cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Museum foar Tsjerklike Keunst
It Museum foar Tsjerklike Keunst, oprjochte yn 1985, sit oan It Noard yn Warkum neist de Sint-Werenfridustsjerke yn de pastorije. It museum giet út fan de Pastoar Janning Stifting.
De kolleksje jout omtinken oan it 'rike roomske libben' middels liturgyske klean, tsjerklik sulver, bylden en oare keunstskatten. De kolleksjes binne ferdield oer meardere romtes. De grutte keamer wurdt brûkt foar wikseleksposysjes en kryststâltsjes. Sa is der in weardefol stik Ald-Warkum yn de Warkumerkeamer, ein 18e iuw ynrjochte yn in hûs oan it Súd yn Warkum en sûnt 1998 ûnderbrocht yn it museum. De wannen fan dy keamer hawwe tegeltablo's mei foarstellings fan de fjouwer seizoenen. Meiïnoar binne der sa'n 1500 tegels. Yn de gong hinget in 14 tal krúsweistaasjes (1924) út de skoalle fan Toorop. Yn de treppehal hingje skilderijen fan de yn 1980 ferstoarne pastoar.
Op de earste ferdjipping fan it museum steane houten bylden fan skipsbouwer Nanning Hendrik Bulthuis (1885-1977). Yn de middelste keamer (boppe) binne in fraai beskildere kast (1728), fitrines mei tsjerklik sulver en in kolleksje liturgyske klean. Yn de foarste keamer is ek tsjerklik erfguod te sjen.
Der hingje ek in tal skilderijen fan pastoar Janning silger. Johannes-Hendrikus Janning waard 1914 berne yn Nieuw Schoonebeek. Nei syn wijing as pryster yn 1940 waard er kapelaan yn Vianen, 's Heerenberg en Snits (1947-1956). Oant 1965 wie er pastoar yn Heech en dêrnei yn Warkum. Hy sette him yn foar de earste grutte opknapbeurt fan de Werenfridustsjerke. As leafhawwerij skildere hy as naïve keunstskilder samle tsjerklike keunst. Dy samling wie de basis foar it lettere museum. Yn de Warkumer Keamer út 1797, yn de pastorije, is in tegelkeamer mei 1500 tegels mei dêrop de fjouwer seizoenen. It besjen wurdich is de twa meter hege en achttjin meter lange lambrisearring yn de Janningkapel, dy't út in tsjerke yn East-Dútslân komt. Opfallend binne de werjeften fan útsniene skilderijen fan Rafael en de bruorren Van Eijk. It neogoatyske tsjerkegebou út 1877 is ek te besichtigjen. De boumaster Alfred Tepe liet him ynspirearje troch de Westfaalske- en Nederrynske goatyk. De geve en rynske fersiersels yn de foarm fan beskilderingen, byldhouwurken en brânskildere ramen dogge feestlik oan. Oan de muorren hingje krúsweistaasjes, dy 't yn 1851 troch de fryske skilder Otto de Boer makke binne.
Xena
thumb|right|250 px|[[Lucy Lawless spilet Xena.]] Xena wie it haadpersonaazje yn 'e Amerikaanske telefyzjesearje Xena: Warrior Princess, en hie ek in oanpart yn 'e rige Hercules: The Legendary Journeys. Xena groeide op yn Amfipolis, yn it âlde Grikelân, as suster fan Torres en Lycus. Xena wie foarôfgeande oan de barrens yn 'e searje troud.
Jacob Ritzema van Ikema
Jacob Bernard Ritzema van Ikema (Westernieland, 17 maaie 1912 - Bennekom, 30 desimber 1983 ) wie presidint-direkteur fan de Frico en CCF.
Nei in stúdzje yn Wageningen wie er lânbouatasjee yn Washington (1946-1950), dêrfoar by de Oeriselske Maatskippij fan Lânbou (1938-1942) en de Bedriuwsgroep Fiedings- en Genotmiddelyndustry. Hy folge by de CCF S. Hepkema op, by de Frico S. Nijholt. De titel presidint-direkteur ûntstie by de CCF yn 1962, by de Frico yn 1966. Troch syn protte funksjes, ek lanlike, yn de koöperative suvelyndustry hat hy in grutte rol spile yn it nasjonale en regionale suvelbelied.
Yn 1966 krige er de provinsjale Fryske Parsepriis.
Peder Balke
Hy wie bekend fan it skilderjen fan it Noarske lânskip dy't tige wurdearre waard en beynfloede sa in dramatyske en romantyske wize fan sjen nei it Noarske lânskip.
Yn 1846 ferkocht er 30 fan syn skilderijen oan Louis-Philippe fan Frankryk foar it Versailles.
Hy is de âlde-pake fan Turid Balke, in bekende Noarske aktrise, toanielskriuwster en artyste.
Kûkhernster Feart
De Kûkhernster Feart is in wetter tusken Kûkherne en de Burgumer Mar. It is in part fan it streamkanaal De Swemmer nei Dokkumer Nije Silen.
Om 1450 is de ferfeanting yn dit gebiet al oan de gang. It Sint Nikolaaskleaster fan Burgum lei besuden Kûkherne. Wierskynlik hawwe de muontsen út dit kleaster de Kûkhernster Feart groeven om it fean fanút de Burgumer Mar ôf te fieren of om it fean berikke te kinnen.
Makkum
Makkum is in flekke yn de gemeente Súdwest-Fryslân, west fan Boalsert oan de Iselmar. Oant 2011 lei Makkum yn de eardere gemeente Wûnseradiel. It wie it grutste plak yn de gemeente, mei likernôch 3.605 ynwenners (2021). Benoarden en besuden Makkum lizze de natuergebieten Makkumer Súd- en Noardwaard. Under Makkum falle ek de buorskippen Ingwier en foar in part De Wearen.
Makkum is fanâlds in fiskersplak, mar it hat yn de 20e iuw ek in protte toerisme krigen.
Skiednis
thumb|left|Makkumer Ierdewurk De Sint Martenterp is al mear as tûzen jier âld. Dêrop stie doe in tsjerkje mei it boeredoarp Mackum. Yn de 16e iuw ûntstie oan de súdlike kant de steedlike kearn: Statum. By Statum wie in slûs dêr't troch frachtskippen tol betelle wurde moast. De measte skippen farden troch nei Boalsert. Nei de Midsiuwen binne beide delsettings oan inoar fêst groeid. De hjoeddeiske tsjerke is yn 1660 boud.
List fan planetoïden 42001-42100
Dit is in list fan planetoïden 42001-42100.
Escape from Alcatraz (film)
Escape from Alcatraz is in Amerikaanske histoaryske skriller út 1979 ûnder rezjy fan Don Siegel, mei yn 'e haadrollen Clint Eastwood en Patrick McGoohan. De titel betsjut "Untsnapping út Alcatraz". De film waard basearre op it non-fiksjeboek fan J. Campbell Bruce en giet oer de histoaryske finzenisútbraak út 'e swierbefeilige Amerikaanske Federale Finzenis Alcatraz op it eilân mei deselde namme yn 'e Baai fan San Francisco troch Frank Morris en de bruorren John en Clarence Anglin yn juny 1962. Escape from Alcatraz krige oer it algemien tige positive resinsjes fan 'e filmkritisy en wie in grut kommersjeel súkses yn 'e bioskopen.
Makkum
Skiednis
Yn de Midsiuwen hie Makkum de namme Poarte nei de Sudersee. Dit kaam troch de twa slûzen, de noardlike fan it Kleaster Blomkamp, de súdlike fan it Kleaster Lúntsjerk. Makkum koe him sa ûntjaan ta in wichtich handelssintrum mei in strategyske posysje.
Escape from Alcatraz (film)
Plot
Yn jannewaris 1960 wurdt Frank Morris, in útsûnderlik yntelliginte krimineel dy't al út in stikmannich tichthuzen útbrutsen is, oerpleatst nei de swierst befeilige Federale Finzenis Alcatraz op it eilantsje Alcatraz yn 'e Baai fan San Francisco. De finzenisdirekteur lit de de nije finzene by him bringe om him yn te printsjen dat Alcatraz unyk is yn it finzeniswêzen fan 'e Feriene Steaten, mei't der noch nea in súksesfolle útbraak west hat. Mocht it in finzene al slagje om út it swierbewekke finzeniskompleks te ûntsnappen, dan moat er noch 2 km swimme troch seewetter dat it meastepart fan it jier te kâld is om lang yn te oerlibjen. Boppedat stiet der in sterke streaming dy't swimmers nei iepen see spielt en komme der ek wite haaien foar dy't wol in swimmer meie. Wylst de waanwize direkteur útwreidet oer de finzenis, drukt de op foechsume mominten jaknikkende Morris fan it buro fan 'e man in neilskjirke efteroer.
De folgjende dagen komt Morris yn 'e kunde mei de finzenis en de dêr jildende wizânsjes. Teffens moetet er de oare finzenen, fan wa't er befreone rekket mei de eksintrike Litmus, in âldman dy't fan neigesetsjes hâldt en in mûs as húsdier hat; de finzenisbibletekaris English, in swarte man dy't yn it Amerikaanske Suden twa kear libbenslang krigen hat om't er út selsferdigening in pear blanken deade hat; en de âldere Doc, dy't foarhinne op Alcatraz grysanten kweekte en no portretten skilderet.
Morris makket ek in swarde fijân yn 'e foarm fan in poatige finzene dy't Wolf hjit. As de beide mannen neaken njonkeninoar ûnder de dûs steane, jout Wolf oan dat er Morris wol sitten sjocht en seks mei him hawwe wol. As Morris dêr freonlik foar betanket, seit Wolf dat neesizzen gjin opsje is. Dêrop jout Morris him in wan bruien om syn stânpunt te fertsjutskjen. Letter falt Wolf Morris by it luchtsjen op it binnenplak fan it tichthûs oan mei in eigenmakke knyft. Morris ferdigenet himsels troch syn jas om syn earm te wuoljen en dêrmei de stekken ôf te warjen. As de sipiers de fjochtpartij opbrekke, ferwûnet Wolf ien fan harren. Dêrop wurdt hy foar ûnbeskate tiid yn ien fan in groepke isolearsellen smiten dy't mei-inoar "it Gat" hjitte. Morris bedarret dêr ek om't er fochten hat, mar foar folle koartere tiid. Yn 'e isolearsel wurde de finzenen de hiele dei yn folslein tsjuster holden en op ûngeregelde tiden tramtearre troch harren wiet te spuitsjen mei in brânspuit.
Wannear't Morris nei ferrin fan tiid weromkeare mei nei syn sel, is er mear as earder wisberet om in wei út Alcatraz te finen. Underwilens ûntdekt de sadistyske finzenisdirekteur dat Doc in portret fan him skildere hat. Hoewol't it in goede likenis is, sjit him dat yn it ferkearde kielsgat en ferbiedt er dat Doc ea noch skilderje mei. De wredens dy't sprekt út it ôfnimmen fan it iennichste fersetsje dat in âldman hat, stiet de finzenen en ek in soad sipiers tsjin, mar der is neat oan te dwaan, mei't de direkteur op Alcatraz it lêste wurd hat. Doc rekket wei yn in klinyske depresje en yn it wurkplak fan 'e finzenis brûkt er in fjoerskerpe bile om himsels de fingers fan 'e lofterhân ôf te houwen. Hy wurdt ôffierd, wêrnei't Morris de fingers byinoar siket en se oerlanget oan 'e sipier dy't Doc de bile jûn hie.
Makkum
Skiednis
De Gouden Iuw fan Makkum begûn yn de 17e iuw en duorre oant de 18e iuw. Makkum wie in belangryk wurk- en handelssintrum, ynklusyf stienbakkerijen, tegelbakkerijen, hout, oalje, papier- en pelmûnen, skipswerven en skulpekalkûnen. De skulpkalkbaarnderijen wienen de grutste pylders foar de wolfeart fan Makkum. In soad minsken wurken hjir. Dizze mitselkalk fan hege kwaliteit waard ûnder oare brûkt by de bou fan huzen yn Amsterdam. It ferfier fan grûnstoffen en einprodukten gie per skip en dêrtroch bloeiden ek de skipfeart en skipsbou. De skulpefiskerij wie fan belang neist de gewoane fiskerij. It wapen fan Makkum toant in Seemearmin fan goud mei yn de rjochterhân in nei rjochts silend skip en in de lofterhân in kalkûne. De 19e iuw brocht in tebekfal troch it fersânjen fan de Sudersee dêr't de haven dan Makkum min te beriken troch waard. De drokte rûn werom en allinnich de skipsbou en wat diggelguodfabriken bleaunen oer.
De lêste jierren lûkt Makkum in protte wetter(sport)leafhawwers. It rekreaasjegebiet “De Holle Poarte” mei strân, kampearterrein, fakânsjewenten en bûlevaar lûkt alle jierren in soad minsken oan.
Escape from Alcatraz (film)
Plot
Om dyseldichste snuorje hinne wurdt der in nije finzene yn 'e sel njonken Morris sines pleatst, de knoffelige autodief Charley Butts. Net folle letter wurde der noch twa nije finzenen oerpleatst nei Alcatraz. Dat binne de bruorren John en Clarence Anglin, in pear bankrôvers mei wa't Morris earder yn in oare finzenis befreone rekke is. Underwilens hat Morris opmurken dat it beton yn syn sel, om 'e iepening hinne dêr't it fentilaasjeroaster sit, ôfbroazelet. Hy ornearret dat it nei desennia troch de sâlte seelucht oantaast is. Dat jout oanlieding ta it betinken fan in ûntsnappingsplan om it stellen neilskjirke te brûken foar it útbeiteljen fan it roaster út it fentilaasjegat en it gat safolle te fergrutsjen dat der (mei muoite) in folwoeksen man troch kin. Fia de romte tusken de sellen, dêr't de elektrisiteitskeabels en buizen foar wetterlieding en rioelearring rinne, soe sa'n man dan op 'e rige sellen klimme kinne om dêrwei troch in fentilaasjeskacht yn it dak út it finzeniskompleks te ûntkommen.
Makkum
Skiednis
Bûten de lânbou nimt de natuer (reidsnijerij yn de Makkumerwaard) in grut plak yn. De natuergebieten oan de Iselmarkust binne ferneamd troch de kloften fûgels en it grutte ferskaat oan planten. De Stifting Preamke lit simmerdeis in pream farre foar toeristen. De Stifting WON set him yn om de seefiskerij op de eardere Sudersee yn byld te bringen.
Escape from Alcatraz (film)
Plot
Yn 'e folgjende moannen bringe Morris, de bruorren Anglin en Butts dat plan yn 'e praktyk. Se beitelje mei stellen leppels it fentilaasjeroaster yn harren sellen út 'e muorre en fergrutsje it dêrtroch ûntstiene gat. De betonbrokjes bringe se wei ûnder it luchtsjen. Se meitsje fan papier-masjee ynsetstikjes foar de muorre dêr't se it fentilaasjeroaster yn fêstmeitsje. Dy ynsetstikjen wurde foar de gatten yn 'e selmuorren set. Butts docht in oanfraach om skilderje te meien, wat ynwillige wurdt, wêrnei't de fjouwer finzenen syn ferve brûke om it ynsetstik fan papier-masjee deselde kleur as de rest fan 'e selmuorre te jaan. Se meitsje ek koppen fan papier-masjee, dy't se ûnder de tekkens wei stekke op nachten dat se troch it gat geane om op it dak fan 'e sellen oan it wurk. Dêr boarret Morris mei in eigenmakke boarmasine fan in boarkop en in stellen fentilator de skroeven fan 'e kap fan it fentilaasjekanaal út, wylst de bruorren Anglin fan stellen reinjassen in provisoaryske rêdingsboei yninoar nifelje.
Makkum
Skiednis
Yn 2008 hiene Keninginne Beatrix en har famylje it plak oandien op Keninginnedei.
Escape from Alcatraz (film)
Plot
Dy jûns litte Morris en de bruorren Anglin de koppen fan papier-masjee op harren bêden efter, glûpe fuort troch de gatten yn 'e muorren en klimme op 'e sellen. Butts doar it op it lêste momint net oan en bliuwt gûlend yn syn sel efter. Morris, dy't it múske fan Litmus meinimt, en de Anglins ûntsnappe troch de fentilaasjeskacht nei it dak fan it finzeniskompleks, ûntwike de sykljochten fan 'e bewekkers, klimme oan in reinwetterpiip by de muorren del, kladderje oer in heech stek hinne mei stikeltrie boppe-op en sykje har wei oer it eilân nei de kust. Butts beslút lang om let dochs om mei, mar ienris op 'e sellen kin er net by it te hege traaljewurk fan 'e fentilaasjeskacht, in obstakel dêr't de oare mannen inoar by op holpen hawwe. Der sit foar him neat oars op as werom te gean nei syn sel om te stúmjen oer de miste kâns. Oan 'e kust fan it eilân blaze Morris en de bruorren Anglin harren rêdingsboei op en sette swimmend fan Alcatraz ôf.
De oare moarns, as de ûntsnapping ûntdutsen wurdt, begjint der in grutte speurtocht nei de trije ûntsnapten. Stikjes reinjas en guon persoanlike eigendommen fan 'e mannen wurde driuwend op it wetter fan 'e Baai fan San Francisco weromfûn. In sipier bringt op 't aljemint dat se dy wolris mei opsetsin efterlitten hawwe kinne om it lykje te litten as binne se ferdronken, mar de direkteur hâldt koppich fol dat Morris-en-dy wier de drinkeldea stoarn wêze moatte. By in syktocht op Angel, in oar eilantsje yn 'e baai, treft er sels oan 'e kust lykwols in grysant oan, dy't er wifkjend oppakt. Fuort letter kriget er berjocht dat er nei Washington, D.C. ta roppen is om ferantwurding ôf te lizzen oan syn superieuren.
Makkum
It besjen wurdich
De rike histoarje fan de flekke noch goed te sjen. De flekke hat in stêdeftige struktuer út de 17e iuw. Benammen by de slûs steane fraaie keapmanshuzen mei prachtige gevels en ymposante ornaminten. Ek de eardere waach is in besite wurdich, lykas ek it tichelwurkfabryk Keninklike Tichelaar Makkum, it âldste (tiggelwurk)bedriuw fan Nederlân, makker fan it wrâldferneamde Makkumer tichelwurk.
Escape from Alcatraz (film)
Produksje
It skript foar Escape from Alcatraz waard skreaun troch senarioskriuwer Richard Tuggle op basis fan it non-fiksjeboek Escape from Alcatraz fan J. Campbell Bruce út 1963. Dêropta hie Tuggle ek sels in healjier spandearre oan it dwaan fan research nei de Federale Finzenis Alcatraz en de útbraak fan juny 1962. Hy gie mei it senario nei it Writers Guild of America, it fakbûn fan senaristen, en krige in list fan literêr aginten dy't wolris ûnfregre manuskripten akseptearren. Tuggle levere by elts fan harren in kopy fan syn senario yn, en brocht it ek by alle oaren út 'e filmyndustry fan Hollywood ûnder de oandacht dy't er safier krije koe om it te lêzen.
It skript waard troch eltsenien ôfwiisd. Neffens de feedback dy't Tuggle krige, wie de dialooch net goed genôch en de personaazjes likemin, wylst der romantyk oan ûntbriek. Fierders waard him ferteld dat it Amerikaanske publyk neat joech om finzenisferhalen. Tuggle liet de moedfearren lykwols net hingje, mar besleat om 'e aginten, filmprodusinten en studiobazen gewurde te litten en ynstee streekrjocht kontakt op te nimmen mei regisseurs. Hy skille de ympressario fan regisseur Don Siegel op en liigde dyselde foar troch te sizzen dat er Siegel op in feest met hie en dat dyselde belangstelling toand hie foar it senario. De ympressario stjoerde it skript doe troch oan Siegel, dy't der wol wat yn seach.
Siegel helle akteur en filmprodusint Clint Eastwood derby, mei wa't er al fjouwer films makke hie: Coogan's Bluff (1968), Two Mules for Sister Sara (1970), The Beguiled (1971) en Dirty Harry (1971). Eastwood sei ta om 'e haadrol fan Frank Morris te spyljen, op it betingst dat Siegel Escape from Alcatraz produsearje soe foar (Eastwood) syn eigen filmstudio The Malpaso Company. Siegel woe der lykwols beslist in film fan Don Siegel Films fan meitsje en wie Eastwood te fluch ôf troch de filmrjochten op it boek fan Bruce te keapjen foar de priis fan $100.000. Hy behelle ek tsjin it sin fan Eastwood de grutte filmstudio Paramount Pictures yn 'e produksje. Hoewol't er der úteinlik yn tastimde om der in ko-produksje fan Don Siegel Films mei The Malpaso Company fan te meitsjen, soarge de kwestje foar spul tusken Siegel en Eastwood, dy't nei Escape from Alcatraz nea wer gearwurkje soene.
Makkum
It besjen wurdich
Westlik fan Makkum, op de Makkumer Súdwaard is in grut rekreaasjegebiet, de Holle Poarte of ek wol "Makkum oan See" neamd, dy't út in jachthaven, camping, rekreaasjewenten, in bûlevaar, de "Makkumer Bûlevaar", en byhearrende foarsjennings bestiet.
Escape from Alcatraz (film)
Produksje
Escape from Alcatraz waard regissearre en produsearre troch Don Siegel, wylst Robert Daley as útfierend produsint it tafersjoch oer it hiele projekt hie. Foar de film wie in budget beskikber fan $8 miljoen. De kamerarezjy wie yn 'e hannen fan Bruce Surtees, en de filmmuzyk waard fersoarge troch Jerry Fielding.
Opnamen
De opnamen foarEscape from Alcatraz foelen yn it neijier fan 1978 en fûnen foar in grut part plak op it eigentlike finzeniseilân Alcatraz, yn it echte gebouwekompleks fan 'e âlde Federale Finzenis Alcatraz. Dy hie oarspronklik syn eigen lytse enerzjysintrale hân, mar yn 1978 wie de finzenis al fyftjin jier ticht, dat de enerzjysintrale wie doe net mear funksjoneel. Dêrom moast der foar de opnamen 24 km oan elektrisiteitskeabels oer de boaiem fan 'e Baai fan San Francisco lein wurde om it eilân oan te sluten op it stroomnet fan San Francisco. De produsinten betellen fierders $500.000 om it fertutearze tichthûs wer yn 'e âlde steat werom te bringen. Guon ynterieuren wiene alhiel ferlern gien en moasten neimakke wurde yn in studio. In protte fan 'e foar de film beävensearre ferbetterings oan it finzeniskompleks waarden neitiid beholden.
Distribúsje
De distribúsje fan Escape from Alcatraz waard fersoarge troch Paramount Pictures. De film gie op 22 juny 1979 yn 'e Amerikaanske bioskopen yn premiêre.
Historisiteit
De útbraak út Alcatraz troch Frank Morris en de bruorren John en Clarence Anglin is histoarysk en fûn plak op 11 juny 1962. Yn 'e ôfslutende sêne út Escape from Alcatraz wurdt suggerearre dat harren ûntsnapping súksesfol wie, mar feitliks is it noch altyd ûnwis oft dat wol sa wie. It offisjele ûndersyksrapport fan 'e Amerikaanske federale resjerzje FBI nei it barren konkludearre dat de trije mannen op harren flecht ferdronken wêze moasten yn 'e Baai fan San Francisco, hoewol't dêr gjin direkte bewizen foar fûn waarden. Yndirekt bewiismateriaal út 'e 2010-er jierren liket derop te wizen dat de mannen harren tocht troch it wetter wól oerlibben.
Makkum
Strjitten
thumb|[[Grutte Sylroede]] thumb|[[De Prins (restaurant)|De Prins]] Alle strjitten yn Makkum.
Escape from Alcatraz (film)
Historisiteit
It personaazje Charley Butts (de finzene dy't efterbliuwt) waard basearre op de histoaryske persoan fan Allen West, dy't de fjirde man fan 'e útbraak west hawwe soe. Hy bleau lykwols efter doe't it him de jûns fan 'e ûntsnapping net slagge en helle it roaster fan it fentilaasjekanaal yn syn sel, dat er fêstlime hie om it te plak te hâlden. Hy holp de FBI letter by it ûndersyk.
It ynsidint mei de bile yn it wurkplak, wêrby't de âldere finzene Doc himsels de fingers fan 'e lofterhân ôfhout, wie basearre op in echt foarfal út 1937, doe't it de finzenen fan Alcatraz oplein wie om 24 oeren deis te swijen. Finzene Rufe Persful rekke dêrtroch sa geastlik yn 'e knipe, dat er himsels mei in bile fjouwer finger ôfhoude om oerpleatst te wurden nei in psychiatrysk sikehûs dêr't er prate meie soe.
De yn 'e film nea by namme neamde finzenisdirekteur fan Alcatraz is in fiktyf personaazje. De film rint fan Morris syn oankomst op it eilân yn jannewaris 1960 oant de ûntsnapping yn juny 1962, en de finzenisdirekteur bliuwt dat hiele skoft deselde. Yn it echt wie Paul J. Madigan finzenisdirekteur doe't Morris op Alcatraz arrivearre, mar dyselde waard yn 1961 opfolge troch Olin G. Blackwell. Yn 'e film neamd de direkteur twa fan syn foargongers by namme: James A. Johnston (1934-1948) en, foutyf, Olin G. Blackwell (1961-1963). Dy lêste wie direkteur doe't Morris en de bruorren Anglin op 11 juny 1962 útbrieken, mar oars as de finzenisdirekteur yn 'e film wie Blackwell op dat stuit net op it eilân, mar fierde er fakânsje by de Berryessamar yn 'e Napadelling fan Kalifornje.
Untfangst
Fan 'e filmkritisy krige Escape from Alcatraz oer it algemien tige positive resinsjes. Sa joech Roger Ebert fan 'e Chicago Sun-Times de film 31/2 fan 4 stjerren. Hy skreau: "Escape from Alcatraz is in strak en taai portret fan it libben yn in finzenis. It is ek in masterlik stikje ferhalefertellen, wêrby't de personaazjes net folle sizze en de kamera de aksje ferklearret." It tydskrift Variety wie ek tige loovjend en neamde Escape from Alcatraz "ien fan 'e bêste finzenisfilms dy't ea makke is."
Yn 'e Chicago Tribune parte Gene Siskel de film 3 fan 4 stjerren ta. Hy neamde him "hiel fermaaklik en goed makke", mar hie in probleem mei de "te flugge ein dy't ús oer it mad komt". Vincent Canby fan The New York Times neamde Escape from Alcatraz "in earsteklas aksjefilm". Hy hie benammen lof foar Clint Eastwood yn 'e haadrol: "Eastwood ferfollet de easken fan 'e rol en de film sa't nei alle gedachten gjin oare akteur dat kinne soe. Is it aktearjen? Ik wit it net, mar hy tuorret boppe alles yn it lânskip út."
Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hat Escape from Alcatraz in tige heech goedkarringspersintaazje fan 96%, basearre op 27 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: "[De film] brûkt de spande klaustrofoby fan syn beruchte setting op briljante wize, en datselde jildt foar de legindaryske graniten wisberettens fan syn haadrolspiler." Op Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, behellet Escape from Alcatraz in goedkarringspersintaazje fan 76%, basearre op 9 resinsjes.
Resultaat
Escape from Alcatraz brocht yn 'e bioskopen yn 'e Feriene Steaten en Kanada $43 miljoen op. Wat de opbringst yn oare lannen en territoaria wie, is ûnbekend. Mar as men de ynkomsten út Noard-Amearika ôfset tsjin it budget fan $8 miljoen betsjut dat allinne al in winst fan $35 miljoen, hoewol't dêr de marketingkosten noch wol ôf moatte. Dêrmei wie Escape from Alcatraz yn 'e Feriene Steaten de op 14 nei meast opbringende film fan 1979.
Sopwigge
Sopwiggen wienen spesjale krystwiggen sa't dy yn Hinnaarderadiel iten waarden. Sniene wiggen, in soarte wite bôle, waarden yn molke sean mei raande bûter en sûker as middeismiel iten (wichsop).
Nicolaus Mulerius
thumb|Nicolaus Mulerius wie de fjirde Rector Magnificus fan de Grinzer Akademy Nicolaus Mulerius (Brugge, 25 desimber 1564 - Grins 15 septimber 1630) wie in dokter, matematikus en astronoom en ien fan de earste heechleararen oan de 1614 oprjochte Ryksuniversiteit Grins, dêr't er de fjirde Rector Magnificus fan wie.
Jeugd en eftergrûn
Mulerius hearde ta de famylje Des Muliers dy't oarspronklin fan Risel kaam. Pierre Des Muliers wie syn heit. Mem Claudine le Vettre, waard as doperske slachtoffer fan de ynkwisysje en stoar mei in tal fan har bern de marteldea. Nicolaus flechte mei syn heit nei Leien, dêr't er him 1582 ynskreau oan de Leienske Akademy. Hy folge dêr kolleezjes by Lambertus Danaeus (teology), Justus Lipsius (skiednis en rjochten), Bonaventura Vulcanius (Gryksk), Franciscus Raphelengius (easterske talen), Rudolph Snellius (wiskunde) en Joannes Heurnius en Gerardus Bontius (medisinen). Hy promovearre yn 1589 yn de genêskunde op fyftjin stellingen dy't oer boarstfluesûntstekking gienen. Hy troude itselde jier mei Christina Maria Six, neisiet út de letter sa wichtige Amsterdamske famylje Six. It pear krige alve bern. Mulerius soe him oars, faaks fanwege syn houlik, ta it kalvinisme bekeare.
Stedsarts en heechste rektor
Yn 1590 ferhuze Nicolaus, dy't syn fan wilens ferlatysnske hie ta Mulerius, nei Harns dêr't er ta stedsdokter beneamd waard. Benei fuortendaliks besocht er - fergees - om beneamd te wurden ta heechlearaar yn Leien. Hy soe oant 1603 yn Harns bliuwe; dêrnei beneamde de Steaten fan Stêd en Lân him ta medicus provincialis, in wichtige funksje mei in goed fertsjinst anneks. Lang soe er dêr net bliuwe want yn 1608 waard er opperrector fan de Latynske skoalle yn Ljouwert. Dêr moast er fral tasjen op de nije rektor fan dy skoalle, de Dútser Edo Neuhusius, waans religieuze rjochtsinnichheid - hy wie Luteraan - oan twifele waard. Mulerius lei him dêr fral ta op it ûnderrjocht yn Gryksk en filosofy. Mei in wedde fan 950 gûne it jier, waard er noch better betelle as provinsjaal dokter.
Heechlearaar yn Grins
Mulerius waard 1614 troch syn freon Ubbo Emmius frege om heechlearaar genêskunde en Gryksk te wurden oan de doe krekt stifte Grinzer Akademy. Koart skoft letter soe Mulerius it Gryksk mei Ubbo Emmius ruilje foar de wiskunde. Under it lêste fak hearde ek de suvere wiskunde en de mathematica mixta, dêr't teffens de astronomy, de lânmjitkunde, seefeartkunde en de fortifikaasje rekkene waarden. Ta it mêd genêskunde hearde ek plantkunde en hoewol't Mulerius in lytse samling eksoatyske- en genêskrêftige krûden oanlei, kaam der yn Grins - oars as yn Leien - earst gjin botanyske tún. Wol waard it eardere broerekleaster, dat no tsjinne as festiging fan de Akademy, in anatomysk teater yn oanlein. Mulerius syn grutste leafde die bliken stjerrekunde te wêzen, wylst er neist syn heechlearaarskip ek wer oansteld wie as provinsjaal arts sadat er in protte tiid kwyt wie oan pasjintesoarch. Yn de sechtjin jier dat Mulerius oan de Akademy ferbûn wie, wienen der santjin studinten medisinen ynskreau by de Grinzer universiteit. Seis dêrfan promovearre, fermoedlik foar in part mei Mulerius as promotor. Mulerius waard yn 1617 de fjirde Rektor fan de Akademy. Hy wie de earste bibletekaris fan de Universiteitsbibleteek, in boekerij dy't mei goed 300 bannen likernôch de helte fan de priveebibleteek fan Mulerius wie. Fan 1622 ôf wie er ien fan de bewâldhawwers fan de Grinzer keamer fan de West-Yndyske Kompanjy.
Mulerius as astronoom
thumb|Foarblêd fan de - troch Mulerius redigearre - tredde edysje fan kopernikus syn De revolutionibus orbium coelestium Mulerius hat syn ferneamdens benammen te tankjen oan syn bydragen oan de astronomy. As syn meast wichtige bydrage jildt in fan him redigearre werútjefte fan Kopernikus syn De revolutionibus orbium coelestium, wylst Mulerius sels net leauwe woe dat de ierde om de sinne draaide. Fierders wie Mulerius syn astronomyske belangstelling earder praktysk as teoretysk te neamen. Syn earste ferhanneling Cort onderwijs van het ghebruyck des astrolabiums tsjûget dêrfan. In astrolabium is in hoekemjitynstrumint wêrmei't de hichte fan himellichems metten wurde kinne as in funksje fan tiid. Fan syn praktyske ynstelling tsjûgje ek de almanakken dy't er alle jierren útjoech. Syn earste gelearde publikaasje yn it Latyn ferskynde 1611: de Tabulae Frisicae, dêr't - oan de hân fan de Juliaanske kalinder - tabellen yn opnaam binne oangeande de stân fan de moanne en sinne oer in langer skoft tiid. Oer de Juliaanske kalinder skreau er Calendarium Romanum en yn 1616 ferskynde in twadielich learboek oer de stjerrekunde. Lykwols waard er dochs it meast ferneamd fan de útjefte fan it standerwurk fan Kopernikus, dat er oanfolde mei nije, soms eigen ynsichten en in nije titel joech Astronomia instaurata ('Werstelde astronomy'). Mulerius wie in bern fan syn tiid. Hy wie in rjochtsinnich Kalvinist, foar wa't it wurd fan de Heare boppe alles gie; dat de ierde om de sinne draaide koe er net yn oerienstimmng bringe mei syn wrâldbyld. Syn wrâldbyld bleau geo-sintrysk, mar wykte wol fan it aristotelysk wrâldbyld ôf yn dy sin dat er oannaam dat oare planeten wól om de sinne draaiden. Der moat wol betocht wurde dat it Kopernikaanske wrâldbyld yn syn tiid perfoast net algemien wie. Dat de Roomsk-katolike Tsjerke Kopernikus syn wurk yn 1600 op de Yndeks sette, late wol ta fannijs omtinken foar it wurk yn de protestantske Republyk.
Ferneamingen
It flaggeskip van de Ryksuniversiteit Grins hjit sûnt 2002 'Nicolaas Mulerius' en is eigendom fan de Groninger Studenten Zeilvereniging Mayday. Sûnt 1991 hat de universiteit ek in Nicolaas Muleriusfûns ter bevordering van de bloei van de Rijksuniversiteit Groningen als klassieke, internationaal opererende instelling van wetenschappelijk onderwijs en onderzoek met een brede, ook culturele uitstraling.
Zell (Cochem-Zell)
Zell is in plak oan de Mûzel yn de lânkring Cochem-Zell yn de [[Dútslân|
Dútske]] dielsteat Rynlân-Palts. Zell is in toeristeplak en hat foar de omkriten in sintrumfunksje. By Zell hearre ek de doarpen Kaimt (lofts fan de Mûzel) en Merl (rjochts fan de Mûzel).
Zell is in wyndoarp en stiet bekend om de prodyksje fan de 'Zeller Schwarze Katz'. Mei 331 hektare besit Zell op Piesport (413 hektare) nei it grutste wynbou-oerflak oan de Mûzel (2021). De wynbou foarmet ek de basis fan it toerisme, in wichtich ûnderdiel fan de lokale ekonomy. De Swarte Kat is ek it symboal fan it stedsje, dy't oeral yn it doarp oantroffen wurdt.
It besjen wurdich
Fan de yn de 13e oant 15e iuw boude stedsmuorren binne nei de ferneatiging yn 1689 in pear fragminten bewarre bleaun: de 'Bachturm' (by it tsjerkhôf), de rûne 'Pulverturm' (barokke bekroaning fan nei 1689) en de rest fan de stedspoarte oan de Mûzel tusken Balduinstraße 41 en 43.
It letgoatyske Slot fan Zell datearret fan 1535-1542 en waard letter útboud. thumb|left|250px|Sint-Petrustsjerke De katolike Sint-Petrustsjerke besit in skryn út de jierren 1180-1190 út Limoges. Yn de skryn wurdt in bonke fan de hillige apostel Petrus bewarre (de kaaien yn it wapen fan Zell ferwize nei de patroanhillige fan de stêd). Yn it lofter sydalter is in byld fan Marije út de 15e iuw. It doopfont oan de rjochter kant yn it koer stamt út 1576.
Yn it stedsdiel Kaimt stiet in moderne Sint-Jakobustsjerke (1968), mar de toer is folle âlder. Eartiids wie dêr de paltskapel fan in úthôf fan Kar-Trier. Yn de tsjerke wurdt in stiennen oarkonde út 1220 bewarre oer de stifting fan de tsjerke. De foarstelling fan in wynboer op de oarkonde is de âldste foarstelling fan in wynboer. Underdiel fan it sydalter is in Kristusbyld út de 13e of 14e iuw. Yn it stedsdiel Merl stiet de Sint-Michaeltsjerke, oant 1805 de kleastertsjerke fan in Fransiskaansk kleaster. Yn de tsjerke wurdt in tige weardefol alter út 1525 mei Antwerper fykwurk bewarre. Fan de yn 1823 ôfbrutsen âlde romaanske parochytsjerke Sint-Michael bleau allinne de romaanske toer bewarre.
thumb|center|850px| Panorama Zell
Japanpriis
thumb|Logo fan de Japanpriis De Japanpriis is in wittenskipspriis dy't sûnt 1985 útrikt wurdt oan lju út alle parten fan de wrâld wa har "oarspronklike en opmerklike prestaasjes yn de wittenskip en technology erkend wurde as grinsferlizzend en de saak fan frede en wolfeart foar de minskheid tsjinne hawwe".
De priis wurdt útrikt troch de The Science and Technology Foundation of Japan. De priis bestiet út in sertfikaat, in betinkingsmedalje en in jildpriis fan sa'n 50 miljoen yen (likernôch 365.000 euro). Allinne persoanen dy't noch libje mei nominearre wurde foar de priis.
George Emerson
George Emerson wie de Nijseelânske gesachfierder (skipper) fan in Britsk fleantúch yn de Twadde Wrâldoarloch.
Syn troch de Dútsers oansketten Wellingtonbommesmiter moast in needlanning yn Wurdum meitsje. It slagge de piloat William Robert Fisher mei muoite it tastel oer de huzen hinne te krijen, wêrtroch't it doarp foar in ramp bewarre bleaun is. Fisher stoar as iennichst fan de seiskoppige bemanning by de hurde lanning en is yn Wurdum te hôf brocht. De oare mannen dy't min of mear ferwûne wiene, hawwe oant de ein fan 'e oarloch yn Dútske kriichsfinzenskip trochbrocht.
Yn Wurdum is in strjitte nei him en William Robert Fischer neamd.
Gildebier
thumb|Gildebieren
Gildebier is in deabier fan in gilde.
Gildebieren waarden faak brûkt yn hannelsplakken oan de âlde Suderseekust: yn Makkum, Warkum, Hylpen en Starum wurde bytiden bieren brûkt. De bieren binne faak beskildere mei foarstellings út it bedriuw fan de gildebruorren, mar ek mei rimen of psalmfersen.
Kie
De namme komt ek foar as Lutke Kie, Kye,  De Kee en Kije. De kearnnamme is in gearlûking út it Aldfrysk yn de betsjutting 'famyljelân, hiem'
Schatzenburg
Schatzenburg (pleatslik ornaris útsprutsen as Skatsenburch en earder Brantsmastate hjitten) is in state en ryksmonumint oan Eastryp 2 yn Dronryp yn de gemeente Waadhoeke.
It âldste hûs op dit steed is fan foar 1698, doe't op Brantsmastate in nij wenhûs mei in Flaamske gevel setten waard. Eigner wie Christiaan de Hertoghe, sekretaris fan de gritenij Menameradiel. Fan dat hûs is in tekening troch Jacob Stellingwerf út 1722 yn it Frysk Museum bewarre bleaun.
Om 1725 is it hûs troch Harmannus Huber en syn frou Elizabeth Huber-De Hertoghe, ûnder arsjitektuer fan Wijbe Saagman yngreven ferboud en fernijd. It snijwurk en byldhouwurk, lykas de skoarstienboazem yn de seal en de sânstiennen bekroaning mei in alliânsjewapen op de Flaamske gevel, waard makke troch de byldhouwer Jacob Sydses Bruinsma en syn omke Storm. By dy ferbouwing binne moai wis de gevels en grif in soad fan it ynterieur fernijd. De finsters bestienen út skoramen mei lytse rútsjes.
Koart foar 1749 krige it hûs de namme Schatzenburg. Om 1780 waard troch Johannes Lambertus Huber, ien fan de lieders fan de patriotten, it hûs modernisearre. De foargevel krige hjirby ûnder oare de no noch oanwêzige ramen. Mooglik komt de kroanlist ek út dy tiid. Yn 1787 moast J. L. Huber flechtsje nei Frankryk. Op it hûs waard beslach lein troch de Steaten. Yn 1790 kaam it yn hannen fan Cornelis Martinus Haersma út Wikel.
Sûnt is it gebou net folle feroare, útsein in útwreiding oan de efterkant. Yn it sûterrên binne inkele keamers en in noch yn orizjinele steat ferkearende 16e iuwske koken. Op de haadferdjipping is rjochts fan de romme gong de seal mei in rynsk byldhoude skou. De plafonds hawwe ienfâldich stúkwurk. Tusken 1837 oant 1887 waard it hûs troch dr. Assuerus Quaestius bewenne, dy't it hûs by syn dea oan de stifting Vredenhof yn Dronryp oermakke oan de fâden, dy't út it neiteam fan de famylje Huber socht waarden. De yn Ingelske lânskipsstyl oanleine tún mei hôven en kassen binne noch yn reedlike steat. Der is wat stinzefloara.
Lollumerstip
Lollumerstip of Lollemanstip is in potstro fan moal en skiepmolke. De saus wurdt troch skiepmolke mei wat bûter en sjerp oanmakke. Dizze potstro wurdt sean oant dy dik wurdt.
Gildepinning
In gildepinning waard yn de 17e en 18e iuw brûkt troch gilden yn de stêden om de gildebruorren by elkoar te roppen foar gearkomsten, begraffenissen of as legitimaasjeteken. It wienen meast koperen munten - foar ferstoarnen waarden sulveren brûkt - mei in foarstelling der op dy't mei it gilde te krijen hie en mei de namme en nûmer fan de besitter der op.
De Fryske pinningen foarmen in aparte groep fan de Nederlânske gildepinningen. De technyk wie oars, meastentiids binne se gravearre, en troch de fraaie útfiering. It Frysk Museum hat in kolleksje gildepinningen.
Parregea
thumb|275px|Sicht op Parregea út it noardwesten wei 275px|thumb|Sint-Jehannes de Dopertsjerke Parregea is in terpdoarp yn de gemeente Súdwest-Fryslân, oan de Warkumer Trekfeart. Oant 2011 lei Parragea yn de eardere gemeente Wûnseradiel. It doarp hat likernôch 485 ynwenners (1-1-2021). Midden troch Parregea rint de Warkumer Trekfeart, dy't groeven is yn 1609. De brêge oer de feart is it mulpunt fan it doarp. Oan de westkant fan it doarp leit no de N359. Mar oant 1879 lei nei it westen de Parregeaster Mar. Parregea wie dêrmei in fiskersdoarp.
Utbuorrentsjes ûnder Parregea binne Aambuorren, Angterp, Yndyk, Monebuorren en Suderein.
Aambuorren soe in oantinken wêze oan it Aamegaslot, Suderein is in rige huzen by de trekfeart lâns.
Mienskip
Parregea hat noch in eigen kristlike doarpsskoalle, De Paadwizer, dy't ek iepen stiet foar bern mei oare leauwensoertsjûgings. Hast alle bern út Parregea, Hieslum en Dedzjum, en ek út Ferwâlde en Gaast, geane hjir nei skoalle.
Parregea hat mei Hieslum ien feriening foar Doarpsbelang. It doarpshûs hjit De Gearhing dy't ek troch skoallen en ferienings brûkt wurdt. By de iisbaan stiet jeugdhonk Us Jister. Alle jierren is der in feest: Parpop.
Yn Parregea stiet in brânwachtkazerne dy't part is fan de Feilichheidsregio Fryslân.
Tsjerke
De tsjerke fan Parregea is de Sint-Jehannes de Dopertsjerke dy't út de fjirtjinde iuw komt en wijd is oan Jehannes de Doper. Hy bestiet foar it grutste part út giele kleastermoppen. De toer is in sealtektoer.
Strjitten
Aaltsjemarwei, Angterperleane, Ferwâlderpaad, Freark Faberwei, Horstwei, Tsjerkebuert, Trekwei, Tynjestrjitte, Waubertstrjitte.
Psychiatrysk sikehûs
In psychiatrysk sikehûs, psychiatryske ynrjochting of psychiatryske ynstelling is in ynstelling op it mêd fan 'e geastlike sûnenssoarch, dêr't men pasjinten mei psychyske problemen troch almeast yntramurale en yntinsive behannelings en ferpleging besiket te genêzen fan geastlike oandwanings. Foarbylden fan sokke sykten binne klinyske depressiviteit, skizofreny en bipolêre steuring (better bekend ûnder de âlde namme manyske depressiviteit). It doel fan 'e soarch dy't psychiatryske sikehuzen biede, is de rehabilitaasje fan pasjinten yn 'e maatskippij.
Skaaimerken
Psychiatryske sikehuzen ferskille sterk yn omfang, op it mêd fan 'e oanbeane behannelings en op it mêd fan 'e oandwanings dêr't se yn spesjalisearre binne. Guon fan sokke ynstellings biede inkeld opnames foar de koarte termyn of sels allinnich polyklinyske deibehannelings foar pasjinten wêrfan't it risiko as lyts ynskatten wurdt dat se in gefaar foar harsels of oaren foarmje. Oare ynrjochtings lizze har ta op permaninte soarch of ferpleging foar de langere termyn foar ynwenjende (yntramurale) pasjinten dy't wol in gefaar foar harsels of foar oaren foarmje, of dy't inkeld funksjonearje kinne yn in oanpast om-en-by of ien dat se folslein yn 'e macht hawwe. Foar dy lêste kategory pasjinten besteane begelaat wenjen-projekten en oare beskerme wenfoarsjennings.
Pasjinten wurde ornaris op frijwillige basis opnommen yn psychiatryske sikehuzen. De measte minsken sille net gau mei soks ynstimme, om't der in maatskiplik stigma klibbet oan sa'n opname. Psychiatryske ynstellings wurde sadwaande befolke troch lju dêr't wier wat mis mei is, en dy't beseffe dat se it net roaie sille sûnder de behannelings dy't sa'n ynrjochting biedt. Dêrnjonken is it ek mooglik om minsken tsjin har eigen wil opnimme te litten, wêrfan't psychiaters miene dat se in earnstich gefaar foar harsels of oaren foarmje. Hoewol't dat yn it ferline geregeldwei foarkaam, is men dêr tsjintwurdich tige skruten mei.
Skiednis
Dat wiene lykwols yn 'e regel gjin psychiatryske ynstellings yn 'e moderne sin fan it wurd, mar "gekkehuzen" of "gestichten", dêr't psychiatryske pasjinten, faak ûnfrijwillich, opburgen waarden sadat se de maatskippij net hinderen. Sokke ynstellings wiene benammen talein op fêsthâlden en ûnderdrukking, en as der al behannelings bestiene, wiene dy ornaris brút en gewelddiedich. Fan 'e midden fan 'e njoggentjinde iuw ôf fûnen der ferskate weagen fan herfoarmings efterinoar plak, wêrby't geandewei behanneling fan 'e pasjinten sintraal kaam te stean, en almar nije en bettere behannelingsmetoaden ynfierd waarden, lykas psychiatryske medisinen en psychoterapy.
Sierd Geertsma
Sierd Geertsma (Appelskea, 16 july, 1896 - Haulerwyk, 21 oktober 1985) wie in Nederlânsk keunstskilder, tekener en dichter.
Libben en wurk
Njonken skilder wie Geertsma ek dichter. Hy dichte yn it Frysk.
Wurk fan Geertsma sit yn de kolleksje fan it Frysk Museum yn Ljouwert. Museum It Bleekerhûs (de foargonger fan Museum Dr8888) krige in mânske kolleksje fan him.
By de tentoanstelling "Monet & Van Gogh van Friesland" yn it Museum Dr8888 yn 2012 wiene mear as 150 wurken fan Geertsma en syn kollega-skilder Ids Wiersma te sjen.
Piaam
thumb|left|Piaam fan de dyk ôf sjoen thumb|250px|Nynkepleats, Buorren 25 thumb|250px|Buorren 22 Piaam is in doarp yn de gemeente Súdwest-Fryslân, súd fan Makkum. It doarp hat likernôch 50 ynwenners (2004). Oant 2011 lei Piaam yn de eardere gemeente Wûnseradiel.
De himrik rikt mei de Polder Koaihuzen, neamd nei in buert fan buorkerijen en twa einekoaien, ta oan de yn 1876-1879 drûchmealde Feitemar en Parregeaster Mar yn it easten. Fan de al âlde einekoaien is bekend dat de dêr fongen wetterfûgels nei Hollân ferhannele waarden; no wurdt ien fan de koaien brûkt foar it ringjen fan wetterfûgels.
Tichtby de buorren binne noch in pear ekers te finen, mar fierder is der net folle oerbleaun fan de earder sa wichtige lânbou; it is allegear feehâlderij yn de omjouwing. Inkele flinke stjelppleatsen en in pear huzen markearje de yntree yn it lytse doarp en twa monumintale kop-rompbuorkerijen slute it doarp oan de eastkant wer ôf. In pastorije hat Piaam net hân om’t de tsjerklike gemeente kombinearre wie mei Skuzum en de pastorije yn dat doarp kaam.
Yn Piaam is it natoermuseum It Fûgelhûs fêstige en stiet de Nynke Pleats. It doarp is mei Allingawier en Eksmoarre ien fan de trije doarpen oan de kultuerhistoaryske Aldfaers Erf rûte. Yn it doarp stiet ek it natoermuseum 't Fûgelhûs. By graafwurk binne yn 1998 op in hiem 36 goudgûnen út de 15e iuw fûn. It bakstiennen tsjerkje fan Piaam komt út de 13e iuw. By de seedyk stiet in fûgelhutte yn de Jan Durkspolder.
Tsjerke
De tsjerke fan Piaam is in oanspronklik oan Nikolaas fan Myra wijd tsjerkegebou. It protestantske tsjerkegebou is in ryksmonumint.
Strjitten
Buorren, Koaireed.
Knillesdjip
thumb|right|300px|''Kaartsje fan it Knillesdjip (1891) It Knillesdjip (Kolonelsdiep) is in kanaal tusken de Burgumer Mar en de Grinslanner grins by Strobos. It is eins it ferlingde fan it Prinses Margrietkanaal.
SC Lions '66
SC Lions '66 is in fuotbalklup út Ljouwert. De klup waard oprjochte op 16 maart 1966 as horekaferiening, mar de fuotballers woene ek graach kompetysje spylje en fan 1968 ôf spilet de klup yn de amateurkompetysje, earst yn de FVB en tsjintwurdich de KNVB. It grutste part fan harren bestean, fanôf begjin jierren sântich op in sportfjild oan de Marnixstrjitte tsjinoer de Frieslandhal. De klup hat no in fjild op sportkompleks It Kealledykje, oan de súdlike ein, neist de Mixed Hockeyklup Ljouwert.
Knillesdjip
Oarspronklik rûn it wetter fan de Gerben Allesferlaat en de hjoeddeiske Lauwers nei Strobos. Dit âlde stik is foar 1650 oanlein. It wie eartiids troch seis skutsluzen yn stikken ferdield. Sokke stikken hjitte kanaalpanden.
Wierskynlik is it Knillesdjip om 1570 hinne oanlizze litten troch de Spaanske kolonel en steedhâlder Caspar de Robles. (It wetter hat de Nederlânske namme ek krigen troch dizze kolonel). Dat wie yn de tiid fan de Tachtichjierrige oarloch.
Dêrfoar gie de ferbining mei Grinslân meast oer de Waadsee. Dan hienen de skippen in soad lêst fan wettergeuzen. It kanaal rûn fan it Grinslanner Briltil en Niekerk nei de Alde Feanster Feart en troch de marren fan Oldekerk en Sibaldebuorren.
Letter is it wetter ferbrede en ferdjippe. It Knillesdjip is no sawat 3 meter djip.
List fan planetoïden 5501-5600
Dit is in list fan planetoïden 5501-5600.
Reinhard Heydrich
thumb|Heydrich yn 1940
Op 27 maaie 1942 waard in oanslach, koadenamme Operaasje Anthropoid, op Heydrich dien yn Praach troch Tsjecho-Slowaakske soldaten dy't troch de Britten treend wienen en dy't stjoerd wiene troch it Tsjecho-Slowaaksk regear-om-utens. Heydrich stoar in wike letter oan syn ferwûnings. De geheime tsjinst keppele de moardners oan de doarpen Lidice en Ležáky. Lidice waard mei de grûn lyk makke; alle manlju waarden deasketten, en útsein in hantsjefol, waarden alle froulju en bern ôffierd en deadien yn konsintraasjekampen.
613
Foarfallen
thumb|right|250px|Brunhilde wurdt tramtearre
Comanche (stripferhaal)
Comanche is in fan oarsprong Frânsktalige, realistysk tekene rige stripferhalen dy't harren ôf spylje yn it Wylde Westen. De rige is oant 'e mei diel tsien fan de hân fan tekener Hermann, dy't der yn 1969 mei úteinset is. De lettere dielen binne troch oaren tekene. It senario fan alle ferhalen is fan Greg.
Personaazjes
Comanche is de eigenerske fan de "Triple Six" ranch yn Wyoming út de 19e iuw. By har binne ferskate manlju yn tsjinst dêr't yn 'e ferhalen einliks om draait. De wichtichste persoan yn de rige is Red Dust, dy't foarman is op 'e ranch en eartiids revolverheld. De oare persoanen binne Ten Gallons, sechtich kilo fersliten skonken en in soad bravoer, Clem Tenderfoot, begjinneling en Toby, in neger.
Doe't de earste dielen ferskynden barde dat opsjen troch it rauwe geweld dat sjen litten wurdt. Dat geweld wurdt troch tekener Hermann op in filmyske wize yn byld brocht en hat in protte oerienkomsten mei de spagetty westerns.
De rige wurdt útjûn troch Le Lombard.
Fjoertoer fan Warkum
thumb|left|Omkriten fjoertoer Warkum thumb|left|Noardkant De Fjoertoer fan Warkum, pleatslik ek wol It Toarntsje neamd, is de eardere fjoertoer of ljochtopstân oan de Iselmar op de Hylperdyk by de yngong nei de haven fan Warkum. De toer sels datearret fan 1643, doe't ek de dyk fan Warkum nei Hylpen oanlein waard yn it ramt fan it yndykjen fan it Warkumer Nijlân. De toer waard earst mei iken pylders boud mei in izeren plaat, dêr't de fjoerkoer op stie. De houten stellaazje waard troch in stiennen toer ferfongen mei trije ferdjippings en it byhearrende hûs waard yn 1712 boud.
Om 1880 hinne waard it iepen joer ferfongen troch in oaljelantearne. Doe't fjirtich jier letter de kustferljochting nasjonalisearre waard, bleau Warkum syn eigen fjoertoer ûnderhâlden. De toer soarge foar ynkommen, om't skippen dy't delfearen fjoer- en beakenjild betelje moasten. Mei de opbringst dêrfan waard de seeslûs ûnderholden.
Yn 1932 nei't de Sudersee ôfsletten waard, waard de oaljelantearne dôve. Der waard in line fan ljocht fan twa beakens fan glêsljochten pleatst. Dat wiene wer stellaazjes mei fjouwer poaten, lykas by de earste fjoerbeakens, dochs dy waarden fan izer makke.
Oant 1983 waard gebrûk makke fan dy gasljochten. De fjoertoerwachter klom oer in ledder twaris deis nei boppe en betsjinje de lampen mei de hân.
Yn 1984 waarden de gasljochten oernommen troch de provinsje. Hjoed-de-dei binne der elektryske ljochten dy't op sinne-enerzjy wurkje.