cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jacques Cartier
Trêde reis (1541–1542)
Op 7 septimber, nei't er yn Charlesbourg-Royal eltsenien oan it wurk set hie, gie Cartier mei in pear sloepen op ferkenning yn 'e hoop it mei rykdommen oerrinnende "Keninkryk Saguenay" te finen. Hy berikte op 'e nij Hochelaga, mar de streamfersnellings dêre koene ek mei sloepen net betwongen wurde, en min waar twong him om werom te kearen nei Charlesbourg-Royal. Dêr wie de sitewaasje ûnderwilens misbeteard, mei't de spannings mei de Saint Lawrence-Irokezen heech oprûn wiene. De Yndianen diene de delsetting net mear oan foar freonskiplike besite, en likemin om hannel te driuwen. Ynstee strúnden se op driigjende wize de omkriten ôf.
Oer wat der yn 'e winter fan 1541 op 1542 te Charlesbourg-Royal barde, binne gjin skreaune boarnen oerlevere, en alle ynformaasje dy't dêroer bekend is, komt út lettere tsjûgeferslaggen fan yn Frankryk weromkearde seelju dy't by de ekspedysje belutsen wiene. It skynt dat de Yndianen de delsetting op in stuit oanfoelen en likernôch 35 kolonisten wisten te deadzjen ear't de Frânsen beskûl sykje koene efter harren fêstingwurken. Der briek wer skuorbot út, en hoewol't dy no genêzen waard troch it tatsjinjen fan annedda, bliuwt der út 'e ferhalen dochs sterk de yndruk efter fan algehiele ellinde. It liket der sterk op dat Cartier almar mear besefte dat er te min mankrêft hie om Charlesbourg-Royal te ferdigenjen, lit stean om dêrnjonken ek noch op 'e sneup te gean nei "Saguenay".
Begjin juny 1542 sette Cartier wer ôf nei Frankryk, wêrby't er La Rocque de Roberval en dy syn skippen oan 'e kust fan Nijfûnlân tsjinkaam wylst se yn 'e tsjinstelde rjochting fearen. La Rocque de Roberval woe hawwe dat Cartier omkeare soe om mei him wer nei Charlesbourg-Royal ta, mar Cartier pykte mei syn skippen yn it tsjuster út en sylde fierder nei Frankryk, dêr't er yn oktober arrivearre mei in nije lading fan weardeleaze "diamanten" en "goudklompkes".
Underwilens naam La Rocque de Roberval it befel yn Charlesbourg-Royal oer. Ek hy kaam lykwols meitiid ta de konklúzje dat it op dizze wize mei in kolonisaasje neat wurde koe. Wurch striden troch sykte, min waar en fijannige ynboarlingen joech er it yn 1543 oer, naam de kolonisten wer oan board en kearde werom nei hûs. Pas yn 1605, doe't Samuel Champlain Port-Royal stifte, soe der in permaninte Frânske koloanje yn Noard-Amearika fêstige wurde. De krekte lokaasje fan Cartier syn Charlesbourg-Royal wie lang in riedsel, oant premier Jean Charest fan Kebek op 18 augustus 2006 bekend makke dat argeologen de koloanje weromfûn hiene.
Lettere jierren
Cartier brocht de rest fan syn libben troch yn Saint-Malo sels en op syn lângoed fuort bûten dy stêd, dêr't gauris ferlet wie fan syn tsjinsten as tolk fan it Frânsk nei it Portegeesk en oarsom. Hy ferstoar yn 'e âlderdom fan 65 jier op 1 septimber 1557 oan in doe hearskjende epidemy. Hoewol't in protte boarnen ornearje dat it ûnbekend is oan hokker sykte Cartier beswiek, tinke guon oan plaktyfus. Hy waard begroeven yn 'e Sint-Finsintiuskatedraal yn Saint-Malo.
Ferneamings
Nei Jacques Cartier binne ferneamd: de Jacques-Cartier, in sydrivier fan 'e St. Lawrence; it Jacques Cartierpark yn Gatineau; de Jacques Cartierbrêge en it plein Place Jacques-Cartier yn Montreal, it Provinsjaal Park Jacques Cartier, in natoergebiet yn 'e Kanadeeske provinsje Prins Edwerteilân; en it Steatspark Jacques Cartier yn 'e Amerikaanske steat New York.
Beuckenswyk
thumb|Beukenswyk yn 1900 Beuckenswyk wie in state út de 17e iuw besuden yn Sondel, gemeente Gaasterlân, no Súdwest-Fryslân. Op it plak stiet no in pleats.
It boujier is ûnbekend. It bûten stie in healoere rinnen fan de Riniastate. Op dizze state wenne Geertruida Wilhelmina Godarda Johanna Rinia fan Nauta. In nicht fan har, Titia de Carpentier wenne op dit bûten. Beuckenswyk wie in bûten mei in bosk derefter; it wie in grut gebou mei in soad finsters, in hege stoepe en in lange gong. Mear is der net bekend oer it uterlik fan dizze state.
Yn 1664 trout dr. Wilhelmus Beuckens op It Hearrenfean en in soan út dit houlik wie dr. Marius Beuckens. Hy wie ûntfanger fan Doanjewerstâl. Hy komt yn it stimkohier fan 1728 foar as eigener fan lannen yn Sondel en Nijemardum. Hy boaske yn 1696 oan Gerritje Sierxma, fandÊr it wapen fan Sierxma njonken it wapen fan Beuckens. De wapens Nauta-Beuckens en Swalue fertelle oer in houlik fan leden fan dizze geslachten. Paulus Rombertus neamde himsels nei heit en mem Nauta-Beuckens. Hy wie in soan fan Gijsbertus Nauta en Geertruida Beuckens, dochter fan Marius Beuckens. Syn frou en ek nicht Hester Josine Swalue wie in dochter fan dr. Otto Swalue en Belitie Beuckens, ek in dochter fan Marius Beuckens. Beiden hienen dus as pake en beppe dr. Marius Beuckens en Gerritje Sierxma.
In broer fan Paulus Rombertus Nauta-Beukens wie dr. Bavius Nauta dy't troude mei Tjitske Rinia. In dochter út dit houlik wie Titia Rinia fan Nauta. Hja nimt ek de namme fan beide âlden oan. Titia troude mei Johan Petrus fan Hylckama en harren dochter lei de earste stien foar in nij slot Beuckenswyk. Yn 1800 troude Allethya Aurelia van Hylckama mei Hendrik Jan de Carpentier, frederjochter op De Lemmer, sekretaris Wetterskip De Sân Gritenijen en Stêd Sleat, kontroleur fan de Belesting yn de kontrôle De Lemmer, lid KOmmise fan Lânbou yn Fryslân. Yn 1885 waard de state ôfbrutsen en op it stee waard in pleats setten.
Lytsewierrumer Opfeart
In opfeart is de beneaming foar in kanaal dat min ofte mear heaks op in oar kanaal stiet. De namme wurdt benammen yn Fryslân en Grinslân brûkt. In opfeart wurdt ek wol skipsleat, skipfeart of brânsleat neamd.
Opfearten binne foaral oanlein om de fruchtbere terpgrûn of turf ferfiere te kinnen.
Suvelbûn
It Suvelbûn wie in bûn fan koöperative molkfabriken yn Fryslân mei it haadkantoar yn Ljouwert. In fertsjintwurdigjend orgaan fan de Fryske koöperative molkyndustry dêr't yn 1956 71 ferienings mei 17000 feehâlders by oansluten wiene.
It Suvelbûn hat ferkate ôfdielings en kommisjes dy't mienskiplike belangen ( oankeap fan alles dat mei de lânbou te krijen hat), kontrole op boekhâldings en op de bepalingen fan it fetgehalte fan de molke troch fabriken). It bûn joech foarljochting, technyske advizen en ûnderwiis, advizen by de oankeap en oanskaf fan masines en hat ek in boukundige en in arbeidsekonomyske ôfdieling. It laboratoarium fan it suvelbûn docht bedriuwskontrole en speurwurk, mar ek de bepaling fan it aaiwytgehalte fan de molke yn ferbân mei de útbetelling nei fet- en aaiwytgehalte. Yn 1974 wienen der 20 ûndernimmings by oansluten en der wienen 200 personielsleden. It wurk liedt ta mear unifoarmens by de oansluten fabriken sadat der makliker gegevens útwiksele wurde kinne.
It bûn wie oansluten by it Keninklike Nederlânske Suvelbûn.
Kleaster fan Neuzelle
It Kleaster Neuzelle (Latynsk: Monasterium Nova Cella) is in sistersjinzersk kleaster yn Neuzelle yn de Dútske dielsteat Brandenburch. De eardere abdij waard yn de 13e iuw troch it Hûs Wettin stifte en bestie oant 1817, doe't it troch it regear fan Prusen sekularisearre waard. It kleasterbesit waard troch de oerheid konfiskearre en yn in troch de oerheid bestjoerd Stift Neuzelle ûnderbrocht, dat oant de nasjonalisaasje yn 1955 bestie. Yn 1996 waard de Stiftung Stift Neuzelle as publyksrjochterlik lichem op 'e nij oprjochte. De kleastertsjerke Marije-Himelfeart is in beafeartstsjerke en parochytsjerke.
Op 2 septimber 2018 waard it Konvint fan it Prioraat Neuzelle oprjochte. It prioraat falt ûnder it Eastenrykske Stift Heiligenkreuz en waard troch bruorren út dy abdij befolke.
Skiednis
De skiednis fan it kleaster giet werom op in stifting fan 12 oktober 1268 troch Hindrik III van Meissen út it Hûs Wettin, ta neitins fan syn twa dagen earder ferstoarne frou Agnes. It wie it doel om it delsettingsgebiet fan de Sorben foar it Kristendom te ûntsluten, ekonomysk te ûntwikkeljen en te brûken. It kleaster wie in úthôf fan it kleaster Altzella (Cella) by de stêd Nossen yn Saksen. In konvint bestie sûnt 1281.
It kleasterkompleks waard tusken 1300 en 1330 op in útrinner fan in berch yn it leechlân fan de Oder boud, dy't foar dat doel earst egalisearre waard. De trijeskippige halletsjerke fan de abdij waard yn de styl fan de foar dy kontrijen karakteristike bakstiengotyk boud.
Yn 'e midsiuwen foelen mear as 30 doarpen ûnder de abdij. Ek inkelde doarpen yn de Mark Brandenburch mei har ynkomsten en hearetsjinsten hearden ta it kleaster. It stedsje Fürstenberg oan de Oder en de boarch Schiedlo oan de mûning fan de Neisse foelen ûnder ek ûnder de hearlikheid fan it sistersjinzerske kleaster. Yn 1429 foel yn de tiid fan de Hussitekrigen in Boheemsk leger it lân binnen en ferneatigen njonken de stêd ek it kleaster Neuzelle. Om't de muontsen wegeren de lear fan de reformator Jan Hus oan te nimmen waarden se tamtearre, fermoarde of deportearre. Sûnt wurde se as martlers fereare, benammen abt Petrus (1408–1429). Under abt Nikolaas II fan Bomsdorf (1432–1469) fûn de weropbou plak, wêrfoar't in tal hearrige doarpen ferkocht wurde moasten.
19e iuw oant hjoed-de-dei
left|thumb|200px| Preekstoel Nei it Wener Kongres foel Niederlausitz oan Prusen ta. Kening Freark III liet it kleaster ûnteigenje en joech it in publike funksje. De gebouwen en it lân fan it kleaster waarden fanôf doe as it Stift Neuzelle troch de oerheid bestjoerd. De eardere kleastertsjerke bleau lykwols katolyk en waard yn 1947 de "Beafeartstsjerke fan Us-Leaffrouwe" foar it Dútske diel dat oerbleau fan it aartsbisdom Breslau, dat troch de feroare grinzen nei de Twadde Wrâldkriich ôfsnien wie fan de tradisjonele beafeartsplakken yn Sileezje. Sûnt wurde alle jierren op de snein nei Pinkster beafearten foar de jongerein organisearre. Op de earste snein fan septimber is de tsjerke it doel fan de beafeart fan it bisdom Görlitz.
De eardere katolike Parochytsjerke fan it Hillich Krús (Pfarrkirche zum Heiligen Kreuz), boud tusken 1730 en 1740 as tsjerke foar it gewoane tsjerkefolk, waard yn 1817 oerdroegen oan de protestanten oerdroegen nei't yn ien fan de kleastergebouwen in protestantsk seminarium ûnderbrocht waard. thumb|260px| De restaurearre kleastertún mei op de eftergrûn de protestantske tsjerke Op 2 septimber 1892 waard it kleaster troffen troch brân. Alhoewol't it fjoer al oan de tsjerke ta wie bleau it gebou sparre foar ferneatiging. Yn 1945 lei de tsjerke trije moannen yn de frontliny fan it naderjende Reade Leger, mar op 'e nij waard de tsjerke sparre foar ferneatiging.
It Stift Neuzelle waard yn 1955 troch de kommunisten nasjonalisearre en tsjinne oant 1985 as leararenoplieding. Yn 1996 waard it kompleks oan in stifting oerdroegen, wylst trije jier earder al útein set waard mei in grutte renovaasje fan it kleasterkompleks. Yn 2004 waard de barokke kleastertún en de oranjerie nei in rekonstruksje op 'e nij iepene.
Op fersyk fan de biskop fan Görlitz, Wolfgang Ipolt, naam de abdij Heiligenkreuz yn Eastenryk it beslút om fanút harren mienskip it kleaster Neuzelle op 'e nij libben yn te blazen. Dat barde noch foar it fieren fan it 750-jierrich jubileum fan it kleaster yn 2018. De earste fjouwer muontsen kamen yn augustus 2017 yn Neuzelle oan. Op 2 septimber 2018 waard it Prioraat Neuzelle kanonyk stifte. In de kommende jierren sil by Neuzelle in nij kleaster boud wurde.
Ynterieur
It goatyske ynterieur gyng al yn de Tritichjierrige Kriich ferlern. Under de bewarre goatyske gewelven waard yn 1654-1658 in tonferwulft ynbrocht. De gewelven, pylders en muorren waarden doe mei rike stúkdekoraasjes fersierd fan Johann Bartholomäus Cometa. Ek krigen de skippen yn dy tiid fresko's mei foarstellings út it Alde- en Nije Testamint. De boppedielen fan de beide sydskippen waarden dekorearre mei foarstellings út it libben fan Kristus. Yn de earste helte fan de 18e iuw folge it beskilderjen fan de gewelven fan it koer (1740), de foarhal (1725-1730), de koepel fan de Joazefkapel (1735), it muorrediel fan it sydskip ûnder de finsters (1728-1731) en it plafond fan de sakristy (1730) thumb|left|250px| Oargel It heechalter (1740-1741) fan stúkmoarmer hat in byldenrike opbou mei in Emmaüsgroep oan it tabernakel. Ut deselde tiid datearret it skilderij fan Michael Willmann oan it heechalter, dat de Himelfeart fan Marije foarstelt. De alve sydalters binne fan stúkmoarmer of hout en ûnstiene yn de jierren 1730-1740. Yn it Marije-alter is in letgoatysk byld fan in Madonna út de 15e iuw ferwurke. It neamen wurdich is ek it doopalter út 1730 fan ferguld hout.
Oargel
thumb||260px| Kleasterpoarte De oargelgalerij mei oan de balustrade seis musisearjende putti-figueren stamt út de earste helte fan de 18e iuw. It front fan it grutte oargel is makke troch Andreas Nerse en datearret út 1806. It hjoeddeiske ynstrumint boude Wilhelm Sauer út Frankfurt an de Oder yn 1906. It hat 24 registers op twa manualen en pedaal. It klankbyld fan it oargel wurdt as letromantysk-symfoanysk omskreaun. Tusken 1999 en 2001 waard it oargel restaurearre, wêrby't it oargel mei it ferwiderjen fan neobarokke feroarings troch Sauer yn 1954 yn de oarspronklike steat werom brocht.
Johan Petrus van Hylckama
Johan Petrus van Hylckama (Sleat, 25 oktober 1749 – Sondel, 28 oktober 1816) wie in Frysk politikus. Hy wie ûnder oare deputearre fan de Steaten-Generaal fan de feriene Nederlânske Provinsjes en grytman fan Gaasterlân.
Biografy
Johan Petrus ferfolde benammen om it begjin fan de 19e iuw wichtige funksjes. Sa wie hy deputearre nammers Fryslân fan de Steaten-Generaal fan de Feriene Nederlânske Provinsjes fanôf 1795. Hy wie ek lid fan de Provysjonele Represintanten fan it folk fan Fryslân en hy siet yn it Kommitee ta de Algemiene Saken fan it Bûnsgenoatskip te Lande. Ek wie hy fan 1802 ôf lid fan it Departemintaal Bestjoer fan Fryslân. Yn 1804 waard hy op 'en nij keazen. Yn 1816 wurdt Johan grytman fan Gaasterlân, hy folge Lamoraal Albertus Aemilius Rengers op.
Fierders wie Johan troud mei Titia Rinia van Nauta en wenne mei har op slot Beuckenswyk yn Sondel. De pake fan Johan Petrus wie de oerpakesizzer fan Jelle Broers Hylckama.
Ynternasjonaal Filmfestival fan San Francisco
It Ynternasjonaal Filmfestival fan San Francisco (Ingelsk: San Francisco International Film Festival), ôfkoarte ta SFIFF, is in filmfestival dat elts jier yn 'e moanne april holden wurdt yn 'e Amerikaanske stêd San Francisco, yn Kalifornje. It evenemint, dat twa wiken duorret, bestiet sûnt 1957 en lûkt om ende by de 80.000 besikers. De organisaasje fan it Ynternasjonaal Filmfestival fan San Francisco is yn 'e hannen fan 'e San Francisco Film Society.
Skiednis
Yn 't earstoan gie it by it Ynternasjonaal Filmfestival fan San Francisco om in filantropysk krewearjen om foar San Francisco in plak yn 'e ynternasjonale filmyndustry te bemasterjen en teffens om 'e ynwenners fan 'e stêd bleat te stellen oan sinema as keunstfoarm troch films te fertoanen dy't net yn Hollywood produsearre wiene. Guon fan films dy't op 'e earste edysje fan it Ynternasjonaal Filmfestival fan San Francisco fertoand waarden, wiene sadwaande Throne of Blood fan 'e Japanske regisseur Akira Kurosawa en Pather Panchali fan 'e Yndiaaske filmmakker Satyajit Ray.
De Amerikaanske filmyndustry seach it promoatsjen fan bûtenlânske films yn 't earstoan as in bedriging, en yn 'e earste beide edysjes fan it Ynternasjonaal Filmfestival fan San Francisco stjoerde net ien grutte filmstudio út Hollywood in film yn. Pas yn 1959 waard op it filmfestival de earste Amerikaanske film fertoand, Beloved Infidel fan Henry King, mei Gregory Peck en Deborah Kerr yn 'e haadrollen.
De 63e edysje fan it Ynternasjonaal Filmfestival fan San Francisco soe yn april 2020 holden wurde, mar moast omreden fan 'e koroanapandemy opskood wurde nei 2021.
Hjoeddeistige sitewaasje
Tsjintwurdich wurde op it Ynternasjonaal Filmfestival fan San Francisco elts jier likernôch 200 ûnderskate films fertoand út mear as 50 ferskillende lannen. It festival jout omtinken oan hjoeddeistige trends op it mêd fan film- en fideoproduksje, wêrby't de klam lein wurdt op wurken dy't noch net yn 'e Amerikaanske bioskopen draaid hawwe. Behalven yn San Francisco sels fine de fertoanings fan 'e films ek plak yn 'e foarstêd Berkeley. Yn it represintative jier 2009 waard it festival besocht troch in publyk fan 82.000 minsken.
Prizen
Op it Ynternasjonaal Filmfestival fan San Francisco wurde ferskate prizen ferjûn. De Irving M. Levin Directing Award, ferneamd nei de oprjochter fan it festival, is de priis foar bêste regisseur. (Foar 2003 hiet dizze priis de Akira Kurosawa Award, en fan 2003 oant en mei 2014 wie it de Founder's Directing Award.) Dy priis is troch de jierren hinne wûn troch û.o. Akira Kurosawa (1986), Clint Eastwood (2001), Miloš Forman (2004), Werner Herzog (2006), Spike Lee (2007), Francis Ford Coppola (2009), Oliver Stone (2011), Kenneth Branagh (2012) en Guillermo del Toro (2015).
De Peter J. Owens Award (ferneamd nei de pleatslike filantroop Peter J. Owens) is de priis foar bêste akteur of aktrise. Dizze priis is wûn troch û.o. Harvey Keitel (1996), Annette Bening (1997), Nicolas Cage (1998), Dustin Hoffman (2003), Ed Harris (2006), Robert Redford (2009), Robert Duvall (2010), Harrison Ford (2013) en Richard Gere (2015). Oare prizen fan it Ynternasjonaal Filmfestival fan San Francisco binne:
Ria Groenhof
thumb|rjochts|'De Grins fan Greide en Wetter' (2002) Ria Groenhof (Grins, 17 april 1957) is in byldzjend keunstner en lesjouwer fan De Lemmer. Sy krige har oplieding oan de Akademy foar Keunst en Yndustry (AKI) yn Ynskedee. Goenhof hie har earste útstalling yn De Lawei yn Drachten yn 1989.
Har romtlike bylden binne figuratyf, abstrakt of lizze yn it eksperimintele grinsgebiet. De bylden binne meast fan waarfêst stiel, brûns, beton of kombinaasjes fan materialen. At it heal kin besiket se oan te sluten by de oansteande omjouwing fan it objekt.
Wurken
Groenhof hie eksposysjes yn û.o. galery St. Joseph, de Kuiertocht op De Lemmer yn de Martenatún en oan de atelierrûte Lemsterlân.
Brúndyk
Brúndyk hat in delsetting west fan Skettens yn de gemeente Súdwest-Fryslân.
De namme komt ek foar as Bruyndyk, Bruindijk, Brunigha dyk, Broeningdyck en Bruynedyck.
Jan W. van der Hoorn
thumb|Jan van der Hoorn Johannes Wilhelmus (Jan) van der Hoorn (Ter Aar, 1923 – dêre, 5 april 2017) wie in Alvestêderider út Ter Aar dy't yn 1947 de offisjele winner waard fan de tocht. Oan de wedstriid dienen 277 dielnimmers mei dêr't 39 fan it folbrochten.
Jan van der Hoorn ried op 8 febrewaris 1947 mei yn de Alvestêdetocht. It wie syn syn earste Alvestêdetocht, dêrom fûn er it al moai at er de tocht útride koe. Hy ried mei de foarsten mei mar tocht noait dat er sels ek wolris winne koe. It iis wie net bêst en der stie boppedat in straffe wyn. Van der Hoorn kaam as fiifde oan, nei in tocht fan 10 oere en 36 minuten. Der kamen lykwols in soad klachten binnen oer riders dy't yn oertreding west hawwe soenen. It gie dan faak oer "oplizzen": frisse riders hâlden dan de wedstrydriders út ’e wyn. Guon riders wienen sels yn in auto meiriden. Op ’t lêst waard Van der Hoorn ta winner útroppen.
John Lennon
John Winston Lennon MBE (Liverpool, 9 oktober 1940 – New York City, 8 desimber 1980) wie in popmuzikant dy't bekend waard as oprjochter fan de Liverpoolske groep The Quarrymen, dy't letter bekend waard as The Beatles. Mei Paul McCartney, George Harrison en Ringo Starr hie Lennon mei de groep in wichtige rol yn de popmuzyk.
Jonkheid
De famyljenamme fan Lennon komt fan O'Leannain of O'Lionnain, in namme dy't in protte foarkomt yn de Ierske greefskippen Fermanagh en Galway. Pake Jack Lennon wie yn 1858 nei Liverpool ferfearn. John syn heit Alfred hie in goede stim en song om jild by te fertsjinjen.
John Lennon waard berne yn Liverpool (yn tsjinstelling ta wat dêroer beweard wurdt barde dat net tidens in Dútske loftoanfal), as soan fan de steward Alfred Lennon en Julia Stanley, neffens eigen sizzen in ouvreuse. Syn heit wie faak moannen op see en sette him yn Nij-Seelân nei wenjen doe't John fiif jier wie, earst yn 1964 soenen sy elkoar weromsjen.
Lennon wenne sûnt syn fjirde jier by de suster fan syn mem, Mimi. Neffens syn beppe soe Mimi in bettere âlder foar him wêze as Julia. Mimi wie in goed minske, mar John sei fan har dat sy tige strang wie en him net folle leafde joech. Op 15 july 1958 waard syn mem deariden troch in dronken plysjeman.
The Beatles
Lennon die bliken in markant figuer yn de popmuzyk te wêzen. Doe't de Beatles healwei de sechstiger jierren besleaten har út te sprekken oer maatskiplike fraachstikken en foarfallen yn de wrâld (bygelyks Fietnam), tsjin de sin fan manager Brian Epstein yn, ûntjoech Lennon him ta sprekbuis fan in generaasje.
John Lennon feroarsake in ynternasjonale rel en in boykot fan de Beatles troch in ynterview mei de Evening Standard. 'The Beatles binne populêrder as Jezus Kristus', bewearde er, wat him net allinnich op in plateboykot yn de FSA kaam te stean, mar ek op in eterboykot yn Nederlân troch de NCRV.
Lennon kaam hieltyd mear ûnder ynfloed fan de avant-garde-keunstneres Yoko Ono. Hy ferliet syn doetiidske frou Cynthia Powell en troude yn maart 1969 mei Yoko Ono. Syn eardere houlik mei Cynthia datearre fan 23 augustus 1962. Sy hienen ien soan, Julian dy't ek sjonger wurde soe.
Under ynfloed fan Ono waard Lennon radikaler yn dwaan en litten, en makke stadichoan in beweging nei links. Yn 1968 naam er bygelyks it nûmer Revolúsje op mei de Beatles. De rûge singleferzje (de B-kant fan Hey Jude) wie al útsprutsen dúdlik, mar yn de sêftere elpeeferzje op The White Album (dy't earder opnommen wie) joech er sûnder twifel de rjochting oan dêr't er hinne gie. "We all want to change the world/but when you talk about destruction/don't you know that you can count me out" wêrby't yn it nûmer it lêste wurd feroare yn yn. In novimber fan dat jier joegen Johnandyoko (sy seagen inoar as in ienheid) de elpee Two Virgins út mei in bleatfoto as hoes. De muzyk, as dêr noch sprake fan wie, waard hieltyd obskuerder. The White Album befette al in net tagonklike lûdskollaazje fan Lennon syn hân yn (Revolution 9); The Wedding Album (1969) befette opnames fan harren hertslaggen mei om en om harren foarnammen raast. Live with the Lions (1969) befette opnames fan allinnich mar stilte.
Doe't de Beatles stadichoan opholden te bestean, gong Lennon solo en spruts him noch mear út. Yn maart 1969 bleaunen John en Yoko by wize fan houliksreis in wike lang (fan 25 maart oant en mei 31 maart) op bed yn keamer 902 yn it Amsterdamske Hilton Hotel (de "Bed-In"), sy woenen dêrmei de wrâldfrede promoatsje en protestearren tsjin de oarloch yn Fietnam. De bylden hellen de foarsiden fan de kranten oer de hiele wrâld.
Yn july 1969 waard de anty-oarlochsmantra Give peace a chance útbrocht dy't opnommen is tidens harren twadde Bed-In (neffens guon harren tredde, nei in misleare Bed-In op de Bahama's) yn it Queen Elizabeth Hotel yn Montréal (Kanada). Yn oktober brocht John mei de Plastic Ono Band de klassiker Cold Turkey út, en yn novimber stjoerde er syn medalje (Member of the Order of the British Empire) werom as protest tsjin de kriich yn Biafra. Yn febrewaris 1970 skearde Lennon syn burd en knipte syn lange hier ôf en brocht Instant Karma!út.
Solo
Neidat de Beatles yn april 1970 foarfêst út elkoar giene, gong Lennon fierder op it paad dat troch de Beatles ynslein wie. Yn it klassike album John Lennon/Album Plastic Ono Band, socht Lennon nei himsels yn stee fan 'John de Beatle'. Yn dy tiid wie hy dêrfoar yn terapy by de Amerikaanske psygolooch Arthur Janov, dy't fan betinken wie dat opboude frustraasjes befrijd wurde koene troch skreauwen: de 'oerskreau'. Yn Mother skreaut Lennon dan ek om it ferlies fan syn mem. Yn God ferklearret er úteinlik 'I don't believe in Beatles/I just believe in me/ Yoko and me/And that's reality/The dream is over.' Letter, yn 1971, brocht Lennon Imagine út.
De folgjende elpees gienen neffens in protte kritisy yn nivo wat tebek. Yn 1975 brocht Lennon noch Rock and Roll út, in samling rock 'n roll-nûmers, as foldwaning oan Chuck Berry dy't mei sukses kleemde dat Come Together út 1969 wol hiel bot like op syn eigen nûmer You Can't Catch me.
thumb|right|225px|John Lennon syn appartemint yn New York Yn it begjin fan de santiger jierren besleaten John en Yoko harren yn New York te fêstigjen en fregen om in ferbliuwsfergunning. Sy kamen yn oanfarring mei de regearing-Nixon dy't Lennon as in polityk gefaar beskôge en him ek folgje liet troch de geheime tsjinst. In jierrenlange juridyske striid wie it gefolch. Neidat Nixon yn 1974 troch it Watergateskandaal it fjild romje moast, krige Lennon yn 1976 einlings syn Green Card.
Yn 1975 skreau Lennon noch tegearre mei David Bowie Fame, en luts him doe werom om him te rjochtsjen op it grutbringen fan syn soan Sean. Hy skreau noch wol wat songs en makke in stikmannich demo's, mar wie net bot aktyf mear mei opnames. thumb|left|Yngong fan it Dakota-gebou dêr't Lennon op 8 desimber 1980 fermoarde waard.
Yn 1979 kundige Lennon oan wer in nije plaat meitsje te wollen. Dy plaat ferskynde yn de hjerst fan 1980. It album, Double Fantasy, die ynearsten net folle. Kritisy sieten te wachtsjen op in Lennon dy't sy koenen mar dy hearden se net, ek al omdat Lennon oankundige hie dat er wer de strjitte op gean woe om te demonstrearjen. De plaat toant lykwols in Lennon dy't syn wylde hier kwyt rekke is, dy't lietsjes sjongt oer syn leafde foar Yoko Ono (Dear Yoko, en Woman) en syn soantsje Sean (Beautiful Boy (Darling Boy)). Hy sjongt oer it wêrom't er út de muzykwrâld stapt wie (Watching the Wheels).
Lennon syn dea
Lennon syn comeback duorre mar koart: op 8 desimber 1980, om tsien minuten foar alven jûns waard Lennon foar syn hús yn it Dakota gebou oan 72nd Street fermoarde troch Mark David Chapman mei in .38 Charter Arms-revolver. Lennon waard noch yn in plysje-auto nei it sikehûs brocht, mar hie al safolle bloed ferlern dat er koart dêrnei ferstoar. Lennon waard op 10 desimber kremearre yn Ferncliff Crematory yn Ardsley, New York.
Nei de dea op Lennon stiichde Double Fantasy oer de hiele wrâld nei de top fan de ferkeaplisten. Twa singels fan it album, (Just Like) Starting Over en Woman, waarden grutte hits, lykas it âldere Imagine. De moard op Lennon brochten lykwols geroften op gong dat de dea fan Lennon it wurk west hie fan de Amerikaanske oerheid dy't beduchte wêze soe foar de ynfloed dy't Lennon noch hawwe soe op it publyk.
Nei de moard ferskine fan Lennon sa no en dan op de hitparade âlde opnamen dy't útbrocht waarden. Yn 1984 ûnder mear Nobody told me fan it album Milk and Honey en yn 1992 Instant Karma! by gelegenheid fan in reklame kommersjal foar Nike-sportskuon.
Yn 2007 waard de film Chapter 27, oer de moard op Lennon útbrocht, út it eachpunt fan de moardner wei. Lennon-fans hawwe tsjin dizze film protestearre, omdat se bang wienen dat Chapman de wrâld yn gean soe as in held. De film hie gjin sukses.
Earbetoan
Yn it Central Park, New York, tsjinoer it appartemint fan Lennon en Yoko Ono waard letter in betinkingsmonumint oprjochte: Strawberry Fields.
Yn Havana, Kuba, stiet in stânbyld fan Lennon.
Yn 2001 waard it fleanfjild fan Liverpool werneamd ta Liverpool John Lennon Airport.
Korfû
thumb|Korfû. Korfû is in Gryksk eilân yn it noarden fan de Jonyske See. De Grykske beneaming foar it eilan is Κέρκυρα (Kérkura). It eilân heart mei ûnder oare Zakynthos en Kefalonia by de Jonyske eilannen fan Grikelân. Op Korfoe wenje likernôch 113.000 minsken, wêrfan om-ende-by in tredde yn de haadsted, dy't ek Korfoe hjit.
Makkumer Feart
De Makkumer Feart is in feart yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De feart rint fan de westkant fan Boalsert en besuden Longerhou oer Eksmoardersyl en rint út yn it Van Panhuyskanaal dat trochgiet nei Makkum.
De namme Makkumer Feart jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Makkumervaart.
Blauhúster Dakkapel
Histoarje
thumb|Blauhúster Dakkapel yn Thialf Begjin jierren santich besleat in achttal muzikanten út Snits om in wrâldrekôr 'blaasmuzyk spylje fanôf in dak' te fêstigjen. In geskikte lokaasje mei dak waard fûn yn it tichtbylizzende Blauhús. Op it âldereinhûs 'Teatskehûs' dêre waard op 24 juny 1972 in muzikaal wrâldrekôr fan trije oere en ien kertier non-stop blaasmuzyk fêstige, hoewol’t dit 'rekôr' nearne offisjeel registrearre stiet. It barren helle destiids de foarside fan de Ljouwerter Krante en joech de kapel har namme: de 'Blauhúster Dakkapel'.
Yn it seizoen 1990 - 1991 waard sc It Hearrenfean beskrobbe troch de KNVB dy’t it net op priis stelde dat de dwerchpoedel fan de Dakkapel los rûn op it fjild. It fjild wie net foar "fjouwerfuotters". Under de wedstryd sc Hearrenfean - FC Groningen kaam de Dakkapel mei in bûnte dieretún it fjild op. De dwerchpoedel waard yn in koai meinomd it fjild op, beselskippe troch in strúsfûgel en in hûn... mei trije poaten. Oan de stekken hong in spandoek mei de tekst: "leaver de drol fan in hûn, as de kak fan it bûn". En so barde it ek, de trijefuottige hûn lei yndie in drol op it fjild.
De groep hat optreden yn in oantal Europeeske lannen, mar ek yn de Karaïben (Sint-Marten) (Philipsburg), Kanada (Montreal, Ottawa, Toronto, Peterborough) en Japan (Tokio, Kurobe). Ek ferbettere de kapel yn 1986 it eigen 'wrâldrekôr', dat sûnttiid op 4 oeren stiet. It âldereinhûs Teatskehûs, op it dak dêr ’t it allegear begûn, is yn 2007 sloopt. Op 10 febrewaris 2007 naam de Blauhúster Dakkapel ôfskied fan 'Teatskehûs' mei in konsert fanôf it dak.
Op 1 juny 2011 waard bekendmakke dat de Blauhúster Dakkapel stoppe mei spyljen. Nei fjirtich jier hiene de mannen besletten om op 1 novimber 2012 in ein te meitsjen oan it bestean fan de kapel. It lêste Thialfoptreden wie op 25 maart 2012 en op snein 5 augustus waard foar de lêste kear op de Snitswike spile. Der is ein april 2012 noch wol in nije cd útkomd. In daverjend ludyk ôfslútfeest wie op 3 novimber 2012.
Gerhardus Wijnandus Bruinsma
Gerhardus Wijnandus Bruinsma (Ljouwert, 1 septimber 1840 – Breda, 21 desimber 1914) wie in Nederlânske arts.
Heit wie eigner fan in katoenfabryk en koe letter rintenierje. Gerhardus studearre genêskunde oan de Ryksuniversiteit Grins, dêr't er yn 1866 promovearre. Dêrnei waard er genêshear en yn 1870 troude er yn Dalfsen mei de yn Haarlim berne M.G.P. Stoop.
Tegearre mei syn broer V.J. Bruinsma (1850-1916) skreau er yn 1878 it boekje ''De kwakzalverij met geneesmiddelen en de middelen om haar te bestrijden. Een boek voor allen, die hun gezondheid en hun beurs liefhebben''. Yn 1881 stifte er mei deselde broer de Ferieniging tsjin de Kwaksalverij. Neist dokter yn Steenbergen wie hy ek de earste foarsitter fan dy feriening en redakteur fan it ferieningsblêd. Fierders wie er jierrenlang ûnderfoarsitter fan it Nederlandsch Landbouwcomité.
Neidat Bruinsma yn 1897 mei dokterjen ophold, ferhuze er nei Breda dêr't er letter yn de âldens fan 74 jier stoar.
Alde line
De Alde line (Amsterdam Rotterdam) is in spoarwei yn it westen fan Nederlân oer de rûte Amsterdam Sintraal – Haarlim – Leien Sintraal – De Haach HS – Rotterdam Sintraal. It is de âldste spoarline fan Nederlân en is oanlein troch de Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij (HIJSM).
Skiednis
De spoarline begûn by stasjon d'Eenhonderd Roe krekt bûten Amsterdam, en waard folslein evenwijdich oan de besteande Haarlimmertrekfeart nei Haarlim oanlein. De treintsjinst foarme dan ek in direkte konkurrint fan de besteande trekskûte. Hjir riedt ek de earste trein op 20 septimber 1839 lutsen troch twa lokomotiven: de Arend en de Snelheid. Yn de jierren 1842- 1847 waard de spoarline ferlinge nei Leien – De Haach – Rotterdam. Ynearsten wie de spoarline útfierd yn breedspoar, mei in spoarwiidte fan 1.945 m. Yn 1865 waard it spoar smeller makke ta normaalspoar (1.435 mm) by dizze oanpassing waard it trajekt ek daalks dûbeldspoarig.
Stasjon d'Eenhonderd Roe lei op it grûngebiet fan Gemeente Sleat, nei't de HIJSM oerienstimming mei de stêd Amsterdam berikt hie oer in stasjon tichter by de stêd, waard yn 1842 stasjon Amsterdam Willemspoarte yn gebrûk nommen en waard Stasjon d'Eenhonderd Roe sletten. Dit stasjon Amsterdam Willemspoarte waard sletten yn 1878, wêrby't de line ferlinge waard nei it tydlike stasjon Amsterdam Westerdok. Yn 1889 koe it nije sintraal stasjon yn gebrûk naam wurde.
Op it plak fan it oarspronklike stasjon fan Haarlim út 1839 waarden de wurkplakken foar it ûnderhâld fan it spoarweimaterieel ynrjochte, it begjin fan de Haadwurkplak Haarlim. Yn 1842 waard it earste stasjonsgebou op it hjoeddeiske plak iepene.
Yn Leien, Den Haach, Delft, Skiedam en Rotterdam waarden de stasjons krekt bûten de stedswâlen lein. Dêr troch kaam it stasjon De Haach HS te lizzen op it grûngebiet fan Rijswijk (SH). Yn 1843 waard dit Haachsk grûngebiet.
It Rotterdamske einpunt kaam krekt bûten de Delftske Poarte te lizzen. It waard stasjon Rotterdam Delftsche Poort. Nei't dit stasjon yn de Twadde Wrâldkriich ferlern gien wie, is in stikje fierderop yn 1957 it sintraal stasjon fan Rotterdam iepene it nije einpunt fan de âlde line.
Iepening fan de spoarline
De spoarline nei Rotterdam waard yn fazen yn gebrûk naam.
Treinûngelokken
Op de âlde line ha de ôfrûne trije iuwen in tal treinûngelokken plak hân.
Stasjons en gebouwen
Oan it spoar lizze hjoed-de-dei 20 stasjons: (kursyf: earder stasjon)
Swanwertermar
De Swanwertermar wie in eardere mar súdwest fan Wiuwert, yn 1700 diels reidmar, yn 1834 drûchlein.
Leechste terreinhichte yn it eastlik diel, sawat 8 ha., ± 1,6 m -NAP. Earst twa wynmûnen, letter in lytsere wynmûne yn it eastlike diel. Underbemealing fan de Makkumermarpolder mei elektrysk gemaal (Swarte Mûne) sûnt 1928 oan de Boazumer Feart. Yn 1918 opnomd yn it wetterskip De Easterwierrumer Aldfeart.
Anna-Marie Goddard
Anna-Marie Goddard (Ysbrechtum, 13 jannewaris 1970) is in Frysk model en aktrise.
Goddard waard berne as Anna-Marie Lampe yn Ysbrechtum. Sy is troud mei Collin Goddard, in Amerikaansk senarioskriuwer en model. Sy hat in soan dy't op 29 july 1998 berne is, en har twadde bern, in dochter, krige hja yn 2005. Sy waard keazen as de U.S. Playboy 's 40th Anniversary Playmate fan de moanne yn jannewaris 1994. Goddard wie ek Playmate fan it Jier fan de Nederlânske edysje fan Playboy. Sy ferskynde yn talleaze Playboy fideos.
Keppelings om utens
List of Playboy Playmates of 1994
Herbert Dijkstra
Biografy
As soan fan in learaar Frânsk hellet er yn 1985 it ateneumdiploma oan dit Menso Alting Kolleezje yn Hoogeveen. Sûnt 1998 wurket Dijkstra foar de NOS en bringt hy op radio en tv ferslach út fan sporteveneminten, benammen fan de grutte hurdfytswedstriden en ferskate eveneminten fan reedriden. Hy wie ek anchorman fan it sportferslachjouwingsteam fan RTV Drenthe, dêr't hy yn 2005 om in arbeidskonflikt op steande foet ûntslein waard.
As sportman
As amateur-hurdfytser hearde hy by de nasjonale top. Yn 1988 fertsjintwurdige hy Nederlân by de Olympyske Spullen yn Seoel as lid fan de tiidritploech. Omdat hy as reserve meigie, kaam hy lykwols net yn aksje.
Dijkstra waard hjirmei wol de earste Nederlanner dy't én oan de Winter- én oan de Simmerspullen meidie. Syn grutste prestaasje neamt er sels it heljen fan Drintsk Kampioenskip op fjouwer dissiplines: judo, swimmen, reedriden en hurdfytsen..
As ferslachjouwer
Syn karriêre as ferslachjouwer by de NOS begûn Dijkstra op de eftergrûn, wêryn hy yn in auto of op in motor streekrjocht ferslach die út de koers wei. Yn 1988 by de Olympyske Spullen frege Jack fan Gelder him om wat ynterviews te dwaan. It brocht him by RTV Drenthe, dêrnei RTL en yn 1994 de NOS. Dêr siet ek streekgenoat Evert ten Napel dy't noch mei syn mem nei skoalle gien hie. Faak waard er ek ynsetten as ynterviewer by de finish. By it ferslaan fan de wedstriid rûn er in pear kear ferwûnings op. Yn 2000 rekke de ferslachjouwersauto fan Dijkstra yn in Tour-etappe fan de wei en moast hy troch de dêrby oprûne harsenskodding de ferslachjouwing stake. Yn 1996, by de Grinslanner reedrydklassiker "de Oldambtrit", botste hy, efterop de folchmotor sittend, mei syn holle tsjin in lege brêge. Ek doe mei in harsenskodding as resultaat en boppedat moast de wûne mei fjirtjin hechtings tichtakke wurde. De lêste jierren sit Dijkstra minder op de motor of yn de auto en wurdt hy benammen ynsetten as kommentator by hurdfytsen en reedriden. By de Olympyske winterspullen 2006 yn Turyn makke hy diel út fan it team fan fêste ferslachjouwers. Mei Maarten Ducrot docht er yn 2010 syn sechtjinde ferslach fan de Omgong fan Frankryk en yn dat jier is er foar de trettjinde kear by de Olympyske Spullen, earst dus as sportman, letter as ferslachjouwer.
Krekt foar de start fan de Omgong fan Frankryk fan 2020 waard dúdlik dat Dijkstra fanwege rêchklachten de Omgong sjitte litte moast. Joris van den Berg en Stef Clement ferfongen Dijkstra dat jier. Yn 2021 die bliken dat dit in definityf ôfskied fan de Omgong betsjutte; neffens Dijkstra wie it fanwegen syn rêchklachten net mear mooglik om trije wiken inkelde oeren deis yn in kommentaarhokje te sitten of yn in auto.
Nijlemmer
Nijlemmer (ek wol Nijelemmer, Stellingwerfsk: Ni'jlaemer, Nederlânsk en offisjeel Nijelamer) is in agrarysk streekdoarp oan de Skipsleat west fan Wolvegea yn de gemeente Weststellingwerf.
It doarp hat in losse bebouwing, in echte doarpskearn is der net en de measte pleatsen steane net oan de dyk, mar in stik it lân yn. By de Haadwei en Skipsleatwei lâns steane ferspraat mar in pear huzen.
1128
Ferstoarn
1120'erne
Herbert Dijkstra
As ferslachjouwer
Neist syn wurk foar de NOS hat Dijkstra syn eigen produksjemaatskippij, dy't benammen reklame- en ynstruksjefilmkes foar bedriuwen makket.
Nijlemmer
Nijlemmer hat  ynwenners.
Skiednis
Nijelemmer ûntstie yn de lette midsiuwen oan de súdkant fan de âlde Wardyk. Dy Wardyk stiet op de gritenijkaart fan de atlas fan Schotanus út 1716 en bochte troch it westen en noarden fan Weststellingwerf. Hy kaam út it suden fan Aldetrine en gie mei in bocht troch Aldlemmer en Nijlemmer en mei twa heakske bochten noch fierder nei it easten troch Nijeholtwâlde hinne om by Aldeholtwâlde wer in bocht nei it suden ta te meitsjen oan de westlike flank fan Teridzert ta.
Tsjerke
thumb|left|Klokkestoel Oarspronklik hie Nijlemmer in eigen tsjerke, dy't foar de reformaasje oan Jehannes de Evangelist wijd wie. It wie in ienfâldich sealtsjerkje mei in houten klokkestoel oan de westlike gevel. It tsjerke stoartte by in swiere stoarm yn 1747 yn en waard doe ferfongen troch in klokkestoel. De klokkestoel mei helmdak is oarspronklik út 1795 en is yn de rin fan de tiid in pear kear fernijd. De klok is yn 1599 getten troch Willem Wegewaert.
Turfstekkerij
Yn de Tegenwoordige Staat van Friesland waard yn 1788 skreaun: ''een Dorp van maatigen omtrek [...] ten Noordoosten van ‘t voorige [Oldelamer], aan denzelfden rydweg of Weerdyk gelegen. Door den zwaaren stormwind van den 12 December 1747, stortte hier een gedeelte der kerk in, die daarna voorts geheel is afgebroken. Weleer werd hier zeer veel turf gegraaven, en thans nog eenige, loopende de turf Wyken alle uit in de Kuinder. Ook loopt door dit Dorp de Schipsloot van en naar Wolvega.''
Op de gritenijkaart yn de atlas fan Eekhoff út 1850 binne de spoaren fan de feangraverij te sjen. It gebiet noardwestlik fan de Skipsleat is ien fan de lêste yn kultuer brochte feangebieten fan Fryslân. thumb|left|Gemaal De arsjitekt Gerben Bergsma út Wolvegea tekene yn 1928 it ûnwerp foar it ekspresjonistysk-saaklike gemaal oan de Skipsleat. Ek makke hy de ûntwerpen foar in tal pleatsen fan ferskillende typen yn dat gebiet. Tsjintwurdich makket de iisklub fan Nijlemmer gebrûk fan it monumint.
Mienskip
thumb|260px|Pleats yn Nijlemmer It doarp hat in doarpshûs foar sosjale aktiviteiten lykas biljerten.
Strjitten
Boelstrawei, Haadwei, Koaiwei, Skipsleatwei, Stadburen.
Bûtenbuorren
Bûtenbuorren (Stellingwerfsk: Butenboeren; Nederlânsk: Buitenburen) is in âlde delsetting en fjildnamme noarwest fan Noardwâlde yn de gemeente Weststellingwerf.
Mandewyk (Waskemar)
De Mandewyk is in wyk yn de gemeente Eaststellingwerf. De wyk rint fan de Bakkefeanster Feart nei Waskemar.
In wyk is in fan de haadfeart ôfgeande lytsere feart om turf ôf te fieren.
De namme Mandewyk jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Mandewijk.
De Bremer Stedsmuzikanten
De Bremer Stedsmuzikanten, yn it oarspronklike Dútsk: Die Bremer Stadtmusikanten, is in mearke dat troch de bruorren Grimm optekene waard yn harren Kinder- und Hausmärchen ("Berne- en Hûsmearkes") fan 1812. De titel is in bytsje misliedend, want de "stedsmuzikanten" berikke Bremen nea. Yn 1985 is dit mearke troch Jant Visser-Bakker oerset yn it Frysk as ûnderdiel fan 'e samling De Moaiste Mearkes 2, neffens de útjefte Die Schönsten Märchen der Brüder Grimm (dat in oanpassing fan 'e oarspronklike tekst nei modern Dútsk ta is troch Margrit Weber). Yn 2012 is De Bremer Stedsmuzikanten op 'e nij oerset nei it Frysk troch Anne Tjerk Popkema, as ûnderdiel fan 'e samling Mearkes fan Grimm.
Ynhâld
It mearke ferhellet fan in ezel dy't sa âld en krebintich wurdt dat syn baas him mar nei de slachter ta bringe wol. Mar de ezel kriget dat yn 'e gaten en pykt op 'e tiid út. Hy beslút om nei Bremen ta, dêr't er mei syn moaie stim grif wol stedsmuzikant wurde kin. Underweis moetet er efterinoar in hûn, in kat en in hoanne dy't allegear krekt as hy fan ruten spile hawwe ear't harren minsklike masters harren ôfmeitsje koene. De ezel hellet de oaren ien foar ien oer om mei him nei Bremen ta.
Mar Bremen is in hiel ein fuort, dat se kinne it yn ien dei net berinne. Se binne fan doel en bring de nacht troch yn 'e bosk, mar as se har by in grutte beam deljaan sille, sjocht de hoanne, dy't alhiel nei de top ta fladdere is, yn 'e fierte in ljocht baarnen. De muzikanten beslute om ris te sjen oft se ek ûnderdak krije kinne. It ljocht blykt út in lytseftich hûs middenyn 'e bosk te kommen, dêr't in binde rôvers húsmannet. It finster sit te heech foar har om troch te sjen, mar as de hûn op 'e rêch fan 'e ezel stean giet, de kat de hûn op 'e rêch klimt, en de hoanne nei boppen ta fladderet om op 'e kat syn rêch te balansearjen, kin de hoanne der krekt trochhinne gluorkje. Hy sjocht hoe't de rôvers binnendoar te gast geane oan in ryklik oansette tafel. De muzikanten beslute om op te treden, yn 'e hope dat se as beleanning dan wat fan al dat lekkere iten taparte krije sille, mar harren "muzyk" hat it ûnferwachte effekt dat de rôvers har deaskrikke en foar dat freeslike lûd útnaaie sa hurd as har skonken har drage kinne. Dêrop nimme de muzikanten besit fan it hûs en litte har it iten goed smeitsje, om har dêrnei rêstich del te jaan.
Midden yn 'e nacht komme de rôvers werom en stjoere yn fan harren om te sjen oft de kust feilich is. Hy sjocht by de iepen hurd de eagen fan 'e kat gloedzjen, en mient dat it in pear glodzen yn it hurdstee binne, dat hy hâldt om ljocht te meitsjen de kat in swevelstokje ûnder de noas. De kat hat dêr gjin nocht oan en klaut him yn it gesicht; de rôver stommelet fuort en sil ta de keamer út, mar de hûn, dy't by de doar leit, byt him yn 'e skonk. As er it hûs útflechtet en by de rúchskerne lâns komt, kriget er noch in wâd nei fan 'e ezel, dy't him dêr deljûn hat, wylst de wekker skrokken hoanne, yn 'e hoannebalken, ropt fan "Kukelekú!" As de rôver wer by syn maten komt, seit er dat se sjen moatte dat se hjirwei komme, want der sit in yslike hekse yn it hûs dy't him yn it gesicht klaud hat, en in keardel mei in dagge, dy't him yn 'e skonk stutsen hat, en op it hiem leit in swart meunster, dat him mei in kneppel neisjoen hat, wylst boppe-op it dak in rjochter sit, dy't rôp fan "Hjir dy skarlún!" De rôvers wurde dêr sa spûkbenaud fan, dat se op 'e nij útnaaie en nea wer werom doare. Mar de Bremer stedsmuzikanten bliuwe yn it hûs yn 'e bosk, en libje dêr gelokkich harren libbens út.
Ofwikende farianten
Der bestiet in ôfwikende fariant fan it mearke wêryn't de bazen fan 'e bisten bestellen binne troch de rôvers en sadwaande it ûnderhâld fan 'e fjouwer muzikanten net mear bekostje kinne. Se stjoere dan sels de bisten fuort, en as dy de rôvers fuortjage hawwe, fine se yn it hûs de stellen eigendommen fan harren bazen, dy't se dan werombringe, sadat se wer yn leafde oannommen wurde. Ek besteane der ferzjes wêrby't de fjouwer muzikanten troch teminsten ien wyld bist, gauris in hagedis, holpen wurde om mei de rôvers ôf te weven.
Hockey op de Olympyske Simmerspullen 1984
200px|thumb|right|It Olympysk Hockeystadion fan Los Angeles
De Olympyske Simmerspullen 1984 ek wol de XXIIIe Olympiade neamd waarden yn 1984 yn Los Angeles, de Feriene Steaten hâlden. It hockey waard hâlden yn it Weingart Stadium.
Makkumer Djip
thumb|right|200px|Makkumerdjip, rjocht foarút rjochting Iselmar thumb|right|200px|Kaart omjouwing It Makkumer Djip is in wetter yn de gemeente Súdwest-Fryslân. It is de ferbining fan Makkum mei de Iselmar. De sânplaat de Makkumerwaard foar de kust fan Makkum waard nei it graven fan it kanaal ferdield yn de Makkumer Noardwaard en yn de Makkumer Súdwaard. Op de Súdwaard, ferbûn mei Makkum, waard in yndustryterrein oanlein. Letter folge it rekreaasjepark (camping en jachthaven) de ‘Holle Poarte’. De Noardwaard bleau in eilân en is sûnt 1985 natuerreservaat fan It Fryske Gea.
De Marne (wetter)
De Marne is in feart yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De feart leit noardeast fan Longerhou besuden de A7 yn de Lonjester Polder west fan Boalsert.
De namme De Marne jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Marne.
Jasper Jaspers jr.
Jasper Jaspers jr. (Amsterdam, 21 septimber 1855 - dêre, 2 jannewaris 1909) wie in Nederlânske ûnderwizer dy 't in wichtige rol spile hat by de opkomst fan de natuerstúdzje yn Nederlân oan it begjin fan de tweintichste iuw.
Wurkpaad
Jaspers waard ûnderwizer, yn it bysûnder yn 'e plant- en dierkunde dy't er foar alle klassen fersoarge. Hy waard haad fan de skoalle yn Skoarl en letter - oant syn dea - haad fan de Iepenbiere Legere Skoalle nû. 60 yn Amsterdam.
Jaspers wijde in grut part fan syn libben oan syn passy, de leafde foar de natuer. Hy hearde, mei ûnder oaren Jac. P. Thijsse en Eli Heimans ta de ûnderwizers dy't kennis fan de natuer bybringe woe oan grutte groepen minsken, yn en bûten it ûnderwiis.
Jaspers publisearre in soad oer natuerhistoaryske ûnderwerpen, ûnder oare syn learboeken Natuurlijke historie in de lagere school (1893) en ''Het rijke leven. Natuurhistorisch leesboek voor de hoogere klassen der volksschool'' (1895). Dêrneist skreau er yn De Levende Natuur, wêrfan't er mei-oprjochter en fjouwer jier meiredakteur wie, en wie er mei-auteur fan Het strandboekje (1913), yn 'e mande mei Han Heinsius.