cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sherlock Holmes (film út 2009)
Plot
Underwilens wurdt Blackwood, dy't dea heart te wêzen, troch ferskate lju omrinnen sjoen. As syn fan binnenút iepenbrutsen grêftombe ûntdutsen wurdt, reitsje de autoriteiten derfan oertsjûge dat er echt oer boppenatuerlike krêften beskikt en dat er út 'e dea opstien is. Reordan wurdt dea weromfûn yn 'e deakiste fan Blackwood. Op basis fan in stikmannich oanwizings dy't Holmes op it lyk oantreft, spoare hy en in tsjinnige Watson it skûlplak fan 'e dwerch op, dêr't se in laboratoarium fine mei ferskate eksperiminten dy't wittenskip mei magy ferminge lykje te wollen. Wylst se de boel dêr ûndersykje, wurde Holmes en Watson oanfallen troch in trijetal trewanten fan Blackwood, ûnder wa Dredger, in 2.14 m lange Frânsk sprekkende bruier dy't Holmes lykwols op 'e flecht wit te jeien troch de tapassing fan in primityf streamstjitwapen dat Reordan ûntwikkele hie. Holmes efterfolget Dredger nei in skipswerf, dêr't se yn in gefjocht in hiel skip yn oanbou nei gychem helpe. Dredger wit te ûntkommen, mar Holmes en Watson wurde oppakt foar harren oandiel yn 'e fernielings.
Nei in nacht yn 'e sel komt Watson frij as Mary syn boarchtocht ynleit. Holmes wurdt letter troch Lestrade frijlitten om't der nei him frege is troch guon pommeranten. Hy wurdt nei de Timpel fan 'e Fjouwer Oarders brocht, in geheime, frijmitselderij-eftige, magyske bruorskip mei grutte politike ynfloed. De lieders, opperrjochter sir Thomas Rotherham, minister fan Binnenlânske Saken Coward en de Amerikaanske ambassadeur Standish, freegje Holmes om help by harren krewearjen om Blackwood tsjin te hâlden. Dyselde blykt in earder lid fan harren genoatskip te wêzen en in oerwûne soan fan Rotherham.
Dyseldichste jûns ferdrinkt Rotherham yn syn eigen bad wylst Blackwood tasjocht. De jûns dêrop beleit Coward in gearkomste fan 'e leden fan 'e Timpel fan 'e Fjouwer Oarders, dêr't er ferrassendernôch Blackwood nominearret foar de post fan grutmaster, as opfolger fan Rotherham. Blackwood nimt it wurd en kundiget syn plannen oan om it regear oer it Feriene Keninkryk oer te nimmen troch in steatsgreep út te fieren, wêrnei't er de Feriene Steaten wer ta in Britske koloanje meitsje wol. Standisch kantet him dêr as iennichste tsjin oan, mar as er in revolver foar it ljocht hellet en besiket om Blackwood del te sjitten, fljocht er sels yn 'e brân en falt er te pletter út in finster.
Underwilens liedt harren ûndersyk Holmes en Watson nei in slachthûs oan 'e igge fan 'e Teems, dêr't se yn in mûklaach fan Blackwood rinne. Irene, dy't harren folge is, wurdt troch Blackwood finzen nommen en oan hanboeiens oan in fleisheak ophongen. Holmes en Watson hawwe der klauwen oan om har te befrijen foar't se, lykas de bargebouten oan 'e oare fleisheakken, troch in lintseage midstwa fike wurdt. Ear't it trijetal útpike kin, blaast Blackwood it slachthûs op, wêrby't Watson ferwûnings oprint en Holmes in skoft bewusteleas rekket. As er wer by besleur komt, wurdt er troch in befreone plysjeman, Clarke, warskôge dat Coward in arrestaasjebefel foar him útgean litten hat. Fan gefolgen is Holmes twongen om ûnder te dûken.
Holmes bestudearret de rituelen fan 'e Timpel fan 'e Fjouwer Oarders en ûntdekt in patroan yn 'e symboalen dat oerienkomt mei in patroan yn 'e troch Blackwood begiene moarden. Dêrút liedt er ôf dat de lêste moard plakfine sil yn it Paleis fan Westminster, oftewol it Britske parlemintsgebou. Hy kriget foar it ferstân dat Blackwood serieus is oer syn plannen foar in steatsgreep en beseft dat er yn it Paleis fan Westminster alle leden fan it Britske regear, it Hegerhûs en it Legerhûs yn ien kear út 'e wei romje wol. Mei de help fan Lestrade set Holmes syn eigen arrestaasje yn sêne, wêrnei't er by Coward ôflevere wurdt. Oan 'e hân fan bewiismateriaal dat er op 'e klean en de fuotskoaiïng fan 'e minister fynt, stelt Holmes fêst dat Blackwood-en-dy in seremoanje útfierd hawwe yn it rioel ûnder it Paleis fan Westminster. Hy ûntkomt op spektakulêre wize troch út it finster yn 'e Teems te springen, dêr't er oppikt wurdt troch in goekunde fan sines, de binnenskipper Tanner.
Yn it rioel ûnder it Paleis fan Westminster treffe Holmes, Watson en Irene in espel fan 'e trewanten fan Blackwood oan dy't in apparaat bewekje dat troch Reordan ûntwikkele is. Holmes en Irene riddenearje út dat it bedoeld is om wetterstofsyanide, in foarm fan gifgas, yn in mienskiplike gearkomste fan it Hegerhûs en it Legerhûs te pompen, sadat de iennichste oerlibbenen Blackwood sels en deselden fan syn oanhingers wêze sille dy't er, sûnder dat se it witte, in tsjingif tatsjinne hat. Neitiid kin Blackwood dan úthâlde dat inkeld sy it oerlibbe hawwe om't hy dat mei tsjoenderij bewurkmastere hat. Wylst Holmes en Watson ôfweve mei de bewekkers, ûnder wa Dredger, dy't lang om let út 'e ljochten holpen wurdt troch Watson, slagget it Irene om it apparaat fan Reordan te sabotearjen troch der mei in behearske eksploazje in ûnderdiel ôf te blazen. As Blackwood fia in primitive radiografyske ôfstânsbetsjinning de gifgaspomp oansette wol, bart der sadwaande neat. Coward en de rest fan syn oanhingers wurde troch de oare parlemintsleden yn 'e hechten nommen, mar sels wit Blackwood te ûntkommen.
Wannear't Irene útpykt mei de kokers mei wetterstofsyanide, set Holmes de efterfolging yn. Hy sit har nei troch de rioelen en nei de top fan 'e noch ûnfoltôge Tower Bridge. Dêr wurde se lykwols opwachte troch Blackwood, dy't Irene fan 'e boppebou fan 'e brêge smyt en dêrnei de striid mei Holmes oanbynt om it besit fan 'e kokers mei gifgas. Nei't er Blackwood oermânsk wurden is, jout Holmes lûdop útlis fan al Blackwood syn sabeare boppenatuerlike ferrjochtings, dy't eins allegearre basearre wiene op wittenskip en ferrifelderij. Dat jildt ek foar syn sabeare dea, dy't beävensearre is mei in middel dat de hertslach ûnderdrukt. Blackwood wit himsels út 'e benearing te befrijen en docht in lêste wraam op Holmes, mar hy ferstapt him en falt betize yn in stikmannich keatlings fan 'e brêge. De keatlings komme los, útsein ien, dy't him om 'e hals heakket, sadat Blackwood dochs noch troch ophinging komt te ferstjerren.
Produksje
Sherlock Holmes wie oarspronklik it persoanlike projekt fan filmprodusint Lionel Wigram, dy't nei oare (as de tradisjonele) manearen socht om 'e aventoeren it ferneamde personaazje Sherlock Holmes út 'e ferhalen fan sir Arthur Conan Doyle yn byld te bringen. Hy woe it personaazje sels ek oars ôfskilderje, yn syn eigen wurden "folle moderner, ûnkonvinsjoneler, soargeleazer libjend". De film waard regissearre troch Guy Ritchie nei in senario fan Michael Robert Johnson, Anthony Peckham en Simon Kinberg. It skript wie in orizjineel ferhaal, dat net basearre wie op in ferhaal fan Doyle, hoewol't de skynber boppenatuerlike foarfallen opfet wurde kinne as in holleknikje nei Doyle syn roman The Hound of the Baskervilles, wêryn't Holmes ek in saak oplosse moat mei skynber boppenatuerlike eleminten.
As produsinten wiene njonken Wigram ek Joel Silver, Susan Downey (de frou fan haadrolspiler Robert Downey jr.) en Dan Lin by it projekt belutsen foar de filmstudio's Warner Bros., Silver Pictures, Wigram Productions en Village Roadshow Pictures. Dêrmei wie de film in Amerikaansk-Britske ko-produksje. Der wie foar Sherlock Holmes in budget beskikber fan $90 miljoen. De kamerarezjy wie yn 'e hannen fan Philippe Rousselot, en de filmmuzyk waard fersoarge troch Hans Zimmer.
Distribúsje
De distribúsje fan Sherlock Holmes waard fersoarge troch Warner Bros. De film gie op 14 desimber 2009 yn Londen yn premiêre, en iepene dêrnei op 25 desimber 2009 yn 'e Amerikaanske en op 26 desimber 2009 yn 'e Britske bioskopen. It byhearrende soundtrackalbum ferskynde op 12 jannewaris 2010 by platemaatskippij WaterTower Music. Sherlock Holmes waard op 30 maart 2010 op útbrocht op dvd en blu-ray.
Untfangst
Fan 'e filmkritisy krige Sherlock Holmes oer it algemien positive resinsjes. Roger Ebert fan 'e Chicago Sun-Times joech de film 3 fan 4 stjerren. Hy hie lof foar de sterke personaazjes, de fisuele aspekten en de plot, dy't grôtfol aksje siet. Yn The New York Times murk A.O. Scott op dat de wenstige oanpak fan regisseur Guy Ritchie delkaam op "it meitsjen fan coole films oer coole keardels mei coole dingen". Dêrtroch wie Sherlock Holmes neffens him winliken "in rige poazes en stunts" wurden dy't op syn bêsten mar "út en troch fermaaklik" wie.
David Stratton fan The Australian moast hielendal neat hawwe fan 'e werynterpretaasje troch de film fan 'e oarspronklike Sherlock Holmes-ferhalen. Hy konkludearre: "De makkers fan dizze film binne yn haadsaak ynteressearre yn aksje. Dat, sa leauwe se, is alles dat in jong publyk tsjintwurdich yn 'e bioskoop krije kin. Dêr hawwe se miskien gelyk oan, mar troch sa te dwaan hawwe se har neat gelegen lizze litten oan ien fan 'e grutste skeppings fan 'e literatuer."
Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hat Sherlock Holmes in goedkarringspersintaazje fan 69%, basearre op 248 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: "De regisseursstyl fan Guy Ritchie mei dan de legindaryske detektive net it alderbêste passe, mar [de film] ûnderfynt foardiel fan 'e elemintêre oantrekkingskrêft fan in sterke aktearprestaasje troch Robert Downey jr." Op Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, behellet Sherlock Holmes in goedkarringspersintaazje fan 57%, basearre op 34 resinsjes.
Opbringst
Sherlock Holmes brocht yn 'e bioskopen yn 'e Feriene Steaten en Kanada $209,0 miljoen op, en yn alle oare lannen en territoaria $315,0 miljoen. Wrâldwiid kaam de opbringst dêrmei út op $524,0 miljoen. Ofset tsjin it budget fan $90 miljoen betsjut dat in winst fan $434,0 miljoen, hoewol't dêr de marketingkosten noch wol ôf moatte. Dêrmei wie Sherlock Holmes in grutte kaskreaker yn 'e bioskopen en de op sân nei meast opbringende film fan 2009. Dêropta hie de film anno 2011 oan dvd-ferkeap nochris $44,9 miljoen fertsjinne.
Prizen
Yn 2010 waard Sherlock Holmes nominearre foar 2 Oscars, yn 'e kategoryen bêste orizjinele filmmuzyk en bêste artdirection. By de Golden Globes wûn Robert Downey jr. de priis foar bêste akteur yn in musical of komeedzje. Sherlock Holmes wûn ek de Britske Empire Award foar bêste skriller en waard nominearre foar de Empire Award foar bêste akteur (Downey). Fierders waard de film ek nominearre foar 8 Saturn Awards, yn 'e kategoryen bêste aksje- of aventoerefilm, bêste regisseur, bêste akteur (Downey), bêste byrol fan in akteur (Jude Law), bêste byrol fan in aktrise (Rachel McAdams), bêste filmmuzyk, bêste kostúmûntwerp en bêste produksje-ûntwerp.
Ferfolchfilms
In ferfolchfilm, mei as titel Sherlock Holmes: A Game of Shadows, op 'e nij mei Robert Downey jr. en Jude Law yn 'e haadrollen, kaam yn 2011 út. Lang wie der sprake fan dat der noch in trêde film makke wurde soe, mar dat duorre hieltyd langer. Uteinlik waard bekendmakke dat diel 3 yn desimber 2021 yn 'e bioskoop brocht wurde soe, mar omreden fan 'e koroanapandemy waarden de opnamen dêrfan foar ûnbeskate tiid útsteld. Anno 2023 is it ûndúdlik oft it mei de trêde film noch wat wurde sil.
Cimetière de Passy
thumb|It grêf fan Édouard Manet It Cimetière de Passy is ien fan de lytsere begraafplakken yn Parys yn it XVIe arrondissemint tichteby de Eiffeltoer.
Opkeamer
In opkeamer (ek: pronkeamer) is in diel fan in kop-hals-romppleats. De keamer sit yn de foarein, boppe de molkenkelder. De opkeamer ferskynt om 1700 hinne by de greidpleatsen. Troch de opkomst fan de molkfabriken waard de molkenkelder hieltiten minder brûkt. Guon rekkenje pleatsen mei in opkeamer ta de meast ûntwikkele foarm fan it kop-hals-romptype, oaren pleatsen mei in dûbeld foarhûs.
Mien Ruys
Wilhelmina Jacoba (Mien) Moussault-Ruys (Dedemsfeart, 12 april 1904 - Dimter, 9 jannewaris 1999) wie in, ek yn it bûtenlân, ferneamd Nederlânske túnarsjitekte.
Bielzen Mien waard har bynamme yn Nederlân, omdat hja de foaropfrou fan it gebrûk fan spoarbylsen yn tunen wie, eat wat fral yn de jierren '70 tige populêr wie. Sy brûkte graach rjochte foarmen: rjochthoeken, fjouwerkanten en dúdlike linen. Se wie yn Nederlân ien fan de earsten dy't earnstich omtinken hie foar lytse stedstunen. De Stichting Tuinen Mien Ruys ûnderhâldt yn Dedemsfeart noch in tal tunen yn de styl fan Mien Ruys: de Tunen fan Mien Ruys.
Yn 1942 naam sy ûntslach út it Bûn fan Nederlânske Túnarsjitekten út protest tsjin harren kollaboraasje mei de Dútske besetter. Omdat se gjin lid wie fan de Kultuerkeamer waard se wurkleas, mar wurke se wol oan it konsept foar it Nasjonaal Park De Hege Feluwe.
Yn 1954 rjochte sy mei har man - útjouwer Theo Moussault - it blêd Onze Eigen Tuin op. 1958-1959 ûntwurp sy foar- en tegearre mei Gerrit Rietveld de tunen om it troch Rietveld betochte fabryksgebou fan weverij De Ploeg hinne, yn Bergeijk, dy't oant de dei fan hjoed as 'doarpstún' bestiet.
Tsien ûntwerpen fan Mien Ruys binne erkende ryksmonuminten.
Publikaasjes
thumb|right|260px|Giele tún fan Mien Ruys út 1982
Rens Hoekstra
As skilder brûkt hja in soad kleur, ljocht en clair-obscur yn har skilderijen. De lichems- en gesichtsútdrukking fan minsk en dier lûke har oan. Har skildere figueren binne herkenber yn harren emoasje. De natoer yn de lânskippen jouwe mear de belibbing wer as de realiteit.
Eksposysjes fan Rens Hoekstra wienen al yn ferskate galerys en yn it Abe Lenstrastadion.
Geart Stevens Ruiter
Geart Stevens Ruiter (1820-1916) wie de grûnlizzer fan de reedfabryk Ruiter yn Akkrum. Yn 1889 naam soan Geart Ruiter it fabryk oer en wreide it út. Doe't hy saaklik spul krige mei syn kompanjon Johannes de Jong (1860-1925) ferhuze Geart yn 1901 nei Boalsert. De Jong gie fierder mei de NV G.S. Ruiter en hie op it hichtepunt wol 25 man yn tsjinst. Nei de oarloch waarden ek oare artikels makke. Sa ûntwikkele de lettere direkteur Abe Willemsma (1919 - ) in eigen hege noar. Troch de swiere konkurrinsje mei noaren út Japan is it bedriuw yn 1970 sluten. Keunstner Ids Willemsma is in soan fan lêste direkteur Abe Willemsma.
Wite Peal (Oerisel)
thumb|200px|De Wite Peal by nacht thumb|Plak fan Wite Peal yn Oerisel
De Wite Peal (Nederlânsk: Witte Paal) is it plak dêr't de Nederlânske rykswegen N34 en N36 by elkoar komme.
Skiednis
De namme fan it plak ferwiist nei de histoaryske grinspeal dêre, dy't de Hessewei markearre dy't dêr yn it ferline rûn. By in oanpassing fan de krusing yn it ferline waard de peal nei efteren set sadat er fan de dyk ôf net mear te sjen wie. Maaie 2010 kaam dêr in rotonde op dat plak. De peal waard doe midden op de rotonde set. De N36 wurdt wolris de 'Wei nei de Wite Peal' neamd.
Omkriten
De krusing leit yn Boskwachterij Hardenberg fan Steatsboskbehear. Benoarden de krusing is yn de jierren tachtich it stoart Bovenveld oanlein.
Short 184
De Short 184 wie in Britske twa-sits wetterfleanmasine, in bomme- en torpedosmiter en ferkenningsfleanmasine, dy't ûntwurpen waard troch Horace Short fan fleantúchfabryk Short Brothers foar de Royal Naval Air Service. It tastel maake syn earste flecht yn 1915 en bleau yn tsjinst nei de ein fan de Earste Wrâldkriich yn 1918. In Short 184 wie de earste fleanmasine dy't in skip te sink brocht mei in torpedo; in oar tastel wie it iennichste Britske tastel dat meidie yn de Seeslach by Jutlân.
De 184 stie op twa grutte houten driuwers dêr't in torpedo tusken hingje koe. In tredde driuwer siet ûnder de sturt en hie in roer. De fleugels koene ynklapt wurde. De 184 foel fierders op troch in grutte radiator dy't boppe op de motor fêstmakke wie. De earste 184s hiene in Sunbeam-motor fan 225 pk. Lettere ferzjes hiene sterkere Sunbeam-motors fan 240 en 260 hk, Rolls-Royce motors fan 250 pk of Renault-motors fan 240 pk. De krêftichste motor op in 184 wie de Sunbeam Maori III fan 275 pk.
Der binne goed 900 fan makke. In tal 184s waarden nei de oarloch levere oan Estlân, Grikelân, Sily en Japan. De Nederlânske Marine Loftfearttsjinst hie fan 1917 oant 1920 ien Short 184, de "K-1".
Reidsleat
De Reidsleat is in feart yn de gemeente Smellingerlân. De feart rint by De Alde Feanen west fan De Koai en Aldegea yn de Jan Durkspolder. De feart rint noard-súd fan de wei Westersanning en rint út yn de Wide Ie by Brêgeham.
De namme Reidsleat jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Reidsloot.
Wetterpolo op de Olympyske Simmerspullen 1904
200px|thumb|right|Wetterpolo wedstriid tidens de Olympyske Spullen fan Saint Louis 1904 De Olympyske Simmerspullen 1904, ek wol de IIIe Olympiade neamd waarden yn 1904 yn St. Louis, de Feriene Steaten hâlden. It wetterpolo kompetysje hie plak yn in marke yn it Forest Park.
De kompetysje
Oan de kompetysje diene alline klubteams út de Feriene Steaten mei. Yn dy tiid waard yn de Feriene Steaten wetterpolo spile mei eigen, Amerikaanske spulrigels. Alle Europeeske lannen wegeren derom mei te dwaan en boppedat fûnen se de kwaliteit fan it wetter ûnfoldwaande: It waard beskreaun as in smoarge, stjonkende dobbe. De Feriene Steaten begûnen pas fanôf 1912 te spyljen neffens de ynternasjonale spulrigels.
Letter waard dizzekompetysje troch it YOK net mear as Olympysk werkind en is de boeken yn gongen as demonstraasjesport.
Citerior Fresia
Citerior Fresia of Fresia Citerior wie de Latynske namme foar it gebiet fan Aldgilles dat yn 686 troch Pippyn II op Redbad ferovere waard. De Angelsaksyske biskop Willibrord hat om 690 hinne yn dat gebiet missy wurk dien ûnder de heidenske Friezen. It gebiet lei súd fan de Alde Ryn om de Midsiuwske hannelstêd Dorestêd hinne of bewesten it Fly: Kinmerlân.
Ombaistrjitte
Ombaistrjitte (Yndonezysk: Selat Ombai) is in seestrjitte dy't de Alorarsjipel skiedet fan de eilannen Wetar, Atauro en Timor. De Alorarsjipel, Wetar en West-Timor binne part fan de Yndonezyske provinsje East-Nusa Tenggara. Aatauro en it eastlik part fan heare oan East-Timor
It wetter ferbynt de Bandasee yn it noarden mei de Savûsee yn it súdwesten.
Eifel
thumb|De Eifel De Eifel is middelheech berchgebiet. De Eifel leit foar it grutste part yn Dútslân, yn it súdwesten fan Noardryn-Westfalen en it noardwesten fan Rynlân-Palts. It Dútsktalige diel fan Belgje heart ek by de Eifel. Yn it westen rint de Eifel oer yn de Ardennen. Yn it súd-easten grinzet de Eifel oan de Mosel, yn it easten oan de Ryn, en yn it noarden oan de stêd Aken. It heechste punt is de Hohe Acht (747 meter). Yn it Tertiêr wie de Eifel in fulkanysk gebiet. De kraters binne hjoed de dei noch yn it gebiet te sjen. De lêste útbarsting wie sa likernôch 10.000 jier lyn.
Yn 2004 waard it Nasjonaal Park Eifel oprjochte. It natoerpark yn it noarden fan de Eifel beslacht 110 km².
Maarten Maartens
Maarten Maartens, skriuwersnamme fan Jozua Marius Willem van der Poorten Schwartz (Amsterdam, 15 augustus 1858 - Seist, 3 augustus 1915), wie in Nederlânsk skriuwer dy't meast yn it Ingelsk skreau. Ein 19e iuw en begjin 20e iuw wie hy yn benammen Ingelân, mar ek yn de Feriene Steaten, frijwat populêr. Nei syn ferstjerren waard er lykwols rillegau fergetten.
Libbensrin
thumb|right|250px|It Maarten Maartenshûs. Jozua Marius Willem Schwartz waard troch freonen Joost neamd. Syn heit, August Ferdinand Carl Schwartz (1817-1870), in ta it Kristendom bekearde joad, wie predikant by de Skotske Sindingstsjerke. Syn taak as dûmny wie it bekearen fan oare joaden.
Hy studearre rjochtswittenskippen yn Utert, dêr't er yn 1882 promovearre. Koart nei syn promoasje naam er de kolleezjes fan de slim sike heechlearaar Jacobus Anthonie Fruin oer. Nei dy syn ferstjerren yn 1884, sollisitearre Schwartz nei dy syn funksje, mar dy krige er net. De funksje gie nei Willem Molengraaff.
Schwartz wie wilens troud mei syn nicht Anna van Vollenhoven (1862-1924), dy't út in tige begoedige famylje kaam. It jild dat sy ynbrocht makke dat Jozua Schwartz net mear hoegde te wurkjen.
Jozua en Anna hiene beide in swakke sûnens. Schwartz ferwurke harren ûnderfinings mei dokters letter yn de romans The Healers en The New Religion.
Yn 1889 krige Jozua Schwartz tastimming om 'Van der Poorten' oan 'Schwartz' ta te heakjen, de namme fan ien fan syn âldebeppes; tenei hjitte er Jozua Marius Willem van der Poorten Schwartz.
In 1884 kocht it pear Schwartz in bûtenpleats yn Doorn en lieten in kastieltsje nei eigen ûntwerp sette; yn 1903 wie it klear en krige de namme Zonheuvel.
Van der Poorten Schwartz wie bot oandien doe't yn 1914 de Earste Wrâldkriich útbriek. Hy rekke depressyf en syn sûnens waard hurd minder. Op 3 augustus 1915 stoar hy. Syn frou Anna, dy't ek hieltiid mear siik waard, oerlibbe him njoggen jier.
Dochter Ada, dy't net troude, neamde Zonheuvel fannijs 'Maarten Maartenshûs' en makke der in konferinsje-oarde fan.
Yn Langbroek (gemeente Wijk bij Duurstede) is in Maarten Maartensstrjitte.
Wurkpaad as skriuwer
Maarten Maartens skreau romans, ferhalen, toanielstikken en gedichten. Hy publisearre foar it earst yn jierren 1885-1888: twa gedichtebondels en twa trageedzjes yn ferzen, yn it Ingelsk, syn twadde taal en by in Ingelske útjouwerij. Hy skreau doe noch ûnder eigen namme (J.M.W. Schwartz).
Reginald Stanley Faber, in Ingelske freon, brocht nei foaren dat hy ek proaza skriuwe kinne soe. Yn 1889 publisearre er twa romans yn it Ingelsk en by in Ingelske útjouwerij. Ien wie in detectiveferhaal mei de titel The Black Box Murder. Maarten Maartens wie dêrmei de earste Nederlânske skriuwer yn dat sjênre. De roman fernijde gjin auteursnamme; op de titelside stie: The Black Box Murder by the Man Who Discovered the Murderer ('De moard mei de swarte koffer, troch de man dy't de moardner ûntmaskere').
It twadde boek, The Sin of Joost Avelingh skreau er ûnder de skûlnamme Maarten Maartens, dy't er keas omdat dy sa oernederlânsk wie, maklik te ûnthâlden wie en ek foar Ingelsken goed út te sprekken wie.
The Sin of Joost Avelingh spile yn Nederlân en gie oer Nederlânske saken. It waard in grut súkses en waard faak werprinte. Yn 1890 kaam der ek in Amerikaanske edysje. It waard oerset yn it Dútsk, Deensk, Italjaansk, Frânsk en Nederlânsk.
Alle neifolgjende boeken ferskynden yn it Ingelsk en ûnder de namme Maarten Maartens, tagelyk yn Ingelân en Amearika. Maarten Maartens publisearre sa fjirtjin romans en fjouwer ferhalebondels. De measte boeken spylje har yn Nederlân ôf. De roman God's Fool (1892) waard it meast ferneamd; sels fûn er The Price of Lis Doris (1909) syn bêste boek. De measten ferskynden ek yn it Dútsk en in pear yn it Nederlânsk. De Nederlânske útjeften waarden nea in súkses.
Maarten Maartens makke fral furoare yn Grut-Brittanje, dêr't er ek geregeldwei hinne gie. Hy wie in warber lid fan de literêre wrâld en krige goede kritiken, ûnder oaren fan Thomas Hardy (dy't er heech hie), George Bernard Shaw en Virginia Woolf. Hy hie kunde oan ferskate Ingelske skriuwers en skreau mei harren. De skriuwers James Barrie en Edmund Gosse en de útjouwer George Bentley hearden ta syn bêste freonen. Yn 1905 krige er in earedoktoraat oan de universiteit fan Aberdeen, tegearre mei Thomas Hardy.
Nei 1905 sakke de ferkeap fan Maarten Maartens’. Dochs mocht men him graach sjen en lije yn de Angelsaksyske wrâld. Yn 1907 besocht hy de Feriene Steaten, wie dêr by de iepening fan in útwreiding fan it Carnegie Museum of Art yn Pittsburgh en hold dêr 12 april in taspraak. Op 15 april, wie er sprekker op it Peace Congress yn New York, dat organisearre wie troch Andrew Carnegie. Maartens hie al kunde oan Carnegie doe't dy besites brocht oan Grut-Brittanje. Maartens waard sels ûntfongen troch presidint Theodore Roosevelt op it Wite Hûs.
1914 ferskynde de it sammele wurk fan Maarten Maartens by Constable & Co. yn Londen. In beheinde edysje ferskynde by Tauchnitz yn Leipzig yn de rige ‘Tauchnitz Collection of British and American Authors’ (yn 't Ingelsk!). D. Appleton & Company, syn Amerikaanske útjouwer wegere de útjefte foar de Amerikaanske merk. Maarten Maartens’ boeken diene it ommers net sa goed mear.
Ek yn 1914, publisearre Maartens syn iennige Nederlânsktalige wurk: in gedichtebondel ûnder pseudonym fan Joan van den Heuvel. It boek krige geunstige kritiken, mar in bestseller waard it net.
Nei it útbrekken fan de Earste Wrâldoarloch en nei syn dea yn 1915 waard de belangstelling foar syn wurk by de útjouwers hurd minder en hy rekke yn it ferjit. In 1930 slagge it syn dochter Ada van der Poorten Schwartz, dy't syn literêre neilittenskip behearde, noch wol in karút syn brieven útjûn te krijen.
Meidat al syn wurk yn it Ingelsk wie, op ien dichtbondel nei, wie er yn Nederlân suver net bekend. Dochs mienden guon Nederlanners dat syn boeken kaairomans wienen en dat hy Nederlân dêryn ta spot makke. Maarten Maartens hat dat altyd tsjinsprutsen.
Dochs is no krekt yn Nederlân in pear kear besocht om syn wurk wer yn it omtinken te krijen. Nei syn dea binne syn twa romans en twa ferhalebondels yn it Nederlânsk oerset ferskynd. It waard lykwols gjin súkses.
Savûsee
250px|left|thumb|De Savûsee. De Savûsee ek wol Sawûsee is neamd nei it Yndonezyske eilân Savû.
De see leit tusken Flores yn it Noarden, Sûmba yn it westen, Savû yn it sudend en Timor yn it easten.
De grutste stêd oan de see is Kupang, de haadstêd fan de provinsje East Nusa Tenggara op it eilân Timor, mei sa'n 450.000 ynwenners.
Madeleine Stowe
Madeleine Stowe (folút: Madeleine Marie Stowe Mora; Los Angeles, 18 augustus 1958), is in Amerikaansk film- en tillefyzje-aktrise. Se is it bekendst wurden troch har rollen yn 'e films Stakeout, The Last of the Mohicans, Blink, Bad Girls, 12 Monkeys en The General's Daughter. Yn 1994 wûn se in Golden Globe foar har rol yn 'e film Short Cuts. Op 'e tillefyzje spile Stowe û.m. yn 'e searje Revenge, wêrfoar't se yn 2011 op 'e nij nominearre waard foar in Golden Globe.
Jonkheid en oplieding
Stowe waard yn 1858 berne yn it Queen of Angels Hospital yn Hollywood as de âldste fan trije bern yn 'e húshâlding fan Robert Stowe, in yngenieur, en dy syn frou Mireya Mora Steinvorth. Hja is fan mingd Amerikaansk, Kostarikaansk en Dútsk etnysk komôf. Har heit stamme út in earm laacht út 'e Amerikaanske steat Oregon, mar har mem kaam út in tige foaroansteande famylje út it Middenamerikaanske Kosta Rika.
Ien fan Stowe har betoerpakes oan memmekant wie de politikus José Joaquin Mora Porras, de jongere broer fan Juan Rafael Mora Porras, dy't fan 1849 oant 1859 presidint fan Kosta Rika wie. In oaren fan Stowe har betoerpakes oan memmekant wie Bruno Carranza, dy't yn 1870 in fearnsjier presidint fan Kosta Rika wie. Dy syn frou, Stowe har betoerbeppe Gerónima Montealegre, wie wer de suster fan José María Montealegre Fernández, dy't Kosta Rika regearre fan 1859 oant 1863. Ien fan Stowe har oerpakes oan memmekant wie fierders in Dútske ymmigrant yn Kosta Rika.
Stowe groeide op yn Eagle Rock, in bûtenwyk fan Los Angeles. Har heit litte oan multiple skleroaze, en hja beselskippe him gauris nei syn medyske behannelings. Oarspronklik woe Stowe konsertpianiste wurde, en fan har tsiende oant en mei har achttjinde siet se op pianoles. Yn in fraachpetear lei se jierren letter út dat pianospyljen foar har fral in manear wie om net mei oare bern omgean te hoegen. Har Russyske pianolearaar Sergej Tarnowsky hie alle fertrouwen yn har, en joech har sels les doe't er al op syn stjerbêd lei. Doe't er úteinlik yn 'e âlderdom fan 96 jier ferstoarn wie, joech Stowe it pianospyljen deroan: "Ik hie gewoan it gefoel dat it tiid wie om minder op mysels te wêzen," sei se dêr letter oer.
Stowe studearre filmwittenskippen en sjoernalistyk oan 'e Universiteit fan Súdlik Kalifornje (USC) yn Los Angeles. Har stúdzje koe har net bysûnder boeie, dat se bea oan om optredens te fersoargjen yn it Solaris, in teäter yn Beverly Hills, dêr't ien fan in ympressariaat har yn in toanielstik seach en har oan ferskate rollen op 'e tillefyzje en yn films holp.
Aktearkarriêre
Yn 1978 makke Stowe har debút op 'e tillefyzje mei in lyts gastroltsje yn 'e plysjesearje Baretta, folge troch in hiele rist oare gastrollen yn tillefyzjesearjes as The Amazing Spider-Man, Barnaby Jones en Little House on the Prairie. Datselde jiers noch fertolke se foar it earst in haadrol, yn 'e tillefyzjefilm The Nativity, as de Faam Marije. Teffens spile se yn 'e minysearje The Gangster Chronicles, mei har lettere man, de akteur Brian Benben, yn 'e haadrol. Yn it begjin en de midden fan 'e 1980-er jierren wist se harsels te bedrippen mei rollen yn alderhanne tillefyzjesearjes en -films.
Yn 1987 briek Stowe troch mei har byrol yn 'e plysjefilm Stakeout, as Maria McGuire, de eks-freondinne fan in ûntsnapte krimineel dy't troch plysjes Richard Dreyfuss en Emilio Estevez temûk observearre wurdt yn 'e hope dat har eks-freon by har opdaagjen komt, sadat se him wer ynrekkenje kinne. Neitiid wurke Stowe gear mei Mark Harmon yn 'e komeedzjefilm Worth Winning (1989), mei Kevin Costner en Anthony Quinn yn 'e skrillerfilm Revenge (1990), mei Jack Nicholson yn 'e detektivefilm The Two Jakes (1990) en mei Kurt Russell yn 'e misdiefilm Unlawful Entry (1992).
Nei in pear jier lins nommen te hawwen fanwegen de berte fan har dochter, makke Stowe yn 1998 in comeback mei de films The Proposition en Playing by Heart. Yn 1999 spile se yn 'e detektivefilm The General's Daughter as tsjinspylster fan John Travolta ûndersykster Sara Sunhill, in ofsier fan 'e resjerzje fan it Amerikaanske Leger, dy't mei har kollega Paul Brenner (Travolta) de moard en skynferkrêfting fan in froulike legerkaptein ûndersiket. Foar dy rol waard Stowe nominearre foar in Blockbuster Entertainment Award en in ALMA Award. Nei de iuwwiksel folgen noch de science fiction-film Impostor (2001), it oarlochsdrama We Were Soldiers (2002), de aksjekomeedzje Avenging Angelo (2002) en de skriller Octane (2003).
Nei 2003 lei Stowe har mear ta op har gesin, en spile se net mear yn films. Har wurk yn 'e 2000-er jierren loek net in protte belangstelling. Yn 2005 folge noch wol de tillefyzjefilm Saving Milly, in adaptaasje fan it boek mei deselde namme fan Morton Kondracke oer in frou dy't oanhelle rekket mei de sykte fan Parkinson. Yn 2007 sette Stowe útein mei in weromkearende rol yn Jeff Goldblum syn boppenatuerlike detektivesearje Raines, dy't lykwols nei in pear moanne letter al stopset waard. Yn 2009 spile se fierders noch de haadrol yn 'e tillefyzjefilm The Christmas Hope. Pas yn 2011 kaam Stowe wer yn 'e skynwerpers te stean, doe't se de rol oannaam fan Victoria Grayson, de kreaze en machtige matriarch fan 'e Grayson-famylje, yn 'e dramasearje Revenge. Dy waard ûnferwachts in grut súkses en fjouwer seizoenen rûn, oant yn 2015. Foar dy fertolking sleepte se yn 2012 in nominaasje foar de Golden Globe foar bêste aktrise yn in dramasearje yn 'e wacht.
Priveelibben
Madeleine Stowe troude yn 1982 mei de akteur Brian Benben, dy't se yn 1981 mette op 'e set fan 'e minysearje The Gangster Chronicles. Fan 2003 ôf wennen se op in ranch yn 'e neite fan Fredericksburg, yn 'e steat Teksas, mar anno 2022 wenje se yn Pacific Pallisades, in wyk fan Los Angeles. Se hawwe ien bern, in dochter, dy't fan May Theodora hjit en berne waard yn 1996. Stowe sit yn it bestjoer fan 'e stifting Artists for Peace en Justice, wêrfoar't se bygelyks yn 2008 nei Haïty ta reizge.
Wetterpolo op de Olympyske Simmerspullen 1908
200px|thumb|right|Wetterpolo wedstriid tidens de Olympyske Swimbad fan Londen 1908 De Olympyske Simmerspullen 1908, ek wol de IVe Olympiade neamd waarden yn 1908 yn Londen, Grut-Brittanje hâlden. De wetterpolokompetysje wie yn it White City Stadium.
White City Stadium
It White City Stadium waard yn 1907 boud foar de Olympyske Simmerspullen yn 1908. It hie doe plak foar 93.000 taskôgers. It hie in Atletykbaan fan 536,44 m in baanhurdfytsbaan fan 660 meter in Swimbad fan 100 meter mei in dûktoer. De oarspronklike atletykbaan hat tsjinst dien oant 1914. Yn 1927 is de atletykbaan fuorthelle en ynsiedde mei gêrs om plak te meitsjen foar wynhûndraverijen. Yn 1985 is it White City Stadium ôfbrutsen om plak te meitsjen foar de gebouwen fan in telefyzjestjoerder.
Northampton Institute
Northampton Institute is boud yn 1894 en is in Universiteit dy't oprjochte waard mei as doel it befoarderjen fan de yndustriële feardigens, algemiene kennis, sûnens en wolweazen fan jonge manlju en froulju út de earmere klassen. Yn 1908 waard yn de Great Hall, ûnderdiel fan Universiteit, it Olympyske Bokstoernoai hâlden. It Universiteitsswimbad waard ek brûkt as spylplak foar it wetterpolo toernoai en in oantal swimûnderdielen. Hjoed de dei sit op it plak fan it swimbad de Universiteits Biblioteek.
Finale
1 Eastenryk en Hongarije ha har tidens de spullen weromlutsen.
De Lokkige Famylje
De Lokkige Famylje, yn it oarspronklike Deensk: Den Lykkelige Familie, is in mearke fan 'e hân fan 'e grutte njoggentjinde-iuwske Deenske skriuwer en dichter Hans Christian Andersen (1805-1875). It waard foar it earst útjûn yn 1848, as ûnderdiel fan 'e samling Nye Eventyr: Andet Bind: Anden Samling ("Nije Mearkes: Oarde Bân: Oarde Samling"), yn 'e mande mei fiif oare mearkes (It Ald Hûs, De Wetterdrip, It Lytse Famke mei de Swevelstokken, It Ferhaal fan in Mem en De Krage). De Lokkige Famylje is in grappich teltsje dat net ien fan Andersen syn bekendste mearkes is, mar dat yn 1943 dochs troch Douwe Tamminga oerset waard yn it Frysk as ûnderdiel fan 'e bondel Andersen's Folksforhalen en Mearkes.
Ynhâld
Dy beide wite slakken witte dat se by âlds fan in útlânsk skaai binne, en dêr binne se wakker grutsk op. It muoit har wol dat blykber alle minsken op 'e wrâld útstoarn binne, want oars wiene se grif wol, lykas har folk foarhinne, sean wurden en op in sulverne skaal lein. Net dat se rjocht foar it ferstân hawwe wat dat ynhâldt, mar it klinkt har mar foarnaam yn 'e earen. Om't se sels mar gjin bern krije, hawwe dizze lêste wite slakken in lânseigen swart slakje oannomd en grutbrocht. Dat is har soan, dêr't se wakker wiis mei binne. Mei help fan 'e eamels en de miggen slagje se foar him oan in kreas slakkejufferke om mei te trouwen. Nei de brulloft lûke de wite slakken har werom yn har húske en ervje de jonge slak en syn breid de hiele wrâld, en hiel de famylje is sa lokkich as ien — om't se net better witte, liket Andersen hjir te ymplisearjen; mei oare wurden: kennis makket net gelokkich.
Sweedske Eastyndyske Kompanjy
thumb|Replika fan de East-Ynjefarder Götheborg yn 2005 thumb|Utlânske faktorijen yn Kanton 1780, yn de midden de Sweedske flagge De Sweedske Eastyndyske Kompanjy (Sweedsk: Svenska Ostindiska Companiet of SOIC) waard yn it jier 1731 yn Göteborg stifte mei it doel te keapmanjen yn it fiere easten.
Joseph Glidden
Glidden krige patint op it stikeltried yn 1874. Syn fining waard lykwols bestriden en hy rekke rillegau fertize yn juridyske fjochterij. Uteinlik wûn er dy striid en rjochte de "Barb's Fence Company" op yn DeKalb, Illinois. Hy waard ûnbidich ryk troch syn útfining. Noch foar syn dea yn 1906 wie er ien fan de meast begoedige lju yn Amearika waarn fermogen rûsd waard op in miljoen dollar (doetiids in slompe jild), dêrby ynbegrepen in hotel, in mûne, in fabryk, in krante en lânbougrûn yn Illinois en Teksas.
Strjitte fan Messina
De strjitte is neamd nei de Sisyljaanske havenstêd Messina. De foarnaamste stêd oan de Kalaabryske kant is Reggio Calabria. De measte fearboaten farre tusken Messina en it noardliker Villa San Giovanni, omdat it measte ferkear fan en nei noardliker gebieten giet en de strjitte hjir boppedat smeller is. Der wiene konkrete plannen om 2005 útein te setten mei de bou fan in brêge (Ponte di Messina) oer de seestrjitte, in brêge dy't de langste hingbrêge fan de wrâld wurde moat en boppedat ierdskoddingen (sa as dy yn 1908, dy't Messina ferwoastge) ferneare kinne moat. De plannen waarden fersteld. De bou fan de brêge waard op 23 desimber 2009 mei begûn. De seestrjitte hat sterke seestreamingen.
De Strjitte fan Messina is bekend om de protte swurdfisk dy't dêr sit en is in wichtich plak foar trekfûgels dy't de Midslânske See oerstekke wolle.
Joseph Glidden
De stêd Glidden, yn Iowa is nei him ferneamd.
Heinrich Heine
200px|thumb|right|Heinrich Heine Christian Johann Heinrich Heine (Düsseldorf, 13 desimber 1797- Parys, 17 febrewaris 1856) wie ien fan de wichtichste 19e iuwske Dútske romantyske dichters. Hy wie fan joadsk komôf en waard berne as Harry Heine, mar waard ferneamd ûnder de namme Heinrich Heine. Hy wie teffens sjoernalist, essayist en literêr kritikus. Bûten Dútslân waard er it meast ferneamd fan syn iere lyryske poëzy, dat yn de foarm fan lieten op muzyk set waard troch komponisten sa as Robert Schumann en Franz Schubert. Heine syn lettere ferzen en proaza wurde skaaimerke troch statiryske humor en irony. Heine syn radikale politike opfettings makken dat in protte fan syn wurk troch de Dútske autoriteiten ferbean waard. Heine hâlde de lêste 25 jier fan syn libben yn Parys ta.
Oersettingen yn it Frysk
Fedde Schurer hat yn de oeren op 'e nachtboat fan De Lemmer nei Amsterdam in ferskaat oan dichtwurk fan Heinrich Heine oerset yn it Frysk. It waard yn 1931 yn boekfoarm útjûn by Kamminga yn Dokkum. Troch de ynset fan Martin van Amerongen ferskynde dêr yn 1999 in twadde, útwreide edysje fan by útjouwer Jan Mets yn Amsterdam. Fan it bekende 'Loreley' giet de earste strofe sa yn it Frysk: 'Ik wit net, wat mei it wolle:/ In mearke fan lang ferlyn/ Dat spilet sa drôf troch myn holle,/ Wat hat dat mearke dochs yn?' Oersetter Klaas Bruinsma hat ek in gedicht fan Heine, Aria di Gionvannini, oerset yn it Frysk.
Riedshearswyk
De Riedshearswyk is in feart yn de gemeente Opsterlân. De wyk rint fan Himrikerferlaat nei de wei Welgelegen dy't fan Jobbegea nei Donkerbroek giet. Mear eastlik rinne bylâns dizze wyk de Mandewyk en Tsjerkewyk. Mear rjochting Jobbegea û.o. de Kalkwyk en de Jonkerswyk.
Heinrich Heine
Bibliografy (eigen útjeften)
(met hierin: Geständnisse, Die Götter im Exil, Die Göttin Diana, Ludwig Marcus, Gedichte 1853 und 1854, Lutetia. Erster Teil en Lutetia. Zweiter Teil)
Heine syn liet oer de Lorelei
Op muzyk set troch Friedrich Silcher (1837).
Riedshearswyk
In wyk is in fan de haadfeart ôfgeande lytsere feart om turf ôf te fieren.
De namme Riedshearswyk jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Raadsheerswijk.
Gerrit Biersteker
thumb|left|250px|Kranteartikel by ôfskied gemeente fan Sumar Boarne:Genealogy Biersteker
Gerrit Biersteker (Warmenhuizen, 1 july 1896 - De Helder, 7 oktober 1985) hat 34 jier predikant yn de Grifformearde gemeente fan Nijewier-Mitselwier west.
Gerrit Biersteker wie in soan fan Klaas Biersteker en Pietertje Hofdijk út Den Helder. Gerrit hat twa kear troud west. Earst mei Wilhelmina de Graaff en twaddens mei Martha Veenstra (1912-1998).
Biersteker waard op 21 septimber 1924 predikant yn Sumar en gie op 16 novimber 1930 nei Mitselwier. Dêr waard er op 23 novimber 1930 befêstige as dûmny. Yn oktober 1964 gie er mei emeritaat.
Biersteker stoar yn De Helder, mar kaam te hôf yn Wetsens, lykas ek syn beide frouwen en syn soan Abraham.
Anekdoate
Dûmny Biersteker fûn it op in snein tige kâld yn 'e tsjerke. Hy helle syn jekker út de konsistoarje en sei: Hoe langer hoe gekker, dominee Biersteker staat nu al in zijn jekker.
Tjirk
De tjirk of tsjirk (Tringa totanus) is in fûgel út de famylje fan de snipfûgels (Scolopacidae).
Fersprieding
Yn Fryslân komme tjirken allinnich by't simmer foar. Yn it Feriene Keninkryk en Portegal binne de bisten it hiele jier troch. Sommige tjirken briede yn East-Jeropa en lûke yn 'e winter nei it suden ta. Yn 2006 wiene der minder as 25000 briedpearen yn Nederlân, mei in justjes weromrinnende trend. De tjirk stiet op de Nederlânske Reade List fan bedrige of kwetsbere soarten.
Fuortplanting
It briedseizoen fan de tjirk rint fan heal april oant yn juny. It brieden duorret 22 - 25 dagen. Dizze greidefûgel leit ornaris fjouwer aaien fan gemiddeld 45 x 32 mm, yn in kûltsje yn it gers, meastal yn in stik lân. De raaien om it nêst wurde oer it nêst bûcht, wêrtroch't it goed ferburgen is. Typearjend is dat de tjirk faak op mar in pear meter ôfstân briedet fan it nêst fan in ljip. De tjirk profitearret dêrtroch fan de techniken dy't de ljip hat om fijannen op ôfstân te hâlden.
Eagmaryp
Eagmaryp is in doarp noardlik fan de Jouwer yn de gemeente De Fryske Marren.
It doarp leit yn de Lege Wâlden. 'Wâlden' wiist op in begroeiïng mei strewellen en lege boskjes. Trochdat it gebiet sa leech leit hie men yn it ferline in soad wetteroerlêst. By Eagmaryp leit ek it natoergebiet de Blaugerzen, it grutste blaugerslân fan Nederlân.
Eagmaryp hat in klokkestoel. Eagmaryp is foaral bekend fanwegen it earrebarredoarp krekt bûten it doarp.
Eagmaryp hat ynwenners (, boarne: CBS).
Skiednis
Yn de doarpsnamme Eagmaryp sit it wurd 'ryp', dat râne betsjut. In âldere foarm fan de doarpsnamme is Ackrommaryp. Dat wiist derop dat it doarp út Akkrum wei stifte is.
Eartiids ûntstie Eagmaryp oan in feart, dy't yn de iere midsiuwen groeven wie foar de ôfwettering fan it feangebiet. Sadwaande waard it in lintdoarp. It hat altiten in boerestreek west mei frij grutte wolstân. Yn âlde geskriften wurde in tal stinzen neamd mei rike boerefamyljes as Galema, Donia, Bangma, Unia, Molla en Bavema. It is net mei wissichheid te sizzen oft dy stinzen der ek allegear tagelyk stien hawwe. Hepkema skriuwt yn syn “wandelingen door Friesland” oer in tsjerkje yn Eagmaryp mei noardlik dêrfan Abbema en Donia en súdlik fan it tsjerkje de stins Galema. De tsjerke fan Eagmaryp stie op it stee fan it hjoeddeiske tsjerkhôf. Dat dêr bebouwing west hat docht bliken út de âlde friezen of kleastermoppen, dy't by it graven fan in grêf faak út de grûn komme. It boekje "Bornego" fan Herre Halbertsma ynformearret oer it bestean fan twa parochys, nammentlik dy fan 'Ackrommaryp' en dy fan 'Monekaga' (Sint-Jânsgea). Yn it ferline binne opgravings dien, dy't wize op de fûneminten fan it tsjerkje fan Sint Jansgea. Beide tsjerken wienen neffens Halbertsma dochterkapellen fan de St. Pankrastsjerke yn Aldeboarn.
Terkaple en Eagmaryp wienen eartiids allinnich oer it wetter te berikken. De doarpen krigen yn 1844 in ferbining mei De Jouwer. Dat sil yn it earstoan in ûnferhurde paad west ha.
Sint-Jânsgea
Njonken de twa tsjerkjes fan Eagmaryp en Terkaple ha earder op noch twa plakken tsjerkjes stien. It earste plak is yn it lân oan de Doltenwei. It lân dêr waard altyd al 'it âld hôf' neamd. Dat heger lizzende terrein waard ôfgroeven en sljuchte. By dit ôfgraven waarden reade sânstiennen grêfstiennen fûn, guon mei krusen der op. Yn 1993 is der troch it Archeologysk Wurkferbân ûndersyk dien op it terrein en mei help fan spesjale mjittingen wiene de fûneminten fan de tsjerke dúdlik te sjen. Der stie gjin toer by dy tsjerke, dy't sa’n 25 meter lang en 8 meter breed wie. De tsjerke, dy't nei alle gedachten datearre út de 12e iuw, stie op in ferhege tsjerkhôf dat omsletten waard troch in grêft. Eagmaryp lei doe op'e hichte fan dat hôf en is letter ferskood nei it plak dêr’t it no leit. thumb|left|220px|Fragmint út de Schotanus atlas fan om 1720 hinne: Terkaple en Eagmaryp, dêr’t it hôf fan St. Jansga noch op oanjûn stiet Ut it kleaster fan Akkrum wei waard úteinset om it ûnlân oan te meitsjen en sa ûntstiene lytse delsettings, dy't mei it fierder oanmeitsjen fan it ûnlân jimmeroan in stikje opskoden. Sa ferskode Terkaple fan de hoeke Akkrumer Rak-Geau nei it plak dêr't no en eartiids de tsjerke stie. Dat hat om de 12e iuw hinne west. Eagmaryp lei doe op deselde line, mar wylst Terkaple op itselde plak lizzen bleau is Eagmaryp noch in stikje ferskood. De âlde tsjerke waard net mear brûkt en waard ôfbrutsen, it âld hôf fertutearze.
Der waard troch de ûndersikers op dit terrein ek in wetterput fûn en it restant fan in stins mei in grêft derom hinne. Dy stins moat dus ek út de 13e iuw stamme en waard mooglik bewenne troch de famylje Bangma of Bavema. Mooglik waard de stins yn de tiid fan de striid mei Age Donia (1458-1464) ferneatige, mar fanwegen jildbrek is der gjin fierder ûndersyk dien. Wol binne fynsten (skeletten, stiennen, plavuizen en potskerven) beskreaun.
Tsjerke en klokkestoel
thumb|left|220px| Tsjerke Eagmaryp Foar de reformaasje yn Fryslân (1580) wie Eagmaryp in selstannige parochy mei in eigen pastoar. Nei de reformaasje foarme Eagmaryp ien tsjerklike gemeente mei Terkaple. Yn 1604 wurdt al in mienskiplik nachtmiel fierd.
Op it stee fan de hjoeddeiske klokkestoel stie eartiids in tsjerke, dy't oan de patroanhillige Gertrudis wijd wie. De klok yn de klokkestoel is ôfkomstich út de toer fan dy tsjerke en waard yn 1545 getten troch Johannes Tersteghe. De klok draacht it opskrift: "Marije is yn de himel opnomd. De ingelen ferbliidzje harren; hja loovje de Heare – 1545" (oerset út it Latyn). Oant 1749 bleau de tsjerke stean. Yn jannewaris 1844 waard ek de toer foar ôfbraak ferkocht en ferfongen troch in houten klokkestoel.
De kruk fan it stek dat tsjintwurdich tagong jout nei it tsjerkhôf hat de foarm fan in slange en oan beide kanten is it stek fersierd mei symboalen oer de rûngong en fergonklikheid fan it libben: de ûle tusken de lauwerkrânsen (minsklike wiisheid), de sânrinner mei flerken of wjukken (fergonklikheid) de seines (de dea, it ôfmeande libben), de toartsen nei ûnderen ta rjochte (sadat se net baarne wolle, it fjoer dôvet) en de slange mei de sturt yn de bek (symboal fan de ivichheid).
Stinzen
De bekendste stins fan Eagmaryp wie dy fan Age Donia, dy't berucht wie fanwegen syn plonderingen yn de jierren 1458 oant 1463. Dat stiet allegear beskreaun yn de kroniken fan Petrus fan Thabor, in muonts fan it kleaster Thabor. Yn 1459 ferovere Age Donia mei help fan Jancko Douma de stins Galema, súdlik fan de tsjerke yn Eagmaryp. De plondertochten fan Age Donia gyngen dêrnei troch, oant op in algemiene lândei fan Fryslân yn 1461 it beslút foel om mei him ôf te weven. Mei in 4000 man sterk leger waard de stins fan Donia belegere, mar dy him mei modern wapentúch útrisd: in soarte gewear of kanon, yn de kroaniken busse neamd. Dêrfan skrokken de ealju en nei't der al 15 manlju deasketten wiene joegen hja it op. Age Donia waard noch dryster en plondere mear as ea tefoarren, mar yn 1463 kamen syn fijannen wer, no mei deselde wapens as Age. De belegering fan Age Donia's stins duorre 14 dagen en nei't it iten oprekke moast it ferset opjûn wurde. De stins waard ynnnommen en ôfbrutsen. Rôfridder Age sels wie dy nachts al útnaaid. Oer de oare stinzen yn Eagmaryp is neat bekend. Allinne de namme Abbema wurdt noch neamd yn de tsjerke fan Aldeboarn: anno 1612 Pibona Oritisius van Abbema, bedienaer des H. Evangely tot Suylen in sticht Utrecht.