cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Damaskus
Nijsgjirrichheden
thumb|250px|Omajjadenmoskee yn Damaskus Nijsgjirrichheden binne ûnder mear:
Porto Riko
Porto Riko (Spaansk en Ingelsk: Puerto Rico) is in mei de Feriene Steaten assosiearre frijsteat yn it eastlike diel fan de Karibyske See. It makket diel út fan de Grutte Antillen, en leit eastlik fan de Dominikaanske Republyk, en westlik fan de Famme-eilannen.
Skiednis
It eilân waard op 19 novimber 1493 ûntdutsen troch Kolumbus op syn twadde reis nei it westen. Yn de rin fan inkele desennia waard de oarspronklike befolking, de Taino's, in stam fan de Arowakken-yndianen útrûge en ferfongen troch út Afrika ymportearre negerslaven.
De yn de twadde helte fan de 19e iuw opkommende ûnôfhinklikheidsbeweging twong by Spaanske memmelân in grut diel selsstannigens ôf. Yn 1898 waard it eilân troch de Feriene Steaten yn besit nomd, dêr't it yn 1917 de status fan Amerikaansk grûngebiet fan krige. De tafloed fan Amerikaansk kapitaal nei it lân kaam lykwols net ta goede fan de earme befolking. Yn 1952 krige Puerto Riko har tsjintwurdige status.
Befolking
De befolkingsgearstalling lit him sa ferdiele (sifers 2007):
But Here We Are
But Here We Are is it alfde studioalbum fan Foo Fighters. It album waard opnommen yn 2022 en 2023 en waard útbrocht op 2 juny 2023. It wie it earste album nei it ferstjêren fan drummer Taylor Hawkins, hy waard ferfongen troch drummer Josh Freese, dy't ek op de drumkruk sitten hie by de twa konserten ta neitins oan Hawkins yn septimber 2022.
Spyllist
Hast alle nûmers binne skreaun troch de Foo Fighters
Obe Sikkes Bangma
Obe Sikkes Bangma (Penjum, 30 maaie 1768 - Amsterdam, 23 novimber 1829) wie in wiskundige en seefeartkundige út Penjum. Obe wie fan 1787-1805 learaar oan de kweekskoalle foar de Seefeart yn Amsterdam. Tusken 1804-1817 wie er earste sekretaris en redakteur fan de tydskriften fan it Wiskundich Genoatskip. Yn 1807 waard er wiskunch adviseur fan de Hollânske Soasjeteit fan Libbensfersekeringen.
Hy wie it seisde bern fan Sikke Bangma út Surch en Tryntsje Bangma út Penjum. Yn syn jonkheid ûntwikkelet Obe him as in tige goede learling en krijt de namme fan "skriemerige Obe, om't neist syn kwaliteiten, syn ûnhandigens op allerhande gebiet út 'e toan falt en hy sadwaande in protte pleage wurdt. Yn Arum - dêr 't hy by syn broer wennet - falt syn bynamme noch ûngeunstiger út: hja neame de betûfte jonge "healwize Obe". Dat hy net heal mar folslein wiis is, blykt by in eksamen foar de seefeartkunde yn Amsterdam. Fan de trije fraachstikken, dêr't hy inkelde dagen de tiid foar krijt, is hy yn in sucht út 'e rie. Al gau wurdt Obe direkteur fan it "Stuurmanscollege" en eksaminator fan seelju. Sels Van Speyck, dy 't letter leaver de loft yngong, is troch him eksaminearre.
Wurdsoarte
Alle wurden yn in taal binne fan in beskate wurdsoarte.
Nice Leng'ete
Nice Leng'ete (folút: Nice Nailantei Leng’ete; útspr.: [nɑɪs 'nɑɪləntɛ lɛ̃ŋ'ɛtɛ], likernôch: " nais nai -lun-teh leng- et -teh"; Kimana, 1991) is in Keniaansk minskerjochte-aktiviste fan etnysk Masai-komôf. Hja krewearret mank har folk foar de ôfskaffing fan 'e frouljusbesnijenis, ek bekend as froulike genitale skeining, wêrby't by famkes op in jonge leeftyd de klitoris ôfsnien wurdt. Troch har ynset is de frouljusbesnijenis anno 2019 yn 47 mienskippen ôfskaft en ferfongen troch in oar, froufreonlik en feestlik oergongsritueel. Dêrmei hat Leng'ete nei skatting 14.000 famkes fan frouljusbesnijenis rêden. Fierders kantet se har ek oan tsjin bernehouliken en de fersprieding fan HIV/AIDS, en besiket se har folk as meiwurkster fan Amref Flying Doctors in better begryp fan seksualiteit yn it algemien by te bringen. Yn 2018 waard Leng'ete troch it Amerikaanske tydskrift Time oanmurken as ien fan 'e hûndert ynfloedrykste persoanen fan 'e wrâld.
Jonkheid en oplieding
Leng'ete waard yn 1991 berne yn it Masai-doarp Kimana, yn it suden fan Kenia. Hja waard wees doe't har âlden koart nei inoar yn 1997 en 1998 kamen te ferstjerren. Om't har pake net foar de doe seisjierrige Leng'ete soargje koe, waard se yn har doarp in skoftke fan 'e iene húshâlding nei de oare taskood, foar't se úteinlik nei in kostskoalle ta stjoerd waard. Dêr mette se famkes fan har eigen jierren fan oare etnyske groepen, mei oare tradysjes en gebrûken. Dat wie in kearpunt yn Leng'ete har libben.
Mank de Masai, dy't fan âlds as nomadyske feehoeders oer de Serengetiflakte doarmen, spriek it nammentlik fansels dat famkes op jonge leeftyd de frouljusbesnijenis ûndergiene, wêrby't de klitoris ôfsnien waard. Dat barde sûnder ferdôving, útsein in kâlde dûs. Leng'ete har mem hie har as beuker al meinommen nei sokke seremoanjes, om har te learen hoe wichtich it wie dat dejinge dy't it ritueel ûndergie, net sjen liet dat se pine hie. It fuortsnijen fan 'e klitoris wie mank de Masai sa normaal dat nimmen it gebrûk yn 'e kiif stelde. Manlju, dy't har der fierders net mei bemuoiden en der dêrom ek mar amperoan wat fan wisten, woene net mei ûnbesniene froulju trouwe, dus foar famkes wie der gjin houlik en dêrmei gjin takomst sûnder de besnijenis, dy't as in oergongsritueel nei it frouwêzen beskôge waard.
Troch har ûnderfinings op 'e kostskoalle krige Leng'ete it yn 'e holle dat se net besnien wurde woe. En likemin woe se mei tolve jier of soms al mei tsien jier úthylke wurde oan in folwoeksen man. Doe't se mei acht jier de besnijenis ûndergean moast, besleat Leng'ete om út te naaien. Se wist har twa jier âldere suster Nelly safier te krijen dat dy mei har gie, en tegearre pykten de famkes út. Om net sjoen te wurden, diene se dat dwers troch de wyldernis. Se berikten feilich it hûs fan harren muoike, 70 km fierderop, dêr't se ûnderdoeken. In lulke omke en oare manlju út har doarp ûntdieken al rillegau wêr't Leng'ete en har suster harren ferskûle hiene. Doe't se harren fûnen, joegen se de famkes in wan bruien en bedrigen se harren. Mar om't de frouljusbesnijenis inkeld op fêste tiden útfierd waard, wiene se foarearst feilich.
In stikmannich moannen letter, doe't der wer in besnijenisseremoanje organisearre waard, woe Leng'ete wer útnaaie, mar dy kears liet Nelly har net oerhelje om mei. Ynstee stjoerde se Leng'ete nei it hûs fan ien fan har leararessen, wylst se sels it ritueel ûndergie. Yn in fraachpetear yn 2019 fertelde Leng'ete hoe't it fierder beteard wie mei Nelly. Nei't se besnien waard, gie se mei tsien jier fan skoalle, en koarte tiid letter troude se mei in folle âldere man, mei wa't se trije bern krige. "Dat wie net it libben dat se sels keas," sei Leng'ete, "Har dreamen waarden har ôfnommen." Underwilens hie Nelly harsels lykwols oan har ûnwinske houlik ûntwraksele en wenne se mei har trije soannen by Leng'ete yn.
Doe't Leng'ete sels nei ôfrin fan 'e seremoanje weromkearde nei har doarp, wist se har pake, dat ien fan 'e stamâldsten wie, te bepraten op har besnijenis út te stellen. Dat die se troch dermei te driigjen foargoed út te naaien. Meitiid late útstel yn har gefal ta ôfstel. Har pake stimde deryn ta om har wer nei skoalle gean te litten, en Leng'ete waard it iennichste famke út har mienskip dat trochlearde. Lykwols wie it net in maklik bestean foar har, want se waard troch eltsenien mei de nekke oansjoen en beskôge as in min foarbyld foar oare famkes. Se wie ommers immen dy't skande oer har famylje brocht hie. It holp yn dat ferbân fansels ek net dat se letter, sa't se sels troch har muoike en har leararesse ferburgen wie, sels oare jonge famkes ferburch dy't útnaaiden foar it besnijenisritueel.
Wurkpaad
Yn 2008, doe't se santjin jier wie, waard Leng'ete troch de sûnensorganisaasje Amref Flying Doctors útkeazen om in oplieding op it mêd fan seksualiteit en sûnenssoarch te folgjen. Se sochten in jonge en in famke, dy't beiden al in algemiene foaroplieding hân hiene, en Leng'ete wie it iennichste famke yn har mienskip dat net al ier fan skoalle gien wie. Nei se de oplieding ôfrûne hie, waard it de taak fan Leng'ete om har folk te ûnderwizen oer seksualiteit yn it algemien, mar ek oer spesifike kwestjes as frouljusbesnijenis, bernehouliken en HIV/AIDS. Dat wie foar har in drege put, want net inkeld lei se by de measte leden fan har folk op in minne namme om't se wegere hie har besnije te litten en om't se oare famkes holp om oan 'e besnijenis te ûntkommen, mar yn 'e kultuer fan 'e Masai is it ek nochris sa dat in famke net samar in man oansprekke kin.
Leng'ete fersocht de stamâldsten fan har eigen doarp om mei de manlju prate te meien, mar nei witwat redendielen waard it har inkeld tastien om mei de jongere manlju te sprekken. Dy hiene lykwols gjin belangstelling foar wat se sizze woe, en wegeren om nei har te harkjen. Twa jier lang hold Leng'ete oan mei te besykjen om 'e jonge manlju nei har lústerje te litten, en úteinlik oarderen de stamâldsten de jonge manlju om nei har te harkjen om fan it geseur ôf te wêzen. Yn 't earstoan wiene der mar trije jonge manlju dy't mei har prate woene, mar doe't dúdlik waard dat Leng'ete dingen te fertellen hie dêr't se harren foardiel mei dwaan koene, kamen der allinkenoan mear by. Leng'ete wreide de ûnderwerpen fan petear stadichwei út fan it foarkommen fan besmetting mei HIV nei swierwêzen by tinerfamkes en de komplikaasjes foar de sûnens dy't dêrmei mank geane, nei bernehouliken, nei it gebrek oan ûnderwiis by famkes en úteinlik ek nei frouljusbesnijenis.
Leng'ete lei de jonge manlju út hokker ynfloed oft besnijenis hat op 'e takomst fan froulju, harren sekslibben en harren sûnens. Se besocht harren derfan te oertsjûgjen dat eltsenien sûner, lokkiger en ek riker wêze soe as famkes mear trochlearden, letter trouden en bern krije koene sûnder de komplikaasjes dy't besnijenis feroarsaakje kin. It kearpunt kaam doe't se harren in fideo sjen liet fan in besnijenisseremoanje. De manlju hiene gjin idee wat dat krekt ynhold, om't it in frouljusseremoanje is, dêr't manlju net by talitten wurde. De reäksje wie sa't Leng'ete hope hie: ien fan skok en walging. De jongere manlju begûnen harren dêrnei út te sprekken tsjin 'e frouljusbesnijenis, en wegeren om harren dochters dêroan te ûnderwerpen. Nei hast fjouwer jier fan redendielen besleaten de stamâldsten fan Leng'ete har doarp en skaf de frouljusbesnijenis ôf. Dêrfoar yn 't plak kaam in oar, froufreonlik en feestlik oergongsritueel. Omreden fan har ynset foar wat no as in goede saak sjoen waard, wie Leng'ete de earste frou yn har doarp dy't de Swarte Gongelstôk takend krige, dy't yn har mienskip in symboal is fan liederskip, respekt en macht.
Neitiid sette Leng'ete har krewearjen fuort om ek yn oare Masai-doarpen in ein oan 'e frouljusbesnijenis te meitsjen. Amref Flying Doctors helle har nei it bûtenlân ta, dêr't se op ferskate plakken yn 'e wrâld taspraken en lêzings hold oer har kampanje om 'e frouljusbesnijenis út te bannen. Sa spriek se yn 2013 op it Clinton Global Initiative (CGI) yn New York en op in konferinsje oer seksuële en fuortplantingsrjochten yn Amsterdam. Yn 2014 naam de rie fan stamâldsten fan it hiele Masai-folk, dy't regearret oer oardel miljoen minsken, it beslút dat de frouljusbesnijenis net mear útfierd wurde moast. Troch Leng'ete har wurk wie dy praktyk anno 2019 yn 47 mienskippen yn Kenia útband, wêrmei't doe al 14.000 famkes fan 'e besnijenis rêden wiene.
Sûnt 2014 hat Leng'ete as in projektliedster fan Amref wurke yn it Kenya Alternative Rite of Passage-projekt (ARP), wêrfoar't se fan doarp nei doarp reizget om 'e froulju te helpen in alternatyf oergongsritueel foar famkes te organisearjen. Tagelyk besiket se stamâldsten en oare mienskipslieders oer de streek te lûken, dy't noch net fan 'e needsaak trochkrongen binne om it near te lizzen mei de besnijenistradysje. Dêrnjonken wurket se nau gear mei oare fertsjintwurdigers fan Amref om benammen de jongerein fan 'e Masai te ûnderrjochtsjen op it mêd fan seksualiteit en fuortplanting. Hoewol't Kenia frouljusbesnijenis yn 2011 yllegaal ferklearre hat en de stamâldsten fan 'e Masai de tradysje yn 2014 ferbean hawwe, is it lykwols dreech om it ferbod ôf te twingen, benammen yn ôfhandige doarpkes op it plattelân. It wurk fan Leng'ete en oaren op it mêd fan ûnderwiis is dêrom fan krúsjaal belang om ek dêre in diskusje oer de frouljusbesnijenis op gong te bringen en om kennis oer dat ûnderwerp te fersprieden.
Erkenning
De wichtige rol dy't Leng'ete spile hat en noch spilet, is erkend troch de takenning fan ferskate prizen oan har. Sa ûntfong se yn 2015 de Inspirational Woman of the Year Award fan it Keniaanske Ministearje fan Devolúsje, en krige se yn 2018 de Amerikaanske Annemarie Madison Prize taparte. Yn 2016 ûntfong se fierders in Mandela Washington Fellowship for Young African Leaders. Yn 2018 waard Leng'ete troch it Amerikaanske tydskrift Time oanmurken as ien fan 'e hûndert ynfloedrykste persoanen fan 'e wrâld.
Slach oan de Hase
De slach oan de Hase fûn plak oan de Hase, in sydrivier fan Iems, yn de omkriten fan it tsjintwurdige Osnabrück. De fjildslach wie ien fan fjouwer slaggen dy't Karel de Grutte levere tsjin de Saksen yn de Saksekriich en moat sjoen wurde as de fuortsetting fan de Slach by Detmold inkele dagen earder.
Eftergrûn
Nettsjinsteande de lange doer fan de Saksekriich, fierde Karel mar in pear kear in rjochtstreekse gefjocht tsjin de Saksen. Yn 783 wienen twa slaggen koart efterinoar yn in tiidsbestek fan inkele dagen. De slach by Detmold wie it earste treffen dat fuortset wurde soe yn de slach oan de Hase. Oer it ferrin fan de twa slaggen is net folle bekend, mar it moat der fûl oan ta gien wêze, wêrby't Saksyske froulju mei ûntbleate boarsten harren op de oerfallen Franken stoart hawwe soenen. De slach by Detmold einige ûnbeslist en baarnde inkele dagen letter op 'e nij los oan de Hase. Troch Karel waard no wol de oerwinning behelle en de Saksen ferslein.
Nei ôfrin fan dizze fjildslaggen wienen de Saksen troch Karel de Grutte sa bot ferslein dat sy dêrnei net langer mear iepentlik tsjin him doarren te striden. Lykwols hienen ek de Franken grutte ferliezen yn de slaggen.
Wynmotor Strobos
thumb|240px|De Wynmotor Strobos yn 2007 De Wynmotor Strobos is in poldermole tichtby it twillingdoarp Gerkeskleaster-Strobos yn de gemeente Achtkarspelen.
De Wynmotor Strobos is in mealreeë Amerikaanske wynmotor mei 30 blêden fan it type Hercules. Hy stiet ûngefear 700 meter benoardeasten Strobos oan de Alde Feart. De 30 blêden hawwe in flecht fan 10 meter. De wynmotor waard yn 1923 boud foar de bemealling fan de polder De Twee Provinciën. De mole, eigendom fan it Wetterskip Fryslân, is in ryksmonumint. Hy is net iepene foar publyk.
Sperkhim (pleats)
It Sperkhim (Sperkhem), wie in eardere pleats yn Snits.
Op it stee fan de hjoeddeiske wyk it Sperkhim (wyk), wie oant 1920 in polder, mei dêryn de pleats it Sperkhim. De pleats wie it eigendom fan it Ald Burger Weeshûs. It lân fan it Sperkhim lei tusken de tramdyk en de Wâldfeart. Benoarden de tramdyk hearde de polder ek ta it Ald Burger Weeshûs, mar dêr wie er taparte oan in oare fan harren pleatsen: de Wigledaam. Hoewol't de polder yn 1920 opheft waard, waard der op de pleats noch oant ein jierren fyftich buorke.
Lourens Alma-Tadema
thumb|Lourens Alma-Tadema thumb|Alma-Tadema, troch [[Ben van der Geest]] Lourens Alma-Tadema, of Sir Lawrence Alma-Tadema (Dronryp, 8 jannewaris 1836 - Wiesbaden, 25 juny 1912) wie in Ingelsk/Frysk keunstskilder, dy't wurke neffens de akademyske tradysje. Hy waard berne as soan fan notaris Pieter Tadema en waard Lourens Alma neamd. Hy begûn syn oplieding oan de keunstakademy yn Antwerpen yn 1852. Hjir krige hy les fan Gustaaf Wappers, Jozef Van Lerius en Jan Verschaeren.
Yn 1861 studearre hy yn Keulen. Op syn reis nei Itaalje yn 1863 ûntstie syn grutte leafde foar de klassike keunst en arsjitektuer. Yn 1869 fêstige hy him yn Ingelân, wêr't hy wenjen bleau oant syn dea yn 1912. Yn 1879 waard hy talitten ta de Royal Academy of Arts. Yn 1899 waard hy yn Ingelân riddere en mocht him dêrom Sir Lawrence neame. Tadema wie ek kommandeur yn de Oarder fan de Nederlânske Liuw en waard yn 1881 opnomd yn de eksklusive oarder "Pour le Mérite".
De skilderijen fan Alma-Tadema binne opmerklik fanwege de oandacht foar details, de gledde ôfwurking en de realistyske stofútdrukking. Syn measte wurken byldzje idealisearre sênes út de klassike âldheid of út it Frankryk fan de Midsiuwen.
Tadema wie in neef fan Hendrik Willem Mesdag en hat ek skilderles jûn oan syn frou Sina van Houten.
Alma-Tadema wie in rûnute en fleurich man. Syn lúksueuze en foar it meastepart moarmeren atelier yn Londen wie in trefpunn foar de hegerein en der wie in soad wille. Louis Couperus koe it dêrom goed mei de skilder fine, hoewol't se dochs beide ynteresse yn de âldheid hiene.
Osama bin Laden
thumb|right|180px|Osama bin Laden yn [[1997.]] Osama bin Laden (folút: Osama bin Muhammad bin Awad bin Laden; Riyad, 10 maart 1957 – Abbottabad, 2 maaie 2011) wie de lieder fan Al-Kaida, in terreurorganisaasje dy't him tsjin westerske en pro-westerske lannen rjochtet.
Lourens Alma-Tadema
Ier wurk fan him hinget yn it Frysk Museum.
Sûnt de lette jierren '80 wurdt it wurk fan Alma-Tadema wer mear wurdearre en samle en de prizen op de feilingen stige dan ek oanhâldend. In opfallende samler fan Alma-Tadema's wurk is de akteur Jack Nicholson.
Sinlear
Sinlear, ek wol syntaksis neamd, is in dielmêd yn de taalkunde. It giet dêrby om de opbou en struktuer fan sinnen.
Yn de morfology wurdt de bûging fan wurden ûndersocht, yn de semantyk it ferbân dêrfan. Yn de sinlear wurde wurdsoarten en wurdgroepen ûndersocht, de lytse ienheden yn in sin.
Myspace
thumb|Logo Myspace is in meartalich sosjaal netwurk op ynternet dêr't de brûkers de mooglikheid hawwe om weblogs, profilen, groepen, foto's, fideo's ensafh. te behearen en op te laden. Myspace begûn yn augustus 2003 yn Santa Monica, Kalifornje. Hjoed-de-dei hat Myspace syn haadkantoar yn Beverly Hills, Kalifornje.
Eftergrûn
Yn ferliking ta oare sosjale media leit it swiertepunt fan Myspace foaral by de muzyk. Yn de earste jierren nei de start fan de webside brûkten foaral artysten de firtuele mienskip. Hjoed-de-dei wurde de fansiden faak byholden troch fanclubs of it management fan de artyst/band. De pagina's op Myspace jouwe bygelyks ynformaasje oer it ferskinen fan nije CD-albums of konsertdata. In soad bands sette faak ek in stikmannich nûmers online sadat de besikers dy fergees hearre kinne, of biede de mooglikheid nûmers del te heljen.
Skiednis
thumb|Byldmark sa't yn 2010 wie. Myspace is yn 2003 opset troch eUniverse. Yn 2005 waard it koft troch News Coprporation.
Homem
thumb|250px|right|De mûning fan de Homem De Homem is in rivier yn it noarden fan Portugal dy't troch it Nasjonaalpark Peneda-Gerêsyn rint en yn de Rio Cávado útkomt. De rivier is 37 kilometer lang, hat in streamkrite fan 257 km² en is yn de jierren sechtich fan de 20e iuw damme om de regio fan wetter en stroom te foarsjen. Sadwaande is it doarp Vilarinho das Furnas ûnder wetter ferdwûn.
Albert Sustring
thumb|right|Albert Sustring mei museumpeinje Albertus Martein Sustring (Ljouwert, 14 july 1903 - Snits 19 septimber 2001), wie goud- en sulversmid, lid fan it Kristlik Frysk Selskip, lid fan de Snitser skientmekommisje. As foarsitter (1951-1975) warber foar it Frysk Skipfeart Museum en Aldheidkeamer yn Snits. Krige hjirfoar yn 1963 de sulveren museumpeinje. Waard earefoarsitter fan it bestjoer fan it Frysk Skipfeartmuseum. It Snitser Skipfeartmuseum hat yn 2002 út syn neilittenskip in monumintaal wenhûs oan it Lytssân en in jildbedrach urven. Neist tiid foar syn saaklike aktiviteiten en syn aktiviteiten op maatskiplik en kultureel gebiet fûn er ek tiid om te sporten. Hy sylde yn syn Pampus, roeide, tenniste en bokste.
Sulversmid
De keuze foar it goud- en sulversmidsfak waard foar Sustring bepaald troch de famyljetradysje. Syn oerpake Albertus Martein Sustring (Snits 1804-1874), troud mei Sjoerdtje Ypes Schotanus (Snits 1803-1880), wie al sulversmid yn Snits, krektas de lykneamde pake Albertus Martein Sustring (Snits 1849-1931), troud mei de Ljouwerter sulversmidsdochter Maaike Bolman (Ljouwert 1852-Snits 1911). Heit Josephus Hendrik Sustring (Snits 1874-Ljouwert 1927) luts mei syn frou, de Gaastmarder boeredochter Akke Johannes Ykema (Hieslum, 1880 - Ljouwert, 1929), nei Ljouwert om him dêr op de Nijstêd as goud- en sulversmid te fêstigjen. As goud- en sulversmid en hie er fan 1928 ôf yn Ljouwert op de Nijstêd syn famyljesaak S. Bolman & Co as opfolger fan syn heit Josephus Hendrik Sustring. Yn 1938 waard de hy direkteur-eigener fan de Snitser Firma Johannes Schijfsma NV, in fabryk en gruthannel yn gouden en sulveren wurken. Earder hie hy syn oplieding as goud- en sulversmid hân yn Schoonhoven en yn Dútslân yn Hanau en Pforzheim.
Yn 1931 boaske Albertus Martein Sustring yn Snits mei Grietje Sytsma (Ealsum, 8 novimber 1904 - Snits, 30 desimber 1999). It houlik mei dizze dochter fan de heareboer en lettere boargemaster fan West-Dongeradiel Sijds Lieuwes Sytsma, duorre 68 jier.
Frysk
Skreau yn 1948 ûnder skûlnamme de brosjuere Friesland op de Tweesprong, dy't in soad alteraasje joech troch de wjeraksel fan de skriuwer tsjin de Haachske amtnerij yn Fryske oangelegenheden. ( "De staatkundige verhouding tussen Friesland en Holland deugt niet" ). Wie fan 1948 oant ± 1972, neist Eeltsje Boates Folkertsma, ien fan de oprjochters en lieders fan it Striidboun Fryslân Frij (1948-1977). Sustring hearde ta de oprjochters fan de Keunst- en Kunstniverheidsskoalle Vredeman de Vries yn Ljouwert. Yn 1947 rjochte hy, ûnder oaren mei Eeltsje Boates Folkertsma en dr. Tony Feitsma, It Striidbûn Fryslân Frij op.
Frysk Skipfeart Museum
It yn 1938 stifte Frysk Skipfeart Museum moast yn de Twadde Wrâldoarloch syn doarren slute, mar begûn yn 1947 oan in twadde en bloeiende faze fan syn bestean. Albertus Martein Sustring waard doe bestjoerslid en hy spile fuortendaliks in grutte rol by de oankeap fan it hjoeddeiske museumgebou Lytssân 12. Yn 1949 waard hy foarsitter fan de Feriening Frysk Skipfeart Museum en soe dat bliuwe oant 1975.
It museum groeide ûnder syn foarsitterskip almar troch wat de kolleksje, de gebouwen en de aktiviteiten oanbelange en dat ûndanks dat der meastentiids mar in bytsje en bytiden hieldal gjin personiel wie. Sustring hie de deiske lieding fan it museum en dat hold ek yn dat er in protte útfierende taken hie, en dat neist syn gewoane wurk. De niget fan Sustring oan uteringen op it mêd fan keunst en ambachtskeunst brochten him ta it oanlizzen fan in grutte bibleteek en late ek ta syn beneaming as foarsitter fan de Provinsjale Wolstânskommisje (de foarrinner fan Hûs en Hiem) en fan de Gemeentlike Wolstânskommisje fan Snits. Syn wurk foar it museum waard yn 1964 troch it Ryk wurdearre mei de takenning fan de museumpeinje. By syn ôfskied as bestjoerslid fan it museum yn 1975 en nei in foarsitterskip fan 26 jier, beneamde it bestjoer him ta syn earefoarsitter. Ek waard er beneamd ta ridder yn de Oarder fan Oranje-Nassau. De sulverseal fan it museum krige doe de namme A. M. Sustringseal.
It ôfskied as bestjoerslid fan it museum barde neidat er syn saaklike aktiviteiten al beëinige hie. Fan 1975 oant syn ferstjerren yn 2001, mei 98 jier, wie er benammen dwaande mei it útwreidzjen fan syn bibleteek yn it 19e-iuwske hearehûs Lytssân 40 yn Snits, dêr't er him yn 1991 mei syn frou Metterwoon fêstige.
Albertus Martein Sustring wie in man dy't ûnfersteurber syn eigen gong gie en oant de ein fan syn libben sels baas bliuwe woe. Yn it museum hie hy wol meibesjoersleden en de konservator, dr. Herre Halbertsma om him hinne, mar dochs wie syn lieding fan it museumwurk tige persoanlik fan aard. Unôfhinklik en sûnder in soad ynbring fan oaren regele en die hy de museumsaken leafst safolle mooglik sels. Hy libbe him benammen út yn it bouwen, ferbouwen, ynrjochtsjen en op 'en nij ynrjochtsjen fan it museumkompleks. It slagge him ek om hjir de nedige sinten foar op it kleed te krijen. Syn ynteresse foar boukeunst, ynterieurkeunst en ambachtskeunst makken dat er bewust keas foar eigentiidske presintaasjes yn it museum.
De hear Sustring dy't grifformeard wie "mei behâld fan eigen fielen", sa't er it sels neamde, woe net as tradisjoneel beskôge wurde, mar modern wêze en dwaan. Hy woe meigean yn de uteringen fan moderne keunst, dy't hy in plak joech yn it Frysk Skipfeart Museum, út soarte bûten de museale tema's om. Al wurkjend, ferheljend en benammen posearjend, gie hy syn eigen gong. Yn oerlis mei syn frou hat er harren neilittenskip ornearre foar de Feriening Frysk Skipfeart Museum.
De neilittenskip, besteande út jild, it monumintale hearehûs Lytssân 40 yn Snits mei de dêryn oanwêzige samling sulversmidark en bibleteek, waard ûnderbrocht yn in apart Sustring-Sytsmafûns. Op 3 jannewaris 2000 en op 22 septimber 2001 Sustring en de frou op "it klokhûs fan Idzegea", dêr't se beide ûnder tige barre omstannichheden ta rêste lein waarden by harren foarâlden en besibben út it skaai Ykema, tichtby it grêf fan de skriuwer en sjoernalist Jan Piebenga, dy't yn 1936 dichte:
Aleksander Golûbev
Aleksander Vjatsjeslavovitsj Golûbev (Kostroma, 12 maaie 1972) is in earder Russysk reedrider.
Typmasinemuseum
De kolleksje is sûnt 1963 opsetten troch Ryk van Dijk. Eartiids wie Van Dijk monteur, guon fan de lettere eksimplaren hat er as monteur noch neisjoen en waarden letter troch de eigeners skonken. Van Dijk hat mar ien masine sels kocht, de oaren hat er krigen. De âldste masine is fan 1880. Spesjale typmasines binne dy mei twa rigen toetsen. Ek binne der spesjale brailletypmasines foar blinen. Se binne tentoansteld boppe syn garaazje. DE namme fan it museum is "Sjoch", dat ferwiist nei opmerkings fan besikers dy't bygelyks útrôpen: "Sjoch, sa'n ien hie ús pake ek". Utsein de woansdei is it museum te besichtigjen. Ofspraken kinne telefoanysk of fia e-mail makke wurde. In Fryske flagge jout oan oft it museum iepen is.
Anna fan Oranje-Nassau
thumb|200px|right|Anna fan Nassau Anna fan Nassau (Breda, 5 novimber 1563 - Frjentsjer, 13 juny 1588) wie de twadde dochter fan Willem fan Oranje út syn twadde houlik mei Anna fan Saksen.
Hja folge har âlden yn ballingskip nei Dillenburch yn 1563. Yn 1577 kaam se mei har omke Jan werom yn Nederlân dêr't har heit wertroud wie mei Charlotte de Bourbon. Anna troude op 25 novimber 1587 te Frjentsjer mei har neef Willem Loadewyk fan Nassau. It lokkige houlik wie koart en sûnder bern. Hja stoar lykwols al in heal jier letter, ûnder har earste swierwêzen. Willem Loadewyk is út respekt foar har net wertroud. Har grêftombe yn de Jakobinertsjerke yn Ljouwert waard yn 1795 fernield, yn 1948 restaurearre.
Kurling
thumb|In Amerikaansk kurlingteam by de Olympyske Winterspullen yn 2006 yn Turyn Kurling, nei it Ingelsk ek wol stavere as curling, is in Handigenssport. It wurdt spile troch de eigen stiennen oer it iis te skowen, en sa dat dy op it lêst tichter by it doel lizze as dy fan de tsjinstanner. Dêrmei liket it op oare handigenssporten, lykas kloatsjitten en bowls. Lykwols wurdt kurling dien op ien plak, tusken twa huzen. In ein, de rjochting, giet nei it iene hûs, en nei ien kear skoare giet it nije ein wer werom.
In ploech bestiet út fjouwer spilers, dy't elts twa stienen spylje. At sa alle sechtsjin stienen nei it doel, it hûs, spile binnen, krijt de ploech waans stien it tichtst by it midden fan it hûs is in punt. Feitlik krijt dy ploech in punt foar eltse stien dy't tichter by it doel is, as de stien fan de oare ploech dy't it tichtst by it doel is.
De namme "kurling" komt fan it Ingelsk, en jout oan dat de stien as er mear gryp op it iis kriget, fan rjochting feroaret. De "curl" fan de stien is it wuoljen fan de stien. De spiler jout de rjochting by it smiten, mar hoefolle as dat bart hinget lykwols ek ôf fan hoe glêd as de ûndergrûn, it iis, is. Fan dêre dat de spilers at hja net smite, it iis feie om dat glêd te hâlden en sa it streekrjocht gean fan de stien te ferlingjen. Dat is wêrom de spiler, ropt nei de oaren, om't er oanjout krekt hoe lang der noch feie wurde moat of hoenear begûn wurde moat mei it wuoljen.
Ava Gardner
thumb|right|Yn The Barefoot Contessa (1954) thumb|right|Ava Gardner en [[Richard Burton (akteur)|Richard Burton yn The Night of the Iguane]] Ava Lavinia Gardner (Brogden (Noard-Karolina), 24 desimber 1922 — Londen, 25 jannewaris 1990) wie in Amerikaansk filmaktrise. Sy waard lange tiid tige wurdearre om har skientme en har akteartalint. Sy waard nominearre foar in Academy Award yn 1954 foar har haadrol yn Mogambo, foar in Golden Globe foar The Night of the Iguana en foar BAFTA Awards, sawol foar Bhowani Junction, On the Beach as The Night of the Iguana.
Biografy
Gardner wie in dochter Jonas Gardner, in lytse katoen- tabaksplanter, en Mary Elizabeth. Se wie de jongste fan sân bern. Sy brocht har jonkheid op de plantaazje troch.
De earste film dy't har wier opfallen die, nei in stikmannich lytse filmrollen, wie The Killers út 1946.
Gardner waard yn dy perioade ek tige bekend troch har stoarmige houliken. Fan 1941-1943 wie hja troud mei akteur Mickey Rooney, yn 1945-1946 mei jazzbandlieder Artie Shaw en fan 1951 oant 1957 mei Frank Sinatra.
Nei de Twadde Wrâldkriich krige hja grutte rollen oanbean yn films fan grutte regisseurs en spile hja mei inkelde fan de grutte akteurs: mei James Mason yn Pandora and the Flying Dutchman, mei Gregory Peck en Susan Hayward yn Snows of the Kilimanjaro, mei Clark Gable en Grace Kelly yn Mogambo (foar dy rol krige se in Oscarnominaasje), mei Tyrone Power, Errol Flynn en Mel Ferrer yn The Sun also Rises, mei Humphrey Bogart yn The Barefoot Contessa en mei Richard Burton en Deborah Kerr yn The Night of the Iguana. Nei dy film rekke har karriêre wat yn in nederklits. Hja krige wol regelmjittich rollen, mar it hichtepunt fan har karriêre wie foarby.
Gardner wie bekend as in sinnige aktrise en hat ferskate kearen har kontrakten foar de tiid ferbrutsen. Doe't it libben yn Hollywood har net mear noaske, ferliet se de filmstêd op it hichtepunt fan har karriêre (1955) en ferfear nei Spanje. De measte films fan nei 1955 binne bûten de Feriene Steaten opnomd. Yn 1968 sette hja har ta wenjen yn de deftige Londense wyk Kensington.
Yn 1989 krige sy in oerhaal dy't har foar in part ferlamme. Har eardere man Frank Sinatra betelle de medyske kosten foar har. Sy rekke wei op 25 jannewaris 1990 yn Londen troch in longûntstekking. Ava Gardner leit te hôf yn Smithfield, North Carolina (F.S.). Yn Smithfield stiet ek it museum ta har eare.
Ob
thumb|Streamgebiet fan de Ob right|thumb|De Ob yn Barnaul.
De Ob (Russysk: Обь) is in rivier yn Siberysk Ruslân, dy't mei syn sydrivier de Irtysj ien fan de grutste riviersystemen yn 'e wrâld foarmet (lingte: 5410 km, streamgebiet: 2.975.000 km²). De Ob sels is fan de boarne ôf rekkene 4.338 km, dêr't er de langste rivier fan Ruslân mei is. De rivier rint allinne oer Russyske boaiem.
Rivieren
De beide boarnerivieren fan de Ob, de Katoen en de Bieja, ûntspringe yn it Altaiberchtme. By de stêd Biejsk geane sy tegearre fierder as Ob, dy't by Chanty-Mansiejsk de Irtysj opnimt en dan noch 1.162 km ôfleit nei de Obboezem, in see-earm fan de Karasee.
De Irtysj, de grutste sydrivier, hat by de mûning yn de Ob sa'n 1.000 kilometer mear ôflein as de Ob sels. Oare wichtige sydrivieren binne de Tom, de Tsjoelym, de Ket, de Tym en de Vach. De Ob sels foarmet in grut part fan de ûnderrin twa paralelle streamen.
Novosibirsk is de grutste stêd oan de Ob. Yn de omkriten leit ek de See fan Ob (Opslachmar fan Nowosibirsk). Yn de Siberyske Leechflakte binne Soergoet en Salechard de foarnaamste stêden oan de Ob.
Nammen
De Ob is by de Chanten bekend as de As, Yag, Kolta en Yema; by de Nenetsen as de Kolta of Kuay; en by de Siberyske Tataren as de Umar of Omass.
Gebrûk
De Ob is ek nei de oanlis fan it Transsibearysk Spoar noch hieltyd in wichtige noard-súd ferkearsier yn West-Sibearje, dy't oer in lingte fan 15.000 km befarber is. De rivier hat slim fersmoarge west (ek mei radio-aktive stoffen). Fierders wurdt it wetter fan dizze rivier brûkt as drinkwetter, foar irrigaasje, fiskjen - Mear as 50 soarten fisk komme foar yn 'e Ob. - en it opwekjen fan elektrisiteit.
Atletyk op de Olympyske Simmerspullen 1928
200px|thumb|right|It Olympysk Stadion fan 1928
De Olympyske Simmerspullen 1928, offisjeel de Spullen fan de IXe Olympiade, wie de achtste Spullen yn de rige fan de moderne Olympyske Spullen. De Spullen waarden organisearre yn Amsterdam, Nederlân. It atletyk waard hâlden yn it Olympisch Stadion. It wie de earste kear dat de froulju mei dwaan mochten oan it atletyk.
Olympisch Stadion
It Olympisch Stadion waard boud yn 1928 en hie doe plak foar 31,600 taskôgers yn 1987 wie de gemeente Amsterdam fan plan it stadion te ôf te brekken, mar dat waard krekt op 'e tiid opkeard troch monumintensoarch. Tusken 1996 en 2000 waard it yn tuskentiid slim fertuteaze stadion yngreven opknapt, doe is wol it velodroom ferdwûn. Hjoed de dei wurd it Stadion wer brûkt foar lytse en gruttere eveneminten faaks mei in Olympysk Sportkarakter.
Medaljespegel
De top tsien fan lannen dy't by it atletyk medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen fan 1980.
Seerp Lieuwes fan Beyma
Seerp Lieuwes fan Beyma (Penjum, ? - dêre, 12 april 1493) wie in Skieringer regint út Penjum dy't wenne op it "bolwerck".
Hy waard omskreaun as in ''forsch en stout man, die groote daden heeft gedaan voor de verdediging van de Schieringers in Westergoo. Hij is in Workum aangesteld tot Regent, ter bescherming van Schieringers tegen Galema en andere Vetkopers''. Yn 1485 hat Sikke Sjaardema - in foarman fan de Skieringers yn Frjentsjer - bargebiten mei de Penjumer Fetkeaper Douwe Hiddema. Seerp Lieuwes wurdt mei in leger en de Frentsjerter bus(kanon) op de Hiddemastins ôfstjoerd. Under de belegering giet Beima mei in part fan syn striidmacht nei de Aylvastins fan Epo Aylva ("De griene Ype") yn Wytmarsum. Ek dy wurdt belegere en ferwoaste. Juw Juwinga en Igo Galema geane mei in leger nei Penjum om de Hiddemastins te ûntsetten. Dernei ûntstiet yn Penjum in fûleindige fjildslach, yn it neidiel fan de Skieringers en boppedat mei in bulte deaden. Gâns wapentúch en de Frjentsjerter bus(kanon) falt yn hannen fan Juw Juwinga. Seerp Lieuwes kin amper ûntkomme, hy is yn Penjum ferstoarn.
Leontien Ceulemans
Johannah Leontina (Leontien) Ceulemans (Amsterdam, 8 jannewaris 1952 - Laren, 28 july 2022) wie in Nederlânske aktrise en presintatrise dy’t fral bekend wurden is as de earste nijslêzeresse fan it NOS-jeugdsjoernaal.
Karriêre
Se debutearre yn 1971 op it toaniel ûnder de namme Leontien Lukassen yn it blijspul Hartenvrouw fan William Douglas Home, nei't se earder in lytse rol hie yn de telefyzjesearje Joop ter Heul.
Se spile fierder ûnder oare yn: thumb|left|175px|Leontien Ceulemans (1982) Doe't sy trije jier wie makke se har debút al yn it radioprogramma Kleutertje Luister fan de AVRO. Nei in ferskaat oan optredens yn radio- en telefyzjeprogramma's (sa as Swiebertje en Oorlogswinter) waard se yn 1980 frege om it Jeugdsjoernaal te presintearjen.
Fuotbalferiening Dolsterhuzen
Fuotbalferiening Dolsterhuzen is in amateurfuotbalferiening út Dolsterhuzen. De fuotbalklup waard op 17 augustus 1934 oprjochte en fierde yn 2009 it 75-jierrich jubileum.
It earste alvetal komt yn 2019 út yn de 4e klasse A (Nederlânsk amateurfuotbal). De jeugdôfdeling fan VV Dolsterhuzen is in kombinaasje mei de buorferiening VV EBC út Eastersee.
Leontien Ceulemans
Karriêre
Sy hat trije jier foar it Jeugdjournaal wurke en gie dêrnei fierder mei it presintearjen fan ferskate programma's foar de publike omrop. Se wie teffens presintatrise fan it Ingelsktalige programma European Business Weekly, tegearre mei Peter Hobday. By Veronica presintearre sy it seksprogramma Radio Romantica. Yn febrewaris 1991 stie Ceulemans yn Playboy Magazine. Ek hie hja in gastrol yn de RTL-soaprige Goede tijden, slechte tijden en wie se jierrenlang de voice-over by Kindernet.
Ceulemans spruts foar de Nederlânske ferzje fan Een luizenleven de stim yn fan de keninginne.
Leontien Ceulemans wie in dochter fan aktrise Hetty Berger en gitarist Jan Ceulemans.
Kazimierz Nowak
thumb||Kazimierz Nowak Kazimierz Nowak ( Stryi, 11 jannewaris 1897 - Poznan, 13 oktober 1937 ) wie in Poalske reizger, korrespondint en fotograaf. Nei de Earste Wrâldkriich wenne er yn Poznań.
Fan 1931 oant 1936 reizge er alinne rinnende en mei de fyts troch Afrika oer in ôfstân fan 40.000 km. Hy sette út ein yn Tripoly en reizge oer Kairo, Kartûm, Lubumbashi, Pretoria, Kaap Agulhas, Kaapstêd, Kinsjasa, Windhoek troch de woastyn fan Frânsk West-Afrika om te einichjen yn Algiers.
Leontien Ceulemans
Karriêre
Sy stoar yn de âldens fan 70 jier yn it Rosa Spier Hûs. Ceulemans joech har lichem ta foldwaan oan de wittenskip.
Kazimierz Nowak
In jier nei syn weromkommen stoar er oan longûntstekking. Hy wie tige ferswakke rekke troch malaria dy't er op syn reis skipe hie.
Op 25 novimber 2006 waard yn it sintraalstasjon fan Poznań, ta neitins fan Nowak, in plakette oanbrocht.
Goole
thumb|260px|Lizzing fan de parish Goole yn Ingelân Goole is in plak yn it bestjoerlike gebiet East Riding of Yorkshire, yn it Ingelske greefskip East Riding of Yorkshire. It leit net sa fier fan de mûning fan de Ouse yn de Humber
De haven fan Goole kin 3 miljoen ton fracht it jier ferwurkje; it is ien fan de meast wichtige havens oan de Ingelske eastkust.
De namme "Goole" stammet út it Middel-Ingelsk. It is ôflaat fan it wurd goule, dat 'stream, of kanaal' betsjut. Goole waard net neamd yn it Domesday Book. It plak wurdt foar it earst neamd yn 1362 as Gulle.
Pieter Pander
thumb|right|200px|Selsportret thumb|right|200px|Wynhûntsje thumb|right|200px|Homminga Pieter Pander (Drachten, 22 maaie 1962) is in byldzjend keunstner út Frjentsjer. Syn pake wie in neef fan Pier Pander syn heit.
Biografy
Hy studearre tusken 1981 - 1982 oan de Akademy Vredeman de Vries yn Ljouwert en dêrnei oant 1987 oan de Akademy Minerva yn Grins yn de figurative rjochting. Hy heart ta de groep Noardlike Realisten. Dochs wurket er allinnich dielen fan syn foarstelling hielendal út sadat se mear opfalle, faak binne dat de eagen fan minsk en bist. It jout ek in gefoel fan spanning dy't troch it brûken fan ljocht/tsjuster noch fuortsterke wurdt. De grize linnen doek jout er in ûndergrûn fan akryl mei in wiete spûns. De lêste tiid brûkt er ek wol in brander om it hurder drûgje te litten, dêrtroch blêdzje ek dielen ôf. At Pander begjint hat al in idee hoe't it wurde moat. Hy skildert wiet yn wiet sadat hy lang trochwurkje kin. Hjirby wurde in beheind tal kleuren brûkt dy't by him passe en dy't de yntimens en de sfear oerbringe kinne: benammen brunen, blauwen, grizen en witen. Dy kleuren ferriede de ynfloed fan syn learmaster Matthijs Röling.
Pieter Pander skildert in soad portretten en dan benammen âlde minsken en bern. Dêr sit it tema libben en dea yn opsluten. Hy wol de minsken út respekt sa gewoan mooglik werjaan. Neist portretten en selsportretten makket er ek dierstúdzjes. Ek fan de bisten wol er syn respekt en it gefoel oerbringe yn syn wurk. Soks kin troch it ferbyldzjen fan harren kwetsberheid, eangst, nearens of it betrouwen yn de minsken. Hy is hjirby beynfloede troch keunstskilder Jan Mankes. Dêrneist makket er tekeningen en skilderingen fan yndustriële ûnderwerpen as havens, spoarwegen, bouputten en akwadukten. Boppedat makke er monumintaal wurk wêrûnder dy foar restaurant 'Kaatje by de Slûs' yn Bloksyl. De tema's fan Pander hawwe in grut ferskaat: fan telefyzjebylden en it Fryske lânskip oant de pleats fan syn sweager of syn hûn dy't ferwûne is.
Eksposysjes fan him wienen ûnder oare yn it Scheringa Museum, Museum Möhlmann, it Drintsk Museum, it Karmelkleaster yn Drachten, galery Mokum en it universiteitsmuseum yn Grins. Mei Douwe Elias makke er by de besite fan keningin Beatrix oan Frjentsjer op Keninginnedei 2008 in skilderij yn opdracht fan Museum Martena.
Goole
Yn 1896 kaam der in stoomboatferbining tusken Goole en Harns
1999
Dit jier makket ûnderdiel út fan it desennium fan 'e 1990-er jierren.
Wynmotor Turns
De Wynmotor Turns is in poldermole en ryksmonumint by it doarp Turns yn de gemeente Wymbritseradiel.
Dizze mole, dy't in pear hûndert meter ten súdeasten fan Turns oan de Frjentsjerter Feart stiet, is in mealreeë Amerikaanske wynmotor. Hy waard yn 1922 boud foar it bemealen fan de Turnserpolder as ferfanger fan in oantal lytsere moles. De mole is in wynmotor fan it type Herkules Metallicus en waard makke by de Vereinigte Windturbine Werke AG yn Dresden. De 30 blêden hawwe in flecht fan 10m. Hy waard troch it destiidske Wetterskip Skearnegoutum c.a. kocht by de hannelsmaatskippij R.S. Stokvis en Soan yn Rotterdam. Sûnt de jierren '60 kin de fizel fan de motor ek troch in elektromotor oandreaun wurde. De mole, sûnt 1999 in ryksmonumint, is eigendom fan it Wetterskip Fryslân. Hy is net iepene foar publyk.
Helptiidwurd
In helptiidwurd wurdt brûkt om in nuânse of fariaasje oan it kearntiidwurd te jaan.
It Frysk hat de neikommende helptiidwurden:
Fan de helptiidwurden mei en sûnder te kin in grut ferskaat oan betsjuttingsnuânses útdrukt wurde.
Johan Sems
thumb|Jan Sems Johan Sem(s) (Frjentsjer, 1572 - Grins, 1635) wie in Nederlânske kartograaf, lânmjitter en yngenieur. Hy wie ek in spesjalist yn fêstingboukunde.
Biografy
Sems wie in soan fan Sem IJsbrandts en Claesgen Adriaens. Yn 1581 liet syn heit him ynskriuwe as studint fan de Universiteit Leien. De húshâlding wenne doe op de Marendorp Landzijde, op de hoeke fan de Lange Hooglandse Kerksteeg yn Leien. Heit die himsels tekoart troch bûtenwenstich drankgebrûk yn 1585. Johan folge gjin oplieding oan de universiteit fan Leien want de yngenieursoplieding dêre begûn pas yn 1600. Hy hat it fak faaks yn de praktyk leard.
Tiidline
thumb|Kaart fan Ljouwert fan Sems, 1603
Sems wie troud mei Baerthe van Soutelande; hy troude fannijs mei Catharina Jans.
Berend Tobia Boeyinga
thumb|250px|Berend Tobia Boeyinga thumb|250px|Eardere Fakulteit fan de Wis- en Natuerkunde fan de [[Frije Universiteit Amsterdam|Frije Universiteit, De Lairessestraat, Amsterdam.]] thumb|250px|right|De Pniëltsjerke, Bos en Lommerwei yn [[Amsterdam-West, ien fan Boeyinga's lêste ûntwerpen. Foto: bma.amsterdam.nl.]]
B.T. Boeyinga (Noard-Spaarnewoude, 27 maart 1886-Amsterdam, 6 novimber 1969) wie in Nederlânsk arsjitekt. Berend Tobia Boeyinga hearde ta de twadde-generaasje arsjitekten fan de Amsterdamske Skoalle.
Oplieding en komôf
Boeyinga waard grut yn in strang grifformearde húshâlding, syn heit wie dûmny, en learde it fak yn de praktyk. Hy sette útein as timmerman en einige lang om let as arsjitekt. Hy wie twa jier ferbûn oan it buro fan Eduard Cuypers, dêr't ek arsjitekten Johan Melchior van der Mey, Pieter Kramer en Michel de Klerk lange tiid oan ferbûn wiene. Cuypers syn buro jildt dêrom wol as de kreamkeamer fan de Amsterdamske Skoalle.
Lânhûs Heijendaal
B.T. Boeyinga arbeide fjouwer jier yn Nymwegen dêr’t er ûnder mear belutsen wie by de bou fan it bûten Heijendaal foar F. Jurgens, de grûnlizzer fan it Unilever-concern. Tsjintwurdich is it hûs in diel fan it Radboud-sikehûs.
Amsterdamske Skoalle
Nei de jierren yn Nymwegen gie B.T. Boeyinga werom nei Amsterdam foar in oplieding oan de skoalle foar Fuortsette- en Hegere Boukeunst Underrjocht (VHBO). Hy krige les fan ûnder oaren Hendrik Berlage, De Bazel en Kromhout en stie dêrtroch tige ûnder de ynfloed fan de Amsterdamske Skoalle. Nei syn oplieding wurke B.T. Boeyinga oan de bou fan it Spaarndammerplantsoen en de túndoarpen Oostzaan en Nieuwendam.
Grifformearde tsjerken
Earst fan syn fjirtichste ôf wurke B.T. Boeyinga as selsstannich arsjitekt. Yn it begjin fan syn karriêre boude er in oantal grifformearde tsjerken yn Amsterdam en Haarlim (1927). Syn ûntwerpen waarden tige wurdearre yn dy fermiddens en foar Boeyinga waard tsjerkebou in spesjalisme. Hy boude 15 foar de grifformearden en 3 foar de herfoarmden. B.T. Boeyinga stifte yn Utert it Ynstitút foar Religieuze en Tsjerklike Keunst en skreau in boek oer tsjerkebou. Nei 1945 wie er belutsen by in tal grutte restauraasjes, bygelyks dy fan de Eusebiustsjerke yn Arnhim.
Syn leauwe
Yn 1926 soarge in konflikt yn de tsjerke, oer in beskate útlis fan it skeppingsferhaal, derfoar dat er syn denominaasje ferliet. It gie om de saneamde kwestje Geelkerken. Yn 1930 gie er by in oare protestantske tsjerke dy't yn 1946 ien waard mei de Nederlânsk Herfoarme Tsjerke. Koart foar syn dea gie er lykwols wer werom nei syn âlde tsjerke. Boeyinga's religieuze arsjitektuer waard tige beynfloede troch syn leauwe. Hy bewûndere Abraham Kuyper, foaroanman fan de Grifformearden en hie Kuyper's ideeën oer keunst en arsjitektuer heech. Mear as oare arsjitekten út syn tsjerklike rjochting hat Boeyinga besocht optmaal sintralisearre (toer midden yn it gebou) tsjerken te bouwen.
Wielsbeke
Wielsbeke is in plak en gemeente yn de Belgyske provinsje West-Flaanderen. De gemeente hat likernôch 10.000 ynwenners.
Skiednis
Fynsten út de jierren 1970 en út 2005 lykas stiennen bilen en soks wize op neolityske bewenning yn it gebiet. Ek binne spoaren fan bewenning fûn fan om it begjin fan 'e jiertelling hinne en út de hege midsiuwen (10e-12e iuw).
Yn 'e 18e iuw ûntstie de flaaksyndustry en de ferwurking dêrfan. Wielsbeke telde yn 1739 106 wevers teld.
Wynmotor Rinsumageast
thumb|Wynmotor Rinsumageast De Wynmotor Rinsumageast is in eardere poldermole by it doarp Rinsumageast, yn de gemeente Dantumadiel.
De Wynmotor Rinsumageast is in lytse Amerikaanske wynmotor mei 12 blêden en in flecht fan 3,5 m. Hy stiet oan de noardrâne fan Rinsumageast oan de N361. It is in wynmotor fan it type Record, dy't om 1920 hinne boud waard troch de firma Bakker út Drylts. De mole is net-mealree en kin net besichtige wurde.
Wielsbeke
Skiednis
Yn 1885 lieten de 'Susters fan Us Leaffrou fan de Sân Bertefleagen' út Ruiselede in kleaster bouwe yn Wielsbeke. Hja wiene aktyf yn it ûnderwiis en de fersoarging fan wezen en de âlderein.
Gea
Wielsbeke leit yn de delling fan de Leie en foar in part yn it Heechlân fan Hulste. It lân leit 10 oant 16 meter heech. Op de grins mei Sint-Baafs-Vijve is noch in âlde rivierbocht fan de yn 1974 rjochtlutsen Leie.
Yndieling gemeente
Njonken Wielsbeke sels bestiet de gemeente ek út de dielgemeenten Ooigem en Sint-Baafs-Vijve. Lykas Wielsbeke lizze dy op de lofter kant fan de Leie. Ooigem leit wat mear de stream op en wurdt fan Wielsbeke skieden troch it kanaal Roeselare-Leie. Sint-Baafs-Vijve leit krekt wat fierder fan Wielsbeke de stream ôf.
Nilgün Yerli
Nilgün Yerli (Kırşehir, 11 novimber 1969) is in Nederlânske skriuwster en kabaretiêre.
Libben
Yerli waard berne yn Turkije. Op har 10e kaam se nei Nederlân. Yn it earstoan wenne hja op it It Hearrenfean. It wie in drege tiid foar har, omdat hja gjin Nederlânsk koe en der op skoalle út lei. Doe't Yerli 15 jier wie ferlearen har âlden it libben by in auto-ûngemak en krige hja ûnderdak by nonnen yn Stienwikerwâld.
Sy ferhuze nei Haarlim dêr't hja nei de HEAO gie. Hja hie dêrneist allerhanne bybaantsjes om troch de tiid te kommen.
Wielsbeke
Befolkingsferrin gemeente
Alle histoaryske ynformaasje giet oer de hjoeddeiske gemeente, lykas dy ûntstie nei de weryndieling fan 1 jannewaris 1977.
Nilgün Yerli
Libben
Mei in freondinne sette hja útein mei it duo Turkish Delight. Yn 2000 stie Yerli mei har soloprogramma 'Wat zeg ik?' yn it teater en yn 2001 mei de show 'Vreemde vreemdgangers'. Letter bedarre se yn Amsterdam.