cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Klaas Bruinsma (oersetter)
Fryske Oersettings
thumb|right|200px|De [[Fryske oersetting fan 'e Ilias, troch Klaas Bruinsma.]] thumb|right|200px|De [[Fryske oersetting fan 'e Odyssee, troch Klaas Bruinsma.]] thumb|right|260px|De [[Fryske oersetting fan 'e Batrachomyomachia, troch Klaas Bruinsma.]] thumb|right|200px|De [[Fryske oersetting fan 'e Argonautica, troch Klaas Bruinsma.]] thumb|right|200px|De (fragmintaryske) [[Fryske oersetting fan 'e Historia Ecclesiastica Gentis Anglorum, troch Klaas Bruinsma.]] thumb|right|200px|De [[Fryske oersetting fan 'e Georgica, troch Klaas Bruinsma.]] thumb|right|200px|De [[Fryske oersetting fan 'e Vita Bonifatii, troch Klaas Bruinsma.]] thumb|right|200px|De [[Fryske oersetting fan 'e Metamorphoses, troch Klaas Bruinsma.]] thumb|right|200px|De [[Fryske oersetting fan Floris ende Blancefloer, troch Klaas Bruinsma.]] thumb|right|200px|De [[Fryske oersettings fan Mariken van Nieumeghen en fan Elckerlijc (publisearre yn ien bân), troch Klaas Bruinsma.]] thumb|right|200px|De [[Fryske oersetting fan De Roman van Walewein, troch Klaas Bruinsma.]] thumb|right|200px|De [[Fryske oersetting fan Ferguut, troch Klaas Bruinsma.]] thumb|right|200px|De [[Fryske oersetting fan Moriaen, troch Klaas Bruinsma.]] thumb|right|200px|De [[Fryske oersetting fan Van Sente Brandane, troch Klaas Bruinsma, útbrocht yn ien bân mei trije oare teksten oer Sint Brandaan yn oersetting fan Eibert van der Veen.]] thumb|right|200px|De [[Fryske oersetting fan Veinte Poemas de Amor y Una Canción Desesperada, troch Klaas Bruinsma.]] thumb|right|200px|De [[Fryske oersettings fan in ferskaat oan Spaansktalige gedichten troch Klaas Bruinsma, gearbrocht yn 'e bondel Blomlêzing út 'e Spaanske Poëzij.]]
Oarspronklike poëzij
Njonken syn wurk as oersetter is Bruinsma ek aktyf as dichter fan oarspronklike poëzij yn it Frysk, almeast fan religieus aard of yn 'e foarm fan gelegenheidsfersen, dat er troch de jierren hinne stikje by bytsje yn in ferskaat oan kranten en tydskriften publisearre hat. Hjirûnder in opsomming dy't nei alle gedachten net folslein is. (N.B.: it is net alhiel ûnmooglik dat hjir noch ferdwaalde oersettings tusken sitte; de boarne, it digitale argyf fan Tresoar, is dêr net altyd like dúdlik oer.)
Non-fiksje
Fierdersoan is Bruinsma ek de auteur fan in ferskaat oan non-fiksjestikken, wêrmei't er gauris by wize fan ynlieding syn ljocht skine lit oer de teksten dy't er oerset hat. Mar ek hat er wol opinystikken, resinsjes en artikels skreaun foar de Ljouwerter Krante, it Frysk Deiblêd, de regionale hûs-oan-hûsblêden en Frysktalige tydskriften. Hjirûnder in opsomming dy't nei alle gedachten net folslein is.
Lytse wite koalflinter
De Lytse Wite Koalflinter (Pieris rapae) is in soarte yn it skaai fan de Koalflinters (Pieris).
Foarkommen
De Lytse Wite Koalflinter libbet yn tige ferskillende biotopen, lykas drûchten, tunen, diken, blomrike greiden en boskrânen. De Lytse Wite Koalflinter is yn Fryslân tige algemien.
Flinter
De wjuklingte is 21-27 mm. It mantsje en it wyfke hawwe beide twa swarte plakjes op de foarwjukken. By it wyfke binne de plakken in bytsje grutter.
Fleantiid
De flinter is te sjen fan begjin april ôf oant ein juny, en begjin july oant heal augustus. Dat jildt foaral foar de twadde helte fan juny. De Lytse Wite Koalflinter fleant soms yn trije en soms sels yn fjouwer oerrinnende generaasjes.
Rûp
De rûp kin 30 mm lang wurde. It liif is blau-eftich grien en bedutsen mei fine, lytse swarte stipkes. De gruttere rûp fret foaral út it hert fan de Koalplant; sadwaande kin er grutte skea feroarsaakje. Túnkers binne dan ek net wiis mei dizze rûp. De groei fan de rûp fynt foaral plak yn de simmer. De rûp ferpopket him meastentiids ûnder in keunstmjittich dakje fan stiennen of planten. Der oerwinterje gjin flinters, allinnich poppen.
Kanofarren op de Olympyske Simmerspullen 1968
De Olympyske Simmerspullen 1968, ek wol de XIXe Olympiade neamd, waarden yn 1968 yn Meksiko-Stêd, Meksiko hâlden. It kanofarren hie plak yn Xochimilco yn de Virgilio Uribe Rowing and Canoeing Course.
Utslaggen
de C stiet foar Kanadeeske kano, de K stiet foar Kajak en de sifers (1, 2, 4) jouwe it oantal persoanen yn de boat oan.
Medaljespegel
De top seis fan lannen dy't by it kanofarren medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen fan 1968.
Cindy Starfall
Cindy Starfall, echte namme ûnbekend (28 novimber 1989), is in Fjetnameesk-Amerikaansk neakenmodel en pornografysk aktrise fan Fjetnameesk, Sineesk en Taisk etnysk komôf. Hja makke har debút yn in pornografyske film yn 2012. Neffens har offisjele opjefte is se 1.55 m lang, mei in gewicht fan 43 kg en kupmaat 36E.
Mogadisjû
thumb|260px|Somaalje
Mogadisjû (Somalysk: Muqdisho) is de haadstêd fan Somaalje en leit yn de regio Benadir oan de Yndyske Oseaan.
Underwiis
thumb|left|500px|Universiteit fan Mogadisjû Mogadishu hat ferskate ynstituten foar heger ûnderwiis:
Grutte seachbek
Oare nammen
De grutte seachbek wurdt yn it Frysk ek wol oantsjut mei: grutte bûnte dûkein, grutte bûnte dûkelein, grutte bûnte dûker as grutte seachdûker.
Foarkommen
thumb|left|It wyfke. De grutte seachbek is in 65 sm grutte ein. It mantsje is goed wer te kennen oan syn swarte grieneftich glânzjende kop en syn swarte rêch; fierder is er wyt. It wyfke liket op de bûnte seachbek mei har readbrune kop en fierders grize fearren.
Iten
It iten fan de grutte seachbekken bestiet foaral út fisk, dy't se mei harren smelle skerpe snaffel ûnder it dûken fange. De fûgels kinne wol oant sa'n tsien meter djip dûke.
Fersprieding
[[Image:Mergus_merganser_distr.png|right|thumb|400px|Fersprieding fan de Grutte Seachbek
█  it hiele jier rûn
Fuortplanting
Grutte seachbekken binne hoalebrieders, dy't meast beamhoalen brûke. It hol wurdt mei dûns beklaaid wêrnei't it wyfke fan april ôf sa'n 7-14 aaien leit. De aaien wurde allinich troch it wyke yn 32 oant 35 dagen útbret. De einepyken ferlitte it nêst nei in dei wêrby't se harren nei ûnderen falle litte. It wyfke liedt de jongen nei it wetter. Ynstee fan fisken frette de jongen earst in skoft wetterynsekten en wjirms.
Time (liet fan Pink Floyd)
Time is in nûmer dat oarspronklik opnaam is troch Pink Floyd en útbrocht op The Dark Side of the Moon. Time wie it fjirde nûmer op it album en waard op 4 febrewaris 1974 as B-kânt fan de single Us and Them.
Oer it nûmer
Time giet oer hoe snel de tiid giet, de ferlerne jeugd en de koarte tiid fan it bestean.
Gintsiaanblaujurkje
Foarkommen
Op de reade list stiet de flinter as: bedrige.
Flinter
De wjuklingte is likernôch 17 mm. By de mantsjes is de boppekant fan de fleugels sûnder plakken. De wyfkes binne griisbrún mei ûndúdlike plakken en soms blauwe bestowings.
Fleantiid
De flinter fleant fan ein juny oant begjin septimber, foaral 15 oant 30 july. It gintsiaanblaujurkje fleant altyd yn ien generaasje.
Rûp
De flinter leit syn aaikes mar op ien plant en dat is it skieppeklokje. De rûp yt allinnich fan dy plant. Nei tsien dagen lit de rûp him op de grûn falle. Ien kear op de grûn wurde se fûn troch de rûchknoopeamels (Myrmica scabrinodis), de boskstékeamels (Myrmica ruginodis) of de reade stekeamels (Myrmica rubra), dy't de rûpen meinimme nei it nêst. De rûp jout de eamels swiete stof, dêrfoar fersoargje de eamels de rûp. As de rûp grut genôch is ferpopket de rûp him. As de flinter út de pop komt, moat er meitsje dat er fuort komt, oars pakke de eamels de flinter.
De rûp fret allinnich it skieppeklokje.
Gieltsje
It Gieltsje (Gonepteryx rhamni) is in flintersoarte yn it skaai fan de Gieltsjes (Gonepteryx).
Foarkommen
It Gieltsje is in algemiene stânflinter. Hy libbet op ferskate plakken dêr't de planten Stikelhout en Sprakelhout groeie. It Gieltsje wurdt yn hiel Nederlân waarnommen, allinnich op de seeklaai, it rivieregebiet en de Flevopolders is er wat seldsumer. It Gieltsje is de lêste tsien jier sterk efterútgongen. Oft dat no ûnderdiel is fan natuerlike ferskillen of dat it gewoan in efterútgong is, is net dúdlik.
Op de reade list stiet de flinter as: net bedrige.
Flinter
De wjuklingte is 27 oant 30 mm. It Gieltsje is dúdlik wer te kennen. It mantsje is gielich, mar it wyfke is ynwyt, folle witer as it mantsje. De flinter oerwinteret yn beamkeguod en tichte gerssoarten.
Fleantiid
It Gieltsje fleant fan begjin july oant de winter. It fleant altyd yn ien generaasje.
Rûp
De rûp kin oant 35 mm wurde. It liif is grien mei fine swarte stipkes. De kop is grien en is ek bedutsen mei swarte stipkes. De groeitiid fan de rûp is fan de maitiid oant de simmer.
De rûp fret fan Sprakelhout en Stikelhout.
Taksonomy
It Gieltsje waard troch Carolus Linnaeus beskreaun as Papilio rhamni yn de tsiende útjefte fan syn Systema Naturae (1758). De namme Gonepteryx rhamni wurdt taskreaun oan William Leach (1815).
Omgong fan Itaalje 2014
De 97ste edysje fan de Omgong fan Itaalje waard hâlden fan 9 oant en mei 1 juny 2014.
Startplak en einstreek
De start wie yn Belfast, is de haadstêd fan Noard-Ierlân, en is de grutste stêd yn de provinsje Ulster.
De einstreek lei yn Trieste in stêd eastlik fan Feneesje, oan de grins mei Sloveenje.
Roadeljen op de Olympyske Winterspullen 1972
It Roadeljen op 'e Olympyske Winterspullen 1972 waard fan 13 oant en mei 16 febrewaris 1972 yn 'e Mt. Teine Bobslydzjen Baan yn Sapporo Teine in rekreasje gebiet yn Sapporo.
Mt. Teine Bobslydzjen Baan
De baan bestie foar de manlju en froulju út fjirtjin bochten en in lingte fan 1.023 meter. De baan waard yn 1991 ôfbrútsen, nei't de Spullen fan 1998 oan Nagano tawezen waarden.
Medaljespegel
De top-2 fan lannen dy't by it roadeljen medaljes wûn ha tidens de Olympyske Winterspullen fan 1972. Der diene sporters út trettjin lannen mei, mar de East-Dútske delegaasje wûn frijwat alle medaljes.
Roadeljen op de Olympyske Winterspullen 1976
It Roadeljen op 'e Olympyske Winterspullen 1976 waard fan 13 oant en mei 16 febrewaris 1976 yn it Olympia Eiskanal Igls yn it stêdsdiel Igls yn Innsbruck.
Medaljespegel
De top-3 fan lannen dy't by it roadeljen medaljes wûn ha tidens de Olympyske Winterspullen fan 1976.
Boargemaster Rasterhoffpark
It Burgemeester Rasterhoffpark of koartwei Rasterhofpark is in natoerpark yn it suden fan de stêd Snits.
De noard- en eastgrins fan it park wurdt foarme troch de A7, ten suden troch de Wite en de Swarte Brekken en ten westen troch de Wâldfeart. It park is it grutste park fan de stêd Snits. It park is ferneamd nei de earderee boargemaster fan Snits Ludolf Rasterhoff.
Histoarje
It Rasterhoffpark is ien fan de jongste parken yn de gemeente Súdwest-Fryslân. It park is op 21 maaie 2005 iepene mei in grut iepeningswykein. It park is ûntstien op in gearfoeging fan de eardere Stedsbosk, in nije ynrjochting fan de eardere stoart en in eardere sânôfgraving.
Foarsjennings
Yn it park binne ferskate foarsjennings. Sa is der in sinnegreide, in keunstmjittich kreëarde wetterfal en der binne in soad wannelpaden. Bysûnder is it amfiteater, dêr't plak is foar hûnderten taskôgers. It teater leit op in âld jiskelân. Op meardeere plakken yn de bosk en oan de wannelpaden binne saneamde ekorichels, dy't bedoeld binne as nêstplak foar fûgels en bedoeld binne foar it yn stân hâlden fan it ekosysteem. Ek binne der in tal boartersplakken op it terrein.
Bistesoarten
Dwers troch it park en de bosk rinne Skotske Heechlanners en reeën frij rûn. Fierder komme yn it park de Lytse Wettersalamander, de Griene Kikkert, de Brune Kikkert en de Gewoane Podde foar. De meast foarkommende fûgel is de Reidsjonger.
Iepenstelling
Besikers meie it park fergees yn fan sinneopkomst oant sinneûndergong. Der is parkeargelegenheid tichtby it amfiteater.
Ikarusblaujurkje
It Ikarusblaujurkje (Polyommatus icarus) is in flintersoarte yn it skaai fan de Blaujurkjes (Polyommatus).
Foarkommen
It Ikarusblaujurkje is in tige algemiene stânflinter. De flinter kin fûn wurde yn greiden op diken en bjirmen. De flinter kin ferspraat oer hiel Nederlân sjoen wurde. It is in frij honkfêste soart.
Flinter
De wjuklingte is ûngefear 15 mm. De boppekant fan de wjuk is by it mantsje blau en by it wyfke brún. Soms hat dat brún in sterke blauwe bestowing, mar it komt ek foar dat der suver brune wyfkes fûn wurde. Op de ûnderkant fan de foarwjuk steane twa grutte plakken. De plakken op de ûnderkant fan de foar- en de achterwjuk binne like grut.
Fleantiid
De flinter fleant fan begjin maaie oant begjin oktober, foaral fan 1 oant 25 juny en fan 25 july oant 25 augustus. It Ikarusblaujurkje fleant soms yn twa of trije oerrinnende generaasjes.
Rûp
De rûp kin 15 mm lang wurde. It liif is felgrien mei in donkere griene rêchline. Der rinne wyteftige streken by de sydkant fan de rûp lâns. Hy oerwinteret as in healwaaks rûp tusken lagen planteôffal. De rûp groeit yn de neisimmer en de betide hjerst en it dêrnei kommende foarjier. De rûp ferpopket frij op de grûn.
De rûp fret fan de Hopklaver en de Tôchklaver.
Roumantel
De Roumantel (Nymphalis Antiopa) is in soarte yn it skaai fan de Roumantels (Nymphalis).
Foarkommen
De Roumantel stiet op de reade list oanjûn as ferdwûn. It is dan ek in beskerme soart. Dat nimt net wei dat der alle jierren wol in pear swerfflinters sjoen wurde. Soms oerwinterje se ek yn Nederlân. Yn 1995 wie der sels sprake fan in ynvaazje. Ek yn 2006 binne der in soad roumantels sjoen. It is noch ôfwachtsjen oft se har fêstige hawwe. Faak binne se te finen by boskrânen, iepen plakken en brede paden yn 'e bosk. It is in swermlustige soarte.
De flinter
De flinter is maklik wer te kennen. De wjuklingte is likernôch 30 oant 35 mm. Flinters dy't oerwintere hawwe, hawwe in wite râne om de wjukken. De flinter oerwinteret op plakken dêr't er drûch sitte kin, lykas holle beammen en grotten.
Fleantiid: Fan ein maart oant mids septimber. De Roumantel fleant altyd yn ien generaasje.
Rûp
De rûp kin 55 mm lang wurde. It liif is swart mei fine wite stipkes. Op de rêch hat er brune plakken. De toarns binne lang en swart. De rûpen libje in grutte groepen byelkoar yn rûpenêsten. Folwoeksen rûpen libje allinnich. De groeiperioade fan de rûp is yn de foarsimmer.
De rûp fret: wylch, popelier, bjirk en prunus.
Bôgesjitten op de Olympyske Simmerspullen 2008
200px|thumb|right|200px|It Olympysk Bôgesjit Stadion fan Peking 2008
De Olympyske Spullen fan de XXIXe Olympiade waarden fan 8 oant en mei 24 augustus 2008 hâlden yn Peking, de haadstêd fan Sina. It Bôgesjitten hie plak yn it Olympic Green Archery Field,
Oranje luzerneflinter
De Oranje Luzerneflinter (Colias croceus) is in soarte yn it skaai fan de Luzerneflinters (Colia).
Foarkommen
De Oranje Luzerneflinter is in frij algemiene trekflinter dy't fan maaie oant oktober yn Nederlân wêze kin. Der binne soms jierren dat de flinter rûnom sjoen wurdt, mar it swiertepunt fan de waarnimmings leit yn it suden fan it lân en de kuststreek bylâns.
Flinter
De wjuklingte is likernôch 22 oant 27 mm. De boppekant fan de wjuk is oranje mei giel. By de mantsjes is de dûnkere achterrâne oan de boppekant troch ljochte ieren trochbrutsen. De wyfkes binne oranje en hawwe oranje stippen yn de donkere efterrâne. De Oranje Luzerneflinter rêstet noait út mei sprate wjukken.
Fleantiid
De earste flinters wurde sjoen yn maaie/juny. De neikommende generaasjes wurde sjoen begjin july oant begjin novimber.
Rûp
De rûp wurdt likernôch 35 mm. It liif is grien, mei in dizige oranje streek der oer.
Sjoch ek
center|thumb|400px|Oranje Luzerneflinter.
Deipau-each
De Deipau-each (Inachis io) is in soarte yn de famylje fan de Aureliaflinters (Nymhalidae)
Fersprieding
De Deipau-each is ien fan de meast algemiene deiflinters yn Nederlân. Dit hat wierskynlik net altyd sa west. Snellen (1867) skriuwt dat deipau-eagen by sommige flechten sjoen wurde, mar soms ek inkele jierren nét. Yn de rin fan de tweintichste iuw waard it ferspriedingsgebiet útwreide en hjoed-de-dei is de soarte in tige algemiene stânflinter dy't oeral sjoen wurdt. De Deipau-each is in swermlustige soarte.
Op de reade list stiet de soarte as net bedrige.
Flinter
De flinter is werom te kennen oan de opfallende eachplakken dy't op de boppekant fan de wjukken sitte. De wjuklingte is 24-31 mm. De flinter oerwinteret op fochtige en frisse plakken yn beammen en gebouwen.
De fleantiid: juny - winter - juny. Fljocht soms in twa generaasjes.
Rûp
De rûp kin 40 mm lang wurde. It liif is bedutsen mei swarte en wite stipkes. Ek de toarnen dy't op de kop sitte binne swart. Jonge rûpen libje yn groepen yn spinselnêsten. De folwoeksen rûp libbet allinnich. De rûp groeit yn de foarsimmer en yn geunstige jierren ek in de simmer en neisimmer. It popstadium duorret likernôch trije wike.
De rûp fret fan de Grutte Brânnettel op fochtige en skadige plakken. Ek de planten hop (Humulus lupulus) en Lytse Brânnettel (Urtica urens) kinne fiedsel foar de rûp wêze.
Theo Slot
Theodorus Egbert Slot (Arnhim, 26 jannewaris 1895 - Foarburch, 5 oktober 1949) wie in Nederlânske fleantúchbouwer dy 't benammen bekend wurden is om syn ûntwerp fan de Pander S-4 Postjager en as ûntwerper fan it earste Nederlânske fleantúch mei noastsjel, de Scheldemusch.
It begjin en ûnôfhinklikens
Yn 1917 hiene Theo Slot en Joop Carley de ynboel fan Hein van der Burgs fleanskoalle yn Gilze-Rijen oernommen. De nije fleanskoalle gie fan start yn Ede, mar moast yn 1922 fanwege fallisemint slute. Joop Carley rjochte, nei in koart aventoer by de NVI, yn itselde jier in fleantúchfabryk op yn Rijswijk. Theo Slot kaam dêr ek wurkjen as wurktúchkundige. It fabryk waard oernaam troch de manlju fan de VIH en waard omneamd yn Carley's Aeroplanes. Joop Carley krige lykwols al gau dien wêrnei't Theo Slot fierder gie mei de ûntwikkeling fan de Holland H-1. Ek ferbettere Theo hjir de Carley C.12 ta de Holland H-2. Yn dizze perioade trout Theo Slot mei Aaltje Schoeman (7 maaie 1925) en sy krije úteinlik trije soannen. Nei in jammerdearlik mislearre fleantoer moast de VIH syn doarren yn 1925 slute en waard de ynboel en ek Theo Slot oernaam troch Pander dêr't Theo Slot syn namme yn de loftfeartskiednis fêstigje koe.
Pander
Theo Slot begûn by Pander as konstrukteur en einige as manager fan it konstruksjeburo. Syn earste opdracht wie in ferbettere ferzje fan Holland H -2, de Pander D. Dêrnei folge it suksesfolle sportfleantúch, de Pander E. Wer letter de Pander P -1, P -2 en Multipro. Mar it meast bekend is Pander en Theo Slot wurden mei syn ûntwerp fan de Pander S .4 Postjager, Slot syn iennichste werklik ûntwikkele fleantúch mei mear as ien motor.
De bou fan dit tastel waard yn gong set troch Dick Asjes, neidat der krityk kaam op de tragens fan de postflechten. Hy beweegde Pander om in spesjaal fleantúch te meitsjen foar de post. Dit waard de S .4 bekend as de Postjager of Panderjager (mar letter ek as Pechjager). Yn oktober 1933 soe dit fleantúch syn rekôrflecht meitsje moatten hawwe nei Nederlânsk-Ynje, mar begûn syn flecht pas yn desimber fan datselde jier. It moast in needlâning meitsje yn Italië. Uteinlik kaam it oan yn Batavia nei 72 oeren en 20 minuten. Ienkear werom yn Nederlân fleach it fleantúch mei yn 1934 yn de Melbourne race. By de tuskenlâning yn Allahabad (Yndia) klapte in part fan it lâningsgestel yninoar. Nei't dit reparearre wie, rekke it tastel by de start in trekker en baarnde it folslein út. De ynsittenden koene harren yn feilichheid bringe.
It Panderfabryk kaam it Postjagerfiasko net te boppe en moast yn 1934 de doarren slute. De ynboel en konstrukteur Theo Slot setten ôf nei De Schelde Scheepswerf yn Flissingen dêr't er de Scheldemusch ûntwurp. In lichtgewicht sportfleantúchje mei noastsjel, basearre op de doetiids populêre Pou-de-Ciel. Hy helle yn dit fleantúch syn fleanbrevet op 20 maaie 1936. Foar De Schelde ûntwurp er noch in tal fleantugen oant er fanwegen in konflikt yn 1940 mei "betiid pinsjoen" gie.
Yn 1948 waard Theo Slot technysk adviseur by Frits Diepen Vliegtuigen op Fleanfjild Ypenburg. Hy krige lykwols in autoûngelok yn Ingelân en yn de perioade fan opbetterjen ferstoar er te Voorburg.
Westfryske dialekten
Dialekten
De Westfryske dialekten falle útinoar yn twa lytsere kloften. Oan 'e iene kant is der it Lânwestfrysk, of "echte" Westfrysk. Dat is it dialekt dêr't men it oer hat as men fan "it Westfrysk" sprekt. It taalgebiet fan it Lânwestfrysk omfiemet grutdiels de Kop fan Noard-Hollân, dêrby de lânstreek West-Fryslân en de Noardseekust fan Den Helder oant Kastrikum ynbegrepen, mar de stêd Inkhuzen net. De pas yn 1930 drûchmakke Wieringermarpolder wurdt yn 'e regel likemin ta it Westfryske gebiet rekkene, al hat de útspraak fan it Standertnederlânsk troch in diel fan 'e befolking (±20%) fan dat gebiet wol Westfryskige skaaimerken, om it foarsichtich út te drukken.
It Lânwestfrysk bestiet sels ek wer út ferskate subdialekten, te witten it Drechterlânsk of Eastlik Westfrysk, dat sprutsen wurdt yn 'e krite tusken Inkhuzen en Hoarn; it Midden-Westfrysk, in brede bân fan noard nei súd begjinnend op 'e hichte fan Hoarn en Medemblik en dêrwei nei it westen ta; it Westlik Westfrysk, fan 'e Noardseekust oant de omkriten fan Skagen; en it Egmondsk of Derpers, fan Egmond oan See. Dêrfan wike it Drechterlânsk en benammen it isolearre Egmondsk it measte ôf fan de noarm. Oer it algemien kin steld wurde dat it Lânwestfrysk taalkundich sjoen fan âlds dochs al frij ticht by súdliker Hollânske dialekten as it Saansk en it Wetterlânsk stie.
Oan 'e oare kant binne der de Eilânwestfryske dialekten: it Tekselsk fan it Waadeilân Teksel, it Wieringsk fan it eardere eilân Wieringen, en foarhinne ek it Flylânsk, dat no útstoarn is. Ta dizze groep wurdt op grûn fan beskate taalkundige skaaimerken ek it Inkhústersk rekkene, it stedsdialekt fan Inkhuzen. Dizze dialekten ûnderskiede har fan it Lânwestfrysk trochdat se folle behâldender fan aard binne, en dêrtroch fierder fan 'e súdliker Hollânske dialekten en it Standertnederlânsk ôf steane.
Skematyske opbou fan 'e dialektgroep
De skematyske opbou fan 'e Westfryske dialektgroep is sa:
Besibskip
De Westfryske dialekten binne nau besibbe oan it Saansk fan 'e Saanstreek en oan it Wetterlânsk fan 'e Noardhollânske Iselmarkust tusken Skarwâld en Durgerdam, mar yn folle mindere mjitte oan it Kennemerlânsk fan Alkmaar en omkriten.
Hjoeddeistige sitewaasje
Troch de grutte ynfloed fan it Nederlânsk binne de Westfryske dialekten sûnt it begjin fan 'e njoggentjinde iuw sterk yn it neigean rekke. Op in soad plakken wurde dizze dialekten no allinnich noch mar yn 'e lichtste foarm sprutsen, wêrby't men suver better sprekke kin fan in regionaal kleure Nederlânsk (in regiolekt) as fan in dialekt. Boppedat ferlieze se ûnder de jongere generaasjes almar mear terrein. It echte dialekt wurdt fral noch sprutsen op Teksel en Wieringen, troch de âldere generaasjes yn 'e stêden en troch de befolking fan 'e bûtengebieten, de min ofte mear (fan ymport út oare kontreien wei) isolearre lytse doarpkes op it plattelân. Yn dit ferbân moat opmurken wurde dat de fêstiging yn it gebiet troch in protte (âld-)marinelju (fanwegen de marinehaven fan Den Helder) yn beskate kriten in tige neidielich effekt op it trochjaan fan it dialekt oan 'e jongere generaasjes hân hat.
Jild
thumb|Papierjild en munten. Jild is in ding dat yn in bepaald lân of binnen in sosjaal-ekonomyske kontekst algemien akseptearre wurdt as betelling foar guod of tsjinsten en de werombetelling fan skulden. As wichtichste funksjes fan jild wurde ûnderskieden: ruilmiddel, rekkenienheid, oppotmiddel en ynsidinteel ek as ienheid foar útstelde betellings.
As ekonomysk ruilmiddel ûnderskiedet jild him fan oare ruilmiddels trochdat it de wjertsjinst, dy't oan de ruilpartner ferskuldige is, net daliks foldocht, mar op grûn fan algemiene en wetlike erkenning brûkt wurde kin foar fierdere ruiltransaksjes.
Jild is ûntstien as commodityjild, mar hast alle hjoeddeiske jildsystemen binne basearre op fidusiêr jild. Fidusiêr jild hat gjin yntrinsike brûkwearde as in fysike goed en ûntlient har wearde allinnich oan it feit dat in oerheid dit jild as in wettich betelmiddel oantsjut; dat wol sizze dat dit jild akseptearre wurde moat as in foarm fan betelling binnen de grinzen fan it lân, foar "alle skulden, publike- likegoed as private".
De jildhoeveelheid fan in lân bestiet út gartaal jild (bankbiljetten en munten) en direkt opfreechbere depositorekkeningen of 'bankjild' (de balâns yn betel- en sparrekkeningen). Dizze direkt opfreechbere depositorekkeningen binne hast altiten folle grutter as de hoeveelheid gartaal jild. Bankjild is net taastber en bestiet allinnich yn de foarm fan ferskate bankrecords. Undanks it feit dat bankjild net taastber en ymmaterieel is fiert bankjild noch altiten de basisfunksjes fan jild út, omt bankjild algemien as in foarm fan betelling akseptearre wurdt.
Tauntaun
In tauntaun (Ingelske útspr.: [ˈtɔːntɔːn], likernôch: " tôn -tôn") is in fiktive bûtenierdske libbensfoarm út 'e Star Wars-franchise, dy't yntrodusearre waard yn 'e film Star Wars: Episode V – The Empire Strikes Back (1980). It is in grut reptyl fan likernôch 2.50 m heech, dat op twa skonken giet en lânseigen is op 'e iisplaneet Hoth.
Jild
De rol fan jild
Ekonomen binne it der tsjintwurdich oer iens dat jild in wichtige rol spilet yn it ekonomysk systeem. De jildhoeveelheid beynfloedet de konjunktuer. Soe der bygelyks tefolle jild wêze dan soenen konsuminten mear besteegje as dat der produsearre wurde kin. De prizen geane dan omheech, der treedt ynflaasje op, en de ekonomy rekker oerferjitte. It omkearde kin ek, as der bygelyks te min jild is, kinne konsuminten te min keapje en sil de wurkleazens tanimme: de ekonomy giet efterút en der ûntstiet in resesje. It belied fan de sintrale bank om dit tsjin te gean wurdt jildpolityk of monetêr belied neamd: as de ynflaasje tefolle tanimt, ferheget de sintrale bank de rintetariven, sadat de ekonomy 'ôfkuollet'; as de ekonomy tefolle ôfkuollet, ferleget de sintrale bank de rintetariven as stimulâns.
De funksjes fan jild binne:
Tauntaun
Tauntauns hawwe kwa lichemsfoarm wol wat wei fan reuseftige kangoeroes, hoewol't de foarm fan 'e efterpoaten folslein oars is. Se binne oerdutsen mei in tichte wite pels en hawwe in tsjûke ûnderhûdske fetlaach, wêrmei't se goed oanpast binne oan it ekstreem kâlde klimaat op Hoth. Nettsjinsteande dat oerlibje se it net as se de nacht yn 'e iepen loft trochbringe moatte. Tauntauns hawwe omleech wizende hoarnen, fjouwer noasters en in stjonkende lichemsrook, feroarsake troch in oaljige stof dy't ôfjûn wurdt troch har hûd.
De tauntaun is in omnivoar en fret foar it meastepart moas, koarstmoassen en skimmels, dy't op Hoth yn iisgrotten groeie. As iesiters romje se ek kadavers fan lytse kjifdieren op. Har eigen fleis is ûngaadlik foar minsklike konsumpsje, mar se binne de foarnaamste proaisoarte fan 'e wampa, in kâldbloedich sniemeunster dat ek lânseigen is op Hoth.
Yn 'e film Star Wars: Episode V – The Empire Strikes Back hat it Rebelleferbûn op Hoth in geheime basis fêstige. De rebellen brûke nuete tauntauns as ryddieren foar it útfieren fan patrûljes. Yn 'e film Star Wars: Episode VI – Return of the Jedi hat de gangster Jabba de Hutt njonken de yn karbonyt beferzen Han Solo as jachttrofee in tauntaunkop oan 'e wand hingjen.
Dakar
thumb|250px|De 19 communes d'arrondissement Dakar (Wolof: Ndakaaru) is de haadstêd en grutste stêd fan Senegal. It leit op it skiereilân Kaap Verde, it fierst westlike punt fan it fêstelân fan Afrika en fanâlds in gaadlik plak foar de hannel mei Europa en de Amearika. De stêd is útgroeid ta ien fan de meast wichtige havens fan de regio. De stêd leit yn de regio Dakar. Yn Dakar is it parlemint setige en it paleis fan de presidint stiet dêr ek.
Ut de skiednis
Dakar waard stifte troch de Frânsken yn 1857. Yn 1902 waard it de haadstêd fan Frânsk West-Afrika, yn it plak fan Saint-Louis. Fan 1959 oant 1960 wie it de haadstêd fan de Maly Federaasje dy't mar koart bestien hat en dêrnei fan de republyk Senegal.
Flylânsk
It Flylânsk (Flylânsk: Flielands) wie it Hollânske dialekt dat foarhinne sprutsen waard op it ta de provinsje Fryslân hearrende waadeilân Flylân. It wie fan oarsprong nau besibbe oan it Tekselsk, it Wieringsk en it Inkhústersk, dêr't it de Eilânwestfryske dialektgroep mei foarme binnen de gruttere kloft fan 'e Westfryske dialekten, dy't wer ûnderdiel útmeitsje fan it Hollânsk.
Skiednis
Dat der op Flylân in Hollânsk dialekt sprutsen waard, is net sa nuver, want Flylân hearde oarspronklik ta de krite fan West-Fryslân, en kaam tagelyk mei it buoreilân Teksel om 1300 hinne ûnder Hollânsk bewâld te stean. It Fly, it seegat tusken de eilannen Flylân en Skylge, wie fan âlds de grins tusken Hollân en Fryslân. Pas ûnder de Twadde Wrâldoarloch, yn 1942, dielden de Dútsers, dy't de pleatslike skiednis net ynteressearre, Flylân (en ek Skylge, dat sûnt 1396 diel fan Hollân útmakke hie) yn by Fryslân, om't men út Harns wei de boat nimme moast om der te kommen. Nei de oarloch waard dy pragmatyske weryndieling hanthavene troch it Nederlânske regear. It Posthuys, op it westlike part fan it eilân, hâldt de âlde sitewaasje noch yn oantins, mei't de post eartiids op Flylân brocht waard fanôf Teksel. left|thumb|250px|De (eardere) lokaasje fan it Flylânske [[dialekt yn 'e provinsje Fryslân.]]
Yn 'e tiid fan 'e Feriene Eastyndyske Kompanjy en de Westyndyske Kompanjy mijden in protte grutte keapfardijskippen de drege trochfeart oer de Sudersee, en bleaune foar de rede fan Teksel en Flylân lizzen, wylst lytsere boaten de hannelswaren út 'e East en de West nei Suderseestêden lykas Amsterdam, Hoarn en Inkhuzen ta ferfierden. Yn dy tiid gie it Flylân sadwaande ekonomysk tige foar wyn. Doe't yn 'e Frânske Tiid (1795-1813) troch de oarloch op see en it Frânske hannelsembargo tsjin Grut-Brittanje de skipfeart frijwol stil kaam te lizzen, brieken der lykwols foar Flylân poerminne tiden oan. Ek de oare Waadeilannen waarden hjirtroch rekke, mar dêr waard ek lânbou bedreaun, wylst Flylân folslein fan 'e hannel ôfhinklik wie. In grut part fan 'e eilânbefolking socht fanwegen de earmoede syn heil earnewêr oars, sadat Flylân yn hege mjitte ûntfolke rekke. Letter skine har in protte lju fan Teksel op Flylân nei wenjen set te hawwen, wat logyskerwize in ferskowing fan it pleatslike dialekt yn 'e rjochting fan it Tekselsk ta gefolch hie.
Troch it fuorttsjen fan 'e Flylânske jongerein nei it fêstelân, en troch tanimmende ynfloeden fan bûtenôf, lykas it toerisme en de fêstiging fan net-Flylanners op it eilân (militêren, rinteniers, lju út Fryslân), rekke it Flylânsk yn 'e tweintichste iuw hieltyd mear yn it neigean. Yn 1993 ferstoar de lêste sprekster, Petronella de Boer-Zeylemaker, yn 'e âlderdom fan 107 jier. Tsjintwurdich is Flylân de iennichste folslein Nederlânsktalige gemeente yn 'e provinsje Fryslân. Wol besteane yn it Nederlânsk sa't dat op it eilân sprutsen wurdt, noch in beheinde restanten fan it oarspronklike dialekt, in soarte fan substraat, soe men sizze kinne. De namme "Flylânsk" wurdt tsjintwurdich gauris brûkt om dit Nederlânsk mei in Flylânsk aksint oan te tsjutten. It moderne Flylân hat as iennichste Waadeilân gjin dialektferiening, mar wol in histoaryske feriening, dy't in tydskrift útjout dêr't noch geregeldwei yn diskusjearre wurdt oer wurden en wurdgebrûk út it eardere dialekt. right|thumb|250px|It Posthuys, foarhinne de residinsje fan 'e postmaster, no in horeka-gelegenheid.
Klanklear
Oer it oarspronklike Flylânske dialekt is net sa'n soad bekend, om't der net folle fan of oer skreaun is. Wol is dúdlik dat, krekt as yn it Tekselsk, yn it Flylânsk de h soms fuortfoel as dy oan it begjin fan in wurd stie, wylst er yn guon gefallen foar wurden pleatst waard, dêr't er net thúshearde. Sa rapportearre de njoggentjinde-iuwske taalkundige Johan Winkler dat it wurd foar "hûs" yn it Flylânsk klonk as "ys", wylst it wurd foar "iis" likernôch útsprutsen waard as "hús". Dit is te ferklearren as de h oarspronklik hielendal net yn it Flylânsk foarkaam, mar letter út it Nederlânsk of de oare Waaddialekten oernommen waard, wat late ta in hyperkorreksje, wêrby't er foar de ferkearde wurden pleatst waard. Soks liket wierskynlik, mei't yn it Inkhústersk, in oar Westfrysk dialekt, de h oarspronklik ek folslein ûntbriek. Yn 'e tweintichste iuw waarden sokke foarmen troch taalkundigen lykwols net mear oantroffen. It liket derop dat der ûnderwilens yn it Flylânsk in beskate klankferskowing (of "útspraakkorreksje") plakfûn hie ûnder ynfloed fan 'e tanommen kontakten mei de sprekkers fan 'e dialekten fan 'e oare Waadeilannen.
Om 1900 hinne skreau de Flylânske ûnderwizer en dialektleafhawwer Engel Molenaar dat syn memmetaal oer in hiel aparte klank beskikte: in i-eftige fokaal, dy't tusken de [i] (i fan "bite") en de [y] (ú fan "tút") yn siet. Neffens syn omskriuwing soe dat de [ɨ] wêze moatte, rûchwei in ú dy't men mei sprate (yn tsjinstelling ta rûne) lippen útsprekt, of yn taalkundich jargon it koarte net-rûne sletten middenlûd. Dy fokaal komt bgl. ek yn it Sweedsk en it Noarsk foar, en Molenaar frege him ôf oft de Flylanners de klank soms oernommen hiene by harren Skandinavyske hannelskontakten. Dat soe mooglik wêze, mei't bekend is dat it Flylânsk, troch de iuwenlange oriïntaasje fan 'e eilânbewenners op 'e see, ek beskate Deenske ynfloeden ûndergien hie. Dit lûd die him (neffens Molenaar) û.m. foar yn wurden as ys ("hûs"), tyn ("tún") en dyn ("dún"). Om't der gjin lûdsopnamen makke binne fan dizze frjemde klank, kinne hjoeddeiske taalkundigen der allinne mar nei riede hoe't de foarke yn dizze kwestje yn 'e stôk sit. left|thumb|200px|De (eardere) lokaasje fan it Flylânsk binnen it [[Westfryske dialekten|Westfryske dialektgebiet.]]
In oare aparte klank wie foar Nederlanners de "ieë" yn dieën ("dien"), kieërs ("kjers"), wieër ("wier") en ieërd ("hurd", stookplak). Yn it Frysk komt dizze twaklank, [i.ǝ], lykwols gewoan foar yn wurden as "stien" en "iel". Mei't it Tekselsk yn deselde wurden (deen, keers) in e-klank hat, liek it Flylânsk op dit punt sterker op it Frysk as op 'e oare Westfryske dialekten. Taalkundigen achtsje in beynfloeding troch it Skylgerske dialekt fan it Frysk net ûntinkber. Foar it wurd "jûn" hie it Flylânsk even of eiven, wylst men op Teksel fan ééved en yn it Lânwestfrysk fan eived seit. Dus oannommen dat it Nederlânske avond yn elts gefal kwa bylûden de grûnfoarm wie, dan hie it Flylânsk de -d ferlern, wylst de oare Westfryske dialekten krekt de -n- kwytrekke wiene. It is ynteressant dat it Midslânsk fan Skylge en it Amelânsk ferlykbere foarmen hawwe: eeuwen, resp. aven. Fierders wie yn it Flylânsk de begjinklank [sk] (sk fan "skoalle") beholden bleaun, krekt as yn it Tekselsk en it Amelânsk, dat ek Hollânske dialekten binne, wylst er frjemd genôch yn 'e Fryske dialekten fan 'e eilannen Skylge en Skiermûntseach feroare is yn in Hollânske [sx] (sch fan school).
Oerbliuwsels
Yn it deistich spraakgebrûk wurde op Flylân noch wurden brûkt as huus ("hûs"), tuun ("tún"), diek ("dyk") en kieke ("sjen", Nederlânsk kijken). Dit binne oerbliuwsels fan it eardere dialekt. Hoewol't guon Flylanners ek no noch fan in dialekt sprekke as hja dit soarte wurden brûke, is der objektyf sjoen mear sprake fan in regionaal kleure foarm fan it Nederlânsk (oftewol in regiolekt), wêrby't de ferskillen har beheine ta it ferskowen fan 'e [ʌi̭] (ui fan "bui") en [ɛ.i̭] (ij fan "bij") nei [y] (ú fan "tút"), resp. [i] (i fan "bite"). It (faak bewust) brûken fan sokke wurden foarsjocht op Flylân yn in beskaat ferlet om 'e eigen identiteit út te drukken, en dêr is neat mis mei, mar in echt dialekt is it spitigernôch net mear. Ut in taalûndersyk dat yn 1999 op Flylân holden waard, die bliken dat doe ek de jongerein wer mear soksoarte wurden brûkte en inoar sels ferbettere as der sûnder euvelmoed tebekfallen waard op 'e Standertnederlânske útspraak.
Priuwke fan it âlde Flylânsk
It ûndersteande is in fragmint út in ferhaaltsje dat skreaun waard troch Engel Molenaar, (1868-1939) oer it aaisykjen yn 'e dunen yn syn jonkheid. Dit ferhaal en noch in stikmannich oaren waarden yn 'e jierren njoggentich fan 'e tweintichste iuw weromfûn en troch J.H. Nanninga publisearre yn it tydskrift fan 'e Flylânske histoaryske feriening. Se foarmje it grutste part fan it oerlevere âlde Flylânsk. "De wekker stond altyd soo wat op ien ier of allef ien, in groote sak mit brood stond klaar want 't dierde 'n eele dag. 't Was nog donker foor we op 't plak kwammen weer we dyn in gongen. Je kon maar amper de fegels sien. Wel kò je se ooren opfliegen of skreeuwen. Soms lag er welders 'n dooie starriet of 'n lyw langs de binnekant, die tegen de tillegraafdreden anfloogden was. Soms was ie dood, soms ad ie allien maar syn flerrek broken. Deer keken we niet lang na want as 't allef kon, mosten we de eerste wezen, maar soo froeg kò je op Flie niet in dyn kommen of der was er altyd ien eerder. En mooi gesicht was et as je de son sag opkommen achter je. Maar dan was et ook tyd om te soeken. Wat we sochten wazzen meest starriet eitjies."
List fan planetoïden 52601-52700
Dit is in list fan planetoïden 52601-52700.
Roadeljen op de Olympyske Winterspullen 1968
It roadeljen op 'e Olympyske Winterspullen 1968 waard fan 11 oant en mei 18 febrewaris 1968 op in natoerlike roadelbaan Piste de luge Villard-de-Lans yn Villard-de-Lans.
Piste de luge Villard-de-Lans
De natoerlike roadelbaan bestie foar de manlju en froulju út fjirtjin bochten en hie in lingte fan likernôch 1.000 meter. Alle wedstriden moasten meardere kearen útsteld wurde of sels ynkoarte fanwegen de hege temperatueren. Hjoed-de-dei is trajekt fan de roadelbaan der noch hieltyd, mar fanwegen de minne steat fan ûnderhâld net mear yn gebrûk.
Medaljespegel
De top-4 fan lannen dy't by it roadeljen medaljes wûn ha tidens de Olympyske Winterspullen fan 1968.
N'Djamena
thumb|Tsjaad N’Djamena (oant 1973 Fort-Lamy; Arabysk نجامينا|) is de haadstêd fan de republyk Tsjaad en tagelyk de grutste stêd fan it lân. De stêd is in haven oan de rivier Chari en leit rjocht tsjinoer de stêd Kousséri yn Kameroen, dêr't it troch in brêge mei ferbûn is. De regio N'Djamena is ferdield yn 10 arrondisseminten. It is fierders de regionale merk foar fee, sâlt, nôt, dadels en in moetingsplak fan belang. De measte yndustry hâldt har dwaande mei it ferwurkjen fan fleis, fisk en it bewurkjen fan katoen. Alhoewol't de stêd is soad te lijen hân hat fan de boargeroarloggen yn Tsjaad (sûnt 1965) hat it syn posysje as ekonomysk sintrum fan Tsjaad hanthavenje kinnen.
Dêr binne twa universiteiten, in Frânsktalige (1971) en in Arabysktalige (1991) en skoallen foar administratyf ûnderwiis en de oplieding ta bistedokter.
De stêd hat in ynternasjonale lofthaven. N'Djamena is it eastlik einpunt fan de Trans-Saheliaanske Hearrewei, en is mei East-Afrika ferbûn troch de Ndjamena-Dzjibûty Hearrewei. De grutte dyk fan Tripoly nei Kaapstêd rint ek troch N'Djamena, sadat it in ferkearsknooppunt fan belang is yn Sintraal-Afrika. De rivieren Chari en Logone, eartiids de wichtichste ferbining nei bûten ta, hawwe net folle mear te betsjutten foar hannel en ferkear.
De stêd waard yn 1900 troch de Frânsken stifte ûnder de namme Fort Lamy, neamd nei de Frânske legeroanfierder François Joseph Lamy dy't dêr dat jier krekt sneuvele wie.
Foto's N'Djamena
De foto's binne nei alle gedachten út 1960-69, Fort Lamy
Ferfiermiddel
In ferfiermiddel of transportmiddel is in bist (ryddier of lêstdier) en/of in technyske konstruksje of ynrjochting dêr't men persoanen of guod mei ferpleatst fan it iene nei it oare plak, faak troch it ferkear oer de iepenbiere wei. Foar ferfiermiddels dy't har oer lân fuortbewege, wurdt ornaris de term fiertúch brûkt, wylst men ferfiermiddels dy't har oer wetter, troch de loft of troch de romte fuortbewege, fartugen neamd.
Lytse iisfûgelflinter
De Lytse iisfûgelflinter (Limenitis camilla) is in soarte yn de famylje fan de Aureliaflinters (Nymphalidae).
Foarkommen
De Lytse Iisfûgelflinter libbet foaral in ôfwikseljende fochtige mingde bosken of leafbosken. Hy kaam earder foar op in grut diel fan de sângrûnen yn East- en Súd-Nederlân. Op it stuit binne se allinnich nog te finen yn Twinte en de Achterhoek. Fan 1990 ôf is de flinter sterk efterútgongen. De Lytse Iisfûgelflinter is in honkfêste soart.
Op de reade list stiet de flinter as bedrige.
thumb|left|Lytse Iisfûgelflinter
Fleantiid
De flinter fleant fan ein maaie ôf oant ein augustus. Benammen de earste helte fan juny oant ein july. Soms is der in twadde generaasje yn septimber mar dat is mar hiel seldsum.
Rûp
De rûp kin 30 mm wurde. It liif is felgrien mei twa rigen brune fertakke toarns op 'e rêch. De kop is brún. De hiele rûp is bedutsen mei wite wartsjes. De rûp hat in tige ûnderskiedend fretspoar. De rûpen frette de blêden sà op dat allinnich de middennerf stean bliuwt. Se oerwinterje troch in blêd fan de Kamperfoelje byelkoar te spinnen ta in soartemint kapsule.
De rûp fret allinnich fan de Kamperfoelje.
Sjoch ek
thumb|400px|center|Lytse Iisfûgelflinter mei sprate wjukken.
List fan planetoïden 13801-13900
Dit is in list fan planetoïden 13801-13900.
Snie
thumb|left|Sniekristallen thumb|250px||Sniedún thumb|left|Nije snie thumb|right|Sniebalje yn [[Itaalje om it jier 1400 hinne]] thumb|left|Snieskower by [[Toronto, Kanada]] Snie is delfal út iiskristallen dy't foarme binne om stofdieltsjes út de atmosfear hinne.
As de temperatuer ûnder it friespunt is komt wurde yn de hegere loftlagen reindrippen feroare yn sniekristallen. De sniekristallen falle stadich, wylst se oanwaakse. As de temperatuer yn in legere luchtlaach ticht by it friespunt is, dan frieze de kristallen troch wetterdrippen oan elkoar, en foarmje gruttere snieflokken, dy't somtiden wol 7 - 10 sm grut wurde kinne. It grutste part fan eltse snieflok, oant 95%, is lykwols loft. Dêrtrocht falt de snie mar stadich, likernôch 0,2 m/s. Troch alle flakken fan de kristallen wurdt hast alle ljocht dat op de snie falt reflektearre, wat de snie in wite kleur jout.
Merkwurking
Merkwurking is yn de ekonomy it (automatysk) ta stân kommen fan in lykwichtpriis foar guod of foar in tsjinst as der lykwicht ûntstiet tusken fraach en oanbod.
Snie
Mear as normaal snijen kin de diken blokkearje, wêrtroch it ferkear stilfalt. Minken kinne har net fier mear ferpleatse en guod kin net mear oan- en ôffierd wurde. Foar de tiid oant de diken frijmakke wurde kinne, leit it sosjale libben stil: bussen en treinen ride net, bêrn kinne net nei skoalle, wurknimmers net nei it wurk. Yn gebieten dêr't dit faker, en foar langere tiid, in probleem wêze kin, hawwe minsken winters in eigen foarrie oan iten ensfh. yn 'e hûs.
Snie wurdt ek brûkt foar wintersport. Gebieten dêr't normaal in protte snie falt binne winters faak drokke toeristesintrums, dêr't in soad minksen hinne gean te skyen, of foar oare besibbe sporten.
Merkwurking
Fraach en oanbod
De fraach nei en it oanbod fan ekonomysk goed hingje ceteris paribus ôf fan de priis dy't derfoar frege wurdt. By in hegere priis sil it oer it generaal sa wêze dat der (c.p.) minder fraach nei in artikel is en mear oanbod. Oarsom sille by in legere priis de fraach en in oanbod minder wurde. Troch dit effekt sil der by de lykwichtpriis fansels lykwicht komme tusken fraach en oanbod.
In foarbyld: as wy út de ekonomy foarstelle wêrby 't papier 10 kear sa djoer is as wy kenne dat sil dêryn de fraach nei papier lyts wêze. Mar yn sa'n situaasje is it, derfan útgeande dat alle oare omstannichheden yn de ekonomy lyk bliuwe, tige lukratyf wêze om in nije papierfabryk te starten om papier te ferkeapjen. De fraach is dan lytser as it oanbod. Yn dy situaasje bliuwt der in protte papier ûnferkocht. Om it papier dochs ferkeapje te kinnen sille de papierfabrikanten de priis ferleegje. Oarsom: as papier tige goedkeap is, sil de fraach tanimme mar geane der papierfabriken, de oanbieders, fallyt. De fraach is grutter as it oanbod en der ûntstiet in tekoart oan papier wêrtroch't de priis oprinne sil. As by it stigen fan de priis der wer nije fabrikanten bykomme kinne de itselde him werhelje en kin dit liede ta in bargesyklus.
Frijheid
De Frijheid kin ferwize nei:
Bôgesjitten op de Olympyske Simmerspullen
right|100px|right Bôgesjitten is ien fan de sporten dy't op de Olympyske Simmerspullen beoefene.
Skiednis
It Bôgesjitten stie tidens de Spullen fan 1900 yn Parys foar it earst op it programma. Ek yn de jierren 1904, 1908 en 1920 stie it op it programma, nei de Spullen fan 1920 yn Antwerpen ferdwûn it fan it programma. Pas tidens de Spullen fan 1972 yn München Kaam it wer werom op it programma. Yn 1984 wist de Nij-Seelânske Neroli Fairhall foar it earst as in bôgesjitter mei in lichaamlike beheining har te kwalifisjearjen foar de it bôgesjitten op de Olympyske Simmerspullen.
Medaljespegel
De top tsien fan lannen dy't by it bôgesjitten medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen.
Sarh
Sarh is in stêd yn Tsjaad en is it haadplak fan de regio Moyen-Chari en it bisdom Sahr. It is de tredde stêd fan Tsjaad, nei N'Djamena en Moundou en leit oan de rivier Chari. Sarh hat sa'n 110.000 ynwenners en is neamd nei de etnyske groep de Sara út Súd-Tsjaad. . It plak hjitte foar 1972 Fort Archambault.
Ut de skiednis
thumb|left|250px|Sara yn Fort Archambault, 1924 Sarh waard stifte ûnder it Frânske koloniale bewâld foar lju dy't weromkamen út de wurkkampen anneks oan de oanlis fan it Kongo-Oseaan Spoar. Yn 1962 krige it plak in tekstylyndustry fan betsjutting en is no in wichtich middelpunt fan de katoenferwurkjende yndustry. Katoen docht it dêr bêst fanwege it gaadlike klimaat. Ek is it plak in sintrum fan kommersjele fiskerij.
Sahr is ek in bekend útgeanssintrum, ferneamd om syn nachtlibben. It Sarh National Museum lûkt minsken, en der is in fleanfjild (IATA-fleanfjildkoade SRH).
De ynwenners fan Sarh hiene yn 1990 te meitsjen mei in meningokokken meningitis-epidemy.
Underwiis
Middelbere skoallen (Lycées)
Heger ûnderwiis:
Nûmerflinter
De Nûmerflinter (Vanessa atalanta) is in soarte yn it skaai fan de Vanessa.
Zanderij
thumb|left|Moskee yn Zanderij
Nûmerflinter
Foarkommen
De Nûmerflinter is in echte trekflinter. Hy kin yn Nederlân allinnich oerlibje yn hiele sêfte winters. Fan Súd-Europa út trekt er alle jierren nei it noarden ta. Yn goeie trekjierren kin dizze flinter yn hiel Nederlân sjoen wurde. Yn septimber kinne trekkende nûmerflinters dy't wer nei it suden ta gean yn groepkes waarnommen wurde.
Zanderij
Zanderij is de namme fan in doarp tichteby de Johan Adolf Pengel International Airport yn Suriname, sa'n 40 km besuden Paramaribo yn it distrikt Para.
Nûmerflinter
Flinter
De flinter is altyd wer te kennen oan de patroanen op de wjukken. De boppenside fan de wjukken hat in hast kringfoarmich oranje patroan, wylst it patroan op de ûnderside sifereftige foarmen hat. Under de rjochterwjuk liket it nûmer 98 te stean. De wjuklingte is 26 oant 32 mm.
Zanderij
Op 7 juny 1989 stoarte dêr in DC-8 fan SLM del. Dy SLM-ramp koste 176 minsken it libben en mar 11 minsken oerlibben de ramp.
Sûnt 2007 hat Zanderij in nije polyklinyk.
Nûmerflinter
Fleantiid
De flinters kinne sjoen wurde fan maaie oant oktober. Der is mar ien generaasje.