cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Minne Simens
Anekdoate
In anekdoate: Meniste leugen. Minne Simens waard healweis de 16e iuw neisitten troch de Spanjerts. De koets dêr't er mei reizge waard oanholden en Spaanske soldaten fregen oft Simons yn 'e koets siet. 'Nee, nee!' rôpen de benaude passazjiers. De doperske learaar Hans Busschaert, waarns oertsjûging him ferbea om te ligen, bûgde oer nei bûten en sei: 'Der wurdt sein dat Minne Simens net yn dizze koets sit'; sa koe de reis ûnbehindere fuortset wurde.
Katedraal fan de Hillige Geast (Istanbûl)
De katoliken fan Istanbûl hawwe gjin bisdom mar in Apostoalyske Fikariaat, om't de Oekumenyske Patriarch beskôge wurdt as de aartsbiskop fan Istanbûl. De tsjerke is de sit fan it Apostoalyske Fikariaat Istanbûl en is op de Antoniusbasilyk nei de grutste roomske tsjerke fan de stêd. De katedraal waard yn 1846 yn barokke styl boud ûnder lieding fan de Switsersk-Italjaanske arsjitekt Giuseppe Fossati en syn kollega Julien Hillereau.
Yn 1909 waard de tsjerke troch paus Pius X de status jûn fan basilica minor. Ferskate pausen besochten by in besite oan it lân de katedraal, lykas paus Paulus VI, paus Jehannes Paulus II, paus Benediktus XVI en paus Fransiskus.
Yn de hôf foar de katedraal stiet in stânbyld fan paus Benediktus XV.
Giuseppe Donizetti, in musikus oan it hôf fan de Ottomaanske sultan Mahmud II is begroeven yn de krypte fan de tsjerke.
Nova Zembla (film)
Nova Zembla is in Nederlânske histoaryske film út 2011 ûnder rezjy fan Reinout Oerlemans, mei yn 'e haadrollen Robert de Hoog, Derek de Lint, Victor Reinier, Doutzen Kroes en Jan Decleir. It is in ferfilming fan 'e ferneamde Oerwintering op Nova Sembla troch in groep Nederlânske skipbreklingen yn 'e winter fan 1596 op 1597. Nova Zembla is in ûnôfhinklike film, dy't produsearre waard troch regisseur Oerlemans en Hans de Weers, op basis fan in senario dat ek troch Oerlemans skreaun wie. It wie de earste Nederlânske jûnfoljende 3D-film. De resinsjes wiene net bêst, mar de film waard yn 'e bioskopen dochs goed besocht.
Plot
Nova Zembla romantisearret de lêste Nederlânske ekspedysje dy't yn maaie 1596 útstjoerd waard om 'e Noardeastlike Trochfeart te finen. Men tocht dat dy farrûte by de noardkust fan Jeropeesk Ruslân en Sibearje lâns tagong jaan soe ta East-Aazje, mei de lukrative hannelsbestimmings fan Sina en Japan. Yn wurklikheid wie de see dêr yn dy tiid (de Lytse Iistiid) frijwol it hiele jier tichtferzen, dat al it sykjen wie om 'e nocht. De ekspedysje, ûnder lieding fan 'e Skylger skipper Willem Barents, komt by de Russyske eilannegroep Nova Sembla fêst te sitten yn it iis, dat harren skip, De Windhond, fynknypt. Dêrnei binne de santjin opfarrenden twongen om 'e winter fan 1596 op 1597 op Nova Sembla troch te bringen.
De film besjocht dit wierbarde ferhaal troch de eagen fan 'e histoaryske persoan fan Gerrit de Veer (dy't der letter in reisferslach oer skriuwe soe dat it misse aventoer ferneamd makke). Hy wurdt folge wylst er mei skipper Barents, de bekende kaptein Jacob van Heemskerck (dy't as kommys meifear op De Windhond) en de oare opfarrenden de winter oerbliuwt yn in 't Behouden Huys, in hutte dy't se yninoar timmerje fan driuwhout en materiaal dat se fan it skip helje.
Tusken alle ûntbearings, gefaren en ferfeling troch is der omtinken foar in (troch Oerlemans optochte) românse tusken De Veer en de (net histoaryske) Catharina Plancius, de dochter fan 'e Amsterdamske predikant en kartograaf Petrus Plancius, dy't ien fan 'e driuwende krêften efter de ekspedysje is. Nei de lange poalwinter sette de trettjin oerlibbenen fan Nova Sembla ôf yn 'e sloep fan De Windhond, wêrmei't se nei in tocht fan mear as tûzen seemyl de kust fan it Kola-skiereilân berikke. Underweis komt Barents te ferstjerren, wêrnei't Van Heemskerck de lieding oernimt. Yn Kola wurde se oppikt troch in Nederlânsk keapfardijskip dat harren mei werom nei hûs nimt.
Produksje
Nova Sembla waard regissearre troch Reinout Oerlemans, dy't dêrnjonken mei Hans de Weers tsjinstdie as filmprodusint, en dy't ek noch sels tekene foar it senario. It wie foar Oerlemans de twadde film dy't er regisearre, nei it tige súksesfolle Komt een Vrouw bij de Dokter. De kamerarezjy waard dien troch Lennert Hillege, en de filmmuzyk waard komponearre troch Melcher Meirmans, Merlijn Snitker en Chrisnanne Wiegel. Benelux Film Distributors fersoarge de distribúsje.
De film waard opnommen op lokaasje yn Iislân, Belgje, Kanada en Nederlân. De Amsterdamske sênes waarden draaid yn it Flaamske Brugge. Oerlemans-en-dy hiene foar it meitsjen fan Nova Zembla in budget fan €7 miljoen. De film gie yn 'e bioskopen op 23 novimber 2011 yn premiêre yn Belgje, en in dei letter, op 24 novimber, yn Nederlân.
Histoarisiteit
Gerrit de Veer, de haadpersoan fan 'e film, skreau letter in reisferslach dat de Oerwintering op Nova Sembla ferneamd makke. Hy neamde dêryn dat de skipbreklingen oan 'e ein fan 'e poalwinter op 24 jannewaris 1597 foar it earst yn twa moannen de sinne wer seagen. Lange tiid late dat ta ûnbegryp mank astronomen, dy't dy earste sinne-opkomst op grûn fan harren berekkenings pas twa wiken letter ferwachten. Pas yn 1998 waard der in ferklearring fûn: in arktyske loftspegeling, dy't nei de oerwintering ferneamd waard as it Nova Sembla-effekt. Dit ferskynsel wurdt yn 'e film wol toand, mar op in net histoaryske wize.
Untfangst
It Amerikaanske tydskrift Variety makke barnhout fan Nova Zembla en neamde it aktearwurk "planút swak" en de plot "fierstente meager". It blêd wie ek net te sprekken oer it kamerawurk en de montaazje. Hoewol't de film yn 3D wie, miste er neffens Variety it 'wow-effekt'. Fierders fûn it blêd dat der fierstente lichtfuottich omsprongen wie mei de histoaryske korrektens fan 'e Oerwintering op Nova Sembla. Regisseur Oerlemans joech de histoaryske ûnkrektens trouwens ta yn in fraachpetear mei it tillefyzjeprogramma Shownieuws op 28 novimber 2011.
Fan 'e binnenlânske media fûn NRC Handelsblad dat Nova Zembla "in útputtingsslach foar de sjogger" wie. Ek berjochte dy krante oer bioskooppublyk dat "der net oer út koe hoe min oft de film wie." De resinsjewebside FilmTotaal hie in justjes positiver oardiel en neamde Nova Zembla "in fermaaklik en deeglik famylje-epos," dêr't Robert de Hoog en Derek de Lint "weardige rollen" yn delsetten. It aktearwurk fan model Doutzen Kroes yn har earste filmrol waard "fertsjinstlik" neamd, hoewol't FilmTotaal har Fryske aksint betreure. Mar de webside hie ek krityk op de oermjittige ferienfâldiging fan it histoaryske ferhaal, de rommelige montaazje en de ûnlogyske sprongen yn 'e tiid, dy't foarkamen dat de film ea wier meislepend waard.
De webside NU.nl spriek fan in technysk knap makke film, dy't lykwols ek ôfstanlik bleau. "De kjeld is fielber, de tragyk net. Behalven Robert de Hoog bliuwt de bemanning karikaturaal of kleurleas." De film twong neffen NU.nl bewûndering ôf, mar liet de sjogger úteinlik kâld. Het Parool miende dat Nova Zembla yn dramatysk opsjoch net folle mear yndruk makke as de bekende skoalplaat fan Cornelis Jetses dy't de Oerwintering op Nova Sembla útbyldet. En nlfilmdoek.nl, ta einbeslút, spriek fan in fraaie trijediminsjonele foarmjouwing, mar mei personaazjes dy't sa plat bliuwe as in dûbeltsje.
Resultaat
Nettsjinsteande de minne resinsjes loek Nova Zembla in soad bioskoopgongers en waard de film foar Nederlânske begripen in kassúkses. Binnen fjouwer dagen nei de premiêre wiene der al 100.000 besikers west, en dêrmei krige Nova Zembla de status fan gouden film. Twa wiken letter waard it oantal fan 400.000 besikers berikt, wêrmei't it in platina film waard. Begjin 2012 stie de teller op 635.000 besikers. Nova Zembla waard yn 2012 nominearre foar twa Rembrandt Awards.
Frysk Lânboumuseum
thumb|300px| It Frysk lânboumuseum is in museum oan de súdrâne fan Ljouwert yn de wyk Middelsee. Fan 2008 oant 2017 siet it museum oan de Koaidyk yn Earnewâld yn deselde pleats as it Besikerssintrum De Alde Feanen en dêrfoar fan 1988 oant 2007 stie it museum yn Eksmoarre.
Fêste kolleksje
De fêste kolleksje fan it Frysk Lânboumuseum giet oer de ûngetiid, de bou, it Frysk Kowestamboek, suvel en âld ark en reau, mar der is ek oandacht foar gebrûksfoarwerpen en foar pronk en sier. Bûten is in demonstraasjetún mei âlde rassen fan lânbougewaaksen. It museum hat in edukatyf programma foar besikers en skoallen. Ek arranzjeminten wurde oanbean.
Kolleksje NVM
Yn 2020 naam it Frysk Lânboumuseum de hiele kolleksje oer fan it Nasjonaal Feetylt Museum (NVM) yn Beers (Noard-Brabân), dat doe opheft waard. De kolleksje bestie út likernôch 2.300 foarwerpen, mei dêrûnder de preparearre koppen fan ferskate wrâldferneamde fokbollen lykas Sunny Boy. Ek it byldargyf fan it NVM, mei sa'n 25.000 foto's, dia's, films en fideomateriaal kaam yn 'e hannen fan it Frysk Lânboumuseum. Fan 2021 waard in grut part fan 'e NVM-kolleksje yn it Frysk Lânboumuseum útstald.
Fêste eksposysje
Ta de fêste eksposysje hearre
Riekele Prins
Yn 1952 krige er de Kulturele priis fan de provinsje Grinslân.
El Salvador
El Salvador is in lân yn Sintraal-Amearika. De haadstêd is San Salvador.
Lizzing
El Salvador wurdt begrinzge troch:
Lânskip
thumb|left|150px|De fulkaan San Vincente Utsein de smelle kuststripe, dy't sawat hielendal begroeid is mei mangrovebosken, bestiet it lânskip fan El Salvador út fruchtbere heuvels en bergen. It binnenlân is in heechflakte mei greiden dy't troch bergen omjûn wurdt. Dêr lizze ek de measte stêden fan it lân.
It lân hat in fochtich hjit klimaat, dat oant in hichte fan 1800 meter foarkomt. Dy omstannichheden soargje foar goede mooglikheden foar de lânbou.
El Salvador leit yn ien fan de gebieten op de wrâld dêr't de measte ierdskoddingen plak fine.
Skiednis
It gebiet fan it tsjintwurdige El Salvador kaam yn 1524 yn Spaanske hannen en soe dat bliuwe oant 1821, doe't it troch in opstân ûnôfhinklik waard. It gebiet makke in skoftlang diel út fan it Sintraalamerikaanske Steatebûn en waard yn 1839 in selsstannige republyk. De skiednis fan de republyk stiet bol fan steatsgrepen. Yn 1979 late in militêre steatsgreep ta in 14 jier duorjende boargerkriich dy't in protte slachtoffers easke.
Befolking
Njoggentich persint fan de Salvadorianen binne mestizen, fan mingd Yndiaansk en blanke (Spanjerts) komôf. Om-ende-by njoggen persint is blank en 1% is Yndiaansk. Fan de Yndianen libbet noch in hiele lytse minderheid neffens de tradysjes fan harren foarâlden. El Salvador is it ienige Sintraal-Amerikaanske lân dêr't gjin ôfstammelingen wenje fan Afrikaanske komôf, dat te krijen hat mei de omstannichheid dat de eastkust eartiids net tagonklik wie foar de slavehannel.
Religy
Yn El Salvador is de helte fan de befolking katolyk. De protestantske tsjerken waakse lykwols tige hurd en meitsje tsjintwurdich 30% fan de befolking út.
Joseph Babinski
thumb|Joseph Babinski thumb|Dr. Joseph Babiński (eftergrûn) skoaret in froulike hysteryske pasjint by in demonstraasje fan (lofts) Professor [[Jean-Martin Charcot|Charcot.]] Joseph Jules François Félix Babinski, pl. Józef Julian Franciszek Feliks Babiński (Parys, 17 novimber 1857 – dêre, 29 oktober 1932) wie in Frânske neurolooch. Hy is fral bekend wurden om syn beskriuwing fan de patologyske fuotsoalrefleks yn 1896.
Libben en wurk
Babinski wie de soan fan in Poalske yngenieur, dy't yn 1848 de stêd Warsjau út flechte wie fanwege de Russyske oerhearsking fan Poalen. Babinski helle syn medyske graad oan de Universiteit fan Parys yn 1884. Doe gie er nei Charcot yn it Salpêtrière- sikehûs yn Parys, en waard syn favorite studint. Nei Charcot's ferstjerren rjochte Babinski him op de klinyske neurology. It die bliken dat er dêr in soad oanlis foar hie. Babinski hie ek niget oan de patogeneze fan hystery, en wie de earste dy't goede diagnostyske kritearia fêststelde om hystery fan organyske syktes te ûnderskieden.
Yn 1896, by in gearkomst fan it Société de Biologie rapportearre Babinski yn in presintaasje fan mar 26 sinnen foar it earst it"phenomène des orteils", de fuotsoalrefleks.
Yn de Earste Wrâldkriich hie Babinski de lieding oer in protte traumatyske neurologyske saken yn de Pitié sikehûzen. Hy wie doe prefester yn neurology oan de Universiteit fan Parys. Babinski skreau mear as 200 publikaasjes oer senuwoandwanings. Mei Froment publisearre er Hysteropithiatisme en Neurologie de Guerre (1917). Dit waard yn it Ingelsk oerset troch Sir H. Rolleston yn 1918.
Babinski wenne tegearre mei syn jongere broer Henri Babinski, in yngenieur dy't ek in ferneamd kok wie, en ûnder de skûlnamme Ali Baba in klassyk wurden itensiedersboek publisearre.
Babinski stoar op 29 oktober 1932, yn itselde jier dat ek twa oare grutte neurologen belies jaan moasten: Edward Flatau en Samuel Goldflam. De lêste jierren fan syn libben hie er te lijen fan de sykte fan Parkinson. Hy makke noch mei dat syn wurk op it neurologysk mêd ynternasjonaal erkend waard. Minder bekend wie Babinski's partner John Arne Fjeldjager. Hy yntrodusearre de Fjeldjager-proseduere.
Proasdij
In proasdij kin ek in dekanaat wêze, in tsjerklik distrikt yn de Grinslanner Ommelannen en it westen fan East-Fryslân oant de ein fan de 16e iuw. De measte proasdijen yn dy kontreien (útsein Humsterlân, Baflo, Hatzum en Weener) wiene partikulier besit en waarden bestjoerd troch wrâldske proasten. Yn it Ferdrach fan Coevorden fan 1530 waard lykwols fêstlein dat harren taak waarnaam wurde soe troch tsjerklike kommissarissen.
Olympyske Simmerspullen 1964
De Olympyske Simmerspullen 1964 ek wol de XVIIIe Olympiade neamd waarden yn 1964 yn Tokyo, Japan hâlden.
Dielnimmende lannen
200px|thumb|Dielnimmende Lannen Olympyske Simmerspullen 1964 93 lannen diene mei oan de Olympyske Simmerspullen yn Tokyo.
Gerard van Velde
Gerard Pieter Hendrik van Velde (Wapenveld, 30 novimber 1971) is in Nederlânsk reedrydtrainer en earder reedrider. Van Velde waard yn 2002 Olympysk kampioen op de 1000 meter.
Hy die fyftjin kear mei oan it Wrâldkampioenskip Sprint, en trije kear oan de Olympyske Winterspullen (yn 1992, 1994 en 2002). Hy waard by dizze kampioenskippen ien kear Olympysk kampioen. Hy waard ek seis kear Nederlânsk sprint kampioen. Syn grutste suksessen behelle Gerard van Velde nei't er eins al stoppe wie mei reedriden op heech nivo, om't er in protte muoite hie mei de oerstap nei de klapreed. Hy waard troch Rintje Ritsma frege mei him mei te trainen, Van Velde hapte ta en gie noch in oantal jier fierder mei reedriden. Yn 2008 stopte Gerard van Velde definityf mei reedriden op heech nivo en waard reedrydtrainer ûnder oaren fan Michel en Ronald Mulder en Jutta Leerdam.
Markus Lisinius Krassus
thumb|right|250px|Buste fan Markus Krassus Markus Lisinius Krassus (115 f.Kr. - 53 f.Kr.) wie in belangryk Romeinsk politikus yn de tiid fan de Romeinske Republyk. Hy hie de bynamme Dives, wat rike betsjut. Syn rykdom fergaarre hy troch slavehannel en fêstguod. As praetor ferneatige hy de opstannige slaven ûnder Spartakus. Hy makke mei Caesar en Pompejus diel út fan it Earste Trijemanskip (60 f.Kr.).
Libben
Krassus wie fan aadlike komôf en kaam út in laach dat fjochte hie yn de Twadde Punyske Oarloch. Hja beklaaiden wichtige funksjes by de Romeinske oerheid. Syn heit Publius Krassus wie konsul yn 97 f.Kr. en sensor yn 89 f.Kr., mar waard inkele jierren letter lykwols fermoarde, doe't Gaius Marius en Lusius Kornelius Sinna yn it konflikt mei Sulla yn Rome in greep nei de macht diene. De jonge Krassus slagge deryn himsels te rêden en focht oan de side fan Sulla yn de boargerkriich. As offisier ûnderskiede hy him yn de lêste grutte slach, de "Slach by de Porta Colinade". Yn it tiidrek dat dêrop folget makket Krassus syn fertún.
Krassus moast de slaveopstân dy't ûnder leiding stie fan Spartakus en grutte parten fan Súd-Itaalje terrorisearre, delslaan mei 8 legioenen. Ynearsten behelle hy allinnich mar tsjinslaggen dêr't de Romeinske legioenen troch de opstannelingen ferslein waarden. Stadichoan wist Krassus it inisjatyf nei him ta te hellen. Uteinlik naam er Spartakus en it restant fan syn opstannelingeleger finzen doe't dy de Adriatyske See oerstekke woenen. Neffens lettere skiedskriuwers soenen Spartakus, tegearre mei 6000 fan syn slaven krusige wêze lâns de Via Appia. Yn 70 f.Kr. waard Krassus û.o. troch dizze oerwinning tegearre mei Pompejus ta konsul keazen.
Earste Triumviraat en dea
Tegearre mei Pompejus stipe Krassus Caesars syn kandidatuer foar it konsulaat, wêrtroch in machtsblok foarme waard: it Earste Triumviraat (Trijemanskip). Yn 54 f.Kr. gie hy as prokonsul nei Syrje dêr't de Romeinen yn kriich wiene mei de Parten. Krassus late de operaasjes fan it leger dêr en oan it haad syn legioenen gie er sels op fjildtocht nei Mesopotaamje. Yn de woastyn by it plakje Carrhae, yn it noarden fan it hjoeddeiske Irak, rekke it Romeinske leger ynsletten troch Surenas, generaal fan de Partyske kening Orodes II dy't it befel fierde oer 10.000 ruters mei gefaarlike en tige effektive bôgen. Sy bestoken oan ien tried wei de 40.000 Romeinske ynfanteristen fan Krassus fan grutte ôfstân mei deadlike pylken. It wie krekt oft de Romeinen yn in grutte deadlike bijeswaarm telâne kamen. Krassus syn soan Publius Krassus sneuvele by dat foarfal. Mei de oerbleaune soldaten besiket Krassus in goed hinnekommen te finen werom nei de Romeinske provinsje Asia. As de Parten oanjouwe mei him ûnderhannelje te wollen oer frede wurdt er op wei nei it stee dêr't it fredespertear hâlden wurde soe finzen naam en koart dêrnei fermoarde. Neffens de historikus Kassius Dio (dy't twahûndert jier letter libbe) gie by de Parten it ferhaal rûn dat er goud yn syn ôfhakte holle jitten waard.
Catalão
thumb|250px|Lizzing fan de gemeente Catalão yn Goias, Brazylje Catalão is de grutste stêd - en de stêd fan Goiás, Brazylje. It hat 75.623 (2007) ynwenners en in gebiet fan 3.777,8 km2.
Sportferiening Donkerbroek
Sportferiening Donkerbroek is in sportferiening yn Donkerbroek dy't oan fuotbal, kuorbal, follybal en gymnastyk docht. De klup is oprjochte op 10 oktober 1931 en de fuotbalploech spilet op sportpark Ontwijk.
Oant 1937 hiet de klup Donkerbroek, dêrnei waard de namme feroare yn HDT (Hâld Dy Taai), yn 1992 waard de namme sportferiening Donkerbroek.
Kees van Cappellen
thumb|right|100px|Pinguinus thumb|right|100px|Blue Angel Kees van Cappellen (Hellevoetsluis, 1946) is in byldzjend keunstner út Nuenen.
Nei tritich jier wurke te hawwen as biologylearaar, hat er seis jier studearre as byldhouwer oan de Akademy fan Arendonk. Yn dy tiid hat er him ûntwikkele yn it figurative wurk. Benammen portretten en frije opdrachten hawwe syn belangstelling.
Hy siket letter syn eigen rjochting en wol dan graach de symboalyske en dûbelsinnige mooglikheden ferwurkje. Faak brûkt er hinnegaas, aluminiumsemint en foarwerpen dy't er fûn hat. Troch laskjen en modellearen fan benammen houten en metalen guod en gips of klaai besiket Van Cappellen om it guod in nije gedaante en betsjutting te jaan.
Rasket
Rasket is in ferdwûn jongesspul. In koart rûn stokje, de keutel, waard ( op it leafst ikehouten ) boerdsje mei hantfet (rasketboerd) wipt, dêrmei earst efkes omheech smiten, hurd weislein en troch in oar opfongen en weromslein. It spultsje hiet ek rasketsje, roskerje, roasterje, marotsboartsje of pinkerspul.
Fuotbalferiening Drachten
It earste alvetal spile yn de 2e klasse yn 2010/11 op snein. Yn it seizoen 2018/19 spilet it earste yn de Tredde klasse snein fan it Nederlânsk amateurfuotbal.
Heimlichmanoeuvre
thumb|right|220px|Heimlichmanoeuvre thumb|right|220px|Kontrolearre oefenjen fan de Heimlichmanoeuvre De Heimlichmanoeuvre is in metoade om in blokkade fan de luchtwegen op te heffen en sa ferstikking te foarkommen.
Margaretha Grosser
thumb| Margaretha Grosser mei Die litje Prins Margaretha (Gretchen) Grosser (Roomelse, 20 septimber 1934 - 20 july 2019 ) wie in Sealterfryske skriuwster en oersetter.
Hja begûn mei Sealterfryske stikken yn de regionale krante, de General Anzeiger. Letter publisearre se ek boeken yn it Sealterfrysk dêr't de rige ferhalebondels Dööntjen un Fertälstere uut Seelterlound it meast bekend fan binne. Hja skriuwt lytse ferhalebondels en poëzij mei út en troch lieten.
Provinsjes fan Sweden
290px|right De provinsjes fan Sweden (Sweedsk: Sveriges län) foarmje de heechste regionale bestjoerslaach fan it lân. Der binne hjoeddedei 21 provinsjes dy't elts in eigen bestjoer (länsstyrelse) mei in gûverneur (landshövding) hawwe. Dizze provinsjebestjoeren funksjonearje as nasjonale autoriteiten dy't tafersjoch hâlde op de gemeenten, en politike doelen mei it regear koördinearje.
Heimlichmanoeuvre
Keppeling om utens
Choking
Margaretha Grosser
Yn 2009 en 2010 hat Gretchen Grosser de berneboeken Die litje Prins (De Lytse Prins) en Tuusterpäiter (Smoarge Piter) nei it Sealterfrysk oerset; yn 2011 sil hja it boek "Das fliegende Klassenzimmer" fan Erich Kästner nei it Sealterfrysk oersette.
Frysk Lânboublêd
It Frysk Lânboublêd (Nederlânsk en offisjeel: Fries Landbouwblad) wie in Frysk tydskrift dat yn ferskillende foarmen yn totaal 145 jier bestien hat. It wie it offisjele orgaan fan 'e Fryske Maatskippij fan Lânbou en oare dêrby oansletten ferienings, te witten: it Bûn fan Plattelânsfroulju yn Fryslân en de Kristlike Fryske Plattelâns Jongerein.
Provinsjes fan Sweden
Skiednis
De provinsjes waarden yn 1634 op inisjatyf fan greve Axel Oxenstierna oprjochte, om de Sweedske lânskippen te ferfangen, mei it doel in modernere bestjoersyndieling te skeppen.
Margaretha Grosser
Frou Grosser stoar yn de âldens fan 84 jier.
Provinsjes fan Sweden
Skiednis
De grutste wiziging wie der nei de Finske Oarloch (1808-1809), doe't Sweden twongen waard om de eastlike greefskippen oan Ruslân ôf te stean as gefolch fan de Frede fan Fredrikshamn (1809). Dochs wurdt it systeem nei goed 370 jier noch hieltyd brûkt.
Frysk Lânboublêd
Skiednis
It Frysk Lânboublêd ûntstie yn 1860 yn 'e foarm fan it moanneblêd Mededelingen en Berichten, dêr't ek in jierboekje fan ferskynde. Doe't Mededelingen en Berichten yn 1910 in wykblêd waard, krige it in nije namme: it Friesch Weekblad, dat ûnder lieding stie fan haadredaktrise Geertruida Christina Jentink. It Friesch Weekblad wie in wat ûndúdlike oantsjutting dy't wierskynlik dêrom yn 1920 feroare waard yn it Fries Landbouwblad.
Margaretha Grosser
Wurk
thumb|260px|Grosser (lofts) mei [[Gesina Lechte-Siemer.]]
Provinsjes fan Sweden
Sjoch ek
fa:فهرست استان‌های سوئد Адміністративний поділ Швеції
Ettelte
Ettelte is in streek yn de gemeente Westerfjild (oant 1998 Havelte ) ten easten fan Havelte en de Drintske Haadfeart oan beide kanten fan de Alde Feart. Net folle bewenning en in soad bosk. Yn GHAN (1851-55) wurdt de streek op in oar plak situearre, nammentlik ten easten fan Uffelte boppe Reebrêgen, nei alle gedachten ferkeard oanjûn.
Quatrebras (tydskrift)
Quatrebras wie in Frysk literêr tydskrift fan jongerein dat bestie fan 1954 - 1966.
It foarme de fuortsetting fan De Golle. Quatrebras waard yn 1968 opheft nei mislearre fúzjeûndersiken mei Asyl en De Tsjerne. Der stie benammen poëzij yn, foar in part eksperiminteel, mei proaza en koarte ferhalen fan Hessel Miedema. De redaksje bestie yn it earstoan út Marten Brouwer, Lambert H. Mulder en Sybe Sybesma. Oare redakteuren wiene Theo Jansma, Steven H.P. de Jong, Wybren Veeman en Josum Walsma.
Egypte (buorskip)
Egypte is in net al te grut buorskip en leit besuden De Tsjonger en noardeast fan Nijeberkeap. Hy leit krektas dat doarp oan it Nasjonaal Park Drintsk-Fryske Wâld, wat in grutte toeristelûker is. By Egypte lizze ferskate kuierrûtes. De namme "Egypte" is de namme fan in boerepleats. Der binne wol tritich plakken yn Nederlân dêr't in delsetting mei de namme Egypte is. Yn Fryslân is it de spotnamme foar ynwenners fan Oosterend (Skylge) en komt it as fjildnamme foar by Bûtenpost, Ychten, Lippenhuzen, Poppenhuzen en Wergea.
Der bine twa mooglike ferklearrings foar de namme: it kin in ferwizing wêze nei ferhalen út de bibel of dat it om in ferbliuwplak fan sigeuners (gipsies) giet.
Jane Avril
thumb|Jane Avril yn 1893 Jane Avril, artystenamme fan Jeanne Beaudon, ek wol Jane La Folle of Mélinite neamd (Parys, 31 maaie 1868 - dêre, 16 jannewaris 1943) wie in Frânsk dûnseres en model. Faaks is hja de meast ferneamde cancan-dûnseresse ea, dy’t fral ferneamd wurden is omdat Toulouse-Lautrec har faak skildere hat.
Juw Juwinga
thumb|Juw Juwinga troch [[Piter Feddes fan Harns]] Juw Juwinga fan Boalsert (berne ? - by Skoattersyl, 29 augustus 1396) wie de alfte potestaat fan Fryslân.
Jane Avril
Libben en wurk
Sy waard yn earmoede grutbrocht as dochter fan in koertisane en waard geregeld tramtearre. Neidat sy fan hûs run wie hat se in skoft opnaam west yn it Salpêtrière Hospitaal, omdat sy te lijen hawwe soe fan de neurologyske oandwaning 'St Vitus' Dûns'. Dr. Jean-Martin Charcot, saakkundige op it mêd fan 'frouljus hystery' joech har dêr ferskillende soarten terapyen en hat letter yn in biografy fan har ferklearre dat sy better waard doe’t se op in feest foar pasjinten en personeel fan it hospitaal ûntduts dat se goed dûnsje koe. Nei it ferlitten fan it hospitaal en in mislearre ferkearing wie se fan doel om harsels tekoart te dwaan, mar sy waard opfong yn in Parysk bordeel.
Juw Juwinga
De namme wurdt ek wol skreaun as Julius Jongema, en soms as Ju Jonghema. Juw hat fochten tsjin de greven fan Hollân en sneuvele op 29 augustus 1396, yn de slach by Skoattersyl yn Weststellingwerf tsjin Albrecht fan Beieren.
It famyljewapen fan it eale geslacht Juwinga is in giel fjild mei trije spûkjes, 2 boppe en ien ûnder.
Petrus Thaborita skriuwt oer Ju Jonghema, dat Starum troch de Hollanners tebaarnd en berôfd waaard en dat Ju yn 1396 stoar mei in soad oare eale "Vriefen", mei-inoar 600 man.
Johanniterkommende Boukeläsk
thumb|right|250px|De kapel fan de eardere kommanderije. thumb|right|250px|De kapel fanbinnen. 15px| De Johanniterkommende Boukeläsk, of Kommanderije fan de Johanniters, is in eardere delsetting fan de Johanniteroarder, dêr’t de kleasterkapel fan bewarre bleaun is. De kommanderije omfettet de doarpen en buorskippen Boukeläsk, Idafean-Noard, Elisabethfean-Noard, Ubbehuzen, Easterhuzen en Roagebierich mei in oerflak fan yn totaal 8000 hektare.
Skiednis
Yn 1803 waard it eigendom fan de kleasterkapel oerdroegen fan de Johanniteroarder oan de lokale oerheden. Sûnt 1974 falt de kleasterkapel ûnder de gemeente Sealterlân.
Ynformaasjesintrum en kleastertún
Yn 2011 is der njonken de Johanniterkapel in nij ynformaasjesintrum mei in ytkafee boud en der is in kleastertún oanlein.
Jane Avril
Libben en wurk
Fan 1889 ôf trede sy op yn de Moulin Rouge. Sy waard ien fan de boechbylden fan de nachtclub. Se stoppe in skoftke mei dûnsjen doe’t sy in bern krije moast. Fierders soe sy op toernee nei Londen.
Yn 1910 boaske sy oan de Dútske keunstner Maurice Biais. It soe in ûngelokkich houlik wurde en it pear libbe yn earmoed oant har man yn 1926 stoar.
Avril stoar sels yn 1943 yn de âldens fan 74 jier, yn in hûs foar de âlderein. Sy waard begroeven op it Cimetière du Père-Lachaise.
Fuotbalferiening Droegeham
Fuotbalferiening Droegeham is oprjochte op 28 july 1946.
De feriening hat 170 leden (2008) en spilet op de sportpark It Doltsje oan De Buorren fan Droegeham. De klup hat 2 spylfjilden, 1 trainingsfjild en 1 lyts fjild. It earste alvetal spilet yn de Fyfde klasse sneon (2017/18).
Neutrino
It neutrino is in subatomêr-, elemintêr dieltsje sûnder lading. It hat in spin fan 1/2 dat it is in fermion.
It neutrino is in lepton. De foarneamste wikselwurking (ynteraksje) dy't neutrino's sjen litte is de swakke kearnkrêft: neutrino's binne net gefoelich foar de sterke kearnkrêft of elektromagnetyske ynteraksjes. Lang waard dêrneist miend dat de massa fan it neutrino nul wie, mar eksperimintele resultaten fan bygelyks de Super-Kamiokande detektor hawwe sjen litten dat se grutter as nul is. Sadwaande binne neutrino's ek bleatsteld oan de swiertekrêft.
De measte neutrino's dy't de ierde berikke, komme fan de sinne. De sekonde wurdt elke kante sintimeter fan de romte yn de omkriten fan de ierde, dy't streekrjocht op de rjochting fan de sinnestrielen stiet, passeard troch 65 miljard sinneneutrino's. thumb|Earste waarnimming fan in neutrino yn in [[bellefet, novimber 1970. It neutrino, (dat net te sjen is) rekket in proton (rjochts op foto) en feroaret yn in muon (de lange tinne streek fan de midden fan de foto ôf nei linksboppe). De koarte, justjes bûgde streek nei boppen is it proton. It tredde bûgde spoar nei linksûnder is fan in pi-meson dat ûntstien is troch de botsing fan it neutrino mei it proton.]]
Septimber 2011 melden ûndersikers fan it CERN yn Switserlân en de Laboratori Nazionali del Gran Sasso yn Itaalje dat hja, by it CNGS-eksperimint, mooglik waarnomd hawwe dat heech-energetyske muon-neutrino's in fraksje flugger as de ljochtsnelheid reizgje. Yn novimber 2011 hawwe ûndersikers fan CERN opnij mjitten dat dit dieltsje hurder giet as it ljocht. Dy ûntdekking soe de útgongspunten fan de relativiteitsteory fan Albert Einstein ûndermynje. Febrewaris 2012 makke CERN bekend dat by dy eksperiminten in net goed wurkjende ossillator en glêsfezelferbining ta in legere of hegere útkomst fan de reistiid fan de neutrino's laat hawwe kinne. Nije mjittings yn maaie 2012 sille der útslútsel oer jaan moatte.
Trije generaasjes
Yn it Standertmodel kommme trije generaasjes neutrino's foar. De earste generaasje wurdt it neutrino neamd (ek wol elektron-neutrino of e-neutrino), de twadde generatie muon-neutrino en de tredde tau-neutrino. De neutrino's binne ferneamd nei de elektrysk laden leptonen út deselde generaasje: elektron, muon en tau. Der bestiet foar eltse neutrino in anty-neutrino: antimatearje.
Margaret Sarah Carpenter
Yn 1817 troude se mei William Hookham Carpenter, dy't yn it Britsk Museum wurke. Twa fan harren bern, William en Percy, waarden letter ek skilders. Ek brocht se har suster Hariett yn 'e kunde mei de skilder William Collins; sy trouden yn 1822. Nei't har man yn 1845 mei pensjoen gie, stipe hja de famylje fan de ynkomsten út de ferkeap fan har skilderijen. Nei it ferstjerren fan har man yn 1846 krige se in jierliks pensjoen fan keninginne Victoria.
Slachtemaraton
thumb|Slachtedyk De Slachtemaraton is in kulturele hurdrin- en kuiertocht oer de Slachtedyk, foar it earst organisearre yn it ramt fan Simmer 2000.
Rûte
De tocht gong yn 2000 fan Easterbierrum oer de Slachte nei Raerd. Dêrfoar waard súdwest fan Wommels de Nije Kromme boud, in brêge (of eins in fiadukt) foar fytsers en fuotgongers oer de provinsjale wei N359, dy't op dat punt yn 'e 1970-er jierren dwers troch de Slachte hinne oanlein wie. De kuiertocht begûn yn 'e buorren fan Easterbierrum, en wie 42,6 kilometer lang; de hurdrintocht begûn op 'e ein fan 'e Slachte en wie dan presys in maraton (42.195 km).
Yn 2004 gong de tocht fan Raerd nei Easterbierrum. Yn 2008 begûn de tocht wer yn Raerd. It is mooglik dat de rjochting no net mear feroaret, om't yn 2004 bliken die dat Easterbierrum gjin romte genôch hie foar de oankomst. Meidat it ferkear dêr fêstrûn, moasten guon rinners oeren op ferfier wachtsje. Guon waarden opsternaat, oaren rekken ûnderkuolle.
Sport en kultuer
De tocht wie in inisjatyf fan ûnder oaren Peter Karstkarel. De Slachte hat neist it sportaspekt ek in kultureel aspekt, troch foarstellings en keunstprojekten dy't lâns gâns de rûte troch de omlizzende doarpen útfierd waarden.
Sifers
It evenemint wie op 8 july 2000 in grut súkses, mei 9.550 hurdrinners en kuierders en alderhanne projekten deromhinne. Winner waard Gerrit Kra­mer út Boalsert, yn 2:30:31; winner by de froulju waard Katinka Wiltenburg út Breesân yn 3:03:51.
Yn 2004 waard op 12 juny de twadde tocht hâlden, mei 14.000 hurdrinners en kuierders, en wer allerhanne projekten. Adrie Boermans út Wergea wie mei 2:58:34 winner by de manlju, en Majet Spoelder yn 3:28:46 by de froulju. Yn 2008 wienen der twa maratons yn Fryslân. Op 25 maaie wie de Maraton fan Ljouwert en op 14 juny de Slachtemaraton.
Kuiersport yn Fryslân
Undertusken makket de kuiersport yn Fryslân troch dizze maraton in bloeiperioade troch, mei alderhanne Slachte-eftige kuiertochten.
Ynternet
In ynternet is in samling fan kompjûternetwurken. Wylst in kompjûternetwurk ornaris bestiet út fysyke komponinten (kabels, skeakelingen ensfh.), bestiet in ynternet allinne út in samling protokollen, yn it gefal fan 'it' ynternet, it saneamde IP (internet protocol). Kompjûters yn ferskillende netwurken en mei ferskillende bestjoeringssystemen kinne troch it tapassen fan dy protokollen meiinoar kommunisearje.
Slachtemaraton
Fiadukten
Spitigernôch wienen der twa plakken dêr't de Slachte troch in autowei trochkrúst waard. By Wommels is dat spesjaal foar de Slachtemaraton oplost troch it oanlizzen fan de Nije Kromme, in rin- en fytsfiadukt oer de dyk fan Boalsert nei Ljouwert hinne. Op 17 maaie 2008 waard de Slachtetille iepene, dy't de oplossing wie foar it oerstekken fan de A31 by Hjerbeam, by Frjentsjer.
Ynternet
Netwurken
In fysyk kompjûternetwurk is meast beheind ta in gebiet of organisaasje. It systeem fan ûnderlinge kommunikaasje tusken rekkenreauwen yn sa'n beheind netwurk wurdt ek wol yntranet neamd. Fanút geandewei mear yntranetwurken is der ek tagong ta it ynternet mooglik, wylst der ek in tendins is dat guon siden op it wrâld-wiid-web (www) allinne foar persoanen of organisaasjes tagonklik binne dy't dêr spesjaal foar machtige binne.
Protokollen
De foarskriften fan it ynternet binne opset om it mooglik te meitsjen dat ferskate netwurken ferbûn wurde. Dêrby is de opset dat sels it ferlies fan ferbinings it netwurk net ferbrekt. Allinnich as parten fan in ynternet hielendal gjin ferbinings mear hawwe rekket it netwurk opdield yn, op harrensels noch funksjonearjende, parten.
WWW of World Wide Web
thumb|300px|Grafyske foarstelling fan minder as 0.0001% fan it WWW, mei de foarstelling fan [[hyperlinken]] Wylst it ynternet op himsels yn 1983 ûntstean is, is it pas in de rin fan jierren beskikber kaam foar it grutte publyk. In grutte stipe wie dêrby dat yn augustus 1991 HTML yntrodusearre waard, dêrtroch kin it ynternet brûkt wurde as in wrâld-wiid-web fan siden ferbûn troch klikbere keppelings. De measte dokuminten dy't fia it ynternet op te freegjen binne, binne no opmakke yn HTML.
WAP
Ien fan de nijere foarskriften is it WAP-foarskrift. Dat stiet foar Wireless Access Protocol en it leit fêst hoe't jo bûstillefoan of hânkompjûter triedleas mei it ynternet kommunisearje kin. Jo kinne in soad bûstillefoans yn de WAP-stân sette om te ynternetten. WAP-programmatuer, bygelyks fan Google en Wapedia, jout somtiden de mooglikheid om streekrjocht yn de triemnammen - net de ûnderskriften - fan de ôfbyldings te sykjen.
Cloud Computing
It ynternet hat laat ta it brûken fan de Computer Cloud of de Kompjûterkloft. It oer it ynternet ynhieren of brûken op ôfstân fan programmatuer en apparatuer.
Ryksargyf
In Ryksargyf is in argyftsjinst dy't de argiven beheart fan ynstellingen dy't yn de rin fan de iuwen yn in bepaalde provinsje wurke hat. Neist de ryksargiven yn de provinsjes is der foar it behear fan de argiven fan lanlike organen ek in Algemien Ryksargyf. Yn Nederlân binne beide beneamingen wyls feroare en dêrmei ferâldere, yn Belgje wurde de nammen noch altyd brûkt.
It Ryksargyf yn Fryslân is yn 2002 tegearre mei it Frysk Letterkundich Museum en Dokumintaasjesintrum en de Provinsjale en Buma Biblioteek fan Fryslân opgien yn Tresoar. Tresoar fiert njonken oare aktiviteiten de wetlike ryksargyftaken út.
Ewout
Ewout is in Nederlânske jongesnamme. De namme komt út it Germaansk. De betsjutting is "hearsker neffens de wet". Ewoud is in oare skriuwwize fan Ewout.
Bekende persoanen mei dizze foarnamme binne:
2014
Dit jier makket ûnderdiel út fan it desennium fan 'e 2010-er jierren.
Ferstoarn
thumb|100px|Fabiola fan Belgje (1969)
Mûle-op-noasbeäzeming
Mûle-op-noasbeäzeming wurdt tapast as der middels de mûle gjin lucht nei binnen komme kin, of at om hokker reden dan ek mûle-op-mûlebeäzeming net wol.
By mûle-op-noasbeäzeming slút men mei de tomme de lippen fan it slachtoffer en set men de mûle oer de noas fan it slachtoffer.
Emmerhout
Emmerhout is in wyk yn de Drintske stêd Emmen, dy't boud waard yn de lette 1960-er jierren en iere 1970-er jierren. De wyk grinzget oan de bosk de Emmerdennen. De arsjitekt Arno Nicolaï hat in wichtige rôl spile by it ta stân kommen fan de wyk.
Stabile sydlizzing
thumb|Stabile sydlizzing.Stabile sydlizzing is in earste helptechnyk dy't brûkt wurdt by bewusteleaze slachtoffers.
Emmerhout
Beskriuwing
De wyk waard boud op in plak dêr't in soad natuerlike lytse heuvels foarkomme. De hichteferskillen binne noch goed te sjen yn de wyk. Emmerhout, lykas de rest fan Emmen, is rom en grien opset. Emmerhout wie, tegearre mei de wyk Angelslo, de earste wyk mei skate ferkearstreamen. Sa binne autodiken en fytspaden faninoar skaat. Yn de wyk binne ek in soad balstiennen, dy't der yn de gea in soad foarkamen. Dy binne op in natuerlike wize yn de wyk ferwurke.
De measte hûzen hawwe platte dakken en waarden ynearsten foar fabryksarbeiders ornearre. Emmerhout wie de earste wyk yn Nederlân mei wenhiemen. Eltse wenhiem hat in eigen kleur hûsnûmers; wyt, grien, read, giel en blau. Yn it opsetten fan de wyk binne fjouwer wetterboartersplakken opnommen dyt troch de bewenners ûnderholden en beheard wurde.
Stabile sydlizzing
By elk bewusteleas slachtoffer is de luchtwei bedrige trochdat de tonge yn de kielholte sakje kin. Boppedat bestiet it risiko dat by spuien de ynhâld fan de mage yn de luchtwegen en longen komt. Bedoeling fan de technyk stabile sydlizzing is dan ek :
Emmerhout
Beskriuwing
De arsjitektuer fan Emmerhout skaaimerket him troch strakke geometryske foarmen, dêr't benammen de rjochthoeke werom yn komt. Dat is werom te sjen yn de foarmen fan de hûzen, sa as hûzeblokken mei platte dakken, breed dakplaat en de betonnen plaat ûnder de ruten fan de boppeferjipping. De Apolloflats hawwe in rjochthoekich rútsje yn de balustrade fan it balkon. Fierder steane der yn de wyk rjochthoekige betonnen sitbanken. De kleuren read, wyt en blau komme gauris werom. Yn it winkelsintrum en ek by it monumint by de yngong fan de wyk wiene oant koartlyn de basiskleuren.
It Winkelsintrum Emmerhout foarmet it mulpunt fan de wyk. It wengebiet o, it winkelsintrum hinne wurdt skaaimerke troch in soad heechbou, mei ûnder oaren in wentoer. Dy toer wie mei in hichte fan 55 meter, by it reekommen, de heechste wentoer fan Noard-Nederlân.
De Houtweg ferbynt de ferskate strjitten en leanen meiïnoar.
Stabile sydlizzing
Dêrneist wurtdt ek de NATO-stabile sydlizzing brûkt. Tige geskikt foar lytse besletten romtes en oan board fan skippen.
Kweekskoalle
thumb|De [[Rykskweekskoalle (Drachten)|Rykskweekskoalle yn Drachten, 1923]] thumb|Kristlike Kweekskoalle yn [[Snits, ±1930]] De kweekskoalle wie de skoalle foar it oplieden (kweke yn de betsjutting fan opfiede) fan ûnderwizers en ûnderwizeressen by it leger ûnderwiis.
Stichters fan kweekskoallen wienen bygelyks: in stedsbestjoer of oare oerheidsynstelling (Rykskweekskoalle), in kleaster of in parochy (katolike kweekskoalle), in protestantsk kristlike gemeente (kristlike kweekskoalle), of in libbensbeskôglik genoatskip (frije skoalle).
Fan de twadde helte fan de 20e iuw ôf fusearren de measte opliedingen mei elkoar en gienen dêrnei op yn in hegeskoalle. Doetiids wienen der opliedings yn Drachten, It Hearrenfean, Snits en Ljouwert. Begjin 21e iuw binne noch mar in pear opliedings selsstannich.
Yn de rin fan de jierren is de beneaming fan de oplieding feroare:
Blanche Wittman
thumb|275px|Charcot lit in hystearyske oanfal fan Blanche Wittman yn de kolleezjeseal sjen Blanche Wittman (1859 - 1913) wie in ferneamd pasjinte fan Jean-Martin Charcot, de learmaster fan Sigmund Freud, dy't mei har oan syn studinten hystearyske oanfallen demonstrearre.
Biografy
Blanche Wittman har libben wurdt yn de pseudo-dokumintêre roman Boken om Blanche och Marie fan Per Olov Enquist útbylde. It boek ferhellet fan in Blanche Wittmann dy't yn har 'twadde libben' (nei ûntslach út Hôpital de la Salpêtrière) assistinte en freondinne fan Marie Curie waard. Troch it wurkjen mei pikblinde (dat it slim radioaktive radium befettet) waard sy slim siik en moasten úteinlik har beide skonken en ien earm amputearre wurde.
Enquist hat lykwols it oparbeidzjen en de freonskip mei Marie Curie wierskynlik optocht. Ut oantekeningen yn it argyf fan it Marie-Curie-Ynstitút docht net bliken dat Wittman assistinte fan Marie Curie west hat, dy't dus ek net siik west hawwe kin fan it wurkjen mei radioaktive stoffen.
Karlskrona
Karlskrona is de haadstêd fan de gemeente Karlskrona yn it lânskip Blekinge en de provinsje Blekinge län yn Sweden. It plak is teffens de haadstêd fan de provinsje Blekinge län. It plak is ferneamd as Sweden syn iennige Barok-stêd.
Cornelis Pronk
thumb|right|Cornelis Pronk (selsportret) Cornelis Pronk (Amsterdam, 1691 - Amsterdam, 1759) wie in Nederlânsk tekener en (miniatuer)skilder.
Karlskrona
Karlskrona is Swedens iennichst oerbleaune marinebasis en it haadkertier fan de Sweedske kustwacht. De stêd leit op it eilân Trossö. It eilantsje Stumholmen wie earder eigendom fan de marine en hjoeddeis sit it Nasjonaal Marinemuseum dêr. De floatbasis fan Karlskrona, dêr't de stêd syn stifting yn 1680 oan te tankjen hat, stiet sûnt 1998 op de wrâlderfgoedlist fan UNESCO.
Cornelis Pronk
Cornelis Pronk waard yn 1691 berne as soan fan in menniste nôtkeapman. Neidat er in jier of wat foar syn heit wurke hie gie Pronk, nei advys fan keunstkenner Lambert ten Kate Hermansz yn de lear by Jan van Houten en portretskilder Arnold Boonen. Pronk is benammen bekend wurden troch opmerklike sekuere topografyske tekenings út de earste helte fan de 18e iuw, wêrmei't hy in nije tekenskoalle ynliede. Hy hie learlingen lykas Abraham de Haen, Paulus van Liender en Jan de Beijer en makke yn syn earste perioade in soad tekeningen yn opdracht fan Andries Schoemaker, in lekkenkeapman en amateur-histoarikus wêrmei't hy troch Noard-Hollân, Gelderlân, Oerisel, Drinte en Fryslân luts. Yn Fryslân reizge er ûnder oare yn 1732, 1742 en 1754. Hy wie ek ien fan de wichtichste leveransiers fan de gravueres yn Het Verheerlijkt Nederland, publisearre yn de perioade 1745-1774, fan de útjouwer Isaak Tirion. Troch de reizen en it dêrút fuortkommend topografyske wurk fan Pronk c.s. is tsjintwurdich al ferdwûn erfgoed út de 18e iuw noch bekend. Cornelis Pronk hat dêrneist ek noch in tiid lang ûntwerpen foar Chinoiserie servizen makke.
It Frysk Museum hat in 25-tal pinne-, potlead- en wosken tekeningen.
Karlskrona
Karlskrona wurdt yn haadstik VIII fan Nils Holgersson fan Selma Lagerlöf beskreaun.
thumb|250px|Karlskrona
Quatorze Juillet
Quatorze Juillet is yn Frankryk de jierlikse nasjonale feestdei, 14 july. De Frânsen fiere dan de Bestoarming fan de Bastille, de oanfal op de Bastille Saint-Antoine-finzenis yn 1789, dêr't de Frânske Revolúsje mei begûn.
Op de moarn fan de 14 july wurdt begûn mei grutte parade op de Champs-Elysées. De parade rydt by de Franske presidint lâns.
thumb|center|500px|De Champs Elysees yn [[Parys op 14 july.]]
Janneke Ratsma
Janneke Ratsma (Grou, 11 juny 1896 - 7 juny 1976) wie in skoaljuffer en Fryske skriuwster.
Nij it ferstjerren fan har heit Jou Ratsma waard hja mei tolve jier tsjinstfaam yn Amsterdam, krige dêr fergees ekstra ûnderrjocht fan in master Bos en folge in kursus beukerliedster yn Ljouwert. Dêrnei waard sy skoaljuffer yn Alde Leie.
Ratsma wie warber lid fan de Jongfriezen en wurke mei oan Fryske tydskriften. Teffens wie se lid fan de Kommunistyske Partij fan Nederlân. Doe't der fan dat lêste grutte waard yn Fryslân koe sy dêr gjin wurk mear krije en ferfear hja nei Ynskedee dêr't de lju har net koene.
List fan planetoïden 3501-3600
Dit is in list fan planetoïden 3501-3600.
Bataljon Fryslân
It Bataljon Fryslân (Offisjeel: 1e Bataljon 9e Regiment Infanterie (1-9 RI)) wie in út Friezen besteand oarlochsfrijwilligersbataljon dat mei die oan de polisjonele aksjes yn Nederlânsk-Ynje yn 1947/48.
Skiednis
thumb|175px|Besite generaal Doorman oan bataljon Fryslân yn Tjimahi Yn namme bestiet it rezjimint sûnt 1950, mar yn 1577 waard it rezjimint oprjochte troch de destiidske steedhâlder fan Fryslân, Grinslân en Oerisel, Johan Willem Friso fan Nassau-Dietz. It is dêrmei it âldste rezjimint fan it Nederlânske leger. Op 16 septimber 1945 waard it earste bataljon fan it njoggende Rezjimint Ynfantery (1-9 R.I.) foarme út lju fan de Binnenlânske Striidkrêften út Fryslân. It bataljon stie ûnder befel fan majoar, letter oerste, E. Wiersma. It bataljon gie ein 1945 nei Wokingham yn Ingelân om dêr te oefenjen en technysk útrisd te wurden; ek krigen sy ûnderrjocht yn it Maleisk. Ut reden fan it troch Lord Mountbatten útroppen lâningsferbod op Java en Sumatra moast it bataljon by oankomst foar de kust fan Java útwike nei Malakka dêr't men yn maart 1946 oankaam.
Op 29 maart 1946 lâne de ienheid op Java as ûnderdiel fan de V Brigade. 1-9 RI krige in befeiligingstaak yn it distrikt Bandûng-Tjimahi. Nei de earste polisjonele aksje krigen sy deselde taak yn it distrikt Purballinga. It bataljon die mei oan ferskate grutte aksjes foardat it op 22 july 1947 dielnaam oan de 1e polisjonele aksje.
Op 17 jannewaris 1948 waard de wapenstilstân ôfkundige en krige 1-9 RI lins. Op 27 april waard it bataljon ôflost. Yn totaal hawwe 29 manlju fan Bataljon Fryslân it libben ferlern.
Yn juny 1948 koene de militêren út Batavia wei mei de "Zuiderkruis" werom nei hûs. Op 16 augustus 1948 waard it bataljon ûntbûn.
Neitins
De feteranen fan 1–9 RI waarden earst op 20 april 1985 eare; se krigen it Fersetsbetinkingskrús útrikt troch de doetiidske Kommissaris fan de Keninginne Hans Wiegel.
Neist in al besteande plakette yn it Provinsjehûs te Ljouwert waard op 25 augustus 2009 in plakette oanbrocht op it monumint fan it Rezjimint Johan Willem Friso op de Johannes Postkazerne yn Havelte ta oantins fan dejingen dy't yn Ynje it libben ferlearen. Op beide plakettes wurde de nammen fan de sneuvelen fan 1-9 RI opsomd.
It findel wie yn oarlochsgebieten as Súd-Libanon, Bosnje en Urûzgan te sjen. De manskippen waarden ek ynsetten by it gizelingsdrama troch Japanske terroristen op Schiphol. Inkele jierren letter waarden de manskippen oproppen om mei te helpen by de Molukske treinkaping by De Punt.
Foalle
Sûnt 1964 is it tradysje yn it rezjimint om in bataljonshynder oan te keapjen. Frysk stamboekhynder Abe kaam it earste jier fan de hynstemerk yn Súdlaren, as kadootsje fan it bestjoer, om in jier letter plak te meitsjen foar opfolger Bouke. Neffens de regels waard de foalle ynlive by it leger en krige it in registraasjenûmner. By it appel moast ek Abe oantrede. Nei in jier waard it bataljonshynder ferkocht en moast der in nije foalle komme. It bist stie symboal foar goede ferstânhâlding mei de trije noardlike provinsjes. De tradysje ferdwûn mei it ôfskaffen fan it JWF-rezjimint begjin jierren njoggentich, mar kaam werom yn 1999. Wout waard doe ynlive, de fersoarging wurdt sûnttiids sdien troch in meneezje yn de buert fan de kazerne yn Assen.
Wobbingastate
Wobbingastate of Wobbemastate wie in state in eintsje benoarden Weidum yn de gemeente Baarderadiel, no Littenseradiel.