cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Conan the Barbarian (film út 1982)
Plot
Neitiid kringt Conan mei Subotai en Valeria fia de efterkant yn 'e Timpel fan Set om Osric syn wil te dwaan en de prinsesse te ûntfieren. Binnendoar ûntdekke se in kannibalistysk slachthûs dêr't oanhingers fan 'e kultus tamakke wurde om opiten te wurden troch de lieders. Fierderop, yn in soarte fan troanseal, fine trije dieven de prinsesse oan 'e fuotten fan Thulsa Doom. Se falle oan en deadzje ferskate trewanten fan 'e hegepreester. Conan befjochtet Rexor en Thorgrim, de beide ûnderkommandanten fan Thulsa Doom, mar de sektelieder sels sjocht harren oankommen, feroaret himsels yn in grutte slange, en glûpt fuort. Se naaie út mei de tsjinakseljende prinsesse, mar as se fuortride, sjit Thulsa Doom harren in pylk efternei dy't er makke hat fan in libbene slange. It ding treft Valeria yn 'e side, en se rekket deadlike ferwûne.
Letter stjert hja yn 'e earmen fan Conan, nei't se erkend hat dat dit de priis is dy't betelle wurde moast foar it rêden fan Conan syn libben. Hy kremearret har by de grêfhichten en risselwearret dan mei Subotai en Akiro foar in gefjocht mei Thulsa Doom en syn trewanten, dy't grif it fjoer fan Valeria har brânsteapel sjoen hawwe. Conan bidt ta de Simmearyske god Crom om him syn wraak te jaan. Troch it terrein fan 'e grêfhichten te brûken, dat dreech is foar oanfallers, en teffens troch it gebrûk fan falkûlen en oare falstrikken, witte Conan en Subotai de measte ûnderhearrigen fan Thulsa Doom te deadzjen. Ek Thorgrim komt sa oan syn ein. As Rexor letter op it punt stiet en deadzje Conan, ferskynt Valeria in stuit lang yn 'e foarm fan in wyt ljocht útsmitende walkuere, dy't de deadslach op har skyld opfangt. Dat jout Conan de kâns om wer oerein te klauwen, wêrnei't er Rexor deadet mei syn swurd.
As er al syn mannen kwytrekke is, besiket Thulsa Doom, dy't himsels net yn it striidgewoel weage hat, fan in ôfstân om 'e troch Conan mei keatlings fêstsette prinsesse dea te sjitten mei ien fan syn slangepylken. Har libben wurdt lykwols rêden as Subotai derfoar springt mei syn skyld. Dêrop flechtet Thulsa Doom werom nei syn timpel. De prinsesse, dy't troch it leffe besykjen om har út klearebare wrok dea te dwaan, hommels genêzen is fan har leafde foar de slangekultus, helpt Conan neitiid om op 'e nij yn 'e timpel yn te brekken, dêr't Thulsa Doom op datseldichste stuit syn folgelingen tasprekt. De sektelieder ûntfangt Conan mei iepen earms en besiket him mei syn blik te hypnotisearjen, mar Conan smyt de betsjoening ôf en slacht Thulsa Doom de holle ôf, dy't er dêrnei de folgelingen ûnderoan de treppen tasmyt. De desyllúzjonearre mannichte jout him ôf en rekket fersille. Conan stekt de timpel yn 'e brân en bringt yn 'e mande mei Subotai en Akiro de prinsesse werom by har heit. Yn in voice-over fertelt Akiro dat Conan neitiid noch withoefolle aventoeren belibbe en úteinlik troch syn eigen hân in troan bemachtige en kening fan Aquilonia waard.
Personaazjes
Conan de Barbaar is in ferneamd personaazje út 'e koarte ferhalen fan 'e Amerikaanske skriuwer Robert E. Howard út 'e 1930-er jierren. De optochte wrâld dêr't er yn libbet, hjit it Hyboarysk Tiidrek. Fan 'e 1960-er jierren ôf waard Conan fierder popularisearre yn it wurk fan auteurs dy't Howard syn styl neibearden, lykas L. Sprague de Camp en Lin Carter.
De antagonist út 'e film, Thulsa Doom, is in ferraning fan twa oarspronklike personaazjes út it wurk fan Howard. Syn namme komt fan 'e smjunt út in rige ferhalen dy't net oer Conan de Barbaar geane, mar oer in oare held, Kull fan Atlantis. Fan karakter hat er lykwols mear wei fan Thoth-Amon, in Stygyske tsjoender yn it Conan-ferhaal The Phoenix on the Sword. Foar de slangekultus fan Thulsa Doom putte regisseur John Milius út literatuer oer de Midsiuwske sjiïtyske oarder fan 'e assassinen en de moardnerssekte fan 'e thuggee, dy't Britsk-Ynje oant yn 'e njoggentjinde iuw ûnfeilich makke. Yn 'e ferhalen fan Howard is de ferearing fan 'e god Set, al hoe freeslik oft dy ek is, gjin sekte of kultus, mar ynstee de iuwenâlde steatsgodstsjinst fan Stygia, dat frijwol in teokrasy is.
It personaazje fan Valeria yn 'e film is allyksa basearre op twa oarspronklike personaazjes út it wurk fan Howard. Har namme komt fan Conan syn selskipsfrou yn it ferhaal Red Nails, wylst har karakter en lot basearre binne op dat fan Bêlit, de seerôverskeniginne yn Queen of the Black Coast. (De namme fan Valeria wurdt trouwens frjemd genôch nearne yn 'e film neamd; de iennichste sêne wêryn't dy brûkt waard trochdat se harsels foarstelt, waard by de filmmontaazje fuortknipt.) Subotai, de oare reismaat fan Conan yn 'e film, komt yn it wurk fan Howard alhiel net foar. Hy wie poer in kreaasje fan Milius, dy't him basearre op 'e histoaryske Sûbotai, ien fan 'e wichtichtste generaals fan 'e Mongoalske feroverder Djengis Khan.
Produksje
Fan 'e 1970-er jierren ôf stiene juridyske swierrichheden oangeande it besit fan 'e filmrjochten yn 'e wei fan in ferfilming fan 'e ferhalen oer Conan de Barbaar. Utjouwerij Lancer Books, dy't de rjochten yn 1966 yn 'e hannen krigen hie, gie bankrot en de filmrjochten waarden troch in rjochterlike útspraak beferzen. Yn 1975 krige filmprodusint Edward R. Pressman belangstelling foar it meitsjen fan in film oer Conan, mar hy wie allinnich al oant 1977 besteld mei it besetten fan 'e filmrjochten. Dy kosten him mar $7.500, mar hy spandearre mear as $100.000 oan juridyske kosten ear't it safier wie.
Conan de Barbarian waard sadwaande úteinlik regissearre troch Milius nei in senario fan himsels en Oliver Stone. As produsinten wiene Buzz Feitshans en Raffaella De Laurentiis, de dochter fan Dino De Laurentiis, by it projekt belutsen foar de studio's Edward R. Pressman Productions en Dino De Laurentiis Cinematografica. Pressman sels wie útfierend produsint. It úteinlike budget foar de film bedroech $16 miljoen. De film wie in Amerikaansk-Meksikaansk-Spaanske ko-produksje. De kamerarezjy waard dien troch Duke Callaghan, wylst de filmmuzyk fersoarge waard troch Basil Poledouris. De filmmontaazje, dy't útfierd waard troch C. Timothy O'Meara ûnder tafersjoch fan Milius, duorre mear as in jier.
Casting
De produsinten casten de jonge Arnold Schwarzenegger yn 'e titelrol, nei't se syn bodybuildingfilm Pumping Iron sjoen hiene. Foar him wie Conan the Barbarian de film dy't syn karriêre as akteur opstarte soe. Om't Milius woe dat syn haadpersoan der minder spierd en mear atletysk útsjen soe, trainde Schwarzenegger oardel jier lang njonken syn bodybuildingrûtine ek mei hurddraven, touklimmen, hynsteriden en swimmen. Dêrmei foel er ôf fan 109 kg oant 95 kg. Der waarden twa wiere swurden foar him smeid, dy't elts $10.000 kosten.
In protte oare akteurs hiene likemin in protte ûnderfining mei aktearjen. Sa wie Gerry Lopez, dy't Subotai spile, in surfkampioen dy't earder inkeld himsels spile hie yn 'e film Big Wednesday (1978) fan Milius. Sandahl Bergman, in dûnseresse dy't foartiid inkeld figuranteroltsjes hân hie, waard foar de rol fan Valeria útkeazen nei't se Milius oanrikkemandearre wie troch Bob Fosse, dy't har regissearre hie yn All That Jazz (1979). De beide ûnderkommandanten fan Thulsa Doom, Rexor en Thorgrim, waarden spile troch Ben Davidson, in earder Amerikaansk fuotbalspiler foar de Oakland Raiders, resp. Sven-Ole Thorsen, in Deensk bodybuilder en karateka.
James Earl Jones, yn 'e rol fan 'e antagonist Thulsa Doom, Max von Sydow as kening Osric en Mako Iwamatsu, in Japansk-Amerikaansk akteur dy't Akiro spile en dy't nominearre west hie foar Oscars en Tony Awards, waarden oan 'e cast tafoege foar de breanedige ûnderfining.
Opnamen
De opnamen fan Conan the Barbarian setten yn oktober 1980 einlings en te'n lêsten útein yn 'e Shepperton Studios yn it Ingelske greefskip Surrey. It hie eins de bedoeling west dat de measte sênes op lokaasje yn Joegoslaavje filme wurde soene, mar omreden fan soarch oer de politike stabiliteit fan dat lân nei it ferstjerren fan 'e langjierrige diktator Josip Broz Tito, keazen de produsinten derfoar om 'e produksje ynstee nei Spanje oer te bringen. Dêr begûnen de kamera's op 7 jannewaris 1981 te draaien en duorren de opnamen oant mids maaie. Der waard $3 miljoen útjûn oan 'e bou fan 49 ûnderskate filmsets en der waarden mear as 1.500 figuranten ynhierd.
It Simmearyske doarp fan 'e jonge Conan waard yn in wâld by it skyresort Valsaín boud, besuden Segovia. De grûn waard dêr besiedde mei moarmergrús ter wearde fan $12.000 om snie te simulearjen. De sênes mei it Tsjil fan 'e Pine waarden opnommen yn 'e provinsje Ávila. De moeting fan Conan mei de hekse en syn yn 'e kunde kommen mei Subotai fûn plak mank de rotsformaasjes fan 'e Ciudad Encantada ("Betsjoende Stêd") yn 'e provinsje Cuenca.
De measte bûtendoarsênes waarden lykwols filme yn 'e provinsje Almería, mei in steppeklimaat, ferskate terreinsoarten (lykas woastinen, bergen en strannen) en Romeinske en Moarske ruïnes dy't tige brûksum wiene. De Timpel fan Set waard dêr yn 'e bergen makke, likernôch 12 km bewesten de stêd Almería. It gebou wie 50 m lang en 22 m heech mei in treppen fan 120 triemmen, en koste $350.000 om te bouwen. Om 'e kosten te drukken, en om't Milius wegere syn taflecht te nimmen ta skildere lânskippen as dekôr, waarden ferskate miniatueren fan gebouwen makke troch Emilio Ruiz del Río, wêrnei't se sa foar de kamera delset waarden dat it troch gesichtsbedroch en perspektyf gebouwen fan wiere grutte lieken.
Untfangst
Conan the Barbarian krige, doe't de film útkaam, fan 'e filmkritisy oer it algemien mingde oant negative resinsjes. Dêrby waarden aspekten fan 'e film dy't de iene resinsint fûleindich bekritisearre, troch de oare as posityf ûnderfûn. Roger Ebert, dy't skreau foar de krante de Chicago Sun-Times, neamde Conan the Barbarian "in perfekte fantasij foar de [fan 'e hjoeddeistige maatskippij] ferfrjemde teenager". Syn kollega Richard Schickel omskreau de film lykwols yn it tydskrift Time as "in soarte fan psychopatyske Star Wars, stom en stom-meitsjend."
In protte krityk op 'e film wie rjochte op 'e werjefte fan it geweld. In soad filmkritisy hiene begjin 1980-er jierren net folle op mei portrettearrings fan gewelddiedigens yn Hollywoodfilms, en Jack Kroll, bygelyks, neamde Conan the Barbarian dêrom yn Newsweek "sûnder fleur of styl". Oan 'e oare kant fûnen Vincent Canby, Carlos Clarens en Pascal Mérigau dat it geweld yn 'e film nearne nei liek om't se op basis fan 'e koarte ferhalen fan Robert E. Howard folle mear bluodderigens ferwachte hiene. Neffens Paul Sammon, dy't it mei harren iens wie, makke it besykjen fan regisseur John Milius om yn 'e kontekst fan it geweld yn 'e film de koal en de geit te sparjen de werjefte fan it geweld yn 'e film "cartoonesk".
Yn lettere tiden kaam der in werwurdearring fan Conan the Barbarian, dat no yn beskate mjitte sjoen wurde kin as in cultfilm. Moderne filmkritisy binne folle positiver oer de film. Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hat Conan the Barbarian in goedkarringspersintaazje fan 64% op basis fan 36 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk, gearstald út al dy resinsjes, stelt: "Hoewol't Conan himsels foar guon te serieus nimme mei, sit dizze aventoerefilm oer in eardere slaaf op 'e siik nei wraak fol mei pittige aksje en sitearbere dialooch fan Schwarzenegger." Op Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, behellet Conan the Barbarian in goedkarringspersintaazje fan 43%, basearre op 10 resinsjes.
Opbringst
Conan the Barbarian brocht yn 'e bioskopen yn 'e Feriene Steaten en Kanada $38,5 miljoen op, en yn alle oare lannen en territoaria $30,4 miljoen. Wrâldwiid kaam de opbringst dêrmei út op $68,9 miljoen. Ofset tsjin it budget fan $16 miljoen betsjut dat in winst fan $52,9 miljoen, hoewol't dêr de marketingkosten noch wol ôf moatte. Dêrmei wie de film in kommersjeel súkses, mar gjin kaskreaker. Ferkeap op keapfideo en dvd hie lykwols oant en mei 2007 nochris $300 miljoen opbrocht foar de produsinten.
Prizen
As film wûn Conan the Barbarian gjin prizen, mar Sandahl Bergman waard troch de Hollywood Foreign Press Association foar har rol fan Valeria de Golden Globe takend yn 'e kategory bêste froulike nije stjer fan it jier.
Ferfolgen, remake en oare ynfloeden
Conan the Barbarian krige ien offisjele ferfolchfilm, te witten Conan the Destroyer, dy't yn 1984 útkaam. In twadde ferfolch, Conan the Conqueror, dêr't de fans oan 'e ein fan Conan the Destroyer waarm foar makke waarden, soe yn 1987 útkomme, mar dat rûn op 'e non. Letter waard it skript foar Conan the Conqueror omwurke ta Kull the Conqueror, in film mei Kevin Sorbo yn 'e titelrol, dy't yn 1997 útkaam. De film Red Sonja, út 1985, mei Brigitte Nielsen yn 'e titelrol en Arnold Schwarzenegger yn in ûnderstypjende rol, spile ek yn it Hyboarysk Tiidrek. Ferskate oare fantasyfilms út dy jierren binne troch filmkritisy wol weiset as neibearings fan Conan the Barbarian, wêrûnder The Beastmaster (1982).
Yn 2011 waard der in remake fan Conan the Barbarian makke, dy't ek Conan the Barbarian hiet, al mocht it fan 'e produsinten net sa neamd wurde. De plot fan dy film, wêryn't Jason Momoa de titelrol fertolke, is lykwols folslein oars. Yn 2012 waard bekendmakke dat Universal Pictures plannen hie om Schwarzenegger dochs nochris yn 'e rol fan Conan weromkeare te litten. Dêr waard neitiid lang neat fan heard, mar yn oktober 2019 befêstige Schwarzenegger dat dy film, dy't Conan the King komme soe te hjitten, noch altyd yn aktive preproduksje wie.
Seeman
In seeman is immen dy't foar syn berop op in skip op see fart, of as sadanich fearn hat. Om ta seeman oplaat te wurden, giet men nei de seefeartskoalle of folget men in technyske oplieidng om ûnder seereizen ûnderhâld oan in skip te ferrjochtsjen. De oarehelte fan in seeman is in seemansfrou, dy't foarhinne yn 'e regel oan 'e wâl bleau, mar tsjintwurdich ek mei kin op 'e grutte feart.
Renton (Washington)
250px|thumbnail|left|Wolkomstboerd Renton is in stêd yn King County yn de Amerikaanske steat Washington. It leit 18 km besuden Seattle en leit oan de súdeast igge fan it Washington Mar by de mûning fan de rivier de Cedar. It is part fan de stêdekloft fan Grut-Seattle. Renton is ferneamd om de fabryk dy't it dienmeitsjen fan de Boeing 737 searje kommersjele fleantugen wiermakket. It hat ek in tal fan bou en technology bedriuwen yn har grinzen, lykas Boeing, Paccar, Parallels, Inc. en Wizards of the Coast. Neffens de folkstelling fan 2010 hie it 90.927 ynwenners en is de op 7 nei grutste stêd yn Washington en de op 3 nei grutste yn King County.
Skiednis
250px|thumbnail|right|Seattle Car and Foundry, hjoed de dei Paccar, fabryk yn 1916 250px|thumbnail|right|Boeing Jet 707, earste jet fleantúch waard boud yn Renton Foar dat blanken yn dizze omkriten delstrutsen wennen hjir yndianen fan de Duwamisj stam. Hja hiene in doarp yn it hjoeddeiske Renton by de ôfsplitsing fan de rivierren de Cedar en de Black River. De Cedar mûnet ôf yn it Washington Mar en de Black River mûnet ôf yn de White River dy't op har bart yn de rivier de Duwamish ôfrint. Dizze rint nei it noarden nei Seattle yn de baai Puget Sound. Dizze rivierren foarmen in wichtige boarne fan ferfier foar de yndianen. Yn letter jierren is de rin fan dizze rivierren hânmatich feroare.
Yn 1853 farde Henry Tobin oer de rivier de Duwamish en seach de ferbining fan alle wetterwegen. Hy seach in perfekte plak fan in mûne en de ferbining mei it mar like him in goed stee foar bedriuwichheid.
Dat blykte wier te wêzen, want in jier letter struts dr. R. H. Bigelow del njonken Tobin en hy ûntduts stienkoal yn syn lân. Hja bouden in mûne foar it leverjen fan hout foar de bou fan de koalminen.
Yn 't begjin wiene de yndianen ûnder de yndruk fan de mûne, om't hja noch nea ien wurkjen sjoen hawwe. Mar mei de komst fan mear blanken, bedrige dat de yndiaanske manier fan libjen. Dit hie de Yndiaanske krigen fan 1855 ta gefolch. De kriich, wêrûnder de Puget Sound Kriich duorre in pear moanne. De yndianen joegen belies en waarden yn reservaten twongen.
Yn dizze koarte striid wie de mûne delbaarnd en de blanke bewenners fuortjage. Tobin ferstoar justjes dêrnei oan in koarte sykte en Bigelow beslet om net te bliuwen. De dream fan ûntjouwing waard oan oaren tabedield.
Lâneigener Erasmus M. Smithers moette Tobin's widdo yn 1857, wa noch hieltyd it lân fan Tobin besiet. Hja rekken fereale mei-inoar en boasken in skofke letter. Hja besieten Tobin's 129 bunder lân en foegen letter noch in 65 bunder by. Al gau strutsen der mear bewenners del en yn 1875 tsjinne hy in ûntwerp fan de plattegrûn fan Renton yn. De namme 'Renton' waard keazen nei kapitein William Renton, dy't in pear jier earder it bedriuw 'Renton Coal Company' oprjochte. Hy hie súkses as houtman by in goedrinnende houtseachmûne oan de Puget Sound en kocht de koalmyn fan Smithers. Hy hie de finansjele middels om dat fierder út te wreidzjen. Koalminen waarden yn 'e jierren dêrnei úteinset yn de heuvels en bergen beëasten Renton. Troch de lizzing oan de rivierren en it mar waard Renton in stienkoalsintrum. Hjirmei kaam der in gruttere fraach nei in bettere ferbining en waard it in ferhurde dyk nei Seattle oanlein. Oant ein fan de 19e iuw waard Renton ek in mulpunt foar it spoar.
Ek de lânbou waard in wichtige boarne fan ynkommen yn de dellings fan de rivierren en Renton waard in kommersjeel sintrum. Der kamen fierder noch stien- en tegelovens, in glêsfabryk, sigarefabryk en houtseachmûnen. Renton waard hjirmei ek in yndustriéle stêd. It libben yn it plak koe der somtiden noch wolris rûch om ta gean. Yn 1885 wiene der 9 salons, mar gjin tsjerken. Doe't op 3 septimber 1901 Renton offisjeel stêdsrjochten krige, waard it bestjoer en dus de wet yn de stêd better regele. Yn 1910 hie de stêd tsjerken, skoallen, kranteprinterijen en in bank. Fierder kaam der noch in flessefabryk en mear houtseagerijen. Troch de Keamer fan Keaphannel waard Renton de 'City of Payrolls' neamd, troch it grutte tal wurknimmers fan alle yndustryen yn de stêd.
Yn 1916 kaam der in grutte feroaring yn de gea by Renton troch it oanlizzen fan de Montlake Cut by Seattle. Dit is in kanaal dat groeven waard fan it Washington Mar nei it Union Mar benoarden. Dit soarge derfoar dat it wetterpeil fan it Washington Mar mei sa'n 3 m ferlege en de Black River hielendal útdrûge en nea wer wetter deryn seach.
Yn 1983 hat Paccar syn fabryk yn Renton sletten, nei ferminderjende opbringsten. Yn 1993 hat Kenworth de fabryk oankocht foar it yninoar setten fan harren frachtweinen. Hjoed de dei pompt Boeing noch hieltyd miljoenen dollars yn de lokale ekonomy en wurdt Renton ek wol de 'Jet Capital of the World' neamd. Yn sa'n 100 jier is Renton útgroeid fan in lyts plakje oan de rivierren ta in mulpunt fan diken en spoar ta it bouwen foar it ferkear yn de loft.
Hjoed de dei
250px|thumbnail|right|Renton Bibleteek oer de rivier de Cedar Troch de goede lizzing is Renton in goede lokaasje foar bedriuwichheid. De Interstates 5 en 405 en steatswei S.R. 167 rinne troch de stêd en kruse inoar.
Boeing is mei sa'n 10.000 wurknimmers noch hieltyd de grutste wurkjouwer yn de stêd. Njonken Boeing en Kenworth binne in stikmannich oare bedriuwen yn de rin fan de jierren nei Renton kommen, lykas IKEA, Wizards of the Coast, Fly Electronics. De Federal Reserve Bank iepene in nij kantoar yn Renton. Yn in nij kommersjeel part, 'Port Quendall' yn it noarden fan Renton, stiet it 'Virginia Mason Athletic Center', dat it haadkantoar en oefensintrum is fan de Seattle Seahawks.
Yn 1964 is der in nij bibleteek boud oer de rivier de Cedar hinne.
De stêd hat ferskate ûntwikkelings ûnderfûn, lykas nije winkelsintra, kommersjele sintra en nije wenwiken. Ek it stêdssintrum hat yn de 1990er jierren in weropbou krigen, nei't bedriuwen en benammen autograazjes en oare kommersjele bedriuwen nei de bûtenwiken flakby de Interstates 5 en 405 en State Route 167. Sa rûn it sintrum stadichoan leech. Yn plak fan de autograazjes yn it sintrum is der in nij busstasjon en parkeargraazje boud. Der binne non-stop busferbinings mei Seattle, Bellevue en Redmond. Nije winkels yn kombinaasje mei wentes derboppe binne yn 'e mande mei privee-ynvestearders boud. Dizze wentes binne ornearre foar wurknimmers fan bedriuwen yn Renton en omkriten, sa dy deun by it stasjon ek in goede ferbining mei bedriuwen yn omlizzende stêden hawwe. In nij plein, 'The Piazza' is oanlein njonken it stasjon. Yn ien fan de gebouwen wêr't in autograazje yn siet is omboud ta in evenemintssintrum, it 'Pavillion Building neamd. De 'Piazza' is ornearre foar bûtendoar aktiviteiten, bygelyks in boeremerke simmerdeis. Op it stee fan in eardere Boeing fabryksterrein oan de súdigge fan it Washington Mar is ek in nije wenwyk yn kombinaasje mei grutwinkels, restaurants en oare útgeans mooglikheden úteinset, neamd 'The Landing'. Twa wenwiken mei lúkse aparteminten binne part fan dizze wyk. Fierderop ek oan it Washington Mar is de wyk 'Southport' mei ik lúkse aparteminten. Ienris yn de wike ferskynt de lokale krante de 'Renton Reporter'. Renton wurdt tsjinne troch busferfier fan de maatskippijen King County Metro en Sound Transit Express bussen.
Geografy
Renton leit op de koördinaten 47°29´12´´N 122°11´43´´W. It leit oan de súdigge fan it Washington Mar. De Interstate 405, dat in rûnwei fan Seattle is, komt fanút it noarden út Bellevue en rint mei in bocht nei it westen troch de stêd en einiget op de krusing mei Interstate 5 yn Tukwila. State Route 167, in fjouwerbaanske steatswei komt fanút it suden út Kent en einiget op de krusing mei Interstate 405. De rivier de Cedar rint troch de stêd hinne fanôf de Cascades en mûnet út yn it Washington Mar. De stêd grinzet yn it noarden oan Bellevue en Newcastle, yn it easten oan de helling fan Cougar Mountain en de gemeentefrije wiken May Valley en East Renton Plateau. Der binne plannen en foegje dizze wiken by Renton. Yn it suden grinzet de stêd oan Kent en yn it westen oan Tukwila. Yn it noardwesten oan de gemeentefrije wyk Westhill en it Washington Mar. Ek binne der plannen om Westhill ta Renton te foegjen.
Demografy
Neffens de folkstelling fan 2010 wennen der 90.927 minsken en 36.009 hûshâldings, wêrfan 32,4% mei bern ûnder de 18 jier. Der wiene 38.930 wentes yn de stêd. De befolking bestie út 54,6% blanken, 10,6% swarten, 0,7% yndianen, 21,2% Aziaten, 0,8% Pasifyske Eilanners, 6,2% fan oare rassen en 5,8% fan mingde rassen. Etnysk bestie de befolking út 13,1% Hispanic of Latino's. De trochsneed âldens wie 35,2 jier. 23,2% wie ûnder 18 jier en 10,1% wie 65 jier en âlder. 49,5% wiene manlju en 50,5% froulju. Yn 2000 wie it trochsneed hûshâld ynkommen $45.820 en 9,7% fan de befolking libbe ûnder de earmoed grins.
Klimaat
It klimaat yn Renton is in seeklimaat mei sa'n 25°C simmers en sa'n 2°C winters. De totale trochsneed wetterdelfal is 942 mm.
Drukkerij Plantijn
thumb|Parse yn it Plantin-Moretusmuseum thumb|left|125px|Christoffel Plantijn troch [[Pieter Paul Rubens|P.P. Rubens]] Boekdrukkerij Plantijn waard 1555 yn Antwerpen stichte troch Christoffel Plantijn, dy't fan Frankryk kaam en him yn 1548 of 1549 yn Antwerpen fêstige. It bedriuw waard ien fan de grutste boekprinterijen fan Jeropa.
Plantijn wie in slûchslim sakeman en drukte boeken voor humanisten, katoliken en protestanten. Hy wurke net allinne foar de Spaanske kening Filips II, mar ek foar Justus Lipsius, de wichtichste humanist nei Erasmus. It slagge Plantijn en krij it monopoalje foar de druk en útjefte fan missalen en brevieren foar alle lannen ûnder de Spaanske kroan. Oare wichtige wurken wiene it Dictionarium Tetraglotton (1562) in wurdboek mei Latynske, Grykske, Nederlânske en Frânske wurden. Yn 1568-1572 printe it hûs Plantijn de Biblia Regia yn fiif talen en yn acht dielen. Yn 1573 ferskynde ''Thesaurus Theutonicae linguae. Schat der Neder-dutscher spraken'', it earste Nederlânsktalige wurdboek. Ien fan de auteurs wie Kornelius Kiliaan, dy't proeflêzer en korrektor fan de drukkerij wie.
Nei de dea fan Plantijn yn 1589 waard de boekdrukkerij oernaam troch syn skoansoan Jan Moretus. Fan doe ôf oan waarden der benammen noch boeken printe foar de katolike Kontrareformaasje. Yn 1866 gie de drukkerij ticht en waard it in museum, it Plantin-Moretusmuseum, dat yn 2005 troch de UNESCO opnaam waard yn de list fan it wrâlderfgoed.
Isaiah Dorman
Isaiah Dorman (?, 18?? – oan 'e rivier de Little Bighorn (Montana), 25 juny 1876) wie in Amerikaansk houtsjer, keapman, jager en postrinner fan etnysk Afro-Amerikaansk komôf, dy't ûnder de Flakte-Yndiaanske oarloggen yn 'e twadde helte fan 'e njoggentjinde iuw as gids en tolk wurksum wie foar it Amerikaanske Leger. Hy kaam om yn 'e ferneamde Slach oan de Little Bighorn, en wie de iennichste neger dy't by dy konfontaasje it libben liet.
Iere jierren
Der is net folle bekend oer Dorman syn iere libben. Neffens ien ferhaal soed er yn 1832 yn 'e stêd Philadelphia berne wêze as frij man, wylst neffens oare boarnen syn bertejier 1840 wie. Beskate offisjele dokuminten wize derop dat er yn 'e Súdlike Amerikaanske steat Louisiana berne wêze soe, dêr't er in slaaf west hawwe soe fan 'e D'Orman-famylje, wêrfan't er dan letter de namme oannommen hawwe soe. Deselde boarnen suggerearje dat Dorman ûntsnapt wêze soe en nei it Wylde Westen flechte wie.
Hoe dan ek, bekend is dat Dorman him omtrint 1850 yn 'e neite fan Fort Rice fêstige, yn 'e Dakota's, dêr't er himsels ûnderhold as houtsjer, troch foar it Amerikaanske garnizoen dêre hout te hakjen. Der is gjin inkele foto fan Dorman oerlevere, en de iennichste omskriuwings neame him "hiel grut" en "hiel swart". Letter yn 'e 1850-er jierren wied er aktyf as keapman en as jager, en troude er mei in Yndiaanske squaw fan 'e Eastlike Dakota-troep fan it opperhaad Reade Mûtse. De Sû (Sioux) neamden him Aziŋpi, dat oerset wurde kin as 'Bizonjaar', miskien om't it jaar fan in bizon ek in swarte kleur hat, om mooglik om't de klank fan syn namme 'Isaiah' (útspr.: [ai̭'ze:jə], "aizeeje") wol wat wei hie fan Aziŋpi. It liket derop dat er freonskiplike relaasjes ûnderhold mei de Yndianen, en neffens guon ferhalen wied er persoanlik bekend mei de foaroansteande Lakota-medisynman Sittende Bolle.
Yn novimber 1865 waard Dorman ynhierd om 'e post te ferfieren fan Fort Rice nei Fort Wadsworth en werom, oer in totale ôfstân fan 580 km, foar in lean fan $100 yn 'e moanne, wat doedestiden in prima salaris wie. Neffens it ferhaal beskikte Dorman net oer in hynder, en lei er de hiele ôfstân geandefoets ôf, mei syn sliepsek oer it skouder en de post yn in wettertichte pûde. Dat soed er sa'n twa jier lang folholden hawwe (hoewol't men oannimme mei dat er nei ferrin fan tiid fan opsparre jild in hynder keapje koe). Yn septimber 1871 tsjinne Dorman as gids en tolk foar in groep yngenieurs en lânmjitters fan 'e spoarmaatskippij Northern Pacific Railroad. Teffens naam er yn 1874 wierskynlik yn dyselde hoedanichheid diel oan 'e Ekspedysje nei de Black Hills fan it Amerikaanske 7e Kavaleryrezjimint fan luitenant-kolonel George Armstrong Custer. Der besteane teminsten ferwizings nei in 'tsjinstfeint' mei de namme 'Isa', dy't Custer op dy ekspedysje beselskippe hawwe soe; it tinken is dat dat Dorman west hawwe moat, beskreaun troch lju dy't him fierders net koene en alle swarten as tsjinstfolk beskôgen.
De Slach oan de Little Bighorn
Op 15 juny 1876 foel it 7e Kavaleryrezjimint in grut Yndiaansk doarp oan, dat ûntdutsen wie oan 'e igge fan 'e rivier de Little Bighorn, yn súdlik Montana. Dêrby makke Dorman diel út fan it detasjemint fan trije kompanjyen ûnder majoar Marcus Reno, dat it doarp fan 'e súdkant ôf oanfoel. Custer sels ried mei 5 oare kompanjyen om en foel út noarden wei oan, mar waard ferslein en syn detasjemint waard oan 'e lêste man ta útrûge. De oanfal fan Reno syn trije kompanjyen waard ek ôfslein, en de majoar late in gaoatyske flecht werom oer de rivier nei de hege kliffen oan 'e oare kant ta, wêrby't tsientallen fan syn mannen oan 'e ferkearde kant fan 'e rivier efterbleaune. Ien dêrfan wie Dorman, dy't him neffens de measte ferslaggen yn 'e striid danich warde en mei syn ûngeregelde jachtgewear ferskate krigers deaskeat.
Doe't syn hynder delsketten waard en Dorman te foet fierder moast, waard er lykwols al rillegau ynsletten, hoewol't er trochgie mei fan him ôf te biten oant syn munysje op wie. Neffens guon eachtsjûgeferslaggen waard er neitiid deamartele troch in groepke Lakota-froulju, dy't him fanwegen syn houlik mei in Yndiaanse as in ferrieder beskôgen. Hja soene him mei stiennene hammers slein en mei messen snien en stutsen hawwe, wylst se ek syn skonken folsketten hawwe soene mei hagel. In tipelsinnich detail dat dêrmei jûn wurdt, is dat se syn eigen treppot en kop folgetten hawwe soene mei syn bloed. Neffens in oar ferhaal soe Dorman simpelwei delsketten west hawwe en ferwûne op it slachfjild efterbleaun wêze. Doe't de Lakota-medisynman Sittende Bolle foarbyried, koe dy him wer. Dorman soe doe om drinken frege hawwe, en Sittende Bolle soe syn eigen kop fan polyste bizonhoarn foar 't ljocht helle hawwe om Dorman wetter te jaan ear't er stoar. Dit lêste ferhaal wurdt troch guon histoarisy as fantasij weiset op grûn fan Jeropeeske ridderlikheid, wylst oaren, dy't bekender binne mei de kultuer fan 'e Lakota, it as mooglik wier bestimpelje.
Neisleep
Dorman syn stoflik omskot waard nei ôfrin fan 'e slach oantroffen oan 'e westkant fan 'e rivier, krekt foarby it strewelleguod dat dêr by de igge lâns groeide. Hy waard provisoarysk begroeven op it slachfjild, en yn 1877 mei de measte oare Amerikaanske sneuvelen werbegroeven op it begraafplak fan it Nasjonaal Monumint Slachfjild fan de Little Bighorn. Neitiid waard fêststeld dat it Amerikaanske Leger Dorman noch $62,50 skuldich wie. In Isaac McNutt, dy't hantsjemuoisfeint wie yn Fort Rice, besocht dat jild te ynjen troch te sizzen dat Dorman in útsteande skuld by him hie, mar dy bewearing waard troch it leger ôfwiisd fanwegen gebrek oan bewiis. Mei't Dorman syn Yndiaanske widdo net fûn wurde koe, waard it bedrach nea útkeard.
Stárkov
Stárkov (Dútsk: Starkstadt) is in Tsjechysk stedsje en gemeente (Město) yn de regio Hradec Králové, en is in diel fan it distrikt (okres) Náchod. Stárkov hat 644 ynwenners (2019).
Stárkov wie oant 1945, lykas ek oare plakken oan de noardgrins fan Tsjechje, in plak mei in foar it meastepart Dútsktalige befolking. Nei de Twadde Wrâldoarloch waard de Dútsktalige befolking ferdreaun.
Geografy
Stárkov leit by de gearrin fan de rivier Jívka (Jibka) en it streamke Dřevíč (Erlitz). Plakken yn de omkriten binne Vlásenka yn 't noarden, Česká Metuje yn it noardeasten, Maršov nad Metují yn it easten, Horní Dřevíč (gemeente Jívka) yn it súdeasten, Zada yn it suden, Bystré yn it súdwesten, Jívka yn it westen en Vápenka yn it noardwesten.
Willy Derby
Willem Frederik Christiaan Dieben (De Haach, 5 april 1886 – dêre, 9 april 1944) wie in Nederlânsk sjonger dy't yn de tiid tusken de beide wrâldoarloggen ûnder de namme Willy Derby ien fan de meast populêre artysten fan Nederlân wie. By syn bekendste lietsjes binne Het plekje bij den molen (Daar bij dien molen), Twee oogen zoo blauw, Pinda Pinda Lekka Lekka en smartlappen, dêr't Hallo Bandoeng, Het fiere schooiershart, Droomland en Witte rozen de bekendste fan binne.
Libben en wurk
Derby kaam út in Haachske arbeidershúshâld. Hy wurke as sjongende kelner yn Antwerpen en New York en op de fearboat Hoeke fan Hollân - Harwich ear't er yn 1915, stipelearre troch syn frou Adelaïde de Kuijper, in serieuze karriêre yn it fariëtee begûn. Yn 't earstoan trede er tegearre mei syn broer Lou Bandy op ûnder de namme The Bandy Brothers. Rillegau dei bliken dat de karakters fan de bruorren totaal net akkordearren, dat it hie gjin doel om meiïnoar op te arbeidzjen; oars as Lou hie Willy de namme fan geskikte keardel.
Willy feroare syn artystenamme yn it ek Amerikaansk klinkende Derby en hie yn de jierren tweintich en tritich in soad súksessen as sjonger fan licht sentimintele teksten, meast skreaun troch Ferry van Delden of Jacques van Tol. Neist artyst wie er ik eigener fan in tal platesaken yn De Haach. Derby buorke goed en koe it jild goed brûke mei't er fan mids jierren 30 ôf tagelyk syn oare helte as syn freondinne Teddy Schaank ûnderhold.
Yn de Twadde Wrâldoarloch hie Derby fan 'e miet ôf oan de namme fan anty-Dútsk artyst, mei't er Van Tols ferhoalen fersetsliet Op de Grebbeberg song hie. Gebrûkmeitsjend fan syn grutte populêrens socht er by optredens de grinzen op fan wat der neffens de besetter noch op troch koe. Dat er harren grinzen wolris oergie docht bliken út it feit dat er yn 1941 en 1943 fêstsiet yn de Skeveningse straffinzenis op beskuldiging fan anty-Dútske provokaasje. Dêr krige er de medisinen dy't er nedich hie foar syn hertoandwaning net. It slagge Teddy Schaank en smokkelje de medisinen de finzenis yn; faaks hat hja dêrmei it libben fan derby rêden.
Under de oarloch waard Derby's sûnens minder. Koart skoft nei't Teddy Schaank de leafdesrelaasje mei him ferbriek, stoar Derby mei 58 jier oan in hertoanfal.
Frank Fools Crow
Frank Fools Crow (Porcupine (Súd-Dakota), 24 of 27 juny wierskynlik 1890 – Kyle (Súd-Dakota), 27 novimber 1989) wie in Amerikaansk aktivist en in foaroansteand maatskiplik en religieus lieder fan 'e Oglala-Lakota. Hy sette him oanhâldend yn foar it behâld fan 'e tradysjes fan syn folk, lykas de sinnedûns- en yuwipi-seremoanjes. Teffens stipe Fools Crow soevereiniteit foar de Lakota en de rjochten fan syn folk sa't dy yn 'e ferdraggen mei de Feriene Steaten fêstlein wiene. Yn it ferlingde dêrfan ivere er ek foar de weromjefte fan 'e Black Hills. Under de Besetting fan Wounded Knee, yn 1973, wie Fools Crow ien fan 'e lieders fan 'e tradisjonalisten. Teffens publisearre er twa boeken.
Komôf
Frank Fools Crow waard wierskynlik yn 1890 berne by Porcupine, yn it Pine Ridge Yndianereservaat yn 'e Amerikaanske steat Súd-Dakota. Syn heit wie Bedraacht-Krie (Fools Crow), in foaroanman fan 'e Oglala-substamme fan 'e Lakota-Sû, en syn mem wie Leppeljagerinne (Spoon Hunter), dy't kaam te ferstjerren doe't se fjouwer dagen âldkreams fan him wie. Syn pake oan memmekant wie Oerzonsturt (Porcupine Tail), nei wa't it plak Porcupine ferneamd wie, en syn pake oan heitekant wie Messehaadman (Knife Chief), dy't dielnaam oan 'e ferneamde Slach oan de Little Bighorn, wêrby't de Lakota en harren bûnsgenoaten, de Noardlike Sjajinnen en de Noardlike Arapaho, yn 1876 it Amerikaanske 7e Kavaleryrezjimint fan luitenant-kolonel George Armstrong Custer in ferpletterjende nederlaach tabrochten. Fools Crow syn oerpake oan heitekant, de heit fan Messehaadman, wie de medisynman Hâldt-de-Earn (Holds-the-Eagle), en Fools Crow wie fierders in omkesizzer fan 'e foaroansteande Lakota-medisynman en -lieder Swarte Wapity (Black Elk).
Jonge jierren
Troch syn heit en syn styfmem Emily Big Road waard Fools Crow grutbrocht op 'e tradisjonele wize fan folk. Hy waard nea nei ien fan 'e kostskoallen foar Yndiaanske bern ta stjoerd dy't de Amerikanen doedestiden stiften om 'e folgjende generaasje fan 'e Yndianen los te weakjen fan harren eigen kultuer, mei't syn heit dy ûntwikkeling ôfkarde. Fan gefolgen learde Fools Crow nea floeiend Ingelsk te sprekken, en hoewol't er de taal wol ferstie, spriek er yn it iepenbier altyd Lakota. As jongeman joech er him by de wyldwestshow fan William Frederick Cody, better bekend as Buffalo Bill, wêrmei't er troch de hiele Feriene Steaten reizge.
Letter ûntjoech Fools Crow him ûnder tafersjoch fan syn omke Swarte Wapity ta in foaroansteand medisynman, en wied er belutsen by it krewearjen foar it behâld fan in grut tal Lakota-tradysjes, lykas de sinnedûns- en de yuwipi-seremoanjes. De sinnedûns wie fan 1884 oant 1934 troch de Amerikaanske oerheid ferbean, mar libbe dêrnei, û.m. troch it wurk fan Swarte Wapity en Fools Crow, mank de Lakota wer op. Nei it ferstjerren fan Swarte Wapity yn 1950 sette Fools Crow it wurk fan syn omke fuort. Neigeraden dat er âlder waard, kaam er ûnder syn folk bekend te stean as Grandfather ("Pake") of Grandpa Frank ("Pake Frank").
Polityk aktivisme
Behalven op religieus mêd wie Fools Crow ek op polityk terrein aktyf. Sa sette er him oanhâldend yn foar de weromjefte fan 'e Black Hills, in gebiet dat hillich is foar de Lakota, mar dat harren yn 1877 troch de Amerikaanske oerheid sûnder oerlis of kompinsaasje ûntnadere wie. Yn 1974 begûn dêr in rjochtsaak oer, dy't yn 1980 resultearre yn in fûnis fan it Amerikaansk Heechgerjochtshôf wêrby't oan acht Lakota- en oare Sû-stammen in skeafergoeding fan goed $105 miljoen tawiisd waard: $17,1 miljoen dollar foar de merkwearde fan it lân yn 1877 en $88 miljoen oan rinte (fan 5% it jier). Mei't it hôf lykwols wegere en erken harren rjochten op it lân sels, stegeren de Lakota de skikking ôf. Hoewol't guon fan harren nei ferrin fan tiid troch it grutte bedrach yn ferlieding brocht waarden, holden tradisjonalisten lykas Fools Crow steech fêst oan 'e stelling dat se gjin jild hawwe woene, mar de Black Hills sels. Yn 1976 hold Fools Crow oer dat ûnderwerp in lange taspraak (yn it Lakota) foar de Amerikaanske Senaat.
Fierders kaam Fools Crow yn botsing mei Dick Wilson, dy't yn 1972 stampresidint wurden wie fan 'e Oglala Sû Stamme fan it Pine Ridge Reservaat fan Súd-Dakota. Dat wie in alkoholistyske dranksmokkelder, dy't as setbaas fan it federale regear yn Washington, D.C. funksjonearre, en mei syn autoritêre manear fan dwaan grutte opskuor yn it reservaat feroarsake. Hy waard troch de Oglala Civil Rights Organization (OSCRO) beskuldige fan machtsmisbrûk, korrupsje en fysike mishanneling fan syn politike tsjinstanners. Yn 1972 besocht de OSCRO Wilson út syn funksje ûntheft te krijen fia in formele ôfsettingsproseduere, mar dat besykjen mislearre troch minne tarieding en om't de Amerikaanske oerheid, yn 'e foarm fan it ynfloedrike Buro fan Yndiaanske Saken (BIA), fjouwerkant efter Wilson stean bleau.
Yn 1973 naam Fools Crow yn 'e âlderdom fan 83 jier diel oan 'e Besetting fan Wounded Knee, wêrby't sa'n twahûndert Oglala-Lakota en leden fan 'e Amerikaanske Yndiaanske Beweging fan 27 febrewaris ôf it plakje Wounded Knee (Súd-Dakota) besetten, dêr't yn 1890 it lêste ferset fan 'e Lakota yn bloed smoard wie by it kweaferneamde Bloedbad fan Wounded Knee. By dizze besetting trochstiene de wapene aktivisten 71 dagen it belis troch de FBI en de United States Marshals Service. Fools Crow wie dêrby ien fan 'e foarnaamste lieders fan 'e tradisjonalistyske faksje mank de aktivisten. Oan 'e kant fan 'e AIM foelen twa deaden (in Sjeroky út Noard-Karolina en in Oglala út it Pine Ridge Yndianereservaat) en trettjin ferwûnen, wylst der oan 'e kant fan 'e oerheidstsjinsten twa lju ferwûne waarden (wêrfan't ien, in FBI-agint, bliuwend ferlamme rekke). It wie Fools Crow dy't nei dat bloedferjitten besleat dat alles berikt wie dat der mei de aksje berikt wurde koe, en dat it tiid wie om 'e besetting te beëinigjen. Mei de Yndiaanske midsman Hank Adams en Leonard Garment, de persoanlike gesant fan presidint Richard Nixon, beävensearre Fools Crow doe de freedsume oerjefte fan 'e aktivisten, dy't op 8 maaie plakfûn.
Priveelibben en ferstjerren
Fools Crow troude twaris. Syn earste frou, Fannie Afraid of Hawk, stoar yn 1954, en syn twadde frou Kate Fools Crow ûntfoel him yn oktober 1988. Sels kaam Frank Fools Crow op 27 novimber 1989 yn 'e hege âlderdom fan 99 jier te ferstjerren yn Kyle, yn Súd-Dakota. Mei ghostwriter Thomas E. Mails skreau er twa autobiografyske boeken oer syn libben en wurk, Fools Crow, dat yn 1979 útkaam, en Fools Crow: Wisdom and Power, dat yn 1990 postúm publisearre waard.
Achab fan Israel
Achab (Hebriuwsk: אַחְאָב, Aẖ'av, "broer fan de heit"; Gryksk: Αχααβ, Latynsk Achab) wie fan ±871 oant ±852 f. Kr. kening fan Israel en neffens it Alde Testamint de  opfolger fan kening Omry. Achab troude om politike redens mei Izébel, de dochter fan kening Etbaäl fan Sidon.
Under it bewâld fan Achab makke Israel in bloeiperioade troch. Hy liet stêden fersterke en in paleis bouwe, dêr't in soad ivoar yn ferwurke waard. De relaasjes mei it rike Fenysje brocht ekonomyske foardielen en ek de relaasje mei it keninkryk Juda ûnder Josjafat wie, nettsjinsteande de religieuze ferskillen, goed tanksij in strategysk houlik fan Achab's dochter Atalja mei kroanprins Joaram fan Juda.
Achab en Baäl
Mar Achab wie ek in kening dy't net trou wie yn it leauwen oan de God fan Israel. Dêryn wie de kening net unyk, mar hy wie neffens 1 Keningen 16:30 op dat mêd slimmer as al syn foargongers. Troch syn houlik mei de Fenicyske Izébel fan Tyrus liet de kening op grutte skaal ôfgoaderij yn it ryk ta. De hearsksuchtige Izébel hie in grutte ynfloed op de kening en wie de driuwende krêft efter it fersprieden fan de Baälkultus yn Israel. Baäl wie de sinnegod en syn frou Astarte de goadinne fan de natuer en de oanhingers makken harren skuldich oan timpelprostitúsje en it offerjen fan bern. Achab stie it ta dat 450 profeten fan Baäl en 400 profeten van Asjeara op kosten fan de skatkist ûnderholden waarden.
Tagelyk makke Izébel misbrûk fan de tolerânsje troch har ôf te setten tjin de God fan Israel. Under Achab waarden profeten fan Israel fermoarde en alters ferwoastge. De profeet Elía ûntkaam lykwols oan de moardpartijen en hy foarspruts dat it lân teheistere wurde soe troch in lange droegte. Op de berch Karmel kamen de tsjinstellings ta in klimaks. Doe't Élia Achab beskuldige dat de kening mei syn belied it lân yn it ûngelok stoartte, dage de profeet de kening út om de profeten fan Baäl en Asjeara op te roppen om op de berch Karmel te sjen wa't de wiere God tsjinne. Nei't Elía it folk liet sjen dat de God fan Israel machtiger wie as Baäl en Asjeara, rôp er de Israeliten op om ôf te weven mei de profeten fan Baäl en Asjeara. Dy waarden troch it folk finzen nommen en by de beek Kisjon deade.
De saak Nabot
In oar foarbyld fan Izébel's ynfloed op Achab wie de saak Nabot. Dizze Nabot hie in stik bougrûn by it paleis fan de kening yn Jizreël, dat kening Achab graach oernimme woe. Nabot lykwols wegere de grûn te ferkeapjen om't it al sa lang yn syn famylje wie. It sin fan de kening hie der slim ûnder te lijen en doe't Izébel it yn 'e rekken krige wat de kening sa mismoedich makke, joech hja út eigen beweging opdracht om de lâneigner bûten de stêd te stiennigjen, sa't de kening de grûn him taeigenje koe. Op 'e nij kaam de kening yn oanfarring mei de profeet Elía, dy't de kening de gefolgen fan dizze ûndied foarhold en him it ein fan syn hûs oansei. Ek sei de profeet tsjin de kening dat de hûnen syn bloed opslikje soene. Achab krige doe oprjocht spyt fan syn sûnde en skuorde him de klean en naam in perioade fan rou yn acht.
De dea fan Achab
De ein fan kening Achab kaam doe't Israel en Juda besochten de stêd Ramot yn Gileäd op Aram werom te feroverjen. By dizze slach hie kening Achab him net as kening klaaid. Dat brocht betizing, want de kening fan Aram hie opdracht jûn om harren pylken earst op de kening fan Israel te rjochtsjen. De striders tochten ynearsten dat kening Josjafat fan Juda de kening fan Israel wie, mar hja krigen op 'e tiid troch dat hy net de kening fan Israel wêze koe. Achab waard dochs noch deade troch in strider dy't op gelok de kening wist te reitsjen mei in pylk.
Tidens de striid slagge it de ferwûne kening net op in feilige plak te kommen en wylst hy yn syn striidwein stie, bliede de kening dea. De kening waard yn Samaria begroeven en it bloed fan de kening yn de striidwein waard der by in wetterbekken útspield. Lykas de profeet Elía foarsein hie slikten de hûnen by it wetterbekken syn bloed op. Achab waard opfolge troch de soannen Achazja en Joaram. Oan it bewâld fan it hûs fan Achab kaam mei de opstân fan Jehû yn it jier 842 foar Kristus in ein.
Saw Gerrera
Saw Gerrera (Ingelske útspr.: [ˈsɔː ˈɡəɹiːɹɑ], likernôch: " sâ guh- rier -ra") is in fiktyf minsklik personaazje út 'e Star Wars-franchise. Hy waard yntrodusearre yn 2012, yn it fyfde seizoen fan 'e tekenfilmsearje Star Wars: The Clone Wars, mar waard bekender út 'e film Rogue One: A Star Wars Story (2016). De geastlike heit fan it personaazje wie Star Wars-betinker George Lucas sels. De negroïde Saw Gerrera begjint as de broer fan Steela Gerrera, de liedster fan 'e opstannelingen op Onderon, mei wa't er harren thúswrâld yn 'e Kloane-oarloggen befrijt fan 'e besetting troch de Konfederaasje fan Unôfhinklike Stelsels. Letter wurdt er de oannommen heit fan Jyn Erso, de dochter fan 'e wittenskipper Galen Erso, en radikalisearret er ta in ekstremistyske opstanneling tsjin it Galaktysk Keizerryk dy't gjin bannen hat mei it Rebelleferbûn.
Eftergrûn
It personaazje fan Saw Gerrera waard oarspronklik troch George Lucas betocht foar de live-actiontillefyzjesearje Star Wars: Underworld. Doe't dy nea makke waard, brocht er Gerrera úteinlik ûnder yn 'e tekenfilmsearje Star Wars: The Clone Wars. De namme fan Saw Gerrera is in ferbastering fan 'e namme fan 'e ferneamde Argentynske revolúsjonêr Che Guevara. Doe't Gareth Edwards, de regisseur fan Rogue One: A Star Wars Story yn syn film in militanter en ekstremistysker diel fan 'e rebûlje tsjin it Galaktysk Keizerryk sjen litte woe, rikkemandearre ko-produsinte Kiri Hart him oan om dêrfoar it al besteande personaazje fan Gerrera te brûken.
Fertolkings
Yn 'e tekenfilmsearje Star Wars: The Clone Wars (2008-2014 en 2020) waard de dialooch fan Saw Gerrera ynsprutsen troch stimakteur Andrew Kishino. Yn 'e live-actionfilm Rogue One: A Star Wars Story (2016) spile akteur Forest Whitaker de rol fan Gerrera. Whitaker spriek ek yn 'e tekenfilmsearje Star Wars: Rebels (2014-2018) en yn it fideospultsje Star Wars Jedi: Fallen Order de dialooch fan Gerrera yn. Mar yn 'e tekenfilmsearje Star Wars: The Bad Batch (fan 2021 ôf) waard de rol wer fertolke troch Kishino.
Yn Star Wars: The Clone Wars
Saw Gerrera waard foar it earst yntrodusearre yn 'e ferhaalline oer de planeet Onderon yn it fyfde seizoen (2012) fan 'e tekenfilmsearje Star Wars: The Clone Wars. Dêrby giet it om fjouwer ôfleverings: A War on Two Fronts, Front Runners, The Soft War en Tipping Point. Yn dy ferhaalline is Steela Gerrera, de suster fan Gerrera, yn 'e Kloane-oarloggen de liedster fan 'e opstannelingen op 'e planeet Onderon, dy't traind wurde troch de Jedi-ridders Obi-Wan Kenobi en Anakin Skywalker. De beide Jedi wegerje lykwols om sels aktyf oan 'e striid op Onderon diel te nimmen. Se litte Anakin syn padawan Ahsoka Tano op 'e planeet efter as adviseur fan 'e opstannelingen, mar drukke har op it hert om net sels mei te fjochtsjen.