cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Otter
Hâlden en dragen
thumb|right|300px|In otter oan 't miel. It territoarium fan in mantsjesotter is likernôch 15 km yn trochsneed en dat fan wyfkes sa'n 7 km. Nachts wurdt in grut part dêrfan besocht op streuptocht nei fretten. Jonge of ferballe bisten kinne tsientallen kilometers ôflizze op 'e siik nei in nij wengebiet. Otters hawwe almeast gjin fêste peartiid, al falt dy yn Skotlân en Noarwegen en op 'e Sjetlâneilannen yn 'e maityd. De wyfkes binne it hiele jier troch om 'e seis wiken fruchtber. De draachtiid duorret likernôch 9 wiken, mar men hâldt it derop dat der in ferlinge draachtiid fan sa'n 9 moannen foarkomt as de pearing op in ûngeunstige tiid fan it jier plakfynt. De jongen wurde ek it hiele jier troch smiten, mar it faakst tusken febrewaris en april yn. In ottersmeet bestiet ornaris út 2 of 3 jongen, al kin dat oantal ûnder ekstreme omstannichheden oprinne ta 6. Nei in jier binne de jongen selsstannich en nei 2 of 3 jier binne se geslachtsryp. Otters hawwe frijwol gjin natuerlike fijannen mear, mar it ferkear makket in protte slachtoffers. As se dêroan ûntsnappe, kinne se oant 18 jier âld wurde.
Fretten
De otter is in folsleine fleisiter, dy't al syn proaien yn en oan it wetter pakt. Syn menu bestiet foar in grut part út fisk, mar ek snipt er wol amfibyen, kreeften, krabben, lytse of jonge fûgels, aaien, mûzen, rotten, wetterrotten en muskesrotten.
Status
De otter is de lêste goed iuw, benammen yn Jeropa, sterk yn it neigean rekke troch drûchlizzing fan syn habitat en oarsoartige ferballing troch de minske, û.o. troch wetterfersmoarging. Dêrom hat er de IUCN-status fan "gefoelich" krigen, wat sizze wol dat er wrâldwiid net bedrige wurdt, mar dat syn tastân al yn 'e rekken holden wurde moat.
Yn Nederlân waard de otter sûnt 1988 as útstoarn beskôge, al waard der it jiers dêrop noch in ferdwaald eksimplaar deariden yn Fryslân. Men besleat ta reyntroduksje en sadwaande waarden yn 2002 yn it Nasjonaal Park de Wearribben, yn 'e Kop fan Oerisel, wer otters útset yn it wyld. Yn 2004 waarden der wer foar it earst otterjongen berne yn Nederlân en datselde jiers waarden noch in stikmannich otters op itselde plak útset. Sûnt is de otter wer waarnommen yn 'e Tsjettelmar, tusken it Suderleech en de Flevopolder; oan 'e Lindedyk, yn 'e Stellingwerven; by de Ruten-ie, yn Grinslân; op 'e Feluwe en yn Twinte. Op 2 novimber 2012 waarden der boppedat trije otters út Tsjechje útset yn 'e Alde Feanen, tusken Ljouwert en Drachten.
D.A. Thiemepriis
De D.A. Thiemepriis is in priis dy't ynsteld is foar in persoan of organisaasje dy't in útsûnderlike prestaasje levere hat yn of om it Nederlânske boekefak.
It D.A. Thiemefûns is yn 1879 oprjochte troch freonen fan D.A. Thieme, in wichtige útjouwer yn syn tiid. De priis, dy't ûnregelmjittich útrikt wurdt, bestiet út in sertifikaat en in gouden peinje mei ynskripsje.
It fûns wurdt beheard troch it bestjoer fan de Keninklike Feriening fan it Boekefak.
Machine Head
Machine Head is in Amerikaanske metalband oprjochte yn Oakland (Kalifornje). Yn 1994 brocht de band syn debútalbum "Burn My Eyes" út. De earste fjouwer albums leveren de Machine Head in groeiende skare fans op yn Jeropa, mar de band soe pas by lettere releases sukses hawwe yn de Feriene Steaten. Machine Head hat tsien studio-albums en fjouwer live-albums útbrocht.
Skiednis
Yn 1991 waard Machine Head oprjochte troch Robb Flynn, dy 't earder spile by Vio-Lence en Forbidden. Trije jier letter brocht de band syn debútalbum út, in album dat opfoel troch de mjuks fan thrashmetal mei groove oriïntearre hardcore punk. Yn dy perioade stiene se tegearre mei bands as Biohazard, Napalm Death, Obituary en Slayer op it poadium. Nei in tal wikselingen yn de besetting fan de band kaam yn 1997 harren twadde album The More Things Change... út. Ek nei it útbringen fan it twadde album bleaune de ledewikselingen inoar opfolgjen, sa waard gitarist Logan Mader ferfongen troch Ahrue Luster. Yn 1999 folge it album The Burning Red.
Mei harren yn 2001 útkommen cd Supercharger wisten se in wat rommer publyk te berikken. Troch de oanslaggen fan 11 septimber 2001 waard yn de Feriene Steaten de promoasjekampanje fan it album ûnderbrutsen. Yn 2003 brochten se dan harren earste live-album Hellalive út.
Yn juny 2013 kundige de band oan dat Jared MacEachern de nije bassist waard. MacEachern spile earder al mei oan de band tijdens The Black Tyranny Tour yn 2007, as ferfanger fan de doetiidske bassist.
Op 28 septimber 2018 sette Robb Flynn in livefideo op Facebook om út te lizzen dat Demmel en McClain earder yn de wike Machine Head ferlitten hiene, mar dat se beide de hjersttoer mei de band ôfmeitsje soene. De oankundiging waard ûnrjochtlik troch sjoernalisten rapportearre as in ûntbining, fanwegen Flynn's ferwizing nei de hjoeddeistige rige shows as in "ôfskiedstoer". Flynn ferdúdlike letter dat it "de afskiedstoernee fan dizze line-up wie, dit tiidrek fan Machine Head. Dit is net de ôfskiedstournee fan Machine Head". Yn 2019 kundige de band, gitarist Wacław Kiełtyka earder fan Decapitated en earder Devilment-drummer Matt Alston oan as harren ferfangers.
Muzykstyl en ynfloeden
De muzyk fan Machine Head wurdt benammen beskreaun as groove metal, thrash metal, heavy metal en nu metal. De band is beynfloede troch Kalifornyske thrash metal bands lykas Metallica, Exodus, Slayer en Testament, tradisjonele heavy metal bands as Iron Maiden, cross-over thrashbands Suicidal Tendencies en Cro-Mags, groove metalbands Pantera, Exhorder en Fear Factory, en grungebands Nirvana, Soundgarden en Alice In Chains.
Rydbaan
Beskriuwing
In dyk wurdt yn rydbanen ferparte, sa't it ferkear yn tsjinoerstelde rjochtingen faninoar te skieden. Ek wurde rydbanen ferparte om doelgroepstripen faninoar te skieden, sa as bygelyks trochgeand ferkear fan pleatslik ferkear te skieden. As in dyk bestiet út mear rydbanen, dy't faninoar skaat wurde troch in fangrail, in middenberm, of in ferheging yn it midden, is der sprake fan in dûbele rydbaan.
In autogongwei of autowei mei elts twa rydbanen is in twabaansdyk, in fjouwerstripedyk of in 2x2-dyk. Dêrby wurde lykwols allinnich de rydstripen teld, en net de flechtstripen en yn- en útrydstripen. Yn de folksmûle wurdt in dyk mei fjouwer rydstripen ornaris in fjouwerbaansdyk neamd.
In dyk wurdt ek wol in rydbaan neamd, dochs is dat ferkeard, om't it fyts- en fuotgongerspaad en de berm ek by de dyk hearre.
List fan Jousters
De list fan Jousters bestiet út minsken dy't op De Jouwer berne binne of wenne ha.
Abdûlazyz ibn Saûd
Abdûlazyz ibn Saûd (folút: Abdûlazyz ibn Abdûl Rachman ibn Faisal ibn Toerki ibn Abdûlla ibn Mohammed al-Saûd; Arabysk: عبد العزيز بن عبد الرحمن بن فيصل بن تركي بن عبد الله بن محمد السعود; sekuerdere transliteraasje: ‘Abd al-‘Azīz ibn ‘Abd ar-Raḥman ibn Fayṣal ibn Turkī ibn ‘Abd Allāh ibn Muḥammad al-Sa‘ūd; Ar-Riaad, 15 jannewaris 1876 – Tayf, 9 novimber 1953) wie rom fyftich jier lang it haad fan it Hûs fan Saûd, en boppedat de grûnlizzer en earste kening fan Saûdy-Araabje. Yn 'e Arabyske wrâld stiet er ornaris bekend as Abdûlazyz of as de Liuw fan de Nêzjd, en dêrbûten as Ibn Saûd.
Yn 1902 sette Ibn Saûd mei syn werovering fan 'e stêd Ar-Riaad, it foarâlderlike thús fan syn famylje, de earste stap op in paad dat ta trije desennia fan oanhâldende ekspânsje op it Arabysk Skiereilân liede soe. Yn 1922 konsolidearre er syn hearskippij oer de Nêzjd, it woastinige binnenlân, en yn 1925 ferovere er it keninkryk fan 'e Hidjas, oan 'e westkust. Yn 1932 foege er dy beide keninkriken gear ta de nije steat Saûdy-Araabje. Yn 'e tweintich jier dêrnei hied er sizzenskip oer de ierste oalje-eksploitaasje yn syn lân. Ibn Saûd hie 45 soannen, wêrûnder de seis Saûdyske keningen dy't nei him regearren.
Jonkheid
Ibn Saûd waard yn 1876 berne yn Ar-Riaad, in oäzestedsje yn 'e midden fan 'e woastyn op it Arabysk Skiereilân, as de soan fan Abdûl Rachman bin Faisal (1845-1928), de lêste hearsker fan 'e saneamde Twadde Saûdyske Steat, en ien fan dy syn froulju, Sarah al-Sûdairi († 1910), út 'e foaroansteande Sûdairi-famylje. Ibn Saûd syn heite famylje, it Hûs fan Saûd, wie by syn berte al 130 jier lang in wichtige macht op it Arabysk Skiereilân, en hie yn 'e achttjinde iuw, ûnder ynfloed fan 'e militant otterdoks-islamityske streaming fan it wahabisme, de Earste Saûdyske Steat stifte troch grutte dielen fan it Skiereilân te feroverjen, oant dy steat yn 'e iere njoggentjinde iuw ûnder fuotten helle wie troch in Egyptysk leger.
De Twadde Saûdyske Steat wie in tribaal sjeikdom mei as sintrum Ar-Riaad, dat yn 1890 ferovere waard troch de tradisjonele fijannen fan it Hûs fan Saûd, de Rasjidi's. De oerlibjende leden fan it Hûs fan Saûd, wêrûnder in fyftjinjierrige Ibn Saûd, flechten fia de Arabyske súdkust, Katar en Bachrein nei Koeweit ta, in Britsk protektoraat, dêr't se tsien jier lang yn ballingskip libben.
Fêstiging fan 'e Tredde Saûdyske Steat
Nei't er yn 1901 it plak fan syn heit ynnommen hie as it haad fan syn famylje, besleat Ibn Saûd mei guon famyljeleden en oare fertroulingen in plondertocht troch de woastyn te hâlden, wêrby't benammen stammen troffen waarden dy't bûnsgenoaten wiene fan 'e Rasjidi's. Op it hichtepunt namen sa'n 200 manlju oan 'e rige oerfallen diel, mar neigeraden dat de tocht langer duorre, joegen in protte folgelingen fan Ibn Saûd har wer ôf. Wylst se yn 'e hjerst de ramadan ûnderholden yn 'e oäze Jabrin, naam Ibn Saûd it beslút om in wraam op Ar-Riaad te dwaan. Yn 'e nacht fan 14 op 15 jannewaris 1902 late er 40 fan syn mannen fia oerheljende palmbeammen oer de stedsmuorren hinne. Se kamen de ferdigeners folslein oer it mad, en de Rasjidyske gûverneur fan 'e stêd, Adjlan al-Rasjidi, kaam om by in gefjocht foar de poarten fan syn eigen sitadel. Dizze werovering fan Ar-Riaad joech it begjin fan 'e Tredde Saûdyske Steat oan en teffens fan Ibn Saûd syn regear as emir fan 'e Nêzjd, it woastinige hert fan it Arbysk Skiereilân.
Doe't bekend waard dat it Hûs fan Saûd yn Ar-Riaad wer oan 'e macht wie, kamen de eardere oanhingers en bûnsgenoaten fan 'e famylje wer foar 't ljocht út hokker sideplakken oft se har dan ek mar yn beskûl holden hiene. Ibn Saûd wie in garismatysk lieder, dy't mei syn oanwaaksende leger yn 'e folgjende pear jier hast de helte fan 'e Nêzjd op 'e Rasjidi's wist te feroverjen. Nei't syn troepen nederlaach op nederlaach lit hiene, frege Abdûlazyz ibn Mûtyb, de lieder 'e Rasjidi-dynasty, by it Osmaanske Ryk om help. Op 15 juny 1904 litten de troepen fan Ibn Saûd in swiere nederlaach tsjin in alliëarde Osmaansk-Rasjidyske legermacht. Tsjin 1905 wiene de Rasjidi's fuortsterke troch 5.000 man Turkske troepen, mar Ibn Saûd makke deselde flater net nochris en mijde in geregelde fjildslach. Ynstee begûn er in guerrilja-oarloch, wêrby't er kear op kear de befoarriedingslinen fan 'e Osmaanske troepen trof, sadat dy úteinlik twongen wiene en lûk har werom.
Pljos
Pljos (Russysk: Плёс) is in stêd yn it russyske oblast Ivanovo. De stêd leit oan de rjochter kant fan de Wolga, likernôch 70 kilometer noardeastlik fan Ivanovo.
Abdûlazyz ibn Saûd
Fêstiging fan 'e Tredde Saûdyske Steat
Dêrop lei Ibn Saûd him earst ta op 'e ynterne konsolidaasje fan syn hearskippij, troch mei goedkarring fan 'e ynfloedrike pleatslike salafistyske geastlikheid yn 1912 de Ichwan op te rjochtsjen, in militêr-religieuze bruorskip dy't him by syn lettere feroverings ûnderstypje soe. Tagelyk died er alle war om 'e tribale organisaasjes fan 'e ûnderskate bedoeïnestammen ôf te brekken en dêr de Ichwan foar yn 't plak te stellen. Doe't yn 1914 de Earste Wrâldoarloch útbriek, fernijden de Rashidi's harren bûnsgenoatskip mei it Osmaanske Ryk. As reäksje dêrop socht Ibn Saûd kontakt mei de Britten, mei wa't er yn desimber 1915 it Ferdrach fan Darin sleat. Under de kêsten fan dy oerienkomst erkenden de Britten Ibn Saûd syn hearskippij oer de Nêzjd, en yn ruil dêrfoar akseptearre Ibn Saûd foar syn emiraat de status fan in Britsk protektoraat, wat de Britten ynfloed op syn bûtenlânsk belied joech. Dêrnjonken ûntfong er in jierjild fan £5.000 en waarden syn troepen troch de Britten bewapene. Nei ôfrin fan 'e Earste Wrâldoarloch skoden de Britten him boppedat mânske oerskotten munysje ta.
Fierdere feroverings
Sadwaande befûn Ibn Saûd him tsjin dy tiid foar de Rasjidi's oer yn in tige sterke posysje, temear om't it Osmaanske Ryk, de bûnsgenoat fan 'e Rasjidi's, yn 'e oarloch ûnder fuoten helle en útinoarfallen wie. Yn 1920 foelen Ibn Saûd syn troepen it Rasjidyske emiraat Djebel Sjammar binnen, yn 'e noardlike Nêzjd, en yn 1921 hiene se de ferovering fan dat gebiet foltôge. Dêrmei ferdûbele Ibn Saûd syn grûngebiet suver, en sadwaande ferhefte er himsels yn 1921 ta sultan fan 'e Nêzjd. Nei't yn 1923 ek it sjeikdom Opper-Asir, yn it súdwesten fan it Arabysk Skiereilân, bemastere wie, rjochte Ibn Saûd him op it keninkryk fan 'e Hidjas, oan 'e westkust, dat regearre waard troch Hûssein bin Ali, de Hasjemityske sjaryf fan Mekka. Yn it neijier fan 1924, doe't Ibn Saûd syn troepen de wichtige stêd Tayf al yn 'e hannen hiene en opteagen nei Mekka, besleat Hûssein om ôfstân te dwaan fan syn troan. Op 16 oktober fan dat jier gied er yn Djedda oan board fan in Britsk skip dat him nei syn ballingsoard Syprus bringe soe, en liet er de striid tsjin Ibn Saûd fierder oer oan syn âldste soan Ali.
Pljos
Skiednis
thumb|left|250px| Houten hûs yn Pljos Pljos wie yn fan de Wolgastêden dy't yn 1237 troch de troepen fan Batû Khan ferneatige waarden.
Abdûlazyz ibn Saûd
Fierdere feroverings
Dyselde deis giene de earsten fan 'e Ichwan, yn 'e wite dracht fan pylgers, de hillige stêd Mekka yn, om dy sûnder bloedferjitten yn te nimmen. Dêrmei kaam in ein oan 700 jier fan Hasjemityske hearskippij oer Mekka. Ibn Saûd arrivearre yn begjin desimber yn 'e hillige stêd, krektlyk as syn mannen yn 'e dracht fan in pylger. Ut Mekka wei joech er dêrnei lieding oan 'e ynname fan Medina en de ferovering fan 'e rest fan 'e Hidjas, wylst er teffens de rike havenstêd Djedda belegere. Underwilens died er alle war om 'e rest fan 'e Arabyske wrâld sjen te litten dat hy in bettere warder fan 'e hillige plakken wie as Hûssein bin Ali, troch yn Mekka it near te lizzen op 'e iuwenâlde tradysje fan it útrûpeljen fan pylgers. Nei't Djedda him úteinlik yn desimber 1925 oerjaan moatten hie en Ali bin Hûssein de striid opjûn hie, waard Ibn Saûd op 8 jannewaris 1926 troch de hegerein fan Mekka, Medina en Djedda útroppen ta kening fan 'e Hidjas. In jier letter, yn 1927, sleat er mei de Britten it Ferdrach fan Djedda, dat in ein makke oan 'e nominale protektoraatsstatus fan Ibn Saûd syn lannen. Dêrop rôp er himsels út ta kening fan 'e Nêzjd.
Datselde jiers kaam it lykwols ta swierrichheden, doe't de Britten mei yngripen drigen as de Ichwan net opholden mei harren oerfallen en plonderings yn Transjordaanje, Irak, Koeweit, de Ferdrachssteaten (Katar, Bachrein en de Feriene Arabyske Emiraten), Omaan en Súd-Jemen, dat allegear Britske protektoraten wiene dy't grinzgen oan Ibn Saûd syn lannen. Doe't dyselde besocht en ferbied syn folgelingen om noch langer ynfallen yn dy gebieten te dwaan, besleaten de fanatike Ichwan dat hy korrumpearre wie troch syn kontakten mei ûnleauwige útlanners. It kaam ta in rebûlje dy't Ibn Saûd pas nei twa jier en mei help fan loftoanfallen troch de Royal Air Force, wist te ûnderdrukken yn 'e Slach by Sabilla, yn maart 1929. Troch de opstân fan 'e Ichwan wie it keninkryk Asir, noardlik fan Jemen, it lêste diel fan 'e Arabysk Skiereilân (op Noard-Jemen nei) dat noch selsstannich en gjin Britsk protektoraat wie, noch in pear jier oan ferovering ûntkommen, mar yn 1930 waard dat úteinlik ek lytsman makke. Op 23 septimber 1932 foege Ibn Saûd syn beide keninkriken, de Hidjas en de Nêzjd, gear en neamde it nije lân nei de stamheit fan syn famylje Saûdy-Araabje. Op 15 maart 1935 oerlibbe Ibn Saûd in moardoanslach wylst er op pylgerstocht nei Mekka wie.
Pljos
Skiednis
As offisjele stiftingsdatum jildt it jiertal 1410. Doe waard grutfoarst Vasili I, de soan fan Dmitri Donskoj, troch de Wolga-Tataren fan emir Edigü efternei sitten. Om Kostroma en Moskou feilich te stellen joech er opdracht om op it plak gaueftich in fêsting te bouwen.
Abdûlazyz ibn Saûd
Oalje
Hoewol't it Hûs fan Saûd it doe wer foar it sizzen hie oer it grutste part fan it Arabysk Skiereilân, wie de nije Saûdyske steat sa earm as Job. Nei moderne skattings bedroegen de totale steatsynkomsten de earste jierren mar £200.000, wêrfan't in trêdepart bestie út subsydzjes troch de Britten. Dat begûn lykwols te feroarjen doe't der yn 1938 troch Amerikaanske geologen fan Standard Oil of New York yn Saûdy-Araabje oalje ûntdutsen waard. Ta konsternaasje fan 'e Britten, dy't frijwat ynvestearre hiene yn 'e opkomst fan it Hûs fan Saûd, besleat Ibn Saûd yn 1944, op oanrieden fan syn adviseurs Harry St John Philby en Amiin Rihani, om 'e Saûdyske oaljekonsesjes oan Amerikaanske oaljemaatskippijen te ferlienen. De nije oaljerykdom makke it foar Ibn Saûd makliker en lis syn wil op oan 'e noch altyd ûnlijige Arabyske stammen. Yn 'e lêste tsien jier fan syn regear died er alle war om earwraak en privee-oarlochjes tusken de stammen út te rûgjen.
Pljos
Skiednis
Yn de 17e en 18e iuw makke Pljos opgong troch de hannel yn linnen en oare stoffen. Pljos krige yn 1778 stedsrjochten.
Abdûlazyz ibn Saûd
Bûtenlânsk belied
Behalven fan stammen yn Saûdy-Araabje wist Ibn Saûd ek de trou te winnen fan stammen bûten de eigen lânsgrinzen. Benammen yn Transjordaanje wie dat it gefal, dêr't er bgl. in spesjale bân opboude mei prins Rasjed al-Chûzai fan 'e Al-Fraihat-stamme, ien fan 'e ynfloedrykste eallju yn dat gebiet doe't dat noch ûnder Osmaanske hearskippij stie. Doe't de Britten lykwols Abdûlla, de soan fan Hûssein bin Ali, kening oer Transjordaanje makken, rekke de macht fan 'e Al-Fraihat sels yn harren bolwurk, it eastlike woastyngebiet, yn it neigean. Dat late derta dat Rasjed al-Chûzai him yn 1935 by de rebûlje fan Izz ad-Dyn al-Kassam joech. Doe't dy opstân mislearre, en Al-Chûzai yn 1937 Transjordaanje ûntflechtsje moast, waard er troch Ibn Saûd freonlik ûnthelle yn Saûdy-Araabje.
Wabamun (Alberta)
Wabamun (útspr.: ['wɑ:bǝmǝn]) is in doarp yn it sintrale diel fan 'e Kanadeeske provinsje Alberta. It leit 67 km bewesten de stêd Edmonton oan 'e igge fan Lake Wabamun, en hie neffens gegevens fan 'e folkstelling fan 2011 doe 661 ynwenners. It plakje tanket syn namme oan Lake Wabamun; "wabamun" is ôflaat fan it wurd foar "spegel" út 'e Yndiaanske taal fan 'e Kry (Cree). It haadkertier fan 'e Paul Troep (Paul Band), in Noardlike Stony-stamme, is yn Wabamun fêstige.
Abdûlazyz ibn Saûd
Lettere jierren
Wylst de leden fan 'e Saûdyske keninklike famylje lúkse hawwe woene, lykas grutte tunen, de nijste auto's en nije paleizen, dreamde Ibn Saûd fan in spoarline fan 'e Perzyske Golf fia Ar-Riaad nei Djedda oan 'e Reade See, dwers oer it Arabysk Skiereilân. Hoewol't al syn riedslju dat beskôgen as de nuvere opstiging fan in âldman, lei de oaljemaatskippij ARAMCO it winske spoar úteinlik oan, foar in priis fan $70 miljoen, dat ynholden waard op 'e keninklike oaljeroyaltys. De spoarline kaam yn 1951 ree, en waard nei Ibn Saûd syn dea kommersjeel brûkt, wêrby't it de groei fan Ar-Riaad ta in moderne stêd mooglik makke. Nei de oanlis fan in ferhurde wei fan 'e beide kusten nei Ar-Riaad, yn 1962, rekke it spoar lykwols yn ûnbrûk.
Wabamun (Alberta)
Skiednis
De delsetting Wabamun waard stifte yn 1912. Op 3 augustus 2005 ûntspoarde der op 'e igge fan Lake Wabamun in trein mei tankwagons fol diseloalje. Fan 'e wagons bedarren 45 yn 'e mar, dêr't mear as 700.000 liter oalje út weilekte. De fisk út 'e mar wurdt sadwaande noch altyd net gaadlik achte om op te iten.
Abdûlazyz ibn Saûd
Priveelibben
Ibn Saûd waard sterk beynfloede troch ferskate froulju yn syn famylje. Syn muoike Jâhara bint Faisal, in suster fan syn heit, druide ûnder syn ballingskip yn Koeweit by de jonge Ibn Saûd de famyljeferhalen deryn, en brocht him dêrmei in sterk gefoel foar de lotsbestimming fan syn hûs by. Ek fitere hja him oan om 'e Nêzjd op 'e Rasjidi's werom te feroverjen en him net by de besteande sitewaasje del te lizzen. Jâhara bint Faisal wie kundich yn saken fan 'e islaam, Arabyske seden en pligen, en relaasjes tusken stammen en klans. Har hiele libben lang bleau hja ien fan 'e ynfloedrykste riedslju fan 'e kening, en Ibn Saûd besocht har frijwol eltse dei oant har ferstjerren om 1930 hinne. Ek mei syn âldere suster Noera bint Abdûl Rachman al-Saûd, mei wa't er ien jier skeelde, hie Ibn Saûd in tige nauwe bân. By ferskate gelegenheden identifisearre er himsels yn it iepenbier mei de wurden "Ik bin Noera har broer," wat útsûnderlik is yn 'e Saûdyske kultuer, mei't men jin dêr frijwol altyd identifisearret fia manlike famyljeleden ("Ibn Saûd" betsjut bgl. "de soan fan Saûd").
Neilittenskip
In neilittenskip, yn it deistich taalgebrûk ornaris oantsjut as in erfenis, erfskip, erf of beërf, is it gehiel fan replik guod, ûnreplik goed en skulden dat in ferstoarne persoan neilit. Yn Nederlân regelet it erfrjocht sa't dat fêstlein is yn Boek 4 fan it Nederlânsk Boargerlik Wetboek wat dêrmei bart. De persoan dy't in neilittenskip neilit, is de erflitter, wylst immen dy't in (diel fan in) neilittenskip kriget, in erfgenamt hjit. In foarwerp út in neilittenskip is in erfstik. Wat de measte minsken net beseffe, is dat de oanfurding fan in neilittenskip ek oanfurding fan potinsjele skulden omfiemet. Net selden soarget in neilittenskip foar langduorjende rûzje binnen in famylje, as twa of mear djipdrôven har sinnen op ien en itselde stik út 'e ynboel set hawwe of as der op oare wize in skeel feroarsake wurdt troch de ferdieling.
Faak regelet de erflitter foar syn dea oan wa't er syn besittings neilit troch by in notaris dêrta in spesjale akte opstelle te litten, dy't in testamint hjit. Sa'n testamint is bûn oan beskate regels en moat, om rjochtsjildich te wêzen, bgl. ûndertekene wêze troch de erflitter (dy't yn dit ferbân de testateur hjit. Foarhinne wie ek de ûndertekening troch twa tsjûgen fereaske, mar sûnt 2003 hoecht dat net mear. It orizjineel fan it testamint wurdt bewarre troch de notaris, wylst de testateur in offisjele kopy meikriget. Behalven in opsomming fan wat oan wa neilitten wurdt (de erfstelling), kin in testamint ek it tsjindiel omfetsje, ntl. in ûnterving (wêrby't dus oanjûn wurdt dat in beskaat persoan neat krije mei.
As de erflitter net tastaminte hat, sil de neilittenskip ferdield wurde neffens de regels fan erfopfolging by ferstjerren. Dêrmei jout de erflitter dus syn sizzenskip oer de ferdieling fan syn neilittenskip út hannen. Wol kin men ek sels in hânskreaune akte opstelle, wêrby't de foarm der fierders net ta docht en wêrby't it mei in datum en hantekening ta kin om 'e wilsbeskikking autentyk te meitsjen. Yn Nederlân moat sa'n dokumint wol by in notaris yn bewarring jûn wurde om rjochtsjildich te wêzen. Foar de ferdieling fan replik guod dat ta de ynboel heart, kin in erflitter ek in kodisil opstelle, mar skilderijen en oar keunstfoarwerpen binne dêrfan útsletten. Yn tsjinstelling ta it erfrjocht fan foàr 2003 kin in eksekuteur (immen dy't tafersjoch hâldt op 'e útfiering fan in testamint, foàr 2003 in eksekuteur-testamintêr neamd) net mear by kodisil oanwiisd wurde.
Njonken in testamint of kodisil, wêrby't it útslutend oer de ferdieling fan 'e neilittenskip giet, kin de erflitter ek in persoanlik memorandum of regifêst neilitte, wêryn't praktyske details neamd wurde dy't de útfierders fan 'e wilsbeskikking in protte hollebrekken besparje kinne. Sa'n persoanlik memorandum kin bestean út winsken foar de útfeart, in list mei adressen fan famyljeleden, freonen en kunde, it fynplak fan wichtige stikken lykas akten en polissen, de identiteit fan 'e eksekuteur, ynformaasje oer fersekeringsgegevens, skulden, banktegoeden en oare fermogensmiddels, rinnende abboneminten, kontribúsjes en lidmaatskippen, en identiteitsgegevens lykas jins boargerservicenûmer en administraasjenûmers by bgl. in pinsjoenfûns.
Abdûlazyz ibn Saûd
Ferstjerren
Yn it neijier fan 1953 rekke Ibn Saûd slim yn 'e minnichte, en waard by him in hertsykte fêststeld. Op 9 novimber fan dat jier stoar er yn syn sliep yn it paleis fan syn soan prins Faisal, yn Tayf, oan in hertoanfal. Ibn Saûd waard 77 jier. It begraffenisgebed foar him waard holden yn Tayf, mar syn stoflik omskot waard oerbrocht nei Ar-Riaad, om dêre begroeven te wurden.
Wabamun (Alberta)
Ekonomy
Foarhinne wie de grutste ynkomsteboarne foar de ynwenners fan Wabamun de koalesintrale oan 'e westlike râne fan it doarp, dy't yn 'e hannen wie fan it bedriuw TransAlta Utilities. Fanwegen de âldens fan 'e ynstallaasje en de dêrmei mank geande miljeuproblematyk waard de sintrale lykwols yn maart 2010 sletten. Men risselwearret op 't heden om alle gebouwen ôf te brekken.
Sadwaande moat Wabamun it no fral hawwe fan it toerisme, mei't it by 't simmer in populêre fakânsjebestimming is om der in wykein tuskenút. Fanwegen de mar giet it by it slach toeristen dat Wabamun lûkt, foar in grut part om angelders en wettersporters. It doarp hat in eigen jachthaven oan Lake Wabamun, in kofjehûs, in ark- en reauwinkel, in krudenierswinkel en in bowlingbaan. Elts jier yn juny wurdt yn Wabamun de grutste semy-profesjonele indoor-rodeo fan Kanada holden, wat in fiifdeisk festival is. Der binne plannen om it terrein fan 'e âlde sintrale te ûntwikkeljen ta in fakânsjepark.
Pljos
Skiednis
Yn de jierren 1870 wiene der plannen om it spoar fan Moskou oer Ivanovo troch te lûken oant de haven fan Pljos. Lang om let waard lykwols besletten om it spoar nei Kinesjma om te bûgen. Dêrfoaroer ûntwikkele Pljos him simmerdeis yn it lêste fearn fan de 19e iuw ta in populêre plak foar minsken dy't it goed dwaan koene, fral foar rike lju út Moskou. Fanwegen it lytse ynwennertal en it ferlies fan in sintrumfunksje wie Pljos yn dy tiid offisjeel in doarp, mar yn 1925 krige Pljos dochs wer stedsrjochten.
It besjen wurdich
thumb|260px| Isaak Levitan-Museum Pljos is in skildereftich stedsje oan de Wolga. De stêd heart ta de Gouden Ring fan Ruslân en falt hielendal ûnder monumintesoarch. In soad stiennen hûzen út de 18e en de 19e iuw binne bewarre bleaun.
De stêd besit in Museum fan de Stedskiednis en it Isaak Levitan-Museum.
Michiel de Ruyter (film)
Michiel de Ruyter is in Nederlânske histoaryske aventoerefilm út 2015 ûnder rezjy fan Roel Reiné. De film spilet yn 'e twadde helte fan 'e santjinde iuw en lit in romantisearre ferzje sjen fan 'e wapenfeiten fan 'e histoaryske Steatske admiraal en seeheld Michiel de Ruyter. De titelrol waard fertolke troch Frank Lammers en de oare haadrollen waarden spile troch Barry Atsma, Charles Dance, Sanne Langelaar en Egbert-Jan Weeber. Michiel de Ruyter waard produsearre troch Klaas de Jong foar syn eigen filmstudio Farmhouse TV & Film. Yn it bûtenlân (útsein Flaanderen) waard de film útbrocht ûnder de titel Admiral, mei as reklameslachsin: Wars are fought by many, history is made by few. De film krige tuskenbeiden kritiken en waard nei Nederlânske mjitstêven in grut bioskoopsúkses.
Plot
De film folget it libben fan 'e histoaryske Steatske admiraal en seeheld Michiel de Ruyter oer in perioade fan likernôch in fearnsiuw, fan 1653 oant syn dea yn 1676. Michiel de Ruyter set útein as ûnder de Earste Ingelske Oarloch de âlde Steatske luitenant-admiraal Maarten Harpertszoon Tromp omkomt yn 'e Slach by Ter Heijde. Dêrnei wurdt in fernederjende frede mei Ingelân sletten. Neitiid docht De Ruyter, dy't dan ien fan 'e opkommende stjerren fan 'e Steatske marine is, der alles oan om 'e float wer op te bouwen en fuort te sterkjen.
Under de Twadde Ingelske Oarloch wurdt er troch riedpinsjonaris Johan de Witt oansteld as de nije luitenant-admiraal. Hy ferslacht de Ingelsen yn 'e Fjouwerdeiske Seeslach en fernederet harren mei syn weage Tocht nei Chatham. Diskear is it Ingelân dat in fernederjende frede slute moat. Dêrmei makket De Ruyter de Republyk fan 'e Feriene Nederlannen ta in grutmacht op see. Underwilens berikt lykwols de ynterne machtstriid yn 'e Republyk, tusken de steatsksinnigen, oanfierd troch Johan de Witt, en de oranjesinnigen, laat troch Willem III fan Oranje-Nassau, stadichoan in hichtepunt.
Yn it Rampjier 1672, wylst de Tredde Ingelske Oarloch útbrekt mei it Keninkryk Ingelân, en tagelyk de Frânske Oarloch mei Frankryk, Keulen en Múnster, wurde Johan en syn broer Cornelis de Witt lyncht troch in oranjesinnige kliber dy't it steedhâlderskip yn Hollân wer ynstelle wol. As Willem III neitiid yndie it amt fan steedhâlder wit te bemachtigjen, wurdt De Ruyter op in ûnmooglike missy stjoerd om Frankryk yn it Middellânske-Seegebiet oan te fallen. Hy komt dan yn 1676 te sneuveljen yn 'e Slach by Agosta.
Cast en crew
Michiel de Ruyter waard regissearre troch Roel Reiné, dy't foartiid benammen karriêre makke hie yn 'e Feriene Steaten. De produsint wie Klaas de Jong foar dy syn eigen filmstudio Farmhouse TV & Film. De distribúsje waard dien troch A-Film. It senario wie skreaun troch Lars Boom, Alex van Galen en Michael Loumeau, wylst Reiné sels ferantwurdlike wie foar de kamerarezjy. De muzyk by de film waard fersoarge troch de Kanadeeske komponist Trevor Morris.
Ein 2011 makke Klaas de Jong bekend dat er dwaande wie mei in nije filmprojekt oer it libben fan Michiel de Ruyter. Yn febrewaris 2012 liet er witte dat er dêrfoar gearwurkje soe mei regisseur Roel Reiné. Op it Ynternasjonaal Filmfestival fan Berlyn makken dy beiden harren konkrete plannen foar de film buorkundich. As skriuwer fan it senario waard yn earste ynstânsje Lars Boom oanlutsen, dy't mei De Jong en Reiné in earste kladferzje makke. Dy waard letter útwurke troch Van Galen en Loumeau.
Foar de film waard in ynternasjonale cast oanlutsen, dy't foar it meastepart bestie út Nederlanners en Belgen. Foar de titelrol hiene Reiné en De Jong yn earste ynstânsje Yorick van Wageningen op it each, mar om't der mei him gjin oerstimming oer syn salaris berikt wurde koe, waard doe Frank Lammers frege, dy't foar de rol fan De Ruyter syn hier lang groeie liet. Aktrise Lieke van Lexmond, dy't Wendela de Witt-Bicker, de frou fan Johan de Witt, spile, fertelde yn in fraachpetear dat de film "in prachtich kostúmdrama" waard en dat har kesjet "flink ynsnuorre" en har "boarsten flink opsnuorre" waarden. Distributeur A-Film kundige op 5 juny 2014 oan dat de Britske akteur Charles Dance, bekend fan syn rol as Tywin Lannister yn 'e hitsearje Game of Thrones, de rol fan kening Karel II fan Ingelân op him nimme soe. Yn Michiel de Ruyter wurdt it meast Nederlânsk praat, mar de Ingelske personaazjes sprekke Ingelsk en de Frânske personaazjes Frânsk.
Opnamen
De opnamen fûnen û.m. plak yn Flissingen en op oare plakken yn Seelân, lykas by Feare en by de Alde Haven fan Sieriksee. Oare opnamelokaasjes wiene Amsterdam, op Teksel en it Waad, yn 'e Ridderseal yn De Haach, op it Markizehof yn Bergen op Soom, en op 'e Bataviawerf yn Lelystêd. Yn totaal wiene der mear as fyftich opnamelokaasjes, allegear yn Nederlân. De sênes op 'e Zeven Provinciën, it flaggeskip fan De Ruyter, waarden opnommen op 'e rekonstruksje fan it VOC-skip de Batavia.
Ferskate seeslaggen waarden filme op 'e Markermar, mei mar trije echte skippen; de rest waard letter mei special effects tafoege. Seis fan dy letter tafoege skippen, wêrûnder de Zeven Provinciën, waarden op basis fan tekenings fan It Skipfeartmuseum yn Amsterdam oant yn 'e details neimakke op 'e kompjûter, wylst it foar de rest wat mei de grutte kwaste gie. Ta argewaasje fan regisseur Reiné koene de opnamen op it Binnenhof yn De Haach op it lêste momint net trochgean om't it plein beskikber bliuwe moast foar eventuële aktiviteiten yn it ramt fan 'e fleanramp mei it Malaysia Airlines-tastel boppe de Oekraïne. It loftbyld fan it Binnenhof dêr't Reiné ferlet fan hie, filme er dêrom fan needs yn Madurodam. De opnamen namen 46 dagen yn beslach. Der wurken mear as 5.000 figuranten oan 'e film mei.
Budget
Reiné en De Jong fûnen foar it bekostjen fan harren filmplannen ferskate partners, wêrûnder de Provinsje Seelân, de Keninklike Marine en de omrop AVROTROS. Ek krigen se €1,8 miljoen subsydzje út 'e saneamde Tilleskoop-seleksje fan 'e NPO, fan it CoBO en fan it Nederlânsk Filmfûns. Dy subsydzje moast wol dield wurde mei de film Publieke Werken, fan Joram Lürsen. Yn totaal beskikten de makkers foar Michiel de Ruyter oer in budget fan likernôch €8 miljoen. Dêrmei wiene yn 'e Nederlânske filmskiednis allinnich Zwartboek, The Discovery of Heaven en Kruistocht in Spijkerbroek djoerder.
List fan Yslânske ambassadeurs yn Bulgarije
Dit is in list fan Yslânske ambassadeurs yn Bulgarije.
Michiel de Ruyter (film)
Premiêre en distribúsje
Michiel de Ruyter gie op 26 jannewaris 2015 yn It Skipfeartmuseum yn Amsterdam yn premiêre. Fan 29 jannewaris ôf draaide de film yn 'e Nederlânske bioskopen en fan 3 maart ôf yn 'e Belgyske. Dêr wie behalven de orizjinele film ek in sinsurearre ferzje te sjen foar bern tusken de tolve en sechstjin jier, dêr't in stikmannich grouwélige en bluodderige sênes út weilitten wiene.
Foarôfgeande oan 'e premiêre kaam der út guon fermiddens in protte krityk op Michiel de Ruyter, om't de film it Nederlânske slavernijferline ferhearlikje soe. In aksjegroep mei as namme 'Michiel de Rover' naam it foartou by de protesten. De leden fan dy groep holden út dat De Ruyter in beskermer fan 'e slavehannel wie oer wa't men gjin film meitsje moatte soe. De film bliek trouwens op ien lytse ferwizing nei de VOC nei hielendal net oer it koloniale ferline te gean, mar oer de ynterne polityk fan 'e Republyk en de yngewikkelde relaasje mei Ingelân. Yn NRC Handelsblad nuansearre histoarikus en De Ruyter-biograaf Prud'homme van Reine ek it byld oer de histoaryske figuer fan 'e admiraal: "De Ruyter sa mei klam yn ferbân bringe mei de slavernij is swier oerdreaun. Hy hat yn West-Afrika in pear forten werovere op 'e Ingelsen, dy't troch de Nederlânske Westyndyske Kompanjy foar slavehannel brûkt waarden. Sels hat er him nea direkt mei de slavehannel ynlitten." Doe't Michiel de Rover oankundige om 'e premiêre fersteure te sillen mei in demonstraasje, drigen guon âld-mariniers, fan wa't der 150 foar de premiêre útnûge wiene, de demonstranten yn 'e haven smite te sillen. Uteinlik wist de plysje in konfrontaasje foar te kommen en ferrûn de jûn sa't foarôf de bedoeling west hie.
Yn it bûtenlân (útsein Flaanderen) waard de film útbrocht ûnder de titel Admiral, mei as reklameslachsin: Wars are fought by many, history is made by few ("Oarloggen wurde útfochten troch withoefolle lju, mar skiednis wurdt mar makke troch in pear"). De film waard al rillegau ferkocht om yn bioskopen fertoand te wurden yn û.m. Dútslân, it Feriene Keninkryk, Fjetnam, Japan, Koeweit en Turkije. Op 12 maart 2015 wie der in Amerikaanske premiêre yn Hollywood, wêrnei't de film ek op guon plakken yn 'e Feriene Steaten yn 'e bioskoop kaam. Yn april folge in presintaasje fan 'e film op it Ynternasjonaal Filmfestival fan Peking.
Histoarisiteit
Skiedkundigen stelden frijwat histoaryske ûngerjochtichheden fêst yn Michiel de Ruyter, hoewol't se oer it algemien fan oardiel wiene dat it in stik minder kinnen hie en dat de "grutte histoaryske linen" yn 'e film goed út 'e ferve komme. Yn it Historisch Nieuwsblad skreau Jos van der Burg dat er benammen muoite hie mei it ûntbrekken fan eltse tiidoantsjutting yn 'e film: it publyk moat mar riede wannear't de foarfallen har krekt ôfspylje. Dêrby wekket de Michiel de Ruyter neffens him de falske yndruk dat it him oer in perioade fan in pear jier ôfspilet, temear om't de haadpersoan der oan 'e ein fan 'e film frijwol itselde útsjocht as oan it begjin. Yn wurklikheid iepenet de film mei de Slach by Ter Heijde, yn 1653, en einiget er mei de dea fan De Ruyter yn 1676, in snuorje fan 23 jier. Van der Burg oppenearre syn fermoeden dat de makkers de jiertallen ferswein hiene om smink út te sparjen.
Wêr't sawol Van der Burg as Gouden Iuw-kenner Luc Panhuysen, dy't ynterviewd waard yn Trouw, him oan ergere, wie de ûnreälistyske rol fan Wendela de Witt-Bicker, fertolke troch aktrise Lieke van Lexmond, dy't neffens Panhuysen sà út Gooische Vrouwen weirûn wie. Ek wiisden beide histoarisy ôfkarrend op 'e ôfskildering fan prins Willem III as, yn Van der Burg syn wurden "in nichterige homo." Van der Burg neamde fierders de sêne wêryn't De Ruyter op in hynder oanfjouwerjen komt om it lynchen fan Johan en Cornelis de Witt foar te kommen "klinkkleare ûnsin". Ek de ein fan 'e film, wêryn't De Ruyter himsels min ofte mear opofferet (troch in ûnmooglike opdracht fan Willem III oan te nimmen) om in boargeroarloch yn 'e Republyk fan 'e Feriene Nederlannen foar te kommen, gie Van der Burg oer de meuch. Neffens him ûntbriek it de makkers fan Michiel de Ruyter net oan histoaryske fantasij, mar hy wiisde der ek op dat it dúdlik is by hokker fan 'e beide partijen yn 'e Republyk (steatsksinnigen en oranjesinnigen) de sympaty fan 'e makkers lei, wat neffens him ferklearre wêrom't der by de premiêre gjin leden fan it Keninklik Hûs yn 'e seal sieten.
Panhuysen hie noch wat oare dingen opmurken, lykas in achttjinde-iuwsk Russysk fregat yn 'e float fan De Ruyter, in spinnaker dy't ferskate kearen yn 'e film hyst waard wylst sa'n helpseil pas hûndert jier letter útfûn waard, en de prúk fan Willem III, dy't ek fan teminsten in fearnsiuw letter datearret, en dy't (neffens Panhuysen) yn 'e film allinne mar tsjinst liket te dwaan om 'e (fermiende) homoseksualiteit fan 'e prins oan te tsjutten. Yn in taspraak foar de Steaten-Generaal ûnder de Earste Ingelske Oarloch hat Johan de Witt it yn 'e film oer "útlânske keningen" dy't de frijheid fan 'e Republyk bedriigje, mar Ingelân wie doedestiden sels in republyk ûnder it bestjoer fan Oliver Cromwell. Fierders wie de omgong fan 'e haadrolspilers, bgl. fan De Ruyter mei De Witt, alhiel net fan dy tiid: sokken bûgden doedestiden foar inoar en sprieken inoar oan mei "Weledele". En De Ruyter wie in tige from kristen, mar dat spilet yn 'e film eins gjin rol, sûnder mis, neffens Panhuysen, om in sa grut mooglik publyk te berikken.
Alle neamde ûnhistoaryske dingen fûn Panhuysen wol begryplik fan in filmysk stânpunt út, mar dat de Reiné en De Jong in loopke namen mei it ferrin fan 'e Ingelske Oarloggen fûn er "op it rântsje". Sa wurdt it yn 'e film foarsteld as soe de Tocht nei Chatham De Ruyter syn idee west hawwe, en is Cornelis de Witt inkeld mei om in stikje te farren. Yn it echt wie it sa dat de bruorren De Witt it hiele plan bepankoekbakten, en dat Cornelis de Witt it pas oan De Ruyter út 'e doeken die doe't se al lang breed de haven út wiene. De Ruyter seach neat yn it plan en protestearre der ferheftich tsjin, mar fierde úteinlik de opdracht út. Yn 'e film litte Reiné en De Jong De Ruyter sels it keatling stikken farre dat de Ingelsen oer de Medway spand hiene, wêrnei't er de rivier opsylt om 'e Ingelske float yn 'e brân te stekken. Yn it echt wie it de Steatske kaptein Jan van Brakel, dy't it keatling stikkenfear, wylst De Ruyter efterbleau by de mûning fan 'e Medway. Pas op 'e twadde dei kaam er sels del om ris te sjen hoe't it derfoar stie. Ek De Ruyter syn 'rêdende rol' yn it Rampjier 1672 woe Panhuysen graach even wat nuansearje: "Der kamen 8.000 fijannige troepen oer see oan. Bedriigjend, jawis, mar oan lân stiene 100.000 Frânske toepen bij Maastricht. It beslút om 'e polders ûnder wetter te setten, wie trochslachjaander foar it lânsbehâld."
Oare histoaryske flaters yn Michiel de Ruyter binne dat der op oargel en klavesimbel muzyk spile wurdt fan Johann Sebastian Bach, dy't pas yn 1685, njoggen jier nei de ein fan 'e film, berne waard. Yn 'e film stjert De Ruyter frijwol daliks oan syn ferwûnings, wylst er yn it echt pas nei in wike beswiek oan in ynfeksje oan 'e stomp fan syn troch in kanonskûgel ôfsketten skonk. Fierders jout Willem III yn 'e film oan Hans Willem Bentinck opdracht om De Ruyter it moaiste grêf te jaan dat bean wurde kin, wylst de famylje fan De Ruyter yn it echt alles sels betelje moast. Ek is Van Ghent yn 'e film op 'e begraffenis oanwêzich, wylst er yn wurklikheid fjouwer jier earder al yn in seeslach sneuvele wie. En it balkon dat by de begraffenissêne oan 'e foarkant fan it stedhûs fan Amsterdam sichtber is (it hjoeddeistige Paleis op de Daam) bestie yn 'e santjinde iuw noch net; dat waard yn 'e Frânske Tiid tafoege yn opdracht fan kening Loadewyk Napoleon, dy't fan miening wie dat er in plak hawwe moast om nei it folk wiuwe te kinnen.
Ek komme der inkele anagronismen yn 'e film foar. Sa befet de foargevel fan it hûs fan De Ruyter yn Flissingen in stien mei it jiertal "1938" derop, en is njonken de foardoar fan syn hûs yn Amsterdam nota bene it ANWB-logo te sjen.
Untfangst
Het Parool wie net loovjend oer Michiel de Ruyter. Neffens de resinsje yn dy krante gie it om in "ûnbidich ambisjeus projekt" en in "grutte gok foar de nasjonale filmmerk, dêr't Nederlânske bioskoopbesikers allinne mar opkomme om nei romcoms, jeugdfilms en Gooische Vrouwen te sjen." Mar as de iene seeslach de oare jaget, docht neffens de resinsint bliken dat regisseur Reiné mar in beheind rippertwaar hat. Noch minder is dat der yn Michiel de Ruyter gjin sprake is fan "dúdlik tiidsferrin". Dat der desennia foarbygeane, is foar de sjogger net te folgjen.
De Telegraaf wie likemin wei fan Michiel de Ruyter. Resinsint Marco Weijers fûn dat de film tefolle yn werhelling ferfoel, mei "troch fierrekikers dikerjende personaazjes, effektshots fan boppe-ôf en skildereftige fiergesichten." Neffens him hie Reiné, dy't net inkeld regisseur mar ek kameraregisseur wie, tefolle wold. De film is troch brekme oan subtiliteit, sa skreau er, ta in "skiednisles fol útroptekens" wurden, wylst de aktearprestaasjes net mear as "akseptabel" binne. Fral Victor Löw en Jules Croiset "schmiere [...] der teannekromjend op los." Ek fûn Weijers de muzyk bombastysk en it "gewapper mei de Nederlânske trijekleur" ôfliedend.
Coen van Zwol skreau yn NRC Handelsblad dat de makkers wol wat ekstra jild brûke kinnen hiene, want "acht miljoen is skeamel foar in epos fan twa en in heal oere, mei fiifentweintich jier oan seeslaggen en politike yntriizjes. Dat sjochst werom." It senario fûn er wol sterk, en it feit dat de helden prate as lju út in willekeurige hjoeddeistige Nederlânske wenwyk, pakte neffens him net ferkeard út. Al mei al fûn Van Zwol de film net sa geweldich, mar wol fermaaklik om te sjen; hy omskreau it as in guilty pleasure.
Op 'e webside FilmVandaag skreau Hidde Stoker dat de kar foar Frank Lammers foar de titelrol "ferbjusterjend" wie: hy oertsjûge net en syn "jammerdearlike" akteartalint skeat tekoart. It djiptepunt wie neffens Stoker as De Ruyter in fijannich skip interet en dêrta oan in tou dêrnei ta swingt. Nei de miening fan Stoker levere dat in ûnbedoeld komysk effekt op ynstee fan 'e heldhaftichheid dy't de makkers fan 'e film perfoarst foar eagen hiene. De rest fan 'e cast hie Stoker net folle beswieren tsjin, mar Barry Atsma (yn 'e rol fan Johan de Witt) wie neffens him de iennichste dy't echt "boppe syn rol útstiget." De resinsint wie fierders net wei fan 'e slowmotioneffekten dy't regisseur Reiné yn eltse seeslach ynpast hat om 'e bylden fan "gaos en ferneatiging" goed sjen te litten, mar dochs joech er Michiel de Ruyter 31/2 stjer (fan 5).
Bart Snoek, dy't foar de webside FilmTotaal skreau, fûn dat Roel Reiné mei Michiel de Ruyter tefolle hea op 'e foarke nommen hie. Troch alle politike yntriizjes, dy't "sûnder ienich gefoel foar drama" yn byld brocht wiene, waard de film neffens him op in stuit langtrieddich. Dat woe Reiné dan neffens him wer kompinsearje mei bombast: "der is gjin sêne wêryn't de regisseur him net betsjinnet fan slowmotion of oerdreaun dramatyske muzyk." Mar foar it gefoel fan Snoek makke dat de film net der net oangripender op. Nettsjinsteande dat wist Frank Lammers neffens him yn 'e titelrol in goede aktearprestaasje del te setten. Sterker noch, de resinsint fûn dat de rol fan Michiel de Ruyter Lammers "op it liif skreaun is," en die hulde oan 'e "sterke wikselwurking" tusken Lammers en Barry Atsma as Johan de Witt. Hy konkludearre dat Michiel de Ruyter net alhiel slagge wie, mar dochs it besjen lije koe.
Yn De Volkskrant, ta einbeslút, skeau resinsinte Pauline Kleijer dat Reiné syn fuortfarrende en optimistyske oanpak yn elts gefal respekt ôftwong. Wol fûn se dat De Ruyter der as persoan yn 'e film wat bekaaid fan ôfkomt, want hoewol't der wol oandacht is foar syn gesinslibben, wurdt dêrby hieltyd op itselde omtimmere: "hy wie in famyljeman en in briljant strateech; mear hoege we oer De Ruyter blykber net te witten." Mear bewûndering hie Kleijer foar hoe't it "politike spul" sketsk wurdt, mei Barry Atsma as in "garismatyske en koppige Johan de Witt, dy't yn syn driuw nei herfoarming de moardsucht fan syn tsjinstanners ûnderskat." Fierders sette Egbert-Jan Weeber neffens har "mei lef" in "twaslachtige prins fan Oranje" del, en syn omke, kening Karel II fan Ingelân, waard "moai filein" spile troch Charles Dance. In stik minder wie Kleijer te sprekken oer it feit dat Reiné de film "tichtsmarde mei muzyk en gjin momint stilte falle doar te litten." Uteinlik twongen neffens har de seeslaggen noch de measte bewûndering ôf.
Resultaat
Michiel de Ruyter loek yn 'e earste trije dagen mear as 100.000 besikers, wat it ta in gouden film makke. Binnen inkele wiken wie it mei mear as 400.000 besikers ek in platina film wurden. Uteinlik kamen der yn 'e bioskoop mear as 800.000 minsken op Michiel de Ruyter ôf, wêrmei't de film in grut súkses waard. Op 5 april 2015 hie de film in opbringst fan €5.723.370 yn 't laadsje brocht.
Ivanovo
Ivanovo (Russysk: Иваново) is in stêd yn it oblast Ivanovo yn it westlike diel fan de Russyske Federaasje. Ivanovo is bestjoerlik sintrum fan it oblast mei deselde namme en hat 405.053 (2019) ynwenners op in oerflak fan 104,84 km². De stêd stiet bekend as in sintrum foar de produksje fan tekstylprodukten.
Geografy
Ivanovo leit 254 km súdeastlik fan Moskou en likernôch 100 kilometer fan de stêden Jaroslavl, Vladimir en Kostroma. De Uvod-rivier, in sydrivier fan de Kljazma, rint fan noard nei súd troch de stêd en ferdielt Ivanovo yn in eastlik en westlik diel. De Uvod yn Ivanovo hat twa sydrivieren: de Talka en Kharinka.
Skiednis
Troch de grutte earmoede en de sosjale ûnrjochtfeardigens ûnstie yn Ivanovo-Voznesensk in machtige revolúsjonêre beweging, dy't in grutte rol spile yn de earste Russyske Revolúsje. De earmoede feroarsake sosjale spannings en makke de befolking fetber foar revolúsjonêre ideeën en it ûntstean fan in stakingbeweging. Neffens de Sovjet-histoarikus fûn de earste staking al plak yn 1871. Yn 1885 gyngen tûzenen wevers yn staking om harren easken om hegere leanen en it ôfskaffen fan nachtarbeid krêft by te setten. Pas nei it yngripen fan de gûverneur krigen de arbeiders tasizzings, wêrûnder in leansferheging fan 5%.