn't er fral krityk levere op it sintralistysk ekonomyske tinken dat yn Dútslân de noarm wie. Dêrfoar wûn er yn 1984 de priis "Das politische Buch" fan 'e Friedrich-Ebert-Stiftung, en yn 2002 de Gerty-Spies-Literaturpreis fan 'e Landeszentrale für politische Bildung Rheinland-Pfalz.
Los fan syn polityk krewearjen is Strasser sûnt 1983 ek wurksum as literêr skriuwer en dichter. Syn súksesfolste wurk op dat mêd is de roman Stille Jagd ("Stille Jacht"), út 1995. Foar Fryslân is lykwols de roman Der Klang der Fanfare (De Klank fan de Fanfare) ynteressanter, mei't dy foar in part weromgiet op 'e oantinkens út syn ierste jonkheid yn Ljouwert. Fan 1987 oant 1988 siet Strasser er yn it bestjoer fan it Verband deutscher Schriftsteller (it Dútsk Skriuwersbûn), tsjintwurdich ûnderdiel fan 'e Vereinte Dienstleistungsgewerkschaft. Fan 1995 oant 2002 wied er fierders algemien siktaris fan it PEN-Zentrum Deutschland, in oare skriuwersferiening, en fan 2002 oant 2013 wied er dêr foarsitter fan.
Johano Strasser waard roomsk grutbrocht, mar ferliet de tsjerke nei't er de middelbere skoalle trochrûn hie. Pas yn 1964 krige er it Dútske steatsboargerskip. Hy libbet tsjintwurdich oan 'e Starnberger See, yn it suden fan Beieren.
Mangoesten
De mangoesten (Latynske namme: Herpestidae) foarmje in famylje fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (Mammalia) en it skift fan 'e rôfdieren (Carnivora). De binne 33 libbene soarten mangoesten, ferdield oer 15 ferskillende skaaien, dy't foarkomme yn Afrika, Súd-Jeropa, Súd- en Súdeast-Aazje en it Midden-Easten. Teffens libje se op Hawaï en op Porto Riko en guon oare Karibyske eilannen, mar dêr binne se eksoatysk. Yn grutte rinne de ûnderskate soarten útinoar fan 30 sm oant 1,2 m lingte, mei in gewicht fan 280 g oant 4,1 kg. Se ite aaien en fruchten, en binne fûleindige jagers op ynsekten, krabben, wjirms en hagedissen, mar se steane der fral bekend om dat (guon soarten) ek giftige slangen net út 'e wei geane. De bekendste soarten binne de sebramangoeste en it stoksturtsje, beide út Afrika.
It wurd "mangoeste" komt út it Maratysk, in Yndo-Aryske taal út Midden-Yndia (û.m. sprutsen yn Bombay), fan it wurd मुंगूस, mungūs (útspr: [muŋɡu:s]). It hat wol kâns dat it Maratysk it wer út ien fan 'e Dravidyske talen fan Súd-Yndia oernommen hat (ferlykje Telûgû: ముంగిస, mungīsa; en Kanareesk: ಮುಂಗಿಸಿ, mungisi).
Taksonomysk sjoen waarden de mangoesten oant de jierren njoggentich fan 'e tweintichste iuw ta de famylje fan 'e sivetkatten (Viverridae) rekkene. Doe binne se in selsstannige famylje wurden, dêr't earst ek de ûnderfamylje fan 'e Madagaskarmangoesten (Galidiinae), mei 4 libbene soarten, ûnder beflapt waard. Mar neier ûndersyk hat útwiisd dat dy nauwer besibbe binne mei de Madagaskarsivetkatten, dat doe is dy ûnderfamylje dêrhinne ferpleatst.
Sjochsifer
In sjochsifer wurdt foarme troch it statistysk berekkene tal persoanen dat nei in spesifyk tillefyzjeprogramma sjocht. Sokke sifers wurde byholden fan alle programma's dy't yn 'e Westerske wrâld en in protte oare lannen en territoaria op 'e tillefyzje útstjoerd wurde. By it berekkenjen fan 'e sjochsifers spylje saken as doelgroep, sjochtichtens en merkoandiel in wichtige rol. Oan 'e hân fan 'e sjochsifers kin men gewaar wurde hoefolle minsken nei in beskaat programma sjogge en fan hokker leeftydskategory oft dy sjoggers binne. Op basis dêrfan wurdt dan wer de priis fêststeld dy't bedriuwen betelje moatte om harren reklamespotsjes yn reklameblokken yn of om sokke programma's hinne sjen te litten. Sjochsifers binne ek bepalend foar it slagjen of mislearjen fan in nij tillefyzjeprogramma; as de sjochsifers ôffalle, helje stjoerders nije tillefyzjeprogramma's oer it algemien nei heechút in wike of seis wer fan 'e tillefyzje ôf. Mei programma's dy't al langer rinne, wurdt faak wat kûlanter omsprongen, mar ek dêr jildt dat oanhâldende minne sjochsifers úteinlik de ein fan it ferhaal betsjutte.
Sjochsifers yn Nederlân
Yn Nederlân wurdt it ûndersyk nei sjochsifers sûnt 1 jannewaris 2011 útfierd troch de bedriuwen Intomart GfK en The Nielsen Company yn opdracht fan 'e Stichting KijkOnderzoek (SKO). Foar dat ûndersyk binne 1.245 húshâldings yn Nederlân (besteande út likernôch 2.800 persoanen) tarist mei apparatuer by de tillefyzje dêr't mei registrearre wurdt wa't nei hokker programma sjocht.
Foar santjin Nederlânske tillefyzjestjoerders registrearret Media Xim wat der krekt útstjoerd wurdt. Per útstjoerd elemint wurde begjin- en eintiid registrearre. Foar programma's wurdt fêstlein wat de krekte titel is en wurdt der in SKO-kodearring rapportearre, dy't oanjout om hokker programma oft it giet. Foar reklamespotsjes wurde merk, submerk, produkt, sektor en advertearder fermelden. Teffens wurdt kontrolearre oft it útstjoerde spotsje oerienkomt mei it spotsje dat de stjoerder fan doel wie op dat tiidstip út te stjoeren. Dat wurdt dien troch in audio- en byldkontrôle. Al dy data wurde moarns betiid keppele oan 'e sjochsifers gearstald troch Intomart en Nielsen, sadat de wichtichste ynformaasje oer in útstjoering de oare moarns al op 'e webside fan 'e SKO stiet.
It heechste sjochsifer dat in tillefyzjeprogramma yn Nederlân ea helle, wie 12,4 miljoen. Dêrby giet it om 'e heale finale fan it WK fuotbal 2014, dy't útstjoerd waard op woansdei 9 july 2014.
Harktiidoandiel
In soartgelikense mjitwearde, mar dan foar de radio, is it harktiidoandiel. De wearde dêrfan wurdt werjûn yn persintaazjes, en ferwiist nei it totale oantal harkers dat op in beskaat stuit op in radiostjoerder ôfstimt.
Midstrjitte 91
It wen-/wurkhûs ûnder sealdak hat in klokgevel mei byldhoude listen oan de rânen en oansetkrollen. Yn de oansetkrollen yn de top fan de gevel steane de letters G.S. Yn it pân sit al sûnt ein achttjinde iuw in kleanwinkel.
De winkel fan Midstrjitte 73 hat ek in klokgevel.
Martinus Bakker
Martinus Bakker (Noardwâlde, 1926 – dêre?, 1996) wie in Frysk skriuwer fan berneboeken, poëzij en koarte ferhalen. Hy publisearre sawol yn it Nederlânsk as yn syn memmetaal, it Stellingwerfsk. Bakker wurdt beskôge as ien fan 'e wichtichste Stellingwerfske skriuwers fan 'e tweintichste iuw.
Libben en karriêre
Bakker waard yn 1926 berne yn it doarp Noardwâlde, yn de gemeente Weststellingwerf. Tegearre mei Hendrik Johannes Bergveld sette hy de toan foar de iere skriuwerij yn it Stellingwerfsk. Foar syn streektaalwurk brûkte er it pseudonym Jouk. Dêrnjonken skreau er ek berneboeken yn it Nederlânsk foar Uitgeverij Kluitman, yn Alkmar, wêrûnder alve dielen fan 'e Harm Jan en Tie-ne-ke-rige, dy't in grut tal kearen werprinte waarden.
Fan 1949 ôf publisearre Bakker syn Stellingwerfse Riempies yn it deiblêd de Hearrenfeanster Koerier (neitiid de Fryske Koerier). Letter ferskynden syn gedichten en koarte ferhalen ek yn it wykblêd Stellingwerf en yn oare media.
Nei de oprjochting fan 'e Stellingwarver Schrieversronte, yn 1972, brocht dy organisaasje Bakker syn Stellingwerfsktalige wurk yn ferskate bondels út. Guon fan dy útjeften waarden ien of mear kearen werprinte. Et Kienderboek van Jouk, út 1975, dat yllustrearre wie troch H.J. van Veen, hie in oplaach fan 3.000 eksimplaren, in ûnbidich grut oantal foar sa'n lytse taalmienskip as it Stellingwerfsk. Dêrfan waarden troch krante-útjouwer Martin van Nieuwenhoven 1.500 ûnder skoalbern yn 'e Stellingwerven ferspraat.
Martinus Bakker kaam yn 1996 te ferstjerren, yn 'e âlderdom fan 70 jier.
Eastlike Panhandle fan West-Firginia
De Eastlike Panhandle fan West-Firginia oftewol it "eastlike panhânsel fan West-Firginia", is in diel fan 'e Amerikaanske steat West-Firginia dat útstiket nei it easten ta. It is ien fan twa útstykjende dielen fan 'e steat; it oare is de Noardlike Panhandle fan West-Firginia. De Eastlike Panhandle leit ynklamme tusken de buorsteaten Marylân yn it noarden en easten en Firginia yn it suden. Dit gebiet kaam yn 1863 by West-Firginia te hearren, doe't dat him ôfskate fan Firginia.
De Eastlike Panhandle omfiemet sawol it heechste punt fan West-Firginia, de berch Spruce Knob, mei in hichte fan 1.482 m, as it leechste punt fan 'e steat, by Harpers Ferry, oan 'e igge fan 'e rivier de Potomac, op 73 m boppe seenivo. Harpers Ferry is bekend troch de beruchte Oerfal op Harpers Ferry, wêrby't yn 1859 in groep radikale abolysjonisten ûnder lieding fan John Brown besocht en jou de oanset ta in wapene slave-opstân yn it Amerikaanske Suden troch it arsenaal dêre yn te nimmen. De wichtichtste rivieren yn 'e Eastlike Panhandle binne de Potomac en de Shenandoah en teffens lizze yn 'e krite de beide âldste delsettings fan West-Firginia: Shepherdstown (1725) en Romney (1762). Letter waard troch de Eastlike Panhandle hinne it spoar fan 'e Baltimore and Ohio Railroad oanlein, dat ûnder de Amerikaanske Boargeroarloch fan krúsjaal belang wie foar de Noardlike oarlochsynspannings. It gebiet wurdt fan 'e rest fan West-Firginia skaat troch it Allegheny-berchtme, in útrinner fan 'e Appalachen.
Der binne ferskate definysjes foar de Eastlike Panhandle yn omrin. Soms wurde inkeld der trije aldereastlikste countys fan West-Firginia as sadanich oantsjut: Meastal wurde ek noch fjouwer oare countys derta rekkene: Hiel soms wurdt noch ien oare county meirekkene:
As men útgiet fan sân countys, dan beslacht de Eastlike Panhandle yn totaal in oerflak fan 9.062 km². Neffens de Amerikaanske folkstelling fan 2010 hie it gebiet doe in befolking fan 261.000 minsken, wat delkomt op 11,8% fan 'e totale steatsbefolking fan West-Firginia. De befolkingstichtens yn 'e Eastlike Panhandle bedroech yn 2010 28,8 minsken de km². De grutste stêd yn it gebiet is Martinsburg, dat yn 2010 17.000 ynwenners hie. It tichtstbefolke diel fan 'e Eastlike Panhandle wurdt foarme troch de trije eastlikste countys (Morgan, Jefferson en Berkeley), dy't suver yn 'e foarstêden fan 'e Amerikaanske federale haadstêd Washington, D.C. lizze, en dêr sadwaande kultureel en ekonomysk folle mear op rjochte binne as op it Amerikaanske Suden, dêr't West-Firginia as gehiel ta rekkene wurdt. Yn dy trije countys bestiet ek in ôfskiedingsbeweging dy't dy krite fanwegen de minne ekonomyske sitewaasje yn West-Firginia wer by Firginia foegje wol.
Fertelperspektyf
In fertelperspektyf, ek wol fertelynstânsje of gewoan de ferteller neamd, is in term út 'e narratology dy't oanjout hoe't in ferhaal ferteld wurdt. Oer it algemien kin steld wurde dat dêr trije foarmen fan binne. Oare perspektiven besteane wol, mar binne tige seldsum. Sa binne der boeken dy't yn 'e wy-foarm skreaun binne, lykas yn Het dikke schrift fan Ágota Kristóf, dat in libbensbeskriuwing fan in twilling is, of de roman Grutte wurden fan Akky van der Veer, dy't ferteld wurdt troch in kollektyf 'wy'. In 'do'-perspektyf is te finen yn de novelle Bertegrûn fan Durk van der Ploeg.
Miljardêr
In miljardêr (fia it Nederlânske miljardair fan it Frânske milliardaire) is in persoan dy't teminsten 1 miljard (1.000 miljoen) ienheden besit fan in beskate muntienheid. Dêrby wurdt net inkeld kontant jild en jild op bankrekkens en yn oandielen en obligaasjes meirekkene, mar ek de wearde fan replik guod lykas auto's, keunst en antyk, en fan ûnreplik goed lykas huzen en oare gebouwen.
Telefyzjestudio
Studio-opbou
De eigentlike studio is de romte dêr't de opnamen fan in telefyzjeprogramma plakfine. Sa'n romte bestiet út 'e folgjende ûnderdielen:
Miljardêr
Muntienheden ferskille yn wearde: foar de ynfiering fan 'e euro, doe't de Belgyske frank folle minder wurdich wie as de Nederlânske gûne, wie men yn Belgje sadwaande folle gauwer miljardêr as yn Nederlân. De Italjaanske lire wie noch wer folle minder wurdich. Sadwaande wurdt foar it fêststellen fan wa't miljardêr is yn hiel Jeropa tsjintwurdich oer it algemien yn euro's rekkene, ek yn lannen dêr't dat net de muntienheid is. Yn 'e rest fan 'e wrâld brûkt men dêr almeast de Amerikaanske dollar foar. Immen dy't ferskate miljarden besit, is in multymiljardêr. Foar minsken dy't mear 100 miljard besitte, wurdt wol de term sintimiljardêr brûkt. En immen dy't in biljoen (1.000 miljard) hat, wurdt in biljonêr neamd (net te betiizjen mei it Ingelske wurd billionaire, dat "miljardêr" betsjut).
De earste dokumintearre miljardêr út 'e wrâldskiednis, waard yn 1916 de Amerikaanske oaljemagnaat John D. Rockefeller. De earste sintimiljardêr (dy't in persoanlik fermogen fan mear as 100 miljard Amerikaanske dollars berikte) wie Amazon-oprjochter Jeff Bezos, dy't yn 2017 dy drompel oergie. Neffens it tydskrift Quote wennen der yn 2008 (rekkene yn euro's) 23 miljardêrs yn Nederlân. It lân mei de measte miljardêrs is Sina, dêr't yn 2011 115 fan sokke lju wiene (rekkene yn Amerikaanske dollars). Yn totaal wiene der wrâldwiid yn 2014 2.325 miljardêrs (rekkene yn Amerikaanske dollars), dy't in mienskiplik fermogen hiene fan €5,6 biljoen (oftewol $7,3 biljoen). Dêrfan wennen der 775 yn Jeropa, 571 yn 'e Feriene Steaten en 190 yn Sina.
Telefyzjestudio
Meiwurkers yn in telefyzjestudio
Oan in telefyzjeproduksje wurkje yn 'e eigentlike studio de folgjende persoanen mei:
Kontrôlekeamer
Njonken de eigentlike studioromte, dêr't de opnamen dien wurde, is yn itselde gebou ek in kontrôlekeamer fêstige. It is mooglik dat dy ûnderbrocht is yn ferskillende romten, mar it kin ek skoan wêze dat it allegear byinoar yn ien romte sit, de SCR (Studio Control Room). By in skieding yn ferskillende romten is de ferdieling oer it algemien sa:
Oare fasiliteiten
Om in telefyzjestudio hinne lizze oare romten, lykas:
Kastiel fan Turnberry
It Kastiel fan Turnberry (Ingelsk: Turnberry Castle) is in fragmintaryske ruïne op 'e útein fan in lyts skiereilantsje oan 'e súdwestkust fan Skotlân, yn 'e neite fan 'e doarpen Kirkoswald en Maybole, yn it greefskip Ayrshire. It wie foarhinne de residinsje fan 'e greven fan Carrick.
Skiednis
It is ûnbekend wannear't of troch wa't it kastiel boud is, mar it wie oarspronklik in fêsting fan 'e hearen fan Galloway, foar't it oan it begjin fan 'e trettjinde iuw yn it besit fan 'e greven fan Carrick kaam. Mids trettjinde iuw wie it de sit fan Marjorie, grevinne fan Carrick, de mem fan 'e ferneamde Skotske kening Robert I. It is net ûntsjinstriidber befêstige, mar it hat der alle skyn fan dat Robert I op it Kastiel fan Turnberry berne waard. Yn elts gefal brocht er der in grut part fan syn jonkheid troch.
Under de Earste Skotske Unôfhinklikheidsoarloch waard it kastiel troch de Ingelsen beset, wat der yn 1307 ta late dat Robert I syn eigen kastiel oanfoel. It slagge him net en feroverje de fêsting, mar syn wraam twong it Ingelske garnizoen neitiid om har út 'e krite werom te lûken. Yn 1310 oardere Robert I dat it kastiel ferrinnewearre wurde moast, sadat it nea wer yn 'e hannen fan 'e fijân falle koe. Nei de steat fan 'e hjoeddeiske ruïnes te oardieljen, is it dêrnei nea wer opboud.
Hjoeddeistige sitewaasje
Tsjintwurdich is der mar in bytsje mear oer fan it Kastiel fan Turnberry. De ruïnes wurde oan trije kanten omsletten troch de Skotske See, wylst oan 'e lânkant in golfbaan leit. Iuwenlang hawwe de ruïnes bleatstien oan 'e ynfloeden fan waar en wyn, wat se gjin goed dien hat. Sadwaande binne inkeld de kelders en de tsjerkers no noch yntakt. Fierders bestiet it kastiel út guon mei moas begroeide stienheapen en wat restanten fan wat oarspronklik wierskynlik in ophelbrêge en in falstek wiene, dêr't oarspronklik de poarte mei fersterke wie. Der binne grotten dy't nei see liede, en dy't mooglik ienris brûkt binne om skippen by it kastiel oanlizze te litten. Yn 1873 waard op in diel fan it terrien in fjoertoer set, dy't der no noch altyd stiet.
De Nieuwe Gids (Nederlânsk tydskrift)
Skiednis
De oprjochters, earste redakteurs en eigners fan De Nieuwe Gids wienen:
De jonge skriuwers en dichters dy't om 1880 yn Amsterdam de letterkundige feriening Flanor oprjochten, wienen net tefreden oer it doetiidsk literêre klimaat. Sy moasten neat hawwe fan de rimelderij fan boargerlike dûmnydichters lykas Nicolaas Beets, Bernard Ter Haar, J.J.L. ten Kate en Eliza Laurillard, dêr't religy en it hûslike as idealen yn besongen waarden. Dat sy rjochten in eigen tydskrift op. De namme De Nieuwe Gids waard keazen om dúdlik te meitsjen dat it âlde tydskrift De Gids harren neat mear sei. De Nieuwe Gids wie lykwols net allinne in tydskrift fan dichters en skriuwers, mar joech ek beskôgings oer wittenskip, maatskippij en polityk.
It earste nûmer fan De Nieuwe Gids befette ûnder mear in tal haadstikken út De kleine Johannes fan Frederik van Eeden. Ek lettere nûmers út de earste jiergongen hienen tal fan wichtige publikaasjes: De Kleine Johannes waard folslein opnaam, lykas ek Willem Kloos syn sonnetterige Het Boek van Kind en God en it earste boek fan Herman Gorters Mei (febrewaris 1889). Henriette Roland Holst (doe noch Henriette van der Schalk) debutearre yn 1893 yn de 5e ôflevering fan de 8e jiergong mei seis sonnetten.
Rillegau ûntstie der skeel yn de redaksje oer saken as keunst, polityk en etyk. De apolitike Willem Kloos woe fêsthâlde oan it adagium "L'art pour l'art" fan de Tachtigers. Voor de anderen was deze opvatting, die elke diepere bedoeling aan de kunst ontzegde, te nietszeggend. Willem Paap gie yn it jier út de rdeaksje. Tusken Lodewijk van Deyssel en Frans Netscher, dy't net yn de redaksje sieten, mar fan begjin ôf oan wol wichtich bydroegen, akkordearre it rillegau net meer. Yn 1890 hie ek Verwey syn nocht derfan. Pieter Lodewijk Tak kaam noch wol yn de redaksje, mar yn 1893 seinen Van Eeden, Van der Goes en Tak alle meiwurking oan it blêd op. Dat stuit, al nei acht jier, wurdt beskôge as it feitlik ein fan De Nieuwe Gids, al it tydskrift noch fyftich jier bestien.
De 'twadde' Nieuwe Gids
Nei it fuortgean fan de oare redakteuren gong Willem Kloos fierder mei De Nieuwe Gids oant syn dea yn 1938. It blêd bestie noch oant 1943. Mei it oarspronklike tydskrift hie it in protte mear te meitsjen. Yn de rin fan de jierren liet Kloos de lieding hieltyd mear oer oan syn Jeanne Reyneke van Stuwe, dy't fan 1900 oant 1908 yn de redaksje siet en dêrnei ek 30 jier meidogger bleau. Offisjeel siet hja net yn de redaksje, mar efter de skermen hie hja in soad ynfloed. Dat liet hja dúdlik blike yn 1929 mei in ûnberette publikaasje yn De Nieuwe Gids. It blêd publisearre tal fan besprekkings fan romans (fral fan frouljusauteurs) en berneboeken fan har hân.
Nei Kloos syn ferstjerren yn 1938 late hja de redaksje tegearre mei de nije eigner, de rike, nei Dútslân oerhingjende en antisemityske publisist Alfred Haighton. Dy wie sûnt 1915 by it blêd belutsen en hy hie der earder al jild yn stutsen. Tsien dagen nei de dea fan Kloos kocht er De Nieuwe Gids foar 5650 gûne. Sa kaam it tydskrift, dat al jildkrapte hie, yn nasjonaalsosjalistysk farwetter. Doe't Haighton yn 1943 stoar, betsjutte dat de definitive ein fan De Nieuwe Gids. Der wienen doe noch 98 abonnees oerbleaun.
Hendrik Johannes Bergveld
Libben
Bergveld waard yn 1902 berne yn Appelskea, yn 'e súdeasthoeke fan 'e Stellingwerven. Al foàr de Twadde Wrâldoarloch skreau er koarte ferhalen, rymkes en gedichten, dy't er publisearre yn it tydskrift De Oost-Stellingwerver. Nei de oarloch gie er dêrmei troch yn it blêd De Nieuwe Oost-Stellingwerver. Behalven literêr wurk skreau Bergveld ek folkekundige en geakundige artikels oer de Stellingwerven en de skiednis en befolking fan dy krite. Tegearre mei Martinus Bakker wurdt Bergveld beskôge as de wichtichste eksponint fan 'e tweintichste-iuwske Stellingwerfske literatuer út it tiidrek foarôfgeande oan 'e oprjochting fan 'e Stellingwarver Schrieversronte, yn 1972. Bergveld kaam yn 1966 te ferstjerren, goed twa moanne foar syn 64e jierdei.
Neilittenskip
It meastepart fan Bergveld syn ferhalen en gedichten waard postúm troch de Stellingwarver Schrieversronte útjûn yn 'e bondels De Oolde Pook (1971) en Klaeterjaegers (1976). In trêde bekend wurk fan Bergveld wie it Nederlânsktalige artikel De Stellingwervers en Hun Dialect, dat oarspronklik ferskynde yn 'e Drentsche Volksalmanak fan 1949. Yn 2013 kaam ûnder redaksje fan Henk Bloemhoff by de Stellinwarver Schrieversronte it boek Bergveld Lest Veur uut Eigen Wark út, wêryn't de eardere trije teksten feriene binne mei stikken en artikels dy't inkeld beskikber wiene út âlde kranten of dy't noch net earder yn druk ferskynd wiene.
Bergveld brûkte foar syn wurk hast syn hiele libben in lêsbere, konsekwinte stavering, dy't benammen oansleat by de skriuwgewoanten yn Drinte, mar tagelyk ek rekken hold mei de útgongspunten fan 'e Nederlânske stavering. Oan 'e ein fan 'e 1960-er jierren waard Bergveld syn stavering oernommen troch de Stellingwarver Schrieversronte, dy't him yn 1976 fêstlizze liet as de offisjele stavering fan it Stellingwerfsk.
Yn 1981 waard troch de Fryske gemeenten Weststellingwerf en Eaststellingwerf mienskiplik de H.J. Bergveld-priis ynsteld. Dy wurdt mei tuskenskoften fan inkele jierren takend foar skreaun of sprutsen Stellingwerfsk fan literêr of taalkundich aard, wêrfoar't wurk út sawol Fryslân, Drinte (Smilderlân) as Oerisel (Stienwikerlân) yn oanmerking komt.
Nikita von James
Nikita von James, echte namme ûnbekend (Smolensk, 11 april 1977), is in Russysk neakenmodel, stripper en pornografysk aktrise, dy't ek wol gebrûk makke hat fan 'e artystenammen Nikita Jaymes en Nikkita James. Neffens har offisjele opjefte is se 1.62 m lang, mei in gewicht fan 50 kg en kupmaat 34D, dêr't se oan kommen is troch in boarstfergruttingsoperaasje te ûndergean.
Libben en karriêre
Von James waard yn 1977 berne yn 'e Westrussyske stêd Smolensk, dêr't se ek opgroeide. As bern siet se op ballet en turnjen en die se ek oan tennis en basketbal. Nei eigen sizzen die se har earste seksuële ûnderfining op doe't se sechstjin jier wie.
Foar't se in karriêre as pornoaktrise begûn, wurke Von James tsien jier lang as stripper yn ferskate Russyske en letter ek Amerikaanske stripklubs. Yn 2008, doe't se 31 jier wie, makke se har debút yn in pornografyske sêne foar de pornowebside Brazzers.
Ek hat Von James in protte wurke foar pornosites op it ynternet, net allinnich foar Brazzers, mar ek foar BangBros, Naughty America en Muffia. Yn 2014 waard se nominearre foar in Xbiz Award yn 'e kategory milf-artyste fan it jier. Njonken har aktearwurk is Von James út en troch ek wurksum as neakenmodel en hat se foar ferskate manljusblêden posearre.
Evrim Akyigit
Evrim Akyigit (útspr.: ['ɛvrim 'ɑkjiɡit], likernôch: "evrym akjigyt"; Izmir, 31 jannewaris 1977) is in Turksk-Nederlânsk aktrise fan etnysk Turksk komôf. Se is fral bekend wurden troch har rol yn 'e soapsearje Onderweg naar Morgen.
Libben en karriêre
Akyigit waard yn 1977 berne yn 'e Turkske stêd Izmir, mar emigrearre yn 1982, doe't se fiif jier wie, mei har âlden nei Nederlân, dêr't se opgroeide.
Nei't se de HAFU ôfmakke hie, waard Akyigit foar twa seizoenen cast yn in rol as learlinge oan 'e middelbere skoalle yn 'e tillefyzjesearje Fort Alpha. Neitiid hie se noch in pear lytse roltsjes by Teleac en yn it programma In de Praktijk, foar't se har ynskriuwe liet oan 'e toanielskoalle yn Arnhim.
Doe't se yn juny 2004 har diploma helle hie, waard Akyigit al rillegau frege om it Turkske personaazje Elif Özal te spyljen, yn 'e soapsearje Onderweg naar Morgen. Dy rol ferfolle hja oant 2007. Ek wie Akyigit te sjen yn 'e NCRV-rige Levenslied.
Midstrjitte 98
Midstrjitte 98 is in ryksmonumint oan de Midstrjitte 98 op De Jouwer.
It hûs ûnder in sealdak hat in klokgevel. De trijehoek yn de top wurdt mei in houten list bekroane. Tusken it pân en Midstrjitte 100 rint in stege.
Sint-Joariskatedraal (Wiener Neustadt)
De Sint-Joariskatedraal (Dútsk: St.-Georgs-Kathedrale) yn Wiener Neustadt is de katedraal fan it Eastenryksk Militêr Ordinariaat. De as goatyske halletsjerke boude katedraal is de eardere boarchkapel fan it kastiel, dat yn de 18e iuw fan keizerin Maria Theresia de funksje krige fan militêre akadeemje.
Skiednis
De bou fan de tsjerke fûn plak yn opdracht fan Freark III, hartoch fan Eastenryk. De arsjitekt Peter fan Pusica sette yn 1440 útein mei it westlike diel. De tsjerke waard yn 1460 wijd oan Marije.
Mei de komst fan de Ridderoarder fan Sint-Joaris yn 1479 nei Wiener Neustadt feroare de patroanhillige fan de tsjerke yn Sint-Joaris. Om't keizer Maksimiliaan I yn de boarch berne waard, waard dy ek yn 1519 ûnder it heechalter fan de tsjerke begroeven, al hie er foar himsels in grêf yn Innsbruck betocht. Nei de pauslike opheffing fan de ridderoarder yn 1600 krigen de jezuïeten de tsjerke, dêrnei folgen sistersjinzers en piaristen. Brannen yn 1608 en 1616 brochten net allinne skea oan de boarch mar ek oan de tsjerke. Aartshartoch Maksimiliaan III liet in restauraasje útfiere. De stifting fan de Aadlike Militêre skoalle of Akadeemje fan Wiener Neustadt, de tsjintwurdige Theresiaanske Militêre Akadeemje, troch Maria Theresia op 14 desimber 1751 hie ek foar de tsjerke betsjutting. Boarch en tsjerke foarmen no ien gehiel. Yn 1753 waarden in tsjerkhôf foar de Militêre Akadeemje oanlein en de tsjerke ferboud.
Margareta fan Ingelân
"Margareta" of "Margaret fan Ingelân" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
Sint-Joariskatedraal (Wiener Neustadt)
Skiednis
Tusken 1936 en 1938 fûn in restauraasje fan de tsjerke plak. By de restauraasje waarden ek de fresko's boppe de haadyngong bleatlein. Yn maart 1945 waarden de boarch en de tsjerke by it bombardemint fan 12 maart 1945 foar in grut part ferneatige. Al yn 1946 folge de weropbou, dy't yn 1951 foltôge wurde koe. Aartsbiskop Theodor Innitzer fan Wenen wijde de tsjerke op 'e nij yn.
De tsjerke is sûnt 1967 de katedraal fan it Militêre Ordinariaat fan Eastenryk.
Giele hierkwab
De giele hierkwab (Latynske namme: Cyanea capillata) is in kwab út 'e stamme fan 'e skiifkwabben (Scyphozoa), it skift fan 'e flachbekkwabben (Semaeostomeae), de famylje fan 'e hierkwabben (Cyaneidae) en it skaai fan 'e echte hierkwabben (Cyanea). Dit is de grutste bekende soarte kwab. De giele hierkwab libbet yn it noarden fan 'e Atlantyske Oseaan, ynkl. de Noardsee. Guon soölogen binne fan betinken dat alle oare soarten hierkwabben as ûndersoarteen fan 'e giele hierkwab beskôge wurde moatte. Dat wol oaren net oan, û.m. om't de giele kwab yn 'e Noardsee njonken in oare soarte út itselde skaai bestiet, de blauwe hierkwab (Cyanea lamarckii).
Fersprieding
De giele hierkwab libbet yn 'e kâlde wetters fan 'e noardlike Atlantyske Oseaan en de Noardlike Iissee. Hy komt in protte foar yn 'e Noardsee, it Kanaal, de Ierske See, de Skotske See, de Noarske See, it Skagerrak en it Kattegat. Guon eksimplaren driuwe mei op 'e seestreaming nei it westlike part fan 'e Eastsee, dêr't se har net fuortplantsje kinne fanwegen de lege sâltheidsgraad fan it seewetter dêre. Oan 'e eastkust fan Noard-Amearika komt de giele hierkwab foar yn ferskate baaien, lykas de Chesapeakebaai. Ferlykbere kwabben, dy't soms as ûndersoarten beskôge wurde, komme foar yn it noarden fan 'e Stille Oseaan, yn 'e seeën om Japan hinne, en yn 'e Súdlike Iissee by Austraalje en Nij-Seelân. Foar de Nederlânske kust is de giele hierkwab folle minder algemien as de besibbe blauwe hierkwab (Cyanea lamarckii).
Uterlike skaaimerken
De giele hierkwab bestiet lykas alle kwabben út in sjelei-eftich klok- of paraplufoarmich lichem, mei oan 'e ûnderkant in mûle dy't ek tsjinst docht as anus. It lichem is ferdield yn acht lobben. Om 'e mûle hinne sit in kleurryk tal mûlearmen, dy't folle koarter binne as de withoefolle tinne tentakels dy't út 'e râne fan 'e klokfoarm fuortkomme. Dy tentakels binne groepearre yn acht klusters, dy't elts út 70-150 ûnderskate tentakels besteane. De namme fan 'e giele hierkwab komt fan 'e likenis fan 'e tinne tentakels mei hier. De tentakels binne tige lang en hiel plakkerich, en foarsjoen fan stekkende nettelsellen, sadat de kwab der syn iten mei fange kin.
Biotoop
De giele hierkwab is folslein oanpast oan kâlde wetters en kin net oerlibje yn waarmere klimaatsônes. Hy bringt it grutste part fan syn libben yn 'e iepen see troch, mar tsjin 'e ein fan syn libbensspanne, dy't mar ien jier beslacht, siket er faak ûndjippe kustwetters op. Yn 'e iepen see fungearret de giele hierkwab as in oäze foar lytsere seebisten, lykas garnalen, swartfisken en grutbekken, dy't har tusken de tentakels nei wenjen sette ta beskerming foar rôfdieren, en om mei te iten fan 'e fangst fan 'e kwab.
Hâlden en dragen
Krekt as oare kwabben kinne giele hierkwabben har sawol geslachtlik fuortplantsje yn har polypfoarm as ûngeslachtlik fuortplantsje yn har medusafoarm. Se hawwe fjouwer libbensstadia: larve, polyp, efyra en medusa. De froulike kwab draacht de befruchte aaikes mei yn har tentakels dêr't se útgroeie ta larven. As dy grutternôch binne, set de kwab se út op in hurde ûndergrûn, dêr't se har ûntjouwe ta polipen. De polipen plantsje har ûngeslachtlik fuort en produsearje dêrby steapels lytse wêzens dy't efyra's neamd wurde. De efyra's brekke los fan 'e steapels en begjinne frij om te swimmen, wêrby't se har ta medusa's ûntwikkelje en echte kwabben wurde.
Giele hierkwabben bliuwe foar it meastepart deunby it wetteroerflak, en komme selden djipper as 20 m dêrûnder. Troch harren klokfoarmige lichems gear te lûken en wer te ûntspannen kinne se har swakjes op eigen krêft fuortbewege, mar om har oer gruttere ôfstannen te ferpleatsen, binne se ôfhinklik fan 'e seestreamings, dêr't se har op fuortdriuwe litte. Giele hierkwabben wurde it faakst waarnommen oan 'e ein fan 'e simmer en yn 'e hjerst, as se har folwoeksen grutte berikt hawwe en de streamings har tichter by de kust bringe. Natuerlike fijannen fan dizze kwabben binne ferskate soarten seefûgels, gruttere fisken, lykas de moannefisk, ferskate oare kwabbesoarten en seeskylpodden. Oan 'e eastkust fan Kanada libbet de learskylpodde simmerdeis suver allinnich mar fan giele hierkwabben. Sels ite giele hierkwabben soöplankton, lytse fisken en lytsere kwabben, dy't se fange yn har kleverige en stekkende tentakels.
Kontakt mei minsken
Foar de minske feroarsaakje de measte oanrekkings mei de tentakels fan in giele hierkwab tydlike pine en reade ferkleurings op 'e hûd. Yn normale omstannichheden heart soks foar sûne lju net deadlik te wêzen. As men in swak hert hat, bestiet der lykwols kâns dat it in hiel oar ferhaal wurdt. Jittik is in effektyf middel om 'e plakken te behanneljen dêr't men in tentakel fan in giele hierkwab oanrekke hat, mar fanwegen it grutte tal tentakels fan ien inkele giele hierkwab wurdt sterk oanret om yn alle gefallen medyske fersoarging te sykjen.
Elmer S. Dundy
Elmer S. Dundy (folút: Elmer Scipio Dundy; Trumbull County (Ohio), 5 maart 1830 – Omaha (Nebraska), 28 oktober 1896) wie in Amerikaansk abbekaat en rjochter, dy't bekendheid krige troch ferskate opsjochjaande fûnissen oangeande de rjochten fan 'e Yndianen.
Jonge jierren
Dundy waard yn 1830 berne op it plattelân fan Trumbull County, yn 'e Amerikaanske steat Ohio. Hy learde foar jurist en begûn yn 1853 in eigen abbekatekantoar yn Clearfield, yn Pennsylvania, dat er oant 1858 runde, doe't er ferfear nei Nebraska. Fan 1858 oant 1862 tsjinne er dêr as lid fan it Territoriale Kongres, wêrnei't er fan 1862 oant 1863 wer in abbekatekantoar runde yn Falls City (Nebraska).
As rjochter
Yn 1863 waard Dundy beneamd ta rjochter, en dêrnei wied er oant 1867 lid fan it Territoriale Heechgerjochtshôf fan Nebraska. Doe't Nebraska yn april 1868 as folweardige steat yn 'e Amerikaanske Uny opnommen waard, waard Dundy troch presidint Andrew Johnson nominearre as rjochter fan 'e nij oprjochte arrondissemintsrjochtbank fan 'e steat. Yn dy funksje waard er op 9 april 1868 befêstige troch de Amerikaanske Senaat.
Neitiid krige Dundy bekendheid troch ferskate opsjochjaande útspraken oangeande de rjochten fan 'e Yndianen. Yn 1879 siet er de rjochtsaak Standing Bear v. Crook foar, dy't it Ponka-opperhaad Steande Bear oanspand hie tsjin de Amerikaanske oerheid yn 'e persoan fan brigadegeneraal George Crook. De Ponka wiene nammentlik yn 1877 út harren heitelân yn noardeastlik Nebraska wei deportearre nei it Yndiaanske Territoarium (it lettere Oklahoma), dêr't se ûnder strieminne omstannichheden libje moasten wylst in trêdepart fan 'e stamme oan malaria en ûnderfieding omkaam. Doe't Steande Bear mei 65 folgelingen weromkearde nei Nebraska, waarden se yn opdracht fan it Amerikaanske regear oppakt troch Crook. Dyselde hie mei de Yndianen te dwaan, en soarge derfoar dat de sjoernalist Thomas Tibbles harren ferhaal buorkundich makke. Dêrop beaen de abbekaten Andrew J. Poppleton en John L. Webster oan om Steande Bear pro deo te fertsjintwurdigjen.
Dundy die op 12 maaie 1879 útspraak dat in Yndiaan in 'persoan' is yn 'e betsjutting fan 'e Habeas Corpus-wet fan 1679. Dêropta fûn er dat it Amerikaanske federale regear net oantoand hie dat der in wetlike basis bestie foar de finzenname fan 'e Ponka. Dat wie foar dy tiid in revolúsjonêre útspraak, mei't Yndianen sjoen waarden as wylden en barbaren, op wa't de wet, dy't bedoeld wie foar beskaafde lju, net fan tapassing wêze koe. Dat feroare no yn ien klap, mei't yn it ferlingde fan dizze útspraak Yndianen deselde beskerming ûnder de Amerikaanske wet tametten wurde moast as bygelyks Meksikanen of Dútsers. De rjochter die dêr noch oan ta: "It rjocht om jin bûten jins eigen gerjochtichheid te bejaan is in natuerlik, ynherint en ûnferfrjemdber rjocht, dat him sawol útwreidet nei de Yndiaan as nei it fortúnliker blanke ras." Mei oare wurden: Yndianen koene net tsjin harren wil twongen wurde om yn in reservaat te bliuwen.
Yn 1880 makke Dundy diel út fan in rjochtbank dy't him oer de saak Elk v. Wilkins bûgde. Yn harren útspraak holden Dundy en syn kollega's út dat yndividuële Yndianen dy't harren stammen ferlitten hiene om har bûten de reservaten te fêstigjen dêrtroch Amerikaanske steatsboargers wurden wiene. Fjouwer jier letter, yn 1884, waarden se yn dizze saak weromfluite troch it Amerikaansk Heechgerjochtshôf, dat besliste dat Yndianen dy't berne wiene as lid fan harren stamme, inkeld Amerikaanske steatsboargers wurde koene as dêrta spesifike wetjouwing oannommen waard. It soe dêrtroch noch oant 1924 duorje ear't it meastepart fan 'e Yndianen yn 'e Feriene Steaten it Amerikaansk steatsboargerskip krige ûnder de Yndiaanske Boargerskipswet fan 1924.
Ferstjerren en neilittenskip
Dundy tsjinne as rjochter oant 28 oktober 1896, doe't er yn 'e âlderdom fan 66 jier yn Omaha kaam te ferstjerren. Dundy County, yn Nebraska, is nei him ferneamd. Syn soan Elmer S. Dundy jr., better bekend as Skip Dundy (nei syn middelnamme Scipio), krige letter in beskate ferneamdens as promoater fan it ferdivedaasjepark op Coney Island, by New York. Hy rekke by de entertainmentwrâld belutsen troch de ferhalen fan westernartyst Buffalo Bill Cody, dy't yn Skip syn jonkheid geregeldwei by de Dundy's oer de flier kaam.
Jazz Jennings
Jazz Jennings (net har echte namme; Floarida, 6 oktober 2000) is in Amerikaansk ynternet- en realitystjer, aktiviste en publisiste en de jongste transseksueel dy't oant no ta yn 'e belangstelling kommen is. Yn har heitelân hat hja al sûnt 2006 in beskate ferneamdheid opboud, en yn july 2015 waard se troch de realitysearje I Am Jazz ek bekend bûten de Feriene Steaten.
Famylje-omstannichheden
Jennings waard yn 2000 berne earne yn it suden fan 'e Amerikaanske steat Floarida, as it jongste bern yn it gesin fan har âlden Greg en Jeanette. Hja hat twa âldere bruorren, de twilling Sander en Griffen, en in âldere suster, Ari. Har namme "Jazz" (koart foar "Jasmine") is eins in bynamme, krigen fan har suster Ari dy't as bern de rol fan Jasmine yn in skoalopfiering fan Aladdin spile hie. De efternamme "Jennings" is fingearre om it gesin te beskermjen; ek wurdt harren krekte wenplak geheim holden.
Geslachtsidentiteit
Hoewol't Jennings berne is as jonge, makke se al sa gau't se prate koe dúdlik dat se harsels as famke beskôge. Yn 2004 waard mei fjouwer jier by har in geslachtsidentiteitststoarnis fêststeld, wêrmei't se ien fan 'e jongste dokumintearre gefallen is fan lju dy't har net thúsfiele by harren fysike geslacht. Yn 't earstoan besochten har âlden de koal en de geit te sparjen troch har yn geslachtsneutrale klean te klaaien, ek al woe Jennings sels folle leaver famkesklean oan hawwe. Letter, doe't dúdlik waard dat it har bewuste kar wie om famke te wêzen, besleaten har âlden har dêrby te stypjen.
Doe't yn 2012 yn in fraachpetear har seksuële oriïntaasje op 't aljemint kaam, joech Jennings oan dat se har seksueel oanlutsen fielt ta jonges. Dêropta sei se dat se der wat oer yn sit hoe't it moat mei it meitsjen fan ôfspraakjes en sa, om't se pas in geslachtsferoaringsoperaasje ûndergean kin as se folgroeid is, en no dus lichaamlik noch in jonge is. Hja is fan doel om sa'n operaasje útfiere te litten sadree't se achttjin jier is. Yn 2013 fertelde se fierders dat se derfan dreamd om úteinlik mem te wurden. Yn 2014 sei se yn in fraachpetear dat se panseksueel is (en har dus oanlutsen field ta minsken fan alle geslachten en seksuële oriïntaasjes).
Mediabelangstelling en aktivisme
Doe't Jennings seis jier wie, ferskynde se mei har âlden foar it earst op 'e Amerikaanske tillefyzje om te praten oer de swierrichheden fan it opgroeien mei in geslachtsidentiteitsstoarnis. Sa wie it gesin ûnder mear te sjen yn praatprogramma's as 20/20, mei Barbara Walters, en The Rosie Show, mei Rosie O'Donnell. Yn 2007 rjochten Jennings en har âlden de TransKids Purple Rainbow Foundation op, dy't bern en tiners mei in geslachtsidentiteitsstoarnis ûnderstipet.
Yn 2011 waard der in dokumintêre oer Jennings, mei as titel I Am Jazz: A Family in Transition, útstjoerd op it Oprah Winfrey Network. Twa jier letter, yn 2013, rjochte Jennings Purple Rainbow Tails op, in bedriuw dêr't se rubberne seemearminnesturten foar makket om jild yn te sammeljen foar bern dy't mei deselde swierrichheden kampe as sy. Datselde jiers fertelde se yn in nij fraachpetear mei Barbara Walters foar 20/20 oer har twa en in heal jier duorjende striid mei de Amerikaanske Fuotbalfederaasje (USSF), om safier te kommen dat se meispylje mocht yn in famkesalvetal. Troch de stipe dy't se dêrby krige fan it Nasjonaal Sintrum foar Lesbyske Rjochten (NCLR), slagge it har úteinlik om 'e USSF te twingen en pas de regels oan foar gefallen lykas har.
Yn septimber 2011 publisearre Jennings it boek I Am Jazz, dat se skreaun hie yn gearwurking mei Jessica Herthel, de direkteur fan it Stonewall National Education Project. Dêryn fertelde se iepenhertich oer har libben as transseksueel bern. Yn 2014 wie Jennings te gast by de útrikking fan 'e GLAAD Media Awards, en waard se troch it tydskrift Time útroppen tra ien fan 'e 25 ynfloedrykste tiners fan 'e Feriene Steaten. Fierders waard se dat jiers beneamd ta in jeugdambassadrise foar de Human Rights Campaign, de grutste belange-organisaasje fan homo's, lesbiënnes, biseksuëlen en transseksuëlen yn 'e Feriene Steaten, en teffens ûntfong se de Youth Trailblazer Award ("Jeugdpionierpriis") fan 'e stjoerder LogoTV.
Yn 2015 sleat Jennings in kontrakt mei Johnson & Johnson ôf om as model op te treden yn reklamespotsjes foar it hûdfersoargingsmerk Clean & Clear. Dêrnjonken fierde se it wurd foar dat merk by in digitale reklamekampnaje, en ek wurke se as model mei oan ideële reklame foar de NOH8 Campaign (sprek út as No Hate), in Amerikaanske anty-diskriminaasje-organisaasje. Op 15 july 2015 gie de earste ôflevering fan 'e realitytillefyzjesearje I Am Jazz, oer Jennings en har deistich libben, yn premiêre op 'e stjoerder TLC. Mei't dat programma ek bûten de Feriene Steaten útstjoerd waard, krige Jennings doe foar it earst ek om utens bekendheid.
Wetterskip Friens
It Wetterskip Friens wie in lyts wetterskip yn de gemeente Idaerderadiel yn de Nederlânske provinsje Fryslân.
Yn 1980 gie it wetterskip op yn wetterskip De Middelsékrite dat op syn bar yn 2004 part waard fan Wetterskip Fryslân.
Auktorieel perspektyf
It auktoriële perspektyf is in fertelperspektyf dat útgiet fan in alwittende ferteller. Yn in ferhaal dat op in auktoriële wize ferteld wurdt, komt de lêzer fan alles te witten oer de gefoelens, tinzen en motiven fan alle beskreaune persoanen, om't de ferteller, om sa mar te sizzen, boppe it ferhaal stiet en net bûn is oan ien (haad)persoan. Yn 'e literatuer fan 'e njoggentjinde iuw waard it auktoriële perspektyf faak yn syn klassike foarm brûkt, wêrby't de ferteller him streekrjocht ta de lêzer rjochtet mei soksoarte sinnen as: "En no, achte lêzer, geane wy wer werom nei de held fan dit ferhaal, dy't noch altiten..." of: "Fierderop sille wy útfine oft Jan der yn slagje sil om wurd te hâlden." Hjoed de dei wurdt it auktoriële perspektyf noch wol brûkt, mar ornaris net mear op sa'n yn it each springende manear.
Claude Bernard
right|thumb|250px|Claude Bernard Claude Bernard (Saint-Julien, 12 july 1813 - Parys, 10 febrewaris 1878) wie in Frânsk fysiolooch, dy't wichtige feiten fêststelde oangeande de funksjes fan it minsklik lichem, lykas de sintrale regeling fan it stofwikselingsproses en de sûkerfoarming yn de lever.
Biografy
Bernard waard berne yn 'e omkriten fan Saint-Julien, yn it departemint Rône; hy wie de soan fan Pierre François Bernard (wynboer en út en troch ûnderwizer) en Jeanne Saulnier. Bernard gie nei in jezuïeteskoalle yn Villefranche-sur-Saône en dêrnei nei it Collège de Thoissey. Doe't er 18 wie, waard er learling-apteker omdat syn âlden syn stúdzje net betelje koene.
Neidat Bernard syn bakkalaureaat behelle, meldde er him oan by de universiteit fan Parys foar de stúdzje genêskunde. Hy studearre yn 1843 ôf, mar hat nea in praktyk as arts hân.
Fysiology
Ek wat it senuwstelsel oanbelanget die Bernard wichtige ûntdekkingen, wêrûnder in beskriuwing fan de gehoarsenuw.
Yn 1867 ûntfong er it Légion d'Honneur en yn 1869 waard er talitten ta de Académie Française. Yn 1876 krige er de Copley Medal.
Doe't er stoar krige er as earste Frânske wittenskipper in steatsbegraffenis. Hy leit begroeven op Cimetière du Père-Lachaise.
Personeel perspektyf
It personele perspektyf is in fertelperspektyf dat fan ien personaazje útgiet en gebrûk makket fan 'e trêde persoan inkeltal (hy of sy). De ferteller as persoan bestiet hjirby dus eins net of is yn elts gefal net by it ferhaal belutsen. De lêzer kriget inkeld te witten wat dy iene persoan (hy of sy) wit en tinkt, al kin it wol wêze dat it perspektyf fan 'e iene haadpersoan nei de oare ferspringt, bgl. per haadstik of per paragraaf. As it perspektyf per sin of yn ien en deselde sin ferspringt, is der gjin sprake fan in personeel perspektyf, mar fan in auktorieel perspektyf mei in alwittende ferteller.