cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Basilyk fan Sint-Theresia (Lisieux)
Skiednis
Op 11 july 1937 folge de ynwijing troch de pauslike legaat Eugenio Cardinal Pacelli (de letter paus Pius XII). It útbrekken fan de Twadde Wrâldkriich feroarsake foar in skoftke in boustop, mar de foltôging wie lang om let yn 1954. Lisieux waard by de befrijing troch de alliearden slim bombardearre, mar de skea oan de basilyk bleau beheind.
Aartsbiskop Joseph-Marie Martin fan Rouen konsakrearre tegearre mei de pauslike legaat Maurice Cardinal Feltin de basilyk op 11 july 1951.
Arsjitektuer
De neobyzantynske bou fan de 95 meter hege basilyk waard troch trije arsjitekten ûntwurpen en útfierd: Louis Marie Cordonnier (1854–1940), syn soan Louis-Stanislas Cordonnier en syn pakesizzer Louis Cordonnier. De tsjerke hat in grûnplan fan in latynsk krús en toant ynfloeden fan de Sacré-Cœur de Montmartre yn Parys. It gebou wurdt bekroand mei in grutte koepel, dy't boppe it 105 meter lange tsjerkeskip en 65 meter brede dwersskip útriizget.
Oargel
It oargel waard yn 1943 ynboud. It ynstrumint wie yn 1935 foar de Wrâldútstalling fan Brussel boud en waard yn Lisieux yn twa oargelkassen ynboud. Op de súdlike galerij is it haadwurk, it pedaalwurk en de spyltafel. It sleepladeynstrumint besit 55 registers op trije manualen en pedaal. De spyl- en registertraktueren binne elektrysk.
Klokketoer
De klokketoer is in tafoeging út de jierren 1960 en stiet wat besiden de basilyk op it foarplein. Yn de toer hinget in kariljon mei 51 klokken. Lykas dielen fan de basilyk waarden ek de klokken troch ferskillende lannen skonken.
Twadde luitenant
In twadde luitenant is in subalterne ofsier fan middelhege rang yn 'e nasjonale kriichsmacht fan in soad lannen. Dizze rang komt foar by de lânmacht, de loftmacht, de maresjesee en de mariniers. De ekwivalinte rang by de marine is luitenant-op-see 3e klasse. Yn guon lannen is de ekwivalinte rang fan twadde luitenant by de loftmacht piloat-ofsier. De oansprektitel fan in twadde luitenant is "luitenant". De boppelizzende rang is earste luitenant, en de ûnderlizzende rang is faandrich. Dêrmei is twadde luitenant ien fan 'e middelste subalterne ofsiersrangen.
Skematysk oersjoch
Oersjoch fan 'e twadde-luitenantsrangen mei ekwivalinten yn oare kriichsmachtûnderdielen:
Yn 'e Nederlânske kriichsmacht
(oansprektitels kursyf werjûn)
Priya Price
Libben en karriêre
Priya Price waard yn 1992 berne yn Albuquerque, yn 'e Amerikaanske steat Nij-Meksiko. Hja makke yn 2015 mei 23 jier har debút yn in pornografyske film. Neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) hat se sûnt yn in fyftjintal pornofilms spile, û.m. foar sokke foaroansteande labels as New Sensations en Girlfriends Films. Se hat lykwols mear yn 't spier west foar pornowebsiden op it ynternet, wêrûnder BangBros, Brazzers, Naughty America en PornPros. Price wurdt fertsjintwurdige troch it ympressariaat Hussie Models LLC fan Riley Reynolds, dat fêstige is yn North Miami Beach, yn Floarida.
Lichemsskaaimerken
Priya Price is in Latina, mei brune eagen en swart hier. Neffens har offisjele opjefte is se 1.57 m lang, mei in gewicht fan 57 kg, en kupmaat 36DD, dêr't se in boarstfergruttingsoperaasje foar ûndergien hat. Hja hat in tatoeaazje mei û.m. it sinnesymboal út 'e flagge fan Nij-Meksiko op 'e foarside fan har lofterheup. Ofsjoen fan 'e gatsjes troch har earlellen hat se gjin piercings.
Alma Hogan Snell
Alma Hogan Snell (yn it Krieë Yndianereservaat (Montana), 23 jannewaris 1923 – Billings (Montana), 5 maaie 2008) wie in Amerikaansk skiedkundige, ûnderwizeresse, krûdekundige en publisiste fan Yndiaansk etnysk komôf. Hja wie in bernsbern fan Giet-Foarút, in ferkenner yn it Amerikaanske Leger, en Moai Skyld, in medisynfrou.
Libben en karriêre
Snell wie in Krie-Yndiaanse dy't yn 1923 berne waard yn Krieë Yndianereservaat yn it suden fan 'e Amerikaanske steat Montana. Har pake wie Giet-Foarút, dy't ûnder de Grutte Sû-Oarloch fan 1876 as ferkenner yn it Amerikaanske Leger tsjinne en meifocht yn 'e ferneamde Slach oan de Little Bighorn, en har beppe wie Moai Skyld, in foaroansteand medisynfrou fan 'e Krieën. Snell har Krieske namme wie Bea Azeta, dat "Wiidferneamde Frou" betsjut.
Snell ûntjoech har ta skiedkundige fan har eigen folk en lei har dêrnjonken ta op krûdekunde. Hja joech de hiele Feriene Steaten troch lêzings oer de genêskundige wurking en oare eigenskippen fan planten, en teffens oangeande ûnderwerpen as sûnens en wolwêzen. Snell publisearre twa boeken: it itensiedersboek A Taste of Heritage (2006), wêryn't se tradisjonele Krieske resepten beskreau, en har autobiografy Grandmother's Grandchild: My Crow Indian Life. Fierders skreau Snell yn 2003 it wurd foarôf foar de werútjefte fan 'e biografy fan har beppe Moai Skyld, Pretty-Shield: Medicine Woman of the Crows.
Alma Hogan Snell wie troud mei Bill Snell, en hie twa soannen, Ted Hogan en Bill Snell jr. Se wenne yn Yellowtail en kaam op 5 maaie 2008 yn 'e stêd Billings, yn Montana, te ferstjerren. Hja waard 85 jier âld.
New England Science Fiction Association
De New England Science Fiction Association, yn 'e regel ôfkoarte ta NESFA, is in Amerikaanske science fiction-fanklub dy't aktyf is yn Nij-Ingelân. Behalven mei it mei-inoar yn kontakt bringen fan science fiction-fans, hâldt de organisaasje him ek dwaande mei it organisearjen fan 'e jierlikse Boskone-konvinsje, it publisearjen fan literêre wurken dêr't kommersjele útjouwerijen gjin brea yn sjogge en it útrikken fan ferskate prizen op it mêd fan science fiction.
Algemiene aktiviteiten
De NESFA waard yn 1967 oprjochte troch fans dy't méár dwaan woene as gewoan gesellich mei-inoar sosjalisearje. It is in registrearre non-profitorganisaasje ûnder seksje 501(c)(3) fan 'e Amerikaanske Belestingtsjinst. De NESFA beleit geregeldwei gearkomsten fan en foar leden en oare belangstellenden, wêrûnder in wyklikse gearkomste op woansdeitejûn foar it bepraten fan projekten, bykommende oangelegenheden en om simpelwei gesellich byinoar te wêzen, en twa wykeingearkomsten de moanne, wêrfan't ien in bestjoersgearkomste is. De organisaasje publisearret ek in eigen nijsbrief, mei as namme Instant Message.
Boskone
Yn 'e Amerikaanske science fiction-wrâld is it wenst en neam in konvinsje nei it earste diel fan 'e namme fan 'e stêd dêr't er holden wurdt, mei dêroan fêstplakt de ôfkoarting con, fan convention. Yn dit gefal soe dat dus de namme Boscon opsmiten hawwe. Boskone is de namme fan in gearwurkingsferbân fan smjunten yn 'e klassike Lensman-rige fan science fiction-skriuwer E.E. Smith; de likenis tusken Boscon en Boskone waard opmurken en omearme, en sa komt de konvinsje oan syn namme.
Boskone waard foar it earst holden fan 1941 oant 1945, doe't it evenemint organisearre waard troch The Stranger Club. Yn syn hjoeddeiske foarm datearret Boskone fan 1965, en sûnt is de konvinsje elts jier holden, de earste pear jier organisearre troch de no net mear besteande Boston Science Fiction Society. De tradysje om Boskone yn febrewaris te hâlden, is ûntstien yn 1976.
NESFA Press
De NESFA omfiemet ek in lytse útjouwerij, NESFA Press, dy't him taleit op it werpublisearjen fan klassike wurken fan science fiction dy't al lang net mear te besetten binne, en op it útbringen fan ferwaarleazge wurken dêr't kommersjele(re) útjouwerijen gjin brea yn sjogge. Fierders publisearret NESFA Press ek wol fanfiksje en histoarysk materiaal en neislachwurken oer science fiction-literatuer en it science fiction-fandom. Under de bekendere útjeften fan NESFA Press binne:
Prizen
De NESFA rikt jiers ek twa prizen út. De Edward E. Smith Memorial Award, dy't ferneamd is nei de auteur E.E. Smith, mar dy't ornaris bekendstiet as de Skylark Award, giet nei in persoan dy't nei de miening fan 'e leden fan 'e NESFA troch syn of har wurk of persoanlike kwaliteiten yn it bysûnder bydroegen hat oan it science fiction-sjenre. Fierders wurdt de Jack Gaughan Award jierliks útrikt oan in begjinnend omslachkeunstner, dy't útkeazen wurdt troch in sjuery fan saakkundigen.
De MCFI
De NESFA funksjonearret fierders ek as gasthear foar de gearkomsten fan 'e Massachusetts Convention Fandom, Inc. (MCFI). Dat is krekt as de NESFA sels in non-profitorganisaasje, dy't ferskate "bysûndere" konvinsjes yn Nij-Ingelân organisearret. De bekendste dêrfan is Noreascon, wêrmei't men út en troch besiket om 'e Worldcon (de Wrâldkonvinsje fan Science Fiction) nei Nij-Ingelân te heljen. Hoewol't de MCFI in selsstannige organisaasje is dy't yn prinsipe folslein los stiet fan 'e NESFA, bestiet der wol in grutte oerlaping op it mêd fan 'e leden fan 'e beide organisaasjes.
Trilogy
In trilogy, fan it Grykske τρι-, tri- ("trije"), en -λογία, -logia ("ferhanneling" of "betooch"), is in rige fan trije wurken op it mêd fan 'e skiene keunsten, dy't mei-inoar ferbûn binne en sjoen wurde kinne as ien inkeld lang wurk of as trije losse mar nau besibbe wurken. Soms wurdt dit wurd ferbastere ta de kontaminaasje 'triology', wat in net-besteand wurd is. Trilogyen komme benammen foar yn 'e literatuer, op it mêd fan 'e film en ek wol oangeande fideospultsjes. Yn 'e skilderkeunst sprekt men yn 'e regel net fan in trilogy, mar fan in trijelûk. Soms wurdt ek yn 'e klassike muzyk wol sprutsen fan in trilogy. Analooch oan in trilogy wurdt in searje fan twa wurken wol in duology neamd, ien fan fjouwer wurken in tetralogy, ien fan fiif wurken in pentalogy, ien fan seis wurken in heksalogy en ien fan sân wurken in heptalogy.
Yn 'e literatuer komme trilogyen frij algemien foar as trijedielige romansearjes, mar se binne benammen wiidferspraat yn 'e literêre sjenres fan 'e fantasy en science fiction. Ien fan 'e bekendste literêre trilogyen is The Lord of the Rings, fan 'e Ingelske fantasy-skriuwer J.R.R. Tolkien, dat útinoar falt yn 'e trije dielen The Fellowship of the Ring, The Two Towers en The Return of the King. Tolkien hie syn magnum opus trouwens yn 'e foarm fan ien lang wurk publisearje wollen, mar syn útjouwer Allen & Unwin oertsjûge him derfan dat it oangeande ferkeap ferstanniger en oangeande kosten foardieliger wie om it boek yn trijen te spjalten. Lykwols hold Tolkien oan syn dea ta fol dat de The Lord of the Rings gjin trilogy wie (wylst it wol deeglik oan 'e definysje foldocht fan in wurk dat yn trije dielen útjûn is).
Oare foarbylden fan literêre trilogyen binne de Thessaly-trilogy fan Jo Walton (besteande út 'e romans The Just City, The Philosopher Kings en Necessity); de Trojaanske trilogy (of Troy-trilogy) fan David Gemmell (Lord of the Silver Bow, Shield of Thunder en Fall of Kings) en de Phèdre-trilogy fan Jacqueline Carey (Kushiel's Dart, Kushiel's Chosen en Kushiel's Avatar). Op it mêd fan 'e film kinne as foarbylden fan in trilogy neamd wurde The Lord of the Rings-filmtrilogy fan regisseur Peter Jackson: The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring, The Lord of the Rings: The Two Towers en The Lord of the Rings: The Return of the King. In oar foarbyld is de filmtrilogy Trois Couleurs, fan 'e Poalske regisseur Krzysztof Kieślowski, mei de films Trois Couleurs: Bleu, Trois Couleurs: Blanc en Trois Couleurs: Rouge. In foarbyld fan in muzikale trilogy is Trionfi fan Carl Orff.
Fyftiger jierren
"Fyftiger jierren", "jierren fyftich" of "jierren '50" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
Skyrinnen op de Olympyske Winterspullen 2010
De XXIe Olympyske Winterspullen waarden fan 12 oant en mei 28 febrewaris 2010 hâlden yn Vancouver, yn Kanada. It skyrinnen hie plak yn it Whistler Olympic Park.
Whistler Olympic Park
It Whistler Olympic Park waard oanlein yn 2007 foar de Olympyske Winterspullen fan 2010, foar it skyrinnen wie der plak foar 6.000 taskôgers en de loipes hiene in lingte fan 14 km.
Medaljespegel
De top-9 fan lannen dy't by it Skyrinnen medaljes wûn ha tidens de Olympyske Winterspullen fan 2010.
Ania (pornografysk aktrise)
Karriêre
Ania waard yn 1976 berne yn Ruslân. Yn 1995 waard hja ûntdutsen troch de Frânske pornoregisseur Pierre Woodman. Se wurke dêrnei mei oan ferskate neakenfotografyske en pornografyske fotoreportaazjes yn pornoblêden, lykas Private en Triple X, dy't publisearre waarden troch de Sweedske pornografyske filmstudio en útjouwerij Private.
Dêrnjonken spile Ania ek yn trije pornografyske films, te witten Triple X 2 en Triple X 4, beide út 1995, en Private Castings X 22, dy't útbrocht waard yn 2000, mar mei earder opnommen materiaal (dat noch net earder publisearre wie). Ania loek har noch yn 1995 wer út 'e pornoyndustry werom, en it sizzen wie dat se mei har pornografyske optredens in universitêre stúdzje finansiere hie.
Traverse des Sioux
Skiednis
De furde yn 'e rivier de Minnesota wie al yn gebrûk fier foar't Kolumbus Amearika ûntdiek. Argeologen hawwe de pylkpunten opdobbe dy't nei skatting 9.000 jier âld binne. Yn 'e twadde helte fan 'e achttjinde iuw fêstigen Frânsk-Kanadeeske coureurs des bois der in hannelspost, en yn 'e earste helte fan 'e njoggentjinde iuw setten har der in stikmannich pelskeaplju nei wenjen. Yn 1843 waard der in missypost stifte om 'e pleatslike Dakota-Yndianen ta it kristendom te bekearen.
Tsjin 1851 wie de delsetting fierder útgroeid ta twa sindelingen en har gesinnen, in skoaltsje, ferskate fasiliteiten foar de pelshannel, in pear blokhutten fan Frânsk-Kanadeeske pelskeaplju en tweintich oant tritich Yndiaanske tipys. Om dy tiid hinne wie Traverse des Sioux in oerslachplak wurden foar pelzen dy't alhiel út Pembina (Noard-Dakota) en Fort Garry, yn Kanada, weikamen. Dy waarden mei okseweinen oer it West Plains Trail ferfierd, dat it westlikste fan 'e Red River Trails wie. By Traverse des Sioux waarden it guod oerladen op platboaiems om fierder streamôf oer de rivier de Minnesota ferfierd te wurden, nei Mendota en St. Paul.
Ek yn 1851 waard by Traverse des Sioux it Ferdrach fan Traverse des Sioux sletten tusken fertsjintwurdigers fan it Amerikaanske regear en de Sisseton- en Wahpeton-stammen fan 'e Eastlike Dakota, wêrby't dy lêsten yn totaal 97.000 km² lân oan 'e Feriene Steaten ôfstiene. Nei't it ferdrach sletten waard, wreide men de lytse delsetting fan Traverse des Sioux út ta in wier stedsje, mei santich gebouwen, wêrûnder ferskate tsjerken, twa hotels en fiif kroegen. It wie it haadplak fan Nicollet County oant it dy posysje yn 1856 ferlear oan St. Peter. Dêrnei rekke it yn it neigean mei it stedsje, en yn 1869 teagen de lêste bewenners fuort.
Yn 1905 waarden de earste stappen ûndernommen om it plak fan it ferdrach fan 1851 te beskermjen. Yn 1914 waard it útroppen ta it Traverse des Sioux Treaty Site Park, in papierren status dy't net folle om 'e hakken hie. Yn 1937 krige it wiere beskerming as in steatspark fan Minnesota, en tagelyk waard doe besocht om it park út te wreidzjen. Yn 1965 strûpte it hiele gebiet derûnder by de ferwuostgjende oerstreamings fan 'e rivieren de Minnesota en de Mississippy fan dat jier. Fjouwer jier letter, yn 1969, waarden de ruïnes fan 'e fûneminten fan it stedsje by it park foege, mar yn 1980 waarden dy der wer fan losmakke. De furde, dy't doe de status fan in steatshistoarysk plak krige, waard oerdroegen oan it Histoarysk Genoatskip fan Minnesota (MHS), wylst it plak fan 'e âlde delsetting by de gemeente St. Peter kaam te hearren. Hjoed de dei is Traverse des Sioux op 'e noed fan it Histoarysk Genoatskip fan Nicollet County (NCHS) yn gearwurking mei it Histoarysk Genoatskip fan Minnesota.
Ritmaster
In ritmaster is in subalterne ofsier fan middelhege rang yn it Nederlânske leger. Dizze rang komt foar by it wapen fan 'e kavalery, dat in ûnderdiel is fan 'e lânmacht. De ekwivalinte rang by de oare wapens fan 'e lânmacht (ynfantery, artillery, sjeny) is kaptein. De ekwivalinte rang by de marine is luitenant-op-see 2e klasse âldste kategory, wylst yn guon lannen de ekwivalinte rang by de loftmacht flechtluitenant is. De oansprektitel fan in ritmaster is "ritmaster".
Yn 'e Nederlânske kriichsmacht
(oansprektitels kursyf werjûn)
Horsten (Stedskanaal)
Horsten is in útbuorren yn de gemeente Stedskanaal yn de provinsje Grinslân en it leit beëasten Musselkanaal dêr't it ek ûnder falt.
Horsten bestiet út in dyk dy't parallel oan it Musselkanaal en it A.G. Wildervanckkanaal rint. De namme is ôflaat fan horste dat "hichte" betsjut. De útbuorren leit op in âlde sânrêch yn it feangebiet.
Horsten is âlder as Musselkanaal. Doe't it gebiet oanmakke waard, ûntstie de earste bebouwing op de âlde sânrêch. Letter waard der by it kanaal del boud en doe ûntstie Musselkanaal.
Maaie (gedicht fan Herman Gorter)
Maaie yn it oarspronklike Nederlânsk Mei, is in lang gedicht fan 'e hân fan 'e njoggentjinde-iuwske Nederlânske dichter Herman Gorter (1864-1927), dat er tusken 1886 en 1889 skreau. It is in saneamd lyrysk epos, dêr't de Nederlânsk natoer yn besongen wurdt yn 'e allegoaryske foarm fan 'e moanne maaie. Dit gedicht wurdt, mei fanwegen syn fernijend taalgebrûk, beskôge as in hichtepunt út 'e Nederlânske literatuer. De earste sin, "Een nieuwe lente en een nieuw geluid", binne ûnstjerlik wurden. De Fryske oersetting fan Klaas Bruinsma is út 1998.
Eftergrûn
Yn Mei makket Gorter in protte gebrûk fan wiidweidige ferlikings, dy't nei de Grykske dichter Homêros wol homearyske ferlikings neamd wurde. Hy makket fan Mei in heldedicht mei yn 'e haadrol it famke Maaie. Sels spilet er der ek in rol yn, wat doedestiden noch nea earder dien wie.
Ynhâld
Yn it earste diel wurdt Maaie, de dochter fan 'e sinne en de moanne, berne, en sjocht se nachts hoe't oan it strân har âldere suster April begroeven wurdt. Neitiid begjint har eigen libben op 'e ierde, oan it strân en yn 'e frije natoer, dêr't se de bluossems fan 'e maityd bringt. thumb|left|180px|Herman Gorter.
Yn it langere twadde diel stiget Maaie út 'e natoer wei op om oer de wrâld te fleanen. Under har flecht fangt hja in glimp op fan 'e godheid Balder wylst dy in liet sjongt. Maaie is daliks smoarfereale op him en giet nei him op 'e siik. Dêrby bedarret se yn 'e himel en moetet se Balder syn heit, de oergod Woadan, dy't har fertelt dat Balder omdoarmet. Nei't se har syktocht ferfette hat, fynt se Balder einlings en hy beäntwurdet har gefoelens foar him. Lykwols ferlit er har al gaueftich wer, mei't er kiest foar in iensum libben, in keunstner allyk.
Yn it trêde diel wurdt Maaie treast troch de dichter sels. Se ferbliuwt net mear yn 'e libbene natoer, mar yn in deadske stêd, dy't foarútwiist nei har eigen dea. Al belúnje har krêften sa njonkelytsen, dochs bringt Maaie noch ljocht oeral dêr't se yn 'e stêd giet. Mar dan is har tiid om en giet se ta de stêd út om te stjerren lykas har suster April foar har. De dichter, de sinne en de moanne en withoefolle oaren begrave har mei-inoar oan it strân.
Fryske oersetting
De Fryske oersetting fan Mei ferskynde yn 1998 ûnder de titel Maaie by Utjouwerij Frysk en Frij, letter yn gearwurking mei Utjouwerij Elikser en de Stifting Elektroanyske Letteren Fryslân, en mei stipe fan 'e gemeente Gaasterlân-Sleat, de Boersma-Adema Stichting, de Stichting Juckema-Siderius Fonds, de Douwe Kalma Stifting en de provinsje Fryslân. De Fryske fertaling wie fan 'e hân fan Klaas Bruinsma, twafâldich winner fan 'e dr. Obe Postmapriis, dy't ek ferantwurdlik is foar it oersetten yn it Frysk fan sokke klassiken as de Ilias en Odyssee fan Homêros, Fergilius syn Lânwurk en Ovidius syn Feroarings fan Stal.
Triomfbôge (tsjerke)
De triomfbôge of koerbôge is yn âldere tsjerkegebouwen de bôge fan de iepening yn de muorre, dy't dwers op de grins fan it tsjerkeskip of de krusing en it koer stiet. Yn midsiuwske tsjerken waard dy muorre faak beskildere mei fresko's. By katolike, lutherske en anglikaanske tsjerken hinget of stiet yn de bôge op in triomfbalke fakentiden it saneamde triomfkrús. As in tsjerke gjin koer hat, dan hjit de bôge fan de healkoepelige apsis de apsisbôge.
Skipbrek
Oarsaken
De meast foarkommende oarsaak fan skipbrek wurdt foarme troch waarsomstannichheden, lykas stoarm of mist. Mar ek ferkearde belading, in fout yn 'e konstruksje, oanfarrings of minne navigaasje kinne ta de ûndergong fan in skip liede. Yn eardere tiden wie de navigaasje folle faker de oarsaak, fanwegen minne of net-besteande kartografy, wylst ek moderne navigaasjemetoaden lykas radar en satellytnavigaasje doe fansels noch net bestiene.
Rêding en berging
As in passazjiersskip brekslacht, is ornaris de kaptein oanspraaklik foar de passazjiers oer. Mar dy oanspraaklikheid wurdt yn 'e regel oerdroegen oan 'e rederij. Dy sil wer fersekere wêze, al kin mei sa'n fersekering by minder bonafide fersekeringsmaatskippijen in protte mis wêze.
De kaptein hâldt de sizzenskip oer in skip dat sonken is, ek as der bergers oan board geane om it skip boppe wetter te krijen. Sokke bergers binne faak ferbûn oan spesjalisearre bedriuwen, dy't spesjaal en faak grutskalich materieel hawwe om fergiene skippen te bergjen. Harren betelling kin ferskate foarmen oannimme; soms is it burgen skip sels hielendal of foar in part de ôfbetelling.
Skipbreklingen
Slachtoffers fan skipbrek binne skipbreklingen. Benammen yn 'e reisliteratuer út 'e tiid fan 'e grutte ûntdekkingsreizen, fan 'e sechstjinde oant en mei de achttjinde iuw, komme in protte ferhalen oer skipbrek foar. It bekendst is yn dat ferbân de roman Robinson Crusoe fan Daniel Defoe, út 1719. It skip fan 'e haadpersoan, Robinson Crusoe, slacht brek en hy spielt oan op in ûnbewenne eilân. Syn reälistysk beskreaune wederwarichheden wiene basearre op it ferslach fan in wierbard eilânferbliuw út frije wil (net feroarsake troch skipbrek) fan Alexander Selkirk. In oar bekend foarbyld fan in skipbrekling is de apostel Paulus, waans skip neffens Hannelingen 27:13-45 breksloech op 'e kust fan Malta wylst er as finzene ûnderweis wie nei Rome.
Berbertalen
300px|thumb|De ferskate Berbertalen ferspraat oer Noard-Afrika De Berbertalen, ek bekend as Berbersk, Amazight of Tamazight (Berbersk: Tamaziɣt, Tamazight; Nij-Tifinagh: ⵜⴰⵎⴰⵣⵉⵖⵜ, Tûarek-Tifinagh: ⵜⵎⵣⵗⵜ, útsprutsen [tæmæˈzɪɣt], [θæmæˈzɪɣθ]), binne in takke fan de Afro-Aziatyske taalfamylje en besteane út nau oaninoar besibbe talen dy't sprutsen wurde troch de Berbers, in lânseigen folk yn Noard-Afrika. De talen waarden eartiids yn it Libysk-Berbersk skrift skreaun, dat hjoed-de-dei as it Tifinagh bestiet.
De Berbertalen wurde sprutsen troch grutte befolkingsgroepen yn Marokko, Algerije en Lybje en troch lytsere befolkingsgroepen yn Tuneezje, Mauretaanje, noardlik Maly, westlik en noardlik Niger, noardlik Bûrkina Faso en yn de Siwa-Oäze yn westlik Egypte. Grutte groepen Berbers om utens, likernôch 4 miljoen, wenje sûnt de 1950er jierren yn Frankryk, Nederlân, Belgje, Dútslân, Itaalje en Spanje en lytsere groepen wenje yn Kanada en de Feriene Steaten. Lykwols net alle Berbers prate in Berbertaal.
Likernôch 95 prosint fan de Berbersktaligen prate ien fan de sân grutste farianten fan it Berbersk mei op syn minst 2 miljoen sprekkers. Dy binne yn folchoarder fan it tal sprekkers: Tasjelhit, Kabilysk, Midatlas-Tamazight, Riffynsk, Sjawia en de Tûarektalen. De útstoarne talen Numidysk (ek wol Eastnumidysk of Aldlibysk) en Gûantsje, dat op de Kanaryske Eilannen sprutsen waard, en mooglik ek de talen fan de C-Groepkultuer yn hjoeddeistich súdlik Egypte en noardlik Sûdan, hearden nei alle gedachten ta de Berberske takke fan de Afro-Aziatyske talen.
De Berbertalen hawwe wol 2500 jier in eigen skrift hân dat troch de jierren hinne troch kulturele ynfloed en ynfaazjes om utens beynfloede waard. It earste skrift wie in Libysk-Berbersk abjad, dat hjoed-de-dei troch de Tûarek yn de foarm fan Tifinagh brûkt wurdt. De âldste bewarre ynskripsje komt fan de tredde iuw f.Kr.. Letter, likernôch tusken 1000 en 1500 n.Kr., waard it almeast yn it Arabysk skrift skreaun, en sûnt de tweintichste iuw wurdt it Berbersk-Latynsk alfabet brûkt, benammen troch de Kabilyske en Riffynske mienskippen yn Algerije en Marokko. In nije foarm fan Tifinagh, it saneamde Nij-Tifinagh, waard yn 2003 yn Marokko oannommen, mar de measte Berberske skriuwers brûke hieltyd noch it Berbersk-Latynsk alfabet. Yn Algerije wurdt it Berbersk yn it Latynsk alfabet op skoallen ûnderrjochte, wylst it Tifinagh mear foar keunstdoelen ornearre wurdt. Yn Maly en Niger wurdt it Tûarek-Berbersk-Latynsk brûkt, dat oanpast is op de útspraak yn it Tûarek, wylst Tifinagh dêrfoaroer ek in soad brûkt wurdt.
Der is in politike en kulturele beweging warber ûnder de sprekkers fan de ferskate foarmen fan it Noardberbersk en ûntwikkelje in Tamazight-standerttaal. De namme Tamazight (of Tamaziɣt) is de lânseigen namme fan de sprekkers yn it Midatlas en it Rifberchtme yn Marokko. Yn oare Berberske gebieten is de namme ferdwûn, wylst der histoarysk bewiis út de midsiuwen is dat de lânseigen folken yn Noard-Afrika harren taal Tamaziɣt neamden. De namme Tamaziɣt wurdt hjoed-de-dei hieltyd mear troch gelearde Berbers brûkt foar de skreaune taal en sels foar it gânse Berbersk.
It Berbersk waard in offisjele taal yn 2001 yn Algerije en yn 2011 yn Marokko. Yn 2016 krige it Berbersk yn Algerije in lykweardige posysje as it Arabysk.
Namme
De namme Berber wurdt sûnt de santjinde iuw brûkt yn Jeropa. It komt fan it Latynske barbari, dat fan it Grykske barbaros komt. Yn it Arabysk wurde se بربري (al-Barbari) neamd, dat ek "barbaar" of "Moar" betsjut.
De Berberske woartel M-Z-Ɣ (Mazigh) (inkeldtal: Amazigh, froulik: Tamazight) betsjut "frije man". De Berbers fan it Midatlas en it Rifberchtme neame harren taal Tamazight. In soad Berberske taalkundigen jouwe de foarkar oan it wurd Tamazight foar it Berbersk yn it algemien.
Tradisjoneel waard it wurd Tamazight (yn ferskate foarmen: Thamazighth, Tamasheq, Tamajaq, Tamahaq) troch de ferskate Berbergroepen, lykas dejingen yn it Midatlas, de Riffinen, de Seneden yn Tuneezje en de Tûarek, ferwiisd nei harren taal.
Oare groepen Berbers neame harren taal Tasnanit of Sjelha, sa as bygelyks yn parten fan Tuneezje en Marokko, wylst de Kabyljers harren taal Taqbaylit neame. De Berbers fan de Siwa-Oäze neame harren taal Siwi.
Oarsprong
De Berbertalen foarmje in takke fan de Afro-Aziatyske talen. Hjoeddeistich Berbersk komt fan it Protoberbersk en is reedlik jong. It is likernôch like âld as de Germaanske en Romaanske talen. It Protoberbersk is dêrfoaroer folle âlder en it spjalte him mooglik fan it Afro-Aziatysk ôf yn it tiidrek fan de Kapsienkultuer yn it mesolitikum. In stikmannich útstoarne befolkingsgroepen moatte Afro-Aziatyske talen fan de Berberske takke sprutsen hawwe. Neffens skriuwers Peter Behrens en Marianne Bechaus-Gerst spruts de befolking fan de C-groepkultuer yn it hjoeddeistige súdlik Egypte en noardlik Sûdan Berberske talen. De Nilo-Saharaanske taal Nobiin befettet hjoed-de-dei in stikmannich Berberske lienwurden, benammen dy't mei de lânbou te krijen hawwe. Dat betsjut dat de befolking fan de C-groepkultuer, dy't dus yn de delling fan de Nyl wennen, ear't it kommen fan Nubysktaligen in Afro-Aziatyske taal sprutsen.
De Britske skiedkundige Roger Blench tinkt dat Protoberbersktaligen harren fan de Nyldelling nei Noard-Afrika ferspraten, sa'n 4000-5000 jier ferlyn en begûnen dêrnei mei in nomadysk bestean. Hja wiene benammen feehoeders. Harren taal bleau dêrtroch reedlik gelyk. It Protoberbersk spjalte him tûzenen jierren ferlyn ôf fan it Afro-Aziatysk, mar dy taal kin pas rekonstruearre wurde fan om 200 n.Kr. hinne. De Berbertalen ferskille gâns fan de oare Afro-Aziatyske talen, mar de ferskillen tusken de Berbertalen sels binne mar lyts. Dat dy ferskillen sa lyts binne, bewize de Punyske lienwurden yn it Protoberbersk, dy't troch de hjoeddeistige Berbertalen oernommen waarden, útsein Senaga dy't gjin Punyske wurden befettet.
Skrift
thumb|Prehistoaryske ynskripsje op in rots yn Zagora, Marokko Der binne troch de jierren hinne ferskate skriften brûkt om yn de Berbertalen skreauwe te kinnen. Yn de âldheid waard it Libysk-Berbersk skrift, it Tifinagh brûkt. Ynskripsjes op rotsen en yn grêftomben binne dêrfan fûn. Nei't de islaam him oer Noard-Afrika fersprate, brûkten guon Berberske skriuwers it Arabysk skrift. Yn de njoggentjinde en tweintichste iuw waard it Latynsk alfabet mear brûkt en om dy oan de Berberske útspraak oan te passen, waard it Berbersk-Latynsk alfabet ûntwikkele. Hjoed-de-dei binne der trije manieren dêr't it Berbersk yn skreaun wurde kin: it Tifinagh, it Arabysk skrift en it Berbersk-Latynsk alfabet.
Gordon Riots
De Gordon Riots fan 1780 wiene in dagenlange opskuor fan anty-katolike sintiminten as réaksje op de Papist Act fan 1778, in wet fan it Britske Parlemint om in ein te meitsjen oan de searje fan strafwetten, dy't nei de reformaasje tsjin roomsk-katoliken yn Grut-Brittanje ynsteld wiene en ornearre wiene om de katoliken fan it iepenbiere libben út te sluten. Op it bekend meitsjen fan de Papist Act folge in grutskalich protest yn de haadstêd Londen, dat letter yn geweld einige.
De mars nei it Parlemint
Oanfierder fan it protest wie de politikus en lieder fan protestantske organisaasjes Lord George Gordon (1751-1793). Hy warskôge dat de wet it foar katoliken mooglik makke om by it Britske leger te gean en sa in gefaar foar it lân foarmje koene. Likernôch 40.000 oant 60.000 minsken protestearren op 2 juny 1780 tsjin de wet en makken harren wei nei de Houses of Parliament, dêr't se in petysje tsjin de wet oerhandigje woene. De demonstranten besochten it House of Commons (it Legerhûs) yn te gean, mar slaggen net yn dy opset. Gordon mocht wol nei binnen en oerlange de petysje, mar bûten rûn de saak út de hân. Leden fan it House of Lords (it Hegerhûs) waarden by harren oankomst oanfallen en harren reau troch it lilke folk fernield. De ferantwurdlike minister wie fergetten in tal aginten op te roppen foar de oarder en it tal oanwêzigen yn it House of Commons wie te minmachtich om de lilke kliber op te kearen. Lang om let moast it leger de sitewaasje delbêdzje. De petysje waard mei in grutte mearderheid fan 192 stimmen tsjin 6 ôfwiisd.
Berbertalen
Status
Nei't de lannen yn de Magreb harren ûnôfhinklikens krigen yn de 1950-er en 1960-er jierren, waard der in belied fan arabisearring folge om it Frânsk as dominante taal te ferfangen. Under dat belied waarden de Berbertalen suver ferbean. Dêropta waard der, benammen yn Marokko en Algerije, war dien om offisjele erkenning fan de Berbertalen te bemachtigjen.
Marokko
thumb|Twatalich stopboerd yn Nador, Marokko, Arabysk (qif) en Riffynsk yn it Nij-Tifinagh-skrift (bedd) Yn 2011 waard yn de grûnwet fan Marokko oannommen dat Amazigh tenei in offisjele taal njonken it Arabysk is. Yn Marokko wurde ferskate talen brûkt; it Frânsk, Modern Standertarabysk, Marrokaansk-Arabysk en Amazigh. Doe't de status fan it Modern Standertarabysk ferhege waard, waard de relaasje tusken dy taal mei de manlike befolking ek grutter, wylst de relaasje fan de froulike befolking mei de legere status fan it Amazight ek grutter waard. Op 17 juny 2011 makke kening Mohammed VI yn in taspraak buorkundich dat mei in grûnwetlike herfoarming it Tamazight njonken it Arabysk tenei in offisjele taal yn Marokko wurde soe.
Gordon Riots
Moorfields
De autoriteiten tochten dêrnei dat it wer rêstich wie, mar op 'e jûn kaam der wer in bulte folk byinoar en foelen de katolike kapel fan de Sardynske ambassade oan. Dyselde nacht waard ek de kapel fan de ambassade fan it keninkryk Beieren oanfallen en fernield en yn 'e strjitten dêr't rike katoliken wennen fûnen plonderings plak. In dei letter ferskode it protest nei de Moorfields, dêr't in soad earme katolike Ieren wennen. Dy nacht waarden dêr in soad hûzen yn de brân stutsen. Tsjerken en kapellen waarden ferneatige en finzenissen dêr't de arrestearre oproerkraaiers fan in dei earder finzen set wiene waarden oanfallen. In soad finzenen wisten sa út te piken, dy't fakentiden nea werom fûn waarden.
Ein fan de opskuor
Op 7 juny kaam de razernij ta in siedpunt, in dei dy't de bynamme "Swarte Woansdei" (Black Wednesday) krige. In oanfal op de Bank fan Ingelân koe mar krekt troch militêr yngripen tefoarren kommen wurde, dêr't in soad slachtoffers by foelen. It leger krige dy deis opdracht om te sjitten op groepen minsken fan mear as fjouwer man dy't wegeren harren te fersprieden. Dy deis waarden likernôch 285 minsken deasketten en nochris 200 rekken slim ferwûne. Sa'n 450 oproerkraaiers waarden arrestearre, wêrfan't tweintich oant tritich letter ta de deastraf feroardield waarden. Ek Gordon waard finzen set. Him waard heechferrie te lêste lein, mar hy waard net skuldich ferklearre. De boargemaster Brackley Kennett waard feroardiele ta in boete fan 1.000 pûn foar it fersaken fan syn plichten.Dêrnjonken feroarsake de opskuor in materjele skea fan meiïnoar 180.000 pûn. Likernôch 100 hûzen wiene plondere of ôfbaarnd.
Berbertalen
Algerije
Algerije erkende yn 2002 it Berbersk as in "nasjonale taal", mar lykwols noch net as in offisjelen ien. Op 7 febrewaris 2016 erkende it Algerynsk parlemint lang om let de Berbertalen as offisjeel njonken it Arabysk.
Oare lannen
Pleatslike ôfdielings fan de Nasjonale Oergongsried fan Lybje yn it Nafûsaberchtme fan dat lân brûke de Berbertaal Nafûsy, en hja hawwe ek oantrúnd foar erkenning fan dy taal yn de grûnwet as in offisjele taal njonken it Arabysk. De taal hat oant no ta gjin offisjele erkenning yn Lybje lykas dy yn Algerije en Marokko dat hawwe.
Yn Maly en Niger binne der in stikmannich skoallen dy't foar in part yn de Tûarektalen lesjouwe.
Tal sprekkers
thumb|Persintaazje Berbersktaligen yn Marokko neffens in sensus yn 2004 thumb|Kaart fan de Kabilyske en Sjawia-taalgebieten yn it noardeasten fan Algerije thumb|It Sjemwa-taalgebiet yn it noardwesten fan Algerije It is net wis hoefolle sprekkers der binne fan de Berbertalen, om't de lannen yn de Magreb it net byhâlde yn harren sensussen. Der binne rûzings, sa as bygelyks dy fan Ethnologue, mar dy binne net alhiel wis en dy ferskille ek noch wol gauris mei oare rûzings. Yn it kolonjale tiidrek waarden der sensussen fan byholden, mar dy binne al aardich út de tiid. De rûzings fan de ferskillende talen de lân binne likernôch:
Fan de rêst fan Jeropa binne der gjin oantallen ta beskikking.
Underferdieling
thumb|350px|De Berbertalen
Nastätten (Verbandsgemeinde)
De Verbandsgemeinde Nastätten is in bestjoersienheid yn de lânkring Rhein-Lahn-Kreis yn Rynlân-Palts, Dútslân. It haadplak fan de ferbânsgemeente is Nastätten.
De gemeente beslacht in gebiet dat ek wol it Blaues Ländchen neamd wurdt. Al foar de 16e iuw waard yn it gebiet in soad skiep holden en fan de wol waard kwalitatyf heechweardich tekstyl makke, dat sawol yn eigen lân as nei it bûtenlân ferkocht waard. Letter waard yn it gebiet in soad flaaks ferboud, dêr't linnen fan makke waard dat mei út wede (Isatis tinctoria) wûne stoffen blau ferve waard.
Plakken yn de ferbânsgemeente
Njonken de stêd Nastätten telt de ferbânsgemeente noch 31 Ortsgemeinden.
Triomfkrús
In Triomfkrús is in monumintaal krús dat tradisjoneel foar it koer fan in katolike (mar ek lutherske) tsjerken ûnder de triomfbôge stiet of hinget. It begryp "triomf" ferwiisd yn dizze kontekst nei de oerwinning fan de opstiene Heare op de dea.
It triomfkrús is hast altiten moai fersierd en fakentiden binne it wiere keunstwurken.
Sint-Piterkatedraal (Lisieux)
Foargongers
De hjoeddeiske katedraal is net de earste tsjerke op it plak. Yn 538 waard de earste biskop fan Lisieux neamd, Theudobaudis. Dat der in biskop west hat bestjut ek dat der in katedraal wie, mar dêr is fierder neat mear fan bekend. Mooglik waard de katedraal ferneatige by de ynfallen fan de Wytsings. Pas yn de 11e iuw wie der wer sprake fan in katedraal, doe't de biskoppen Herbert (1026-1049) en syn opfolger Hugh Eu 1049-1077) fierder wurken oan de weropbou fan de katedraal. Foar it fergrutsjen fan de katedraal moast in diel fan de stedsmuorre ôfbrutsen wurde. Mooglik waarden doe ek de reliken fan de ferskillende hilligen ûntdutsen, dy't earder in it koer fereare waarden (Sint-Urinsum, Sint-Patricius en Sint-Berthevin). De katedraal waard yn 1136 troch brân troffen.
Goatyske katedraal
De katedraal fan Lisieux is ien fan de âldste goatyske monuminten fan Normandje. Tusken 1160 en 1170 waard útein set mei de bou fanôf it tsjerkeskip. De styl dy't tapast waard soarget foar in frij swier en donker skip. It earste diel waard flak foar 1183 foltôge, sa't bliken die út dendrogronologysk ûndersyk fan stikken hout. De rest fan de tsjerke sil nei alle gedachten yn it earste fear fan de 13e iuw folslein foltôge wêze. It liket der op dat de brân fan 1223 de katedraal net oantaaste hat. it dwersskip en de twa earste traveeën fan it koer binne noch yn deselde styl as it skip. De rest fan it koer lit lykwols in omslach yn de styl sjen; de goatyske styl is dêr fierder foardere en slanker. Nei't it wurk dêr klear wie ferhûze de bou-aktiviteit fral nei de gevel mei de trije portalen en de twa tuorren.
Pierre Cauchon (1432-1442), de eardere biskop fan Beauvais liet, doe't er biskop fan Lisieux wie, hielendal oan it eastlike ein fan de katedraal de Chapelle de la Vierge bouwe. De biskop, dy't mear yn Rouen en Parys wie as yn Lisieux en in grutte rol spil yn it proses tsjin Jeanne d'Arc, fûn syn ivige rêstplak yn de kapel. De yn flamboyante styl boude kapel falt op troch de lingte (17,20 meter) en de njoggen grutte finsters. De gotyk berikt dêr yn de katedraal syn hichtepunt.
De Sint-Piter hat gjin funksje mear as katedraal.
Eksterieur
De tsjerke hat trije tuorren: lykas wenst by grutte Normandyske tsjerken in lantearnetoer en twa geveltuorren. De noardlike toer datearret út de 13e iuw. De buorman waard nei it ynstoarten wer opboud tusken 1579 en 1600. Dy toer hat in slanke spits en is 72 meter heech. De styl fan de toer is lestich te definiearjen: der binne flamboyante foarmen mar ek in pear renêssânse foarmen.
Lykas in soad Normandyske tsjerke is de dekoraasje oan de bûtenkant fan de katedraal fan Lisieux relatyf ienfâldich. Bylden op de gevels fan de portalen ûntbrekke en de dekoraasjes besteane út geometryske patroanen, bledwurk, bôgen en lyste pylderkes. in útsûndering foarmje de lytse byldhoude gesichten.
Tsjerke fan it Hillich Antlit fan Kristus de Ferlosser (Sotsjy)
De Tsjerke fan it Hillich Antlit fan Kristus de Ferlosser (Russysk: Храм Нерукотворного Образа Христа Спасителя; ek: Ferlossertsjerke) is in otterdokske tsjerke yn de Russyske stêd Sotsjy. De tsjerke waard tusken 2012 en 2014 boud njonken it olympysk kompleks foar de Olympyske Winterspullen 2014.
Sint-Piterkatedraal (Lisieux)
Oargels
It oargel waard yn 1898 ferboud troch Charles Mutin (1898), troch Joseph Beuchet (1932) en troch Edmond Alexandre Roethinger (1963). it ynstrumint waard yn 1988 troch Philippe Hartmann restaurearre en yn de oarspronklike steat werom brocht.
It oargel besit 48 registers op trije manualen en pedaal.
Tsjerke fan it Hillich Antlit fan Kristus de Ferlosser (Sotsjy)
Skiednis en beskriuwing
De bou fan de tsjerke sette op 29 augustus 2012 útein. De foltôge tsjerke waard op 3 jannewaris 2014 ynwijd. De russyske presidint Vladimir Pûtin wenne op 6 jannewaris 2014, tidens it otterdokske Krystfeest, in tsjinst by. Foar de nijbou wie de earste stien ôfkomstich fan de resten fan in âlde byzantynske tsjerke út de 9e iuw, dy't yn 2010 ûntdutsen waarden. Noch foar de stifting fan de Kiëvse Rûs waarden hjir kristlike martlers begroeven. De 43 meter hege tsjerke stiet op in twa ferdjippings tellende basis, dy't ornearre is foar konferinsjes en útstallings, wêrûnder in útstalling oer de skiednis fan it Kristendom yn de Kaukasus. Oan de westlike kant stiet in lytse klokketoer.
Sint-Piterkatedraal (Lisieux)
Theresia fan Lisieux
De midiuwske katedraal fan Lisieux moat net betiizge wurde mei de Basilyk fan Sint-Theresia, dy't yn de 20e iuw boud waard. Oars as de katedraal hat Sint-Theresia dy tsjerke nea kend. Theresia wenne mei har mei har heit en susters yn de katedraal de misse by en yn de kapel by it koer is in stânbyld fan de hillige delset mei in ynskripsje, dêr't ferwiisd wurdt nei it plak wêr't de famylje krekt siet.
Tsjerke fan it Hillich Antlit fan Kristus de Ferlosser (Sotsjy)
Skiednis en beskriuwing
Oan it beskilderjen fan de muorren fan de tsjerke wurken 25 keunstners fan de Russyske Akademy fan Skilderkeunst, Byldhoukeunst en Arsjitektuer. De fresko's waarden yn fjouwer moannen oanbrocht en fertsjintwurdigje de styl fan Art Nouveau en it realisme dy't tinken dogge oan it wurk fan Viktor Vasnetsov. Bibelske karakters en ingels hawwe lykwols in eigen karakter.
Sint-Piterkatedraal (Lisieux)
Theresia fan Lisieux
It heechalter is troch Louis Martin, de heit fan Sint-Theresia, skonken.
Verbandsgemeinde
In Verbandsgemeinde (ferbânsgemeente) is in bestjoerlike ienheid yn Dútslân, dy't út meardere relatyf selsstannige Ortsgemeinden (plakken) bestiet.
In ferbânsgemeente is yn Rynlân-Palts in gearwurkingsferbân fan saneamde Ortsgemeinden, dy't earder folslein selstannich wiene en nei de weryndielings fan de jierren 1970 foar in part harren selstannigens ferlearen. De ferbânsgemeente nimt in tal taken oer fan de dêrûnder fallende Ortsgemeinden op it mêd fan bygelyks ûnderwiis, foarsjennings, sosjale saken en/of brânwar.
De Ortsgemeinden hawwe in eigen (keazen) boargemaster en in ried, dy't op folslein frijwillige (ehrenamtlich) basis wurkje. In Ortsgemeinde hat lykwols gjin gemeentehûs en ek gjin amtlik apparaat. De ferbânsgemeente is út soarte profesjoneel fan karakter, hat in gemeentehûs, beskikt oer in amtlik apparaat en hat in betelle en keazen boargemaster en in keazen ried, dy't út frijwilligers bestiet. De ferbânsgemeente is ferantwurdlik foar in tal oerkoepeljende taken en foar de útfiering fan de besluten, dy't de lokale ried nommen hat.
Yn 'e regel hat it bestjoer fan de ferbânsgemeente syn sit yn it grutste plak fan de gemeente.
Sûnt 1968 binne der ferbânsgemeenten yn de Dútske dielsteat Rynlân-Palts. De dielsteat Saksen-Anhalt makke de foarming fan ferbânsgemeenten sûnt 1 july 2009 mooglik.
Simon & Schuster
Simon & Schuster, Inc. (soms ôfkoarte ta S&S) is in Amerikaanske útjouwerij dy't fêstige is yn New York. It is ien fan 'e fiif grutste Ingelsktalige útjouwerijen fan 'e wrâld, yn 'e mande mei de Hachette Book Group, HarperCollins Publishers, Holtzbrinck-Macmillan en Penguin Random House. Simon & Schuster publisearret jiers mear as 2.000 nije titels ûnder mear as 35 ferskillende ymprints. It bedriuw makket ûnderdiel út fan 'e CBS Corporation.
Skiednis
De earste krúswurdpuzels waarden yn 1913 publisearre yn 'e krante de New York World, en waarden al hiel gau tige populêr. Tsjin 'e tweintiger jierren ferskynden se yn withoefolle kranten, mar doe't Richard L. Simon syn muoike, dy't sljocht nei krúswurdpuzels wie, him yn 1924 frege oft der ek in krúswurdpuzelboek bestie, ûntdiek Simon dat soks noch nea útjûn wie. Hy beskôge dat as in gat yn 'e merk, en mei syn sakepartner M. Lincoln ("Max") Schuster besleat er om in útjouwerij op te rjochtsjen om dêrfan te profitearjen. Se publisearren noch datselde jiers it earste krúswurdpuzelboek, dat om oandacht te lûken mei in potlead derby ferkocht waard. It waard in ûnbidich súkses, en hjoed oan 'e dei is Simon & Schuster noch altyd de wichtichste útjouwerij fan krúswurdpuzelboeken yn 'e Feriene Steaten.
Yn 1939 begûn Simon en Schuster him út te wreidzjen nei it publisearjen fan fiksje, troch yn 'e mande mei Robert Fair de Graff de ymprint Pocket Books op te rjochtsjen, de earste paperback-útjouwerij fan 'e Feriene Steaten. Yn 1942 waard fierders yn gearwurking mei de Artists and Writers Guild úteinset mei de ymprint Little Golden Books, in joint venture fan Simon & Schuster en de Western Printing and Lithographing Company (no Western Publishing). Dat bedriuw kocht yn 1958 it belang fan Simon en Schuster yn Little Golden Books út.
Yn 1994 waard Paramount oernommen troch it oarspronklike Viacom, wat it foar Simon & Schuster mooglik makke om in nije ymprint (MTV Books) te begjinnen yn gearwurking mei de Viacom-tillefyzjestjoerder MTV. Teffens naam Simon & Schuster de útjouwerij Macmillan USA oer, dy't lykwols yn 1998 mei alle oare ûnderwiiskundige útjouwersbelangen fan Simon & Schuster ferkocht waard oan it Britske Pearson PLC. Yn 2005 waard Viacom opspjalten yn twa aparte bedriuwen: de CBS Corporation, dêr't Simon & Schuster by kaam te hearren, en in oare ûndernimming, dy't de namme Viacom behold. Beide binne lykwols noch eigendom fan 'e holding National Amusements.
As ûnderdiel fan de nasjonale Amerikaansk tillefyzjestjoerder CBS hat Simon & Schuster him sûnt 2005 ûntjûn ta de útjouwer fan boeken dy't fuortkomme út ferskate tillefyzjeprogramma's fan CBS, lykas Star Trek, CSI en How I Met Your Mother. Oare auteurs dy't har wurk by Simon & Schuster útbrocht hawwe, binne û.m.: sjongers Bob Dylan en Hilary Duff, politisy Dick Cheney, Hillary Clinton en Jimmy Carter, sjoernalist Bob Woodward, aktrise Joan Collins en skriuwers fan namme as Dan Brown, F. Scott Fitzgerald, Ernest Hemingway, Stephen King, Ursula K. Le Guin, Larry McMurtry en Hunter S. Thompson.
Foaryndysk reuze-iikhoarntsje
It Foaryndysk reuze-iikhoarntsje (wittenskiplike namme: Ratufa indica) is in sûchdier út it skift fan 'e kjifdieren (Rodentia), de famylje fan 'e iikhoarntsjes (Sciuridae) en it skaai fan 'e reuze-iikhoarntsjes (Ratufa). It is in fierhinne fegetarysk bist dat oerdeis aktyf is en yn 'e beammen libbet yn dielen fan it Yndyske subkontinint.
Fersprieding
Foaryndyske reuze-iikhoarntsjes komme útslutend foar op it Yndyske subkontinint, om persiis te wêzen yn Yndia. Dêr hawwe se in ferbrokkele ferspriedingsgebiet dat út in stikmannich isolearre populaasjes bestiet, benammen yn 'e midden en it suden fan it lân. De uterste noardgrins fan harren areaal wurdt foarme troch de Satpura-heuvels yn 'e Yndiaanske steat Madhya Pradesh. De oantsjutting 'Foaryndysk' komt fan Foarynje, in synonym fan it Yndyske subkontinint (Efterynje is in synonym foar Súdeast-Aazje).
Uterlike skaaimerken
It Foaryndysk reuze-iikhoarntsje hat in opfallende twa- of soms trijekleurige pels. De kleuren dêr't it om giet, kinne krêm, bêzje, ljochtbrún, roastbrún, brún en sels dûnkerbrún wêze. De bealch, de foarpoaten en de ûnderkant en punt fan 'e plomsturt binne ornaris bêzje, krêmkleurich of ljochtbrún, wylst de rest fan it lichem in dûnkerder kleur hat. Boppe op 'e kop sit in opfallend wyt plak persiis tusken de earen yn. Folwoeksen Foaryndyske reuze-iikhoarntsjes hawwe trochinoar in kop-romplingte fan 36 sm, mei in sturtlingte fan 60 sm en in gewicht fan 2 kg.
Biotoop
Foaryndyske reuze-iikhoarntsjes libje yn leafwâlden, mingde wâlden en fochtige nullewâlden. De soarte hat ferlet fan lange, sterk fertûke beammen foar de bou fan nêsten.
Hâlden en dragen
It Foaryndysk reuze-iikhoarntsje is in bist dat yn 'e boppeste tûken fan 'e beammen libbet en him mar komselden oer de grûn weaget. Hy beweecht him fan beam nei beam mei sprongen fan soms wol 6 m fier. As der gefaar driget, flechtet er faak net fuort, mar beweecht er krekt hielendal net mear, of drukt er him plat tsjin in beamstamme oan. De wichtichste rôfdieren dy't op Foaryndyske reuze-iikhoarntsjes jeie, binne ferskate grutte soarten rôffûgels en it loaihoars.