cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hollenthon (band)
Hollenthon is in Eastenrykske metalband oprjochte yn 1994 yn Wenen. Hollenthon begûn ûnder de namme Vuzem. Fan 1999 ôf is de band fierder gien ûnder de namme Hollenthon. De band brocht yn 1999 syn debútalbum Domus Mundi út. De teksten fan de band gean benammen oer midsieuske ferhalen. Hollenthon hat trije studio-albums útbrocht.
Fryske Hofadel
De Fryske Hofadel is in groep edele riedsleden dy't troch Willem IV yn 1748 út Ljouwert meinaam waard nei Den Haach. Dit wiene û.o. E.Sj. van Burmania. D. Sirtema van Grovestins, G.O. van Burmania en O.Z. van Haren. Van Haren waard op 'en doer lieder fan dizze 'Fryske kabale' tsjinoer Brunswyk. Nei de dea fan prinses Anna (1759) ferlearen de Friezen oan macht. Brunswyk neamt de Friezen in 'Loevesteinse faksje', hy wint de striid. In yntrige (1765) ûnder lieding fan Onno Zwier mislearret. Zwier wurdt ek bûten Den Haach ward.
Blauw
Blauw is in buorskip fan inkele ferspraat lizzende pleatsen yn de gemeente Westerkertier, en leit bewesten it doarp Zevenhuizen, oan de oare kant fan it Lykster Haaddjip.
Wêr't de namme weikomt is ûnwis. It soe komme kinne fan in famylje mei dy efternamme. In oare ferklearring is dat it neamd is nei de blaugerzen dat in soad in feangebieten foarkomt.
Lânsbuorren
De namme komt ek foar as Landsburen en op âlde kaarten Lands Buiren.
Lankum
Lankum is in delsetting bewesten de stêd Frjentsjer yn Frjentsjerteradiel. De namme komt ek foar as nammen fan de pleatsen 'Grut-Lankum' en 'Lyts-Lankum' en Wlanckum. It Psychiatrysk Sikehûs Frjentsjer hiet ek Grut-Lankum (en waard soms ek wol Nij-Lankum neamd).
Sybemastate
Sybema State wie in state op Sweagerfean by Westergeast. Fan de state is neat werom te finen.
It is ûnbekend wannear't de state boud is. Yn syn boek oer Kollumerlân meldt mr. Arnoldus Johannes Andreae dat der yn in oantekening fan 1587 skreaun wurdt oer “Sybemastate opt Feen". Nei alle gedachten waard de state doe bewenne troch Gayke Sybema dy't om dy tiid hinne rjochter wie yn Westergeast.
Nijmoanne
Nijmoanne of tsjustermoanne is it begjin fan de nije moannesyklus. Hjoeddeisk kin eksakt útrekkene wurde op hokfoar stuit de moanne krekt yn deselde rjochting stiet as de sinne, sadat de moanne safier as wy dy sjen kinne, hielendal tsjuster is. Sadwaande is nijmoanne it stuit as de moanne tsjuster is. thumb|De yn de Astronomy wênstige folchoarder begjint by nijmoanne. Eartiids wie it net mooglik en rekken dit presiis út, dat doe wie it pas wis dat in nije moannesyklus begûn wie, as it earste skyltsje moanne sichtber wie. It sjen fan de nije moanne wie dan ek foar moannekalinders en sinnemoannekalinders it begjin fan de nije kalindermoanne, en dêrmei gou dat ek foar it nije jier. Hjoeddedei wurdt foar de measte sinnemoannekalinders in moanne-begjin útrekkenne, mar foar de islamityske kalinder wurdt hieltiid noch moannewacht hâlden, om te sjen oft de moanne sichtber wurdt, sadat it nije jier begjint.
Sinnemoannekalinder
In sinnemoannekalinder is in kalinder dy ôfstimd wurdt op de rotaasje fan de moanne om de ierde en fan de ierde om de sinne. Dit wurdt dien troch de kalindermoanne sa goed as mooglik oanslute te litten by de moannesyklus, en fan en ta in skrikkelmoanne ta te foegjen sa't it begjin fan it jier net te fier trochskoot.
De Hebriuwske kalinder en de Sineeske kalinder binne sinnemoannekalinders.
Sasha Grey
Sasha Grey, pseudonym fan Marina Ann Hantzis, (Sakraminto, 14 maart 1988) is in rêstend Amerikaansk neakenmodel en pornoaktrise dy't yn 2009 har debút makke as haadrolspylster yn in mainstream-film. Steven Soderbergh joech har earder in haadrol yn The Girlfriend Experience, dy't op 20 jannnewaris 2009 foar it earst draaid waard op it Sundance Film Festival.
Filmografy
thumb|250px|Sasha Grey.
Skrikkelsekonde
In skrikkelsekonde is in sekonde dy't tafoege wurdt ta korreksje fan it ferbân tusken de sinnedei en de oerwurkdei.
Besteansgrûn
Om't de sekonde hjoeddeisk in definysje hat dy't gjin ferbân hâldt mei de dei, is it no mooglik dat in dei net krekt 24*60*60 sekonden lang is. De gemiddelde rotaasje fan de ierde nimt marzjinaal ôf, dat de middeldei yn de rin fan jierren is yndie krekt wat langer. Hjirom moat út en troch in sekonde tafoege wurde om foar te kommen dat de oerwurkdei foar midsnacht einiget.
Foarkommen
Sûnt de ynfiering fan dit systeem yn 1972 binne der totaal 27 skrikkelsekonden tafoege, wat likernôch del komt op alle 18 moanne in skrikkelsekonde.
Gregoriaanske kalinder
It wurdt wolris tocht dat skrikkelsekonden de lytse ôfwiking fan de Gregoriaanske kalinder oanpasse moatte, mar dat is net sa. Dat ôfwiken hâldt ferbân mei de rotaasje fan de ierde om de sinne, dat as it ea sa fier komt dan moat dat oanpast wurde mei in skrikkeljier.
De Haspel
De Haspel is in plakje efkes besuden Zevenhuizen yn de gemeente Westerkertier yn Grinslân.
De Lape
De Lape is in delsetting súdsúdwest fan Wytgaard yn de gemeente Ljouwert.
De namme komt ek foar as Lappe(n) en as buorkerijnamme Lytse Lape en Rordera huystera lappa. In 'lape' komt fan in 'lape grûn'.
De Haspel
It kanaal sels hjit de Haspelwyk. Flakby de grins mei Drinte makket it kanaal in heakske bocht. Dat part hjit Dwarshaspel.
Mist
Mist, damp of mistdamp is in waarferskynsel wêrby't minuskule wetterdrippen yn 'e bûtenlucht hingje as in soarte fan aerosol, wat it sicht behinderet. It kin wol beskôge wurde as in leechhingjende soarte fan wolk, dy't sterk beynfloede wurdt troch de neite fan iepen wetter, de gesteldheid fan it terrein en oft der wyn stiet of net. Foar guon minsklike aktiviteiten, lykas ferkear op 'e wei, skipfeart en oarlochfiering, kin mist grutte (yn 'e regel negative) gefolgen hawwe.
Klassifikaasje
Yn 'e meteorology wurdt mist yn ferskate kategoryen ûnderferdield nei it tal meters sicht dat der is:
Untstean
Mist foarmet him troch it ôfkuoljen fan tige fochtige lucht oant of oant ûnder it daupunt, of troch de ferminging fan kâlde mei waarme fochtige lucht as it ferskil tusken dy beide minder as 2,5 °C bedraacht. De foarming oft en hoefolle mist oft yn sokke gefallen foarme wurde sil, hinget lykwols ôf fan in heule rige faktoaren, lykas de mjitte fan loftfersmoarging, oft der begroeiïng is, de hichte fan it plak boppe seenivo, oft der reliëf (bergen of heuvels) is, en de neite ta iepen wetter.
Mist begjint te ûntstean as wetterdau kondinsearret ta floeistofdripkes yn 'e lucht, of krektoarsom, troch it ferdampen fan wetter of by sublimaasje fan iis. Mist ûntstiet gauris by in hege relative luchtfochtigens, troch de ôfkuolling fan 'e lucht om sinne-ûndergong hinne of krekt troch de opwaarming fan 'e lucht by sinne-opgong. It foarmet him it earst dêr't de lucht it fochtichst is, sadat it wol liket as ferspriedt it him út 'e sleatten wei oer it lân.
Sa kin it dat mistbanken dy't by de sleatten wei de wegen opdriuwe, dêr earst oplosse troch de waarmte dy't it ferkear ferspriedt. Dêrtroch bin boppe wegen in soarte fan mistfrije tunnel ûntstean, dy't op guon plakken in skoftke stânhâldt, mar op oare plakken al rillegau ynstoart. It ferskil yn sicht dat soks opsmyt, kin foar it ferkear foar gefaarlike sitewaasjes soargje, en it is dan ek de baas om yn sokke omstannichheden faasje te minderjen.
Soarten mist
Der binne ferskate soarten mist. De nammen dy’t dêr yn 'e meteorology oan jûn wurde, ferriede faak al heul wat.
Grûnmist
Grûnmist is leechhingjende mist, ûnder eachhichte. Dizze foarm fan mist ûntstiet faak om't de temperatuer oan 'e grûn leger is as op eachhichte, mei as gefolch dat deun by de grûn gauwer mist ûntstiet.
Mistbanken
Mistbanken wurde foarme troch koartlyn ûntstiene mist, dy’t troch swakke wyn fuortblaasd wurdt en sadwaande syn koheezje ferliest. It sicht yn in gebiet mei mistbanken is sadwaande tige wikseljend. Dat kin gefaarlike sitewaasjes opsmite foar it ferkear, mei't net foarsizzen is wêr't sokke mistbanken opdûke kinne. Yn it noarden en easten fan Nederlân wurde bewegende mistbanken ek wol wite wiven neamd.
Strielingsmist
Strielingsmist is mist dy’t him by helder waar boppe it ierdoerflak foarmet troch útstrieling fan waarmte, wêrby't nei sinne-ûndergong it ierdoerflak ôfkuollet. De mist ûntstiet dan as der net folle wyn stiet dy't de kâlde luchtlaach boppe de grûn ferminge kin mei hegere, waarmere luchtlagen. Ek moat der hoemannichte wetterdau yn 'e lucht heger lizze as it daupunt.
Sa kin der bygelyks boppe in deldracht yn it lân kâldere en swierdere lucht yn 'e rjochting fan in sleat streame, dêr't troch ferminging mei fochtiger lucht mist ûntstiet. Sokke pleatslike mist wreidet him meastal gau út, sadat, ôfhinklik fan hoefolle wyn oft der stiet, de foar it ferkear sa gefaarlike mistbanken ûntstean kinne. Ek boppe in pak snie kin by lege temperatueren tsjin sinne-ûndergong strielingsmist ûntstean, dy’t tige ticht wurde kin en it sicht pleatslik ta wol minder as 10 meter beheine kin. Troch oanfriezing fan wiete weidielen kin it boppedat tige glêd wurde, wat foar it ferkear ek wer gefaarlik is.
Adfeksjemist
Adfeksjemist ûntstiet by de oanfier fan relatyf waarme lucht boppe in kâlder oerflak. De waarme lucht wurdt dêrtroch ôfkuolle en as dy dan in protte focht meidraacht, wurdt de lucht fersêde en begjint der in proses fan kondinsaasje dat him uteret yn 'e foarming fan mist. Yn 'e winter komt adfeksjemist faak foar, benammen as der troch in westewyn fochtige, relatyf waarme lucht fan see oanfierd wurdt, dy’t oer it kâlde lân streamt.
Seemist
Seemist ûntstiet boppe see as waarme lucht yn kontakt komt mei it kâlde seewetter. Mist ûntstiet boppe see ek as kâlde loft oer relatyf waarm seewetter streamt.
Reinmist
Reinmist ûntstiet as it reint út waarmere lucht dy’t op grutte hichte yn 'e atmosfear oanfierd wurdt, wylst it oan it ierdoerflak noch kâld is. De waarmere rein falt dan troch de kâlde lucht sadat der him mist foarmet. Reinmist kin ek ûntstean as nei in grouwe reinbuoi de sinne trochbrekt en der net safolle wyn stiet. Yn it felle sinneljocht kin men dan de damp fan strjitten en dakken oplûken sjen.
Beferzen mist
Beferzen of oanferzen mist is gewoane mist dy't troch de temperatuer fan 'e ûndergrûn sa kâld wurdt dat it fuort oan 'e grûn fêstfriest. Dit kin tige gefaarlik wêze foar it ferkear, om't de temperatuer oan 'e grûn leger is as op eachhichte. De temperatuer op eachhichte kin in feilige 3 °C wêze, wylst it oan 'e grûn ûnder it friespunt is. As beferzen mist goed te sjen is op oare foarwerpen as de grûn (lykas beammen of elektrisiteitskeabels) wurdt it ryp neamd.
Yndustriële mist
Foar mist binne kondinsaasjekearnen nedich, lytse fêste of floeibere dieltsjes wêryn't it wetter him hechtsje kin sadat drippen ûntsteane. Kondinsaasjekearnen binne bygelyks sâltkristallen boppe see of stof yn 'e lucht boppe lân. Sokke stofdieltsjes komme faak út 'e skoarstiennen fan 'e yndustry of út 'e útlaten fan it ferkear. Yn gebieten mei in protte luchtfersmoarging foarmet mist him makliker as yn in skjinne lucht. Mei de jierwikseling kinne krûddampen fan fjoerwurk ek wol ferantwurdlik wêze foar de foarming fan dit soarte fan mist.
Mistmjittings
It sicht by mist wurdt metten mei help fan in transmissometer. Dat apparaatsje bestiet út in lampe dy’t in smelle ljochtstriel rjochtet op in fotosel dy't op in beskate ôfstân opsteld is. By mist wurdt it ljocht troch de wetterdrippen ferspraat, mei as gefolch dat de fotosel by sok waar minder ljocht ûntfangt. Wat minder ljocht oft der oerbliuwt, wat tichter oft de mist en wat minder oft it sicht is. De hoemannichte ûntfongen ljocht is dus de mjitte foar it sicht.
Gefaar
Mist kin tige gefaarlik wêze, en in protte ferkearsûngemakken wurde dertroch feroarsake. De gefolgen dêrfan wurde net selden noch helte minder om't troch it minne sicht it ûngemak foar efteropkommende ferkear pas sichtber wurdt as it al te let is om it noch te ûntwiken. Op dy wize kinne keatlingbotsings ûntstean.
Nikolaaskleaster (Rylsk)
It Nikolaaskleaster fan Rylsk is in otterdoksk kleasterkompleks yn de Russyske regio Koersk. It is it iennige kleaster fan de regio Koersk dat as kompleks bewarre bleau.
Skiednis
It kleaster stiet yn it noarden fan Rylsk, oan de oare kant fan it rivierke de Rylo. Wannear't it stifte waard is net bekend, de âldste fermelding datearret út 1505. Yn de rin fan de tiid waard it ferskate kearen ferneatige.
De tsjintwurdige gebouwen stamme foar it grutste part út de 18e iuw, doe't de houten tsjerken ferfongen waarden troch stiennen tsjerken. Ek de kleastermuorre mei tuorkes en de klokketoer (1740) datearje fan dy tiid. Yn 1824 besocht tsaar Aleksander I it kleaster.
Under de weach fan maatregels tsjin de Russysk-Otterdokse Tsjerke fan it ateïstyske rezjym waard it kleaster yn 1925 (oare boarnen 1926) sletten foar de earetsjinst. Dútske troepen besetten de gebouwen fan 5 oktober 1941 oant 30 augustus 1943. De arsjitektuer fan de yn styl fan de Russyske en Oekraynske barok boude tsjerken hat yn de Sovjet-tiid slim te lijen hân. Op 17 juny 1991 waard it kleaster werom jûn oan de Russysk-Otterdokske Tsjerke en al sûnt 16 oktober 1991 waard der útein set mei de fiering fan tsjinsten yn de Nikolaaskathedraal. Sûnt wurdt it skansearre kompleks restaurearre.
Boerestreek
Boerestreek (Nederlânsk: Boerenstreek) is in buert yn de gemeente De Like yn de provinsje Grinslân. It streekje leit besuden Zevenhuizen, tsjin de provinsjegrins mei Drinte. It hat sa'n 100 ynwenners.
Justin Slayer
Justin Slayer, echte namme: Eugene Bell (Los Angeles, 10 septimber 1972), is in Amerikaansk rêstend pornoakteur, -regisseur en -filmprodusint fan mingd Afro-Amerikaansk komôf. Hy sette yn 1995 útein mei in wurkpaad yn 'e Amerikaanske pornoyndustry en wie op ferskate wize belutsen by de produksje fan frijwat films. Yn 2012 beëinige Slayer syn karriêre yn 'e pornoyndustry.
Libben en karriêre
Justin Slayer waard yn 1972 berne yn Los Angeles, yn 'e Amerikaanske steat Kalifornje, yn in etnysk Afro-Amerikaanske húshâlding. Yn 1995 sette er as regisseur útein mei in karriêre yn 'e Amerikaanske pornoyndustry. Yn 'e 2000-er jierren hie Slayer in protte súkses mei filmsearjes as Phatty Girls (fan 2003 ôf), oer negroïde froulju mei grutte stuten; Big Booty White Girls (fan 2004 ôf), oer blanke froulju mei grutte stuten; Mami Culo Grande (fan 2005 ôf), oer Latina's mei grutte stuten; en Booty I Like (fan 2006 ôf), oer froulju mei grutte stuten yn it algemien.
Fan 2001 ôf, doe't er 29 jier waard, wie Slayer ek aktyf as pornoakteur. Yn dy hoedanichheid wied er neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) by yn totaal 298 films belutsen. Dy waarden produsearre troch sokke foaroansteande labels as Red Light District, Hustler Video, New Sensations, Evil Angel, Devil's Film en Anabolic Video. Fierders wurke Slayer ek wol foar minder bekende studio's, lykas West Coast Productions, Metro, Mile High Media, Candy Shop, Afro-Centric Productions en syn eigen Justin Slayer International. En teffens wied er wol yn 't spier foar pornowebsiden op it ynternet, wêrûnder Reality Kings en Brazzers. As akteur waard Slayer troch de jierren hinne nominearre foar sân ûnderskate AVN Awards.
Yn 2012 loek Justin Slayer him út 'e pornoyndustry werom.
Lichemsskaaimerken
Justin Slayer is swart, mei swart hier, hoewol't er yn 'e regel syn holle kealskeard hie. Neffens syn offisjele opjefte is er 1.83 m lang, mei in gewicht fan 86 kg. Hy hat gjin piercings, útsein gatsjes troch earlellen, en likemin hat er tatoeaazjes.
Alexander Garden
Dr. Alexander Garden (Birse, Aberdeenshire, jannewaris 1730 – Londen, 15 april 1791) is meast bekend wurden as botanikus, waarns namme fuortlibbet yn de plant gardenia, mar hy wie ek dokter en soölooch. Hy kaam fan Skotlân, dêr't er ek syn ûnderrjocht krige. Hy hat lang yn Charleston, Súd-Karolina, wenne dêr't er him yn syn frije tiid talei op it bestudearjen fan planten en bisten. Hy korrespondearre mei- en stjoerde spesimens oan de ferneamde natuerûndersiker, Carolus Linnaeus.
Garden stjoerde ferskate soarten magnolias en in pear Gordonia-eksimplaren nei Londen en hat de Stillingia en Fothergilla beskreaun, mar nuver genôch hie er neat te krijen mei de plant dy't nei him neamd is! Linnaeus moast oantrune wurde om in plant nei Garden te neamen, lang om let hat Ellis Linaeus oerhelle om de namme Gardenia oan de Kaapjasmyn te jaan, dy't ek bekend is as Cape jessamine.
As dokter brûkte Garden syn wittenskiplike kennis by it bestriden fan in wetterpokkenepidemy yn 1760 yn Charleston. Hy hat goed 2000 minsken yninte en hy publisearre in essee oer de medisinale eigenskippen fan de Spigelia marilandica.
Yn de Amerikaanske Unôfhinklikheidskriich keas er de kant fan de Britten, mei fan gefolgen dat syn eigendom twa jier letter konfiskearre waard en er Súd-Karolina út moast. In 1783 sette er him nei wenjen yn Westminster yn Londen. Hy waard fice-presidint fan de Royal Society en it skynt dat er dêr tige wurdearre waard om syn 'goedens', 'bêst sin' en 'noflikens yn de omgong'. Syn sûnens hie al in skoft delgeand west doe't er op 15 april 1791 oan tuberkuloaze stoar.
Lânhearre
In lânhearre is in eigener en ferpachter fan lannen. Foar it ynlossen fan it Rjocht fan ôfkeap wie yn Fryslân de lânhearre minder machtich as letter. De pachtwet fan 1937 is tsjin dizze macht in wolkomme beskerming.
Greta Gerwig
thumb|rechts|275px|Greta Gerwig (2011) Greta Celeste Gerwig (Sacramento, 4 augustus 1983) is in Amerikaanske aktrise, senarioskriwer en filmregisseur. Sy waard 2011 nominearre foar ûnder oaren de Independent Spirit Award, in priis foar de bêste frouljus haadrol yn de tragykomedy Greenberg.
Leonhard Euler
thumb|Oaljeferve op doek troch Emanuel Handmann, 1756. Leonhard Euler (Bazel, 15 april 1707 – Sint-Petersburch, 18 septimber 1783) wie in Switserske wiskundige en natuerkundige dy't it grutste part fan syn libben tahâlde yn Ruslân en Dútslân. Hy wurdt algemien beskôge as de wichtichste wiskundige fan de 18e iuw en as ien fan de wichtichste fan alle tiden. Boppedat wie hy de meast produktive wiskundige ea: syn samle wurk beslaat sa'n santich dielen.
Euler ûntwikkele in soad nije konsepten en hat in soad bydroegen oan de moderne wiskundige notaasje; de symboalen i, e en π foar respektyfik de imazjinêre ienheid, it grûntal fan de natuerlike logaritme en de ferhâlding tusken omtrek en middelline fan de sirkel, binne troch him betocht. Ek de hjoeddeiske nammen fan bygelyks de goniometryske funksjes sinus, kosinus en tangens binne fan him.
Euler levere belangrike bydragen oan hast alle tûken fan de wiskunde: mjitkunde, differinsjaal- en yntegraalrekkening, analyze, algebra, goniometry, getalteory en folle net genôch. Mar hy wie net allinnich dwaande mei wis- en natuerkunde. Hy levere ek belangryk wurk op it mêd fan de genêskunde, plant- en skiekunde. Dêrneist wie hy in treflik histoarikus en lies hy in soad literatuer.
Euler hat safolle skreaun, dat it mei de hân oerskriuwen fan al syn wurken nei skatting fyftich jier duorje se by acht oeren skriuwen op in dei. In troch de Switserske Akademy fan Wittenskippen begûn projekt om al syn wurken út te jaan, rint al hûndert jier. Syn publisearre wurk is opnij útjûn, en in diel fan syn brieven ek, mar it besoargjen fan syn oantekeningenboeken en deiboeken sil noch wol tweintich jier yn beslach nimme.
Wurken
Troch Euler ôfsûnderlik publisearre wurken:
Badminton op de Olympyske Simmerspullen 2008
200px|thumb|right|200px|De Olympyske Badminton stadion fan Peking 2008
De Olympyske Spullen fan de XXIXe Olympiade waarden fan 8 oant en mei 24 augustus 2008 hâlden yn Peking, de haadstêd fan Sina. It badminton hie plak yn it Beijing National Indoor Stadium.
Medaljespegel
De top fjouwer fan lannen dy't by it badminton medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen fan 2008.
Kalinder
Dizze swierrichheid hat de reden wêst dat de ienichste twa útstellen dy't ynfierd binne, beide út in revolúsje foarkommen binne: nei de Frânske Revolúsje hat der trettjin jier in Republikeinske Kalinder west, en nei de Russyske Revolúsje wie der twa jier in Sovjet Revolutionêre Kalinder. Mar ek foar dizze twa kalinders die bliken dat it úteinliks net mooglik wie en feroarje de kalinder definityf.
Bert Jan van der Veen
Bert Jan van der Veen (3 maart 1968) is in Nederlânsk maratonrider dy't op De Jouwer wennet.
Van der Veen helle trije kear de Nederlânske Titel op keunstiis; yn 2001, 2003 en 2005. Hjirmei is hy tegearre mei Jan Maarten Heideman, Lammert Huitema, Jan Kooiman en Co Giling rekordhâlder wat oantal titels betreft. Se waarden ynhelle troch Arjan Stroetinga, dy't seis titels hat. Van der Veen wûn ek de Alternative Alvestêdetocht 2006.
Hy ried foar it maratonteam fan BAM. Nei syn reedriderskarriêre waard hy coach yn it marathonriden.
1165
Berne
thumb|200px|Berte fan Filips II, dy't fan God jûn is ôfbyld út ± 1270
Gewoan jier fan moandei ôf
Dit is de kalinder foar in gewoan jier fan moandei ôf.
Kate Winslet
thumb|Winslet, [[2014]] Kate Elizabeth Winslet (Reading (Berkshire), 5 oktober 1975) is in Britske aktrise en sjongster. Hja wûn mei har haadrol yn The Reader  yn 2009 in Oscar, nei't se dêrfoar fiif kear earder nominearre wie. Dêrneist waarden har mear as 35 oare filmprizen takend, bygelyks de Golden Globes foar Revolutionary Road en The Reader, BAFTA Awards foar Sense and Sensibility en The Reader en European Film Awards foar Iris en Titanic
Lammert Bos
thumb|Lammert Bos Lambert Bos (Warkum, 23 oktober 1670 - Frjentsjer, 6 jannewaris 1717) (of Lambertus Bos of Lammert Bos) wie in Nederlânsk gelearde, kritikus en foarrinner fan Tiberius Hemsterhuis.
Lambert Bos waard berne yn Warkum dêr't syn heit, Jakob Bos, haad fan de skoalle wie. Syn mem wie Gerarda de Haan. Hy waard doopt yn de herfoarme tsjerke fan Warkum op 25 novimber 1670.
Hy gie nei de Universiteit fan Frjentsjer en waard dêr yn 1697 beneamd ta lektor en professor yn 't Gryksk yn 1704. Op 28 febrewaris 1712 troude er mei Feiktje Doeckes Sineda, de widdo fan dûmny Gerradus Horreus, en eardere widdo fan Dominic Camper. Nei in libben sûnder opfallende hichte- of djiptepunten stoar er yn Frjentsjer yn 1717.
Bos syn ferneamdste wurk is Ellipses Graecae (1702), en syn Antiquitates Graecae (1714), dy't ferskate edysjes sjen mochten. Bos publisearre ek ''Vetus Testamentum, Ex Versione lxx. Interpretum (1709); oantekeningen oer Thomas Magister (1698); Exercitationes Philologicae ad loca nonnulla Novi Foederis (1700); Animadversiones ad Scriptores quosdam Graecos (1715); en twa lytse traktaten oer Accenten en Grykske Syntaxis''.
Djipswâl (De Like)
Djipswâl leit oan beide siden fan it Lykster Haaddjip even ten westen fan De Like. De lizzing ferklearret ek fuort de namme: lizzend op de wâl (= kaai of ouwer) bylâns it (Haad)djip.
Yn Djipswâl is yn it Haaddjip in opfiergemaal mei in neist lizzende keardaam op it plak fan de oarspronklike skutslûs. It hichteferskil tusken de beide pânen bedraacht mear as 2 meter. In tige grut ferskil yn it oars sa flakke Grinzerlân.
Benoarden it Haaddjip leit in bedriuweterrein dat ek Djipswâl hjit.
Luerd
Luerd is in delsetting noard fan Lollum yn de gemeente Súdwest-Fryslân.
De namme komt ek foar as De Loerd, Loerd en in buorkerij Luerdera zaete op de terp.
Bieroproer
It Bieroproer wie in gewelddiedich konflikt yn Ljouwert yn de partijtiid, it tiidrek út de Fryske skiednis dêr't Fryslân tige te leien hie fan de ûnderlinge twisten tusken Skieringers en Fetkeapers. It konflikt wie oanlieding foar de Skieringer partij om de stêd yn te nimmen
Eftergrûn
In oantal jierren tebek, yn 1481 wienen meente en gilde fan Ljouwert deryn slagge om in ein te meitsjen oan de supremasy fan de haadlingen oer de stêd en ferwurven sels grutte ynfloed op it stedsbestjoer. It gefolch dêrfan wie dat de polityk fan Ljouwert fan dat stuit ôf yn wichtige mjitte foarskreaun waard troch it ekonomysk belang fan dizze stêd. Sa waard it ferbean om bier fan bûten de stêd yn te fieren en te konsumearjen. Doe't yn 1487, troch inkele plattelanners dy't de stêd besochten dat ferbod oertrêden waard en sy Haarlims bier dronken, dêr't efterôf fan bliken die dat it fan in folle bettere kwaliteit wie as de eigen (siltige) bier, ûntstie der spul mei in pear kroechbazen.
It sinnige de kroechbazen net dat oar bier dronken waard en sy feroarsaken in fjochtpartij dy't bot út de hân rûn. De plattelanners flechten nei it Amelânhûs fan haadling Piter Cammingha dat dêrop belegere waard troch in grut oantal ynwenners út de stêd. Cammingha rop de help fan syn Skieringer freonen yn dy't mei in grutte legermacht ûnder lieding fan Worp Juckema Ljouwert oanfoelen.
Twa oanfallen waarden troch de boargerij ûnder lieding fan âlderman Piter Sybrands Auckama ôfslein. Doe foelen de Skieringers Ljouwert fan it easten út oan. Dat gong in stik makliker om't dêr noch net in grêft en stedswallen oanlein wienen.
Neidat Ljouwert troch de Skieringers ynnomd wie, waard it plondere en rike boargers foar losjild finzen set yn Snits. Auckama en in oantal fan syn meistanners waarden deaslein. Juckema krige it foar it sizzen oer de stêd en hat blykber in oantal jierren in wier skrikbewâld oer de stêd fierd.
Lekkerterp
Lekkerterp is in buorskip súdeast fan Akkrum yn de gemeente It Hearrenfean.
De namme komt ek foar as Leckerteerp, Leckenterp en Krom Haskerdiken. De dyk hjit tsjintwurdich Sminiawei. De lek is mooglik in sydstreamke fan de Boarn, de ferbastering fan 'Leets' of 'Lits'.
Boskspringmûs
De boskspringmûs (Latynske namme: Napaeozapus insignis) is in sûchdier út it skift fan 'e kjifdieren (Rodentia), de famylje fan 'e jerboä's (Dipodidae), de ûnderfamylje fan 'e springmûzen (Zapodinae) en it monotypyske (út ien soarte besteande) skaai fan 'e boskspringmûzen (Napaeozapus). Dit bistke komt foar yn eastlik Noard-Amearika, en stiet derom bekend dat er bjusterbaarlike fier springe kin, syn behindige postuer yn acht nommen. De boskspringmûs waard nei syn erkenning as soarte yn 1891 earst lange tiid beskôge as in lid fan it skaai fan 'e echte springmûzen (Zapus), mar út letter ûndersyk die bliken dat de ferskillen mei de oare soarten fan dat skaai op it mêd fan 'e dintale morfology en de opbou fan 'e earen sa grut wiene, dat de boskspringmûs yn in eigen skaai ûnderbrocht wurde moast.
Uterlike skaaimerken
De boskspringmûs hat trochinoar in kop-romplingte fan 9-9⅔ sm, mei in sturtlingte fan 11½-16 sm en in gewicht fan 17-35 g. De pels is op 'e rêch brunich oant dûnkerbrunich en op 'e fangen gielbrunich, wylst de bealch, de poaten en de punt fan 'e sturt wyt binne. Der sitte swartpuntige hierren troch de pels hinne dy't boskspringmûzen in wat rûchhierrich oansjen jouwe. Yn it súdlike part fan har ferspriedingsgebiet binne se dûnkerder fan kleur as yn it noarden. De sturt is tige lang en fan boppen dûnkerbrún en fan ûnderen krêmkleurich wyt, al is er mar krap mei hier begroeid. De efterpoaten binne folle langer as de foarpoaten, en meitsje dat de boskspringmûs as er kjel wurdt wol 3 m fier springe kinne.
Hâlden en dragen
Boskspringmûzen libje òf yn in eigengroeven ûndergrûnske hoale, òf yn in nêst dat se oanlizze fan gers, reiden en blêden yn holle beammen of ûnder beamwoartels of rotsen. De mantsjes hawwe in territoarium fan 0,4-3,6 ha en wyfkes fan 0,4-2,6 ha, wêrby't inkeld de territoaria fan 'e tsjinstelde geslachten inoar oerlaapje. Boskspringmûzen hâlde in wintersliep dy't duorret fan septimber/oktober oant yn april, al wurde se eltse fjirtjin dagen eefkes wekker om har behoef te dwaan.
De peartiid rint fan maaie oant augustus, wêrby't it wyfke nei in draachtiid fan likernôch 29 dagen 2 of inkeld 3 kear jiers in nêst fan 3-6 keale, bline jongen te wrâld bringt. De fersoarging fan dy jongen wurdt dield troch it mantsje en it wyfke. De eachjes fan 'e jongen geane mei 26 dagen iepen en mei likernôch 30 dagen wurde se ôfwûn. De trochsneed populaasjetichtheid fan 'e boskspringmûs leit op 7½ de ha, al kinne der soms wol oant 59 eksimplaren de ha foarkomme. Boskspringmûzen binne omnivoaren en frette njonken in protte plantaardich guod en skimmels ek in soad ynsekten, larven en oar wrimelt. Har natuerlike fijannen binne ferskate soarten slangen, martereftigen as de Amerikaanske nerts en de wezeling, en fierders de reade lynks, it streekte stjonkdier en de eastlike skreau-ûle. De boskspringmûs hat in libbensferwachting fan uterlik 3-4 jier, al leit it gemiddelde om 'e 2 jier hinne en helje in protte eksimplaren sels dat lang net.
Undersoarten
By in ûndersyk út 1972 waarden der 5 ûndersoarten fan 'e boskspringmûs erkend:
Hindrik VIII fan Ingelân
thumb|right|300px|Hindrik VIII, skilder [[Hans Holbein de Jonge]] Hindrik VIII (Greenwich, 28 juny 1491 – Westminster, 28 jannewaris 1547) wie kening fan Ingelân en Ierlân, stamde út it hús Tudor, en wie in soan fan Hindrik VII fan Ingelân. Hindrik stiet bekend as it prototype fan de selsbewuste renêssânse foarst, de ôfskieding fan de Ingelske tsjerke fan de tsjerke fan Rome, syn skrikbewâld en om syn seis froulju.
Hindrik woe fan Ingelân in sterk lân meitsje dat in grutte rol spylje soe yn de Jeropeeske polityk. Hy wie yntelligint en ynteressearre him foar keunst en wittenskip. Hy waard ek beskôge as leafdeleas, egoïstysk en wreed. Tsjinstribbers, oare helten, of tsjinners dy’t him yn de wei stienen romme hy út de wei.
Prins fan Wales
Hindrik wie de twadde soan fan Hindrik VII en moast kieze foar in karriêre yn it tsjerke. Syn âldere broer Arthur Tudor ferstjert yn 1502 en waard as Prinse of Wales opfolge troch Hindrik. Omdat Hindrik it ferbum mei Spanje opnij besegelje woe troude Hindrik yn 1509, koart nei de dea fan syn heit en flak foar de kroaning, mei de widdo fan syn broer, Catharina van Aragón. Hindrik wie op dat stuit 17 jier.
Bûtenlânsk belied
Hindrik woe fan Ingelân in sterk lân meitsje dat in grutte rol spylje soe yn de Jeropeeske polityk. Troch him yn ferskillende krigen te stoarten putte hy de skatkiste út. Ek syn grutte hofhâlding en syn prachtige toernoaien kosten in slomp jild. Hindriks bûtenlânske belied wie net súksesfol, yn de Jeropeeske striid tusken Habsburgers en Frankryk of tusken de reformaasje en de Roomske tsjerke spile Ingelân hast gjin rol.
Doe't hy âlder waard learde hy it spul fan de diplomasy better. Hy socht oare wegen om syn macht ter fersterkjen. Hy ferhege de belestings, socht gearwurking mei it legerhûs en ferwidere him fan de Roomsk-katolike tsjerke. De mearderheid fan de befolking stipe him, omdat sy der net minder fan waarden. De belêstingferhegingen waarden kompensearre troch in gruttere ekonomyske aktiviteiten en de grutte ynflaasje waard kompensearre troch in gruttere taname fan de bûtenlânske fraach nei Ingelsk guod. Yn 1542 waard Ierlân beset en begûn Hindrik in kriich mei Skotlân. Hy helle in oerwinning by Solway Moss.
Ofskieding fan de tsjerke fan Ingelân
Wichtich yn de regearingsperioade wie de Act of Supremacy, de ôfskieding fan de tsjerke fan Ingelân, Anglikaanske tsjerke fan Rome yn 1534, wêrby't Thomas Cromwell en Thomas Cranmer in foarname rol spilen. Ek wienen hjirfoar persoanlike motiven yn it spul. Hindrik wie oarspronklik tsjin de reformaasje, wêrfoar't hy de titel "Fidei Defensor" (ferdigener fan it leauwe) krige fan Paus Leo X. Doe woe hy it houlik mei syn earste frou, Catharina van Aragón, ûnjildich ferklearje litte, omdat sy him gjin soan skinke koe. Se hie seis dochters krigen wêrfan ien, Maria I fan Ingelân yn libben bleau. Hy frege oan Paus Clemens VII om it houlik neatich te ferklearjen. Mar Paus Clemens VII wie op dat momint finzene fan Karel V fan it Hillige Roomske Ryk. It argumint dat Catharina de widdo wie fan Hindrik syn âldere broer wie al net sterk en wie net rjochtfeardich tsjinoar Catharina, dy’t in tante wie fan Karel V. Clemens woe net om lyk. Doe bruts Hindrik mei Rome. Hy konfiskearre it guod fan de katolike tsjerke en dy fan alle kleasters en kongregaasjes. De opbringsten wienen foar de Ingelske kroan en foar syn neiste meiwurkers. De wearze dy’t in soad Ingelsen hienen fan Rome spile him yn de kaart. De titel ‘Fidei Defensor” rekke hy kwyt, mar dy waard letter troch it Ingelske parlemint wer werom jûn. Dizze titel is noch altyd in titel dy’t it Ingelske staatshaad draacht. Thomas More en John Fisher, biskop fan Rochester wienen de foarnaamste slachtoffers fan it ferset tsjin de nije tsjerklike polityk. Der wie wol wat ferspraat Roomsk-Katolyk ferset mar de katoliken dy’t harren der by delleinen waarden net steurt. De protestanten waarden wol ferfolge.
Seis froulju
Hindrik VIII is ferneamd wurden as man mei in soad froulju. Hy troude seis kear. thumb|center|800px|De seis froulju fan Hindrik VIII By oare froulju sette Hindrik in basterdsoan oan dy’t net rjochtige wie om syn heit op te folgjen. It wie in grutte winsk om in soan te hawwen dy’t de troan bestige soe. Allinnich sa soe de Tudor-dynasty trochlibje en koene Ingelân nije boargeroarloggen besparre bliuwe lykas de Roasenkriich.
Komponist
Hindrik VIII wie net allinnich kening fan Ingelân mar ek in komponist. Fan syn hân binne 34 wurken bekend, haadsaaklik ferskes, mar ek ynstrumintale en in trijestimmich motet.
Jezuïten
De Jezuiten, mei de folsleine namme de Sosiëteit fan Jezus, is in de grutste Roomsk-Katolike kleasteroarder, dy’t yn 1534 oprjochte is troch in groep ôfstudearre studinten út Parys, ûnder lieding fan Iñigo Lopez de Loyola, better bekend ûnder syn Latynske namme Ignatius fan Loyola. De sosiëteit krige yn 1540 de goedkarring fan Paus Paulus III.
In pater Jezuyt set faak efter syn namme de ôfkoarting ‘S.J’ fan ‘Societat Jesu’. In soad Jezuiten binne leararen, mar hja hawwe ek wol oare wrâldske beroppen.
Skiednis
thumb|left|[[Il Gesù, memmetsjerke fan de Societas Jesu yn Rome.]] De sosiëteit waard oprjochte as ûnderdiel fan de kontrareformaasje, dy’t ûntstien wie as reaksje op de reformaasje. Ignatius preke in fiergeande hearrigens oan de Skrift en de tsjerklike hiërargy. Hy sei dan ek: "Wy moatte leauwe dat it wyt wat ik sjoch swart is, at de hierargyske tsjerke dat sa seit, omdat wy leauwe dat der tusken Kristus ús hear en de tsjerke dy't Syn Breid is, deselde geast oanwêzich is, dy’t wurksum is en ús laat nei de rêding fan ús siel."
Ien fan de gebrûklikste metoaden fan de Jezuiten is de retrête. Hjirfoar komme minsken byelkoar om ûnder lieding fan in preester konferinsjes en meditaasjes by te wenjen. Dizze konferinsjes en meditaasjes gean foaral oer de sin fan it minsklike libben. De retrêtes duorje gewoanlik in oantal dagen of soms wurde se organisearre foar tritich dagen, in wiere retrête.
It motto fan de sosiëteit is “Ad Majorem Dei Gloriam”(‘Ta meardere eare fan God’). It drukt út dat elts wurk dat net duvels is, foar de himel fertsjinstlik is, at it mei dy bedoeling dien wurdt. Dat kinne ek hannelings wêze dy’t tige gewoan binne, lykas it byfollen fan de benzinetank.
De Jezuïte-oarder wurdt laat troch de Generaal- oerste (‘Praepositus generalis’). Sûnt 13 septimber 1983 hat de Nederlanner Peter-Hans Kolvenbach dy funksje. In Generaal- oerste wurdt keazen foar it libben.
Oprjochting
left|thumb|[[Ignatius fan Loyola]] De oprjochting fan de oarder fan de Jezuiten is net sûnder stjit of slach ferrûn. Ignatius fan Loyolo rekke op syn tritichste as ofsier ferwûne oan syn foet. Dit ynspirearre him om fromme literatuer te lêzen. En dat soarge derfoar dat er syn eigen oarder stiftsje woe.
Doe't Ignatius mei syn groep yn 1537 nei Rome gie krige er by it plakje La Storta in fisioen, wêryn Jezus Kristus mei it krús tsjin him sei: “Ego vobis Romae propitius ero” (Ik sil jim yn Rome tadien wêze). En ek sei dy: "Ik wol dat jo ús tsjinje." Dit fisioen wie foar Ignatius en syn folgelingen oanlieding yn Rome de Societas Jesu te festigjen.
De akseptaasje fan de oarder ferrûn muoisum. Ignatius waard in oantal kear finzennaam en ûnderfrege troch de Ynkwisysje. Hy kriich sprekferboaden en waard twongen om te ferhúzjen. Yn 1540 joech Paus Paulus III einliks goedkarring oan de sosiëteit.
Krityske yntellektuelen
Ek nei de goedkarring hienen de Jezuiten it regelmjittich dreech. Jezuiten binne hast sûnder útsûndering krityske yntellektuelen, dy’t as yndividu gjin blêd foar de mûle nimme en ek op harren skoalle wurde learlingen opfieden ta krityske yntellektuelen. Dêrtroch wienen de Jezuiten yn in protte lannen, foaral ûnder totalitêre rezjyms, net botte wolkom. Sels waarden de Jezuiten, ûnder harren Teilhard de Chardin, yn 1904 út it dôchs liberale Frankryk ferbannen. Sy foelen doe de tiid net yn de smaak fan it anty-klerikale regear fan dy dagen.
Ferneamde Jezuïten
Ien fan de ferneamdste Jezuiten wie Fransiskus Xaverius (1506-1552), misjonaris yn Aazje, fan wa't sein waard dat er mear minsken ta it katolisisme bekeard hat as Paulus.
Oare ferneamde Jezuïten binne :
Feartsicht
thumb|right|300px|Feartsicht Feartsicht wie in state oan de Dokkumer Trekfeart yn Aldwâld. De state waard boud om 1775 hinne en hie in brede oprydleane nei de tagong fan it hûs. Boppe de kelders hie it gebou mar ien ferdjipping en oan beide kanten wie in oanboude fleugel.
It lângoed waard oan de ein fan de 18e iuw stifte troch Lucia Catharina fan Scheltinga, widdo fan Hector Livius fan Heemstra dy't yn 1783 ferstoarn wie en syn Fogelsanghstate yn Feankleaster neilitten hie oan syn dochter Cecilia Johanna. Lucia wenne op Feartsicht oant har dea yn 1818, wêrnei't Catharina Louise Antoinette Anna baronesse du Tour van Bellinchave, de widdo fan Martinus fan Scheltinga it erfde en der mei har beide dochters wenne. Beide dochters trouwe op Feartzicht: Cecilia Johanna mei Louis Gaspard Adrien greve fan Limburg Stirum en Constantia Wilhelmina mei Hans Willem baron fan Aylva van Pallandt, hear fan Waardenburg en Neerijnen. Cecilia en Louis bleaunen nei harren houlik by mem op Feartsicht wenjen, want harren 7 bern waarden yn dit hûs berne. Nei it ferstjerren fan Catharina du Tour van Bellichave op 27 novimber 1837 bleaunen se noch in skoft yn it hûs wenjen oant se har yn 1840 op Nijenburgh fêstigen. Dêrnei waard it hûs bewenne (hierd) troch mr. J.J. Bolman en letter troch mr. B. Hopperus Buma. Yn de lêste jierren foar de ôfbraak waard it hûs troch Otto Ernst Gelder greve fan Limburg Stirum brûkt as simmerferbliuw. Doe't it hûs yn hannen kaam fan “Baron fan Pallandt”, syn foarnammen wurde der net by fermelden mar hy sil grif boppeneamde Hans Willem of dy syn soan west hawwe, hat dy it yn de simmer fan 1877 op ôfbraak ferkocht.
Lonjé
Lonjé is in delsetting west fan de stêd Boalsert yn 'e himrik fan Eksmoarre
De namme komt ek foar as Lonjee, Lonije, Lunjier, Longhee en Longe. De namme ûntstie nei it wetter dêr't de delsetting oan stie: de Lange Ie.
Abraham Kuyper
Abraham Kuyper (Maassluis, 29 oktober 1837 – De Haach, 8 novimber 1920) wie in Nederlânsk teolooch, predikant, steatsman en sjoernalist.
Ebeltje Boekema-Hut
Boekema-Hut groeide op yn Sânhuzen dêr't har heit in buorkerij hie. Op 8 novimber 1935 boaske se mei Lammert Boekema. Se namen de pleats fan heit Hut oer en krigen fjouwer dochters. Har man Lammert ferstoar yn 1990 yn 'e âldens fan 80 jier. Sûnt dy tiid wenne frou Boekema-Hut yn fersoargingstehûs Vredewold yn De Like. Har mem wie op har 97e de âldste ynwenster fan De Like, en har oerbeppe waard 101 jier âld.
Abraham Kuyper
Kuyper wie oprjochter fan de earste politike partij yn Nederlân, de ARP, stifter fan de Frije Universiteit en droech by oan de foarming fan de Grifformearde Tsjerken yn Nederlân en wie fan 1901 oant 1905 earste minister.
Gronologysk oersjoch
thumb|Spotprint fan [[Albert Hahn]]
Kuyper syn húshâlding
Kuyper troude op 1 july 1863 mei Johanna Hendrika Schaay (1842-1899). Der waarden acht bern berne, ien stoar yn de bernejierren:
Utsein de twadde soan (dy't teosoof waard) hawwe alle bern fan Abraham Kuyper in rol spile yn de pylder fan de Grifformearde Tsjerken yn Nederlân.
Jan Both
thumb|Jan Both - Italjaansk jûnslânskip
MCL Harns
MCL Harns of Medysk Sintrum Ljouwert, lokaasje Harns, is in sikehûs yn 'e Fryske stêd Harns, dat ûnderdiel útmakket fan it gruttere ferbân fan MCL, yn Ljouwert. Oarspronklik wie it in selsstannich sikehûs fan protestantsk-kristlike synjatuer mei as namme Streeksikehûs Oranjeoard. Tsjintwurdich kin men der inkeld noch telâne foar (dei)behannelings yn 'e polyklinyk.
Jan Both
'''Jan Dirksz. Both' (Utert, ±1615 - Utert, july 1652) wie in Nederlânsk keunstskilder, dy't beskôge wurdt as in foarname fertsjintwurdiger fan de twadde generaasje italjanisanten''. Hy wie de broer fan Andries Both.
MCL Harns
Skiednis
It protestantske Sikehûs Oranjeoard waard yn 1960 iepene oan 'e Harnzer Keninginne Wilhelminastrjitte. It wie doedestiden it twadde sikehûs fan Harns, njonken it al yn 1872 oprjochte roomske Sint-Joazefsikehûs. Dat gie lykwols yn 1970 ticht. Yn 1974 ferfear Oranjeoard nei in nij gebou oan 'e Achlumerdyk 2. Tagelyk waard de namme doe oanpast ta Streeksikehûs Oranjeoard. Yn it âlde gebou oan 'e Keninginne Wilhelminastrjitte kaam yn 1975 de Plysjeskoalle 'De Harne' te sitten, dy't der bleau oant de sloop fan it gebou yn 1988.
Markermar
thumb|right|250px|In kaart fan it gebiet om de Markermar hinne.
MCL Harns
Skiednis
Yn 1995 fúzjearre Oranjeoard mei it Medysk Sintrum Ljouwert (MCL), en as gefolch dêrfan waard it doe omneamd ta MCL Harns. Dêrnei feroare it karakter fan it sikehûs yngeand. Yn 2007 waard besletten dat der yn Harns gjin operaasjes mear útfierd wurde soene; dêrfoar moast men tenei nei Ljouwert. De reden dêrfoar wie dat der ferlet wie fan in ynvestearring fan €3 miljoen om 'e operaasjekeamers fan MCL Harns te modernisearjen. Foar de 2200 operaasjes dy't dêr jiers plakfûnen, waard dat troch de direksje fan MCL ekonomysk sjoen "absolút ûnferantwurde" fûn. Sadwaande bleau der yn Harns inkeld in polyklinyk oer. Neitiid waard it gebou foar optimaal gebrûk troch dy polyklinyk tusken 2010 en 2012 wol yngeand renovearre.
Jan Both
Libben
Jan Both, soan fan in glêsskilder, gie yn de lear by Abraham Bloemaert, lykas syn broer Andries. De bruorren setten ôf nei Itaalje, dêr't Andries fan 1635 ôf neamd wurdt, en Jan fan 1638 ôf. Twa jier lang bewennen se in hûs yn Rome. Yn 1641 reizgje se nei Feneesje, dêr't Andries yn maart 1642 ferstoar. Jan gie werom nei Utert en waard dêr lid fan it skildersgilde. Hy late in oantal oare skilders op en waard stipe troch de Utertse samler baron van Wyttenhorst. Nei syn dea waard er begroeven yn de Buurkerk te Utert.
MCL Harns
Skiednis
Yn maart 2022 waard bekendmakke dat MCL it sikehûsgebou yn Harns yn 'e ferkeap die, mei't it te grut wie en te djoer yn ûnderhâld foar it doetiidske gebrûk. Mei de ferkeap fan it gebou soe in diel fan 'e polyklinyske soarch út Harns ferdwine, om konsintrearre te wurden yn Ljouwert. Wol soe der "in takomstbestindige polyklinyk" earne oars yn Harns fêstige wurde.
Markermar
De Markermar, is in grut mar fan likernôch 700 kante kilometer. De mar leit tusken Noard-Hollân, Flevolân en de Iselmar yn. Op de measte plakken hat de mar in djipte tusken de 2 en 4 meter. De mar is neamd nei it eilân Marken, dat yn it súdwesten fan de mar leit.
MCL Harns
Hjoeddeistige sitewaasje
Tsjintwurdich foarmet MCL Harns it saneamde Soarchplein Harns mei û.m. Soarchsintrum De Batting, dat yn itselde gebouwekompleks fêstige is. Yn 'e polyklinyk kinne pasjinten (nei in trochferwizing troch harren hûsdokter foar de earste ôfspraak) telâne foar behannelings op it mêd fan 'e folgjende spesjalismen:
Jan Both
Wur k
Sa as in groep oare Nderlânske skilders yn Itaalje (dy't fral út Utert en Haarlim kamen) skildere Both allinnich Italjaansk oandwaande lânskippen. Dêrom wurde sy wol italjanisanten neamd. In gouden sinne skynt troch de blêden yn in heuveleftich lânskip, stoffearre mei inkelde figueren. It skilderjen fan dizze figuerkes liet er nammers faak oer oan oaren. Yn Itaalje wie dit broer Andries en ien kear werom yn Utert wiene it Cornelis van Poelenburch, Nicolaus Knüpfer en Jan Baptist Weenix.
Markermar
Earst wie it plan dêr om de mar yn te polderjen yn it ramt fan de Súderseewurken, mar dy plannen binne stop set. Omdat de Iselmar en de Markermar oerbliuwsels binne fan de Sudersee en de marren eins ien gehiel foarmje is it Súdlik Iselmar in bettere namme foar it mar.
Skiednis
Foardat de suderseewurken fan start gongen wie de Markermar in ûnderdiel fan de Sudersee. Yn it ramt fan de plannen fan ir. Cornelis Lely, waard earst de Ofslútdyk oanlein, wêrtroch it Iselmar ûntstie. Hjirnei waarden de polders fan de Noardeastpolder, East-Flevolân en Súd-Flevolân oanlein. Dêrnei wie it plan om ek de Markermar yn te polderjen. Om dit te dwaan waard yn 1976 begûn mei de oanlis fan de Houtribdyk, wêr't ek in wei op boud waard (de N302), wêrtroch Lelystêd en Inkhuzen mei elkoar ferbûn waarden. Sûnt de oanlis fan de dyk is de Markermar fan de Iselmar skieden.
It ynpolderjen is letter net trochset om in ferskaat oan redenen. Sa spilet de mar in wichtige rol yn it ynstânhâlden fan de fûgelstân. Ek wie it lestich foar de wetterhúshâlding yn Noard-Hollân. Troch de mar yn te polderjen soe it grûnwetter yn Noard-Hollân de polder ynstreame wêrtroch it grûnwetterpeil yn de provinsje te leech wurde soe. Hjirtroch kin bygelyks de grûn fuort sakje.
Yn april 2007 presintearre steatssiktaris Tineke Huizinga en nij plan foar de âlde Sudersee. It plan is om it gebiet yn trije parten te ferdielen. De Iselmar moat in hegere wetterstân krije wêr't swietwetter yn opslein wurde kin. De Markermar moat in wikseljende wetterstân krije foar in gruttere ekologyske fariaasje. Om it tredde part, it IJmar, moat in dyk lein wurde wêrtroch dêr boud wurde kin. Fierdere útwurking moat noch ta stân komme.
Eilannen
Op de grins fan de IJmar en de Markermar leit it eilandsje Pampus (mar sa'n 0,03 km² grut). Noardlik dêrfan leit it 267 ha. grutte Marken, dat yn 1957 troch in daam mei it fêstelân ferbûn waard. 225px|left|thumb|De Markermar fan de [[Houtribdyk wei sjoen]]
Marker Wadden
Yn 2012 kaam Natuermonuminten mei it plan Marker Wadden (Marker Waad), dat foarsjocht yn de oanlis fan natuereilannen net fier fan de Houtribdyk. De oanlis fan it earste eilân waard yn maart 2016 mei út ein set. Op 24 septimber 2016 waard it earste eilandsje (250 ha) fan it Marker Waad iepene. It doel is om totaal fiif nije eilannen oan te lizzen, wêrtroch't de natuer foar fûgels en fisken yn de mar oanlokliker makke wurdt.
Wetterôffier
thumb|right|250px|De Houtribdyk en de Markermar.
It wetter yn de Markermar wurdt op trije manieren ôffierd:
Wichtige plakken oan de mar
Inkele grutte plakken oan de mar binne:
Kostroma (oblast)
De Oblast Kostroma (Russysk: Костромская область; Kostromskaja oblast) is in oblast yn it noardwestlike diel fan Ruslân.
Troch it súdwestlike diel fan de oblast streamt de Wolga. It klimaat is tuskenbeiden en likernôch 73% bestiet út bosk.
De ekonomy bestiet fral út houtferwurking, tekstylyndustry en it ferwurkjen fan itensguod. Dêrnjonken foarmet toerisme in wichtige boarne fan ynkommen.
Skiednis
De regio is al foar it kristenjen bewenne. Oant slavyske stammen tusken de 9e en 12e iuw it lân ynnamen, bewennen finsk-ûgryske folken it gebiet. Stadichoan rekke it gebiet ûnder it bewâld fan it foarstedom Vladimir-Sûzdal en sûnt de Mongoalske oerhearsking yn de 14e iuw ferdwûn hearde it gebiet by it Grutfoarstedom Moskou.
Under Peter de Grutte waard it gebiet yn 1708 in provinsje fan it gûvernemint Moskou. Yn 1787 ûntstie it gûvernemint Kostroma, dat oant yn de Sovjet-tiid bestean bleau. Op 14 oktober 1929 waard it ûnderdiel fan de yndustry-oblast Ivanovo (Ivanovskaja Promyschlennaja oblast), wêryn't it ynearsten noch oant yn 1930 in okrûg wie.
Op 13 augustus 1944 waard út dielen fan de yn de jierren 1930 stifte oblasten Jaroslavl, Ivanovo, Gorki en Vologda lang om let de oblast Kostroma stifte.