cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Margareta fan Savoaie
Margareta's regearing wurdt beskôge as in tiid fan relative rêst en wolfeart. Dochs barden ûnder har bewâld de earste eksekúsjes fan protestanten, benammen de Antwerpse muontsen Hindrik Voes en Jan fan Essen, dy't op 1 july 1523 op de Grutte Merk fan Brussel ferbaarnd waarden. Yn de noardlike Nederlannen waard Jan de Bakker út Woerden de earste protestantske martler. Yn 1525 waard hy yn De Haach, yn har oanwêzichheid op de brânsteapel ta de dea brocht. Fierders slagge hja der mei lijen yn om de ivige lêstpost Karel fan Gelre yn de slepende Gelderske Oarloggen yn de stringen te hâlden. Pas yn 1528 waard dizze Karel twongen om de Frede fan Gorkum te sluten, mar Gelre soe oant nei syn dea yn 1538 syn selsstannichheid hâlde (pas yn 1543 waard Gelre definityf ûnder Habsburchs tafersjoch brocht).
Om in slepende skonkkrupsje liet hja yn 1530 har bestjoerstaken oer oan in waarnimmend lânfâd, Antoon I fan Lalaing, greve fan Hoogstraten. Op 30 novimber 1530 diktearre hja op har stjerbêd yn Mechelen har lêste brief, mei har testamint oan Karel V, dy't se mei klam frege om de frede te bewarjen, mei de kening fan Frankryk mar ek dy mei Ingelân. Margaretha ferstoar yn de nacht dêrop. Karel V beneamde syn suster Marije fan Hongarije as har opfolchster.
Meddle
Meddle is it fyfde studioalbum fan Pink Floyd. It album waard tusken 4 jannewaris en 11 septimber 1971 opnaam yn trije ferskillende studio's yn Londen, AIR, Abby Road Studios en Morgan Studios. It album waard op 30 oktober 1971 útbrocht.
Feanlyk
thumb|Feanlyk fan de frou fan Huldremose In feanlyk is in yn it fean fûn oerbliuwsel fan in prehistoarysk minsklik lichem.
Troch de konservearjende wurking fan it fean (leech soerstofhalte en de soere omjouwing - feanwetter is soer) hawwe dizze liken de tiid treast en binne yn betreklik goede steat bewarre.
Earder waard wol tocht dat it om minsken gie dy't yn it moeras ferdwaald wiene. Tsjintwurdich wurdt oannomd dat sommige persoanen offere waarden. De oanwizingen dêrfoar binne bygelyks koarden om de hals en brutsen wringen.
Ek Tasitus skreau yn syn Germania al oer de gewoante om foarwerpen (bilen, swurden, amers) as offer yn it wetter te lizzen. Dy binne ek faak weromfûn. Dat der liket bewiis te wêzen dat ek de feanliken offers wienen. Fierder beskriuwt Tasitus hoe't terjochtstelden soms ferdronken waarden.
thumb| Holle fan de Man fan Tollund By it turfstekken binne in soad feanliken fûn, ek yn Nederlân.
Bekende feanliken:
It Drintsk Museum in Assen hat in grutte fêste kolleksje oer de prehistoarje fan de provinsje Drinte. Der binne ek feanliken te besjen, sa as it Famke fan Yde en it Spantsje fan Weardinge.
Bisten binne der net folle yn feangrûn fûn. In ferneamde fynst wie dy yn 1953 yn de omkriten fan it Sealterlân, de Turfhûn fan Burloage fan om 1544 hinne (± 67 jierren). (Ofbyld hjir)
Timbûktû
thumb|260px|Djingareiber-moskee, 14e iuw Wrâlderfgoed UNESCO Timbûktû (Frânsk: Tombouctou) is in plak yn Maly en ek de haadstêd fan de regio Timbûktû. It plak leit sa'n 13 km benoarden de rivier de Niger. De oarsprong fan de namme is ûnwis.
De earste Europeaan dy't de stêd berikte wie de Skotske majoar Gordon Laing, dy't op de weromreis út de stêd fermoarde waard. De namme is no noch symboal foar in fier fuortlizzend en dreech te berikken plak.
Ekonomy
Timbûktû wie yn it ferline in wichtige hannelsstêd op de karavaanrûtes troch de Sahara fan Súd Marokko en Algerije nei de Sahel. Dêr waard it hannelsguod oerladen fan de karavaan yn boaten yn de haven fan Timbûktû, Kabara. Sâlt, wûn by Awdaghust yn de Sahara en no by Taoudennit, waard ferhannele tsjin goud út de Riken fan Gana oan de rivier de Senegal (net betize mei de Republyk Gana fan no) en letter Maly, dat wer nei Marokko brocht waard en dêr ferhannele foar pleatslike produkten. De kombinaasje fan rykdom fan de stêd en syn ûnberikberens foar Kristlike hannelers joegen de namme Timbûktû in hast mytyske klank yn it Westen.
Tsjintwurdich is it toerisme de wichtichste ynkomstenboarne yn de stêd. Sûnt in oantal jierren wurdt yn jannewaris it muzikale 'Festival au Désert' organisearre, krekt bûten Timbûktû, dat besocht wurdt troch hûnderten Westerske toeristen. De Djinguereber-moskee datearret út de 14e iuw. Yn de regio om Timbûktû hinne wurdt weet boud, dêr't pleatslik bôle fan bakt wurdt: tagulla, in ferneamde lekkernij yn de omkriten.
Ferkear
Timboektoe hat sûnt 1961 in ynternasjonale lofthaven en teffens in haven foar transport oer de rivier de Niger. Der binne fierders ek no noch pistes nei de Sahara yn it Noarden dy't fan de azalaï brûkt wurde (karavaanrûtes).
List fan planetoïden 52001-52100
Dit is in list fan planetoïden 52001-52100.
The Dark Side of the Moon
The Dark Side of the Moon is it sechsde studioalbum fan Pink Floyd. It album waard tusken 31 maaie 1972 en 9 febrewaris 1973 opnaam yn de Abby Road studios yn Londen. It album waard op 1 maart 1973 útbrocht.
Techum
thumb|Techum Techum is in buorskip en in wyk yn it suden fan de stêd Ljouwert. De wyk leit besuden Jabikswâlde, dat ûnder Goutum falt. Techum is in wenwyk dy't yn in foarm fan in doarp boud waard en is part fan de gruttere wyk De Súdlannen.
Techum wie in besteande buorskip op in terp en waard troch de iuwen neamd as Dacheim, Teghum en Tichum.
Techum is neamd nei de monumintale kop-hals-romppleats "Techum", oan de râne fan de lykneamde terp (yn de Midsiuwen neamd Dacheim). De pleats út 1904 en de terp hâlde harren agraryske karakter en wurde beskôge as weardefolle histoaryske eleminten yn de nije wyk, krektas de besteande wetterrin De Boarn. It bouplan beslacht 450 wenten. Nijsgjirrich is de yn 2009 iepene Eco Zathe, in duorsume waarmte- en elektrisiteitssintrale fan Essent. De sintrale wurket op biogas, dat troch in piiplieding oanfierd wurdt fan de op sa'n 5,5 km ôfstân lizzende proefpleats Nij Bosma Zathe (earder yn Selmien). Ek sil as proef de earste Eco Iglo (amfibyske wenfoarm) fan Nederlân yn Techum setten wurde.
Goffer
De goffer (wittenskiplike namme: Geomys bursarius), ek wol gewoane goffer neamd ta ûnderskie fan oare soarten goffers, is in sûchdier út it skift fan 'e kjifdieren (Rodentia), de famylje fan 'e goffers (Geomyidae) en it skaai fan 'e eastlike goffers of flaktegoffers (Geomys). Dit bist is de bekendste soarte goffer, dy't foarkomt op 'e Grutte Flakten fan Noard-Amearika fan Denver yn it westen oant Chicago yn it easten, en fan súdlik Manitoba yn it noarden oant de Golf fan Meksiko yn it suden. De goffer is in herbivoar en in earsten graver, dy't mânske ûndergûnske hoalestelsels oanleit en inkeld boppe de grûn komt om iten te sykjen. Troch boeren en gazoneigners wurde goffers beskôge as pleachdieren. De IUCN klassifisearret de goffer as net bedrige.
Fersprieding
De goffer is lânseigen op it grutste part fan 'e Grutte Flakten fan Noard-Amearika eastlik fan 'e Rocky Mountains. It ferspriedingsgebiet fan it bist beslacht de Amerikaanske steaten Iowa en Nebraska hielendal en de steaten Kansas en Oklahoma hast hielendal. Fierders komt er foar yn it westen fan Wiskonsin, Minnesota útsein it uterste noardeasten, de eastlike râne fan Noard-Dakota, de eastlike en súdlike rânen fan Súd-Dakota, it súdeasten fan Wyoming, it easten fan Kolorado en Nij-Meksiko, Teksas útsein de Rio Grandedelling, de noardwestlike helte fan Louisiana, it súdlike trijefearn fan Arkansas, it noarden en easten fan Missoery, dielen fan sintraal Illinois en noardwestlik Indiana. Dêropta is de goffer ek lânseigen yn in stikje fan it suden fan 'e Kanadeeske provinsje Manitoba.
Fossilen fan 'e goffer binne folle fierder eastlik, oant yn eastlik Tennessee, oantroffen, wat derop wiist dat it bist oan 'e ein fan it Pleistoseen en it begjin fan it Holoseen in oansjenlik grutter ferspriedingsgebiet hie. Dat ûnderstipet de teory dat it prêrjebiotoop fan iepen flakten him doedestiden folle fierder nei it easten ta útstriek.
Uterlike skaaimerken
De goffer hat trochinoar in kop-romplingte fan 20–24 sm en in sturtlingte fan 5–11 sm. Der bestiet in oansjenlike seksuele dimorfy, mei't de mantsjes in stik grutter binne as de wyfkes. Mantsjes weagje 230–473 g, en wyfkes 128–380 g. De pels bestiet út koarte hierkes en is op 'e rêch en de siden brún oant swartich fan kleur, en op 'e bealch ljochtbrún of krêmkleurich. Op 'e boppekant fan 'e poaten groeie wite hierren. De sturt is ûnbegroeid en, yn ferhâlding ta de lichemslingte, koart.
Biotoop
De goffer jout de foarkar oan djippe, sânige grûn. De pleatslike fegetaasje is fan minder belang as de grûnsoarte. Sadwaande komme goffers foar op 'e iepen flakte, mar ek ûnder greiden, boulân en sels yn stedske gebieten.
Hâlden en dragen
De goffer graaft in mânsk hoalestelsel, dêr't er yn ien wike tiid wol rom 20 m nije gongen oan tafoegje kin. De gongen befetsje ferskate nêsten fan gers en oare plantaardich materiaal dêr't er sliept, en dy't sa'n 50 sm ûnder de grûn lizze. Yn syn hoalestelsel bringt de goffer 72% fan 'e tiid troch. Hy komt allinne mar boppe de grûn om te foerazjearjen en, yn it gefal fan jonge eksimplaren, om by de mem wei te gean en in eigen territoarium te sykjen. Goffers binne winterdeis likefolle op 'e lapen as yn oare jiertiden. Oer de dei besjoen binne se it aktyfst yn 'e middei, tusken 13.00 en 17.00 oere, en jûns en nachts tusken 22.00 en 6.00 oere. Goffers libje solitêr en binne territoriaal en agressyf foarinoaroer, benammen as it giet om in konfrontaasje tusken mantsjes.
De iennichste tiid yn it jier mei in taname fan aktiviteit is foar de goffer de peartiid. Dy falt yn it noarden fan it ferspriedingsgebiet, yn Wiskonsin, yn april en maaie, mar yn it suden fan it areaal, yn Teksas, rint er fan jannewaris oant septimber. De fuortplanting komt by goffers yn prinsipe mar ien kear yn 't jier foar, mar yn it waarmere klimaat fan Teksas, Nij-Meksiko en Louisiana kinne se har soms, yn in goed jier, twaris fuortplantsje. De draachtiid duorret by de goffer likernôch 30 dagen, mar by wittenskiplik ûndersyk is fêststeld dat wyfkes soms wol 51 dagen drachtich binne. It tinken is dat dat wiisd op in foarm fan ferlinge draachtiid.
Fretten
De goffer is in herbivoar, dy't benammen plantewoartels fret, mar ek wol griene dielen fan planten. Goffers diele harren hoalestelsel mei dauwjirms en ferskate soarten ynsekten, lykas blêdteistertoarren (Scarabaeidae), iestoarren (Silphidae) en grotsprinkhoannen (Rhaphidophoridae), mar frette dat wrimelt net.
Undersoarten
Der binne acht (stân fan saken yn 2023) erkende ûndersoarten fan 'e goffer (Geomys bursarius):
Kerkrade
Kerkrade is ferneamd foar it Wrâldmuzykkonkoers en is it thúsplak fan de fuotbalferiening Roda JC.
List fan Nederlânske netnûmers
thumb|Netnûmers yn Nederlân. Op dizze side stiet in list fan netnûmers yn Nederlân.
Netnûmers
Net alle plakken binne yn dizze liste oanjûn, en de nammen dy't oanjûn binne, binne plaknammen en gjin gemeentenammen. Sûnt 10 oktober 1995 (Operaasje Desibel) foarmje netnûmer en abonneenûmer tegearre in tsiensiferich tillefoannûmer.
Nasjonale begjinsifers
Ek nasjonale nûmers hawwe in nul en dan ien as mear fêste begjinsifers
Nasjonale nûmers
Der is in beheind tal fan nûmers dat nea begjinsifers krijt:
Aleppo
Aleppo (Arabysk: ﺣﻠﺐ, Halab) is in stêd en ek in provinsje yn it noardwesten fan Syrje, deun by de Turkske grins. Mei it tal fan 2.738.000 ynwenners is it de grutste stêd fan Syrje. Mei Damaskus stride it om de ear hoeke stêd it de langst oan ien stik bewenne west hat op de wrâld.
Ynwenners
Aleppo is ien fan âldste stêden op de wrâld en leit op in strategysk plak tusken de Midlânske See en de Eufraat. Meastepart fan de ynwenners binne Arabieren, mar der wenje ek Koerden en Armeenjers en lytse tallen Griken en Turken. Likernôch 20% binne kristenen.
Namme
De akkadyske namme fan de stêd wie Halab, ek Halap, Hallaba, Halba, Halbi of Halpa skreaun. Yn Egyptyske boarnen hite de stêd 'hlp; yn it Arameesk en in Oegarit waard hlb skreaun. Yn de Aldheid wie de Aleppo bekend as Halpa, yn de Seleusidyske tiid as Beröa.
De Arabieren hawwe de namme Halab hâlden dy't yn harren taal de ferline tiid fan molke is. Neffens oerlevering rêste Abraham dêr út op de tocht fan syn berteplak Ur nei it Beloofde Lân. Hy soe syn ko asch-Schahba molke hawwe boppe op de heuvel dêr't no de sitadel stiet en de molke ferdield hawwe ûnder de bevolking. Yn it Syrysk-Arabysk hjit de sêad Halaba asch-Schahba.
Skiednis
De stêd, dy't troch de Hettiten stiften is, waard boud op in kloft heuvels yn in wiid fruchtbere delling oan beide siden fan de Kwuwaik. Yn 636 waard it troch de Arabyske islamityske legers ferovere. De folgjende tûzen jier hawwe ferskillende machten om de stêd fochten. De sitadel wie boud op in heuvel yn it sintrum fan de stêd. It wie ien fan de sterkste boarchten op de wrâld.
July 2012 kaam Aleppo swier ûnder fjoer te lizzen fan it Syryske leger ûnder de Syryske boargeroarloch. Tûzenen ynwenners flechten de stêd út. De histoaryskee binnenstêd is benei folslein ferwoastge.
Abbekerk
Abbekerk (Frysk: Abbetsjerk) is in doarp yn de regio West-Fryslân. It wie fan 1 jannewaris 1812 oant 1 jannewaris 1979 in selsstannige gemeente, dêr't ek it doarp Lambertschaag by hearde. Neitiid hearde it 28 jier by de gemeente Noarder-Koggelân, foar't it yn 2007 by Medemblik kaam te hearren.
Skiednis
De namme Abbekerk giet werom op in bul fan paus Innocentius IV (1243-1254), wêryn't de besittings fan it nonnekleaster fan Himmelum fêstlein wurde. As plaknamme waard it doarp foar it earst yn 1310 as Abbenkerke neamd. De plaknamme soe der nei ferwize dat dêr in tsjerke fan Van Abbe(n) stie.
Tusken 1402 en 1415 waard hast it hiele plattelân yn de Westfryske Omringdyk ferdield yn stêden. Dy plattelânsstêden wiene yn 'e regel kombinaasjes fan doarpen, dy't mienskiplike stedsrjochten hiene. Sa waard op 2 febrewaris 1414 Abbekerk mei Twisk, Midwoud en Lambertschaag troch Willem VI in stêd (stede), wylst eltse banne in eigen bestjoer hold. Letter soe Abbekerk allinne noch folsleine stedsrjochten mei Lambertschaag ha; Twisk en Midwoud bleaune ûnder de rjochten fan Abbekerk fallen. Yn Abbekerk wie ek in rjochtshûs, dat noch jimmeroan bestiet mar yn 1830 ferboud waard en dêrtroch der hjoed-de-dei hiel oars útsjocht. Oant 1811 bleau it doarp by de "stêd" Abbekerk hearren. Sûnt 1 jannewaris 1812 foarme it doarp mei Lambertschaag de gemeente Abbekerk en dat bleau sa oant en mei 1978.
Abbekerk leit oan de Westfryske Omringdyk. Eartiids lei it plak oan it wetter, dat tsjintwurdich de polder Wieringermar is. It doarp sels leit net oan de dyk, it wat noardliker lizzende Lambertschaag docht dat wol. Abbekerk is as in lintdoarp oanlein. Yn it midden fan it lint rint de Doarpsstrjitte, dy't yn it noarden rjochting Lambertschaag yn it Noardein oergiet en yn it suden yn it Súdein.
Oan de Dorpsstraat stiet de âlde bebouwing fan it doarp. De strjitte telt ferskillende monuminten, wêrûnder de tsjerke, it eartiidske rjochtshûs en ferskillende âlde stjelppleatsen.
Hiel lang hie it doarp om en de by 1000 ynwenners. Yn 1969 waard Abbekerk oanwiisd as groeikearn. Doe waard it plak in stik grutter dan it lange tiid west hie. Yn 1984 wie dat yntusken ferdûbele. Yn 1979 wie Abbekerk by it ûntstean fan de gemeente Noarder-Koggelân ek de haadkearn fan de gemeente woarn, ek al stie it gemeentehûs yn Midwoud.
Studio Babelsberg
Studio Babelsberg, ek wol bekend as Filmstudio Babelsberg, is in studiokompleks anneks filmstudio yn it Dútske Potsdam, ûnder de reek fan Berlyn. It bedriuw waard yn 1912 oprjochte en is ien fan 'e âldste bedriuwen fan syn soarte yn 'e wrâld. Mei in oerflak fan 46 ha is it ek it grutste studiokompleks fan Jeropa. Studio Babelsberg makket sawol eigen produksjes en ko-produksjes mei oare filmstudio's, as dat it studioromte ferhierd oan oare filmprodusinten. Yn it studiokompleks binne troch de jierren hinne hûnderten films makke en sûnt de 1990-er jierren ek tillefyzjesearjes. Sûnt jannewaris 2022 is it kompleks as ûnderdiel fan Cinespace Film Studios eigendom fan TPG Real Estate Partners (TREP) en Filmbetriebe Berlin Brandenburg GmbH (FBB).
Skiednis
It terrein fan Studio Babelsberg yn 'e Potsdammer wyk Babelsberg waard yn 1911 oankocht troch de Dútske filmstudio Deutsche Bioscope, dy't yn 1899 oprjochte wie troch Jules Greenbaum. Deutsche Bioscope boude der in earste studio yn 'e foarm fan in gebou dat fierhinne út glês bestie, om't iere studio's ûntwurpen waarden om gebrûk te meitsjen fan natuerlik ljocht. De earste film dy't yn Studio Babelsberg opnommen waard, wie al yn febrewaris 1912 Der Totentanz fan 'e Deenske regisseur Urban Gad.
Yn 1920 fusearre Deutsche Bioscope mei Erich Pommers syn Decla-Film GmbH om Decla-Bioscop te foarmjen. It wie dàt bedriuw dat yn 1926 de grutte studio sette liet dy't no de Marlene Dietrich Halle hjit, foar de opnamen fan 'e film Metropolis fan Fritz Lang. Decla-Bioscop gie yn 1928 op yn Universum Film AG (UFA). Om dyselde snuorje hinne learden lju as Marlene Dietrich, Alfred Hitchcock en Billy Wilder, foar't se bekendheid krigen, de kneepkes fan it fak yn Studio Babelsberg.
Yn 1929 waard de earste studio foar de opnamen fan lûdsfilms yn Jeropa, de Tonkreuz, as ûnderdiel fan Studio Babelsberg boud. UFA brûkte dy studio foar in diel fan 'e produksje fan syn earste lûdsfilm, Melodie des Herzens, dy't foar in oar part yn Hongarije opnommen waard. Dy film wie tige súksesfol, mar de earste film dy't hielendal yn 'e Tonkreuz filme waard, Josef von Sternberg syn Die blaue Engel (1930), mei Marlene Dietrich, wie noch folle súksesfoller. Yn 'e 1930-er en 1940-er jierren wie Studio Babelsberg ferneamd om syn revufilms en filmmusicals, lykas Der Kongreß tanzt (1931), La Habanera (1937) en Die Frau meiner Träume (1944).
Under nazy-Dútslân stie Studio Babelsberg fan 1933 oant 1945 ûnder bewâld fan 'e minister fan propaganda Joseph Goebbels. Yn dy tiid waarden yn it studiokompleks hûnderten films produsearre dy't de nasjonaal-sosjalistyske ideology en letter ek de oarlochsynset ûnderstypje moasten. De bekendste dêrfan wie sûnder mis Triumph des Willens (1935) fan Leni Riefenstahl. In oar foarbyld is it antysemityske Jud Süß (1940).
Nei de nederlaach fan nazy-Dútslân yn 'e Twadde Wrâldoarloch waard Dútslân opdield yn ynfloedsfearen troch de fjouwer wichtichste Alliëarde lannen. Potsdam mei Studio Babelsberg kaam ta de ynfloedssfear fan 'e Sovjet-Uny te hearren, dy't yn oktober 1949 omfoarme waard te de Dútske Demokratyske Republyk (DDR). It studiokompleks kaam yn maaie 1946 yn 'e hannen fan it steatsbedriuw DEFA (Deutsche Film AG), dat der oant de Dútske Ienwurding yn 1990 mear as 800 films produsearre, wêrûnder 150 bernefilms. Fan 1959 oant 1990 waarden yn it kompleks dêrnjonken ek nochris 600 tillefyzjefilms opnommen.
Fasiliteiten
Mei in totaal oerflak fan 460.000 m² is Studio Babelsberg it grutste studiokompleks fan Jeropa. De totale studioromte bedraacht 25.000 m².
Films
In seleksje fan films dy't alteast foar in diel yn Studio Babelsberg opnommen binne:
Tillefyzje
Yn Studio Babelsberg binne ek ferskate tillefyzjesearjes opnommen, lykas de soapsearje Gute Zeiten, schlechte Zeiten (sûnt 1995) en fierder: Schloss Einstein (1998-2007), Großstadtträume (2000), Bianca – Wege zum Glück (2004-2005), Klinikum Berlin Mitte – Leben in Bereitschaft (2002-2003), Tessa – Leben für die Liebe (2005-2006), Wege zum Glück (2005-2008) en Babylon Berlin (2016-2022).
List fan planetoïden 13301-13400
Dit is in list fan planetoïden 13301-13400.
Pelé
Pelé bynamme fan Edson Arantes do Nascimento (Três Corações, 23 oktober 1938 – São Paulo, 29 desimber 2022) wie in Brazyljaansk fuotballer dy't as oanfaller spile. Yn 1956 makke hy syn debút foar it alvetal fan Santos. Yn syn karriêre wûn Pelé in soad grutte prizen, wêrûnder trije kear de Wrâldtitel mei it Braziljaansk alvetal. Mei tanksij dizze trije wrâldtitels, syn enoarme talint, behearsking fan alle ûnderdielen fan it spul en mentaliteit wurdt Pelé troch in soad minsken as ien fan de bêste fuotballers fan alle tiden sjoen. Pelé makke yn syn hiele karriêre 1301 doelpunten, en hie dêr 1390 wedstriden foar nedich. Nei syn karriêre sette er him yn foar goede doelen en waard er in wichtich persoan by de FIFA.
Germaanske lûdferskowing
De Germaanske lûdferskowing hat in feroaring west fan de bylûden yn it Oergermaansk of it Miengermaansk. De Germaanske lûdferskowing wurdt, fral yn ferbân mei it Dútsk, ek wol oantsjut as de ''Earste lûdferskowing, ta ûnderskie fan ’e Twadde of Heechdútske lûdferskowing).
Wet fan Grimm
Neffens de Wet fan Grimm hat der by it ûntwikkeljen fan it Germaansk in lûdferskowing west fan de ploffers fan it Yndo-Jeropeesk.
Utsûnderings wienen:
Wet fan Verner
De Germaanske lûdferskowing is tige regelmjittich, mar nei de yntroduksje fan de Wet fan Grimm like der dochs in groep útsûnderings te wêzen. De Wet fan Verner beskriuwt de útsûndering as:
Oannaam wurdt dat dit feroarsake is troch in twadde lûdferskowing, foar dy fan de Wet fan Grimm, dy't dan troch de Wet fan Grimm dit risseltaat krige.
Germaanske wriuwlûdferskowing
It tredde part fan da Germaanske lûdferskowing, en nei alle gedachten ek yn de tiid it lêste, wie de Germaanske wriuwlûdferskowing, in lûdferskowing fan de ploffers foar in t.
Tiidrek
De oarder fan de Germaanske lûdferskowing wurdt no sjoen as: Wêr yn dit tiid dit plak hân hat is net wis. De Wet fan Verner moat gouwen hawwe foar de klamferoaring dy't it Oergermaansk feroare ta it Miengermaansk. Fan de Wet fan Grimm wurdt oannaam dat dy likernôch op de oergang fan Oergermaansk nei Miengermaansk leit, wylst de Germaanske wriuwlûdferskowing ticht by de ein fan it Miengermaanske tiidrek leit.
Ridderhofstêd Bolenstein
thumb|Bolenstein thumb|Bolenstein sydkant thumb|Bolenstein foarkant thumb|Bolenstein efterside Ridderhofstêd Bolenstein is in kastiel yn Maarssen yn de provinsje Utert.
It waard om 1340 stifte troch Derk de Bole en bestie doe noch mar út in wentoer. It is meardere kearen útwreide en ferboud. It hûs waard yn 1538 ferheft ta ridderhofstêd. Dat wie in fersterke hûs dêr't de famylje fan de bewenner al iuwenlang ta de adel hearde. Foardiel dêrfan wie frijstelling fan belesting op ûnreplik guod. Letter krigen eigeners ek it lidmaatskip fan de Steaten fan Utert. Yn 1917 krige it hûs syn hjoeddeiske rjochthoekige plattegrûn. In oerwulfde kelder en muorren fan in meter dik bringe yn it ûnthâld de 14e-iuwske wentoer. Yn 1404 draacht de destiids eigener (Dirck fan Bole) it yn lien op oan de Biskop fan Utert.
Yn 1438 is it ferkocht oan ridder Otto Snaef en letter wurde de Van Nijenrode's eigener. Dan wurde de folgjende famyljes eigener: Snellenburg, Van Zuylen van Nijvelt, Godin, de Malapert en Van Heeckeren. It hûs hie yn de 17e iuw in dûbelde bekapping oan beide siden mei dûbelde trepgevels. It hie fjouwer skoarstiens mei piramidefoarmige bekroaningen mei wynfaantsjes. Yn 1825 is dit ferfongen troch in fjouwerkante kape mei in tuorke en klok. Der waard in brêge-bordes oanlein. De muorren sels waarden beplastere mei blokte bannen oan de hoeken. Yn 1917 is in erker oanboud. Yn it koetshús siet ein 19e iuw de earste elektrisiteitssintrale fan Maarssen. Yn 1900 ferdwûn de grientetún en waard de skippersgrêft ferlinge. Dêrnei waard de Wilhelminawei oanlein, wêrby't de teekoepel fersetten waard nei Loenen. Sûnt 1960 is it hûs restaurearre en ûntplastere. De lêste restauraasje wie tusken 1999 en 2002. Krekt bûten it terrein fan Bolenstein stiet sûnt 1968 in teekoepel. Dy stie earder op it grûngebiet fan Doornburgh, oan de oare kant fan de Vecht.
Eigeners
Yn de 19e iuw binne de eigeners Johannes Fåhraeus, Walland, Abels Visser, Wolff, Strick van Linschoten, Van der Vijsel en begjin 1900 J.M. de Muinck Keizer.
De gemeente kocht Bolenstein yn 1942. Der waard in distribúsjekantoar fêstige en in plysjeburo. Yn 1960 ferkeapet de gemeente it oan de arsjitekt B.O. van den Berg. Fan 1981 - 1999 wenne de filmprodusint Matthijs van Heijningen yn it hûs.
Roadeljen op de Olympyske Winterspullen 2018
De XXIIIe Olympyske Winterspullen waarden fan 10 oant en mei 15 febrewaris 2018 hâlden yn Pyeongchang, yn Súd-Koreä. It roadeljen hie plak op de Alpensia Sliding Centre.
Alpensia Sliding Centre
De baan bestie foar de manlju út sechstjin bochten en in lingte fan 1.344 m, foar de froulje hie de baan tretjin bochten en in lingte fan 1.201 meter. Der wie plak foar 7.000 taskôgers.
Medaljespegel
De top-4 fan lannen dy't by it roadeljen medaljes wûn ha tidens de Olympyske Winterspullen fan 2018.
Harare
thumb|Provinsje Harare yn Simbabwe
Harare (oant 1982 Salisbury) is de haadstêd fan Simbabwe. De stêd hie yn 2002 sa'n 1,4 miljoen ynwenners en de stedekloft hie sa'n 2,8 miljoen minsken. Harare is de grutste stêd fan it lân en it politike en ekonomysk sintrum; it is in hannelssintrum foar tabak, mais, katoen en sitrusfruchten. Teffens wurdt dêr tekstyl, stiel en gemikaliën makke. Yn de omkriten leit in goudmyn. Harare leit op 1.483 meterhichte en hat in myld klimaat.
Yn Harare sit de Universiteit fan Simbabwe, de grutste universiteit yn it lân.
Skiednis
De stêd waard stifte troch de Ingelsen yn 1890. It wie doe allinne in fort foar de Pioneer Column, in striidmacht oprjochte troch Cecil Rhodes, de stifter fan Rodeesje. De stêd hie oarspronklik de namme Fort Salisbury, nei de markys fan Salisbury, dy't op dat stuit premier fan Ingelân wie. Letter waard de namme ynkoarte ta Salisbury. Salisbury waard in gemeente yn 1897 en in stêd yn 1935. It wie de haadstêd fan de Federaasje fan Rodeesje en Nyasalân fan 1953 oant 1963. Dêrnei bleau it de haadstêd fan Súd-Rodeesje en yn 1965 de haadstêd fan Rodeesje ûnder premier Ian Smith. Sûnt is Salisbury útgroeid tan in moderne stêd.
Doe't Robert Mugabe yn 1980 oan it bewâld kaam woe er de Europeeske namme kwyt en dat waard in feit op 18 april 1982. De betocht it lân it twadde jier fan de stifting fan Simbabwe.
Tsjintwurdich hat Harare frijwat te lijen ûnder it bewâld fan Robert Mugabe. Lânûnteigning fan de blanke boeren hat in ekonomyske delgong feroarsake. Iepenbiere tsjinsten lizze folslein stil. Ek de poltike situwaasje is net stabyl; de keazen ried hat dien krige en is ferfongen troch in ried fan neifolgers fan Mugabe. Maaie 2005 liet it Simbabwaansk regear alle earme foarstêden sûnder earst te warskôgjen ôfbrekke, de saneamde Operaasje Murambatsvina. Dit waard skerp feroardiele yn de wrâld. De regering woe hawwe dat der sa in ein oan de earmoed makke wurde koe, mar faaks wie it earder te dwaan om minsken dy't de opposyske stipen de mûle te snuorjen (plannen foar nijbou wiene der bygelyks net).
Rob Dekay
Rob Dekay, berne as Rob Hameka (Dimter, 8 jannewaris 1987), is in Nederlânske sjonger. Rob Dekay brocht yn 2016 syn debútalbum Alles gaat voorbij út. Yn 2020 die Dekay mei oan it tweintichste seizoen fan it telefyzjeprogramma Wie is de Mol? Oan it ein fan it seizoen die bliken dat Rob Dekay de Mol wie. Rob Dekay hat twa studio-albums útbrocht.
Wish You Were Here (album fan Pink Floyd)
Wish You Were Here is it sânde studioalbum fan Pink Floyd. It album waard tusken 13 jannewaris en 28 july 1975 opnaam yn de Abby Road studios yn Londen. It album waard op 12 septimber 1975 útbrocht. De nûmers Shine On You Crazy Diamond en Wish You Were Here binne in oade oan earder Pink Floyd gitarist en sjonger Syd Barrett.
Darth Vader
Darth Vader is in ferneamd fiktyf personaazje út 'e Star Wars-franchise, dat mids 1970-er jierren betocht waard troch de Amerikaanske filmmakker George Lucas. Vader is de wichtichste antagonist yn 'e films fan 'e oarspronklike Star Wars-filmtrilogy (1977-1983), en, as Anakin Skywalker, de wichtichste protagonist fan 'e Star Wars-prequeltrilogy (1999-2005). Star Wars-betinker George Lucas hat dy seis dielen fan 'e Skywalker Saga wol oantsjut as "de trageedzje fan Darth Vader". It personaazje ferskynde it alderearst yn Star Wars: From the Adventures of Luke Skywalker, de ferboeking fan 'e earste Star Wars-film, dy't yn 1976 útkaam, in jier foàr de film. Darth Vader waard yn 'e oarspronklike filmtrilogy spile troch David Prowse en neisyngronisearre mei it stimlûd fan James Earl Jones. Yn 'e prequeltrilogy waard Anakin Skywalker spile troch Jake Lloyd en Hayden Christensen. Darth Vader wurdt tsjintwurdich beskôge as ien fan 'e meast ikoanyske smjunten út 'e filmskiednis.
Namme
Neffens eigen sizzen assosjearre Star Wars-betinker George Lucas de wichtichste antagonist út syn wurk mei "dûnker wetter". Dêrom eksperimintearre er foar dat personaazje mei ferskate nammen dy't útgiene fan 'e Ingelske term dark water. Uteinlik kaam er út by 'Darth Vader', om't er it sprekkend fûn dat Vader yn it Dútsk en Nederlânsk "heit" betsjut, wylst Darth Vader eins de heit fan haadpersoan Luke Skywalker blykt te wêzen.
Foarmjouwing
De ferneamde helm fan Darth Vader waard mei opsetsin foarmjûn om te lykjen op 'e helmen fan 'e soldaten fan 'e Dútske Wehrmacht yn 'e Twadde Wrâldoarloch. De bedoeling dêrefter wie om fan Darth Vader in sa sinister mooglike persoanlikheid te meitsjen.
Oarspronklike Star Wars-trilogy
Darth Vader ferskynde foar it earst op it wite doek yn 'e film Star Wars: Episode IV – A New Hope (1977), it earste diel fan 'e oarspronklike Star Wars-trilogy. Dêryn is er in ûnmeilydsume cyborg (spile troch de Ingelske akteur David Prowse), waans wiere identiteit ferburgen wurdt ûnder syn ikoanyske helm en it gesichtsbedekkende masker dat him yn libben hâldt. Oare tige opmerklike skaaimerken binne syn djip stimlûd (ynsprutsen troch James Earl Jones) en syn swier sykheljen. Hy is de wichtichste hantlanger fan 'e boasaardige keizer Palpatine, dy't tagelyk ek de Sith-master Darth Sidious is.
Palpatine hat Darth Vader derop útstjoerd om 'e geheime blaudrukken fan syn nijste massaferneatigingswapen, de Deadsstjer, op te spoaren, dy't stellen binne troch it Rebelleferbûn. Vader nimt prinsesse Leia Organa finzen, de senator fan 'e planeet Alderaan, dy't er fan belutsenens by de tsjeafte fertinkt, en lit har martelje. Hja wegeret lykwols ynformaasje priis te jaan. De blaudrukken hat se ferburgen yn 'e androïde R2-D2, dy't se neitiid nei de planeet Tatooine stjoerd hat om 'e Jedi-master Obi-Wan Kenobi te sykjen.
Leia wurdt rêden as Obi-Wan de Deadsstjer ynfiltrearret yn it selskip fan syn nije learling Luke Skywalker en de smokkelders Han Solo en Chewbacca. It docht bliken dat Obi-Wan de âlde learmaster fan Darth Vader is, en sy beiden fjochtsje in duël mei de ljochtsabel út wêrby't Vader Obi-Wan deadet. Underwilens witte Luke, Leia, Han en Chewbacca te ûntkommen yn Han syn romteskip, de Millennium Falcon. Mei't er in stjoerderke ferstoppe hat oan board fan dat skip, slagget it Vader om 'e lokaasje fan 'e rebellebasis op 'e moanne Yavin-IV gewaar te wurden. As de rebellen de Deadsstjer oanfalle, sjit Vader yn syn TIE-jager links en rjochts de X-wjukjagers fan 'e rebellen del, mar Han en Chewbacca komme mei de Millennium Falcon tuskenbeiden en skansearje de TIE-jager, sadat dy ûnbestjoerber rekket. Dêrtroch slagget it de rebellen en ferneatigje de Deadsstjer, wêrby't Luke if krúsjale skot lost.
Yn Star Wars: Episode V – The Empire Strikes Back (1980) rekket Vader obsedearre troch syn syktocht nei de jonge Luke, dy't 'sterk yn de Krêft' is. Hy fiert de stoarmtroepers fan it Galaktysk Keizerryk oan by in wraam op in wichtige basis fan 'e rebellen op 'e iisplaneet Hoth, mar Luke wit op 'e tiid te ûntkommen. As Vader letter fia holografyske byldtechnyk mei keizer Palpatine kommunisearret, wit er dy derfan te bepraten dat Luke in weardefolle bûnsgenoat wêze soe as er oerhelle wurde kin nei de tsjustere kant fan 'e Krêft.
Vader hiert in kliber preemjejagers yn om Luke en syn freonen te folgjen en op basis fan 'e ynformaasje dy't de preemjejager Boba Fett him letter bringt, set er yn 'e Stêd yn 'e Wolkens, op 'e planeet Bespin, in mûklaach op, wêrfoar't er de pleatslike bestjoerder, Lando Calrissian, ta meiwurking twingt. As Han, Leia, Chewbacca en de androïde C-3PO dêr arrivearje om 'e stikken rekke Millennium Falcon reparearje te litten, wurde se finzen nommen. Vader lit Han martelje en dêrnei ynfrieze yn (de fiktive stof) karbonyt, om te testen oft er op dy wize súksesfol immen finzen hâlde kin (hy is ntl. fan doel om itselde mei Luke te dwaan). Mei't er fierders gjin belang mear by de beferzen Han hat, jout er dy oan 'e preemjejager Boba Fett, om mei werom te nimmen nei Tatooine, dêr't de gangster Jabba de Hutt in hege preemje op Han syn holle set hat. Sa't Vader al ferwachte hie, hastiget Luke him halje-trawalje nei Bespin ta om syn freonen te help te kommen. Vader wachtet him op en se fjochtsje in duël mei de ljochtsabel út. Dêrby slacht Vader Luke in hân ôf en fertelt er him in skokkende wierheid: hy is nimmen oars as Anakin Skywalker, Luke syn deawaande heit. Luke is raar gesteld, mar ûntkomt ear't Vader him finzen nimme kin.
Yn Star Wars: Episode VI – Return of the Jedi (1983) hâlde Darth Vader en keizer Palpatine persoanlik tafersjoch op 'e bou fan in twadde Deadsstjer. Mei't Luke leaut dat syn heit net folslein kwea wêze kin, jout erhimsels oer oan Vader en besiket er dyselde oer te heljen nei de ljochte kant fan 'e Krêft. Vader bringt him oan board fan 'e Deadsstjer om Palpatine te moetsjen. De keizer en Vader stokelje mei opsetsin Luke syn lulkens op, troch bedrigings te uterjen yn 'e rjochting fan Leia, fan wa't ûnderwilens dúdlik wurden is dat se Luke syn twillingsuster is. Dat liedt ta in nij duël tusken him en Vader, wêrby't hy Vader slim ferwûnet en diskear hìm in hân ôfslacht (hoewol't it in hânproteze blykt te wêzen, krekt sa't er dy no sels hat).
De keizer stiet der neitiid by Luke op oan en nim Vader syn plak yn. It iennichste wat er dêrfoar hoecht te dwaan is Vader te fermoardzjen. Luke stegeret dat oanbod ôf, wêrnei't de razene Palpatine him begjint te marteljen mei Krêftwjerljocht en risselwearret om him dea te meitsjen. As Vader dat sjocht, komt er hommels fanwegen, pakt de keizer op en smyt him yn in reäktorskacht, dêr't er te pletter falt. Dêrby ferwûnet de keizer him lykwols sa slim mei Krêftwjerljocht, dat er koarte tiid letter komt te ferstjerren oan elektrokúsje. Ear't dat bart, freget er Luke om syn masker ôf te dwaan. Nei de oerwinning fan 'e rebellen op 'e twadde Deadsstjer, kremearret Luke syn heit op 'e boskmoanne Endor, wêrnei't er Anakin as geast yn 'e Krêft yn it selskip fan Obi-Wan Kenobi en Yoda sjocht.
Star Wars-prequeltrilogy
De Star Wars-prequeltrilogy, dy't twaentritich earder begjint, leit út hoe't Anakin Skywalker ferwaard ta Darth Vader. Yn Star Wars: Episode I – The Phantom Menace (1999) is Anakin (spile troch Jake Lloyd) in njoggenjierrige slaaf dy't mei syn mem Shmi op 'e planeet Tatooine wennet. Hy is in bejeftige piloat en monteur, dy't syn eigen protokolandroïde boud hat (C-3PO) en meidocht oan saneamde podraces om jild te fertsjinjen foar syn eigner Watto. Hy fertelt yn 'e film op in stuit dat hy en syn mem foarhinne eigendom wiene fan 'e froulike gangster Gardulla de Hutt, mar dat dy harren by in weddenskip oer de útkomst fan in podrace ferlern hat oan 'e Toydariaan Watto.
Hy moetet de Jedi-master Qui-Gon Jinn, dy't mei syn learling Obi-Wan Kenobi en keninginne Padmé Amidala fan Naboo in needlâning op Tatooine meitsje moatten hat. Qui-Gon sjocht daliks hoe 'sterk yn de Krêft' oft Anakin is. As er fan Shmi heart dat er sûnder heit oanset is, rekket er derfan oertsjûge dat Anakin de Utkarde is, dêr't de âlde profesijen fan 'e Jedi gewach fan meitsje. By in saneamde podrace troch de woastyn ferslacht Anakin de Dug Sebulba. Mei't Qui-Gon en Watto in weddenskip ôfsletten hiene op 'e útkomst fan wedstryd, slagget it de Jedi-master en keapje Anakin frij. Hy nimt de jonge op sleeptou en beslút, tsjin 'e goerie fan 'e leden fan 'e Hege Jedi Ried yn, om him as learling oan te nimmen. As Qui-Gon letter yn in gefjocht mei de Sith Darth Maul omkomt, beslút Obi-Wan om 'e plannen fan syn master yn 'e praktyk te bringen en Anakin op te lieden ta Jedi.
Yn Star Wars: Episode II – Attack of the Clones (2002), dat tsien jier letter spilet, is de njoggentjinjierrige Anakin (spile troch Hayden Christensen) noch altyd de padawan fan Obi-Wan. Meitiid is er machtiger, mar ek arroganter wurden, en hy mient dat syn master syn ûntjouwing ôfremmet. Nei't der in mislearre moardoanslach dien wurdt op Padmé, dy't no har thúswrâld Naboo fertsjintwurdiget yn 'e Galaktyske Senaat, wurdt Anakin har as liifwacht tawiisd. Se reitsje fereale opinoar en begjinne yn it geheim in romantyske relaasje, wat rjocht tsjin 'e gedrachskoade fan 'e Jedi yngiet.
As Anakin troch de Krêft fernimt dat syn mem Shmi pine hat, reizget er mei Padmé op sleeptou werom nei Tatooine om har te befrijen. Dêr oankommen, ûntdekt er dat Shmi inkele jierren nei syn ôfreis mei Qui-Gon Jinn frijkocht is troch de boer Cliegg Lars, sadat se mei him trouwe koe. Lars fertelt Anakin dat syn mem koartby ûntfierd is troch Tuskenkapers, in ras fan bûtenierdske wêzens dat lânseigen is op Tatooine. Anakin set ôf om syn mem te rêden, mar koart nei't er har fûn hat, stjert se oan 'e ferwûnings dy't har troch har ûntfierders tabrocht binne. Alhiel breinroer fan razernij moardet Anakin de hiele stamme fan Tuskenkapers út, foar't er syn mem begraaft by it boerespultsje fan Cliegg Lars.
Neitiid reizget er mei Padmé nei de planeet Geonosis, dêr't Obi-Wan, dy't op ûndersyk útgien wie om 'e ferantwurdliken op te spoaren foar de oanslach op Padmé, finzen holden wurdt troch de Sith greve Dooku. Dyselde wit ek Anakin en Padmé finzen te nimmen, en mei Obi-Wan wurde se ta de deastraf feroardiele, dy't útfierd wurde sil troch in gefjocht foar publyk tsjin ferskuorrende wylde bisten yn in arena. Se wurde rêden troch in bataljon kloansoldaten, oanfierd troch de Jedi-masters Yoda en Mace Windu. Yn it gefjocht ferwûnet Dooku Obi-Wan en slacht er Anakin de rjochterhân ôf, mar Yoda komt tuskenbeiden en ferdigenet de oare Jedi, wêrnei't Dooku útpykt. Nei't er in hânproteze oanmetten krigen hat, trout Anakin yn it djipste geheim mei Padmé.
Trije jier letter is Anakin yn Star Wars: Episode III – Revenge of the Sith (2005) in Jedi-ridder en in held út 'e oanhâldende Kloane-oarloggen, wêryn't de Jedi it mei harren leger fan kloansoldaten opnimme tsjin 'e androïdestriidkrêften fan 'e Konfederaasje fan Unôfhinklike Stelsels, in los ferbân fan planetestelsels dy't har fan 'e Galaktyske Republyk losmeitsje wolle. As kânselier Palpatine ûntfierd wurdt troch de separatistyske generaal Grievous, wurdt er befrijd troch Anakin en Obi-Wan. De beide Jedi reitsje dêrby yn gefjocht mei greve Dooku. Obi-Wan rekket bewusteleas, mar Anakin wurdt syn tsjinstanner oermânsk, en op oantrúnjen fan Palpatine ûnthalzet er Dooku koelbloedich.
Nei't Anakin weromkeard is nei Coruscant, dêr't de haadstêd fan 'e Galaktyske Republyk fêstige is, fertelt Padmé him dat se swier rekke is. Koart dêrnei begjint Anakin foarsizzende nachtmerjes te krijen, wêryn't sy yn it kreambêd ferstjert. Underwilens beneamt Palpatine Anakin as syn persoanlike fertsjintwurdiger yn 'e Hege Jedi Ried. De oare leden fan 'e Ried begjinne no erchtinkend te wurden oer de bedoelings fan 'e kânselier, al hawwe se noch altyd net foar it ferstân dat hy ien-en-deselde is as de Sith-master Darth Sidious. Se beslute dêrom Anakin as lid fan 'e Ried te akseptearjen, mar ûnthâlde him de rang fan Jedi-master, dêr't er rjocht op mient te hawwen. Ek besykje de oare leden him te brûken om Palpatine te bespionearjen, mei as gefolch dat er syn fertrouwen yn harren ferliest.
As Palpatine syn wiere identiteit oan Anakin útbringt, rapportearret Anakin dat oan Mace Windu, de foarsitter fan 'e Ried, dy't Palpatine dêrnei oermasteret en finzen nimt. Palpatine brûkt lykwols Anakin syn leafde foar Padmé om him te ferlieden ta de tsjustere kant fan 'e Krêft, mei't er him ynskúnt dat er har inkeld dêrmei rêde kin. Dêrom keart Anakin him tsjin Windu, sadat Palpatine dyselde deadzje kin. Dêrnei swart Anakin trou oan 'e Sith, en Palpatine jout him syn nije namme Darth Vader. Op befel fan Palpatine nimt Vader de lieding oer it 501e Legioen fan it kloanleger, wêrmei't er nei timpel giet dy't de Jedi op Coruscant ta haadkertier tsjinnet en dêr alle Jedi útmoardet, de bern ynbegrepen.
Dêrnei reizget Vader ôf nei de fulkanyske planeet Mustafar, dêr't er de lieders fan 'e Konfederaasje fan Unôfhinklike Stelsels fermoardet, mei't Palpatine dy no net mear brûke kin. In skokte Padmé reizget him efternei en smeekt him op Mustafar om 'e tsjustere kant fan 'e Krêft ôf te swarren, mar Vader wegeret. As er de oanwêzigens fan Obi-Wan fernimt, mient er dat Padmé mei dyselde gearspant om him yn 'e fâle te lokjen. Dat is net sa, mar yn in fleach fan razernij smoart er har oant se bewusteleas rekket. Obi-Wan ferskynt en hy en Vader begjinne in duël mei de ljochtsabel, dat einiget as Obi-Wan Vader de lidden ôfhout en him foar dea efterlit yn it paad fan in lavastream. Hy is lykwols noch net alhiel dea, en as Palpatine him oantreft, rêdt er him it libben troch de ferlerne dielen fan syn lichem te ferfangen troch meganyske protezes. Op dy manear wurdt Vader in cyborg, heal minske en heal masine, dy't net oerlibje kin sûnder syn masker en helm. As Vader freget oft Padmé feilich is, liicht Palpatine him kâldwei foar troch te sizzen dat hy (Vader) har fermoarde hat doe't er har smoarde. De skriklike skuldgefoelens dy't dat by Vader opropt, banne it lêste bytsje minsklikens by him út.
Star Wars-ferfolchtrilogy
De Star Wars-ferfolchtrilogy spilet tritich jier nei de foarfallen yn Star Wars: Episode VI – Return of the Jedi. Mei't Darth Vader/Anakin Skywalker dan dea is, spilet er dêryn gjin rol. Inkeld yn 'e film Star Wars: Episode IX – The Rise of Skywalker (2019) hat Anakin in cameo, yn 'e mande mei oare stimmen fan Jedi-masters út it ferline.
Tillefyzjesearjes
Op 'e tillefyzje wie Anakin Skywalker ien fan 'e haadpersoanen fan 'e tekenfilmsearjes Star Wars: Clone Wars (2003-2005) en it hast lyknammige The Clone Wars (2008-2014 en 2020). De film The Clone Wars (2008) fungearre teffens as pilotôflevering foar dy lêste searje. Beide searjes spylje ûnder de Kloane-oarloggen.
Yn 'e tekenfilmsearjes Star Wars: Rebels (2014-2018), dy't fjirtjin jier nei de ôfrin fan 'e Kloane-oarloggen en de útrûging fan 'e Jedi spilet, is Darth Vader yn it earste seizoen inkeld op 'e eftergrûn oanwêzich, mar wurdt er fan it twadde seizoen ôf de wichtichste antagonist. Ien fan 'e protagonisten út 'e searje is Ahsoka Tano, dy't de Grutte Suvering dochs oerlibbe blykt te hawwen. Darth Vader wie ek ferskate kearen te sjen yn 'e tekenfilmsearje Star Wars: Forces of Destiny (2017-2018).
Yn desimber 2020 waard bekendmakke dat Hayden Christensen weromkeare soe as Anakin Skywalker yn 'e oankommende live-actionminysearje Obi-Wan Kenobi. Neffens ynwijden sil er deselde rol ek spylje yn 'e oankommende searje Ahsoka.
Goudkoarts fan Klondike
In Goudkoarts fan Klondike (útspr.: [ˈklɔndai̭k], likernôch: " klòn -daaik") wie in goudkoarts dy't ûntstie nei't der yn 1896 goud fûn wie yn 'e krite fan 'e Klondike, yn 'e Yukon, dat doe noch in bestjoerlik distrikt fan 'e Noardwestlike Territoaria fan Kanada wie. Nei't it nijs fan 'e fynst de grutte stêden Seattle en San Francisco berikte, kaam der grutte tarin fan 30.000 oant 40.000 almeast Amerikaanske goudsikers, dy't it gebiet ornaris berikten fia Skagway en Dyea yn Súdeast-Alaska en de Wite Pas en de Chilkootpas oer de bergen op 'e grins mei Kanada. Lykas mei alle goudkoartsen waarden mar inkele goudsikers ryk, wylst de measten úteinlik sûnder wat bedijd te hawwen wer fuort moasten, of omkamen yn 'e strange winters. Troch de hommelse befolkingsgroei waard de Yukon yn 1898 in selsstannich territoarium fan Kanada, los fan 'e Noardwestlike Territoaria. Tsjin 1899 wie de goudkoarts fierhinne oer, hoewol't der noch oant en mei 1907 in protte goud yn it gebiet fûn waard.
Eftergrûn
It sintrale diel fan 'e Yukon waard fan oarsprong bewenne troch Yndianen fan Noardatapaskyske folken, lykas de Hên (Hän) en de Noardlike Tûtsjone (Northern Tutchone). Hja wisten dat der goud yn harren heitelân te finen wie, mar dêr hechten se gjin wearde oan. Sawol de Britske Hudsonbaaikompanjy as ûntdekkingsreizgers út it Keizerryk Ruslân dy't oer de grins kamen út Russysk-Amearika (Alaska), hiene it gebiet yn 'e earste helte fan 'e njoggentjinde iuw ferkend, mar allegearre negearren se de geroften oer goud om har op 'e mear direkt lukrative pelshannel te rjochtsjen.
Nei't Alaska yn 1867 troch de Feriene Steaten oanskaft wie by de Oankeap fan Alaska, krongen der yn 'e twadde helte fan 'e njoggentjinde iuw Amerikaanske goudsikers troch yn 'e Yukon. Dyselden sleaten oerienkomsten mei de Tlingit fan Súdeast-Alaska en de Tagisj fan 'e súdlike Yukon om oer de gerjochtichheid fan dy folken in rûte troch de bergen op 'e grins fan Alaska en Kanada te iepenjen nei de sintrale Yukon. De earste dokumintearre goudfynst yn dy krite waard yn 1883 oan 'e rivier de Yukon dien troch Ed Schieffelin. Yn 1886 waard der ek goud fûn oan 'e Fjirtichmylsrivier, wat ta de stifting fan Fortymile City late.
Untdekking
Yn augustus 1896 wie de Amerikaanske goudsiker George Carmack in eintsje besuden de rivier de Klondike ûnderweis mei syn frou Kate Carmack (in Yndiaanse fan Tagisj-komôf wa har wiere namme Shaaw Tláa wie), har broer Skookum Jim (Keish) en harren omke- en muoikesizzer Dawson Charlie (Ḵáa Goox̱). Op oanrieden fan in Robert Henderson, in Kanadeeske goudsiker, begûnen se by de Bonanza Creek (doe noch de Rabbit Creek), ien fan 'e sydstreamen fan 'e Klondike, om te sjen nei goud. Op 16 augustus fûnen se dat dêr yn grutte hoemannichten, hoewol't net dúdlik is wa't de ûntdekker wie: George Carmack of Skookum Jim. Yn elts gefal besleaten se fjouweresom ienriedich om Carmack offisjeel as ûntdekker fêstlizze te litten, mei't se bang wiene dat Yndianen as sadanich troch de autoriteiten net erkend wurde soene.
Carmack-en-dy meaten op 'e plakken dêr't it measte goud lei fjouwer goudclaims op. Dat wiene stripen lân dêr't letter legaal nei goud socht wurde koe troch de eigner en allinne mar troch de eigner. Dêr wiene twa by fan Carmack sels (ien gewoanen en ien om't er de ûntdekker wie) en elts ien foar Skookum Jim en Dawson Charlie. De oare deis liet Carmack dy claims fêstlizze by de post fan 'e Noardwestlike Beriden Plysje (NWMP) oan 'e mûning fan 'e Fjirtichmylsrivier. It nijs fan 'e fynst gie as diggelfjoer troch de krite en tsjin 'e ein fan augustus wie de hiele lingte fan 'e Bonanza Creek beset troch goudclaims. Dêrop begûn in letkommer te sykjen yn in beekje dat útmûne yn 'e Bonanza Creek en dat letter de namme Eldorado Creek krije soe. Dêr waarden doe nije en, sa't letter blike soe, noch rikere goudfynsten dien as yn 'e Bonanza Creek.