cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nelson A. Miles
Priveelibben
Op 30 juny 1868 troude Miles mei Mary Hoyt Sherman. Hja wie in docher fan Charles Taylor Sherman en in omkesizzer fan generaal William Tecumseh Sherman. Harren soan Sherman Miles trêde yn syn heite fuotleasten mei in karriêre yn it Amerikaanske Leger, en berikte ûnder de Twadde Wrâldoarloch de rang fan generaal-majoar.
Under de Yndiaanske oarloggen
Yn maart 1869 krige Miles it befel oer it Amerikaanske 5e Ynfanteryrezjimint en waard er mei dy ienheid oan 'e Amerikaanske frontier legere, yn it Wylde Westen. Dêr krige er fan 'e Yndianen de bynamme Bear Coat ("Bearejas") Miles. Yn 1874 en 1875 wied er ûnder de Oarloch fan de Reade Rivier belutsen by it ferslaan fan 'e Komantsjen, Kajowa, Súdlike Sjajinnen, Súdlike Arapaho en Flakte-Apachen op 'e súdlike Grutte Flakten. Yn 1876 en 1877 naam er as kommandant fan Fort Keogh, yn súdeastlik Montana, diel oan 'e Grutte Sû-Oarloch tsjin 'e Lakota, Noardlike Sjajinnen en Noardlike Arapaho. Dêrby fersloech er yn oktober 1876 it Lakota-opperhaad Sittende Bolle yn 'e Slach by Cedar Creek en yn jannewaris 1877 it Lakota-opperhaad Mâl Hynder yn 'e Slach by Wolf Mountain, it lêste grutte treffen fan dy oarloch. Yn maaie fan dat jier focht Miles ek de lêste skermutseling fan 'e Grutte Sû-Oarloch út, yn 'e Slach by Little Muddy Creek.
Yn oktober 1877 late er by 't winter syn troepen op in forsearre mars nei westlik Montana, dêr't er yn 'e Nez Persé-Oarloch de Nez Persé-Yndianen fan Opperhaad Joseph ûnderskepte yn 'e Slach by Bear Paw. De rest fan syn karriêre soed er mei generaal Oliver O. Howard tsiere oer wa't fan harren beiden ferantwurdlik wie foar de finzenname fan it opperhaad. Ein 1877 en begjin 1878 wie Miles belutsen by de legeroperaasjes yn it ramt fan 'e Uttocht fan 'e Noardlike Sjajinnen, wêrby't dat nei it Yndiaanske Territoarium (no Oklahoma) ta deportearre folk út syn reservaat ûntsnapte en besocht werom te kearen nei syn heitelân yn Montana.
Yn 1886 ferfong Miles brigadegeneraal George Crook as kommandant fan it militêre Departemint fan Arizona, ûnder de Oarloch fan Geronimo (1881-1886), dy't ta de Apache-Oarloggen hearde. Wylst Crook sterk line hie op 'e ynset fan ferkenners dy't sels Tsirikahûa-Apachen wiene, om it snoade opperhaad Geronimo te befjochtsjen, makke Miles ynstee dêrfan inkeld gebrûk fan blanke troepen. Dy leine úteinlik folslein om 'e nocht in totale ôfstân fan 4.800 km ôf sûnder dat se sels mar by de ûngrypbere Geronimo yn 'e buert kamen. Uteinlik slagge it earste luitenant Charles B. Gatewood, dy't him ferdjippe hie yn 'e kultuer fan 'e Apachen, om 'e oerjefte fan Geronimo en syn lêste striders te beävensearjen.
Under de betingsten fan dy oerjefte soene Geronimo en syn folk twa jier yn in reservaat yn Floarida trochbringe. Miles hie lykwols gjin inkele bedoeling om 'e ôfspraken nei te kommen. Geronimo-en-dy ferdwûnen yn Floarida yn in kriichsfinzenskip dy't 26 jier duorje soe, en boppedat gou datselde foar de Tsirikahûa-ferkenners dy't yn it Amerikaanske Leger tsjinne hiene, wêrmei't Miles alle ôfspraken briek. Syn foargonger Crook wie poerrazen oer dat ferrie, en stjoerde it iene nei it oare lulke telegram oer dizze saak nei it Amerikaanske regear yn Washington, D.C. Underwilens ûntsei Miles oan luitenant Gatewood eltse fertsjinste foar it ta stân bringen fan Geronimo syn oerjefte en liet er dyselde oerpleatste nei de Dakota's.
Yn 1888 waard Miles oansteld as kommandant fan it militêre Departemint fan Kalifornje en de Difyzje fan 'e Stille Oseaan. Yn april 1890 waard er befoardere ta generaal-majoar mei it befel oer de militêre Difyzje fan 'e Missoury. Datselde jiers begûn Miles de Geastedûnsoarloch yn Súd-Dakota, om 'e geastedûnsreligy de kop yn te drukken, dy't ûnder de Flakte-Yndianen almar mear oanhingers wûn en troch de Amerikaanske autoriteiten as in opstannige beweging sjoen waard. Dat konflikt begûn heal desimber 1890, doe't Miles opdracht joech ta de arrestaasje fan 'e âlde Lakota-lieder Sittende Bolle, dy't er as in ûnrêststokelder beskôge. Dy arrestaasje rûn lykwols út op in sjitpartij wêrby't de âldman omkaam.
Under it Bloedbad fan Wounded Knee, op 29 desimber, waarden troch it Amerikaanske Leger ûnder barre winterske omstannichheden in grutte groep fan yn 't foar fierhinne ûntwapene oanhingers fan 'e Yndiaanske geastedûnsbeweging ôfslachte, mei 297 deaden ta gefolch, meast froulju en bern. Miles wie dêr sels net by belutsen, en liet neitiid neat hiel fan 'e beslissings fan 'e befelfierende ofsier, kolonel James W. Forsyth. Yn in brief oan syn frou omskreau er it barren as "de alderferskriklikst kriminele militêre blunder" en "in freeslike slachting ûnder froulju en bern". Hy besocht om 'e nocht om Forsyth ferfolge te krijen en sette him nei syn pinsjonearring yn om finansjele skeafergoeding los te krijen foar de oerlibbenen fan it bloedbad.
Under de Spaansk-Amerikaanske Oarloch
Yn 1894 en 1895 hie Miles, yn syn hoedanichheid fan komandant fan it militêre Departemint fan it Easten, it befel oer de Amerikaanske troepen dy't it oproer delsloegen dat mank gie mei de Pullman-staking. Yn 1895 waard er oansteld as befelfierend generaal fan it Amerikaanske Leger. Op dy post hied er in tige ynfloedrike rol ûnder de Spaansk-Amerikaanske Oarloch fan 1898, wêrby't er sels it befel yn it fjild fierde te Siboney, op Kuba.
Nei de oerjefte fan it Spaanske garnizoen fan Santiago de Cuba, joech Miles persoanlik lieding oan 'e Porto Riko-kampanje, de Amerikaanske ferovering fan Porto Riko, de oare Spaanske koloniale besitting yn it Karibysk Gebiet. Hy lâne by Guánica, en tsjinne nei de oerjefte fan 'e Spaanske troepen op it eilân in pear moannen lang as de earste Amerikaanske gûverneur fan Porto Riko. Nei syn weromkear nei de Feriene Steaten, yn it neijier fan 1898, ûntjoech Miles him ta in lûdroftige kritikaster fan 'e kertiermaster-generaal fan it Amerikaanske Leger, generaal Charles P. Eagan, dy't ûnder wat bekend kaam te stean as it Legerfleisskandaal, blikken mei trang kowefleis oan 'e troepen yn it fjild levere hie.
Lettere jierren
Yn 1900 waard Miles foar syn rol yn 'e Spaansk-Amerikaanske Oarloch promovearre ta de rang fan luitenant-generaal. Om't syn 64ste jierdei der oan siet te kommen (64 jier wie doedestiden de ferplichte pinsjonearringsleeftyd fan it Amerikaanske Leger), ûndernaam Miles op 14 july 1903 in stunt om oan te toanen dat er lichaamlik noch fit genôch wie om lieding te jaan oan it leger. Dêrby ried er yn 8 oeren tiid (2 oeren en 20 minuten rêsttiid tuskentroch net meiteld, dus eins 10 oeren en 20 minuten yn totaal) de ôfstân fan 145 km tusken Fort Sill en Fort Reno yn Oklahoma, wêrby't er ûnderweis acht kear fan hynder ferwiksele. Dat wie de langste rit dy't ea troch in befelfierend generaal fan it Amerikaanske Leger ûndernommen is.
Presidint Theodore Roosevelt neamde Miles in brave peacock ("moedige idelteut"), mar stjoerde him in moanne letter likegoed mei pinsjoen doe't er 64 jier waard. Tagelyk mei Miles syn pinsjonearring waard it amt fan befelfierend generaal fan it Amerikaanske Leger ôfskaft. Tenei wie de Amerikaanske presidint de oerbefelhawwer fan it Amerikaanske Leger, en beklaaide de heechste generaal it amt fan stêfsjef. Yn 1904 stelde Miles him kandidaat foar it Amerikaanske presidintskip en besocht er de nominaasje fan 'e Demokratyske Partij te winnen, mar dat wie om 'e nocht, en hy krige mar in hantsjefol stimmen. Under de Earste Wrâldoarloch bea de doe 77-jierrige âld-generaal yn 1917 syn tsjinsten oan, mar dy waarden mei tank ôfwiisd troch presidint Woodrow Wilson.
Ferstjerren
Nelson A. Miles kaam yn 1925 yn 'e âlderdom fan 85 jier te ferstjerren oan in hertoanfal, wylst er yn 'e Amerikaanske haadstêd Washington, D.C. in sirkusfoarstelling besocht mei syn pakesizzers. Hy wie tsjin dy tiid ien fan 'e lêste ofsieren dy't ûnder de Amerikaanske Boargeroarloch de rang fan generaal beklaaid hiene. Miles waard begroeven op it Nasjonaal Begraafplak Arlington, ûnder de reek fan Washington, D.C. Hy hat dêr in eigen mausoleum, dat ien fan mar twa mausoleä op dat begraafplak is. It plak Miles City, dat yn Montana net fier fan syn âlde legerpost Fort Keogh ôf leit, is nei him ferneamd.
Slach om Frankryk
De Slach om Frankryk (Dútsk: Westfeldzug; Frânsk: Bataille de France) wie in militêr offinsyf fan Dútslân tsjin de Lege Lannen en Frankryk yn maaie en juny 1940 tidens de Twadde Wrâldkriich. De oanfal begûn op 10 maaie 1940 en betsjutte de ein fan de Skimerkriich. It offinsyf bestie út twa opienfolgjende operaasjes: Fall Gelb en Fall Rot. thumb|Britske en Frânske kriichsfinzenen by [[Dúntsjerk]] Yn de earste faze, Faal Gelb, stoden Dútske pânserienheden yn rap tempo troch Nederlân en oer de Belgyske Ardinnen nei It Kanaal, wêrmei't de Britske en Frânske striidkrêften yn sintraal-Belgje ôfsnijd waarden. De Britten slaggen der lykwols yn om de Britske Ekspedysjemacht en in protte Frânske soldaten út Dúntsjerk te evakuearjen, al moast hja al it materieel efterlitte.
Yn de twadde operaasje, Fall Rot, kamen de Dútsers de Maginotliny foarby wêrtroch't se oant fier yn Frankryk trochsette koenen. Itaalje ferklearre Frankryk de kriich op 10 juny. Op 17 juny liet Philippe Pétain yn it iepenbier witte dat Frankryk om in wapenstilstân freegje soe. Dy waard op 22 juny tusken Frankryk en Dútslân tekene en gong yn op 25 juny.
It slagjen fan it offinsyf soarge foar in rappe ferovering fan Nederlân, Belgje en Lúksemboarch, de ûnfolsleine besetting fan Frankryk en ynienen in omslach yn de geopolitike machtsferhâldings yn Dútsk foardiel. It ûnbesette súdeasten fan Frankryk waard in fazalsteat fan Dútslân: Vichy-Frankryk. Der wie doe noch mar ien wichtige tsjinstander oer: it Britske Mienebest. Frankryk en de Lege Lannen waarden pas yn 1944 en 1945 befrijd.
Vanitas
thumb|left|Vanitas troch [[Pieter Claesz]] Vanitas is in tema yn de keunst. Vanitas is Latyn en betsjut idelens en liddigens. Mei bygelyks plassen, dôve kearsen, ferwylge blommen, sjippebellen, fergiene boeken, muzykynstruminten, klokken of omfallen glêzen wurdt de idelheid, fergonklikens en sinleazens fan it ierdske bestean stal jûn.
Vanitas vanitatum, omnia vanitas is in bekende, oan it Bibelboek Preker ûntliend sizzen: IJdelheid der ijdelheden, alles is ijdelheid (Preker 1:2). Yn it Frysk wurdt it: 'Neat mei neat, seit de Preker, neat mei neat, it is allegearre neat'. It vanitasskilderij hat in protestantsk-kristlike oarsprong. It wol de beskôger oantrune him op it iuwich libben te rjochtsjen.
Kollektive roman
In kollektive roman is in roman dy't net íén haadpersoan hat, mar ynstee in gruttere groep lju beskriuwt, dy't mei-inoar ferbûn binne troch in mienskiplik doel en it krewearjen om dat doel te berikken. Dêrby wurdt dy groep sa beskreaun dat net ien inkeld lid derfan mear as de oaren nei foarren helle wurdt. Kollektive romans lykje fral foar te kommen yn 'e Skandinavyske literatuer; goede foarbylden binne De Fiskers, fan Hans Kirk, en It Nije Hiem, fan William Heinesen.
Vanitas
Benammen yn Nederlân en Flaanderen waard dit skilderstema yn de 17e iuw faak brûkt. Under oaren Pieter Claesz, Harmen en Pieter Steenwijck en Herman Hengstenburgh wiene vanitasskilders.
Ek yn moderne tiden wurdt der weromgrepen op dit ûnderwerp, bygelyks troch magysk-realistyske skilders as Raoul Hynckes, Wim Schuhmacher en Uko Post.
Kwikkerts
De kwikkerts (Oenanthe) binne in skaai fan sjongfûgels út de ûnderfamylje fan paapkefûgels (Saxicolinae) fan de miggesnappers.
Sint-Martenstsjerke (Sibrandabuorren)
De Sint-Martenstsjerke is de eardere herfoarme tsjerke fan Sibrandabuorren. It is tsjintwurdich in sintrum foar kulturele aktiviteiten en sa út en troch wurde der noch tsjerketsjinsten fierd.
Funksje
De tsjerke is tsjinstwurdich net mear yn it besit fan de tsjerklike gemeente, mar ûnderbrocht yn in stifting. Yn 2012 naam de PKN-gemeente De Lege Geaën it beslút om fjouwer fan de seis tsjerken ôf te stjitten. De tsjerke waard foar in symboalysk bedrach oerdroegen oan de stifting "Sint-Maartenskerk Sibrandabuorren", dy't fan de PKN in breidskat fan EUR 30.000 mei krige. De PKN-gemeente De Lege Geaën hold foar de earetsjinst twa tsjerken oer: de Nikolaastsjerke fan Gau en de Fitus- of Westereintsjerke fan Tersoal.
Yn 2018 waard de tsjerke op 'en nij iepene as in kultuerhûs foar it doarp. Dêrnjonken wurde der alle jierren noch in tal tsjerketsjinsten organisearre.
Skiednis
thumb|left|250px|De âlde tsjerke fan Sibrandabuorren De tsjerke fan Sibrandabuorren datearret oarspronklik út 1333. Yn 1335 skriuwt it bisdom Utert in rekken foar de wijing fan it alter yn Sibrandabuorren. De tsjerke soe wijd west ha oan Sint-Marten, mar op de âlde klok fan Geart fan Wou en Jehannes ter Stege yn de toer stiet de tekst St.Bartolmeus is myn namme (de folsleine tekst op de klok út 1540 is +sanctus bartolmeus vocor gerardus de wov et johannes tersteghe me fecit anno domini mcccccxl).
De midsiuwske tsjerke wie in lyts gebou mei dikke steunbearen mei in nei alle gedachten frijsteande toer mei sealtek. De toer waard yn 1689 ôfbrutsen en ferfongen troch in koepel op it tsjerkegebou. Yn de 19e iuw fûnen der oan it midsiuwske tsjerkje ferskillende ferbouwings plak, mar yn 1872 folge folsleine ôfbraak en ferfanging troch it hjoeddeiske gebou. Dêrby ferlear de tsjerke de tradisjonele eastlike orriïntaasje en draaide it koer fan de tsjerke nei it westen ta mei de yngong op it easten oan de nije púndyk fan 1866. De grêfsarken fan de âlde tsjerke krigen net wer in plak yn de nijbou en gyngen nei it museum of ferdwûnen ûnder de grûn
By de restauraasje fan it tsjerkegebou yn 1992 waard der in sarkofaachlid fan reade sânstein fûn en in sark út 1337, mooglik fan de earste pastoar fan Sibrandahûs.
Manitobamar
De Manitobamar (Ingelsk: Lake Manitoba; Frânsk: Lac Manitoba), is in grut binnenwetter yn it sintrale diel fan it Noardamerikaanske kontinint, en de op twa nei grutste fan 'e mear as 110.000 marren yn 'e Kanadeeske provinsje Manitoba (nei de Winnipegmar en de Winnipegosismar).
It wetter leit likernôch 75 km benoarden Winnipeg, de haadstêd fan Manitoba, en hat in oerflak fan rom 4.600 km², mei it djipste punt op 7 m ûnder it wetteroerflak. De Manitobamar hat in langwerpige foarm, wêrby't de beide úteinen rûchwei nei it noarden en suden wize. Op it langste punt mjit de mar 200 km en op it breedste punt 45 km. De Manitobamar wetteret ôf fia de Winnipegmar en de rivier de Nelson, dy't úteinlik útmûnet yn 'e Hudsonbaai.
Sint-Martenstsjerke (Sibrandabuorren)
Ynterieur
De preekstoel stamt noch út de âlde tsjerke en wurdt op 1640 datearre. It rêchskot en it klankboerd binne lykwols fan jongere datum. Yn 1920 krige de tsjerke de glês-yn-lead-ramen. De klok yn de toer datearret fan 1540 en is getten trocht Geart fan Wou II en Jehannes ter Steghe. It oerwurk fan de tsjerke datearret út 1627 en waard yn 1978 yn opdracht fan Doarpsbelang restaurearre.
Oargel
It ienmanualige oargel mei oanhongen pedaal waard yn 1903 troch Bakker & Timmenga út Ljouwert boud. It oargel waard yn 2009-2010 restaurearre en de disposysje is noch itselde as fan 1903.
Manitobamar
Fan 'e namme "Manitoba" leaud men dat dy ôflaat is fan 'e oantsjutting manitu-wapow, út 'e taal fan 'e Kry-Yndianen, of fan manidoobaa, út 'e taal fan 'e Odjibwe, dat beide "de strjitte fan Manitu" betsjut en ferwize soe nei in plak dat no The Narrows ("De Ingte" of "It Nau") neamd wurdt, yn 'e midden fan 'e Manitobamar. Manitu, of yn 'e Frânske stavering Manitou, is de Grutte Geast (de wichtichste godheid) fan 'e Algonkwynske folken.
Yn 'e Manitobamar wurdt kommersjele fiskerij bedreaun, wêrby't de wichtichste fangst út breedbekbears, smelbekbears en Amerikaanske giele bears bestiet. Jiers wurdt der mei de fiskerij yn 'e mar foar K$30 miljoen fertsjinne. Sûnt lange tiid giet fierders it ferhaal dat der him in meunster yn 'e Manitobamar beskûl hâlde soe, krekt sa't dat mei Loch Ness, yn Skotlân, it gefal is. Dy leginde lûkt frijwat toeristen. Sûnt likernôch 1908 binne der út en troch ûnbefêstige waarnimmings fan it slangeftige meunster, dat de namme Manipogo krigen hat.
Mab (fee)
Dêryn wurdt Mab beskreaun as in miniatuerwêzen dat te neare nacht grappen úthellet mei sliepende minsken, û.m. troch yn in lytse striidwein lutsen troch atomys (miniskule mytyske wêzens) oer de noazen fan sliepers te riden en "de fantasijen fan sliepende manlju" op te roppen. Ek wurdt se omskreaun as "de froedfrou ûnder de ierdgeasten," dy't sliepers helpt om it libben te skinken oan harren dreamen.
Oarsprong
It tinken mank saakkundigen is dat Mab skoan in personaazje út 'e Ingelske folkloare west hawwe kin, dat troch Shakespeare brûkt waard foar syn stik. It is ek mooglik dat se folslein oan 'e fantasij fan Shakespeare sels ûntspruten is. Har rol yn Romeo en Julia wie yn elts gefal har literêre debút, ynsafier't dat neigien wurde kin. As it om in figuer út 'e folkloare giet, wurdt fanwegen de likenis fan 'e namme wolris tocht oan in ûntliening oan 'e Ierske Medb. It wurdt lykwols wierskynliker achte dat de namme Mab in ferkoarte foarm is fan 'e Ingelske famkesnamme Mabel, fan it Latynske amabilis ("beminlik").
As literêr figuer
As literêr figuer begûn Mab nei Romeo en Julia in eigen libben te lieden, en se figurearre bygelyks ek yn 'e santjinde-iuwske gedichten The Entertainment at Althorp fan Ben Johnson en Nymphidia fan Michael Drayton. Yn Parnassus, fan Joshua Poole, wurdt Mab beskreaun as de keninginne fan 'e ierdgeasten en de gemalinne fan Oberon. De Ingelske romantyske dichter Percy Shelley wijde yn 1813 it gedicht Queen Mab: A Philosophical Poem oan har.
Jikke Gaastra
Jitske (Jikke) Minderhout - Gaastra (Aldeboarn, 3 jannewaris 1888 - Arnhim, 6 april 1963), wie in Frysk reedrydster. Se wie yn 1912 de earste frou dy't de Alvestêdetocht ried. Se waard op de tocht begelaat troch har broer Jelle Gaastra.
Se ried de tocht lykwols net út. Yn Snits, dat jier de lêste stêd foar de finish yn Ljouwert om't de tocht tsjin de klok yn riden waard, krige Gaastra mei oare dielnimmers te hearren dat se net fierder ride mocht om't it Bestjoer foltôging fan de tocht te gefaarlik achte. Elkenien dy't Snits helle hie waard beskôge de tocht útriden te hawwen en ûntfong it Alvestêdekrúske.
Mab (fee)
As literêr figuer
Yn 'e literêre klassiker Moby-Dick, in roman út 1851 fan 'e Amerikaanske auteur Herman Melville, is in haadstik opnommen mei as titel Queen Mab, dat giet oer in dream dy't kaptein Ahab syn twadde stjoerman, Stubb, oer de fee hat. En yn it berneboek The Little White Bird, fan J.M. Barrie, út 1902, wennet keninginne Mab yn Kensington Gardens, in paleistún yn Londen, en lit se de winsk fan Peter Pan yn ferfolling gean om wer fleane te kinnen.
Piece of Mind (album fan Iron Maiden)
Piece of Mind is it fjirde studio-album fan Iron Maiden. It album waard opnommen tusken jannewaris en maart 1983 yn de Compass Point studios yn Nassau en waard twa moanne letter op 16 maaie 1983 útbrocht. It is it earste album mei drummer Nicko McBrain dy't de drumstokjes oernaam fan Clive Burr. It album befettet de hit The Trooper.
Jikke Gaastra
Yn de wiken en moannen nei de tocht krige Gaastra brieven en geskinken, ek út it bûtenlân.
Jikke Gaastra troude op 18 maaie 1917 yn Capelle mei Jakob Minderhout (1892-1970), skuonmakker en fabryksopsichter. Sy krigen fjouwer dochters en in soan. Gaastra stoar yn de âldens fan 75 jier yn Arnhim. Sy waard beïerdige op de Algemene Begraafplaats Noord yn Oosterbeek. Haar redens en in betinkingsteken, dat har broer Jelle yn 1960 meitsje litten hie, wurde bewarre yn it Frysk Skipfeartmuseum yn Snits.
Mab (fee)
As literêr figuer
Yn 'e moderne fantasyliteratuer wurdt Mab gauris opfierd as keninginne fan 'e ierdgeasten. Sa is se yn 'e romansearje The Dresden Files, fan Jim Butcher, in Sídhe fan skriklike macht, de keninginne fan Lucht en Tsjuster en de monarch fan it Winterhof, dy't yn in tsjuster kastiel fan iis yn 'e parallelle boppenatuerlike wrâld fan it Nevernever wennet en oer it algemien beskôge wurdt as in tige wreed en kâld tsjoenderesse en in slútster fan ûnbrekbere oerienkomsten. Oare fantasywurken dêr't Mab yn foarkomt, binne The Iron Fey-rige fan Julie Kagawa en de Throne of Glass-searje fan Sarah J. Maas.
Mab hat ek in weromkearende rol yn 'e striprige Hellboy, wêryn't se foarsteld wurdt as de keninginne fan 'e Ierske Tuatha Dé Danann en de oarehelte fan 'e Dagda. Hoewol't se Hellboy it grutste part fan syn libben yn 'e rekken hâldt, moetsje se inoar mar ien kear, yn it stripferhaal Hellboy: The Wild Hunt. Fierders is it koarte ferhaal Złote Popołudnie ("De Gouden Middei"), fan 'e Poalske skriuwer Andrzej Sapkowski, in werfertelling fan Alice's Adventures in Wonderland, fan Lewis Carroll, wêryn't de Hertenskeninginne eins keninginne Mab blykt te wêzen.
Adamstown (Pitcairneilannen)
Skiednis
300px|thumb|left It plak ûntstie doe't in stikmannich oproermakkers fan de HMS Bounty op it eilân lânen mei in tal Tahityaanske manlju en froulju. It plak is ferneamd nei John Adams, de lêste oproermakker dy't oerblean wie yn 1800 en dêrnei it plak bestjoerde en syn eigentlike foarm joech. Yn de skiednis waard it eilân twa kear evakuearre nei Tahity en Norfolk, mar hieltyd giene der bewenners werom en bleau it plak bestean. De befolking naam stadichoan ta en yn 1937 hie it plak 233 ynwenners. Dêrnei sakke it ynwennertal bot, foaral troch emigraasje. In protte huzen yn it doarp steane leech en de befolking sit al in skoft yn noed oer syn fuortbestean op it eilân.
De befolking hat sterke bannen mei Pitcairners om utens. Yn Nij-Seelân, Tahity en Austraalje (foaral op Norfolk) wenje in protte Pitcairners. Op Norfolk wenje sa'n 1000 neisieten fan de rebûljemakkers dy't yn 1856 kamen, doe't de folsleine befolking fan Pitcairn nei Norfolk oerbrocht waard.
De befolking libbet fan lânbou, fiskerij, it ferkeapjen fan postsegels en it meitsjen fan miniatuerreplika's fan de HMS Bounty út Mirohout.
Steen Steensen Blicher
Steen Steensen Blicher (Vium, by Viborg, 11 oktober 1782 – Spentrup, 26 maart 1848), wie in Deensk skriuwer, dichter, oersetter en predikant fan Jutsk komôf. Hoewol't er yn syn eigen tiid net bot wurdearre waard, wurdt er hjoed de dei beskôge as de pionier fan 'e novelle en it koarte ferhaal yn 'e Deenske taal, en as ien fan 'e grutte figueren út 'e Deenske literatuer, ferlykber mei Hans Christian Andersen en Karen Blixen. Yn 2006 waard syn novelle Præsten i Vejlby as ien fan mar tsien literêre wurken opnommen yn 'e Deenske Kultuerkanon. Njonken syn ynfloed op it Deensk wie Blicher ek tige wichtich foar it Jutsk, syn memmetaal, dat er suver as ien fan 'e earste auteurs ta skriuwtaal ferhefte.
Libben
Blicher wie de soan fan in literêr oanlein luthersk Jutsk predikant, waans famylje oft yn 'e fierte noch besibbe wie oan Marten Luther. Hy groeide oan 'e ein fan 'e achttjinde iuw op 'e heiden fan Jutlân op, deunby de natoer en it libben fan 'e sljochtwei komelkers en arbeiders. As folwoeksene besocht er earst yn syn ûnderhâld te foarsjen as ûnderwizer, en doe as pachtboer, mar úteinlik folge er yn syn heite fuotstappen troch luthersk predikant te wurden. Fan 1825 oant 1847 stied er yn 'e Jutske plattelânsgemeente fan Spentrup.
Op 11 juny 1810 troude Blicher mei Ernestine Juliana Berg, mei wa't er tsien bern krige, sân soannen en trije dochters. Harren houlik wie gjin daverjend súkses, en syn frou bedreach him mei in oare man. Blicher yn predikantskip wie likemin besiele: hy hie mear belangstelling foar de jacht en foar syn skriuwen. Yn 1842 waard er op beskuldiging fan alkoholisme royearre troch de Koöperaasje fan Deenske Skriuwers, en nei in lange striid waard er fiif jier letter, yn 1847, koart foar syn dea, troch de Deenske Tsjerke út syn amt as predikant set.
Wurk
Hoewol't er yn syn eigen tiid as skriuwer mar kwealk foar fol oansjoen waard, wurdt Blicher hjoed de dei beskôge as de pionier fan 'e novelle en it koarte ferhaal yn 'e Deenske taal. Fan 'e 1820-er jierren oant syn dea yn 1848 skreau er withoefolle ferhalen (dy't er oer it algemien yn pleatslike tydskriften publisearre), in stik as tsien novellen en teffens histoaryske en amateurwittenskiplike sketsen oer in ferskaat oan ûnderwerpen. Foar in grut part bestiet syn wurk út lektuer dy't inkeld ta fermaak bedoeld wie, mar der binne ek literêre masterwurken by. Dêryn beskriuwt Blicher oer it algemien it minsklik lot yn syn heitelân Jutlân, gauris op tragyske en melankelike wize, al is er net sûnder kwinkslach of humor. Stylistysk sjoen wikselet er syn eigen yntellektuële ferheljende trant ôf mei útspraken yn 'e sprektaal troch syn personaazjes.
Fan Blicher syn proazawurken moatte fjouwer sûnder mis neamd wurde. Yn it foarste plak heart dêrta Brudstykker af en Landsbydegns Dagbog ("Fragminten út it Deiboek fan in Parochyklerk"), de novelle dêr't er yn 1824 mei trochbriek, en dy't ferhellet oer it libben fan in earme jongfeint, dat pleage wurdt troch in ûngelokkige leafde, oarloch en ballingskip. It trijeris ferfilme Præsten i Vejlby (De Dominy fan Vejlby), de earste Deenske misdieroman, út 1829, wurdt beskôge as Blicher syn magnum opus, en giet oer it ûndersyk nei in moard dêr't persoanlike motiven yn behelle reitsje en dat úteinlik folslein misbeteart. It sombere Hosekræmmeren ("De Hoazzemakker"), ek út 1829, dat twaris ferfilme is en de geastlike ynstoarting fan in hoazzemakkersdochter beskriuwt fanwegen in ûngelokkige leafdesaffêre, is ien fan 'e klassikers fan 'e njoggentjinde-iuwske Deenske literatuer wurden. En Sildig Opvågnen ("Te Let Untweitsjen"), út 1828 is in trageedzje oer oerhoer en selsmoard, dy't mooglik beynfloede is troch de ûntrou fan Blicher syn frou, dêr't er datseldichste jier efter kaam.
Poëzij skreau Blicher fan 'e Napoleontyske Oarloggen oant syn dea. Ferneamde gedichten fan sines binne it melankelike Til Glæden ("Oan 'e Blydskip"), út 1814, syn nijsgjirrige oade oan Jutlân Kærest Du, Fødeland ("Leaf Bist My, Heitelân"), en syn ymposante winterdicht Det Er Hvidt Herude ("It Is Wyt Bûtendoar"). Syn filosofyske dichtbondel Trækfuglene ("De Trekfûgels"), dy't ynspirearre waard troch in slimme sykte, is foar syn dwaan mar frijwat ûnkarakteristyk. Yn it Jutsk besong er yn 1841 it Jutske folksaard yn Jyden, Han Æ Stærk å Sej ("De Jut, Hy Is Sterk en Taai"). In oar Jutsktalich wurk is it boek E Bindstouw, in mingsel fan faak humoristyske ferhalen en gedichten dy't Rimen en Teltsjes fan 'e Bruorren Halbertsma net wanlyk is, en inselde funksje foar it Jutsk ferfollet as dat Rimen en Teltsjes foar it Frysk hat.
Njonken syn eigen skriuwerij sette Blicher ek wurken út it Ingelsk yn it Deensk oer. Dêrûnder wiene bygelyks it gedicht Ossian, fan James Macpherson, en de roman The Vicar of Wakefield, fan Oliver Goldsmith. Tsjintwurdich wurdt der by Blicher heech opsjoen; syn wichtichste novellen binne al withoefolle kearen werprinte, en in protte fan syn fersen binne op muzyk set en binne ta folkssangen wurden.
Akkoart fan Grins
It Akkoart fan Grins wie in oerienkomst op 8 septimber 1319 yn Grins tusken 20 selsstannige Johanniter-kommanderijen mei de kommandeur Hindrik fan Selbach fan Burgsteinfurt. Hy regele it rjocht fan de kommandeur de kommanderijen te besykjen om te sjen dat alles yn syn gerak wie.
De Johanniterkommanderijen yn it midsiuwske Fryslân foelen ûnder de komandeur fan it Johanniterhospitaal yn Burgsteinfurt by Múnster. Yn it gebiet wiene der 20 kommanderijen wijd oan de hillige Jehannes, dy't neffens de Ballij, it memmehûs, organisearre wiene. De bruorren fan elts hûs foarmen in konvint, dêr't de kommandeur de foarsitter fan wie. De kommanderijen ferdigenen harren selsstannigens foar de kommandeur fan Burgsteinfurt oer, troch syn easken ôf te wizen om manskippen en hynders oan net-leauwigen ôf te leverjen, lykas it besykjen om belutsen te wurden oangeande inerlike saken yn de yndividuele hûzen. Lang om let waard der al in oerienkomst yn Grins sletten.
Fan de 20 kommanderijen wiene ûnder oaren oanwêzich dy fan Boukeläsk, Burmönken, Dünebroek, Hasselt, Hoven, Inte, Langholt, Langewische en Witleke
Kanons fan de Apostels
De Kanons fan de Apostels is in ier kristlik traktaat dat heart ta de tsjerkeregels. It is in pseudepigrafyske tekst dy't sabeare troch de tolve oarspronklike apostels skreaun wêze soe, mar dy't yn wurklikheid út Syrje ôfkomstich is, en mooglik datearret fan 'e midden fan 'e fjirde iuw (yn elts gefal fan nei 341, mei't it swier stipet op it Konsylje fan Antiochië, dat yn dat jier holden waard). De tekst befettet 85 tsjerkewetlike kanons, dy't yn 692 troch it easterske Konsylje fan Trullo befêstige waarden. Yn 'e westerske tsjerke sirkulearren mar fyftich fan dizze kanons, dy't om 500 hinne oerset wiene troch Dionysius Eksiguus, en dy't ôfwiisd waarden troch paus Konstantinus I (pont. 708-715).
Ynhâld
De Kanons fan de Apostels hat foar it meastepart te krijen mei it amt en de plichten fan kristlike biskoppen, de kwalifikaasjes en it hâlden en dragen fan 'e geastlikheid, it leauwenslibben fan 'e kristlike gemeente (mei de klam op seksuële ûnthâlding en fêstjen), en de sakraminten (doop, jûnsmiel, houlik). Teffens giet de tekst yn op ekskommunikaasje, it hâlden fan tsjerklike synoaden en hoe't men omgean moat mei heidens en joaden. Koartsein is de Kanons fan de Apostels in handige gearfetting fan 'e wetjouwing fan 'e iere tsjerke.
Katedraal fan de Berte fan de Hear (Novokûznjetsk)
De Katedraal fan de Berte fan de Hear (Russysk: Собор Рождества Христова) yn de súd-Sibearyske stêd Novokûznjetsk, Ruslân, is in otterdokske tsjerke dy't boud waard ta oantinken fan de 67 mynarbeiders, dy't omkamen by in mynramp yn 1997.
Skiednis
Op 2 septimber 1997 fûn yn de regio Kemerevo yn de Zirjanovsk-myn in eksploazje fan metaangas plak. By dizze ramp kamen 67 minksen om. De doedestiidske premier Viktor Tsjernomyrdin ûnthiet de famyljes te helpen en jild beskikber te stellen foar de bou fan in otterdokske tsjerke ta neitins fan de slachtoffers. Yn oerlis mei de regionale, gemeentlike en religieuze autoriteiten waard it beslút nommen it momumint op lange termyn te kombinearjen mei it seminaarje fan Novokûznjetsk.
Yn it begjin fan it jier 2001 waard begûn mei de bou, mar nei 11 moannen moast it wurk dellein wurde fanwegen brek oan jild. Yn 2008 naam de gûverneur fan Kemerevo, Aman Tûlejev, it ynisjatyf om yn it ramt fan in oerienkomst mei de nije biskop it projekt wer op te pakken. Op 19 augustus 2010, op it otterdokske feest fan de Transfiguraasje fan de Hear, waarden de acht fergulde koepels mei de krusen konsekrearre en teplak set. It type fan de grutte koepel is fan de haadkoepel fan de Katedraal van Kristus de Ferlosser yn Moskou. Yn de klokketoer kamen njoggen klokken te hingjen dy't yn de Oeral getten waarden.
Tagelyk mei it lizzen fan de earste stien foar in bygebou fan it monumint waard yn april 2011 ek úteinset mei it beskilderjen fan de tsjerke mei fresko's en it oanbringen fan moazaïken fan Sergius fan Radonezj en Sint-Barbara. De fiif ferdjippings tellende ikonostase befettet mear as 120 ikoanen. Yn de tsjerke binne de 15.500 nammen fan alle slachtoffers yn de Kûsbass sûnt 1920 oanbrocht.
Yn 2012 fûn der foar it earst in tsjinst yn de tsjerke plak. Op 25 augustus 2013 waard de tsjerke troch Kirill, de patriarch fan Moskou en hiel Ruslân, mei de rite fan de grutte konsekraasje ynwijd.
De katedraal jout plak oan likernôch 2.500 leauwenden en is de grutste katedraal fan it aartsbisdom Kûsbass.
Harkspul
thumb|250px|Opname fan in harkspul yn 1949 In harkspul is in foarm fan toaniel wêrby't útslutend gebrûk makke wurdt fan lûd. Harkspullen wurde dan ek makke foar it medium radio, wêrby't men ommers gjin bylden hat. Sadwaande wurdt ek wol sprutsen fan in radiodrama of fan radiotoaniel. It harkspul waard yn 1924 yn Ingelân útfûn, en wie tweintich oant tritich jier lang tige populêr, oant de tillefyzje syn yntrede die, en it harkspul troch konkurrinsje mei de film yn it neigean rekke. Tsjintwurdich heart men mar komselden mear harkspullen.
De Dominy fan Vejlby
De Dominy fan Vejlby, yn it Deensk: Præsten i Vejlby (eins oarspronklik stavere as Præsten i Vejlbye), is in koarte histoaryske novelle fan 'e hân fan 'e Deenske skriuwer, dichter, oersetter en predikant Steen Steensen Blicher (1782-1848). It wie it earste Deensktalige detektiveferhaal, dat ferhellet oer it ûndersyk nei in moard dêr't persoanlike motiven yn behelle reitsje en dat úteinlik op tragyske wize misbeteart. It boek is basearre op in wiere moard yn it Jutske doarpke Vejlby, út 1626, dêr't Blicher foar in diel oer wist troch de fermelding derfan yn 'e Deenske tsjerkeskiednis fan Erik Pontoppidan, út 1741, en foar in diel út mûnlinge oerlevering. De Dominy fan Vejlby wurdt beskôge as in literêr masterwurk en Blicher syn magnum opus. It waard yn 1829 foar it earst publisearre. Yn 2006 waard it as ien fan mar tsien literêre wurken opnommen yn 'e Deenske Kultuerkanon. De novelle is trijeris ferfilme: yn 1922 as stomme film, troch August Blom; yn 1931 troch George Schnéevoigt; en yn 1972 troch Claus Ørsted. De Fryske oersetting fan Præsten i Vejlby, troch Gerryt Dykstra, ferskynde yn 1952.
Ynhâld
It tragyske ferhaal wurdt ferteld yn it ik-perspektyf, oan 'e hân fan 'e deiboeknotysjes fan Erik Sørensen, de skout en rjochter fan it Jutske doarp Vejlby. Sa komt de lêzer yn 'e kunde mei Søren Qvist, in lutherske doarpsdûmny mei in koart lontsje, dy't beskuldige wurdt fan 'e moard op syn ûnútsteanbere feint Niels Bruus. Dy lêste is nammentlik spoarleas ferdwûn nei't hy en de dûmny op in jûn letterlik slaande deilis rekken. Sørensen, dy't as pleatslike rjochtstsjinner de saak ûndersykje moat, docht dat mei grutte tsjinnichheid, om't er fersein is oan Mette, Qvist syn dochter, mei wa't er oer trije wiken trouwe sil. Bruus syn broer twingt him lykwols om syn plicht te dwaan.
Sørensen wol neat leaver as útfine dat dûmny Qvist neat mei de saak fan dwaan hat en sa dizze besmodzging fan 'e goede namme fan syn oansteande skoanheit úwiskje, mar wat mear oft er de saak neirint, wat dúdliker oft Qvist as de dieder yn 'e moardsaak nei foarren ta komt. Almar mear tsjûgen bringe bewiis oan tsjin 'e dûmny, en al stelle al dy stikjes op harsels net safolle foar, allegearre mei-inoar foarmje se slutend bewiis tsjin Qvist. De dûmny sels kin him de moard net mear tebinnenbringe, mar as er mei it bewiismateriaal konfrontearre wurdt, jout er ta dat it net oars kin of hy moat it dien hawwe. Om't er in konsjinsjeus man is, bekent er dêrop de moard en tekenet dêrmei syn eigen deafûnis. Sørensen is, as doarpsrjochter, dan twongen om 'e straf út te fieren, dat hy ûnthalzet de dûmny, wêrmei't Mette, de leafde fan syn libben, foar ivich ûnberikber foar him wurdt. It fanke ferfart earnewêr oars hinne, en Sørensen bliuwt de rest fan syn libben allinnich.
It perspektyf fan it ferhaal ferskoot dan nei de deiboeknotysjes fan 'e nije dûmny fan Vejlby. Tweintich jier binne der foarbygien as dy op in dei besocht wurdt troch in omdoarmjend bidler dy't opbychtet dat hy de deawaande Niels Bruus is, it slachtoffer fan 'e moard dêr't it allegear om te dwaan wie. No't syn broer koartby stoarn is, is hy einlings en te'n lêsten weromkeard nei Vejlby. Hy fertelt de nije dûmny dat syn dea yn sêne set wie troch syn broer, as wraak om't dyselde troch dûmny Qvist ôfstegere wie doe't er om dy syn tastimming frege hie om Mette it hof te meitsjen. De nije dûmny beslút om it ferhaal foar Sørensen stil te hâlden, mei't it nei syn idee gjin inkele sin hat om 'e doarpsrjochter te fertellen dat er in ûnskuldich man deadien en syn eigen libbensnocht ûnnedich fersmiten hat. Niels Bruus bringt it lykwols dochs oan Sørensen út, dy't dêrop in hertoanfal kriget en yninoar sakket. De oare deis wurdt Bruus dea fûn, langút oer it grêf fan dûmny Qvist lizzend.
Fryske oersetting
Præsten i Vejlby waard ûnder de titel De Dominy fan Vejlby yn it Frysk oerset troch Gerryt Dykstra (1879-1973), fan berop learaar Dútsk, dy't ek ferantwurdlik wie foar û.m. it ferfryskjen fan 'e Aldiislânske Gunnlaugssêge. De fertaling fan Præsten i Vejlby waard yn 1952 as fúljeton publisearre yn it tydskrift It Heitelân.
Makrielhaaien
De makrielhaaien (wittenskiplike namme: Lamniformes) foarmje in skift fan 'e klasse fan 'e kreakbienfisken (Chondrichthyes), de ûnderklasse fan 'e haaien en roggen (Elasmobranchii), de tuskenklasse fan 'e echte haaien en roggen (Euselachii), de difyzje fan 'e moderne haaien en roggen (Neoselachii), de ûnderdifyzje fan 'e haaien (Selachii of Selachimorpha) en it boppeskift fan 'e helmhaaien (Galeomorphi). De wittenskiplike namme fan dit skift is ôflaat fan it Grykske wurd lamna, dat letterlik "rôffisk" betsjut.
Christchurch (Nij-Seelân)
Christchurch (útspr.: ['kɹai̭sʧɜ:ɹʧ], likernôch: " kraist -tsjeurtsj"; Maöary: Ōtautahi) is de grutste stêd op it Sudereilân fan Nij-Seelân, en it haadplak fan 'e omlizzende regio Canterbury. It leit op 'e Flakte fan Canterbury, oan 'e eastlike kust fan it Sudereilân, oan 'e mûning fan 'e rivier de Avon, fuort benoarden it Banks-skiereilân. De stêd waard yn 1850 stifte troch Ingelske kolonisten, dy't harren nije wenplak ferneamden nei it Christ Church College fan 'e Universiteit fan Oxford. Mei in befolking fan goed 388.000 yn 2018 is Christchurch de op twa nei grutste stêd fan Nij-Seelân, nei Auckland en de haadstêd Wellington. Bûten Nij-Seelân stiet de stêd benammen bekend om 'e ferwoastgjende ierdbeving fan Christchurch, fan 2012, en om 'e terroristyske oanslaggen yn Christchurch yn 2019.
Skiednis
Argeologysk fynsten dy't yn 1876 yn in grot by Redcliffs oantroffen waarden, bewize dat de krite fan Christchurch omtrint 1250 kolonisearre waard troch de earste Maöary. Yn 'e sechstjinde iuw waarden dy iere bewenners ferdreaun of mooglik assimilearre troch de Waitaha, in stamme dy't doe fan it Noardereilân nei de eastkust fan it Sudereilân migrearre. Letter waarden de Waitaha op harren beurt út 'e krite fan Christchurch ferdreaun troch de Ngāti Māmoe, dy't neitiid wer ûnderwurpen waarden troch de Ngāi Tahu. Dy lêste stamme wie yn it besit fan 'e eastein fan 'e Flakte fan Canterbury doe't de earste Jeropeeske kolonisten it gebiet berikten.
De earste 792 Ingelske kolonisten, de saneamde Canterbury Pilgrims, sylden mei de Earste Fjouwer Skippen nei Nij-Seelân ta. Dy skippen wiene de Randolph, de Charlotte Jane, de Sir George Seymour en de Cressy. De Charlotte Jane berikte as earste de bestimming, op 16 desimber 1850. Dêr troffen de Ingelske kolonisten it boerespultsje fan 'e Bruorren Dean oan, dy't har yn 1843 yn 'e ferlitten gebouwen fan it earste besykjen ta kolonisaasje nei wenjen set hiene. Op harren fersyk waard de rivier dêr't Christchurch oan kaam te lizzen de Avon neamd, nei de rivier mei deselde namme yn Skotlân, dy't ûntsprong by de pleats fan harren pake, yn Ayrshire.
Christchurch is ien fan mar fjouwer stêden yn 'e wrâld dy't mei ferdrach pland binne neffens de plattegrûn fan in sintraal plein, fjouwer bykommende pleinen dêromhinne en in ring fan parken dy't de binnenstêd fan 'e bûtenwiken skiedt. De oare stêden mei krekt sa'n opbou binne: Philadelphia yn Pennsylvania, Savannah yn Georgia, en Adelaide yn Súd-Austraalje. Om't de haven fan Christchurch fanwegen sânbanken foar de kust net berikber wie foar gruttere skippen, waard al yn 1849 úteinset mei de oanlis fan in wei fan 'e plande delsetting nei Port Cooper, dat letter Lyttelton kaam te hjitten. Dy wei moast lykwols oer de Port Hills hinne rinne, en dat wie dreger as dat men ferwachte hie. De wei einige dêrom by de heuvels en gie dêr oer yn in paad dat sa steil wie dat men der ôfstiigje en it hynder by de leie liede moast. Sadwaande waard dat paad it Bridle Path ("Leiepaad") neamd.
Guod dat te swier of bombidich wie om op lêstdieren oer it Bridle Path fan en nei Christchurch ferfierd te wurden, waard yn 'e haven fan Port Cooper oerladen op lytse lichte sylskipkes en oer in ôfstân fan 13 km om 'e kust hinne fearn nei Ferrymead. Sadwaande wie de earste spoarline yn Nij-Seelân yn 1863 de Ferrymead Railway, dy't fan Ferrymead nei Christchurch late. Fanwegen de swierrichheden mei it ferfier oer de Port Hills, waard yn 1867 de Lyttelton Railway Tunnel troch de heuvels boarre, sadat ek tusken Christchurch en Lyttelton in spoarferbining ûntstie.
Westein en omkriten
Westein en omkriten is in wyk fan de stêd Ljouwert en hat ynwenners (, boarne: CBS).
Christchurch (Nij-Seelân)
Skiednis
Yn 1974 waarden yn Christchurch de British Commonwealth Games holden. Oare eveneminten dy't yn 'e stêd organisearre waarden, wiene it WK cricket foar froulju fan 1982; Cricket World Cup fan 1992; it WK netbal fan 1999, it WK cricket foar froulju fan 2000; it WK atletyk fan 2011 en de Cricket World Cup fan 2015.
Op 4 septimber 2010 waard Christchurch troffen troch in ierdbeving fan 7,1 op 'e skaal fan Richter, dy't grutte materiële skea oanrjochte, mar aldergeloks gjin deaden easke. Dat wie de earste fan in rige ierdbevings dy't de stêd oant en mei 2012 teheisteren. It hichtepunt dêrfan wie de ierdbeving fan 6,3 op 'e skaal fan Richter fan tiisdei 22 febrewaris 2011, dêr't 185 deadlike slachtoffers by foelen. Hoewol't de ierdbeving minder krêftich wie as dy fan septimber 2010, wied er folle yntinser, en de skea bedroech NZ$20-30 miljoen. De ChristChurch Katedraal rekke slim skansearre en ferlear syn toerpjuts. It meastepart fan 'e deaden foel lykwols doe't it CTV Building fan 'e lokale omrop ynstoarte. Neitiid wiene der noch lange tiid neiskokken te fielen, wêrfan't de swierste foarfoel op 13 juny 2011. Tsjin septimber 2013 wiene der, as gefolch fan 'e ierdbevings, al 1.500 gebouwen yn Christchurch hielendal of foar in diel sloopt. Der waard lykwols fuortendaliks úteinset mei in ambisjeus plan foar de weropbou, dat yn 'e hiele stêdekloft tsjin 2028 50.000 nije huzen opsmite moat.
Westein en omkriten
De wyk leit oan de noardwestkant fan de stêd en bestiet út de twa buerten Westein en Bûtengebiet-Noardwest. Westein is in wenwyk. Bûtengebiet-Noardwest bestiet út de Fleanbasis Ljouwert en it Noarderbegraafplak.
Christchurch (Nij-Seelân)
Skiednis
Yn febrewaris 2017 waard Christchurch bedrige troch in pear boskbrannen yn 'e Port Hills. Der baarden 11 huzen ôf en 20,8 km² lân rekke troch de brân ferwoastge. Ek moasten mear as tûzen minsken tydlik út harren wenten evakuëarre wurde. Yn 2019 kaam Christchurch wer wrâldwiid yn it nijs doe't op 15 maart fan dat jier 50 minsken fermoarde waarden by twa terroristyske oanslaggen op in pear moskeeën yn 'e stêd: it Linwood Islamic Centre en de Al Noor-moskee. De dieder wie in Australyske man mei islamofobe en rasistyske motiven.
Bestjoer
Christchurch wurdt bestjoerd troch in keazen boargemaster en in gemeenteried dy't bestiet út sechstjin gemeenteriedsleden. Dy hawwe allegear ien fan 'e sechstjin wards fan Christchurch as kiesdistrikt.
Ekonomy
De ekonomy fan Christchurch stipet op trije pylders: lânbou, yndustry en toerisme. De lânbou om 'e stêd hinne bestiet út fetweiderij fan fleiskij, molkfeehâlderij en de bou fan weet en koarn. Yn 'e stêd sels binne in protte bedriuwen fêstige dy't yndirekt fan 'e agraryske sektor ôfhinklik binne. Fierders is Christchurch it op ien nei grutst yndustrysintrum fan Nij-Seelân (nei Auckland). De stêd hie fan âlds frijwat swiere yndustry, benammen op it mêd fan 'e makkelei fan stiel. Ear't de fabrikaazje fan klean fierhinne út Nij-Seelân wei nei Aazje oerbrocht waard, wie Christchurch ek mear as in iuw it sintrum fan 'e Nijseelânske kleanyndustry. Sûnt de ein fan 'e 1980-er jierren hawwe har in protte hightech- en softwarebedriuwen yn 'e stêd fêstige.
It toerisme is de trêde grutte sektor fan 'e pleatslike ekonomy. Toeristen dogge Christchurch benammen oan fanwegen de arsjitektuer, de neite ta de skyresorts yn 'e Súdlike Alpen, en om't de stêd wol as de poarte ta Antarktika fungearret. Sawol Robert Falcon Scott as Ernest Shackleton begûnen harren Antarktyske ekspedysjes yn Christchurch. Tsjintwurdich foarmet de stêd foar Nij-Seelân, Austraalje en de Feriene Steaten it begjinpunt fan 'e befoarriedingsrûte fan 'e Basis Scott en de Basis McMurdo op Antarktika.
Christchurch hjoed-de-dei
In protte gebouwen yn Christchurch binne yn neogoatyske styl set en de stêd hat in soad parken en plantsoenen. De stêd komt jin dêrtroch Britsk oan, en dêrfandinne wurdt Christchurch ek wol "de meast Ingelske stêd bûten Ingelân" neamd. Dêrnjonken is ek de Maöary-kultuer dúdlik yn 'e stêd oanwêzich. Gebouwen yn Christchurch dy't it besjen wurdich binne, binne û.m. de ikoanyske anglikaanske ChristChurch Katedraal, de roomske Katedraal fan it Sillich Sakremint en de modernistyske Christchurch Art Gallery, in museum foar de eksposysje fan keunst.
De stêd hat yn totaal mear 2.300 km oan wegen, wêrfan 360 km ûnferhurde wegen en 26 km autosneldyk. De trije autosneldiken yn 'e stêd binne de Christchurch Northern Motorway, de Christchurch Southern Motorway en de Christchurch-Lyttelton Motorway. Hoewol't de stêd iepenbier ferfier hat yn 'e foarm fan stedsbussen (dy't pleatslik de "Metro" neamd wurde) mei dêropta yn 'e binnenstêd ek trams, is de auto it dominante ferfiermiddel. Troch de loft is Christchurch te berikken fia de Ynternasjonale Lofthaven Christchurch, dy't ek as befoarriedingsbasis tsjinnet foar it Antarktyske programma fan Nij-Seelân, de Feriene Steaten en Itaalje.
Der binne fjouwer universiteiten fêstige yn Christchurch of ien fan 'e foarstêden. Dat binne: it Ara Ynstitút fan Canterbury, de Universiteit fan Canterbury, de Lincoln Universiteit en de Universiteit fan Otago, Christchurch. De pleatslike skouboarch is it Court Theatre, dat iepene waard yn 1971. Fierders is de Horncastle Arena de op ien nei grutste evenemintehal fan Nij-Seelân, dêr't 5.000 of 8.000 minsken yn kinne, ôfhinklik fan 'e yndieling. Dêr wurde geregeldwei sporteveneminten en muzykfestivals holden. De grutte seal fan it Stedhûs fan Christchurch kin 2.500 minsken hâlde.
Susterstêden
Christchurch hat sân susterstêden, hjirûnder werjûn op folchoarder fan it oangean fan 'e stêdebân.
Demografy
Christchurch hie yn 1981 in befolking fan 282.000 minsken. Yn 1991 wie dat oantal omheech gien oant 296.000 en yn 2001 oant 324.000. Yn 2006 hie de stêd 348.000 ynwenners en yn 2013 341.000. Neffens offisjele gegevens fan 'e Nijseelânske oerheid wiene der yn juny 2018 388.400 ynwenners. Dêrmei wie Christchurch de grutste stêd fan it Sudereilân en de op twa nei grutste stêd fan Nij-Seelân, nei Auckland en de haadstêd Wellington. De befolkingstichtens fan Christchurch bedroech yn 2018 272,4 minsken de km² en wie dêrmei frij leech, mar dat komt om't ta it grûngebiet fan 'e gemeente Christchurch ek in grut gebiet bûten de beboude kom heart. As stêdekloft, dus mei alle foarstêden meirekkene, hie Christchurch yn 2018 in befolking fan 404.500 minsken.