cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
De Sniekeninginne
Ynhâld
De duvel, yn 'e foarm fan in trol, makket in magyske spegel dy't it wjerbyld ferwringt fan alles dat deryn reflektearre wurdt. Goedens en skientme lit it ding net sjen, mar inkeld kwea en lilkens. De trol nimt de spegel mei op reis troch de wrâld en genietet derfan om fan alles en eltsenien de ferwrongen spegelbylden sjen te litten. As hy en syn trewanten besykje en nim de spegel mei nei de himel, om 'e ingels en God sels de gek oan te stekken, glidet it ding harren lykwols út 'e hannen. It kletteret del op 'e ierde, dêr't er oan gruzeleminten slacht en yn miljarden skerven en splinters útinoar spat, in protte net grutter as in sânkerl. De minuskule splinters fan 'e spegel wurde troch de wyn oer de hiele wrâld ferspraat, en waaie minsken yn it hert en de eagen. Se befrieze harren herten as wiene it blokken iis, en meitsje dat harren eagen, krekt as de spegel sels, inkeld noch it kwea en de lilkens yn 'e wrâld gewaarwurde kinne. Der bestiet mar ien manear om sokke spegelsplinters wer kwyt te reitsjen…
Der binne in lytse jonkje, Kai, en in lyts famke, Gerda, dy't yn oanbuorjende huzen yn in grutte stêd wenje. Beide húshâldings ferbouwe grienten en roazen yn grutte plantebakken yn it finsterbank. Yn in lege plantebak meie Kai en Gerda mei-inoar boartsje, en se wurde inoar bêste freonen. De beppe fan Kai fertelt harren oer de Sniekeninginne, dy't hearsket oer de 'sniebijen': snieflokken dy't der útsjogge as bijen. Krekt as bijen hawwe dy in keninginne, en dyselde kin fûn wurde dêr't de measte snieflokken gearkloftsje. As er by 't winter ris út it finster sjocht, wurdt Kai de Sniekeninginne gewaar, dy't him winkt om mei har te gean, mar Kai wykt kjel fan it finster tebek.
De folgjende winter giet Kai allinnich nei bûten om te boartsjen mei syn slide, dy't er op 'e merk, sa't er foar de moade hat, mei in tou fêstmakket oan in belslide, sadat er in ein meisleept wurde kin. Dizze belslide is lykwols fan 'e Sniekeninginne, dy't oan him ferskynt as in frou klaaid yn in bûntmantel. As er oant bûten de stêd meisleept is, makke hja harsels oan Kai bekend en tutet him twaris: ienris om him mei kjeld te ferdôvjen en jitris om him Gerda en syn beppe ferjitte te litten. In trêde tút jout se him net, om't dat syn dea wurde soe. De Sniekeninginne nimt it jonkje mei nei har paleis yn it hege noarden, dêr't se him de opdracht jout om stikjes en brokjes iis te brûken om in wurd fan har kar te staverjen; as him dat slagget, mei er weromkeare nei hûs.
Underwilens miene Kai syn famylje en kunde dat er ferdronken is yn 'e rivier. Gerda, wa har hert brekt by de gedachte dat Kai dea is, giet op eigen manneboet derop út om him te sykjen en klampet alles en eltsenien oan om nei him te freegjen. Se biedt har nije reade skuontsjes oan 'e rivier oan yn ruil foar Kai. De rivier spielt de skuon lykwols wer nei har ta, sadat se wit dat Kai net ferdronken is. Ut tankberens jout se de skuontsjes lykwols doch oan 'e rivier. Neitiid giet se fierder op bleate fuotten.
Se bedarret yn in prachtige tún, dêr't it altyd simmer is. De tsjoenster fan wa't de tún is, wol dat Gerda foar ivich by har bliuwt, en betsjoent har, sadat se Kai en har hiele eardere libben ferjit. Se lit ek alle roazen yn har tún ûnder de grûn sinke, mei't dy blommen it famke Kai wer yn 't sin bringe soene. De tsjoenster ferjit lykwols dat se in roas op har hoed draacht, en as Gerda har letter mei de hoed op sjocht, komt Kai har wer tebinnen en begjint se te gûlen. Har triennen plinge op 'e grûn en litte in roazestrûk opkomme, dy't har fertelt dat er ûnder de grûn alle deaden sjen koe, mar dat Kai dêr net by wie.
Nei't se út 'e tún fan 'e tsjoenster ûntkommen is, moetet Gerda in krie, dy't har fertelt dat er Kai sjoen hat yn it paleis fan 'e prinsesse. Gerda bejout har dêrhinne en moetet net inkeld de prinsesse, mar ek de prins, dy't net deselde as Kai is, mar wol sterk op him liket. As Gerda harren har ferhaal fertelt, jouwe se har waarme klean en in prachtige koets om yn te reizgjen. Se siket wer fierder en wurdt ûnderweis oerfallen en finzennommen troch strûkrôvers, dy't har meinimme nei harren kastiel. Dêr rekket Gerda befreone mei in lyts rôverfamke. De dowen fan it famke fertelle Gerda dat se sjoen hawwe dat Kai troch de Sniekeninginne meitroaid waard yn 'e rjochting fan Laplân. It rindier Bae, in oar húsdier fan it lytse rôverfamke, seit dat er de wei nei Laplân wol wit, om't er dêr wei komt.
Mei help fan it lytse rôverfamke ûntsnapt Gerda op 'e rêch fan Bae oan 'e rôvers, wêrnei't se yn 'e rjochting fan it noarden reizget. Se komt dêr telâne by in Lapske frou, dy't har let en set en fierder stjoert nei in Finske frou. As Bae dy frou freget om Gerda te helpen, antwurdet se dat it famke al tarist is mei it bêste wapen dat tsjin 'e macht fan 'e Sniekeninginne tinkber is: har suverens en bernlike ûnskuld.
As Gerda lang om let by it paleis fan 'e Sniekeninginne oankomt, wurdt se tsjinkeard troch de snieflokken dy't de yngong bewekje. Mar Gerda seit it Us Heit op, sadat har siken de foarm fan ingels oannimme dy't de snieflokken oan 'e kant reagje. Yn it paleis ûntdekt Gerda dat de Iiskeninginne fuortgien is op ien har lange reizen. Se hat Kai efterlitten, dy't noch altyd besiket it him opjûne wurdt te staverjen mei stikjes iis. Gerda draaft nei him ta en tutet him, en hy wurdt ferlost troch de macht fan har leafde: sy gûlt waarme triennen op him dy't syn hert ûntteie en de splinter fan 'e trollespegel dêre fuortbrâne; dêrop begjint er sels ek te gûlen, sadat de splinter fan 'e spegel yn syn eagen fuortspield wurdt.
Kai wurdt dan wer fleurich en sûn en wint ek syn ûnthâld werom. Hy en Gerda dûnsje fan gelok, en de stikjes iis dêr't Kai it him opjûne wurd fan besocht te staverjen, reitsje yn 'e dûns behelle. As de beide bern harrensels op 't lêst delploffe litte, stiet der yn iisletters stavere: "ivichheid", krekt it wurd dat Kai staverje moast. Dêrmei is er frij om te gean, dat Gerda en hy ferlitte it domein fan 'e Sniekeninginne, en mei de help fan Bae it rindier, de Finske frou, de Lapske frou en it lytse rôverfamke keare se werom nei de grutte stêd. Dêr ûntdekke se dat thús alles by it âlde bleaun is, mar dat se sels feroare binne: se binne no folwoeksen en binne bliid om te sjen dat it wer simmer wurdt.
It mearke einiget mei Kai syn beppe dy't in sitaat fan Jezus Kristus út it Nije Testamint fan 'e Bibel foarlêst: "Ik sis jim: as jimme jim net feroarje en net as sokke bern wurde, sille jimme it himelske ryk net yn komme." (Mattéus 18:3).
Adaptaasjes
De Sniekeninginne is ien fan Andersen syn langste en meast wurdearre mearkes. It is neitiid gauris adaptearre ta oare media. Sa binne der films nei makke, tekenfilms, tillefyzjefilms en tillefyzjesearjes. Ien fan 'e bekendere ferfilmings wie de Amerikaanske tillefyzjefilm Snow Queen, út 2002, mei û.o. Bridget Fonda yn ien fan 'e haadrollen. De Sniekeninginne is ek adaptearre ta in fideospultsje en ferskate opera's, toanielstikken, musicals, balletten en oare dûnsproduksjes.
Fierders binne der ek in protte wurken dy't ynspiraasje út De Sniekeninginne putte sûnder it ferhaal fan Andersen te folgjen. It bekendste foarbyld dêrfan is de jûnfoljende tekenfilm Frozen, út 2013, fan 'e Walt Disney Animation Studios. Dêryn binne de rollen fan Kai en Gerda noch dizenich werom te kennen as prinsesse Elsa fan Arendelle, resp. har jongere suster Anna. It personaazje fan Elsa komt lykwols ek oerien mei dat fan 'e Sniekeninginne. Der komt ek in yntelligint rindier yn 'e film foar, dat Sven hjit, mar dat yn tsjinstelling ta Bae yn it mearke fan Andersen net prate kin.
In oare bekende film dy't alteast foar in part foar ynspiraasje te rie giet by De Sniekeninginne, is de live-action-Hollywoodfilm The Huntsman: Winter's War, út 2016. Dat is in ferfolch op it súksesfolle Snow White and the Huntsman, út 2012. Yn The Huntsman: Winter's War wurde eleminten út it mearke fan Andersen fermongen mei eleminten út Sniewytsje, fan 'e bruorren Grimm.
Devin Townsend
Devin Garrett Townsend (New Westminster, 5 maaie 1972) is in Kanadeesk sjonger en multy-ynstrumintalist. Syn muzyk beklammet ferskate stilen, en giet fan thrashmetal oant en mei progressive-metal. Fan 1994 oant en mei 2007 spile Townsend yn de troch him oprjochte band Strapping Young Lad. Mar nei 2007 woe Townsend, wer solo fierder.
Britsk-Ynje
Britsk-Ynje is de oantsjutting foar de hiele Britske koloniale perioade fan it Yndiaaske subkontinint, begjinnend yn 1612, mei de fêstiging fan 'e earste Ingelske hannelspost op 'e kust fan Gûdjarat, oant de ûnôfhinklikheid fan Yndia en Pakistan yn 1947. Op syn hichtepunt omfette dizze Britske koloanje frijwol it hiele grûngebiet fan 'e hjoeddeiske steaten Yndia, Pakistan, Banglades en Birma, en dêrnjonken teffens de stêd Aden, op it Arabysk Skiereilân, oan 'e mûning fan 'e Reade See, dat letter de haadstêd waard fan Súd-Jemen en dat sûnt 1990 ûnderdiel útmakket fan it feriene Jemen. Sry Lanka, it eardere Seylon, bleau altiten in aparte koloanje, los fan Britsk-Ynje, wylst de Malediven, Nepal, Bûtan en it yn 1975 troch Yndia anneksearre Sikkim Britske protektoraten wiene, dy't likemin ea yn Britsk-Ynje yntegrearre waarden.
Beheinde skiednis
Yn 1612 waard troch de Ingelsen de earste hannelspost op it Yndiaask subkontinint stifte. Yn 't earstoan hiene hja dêr konkurrinsje fan 'e Portegezen, Nederlanners en Frânsen, mar tsjin it begjin fan 'e achttjinde iuw wie de macht fan Portegal en de Republyk fan de Feriene Provinsjes yn it neigean oan it reitsjen, sadat de Portegezen en Nederlanners harren út Yndia weromloeken om harren hearskippij te konsolidearjen yn 'e koloanjes dy't se al hiene. Mei de Frânsen strieden de Britten hast in iuw lang om 'e hegemony yn Yndia, in striid dy't pas einige doe't de Frânsen yn 1757 yn 'e Slach by Plassey definityf ferslein waarden. Krekt om dyselde tiid hinne rekke it lânseigen Mogol-Ryk ek tige yn it neigean, en de Britten stapten yn it machtsfakuum dat dêrtroch skepen waard. Fan in hannelsympearium mei fersille faktorijen oan 'e kust woeks Britsk-Ynje yn 'e heale iuw dêrnei út ta in wiere koloanje, noch altyd ûnder it bestjoer fan 'e Britske Eastyndyske Kompanjy. Tsjin it begjin fan 'e njoggentjinde iuw wie der gjin inkele oare koloniale macht mear dy't de Britten yn Yndia ek mar in striebree yn 'e wei lizze koe (al bleaune de Britten sels altiten beducht foar in Russyske opmars nei it suden fia Afganistan).
Yn 'e njoggentjinde iuw sette de Kompanjy syn belied fan ekspânsje fuort. Britsk-Ynje kaam yn dy tiid te bestean út in grimelgrammel fan gebieten dy't streekrjocht ûnder it bewâld fan 'e Kompanjy stiene, it eigentlike Britsk-Ynje, en de saneamde "prinslike steaten", lânseigen foarstedommen wêrfan't de hearskers ta fazal fan 'e Kompanjy makke wiene. Dat wol net sizze dat it fêstigjen fan Britske hearskippij oer it hiele subkontinint sûnder slach of stjit gie. Yn 'e Fjirde Mysoreeske Oarloch (1789-1799) sneuvele einlings Tipu Sultan, de sultan fan Mysoare, de stikel yn 'e foet fan 'e Britske koloniale opmars yn Súd-Yndia, wylst de wrakseling mei de Maratyske Konfederaasje, yn Midden-Yndia, yn 1803 yn it foardiel fan 'e Britten besljochte waard. Dêrnei folge in oarloch mei de Gurkha's fan Nepal, yn 1814, wêryn't dy sa súksesfol wiene (hoewol't de Britten úteinlik wûnen) dat Nepal nea yn Britsk-Ynje opnommen wurde soe. Yn 'e Earste Birmeeske Oarloch (1824-1826) waard it keninkryk Birma syn kustprovinsjes ûntnadere, en hoewol't de Earste Afgaanske Oarloch (1838-1841) útrûn op in fiasko, treasten de Britten harsels mei de anneksaasje fan 'e Sind, yn 1842. Dêrnei waard it lêste grutte selsstannige keninkryk op it subkontinint, dat fan 'e Sikhs yn 'e Pûndjaab, yn twa etappes yn 'e Earste en de Twadde Sikh-oarloch (1845-1846 en 1848-1849) ferovere. Yn 'e Twadde Birmeeske Oarloch (1852-1853) waard Midden-Birma troch de Britten yn besit nommen, en de lêste wichtige koloniale feroveringsoarloch yn Britsk-Ynje wie de Tredde Birmeeske Oarloch, wêrby't yn 1885 yn twa wiken tiid alles oerweldige waard dat der noch fan Birma oer wie. left|thumb|350px|Britsk-Ynje om [[1920 hinne. (Britsk-Ynje yn read; oare Britske koloanjes yn ljochtgrien; Britske protektoraten en dominions yn ljochter grien; Portegeeske koloanjes yn turkwaze; Frânske koloanjes yn lila; oare koloanjes yn goud; ûnôfhinklike lannen yn griis.)]]
Yn 1857 briek yn Britsk-Ynje in opstân út dy't de Britten de Yndyske Muiterij neamden, hoewol't er tsjintwurdich op it subkontinint bekend stiet as de Unôfhinklikheidsoarloch. Gjinien fan beide beneamings dekt de lading alhiel. De Britske Eastyndyske Kompanjy fierde al desennialang in belied wêrby't safolle mooglik hearskers fan 'e prinslike steaten oan 'e kant skood waarden, wat ûnder de oanhingers fan it ancien régime in protte kwea bloed set hie. Yn 1857 kaam dêrby dat de lânseigen troepen fan it Britske koloniale leger tarist waarden mei nije, efterladende Enfield-gewearen. De soldaten waarden oardere om foar it laden fan dy gewearen de útein fan 'e patroanen ôf te biten; patroanen dy't ynsmard wiene mei in mingsel fan barge- en kowefet om roast foar te kommen. Mei't bargen foar moslims ûnrein binne, wylst kij foar hindoes hillich binne, seagen de soldaten dit as in Britsk komplot om harren te twingen harsels te besmoargjen, sadat se in makliker proai foar kristlike misjonarissen wêze soene. Yn wurklikheid wie it klearebare ûnnoazelens fan 'e Britten, mar dat makke foar de fierdere gong fan saken neat út. It wie it lont yn it krûdfet. Alle slomjende ûnfrede stiek de kop op en alle malkontinten joegen har byinoar, en sa briek foar de Britten folslein ûnferwachts de opstân út. Hoewol't dy úteinlik yn bloed smoard waard, wiene de Britten tige oandien, net inkeld yn Yndia, mar ek yn it memmelân. Der wie blykber wat misgien, en de Britske Eastyndyske Kompanjy krige dêrfan de skuld. Op 2 augustus 1858 waard yn it Britske parlemint in wet oannommen dy't fan Britsk-Ynje in kroankoloanje makke, en it gebiet dêrmei ûnder it bestjoer fan 'e Britske steat brocht.
right|thumb|250px|In âlde lânkaart fan Britsk-Ynje út [[1909, mei it streekrjocht troch de koloniale machthawwers bestjoerde gebiet yn twa soarten rôze en de prinslike steaten yn giel.]] Underwilens waard de rop om ûnôfhinklikens almar lûder, en nei 1945 koe dy net mear negearre wurde. Yn 1947 waard Britsk-Ynje úteinlik opspjalten yn twa nije steaten, dy't op 14 augustus, resp. 15 augustus fan dat jier ûnôfhinklik waarden as Pakistan en Yndia. Op dy manear kaam der in traumatyske dieling fan it subkontinint ta stân, wêrby't de nije steat Yndia foarme waard út 'e parten dêr't de hindoes yn 'e mearderheid wiene, wylst de parten dêr't de moslims de oerhân hiene, en dy't mear as 1500 km útinoar leinen oan 'e ferskillende úteinen fan it subkontinint, gearfoege waarden ta Pakistan (letterlik "it Lân fan 'e Suveren"). By de opdieling fan Britsk-Ynje wikselen withoefolle hindoes, moslims en sikhs, dy't harren fan 'e iene op 'e oare dei oan 'e ferkearde kant fan 'e grins befûnen, fan wengebiet. Yn 'e Pûndjaab, yn it westen, fûn der út it nije Pakistan in eksodus plak fan sa'n 6 miljoen hindoes en sikhs, wylst der út it nije Yndia in úttocht fan in selde tal moslims op gong kaam. Fierders kamen der nochris tusken de 250.000 en 500.000 minsken om by de bloedige opskuor dy't dizze befolkingsruil needsaaklik makke. Yn it easten, yn Bingalen, kaam dêr noch in eksodus by fan 1 miljoen hindoes út it nije East-Pakistan, en 1 miljoen moslims út 'e Yndiaaske provinsje Bihar. Dy kusten út gie it lykwols freedsumer om en ta; it wie sels gjin útsûndering dat hindoeïstyske doarpen oan 'e iene kant fan 'e grins islamityske doarpen fan gelikense grutte oan 'e oare kant fan 'e grins sochten om simpelwei fan doarp te ruiljen. Iroanyskernôch wennen der, doe't alles yn kannen en krûken wie, noch altyd sa'n 60 miljoen moslims yn Yndia en 10 miljoen hindoes yn East-Pakistan. Sels hjoed de dei noch hat it hindoeïstyske Yndia ien fan 'e grutste islamityske befolkings fan 'e wrâld.
Neitiid waard East-Pakistan, dat yn 'e nije Pakistaanske steat letterlik en figuerlik hielendal oan it fuottenein lei en polityk sjoen neat yn 'e molke te krommeljen hie, yn 1973, nei in bloedige oarloch, ûnôfhinklik as ûnder de namme Banglades. Birma, dat yn 1937 fan Britsk-Ynje losmakke wie, bleau oant 1948 in Britske koloanje, en waard doe selsstannich. Aden, ta einbeslút, waard yn 1937 ek in aparte koloanje fan makke. It trede letter ta de Federaasje fan Súd-Araabje ta, yn 'e mande mei in grut tal Britske protektoraten. Yn 1967 waard it, nei't de lânseigen hearskers fan 'e ûnderskate protektoraten ôfset wiene, de haadstêd fan it nije Súd-Jemen.
Tormod Skagestad
Tormod Skagestad (Krødsherad, 9 augustus 1920 – Alfaz del Pi (Spanje), 4 jannewaris 1997), wie in Noarsk skriuwer, dichter, toanielskriuwer, akteur en teäterdirekteur. Hy waard benammen bekend as direkteur it fan Noarsk Teäter, te Oslo, en as skriuwer fan toanielstikken as Under Treet Ligg Øksa (De Bile Leit ûnder de Beam).
Libben
Skagestad waard yn 1920 berne yn it doarpke Krødsherad, yn 'e Noarske provinsje Buskerud. Hy groeide op yn in kultuerryk fermidden, mei't syn heit de ûnderwizer en de koster fan it doarp wie, en syn mem de oargeliste. Yn 1942 died er mei goed gefolch eksamen foar de middelbere skoalle, en nei ôfrin fan 'e Twadde Wrâldoarloch studearre er fan 1946 oant 1948 yn 'e Feriene Steaten oan 'e Universiteit fan Wiskonsin, yn Madison, dêr't er in masterstitel yn teäterwittenskippen behelle.
Nei't Skagestad fan 1949 oant 1953 belutsen west hie by de Noarske radio, foar it programma Radioteatret ("It Radioteäter"), waard er oannommen by it Noarsk Teäter (Det Norske Teatret), in skouboarch fan namme (ferlykber mei it Nederlânske Carré) yn 'e Noarske haadstêd Oslo. Hy hie dêr ferskate funksjes fan 1953 oant 1961 en wie dêr teäterdirekteur fan 1961 oant 1975 en fan 1976 oant 1979. Dêrnjonken wie Skagestad ferskate terminen foarsitter fan 'e Norsk Teaterlederforening (Noarske Feriening fan Teäterdirekteurs), dy't him letter ta earelid beneamde, en teffens wied er ien termyn foarsitter fan De Norske Teatres forening (de Noarske Skouboarchferiening).
Yn syn frije tiid wie Skagestad aktyf as skriuwer. Yn 't earstoan dichte er fral, nei't er yn it teäter behelle rekke wie, skreau er toanielstikken, en op jierren (doe't er yn 'e sechstich wie) begûn er noch romans te produsearjen. Yn 1975 waard syn krewearjen foar de Noarske kultuer beleanne mei in keninklike ûnderskieding (ridder fan 'e heechste rang yn 'e Keninklike Noarske Oarder fan Sint-Olav). En yn 1976 krige er de Noarske Teaterkritisypriis (Teaterkritikerprisen) foar de toanieladaptaasje fan Olav Duuns Ettermæle. Skagestad wie troud mei de skilderesse en keunstneresse Karin Skagestad, mei wa't er twa berne krige, de akteurs Tove Skagestad en Bjørn Skagestad. Hy stoar yn 1997 yn it Spaanske Alfaz del Pi, yn 'e âlderdom fan 77 jier. Hy waard yn Noarwegen begroeven.
Trije-ienheidskatedraal (Novosibirsk)
De Katedraal fan de Hillige Trije-ienheid (Russysk: Троице-Владимирский собор) is in tsjerke yn de Russyske stêd Novosibirsk en de katedraal fan it bisdom Novosibirsk en Berdsk.
Mei de bou fan de monumintale katedraal yn pseudo-Russyske styl waard yn it jier 1999 begûn. It gebou bestiet út in oan de apostelgelikense hillige grutfoarst Vladimir wijde boppetsjerke en in benedentsjerke dy't wijd waard oan de hillige Trije-ienheid.
Op 24 augustus 2013 wijde patriarch Kyrill de foltôge Trije-ienheidskatedraal. De rite waard bywenne troch tal fan prysters en ôffeardigen fan de autoriteiten.
De hichte fan de fiifkoepelige tsjerke is ynklusyf it krús 60 meter.
Brulee
De Brulee (Ingelsk: Brule of Brulé, útspr.: [bru'le:]; Lakota: Sičháŋǧu, útspr.: [si'ʧʰã:ʁu]) binne ien fan 'e sân substammen fan 'e Lakota of Titon (Teton). Yn 'e mande mei de Dakota foarmje de Lakota de gruttere etnyske groep fan 'e Sû, in Yndiaanske konfederaasje dy't fan likernôch 1730 oant 1880 oardel iuw lang it noardlike part fan 'e Grutte Flakten fan Noard-Amearika behearske. De Sû binne ferneamd wurden om 'e oarloggen dy't se yn 'e twadde helte fan 'e njoggentjinde iuw mei it Amerikaanske leger útfochten, en de Brulee wiene dêr oan kop en earen ta yn behelle.
Etymology
De Ingelske namme Brule komt fan it Frânske Brulé (útspr.: [bʀy'le:]), dat fan "ferbrând" betsjut, yn dit gefal in ferkoarte foarm fan "ferbrânde billen" ("billen" yn 'e sin fan "boppeskonken", net fan "efterst"). De eigen namme fan 'e Brulee, Sičháŋǧu, kin nammentlik oerset wurde as "Dy't Ferbaarnde Billen Hawwe". Folkekundigen binne fan tinken dat de namme wierskynlik ôfkomstich is fan in ynsidint wêrby't men op 'e prêrje geandefoets troch in gersbrân flechtsje moast. Mei de Oglala, in oare substamme fan 'e Lakota, binne de Brulee it naust besibbe, en tegearre wurde de beide substammen wol de Súdlike Lakota neamd.
Demografy
Hjoed de dei libje de Brulee frijwol allegearre yn 'e Feriene Steaten. Hoefolle fan harren oft der persiis binne, is yn prinsipe ûnbekend, mei't se sûnt de ein fan 'e njoggentjinde iuw nea mear apart teld binne fan 'e oare Lakota. Lykwols stiet fêst dat de federaal erkende Neder-Brulee Sû Stamme (Lower Brule Sioux Tribe) fan it Neder-Brulee Yndianereservaat (Lower Brule Indian Reservation) yn 'e steat Súd-Dakota, mei 3.400 leden, folslein út Brulee bestiet, wylst de Rosebud Sû Stamme (Rosebud Sioux Tribe), fan it Rosebud Yndianereservaat (Rosebud Indian Reservation) fan Súd-Dakota, mei 24.000 leden, op in lyts groepke Oglala nei ek út Brulee bestiet. In lyts espeltsje Brulee is fierders lid fan 'e Oglala Sû Stamme fan it Pine Ridge Reservaat fan Súd-Dakota (Oglala Sioux Tribe of the Pine Ridge Reservation of South Dakota). Yn acht nommen dat net alle etnyske Lakota by ien fan 'e stamme-organisaasjes oansletten binne, soe men sadwaande in foarsichtige skatting meitsje kinne dat der tsjintwurdich sa'n 30.000 Brulee wêze moatte.
Algernon Smith
Algernon Smith (folút: Algernon Emory Smith; Newport (New York), 17 septimber 1842 – oan 'e rivier de Little Bighorn (Montana), 25 juny 1876) wie in Amerikaansk militêr dy't focht yn 'e Amerikaanske Boargeroarloch en de Grutte Sû-Oarloch fan 1876. Hy tsjinne by it Amerikaanske 7e Kavaleryrezjimint, en waard bekend troch syn dea yn 'e ferneamde Slach oan de Little Bighorn.
Amerikaanske Boargeroarloch
Smith waard yn 1842 berne yn Newport, yn 'e Amerikaanske steat New York. Hy genoat syn oplieding oan it Hamilton Kolleezje, yn Clinton. Under de Amerikaanske Boargeroarloch (1861-1865) naam er yn juny 1862, koart foar syn tweintichste jierdei, tsjinst yn it Noardlike Leger, dêr't er yndield waard by K Kompanjy fan it Amerikaanske 7e Ynfanteryrezjimint. Letter waard Smith oansteld as luitenant yn it 117e Frijwillige Ynfanteryrezjimint fan New York, oant er yn oktober 1863 in posysje as adjudant fan generaal-majoar Alfred Terry taparte krige. Yn jannewaris 1865 rekke er swier ferwûne by in treffen by Fort Fisher, yn Noard-Karolina. Neitiid waard er foar syn aksjes op it slachfjild befoardere ta de rang fan majoar.
Tsjinst yn it Westen
Nei ôfrin fan 'e oarloch waard Smith, fanwegen in oerskot oan ofsieren nei de ôfslanking fan it leger yn fredestiid, weromset yn rang nei twadde luitenant. Yn 1867 waard er tafoege oan it Amerikaanske 7e Kavaleryrezjimint, dat legere wie yn Fort Riley, yn Kansas. Dêr rekke er al rillegau goed befreone mei de fjildkommandant fan it rezjimint, luitenant-kolonel George Armstrong Custer, en sadwaande makke er neitiid jierrenlang diel út fan 'e saneamde 'Custer-klyk', in groep famyljeleden en freonen fan Custer dy't yn 'e 7e Kavalery de tsjinst útmakken. Op 10 oktober 1867 troude Smith yn syn berteplak Newport mei Nettie B. Bowen († 1903).
Yn novimber 1868 naam Smith diel oan it Bloedbad fan de Washita, wêrby't it 7e Kavaleryrezjimint it winterkamp fan it opperhaad Swarte Tsjettel fan 'e Súdlike Sjajinnen oanfoel en foar in diel útmoarde. Letter datselde jiers waard er befoardere ta earste luitenant. Nei't it 7e Kavaleryrezjimint yn 1873 oerpleatst wie nei Fort Abraham Lincoln, yn 'e Dakota's, makke Smith ûnderdiel út fan 'e Yellowstone-ekspedysje nei Montana. Yn 1874 ferfolle er de funksje fan ûnderkertiermaster by Custer syn kontroversjele Ekspedysje nei de Black Hills, wêrby't goud yn 'e Black Hills fûn waard, mei de Goudkoarts fan 'e Black Hills ta gefolch.
Grutte Sû-Oarloch
Doe't yn 1876 de Grutte Sû-Oarloch útbriek, wie Smith ûnderbefelhawwer fan A Kompanjy, ûnder kaptein Myles Moylan, dy't ek ta de Custer-klyk hearde. Foar de simmerkampanje fan 1876 joech Custer Smith lykwols it befel oer E Kompanjy, mei as ûnderbefelhawwer luitenant James G. Sturgis. De reden dêrfoar wie dat Custer de befelfierend ofsier fan E Kompanjy, luitenant Charles DeRudio, net lije mocht. Dy ofsier krige doe Smith syn âlde posysje as ûnderbefelhawwer fan A Kompanjy. Mei dat hinne-en-wer-gesko mei ofsieren rêde Custer iroanysk genôch it libben fan DeRudio en skreau er Smith foar de dea op.
Under de ferneamde Slach oan de Little Bighorn, yn súdlik Montana, op 25 juny 1876, hearde Smith syn E Kompanjy nammentlik by de fiif kompanjyen dy't Custer meinaam om in grut Yndiaansk doarp, dat oan 'e igge fan 'e rivier de Little Bighorn ûntdutsen wie, út it noarden wei oan te fallen. Dy oanfal waard troch de Lakota, Noardlike Sjajinnen en Noardlike Arapaho ôfslein, en nei in weromtocht dy't útrûn op in gaoatyske flecht rekken de oerlibbenen fan 'e fiif kompanjyen besingele op in heuveltop, dêr't se oan 'e lêste man ta útrûge waarden. Smith waard neitiid net by de soldaten fan E Kompanjy oantroffen, mar mank in lyts klútsje soldaten en ofsieren om Custer hinne. Syn stoflik omskot waard provisoarysk op it slachfjild beïerdige, mar yn it neijier fan 1877 oerbrocht nei it Nasjonaal Begraafplak Fort Leavenworth, yn Fort Leavenworth, yn Kansas, om dêr werbegroeven te wurden.
Boat
In boat is in fartúch dat ûntwurpen is om te driuwen op in oerflaktewetter lykas in sleat, feart, kanaal, mar of see. By sokke fartugen wurdt faak ûnderskie makke tusken in boat en in skip, wêrby't in boat behindiger is en in skip grutter. It is lykwols ûndúdlik wêr't krekt de grins lutsen wurde moat. In kotter kin dêrom sawol in 'fiskersboat' as in 'fiskersskip' neamd wurde. De oantsjutting boat wurdt tsjintwurdich lykwols faak beheind ta fartugen dy't foar de plezierfeart yn gebrûk binne. Yn marinejargon is in boat in fartúch dat lytsernôch is om oan board fan in oar fartúch mei te fieren, hoewol't omreden fan tradysje grutte ûnderseeërs dan wol wer oantsjut wurde as dûkboat. Boaten wurde faak oandreaun troch spierkrêft (mei roeirimen of in kloet) of troch in bûtenboardmotor.
Oergongskalinder foar 1583 (Hollân)
Dit is de oergongskalinder foar 1583 fan Hollân.
Anne Anema
thumb| Anne Anema Anne Anema (Minnertsgea, 10 febrewaris 1872 - Haarlim, 18 febrewaris 1966) wie in Nederlânsk politikus.
Wurkpaad
Anne Anema studearre in skoftke klassike talen oan de Frije Universiteit Amsterdam en dêrnei rjochten oan de Universiteit Leien. Dêrnei wie er advokaat yn Ljouwert en Amsterdam en waard er yn 1904 heechlearaar boargerlik rjocht oan de FU.
Fan 1934 ôf wie er lid fan de KNAW. Yn 1961 krige Anema de Sulveren Anjer fan it Prins Bernhardfûns.
Anne Anema boaske yn 1906 oan Anetta Albertha Gertzen, sy krigen in dochter.
Nicko McBrain
Michael Henry (Nicko) McBrain (Hackney, 5 juny 1952) is in Ingelsk gitarist. Hy is bekend as de drummer fan Iron Maiden.
Stichting Fryslân Boppe Oranjewâld
De Stichting Fryslân Boppe Oranjewâld (faak ôfkoarte ta FB Oranjewâld, de eardere Stichting Friesland Bank, is in Nederlânske stichting fêstige op It Oranjewâld. De stichting wol de Noard-Nederlânse ekonomy en identiteit befoarderje. De stichting is mearderheidsoandielhâlder (51%) fan de NDC Mediagroep, de útjouwer fan de noardlike deiblêden Ljouwerter Krante, Dagblad van het Noorden en sûnt 1 july 2013 ek fan it Friesch Dagblad''.
Skiednis
De stichting ûntstie yn 2012 doe't de Rabobank de Friesland Bank oernaam. De Friesland Bank hat foardat er oernaam waard in part fan syn fermogen oerdroegen oan de Stichting Friesland Bank.
It besit fan de stichting wie fan mjitte ôf oan in diel fan it fermogen fan Friesland Bank: 11 persint fan it oandielepakket Van Lanschot Bankiers, it Lângoed It Oranjewâld, de keunst fan Friesland Bank en sa'n € 25 miljoen ree jild. Totaal wie der fuort 100 miljoen euro yn kas.
Senarioskriuwer
In senarioskriuwer of senarist (men heart ek wol de Ingelske fariant screenwriter) is in skriuwer dy't senario's skriuwt, de skriftlik fêstleine ferhaallinen dêr't films, tillefyzjesearjes en oare tillefyzjeprogramma's, strips en fideospultsjes op basearre binne. It skriuwen fan senario's is in freelance-berop, dêr't gjin opliedingseasken foar steld wurde, en dêr't men inkeld de keunst fan it goed fertellen fan ferhalen en in libbene fantasij foar nedich is. Senarioskriuwers wurde net oannommen as wurknimmers, mar wurde foar eltse put apart ynhierd.
De measte, mar net alle, senarioskriuwers sette harren karriêre útein troch on spec te skriuwen; dat is in Ingelske ôfkoarting foar on speculation, en wol safolle sizze as "op 'e dolle roes". Mei oare wurden, se skriuwe earst in senario, en besykje dat dêrnei te ferkeapjen oan in film-, tillefyzje- of fideospultsjeprodusint. Sadree't se wat súkses krije of namme makke hawwe, wurdt dy wurkwize yn 'e regel omdraaid, en komme de produsinten by de senarioskriuwers mei de opdracht om in spesifyk senario te skriuwen. Wat ûnder senarioskriuwers de amateurs fan 'e professionals ûnderskiedt, is dat de berops ornaris fertsjintwurdige wurde troch in talinte-agintskip. Fierders wurkje profesjonele senarioskriuwers net of mar komselden fergees, wylst amateurs geregeldwei ûnbetelle putsjes oanpakke moatte om bekendheid te krijen sadat se fan har hobby har berop meitsje kinne. Dat proses duorret meastal jierren, en ferget frijwat trochsettingsfermogen.
Slach by Rorke's Drift
De Slach by Rorke's Drift wie in slach yn it ramt fan 'e Sûlû-Oarloch (jannewaris oant july 1879), wêryn't it Britske Ryk it Keninkryk fan 'e Sûlû's ferovere en anneksearre. It treffen waard útfochten op 22 en 23 jannewaris 1879, fuort nei't de Britten in swiere nederlaach lit hiene yn 'e Slach by Isandlwana. It striidtoaniel wie de missypost Rorke's Drift, oan 'e Buffelrivier, dy't doedestiden de grins foarme fan 'e Britske koloanje Natal mei Sûlûlân. Tsjintwurdich leit dat plak yn 'e Súdafrikaanske provinsje kwaZulu-Natal.
Yn 'e missypost hiene har ûnder befel fan 'e luitenants John Chard en Gonville Bromhead 154 Britten ferskânze, dy't twa dagen lang belegere waarden troch in leger fan 3.000 oant 4.000 Sûlû-krigers ûnder lieding fan prins Dabulamanzi kaMpande. Mei massive stoarmoanfallen rûnen de Sûlû's it lytse garnizoen op in hier nei ûnder de foet, mar de slach einige ear't dat barre koe. Oan 'e ferdigeners waarden neitiid alve Fiktoariakrusen útrikt, de heechste Britske militêre ûnderskieding.
Kontekst: de Sûlû-Oarloch
De Sûlû-Oarloch wie in koloniale oarloch fan it Britske Ryk, dy't syn oarsprong fûn yn it skeel oer it ferrin fan 'e grins tusken it Keninkryk fan 'e Sûlû's (koartwei 'Sûlûlân' neamd) en de Transvaal, in krite dy't bewenne waard troch de blanke 'Boeren', etnyske Afrikaners. De Boeren hiene yn 'e Transvaal in ûnôfhinklike Súdafrikaanske Republyk fêstige, mar dy waard yn 1877 anneksearre troch de Britten, sadat dy by it grinsskeel belutsen rekken. (Yn 'e Earste Boere-oarloch fan 1880-1881 soe de Súdafrikaanske Republyk syn ûnôfhinklikheid weromwinne.)
Frere bedreach de boel troch mei opsetsin gebrûk te meitsjen fan 'e lange ôfstân tusken Natal en Londen (brieven wiene mear as in moanne ûnderweis) om it Britske regear ûnkundich te litten fan syn bedoelings, sadat er syn eigen gong gean koe. Cetshwayo, oan 'e oare kant, hie goed foar it ferstân dat er it op 'en lange doer net fan 'e Britten winne koe, en dêrom besocht er út alle macht oarloch mei harren foar te kommen. Oan 'e easken fan Frere syn ultimatum koed er lykwols net tajaan, mar om't eltse ôfwizing it spul noch minder makke hawwe soe, besleat er om der hielendal net op te reägearjen. Foar it gefal dat de Sûlû's dochs mei de Britten yn oarloch reitsje soene, oardere er syn legeroersten en troepen om útslutend harren eigen lân te ferdigenjen en har net op Britske gerjochtichheid te bejaan. Teffens befoel er harren om inkeld de read-unifoarmearre Britske militêren te deadzjen en gjin oare blanken.
Al foar it ôfrinnen fan it ultimatum, op 10 jannewaris 1879, hie Frere de Britske troepen yn Natal mobilisearre en nei de grins mei Sûlûlân ta stjoerd, wêrmei't er syn bedoelings ferrette. Sadwaande koene dy troepen, ûnder befel fan luitenant-generaal Frederick Augustus Thesiger, 2e baron Chelsmford, op 11 jannewaris fuortendaliks de grins oergean om Sûlûlân te feroverjen.
Op dat stuit wist it Britske regear yn Londen noch fan neat, mei't Frere inkeld skreaun hie dat er fan doel wie om Cetshwayo in ultimatum te stellen. Dat brief wie skreaun op 14 oktober en teplak kommen op 16 novimber; hie sir Michael Hicks Beach, de minister fan Koloanjes, begrepen wat der spile, dan hied er Frere noch tsjinhâlde kinnen as er fuortendaliks in brief weromstjoerd hie. Mar dat died er net, want hy hie der alhiel gjin aan fan wat Frere yn 't sin hie. Sadwaande skreau er yn jannewaris yn in brief dat Frere ta it uterste gean moast om oarloch foar te kommen. Tsjin 'e tiid dat dat brief Frere berikte, yn febrewaris, wie it al fierstente let. Op 22 jannewaris hie Chelmsford nammentlik yn 'e Slach by Isandlwana in ferpletterjende nederlaach lit tsjin 'e Sûlû's. Iroanysk genôch waard dy oerwinning de deastek foar it Sûlû-keninkryk, want troch de dea 1.300 Britten stie doe de eare fan it Britske Ryk op it spul en bestie der gjin inkele kâns mear dat it konflikt troch ûnderhannelings oplost wurde koe.
It striidtoaniel
Rorke's Drift, dat yn it Sûlû bekendstie as kwaJimu ("it lân fan Jim"), wie in missypost besteande út in stikmannich gebouwen, dy't oarspronklik boud wiene as de hannelspost fan James Rorke, in Iersk keapman. It kompleks wie oanlein yn 'e neite fan in drift, in furde, yn 'e Buffelrivier (Sûlû: Mzinyathi). De rivier foarme doedestiden de grins fan 'e Britske koloanje Natal mei it ûnôfhinklike Sûlûlân, en de missypost stie op 'e westlike igge, yn Natal. Oare kant de rivier, yn Sûlûlân, lei de Oscarberg (Sûlû: Shiyane), in mânske heuvel dy't op 'e missypost delseach.
Foarspul
Op 9 jannewaris 1879 arrivearre de middelste kolonne (No. 1 Column) fan 'e Britske ynvaazjemacht by Rorke's Drift, ûnder befel fan Lord Chelmsford sels, en sloech dêr syn kamp op. Yn 'e gebouwen fan 'e missypost fêstigen de troepen in it befoarriedingsstasjon en in fjildhospitaal. Op 11 jannewaris, de deis dat it ultimatum fan Frere ôfrûn, stieken Chelmsford en syn troepen de furde oer en sloegen in nij kamp op oan 'e Sûlû-kant fan 'e rivier. In lyts detasjemint, besteande út B Kompanjy fan it 2e Bataljon fan it Britske 24e Rezjimint Fuotfolk (ek bekend as it 2e Warwickshire Rezjimint), krige de opdracht om it befoarriedingsstasjon en fjildhospitaal te bewekjen. Dy kompanjy stie ûnder befel fan luitenant Gonville Bromhead. It befel oer de hiele operaasje te Rorke's Drift, ynkl. befoarrieding, fjildhospitaal en sjenytroepen, waard taskikt oan majoar Henry Spalding fan it Britske 104e Rezjimint Fuotfolk, dy't ta de stêf fan Chelmsford hearde.
Op 20 jannewaris, nei militêre ferkenning fan 'e omlizzende krite en oare tariedings, sette de kolonne fan Lord Chelmsford ôf djipper Sûlûlân yn, syn needlot by Isandlwana temjitte (dat 9,7 km fierder eastlik leit). Doe krige in detasjemint fan 100 oant 350 manskippen fan it 2e Bataljon fan it 3e Rezjimint fan it Nataleesk Lânseigen Kontingint it befel om efter te bliuwen en de bewekking fan Rorke's Drift te fersterkjen. It befel oer dat detasjemint wie yn 'e hannen fan kaptein William Stevenson. It Nataleesk Lânseigen Kontingint (Natal Native Contingent, NNC) wie in legerkorps dat bestie út swarte ynlânske troepen út 'e koloanje Natal, dy't ûnder befel stiene fan blanke ofsieren en ûnderofsieren. Fierders waarden oarders stjoerd nei kaptein Thomas Rainforth om sadree't syn eigen ôflossing arrivearre mei syn G Kompanjy, 1e Bataljon, 24e Rezjimint Fuotfolk op te tsjen út Helpmekaar, 16 km nei it súdeasten, dêr't er legere wie, om him ek by de ferdigeners fan Rorke's Drift te jaan.
Tsjin 'e jûn fan 20 jannewaris arrivearre in diel fan in oare Britske kolonne (No. 2 Column) ûnder kolonel Anthony Durnford te Rorke's Drift. Ek dy sloegen harren kamp op oan 'e Sûlû-kant fan 'e rivier, brochten dêr de nacht troch en bleaune dêr ek de folgjende deis noch, oant let op 'e jûn it befel kaam om op te tsjen nei Isandlwana. Itselde befel gou ek foar in lyts detasjemint fan 'e Royal Engineers (de Britske sjenytroepen), dat ûnder lieding fan luitenant John Chard op 19 jannewaris by de missypost oankommen wie om 'e pontonbrêge te reparearjen dy't oer de Buffelrivier oanlein wie om 'e bagaazjetrein fan it Britske leger fan 'e iene kant nei de oare te helpen. Chard ried op 'e moarn fan 22 jannewaris foar syn mannen út om fertsjutsking fan syn oarders te krijen, mar waard mei inkeld syn eigen wein en weinmenner weromstjoerd nei Rorke's Drift om dêr tariedings te meitsjen foar de oankomst fan 'e ferwachte Britske fersterkings út Natal. Op 'e weromreis kaam er de troepen fan Durnford tsjin dy't yn 'e tsjinstelde rjochting opmarsjearren.
Omtrint de middeisoere op 22 jannewaris ferliet majoar Spalding Rorke's Drift om nei Helpmekaar te riden mei de bedoeling om út te finen wat dêr geande wie. Rainforth syn G Kompanjy wie nammentlik noch altyd net opdaagjen kommen. Om't Chard trije jier earder de rang fan luitenant berikt hie as Bromhead, krige hy doe tydlik it befel oer Rorke's Drift. Net folle letter berikten twa oerlibbenen fan 'e Britske nederlaach yn 'e Slach by Isandlwana de missypost. Dat wiene luitenant Gert Adendorff fan it 1e Bataljon, 3e Rezjimint NNC en in soldaat fan 'e Nataleeske Karabiniers, in oar ynlânsk legerkorps út Natal. Hja brochten it nijs fan 'e nederlaach en fertelden ek dat in diel fan it Sûlû-leger no ûnderweis wie nei Rorke's Drift.
Dêrop folge koartseftich oerlis tusken Chard, Bromhead en in oare Britske ofsier, waarnimmend assistint-kommissaris James Dalton fan it Kommissariaat en Transportdepartemint fan it Britske Leger. De fraach wie oft it better wie om Rorke's Drift te fersterkjen en it op in belis oankomme te litten, of op te pakken en tebek te wiken nei Helpmekaar. Dalton oppenearre dat in lytse kolonne dy't stadich troch iepen lân teach mei weinen fol pasjinten út it fjildhospitaal in maklike proai wêze soe foar de nûmerike oermacht fan 'e Sûlû's. Dêr waard net folle tsjin ynbrocht, dat de mannen wiene it al rillegau iens dat stânhâlden en hoopjen op ûntset de iennichste ferstannige kar wie.
De Britten
Doe't se ienris besletten hiene om te Rorke's Drift te bliuwen, setten Chard en Bromhead harren manskippen yn om 'e missypost te fersterkjen. Der wiene op dat stuit sa'n 400 man, dat it wurk gie flot. Der waard in trochrinnende barrikade om 'e missypost hinne boud fan sekken stynske weet, wêrfan't mear as genôch foarhâns wiene. Dy barrikade waard ferankere troch it pakhûs, it gebou dat as fjildhospitaal tsjinne en in stevige stiennene kraal. Ek de gebouwen sels waarden fortifisearre. Sa waarden der sjitgatten yn 'e (houten) bûtenwanden slein en waarden de bûtendoarren oan 'e ferkearde kanten fan 'e gebouwen barrikadearre mei meubilêr.
Omtrint 15.30 oere middeis arrivearre in groep fan sa'n 100 koloniale negroïde helptroepen fan it Britske Leger te Rorke's Drift, dy't ûnder lieding fan 'e blanke luitenant Alfred Henderson yn goede oarder tebekwykt wiene fan Isandlwana. It wiene militêren fan it Nataleesk Lânseigen Hynstefolk (Natal Native Horse, NNH), de kavalery fan it Nataleesk Lânseigen Kontingint. Henderson bea oan om him mei syn mannen oan 'e fierste kant fan 'e Oscarberg op 'e útkyk op te stellen, mei't de Sûlû's dêrwei komme moasten.
Op dat stuit seach it der net gekke raar út foar Chard, dy't doe net inkeld Bromhead syn B Kompanjy ta syn foldwaan hie, mar ek Stevenson syn grutte NNC-kompanjy, Henderson syn NNH-troep en ferskate oaren. Dêrûnder wiene benammen pasjinten (sawol siken as ferwûnen) fan ferskate Britske en koloniale ienheden, mar der wiene mar inkelingen mei wa't it sa slim steld wie dat se hielendal net oan 'e ferdigening dielnimme kinne soene. Luitenant Adendorff, in Afrikaner, bleau ek te Rorke's Drift, wylst de ynlânske soldaat dy't mei him fan Isandlwana kommen wie, trochriden wie nei Helpmekaar, om it garnizoen dêr op 'e hichte te bringen fan 'e stân fan saken. Al mei al wie it garnizoen fan Rorke's Drift sterkernôch, nei Chard syn miening, om 'e Sûlû's fan har ôf te slaan. Hy postearre de Britske soldaten by de barrikade lâns, en om 'e gatten op te foljgen foege er guon fan 'e pasjinten ta dy't der wat better oan ta wiene, en fierders de inkele boargers yn 'e missypost en dyjingen fan 'e NNC-troepen dy't oer fjoerwapens beskikten. De rest fan NNC-troepen, dy't inkeld bewapene wiene mei spearen, stelde er op yn 'e kraal.
De Sûlû's
De impi ("leger") fan 'e Sûlû's dy't op Rorke's Drift ta kaam, wie lykwols tsien kear sa grut as it garnizoen. Dy legermacht bestie út 'e uDloko-, uThulwana- en inDlondo-amabutho ("rezjiminten") fan troude manlju fan yn 'e tritich en fjirtich, en út 'e inDluyengwe-ibutho ("rezjimint") fan jonge net-troude manlju. Yn totaal wiene der sa'n 3.000 oant 4.000 krigers, dy't net ien fan allegear yn 'e Slach by Isandlwana fochten hiene. Dizze impi wie nammentlik de reserve fan 'e troepemacht dy't by Isandlwana de Britten ferslein hie.
De impi hie in omtrekkende beweging om 'e lofterflank fan 'e Britten hinne makke en wie westlik en súdlik by de heuvel Isandlwana lâns gien om 'e weromtocht fan 'e Britske troepen en alle kommunikaasje mei it efterlân ôf te snijen. Tsjin 'e tiid dat de impi by Rorke's Drift arrivearre, om 16.30 oere middeis hinne, hiene de krigers likernôch 32 km ôflein fan harren kampemint ôf, dat se moarns om 8.00 oere ferlitten hiene. Hja giene sûnder rêst yn 'e oanfal, dy't se mei in pear tuskenskoften de folgjende alve en in heal oere oanhâlde soene.
De meast Sûlû-krigers wiene bewapene mei in assegaai, in koart soarte spear, en in skyld dat makke wie fan behurde kowehûd spand oer in houten ramt. De krigers wiene tige goed oefene yn it gebrûk fan dy wapens yn koördinearre oanfallen en yn man-tsjin-mangefjochten. Guon Sûlû's hiene âlde musketten of oarsoartige antike fjoerwapens, wylst in stikmannich fan harren moderne Martini-Henry-gewearen fan flechtsjende Britske soldaten ôfnommen hiene. Oer it algemien wie de hâlding fan Sûlû-krigers foar fjoerwapens oer lykwols ôfwizend, mei't se de leffert by steat stelden om 'e dappere te deadzjen sûnder in wier gefjocht oan te gean. Yn it gebrûk fan fjoerwapens wiene de Sûlû's net oefene en in protte munysje hiene se ek net. Dochs kamen fiif fan 'e santjin deaden oan Britske kant by Rorke's Drift troch gewearfjoer fan 'e fijân.
By Isandlwana hie de impi ûnder befel stien fan inkhosi ("legeroerste") kaMapitha, mar doe't dy ûnderweis nei Rorke's Drift ferwûne rekke yn in gefjocht mei Britske soldaten dy't it slachfjild fan Isandlwana ûntflechten, gie it befel oer nei prins Dabulamanzi kaMpande, in healbroer fan kening Cetshwayo. Dabulamanzi hie in reputaasje fan drystmoedigens en agresje en dat bliek wier te wêzen. Want doe't er syn mannen de Buffelrivier oer late om Rorke's Drift oan te fallen, lape er dêrmei it befel fan 'e kening oan syn lears om yn gjin gefal de grins oer te gean. Wylst de haadmacht fan 'e impi de striid oangie mei de ferdigeners fan 'e missypost, waaieren lytsere kontinginten Sûlû-krigers oer de krite dêromhinne út om Afrikaanske doarpen en pleatsen fan blanke kolonisten oan te fallen. Lykwols gie it dúdlik om in oerfal sûnder planning ynstee fan om in organisearre ynvaazje.
Oankomst fan 'e Sûlû's
Om 16.00 oere hinne op 22 jannewaris 1879 kamen legerdokter James Henry Reynolds, legerpredikant George Smith en Otto Witt, de Sweedske sindeling dy't de missypost dreau, werom fan 'e Oscarberg mei it nijs dat in grutte kliber Sûlû's de rivier oare kant de heuvel oan it oerstekken wie, en dat se mei fiif minuten by de missypost wêze soene. It wie op dat stuit dat Witt ôfskie naam en fuortried. Hy wie in grut foarstanner fan 'e Britske ferovering fan Sûlûlân, en hie Rorke's Drift aktyf oanbean as basis foar de Britske troepen. Hy hie der ek gjin morele beswieren tsjin om mei te fjochtsjen, mar hy hie in frou en in pear jonge bern, dy't foarôfgeande oan 'e Britske ynvaazje fan Sûlûlân evakuëarre wiene nei in plak op 30 km ôfstân. Witt siet yn noed om wat er fan syn húshâlding wurde soe as hy as kostwinner fuortfoel. Dêrby moat oantekene wurde dat hy as boarger ek gjin inkele ferplichting hie om mei te fjochtsjen. Witt syn ynlânske tsjinstfeint Umkwelnantaba gie mei him, en teffens ien fan 'e 'bettere' pasjinten fan it fjildhospitaal, luitenant Thomas Purvis fan it 1e Bataljon, 3e Rezjimint NNC.
Omtrint 16.20 oere begûn de slach, doe't de NNH-troep fan luitenant Henderson oare kant de Oscarberg in koarte skermutseling mei de foarhoede fan 'e Sûlû-impi útfocht. It hie de bedoeling fan Chard west dat Henderson en syn mannen harren dêrnei op Rorke's Drift weromlûke soene, mar de NNH-soldaten, dy't wurch wiene fan har oandiel yn 'e Slach by Isandlwana en de weromtocht nei Rorke's Drift, en boppedat ek noch frijwol troch har munysje hinne wiene, rieden de missypost foarby en giene op Helpmekaar oan. Henderson stoppe koart by Rorke's Drift om ferslach út te bringen oan Chard oer de opmars fan 'e Sûlû's. Dêr heakke er oan ta dat syn mannen syn oarders net mear opfolgje woene, en dat se har weromloeken út 'e striid. Hy folge dêrop syn mannen. Doe't se de weromtocht fan 'e NNH-troep seagen, lieten de swarte NNC-soldaten fan kaptein Stevenson harren post yn 'e kraal yn 'e steek en naaiden út, sadat de sterkte fan it garnizoen fan Rorke's Drift bot belune. Skandalisearre dat Stevenson sels en guon fan syn blanke ûnderofsieren ek de útnaaiden, jagen guon Britske soldaten in pear kûgels efter harren oan, dêr't se korporaal William Anderson mei deaden.
Wylst de Sûlû's suver by Rorke's Drift oankommen wiene, bestie it garnizoen fan 'e missypost no út 139 Britske militêren, 11 (swarte) koloniale soldaten en 4 boargers, yn totaal 154 man. Dêrfan koe inkeld B Kompanjy, fan luitenant Bromhead, oantsjut wurde as in gearhingjende ienheid. Fan 'e militêren bestiene 39 út pasjinten fan it fjildhospitaal. No't er folle minder manskippen hie, besefte Chard dat er syn ferdigening reorganisearje moast. Dêrta joech er befel om kisten mei hurde skipsbeskút út it pakhûs te heljen en dêrmei in barrikade te bouwen dy't heaks op 'e al fan sekken stynske weet oanleine barrikade stie. Sa waard de missypost yn twaen spjalte, wat it opjaan fan it fjildhospitaal mooglik makke as dat nedich wêze soe.