cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mennerdastate
De oarsprong fan dizze state is net bekend. De ienige oare Brantgumer family neist de Rennerda’s dy't yn de 16e iuw sibbannen hie mei de adel - Stania, Stenstera, Buuinga -, wie dy fan de Mennerda's. Adzert Mennerden wie yn 1511 eigener en bewenner fan in sate dy't foar 25 floreen oanslein waard. Syn frou wie Auck Stania, in dochter fan Gercke Stania fan Reitsum en Luidts Stenstera fan Foudgum. De pleats Mennerda fertoande yn 1700, 1718 en 1832 gjin bysûndere skaaimerken as in grêft of wier.
Slach om Aken
De Slach om Aken wie in gefjocht dat oktober 1944 yn de Twadde Wrâldkriich plakfûn yn en om de Dútske stêd Aken. Yn 1939, doe't de kriich begûn, hie de stêd sa'n 160.000 ynwenners. Foar it gefjocht binne lykwols sa'n protte minsken útnaaid dat der noch mar 20.000 oer wienen by de oankomst fan de Amerikanen. De stêd waard troch goed 5.000 Dútske troepen ferdigene, laat troch kolonel Gerhard Wilck. Dizze troepen wiene eleminten fan de 3de Pantserdifyzje en in tal Waffen-SS-striidkrêften.
Safarypark
In safarypark is in dieretún dêr't besikers yn har eigen auto trochhinne ride kinne, of oars yn in oar ferfiermiddel, lykas in toerbus, wylst de eksoatyske bisten yn relative frijheid omrinne. Besikers kinne yn sokke parken fan tichteby de bisten besjen yn in om-en-by dat har natuerlike habitat sa deun as mar mooglik is benei komt. De frijheid fan 'e bisten is net folslein om't se yn it foarste plak yn it park finzen holden wurde en om't teffens de karnivoaren faninoar en de herbivoaren skaat wurde om it opiten fan 'e feesteapel foar te kommen.
It earste safarypark, yn 'e sin fan in dieretún dêr't de eksoatyske bisten min ofte mear frij omrûnen, wie it Longleat Safari Park, dat yn 1966 iepen gie yn it Ingelske greefskip Wiltshire, op it lângoed fan 'e wat eksintrike ealman Alexander Thynn, 7e markys fan Bath (1932-2020). It idee dêrfoar kaam fan Jimmy Chipperfield (1912-1990), earder ien fan 'e direkteurs fan it Chipperfield's Circus, ien fan 'e âldste sirkussen yn it Feriene Keninkryk. It iennichste safarypark yn Nederlân is op 't heden Safaripark Beekse Bergen, by Hilvarenbeek, yn Noard-Brabân, dat sûnt 1968 bestiet. Fan 1968 oant 1995 omfieme Burgers' Zoo yn Arnhim ek in safarypark.
In safarypark is grutter as in 'tradisjonele' dieretún, mar lytser as in wyldreservaat. It Kanadeeske African Lion Safari yn Hamilton (Ontario) beslacht 3,0 km², wylst in wyldreservaat lykas it Nasjonaal Park Tsavo East yn Kenia 11.747 km² mjit. In protte safaryparken wurkje mei oan ynternasjonale konservaasjeprogramma's foar bedrige bistesoarten, lykas oaljefanten, noashoarnen, sjiraffen, liuwen, tigers, jachtloaihoarsen en hyenahûnen.
Drintsk Plato
It Drintsk Plato (Nederlânsk: Drents Plateau) is in gebiet dat foar it grutste part yn Drinte leit. Utrinders dêrfan lizze yn Grinslân en de provinsje Fryslân. It gebiet leit rûchwei tusken de plakken Coevorden, Grins, Stienwyk en Emmen.
De foarlêste iistiid hat in laach balstienliem nei it gebiet brocht. Oer it balstienliem hinne leit in laach sân út de lêste iistiid en lokaal fean. Der binne net safolle grutte hichteferskillen yn it gebiet. Sawat it hiele plato leit tusken de 10 en 20 meter boppe NAP. De hichten en delten yn 't gea binne yn de foarlêste iistiid ûntstien troch it skowen fan iis oer lân. Op ferskate plakken makke it iis hichten oer in lange rjochte ôfstân. In dúdlik foarbyld dêrfan is de Hûnsrich yn it noardeasten fan Drinte. It iis koe op ferskillende plakken de grûn foarút stowe. Dêrtroch ûntstienen stowâlen lykas de Havelterberch. Nei de foarlêste iistiid ûntstienen yn de delten fan it gea lytse wetterstreamen. Doe't it gebiet hieltyd mear bebuorke waard koe it sân opstowe sadat der stodunen ûntstienen.
Noardertsjerke (Amsterdam)
De Noardertsjerke (Noorderkerk) is in protestantsk tsjerkegebou yn Amsterdam oan de râne fan de Jordaan. De monumintale tsjerke waard neffens in ûntwerp fan Hendrick de Keyser (1565-1621) boud en wurdt brûkt troch de Noardertsjerkegemeente, in gemeente fan it Grifformearde Bûn, dy't oansletten is by de Protestantske Tsjerke Amsterdam.
Bouskiednis
De tsjerke waard tusken 1620 en 1623 yn de foarm in Gryksk krús boud mei tusken de earms trijehoekige tsjinstwenten en stie model foar de letter boude Nije Tsjerke fan Grins. De bou fan ien fan de earste tsjerken nei de reformaasje yn Amsterdam waard needsaaklik nei't yn de 17e iuw de befolking fan it westlik diel fan de stêd hurd oanwoeks.
De lytse toer op de krúsing fan de beide skippen is it wurk fan de stedstimmerman Hendrik Jacobsz Staets en de doedestiidske stedsmitsler Cornelis Danckerts. Dat dy twa faklju it wurk fan Hendrick de Keyzer, en letter nei syn ferstjerren tegearre mei syn soan Pieter, foltôgen wiist der op dat it de stêd der in soad om te dwaan wie om de bou ta in súkses te meitsjen.
Fanwegen in tekoart oan tsjerkefolk moast de Noardertsjerke yn 1929 de doarren slute. Nei't de Eilânstsjerke oan de Bickersgracht fanwegen brekfalligens ticht moast, waard de Noardertsjerke opknapt en yn 1941 wer iepene foar de earetsjinst.
Tusken 1993 en 1998 waard de tsjerke restaurearre. Sûnt dy tiid wurdt de tsjerke ek iepensteld foar kulturele aktiviteiten en binne der regelmjittich konserten. Oan de súdlike bûtenmuorre binne brûnzen oantinkens oanbrocht dy't de slachtoffers yn de Twadde Wrâldkriich en de Febrewarisstaking fan 1941 betinke. Njonken de yngong fan de tsjerke stiet in lyts monumintsje ta oantinken fan de opskuor yn de Jordaan fan 1934.
Ynterieur
It ynterieur fan it tsjerkegebou foldocht oan in echte protestantske preektsjerke, dêr't de ferkundiging fan it Wurd sintraal heart te stean. Santjinde iuwsk binne allinne noch de beplastering fan de muorren, de moarmeren foet fan de kânsel en it ikehout fan in tal banken. De flier fan de tsjerke is oant hjoeddedei in geef sarkenfjild. Under eltse grêfsark binne somtiden wol mear as fiif minsken te rêste lein. Eartiids waard de tsjerke ferljochte troch koperen kroanen mei kjersen; sûnt 1941 wurdt de tsjerke elektrysk ferljochte.
Oargel
De bou fan it oargel wie yn 1849 troch H. Knipscheer. It is it grutste oargel dat troch dy oargelfamylje makke waard. Bysûnder is dat it ynstrumint om in grutte pylder hinne boud is. It oargel waard foar it lêst yn 2005 restaurearre troch Flentrop Orgelbou, Saandam, en nei de restauraasje op 16 septimber 2005 wer yn gebrûk nommen.
List fan planetoïden 25001-25100
Dit is in list fan planetoïden 25001-25100.
Rennerdastate
Rennerdastate lei by Brantgum, yn de gemeente Dongeradiel. It ûntstean is ûnbekend en oer de krekte lizzing bestiet betizing. Op it plak dêr't Wopke Eekhoff en Obe Postma de state situearje, steane no wenten, it fermoedlike plak fan floreennûmer 1 is tsjintwurdich greide.
Yn de Nije Tiid hie Brantgum gjin stins of aadlike state. Yn de Midsiuwen hie it doarp wol in doarpshaadling, dy't yn 1504 ek as ealman beskôge waard. Yn it begjin fan de 16e iuw hearden de eigeners fan beide staten yn dit doarp ta it houlikssirkwy fan de Fryske adel: de Rennerda's en de Mennerda's. Rennerda en Mennerda wienen yn 1511 de twa ienige staten yn Brantgum dy't troch de eigeners sels bewenne waarden; alle oare pleatsen wienen pachtgoed. Yn 1640 wienen beide pleatsen pachtgoed wurden.
Neffens de administraasje fan stimnûmers (1640, 1698) en floreennûmers (1700, 1850) wie Rennerda sate FC1, yn 1700 oanslein foar 7 floreen. Eigeners fan “Rinnerda” wienen neffens de stim- en floreenkohieren yn 1640 Wytske fan Gravinga, yn 1698/1700 kapitein jonker Sicco fan Aylva en yn 1728 de widdo fan Ernst fan Aylva. Yn 1832 fermeldt it kadaster as eigener en brûker Wytse Broers Terpstra.
Eekhoff situearre om 1850 Rinnerda op FC10; Postma folge him yn 1934 yn syn 'De Friesche Kleihoeve dêryn. Undúdlik is wêr't it hûs fan dizze sate krekt stien hat. Yn 1511 wienen beide Rennerda-saten foar elk 20 floreen oanslein.
Grant County (Washington)
Grant County is in county yn it mideasten fan de steat Washington, Feriene Steaten.
Benue (rivier)
De Benue (Frânsk: la Bénoué), earder ek bekend as de Tsjadda, is de grutste sydrivier fan de Niger. De rivier hat in lingte fan sa'n 1.400 km, dêr't sa'n 1.000 km fan troch Nigeria rint. De rivier wurdt fuorre troch ûnder oaren de rivieren de Mayo Kébbi út sintraal- en west-Kameroen wei en de Taraba út Nigearia.
Yn it reinseizoen is de rivier benei oer de hiele langte te befarren.
Gold Beach
Gold Beach is ien Normandyske strannen, dy't de alliearde striidkrêften yn de Twadde Wrâldkriich op D-Day, 6 juny 1944, brûkten foar de Operaasje Overlord. It is it middelste strân fan de fiif strannen en it wiene Britske troepen dy't op Gold Beach oan lân kamen. De oare fjouwer strannen binne Juno, Sword, Omaha en Utah.
Gold Beach lei yn it gebiet dat de Britske 50e (Northumbrian) Infantry Division (ûnder befel fan generaal-majoar Alexander Graham ) en de 8e Armoured Brigade besette moasten. Beide gefjochtsienheden wiene ûnderdielen fan it Britske XXX Corps, dat op syn beurt ûnder it British Second Army ûnder befel fan luitenant-generaal Miles Dempsey foel. Hja moasten Arromanches (dat as plak foar in Mulberryhaven oanwiisd wie) en Bayeux oermasterje en de wei fan Caen nei Bayeux ôfsnije. Dêrnjonken moasten de Britten kontakt meitsje mei de Amerikanen, dy't westlik fan Gold Beach op Omaha Beach lânen en mei de Kanadezen noch eastliker op Juno Beach.
Gold Beach hie trije haadseksjes, dy't fan west nei east ferdield wiene yn "Item", "Jig" (ferdield yn de twa seksjes grien en read) en "King" (ek ferdield yn de twa seksjes grien en read). In fjirde seksje "How" waard by de ynvaazje net brûkt.
De lâning
It lânjen begûn om 07:25 oere. Ynearsten wie it Dútske ferset tige fûleindich, mar de Britten wisten relatyf gau en mei relatyf lege ferliezen troch de Dútske liny's te brekken. Op de dei fan de lâning waaide der in straffe wyn út it noardwesten. Dêrtroch kaam de floed folle flugger as útrekkene op en spielde it wetter oer de Dútske asperzje-ôfsettings (Rommelspargel), sadat it foar de Britten dreger waard dy te ferneatigjen. It stadiger manoeuvrearjen joech de Dútsers boppedat it foardiel dat hja de Britten yn de iepen boaten langer ûnder fjoer nimme koene.
Dielen fan de Dútske 716e Infanterie-Division en (by Le Hamel) it earste bataljon fan de 352e Infanterie-Division moasten de Dútske liny's ferdigenje. De stellings leine benammen yn de hûzen by it strân by La Rivière, Arromanches, Le Hamel en Longues-sur-Mer. Op in klif by Longues-sur-Mer stie in eintsje it lân yn in batterij kanonnen mei in berik fan 20 kilometer, dy't troch de swiere RAF-bombardeminten en besjittings fan krusers op 'e see útskeakele wiene. Tanksij de straffe wyn waarden Amerikaanske paradummy's fier it lân ynblaasd en dêrtroch tocht de Dútske generaal-luitenant Dietrich Kraiss dat fral de omjouwing fan Vire bedrige waard. Hy joech in grut part fan syn troepen opdracht om dêr hinne te marsjearjen en doe't er efter syn flater kaam, hiene syn manlju harren al 30 kilometer fierder it lân yn werom lutsen.
La Rivière foel al om 10:00 oere en Le Hamel namen de Britten tsjin it ein fan 'e middei yn. Om 22:30 oer hiene hja Arromanches ynnommen en om deselde tiid hinne stiene hja oan de grinzen fan Bayeux. Tsjin midsnacht op 6 juny 1944 wiene 24.970 Britske soldaten oan lân en wiene hja likernôch 10 kilometer it lân ynkrongen. Hja slaggen der dyselde dei yn om kontakt mei de Kanadeeske troepen op Juno Beach te meitsjen, mar net om de wei tusken Caen en Bayeux ôf te snijen of kontakt te meitsjen mei de Amerikanen op Omaha Beach.
Odo Bujwid
Odo Feliks Kazimierz Bujwid (Vilnjûs, 30 novimber 1857 - Krakau, 26 desimber 1942) wie in Poalsk pionier yn de bakteriology en hygiëne. Bujwid wie ien fan de earste Poalske wittenskippers dy't him dwaande hold mei faksins. Hy wie professor yn Krakau en in aktive esperantist.
Biografy
Under syn stúdzjes krige er niget oan histology en bestudearre minsklik sputum. Yn 1885 ferfear er nei Berlyn, dêr't er studearre by Robert Koch, dy't trije jier earder de feroarsakers fan tuberkuloaze ûntdutsen hie. In jier letter gie er werom nei Warsjau en rjochte dêr it earste bakteriologysk laboratoarium fan Poalen op. Hy studearre ôf oan de Fakulteit fan de Genêskunde en krige syn diploma op 14 jannewaris 1886.
Yn 1886 reizge er nei Parys, dêr't er de metoaden fan Louis Pasteur bestudearre om in faksin tsjin hûnsdûmens te meitsjen. Nei't er werom kaam iepene er it earste faksinaasjesintrum yn Poalen neffens de metoade fan Pasteur. Hy joech kursussen yn bakteriology oan dokters. Yn 1887 publisearre er syn lêzingen yn in boek, dat it earste Poalske learboek oer bakteriology waard. Hy wurke ek yn bakteriologyske laboratoariums yn Sint-Petersburg en Odessa.
Yn 1893 ferhuze er nei Krakau, dêr't er oan it haad kaam te stean fan de ôfdieling hygiëne oan de Jagiellonyske Universiteit. Rillegau rjochte er it twadde Poalske Pasteursintrum op. Hy sette syn ûndersyk nei tuberkuloaze fuort. Hy wie de earste yn Poalen dy't in anty-tuberkuloazesearum produsearre dat er yn Warsjau en Krakau meitsje liet. Letter sette er útein mei de produksje fan oare searums. Tagelyk dosearre er hygiëne en bakteriology oan de universiteit. Yn 1896 waard er lid fan de gemeenteried fan Krakau en holp er by de oanlis fan wetterlieding en riolearring yn de stêd. Yn 1897-1907 wie Bujwid direkteur fan it Ynstitút foar Fiedselûndersyk yn Krakau. Teffens waard er professor yn hygiëne en bakteriology yn 1899. Yn 1904-1905 waard er dekaan fan de medyske fakulteit fan de Jagiellonyske Universiteit. Yn 1920 foltôge er syn wurk oan de Jagiellonyske Universiteit en gyng er mei pinsjoen. Dochs bleau er dielnimmen oan wittenskiplike konferinsjes.
Bouyvid publisearre likernôch 400 wittenskiplike artikelen, dêr't sa'n 200 fan bakteriology as ûnderwerp hiene.
Bujwid wie in freon fan betinker fan it Esperanto, Ludwik Lejzer Zamenhof. Op it 8e Wrâldkongres fan Esperantisten yn Krakau yn 1912 wie er foarsitter fan it organisaasjekomitee. Yn 1922 waard Bujwid op it 1e Kongres fan Poalske Esperantisten ta foarsitter fan it Nasjonale Esperantobûn keazen. Yn 1924 ferienige er de Poalske Esperantistyske beweging. Hy wie ek de redakteur fan Pola Esperantisto en waard ta earelid fan de World Association of Esperantist Doctors keazen.
Yn 1932 stoar syn frou, wêrnei't er útein sette mei it skriuwen fan syn memoires. Bujwid stoar yn Krakau op 26 desimber 1942 yn de âldens fan 85 jier.
Franklin County (Washington)
Franklin County is in county yn de steat Washington, Feriene Steaten.
Toledo (Spanje)
Nei Toledo binne yn de Feriene Steaten allinne al fiif stêden ferneamd (Ohio, Illinois, Oregon, Iowa en Washington. Ek Belize, Brazylje, Kolombia, de Filipinen en Oerûguay hawwe in stêd mei deselde namme en ek Spanje telt noch fjouwer oare plakken mei deselde namme.
Geografy
Toledo leit sa'n 70 km súd-súdwestlik fan 'e haadstêd Madrid.
Toledo leit sa'n 100 meter boppe de igge fan 'e Taach dy't yn it stedsgebiet troch in djippe kloof slingeret. Fanâlds lei de Taach as in natuerlike grêft om it stedsgebiet hinne. De djippe kloof fan 'e Taach is oer in tiidrek fan 25 miljoen jier troch eroazje ûntstien.
Skiednis
Toledo is ien fan de âldste stêden fan Spanje en wie eartiids haadstêd fan de Ibearyske Carpetani. Yn 192 foar Kristus oermasteren de Romeinen de stêd en joegen it plak de namme 'Toletum'. Under de Fisigoaten wie de stêd fan 534 oant 712 op 'e nij haadstêd en waarden der in soad konsyljes holden.
Yn Toledo sette yn 1520 de folksopskuor fan de Comuneros útein. Doe't Filips II de residinsje nei Madrid ferhûze, ferlear de stêd syn politike betsjutting en sosjale status.
Yn de Spaanske Boargerkriich waard Toledo ferneamd fanwegen it belis fan it Alcázar. Nei it begjin fan de Spaanske Boargerkriich bleau de stêd yn Republikeinske hannen, mar in groep nasjonalisten sochten mei harren famyljes taflecht yn it Alcázar, it haadkertier fan de Ynfanteryakademy. Hja stiene ûnder befel fan kolonel Moscardó en holden it fan 22 july oant 27 septimber 1936 fol, doe't de troepen fan generaal Varela it Alcázar ûntsette. De ferdigening fan it Alcázar waard in symboal fan heldhaftichheid yn it Spanje fan Franco.
Trijntje Pieters Westra
[[Ofbyld:Schaatswedstrijd_voor_vrouwen_te_Leeuwarden,_1805,_Jacob_Ernst_Marcus,_naar_Aldert_Jacob_van_der_Poort,_1805_-_1807_RP-P-OB-67.851.jpg|thumb|250px|Hurdriderij foar froulju yn Ljouwert, 1805. Sjoch ek: byhearrend tekstblêd [[Jacob Ernst Marcus]], nei Aldert Jacobs van der Poort ]] Trijntje Pieters Westra, of Trijntje Pieters fan Poppenwier (Gau, 7 desimber 1783 – Poppenwier (Raerderhim), 3 septimber 1861) wûn de ierst bekende reedrydwedstriid foar froulju.
Op 1 en 2 febrewaris 1805 waard op 'e stedsgrêft fan Ljouwert de alderearste hurdriderij foar froulju holden. Westra waard earste yn de wedstriid dy't as ôffalrace fan hieltyd twa dames oer 140 meter riden waard. Der wienen 130 rydsters ynskreaun. Mear as 10.000 taskôgers wennen de twadeiske wedstriid by. Westra wûn in gouden earizer foar de wearde fan 105 gûne.
Mellemastate (Foudgum)
Mellemastate lei benoardeasten Foudgum, gemeente Dongeradiel. Op it terrein steane no bedriuwsgebouwen.
De oarsprong fan de state leit grif foar 1500. Neffens Van der Aa wie ek Mellema eartiids in state. Op de kaart fan Schotanus-Halma is it in stimhawwende pleats. Yn 1511 wurdt as twadde oansleine neamd Eelke Mellema foar 66½ pûnsmiet. Ek yn de 16e-iuwske prosessen komt hy foar, lykas yn it Benefisjaalboek fan 1543. Neffens it stimkohier fan 1640 wie it goed eigendom fan Otto Wigara kinderen en yn gebrûk by Tjaard Eglis (Tjeerd Igles). Blykber hawwe dy it oan Tjeerd ferkocht, want yn 1698/1700 wie 'Egle Tjeerts/ Egle Tjaerds' eigener en brûker. Nei syn ferstjerren bleauwen syn bern op de pleats wenjen, want yn 1728 is it eigendom fan Gertie, Jacob, Klaas, Sybe en Dirk Igles dy't allegearre as eigenaar en gebruiker te boek stean. Yn 1832 is eigeneres de widdo fan Hoite Jakobs Mellema.
Neiwurd
In neiwurd is in ornaris ridlik koart stik tekst dat soms efteroan yn in boek of in oare útjefte pleatst wurdt. It is oer it algemien fierhinne itselde as in foarwurd, mei it ferskil dat in foarwurd oan it begjin fan in publikaasje ynfoege wurdt. Fierders is in foarwurd soms skreaun troch in oar as de auteur fan it boek, wylst in neiwurd faker skreaun is troch de auteur sels. Oer it algemien behannelet in neiwurd de tastânkomming fan it boek, of giet it yn op in beskaat aspekt fan 'e ynhâld. Inkeld nimt in neiwurd de foarm oan fan in soarte fan essay oangeande de histoaryske of kulturele kontekst fan it oangeande boek. Dat komt benammen foar by werútjeften dy't lange tiid nei de oarspronklike útjefte plakfine. Yn sokke gefallen komt it wol gauris foar dat it neiwurd troch in oar as de auteur sels skreaun is, fral fansels as de auteur yn 'e tuskentiid kommen is te ferstjerren.
Konsepten dy't oerienkomsten mei it begryp 'neiwurd' fertoane, binne û.o. konklúzje, summary, epilooch en postskriptum.
Walla Walla County (Washington)
Walla Walla County is in county yn it súdeasten fan de steat Washington, Feriene Steaten.
Arabyske Golfsteaten
De Arabyske Golfsteaten binne de Arabysktalige lannen yn it Midden-Easten dy't oan de Perzyske Golf lizze.
Irak en Iran dy't beide ek oan de (noardkant fan de) Perzyske Golf grinzje wurde yn 't generaal net by de Golfsteaten rekkene. Irak is wol in Arabysk lân, mar hat mar in hiele koarte kustline oan 'e Perzyske Golf. Iran is gjin Arabysk lân.
Mei 'golfsteaten' wurde soms ek de Amerikaanske steaten oan de Golf fan Meksiko oantsjut.
Tamar van den Dop
Libben en karriêre
Njonken har aktearkarriêre is Van den Dop ek aktyf as regisseur. Se hie súkses mei har koarte films Lot en Schat. Dat wiene de Nederlânske ynstjoerings foar de Oscars yn 2002, resp. 2004. Lot smiet har sawol de Spesjale Sjuerypriis as ek de Publykspriis op by it Festival Premiers Plans d'Angers yn it Frânske Angers. Yn 2007 regissearre Van den Dop foar it earst in spylfilm, mei as titel Blind. Dêrfoar skreau hja sels, yn gearwurking mei Thomas Verbogt, ek it senario, dat basearre is op it mearke De Sniekeninginne, fan Hans Christian Andersen. Datselde senario is ek bewurke ta in novelle, dy't útjûn is troch útjouwerij Podium. Yn 2013 kaam Van den Dop har twadde lange film út, Supernova, dêr't se op it Kolkata International Film Festival yn it Yndiaaske Kalkutta in Golden Royal Bengal Tiger Award mei wûn yn 'e kategory bêste rezjy.
Priveelibben
Tamar van den Dop is troud mei fotograaf en kameraman Gregor Meerman.
Holodomor
thumb|225px|Gebiet dêr't de hongersneed wie yn't swart, 1932-1933 thumb|225px| It betinkingsmonumint fan de Holodomor yn [[Kiëv. ]] De Holodomor (Oekraynsk: Голодомор, "troch honger deamakke") wie in hongersneed yn de Oekraynske Sosjalistyske Sovjetrepublyk, dy't yn de jierren 1932-1933 plak fûn hat. De trageedzje is ien fan de grutste nasjonale rampen fan it lân yn de moderne skiednis. Oekraynske rûzings rinne fan 2.500.000 oant 7.500.000 slachtoffers, in fearn part fan de doedestiidske befolking.
Kommunistyske publikaasjes woene en wolle ha dat de tragedy yn 1933-1934 troch it nasjonaal-sosjalistyske Hitler-rezjym propagandistysk útmolken is. Yn dat ramt waard ek de Amearikanen fan de fersprieding fan anty-Sovjet propaganda beskuldige. Alhoewol't de omfang fan de hongersneed net in saak fan kontroverse is, kinne ek oare faktoren bydroegen hawwe oan de ûnbidich grutte stjerte yn de Oekraïne. Dat is ek it stândpunt fan it hjoeddeiske Russyske regear, itjinge liede ta polityk skeel tusken Moskou en Kiëv. Dy faktoren binne:
Oarsaak
De hongersneed waard foar in grut part feroarsake troch it belied yn de Sovjet-Uny fan Stalin, dy't mei geweld de kollektivisaasje (it ûnder dwang yn beslach nimmen fan partikulier grûnbesit om it dêrnei oer te dragen oan buorkerijen fan de mienskip) en de deportaasje fan koelakken as it kommunistyske belied foar de lânbou útfierde. De lytse boerebedriuwen moasten gearfoege wurde ta kolchoazen en sovchoazen, sadat der arbeidskrêften beskikber kamen foar de yndustrialisaasje. It fiifjierrenplan fan Stalin út 1928 moast út de eksport finansiearre wurde en it wichtichste diel fan de eksport bestie út nôt. Stalin's belied koe rekkenje op fûl ferset fan de boeren, benammen yn de Oekraïne mei harren tradysje fan frijheid. Hja ferbaarnden de rispinge of slachten it fee leaver, dan it oan in grutte steatsbuorkerij oer te dragen. As straf waard it te leverjen nôtkwotum ferhege, ek al mislearre de rispinge yn 1932. Miljoenen boeren, troch de kommunisten Koelakken neamd, waarden deportearre nei Sibearje. De Sovjet-autoriteiten diene harren bêst de ramp stil te hâlden. Mar yn de jierren 1933-1934 sipele der dochs ynformaasje oer de hongersneed yn it Westen troch. Dat wie fral te tankjen oan it wurk fan de sjoernalisten Gareth Jones en Malcolm Muggeridge en de ôfbylden fan de Eastenriker Aleksander Wienerberger. Foar de Sovjet-Uny wie dat de oanlieding om in tsjin-kampanje útein te setten, dêr't ûntkenners fan de hongersneed lykas Bernard Shaw, Edouard Herriot, Walter Duranty in rol yn spilen.
De hongersneed trof net allinne de Oekraïne en wie in ûnderdiel fan in noch gruttere ramp, dy't ek yn oare dielen fan de Sovjet-Uny hearske. De term Holomodor wurdt allinne brûkt foar dy gebieten, dêr't etnyske Oekraïners wenne hawwe. De Holodomor wurdt dêrom ek wol de "Oekraynske Folkemoard" of de "Oekraynske Holocaust" neamd. It brûken fan dy term ferwiist nei in bewuste strategy fan it regear fan de Sovjet-Uny om fral de Oekraïners te straffen en sa it Oekraynske folk as politike faktor en sosjale entiteit te ferneatigjen. In soad doarpen rekken troch de hongersneed ûntfolke en binne letter troch lytse boeren út Russyske kontrijen befolke, sadat de etnyske gearstalling fan de Oekraïne feroare.
De pro-Westerske presidint Viktor Jûsjtsjenko hat de kwestje fan de "Holodomor" yn 2006 yn it parlemint op it aljemint brocht nei't er syn pro-Russyske tsjinstanner Janûkovytsj ta premier beneame moast. Op 28 novimber 2006 hat it Oekraynske parlemint de Holodomor ta "folkemoard" erkend. De fjirde sneon yn novimber is ynfierd as in nasjonale betinkingsdei ta neitins fan de slachtoffers.
Etymology
It wurd Holomodor is ôflaat fan it Oekraynske moryty holodom (Морити голодом), dat yn safolle as "dea feroarsake troch honger" oerset wurde kin. It wurd stamt ôf fan de Oekraynske wurden holod, 'honger' en moryty, "immen ta útputting driuwt". Yn moderne Oekraynske wurdboeken wurdt holomodor omskreaun as "keunstmjittich feroarsake hongersneed, dat op grutte skaal troch de oerheid organisearre wurdt". It wurd bytiden ek útlein as "moard troch honger".
Demografyske gefolgen
Fanwegen it grutte tal stjergefallen yn 1933 ûnder fral de Oekraïners, feroare it oandiel fan Russyske ynwenners yn de Oekraïne fan 5,6% nei 9,2%.
Ynternasjonale erkenning
thumb|left|250px| Kaart mei lannen (blau) dy't de Dolodomor as genoside erkenne Skiedkundigen binne net ienriedich of de Holodomor oan de iene kant mei opsetsin troch de minske feroarsake is mei it doel in folk út te roegjen of dat it oan de oare kant de natoer west hat, dy't sûnder doel en etnysk blyn de hongersneed brocht. Of de Holomodor in gefal fan genoside is bliuwt dus in wichtich fraachstik yn de moderne polityk en der bestiet gjin ynternasjonale konsensus oer de fraach of it doedestiidske Sovjetbelied ûnder de wetlike definysje fan genoside falle soe.
De Holodomor wurdt troch de Oekraïne as genoside beskôge. . It Europeesk Parlemint beöardielet it as in Misdied tsjin de minsklikheid, wylst de Russyske Federaasje it, as ûnderdiel fan in bredere hongersneed yn de Sovjet-Uny, bestimpelet as in "minachting foar it libben fan de minsken troch it Sovjet-rezjym" en it hanneljen dat liede ta de trageedzje feroardielet. .
Yn 2006 waard yn de Oekraïne it ûntkennen fan sawol de Holomodor as de Holokaust strafber. De rjochtbank yn Kiëv stelde yn 2010 fêst dat de Holodomor in gefal fan genoside wie en stelde Stalin, Lazar Kaganovitsj, Stanislav Kosior, Pavel Postysjev, Mendel Chatajevitsj, Vlas Tsjûbar en oare bolsjiwistyske lieders dêrfoar ferantwurdlik.
De Holomodor wurdt wol ris ferlikene mei de Ierske Hongersneed fan 1845-1849, dy't yn Ierlân ûnder Britsk regear plakfûn. Ek de Ierske hongersneed is ûnderwerp fan kontroverse en debat.
Kristlike Muzykferiening Oranje (Minnertsgea)
De Kristlike Muzykferiening Oranje Minnertsgea is in fanfare-orkest út Minnertsgea dat oprjochte waard yn febrewaris 1894. De muzykferiening hat neist it fanfare-orkest en de drumfanfare ek noch in majorettepeloton en in jeugdfanfare.
Grand Canyon
De Grand Canyon (Ingelsk foar "Grut Ravyn"; Hopy: Ongtupqa; Javapai: Wi:ka’i:la; Spaansk: Gran Cañón) is in reuseftich steilsidich ravyn dat troch de rivier de Kolorado yn it lânskip útsnien is yn it noardwestlike part fan 'e Amerikaanske steat Arizona. Dit ravyn is 446 km lang, op guon plakken oant 29 km breed en op it djipste punt 1.857 m djip. Tûzenen jierren lang waard de Grand Canyon bewenne troch lânseigen Yndiaanske stammen. Yn 1540 arrivearren de earste Jeropeänen der, út Meksiko wei. Yn 1919 waard troch de Amerikaanske presidint Woodrow Wilson it Nasjonaal Park de Grand Canyon stifte, dat it grutste part fan it ravyn omfiemet. Tsjintwurdich stiet de Grand Canyon wiid en siid bekend om syn prachtige fiergesichten en syn kleurrike lânskip, en is it ien fan 'e populêrste toeristyske trekpleisters yn 'e Feriene Steaten.
Geology
De Grand Canyon waard foarme troch de streaming fan 'e rivier de Kolorado en ferskate sydrivieren, dy't djip yn it lân ynsniene wylst it Koloradoplato stadichoan omheech kaam. Dêrtroch is yn 'e wanden fan it ravyn foar hast 2 miljard jier oan geologyske skiednis bleatlein. Hoewol't de presize geologyske prosessen dy't ta de foarming fan it ravyn laten noch altyd in kwestje fan debat binne ûnder saakkundigen, liket resint bewiismateriaal oan te jaan dat de rivier de Kolorado teminsten 17 miljoen jier lyn begûn is mei it útsnijen fan it ravyn yn it omlizzende lân.
Kristlike Muzykferiening Oranje (Minnertsgea)
Fanfare-orkest
Nei in konsert fan in muzykferiening út Warkum yn Minnertsgea besleat in tsiental leden fan de jongereinferiening "Fraternitas" út Minnertsgea in fanfare op te rjochtsjen. De destiidske keninginne Wilhelmina fan de Nederlannen donearde by de oprjochtingfyftich gûne foar de oanskaf fan ynstruminten, dat ferklearret de namme "Oranje". Yn it earstoan waard it haad fan de legere skoalle yn Minnertsgea ek ûnder wizer fan de fanfare en earste dirigint.
Letter waard J.M. Spitter dirigint fan de fanfare en mei him ferbettere him it muzikaal nivo sadat se yn de rin fan de jierren promovearre nei de ôfdieling ‘uitmuntendheid’. Nei Spitter naam Bouke de Jong yn 1928 plak op de bok. De Jong bleau 35 jier yn dizze funksje en de fanfare ûntwikkele him yn dizze perioade fierder. De eare-ôfdieling fan de Nederlânske Federaasje fan Kristlike Muzykbûnen (NFCM) waard berikte.
Grand Canyon
Bestjoer
Bestjoerlik falt de Grand Canyon ûnder ferskate ynstânsjes. It grutste part fan it ravyn heart ta it Nasjonaal Park de Grand Canyon. Oare dielen falle ûnder it Nasjonaal Wâld Kaibab, it Nasjonaal Monumint Grand Canyon-Parashant en trije soevereine en federaal erkende Yndiaanske stammen: de Havasûpai Stamme, de Navaho Naasje en de Walapai Stamme.
Kristlike Muzykferiening Oranje (Minnertsgea)
Fanfare-orkest
Sûnt augustus 1975 stiet de fanfare ûnder de fakbekwame lieding fan Jouke Hoekstra. Hy set de stiigjende line fan syn foargongers fuort. "Oranje" docht geregeld mei oan konkoersen yn binnen- en bûtelân.
Grand Canyon
Skiednis
Tûzenen jierren lang waard de Grand Canyon oan ien stik wei bewenne troch Yndianen, wêrûnder dy fan 'e Anasazy-beskaving, dy't der delsettings oanleine troch wenten yn 'e wanden út te hakjen of har yn 'e withoefolle natuerlike grotten nei wenjen te setten. Hjoed de dei beskôgje de Pûeblo-Yndianen fan Nij-Meksiko de Grand Canyon noch altyd as in hillich plak, dêr't se beafeartstochten hinne meitsje. De earste blanke dy't it ravyn mei eigen eagen seach, wie de Spaanske ûntdekkingsreizger García López de Cárdenas, yn 1540. Yn 1826 wie de jager James Ohio Pattie wierskynlik de earste Amerikaan dy't de Grand Canyon seach, wylst John Strong Newberry yn 1858 de earst geolooch wie dy't it ravyn berikte.
Kristlike Muzykferiening Oranje (Minnertsgea)
Wrâld Muzyk Konkoers
Yn 1981 waard ûnder lieding fan Jouke Hoekstra meidien oan it njoggende Wrâld Muzyk Konkoers (WMC) yn Kerkrade yn de twadde ôfdieling fan de seksje fanfare. Mei 311 1/2 punten helle de fanfare in earste priis en waard twadde yn har ôfdieling. Fjouwer jier letter waard ek meidien oan it tsiende WMC yn Kerkrade, mar no yn de earste ôfdieling en helle ûnder Jouke Hoekstra 302 1/2 punten, goed foar in earste priis. By de dielname oan it 12e WMC yn Kerkrade yn 1993 waard, ek ûnder lieding fan Jouke Hoekstra yn de earste ôfdieling fan de seksje fanfare 329 punten helle, goed foar in earste priis mei lof fan de sjuery. Op it 13e WMC yn 1997 koe men him noch fierder ferbetterje op 333 1/2 punten, opnij in earste priis mei lof fan de sjuery. Op it 14e WMC yn 2001 wie it beoardielingsskema wyls feroare en der waard 92,3% berikt, wer goed foar in earste priis mei lof fan de sjuery yn de earste ôfdieling fan de seksje fanfare. Op it 15e WMC yn Kerkarde waard in skoare helle fan 89,33%.
Grand Canyon
Skiednis
De Amerikaanske presidint Theodore Roosevelt, dy't it ravyn yn 1903 besocht, wie in grut foarstanner fan it behâld fan it gebiet. Yn 1906 fêstige er dêr it Jachtreservaat fan de Grand Canyon. Neitiid waard weidfee út it ravyn holden, mar grutte rôfdieren, lykas poema's, wolven en earnen waarden der ek útrûge. Yn 1908 neamde Roosevelt it jachtreservaat om ta in Amerikaansk nasjonaal monumint, as tuskenstapke nei de status fan nasjonaal park. Tsjinstanners dêrfan, lykas grûnbesitters en mynboubedriuwen, wisten dat alve jier lang tsjin te kearen, oant presidint Woodrow Wilson op 26 febrewaris 1919 de wet ûndertekene wêrmei't it Nasjonaal Park de Grand Canyon stifte waard.
Kristlike Muzykferiening Oranje (Minnertsgea)
Oare konkoersen en festivals
Yn 1995 waard by it federatyf konkoers fan de Nederlânske Federaasje fan Kristlike Muzykbûnen (NFCM) yn Sutfen it kampioenskip helle. By it ynternasjonaal konkoers yn it Dútske Rastede waarden yn 1996, 1998 en 2006 it heechste oantal punten helle fan alle dielnimmende orkesten, en in 2016 de earste priis yn de earste difyzje, mar waard net it heechste oantal punten helle. By in ynternasjonaal konkoers yn Nyborg yn Denemark yn 2003 waard in earste priis mei ûnderskieding helle.
Grand Canyon
Skiednis
Op 30 juny 1956 fûn yn 'e Grand Canyon it oant doe ta deadlikste ûngelok plak yn 'e skiednis fan 'e loftfeart. Dêrby kamen twa passazjiersfleantugen, in Lockheed Super Constellation fan TWA en in Douglas DC-7 fan United Airlines, yn 'e loft mei-inoar yn botsing. De brokstikken fan beide fleantugen stoarten del yn it eastlike diel fan 'e Grand Canyon, dêr't rêdingswurkers en ûndersikers der klauwen oan hiene om der by te kommen. By dizze fleanramp kamen alle 128 passazjiers en bemanningsleden oan board fan beide fleantugen om it libben.
Kristlike Muzykferiening Oranje (Minnertsgea)
Drumband/Drumfanfare
Yn 1954 waard der in drumband binnen de feriening oprjochte, letter kamen dêr in oantal sinjaaltrompetten by. De lieding wie yn hannen fan Jacob Jan Zoodsma út Minnertsgea. Yn novimber 2004 die de Drumfanfare, tegearre mei majorettes, mei oan in marskonkoers yn Schiedam. Der waarden mei harren prestaasje 85.15 punten helle wat op én nij promoasje betsjutte nei de earedifyzje.
Grand Canyon
Toerisme
De Grand Canyon stiet bekend om syn prachtige fiergesichten en kleurrike lânskip. Sadwaande is ien fan 'e grutste natuerlike toeristyske trekpleisters fan 'e wrâld. Jiers komme der sa'n 5 miljoen besikers del, wêrfan 83% út 'e Feriene Steaten, 3,8% út Grut-Brittanje, 3,5% út Kanada, 2,1% út Japan, 1,9% út Dútslân en 1,2% út Nederlân. De Súdrâne fan 'e Grand Canyon is it hiele jier rûn iepen foar publyk, salang't de waarsomstannichheden dat talitte. De Noardrâne is iepen fan mids maaie oant mids oktober.
De Walapai Stamme hat yn 2007 yn it diel fan it ravyn dat op harren gerjochtichheid leit de saneamde Grand Canyon Skywalk iepene, in soarte fan oerhingjend balkon mei in glêzene flier, dy't útstekt oer de Súdrâne fan 'e Grand Canyon. Hoewol't dêr in protte krityk op kommen is om't it de natoerskientme fan it gebiet bedjerre soe, foarmje de toeristen dy't inoar ferkringe om har foar $85 de persoan op 'e Skywalk te weagjen, in breanedige boarne fan ynkomsten foar de needlijende stamme.
Behalven om fan it útsicht te genietsjen, komme toeristen ek nei de Grand Canyon ta om te hurddraven, kuierjen, kampearjen en wyldwetterfarren. Ek toers per helikopter binne tige populêr. Fierders wurde der troch de boaiem fan it ravyn tochten per mûldier oanbean. Guon lju besykje en klim yn ien dei fan 'e râne omleech nei de rivier en dan werom omheech nei de râne. Soks wurdt troch de autoriteiten ûntmoedige, fanwegen de grutte ôfstân, de steile en rotsige paadsjes, it hichteferskil, en it gefaar foar sinnestek troch de folle hegere temperatueren op 'e boaiem fan it ravyn. Elts jier moatte tsientallen râne-rivier-râne-reizgers út 'e Grand Canyon rêden wurde. Fierders wurdt op jierlikse basis yn 'e Grand Canyon de Grand Canyon Ultra Maraton holden, in hurddraafwedstryd oer 126 km yn 24 oeren.
Vinita Nair
Vinita Nair (Evanston (Illinois), 8 septimber 1981) is in Amerikaansk nijslêzeresse, sjoernaliste en ferslachjouster fan etnysk Yndiaask komôf.
Libben en karriêre
Nair waard yn 1981 berne yn Evanston, yn 'e Amerikaanske steat Illinois, mar se groeide op yn Colleyville, yn Teksas. Nei in stúdzje sjoernalistyk oan 'e Noardwestlike Universiteit, yn har berteplak Evanston, wie Nair in hoart sjoernaliste by it tydskrift Today's Chicago Woman, en dêrnei ferslachjouster foar Talk Radio News yn 'e Amerikaanske haadstêd Washington, D.C.
Har tillefyzjekarriêre begûn Nair as algemien ferslachjouster by WGEM-TV, in pleatslike stjoerder yn Quincy (Illinois), dy't liëarre wie oan it nasjonale netwurk NBC. Letter wurke hja by WYCC-TV yn Chicago en it Evanston Community Cable Channel yn Evanston, foar't se ferfear nei Lincoln, yn Nebraska, dêr't se by KOLN/KGIN-TV foar it earst as nijslêzeresse wurksum wie, yn útstjoerings op 'e moarn en de middei. Har earste jûnsnijsútstjoerings presintearre Nair by KWGN-TV yn Denver, dêr't se yn july 2004 kaam te wurkjen.
Nei't Nair yn 2012 befallen wie fan in jonkje, fûn se yn jannewaris 2013 in nije baan by de nasjonale stjoerder CBS, as nijslêzeresse fan CBS This Morning:Saturday, dat se presintearret mei Anthony Mason. Dêrnjonken wurket se as korrespondinte foar it programma CBS Newspath en as ynfalpresintatrise fan Up to the Minute.
De Wippersmûne
De Wippersmûne is in poldermûne yn de Súd-Hollânske gemeente Maasslús.
Skiednis
De mûne waard yn 1726 boud om de Slúspolder te bemeallen en ferfong in brekfallige wipmûne op itselde plak. It skeprêd stie njonken de mûne en nei alle gedachten is de mûne njonken it oarspronklike rêd fan syn foargonger boud.
Nei in stoarm yn 1936 rekke de mûne in roede kwyt en ôfbraak drige, mar yn 1938 waard in komitee stifte om jild yn te sammeljen foar in restauraasje. De gemeente Maasslús waard yn 1972 eigner en hat de mûne doe op 'e nij restaurearre.
De mûne waard yn 1990 ferkocht oan it wetterskip, dy't de mûne en it oanbuorjende mûndershûske út 1898 ûnderhâldt. De mûne en it mûndershûske binne ryksmonuminten.
Beskriuwing
De Wippersmûne is in rûne stiennen poldermûne. De wjukken hawwe in flecht fan 19,25 - 19,45 meter mei Ald-Hollânsk hekwurk. It ynterieur is net mear folslein oanwêzich.
Garfield County (Washington)
Garfield County is in county yn it súdeasten fan de steat Washington, Feriene Steaten.
Asotin County (Washington)
Asotin County is in county yn it súdeasten fan de steat Washington, Feriene Steaten.
List fan planetoïden 65101-65200
Dit is in list fan planetoïden 65101-65200.
Karmelitetsjerke (Lviv)
De Karmelitetsjerke en Sint-Michaeltsjerke is de tsjerke fan it karmelitekleaster yn Lviv yn de Oekraïne. Yn 1748 foarme de tsjerke it toaniel fan in beruchte striid tusken de Karmeliten en harren buorlju, de Kapusinen.
Om't de tsjerke bûten de grinzen fan de binnenstêd lei moast de tsjerke goed fortifisearre wurde. Dochs plonderen de Kozakken en de Sweden de tsjerke. De gevel waard yn de 19e iuw op 'e nij boud, mar it gebou hat noch in soad fan it âlde karakter en it ûntwerp fan de arsjitekt Jan Pokorowicz bewarre. It neamen wurdich binne it 300 jier âlde alter fan swart moarmer en in rige fresko's fan Giuseppe Pedretti út de jierren 1730.
Skiednis
Yn 1613 waard op it plak in houten kleaster stifte foar de Karmeliten-sûnder-skuon. It is bekend dat der yn 1634 in stiennen tsjerke boud waard, dy't yn 1644 ynwijd waard. Tsjerke en kleaster waarden skeind yn de tiid fan de Chmelnytsky-opskuor (1648) en de Noardske Krigen (1704). Yn 1731-1732 waarden de barokke fresko's oan it plafond en de muorren oanbrocht.
De oarder fan de Karmeliten-sûnder-skuon moasten it kleaster yn 1781 ferlitte en ferhûze nei Zagórze. It kleaster waard yn 1794 oerdroegen oan in herfoarmingsoarder en yn 1789 oan de Karmeliten-mei-skuon. Tusken 1835 en 1839 fûn de bou fan de tuorren oan wjerskanten fan de gevel plak. Se waarden lykwols pas yn 1906 foltôge doe't by in restauraasje de boppeste ferdjippings foltôge waarden by in restauraasje.
It kleaster waard yn 1945 sletten en de muontsen teagen nei Krakau. It kleasterkompleks waard foar de opslach brûkt en wie tydlik fan it Natoerwittenskiplik-Technysk Stedsmuseum.
Yn de jierren 1960 en 1970 wie it kleaster in sintrum foar de alternative jongereinkultuer fan Lviv en waarden der konserten yn de kleastertún holden. Sûnt 1980 wurdt it kompleks restaurearre.
De tsjerke waard yn 1991 oan de Gryksk-Katolike Tsjerke oerdroegen, dy't de gebouwen beskikber stelden oan de Oarder fan de Studiten.
Walter Mondale
Walter Mondale (folút: Walter Frederick Mondale; Ceylon (Minnesota), 5 jannewaris 1928 - Minneapolis (Minnesota), 19 april 2021), wie in Amerikaansk politikus, jurist, diplomaat en skriuwer fan mingd Noarsk-Ingelsk-Skotsk etnysk komôf. Hy tsjinne fan 1977 oant 1981 ûnder Jimmy Carter as de 42ste fise-presidint fan 'e Feriene Steaten, en besocht by de ferkiezings fan 1984 as de kandidaat fan 'e Demokratyske Partij presidint te wurden, mar moast it dêrby ôflizze tsjin 'e sittende Republikeinske presidint Ronald Reagan. Letter wied er yn it begjin fan 'e njoggentiger jierren de Amerikaanske ambassadeur yn Japan.
Jonkheid, oplieding en gesin
Mondale waard yn 1928 berne yn it plakje Ceylon, yn 'e steat Minnesota, as de soan fan Theodore Sigvaard Mondale, in metodistysk predikant, en Claribel Hope Cowan, in parttime-muzykleararesse. Syn pake en beppe oan heitekant wiene Noarske ymmigranten, en syn mem, dy't sels in Kanadeeske ymmigrante út Ontario wie, hie Ingelsk en Skotsk bloed. (De namme "Mondale" is in ferbastering fan Mundal, in delling by Fjærland, yn 'e Westnoarske gemeente Sogndal.)
Iere politike karriêre
Nei't er syn rjochtestúdzje ôfrûne hie, sette Mondale syn eigen abbekatekantoar op yn Minneapolis en wurke er fan 1956 oant 1960 as abbekaat. Dêrnei sette er útein mei in politike karriêre as lid fan 'e Demokratyske Partij. Fan 1960 oant 1964 wied er de prokureur-generaal fan 'e steat Minnesota, en ein 1964 waard er oansteld as senator foar Minnesota, nei't syn steats- en partijgenoat Hubert Humphrey syn sit yn 'e Amerikaanske Senaat opjaan moatten hie om't er fise-presidint wurden wie ûnder Lyndon B. Johnson. Mondale behold dy senaatssit oant er sels yn 1976 opklom ta it amt fan fise-presidint. As senator sette Mondale him yn foar in rjochtfeardige húsfêstingspolityk, belestingherfoarming en it opheffen fan 'e rasseskieding op skoallen. Teffens wied er in útsprutsen tsjinstanner fan 'e Amerikaanske belutsenens by de Fjetnamoarloch.
Fise-presidintskip
Yn it ferkiezingsjier 1976 waard Mondale troch de Demokratyske presidintskandidaat Jimmy Carter frege om syn running mate (fise-presidintskandidaat) te wurden. Mondale stimde dêryn ta, en tegearre fersloegen se by de ferkiezings de sittende presidint Gerald Ford en dy syn running mate Bob Dole. Dêrnei wie Mondale fan 1977 oant 1981 de 42ste fise-presidint fan 'e Feriene Steaten. Yn dy hoedanichheid reizge er allegeduerigen it lân troch om it belied fan it regear-Carter oan 'e man te bringen, en ek om utens, dêr't er him ynsette foar Carter syn bûtenlânske doelen. Mondale wie de earste "aktivistyske" fise-presidint yn 'e Amerikaanske skiednis, d.w.s. in fise-presidint dy't troch syn presidint folop by it meitsjen en útfieren fan it belied belutsen waard. (Oer it algemien waard in fise-presidint foartiid troch syn presidint beskôge as ballêst wêrfan't de efterban lykwols nedich wie om 'e ferkiezings te winnen, wylst de fise-presidinten harren amt seagen as in opstapke nei it presidintskip.) Mondale wreide de rol fan 'e fise-presidint út ta adviseur en probleme-oplosser fan 'e presidint. Neitiid hawwe oare fise-presidinten har inselde rol oanmetten.
By de presidintsferkiezings fan 1980 krigen Carter en Mondale fannijs de nominaasje foar de Demokratyske Partij, mar troch in ekonomyske delgong en de gizelderskrisis op 'e Amerikaanske ambassade yn Iraan, wie de populariteit fan it regear-Carter slim yn it neigean rekke. Sadwaande waarden se ferslein troch de glêde Republikeinske presidintskandidaat Ronald Reagan en dy syn running mate George H.W. Bush.
Presidintskandidaat
Fjouwer jier letter wûn Mondale by de presidintsferkiezings fan 1984 de Demokratyske foarferkiezings, wat him ta de offisjele kandidaat fan 'e Demokratyske Partij makke. As syn running mate keas er doe kongreslid Geraldine Ferraro, de earste frou dy't ea troch ien fan 'e beide grutte partijen foar it amt fan fise-presidint nominearre wie. Tegearre fierden se kampanje mei in program dat derop rjochte wie om 'e nukleêre wapenwedrin mei de Sovjet-Uny te beëinigjen, gelikense rjochten foar froulju yn 'e Amerikaanske Grûnwet fêst te lizzen, de belestings te ferheegjen en de steatsskuld te ferminderjen. Mondale en Ferraro waarden lykwols troch de populêre Reagan en Bush ferslein mei ien fan 'e grutste marzjes yn 'e Amerikaanske skiednis; hja wisten yn it Elektoraal Kolleezje inkeld de stimmen fan Mondale syn thússteat Minnesota en it federale Distrikt Columbia te winnen.
Lettere jierren
Nei dy tepletterjende nederlaach loek Mondale him werom út 'e nasjonale polityk, en joech er him by in Minnesotaansk abbekatekantoar. Fan 1986 oant 1993 wied er dêrnjonken lid fan it Nasjonaal Demokratysk Ynstitút foar Ynternasjonale Saken, en yn dy hoedanichheid behelle er diplomatike súksessen yn Poalen en Hongarije. Under it presidintskip fan Bill Clinton wie Mondale fan 1993 oant 1996 de Amerikaanske ambassadeur yn Japan. Neitiid kearde er op 'e nij werom nei Minnesota om as abbekaat te wurkjen. Yn 2002, doe't de Demokratyske senator foar Minnesota Paul Wellstone alve dagen foar de senaatsferkiezings mei it fleantúch ferûngelokke, liet Mondale, dy't doe 74 jier wie, him beprate om him foar Wellstone yn 't plak ferkiesber te stellen (foar deselde senaatssit dy't er sels fan 1964 oant 1976 hân hie). Hy ferlear lykwols mei in smelle marzje fan syn Republikeinske tsjinstanner, Norm Coleman, de boargemaster fan St. Paul. Sûnt konsintrearre Mondale him op syn abbekaatspraktyk en syn gesinslibben, al wied er noch wol aktyf yn 'e Demokratyske Partij. Teffens skreau er ferskate politike boeken, lykas it autobiografyske The Good Fight: A Life in Liberal Politics, dat yn 2010 útkaam.
Abdij fan Longues-sur-Mer
De Abdij fan Sint-Marije fan Longues (Frânsk: L'abbaye Sainte-Marie de Longues) is in âlde benediktynske abdij, dy't yn de 12e iuw stifte waard. De abdij stiet yn de gemeente Longues-sur-Mer yn it Frânske departemint Calvados yn de regio Normandje.
Skiednis
De abdij waard yn 1168 stifte troch Hugh Wac, hear fan Rubercy en eigner fan lân yn de Cotentin. De abdij krige fan kening Hindrik II en oare Ingelske en Normandyske eallju rynsk jeften. De earste muontsen wiene ôfkomstich fan de abdij fan Hambye. Fral de famyljes Bacon, hearen fan Molay en de famylje Argouges droegen by oan de abdij en leden fan dy famyljes fûnen dêr harren lêste rêstplak. Doe't de aartsbiskop Eudes Rigault fan Rouen in besite brocht oan de abdij telde de mienskip 20 muontsen. De abdij besiet doe 4 priorijen en it patronaat fan 20 parochytsjerken yn de Bessin.
Sûnt 1526 foel de abdij yn hannen fan kommendatêre abten en dat betsjutte de delgong fan de abdij. Yn 1562 waard de abdij troch protestanten plondere. Nei in lange tiid fan delgong waard de abdij lang om let yn 1781 ûnder de lêste kommendatêre abt Emmanuel-Louis de Cugnac (biskop fan Lectoure) sletten. De abij-ynkomsten waarden tadield oan it seminarium fan Bayeux.
Fan de abdij bleaune in tal ruïnes en gebouwen bestean, dy't op ferskillende tiden as histoarysk monumint erkend binne. Sûnt de jierren 1930 binne de partikuliere eigners dwaande mei de renovaasje fan de gebouwen. Yn 2019 waard de abdij selektearre om Normandje te fertsjintwurdigjen by de lanlike erfgoedlotterij. It jild wurdt brûkt foar in restauraasje fan it dak fan it koer en de ferfanging fan de laaien fan it refektoarium. De abdij is iepensteld foar toeristen.