cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kirk Douglas
Heechtijdagen
Yn 1957 spile Douglas generaal-majoar Melville A. Goodwin yn 'e romantyske komeedzje Top Secret Affair, de histoaryske gokker Doc Holliday yn 'e westernfilm Gunfight at the O.K. Corral en de sympatike Frânske kolonel Dax yn 'e anty-oarlochsfilm Paths of Glory, ien fan 'e iere films fan regisseur Stanley Kubrick. Douglas waard û.m. yn dy rol cast om't er floeiend Frânsk spriek. De film gie oer in ofsier (Dax) dy't yn 'e Earste Wrâldoarloch trije fan syn soldaten fan 'e deastraf besiket te rêden. Foar't de opnamen úteinsetten, werskreau Kubrick it senario sûnder foarôfgeand oerlis mei Douglas. Dy naam dat net en krige in driftbui wêryn't er de regisseur útmakke foar alles wat lilk wie en him oan it ferstân brocht dat er syn kontrakt tekene hie op basis fan it oarspronklike skript en "net dizze stront!" Kubrick naam it lakonyk op, mar de film waard makke nei it oarspronklike senario. Hoewol't Paths of Glory doedestiden flopte yn 'e bioskopen, wurdt it tsjintwurdich troch filmkritisy beskôge as ien fan 'e wichtichste anty-oarlochsfilms dy't ea makke binne. De film wie yn Frankryk ferbean oant 1976.
Douglas spile yn 1958 yn in histoaryske film oer de Wytsingen, mei as titel simpelwei The Vikings. Dêrmei wûn er de priis foar bêste akteur op it Ynternasjonaal Filmfestival fan San Sebastián, yn Spanje. Datselde jiers waard him ek in earedoktoraat yn 'e skiene keunsten takend troch de St. Lawrence Universiteit, dêr't er yn 'e 1930-er jierren studearre hie. Nei rollen yn Last Train from Gun Hill en The Devil's Disciple yn 1959, hie Douglas yn 1960 syn bekendste rol en belibbe er syn grutste súkses mei de swurd-en-sandalefilm Spartacus, oer de histoaryske persoan fan Spartakus, de lieder fan in slave-opstân yn 'e Romeinske Republyk. De film hie in stjerrecast, besteande út û.o. Laurence Olivier, Peter Ustinov en Tony Curtis. Mei in budget fan $12 miljoen wie it doedestiden ien fan 'e djoerste films ea makke. Douglas spile sels de titelrol en keas as tsjinspylster Jean Simmons út. Dat koed er dwaan om't er sels ek as útfierend produsint by Spartacus belutsen wie. Hy wiisde Anthony Mann oan as regisseur, mar betocht him foar't de opnamen úteinset wiene en ferfong Mann troch Stanley Kubrick.
Douglas liet it senario fan Spartacus skriuwe troch Dalton Trumbo, dy't ein 1940-er jierren yn it ramt fan 'e saneamde Reade Panyk as kommunistyske sympatisant troch it Komitee oangeande Unamerikaanske Aktiviteiten fan it Hûs fan Offurdigen (HUAC) op 'e Swarte List fan Hollywood pleatst wie. Lju dy't op dy list kamen te stean, mochten net mear yn 'e filmyndustry wurkje, hoewol't dat nei ferrin fan tiid wol klandestyn barde. Trochdat Douglas op 'e ôftiteling fan Spartacus iepentlik Trumbo as senarioskriuwer fermelde, helle er (nei eigen sizzen) de Swarte List ûnder fuotten en beëinige er effektyf de praktyk fan it skouderjen fan lju omreden fan persoanlike politike opfettings. By in fraachpetear yn 2012 soed er sizze: "Ik haw mear as 85 films makke, mar wêr't ik it meast grutsk op bin, is dat ik de macht fan 'e Swarte List brutsen haw." Letter soene Edward Lewis, de produsint fan Spartacus, en de erven Trumbo lykwols Douglas syn ferzje fan 'e foarfallen tsjinsprekke en úthâlde dat Douglas folle minder te krijen hie mei it beslút om Trumbo syn namme iepentlik te fermelden as dat er sels sei.
In oare film fan Douglas dy't yn 1960 útkaam, wie it drama Strangers When We Meet. Hy spile ek yn it rjochtbankdrama Town Without Pity en de western The Last Sunset (beide út 1961), en yn it drama Two Weeks in Another Town (1962) en de oarlochsfilm The Hook (1962), oer de Koreaanske Oarloch. Yn 1962 fertolke Douglas yn Lonely Are the Brave ek de rol fan Jack Burns, in cowboy dy't neffens syn eigen regels libje wol. Dy film neamde er letter altyd as syn persoanlike favoryt. Foar de rol fan Burns waard er nominearre foar in BAFTA foar bêste bûtenlânske akteur. De filmkritisy hiene respekt foar Lonely Are the Brave, mar troch minne marketing en filmdistribúsje die de film it net goed yn 'e bioskopen.
Yn 1963 spile Douglas yn 'e films The List of Adrian Messenger en For Love or Money, mar syn wichtichste wurk hied er dat jiers op it toaniel. Hy hie nammentlik de rjochten kocht op 'e roman One Flew over the Cuckoo's Nest, fan Ken Kesey, dêr't er in toanieladaptaasje fan meitsje litten hie. Yn 1963 fertolke er dêryn op Broadway sels fiif moannen lang de haadrol fan Randle McMurphy, mei as tsjinspylster Joan Tetzel yn 'e rol fan ferpleechster Ratched. Fan 'e resinsinten krige it stik mingde kritiken. Douglas behold de filmrjochten op it boek, mar nei't er mear as tsien jier om 'e nocht besocht hie om Hollywood waarm te meitsjen foar de ferfilming, skode er dy ta oan syn soan Michael. Dy produsearre yn 1975 de film One Flew over the Cuckoo's Nest, mei Jack Nicholson yn 'e haadrol, mei't Douglas dêr doe te âld foar wie. De film wie in ûnbidich súkses en wûn alle fiif wichtichste Oscars.
Yn 'e politike skriller Seven Days in May, út 1964, spile Douglas de rol fan kolonel Jiggs Casey. Foar syn tsjinspiler hied er Burt Lancaster op it each, mar regisseur John Frankenheimer fielde dêr neat foar, mei't in eardere gearwurking tusken him en Lancaster gjin súkses wurden wie. Douglas prate lykwols op Frankenheimer yn oant er syn sin krige, en de regisseur skreau letter dat er bliid wie dat er tajûn hie om't Lancaster efterôf besjoen de juste kar foar de rol wie. Yn 1965 wie Douglas te sjen yn twa oarlochsfilms: In Harm's Way en The Heroes of Telemark. Dy lêste film gie oer in wierbarde sabotaazje-aksje yn 1943, ûnder de Twadde Wrâldoarloch, troch it Noarske ferset op in fabryk dêr't de nazys swierwetter produsearren, dat se nedich wiene foar de ûntwikkeling fan in atoombom.
Oare films fan Douglas út 'e midden fan 'e 1960-er jierren wiene: Cast a Giant Shadow (1966), Is Paris Burning? (1966), wêryn't er de rol fan generaal George S. Patton spile, The Way West (1967) en The War Wagon (1967), wêryn't er foar it earst gearwurke mei John Wayne. Yn 1968 kamen twa misdiefilms fan Douglas út: A Lovely Way to Die en The Brotherhood, dêr't er ek as filmprodusint yn behelle wie. Dat jiers waard him de Cecil B. DeMille Award takend, de oeuvrepriis fan 'e Golden Globes. De 1960-er jierren einigen foar Douglas mei in rol yn 'e dramafilm The Arrangement (1969), fan regisseur Elia Kazan, wêryn't er de mentaal tramtearre reklameman Eddie Anderson delsette, mei Faye Dunaway as tsjinspylster.
Lettere jierren
Yn 'e western There Was a Crooked Man…, út 1970, wurke Douglas gear mei in oare Hollywoodleginde, Henry Fonda. Ek wied er begjin 1970-er jierren te sjen yn films as To Catch a Spy (1971), The Light at the End of the World (1971), A Gunfight (1971), The Master Touch (1972) en Scalawag (1972), wêrfan't er de lêste ek sels regissearre. Op 'e tillefyzje song er yn 1970 yn The Johnny Cash Show mei Johnny Cash, wied er yn 1972 te gast yn 'e tillefyzjespecial The Special London Bridge Special, mei Tom Jones, en spile er de rollen fan dokter Henry Jekyll en Edward Hyde yn 'e foar trije Emmy Awards nominearre tillefyzjefilmmusical Dr. Jekyll and Mr. Hyde (1973). Yn 1974 spilen Douglas en Bruce Dern de haadrollen yn 'e western Posse, dy't Douglas sels regissearre en produsearre, en dy't yn 1975 op it Ynternasjonaal Filmfestival fan Berlyn nominearre waard foar de Gouden Bear. Fierders spile er mids 1970-er jierren yn 'e film Once Is Not Enough (1975) en de tillefyzjefilms Mousey (1974) en Victory at Entebbe (1976). Dy lêste film gie oer Operaasje Entebbe, wêrby't Israelyske kommando's op 4 july 1976 sûnder tastimming de lofthaven fan Entebbe, yn Uganda, binnenkrongen om in ein te meitsjen oan 'e kaping fan Air France-flecht 139 troch Palestynske ekstremisten fan it Folksfront foar de Befrijing fan Palestina (PFLP).
Nei't er yn 1977 te sjen west hie yn 'e horrorfilm Holocaust 2000, ek bekend ûnder de titels Rain of Fire en The Chosen, wurke Douglas yn 1978 gear mei John Cassavetes en Amy Irving yn 'e horrorfilm The Fury, fan regisseur Brian De Palma. Yn 1979 spile Douglas in slapstick-eftige rol as de knoffelige âlde bandyt Cactus Jack Slade yn 'e westernkomeedzje The Villain. Hy efterfolget yn dy film in tsjeppe en rike dame (Ann-Margret) en har ûnnoazele liifwacht (in iere rol fan Arnold Schwarzenegger), mar alles dat er besiket om harren te oerfallen, brekt him by de hannen om 't ôf. Yn 1980 hie Douglas in hiele oare rol yn The Final Countdown, as kaptein-op-see Matthew Yelland, de befelfierend ofsier fan it Amerikaanske fleandekskip de USS Nimitz, dat troch in mysterieus boppenatuerlik fenomeen weromreizget yn 'e tiid nei 6 desimber 1941, de dei foàr de Japanske oanfal op Pearl Harbor. Douglas wie yn 1980 ek te sjen yn 'e science fiction-film Saturn 3 en de komeedzjefilm Home Movies. Him waard dat jiers de oeuvrepriis takend fan 'e César du Cinéma, de wichtichste Frânske filmpriis. Yn 1981 ûntfong er fierders út 'e hannen fan 'e Amerikaanske presidint Jimmy Carter de Presidinsjele Frijheidsmedalje, de heechste boargerlike ûnderskieding fan 'e Feriene Steaten.
Douglas hie yn 1982 in rol yn 'e Australyske western The Man from Snowy River, dy't troch de filmkritisy rûnom priizge waard en withoefolle prizen wûn. Ek wied er dat jiers te sjen yn 'e oarlochsfilm Remembrance of Love en yn 1983 yn 'e skriller Eddie Macon's Run. Yn 1984 spile er yn 'e tillefyzjefilm Draw! en wurke er mei oan it ôflevering oer John Wayne fan 'e dokumintêresearje Hollywood Greats. Ek waard Douglas dat jiers ynhuldige as lid fan 'e Western Performers Hall of Fame yn it National Cowboy & Western Heritage Museum yn Oklahoma City. Yn 1985 fertolke er de titelrol yn 'e tillefyzjefilm Amos, wêrfoar't er nominearre waard foar in Golden Globe foar bêste akteur yn in minysearje of tillefyzjefilm, en ek foar in Emmy Award yn deselde kategory.
Yn 1986 spilen Douglas en Burt Lancaster yn 'e misdiekomeedzje Tough Guys twa âlde kriminelen dy't nei tsientallen jierren as âlde knarren út 'e finzenis frijlitten wurde en dan harren âlde libbensstyl wer besykje op te nimmen. Se ûntdekke lykwols dat se folslein efter de tiid rekke binne en ek dat se net mear sa jong binne as foarhinne. Tough Guys wie de sânde en lêste film wêryn't Douglas en Lancaster gearwurken, nei I Walk Alone (1948), Gunfight at the O.K. Corral (1957), The Devil's Disciple (1959), The List of Adrian Messenger (1963), Seven Days in May (1964) en Victory at Entebbe (1976). Yn 'e publike ferbylding wiene hja sadwaande min ofte mear in byinoar hearrend pear wurden. Ek oare akteurs op jierren, lykas Charles Durning en Eli Wallach, hiene rollen yn Tough Guys. Yn 1986 fersoarge Douglas tegearre mei Angela Lansbury ek de presintaasje fan it konsert wêrmei't it New York Philharmonic ûnder lieding fan dirigint Zubin Mehta hulde brocht oan it hûndertjierrich bestean fan it Frijheidsbyld.
Yn 'e komeedzjefilm Greedy, út 1994, spile Douglas de omke fan it personaazje fan Michael J. Fox. Ek ferskynde er yn 1995 as de duvel yn 'e fideoklip fan it liet The Garden of Allah, fan Don Henley. Itselde jiers wied er te sjen yn 'e tillefyzjefilm Take Me Home Again, en yn 1996 wurke er as stimakteur mei oan in ôflevering fan 'e populêre tekenfilmsearje The Simpsons. Ek wied er yn 1997 te sjen yn in ôflevering fan 'e aventoeresearje Xena: Warrior Princess, mar inkeld op argyfbylden út Spartacus. Yn 1996 waard oan Douglas de Eare-Oscar takend foar fyftich jier wurk yn 'e Amerikaanske filmyndustry. Datselde jiers krige er slimme oerhaal, wêrby't er syn spraakfermogen kwytrekke wie. Douglas wie lykwols noch net klear mei syn filmkarriêre, dat hy gie jierrenlang yn spraakterapy en makke yn 1998 de film Diamonds, wêryn't er in âlde bokser spile dy't opbetteret fan in oerhaal, mei as tsjinspylster syn âlde freondinne Lauren Bacall. Yn 2000 hied er in gastrol yn 'e ôflevering Bar Mitzvah fan 'e tillefyzjesearje Touched by an Angel, wêrfoar't er nochris nominearre waard foar in Emmy Award.
Yn 2003 spile Douglas yn It Runs in the Family, in film dy't produsearre waard troch syn soannen Michael en Joel. Behalven Douglas sels wiene yn It Runs in the Family ferskate oare leden fan syn echte famylje te sjen, ûnder wa syn soan Michael en syn pakesizzer Cameron, wylst de rol fan syn frou yn 'e film spile waard troch syn eigen earste frou Diana Dill, Michael syn mem, fan wa't Douglas mear as fyftich jier earder skieden wie. Syn lêste filmrol hie Douglas yn 2004, doe't er 88 jier wie, yn Illusion fan regisseur Michael Goorjian, wêryn't er in âlde regisseur spile dy't op syn stjerbêd twongen wurdt om fragminten út it libben fan in soan te sjen dy't er wegere hat as sadanich te erkennen. Syn lêste tillefyzjerol hied er yn 2008, doe't er 92 jier wie, yn 'e Frânske tillefyzjefilm en mockumentary Meurtres à l'Empire State Building.
Yn maart 2009 fersoarge Douglas noch in autobiografyske one-manshow, mei de titel Before I Forget, yn it nei him ferneamde Kirk Douglas Theatre yn Culver City. De fjouwer foarstellings waarden filme en brûkt om in dokumintêre oer him te meitsjen, dy't yn jannewaris 2010 yn premiêre gie. Yn jannewaris 2018, doe't er 101 jier wie, ferskynde Douglas foar it lêst yn it iepenbier, doe't er op 'e útrikkingsseremoanje fan 'e Golden Globes, holpen troch syn skoandochter Catherine Zeta-Jones, de priis foar it bêste senario fan in spylfilm útrikte. It publyk joech him by dy gelegenheid in steande ovaasje.
Persoanlikheid
Douglas waard gauris omskreaun as dissiplinearre, mei in treflik gefoel foar humor, mar benammen as ien dy't net sa maklik wie. Yn syn autobiografy The Ragman's Son omskreau er himsels as "in rotsak". Ek skreau er: "Ik bin nei alle gedachten de akteur dy't men yn Hollywood it minst fan allegear lije mei. En dêr bin ik behoarlik grutsk op. Want dat is wa't ik bin. […] Ik bin agressyf berne, en ik sil ek wol agressyf stjerre." Syn freon Burt Lancaster sei ris oer Douglas: "Kirk soe de earste wêze om jin te fertellen dat er ferrekte dreech yn 'e omgong is. En ik soe de twadde wêze."
Relaasjes en bern
Yn 1954, ûnder de opnamen fan 'e film Lust for Life yn Parys, kaam Douglas yn 'e kunde mei produsinte Anne Buydens, berne as Hannelore Marx op 23 april 1919 yn Hannover. Hja hie Dútslân foarôfgeande oan 'e Twadde Wrâldoarloch ferlitten op 'e flecht foar de nazys en neitiid troch har meartaligens wurk fûn yn 'e filmyndustry, dêr't se yn 't earstoan fertaalwurk die foar ûndertiteling. Douglas en Buydens trouden op 29 maaie 1954 en fierden sadwaande yn 2014 harren (60-jierrige) diamanten brulloft. Se krigen twa soannen, filmprodusint Peter Douglas (1955) en akteur Eric Douglas (1958-2004), dy't mei 46 jier kaam te ferstjerren oan in oerdoazis drugs en alkohol. Syn hiele houlik troch hie Douglas românses mei oare froulju, wêrûnder ferskate mindere Hollywoodstjerren. Dat ferburch er lykwols nea foar syn frou, dy't syn hâlden en dragen akseptearre. Yn in fraachpetear yn 2017, ta gelegenheid fan 'e publikaasje fan harren samling brieven Kirk and Anne: Letters of Love, Laughter and a Lifetime in Hollywood, sei Buydens dêroer: "As Jeropese begriep ik dat it ûnreälistysk is om folsleine trou yn in houlik te ferwachtsjen."
Godstsjinst
Yn 2000 fertelde Douglas in fraachpetear dat hy as opslûpen jonge al ôfstân fan it joadendom nommen hie. Hy sei dêroer: "Doedestiden wie ik aardich goed yn cheder [joadsk ûnderrjocht], dat de joaden fan ús mienskip mienden dat se my in hiele geunst dwaan soene troch genôch jild yn te sammeljen sadat se my nei in jesjiva [joadske godstsjinstskoalle] stjoere koene om rabbyn te wurden. Hillige Moazes! Dêr waard ik wol even skitende benaud fan. Ik woe hielendal gjin rabbyn wurde. Ik woe akteur wurde. Mar nim mar fan my oan, dy soannen fan Israel holden oan as kâld wetter. Ik krige der nachtmerjes fan – dat ik lange peies [slieplokken] hie en in swarte hoed op. Ik moast bodzje as in arbeider om oan dat lot te ûntkommen."
Syn fjouwer bern hiene net-Joadske memmen, sadat se foar it joadendom net as Joaden beskôge wurde. Neffens Douglas hied er besocht om nea harren religieuze besluten te beynfloedzjen. Sels died er yn 1999, doe't er 83 jier wie, syn bar mitswa-seremoanje nochris oer. Syn twadde frou Anne bekearde har yn 2004 ta it joadendom, foar't sy en hy dat jiers harren houliksûnthjitten fernijden.
Filantropy
Douglas en de frou stiene derom bekend dat se altyd royaal oan goede doelen joegen. Se hiene plannen om foar harren dea it meastepart fan harren fermogen fan $80 miljoen wei te jaan. Sa die Douglas skinkings oan syn eardere legere en middelbere skoallen, en yn 2012 skonk er $5 miljoen oan 'e St. Lawrence Universiteit, dêr't er studearre hie. De universiteit brûkte it jild foar de útwreiding fan it stelsel fan stúdzjebeurzen dat Douglas al yn 1999 begûn wie. Ek ferskate oare ûnderwiisynstellings, sikehuzen en non-profitorganisaasjes yn Súdlik Kalifornje krigen hege jildbedraggen fan Douglas útkeard. It Los Angeles Unified School District brûkte it jild dat it fan Douglas krige foar de heechnedige renovaasje fan mear as 400 boarterstunen yn Los Angeles.
Mei in oare skinking waard it Anne Douglas Center for Homeless Women oprjochte, dat hûnderten dakleaze froulju holpen hat om harren libben wer op 'e rails te krijen. Yn Culver City (Kalifornje) iepenen Douglas en de frou yn 2004 it Kirk Douglas Theatre, in skouboarch dy't mei harren jild boud wie. Ek betellen se foar it Anne Douglas Childhood Center yn 'e Sinai Temple, in synagoge yn Los Angeles. Yn maart 2015 skonken Douglas en de frou $2,3 miljoen oan it Bernesikehûs Los Angeles. Fierders skonken se sûnt de iere 1990-er jierren oant $40 miljoen oan Harry's Haven, in fersoargingstehûs yn Los Angeles foar pasjinten mei de sykte fan Alzheimer. Ta gelegenheid fan Douglas syn 99e jierdei joegen se dêr yn desimber 2015 bygelyks $15 miljoen oan foar de útwreiding mei in nij gebou fan twa ferdjippigns.
Skriuwwurk
Douglas mocht út en troch wolris blogge. Oarspronklik died er dat op MySpace, mar sûnt 2012 wiene syn posts te lêzen op 'e webside fan 'e Huffington Post. Sûnt 2008 wied er nei't it skynt de âldste ferneamde blogger fan 'e wrâld. Douglas skreau ek trije romans: Dance with the Devil (1990), The Gift (1992) en Last Tango in Brooklyn (1994), en in novelle foar jongfolwoeksenen: The Broken Mirror (1997).
Sûnensswierrichheden
Yn febrewaris 1991 reizge Douglas mei in helikopter dy't boppe de Lofthaven fan Santa Paula yn botsing kaam mei in priveefleantúch. Douglas en twa oaren yn 'e helikopter rekken ferwûne, wylst de beide ynsittenden fan it fleantúch omkamen.
Op 28 jannewaris 1996 krige Douglas in swiere oerhaal, wêrby't er syn spraakfermogen kwytrekke. De dokters fertelden syn frou dat as der op dat mêd net gau foarútgong boekt waard, it spraakferlies nei alle gedachten bliuwend wêze soe. Nei inkele moannenlang yntinsive deistige spraakterapy ûndergien te hawwen, kearde syn spraakfermogen werom, hoewol't it yn 't earstoan tige beheind wie. Yn maart 1996 wie Douglas by steat en nim sels syn Eare-Oscar yn ûntfangst, wêrby't er it publyk betanke. Hy skreau oer syn ûnderfinings yn 2003 it boek My Stroke of Luck (in wurdboarterij: de titel betsjut "Myn Bûtenkânske", mar stroke betsjut ek "oerhaal"). Hy hope dat it boek tsjinje koe as in "hânlieding" foar minsken dy't oerhaalslachtoffer yn 'e famylje hawwe.
Ferstjerren
Op 5 febrewaris 2020, goed twa moannen nei syn 103e jierdei, kaam Douglas thús yn Beverly Hills te ferstjerren oan natuerlike oarsaken. Hy hie op dat stuit trije bern, sân pakesizzers en ien oerpakesizzer.
Bibliografy
boeken skreaun troch Kirk Douglas:
Grutte Priis Formule 1 fan Brazylje 2001
Utslaggen fan de Grutte Priis Formule 1 fan Brazylje 2001 yn São Paulo op 1 april 2001. It wie de tredde race fan 17 races fan de Formule 1 yn 2001. Hy waard op Interlagos hâlden. De race waard hâlden oer 71 omgongen, op it 4,3 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 306 kilometer.
Muorre
thumb|Muorre út ferskate stiensoarten
In muorre is in rjochtopsteande konstruksje fan bygelyks liem, stien, bakstien of wapene beton dy't as skieding tsjinnet tusken twa romt as perselen lân. It wurd is ôflaat fan it Latynske wurd murus (= muorre).
Der kin ûnderskied makke wurde tusken muorren:
Katedraal fan de Transfiguraasje fan de Hear (Uglitsj)
De Katedraal fan de Transfiguraasje fan de Hear (Russysk: Спасо-Преображенский собор) is in otterdokske katedraal yn it kremlyn fan de Russyske stêd Uglitsj (oblast Jaroslavl).
Skiednis
thumb|left|Fresko Transfiguraasje De hjoeddeiske katedraal, boud yn 1710-1713 ûnder lieding fan Gregori Fedorov, ferfong in eardere houten katedraal út 1485-1487, dy't ferwoastge waard. De tsjerke fertsjintwurdiget de styl fan de 17e iuwske tsjerke-arsjitektuer fan Jaroslavl.
Yn 1830 waarden in nije kapel mei in westlike en súdlike portico yn klassisistyske styl oanboud.
Yn de tsjerke binne fresko's mei bibelske foarstellings út it begjin fan de 19e iuw, dy't oanbrocht binne troch in groep skilders ûnder lieding fan Timofeem Medvedev, in liifeigene fan prins Golitsjyn.
Ossikoan
In ossikoan is ien fan 'e beide permaninte stompe útgroeisels boppe-op 'e kop fan sjiraffen, okapys en harren útstoarne sibben, lykas Sivatherium en Climacoceras. Sokke ossikoanen wurde troch leken yn 'e regel oansjoen foar en betitele as hoarnen, mar dat binne se net.
Ossikoanen ferskille fan 'e hoarnen fan antilopen en kobisten trochdat se fuortkomme út ferkalke kreakbien ynstee fan libbene bonke. Boppedat binne ossikoanen oerdutsen troch in hûdlaach dy't begroeid is mei hier, wylst hoarnen in deklaach fan keratine hawwe, mar gjin hûd. It gewei fan harteftigen bestiet krekt as hoarnen út bonke ynstee fan kreakbien, mar as in gewei oangroeit, wurdt it earst noch oerdutsen in laachje hûd, dat 'ferwiel' neamd wurdt. Sadree't it gewei folgroeid is, lit dy hûd los en wurdt it ôfskrabe. De ossikoanen fan sjiraffen en har sibben bliuwe lykwols foargoed oerdutsen mei hûd en hier.
Lucas Achtschellinck
thumb|250px|Lucas Achtschellinck, rivierlânskip mei bisten Lucas Achtschellinck (Brussel, doopt 16 jannewaris 1626 - dêre, beërdige 12 maaie 1699) wie in Brusselsk lânskipsskilder út de baroktiid.
Libben
Achtschellinck waard op 26 oktober 1639 ynskreaun yn it Brusselske skildersgilde as learling fan Peter van der Borcht. Men nimt oan dat er tusken 1639 en 1657 in soad reizge en earst yn 1657 gildemaster waard.
Achtschellinck waard tige beynfloede troch Jacques d'Arthois, in learling út de Rubensskoalle. Hy skildere foaral grote bosklânskippen foar tsjerkegebouwen en kleasters. Dizze lânskippien waarden troch oaren fierders ôfwurke mei figueren en tafrelen út de bibel. Achtschellinck skildere ek ferskate lânskippen yn de skilderijen fan Gaspar de Crayer. Hy foarme mei Lodewijk de Vadder en Jacques d'Arthois de sahjitten Zoniënwoudskilders, de op dat stuit foar master opslaande groep fan Brusselske lânskipsskilders. Ien fan syn learlingen wie Theobald Michau.
Op 13 maart 1674 boaske er oan Anna Parys.
Wurk
Wurk fan Achtschellinck is te sjen yn de katedraal an Sint-Michiel en Sint-Goedele yn Brussel, yn it Groeningemuseum yn Brugge en yn museums te Dresden en Berlyn.
Gerardus Buskens
Gerardus Buskens (Bergharen, 7 augustus 1853 - Nymwegen, 15 july 1933 wie in Nederlânsk boumaster en oannimmer. Syn wurk fynt men foaral oan de pleinen en singels fan de Nymweechske stedsútlis. Hy wie in âldere neef fan de arsjitekt Piet Buskens. Gerardus Buskens leit begroeven yn it famyljegrêf oan de haadloane fan begraafplak Daalseweg. Yn de Nymweechske wyk Bottendaal wie eartiids in strjitte nei him neamd om't er de earste wenten fan dy strjitte ûntwurpen hie.
Untdekking fan Hawaï
De konsensus ûnder skiedkundigen is noch altyd dat de ûntdekking fan Hawaï yn 1778 plakfûn, doe't de Britske ûntdekkingsreizger James Cook de Hawaï-eilannen besocht en se nei syn oerhearrige en opdrachtjouwer de Sandwicheilannen neamde. Cook kaam in jier letter om by in twadde besyk oan 'e arsjipel. Der besteane lykwols sterke, mar min dokumintearre oanwizings dat it eins de Spanjerts wiene, dy't de eilannen al yn 'e sechstjinde iuw ûntdieken.
In Spaanke ûntdekking?
It hat wol kâns dat Spaanske seefarders de Hawaï-eilannen al yn 'e sechstjinde iuw besochten, twahûndert jier foar de offisjele ûntdekking fan 'e arsjipel. Yn 1542 fierde Ruy López de Villalobos it befel oer in float dy't fan Acapulco yn Nij-Spanje (it lettere Meksiko) nei de Filipinen fear, mei de seeman Juan Gaetano as loads. Underweis soene hja by in groep eilannen lâns syld wêze. Ofhinklik fan 'e ynterpretaasje fan 'e oerlevere reisbeskriuwing moatte dat òf de Hawaï-eilannen, òf de Marshalleilannen west hawwe. As it de Hawaï-eilannen wiene, soe Gaetano de ûntdekker fan 'e arsjipel neamd wurde kinne, mar troch de breklike dokumintearring wurdt dit foarfal troch de measte histoarisy fansiden skood.
De ûntdekking fan Hawaï troch James Cook
It earste dokumintearre besyk fan Jeropeänen oan 'e Hawaï-eilannen fûn plak yn 1778, doe't de Britske ûntdekkingsreizger James Cook de arsjipel oandie en nei de doetiidske Britske minister fan Marine John Montagu, 4e greve fan Sandwich, de Sandwicheilannen neamde. Cook stavere de lânseigen namme as Owyhee (útspr.: "owaihii"), in foarm dy't tsjintwurdich noch fuortlibbet yn 'e namme fan Owyhee County, yn Idaho (dy't sa neamd waard nei't trije Hawaïaanske leden fan in jachtpartij dêr fermist rekken).
Troch in spiling fan it lot wie de makahiki beide kearen oan 'e gong doe't de James Cook earst op 18 jannewaris 1778 en doe wer op 17 jannewaris 1779 it eilân Hawaï oandie. De tiid fan syn komst, de hege mêsten en wite seilen fan syn skip, sels it feit dat er mei de klok mei om it eilân hinne syld wie, alles kaam oerien mei de legindaryske foarsizzing oer hoe't de god Lono weromkeare soe. De minsken foelen dan ek foar him op 'e knibbels ûnder it oanroppen fan syn namme. It is net dúdlik oft de preesters ek leauden dat Cook Lono wie, of dat se de gewoane lju dat allinne leauwe lieten om harren eigen macht te fergrutsjen. Wat wol wis is, is dat Cook gjin idee hie dat er beide kearen ûnder in wichtich religieus festival arrivearre wie. Hy tocht dat dit de normale gong fan saken wie op Hawaï en hy hie in tige positive yndruk fan 'e eilânbefolking. Doe't er nei syn twadde ôfreis yn in stoarm belâne en mei in brutsen mêst foar reparaasjes weromgie nei it eilân, die bliken dat it hiel oars wie.
History of Hawaii
Coevorden (gemeente)
300px|thumb|Kaart fan de gemeente Coevorden
Coevorden (Nedersaksysk: Koevern) is in gemeente yn it súdeasten fan de Nederlânske provinsje Drinte. De gemeente hat ynwenners (, boarne: CBS) op in oerflak fan 299,69 km². Haadplak fan de gemeente is de stêd Coevorden, dêr't in goed 15.000 minsken wenje. De gemeente ûntstie yn 1998 yn it ram fan in gemeentlike weryndieling troch in fúzje fan de doetiidske gemeenten Coevorden, Dalen, Oosterhesselen, Sleen en Zweeloo.
Plakken
De gemeente bestiet út de stêd Coevorden en 25 doarpen:
Oare kearnen binne: Overige officiële kernen:
Gemeenteried
De gemeenteried fan Coevorden bestiet út 25 sitten. Hjirûnder stiet de gearstalling fan de gemeenteried sûnt 1998:
Takomst
De takomst is de tiid dy't noch komme moat mei alles dat noch barre sil. Yn 'e lineêre tiidsopfetting is it alles nei it hjoed, wêrby't hjoed begrepen wurde moat as it momint 'no'. It tsjinstelde fan 'e takomst is it ferline, alles foarôfgeande oan it momint 'no'. Dat momint skoot oanhâldend op by it ferline wei en nei de takomst ta; wat juster (of sels in momint lyn) noch takomst wie, is no alwer ferline. De stúdzje fan 'e takomst is de futurology. Fan eat dat der útsjocht as soe it út 'e takomst komme kinne, seit men dat it futuristysk eaget. It sjenre fan 'e fiksje dat oer de takomst fantasearret, wurdt science fiction neamd.
Wurking fan de tiid
Dat de takomst hjoed en dêrnei ferline wurde sil, wurdt as ûntsjinkearber beskôge om't dat feroarsake wurdt troch it bestean fan 'e tiid en de wetten fan de natuerkunde. Fanwegen de blykbere wurking fan 'e reäliteit en de ûntsjinkearberens fan 'e takomst kin alles dat al bestiet of noch bestean sil, karakterisearre wurde as permanint, wat betsjut dat it foar ivich bestean sil, of tydlik, wat betsjut dat der in ein oan komme sil. De begripen 'takomst' en 'ivichheid' binne wichtige ûnderwerpen fan 'e filosofy, religyen en de wittenskip, en lykwols is it noch altyd nea immen slagge om se op in net kontroversjele wize te definiëarjen.
It fêstlizzen fan 'e takomst
Neffens beskate opfettings is de takomst al foar eltsenien fêstlein, itsij troch in heger wêzen, itsij troch in ûnpersoanlike oerkrêft lykas de wurking fan it hielal. Yn 'e religieuze kontekst binne sokke ideeën fêstlein yn 'e predestinaasjelear. Bûten godstsjinst om bestiet yn 'e astrology it leauwen dat de (fêstleine) takomst yn 'e stjerren lêzen wurde kin. De gongbere wittenskiplike opfetting is hjoed de dei lykwols dat men wol deeglik in beskate ynfloed útoefenje kin op alteast in part fan 'e dingen dy't yn 'e takomst barre sille. Sa leit fêst dat eltse minske úteinlik stjerre sil, mar hat men troch sûn te libjen in gruttere kâns om langer te libjen.
It idee dat de takomst fêstleit, wie ek yn 'e achttjinde-iuwske natuerkunde oanwêzich en stie yn dy kontekst bekend as it determinisme. Dat sprute fuort út 'e meganikateory fan Isaac Newton, wêryn't de takomst folslein bepaald wêze soe troch de begjinposysjes en begjinsnelheden fan alle dieltsjes dêr't it hielal út bestie. Lettere ûntwikkelings, û.m. de ûntdekking fan 'e kwantummeganika en yn 't bysûnder de ûnwissichheidsrelaasje fan Heisenberg, toanden oan dat de stelling fan it determinisme net hâldber is: om 'e takomst te berekkenjen mei in faasje dy't heger is as de wurklike evolúsje yn 'e tiid soe in kompjûter nedich wêze dy't grutter is as it hielal sels.
James Welch (skriuwer)
James Welch (Browning (Montana), 18 novimber 1940 – Missoula (Montana), 4 augustus 2003) wie in Amerikaansk skriuwer, dichter en senarioskriuwer fan mingd Yndiaansk en Iersk etnysk komôf. Hy skreau sawol romans as poëzij, en wûn ferskate prizen, wêrûnder yn 1986 de American Book Award. Syn bekendste wurken wiene de romans Winter in the Blood en Fools Crow.
Libben en karriêre
Welch waard yn 1940 berne yn Browning, yn 'e Amerikaanske steat Montana. Syn heit wie in Swartfoet-Yndiaan, en syn mem wie in Gro Wânt (Gros Ventre). Beiden hiene se dêropta ek Iersk bloed, mar se wiene grutbrocht yn harren respektivelike Yndiaanske kultueren. Welch genoat syn ûnderwiis op skoallen yn it Swartfoet Yndianereservaat en it Fort Belknap Yndianereservaat. Neitiid studearre er ûnder de dichter Richard Hugo Ingelske taal- en letterkunde oan 'e Universiteit fan Montana, yn Missoula. Welch studearre ek koarte tiid oan it Kolleezje fan Noardlik Montana, yn Havre (no de Steatsuniversiteit fan Montana-Noard), en ûnderhold himsels letter as dosint oant 'e Universiteit fan Washington yn Seattle, en oan 'e Cornell Universiteit yn Ithaca, yn 'e steat New York.
Hoewol't Welch al ûnder syn studintetiid úteinsette mei skriuwen, hied er dêrmei pas yn 'e 1970-er jierren súkses. Hy skreau benammen poëzij en fiksje, en fêstige him dêrmei as lid fan 'e literêre beweging fan 'e Yndiaanske Renêssânse. Syn earste dichtbondel, Riding the Earthboy 40, kaam út yn 1971, en waard werprinte yn 1975. Welch syn earste boek, de roman Winter in the Blood, waard yn 1974 publisearre. Yn har yntroduksje by de werútjefte fan dat boek yn 2007, skreau kollega-auteur Louise Erdrich dat it "in sintrale en ynprirearjende tekst [is] foar in hiele generaasje fan Yndiaanske en regionale skriuwers út it Westen fan 'e Feriene Steaten, wêrûnder mysels."
Welch wie net in tige produktive skriuwer; hy publisearre mar ien boek yn 'e fjouwer oant tsien jier. Syn bekendste wurk wie de roman Fools Crow, út 1986, dêr't er de American Book Award yn 'e kategory bêste roman en ferskate oare prizen mei wûn. Yn gearwurking mei Paul Stekler skreau Welch yn 1994 ek it histoaryske non-fiksjewurk Killing Custer: The Battle of Little Bighorn and the Fate of the Plains Indians, oer de Slach oan de Little Bighorn en wat de Flakte-Yndianen neitiid oerkaam. Mei Stekler wie Welch ferantwurdlik foar it senario fan 'e dokumintêre Last Stand at Little Bighorn, dêr't se in Emmy Award mei wûnen.
Njonken syn literêre wurk siet Welch yn it bestjoer fan 'e Newberry Library en teffens tsjinne er as lid fan 'e kommisje oangeande betide frijlitting fan it Finzeniswêzen fan Montana. Yn dy lêste hoedanichheid wied er belutsen by it trochnimmen fan 'e dossiers fan finzenen om te besluten oft dy yn oanmerking kamen foar betidere frijlitting yn ferbân mei goed gedrach. Welch stoar yn 2003 thús yn syn wente yn Missoula, yn 'e âlderdom fan 62 jier.
Fjirtjinde Alvestêdetocht
De Fjirtjinde Alvestêdetocht wie de fjirtjinde offisjele edysje fan 'e Alvestêdetocht op redens, dy't ferriden waard op 26 febrewaris 1986. Dizze reedriderstocht waard organisearre troch de Feriening De Fryske Alve Stêden. De winner wie Evert van Benthem út Sint-Janskleaster, dy't ek de Trettjinde Alvestêdetocht fan 1985 al op syn namme skreaun hie, mei in tiid fan 6 oeren en 55 minuten. Fluchste frou wie Tineke Dijkshoorn-Olsthoorn fan Schipluiden, mei in tiid fan 7 oeren, 55 minuten en 30 sekonden.
Organisaasje en omstannichheden
Tusken de Tolfde Alvestêdetocht fan 1963 en de Trettjinde Alvestêdetocht fan 1985 siet in gat fan 22 jier. Nimmen ferwachte dan ek dat der in jier letter, yn 1986, alwer in Alvestêdetocht holden wurde kinne soe, mar dochs wie dat sa. Nei in wat wifkjende kwakkelwinter begûn it yn 'e twadde helte fan febrewaris noch hurd te friezen. It bestjoer fan 'e Feriening De Fryske Alve Stêden û.l.f. foarsitter Jan Sipkema besleat de Fjirtjinde Alvestêdetocht út te skriuwen foar 26 febrewaris. Nei alle omtinken dat it evenemint it foargeande jiers yn 'e media krigen hie, wie de belangstelling foar startkaarten oerweldigjend. Der moast lotte wurde om't it iis fan 'e rûte oars nea alle gadingmakkers hâlde kinne soe. De deis fan 'e tocht wiene der geunstige waarsomstannichheden, wylst it iis hurd en glêd wie, hoewol op plakken mei skuorren deryn en mei moude oerstood.
Wedstryd
Oan 'e wedstryd fan 'e Fjirtjinde Alvestêdetocht diene 317 reedriders mei. De start fûn om 5.00 oere moarns yn 'e Fryslânhal yn Ljouwert plak, wêrnei't de dielnimmers earst 1.750 m drave moasten om 'e Swettehaven te berikken. Pas dêr koene de redens ûnderbûn wurde. Jan van Capelle wie it earst op it iis, mar Wim Westerveld fan Eemnes en Theun Busser fan Utert rieden it earst oer De Swette fuort yn 'e rjochting fan Snits. Al rillegau foel it grutte peloton útinoar yn in stikmannich ûnderskate groepen.
It waard lykwols pas spannend by it trajekt tusken Starum en Hylpen, dêr't him in fjouwermans kopgroep foarme, besteande út Jan Kooiman fan Ammerstol, Hans Bouma fan Dronten, Marten Hoekstra, de Nederlânske kampioen maratonriden by de senioaren, en Wout de Vries. Trochdat de mannen goed gearwurken en der amper reäksje fan efterfolgers kaam, wisten se in foarsprong fan fiif minuten op te bouwen. Dizze kopgroep lei foaroan by trochkomst yn Warkum en Boalsert en by de klúnplakken yn 'e Harnzerfeart by Kimswert, en behold syn foarsprong ek yn Harns.
In lyts eintsje foar Aldtsjerk ried Van Benthem, skynber sûnder folle muoite, by Jonker wei. Hy kaam sadwaande by Ljouwert as earste de Bonkefeart op en finishte mei in tiid fan 6 oeren, 55 minuten en 17 sekonden, likernôch acht minuten stadiger as in jier earder. Van Benthem skreau dêrmei foar de twadde kear in Alvestêdetocht op syn namme. In unikum wie dat net; Coen de Koning en Auke Adema hiene dat huzarestikje ek alris lapt. Rein Jonker kaam likernôch in minút nei Van Benthem binnen, wylst de ûnbekende Robert Kamperman noch wer in heale minút letter ferrassend trêde waard. By de froulju waard de wedstryd wûn troch Tineke Dijkshoorn-Olsthoorn út Schipluiden mei in tiid fan 7 oeren, 55 minuten en 30 sekonden. Yn totaal kamen 201 wedstrydriders neffens de regels fan 'e wedstryd binnen twa oeren nei de winner oer de einstreek. De 116 dielnimmers dy't dat net slagge, waarden diskwalifisearre.
Froulju
boarne: database fan Schaatspeloton.nl
Toertocht
Oan 'e toertocht fan 'e Fjirtjinde Alvestêdetocht diene mar leafst 16.999 riders mei. Dat hie sawol te krijen mei alle omtinken dat de Trettjinde Alvestêdetocht fan in jier earder yn 'e media krigen hie, as mei de geunstige waarsomstannichheden. Fan harren rieden 14.788 (oftewol 87,0%) de tocht út. De bekendste toertochtrider wie kroanprins Willem-Alexander, dy't meidie ûnder de skûlnamme W.A. van Buren (fanwegen de aadlike titel greve fan Buren, dy't noch altyd yn it besit is fan it Keninklik Hûs). Pas doe't de tocht al oan 'e gong wie, waard syn dielname bekendmakke. De prins ried de tocht út en waard by de einstreek opwachte troch syn grutske âlden, keninginne Beatrix en prins Claus. Fierders diene der oan 'e toertocht 862 froulju en 115 bûtenlanners mei.
Sint-Barbaratsjerke (Kutná Hora)
De Barbaratsjerke (Tsjechysk: Chrám svaté Barbory) yn Kutná Hora (Dútsk: Kuttenberg) yn Tsjechje is ien fan de meast bysûndere goatyske tsjerken yn Midden-Europa. De tsjerke stiet op de list an it wrâlderfgoed fan UNESCO.
Mei de bou waard yn 1388 útein set. Troch de Hussite-oarloggen stie de bou 60 jier stil oant 1482. Yn 1588 wie jildbrek de reden dat de bou net fierder eine koe. Mei in provisoaryske tuskenmuorre bleau de tsjerke ûnfoltôge, oant tusken 1884 en 1905 by in restauraasje de lêste boufaze útfierd waard.
Skiednis
De fiifbeukige tsjerke giet oer yn in smeller koer mei koeromgong oan de eastlike kant. In grut tal steunbearen en loftbôgen fersiere de bûtenbou. De net sa wenstige yndieling fan it skip is basearre op in feroaring yn de plannen troch Benedikt Ried, dy't yn stee fan de muorren fan in heech skip fan in basilika pylders oer de arkades fan it skip boude en sa de iepen romte útwreide. Boppe de pylders is yn it middenskip in unyk geometrysk ferwulft oanbrocht mei de emblemen fan de lokale gilden. It ferwulft ferdizenet de grinzen fan de traveeën, wêrtroch't in tige unifoarme romtlike yndruk ûntstiet.
Ynrjochting
De Barbaratsjerke is ynrjochte mei keunstwurken fan ferskillende stylperioades. De preekstoel datearret fan 1655 en is dekorearre mei âldere reliëfs út 1566 fan de fjouwer evangelisten. It koerstuolte is 15e-iuwsk en noch orizjineel. It oargel is 20e iuwsk, mar hat noch in barok front út 1740-1760. Fierder binne der in grut tal alters yn de tsjerke en op ferskate plakken âlde fresko's te sjen.
De Satrapen
De Satrapen, yn it oarspronklike Spaansk: Las Satrapías, is in gedicht fan 'e hân fan 'e Sileenske dichter, skriuwer, politikus, kommunist en Nobelpriiswinner Pablo Neruda (1904-1973). Yn syn oarspronklike foarm makke it diel út fan Neruda syn magnum opus Canto General, in wiidweidich wurk oer de skiednis fan Noard- en Súd-Amearika, dat yn 1950 publisearre waard. Yn De Satrapen faget Neruda de flier oan mei de Latynsk-Amerikaanske faksistyske diktators fan syn tiid, en stelt er harren misdieden oan 'e kaak.
Trije fan harren neamt er by namme: "Trujillo, Somoza, Carías", dy nammen ferwize nei de diktators Rafael Trujillo (1891-1961), fan 'e Dominikaanske Republyk, Anastasio Somoza García (1896-1956), fan Nikaragua, en Tiburcio Carías Andino (1876-1969), fan Hondoeras. Yn 1973, it jier fan Neruda syn dea, en teffens fan 'e troch de Amerikaanske geheime tsjinst CIA bewurkmastere militêre steatsgreep yn syn bertelân Sily troch generaal Augusto Pinochet, waard ditseldichste gedicht brûkt om tsjin 'e diktatuer yn eigen lân te protestearjen. Dêrby waarden de nammen "Trujillo, Somoza, Carías" ferfongen troch "Nixon, Frei, Pinochet", ferwizend nei Pinochet, nei Eduardo Frei Montalva, de lieder fan 'e Sileenske konservativen, dy't de steatsgreep stipe, en nei de Amerikaanske presidint Richard Nixon.
Fryske oersetting
Las Satrapías waard ûnder de titel De Satrapen yn it Frysk oerset troch Klaas Bruinsma, dy't benammen bekend is troch syn ferfrysking fan Homêros syn Ilias en Odyssee en in hiele rige Aldgrykske toanielstikken fan skriuwers as Sofokles, Aiskylos, Euripides en Aristofanes. Hy publisearre De Satrapen yn it tydskrift Alternatyf, yn it earste nûmer fan 1974, yn 'e mande mei Dirk Kerst Koopmans, en yn it tydskrift De Strikel, yn it julynûmer fan 1975, allinne op eigen namme as oersetter. It fers is ek útstjoerd op Operaesje Fers. It oarspronklike typoskript mei hânskreaune oantekenings fan Bruinsma is yn it besit fan Tresoar, en kin dêr ynsjoen wurde ûnder oanfraachnû. 075.375.6.
Australyske Territoaria yn de Yndyske Oseaan
De Australyske Territoaria yn de Yndyske Oseaan (Ingelsk: Australian Indian Ocean Territories) foarmje in geografyske en bestjoerlike subdifyzje fan Austraalje, dy't bestiet út twa lytse eksterne territoaria yn 'e noardeastlike Yndyske Oseaan, te witten:
Skiednis
Krysteilân kaam yn 1957 by Austraalje te hearren. De Kokoseilannen falle offisjeel sûnt 1955 ûnder de Australyske soevereiniteit, mar yn 'e praktyk wie dy arsjipel oant 1978 in selsstannich steatsje ûnder it bestjoer fan 'e Clunies-Ross-dynasty, dy't harsels "kening fan 'e Kokoseilannen" neamden.
Bestjoer
De beide territoaria, dêr't njonken de federale Australyske wetten ek de wetjouwing fan 'e dielsteat West-Austraalje fan krêft is (ynsafier't dy tapasber is), waarden yn 1997 bestjoerlik gearfoege ta de Australyske Territoaria yn de Yndyske Oseaan, mei ien fertsjintwurdiger fan it Australyske regear dy't foar beide territoaria oansteld waard. Dy fertsjintwurdiger, de administrator ("bestjoerder"), residearret yn Flying Fish Cove, op Krysteilân. Beide territoaria hawwe in tige beheinde foarm fan selsbestjoer, troch in shire council dy't noch it measte wei hat fan in sljochtwei gemeenteried.
De ûnbewenne Ashmore- en Cartiereilannen, in oar Australysk gebietsdiel yn 'e Yndyske Oseaan, hearre net ta de Australyske Territoaria yn de Yndyske Oseaan, mar foarmje in apart ekstern territoarium. It krektlyk ûnbewenne Hibernia Reef, ek yn 'e Yndyske Oseaan, falt bestjoerlik streekrjocht ûnder West-Austraalje.
List fan planetoïden 76501-76600
Dit is in list fan planetoïden 76501-76600.
Léonie Sazias
Léonie Sazias (Rotterdam, 27 july 1957 – Amsterdam, 3 oktober 2022) wie in Nederlânsk presintatrise, keunstneresse en politika.
Tillefyzje
Sazias die nei de HAVO de keunstakademy, en helle in ûnderwiisakte foar it fak hânfeardichheid. Yn 1980 joech se harsels foar de poerlegrap op doe't se in oprop lies fan 'e omrop Veronica, dy't socht om in nije omropster. Ta har skrik kaam sy as bêste út in screentest dêr't 8.000 jonge froulju oan meidiene. Lykwols naam hja it oanbod fan in baan as omropster oan, en sa kaam hja yn 'e tillefyzjewrâld telâne. Sazias wurke earst by Veronica en letter ek by de AVRO, de TROS, RTL 4 en Fox Nederlân. Se presintearre in ferskaat oan programma's, wêrûnder De Ojevaarsjo, dêr't se bekend mei waard, en letter Dierenmanieren, as ko-presintator fan Martin Gaus.
Letter stapte Sazias oer nei de radio, dêr't se fan 2008 oant 2012 te belústerjen wie by Omrop MAX, op Radio 5 Nostalgia. Dêr presintearre hja op wurkdagen fan 06.00-10.00 oere it moarnsprogramma Wekker-Wakker!, as ko-presintator fan Henk Mouwe. Yn dy funksje folge se Martine van Os op, dy't trochskode nei de tillefyzje, om dêr Tijd voor MAX te presintearjen. Yn 2012 waard Sazias har plak yn Wekker-Wakker! oernommen troch Myrna Goossen.
Keunst
Njonken har wurksumheden op 'e tillefyzje en de radio hie en hat Sazias in eigen ateljee dêr't se byldzjende keunst makket ûnder de artystenamme Navaya. Se docht oan byldhouwen, houtfykjen, tekenjen, skilderjen en meubelmeitsjen. Teffens yllustrearre se de berneboeken út 'e Haasje en Rammelaar-rige fan har man Cees Stolk.
Polityk
Yn 2006 stelde Sazias har by de gemeenteriedsferkiezings yn har wenplak Hilversum ferkiesber foar de lokale partij Democratisch Liberale Partij Hilversum (DLPH). Earst waard se net keazen, om't se op it twadde plak op 'e kieslist stie en de DLPH mar ien sit wûn, mar doe't it sittende riedslid fan 'e partij yn septimber fan dat jier it byltsje der by del smiet, kaam se dochs noch yn 'e Hilversumer gemeenterie. By de gemeenteriedsferkiezings fan 2010 wie Sazias listlûker fan 'e lokale partij Hart voor Hilversum (HvH), dêr't de DLPH ûnderwilens yn opgien wie. HvH behelle trije sitten yn 'e ried en Sazias waard fraksjefoarsitter. Yn 2015 naam Sazias as listlûker fan 'e regionale partij Hart voor Holland diel oan 'e Provinsjale-Steateferkiezings yn Noard-Hollân, mar dy partij wist gjin sitten te winnen. Op 14 novimber 2016 waard bekendmakke dat Sazias op it twadde plak op 'e list fan 'e nasjonale âldereinpartij 50PLUS stie, efter listlûker Henk Krol. Under de ferkiezingskampanje foar de Twadde-Keamerferkiezings fan 2017 koe Sazias lykwols net aktyf meidwaan om't krekt doe by har termkanker fêststeld wie. Nei't 50PLUS by de ferkiezings op 23 maart fjouwer sitten wûn hie, kaam Sazias yn 'e Twadde Keamer.
Priveelibben
Léonie Sazias is de dochter fan in Frânske heit en in Nederlânske mem. Hja hat in âldere suster. Sazias is berne yn Rotterdam, mar koart nei har berte ferhuze it gesin nei Soest, dêr't se sadwaande opgroeide. Se wie troud mei berneboekeskriuwer Cees Stolk, mei wa't se trije bern krige.
Ferstjerren
Sazias ferstoar op 3 oktober 2022 yn Amsterdam, yn 'e aldens fan 65 jier, oan 'e gefolgen fan termkanker.
Wachtum
Wachtum is in doarp yn de gemeente Coevorden yn de Nederlânske gemeente Drinte. Oant de weryndieling fan 1998 hearde Wachtum by de eardere gemeente Dalen.
Wachtum is in âld iesdoarp. De earste fermelding fan it doarp datearret fan 1399.
Yn it doarp stiet de nôtmûne De Hoop. Oarspronklik is dy mûne boud as poldermûne foar it bemeallen fan in polder by Veendam. Yn 1894 ferhûze de mûne nei Wachtum en die sûnt tsjinst foar it meallen fan feefoer.
De bewenners fan Wachtum waarden eartiids foar boeren, poepen en jeuden útskolden.
Oerdblinkert
thumb|Sicht fan de Oerdblinkert ôf. De Oerdblinkert is mei 24 meter hichte it heechste dún fan It Amelân. It dún leit yn it natuergebiet It Oerd, dat beheard wurdt troch It Fryske Gea. Op it dún stiet in skûlhutte en in ynformaasjeboerd. It stosân wurdt op it dún fêstholden troch helmplanten.
Doarpstsjerke (Sleen)
De Doarpstsjerke fan Sleen is in grutte trijeskippige PKN-tsjerke oan de âlde wei fan Grins nei Coevorden. It goatysk koer ûnstie nei alle gedachten tsjin it ein fan de 14e iuw. Mei 68 meter is de toer de heechtse tsjerketoer fan Drinte.
Skiednis
It earste tsjerkegebou op it plak wie nei alle gedachten in houten tsjerke, dy't om 1100 hinne ferfongen waard troch in stiennen sealtsjerke. Mooglik waard it trijesidige koer, it âldste diel fan de tsjerke, oan dy sealtsjerke boud. It skip datearret fan 1350-1450. De trijeskippige halletsjerke dy't doe ûnstie is de iennige fan dat tiidrek yn Drente en tsjûget fan de posysje fan Sleen as haadplak fan it dingspil Sudenfjild. It koer waard om 1500 hinne ferhege.
Nei't yn 1867 de spits fan de toer ôfbaarnde, krige de toer in lantearne as bekroaning. Yn 1923 waard dy troch de hjoeddeiske achtsidige spits ferfongen.