cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Death Wish (film út 1974)
Plot
Kersey belânet yn it sikehûs, dêr't de plysje de gearklofte media wysmeitsje dat er gewoan in slachtoffer fan in oerfal is en alhielendal net de figilante oer wa't eltsenien it hat. Ochoa siket Kersey op en hjit him nei in oar diel fan it lân te ferfarren, mei't er yn New York net mear wolkom is. Sadree't er heart dat dy ferhuzing syn beslach krigen hat, sil er Kersey syn revolver ferdwine litte. Dat, Kersey freget syn baas om him oer te pleatsen nei in fêstiging yn in oare stêd. Sa arrivearret er net lang nei't er út it sikehûs kommen is mei de trein op Union Station yn Chicago, dêr't er ôfhelle wurdt troch in meiwurker fan 'e pleatslike fêstiging fan it arsjitekteburo. As Kersey sjocht hoe't in jonge frou lêstich fallen wurdt troch in stikmannich jonge liddichgongers dy't har har bagaazje út 'e hannen slane, giet er nei har ta om har te helpen it spul op te krijen. De jonges meitsje obsene gebearten nei him, mar Kersey glimket en makket in fingerpistoal nei harren werom.
Preproduksje
Death Wish waard basearre op 'e roman Death Wish, dy't yn 1972 ferskynde fan 'e hân Brian Garfield. Dyselde waard ynspirearre ta it skriuwen fan syn boek troch inkele ûnderfinings út syn eigen libben, doe't it hântaske fan syn frou stellen waard en doe't syn auto fandalisearre waard. Beide kearen wie syn earste gedachte dat er de dieder wol fermoardzje woe, mar by lettere prakkesaasjes besleat er dat dat 'primitive tinzen' wiene, by him opkommen op in stuit dat er der net wach tsjin wie. Doe frege er him ôf hoe't it wêze soe as in man him op in momint fan razernij oan dy wize fan tinken oerjoech en him der nea wer oan ûntwrakselje kinne soe. Syn roman krige geunstige resinsjes, mar waard gjin bestseller. Hy ferkocht de filmrjochten op sawol Death Wish as in oare roman fan sines, Relentless, oan Hal Landers en Bobby Roberts, de iennichste filmprodusinten dy't der wat yn seagen. Neitiid waard Garfield de kâns bean om ien fan beide boeken om te wurkjen ta in senario, en hy keas foar Relentless, om't er fan miening wie dat dat makliker te ferfilmjen wie.
It senario foar Death Wish waard skreaun troch Wendell Mayes, dy't de basisstruktuer fan 'e roman en in grut part fan 'e filosofyske dialooch behold. It fergrutsjen fan 'e rol fan ynspekteur Frank Ochoa ta ien fan 'e wichtichste personaazjes kaam út syn koker. It personaazje fan 'e figilante hiet op dat stuit noch Paul Benjamin, krekt as yn 'e roman. De iere ferzjes fan it senario hiene in oare ein as de úteinlike film. Yn ien ferzje folge Mayes fierhinne de roman fan Garfield, wêryn't Benjamin úteinlik de trije kriminelen opspoart dy't syn frou en dochter tenei kommen binne, mar it libben lit yn in konfontaasje mei harren. Neitiid fynt Ochoa it pistoal fan Benjamin en freget himsels ôf oft er it wurk fan 'e figilante fuortsette sil. Yn in oare ferzje wurdt Benjamin ferwûne nei it sikehûs brocht en bliuwt syn lot dizenich, wylst Ochoa op 'e nij it wapen fynt en ompakt mei de fraach oft er dat brûke sil.
Oarspronklik soe Death Wish regissearre wurde troch Sidney Lumet, wylst Jack Lemmon de figilante en Henry Fonda de rol fan Ochoa spylje soe. Lumet besleat lykwols ynstee Serpico (1973) te meitsjen, wêrnei't ferskate oare regisseurs yn omtinken nommen waarden. Filmstudio United Artists, dy't de finansiering fan it projekt fersoarge, keas lykwols úteinlik foar Michael Winner. Dyselde woe Charles Bronson foar de haadrol hawwe, mar dy syn ympressario Paul Kohner fûn dat de film in gefaarlik boadskip útdroech, en boppedat beskreau it doetiidske senario de figilante as in sloppe boekhâlder, wat Bronson gjin gaadlike rol foar himsels fûn. Hy rette oan om Dustin Hoffman derfoar te freegjen. It filmprojekt waard troch United Artists ôftanke, nei't Landers en Roberts út jildneed harren filmrjochten ferkeapje moatten hiene.
De nije produsint wie de Italjaansk-Amerikaanske filmmagnaat Dino De Laurentiis, mei syn Dino De Laurentiis Cinematografica, dy't Paramount Pictures oerhelle om 'e finansiering fan 'e film oer te nimmen. Der kaam in budget fan $3,7 miljoen beskikber. Neitiid waard Gerald Wilson ynset om it senario fan Mayes te bewurkjen, mei as spesifike opdracht om 'e haadrol passender te meitsjen foar Charles Bronson. Wilson feroare de namme 'Paul Benjamin' yn 'Paul Kersey', dy syn berop fan boekhâlder yn arsjitekt en syn eftergrûn as feteraan út 'e Twadde Wrâldoarloch yn gewissebeswierde út 'e Koreaanske Oarloch. Ferskate sydplots fan Mayes dy't ûnnedich achte waarden, skraste Wilson út it skript. Regisseur Michael Winner wie de betinker fan 'e begjinsêne, wêryn't Kersey mei de frou op fakânsje is yn Hawaï; noch de roman noch it oarspronklike senario hiene sênes wêryn't de haadpersoan mei syn frou omgie.
Opnamen en postproduksje
De kamerarezjy fan Death Wish wie yn 'e hannen fan Arthur J. Ornitz, en de filmmontaazje waard fersoarge troch Bernard Gribble. De opnamen fûnen op lokaasje yn New York plak yn 'e winter fan 1973 op 1974. De soundtrack fan 'e film waard makke troch de ferskate kearen mei in Grammy Award bekroande jazzmuzikant Herbie Hancock. De Laurentiis woe oarspronklik in goedkeap Ingelsk orkest ynhiere, mar de doetiidske freondinne fan regisseur Michael Winner wie de jonge Portorikaanske aktrise Sonia Manzano, dy't yn 'e film in kassiêre yn 'e supermerk spilet. Sy wie in fan fan jazz en brocht Winner yn 'e kunde mei it wurk fan Hancock. Dêrnei woed er inkeld dyselde noch hawwe om 'e filmmuzyk te meitsjen.
Distribúsje
De distribúsje fan Death Wish waard yn 'e Feriene Steaten fersoarge troch Paramount Pictures en om utens troch Columbia Pictures. De film gie op 24 july 1974 yn New York yn premiêre. Yn 1980 waard Death Wish foar it earst útbrocht op VHS-keapfideo, yn 2001 foar it earst op dvd en yn 2014 foar it earst op blu-ray.
Untfangst
Vincent Canby fan The New York Times wie ien fan 'e measte útsprutsen kritisy fan Death Wish, in film dy't er yn twa lange artikels wiidweidich ôfrinne liet. Roger Ebert fan 'e Chicago Sun-Times parte de film 3 fan 4 stjerren ta om't er him goed makke fûn, al wie ek hy it net iens mei de útdroegen filosofy. Gene Siskel fan 'e Chicago Tribune joech Death Wish 2 fan 4 stjerren; neffens him besocht de film net iens om oannimlik te wêzen, mar inkeld om 'e sjogger sa fluch yn it ferhaal te beheljen dat er gjin tiid hie om te beseffen hoe absurd it eins is.
Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hat Death Wish in boppegemiddeld goedkarringspersintaazje fan 68%, basearre op 28 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: "[De film] is ûntsjinstriiber eksploitaazjekost – en ek ûntsjinstriidber effektyf." Op Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, behellet Death Wish in goedkarringspersintaazje fan 51%, basearre op 7 resinsjes.
Ek Brian Garfield, de skriuwer fan 'e oarspronklike roman, wie ûngelokkich mei de úteinlike film, dy't er "oprokkenjend" neamde. De lettere ferfolchfilms fûn er sinleas en "trang" (Ned.: ranzig) om't se figilantisme promoaten wylst syn roman krekt oantoane woe dat dat in heilleaze wei wie.
Resultaat
Death Wish brocht yn 'e bioskopen wrâldwiid yn totaal $22 miljoen op. Ofset tsjin it budget fan $3,7 miljoen betsjut dat in winst fan $18,3 miljoen, hoewol't dêr de marketingkosten noch wol ôf moatte. Foar begripen út 1974 wie de film dêrmei in grut kommersjeel súkses.
Filmsearje en remake
Death Wish waard letter it earste diel fan 'e filmsearje mei deselde namme, doe't yn 1982 Death Wish II makke waard, mei frijwol itselde ferhaal. Yn 1985, 1987 en 1994 waarden noch trije hieltyd minder wurdearre dielen yn 'e rige makke, eltse kear mei in âldere Charles Bronson yn 'e haadrol. Yn 2018 kaam der in remake fan Death Wish yn 'e bioskopen, dy't ek fan Death Wish hiet. Diskear spile Bruce Willis de haadrol.
Aurelio Vidmar
(3 febrewaris 1967) is in eardere Australysk fuotballer. Earder spile foar Adelaide City, Kortrijk, Waregem, Standard Liège, Feyenoord, Sion, Tenerife, Sanfrecce Hiroshima en Adelaide United.
Matthew Spiranovic
(27 juny 1988) is in Australysk fuotballer. Earder spile foar North Geelong Warriors, Melbourne Victory, Nuremberg, Urawa Reds, Al-Arabi, Western Sydney Wanderers en Hangzhou Lucheng. spile ek yn it Australysk fuotbalalvetal. Hy die mei oan it Wrâldkampioenskip 2014.
Utjouwerij Wijdemeer
Utjouwerij Wijdemeer (offisjele namme: Uitgeverij Wijdemeer) is in Fryske útjouwerij dy't fêstige is oan it Suderbolwurk yn Dokkum. It bedriuw waard yn jannewaris 2012 oprjochte troch Louw Dijkstra, dy't foartiid as redakteur by Utjouwerij Bornmeer wurke. Wijdemeer jout foar it meastepart non-fiksje út.
Wijdemeer presintearret him as in "kompakte en fleksibele útjouwerij", mei lege overheadkosten en in tige effisjinte bedriuwsfiering. De útjouwerij makket optimaal gebrûk fan 'e moderne kostebesparjende mooglikheden yn 'e grafyske technyk. Wijdemeer jout boeken út foar partikulieren, ynstellings, ferienings, oerheden en bedriuwen.
De útjouwerij lit him foarstean op in grut netwurk oan auteurs, redakteurs, oersetters, foarmjouwers, yllustrators en drukkers, en ûnderhâldt in formele partnerskip mei de Dokkumer Drukkerij Douma. Wijdemeer kin boeken tsjin in skerpe priis yn lytse oplagen publisearje. Ek is it mooglik om gjin boek, mar bgl. in e-book, app of dvd te meitsjen en út te bringen.
The Gate to Futures Past
The Gate to Futures Past is in science fiction-roman fan 'e hân fan 'e Kanadeeske skriuwster Julie E. Czerneda. De titel betsjut: "De Poarte nei Ferline Takomsten". It boek foarmet it twadde diel fan 'e trilogy Reunification, en it achtste diel fan 'e romansearje The Clan Chronicles. The Gate to Futures Past giet fierder mei it ferhaal fan Sira di Sarc, in jonge frou fan 'e bûtenierdske Clan, dy't tsjin alle tradysjes fan har folk yn in partnerbân oangien is mei de minsklike romteskipskaptein Jason Morgan. De ferhaalline fan Sira is skreaun yn it ik-perspektyf, wylst de oare ferhaallinen yn it personele perspektyf skreaun binne. It boek waard yn 2016 publisearre troch de New Yorkske útjouwerij DAW Books.
Ynhâld
Yn This Gulf of Time and Stars, it foarrige diel fan The Clan Chronicles, wiene de bûtenierdske Sira di Sarc en har minsklike parner Jason Morgan mei de lêste leden fan 'e Clan, Sira har folk, it diel fan it hielal ûntflechte dat behearske wurdt troch it Hannelspakt, in konfederaasje fan 'e minskheid en in grut tal oare yntelliginte rassen. Hja tochten op 'e planeet Cersi de fergetten oarsprong fûn te hawwen fan 'e leden fan 'e Clan, dy't ek wol de M'hiray neamd wurde. Mar hja wiene mis. Cersi waard bewenne troch trije yntelliginte rassen: de Om'ray (dêr't de M'hiray fan ôfstamje), de Oud en de Tikitik. Sira en Morgan ûntdieken dat net ien fan dy rassen lânseigen wie op Cersi, mar dat se dêr ynstee allegear brocht wiene as ûnderdiel fan in iuwenâld eksperimint, dat blykber ta doel hie om 'e Om'ray troch in plande evolúsje sa te foarmjen dat se mentale krêften ûntwikkelen lykas telepaty, telekineze en teleportaasje. It eksperimint wie in súkses, want de M'hiray beskikke yndie oer sokke krêften. Mar der wie ek wat freeslik misrûn, want it hie nea de bedoeling west dat it eksperimint sa lang trochgean soe.
Boppedat wie troch de ôfreis fan 'e M'hiray, sa'n trijehûndert jier lyn (sjoch: Rift in the Sky) it lykwicht tusken Om'ray, Oud en Tikitik ferdwûn, mei as gefolch dat de Oud in oerhearskjende rol krigen. Oan 'e ein fan This Gulf of Time and Stars moasten Sira en Morgan op 'e nij flechtsje doe't de Oud besochten om alle oaren op 'e wrâld út te rûgjen. Mei de oerlibbene M'hiray en Om'ray lieten se Cersi efter harren yn it oerâlde romteskip Sona, dat bestjoerd waard troch in keunstmjittige yntelliginsje dy't reägearre op Sira har opdracht: "We wolle nei hûs ta."
The Gate to Futures Past iepenet mei de reis fan 'e Sona. De passazjiers, 178 M'hiray en Om'ray en 1 minske, hawwe gjin idee wêr't of wat it 'thús' is dêr't it romteskip harren hinne bringt. Dat fral ta frustraasje fan Morgan, dy't as kaptein fan in romteskip wend is om syn bestimming sels te bepalen. It iennichste dat Sira en Morgan en de oaren witte, is dat de M'hiray en Om'ray ôfstamje fan 'e Hoveny, in ras fan bûtenierdske wêzens dat yn in fier ferline in grut ryk opboude yn dit diel fan it hielal. Hja makken gebrûk fan in ûnbekende boarne fan enerzjy en beskikten oer technology dy't ûnbegryplik is foar de rassen fan it Hannelspakt, dat tsjintwurdich foar in diel itselde part fan it hielal omfiemet. Mar op in stuit stoarte de beskaving fan 'e Hoveny frijwol fan it iene op it oare momint yninoar. De Hoveny sels ferdwûnen en harren technology hold op te bestean. It leit foar de hân dat it 'thús' dêr't de Sona syn ynsittenden hinne bringt, de thúswrâld fan 'e Hoveny is. Mar wat sille se dêr oantreffe?
Underweis begjinne de M'hiray en Om'ray yn harren hollen de stimmen fan harren ferstoarnen te hearren. En hja hawwe sa'n soad ferstoarnen, sûnt de genoside op 'e M'hiray troch de Gearstallers (sjoch: This Gulf of Time and Stars) en it besykjen fan 'e Oud om 'e Om'ray út te rûgjen. De stimmen roppe de M'hiray en Om'ray op om it libben los te litten en har by harren te jaan. Om't sawol M'hiray as Om'ray altyd leaud hawwe dat harren geasten nei de dea oplosse yn 'e M'hir, it mystike besteansnivo dat se brûke foar harren mentale fermogens, is Sira derfan oertsjûge dat it in soarte fan nije oanfal op har folk is. Se docht der alles oan om 'e M'hiray en Om'ray te bewegen en harkje net nei de stimmen fan 'e deaden, mar rekket sels yn 'e swierrichheden as se de stim fan har deade suster Rael begjint te hearren. Guon fan 'e M'hiray en Om'ray litte har ferliede troch de stimmen en ferdwine spoarleas, as oft se harsels earne hinne teleportearre hawwe sûnder op it plak fan bestimming te ferskinen.
Nei tsien dagen yn in romteskip dat reizget mei in gruttere faasje as eltse bekende technology talit, arrivearje de flechtlingen yn it planetestelsel dêr't de oarsprong fan 'e Hoveny leit. Under de rûge lâning yn rêdingskapsules wurdt de lokrop fan 'e stimmen fan 'e deaden lûder, en achttjin M'hiray en Om'ray jouwe dêroan ta. Ienris oankommen op 'e planeet, dy't Ljochtfal hjit, geane nochris ienentweintich fan harren ferlern. De oerbleaunen meitsje kontakt mei de pleatslike befolking, dy't bestiet út Hoveny, Oud en Tikitik. Ljochtfal blykt ien fan in stikmannich bewenne planeten en moannen yn dit planetstelsel te wêzen, dat troch de trije neamde rassen dield wurdt. It is in ôfhandich planetestelsel, dat sûnt de Fal, sa't de ynstoarting fan it Hoveny-ryk hjir neamd wurdt, gjin kontakt mear hân hat mei oare planetestelsels.
Ta ferheardens fan Sira beskikke de Hoveny mar oer hiel beheinde mentale fermogens, dy't ferlykber binne mei dy fan minsklike telepaten. Telekineze en teleportaasje hawwe se noch nea fan heard. Se beseft dat de M'hiray en Om'ray dizze wêzens maklik oerhearskje kinne soene troch harren geast yn te kringen en harren dwaan te litten wat sy wolle. Dat is lykwols persiis deselde flater dy't de M'hiray makken doe't se foar it earst fan Cersi nei it Hannelspakt reizgen en dêr minsklike telepaten tsjinkamen. Sira en har oerbeppe, Aryl di Sarc, waans geast yn 'e poppe libbet dêr't Sira swier fan is (sjoch: This Gulf of Time and Stars), binne wisberet om net yn dy âlde flater te ferfallen.
KlopKlop, in Oud dy't folle lytser en yntelliginter is as de Oud dy't Sira-en-dy fan Cersi kenne, beskikt sels ek oer mentale fermogens. It is dat wêzen dat Sira yn it bywêzen fan 'e seesor Alisi Di oantsjut as in 'Stifter'. In seesor is in siker fan 'e wierheid, en sa'nent hat yn it planetestelsel fan 'e Hoveny by in syktocht nei de wierheid mear gesach as de heechste bestjoerlike autoriteit. Tsjin 't sin fan Lemuel Dis, de direkteur fan 'e Stelselkoöperaasje (sa't it regear fan it planetestelsel hjit) beslist Alisi Di dat de bewearing fan KlopKlop beoardiele wurde moat op wierheid. Dat kin dien wurde troch har teste te litten troch Emelen Dis, de warder fan it Hillichdom fan 'e Sekte fan 'e Werberte. It wie dy Sekte fan 'e Werberte dy't iuwen nei de Fal tolve romteskippen (wêrûnder de Sona) tsjin 'e wil fan 'e doetiidske Stelselkoöperaasje útstjoerde nei Cersi, mei de bedoeling om troch in eksperimint yn evolúsje de mentale eigenskippen oan te kweken dy't nedich wiene om 'e ferlerne Hoveny-beskaving wer yn âlde steat werom te bringen. Sira is it fierst trochûntwikkele resultaat fan dat eksperimint, en KlopKlop mient dat sy oer deselde fermogens beskikt as de legindaryske Stifter fan 'e Hoveny-beskaving.
De test fan Emelen Dis bestiet derút dat Sira by in âld artefakt fan 'e Hoveny-beskaving brocht wurdt, dat al sûnt minskewitten neat mear docht. As Sira fanút de M'hir besiket om it ding wer oan 'e praat te krijen, slagget dat wûnderwol. Fiersten te goed, eins. Op ferskate plakken op Ljochtfal en syn moanne rize grutte gebouwen fan 'e âlde Hoveny-beskaving út 'e ierde op dy't derút sjogge as wiene se nij. Mar alles dat sûnt de fal oer dy gebouwen hinne boud is, wurdt ferplettere, wêrby't tûzenen deaden falle. Sira wurdt de M'hir ynsûcht, dêr't sy en Aryl de geast fan Aryl har mem, Taisal di Sarc, moetsje, dy't Sira by de geast fan 'e oarspronklike Stifter fan 'e Hoveny-beskaving bringt. Dy ûntdocht Sira yn koarte tiid fan al har yllúzjes. Alles dat de M'hiray en de Om'ray tochten te witten oer harren libben en dea blykt mis te wêzen, begjinnend mei it idee dat harren geasten nei de dea oplosse yn 'e M'hir.
It is krekt oarsom: de M'hiray en Om'ray binne eins saneamde 'Sjongers', wêzens fan enerzjy, en net fan matearje, dy't oarekant it Tuskenyn (de M'hir) thúshearre yn in soarte fan parallel universum dat Al-wat-is hjit. It materiële hielal neame de Sjongers it Neat-echt. Soms, as se te ticht by it Neat-echt komme, reitsje se finzen yn it lichem fan 'e poppe fan in Hoveny. Sokke Sjongers wurde de 'Stellenen' neamd. Dan wurde se berne, libje se en stjerre se sûnder dat se har bewust binne fan harren wiere identiteit. It iennichste dat harren fan gewoane lju ûnderskiedt, binne harren gruttere mentale fermogens. Mar de dea is de poarte nei ferline takomsten: dêrtroch kinne se weromkeare nei it Al-wat-is. Sokken hâlde ornaris lange tiid noch fêst oan 'e oantinkens fan harren libbens yn it Neat-echt, wêrby't se foar harrensels in eigen persoanlike reäliteit skeppe dêr't se yn fuortlibje oant se ree binne om harren bestean yn it Neat-echt los te litten en as Sjongers werom te kearen nei it Al-wat-is. Sira fisualisearret dat as planten dêr't fruchten oan groeie dy't rypje moatte foar't se der ôf falle.
De Stifter fertelt Sira dat ek hy ienris in Stellene wie, dy't finzen rekke yn it lichem fan in Hoveny. As Hoveny wist er neat mear fan syn wiere identiteit. Hy hie lykwols gruttere mentale fermogens as lykfol hokker Hoveny foar him, en út 'e bêste bedoelings boarre er foar de Hoveny in ûnbekende enerzjyboarne oan, dêr't se har beskaving op bouden en dy't harren by steat stelde om in ûnbidich ynterstellêr ryk te foarmjen. Wat er doe lykwols net wist, wie dat dy enerzjy út it Al-wat-is kaam: hy hie, by wize fan sprekken, in lek yn dat hielal slein, sadat it stadichoan leechblette. It duorre in lang skoft ear't dêrop in reäksje kaam, mar dy kaam beslist. Want de Sjongers binne net de iennichsten dy't dat parallelle universum bewenje. Ek gruttere, machtiger wêzens libje dêr: de mar heal-bewuste enerzjy-foarmen fan planeten. Dy machtiger wêzens tichten it lek, mar net foar't se alle apparatuer ûnklear makke hiene dy't op 'e enerzjy út it Al-wat-is rûn en alle Stellenen weromskuord hiene nei it Al-wat-is ta. Dat ferklearre de Fal fan 'e Hoveny-beskaving en it hommels weiwurden fan miljoenen Hoveny.
No hat Sira by it ôflizzen fan 'e test fan Emelen Dis by fersin in nij lek yn it Al-wat-is slein. De Stifter leit har út dat der no mar ien mooglikheid is om 'e hiele Stelselkoöperaasje fan Hoveny, Oud en Tikitik te rêden fan 'e totale ferneatiging dy't grif folgje sil as de machtiger wêzens wer fanwegen komme, en dat is om alle Stellenen werom te heljen nei it Al-wat-is, sadat dy wêzens by it tichtsjen fan it lek gjin reden hawwe sille troch dat lek yn it Neat-echt te rikken. Sira en Aryl keare dêrop werom nei de materiële wrâld, dêr't se alle M'hiray en Om'ray ien foar ien roppe en nei harren wachtsjende ferstoarnen yn 'e M'hir ta stjoere, dy't harren begeliede sille nei it Al-wat-is.
Oan 'e bittere ein komme se by Jason Morgan, dy't as minske net yn it Al-wat-is libje kin. Hy wegeret syn mentale partnerbân mei Sira te ferbrekken, wat betsjut dat er stjerre sil as sy nei it Al-wat-is giet. Dêrom snijt Sira dy bân sels troch, wat noch minder is as houde se harsels ien fan har lidden ôf. Mei Aryl en har freonen Barac en Ruti brûkt Sira dêrnei al har mentale krêft op om Morgan oer in ûnneamlike ôfstân te teleportearjen, werom nei it Hannelspakt, nei syn skûle yn 'e woastyn op Ettlers Planeet (sjoch: To Trade the Stars). Morgan komt dêr oan as in brutsen man, wylst yn it Al-wat-is ien fan 'e 'planten' in frucht draacht dy't swart is en oerdutsen mei stikels, en dêr't de Sjongers oer wanhoopje oft er wol ea 'ryp' wurde sil.
The Good Liar
The Good Liar is in film fan Bill Condon, dy't op 8 novimber 2019 yn de Britske en op 15 novimber 2019 yn de Amerikaanske bioskopen yn premjêre gyng. De film is basearre op de roman 'The Good Liar' fan Nicholas Searle. De film liket te begjinnen as in misdiekomeedzje, mar giet oer yn in skrillereftich drama, dat weromgiet ta it Dútslân ûnder de nazys.
Ferhaal
Roy Courtnay (Ian McKellen) is in oplichter, dy't tegearre mei syn sakepartner Vincent falske idintiteiten brûkt om minsken te mislieden om oer harren fermogen te beskikken. Nei't it har krekt slagge is twa manlju in fermogen te ûntfytmanjen, giet Roy Courtnay wer oan de strún op de datingsite foar syn folgjende doelwyt. Dat waard Betty McLeish (Helen Mirren), in eardere heechleraar skiednis oan de universiteit fan Oxford. De fermogende Betty liket foar Roy in maklike proai: hja waard trije jier lyn widdo en útsein ien beppesizzer hat hja fierder gjin famylje mear. Alhoewol't Roy Cournay in hurde krimineel is dy't foar in moard net tebekskrillet, docht him yn Betty's omjouwing foar as in jimmeroan korrekte, kwetsbere âlde man.
Foar Roy liket it der op dat Betty har der ynlúzje lit en dat har beppesizzer Steven (Russell Tovey) om 'e nocht syn beppe besiket te warskôgjen foar har nije freon. Tegearre mei syn hânlanger Vincent hellet Roy har oer om har sparjild op in mienskiplike rekken te stoarten, sadat hja de rekken plonderje en in folgjend slachtoffer sykje kinne.
Alles liket goed te gean, mar bûten it eachweid fan Roy spylje hiele oare saken. Folle earder, noch ear't de earste date plakfûn, hie Steven ûndersyk dien nei Hans Taub. Hans Taub hie yn de oarlochstiid yn Dútslân foar de famylje Schröder in spoar fan ellinde efterlitten, nei't dy him de doar wiisde fanwegen syn ûnfatsoenlike hâlden en dragen. Steven hie útsocht dat Hans Taub nei de kriich de idintiteit fan de ferstoarne soldaat Roy Courtnay oannommen hie en dat er him yn Ingelân dwaande hold mei kriminele aktiviteiten. Foar de gelegenheid hie de iennichste noch libjende dochter fan de famylje Schröder, Lili, har namme feroare yn Betty McLeish en tegearre mei Steven, dy't yn werklikheid har skoansoan is, wurkje hja oan it fereffenjen fan in misdied út in skier ferline.
Lyts-Ulsda
Lyts-Ulsda (Nederlânsk en offisjeel: Klein Ulsda, Grinslânsk: Lutje Ulsda), yn de folksmûle gauris De Hutten neamd, is in útbuorren ticteby Aldeskâns yn de gemeente Westerwâlde yn de provinsje Grinslân. Yn 2006 hie it 50 ynwenners. It doarp hat fjouwer strjitten: Ulsderweg, AE dijk, de Hamdijksterweg en Molenlaantje.
It plak leit tichteby Ulsda, dat yn de gemeente Aldamt leit. Beide plakken wurde skaat troch de A7 en de Westerwâldske Aa, dy't de gemeentegrins is. It doarp waard nei alle gedachten stifte fanút Ulsda, dat in stik heger leit, en dy koe by de oerstreamings troch de Doalert drûch bliuwe. Nei it fannijs ynpolderjen fan it opslike lân waarden fanút de besteande doarpen nije plakken stifte. It doarp hie fan 1842 oant likernôch 1870 in eigen skoalle yn de efterkeamer fan in âlde smidte, en wie in fuortsetting fan de skoalle fan Ulsda.
De namme Lyts-Ulsda waard alteast brûkt sûnt 1758. De namme De Hutten waard yn 1753 al neamd.
Lyts-Ulsda wie ea it wenplak fan atlete Fanny Blankers-Koen. Fierder wie it doarp ferneamd om syn ferskillende seksklups, dy't harren yn de iere santiger jierren yn it doarp fêstigen en se rjochten harren benammen op it Dútske grinsgebiet.
Slach om Sâltkamp
De Slach om Sâltkamp yn de Tachtichjierrige Kriich sette op 5 oktober 1589 útein mei in belis fan de skâns by it doarp Sâltkamp. Nei fiif dagen joech it Spaansksinnige garnizoen him oan de Fryske troepen ûnder lieding fan Willem Loadewyk fan Nassau-Dillenburg oer.
Oanrin nei it belis
Earder moasten de Steaten-Generaal in soad terrein priis jaan oan de Spanjerts. Troch it oerrinnen fan de Fryske steedhâlder George fan Lalaing, greve fan Rennenberch, foelen yn 1580 Grins en de Ommelannen yn Spaanske hannen. Yn 1584 waard Willem Loadewyk fan Nassau-Dillenburg steedhâlder fan Fryslân en oant 1589 besocht er twaris de gebieten werom te feroverjen. Dat mislearre lykwols en dêrom besocht er de strategy te feroarjen troch de ferbinings fan de stêd Grins te blokkearjen. Foar dat doel liet Willem Loadewyk as tarieding in nije skâns op de Fryske kant fan it Ryddjip oan de Lauwers by Muntsjesyl oanlizze. Noch yn itselde jier besocht de Spaanske legeroanfierder Francisco Verdugo dy skâns te oermasterjen, itjinge mislearre.
De Sâltkamper skâns wie mei in garnizoen fan 84 man ûnder lieding fan Hindrik van Os beset. Eins wie Tjaert Herema foar de fêsting ferantwurdlik, mar dy wie op it stuit fan de oanfal op de Tammingaboarch yn Hornhuizen. Op 5 oktober 1589 foel Willem Loadewyk mei 400 striders de skâns oan. Nei in belis fan fiif dagen foelen de ferdigeningswurken yn de hannen fan de Steatske troepen. By de oermastering kaam luitenant Hindrik van Os om it libben; hy waard beïerdige yn de tsjerke fan Ulrum.
Oanfal en betsjutting
Mei de oermastering fan de skâns hiene de Steaten-Generaal it Reiddjip yn hannen en dêrmei ferlear de stêd Grins de ferbining mei de see. Grins beävensearre dêrnei in tagong ta de see oer it lân oer de haven fan Delfsyl, mar in pear jier letter waard dat mei de besetting fan Delfsyl ek ûnmooglik.
De Slach om Sâltkamp foarme de oanset foar de lettere fal fan Grins, dy't der ta liede dat yn 1594 alle noardlike lânsdielen ûnderdiel waarden fan de Republyk fan de Sân Feriene Nederlannen.
Sûnt 2007 wurdt yn Sâltkamp alle fjouwer jierren yn septimber de Slach om Sâltkamp as toeristysk spektakel neispile.
Ferkundiging oan de Hoeders
De Ferkundiging oan de Hoeders is in ûnderdiel fan it Krystferhaal yn it evangeelje fan Lukas, dat yn haadstik 2 yn de ferzen 8 oant 21 beskreaun wurdt
It is sûnt de midsiuwen ek in populêr tema yn de kristlike keunst. It motyf wurdt benammen op fresko's en skilderijen ôfbylde. Fakentiden wurde der in tal manlju dy't rûch yn 't burd sitte en ienfâldich klaaid binne foarsteld, al dan net mei in hoedersstok, in hoederstas, in doedelsek of fluit tegearre mei skiep, geiten en/of hûnen.
Evangeelje fan Lukas
''No wiene der yn deselde kontreien hoeders, dy't de nachts bûten bleaune om by har keppel yn it fjild wacht te hâlden. Ynienen stie der in ingel foar har en himelske gloarje ljochte om har hinne. Hja waarden tige kjel, mar de ingel sei: "Wês net benaud, want ik ha goed nijs foar jimme, grutte bliidskip stiet it hiele folk te wachtsjen. Hjoed is jimme Ferlosser berne, Kristus de Heare, yn de stêd fan David. En hjir ha jimme in teken: jim sille yn in krêbe in lyts berntsje fine, yn doeken bewuolle". En ynienen wie der by dy ingel in grut himelsk leger, dat God's lof song mei de wurden: "Eare oan God yn 'e heechste himel, en frede op ierde, no't God yn minsken wolbehagen hat".''
Foarstellings
De âldst bekende foarstellings fan de ferkundiging oan de hoeders yn de kristlike keunst binne op ivoar, yn manuskipten, op timpanen en doopfonten te finen. Al hiel betiid wie it tema in selsstannich motyf. Yn inkelde fral âldere foarstellings wurde de berte fan Jezus, de ferkundiging oan de hoeders en de oanbidding fan de hoeders yn ien foarstelling toant.
Trần Đại Quang
thumb|Trần Đại Quang yn 2018
Trần Đại Quang (Kim Son, 12 oktober 1956 – Hanoi, 21 septimber 2018) wie in Fjetnameesk politikus. Hy wie fan 2016 oant syn ferstjerre yn 2018 de presidint fan Fjetnam.
Wurkpaad
Trần Đại Quang wie sûnt de jierren tachtich lid fan de Kommunistyske Partij fan Fjetnam. By de Fjetnameeske presidintsferkiezingen fan 2016 waard er mei 452 stimmen (91,5 %) keazen troch it 'heechste orgaan mei steatsmacht' (Quốc hội Việt Nam). Fan 2011 oant 2016 wie er minister fan Iepenbiere Feilichheid. Op 2 april 2016 waard er presidint fan de republyk.
Yn 2018 stoar Quang hommels yn de âldens fan 61 jier oan in net bekendmakke sykte.
As Samawa
It grutste part fan de ynwenners is Sjiyt.
List fan Yslânske ambassadeurs yn Malawy
Dit is in list fan Yslânske ambassadeurs yn Malawy.
Ned Zelić
}  (4 july 1971) is in eardere Australysk fuotballer. Earder spile foar Sydney Croatia, Sydney Olympic, Borussia Dortmund, Queens Park Rangers, Eintracht Frankfurt, Auxerre, 1860 München, Kyoto Purple Sanga, Urawa Reds, Wacker Tirol, Newcastle United Jets, Helmond Sport en Dinamo Tbilisi.
Christoff De Bolle
Christoff De Bolle (Ninove, 18 juny 1976), fral bekend as Christoff, is in Flaamske sjonger en radiopresintator.
Tegearre mei syn ek ferneamde suster Lindsay brocht er ferskate duëtten út. Njonken syn solokarriêre makke Christoff De Bolle benammen sûnt 2015 ek namme mei it schlagertrio Klubbb3, dat njonken him fierder bestiet út Jan Smit en Florian Silbereisen.
Libben
Sûnt septimber 2012 presintearre De Bolle op sneintemiddeis de Flaamske top 10 op Flaamske omrop Radio 2.
De Bolle waard yn Flaanderen fjouwerris ûnderskieden mei de Flaamske priis Music Industry Award (MIA) yn de kategory "Vlaams populair". Dat barde yn 2011, 2013, 2014 en 2016. Op de "Annes Vlaamse Muziek Awards" wûn er yn 2012 en 2013 de priis foar de bêste manlike artyst-schlager".
Christoff De Bolle hie sân jier in relaasje mei in man. Nei 't hja út inoar wiene krige er in jier letter in relaasje mei in oare man. Hy wennet yn Wetteren, in doarp oan de Skelde.
Luis Carrillo y Sotomayor
Luis Carrillo y Sotomayor (Baena, 1585 – Puerto de Santa María, 22 jannewaris 1610) wie in Spaansk dichter, skriuwer en oersetter út it tiidrek fan de barok en de Spaanske Goudene Iuw. Hy wie fan aadlik komôf en studearre oan 'e prestizjeuze universiteit te Salamanca. Hy tsjinne op 'e Spaanske float, en waard beneamd ta lid fan 'e Oarder fan Santiago. Oer syn leafdeslibben is net folle bekend, mei't er de froulju dy't yn syn gedichten neamd wurde, kamûflearre hat mei neatsizzende skûlnammen as Celia, Laura en Lisi.
Carrillo wurdt sjoen as ien fan 'e wichtichste útdragers fan 'e streaming fan it kulturanisme, dat him ûntjoech út 'e tige ornate en retoaryske dichtstyl fan Luis de Góngora. Yn syn traktaat oer de dichtkeunst, Libro de la Erudición Poética (it "Boek fan 'e Dichterlike Wolsprekkendheid"; 1611) besocht Carrillo syn eigen dichterlike metoaden te rjochtfeardigjen troch de fertsjinsten op te neamen fan dizenigens op it mêd fan poëzij. Hoewol't er al mei 24 jier kaam te ferstjerren, en syn oeuvre navenant lyts bleau, stiet er derom bekend dat er ferskate skoandere gedichten skreaun hat, wêrfan't Fábula de Acis y Galatea it meast ferneamd wurden is.
Carrillo syn samle fersen en oare wurken waarden yn 1611 postúm publisearre (nei net al te soarchfâldich redigearre te wêzen) troch syn broer Alonso, ûnder de titel Obras de don Luis Carrillo y Sotomayor ("Wurken fan don Luis Carrillo y Sotomayor"). Yn 1613 folge der in better neisjoene edysje. Op it mêd fan oersettings brocht Carrillo it essay De Brevitate Vitae ("Oer de Koartheid fan it Libben", fan Seneka de Jongere, en de 396 earste fersen fan 'e Remedia Amoris ("Genêzing fan 'e Leafde"), fan Ovidius, út it Latyn nei it Spaansk ta oer.
Carrillo yn it Frysk
Teminsten ien gedicht fan Luis Carrillo y Sotomayor is yn it Frysk fertaald troch klassyk oersetter Klaas Bruinsma, dy't benammen bekend is troch syn ferfrysking fan Homêros syn Ilias en Odyssee en in hiele rige Aldgrykske toanielstikken fan skriuwers as Sofokles, Aiskylos, Euripides en Aristofanes. De fertaling Op de Fluggens en it Ferlies fan de Tiid hat Bruinsma yn 1985 publisearre yn it tydskrift HJIR.
Bever
De bever (Latynske namme: Castor fiber), ek wol de Jeraziatyske bever of de gewoane bever neamd, ta ûnderskie fan 'e nau besibbe Kanadeeske bever (Castor canadensis), is in sûchdier út it skift fan 'e kjifdieren (Rodentia), de famylje fan 'e bevereftigen (Castoridae), de lyknammige ûnderfamylje fan 'e bevereftigen (Castorinae) en it skaai fan 'e bevers (Castro). Dizze soarte kaam ienris rûnom foar yn hast hiel Jeropa, mar waard om syn pels en kastoreüm bejage oant er suver útstoarn wie. Yn 1900 wiene der noch mar sa'n 1.200 oer. Sûnt is er troch beskerming wer oanwûn en de lêste fearnsiuw is er op in soad plakken dêr't er earder útstoarn wie, lykas yn Nederlân, wer yn it wyld útset. Yn augustus 2014 waard foar it earst yn mear as twahûndert jier wer in bever yn Fryslân waarnommen, yn 'e omkriten fan Wâldsein.
Algemien foarkommen
De bever komt yn Jeropa foar yn in oaniensletten gebiet dat noardlik Ruslân (útsein de republyk Kareelje en it Kola-skiereilân) omfettet en fierders dielen fan sintraal Ruslân, hast hiel Wyt-Ruslân, hiel Letlân, Litouwen en de Russyske eksklave Kaliningrad, eastlik Estlân, it noardeasten fan Poalen, de noardeastlike grinsregio fan 'e Oekraïne en it streamgebiet fan 'e rivier de Dnjepr, yn 'e sintrale Oekraïne. Foar in grut part is dizze fersprieding it resultaat fan 'e reyntroduksje fan 17.000 bevers yn 'e eardere Sovjet-Uny, tusken 1927 en 2004, want yn bgl. de Baltyske steaten, Wyt-Ruslân en de Oekraïne wie dizze soarte earder útstoarn of sa goed as útstoarn.
Yn Skandinaavje komme bevers foar yn dielen fan westlik Finlân, hiel noardeastlik en sintraal Sweden en dielen fan súdlik en eastlik Noarwegen. Yn Sweden wie de bever tsjin 1870 útstoarn; de hjoeddeiske fersprieding dêre is te tankjen oan 'e reyntroduksje fan 80 eksimplaren út Noarwegen wei, dy't tusken 1922 en 1939 op njoggentjin ûnderskate lokaasjes yn it wyld útset waarden. Ek yn Finlân, dêr't de bever yn 'e njoggentjinde iuw krektlyk útstoarn wie, spile yntroduksje út Noarwegen wei in grutte rol, mar yn 1937, doe't men noch net foar it ferstân hie dat de Kanadeeske bever in oare soarte foarmet as de Jeraziatyske bever, waarden yn it Finske binnenlân bevers út Noard-Amearika útset, dy't dêr sûnt as eksoat libje. Yn Denemark, dêr't de bever al om it jier 1000 hinne útrûge wie, waard er yn 1999 reyntrodusearre yn westlik Jutlân, en yn 2009 te Arresø, yn it noarden fan it eilân Seelân.
Op it Jeropeeske kontinint besteane inkeld fersnipele isolearre populaasjes. Yn Poalen oerlibbe in populaasje yn 'e rivier de Wisla, yn 'e midden fan it lân, dêr't er him (soms mei minsklike help en soms net) wei ferpraat hat oer oare kriten. Yn Dútslân oerlibbe de bever yn 'e Elbe en fersprate him dêrwei oer in grut diel fan 'e DDR. Fral yn Meklenburch-Foarpommeren libbet tsjintwurdich in grutte populaasje. Yn westlik Dútslân binne Elbebevers útset yn 'e Eifel, by de rivier de Hase lâns. Yn Beieren waard er yn 1966 reyntrodusearre yn 'e Donau, en letter yn Eastenryk ek, wylst er yn Switserlân yn 'e Ryn útset is. Yn Roemeenje, dêr't er yn 1824 útrûge waard, waard de bever yn 1998 reyntrodusearre yn 'e rivier de Olt, yn Walachije, en waard yn 2014 befêstige dat er him op eigen krêft yn 'e Donaudelta nei wenjen set hie. Yn Sintraal- en East-Jeropa komme fierders lytse isolearre populaasjes foar yn Tsjechje, Slowakije, Hongarije, Sloveenje, westlik Kroaasje en noardlik Bulgarije.
Yn Belgje, dêr't de lêste bever yn 1848 sketten waard, waarden foar it earst bevers útset yn 1998, yn 'e Ardinnen, troch de partikuliere boarger Olivier Rubbers, dy't dêrfoar foar de rjochter sleept waard yn in saak dy't noch altyd rint. Letter folgen der lykwols nije reyntroduksjes yn Walloanje yn 2000 en yn Flaanderen yn 2003. Yn Frankryk waard de bever yn 'e njoggentjinde iuw hast útrûge, mar yn 'e Rônedelling, tichteby Lyon, wist in lytse populaasje te oerlibjen, dy't him neitiid troch reyntroduksjes ek oer de Loiredelling en oare dielen fan it lân (lykas de Elzas en Bretanje) ferspraat hat. Yn Spanje waarden guon bevers yn 2003 troch natoerbeskermers, sûnder tastimming fan 'e oerheid, loslitten yn 'e rivier de Aragon, dêr't se har ûnderwilens wei ferspraat hawwe nei de Ebro.
Op 'e Britske Eilannen stoar de bever yn 'e sechstjinde iuw út; de lêste betroubere waarnimming yn Ingelân datearret út 1526, al hold er it noch justjes langer út yn Skotlân. Yn 2001 fûn yn Grut-Brittanje de earste reyntroduksje plak yn it greefskip Kent, yn súdeastlik Ingelân, folge troch oaren yn 'e rivier de Tay (eastlik Skotlân), yn 2001, Gloucestershire (sintraal Ingelân), yn 2005, en Lancashire (noardlik Ingelân), yn 2007. Underwilens hat de bever him blykber op eigen krêft ferspraat nei Devon, yn súdwestlik Ingelân, wylst yn 2011 de earste bevers loslitten waarden yn sintraal Wales.
Bûten Jeropa komt de bever ek foar yn súdwestlik Sibearje, noardlik en noardeastlik Kazachstan, dielen fan sintraal súdlik Sibearje (wêrûnder de autonome republiken Altai en Tûva), de westlikste punt fan Mongoalje en it noarden fan Sinkiang-Oeigoerje. Yn dy lêste krite, dy't ta Sina heart, hat it Sineeske regear yn 1980 oan 'e rivier de Ulungur it Bulgan Bever Natoerreservaat (布尔根河河狸自然保护区) oprjochte om 'e bisten te beskermjen.
Foarkommen yn Nederlân
Yn Nederlân wie de bever yn 1826 foar it lêst waarnommen. Yn 1988 waard der úteinset mei de reyntroduksje troch in stikmannich eksimplaren los te litten yn 'e Biisbosk, op 'e grins fan Súd-Hollân en Noard-Brabân. Dêrwei hat de bever him sûnt, ûnderstipe troch in fierdere reyntroduksje (op itselde plak) yn 1992, ferspraat oer it hiele gebiet fan 'e Grutte Rivieren, fan Rotterdam oant de Dútske grins. Fierders komt er no algemien foar yn Midden-Limburch en by de Maas lâns yn Súd-Limburch en ek libbet er yn it streamgebiet fan 'e Isel, yn Gelderlân en Oerisel. Yn Flevolân ûntsnapte koart nei de milenniumwiksel in tal bevers út it Natoerpark Lelystêd, dy't earst de Eastfardersplassen kolonisearren en har dêrnei ferspraat hawwe oer de rânemarren fan 'e Flevopolders en foar in diel ek oer dy polders sels. Fierders hat de bever him nei syn reyntroduksje dêre yn 2008, nei wenjen set yn noardlik Drinte, yn 'e omkriten fan 'e Súdlaardermar, en yn it oanbuorjende diel fan Grinslân, yn 'e delling fan 'e Hunze. Yn Fryslân waard mei in falkamera, yn 'e omkriten fan Wâldsein, yn 'e trêde wike fan augustus 2014 de earste bever yn mear as twahûndert jier waarnommen.
Uterlike skaaimerken
De bever is it grutste kjifdier fan Jeropa. Hy hat trochinoar in kop-romplingte fan 70-100 sm, mei in sturtlingte fan 25-37 sm en in gewicht fan 15-35 kg. De wettertichte pels is oer it hiele lichem griisbrunich oant dûnkerbrún. De sturt is by de oansluting op 'e rêch rûn fan foarm en behierre, mar fierder breed en plat, in peddel allyk, en keal mei skobben. By de wyfkes is er langer en smeller as by de mantsjes. Bevers hawwe frij koarte poaten mei fiif teannen, dêr't by de efterpoaten swimfluezzen tusken sitte. De snút is stomp en de earen en eagen binne lyts yn ferhâlding ta de lichemsgrutte. By it swimmen kinne de noas en de earen ôfsletten wurde, en teffens sit der oan 'e binnenkant fan it wang in hûdflap dy't de kiel ôfslút as de bever ûnder wetter oan it gnaujen giet. Foaroan yn 'e bek sitte twa pear withoesterke kjiftosken, dy't oerdutsen binne mei oranje-eftich glazuer en libbenslang trochgroeie, sadat bevers eltse dei hout gnauje moatte om se ôf te sliten.
De Jeraziatyske bever ferskilt fan 'e nau besibbe Kanadeeske bever (Castor canadensis) op in stikmannich subtile punten. Yn it foarste plak is er oer it algemien ljochter fan kleur en hat er in gruttere, minder rûne kop. Fierders is de snút fan 'e Jeraziatyske bever justjes smeller, de sturt wat smeller en minder ovaalfoarmich, de noasbonke langer en de skynbonken koarter (sadat er him minder maklik op allinnich de efterpoaten fuortbewege kin as de Kanadeeske bever). Ta einsluten binne de noasters fan 'e Jeraziatyske bever trijehoekich, wylst se by de Kanadeeske bever fjouwerkant binne.
Biotoop
Bevers libje yn boskeftige kriten, of alteast gebieten dêr't genôch beammen groeie om oan har behoeften te foldwaan, by de iggen fan beken, rivieren, puollen en marren lâns. Soms komme se ek foar yn iepen terrein dêr't wat wylgeguod en oar leechhout by de wetterkant lâns groeit. Datoangeande kinne in protte moerassen foldwaan oan 'e easken dy't de bever steld. De wetterdjipte moat wol minimaal 50 sm wêze, mar oft it steamend of stilsteand wetter is, dat is him ien toetmem. Sânstrannen en stiennige wâlen mijt er al.
Hâlden en dragen
Bevers meitsje soms in eigengroeven hoale yn in hege wâl, mar as de wâlen har dêr net ta liene, wat yn it soarte fan biotoop dat de bever bewennet faak foarkomt, dan lizze se yn it wetter in boarch oan fan beamstammen, tûken, twigen, griene panten en drek. Sokke boargen kinne wol 2 m heech wêze en in trochsneed fan 10 m hawwe. De yngong befynt him altyd ûnder it wetteroerflak, en de nêstromte leit likernôch 20 sm dêrboppe. By in te lege of wikseljende wetterstân lizze de bevers dammen yn beken en oare wetterrinnen oan om it wetter om har boarch hinne op peil te hâlden. Dêrfoar gnauje se samar folwoeksen beammen mei in trochsneed oant 60 sm om. De tûken en twiichjes fan sa'n beam wurde earst ôfbiten en ûnder wetter yn 'e blauwe drek set, sadat se goed bliuwe oant yn 'e winter en dan as fretten tsjinje kinne. De stammen wurde dêrnei fierder yn stikken gnaud en dêr wurdt de daam fan oanlein.
De peartiid falt by bevers fan jannewaris oant maart. Nei in draachtiid fan 3½ moanne smyt it wyfke dat in nêst fan 1-5 jongen, dy't by de berte al oer in pels beskikke en de eachjes iepen hawwe. Likegoed bringe se de earste 5-6 wiken binnendoar, yn 'e boarch, troch. Jonge bevers wenje faak twa jier by har âlden yn, en gean har eigen paad dan yn april of maaie fan it twadde jier, krekt foar't de jongen fan dat jier berne wurde. Se binne dan ek pas nei 2 jier geslachtsryp, al nimme se yn 'e regel pas fanôf it trêde jier oan 'e fuortplanting diel. Trochinoar libje bevers 8-12 jier, mar der is in gefal bekend fan in bever dy't yn finzenskip 35 jier waard.
Fretten
Bevers binne folslein herbivoar, en frette inkeld blêden en bast fan beammen (benammen fan wylgen en popelieren), en fierders woartels, wetterplanten en griene lânplanten.
Status
Tsjin it begjin fan 'e tweintichste iuw wie de beverstân sakke oant 1.200 eksimplaren (wêrfan 300 beëasten de Oeral), en stoarre de soarte it útstjerren yn 'e eagen. Lokkigernôch kearde doe it tij. Yn 'e measte lannen waard de jacht ferbean en stadichoan begûn men maatregels te nimmen om it foarkommen fan 'e bever aktyf oan te fiterjen. Geandewei de iuw klaude de soarte wer by de wâl op, oant der neffens in skatting út 2003 doe wer 639.000 wiene (wêrfan 83% yn 'e eardere Sovjet-Uny). Dat de grappich útsjende bisten net alhiel ûngefaarlik binne, bewiist it lot fan in Wytrussyske fisker, dy't yn maaie 2013 ferskate kearen troch in bever biten waard en oan syn ferwûnings ferstoar om't dêrby de slachier yn syn skonk iepenhelle waard, sadat er deablette.
Undersoarten
Der binne njoggen erkende ûndersoarten fan 'e bever, dy't gauris ûnderferdield wurde yn trije groepkes:
NK Dames (keatsen)
Het NK Dames, is in wichtige keatspartij foar froulju. Dizze partij is ynsteld yn 1978. Hy waard oant en mei 2017 ferkeatst yn Wjelsryp en dêrnei yn Easterein.
Fjouwer Wimpels
It NK Dames heart mei de Ald-Meiers Partij yn Hitsum, de Jong Famme Partij yn Mantgum en de Frouljus-PC yn Weidum ta de wedstriden dy't meitelle foar de 'Fjouwer Wimpels' fan it frouljuskeatsen. Dat is in bysûndere priis, ynsteld troch de KNKB, foar keatsers dy't it slagget al dy fjouwer partijen te winnen.
Winnerslist
Hjirûnder steane de winners fan de ôfrûne jierren.
Cork (Ierlân)
Cork (Iersk: Corcaigh, fan corcach, dat is 'sompe') is de op ien nei grutste stêd yn de Republyk Ierlân. It is ek de haadstêd fan it greefskip Cork en leit yn de provinsje Munster, benei oan de súdkust fan it eilân.
Skiednis
Cork is in âlde delsetting. Der binne bewizen út 1172 foar in kleaster stichte fan Sint Finbar. De stêd is in de rin fan iuwen iderkear opnij opboud nei oanfallen fan ûnder oaren Wytsingen en Noarmannen.
Prins John joech Cork stedsrjochten yn 1185. Ea wie de stêd folslein bemuorre. In grut part fan de midsiuwen wie Cork in bûtenpost fan Ingelske kultuer, mei frijwat fijannige Gaels yn de omkriten, ofsnijd fan it Ingelsk regear yn the Pale om Dublin hinne.
It bestjoer fan de stêd wie yn hannen fan 12 oant 15 hannelsfamyljes dy't harren kaptaal fertsjinnen mei oerseeske hannel yn Jeropa – benammen mei eksport fan wol en hûden en de ymport fan sâlt, izer en wyn. Cork hie yn de midsiuwen sa'n 2.100 ynwenners. It ynwennertal rûn yn 1349 benei mei de helte werom doe't de Swarte Dea, de pest, tasloech. Cork spile yn 1491 in rol yn de Ingelske Wars of the Roses doe't Perkin Warbeck, gadingmakker foar de Ingelske troan, yn de stêd oankaam en besocht meistanners te rekrutearjen foar syn plan om Hindrik VII fan Ingelân fan de troan te stjitten. De boargemaster (mayor) fan Cork en ferskate pommeranten út de stêd gienen mei Warbeck nei Ingelân. Doe't de rebûlje mislearre waarden sy fêstset en eksekutearre.
Yn de Ierske ûnôfhinklikheidskriich waard it sintrum fan Cork yn de brân (The Burning of Cork) set troch de Britske Black and Tans en waard der fûl fjochte tusken de Ierske guerrillas en troepen fan it Feriene Keninkryk. Yn de Ierske boargerkriich waard Cork in skoft beset troch tsjinstanners fan it Ingelsk-Iersk ferdrach; letter waard it plak út see wei wer ynnaam troch it nasjonale leger dat wol foar it ferdrach wie.
Kultuer
thumb|left|175px|St. Patrick's Street De stêd hat twa grutte katedralen: St. Mary's Cathedral en St. Finbar's Cathedral. It moderne Cork Opera House is ien fan mar in pear yn syn soarte yn Ierlân. It sintrum fan Cork kin him wat arsjitektuer oanbelanget mjitte mei Dublin en Belfast.
St. Patrick's Street is de grutte haad- en winkelstrjitte. Grand Parade, ek yn it sintrum, is in brede strjitte mei beammen dy't Patrick Street mei South Mall ferbynt. South Mall leit oan de oare kant fan it eilân yn de Lee, dat it sintrum is. Oan dyn strjitte binne in protte finânsjele ynstellings en kantoaren festige. Fan de âlde stedsmuorren en grêften binne mar stikjes fan oer.
Cork wie yn 2005 de kulturele haadstêd fan Europa.
Ferfier
Cork wie yn it ferline in stêd mei in protte spoarferkear. Der wienen op in stuit acht stasjons. No is dêr net folle mear fan oer: der is in stasjon yn it sintrum; dêrwei giet der in trein nei Dublin en nei Cobh. Oant likernôch 1935 hie Cork ek in tram.