cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Davia Ardell
Davia Ardell, echte namme: Christina Walsh (Las Vegas (Nevada), 17 maart 1975), is in Amerikaansk neakenmodel, stripper en pornografysk aktrise, wa har artystenamme oft ek wol (mis)stavere wurdt as Davia Adrell, Davia Ardel of Davia Arrdell. Hja hat ek wol wurke ûnder de skûlnammen Davia, Davia Linn en Stormy Weathers (of Stormy Weather, Stormy Wheather of Stormy Wheathers). Hja sette yn 1995 útein mei in wurkpaad yn 'e Amerikaanske pornoyndustry en spile yn in grut tal films. Ardell waard benammen bekend om har grutte (silikoane)boarsten, har kirjende kreunjen ûnder de seks en har anale sekssênes. Yn 2009 beëinige se har karriêre as pornoaktrise.
Libben en karriêre
Ardell waard yn 1975 berne yn Las Vegas, yn 'e Amerikaanske steat Nevada, of mooglik yn Houston, yn 'e steat Teksas,  (de boarnen sprekke inoar tsjin). Hja begûn frijwol daliks te wurkjen as stripper nei't hja yn 1993 mearderjierrich wurden wie. Yn in stripklub yn Las Vegas kaam se yn 'e kunde mei pornoaktrise Danyel Cheeks. Dy beiden rekken befreone, en úteinlik yntrodusearre Cheeks Ardell yn 'e Amerikaanske pornoyndustry.
Yn 1995, doe't se tweintich jier wie, makke Ardell har debút yn in pornografyske film. Neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) spile se neitiid yn mear as 250 films, û.m. foar sokke foaroansteande labels as Adam & Eve, Vivid Entertainment, Elegant Angel, Wicked Pictures, VCA Pictures, Hustler Video, Sin City, Anabolic Video, New Sensations, Evil Angel en Devil's Film.
Ardell spile fierders ek yn ferskate produksjes fan it Sweedske Private-label. Ek wurke se wol foar minder bekende Amerikaanske studio's, lykas Metro, Leisure Time Entertainment, Coast to Coast Video, Legend Video, Platinum X Pictures en Third Degree Films en foar it Kanadeeske Mile High Media. Dêropta wie se ferskate kearen yn 't spier foar pornowebsiden op it ynternet, wêrûnder Reality Kings en Brazzers.
Njonken har aktearwurk posearre Ardell ek wol neaken foar manljusblêden. Sûnt 2007 wie ek wer aktyf as stripper, wêrby't se as feature dancer by stripklubs yn heul de Feriene Steaten en Kanada lâns reizge. Uteinlik loek Ardell har yn 2009, nei in karriêre fan fjirtjin jier, út 'e pornoyndustry werom, hoewol't der noch films mei nij materiaal fan har útkamen oant yn 2013.
Lichemsskaaimerken
Davia Ardell is blank, mei ljochtbrune eagen en fan natuere brún hier dat se ornaris blondearje lit. Neffens har offisjele opjefte is se mar 1.50 m lang, mei in gewicht fan 55 kg, en kupmaat 36D, wêrfoar't se in boarstfergruttingsoperaasje ûndergien hat. Behalven troch har earlellen hat in piercing troch har klitoris, mei dêropta in tongpiercing, in labret en in nâlpiercing. Se hat in lytse tatoeaazje op 'e mulfinger fan har rjochterhân, in floral op har lofterskouderblêd en in tatoeaazje fan in skorpioen op har rjochterstút.
Fliegerhorst
thumb|240px|Kamûflearre hangaar op Fliegerhorst Leeuwarden
Fliegerhorst is de Dútske namme foar in fleanbasis. It wie de namme fan in Dútske militêr fleanfjild ûnder de Twadde Wrâldkriich.
Nei de Dútske ynfal yn Nederlân yn maaie 1940 setten de Dútsers fuortendaliks útein mei it opwurdearjen fan in tal Nederlânske fleankampen en de oanlis fan in tal nije. Dy Duitse militêre fleanfjilden waarden Fliegerhorst neamd en tsjinnen as tarieding op it oanfallen fan Grut-Brittanje en it ferdigenjen fan Nederlân.
Dútske Fliegerhorste yn Nederlân
Fliegerhorst
Noardpoal
thumb|250px|De Noardpoal De Noardpoal is it punt fan de ierde dêr't de ierdas it ierdoerflak snijt, en dêr't ierde nei lofts draait. Analooch kin de term ek foar oare planeten brûkt wurde.
Rotaasje
De ierde draait om syn as, de ierdas. De twa punten dêr't de ierdas troch it ierdoerflak snijt binne de poalen, de noardpoal en de súdpoal. Immen dy't op de noardpoal stiet draait lykas de ierde om syn as, en hy draait dêrby nei lofts. De noardpoal leit op it poaliis fan de Noardpoalsee.
Geografy
De ierdas leit net wier fêst, mar skommelt yn in syklus fan likernôch 435 dagen, wat de Chandler skommeling neamd wurdt. Hjirtroch makket de noardpoal in sirkel fan in pear meter oer it poaliis. Om it brûkber koördinatestelsel is der in fêst punt oanwiisd as geografyske noardpoal.
Dei en nacht
Op de noardpoal is gjin ferrin fan dei en nacht. De sinne is yn alle rjochtingen like fier fuort. Troch de stân fan de ierdas is der de iene helte fan it jier it ljocht fan de poaldei en de oare helte fan it jier it tsjuster fan de poalnacht.
Untagonklikens
De noardpoal leit op it iis fan de Noardpoalsee. Yn it poalgebiet is it kâld, en snie en iis meitsje it poalgebiet ûntagonklik. It punt dat it fierst wei is fan de kusten fan de Noardpoalsee is de noardpoal fan ûntagonklikens, mar ek de noardpoal is fier fan alle kusten. Al dizze omstannigheden tegearre makken ekspedysjes nei de poal oan it begjin fan de 20e iuw in hast ûnmooglike opjefte. Lykwols hawwe ferskate minsken besocht as earste de noardpoal te berikken.
Mooglik
Frederick Cook wie de earste dy't sei dat er dêr, 21 april 1908, ek yn slagge wie. Nei him kaam Robert Peary, dy't sei dat er op 6 april 1909 op de noardpoal west hie. Letter woe Richard Byrd hawwe dat er op 10 maaie 1926 as earste mei in fleantúch oer de poal flein hie. Nei oanlieding fan ûnder oaren deiboekstúzje wurdt no lykwols oannaam dat net ien fan harren wier de poal berikt hat.
Wis
De earsten dêr't it wis fan is dat se de noardpoal berikt hawwe binne Roald Amundsen en Umberto Nobile dy't mei harren minsken op 13 maaie 1926 mei in loftskip de poal berikten. Se setten lykwols gjin foet op it iis, wat Mikhail Somov dy't op 23 april 1948 mei in fleanmasine op de noardpoal kaam al die. De earste wêrfan it wis is dat er oer it iis de noardpoal berikte wie Ralph Plaisted, dy't op 19 april 1968 mei syn minsken op de noardpoal kaam.
Lieuwe Annes Buma
Lieuwe Annes Buma (Wâldsein, 19 novimber 1796 - Makkum, 2 maaie 1876) wie in Nederlânske klassikus. Hy wie in begoedige man en stifter fan de provinsjale Buma Bibleteek yn Ljouwert, in samling boekwurken op it mêd fan de Grykske en Romeinske taal en letterkunde.
Libben en wurk
Buma waard ferneamd mei syn rol fan mesenas yn Fryslân. Hy stoar as frijfeint yn maaie 1876 yn syn wenplak Makkum.
Ut syn jildlik fermogen waarden de neifolgjende saken betelle:
Fan 2009 ôf wurdt jierliks de L.A. Buma-bokaal útrikt foar de dejinge út Noard-Nederlân dy't it measte wit fan de klassiken.
Buma kaam te hôf yn Smallebrugge. De grêven fan de famylje Buma en de klokkestoel op it begraafplak soenen "ten eeuwigen dage" ûnderhâlden wurde moatte út in troch Buma stifte fûns.
Kampala
Kampala is de haadstêd fan Uganda oan de Fiktoariamar. Yn 2005 wennen likernôch 1,35 miljoen minsken yn de stêd. It is de grutste stêd fan Uganda. Fan Kampala wurdt sein, lykas fan in protte plakken op de wrâld, dat de stêd op sân hichten boud wurden is, wylst der mear hichten binne. De stêd ûntstie om 1880 hinne.
G Unit
thumb|250px|G-Unit G Unit (ôfkoarting foar Gorilla Unit of Guerrila Unit of Gangster Unit) is in rap-crew út de Feriene Steaten, oprjochte yn 1999. Leden binne 50 Cent, Lloyd Banks en Tony Yayo.
Fan it foarste album fan G-Unit, Beg for Mercy (2003), binne mear as 4 miljoen stiks ferkocht.
Lev Kamenev
thumb|Lev Kamenjev 1938 Lev Borisovitsj Kamenev (Лев Борисович Каменев) (Moskou, 30 july 1883 - Moskou, 25 augustus 1936) wie in Sovjet-Russysk politikus.
Biografy
Kamenev hjitte eins “Ronsenfeld”. Hy kaam út in Joadske famylje. As studint sluet er him oan by de Russyske Sosjaal Demokratyske Arbeidersparty (RDSAP. Yn 1903 waard hy lid fan de Bolsjewistyske fleugel fan de party.
Kamenev wurke dêrnei as redakteur foar de kranten Pravda en de Sotsial-demokrat. Yn 1914 waard Kamenev nei Sibearje ferballe. Nei de febrewarisrevolúsje fan 1917 kaam Kamenev frij en waard er lid fan de Sovjet fan Sint-Petersburch. Nei de oktoberrevolúsje waard hy foarsitter fan it Sintrale Utfierende Komitee fan de Sovjets en waard dêrmei de lieder fan Sosjalistysk Ruslân. Hy moast rillegau belies jaan sadat Jakov Swerdlov him opfolgje koe.
Nieuwer Ter Aa
Ta Nieuwer Ter Aa wurde ek de buorskippen, Oud-Aa en Oukoop rekkene.
Lev Kamenev
Biografy
Yn 1919 waard Kamenev ien fan de fiif leden fan it Politburo fan de Russyske Kommunistyske Partij, sa neamde de Bolsjewistyske partij harsels. Mei Grigori Zinofjev en Jozef Stalin foarme er in trijemanskip tsjin Leon Trotski. Yn 1925 waard it wer oars en gie er in ferbûn oan mei Zonofjev tsjin Stalin, mar yn 1926 wûn Stalin de machtstriid yn de partij en waard Kamenev degradearre ta kandidaat-lid fan it Politburo. Fan 1926 oant 1927 wie Kamenev ambassadeur yn Itaalje. Nei de moard op Sergej Kirov yn 1934 waarden sawol Kamenev as Zinovjef beskuldige fan dy moard. Se waarden feroardield ta tsien jier finzenis. Yn 1936 waard Kamenev ta de dea feroardield omdat er by in kûppoging belutsen west hawwe soe. Yn 1988 kaam út dat alle beskuldigen fan doe ûnrjochtlik wienen.
Nei de eksekúsje fan Kamenev, waard de rest fan de famylje ek slachtoffer fan sa'n ûngelokkich lot. De twadde soan, Yu.L. Kamenev, waard eksekutearre op 30 jannewaris 1938; hy wie doe 17 jier. Syn âldste soan, loftmachtoffisier A.L. Kamenev, waard eksekutearre op 15 july 1939 yn de âldens fan 33 jier. Syn earste frou, Olga Bronstein (de suster fan Leon Trotski), waard deasketten op 11 septimber 1941 op befel fan Stalin, tagelyk mei Christian Rakovski, Maria Spiridonova en 160 oare promininte politike finzenen. Allinne syn jongste soan, Vladimir Glebov, oerlibbe de finzenissen en wurkkampen fan Stalin.
List fan boargemasters fan Skiermûntseach
List fan boargemasters fan Skiermûntseach fan 1850.
Gerben Rypma Stifting
De Gerben Rypma Stifting, oprjochte yn 2001, jout omtinken oan it skilder-, teken- en skriuwwurk fan Gerben Rypma (1878 – 1963). Se docht dit middels ynventarisaasjes, útstallings en it byhâlden fan inrom argyf. Ek sil der jierliks in kultureel barren organisearre wurde.
Ienris yn it jier krije freonen en stipers de Nijsbrief. Hjiryn steane ferslaggen fan de aktiviteiten, beskriuwings fan keunsttetoanstellings. Gedichten fan Gerben Rypma fleurje de tekst op.
Yn novimber 2010 ferskynde it boek Gerben Rypma, de keunstner fan it dûbele krús, skreaun troch Eeltsje Hettinga. It bestiet út in lytse biografy oer de skilder-dichter Gerben Rypma. It boek is rynsk yllustrearre mei foto’s, skilderijen en sketsen fan Gerben Rypma.
De Gerben Rypma Stifting hat ek in eigen útjouwerij, dy't de namme Utjouwerij DeRyp draacht.
Spjochteftigen
De Spjochteftigen (Piciformes) binne in skift fan fûgels mei 6 famyljes fan fûgels dy't allegear ynsekten ite en harren it meast yn beammen ophâlde. Krektas de Ulen en Pappegaaien hawwe dizze fûgels poaten mei twa teannen dy't nei foarren stekke en twa teannen nei efteren. Der binne in 67 skaaien yn de 6 famyljes mei in dikke 400 soarten.
Nelly
thumb|Nelly Nelly, berne as Cornell Haynes Jr. (Austin, Texas, 2 novimber 1974) is in rapper út de Feriene Steaten. Yn 1996 siet Nelly mei fiif freonen yn in rapgroep, de St. Lunatics, dêr't er mei it nûmer Gimme What Ya Got tige populêr mei wie yn de omkriten fan St. Louis. Yn 2000 kaam syn foarste album, Country Grammar, op it aljemint. Nelly ferkocht 10 miljoen stiks fan it Country Grammar-album.
Stacey McKenzie
Stacey McKenzie (Kingston, 1978?) is in Kanadeesk model fan Jamaikaansk komôf.
Sy gong yn it Kanadeeske Toronto nei skoalle. De 1,78 meter lange McKenzie wist al betiid dat se model wurde woe en gong mei 17 jier nei New York, dêr't Elite Model it each op har falle liet. Yn 1995 ferhuze hja nei Parys, dêr't se foar ûntwerpers sa as Jean-Paul Gaultier en Christian Lacroix wurke. Dêrnei waard se ynternasjonaal bekend troch in fotokampanje foar Benetton. Fierders die sy modellewurk foar ûnder oaren Tommy Hilfiger, Calvin Klein, Mexx en Reebok.
Sy hie yn 1997 lytse filmrollen yn de Frânske komeedzje Portraits chinois en de sciencefictionfilm The Fifth Element. Yn 1999 presintearre sy de programma's Fashion File en Stylissimo foar MTV Europe en yn 2006 wie se sjuery yn it earste seizoen fan Canada's Next Top Model en gast yn it 7e seizoen fan America's Next Top Model.
Undernimming
McKenzie hat it bedriuw Walk This Way Workshops oprjochte, dat him yn it earstoan rjochte op allerhanne aspekten fan de modelle-yndustry en ûnder oaren in ynspiraasjeboarne foar modellen wêze woe, mar letter ek ornearre wie foar (jonge)lju dy't wurkje wolle oan it fergrutsjen fan harren gefoel fan eigenwearde en dy't mear wis fan harsels wurde wolle. Ek op skoallen hâldt hja sprekbeurten mei as ûnderwerpen selswearde, wis wêze fan jinsels en selsakseptaasje.
Byldzjende keunst
thumb|Byldzjende keunst [[Edgar Degas|Degas, Foar de spegel. Om 1899]] It begryp byldzjende keunst omfiemet alle foarmen fan keunst dy't mei it each waar te nimmen binne, útsein keunstsinnige optredens lykas Teäter, konserten en opera. In hierskerpe grins is lykwols net te lûken: tink bygelyks mar oan lichemskeunst (body art) en ynteraktive keunst en fierder kin by in filmkeunst en by webkeunst wer integraasje mei suver alle oare keunstfoarmen plakfine.
VKC
VKC stiet foar Voorwerker Korfbal Club en is de kuorbalferiening fan Sigerswâld. Yn 2011 spilet VKC yn de seal as op it fjild yn de tredde klasse en hat hast 100 leden.
Skiednis
By de oprjochting op 28 maart 1929 waard de namme G en O keazen, dat foar Genoegen en Ontspanning stie. Nei 1933 giet de kuorbalferiening fierder as VKC en feroarje ek de klubkleuren fan wyt-swart nei wyt-read. De heechtijdagen fan VKC lizze om 1950, wannear't VKC oant 4 kear om it kampioenskip fan Nederlân spilet. Dielname hjirfoar waard fertsjinne troch earst it kampioenskip fan it noarden te winnen. De bêste prestaasje fan VKC by it kampioenskip fan Nederlân is it tredde plak. Yn dy tiid spilen geregeldwei VKC'ers yn it Frysk tolvetal.
De akkommodaasje fan VKC foldie yn de begjinjierren net oan de winskjen, omdat it net folle mear wie as in stik lân, wêr't de kowestront foar de wedstryd fanôf helle wurde moast. Mar neidat VKC earst yllegaal in kantine bout, krijt it fan de gemeente in stik grûn oan it hjoeddeiske Uthof, wêr't boud wurde mei. Hjir komt troch in soad ynset fan de leden yn 1988 de Ynrin te stean.
Taalrûte (Skiermûntseach)
Om de herinnering oan it Skiermûntseachsk libben te hâlden, in dialekt dat noch mar troch in lytse groep bwewenners sprutsen wurdt, waard op 10 april 2010 yn Skiermûntseach de Taalrûte iepene. Op njoggen plakken, ferspraat oer it eilân, binne gedichten yn it oarspronklike dialekt fan Skiermûntseach te finen. De gedichten binne skreaun troch trije dichters fan Skiermûntseach, de âld-direkteur fan it loadswêzen yn Rotterdam Lammert Wiersma (1881-1980), de leraresse en dichteresse Pita Grilk (1905-1980) en de gesachfierder Jacob Fenenga (1888-1972). De rûte waard iepene mei it yn it Skiermûntseachsk sjongen fan "Hest it heersd, hest it heersd, wy bin ús taal nach net ferleersd!".
Haikû's
By de Kobbedunen leit in stien mei dêrop twa haikû's fan de byldzjend keunstner Jan Loman. Dizze poëtyske stien heart net by de taalrûte Skiermûntseach. De haikû's binne skreaun yn it Noarsk en it Nederlânsk.
Method Man
thumb Method Man (berne 1 april 1971 yn New York as Clifford James Smith) is in rapper út de Feriene Steaten. De East coast rapper is lid fan de Wu-Tang Clan.
Diskografy
Albums en singels dy't Method Man mei de Wu-Tang Clan dien hat stean net yn dizze list.
Kleef (Kreis)
De Kreis Kleef (Dútsk: Kreis Kleve) is in bestjoerlik distrikt yn de Dútske dielsteat Noardryn-Westfalen en hat 308.085 ynwenners. It distrikt waard yn syn hjoeddeistige foarm oprjochte yn 1975.
Skiednis
Dielen fan Kreis Kleve binne lang in ûnderdiel fan Gelderlân (meast Opper-Gelre) west en de Nederlânske ynfloeden binne dêrom hjir en dêr noch te sjen, bygelyks yn nammen, de arsjitektuer en yn it kreiswapen dêr't de heraldyske linkerhelte (rjochts) de goudene liuw fan Gelre stiet. Oan de súdkant dêrfan wie it ek ta de Nederlannen hearrende hartochdom Gulik (dat is no Jülich). It âlde Opper-Gelre en de fan oarsprong Kleverlânsk pratende befolking yn it Hartochdom Kleef binne yn de twadde helte fan de 19e iuw stadichoan ferdútske. Oant fier yn de 19de iuw waard it Nederlânsk yn dit gebiet as amtstaal brûkt, en oant de Twadde Wrâldoarloch waard it Nederlânsk sels noch yn ûnderskate tsjerken brûkt as tsjerketaal. Adolf Hitler ferbea it Nederlânsk noch langer te brûken fan 1936 ôf oan.
Geografy
Kleef leit yn it noardwesten fan Noardryn-Westfalen tsien kilometer besuden de rivier de Ryn, yn it Dútske Nederryngebiet. It grinzet oan de Nederlânske provinsjes Gelderlân, Limboarch yn it westen en oan de Kreisen Borken yn it noarden, Wesel yn it easten en oan Viersen yn it suden. It distrikt kin de meast Nederlânske Kreis fan Dútslân neamd wurde. It dialekt fan Kleef en omkriten, it Kleverlânsk, wurdt taalkundich sels ta it Nederlânsk rekkene.
Slach by Sulz oan de Neckar
De slach by Sulz am Neckar, ek wol bekend as de slach by Solicinium, fûn plak yn 368 tichteby Sulz am Neckar tusken it Romeinske leger, ûnder oanfiering fan keizer Falentinianus I en de Allemannen, nei alle gedachten ûnder lieding fan harren kening Makrianus.
Oanlieding
Amper inkeld jierren nei de grutte delgong by Straatsburch yn 357 wienen de Allemannen op 'e nij Galje ynkrongen. Al sûnt 365 wie it Romeinske leger ûnder befel fan keizier Falentinianus I oan it fjochtsjen tsjin de Allemannen. By Scarpona (Charpeigne) en Châlons-sur-Marne waarden troch de Romeinen oerwinnings helle, mar dy hiene gjin langduorrich effekt hân, want yn 368 stutsen de Allemannen op 'e nij de Limes by de Ryn oer en oermasteren de stêd Moguntiacum (Mainz) en plonderen har.
List fan boargemasters fan Skarsterlân
list fan boargemasters fan Skarsterlân fan 1984.
Slach by Sulz oan de Neckar
De fjildslach
Falentianus brocht in grut leger byinoar en stuts de Ryn oer. Oant djip yn harren kearngebiet foel er de Allemannen oan en by de ruïnes fan de eardere stêd Solicinium (Sulz am Neckar, yn de Neckardelling, of Schwetzingen) stuite hy op de legermacht fan de Allemannen. Mei in soad muoite en mei swiere ferliezen waard dizze slach troch de Romeinen wûn.
Cybersex
Cybersex, kompjûterseks of netseks is it firtueel seksueel kontakt op ôfstân fia in kompjûternetwurk dêr't immen mei in oar seksuele belibbingen by útwikselt. It is in beskate foarm fan in rollenspul wêr meidoggers besykje in relaasje lykas yn de echte wrâld oan te gean. Hja dogge soks troch it beskriuwen fan harren aksjes nei de oar ta. En sa yn in firtueel petear inoar seksueel te befredigjen. By guon fan dy firtuele petearen masturbearret it yndividu; by guon firtuele petearen wurdt de web-kamera brûkt. It leit hielendal oan de fantasij fan 'e meidoggers, dy't besykje bylden yn inoars harsens te ynterpretearjen. Ynbylding en fleksibiliteit fan it ferlies fan realiteit binne hiel wichtich.
Cyberseks kin ferdield wurde yn twa kategoryen:
Hanga Roa
thumb|left|250px|Hanga Roa op Peaske-eilân thumb|left|250px|Hanga Roa Hanga Roa is de haadstêd fan Peaske-eilân. It is ek it iennichste plak op it eilân. Yn Hanga Roa wennet goed 87% fan de befolking fan it eilân.
Krekt bûten de stêd leit it fleanfjild fan Peaske-eilân, Mataveri International Airport. Der binne flechten op Santiago, de haadstêd fan Sily, en Papeete, yn Tahity.
Dweildei
In dweildei is in evenemint yn Nederlân wêrop meardere dweilorkesten harren muzikale prestaasjes oan it publyk toane, sawol foar de eigen lol as yn wedstriidferbân. It grutste evenemint dat him "dweildei" neamt, is de Bemmelske Dweildei yn Bemmel, dêr't alle jierren mear as 100 orkesten oan meidogge.
Tûzen-en-ien Nacht
thumb|Arabysk manuskript fan Tûzen-en-ien Nacht, grif 14e-iuwsk. thumb|Tûzen-en-ien Nacht yn it Arabysk. De fertellingen fan Tûzen-en-ien Nacht (Arabysk: الف ليلة وليلة / alf laila wa-laila, 'tûzen nachten en in nacht', Perzysk: هزار و یک شب / Hezar-o-yek shab) foarmje in samling ferhalen yn de foarm fan in ramtferhaal út it Midden-Easten. Guon fan dizze ferhalen binne âlder as de kristlike jiertelling. Oaren komme út de Midsiuwen.
Skiednis
Lang waard tocht dat de ferhalen fan Tûzen-en-ien Nacht fan oarsprong Perzysk wienen. Dat blykt net sa te wêzen. De ferhalen komme út ferskate Arabyske lannen en diels fan it Yndiaaske subkontinint. Guon ferhalen komme fuort út in Jaïnistyske ferzje út de 5e iuw.
Gedielten fan de ferhalebondel wienen yn Europa al bekend yn de 18e iuw. De oarspronklike ferhalen wienen eroatysk kleure. Dêrtroch waard it ferhaal yn de Arabyske wrâld oant yn de 20e iuw net as wiere literatuer sjoen, oars as yn Europa. Doe't de Britske avontoersman en ûntdekkingsreizger Richard Francis Burton yn 1850 in folsleine, mar earbere oersetting publisearre, waard hy fan pornografy beskuldige.
Yn letter tiden (1885-1888) waarden de ferhalen útjûn sûnder de eroatyske dielen en waarden se populêr as mearkes foar bern en folwoeksenen. Soks barde oars mei hast alle mearkes, soks is bygelyks dúdlik te merkbiten yn de ferskate printingen fan Kinder- und Hausmärchen, wêrby't de seksuele eleminten yn lettere útjeften symboalysk beskreaun wurde. Nammers befette de samling mearkes fan de bruorren Grimm yn eardere printingen mear mearkes út Tûzen-en-ien Nacht as yn lettere printingen, dêr't dy dêr't de Nederlânske oersetting op basearre is, ûnder binne. Dy waarden weilitten omt se net út it Dútske gebiet kamen. Dat barde bygelyks ek mei mearkes dy't opnomd wienen yn de bondel fan Charles Perrault).
Dochs binne de ferhalen út Tûzen-en-ien Nacht net allinnich pornografysk fan aard. Yn de bloeitiid fan de islam hantearre de mûllah dizze ferhalen om syn harkers in les te jaan. Troch de tiid hinne waard it ek folksterapy. In Perzyske arts en psychoterapeut hat de ferhalen brûkt yn de psychosomatyske genêskunde foar it behanneljen fan konflikten en terapeutyske situaasjes. Yn it boek De Keapman en de Pappegaai makke hy de tapassing fan dizze ferhalen tagonklik foar de lêzer.
De meast ferneamde ferhalen dy't assosjearre wurde mei Tûzen-en-ien Nacht, binne: It is iroanysk dat dat krekt de ferhalen binne dy't oarspronklik net yn 'e samling foarkamen, en dy't tafoege binne troch de earste oersetter, de Frânske oriïntalist Antoine Galland, dy't tusken 1704-1717 yn tolve dielen de earste Westerske fertaling fan 'e samling publisearre.
Minder bekende ferhalen binne:
Klút
thumb| Recurvirostra avosetta
De Klút (Recurvirostra avosetta) is in fûgel út de famylje fan de Klútfûgels. De 45 sm grutte fûgel is wer te kennen oan syn swart-wite fearren. Fierder hat er lange swarte skonken en in lange snaffel dy't omheech bûcht.
Fersprieding
Klúten komme foar oan de kust fan de Noardsee en rúnom Denemark. Ek komme se foar rúnom de Swarte See. Hja oerwinterje meastentiids by de Middellânske See. De Klút is ôfhinklik fan gebieten mei ûndjip brak wetter foar syn iten.
Fuortplanting
De klút briedt faak yn lytse koloanjes tegearre mei kobben, strânljippen of wytstirnzen. It nest is in beskieden kûltsje oan it strân of yn de kwelder. Beide âlden briede yn sa'n 23-25 dagen de 3-5 aaien út.
Adie Lamberts
Adie Lambertsz (Kollum?, 1521/1522 - Ljouwert, 27 maaie 1594) wie in keapman-boargemaster.
Lambertsz waard yn 1561 boarger fan Ljouwert. Hy wie keapman en herfoarmingsgesind. Hy waard boargemaster fan Ljouwert (1578-1586) en ferovere by it ferrie fan Rennenberg it Ljouwerter blokhûs.
Adie Lambertsz is de stamfaar fan it geslacht Adius en syn portret hinget yn it Frysk Museum. Syn biedwurd wie nei alle gedachten: It is mei sizzen net te dwaan.
Himdyk (Snits)
thumb|Stasjonsbuert thumb|Antonius Sikehûs De Himdyk is in wyk binnen de stêd Snits. De wijk hat (yn 2008) 1150 ynwenners en hat in oerflak fan 196 hektare (wêrfan 4 hektare wetter).
Lizzing en berikberheid
De wyk grinzet yn it noarden oan de wiken Noarderhoek I en Noarderhoek II, yn it easten oan de Stasjonsbuert (Snits) oan de Binnenstêd, yn it suden oan de Stedsrûnwei-Súd en yn it westen oan it Yndustryterrein De Himmen.
De wei Himdyk is de haadier fan de wyk. In oare gruttere ferkearsier yn de wyk is de Boalserterdyk, dy't de ferbining foarmet mei de Prins Hendrikkaai en de útfalswegen rjochting de A7. Dy dyk foarmet ek de noardlike wykgrins. De wyk wurdt yn het easten diels begrinze troch it natoergebiet Spoardok.
Direkt neist de wyk leit it treinstasjon en it busstasjon fan Snits.
Bebouwing en histoarje
In him is in binnenpolder, dy't nei de ferbettering fan de wettersteatkundichheid ferfongen waarden troch seediken. In himdyk is in dyk dy't de him beskerme, yn it gefal fan Snits tsjin it wetter fan de Middelsee.
Wenningen yn de Himdyk hawwe in steatlik karakter, dit jildt benammen foar de wenningen oan de Himdyk (strjitte) en Boalserterdyk. Grut skaaimerk fan de wyk is it Bogerman College, wêrfan de bou yn 1956 klear wie. Yn de wyk stie ek de Detailhandelsskoalle, dy't letter Friese Poort neamd wurde soe. De wyk soe letter meardere kearen útwreide wurde.
Op it uterste súdeastlike puntsje fan de wyk leit it Geau-akwadukt. Yn it westen fan de wyk, efter de Bogerman, leit it Antonius Sikehûs.
Strjitnammeferklearring
De nammen fan de Himdyk hawwe in link mei wetter en greidefûgels.
It besjen wurdich
Yn de wyk binne gjin rysmonuminten. It natoergebiet Spoardok is it besjen wurdich.
Elizabeth Banks
thumb|Elizabeth Banks un [[Toronto (2008)]] thumb|Banks (2007)
Ien fan Mitchells filmrollen wie dy fan strippersonaazje Betty Brant yn sawol superheldefilm Spider-Man, Spider-Man 2 en Spider-Man 3. Krekt foar it ferskinen fan it tredde diel spile se yn Invincible, ek in film mei superheldestrips as tema. Mitchell wurdt net útsocht op ien soarte rol (typecasting), mar ferskynt yn sawol romantyske komedys (The 40 Year Old Virgin en Definitely, Maybe) as yn horrorfilms (Slither en The Uninvited).
Persoanlik libben
Har heit Mark Mitchell en mem Ann Mitchell krigen fjouwer bern, dêr't sy de âldste fan is. Op 5 july 2003 troude Banks sportsjoernalist en produsint Max Handelman, dêr't hja al ferkearing mei hie sûnt de earste dei op de universiteit (6 septimber 1992). Sy bekearde har ta it joadendom doe't sy mei him troude.
Telefyzjerigen
*Sûnder gastrollen
The Promise (film út 2016)
The Promise is de titel fan in film fan de Ierske regisseur Terry George. De film hannelet oer in ûnmooglike leafdesaffêre fan twa Armeenjers yn de neidagen fan it Osmaanske Ryk. De troch de Ottomaanske oerheid oanstjoerde ferfolging fan en de genoside op de Armeenske befolking fan Anatoalje spilet in hieltiten gruttere rol yn de film. De premiêre fan it histoarysk drama wie op 11 septimber 2016 op it Toronto International Film Festival.
Plot
De Armeenjer Mikael (Oscar Isaac) wennet yn in doarp mei in grutte Armeenske mienskip yn it súdeasten fan it Ottomaanske Ryk. Hy is dêr apoteker, mar wol graach in oplieding medisinen folgje oan de Keizerlike Akademy yn Konstantinopel. Om't Mikael sels it jild net hat seit syn oansteande skoanheit ta om de kosten fan de stúdzje te dragen.
Yn Konstantinopel leart Mikael fia syn omke Ana (Charlotte Le Bon) kennen, in frou fan Armeenske komôf dy't troud is mei de Amerikaanske sjoernalist Chris (Christian Bale), en kriget dêr in ferhâlding mei. As Turkije him oanslút by de Sintrale Steaten begjinne ek de ferfolgings fan de Armeenske minderheid in jimmeroan gruttere rol te spyljen. Oeral yn it Ryk wurde Armeenjers oppakt, fermoarde of deportearre en as Mikael, dy't sels mei help fan syn freon Emre fanwegen syn stúdzje in frijstelling kriget om yn it leger te tsjinjen, foar de frijlitting fan syn omke pleitet wurdt ek hy oppakt en nei in wurkkamp stjoerd. Hy sjocht lykwols in gelegenheid om oan in wisse dea te ûntkommen en flechtet nei syn bertedoarp, dêr't de Armeenjers ek hieltiten mear te lijen krije fan útsluting en ferfolging. Syn mem hellet Mikael oer om te boaskjen mei de frou dêr't er mei trouwe soe. Foar de feiligens moat it jonge koppel op oantrunen fan de âlden net yn it doarp wenje, mar op in ôfgelegen plak yn in blokhut dêr't nimmen komt. Mar as syn frou swier rekket en hja siik wurdt, moat er syn frou nei it doarp werom bringe. As Mikael te witten komt dat der yn de buert in protestanske missypost is, ferlit er it doarp en siket er dêr help foar syn famylje om harren fan de Turkske driging te ferlossen. Op de post oankommen komt er Ana en Chris wer tsjin, dy't fan doel binne om wezen yn de missypost fuort te bringen nei in feiliger plak. As hja de wezen fuort bringen en lâns it doarp fan Mikael komme hawwe de Turken dêr al hûsholden en de Armeenske mienskip útmoarde.
As Chris en Mikael troch Ottomaanske soldaten ûntdutsen wurde, wit Chris tefoarren te kommen dat hja de bern fine troch harren ôf te lieden en oare rjochting út te lokken. Chris wurdt nei in achterfolging arrestearre en nei Konstantinopel brocht, dêr't er fan spionaazje beskuldige wurdt. Mei help fan Emre, in âlde Turkske freon fan Mikael, dy't de Amearikaanske ambassadeur ynljochtet, komt Chris wer frij en mei er nei Malta ôfreizge, dêr't er oan board giet by it Frânske slachskip Guichen, dat de reis meitsje sil nei de Ottomaanske kust.
Nei de arrestaasje fan Chris begjint foar Mikael en Ana mei de Turken op 'e hakken in race tsjin de klok om de bern yn feiligens te bringen. Underweis moestje se in grutte groep Armeenjers dy't wegerje harren moedwillich oan de Turken oer te jaan en tegearre mei de groep meitsje hja harren op om op de Musa Dagh it gefjocht mei it leger oan te gean. De saak wurdt dêr hieltiten dreger foar de Armeenjers en de Turken sette swier geskut yn. De Armeenjers biede ferbiten ferset, mar wurde jimmeroan fierder de berch opjage. As de Guichen oan de kime ferskynt is it saak om de minsken op 'e tiid nei it skip te bringen.
Hamsters
De hamsters (wittenskiplike namme: Cricetinae) foarmje in ûnderfamylje fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (Mammalia), it skift fan 'e kjifdieren (Rodentia) en de famylje fan 'e wrotmûseftigen (Cricetidae), dêr't ûnder oaren ta hearre de (gewoane) hamster, dy't yn Nederlân yn it wyld foarkomt, en de goudhamster, in bekend húsdier. Yn totaal binne der 19 libbene soarten, ferdield oer 7 skaaien. De hamsters binne nau besibbe oan 'e oare ûnderfamyljes fan 'e wrotmûseftigen, de wrotmûzen (Arvicolinae) en trije groepen dy't mei-inoar beflapt wurde ûnder de oantsjutting mûzen en rotten fan de Nije Wrâld.
Algemiene beskriuwing
Hamsters binne yn it wyld benammen yn 'e skimerperioaden en yn mindere mjitte nachts aktyf, en bliuwe oerdeis yn eigengroeven hoalen ûnder de grûn om rôfdieren te ûntrinnen. Se frette benammen sied (plant)sied, fruchten en griene plantedielen, mar wreidzje har menu út en troch út mei gravende ynsekten. Se steane fral bekend om har wangpûden, dy't se oant har skouders oprekke kinne troch se fol te stopjen mei fretten dat se yn lytse stikjes biten hawwe. As der net mear by kin, keare se werom nei har hoale om dêr yn alle rêst it opgarre fretten te beplúzjen. Dit ferminderet de tiid dat se bleatsteane oan predaasje en ferbetteret dus har kânsen om te oerlibjen. De Sineeske hamster (Criteculus griseus) is de iennichste soarte mei in grypsturt (de measte soarten hamsters hawwe in koart, hast rudimintêr sturtsje).
Domestisearring
Hamsters wurde faak ek as húsdier holden troch de minske. Domestisearring fan dit slach bisten liket benammen ûntstien te wêzen nei't medyske ûndersykslaboratoaria om 'e midden fan 'e tweintichste iuw hinne hamsters begûnen hâlden, om't se har yn finzenskip sa maklik fuortplantsje. De meast holden soarte is de goudhamster (Mesocricetus auratus), mar ek de trije soarten dwerchhamsters (Phodopus) binne frij populêr. Om't se nachtdieren binne, hingje hamsters derta oer om oerdeis te sliepen en nachts klearwekker en aktyf te wêzen, wat foar eigners nochal yrritant wêze kin mei al dat gekoaibyt en getsjildraaf by neare nacht.
Muiden
thumb|260px|''Muiden en it Muiderslot. Yn de eftergrûn de [[Flevopolder.]] thumb|260px|It Muiderslot mei grientetún thumb|260px|17e-iuwske plattegrûn fan Muiden troch [[Matthaeus Merian.]] Muiden iis in stêd en eardere gemeente yn de provinsje Noard-Hollân. De gemeente bestiet út it festingstedsje Muiden, it brinkdoarp Muiderberg en it buorskip Hakkelaarsbrug. It hat 3000 ynwenners en in oerflak fan 36,51 km² (wêrfan 22,06 km² wetter). It grutte persintaazje wetteroerflak komt net allinnich troch de haven fan Muiden mar ek trochdat de gemeentegrins trochrint oer it wetter yn de IJmar.
Skiednis fan de stêd
De earste, noch bekende fermelding fan it plakje Muiden komt út 953. Keizer Otto I skonk doe de delsetting en de dêr wûne toljilden oan it Domkapittel te Utert. It doarpke hjitte doe noch 'Amuda'. Dit betsjut 'Mûning fan de A'. De 'A' is in âlde namme fan de Fecht. Yn 1122 krige Muiden tagelyk mei Utert stedsrjochten fan keizer Hindrik V, hoewol't it yn it gefal fan Muiden faaks allinnich om inkele stêdlike rjochten gie. De delsetting krige foar 1285 yn elk gefal stedsrjochten fan it Bisdom fan Utert. Neidat it lân dêr't Muiden yn leit skonken waard oan greve Floaris V fan Hollân, krige Muiden yn 1296 opnij stedsrjochten, diskear fan Floaris V.
Leginde
thumb|left|220px|Wapen fan Muiden Muiden hat ek har eigen leginde. Fiskers fange in seemearmin, wylst hja oerlizze oan wa't se har skinke sille, stelt de seemearmin foar har frij te litten omdat se dochs net langer as in oere op it lân libje kin, tsjin in beleanning fan rike fangsten en folle netten. As se har dan gean litte sjongt se: Muiden sil Muiden bliuwe, Muiden sil nea ferdwine. wêrnei't se yn de djipten dûkt, en nea wer sjoen waard. Wyls binne in soad stêden en doarpen ta bloei komd, of sels ferdwûn, mar Muiden soe Muiden bliuwe. De seemearmin stiet noch yn it wapen fan Muiden.
De seeslûs
thumb|right|300px|Slûs Nei in iuw om 'e nocht ûnderhanneljen tusken Holân en Utert wie der noch gjin oeriemkomst om in nije slûs oan de mûning fan de Fecht yn Muiden oan te lizzen. De Fecht wie foar Utert in wichtige ferbining mei de Sudersee. De âlde slûs by Hinderdam, ± 5 kilometer lânynwerts, wie yn 1437 oanlein en stie ûnder kontrole fan Utert. Yn 1672 grypte Hollân har kâns; Utert wie beset troch it Frânske leger en mei de bou fan de slûs yn Muiden waard starten.
De slûs hie trije primêre funksjes, nammentlik: (1) in skutslûs foar it skipfeartferkear tusken Sudersee en Fecht, (2) de ferdigening fan it lân tsjin de Sudersee as lêste (3) in militêre funksje. Muiden makke ûnderdiel út fan de Hollânske Wetterliny. Yn gefal fan inundaasjes wie de behearsking fan ynlitten fan Suderseewetter essinsjeel. De slûs foarkaam ek it weistromen fan it wetter út de gebieten stroomopwerts dy't ûnder wetter setten wienen.
Yn 1674 wie de slûs klear. It kompleks bestie út in dûbelkearende skutslûs, in oan beide siden útwetterings- anneks spuislûzen. It slûzekompleks hie as taak it wetter oan twa kanten te kearen; sawol oan de seekant by floed en as oan de rivierkant by eb. Foar de sekerheid krige de slûs in ekstra stel stoarmfloeddoarren dy't by ekstreem heech wetter sluten waarden. Skipfeart wie dan ûnmooglik. De skutslûs hie in lingte fan 50 meter en in breedte fan 7,5 meter. It slûskompleks waard yn 1676 útwreide mei in muorre lâns de mûning fan de Fecht om oerstreamings foar te kommen.
Nei it opheffen fan de festing Muiden yn 1926 en it ôfsluten fan de Sudersee troch de Ofslútdyk yn 1932 naam it belang fan de slûs ôf. De slûs is letter modernisearre en wurdt mo meast brûkt troch de plesierfeart.
De festingwurken
thumb|right|300px|forten thumb|right|300px|Mûzefort thumb|right|300px|kazerne De earste ferdigeningswurken fan Muiden datearje út de earste helte fan de 15e iuw. Yn 1590 waarden de muorren ferfongen troch ierden wâlen mei bastions nei ûntwerp fan Adriaen Anthonisz. Ek it Muiderslot krige in eigen omwâling wêrby't de foarburcht fan it Muiderslot wegens romtegebrek sloopt wurde moast. As reaksje op de ûntwikkelingen op it gebiet fan oarlochsfiering, waard nei de Frânsk-Dútske oarloch (1870-1871) de festing wer modernisearre. It trasee fan de festingwâl waard feroare en der waarden in oantal bakstiennen, bomfrije, ûnderkommens setten. Markante foarbylden hjirfan binne de kazerne oan it Festingplein, it Mûzefort (neamd nei mûsgrize soldateunifoarmen) - in yn in ravelijn ynboude capponière kazemat - en de holle bear.
De bear is in daam yn de festinggrêft dy't it sâlte Suderseewetter fan it swiete wetter yn de grêft skiede moat. Sokke bouwurken komme mear foar by festingstêden, mar dizze is unyk omdat dizze bear in gong mei sjitgatten hat fan wêrút in inundaasjeslûs iepensetten wurde koe. Foar it Muiderslot oer, oan de oare kant fan de Fecht, stiet de Westbatterij. Dizze fortifikaasje is fan 1868 en bestiet út in lyts toerfort mei dêrfoar in batterij yn it dyklichem.
Muiden makke diel út fan de (Nije) Hollânske Wetterliny. Sûnt 9 jannewaris 1901 hearde Muiden ta de Stelling fan Amsterdam. It forteilân Pampus, lizzend binnen de gemeente Muiden, waard boud yn 1887/1897 en wie bestimd om tegearre mei it fjoertoereilân by Durgerdam en de batterij by de Diemer Seedyk de yngong fan it IJ te beskermjen.
Krûdfabryk
Yn in polder ten noarden fan de trekfeart nei Diemen, justjes ten westen fan de beboude kom fan Muiden, waard tusken 1702 en 2004 buskrûd makke. It fabryk wie bekend ûnder de namme buskrûdmole, De Krijgsman en sûnt 1972 as Muiden Chemie.
De bou fan de buskrûdmole yn 1702 wie it gefolch fan de ferdriuwing fan de gefaarlike krûdproduksje út de stêd Amsterdam. De froedskip fan Muiden ferliende yn dat jier in fergunning oan de Amsterdammer Reinier van Cuyk om op it grûngebiet fan de gemeente in krûdmole te bouwen. Yn de rin fan de iuwen fûnen in soad Muidenaren wurk yn it fabryk. Yn de Earste Wrâldoarloch florearde it fabryk. Yn 1919 waard it fabryk likwidearre, mar yn 1922 waard de produksje wer oppakt.
Geandewei de 20e iuw waard de skeal fan de produksje grutter en groeide it stedsje nei it fabryk ta. Slachtoffers en skea yn Muiden by ûntploffingen soargen hieltiten mear ta protest fan de Muidenaren. Soargen oer de feilichheid wienen dan ek de wichtichste oarsaak fan de sluting yn 2004.
Yn de jierren 1980 waard it fabryk fertocht fan yllegale krûdleveringen oan Irak. Neidat dy leveringen ferbean waarden en de krûdmerk ynstoarte, gie it fabryk yn 1990 fallyt. Yn 1991 waard it fabryk oernomd en weriepene troch it Britske Royal Ordnance, in ûnderdiel fan British Aerospace. Nei in brân yn 2001 waard besletten ta definitive sluting.
Ryksfarwei
Net alle haadfarwegen binne Ryksfarwegen, de kanalen yn Grinslân en Fryslân (it Iemskanaal, Prinses Margrietkanaal en Van Starkenborghkanaal) en de Gouwe yn Súd-Hollân hat de provinsje it bewâld oer, it Hartelkanaal is yn behear by de gemeente Rotterdam en it Binnen-IJ by de gemeente Amsterdam.
Lyckle Eables
Lyckle Eables (1 jannewaris 1458 - 1 febrewaris 1537) út Stienwyk is de stamfaar fan de famylje Lycklama à Nijeholt. As biedwurd brûkte er: Deugd allinne.
Biografy
As grytman fan Stellingwerf (1512), fan Skoatterlân en Weststellingwerf (1517) en erflik fan Weststellingwerf 1524 - 1534 wenne er op de stins Friesburg yn Nijeholtpea. Eables wie Saksysk-Boergondysk gesind. Syn stins waard yn 1514 troch Gelderske troepen belegere en plondere. In jier letter, yn 1515, baarnde de stins op St. Anthoniusdei oan de grûn ta ôf. De hartoch fan Saksen hie syn rjochten op Fryslân ûnderwilens op 19 maaie 1515 ferkocht oan de lettere keizer Karel V. De eardere skea fan Eables bleau net ûngemurken. De troch Karel beneamde steedhâlder fan Fryslân, Floris van Egmont, fergoede Eebles syn skea troch him by de splitsing fan Stellingwerven, yn Stellingwerf-Oosteinde (Eaststellingwerf) en Stellingwerf-Westeinde (Weststellingwerf), op 18 febrewaris 1517 te beneamen ta grytman fan de gritenijen Stellingwerf-Westeinde en Skoatterlân. Keizer Karel V beleanne him nochris foar syn ynset, troch him op 11 oktober 1524 ta grytman fan Weststellingwerf te beneamen, in funksje dy 't twa dagen letter op 13 oktober 1524 troch de keizer erflik ferklearre waard.
Hy wie trout met Johanna.
Bern
Ut syn houlik mei Johanna kamen njoggen bern, dêrfan seis soannen. Yn syn biografy troch L.M.G. Kooperberg yn it Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek wurdt neamd dat er mooglik trije soannen hân hawwe soe. Letter ûndersyk yn de Nederlandse Leeuw, publisearre yn desimber 2017, wiisde út dat Johanna as widdo in hûs ferkeapet yn 1538. Yn de ferkeapakte wurde njoggen bern by namme neamd. De âldste soan, Lubbert, waard grytman nei Lyckle.
Nas
thumb|250px|Nas by in konsert yn 2007 Nasir Jones (berne 14 septimber 1973), wiidferneamd mei de artystenamme Nas, eartiids Nasty Nas, is in rapper út de Feriene Steaten. Nas is yn 1994 ferneamd wurden mei syn foarste album Illmatic.
Dykhurdfytsen op de Olympyske Simmerspullen 1932
De Olympyske Simmerspullen 1932, ek wol de Xe Olympiade neamd waarden yn 1932 yn Los Angeles, Feriene Steaten hâlden. It dykhurdfytsen waard hâlden op it Los Angeles Avenue.
Country
thumb|Willie Nelson yn de Chumash Casino Resort yn Santa Ynez, California. Country of country en western is de sammelnamme foar ferskate muzykstilen fan Amerikaanske muzyk, dy't ûntstien is op it plattelân yn it súdlike part fan de Feriene Steaten en syn woartels yn de Amerikaanske folksmuzyk hat. As regel giet it om in sjongstim dy't begelaat wurdt troch in tal ienfâldige ynstruminten: steelgitaar, fioele en akoestyske gitaar binne de tradisjonele, mar hjoed de dei (2007) wurde ek elektryske gitaar en drums brûkt.
Oarsprong
Utsoarte wiene der muzisy dy't besochten mei har muzikaal kinnen troch de tiid te kommen. Yn earste ynstânsje gong it benammen om dûnsmuzyk. Neist de grutte dûnsorkesten kamen der ek lytsere groepen, de saneamde stringbands, yn in hiel fariearre gearstalling. Der wurdt faak wol by songen, mar selden troch solisten. (Oer it algemien wurdt Roy Acuff sjoen as de earste grutte solo-sjonger yn de countrymuzyk).
In soad artysten waarden bekender troch allerhande radiostasjons. Yn Nashville waard in radiostasjon oprjochte troch in fersekeringsmaatskippij, de National Life & Accident Insurance Company. De ropletters fan it stasjon wiene WSM ("We Shield Millions" = "Wy beskermje miljoenen"). De earste útstjoering wie yn novimber 1925. It wie in streekrjochte útstjoering fan it optreden (mei publyk) fan in fiddler fan 80, dy't de reputaasje hie dat er mear as 1.000 ferskes koe. De oankundigings waarden dien troch George D. Hay, dy't it programma WSM Barn Dance neamde. Soks nei oanlieding fan de National Barn Dance, in soartgelikense sjo, dy't er yn Chicago produsearre hie. It programma waard alle sneonen út in studio op de fyfde ferdjipping fan it kantoar fan de maatskippij wei útstjoerd. Yn 1928 krige it programma (by tafal) fan Hay de namme dy't it no noch hat, Grand Ole Opry. It programma waard och sa populêr en hat in ferskuorrend grutte betsjutting hân foar de ûntjouwing fan de countrymuzyk.
De earste oanset ta de hjoeddeiske countrymuzyk wurdt taskreaun oan Jimmie Rodgers, de Father of Country Music. Hy makke syn earste plaatopname foar Victor Records op 1 augustus 1927 yn Bristol, Virginia. Op de plaat fan Rodgers stiene in sintimintele ballade, The Soldier's Sweetheart en in sliepsankje, Sleep, Baby, Sleep. De plaat hie fuortdaliks in soad súkses en dus waarden yn datselde jier noch mear opnames makke, wêrby de earste fan (lang om let) in searje fan 13 Blue yodels, mei as titel T. for Rexas. Jimmie Rogers wie minnich en stoar al yn 1933 oan tuberkuloaze. Nettsjinsteande dy koarte muzikale karriêre wie er fan grutte ynfloed.
Op deselde dei waarden ek seis nûmers opnommen troch in groep, de Carter Family. Hja ûntjoegen har ta ien fan de groepen mei de measte ynfloed yn dy begjinjierren. Harren lêste opname yn de oarspronklike besetting wie yn 1941 en yn dy fjirtjin jier ha se mear as 250 nûmers op plaat set.
De muzyk, dy't yn de tritiger jierren stal jûn waard, waard och sa populêr en ûntjoech har fansels yn ferskate rjochtings. Ien fan dy rjochtings is de dûnsmuzyk út Texas en Oklahoma, dy't de namme Western swing krige. In mingsel fan (ûnder oare) big band, dixieland en jazz. Bob Wills wurdt sjoen as de wichtichste artyst fan dy styl mei syn band The Texas Playboys.
Yn 1938 kaam Roy Acuff by de Grand Ole Opry en waard al gau in geregelde gast. Hy hie in band, de Tennessee Crackerjacks, dêr't û.o. de dobro mei klam oanwêzich wie. Letter feroare er de namme fan syn band yn de Smokey Mountain Boys. Hy waard al gau in liedende figuer yn de Grand Ole Opry en makke jierren lang út wa't en wat te hearren wie yn de sjo. Op dy wize stjoerde hy foar in part de ûntjouwing fan de muzyk ek. Under syn lieding waarden regels opsteld foar dielnimmen oan de sjo. Sa moast ûnder oaren elke artyst troch in besteand bandlid foardroegen wurde en leden hiene de ferplichting om op syn minst 26 sneonen oanwêzich te wêzen.
Troch de groeiende populariteit fan de sjo waard de studio al gau te lyts foar de tanimmende stream publyk. Der waard útwykt nei in gruttere romte, it Hillsboro Theatre, mar ek dat joech neat. De folgjende lokaasjes wiene it Dixie Tabernacle en it War Memorial Auditorium, dy't ek al gau te lyts waarden. Sels it ynfieren fan in tagonspriis fan 25 sint joech neat. Yn 1943 ferhuzen se nei it Ryman Auditoarium, dêr't de goed 3.000 besikers alle wiken in sitplak fine koene. Dat Ryman Auditoarium mei syn perfekte akoestyk is it ferneamdste thús fan de Grand Ole Opry wurden. Yn 1974 ferhuzen se nei it spesjaal foar de Opry boude Grand Ole Opry House mei 4.400 sitplakken. Dêrútwei wurdt de sjo noch alle wiken útstjoerd. It Ryman Auditoarium wurdt ek noch geregeld brûkt foar bysûndere konserten.
Yn de fjirtiger jierren waard Roy Acuff sá populêr, dat er yn wichtige populêre 'polls' Frank Sinatra fersloech. Der wurdt sein dat Japanske troepen by de oanfal op Okinawa as oanfalsgjalp rôpen: To hell with Roosevelt, to hell with Babe Ruth, to hell with Roy Acuff!.
Nei 1945
Yn 1949 kaam Hank Williams op de Grand Ole Opry ta. Hy hie as teenager al bekendheid krigen mei syn groep The Drifting Cowboys en hie in jiermannich meidien mei de Louisiana Hayride fan radiostasjon KWKH. Nei't syn Lovestick Blues in hit wurden wie, waard er Opry-lid. Syn earste optreden, op 11 juny 1949 waard in gigantyske sjo. De sjo moatst ophâlde, om't it publyk him trije kear weromhelle foar Lovestick Blues. Ek foar Hank Williams wie mar in koarte karriêre weilein: hy stoar op Nijjiersdei 1953 op de achterbank fan de auto dy't him nei in Nijjierskonsert yn Canton, Ohio bringe soe. Mar it wie in tige produktive en yndrukwekkende karriêre. As gjin oar wie er yn steat om it drege libben fan de arbeidzjende man yn wurd en muzyk út te byldzjen. Der is sawat gjin inkelde artyst yn de countrymuzyk, dy't net in nûmer fan him op it reperroire hat.