cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mûssliepers
De mûssliepers (Latynske namme: Myomimus) foarmje in skaai fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (Mammalia), it skift fan 'e kjifdieren (Rodentia), it ûnderskift fan 'e iikhoarntsjes en sliepmûzen (Sciuromorpha), de famylje fan 'e sliepmûzen (Gliridae) en de ûnderfamylje fan 'e Jeraziatyske sliepmûzen (Leithiinae). Dit skaai omfiemet trije soarten, dy't foarkomme yn súdeastlik Jeropa en westlik Aazje.
Kalkstien
Kalkstien is in sedimintêr stiente dat ûntstiet troch de opsteapeling fan stoflike oerbliuwsels fan seedieren. Dêrmei bestiet kalkstien foar it grutste part út kalsiumkarbonaat (CaCO3) en is der wolris in fossyl yn te finen. Blauwe hurdstien, bygelyks, is in soart fossile kalkstien, út de oerbliuwsels fan seeleeljes.
Likernôch 20% oant 25% fan it sedimintêre stiente is karbonaatstien, en it grutste part dêrfan is kalkstien. It restearjende karbonaatstiente is meast dolomyt, in nau besibbe stiensoarte, dat in heech persintaazje fan it mineraal dolomyt, CaMg (CO3)2, befettet. Magnesyske kalkstien is in ferâldere en net sekuer definiearre term, dy 't op ferskate wizen brûkt wurdt foar dolomyt, foar kalkstien dy 't in grut persintaazje dolomyt befettet (dolomityske kalkstien), of foar eltse oare kalkstien dy 't in grut persintaazje magnesium befettet. De measte kalkstien waard foarme yn ûndjippe marine miljeus, lykas kontinintale platen, hoewol't lytsere hoemannichten foarme waarden yn gâns oare miljeus. In soad dolomyt is sekundêr dolomyt, foarme troch gemyske modifikaasje fan kalkstien. Kalkstien leit oer grutte parten fan it ierdoerflak bleat, en omdat kalkstien wat oplosber is yn reinwetter, erodearret dat bleatstelde kalkstien faak ta karstlânskippen. De measte grotten binne te finen yn kalkstien.
Kalkstien hat gâns tapassings: as gemyske grûnstof foar de produksje fan semint (in essinsjeel bestândiel fan beton), as taslachstof foar de ûndergrûn fan diken, as wyt pigmint of folmiddel yn produkten as toskpasta of ferve, as boaiemferbetterer en as populêre dekorative tafoeging oan rotstunen. Kalkstienformaasjes befetsje likernôch 30% fan alle ierdoaljeservoirs fan de wrâld.
Margarine
Yn 1869 wie de Frânske gemykus Hippolyte Mège-Mouriés de útfiner fan in "ferfanger foar bûter" en hy neamde it margarine. Hy hie ûndersocht hoe't de molkproduksje fan in ko ta stân kaam. Hy konkludearre dat de ko har eigen lichemsfet ôfjoech oan de molke. De oarspronklike margarine waard dan ek út kowefet, ôfdreage molke en snipele kowejaar makke.
Keunstdûken op de Olympyske Simmerspullen 1932
De Olympyske Simmerspullen 1932, ek wol de Xe Olympiade neamd waarden yn 1932 yn Los Angeles, Feriene Steaten hâlden. It keunstdûken waard hâlden yn it Los Angeles Swimming Stadium.
Los Angeles Swimming Stadium
It Los Angeles Swimming Stadium waard yn 1932 boud foar de Olympyske Simmerspullen. Der wie plak foar 10.000 taskôgers. It swimbad is 50 meter lang en 20 meter breed. Hjoed de is it swimbad ek wol bekind as it John C. Argue Swim Stadium.
Medaljespegel
Der is gjin medaljespegel fan it keunstdûken yn 1932, om't alle medaljes wûn binne troch dûkers út de Feriene Steaten.
De Tsien fan Martens Afke
De Tsien fan Martens Afke, yn it oarspronklike Nederlânsk: Afke's Tiental, is in roman foar jongerein fan 'e hân fan 'e Frysk skriuwster fan berneboeken en polityk aktiviste Nynke fan Hichtum (pseudonym fan Sjoukje Maria Diderika Troelstra-Bokma de Boer, 1860-1939). It waard foar it earst útjûn yn 1903, mei yllústraasjes fan Cornelis Jetses en Johan Herman Isings. De Tsien fan Martens Afke fertelt oer in earmoedich arbeidershúshâlden mei tsien bern yn it Fryslân fan omtrint 1900. Yn 1939 ferskynde der in Ingelske fertaling en yn 1957 waard it boek foar it earst oerset yn it Frysk, troch Tjits Eisenga-De Groot.
Ynhâld
Yn in doarp op it Fryske plattelân wennet in grut arbeidersgesin yn in behindich húske. De mem, Afke, hat krekt har tsiende poppe krigen. De heit makket nettsjinsteande syn swakke sûnens lange dagen en docht datoangeande winterdeis, as de boer him oan it braakjen fan it flaaks set, folslein ferkeard wurk. Watse, de âldste soan, is yn militêre tsjinst, wylst Wypkje, de âldste dochter, yn Ljouwert as faam by in mefrou tsjinnet. Mar sels mei de beide âldste bern ta de doar út hawwe Marten en Afke der noch klauwen oan om alle mûlen te foljen. De memmeleafde fan Afke jout glâns oan wat oars mar in nearzich bestean wêze soe, en nettsjinsteande de earmoed wurdt it tsiende berntsje dochs mei blydskip begroete.
De Tsien fan Martens Afke is gjin ôfrûne ferhaal mei begjin en ein, mar lit de lêzer troch twa momintopnames, ien by 't winter en ien simmerdeis, sjen hoe't it yn it gesin om en ta giet. It boek iepenet as Afke winterdeis noch mar krekt âldkreams is, en de oare bern foar it earst harren nije bruorke Sipke sjogge. Dêrnei ferhellet it oer de kweajongesstreken fan Jetse; oer Klaas, dy't fan syn piteroaljesinten in waarme skelk foar mem byinoar sparret; oer Boukje en Sytske, dy't yn Ljouwert te útfanhûzjen geane by Wypkje har mefrou; en oer Marten, dy't de bern jûns sterke ferhalen fertelt. Dan ferspringt de fertelling in healjier. Boukje en Sytske moatte alle dagen tolve priemmen breidzje, mar wolle folle leaver blommen plôkje. As se dien wurk makke hawwe en ôfsetten binne nei de greide, ferdwynt lytse Wibe en krije sy dêr de skuld fan. Dan komt Watse thús, de soldaat, en giet Marten mei alle bern, útsein Wypkje, dy't net thús is, en Wibe en Sipke, dy't noch te lyts binne, in snein te farren op 'e mar. As se wer thúskomme, docht bliken dat Afke har iennichste goede jurk, dy't hja al fyftjin jier tige krekt bewarret en mar komselden draacht, fermakke hat ta nije jurkjes foar de beide famkes. It boek einiget as it gesin dy jûns út 'e wei giet.
Haadpersoanen
thumb|180px|Afke's tiental yn Wergea (fan Suze Boschma-Berkhout, 1970) thumb|right|180px|Nynke fan Hichtum (Sjoukje Bokma de Boer).
Eftergrûn
Mei Afke's Tiental joech Nynke fan Hichtum in ynkringend byld fan in trochsneed arbeidersgesin op it plattelân út 'e ein fan 'e njoggentjinde en it begjin fan 'e tweintichste iuw, en liet hja sjen hoe't earmoed alle fasetten fan it libben yn sa'n gesin beynfloedet. Hoewol't Afke's Tiental in tige Frysk boek is, soe in selde soarte boek ek oer in earm gesin út Drinte of Noard-Brabân skreaun wêze kinne, dat de "Fryskheid" docht neat ôf oan it algemiene boadskip dat de skriuwster dermei útdrage woe. Afke's Tiental, dêr't Nynke fan Hichtum daliks al grut súkses mei hie, wie ien fan 'e earste boeken, en seker ien fan 'e earste berneboeken, dy't dit ûnderwerp oanroerde. It hat grutte ynfloed hân op hoe't der yn Nederlân mank de hegerein nei de earmen sjoen waard.
De Tsien fan Martens Afke is baseare op it libben fan Sjoerd en Harmke Feenstra-Tuinstra út Wergea. Harren dochter wie tsjinstfaam by Nynke fan Hichtum, en is dus de Wypkje út it ferhaal, wylst de skriuwster sels yn it boek figurearret as "mefrou". De famylje Feenstra wenne yn in hûs efter wat no (2003) Hillebuorren 8 is. Nei't it boek útkommen wie, binne der noch twa bern bykommen. Yn Wergea stiet in byld fan Afke mei har tsiental, makke troch Suze Boschma-Berkhout, as monumint foar Nynke fan Hichtum. It is yn 1970 ûntbleate troch Ale Feenstra, de lytse Wibe út it boek, en beppesizzer Harmke Wijma-de Vries.
Fryske oersetting
De earste Fryske oersetting fan Afke's Tiental ferskynde yn 1957 ûnder de titel De Tsien fan Martens Afke by Utjouwerij Laverman te Drachten. De fertaalster wie dichteresse en deiboekskriuwster Tjits Eisenga-De Groot. Yn 1989 kaam der, ta gelegenheid fan 'e fyftichste betinking fan it ferstjerren fan Nynke fan Hichtum ûnder deselde titel in nije oersetting út by de Friese Pers Boekerij. Dy fertaling wie fan 'e hân fan Jant van der Weg-Laverman, en ferskilde fan dy fan frou Eisenga-De Groot trochdat stavering en taalgebrûk oan 'e tiid oanpast binne. Neffens Van der Weg-Laverman wie it har stribjen om oan 'e iene kant sa deun mooglik by de oarspronklike, Nederlânsktalige tekst út 1903 te bliuwen en sa de tiidgeast fan doe fêst te hâlden, mar oan 'e oare kant ek om it boek lêsber en oansprekkend te meitsjen foar bern út dizze tiid. Koartsein is de oersetting fan Eisenga-De Groot in letterliken-ien, wylst dy fan Van der Weg-Laverman folle frijer is.
Makkumer- en Parregeaster Marpolders
De Makkumer- en Parregeaster Marpolders is in boezemwetterskip yn Wûnseradiel fan ± 1000 hektare. It beslaat de grûnen fan de droeleinde Makkumer Mar en Parregeaster Marren mei it op dy marren eartiids ôfwetterjende rânegebiet.
Doel en wurken hingje gear mei de drûchmakking. It wetterskip is oprjochte en reglmintearre yn 1883 om neikomming fan de konsesjebetingsten te fersekerjen. It besloech doe benammen de grûnen fan de drûchmakkerij (650 ha.)
F.A. van Hall wie ienichst yngelân en oefene ek it bestjoer út. Doe't der troch ferkeap mear yngelannen kamen is it reglemint feroare en kaam der in normaal bestjoer (1902). Klachten oer bediking fan omlizzende partikuliere polders laten ta reorganisaasje (1916-1917). It wetterskip waard útwreide mei dêrop ôfwetterjende grûnen ta ± 950 ha. Omlizzende partikuliere polders binne ûnderbrocht yn oare wetterskippen û.o. Koaihuzen, Fallingabuorster- en Aaltsjemarpolder, Ritsebuorren) wylst in oerkoepeljend wetterskip de Waarboarch foarme. Bepaald waard dat grûnen yn de eardere drûchmakkerij twa kear safolle bydrage moasten as de omlizzende gebieten.
Luftwaffe
150 px|thumb|Logo 1935-1946 150 px|thumb|Logo 1955-hjoed
De Luftwaffe is de namme foar de Dútske loftmacht.
Twadde Wrâldkriich
Yn 1933 krijt Hermann Göring opdracht fan Adolf Hitler om de loftmacht út te wreidzjen. Oan it begjin fan de Twadde Wrâldkriich hienen de Dútsers de sterkste loftmacht mei 2 miljoen minsken en 200.000 fleanmasinen. Nei de Slach om Ingelân waard it hurd minder mei de Luftwaffe. Ferneamde typen fleanmasinen fan de Dútske loftmacht yn 'e Twadde Wrâldkriich wienen de Junkers Ju-87 'Stuka', Focke-Wulf Fw 190 en de ferskate Messerschmitt's.
Fleantugen
In kar:
Bundesluftwaffe
West-Dútslân waard NAFO-lid yn 1955 omdat it westen wol in bûnsmaat tsjin de Sowjetuny brûke koe. Mei help fan de Amerikanen krige West-Dútslân yn 1956 op 'e nij in loftmacht. De Luftwaffe hie gâns problemen mei de F-104 Starfighter dêr't 292 fan delstoarten en 115 piloaten by stoaren. It die bliken dat it probleem mei training fan de piloaten te krijen hie en fuort krigen de piloaten harren oplieding yn de Feriene Steaten. Neidat West en East yn 1990 gearfoege waarden ta ien Dútslân krige de Luftwaffe hookstrooks materieel fan de Luftstreitkräfte der Nationale Volksarmee ta syn foldwaan. In aardichheidsje wiene de nije MiG-29 'Fulcrum' dêr't letter de Eurofighter Typhoon foar yn it plak kommen is.
Svjatohirsk Lavra
It Svjatohirsk Lavra of it Hillige Himelfeart Lavra (Oekraynsk: Свято-Успенська Святогірська лавра; Svjato-Uspenska Svjatohirska lavra) is in kleaster fan de Oekraynsk-Otterdokske Tsjerke (patriargaat Moskou) yn Svjatogorsk yn de East-Oekraynske oblast Donetsk.
It kleaster stiet op krytrotsen oan de rjochter igge fan de Seversky Donets yn it Nasjonale Park Hillige Bergen. Njonken de gebouwen binne der ek romtes yn de kalkrotsen sels.
It kleaster krige yn 2004 de status fan "Lavra"; fan de muontsen dy't ea yn it kleaster wennen waarden der 17 hillich ferklearre.
Skiednis
Neffens de tradysje setten de earste muontsen harren yn de 14e of 15e iuw op it plak nei wenjen. De earste skriftlike fermelding fan it gebiet "Hillige Bergen" datearret fan 1526 en stiet yn oantekenings fan de imperiale ambassadeur Sigismund Herberstein. Under de jurisdiksje fan it kleaster foel ek it tsjintwurdich net mear aktive Gorochovatsky-kleaster yn de oblast Charkov. It kleaster lei yn de Wylde Fjilden, it doedestiidske lege gebiet tusken Ruslân en it Krim-Kanaat en waard ferskate kearen oanfallen en plondere troch de Krim-Tataren. Yn de twadde helte fan de 18e iuw ferlear it kleaster de ferdigeningsfunksje en hie it in grut lânbesit.
Yn 1787 liet Katarina de Grutte it kleaster slute. It lânbesit waard sekularisearre en yn 1790 oan Katarina's favoryt prins Grigori Potjomkin jûn. Twa fan de kleastertsjerken, de Marije-Himelfearttsjerke en de Sint-Nikolaastsjerke op de rots, waarden parochytsjerken, de oare gebouwen waarden ôfbrutsen. It lân bleau yn besit fan de famylje Potjomkin en sânenfytich jier letter, yn 1844, soarge ien fan syn erfgenamen, Aleksander Michailovitsj Potemkin en syn frou Tatiana foar in weroplibbing en de weropbou fan it kleaster. De folgjende santich jier waard it kleaster ien fan de grutste kleasters yn it Russyske Ryk. It wie in drokte fan belang en der stienen mûnen, ateliers en hannelshûzen. Ek de bysûnder moaie lokaasje loek in soad pylgers. Tsjin it ein fan de 19e iuw waard by it plak fan it treinûngelok mei de keizerlike famylje yn it doarp Borki in úthôf boud mei de Kristus de Ferlosserkatedraal. Oant it útbrekken fan de Earste wrâldkriich wennen der likernôch 600 muontsen yn it kleaster.
Sovjet-tiid
Mei de politike feroarings fan 1917 brieken foar it Svjatohirsk-kleaster minne tiden oan. It plonderjen fan de gebouwen begûn al yn jannewaris 1918.
It lot fan it kleaster waard û.o. kedize troch de stifter fan de Sovjet-republyk Donetsk-Krivoj Rog, Fjodor Sergejev, ek bekend ûnder de namme "kammeraad Artjom". Hy behoede oan de iene kant de wichtichste tsjerken foar de ferneatiging, mar liet oan de oare kant de Himelfeartkatedraal ferbouwe ta bioskoop en op it eardere plak fan it alter toiletten delsette.
Yn 1922 kaam der in ein oan it monastike libben en waard it kleaster opheft.
Weriepening
Nei de fal fan de Sovjet-Uny waard it kleaster yn 1992 op 'e nij iepene. It begjin wie beskieden: in preester tegearre mei fjouwer jonge novisen út Donetsk. Doe't yn 1995 it tal muontsen tanaam waard útein set mei de restauraasje fan de skeinde tsjerken en gebouwen fan it kleaster.
Ek it ûnder de jurisdiksje fan it kleaster fallende Alderheljenkleaster mei de houten Alderheljentsjerke waard nij libben ynblaasd; it wurdt tsjintwurdich beskôge as in monumint fan houten arsjitektuer.
State
In state wie oarspronklik in hûssteed, letter ek in hûs (mei of sûnder hiem fan in hoarnleger, appelhof ensfh.). Sa ûntstie in ôflaat begryp fan it wurd state: in foarnaam hûs (bygelyks in stins) dat dan mei syn namme oan de hiele sate joech. Wie it hûs minder opfallend, dan hiet de hiele pleats nei it lân: de sus-en-sa-sate.
Gymnastyk op de Olympyske Simmerspullen 2008
De Olympyske Spullen fan de XXIXe Olympiade waarden fan 8 oant en mei 24 augustus 2008 hâlden yn Peking, de haadstêd fan Sina. De gymnastyk hie plak yn it Beijing National Indoor Stadium.
Feanwâldster Feart
thumb|260px|Feanwâldster Feart (ek: de âlde haven De Feanwâldster Feart is in feart yn de gemeente Dantumadiel. De feart rint fan it Krúswetter nei de noardkant fan Feanwâlden.
De namme Feanwâldster Feart jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Veenwoudstervaart.
Dútske Demokratyske Republyk
De Dútske Demokratyske Republyk (Dútsk: Deutsche Demokratische Republik, DDR) of East-Dútslân wie in lân dat ûntstie op 7 oktober 1949 as satellytsteat fan de Sowjetuny. De DDR bleau bestean oant de werieniging fan West- en East-Dútslân op 3 oktober 1990.
It grûngebiet fan de DDR besloech de hjoeddeiske dielsteaten Meklenburch-Foarpommeren, Brandenburch, Saksen-Anhalt, Saksen, Tueringen en it eastlike part fan Berlyn.
It Sorbysk krige fan de Sowjets bysûnder omtinken as minderheidstaal.
Clara Feyoena van Raesfelt-Van Sytzama
thumb|250px|Clara fan Raesfelt-fan Sytzama (1745) Clara Feyoena (barones) van Raesfelt-Van Sytzama (Friens, 5 april 1729 - Heemse, 1 septimber 1807) wie in Nederlânske dichteresse. Har bekendste gedicht is Wij knielen voor uw zetel neer dat as liet 231 opnaam is yn it Lieteboek foar de Tsjerken.
Bernetiid
Clara fan Sytzama waard berne yn 1729 op Beslingastate by Friens as de dochter fan Pyrrhus Wilhelmus fan Sytzama en Isabella Juliana fan Humalda. Pier Willem fan Sytzama (Heemse, doopt 21 oktober 1688), syn oarspronklike namme, wie offisier yn it Nederlânske leger en deputearre fan de Steaten-Generaal. Hy hie sels ek in dichtbondel skreaun. Clara fan Sytzama har mem stoar doe't hja ien jier wie. Har heit troude twa jier letter op 'en nij en gie doe mei Clara en har âldere broer Pico Galenus yn by Geertruida Foek fan Burmania op de Tammingaboarch yn Bellingeweer. It fertriet fan har mem net kend te hawwen en it feit dat Clara har styfmem net in goede mem fûn docht bliken út in letter skreaun gedicht fan har:
Daar pas mijn oog haar had aanschouwd Zag God toen zonder mededoogen Aan welk een Wreede ik wierd toevertrouwd? Clara Feyoena
Jeugd
Nei it ferstjerren fan de styfmem yn 1738 waard Clara fan Sytzama tabetroud oan de gûvernante Alida Tegneus. Dizze frou hat in soad ynfloed hân op har skriuwerij. Clara har âldste gedicht is fan 1741, en yn 1744 hat sy teagearre mei har gûvernante in gedicht makke foar in bondel fan in freondinne fan Alida Tegneus. Clara Feyoena hat Alida as in goede mem belibbe dêr't hja in protte fan leard hat:
om ‘s werelds holle ze voorzigtig te bevaren ''bij ‘t licht van ‘t Goddelijk Woord. ''Clara Feyoena
Clara har heit wie grutsk op syn dochter en besoarge har de learmaster Justus Conring, in studint fan mar 21, dy't op in goede namme stie. Clara en Justus rekken fereale, mar in houlik koe net omdat Justus net fan adel wie. Boppedat hearde Justus syn heit by de Steatsken, wylst Clara's heit ien fan de foarmannen fan de Prinsgesinden yn Grinslân wie. Yn de jierren 1747-1749 wie de tsjinstelling tusken beiden tige grut, om't steedhâlder Willem IV dit amt doe ek bûten Fryslân krige. Justus krige dien as learmaster, sadat Clara en hy út elkoar rekken. Hy hie slim te lijen fan leafdesfertriet en stoar yn desimber 1748 oan tuberkuloaze. Dit gong de doe 19-jierrige Carla kâld troch de lea. Hjiroer skreau sy:
ach, had ik aan Uw zij van d’aarde mogen schreien, maar neen, vroege zeegge is u, niet mij gelukt, ik moest op Uwe tombe een zee van tranen schreien.
Ek letter hat sy noch oer dit barren skreaun, sa as yn it album Gedichten.
Fanôf 1750
Clara wie tige swiersettich, faaks meast troch de dea fan Justus. Har heit stjoerde hat nei syn broer Jan Andries fan Sytzama (Heeemse, doopt 30 novimber 1690). Dêr moete hja Isaac Reinder baron fan Raesfelt tot Heemse (Heemse, doopt 7 febrewaris 1723), soan fan Evert Elbert Anton van Raesfelt en Jacoba Hendrietta van Uitterwijk, kaptein yn it Nederlânske leger. Se trouden op 6 septimber 1750 yn Bellingeweer (ûnder Winsum) en setten har' nei wenjen op 'De Alerdinck' by Heino, mar ferfarden al yn 1753 nei Heemse (by Hardenberg).
It houlik bleau oerflakkich, mar yn 1757 waard in dochter berne, Armgert Ebella Juliana, en dat feravensearre Clara Feyoena wat. Ek besocht hja treast te finen yn it dichtsjen. Yn 1775 troude har dochter mei de greve Christiaan Lodewijk van Rechteren, mar nei de berte fan it twadde bern stoar sy. Ek doe koe Clara treast yn de dichtkeunst fine, en naam hja de fersoarging fan har twa bernsbern op 'e noed. Nei har dichtalbum Bellingeweerster Uitspanningen, dêr't hja sels net sa tefreden oer wie, skreau hja yn 1774 fjouwer sangen oer Heemse. Dy waarden op oanstean fan kunde yn 1783 yn in album útbrocht, ûnder de titel Heemse: Hof-, Bosch- en Veldzang. De jierren 1792 en '93 belibbe Clare it hichtepunt as dichteresse en yn 1794 kaam har tredde bondel Gedichten út. Yn 1801 stoar ek noch har beppesizzer, in jonkje.
Koart foar har dea skonk hja in tsjerke-oargel oan de Nederlânsk-herfoarme tsjerke fan Heemse, de Sint Lambertustsjerke, dêr't hja op sette liet: Gegeven uit liefde voor den godsdienst, 17 juli 1807. Dit oargel waard yn 1917 ferkocht oan de tsjerke yn Pesse en is no eigendom fan de Nederlânske-herfoarme tsjerke yn Lochem.
Nei har dea
Clara Feyoena waard bedobbe yn Heemse, mar it is net krekt bekend wêr. In grêfstien is der net en it is ek net bekend at dy der ea west hat, en oft de Frânske tiid, doe't noch al wat aadlike grêfstiennen skeind of ferdwûn binne, dêr mei te krijen hat. Op it âld stee fan it Hûs Heemse stiet no in fersoargingshûs dat nei har neamd is, it Clara Feyoena Heem. Yn Winsum is in strjitte nei har neamd.
Feanster Feart
De Feanster Feart is in feart yn de gemeente Achtkarspelen. De feart rint fan Surhústerfean yn noardlike rjochting nei it Prinses Margrietkanaal west fan Stynsgea. Sûnt 15 maart 2007 is de namme Feansterfeart offisjeel feroare yn Feanster Feart.
List fan planetoïden 48301-48400
Dit is in list fan planetoïden 48301-48400.
Tits 'n Ass
Tits 'n Ass is it fjouwerentweintichste studio-album fan Golden Earring, op 11 maaie 2012 waard it album útbrocht, it is it lêste studio-album fan Golden Earring.
Chickflick
Chickflick (ek skreaun as chick flick) is in sprektaalterm út it Ingelsk, ferwizend nei sjenre fan films dy't oer it algemien mear op in jonger, froulik publyk rjochte binne en dêrom ynhâldlik faak te krijen hawwe mei leafde en romantyk. Etymologysk is it earste diel fan 'e term, chick, in wat delbûgende beneaming foar "famke", ferlykber mei "mokkel". It twadde diel, "flick", is in Ingelske sprektaalterm foar "film", dy't krektlyk in wat minachtsjende lading hat. It wurd 'chickflick' is sadwaande sels oer it algemien ek gjin loovjende term, en wurdt it measte brûkt troch lju (manlju) dy't net oer soksoarte films meie. As oantsjutting is 'chickflick' besibbe oan 'e term chicklit, foar literatuer dy't rjochte is op jonge(re) froulju.
Foarbylden fan chickflicks binne:
Eskimo's
thumb|250px|In Eskimohúshâlding, ±1917 Eskimo's is de te uzes gongbere oantsjutting foar de lânseigen befolking fan Grienlân, it noarden fan Kanada, grutte parten fan it Amerikaanske Alaska, en de uterste eastpunt fan it Russyske Sibearje. Harren krekte namme is eins Inuit (sprek út: "I-nû-yt"), wat "minsken" betsjut (it inkeltal is Inuk - útspr.: "Inûk"). Der waard lang oannommen dat "Eskimo" (aškipow) in skelwurd is, ôfkomstich út 'e talen fan 'e Yndiaanske (Algonkwynske) folken fan eastlik Kanada, en "raufleisfretter" betsjutte soe. Der is ek de hypotese dat it komt fan aškimeew, dat safolle betsjut as "ien dy't in oare taal sprekt". In mear en mear oannommen téory is dat it safolle betsjut as "pelsjager op snieskuon" of "skieskoechmakker".
Tataren
thumb|300px|Ferspriedingsgebiet yn 2005 De Tataren binne in fan oarsprong Mongoalsk folk, mar tsjintwurdich wurde der njonken de Mongoalske ek ferskate Turkske groepen ta rekkene.
Halvarine
Halvarine is keunstbûter mei in fetgehalte fan sa'n 40 prosint. It is makke fan plantaardige oalje. It hat de helte minder fet as margarine en de namme is gearstald út "half" (heal) en "margarine". It is net gaadlik guod foar bakken en brieden.
Eskimo's
Komôf
De Eskimo's wurden net ta de Yndianen rekkene. It is al in Mongoloïde ras, mar is net nau besibbe oan oare stammen yn Amearika. Yn de Lânbrêgeteory is mar plak foar twa weagen fan migraasje, beide fan Yndianen. Archeologyske fynsten tsjutte dúdlik op sibskip fan de âlde ynwenners fan East-Sibearje en Kamsjatka mei de Eskimo's, mar der binne gjin like-dúdlike fynsten yn Amearika dy't oan toane hoenear in part fan harren nei Amearika kaam wie. Ferskillende teoryen jouwe hjirfoar tiden fan 15.000 oant 2.000 f.Kr.
Namme
De ferskate subgroepen hawwe elts in oare namme foar harsels. De Grienlânske Eskimo's hjitte Kalaallit, de eastlike Kanadeeske Eskimo's Inuit, de westlike Kanadeeske Eskimo's Inuvialuit, de Eskimo's fan noardlik Alaska Inupiaq, de Eskimo's fan westlik en súdwestlik Alaska en Sibearje Yup'ik en de Eskimo's fan 'e Alaskaanske súdkust Alutiiq.
Samen
thumb|right|250px|Laplân, it wengebiet fan de Samen. De Samen, foarhinne yn 'e regel bekend ûnder de lytsjachtsjende beneaming Lappen (of Laplanners), binne in lânseigen folk út it noarden fan Noarwegen, Sweden, Finlân en Ruslân. De Samen binne lang nomadysk bleaun mar yn de sechstjinde iuw hat sa'n 90% him deljûn. De Samyske talen hearre ta de Finoegryske taalfamylje. De Samen wenje yn it gebiet dat Laplân neamd wurdt.
It wurd "Lappen" wurdt de Samen as negatyf sjoen, om't it etymologysk yn it Noarsk eat as "dwaas" betsjutte soe, mooglik fanwegen de fel kleure Samyske klaaiïng. It autonym fan 'e Samen is Saami.
Natoerreligys
thumb|De sinne wurdt faak brûkt as in symboal yn natoer- religys.
Natoerreligys yn it deistich libben
Ek hjoed de dei noch wurde natoerreligys beliden en wol troch in ûnbetinklik grut part fan de wrâldbefolking. Ornaris binne it de folks- of stamreligys fan lytsskalige mienskippen dy’t oant koartby net in protte kontakt mei de bûtenwrâld hienen. By sokke natoerfolken is de belibbing fan ’e godstsjinst folle wêzentliker as yn ’e Westerske wrâld; feitlikens wurdt der faak gjin ûnderskie makke tusken religy en de rest fan it libben.
By de folken fan de Pueblo-kultuer, út ’e Amerikaanske steaten Nij Meksiko en Arizona, bygelyks, behearsket religy elts aspekt fan it libben, ynklusyf de wikselwurking mei it lân, oare folken en boppenatoerlike wêzens, de keunst, ambacht, ekonomy, sosjale struktuer en famyljebannen. Religy is dêr nau ferweve mei al it oare en yntegrearret it ta ien alomfetsjend wrâldbyld. Fan it prinsipe út dat de minske yn harmony libje moat mei de natoer, hawwe de Pueblo-folken rike kulturele tradysjes ûntwikkele, dy’t ta útdrukking komme yn gedichten, leginden, lieten, dûnsen, byldhouwurken en oare byldzjende keunsten.
Natoerreligys en de boppenatoerlike wrâld
Behalven dat natoerreligys gjin ûnderskie meitsje tusken godstsjinst, natoer en kultuer, sjogge se ek gjin wêzentlik ferskil tusken dizze wrâld en it hjirneimels, yn alle gefallen net sa't de histoaryske godstsjinsten dat dogge. Dêr wurdt de wrâld fan ’e libbenen as eat dat mar amper wurklikheid is beskôge.
Yn natoerreligys komt sa'n skerpe tsjinstellings tusken de wrâlden fan ’e libbenen en de deaden net foar. Sy kenne mar ien kosmos, dêr’t himel, hel en ierde net eksplisyt yn faninoar skaat binne en soms yninoar oerrinne, en dêr’t ek de deaden tahâlde, al is dat dan ornaris op in oar, faak wat ûndúdlik plak en yn in steat fan skimich heal-bestean.
Nammen fan Natoerreligys
It net foarkommen fan in ûnderskie tusken godstsjinst en de rest fan it libben is ien fan ’e redenen dat natoerreligys fan oarsprong gjin namme hawwe. Ommers in religy krijt dy earst as dy yn kontakt komt mei oare godstsjinsten en in beneaming needsaaklik wurdt om dy dêrfan ûnderskiede te kinnen. Sa wurdt de godstsjinst fan de Mentawaiers, op de Yndonezyske Mentawai-eilannen, westlik fan Sumatra, tsjintwurdich Sibulungan neamd, dy fan de Sabûnezen, op it súdlike Yndonezyske eilân Sabu Jingitui, dy fan de Toraja fan sintraal Sulawesi Alulh Todolo en de ynheemske religy fan Belau Modekngei.
De betsjutting fan sokke nammen is ornaris tige ienfâldich. Sa betsjut Marapu, de namme foar de ynheemske godstsjinst fan it súdlike Yndonezyske eilân Sumba, letterlik “geasten” en Agama Jawa, sa’t de noch sterk libjende natoerreligy yn it offisjeel islamityske East-Java wol neamd wurdt, “Javaanske godstsjinst”. De natoerreligys fan ’e Dajak-folken fan Borneo wurde Kaharingan neamd, dat yn it Ngaju “libben” betsjut. En Vodun, de tsjintwurdich offisjele namme foar de godstsjinst fan ’e Ewé en de Fon fan súdlik Benyn, betsjut letterlik “it ferburgene” of “geheim”. En fan itselde wurdt is ek de namme fan ’e bekende Afro-Amerikaanske synkretistyske religy op Haïty, Voodoo of Vodou, ôflaat).
Konflikten mei oare godstsjinsten
De reäksje op ’e ynfloeden fan oare godstsjinsten kin noch folle fierder gean as allinne in namme oan in natoerreligy te jaan. Sa hawwe de Adi, Mishmi, Apatani, Tangsa en guon lytsere folken, út ’e Yndiaaske Himalaja-steat Arunachal Pradesh, harren natoergodstsjinsten byinoar brocht ûnder de namme Donyi Polo, om in fûst meitsje te kinnen tsjin it opkringende Kristendom. Donyi is Adi foar “sinne” en Polo foar “moanne”; de sinnegoadinne en de moannegod binne nammentlik de heechste godheden fan ’e oangeande natoerfolken. De stêd Pasighat is it sintrum fan dizze nije, âlde godstsjinst, dy’t troch it oernimmen fan ’e metoaden fan ’e organisearre religys, lykas rituëlen op sette tiden (sneontemoarns) yn in dêrfoar bedoeld gebou, de dere, en it op skrift stellen fan syn myten, lieten en learstellings, besiket te oerlibjen yn ’e moderne wrâld.
Dat oerlibjen wurdt hjoed de dei, no’t der ek foar natoerfolken frijwol gjin manear mear is om har fan ’e rest fan de wrâld ôf te sûnderjen, hieltyd dreger. Al iuwenlang hawwe prekers fan ’e wrâldgodstsjinsten Kristendom, Islam en Boedisme besocht om de oanhingers fan oare religys, en dus ek fan natoerreligys, fan harren leauwe ôf te bringen, faak mei twang en soms sels mei geweld. It kin as tekenjend foar de krêft fan ’e ynheemske godstsjinsten beskôge wurde, dat der oan it begjin fan ’e ienentweintichste iuw noch safolle minsken op ’e wrâld binne, dy’t net oan dy druk tajûn hawwe. In ûntwikkeling fan dizze tiid is dat middenmank de Westerske wrâld mear Yndianen yn Noard-Amearika, Lappen yn Skandinaavje en Aboriginals yn Austraalje kieze foar leauwe fan harren foarâlden.
Fersprieding en oanhing
Natoerreligys hawwe, nei it Kristendom en de Islam, de grutste geografyske fersprieding, hoewol net de grutste oanhing, fan alle godstsjinsten. Der binne nei gedachten tusken de 1.500 en 2.500 ûnderskate natoerreligys, dy’t mei-inoar yn ’e hiele wrâld sa’n 325 miljoen oanhingers hawwe, likernôch 5,4% fan ’e wrâldbefolking. De grutste natoerreligy is sûnder mis Itan, de religy fan ’e Yoruba fan súdwestlik Nigearia en súdlik Benyn, dy’t tusken de 15 en 20 miljoen oanhingers hat.
Steyn Maltisten
Steyn Maltisten, wiere namme Steen Maltesen Sehested, (Kleaster Gudum (noardwest Jutlân), 11 jannewaris 1553 - Kalmar, 22 augustus 1611) wie in oerste-luitenant fan Deensk komôf. Hy kaam yn 1572 nei de Nederlannen ta en yn 1580 nei Fryslân. Yn 1581 wied er al oerste-luitenant.
Hoewol't de Deenske kening him frege werom te kommen, bleau hy op útdruklik fersyk fan Willem Loadewyk. Yn de Slach by Boksum (17 jannewaris 1586) waard hy finzen nomd troch Spaanske troepen út Stienwyk ûnder Juan Baptiste de Tassis; ien fan de bruorren fan Steyn Maltisten sneuvele. Sûnder grûn is Maltisten letter wol as lef beskreaun. Yn 1587 gie er werom nei Denemark, dêr't er in hege post krige (rigsmarsk).
Snitswike
De Snitswike (Nederlânsk en offisjeel: Sneekweek) is in evenemint yn 'e Fryske stêd Snits en omkriten, dat folslein yn it teken fan 'e sylsport stiet. It duorret in wike en wurdt alle jierren holden fanôf de freed foarôfgeande oan 'e earste sneon fan augustus. It is it grutste sportevenemint op de binnenwetters fan Jeropa. De organisaasje fan 'e Snitswike is yn 'e hannen fan 'e Keninklike Wettersportferiening Snits (KWS) y.g.m. de Gemeente Súdwest-Fryslân. Yn dizze wike wurde alle dagen hurdsylwedstriden holden op 'e Snitsermar en de Goaiïngarypster Puollen. Tagelyk wurde ferskate festiviteiten organisearre op it saneamde Starteilân yn 'e Snitsermar, en yn 'e binnenstêd fan Snits, lykas in merke en in floatskou dêr't hûnderten boaten oan meidogge.
Skiednis
De oarsprong fan 'e Snitswike is Hurdsyldei, wêrfan't de earste edysje al yn 1814 holden waard. Earst yn 1934 waard de Snitswike dêromhinne organisearre. It hurdsilen is ûntstien út it admiraalsilen, wedstriden dy't yn 'e tiid fan 'e Republyk fan 'e Feriene Nederlannen opdroegen waarden oan 'e steedhâlder fan Fryslân. Troch de besetting fan Nederlân troch de Frânsen yn 1795 waarden dy tradysjes ûnderbrutsen. Nei de befrijing fan 'e Frânsen yn 1813 griepen de Snitsers de earste de bêste gelegenheid oan om wer in feestlike sylpartij te hâlden. Dy gelegenheid die him foar doe't yn Snits it blide berjocht ûntfongen waard dat de deawaande stedsgenoat Jacob Sjoukes Visser út Frânske kriichstsjinst desertearre en sûn en wol op De Jouwer oankomd wie.
Nei de oprjochting fan 'e (letter Keninklike) Syl Feriening Snits (KZVS), yn 1851, waard soms op 'e tongersdei nei Hurdsyldei it admiraalsilen holden. Nei 1917 groeide dy tongersdei út ta in jierlikse syldei. De yn 1902 oprjochte Snitser Syl Klub (SZC) wie doe al begûn mei it hâlden fan wedstriden op 'e snein foar Hurdsyldei. Om 1930 hinne begûn de SZC ek op sneon wedstriden te organisearjen. Yn dy dagen kamen Fryske silers yn 'e kunde mei de Kaachwike, op 'e Kagerplassen yn Súd-Hollân, dy't yn 1918 foar de earste kear holden waard. De Friezen wurdearren it farren fan in rige wedstriden en teffens fansels de gesellichheid. Oarsom dienen ek hieltiten mear silers út it Westen mei oan Hurdsyldei en de wedstriden dêromhinne. Harren boaten waarden mei in frachtskip nei Snits ta brocht.
Op 1 maart 1934 stelde Johannes Olij, doedestiden de gongmakker fan it silen yn 'e Wetterpoartestêd, oan 'e SZC foar om 'e wedstriden op sneon te skrassen en ynstee dêrfan op snein, moandei en tiisdei te farren. Mei oanslutend de KZVS-wedstriden op Hurdsyldei en tongersdei koe dan in Sneeker Zeilweek útskreaun wurde. Op 26 april fan dat jier waard dit foarstel fannijs besprutsen. Nettsjinsteande de eangst foar finansjele skea (fan ynskriuwjild wie noch gjin sprake) doarden de Snitser sylferienings it oan, mar pas healwei juny, amper twa moanne foar de start, waard de knoop einlings en te'n lêsten trochhakke.
Under de Twadde Wrâldoarloch waard de Snitswike twaris net holden: yn 1943 en 1944. Fan 1970 ôf fynt yn 'e dagen nei Himelfeartsdei de Lytse Snitswike plak. Yn 1981 fúzjearren de KZVS en de SZC ta ien nije organisaasje: de Keninklike Wettersportferiening Snits (KWS). Der diene alve kear mear as tûzen silers oan 'e Snitswike mei. De earste kears dat dat barde, wie yn 1977, doe't der 1.142 dielnimmers wiene. It rekôrjier is noch altyd 1985, doe't der 1.224 silers wiene, mei dêrûnder 157 wynsurfers. Yn 2010, doe't de 75e edysje fan 'e Snitswike besocht waard troch keninginne Beatrix op De Groene Draeck, diene der sa'n 900 silers mei. Yn 75 edysjes fan 'e Snitswike hiene doe yn totaal mear as 50.000 silers oan it evenemint dielnommen.
Underwilens wie it feest om 'e Snitswike hinne almar grutter wurden. Yn 2009 wie it safier kommen dat der yn 'e Snitser binnenstêd minsken letterlik yn 'e ferdrukking kamen. Nei oanlieding fan dat ynsidint waard de befeiling en it crowd management om 'e Snitswike hinne oanskerpe, wêrby't de KWS advizen ynwûn by de organisaasje fan 'e Nimweechske Fjouwerdagetocht.
Taptoe (tydskrift)
Taptoe wie in Nederlânsk tydskrift foar bern fan 8 oant 12 jier. It waard útjûn troch Malmberg en ferskynde fan 1953 oant 2016. Taptoe waar in soad troch skoallen distribuearre en hat as doel om bern wat by te bringen. Dêrbei waard gebrûk makke fan ferhalen en tekenteltsjes, meast kleuryk foarmjûn. De Taptoe sluet oan op de Jippo, dy't foar bern út groep 4 en 5 ornearre is.
Snitswike
Aktiviteiten
De Snitswike begjint op 'e freed foar de earste sneon yn augustus (as dy sneon op 1 augustus falt, kin de freeds derfoar dus noch ta july hearre). It hurdsilen en de aktiviteiten dêromhinne duorje oant en mei de folgjende tongersdei. De beide hichtepunten fan 'e Snitswike binne de floatskou en Hurdsyldei. It silen wurdt dien yn mear as tritich klassen. Alle dagen wurdt troch ferskate klassen op 'e Snitsermar en/of de Goaiïngarypster Puollen in wedstryd fersyld. Yn alle klassen wurdt dan nei in tal deiwedstriden in klassemintswinner oanwiisd.
Om it silen hinne wurde der withoefolle oare aktiviteiten organisearre op it saneamde Starteilân (Kolmarslân) yn 'e Snitsermar en om 'e mar hinne, mar ek yn 'e binnenstêd fan Snits, û.m. yn 'e Merkstrjitte, de Wide Noarderhoarne, it Fiskmerkplein en de Liuweburch. Jûns wurde yn Snits de oerwinnings by it hurdsilen fierd, en dêrta ferpleatst it swiertepunt fan 'e aktiviteiten him dan fan 'e Snitsermar nei de útgeansgelegenheiden yn 'e binnenstêd.
Freed
Op 'e freedtejûn fynt de offisjele iepening fan 'e Snitswike plak yn 'e Stedhûstún. Dêr binne in protte pommeranten by oanwêzich en ek eareboargers fan Snits wurde derfoar útnûge. Dêrnei wurdt fan 22.00 oere ôf de iepening foar it publyk holden, dy't sûnt 1974 de foarm oannimt fan in showprogramma yn 'e Kolk foar de Wetterpoarte, en yn 'e Snitser greften. De jûn begjint mei it bekend meitsjen fan 'e 'Panskipper' fan dat jier, wêrnei't de beneaming folget fan 'e 'Boat fan it Jier'.
Taptoe (tydskrift)
Fan oarsprong wie Taptoe in katolyk blêd; it rjochte him op it fraachlearen. It blêd wie de opfolger fan Roomske jeugd, dat fan 1946 ferskynde en sels in foartsetting wie fan It wykbledsje foar de roomske jeugd, dat fan 1916 oant 1941 ferskynde.
Oant 1985 kaam Taptoe wykliks út, dêrnei twawykliks.
Snitswike
Freed
Dêrnei begjint de floatskou, in tradysje dy't yn 1974 ûntstie. Dêrby farre fan alle klassen dy't meidogge twa boaten fan 'e Kolk ôf troch de Snitser greften, mei foarop de earste fjouwer skûtsjes fan it SKS-skûtsjesilen, alteast, as dat foar dy tiid beslist is. De floatskou wurdt ôfnommen troch de kommissaris fan de kening yn Fryslân en/of de boargemaster fan Súdwest-Fryslân. Dêrnei fart de hiele float tusken de taskôgers troch, dêrby begelaat troch muzyk. Nei de floatskou foarmje tsien salútskotten en it oanheffen fan it Frysk folksliet it startsein foar de Snitswike. It iepeningsprogramma wurdt ôfsletten mei in grutte fjoerwurkshow.
Sneon en snein
Ier op 'e sneontemoarn begjinne de sylwedstriden op 'e Snitsermar. It Kolmarslân, better bekend as it Starteilân, is it plak dêr't de wedstriden wei koördinearre wurde. Dêr is ek de hiele wike in grutte feesttinte te finen foar de taskôgers dy't op it silen ôf komme en foar de silers dy't noch net oan bar binne of dy't al syld hawwe. Underwilens fine yn 'e Snitser binnenstêd ferskate muzykeveneminten plak, benammen op 'e sneontejûn. De sneins is it boppedat keapsnein yn Snits.
Feanskieding
thumb|300px|Kaartsje mei de Feanskieding De Feanskieding is in wetter yn de gemeenten It Hearrenfean en De Fryske Marren. De 7,4 km lange feart rint fan de Wolvedyk westlik fan Ousterhaule besuden Aldehaske lâns, troch it Nannewiid nei de eastkant fan It Hearrenfean. De feart waard eartiids foar turfferfier brûkt. Feanskiedings wiennen grinzen dy't lutsen waarden troch it ûnfergroeven heechfean. It wie nei alle gedachten in greppel, mooglik in dykje. Waard fan belang doe't om 1550 de Fryske feanen op kapitalistyske wize eksploitearre waarden. Op guon plakken foarmet de feanskieding ek de gritenijgrins of de provinsjegrins, lykas De Skieding tusken Surhústerfean en Fryske Peallen.
Snitswike
Moandei
Yn 2011 waard de moandei fan 'e Snitswike útroppen ta 'Rôze Moandei'. Dy dei wurdt der oandacht bestege oan 'e emansipaasje fan homoseksuëlen, lesbiënnes, biseksuëlen en transseksuëlen. Dy oanpassing fan it programma fan 'e Snitswike folge op eardere soartgelikense inisjativen ûnder bgl. de Nimweechske Fjouwerdagetocht en de Tilburchster Merke. 'Rôze Moandei' kaam út 'e koker fan 'e út Snits ôfkomstige tillefyzjepresintatrise Manon Thomas. Njonken aktiviteiten mei in 'rôs' tema, binne der op 'e moandei ek muzykoptredens yn 'e binnenstêd en op it Starteilân, wylst op 'e Snitsermar it silen oanhâldt.
Feanskieding
De namme Feanskieding jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Veenscheiding.
Snitswike
Tiisdei
Ek op 'e tiisdei fan 'e Snitswike geane de sylwedstriden troch. Yn 'e binnenstêd is it dy jûns Snitsers Stappersjûn, wêrby't de stedsjers tradisjoneel de strjitten en pleinen opgeane. Hurdsyldei wie nammentlik fan âlds in frije dei foar de Snitsers, dy't sadwaande de tiisdeitejûns wol wat letter op bêd koene, en der dan foar keazen om te genietsjen fan 'e sfear yn 'e stêd.
Woansdei
De woansdei fan 'e Snitswike is Hurdsyldei, de dei dat it silen op 'e Snitsermar syn hichtepunt berikt. Dan wurdt û.m. de Fryslân-Hollân-race holden, dêr't de Friezen it by op nimme tsjin 'e Hollanners. Yn de stêd is it de woansdeis merke, der wurdt in bradery organisearre en ek is der wer muzyk op 'e ûnderskate poadia dy't yn 'e binnenstêd opsteld steane. Foarhinne giene in soad Snitsers dy deis nei Kafee 't Ouwe Vat, dêr't de Blauhúster Dakkapel tradisjoneel in optreden hold.
Tongersdei
Tongersdei is de lêste dei fan 'e Snitswike (dy't dus eins gjin hiele wike duorret). Op 'e Snitsermar wurde de lêste sylwedstriden holden, en op it Starteilân wurdt it feestprogramma ôfsletten. De jûns fine yn 'e binnenstêd de lêste muzykoptredens yn it ramt fan 'e Snitswike plak, wylst op it Starteilân in feest fierd wurdt dat bedoeld is foar de silers. Dêr fynt dan ek de priisútrikking plak.
Oanslutend
Oanslutend wurdt op 'e freed nei de Snitswike in keunst- en boekemerk op it Grutsân holden. Sûnt 2014 geane fierders de muzykaktiviteiten bûten de Snitswike om troch op 'e jûnen fan dy freed en fan 'e twadde sneon fan augustus.
Ferfier en oernachting
Under de Snitswike stelle ferskate regionale ferfiersmaatskippijen spesjale tsjinsten yn. Sa is der in Snitsermarbus, dy't feestgongers en silers fan it sintrum fan Snits nei it Starteilân bringt en werom. Fan 'e Earste Easterkade ôf fart dêrnjonken ek in fear nei it Starteilân, de saneamde Poieszboat. Ek fan 'e Paviljoenswei ôf fart nei it eilân in fear, dat yn 'e folksmûle gewoan "ut pontsje" neamd wurdt, mar eins de MS Albatros hjit.
De Snitswike is de drokste tiid fan it jier yn Snits. Dat is dúdlik te fernimmen foar toeristen dy't sels net foar de Snitswike komme: ek bûten de wedstriden om is it tige drok op it wetter, alle hierboaten binne ferhierd en hotels en campings binne fol. It is sels sa dat de Gemeente Súdwest-Fryslân (en foarhinne de Gemeente Snits) sûnt 2004 spesjaal foar de Snitswike in ekstra camping by rekreaasjeterrein De Potten opset, sadat eltsenien in sliepplak hat.
De Snitswike yn muzyk en film
Ferskate artysten, wêrûnder de Blauhúster Dakkapel, de Swiere Jonges, Johan Vlemmix en Douwe Ka, hawwe yn it ferline spesjale nûmers skreaun foar de Snitswike. Yn 'e folksmûle wurde sokke ferskes 'Snitswikehits' neamd. Yn 1996 waard dêrfan in earste sammelalbum útbrocht ûnder de titel Sneek Waterpoortstad. Yn 2010 ferskynde ta gelegenheid fan 'e 75e edysje fan 'e Snitswike in nij sammelalbum mei Snitswikehits.
Yn 2016 makken regisseur Martin Heijne en filmprodusint Klaas de Jong de film SneekWeek, oer in searjemoardner dy't ûnder de Snitswike efter in groepke jongerein oan sit.
Pantanal
thumb|right|250px|De Patanal yn it wiete seizoen De Pantanal, eartiids bekend as de Laguna de Jarayes, is ien fan de grutste dridzige gebieten fan de wrâld. De regio, dêr't de namme ôflaat is fan it Portugeeske wurd “pântano” (wat “sompe” betsjut), leit yn Súd-Amearika, benammen yn Brazylje. Fierder beslacht de Pantanal dielen fan Bolivia en Paraguay. Totaal beslacht de Pantanal in gebiet fan 150.000 km².
De Pantanal streamt yn it reinseizoen oer, 80% fan de krite strûpt dan ûnder wetter. As gefolch dêrfan befettet de Pantanal de rykste kolleksje wetterplanten fan de wrâld. Nei alle gedachtende hat de Pantanal it tichtste floara- en fauna-ekosysteem op 'e wrâld. Allinnich it reinwâld fan de Amazône is grutter.
Geografy
De Pantanal is in grut bassin dat syn wetter fan it heger lizzend lân krijt (lykas it Mato Grosso Plato). It wetter rint stadich fia de rivier Paraguay it plato wer út. De formaasje is it gefolch fan in grutte pre-Andeaanske depresje fan de ierdkoarst, relatearre oan de Andeaanske berchtmefoarming. It hat in enoarme interne rivierdelta, dêr't ferskate rivieren út de omliggende plato's yn byelkoarkomme.
De Pantanal grinzet yn it westen en noardwesten oan het Chiquitano dry forests, en yn it suden en súdwesten oan de Gran Chaco. De Cerrado savannes lizze benoarden, be-easten en besúdeasten de Pantanal.
De Pantanal hat in trochsnee delslach fan 1000-1400 mm yn it jier. De temperatuer is er meastentiids 25 °C, mar it kin oprinne oant 40 °C.
Yn de reintiid (desimber – maaie) wurdt it wetterpeil fan de Pantanal goed trije meter heger. Krekt as it alle jierren oerrinnen fan de Nyl makket dy oerstreaming it lân yn de omkriten tige fruchtber. In protte planten dogge it dêr sadwaande tige bêst. Minsken pakke dat mei beide hannen oan. Sa sels dat der swierrichheden troch ûnsteane. Sa'n 99% fan de Pantanal is priveebesit en wurdt brûkt foar lânbou en feefokkerij. Der binne sa'n 2500 fazendas yn de krite, mei likernôch 8 miljoen stiks fee.
De Pantanal leveret skjin wetter oan in protte kriten. Der is lykwols in grins oan it natuerlik suverjend fermogen fan de Pantanal. Fral smoargens fan yndustrieën (benammen de goudwinning) is in serieus probleem oan it wurden.
Floara en fauna
It ekosysteem húsmanje 3500 plantesoarten, mear as 650 fûgelsoarten, 400 fisksoarten, sa'n 100 soarten sûchdieren en 80 soarten reptilen.
De Pantanal is it natuerlik thús foar de hyacintara. Dy fûgel wurdt slim bedrige fanwege de hannel yn it bist op de swarte merk (yn de Feriene Steaten jilde se samar $10.000). Oare bedrige diersoarten yn de Pantanal binne de jaguar, kaaiman, moannewolf, reuzenotter, reuzegurdledier, kapibara en leechlântapir.
Bedrigingen foar de Pantanal
It ekosysteem van de Pantanal wurdt sterk bedrige troch minsklike aktiviteiten, sa as it tefolle rekreatys fiskjen, jeije, smokkeljen fan bedrige bistesoarten, in protte toerisme en ûntbosking yn ferbân mei lânbou. De lêste tiid wurdt it wetterpeil yn it reiseizoen folle heger as trochstrings. Sadwaande strûpte in ekstra protte lân ûnder. Teffens spielden pestisiden de rivieren yn, wat in protte stjerte ûnder fisken feroarsake hat.
Fral de druk fan ekonomyske ûntjouwing (sa as oaljepiipliedingen en kanalen foar de skipfeart) is in grut probleem. Der binne plannen om de Paraguay en Paraná sa te feroarjen dat seeskippen fierder it lân yn komme kinne; dat soe earnstige gefolgen hawwe foar it ekosysteem en de jierlikske oerstreamingssyklus.
SESC Pantanal Private Natural Heritage Reserve
It SESC Pantanal Private Natural Heritage Reserve (Reserva Particular do Patrimonio Natural SESC Pantanal) is in oar reservaat yn Brazylje, net fier fan it Pantanal Matogrossense Nasjonaal Park ôf. Dat reservaat is privé-besit, en waard oprjochte yn 1998. It reservaat hat in oerflak fan 878 km². It is in mjuks fan permaninte rivieren, seizoensbûne wetterstreamen, marren en dridzich lân.
Klarinet
frame| Metalen [[G-klarinet (Balkan),
Bes-klarinet Böhm-systeem,
Bes-klarinet Albèrt-systeem,
B-klarinet út 1910 ]] thumb|[[Microtonale Kwarttoanklarinet mei 24 toetsen it oktaaf]]
De klarinet is in blaasynstrumint. Yn it symfony- en harmony-orkest wurdt it by de houtblazers rekken.De namme is in ferlytsingswurd fan it Italjaanske clarino, in soarte trompet. De klarinet bestiet út in silindryske holle piip mei gatten, dêr't guon fan mei de fingers ôfdutsen wurde en oaren mei in klep. De gatten dy't mei de fingers ôfdutsen wurde lizzen bûten it berik fan de fingers. It útein rint út yn in trachter dy't klankbeker neamd wurdt. Dêrmei wurdt der foar soarge dat de akoestyske ympedânsje fan de buis better oanpast is oan de lucht en de klarinet mear lûd makket, benammen by lege toanen. Klarinetten wurde meast makke fan hout (benammen ebben), mar ek oare materialen lykas metaal en hjoed de dei (2007) keunstof.