cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Koekoek
Namme
De namme 'koekoek' of 'koekút' is in onomatopee, dy't it karakteristyke roppen fan 'e koekoek werjout. Yn oare talen hat de koekoek min ofte mear deselde namme: Noardfrysk: Kukütj, Dútsk: Kuckuck, Fransk: Coucou, Ingelsk: Cuckoo, e.s.f..
Fersprieding
De koekoeken plantsje harren fuort yn Jeraazje en oerwinterje yn tropysk Afrika en it Oriïntaalsk gebiet. Yn Nederlân komt de koekoek yn april út it suden oan en de folwoeksen fûgels geane ein juny wer fuort. De jonge fûgels geane pas folle letter fuort. Yn Nederlân stiet de koekoek op de Reade list fan fûgels as kwetsber. Yn 2013-2015 wiene der sa'n 5700-7000 briedpearen. De efterútgong wurdt mooglik feroarsake troch de efterútgong fan de waardfûgels en fan it beskikbere fiedsel.
Fuortplanting
left|thumb|Jonge koekoek yn nest fan in karrekyt. De parasyt is al fierste grut foar it nest. De koekoek is in briedparasyt. Dat wol sizze dat de fûgel har aaien yn it nest fan in briedende 'waardfûgel' leit en har aai útbriede lit en it jong fuorje lit troch de waardfûgel. Omdat it koekoeksjong folle grutter is as de waardfûgeljongskes, kriget it koekoeksjong it measte foer, en stjerre de measte waardfûgeljongen. It koekoekswyfke leit begjin juny 10-25 aaien, yn ferskillende nêsten. De waerdfûgels binne meastal sjongfûgels. Favorite waardfûgels yn Nederlân binne de karrekyt en de graupiper.
Ûndersoarten
De koekoek hat fjouwer ûndersoarten:
Boekhâlder
In boekhâlder is immen dy't de boekhâlding docht foar ien of mear ûndernimmings of partikulieren. De term boekhâlder wurdt ornaris lykslein mei accountant, mar yn 'e praktyk is der in ferskil yn funksje: in boekhâlder beheint him ta gearstallend wurk, wylst in accountant wetlik machtige is om in ferklearring ôf te lizzen oangeande de betrouberheid fan 'e sammele gegevens. Kontrôleplichtige bedriuwen en ynstallings binne ferplichte om in accountantsferklearring oan 'e Belestingtsjinst (en soms oan oare belanghawwenden) oer te langjen, mar in boekhâlder mei sa'n ferklearring net ôfjaan. Oars sein: in accountant mei alle wurk dwaan dat in boekhâlder docht mei noch wat deropta, mar in boekhâlder mei net alle wurk dwaan dat in accountant docht.
Yn Nederlân hawwe boekhâlders trochstings in diploma op MBO- of HBO-nivo, as administrateur, resp. bachelor. Oare typyske diploma's foar boekhâlders binne de Assosjaasjediploma's Praktykdiploma Boekhâlden en Moderne Bedriuwsadministraasje. Mei't de titel lykwols gjin wetlike beskerming genietet, mei yn prinsipe elkenien him in boekhâlder neame. Dat yn tsjinstelling ta accountants, dy't registrearre binne yn in iepenbier register en har hawwe te hâlden oan gedrachs- en beropsregels. Boppedat binne accountants ferplichte om har oanhâldend byskoalje te litten, wylst boekhâlders net sa'n ferplichting hawwe.
Dirk van der Veen
Dirk van der Veen (It Oranjewâld, 13 juny 1965 – Grins, 13 jannewaris 2015) wie in Frysk skriuwer en sosjolooch.
Libben
Van der Veen waard berne op It Oranjewâld en gie nei it gymnasium op It Hearrenfean. Neitiid studearre er twa jier medisinen yn Amsterdam, mar dat rûn op 'e non. Nei syn tsjinstplicht ferfolle te hawwen, sette er yn Grins útein mei in nije oplieding, diskear medyske sosjology. Dy stúdzje makke Van der Veen al ôf, mar it slagge him nea om passend wurk te finen. Hy bleau de rest fan syn libben yn Grins wenjen.
Mei help (oangeande it digitalisearjen fan syn teksten) fan syn maat Sjieuwe Borger skreau Van der Veen gedichten en koarte ferhalen, dy't er publisearre yn ferskate literêre tydskriften. Teffens sette er poëzij oer út it Ingelsk, ûnder oaren de anty-oarlochsgedichten fan Siegfried Sassoon (dy't yn 'e Earste Wrâldoarloch yn 'e rinfuorgen oan it Westfront tsjinne hie). Van der Veen publisearre ien ferhalebondel, It Tal Mooglikheden Is Sawat Uneinich, dy't útbrocht waard troch útjouwerij Venus, fan Trinus Riemersma. Dyselde fûn Van der Veen syn foarnamme te Hollânsk klinken, en makke der 'Durk' fan (ynstee fan 'Dirk'), sadat it boek feitliks ûnder pseudonym ferskynde.
Troch in drege jonkheid dêr't er sels net folle oer kwyt woe (oars as dat it "in púnbult" west hie), foel it Van der Veen swier om kontakten te lizzen. Hy fûn it dreech om oaren te fertrouwen en hold net fan groepen minsken. Meitiid begûn er de oplossing fan syn swierrichheden yn alkohol te sykjen, en sa rekke er oan 'e drank. Hy wie koarte tiid as amtner wurksum by de provinsje Fryslân, mar rekke dy baan kwyt om't er net geskikt wie foar in kantoarbaan fan njoggen oant fiif. Om 2005 hinne krige er in fêste relaasje mei Laura Haafkens, mei wa't er fia de Ferslavingssoarch Noard-Nederlân yn 'e kunde kommen wie. Hja bleaune oant Van der Veen syn dea byinoar.
Mids jannewaris 2015 kaam Van der Veen mei 49 jier te ferstjerren as gefolch fan in troch brân feroarsake koalmonoksidefergiftiging.
Treftsjerke (Appelskea)
De Treftsjerke is de eardere herfoarme tsjerke fan Ald-Appelskea. De tsjerke waard yn it jier 2000 foar de earetsjinst sletten, waard dêrnei in atelier en is hjoed-de-dei in bêd en brochje-adres.
Skiednis
thumb|Exterieur vanuit het noord-oosten (afgebrand in april 1903) - Appelscha - 20023799 - RCE|left|De âlde tsjerke dy't yn april 1903 ôfbaarnde Noch foar it jier 1328 waard yn de buorskip Terwisscha in oan de hillige Nikolaas wijd tsjerkje boud. De tsjerke wie ek ornearre foar de bewenners fan de buorskippen Aakingea en De Bult. Fanwegen de iensume lokaasje op de heide fan dat tsjerkje waard foar it troch de turfwinning groeiende Appelskea oan de feart in nije tsjerke boud.
It âlde tsjerkje yn Terwisscha hie oarspronklik in sealtektoer, mar om't de toer de klok net mear drage koe waard dy yn 1857 (of 1858) ôfbrutsen en ferfongen troch in klokkestoel. Yn 1903 baarnde de âlde tsjerke út en kaam dêr it tsjintwurdige gebou foar yn it plak.
De klokkestoel waard yn 1986 fernijd. Under it wulfdak hinget in yn 1435 troch J. van Bomen getten klok mei in diameter fan 88,1 sintimeter.
Sûnt 2001 is de Treftsjerke oernommen troch in partikulier. It gebou is in ryksmonumint fanwegen ûnderdielen fan de tsjerke.
Krypetski-kleaster
It Krypetski-kleaster, offisjeel it Kleaster fan Sint-Jehannes de Evangelist (Russysk: Крыпецкий Иоанно-Богословский монастырь; transliterearre: Krypetski Ioanno-Voroslovski Monastir) is in otterdoksk kleaster op likernôch twaëntwintich kilometer fan Pskov, yn de oblast Pskov, Ruslân.
Skiednis
It kleaster waard yn 1485 yn de moerassen stifte troch de Servyske muonts Savva Kripetsky. Fan Savva is net folle bekend, útsein dat hy fan de Berch Atos kaam. Hy wenne earst yn it Snetogorski Kleaster fan de Berte fan de Mem fan de Jongfaam, net fier fan de stêd Pskov ôf, mar socht dêrnei leaver de stilte en de iensumens op. Savva's kleaster wie ien fan de lêste ûnôfhinklike kleasters fan de Republyk Pskov, dy't yn 1510 by it Grutfoarstendom Moskou foege waard. Savva stoar op 28 august 1495 en waard begroeven yn de houten katedraal, dy't yn 1547 ferfongen waard troch de hjoeddeiske stiennen katedraal.
thumb|left|175px|De muonts Antonius Tsjin de ein fan de 17e iuw ferfoel it kleaster yn earmoed. Nei jierren fan ferwaarloazing, waard it yn de 18e iuw wer renovearre. Yn it kleaster wenne yn de twadde helte fan de 19e iuw de muonts Antonius (1841-1903), dy't bekend waard fanwegen syn hillich libben en professijen. Hy foarsei û.o. de fal fan de tsaar, it útbrekken fan de Earste Wrâldkriich en de delgong fan it kleaster. De skryn mei dêryn de reliken fan de muonts wurdt yn it kleaster fereare.
Yn 1918 waard it kleaster troch de bolsjewiken sletten. It kleaster waard yn 1922 plondere en in soad fan de rykdommen ferdwûnen foar altyd. Sûnt 1923 waarden ek de tsjerketsjinsten yn de katedraal ferbean. De gebouwen hiene slim te lijen fan de Twadde Wrâldkriich. Oant yn de jierren 1950 tsjinne de katedraal as skuorre. De boeren bouden dêr njonken in lytse houten tsjerke, mar dy baarnde yn 1958 ôf. De autoriteiten besleaten doe de resten fan it kleaster op te blazen, mar tanksij de bemuoienis fan akademisy waard dat beslút nea útfierd. Op 30 augustus 1960 foege de Ministerried fan de Russyske Sosjalistyske Federative Sovjetrepublyk Ruslân de ruïne ta oan de list fan beskerme monuminten.
De boufallen waarden yn 1990 werom jûn oan de Russysk-Otterdokske Tsjerke en fuortendaliks ûnstie der wer in kleastermienskip en waard útein set mei de renovaasje. De opbou fûn foar in part plak yn nije foarmen en allinnich de katedraal is it meast werom te kennen. Fan de oarspronklike refter wie hast neat oerbleaun. Oer de eartiidske refter hinne waard in hiele nije tsjerke boud, de Tsjerke fan Marije-Himelfeart. Ek de renovearre klokketoer waard net yn deselde styl weropboud.
It kleaster hat in gasteferbliuw foar de opfang fan 50 pylgers.
Hyboarysk Tiidrek
It Hyboarysk Tiidrek, soms it Hyperboarysk Tiidrek neamd, is in fiktive perioade yn 'e skiednis fan 'e wrâld, dy't optocht waard troch de Amerikaanske skriuwer fan fantasyfiksje Robert E. Howard. Dy pseudo-histoaryske snuorje tsjinne as de dekôr en setting foar de koarte ferhalen oer de ferneamde held Conan de Barbaar. De namme foar syn optochte tiidrek ûntliende Howard oan Hyperboarje, it legindaryske lân dat neffens de Alde Griken yn it uterste noarden fan 'e wrâld lei.
Untstean
Howard betocht it Hyboarysk Tiidrek yn 'e rin fan 1932, doe't er de earste pear fan syn ferhalen oer Conan de Barbaar skreau. Hy wurke syn ideeën begjin 1933 fierder út op oantrúnjen fan Farnsworth Wright, de haadredakteur fan it tydskrift Weird Tales. Sa ûntstie in 8.000 wurden tellend essay, mei as titel The Hyborian Age, dat Howard neitiid brûkte as rjochtline by it skriuwen fan fierdere ferhalen, te begjinnen mei The Tower of the Elephant. The Hyborian Age waard yn 1938 postúm publisearre.
Howard hie in ynmoedige foarleafde foar skiednis en histoaryske romans en toanielstikken. Tagelyk wied er him bewust fan 'e swierrichheden en it tiidrôvjende ûndersyk dat nedich wie om histoaryske akkuratesse te berikken. Troch in eigen histoarysk tiidrek te betinken, in "ferdwûn" tiidrek, en troch sekuer foar persoanen, etnyske groepen en lannen nammen te kiezen dy't de nammen út 'e "lettere" histoaryske perioaden belieken, ûntwiek er gâns problemen en makke er it himsels in stik makliker. Dêrnjonken stie it him dêrtroch frij om boppenatuerlike eleminten yn syn ferhalen te beheljen, lykas it bestean fan tsjoenderij en meunsters.
Sitewearriing yn 'e tiid
De measte lettere redakteurs en oanpassers fan it wurk fan Howard, ûnder wa L. Sprague de Camp en Roy Thomas, woene it Hyboarysk Tiidrek om 10.000 f.Kr. hinne hawwe. Resinter sloech Dale Rippke foar dat it fierder tebek yn 'e tiid pleatst wurde moast, om 32.500 f.Kr., midden yn 'e lêste iistiid en foarôfgeande oan it berikken fan it lêste glasiaal maksimum. Dat idee is lykwols troch in protte oare Howard-kenners bekritisearre.
Oarsprong
Howard begûn syn skiednis fan it Hyboarysk Tiidrek oan 'e ein fan it Tuerysk Tiidrek, doe't Atlantis ûnder de weagen sonk. De maatskiplike ynstoarting dy't dêr it gefolch fan wie, late ta in tsjuster tiidrek dat 1.500 jier duorre. Yn dy tiid neamden de neikommelingen fan 'e oerlibbenen fan Atlantis harsels Hyboarjers, nei Bori, in fergoade haadman út it fiere ferline. Nei iuwen fan oarloch, sawol ûnderling as mei oare etnyske groepen, ûntjoegen se har wer ta in beskaving. De Hyboarjers bewennen ien grut superkontinint, dat faak oantsjut wurdt as 'Hyboarje', hoewol't dat in ynkorrekt gebrûk fan dy term is.
Karsinology
Karsinology is de tûke fan 'e biology dy't him taleit op it bestudearjen fan kreefteftigen, en heart dêrmei ta de soölogy. It wurd 'karsinology' komt fan it Grykske καρκίνος, karkínos ("krab"), en -λογία, -logia ("kunde"). De karsinology omfiemet ek wer ferskillende subdissiplines, lykas astakology, de stúdzje fan swietwetterkreeften, en sirripedology, de stúdzje fan rankpoatkreeften (lykas seepokken en einemoksels).
Hyboarysk Tiidrek
Geografy
Howard basearre de bewenners fan 'e Piktyske Wyldernis op 'e histoaryske Pikten, en de Cimmerianen of Simmearjers op 'e Kelten (en miskien in bytsje op 'e histoaryske Simmearjers). Aquilonia basearre er op it Byzantynske Ryk, Vanaheim en Asgard op Skandinaavje, Brythunia op 'e fêstelânske gebieten fan oarsprong fan 'e Angelen en de Saksen, en Corinthia op it Alde Grikelân. Koth wie foar him it thúslân fan 'e Italyske folken, Ophir dat fan 'e Etrusken, Zamora fan 'e Roma, Kush fan 'e Núbjers en Shem fan 'e Semiten. Stygia, wêrfan't er de namme ôflate fan 'e Styks, de rivier fan 'e ûnderwrâld Hades út 'e Grykske mytology, stiet foar Egypte. Syn Hyrkania is de Jeraziatyske Steppe, Iranistan Perzje, Vendhya Yndia en Khitai Sina. Hy brûkte foar ferskate lannen nammen dy't yn syn tiid yn ûnbrûk rekke wiene, mar dy't letter wer bekend wurden binne, lykas Kambuja (Kambodja) en Zembabwei (Simbabwe).
Religy
Yn syn ferhalen oer Conan neamt Howard ferskate goaden dy't yn syn Hyboarysk Tiidrek fereare wurde, mei yn it foarste plak Crom, de wichtichste god fan 'e Simmearjers. Crom is in sombere en net bot fyn ynleine god fan 'e ierde, dy't inkeld ferachting hat foar de swakken. Hy jout de minsken moed, frije wil en de krêft om har fijannen te deadzjen, en fierder moatte se it sels mar útsykje. It is Crom allikefolle as immen libbet of stjert. Dêrom hat bidden of oanroppen fan him gjin sin, en brûke de Simmearjers syn namme inkeld as flok.
Set is de god dêr't de steatsreligy fan Stygia oan wijd is. Syn tsjinst omfiemet de aktive ferearing fan slangen en it bringen fan minske-offers. De oanhingers fan Ishtar rjochtsje harren folslein op it sykjen fan lichaamlik geniet, wylst de folgelingen fan Asura yn Vendhya krekt sykje nei in hegere wierheid, foarby de yllúzjes fan 'e fysike wrâld. Mitra, ta einbeslút, is in god dy't troch in protte minsken yn in soad ferskillende lannen folge wurdt om't er de personifikaasje fan it goede is. Hy leart syn folgelingen begrutsjen en rjochtfeardichheid, wylst guon fan harren ek in foarm fan askeze oannimme (net wanlyk oan 'e mûntsen en nonnen fan it kristendom).
Arthur Lowe
Arthur Lowe (Hayfield, Derbyshire, 22 septimber 1915 - Birmingham, 15 april 1982) wie in Ingelsk akteur.
Lowe waard ûnder oare bekend fan syn rol as Captain Mainwaring yn de telefyzjerige Dad's Army en spile wit hoe folle rôlen yn (fral komyske) Britske telefyzjesearjes. Hy waard nominearre foar sân BAFTAs en waard ien fan de bekendste gesichten op telefyzje.
Karriêre
Arthur Lowe waard grutbrocht yn Manchester en wie yn de Twadde Wrâldoarloch as militêr radartechnikus yn de Egyptyske woastyn. Hy die dêr út en troch mei oan toaniel- en kabaretfoarstellingen foar de troepen. Doe't er de tsjinst ferliet as sersjant-majoar hie er de smaak fan it aktearjen te pakken krige.
Lowe debutearre yn 1948 mei in roltsje yn de spylfilm London Belongs to Me, in dramafilm mei Richard Attenborough yn de haadrol. Ein jierren 40 en de jeirren 50 fan de 20e iuw bleau er lytse rollen spyljen yn films, lykas One Way Out (1955) en The Green Man (1956).
Yn 1958 spile er foar it earst yn in telefyzjerige, Leave It to Todhunter, in BBC-detektivesearje fan seis dielen, mei û.o. ek Ballard Berkeley (bekend as de senile majoar út Fawlty Towers). Noch itselde jier en it jier dêrop spile er yn de 26-dielige komedysearje All Aboard. Tusken 1960 en 1965 spile er de rol fan Leonard Swindley yn de langduorjende searje Coronation Street.
Lowe hie it drok yn de jierren 60. Hy hie gastrollen yn ûnder oaren Z Cars, The Avengers en Maigret en spile yn sylfilms. Teffens krige syn personaazge út Coronation Street yn 1965 syn eigen telefyzjerige mei de namme Pardon the Expression. De searje wie ien fan mar in pear spin-offs fan in soap, dy't omset waard yn in sitcom. Der waarden 36 ôfleveringen fan makke en yn 1967 waard der noch in searje fan 6 ôfleveringen om de persoan fan Leonard Swinley makke.
Sûnt 1968 spile Lowe syn bekende rol fan Captain Mainwaring yn Dad's Army. Yntusken die er noch folle mear, om't yn Ingelân it seizoen meast mar 6 ôfleveringen makke waarden. Yn 1971 waard der in spylfilm fan Dad's Army makke, mei sa'n bytsje alle akteurs fan de searje. Lowe bleau gastrollen spyljen yn oare searjes lykas de telefyzjerige Doctor at Large, de komedysearje The Last of the Baskets en de rige It's Murder But Is It Art. E siet er yn 1976 yn de 11-dielige searje Bill Brand.
In oare rol wêr't er yn Nederlân bekend fan is, is dyn fan Pastoar Charles Clement Duddleswell yn de komedysrige Bless Me Father (yn Nederlân Alle zegen komt van boven). Tusken 1978 en 1981 waarden der 21 ôfleveringen makke. Ek de rol fan Redvers Potter yn de telefyzjerige Potter (1979-1980) is frijiwat bekend.
De lêste searje fan Lowe waard koart foar syn dea opnaam en earst nei syn ferstjerre útstjoerd; it wie de komedysearje A.J. Wentworth, BA, dy't te sjen wie op ITV. Lowe's lêste wapenfeit wie de grut opsette minyrige Wagner, dy't yn 1983 útstjoerd waard. Hy spile de rol fan Meser.
Priveelibben
Op 10 jannewaris 1948 boaske Lowe oan aktrise Joan Cooper, mei wa't er oant syn dea troud bliuwe soe. Hy moete har by it reizgjend teäterselskip dêr't er sels ek by siet. Lowe en Cooper krigen yn 1953 in soan, Stephen. De lêste jierren fan syn libben waard Lowe's sûnens hieltyd minder, mei troch syn alkoholgebrûk. Hy wie oanhelle mei narkolepsy en hie ûnder mear lest fan hege bloeddruk. Fral om it syn frou nei it sin te meitsjen, dy't nei lange ôfwêzigens werom yn it teäter wie, bleau er hurd oan 't wurk.
Doe't Lowe 1982 yn syn klaaikeamer yn Birmingham hommels ferstoar oan in beroerte, wie er op teätertoernee. Lowe waard 66 jier. Eltsenien wie ferbjustere doe't Lowe's widdo der op oanstie dat de foarstelling fan dy jûn en ek folchjende gewoan troch gie. Se spile sels yn dat stik en woe der net fan ôfstappe.
Laguna Beach (Kalifornje)
Laguna Beach is in stêd yn it suden fan 'e Amerikaanske steat Kalifornje, oan 'e súdkust fan Orange County. Neffens in offisjele skatting út 2013 wennen der doe goed 23.000 minsken. Laguna Beach heart ta de gruttere stêdekloft fan Los Angeles, dy't krapoan 13 miljoen ynwenners telt. It is in baaiplak, dat yn ekonomysk opsjoch sterk ôfhinklik is fan it toerisme, mei't it jiers troch nei skatting 3 miljoen minsken besocht wurdt.
Skiednis
Minsklike bewenning fan Laguna Beach giet yn elts gefal 11.700 jier tebek. Yn 'e histoaryske perioade waard it gebiet bewenne troch de Tongva-Yndianen. De earste blanken dy't de krite oandiene, wiene Spaanske misjonarissen, yn 'e iere sechstjinde iuw. Mei de rest fan Opper-Kalifornje hearde Laguna Beach earst iuwenlang by de Spaanske koloanje Nij-Spanje, dy't yn 1821 ûnder de namme Meksiko ûnôfhinklik waard. Nei de Meksikaansk-Amerikaanske Oarloch kaam it gebiet yn 1848 by de Feriene Steaten te hearren.
Under it Ferdrach fan Guadelupe Hidalgo, dêr't de oarloch mei beëinige waard, moasten de Amerikanen it grûnbesit troch Meksikanen yn Opper-Kalifornje respektearje, en sa bleau de krite fan Laguna Beach ek neitiid eigendom fan in José Antonio Andres Sepúlveda. Troch drûchte waard dy lykwols yn 1864 twongen om it lân te ferkeapjen oan 'e Amerikaanske grutgrûnbesitter James Irvine. Dy dielde de grûn op yn perselen en ferkocht dy troch oan 'e kolonisten út 'e eastlike Feriene Steaten dy't nei de ein fan 'e Amerikaanske Boargeroarloch (1861-1865) massaal nei it westen teagen.
Yn 1876 waard de delsetting Arch Beach stifte troch de bruorren William en Lorenzo Nathan "Nate" Brooks. Yn 'e 1880-er jierren groeide dat plakje stadich troch, oant it yn 1887 ûnder de namme Lagona (sic) in eigen postkantoar krige, wat doedestiden in teken wie dat in wenkearn as sadanich erkend waard troch de Amerikaanske oerheid. Yn 1888 waard it earste hotel yn 'e delsetting boud, en yn 1904 slagge it de pleatslike postmaster Nicolas Isch om 'e namme fan it plakje feroare te krijen yn Laguna Beach. Tsjin dy tiid wie it al populêr wurden as toeristyske bestimming.
Fanôf de jierren 1910 waard Laguna Beach, fanwegen de natoerskientme en de neite ta Hollywood, in favoryt plak om films op te nimmen. Ek keunstskilders, fotografen en skriuwers setten har der nei wenjen, wêrmei't it ynwennertal tsjin 1920 oanwoeksen wie ta sa'n 300 minsken. De reden foar dat lytse ynwennertal wie de drege (en iennichste) tagong fia it lange en krinkeljende paad troch de Laguna Canyon. Doe't it gebiet yn 1926 ûntsletten waard troch de oanlis fan 'e Pacific Coast Highway, begûn de befolking fluch te groeien, nei 1.900 yn 1927 en mear as 10.000 yn 1962. Yn 1927 krige Laguna Beach stedsrjochten. Yn 'e sechtiger en iere santiger jierren wie it in sintrum fan 'alternative' subkultueren.
Klimaat
Laguna Beach hat in Mediterraan klimaat, mei oangenaam waarme simmers en tige mylde winters. Yn augustus en septimber, de waarmste moannen, is de trochsneed temperatuer oerdeis 27 °C, en yn desimber, de kâldste moanne, is dat 19 °C. Laguna Beach kriget jiers trochinoar 344,4 mm delslach; snie is der ûnbekend.
Reade Wolk-agintskip
It Reade Wolk-agintskip (Ingelsk: Red Cloud Agency) wie fan 1871 oant 1878 it Yndiaansk agintskip fan it Amerikaanske Buro fan Yndiaanske Saken (BIA) foar de Oglala-Lakota, de Noardlike Sjajinnen en de Noardlike Arapaho. Dit agintskip wie ferneamd nei it Oglala-opperhaad Reade Wolk (Red Cloud), en kaam ta stân ûnder de ôfspraken fan it twadde Ferdrach fan Fort Laramie, út 1868, dat in ein makke oan 'e Oarloch fan Reade Wolk. Fan 'e Yndiaansk aginten dy't yn it Reade Wolk-agintskip tsjinnen, wie Valentine McGillycuddy fierwei it bekendste en ynfloedrykst.
It Reade Wolk-agintskip wie yn 'e sân jier fan syn bestean fêstige op trije ferskillende plakken yn Wyoming en Nebraska. Fan 1871 oant 1873 wie it earste agintskip sitewearre oan 'e rivier de Noardlike Platte yn it Wyoming-territoarium, likernôch oardel km bewesten it hjoeddeistige plak Henry, yn Nebraska. Yn augustus 1873 waard it agintskip ferhuze nei de noardwestlike hoeke fan Nebraska, yn 'e neite fan it stedsje Crawford. Dêr waarden op in heuvel dy't útseach oer de Wite Rivier, it eigentlik agintskip, mar ek kantoaren, in wente foar de Yndiaansk agint, in hoefsmidderij en stâlen foar hynders boud. Letter waard noch in skoalle tafoege en twa winkels foar it ferhanneljen fan alderhanne keapwaar mei de Yndianen.
Nei't yn maart 1874 de agintskipsklerk Frank Appleton fermoarde wie, stasjonearre it Amerikaanske Leger in ôfdieling kavalery by it Reade Wolk-agintskip. It militêre kampemint groeide neitiid út ta Fort Robinson. Under de Grutte Sû-Oarloch joech de Lakota-lieder Mâl Hynder him yn maaie 1877 mei ferskate oare haadlju oer yn Fort Robinson. Yn septimber fan dat jier waard Mâl Hynder yn it fort ferriedlik fermoarde. Dêrnei waard it Reade Wolk-agintskip yn oktober 1877 ferpleatst nei in lokaasje oan 'e Wite Rivier yn it suden fan Súd-Dakota. Fort Robinson en it Reade Wolk-agintskip, yn Nebraska, hawwe no de status fan in Amerikaansk national historic landmark. Yn 1878 waard it Reade Wolk-agintskip foar de fjirde en lêste kear ferpleatst, nei Pine Ridge, dêr't it neitiid it Pine Ridge-aginstskip neamd waard en it sintrum fan it Pine Ridge Yndianereservaat waard.
Trep
In trep (meartal: treppen) of treppen (meartal: treppens) is in boukundige konstruksje dy't de ferbining foarmet tusken twa op ferskillende hichtenivo's leine flakken, lykas flierren, ferdjippings of terrassen. Fia sa'n ferbining ferpleatst men jin sawol horizontaal as fertikaal. In soartgelikense ferbining wurdt foarme troch in ljedder, mar it ferskil is dat men jin dêrmei eins inkeld mar fertikaal mei ferpleatst. Ek is in ljedder ornaris net in fêst ynboude konstruksje, hoewol't dat wol mooglik is. Oan 'e oare kant komme treppen ek yn ferpleatsbere foarm foar, lykas by in kokentrepke of in fleantúchtrep. It op- en delgean fan treppen wurdt trepkjen of treprinnen neamd.
Underdielen fan treppen
In trep bestiet út in rige horizontale flakken dy't horizontaal opinoar folgje, en fertikaal hieltyd in stikje heger lizze (of leger, fansels, ôfhinklik fan hokker kant men it besjocht). Sa'n horizontaal flak hjit in treed, tree, trep, treppen of treptreed; dat binne oantsjuttings dy't inkeld by in trep brûkt wurde kinne. Triem, trieme, trym, trime of triemme komme ek foar, en dy't kinne ek brûkt wurde by ljedders. It hichteferskil fan 'e treden ûnderling bedraacht yn 'e regel sa'n 20 sm.
It komt foar dat de romte tusken de treden fan in trep iepen is; men sprekt dan fan in iepen trep. Faker is dy romte ticht trochdat der tusken de horizontale flakken fan 'e treden fertikale flakken oanbrocht binne. Sa'n fertikaal flak is in stjitboerd as it fan hout of metaal is, mar by in trep fan massyf stien, bgl. bûtendoar, sprekt men ynstee fan in stjitflak. By houten treppen stekt de treed faak in lyts eintsje út oer it stjitboerd hinne; it útstekkende diel fan 'e treed is de wel. In wellatte is in profilearre latte foar it stjitboerd en ûnder de wel; dy makket dus gjin diel út fan 'e eigentlik treed, mar is dêr ûnder de wel tsjinoan skroeve, spikere of plakt.
It gat dat in trep yn 'e flier fan in ferdjipping fan in gebou makket, hjit it trepsgat. Binnendoar is in trep soms út it sicht wei nommen troch der in doar foar te meitsjen, de trepsdoar. Yn in wenhûs komt in trep boppe almeast út op 'e oerrin. Yn grutte gebouwen foarmje treppen faak in eigen mei doarren ôfsletten fertrek, dat it treppehûs neamd wurdt. Op in boppeferdjipping kin in trepsgat soms ôfsletten wurde mei in trepslûk. De loaze romte ûnder in skean oprinnende trep wurdt faak ynrjochte as kast, wêrby't men sprekt fan in trepkast.
Oer it algemien hat in trep yn in gebou oan 'e iene kant in muorre en oan 'e oare kant in iepen romte. Oan 'e muorrekant is op hânhichte faak in treplining of trepslining befêstige om jin oan fêst te hâlden. Dy bestiet almeast út in lange houten peal of metalen stange, dy't skean omheech mei hâlders yn 'e muorren fêstskroeve is. Oan 'e iepen kant is ornaris in oar soarte treplining oanbrocht, besteande út in stekwurk of traaljewurk dat ûnderstipe wurdt troch in grouwe fertikale treppeal. De treppeal is faak oanbrocht op it punt dêr't de trep in bocht makket. In minder grut fertikaal ûnderdiel fan in traaljelining wurdt in liningstyl, balúster, spyl of spile neamd. In ferbiningsstik tusken twa stikken treplining (bgl. by in bocht) hjit in wrongstik.
Trepfoarmen
Treppen binne der yn alderlei foarmen. In iepen trep is in trep sûnder stjitbuorden, wêrby't men tusken de treden troch sjen kin. By in trep dy't om syn eigen as draait, sprekt men fan in draaitrep of in winteltrep. By sokke treppen komt it ek wol foar dat der healwei de boppelizzende ferdjipping in plato leit dêr't de trep in heakse bocht makket. Sa'n plato hjit in bordes of parredis. In trep dy't ferskate ferdjippings omheech giet, hat faak by eltse ferdjipping in soart fan plato, dat in trepportaal neamd wurdt.
James Boswell
James Boswell, 9de Laird van Auchinleck (Edinburgh, 29 oktober 1740 - Londen, 19 maaie 1795) wie in Skotsk abbekaat en skriuwer fan reisferhalen en deiboeken, dy't no lykwols fral noch bekend is fan syn biografy en masterwurk The Life of Samuel Johnson.
Trep
Trepfunksje
Yn hege gebouwen is it ûnpraktysk om (altyd) omheech of omleech te trepkjen. Foar guon lichaamlik beheinden, lykas lju dy't yn in rolstoel sitte, en yn mindere mjitte ek foar blinen, is treprinnen ûnmooglik of problematysk. Dêrom hawwe de measte gruttere en alle iepenbiere gebouwen in lift. Dat is in masine dy't minsken en eventueel fracht op meganyske wize nei in hegere of legere ferdjipping tilt troch in liftskacht. Yn gebouwen sûnder lift, lykas wenhuzen, kin foar ynfaliden en minder falide persoanen in treplift ynstallearre wurde. Dy bestiet út in sitsje dat by de wand fan 'e trep lâns omheech of omleech beweecht. Winkelsintra en grutte warehuzen binne faak foarsjoen fan roltreppen, dy't klanten út harsels fan 'e iene ferdjipping nei de oare bringe as se op ien fan 'e treden stean geane. Foar rolstuollen binne sokke apparaten lykwols net geskikt. Flatgebouwen beskikke faak oan 'e bûtenkant oer in brântrep, dy't inkeld brûkt wurdt yn gefal fan need, benammen by brân.
James Boswell
Biografy
Boswell wie dde âldste soan fan abbekaat en lettere rjochter Alexander Boswell, Lord Auchinleck, en urf letter syn heite Auchinleck House ûnder Ochiltree yn Ayrshire. Hy krige ûnderrjocht fan in privee-learaar. Hy studearre yn Edinboarch (oant yn 1753, Glasgow (ûnder oaren by Adam Smith) en Utert. (Syn oerbeppe wie in suster fan Cornelis van Aerssen van Sommelsdijck). As studint ferdjippe er him yn it teaterlibben, froulju, it leger en religy. Al mei jonge jierren skreau er gedichten en toanielstikken. Yn Londen krige er yn maaie 1763 kunde oan de skriuwer Samuel Johnson; rillegau waarden it goede freonen. Under syn stúdzje rjochten oan de Universiteit fan Utert, yn 1763-1764, moete er Belle van Zuylen faak en rekke fereale op har. Boswell makke yn 1764 syn Grand Tour; hy reizge nei Dútslân, Switserlân, Itaalje, Frankryk en moete dêr Voltaire, Jean-Jacques Rousseau, John Wilkes en Pasquale Paoli, de heit fan it nasjonalisme op Korsika. Boswell beskriuwt it eilân as in natuerlik paradys, en Paoli yn syn striid tsjin tiranny as in mytyske held. Ek letter stipe er de frijheidsstriid fan de Korsikanen, bygelyks yn 1768 by de Frânske ynfal fan it eilân.
Beselskippe fan de frou fan Rousseau reizge er yn 1766 werom nei Ingelân en waard abbekaat yn Edinboarch. Yn dy tiid gie er gereldwei nei Londen om dêr diel te nimmen oan it literêre libben om Samuel Johnson hinne. Yn Edinboarch wie er befreone mei David Hume. Twa jier letter waard it boek An Account of Corsica publisearre wat ferneamd makke. Yn 1769 boaske er oan syn nicht Margaret Montgomery by wa't er fjouwer soannen en trije dochters krige. Yn 1773 makke er de ferneamde reis nei de Hebriden mei Dr. Johnson, dy't er beskreaun hat yn Journal of a Tour to the Hebrides (1785). Yn 1782 stoar syn heit en waard er de 9e Laird of Auchinleck. Nei it ferstjerren fan Samuel Johnson yn 1784 ferfear er nei Londen, mar hie dêr net folle súkses as abbekaat. Ek syn stribjen nei in sit yn it parlemint, it Legerhûs, rûn op 'e non meidat syn kandidatuer te min stipe krige.
Nei de dea fan syn frou oan tuberkuloaze yn 1789 rekke er oan de drank. Troch jildkrapte twong - hy hie in twadde hûs yn Londen, in sosjaal libben yn clubs, djoere opfieding fan syn bern, gokken - skreau er yn 1791 syn masterwurk, de biografy The Life of Samuel Johnson. Hy waard dat jier ek sekretaris fan de Royal Academy, in earepost, dy't him by steat stelde syn sosjale libben fuort te setten.
Wurken
In kar:
Publisearre deiboeken
thumb|Kaart fan Korsika, 1768
Teaperts
De teaperts (wittenskiplike namme: Crex) foarmje ien of twa skaaien fan 'e klasse fan 'e fûgels (Aves), it skift fan 'e kraaneftigen (Gruiformes), it ûnderskift fan 'e raleftigen (Ralli), de famylje fan 'e ralfûgels (Rallidae) en de ûnderfamylje fan de echte ralfûgels (Rallinae). Ta dit skaai waarden foarhinne twa libbene soarten, te witten: de teapert (Crex crex), dy't yn it ferline ek yn Fryslân rûnom foarkaam, en de Afrikaanske teapert (Crex egregia). De Afrikaanske teapert wurdt tsjintwurdich frij algemien yn in eigen skaai pleatst, fan 'e Afrikaanske teaperts (Crecopsis).
Jûky (taal)
It Jûky (Ingelsk: Yuki of Ukiah; Jûky: Ukomno’m) is in útstoarne taal dy't sprutsen waard troch de Jûky, in lânseigen Yndiaanske etnyske groep út it noarden fan 'e Amerikaanske steat Kalifornje. It taalgebiet fan it Jûky lei oarspronklik yn 'e krite fan 'e Ielrivier, mar waard letter beheind ta it Round Valley Yndianereservaat. De lêste memmetaalsprekker fan it Jûky kaam om 1990 hinne te ferstjerren. Oant 2007 ta waard der gjin war dien om 'e taal nij libben yn te blazen.
Teaperts
Skaaimerken
Sawol de teapert as de Afrikaanske teapert hat in koarte snaffel, in swart-brún boppeliif en in foar it meastepart blau-griis ûnderliif. De teapert is in stik grutter as syn Afrikaanske wjergader. Oars as de measte ralfûgels binne teaperts bewenners fan drûch gerslân ynstee fan wetterrike gebieten. Beide soarten hawwe in karakteristike, lûde, kreakjende rop, dy't se ynsette om yn 'e briedtiid konkurrinten har territoarium út te bonsjoeren. Se binne foar it meastepart oerdeis aktyf, en as se fersteurd wurde, naaie se ornaris te foet út troch it lange gers of fleane se in lyts eintsje nei begroeiïng dy't har beskûl biedt.
Trije-ienheid-Sergius Lavra
It Trije-ienheid-Sergius Lavra (Russysk: Троице-Сергиева лавра) is ien fan de wichtichste religieuse sintra fan de Russysk-Otterdokse Tsjerke yn Ruslân en in belangryk beafeartsplak foar otterdokske leauwenden. It kleaster leit yn it sintrum fan Sergiev Posad, it eardere Zagorsk, likernôch 70 km. noardeastlik fan Moskou rjochting Jaroslavl.
Teaperts
Skaaimerken
De bried- en oerwinteringsgebieten lizze by beide soarten fier útinoar. De migraasje tusken dy kriten fynt nachts plak en it fermogen dêrta is oanberne en wurdt troch de piken net leard fan folwoeksen eksimplaren. De teapert briedt yn Jeropa en Sintraal-Aazje en oerwinteret yn East-Afrika en Súdlik Afrika, wylst de Afrikaanske teapert hinne en wer migrearret binnen Afrika. Hoewol't teaperts ûnbidich grutte ferspriedingsgebieten hawwe, binne se op guon plakken yn 'e tweintichste iuw yn 'e benearing kommen troch de meganisaasje en yntinsifearring fan 'e lânbou.
Jûky (taal)
Fan it Jûky wurdt yn 'e regel tocht dat it yn 'e fierte besibbe is oan it Wappo, in oare útstoarne taal út noardlik Kalifornje. Tegearre foarmje it Jûky en it Wappo de Jûkiaanske talen. It Jûky hie trije dialekten, te witten: it Noardlik Jûky of Round Valley-Jûky, it Kust-Jûky en it Hûtsjnom (Huchnom) of Clear Lake-Jûky. Dy dialekten ferskilden nochal wat, en al wiene se teminsten foar in diel ûnderling fersteanber, dochs wurde se troch guon taalkundigen as selsstannige talen beskôge.
Ien fan 'e meast opfallende skaaimerken fan it Jûky wie dat it in oktaal telsysteem hie (mei as basis it getal 8), yn tsjinstelling ta de measte oare talen fan 'e wrâld, dy't in desimaal telsysteem hawwe (mei as basis it getal 10). Dat kaam om't de Jûky net de tsien fingers telden, mar de acht romten tusken de fingers fan beide hannen yn. Fierders omfieme it Jûky ek in wiidweidige wurdskat foar de floara fan it heitelân fan 'e Jûky, it tsjintwurdige Mendocino County, yn noardlik Kalifornje.
Trije-ienheid-Sergius Lavra
Skiednis
Yn in tiid dat Ruslân slim te lijen hie ûnder ynfallen fan Tataren en it Russyske machtssintrum him fan Kiëv nei Moskou ferpleatste, boude Sergius fan Radonezj, ien fan Ruslân's meast ferearde hilligen, yn de bosken noardlik fan Moskou in klús. Hjir op Makevetsheuvel boude hy om 1340 hinne in earste houten tsjerke, dy't wijd waard ta eare fan de Hillige Trije-ienheid. Muontsen út Moskou foegen harren yn 1345 by Sergius en sa ûntstie it kleaster. thumb|left|260px|Sergius segenet Dmitri Donskoj foar de Slach by Kûlikovo (Ernst Lissner, 1907)
Op beskate mominten yn de midsiuwen spile it kleaster in promininte rol yn it politike libben fan Ruslân. Sergius sette him û.o. yn foar de ienheid fan de Russyske foarstendommen en harren oansluting by it Grutfoarstendom Moskou. Yn 1380 joech Sergius grutfoarst Dmitri Donskoj syn segen foar de slach mei de Mongoalen. Sergius foarsei dat de Slach by Kûlikovo einigje soe mei in Russyske oerwinning en sa barde dat. It hege oansjen fan Sergius liede ta in soad jeften út alle lagen fan de befolking en brocht it kleaster ta grutte wolstân. Seis moannen foar syn dea droech Sergius it bestjoer fan it kleaster oer oan syn favorite learling Nikon. Nei de dea en benammen nei de hillichferklearring fan Sergius waard it kleaster boppedat in wichtich pylgersplak.
15e iuw
thumb|250px|Trije-ienheidskatedraal Yn 1408 waard it kleaster troch brân ferneatige, doe't in ienheid fan de Mongoalske khan Edigu it gebiet yn 1408 plondere. Sergius waard yn 1422 ta patroanhillige fan Ruslân ferheft. Itselde jier waard op it plak fan de earste houten tsjerke in earste stiennen katedraal boud troch in groep Servyske muontsen, dy't dêr nei de Slach fan Kosovo hinne flechte wiene. Noch jimmeroan lizze de reliken fan Sergius yn dizze katedraal, dy't krekt as de earste houten tsjerke wijd waard oan de Trije-ienheid. De bêste ikoanenskilders fan midsiuwsk Ruslân, Andrej Rûbljov en Daniil Tsjerny, krigen de opdracht om de katedraal mei fresko's te beskilderjen. Tradisjoneel waarden yn de katedraal de Moskovityske keningsbern doopt en de tanksizzingstsjinsten fierd.
Yn 1476 noege Ivan III boumasters út Pskov út om de Tsjerke fan de Hillige Geast te bouwen. Dit bouwurk is ien fan de net folle bewarre foarbylden fan in Russyske tsjerke dy't mei in klokketoer bekroand is. Yn de tsjerke binne dekoraasjes fan glazuere tegels te sjen, in tapassing dy't hjir foar it earst útfierd waard.
16e iuw
thumb|250px|De Katedraal fan Marije-Himelfeart Al oan it begjin fan de 16e iuw besiet it kleaster sa'n soad oansjen, dat ek tsaren en harren famylje as pylgers en om ried nei it kleaster teagen. Yn 1559 waard yn opdracht fan Ivan de Grousume útein set mei de bou fan de Marije-Himelfeartkatedraal. De bou fan de op seis pylders rêstende tsjerke naam 26 jier yn beslach. De katedraal is folle grutter as de katedraal yn it kremlyn mei de deselde namme, dy't model stie foar de bou. De ikonostase út de 16e-18e iuw bewarret in masterwurk fan Simon Usjakov, it ikoan fan it Lêste Jûnsmiel. In groep masters út Jaroslavl beskilderen yn 1684 de muorren mei fiolette en blauwe fresko's. By it westlike portaal fan de katedraal leit yn in mausoleum tsaar Boris Godûnov en syn famylje begroeven. De krypt ûnder de katedraal tsjinne as plak dêr't metropoliten en letter patriarchen begroeven waarden.
In oar bekend bouwurk dat yn de 16e iuw binnen de kleastermuorren boud waard, is de yn 1538 boude en yn 1623 ferboude Nikon-tsjerke, dy't oer it grêf fan de opfolger fan Sergius, de hillige Nikon, boud waard. Ek waarden yn de jierren 1550 de fersterkings om it kleaster fernijd en de houten pallisade ferfongen troch in nije, hast 1300 meter lange stiennen ferdigeningsmuorre mei 11 tuorren.
Mei't it kleaster ien fan de rykste lâneigners waard fan Ruslân, waarden de bosken om it kleaster hinne kapt. Oan de muorren fan it kleaster ûntstie in delsetting (posad), dy't him stadichoan ûntjoech ta de tsjintwurdige stêd Sergiev Posad.
17e iuw
thumb|left|260px|Otterdokske muontsen holpen tidens de ferdigening tsjin Poalske troepen yn de Poalsk-Russyske Kriich (Sergel Miloradovitsj (1851—1943) thumb|260px|left|Refektoarium (1686-1692) De stiennen ferdigeningsmuorre dy't yn de jierre 1550 om it kleaster lein waard, spile sechtich jier letter in beslissende rol by de ferdigening fan it kleaster. It kleaster, dat Moskou foar oanfallen fanút it noardeasten beskermje moast, waard yn desimber 1608 troch in Poalsk leger omsingele. De bewenners fan de omlizzende doarpen hiene harren huzen en pleatsen yn 'e brân stutsen en sochten taflecht efter de kleastermuorren. De ferhâldings wiene ûngelyk, de ferdigeners wiene minmachtiger en it like der op dat de Poalen in flugge oerwinning wachte. Mar alle oanfallen mislearren om't de seis meter hege en trije meter dikke kleastermuorre ek de artillerybesjittings wist te wjerstean. Ek it dollen fan in tunnel ûnder ien fan de ferdigeningstuorren om mei in ûntploffing de muorre te brekken mislearre, om't in ploech ferdigeners op kosten fan harren eigen libben in útfal diene en de krûdfoarrie fan de fijân eksplodearje liet. It belis duorre 16 moannen en waard op 12 jannewaris 1610 opbrutsen, doe't in leger fan Michael Skopin-Sjoejsky de Poalen twong harren werom te loeken nei Dmitrov. De bewenners fan it kleaster hiene ûnder ekstreme omstannichheden stân holden, mar honger, kjeld en sykten hiene mear libbens easke as alle Poalske oanfallen op it kleaster byinoar.
Kenau Simonsdochter Hasselaer
Kenau Simonsdochter Hasselaer (soms stavere as Hasselaar; Haarlim, 1526 – op 'e Noardsee, 1588) wie in Nederlânsk skipsbouster en houtkeapfrou út 'e Hollânske stêd Haarlim. Hja waard bekend en wûn grutte rom mei har liedende rol yn it anty-Spaanske ferset ûnder it Belis fan Haarlim yn 1572 en 1573, yn 'e Tachtichjierrige Oarloch. Neitiid waard se yn Nederlân iuwenlang sjoen as in heldinne. Mar om't se in frou wie dy't har op it (tradisjoneel manlike) mêd fan 'e oarlochfiering bejûn hie, waard har namme tagelyk synonym mei in manwiif, wylst sysels sjoen waard as in frommes mei hier op 'e tosken. Yn 'e twadde helte fan 'e tweintichste iuw besochten ferskate skiedkundigen dat byld by te stellen.
Trije-ienheid-Sergius Lavra
17e iuw
thumb|250px|Tsjerke fan Sint-Jehannes de Doper (1692-1699) Tanksij talrike jeften koe de oarlochsskea al rillegau ferholpen wurde en waarden de fersterkings fan it kleaster noch better útboud. En mear as dat: de jeften makken it ek mooglik nije bouwurken ta te foegjen, dêr't de measten ek hjoeddedei noch fan steane. Hjirûnder falle û.o. it hospitaal (1635–1638), it refektoarium (1686–1692), de Kapel oer de Marije-Himelfeartsboarne (midden 17e iuw) en de Jehannes de Dopertsjerke (1692–1699).
18e iuw
Oan de ein fan de 17e en it begjin fan de 18e iuw berikte it kleaster troch jeften en skinkings it hichtepunt fan har rykdom. Hast oeral yn it lân besiet it kleaster grûn, doarpen en ûndernimmings. Yn de rin fan de tiid sammele it kleaster ek keunstskatten, wêrûnder kostbere ikoanen en skilderijen út meardere perioades. Ek de keunstwurken út âlde, ferwoastge tsjerken waarden oan it kleaster oerdroegen.
Kenau Simonsdochter Hasselaer
Libben
Kenau waard yn 1526 berne yn Haarlim ûnder de namme Kenau Simonsdochter. Hoewol't hja letter bekend kaam te stean ûnder de efternamme Hasselaer, brûkte hja dy namme sels net, sa't bekend is út autentike histoaryske stikken. De namme Hasselaer kaam fan 'e famylje fan har mem, Guerte Coenen, dy't de dochter wie fan in Coen Hendrikszoon Hasselaer. Kenau har heit wie Simon Gerritszoon, brouwer te Haarlim oan it Donkere Spaarne. Yn guon publikaasjes wurdt fernijd dat har heit boargemaster fan Haarlim wie, mar moat op in misferstân berêste, mei't er as sadanich net yn 'e histoaryske stikken foarkomt. In suster fan Kenau wie troud mei Hadrianus Junius, de liifdokter fan Willem fan Oranje. Har muoikesizzer Pieter Hasselaer tsjinne as boade foar de prins. Yn 1554 troude Kenau mei de skipsbouwer Nanning Gerbrantszoon Borst, mei wa't se fjouwer dochters krige. Acht jier letter, yn 1562, waard se widdo, en dêrnei hie se it bewâld oer de skipswerf fan har man silger.
Under de Tachtichjierrige Oarloch sleat Haarlim him oan by de Opstân yn 'e Nederlannen tsjin 'e Spaanske oerhearsking. Op 11 desimber 1572 sloech don Freark, de soan fan 'e hartoch fan Alva, mei in Spaansk leger belis foar de stêd. Under dat Belis fan Haarlim stie it geuzegarnizoen fan 'e stêd ûnder lieding fan 'e Grinslânske jonker Wigbolt Ripperda. Kenau levere yn dy tiid timmerhout foar it meitsjen fan boaten wêrmei't besocht waard de stêd oer de Haarlimmermar te befoarriedzjen.
Trije-ienheid-Sergius Lavra
18e iuw
De ûnbidige rykdom fan dy tiid droech ek by oan de ûntjouwing fan de stêd Sergiev Posad. Njonken de omlizzende plakken ûntstiene foar de muorren ferskate delsettings fan ambachtslju. Ikoaneskilders, houtsnijers en lju dy't boartersguod makken wiene foaral oanwêzich; it wurk smiet in soad op want hast alle pylgers namen nei't hja it kleaster besochten wat foar thús mei. thumb|250px|Klokketoer It kleaster krige boppedat jimmeroan nauwere bannen mei it tsarehûs. Sa waard it wizânsje dat it haad fan it kleaster ek kroaningen en oare plechtichheden fan de steat bywenne en by eltse oarloch gyngen de hearskers foar it begjin fan de fjildtocht en dêrnei nei it kleaster op beafeart. Yn 1682 joech it Trije-ienheidskleaster oan de takomstige tsaar Peter I, syn healbroer Ivan en suster Sofia taflecht foar de opstannige streltsy. Sân jier letter beane de kleastermuorren op 'e nij beskerming oan Peter I foar in opstân fan de streltsy's, dy't dizze kear stipe waarden troch syn suster Sofia.
Yn 1744 waard it Trijefâldichheidskleaster mei in dekreet fan tsarina Elisabeth mei de earetitel Lavra ûnderskieden, dat yn de Russysk-Otterdokske Tsjerke it kleaster de heechste status jout, in titel dy't mar troch in pear kleasters droegen wurde mei. Sûnt is de folsleine namme "Lavra fan de Trije-ienheid en de Hillige Sergius".
Kenau Simonsdochter Hasselaer
Libben
Nei in belis fan goed sân moannen moast it úthongere Haarlim him op 13 july 1573 oan don Freark oerjaan. It garnizoen waard dêrop foar it grutste part troch de Spanjerts fermoarde, en itselde lot trof in grut tal foaroansteande boargers fan 'e stêd. Under betelling mocht in diel fan 'e ynwenners it ferrinnewearre Haarlim lykwols ferlitte, en ta dy groep hearde ek Kenau. Hja sleat neitiid in kontrakt mei de Delftske bierbrouwer David Janszoon, wêrnei't se yn septimber 1574 alwer beëdige waard as waachmasteresse yn 'e Siuwske stêd Arnemuiden. Dêr bleau se teminsten oant 1576. Yn 1577 wie se neffens bewarre bleaune dokuminten út dy tiid ynwenster fan Leien, en dêrnei moat se weromkeard wêze nei Haarlim, dêr't se yn 1579 wer yn dokuminten neamd wurdt, sûnder lykwols fermelding fan lykfol hokker heldestatus.
Under har libben lei Kenau op in minne namme yn har thússtêd. Dat waard benammen feroarsake troch har lestige karakter. Ut ferskate gerjochtlike boarnen docht bliken dat se oanhâldend lju foar de rjochter dage om saaklike skelen. Hast tweintich jier nei har dea waard se yn Haarlim noch fersliten foar in hekse; dat wie trouwens in mislediging dy't doedestiden oates en toates tsjin froulju utere waard dy't tefolle op 'e foargrûn trêden yn in folslein troch manlju dominearre maatskippij. Yn 1585 klage se de stêd Haarlim oan, dy't har nea betelle hie foar it skipshout dat se ûnder it belis levere hie. Pas nei har ferstjerren, yn 1593, waard dy skuld oan har erven foldien.
De libbensein fan Kenau is noch altyd fierhinne in riedsel. Under in seereis nei Noarwegen, yn 1588, mei de bedoeling en keapje dêr hout yn, waard hja neffens har dochters fermoarde troch seerôvers. Kenau hie in eigen skip foar sokke reizen, dy't se likernôch fiif kear yn 't jier makke. Har dochters spanden yn maaie 1589 in proses oan tsjin 'e skipskaptein Lieven Hansz. út Holstein, dy't Kenau har skip yn besit bliek te hawwen. Hansz. bewearde ûnder de rjochtsaak dat er it skip earlik kocht hie fan in havenbeämte yn Flensburg, dy't belêstge wie mei de ferkeap fan ferlitten skippen. Kenau har skip soe ûnbemanne omdriuwend op see oantroffen wêze. Der giene lykwols ek geroften dat Kenau útpykt wie fanwegen finansjele swierrichheden.
Leginde
Tsjin 'e ein fan 'e sechstjinde iuw ûntstiene der ferhalen oer Kenau as in útsûnderlik moedige frou, dy't in helderol spile hawwe soe yn 'e Tachtichjierrige Oarloch. Har rol ûnder it Belis fan Haarlim woeks almar fierder út, oant hja tsjin 'e ein fan 'e njoggentjinde iuw sels in leger fan 300 froulju oanfierd hawwe soe yn 'e striid tsjin 'e Spanjerts. Dy fiktive ferzje fan 'e foarfallen yn it Haarlim fan 1572 en 1573 waard neitiid troch ferskate Nederlânske en bûtenlânske skriuwers brûkt as ynspiraasje foar romans en teminsten ien film.