cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rebecca Romijn
Karriêre
Yn 2014 en 2015 spile Romijn de rol fan Eva Baird yn 'e rige The Librarians. Dêrfoar waard se twaris nominearre foar de Saturn Award foar bêste aktrise. Se wie fan 2014 oant 2016 ek presintatrise fan it realitytillefyzjeprogramma Skin Wars. Fan 2018 ôf wie Romijn as stimaktrise belutsen by it DC Animated Movie Universe. Yn dy filmsearje liende se har stim oan Lois Lane, de faam fan Superman. Yn 2019 hie Romijn in weromkearende rol yn trije ôfleverings fan 'e science fiction-tillefyzjesearje Star Trek: Discovery, wêryn't se 'Number One' spile, de earste ofsier fan it romteskip de USS Enterprise. Deselde rol fertolke se yn twa ôfleverings fan 'e rige koarte tillefyzjespecials Star Trek: Short Treks. Romijn kriget yn 'e mande mei Anson Mount en Ethan Peck ien fan 'e haadrollen yn 'e nije Star Trek-searje Star Trek: Strange New Worlds, in spin-offsearje fan Star Trek: Discovery. De opnamen foar it earste seizoen fûnen plak fan febrewaris oant july 2021.
Priveelibben
Romijn troude op 19 septimber 1998 mei de Amerikaanske akteur John Stamos. Under dat houlik brûkte se de namme Rebecca Romijn-Stamos, sawol privee as profesjoneel. Yn april 2004 kundigen sy en har man oan dat se útinoar giene, en op 1 maart 2005 waard de skieding útsprutsen, wêrnei't Romijn har famkesnamme wer oannaam.
Robert Forster (akteur)
Aktearkarriêre
Yn 'e 1970-er jierren wie Forster op it wite doek fral te sjen yn byrollen yn B-films, wêrûnder The Black Hole (1977), fan Disney. Mar op 'e tillefyzje hied er fan 1971 oant 1973 de haadrol yn 'e plysjesearje Banyon. Ek yn 'e searje Nakia (1974) fertolke er in haadrol. Yn 'e 1980-er jierren hie Forster haadrollen yn B-films, sawol aksjefilms as horrorfilms, lykas Alligator (1980), Vigilante (1983) en The Banker (1989). Yn The Delta Force, út 1986, spile Forster de Libaneeske terrorist Abdul Rafai, ien fan syn bekendere rollen. Yn deselde tiid hie Forster op 'e tillefyzje benammen gastrollen yn searjes as Magnum, P.I., Murder, She Wrote, William Tell, Jake and the Fatman en Walker, Texas Ranger.
Rebecca Romijn
Priveelibben
Nei oanlieding fan har rol yn 'e film Femme Fatale waard Romijn yn april 2002 troch it tydskrift Elle frege oft hja troch dy rol ek nije ideeën oer har eigen seksualiteit krigen hie. Har antwurd wie: "Witst, doe't ik in jier as tweintich wie, frege ik my ôf oft ik ek belangstelling foar froulju hie, dat doe haw ik, no ja... myn húswurk dien. En it die bliken dat ik behoarlik heteroseksueel bin."
Robert Forster (akteur)
Aktearkarriêre
Yn 1997 spile Forster syn bekendste rol op it wite doek as Max Cherry, de eigner fan in boarchlieningsburo, yn Quentin Tarantino syn film Jackie Brown, mei û.o. Pam Grier, Robert De Niro, Bridget Fonda en Samuel L. Jackson. Forster waard foar dy rol nominearre foar sawol in Oscar as in Saturn Award, beide yn 'e kategory bêste manlike byrol. Hy soe letter de dêropfoljende oplibbing fan syn aktearkarriêre taskriuwe oan syn optreden yn Jackie Brown. Neitiid waard er nammentlik frege foar rollen yn bekende films as Me, Myself & Irene (2000), Mulholland Drive (2001), Charlie's Angels: Full Throttle (2003) en Lucky Number Slevin (2006).
Op 'e tillefyzje spile Forster yn dy snuorje yn 'e tillefyzjefilm The Hunt for the BTK Killer (2005) de resjersjeur dy't searjemoardner Dennis Rader op 'e hakken sit. Fierders hied er yn 'e misdiesearje Karen Sisco (2003-2004), dy't krekt as Jackie Brown basearre wie op in roman fan Elmore Leonard, de rol fan 'e heit fan resjersjeur Karen Sisco. Ek fertolke Forster gastrollen yn searjes as Desperate Housewives, CSI: New York en Alcatraz, en liende er syn stim oan in gastpersonaazje yn in ôflevering fan 'e tekenfilmsearje The Simpsons. Forster hie in weromkearende rol as Arthur Petrelli yn tsien ôfleverings fan 'e searje Heroes (2007-2008), wêrfoar't er nominearre waard foar in Saturn Award yn 'e kategory bêste gastrol.
Yn 2011 spile Forster de rol fan Scott Thorson yn 'e film The Decendants, wêrfoar't er mei de rest fan 'e akteurs nominearre waard foar in Screen Actors Guild Award yn 'e kategory bêste cast. Fierders wied er ek te sjen yn 'e aksjefilm Olympus Has Fallen (2013) en it ferfolch dêrop, London Has Fallen (2016). Yn 2015 wie Forster yn 'e spionaazjefilm Survivor te sjen, mei Milla Jovovich en Pierce Brosnan. Fan 2012 ôf hie Forster fierders in weromkearende rol yn 'e populêre komeedzjesearje Last Man Standing, as Bud Baxter, de dwerse, marihuanaferkeapjende âlde heit fan haadrolspiler Tim Allen. Ek spile er yn 2013 de rol fan Ed yn 'e ôflevering Granite State fan 'e mei in Emmy bekroande misdiesearje Breaking Bad. Foar dat optreden wûn er de Saturn Award foar bêste gastrol yn in tillefyzjesearje. Fierders fertolke Forster yn 2015 de rol fan Blue Backstrom, de heit fan 'e haadpersoan yn 'e plysjesearje Backstrom. En yn 2017 spile er de rol fan sheriff Frank Truman yn 'e remake fan 'e searje Twin Peaks.
Priveelibben
Forster krige yn 1965 syn earste bern, soan Robert jr., út in koarte relaasje. Fan 14 maaie 1966 oant 20 septimber 1975 wied er troud mei June Provenzano, mei wa't er yn 'e kunde kommen wie doe't se beide studearren oan 'e Universiteit fan Rochester. Hja krigen tegearre trije dochters: Elizabeth (1967), Kathrine "Kate" (1969) en Maeghen (1972). Nei't er fan syn earste frou skieden wie, wertroude Forster yn 1978 mei syn twadde frou Zivia, fan wa't er lykwols yn 1980 ek skiede.
Dea
Forster stoar yn de âldens fan 78 jier oan harsenskanker, op de dei dat syn lêste film El Camino: A Breaking Bad Movie yn premiêre gie.
Hans Monses Hettema
Hans Monses Hettema (Boalsert, 11 juny 1761 – dêre, 9 febrewaris 1823) wie in politikus yn de tiid fan de Bataafske Republyk.
Biografy
Hettema wie ien út it Fryske laach De Haan Hettema. Hy wie in soan fan wolkjimmer en keapman Monse Hanses Hettema (1730-1766) en Antje Anskedr (1731-1809). Hy boaske yn 1783 oan Jantje Gerbens van Albada (1763-1834) en krige mei har tsien bern (dêr't sân fan jong stoaren).
Bighorn-ekspedysje
De Bighorn-ekspedysje, ek wol stavere as Big Horn-ekspedysje, wie in militêre ekspedysje fan it Amerikaanske Leger tsjin 'e Lakota en de Noardlike Sjajinnen yn it noarden fan Wyoming en it suden fan Montana yn maart 1876. By dizze fjildtocht besochten Amerikaanske troepen ûnder lieding fan brigadegeneraal George Crook yn it ramt fan 'e Grutte Sû-Oarloch fan 1876 om 'e Yndianen te twingen om 'e Black Hills op te jaan en harren te fêstigjen yn 'e reservaten dy't oan harren tawiisd wiene.
Foarskiednis
Yn 1874 wie ûnder de Ekspedysje nei de Black Hills oan it ljocht kommen dat yn dat foar de Lakota hillige gebiet goud yn 'e grûn siet. Dêrop besocht it Amerikaanske regear de Lakota derta bringen om dy krite op te jaan, ek al wiene de Black Hills ûnder it Ferdrach fan Fort Laramie, út 1868, 'foar ivich' oan 'e Yndianen tawiisd. De Lakota prakkesearren der lykwols net oer om it hillige lân, dat ûnderdiel útmakke fan harren Grutte Sû Reservaat, te ferkeapjen, en de oanrin fan blanke goudsikers ûnder de Goudkoarts fan de Black Hills makke doe in wapene konflikt ûntsjinkearber.
Om't it Amerikaanske regear net hawwe woe dat it foar it each fan 'e wrâld liek as waarden de Yndianen sûnder provokaasje oanfallen, besleat men ein 1875 ta in list: de Yndiaanske aginten yn 'e Dakota's en Montana waard opdroegen om alle frij omdoarmjende Yndianen yn harren krite derfan op 'e hichte te stellen dat se uterlik op 31 jannewaris 1876 yn harren reservaat weromkeare moasten, en dat se oars as fijannige striders beskôge wurde soene. De Yndiaansk agint fan it Standing Rock Agintskip naam de muoite om oan te jaan dat dy tiidsgrins te krap wie, mei't de djippe snie by 't winter it reizgjen fan grutte kloften folk suver ûnmooglik makke. Hy stelde dêrom út om 'e Yndianen ekstra tiid te bieden, mar dat foarstel waard ôfwiisd om't it it Amerikaanske regear der net om te dwaan wie dat de Yndianen weromkearden nei de reservaten, mar om in reden te skeppen foar it begjin fan 'e oarloch.
Underwilens waard it Amerikaanske ultimatum troch de frije Lakota serieus yn omtinken nommen. Hja waarden it der lykwols oer iens dat it te let yn it jier wie om no noch harren winterkampen te ferpleatsen, temear mei't se it drok hiene mei it oanlizzen fan winterfoarrieden. Sadwaande waard der besletten om 'e folgjende maityd nei it reservaat werom te kearen. Doe't 31 jannewaris foarbygie sûnder dat de Yndianen opdaagjen kamen, wiene yn Washington, D.C. de nije Yndiaansk kommissaris John Q. Smith en minister fan Binnenlânske Saken Zachariah Chandler it der lykwols oer iens dat der no gjin inkele behindering mear bestie om it leger yngripe te litten. Generaal Philip Sheridan joech per tillegraaf syn ûnderhearrigen George Crook en Alfred Terry opdracht om útein te setten mei de oanfal: de Grutte Sû-Oarloch fan 1876 wie begûn.
De fjildtocht
Wylst Terry besocht en win tiid, om't er mei personele swierrichheden oantangele siet, gie Crook daliks yn 'e oanfal. Yn bitter kâld winterwaar sette er op 1 maart ôf út Fort Fetterman, yn 'e neite fan it tsjintwurdige Douglas, yn Wyoming. De ekspedysje hold noardoan, yn 'e rjochting fan it Montana-territoarium en de rivier de Bighorn (dêrfandinne de namme). Crook syn troepemacht bestie út 'e Kompanyen A, B, E, I en K fan it Amerikaanske 2e Kavaleryrezjimint, de Kompanjyen A, D en F fan it Amerikaanske 3e Kavaleryrezjimint en de Kompanyen C en I fan it Amerikaanske 4e Ynfanteryrezjimint. Fierders hied er in stikmannich ferkenners by him, wêrûnder Ben Clark, Frank Grouard, Baptiste Garnier en Baptiste Pourier, en ek de sjoernalist Robert E. Strahorn reizge mei. De fjildtocht waard ûnderstipe troch in bagaazjetrein besteande út troch fuorlju mende kapweinen en bepakte mûldieren dy't troch boargers laat waarden. Yn totaal kaam Crook syn troepemacht dêrmei út op 883 man.
Moarnsier op 3 maart waard der foar it earst kontakt makke mei de fijân, doe't Yndiaanske krigers de bagaazjetrein fan 'e Bighorn-ekspedysje oanfoelen, wêrby't feedriuwer John Wright sa slim ferwûne rekke dat er op 9 april oan syn ferwûnings stjerre soe. It waar spile Crook syn fjildtocht parten: it wie sa kâld dat de termometers fan dy tiid de temperatuer net mear werjaan koene. De soldaten moasten foar it iten harren foarken earst yn it kampfjoer opwaarmje, om't se oars oan har tongen fêstfrearen. Op 5 maart smiet in sniestoarm mear as 30 sm snie del, wat de opmars noch fierder fertrage. Crook folge sadwaande mei in slakkegonkje it Bozeman Trail nei it noarden oant it plak dêr't earder Fort Reno stien hie.
Dêr fûn op 5 maart in twadde skermutseling plak, mei ûnder de Amerikanen ien ferwûne ta gefolch. Dat gefjocht wie bysûnder om't it omtrint 20.00 oere jûns plakfûn, doe't it al tsjuster wie; nachtlike gefjochten wiene seldsum yn 'e oarloggen mei de Yndianen. Crook liet by Fort Reno de beide kompanjyen ynfantery en de bagaazjetrein ûnder lieding fan kaptein Edwin M. Coates in befoarriedingsdepot oanlizze, wylst er sels mei de kavalery fierder (en flugger) opteach. Op 12 maart berikten de Amerikaanske troepen it plak dêr't it beekje de Prairie Dog Creek útmûne yn 'e rivier de Tongue, en dêrwei folgen se dy rivier nei de boarne fan 'e Otter Creek, dêr't se op 16 maart oankamen.
Dy deis murk ferkenner Frank Grouard twa Lakota-krigers op dy't de kolonne yn it each holden. Hy folge harren temûk werom nei harren kamp, dat opslein wie oan 'e Powderrivier. Crook stjoerde kolonel Joseph J. Reynolds der mei seis kompanjyen kavalery op út om mei it kamp ôf te weven, mar de resultearjende Slach oan de Powderrivier, op 17 maart, einige mei in Amerikaanske nederlaach. Want hoewol't Reynolds it kamp wist te feroverjen en plat te baarnen, moast er him ûnder yntins fjoer fan 'e Noardlike Sjajinnen fan Alde Bear, Twa Moannen, Lytse Wolf en Houten Skonk en de Lakota fan Rikel weromlûke fan it slachfjild, wêrby't er in ferwûne soldaat en ferskate stoflike omskotten fan syn mannen efterliet. Reynolds hie wol de hynstekeppel fan it kamp bútmakke, mar ferlear dy op 18 maart hast allegear wer by in oerfal troch de Yndianen.
Balâns en neisleep
Neitiid foege Reynolds him wer by Crook en kearde de kolonne werom nei it âlde Fort Reno, dêr't de ferwûnen yn 'e kapweinen fan 'e bagaazjetrein lein waarden. Dêrnei gie it werom nei Fort Fetterman, dêr't de ekspedysje op 26 maart oankaam. De Amerikanen hiene ûnder de Bighorn-ekspedysje 4 deaden en 8 ferwûnen oprûn; de Yndianen 4 oant 6 deaden en 3 ferwûnen, froulju en bern ynbegrepen. Fan 'e oare soldaten hiene 66 troch de kjeld befriezingsferskynsels oprûn. De froulju en bern út it platbaarnde Yndiaanske kamp oan 'e Powderrivier rûnen trije dagen sûnder iten of genôch klean troch de winterkjeld om it doarp fan it Lakota-opperhaad Mâl Hynder te berikken, dêr't se gastfrij ûnthelle waarde. Underweis frearen lykwols ferskaten fan harren dea. Yn jannewaris 1877 waard Reynolds foar de Amerikaanske kriichsried dage om't er by syn hommelse weromlûking ferskate soldaten op it slachfjild efterlitten hie. Hy waard skuldich befûn oan alle trije oanklachten dy't tsjin him ynbrocht wiene, en feroardiele ta opskoarring fan rang en soldij foar de perioade fan in jier.
Jean Racine
thumb|Jean Racine Jean Racine (La Ferté-Milon, 21 desimber 1639 - Parys, 21 april 1699) wie in Frânsk toanielskriuwer, ien fan de "grutte trije" fan de 17e iuw yn Frankryk (de oaren binne J.-B.P. de Molière en Corneille). Racine skreau meast trageedzjes, mar ek ien komedy (Les Plaideurs).
Libben en wurk
Racine, dy't betiid wees waard, waard ynearzten opbrocht troch syn beppe Marie Desmoulins en dêrnei troch in muoike dy't him trochstjoerde nei it sistersjenzer frouljuskleaster Port Royal, de widze fan it Jansenisme. Mei it stik Andromaque briek de gefoelige en ambitieuze 28-jierrige auteur yn 1667 definityf troch as trageedzjeskriuwer. Op dat stuit koe inkeld it teater him erkenning en wurdearring jaan. Charles Perrault sei dêroer: Cette tragédie fit le même bruit à peu près que le Cid de Pierre Corneille lorsqu'il fut présenté pour la première fois.
Yn 1672 waard er lid fan de Académie française. Nei de publikaasje fan Phèdre yn 1677, krige er bot mei syn gewisse te dwaan (crise de conscience). Hy helle de bân mei syn eardere learmasters, de Jansenisten fan de Port-Royal, fannijs oan, boaske en oanfurdige tegearre mei Boileau, de opdracht om de Histoire du règne de Louis XIV (dy't ferlern gien is) te skriuwen. Yn 1698 frege er om te hôf brocht te wurden yn de Port-Royal. Jean Racine stoar 1699 en is beïerdige op it St. Etienne-du-Mont-tsjerkhôf yn Parys.
Richard van Zwol
Richard van Zwol (Amsterdam, 8 febrewaris 1965) is in Nederlânsk topamtner. Sûnt 1 july 2013 is hy sikretaris-generaal fan it ministearje fan Binnenlânske Saken en Keninkryksrelaasjes. Dyselde funksje hie er tusken 2007 en 2011 op it ministearje fan Algemiene Saken en tusken 2011 en 2013 op it ministearje fan Finânsjes.
Nouméa
Nouméa is de haadsted fan it Frânsk oerseesk gebiet Nij-Kaledoanje. It plak leit op it wichtichste eilân Grande Terre. De bewenners binne fral Jeropeanen, Polyneezjers, Yndoneezjers en Fietnamezen.
By de stichting in hjitte de stêd Port-de-France.
Partnerstêden
250px|thumb|left|Nouméa sjoen út it [[Ynternasjonaal Romtestasjon|ISS wei]]
Richard van Zwol
Earder wie hy amtner op 'e ministearjes fan Finânsjes, Binnenlânske Saken en Keninkryksrelaasjes en Algemiene Saken. Hy wie bygelyks sosjaal-ekonomysk en finansjeel riedsadviseur en riedsadviseur konstitúsjonele saken.
Francisco Boix
Francisco Boix Campo, Katalaansk: Francesc Boix i Campo (Barselona, 31 augustus 1920 - Parys, july 1951) wie in Spaanske fotograaf, dy't yn de Spaanske boargerkriich tsjin Franco as frontfotograaf meifocht en letter troch de Dútske besetter fanút Frankryk nei it konsinstraasjekamp Mauthausen deportearre waard, dêr't er de befrijing oerlibbe. Boix slagge der yn om yn syn kamptiid yn Mauthausen negativen fan foto's fan it kamp te bewarjen, dy't by de Neurgenberger prosessen tsjinnen as bewiis tsjin nazy's en kriminelen, dy't harren skuldich makke hiene oan kriichmisdieden.
Libben
Nei de oerwinning fan de Franquisten yn de maitiid fan 1939 flechte Boix nei Frankryk, dêr't er him oansleat by it Frânske Frjemdlingenlegioen en it Frânske leger en yn 1940 troch de Dútsers finzen nommen waard. Boix kaam earst yn de kamp Le Vernet telâne en letter waard er yn Septfonds ynternearre. Nei syn frijlitting sleat er him mei oare Spaanske bannelingen by it ferset tsjin de nazy's oan. Noch yn itselde jier waard Boix yn de Fogezen arrestearre en op 27 jannewaris 1941 nei Mauthausen deporterre, dêr't er ien fan de likernôch 7.000 Spaanske finzenen wie.
Doe't Boix by de SS-Erkennungsdienst yn it fotolaboratoarium twangarbeid ferjochte wist er negativen fan foto's fan it kamp foar ferneatiging te behoedzjen troch se te ferstopjen en se út it kamp te smokkeljen. De foto's joegen in byld ûnder hokker omstannigheden de finzenen libje en wurkje moasten en fermoarde waarden. Under de foto's wiene guon dy't it bewiis foarmen dat bekende lieders fan it Tredde Ryk, lykas Albert Speer en Ernst Kalenbrunner, in besite brochten oan it kamp en de groeve Wienergraben.
Boix waard nei de Twadde Wrâldkriich troch de Frânske oanklager yn de Neurenberger prosessen tsjin de wichtichste kriichsmisdiedigers oproppen om by foto's te tsjûgjen dy't troch SS-ers yn Mauthausen makke wiene. Boix tsjûge ek yn de militêre Amearikaanske rjochtsaak yn Dachau tsjin 61 kriminelen fan it kamp Mauthausen.
Doe't de Amerikanen op 5 maaie 1945 yn Mauthausen oankammen, wachte Francisco Boix de soldaten op mei in Leica-kamera, dy't er fan de SS ôfnommen hie. Mei de kamera liet er de befrijing fan it kamp fêstlizze. Ek lei er it ferhoar mei de kampkommandant Franz Ziereis fêst, dy't op de flecht arrestearre en dêrnei nei it kamp werom brocht waard.
Boix ferstoar op 7 july 1951 yn 'e âldens fan 30 jier troch nierfalen en ynearsten yn Thiais begroeven en letter op it Père Lachaise byset.
Films
De Spaanske regisseur Llorenç Soler brocht yn 2002 in dokumintêre ûnder de titel Francisco Boix, un fotógrafo en el infierno (Francisco Boix, in fotograaf yn 'e hel) út. Op 26 oktober 2018 gyng de Spaanske film El fotógrafo de Mauthausen fan Mar Targarona yn premjêre.
De Fiskers
De Fiskers, yn it oarspronklike Deensk: Fiskerne, is in roman fan 'e hân fan 'e Deenske skriuwer, essayist, sjoernalist en kommunist, Hans Kirk (1898-1962). It wie de earste Deenske kollektive roman, dy't ta de streaming fan it sosjaal reälisme heart, en it beskriuwt de solidariteit, mar ek de konflikten fan in groep religieus oanleine fiskers. Fiskerne waard foar it earst publisearre yn 1928. Kirk wie der net gau tefreden mei, en eide it acht kear oer foar't er it úteinlik publisearre. Fiskerne waard daliks rûnom priizge, en waard it bêst ferkeapjende literêre boek aller tiden yn 'e Deenske taal, dat neitiid alve kear oerset is. Yn 1977 waard it ferfilme ta in yn totaal seis oeren duorjende searje, dy't útstjoerd waard op 'e Deenske tillefyzje. De Fryske oersetting, fan Gerryt Dykstra, ferskynde yn 1965.
Ynhâld
De Fiskers ferhellet oer in groep fiskers yn 'e jierren tweintich, dy't leden binne fan 'e Indre Mission ("Ynderlike Missy"), in puriteinske, revivalistyske beweging fan fromme kristenen. Hja hawwe harren oarspronklike wenten oan 'e Jutske westkust ûntflechtsje moatten en sette harren no nei wenjen yn in fiskersdoarpke yn Noard-Jutlân. Dêr komme se troch harren leauwe geregeldwei yn konflikt mei de oarspronklike doarpelingen, dat frijsinnige oanhingers fan 'e spirituële Deensk-nasjonale filosofy fan N.F.S. Grundtvig binne.
It slagget de fiskers lykwols om harren religieus boadskip út te dragen oan guon fan 'e Grundtvigianen, wylst oaren ferdreaun wurde. Kirk beskriuwt hoe't de leden fan 'e Ynderlike Missy har oanpasse oan 'e natuerlike omstannichheden fan har nije wenplak en wrakselje mei ekonomyske malêze en persoanlike swierrichheden, wylst se allegeduerigen oanhâlde mei te fertrouwen dat alles dat foarfalt de wil fan God is. Hoewol't Kirk sels in ateïst wie, woed er mei it skriuwen fan De Fiskers sjen litte hoe't doedestiden yn it libben op it plattelân leauwe, ekonomy en polityk ûnferbreklik mei-inoar ferbûn wiene. Hy besocht om 'e fûnemintalistyske kristlike bewegings, dy't yn syn jonkheid sa'n grutte oanhing hiene op it Deenske plattelân, te begripen ynstee fan har te feroardieljen, troch te ûndersykjen hoe't se sûnder polityk ramt harren sosjaal-ekonomyske omstannichheden útleine.
Fryske oersetting
Fiskerne waard yn 1965 ûnder de titel De Fiskers yn it Frysk oerset troch Gerryt Dykstra (1879-1973), fan berop learaar Dútsk, dy't ek ferantwurdlik wie foar it ferfryskjen fan û.m. de Aldiislânske Gunnlaugssêge. De 344 siden tellende fertaling fan Fiskerne waard útbrocht by Utjowerij Miedema te Ljouwert.
Videojockey
Videojockey (útspr. ['vɪdioʤɔki], likernôch: "widdiodzjokky"), of yn ferfryske foarm fideojockey, is in presintator of presintatrise op 'e tillefyzje by in muzykstjoerder of fan in muzykprogramma op in algemiene stjoerder wêryn't fideoklips draaid wurde. De term wurdt gauris ôfkoart ta vj of VJ (útspr.: ['vi:ʤe:], likernôch: "wiidzjee"). It wurk fan sa'n videojockey bestiet grutdiels út it oaninoar praten fan fideoklips. De term is analooch oan in discjockey of dj op 'e radio. Guon bekende Nederlânske videojockeys (of eardere videojockeys) binne:
Folkert van der Woude
Folkert van der Woude (Snakkerbuorren, 21 oktober 1933 – Grins, 9 septimber 2012) wie in Nederlânske natuerkundige. Hy wie as heechlearaar eksperimintele natuerkunde fan de fêste stof oan de Ryksuniversiteit Grins ferbûn.
Yn 1994 waard er beneamd ta rektor magnifikus, in funksje dy't er oant en mei 1998 ferfolle. Hy waard opfolge troch Doeko Bosscher. Nei it beëinigjen fan syn rektoaraat gie er ek mei emeritaat. Yn septimber 2012 stoar er yn de âldens fan 78 jier.
Bert Koenders
Albert Gerard (Bert) Koenders (Arnhim, 28 maaie 1958) is in Nederlânsk politikus, diplomaat en bestjoerder. Sûnt 17 oktober 2014 is hy minister fan Bûtenlânske Saken yn it kabinet-Rutte II.
Stúdzje
Bert Koenders stúdearre oant 1983 politike en sosjale wittenskippen (ynternasjonale relaasjes en ekonomy) oan 'e Frije Universiteit en de Universiteit fan Amsterdam, wêrnei't er de titel Master of Arts behelle oan de Johns Hopkins-universiteit yn Bologna en Washington
List fan planetoïden 65601-65700
Dit is in list fan planetoïden 65601-65700.
Swimmen op de Paralympyske Simmerspullen 1968
De IIIe Paralympyske Simmerspullen waarden yn 1968 hâlden yn Tel Aviv, Israel. De bedoeling wie dat de spullen, krekt as de Olympyske Simmerspullen dat jier yn Meksiko-Stêd, (Meksiko) hâlden wurde soenen. Mar de Meksikaanske regearing seach der fanôf fanwege de swierrichheden dy it mei har mei drage soe.
Manlju
{| width=60%
Frije Slach 50 m
{| width=60%
Froulju
{| width=60%
White Eagle (Oklahoma)
White Eagle is in unincorporated community yn Kay County, Oklahoma, yn de Feriene Steaten. It leit yn in gemeentefrij gebiet dat bestjoerlik en postaal ûnder it folle gruttere plak Ponca City falt, dat in eintsje nei it noarden leit. (Dat is in sitewaasje dy't ferlike wurde kin mei útbuorrens yn Fryslân dy't binnen de himrikken fan gruttere doarpen lizze.) Oare nammen foar it plak binne Ponca, White Eagle Agency en Whiteagle. Yn 2020 hie White Eagle 520 ynwenners.
Skiednis
White Eagle waard stifte op it plak dêr't omtrint 1877 it Yndiaansk agintskip fan it doetiidske Yndianereservaat fan 'e Ponka fêstige wie, dat letter ûnder de Wet-Curtis fan 1898 krekt as alle oare reservaten yn Oklahoma opheft is. White Eagle is ferneamd nei it Ponka-opperhaad Wite Earn (Ingelsk: White Eagle, ±1840-1914), dy't it wichtichste opperhaad fan 'e Ponka wie doe't hja yn 1877 út Nebraska wei nei it Yndiaanske Territoarium (no Oklahoma) ta deportearre waarden.
Polityk
Yn White Eagle (postaal yn Ponca City) is it haadkertier fan 'e Ponka Stamme fan Oklahoma fêstige.
Gemeentefrij gebiet
In gemeentefrij gebiet is in gebiet dat net regearre wurdt troch in gemeente, mar troch in hegere bestjoerslaach.
Yn lannen lykas Austraalje, Kanada en de Feriene Steaten komt dizze foarm ornaris foar. Lannen lykas Belgje, Eastenryk, Finlân, Frankryk (útsein guon oerseeske parten), Itaalje, Nederlân, Noarwegen, Poalen, Sweden en Switserlân binne alhiel ferdield yn gemeentes. Yn Dútslân binne der in pear gemeentefrije gebieten.
Yn Nederlân hawwe der yn it ferline ek wol gemeentefrije gebieten west, lykas de polders yn it Iselmar. Ek de Waadsee wie sa'n gebiet, dêr't it ûnwis wie by hokker gemeente jin ynskreaun wêze moasten at dêr immen op in boat berne wie. Sa'n bern moast by wet by it befolkingsregister yn De Haach ynskreaun wurde.
Onafhankelijke Senaatsfractie
De Onafhankelijke Senaatsfractie (OSF), Frysk: Ûnôfhinklike Senaatsfraksje, is in platfoarm fan ûnôfhinklike provinsjale partijen. De dielnimmende partijen bliuwe autonoom en ûnôfhinklik, mar binne tagelyk ek mei elkoar ferbûn. De OSF waard oprjochte op 22 maart 1999 en is sûnttiids fertsjintwurdige yn de Earste Keamer. Yn febrewaris 2022 hat de OSF ien sit yn de Senaat.
Hindrik ten Hoeve
By de Earste Keamerferkiezingen fan 2003 waard Hindrik ten Hoeve keazen as Earste Keamerlid foar de OSF; hy hie earder kid west fan de Provinsjale Steaten fan Fryslân foar de Fryske Nasjonale Partij (FNP). Yn 2007 waard hy werkeazen, krektas yn 2015. Yn 2019 naam Germ Gerbrandy, ek in FNP-er, it stokje oer, en in 2021 Ton Raven.
Understeande OSF leden binne begjin 2019 fertsjintwurdige yn Provinsjale Steaten:
Durk Stoker
Durk Stoker (De Jouwer, 20 novimber 1957 - 20 july 2023 ) wie in Frysk politikus en ûnderwizer út Koudum. Durk Stoker is hikke en tein op De Jouwer. Nei de hafû-oplieding oan it Nassau Kollege op It Hearrenfean gie er yn Snits nei PABO De Him.
Video Art Holland
Video Art Holland B.V., soms ôfkoarte ta VAH, is in Nederlânske pornografyske filmstudio en útjouwerij fan pornoblêden dy't fêstige is yn Heemskerk. It bedriuw is faaks better bekend ûnder de namme fan syn wichtichste ymprint, Club Seventeen. De publikaasjes fan VAH binne benammen populêr yn Nederlân, Dútslân (dêr't se distribuëarre wurde troch it Dútske label Videorama, fêstige yn Essen) en yn Grut-Brittanje. De skaaimerken fan 'e produkten fan VAH binne solitêre, lesbyske of heteroseksuële pornografy mei jonge modellen (no ornaris tusken de 18 en 20 jier, foarhinne jonger).
Durk Stoker
Underwiis
Nei syn stúdzjetiid ferfear er nei Zwijndrecht, dêr't er ûnderwizer en letter op deselde skoalle direkteur waard. Yn 1986 kaam er werom nei Fryslân en fêstige him yn de eardere grifformearde tsjerke fan Koudum as skoaldirekteur. Yn de jierren dêrnei waard er boppeskoalsk direkteur en letter algemien direkteur fan alle kristlike basisskoallen yn Nijefurd.
Video Art Holland
Skiednis
Tsjin 'e njoggentiger jierren hie Seventeen himsels omneamd ta Club Seventeen, in namme dêr't de measte útjeften ûnder beflapt waarden. Boppedat wiene doe ferskillende susterûndernimmings dy't foarhinne ûnder nammen as Profil en Scala operearre hiene, mei Club Seventeen ûnderbrocht yn it bedriuw Video Art Holland B.V. Fan 'e ein fan 'e njoggentiger jierren ôf waard allinnich noch mar wurke mei mearderjierrige modellen, mei't Nederlân doe yn it ramt fan 'e "harmonisaasje" fan wetten fan lidsteaten fan 'e Jeropeeske Uny de minimumâldens foar meidwaan oan pornografy ferhege ta achttjin jier.
Durk Stoker
Underwiis
Yn 1999 folgde in karriêreswitch en wurke Stoker as selsstannich adviseur en interim-manager foar in grut tal organisaasjes en bedriuwen.
Polityk
Yn 2010 waard er fraksjefoarsitter fan de FNP yn Súdwest-Fryslân. Fan 2013 oant 2014 wie hy direkteur fan de Bisschop Möller Stichting, de oerkoepeljende organisaasje fan roomske skoallen yn Fryslân. Fan maaie 2014 oant de ferkiezingen yn 2017 wie er wethâlder en riedslid yn Súdwest-Fryslân. Dêr wie hy ûnder oare ferantwurdlik foar de Leefberheid (doarpshuzen), Ferkear en Ferfier, Tsjinstferliening en Bedriuwsfiering.
Yn novimber 2018 folge er Johannes van der Pal op as wethâlder fan De Fryske Marren. Hy waard nei wethâlder Veltman de 2e lokoboargemaster. Hy krige dêr de portefúljes Natoer en Lânskip, Wetter, Romtlike Untwikkeling en koördinerend portefúljehâlder Doarp-, stêd- en wykbelied. Dêrneist waaard hy ferantwurdlik foar projekten Wetterfront Balk en Rûnwei De Lemmer. Yn febrewaris 2019 seine VVD en CDA it betrouwen yn de FNP op doe't de FNP tsjin it sânwinningsplan yn de Iselmar stimde. Stoker stapte doe mei FNP-wethâlder Durks op.
Sûnt novimber 2017 wie Durk Stoker foarsitter fan de lanlike partij OSF, de 'Onafhankelijke Senaats Fractie' dêr 't de FNP diel fan út makket.
Monnickendam
Monnickendam is in stêd yn de Nederlânske gemeente Wetterlân dat leit oan de Gouwzee yn de Nederlânske provinsje Noard-Hollân.
Stedsrjochten
Op 25 febrewaris 1355 – de dei nei Sint Matthijsdei – krige Monnickendam fan de greve fan Hollân, Willem V, hânfesten en privileezjes, ek wol stedsrjochten neamd. Monnickendam krige wichtige foarrjochten, wêrtroch't de stêd mei oare stêden (fan Hollân) goed op de kaart kaam te stean. De stêd Monnickendam foarme in eigen rjochtsgebiet mei in eigen wetjouwing, in eigen rjochtspraak en in eigen bestjoer. Dit betsjutte it begjin fan fierdere groei. In tsjerkegebou waard setten op de trijesprong Kerkstraat, Noordeinde, Middendam. Yn de tweintichste iuw is allinnich de Boarterstoer noch oer.
Yn 1356 waard ek in begjin makke mei de útwreiding fan de stêd en om 1400 hinne waard by de hjoeddeiske Grutte of Sint-Nikolaastsjerke in kleaster boud mei de namme Mariëngaarde. De Grutte Tsjerke of Sint-Nikolaastsjerke is nei 1400 boud.
Yn 1575 waard de ommuorring fan de stêd ferfongen troch in omwâling mei fjouwer poarten en fjouwer bastions. Op it bastion foar de Suderpoarte waard letter it joadske begraafplak ynrjochte; dêr stiet noch in oerbliuwsel fan de muorre. Fan de rest fan de omwâling tsjûget allinnich de festing, in wannelpaad om it grutste gedielte fan de histoaryske stêd.
It is net ienfâldich in folslein byld te foarmjen fan Monnickendam yn de 14e iuw, omdat der gjin ôfbylden bewarre bleaun binne. Wol is bekend dat Monnickendam yn dy tiid in dúdlike bestjoerlike of ekonomyske sintrumfunksje en in befolkingsomfang hie, dy't rjochtfeardige dat it stedsrjochten krige.
Nammejouwing
Der binne twa mooglike ferklearrings foar de namme:
thumb|left|600px|Haven fan Monnickendam
Hilda Neihardt
Hilda Neihardt (Bancroft (Nebraska), 6 desimber 1916 – Coatesville (Indiana), 27 desimber 2004) wie in Amerikaansk abbekate en publisiste fan mingd Deensk-Dútsk etnysk komôf. Hja wie de dochter fan dichter en etnolooch John G. Neihardt, dy't hja holp by it skriuwen fan syn ferneamde boek Black Elk Speaks, oer de fizioenen fan 'e foaroansteande Lakota-medisynman Swarte Wapity (Black Elk). Letter ûntjoech hja har ta promoatster fan it wurk fan har heit.
Libben en karriêre
Neihardt waard yn 1916 berne yn Bancroft, yn 'e Amerikaanske steat Nebraska, as de dochter fan dichter, skiedkundige en etnolooch John G. Neihardt en dy syn frou Mona Martinsen. Yn 1920 ferhuze hja mei har âlden nei Branson, yn it Ozark-berchtme fan 'e steat Missoury, en letter nei Springfield en nei St. Louis. Mei fyftjin jier holp Neihardt har heit as 'offisjeel waarnimmer' by dy syn petearen mei Swarte Wapity, in foaroansteande medisynman fan 'e Lakota-Yndianen. De fizioenen en oare ferhalen fan Swarte Wapity (Black Elk) soene letter de basis foarmje foar har heite boek Black Elk Speaks, dat útkaam yn 1932.
Hilda Niehardt genoat har oplieding oan 'e pleatslike kweekskoalle yn Springfield en studearre dêrnei oan it Wayne State College yn Wayne (Nebraska). Se rûne har stúdzje ôf mei in bachelortitel oan 'e Universiteit fan Nebraska-Lincoln. Neitiid wurke se ferskate jierren op it Switserske konsulaat yn St. Louis, foar't se yn 1944 tsjinst naam yn it frouljuskorps fan it Amerikaanske Leger. Hja wie û.m. legere yn Pasco, yn Washington, dêr't se as loftferkearsliedster fungearre. Op 4 april 1944 troude Neihardt mei Albert J. Petri, mei wa't se trije bern krige, Gail, Robin en Coralie. (Soan Robin naam letter Neihardt har famkesnamme oan as syn efternamme en brûkte 'Petri' as syn middelnamme.)
Yn 1960 sette Neihardt mei 44 jier útein mei in stúdzje rjochten oan 'e Universiteit fan Missoury, dy't se yn 1963 bekroande mei in masterskip yn 'e rjochten. Neitiid wie se de earste froulike abbekaat dy't in praktyk hie yn sintraal Missoury. Hja wenne doedestiden yn Columbia, dêr't se in krúsjale rol spile by de oankeap fan lân foar de stifting fan it Steatspark Rock Bridge.
Nei't se mei pinsjoen gien wie, ûntjoech Neihardt har ta in net wurch te krijen promoatster fan it wurk fan har heit. Dêrta redigearre se û.m. de blomlêzings The End of the Dream and Other Stories en The Giving Earth. Teffens skreau se sels it boek Black Elk Speaks and Flaming Rainbow, dêr't se har persoanlike oantinkens yn optekene oan sawol har heit as de grutte medisynman. Fierders hie se mei Lori Utrecht de redaksje oer de útjefte Black Elk Lives: Conversations with the Black Elk Family, en skreau se ek The Broidered Garment: The Love Story of Mona Martinsen and John G. Neihardt, oer har âlden. Mei Black Elk Lives wûn se yn 2001 de Nebraska Book Award yn 'e kategory non-fiksje. Yn 2004 waard har noch in earedoktoraat taparte troch it Wayne State College. Neihardt ferstoar op 27 desimber 2004, yn 'e âlderdom fan 88 jier, yn Coatesville yn Indiana.
Stinstrastate (Foudgum)
thumb|pleats Stinstrastate Stinstrastate, ek: Stensterastate, lei besuden de tsjerke fan Foudgum, gemeente Dongeradiel. Op it terrein stiet no in pleats.
De oarsprong fan de state leit mooglik foar 1400. Stinstra wie de stins fan de Foudgumer doarpshaadlingen. De family wurdt sûnt it begjin fan de 15e iuw neamd, de âldste fermelding fan de stins is út 1543: Stenska guedt oft staten. Yn it genealogysk hânskrift fan Oepke fan Burmania (1597), waans mem in Stenstera wie, wurdt as stamfaar Tzaling Stenstera opfierd. Yn de orizjinele stikken wurde de âldste Stenstera's meastal net mei de familynamme oantsjutten, mar ienfâldich as: te Foudgum.
Bist fan Gévaudan
It Bist fan Gévaudan (Frânsk: la Bête du Gévaudan, útspr.: [la bɛ:t dy ʒevo'dã], likernôch: "la bêt dú zjee-voo-dôn"; Oksitaansk: la Bèstia de Gavaudan) is de histoaryske beneaming foar de minske-itende grize wolf, of mooglik hûn of wolfshûn, dy't tusken 1764 en 1767 de doetiidske provinsje Gévaudan (it hjoeddeiske departemint Lozère) terrorisearre, yn it Margeride-berchtme fan súdlik-sintraal Frankryk. It tal fan 'e slachtoffers dat dit bist makke, ferskilt al neigeraden de riedplachte boarne. Ut in ûndersyk út 1987 die lykwols bliken dat der nei skatting 210 ûnderskate oanfallen west hiene, dêr't 113 deaden en 49 ferwûnen by foelen. Fan 'e ombrochte slachtoffers, dêr't sawol folwoeksen manlju en froulju as bern ûnder wiene, waarden 98 foar in diel opfretten.
De slachtoffers waarden gauris deade troch har de kiel út te biten, en ek ferwûnings oan 'e skonken kamen in protte foar, mooglik fral by lju dy't besochten út te naaien. De oanfallen fûnen plak oer in gebiet fan 7.200 km², en waarden neffens kontemporêne eachtsjûgen útfierd troch in bist (of bisten) mei tige grutte tosken en (foar hûneftigen) in útsûnderlik lange sturt. It Keninkryk Frankryk sette in oansjenlike hoemannichte mankrêft en finansjele middels yn om it Bist fan Gévaudan te deadzjen. Nettsjinsteande de ynset fan profesjonele wolvejagers en François Antoine, de persoanlike arkebusdrager fan kening Loadewyk XV, dy't ferskate wolven deaden, holden de oanfallen dêrmei net op. Dat barde pas doe't in lêste wolf úteinlik op 19 juny 1767 sketten waard troch in pleatslike jager mei de namme Jean Chastel. Yn 'e mage fan dy wolf waarden minsklike resten oantroffen.
Neitiid waard it Bist fan Gévaudan in wichtich ûnderdiel fan 'e Frânske folkloare, wêrby't it de basis waard foar ferhalen oer wearwolven. Yn dat ramt waard troch lettere skriuwers ek it idee yntrodusearre dat Chastel it bist deaskeat mei in sulveren kûgel fan eigen makkelei (wearwolven soene net oer sulver kinne). Dit hie alles te krijen mei de wiidfersprate publike hystery oangeande de oanfallen fan it saneamd boppenatuerlike Bist fan Gévaudan, dy't de lange tiid terrorisearre en byleauwige befolking fan it gebiet tsjin dy tiid yn syn greep krigen hie. Moderne wittenskippers skriuwe de oanfallen earder ta oan in stikmannich (natuerlike) wolven dy't yn isolaasje faninoar operearren of oan in gearwurkjende wolveridel, hoewol't ek de mooglikheid dat it om ien of mear hûnen of wolfshûnen gie, net útsletten wurde kin.
Unitastsjerke
De Unitastsjerke wie de grifformearde tsjerke fan Wurdum. Yn ferbân mei foarming fan in PKN-gemeente waard de tsjerke yn 2003 opjûn en te keap set. De protestantske gemeente fiert harren tsjinsten tenei yn de Martinustsjerke.
Skiednis
De tsjerke waard yn 1925 neffens in ûntwerp fan Ane Nauta boud foar de grifformearde gemeente fan Wurdum. It gebou ferfong de neogoatyske tsjerke út 1874 oan de Swichumerdyk 11. Dy foargonger bestiet noch jimmeroan en ek al is der in soad oan feroare, der is noch altiten oan it gebou te sjen dat it eartiids in tsjerke west hat.
Op 7 septimber 2003 waard de lêste tsjinst yn de Unitastsjerke holden. It monumintale gebou bleau lykwols sûnder al te grutte feroarings bewarre. De Unitastsjerke hat glês-yn-leadramen dy't yn 1974 neffens it oarspronklike ûntwerp op 'e nij set binne.
Oargel
Sûnt 1991 besiet de tsjerke in piipoargel út 1842 fan de Ingelske bouwers Fisher & Wilson, dat yn ferbân mei it sluten fan de tsjerke spitigernôch foar Fryslân ferlern gyng, mar wol bestean bleau. Nei de demontaazje ferhûze it ynstrumint nei de grifformeard-frijmakke tsjerke "Het Baken" yn Bergschenhoek.
Endlösung der Judenfrage
thumb|Brief fan Görings oan Heydrich oer it 'Joadske fraachstik', 31 july 1941 De Endlösung der Judenfrage (Frysk: Einoplossing foar it Joadefraachstik), of koartwei de Endlösung, wie in plan fan de Nazy's foar de systematyske genoside op de Joaden yn Jeropa tidens de Twadde Wrâldkriich. De term waard betocht troch Adolf Eichmann, ien fan de ferantwurdliken foar de útfiering fan it plan.
It beslút ta de Endlösung om elkenien dy't neffens de Dútsers Joadsk wie systematysk en op mechanysk-yndustriële wize te ferneatigjen, is nei alle gedachten yn de twadde helte fan 1941 naam. De operasjonele ymplemintaasje fan it plan waard bepraat tidens de Wannseekonferinsje op 20 jannewaris 1942. Yn de maitiid fan 1942 waard begûn mei it systematysk ferneatigjen.
John Bauer
thumb|Selsportret (1908) John Bauer (Jönköping, 4 juny 1882 - Vättermar, 20 novimber 1918) wie in Sweedske yllustrator en keunstskilder. Hy is yn 't foarste plak bekend om syn yllustraasjes fan mearkes, mar hy hat ek portretten makke.
Libben en wurk
Bauer wie al jong dwaande mei tekenjen en sketsen. Doe't er 16 wie gie er nei Stokholm om dêr keunst te studearjen. Twa jier letter soe er oan de Keninklike Sweedske Akademy foar Skiene Keunsten studearje. Bauers iere wurk waard tige beynfloede troch Carl Larsson en Albert Engström, twa wichtige Sweedske keunstners út syn tiid.
Yn 1906 boaske er oan Ester Ellqvist, dy't er moete hie op de akademy. Tegearre makken se in jier lang in stúdzjereis troch Súd-Dútslân en Italië. Fral it wurk fan de iere renêssânse yn Italië hie letter grutte ynfloed op syn wurk. Syn frou Ester soe faak model stien hawwe foar de yllustraasjes mei in mearkesprinsesse. Ek de ôfbylden mei midsiuwske madonna's en frouljusfigueren út de renêssânse dy't er op syn stúdzjereis sjoen hie wiene in ynspiraasjeboarne.
Tusken 1907 en 1915 yllustrearre John Bauer mearkes yn Bland tomtar och troll ("Under elfen en trollen", in boek dat alle jierren mei Kryst publisearre waard. Dêrmei waard er de meast favorite Sweedske mearke-yllustrator. Teffens wie Bauer dwaande mei it skilderjen fan fresko's en it skriuwen fan libretto's en toanielstikken op basis fan mearkes foar bern.
Doe't er 35 jier wie ferdronk er mei syn frou en in soantsje fan trije op de Vättermar, doe't de fearboat Per Brahe dêr't se op sieten te sink gie.
Persoan
Bauer twifele altyd oan himsels, mar brocht dat net nei bûten. At er priiszge waard om syn ôfbylden fan trollen en prinsessen beskôge er dat as 'in skouderklopke foar it meitsjen fan grappige plaatsjes foar bern'. Hy woe oaljeferven meitsje sa't er sei 'echte keunst' meitsje, mar he koe net sûnder it jild dat er barde mei syn yllustraasjes. Yn it publike libben wie er lykwols wis yn syn dwaan en syn selsportretten litte in sterke-, mar tagelyk ek selskritysk persoan sjen.
Old Vic
It teäter waard 1818 fan William Barrymoreboud en stichte as it Royal Coburg Theatre, mar waard werneamd ta Royal Victorian Theater nei de kroanprinsesse Victoria. Yn 1880 feroare de namme yn The Royal Victoria Hall And Coffee Tavern. 'Coffee Tavern', meidat der gjin alkohol te krijen wie. Tsjin dy tiid wie it al bekend as Old Vic.
Fan 1912 ôf oan waard der fral Shakespeare spile. De Old Vic Company waard yn 1929 oprjochte en laat fan John Gielgud. Yn de Twadde Wrâldkriich waard it gebou fierhinne ferneatige, mar al yn 1944 waard der wer spile. Yn dy tiid sieten ûnder oaren John Gielgud, Alec Guinness, Laurence Olivier, Michael Redgrave en Ralph Richardson by it selskip.
De Amerikaanske akteur Kevin Spacey waard yn 2004 beneamd ta artistyk-direkteur fan de Old Vic Theatre Company. Yn syn earste seizoen regissearre Spacey ek de film Cloaca fan Maria Goos.
H.R. Ellis Davidson
H.R. Ellis Davidson (folút: Hilda Roderick Ellis Davidson; Bebington (Cheshire), 1 oktober 1914 – Kent, jannewaris 2006) wie in Ingelsk skied-, taal- en letterkundige, archeologe en antropologe dy't in autoriteit wie op it mêd fan it Germaansk en it Keltysk heidendom.
Libben en karriêre
Davidson waard yn 1914 berne as Hilda Roderick Ellis, yn it doarp Bebington, yn it Ingelske greefskip Cheshire. Hja gie nei de Park High School for Girls yn Birkenhead en studearre letter Ingelske taal- en letterkunde, archeology en antropology oan 'e Universiteit fan Cambridge. Foar har doktorale dissertaasje ferdjippe hja har yn 'e heidenske godstsjinst fan Midsiuwsk Skandinaavje. Under har akademyske karriêre, dy't in perioade fan hast santich jier omfieme, skreau hja withoefolle artikels en oare publikaasjes. Har earste boek, The Road to Hel: A Study of the Conception of the Dead in Old Norse Literature, brocht se yn 1943 ûnder har famkesnamme út; lettere publikaasjes soene ferskine ûnder har trounamme: H.R. Ellis Davidson. Ien fan har bekendste en meast ynfloedrike boeken wie Gods and Myths of Northern Europe, út 1964.
Davidson wie ek tige ynteressearre yn 'e skiednis fan 'e beskriuwing fan myten en folksferhalen, en dat late ta har redakteurskip (mei Carmen Blacker) fan 'e essaybondel Women and Tradition: A Neglected Group of Folklorists (2000). Yn har lettere wurk joech Davidson fral omtinken oan 'e kulturele en religieuze konneksjes tusken de Germanen en de Kelten (en ek oare groepen, lykas de Balten). Yn 'e njoggentiger jierren wie hja sadwaande in fêste sprekster op 'e konferinsjes oer sokke saken yn Ierlân en Kopenhagen. Yn 2005 koe se sa'n selde konferinsje net mear bywenje om't se slim yn 'e minnichte rekke wie. Davidson stoar yn jannewaris 2006 yn it Súdingelske Kent yn 'e âlderdom fan 91 jier. Hja hie doe twa bern en tsien bernsbern.
Polygamy
Polygamy (fan it Grykske πολυγαμία, polygamía) is de praktyk fan it trouwen mei mear as ien houlikspartner. Dêrby ûnderskiedt men polygyny en polyandry. Polygyny, of mearwiverij, is it trouwen fan in man mei mear as ien frou, wylst polyandry it trouwen fan in frou mei mear as ien man is. As in houlik ferskate manlike en froulike partners omfettet, sprekt men fan in groepshoulik.
It tsjinstelde fan polygamy is monogamy: it trouwen mei mar ien houlikspartner. Fan âlds bestie in monogaam houlik út in man en in frou, mar sûnt de ynfiering fan it homohoulik yn in grut part fan 'e wrâld kin it ek bestean út twa houlikspartners fan itselde geslacht. It begryp 'monogamy' wurdt gauris brûkt as der gjin sprake is fan in wetlik houlik, mar ynstee fan trou oan ien partner, ek as it giet om pearkefoarming by bistesoarten. Krektsa wurdt ek de oantsjutting 'polygamy' faak tapast yn in de facto-sin. Dêrby giet it dan om relaasjes besteande út trije of mear partners fan wa't it houlik net by wet erkend wurdt.
Neffens wittenskiplik ûndersyk binne minsklike relaasjes fan natuere oer it algemien monogaam, wylst de praktyk fan polygamy yn 'e minderheid is. Dy konklúzje is basearre op sawol wrâlwiid sosjologysk ûndersyk as analyze fan 'e skaaimerken fan 'e minsklike fuortplantingsfysiology.
Histoarysk sjoen kaam polygamy geregeldwei foar, benammen by keningen of oare rike lju. Sa wurdt yn it Alde Testamint fan 'e Bibel beskreaun dat kening Salomo trijehûndert froulju hie. Polygamy by minsken is yn 'e ienentweintichste iuw in gefoelich maatskiplik ûnderwerp. It ferskynsel wurdt yn ferskillende kultueren ferskillend beoardiele en sadwaande yn guon lannen en territoaria oanfitere of alteast akseptearre, wylst it yn oare lannen ferbean is en bestriden wurdt. Sa is it yn it grutste part fan 'e islamityske wrâld tastien, wylst it yn 'e hiele Westerske wrâld ûnder de term bigamy in misdriuw is dêr't men foar ferfolge wurdt. Oars as yn 'e islamityske wrâld is yn 'e Westerske maatskippij oerhoer gjin misdriuw, wat liede kin ta in feitlike steat fan polygamy sûnder wetlike erkenning dy't troch de oerheid beskôge wurdt as in bûtenhoulikse relaasje.
By de moderne gefallen fan polygamy giet it yn 'e oergrutte mearderheid om polygyny. De Ethnographic Atlas, út 1980, telde 1.231 maatskippijen, wêrfan't yn 588 geregeldwei yn 453 út en troch polygyny foarkaam, wylst 186 útslutend monogaam wiene en yn 4 polyandry foarkaam. Mear resint ûndersyk suggerearret lykwols dat polyandry faker foarkomt as men earder tocht. Yn ferbân mei de kosten fan it ûnderhâlden fan mear as ien frou is polygyny yn 'e kultueren dêr't it foarkomt, almeast beheind ta de hegere maatskiplike klassen. Dêrút komt fuort dat it yn sokke maatskippijen troch lju út legere klassen oer it algemien sjoen wurdt as wat dat neistribbe wurde moat fanwegen it prestiizje dat deroan ferbûn is.
Hans Kirk
Hans Kirk (folút: Hans Rudolf Kirk; Hadsund, 11 jannewaris 1898 – Kopenhagen, 16 juny 1962), wie in Deensk skriuwer, essayist, sjoernalist en kommunist, waans oeuvre acht romans, in novelle, koarte ferhalen, autobiografyske fertellings, essay's en radioharkspullen omfettet. Hy is it meast ferneamd wurden troch syn roman Fiskerne (De Fiskers), út 1928, dat it bêst ferkeapjende literêre boek aller tiden yn 'e Deenske taal is. Oare bekende wurken fan sines binne Daglejerne ("De Deihierarbeiders") en De Ny Tider ("De Nije Tiden"). Njonken syn karriêre as skriuwer wied er djip behelle yn 'e Deenske Kommunistyske Partij, as gefolch wêrfan't er yn 'e Twadde Wrâldoarloch, ûnder de Dútske besetting fan Denemark, oppakt waard en ferskate jierren finzen siet.
Libben
Kirk waard yn 1898 te Hadsund berne, yn in grutboerefamylje op it plattelân fan noardlik Jutlân. Syn mem wie in oanhingster fan 'e spirituële Deensk-nasjonale filosofy fan N.F.S. Grundtvig, dat hy waard licht religieus grutbrocht. Yn syn skoaltiid kaam er foar it earst yn oanrekking mei marksistyske ideeën. Beide soene letter yn syn wurk weromkomme. Op literêr mêd waard er fierders beynfloede troch skriuwers as Henrik Pontoppidan, Jeppe Åkjær, Knut Hamsun en Henri Barbusse.