cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nynke Laverman
Biografy
Yn 2003 wie hja part fan in groep fan fjouwer teatermakkers dy't op Oerol it programma Angela Vicario brocht. Yn 2003 begûn hja oan in teaterprogramma mei Fryske fado's, Sielesâlt. Op 5 juny 2004 presintearre hja hjirfan de cd Sielesâlt mei fado-muzyk, ûnder oaren mei teksten fan J. Slauerhoff, dêr't hja yn 2006 de Piter Jellespriis foar krige. Laverman reizge troch hiel it lân en song ek yn ferskate tillefyzjeprogramma's, mar it hichtepunt wie op Keninginnedei, 30 april 2005, doe't hja part wie fan de sjo foar Keninginne Beatrix op it Malieveld yn De Haach.
Nei Sielesâlt spile Nynke yn 2005 de titelrol yn it stik Lytse Fûgel fan Tryater. Hja spilet ek in byrol mei sang yn de film Het Zwijgen, dy't yn maart 2006 útkaam. Ein 2005 kaam hja mei in nij programma, De Maisfrou. Hjirfan is yn maaie 2006 in CD útbrocht. Foar dit wurk is sy yn 2006 ûnderskieden mei de Piter Jellespriis.
Op 3 oktober 2010 krige hja in Edison, yn de kategory teater, útrikt foar har album Nomade.
Nynke Laverman skreau en song yn 2017 Seis oere thús as werkenningsmelody en soundtrack fan Kulturele Haadstêd fan Jeropa 2018. It nûmer waard spile troch it Noard Nederlânsk Orkest. De komposysje makke se tegearre mei Sytze Pruiksma. Yn 2018 wie hja meidogger oan it filmprojekt 'Wad', yn 'e mande mei jazzmusikus Martin Fondse (komponist) en Sytze Pruiksma. Sy song yn dat ferbân ûnder oaren it liet 'On The Edge'.
Yn it sabbaticaljier 2019 ûnstie it idee foar in nij album. Op dat album, heal Frysk- en heal Ingelsktalich, sprekt Laverman har út oer it omgean mei de ierde. Spoken word is prominint oanwêzich en Laverman makket faak gebrûk fan it flústerregister fan har stim. Se wurke op mei ûnder oaren har man Sytze Pruiksma, fideokeunstner Douwe Dijkstra en dûnseres Dunja Jocic. De earste single Your Ancestor ferskynde yn septimber 2020. It album wie doe noch net útbrocht.
Ein 2020 besleat Laverman fanwegen de koroanamaatregels om it album Plant nûmer foar nûmer út te bringen en dêr in jier de tiid foar te nimmen; se neamt dat in "slow album release". Elts nûmer wurdt ynlaat troch in podcast fan Laverman, Lex Bohlmeijer en in filosoof, keunstner, aktivist of wittenskippper dy't har ynspirearre ûnder it meitsjen fan it album. Dêrfoar waarden ûnder oaren Eva Rovers, Roman Krznaric, Damiaan Denys, Matthijs Schouten, André Kuipers, Jochem Myjer en Marjan Minnesma útnûge.
Fertaalwurk
Sûnt 2010 is Laverman aktyf as oersetter fan toanielwurken. Se sette Macbeth fan William Shakespeare (2010) en Bridges of Madison County (2014) oer nei it Frysk foar toanielselskip Tryater. Yn 2020 fertaalde se parten fan it nij skreaune stik 'Skaad' fan Marijke Schermer foar Pier 21.
Prizen
Foar har debútalbum Sielesâlt krige Nynke Laverman in Gouden plaat en de literêre Piter Jellespriis. Har tredde album Nomade waard bekroand mei in Edison.
Stadsbrouwerij Sneek
Skiednis
De brouwerij is oprjochte yn april 2018 ûnder de namme Bierbrouwerij De Waterpoart. Freed 13 july 2018 is it earste bier, it Waterpoartsje, presintearre. Dit bier is broud yn de tsjettels fan Brouwerij Troost yn Amsterdam.
Arent van Corlaer
Arent van Curler, letter Van Corlaer neamd, (Nijkerk, 1619 - 1667) wie in kommys en skout en in neef fan Kiliaen van Rensselaer en hie de lieding oer van Rensselaer's Rensselaerswyck yn de Nederlânske koloanje Nij-Nederlân yn 1637.
Zürich (stêd)
Zürich (Switserdútsk: Züri, Italjaansk: Zurigo, Retoromaansk: Turitg, Latyn: Turicum) is de grutste stêd fan Switserlân en is haadstêd fan it kanton Zürich. Zürich leit oan de rivier de Limmat en de Sihl, yn in brede delling oan de mar fan Zürich (Zürichsee). It gebiet wurdt al goed twatûzen jier bewenne. Zürich is it ekonomysk sintrum fan Switserlân. Alle wichtige banken hawwe dêr in festiging, de Switserske beurs sit der en teffens is it it hannelsplak foar goud yn de wrâld.
Zürich is ferneamd as plak foar frijtinkers. Lenin hâlde der ta yn de tiid foar de revolúsje yn Ruslân, en it dadaïsme is der ûntstien. De Ierske skriuwer James Joyce en de Dútske Nobelpriiswinner Thomas Mann kamen yn Zürich te hôf. Op kultureel mêd binne der in soad museums, benammen it Kunsthaus hat in breed erkende samling.
Arent van Corlaer
Van Corlaer troude de widdow Antonia Slaaghboom yn 1643, en hja setten har ta wenjen yn de omkriten fan Fort Oranje.
Zürich (stêd)
Alle jierren, op de twadde sneon yn augustus, is dêr it grutte evenemint de Street Parade.
Arent van Corlaer
Yn 1662 stifte er fanwege Kiliaen van Rensselaer de koloanje Schenectady op lân dat er fan de Mohawks kocht hie, op de igge fan de Mohawk. Hy wie bekend om syn earlike omgong mei de yndianen. Hy oerlei by ferskillen fan miening en ûnderhannele oer frijlitting fan finzenen.
Van Corlaer is ferdronken yn it Champlain-mar yn it noarden fan New York, doe't er op wei wie nei gûverneur de Tracy fan Nij Frankryk (Kanada).
Stadsbrouwerij Sneek
Skiednis
Yn 2019 wurdt it twadde bier Anjenette op de merk brocht. Dit bier is yn gearwurking makke mei Weduwe Joustra en der waard gebrûk makke fan de echte bearenburchkrûden en is broud by Tsjerkebier yn Easterwierrum. Yn 2020 wurdt de namme wizige yn Stadsbrouwerij Sneek.
Yn 2021 wurdt de mikrobrouwerij de Stadsbrouwerij Sneek yn Grand Café De Walrus offisjeel iepene. Hjir wurde nije bieren betocht, makke en preaun. Foar de gruttere batches wurdt gebrûk makke fan de broufasiliteiten fan de Fryske brouwerijen Tsjerkebier en Het Brouwdok.
Hjoed
Bierbrouwerij De Waterpoart stipet Stichting 't Waterpoartsje troch fan elk ferkocht fleske 25 sint oan de stichting ôf te dragen.
Abbemastate
thumb|right|300px|Abbemastate, tekening fan [[J. Gardenier Visscher]] Abbemastate, ek: Aebema guedt, Abbemahuys, Abbema staetten ter Laen en Aebynghestaette, wie in state west fan Kollum, gemeente Kollumerlân. Fan de state is neat werom te finen.
Yn 1543 waarden neamd Abbemahuys, Abbema staetten ter Laen, en Abbema koefenne, in 1550 drie akkers in Aebema guedt, in 1619 land gelegen voor Abbemahuys op't noordt van de wech. In aadlik hûs wie Abbema-zathe, sa't it yn 1607 neamd waard, oan it begjin fan de 17e iuw net mear. Yn dat jier ferkocht Jurrien Hendriksz. dizze pleats oan Henricus Gualteri, sekretaris fan Ljouwert. Letter kaam it goed yn hannen fan de famylje Fan Aylva en yn 1775 waard it oankocht troch Jan Braak, dy't yn East-Ynje fortún makke hie. Hy boude op it âlde stee fan de state in nij hearehûs. Anthony Braak, nei alle gedachten syn soan, ferkocht it hûs mei tahearrende lannen yn 1808 oan Sjoerd Gerardus Fruitier de Talma, ûntfanger fan de beskreaune middelen yn Kollum. Dy wie yn 1803 yn it doarp komd te wenjen mei syn frou Lucia Aurelia Bergsma út de fermogende Fryske regintefamylje mei deselde namme. In represintative wenning wie dus in must.
Wurdboek fan de Fryske Taal
It Wurdboek fan de Fryske Taal (WFT) is in perioadewurdboek dat de Fryske taal beskriuwt sa't dy bestie fan 1800 oant 1975. It WFT-projekt omfettet alderearst de wittenskiplike beskriuwing fan de wurdskat fan it Nijfrysk (it Frysk sûnt 1800). It wurdboek is twatalich, de ferklearringen wurde jûn yn it Nederlânsk. Mei de tariedings fan it wurdboek waard begûn yn 1938, it jier dat de Fryske Akademy oprjochte waard. It wurdboek yn 25 dielen ferskynde dêrom ek by de Fryske Akademy. It earste diel waard yn 1984 oanbean oan keninginne Beatrix; yn 2006 ferskynde diel 22. It grut Frysk wurdboek befettet sa’n 118.000 trefwurden. Nei 51 jier wurk, en 73 jier nei de tariedings, waard diel 25 op freed 11 novimber 2011 presintearre.
Foar Piter Boersma fan de Fryske Akademy is it wurdboek syn libbenswurk as projektlieder en einredakteur.
Njonken it skriuwen oan it wurdboek wurdt wurke oan de fierdere útbou fan de databank Nijfrysk.
Tjeerd de Groot
Tjeerd Cornelis de Groot (Haarlim, 10 april 1968) is in Nederlânsk politikus fan D66. Sûnt 23 maart 2017 is er lid fan de Twadde Keamer.
Biografy
Tjeerd de Groot studearre bestjoerskunde oan de Ryksuniversiteit Leien en promovearre dêr op de 'JU-ûnderhannelings oer herfoarmings fan it Miene Lânboubelied'. Fan 1997 ôf wurke er by it Ministearje fan Lânbou, Natuerbehear en Fiskerij, en wurke er mei oan it meitsjen fan belied. Teffens wie er polityk adviseur fan minister Laurens Jan Brinkhorst (2000) en MT-lid fan de direksje Ynternasjonale Saken (2002-2005). Fan 2005 oant 2009 wurke er op de Nederlânske ambassade yn Berlyn by de lânbourie. Dêrnei wie er oant mid 2010 plakferfangend direkteur Ynternasjonale Saken op it ministearje. Hy waard direkteur fan de Nederlânske Suvel Organisaasje (NZO) oant er op 23 maart 2017 lid fan de Twadde Keamer waard.
Yn de Twadde Keamer hat er de portefúlje lânbou en fiskerij, natuer, bistewolwêzen, fiedsel(produksje), krimp en toerisme. Yn septimber 2019 stelde er foar en ferminderje it Nederlânske feebeslach mei de helte, as oplossing foar de problemen dy't ûntstiene nei it troch de Rie fan Steat ûnjildich ferklearjen fan de Programma Oanpak Stikstof (PAS). D66 woe dêrmei "It útstjitten fan stikstof tsjin gean en wentebou mooglik meitsje". Dy útspraken smieten in soad argewaasje op yn de lânbousektor en laten streekrjocht ta de boereprotesten yn it nijjier fan 2019. Ek waard it Tjeerd de Groot kwea ôf naam doe't er by it NZO wie, er oantrúnde op mear suvel, en no oantrúnde op it ferminderjen fan it feebeslach.
Tjeerd de Groot wennet yn Wâldsein. Hy is fan Frysk komôf.
Woldendorp
Woldendorp (Grinslânsk: Wòlndörp) is in doarp yn de gemeente Iemsdelta yn it easten fan de Nederlânske provinsje Grinslân. It doarp hat in lytse 900 ynwenners. It doarp leit súdeastlik fan Delfsyl.
Oant 1808 wie Woldenborg part fan it Klaai-Aldamt, dat sûnt de fyftjinde iuw ûnder de jurisdiksje fan de stêd Grins stie. Fan 108 oant 1990 foarme Woldendorp tegearre mei de doarpen Borgsweer, Termunten, Termunterzijl en Wagenborgen de gemeente Termunten, dy't dêrnei yn de gemeente Delfsyl opgie. Dy gemeente gie yn 2021 op yn de nije fúzjegemeente Iemsdelta.
It doarp is benammen agrarysk en troch it doarp rint de Ynternasjonale Doalertrûte.
Geografy
Under Woldendorp falle de buorskippen Binnen Ae (foar in part), De Heemen (foar in part), Lesterhuis, Stutenstreek en Zwaagweg, earder ek De Schans, Huningaweer of  ' t Leger, Kleine Leger, Stuimelderij en Zomerdijk (foar in part), allyk de lytse streek De Vennen. Under Woldendorp foelen fierder parten fan de Reiderwolderpolder (1862-1864), de Johannes Kerkhovenpolder (1875-1876) en de Carel Coenraadpolder (1924). Skaaimerkende âlde pleatsenammen zijn De Heemen, Huningaweer, Riddervenne, De Schans, De Vennen en Woldsslenken. Nije pleatsenammen binne Olgershoeve, Munstervenne, Reidewoldt en Woldahoeve.
Namme
Eardere beneamingen fan it doarp wiene Waldmonathorp (1399), Waldemandorpe (1475) en Wollendorp (1840). De namme betsjut "doarp fan de wâldmanlju" of bewenners fan it plak Wald, itjinge "sompich wâld" betsjut.
Skiednis
De wierde fan Woldendorp wie al bewenne foar en yn 'e Romeinske tiid. It doarp lei oan de efterkant fan de ouwerwâl by de Iems del, tichteby it feangebiet. De wierde rekke yn de snuorje fan it Grutte Folkeferfarren in skoft ûnbewenne.
200px|thumb|left|De tsjerke fan Woldendorp op in kaart fan teijsinga mei de yn 1855 ôfbrusten sealdaktoer De Herfoarme tsjerke fan Woldendorp waard oan de ein fan de trettjinde iuw boud en wie oarspronklik in krústsjerke, dêr't de dwersearmen letter fan sloopt waarden. By in restauraasje (1945-1949) waarden skilderings út de midsiuwen yn it ferwulft fûn en fannijs sichtber makke. De tsjerkeklok komt út 1375. De frijsteande westtoer waard yn 1855 ôfbrutsen en ferfongen troch in dakruter, dêr't de stiennen fan foar it ferhurdzjen fan de dyk brûkt waarden. It 17e iuwske karspelsegel lit in tsjerke sjen mei in oanboude sealdaktoer en in wapenskyld mei in stins. Neffens in 19-iuwsk berjocht soe de tsjerke oan Petrus wijd wêze.
thumb|260px|Woldendorp op in topografyske kaart fan 1933 Yn 1845 waard in ôfskate grifformearde gemeente oprjochte. Yn 1874 kaam dêr in earste grifformearde tsjerkegebou, dat yn 1945 ferwoastge rekke wie by de befrijing fan Delfsyl. Yn 1949 kaam in nij gebou ree. Nei it sluten fan dy tsjerke rekke dy swier skeind by de ierdskoddings dy't it gefolch wiene fan de gaswinning yn Grinslân. Yn 2017 waard besletten dat de NAM de tsjerke oankeapje soe om dy dêrnei ôf te brekken. Yn 1920 waard ek in Griifformearde Skoalle stifte, letter de kristlike basisskoalle De Bron, dy't yn 2014 slute moast om't it tal learlingen tebekrûn wie ta 22.
Fan 1921 ôf wie der fuortset ûnderwiis yn Woldendorp, letter in mafû waard en dy't opgien waard yn in ôfdieling fan it Dollard College.
Yn it begjin fan d etweintichste iuw waarden der guon arbeidersbuerten yn it ramt fan de Lânarbeiderswet fan 1918 boud. Nei de Twadde Wrâldkriich foalge noch in útwreidingsplan.
Fan 1919 oant 1948 rûn de tramline Wynskoat - Delfsyl troch it doarp hinne fan de Steamtramwei-Maatskippij Eastlik Grinslân.
Woldendorp kaam oan de ein fan de Twadde Wrâldkriich ûnder fjoer te lizzen. Kanadeeske en Poalske striidkrêften besochten tefoaren te kommen dat Dútske militêren oer de Punt fan Reide hinne nei dútslâmn besochten te flechtsjen. Dat late ta tsientallen deaden en hûndert hûzen rekken skeind. Ek de midsiuwske tsjerke rekke skansearre. Yn april 1945 waard it skoalhaad Andreas Everhardus Gorter (1899-1945) omreden syn warberens yn it ferset oppakt en by Bakkefean fusilearre. Yn d e1960-er jierren waard ta eare fan him de dyk nei Termunten omneamd ta A.E. Gorterwei.
Woldendorp wie ek rillegau it sintrum fan de sosjalistyske arbeidersbeweging en letter wie dêr in soad oanhing foar de CPN, wylst der oant 1940 in lytse anargistyske groep bestie ûnder lieding fan Hendrik de Groot.
Nijsgjirrich
By Sweachstersyl súdeastlik fan Woldendorp waard yn 1581 troch Verdugo de Sweachsterskâns oprjochte tsjin Steatske ynfallen. Yn 1589 waard de skâns troch Willem Loadewyk oermastere en fersterke. Nei 1600 rekke de skâns stadichoan yn it neigean oant dy yn de 19e iuw alhiel ferdwûn. Yn de 19e iuw ûntstie dêr de arbeidersbuert Zwaagweg (Sweachwei).
Wetterskip
thumb|260px|Gebouwekompleks en modelpleats yn JohannesKerkhovenpolder, in ryksmonumint Yn de himrik fan Woldendorp wiene de wetetrskippen Woldendorp (1880) en Oude Ae (1929), dy't yn 1967 opgiene yn it wetterskip Aldamt, letter Hunze en Aa's. De Johannes Kerhovenpolder gie op yn it wetterskip Fiemel. Foar it bemeallen tsjinne ien wynmûne en ien steamgemaal oan it Termuntersyldjip. De polder Oude Ae hie in klepslûs in letter in motorgemaal by Warumerklap. Wichtige ôfwetteringskanalen binne it Termuntersyldjip, Oude ae en Ofwetteringskanaal, earder it Alde en Nije Maar.
Ivan V fan Ruslân
Biografy
Nei de dea fan syn heit Fjodor III, waard hy ûnder regintskip fan syn suster Sofia en mei syn healbroer Peter de Grutte, tsaar fan Ruslân ("dûbeltsaar", yn 't Russysk: dvoetsarstvenniki). Nei de fal fan Sofia waard er, op 27 jier âld, geastlik beheind ferklearre en net by steat om te regearjen; dat hie wie tenei allinne noch yn namme tsaar fan Ruslân. Hy gie mei yn alles wat Peter him útstelde. Hy krige fiif doachters, ûnder oaren Anna dy't letter tsarina wurde soe.
Sun ferstjerren yn 1696 is yn de Russyske skiednis net folle mear as in kanttekening. Ivan V waard byset yn de 'Tsjerke fan de Aartsingel' oan it Kremlyn fan Moskou.
Houlik en bern
Ivan boaske 9 jannewaris 1684 mei Praskovja Fjodorovna Saltikova (21 oktober 1664 - 1723). Sy krigen tegearre fiif bern:
Konstantius III
Flavius Constantius, bekend as Konstantius III, (? - 2 septimber 421) wie Romeinske keizer fan 8 febrewaris oant 2 septimber 421 tegearre mei syn sweager Flavius Honorius. Hjiroan foarôfgeand wie hy magister militum fan it leger.
Prom
thumb|Opal thumb|270px|Kwets thumb|270px|'Reine Victoria' De prom is in beamfrucht, mar bepaald in namme foar bepaalde soarten stienfruchten fan it geslacht Prunus, dy't kweekt wurde foar konsumpsje.
Konstantius III
Skiednis
thumb|250px|right|In Solidus fan Konstantius III Konstantsius waard berne yn Naissus, tsjintwurdich Niš. Hy wie soldaat en makke yn it leger stadichoan opgong. Yn 411 waard hy Magister militum fan it West-Romeinske leger. Op dizze posysje hie hy in soad macht oer it West-Romeinske Ryk. As oerbefelhawwer liet Konstantius in oantal súksesfolle fjildtochten tsjin de talrike en sterke fijannen fan Rome, wêrûnder in oantal usurpators, lykas Konstantyn III dy't hy fersloech yn de slach by Arles.
Yn 417 troude hy mei Galla Placidia, de suster fan Honoarius. Se krigen twa bern: Falentinianus, dy't letter keizer waard, en Iusta Grata Honoria. Yn 421 waard hy ta mei-keizer beneamd troch Honorius. Mar hy waard as sadanich troch Theodosius II, de keizer fan it East-Romeinske ryk net erkend. Guon tinke dat Konstantius hjir nogal lulk oer wie en fan plan wie om tsjin Theodosius yn it easten op te lûken. Hjir kaam útein neat fan op 'e hispel, omdat Konstantius syn sûnens hurd efterút gie nei noch gjin 7 moanne keizerskip. Hy stoar op 2 septimber 421.
Prom
Soarten
De Europeeske kultuerprom (Prunus domestica) bestiet yn in soad rassen, dy't meastal heksaploïd binne (2n = 6x = 48). Dêrneist is der de Japanske prom (Prunus salicina).
Kwets is yn Nederlân de namme foar in bepaald prommeras (Prunus domestica subsp. domestica). Dit is it soarte dat meastentiids brûkt wurdt foar it destillearen fan de sterke drank slivovitsj.
Cornelis Ascanius van Sypesteyn
Jhr. Cornelis Ascanius van Sypesteyn (Haarlim, 19 maart 1823 - De Haach, 24 septimber 1892) wie in Nederlânsk militêr, amtner, politikus en koloniaal bestjoerder.
Van Sypesteyn, de broer fan Jan Willem van Sypesteyn, gie yn kriichstsjinst en waard yn 1842 2e luitenant by de artillery. Tusken 1846 en 1850 wie hy adjudant fan de gûverneur fan West-Ynje. Hy waard yn 1851 1e luitenant en dêrnei nochris foar trije jier yn de West detasjearre. Yn 1858 befoardere ta kapitein, waard Van Sypesteyn yn 1859 op fersyk earfol ûntslein en waard fan 1862 ôf amtner by it Ministearje fan Koloanjes, earst in jier as kommys en dêrnei noch fjouwer jier as referindaris.
Syn politike karriêre begjint yn 1865 as lid fan de gemeenteried fan De Haach. Twa jier letter wurdt hy, yn de kiesrûnte De Haach, keazen as Twadde Keamerlid. Hy hâldt him dêr eins allinnich dwaande mei koloniale oangelegenheden. Yn 1873 seit hy beide funksjes op en foar it gûverneurskip fan de koloanje Suriname. Van Sypesteyn sil oant novimber 1882 gûverneur bliuwe. Ien fan de wichtichste realisaasjes yn syn bewâld is it ynfieren yn desimber 1876 fan in algemiene learplicht foar bern fan sân oant tolve jier. Suriname is dêrmei it earste gebiet yn it Keninkryk mei in learplicht, Nederlân sels folget pas yn 1901.
Yn De Haach werom, bliuwt hy aktyf yn amtlik fermidden en wurdt yn 1885 fannijs gemeenteriedslid, oant syn dea yn 1892. Ek giet er troch mei syn wittenskiplike ûndersyk dy't de ûndersteande geskriften opleverje:
Alde Wettertoer (Hilfertsom)
thumb|right|300px|Alde Wettertoer fan Hilfertsom De Alde Wettertoer yn Hilfertsom is ûntwurpen troch Compagnie Générale des Conduites d'Eau (Luik) yn opdracht fan de Utertse Wetterlieding Maatskippij. De wettertoer hat in neo-romaanske styl.
De toer waard yn 1893 boud yn de wyk Trompenberg oan de Jacobus Pennwei 16, it heechste punt fan Hilfertsom (27 meter boppe NAP).
De wettertoer hat in hichte fan 24,5 meter en ien wetterreservoir fan 600 m³. It reservoair hat in diameter fan 10 meter.
Yn 1944 waard de wettertoer skansearre troch in bombardemint, de toer waard yn 2000 in orizjinele steat hersteld.
To the Hilt (album)
To the Hilt is it alfde studio-album fan Golden Earring; yn jannewaris 1976 waard it album útbrocht. It wie it lêste album mei Bertus Borgers en Robert Jan Stips.
Synoade
In synoade (Gryksk foar 'meiïnoar op wei', fan syn = meiïnoar, hodos = de wei) is in tsjerklike gearkomste, sawol by de protestantske als yn de Roomsk-Katolike Tsjerke.
Yn de Roomsk-katolike Tjerke wurdt in grutte gearkomste mei it út it Latynsk ôfkomstige wurd konsily oantsjutten. It wurd 'synoade' wurdt yn dizze tradysje allinne brûkt foar in gearkomste op provinsjaal nivo. Paus Paulus VI hat yn 1965 de Biskoppesynoade, as in bysûndere foarm fan 'synoade' oprjochte.
Stedhûs fan Ljouwert
It Stedhûs fan Ljouwert is it stedhûs oan it Hofplein yn Ljouwert. It hat de status fan ryksmonumint.
Skiednis
It stedhûs waard boud troch stedstimmerman Claas Bockes Balck. De earste stien waard lein op 1 april 1715 troch de trije jier âlde Willem Karel Hindrik Friso (1711-1751), Prins fan Oranje en Nassau. It klassisistyske trijelaachs gebou hat in foargevel mei 27 ruten. Boppe de doar yn de middenrisalyt stiet yn gouden letters it opskrift "Pace et Justitia" (Frede en Rjochtfeardigens). De twa bylden boppe de yngong binne makke troch Gerbrandus van der Haven. Pieter Nauta makke het fronton, mei dêryn de Stêdefaam.
Yn 1760 waard oan de efterkant in nije riedseal boud nei ûntwerp fan Pieter de Swart. Op 12 augustus waard de earste stien lein troch Willem V fan Oranje-Nassau (1748 - 1806). Yn 1847 kaam op it plak fan de neistlizzende Haadwacht in gebou nei ûntwerp fan Thomas Adrianus Romein, wêryn de nije Riedkeamer ûnderbrocht waard. It stedhûs ûndergie in tal feroarings, wêrûnder it bordes. De Ljouwerter skilder Johan Joeke Gabriël van Wicheren hat portretten makke fan de keningen Willem I, Willem II en Willem III. Yn 1914 waard yn de achtkante lantearne in klokkespul setten. Oarspronklik kaam dat klokkespul út de yn 1884 ôfbrutsen Sint-Jabikstoer (Nijetoer). Yn 1944 waard it klookespul fannijs fuorthelle en opslein yn it wurkplak fan klokkejitter Van Bergen. Yn 1945 kamen de klokken werom, dochs waarden net daliks weromset omreden it gefaar foar ynstoarten. Yn 1972 waard it klokkespul lang om let werom yn it koepeltsje pleatst. Dêr hingje klokken yn fan ûnder oare Johan ter Steghe, Hans Falck en Petrus Overney. Yn totaal hingje der 39 klokken yn it klokkespul.
Op 27 maaie 2005 iepene Prinses Margriet fan de Nederlannen it stedhûs fannijs nei in restauraasje fan 2002 ôf.
Jeff Gordon
thumbnail|Jeff Gordon Jeffery Michael "Jeff" Gordon (Vallejo, Kalifornje, 4 augustus 1971) is in Amerikaansk NASCAR-koereur. Hy wie kampioen yn 1995, 1997, 1998 en 2001.
Superligaen
De Superliga, (Deensk: Superligaen, sûnt seizoen 2019/20 de offisjele sponsornamme 3 F SUPERLIGA) is de Deenske superliga en heechste difyzje fan it Deenske fuotbal. Yn de difyzje spylje tolve klups dy't trije kear yn 't jier tsjin inoar spylje. De Deenske superliga is oprjochte yn seizoen 1990/91.
Skiednis
De Deenske Superliga waard yn 1991 oprjochte dy't de Deenske 1. Division ferfong as heechste difyzje yn Denemark. Nei it úteinsetten diene der 10 klups mei. It iepeningseizoen waard yn de maitiid fan 1991 spile mei de tsien klups dy't inoa twaris bespilen om de kampioenstitel. Fan de simmer fan 1991 ôf waard eltse spylseizoen twa jier lang makke. De tsien klups spilen inoar twaris yn it earste helte fan it toernemint en yn de folgjende maitiid, wurde de twa leechste klups degradearre. De oerbliuwende acht klups spylje inoar fannijs twa kear, dêr't se yn totaal 32 wedstriden it seizoen fan spylje.
Nei de seizoen fan 1995/96 waard de struktuer feroare en kamen der yn totaal 12 klups yn de Superliga te spyljen, dy't inoar trije kear bespylje mei in total fan 33 wedstriden it seizoen. Yn it earste seizoen wie Coca-Cola de haadsponsor en waard de Superliga de Coca-Cola Ligaen neamd. It twadde seizoen waard sponsore troch Faxe Kondi en de liga feroare syn namme ta Faxe Kondi Ligaen. Fan it seizoen 2001/02 oant 2009/10 wie Scandinavian Airlines (SAS) de haadsponsor en de namme fan de liga waard omneamd ta SAS Ligaen. Fan jannewaris 2015 oant mid 2018 wie de namme Alka Ligaen, nei de Deenske fersekringsmaatskippij Alka, dy't jierliks 12 miljoen Deenske kroan oan de liga útbetelle. Yn it seizoen 2018/19 wie der lykwols gjin sponsor en fan 2019/20 ôf waard de Deenske fakbûn 3F sponsor en waard de nammen ''3F SUPERLIGA.
Kompetysje
De Superliga wurdt fan it seizoen 1995/96 spile troch tolve klups. De kompetysje begjint ornaris yn july en einiget yn maaie, dêr't yn desimber en jannewaris in winterskoft by holden wurdt. Yn de kompetysje wurde der 22 wedstriden bespile. Dêrnei wurde der play-offs (slutspil) holden om de kampioens- en degradaasjegroep te bepalen.
Nei 22 wedstriden begjint de kampioensgroep mei de boppeste seis klups dy't noch twaris tsjinioar spylje. De klups yn dy groep spylje 32 wedstriden yn it gânse seizoen. De winner fan de kampioensgroep wurdt lânskampioen fan Denemark (Danmarksmester) en kwalisifearret him foar de kwalifikaasje-omgongen fan de Champions League. Ek de twadde klup kwalifisearret him foar de tredde kwalifikaasje-omgong fan de Chiampions League.
De degradaasjegroep, sân oant en mei tolve, spylje nei de 22 reguliere wedstriden yn de kwalifikaasje-omgongen om degradaasje te mijen. De twa leechst einigjende klups yn de degradaasjegroep sakje ôf nei de 1. Division. Der binne gjin promoasje- en degradaasjewedstriden.
Omrin (Nijemardum)
Omrin is de nijste strjitte yn Nijemardum. De namme is betocht troch master Bode en ek troch him iepene yn 1991. De earste bewenners ha har dêr ta wenjen setten yn 1990.
Wolgograd (oblast)
De oblast Wolgograd (Russysk: Волгоградская область, Volgogradskaja oblast) is in oblast yn Ruslân. Haadstêd fan de oblast is Wolgograd (it eardere Stalingrad).
Geografy
thumb|left|250px|Natoer yn de oblast Wolgograd De oblast leit yn it súdeasten fan de Easteuropeeske Leechflakte. Yn it noarden grinzget it gebiet oan de oblast Saratov, yn it easten oan de lânsgrins mei Kazachstan, yn it súdeasten oan de oblast Astrachan en de autonome republyk Kalmukje, yn it suden en westen oan de oblast Rostov en yn it noardwesten oan de oblast Voronezj. Likernôch 200 rivieren rinne troch it gebiet, dy't it wetter oanfiere foar de See fan Azov en de Kaspyske See. Belangrike rivieren yn it gebiet binne de Wolga en de Don. Eastlik fan de Wolga is it lânskip fral flak en westlik fan de rivier hat it lân in heuveleftich reliëf (oant hichtes fan 358 meter). Mar 4,3% fan de oblast bestiet út bosk. De oblast hat sân natoerparken.
Klimaat
De oblast hat in kontinintaal klimaat. De winters binne kâld en der falt net in soad snie. Simmers binne hyt en droech. De trochsnit temperatuer is yn febrewaris −9,9 °C en yn july 24,2 °C. It gebiet hat net in soad delslach, de measte delslach falt yn it noardwesten fan de oblast.
Ekonomy
De oblast is ien fan de meast ûntwikkele regio's fan Ruslân. It hat in lykwichtige ekonomyske struktuer mei in grut ferskaat oan yndustriële sektoaren en in breed ûntwikkele lânbou. It gebiet is ryk oan natuerlike helpboarnen, lykas ierdoalje en grûnstoffen foar de gemyske yndustry. Ek wurde der boumaterialen (kalkstien en sânstien) en grûnstoffen foar de metaallurgyske yndustry fûn.
Metaalferwurking, ierdoalje-raffinaderij en gemyske yndustry binne sterk fertsjintwurdige, itjinge by de haadstêd in soad fersmoarging feroarsaket. De lichte yndustry (bont, skuon en learprodukten) bestiet út goed 200 bedriuwen. Tekstylfabriken binne fral by Kamysjin fertsjintwurdige.
Bestjoerlike yndieling en stêden
De oblast Wolgograd is ûnderferdield yn 33 rajon's en 6 stedsdistrikten. Njonken de haadstêd Wolgograd binne der noch twa grutte stêden mei mear as 100.000 ynwenners: Volzjski en Kamytsjin. Meiïnoar binne der yn de oblast 19 stêden en 18 plakken mei in stedsk karakter. thumb|260px|Wolgograd
Hockey op de Olympyske Simmerspullen 1964
200px|thumb|right|It Olympyske Hockeyfield fan Tokyo
De Olympyske Simmerspullen 1964, ek wol de XIXe Olympiade neamd, waarden yn 1964 yn Tokyo, Japan hâlden. It hockey waard hâlden op it Komazawa Hockey Field.
Komazawa Hockey Field
It Komazawa Hockey Field waard boud yn 1964 en bestie út in kompleks mei trije hockeyfjilden; ferspraad oer alle fjilden wie der plak foar 7.700 taskôgers. It Komazawa Hockey Field lei in oantal kilometers noardeastlik fan it Olympysk Stadion.
Jimmie Johnson
thumbnail|Jimmie Johnson Jimmie Kenneth Johnson, (El Cajon, Kalifornje, 17 septimber 1975), is in Amerikaansk NASCAR-koereur. Hy wie kampioen yn 2006, 2007, 2008, 2009 en 2010.
Werkendam
Etymology
De namme Werkendam hinget nei alle gedachten gear mei it ôfdamjen fan it eardere rivierke de Werken, dat om 1230 hinne barde. De namme Werken kin ferwize nei it flechtwurk fan wylgetiennen foar de fiskerij.
Skiednis
Foar it ôfdamjen fan it rivierke Werken bestie der al in delsetting, dat yn 1064 foar it earst neamd waard as 'Wirkenemunde'.
In bekend barren is de brân fan 1641 yn it doe al protestantsk-kristlike doarp, wêrby't 81 huzen fan it doarp ôfbaarnden. Njonken doarpsbrannen hie Werkendam yn de 17e iuw in soad lêst fan de pest en dat it lân ûnder wetter strûpte. Yn 1812 teagen Kozakken troch Werkendam, nei't hja by Hardinxveld de Merwede oerstutsen wiene. thumb|left|Biisboskslús Eartiids libbe de befolking fan de rivier. Skippers en fiskers fûnen der harren bestean en letter wurken ek in soad manlju yn de De Biisbosk om dêr wylgetiennen te snijen. Dat levere it doarp de bynamme "Frouljushimel" op, om 't de manlju de hiele wike yn 'e De Biisbosk bleaune. Oan't de 20e iuw wie Werkendam in wier doalhôf fan wetterwegen en kanalen, dy't hjoed-de-dei hast allegear tichtsmiten binne.
Yn 1945 rekken yn't lêst fan de Twadde Wrâldkriich nochal wat gebouwen skeind. By de wetterramp fan 1953 stie ek in part fan Werkendam ûnder wetter. Dochs binne in soad Werkendammers as betûfte dykbouwers nei Seelân stjoerd om dêr de diken ôf te sluten. Werkendam hat op it mêd fan dyk- en wetterwurken in poerbêste namme opboud.
Gemeente
thumb|left|Kaart fan de eardere gemeente Werkendam Oant Werkendam yn 1950 gearfoege waard mei de gemeente De Werken en Sleeuwijk wie Werkendam in selsstannige gemeente, dêr't ek it buorskip Kille by hearde. Yn 1973 kaam ek it doarp Nieuwendijk by de gemeente Werkendam. Yn 1997 fusearren de gemeente Werkendam mei de gemeente Dussen ta de gemeente Werkendam, dy't yn 2019 opgie yn 'e gemeente Altena.
Tsjerklik libben
De grutte mearderheid fan de ynwenners fan Werkendam is protestantsk en it doarp is njonken de herfoarme tsjerke ryk oan oare tsjerkemienskippen mei in otterdoks-protestantske ynslach.
Mar nettsjinsteande it strang protestantske karakter fan it plak joech de beneaming yn 2009 fan de katolike Carla Breuer-Blekkink as boargemaster fan Werkendam doe gjin swierrichheden.
Pierre (Súd-Dakota)
thumb|right|293px Pierre is de haadstêd en twadde grutste stêd fan de Amerikaanske steat Súd-Dakota. Yn 1880 waard de stêd stifte en sûnt 1889 haadstêd fan Súd-Dakota. Yn 2000 hie it 13.876 ynwenners en yn 2006 14.095.
De stêd is ferneamd nei Pierre Chouteau, en is ien fan de lytste haadstêden yn Amerika.
thumb|left|230px
Keppeling om utens
ci.pierre.sd.us
Douwe Algra
Douwe Symen Algra (Suwâld, 28 augustus 1900 - Drachten, 19 maaie 1975) wie sûnt 1923 ûnderwizer oan de bysûndere legere skoalle op De Tynje en tige arbeidsum en kreatyf op it mêd fan it tsjerke- en mienskipslibben. Hy wie jierren lang dirigint fan it kristlike sjongkoar fan Beets, bestjoerslid en siktaris fan it Tynjester Pleatslik Belang, en âlderling fan de grifformearde tsjerke. Winterdeis joech er sneons les op de lânboukursussen yn de iepenbiere skoalle fan De Tynje. Yn 1953 ferhûzen hy en syn frou Jantsje Boanstra nei Snits, want dêr waard er learaar oan de Legere Agraryske Skoalle. Beide binne nei harren ferstjerren te hôf brocht op De Tynje.
Ferset tsjin de besetter
Yn de Twadde Wrâldoarloch wie Algra tige aktyf yn it ferset tsjin de besettende macht. Op De Tynje is de Van der Veldestrjitte (Van der Velde wie syn skûlnamme) nei him ferneamd.
Algra wie foar de oarloch kommandant fan de ôfdieling Opsterlân fan de Bysûndere Frijwillige Lânstoarm (BVL). Dy organisaasje wie yn 1919 oprjochte yn ferbân mei de driging fan revolúsje, dy't fan Piter Jelles Troelstra, syn SDAP en de soasjalistyske arbeidersbeweging like út te gean. Neffens stikken út it Opsterlânske gemeenteargyf hie de Opsterlânske BVL op 24 augustus 1939 125 gewearen en twa revolvers. Dy moasten yn ferbân mei de mobilisaasje ynlevere wurde. Op 9 maaie 1940 krige de BVL Opsterlân njoggen gewearen en 1200 patroanen werom. Al op 10 maaie, doe't de oarloch útbriek, waarden dy wapens wer ophelle. Der blykten letter noch twa gewearen mei 195 patroanen efterbleaun te wêzen. Dy waarden op 3 augustus 1940 ynlevere by de Ordnungspolizei yn Ljouwert. Om dy datum hinne reizge ûnderwizer Algra nei de lanlik lieder fan de BVL, de luitenant-generaal bûten tsjinst L.F. Duymaer van Twist. Hy woe witte, hokker hâlding hy oannimme moast. Duymaer van Twist hie foar syn ûnderhearrige Algra mar ien advys: 'Neat dwaan'. Douwe Algra hat him dêr net by dellein. Hy, syn frou en fiif bern rekken al betiid by help oan ûnderdûkers belutsen. It wie by Algra krektas by in soad oaren, dy't úteinlik yn it ferset terjochte kamen: it gie stap foar stap. Guons wienen fan begjin ôf oan al dwaande, oaren kamen foar de earste kear yn aksje yn it foarjier fan 1943, en guons fielden har pas roppen tsjin de ein.
Dat ek de dochters fan Algra aktyf wienen yn it ferset blykt ûnder mear út it folgjende: it distribúsjekantoar yn Beetstersweach waard dei en nacht bewaakt. It haad fan de fersetsbeweging yn Opsterlân, Douwe Algra fan De Tynje, krige elke moanne fan de distribúsjetsjinst it tal bonkaarten dat hy foar ûnderdûkers nedich hie. De twa âldste dochters fan Algra (Alie en Hillie) wurken ek op it distribúsjekantoar en hja namen jûns nei de sitting de kaarten, dy't harren heit nedich hie, mei nei hûs ta. In gefaarlik wurkje, want der waard ûnderweis geregeld kontrolearre troch Dútsers en lânwachters. De famkes fan Algra wienen like dapper as harren heit en dienen in soad nuodlike koerierstsjinsten. Yn maaie 1944 die de Sicherheitspolizei yn de mande mei de Nederlânske Lânwacht in ynfal yn it belestingkantoar yn Drachten. Belastingynspekteur L. Bosch wie de leider fan it ferset yn Smellingerlân en Opsterlân. Bosch koe út hannen fan de Dútsers bliuwe, mar it wie riedsum de sintrale fan it fersetswurk te ferpleatsen. Dat barde: it nije haadkertier waard de wente fan de plakferfanger fan Bosch, Douwe Algra fan De Tynje.
It is singelier mar begryplik, dat fan dit momint ôf de aktiviteiten fan de Dútsers en harren hantlangers op De Tynje tanamen. De Dútsers hawwe faaks net krekt witten hokker fersetsaktiviteiten Algra útheefde, mar it like der al op dat sy aan krigen hienen dat der op De Tynje wat te rêden wie. Op 29 desimber 1944 kaam dat as in griis ta utering. Foar it begjin fan in yllegale gearkomst fan fersetsminsken yn it hûs fan Algra stoppe der in Dútske oerfalwein ien hûs te ier. Algra koe as ienige op hoasfuottelingen útnaaide, ûnderweis in fyts pakke, op de pastorije van dûmny Vos syn baas L.Bosch noch warskôgje en doe ôfsette oer de Rôlbrêgedyk Dêr riedt er oer it iis by it boerestee fan Jan van der Wyk del, oant de Mouwewei en doe nei Jannes van der Wyk op de Sânpôle. Dy deis binne twa folslein ûnskuldige manlju tichte by it hûs fan Algra gryslik fermoarde. In healjier earder hie it 'Herrenvolk' itselde dien mei Hylke Watzema, nachts yn syn eigen hûs oan de Rôlbrêgedyk. *)
Algra is oant de befrijing ta ûnderdûkt bleaun (foar in part mei de hûshâlding) by famylje yn it Hoflân by Grou en by ien fan syn grifformearde bruorren, boer Jannes van der Wyk fan Terwispel. Nei de oarloch hat er him fertsjinstlik makke as foarsitter fan de Stifting Fryslân ’40-’45. Dy wie fuortendalik nei de oarloch oprjochte om help te jaan oan neibesteanden fan de lju dy’t troch de fijân ombrocht wienen.
Jannes van der Wyk hie ek in joadske ûnderdûker yn 'e hûs. Hy en syn frou Aaltsje binne eare troch Yad Vashem as 'rjochtfeardigen ûnder de folken'
It fine folk fan De Tynje
De Tynje soe slim read en sosjalistysk west hawwe, mar dat doocht net hielendal. De ynfloed fan in Domela Nieuwenhuis en letter fan in kommunist as Gerrit Roorda wie wol grut. Dêr waard by opsjoen as de 'Ferlosser en syn Profeet'. Letter wie Opsterlân, lykas de Saanstreek, ien fan de alderearste oarden dêr't it pasifisme polityk stal krige yn de PSP, dy't opgien is yn it hjoeddeiske Groen Links. Liberalen wennen der mar in pear fan op De Tynje, mar polderdirekteur Ir J. van der Leij wie in wichtich man yn de mienskip en jierrenlang VVD-wethâlder fan Opsterlân. Der wennen bytiden fier oer de 300 saneamde 'finen' op De Tynje, yn 1955 bygelyks noch 383. Dat wienen fan it iere begjin ôf tige aktive grifformearde anti-revolúsjonêre 'sielen', dy't nei bûten ta net in soad drokte hienen, mar gâns stal jûn hawwe oan de petearen en oan it karakter fan De Tynje. Sy wienen faak, lykas de kommunisten, tige selsbewust. Mar troch harren nocht oan stúdzje en petear rekken sy perfoast net te min by op it mêd fan tsjerke, steat en maatskippij. Dy lju hiene har' yn twa riten ôfskieden fan de 'grutte tsjerke' of steatstsjerke, de Nederlânske Herfoarme Tsjerke. Dy wie harren net allinnich fierstente nijmoaderich en frijsinnich yn 'e lear, mar ek te deftich en te bazich yn it omgean meiinoar. Benammen yn de Grinzer bouhoeke, de Fryske Wâlden en de Stellingwerven wie dat neat foar it folk fan boere-arbeiders en turfmakkers. In soad minsken kearden har fijannich ôf fan de rike steatstsjerke, mar de 'finen' makken harren eigen tsjerke dêr't it op 'en nij demokratysk en grifformeard tagean soe.
Earst mei de Ofskieding fan 1834 en letter yn 1866 mei de Doleânsje makken sy har frij fan dy iene nasjonale tsjerke. Sy neamden harsels wer grifformeard en setten op party plakken selsstannige tsjerkemienskippen op. Dat moasten dy 'finen' gauris belije. Bytiden waard de plysje op harren ôfstjoerd en sels it leger tsjin harren ynset. En as it de baas of de pommeranten net sinde, moasten grifformearden wolris kieze of diele: nei de grutte tsjerke werom of dien krije.
Yn it earstoan kamen de grifformearden, lykop mei de oaren, op De Tynje telâne as turfmakkers of feanbaaskes út Aenjewier, meast fan Tsjalbert. Dy hienen dêre tsjerklik twa jier by Wolvegea heard, ear't se yn 1838 in selsstannige gemeente waarden. Op De Tynje, doe noch by Terwispel, waarden sy lykwols mei harren nije tsjerkemienskip ûnderbrocht by de memmetsjerke fan Lippenhuzen-De Himrik, as âldste dochter. Doe't ek Hoarnstersweach der by kaam, ûntstie in tige grutte tsjerkegemeente. Yn 1844 wie yn Lippenhuzen as sintrum in tsjerke delset, mei in eigen keazen tsjerkerie. Yn 1860 hie dy 6 leden: 2 fan De Himrik, 1 út Hoarnstersweach, ek 1 út Beetstersweach en 2 fan De Tynje. Dy kamen meast rinnendewei by elkoar.
Al yn 1866 hienen dy finen harren earste tsjerkje op De Tynje, efteryn in winkel. Dat folk hie yn de omkriten de namme dat it o sa sjonge en muzyk meitsje koe. Sûnt 1905 mei it harmonykorps 'De Bazuin'.
Yn 1910, itselde jier dat De Tynje selsstannich doarp waard, koenen de grifformearde 'kleyne luyden' (lytse boeren, winkellju en arbeiders) der in eigen dûmny op nei hâlde. Twa jier letter hienen sy in eigen bysûndere skoalle. En yn 1921 setten se mei harren byinoar gearre healtsjes, sinten, botsens, stuorkes, dûbeltsjes, kwartsjes, in inkelde goune en in seldsume ryksdaalder in tsjerkgebou del oan it begjin fan de Rôlbrêgedyk. No is it betonnen gebou in beskerme monumint. thumb|300px| De grifformearde skoalle oan de Riperwei, ±1920 Harren 'School met de Bijbel' wie hast like grut as de iepenbiere skoalle (dy fan de Ulesprong net meiteld). De nije skoalle sette op 28 juny 1912 oan de Riperwei (de klokmakkerij hûzet dêr no) fan 'e mient mei 82 learlingen, twa masters en in juffer. Dat Domela yn 1888 yn de Twadde Keamer komme koe, hat ek te tankjen west oan de meiwurking fan de grifformearden en net alinne oan Gerrit Roorda en syn maten. Yn it kardistrikt Skoatterlân (dêr't Terwispel mei De Tynje ûnder foel) stimde it folk fan de ARP yn de twadde rûnte massaal op de SDB fan Domela. Dat dienen se op oanrieden fan De Standaard, harren lanlike deiblêd ûnder lieding fan Abraham Kuyper. Der moat ek sein wurde dat Piter Jelles Troelstra der op it SDAP-kongres fan 1902 yn Grins in moasje trochkrige dy't him kant en klear útspriek foar it lykop berjochtigjen fan bysûnder en iepenbier ûnderwiis. Emansipaasje hie mear as ien kleur en ien gesicht, wis op De Tynje.
Boppedat, dy 'finen' mei harren djip woartele oertsjûging spilen foar en yn de Twadde Wrâldoarloch ek net min by. Al yn 1936 waard fan de kânsel ôf it boadskip fan de grifformearde synoade trochjûn: NSB-ers dy't net omlyk wolle, hawwe fuortendalik harren rjochten as lid fan in grifformearde tsjerke ferspile. Yn it ferset tsjin de Dútske besetters arbeiden de 'finen' en de 'grauwen' in soad lykop, ek op De Tynje.
Nei de oarloch stiften dy lju meiinoar op De Tynje in unyk petearsintrum dêr't alle Tynjesters dy't dêr nocht oan hienen, oan meidwaan koenen. Yn 1952 kaam bygelyks Het Amsterdams Volkstoneel in jûn of wat te spyljen. It stik gie oer de kriich, sa't dy troch wite en swarte Amearikanen tegearre striden wie yn de Pacific. In wike letter kaam in ferskaat oan Tynjesters gear yn it kafee en dy praatten dêr mei ynmoed oer saken as pasifisme en rassediskriminaasje. De kranten skreauwen der oer.
Samuel van Haringhouck
Samuel van Haringhouck wie in drukker en boekferkeaper te Boalsert fan 1648 oant 1672. Hy wenne yn it pân 'de Waerheyt' op de Groote Dijl-Acker. Hy wie in freon en de útjouwer fan Gysbert Japicx.
Neffens Wumkes moat Haringhouck him nei 1639 yn Boalsert festige hawwe en wie er wierskynlik troud mei in Hester. Faaks wie er fan Ingelsk komôf. Hy liet in soad Ingelsk teologysk wurk oersette. Syn printwurk mocht der wêze en kin fergelike wurde mei dat fan Plantyn yn Antwerpen en oare ferneamde Nederlânske printers.
Yn de boeken dy't er útjoech skreau er stilistysk goede voorredens en somtiids ek in knap fers. Neist it faak stichtlik teologyske wurk joech er ek Faramond of Historie van Frankrijk út yn twa dielen.
Wearjild
Wearjild of werjild (ek manjild, soenjild, mar net "warjild", want it komt fan deselde oarsprong as "wearwolf", ntl. fan in âld wurd foar man; ferlykje it Latynske wurd vir) wie neffens de Germaanske rjochtsboarnen de wearde fan in man yn jild. De hichte fan it warjild wie ôfhinklik fan de stân fan de man.
By ûnkwalifisearde deaslach moast de dieder it folle warjild fan it slachtoffer fergoedzje, by minder swiere misdriuwen in evenredich diel en by swierdere misdriuwen in mearfâld. It warjild moast betelle wurde oan it slachtoffer of dyns sibbe. Njonken it warjild moast de dieder fredesjild betelle oan de kening om de oantaasting fan de iepenbiere frede goed te meitsjen.
Ellen Vogel
Ellen Marie Elze Anthing Vogel (Den Haag, 26 jannewaris 1922 – Amsterdam, 5 augustus 2015) wie in Nederlânske aktrise.
Biografy
Vogel wie lid fan de patrysjersfamylje (Anthing) Vogel en wie in dochter fan de foardrachtskeunstner (Louis) Albert Vogel senior en de foardrachtskeunstneres Ellen Buwalda, bekend ûnder de artystenamme Ellen Vareno. Har broer Albert en suster Tanja giene beiden ek oan it toaniel.
Vogel gie yn 1942 nei de toanielskoalle, debutearre yn 1945 by Comedia en spile fan 1950 oant 1971 ôf by de Nederlandse Comedie. Dêrneist wie se in protte yn films en op 'e telefyzje te sjen. Yn 1961 krige sy de Theo d'Or foar har rollen yn Kasteel in Zweden en Joseph in Egypten.
By har fyftichjierrich jubileum yn 1995 waard Vogel grande dame fan it Nederlânske teäter neamd, in offisjeuze titel dy 't foarhinne weilein wie foar Mary Dresselhuys. Op snein 29 novimber krige sy de Blijvend Applaus Prijs 2009 útrikt.
By gelegenheid fan har 85e jierdei ferskynde in webside mei fideo- en audiomateriaal en waard it boek Ellen Vogel oer har libben en wurk útjûn. It boek waar skreaun troch Tonko Dop en Anneke Muller.
Ellen Vogel hat troud west mei akteur Hans Tobi, mei wa't se yn 1946 in soan krige, Peter Paul Tobi. Nei har skieding fan Tobi yn 1949 wenne se oant 1955 mei regisseur Fons Rademakers. Sûnt 1976 wie se troud mei Jimmy Münninghoff. Hy stoar yn juny 2012 yn 'e âldens fan 86 jier.
Ellen Vogel ferstoar yn 2015 yn de âldens fan 93 jier. De kremaasjeplechtichheid wie op Westgaarde yn Amsterdam.
Wasmeer
It Wasmeer is in heidemar by Hilfertsom. De mar waard eartiids brûkt om de skiep te waskjen. It leit yn in 234 ha grut gebiet mei in soad bosk, puollen en ikkers. It Wasmeer is in ûnderdiel fan de licht gloaiende Goaiske Stuwwâl út de iistiid. De 'Waskmar' sels is net tagonklik, mar der is in oerdekt útsjochpunt dêr't de mar goed oersjoen wurde kin. Panielen jouwe útlis oer de lânbisten en fûgels dy't hjir in soad sitte, krektas de protte soarten libellen. Bosk en heidefjildsjes wurde begersjke troch Charolais kij en Skotske Heechlanners. It gebiet is eigendom fan it Goois Natoerreservaat.
Christiaan Eijkman
thumb|right|250px|Christiaan Eijkman Christiaan Eijkman (Nijkerk, 11 augustus 1858 – Utert, 5 novimber 1930) wie in Nederlânsk dokter en patolooch. Hy ûntduts dat beriberi feroarsake wurdt troch in kombinaasje fan faktoaren, dêr't in skraal dieet it wichtichste fan is. Dat hat laat ta it ûntdekken fan fitamine B1. Yn 1907 waard er keazen as lid fan de Keninklike Nederlânske Akadeemje fan Wittenskippen, (KNAW). Hy krige de Nobelpriis foar de Fysiology of Genêskunde fan 1929 tegearre mei Sir Frederick Hopkins.
Yn 1913 oanfurdige hy it amt fan heechlearaar oan de Universiteit fan Utert mei in rede oer syn motto "Simplex non veri sigillum" ('ienfâld is net it skaaimerk fan it wiere'), in tsjinstelling op it motto fan Boerhaave "Simplex sigillum veri".
Roeien op de Olympyske Simmerspullen 1900
De Olympyske Simmerspullen 1900, ek wol de IIe Olympiade neamd waarden yn 1900 yn Parys, Frankryk hâlden. It roeien hie plak op de Seine. It wie de earste kear dat it roeien op it programma stie fan de Olympyske Spullen. Roelof Klein fan De Lemmer wûn de earste Nederlânske en dêrmei ek it earste Fryske gouden medalje op de Olympyske Spullen. De wedstriden waarden hâlden oer in ôfstân fan 1.750 meter.
Fjouwer mei Stjoerman
Yn dizze klasse binne der twa finale's fearn.
Medaljespegel
De top sân fan lannen dy't by it roeien medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen 1908.
Plúsmar
thumb|Plúsmar thumb|right|Plúsmar De Plúsmar (Pluismeer) is in marke yn de bosk tusken Paleis Soestdyk en Lage Vuursche yn it heidefjild De Stulp. It krige syn namme troch it feanplús dat op de sompige stikken groeide. It gebiet wie oarspronlik ûnderdiel fan de besittings fan de Hear fan Drakenburch, skout fan Utert. Hy waard yn 1346 sels ta ridder slein. It gebiet bestie ynearsten út heidefjilden, mei hjir en dêr in ferheging foar de jacht. Sa'n ferheging is bygelyks de Knineberch tichtby Lage Vuursche. Yn de rin fan de tiid is de measte heide ferkrongen troch bosk. It natuerlik ferrin as de minsk net yngrypt.