cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Súdsineeske See
Polityk
De see is geopolityk fan grut belang omdat troch de see de op ien nei drokst befearne seerûte yn de wrâld leit. Alle dagen wurde mei skippen goed 1,6 m³ (10 miljoen fetten) rûge oalje troch de Strjitte Malakka transportearre.
Noch net sa lang lyn binne ierdoaljereserves, fan likernôch 1,2 km³ (7,7 miljard fetten), fûn. De ierdgasreserves wurde skatten op 7500 km³.
Waarkunde
Yn de perioade fan jannewaris oant april is sprake fan min waar yn de Súdsineeske See, dat ferskynsel wurdt de Crachin neamd.
Punyske oarloggen
De Punyske oarloggen wienen in rige fan wapene konflikten tusken de Romeinske Republyk en Kartago, dêr't ynearsten Kartago de oerhân hie mar stadichoan de Romeinen de boppe driuwende partij waard. Alle oarloggen waarden úteinlik troch de Romeinen wûn. Sels neamden sy de krigen de Bella Punica. Trije kearen brieken der oarloggen út tusken Kartagers en Romeinen. De oarloggen fûnen mei ûnderbrekkings plak tusken 264 en 146 f.Kr.:
Hillige Geasttsjerke
De Hillige Geasttsjerke is in roomske parochytsjerke op It Hearrenfean. It is  ien fan de fjouwer tsjerken fan de Petrus- en Paulusparochy. De oare trije tsjerken steane yn Steggerda, Wolvegea en Frederiksoard. De tsjerke, de pastorij en it oargel yn 'e tsjerke binne ryksmonuminten.
Skiednis
Nei de reformaasje begûn it roomske libben yn 1637 wer mei in pionierwurk troch de Laurentius Simons. De pater moast by de katoliken thús de sakraminten jaan en fan in tsjerke wie der yn dy tiid noch gjin sprake. Wis is dat de roomsen yn 1727 wer eigen tsjerke hiene op It Fean en dy stie op it plak dêr no it hûs op nûmer 127 fan It Mar stiet. Dy tsjerke wie 18 by 7 meter. Yn 'e jierren 1840-1841 waard oan it gemeenteplein in 33 meter lange en 14 meter brede nije wettersteatstsjerke foar de parochy boud. De wettersteatstsjerke foldie net al te bêst fanwegen de lokaasje en wie ek al gau te lyts, mar it duorre noch oant de jierren 1930 dat dy tsjerke ferfongen waard troch nijbou op it hjoeddeiske plak sa'n 50 meter bewesten Crackstate, dêr't earder in pleats, it hotel Jorissen stiene en in tennisfjild lei.
Beskriuwing
De yn 1933 ynwijde trijeskippige tsjerke mei koarte dwersearms is in ûntwerp fan 'e arsjitekt Hendrikus Cornelis Marie van Beers, dy't ek yn Fryslân de krekt wat letter ynwijde Dominikustsjerke yn Ljouwert ûntwurp. De arsjitekt hie ôfskie nommen fan de neogoatyske tradysje dy't de roomske tsjerkebou sûnt de 19e iuw behearske, mar bleau yn syn ûntwerpen wol de spitsbôgen tapassen. It gebou hat in hege toer mei trije klokken en in legere krusingstoer, dy't as ljochtkoepel tsjinnet foar de alterromte. Oan de noardwestlike kant stiet de seissidige doopkapel, tsjintwurdich yn gebrûk as de Marijekapel.
Ynterieur
thumb|left|Ynterieur Lykas by de Ljouwerter Dominikustsjerke hat de tsjerke in hiel breed middenskip en twa smelle sydskippen dy't allinne as gongpaad brûkt wurde, sadat safolle mooglik minsken de misse goed folgje kinne. De tolve pylders fan de tsjerke ferwize nei it tal apostels en it netferwulft ferwiist nei de opdracht fan Jezus oan de apostels om minsken te fangen (Lukas 5,1-11).
De pylders binne dekorearre mei bylden fan de fjouwer evangelisten en boppe it heechalter is yn 'e muorre in glêsmozaïek fan in do, it symboal fan de Hillige Geast. It hillichste diel fan de tsjerke, it heechalter mei it tabernakel, wurdt ferljochte troch de finsters fan de krusingstoer fan de tsjerke. De twa sydalters binne oan Marije en Joazef wijd. thumb|left|Adema-oargel Njonken liturgysk reau binne ek ferskillende bylden meinommen út de âlde tsjerke. De kânsel hat ek noch yn de wettersteatstsjerke stien en komt út it atelier fan de byldhouwer Friedrich Wilhelm Mengelberg. By it ferhûzjen fan de kânsel nei in oar plak waard de poat fan de kânsel brûkt foar de altertafel. thumb|260px|Heechalter De tsjerke hie ynearsten in provisoaryske krúswei fan Toorop-reproduksjes. Yn 1990 is de hjoeddeiske neogoatyske krúswei oankocht yn Ierlân. Ien fan de staasjes ûntbriek en is yn deselde styl nij makke.
Oargel
It oargel waard yn 1867 boud troch de bruorren Adema fan Ljouwert. Ynearsten hie it tsien registers op twa manualen en oanhongen pedaal. Yn 1873 waard it útwreide, mar yn 'e jierren 1910-1912 waard dy útwreiding werom draaid. Troch de ferhuzing nei de nije tsjerke en it plak op it balkon moast it oargel oars opsteld wurde en gie de âlde oargelkas ferlern. De bruorren Reil út Heerde hawwe it oargel yn 1986-1990 restaurearre en wat útwreide. It oargel ferhûze doe fan it balkon nei in plak foar yn de tsjerke. By dy gelegenheid is mei help fan tekenings ek de oargelkas wer rekonstruearre. It ynstrumint hat tsjintwurdich 15 registers op twa manualen en pedaal. Ek it oargel is in ryksmonumint.
List fan planetoïden 47401-47500
Dit is in list fan planetoïden 47401-47500.
Nederlânske Brassband Kampioenskippen
De Nederlânske Brassband Kampioenskippen foarmje it wichtichste konkoers yn de Nederlânske brassbandwrâld. De kampioenskippen wurde holden sûnt 1981. Fryske brassbands binne altyd goed fertsjintwurdige en slagge foar bêst op, hoewol't de konkurrinsje út oare provinsjes dúdlik grutter wurden is as yn it begjin.
Skiednis
Inisjator fan de NBK wie it Kristlik bûn fan muzykferienings yn Fryslân mei goedkarring fan de Nederlânske Federaasje Kristlike Muzykbûnen (NFCM). Yn 1981 wiene it Nanne Hempel en Anne Anjema, twa Fryske brassbandfanaten dy't de earste NBK organisearren yn Surhústerfean. Dat wie in iepen kampioenskip dat letter erkend waard troch de oare lanlike muzykfederaasjes.
Letter binne de regleminten noch in pear kear oanpast. Benammen it ynfieren fan in 'bline' sjuery wie foar Nederlânske begripen revolúsjonêr. In bline sjuery sit efter in kleed sadat se net sjen kinne hokker band op it poadium sit. Dy feroaring waard troch de bands as in hiel goeden-ien beöardiele.
Tiid en plak
Yn de begjinjierren spilen alle bands in ferplicht en in frij wurk, de legere difyzjes oerdeis, de heechste difyzjes jûns. Sûnt 1990 wurdt allinnich noch in ferplicht wurk spile. Dat smiet gâns tiidwinst op.
Likegoed slagget it de lêste jierren - troch de enoarme belangstelling - net mear om de kampioenskippen op ien dei ôf te wurkjen en dêrom wurdt no al op freedtejûn út ein set mei de fjirde en tredde difyzje, wylst de twadde, earste en kampioensdifyzje op sneon oan bar komme.
De lêste jierren wurde de kampioenskippen holden yn Martiniplaza yn Grins om't De Hanzehof yn Sutfen te lyts waard.
Dielnimmen
Meidwaan oan de NBK kin allinnich as in band by in provinsjaal konkoers in beskaat tal punten helle hat. Wurdt in band by de NBK twa kear op rij kampioen yn in beskate difyzje dan hat dat automatysk promoasje ta gefolch en sil de band it jier dêrop yn in hegere difyzje de striid oangean moatte.
De stikken dy't op de NBK spile wurde moatte binne gauris fantefoaren te hearren op saneamde try-out-konserten (proefkonserten).
Winners
Oars as by provinsjale konkoersen binne prizen by de NBK net keppele oan it tal punten dat in band krijt mar wurdt de band mei de measte punten kampioen, de band dy't dêrnei it heechste tal punten hat twadde, en sa fierder.
Theodorus Beckeringh
thumb|De Boargenkaart of Beckeringhkaart út 1781
Theodorus Beckeringh (doopt Grins, 21 augustus 1712 - Grins, 30 augustus 1790) wie in Nederlânske jurist en kartograaf.
Biografy
Beckeringh waard berne oan it Martinitsjerkhôf yn Grins en doopt yn de Martinytsjerke. Hy wie in soan fan Lambertus Beckeringh en Catharina Sipkens. Beckeringh waard sekretaris fan de rekkenkeamer fan de Steaten-Generaal (1721). Hy studearre rjochten oan de Grinzer Universiteit en promovearre yn 1738. Dêrnei waard er abbekaat foar de Hege Justysje-keamer. Dêrnjonken wie hy assessor fan it Generaliteits Kriichsgerjocht (1739-1790), redger yn De Ommelannen en grytman yn it Westerkertier. Hy boaske yn 1741 oan Geertruida van Hulten (1717-1799).
Boargenkaart
Mr. Beckeringh is fral bekend wurden as amateur-kartograaf. Hy tsjinne yn 1777 by de Grinzer Steaten in fersyk om subsydzje yn om in troch himsels makke lânkaart fan de Grinzer Stêd en Ommelannen út te jaan. Hy woe dêrfoar in oktroai foar 25 jier hawwe. Beckeringh krige 5000 karolusgûne takend en in oktroai fan 15 jier. Beckeringh syn Kaart of Land Tafereel der Provincie van Groningen en Ommelanden waard foar it earst útjûn yn 1781. Yn de marzje fan de kaart waarde de Grinslanner boargen ôfbylde, dêrom wurdt de kaart ek wol ‘boargekaart’ neaamd. Hy droech de kaart op oan erfsteedhâder Willem V fan Oranje-Nassau, waans wapen twaris op de kaart ôfbyld is.
List fan planetoïden 6001-7000
Dit is in list fan planetoïden 6001-7000.
688
Foarfallen
thumb|Rotskoepel yn Jeruzalem
Ferstoarn
680'erne
Caesar (titel)
thumb|right|Gaius Iulius Caesar Augustus Caesar (sprek út as 'kaɪsar') wie eartiids by de Romeinen in titel. Dizze titel is yndirekt ôflaat fan de namme fan Julius Caesar. Dizze adoptearre syn efterneef Augustus Oktavianus by testamint ûnder de namme Gaius Iulius Caesar (Octavianus). Augustus Oktavianus soe de earste princeps (keizer) fan Rome wurde.
Caesar waard op de ein fan de 3e iuw as titel ynfierd troch keizer Diokletianus dy't syn tetrargen betitele as Augustus en Caesar. Foar sawol it easten as westen fan Imperium Romanum wienen in Caesar en in Augustus. De Augusti wienen de foarnaamste, mar de Caesari stienen fuort ûnder har. Caesar  wie dan ek de titel dy't weijûn waard oan de kommende opfolger. Dat is te ferklearjen út Augustus syn eigen opfolging: hy adoptearre dejinge dy't him opfolgje soe, sadat dizze it cognomen Caesar krige.
Omgong fan Frankryk 1990
Startplak
De start wie yn Futuroscope, in attraksjepark dat opboud is om de tema's multymedia, sinematografy en futuristyske audio-fisuele techniken hinne. It leit sa'n tsien kilometer benoarden de stêd Poitiers.
Caesar (titel)
De titel keizer is ek fan Caesar ôflaat.
List fan planetoïden 7001-8000
Dit is in list fan planetoïden 7001-8000.
List fan planetoïden 8001-9000
Dit is in list fan planetoïden 8001-9000.
Joost Klein
Joost is de artystenamme fan Joost Klein (Ljouwert, 10 novimber 1997). Hy hat ek de artystenamme EenhoornJoost brûkt. Joost is in Nederlânske muzikant, skriuwer en eardere youtuber. Hy is bekend om syn ferske "Scandinavian Boy" en syn album mei goede freon Donnie, mei de titel: M from Marketing.
Jonge jierren
Doe't Joost 10 jier âld wie, yn 2008, begûn er mei filmkes op YouTube.
Gouden plaat Scandinavian Boy
Mei syn single "Bitches" út 2016 berikte hy in miljoen werjeften YouTube. Datselde jier brocht er syn earste album út, mei de namme Dakloos. Yn 2017 en 2008 stie Joost koart ûnder kontrakt by Top Notch yn 2017 en 2018. Dêr brocht er op 20 oktober 2017 de mixtape Scandinavian Boy út. It titelnûmer dêrfan is seis miljoen kear beharke op Spotify. By syn optreden op Lowlands 2019 krige er dêrfoar in gouden plaat.
Op 3 augustus 2018 brocht Joost mei Donnie it album M van Marketing út. Donnie is in freon fan Joost. Joost docht mei op it ferske "René Froger" fan Donnie en krekt oarsom is Donnie te hearren op it nûmer "Bezem", dat op Joost syn album Scandinavian Boy stiet.
Twa albums yn 2019
Joost is yntusken by Top Notch weim nei't er besleat in eigen label op te setten, mei de namme Albino Sports. Albino wie it earste album dat hy er 18 jannewaris 2019 op syn eigen label útbrocht. Mei dy plaat begûn er ek in tour troch sealen as it Paard (Den Haach) de Oosterpoort (Grins), Doornroosje (Nijmegen) en Paradiso (Amsterdam). Yn de simmer stie er op ferskate festivals, wêrûnder Pinkpop en Lowlands yn Nederlân en Pukkelpop yn België. Op it titelnûmer Albino foarseach er dat al, want hy sjongt Ik ben in België met vrienden voor een show / Op Pukkelpop 2019, let's go.
Ein 2019 brocht Joost syn twadde album fan it jier út, mei de titel 1983. Dat ferwiist nei it jier fan berte fan syn broer, ek syn manager. Op 1983 wurket Joost benammen gear mei de produsinten Mick Spek, Kauwboy en Tantu Beats. Hy sjocht op it album ûnder oare werom op it jier, lykas yn it refrein fan Summervibes 2019. Dêrop sjongt er Ik stond op Pinkpop, Lowlands, Pukkelpop, Zwarte Cross / Ging top, total loss, hip-hop.
Skriuwer
Yn 2018 skreau Joost in boek. It is in dichtbondel mei de namme Albino. Hy hat it skreaun omdat syn heit ek in boek skreaun hat. It boek is dus eins ek foar syn heit, fertelt er: "Hij zei me dat ik ook een boek moest schrijven, net als hij. Dus toen een uitgeverij vroeg of ik dat wilde doen dacht ik 'wow dit kan niet beter', ik had het in mijn hoofd al af. Het is echt vet om iets tastbaars in mijn handen te hebben. Op YouTube en met mijn muziek is alles virtueel en dit is heel anders."
Joost Klein hat ek meiwurke oan de ferhalebondel 3PAK, dat yn 2019 it boekewykgeskink foar jongerein wie. Syn ferhaal yn 3PAK hjit 'Brüders auf Berlin'. De oare twa skriuwers dy't in ferhaal yn dizze bondel ha, binne Margje Woodrow en Karin Amatmoekrim.
Fryske Poppriis
Yn desimber 2018 waard him yn popsintrum Neushoorn by it Freeze-festival de Fryske Poppriis útrikt.
Nederlânske kampioenskippen berchfytsen
De Nederlânske kampioenskippen berchfytsen foar manlju wurde holden sûnt 1988, froulju stride sûnt 1995 om de Nederlânske titel.
Sjoerd Dirk Janzen
Sjoerd Dirk Janzen (Easterbierrum, 19 maaie 1955 – Grins, 21 augustus 2006) wie in Fryske boeresoan, keatser en keunstner. Hy wie in dreaun man, dy't swalke yn New York en wenne yn Berlyn. Tekenje en skilderje died er op libbensgrut formaat, yntins en ûnsensurearre, almeast yn swart en wyt. Nei syn dea hawwe der yn Fryslân ferskillende útstallings fan syn wurk west.
Komôf
Sjoerd Dirk Janzen waard berne op 19 maaie 1955 yn Easterbierrum, yn wat doe noch de gemeente Barradiel wie. Hy wie de iennichste soan yn it gesin fan Pieter Sjoerds Janzen (1916-1990) en Maartje Janzen-Swart (1922), mei ien âldere suster (Marianne). Ek wied er in neef fan 'e publisist en histoarikus Jan Pyt Janzen. Syn heit bebuorke yn maatskip, mei syn bruorren Machiel Sjoerds Janzen (1902-1988) en Sjoerd Sjoerds Janzen (1919-1994), in pleats oan 'e Konkelswei. Dat wie yn dy tiid in mingd bedriuw mei foar it grutste part bou, mar ek wat bisteguod derby.
Jeropeeske Frijhannelassosjaasje
thumb|300px|De meidoggers (donker grien) en âld-meidogggers (ljacht-grien) fan de JFA.
Sjoerd Dirk Janzen
Jonkheid
Sjoerd Dirk Janzen wie in aktyf jonkje dat it leafst bûten ferkearde. Syn mem stjoerde him winterdeis nei teken- en skilderkursussen fan 'e Famous Artists School, sadat er wat om hannen hie. Yn in dûbeld bedsteed, dat him as ateljee tsjinne, wijde er him oan it skilderjen fan portretten fan sawol minske as bist út syn direkte om-en-by. Keatse mocht er ek graach dwaan; hy wie der goed yn en beoefene de sport in hoart op heech nivo.
Jeropeeske Frijhannelassosjaasje
De JFA hat as doel de frijhannel yn yndustrieel guod tusken de dielnimmende lannen te stimulearjen. Op dizze wize wolle de lannen doelen as duorsume groei, folledige wurkgelegenheid, hegere produksje en rasjoneel gebrûk fan helpboarnen.
Sjoerd Dirk Janzen
Wurksum libben
As jongeman fan yn 'e tweintich gie Janzen nei Grins en folge dêre in oplieding oan Akademy Minerva. Nei't er yn 1983 ôfstudearre wie, teach er nei New York ta, dêr't er bewust keas foar in libben oan 'e râne fan 'e maatskippij. Hy libbe der in jier lang middenmank dakleazen en oare ferskoppelingen fan it hurde kapitalisme fan 'e Reagan-jierren. Syn yndrukken fan dat útsjochleaze en ellindige bestean ferwurke er ta in rige kryttekenings, dy't in ynkringend byld jouwe fan sawol it ûnderwerp as fan syn eigen engaazjemint. Neitiid waard him dêrfoar de Talenspriis 1984 takend.
Jeropeeske Frijhannelassosjaasje
Nettsjinsteande dat de gearwurking minder fier jit as by de Jeropeeske Uny is de JFA dêr wol mei te fergelykjen. De Jeropeeske Uny wurket op in protte terreinen gear, wylst de JFA dat allinnich op it mêd fan de hannel tusken de lannen docht. De JFA is gjin dûane-uny. Wat betsjut dat der wol in gearwurkingsferbân is tusken de leden wêrby der gjin ynfierrjochten of beperkingen jilde tusken de lidstaten ûnderling, mar nei net-leden is der gjin gearwurking mei de oare JFA lannen. Elts lân mei harren eigen bûtenlânbelied fiere. Dit hat as gefolch hân dat Noarwegen, Yslân en Lychtenstein in akkoard slúten ha mei de lannen fan de Jeropeeske Uny. Tegearre wurde dizze trije lannen en die fan de Jeropeeske Uny de ‘Jeropeeske Ekonomyske Romte’ neamd.
Skiednis
Hjirûnder stiet op tiidsfolchoarder de wichtichste foarfallen yn de skiednis fan de Jeropeeske Frijhannelsassosjaasje:
Sjoerd Dirk Janzen
Ferstjerren
Yn 'e simmer fan 2006 waard Janzen ynienen slim siik. Hy kaam koarte tiid letter, op 21 augustus fan dat jier, te ferstjerren oan kanker, mar net foar't er noch troud wie mei syn libbenspartner Susanne Dittler. Sjoerd Dirk Janzen waard ienenfyftich jier.
Anchorage (Alaska)
Anchorage (Ingelsk foar "ankerplak") is de grutste stêd fan 'e noardlike Amerikaanske steat Alaska, en de noardlikste Amerikaanske stêd fan boppe de 100.000 ynwenners. It leit oan 'e Cook Inlet (in seeëarm), yn it midsuden fan Alaska, om 'e 61° noarderbreedte hinne, justjes noardliker as de Noarske haadstêd Oslo. Anchorage hat binnen Alaska de status fan feriene en selsregearjende gemeente, en de borough fan Anchorage (Alaska hat gjin countys mar boroughs) is synonym oan 'e gemeente, sadat der gjin oerheidsnivo bestiet tusken stêd en steat yn. Neffens in offisjele skatting út 2012 hie de stêd doe krapoan 300.000 ynwenners (oftewol mear as 40% fan alle Alaskanen); as alle foarstêden meirekkene wurde, komt de befolking fan Anchorage as stêdekloft út op goed 380.000 minsken. Hoewol't it dêrmei fierwei de grutste stêd fan Alaska is, is it net de haadstêd; dat is Juneau, dat 1000 km op nei it súdeasten leit.
Sjoerd Dirk Janzen
Styl
Uterlike skyn wie Janzen frjemd: fral syn tekenings binne dien yn driigjend swart en wyt mei hjir en dêr miskien in griisnuânse. Sels fûn er dat swart en wyt it measte yndruk makken, om't dêrmei de wrâld werombrocht waard ta syn ienfâldichste foarm. Sadwaande hie dat fan jongs ôf oan al syn foarkar. Syn tekenings binne opboud út in subtyl linespul en syn portretten binne foar it measte op wiere grutte makke. Keunsthistoarikus Rients Kooistra is yn it Frysk Deiblêd loovjend oer Janzen: "De tekenings fan Sjoerd Janzen binne in iepenbiering. Se besitte de ferskillende lagen oerinoarhinne dy't sa karakteristyk binne foar grutte keunst. Se binne konfrontearjend oant yn it murch, mei't se universele minsklike tema's oansnije. Se geane oer fragen as "wat is it sels" en "hoe te libjen". Sjoerd Janzen makke tiidleaze keunst."
Judo op de Olympyske Simmerspullen 1972
200px|thumb|right|It Olympysk judostadion fan München 1972
Sjoerd Dirk Janzen
Materialen
Janzen stiet derom bekend dat er syn keunstwurken, en dan benammen syn tekenings, it leafst libbensgrut of noch grutter makke, faak op tige grut formaat papier, wêrby't it papier sels ta neat oars tsjinne as it dragen fan 'e tekening; dy soe likegoed of noch better gewoan op 'e muorre of it lewant makke wêze kinne. As tekenmiddel brûkte er almeast konteekryt of Eastyndyske inket, mar selden fan oare kleuren as swart, wyt en griis. Dêr komt noch by dat Janzen ek faak mei sobere, goedkeape materialen lykas tape, pakpapier en aluminiumfoalje wurke. Dochs hat er ek wol oaljeferveskilderijen makke, dy't er sels "kleurarsjitektueren" neamde.
Anchorage (Alaska)
Anchorage hjoed de dei
Hjoed de dei foarmet Anchorage ûnderdiel fan in mânsk yndustrygebiet en is it teffens in definsjesintrum fan belang. De pleatslike ekonomy stipet fral op trochfier, de Amerikaanske Striidkrêften, de tsjinstesektor, toerisme, mynbou en raffinaazje-yndustry. Hoewol't Juneau de steatshaadstêd fan Alaska is, residearret it grutste part fan 'e steatsoerheidstsjinsten feitliks yn it folle sintraler leine Anchorage. Oangeande loftfeart en berikberens wurdt de stêd betsjinne troch de Ted Stevens Anchorage Intenational Airport, dy't op it mêd fan frachtferfier it op twa nei grutste fleanfjild fan 'e wrâld is, nei Hongkong en Memfis yn Tennessee. De haven fan Anchorage ûntfangt fierders 95% fan alle oer see ynkommende fracht bestimd foar Alaska.
Judo op de Olympyske Simmerspullen 1972
Doping
Ien judoka de Mongoalske, Bakaava Buidaa dy't mei die yn de klasse oant 63 kg. Waard trapjeare op it brûken fan doping en moast derom syn medalje ynleverje
Sjoerd Dirk Janzen
Ynspiraasje
Syn ynspiraasje die Janzen net inkeld op út syn om-en-by en út persoanlike oantinkens, mar foar in grut part ek út syn kristlike eftergrûn. Hy groeide op yn in herfoarme fermidden, dêr't syn heit middeis nei iten foarlies út 'e bibel. De bylden dy't de bibelske ferhalen yn him as jonkje oprôpen, brûkte Janzen letter as folwoeksene yn syn keunst, benammen as der in reitspunt bestie tusken bibelske foarstellings en eigentiidske ûnderfinings. (Sa joech in ûnoprjochte tút út syn persoanlike libben oanlieding ta syn ferbylding fan 'e Judastút.) Op dy manear ûntstiene de fakentiden as rebelsk oan te merken keunstwurken mei religieuze tema's dy't Janzen as keunstner typearren. Hy skrille der bgl. net foar tebek om sa'n krúsjaal Nijtestamintysk ûnderwerp as it Lêste Jûnsmiel te fermingen mei hjoeddeiske motiven as seksualiteit en geweld. Leauwe, hope, leafde en skientme pleatste er fuort njonken eangstme, fertwifeling, agresje en ûnsjoggens. Dat makket Janzen syn wurk foar de waarnimmer tige oangripend en yntins.
Anchorage (Alaska)
Anchorage hjoed de dei
De measte toeristen komme nei Anchorage ta foar bestimmings bûten de stêd, lykas it Kenai-skiereilân, yn it suden, dat tige populêr is ûnder angelders, en it ferneamde Nasjonaal Park Denali, op nei it noarden. Yn 'e stêd sels binne museä te besykjen as it Alaska Native Heritage Center (it "Lânseigen Erfskipsintrum fan Alaska"), dat ferline en hjoed fan 'e lânseigen folken fan 'e steat beljochtet; it Alaskaansk Natoerhistoarysk Museum (AMNH), oer de Alaskaanske [[natoer; en it Alaska Aviation Heritage Museum, oer de skiednis fan 'e loftfeart yn Alaska. As it arsjitektoanysk wichtichste gebou fan 'e stêd jildt it stedssikehûs út 1924, ûntwurpen troch Frank Lloyd Wright, mei syn fraaie art deko-ûntfangsthal. Mar it bekendst is Anchorage om't der elts jier de start plakfynt fan 'e spektakulêre Iditarod Trail Sled Dog Race (oftewol koartwei de Iditarod, útspr.: "Aididderod"). Dat is in trijedeiske slidehûnewedstryd oer trije tiidmetten ôfstannen fan 25½ myl (±41 km; yn totaal dus sa'n 123 km), dy't yn febrewaris, faak ûnder barre waarsomstannichheden, holden wurdt en ynternasjonale belangstelling lûkt.
Demografy
Neffens gegevens fan 'e folkstelling fan 2010 wie doe 26,0% fan 'e ynwenners fan Anchorage jonger as achttjin jier, wylst 7,2% boppe de 65 jier wie. Fan 'e totale befolking bestie 50,8% út manlju en 49,2% út froulju. Dat hâldt inoar dus noch ridlik yn lykwicht. Op it plattelân fan Alaska leit it persintaazje manlju folle heger as dat fan froulju. Fan alle húshâldings yn Anchorage bestie yn 2010 34,3% út ien persoan, en fan 'e totale befolking libbe 7,9% ûnder de earmoedegrins.
Wat de etnyske opbou fan 'e befolking oanbelanget, dy wie doe sa: 62,6% blanken; 7,6% Latino's (mei as grutste groep 3,9% Meksikanen); 8,1% Aziaten (mei as grutste groep 3,3% Filipino's); 5,6% swarten; 7,9% Yndianen, Inûyt en Aleoeten; 2,0% Polyneziërs, Melaneziërs en Mikroneziërs (mei as grutste groep 1,4% Samoänen), 6,2% oaren of fan mingd etnysk komôf. De measte blanken wiene fan Dútsk (17,3%), Iersk (10,8%), Ingelsk (9,1%), Skandinavysk (6,9%) of Frânsk/Frânsk-Kanadeesk (5,6%) etnysk komôf. Wat taal oangie, spriek 82,7% fan 'e Anchoragers thús allinne mar Ingelsk; de twadde taal wie Spaansk, sprutsen troch 4,5%, en de trêde Filipynsk (Tagalog), dat sprutsen waard troch 2,5%. Fierders spriek 1,4% in lânseigen taal.
Sjoerd Dirk Janzen
Tentoanstellings
Nei syn ferstjerren wijde Museum Belvédère te Oranjewâld fan 15 septimber oant en mei 12 novimber 2006 in eksposysje oan it wurk fan Sjoerd Dirk Janzen, ûnder de titel Sjoerd Janzen, zonder compromis.
Anchorage (Alaska)
Dierlike Anchoragers
Njonken de minsklike befolking hat Anchorage ek oare ynwenners: likernôch 250 swarte bearen, 60 grizzlybearen en 30 wolven libje binnen de beboude kom. Ek elanden komme rûnom foar. De simmerpopulaasje leit om 'e 250 hinne, mar by 't winter waakst dat oan ta in stik as 1.000. Behalven dat se in gefaar yn it ferkear binne (elts jier komme likernôch hûndert elanden om yn ferkearsûngemakken), binne se ek territoriaal, en kinne se minsken oanfalle dy't har al of net mei sin te ticht yn harren neite weagje; de lêste jierren hawwe der twa gefallen west fan minsken dy't troch elanden deawâde binne.
Ek de bearen binne fansels gefaarlik foar minsken, al witte de lju dat se dêr by út 'e buert bliuwe moatte; elanden wurde troch toeristen noch gauris as "aaiber" beskôge (echte Anchoragers witte wol better). De wolven hawwe minsken noch nea wat dien, mar bite inkeld wol hûnen dea, mei't se dy as ynkringers yn harren territoarium sjogge. Ek berchgeiten, dallskiep, foksen, bevers en lynksen binne geregeldwei yn Anchorage te sjen.
Klimaat
Anchorage hat in subarktysk lânklimaat, mar troch de lizzing oan see is it waar der in stik mylder as yn it binnenlân fan Alaska. It is ferlykber mei it klimaat fan 'e Sweedske haadstêd Stokholm. De kâldste moanne is jannewaris, mei in trochsneed deitemperatuer fan –5,2 °C, wylst de waarmste moanne july is, mei in trochsneed temperatuer oerdeis fan 18,6 °C. Anchorage hat in froastfrij groeiseizoen fan trochinoar 101 dagen jiers. Rekôrtemperatueren wiene –38,9 °C op 3 febrewaris 1947 en 30 °C op 25 juny 1953. Wat delslach oangiet, dêrfan falt der yn in trochsneed jier 422,3 mm, mei dêrfan oer de hiele winter ferdield 191,7 sm snie. Om't Anchorage deunby aktive fulkanen leit, kinne wolken fan útstate fulkanyske jiske der noch wolris swierrichheden foar de loftfeart feroarsaakje.
Sjoerd Dirk Janzen
Tentoanstellings
Fan 22 augustus oant en mei 4 septimber 2011 waard der ûnder de namme Sjoerd Janzen terug in Oosterbierum in oersjochtútstalling fan Janzen holden yn syn bertehûs, de âld Janzen-pleats oan 'e Konkelswei te Easterbierrum.
Arûba
thumb|left|200px|Kaart fan Arûba Arûba is in eilânnaasje yn de Karibyske See, fallend ûnder it Keninkryk fan de Nederlannen en leit op 23 kilometer noard fan it skiereilân Paraguaná fan de Fenezolaanske dielsteat Falcón. It heart by de ABC-eilannen fan de Lytse Antillen. Arûba hat in befolking fan 101.541 (2008) ynwenners en in oerflak fan 180 km². It eilân is skrok mei in bytsje fan de wilige tropyske fegetaasje dy't yn de Karaïben sa gewoan is.
Boksen op de Olympyske Simmerspullen 2000
De Olympyske Simmerspullen 2000, ek wol de XXVIIe Olympiade neamd, waarden yn 2000 hâlden yn de Australyske stêd Sydney. It boksen waard hâlden yn it Sydney Convention and Exhibition Centre.
Grutte of Sint-Martinustsjerke (Dokkum)
De Grutte of Sint-Martinustsjerke is in tsjerke yn Dokkum.
Skiednis
De earste tsjerke dy't op dat stee boud waard wie in tsjerke út de 10e iuw. Letter binne resten fûn fan in tsjerke út de 11e iuw, en in tredden-ien waard yn de 13e iuw boud. De hjoeddeiske tsjerke is boud om 1590 hinne. Yn it jier 1580 ferovere de Filips greve fan Hohenlohe-Langenburg de stêd Dokkum foar Willem fan Oranje. Dat betsjutte foar Dokkum dat de besetting fan de Spanjerts oer wie, mar ek dat de herfoarme earetsjinst ynfierd wurde koe.
Twa tsjerken
Der wiene yn dy tiid twa tsjerken. De Abdijtsjerke wie eigendom fan it kleaster, dat op de Merk stie. Dy kaam yn hannen fan de provinsje. Ek wie der de lytse tsjerke. Beide tsjerken wienen yn minne steat en brekfallich. Dokkum frege oan de provinsje jild foar de restauraasje. Nei in soad ûnderhannelingen waard besletten dat de Abdijtsjerke sloopt wurde moast en dat de lytse tsjerke yngreven restaurearre wurde moast. De stiennen dy't by dy restauraasje brûkt waarden, kamen foar it meastepart fan de Abdijtsjerke. De namme Lytse Tsjerke waard feroare yn De Grutte of Sint Martinustsjerke. De ferbouwing wie tusken 1588-1593.
Grêfstiennen
Inkele grêven yn de tsjerke binne wierskynlik setten by de ferbouwing. Dat is bekend woarn troch berekkening fan de grêven dy't út 1591 komme. In soad grêfstienen lizze noch altiten yn de tsjerke. Sa binne bygelyks de grêven te sjen fan Luitien Cornelis dy't ferstoar yn 1636. Nei de moard op Willem fan Oranje frege de republyk help oan Ingelân. Dy stjoerde yn 1584 Robert Dudley, de Earste greve fan Leicester mei 5000 soldaten. Syn komst wie gjin súkses. Hy waard beskuldige fan fraude en hy waard yn 1587 twongen Nederlân te ferlitten. De tsjerke hat grêven fan Ingelske en Skotske militêren dy't yn Nederlân mei de Greve fan Leicester kaam binne. thumb|left|Grêfstien yn de tsjerke: DEN 18 MAY STERF DEERBARE TRYN POPKE DR ZYN HVISFROV 1629 DEN 23 AVGUSTI STERFDE E BVRGEMEYSTER GABBE LeNS A° 1595
Restauraasje en ferbouwing
Yn de Frânske besetting kaam de skieding fan tsjerke en steat. Dat hie yn 1799 gefolgen foar de tsjerke. De pastorij en it tsjerkegebou dy't steatseigendom wiene waarden eigendom fan de tsjerke. It wie foar de tsjerkemienskip swier om foar dizze gebouwen te soargjen, omdat der mear oan ûnderhâld dien waard. Yn 1856-1857 wie der in grutte restauraasje. Tusken 1964-1968 wie de lêste grutte ferbouwing. It hjoeddeiske uterlik is doe ûntstien. By dy ferbouwing waard ek archeologysk ûndersyk dien yn de tsjerke. Doe binne prachtige mozaykflieren fûn. Ek waarden yn dy tiid fûneminten fan de âlde Abdijtsjerke en de Abdijtoer fûn.
Ynterieur
Yn 1590 waard de preekstoel makke troch Jan Claessoan Kistemaker, mar nei 10 jier wie dy al slim ferfallen. Yn 1750 waard úteinlik besletten dat der in nije preekstoel komme moast. Dy preekstoel waard troch arsjitekt Sjouke Nooteboom betocht. Op 30 maaie 1751, earste Pinksterdei, waard er yn gebrûk nomd. Der waard in oargel yn 1688 boud troch oargelbouwer Helman út Grins. De oargelkast is noch altiten it orizjineel fan doe. Yn 1979 waard it âlde muzykynstrumint ferfongen troch in nijen-ien, makke troch oargelbouwer Flentrop út Zaandam. Safolle as mooglik is de styl fan Helman oanhâlden.
Hjoeddeisk gebrûk
Tsjintwurdich tsjerkje de leden fan de PKN yn it gebou. Oant 2004 wie dit noch de Nederlânsk Herfoarme Tsjerke. De tsjerke is woansdeis en sneons iepen foar publyk en alle sneinen wurde der tsjinsten hâlden. De akoestyk fan de tsjerke is goed, dêrom wurde der faak konserten jûn.
500 jier reformaasje
Yn it ramt fan de fiering fan it 500 jierrich jubileum fan de reformaasje waarden op sneon 28 oktober 2017 tydlik njoggen stellings oer it kristen- en tsjerkewêzen oan de doar fan de Martinustsjerke hongen. Tagelyk waarden der oan de doar fan de Stadtkirche fan de Christophorusgemeente yn it Dútske Laage, dêr't de Dokkumer protestanten in nauwe bân mei hawwe, fiif stellings ophongen. De 9 en 5 stellings binne in ferwizing nei de 95 stellings dy't Maarten Luther 500 jier earder oan de Slotkapel fan Wittenberch slein hat.
Ferskaat
Yn it túntsje oan de súdkant fan de tsjerke stiet in iuwenâlde Swarte Moerbeibeam (Morus nigra). De beam waard yn 1750 set. Hy wurdt skoarre troch izeren peallen.
André-Marie Ampère
thumb|right|André-Marie Ampère André-Marie Ampère (22 jannewaris 1775, Poleymieux-au-Mont-d'Or by Lyon - 10 juny 1836, Marseille) wie in Frânsk natuerkundige, dy't sjoen wurdt as ien fan de ûntdekkers fan de elektrisiteit.
Ampère waard berne yn Lyon. Hy studearre yn ferskate fjilden fan wittenskip. Fan likernôch 1796 begûn er mei lesjaan. Earst wiskunde, skiekunde en talen yn Lyon, fan 1801 natuerkunde en skiekunde yn Bourg, yn 1804 koart wiskunde yn Lyon, en úteinlik wiskunde en natuerkunde yn Paris, fan 1809 ôf oan de École polytechnique en fan 1826 ôf oan it Collège de France. Lykas gâns fan syn tiidgenoaten wie er ek aktyf op it gebiet fan de filosofy, en fan 1819 ôf wie er ek prefester yn de filosofy. André-Marie Ampère ferstoar 10 juny 1836 yn Marseille.
Ampère kaam as earste ta de konklúzje dat elektryske stream de feroarsaker wie fan magnetisme. Dermei wie er ien fan de grûnlizzers fan de elektrodynamika. De ûntdekking fan de prinsipes fan de telegrafy wurdt him ek taskreaun.
Nei him binne de SI-ienheid ampêre en de wet fan Ampère ferneamd.
Sint-Sofiakatedraal (Kiëv)
De Sint-Sofiakatedraal oan it plein mei deselde namme yn de Oekraynske haadstêd Kiëv waard fanôf 1037 boud yn opdracht fan prins Jaroslav fan Kiëv. De tsjerke wie oant de 13e iuw de wichtichste tsjerke fan Ruslân en in soad foarsten waarden yn de tsjerke begroeven. It bouwurk kombinearret byzantynske boufoarmen mei barokke en is sûnt 1990 ynskreaun yn it wrâlderfgoed fan UNESCO.
Skiednis
De katedraal krige de namme fan de 6e iuwske Hagia Sofia yn Konstantinopel en ferwiisd net nei in spesifike hillige, mar nei de Hillige Wiisheid fan God. Neffens kroniken fûn de stifting fan de katedraal plak tusken 1017 en 1037 nei't Russyske troepen in jier earder de Turkske Petsjenegen fersloegen. Alhoewol't de kroniken fan de katedraal de stifting fan de katedraal tawize oan prins Jaroslav, binne der ek boarnen dy't de stifting taskriuwe oan Vladimir de Grutte. It is in bouwurk mei fiif skippen, fiif apsissen en trettjin koepels. Fan trije kanten wurdt de katedraal omklamme fan galerijen mei twa ferdjippings. De katedraal wie it sintrum fan it kulturele en politike libben fan it âldrussyske folk dêr't de foarsten fan Kiëv kroand waarden, dêr't de ôffurdigen fan it folk ("Vetsje") by inoar kamen en wichtige steatssaken plakfûnen en foarsten begroeven waarden. De katedraal rekke krekt lykas de stêd yn 1169 nei it plonderjen troch de troepen fan Andreji Bogoljûbski fan it foarstendom Vladimir-Sûzdal en letter yn 1240 troch de Tataarske ynfallen slim yn it neigean. Nei reparaasjes fan de katedraal ûnder metropolyt Syprianus (1330-1406) stieken de Krimtataren yn 1416 en 1482 de stêd yn 'e brân en bleau de Sofiakatedraal fan 1497 oant 1577 leech stean. Ek hie de katedraal bot te lijen yn de 16e iuw, doe't Poalen en Oekraïne de katolike en otterdokske tsjerken besochten te ferienigjen. Fan it bouwurk bleau lang om let net in soad mear oer as in ruïne; it wiisde mâl mei it dak en in soad muorrefresko's wiene al ferdwûn.
Weropbou
Yn it ramt fan de Uny fan Brest waard de katedraal yn 1596 tawiisd oan de Oekraynske Gryksk-Katolike Tsjerke, oant it gebou yn 1633 troch de Moldavyske otterdokske metropolyt Petro Mohyla opeaske waard. Mohyla joech opdracht om reparaasjes út te fieren en it boppediel fan it gebou waard neffens barokke plannen fan de Italjaanske arsjitekt Octaviano Mancini op 'e nij boud. It wurk gyng troch ûnder hetman Ivan Mazepa oant 1767. De houten gebouwen fan it kleaster gyngen by in brân yn 1697 ferlern. Fanôf 1699 waard it hiele kompleks omfieme mei in hege houten wâl en tagelyk waarden in klokketoer, in herberch, poarten en ferskate kleastergebouwen tafoege, allegear yn de karakteristike styl fan de Oekraynske barok.
Sovjet tiid
Nei de Russyske Revolúsje fan 1917 en yn de anti-kristlike kampanje dy't yn de jierren 1920 dêr op folge wie de bolsjewistyske oerheid fan doel om de katedraal te ferneatigjen. Op it terrein fan de katedraal moast in park komme, dat ferneamd wurde soe nei de helden fan Perekop, dêr't de bolsjewiken it Wite Leger fan de Krim ferdreaune. Ynspannings fan skiedkundigen en wittenskippers wisten de ôfbraak fan de katedraal lykwols tefoarren te kommen, mar it foar de katedraal oerlizzende Michaelkleaster waard yn 1935 wol ferneatige. De Sofiakatedraal waard sletten foar de earetsjinst en it hiele 17e en 18e iuwske kompleks om de katedraal hinne krige tenei de funksje fan museum.
De weardefolle materjalen lykas it goud en sulver fan saken lykas de keninklike doarren fan de ikonostaze, sulveren ikoanen en kandlers waarden stript en wat der fan oerbleau ferbaarnd. Neffens de behearder fan it museum, Aleksej Povstenko, besochten de kommunisten yn septimber 1941 dochs noch in begjin te meitsjen oan it slopen fan de katedraal, mar troch de ynfal fan de Nazy's koene de plannen net útfierd wurde. Yn de jierren 1950 krige de oerheid mear each foar it kultuer-histoaryske belang fan de katedraal en fûn der in renovaasje plak. By de renovaasjes waarden fragminten fan 11e-iuwske fresko's ûntdutsen; de 18e-iuwske fresko's waarden restaurearre.
Yn it lêst fan de Sovjet-Uny klonken der foar it earst wer lûden om it gebou oan de Otterdokske Tsjerke werom te jaan. De weromjefte waard lykwols dreech makke troch de ferskate skuorrings yn de otterdoksy. Om't alle otterdokske rjochtings en de Gryksk-Katolike Tsjerke de katedraal opeasken kaam der fan weromjefte neat telâne. Alhoewol't alle otterdokske rjochtings de katedraal op ferskate tiden brûke meie, bliuwt it gebou dêrom bûten dy tiden om sletten foar religieuze fierings.
Yn 2006 liezen fertsjintwurdigers fan fiif otterdokske tsjerken foar it earst in mienskiplik gebed foar yn de Sofiakatedraal. It ynternet-publyk keas op 21 augustus 2007 de katedraal út as ien fan de sân wûnders fan Oekraïne. It kompleks bliuwt in sekulier museum fan it kristendom yn Oekraïne en lûkt fan alle musea yn it lân de measte toeristen.
Ynterieur
De katedraal besit sa'n 3000 m² oan fresko's en dêrnjonken nochris 260 m² oan mozaïeken. It neamen wurdich is benammen it grutte mozaïek yn de apsis fan de biddende Mem Gods en Kristus Pantokrator yn de sintrale koepel. Op de twadde ferdjipping is in útstalling fan 12e iuwske mozaïeken en fresko's te sjen fan de yn de jierren 1930 ôfbrutsen Michaelkatedraal.
Fan de ikoanen binne noch mar in pear orizjineel; de measte ikoanen binne yn de jierren 1930 ferneatige.
Tiel
thumb|Kantongerjocht Sint-Maartenstsjerke|thumb thumb|[[Sint-Dominicuskerk (Tiel)|Sint-Dominikustsjerke]] thumb|De "Wetterpoart" is in restant fan de festingwurken Tiel is in stêd (in eardere Hânzestêd) en gemeente yn de Nederlânske provinsje Gelderlân, dy't yn 'e 13e iuw stedsrjochten krige. De gemeente hat ynwenners (, boarne: Gemeente Tiel) en hat in oerflakte fan 34,81 km² (dêr't 2,17 km² fan út wetter bestiet).
Tiel leit oan de A15 en kin berikt wurde fia de N834 en N835. De stêd leit ynklamme tusken de rivieren de Waal (yn it suden) en de Linge en it Amsterdam-Rijnkanaal (easten). Tiel fungearet as einpunt fan de spoarlinen Utert - Tiel en Arnhim - Tiel. Sûnt 2007 hat de wyk Passewaaij in stasjon op de line Utert - Tiel. Fierders hat Tiel in oernachtingshaven foar de binnenfeart.
Sint-Sofiakatedraal (Kiëv)
Ynterieur
Eartiids wie de flier fan de katedraal yn bûnte kleuren fersierd, dêr't in pear fragminten fan bleatlein binne. In Russyske ûndernimmer liet de flier yn de 19e iuw mei smei-izeren tegels mei byzantynske motiven belizze.
Tiel
De maskotte fan de stêd is Flipke,it fruitbaaske (de stripfiguer fan de eardere lokale sjemfabriek De Betuwe). Fan Flipke stiet jin stânbyld yn 'e stêd.
Sint-Sofiakatedraal (Kiëv)
Ynterieur
Under de katedraal soene grotten wêze mei mooglik de noch net wer ûntdutsen bibleteek fan Jaroslavl de Wize. Yn 1916 waarden opgravings útfierd, mar troch de politike ûntwikkelings doe waard dat ûndersyk nea ôfmakke.
Jacobus Koelman
thumb|Jacobus Koelman Jacobus Koelman (Utert, 1632 - Utert, 6 febrewaris 1695) wie in gerifformearde teolooch en predikant.
Libben
Fan 1598 oant 1676 studearre er yn Utert, ûnder oaren by Andreas Essenius, Hoornbeeck en Gisbertus Voetius. Hy wie ambassadepredikant yn Kopenhagen (1657) en yn Brussel (1658). Yn 1662 waard Koelman predikant yn Slús. Yn 1675 waard er lykwols ôfset as predikant, ûnder oaren om't der in ferskil fan ynsicht wie oer de fraach oft de oerheid it rjocht hie om him te muoien mei tsjerkesaken.
Hjirnei gie Koelman foar yn ferskillende hûsgemeentes en konventikels. Hy hat fierder ferskate boeken oerset fan foaral Ingelske puriteinske skriuwers, lykas Hugo Binning, J. Brown, Th. Goodwin, William Guthry, Christophurus Love en Samuel Rutherford, en sels hat er ek ferskate boeken útjûn. Jacobus Koelman is op 6 febrewaris 1695 yn Utert ferstoarn.
Wurk
Ut alles docht bliken dat Koelman in man wie mei dúdlike stânpunten. Hy wie net foar it brûken fan liturgyske foarmulieren troch predikanten, om’t sa predikanten mei ûnleauwen har efter dizze foarmulieren ferskûlje koenen; hja koenen har oars foardwaan as dat hja wienen. Ek wie er it der net mei iens dat der feestdagen wienen lykas by it Krystfeest, Peaske, Himelfeartsdei en Nijjiersdei, om’t dit neffens him minsklike ynstellings wienen dy him oan it Katolisisme tinken dienen. Mei de stânpunten fan Jean de Labadie oer it ôfskiftsjen fan de tsjerke en oer it útstellen fan de doop koe er ek net út de fuotten. Fierder hy er gedachten dy't lykje op de tinkbylden fan it Gyliasme; hy ferwachte bygelyks yn syn libben noch in weromgean fan de Joaden nei har lân. Hy wie ek in foarstanner fan de sinding en yn de praktyk sette er him yn foar de meiminsken.
Jacobus Koelman wurdt algemien beskôge as ien fan de eksponinten fan de Fierdere Reformaasje.
List fan planetoïden 9001-10000
Dit is in list fan planetoïden 9001-10000.
Pseudowittenskip
Pseudowittenskip is eltse teory en praktyk dy't úthâldt sawol wittenskiplik as feitlik te wêzen, mar net strykt mei de algemien oanfurde wittenskiplike metoaden. Sokke sabeare wittenskip wurdt gauris karakterisearre troch inoar tsjinsprekkende, oerdreaune of ûnbewiisbere (en dus ek ûnûntkrêftbere) bewearings. Ek wurdt der faak stipe op befêstigingsfoaroardielen wêrby't bewiis fan it tsjinstelde negearre wurdt, ynstee dat der besocht wurdt om in hypoteze te testen troch te krewearjen om him ûnderút te heljen. It ûntbrekt by pseudowittenskip ek gauris oan iepenheid of de wil om jins teory troch oare ekspêrs evaluëarje te litten. Fierders is der ornaris gjin sprake fan systematyk by it ûntwikkeljen fan hypotezes. Ta einbeslút is ien fan 'e wichtichste skaaimerken fan pseudowittenskip dat men fêsthâldt oan hypotezes en teoryen lang nei't dy al troch renommearre wittenskippers ûntkrêfte binne.
De skiedsline tusken wittenskip en pseudowittenskip hat behalven wittenskiplike ek filosofyske, maatskiplike en politike ymplikaasjes. Filosofen binne it noch altyd net alhiel iens oer de kritearia foar wat wittenskip is en wat pseudowittenskip, mar der bestiet algemiene oerienstimming oer, dat guon dingen net ta de echte wittenskip rekkene wurde kinne. Foarbylden binne: De term 'pseudowittenskip' wurdt yn 'e regel sjoen as tige negatyf, mei't dêryn besletten leit dat eat foarsteld wurdt as wierheid wylst it eins bedroch is. Sadwaande fersette dejingen dy't pseudowittenskiplike teoryen en praktiken oanhingje, har yn 'e regel fel tsjin dizze karakterisearring.
Pseudowittenskip kin gefaarlike en sels rampsillige konsekwinsjes hawwe. It pseudowittenskiplike aktivisme tsjin faksêns en it promoatsjen fan healwize alternative genêswizen, lykas it troch de Amerikaanske presidint Donald Trump yn it ramt fan 'e koroanafiruspandemy propagearre drinken fan bleekwetter is bygelyks tige skealik foar de sûnens en kin sels liede ta stjergefallen. Minsken dy't legitime medyske behannelings foar besmetlike sykten wegerje, bringe dêrmei boppedat eltsenien yn gefaar mei wa't se kontakt hawwe. Pseudowittenskiplike teoryen oer rasiale ferskillen tusken befolkingsgroepen kinne liede ta rasisme en yn ekstreme gefallen genoside. Untkenning fan klimaatferoaring kin derfoar soargje dat minsken trochgeane mei miljeufersmoargjende praktiken oant it te let is om it proses noch tsjin te kearen, mei as gefolch dat grutte dielen fan 'e wrâld troch feroarjende klimatologyske omstannichheden ûnbewenber reitsje.
Keunstdûken op de Olympyske Simmerspullen 1988
200px|thumb|right|It Olympyske Swimbad fan Seoul De Olympyske Simmerspullen 1988 ek wol de XXIVe Olympiade neamd, waarden yn 1988 yn Seoel, Súd-Korea hâlden, It keunstdûken waard hâlden yn it Jamsil Indoor Swimming Pool.
Greg Louganis
In wrâldferneamd ynsidint fan de spullen yn 1988 hie plak by it keunstdûken. De Amerikaanske Keunstdûker Greg Louganis stjitte tidens de kwalifikaasje foar de 3 meter planke syn holle oan de dûkplanke. It wie dy dei wrâldnijs, ûndanks dat en de minne nacht dy't der op folge, stie er de folgjende dei yn de finale. en wist er de gouden medalje te beheljen.
Mensuer
De Mensuer fan in blaasynstrumint is de ferhâlding tusken de lingte ta de trochsnede (dikte) fan de buis (en ek syn triljende luchtkolom). Dy mensuer makket út hokker leechste en heechste toanen in ynstrumint produsearje kin.
Sa hat de tuba in wide mensuer: de grûntoanen (bastoanen) winne dêrtroch oan krêft. In hoarn dêrfoaroer hat in folle krappere mensuer; dêrtroch is de klank boppetoanriker en hat dat ynstrumint in folle grutter berik.
Końskowola
thumb|80px|right|Coat of Końskowola Końskowola (IPA [kɔɲskɔ'vɔla]) is in stêd yn it súdeasten fan Poalen mei 2.188 ynwenners (2004), en in gebiet fan 9,81 km². Boargemaster is Ewa Gruza.
Konstantius II
Flavius Julius Constantius (7 augustus 317 - 3 novimber 361), bekend as Konstantius II, wie keizer fan septimber 337 oant 3 novimber 361.
Libben
Konstantius waard berne yn Sirmium, yn Illyrikum, as de twadde soan fan Konstantyn de Grutte en syn frou Fausta. Syn bruorren en sussen wienen de lettere keizers Konstantyn II en Konstans en de twa famkes Helena en Konstantina. Op 13 novimber 324 waard hy troch syn heit ta Caesar beneamd. Likernôch 335 troude hy mei syn earste frou, in dochter fan syn omke Julius Konstantius en healsuske fan syn neef Julianus Apostata. Hy hie allinnich in dochter, dy't troude mei de lettere keizer Gratianus.
Opkomst
Doe Konstantyn de Grutte stoar yn maaie 337 wie Konstantius der fuort by om safolle mooglik macht te gripen. Hy wie wierskynlik dejinge dy ferantwurdlik steld wurde kin foar it útrûgjen fan de heale manlike famylje fan Konstantyn. Yn septimber datselde jier ferdielde hy it ryk tegearre mei syn bruorren Konstantyn II en Flavius Julius Constans. Konstantius krige it eastlike diel, mei útsûndering fan Traasje, Achaea en Masedoanje, dat by Konstans hearde.
Allinne hearskippij
Yn 340 stoar Konstantyn II, de âldste fan de trije bruorrren, hy kaam om it libben by in fjildslach tsjin syn jongste broer Konstans. Yn 350 waard ek Konstans deade, troch in opstân fan de usurpator Magnentius. Hjirtroch waard Konstantius yn theory de keizer fan it hiele ryk. Mar dêrfoar moast hy earst Magnentsius út de wei romje. Konstantius beneamde dêrta syn neef Flavius Claudius Konstantius, in broer fan Julianus Apostata, ta Caesar sadat dizze it easten yn 'e gaten hâlde koe, wylst hy sels nei Itaalje gie. Konstantius fierde twa fjildslaggen tsjin Magnentsius, by Mursa yn 351, dy't net útmakke einige, en by Mons Seleucus yn 353, wêr't hy der wol yn slagge om't Magnentsius foargoed te ferslaan. In jier letter liet Konstantsius Gallus deadzje, omdat hy him te opstannich fûn.
Striid tsjin de Perzen
Under Konstantsius syn hiele hearskippij wienen der geregeld ynfallen fan de Perzen. Sawat al dizze ynfallen koe hy ôfslaan, eat wat net sein wurde kin fan oare keizers. Hy wie ek súkselfol tsjin ferskate Jeropeeske barbaarske stammen.
Florianus
right|thumb|150px|Munt mei ôfbylding fan keizer Florianus Florianus, folút Marcus Annius Florianus Pius († 276), wie in skoftsje Romeinsk keizer yn it jier 276 fan july oant septimber. Yn de skiednis hat er net fan grut belang west. Neffens de fjirde-iuwske skiednisskriuwer Eutropius hat er neat dien dat de muoite wurdich is om yn it sin te bringen.