cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Frost Burned
Ynhâld
Marsilia hat, foar in diel troch tadwaan fan Mercy (sjoch: Blood Bound en Bone Crossed) de lêste tiid ferskate sterke ûnderhearrigen ferlern, en is dêrom kwetsber foar har fijannen oer. Adam en syn wearwolven hawwe yn it ferline ferskate kearen gedoente mei Marsilia en har fampieren hân, en om har eigen swakte te ferbergjen, hat Marsilia nei bûten ta de yndruk wekke dat der tusken har en Adam in ferbûn bestie. Adam wist dêrfan, mar liet it gewurde om't er fûn dat it de ûnwinske boppenatuerlike bemuoienissen mei de Tri-Cities ta it minimum beheinde, en dêr hie eltsenien baat by. No liket it der lykwols op dat Frost miende dat er earst Adam en syn wearwolven útskeakelje moast ear't er Marsilia oanfalle koe. Dêrta foarseach er in groep malkontinten binnen Cantrip fan 'e finânsjes dy't se ûntbearden om hierlingen yn 'e earm te nimmen, mei as iennichst betingst dat harren aksjes tsjin Adam-en-dy rjochte wêze moasten.
Fan 'e jûn hâlde de fampieren neffens de regels dy't opsteld binne troch Iacapo Bonarata, de master fan Milaan, dy't bekend stiet as de Hear fan 'e Nacht, in twastriid. Dêrby meie Marsilia en Frost allebeide twa helpers oanwize. De beide trio's sille dan yn it striidperk dat foarme wurdt troch it útbaarnde gebou it gefjocht mei-inoar oangean. Om't Frost in foarm fan magy behearsket wêrfan't se tinkt dat Mercy dy tsjingean kin, kiest Marsilia Mercy út as ien fan har helpers. Thomas Hao is har oare sekundant. Frost kiest foar Shamus, de eardere master fan Reno, in fampier dy't er brutsen en ta in dûm meunster makke hat, en foar Wulfe, in geastlik net alhiel sûne fampier en tsjoender dy't eins ta Marsilia har ûnderdienen heart. Mercy wit dat sysels tige kwetsber is yn in gefjocht mei fampieren, mar Frost hat plannen om it bestean fan 'e fampieren oan 'e minskheid te iepenbierjen en wol yn in totale oarloch de minsklike beskaving tebrekke, sadat fampieren tenei wer yn alle iepenheid har gong gean kinne. Dat sil him nei alle gedachten net slagje, mar it bloedferjitten dat Frost mei syn healwize opstigings feroarsaakje kin, is alderferskuorrendst. Dêrom fielt Mercy dat se hjir net foar wei kin.
Marsilia, Hao en Mercy prate ôf dat Marsilia it tsjin Frost opnimme sil, wylst Hao Shamus en Wulfe dwaande hâldt. Underwilens sil Mercy der alles oan dwaan om Frost syn tsjoenderij tsjin te kearen. Under it gefjocht ropt Frost de geasten op fan 'e Cantrip-aginten, dy't Adam yn 'e loads fermoarde hat, om se yn te nimmen en te fertarjen. Eltse kear as er dat docht, wurdt er sterker en flugger. Mercy ûntdekt dat hja de geasten nei it hjirneimels stjoere kin troch se oan te reitsjen mei it Laam fan God, in symboal fan it kristendom, dat se as hinger oan in halskeatling draacht. Ien kear komt Frost Mercy hast oer it mad, mar se wurdt rêden troch Wulfe, dy't òf oermjitte knoffelich is, òf in dûbel spul spilet. Tsjin 'e ein fan it gefjocht, as Marsilia en Wulfe tydlik útskeakele binne en Hao dwaande is mei Shamus, komt Mercy wer foar Frost oer te stean, mar diskear hat se Honger yn 'e hân. Trochdat se sa fluch is as in prêrjewolf, kin se har him dêrmei fan it liif hâlde, oant er har by de pols grypt en nei him ta skuord. Mar Mercy feroaret harsels yn in prêrjewolf, byt him yn it gesicht, feroaret werom ear't har klean de kâns krigen hawwe om ôf te sakjen, pakt it swurd op en stekt him Honger yn it liif. Op dat stuit arrivearret Adam yn syn wolvefoarm, dy't de deadlik ferwûne fampier útinoar skuord.
Mercy Thompson
Naches (rivier)
300px|thumbnail|De rivier de Naches flakby Yakima De rivier de Naches (Ingelsk:Naches River) is in sydrivier fan de rivier de Yakima yn it midden fan de Amerikaanske steat Washington. De totale lingtme fan de rivier is 121 km. De rivier ûntspringt yn it Cascades berchtme by Naches Pass op de grinspunt fan Yakima County, Kittitas County, King County en Pierce County, justjes eastlik fan Mount Rainier op in hichte fan 1786 m. De rivier rint nei it easten ta del fan it Cascades berchtme. De rivier begjint as de Lytse Naches (Little Naches River) en nei 32 km wêr't de Bumping River yn de Naches útmûnet, wurdt de rivier gewoan de Naches neamd. De rivier mûnet út yn de Yakima yn de stêd Yakima op in hichte fan 329 m. De Naches is de grutste sydrivier fan de Yakima kwa wetterôffier: 113 m³ de sekonde. De namme fan de rivier komt fan de yndiaanske wurden naugh, wat fluch of rûch betsjut en chez, wat better betsjut.
Sydrivierren binne:
De Naches foarme in wichtige east-west ferbining troch de Cascades. De yndianen en letter de blanken brûken dizze ferbining.
It hegere part fan de rin fan de rivier rint troch bercheftich gebiet en foarmet de gins tusken Yakima County en Kittitas County en it legere part rint yn Yakima County en rint troch de delling fan Naches, wêr fruithôven en oare yrrigearre lannen binne en it doarp Naches wêr de rivier troch streamt. De rivier foarmet dus in boarne foar yrrigaasje doelen. De rivier is part fan it bekken fan de rivier de Kolumbia, om't de Naches in sydrivier fan de Yakima is en dy op syn bart wer in sydrivier fan de Kolumbia is.
Marianne Philipspriis
De Marianne Philips-priis wie in jierlikse priis foar letterkundigen fan fyftich jier en âlder dy't noch hyltyd kreätyf wiene, mar waans wurk wat op de eftergrûn rekke wie of drige te reitsjen.
De priis waard yn 1951 ynsteld troch Sam Goudeket, widner fan Marianne Philips (1886-1951) en foar it lêst yn 1975 takend.
Lauwerden
At der gjin taljochting efter de skriuwersnamme jûn wurdt, is priis foar it hiele oeuvre takend.
Edam
thumb|Monumintale hûzen thumb|Alde kaart fan Edam en omkriten yn 1866 Edam is in Nederlânske stêd en eardere gemeente yn de provinsje Noard-Hollân. Tegearre mei Volendam foarmet Edam de gemeente Edam-Volendam. De stêd telt likernôch 7380 ynwenners. De gânse gemeente Edam-Volendam telde op 1 jannewaris 2019 36.094 ynwenners (boarne:CBS). De stêd lei eartiids oan de lytse rivier de Ye of Ee en hiet dus wol Yedam. Dêr is de namme Edam fan ôflaat. De stêd is ferneamd om syn tsiis.
Skiednis
thumb|Plattegrûn fan Edam út 1649 Edam ûntstie by in daam oan de Ije of Ee dy't yn 'e Sudersee útmûne. Om 1230 hinne waarden der damen oan de seegatten fan de Sudersee oanlein. By de daam moast it goed oerladen wurde en koe der tol heft wurde. Sa koe Edam ta in hannelsplak útwaakse. Skipsbou, hjerringfiskerij en tsiishannel joegen Edam in warbere ekonomy.
Greve Willem V fan Hollân joech Edam yn 1357 stedsrjochten. Dat die er mear út eigen belang, want yn de tiid wiene de strideraasjes tusken Hoeksken en Kabbeljauwen yn folle gong. Dat wiene fjochterijen om de macht tusken it greeflike gesach en de reginten yn de stêden. It wie foar Willem V wichtich en krij de stêden oan syn kant. Foar de boargers stie der ek in soad op it spul. De rjochtswissens foar de boargers naam ta, om't de skout en skepen no sels it rjocht útsprekke koene. Tige wichtich wie dat Edam tastimming krige en graaf in nije haven nei de see. Dat waarden der twa: de Voorhaven en it Oorgat. Dêrmei ûntstie in bettere skipfeartferbining nei de stêd en hannelskippen koene no makliker oer it Purmermar nei oare grutte Noardhollânske stêden farre. Ek mocht der trije kear yn 't jier in merk holden wurde. Sa woeks de ekonomy frij hurd fan de stêd.
De tsiismerk wie fan de sechtjinde iuw ôf ek in wichtich part fan de ekonomy yn Edam. Op 16 april 1526 krige Edam fan keizer Karel V it rjocht fan in frije wykmerk en it rjocht fan Waach, dêr't yn 't jier 90 gûne foar de greeflikens betelle wurde moast. Op 2 maart 1574 waard dat rjocht fan Waach troch Willem fan Oranje foar ivich ferjûn as tanke foar it goede gearwurkjen yn it belis fan Alkmar.
Yn 1544 bepaalde Karel V dat de iepen ferbining fan Edam mei de Sudersee sletten wurde moast om it efterlân te beskermjen tsjin it wurkjen fan ebbe en floed. Edam wie der poer op tsjin, om't men noed hie dat de haven tichtslibje soe. Yn 1570 fernielden de Edammers de slûsdoarren. De slûs betsjutte de ein fan de ambysjes fan Edam om noch ta in grutte havenstêd út te waaksen.
Edam hie inkelde kearen mei wettersneed te krijen. De Wettersneed fan 1825 rekke benammen de oare kant fan de Sudersee, mar yn febrewaris 1916 rekke de saneamde Suderseefloed, dêr't de wyn út it noardeasten kaam, it gebiet. Der fergiene inkelde skippen (32 deaden) en in grut part fan Noard-Hollân kaam ûnder wetter te stean (19 deaden). Efter de slûswachterswente by de Edamerslûs stiet in peal, dêr't op oaanjûn stiet hoe heech it wetter yn 1916 stien hie.
It âlde stedssintrum
thumb|Kaart fan it âlde sintrum fan Edam It sintrum yn de âlde fêsting is in beskerme stedsgesicht. Der steane in tal monuminten:
Tsiismerk
thumb|Tsiismerk yn Edam yn augustus 2006 Nei it takennen fan it rjocht op in tsiiswaach hat der yn Edam oant 1922 in kommersiële tsiismerk west dêr't boeren út de omkriten harren tsiis ferhannelje koene. De Edammer tiis waard nei de merk ferfierd mei lytse boatsjes. Nei it lossen op 'e wâl waard de tsiis troch tsiisdragers nei de merk brocht. Dêr waard de tsiis te keapoanbean troch de hannelers. Nei't it earst kard waard, waard it troch loven en bieden, it 'hantsjeklappen', de priis de kilo fêststeld. Dêrnei waard de tsiis wer op in berje laden en nei de waach brocht dêr't it gewicht fêststeld waard. De tsiis waard ta einbeslút mei hynder en tsiisbrik nei it tsiispakhûs brocht om dêr noch foar in skoft ryp te meitsjen.
De tsiismerk waard yn 1989 fannijs wer iepene. Yn de simmer (july en augustus) wurdt eltse woansdei tusken 10.30 en 12.30 in toeristyske ferzje fan de tsiismerk holden.
Pader (rivier)
De Pader is in sydrivierke fan de Lippe yn Dútslân. Mei syn lingte fan goed 4 km is de Pader de koartste rivier fan Dútslân. De rin fan de rivier leit hielendal op it grûngebiet fan de stêd Paderborn. De rivier mûnet yn de Lippe út op 101 meter boppe seenivo, mar is dêr in stik breder as de Lippe sels.
Tsjerke fan Fjouwerhûzen
De Tsjerke fan Fjouwerhûzen of de Herfoarme tsjerke fan Fjouwerhûzen yn de provinsje Grinslân is sûnt 2001 in tsjerkegebou fan de Stifting Alde Grinslânske Tsjerken. De herfoarme gemeente (hjoeddedei PKN) fan Fjouwerhûzen waard doe gearfoege mei dy fan Ulrum en Nijtsjerk.
Skiednis
De tsjerke waard nei alle gedachten yn de 12e, mar yn 't lêst yn de 13e iuw boud. Fan de âlde midsiuwske muorren fan dowestien binne dielen bewarre bleaun, mar yn 1869 waard de tsjerke bepleistere, sadat it midsiuwske muorrewurk tsjintwurdich net mear mei it bleate each te sjen is. De tsjerke hie eartiids in frijsteande toer, dy't brûkt waard om de grins tusken Grinslân en Fryslân fêst te stellen. Dy toer waard yn 1839 ôfbrutsen en ferfongen troch de hjoeddeiske dakruter boppe de westlike gevel. Yn de Twadde Wrâldkriich waard de klok út de toer helle, mar nei de befrijing yn Nederlân werom fûn en wer ophongen yn 'e toer. Op de toer stiet lykas op tuorren fan Ulrum en Nijtsjerk in wynwizer yn de foarm fan in liuw, it symboal fan de famylje Lewe.
Yn 2006 wûn de tsjerke fan Fjouwerhûzen de finale fan in live-útstjoering fan it AVRO-programma De Restauraasje, dat troch de BankGiroLoterij sponsore waard. Dêrmei kaam in bedrach fan 920.000 euro frij om it ferfallen tsjerkje op te knappen.
De tsjerke is in ryksmonumint.
Ynrjochting
Sûnt de restauraasje binne de banken yn de oarspronklike griene kleur farwe. Yn de tsjerke hinget in klok út 1630, dy't skonken waard troch Anna Lewe fan de boarch Panser en Geert Lewe fan de boarch Bewsum. De twa boargen leine yn de omjouwing fan it doarp. De klok waard getten troch Nicolas Rovier en André Aubertin.
Triatlon op de Paralympyske Simmerspullen 2016
200px|thumb|right|200px|Fort Copacabana
De XV Paralympyske Simmerspullen waarden yn 2016 yn it Brazyljaanske Rio de Janeiro hâlden. It wie de earste kear dat de triatlon op it programma stie fan de Paralympyske Simmerspullen.
Lokaasje
De triatlon hie plak fan 10 oant 12 septimber 2016 yn Fort Copacabana.
Medaljespegel
De top-10 fan lannen dy't by it baanhurdfytsen medaljes wûn ha tidens de Paralympyske Simmerspullen fan 2012.
Loads (gebou)
In loads is in grutte oerdutsen wurkromte, dy't almeast brûkt wurdt foar de opslach fan hannels- of yndustrieel guod en/of foar swier materieel. Dit type gebou is tige grut en heech yn ferliking mei in gewoan wenhûs, en yn 'e regel hat it grutte ynryddoarren, sadat der sûnder swierrichheden in frachtwein nei binnen ta ride kin as dat nedich is.
Loadsen kinne sadwaande benammen fûn wurde op yndustrygebieten en by havens, hoewol't ek in protte boerebedriuwen ien of mear loadsen by de pleats stean hawwe. Fral havenloadsen, dy't brûkt wurde foar hiel tydlike opslach fan guod, binne wolris foarsjoen fan in ynboude takelynstallaasje.
Nei oanlieding fan feroarjende ekonomyske aktiviteiten yn 'e omkriten krije guon loadsen wolris nije, alternative bestimmings. Se wurde dan bgl. ynrjochte mei wurkplakken foar keunstsinnige aktiviteiten of as [ studio's of teäters foar alderhanne sosjale en kulturele barrens. Soms komt it ek wol foar dat in loads omboud wurdt ta in wente.
Marijetsjerke (Celle)
De Stedstsjerke Sint-Marije (Dútsk: Stadtkirche St.-Marien) fan Celle yn Nedersaksen, Dútslân, is in monumint út de 14e iuw.
Skiednis
De bou fan de tsjerke sette tsjin it ein fan de 13e iuw útein. It oarspronklik suver goatyske gebou wie in halletsjerke fan trije skippen en waard yn 1308 oan unserer lewen frowe, Us-Leaffrouwe, wijd.
De tsjerke krige yn 1516 in toer, dy't lykwols yn 1530 wer ôfbrutsen en troch in klokkestoel ferfongen waard. De klokkestoel waard yn 1576 troch in dakruter ferfongen, dy't yn 1717 wer ferfongen waard troch de hjoeddeiske dakruter.
Yn 1913 folge de bou fan de 74 meter hege tsjerketoer oan de westlike kant fan de tsjerke.
Ynterieur
Op de triomfbalke stiet in krusigingsgroep út 1495, it âldste keunstwurk fan de tsjerke. Oan de pylders foar it koer steane de apostels Petrus en Paulus. De epitafen yn it koer betinke de hartoggen fan Braunschweig-Lüneburg, dy't sûnt de 15e iuw yn Celle harren residinsje hiene.
Doe't hartoch Ernst de Belider de reformaasje yn Celle ynfierde, waard de oarspronklike Marijetsjerke in protestantske preektsjerke.
De barokke tafoegings binne troch Italjaanske keunstners oanbrocht. Yn deselde tiid krige de tsjerke in tonferwulft. De preekstoel is in Deensk keunstwurk en it fleugelalter foarmet de oergongsstyl fan de lette renêssânse nei de barok.
Wite Tongersdei
De Wite Tongersdei is de dei foar Goed Freed. Mei de fesper begjint op de jûn fan Wite Tongersdie it Triduum Sacrum, dat wol sizze de fiering fan Goed Freed (it lijen fan Kristus), Stille Saterdei (de dea fan Kristus) en Peaskesnein (de opstanning fan Kristus). Fanwegen it lêste jûnsmiel en de troch Jezus Kristus sels ynfierde eucharisty hat Wite Tongersdei in hege status yn de liturgy. De liturgyske kleur fan Wite Tongersdei is wyt, dêr't de dei de namme oan ûntlient.
Op de foarjûn fan de dei wêrop it ferstjerren fan de Hear betocht wurdt, binne der tal fan tsjinsten yn protestanske en katolike tsjerken om it sakramint fan it Hillich Jûnsmiel te fieren. It is in katolyk gebrûk om op Wite Tongersdei de krúsbylden en oare bylden mei in wyt lekken ôf te dekken. Ek wurdt it Hillich Sakramint út it tabernakel helle en oerbrocht nei in rêstalter. Under it sjongen fan it Gloria liede de klokken om dêrnei te swijen oant it Gloria op peaskejûn, as de earste tsjinst plak fynt om de ferrizenis fan Jezus te fieren.
De ynstelling fan it jûnsmiel
Yn de oanrin nei it feest fan it ûnsuorre brea sochten de skriftgelearden en hegepreesters nei in mooglikheid om Jezus te deadzjen. Doe dreau Satan yn de apostel Judas en hy gyng nei de preesters en de timpelwacht om te oerlizzen op hokker wize hy Jezus oeleverje koe.
Nûnatûkavût
Nûnatûkavût (Inûttût: Nunatuĸavut, útspr.: ['nu:nətu:həvu:t]; Ingelsk: NunatuKavut) is in net erkend, útsteld autonoom gebiet fan 'e Nunatuĸavummiut, de Súdlike Inûyt fan 'e regio Labrador, yn 'e Kanadeeske provinsje Nijfûnlân en Labrador. It moat net betize wurde mei Nûnavût, ien fan 'e trije noardlike territoaria fan Kanada, noch mei Nûnavik, dat it noardlike part fan 'e oangrinzgjende provinsje Kebek beslacht, noch mei Nûnatsiavût, in besteand autonoom gebiet yn Labrador. Nunatuĸavut betsjut "ús oerâlde lân" yn it Inûttût, de pleatslike Inûyt-taal (nuna betsjut dus "lân", en dêrom begjinne de nammen fan sa'n protte Inûyt-gebieten dêrmei, krekt sa't yn it Frysk in protte gebietsnammen einigje op "-lân").
Wite Tongersdei
De ynstelling fan it jûnsmiel
Op de dei fan it ûnsuorre brea joech Jezus Petrus en Jehannes opdracht om it peaskemiel klear te meitsjen. Yn de stêd kamen de twa apostels in man mei in krûk tsjin, dy't harren in grutte boppeseal sjen liet dêr't it peaskemiel plak fine koe. Dy jûns kamen Kristus mei de apostels byinoar yn de boppeseal. Jezus wist dat Hy de oare deis stjerre soe en dêr dielde Kristus foar de lêste kear bôle en wyn mei syn apostels. Hy naam it brea, briek it en joech it de learlingen mei de wurden Dit is Myn lichem, dat foar jimme jûn wurdt, bliuw dit dwaan om my te betinken. Nei it miel naam Kristus de beker mei de wurden: ''Nim dizze beker en drink der út, want it is de beker fan it ivich duorjende ferbûn, dit is it bloed dat foar jim en alle minsken fergetten wurdt om de sûnden te ferjaan. Bliuw dit dwaan om My te betinken''.
Nûnatûkavût
Skiednis
Oan 'e ein fan 'e 1970-er jierren waard de Labradorske Métis Feriening (Labrador Metis Association, LMA) oprjochte troch de lânseigen bewenners fan 'e súdlike kust fan Labrador, om erkenning te krijen as in ûnderskate etnyske en kulturele groep. Dy lju waarden doedestiden Inûyt-Métis neamd, en waarden inkeld beskôge as de ôfstammelingen fan 'e Inûyt fan noardlik Labrador dy't har fierhinne oanpast hiene oan 'e Westerske maatskippij. Om't der sa'n bytsje oer harren skiednis bekend wie, sels ûnder harrensels, sette de LMA yn 2006 útein mei in projekt wêrby't de oantinkens, kennis en oerlevering fan 'e âlderein fêstlein en kombinearre waard troch de Community-University Research Association (CURA). Ut dat seis jier duorjende ûndersyk die úteinlik bliken dat de "Inûyt-Métis" de neikommelingen wiene fan 'e oarspronklike Inûyt-befolking fan súdlik Labrador, dy't him yn it iere koloniale tiidrek fermongen hie mei Frânske en Baskyske walfiskfarders.
Sadwaande feroare de LMA ein 2012 syn namme yn 'e Mienskipsrie fan Nûnatûkavût (Nunatuĸavut Community Council, NCC). Op grûn fan in ferdrach dat yn 1765 sletten wie tusken fertsjintwurdigers fan 'e Britske Kroan en de Inûyt fan súdlik Labrador waard der doe in lânrjochteclaim by it Kanadeeske regear en it provinsjale regear fan Nijfûnlân en Labrador yntsjinne. Dêr wol it provinsjale regear lykwols pas oer prate as it federale regear beoardiele hat oft de Nunatuĸavummiut yn dizze saak yndie yn har rjocht steane. Sadwaande wurdt der op 't heden inkeld mei it federale regear ûnderhannele.
Lânrjochteclaim
It doel fan 'e NCC is om in autonoom gebiet binnen de provinsje Nijfûnlân en Labrador te krijen, krekt sa't de noardlike Inûyt fan Labrador dat yn 2005 krigen hawwe yn 'e foarm fan Nûnatsiavût. Dêrta meitsje se oanspraak op in gebiet dat it súdlike trêdepart fan Nûnatsiavût beslacht, en dêrwei by de kust lâns rint, alhiel oan Lodge Bay ta, oan 'e Labradorske súdkust. Fierders hâlde se út dat it gebiet yn it binnenlân by de rivier de Churchill lâns ek ta har lân heart, dêr't Happy Valley-Goose Bay (Inûttût: Vâli) leit, ien fan 'e grutste en wichtichste plakken fan Labrador. Streamop dêrfan soene de Muskrat Falls en de wetterkrêftsintrale oan 'e ûnderrin fan 'e Churchill ek ta Nûnatûkavût hearre.
Marijetsjerke (Celle)
Ynterieur
De noardlike galerij is fersierd mei foarstellings út it Nije Testamint, wylst de súdlike galerij foarstellings út it Alde Testamint sjen litte. Healwei de jierren 1830 waarden de banken fan de tsjerke ferfongen.
Oargel
It tsjintwurdige oargel yn de tsjerke waard yn 1999 neffens oarspronklike ûntwerpen fan 1687 ynboud. Hartoch Kristiaan Loadewyk liet yn 1653 troch Hermann Kröger en Berendt Hus in oargel bouwe, wêrfan't de oargelkas bewarre is. Yn de jierren 1685-1687 folge in útwreiding fan it ynstrumint. Oant 1912 bleau it oargel wakker gelyk, allinne de wynladen waarden yn 1834 útruild. Mei de bou fan de tsjerketoer like it ynstrumint lykwols út 'e tiid. It waard ôfbrutsen en troch in nij, letromantysk ynstrumint fan de firma Furtwängler & Hammer ferfongen. De firma Kleuker ferfong dat oargel yn 1969 troch in fjouwermanualich ynstrumint.
By in restauraasje fan it stúkwurk yn de jierren 1993-1999 moast it oargel útboud wurde. Om't ek de oargelkas renovearre wurde moast en it oargel út 1969 net sa geweldich fan kwaliteit wie, waard keazen foar in rekonstruksje fan it 17e-iuwske ynstrumint. Njonken de nijbou fan it op tradisjonele wize rekonstruearre oargel waard it oargel mei in achterwurk útwreide en de oargelkas troch Rowan West út Ahrweiler restaurearre. It trijemanualige oargel hat 49 registers.
Ngawy (plak)
Ngawi is in plak yn it bestjoerlik gebiet Ngawy yn de provinsje East-Java, Yndoneezje.
Kroan fan Kastylje
De Kroan fan Kastylje (Kastyljaansk: Corona de Castilla; Leöneesk: Cornoa de Castiella; Galisysk: Coroa de Castela; Astuerysk: Cornoa de Castiella; Baskysk: Gaztelako Koroa; Latyn: Corona Castellae) wie in machtige Midsiuwske steat op it Ibearysk Skiereilân, dy't yn 1230 foarme waard út 'e fúzje fan ferskate lytsere keninkriken. Yn 1516 gie dit ryk in personele uny oan mei ferskate oare keninkriken, en sûnt dy tiid waard der ornaris sprutsen fan it Keninkryk Spanje. It duorre lykwols noch oant 1715 ear't der in steatsherfoarming trochfierd waard wêrby't de Kroan fan Kastylje ek wier yn Spanje opgie. Yn 'e regel wurdt de Kroan fan Kastylje koartwei oantsjut as 'Kastylje', wat lykwols betizing opsmyt mei it eardere Keninkryk Kastylje, dêr't de Kroan fan Kastylje syn namme oan ûntliende. Tsjin 1516 besloech de Kroan fan Kastylje in oerflak fan likernôch 380.000 km² op it Ibearysk Skiereilân, en hie it in befolking fan sa'n 4,5 miljoen minsken.
Geografy
Op it Ibearysk Skiereilân omfieme de Kroan fan Kastylje sûnt 1516 de hjoeddeistige autonome mienskippen Andalúsje, Astuerje, Baskelân, Ekstremadoera, Galysje, Kantaabrje, Kastylje-La Mansja, Kastylje-Leön, Madrid, Navarra en Moersia. Dat gebiet besloech yn totaal sa'n 380.000 km². Fierders omfieme it ryk doe ek de Kanaryske Eilannen en makke it oanspraak op 'e Filipinen en de ûnbidich grutte koloanjes yn 'e Nije Wrâld, dy't hiel Midden-Amearika en it Karibysk Gebiet besloegen, mear as de helte fan Súd-Amearika mei dêropta Floarida en it Amerikaanske Súdwesten.
Oarsprong
De Kroan fan Kastylje kaam ûnder de Reconquista, de iuwenlang duorjende werovering fan it Ibearysk Skiereilân troch de kristenen op 'e moslims, fuort út eardere riken. It earste dêrfan wie it keninkryk Astuerje, dat as iennichste diel fan it Ibearysk Skiereilân nea troch de Arabieren ferovere wie. Doe't dy steat him hieltyd fierder nei it suden ta útwreide, ûntjoech er him meitiid ta it keninkryk Leön, dêr't it keninkryk Kastylje him yn 1065 fan ôfskate. Tusken 1072 en 1157 bestie der in personele uny tusken Kastylje en Leön, dy't neitiid lykwols wer útinoar foel.
Mar yn 1217 urf Ferdinand III de troan fan Kastylje fan syn mem Berengaria fan Kasylje, en doe't er yn 1230 ek de troan fan Leön urf fan syn heit, Alfûns IX fan Leön, foege er de hofhâldings en parleminten (de Cortes) fan 'e beide keninkriken gear. Dat wurdt beskôge as it begjin fan in nije steat, dy't de Kroan fan Kastylje kaam te hjitten. Behalven de beide keninkriken Kastylje en Leön hearde dêr ek it keninkryk Galysje ta. Neitiid ferovere Ferdinand III de Delling fan 'e Guadalquivir op 'e Moaren, en syn soan Alfûns X ferovere it hiele Moarske keninkryk Moersia.
Opkomst fan it Hûs fan Trastamara
Doe't Alfûns XI fan Kastylje yn 1350 stoar, waard er opfolge troch syn soan Piter. Alfûns hie lykwols ek bern mei syn mêtresse Eleönoara fan Guzman, wêrûnder in soan, Hindrik, greve fan Trastamara, dy't syn healbroer Piter it rjocht op 'e troan bekreaude en himsels ta kening útroppe liet ûnder de namme Hindrik II. Dat late ta in boargeroarloch dy't fertize rekke yn 'e Hûndertjierrige Oarloch tusken it Keninkryk Frankryk en it Keninkryk Ingelân doe't Piter in ferbûn sleat mei Edwert de Swarte Prins, de kroanprins fan Ingelân. Yn 1367 fersloech Edwert it leger fan Hindrik II yn 'e Slach by Nájera, mar doe't dúdlik waard dat kening Piter him de kosten dy't er dêrta makke hie, net fergoedzje soe, kearde er Kastylje de rêch ta. Dat bea foar Hindrik II, dy't de wyk nommen hie nei Frankryk, de kâns om in nije goai nei de troan te dwaan, en yn 1369 fersloech er Piter en dy syn bûnsgenoaten yn 'e Slach by Montiel, wêrby't Piter omkaam. Dêrmei kaam it Hûs Trastamara op 'e Kastyljaanske troan.
Yn 1371 troude Jan fan Gint, in jongere broer fan 'e Swarte Prins, mei Konstânse fan Kastylje, de dochter fan Piter. Neitiid makke er yn 1386 út namme fan syn frou oanspraak op 'e troan fan 'e Kroan fan Kastylje. Dêrta lâne er yn Galysje en naam dêr ferskate stêden yn. Jehan I fan Kastylje, de soan fan Hindrik II, stelde lykwols foar om syn soan, de lettere Hindrik III, trouwe te litten mei Katerine fan Lancaster, de dochter fan Jan fan Gint. Dat útstel waard akseptearre, en trochdat op dy wize it âlde keningshûs fan Kastylje yn it Hûs Trastamara yntroude, waard de legitimiteit fan it keningskip fan 'e Trastamara's yn hege mjitte fuortsterke. Boppedat makke dit houlik in ein oan 'e deilisskip tusken Ingelân en Kastylje.
Unlijige tiden
Under it regear fan Hindrik III waard it gesach fan it keningshûs oer de machtige Kastyljaanske adel wer yn eare werombrocht, mar dat gie nei Hindrik syn ferstjerren, yn 1406, allegear wer ferlern, doe't syn jonge soan Jehan II, in bern noch, kening waard. Katerine fan Lancaster en Ferdinand fan Antequera, de jongere broer fan Hindrik III, waarden reginten, mar nei it Kompromis fan Caspe, fan 1412, sette Ferdinand ôf nei Aragon, om dêr ûnder de namme Ferdinand I kening te wurden. Doe't syn mem yn 1418 stoar, naam de fjirtjinjierrige Jehan II út eigen namme it regear op en troude mei syn nicht Marije fan Aragon. De wiere machthawwer yn Kastylje wie yn dy snuorje lykwols Álvaro de Luna, dy't it deistich bestjoer fan it ryk yn 'e hannen hie. Aragoneeske ynminging late yn 1429-1430 ta oarloch tusken de beide keninkriken, wêrnei't de relaasjes frijwat bekuollen.
Om't de hege adel fan Kastylje de Aragonezen stipe hie, wie ek de relaasje tusken de adel en Kroan flink yn it neigean rekke, en Hindrik IV, de soan fan Jehan II, besocht om 'e nocht om dat te ferhelpen. Doe't syn twadde frou, Jehanna fan Portegal, it libben skonk oan in dochterke, Jehanna, bewearden kweatongen dat it bern fuortkaam út oerhoer fan 'e keninginne mei Beltrán de la Cueva, ien fan Hindrik syn fertroulingen. It famke waard dêrom Jehanna la Beltraneja neamd. Under swiere druk fan 'e adel waard de kening doe twongen om in ferdrach te ûndertekenjen dat syn dochter útsleat fan 'e erfopfolging en wêrby't er syn jongere healbroer Alfûns as syn opfolger oanwiisde. Doe't dyselde yn 1468 omkaam by in ûngemak, tekene Hindrik IV it Ferdrach fan de Bollen fan Guisando mei syn healsuster Isabella. Dêryn waard ôfsprutsen dat sy syn erfgenamte wêze soe, mar dat hja yn ruil dêrfoar trouwe soe mei in houlikskandidaat fan syn kar.
De Katolike Monargen
Yn oktober 1469 briek Isabella lykwols har ferdrach mei Hindrik IV troch temûk mei de Aragoneeske kroanprins Ferdinand te trouwen. Hindrik wie dêr poerrazen oer, om't er Kastylje mei Portegal of Frankryk ferbine wollen hie ynstee fan mei Aragon. Om't hy him no ek net mear oan it Ferdrach fan de Bollen fan Guisando hoegde te hâlden, beneamde er syn dochter Jehanna ta syn erfgenamte, wat nei syn dea yn 1474 oanlieding joech ta de Kastyljaanske Súksesjeoarloch. Dy duorre fiif jier, oant Isabella en har oanhingers yn 1479 de oerwinning behellen. Datselde jiers folge har man syn heit Jehan II op as kening Ferdinand II fan Aragon. Hoewol't Ferdinand ek kening fan Kastylje waard, wie dat in personele uny en de beide keninkriken bleaune fierhinne selsstannich, elts mei har eigen wetten, parlemint en regear. Om't Kastylje grutter wie, in sintralere posysje ynnaam op it Ibearysk Skiereilân en in folle gruttere befolking hie (4,3 miljoen tsjin 1 miljoen yn Aragon), waard Kastylje de dominante partner yn it ferbûn.
Under it bewâld fan Ferdinand en Isabella waard yn 1492 de Reconquista fan it Ibearysk Skiereilân einlings en te'n lêsten foltôge mei de ferovering fan it Emiraat Granada. Dêrfoar krigen se fan paus Aleksander VI de titel 'de Katolike Monargen' taparte. Datselde jiers fûnen der noch twa tige wichtige foarfallen plak: de Joaden waarden út Spanje ferballe en Kristoffel Kolumbus, dy't yn opdracht fan Isabella op ûntdekkingsreis nei it westen fearn wie, ûntdiek Amearika. Dat foarfal late ta de stifting fan 'e ûnbidich grutte en ûnbidich rike koloanjes yn Midden- en Súd-Amearika, dy't Spanje ta in grutmacht fan wrâldformaat meitsje soe en de oandriuw jaan soe ta de Spaanske Gouden Iuw. Oare wichtige ûntwikkelings út 'e regearperioade fan Isabella en Ferdinand wiene de Ferovering fan de Kanaryske Eilannen (tusken 1478 en 1493), de beheining fan 'e macht fan 'e adel (tusken 1480 en 1495), en de bekearing ûnder twang fan 'e moslimbefolking yn 'e súdlike gebietsdielen ta it kristendom (fan 1502 ôf).
Nei't Isabella yn 1504 stoarn wie, waard har man Ferdinand regint foar harren dochter Jehanna de Sljochtsinnige yn 't plak. Fia it houlik fan dyselde kaam de Kroan fan Kastylje yn 1506 yn 'e hannen fan Filips de Skiene, de Habsburchske hartoch fan Boergonje, dy't lykwols al yn 1507 stoar, wêrnei't syn frou Jehanna, sa't har bynamme al seit, ta sljochtsinnigens ferfoel. Sadwaande waard Ferdinand doe fannijs regint, diskear foar syn pakesizzer Karel V. Yn 1512 foel er mei in Kastyljaansk-Aragoneesk leger it lytse keninkryk Navarra binnen, wêrfan't er it diel besuden de Pyreneeën, Opper-Navarra, ferovere en by Kastylje foege. Doe't Ferdinand yn 1516 stoar, waard er as kening fan Kastylje èn as kening fan Aragon opfolge troch Karel V; dat waard sawol doedestiden as troch lettere histoarisy beskôge as de ein fan 'e Kroan fan Kastylje en de Kroan fan Aragon en it begjin fan it feriene Spanje. Lykwols soe it noch oant de ein fan 'e Spaanske Súksesjeoarloch, yn 1715, duorje ear't alle regearingsynstânsjes fan 'e beide keninkriken ek wier feriene waarden. En op papier is 'kening fan Kastylje' noch altyd in titel dfan 'e Spaanske kening.
Bestjoer
De Kroan fan Kastylje wie in feodale monargy ûnder it bewâld fan in fierhinne autokratysk kening. Der wie gjin fêste haadstêd, mar it Keninklik Hof residearre om bar yn Burgos, Toledo, Valladolid en Madrid. Dy sitewaasje bleau bestean oant Filips II Madrid yn 1561 as fêste residinsje útkeas. De Kroan fan Kastylje hie gjin offisjele taal dy't as sadanich by wet fêstlein wie, mar yn 't earstoan ferfolle it Latyn de funksje fan skriuwtaal foar offisjele dokuminten. By de tiid lâns begûn lykwols it Kastyljaansk (in taal dy't letter Spaansk neamd wurde soe) in hieltyd wichtiger posysje yn te nimmen, oant dat tsjin it begjin fan 'e sechstjinde iuw it Latyn fierhinne ferfongen hie as skriuwtaal.
De keningen fan 'e Kroan fan Kastylje wiene:
Gesta Hammaburgensis ecclesiae pontificum
thumb|Begjin fan boek 1 yn de manuskkript fan Wenen [[Codex Vindobonensis 521 fol. 3r]] thumb|Earste side fan de descriptio insularum aquilonis yn de manuskript fan Wenen (Codex Vindobonensis 521, fol. 69v) Gesta Hammaburgensis ecclesiae pontificum (Latynsk foar "Skiednis fan de Biskoppen fan Hamburch") is in skiedkundige ferhanneling dat tusken 1073 en 1076 skreaun is troch Adam fan Bremen, dy't der stikken oan tafoege (scholia) hat oant syn dea yn 1081 of 1085. It is ien fan de wichtichste boarnen fan de midsiuwske skiednis fan Noard-Jeropa en de âldste skreaune boarne dy't de ûntdekking fan de eastkust fan Noard-Amearika neamde. It beskriuwt de gânse Wytsingetiid, fan it stiftsjen fan it bisdom ûnder Willehad yn 788 oant it bestjoer ûnder prinsbiskop Adalbert yn Adam syn eigen tiid. De tekst besprekt wiidweidich de skiednis fan de bisdom Bremen-Hamburch en syn biskoppen. Om't de biskoppen wetlik foech hiene oer it sindelingswurk yn Skandinaavje wurdt it Noarske heidendom ek beskreaun. It bestean fan it wurk wie fergetten yn de lette midsiuwen, oant it yn de sechtjinde iuw weromfûn wie yn de bibleteek fan it Kleaster Sorø yn Denemark.
Ynhâld
De ferhanneling bestiet út de folgjende ûnderdielen:
Nûnatsiavût
Nûnatsiavût (Inûttût: Nunatsiavut, útspr.: [nu:'nɑ:ʦiəvʉt]; Ingelsk: Nunatsiavut) is in autonoom gebiet 'e Nunatsiavummiut, de eastlike Arktyske Inûyt fan 'e regio Labrador, binnen de grinzen fan 'e Kanadeeske provinsje Nijfûnlân en Labrador. It moat net betize wurde mei Nûnavût, ien fan 'e trije noardlike territoaria fan Kanada, noch mei Nûnavik, dat it noardlike part fan 'e oangrinzgjende provinsje Kebek beslacht. De namme "Nunatsiavut" betsjut "ús moaie lân" yn it Inûttût, de pleatslike Inûyt-taal (nuna betsjut dus "lân", en dêrom begjinne de nammen fan sa'n protte Inûyt-gebieten dêrmei, krekt sa't yn it Frysk in protte gebietsnammen einigje op "-lân").
Skiednis
Yn 1977 tsjinne de Labradorske Inûytferiening (Labrador Inuit Association, LIA) formeel in petysje yn wêryn't oanspraak makke waard op in grut diel fan Labrador. Alve jier letter, yn 1988, giene de ûnderhannelings oer de lânrjochten fan 'e Inûyt yn Labrador offisjeel fan start, mei as de trije dielnimmende partijen de LIA, de provinsjale oerheid fan Nijfûnlân en Labrador en de Kanadeeske federale oerheid. Yn 2001 waard in prinsipe-akkoart berikt, wêrnei't de dêryn fêstleine lânrjochten yn 2004 by in referindum ûnder de ynwenners fan 'e oangeande gebieten goedkard waarden.
Underwilens hie de LIA yn 2002, foarútrinnende op dy goedkarring, al in útstel yntsjinne foar in beheinde foarm fan autonomy foar it gebiet, binnen de provinsje Nijfûnlân en Labrador. Op 22 jannewaris 2005 waard ek dêroer oerienstimming berikt mei de provinsjale en federale regearings, en waard de Lânrjochte-oerienkomst fan 'e Labradorske Inûyt (Labrador Inuit Land Claims Agreement) troch de trije partijen ûndertekene. Dêr wie in gebiet fan 72.520 km² mei muoid, de hiele noardlike punt fan Labrador benoarden Nain ynbegrepen, en teffens in grutte hoeke lân oan 'e Atlantyske kust súdlik dêrfan omfiemjend. Hoewol't net dy hiele krite yn eigendom fan 'e Labradorske Inûyt kaam, waarden harren fiergeande rjochten yn en op dat gebiet erkend, resultearjend yn spesjale privileezjes oangeande it gebrûk fan it (ûnbewenne) lân. In lytser (bewenne) gebiet binnen dy gruttere krite, besteande út 15.800 km², krigen de Inûyt ek wier-wier yn besit. Dêropta krigen se ek seerjochten yn in gebiet fan 44.030 km² foar de Labradorske kust.
Fierdersoan wie yn it akkoart fêstlein dat yn it frijwol hielendal ûnbewenne noardlike trêdepart fan it gruttere gebiet it Nasjonaal Parkreservaat de Torngatbergen stifte waard. Ek stie deryn dat de federale oerheid in bedrach fan K$130 miljoen oan 'e Labradorske Inûyt betelje soe as skeafergoeding foar in twongen ferhuzing (of deportaasje) fan 'e Inûytbefolking yn 'e 1950-er jierren, nochris K$120 miljoen om 'e oprjochting fan in eigen autonoom regear mei te bekostjen, en dêrnjonken ek royaltys foar de ûnderskate dylchstoffen dy't yn noardlik Labrador wûn wurde. Ta einbeslút wie der noch sprake fan in net spesifiëarre finansjele fergoeding foar de Inûyt dy't bûten it oerdroegen gebiet wennen.
De oerienkomst waard ratifisearre troch de Labradorske Inûyt en de parleminten fan Nijfûnlân en Labrador en fan Kanada, wêrnei't it spul op 23 juny 2005 keninklike goedkarring krige. De grûnwet fan it nije gebiet waard op 1 desimber 2005 oannommen; dêrmei ûntstie Nûnatsiavût as in steatsrjochtlike entiteit, wylst op datselde stuit de LIA ophold te bestean. De rie fan bestjoer fan 'e eardere LIA foarme in ynterim-regear, wêrnei't der yn oktober 2006 foar it earst ferkiezings holden waarden foar it 18 leden tellende parlemint fan it nije gebiet. It earste reguliere regear fan Nûnatsiavût waard op 16 oktober 2006 ynsward.
Sûnt 2012 wurdt op it súdlike trêdepart fan Nûnatsiavût oanspraak makke troch de Súdlike Labradorske Inûyt, dy't in eigen autonoom gebiet stiftsje wolle mei de namme Nûnatûkavût (Nunatuĸavut).
Selsbestjoer
It parlemint fan Nûnatsiavût, de wetjaande macht, hat syn sit yn Hopewell, mar de sit fan it regear, de útfierende macht, is Nain, dat dêrom gauris foar it haadplak oanmurken wurdt. It parlemint fertsjintwurdiget alle Labradorske Inûyt, wêr ek yn Kanada, en omfettet dêrom net inkeld folksfertsjintwurdigers út Nûnatsiavût sels, mar ek út oare dielen fan Labrador, en teffens ien parlemintslid dat alle Labradorske Inûyt om utens fertsjintwurdiget. Alle parlemintsleden sitte op eigen titel yn 'e folksfertsjintwurdiging; der binne gjin politike partijen.
Yn it begjin wie it regear fan Nûnatsiavût inkeld ferantwurdlik foar wolwêzen, ûnderwiis en kulturele saken, mar letter is dêr ek justysje bykommen. In earsten doel fan it hiele krewearjen foar selsbestjoer wie it behâld fan 'e eigen kultuer en taal, en de beskerming fan it miljeu. Nûnatsiavût is ûnderferdield yn fiif distrikten dy't "mienskipsregearings" (community governments) neamd wurde: Nain, Hopewell, Makkovik, Postville en Rigolet. Sokke "mienskipsregearings" binne eins gemeenterieën, dy't troch sawol de Inûyt- as de oare bewenners fan it distrikt keazen wurde, en foarsitten wurde troch de boargemaster, de angajukĸâk, dy't fan Inûyt-komôf wêze moat. Eltse angajukĸâk is tagelyk it parlemintslid foar syn of har distrikt.
Basilika St. Martin (Bingen)
De Sint-Martinusbasilyk (Dútsk: Basilika St. Martin) is in roomsk-katolike tsjerke yn Bingen oan de Ryn yn de Dútske dielsteat Rynlân-Palts. De tsjerke makket sûnt 2002 diel út fan it UNESCO-wrâlderfgoed Oberes Mittelrheintal.
Gondelfeart op Tsjillen
De Gondelfeart op Tsjillen is in blommekorso dat elts jier yn septimber holden wurdt yn it Fryske doarp Droegeham.
Skiednis
De Gondelfeart op Tsjillen ûntstie yn 1969, doe't guon Droegehamsters ta gelegenheid fan Keninginnedei in optocht hâlde woene. Mei't der yn Aldeboarn elts jier in gondelfeart holden waard, besleaten se om dêr in foarbyld oan te nimmen. Mar om't Droegeham gjin wetterdoarp is lykas Aldeboarn, makke men der in "gondelfeart op tsjillen" fan, wat de earste jierren eins delkaam op 'gewoan' in optocht fan fersierde weinen. Al rillegau begûn men de weinen lykwols te fersieren mei ynstutsen blommen, benammen dahlia's. Meitiid groeide it evenemint út ta in wier blommekorso.
Basilika St. Martin (Bingen)
Skiednis
Sûnt de fyfte iuw krige it kristendom yn de kontreien fan Bingen foet oan de grûn. Ut dy tiid datearret bygelyks in grêfstien fan de preester Aetherius, dy't hjoeddedei yn de tsjerke útstald wurdt. By argeologyske opgravings yn de krypte fan de tsjerke waard in stuk fan in antyk alter fûn, in oanwizing dat op it plak fan de lettere tsjerke mooglik in de romeinske tiid in tempel stien hat. Yn skriftlike boarnen komt de tsjerke foar it earst yn in oarkonde fan 793 foar. Yn it dokumint wurdt skreaun oer in stik grûn dat ûnder de beskerming fan de hillige Martinus stie. Dat it dêrby om de hjoeddeiske tsjerke giet is mooglik, mar net te bewizen.
It earste wisse bewiis foar it bestean fan de tsjintwurdige tsjerke datearret út in dokumint fan 1006, wêryn't oer in stift Sint-Martinus yn Bingen skreaun wurdt. Ut de boarne wurdt net dúdlik wannear't it stift oprjochte is. Fan de ier-romaanske basilika is allinne noch de krypte út it midden fan de 11e iuw oanwêzich. Fan in yn 1925 ûndutsen basis fan in pylder kin opmakke wurde dat likernôch tagelyk mei de krypte ek de folsleine nijbou fan de tsjerke folge.
Gondelfeart op Tsjillen
Skiednis
Foar 2022 stiet de 53e edysje fan 'e Gondelfeart op Tsjillen op it program, al is ein 2021 ûndúdlik oft dy wol trochgong fine kinne sil. Yn elts gefal beskôge it bestjoer fan it evenemint de opname fan 'e Nederlânske blommekorso's op 'e List fan Ymmaterieel Erfgoed fan 'e UNESCO yn desimber 2021 as in moaie ynstruier foar de Gondelfeart op Tsjillen.
Basilika St. Martin (Bingen)
Skiednis
Dy tsjerke ier-romaanske tsjerke baarnde by de stedsbrân an 1403 ôf. Allinne de krypte bleau bestean en waard yn de nije yn 1416 ynwijde goatyske nijbou yntegrearre. It koer fan de tsjerke waard oant 1657 troch in doksaal fan de rest fan de tsjerke skieden. Yn 1417 foege aartsbiskop Jan II fan Nassau de by de Bethlehemskapelle op de Rochusberg ferbûne besittings tegearre mei dy fan it Martinusstift, dat troch de brân oan reapsein rekke wie. Yn de jierren dêrnei waarden oan de oarspronklik ienskepige tsjerke sydskepen oanboud. It noardlike waard fan 1500 oant 1505 (of 1511) ferfongen troch in twaskepich en letgoatysk bou ferfongen, dat als parochytsjerke tsjinne.
De kleastergebouwen waarden yn 1819 ôfbrutsen. By in grutte restauraasje troch Max Meckel út Limburch waarden de kapellen oan it súdlike sydskip, de sakristy en de maaswurkgalerij oan de tuorren tafoege. De loftse toer waard nea foltôge.
Paus Pius XI ferliende de tsjerke op 1 april 1930 mei de apostolyske brief Moguntinae dioecesis de status fan basilica minor.
Nei swiere skea yn de Twadde Wrâldkriich folge oant 1958 de weropbou. De parochy fierde yn 2006 op 3 oktober it 1000-jierrich jubileum
Oargel
It hjoeddeiske oargel waard yn 1971 troch Paul Ott (Göttingen) boud. De skiednis fan oargels giet lykwols werom op 1508. Yn de rin fan de tiid waarden meardere nije oargels boud. It tsjintwurdige oargel hat 46 registers op fjouwer manalen en pedaal. De spyltraktueren binne mechanysk, de registertraktueren elektrysk. Yn 1995 waard it ynstrumint renovearre en mei in nije elektroanyske spyltafel útrêst.
Tantoo Cardinal
Jonkheid
Cardinal waard yn 1950 berne yn Fort McMurray, yn it noardlike part fan 'e Kanadeeske provinsje Alberta. Har mem, Julia Cardinal, wie in Mety (Métis) (d.w.s. ien fan mingd blank en Yndiaansk ras), en har heit wie in Kry-Yndiaan (Cree). Hja waard grutbrocht troch it folk fan har mem.
Karriêre
Yn 1975 sette Cardinal mei 25 jier útein mei in karriêre as aktrise. Hja hie rollen yn in grut tal films. Sa spile se yn 1990 de rol fan Black Shawl yn it bekroande Dances with Wolves, mei as tsjinspilers û.o. Kevin Costner, Mary McDonnell, Graham Greene, Rodney A. Grant en Floyd Red Crow Westerman. It jiers dêrop wie se te sjen as de frou fan it personaazje Chomina, yn 'e film Black Robe. Fierders hie se yn 1992 yn 'e western Unforgiven, mei Clint Eastwood en Morgan Freeman, in lyts roltsje as Sally Two Trees. Mei û.m. Brad Pitt, Anthony Hopkins, Aidan Quinn, Julia Ormond, Gordon Tootoosis en Karina Lombard spile Cardinal yn 1994 yn it bekroande Legends of the Fall, wêrby't se de rol fan Pet Decker fertolke.
Guon oare films dêr't Cardinal byrollen yn hie, wiene Loyalties (1986), War Party (1988), Sioux City (1994), Smoke Signals (1998), Eden (2012) en Wind River (2017). Yn 1993 fertolke se de titelrol yn 'e film Silent Tongue, en yn 1994 spile se yn 'e tillefyzjefilm Lakota Woman: Siege at Wounded Knee, oer de Besetting fan Wounded Knee. Op 'e tillefyzje spile Cardinal yn 1992 ek mei Eric Schweig en Gordon Tootoosis yn 'e minysearje By Way of the Stars. Gastrollen hie se yn searjes as North of 60, Dr. Quinn, Medicine Woman, Spirit Bay, The Killing, Arctic Air en Longmire.
Yn 2012 en 2013 hie Cardinal de fêste rol fan Wilma Stoney yn 'e rige Blackstone, en yn 2019 en 2020 fertolke se de weromkearende rol fan Sue Lynn Blackbird, it bikkelhurde froulike opperhaad fan 'e pleatslike Yndianestamme yn Portland (Oregon), yn 'e Amerikaanske detektivesearje Stumptown, mei yn 'e haadrol har lângenoate Cobie Smulders. Yn 2018 spile Cardinal yn 'e film The Grizzlies de rol fan in skoalhaad dat skeptysk is oer de bedoeling fan in nije learaar om sosjale swierrichheden op te lossen yn it doarp Kugluktuk, yn noardwestlik Nûnavût.
Yn 1999 rjochte Cardinal mei Gordon Tootoosis de Saskatchewan Native Theatre Company op, in Yndiaansk toanielselskip yn Kanadeeske provinsje Saskatchewan, en yn dy hoedanichheid holp se jonge Yndiaanske akteurs om harren karriêre fan 'e grûn te krijen. Sels stie se ek in protte op 'e planken, en yn 2012 hie se de rol fan Regan yn in opfiering fan it toanielstik Kening Lear, fan Shakespeare, troch in folslein Yndiaanske cast yn it National Arts Centre yn 'e Kanadeeske haadstêd Ottawa. Yn 2009 waard Cardinal foar har bydragen oan film, tillefyzje en toaniel beneamd yn 'e Oarder fan Kanada, wat in keninklike ûnderskieding is.
Priveelibben
Cardinal mette har earste man, Fred Martin, doe't se yn 'e 1960-er jierren yn 'e kost wie by de húshâlding fan syn âldelju sadat se yn Edmonton nei de middelbere skoalle koe. Hja trouden yn 1968 en krige in soan, Cheyenne, foar't it houlik yn 1978 einige yn in skieding. Neitiid krige Cardinal in twadde soan, Clifford, mei akteur Beaver Richards. Fan 1988 oant 2000 wie se troud mei akteur John Lawlor, mei wa't se in dochter krige, dy't Riel hjit.
Op 23 augustus 2011 waarden Cardinal, har kollega-aktrise Margot Kidder en tsientallen oaren arrestearre by in demonstraasje tsjin it foarstelde trochlûken fan 'e Keystone-oaljepiiplieding.
Tsjerke op it Bloed (Jekaterineburch)
De Tsjerke op it Bloed ta Eare fan Alle Hilligen dy't it Russyske Lân Ferljochtsje (Russysk: Храм-на-Крови во имя Всех святых, в земле Российской просиявших) is in Russyske-otterdokske tsjerke dy't boud waard op it plak fan it Ipatjevhûs yn in Jekaterineburch, dêr't Nikolaas II, de lêste tsaar fan Ruslân, mei syn frou, bern en in tal persoanielsleden tidens de Russyske boargerkriich fermoarde waarden troch de bolsjewiken.
De eksekúsje fan de keizerlike famylje
thumb|left|200px|De keizerlike famylje (1913) Nei de Febrewarisrevolúsje fan 1917 waard de keizerlike famylje fan Ruslân finzen holden yn it Alexander Paleis yn Tsarskoje Selo bûten Sint-Petersburch. Om't Aleksander Kerensky, de lieder fan it tydlike regear fan Ruslân nei de revolúsje, benaud wie foar de feiligens fan de eardere tsaar en de famylje, liet hy de famylje ferhûzje nei it hûs fan de eardere gûverneur fan Tobolsk. Doe't de bolsjewiken yn 1918 de macht grepen en in boargerkriich útbriek, naam it Presidium it beslút de keizerlike famylje oer te bringen nei Jekaterineburch, om har fan dêr letter nei Moskou te bringen en harren foar it tribunaal te lieden. Yn Jekaterineburch hiene de bolsjewiken it grutte stiennen hûs fan Nikolaas Ipatjev útsocht om de famylje ûnder te bringen. It Tsjechysk Legioen, dat oan de kant fan de Witen tsjin de bolsjewiken focht, nadere lykwols Jekaterineburch en no naam ûnder de bolsjewiken de bangens ta dat de famylje befrijd wurde soe. Lokale bolsjewiken namen doe yn oerlis mei de lieding yn Moskou it beslút om de hiele keizerlike famylje te eksekutearen.
Op de betide moarn fan 17 july 1918 waard de hiele keizerlike famylje mei in diel fan it hôfpersoaniel dat trou bleaun wie yn de kelder fan it Ipatjevhûs mei kûgels en bajonetten ombrocht. In lytse wike letter ferovere it Tsjechysk Legioen de stêd.