cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Diezerstrjitte (Swol)
Histoaryske gebouwen
thumb|150px|left|Ryksmonumint De Witte Leeuw Oan de Diezerstrjitte binne ferskate pannen fan histoaryske wearde. Ryksmonumint De Witte Leeuw op nûmer 58 waard yn 1666 boud foar bierbrouwer Albert Brouwer. It gebou wie goed twa iuwen lang in bierbrouwerij en oant 1873 in likeurstokerij. Dat is noch hieltyd werom te finen oan de bylden bierfetten oan wjerskanten fan it dakkapel. Yn de earste helte fan de tweintichste iuw wie it pân in klean- en huoddesaak. Hjoed-de-dei is der yn it gebou in fêstiging fan in parfumkeatling yn fêstige.
Ryksmonumint Het Witte Kruis, nûmer 93 en 93a) út de njoggentjinde iuw is fan histoaryske wearde troch syn listgevel en benammen de ûnderkant. Dy waarden yn 1904 yn Jugendstil boud. Yn it midden fan de ûnderkant fan de gevel is in ôfbyld fan Asklepios oanbrocht, yn de Grykske mytology in god fan de genêskunde en genêzen . Oan de úteinen binne twa bylden fan froulju yn hurdstien oanbrocht. Hjoed-de-dei is er in kleanwinkel yn it pân fêstige.
center|300px|thumb|Diezerstrjitte yn 1933
De Skâns (buorskip)
De Skâns is in buorskip yn de gemeente Noardeast-Fryslân. De Skâns heart ta de himrik fan Muntsjesyl. It leit op in eilân besuden Muntsjesyl en benoarden it 18e-iuwske slûzekompleks oan de Muntjesylster Ryd. Earst op kaarten fan 1970 ôf komt de namme foar. De skâns is opnaam yn it wapen fan it doarp.
Skiednis
De namme fan it buorskip ferwiist nei in skâns dy't yn 1576 ûnder it regear fan Caspar de Robles oanlein waard. Yn 1580 wie de skâns lykwols yn hannen fan de Steatsken, want dat jier wurdt de skâns op 1 septimber ferovere (fannijs) troch de Spanjerts op de Steatske legerlieder Willem Loadewyk. De oerwinning duorre koart, want op 18 july 1581 ferovere hopman Schuil út Kollum de skâns op 'en nij foar de Steatsken. Fjouwer jier letter joech Willem Loadewyk substitút grytman Tjarck Sappes (fan de stins Ter Harst) de opdracht de skâns te reparearjen. Dat liet er dwaan troch Jan Pietersz dy't dêrfoar stiennen brûkte fan it ôfbrutsen kleaster Galilea út syn doarp Boerum. Yn 1590 wurdt de skâns wer neamd yn ferbân mei fjochterij tusken Steatsken en Spanjerts en letter yn 1672, it 'Rampjier'. Op in stuit yn de iuwen dêrnei moat de skâns oersjochte wêze. It is witten dat de skâns sûnt 1622 in mûne hie, dy't yn 1742 ôfbrutsen waard, de foargonger fan de mûne Rust Roest (1856) fan no. Tusken likernôch 1850 en 1920 stie der in seachmole op de eastpunt fan de skâns; de saneamde Bokkemole. De buorren rûnom waard destiids 'Bokkebuert' neamd. Beide nammen komme fan de oprjochter Jan Sytses Bok.
Benoarden De Skâns leit in slûs dêr't de earste foargonger fan, troch de muontsen fan it kleaster Jeruzalem út Gerkeskleaster oanlein waard yn 1471 (of 1476) foar de ôfwettering fan ûnder oaren de nije polder Rûgewaard. Yn 1741 waard it slûzestelsel fan no oanlein. Yn 1882 waard De Skâns in eilân doe't súdlik dêrfan in nij kanaal dold waard en de hjoeddeiske grutte spuislûs waard lein mei hjiroer de 'Nij Fryske Brêge'. Oant yn de jierren 1970 wie De Skâns in ticht beboud gebiet en hie it in hotel, mar yn 1976 waarden benei alle 50 huzen sloopt mei de tasizzing fan de gemeente dat der nije foar yn 't plak komme soene; dat is lykwols nea bard.
Tsjintwurdich is it westlik part fan De Skâns in park mei in hartekamp en is der in binnenhaventsje. Oan de oare kant fan de wei steane de twa huzen dy't stean bleaun binne.
Victoria Smurfit
thumb|Victoria Smurfit yn 2016 Victoria Smurfit (1974) is in Ierske aktrise. Smurfit is bekend troch har rol as Orla O'Connell yn de BBC telefyzjerige Ballykissangel. Sûnt 2003 hat sy de liedende rol fan Kate Buffery in de plysjerige Trial and Retribution as DCI Roisin Connor oernaam. Yn 2022 hie hja in haadrol yn seizoen 2 fan Bloodlands.
Smurfit har famylje is ien fan de meast begoedige fan Ierlân. Sy waard grutbrocht oan de Anglikaanske skoallen, St Columba’s College yn Dublin en de St. George's Skoalle, Ascot, Ingelân. Fierders studearre hja oan in toanielskoalle yn Londen.
Sylt (gemeente)
thumb|Lizzing Sylt is in gemeente op it eilân Sylt yn de Dútske dielsteat Sleeswyk-Holstein en makket diel út fan it distrikt Noard-Fryslân. Sylt hat 13.508↓ (234 ynw/km²) (2012).
Skiednis
De gemeente is ûntstien op 1 jannewaris 2009 troch de fúzje fan de doetiidske selsstannige gemeenten Westerland, Sylt-Ost en Rantum.
It besjen wurdich
By Keitum leit dolmen Harhoog.
Tating
thumb|Lizzing Tating is in plak yn de Dútske dielsteat Sleeswyk-Holstein en makket diel út fan it distrikt Noard-Fryslân. Tating hat 9903 ynwenners (2010).
Trije keninkriken fan Koreä
200px|right|thumb|De Trije keninkriken fan Koreä. De trije keninkriken fan Koreä wienen de keninkriken Koguryo, Baekje en Silla. dy't fan de 1e iuw f.Kr. oant en mei de 7e iuw it Koreaanske Skiereilân en in grut part fan Mantsjoerije behearsken.
Fan âlds wurdt 57 f.Kr. sjoen as it begjin fan de perioade fan de trije keninkriken. Yn dat jier waard Saro, it lettere Silla, yn it súeasten fan it skiereilân in keninkryk. Yn 37 f.Kr. stifte Jumong it keninkryk Koguryo, op de iggen fan de Jalu, de rivier dy't no de grins fan Koreä mei Sina foarmet. Nei sizzen wie er ien fan de Fujo út Mantsjoerije, dy't nei it suden flechte wie. Yn 18 f.Kr. gong Onjo, in jongere soan fan Jumong wer súdliker, en stifte yn it súdwesten fan it skiereilân it keninkryk Baekje, mei as haadstêd in stêd yn it gebiet dêr't no Seûl leit.
Fenysje
300px|thumb|De kultueren yn it Midden-Easten om 1200 f.Kr. hinne Fenysje of Fenisië (Latyn: Phoenicia, fan it Aldgryksk: Φοινίκη, Phoiníkē), wie yn de Aldheid de namme fan de fruchtbere kuststripe tusken it Libanonberchtme en de Middellânske See. Fenysje omfieme in oantal selsstannige stêden, wêrûnder Byblos, Beirût, Tyrus, Sidon en Akko, dy't tusken 1200 en 800 f.Kr. harren grutste bloei meimakken. Yn 63 f.Kr. waard it gebiet tegearre mei Syrje by it Imperium Romanum ynlive en waard sadwaande part fan de provinsje Syria.
De bewenners fan Fenysje rekken harren ta de Kanaäniten en wiene besibbe mei de Semityske bewenners fan Palestina. De Fenysjers kamen op de foargrûn nei de ynstoarting fan it ynternasjonaal stelsel oan 'e ein fan 'e Brûnstiid om 1150 f.Kr. hinne. Troch de iuwen hinne wienen de Fenysjers de wichtichste frachtferfierders en hannelers fan it Middellânske Seegebiet. Harren betsjutting foar de wrâldskiednis leit yn it feit dat sy oeral by de kust del (oant Cádiz) koloanjes stiften dy't stadichoan selsstannige steaten waarden. De wichtichste Fenysyske koloanje wie Kartago.
Harren meast ferneamde neilittenskip wie it Fenisysk Alfabet dat se oer it Middellânske Seegebiet stjoerd hiene.
Namme
De namme "Fenysje" waard nei alle gedachten algemien om't de Griken it folk dêre mei phoiniki (Gryksk Φοινίκη Phoiníkē) oantsjutten. De namme giet faaks tebek op it eardere Lineêr B ponikijo, dat fan de âlde Egyptners oernaam waard dy't Fnkhw foar "Syrjers" brûkten. Om't dat wurd hast itselde hearde as it Grykske wurd φοῖνιξ (phoînix) waard it dêroan synonym, fanwegen de belutsenens fan dat folk mei de ferneamde poarperkleurstof (Tyrysk poarper) troch it fangen en ferwurkjen fan poarperslakken. De Fenysjers wiene ferneamd om harren dadels en kleurstoffen, dêrfan komt it dat de Griken Fenysje "poarperlân" neamden.
De lânseigen namme foar it lân wie 𐤐𐤕 (Pūt) en foar it folk wie 𐤐𐤍𐤉𐤌 (Pōnnim).
Roelof Klein
Roelof Klein (De Lemmer, 7 juny 1877 - Montclair (New Jersey), 14 febrewaris 1960) wie in earder Frysk roeier.
Fenysje
Skiednis
Der is net in soad fan Fenisysk skriuwen en literatuer oerlevere. Itjinge dat bekend oer harren is, komt fan boarnen om utens, sa as fan oare beskavings, en fan archeologysk ûndersyk
Oarsprong
De Kanaänityske kultuer, dêr't de Fenysyske kultuer fan ôfstammet, ûntwikkele himsels yn de kopertiid. Byblos is in archeologysk fynplak fan de iere brûnstiid. De stêd Ugarit is in archeologysk fynplak fan de lette brûnstiid, en wurdt archeologysk sjoen ta Kanaän rekkene, dochs heart de Ugarityske taal net ta de Kanaänityske taalfamylje.
Roelof Klein
Earste oerwinning
Hy roeide by de Delftske feriening Laga. It hichtepunt fan syn karriêre wienen de Olympyske Simmerspullen 1900 yn Parys, doe't hy tegearre mei François Brandt earste waard yn de twa mei stjoerman. Se hienen earst in Nederlânske stjoerman, mar dy blykte wat te swier te wêzen, sadat in ûnbekend Frânsk jonkje yn de boat setten waard. Se einigen as earste yn in tiid fan 7:34.2 foar twa Frânske boaten. Omdat it in mingde Nederlânsk-Frânske equipe wie wurdt harren oerwinning troch it IOC net oanmerkt as in Nederlânske, mar Brandt en Klein binne wol de earste Nederlânske Olympysk kampioenen út de skiednis.
Wrâldkampioen
Roelof Klein makke ek diel út fan de acht dy't yn Parys it tredde plak helle. Hy en Brandt hienen nammers gjin idee dat sy oan Olympyske Spullen meidien hienen. Harren hiele libben binne se der fan útgien dat se yn Parys wrâldkampioen wurden wienen. Se krigen ek gjin medalje (dy waarden by de Spullen pas fjouwer jier letter ynfierd) mar in brûnzen byld mei it byskrift dat se in roeiwedstriid wûn hienen by de Wrâldtentoanstelling. It is no yn besit fan in pakesizzer fan Brandt dy't yn Austraalje wennet.
Fenysje
Oarsprong
Guon skiedkundigen tinke dat der bewiis is dat de Semiten harren ferspraten oer de Fruchtbere Healmoanne hinne om sa'n 2500 f.Kr. hinne, wylst oaren tinke dat de Fenysjers in mingsel binne fan de eardere net-Semtyske bewenners mei de Semityske nijkommers. Herodotus leaude dat de Fenysjers fan oarsprong út Bachrein ôfkomstich wiene, itjinge de lettere skriuwer Strabo it ek mei iens wie. Genetysk ûndersyk hat lykwols sjen litten dat de Libanezen fan hjoed-de-dei fan in befolking, dy't besibbe oan de Kanaäniten wie, ôfstamje.
Bloeitiid
Yn it tiidrek fan de ynstoarting fan it ynternasjonaal stelsel oan 'e ein fan 'e Brûnstiid, tusken 1200 oant 1150 f.Kr., ferswakten en stoarten de measte beskavings fan dy tiid yn, lykas dy fan de Egyptners, de Hettiten en Myseensk Grikelân. De Fenisyske beskaving oerlibbe dy stoarm en kaam lykwols om 1230 f.Kr. hinne op en ûntjoech him fluch dêrnei. Dat tiidrek wurdt ek wol de "Fenisyske renêssanse" neamd. De Fenysjers waarden de wichtichste hannelers en seemacht yn de omkriten en soene dat foar de folgjende iuwen bliuwe.
Hja waarden de wichtichste hannelers yn it Middellânske Seegebiet en stiften yn de tsiende iuw f.Kr. fannijs de lange hannelsrûte tusken Egypte en Mesopotaamje. Al yn de iere izertiid stiften de Fenysjers havens, warehuzen, merken en delsettings oan de kusten fan it Middellânske Seegebiet en it suden fan it Swarte Seegebiet. Koloanjes waarden stifte op Syprus, Sardynje de Balearen, Sisylje en Malta en oan de kusten fan Noard-Afrika en it Ibearysk skiereilân.
Yn dy tiid waard Tyrus de rykste en machtichste Fenisyske stêdsteat, benammen ûnder de hearskippij fan Hiram I (969-936 f.Kr.) en Itobaal I (887-856 f.Kr.). Tyrus wreide syn gebiet út nei it noarden oant Beirût ta, en oermastere syn âlde rivaal Sidon. Ek parten fan Syprus waarden oermastere. Itobaal neamde himsels "kening fan de Sidoanjers" en dy titel waard ek troch syn opfolgers brûkt. Dêrby kaam hast gâns Fenysje ûnder ien hearsker.
Yn de lette izertiid, tusken 750 en 650 f.Kr. wie de Fenisyske skipbou, hannel en kultuer op syn hichtepunt. De Fenisyske ynfloed oer it Grykske "easten" wie frij grut. Harren meast ferhannele produkt wie fijn tekstyl, ornaris kleure mei Tyrysk poarper. De Ilias fan Homearus, dy't yn dy tiid skreaun waard, ferwiisde gauris nei de kwaliteit fan de Fenisyske klean en metalen dingen.
Stifting fan Kartago
Kartago waard stifte troch Fenysjers fan Tyrus, nei alle gedachten as in tuskenstop fan de metaalhannel mei it Ibearysk skiereilân. De namme fan de stêd yn Punysk Qart-Ḥadašt (𐤒𐤓𐤕 𐤇𐤃𐤔𐤕‎), betsjut "Nije Stêd". Guon boarnen, sa as dy fan Filistos fan Sisylje, wolle hawwe dat Kartago om 1215 f.Kr. hinne stifte waard, far de fal fan Troaje. De Grykske skriuwer Timeüs fan Tauromenium, om 300 f.Kr. hinne, oppenearre dat Kartago yn 814 f.Kr. stifte waard, itjinge oannaam wurdt troch de measte hjoedddeistige skiedkundigen. Kartago woeks út ta in multy-etnysk ryk, dat grutte parten fan Noard-Afrika, Sardynje, Sisylje, de Balearen, Malta en súdlik Ibearje omfiemje soe. It ryk waard yn de Punyske Oarloggen (264-146 f.Kr.) troch de Romeinske Republyk ferneatige en Kartago waard dêrnei fannijs opboud as in Romeinske stêd.
Under Assyrje en Babyloanje
thumb|Twa brûnzen fragminten fan in Assyryske paleisdoar, dy't in kolleksje fan de Fenisyske stêden Tyrus en Sidon foarstelt De Fenysjers wiene in hannelsmacht mei in smelle stripe lân oan de kust. Dêrtroch wie it lân net grut genôch en hiene se net genôch manlju en foarmje in grut leger. Doe't oanswettende lannen machtiger waarden, kamen de Fenysjers ûnder de hearskippij fan hearskers om utens.
De Assyryske bemastering fan Fenysje sette útein ûnder kening Salmanasser III, dy't yn 858 f.Kr. oan de macht kaam en dy't mei in stikmannich militêre tochten tsjin oanswettende lannen úteinsette. De Fenisyske stêdsteaten kamen ûnder syn hearskippij en moasten hege belestings, yn jild, guod, en grûnstoffen, oan him betelje. Ynearsten bleaune se fazalsteaten fan de Assyrjers. Dat feroare ûnder kening Tiglat-Pileser III yn 744 f.Kr. Yn 738 f.Kr. waard it grutste part fan de Levant, mei noardlik Fenysje ynbegrepen, anneksearre. Allinnich Tyrus en Byblos, de machtichste stêdsteaten, bleaune as fazalsteaten bestean en bûten streekrjocht Assyrysk bewâld.
Tyrus, Byblos en Sidon kamen yn opstân tsjin de Assyrjers. Yn 721 f.Kr. belegere Sargon II Tyrus en sloech de opstân del. Syn opfolger Sanherib sloech fierdere rebûljes del yn it gebiet. Yn de sânde iuw f.Kr. bleau Sidon de Assyrjers bestriden, mar waard ta einbeslút folslein ferneatige, en syn befolking waard ta slaven makke. Op it plak fan de ruïne waard in nije stêd boud. Oan de ein fan dy iuw rekke it Assyryske Ryk ferswakke troch in stikmannich opstannen, dat ta it ferneatigjen fan harren ryk troch it Medyske Ryk late.
Babyloanje, dat in fazalsteat fan it Assyryske Ryk wie, makke gebrûk fan it neigean fan it Assyryske Ryk en de Babyloanjers stiften al rillegau it Nijbabyloanyske Ryk. De Fenysjers kamen yn ferwar tsjin de Babyloanjers, mar kening Nebûkadnêzer II belegere Tyrus yn 587 f.Kr. trettjin jier lang. Ta einbeslút joech dy him oan de kening oer.
Perzyske tiid
thumb|It bouwen fan [[pontonbrêgen oer it Ksekseskanaal troch Fenysjers yn de Gryksk-Perzyske Oarloggen]] thumb|Munten fan Straton I fan Sidon yn de Achaimenidyske tiid. Hy stiet efter de Perzyske kening op de striidwein Yn 539 f.Kr. naam Syrus de Grutte, de kening en stifter fan de Achaimeniden, dy't oer it Perzyske Ryk hearsken, Babylon yn. Ek Fenyskje kaam ûnder Perzysk gesach. It grutste part fan de Levant waard troch Syrus yn ien satrapy (provinsje) foarme en dy moasten in jierlikse belesting fan 350 talinten betelje, dat rûchwei de helte fan dy fan Egypte en Lybje wie.
Fenysje waard ferparte yn fjouwer fazalkeninkriken; Sidon, Tyrus, Arwad en Byblos, dy't in reedlik grutte autonomy krigen. Ta tsjinstelling fan oare parten fan it Perzyske Ryk, binne der gjin boarnen bekend dy't oer Perzyske amtners yn de Fenisyske stêdsteaten prate. Pleatslike Fenisyske keningen mochten oan de macht bliuwe en waarden deselde rjochten as de Perzyske atrapen jûn, sa as erflike opfolging en it slaan litten fan harren eigen munten.
De Fenysjers wiene in soad wurdich foar it Perzyske Ryk, benammen foar harren kunde yn skipbou en skipfeart. Hja bouden it grutste part fan de Perzyske float yn de Gryksk-Perzyske Oarloggen yn de lette fyfde iuw f.Kr. Fenysjers ûnder Kserkses I bouden it Ksekseskanaal en pontonbrêgen oer dat kanaal, sa't de Perzyske troepen it Grykske fêstelân ynfalle koene. Nettsjinsteande waarden se swier bestraffe troch de Perzyske kening nei't er de Slach by Salamis ferlear en hy beskuldige harren fan leffens en fûn dat se neat wurdich wiene.
Yn it midden fan de fjirde iuw f.Kr. late kening Tennes fan Sidon in mislearre rebûlje tsjin de Perzyske kening Artkserkses III mei help fan de Egyptners. Sidon waard ferneatige en dat late ta it fannijs oplibjen fan Tyrus, dy't de wichtichste Fenisyske stêd waard oant it kommen fan Aleksander de Grutte.
Hellenistyske tiid
Aleksander syn ryk hie ta doel en hellenisearje de oermastere folken, dêr't de Grykske kultuer, leauwe en taal ferspraat en oplein waarden. Dat waard ornaris dien troch it stiftsjen fan nije stêden, om dêr Grykske kolonisten ferhúzje hinne te litten. Ek de nammen fan de oarspronklike stêden waarden fergrykske. Der wie lykwols gjin organisearre hellenisearring geande yn Fenysje, en de measte Fenisyske stêden holden harren oarspronklike nammen, op in pear úsûnderings nei. Grykske kolonisaasje en it oanstellen fan Grykske amtners yn Fenysje waarden beheind.
De Fenysjers ûnderholden nauwe bannen mei Kartago. De Seleusidyske kening Demetrius I ûntsnapte út Rome wei en ferfear mei in Kartaachske boat, dy't guod nei Tyrus ta levere. Troch de hannelskontakten dy't de Fenysjers mei de Griken hiene, late dat ta it makliker oannimmen fan de Masedoanyske hearskippij troch de Fenysjers
Doe't Aleksander syn ryk nei syn dea yn 323 f.Kr. útinoar foel, kaam Fenysje ûnder ien fan syn opfolgers, de Seleusiden, dy't harren sintrum yn Syrje hiene. Nei de Syryske Oarloggen waard Fenysje troch in oare opfolger fan Aleksander, de Ptolemeeërs, dy't harren sintrum yn Egypte hiene, oermastere yn de tredde iuw f.Kr. De folgjende iuw kaam Fenysje wer oan de Seleusiden oant it midden fan de earste iuw f.Kr. Under harren hearskippij hiene de Fenysjers in reedlik grutte autonomy. Yn 82 f.Kr. waard it Seleusidyske Ryk, mei Fenysje ynbegrepen, oermastere troch kening Tigranes de Grutte fan it keninkryk Armeenje. Om't harren buffersteat troch in fijân bemastere waard, griep Rome yn en anneksearre it gebiet. Fenysje waard by de Romeinske provinsje Syria yndield. Yn de tredde iuw n.Kr. waard Fenysje in selsstannige provinsje.
Stêdsteaten
Fenysje hat nea in ienheidssteat west. It wie ferparte yn in oantal poleis. De wichtichste fan dy poleis wiene Arad, Beirût, Byblos, Sidon en Tyrus. Underlinge konflikten kamen wolris foar, mar bewapene konflikten kamen amper foar.
Lange jierren wiene dy poleis ûnderhearrich oan de grutte riken yn it gebiet, lykas it Assyryske Ryk of it Perzyske Ryk fan de Achaimeniden, dêr't se wol in reedlike grutte autonomy by holden. De Fenysyske stêden leveren boppedat it grutste part fan de kriichsfloat fan it Perzyske Ryk. Yn de Klassike Aldheid wiene de Fenysjers yn de seehannel de grutste konkurrinten fan de Griken.
Fan de tsiende iuw f.Kr. ôf stiften de Fenysjers hannelsposten en tuskenstoppen yn it gânse Middellânske Seegebiet. De Fenysjers stiften stêden benammen op Syprus, Sisylje, Sardynje, Malta, Noard-Afrika, de Baleären en súdlik Ibearje.
Ek de Fenisyske koloanjes wiene reedlik autonoom, hoewol't de koloanjes in jierliks tribút nei de memmestêd stjoerden. Sels nei de ûnôfhinklikens fan Kartago, stjoerde dy stêd noch tributen nei syn memmestêd Tyrus.
Polityk
De Fenisyske maatskippij wie sterk ferdield yn klassen en wie sterk monargaal, benammen yn de iere jierren. De stêden hiene keningen, dêr't it keningskip erflik fan wie en dy't de absolute macht hiene oer boargerlike, kommersjele en religieuze saken. Hja betrouden op amtners fan de aadlike en hannelsklasse; it preesterskip wie in selsstannige klasse, dy't ornaris bestimd wie foar keninklike of foaroansteande hannelsfamyljes. De kening waard sjoen as in ôffurdige fan de goaden en fierde in soad religieuze rituelen út.
Fan de fyftjinde iuw f.Kr. ôf, waarden de Fenisyske keningen rieplachte troch rieden of gearkomsten en dy waarden stadichoan machtiger. Yn de sechsde iuw f.Kr., ûnder de Babyloanyske hearskippij, naam Tyrus foar in skoftke in systeem oan, dy't bestie út in pear rjochters, sufetes, dy't keazen waarden troch de machtichste aadlike famyljes, en se tsjinnen mar koarte amtsterminen.
Doe't it leger fan Aleksander de Grutte foar Tyrus oer stie, kaam de kening harren net temjitte, mar ôffurdigen fan it mienebest fan de stêd.
Rjochtsysteem
thumb|In [[stêle fan Tyrus mei Fenisyske ynskripsjes (4e iuw f.Kr.), Nasjonale Museum yn Beirût.]] Nei de kening en syn rie, wiene de wichtichste politike funksjes yn hast eltse Fenysyske stêdsteat dy fan de lânfâd en de legeroerste. Der is net folle oer harren funksjes bekend, mar it is wol wis dat de lânfâd ferantwurdlik wie foar it ûntfangen fan belestings, it hjitten fan oarderings, it oersjen fan de rjochters, en it neifolgjen fan de wet. Om't kriichsfiering komselden foarkaam by de Fenysjers, wie de legeroerste ferantwurdlik foar de ferdigening en de feiligens fan de stêdsteaten en harren efterlân.
Fiktoariamar
De Fiktoariamar waard yn 1858 ûntdekt (alteast foar de westerske wrâld) troch de Britske ûntdekkingsreizger John Speke. De mar krige har namme ta eare fan keninginne Fiktoaria, de destiidske kenininginne fan it Feriene Keninkryk. De Fiktoariamar is geologysk besjoen in tige jong mar fan mar sa'n 500.000 jier âld. Der binne oanwizings dat de mar 14.700 jier lyn folslein opdrûge. Doe't it wetter wer weromkaam waard de mar befolke mei fisken út de rivieren. Dy pasten har gau oan en der ûntstie in lytse evolúsjonêre eksploazje wêrút in tige rike fauna ûntstie. Yn de Fiktoariamar libje sa'n 2500 ferskillende fisksoarten (wylst hiel Europa mar goed 200 soarten swietwetterfisken hat). De mar wurdt dêrom as in tige populêr modelsysteem en ûndersyksobjekt yn de evolúsjeteory beskôge.
Fenysje
Rjochtsysteem
De Fenysjers hiene in systeem fan rjochters en rjochthoven, dy't it rjocht útsprutsen en misdriuwen bestraften neffens in kodifisearre wet. Wetten waarden ferwêzentlike troch de steat en dy wiene de ferantwurdlikens fan de hearsker en de oanstelde amtners. Lykas yn oare Levantynske maatskippijen wiene de straffen wreed en befoaroardiele. In moard op in boarger wie minder serieus as dy op in ealman. De boppeste klasse hiene de measte rjochten en dy waarden frijsteld fan swiere straffen, en koene harren straffen gauris ôfbetelje. Frije manlju fan alle klassen koene harren sels ferstjintwurdigje yn it rjochthof en dy hiene mear rjochten as froulju en bern, wylst slaven gjin rjochten hiene. Hja koene harren froulju, bern of slaven foar harren straffen útsitte litte ynstee fan harren sels. Abbekaten kamen stadichoan yn it amt foar dejingen dy't harren saak sels net bepleitsje koene.
Fiktoariamar
De rike fauna is lykwols foar in grut part ferdwûn. Yn de jierren fyftich waard de nylbears, in grutte rôffisk, yn de mar útsetten om de fiskfangst te befoarderjen. Nei 20 jier wie der in hommelse eksploazje fan de nylbearspopulaasje. De fisk fersprate him sa hurd dat in grut part fan de fisksoarten (benammen de cichliden) yn de mar útstoarn is. De biolooch Tijs Goldschmidt die der ûndersyk nei. De nylbears wurdt massaal fongen troch de lokale befolking en nei bewurking yn fabriken oerflein nei Europa. Fanwege dizze hannel en it ekstra wurk foar de earme befolking prakkeseart Tanzania der net oer om de fisksoarte út te rûgjen, wat de problemen yn de streek seker net foarúthelpt. Mar de lokale befolking profitearret hielendal net fan dizze hannel en libbet yn earmoede en hongersneed. Yn de mar swimme fierder in soad nylhoarsen. It kjifdier Pelomys isseli komt allinnich foar op inkele eilannen yn de mar.
Fenysje
Leger
De Fenysjers hiene net folle ynteresse yn bemasterings fan oare gebieten en wiene in reedlik freedsum folk. De woltierigens fan alle stêdsteaten kamen fan de seehannel, dêr't it fan belang wie goede relaasjes te hawwen en in seker mienskiplik betrouwen te hawwen. Hja hiene in tekoart oan gebiet en grûnstoffen om in grut leger op te bouwen. Eltse stêd hie in legeroerste dy't fearntwurdlik wie foar de ferdigening en de feiligens fan de stêd.
Taal
thumb|[[Sarkofaach fan Ahiram mei de âldste ynskripsje fan it Fenysyske alfabet]] It Fenisysk wie part fan de Kanaänityske taalfamylje, da't in taalkloft fan de Semityske talen wie. It Punysk, dat fan it Fenysysk ôfstamme, waard yn it Kartaachske Ryk sprutsen. It Punysk waard oant de fyfde iuw n.Kr. noch sprutsen en dat waard noch neamd troch de hillige Augustinus
Fiktoariamar
thumb|[[befolkingstichtheid om de Fiktoariamar]] thumb|talen om de Fiktoariamar
Fenysje
Alfabet
Om 1050 f.Kr. hinne ûntwikkelen de Fenysjers in skrift om yn harren eigen taal te skriuwen. It Kanaänitysk-Fenisysk skrift bestie út 22 letters, dy't allegear in bylûd wiene. It is mooglik dat it in soarte fan trochsetting wie fan it Protosinaïtysk (Protokanaänitysk) skrift, dat ûntwikkele waard yn de lette brûnstiid yn de Sinaï of yn Kanaän. Troch harren seehannel ferspraten de Fenysjers harren alfabet nei Anatoalje, Noard-Afrika en Jeropa. De namme "Fenisysk" waard oan ynskripsjes fan 1050 f.Kr. ôf jûn, om't Fenisysk, Hebriuwsk en oare Kanaänityske dialekten dêrfoar slim faninoar te ûnderskieden wiene. Fenysyske ynskripsjes waarden fûn yn Libanon, Syrje, Israel, Syprus en oare plakken oant yn de iere kristlike tiid ta.
It alfabet waard oannaam en oanpast troch de Griken mooglik yn de achtste iuw f.Kr. Dat barde net yn ien kear, mar troch in proses fan kommersjele útwikselings. It Fenisyske alfabet waard mooglik troch Fenysyske emigranten nei Kreta ta brocht en dêr wei fersprate it stadichoan nei it noarden.
Religy
thumb|In byldsje fan Baäl mei de earm omheech, dat by Ugarit, yn it uterste noarden fan Fenysje, fûn waard (14e-12e iuw f.Kr.). Museum fan de [[Louvre yn Parys. ]] De religy dy't útoefene waard yn Fenysje wie besibbe oan dy fan syn Kanaänityske buorlju, dy't op syn bart in soad skaaimerken hie dy't oerienkamen mei dy yn oare parten fan de Semityske wrâld. Religieuze rituelen wiene benammen ornearre foar doelen fan de stêdsteaten; it beteljen fan belestings waard as religieuze offerings sjoen. In soad Fenisyske religieuze teksten binne spitigernôch ferlern gien.
De Kanaänityske mytology blykt net sa wiidweidich te wêzen as dy fan syn Semityske sibben yn Mesopotaamje. Yn Kanaän waard de oppergod El (𐤀𐤋, "god") neamd. De soan fan El wie Baäl (𐤁𐤏𐤋, "master", "heare"), in wichtige stjerrende-en-opsteande stoarmgod. Oare goaden waarden by harren keninklike titels neamd, lykas Melkart, dat "kening fan de stêd" betsjut, of Adonis, dat "heare" betsjut. Religueuze gearkomsten, sa as bygelyks yn Tyrus, waard de marzeh (𐤌𐤓𐤆𐤄, "plak fan gearkommen") neamd, en dat wie ek in plak foar sosjale moetings. De Marzeh hold banketten foar harren leden op feestdagen. Yn Kartago, dêr't in republikeinsk regearsysteem ûntstie, begûn de marzeh in politike rôl te spyljen.
Chelsea Charms
Chelsea Charms, echte namme ûnbekend (Minneapolis/Sint-Paul (Minnesota), 7 maart 1976) is de artystenamme fan in Amerikaansk grutte-boarstemodel, ynternetmodel, en stripper.
Charms seit op har webstee dat har boarsten 11.8 kg it stik wage. Fan harsels hie hja in kup D.
Doe't har in kear frege waard at hja ek lêst fan de rêch hie, andere sy: "No, but exercise is the key." Charm hâldt fan lêzen, trochstrings ien boek yn de wike. Har favorite skriuwers binne Ha Jin, Anne Rice en Charles Dickens.
Brouwerij Lev
Brouwerij Lev is in brouwerij yn Ljouwert en is oprjochte yn 2019 troch Sjoerd Pieter Koelemans en Diederick Niehof.
Algemien
De brouwerij draacht by oan it tsjingean fan de plestik sop, troch fan elk ferkocht bier in part fan de opbringst oan de stichting Sterke Yerke te jaan. Dy hat as doel om fan dit en oar jild in nij flot te bouwen.
Foss (rivier)
thumb|200px|De Foss yn York De  Foss is in kanalisearre rivier yn it Ingelske Noard Yorkshire mei in streamgebiet fan 118 km² en in lingte fan 31 km. It is in sydrivier fan de Ouse.
De Foss ûntspringt yn it reservoir fan Oulston yn Yearsley op 160 meter boppe seenivo en streamt dan nei de stêd York, dat oan de gearrin fan de Ouse en de Foss leit, op 12 meter boppe seenivo. Willem de Oermasterer damme de Foss al yn 1069 yn, besuden it kastiel fan York by de gearrin mei de Ouse, om sa in wâl om it kastiel te krijen. Streamop ûntstie doe in wetterplasse dy't de "King's Pool" of "King's Fish Pond" ('de fiskfiver fan de kening') neamd waard. Yn de neifolgjende iuwen waard de rivier stikje by bytsje fierder kanalisearre.
Peins
Op hie Peins  ynwenners.
Skiednis
thumb|left|220px|Gertrudistsjerke thumb|260px|Himrik fan Peins yn de eardere gemeente Frjentsjerteradiel Peins is in âld doarp dat ûntstie op in terp. It doarp ûnstie al foar de 1200. Aldere farianten fan Peins binne (Pesinghe), Pewenzee (1275), Peijnse (1406), Peynsera Gae (1422), Peijns en Peyns (sûnt 1480), Peyns en sûnt de 16 iuw ek Peins (of Peyns).
De hjoeddeiske Gertrudistsjerke is 14e iuwsk, mar resten fan tufstien bewize dat it gebou der al earder stie. De âlde sealtektoer is yn 1902 fanwegen brekfalligens ôfbrutsen en ferfongen troch it hjoeddeiske tuorke.
It doarp hie yn de 15e iuw twa stinzen: de Tammingastins en de Aesgemastins.
Sûnt 2018 leit Peins yn de gemeente De Waadhoeke, dêrfoar lei it yn de gemeente (nij) Frjentsjerteradiel en foar 1984 lei it doarp yn sawol de gritenij as de gemeente Frjentsjerteradiel (noardertrimdiel).
Mienskip
It doarp hat in feriening foar Doarpsbelang dy't gearkomt yn Us Doarpshûs. Dorpskrante 't Roeke-each ferskynt tsien kear yn 't jier. De S.J. Boersma Stifting set him yn foar it yn stân hâlden fan in jeugdbibleteek.
Peinzers wurde tradisjoneel goatlingskrabers neamd.
Tsjerke
De eardere herfoarme Gertrudistsjerke wurdt út en troch noch brûkt troch de PKN-gemeente en is tsjintwurdich eigendom fan de Stifting Alde Fryske Tsjerken. Yn 1913 stifte de Grifformearde Tsjerke fan Frjentsjer it evangelisaasjegebou Rehoboth. Rehoboth waard yn 2018 sletten en ferkocht. Tsjerklik foarmet protestantsk Peins ûnderdiel fan de PKN-gemeente Rie-Skingen.
Skoalle
In eigen skoalle hat Peins net. De bern fan Peins geane nei de iepenbiere skoalle 'De Oanset' yn Rie.
Befolkingsferrin
(Boarnen: 1840: Plaatsengids; 2013, 2015 en 2020: Alle Cijfers.)
Strjitten
Doarpsstrjitte, Master Frankstrjitte, Potterslân, Riedsterwei, Skalsumerwei, Slappeterpsterwei, Sweinserwei, Tsjerkestrjitte.
Tetenbüll
thumb|Lizzing Tetenbüll is in gemeente yn de Dútske dielsteat Sleeswyk-Holstein en makket diel út fan it distrikt Noard-Fryslân. Tetenbüll hat 625 ynwenners (2010).
Tinningstedt
thumb|Lizzing Tinningstedt is in gemeente yn de Dútske dielsteat Sleeswyk-Holstein en makket diel út fan it distrikt Noard-Fryslân. Tinningstedt hie 254 ynwenners yn 2016.
Hokusai
thumb|175px|Katsushika Hokusai, selsportret 1839 Katsushika Hokusai (葛飾北斎); oktober of novimber 1760 - 10 maaie 1849) wie in Japansk houtfykkeunstner fan ukiyo-e, de tradisjonele Japanske keunst fan de houtfyk. Hokusai hat binnen alle sjenres fan ukiyo-e wurke, mar it ferneamdst waard hy troch syn lânskipsôfbylden. Ta syn bekendste wurken hearre de Seisentritich gesichten op de berch Fuji.
Wurk
In kar:
Sneeker Nieuwsblad
It Sneeker Nieuwsblad hat har oarsprong yn 1846 en gie nei de oarloch gear mei it Drijfhout's Nieuwsblad. De redaksje fan it Sneeker Nieuwsblad sit yn it histoaryske pân Brandenburgh oan it Lytssân yn de binnenstêd fan Snits. De krante sels is in útjefte fan Hoekstra Utjouwerij, dy't ûnderdiel is fan de NDC Mediagroep.
Ferskinen
It Sneeker Nieuwsblad hat in oplage fan 27.000 eksimplaren. Oant yn 2011 kaam de krante op moandei as abonnemintskrante en op tongersdei as fergese krante út. Sûnttids bestiet allinnich de tongersdeiedysje noch.
It Sneeker Nieuwsblad wurdt hûs-oan-hûs besoarge yn Abbegea, Aldegea (Súdwest-Fryslân), Blauhûs, Boazum, Dearsum, Drylts, Easterein, Easthim, Folsgeare, De Gaastmar, Gau, Goaiïngea, Greonterp, Heech, Hinnaard, Hommerts, Idzegea, Yndyk, Itens, Jirnsum, Jutryp, Koufurderrige, Loaiïngea, Lytsewierrum, Nijlân, Offingawier, Poppenwier, Raerd, Reahûs, Rien, Sânfurd,Sibrandabuorren, Skearnegoutum, Snits, Tersoal, Turns, Toppenhuzen, Tsjalhuzum, Twellingea, Westhim, Wolsum, Wâldsein, Ypekolsgea en Ysbrechtum.
Sicco Mansholt
Jonkheid
Mansholt kaam út in sosjalistyske húshâlding fan Grinzer heareboeren, al wie syn mem in Friezinne fan It Hearrenfean. Syn heit Derk Roelof Mansholt en pake stipen foarfjochters sa as Multatuli, Domela Nieuwenhuis en Troelstra. thumb|250px|Bioskoopsjoernaal út 1947. Mansholt is sprekker op in kongres yn Skeveningen fan de IFAP, in ynternasjonale organisaasje fan lânbouwers
Ferset en ministerskip
Yn de oarlochsjierren wie Mansholt aktyf yn it ferset. Hy ferburch net allinnich ûnderdûkers yn de Wieringermarpolder; mar organisearre ek iten foar de westlike provinsjes. Mansholt waard daliks nei de befrijing út reden fan syn warberens yn it ferset lokoboargemaster fan de gemeente Wieringermar, dy't yn de oarloch ûnder wetter setten wie troch de Dútsers.
In juny 1945 frege PvdA-premier Wim Schermerhorn Mansholt mei te dwaan oan it earste nei-oarlochske kabinet as minister fan Lânbou, Fiskerij en Fiedselfoarsjenning. Hy wie mei 37 jier de jongste minister. Hy wie oansteld fanwegen syn goede organisatoaryske kwaliteiten en hy waard frege om de fiedselfoarsjenning te beoarderjen, omdat der op dat stuit noch mar foar ien wike iten yn Nederlân wie. Mei in krêftich ynkeapbelied, frijwat strange fiedseldistribúsje en behearsking fan de priis slagge it him de situaasje te stabilisearjen. Hjirby spile ek mei dat syn neef Stephanus Louwe Louwes de lieding oer it noch goed funksjonearjende direktoraat-generaal fan de Fiedselfoarsjenning hie.
Mansholt hat dielnaam oan seis regearings: Schermerhorn-Drees yn 1945; Beel yn 1946; Drees-Van Schaik yn 1948, en noch trije kabinetten Drees: Kabinet-Drees I yn 1951, Kabinet-Drees II yn 1952 en Kabinet-Drees III yn 1956. As minister wie er letter dwaande mei it modernisearjen fan de lânbou. Hy sette útein mei in nauwe gearwurking mei de Stifting foar de Lânbou (yn 1954 werneamd ta it Lânbouskip (Landbouwschap)) en stelde garandearre minimumprizen fêst foar de wichtichste Nederlânske lânbouprodukten, kombinearre mei de ynfiering fan ymportheffingen en fergoedigjen (restitúsjes) foar eksportprodukten. Om de produktiviteit te ferheegjen, waard ek in soad jild stutsen yn ûndersyk en ûnderwiis en sette er yn op skaalfergrutting. Syn belied liet syn sosjaal-demokratyske ynslach dúdlik sjen; hy woe dat eltse goedbuorkjende boer, lykas as yn oare bedriuwstûken, rjocht hie op in goed bestean, fakânsje en de mooglikheid om him kultuereel te ûntjaan.
Mansholt hie it ekonomysk tij mei en krige mei dêrtroch mar in bytsje krityk, sels lof foar syn belied fan de boere-organisaasjes, dy't meast part wienen fan de kristlike partijen. Op kongressen fan de Pvda liet er wol dúdlik syn foarleafde foar de sosjalistyske grûnpolityk blike, mar as lid fan it regear socht er altyd it kompromis. Yn de ministerried stie er foar syn boeresaak en gie er konfrontaasjes net út de wei. Bygelyks wienen de begruttingsûnderhannelingen tige wichtich foar him; syn úthâldingsfermogen yn dy saken wie hast legindarysk.
Begjin jierren '50 begûn syn súksefolle lânboubelied der wat by yn te sjitten doe't oare lannen beskermjende maatregels foar harren lânbou namen. Mansholt krige doe foar it earst in mienskiplike Jeropeeske merk yn 't sin, dy't ek wol as de Green Pool oantsjutten waard. Syn ydeeën krigen lykwols fanwegen ynterne tsjinstellingen yn Jeropa mar in bytsje steunlyk, dat de ûnderhannelings hjiroer roannen op neat út yn 1953. Mansholt wie der lykwols fan oertsjûge dat in Jeropeeske merk de takomst hie en wie yn de Nederlânske rie fan ministers in fûl foarstanner fan Jeropeeske yntegraasje. Hy krige op 9 oktober 1956 fan de Lânbou Hegeskoalle yn Wageningen in earedoktoraat foar syn fertsjinten. Om dy tiid hinne rekke de lânbou lykwols wat yn it delgean en krige Mansholt yn de Twadde Keamer faak it ferwyt dat it syn skuld wie omdat er mear krewearje soe foar Jeropeesk- as nasjonaal lânboubelied. Syn politike tsjinstanner ferwiten him fierders dat syn klankboerd fan politike adviseurs, om kontakt mei syn doelgroep te hâlden, meast PvdA-ers, harren tefolle mei de polityk 'bemuoiden'. As lêste waard syn posysje yn it kabinet noedlik út reden fan syn 'ôfwikende opfettings' en de solo-aksjes dy't er útfierde. Doe't Mansholt lang om let syn Jeropeeske funksje besette, soe Willem Drees tsjin in kollega sein hawwe "Lokkichernôch binne wy him eindlik kwyt".
Jeropeeske Kommisje
As lânboukommissaris wie Mansholt de sintrale figuer yn Brussel. Fan syn tredde en lêste kommisje (1968 - 1973) wie er ek fice-foarsitter. Doe't foarsitter Malfatti yn 1972 ôfgie om gadingmakker te wurden foar it Italjaanske kabinet, waard er 7 moannen lang foarsitter fan de Jeropeeske Kommisje.
Yn it ôfgean
Yn de perioade nei syn pensjonearing waard er sterk beynfloede troch de Klup fan Rome. Mansholt krige spyt fan syn ynfiering fan de lânbousubsydzjes en skaalfergrutting. Lykwols koe er it neitiids net mear keare, ûnder oaren troch it ferset fan in grut tal boeren dy't wilens ôfhinklik wurden wiene fan subzydzje út Brussel.
fan 1984 oant 1989 wie Sicco Mansholt foarsitter fan it Humanistysk Fredesberie (HVB).
Nederlânske Feriening fan Sikehuzen
De Nederlânske Feriening fan Sikehuzen (Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen) (NVZ) (oprjochte op 12 desimber 1991) is in feriening dy't de kollektive belangen behertiget fan de Nederlânske sikehuzen en oare organisaasjes dy't medysk-spesjalistyske soarch oanbiede. De NVZ docht dat ûnder mear troch beleidsûntjouwing, lobby en oerlis mei oare partijen yn it fjild. Dêrneist jout de feriening ynformaasje oan yndividuele leden oer ûnderwerpen dy't medyske soarch oanbelangje. Ek kinne leden yndividuele fraachstikken foar advies foarlizze oan de NVZ. Minstens twaris it jier wurdt in algemiene ledegearkomst hâlden en organisearret de NVZ diskusjegearkomsten foar har leden.
De NVZ is fertsjintwurdige yn de Medysk Spesjalisten Registraasje Kommissy, dy't it talitten fan medysk spesjalisten regelet.
Marga van Arnhem
thumb|Marga van Arnhem yn 1978 Marga van Arnhem (31 oktober 1940 – Soest, 22 april 1997) wie in Nederlânsk radio- en telefyzje-presintatrise.
Wurkpaad
Van Arnhem begûn, lykas har lettere kollega's Joop van Zijl, Koos Postema, Henk van Hoorn en Paul Haenen, har wurkpaad yn 1961 by Minjon, de jeugdomrop fan de AVRO.
Freelancer Van Arnhem gie yn 1971 by it Sjoernaal wei en stapte oer nei it doetiidske "Sport in Beeld" (letter Studio Sport). Dêr wie sy oan de ein fan de jierren tachtich it frouljusgesicht fan Studio Sport.
Marga van Arnhem wie belutsen by hast al it grutte barrens op sportgebiet, sa as de Tour de France, wrâldkampioenskippen en Olympyske Spullen. Yn de útstjoerings dy't de omroppen meielkoar makken oer de Golfoarloch yn 1991 en de wetteroerlêst yn it Nederlânske rivieregebiet yn 1995 wie Van Arnhem te hearren en op 5 oktober 1992 fersoarge sy mei Govert van Brakel it ferslach fan de Bijlmerramp mei de delstoarte Boeing op de Amsterdamske wenwyk.
Al dy jierren die Van Arnhem it radiowurk dêrby. Sûnt 1972 wurke sy by de NCRV-radio, de lêste jierren by Hier en Nu. Teffens presintearre sy jierrenlang it populêre radioprogramma "Met het oog op morgen". Dy lange freelance oerienkomst duorre, mei in ûnderbrekking fan 1984 oant 1986 - by de AVRO -, oant sy lang om let har wurk oerjaan moast fanwege har sykte.
Van Arnhem wie ien fan de driuwende krêften fan it Radio 1-Sjoernaal dat op 1 septimber 1995 begûn te rinnen. Op freeds waard hja 'útliend' foar de deisluting by it NOS-programma 'Met het oog op morgen'.
Marga van Arnhem is opnomd yn it boek 1001 vrouwen in de 20ste eeuw fan histoarika Els Kloek, yn de list fan de Belangrijkste personen in 100 jaar radio dy't opsteld is troch it fakblêd foar omroppers Spreekbuis, en yn de eksposysje Mediavrouwen, makke troch Museum Hilversum en it Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid.
Privee
Nei har houlik mei sportpresintator Jan Kamlag boaske Marga van Arnhem yn 1982 oan Ruud de Boer. Itselde jier krigen se in dochter, Eva. Eva is redakteur by RTV Utrecht.
Reichsannalen
De Reichsannalen (Dútsk foar Ryksannalen) binne in searje annalen dy't anonym opsteld binne yn it Karolingyske Ryk troch de njoggende iuw hinne. Hja ferskynden foar it earst ûnder Pepyn de Koarte yn 741. en waarden rûnombywêzich yn kleasters troch it gânse ryk hinne yn de folgjende iuw. Hja wiene gjin offisjele annalen fan it keninklik hof, mar se binne al mei klam op it iene of oare Karolingyske keninkryk beskreaun.
De Reichsannalen steane op harren sels ferlike mei eardere en lettere searjes fan annalen troch harren beskriuwing fan bûten nasjonaal barren ynstee fan allinne pleatslik barren. Hja beskreaun it gânse ryk. Hja wiene almeast opsteld yn kleasters, mar ferskille fan kleasterlike annalen, want dy lizze de klam op tsjerklike en pleatslike saken as dy fan it wiidweidige ryk. Guon skiedkundigen, lykas Leopold von Ranke (Zur Kritik fränkisch-deutscher Reichsannalisten. Berlyn, 1854) seagen al wat offisjeels yn de ferskate annalen waans keningen se beskreaune. De skriuwers fan de Reichsannalen jouwe mear omtinken oan bûtelânske en militêre saken, en polityk oan it keninklik hof ynstee fan de krappe blik fan de skriuwers fan de kleasterlike annalen.
De betiidste annalen binne de Keninklike Frankyske Annalen dy't fan 741 ôf skreaun waarden. Foar ynformaasje fan foar dy tiid, waard it Chronicon Universale (Monumenta Germaniae Historica: Scriptores, XIII, 1–19) opsteld yn 761. De Chronicon befettet ynformaasje fan Beda, Fredegar, Isidoarus fan Sevilla, de Liber Pontificalis, de Annales Mosellani, en de Annales Laureshamenses. Under Karel de Grutte namen de Reichsannalen rap yn oantal ta: de Annales Laurissenses minor (806), de Annales Maximiani (810-811) en de Annalen fan Flavigny (816) kamen ta stân.
Yn de tsiende iuw hold men satdichoan op mei it skriuwen fan de Reichsannalen. Flodoardus fan Reims, dy't fan 919 oant 966 skreau, wie dêrop in útsûndering.
Hans Baldung
thumb|right|250px|Selsportret, 1526 Hans Baldung ek wol Hans Baldung Grien/Grün (Schwäbisch Gmünd, 1484/1485 — Straatsburch, septimber 1545) wie in Dútske Renêssânse-keunstskilder en makker fan houtfiken.
Libben
Hy wie de soan fan in abbekaat, dy't 1492 nei Straatsburg ferhuze. Fan 1503 oant 1507 arbeide er yn it atelier fan Albrecht Dürer yn Neurenberg. Yn 1509 waard Baldung boarger fan de stêd Straatsburg, dêr't er oant 1513 wenne. Doe ferhuze er nei Freiburg im Breisgau, om't er dêr in grut alterstik skilderje soe foar de Freiburger Münster. It wurk wie dien yn 1516 is dêr noch. 1517 gie er werom nei Straatsburg en kaam dêr te ferstjerren yn 1545. Hy wie troud mei Margaretje Herlin, dy't út in foaroansteande Straatsburchske famylje kaam.
Wurk
De earste skilderijen dy't oan Baldung taskreaun wurde binne alterstikken mei it monogram H. B. en de datum 1496, yn de kleasterkapel fan Lichtenthal, ûnder Baden-Baden. In oar ier wurk is in portret fan keizer Maximiliaan I út 1501 tekene op in side fan in sketsboek. "It martelerskip fan Sint Sebastiaan ", út 1507, is makke foar de Merkstjerke yn Halle.
Maxi Mounds
Maxi Mounds is in rêstend Amerikaansk bleatmodel, stripper en pornografysk aktrise út Valley Stream, op Long Island, yn 'e steat New York.
Karriêre
Mounds is bekend fan har ûnbidige boarstymplantaten nei boarstfergruttings. Mounds' ymplantaten binne polypropylene string breast implants, dy't it natuerlike boarstweefsel prikkelje sadat it dêrtroch ûntstiene focht de boarsten noch fierder waaksen docht.
Hans Baldung
Wurk
Baldung syn tekeningen binne, hoewol beynfloede fan Dürer, tige persoanlik wat styl en faak ek ûnderwerp oanbelangje. Teffens is Italjaanske ynfloed te fernimmen. Syn skilderijen binne net sa wichtich as syn tekeningen. Hy makke fral houtfiken, mar hat ek in tal gravueres makke. De measte fan syn hûnderten houtfiken binne makke foar boeken, dat wie doe wenst. Fan syn losse houtfiken (dy't net as boekyllustraasje ornearre wienen) binne der noch gjin hûndert, hoewol't it sekure tal net witten is.
Maxi Mounds
Karriêre
Maxi Mounds is opmjitten yn Sarasota, Florida, FS, op 4 febrewaris 2005. It die doe bliken dat hja fuort ûnder de búste 91.44 cm mjitte en mjitten oer de spienen joech de tomstôk 153.67 sm. oan. Sy krige doe in sertifikaat en koe sa Guinness Wrâld Rekordhâlder fan de World's Largest Augmented Breasts wurde.
Mounds hat in boek publissearre, The Maxi Mounds Guide To The World Of Exotic Dancing (ISBN 0-9734333-1-0)
Hans Baldung
Wurk
Baldung hie in opfallende ynteresse yn heksen en makke der in soad ôfbylden fan.
Baldung makke ek portretten, lykas dy fan keizer Maximiliaan I en Karel V. Ek leden fan de markgreeflike famylje fan Baden waarden fan him portrettearre.
Nederlân hat ien skilderij fan Baldung: Venus en Amor (1524-1525), yn it Kröller-Müller Museum te Otterlo.
Piet Post
Piet Post (Amsterdam, 8 april 1919 - Ljouwert, 15 desimber 1979) wie in oargelist, dirigint en komponist.
Post set 1939 útein mei in oplieding oan it Amsterdamsk Konservatoarium. Troch it útbrekken fan de Twadde Wrâldkriich kin er syn oplieding pas yn 1945 ôfmeitsje. Hy krige op it konservatoarium les fan Anton van der Horst en Jacob Bijster.
Yn de oarloch wurdt Piet Post oargelist yn Amstelfean en lûkt de grifformearde tsjerke yn Weesp him oan as kantor-oargelist. Nei de oarloch wurket er in skoftke foar de NCRV en yn 1949 wurdt er oargelist yn tsjinst fan de Us Leaffroutsjerke yn Breda. Datselde jier wurdt hy oannomd as oargelist-kantor fan de Grutte Tsjerke yn Ljouwert. Letter wurdt er dirigint fan it Ljouwerter Toankeunstkoar en de kristlike Oratoariumferiening yn Grins. Piet Post komponearre benammen muzyk foar oargel en koar, joech konserten yn binnen- en bûtenlân en krige 1959 it Gouden Fioeltsje foar syn fertsjinsten foar it Fryske muzyklibben.
Steve McClaren
thumb|Steve McLaren thumb|right|De finale fan de Football League Cup tusken FC Middlesbrough en Bolton Wanderers yn 2004. Stephen "Steve" McClaren (York, Feriene Keninkryk, 3 maaie 1961) is in Ingelske fuotbaltrainer. Hy wie haadtrainer fan Middlesbrough FC, FC Twente, VfL Wolfsburg en assistint-trainer by Manchester United. Yn 2006 en 2007 wie McClaren de bûnsscoach fan Ingelân.
Pieter Sebes
thumb|right| It Earizer, kolleksje Frysk Museum Pieter Willem Sebes (Harns, 12 novimber 1827 - Amsterdam, 1906) wie in keunstskilder.
Torpedoboatjager
In torpedoboatjager is in type oarlochsskip dat bekendstiet om syn faasje, manûvrearberheid en taaiheid. It is bedoeld om gruttere skippen te eskortearjen yn in float, konfoai of fleandekskipgefjochtsgroep en dy te ferdigenjen tsjin lytsere, fluggere en swierbewapene skippen fan 'e fijân, dy't op 'e koarte ôfstân operearje. Yn oare talen (as it Frysk en Nederlânsk) wurdt faak sprutsen fan "torpedoboatferneatiger", en is it earste diel fan 'e oantsjutting gauris fuortfallen, sadat beneamings as destroyer (Ingelsk), Zerstörer (Dútsk) of destructor (Spaansk) yn gebrûk kommen binne.