cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Zandeweer
It doarp hat amper foarsjennings. Neist in doarpshûs is der allinnich in iepenbiere basisskoalle. Der is wol in aktyf ferieningslibben. Bekend is de folkloristyske dûnsgroep de Grunneger Daansers.
Pella (Iowa)
thumb|left|De Vermeer Mill. Pella (Iowa) is in stedsje yn de steat Iowa yn de Feriene Steaten fan Amearika.
It stedsje hat in grut tal ynwenners mei Nederlânske foarfaren, sa as de ôfskieden dûmny Hendrik Scholte. Dêr is in iepenloftmuseum wijd oan Hollân, mei ûnder oaren in stellingmole, de 'Vermeer Mill' dy't mealree is. Alle jierren, yn maaie, wurdt it Hollânsk ferline fierd mei it Tulip Time Festival (mei tulpetunen, klompdûnsjen, âlde ambachten en optochten).
Dêr wurdt Pella-Nederlânsk praat: in dialekt ôflaat fan it Súd-Geldersk.
Eelkje Tuma
Eelkje Tuma (Ie, 18 maart 1966), is in yn Sweden wenjende skriuwster dy't yn it Frysk publisearret.
Eelkje Tuma waard berne te Ie. Se studearre kulturele antropology oan de Frije Universiteit yn Amsterdam, wat se ôfrûne mei in doktoraalskripsje oer Noardsweedske begraffenisrituëlen. Tuma wennet sûnt 1992 yn Sweden, tsjintwurdich yn Pajala, dêr't se muzykdosinte is en by in skoalle administratyf wurk docht. Se is troud mei de Sweedske auteur Mikael Niemi.
Wurk
Tuma debutearre yn 1996 mei de roman Leafste lea, dy't giet oer hoe't in jonge frou har ûntwrakselt oan har famylje en eftergrûn. Yn 2004 krige Tuma yn it ramt fan it projekt Fryske Modernen in wurkbeurs fan it Fûns foar de Letteren foar it skriuwen fan in roman mei de wurktitel Paadwizer. De roman ferskynde yn 2009 by Utjouwerij Fryslân. Tuma, dy't harsels in stadige skriuwster neamt, waard by it ta stân kommen fan it boek begelaat troch de Fryske skriuwer Piter Boersma.
Jeanne Bieruma Oosting
Adriana Johanna Wilhelmina Bieruma Oosting, of Jeanne Oosting, (Ljouwert, 5 febrewaris 1898 - Almen, 14 july 1994) wie in tekenaresse en grafysk keunstneresse.
Se krige har oplieding oan de Keunstniverheidsskoalle fan Haarlim, Albert Roelofs, de Akademy foar Byldzjende keunsten yn De Haach; yn Parys Stanley Hayter en Buckland Wright. Hja wenne yn Amsterdam en wurke yn Nederlân, Itaalje, Frankryk en Spanje. Hja wie ien fan de earste Nederlânske keunstners dy't sels mei de lithotechnyk eksperimintearre. Fan grutte betsjutting foar har ûntwikkeling en status as fernijer is n lang tahâlden yn Parys (1929–1940) dêr't se nei de la Grande Chaumiere gie. Jeanne Oosting heart mei Charlotte van Pallandt en Ro Mogendorff, Kees Verwey, Paul Citroen en Carel Willink, ta de generaasje fan 1900, de keunstners dy't berne binne yn de tiid fan wat de 'wending' neamd wurdt, de omslach fan de njoggentjinde-iuwske keunst nei de moderne kunst.
Oosting makke sa'n 150 boekmerken, ûntwurp bernepostsegels en yllustrearre ûnder oare Poe en Baudelaire. Har skilderingen wienen meastal lânskippen, ynterieurs en stillibben. Bieruma Oosting mocht graach bisten tekenje, (bygelyks yn it sirkus). Se hie in libbene geast mei fantasij en gefoel foar it eigentiidske. Wylst har wurk yn oaljeferve yn in tradisjonele styl skildere is, binne hat akwarellen en grafiken folle frije en ekspressiver. Dêrfoar keas Jeanne ûnderwerpen as it nachtlibben, de selskant fan it bestean en de teaterwrâld, dy't se opdie yn Parys. Dêrneist drukte se eangsten en fisioenen út yn har wurk.
Hja wie lid fan 'Arte et Amicitiae' te Amsterdam, de Hollandse Aquarellisten Kring en fan 'De Grafische'. Wurk fan har is yn it Haachsk Gemeentemuseum, it Sintraal museum fan Utert, it Singer Museum te Laren en yn de Rykskolleksje. Se helle in brûnzen medalje op de wrâldtentoanstelling yn Parys yn 1937 en in 1e ynternasjonale fredespriis. Sûnt 1970 wurdt jierliks de troch har ynstelde Jeanne Oosting Priis útrikt.
Bernard Hinault
Bernard Hinault (Yffiniac, 14 novimber 1954) in eardere Frânsk hurdfytser.
Hinault wie sûnder mis ien fan de sterkste en mearsidichste hurdfytsers út de skiednis. Hy wie de bêste tiidrider fan syn generaasje en koe ek berchop en ek yn de sprint de spesjalisten ferslaan.
Syn alsidichheid docht bliken út it grutte tal omgongen en fytsklassikers dy't er wûn. Hinault wie nei Jacques Anquetil en Eddy Merckx de tredde hurdfytser dy't de Omgong fan Frankryk fiif kear wûn. Dy prestaasje waard letter allinnich helle troch Miguel Induráin. Dêrneist wûn er trijeris de Omgong fan Itaalje en twaris de Omgong fan Spanje. Hinault is boppedat ien fan de pear hurdfytsers dy't de Omgongen fan Itaalje en Frankryk yn ien seizoen wûn. Hy die dat twa kear, yn 1982 en yn 1985.
Allyksa stiet syn namme mear as ien kear op de earelist fan de Waalse Pylkl, Luik-Bastenaken-Luik en de Omloop fan Lombardije. Hinault hie it mier oan de kasseien fan Parys-Roubaix, mar it tekenet syn eargefoel dat hy it dêr krekt allike lang besocht oant er dy presizjeuze priis yn 1981 wûn.
Bynamme
Hinault syn bynamme wie Le Blaireau, dat troch Nederlânske (mar ok oare net-Frânsktalige) sportkommentators steefêst oersetten waard mei De Das. Dy oersetting wie net sa gek betocht: dassen binne fretsekken en Hinault wie dat - yn de tradysje fan Eddy Merckx - ek. Mar de Frânsen bedoelden mei Le Blaireau lykwols dat er in grantich man wie en dat wie noch tichter by de wierheid, want dassen grânzgje. In alternative útlis is dat Blaireau skearkwasste betsjut, want Bernard Hinault hie yn it begjin fan syn karriêre faak in switbân om syn holle sadat syn hier der as in skearkwaste boppe-út stuts. Dit is ea troch in Nederlânske sjoernalist ferkeard oersetten as de das. Dat misferstân is begryplik omdat blaireau beide betsjuttings hawwe kin; skearkwasten waarden makke fan dassehier.
Kwak
De kwak (Nycticorax nycticorax) is in fûgel út de famylje fan de reagerfûgels.
Fryske nammen
De kwak wurdt ek wol de Nachtreager neamd.
Skiersleat
De Skiersleat is in feart yn de gemeente Dantumadiel. De sleat rint fan It Houtwiel benoarden Feanwâlden nei it noarden en rint njonken de Boargemaster Nautawei troch oant de krusing mei de Bûtenfjildwei. Oan de eastside leit polder de Bomriden.
De namme Skiersleat jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Schiersloot.
Skillaarder Feart
De namme Skillaarder Feart jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Schillaardervaart.
Jehannestsjerke (Weidum)
De Jehannestsjerke is de protestantske tsjerke fan Weidum. Sûnt 2021 is de tsjerke oerdroegen oan de Stifting Alde Fryske Tsjerken.
Skiednis
It âldste diel fan de oan Jehannes de Evangelist wijde tsjerke is de toer, dy't datearret fan 1100. De toer is folslein fan dowestien en is letter ferhege. Yn de toer hingje twa klokken. De klok út 1531 waard getten troch Geert fan Wou en Johan Tersteghe en de klok út 1626 troch Hans Falck. It oerwurk is 16e-iuwsk en waard yn 2019 restaurearre.
Skarster Rien
thumb|De Skarster Rien fan de brêge ôf yn Skarsterbrêge thumb|De [[Skarster Rienbrêge yn de A6]] De Skarster Rien is in feart yn de gemeente De Fryske Marren. De feart ferbynt de Langwarder Wielen by de Wâldfinnen mei de Tsjûkemar en rint troch Skarsterbrêge.
Der binne twa brêgen oer de Skarster Rien: De Skarster Rienbrêge yn de A6 en in brêge yn Skarsterbrêge, dy't nei dizze brêge neamd is.
Jehannestsjerke (Weidum)
Skiednis
De romanogoatyske tsjerke fan giele kleastermoppen datearret út de 13e iuw en hat finsters mei kraalprofilen. In tal finsters binne letter grutter makke. Tsjin it ein fan de 15e iuw binne de yngongen fernijd; it noardlike portaal hat in koerbôge, it súdlike in spitsbôge. Yn dy tiid waard ek it stiennen ferwulft útbrutsen en ferfongen troch it tsjintwurdige houten tonferwulft.
Skarster Rien
Bewesten Skarsterbrêge stiet oan de súdkant fan de Skartser Rien de Skarremole.
Jehannestsjerke (Weidum)
Ynterieur
thumb|left|Oargel It ynterieur fan de tsjerke is 18e-iuwsk. De preekstoel mei de dooptún (1712) en fjouwer hearebanken en de oare banken mei de kearsehâlders binne fan dy tiid. De grutte bank foar de preekstoel oer wie dy fan de famylje Burmania. Yn de tsjerke lizze trije ier-17e iuwske sarken en in 15e-iuwske fan Bremer sânstien.
Oargel
Wis is dat Weidum al yn 1543 in oargel hie. Ek nei de reformaasje bleau it oargel yn Weidum yn gebrûk. Tsjin it ein fan de 18e iuw foldie it âlde oargel net mear en krige Albertus van Gruisen de opdracht in nij oargel de bouwen. It Van Gruisen-oargel die oant 1889 tsjinst. It waard doe ferfongen troch in oargel fan Van Dam út Ljouwert, it hjoeddeiske oargel. It Van Gruisen-oargel is doe ferkocht oan in dolearjende tsjerke yn Haarlim, dy't it letter troch ferkocht oan de grifformearde tsjerke fan Ter Apel, dy't yn 1969 ôfbrutsen is. It Van Dam-ynstrumint waard yn 1900 mei in register útwreide troch Bakker & Timmenga. Boppe it oargel hong eartiids in houten gerdyn, dat earne yn de jierren 1930 weihelle is.
Skarster Rien
Eardart it kanaal de Langwarder Wielen berikt komt it foarby Boarnsweach, wêr't in fyts- en fuotfear foar in ferbining soarget mei in rekreaasjegebiet.
De namme Skarster Rien jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Scharster Rijn.
Klaas van Dijk
Klaas Hendrik van Dijk (Grins 29 septimber 1913 - Grins, 26 juny 1990) wie in Nederlânsk byldhouwer en keunstskilder.
Apollo 11
Apollo 11 wie in missy yn it ramt fan it Apollo-projekt fan de Amerikaanske romtefeartorganisaasje NASA, wêrby't de earste minsken op 'e moanne set waarden.
Klaas van Dijk
Van Dijk krige syn oplieding oan de Akademy Minerva in Grins, dêr't hy les krige fan ûnder oaren A.W. Kort, C.P. de Wit en Willem Valk. Hy makke stúdzjereizen nei België en Frankryk en folge in opliedding modeltekenjen oan de Académie de la Grande Chaumière yn Parys.
Apollo 11
De trije astronauten Neil Armstrong, Edwin „Buzz” Aldrin en Michael Collins setten op 16 july 1969 ôf fan it Kennedy Space Center yn Floarida mei in Saturnus V-raket, en kamen op 19 july yn in baan om 'e moanne. Ien dei letter giene Armstrong en Aldrin mei it lâningsfartúch, de Eagle, nei de moanne ta, wylst Collins yn 'e kommando-module Columbia yn in baan om 'e moanne bleau. In oeremannich letter kaam de Eagle del yn 'e Mare Tranquillitatis, dêr't Armstrong as earste foet op 'e moanne sette, folge troch Aldrin. Nei krapoan 22 oeren op 'e moanne taholden te hawwen, setten de astronauten wer ôf en gongen mei Collins werom nei de ierde, dêr't se op 24 july yn 'e Stille Oseaan delkamen.
Klaas van Dijk
Van Dijk tekene en skildere ek en makke ek wol lito's. Hy wie lid fan de Grinzer keunstrûnte De Ploech. Syn skulptueren binne meast fan koper, mar ek wol fan aluminium.
Wurken
Elslo Haulerwyk
Apollo 11
Tarieding
De plenningsfaze fan Apollo 11 begûn yn 1965 ûnder lieding fan Christopher Kraft. Syn team krige de opdracht om checklisten foar de bemanning te meitsjen as ek it flechtplan sels, wêrfan de definitive ferzje twa wiken foar it begjin fan de missy op 1 july 1969 wrâldkundich waard. It team fan Kraft hie ek flechtsenario's klear lizzen mei dêryn de saneamde startfinsters yn augustus en septimber 1969. De plannen foar de kuier op de moanne waarden ferskate kearen feroare. Yn in konsept fan 1964 wie rekken holden mei ien astronaut dy't in kuier meitsje soe op de moanne, wylst de oar yn de moannelanner sitten bliuwe soe om de systemen yn 'e gaten te hâlden. Yn itselde jier kaam de Grumman Aerospace Corporation mei in ûndersyk dêr't yn te lêzen stie dat it technysk mooglik wie om beide astronauten útstappe te litten foar in kuier op de moanne. Yn jannewaris 1967 stelde Christopher Kraft út om nei de lâning op de moanne beide astronauten twa kear útstappe te litten. By de earste kuier soenen de astronauten fertroud reitsje moatte mei de grûn, de twadde útstap soe brûkt wurde foar it delsetten fan wittenskiplike eksperiminten en it byinoar fandeljen fan boaiemmateriaal. Yn septimber 1968 besleat de NASA dat de beide astronauten fan de Apollo 11-missy 2,5 oeren tiid op de moanne tahâlde mochten sûnder wittenskiplike ynstruminten mei te nimmen. De wittenskiplike ôfdieling fan de NASA yn Houston koe it dêr net mei lykfine en kaam mei it kompromis om dochs in lyts tal wittenskiplike eksperiminten op de moanne te dwaan. Op 9 oktober 1968 waard tastimming jûn om trije relatyf lytse eksperiminten te dwaan.
Lâningsplak
thumb|left|Foto fan it lâningsplak, de Mare Tranquillitatis, dêr't de moannelanner delkomme moast. By it sykjen nei in gaadlik lâningsplak foar de moannelanner wie de feiligens fan de astronauten it wichtichste betingst. De moannelanner moast bygelyks mei sinneskyn en goed sicht op de moanne delkomme; en it loskommen fan de moanne soe ek by deiljocht dien wurde moatte. Doel wie om sa min mooglik brânje te ferbrûken en tagelyk safolle mooglik dêrfan mei te nimmen. Dêrtroch wie it tal mooglike lâningsplakken foar de moannelanner beheind en moast it lâningsgebiet fan de Eagle by de ekwator fan de moanne socht wurde. De grûn dêr't de moannelanner delkomme moast wie likegoed fan grut belang. In stofgrûn dêr't in moannelanner yn weisakje kin soe in gefaar wêze, in grut tal rotsen ek.
Healwei it jier 1965 sette de NASA de Apollo Site Selection Board op, mei as doel it sykjen nei mooglike lâningsplakken op grûn fan wittenskiplike en technyske aspekten. Alle mooglike lâningsplakken leinen net fier fan de ekwator ôf en de grûn like op de foto's net al te rûch. Boppedat seagen de plenners fan de missy by it sykjen nei in lâningsplak ek nei de krite om it lâningsplak hinne, om te sjen oft der gjin skeanten of hichten yn 't paad sieten dy't de radar fan de moannelanner steure koenen. Op 15 desimber 1968 wienen der noch fiif mooglike lâningsplakken oer, de saneamde Apollo Landing Sites (ALS).
Foar de Apollo 11 missy keas de NASA mei ALS-1 úteinlik foar it meast eastlike lâningsplak yn de Mare Tranquillitatis (Latynsk foar 'see fan de rêst'). Dêr kaam de sinne 20 oeren foar de lâning op. Om't in dei op de moanne 29,53 ierddagen duorret, stie de sinne by de lâning sa likernôch 10° boppe de eastlike kym. Mei de sinne dy't út in hoeke wei skynde wie de rûchte fan de grûn goed te sjen. Wat grutte oanbelanget, wie it aaifoarmige lâningsplak mei 18,5 kilometer sawat likegrut as it eilân Manhattan. Twa oare lâningsplakken dy't fierder nei it westen ta leinen soenen as mooglik alternatyf brûkt wurde kinne, om sa wis te wêzen fan in goed ferljochte lâningsplak.
Bemanning
It sykjen fan bemanningsleden foar Apollo 11 wie it wurk fan Deke Slayton, baas fan it NASA-astronauteburo. In bemanning moast twa kear reserve stean foar in missy foar't se yn de nominaasje kamen foar in oare missy. Sadwaande wie de reservebemanning foar Apollo 8, de astronauten Neil Armstrong, Edwin „Buzz“ Aldrin en Fred Haise, de besetting foar Apollo 11. Armstrong woe lykwols dat Michael Collins, dy't troch in operaasje net mei Apollo 8 meikoe, it plak fan Haise ynnimme soe. De ferantwurdlike lieding by de NASA hie gjin problemen mei Armstrong syn foarstellen op 10 jannewaris 1969 waarden Armstrong, Aldrin en Collins as bemanning fan Apollo 11 oan de wrâld presintearre. Op dat stuit wie de bemanning noch net wis fan de missy, om't de moannelanner foar dy tiid noch net troch minsken yn it hielal teste wie.
Assemblaazje & testfaze
thumb|De Saturn-V-raket wurdt mei Apollo 11 nei it platfoarm brocht. Jannewaris 1969 kaam de moannelanner (Lunar Module, ôfkoarte LM) mei de namme "Eagle" oan op it Kennedy Space Center (KSC) yn Floarida. It Apollo-romteskip, dêr't de bemanning de measte tiid fan de missy yn tahâlde soe, waard op 23 jannewaris mei in frachtfleantúch fan it type Super Guppy nei it KSC flein. Beide romtefartugen waarden nei it Manned Spacecraft Operations Building brocht. Dêr waarden komponinten fan it romteskip ynelkoar set en ferskate testen dien. Mei súkses waarden it romteskip en de moannelanner yn in drukkeamer teste, om nei te gean oft de systemen yn it fakuüm fan it hielal wol goed wurkje soenen. Nei de ein fan dy testfaze kaam de moannelanner yn in kegelfoarmich omskot, yn de top fan dat omskot wie plak foar it romteskip. It omskot dêr't de moannelanner en romteskip yn siet wie ornearre as beskerming en waard boppe-op de raket fêst makke.
Doe't de beide fartugen klearmakke waarden yn it KSC, waard op 7 kilometer distânsje fan it KSC yn it Vehicle Assembly Building (VAB) wurke oan de montaazje fan de draachraket Saturnus V. Nei't it wurk dien wie yn it fabryk waarden de trije treppen fan de raket oaninoar ferbûn op it 5.715 ton swiere startplatfoarm. De ynkapsele moannelanner en it Apollo-romteskip waarden 14 april derop set, wêrmei't de opbou fan de 110 meter hege draachraket klear wie. Op 14 maaie waard de saneamde startkonfiguraasje fan de raket mei in sabeare ôftelsyklus hifke om de gearwurking fan de ferskillende systemen mei-inoar te testen.
De Countdown Demonstration Test wie de lêste belangrike test fan de draachraketten. Dy test begûn op 27 juny en soe in deimannich duorje. By de testen waarden de tanks fan de Saturnus V mei brânje opfolle en it ôftelsyklus neidien. By de twadde testfaze waard de brânje út de tanks helle en waard it ôftelsyklus dien mei de bemanning yn de raket.
Bemanning
De bemanning fan Apollo 11 bestie út trije man: Neil Armstrong, Edwin „Buzz“ Aldrin, en Michael Collins. Alle trije hawwe oarlochsfleanderpiloat west en alle trije hienen al ris earder yn it hielal west. Armstrong en Aldrin hawwe as piloat tsjinne yn de Koreaanske Oarloch.
Plakferfangende en stypjende bemanning
De plakferfangende bemanning bestie út trije minsken: Jim Lovell as plakferfangend kommandant, William Anders as plakferfangende piloat fan de kommando-module, en Fred Haise as plakferfangende piloat foar de moannelanner. As ien fan de besteande bemanningsleden om hokfoar reden dan ek net mear dielnimme koe oan de missy soe ien fan de leden fan de plakferfangende bemanning syn plak ynnimme.
Flechtlieding
De flechtlieders (Flight Director) yn it missysintrum yn Houston wienen Cliff Charlesworth (missybegjin en kuier op de moanne), Gene Kranz (by de lâning op de moanne), Glynn Lunney (foar de start fan de weromreis) en Gerald Griffin. Hja namen de besluten dy't relevant wienen foar it sukses fan de missy en wienen dêrneist ek ferantwurdlik foar de feiligens fan de bemanning.
Roptekens
De romtefartugen fan de Apollo 10 missy waarden Charles Brown en Snoopy neamd, twa stripfigueren út it tekenteltsje de 'Peanuts'. De nammen waarden jûn troch de bemanning fan de Apollo 10-missy. De bemanning fan Apollo 11 krige fan de assistint-manager fan de foarljochtingsôfdieling fan de NASA it fersyk om by it betinken fan de nammen foar de romtefartugen rekken te hâlden mei de betsjutting fan de missy yn de Amerikaanske skiedskriuwing. Doe't de tarieding noch mar krekt begûn wie kamen der nammen nei bûten lykas Snowcone en Haystack, mar de bemanning besluet letter om dy nammen dochs mar net te brûken. De kommando-module krige de namme Columbia, fan de Columbiad, de namme fan it romteskip yn Jules Verne syn novelle Fan de ierde nei de moanne út 1865. De namme Columbia kin ek yn ferbân brocht wurde mei de froulike personifikaasje fan de Feriene Steaten dy't tradisjoneel ta utering komt yn de muzyk en poëzy. De moannelanner krige de namme Eagle, de fûgel dy't ek ôfbylde waard yn it embleem.
Ferrin fan de missy
thumb|upright|Start fan de Apollo 11-missy
Lâning op de moanne
thumb|left|De moannelanner yn in baan om de moanne nei't er him loskeppele hat fan de kommando-module Columbia.
Doe't Apollo 11 yn in baan om de moanne brocht wie stapten Aldrin en Armstrong yn de moannelanner. Nei in systeemhifking fan de moannelanner koenen Aldrin en Armstrong loskeppele wurde fan de kommando-module Columbia dêr't Collins yn tahold. De motorútgong waard yn tsjinoerstelde fleanrjochting holden om de Eagle te stopjen yn syn baan om de moanne. Nei in ynspeksje fan Collins koenen Aldrin en Armstrong yn de moannelanner Eagle nei de moanne ta sakje litte. Doel wie om yn de Mare Tranquillitatis del te kommen. By it loskeppeljen fan de kommando-module wie de moannelanner in bytsje draaid yn syn baan om de moanne, sadat Armstrong en Aldrin de herkenningspunten op it oerflak fan de moanne 4 sekonden earder as plend wie seagen. It plak dêr't de moannelanner de grûn rekke wie dêrtroch 4,5 kilometer fan it doel. By it delkommen krige de bemanning op 1,8 km hichte ferskate "1201" en "1202" alarmmeldingen fan de stjoerkompjûter. Neist de lâningsradar wie de rendezvousradar ek oanset, wat net de bedoeling wie. Dat joech problemen foar de stjoerkompjûter om alle gegevens te ferwurkjen. Fan it missysintrum yn Houston krige de bemanning te hearren dat it feilich wie en lit de Eagle fierder sakje nei de moanne.
Krekt foar it delkommen fan de moannelanner seach Armstrong dat de automatyske piloat in rotsige krater as doel hie. Armstrong helle de automatyske piloat derôf en stjoerde de moannelanner oer de krater hinne nei in flakke grûn, wylst Aldrin de hichte en faasje fan de moannelanner yn 'e gaten hold. Armstrong kaam troch syn manoeuvre 60 meter fierder westlik del. Op 20 july om 20:17 UTC kaam de Eagle op de moanne del en hie rûchwei noch mar 25 sekonden brânje oer.
Armstrong en Aldrin begûnen fuortdaliks mei de tarieding foar in mooglike alarmstart, sadat se by in technysk mankemint sa wer de loft yn koenen. Neffens it plan wie der nei de lâning noch mar ien minút oer om prompt wer omheech te kinnen. Oars hienen de moannelanner it romteskip fanwege syn baan om de moanne mist, boppedat soe Collins dan in net-ynplende manoeuvre dwaan moatte om moannelanner en kommando-module wer byinoar te bringen. Troch it yngripen fan Armstrong by it delkommen op de moanne wienen fan dy minút al 30 á 40 sekonden ferstrutsen. Uteinlik wienen der noch mar fiif á tsien sekonden oer om oer in mooglike alarmstart te kedizen.
Op de moanne
Op 20 july 1969 om 20:17:58 oere UTC koe Armstrong melde: „Houston, Tranquility Base here. The Eagle has landed!“ (Frysk: „Houston, basis 'see fan de rêst' hjir. De earn is delstrutsen!“) It primêre doel wie helle. Tenei brûkten Armstrong en Aldrin it ropteken Tranquility Base.
Yn de twa oeren nei de melding fan Armstrong wienen de astronauten drok dwaande mei de tarieding foar de weromreis nei de kommando-module, dêr't se om de twa oeren mei begjinne koenen. Ien fan de dingen dy't yn dy tarieding dien wurde moast wie it ynstellen fan de moannelanner. Dat wie nedich om't de moannelanner oars mooglik swierrichheden krije soe mei it finen fan de kommando-module yn syn baan om de moanne. It krekte plak wie op dat stuit net bekend, om't Armstrong by it delkommen it gebiet net rjocht identifisearje koe. Collins fleach fiif kear yn syn baan om de moanne oer it gebiet dêr't Armstrong en Aldrin delkommen wienen. Om't hy it krekte plak fan de moannelanner net wist wie dat besykjen fergees. thumb|Edwin „Buzz“ Aldrin op de moanne Underwylst makken Armstrong en Aldrin foto's fan de moanne troch it rút fan de moannelanner. Neffens it plan soenen de beide astronauten 5 oeren en 40 minuten rêst hawwe, mar se namen lykwols 45 minuten. De tarieding dy't dien wurde moast om útstappe te kinne duorre trije oeren.
20 minuten letter stapte ek Aldrin út de moannelanner. Om de gearstalling fan de sinnewyn op de moanne mjitte te kinnen waard der aluminiumfoly (SWC) ophongen, dy't foar de ein fan de ekspedysje op de grûn wer meinommen waard. Nei it hisen fan de Amerikaanske flagge waarden ferskate lytse ûndersyksapparaten fan de EASEP (Early Apollo Scientific Experiment Package), de foarrinder fan de ALSEP, op it oerflak fan de moanne opboud. Sa soenen bygelyks de seismografen (PSEP) gegevens sammelje moatte oer seismyske aktiviteiten op de moanne. It apparaat oerlibbe syn earste nacht op de moanne net. In laserreflektor (LRRR) op it oerflak makke it mooglik de ôfstân tusken de moanne en de ierde te mjitten. Boppedat waarden boaiemmeunsters opdolle en 21,6 kg stien sammele. Nei 2 oeren en 31 minuten kaam der in ein oan it earste ferbliuw op de moanne.
Weromreis
Fjouwer oeren nei it loskommen fan de moanne siet de moannelanner yn in baan om de moanne en koe wer keppele wurde oan de kommando-module. Nei't Armstrong en Aldrin oerstapt wienen yn de kommando-module koe de moannelanner ôfstjitten wurde en de romteskip koers nei de ierde sette. Op 24 july 1969 om 16:50 UTC kaam de kapsule fan it romteskip tewetter yn de Pasifyske Oseaan en waard troch it bergingskip USS Hornet oan board lutsen.
Werom op ierde
thumb|Presidint Nixon yn petear mei de Apollo 11-bemanning yn karantêne Doe't de kommando-module yn de Pasifyske Oseaan delfoel lei de module yn earste ynstânsje op syn kop yn it wetter. In minútmannich letter dreau de module wer rjochtop yn it wetter trochdat de astronauten driuwsekken folrinne lieten mei lucht. In skoft letter waard in dûker dellitten út in marinehelikopter en makke de module fêst oan in anker sadat dy net fuortdriuwe koe. Oare dûkers makken driuwers fêst oan de module sadat dy stabyl yn it wetter lizzen bliuwe soe. De kâns wie lyts dat de astronauten patogenen (sykteferwekkers) meibrocht hienen fan de moanne, mar dochs hold de NASA dêr wol rekken mei. Fan de dûkers krigen de astronauten isolaasjepakken dy't se drage moasten oant se yn de isolaasjeromte fan de USS Hornet wienen. Yn de isolaasjeromte moasten de astronauten 21 dagen tahâlde. Presidint Richard Nixon hjitte de astronauten persoanlik wolkom. Doe't Nixon fuort wie waarden se nei Pearl Harbor op Hawaï brocht.
Op 13 augustus 1969 mochten de astronauten út de karantêne. Ta eare fan de trije astronauten waarden yn de stêden New York, Los Angeles en Chicago parades holden. In wykmannich letter waard it trio nûge foar in parade yn Meksiko-Stêd. Yn Los Angeles wie op dy trettjinde augustus in offisjeel feestmiel mei de leden fan it Amerikaanske Kongres, 44 gûverneurs, de opperrjochter fan de Feriene Steaten, en ambassadeurs fan 83 ferskillende lannen. By dy gelegenheid krigen de trije astronauten de 'Medal of Freedom' útrikt fan presidint Richard Nixon en fise-presidint Spiro T. Agnew. It feest wie it begjin fan in 45 dagen duorjende "Giant Leap" tour dy't de astronauten nei 25 oare lannen brocht en dêrby pommeranten moeten lykas keninginne Elizabeth II fan it Feriene Keninkryk. Yn in soad lannen wie omtinken foar it histoaryske barren troch bygelyks bysûndere Apollo 11-postsegels út te jaan en munten te slaan.
Missy-embleem
Foar it embleem fan de Apollo 11-missy waard de Amerikaanske see-earn brûkt dy't delstrykt op de moanne. Yn syn klauwen hat er in tûke fan in olivebeam fêst, as symboal fan freedsume bedoelings fan de missy. De ierde as begjin- en einpunt fan de missy is te sjen op in swarte eftergrûn, dy't symboal stiet foar it ûnbekende universum. Der waard bewust net keazen om de trije nammen fan de bemanning yn it embleem te ferwurkjen, om sa de fokus net te bot op de bemanning allinnich te hâlden mar de eare takomme te litten oan alle meiwurkers fan it Apollo-program. Ynstee fan de nammen fan de trije astronauten is de namme fan de missy ôfbylde.
Komplotteoryen
De missy yn it ûnbekende en de heimsinnigens dêrfan makken de lâning op de moanne ta in foarfal yn de skiednis dêr't in soad komplotteoryen oer betocht binne. Neffens ferskate teoryen wienen der yn de jierren 1969-1972 hielendal gjin minsken op de moanne. Soks soe in optinksel of in propagandastunt wêze fan de NASA en it Amerikaanske regear. Yn de santiger jierren fan de 20e iuw waarden de arguminten dy't de komplotteoryen ûnderbouwe moasten fersterke troch de skriuwer Bill Kaysing. Hy hat meiwurker west fan it bedriuw Rocketdyne, dat in leveransier fan de NASA wie.
Space race
Apollo 11 wie de earste flecht yn it Apollo-program, mei as doel om minsken op de moanne te setten. It beslút dêrta waard op 25 maaie 1961 útsprutsen yn it Amerikaansk Kongres troch presidint John F. Kennedy. Kennedy sei der fuort by de missy foar de ein fan de sechtiger jierren dien wêze moast. Kennedy syn beslút hie foar in part te krijen mei de saneamde "space race" tusken de Feriene Steaten en de Sovjetuny. Op 12 april 1961 wie kosmonaut Joeri Gagarin de earste minske yn it hielal, in oardel moanne foar it beslút fan Kennedy. De Amerikanen hienen mei Alan Shepard op 5 maaie 1961 de earste minske yn it hielal, mar hy fleach oars as Gagarin in suborbitale flecht en kaam dus net yn in baan om de ierde. Ta beslút wie der healwei april 1961 noch de mislearre ynvaazje yn de Bargebaai op Kuba dy’t it oansjen fan presidint Kennedy en de Feriene Steaten skeind hie.
Snypsnaren
thumb|It plakkaat wie ien fan de snústerijen dy't neilitten waarden op de moanne De Apollo 11-missy liet ferskate spoaren nei op de moanne. Sa waarden de Amerikaanske flagge, it ûnderstel fan de moannelanner, en de wittenskiplik eksperiminten net mei weromnommen nei de ierde.
Oare - symboalyske saken - dy't Armstrong en Aldrin efterlieten wienen:
Skingster Feart
De Skingster Feart is in feart yn de gemeente De Waadhoeke. De feart rint fan de Slappeterpster Feart (ek: Alde Feart) troch Skingen nei de Eastryp, dy't njonken de A31 benoarden Dronryp rint.
De namme Skingster Feart jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Schingervaart.
Keunstriden op de Olympyske Simmerspullen 1920
thumb|200px|right|It Olympysk Keunstriid stadion fan Antwerpen 1920
De Olympyske Simmerspullen 1920, ek wol de VIIe Olympiade neamd waarden yn 1920 yn Antwerpen, Belgje hâlden. It keunstriden waard hâlden yn it Palais de Glace d'Anvers. It wie de twadde en lêste kear dat it keunstriden op it programma stie fan de Simmerspullen.
Palais de Glace d'Anvers
It Palais de Glace d'Anvers wie in iisstadion yn Antwerpen en wie 51 meter lang en 17.8 meter breedt. Tidens de Spullen fan 1920 waard it iishokky en keunstriden hjir hâlden.
Cyborg
In cyborg (útspr.: [ˈsaːi̭bɔɹɡ], likernôch: " saai -bork" mei de Wâldfryske aai ) is in wêzen dat foar in part bestiet út organyske stof en foar in oar part út masinedielen. De term, in lienwurd út it Ingelsk, is in gearlûking fan cybernetic organism, "sybernetysk organisme" en waard yn 1960 betocht troch de Amerikaanske wittenskippers Manfred Clynes en Nathan S. Kline.
Cyborgs foarmje in populêr ûnderwerp yn 'e science fiction. Men kin dan tinke oan 'e Borg (in namme dy't net tafallich keazen is), dy't in ras fan bûtenierdske cyborgs yn 'e mediafranchise Star Trek binne. Oare foarbylden binne de Terminator, it titelpersonaazje út 'e Terminator-franchise, en de personaazjes Darth Vader en generaal Grievous, út 'e Star Wars-franchise.
It antwurd op 'e fraach oft cyborgs no al besteane of inkeld noch takomstmuzyk binne, hinget ôf fan jins perspektyf. De Amerikaanske feministyske biologe, filosofe en sosjologe Donna Haraway hold yn har essay A Cyborg Manifesto, út 1985, in pleidoai foar de ôfskaffing fan 'e rigide begrinzings tusken minsken en bisten, organismen en masines en manlju en froulju. Neffens har opfetting fan it begryp 'cyborg' binne in protte minsken fan no feitliks al cyborgs, lykas lju dy't in pacemaker ymplantearre krigen hawwe of sels lju dy't net funksjonearje kinne sûnder in (útwindich) gehoarapparaat.
Wapen fan Fryslân
It wapen fan Fryslân is in blau skyld mei twa gouden liuwen boppe elkoar, mei oan de râne sân langwizige gouden blokjes, dêrfan twa yn de boppehoeken, twa tusken de liuwen, en trije ûnder de liuwen.
It wapen wurdt normaal ôfbylde mei op it skyld in fiif-blêdige kroan, en mei twa gouden liuwen dy't it skyld fêsthâlde, alles steand op griene útrinners.
Wêr't de liuwen foar stean is net wis. Der wurdt oannaam dat, as it tal fan de blokjes in betsjutting hat, it de bûn fan de sân seelannen oantsjutte sil.
De oarsprong fan it wapen fan Fryslân is net dúdlik. Lykwols is dizze ferzje fan it wapen yn 1830 as wapen fan it Frysk Genoatskip oannaam. Yn de rin fan de 19e iuw wie in banier fan dit wapen ek populêr as flagge fan Fryslân, oant de hjoeddeiske Fryske flagge opkaam. Sûnt 11 febrewaris 1958 is dit offisjeel it wapen fan Fryslân.
Glorior Belli
Glorior Belli is in Frânsk metalprojekt oprjochte yn 2002 troch sjonger en gitarist Billy Bayou yn Parys dêr't in ferskaat oan muzikanten oan meiwurkje. Bayou brocht yn 2005 it debútalbum Ô Laudate Dominvs út. De teksten fan Glorior Belli gean benammen oer it okkulte, en satanisme. Glorior Belli hat sân studio-albums útbrocht.
Charles Laughton
right|thumb|Charles Laughton yn [[Mutiny on the Bounty (1935)]] thumb|Charles Laughton yn [[1940]] right|thumb|360px|Hendrik VIII
Charles Laughton (Scarborough, Ingelân, 1 july 1899 - Hollywood (FSA), 15 desimber 1962) wie in Ingelsk akteur, dy't ek yn Hollywood opgong makke.
Laughton wie de soan fan Robert Laughton en Elizabeth Conlon. Hy folgde syn oplieding oan de Royal Academy of Dramatic Art yn Stonyhurst, en ûntfong dêr in ûnderskieding. Fan 1926 ôf stie er op de planken, om yn 1937 tegearre mei Erich Pommer in filmbedriuw op te rjochsjen: Mayflower Pictures Corp.. Yn 1950 waard Laughton Amerikaansk steatsboarger.
Laughton hat spile yn tal fan films, teaterstikken en letter op radio en telefyzje. Ek as produsint en regisseur hat er tige warber west.
Laughton wie fan 1929 oant syn dea troud mei de aktrise Elsa Lanchester. Se hawwe ek wol tegearre yn deselde films spile: Rembrandt (1936), The Big Clock (1948) en Witness for the Prosecution (1957.) Lanchester ferhellet yn har autobiografy dat Laughton homoseksueel wie en dat hja dêrom gjin bern hiene (Maureen O' Hara hat dat tsjinsprutsen, hja wie befreone mei Laughton). Dat hat Laughton in protte fertriet dien, hy hie graach heit wurde wollen.
Auke Hettema
thumb|Alvestêderider, Ljouwert Auke Hettema (Ljouwert, 7 desimber 1927 - Amsterdam, 19 maaie 2004) wie in Frysk byldhouwer.
Anna van Eysinga
Jonkfrou Anna Augusta van Eysinga (Ljouwert, 10 desimber 1863 - dêre, 6 jannewaris 1960) wie de dochter fan jhr. mr. Frans Julius Johan van Eysinga (1818-1901) dy't ûnder mear lid fan de Earste Keamer, riedshear fan it gerjochtshof fan Ljouwert (1873-1888), en foarsitter fan de Earste Keamer (1880-1888) wie. De frelle stifte nei it ferstjerren fan har âlden, mei har susters, it rêstoard Wilhelminaoarde yn Sint-Nyk.
Auke Hettema
Libben en wurk
Hettema studearre fan 1947 ôf, tagelyk mei syn twillingbroer Renze Hettema, byldhoukeunst by ûnder oaren heechlearaar Piet Esser oan de Ryksakademy fan byldzjende keunsten yn Amsterdam, de stêd dêr't er syn hiele libben wenje bleau.
Fisken
De fisken (Latynske namme: Pisces of Ichthyes) foarmje in ynformele (want parafyletyske) groep organismen, dy't heart ta it ûnderryk fan 'e echte dieren (Metazoa), de stamme fan 'e rêchstringdieren (Chordata) en de ûnderstamme fan 'e wringedieren (Vertebrata). It binne wetterbisten mei in plasse, dy't sykhelje troch kiuwwen. Ornaris binne fisken kâldbloedich, en wurdt har lichemstemperatuer dus bepaald troch de temperatuer fan it wetter dêr't se yn swimme. De measte fisken hawwe fierders in hûd dy't oerdutsen is mei skobben, en bewege har troch it wetter fuort mei finnen. De tûke fan 'e biology dy't amfibyen bestudearret, hjit de ichtyology.
Auke Hettema
Libben en wurk
Hettema behearde ta de generaasje Nederlânske byldhouwers dy't nei de Twadde Wrâldkriich harren karriêre út ein setten mei it meitsjen fan oarlochs- en fersetsmonuminten. In foarbyld dêrfan is it fersetsmonumint yn de Prinsetún y Ljouwert.
Anna van Eysinga
Sette in grut tal boeken yn brailleskrift foar Ynstitút Wolfheze.
Fisken
Untwikkeling
De ierste organismen dy't foar fisken oanmurken wurde kinne, wiene weakhûdige wringedieren dy't foar it earst yn it Kambrium ferskynden. Hoewol't dy noch gjin wiere wringe hiene, beskikten se al oer in wringe-eftige struktuer dy't har fleksibelder yn har bewegings makke as de bisten dêr't se út fuortkamen. De fisken evoluëarren stadichoan fierder, en de earste fisk mei kaken ferskynde yn it Siluer. Dêrnei ûntjoegen guon fisken (lykas de haaien) har ta formidabele rôfdieren, dy't oant hjoed de dei ta oan 'e top fan de itenskeatling yn 'e seeën steane. Tsjintwurdich binne der sa'n 32.000 ûnderskate soarten fisken, dy't in gruttere biodiversiteit toane as lykfol hokker oare groep wringedieren ek. Yn grutte fariëarje se fan 'e 16 m lange walfiskhaai (Rhincodon typus) oant it dwerchgrintsje (Schindleria brevipinguis), dat mar 8 mm grut is. Fisken komme no rûnom foar yn hast alle oerflaktewetters, fan lytse swietwetterstreamkes heech yn 'e bergen, oant yn 'e djipste trôgen yn wrâlds oseanen.
Auke Hettema
Libben en wurk
Yn 1951 waard de Prix de Rome oan Hettema takend.
Fisken
Relaasje mei de minske
Fisken foarmje oer hast de hiele wrâld in wichtige itensboarne foar de minske. Troch kommersjele en tradisjonele fiskerij wurde fisken bejage, en guon soarten wurde dêrnjonken tsjintwurdich ek kweekt yn fiskkwekerijen. Angeljen wurdt troch in protte lju beskôge as in aardich tiidferdriuw of in moaie leafhawwerij, wylst oaren it sjogge as bistemishanneling en besykje om der it near op te lizzen. Guon soarten fisken, lykas goudfisken, koarpers en gupkes, wurde holden as húsdier, binnendoar yn akwaria of bûtendoar yn fivers, wylst der ek akwaria besteane dy't de foarm fan in dieretún hawwe, en dêr't it publyk hinne gean kin om 'e (faak eksoatyske) fisken te besichtigjen. Ek yn 'e minsklike kultuer hawwe fisken troch de iuwen hinne in wichtige rol ferfolle, bygelyks as godheden en as religieuze symboalen, mar ek as it ûnderwerp fan keunst, boeken en films.
Auke Hettema
Wurken in Fryslân
Ljouwert
Fisken
Taksonomy
Ta de fisken hearre ferskate groepen wringedieren, wêrûnder de kaakleaze fisken (Agnatha) en fan 'e kaakdieren (Gnathostomata) de kreakbienfisken (Chondrichthyes), pânserfisken (Placodermi), stikelhaaien (Acanthodii) en bienfiskeftigen (Osteichthyes), mar net de fjouwerpoatigen (Tetrapoda). Om't de oantsjutting "fisken" negatyf útlein wurde moat ("dy en dy, mar net dy"), wurdt dizze term tsjintwurdich troch de biology as parafyletysk, d.w.s. net mear as in jildige namme beskôge, en kin er allinnich noch ynformeel brûkt wurde. Foar it deistich spraakgebrûk makket soks fansels gjin inkeld ferskil, mar foar de wittenskip besteane "de fisken" eins net, útsein as morfologyske omskriuwing. Hjirûnder de taksonomyske opbou fan 'e ûnderstamme fan 'e wringedieren, wêrby't de fet skreaune groepen ta de fisken hearre:
Habtamu de Hoop
Habtamu de Hoop, troch syn freonen 'Hab' of 'Happy' neamd, (Addis Abeba, 16 april 1998) is in Frysk politikus en presintator. Yn 2017 waard er it jongste gemeenteriedslid fan Súdwest-Fryslân. Yn 2018 naam er dêrnjonken in baan oan as presintator fan it tillefyzjeprogramma Het Klokhuis.
Jonkheid en komôf
Habtamu de Hoop waard yn 1998 berne yn Addis Abeba, de haadstêd fan Etioopje, dêr't er troch syn biologyske âlden sûnder fierdere gegevens te fûnling lein waard by in kafee. Hy waard fûn troch in pear plysjes, dy't him by in weeshûs brochten. Doe't er acht moannen âld wie, waard er oannommen troch syn wiere, Fryske, âlden, Emke en Tineke de Hoop. Syn foarnamme, dy't him jûn waard yn it weeshûs dêr't er telâne kaam, betsjut yn it Amhaarsk (de offisjele taal fan Etioopje): "Ryk oan Libben", en is yn Etioopje in hiel gongbere namme. De Hoop wit net wannear't er berne is, mar hy fiert syn jierdei op 16 april. Hy hat in jongere broer, Solomon, dy't ek út Etioopje wei oannommen is. Hy groeide op yn it Greidhoekster doarp Wommels, dêr't er Frysktalich grutbrocht waard. De Hoop trochrûn de middelbere skoalle oan 'e RSG Magister Alvinus, yn Snits.
De Hoop is tige sportyf, en wie yn syn jonkheid de stjerspiler fan fuotbalklub SDS, út Easterein. Yn 2016 hie De Hoop, dy't ek in fanatyk keatser is, de haadrol yn it Omrop Fryslân-tillefyzjeprogramma Keatsen foar Dummies. Letter wurke er mei oan in oar Omrop Fryslân-programma, The Battle, en fierders wied er ek te sjen yn it VARA-programma Op Weg naar het Lagerhuis. Ek De Hoop syn politike belutsenens oppenearre him al betiid. Sa died er as tiner mei oan it Frysk Jeugdparlemint, wêrby't de jongerein yn it Provinsjehûs fan Fryslân gearkomt om sabeare de provinsje te bestjoeren.
Karriêre
Nei't De Hoop yn 2017 syn HAVO-diploma helle, sette er útein mei in oplieding sjoernalistyk oan 'e Hegeskoalle Windesheim yn Swol. By de ferkiezings dy't yn novimber 2017 holden waarden yn 'e gemeente Súdwest-Fryslân (om't Súdwest der in stik fan it âlde Littenseradiel, ynkl. Wommels, bykrige), kaam De Hoop op 'e kieslist fan 'e PvdA te stean. Doe't er in sit yn 'e gemeenterie wûn, wied er mei syn 19 jier it jongste riedslid fan Súdwest-Fryslân. Underwilens sollisitearre De Hoop ek nei de baan fan nije presintator fan it NTR-programma Het Klokhuis, by de NPO. Dêrby wied er ien fan 'e 1.440 gadingmakkers. Doe't er hearde dat er troch de seleksje hinne kommen wie, briek er yn april 2018 syn stúdzje ôf. Fan oktober 2018 ôf is De Hoop njonken syn riedswurk twa dagen yn 'e wike warber foar de NPO. Simmer 2019 gie De Hoop by it Het Klokhuis wei. Letter wie er noch belutsen by de jeugdtinktank Coalitie-Y nei in oprop fan premier Mark Rutte oan de jongerein om belutsen te wêzen by it belied oangeande de koroanapandemy.
Yn 2021 waard De Hoop as njoggende op de kandidatelist fan de Partij fan de Arbeid mei 10.092 stimmen yn de Twadde Keamer keazen. Hy waard sadwaande de jongste politikus yn de nije Keamer en it op twa nei jongste keamerlid út de Nederlânske parlemintêre skiednis. De Hoop syn portefuljes binne ûnderwiis, media, ynfrastruktuer en wettersteat.
Hy tsjinne yn oktober 2021 in wetsfoarstel yn om kêst 23 fan de Nederlânske Grûnwet, dêr't de frijheid fan ûnderwiis yn garandearre wurdt, oan te passen sadat skoallen gjin learlingen wegerje meie, kânsegelikens befoardere wurdt en skoallen de wearden fan de demokratyske rjochtssteat folgje moatte. De Hoop hie it foarstel oernaam fan partijlieder Lodewijk Asscher om in ein te meitsjen oan de wegering fan minsken op basis fan harren oertsjûgingen en oan fijannige omjouwingen foar lhbt-learlingen. [ 24 ] Dêrneist sette er him yn foar de bou fan de Lelyline, in foarstelde spoarline tusken Lelystêd en Grins om de noardlike provinsjes better mei de rest fan it lân te ferbinen, mar in moasje fan De Hoop helle gjin mearderheid yn de ûnderhannelingen foar it regearakkoart. Yn 2022 pleite er derfoar om iepenbier ferfier in basisrjocht te meitsjen. Doe 't buslinen yn it lân mei sluting bedrige waarden oan de ein fan de koronapandemy, wiisde De Hoop op de wichtige funksje fan dy linen yn lanlike gebieten en de ôfhinklikheid fan guon minsken derfan.
Ier yn 2023 presintearre er mei GrienLinks in plan om it iepenbier ferfier betelberder te meitsjen. Se stelden út om te eksperimintearjen mei fergees iepenbier ferfier foar minsken mei in leech ynkommen en om resinte priisferhegingen fan tickets werom te draaien. De € 400 miljoen dy 't foar dy lêste maatregel nedich wie soe ophelle wurde troch in ferheging fan de fermogensrendemintsheffing en de fennoatskipsbelesting.
Kommisjes
De Hoop is lid fan de neifolgjende kommisjes yn de Twadde Keamer:
List fan planetoïden 36901-37000
Dit is in list fan planetoïden 36901-37000.
Marco Goldenbeld
thumb|Drinkelingemonumint troch Marco Goldenbeld yn [[Sint-Jabik]] Marco Goldenbeld (Utert, 2 desimber 1957) is in byldzjend keunstner út Sint-Jabik.
Goldenbeld is in soan fan byldhouster Annet Haring. Hy krige syn oplieding yn Amsterdam oan de Gerrit Rietveld Akademy.
Wurken
Bûtenpost Eelde Flylân Harns Mildaam Nijeberkeap Sint-Jabik
Amalia fan Nassau-Dietz (1655-1695)
Amalia fan Nassau-Dietz (De Haach, 5 desimber 1655 - Allstedt, 16 febrewaris 1695) wie de dochter fan Willem Freark fan Nassau-Dietz en Albertine Agnes fan Oranje-Nassau.
Amalia troude mei Jehan Willem fan Saksen-Eisenach (1666-1729).
Albertine Agnes fan Nassau
Albertine Agnes troude yn 1652 mei Willem Freark fan Nassau-Dietz (1613-1664). Ut dit houlik binne berne:
Nei de dea fan har man Willem Freark yn 1664 waard se yn Fryslân regintesse foar har soan Hindrik Casimir II.
De basisskoalle fan It Oranjewâld is nei har neamd.
Akademy Minerva
right|250px Akademy Minerva is in akademy fan byldzjende keunsten, foarmjouwing en popkultuer yn Grins. It is in ûnderdiel fan de Hânzehegeskoalle Grins. De Akademy waard yn 1798 oprjochte as skoalle foar Teken-, Bou- en Skipfeartkunde.
Inkele leden fan de Grinzer keunstrûnte De Ploech hawwe oan Minerva studearre.
Sân Seelannen
thumb|400px|De Fryske lannen om 1300 hinne. thumb|400px|right| Sân Fryske Seelannen neffens it traktaat fan 1417
De Sân Seelannen wienen yn de Midsiuwen selsstannige Fryske geaen. It is net wis of it tal sân letterlik naam wurde moat of dat it mear en oantsjutting wie foar de mienskip fan de seelannen. Yn de bûn fan de sân seelannen wienen yn alle gefallen mear as sân gebieten ferbûn, mar of dy allegear as ien fan de seelannen beskôge waarden is net dúdlik.
Yn in opdieling fan de Fryske Noardseekust wurde de seelannen sa yndield: Fariaasjes hjirop nimme ek Fryslân oer de Eider op as in Seelân, wêrta bygelyks Oerjade net as in apart seelân sjoen wurdt.
In traktaat út 1417 neamt foar dy tiid lykwols de opdieling: Yn it bûn wienen neffens it traktaat fierder lannen besuden East-Friesland opnaam, wêrûnder de omkriten fan Lier en it Sealterlân.
It bûn fan de sân seelannen kaam alle jierren op de tiisdei efter Pinkster byelkoar by de Opstalbeam, by Auwerk.
Sien van Hulst
Wurkpaad
De organisaasje fûn yn 1902 oansluting by de hurd groeiende organisaasje it Griene Krús. Se wurke foar it Griene Krús yn Fryslân en begûn al yn 1894 op eigen inisjatyf mei wykferpleging yn Harns. De fersoarging barde sûnt 1908 ûnder har trije R's: Rêst, Reinheid en Regelmaat. Yn 1896 rjochte se yn Harns in "Vereniging voor Wijkverpleging en Ziekenzorg" op. Yn Harns die se paadsljochtsjend wurk. It Harnzer magazyn waard ûnder har lieding sa goed ynrjochte dat it faak oan oare ôfdielingen as foarbyld steld waard. Doe't yn 1902 it Griene Krús yn Harns oprjochte wie wreide Sien van Hulst har wurk út oer heul Fryslân. Yn Harns organisearre hja mem- en bakerkursussen. Harns waard hjirtroch de "bakermatte" fan de bakers (âlde namme foar ferloskundigen). Sien van Hulst sette har yn foar promoasjedoeleinen, it opsetten fan ôfdieleing troch hiel Nederlân en foar it jaan fan kursussen. Yn de kursus hie se in soad omtinken oan it jaan fan boarstfieding. Se betocht de nije funksje wyk-kream-ferpleechster en wurke mei diplomearre ferpleechsters en baaksters, wat har fanút net-diplomearre hoeke op in soad kommintaar kwam te stean. Doe't se ym 1930 ferstoar liet se har fermogen (sparre troch sunich te libjen) net nei oan har famylje, mar oan it Griene Krús.
Har útsprutsen ideeën oer kreamheinen beskreau hja yn har ferneamde boekje Reinheid, rust en regelmaat: een beknopte uiteenzetting, hoe moeders hare zuigelingen op de minst omslachtige wijze goed kunnen verzorgen.