cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Frédéric Mistral
Wurk
Gedicht:
Opera
"Mireille" fan Charles Gounod is basearre op Mireio.
Dunsum
thumb|Lizzing Dunsum (Noardfrysk: Dunsem) is in plak yn de Dútske dielsteat Sleeswyk-Holstein en makket diel út fan it distrikt Noard-Fryslân. Dunsum hat 64 ynwenners (2010). thumb|left|250px|Sicht op Dunsum
Maria van Everdingen
Maria Johanna van Everdingen (De Bilt, 22 desimber 1913 - Skearnegoutum, 30 juny 1985) wie in Nederlânsk byldhouwer.
Van Everdingen krige har oplieding oan de Ryksakademy foar Byldzjende keunsten yn Amsterdam. Se hat tenearsten keazen foar de grafyske rjochting, pas letter begûn se mei byldhouwen. Se gie nei Wenen om fierder te learen, mar stoppe doe't Adolf Hitler yn 1938 Eastenryk yn foel. Yn 1958 gie Van Everdingen werom nei Nederlân, dêr't se sûnt 1965 yn Fryslân wenne hat. Har figurative skulptueren hat se makke yn brûns en stien. Sy wie lid fan it Boun fan Fryske Keunstners en de Nederlânske Beropsferiening fan Byldzjende Keunstners.
Wurk
Blauhûs
Haulerwyk
De Jouwer
Noardwâlde
Nijewier
Snits
Kroaneburch
It pân stie tusken de Merkstrjitte en de hjoeddeiske Liuweburch, destiids hiet dit diel fan de stêd Waachplein. It gebou krige har namme troch in gevelstien mei dêrop meardere kroanen. Yn it gebou siet in begoedige famylje, mooglik de famylje Bothnia. De stins by de Waach, lei efter de roailine op in dûbeld hiem. Neffens kronyskskriuwer Eelco Napjus waard it gebou troch aadlike hearen faak it Wythûs neamd.
It gebou is yn 1709 sloopt.
Elisabeth-Sophien-Koog
thumb|Lizzing Elisabeth-Sophien-Koog is in plak yn de Dútske dielsteat Sleeswyk-Holstein en makket diel út fan it distrikt Noard-Fryslân. Elisabeth-Sophien-Koog hat 46 ynwenners (2010).
De mienskip leit yn en is neamd nei de polder (koog) dêr't de oanlis fan betelle waard troch de Dútske bankier Jean Henri Desmercières, dy't de polder ferneamde nei syn frou, Elisabeth Sophie Desmercières.
Stakingbrekker
Stakingbrekkers binne maatregels dy't nommen wurde om stakings te rekken. Soks kin ûnder oare dien wurde troch it besmetten ferklearre wurk dwaan te litten troch ûnderkrûpers. As in wurkjouwer by in staking oare wurknimmers ynset om it wurk fan de stakers te dwaan is sprake fan stakingbrekken. Stake is in grûnrjocht, fêstlein yn it Europeesk Sosjaal Hantfêst (ESH). Troch it brekken fan in staking hat in aksje minder effekt en wurdt it grûnrjocht ûndergroeven. It wurk giet gewoan troch en der is gjin of net folle skea foar de wurkjouwer. De wurknimmers hawwe dan gjin drukmiddel mear. As in staker fynt dat syn wurk troch in oarenien oernomd wurdt kin hy dat oanjaan by syn fakbûn. As it wurk troch in útstjoerkrêften oernomd wurdt skeakelt it bûn de Arbeidsynspeksje yn. De Arbeidsynspeksje besjocht dat oft der sprake is fan in oertreding. By sa'n oertreding kin it fakbûn in rjochtssaak oanspanne tsjin de ûnderkrûper. It ûnderkrûpersferbod stiet yn de Wet Allokaasje Arbeidskrêften troch tuskenpersoanen (WAAD). It ferbiedet it ter beskikking stellen fan arbeid by in staking. Dat betsjut dat útstjoerburo's gjin útstjoerkrêften leverje meie oan bedriuwen dêr't it personiel fan staakt, om it wurk fan de stakers oer te nimmen. De útstjoerburo's binne dan de ûnderkrûpers. Underkrûpers binne net direkt strafber. As útstjoerburo's it ûnderkrûpersferbod negeare binne se yn oertrêding mar hjir is net direkt in sanksje oan keppele. Wurknimmers fan in útstjoerburo meie it wurk wol wegerje.
Jan Bazen
Cornelis Jan Bazen (Zevenhuizen, 3 jannewaris 1948) is in earder Nederlânsk reedrider.
Jan bazen die seis kear mei oan it Wrâldkampioenskip sprint, en hat yn 1976 meidien oan de Olympyske Winterspullen. Bazen behelle by de Ynternasjonale kampioenskippen nea in medalje en soe yn 1976 eins ek net mei nei de Olympyske Spullen, hy hat it oan Chef de mission Bram Leeuwenhoek, te tankjen dat er dochs mei gie nei Innsbruck. Hy waard sechsde op de 500 meter en koe ta gefolch fan sykje net fan start gean op de 1000 meter. Yn de acht kear dat er oan de start stie fan it Nederlânske kampioenskip sprint waard er trije kear Nederlânsk kampioen.
Jouke de Vries
thumb|Jouke de Vries (2018) Jouke de Vries (Dearsum, 26 septimber 1960) is heechlearaar oan de Universiteit fan Leien en wittenskiplik direkteur fan de Kampus De Haach.
Wurkpaad
Hy groeide op yn Balk, tusken de Gaasterlânske bosken en de Sleattemer Mar en wennet yn Leien. De Vries studearre politike wittenskippen oan de Universiteit fan Amsterdam (1979-1984), mei bestjoerskunde as kopstúdzje. Yn 1984 waard hy beneamd as universitêr dosint by de fakgroep Bestjoerskunde. Hy promovearre yn 1989 by prof. dr. Hans Daudt en prof. dr. Hans Daalder op it proefskrift “Grûnpolityk en kabinetskrises”.
Yn 1999 waard hy beneamd ta heechlearaar bestjoerskunde oan de Universiteit fan Leien en ta wittenskiplik direkteur fan Kampus De Haach fan dyselde universiteit. Kampus De Haach is yn 10 jier tiid útgroeid ta in folslein akademysk ynstitút yn de Hofstêd, dêr’t folsleine opliedingen Rjochten, Politikology en Bestjoerskunde folge wurde kinne. Hy is oprjochter fan it Grotius Ynstitút foar Ynternasjonaal Juridyske Fraachstikken, fan it Centre for Governance Studies en it Centre for Modern Urban Studies. Yn 2008 is hy beneamd ta kertiermakker fan it Leiden University College yn De Haach. Hy wurket dêrby nau gear mei it gemeentebestjoer fan De Haach.
Jouke de Vries publisearret geregeldwei yn ynternasjonale en nasjonale tydskriften. Wichtige publikaasjes fan syn hân binne: Paars en de Managementstaat, Een onderbroken evenwicht in de Nederlandse politiek (oer de Pearse kabinetten en de revolte fan Fortuyn) en Controlling Public Expenditure. De Vries hold ferskate wichtige lêzingen lykas de Thorbeckelêzing yn 2005 en de boargemasterslêzing yn 2008. Hy is kollumnist fan de Staatscourant en fan Republic.
Jaap Los
thumb|right|130px|Wite ko thumb|right|130px|Gerrit Jaap Los (Harmelen, 28 maart 1946) is in keunstskilder en eardere drogist út Harmelen.
Jouke de Vries
Wurkpaad
Yn maaie 2015 waard De Vries beneamd ta heechlearaar Governance and public policy oan de Ryksuniversiteit Grins. Hy wie dekaan fan de alfde fakulteit fan dy universiteit (de Campus Fryslân) yn Ljouwert. Sûnt 1 oktober 2018 is er foarsitter fan it Kolleezje fan Bestjoer fan de Grinzer universiteit.
Jaap Los
Yn syn jonge jierren spile Jaap Los yn rock&rollband The Magics. Nei de Mulo woe Jaap graach nei de Keunstakademy mar syn heit woe dat er it skildersbedriuw oernimme soe. Jaap besluet doe neist it skilderswurk in drogistoplieding te folgjen en krige yn 1968 in drogisterij. Nei 1988 leit er him ta op it skilderjen. Syn keunstskilderjen begûn yn Bergschenhoek, wêr't hy les krige fan Ad Zuiderent. Tuskentiden hat er mids inkele profesjonele Keunstners en al langer skilderjende amateurs yn it atelier fan Ria Ott yn De Bilt nei model tekene en skildere. Ek hat hy lessen folge by de Ingelske Master: Tom Coates. Hy slút him ek oan by Skildersklub 'De Toets' yn Zeist.
Jouke de Vries
Wurkpaad
De Vries is troud mei Margriet Ekens; sy hawwe twa bern, Hidde en Jildou.
Jaap Los
Yn syn atelier yn de buorren fan Harmelen makket Jaap realistysk-figurative oaljeferve- en akrylskilderijen. Hy wurdt ynspirearre troch de deistige dingen om him hinne. It wurk ûntstiet troch in fassinaasje foar minsken. Bûten de figueren binne ek harren stal, hâlding en kleurekombinaasjes fan belang. Syn wurk bestiet benammen út portretskilderijen, mar ek kij en stillibbens.
Jouke de Vries
Polityk
De Vries is lid fan de PvdA en kurator van de Wiardi Beckman Stichting, it wittenskiplik buro fan de PvdA. Hy die yn 2002, mei Wouter Bos, Jeltje van Nieuwenhoven en Klaas de Vries mei oan de ynterne ferkiezings om it listlûkerskip fan de PvdA. Mei syn kandidaatstelling fan bûten woe er de PvdA, nei de revolte fan Fortuyn, mear iepenbrekke. Op fersyk fan Wouter Bos wie De Vries dêrnei foarsitter fan de kommisje publike tsjinstferliening. Neist wittenskiplike aktiviteiten ferrjochtet De Vries in soad bestjoerlike taken. Hy is lid fan de Haachske Akademyske Koalysje (HAC), fan de Thorbecke Feriening, fan it Montesquieu ynstitút foar parlemintêre skiednis en fan de advysried fan The Hague Centre for Strategic Studies. Hy wie boppedat fice-foarsitter fan de Nasjonale Konvinsje, dy’t yn opdracht fan it kabinet foarstellen die foar ferbettering fan it funksjonearjen fan de Nederlânske demokrasy.
Yn 2013-1024 wie De Vries ynformateur foar de koälysjefoarming by it Kolleezje fan B & W yn de gemeente Ljouwert.
Jaap Los
Jaap Los skildert net yn opdracht en treedt net folle nei bûten. Eksposysjes fan him wienen yn 2009 yn de bibleteek fan Harmelen te sjen.
Denis Davydov
thumb|right|Grêf fan Denis Davydov Denis Vasiljevitsj Davydov (Дени́с Васи́льевич Давы́дов); 27 july [datum Alde Styl 16 july] 1784 — 4 maaie [datum Alde Styl 22 april] 1839) wie in Russysk soldaat-dichter yn de Napoleontyske Oarloggen dy't in nij poëzij-sjenre útfûn, huzare-poëzij. Hy wie ek bekend om syn bravoer en hedonistyske libbenwize — feitlik yllustrearre er dêrmei syn eigen wurk.
Militêr
Davydov waard berne yn in aadlike famylje en kaam yn 1801 by de Garde-kavalery fan it Keizerlike Russysk Leger. Hy die mei oan fjildtochten yn Dútslân, oan de Donau en yn Sweden. Yn 1812 hie de lieding oer in partizanenkorps dat stride tsjin Napoleon. Yn 1814 waard er kommandant fan in huzarekorps ûnder generaal Blücher; yn 1815 waard er befoardere ta generaal-majoar. Yn de tweintiger jierren hat er noch yn Perzje en yn 1831 yn Poalen fjochte, wêrnei't er befoardere waard ta generaal-luitenant.
Davydov stoar yn 1839 op syn bûtenpleats by Moskou, yn it gûvernemint Simbirsk. Op syn grêf by it Nowodewitsjy-kleaster waard hy eare as “held yn de grutte heitelânske kriich fan 1812”.
Skriuwer en dichter
Davydov skreau ferhalen mei in meast liberaal-politike strekking. Bekend binne ek syn militêre geskriften Oantinkens fan de slach by Prusyske Eilau en Proeve fan in teory fan de partizaneoarloch (1821). Tolstoj skynt dit wurk brûkt te hawwe by it skriuwen fan Oarloch en frede. Davydov stiet yn Tolstojs roman model foar de figuer fan Vasili Denisov.
Davydov waard fierders fral ek bekend troch syn poëzy, meast soldatelieten. It wurk hat temas as: moed op it slachfjild, huorkerij, wodka sûpe en de wearde fan wiere freonskip en besjongt domdryste dapperens, sawol yn de striid en foar de flesse oer. Letter wurk giet oer syn leafde foar in jong famke en binne mear hertstochlik-sentimenteel. Davydovs poëzy falt op troch in fjurrige en ritmyske diksje. Davydov's gedichten lêze as it deiboek fan in huzaar en bon-vivant dy't er wie. Belinski hie syn wurk heech fanwege de natuerlikens en it 'typysk Russyske' en Poesjkin neamde him in wichtich foarbyld dy't him it paad nei orzjnaliteit wiisd hat
Yn 1848 ferskynde syn samle wurk yn Sint-Petersburch en yn 1872 ferskynden postúm syn Memoires.
Ellhöft
thumb|Lizzing Ellhöft is in plak yn de Dútske dielsteat Sleeswyk-Holstein en makket diel út fan it distrikt Noard-Fryslân. Ellhöft hat 109 ynwenners (2010).
Olympyske Simmerspullen 1956
De Olympyske Simmerspullen 1956, ek wol de XVIe Olympiade neamd, waarden yn 1956 yn Melbourne, Austraalje hâlden.
Ruterspullen
Fanwege de strange karantêneregels fan Austraalje waarden de hynstesporten yn de maitiid fan it noardlik healrûn fan 1956 hâlden yn it Sweedske Stokholm. Fan 10 oan 17 juny waarden hjir de Olympyske Ruterspullen organisearre.
Dit is de ienichste kear dat de Spullen formeel yn stêden fan twa lannen organisearre waarden. Yn 1984 is it noch ris bard: op de Paralympyske Simmerspullen fan 1984 dy waarden yn it Amerikaanske New York en it Ingelske Stoke Mandeville hâlden.
Foar Peking, 2008, waard de organisaasje fan ek wer de hynstesport, fanwege de karantêneregels yn Sina, al dien troch in oar Olympysk Kommitee: it Olympysk Kommitee fan Hong Kong.
Boykot
Nei oanlieding fan it bluodderige yngripen fan de Sowjetuny yn Hongarije yn de hjerst fan 1956 nammen in oantal lannen wêrûnder Nederlân it beslút om nei Stokholm de rest fan de Spullen te boykotsjen. Dat waard net troch de sporters besletten, mar wie in beslút fan in tafoege generale ledegearkomste. De fjouwer atleten dy't al yn it foar nei Austraalje ôfreizge wienen waarden troch it NOK mei in tillegram opdroegen fuort te gean. It ienichste ekskús dat sy krigen wie it wurdsje "SORRY", op it ein fan it tillegram, atleten dy't noch yn Nederlân wienen krigen hielendal gjin ekskús oanbean. Earst yn 2006 bea Erica Terpstra foar it Nasjonaal Olympysk Komitee de sporters ekskús oan, en twa jier letter kaam it ekskús fan Claas van den Houten oer it telegram.
Boykotsjende lannen
Dizze fiif lannen hawwe de Spullen yn Melbourne boykotte. Sy hawwe al meidien oan de Spullen yn Stokholm.
Dielnimmende lannen
200px|thumb|Dielnimmende Lannen Olympyske Simmerspullen 1956 67 lannen diene mei oan de Olympyske Simmerspullen yn Melbourne en Stokholm. De lannen dy't skean skreaun binne, lutsen har nei dielname yn Stokholm fan de Spullen werom
Aurora Jolie
Aurora Jolie, echte namme: Nicara Corteza Caston (Napels, 25 jannewaris 1988), is in Amerikaansk neakenmodel en pornografysk aktrise fan etnysk Latino-komôf, dy't yn it ferline ek wol gebrûk makke hat fan 'e artystenamme (eins har eigen foarnamme) Nicara, mar dan yn 'e regel stavere mei in k, as Nikara. Neffens har offisjele opjefte is se 1.65 m, mei in gewicht fan 62 kg en hat se natuerlike grutte boarsten mei kupmaat 34D.
Libben en karriêre
Aurora Jolie waard yn 1988 berne yn it Italjaanske Napels, dêr't har âlden, dy't allebeide yn it Amerikaanske Leger tsjinnen, doe stasjonearre wiene. Hja groeide grutdiels op yn 'e steat Firginia, en waard strang kristlik grutbrocht. Se makke de middelbere skoalle ôf oan 'e John Burrough High School yn it Súdkalifornyske Burbank, ûnder de reek fan Los Angeles. Neitiid wurke se in hoartsje yn in krudenierswinkel, mar nei eigen sizzen wie se dêr tige ûngelokkich, mei't se derfan dreamde om model te wurden en yn 'e Playboy te stean.
Sadwaande reägearre Jolie op in advertinsje wêryn't frege waard om figuermodellen. Fan it iene kaam it oare, en yn augustus 2006, doe't se achttjin jier wie, makke se har debút yn 'e pornografyske film Dirty Debutantes 361. Neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) hat se sûnt yn krapoan 120 pornofilms spile, û.m. foar sokke foaroansteande labels as Red Light District, Evil Angel, Platinum X Pictures, Black Ice, Jules Jordan Video, Devil's Film, Anabolic Video, Digital Playground, Hustler Video, Pure Play Media, Zero Tolerance, Diabolic Video, Vivid Entertainment, West Coast Productions en Adam & Eve. Ek hat se in protte wurke foar pornosites as BangBros en Reality Kings.
Dominika
Dominika offisjeel Mienebest fan Dominika is in eilân en steat yn de Karibyske See (net betiizje mei de Dominikaanske Republyk). De haadstêd is Roseau.
Geografy
It leit besuden Guadelûp en benoarden Martinyk, en heart by de Boppewynske Eilannen fan de Lytse Antillen.
Skiednis
It eilân Dominika waard op 3 novimber 1493 ûntdekt troch Christoffel Columbus op syn twadde reis nei Amearika. Hy joech it eilân de namme fan de dei wêrop hy it ûntduts; in snein, yn it Latyn dies domenica. Dominika wie it lêste Karaïbyske eilân dat troch Jeropeanen kolonisearre waard, omdat de oarspronklike bewenners, de Kariben fûleindich tsjinstân joegen.
Frankryk droech it besit yn 1763 oer oan it Feriene Keninkryk, dat der yn 1805 in koloanje fan makke. Yn de jierren santich fan de 20e iuw ûntstie grutte sosjale ûnrêst op it eilân. It waard op 3 novimber 1978 ûnôfhinklik. Yn 1980 kaam in ein oan it doetiids korrupte bewâld, en waard Mary Eugenia Charles premier. Hja wie earste froulike premier fan de Karaïben en bestjoerde Dominika oant 1995. Dominika is lid fan it Britske Mienebest.
Visby
thumb|left|100px| Wapen fan Visby Visby is de grutste stêd op it Sweedske Eastsee-eilân Gotlân en de haadstêd fan sawol de provinsje Gotlands län as de gemeente Gotland, dy't beide it hiele eilân beslane. De hânzestêd hie 22.236 ynwenners op 31-12-2005 en is fan it Sweedske wrâlderfgoed ien fan de fjirtjin op 'e Wrâlderfgoedlist fan de UNESCO.
Skiednis
thumb|left|250px|Stedsmuorre fan Visby Visby waard yn de 10e iuw stifte en wie fan de 12e oant de 14e iuw ien fan de meast wichtige hânzestêden, troch syn strategyske lizzing wie it plak fan belang yn de hannel oer it de Eastsee en de Noardsee. Lange tiid wiene de helte fan de boargers fan Visby Dútske keaplju. Yn 1288/89 eskalearre in skeel mei it ferearmjend ommelân yn in bluodrige boargerkriich, dêr't de Sweedske kening Magnus Ladulås (kening fan 1275–1290) in ein oan makke. Oant dan hie Gotlân syn eigen hearsker. Yn 1361 waard de stêd troch Denemark ferovere, mar yn de 17e iuw wer troch Sweden anneksearre.
Nei de 14e iuw waard it belang fan Visby hurd minder. Dat kaam ûnder mear troch de pest, troch piraterij (fan 1394 - 1398 sieten de fiktaaljebruorren yn de stêd), trochdat Denemarken en Sweden faker as ien kear om de stêd fochten en yn 1525 fanwege de oanfal fan de Dútske stêd Lübeck. By de Frede fan Brömsebro yn 1645 kaam Visby mei Gotlân foar fêst oan Sweden.
Troch de ekonomyske delgong binne de gebouwen út de bloeitiid fan de stêd sparre bleaun (der wie gewoan gjin needsaak om nijbou út reden fan ekonomyske feroaringen te pliigjen). Al yn begjin 19e iuw waard de stêd ta nasjonaal monumint ferklearre. Fan likernôch 220 hânzestêden wie Visby dêrom yn ien fan de bêste útgongsposysjes om yn 1995 ta wrâlderfgoed ferklearre te wurden.
Yn it seerjocht foar transporten oer see is de stêd noch nammejouwer foar in tal ferfiersregels, de Haag-Visby-regels.
Keppelings om utens
thumb|center|600px| Visby
Dominikaanske Republyk
De Dominikaanske Republyk is in lân yn it Karibysk gebiet en leit op it eilân Hispanjoala. De haadstêd fan de Dominikaanske Republyk is Santo Domingo. De Dominikanen neamen harren lân sels Santo Domingo, nei de haadstêd.
Skiednis
Nei de ûntdekking fan it kontinint Amearika troch Kolumbus, wie Hispanjoala ynearsten besit fan Spanje en yn de 18e iuw fan Frankryk. Op 22 augustus 1791 kamen de slaven op Hispanjoala yn opstân tsjin de Frânsken. De troepen dy't Napoleon nei it eilân ta stjoerde waarden yn jannewaris 1804 ferslein. Dêrnei waard it eilân ûnôfhinklik ûnder de namme Haïty. Op 27 febrewaris 1844 makke it eastlik diel fan Hispanjoala har los fan Haïty en rôp de Dominikaanske Republyk út.
Juan Pablo Duarte, Francisco del Rosario en Sanchez Ramón Matías Mella wurde beskôge as de stifters fan de Republyk.
Geografy
De Dominikaanske Republyk is 48.730 km² grut en foarmet tegearre mei it yn it westen lizzende Haïty it eilân Hispanjoala. Eastlik leit it eilân Puerto Riko.
De haadstêd Santo Domingo leit yn it suden. In oare bekende stêd is Puerto Plata dat yn it noarden leit en in protte toeristen lûkt. Krekt bûten dizze stêd leit it park Playa Dorada mei in soad lúkse hotels. Doarpen wat fierder nei it easten wêr't ek in soad toeristen komme binne Sosúa en Cabarete.
De grutste mar fan de Dominikaanske republyk is Lago Enriquillo dat 250 km² grut is. It heechste punt is Pico Duarte mei 3175 meter en it leechste punt is Lago Enriquillo dat -46 meter djip is.
Befolking
De Dominikaanske befolking is foar 73 persint in griemmank fan minsken mei Afrikaanske, Jeropeeske en Yndiaanske foarâlden. Om-ende-by 16 persint fan de befolking binne fan blanke Jeropeeske, foaral Spaanske komôf en 11 persint fan swart Afrikaanske komôf.
It meastepart fan de befolking, sa'n 95 persint, is Roomsk-Katolyk.
Muzyk
Muzyk yn de brede sin fan it wurd, is in oansprekkend arranzjement fan lûd en stilte. De úteinlike definysje fan muzyk is swier bediskusearre. Wannear't lûd akseptearre wurdt as muzyk, is ôfhinklik fan kultuer en histoarje. Yn it algemien kin steld wurde dat it lûd op syn minst troch ien of mear persoanen bewust organisearre wêze moat. It meitsjen fan muzyk hjit musisearjen.
Basiseleminten
De measte muzyk bestiet út toanen mei in beskate hichte (frekwinsje). Ferskillende toanen efter-in-oar spile, foarmje in meldij, wylst ferskillende toanen dy't tagelyk spile wurde yn akkoarden en harmony of disharmony resultearje. De tempo-gewize organisaasje fan dizze eleminten én stilte is ritme.
It skriuwen fan muzyk
Muzyk kin foar't it útfierd wurdt, skreaun wurde troch in komponist of lieteskriuwer. Yn sokke gefallen sille de muzikant of muzikanten dy't dat stik letter spylje, oer it generaal de ynstruksjes dy't de komponist, meast yn noaten as blêdmuzyk, oanjûn hat, folgje. In oare mooglikheid is dat de útfierders spyljenderwize in eigen slinger oan it stik jouwe (ynterpretaasje/ymprovisaasje).
It útfieren fan muzyk
Muzyk kin ta klinken brocht wurde troch ien muzikant, mar ek troch mear as ien dy't meiinoar in groep foarmje lykas in rockgroep of in orkest. De muzyk dy't makke is of wurdt, kin op ferskate wizen beharke wurde: de meast tradisjonele manier is de muzyk direkt, yn it bywêzen fan de muzikanten (live), te beharkjen. It is mooglik dy live-muzyk út te stjoeren fia radio, telefyzje of oer it ynternet, alhoewol't it belibjen fan de muzyk dan ticht by it belústerjen fan fêstleine muzyk komt. Bytiden kin it ôfspyljen fan earder opnommen muzyk (fan oare artysten) ûnderdiel útmeitsje fan in útfiering. Sels sjonge, fluitsje, in ynstrumint bespylje of in muzykstik komponearje binne ek foarmen fan muzyk meitsjen.
Dôve minsken kinne muzyk belibje troch it fielen fan de fibraasje yn harren lichem. In bekend foarbyld is de komponist Ludwig van Beethoven dy't doe't er al folslein dôf wie, noch ferskate as masterstikken erkende komposysjes makke.
Muzyk en ûnderwiis
Minsken nimme les as se leare wolle om muzyk te meitsjen. Muzikology omfiemet in breed fjild fan histoaryske en wittenskiplike stúdzje oer muzyk, muzykteory en muzykhistoarje ynbegrepen.
Sjenres
Omdat muzyk in oerâlde keunstfoarm is, is der in ekstreem grut tal muzyksjânres ûntstien. De grutste streamings binne klassike muzyk, populêre muzyk (moderne popmuzyk en Hiphop ynbegrepen) en folksmuzyk. Fierder kinne de Jazz en de Blues neamd wurde.
Jan Lukas Eggens
Jan Lukas Eggens (Grins, 21 febrewaris 1943 - Ommen, 30 juny 2015) wie in politikus fan it CDA.
Jan Lukas Eggens hat mear as 14 jier riedslid west fan de gemeente Dalfsen, yn dy tiid wie er mear as 10 jier wethâlder. Fan oktober 1989 oant febrewaris 1990 wie er waarnimmend boargemaster fan dy gemeente. Op 18 jannewaris 1993 waard er oansteld as boargemaster fan de gemeente Gramsbergen, op 16 febrewaris soe er oan it wurk yn dy funksje. Op 11 desimber 1995 krige er earfol ûntslach, omdat er boargemaster wurde soe yn de Fryske gemeente Dantumadiel. Op 1 septimber 2004 hâlde er op as boargemaster fan dy gemeente, omdat er doe mei pensjoen gean soe. Op syn lêste dei krige er út hannen fan de Kommissaris fan de Keninginne fan doetiids, Ed Nijpels, de ridderoarde oerlange. Hy soe as boargemaster fan Dantumadiel opfolge wurde troch syn partijgenoat Arie Aalberts.
Wier
Wier hat  ynwenners.
Skiednis
De earste ynwenners fan Wier wiene boeren en fiskers. Oer de Wierster Syl en Balksyl koene de fiskers maklik op de Middelsee komme. Omkring it jier 1000 waarden der diken oanlein tusken Ljouwert en Wier, oer Bitgum en Berltsum. Wier lei dus efter Berltsum. Yn Menaam waard dêrom foarhinne wol sein, as immen frege fan "Ja wier?": "Wier leit achter Berltsum en ast der bist leit it derfoar."
Foar de gemeentlike weryndieling fan 1 jannewaris 2018 makke it doarp al sûnt minskewitten diel út fan 'e gemeente Menameradiel.
Tsjerke
left|thumb|De Jehannes de Dopertsjerke (Teätertsjerke)
Yn de twadde helte fan de 12e iuw waard de houten tsjerke ferfongen troch in tsjerke fan stien, dy't wijd wie oan Jehannes de Doper. Oan de súdmuorre fan de tsjerketoer hinget in astronomysk oerwurk dat yn 1946 oanbean waard troch in ûnderdûker yn 'e Twadde Wrâldkriich. De tsjerke is tsjintwurdich eigendom fan de Stifting Alde Fryske Tsjerken en wurdt eksploitearre troch de Stifting Freonen fan Terp & Tsjerke Wier.
Lauta State
thumb|left|Lauta State yn de 18e iuw Schelte Lauta liet yn 1192 in stins bouwe; Lauta Stins. Yn 1634 ferfong in nije state de stins, dy't yn 1748 by in pachtersoproer ôfbaarnd waard. It plak dêr't de state stien hat is noch goed te werkennen. De singels binne op inisjatyf fan de bewenners opknapt en de grêften wer ferbrede. Natoer en asstrology foarmje de tema's dy't by de ûntwikkeling fan it projekt in rol spilen. Der is yn 'e styl fan de stinzepoarte in flearmûzetoer boud en der leit in stjerreheuvel; it projekt waard bekend as 'Nachttún'.
Mienskip
Ynwenners fan Wier wurde foar katten útmakke. Oan 'e Lautawei stiet sûnt 2002 in byldsje fan de 'Wierster Kat', dat dêr yn it ramt fan it 50-jierrich jubileum fan de doarpsferiening set waard.
Ferienings
thumb|260px|Kop-hals-romppleats
Radarpost
thumb|260px||Radarpost Wier Yn Wier sit Radarpost Noard fan de Keninklike Loftmacht, ien fan de twa saneamde "Medium Power Radars" wêrmei't it Nederlânske loftrom bewekke wurdt. De oare Nederlânske radarpost is yn Nieuw Milligen (by Apeldoorn) en is ûnderdiel fan Air Operations and Control Station Nieuw Milligen.
Strjitten
Gernierswei, Hegedyk, Lautawei, Terpeleane, Tsjalling Bakkerstrjitte, Tsjerkepaad.
Liuweburch
It gebou wie eigendom fan Louw Donia, dy't fan 1505 - 1515 grytman fan it âlde Wymbritseradiel wie. De stins hat mooglik fersierd west me liuwen, dizzen wienen ûnderdiel fan it famyljewapen fan de Donia's. Hjiroan kaam it pân oan har namme.
It pân bestie út in stienen haadgebou mei in rom foarplein. Letter soe dit plein folboud wurde, wêrtroch't de eftergevel fan it pân foarme waard troch de foargevel fan de stins. De Liuweburch wie in saneamde sealstins.
Op de lokaasje fan it gebou stiet it Amicitia Teater, tsjintwurdich CineSneek neamd.
Gemeentehûs fan De Waadhoeke
It Gemeentehûs fan De Waadhoeke (Nederlânsk en offisjeel: Gemeentehuis fan Waadhoeke) is it gemeentehûs fan 'e Fryske gemeente De Waadhoeke. It stiet oan 'e Harnzerwei nûmer 18, westlik fan 'e binnenstêd fan Frjentsjer, oan in strjitte dy't yn it ferlingde leit fan 'e âlde strjitwei nei Harns. Foar de haadyngong fan it gemeentehûs stiet it keunstwurk De Stap fan Ids Willemsma.
Skiednis
It gemeentehûs waard yn 1995 nij boud as it gemeentekantoar fan 'e nije gemeente Frjentsjerteradiel, dy't tsien jier earder by de gemeentlike weryndieling fan 1984 ûntstien wie troch de gearfoeging fan 'e gemeenten Frjentsjer en âld-Frjentsjerteradiel mei it grutste part fan Barradiel.
Doe't by in nije gemeentlike weryndieling op 1 jannewaris 2018, de gemeenten nij-Frjentsjerteradiel, Menameradiel en It Bilt mei fjouwer doarpen út noardlik Littenseradiel gearfoege wurde soene ta de nije gemeente De Waadhoeke, wie daliks dúdlik dat it gemeentehûs yn Frjentsjer komme soe te stean, mei't dat fierwei it grutste plak yn 'e nije gemeente wie. Foarútrinnende dêrop waard it gemeentekantoar oan 'e Harnzerwei fan april 2017 ôf yngeand ferboud.
Wylst it âlde gemeentekantoar karakterisearre waard troch brede gongen mei in protte aparte kantoarromtes, waard it nije gemeentehûs sa iepen mooglik ynrjochte, mei sa min mooglik tuskenlizzende muorren. Der waarden fleksibele wurkplakken ynrjochte, en teffens kaam der in grutte besikersromte. Fierders waard der foar it earst in riedsseal yn it gebou makke. Earder hie dat nea nedich west, mei't de gemeenterie fan Frjentsjerteradiel syn gearkomsten hie yn it Stedhûs fan Frjentsjer. Troch de úttynjende ried fan 'e gruttere fúzjegemeente waard it dêr lykwols te krap. Sadwaande waard de oarspronklike arsjitekten fan it gemeentekantoar, Van Manen & Zwart út Drachten, frege om in riedsseal yn te passen, wat se oan 'e westlike útein fan it gebou diene. (Troch de tafoeging fan in riedsseal mocht it gebou dêrnei de namme 'gemeentehûs' drage, ynstee fan it minder offisjele 'gemeentekantoar'.)
It ynterieur fan it fernijde gemeentehûs waard keazen troch in stikmannich wurkgroepen, mei dêryn leden út 'e ferskate gemeenten dy't yn De Waadhoeke opgean soene. De bûtenromte fan it gemeentehûs waard ûntwurpen troch in lânskipsarsjitekt dy't ferbûn wie oan it buro Noordpeil Landschap.erfgoed yn Snits. In oanbuorjende basisskoalle, It Twalûk, ferhuze oan 'e ein fan it skoaljier 2016-2017 nei in oare lokaasje, mei as gefolch dat de frijkommen grûn foar in diel brûkt wurde koe foar in oanbou oan it gemeentehûs en foar in diel foar de oanlis fan grutte tún of in lyts park.
Goslingastate (Hallum)
thumb|Goslingastate troch [[J. Stellingwerf]] thumb|Goslingastate troch Cannegieter thumb|Pleats Goslingastate Goslingastate stie súdeast fan de doarpsterp fan Hallum, gemeente Ferwerderadiel. Op it stee stiet no in pleats.
It boujier is ûnbekend, mar de state waard ein 15e iuw foar it earst neamd. Omdat yn de abtelibbens fan Mariëngaarde yn de midden fan de 12e iuw in ealman Goslic/Godschalk yn Hallum neamd wurdt, is it in âlde tradysje dat de Goslinga's syn neisieten wienen. Sibrandus Leo neamt him Goslicus ex Goslinganis nobilibus. De kronyk fan Andreas Cornelius fermelde anno 1163 wierde it kleaster Mariëngaarde in 't dorp Hallum gestigt van Fredrico, den pastoor aldaar, dog met mede hulp van die van Goslinga, wylst de 17e-iuwske genealogen Pibo fan Albada en Josias Rispens de Goslinga's tegearre mei de Markela's as stichters fan de abdij seagen. Neffens it ferhaal hie Goslinck Goslinga ien fermoarde en om him fan syn sûnde te suverjen helle pastoar Frederik him oer syn hiele fermogen en al syn lân te brûken foar it stiftsjen fan it kleaster Mariëngaarde. En dat wie net alles. Pastoar Frederik wist him sels safier te krijen om syn frou en bern te ferlitten en yn dit kleaster te gean. Pastoar Frederik moat in garismatysk man west hawwe, want hy wist ek ferskate familyleden fan Goslinck dit nije kleaster binnen te lokjen. Cyprianus Goslinga en Jucka Offingahuizen soenen omtrint 1230, ûnder Hindrik I, hartoch fan Brabân, de krústocht meimakke hawwe tsjin de "ongeloovige en afvallige Standingers".
Paulus (apostel)
thumb|right|Ikoan fan de [[apostel Paulus.]] Paulus (Tarsus, 5 – Rome, 67) wie ien fan de earste lieders fan de kristenen, en is de skriuwer fan it grutste part fan de boeken fan it Nije Testamint.
Fanatyske Fariseeër.
Paulus waard berne yn Tarsus yn in Joadske famylje dy’t it mei de opfettings fan de Fariseeërs iens wienen. Syn eigen Joadske namme wie earst Saul en hy waard Joadsk opbrocht. Paulus kaam út de stam fan Benjamin. Hy hie ek in suster. Paulus hie nei alle gedachten it Romeinsk boargerrjocht yn Tarsus krigen, wêrtroch't Paulus sizze koe dat hy in Romeinsk boarger wie. Dertroch hat Paulus him beroppe kinnen op de keizer, wêrtroch't de boadskip fan it evangeelje yn de heechste streken fan it ryk ta kommen koe. Paulus wie troch syn opfieding in fanatysk en radikaal man. Hy ferfolge de earste Kristenen. Doe't Paulus jong wie gie hy al nei Jeruzalim. By it proses fan Stephanus wie Paulus in tsjûge.
Syn bekearing
Paulus woe ek op oare plakken kristenen ferfolgje. Ienkear gie hy op wei nei Damaskus om noch mear Kristenen dea te meitsjen. Underweis moete hy Jezus Kristus. Paulus seach in grut ljocht en Jezus prate nei him, sizzende dat er de kristenen net mear ferfolgje moast. Ek sei Jezus dat hy Paulus brûke soe. De minsken dy’t mei Paulus reizgen seagen allinne mar in ljocht, mar hearden de stimme fan Jezus net. Nei it barren wie Paulus blyn, trije dagen lang iet en dronk hy net. Ananias hat him genêzen. Doe hat Paulus him bekeard en hat er him dope litten.
Sindingsreizen.
Doe't hy kristen wurden wie, begûn er ek mei preekjen. Koart dernei is hy nei Sisylje gean, dêr't er tsien jier bleaun is. It is net bekend wat hy dêr dien hat. De earste sindingsreis dy’t Paulus makke reizge er tegearre mei Barnabas. Fia Syprus giene se nei it suden fan Lyts Aazje. De gewoante fan Paulus by dizze sindingsreizen wie om earst de synagoge te besykjen. As hy net talitten waard om yn de synagoge te preekjen, gie hy preekjen foar de heidenen. Om't hy tsjin de heidenen preke, kaam hy yn konflikt mei de Joadske kristenen. thumb|right|Paulus' bekearing op wei nei Damaskus [[Michelangelo Buonarroti, 1542 ]] In twadde sindingsreis makke hy tegearre mei Timoteüs. Se gienen nei Masedoanje, dêr't hy yn Fillippi en Thessalonika it evangeelje brocht. Dêrnei gie hy troch nei Atene, Korinte en fia Efeze reizge hy nei Jeruzalim. Yn Jeruzalim waard hy arrestearre op fertinking fan timpelskeining. Dermei begûn in lang proses foar de Romeinske stedhâlders, Felix en Festus, wylst Paulus yn Ceaserea finzen siet. As Romeinsk boarger, koe hy him beroppe op de keizer, dan moast er nei Rome brocht wurde en om terjochtsteld te wurden. Nei in gefaarlike seereis kaam hy oan yn it foarjier fan it jier 60. Yn it jier 64 is er ûnthalze op oarders fan Keizer Nearo. Hy hat 20 jier reizge en preke.
Feestdagen
Syn feestdagen binne 25 jannewaris (de dei fan syn bekearing), 29 juny (tegearre mei Petrus) en 18 novimber. Paulus is de patroanhillige fan Bath, het aartsbisdom Filadelfia, de bisdommen Birmingham (Alabama), Covington, Worcester, Providence, Las Vegas, Malta, Münster, Naumburg, Poznan, Rome, Umbrje en Kavala. Fierders is hy de patroanhillge fan de skriuwers, de evangelisten, de sjoernalisten, de kranteredaksjes, de musisy, de missybiskoppen, de teologen, de sielesoargers, iepenrelaasjeswurkers, de sadelmakkers en de seilmakkers. Hy wurdt oanroppen tsjin slangen en slangebiten, eachpine, eangst, krampen en tonger, foar rein en fruchtbere ekers.
Lent
In lent is in los- en laadplak foar turf, sa't dy yn Drinte oan de Hunze leinen.
Doe't it Skûtedjip om 1400 oanlein wie en de Eastermoarske feanen ferfeante waarden, waarden rûnom lenten oanlein. Lenten hienen ornaris de nammen fan feaneigeners. Foarbylden binne it Hovingslent, it Niebuurslent en it B. Poelmanslent. Leden fan it Skuteskoversgilde laden de turf út de Anner-, Eekster-, en Giterfeanen by de ûnderskate lenten mei snabbeskuten, lytse turfskipkes, en brochten it dêrmei nei Grins.
Osip Mandelstam
thumb|Mandelstam by syn earste arrestaasje yn 1934. thumb|NKVD-foto fan Mandelstam thumb|240px|right|Mandelstam op in brievekaart, 1991 Osip Emiljevitsj Mandelstam of Mandelsjtam (Осип Эмильевич Мандельштам) (15 jannewaris 1891 - 27 desimber 1938) wie in Russysk dichter en essayist, wurdt beskôge as ien fan de grutste Russyske dichters fan de 20e iuw. De measte fan syn wurken wiene yn de perioade fan Stalin (1929-53) ûnbekend bûten Ruslân en waarden bûten publikaasje hâlden. Mandelstam wie ien fan de meast foaroansteande leden fan de Akmeïstyske skoalle fan poëzij, neist Anna Achmatova, wat him ôfskiede fan de hearskjende poëtyske streamings yn Ruslân. De earste gedichten fan Mandelstam wiene net persoanlik, mar letter begûn er ek mei it dichterlik analysearjen fan syn eigen ûnderfinen, de skiednis en de aktuele politike- en maatskiplike ûntjouwings.
Mandelstam siet mei earmoed, dat hy waard twongen ta it skriuwen fan berneboeken, en it oersetten fan boeken fan ûnder oaren Upton Sinclair, Jules Romains en Charles de Coster om troch de tiid te kommen. Fan 1925 oant 1930 skreau er gjin gedichten mear en gie er oer op proaza.
Mandelstam waard ynternasjonaal bekend en ferneamd yn 1970, doe't syn wurk yn it westen publisearre waard. Syn widdo, Nadezjda Mandelstam, publisearre har memoires yn twa dielen, wêryn't hja har libben mei Mandelstam yn it tiidrek fan Stalin út de doeken docht.
Mandelstams Voronezj-gedichten, publisearre yn 1990, jouwe it bêste byld fan it fierdere wurk dat er noch skriuwe wollen hie, at er de Goelagarsjipel oerlibbe hie.
Neitins
De asteroide 3461 Mandelstam, ûntdutsen troch de Sovjet astronoom Nikolaj Stepanovitsj Chernykh yn 1977, is nei him neamd.
Shimon Peres
thumb|Shimon Peres by David Shankbone Shimon Peres, as Sjimon Peres, Hebriuwsk: שמעון פרס, berne as Szymon Perski, (Wiszniew, Poalen (distiid Visjneva, Wyt-Ruslân), 2 augustus 1923 - 28 septimber 2016) is in Israelitysk politikus, de njoggende premier fan Israel (1984-1986 en 1995-1996), twaris plakferfangend premier en de eardere lieder fan de Arbeidspartij oant hy novimber 2005 ferfongen waard troch Amir Peretz en er oergie nei Kadima. Peres wie fan 13 juny 2007 oant 24 july 2014 presidint fan Israel.
Politike karriêre
thumb|left|220px|Shimon Peres en eartiidsk premier [[Levi Eshkol yn 1965]]
Yn 1959 kaam er yn de Knesset (parlemint) dêr't er tsientallen jierren in sit besette. Teffens hie er ferskate ministeariële posten, ûnder oaren dy fan Definsje en Bûtenlânske Saken, en wie er in lang skoft partijlieder.
Twaris premier
Fierders wie hy twa kear plakferfangend premier. Fan 7 april oant 20 juni 1977 wie er de plakferfanger fan Yitzchak Rabin, dy't him tebekluts as minister-presidint, mar net ôftrede koe meidat er oan it haad fan in demisjonêr kabinet stie.
Fanwege de moard op Rabin op 4 novimber 1995 waard hy nochris waarnimmend minister-presidint. In dei letter waard er as wiere premier beëdige. 1996 waarden der foar it earst yn de skiednis fan Israel direkte ferkiezings foar it premierskip hâlden. Earst like it derop dat Peres dy wûn hie, mar letter die bliken dat er ferlern hie fan rivaal Benjamin Netanyahu fan de Likoed mei mar ien % ferskil. Op 18 juny 1996 joech er it premierskip oer.
Ferlies partijliederskip in 2005
De partijtop besleat yn 2004 om nije liedersferkiezingen út te skriuwen. Dejinge dy't wûn, mocht de listlûker út namme fan de partij wurde by de parlemintsferkiezings fan 2006. Yn de polls stie Peres boppe alle oare gadingmakkers. Lykwols waard hy op 9 novimber 2005 net op 'en nij keazen, mar de fakbûnslieder Amir Peretz wol. Peres krige 40% fan de stimmen, Peretz 42,4%. It wie de fyfde ferkiezing dy't Peres ferlear.
Oerstap nei Kadima
thumb|220px|Shimon Peres en [[Presidint fan de Feriene Steaten Barack Obama in 2007]]
Op 30 novimber 2005 makke Peres bekend, dat hy nei sechtich jier lid fan de Arbeiderspartij west te hawwen, de partij ferlitte soe om lid te wurden fan Kadima, de partij dy't Ariel Sharon doe oprjochte hie. Nei in oerwinning fan Kadima by de ferkiezingen fan maart 2006 soe Peres neffens it ûnthjit fan Sharon yn in sit krije yn it nij kabinet.
Doe't Sharon op 4 jannewaris 2006 troch in swiere oerhaal rekke waard, waard grute dat Peres de nije lieder fan Kadima wurde soe. Neffens in poll soe de partij laat fan Peres 42 sitten helje, en ûnder Ehud Olmert 40 sitten. In protte âld-leden fan de Likoed wienen lykwols foar Olmert. Peres ferklearre dat er Olmert stipe, en dat hy lid fan Kadima bleau.
By de ferkiezings fan maart 2006 stie Peres op it twadde plak, ûnder Ehud Olmert, en boppe Tzipi Livni.
Presidint fan 2007 ôf
Peres waard 13 juny 2007 keazen as presidint fan Israel. Hy fersloech Reuven Rivlin en Colette Avital. Yn dy funksje is hy de opfolger fan Moshe Katsav. Katsav hie mei 25 jannewaris 2007 ferlof naam nei beskuldigingen fan seksueel misbrûk en fraude. Peres is de tsiende presidint fan de steat Israel. De beëdiging wie op 15 july 2007.
Underskiedingen
Yn 1994 krigen hy, Yitzchak Rabin en Yasser Arafat meiïnoar de Nobelpriis foar de Frede foar harren krewearjen foar de Oslo-akkoarden. In jier earder hiene dy trije ek al de Félix Houphouët-Boigny-Fredespriis fan de UNESCO ûntfongen.
Bibliografy
thumb|220px|Shimon Peres op in gearkomst fan it [[Joadsk Wrâldkongres yn Jeruzalem]]
Jean Henri Desmercières
Jean Henri Desmercières (Parys, 8 maaie 1687 - Kopenhagen, 8 maart 1778) wie in Frânsk-Deensk bankier en ûntginner.
Legere Lânbouskoalle
De Legere Lânbouskoalle wie in foarm fan beropsûnderwiis út de tweintichste iuw, dy't foarm krige yn 1921. Op it hichtepunt hie Fryslân sa’n 26 legere lânbouskoallen.
Lânbouûnderwiis
De ‘Maatschappij van Weldadigheid’ naam yn 1823 it inisjatyf om in lânbouskoalle te begjinnen yn Wateren. It 'opvoedingsinstituut voor den landbouw' die wol in tal lânboukundige proeven mar it waard nea in modelskoalle, mei omdat der gjin learlingen fan bûten oannomd waarden. Yn 1860 waard it ‘Instituut voor de Landbouw’ opheft.
Yn 1863 waard de Wet fan Thorbecke op it middelber ûnderwiis oannomd. De wet regele it ûnderwiis op de destiidske hegere boargerskoalle. De wet late ta de oprjochting fan trije agraryske skoallen yn Watergraafsmeer, Warffum en Wageningen. It jild bleau foar de gemeenten en ynstellings lykwols in probleem sadat de lânbouskoallen yn Warffum (1874) en Haren (1871) ticht giene. It Ryk naam dêrom de Gemeentlike Lânbouskoalle en de Hegere Boarger Skoalle yn Wageningen oer en makke dy ta de lang winske Rykslânbouskoalle. De nije Rykslânbouskoalle waard op 18 septimber 1876 feestlik iepene. Nei de lânboukrisis fan 1880 waard troch in kommisje ûndersyk dien nei de lânbou yn Nederlân. De minne steat fan de lânbou, it efterbliuwen fan de ûntwikkeling en te min fakkennis waarden as oarsaak sjoen. It late noch net ta de advisearre oprjochting fan winterskoallen en winterkursussen. Wol kaam it yn 1892 ta de beneaming fan in ‘Ynspekteur foar it middelber ûnderwiis, belêste mei it tafersjoch op de lânbouskoallen’. Yn 1904 waard de Rykslânbouskoalle ferfongen troch fjouwer selsstannige ynrjochtingen, allegear yn Wageningen. Dizze skoallen waarden de Ryks Hegere lân-, Tún en Boskbouskoalle, de Rykslânbouskoalle, de Rykstúnbouskoalle en de Ryks Hegere Boarger Skoalle. De Ryks Hegere Lân-, Tún- en Boskbouskoalle krige yn 1918 it predikaat Lânbouhegeskoalle.
Winterskoallen
It regear makke yn 1893 jild frij foar de oanstelling fan rykslânbouleararen. De rykslânbouleararen waarden belêste mei de lânboufoarljochting, it hâlden fan foardrachten, it oplieden fan ûnderwizers foar de legere akten lân- en túnbouûnderwiis en it hâlden fan tafersjoch op de jûnkursussen foar lân- en túnbouûnderwiis. Guon rykslânbouleararen krigen letter in taak as direksjelid fan lânbouwinterskoallen.
Deiûnderwiis
Foar 1893 wie allinnich sprake fan jûnskursussen, mei de oprjochting fan de lânbouwinterskoallen kaam der ek deiûnderwiis. Nei de Earste Wrâldoarloch kamen de earste ‘legere lânbouskoallen’. De legere lânbouskoalle wie in fjouwerjierrige oplieding dy’t folge op it sânde jier fan de legere skoalle. It wie in parttime oplieding. Yn it earste jier waard twa dagen yn de wike nei skoalle gien en yn de dêrop folgjende jierren ien dei yn de wike. Nei acht jier leger ûnderwiis waarden learlingen daliks talitten ta de twadde klas. De lânbouskoalle yn Aldeberkeap wie yn 1922 de earste Nederlânske Lânbouskoalle. It lânbouûnderwiis wreidde him bot út. Deiûnderwiis stie heger oanskreaun as kursusûnderwiis. It lespakket bestie earst út 24 oeren mar yn 1968 waard dit 35 oeren wyks. Yn 1955 hiene fan de Fryske bedriuwshaden yn lân- en tunbou âlder as 35 jier resp. 37 en 55% lânbouûnderwiis folge. Fan de jongere bedriuwshaden 70% (mear as 50% deiûnderwiis). Fan de meiwurkjende soannen fan 25 jier en âlder wie dat 85%, 50% sels deiûnderwiis. Op de grutte bedriuwen wie de belangstelling it grutst. Oersjoch fan it tal bedriuwshaden mei in lânbouoplieding yn Fryslân per bedriuwsklasse yn 1955:
De belangstelling foar túnbouûnderwiis wie nei ferhâlding grutter as dy foar lânbou. Der wiene fjouwer lânbouwinterskoallen (trije ryksskoallen yn Ljouwert, Snits en Drachten en ien kristlike yn Dokkum) mei 318 learlingen (1956-1957). Yn Ljouwert begûn yn 1954 in bysûndere hegere lânbouskoalle (1957 11 diplomearren, 1956 68 learlingen.
It ûnderwiis wreide him nei 1954 út mar it legere lânbouûnderwiis groeide net. In 1954 wiene yn Fryslân noch 25 legere lân- en túnbouskoallen, yn 1964 28 en yn 1973 11. Yn 1964 wiene der 1589 learlingen, yn 1973 717 en yn 1973/1974 817 (it leger beropsûnderwiis telde yn 1973/1974 yn Fryslân yn totaal 15.975 learlingen, it algemien fuortset ûnderwiis 27.220). De skoallen dy 't ferdwûnen wienen op It Amelân, Skylge en Boalsert, Easterwâlde, Reduzum Mitselwier en Berltsum. Yn 1972 begûn in taname fan it tal learlingen (yn 1974 gemiddeld 31 learlingen yn de earste klas). It tal learlingen fan boerekomôf wie yn 1974 46%. Yn 1957 waard it ûnderwiis oan de Middelbere Lânbouskoalle en de Ryks Lânbouwinterskoalle reorganisearre. De Middelbere Lânbouskoallen giene fierder as Hegere Lânbou Skoalle, de Ryks Lânbouwinterskoalle waard ta Middelbere Lânbouskoalle.
Ballomar
Ballomar (berne yn 140 – stoarn tusken 170 en 180), wie kening fan de Markomannen. Under de Markomanne-oarloch foarme hy in serieuze bedriging foar it Romeinske ryk.
Skiednis
Foar ús ynformaasje oer Ballomar binne wy ôfhinklik fan de skriften fan Kassius Dio, dy't oer him skriuwt ûnder it regear fan keizer Markus Aurelius Nei alle gedachten hearde er ta in eal laach. Hy is berne yn Moraavje. Om 165 hinne wie Ballomar kening fan de Markomannen en hie er ek in grutte oanhing ûnder de Kwaden. Hy slagge deryn in koälysje te foarmjen mei Germaanske folken lykas de Sueven en Fandalen en net-Germaanske folken as de Jazygen, de Roksolanen en de Alanen.
Aldtsjerk
Aldtsjerk is in doarp yn de gemeente Tytsjerksteradiel. It doarp hat likernôch 635 ynwenners (2022) en is it noardlikste en âldste doarp fan de Trynwâlden. Aldtsjerk grinzget oan de noardkant fan Oentsjerk.
Ballomar
Skiednis
Yn de saneamde Markomanne-oarloch wie Ballormar foaral yn it begjin (168-170) in bedriging foar it Romeinske Ryk doe't de Markomannen it Romeinske Ryk ynkrongen. De Romeinske skiednisskriuwers fergelykje dizze bedriging mei de situaasje dêr't Rome him yn befûn yn de Twadde Punyske oarloch. Letter wie er foaral de mediator by de ûnderhannelingen tusken de Romeinen mei oare folken. Ballomar sleat yn 176 in fredesferdrach mei de Romeinen, dat it jier derop al brutsen waard.
Aldtsjerk
It doarp leit oan de grutte dyk fan Ljouwert nei Dokkum. Der binne gjin winkels. Súdwest fan it doarp leit de Aldtsjerkster Mar. Yn Aldstjerk stiet ek de Klinze, in âlde state dêr't de famylje Fan Sminia wenne hat.
Ballomar
Skiednis
Oer syn fierdere libben en stjerren is neat bekend.
Aldtsjerk
Eastlik fan de kearn leit rjochting Readtsjerk de buorskip Sânhuzen.
Sikkingahûs
thumb|It Sikkingahûs yn 1652 It Sikkingahûs wie in statich wenhûs (of state) yn de binnenstêd fan Snits.
It hûs stie oan de Lytse Tsjerkestrjitte op de lokaasje dêr't no de konsjerzjewenning fan it Kantongerjocht stiet. It Sikkingahûs is boud yn 1560 en waard om 1839 hinne sloopt. Mooglik wie it laach Sikkinga eigener fan it pân.
Aldtsjerk
Aldtsjerk hat  ynwenners.
Skiednis
It doarp waard yn 1421 'Aldakerka' neamd, yn 1486-1487 as 'auldatzercka' en yn 1579 as 'Altzierck'. De namme ferwiist nei in âlde tsjerke dy't der stie, Alda is Aldfrysk foar âlde.
De Paulustsjerke
thumb|left|Paulustsjerke
De Paulustsjerke is út de 12e iuw en foar in diel fan dowestien boud. Der is troch de jierren in hiel soad oan ferboud. Yn 1750 waard de tsjerke fergrutte, en de yngong gie fan de súdkant nei de noardkant. By de tsjerke is in grêfhichte, dêr't jonkhear Arend Johannes Van Sminia (1806-1857) en syn frou Clara Coehoorn fan Scheltinga (1806-1875) lizze.