cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fealbrún
Foarkommen
Yn it Ingelsk wurdt dizze tint fallow ("braak") neamd, nei de kleur fan 'e sângrûn fan braaklizzende ikkers. It is ek de kleur fan 'e deim (Dama dama), in soarte hart dat ek yn Fryslân foarkomt, en dat yn it Ingelsk fallow deer neamd wurdt. Fallow is ien fan 'e âldste Ingelske kleurnammen, en it ierste oerlevere gebrûk as sadanich datearret fan it jier 1000.
Johannesburg
Dêrneist kin it ek ferwize nei:
Skat fan Staffordshire
thumb|right|Stikken fan de Skat fan Staffordshire thumb|right|Hantfet De Skat fan Staffordshire is yn july 2009 yn de omkriten fan Burntwood fûn troch Terry Herbert mei in metaaldetektor, yn it stik lân fan in freon fan him.
Sint-Anthonygasthûs (Grins)
thumb|Poarte Sint Anthonygasthûs (2009)'' thumb|Binnenplak It Sint-Anthonygasthûs is een gasthûs yn de stêd Grins. It leit oan de Rademarkt foar it haadburo fan plysje oer.
It gasthûs is stifte yn 1517. Der is gjin stichtingsbrief bekend, oan te nimmen falt dat it stifte is troch it stedsbestjoer. It lei oan de râne fan de destiidske stêd, tsjin de stedsmuorre oan. Dy lokaasje sil grif bewust keazen wêze, omdat it oarspronklik ek brûkt waard as pesthûs. Letter krige it kompleks oant 1844 ek de funksje fan dolhûs. In diel fan de ynkomsten kwam fan de stedsjers dy't sneins tsjin betelling nei de gekken of dollen kamen te sjen.
Skat fan Staffordshire
De skat wurdt datearre op mooglik de 8e iuw of begjin 9e iuw en bestiet út sa'n 1.500 ûnderdielen fan foaral goud en sulver (totaal 1,3 kg sulver en 5 kg goud en dêrmei grutter as dy fan Sutton Hoo yn 1939). It giet om stikken guod fan Angel-Saksyske oarsprong. De fynst bestiet út stikken fan swurden, riemen en helms, dy't troch manlju brûkt binne en trije krusen. Om't it hjir om guod giet makke fan djoerdere en ryklik bewurke metalen, tinkt men dat de oarspronklike besitters ta de elite heard ha. Wêrom't it guod yn de grûn rekke is, is noch net bekend. Mooglik is der sprake fan in bút, mar it soe ek om in offer gean kinne.
Ien fan de foarwerpen is in lytse stripe fan goud dêr't in sitaat út it bibelboek Numeri (10:35) yn it Latyn op te lêzen is: SURGE DNE DISEPENTUR INIMICI TUI ET FUGENT QUI ODERUNT TE A FACIE TUA ("Surge Domine et dissipentur inimici tui et fugiant qui oderunt te a facie tua"), dat betsjut: "Gean oerein, Heare; lit jo fijannen fersille wurde en jo haters foar Jo op 'e flecht gean."
Belang
De skat wurdt fan grut belang achte. Guon Ingelske wittenskippers beskôgje de fynst as "like wichtich as de Lindisfarne Evangeeljen of it Boek fan Kells" en tinke dat de fynst ús begryp fan Angel-Saksysk Ingelân "folslein feroarje sil, faaks noch mear as de ûntdekkings fan Sutton Hoo".
Ayttastate
thumb|right|300px|Ayttastate thumb|right|300px|States om Wurdum Ayttastate of Boekamastate wie in state yn Swichum yn de gemeente Ljouwert.
Op it plak fan de state stiet no in pleats. Yn de argiven om Swichum wurdt ek noch de namme "Het Spijk" neamd, mar dit is wat oars as de stins. De begoedige Aytta’s komme fanâlds út Reduzum.
Om Wurdum stienen eartiids mear states, dy't lykwols net allegear ta de himrik Wurdum hearden. Op it kaartsje fan Wurdumer doarpshistoarikus Jaep Dykstra steane oanjûn:
Het Noorderlicht
Het Noorderlicht wie in yllegale kommunistyske krante dy’t stinsele waard yn in oplage fan 100-300 eksimplaren en in pear kear yn de oarlochsjierren 1940-1941 ferspraat waard yn Noard-Nederlân.
Buerstermûne (buorskip)
thumb|250px|It stasjon yn 1960 Buerstermûne (Biltsk: Froubuurtstermoln) is in buorskip dy't foar it meastepart yn de gemeente Ljouwert (foarh. Ljouwerteradiel) leit, by Alde Leie. De delsetting bestiet út inkele huzen en heart foar in part by Froubuorren (gemeente De Waadhoeke, foarh. It Bilt).
Het Noorderlicht
Skiednis
It ûntstean fan Het Noorderlicht is rjochtstreeks ferbûn mei it beslút fan de Dútske besetters de Kommunistyske Partij fan Nederlân (CPN) en har krante Volksdagblad te ferbieden. As yllegale opfolger fan dy krante ferskynde yn novimber 1940 De Waarheid. Fan dy krante ferskynden tagelyk regionale edysjes, lykas De Vonk, Tribune, Het Kompas en Het Noorderlicht. Dy lêste ferskynde benammen yn Grinslân en Fryslân en waard út Grins wei opset troch Jan Herder dy’t troch de CPN oanwiisd wie as ynstrukteur by it opbouwen fan in yllegale organisaasje yn it noarden fan Nederlân.
Sint Anthony Gasthûs (Ljouwert)
thumb|Julianafleugel Nij St. Anthony Gasthûs thumb|St. Anthony Gasthûs Grutte Tsjerkestrjitte thumb|twa huzen St. Anthony Gasthûs oan it Perkswâltsje'' It Sint Anthony Gasthûs wie in gasthûs middenyn de stêd Ljouwert. It Sint Anthoon is ien fan de âldste ynstellingen fan Ljouwert. De krekte leeftiid is net bekend mar it wie al yn de 15e iuw on opganghûs foar de earmen út de stêd, dus net foar minsken fan bûten de stêd. Om 1800 waard der bygelyks sop útdield, organisearre troch in kommisje fan Nut foar de earmen. Yn 2010 is it in modern âldereinhûs. De Stifting hat in tal pleatsen bûten Ljouwert yn eigendom.
Het Noorderlicht
Skiednis
Haadartikels waarden yn Amsterdam skreaun ûnder ferantwurdlikens fan de sintrale lieding fan de CPN en mei koeriers en koeriersters troch it hiele lân ferspraat, wêr’t de tekst dêr op stinsel set waard en ferspraat. Fan de wederwaricheden fan Het Noorderlicht yn Fryslân is it folgjende bekend: Foar de fersprieding fan Het Noorderlicht yn Fryslân waarden trije groepen foarme. De earste bestie út Martin Beuving, boufakker en gemeenteriedslid yn Ljouwert foar de CPN; Jan Weistra, 25 jier, CPN-er en leadjitter út Ljouwert; Dirk Faber, 41 jaar, kristlik en timmerman út Ljouwert, Fedde de Groot út Ljouwert, 20 jier en lid fan de Nederlânske Jeugdfederaasje; Corrie van der Meulen út Ljouwert, 20 jier en lid fan de Nederlânske Jeugdfederaasje; Eds van der Heide, 32 jaar, monteur út Ljouwert, partijleas, en syn frou Klaaske, lid fan de CPN.
In twadde ferspriedingsgroep bestie út Jacob de Wacht, 42 jaar, boufakker en CPN-er út Ljouwert; Foppe Schipof, 42 jaar, frijbûtser en negoasjeferkeaper út Ljouwert; Harry Tulp, 32 jier, lid fan de CPN en fertsjintwurdiger; Jacob de Rook, 51 jier, fiskrikker út De Lemmer en lid fan de CPN.
Ta de tredde groep, de saneamde Houtigehagegroep, hearden Frans Dalstra út Surhústerfean, 39 jier, transportarbeider en lid fan de CPN; Piet Keverkamp, 33 jier, kapper yn De Houtigehage, roomsk (dy’t by syn arrestaasje yn 1941 tsjin syn frou sei: "Nee ik hoech myn jas net oan, ik bin sa wer werom."; Siebe Bos, 32 jier, fuorman en lid fan de CPN. Doe’t de Noorderlicht-groep yn Grins yn febrewaris 1941 oprôle waard, waard Het Noorderlicht op 5 maart 1941 foar de earste en lêste kear yn Ljouwert makke yn de Insulindestrjitte by Eds en Klaaske van der Heide en fan dêrút ferspraat. Koart dêrnei waarden hast alle meiwurkers arrestearre.
Yn Grins waarden ûngefear 55 minsken fan de Noorderlichtgroepen arrestearre en nei konsintraasjekampen brocht. Mar in lyts part dêrfan hat it der libben ôfbrocht.
Dat lot trof ek de measten dy’t meiwurken oan Het Noorderlicht yn Fryslân:
Buerstermûne (buorskip)
By Buerstermûne lei eartiids in halte oan it spoar Stiens-Harns, in ôftakking fan it Dokkumer Lokaaltsje fan de NFLS. De halte, iepene op 2 desimber 1902, lei op 4 kilometer fan Stiens en hie as ôfkoarting Vbm. Op 1 desimber 1940 waard de halte opheft. It stasjonsgebou bestiet noch altyd.
Jacobus Fruytier
Jacobus Fruytier (Middelburch, 5 juny 1659 - Rotterdam, 23 maaie 1731) wie in grifformeard predikant. Hy wie predikant yn Aardenburch (1681-1688), Dirksland (1688-1691), Flissingen (1691-1695), Middelboarch (1695-1700) en Rotterdam (1700-1731). Hy wie Voetiaan en in fertsjinwurdiger fan de Fierdere Reformaasje.
Bibliografy
Inkelde boeken skreaun troch Jacobus Fruyter:
Ferskaat
Yn Apeldoarn is in reformatoaryske skoallemienskip nei him neamd, de Jacobus Fruytier Scholengemeenschap (mei dependânses yn Uddel en Rijssen.
List fan gemeenten yn Sweden
250px|right|thumb|Gemeentlike yndieling op 'e kaart fan Sweden. Dit is in list fan gemeenten fan Sweden, sa't dy sûnt de yndieling fan 1 jannewaris 2012 besteane. Der binne 290 gemeenten.
Voortrekkers
thumb|Foartrekkerlieder Andries Pretorius. De 'Voortrekkers' (Frysk: 'paadsljochters' of 'foartrekkers') wiene blanke Súd-Afrikaanske boeren, dy't tusken 1830 en 1850 emigrearren út de troch de Britten anneksearre Kaapkoloanje nei it gebiet om de Oranjerivier hinne, yn de saneamde Grutte Trek.
De Foartrekkers wienen benammen trekboer (boer sûnder pleats) út de eastlike gebieten fan de Kaap. Ien groep Foartrekkers migrearre nei Natal, dêr't se oer in ferdrach mei de Sûlûkening Dingane ûnderhannelje koene. Doe't dy ynienen fan miening feroare deade hy lykwols de lieder fan de Foartrekkers, Piet Retief en de helte fan de Foartrekkers dy't him folge wiene.
thumb|left|De flagge fan de 'Voortrekkers' Andries Pretorius waard de nije lieder, en wreekte him yn in gefjocht by de Ncomerivier, de saneamde Slach by Bloedrivier, op 16 desimber 1838. De Republyk Natalia waard stifte yn 1839, mar waard troch de Britten anneksearre yn 1843.
Ferskate boererepubliken waarden oprjochte yn Sûlû-gebiet, en hâlden stân tank sij harren superieure bewapening neffens dy fan de Zulu's. Dy boererepubliken laten ta de oprjochting fan de Oranje Frijsteat en de Súd-Afrikaanske Republyk, dy't bestean bleaunen oant harren anneksaasje troch it Feriene Keninkryk yn 1900 yn de Boere-oarloch.
Aylvastate (Ginnum)
thumb|rjochts|300px|Op it stee fan Aylvastate (2009) De Aylvastate of Wythiemastate stie súdeastlik fan de tsjerke fan Ginnum yn de gemeente Noardeast-Fryslân. Op it terrein stiet no in ein 20e-iuwske pleats. De state sil om 1534 boud wêze, mar nei alle gedachten hiet it dêrfoar Wythiemastate en is it goed ‘omdoopt’ nei de komst fan de Aylva’s. Oer de moarekop yn it wapen fan de Roorda's fan Ginnum waard yn de 17e iuw in leginde optekene, dêrút soe blike dat de Roorda’s om 1224 oan de krústochten meidien hawwe soene. Mar de famylje wurdt yn argyfstikken pas yn 1397 as 'Rowertha to Ghenim' neamd.
Herfoarme tsjerke fan Newtown
De Herfoarme tsjerke fan Newtown (Ingelsk: Reformed Church of Newtown) is in herfoarme tsjerke yn it distrikt Elmhurst fan de borough Queens, New York City. De gemeente waard yn 1731 stifte troch Nederlânske emigranten. Oarspronklik waard it distrikt as in útbuorren fan Nij Amsterdam yn 1652 as "Middenburgh" stifte. Nei't de Ingelsen it bestjoer fan de Nederlânske koloanje Nij-Nederlân yn 1664 oernaam, krige it doarp de Ingelske namme New Town, letter ferienfâldige ta Newtown. Doe't de namme Newtown tsjin it ein fan de jierren 1890 feroare yn Elmhurst bleau de tsjerke (lykas ek de hegeskoallen en it metrostasjon) de âlde namme Newtown hâlden.
Gebou
De Herfoarme Tsjerke yn Amearika (Reformed Church in America) is de âldste protestantske denominaasje fan de Feriene Steaten. De yn 1735 foltôge tsjerke oerlibbe de striid yn de Amearikaanske Revolúsje, doe't de Britten de tsjerke brûkten foar wapenopslach. Yn 1832 waard de tsjerke ferfongen troch it hjoeddeiske gebou, mar de hoekstien fan it oarspronklike bouwurk bleau bewarre oan de basis fan de hjoeddeiske tsjerke. De tsjerke en de oangrinzgjende felloswhip-hall is, as ien fan de seldsume noch besteande houten tsjerken fan New York, in beskerme monumint.
Gemeente
Oarspronklik wie de fiertaal Nederlânsk, mar dy waard ferfongen troch it Ingelsk. Yn 1956 besocht presidint Dwight D. Eisenhower yn it ramt fan it 225-jierrich jubileum de tsjerke.
It tsjerkekompleks waard yn 1980 tafoege oan de National Register of Historic Places.
Yn de jierren 1980 waard Elmhurst troch migranten út oare dielen fan 'e wrâld jimmeroan multikultureler. Tsjintwurdich wurde der njonken Ingelsk ek tsjinsten yn Taiwaneesk en Tamil fierd.
Olympyske Winterspullen 1968
De Olympyske Winterspullen 1968, ek wol de Xe Olympiade neamd, waarden yn 1968 yn Grenoble, Frankryk hâlden. Dat wie fan 6 oant en mei 18 febrewaris.
Sporten
Op de Spullen fan 1968 stiene seis sporten op it programma en 35 ûnderdielen ferdield oer 10 dissiplines.
Medaljes
thumb|right|200px|Monumint foar de Spullen
Dielnimmende lannen
Sânentritich lannen diene mei oan de Spullen. Marokko debutearre. East- en West-Dútslân kamen foar it earst apart fan elkoar út.
David Teniers de Jongere
thumb|thumb|Portrait of David Teniers|thumb|250px|David Teniers de Jongere troch Philip Fruytiers David Teniers de Jongere (Antwerpen, 15 desimber 1610 - Brussel, 25 april 1690) wie in 17de-iuwsk Flaamsk barok-keunstskilder.
Teniers waard beynfloede troch Adriaen Brouwer. Hy wie tige produktyf: der binne hûnderten skilderijen fan him bekend. Hy skildere tal fan sjênres, mar pykte der út yn it skilderjen fan tafrelen fan it boerelibben.
Kinsck fan Ropta
Kinsck fan Ropta, of Kinsck Ropta wie de frou fan Sjoerd Andla fan Weidum dy't yn 1541 tegearre it Tjallingafûns yn Nijtsjerk stiften. Hjoed de dei hjit it plak Westernijtsjerk by Marrum yn de gemeente Ferwerderadiel. Hjir stie in pleats of state dy't yn besit wie fan de Zthalinga’s, it “Zthalinga-goed”. Dêr komt de namme “Tjallinga” wei. Op dizze pleats waarden doe al weesbern opfongen en fersoarge.
Darkest Hour
"Darkest Hour" of "The Darkest Hour" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
Hege (eilân)
thumb|right|250px|Lizzing fan Hege thumb|right|250px|De Ockelützwarft op Hege thumb|right|250px|Tsjerke fan Hege. Hege (Dútsk: Hooge; Deensk: Hoge; Noardfrysk: Huuge) is ien fan de Halligen yn Dútslân. It is nei Nees it twadgrutste Hallich, mei likernôch 75 ynwenners. Hege leit yn de gemeente Hege. It Hallich leit tusken Oomram, Nees en Pelweerm yn.
Skiednis
Hege hat lange tiid in ûnderdiel west fan it Pelweermer hiirde. Mei de Twadde Marsellusfloed yn 1362 rekke it eilân los fan Pelweerm en rekken de tsjerke en de dyk fan it gebiet skansearre.
Dat de seespegel heger wurdt en de stoarmen op see sterker is ek te fernimmen op Hege. Yn de 20e iuw rekke it eilân likernôch fiif kear yn it jier ûnder wetter, tsjintwurdich kin dat wol oprinne oant tolve kear yn it jier.
Op it eilân wurdt noch troch in lyts tal minsken it Hallichfrysk sprutsen, in taalfariant fan it Noardfrysk.
Terpen
Op Hege binne tsien bewenne terpen, wêrfan twa in dûbelterp foarmje:
Stasjon Breda
Stasjon Breda (Bd) is it haadstasjon fan de Nederlânske stêd Breda, en waard iepene yn 1855. It leit benoarden de binnenstêd. Yn dizze Brabânske stêd is yn 2014 it fjirde stasjonsgebou sûnt 1854 iepene.
Gebou
200px|thumb|left|2e stasjonsgebou stasjon Breda om en de by 1903 200px|thumb|left|3e stasjonsgebou stasjon Breda yn 1975 It earste stasjon yn Breda waard iepene op 1 maaie 1855, Dit wie in houten gebou omdat der in bouferbod jilde yn ferbân mei it skoatsfjild. Omdat Breda doe noch in fêsting wie en it stasjon ûnder de beheiningen fan de Fêstingwet foel, wie it sa útfierd dat it yn tiden fan oarloch gau sloopt wurde kinne soe. It gebou hat der oant 1968 stien.
Doe't steatsline E oanlein waard krige Breda in nij stasjonsgebou dit waard in laach en lang stasjonsgebou, besteande út styl- en regelwurk, opfold mei stien, ôfsmard mei semint. It stasjon foldie hjirmei ek oan de strange bepalingen fan de Fêstingswet. De fêstingwet waard yn 1874 oanpast, mar it 2e stasjonsgebou fan breda is oant 1974 bestean bleaun.
Yn 1975 kaam it 3e stasjonsgebou fan Breda ree nei ûntwerp fan arsjitekt Koen van der Gaast, It bestie benammen út in hege oerkaping oer de twa oarspronklike eilânperrons, mei dêrfoar in ienfâldich yngongsgebou.
2014 makke it stasjonsgebou út 1975 plak foar in nij stasjon nei ûntwerp fan Koen van Velsen, in strak gebou mei winkels, kantoaren en apparteminten en in parkeargaraazje.
Lord Byron
thumb|right|200px|George Gordon Byron George Gordon Byron (Londen, 22 jannewaris 1788 – Mesolongi, 19 april 1824), better bekend as Lord Byron, wie in Ingelsk skriuwer en dichter. Syn ynfloed op de Jeropeeske dichtkeunst, muzyk, literatuer, opera en skilderkeunst wie enoarm, hoewol't it boargerdom in moreel ôfgriis fan him hie. Syn bekendste wurk is Childe Harold's Pilgrimage. thumb|right|300px|Lord Byron op syn stjerbêd [[Joseph Denis Odevaere (1775–1830) ]] Yn "Childe Harold's Pilgrimage" út 1812 ferskynt foar it earst de saneamde 'Byroanyske helt' (Byronic hero), in wjerspegeling fan Byron sels. Childe Harold is in mankelike jongfeint, dy't nei in lossinnich libben ôflieding siket yn útlânske reizen. Hy beskriuwt de reizen en ferbynt dêr syn prakkesearjen oer it ferline mei. De 'Byronic hero' hat alle noflikens fan it libben meimakke en is no oertsjûge fan har legens. Dit 'Byronisme' is in soad neifolge yn de Jeropeeske (romantyske) literatuer, yn Nederlân ûnder oaren by Nicolaas Beets, Adriaan van der Hoop Jr. en Petrus Augustus de Génestet.
Byrons masterwurk is Don Juan (1819-1824), in net foltôge ferheljende satire fan sechtjin sangen. It is in griemmank fan earnst, synisme en humor, wêryn yn de lêste sangen Britske sosjale tastannen hikkele wurde.
Keppeling om utens
It wurk fan Byron is te lêzen op ferskate siden fan it Projekt Gutenberg:
Sytze Pruiksma
Sietze Pruiksma (Warkum, 1972) is in slachwurker, komponist en fûgeler út Weidum.
Wurke yn 2011 mei oan it projekt Klanklânskippen, in multimediaal, mearjierrige gearwurking mei de dichters Jan Kleefstra en Elmar Kuiper en (ynternasjonale) dûnsers, byldzjend keunstners, sjongers en sjongsters, performers, akteurs en lûds- en fideokeunstners. It waard ek yn Amearika opfierd
Kompleks getal
In komplekse getal is de som fan in reëel getal en in imazjinêr getal. Om't in imazjinêr getal skreaun wurde kin as it produkt fan de imazjinêre ienheid i en in reëel getal, kin in kompleks getal beskôge wurde as in kombinaasje fan twa reële getallen.
Pete's Dragon (film út 2016)
Pete's Dragon is in Amerikaanske fantasyfilm en bernefilm út 2016 ûnder rezjy fan David Lowery, mei yn 'e haadrollen Oakes Fegley en Bryce Dallas Howard. De titel betsjut "Pete syn Draak". De film is in live action-remake fan 'e tekenfilmmusical mei deselde namme út 1977. It ferhaal folget Pete, dy't as jonkje fan fiif jier nei in ferkearsûngemak op in autowei troch de wyldernis, dêr't syn âlden by omkomme, lykme-allinne yn it oerwâld fan it Amerikaanske Noardwesten bedarret en dêr in draak moetet dy't him ûnder syn hoede nimt. Seis jier letter wurdt de dan alvejierrige Pete ûntdutsen troch de froulike boskwachter Grace. Pete's Dragon krige positive resinsjes fan 'e filmkritisy en wie kommersjeel súksesfol yn 'e bioskopen.
Plot
Yn 1977 is de fiifjierrige Pete Healy mei syn heit en mem ûnderweis oer in autowei troch de wyldernis fan it Amerikaanske Noardwesten, as op in ôfhandich plak in hommels oerstekkend hart foar in ferkearsûngemak soarget. De auto fan it gesin slacht oer de kop en Pete syn âldelju komme om. Sels komt er mei de skrik frij, mar neitiid wurdt er troch in ridel wolven it tuskenbeiden reinwâld yn jage dat op dat plak oan beide kanten fan 'e dyk groeit. As er in ein yn it wâld op troch de wolven ynsletten rekket, wurdt er rêden troch de oankomst fan in noch folle grutter rôfdier, dêr't de wolven foar útnaaie.
Kompleks getal
Bewurkings
Fierders folgje de definysjes fan bewurkings mei komplekse getallen de bewurkings fan reële getallen. Sa binne negaasje, optelling, fermannichfâldiging en dieling definiearre:
Njonken de negaasje is ek noch de komplekskonjungearre definiearre:
Koördinaten
De twa reële getallen fan in kompleks getal kinne ek beskôge wurde as koördinaten yn twa diminsjes. Dan kin de samling fan de komplekse getallen as in flak sjoen wurde, in getalleflak, as útwreiding fan de getalleline by de reële getallen.
Sa kinne komplekse getallen yn in grafyk werjûn wurde. Nim foar x it reële part en foar y it imazjinêre part. Dan kin it getal ek werjûn wurde mei poalkoördinaten, as in lingte en in hoek. It getal 1 + i hat dan in lingte fan en in hoek fan  mei de x-as.
De lingte is hjir de útwreiding fan de abslúte wearde by de reële getallen.
Komplekse e-macht
De komplekse e-macht, is.
Hjirút kinnne in protte regels mei sinus en kosinus ôflaat wurde.
Tapassing
De grûn foar it definiearjen fan komplekse getallen wie yn de 16e iuw dat der reêle ferlikings wienen dêr't de reële oplossings net fan berekkene wurde koenen, om't by it berekkenjen woartels út negative getallen foarkamen. Rafael Bombelli skreau hjirta de rekkenregels foar komplekse getallen út.
Leonhard Euler yntrodusearre yn 1777 de notaasje mei de imazjinêre ienheid i. Dêrmei waard de keppeling mei de trigonometryske funksjes mûglik. Dizze kombinaasje makket de komplekse getallen gaadlik foar it beskriuwen fan weachferskynsels.
De tapassing dêr't wiskundelearlingen it earst komplekse getallen by tsjinkomme is lykwols it berekkenjen fan de woartels fan in fjouwerkantsferliking dy't gjin reêle woartels hat.
Pete's Dragon (film út 2016)
Plot
It blykt in draak ter grutte fan in pear oaljefanten te wêzen, mei flearmûseftige wjukken op 'e rêch en in tsjûke pels fan grien hier. De yntelliginte, iensume draak werkent yn Pete in oar wêzen dat lykme-allinne is, en draacht him yn syn klauwen foarsichtich nei syn hoale ta. Se foarmje al rillegau in bân. Pete neamt syn draak Elliot, nei in ferdwaald jonghûntsje yn in berneboek dat er op it stuit fan it ûngemak efter yn 'e auto oan it lêzen wie, en Elliot begjint him foar Pete oer tige beskermjend op te stellen.
Seis jier letter, yn 1983, libje Elliot de draak en de dan alvejierrige Pete noch altyd gelokkich tegearre yn it wâld. Op in dei wurdt Pete, as Elliot noch leit te sliepen, troch it leven fan keatlingseagen nei in plak ta lokke dêr't in ploech houtsjers oan it beamkapjen is. Syn oandacht wurdt lutsen troch in famke fan syn eigen jierren.
Dat is Natalie, de dochter fan Jack Margary, de foarman fan 'e houtsjers. Wylst har heit en syn ferloofde, boskwachter Grace Meacham, wer ris wurden hawwe mei Jack syn broer Gavin, dy't it wâld inkeld sjocht as wat dat eksploitearre wurde moat sadat hy der ryk fan wurde kin, dwaalt Natalie ôf. Se wurdt Pete gewaar, en as er útnaait, folget se him it wâld yn. As er yn in beam klimt en sy syn foarbyld folget, glidet se út en falt se omleech. Har gjalp bringt de folwoeksenen yn it wâld, dêr't se Pete sjogge. Hy besiket te ûntkommen troch yn in oare beam te klimmen, mar Gavin skuort him omleech, wêrby't de jonge by fersin bewusteleas rekket as er de holle stompt.
Pete wurdt ûnderwilens wekker yn it sikehûs. Wylst Grace en Jack, dy't him fûn en, nei harren eigen tinken, 'rêden' hawwe, op 'e gong steane te redendielen mei dokter Marquez en sheriff Dentler, ûntsnapt er troch it finster. Hy besiket werom te kearen nei it wâld, mar rekket alhiel desoriïntearre yn 'e beboude kom fan it middelgrutte plak Millhaven. Nei in lange efterfolging wurdt er ynsletten troch de sheriff en syn helpsheriffs. Grace komt by him en nimt him neitiid mei Natalie mei nei hûs, dêr't se him ta rêst bringt mei it ûnthjit dat se him moarn meinimme sil it wâld yn, sadat er har sjen litte kin wêr't er wennet.
Gavin-en-dy stjitte yn it wâld op 'e hoale fan Elliot en de beamhut dy't Pete yn 'e beam dêrboppe boud hat. As Gavin de hoale ynkringt, makket Elliot himsels lykwols sichtber en jaget er harren de stupen op it liif. Om der wis fan te wêzen dat se opduvele binne, efterfolget er harren it hiele ein werom nei harren auto. As Gavin syn gewear op him rjochtet, pakt Elliot him it wapen ôf en bûcht sûnder ynspanning de loop krom foar't er it weromjout. Skitende benaud flechtsje de fjouwer houtsjers nei hûs. Elliot giet ûnderwilens fleanendewei op 'e siik nei Pete, en pikt by it sikehûs it spoar fan syn freon wer op. As er de auto fan Gavin riden sjocht, folget er dy nei it hûs fan Jack en Grace, dêr't Gavin syn broer der om 'e nocht fan besiket te oertsjûgjen dat er in draak sjoen hat. (Jack fermoedet dat Gavin ynstee wat te djip yn it gleske sjoen hat.) Nei't Gavin wer ôfset is, gluorket Elliot troch it rút nei binnen, dêr't er sjocht hoe't Pete gelokkich liket te wêzen mei in nije heit en mem en in nij suske. Om't er dat foar syn freon net bedjerre wol, giet er allinne werom nei syn hoale, dêr't er him iensumer fielt as ea tefoaren.
Underwilens hat Grace it petear oan 'e foardoar tusken Jack en Gavin ôfharke, en Pete hat in tekening makke fan syn mysterieuze freon Elliot, dy't him al dy jierren yn 'e wyldernis beskerme en iten jûn hawwe soe. It is in tekening fan in griene draak. Foar Grace jout dat in gevoel fan déjà vu, mei't se krekt sa'n tekening alris earder sjoen hat. Nei't de bern op bêd binne, giet se dêrom by har heit oan, in âldman op jierren, dy't foarhinne krekt as sysels boskwachter wie. Hy stiet ek rûnom bekend as in healwizeling, mei't er op in kear doe't Grace noch lyts wie, út it wâld weromkaam mei it ferhaal dat er in draak sjoen hie. Foar syn dochter makke er doe in tekening dy't as twa drippen wetter op dy fan Pete liket. Doe't se âlder waard, is Grace opholden de sterke ferhalen fan har heit te leauwen, mar no freget se him om foar har te beskriuwen wat er al dy jierren lyn echt sjoen hat.
De oplizzer mei Elliot derop wurdt yn in grutte loads op 'e houtseagerij fan Jack en Gavin set. Gavin beskôget de draak no as syn eigendom, en is wisberet om him om te setten yn jild, al wit er noch net krekt hoe't er dat foarinoar krije moat. Jack skillet sheriff Dentler op om 'e autoriteiten yn 'e saak te belûken. Wylst de sheriff mei al syn helpsheriffs arrivearret, wat op it houtseagerijterrein ta gaos en in lulk skeel tusken Jack en Gavin liedt, wiist Natalie Pete de wei nei in sydyngong fan 'e loads, dêr't se de doarren barrikadearret foar't sy en Pete de keatlings fan Elliot losmeitsje. De sûzerige Elliot is noch net by steat om troch it gat yn it dak fuort te fleanen, mar as Gavin in skoftke letter de doarren iepen wit te brekken, is er poater. Gavin-en-dy begjinne it hiele terrein ôf te sykjen, mar Grace beseft dat Elliot noch gewoan yn 'e loads is, en himsels inkeld ûnsichtber makke hat. Meacham klimt by Pete en Natalie yn 'e truck en riidt dy dwers troch de efterkant fan 'e loads nei bûten ta om 'e draak werom te bringen nei it wâld.
De truck wurdt efterfolge troch Gavin en de oare houtsjers, de sheriff en syn helpsheriffs en Grace en Jack. As Gavin de frachtwein ynhellet en syn pick-uptruck oan it begjin fan in brêge oer in djippe kleau dwers oer de wei set, beseft Meacham dat it gewicht fan Elliot, dy't eins te swier is foar de oplizzer, de remmen fernield hat. Mei't er dus net hohâlde kin, trapet er ynstee it gaspedaal djipper yn, sadat er de pick-uptruck fan 'e brêge riidt. Tsjin 'e tiid dat de truck de oare kant fan 'e brêge berikt, is Elliot wer by sûpe en stút, en hy is bang en yn betizing oer wat der krekt bard is, en boppedat sa nidich as in spin. Dêrom spuit er fjoer dat sa hjit is, dat in seksje fan 'e stielen brêge derfan fuortraant. Grace en Jack, dy't foaroan yn 'e efterfolgjende auto's ride, bedarje mei de foartsjillen yn it gat. Gavin besiket harren auto te stabilisearjen troch de efterbumper fêst te gripen, mar se glydzje foaroer en de auto falt troch de brêge hinne. Pete ropt Elliot ta dat er ophâlde moat en dat er Grace en Jack nedich is. Dêrop dûkt de draak yn 'e kleau en komt eefkes letter mei Grace en Jack op 'e rêch wer omheech, dy't er by Pete ôfset. As der in helikopter fan 'e brânwacht oankomt, slacht Elliot op 'e flecht, mei Pete op syn rêch.
De beide freonen besykje harren hoale yn it wâld, mar Pete seit dat eltsenien no fan dizze lokaasje ôfwit en dat se hjir net mear bliuwe kinne. Elliot makket himsels ûnsichtber, mar Pete wiist derop dat hysels dat net kin. Hy wol dat se in oar skûlplak yn it wâld sykje, mar Elliot triuwt it âlde berneboek oer it ferdwaalde jonghûntsje nei Pete ta en maneuvelet him ta dat er de bledsiden omslaan moat. Op it lêste plaatsje yn it boek, dat Elliot oanwiist mei ien fan syn grutte klauwen, is in gelokkich en weriene gesin te sjen. Pete beseft dat Elliot wol dat hy weromgiet nei Jack, Grace en Natalie. As Jack en Grace dy jûns thúskomme mei Natalie by harren, wurde se opwachte troch Pete, dy't ôfskie nimt fan Elliot.
Yn it jier dat op dy foarfallen folget, trouwe Grace en Jack en adoptearje se Pete. It libben yn Millhaven giet wer syn gewoane gong, en mei't der gjin foto's fan 'e draak nommen binne, leaut nimmen fan bûten de doarpelingen dy't it wêzen mei eigen eagen sjoen hawwe. Gavin hat learing lutsen út syn ûnderfinings en wurdearret syn broer no mear om't er him op in hier nei kwytrekke wie. Op fakânsje yn 'e noardlike Rocky Mountains sykje Pete en syn âldelju en suske Elliot op, dy't dêrhinne weromkeard is en no wer yn it selskip fan syn eigen famylje libbet.
Produksje
Pete's Dragon waard regissearre troch David Lowery nei in senario fan himsels en Toby Halbrooks. De film wie in live action-remake fan 'e tekenfilmmuscial Pete's Dragon út 1977, fan Malcolm Marmorstein. As produsint wie James Whitaker by it projekt belutsen foar de filmstudio's Walt Disney Pictures en Whitaker Entertainment. Barrie M. Osborne hie as útfierend produsint it tafersjoch oer de hiele produksje. Foar Pete's Dragon wie in budget beskikber fan $65 miljoen. De kamerarezjy wie yn 'e hannen fan Bojan Bazelli, en de filmmuzyk waard fersoarge troch Daniel Hart.
Opnamen
De opnamen foar Pete's Dragon setten op 10 febrewaris 2015 útein en duorren oant en mei 30 april fan dat jier. Se fûnen hielendal plak yn Nij-Seelân, yn 'e omkriten fan Wellington en Rotorua. Millhaven út 'e film wie eins it doarp Tapanui, dêr't de Blue Mountain Lumber Mill trochgie foar de houtseagerij út 'e film. In diel fan 'e film waard opnommen op 'e Golden Oak Ranch by Santa Clarita, yn Kalifornje. Yn 'e postproduksje waard Elliot de draak oan 'e film tafoege mei special effects dy't makke wiene troch Weta Digital.
Distribúsje
De distribúsje fan Pete's Dragon waard fersoarge troch Walt Disney Studios Motion Pictures, de distribúsjepoat fan The Walt Disney Company. De film gie op 8 augustus 2016 yn premiêre yn it El Capitan Theatre yn Hollywood. Op 12 augustus iepene Pete's Dragon yn 'e Amerikaanske bioskopen. It byhearrende soundtrackalbum ferskynde op deselde dei by platemaatskippij Walt Disney Records. Op 29 novimber 2016 kaam Pete's Dragon beskikber as digitale download en teffens op dvd en blu-ray.
Untfangst
Fan 'e filmkritisy krige Pete's Dragon oer it algemien positive resinsjes. Sa parte Peter Travers fan it tydskrift Rolling Stone de film 3 fan 4 stjerren ta. Hy skreau: "Tanksij de ferminsklikjende magy fan regisseur David Lowery is dit ferhaal oer in weesjonge en in draak ien fan dy seldsume famyljefilms dy't jin echt op it moed komme."
Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hat Pete's Dragon in heech goedkarringspersintaazje fan 88%, basearre op 240 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: "[De film] set de hjoeddeistige live action-súksesrige fan Disney fuort mei in update dy't it orizjineel fisueel by de tiid bringt sûnder syn leaflike, sentimintele sjarme te oerweldigjen." Op Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, behellet Pete's Dragon in goedkarringspersintaazje fan 71%, basearre op 42 resinsjes.
Opbringst
Pete's Dragon brocht yn 'e bioskopen yn 'e Feriene Steaten en Kanada $76,2 miljoen op, en yn alle oare lannen en territoaria $67,5 miljoen. Wrâldwiid kaam de opbringst dêrmei út op $143,7 miljoen. Ofset tsjin it budget fan $65 miljoen betsjut dat in winst fan $78,7 miljoen, hoewol't dêr de marketingkosten noch wol ôf moatte.
Prizen
Pete's Dragon waard yn 2017 nominearre foar de Saturn Award foar bêste fantasyfilm en foar de Nickelodeon Kids' Choice Award foar favorite film.
Elim (Sigerswâld)
Elim is in tsjerkegebou fan de kristlik-grifformearde gemeente fan Sigerswâld-De Wylp.
Gebou
De tsjerke waard yn 1970 boud. Yn 2015 fûn in ferbouwing en modernisearring plak.
Oargel
It oargel achter it neogoatyske front is âlder as it gebou sels. It waard om 1895 hinne boud foar it Sint-Antoniusgesticht yn Amsterdam. It ferhûze dêrnei nei ferskate plakken yn Den Haach om lang om let yn 1960 telâne te kommen yn Sigerswâld. De gemeente makket hjoeddedei (2018) gebrûk fan in Monarke elektroanysk oargel.
Olân
thumb|right|250px|Kaart fan Olân en de omkriten fan it eilân.
Olân (Dútsk: Oland; Deensk: Øland; Noardfrysk: Ualöön) is ien fan de Halligen yn Dútslân. It eilân makket ûnderdiel út fan de gemeente Nees. Olân leit tusken Nees en it fêste lân fan Dútslân yn. Op it Hallig steane 17 huzen, der wenje likernôch 30 minsken op it eilân. It hat in lingte fan likernôch 2 kilometer en in breedte fan likernôch 500 meter.
Op Olân stiet mar ien terp, de Olânterp. Hjirop is in hiel doarp boud. It nimt hjirmei in bysûndere posysje yn, omdat op de oare Halligen foar bygelyks de tsjerke in eigen terp boud is. Op de ienichste terp fan it eilân steane in skoalle, in tsjerke, in kafee, it gemeentehûs mei bibleteek en in winkel. Yn de midden fan de terp leit in fiefer, in saneamde fehting, mei swiet wetter, dizze docht tsjinst as drinkplak foar de bisten. De fjoertoer fan Olân, dy't ek op de terp stiet, is de ienichste op de wrâld mei in dak fan reid.
Yn de simmer wurdt der fan Schlüttsiel út in feartsjinst ûnderhâlden nei Olân. Ek is it eilân mei it waadrinnen te berikken.
Olân hat ek in lytse haven. It haventsje leit súdlik fan de terp en is foar skippen mei in ûndjippe boaiem tusken trije oeren foar heech wetter en trije oeren nei heech wetter te berikken. Yn de tiid hjirfoar en dernei leit der hast gjin wetter yn de haven.
Skiednis
It Hallig wie al foar de Marsellusfloed fan 1362 in eilân, it wie yn die tiid ien eilân mei Nees. Mei in smelle stream wie it fan de fêste wâl skieden. Nei de tige ferskuorrende Buchardyfloed fan 1634 rekke it eilân los fan Nees. Hjirnei hawwe benammen de stoarmfloeden fan 1717 en 1825 in protte skea oanrjochte op it eilân. Benammen yn 1717 gie it mâl. It wetter kaam goed in heale meter heger as by de stoarmfloed fan 1634. Alle gebouwen waarden skansearre, wêrûnder ek de mûne. Yn 1825 waarden 33 fan de 36 wennings fernield troch de stoarmfloed.
thumb|right|200px|Olân yn 1895. Yn 1850 wienen der noch twa terpen op Olân: Warft en Pipe. Pipe is as lange tiid net mear bewenne, wêrtroch der tsjintwurdich noch mar ien terp oer is.
Tsjerke
De tsjerke fan Olân, de Halligtsjerke, is in sealtsjerke fan 1824. De tsjerke hat ûnder oare de swiere stoarmfloeden fan 1825 en 1962 oerlibbe. De tsjerkeromte is tige lyts. De dowestien komt út de Romeinske tiid.
thumb|right|250px|In weintsje op de spoarbaan by Olân
Stienwikerlân
Stienwikerlân (Nederlânsk: Steenwijkerland; Nedersaksysk: Steenwiekerlaand of Stienwiekerlaand) is in gemeente yn de provinsje Oerisel mei (, boarne: CBS) op in oerflak fan likernôch 330,00 km² (dêr't likernôch 33 km² fan wetter is).
Gemeentenamme
Op 1 jannewaris 2001 waarden de gemeenten Iselham en Brederwide oan de gemeente Stienwyk tafoege. De ynwenners fan dy twa eardere gemeenten wienen it lykwols net iens mei de namme Stienwyk. Se joegen oan in namme as "Kop fan Oerisel" of "Stienwikerlân" better te finen, om't by allinnich de namme "Stienwyk" it krekt like oft de gemeenten troch Stienwyk anneksearre wienen. Troch dy protesten is de namme fan de gemeente op 1 jannewaris 2003 feroare ta Stienwikerlân.
Plakken
Fierder hat de gemeente noch in rige buorskippen: Barsbeek, Basserveld, Blauwe Hand, De Klosse (foar in part), Dinxterveen, Doosje, Dwarsgracht, Heetveld, Jonen, Kadoelen, De Kolk (foar in part), Leeuwte, Moespot, Molenhoek, Muggenbeet, Ronduite, Zuideinde.
Emiel Stoffers
Emiel Stoffers (Uthûzen (Grinslân), 25 juny 1980) is sjonger, gitarist, tekstskriuwer en oprjochter fan de band De Hûnekop.
Biografy
Stoffers groeide op as soan fan in feekeapman yn East-Grinslân en ferhuze nei Kollumersweach doe't er fjouwer jier wie. Hy wie al gau mei muzyk en fermaak dwaande. As njoggenjierrich skoaljonkje die er as Ingelske punkband Toy Dolls mei oan in playbackshow. Dêrnei stie er faker op it poadium en geniete fan toanielstikjes, mar ek fan sprekbeurten. Op syn santjinde jier kaam er yn Ljouwert op himsels te wenjen. Yn de Ljouwerter punkscene wie er te finen yn poppoadiums as De Gloppe yn Ljouwert en yn Iduna yn Drachten. Mei in tal maten foarme hy de hardcoreband Icepick. Icepick makke in tal platen en spile op Europeeske festivals. De muzyk en teksten wiene benammen basearre op lilkens. Hy begûn oan in stúdzje laboratoariumtechnyk, mar fûn himsels fierstente rûch foar de stúdzje. Stoffers wurke faak as útstjoerkrêft, en gie fan de iene skipmakkerij nei it oare. Syn ûnderfinings yn dat wurk wiene faak de boarne fan ûnderwerpen fan de ferskes. Hy spile dêr doe ek yn in metalbandsje. Letter hâlde er in jier yn Austraalje en Tailân ta en kocht er in akûstyske gitaar. As backpacker harke er in soad nei countrymuzyk fan Hank Williams en Johnny Cash en spile mei in tal Ieren en Ingelsken yn kroegen.
De Hûnekop
Mei de Ljouwerters Bart Scheffers op drums en Rik Alstra op kontrabas waard yn 2010 De Hûnekop oprjochte. Datselde jier stiene se op it Freeze Festival. De nûmers Brúnwurker, Alderwetske Wâldpyk en Rûchhouwer waarden al gau populêr. De ûnderfinings en wurk yn de skipsbou foarmen de fiedingsboaiem foar de sels skreaune sjongteksten. De Hûnekoppers wiene it fleiswurden klisjee fan de arbeider út de Fryske Wâlden. De arbeiders- en rûchhouwerskultuer komt faak werom yn de teksten fan De Hûnekop. Stoffers praat en sjongt as in wâldpyk, mar om geef Frysk bekroadet er him net.
Nei't er wer ris sûnder wurk rekke, besleat er in eigen bedriuw op te rjochtsjen: Frisian Music. De earste CD fan De Hûnekop wie Raast oan de protters en ferskynde yn 2010. De twadde CD waard op 16 july 2011 presintearre op harren eigen festival yn Burgum. Stoffers hâldt fan gekkichheid en donderjeien. It slagge him ek om mei in kampanje op sosjale media it liet Ik wie smoar fan syn freon Oele Plop op nûmer 1 fan de Fryske Top 100 te krijen. De ferkeapopbringst fan syn gitaar waard brûkt foar in nije rôlstoelbus foar in Koudumer dy’t syn âlde bus ferlern hie by in brân.
De Hantsjegauwers
Under de namme de Hantsjegauwers treedt er mei in kollektyf bekende Fryske muzikanten op mei besteande Fryske nûmers yn in nij jaske. Lykas de housemuzyk fan De Doelleazen, Jitiizer en Strawelte as punk/pop. Sa wurde middle-of-the-road ferskes fan trûbadoer Frerik de Swetser, In nije dei en Fûgels omboud mar ek nûmers fan artysten as Anneke Douma en Gurbe Douwstra.
Eamel de Hûnekop
As Eamel de Hûnekop treedt er ek solo op foar hûskeameroptredens oant doarpsfeest. As Eamel de Hûnekop spilet er in seleksje út it Hûnekop repertoir.
Stjer
Yn 2019 begûn Stoffers oan de film Stjer. Yn dy aksjekomeedzje krige Stoffers yn syn haadrol as sjonger fan De Hûnekop stjerallueres. Yn syn omjouwing stjert de iene nei de oare Fryske stjerartyst. Hy wurdt dêr as sjonger fan De Hûnekop dan ek foar warskôge troch de plysje. Stoffers besiket om in Amsterdamske swalker, dy’t er ta syn persoanlike klusjesman beneamd hie, syn rol as sjonger ynnimme te litten, om sa út it fizier fan de moardner te bliuwen.
Paleis
In paleis is swiid opset gebou mei in iepenbiere of seremoniële funksje, dat fan oarsprong bedoeld wie as de residinsje fan in pommerant. Dêrby kin it gean om in monarch, lykas in kening, keizer of emir; in oarsoartich steatshaad, lykas in presidint; of in tsjerkfoarst, lykas in biskop of aartsbiskop. In protte paleizen hawwe tsjintwurdich harren residinsjele funksje ferlern en binne ynstee museä, hotels, parlemintsgebouwen of kantoargebouwen (bgl. foar ministearjes) wurden. In paleis ûnderskiedt him fan in kastiel trochdat in paleis nea bedoeld is om in belegering te trochstean en dêrom alhiel net fortifisearre is, of it moat inkeld wêze op 'e meast symboalyske en ûnpraktyske wize.
It wurd 'paleis' is fan oarsprong in lienwurd út it Frânsk, fan it Aldfrânske palais, dat ôflaat wie fan it Latynske Palatium. It wurd foar 'paleis' is yn it Latyn eins regia, mar de regia fan 'e Romeinske keizer Augustus stie op 'e Palatyn, in heuvel yn Rome, en kaam sadwaande bekend te stean as it Palatium. In protte Jeropeeske talen hawwe in korrespondearjende term dy't ek ôflaat is fan it Frânske palais, lykas it Dútske Palast, it Ingelske palace, it Nederlânske paleis, it Italjaanske palazzo en it Spaanske palacio. Yn in soad fan sokke talen hat it begryp 'paleis' in bredere betsjutting as yn it Frysk, en kin der ek mei ferwiisd wurde nei lânhuzen, hearehuzen en oare filla's. Yn 'e oerdrachtlike sin wurdt de term 'paleis' fierders ek wol brûkt foar oarsoartige swiid ûntwurpen gebouwen; sa wurdt in gebou dat in rjochtbank húsfêst wol in Paleis fan Justysje neamd en sprekt men by in ornate âlde bioskoop wol fan in 'filmpaleis'.
Foarbylden fan paleizen yn Nederlân binne û.o. Paleis Huis ten Bosch en Paleis Noordeinde yn De Haach, it Paleis op de Dam yn Amsterdam, Paleis Het Loo yn Apeldoarn, Paleis Soestdijk yn Baarn en it Aartsbiskoplik Paleis fan Utert. It Fredespaleis yn De Haach is eins gjin echt paleis om't it nea in residinsjele funksje hân hat, en wurdt inkeld sa neamd om't it yn 'e styl fan in paleis boud is. Foarbylden fan bekende paleizen yn it bûtenlân binne: Buckingham Palace en it Paleis fan Westminster yn Londen; Balmoral Castle (gjin echt kastiel) yn Aberdeenshire; it Louvre en it Paleis fan Versailles yn en deunby Parys; it Palazzo Vecchio yn Florâns; it Apostoalysk Paleis yn Rome; it Alhambra yn Granada; it Escorial by Madrid; it Topkapı yn Istanbûl; it Kremlin yn Moskou; it Winterpaleis yn Sint-Petersburch; de Ferbeane Stêd (eins in kompleks fan ferskate paleizen) yn Peking; it Blauwe Hûs yn Seoel; it ‘Iolani Paleis yn Honolulu; en it Wite Hûs yn Washington, D.C.
Tenktearen
Tasitus beskreau de Tenktearen as betûfte rúters. Om 17 f.Kr. hinne stieken se, mei de Sugambrjers en Usipeten, de Ryn oer. Se belegeren en fersloegen de Romeinske steedhâlder Markus Lollius, mar waarden letter yn in tsjinoffensyf troch Drusus oermastere.
De Germaanske stammen dy't it lân oan de Ryn bewennen, de Brukteren, Tenktearen, Sugambrjers, Usipeten, Chattuarii, Chamaven, en Ampsivaren, giene fan de 3e iuw ôf op yn it gruttere Frankyske stamferbân; in ûntjouwing dy't fuortkaam út it stribjen om mei alle mannemacht de Romeinen better oan te kinnen.
Koolhoven F.K.43
De Koolhoven F.K.43 wie in Nederlânske lytse fjouwersits, ienmotoarige iendekker passazjiersfleantúch makke troch N.V. Koolhoven. It tastel hie plak foar fjouwer persoanen, de piloat meirekkene, en wie in direkte opfolger fan de Koolhoven F.K.41.
Skiednis
De Koolhoven F.K.43 waard ûntwurpen foar de Amerikaanske multymiljonêr Van Lear Black. Yn 1930 krige Koolhoven de opdracht en begûn mei de bou fan it tastel. Yn augustus foel Van Lear Black lykwols oerboard fan syn jacht en ferdronk.
It wie in frij suksesfol ûntwerp mei goede fleankwaliteiten. De KLM kocht tolve tastellen en brûkte se as fleanende taksy en foar de oplieding fan piloaten. Twa dêrfan waarden boud troch Aviolanda.
By it útbrekken fan de Twadde Wrâldoarloch waarden fjouwer F.K.43s foardere troch de Keninklike Loftmacht. Ien dêrfan ûntsnapte oan de ûndergong troch nei Ingelân te fleanen, dêr't it troch de Royal Air Force yn gebrûk naam waard as ferbiningsfleantúch.
Nei de oarloch waarden noch acht tastellen, oandreaun troch in Armstrong Siddeley Genet Major radiaalmotor fan 165 pk (123 kW) troch Fokker produsearre (de tastellen waarden "Fokhovens" neamd ). Mar ien fan dy swier modifisearre tastellen hat it oant no ta oerlibbe.
Spesifikaasjes (F.K.43)
Parameters fan de Koolhoven FK-43: Le Dernier Survivant
Ampsivaren
De Ampsivaren (Latyn: Ampsivarii) wiene in Germaanske stam dy't yn de 1e iuw nei Kr. yn it noardlike streamgebiet fan de Iems (Dútslân) tahold. De namme betsjut fermoedlik soksawat as: 'bewenners by de Iems'.
thumb|230px|Germaanske stammen om 50 hinne
Yn de Annales ferhellet Tasitus oer de stam. Koart foar of yn 58 wienen de Ampsivarii, dy't laat waarden troch Boiokalus, út har stamlân ferdreaun troch de Sjauken. By it sykjen nei in nij festigingsgebiet oan de rjochter ouwer fan de Ryn moete Boiokalus op in stuit de heechste befelhawwer fan de Neder-Germaanske legioenen, Dubius Avitus. Hy fertelde de Romein yn dratyske wurden hoe't er persoanlik it slachtoffer west hie fan de striid fan Arminius tsjin de Romeinen (Boiokalus wie fanwege Arminius finzennommen). Fierder brocht er op it aljemint dat de Ampsivaren jierrenlang loyaal west wiene oan keizer Tiberius en fjildhear Germanikus. Uteinlik sei er noch dat er ferbjustere wie oer it feit dat it lân dêr't de Ampsivarii it each op falle litten hiene net bewenne wie en dêrom bêst harres wurde koe. Dêrnei like it as bidde Boiokalus yngeand om help fan de sinne en de himellichems.
Avitus wie bot ûnder de yndruk fan de taspraak, mar wegere Boiokalus om syn folk nei it bewuste lân te lieden. In ferbittere Boiokalus waard grimitich en organisearre in ferbûn tusken Ampsivarii, Brukteren en Tenkteren om de striid oan te gean tsjin Avitus. Mei de help fan de kommandant fan de legers yn Boppe-Germaanje, Kurtilius Mansius, slagge it Avitus lykwols mei in bytsje muoite om de Ampsivarii te isolearjen dat Boiokalus moast him fierder weromlûke yn Germania, dêr't sy lykwols as ynkringers beskôge waarden.
De Ampsivarii wurde foar it lêst neamd yn de Notitia Dignitatum út it earste fearnspart fan de 5e iuw.
It moarch fan it Evangeelje
It moarch fan it Evangeelje (Ingelsk: Marrow of moderne divinity) is in boek dat skreaun waard troch in E.F., dêr't nei alle gedachten Edward Fisher mei bedoeld wurdt. It boek hat in wichtige rol spile yn benammen de Skotske tsjerkeskiednis.
Ynhâld
It teologyske boek giet oer de relaasje/gearhing fan Wet en Evangeelje. It is in gearspraak tusken fjouwer persoanen, dy't ferskillende fyzjes hjiroer oanjouwe, nammentlik: Evangelista, in learaar fan it Evangeelje; Nomista, in wettysk minske; Antinomista, in wetsbestrider en Neophytus, in jonge Kristen.
Utjeften
De earste útjefte wie yn 1645 yn Oksfurd mei as titel: "Marrow of moderne divinity". Dy earste útjefte befette in oanbefeljend wurd fan Joseph Caryl. It boek waard yn 1718 troch Thomas Hog op 'e nij útjûn, mei in foarupwurd fan Hog, dêr't er tige kritysk yn wie oer de Tsjerke fan Skotlân. It boek waard yn 1720 as kettersk oanmerkt, mar hjirút ûntstie spjalt yn 'e tsjerke wat einlings yn 1733 late ta de Ofskiedingstsjerke. Thomas Boston joech yn 1726 in nij ferzje út, dêr't er sels in foaropwurd by skreau en dêr't er taljochtings byskreau dy't de boadskip fan it boek ferdigenen. Syn ferzje waard net feroardiele.
Yn 1757 is fan it boek in Hollânske oersetting fan ds. Alexander Comrie útjûn.
Kâldepoal
De kâldepoalen binne de plakken op it Noardlik- en Súdlik healrûn dêr't de leechste temperatuer fan de wrâld metten waard.
Op it súdlik healrûn is de lokaasje it dúdlikste: net sa fier fan it Russyske Antarktyske Vostokstasjon waard op 21 july 1983 in temperatuer fan -89,2° C metten. Dat is de leechste temperatuer ea op Ierde metten, ûnder natuerlike omstannichheden.