cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hevrîn Xelef
Dea
Neffens de Britske krante The Daily Telegraph wie Xelef ien fan in stikmannich boargers dy't ûnder de earste dagen fan 'e Turkske militêre operaasje yn noardlik Syrje fermoarde waarden. It Syrysk Observatoarium foar de Minskerjochten rapportearre dat der yn 'e krite besuden de stêd Tal Abjad yn totaal njoggen boargers fermoarde wiene yn los faninoar steande ynsidinten. De Amerikaanske krante The Washington Post skreau dat de moard op Xelef ûnder it ynternasjonaal rjocht "frijwol wis in oarlochsmisdie" wie. De begraffenis fan Hevrîn Xelef waard op 14 oktober 2019 holden yn har berteplak Al-Malikiyah.
Heleen Crielaard
Heleen Crielaard  (De Bosk, 10 jannewaris 1967) is in eardere Nederlânske follybalster.
Heleen Crielaard kaam foar Nederlân út op de Olympyske Spullen fan 1992 yn Barselona. Hja einige doe mei de Nederlânske ploech sechsde fan de acht dielnimmende lannen. Yn totaal hat Heleen Crielaard 139 ynterlannen spile foar de Nederlânske ploech. Yn har aktive tiid as follyballer wie hja ûnder oare oansletten by de Vughtse Volleybal Combinatie (VVC).
Under har karriêre as follybalster studearre hja psychology oan de Universiteit fan Amsterdam, letter hat hja ek noch ekonomy studearre. Heleen Crielaard is troud en hat trije bern.
Bauke Roolvink
thumb|Bauke Roolvink yn 1968 Bauke Roolvink (Wytgaard (gem. Ljouwerteradiel), 31 jannewaris 1912 - Baarn, 25 novimber 1979) wie in Nederlâns politikus.
Bauke Roolvink wie in soan fan Dirk Roolvink (1884-1963) en Elske Hoekstra (1880-1970). De grifformearde Roolvink wie in ARP-politikus. Hy wie in eardere metaalarbeider en fakbûnsbestjoerder, dy't him yn 1959 troch Zijlstra oerhelje liet om steatssekretaris yn it kabinet-De Quay. Earder hie er noch krityk utere op de gearstalling fan dat kabinet. Yn it kabinet-Cals/Vondeling wie er fraksjelieder. Hy stimde tsjin de moasje-Schmelzer, hoewol't er it der ynhâldlik mei iens wie. As minister van Sosjale Saken yn it kabinet-De Jong kaam syn minne ferhâlding mei de fakbeweging ta in djiptepunt nei skeel oer de Leanwet wêrmei't er yngripe koe yn de leanen.
Yn 1971 kaam er werom yn de Twadde Keamer. Yn 1977 naam er ôfskied fan de aktive polityk.
Sier (skip út 1994)
De Sier is in skip fan rederij Wagenborg en wurdt tegearre mei susterskip Oerd brûkt foar de feartsjinsten tusken Holwert en It Amelân.
It skip is lykas it susterskip ferneamd nei it yn see ferdwûn doarp Sier op It Amelân. Sier wie in fiskersdoarpke oan de uterste westpunt fan it eilân, westlik fan Hollum, dat om 1730 hinne yn de weagen ferdwûn. It is it twadde skip dat by Wagenborg ûnder dizze namme fart. It earste skip waard omdoopt ta Rottum en wurdt sûnt 1995 ynset op 'e ferbining tusken Lauwerseach en Skiermûntseach.
Nettsjinsteande dat de skippen dy't op It Amelân farden, noch mar tsien jier âld wiene, die bliken dat ze de hieltyd groeiende passazjiersstream net folslein ferwurkje koene. Dêrom waarden der yn de jierren 90 plannen makke foar in nij skip. De rûte Holwert-It Amelân stelde troch it lestige soal lykwols spesjale easken oan in nij te bouwen skip, dat in gruttere kapasiteit krije soe. Ek moast de tsjinst yn minder geunstige waartypen fearn wurde: iisgong, leech- én heechtij en by hurde wyn. Ek waard as eask steld dat it skip foar elke passazjier in sitplak hawwe moast; in primeur foar Nederlân.
De Sier is boud troch skipswerf Bijlsma yn Warten. Op 1 oktober 1994 waard it skip doopt troch Annemarie Jorritsma, de doetiidske minister fan Ferkear en Wettersteat.
Desimber 2010 kaam de Sier in pear hûndert meter út de kust fan Holwert yn oanfarring mei it baggelskip Seelân. Nimmen rekke ferwûne en de Sier makke gjin wetter, mar De Sier rûn al skea op oan it stiel oan bakboard en ien fan de boechkleppen die it net mear. Yn april 2022 waard it skip troffen troch in brân yn de masinekeamer. De Sier wie dêrnei in oantal wiken út tsjinst.
Jeropeeske Uny
De Jeropeeske Uny (ôfkoarting: JU) of Europeeske Uny (ôfkoarting: EU) is in steatebûn mei 27 Jeropeeske lidsteaten. De oarspronklike uny waard yn 1992 mei it Ferdrach fan Maastricht oprjochte. De uny sa't dy no is, is basearre op it Ferdrach fan Lissabon, dat op 1 desimber 2009 fan krêft wurden is. De Jeropeeske Uny hat 447 miljoen ynwenners (2021), en in oerflak fan 4.233.262 km².
Beskriuwing en status
De Europeeske Uny is mear as in steatebûn (konfederaasje) fan soevereine lannen, mar is gjin federale steat. Lykwols hawwe de lidsteaten fan de Jeropeeske Uny yn de rin fan 'e tiid in stik fan harren soevereiniteit ôfdroegen oan de EU. Troch it foech op in heger nivo (fan EU-lidsteat nei EU) del te lizzen, liket de Jeropeeske Uny hieltyd mear op in federaasje, dêr't de klam hieltyd mear op de EU as op de yndividuele lidsteaten komt te lizzen.
De Jeropeeske Uny wurket as in rjochtsteat. Soks betsjut dat alles wat dien wurdt út ferdraggen wei komt dy't frijwillich en demokratysk goedkard binne troch alle lidsteaten. Earder tekene ferdraggen binne feroare en bywurke om maatskiplike ûntjouwings by te hâlden. De uny hat in nij type federale opbou dy't net te omskriuwen is mei de tradisjonele juridyske yndielingen.
Skiednis
thumb|De seis lannen dy't yn 1951 de [[Jeropeeske Mienskip foar Koalen en Stiel|EMKS oprjochten.]]
Al nei de Earste Wrâldkriich wienen der inisjativen om ta in uny fan Europeeske steaten te kommen, lykas yn 1922 mei de Paneuropeeske Uny. Dy insjativen wienen lykwols fergees. Mei de ein fan de Twadde Wrâldkriich begjint it proses fan Europeeske yntegraasje. Troch ekonomyske sektoaren mei militêre relevânsje yntinsyf mei-inoar oparbeidzje te litten soe in nije oarloch tusken eardere fijannen foarkommen wurde kinne of suver ûnmooglik wêze. Sa soe der politike stabiliteit komme en in duorsume yntersteatlike fertrouwensbân ûntstean. Der wienen ek feilichheidsaspekten dy’t meispilen. Yn ’t begjin fan de Kâlde Oarloch woenen de Westeuropeeske steaten better gearwurkje en de nije Bûnsrepublyk Dútslân polityk ûnderdiel meitsje fan it westlike blok.
Europeeske Mienskip foar Koalen en Stiel
Op 9 maaie 1950 hold Robert Schuman as minister fan Bûtenlânske saken fan Frankryk in taspraak dy’t letter de Schuman Ferklearring neamd wurde soe. Yn dy taspraak stelde hy foar om in Europeeske Koalen en Stiel Mienskip op te setten. Dy dei is letter as "jierdei" fan de Europeeske Uny keazen. It Schuman Plan late op 18 april 1951 ta de oprjochting fan de Europeeske Mienskip foar Koalen en Stiel. De oprjochtingslannen fan de mienskip wienen Belgje, Dútslân, Frankryk, Itaalje, Lúksemboarch en Nederlân. Mei it oprjochtsjen fan dizze mienskip waard der in basis lein foar de lettere Europeeske Uny. Bygelyks de ynsituten fan de Europeeske Mienskip foar Koalen en Stiel (EMKS) lykje op dy fan de hjoeddeistige Europeeske Uny: Hege Autoriteit mei supranasjonale kompetinsjes (hjirút ûntstie letter de Europeeske Kommisje), in Ministerried as wetjouwend orgaan (de hjoeddeistige Ried fan de Europeeske Uny) en in Riejouwende Gearkomste (it lettere Europeesk Parlemint). De taken en ferantwurdlikheden fan dy ynstituten binne lykwols bot feroare troch de tiid.
Europeeske Mienskippen
thumb|150px|left|De seal dêr't yn 1957 it [[Ferdrach fan Rome ûndertekene waard.]] It súkses fan de Europeeske Mienskip foar Koalen en Stiel wie sa grut dat yn 1957 mei it Ferdrach fan Rome de Europeeske Mienskip foar Atoomenerzjy (Euratom) en de Europeeske Ekonomyske Mienskip (EMM) oprjochte waarden. Troch Euratom soe der yn Europeesk ferbân wurke wurde oan de freedsume tapassing fan kearnenerzjy. Doel fan de Europeeske Ekonomyske Mienskip wie in mienskiplike merk mei frij ferkear fan guod, tjinsten, kapitaal en arbeidskrêften.
De EMKS, EMM en Euratom hienen sûnt 1957 elk in eigen kommisje en in eigen ried. Yn 1965 waard it Fúzjeferdrach (fan krêft yn 1967) tekene. Mei it Fúzjeferdrach waarden de trije separate kommisjes en rieden gearfoege foar alle trije Europeeske Mienskippen, sadat der tenei noch sprake wie fan ien Europeeske Kommisje en ien Europeesk Parlemint.
Yn 1973 is de mienskip útwreide mei Denemark, Ierlân en Grut-Brittanje. Yn juny 1979 wurde foar it earst direkte ferkiezings foar it Europeesk Parlemint holden. Yn 1981 kaam Grikelân by de mienskip, en yn 1986 kamen Spanje en Portegal der by. Mei de werieniging fan Dútslân yn 1990 groeide it tal ynwenners fan de Europeeske Mienskip mei 16 miljoen minsken dy't ôfkomstich wienen út de eardere DDR.
Ferdrach fan Maastricht (1992)
Mei it Ferdrach fan Maastricht (tekene 1992, fan krêft op 1 jannewaris 1993) waard de Europeeske Uny oprjochte. Mei it ferdrach waard de oprjochting fan in ekonomyske en monetêre uny besletten, dat úteinlik ta de ynfiering fan de muntienheid Euro late. Mei it ûndertekenjen fan it ûndertekenjen fan it ferdrach waard de pylderstruktuer fan de Europeeske Uny ynfierd. De eardere trije Europeeske Mienskippen waarden omfoarme ta de earste pylder fan de Europeeske Uny. De oare twa pylders wienen sûnt 1993 it Mienskiplik Bûtenlânsk en Feiligensbelied en de Polysjele en Justysjele Gearwurking yn Strafsaken.
Yn 1995 waard de uny útwreide mei Eastenryk, Finlân en Sweden. Yn 2004 folge de grutste útwreiding fan de uny yn de skiednis fan de EU doe't Estlân, Hongarije, Letlân, Litouwen, Malta, Poalen, Syprus, Sloveenje, Slowakije en Tsjechje lid waarden fan de uny. Op 1 jannewaris 2007 waarden Roemeenje en Bulgarije as 26e en 27e steat lid fan de uny. Op 1 july 2013 waard Kroatië as 28e steat lid fan de uny. thumb|De ûndertekening fan it [[Ferdrach fan Lissabon (2007)|Ferdrach fan Lissabon yn 2007.]] Mei it Ferdrach fan Amsterdam (1997) en it Ferdrach fan Nice (2001) waard it Ferdrach fan Maastricht oanpast om sa de wurkwize fan de ynstituten te optimalisearjen.
Ferdrach fan Lissabon (2007)
Yn 2005 lei der in útstel om ta in Europeeske Grûnwet te kommen dy't lykwols troch in referindum yn Frankryk en Nederlân opkeard waard. Dêrfoar yn it plak kaam it Ferdrach fan Lissabon (2007). Mei dat ferdrach waard it Ferdrach oangeande de Europeeske Uny foar de tredde kear (nei Amsterdam yn 1997 en Nice yn 2001) wizige. Mei it fan krêft wurden fan it Fedrach fan Lissabon op 1 desimber 2009 kaam der ek in ein oan de pylderstruktuer fan de Europeeske Uny.
Yn 2012 krige de EU de Nobelpriis foar de Frede.
Tiidline
Tiidline mei dêryn de ûntjouwing fan de struktuer fan de Europeeske Uny
Ynstellings
De EU-ynstellingen wurkje mei ferskillende ferdraggen as grûnslach. Under titel III (Bepalingen oangeande de ynstellingen) fan it Ferdrach oangeande de Europeeske Uny en ûnder it sechsde diel (Ynstitusjonele en finansjele bepalingen) fan it Ferdrach oangeande de wurking fan de Europeeske Uny is de rjochtlike grûnslach, foech en wurkwize fan de EU-ynstellingen beskreaun. De opbou fan de EU-ynstellingen is sûnt de oprjochting yn 1952 aardich lyk bleaun.
De EU hat sân offisjele ynstellings. Dy kinne kategorisearre wurde yn fjouwer politike en trije net-politike ynstellingen:
Politike ynstellings
It Europeesk Parlemint is mei Rie fan de Europeeske Uny de wetjouwende macht fan de EU. It Europeesk Parlemint wurdt as iennige Europeeske ynstelling direkt troch it folk keazen. Yn de Rie fan de Europeeske Uny komme de ministers (útfierende macht) fan de lidsteaten gear. De gearstalling fan de Rie is ôfhinklik fan it tema dat op it aljemint komt. De Europeeske Kommisje is it útfierende orgaan fan de Jeropeeske Uny en kin as 'it regear' sjoen wurde. Yn de Europeeske Rie sitte de politike lieders fan de lidsteaten. De Europeeske Rie is gjin wetjouwende macht, mar jout jout de Uny ympulsen dy't nedich binne foar syn ûntjouwing en leit dêrfoar algemiene politike doelstellingen en prioriteiten fêst. De Europeeske Rie is it fjirde politike orgaan fan de EU.
It meitsjen fan wetjouwing en it generale belied fan de Europeeske Uny wurdt dien troch de trije belangrykste politike ynstellingen: de Rie fan de Europeeske Uny (fertsjintwurdiging lidsteaten), it Europeesk Parlemint (folksfertsjintwurdiging, direkt keazen troch de ynwenners fan de EU) en de Europeeske Kommisje (polityk ûnôfhinklik fan lidsteaten en tsjinnet it kollektyf belang fan de Uny). By de EU-wetjouwing kin in skieding makke wurde tusken wetjouwing wêrfoar ymplemintaasje op nasjonaal nivo nedich is en wetjouwing dêr't gjin ymplemintaasje op nasjonaal nivo nedich is. De wichtichste typen wetjouwing binne feroardeningen en rjochtlinen.
Net-politike ynstellings
Net-politike mar wol offisjele ynstellings binne it Hôf fan Justysje fan de Europeeske Uny, de Europeeske Rekkenkeamer en de Europeeske Sintrale Bank. It Hôf fan Justysje fan de Europeeske Uny hâldt tafersjoch op it neilibjen fan de EU-wetjouwing. It is de rjochterlike macht en draacht by oan de goede ynterpretaasje en tapassing fan wetten yn alle lidsteaten. De Europeeske Rekkenkeamer hâldt tafersjoch op de finansiën fan de EU. De Europeeske Sintrale Bank yn Frankfurt is de sintrale bank fan de eurosône.
Budzjet
De Europeeske Uny hat in begrutting fan sa'n EUR 130 miljard per jier, finansiere troch bydragen fan de lidsteaten. De EU-útjeften fine foar it grutste part plak yn de lidsteaten en ûnder de ferantwurdlikheid fan de lidsteaten. De Europeeske Rekkenkeamer beoardielet alle jierren oft dy útjeften rjochtmittich binne.
De Europeeske Uny joech yn 2011 sa’n 130 miljard euro út. Dat is sa likernôch 1% fan it bruto ynlânsk product fan de (op dat stuit 27) lidsteaten by elkoare. Ta ferliking, it nasjonale budzjet fan Frankryk leit om de 800 miljard euro. De Europeeske Uny mei gjin begruttingstekoart hawwe yn tsjinstelling ta de nasjonale begruttingen. Alle útjeften moatte dutsen wurde troch ynkomsten.
Ynkomsten
Sa likernôch trijekwart fan de EU syn ynkomsten bestiet út bydragen fan de lidsteaten. De rest binne eigen middelen. De eigen ynkomsten binne:
De bydragen fan de lidsteaten binne bûn oan de grutte fan de nasjonale ekonomy, it bruto nasjonaal ynkommen (bni). De BNI-ôfdracht fan elke lidsteat is fan twa faktoaren ôfhinklik. De begrutting fan de EU mei gjin tekoart hawwe. De BNI-ôfdracht is dêrom fariabel en beslacht it ferskil tusken totale útjeften en de eigen middelen fan de EU. It oandiel fan it BNI fan de lidsteaten yn it EU-totaal wurdt brûkt as ferdielkaai.
Utjeften
Mear as 40% fan de totale EU-budzjet giet nei lânbou en plattelânsûntwikkeling. Dat is dêrmei de grutste útjeftepost yn de begrutting.
In oare grutte útjeftepost fan de EU wurdt foarme troch de saneamde struktuer- en koheezjefûnsen. Dy fûnsen foar duorsume groei hawwe ta doel it ferminderjen de ûnderlinge ekonomyske ferskillen tusken regio’s en it ferbetterjen fan de ekonomyske struktuer yn de EU. By ’t lêste spylje ynfrastruktuer, plattelânsûntwikkeling en befoardering fan de wurkgelegenheid in wichtige rol. It jild giet benammen nei earme regio’s yn de EU, mar ek nei rikere lannen, bygelyks foar de werstrukturearring fan âlde bedriuweterreinen en opliedingen.
De ferdieling yn 2011 wie as folget:
Hjirboppe stiet te lêzen dat de kosten fan de EU-administraasje sa'n 7% fan de begrutting útmeitsje. Dat giet om de salarissen fan de Europeeske amtners, oersetkosten en wenlêsten. It totale personielsbestân fan de EU is 40.000, fergelykber mei dat fan in ministearje yn in soad lidsteaten.
Lidsteaten
De Jeropeeske Uny beslacht Jeropa fan de Atlantyske Oseaan yn it westen en Ruslân, Wyt-Ruslân, Oekraïne, Turkije en de Swarte See yn it easten. Yn it suden grinzet de Jeropeeske Uny oan de Middellânske See mei oarekant it wetter Afrika. Binnen dit gebiet binne de neikommende lannen gjin lidsteat, mar dogge allegear wol mei yn gearwurkingsprojekten: Yslân, Noarwegen, Switserlân en it eardere Joegoslaavje (útsein Kroaasje en Sloveenje). De Jeropeeske Uny grinzet oan 22 oare lannen.
De Jeropeeske Uny hat 27 lidsteaten: right|500px
Bysûndere gebieten
De ultraperifeare regio’s hawwe troch harren sosjale en ekonomyske omstannichheden spesifike ôfspraken mei de EU. Se binne wol folweardich ûnderdiel fan it EU-gebiet.
De lannen en gebieten oersee (LGO) binne lannen of gebietsdielen dy’t in spesjale relaasje mei ien fan de EU-lidsteaten ûnderhâlde. Foarbylden binne de Curaçao, de Falklâneilannen en Grienlân. Lykwols binne der ek ôfhinklike gebieten lykas it eilân Man en de Faeröer dy’t gjin LGO binne en dêrtroch (sa goed as) hielendal bûten de ynfloedsfear fan de EU-ferdraggen falle.
Kandidaat lidsteaten
Kosovo is net fan alle EU-lidsteaten erkend en hat dêrtroch in aparte posysje.
Utstapte lannen en gebietsdielen
Grienlân wie as ûnderdiel fan Denemarken earst ek ûnderdiel fan de Europeeske Mienskip. Sa koenen Europeeske seefiskers yn de wetters om Grienlân hinne fisken en Europeeske bedriuwen sykje nei boaiemskatten. In protte Grienlanners wienen it dêr net mei iens en woenen in referindum ha. Dat krigen se op 23 febrewaris 1982 en stapten nei ûnderhannelingen út de EU. Grienlân hold lykwols de status fan LGO (lannen en gebieten oersee).
Op 23 juny 2016 waard yn it Feriene Keninkryk in referindum oer it lidmaatskip fan de Europeeske Uny holden (Ingelsk: United Kingdom European Union membership referendum, ek EU referendum). De kiezers stimden mei in mearderheid fan 51,9% fan de stimmen foar de Brexit, dus foar opsizzing fan it EU-lidmaatskip. De opkomst by dat referindum wie 72,2%%. It referindum wie lykwols fan riejouwende aard en dus gjin binende útslach. It Britske parlemint moast dus foar de útstap stimme. It wie net dúdlik of de parleminten fan Noard-Ierlân, Skotlân en Wales in feto-rjocht hienen. De ûnderhannelingen oer de útstap duorren mear as twa jier. Per 1 febrewaris 2020 hat it Feriene Keninkryk de Jeropeeske Uny ferlitten.
Demografy
De Jeropeeske Uny hat sa likernôch 447 miljoen ynwenners (jannewaris 2021).
Talen
De offisjele talen fan de ynstituten fan de Jeropeeske Uny binne:
Religy
De EU hat gjin formele bining mei hokfoar leauwen dan ek. Kêst 17 fan it "Ferdrach oangeande de wurking fan de Jeropeeske Uny" ferwiist nei nasjonale wetjouwing.
De dominante religy yn de Jeropeeske Uny is it Kristendom. It Kristendom lit him yn trije haadstreamingen yndiele: It Protestantisme, de Roomsk-katolike tsjerke en de Eastersk-Ortodokse Tsjerke. Neist it Kristendom leaut in minderheid fan de ynwenners oan it Joadendom en de Islam, respektivelik 1 miljoen Joaden en 13 miljoen moslims.
Ekonomy
thumb|Haadkertier fan Nokia yn [[Finlân]] As men de Europeeske Uny as ienheid sjocht, dan hat de EU mei in BYP fan 18.394 miljard USD yn 2008 de grutste binnenmerk fan de wrâld. It persoanlik ynkommen leit yn de súdlike en eastlike lidsteaten leger as yn it westen en noarden. It heechste gemiddelde hat Lúksemboarch mei 113.044 miljard dollar per jier, yn Bulgarije wurdt mei 6.857 dollar per jier it minst fertsjinne. De ferwachting is dat troch de komst fan nije lidsteaten en harren ekonomyske groei de EU syn titel as grutste ekonomy op de wrâld hâlde kin.
Monetêre uny
De Jeropeeske Sintrale Bank is ferantwurdlik foar it monetêr belied yn de eurosône.
Binnenmerk
In binnenmerk is in gebiet dêr't gjin grinzen binne as it om guod, (wurksykjende) minsken, tsjinsten of kapitaal giet. De Jeropeeske Uny foarmet, mei Yslân, Lychtenstein en Noarwegen (ferienige yn de Jeropeeske Frijhannelassosjaasje) de Jeropeeske Ekonomyske Romte. De EU hat yn 1999 mei Switserlân sân bilaterale ferdraggen tekene. De EU hat ek in eigen dûane-uny. Yn dat gebiet wurdt gjin tol frege. De Jeropeeske Dûane-uny hat in mienskiplike toltaryf mei lannen bûten de EU. Neist de Jeropeeske Dûane-uny is der ek noch in aparte dûane-uny fan de EU mei Andorra, San Marino en Turkije.
Kultuer
In inisjatyf dat mei in protte omtinken rekkenje kin is de titel Kulturele Haadstêd fan Europa. Sûnt 1985 wurdt de titel ferliend oan ien as mear Europeesk stêden. Sa'n Europeeske Haadstêd organisearret yn it oanbelangjende jier in grut ferskaat oan kulturele eveneminten. De Europeeske haadstêden kinne yn sa'n jier rekkenje mei mear publisiteit en mear toeristen dy't nei de stêd komme.
Dêrneist hat de EU ferskillende programma's foar minderheden en taalferskaat. It Europeesk Buro foar Lytse Talen (EBLUL) waard yn 1982 oprjochte, yn 1987 waard it Mercator netwurk opset.
Underwiis en wittenskip
thumb|Stundinten fan it Erasmus program yn [[Grins (stêd)|Grins.]] It foech foar ûnderwiis leit by de lidsteaten. De rol fan de EU beheind him inkeld ta stipe oan de nasjonale oerheden. De klam leit yn it ûnderwiis op útwiksels.
It Lifelong Learning Programme 2007-2013 (LLP) is de opfolger fan it Sokrates program. It LLP hat ferskillende ûnderdielen, dêr’t it Erasmus program faaks noch de bekendste fan is. Yn 1987 begûn it Erasmus program foar ynternasjonale útwiksels tusken studinten en dosinten. Sûnt it begjin hawwe sa likernôch 2 miljoen studinten gebrûk makke fan it program. In oar ûnderdiel fan it LLP is it Comenius program dat partnerskippen tusken skoallen, basisskoallen en fuortset ûnderwiis, befoarderet. Lingua is in program foar it learen fan frjemde talen. It Leonardo da Vinci program ûndernimt aktiviteiten foar studinten dy’t in beropsoplieding dogge.
It Bolognaproses is in inisjatyf fan de Ried fan Jeropa en net fan de EU. Troch syn stipe oan it Bolognaproses draacht de EU by oan in Jeropeeske standardisaasje yn it heger ûnderwiis. It European Credit Transfer System (ECTS) wurdt sûnt de ynfiering fan de Bachelor-masterstruktuer yn it heger ûnderwiis brûkt om de swierte fan (dielen fan) opliedingen fan hegeskoallen en universiteiten mei oan te jaan.
De Jeropeeske Rie foar Undersyk (European Research Council - ERC) is in organisaasje dy’t jildstipe jout foar wittenskiplike ûndersyk. De ERC begûn yn 2007 en wie in inisjatyf fan de Jeropeeske Kommisje. De Jeropeeske Kommisje hat fierders in waarnimmersstatus yn de CERN. De Jeropeeske Uny is ien fan de partners binnen it ITER-projekt, in ynternasjonaal gearwurkingsprojekt dat wittenskiplik ûndersyk docht nei kearnfúzje.
Lânbou
It systeem mei priisgarânsjes hie in njonkeneffekt dat net winsklik wie. Produsinten krigen in minimumpriis foar harren produkten. Oerproduksje waard opkocht. Yn it begjin like it belied noch in súkses, mar de oerproduksje boaze hieltyd fierder oan. De gefolgen wienen saneamde de 'bûterberch'. 'molkesee' en 'wynsee'. Omdat de Europeeske Ekonomyske Mienskip de garânsje joech en keapje de oerskotten op, moasten de Europeeske húshâldingen dêr desennialang oan meibetelje. It lânboubelied besloech jierrenlang mear as de helte fan útjeften fan de Europeeske Ekonomyske Mienskip. Dêrneist kaam der troch it priisgarânsjesysteem in rem op ymport út ûntwikkelingslannen. De oerskotten waarden mei Europeeske subsydzjes dumpt yn de ûntwikkelingslannen en de boeren yn dy lannen moasten it belije.
Troch Mc Sharry-herfoarming fan 1992 waard it systeem stadichwei ôfboud. Lykwols kamen der oare subsydzjes foar yn 't plak dy't los steane fan produksjehoemannichten. De grûnslach fan it hjoeddeistige lânboubelied hat twa pylders: it merk- en ynkomstebelied (Pylder I) en it plattelânsûntwikkelingsbelied (Pylder II). Yn it tiidrek 2014-2020 sil it lânboubudzjet, foar beide pylders, jierliks 38,9 persint fan it totale EU budzjet beslaan.
Ynfrastruktuer
thumb|De [[Sontbrêge tusken Denemark en Sweden is ûnderdiel fan it trans-Europeeske netwurk.]] It ynfrastrukturele belied fan de EU rjochtet him benammen op it ferbetterjen fan it grinzeleaze ferfier fan minsken en guod yn de Europeeske binnenmerk. It projekt trans-Europeeske Netwurken (TEN) is ornearre om dat belied om te setten. By it TEN-projekt sil wurke wurde oan de op- en útbou fan sneldiken, treinspoaren, farrûtes, havens, fleanfjilden, mar ek it ferbetterjen navigaasje- en ferkearsmanagementsystemen en it harmonisearjen fan bygelyks ynformaasjesystemen.
In oar Europeesk netwurk is it satellytnavigaasjesysteem Galileo. It wurdt boud troch de Europeeske Uny yn gearwurking mei de Europeeske Romtefeartorganisaasje (ESA). It hiele systeem soe yn 2019 operasjoneel wurde moatte. Dêr binne meiïnoar 30 satteliten foar nedich. Galileo wurdt foaral boud om de Europeeske ôfhinklikens fan de Feriene Steaten lytser te meitsjen, om dat de Feriene Steaten de hiele kontrôle oer it global positioning system (gps) hat.
In oar projekt is Single European Sky. It Europeeske loftferkear wurdt op dit stuit noch kontrolearre troch de lidsteaten dy't elk in eigen loftferkearslieding hawwe.
Ynlânske feiligens
Mei it tekenjen fan it Ferdrach fan Maastricht yn 1992 krige de Europeeske Uny nije taken op it mêd fan justysje en ynlânske polityk. Foar it útfieren fan de ôfspraken neffens de ferdraggen fan de Europeeske Uny binne ferskate agintskippen oprjochte. Europol foar gearwurking tusken plysjes, Eurojust foar gearwurking tusken rjochterlike autoriteiten, en Frontex foar gearwurking tusken grinswachten. Troch it Ferdrach fan Schengen waarden de binnengrinzen tusken de Schengen-lannen iepen steld. De EU brûkt it Schengen Ynformaasje Systeem as mienskiplike databank foar plysjes en grinswachtautoriteiten.
Keppeling om utens
🇪🇺
Warhammer 40,000
thumb|right|300px|Warhammer Warhammer 40,000, ek wol Warhammer 40k, of allinne 40k neamd (fan kilo = tûzen) is in miniatuer oarlochsspul dat makke en publisearre wurdt troch Games Workshop.
Yntroduksje
Spilers fan Warhammer sette miniatuertsjes yn mekoar en fervje dy. Dy miniatuertsjes, produsearre troch Citadel Miniatures, binne sawat 3 sm. grut, en stelle futuristyske soldaten, monsters of oarlochsfartugen foar. In leger makke fan dy modellen wurdt dan troch in spiler brûkt om in fjildslach te fjochtsjen mei in tsjinstanner, dy't ek syn eigen leger hat. Omdat elk model in bepaalde puntewearde hat, kinne de spilers harren legers ôfstimme kwa puntetal, sadat beide partijen ûngefear gelyk binne. Op in spyltafel fersierd mei in lânskip (lykas beammen en huzen) wurdt de slach útfochten tusken de beide legers.
Omjouwing
De omjouwing dêr't "Warhammer 40,000's space fantasy" him ôfspilet, omfettet in tige grut fiksjoneel universum. De ûnderskate faksys en rassen binne ûnder oare it ympearium fan de minske – troch guon beskreaun as in krusing tusken Fiktoriaansk Ingelân, Nazy-Dútslân en de Roomsk-Katolike Tsjerke – dat yn it 41ste millennium sawat it hiele universum behearsket. Fierders binne der de Orks – sawat identyk oan de Orcs út Warcraft en Warhammer Fantasy, de Eldar, tsjinhingers fan elven út Warhammer Fantasy, en oaren. Dy rassen hawwe allegear harren eigen spulregels dy't by elts ras yn in saneamde “koadeks” steane.
Dat binne de bûtenierdske rassen, mar de kearn fan de WH40k-wrâld is foarme troch it minsklike Ympearium, en Gaos. De wrâld fan WH40k is nammentlik ferdield yn in fisyk universum, mei romteskippen en de ferskillende rassen, mar ek in metafike wrâld. Yn it spul wurd de fisike wrâld it Matearium neamd, en de metafisike wrâld it Immaterium, de Empyrean, mar foaral: de Warp neamd. Elk wêzen mei in siel hat in werjefte yn dy Warp, en elke emoasje dy't in wêzen mar hawwe kin, wurdt op dy wize werjûn yn de Warp. De Warp is dus in diminsje fold mei it totaal fan emoasjes en gedachten fan alle tinkende wêzens. De sterkste, meast dominante fan dy emoasjes rinne gear yn de Warp, bygelyks woede, of wanhoop, of lust. Dy kloften emoasjes kinne sa machtich wurde yn de Warp dat se selsbewust wurden binne: dan foarmje se Demoanen. De sterkste fan dy “bewuste emoasjes” (Demoanen dus) binne de Fjouwer Goaden fan Gaos: Khorne (Woede), Nurgle (Sykte), Tzeentch (Feroaring) en Slaanesh (Lust). Omdat de Warp dus in werspegeling is fan de emoasjes fan de libbene wêzens, fiede harren emoasjes dy Demoanen. Omkeard wolle de Demoanen mear macht en substânsje, en beynfloedzje se sels ek de tinkende rassen. Omdat de negative emoasjes oerhearse, binne de Fjouwer Goaden fan Gaos sterker as, bygelyks, in god fan Leafde dat wêze soe. De wrâld fan WH40k is dus yn spirituele ûnbalâns.
Psychysk-bejeftige persoanen (tsjinhingers fan tsjoenders en heksen yn Fantasy) hawwe de sterkste psychyske oanwêzichheid yn de Warp, en Demoanen binne ta harren oanlutsen. Fia de sielen fan dy psychysk-bejeftige persoanen besykje se yn it Matearium troch te kringen, sa wurdt mei Demonyske besitting de link makke mei it Katolike-elemint fan it Ympearium: duvel-útdriuwings binne dan ek faak nedich.
Dat ferklearret ek wêrom't it totalitêre Ymperium nedich is: omdat de minskheid hieltiten fierder evoluearret ta in psychysk ras, is de minskheid geandewei gefoeliger foar Demoanyske besitting. Oan it begjin fan it Ymperium (yn it 31ste millennium, 10,000 jier foar it “hjoed” fan it spul) wie der de God-Keizer fan de Minskheid, dy't it Ymperium stifte en tagelyk ek de Jezus-figuer fan de religy waard. Dy religy is opset om de spiritualiteit fan de minsken te rjochtsjen op de God-Keizer yn pleats fan de Gaos Goaden, sadat de psychyske enerzjy fan de Minsken yn de Warp de Keizer fiedet, en net de negative emoasjes, dy't ferpersoanlike binne yn de Gaos Goaden.
It sintrale konflikt fan Warhammer 40,000 kin dus sjoen wurde as in spirituele striid tusken it pseudo-satanyske Gaos, en it pseudo-katolike Ympearium. Tagelyk wurdt de Warp ek brûkt foar ynterstellêr reizgjen. Sa't Star Wars syn “Hyperspace” hat, en de romteskippen fan Star Trek ek fersnelle kinne nei “Warp Speed”, sa is sneller-as-it-ljocht reizgjen yn Warhammer 40,000 mooglik fia de Warp. Hoewol't de Warp dus de ultime fijân fan de werklikheid is, is it tagelyk ek nedich om de galaktyske beskaving fan it Ymperium mooglik te meitsjen.
It spul
In potsje Warhammer wurdt holden tusken twa of mear spilers, dy't elk ien fan de spylbare legers oanskaft, ynelkoar setten, en ferve hawwe. De grutte fan it leger dêr't mei spile wurdt, wurdt bepaald troch in puntesysteem, wêrby't elke ienheid in bepaalde puntewearde hat, en beide spilers in leger fan likense punten ha. Fierders is de gearstalling fan de legers beheind troch it type ienheid: net elke ienheid mei nei beleaven keazen wurde, en guon ienheden binne bygelyks ferplichte. De beheinings fan de ferskillende legers, spesjale regels en puntewearde fan ienheden steane per leger yn harren eigen “legerboek” dat in koadeks neamd wurdt. In standert potsje Warhammer hat twa legers fan tusken de 500 – 2000 punten it leger.
Oan it begjin fan elk potsje wurde der in set regels en doelen bepaald foar dy fjildslach; in missy of senario wurdt spile. Spilers krije simpele doelen dy farieare tusken eat ferdigenje of ynnimme, ta it ferneatigjen fan spesifike fijannige ienheden. Sa'n senario of missy duorret meastal seis spylbeurten. Per spylbeurt krijt elke spiler ien beurt. Der binne dus per spylbeurt twa spilersbeurten. Sa binne der dus yn in gemiddeld potsje tolve spilersbeurten, ferdield oer seis spylbeurten. In rige senarios of missys kinne mei in ferhaal ferbûn wurde, dat hjit in kampanje en wurdt faak spile troch spilers dy't it leuk fine om harren legers wat mear kontekst te jaan.
Elke ienheid hat bepaalde statistiken, dy't bepale wat syn feardichheden en kwaliteiten binne. Yn in fjildslach wurde de ferskillende ienheden manoeuvrearre en yn konflikt mei mekoar brocht; harren statistiken wurde dan fergelike, en mei dobbelstiennen wurdt rôle om te bepalen hokker ienheid wint fan de oare. Allinnich gewoane, seissidige (yn jargon D6 neamd) dobbelstiennen binne nedich, spesjalistyske dobbelstiennen lykas by Dungeons & Dragons, dat ek fiif-, acht-, tsien-, tolve-, en tweintich-sidige dobbelstiennen hat (D5, D8, D10, D12 en D20 respektivelik).
Keppelings om utens
Games Workshop
Hiddum
Hiddum is in buorskip noardwest fan Wûns en noardeast fan Koarnwert en leit yn de himrik fan lêstneamd doarp yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De namme komt ek foar as Hiddem en Hiddima terp.
De buorskip bestiet út trije pleatsen en in hûs. De Hayumerleane rint fan Koarnwert oer Hiddum nei de buorskip Haaium rjochting Wûns. De buorskip is nei alle gedachten op in terp ûntstien en de namme is mooglik ôflaat fan d epersoansnamme Hidde, dêr't de namme fan de buorskip dus "Hidde syn hiem" betsjutte soe. Hjoed-de-dei beslacht in buorkerij de âlde terp.
Yn 2022 wurde der seis wynmûnen fan Wynpark Nij Hiddum-Hou by de buorskip pleatst.
A Night at the Opera (album fan Queen)
A Night at the Opera is it fjirde studio-album fan Queen. It album waard opnommen fan augustus oant en mei novimber 1975 yn meardere studio's yn it Feriene Keninkryk en waard noch deselde moanne op 21 novimber 1975 útbrocht. It album befette degrutste hit fan Queen, Bohemian Rhapsody.
Doarpswurk
Stifting Doarpswurk is in profesjonele organisaasje dy’t him rjochtet op it yn stân hâlden en stimulearjen fan de sosjale gearhing en de leefberheid fan it Fryske plattelân. Doarpswurk is in stipefunksje fan de provinsje Fryslân en bestiet sûnt 2006. It is it resultaat fan in fúzje fan de Feriening Lytse Doarpen (FLD) en de stifting Gearwurking fan Doarpshuzen yn Fryslân (SDF).
Doelgroepen binne doarpsbelangen en doarpshuzen. Doarpswurk hat as funksje:
Tiidlieden
Tiidlieden is in beneaming yn De Wâlden foar it lieden fan de klok om de tiid oan te jaan. It waard nei de Twadde Wrâldoarloch noch twa oant trije kear op in dei dien op it plattelân. It tiidlieden kin faaks sjoen wurde as in oerbliuwsel út de Midsiuwen, doe't kloklieden trijeris deis it hillige oere oankundige en men yn 'e hûs en op it fjild it Ingel-des-Hearen hie.
Sjitsport op de Olympyske Simmerspullen 2004
De Olympyske Simmerspullen 2004, ek wol de XXVIIIe Olympiade neamd, waarden yn 2004 hâlden yn Atene, de haadstêd fan Grikelân. de sjitsport waard hâlden yn de Markopoulo Olympic Shooting Centre.
Medaljespegel
De top-8 fan lannen dy't by it sjitten medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen 2004.
Thorfinn Karlsefni
thumb|right|250px|Thorfinn Karlsefnis ekspedysje nei Vinland 1=[[Noarwegen, 2=Yslân, 3=East-delsetting (Grienlân), 4=Westdelsetting (Grienlân), 5=Helluland (Baffinlân), 6=Markland (Labrador) 7=Bjarney (Newfoundland), 8=Vinland (Sint-Lorenz-Golf)]] Thorfinn Karlsefni (Þorfinnur Karlsefni) wie in Yslânsk ûntdekkings- en hannelsreizger. Hy kaam út in tige begoedige en ynfloedrike famylje út Skagafjörður, noard-Yslân; wie de soan fan Thórdar Hesthöfðar ('Hynstekop') en syn frou Thorunn.
Amearika
Yn Amearika oankaam waard in kamp boud oan in baai, dy't Thorfinn Straumsfjord neamde. Fermoedlik wie dat earne op Newfoundland. Dêr waard dy earste simmer harren soan Snorri Thorfinnson berne, de earste Europeaan dy't yn Amearika berne waard, foar safier't wy witte. Nei in swiere winter giene de Wytsingen it nije foarjier fierder nei it suden. By de mûning fan in rivier stiften se doe in permaninte delsetting dy't hja Hóp neamden. It takom jier koe it hanneljen mei de lânseigen Yndianen begjinne. De Wytsingen neamden harren Skraelingen. Dit gie in skoft goed, mar waard elts jier dreger, oant de Yndianen sels de Wytsingen oanfoelen. Thorfinn en dy sloegen op de flecht, mar Freydís Eiríksdóttir skelde de manlju foar lefferts út, naam it swurd fan in deade lânsman en joech in oarlochsgjalp. De Yndianen wiene tige ûnder de yndruk fan dizze blonde Wytsingfrou, dat se flechten. Thorfinn hie gjin ferlet fan in kriich mei de Yndianen, ek om't se net manmachtich wie, en besleat werom te gean nei de Straumsfjord, en lang om let sette men wer ôf nei Grienlân. Sy hiene doe sa'n trije jier yn Hóp wenne.
Boarne
De Grœnlendinga saga ("Sêge fan de Grienlanners") en Eiríks saga rauða binne Yslânske sêges; se foarmje de haadboarnen dy't de Noardske ûntdekking en koloanisaasje fan Noard-Amerika ferhelje.
De sêge wurdt bewarre yn it let 14e-iuwske Flateyjarbók, dêr't it barren tusken 970 oant 1030 yn beskreaun wurdt. In protte fan it ferhaal is betocht, mar der sil ek histoarysk wiere feiten yn sitte.
Augustus Oktavianus
Augustus Oktavianus (Rome, 23 septimber 63 f.Kr. - Nola, 19 augustus 14 n.Kr.) wie de earste princeps (fergelykber mei "keizer") fan Rome. Troch hieltyd mear ferskate foegen fan republikeinske magistraten nei him ta te lûken krige hy it feitlik bewâld oer Rome yn hannen.
As efterneef en foarnaamste erfgenamt fan Gaius Julius Caesar (Julius Caesar) wûn er de machtsstriid dy't folge op de moard op Caesar yn it jier 44 f.Kr. en kaam yn 31 f.Kr. as ienige libjend út de striid. Sûnt 27 f.Kr. soed er as princeps (earste boarger) de leie fan it Imperium Romanum yn hannen hâlden. Troch syn oerwinning makke hy in ein oan in iuw fan Boargerkrigen en stifte yn it dêropfolgjend tiidrek de Julysk-Klaudyske dynasty. Under it mom dat er de republyk werom bringe soe (restitutio rei publicae) feroare hy stadichoan de Romeinske steat om ta in monargy (principaat). Syn hearskappij soe de oanset foarmje foar in lange tiid fan ynterne frede. right|thumbnail|200px|Buste fan Augustus
De opkomst fan Augustus
Yn 40 komt it ta in ferdieling fan it Ryk; Antonius kriget it easten, Oktavianus it westen, Lepidus Afrika. Lepidus wurdt yn 36 út it Trijemanskip set. Troch de relaasje fan Atonius mei Kleopatra en syn optreden as easterske foarst komt it tusken de oare twa ta in nij konflikt, dat einiget mei de besetting fan Aleksanderje yn 30. Antonius en Kleopatra pliigje selsmoard.
Augustus as princeps
Yn 29 keart Oktavianus yn Rome werom en nimt de earetitel imperator oan. Op 13 jannewaris 27 kundicht hy it werstel fan de republyk ôf; op 16 jannewaris jout de Senaat him de titel Augustus. De republikeinske foarm fan it Ryk ferhoalen lykwols in monargy dy't in hiel bot autokratysk karakter draacht.
Bûtenlânske polityk
Utwreiding fan it Ryk bûten de al earder berikte natoerlike grinzen (Eufraat, Donau, Ryn, Atlantyske Oseaan en Sahara wurde troch Augustus net neistribbe. Syn fierdere regear wie foar Rome in tiidrek fan frede dêr't keunsten en wittenskip in grutte bloei trochmakken.
Die Hard
"Die Hard" of "die hard" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
Fotosynteze
thumb|Fotosynteze Fotosynteze is it proses dêr't planten mei help fan enerzjy út sinneljocht koalstofdiokside omsette yn koalhydraten, sa as glukoaze. By dat proses komt soerstof frij. It proses komt foar yn planten en sommige baktearjen.
James Best
James Best (berne as: Jules Guy; Powderly (Kentucky), 26 july 1926 – Hickory (Noard-Karolina), 6 april 2015), wie in Amerikaansk akteur, tillefyzjeprodusint, keunstner, sjonger, muzikant, skriuwer en heechlearaar. Hoewol't er ek as film- en stimakteur wurke, waard er it bekendst troch syn tillefyzjerol as de ûnnoazele en omknoffeljende de sheriff Rosco P. Coltrane yn 'e populêre searje The Dukes of Hazzard.
Jonkheid
James Best waard yn 1926 berne as Jules Guy yn it plakje Powderly, yn Muhlenberg County, yn 'e steat Kentucky. Syn mem wie in suster fan Ike Everly, de heit fan it popduo de Everly Brothers. Doe't hja yn 1929 stoar, bedarre Best as trijejierrich jonkje yn in weeshûs. Letter waard er oannommen troch Armen (1897-1984) en Essa Best (1896-1988), dy't him James neamden. Yn harren gesin groeide er op yn Corydon, yn súdlik Indiana.
Livius fan Haersma
Livius fan Haersma (20 maaie 1702 - 30 jannewaris 1778) wie in Frysk politikus en grytman fan Smellingerlân.
James Best
Aktearkarriêre
Ek op 'e tillefyzje wie Best withoefaak te sjen, bygelyks yn Annie Oakley, Wagon Train, The Adventures of Kit Carson, Pony Express, Bonanza, Gunsmoke, Have Gun – Will Travel, The Twilight Zone, The Fugitive en The Andy Griffith Show, wêryn't er de rol fan 'e jonge gitarist Jim Lindsey hie.
Livius fan Haersma
Famylje
Livius fan Haersma waard berne yn 1702 út in foarnaam laach fan Fryske eallju. Syn heit wie Aulus fan Haersma (1670-1717), dy't ek grytman fan Smellingerlân wie. Syn mem hiet Anna fan Scheltinga (1665-1729). Hja wenne op Grut-Haersmastate yn Aldegea. Livius boaske yn 1735 earst mei syn folle nicht Aurelia fan Haersma (berne 24 desimber 1705). Aurelia ferstoar op 28 febrewaris 1753. Yn 1758 boaske er fannijs mei Johanna Maria Saekma fan Wijckel (berne 4 augustus 1716). Hy hie gjin bern en ferstoar yn 1778 op 75-jierrige leeftiid. Hy waard byset yn 'e tsjerke fan Aldegea. Syn widdo ferstoar op 16 septimber 1792.
Wurkpaad
Op 22 juny 1723 folge Livius fan Haersma syn broer Arent, dy't jong stoar, op as grytman fan Smellingerlân. Livius sels die yn 1770 ôfstân fan it amt, en waard opfolge troch syn styfsoan Hector Livius fan Haersma (1737-1820). Behalven it grytmanskip hie er yn opienfolgjende perioaden ek oare politike en amtlike funksjes. Sa wie er lid fan de Steaten fan Fryslân en kommittearre fan ferskate admiraliteiten en rekkenkeamers. As lid fan it Mindergetal wenne er yn 1734 de yntocht fan steedhâlder Willem IV by.
Trivia
De toanielferiening Op 'e Nij Bigoun fan Aldegea hat yn 1997 in iepenloftspul opfierd oer dizze grytman, mei de titel 'Livius'. Tsien jier letter folge in twadde iepenloftspul 'Hector' oer syn styfsoan.
James Best
Aktearkarriêre
Best briek lykwols pas troch doe't er yn 1979 troch tillefyzjeprodusint en -regisseur Gy Waldron yn 'e rol fan 'e Rosco P. Coltrane cast waard, de ûnnoazele, korrupte en altyd omknoffeljende sheriff yn 'e hitsearje The Dukes of Hazzard, dy't kear op kear de slach ferlear tsjin 'e rebelske mar oprjochte neven Bo en Luke Duke, spile troch John Schneider en Tom Wopat. Letter fertelde Best dat er it personaazje fan 'e karikaturale sheriff ûntwikkele út in stimke dat er wolris brûkte as er mei syn jonge bern oan it boartsjen wie. The Dukes of Hazzard rûn sân tillefyzjeseizoenen, fan 1979 oant 1985. Op 'e set fan 'e searje rekke Best fral goed befreone mei Sorrell Booke, dy't Boss Hogg, de korrupte county-kommissaris fan Hazzard County spile, dy't Rosco syn baas en sweager wie. Neffens fraachpetearen mei de makkers fan 'e rige ymprovisearren Best en Booke gauris har ûnderlinge dialogen ûnder de opnamen.
Nei't The Dukes of Hazzard yn 1985 ophold, helle Best nea wer itselde nivo fan populariteit. Likegoed gied er troch mei aktearjen, benammentlik op 'e tillefyzje, en dêrnjonken wurke er ek as stimakteur, wêrby't er syn stim liende oan ferskate tekenfilmfigueren. Yn kontrast mei syn komyske optreden as Rosco P. Coltrane spile er yn 1991 yn 'e ôflevering Sweet, Sweet Blues fan 'e plysjerige In the Heat of the Night de earnstige rol fan Nathan Bedford, in beroufolle moardner dy't besiket om mei syn misdie yn it reine te kommen. Dêrfoar waard Best beleanne mei in Crystal Reel Award foar bêste akteur.
Oare beuzichheden
Njonken syn aktearwurk wie Best ek wurksum as sjonger, lietsjeskriuwer en muzikant (gitarist). Fierders wied er in heech oanskreaune aktearcoach yn Hollywood (dêr't guon fan 'e grutte stjerren fan hjoed de dei syn learlingen wiene). Fan 1976 oant 1978 wied er ferbûn oan 'e Universiteit fan Mississippy, yn Oxford (Mississippy), dêr't er toanielles joech. Yn 'e njoggentiger jierren ferfear er nei Floarida, dêr't er ferskate jierren heechlearaar wie oan 'e Universiteit fan Sintraal Floarda, yn Orlando. Yn 2009 kaam Best syn autobiografy út: Best in Hollywood: The Good, the Bad and the Beautiful. Doe't er heech op jierren rekke, die Best net in soad aktearwurk mear, al ferfolle er fan en ta noch wolris in roltsje, mar nammenste mear lei er himsels ta op syn aktiviteiten as keunstner en skilder, dêr't er ek al in beskate namme mei makke hie.
Priveelibben
Best wie trije kear troud. Ut syn earste houlik, dêr't net folle oer bekend is, hied er in soan, Gary. Hy wertroude yn 1959 mei Jobee Ayers, mei wa't er twa dochters krige, Janeen en Jojami. Dat twadde houlik einige yn 1970 yn in skieding. Yn 1986 troude er mei syn trêde frou Dorothy, dy't oan syn dea ta by him bleau. Hy wenne lange tiid yn Lake Murray, yn 'e steat Súd-Karolina, oant er sa yn 'e minnichte rekke dat er net mear thús bliuwe koe. Op 6 april 2015 ferstoar Best yn in fersoargingstehûs yn Hickory, yn Noard-Karolina. Hy waard 88 jier. Best wie de omke fan aktrise en model Jennifer Lyons, en de skoanheit fan akteur en sjonger Michael Damian.
Michaïl Gorbatsjov
Michaïl Sergejevitsj Gorbatsjov (Russysk: Михаил Сергеевич Горбачёв, Privolnoje, 2 maart 1931 – Moskou, 30 augustus 2022) wie de lêste lieder fan de Sovjet-Uny. Hy wie de lêste sekretaris-generaal fan it Sintraal Komitee fan de Kommunistyske Partij fan de Sovjet-Uny (1985-1991), de lêste foarsitter fan it Presidium fan de Heechste Sovjet fan de USSR (1988-1989), dêrnei de earste foarsitter fan de Heechste Sovjet fan de USSR (1989-1990) en de iennige presidint fan de USSR ea (1990-1991).
Yn de tiid fan it regear ûnder Gorbatsjov fûnen der yngreven feroarings plak, dy't de hiele wrâld beynfloeden en in rige fan histoaryske barrens feroarsaken: de 'perestrojka' (in massive herfoarming fan it Sovjet-systeem), de yntroduksje yn de USSR fan it belied fan 'glasnost', it nije politike tinken, frijheid fan parse en mieningsutering, de yntroduksje fan demokrasy, de herfoarming fan de planekonomy yn 'e rjochting fan de merkekonomy, de ein fan de Kâlde Kriich, it weromlûken fan de Sovjet-troepen út Afganistan (1989), de Fal fan it Izeren Gerdyn en it ynstoarten fan de USSR en it Warsjaupakt.
Njonken in grut tal oare ûnderskiedings en earetitels krige Gorbatsjov yn 1990 foar syn rol yn it beëinigjen fan de Kâlde Kriich de Nobelpriis foar de Frede.
Libben
thumb|left|Michail Gorbatsjov mei syn heit en mem Gorbatsjov waard yn 1931 as soan fan Kolchoze-boeren yn Privolnoje berne, in doarpke by Stavropol yn it noarden fan de Kaukasus. Syn heit wie Sergei Andrejevitsj Gorbatsjov (1909-1976) en fan Russyske komôf, wylst syn mem Maria Pantaleevna Gorbatsjov (berne Gopkalo, 1911-1995) fan Oekraynske komôf wie.
Alle twa pake's fan Michaïl Gorbatsjov hiene yn de jierren 1930 te meitsjen mei de ûnderdrukking ûnder Stalin. Syn pake fan syn heite kant, Andrei Moisejevitsj Gorbatsjov (1890-1962), waard as boer nei Irkûtsk ferballe, mar nei twa jier wer frijlitten. Yn syn bertestreek wurke dy oant syn dea yn in kollektive buorkerij. De pake fan syn memme kant, Pantelei Efimovitsj Gopkalo (1894-1953) stamde oarspronklik út in boerelaach út de kontrijen fan Tsjernihiv en waard yn 1937 arrestearre op fertinking fan trotskisme en foar 14 moannen opsletten.
Doe't Michaïl 10 wie waard syn heit nei it front stjoerd. Wylst syn heit tsjin de Dútsers focht waard Privolnoje troch de Wehrmacht beset. De besetting duorre fiif moanne en op 21 en 22 jannewaris 1943 folge de befrijing troch it Reade Leger. Fuort nei de befrijing krigen de famylje in berjocht dat Sergei Gorbatsjov ferstoarn wie. In pear dagen letter folge der noch in berjocht dat er libbe, it rouberjocht wie mei fersin ferstjoerd.
Al ier wurke de jonge Michaïl mei oan it binnenheljen fan de rispinge. Foar syn wurk op de buorkerij waard Michaïl yn 1949 ûnderskieden mei de Oarder fan de Reade Flagge fan Arbeid. Hy joech him by de jongereinbeweging Komsomol en krige yn 1950 permisje om yn Moskou rjochten te studearjen oan de Steatsuniversiteit fan Moskou.