cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Seelân
Skiednis
Yn de 18e iuw roan de wolfeart yn Seelân tebek. Yn 1795 hie Middeburch sa'n bytsje itselde ynwennertal as Haarlim en Grins en wie mei 20.146 sielen (nei de boppe neamde stêden en Amsterdam, Rotterdam, De Haach, Utert en Leien) noch de achtste stêd fan Nederlân. Zierikzee wie yn 1795 mei 6086 ynwenners de twadde stêd fan Seelân. De oare Siuwske stêden fan belang wienen Flissingen, Goes en Feere mei, yn 1795, respektyflik: 5691, 3711 en 1860 ynwenners.
Mei de komst fan it spoar waarden Súd-Bevelân en Walcheren yn de 19e iuw troch damen mei it fêstelân fan Noard-Brabân ferbûn. Sûnt 1872 leit der in spoar tusken Flissingen, Middelburch, Goes, Bergen op Zoom en Roosendaal: de saneamde Siuwske Line. Siuwsk-Flaanderen hat wol in goederenspoar en in tunnel ûnder de Westerskelde troch, mar fierders is dat part fan Seelân ôfsnien fan de rest fan Nederlân.
Yn de Twadde Wrâldkriich hat Seelân ferskate kearen fan strategysk belang west. Dêrom hawwe in oantal stêden en gebieten in protte te lijeen hân ûnder fjochterij, bombardeminten en ynundaasjes. Benammen it oansjen fan it eilân Walcheren en de Middelburchske binnenstêd is dêrtroch bot feroare. Troch it fûle fjochtsjen yn West-Siuwsk-Flaanderen, oan de ein fan de oarloch, waarden in protte plakken, sa as Breskens, Schoondijke, Oostburg en Sluis benei folslein ferwoastge.
In benammen yn de jierren 50 polityk beladen ûnderwerp wie de kwestje fan de frije fearen oer de Westerskelde. Fral yn Siuwsk-Flaanderen joech dat de nedige argewaasje.
Yn de nacht fan 31 jannewaris op 1 febrewaris 1953 waard Seelân slim rekke troch in Wettersneed. Om soksoarte rampen yn de takomst foar te wêzen, waarden fan 1960 ôf de Deltawurken útfierd. It by-effekt dêrfan wie dat de ferbiningen mei it oarepart fan Nederlân in stik better waarden. Ek dêroer wie in soad te dwaan, meast oer de ôfsluting fan de Easterskelde, dy't net trochgien is. Yn 1987 waarden de Deltawurken foltôge. De ekonomyske en sosjale struktuer fan de Siuwske eilannen is troch komst fan de fêste ouwerferbiningen bot feroare. It eartiids isolearre gebiet is no yn it oere te berikken fanút de ferskate grutte stêden. It toerisme hat in hege flecht naam.
Gemeenten
Seelân bestiet sûnt 2003 út 13 gemeenten.
Bestjoer
Kommissaris fan de Keninginne/Kening:
Provinsje
De provinsje is de twadde laach fan bestjoer, in part fan de steat. In provinsje wurdt foarme troch meardere gemeenten.
Nederlân
It deistich bestjoer fan de provinsje wurdt dien troch de Kommissaris fan de Kening tegearre mei Deputearre Steaten; de Provinsjale Steaten hawwe it bestjoer oer langere tiid. As wurkplak hawwe dizze organen it provinsjehûs wat yn it haadplak fan de provinsje stiet.
Belgje
Yn Belgje en yn de Nederlânske provinsje Limburch hat men in gûverneur ynstee fan in Kommissaris fan de Keninginne.
thumb|right|It wapen fan de Provinsje Fryslân thumb|right|It wapen fan de provinsje Súd-Hollân
Provinsjes yn Belgje
De Stêdsregio Brussel heart net by ien fan de boppesteande provinsjes.
Hyponimen
Yn Nederlân en Belgje is de provinsje in bestjoerslaach tusken it lânsregear en gemeenten. Yn oare lannen is der in lyksoartich systeem, mar dan mei in oare namme en mear as minder foech. Yn Dútslân hat in dielsteat likernôch itselde nivo as dat fan in provinsje, lykwols falle der ûnder de Dútske dielsteaten noch twa bestjoersnivo's. Yn Switserlân hawwe se kantons dy't ek in soad foech hawwe. Oare hyponimen binne 'departemint' (Frankryk), 'oblast'(Ruslân en oare Slavyske lannen), 'Woiwodskip' (Poalen) en 'prefektuer' (Japan).
Claude Auclair
Claude Auclair (Nantes, 1 maaie 1943 - 20 jannewaris 1990) wie in Frânsk striptekener. Hy is benammen bekend wurden troch de rige post-apokalyptyske sciencefiction-tekentelsjes Simon van de Rivier, dy't yn de jierren sântich ferskynden yn it stripblêd Kuifje. Oare strips dy't er makke wienen De Sage van de Grizzly en It eilân fan Arroyoka op senario fan Greg.
Ryksdei (Dútslân)
thumb|250px|It [[Ryksdeigebou dêr't de Ryksdei húsmanne]] thumb|Gearkomste yn 1874 yn it Prusyske Hearehûs oan de Leipziger Strasse 75 thumb|Ryksdeigebou rûn 1900 thumb|Gearkomste fan nazys yn Krolloper 1940 thumb|Ryksdeigebou nachts yn 2011 De Ryksdei wie eartiids de namme foar it parlemint fan Dútslân. Op it heden hat de Dútske Bûnsdei (Dútsk: Bundestag) deselde funksje yn it moderne Dútslân.
De term "Reichstag" is gearstald út Reich (ryk) en tag (gearkomst, fergelykje daagjen). Dat it kin oerset wurde mei 'Ryksfergadering' of 'Ryksgearkomst'.
Ryksdei foar 1867
Yn it Hillige Roomske Ryk bestie oant 1806 al in Ryksdei. Dat wie lykwols gjin parlemint fan folksfertsjinwurdigers, mar in orgaan dêr't de fertsjinwurdigers fan de Dútske foarstendommen en frije ryksstêden byïnoar kamen. Yn it Dútske Bûn, dy't fan 1814 oant 1866 bestie, wie der in likese gearkomste as yn it Hillige Roomske Ryk. De ferskillende steaten stjoerden harren ôffurdigen nei de Bûnsdei yn Frankfurt. Dat wie in gearkomste fan gesanten dy't fan de besluten fan harren regearen ôfhinklik wiene. De offisjele namme wie Bundesversammlung, mar de namme Bundestag waard ornaris ek brûkt. Yn 1848 kaam der in Nasjonale Gearkomste, ek wol Frankfurter Parlemint neamd, byïnoar. Dy gearkomste besleat yn 1849 ta in grûnwet foar de Dútske bûnsteat. Ek woene hja in parlemint mei Ryksdei as namme foar in parlemint mei twa keamers: it Volkshaus (Folkshûs) en it Staatenhaus (Steatehûs). Dy grûnwet kaam der lykwols net, want de Prusyske kening naam de keizerskroan, dy't him oanbean wie, net oan.
Dútske Keizerryk
It Noarddútske Bûn (1867-1871), dat in troch Prusen dominearre steatebûn benoarden de rivier de Main wie, hie in Ryksdei. Dat wie lykwols al in keazen folksfertsjinwurdiging, mar it hie net in soad macht, want de Bûnsried moast de wetten ek noch goedkarje. De Bûnsried fertsjinwurdige de Dútske foarsten en de frije stêden. It Dútske Keizerryk, dat yn 1871 ûntstean wie, hie lyksa in Ryksdei as parlemint. De Ryksdei hie syn sit yn Berlyn, earst yn it Prusyske Hearehûs en fan 1894 ôf waard it nij boude Ryksdeigebou der foar ornearre. Dat gebou tsjinnet hjoed-de-dei noch hieltyd as Dútsk parlemint. Oars as yn de measte oare lannen, koene hast alle manlju fan 25 jier en âlder stimme. De Ryksdei siet aardich demokratysk yninoar en tegearre mei de Bûnsried waarden der wetten oannaam, mar hie lykwols gjin foech mei it hifkjen derfan. Dat waard troch de keizer (Prusyske kening) dien en de troch him oanstelde Rykskânselier. Under keizer Willem I, dy't net in soad yn de polityk om reage, hie syn kânselier Otto von Bismarck in soad ynfloed. Mar Willem I syn pakesizzer keizer Willem II, dy't bekend stie hieltyd syn sin trochdriuwe te wollen, makke in soad gebrûk fan syn grûnwetlike rjochten. Dêrmei skode er Bismarck oan de kant en stelde er Leo von Caprivi oan. En om't it foech fan de Ryksdei net grut wie, koe Willem II syn besluten oan de polityk oplizze.
Weimarrepublyk
De Weimarrepublyk hie in parlemint dat ek Ryksdei hiet. De republyk wie de earste folsleine Dútske demokrasy. De republyk hie in keazen Rykspresidint en folksfertsjinwurdiging yn de Ryksdei. De republyk wie lykwols net stabyl. Yn it tiidrek fan 1919-1924 en fan 1930 ôf wiene der de iene nei de oare krisis en waard gauris om de Ryksdei hinne besluten naam troch machtigingswetten en needferoardeings fan de Rykspresidint.
Nazy-Dútslân
Nei't de nasjonaalsosjalistyske NSDAP de macht oernaam yn 1933, bleau de Ryksdei offisjeel noch wol bestean. Nei't Adolf Hitler beneamd wie ta Rykskânselier begûn de Gleichschaltung (lykskeakeling) mei de Ryksdeibrânferoardering en de Machtigingswet fan maart 1933. Mei it yntimidearjen en arrestearjen fan tsjinstanners krige er de mearderheid foar syn machtigingswet dy't bepaalde dat ek it regear wetten meitsje koe. Letter yn dat jier waard de Ryksdei fannijs keazen, dêr't alle leden by de NSDAP hearden. Nei de brân fan de Ryksdei kaam men yn de Kroll Oper byïnoar. Yn 1942 kaam de Ryksdei ûnder lieding fan Hermann Göring foar it lêst byïnoar.
Nei 1945
Dútslân hie gjin parlemint ûnder de Alliëarde besetting. Mei de grûnwet fan de Bûnsrepublyk Dútslân yn 1949 kaam der in nij parlemint dat de Bûnsdei neamd waard. Dat parlemint hie syn sit yn Bonn en kaam sa no en dan byïnoar yn it Ryksdeigebou yn dat doe West-Berlyn wie. Yn East-Berlyn, de haadstêd fan de DDR wie der in parlemint dat Volkskammer neamd waard. Dit parlemint kaam byïnoar yn it Palast der Republik, dat op it plak fan de eardere Berlynske Stedsslot stie. Dat wie lykwols gjin demokratysk parlemint. Nei de weriening fan Dútslân wie besletten dat de Bûnsdei nei it âlde Ryksdeigebou ferhûzje soe. De namme fan it gebou waard net Bundestaggebäude (Bûnsdeigebou), mar bleau de âlde namme Reichstaggebäude (Ryksdeigebou) hâlden.
Nasjonaal Lânskip Middag-Humsterlân
Middag-Humsterlân is de namme fan in Nasjonaal Lânskip yn de provinsje Grinslân. It bestiet út de streken Middag en Humsterlân.
Sûnt 2005 hat it de status Nasjonaal Lânskip en is foardroegen foar de list fan wrâlderfgoed fan de Unesco.
Middag komt fan Midage of mid each; it betsjutte middelste eilân. Humsterlân komt fan Hugmerchi of karspel, dat is in (tsjerklike) gemeente mei in eigen rjochtspraak.
Houtribdyk
thumb|Houtribbyk by Lelystêd. thumb|Houtribdyk 200px|thumb|De Houtribdyk tusken de Iselmar en Markerwaard yn'' De Houtribdyk, ek wol de Markerwaerddyk en Dyk Inkhuzen-Lelystêd, is in wetterkearing yn Nederlân. De dyk, eins in daam, waard oanlein tusken 1963 en 1976 en is in ûnderdiel fan de Suderseewurken. It skiedt de Iselmar en de Markermar (dat ek wol it Súdlik Iselmar neamd wurdt) fan elkoar. De dyk rint yn noard-westlike rjochting en hat in lingte fan 26 kilometer. Eins wie de dyk bedoeld foar it ynpolderjen fan it súdlik part fan de Iselmar ta de Markerwaard. De ynpoldering is nea útein set en yn 2003 waard foarfêst besletten de polder net oan te lizzen.
Wei
De gemeente Lelystêd joech de wei oer de dyk de namme Markerwaarddyk. Offisjeel is dizze namme allinnich fan tapassing op it part fan Lelystêd oant de provinsjegrins mei Noard-Hollân. Dochs wurdt de namme ek wol foar de hiele dyk brûkt.
Underhâld en fernijing
Fan 2019 oant juny 2020 hat Rykswettersteat oan de Houtribdijk in fersterkingsprojekt útfierd. De dyk foldie net mear oan de feilichheidsnoarm fan de Wetterwet. Hy is fersterke mei sân en stien en is no bestân tsjin stoarmen dy 't gemiddeld ien kear yn de 10.000 jier foarkomme. De dyk is foar in part tradisjoneel fersterke mei brekstien en gytasfalt en diels ynnovatyf mei grutte sânpakketten dy 't tsjin de dyk oanlein binne. Hjirtroch ûntstiene brede, sânige wâlskanten mei in folume fan 10 miljoen m FEM sân, wêrmei 't de klappen fan it wetter opfongen wurde.
Boppedat biedt de dyk sa kânsen ta natuerûntwikkeling. De sêfte oergong fan sân nei wetter wykt ôf fan in soad stienwâlskanten yn it Iselmargebiet. Dit lûkt oare fisken en wetterbisten oan, wêrtroch 't it bioferskaat yn de Markermar en Iselmar tanimt en ek de wetterkwaliteit ferbetteret.
Ek binne oare mooglikheden foar natuer en rekreaasje ûntwikkele. Healwei is oan de súdkant fan de Houtribdijk rjochting Enkhuizen mei sân en slib in nij, wiet natuergebiet yn de Markermar kreëarre, it Trintelsân. Dat plas-dras gebiet lûkt fûgels en oar libben oan. By Lelystêd ferriist it Bataviastrân, in nij wettersportstrân. Oan de súdeastlike kant, op njoggen kilometer farren fan Lelystêd en op fjouwer kilometer fan de Houtribdyk, is it natuerprojekt Marker Wadden realisearre.
Strjitten yn Ie (Dongeradiel)
thumb|200px|Brânbuorren thumb|200px|Grutte Loane 2 thumb|200px|Grutte Loane 9 thumb|200px|Grutte Loane 11 thumb|200px|Humaldawei 13 thumb|200px|Lytse Loane 16 thumb|200px|Omgang 4 thumb|200px|Unia sate
De Strjitten yn Ie (Dongeradiel):
Paul Pelliot
thumb|Paul Pelliot thumb|left|175px|Pelliot bestudearret manuskripten yn de Mogao-grotten Paul Pelliot (28 maaie 1878 - 26 oktober 1945) wie in Frânsk sinolooch, tibetolooch en ûntdekkingsreizger. Pelliot koe trettjin talen en wie learling fan de Yndiakundige Sylvain Lévi.
Pelliot waard op syn 21e nei Peking stjoerd mei as doel manuskripten te behâlden; op dat stuit spile krekt de Bokseropstân en hy rekke belutsen by de 55 dagen fan Peking yn de simmer fan 1900. Hy die mei oan de ferdigening fan de gesantskipsgebouwen en krige dêrfoar letter it Légion d'honneur.
Pelliot syn meast bekende misje wie dy fan 1908. Yn 1906 sette er mei twa kompanjons út Parys wei ôf nei Peking. Hy reizge oer Dunhuang yn Turkestan. Dêr kocht er in partij manuskripten út de Mogao-grotten; dat wie earder Aurel Stein net slagge. Dy manuskripten fan Dunhuang binne skreaun yn it Sineesk, Tibetaansk, Sogdysk en Oeïgoersk. Nei't Pelliot weromkaam wie, binne sy kategorisearre troch Marcelle Lalou en wurde bewarre yn de Bibliothèque nationale de France. De manuskripten binne fan grut belang foar de stúdzje fan Sintraal-Aazje.
Bayou Country
Bayou Country is it twadde studio-album fan Creedence Clearwater Revival. It album waard opnommen yn oktober 1968 yn de RCA studios yn Hollywood en waard trije moanne letter op 5 jannewaris 1969 útbrocht. It is de earste fan trije studio-albums dy't Creedence Clearwater Revival yn 1969 útbrocht.
Novodevitsji-kleaster
It Novodevitsji-kleaster (Russysk: Новодевичий монастырь), of it Nije kleaster fan de Jongfaam, is in troch muorren, tolve tuorren en twa poarten fortifisearre otterdoks kleaster yn Moskou. It kleaster is ynskreaun yn it wrâlderfgoed-register fan UNESCO.
Skiednis
It kleaster waard yn 1524 gesticht Vasili III om dêrmei de oermastering fan de Smolensk op it Gruthartochdom Litouwen te betinken. De yn 1524 katedraal waard dêrom ek wijd oan de ikoan fan de Mem Gods fan Smolensk. It kleaster oan de rivier de Moskva foarme in wichtich ûnderdiel fan de ring fan kleasters dy't de stêd beskermje moast.
Passchier Hendriks Bolleman
Passchier Hendriks Bolleman (De Haach, ± 1585 - Noarder Drachten, 1655) wie in keapman út De Haach. Hy wie troud mei Janneke Willems van Beest en letter mei Geertruydt van Lanensbergh.
Hy wenne yn Drongelen (Noard-Brabân) en De Haach en hie ferskate beroppen: doarwarder, pachter fan brandewyns aksyns en sollisiteur.
Novodevitsji-kleaster
Skiednis
Yn 1812 besochten soldaten fan Napoleon it kleaster op te blazen, mar de nonnen soargen derfoar dat soks mislearre. thumb|left|250px|Alde foto fan it kleaster It kleaster waard nei de Oktoberrevolúsje sletten en as museum iepene. Ynearsten krige it museum de namme 'Museum fan Prinses Sofia en de Streltsi-opskuor', mar letter waard it omdoopt ta it 'Museum fan de Emansipaasje fan de Frou'. Sûnt 1934 waard it eardere kleaster in ûnderdiel fan it Nasjonaal Histoarysk Museum.
Passchier Hendriks Bolleman
Op 5 oktober 1641 sleat er in oerienkomst mei de ingesetenen van Suider- en Noorderdrachten foar it graven fan in skipsleat tusken it Smeliester Sân oant yn it heechfean mei in dwersfeart, de Noarder- en Suderdwersfeart. It joech him it rjocht om turf te winnen út de feanen beëasten beide doarpen. De feanarbeiders kamen te wenjen oan de nije Drachtster Feart. It soe de oanset wurde ta it ûntstean fan Drachten. Yn 1648 wurdt in kontrakt opsteld troch Johannes fan Crack, Saco Fockens, Jacob fan Runia as man fan Amerentia fan Oenenma, Asswerus fan Vierssen as kurator fan Catharina fan Oenema en Saco Teyens ta it graven fan dizze Drachtster Feart. Hy liet twa fallaten bouwe, it Bûtenst- en it Buersterferlaat (de slûs Noardkade). Bolleman tocht ryk te wurden mei de ûntsluting fan de heechfeanen, mar gie der úteinlik oan fallyt. Al yn 1646 joech er syn soan Hendrik in folmacht oer syn saken yn Fryslân.
Novodevitsji-kleaster
Skiednis
Yn it lêste diel fan de Twadde Wrâldkriich waarden der stadichoan mear tsjerklike aktiviteiten yn it kleaster tastsien. Yn 'e hjerst fan 1943 mochten yn in kleastergebou teologyske kursussen organisearre wurde. Op 14 juny 1944 koe it Teologysk Ynstitút (letter de Teologyske Akadeemje fan Moskou) dêr de doarren iepenje. Likernôch tagelyk waard ek de Transfiguraasjetsjerke (de poartetsjerke) wer iepene foar tsjinsten, letter folge troch de Untsliepenistsjerke. Sûnt 1964 residearre de Metropolyt fan Krûtitsi en Kolomna (de titel fan in patriargale fikaris mei rjochten fan in biskop dy't helpt by it behear fan it bisdom Moskou) yn it kleaster.
Passchier Hendriks Bolleman
De Drachtster kronykskriuwer Bernardus Fabricius (Bearn Lap) skreau oer Passchier Hendriks Bolleman: Passchier Hendriks Bolleman sterk Had daags achthonderd man in 't werk
Novodevitsji-kleaster
Skiednis
Yn 2004 waard it kleaster opnaam op de Wrâlderfgoedlist fan de FN.
Weromjefte
Yn 1994 ûnstie der wer in mienskip fan nonnen op it kleasterterrein. Patriarch Aleksi II fersocht yn oktober 2006 om it kleaster wer oer te dragen oan it bisdom Moskou. Der waard útsteld dat de Russysk-Otterdokse Tsjerke it kleaster wer om 'e nocht brûke mocht foar tsjerklike aktiviteiten, mar it patriarchaat hold oan en stjoerde in brief nei Vladimir Pûtin mei it fersyk de gebouwen werom te jaan. Op 5 jannewaris sei premier Pûtin yn bywêzigens fan de Minister fan Kultuer tsjin patriarch Kirill dat de autoriteiten fan doel wiene om it hiele kleaster wer ûnder de jurisdiksje fan de Russysk-Otterdokse Tsjerke te bringen. Op 22 maart 2010 ûndertekenen in fertsjintwurdiger fan de Steat en patriarch Kirill de oerienkomst, wêrmei't it Novodevitsji-kleaster folslein oerdroegen waard oan de Russysk-Otterdokse Tsjerke.
Begraafplak
Op it begraafplak fan it kleaster lizze in soad ferneamde Russen begroeven. De skriuwer Anton Tsjechov, de komponisten Sergej Prokofjev en Aleksander Skrjabin, de operasjonger Fjodor Sjaljapin en politike lieders lykas premier Nikita Chrûsjtsjov hawwe harren lêste rêstplak hjir krigen.
Volk in Nood, Eendracht Groot (monumint)
Volk in Nood, Eendracht Groot is in monumint ta oantins oan de boargerslachtoffers fan de Twadde Wrâldoarloch yn de stêd Snits.
It monumint toant twa minsken mei in boek boppe harren holle, dy 't de iendracht fan de Snitser befolking by it ferset ferbyldet. It byls is makke fan sânstien en is fan de hân fan Romke de Vries. De ûntbleating fan it byld barde yn 1956 op de hjoeddeiske lokaasje pan de Toppenhústerdyk yn de wyk Sperkhim.
Op it monumint stiet te lêzen:
VOLK IN NOOD EENDRACHT GROOT
Feneesje (stêd)
Feneesje of Fenesië (Italjaansk: Venezia, Fenesjaansk: Venezsia) is in stêd yn it noardeasten fan Itaalje. It leit oan de noardwestigge fan de Adriatyske See, eastlik fan Ferona, westlik fan Triëst en te noardeasten fan Bologna. It is haadstêd fan de regio Feneto en fan de provinsje mei deselde namme. Feneesje wie eartiids in wichtige stêd dat in grutte rol spile hat yn de wrâldskiednis. Tsjintwurdich wenje der om-ende-by 271.003 minsken (2003).
Topografy
Feneesje leit eastlik fan Ferona, westlik fan Triëst en ten noardeasten fan Bologna, oan de noardwestouwer fan de Adriatyske See.
De Lagune fan Feneesje is in lagune mei de eilannen:
Bestjoerlike yndieling
De stêd bestiet út seis wiken, dy't sestiere (fan sesto, ien-seisde) hieten, te witten:
Skiednis
It hjoeddeiske Feneesje leit op in kloft eilannen midden yn in lagune (de "Laguna Veneta") dat al yn de Romeinske tiid "Venetia" neamd waard. Sûnt 697, doe't de Republyk Feneesje stifte waard, wie der sprake fan in delsetting op ien fan dy eilannen, dêr't de bewenners in mienskip foarmen ûnder in doge (dux, 'hartoch'). Al gau ûntwikkele de stêd him ta in wichtige hannelsstêd oan de Adriatyske See. Rike keaplju hienen it der foar it sizzen, de doge kaam út harren midden wei, lykas de Grutte Rie.
Om-ende-by 1000 besette Feneesje grutte dielen fan Dalmaasje, letter ferwurf it Korfû foar de kust fan Grikelân. De doge Enrico Dandolo brûkte it leger fan de Fjirde Krústocht om Konstantinopel, de haadstêd fan it Byzantynske Ryk te oermasteren. Hy stelde in keizer nei eigen kar oan, en oant 1453 hie de stêd it bewâld oer in part fan dat ryk. Mei in oare hannelsstêd Genua hat Feneesje mei wikseljend súkses ferskate krigen útfochten (1299, 1353 en 1380). Yn de 14e iuw waard op it fêstelân in grut gebiet ferovere. Doe't er yn de 16e iuw in nije hannelsrûte nei Ynje ûntdutsen waard, rûn de wolfeart fan Feneesje stadichoan tebek. Yn 1797 oermastere Bonaparte it gebiet en waard de Republyk Feneesje opheft. Yn 1814 makke Feneesje diel út fan it Lombardysk-Fenesjiaansk keninkryk, ûnder Eastenryk. Yn 1848-1849 slagge it har dêr fan frij te meitsjen, mar waard troch Eastenryk werovere en earst yn 1866 by it nije keninkryk Itaalje foege.
Tsjerken
Inkele bekende tsjerken binne:
Brêgen
Inkele bekende brêgen binne:
Paleizen
Inkele bekende paleizen binne:
Eveneminten
De Biënnale fan Feneesje is in keunstfestival dat al sûnt 1895 om it jier yn 'e stêd organisearre wurdt. It Ynternasjonaal Filmfestival fan Feneesje wurdt elts jier yn augustus/septimber organisearre en is ien fan 'e trije meast foaroansteande filmfestivals fan 'e wrâld. It Karnaval fan Feneesje, dat elts jier yn it foarjier plakfynt, is wiidferneamd.
Martin Bormann
thumb|Martin Bormann yn 1934 Martin Bormann (Halberstadt, 17 juny 1900 – Berlyn, 2 maaie 1945) wie in Dútsk nasjonaal-sosjalistysk politikus en wie de siktaris fan Adolf Hitler.
Claus von Stauffenberg
Claus von Stauffenberg, folút Claus Philipp Maria Schenk Graf von Stauffenberg, (15 novimber 1907, Jettingen – 21 july 1944, Berlyn) wie in Dútske kolonel en fersetsstrider, dy't it besocht hat om Adolf Hitler mei in oanslach dea te dwaan. De oanslach mislearre en Von Stauffenberg waard fêst set en eksekutearre.
Martin Bormann
Bormann waard op 17 febrewaris 1927 lid fan de NSDAP en makke frij gau kariêre. Yn 1928 kaam er yn de staf fan de Sturmabteilung (SA). Doe't Hitler yn 1933 diktator waard, waard Bormann beneamd ta partijorganisator (Reichsleiter) en ponghâlder fan de partij.
Op 20 july 1944 mislearre de oanslach fan kolonel Claus von Stauffenberg op Adolf Hitler. Dêrnei fertroude Hitler allinnich mar syn eigen partij en de SS. Dêrtroch waarden Bormann (as partijlieder) en Heinrich Himmler (haad SS) de wichtichste mannen fan it Tredde Ryk. Nei de Dútske nederlaach en Hitler syn selsmoard, besochten Bormann en in stik as wat oare ofsieren Berlyn te ûntflechtsjen om oan it Reade Leger te ûntkommen. Doe't dat lykwols net slagge, died er himsels tekoart op in brêge deunby it Hauptbahnhof.
Flevum
Flevum wie in Romeinsk fort (Latynsk: Castellum). It wie ien fan de ferskate militêre fersterkings dy't de Romeinen yn Nederlân oan de Ryn bouden om de noardgrins fan harren ryk te ferdigenjen tsjin ynkringers.
Lokaasje
De lokaasjes dy't yn oanmerking foar Flevum komme, binne de plakken Grins, Castricum, Grebbe en Felzen. Felzen liket wol de bêste kandidaat. Wylst men dwaande wie mei ûnderhâld oan de Felsertunnel waarden oerbliuwsel fan in Romeinsk fort fûn. Dêrút docht bliken dat dit it om Flevum gean koe.
Flagge fan Snits
thumb|Flagge fan Snits De Flagge fan Snits is de flagge fan de stêd Snits en de krektlyk neamde eardere gemeente Snits.
De histoarje fan de Snitser flagge is net wis; it is net bekend wannear't dy krekt foar it earst fierd waard.
It ûntwerp en brûken fan de flagge is offisjeel fêstlein yn in bûtengewoane riedsgearkomst fan de Snitser gemeenterie op 13 septimber 1956, by gelegenheid fan de 500e jierdei fan it te boek stellen fan de Snitser stedsrjochten.
Tsjintwurdich brûken
De Flagge fan Snits wurdt troch de ynwenners fan de stêd noch altiten in soad brûkt. Sa hinget dy faak oan gevels fan wenningen, mar ek wichtige gebouwen flagje der mei. Sa wurdt de flagge ûnder mear fierd troch meardere gemeentlike en ryksgebouwen, yn de Snitswike, op Hurdsyldei en op 15 april (befrijingsdei fan Snits yn 1945), bygelyks op de Grutte of Martinytsjerke en it Stedhûs fan Snits. It hisen fan de flagge is in wichtich part fan de offisjele iepening fan de Snitswike.
Oflaat
In soad ferienings en ynstânsjes hawwe harren kleurstelling en logo ôflaat fan de Flagge fan Snits. Hjirûnder sitte bygelyks de fuotbalferiening Snits Wyt Swart, de Keninklike Wettersportferiening Snits, de Flitsclub Snits en Snits Promotion.
Sambia
Sambia is in lân yn Afrika dat grinzet oan De Kongo, Tanzania, Malawy, Mozambyk, Simbabwe, Botswana, Namybje en Angoala. Sambia is in ûnôfhinklike republyk mei as wichtichste ekonomyske faktor de mynbou (koper). De haadstêd fan Sambia is Lûsaka.
Skiednis
Sambia wie fan 1895 ôf yn besit fan de British South-Africa Company (BSA). Yn 1924 waard Sambia in Britske kroankoloanje ûnder de namme Noard-Rodeezje.
Yn 1953 waard Noard-Rodeezje mei Súd-Rodeezje, it hjoeddeiske Simbabwe, en Nyasalân, no Malawi, gearfoege ta ien federaasje, de Sintraal-Afrikaanske Federaasje. It regear fan dy republyk waard fel bestriden troch it African National Congress (ANC; Afrikaansk Nasjonaal Kongres) mei as lieder Kenneth Kaunda. Om't er it ANC te ôfwachtsjend fûn rjochte Kaunda de United National Independence Party op (UNIP; Feriene Nasjonale Unôfhinklikheidspartij), wêrfan hy de foarsitter waard.
De Sintraal-Afrikaanske Federaasje waard yn 1961 opheven. Trije jier letter, op 24 oktober 1964, waard Noard-Rodeezje ûnder de namme Sambia in ûnôfhinklike republyk mei Kaunda as presidint.
Geografy
Sambia wurdt alhiel omsletten troch lannen en leit yn it suden fan Afrika. It lânskip bestiet foar in grut part út heechflakten mei heuvels en bergen dêr't rivieren trochhinne rinne.
It beskikt oer in oerflakte fan 290,586 km², wêrfan 1.6% út wetter bestiet. De heechste berch is de Mafinga Hills mei 2301 meter. Der wurdt in soad delfstoffen fûn en eksploitearre: stienkoal, sulver, koper, sink, uranium, lood en kobalt.
De twa wichtichste rivieren binne de Zambezy, de Kafue en de Luangwa rivier.
Klimaat
Sambia beskikt oer in tropysk klimaat.
Befolking
De befolking fan Sambia bestiet út sawat 72 Bantu-talige etnyske groepen. Lykwols 90% dêrfan heart ta acht etnolinguistyske groepen: Bemba, Luba, Nyanja-Chewa, Tonga, Lunda, Luvale, Kaonde und Lozy. De measte oare groepen binne hiel lyts.
De offisjele taal fan it lân is it Ingelsk, mar yn it noarden, easten en yn it midden fan it lân jildt it Bemba as "lingua franca", yn it westen is dat it Lozysk. Oare talen dy't in soad sprutsen wurde binne it ChiTonga mei 1.380.000 sprekkers en Chichewa.
De oerhearskjende godstsjinst is it kristendom, dêr't sawat 50% fan de befolking oanhinget; 27% Protestanten, 26,3% katoliken. It oar part 24-49% leaut yn natoerreligys, fierders binne der noch wat Hindoes en 1,1% Islamiten
Sambia heart by de lannen fan de wrâld mei it heechste oantal HIV-ynfektearren. Dat ferklearet ek de sterke tebekgong fan de libbensferwachting, fan trochstrings 60 jier (yn 1990) nei 32 jier yn distiid. Yn 2006 wienen der 750.000 AIDS-wezen yn Sambia. Der wurdt al rekkening holden mei ien miljoen wezen yn it jier 2015, wat 20 prosint fan alle bern is. Meastepart fan harren krijt ek gjin skoalle oplieding. Seis prosint libbet op strjitte, amperoan ien prosint krijt in plakje yn it weeshûs.
Despicable Me 2
Despicable Me 2, yn Nederlân yn Nederlânsk neisyngronisearre foarm útbrocht as Verschrikkelijke Ikke 2, is in Amerikaanske kompjûteranimearre lange tekenfilm út 2013 yn 'e foarm fan in komeedzje foar bern en folwoeksenen. De film waard regissearre troch Pierre Coffin en Chris Renaud, en de haadrollen waarden ynsprutsen troch Steve Carrell en Kristen Wiig. De film is it twadde diel fan 'e Despicable Me-filmsearje, en folget as sadanich op Despicable Me, út 2010. It ferhaal folget de eardere supersmjunt Gru, dy't, om't er no heit is, syn libben bettere hat. As der in laboratoarium stellen wurdt dêr't gefaarlike stoffen ûntwikkele binne, wurdt er troch de Anty-Smjunteliga as ekspêr op it mêd fan smjunten by it ûndersyk belutsen. Despicable Me 2 krige oer it algemien positive resinsjes fan 'e filmkritisy en woeks yn 'e bioskopen út ta in ûnbidich kommersjeel súkses. De film waard nominearre foar twa Oscars, in Golden Globe en ferskate oare wichtige prizen. In trêde diel út deselde rige, Despicable Me 3, ferskynde yn 2017.
Plot
Troch it gebrûk fan in ûnbidich grutte magneet stelt in mysterieuze fleanmasine in geheim Russysk laboratoarium út it Noardpoalgebiet. Net folle letter wurdt Gru, de âld-supersmjunt dy't troch de adopsje fan 'e trije weesfamkes Margo, Edith en Agnes heit wurden is, opsocht troch Lucy Wilde, in spesjaal aginte fan 'e Anty-Smjunteliga. Hja freget him om mei te gean nei it haadkertier fan dy organisaasje, en as Gru dêr gjin boadskip oan hat, oermasteret se him mei in stroomstjitwapen yn har lippestift, wêrnei't se him ûntfiert. It haadkertier fan 'e Anty-Smjunteliga blykt in dûkboat te wêzen, dêr't Gru yn 'e kunde komt mei de direkteur fan 'e organisaasje, in Silas Ramsbottom. Dyselde freget him om help by it oplossen fan 'e dieverij fan it laboratoarium, mei't Gru, as eks-smjunt, perfoarst oer kennis beskikt dy't weardefol wêze sil foar it ûndersyk. It is fan it heechste belang dat de ferantwurdlike fûn wurdt, mei't yn it laboratoarium in tige krêftige mutagene stof ûntwikkele waard, PX-41, dy't by ynjeksje elts libben wêzen feroaret yn in bloedtoarstich meunster. Gru fertelt Ramsbottom lykwols dat er no produsint fan jams en sjeleien is, en dat er him net helpe kin.
De produksje fan 'e jams en sjeleien giet lykwols stroef, mei't Gru syn langjierrige assistint, dr. Nefario, mar gjin resept betinke kin dat goed smakket. De âldman langet nei in weromkear nei in krimineel bestean, en as er in oanbieding fan in nije baan kriget, nimt er by Gru ûntslach. Dat komt Gru rou op it dak. Om't er ynsjocht dat it neat wurde sil mei de jams en sjeleien oant er in nije assistint fynt, beslút er yn 'e tuskentiid dochs mar it oanbod fan 'e Anty-Smjunteliga oan te nimmen. Mei Lucy Wilde as syn assistinte wurdt er as ûnderdiel fan in undercoveroperaasje yn it pleatslike winkelsintrum stasjonearre, dêr't er him foardwaan moat as de nije útbater fan in banketbakkerij.
De Anty-Smjunteliga hat útsocht dat it winkelsintrum de basis is fan 'e laboratoariumdief, mar se kinne der mar net efter komme wa fan 'e winkellju hy is. Gru fertinkt fuortendaliks Eduardo Pérez, de eigner fan it Meksikaanske restaurant Salsa y Salsa, dy't er werom mient te kennen út syn ferline as smjunt. Pérez liket nammentlik as twa drippen wetter op 'e supersmjunt El Macho, dy't tweintich jier lyn oan syn ein kommen wêze soe doe't er mei 175 kg springstof om 'e lea bûn op 'e rêch fan in wite haai in aktive fulkaan yn sprong. Dêrom kringe Gru en Lucy by nacht it restaurant yn, dêr't se it oan 'e stôk krije mei Pérez syn agressive hiemhin. Se ûntdekke en ûntslute de brânkast, mar fine dêryn gjin bewiis foar't se halje-trawalje útnaaie moatte as Pérez ûnferwachts it restaurant binnen komt.
Underwilens binne Margo, Edith en Agnes, dy't behalven in heit sa stomme graach ek in mem hawwe wolle, derfan oertsjûge dat Gru fereale rekket op Lucy, wat er sels yn alle toanaarden ûntstriidt. Tagelyk begjinne, sûnder dat immen it troch hat, de trewantsjes (minions) fan Gru te ferdwinen, earst ien foar ien, mar dan yn hieltyd gruttere kloften.
Hoewol't Gru erchtinkend bliuwt foar Pérez oer, stimt er deryn ta om oare fertochten nei te rinnen. Dêrûnder is ek prukeferkeaper Floyd Eaglesan, yn waans saak Gru en Lucy spoaren fan PX-41 ûntdekke. As Antonio, de soan fan Pérez, lykwols blyk jout fan romantyske belangstelling foar Gru syn âldste dochter Margo, timmeret Gru der yn in petear mei Ramsbottom op dat Pérez de dieder wêze moat, ek al hat er dêr gjin inkeld bewiis foar. Ramsbottom beseft dat Gru syn oardielkundigens fier fan optimaal is om't er troch syn beskermjende hâlding foar syn dochter oer net mear objektyf nei de saak sjen kin. Dy jûns beävensearret Gru syn bemuoisuchtige buorfrou Jillian in blind date fan Gru mei har leechhollige freondinne Shannon. Gru nimt har mei tsjinnichheid mei út te iten yn in restaurant, mar it ôfspraakje rint út op in katastôfe. As Lucy him helpt om oan Shannon te ûntkommen, begjinne hy en Lucy in bân te foarmjen.
De oare moarns wurdt Floyd Eaglesan troch de Anty-Smjunteliga oppakt nei't der in frijwol lege pot PX-41 yn syn winkel oantroffen is. De prukeferkeaper hâldt by heech en by leech fol dat er ûnskuldich is en dat er deryn luze is, mar nimmen dy't nei him harket. Ramsbottom fertelt Gru mei selsfoldienens en minachting dat de saak oplost is en dat er no wol wer werom gean kin nei syn jams en sjeleien, mei't de Anty-Smjunteliga fierder gjin ferlet hat fan syn 'tsjinsten'. Lucy wurdt oerpleatst nei Austraalje. Gru, dy't himsels krekt in moaie takomst mei Lucy begûn foar te stellen, rekket slim slim yn 'e put.
Dy jûns organisearret Pérez in Cinco de Mayo-feest by him thús, dêr't er Gru ek foar útnûge hat om Antonio en Margo in steltsje binne. Gru ferkeart net yn 'e stimming om op-en-út, mar moat mei as Margo en har suskes derhinne wolle. As Pérez healwei de jûn it feest ferlit, folget de noch altyd erchtinkende Gru him nei in geheime ûndergrûnske basis ûnder de wente, dêr't er de reuseftige magneet oantreft, sadat er wit dat syn fermoedens wier binne. As Pérez him dêr trappearret, befêstiget dy dat er yndie El Macho is en dat er tweintich jier lyn syn eigen dea yn sêne set hat. No is er ree om boasaardiger as ea tefoaren werom te kearen, en dêrom hat er in plan betocht om 'e wrâld te oerhearskjen. It docht bliken dat dr. Nefario troch El Macho ynhierd is om mei it PX-41-searum de ûntfierde trewantsjes om te foarmjen ta ûnkwetsbere, bloedtoarstige lytse meunsters, dy't alles en eltsenien ferniele en/of fersline dat op harren paad komt. El Macho biedt Gru oan om mei te dwaan oan it plan, mar Gru hâldt de boat ôf en giet mei syn dochters op hûs oan. Mei't er erchtinkend is oer Gru syn bedoelings, stjoerd El Macho ien fan 'e ta meunster makke trewantsjes efter him oan.
Underwilens komt Lucy, wylst se al yn it fleantúch nei Austraalje sit, ta de konklúzje dat se fereale rekke is op Gru. Se springt út it fleantúch en fljocht mei in yn har hântaske ynboude hanglider nei de wente fan Pérez, dêr't se arrivearret krekt nei't Gru mei de famkes ôfset is. Sadwaande rint se sûnder euvelmoed yn 'e fâle en wurdt finzen nommen troch El Macho. Dyselde ûntdekt har identiteitsbewiis as aginte fan 'e Anty-Smjunteliga en riddenearret út dat Gru ek foar dy organisaasje wurkje moat. Hy fielt him ferret en beslút wraak te nimmen. Gru ûntfangt thús in warskôging fan dr. Nefario oer wat der bard is. As er heart dat El Macho Lucy finzen hâldt, set er fuortendaliks ôf mei twa fan syn eigen trewantsjes om har te rêden. Hy smaart de giele wêzentsjes yn mei pearse kleurstof, wêrnei't se trijeresom de basis fan El Macho ynfiltrearje troch te bearen dat de beide trewantsjes al PX-41 ynspuite krigen hawwe en him finzen nommen hawwe. Ienris binnen lit de kleurstof by ien fan 'e trewantsjes ôf, sadat se ûntdutsen wurde. Efterfolge troch in leger fan boasaardige trewantsjemeunsters flechtsje se nei it heechste punt fan it hûs: in flaggestôk op ien fan 'e tuorkes op it dak.
By Gru thús arrivearret it trewantsjemeunster dat El Macho efter Gru oanstjoerd hie. It efterfolget Margo, Edith en Agnes nei Gru syn ûndergrûnske basis, mar as it harren dêr oanfalle sil, wurde de famkes rêden troch dr. Nefario, dy't ta ynkear kommen is om't er Gru-en-dy as famylje beskôget. Hy hat in tsjingif foar PX-41 ûntwikkele dat de trewantsjes op slach wer weromferoaret yn harren âlde sels. Dat mingt er troch de grutte foarried ûnytbere (want walchlik smeitsjende) jam hinne, wêrnei't er mei de oerbleaune trewantsjes fan Gru en de trije famkes yn Gru syn fleanmasine nei de basis fan El Macho fljocht. Dêr arrivearje se krekt op 'e tiid om Gru-en-dy te rêden fan 'e trewantsjemeunsters. Mei paintballgewearen feroarje dr. Nefario, de famkes en Gru alle trewantsjemeunsters werom yn har natuerlik steat.
El Macho ynjektearret himsels mei PX-41 en feroaret yn in meunster, krekt op it stuit dat Gru syn paintballgewear alle antygifjam fersketten hat. Troch Lucy har lippestift mei stroomstjitwapen te brûken, dy't se him as ôfskiedskado jûn hie foar't se op it fleantúch nei Austraalje stapte, wit Gru syn fijân lykwols te oerwinnen. Lucy is troch El Macho oan in mei springstof en in wite haai behongen raket fêstbûn en kin mei in ôfstânsbetsjinning ôfsketten wurde op in fulkaan. Gru besiket har los te krijen as de wraaksuchtige hin fan El Macho op 'e lansearknop op 'e ôfstânsbetsjinning pikt. Wylst se troch de loft fleane ûnderweis nei in wisse dea skrabet Gru al syn moed byinoar en freget Lucy mei út. Se antwurdet ja, wêrnei't er alle touwen dêr't se mei fêstsit, gau losmakket, sadat se yn see springe kinne foar't de springstofraket yn 'e fulkaan ferdwynt. 147 ôfspraakjes letter fynt de trouwerij fan Gru en Lucy plak, sadat Margo, Edith en Agnes einlings in mem krije.
Yn ferskate sênes dy't tusken de ôftiteling troch te sjen binne, dogge trije trewantsjes audysje foar in rol yn in nije film, de Trewantsjefilm.
Produksje
Despicable Me 2 waard, krekt as it earste diel út deselde searje, regissearre troch Pierre Coffin en Chris Renaud nei in senario fan Cinco Paul en Ken Daurio. As produsinten wiene Chris Meledandri en Janet Healy by it projekt belutsen foar Meledandri syn filmstudio Illumination. Foar de film wie in budget beskikber fan $76 miljoen. De filmmuzyk waard fersoarge troch Heitor Pereira en Pharrell Williams.
Stimakteurs Steve Carell, Miranda Cosgrove, Dana Gaier, Elsie Fisher en Russell Brand kearden werom yn harren âlde rollen út 'e earste film. Kristen Wiig kearde ek werom, mar yn no yn 'e froulike haadrol (yn 'e earste film hie se in lyts byroltsje ynsprutsen). Foar de antagonist, Eduardo Pérez alias El Macho, wisten de filmmakkers Al Pacino te strikken, mar nei't dy al syn dialooch al ynsprutsen hie, ûntstie der in heech oprinnend skeel oer de fisuele foarmjouwing fan El Macho, wêrnei't Pacino mei rûzje de produksje ferliet. Syn rol waard dêrnei op 'e nij ynsprutsen troch Benjamin Bratt.
Distribúsje
De distribúsje fan Despicable Me 2 waard fersoarge troch Universal Pictures. De film gie op 5 juny 2013 yn Sydney, yn Austraalje, yn premiêre. In Amerikaanske nasjonale premiêre folge op 22 juny yn Los Angeles, wêrnei't de film op 3 july yn 'e Amerikaanske bioskopen iepene. It byhearrende soundtrackalbum ferskynde op 18 juny by platemaatskippij Back Lot Music. Despicable Me 2 kaam op 26 novimber 2013 beskikber as digitale download en waard op 10 desimber fan dat jier útbrocht op dvd en blu-ray.
Untfangst
Fan 'e filmkritisy krige Despicable Me 2 oer it algemien positive resinsjes. Sa joech Michael Phillips fan 'e Chicago Tribune de film 21/2 fan 4 stjerren. Hy priizge benammen it stimaktearjen fan Steve Carell en de komyske timing fan Kristen Wiig. Yn The Seattle Times parte Soren Anderson de film ek 21/2 fan 4 stjerren ta en skreau: "It is grappich. It is fleurich. It is sa kleurryk as in lolly. Better noch, der sit in oerfloed oan ûndogenskens fan 'e trewantsjes yn, wat laitsjen by 't folop garandearret. Mar wat [de film] net hat, is piid."
Yn The New York Times wie Stephen Holden it dêrmei iens. Hy joech Despicable Me 2 net mear as 21/2 fan 5 stjerren en skreau: "[De film] is konsekwint fermaaklik en sa skattich datst him aaie wolst. Hy is lykwols ek gewichtleas en mist in kearn." Claudia Puig fan USA Today joech de film 2 fan 4 stjerren. Hja murk op: "Mei't syn foargonger wrâldwiid mar leafst $540 miljoen yn 't laadsje brocht hat, is it gjin wûnder dat Universal wol in ferfolch bestelle woe. Mar it kin der net mei ta om inkeld legioenen trewantsjes opmarsjearje te litten en dêromhinne in plot yninoar te flânzjen. It publyk fertsjinnet mear fantasij en fernimstigens as dit bleke recyclingprodukt." Yn Entertainment Weekly wie Owen Gleiberman noch justjes skerper en spriek fan it "ferrie fan 'e tawijing dy't de earste film hie foar de grapmakkerij om smjunten hinne."
Opbringst
Despicable Me 2 brocht yn 'e bioskopen yn 'e Feriene Steaten en Kanada $368,0 miljoen op, en yn alle oare lannen en territoaria $602,7 miljoen. Wrâldwiid kaam de opbringst dêrmei út op $970,8 miljoen. Ofset tsjin it budget fan $76 miljoen betsjut dat in winst fan $894,8 miljoen, hoewol't dêr de marketingkosten noch wol ôf moatte. Dêrmei wie Despicable Me 2 de op twa nei meast opbringende film fan 2013, nei Frozen en Iron Man 3. It blêd Deadline Hollywood berekkene de skjinne winst fan 'e film op $394,5 miljoen. It budget yn acht nommen makket dat Despicable Me 2 ta de lukratyfste film út 'e skiednis fan filmstudio Unversal Pictures.
Prizen
Despicable Me 2 waard yn 2014 nominearre foar twa Oscars, yn 'e kategoryen bêste lange animaasjefilm en bêste orizjinele liet (Happy fan Pharrell Williams). De film waard ek nominearre foar de Golden Globe foar bêste lange animaasjefilm, de BAFTA foar bêste lange animaasjefilm, de Saturn Award foar bêste animaasjefilm, de Satellite Award foar bêste orizjinele liet (Happy), de People's Choice Award foar favorite film, de Kids' Choice Award foar favorite animaasjefilm, de Critics' Choice Movie Awards foar bêste lange animaasjefilm en bêste liet (Happy) en tsien Annie Awards. Despicable Me 2 wûn de Annie Award foar bêste animearre tillefyzje-útstjoering, de People's Choice Award foar favorite famyljefilm en de Kids' Choice Award foar favorite stimakteur yn in animaasjefilm (Miranda Cosgrove).
Tom Cruise
thumb|Tom Cruise yn [[Kalifornje (2006)]] Tom Cruise (* berne 3 july 1962) is in Amerikaansk akteur en filmregiseur. Hy wie ek faak yn it nijs mei de Scientology-tsjerke.
Skiednis
Tom Cruise spile yn 1981 foar de earste kear mei yn in spylfilm, Endless Love. Wrâldferneamd waard er mei syn haadrol yn Top Gun, dêr't Cruise in marinepiloat yn is. Yn 1996 ferskynde it earste part fan de Mission: Impossible trilogy.
Ietje Kooistra
thumb|Ietje Kooistra Ietje Kooistra (Drachten, 8 jannewaris 1861 - Apeldoorn, 25 augustus 1923) wie direktrise en pedagoge oan de Rykskweekskoalle foar Underwizeressen. Se wie de dochter fan Folkert Kooistra en Ymkjen Pieters Keuning.
As skippersdochter groeide se op yn in earme húshâlding dy't in berop dwaan moast op diakonij fan de herfoarme gemeente. Troch tadwaan fan dûmny koe se fierder leare. Se wurke dêrnei as ûnderwizeres yn Arnhim, Breda en oan de learskoalle fan de Rykskweekskoalle yn Middelburg. Nei jûnsstúdzje waard se beneamd as learares wiskunde en hantwurkjen oan de gemeentlike kweekskoalle yn Grins. Per 1 april 1889 waard se direktrise.
Se sette har benammen yn foar goed gymnastykûnderwiis, ek foar famkes, de oanskôglike metoade Frânsk en demokratyske ferhâldings tusken haad en learkrêften.. Om famkes mear kânsen te jaan om troch te learen wurke se yn 1894 mei oan de oprjochting fan de feriening De Vrouwenbond. Ek lanlik sette se har yn foar de emansipaasje fan froulju.
Yn 1894 ferskynde har hantlieding foar ûnderwizers en âlden Zedelijke opvoeding. It joech in optimistyske en reeël byld fan de opfieding. De posysje fan famkes krige hjiryn ekstra omtinken. Yn 1896 waard se direktrise en learkrêft Pedagogyk oan de kweekskoalle yn Apeldoorn. Yn 1914 rûn har sûnens hurd werom en se einige yn in karke. Ietje Kooistra publisearre it reform-padagogyske tydskrift fan Jan Ligthart "School en Leven". As ien fan de earsten yn Nederlân snied se it tema Puberteit oan.
James Cook
thumb|James Cook neidat er werom kearde fan syn twadde ekspedysje yn de Stille Súdsee ([[Nathaniel Dance-Holland, sirka 1775).]] thumb|De reizen fan James Cook James Cook (Marton, Yorkshire, 27 oktober 1728 - Hawaï, 14 febrewaris 1779) wie in Britske ûntdekkingsreizger, seefarder en kartograaf, dy't ferneamd wurden is troch syn trije ûntdekkingstochten nei de Grutte Oseaan.
Op syn reizen hat James Cook tûzenen kilometers ûnbekende kusten ûndersocht en yn kaart brocht. Sa koenen in protte mysterys fan it Pasifysk gebiet oplost wurde. Hy stifte ek in protte hannelsposten yn dy nije gebieten. James Cook wie in tûke kaptein dy't sawol baas wie oer syn skip as syn manlju. By him foelen gjin slachtoffers troch skuorbûk, ien fan de grutte problemen op lange reizen. Hy joech syn bemanning soerkoal om dat tsjin te gean. Wat ek by him opfoel wie dat er op in freedsume wize kontakt socht mei de lokale befolking dy't er op syn reizen tsjin kaam. As earste Jeropeaan hied er in protte kontakt mei de locals. Teffens is troch Cook de K1 Gronometer foar it earst brûkt om de lingtegraad presys fêst lizze te kinnen.
Earste reis
Yn Ingelân waarden plannen makke foar in wittenskiplike ekspedysje nei de Grutte Oseaan. De reis hie as doel de ôfstân te berekkenjen tusken ierde en sinne en it sykjen nei Terra Australis. Om de ôfstân útrekkenje te kinnen wie it fan belang op 3 juny 1769 in astronomysk ferskynsel, de Fenusoergong op Tahity mei te meitsjen.
Kaptein Cook waard útkeazen om de ekspedysje te lieden dy't út in grutte groep wittenskippers bestie, te witten natoerûndersiker Joseph Banks, de astronoom Charles Green, de biologen Daniel Solander en Hermann Sporing en tekener Alexander Buchan. It skip dat foar de ekspedysje brûkt waard wie de HMS Endeavour.
Cook gie op 30 july 1768 út Deptford wei, sylde om Kaap Hoarn hinne en fear yn noardwestlike rjochting nei Vahitahi en ferfolgens nei Tahity, dêr't mei de sukses de Fernusoergong waarnaam waard. In grut tal eilannen waarden besocht en it plante- en dierelibben dêre ûndersocht.
Dêrnei ferfolge Cook syn reis op siik nei it heimsinnige Terra Australis en fear nei it suden oant 40°SB, mar ûntduts gjin lân. Hy gie werom oant er de kust fan Nij-Seelân berikte, dy't al earder yn 1643 troch de Nederlanner Abel Tasman ûntdutsen wie. Troch him waarden de kusten fan beide eilannen alhiel yn kaart brocht.
Dêrnei fear hy wer nei it westen mei as doel Tasmaanje te berikken, mar troch de wyn sylde hy noardliker en berikte de eastkant fan Austraalje by Port Hicks. Hy folge de kust nei it noarden, ûntdiek Botany Bay en Port Jackson en neamde it gebiet Nij-Súd-Wales. Fierder nei it noarden rekke it skip lek doe't hy op in part fan it Grut Barriêrerif stjitte, mar Cook slagge deryn it skip farrende te hâlden en de kust te berikken sadat it reparearre wurde koe. Hy stelde fêst dat Austraalje en Nij-Seelân troch in see fan elkoar skieden wienen en kearde fia Batavia en om Kaap de Goede Hoop werom nei it Feriene Keninkryk. Op 12 july 1771 arrivearre hy by Dover.
Twadde reis
thumb|250px|De skippen fan Cooks twadde reis op Tahity De twadde reis fan Cook stie lykas de earste reis foar it grutste part yn it teken fan de syktocht nei it Terra Australis. Diskear krige hy de beskikking oer twa skippen, de Resolution dêr't hy sels op foer en de Adventure en der fearen 193 manlju mei.
Cook fear op 13 july 1772 út Plymouth wei en fia Kaapstêd gie de reis op it suden oan. Safier bekend waard op dy reis foar de earste kear oer de Súdpoalsirkel hinne gien en kamen hja oant 67°15' suderbreedte. Cook ûntduts gjin lân, alhoewol't er nei no bliken docht oant inkele kilometers Antarktika tichterby kommen wie. Dêrnei sette er ôf op syk nei de Kerguelen, wêrby't de beide skippen elkoar kwyt rekken. Dat sa'n situaasje foarfalle koe wie al rekkening mei hâlden en beide skippen moetsje elkoar wer by Nij Seelân.