cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Komarr
Plot
Mar as Tien en Miles by it eksperimintearringsstasjon arrivearje, komme se by ûngelok dr. Soudha en guon fan syn trewanten oer it mad, dy't harren oermasterje en bûtendoar mei boeiens fêstsette. Dan skilje se Ekaterin, dy't op it punt stiet om foargoed fuort te gean, dat se har man ophelje moat by it eksperimintearringsstasjon. Ekaterin har twastriid oer wat se no dwaan moat, duorret net lang en se beslút om Tien dizze lêste geunst te ferlienen om't hja beiden om 'e wille fan Nikki dochs mei fatsoen mei-inoar omgean moatte. Lykwols komt se te let, want Tien hie syn beäzemingsapparatuer net neisjoen foar't er nei bûten gie en syn lucht wie al sa goed as op. Tien stikt wylst Miles, fuort njonken him, neat dwaan kin om him te helpen, mei't er sels fêstsit. Dat, as Ekaterin einlings op it plak oankomt, fynt se dêr har man dea en Miles mei de polsen alhiel iepenhelle troch syn wrakseling om los te kommen.
Neitiid hellet ImpSec de hiele Rioelwaarmteferwurking ûndersteboppest om derefter te kommen wat der no eins krekt geande is en wêr't de dieders bedarre binne. Ekaterin ferwurket de dea fan har man yn stilte; ek al hold hja net mear fan him, dochs hie se him net sa'n ein tawinske. Perfester Vorthys lit syn frou, Ekaterin har muoike, oerkomme fan Barrayar om har te stypjen. Miles helpt Ekaterin mei praktyske dingen en as der in probleem ûntstiet by Ekaterin har besyk oan in sikehûs om Nikki behannelje te litten foar syn dystrofy, brûkt Miles syn foech as ryksauditeur om medyske behanneling foar de jonge ôf te twingen. It is om dy tiid hinne dat Miles beseft dat er fereale op Ekaterin wurden is.
Underwilens smyt it ûndersyk nei Soudha en konsorten hieltyd mear oanwizings op dat se it iene of oare eksperimintele apparaat of wapen oan it bouwen wiene. As Ekaterin nei it romtestasjon by it wjirmgat nei Barrayar ta giet om har muoike dêr ôf te heljen, rinne sy en frou Vorthys dêr by tafal ien fan Soudha syn trewanten tsjin it liif, mei as resultaat dat se oermastere en fêstholden wurde om harren stil te hâlden. Likernôch om dyselde tiid hinne ûntdekke perfester Vorthys en de Komarraanske eskpêr dr. Riva dat it ding dat Soudha-en-dy besochten te meitsjen in wjirmgatferneatiger is: Soudha-en-dy blike Komarraanske patriotten te wêzen dy't troch it wjirmgat nei Barrayar te ferneatigjen Komarr befrije wolle fan 'e Barrayareeske oerhearsking. Allinnich, it apparaat wurket net goed, wat by it testen fan in foargeande ferzje derfan de ramp mei solêre spegel feroarsake hat. Soudha-en-dy miene lykwols dat se it probleem oplost hawwe (wat net sa is) en binne fan doel om troch te setten, wat fatale gefolgen hawwe sil foar it romtestasjon en elkenien deryn.
Amfibyske oarlochfiering
It bekendste foarbyld fan in amfibyske operaasje is D-Day, yn 'e Twadde Wrâldoarloch: de lâning fan Amerikaanske, Britske en Kanadeeske troepen op 'e kust fan Normanje yn it troch nazy-Dútslân besette Frankryk, op 6 juny 1944. Dat is teffens noch altyd de grutste amfibyske oanfal út 'e skiednis fan 'e wrâld. Oare bekende foarbylden fan amfibyske operaasjes binne:
Komarr
Plot
Se binne lykwols gjin terroristen mar wittenskippers en it is harren twer om Ekaterin en frou Vorthys te fermoardzjen. Harren ûnbehelplike bewekking fan 'e finzenen stelt Ekaterin by steat om út te naaien en har te ferskânzjen yn in kraankabine. Foar't se op 'e nij oermastere wurdt, slagget it har om mei de kraan de wjirmgatferneatiger sa slim te skansearjen dat er ûnbrûkber wurdt. Dêrnei kin Miles Soudha-en-dy mei wurden wol oer: hy wit har safier te krijen dat se har beide gizelders frijlitte en harsels oerjouwe.
Neitiid wurdt de hiele saak ta it djipste geheim klassifisearre. Ek lit Miles dan syn belangstelling foar Ekaterin blike en liket sy dy te beäntwurdzjen; Miles moat werom nei Barrayar om ferslach út te bringen oan keizer Gregor, wylst Ekaterin mei koarten ek werom sil nei har thúswrâld. Miles is wisberet om dan fierder om har te stykjen.
Tess fan de D'Urbervilles
Tess fan de D'Urbervilles (oarspronklike Ingelske titel: Tess of the d'Urbervilles) is in roman fan 'e hân fan 'e Ingelske skriuwer Thomas Hardy (1840-1928). It boek waard foar it earst útjûn yn 1891, mei as ûndertitel A Pure Woman Faithfully Presented. Tess fan de d'Urbervilles is in trageedzje, dy't alderearst yn in yngripend sinsurearre ferzje as fúljeton yn in krante ferskynde. Hoewol't it hjoed de dei beskôge wurdt as in wichtich ûnderdiel fan 'e Ingelsktalige literatuer, krige Tess of the d'Urbervilles by de publikaasje tige mingde resinsjes, fral ek om't it de besteande seksuële moraal yn it Fiktoriaanske Ingelân oanfocht. Yn 2010 waard it boek oerset yn it Frysk troch Geart fan der Mear.
Eftergrûn
Hardy skreau Tess fan de D'Urbervilles yn 1890 en 1891 as it op ien nei lêste boek fan syn karriêre (syn hert lei by poëzij ynstee fan proaza, en doe't er yn 'e rin fan 'e njoggentiger jierren safolle oan 'e ferkeap fan syn romans fertsjinne dat er derfan libje koe, lei er him folslein ta op it skriuwen fan gedichten). Ut it manuskript fan Tess of the d'Urbervilles, dat tsjintwurdich tentoansteld wurdt yn it Britsk Museum, docht bliken dat Hardy syn boek earst Daughter of the d'Urbervilles neame woe. Yn 'e roman beskriuwt er it lot fan it boerefamke Tess, dat troch in keatling fan yninoar gripende foarfallen almar fierder yn 'e swierrichheden bedarret, wêrby't it ûntnaderjen fan har "deugd" (fammesteat) troch in kreaze ferlieder in krúsjale rol spilet, oant se úteinlik terjochtsteld wurdt foar moard. Mei dit tragyske ferhaal woe Hardy dúdlik de dûbele seksuële moraal yn it Fiktoriaanske Ingelân oanfjochtsje, dy't it skeanskermjen fan manlju troch de fingers seach en sels min ofte mear as normaal beskôge, wylst yn in skrinend kontrast in frou dy't foar it houlik seksuële omgong hân hie troch de maatskippij sa goed as ferstaat waard. Dat Hardy it boek de ûndertitel fan A Pure Woman Faithfully Presented ("In Suvere Frou Earlik Beskreaun") meijoech, waard him dan ek slim kwea-ôf nommen. De besteande moraal wie ek de reden dat de roman, tsjin Hardy syn sin yn, slim sensurearre waard foar't er ferskine koe yn 'e krante The Graphic, dy't it ferhaal yn 1891 as fúljeton foar it earst publisearre.
Earste Faze: In Famke Noch (haadstik 1-11)
Tess is it âldste bern yn it gesin fan John Durbeyfield, in ienfâldige komelker op it plattelân fan Wesseks, en dy syn frou Joan. Op in dei fertelt dûmny Tringham John dat er aadlik bloed hat. Tringham hat ûntdutsen dat "Durbeyfield" in ferbastering is fan "D'Urberville", de efternamme fan in aadlike famylje fan Normandysk komôf, dy't no útstoarn is. Dêrmei makket er John de kop alhiel oerstjoer.
Dyseldichste deis docht Tess yn it doarp mei oan 'e maaiedûns, wêrby't se Angel Clare moetet, de jongste soan fan dûmny James Clare, dy't mei syn beide âldere bruorren op rûnreis is. Hy hâldt ho om mei te dwaan en dûnset mei ferskate oare fammen. Angel merkt Tess har skientme op, mar te let om mei har te dûnsjen, mei't er al oan 'e lette kant is foar in ôfprate moeting mei syn bruorren. Tess fielt har tekoart dien.
Tess har heit, alhiel oerémis rekke fanwegen de ûntdekking dat er fan adel is, drinkt dy jûns tefolle om dy nachts nei de merk te riden, dat sadwaande nimt Tess de reis op har. Lykwols, se falt yn 'e sliep op 'e bok fan 'e karre en kin dêrtroch in botsing net foarkomme as der in te hurd jeiende wein fan 'e oare kant komt. By it ûngemak komt Prins, har heite iennichste hynder, om. Tess fielt har dêr sa skuldich oer, dat se tsjin better witten yn tastimt om frou D'Urberville op te sykjen, in rike widdo dy't yn it tichtbye stedsje Tantridge wennet, mei it doel om oanspraak te meitsjen op besibskip. Hja wit net dat yn it echt frou D'Urberville har man, Simon Stoke, de baronstitel kocht hat en dêrmei de nije efternamme oannommen, en dat dizze D'Urbervilles dus alhielendal gjin famylje fan har binne.
Let op in jûn, op 'e weromreis út it stedsje mei guon oaren, rekket Tess sûnder erch behelle yn in rûzje mei in oare faam, dy't op it punt stiet om op slaanderij út te rinnen. As Alec krekt dan lânsriden komt en oanbiedt om har út dy sitewaasje te rêden, nimt se syn oanbod oan. Hy bringt har lykwols net nei hûs, mar riidt troch de dize oant se in lytse bosk berikke; dan beart er dat er paadbjuster rekke is en set geandefoets ôf om út te finen wêr't se binne. Tess bliuwt efter en falt einlings yn 'e sliep op de mantel dy't er har liend hat. As er yn it tsjuster weromkeart, hat er seksuële omgong mei har (in barren dat Hardy yn sokke bedutsen termen omskriuwt, dat it net dúdlik wurdt oft it dêrby no om ferlieding of ferkrêfting giet, al komme letter yn it ferhaal taspilings foar dy't derop wize dat it mear wei hat fan it lêste).
Twadde Faze: Gjin Famke Mear (haadstik 12-15)
Tess begjint Alec te ferachtsjen. Tsjin syn wil giet se werom nei har âldershûs, dêr't se suver net mear út har keamer komt. De simmer dêrop skinkt se it libben oan in syklik jonkje, dat mar in pear wike libbet. Op 'e lêste jûns foar syn dea doopt Tesse him sels, nei't har heit wegere hat de dûmny yn 'e hûs ta te litten. Se neamt it jonkje Sorrow ("Fertriet"; yn 'e Fryske oersetting "Smertebern"). Tess begraaft har soan eigenhandich yn ûnwijde grûn en timmeret sels in krús om op it grêf te setten.
Trêde Faze: Nije Hoop (haadstik 16-24)
Mear as twa jier nei it fiasko te Tantridge is Tess, no tweintich jier âld, ree om fannijs te begjinnen. Se siket wurk bûten har doarp, op in plak dêr't har ferline ûnbekend is, en wit in baantsje te bemachtigjen as boerefaam op 'e greidpleats fan menear Richard Crick. Dêr rekket hja befreone mei trije oare fammen, Izz, Retty en Marian, en ek moetet se dêr Angel Clare wer, dy't sels ek boer wurde wol en by menear Crick leart hoe't men in suvelbedriuw liede moat. Hoewol't de oare boerefammen alhiel besleifere fan him binne, kiest Angel al rillegau Tess út, en stadichwei wurde se beide fereale opinoar.
Fjirde Faze: It Gefolch (haadstik 25-34)
Angel bringt in pear dagen by syn famylje yn Emminster troch. Syn bruorren Felix en Cuthbert, in teolooch en in klassikus, merke op dat Angel mar frijwat boerske manearen kriget, wylst Angel harren âldsk en nearhertich fynt. Angel besprekt mei syn heit, dûmny James Clare, syn foarútsjoch op in houlik. De Clares hawwe al lang de hope dat Angel trouwe sil mei Mercy Chant, in fromme skoaljuffer, mar Angel hâldt út dat in frou dy't wat fan buorkjen ôfwit foar him in sinfoller kar wêze soe. Hij fertelt syn âldelju oer Tess, en hja sizze ta har ûntfange te sillen. Neitiid rekket Angel syn heit op 't ferhaal oer syn besykjen om 'e pleatslike befolking te bekearen ta it metodisme en neamt dêrby syn falen om 'e jonge opperteur Alec d'Urberville ûnder de tomme te krijen.
Angel keart werom nei menear Crick syn pleats en docht Tess in oansyk. Dêrtroch komt Tess foar in pynlik dilemma te stean: Angel mient dúdlik dat hja noch faam is, en hoewol't se him net bedrage wol, sjocht se der as in berch tsjinop om har skande oan him op te bychtsjen, mei't se syn leafde en bewûndering net ferlieze wol. Se hâldt safolle fan him dat se him einlings tawurd jout en beart dat har wifkjen feroarsake waard troch it feit dat se heard hie dat er in grouwéligen hekel oan âlde famyljes hat en tocht dat er sadwaande net folle op hawwe soe mei har D'Urberville-erfskip. Hy, lykwols, is tige bliid mei dat nijs, om't er tinkt dat har komôf harren houlik foechsumer meitsje sil yn 'e eagen fan syn famylje.
De trouwerij ferrint sûnder swierrichheden, al merkt Tess it faaie teken op fan in hoanne dy't kraait op 'e middei. Tess en Angel bringen harren houliksnacht troch yn in âld bûtenferbliuw fan it D'Urberville-laach, dêr't Angel syn breid guon prachtige diamanten ta geskink jout dy't fan syn peetmem west hawwe, en bekent dat er yn Londen ienris in koarte frijaazje hân hat mei in âldere frou. As se dat ferhaal heart, rekket Tess derfan oertsjûge dat Angel har har eigen ferline grif ferjaan sil en fertelt se him einlik oer wat Alec har oandien hat.
Fyfde Faze: De Frou Moat Boetsje (haadstik 35-44)
Angel is lykwols ûntsteld troch har iepenbiering en bringt de houliksnacht op 'e bank troch. Tess is stikken en dwerstroch fan syn reäksje en akseptearret de hommelse ferfrjemding as eat dat se fertsjinnet. Nei in pear aaklike dagen stelt se út om mar útinoar te gean. Angel stimt dêrmei yn, jout har wat jild en ûnthjit dat er besykje sil om himsels mei har ferline yn it reine te bringen, mar warskôget har om him net te folgjen oant er har berjocht stjoert. Dêrop nimt Angel, nei in koart besyk oan syn âldelju, in skip nei Brazylje om dêr in nij libben te begjinnen. Ear't er ôfset, moetet er ûnderweis Izz Huett en freget har ympulsyf om mei him oersee te gean as syn mêtresse. Hja akseptearret syn oanbod, mar as er freget hoefolle oft se fan him hâldt, jout se ta dat nimmen mear fan him hâlde kin as Tess. By it hearren fan dy wurden komt er werom op syn ympuls en poeieret er Izz ôf, dy't bitter gûlend op hûs oan giet.
Tess keart foar koarte tiid werom nei har âldershûs, mar fynt it dêr ûndraachlik en beslút om Marian te beselskipjen, dy't in nij wurkplak op in earmtlike boerepleats fûn hat. Letter jout Izz har by harren. Underweis dêrhinne wurdt Tess werkend en misledige troch boer Groby, deselde man dy't dat alris earder dien hie yn it bywêzen fan Angel; it docht bliken dat hy har nije wurkjouwer is. Op syn pleats moatte de trije fammen swier lichaamlik wurk ferrjochtsje.
Op in dei beslút Tess om Angel syn âldelju yn Emminster te besykjen, mar as se har bestimming hast berikt hat, komt se Angel syn beide âldere bruorren tsjin yn it selskip fan 'e frou wêrfan't Angel syn famylje hope hie dat er mei trouwe soe, Mercy Chant. Sy werkenne har net, mar Tess heart hoe't se Angel syn domme houlik besprekke. Beskamme keart se dan om (dit is de meast skrinende passaazje fan it hiele boek, mei't de ienfâldige dûmny James Clare, dy't alhiel neat fan syn beide âldste soannen hat, de iennichste wie dy't Tess rêde kinnen hie fan har bitter lot). Op 'e weromweis heart Tess in rûnreizgjend preker sprekken en se is skokt as se beseft dat it Alec d'Urberville is, dy't dochs noch bekeard is troch James Clare.
Sechsde Faze: De Bekearling (haadstik 45-52)
Alec en Tess wurde allebeide oangrepen troch harren moeting, en Alec smeket Tess om him nea wer te ferlieden. Al rillegau, lykwols, siket er har op Groby syn pleats op en freget er har om mei him te trouwen. Se fertelt him dat se al troud is, mar letter besiket er har op 'e nij en yn 'e maityd nochris. Dylêste kears seit er dat er gjin preker mear is en dat er allinne mar wol dat se by him is. Dan berikt Tess it berjocht fan har jongere suster Liza-Lu dat har heit siik is en har mem yn 't stjerren leit. Tess hastiget har nei hûs om harren te fersoargjen. Har mem betteret al rillegau wer op, mar har heit komt ûnferwachts te ferstjerren.
Har famylje wurdt dêrnei út harren hûs set, mei't harren pachtkontrakt net oererfber is. Alec seit tsjin Tess dat it no wol dúdlik is dat har man nea wer komme sil en biedt oan om 'e Durbeyfields op syn lân te húsfêstjen. Tess stegeret syn help ôf. Earder hie se Angel in psalmeftich brief skreaun fol leafdesferklearrings, feroatmoediging en smeekbeaen om genede; no jout se einlik oan harsels ta dat Angel ferkeard wie en net sysels. Dêrop krabbelet se in hastich bryfke oan him wêryn't se skriuwt dat se har uterste bêst dwaan sil om him te ferjitten, mei't er har ûnrjocht oandien hat.
De Durbeyfields binne fan doel en hier guon keamers yn it stedsje Kingsbere, it foarâlderlike thús fan 'e D'Urbervilles, mar as se dêre arrivearje, docht bliken dat de keamers al ferhierd binne oan in oar gesin. Frijwol ta reapsein brocht, binne se dan twongen om beskûl te sykjen op it tsjerkhôf, iroanyskernôch rjocht ûnder it D'Urberville-rút. Tess giet de tsjerke yn en rint dêr Alec wer tsjin it liif, dy't har op 'e nij lestich falt.
Underwilens hat Angel yn Brazylje tige siik west. Syn boerebedriuw is op neat útrûn en no keart er werom nei Ingelân. Underweis fertrout er syn swierrichheden ta oan in frjemd, dy't him derop wiist dat it ferkeard wie om syn frou te ferlitten: wat se yn it ferline west hat, is minder wichtich as wat se no is of noch wurde kin. Angel begjint dan syn behanneling fan Tess te roujen.
Sânde Faze: De Ferfolling (haadstik 53-59)
By syn thúskomst yn syn âldershûs lizze der twa brieven op Angel te wachtsjen: Tess har lulke bryfke en in pear kryptyske wurden fan "twa dy’t it goed mei jo miene" (Izz en Marian), dy't him warskôgje om op syn frou te passen. Hy giet derop út om Tess op te spoaren en siket einlings har mem Joan op, dy't no yn begoedige steat yn in kreas húske wennet. Nei't se besocht hat syn fragen út 'e wei te gean, fertelt se him úteinlik dat Tess no yn Sandbourne wennet, in modieus fakânsje-oard oan see. Dêr fynt er Tess yn it djoere pinsjon dêr't se no tahâldt ûnder de namme fan "frou D'Urberville". Hja is treftich klaaid en hâldt en draacht har foar him oer earst tige ôfhâldich. Hy freget har mijen om ferjeffenis, mar dan fertelt Tess him smertlik dat er te let is; tinkend dat er nea wer komme soe, hat se einlik tajûn oan Alec d'Urberville syn ynflústerings en is se iepentlik dy syn mêtresse wurden. Se freget Angel om him ôf te jaan en nea werom te kommen. Hy giet fuort en Tess lûkt har werom op har keamer, dêr't Alec op har wachtet en dêr't se yn gûlen útbarst. Se jout Alec der de skuld fan dat se Angel syn leafde foar de twadde kear ferlern hat en beskuldiget him der boppedat fan dat er har foarliigd hat doe't er sei dat Angel nea wer komme soe.
De pinsjonhâldster, frou Brooks, harket oan it kaaisgat, mar jout har hastich ôf as de rûzje te slim wurdt. Letter sjocht se hoe't Tess it hûs ferlit en neitiid merkt se in útwreidzjend read plak — in bloedplak — op it plafon op. Alec d'Urberville wurdt dan deastutsen yn Tess har keamer fûn.
Angel, dy't de moed no alhiel ûntsonken is, hat Sandbourne ferlitten. Tess hastiget har efter him oan en fertelt him dat se Alec deadien hat. Se hopet dat Angel har alles ferjaan wol no't se de man ombrocht hat dy't harren beide libbens ferrinnewearre hat. Angel leaut der earst neat fan, mar skinkt har syn ferjeffenis en leafde. Ynstee fan op 'e kust oan te hâlden, rinne se it binnenlân yn mei dizenige plannen om harren earne beskûl te hâlden oant se oersee ûntkomme kinne. Se fine in leech hearehûs en hâlde dêr fiif loksillige dagen tegearre ta, oant harren oanwêzigens ûntdutsen wurdt troch in skjinmakster.
Se naaie út en rinne troch oant djip yn 'e nacht; dan berikke se Stonehenge, dêr't Tess har deljout op in oerâld alter. Ear't se yn 'e sliep falt, freget se Angel om foar Liza-Lu te soargjen, yn 'e hope dat Angel nei har dea mei har suske trouwe sil. As de dage oan 'e loft komt, merkt Angel dat se omsingele binne troch de plysje. Hy beseft einlik dat Tess Alec echt fermoarde hat en freget de manlju om Tess sliepe te litten oant se út harsels wekker wurdt. As Tess einlings de eagen opslacht en de plysje sjocht, is se suver bliid, mei't se no Angel syn minachting foar har, dêr't se wis fan is dat dy komme sil, net mear hoecht te fernearen. Har lêste wurden foar't se harsels fuortliede lit, binne: "Ik bin klear."
Tess wurdt nei it tichthús yn Wintoncester oerbrocht. De roman einiget mei in sêne wêryn't Angel en Liza-Lu fan in tichtbye heuveltop ôf tasjogge hoe't boppe it tichthús de swarte flagge hyst wurdt ta teken dat Tess har terjochtstelling útfierd is. Angel en Liza-Lu pakke dan inoars hân beet en rinne fuort.
Fryske oersetting
Tess of the d'Urbervilles waard troch Geart fan der Mear oerset yn it Frysk ûnder de titel Tess fan de D'Urbervilles en yn 2010 útjûn troch Utjouwerij Elikser te Ljouwert, mei stipe fan 'e Douwe Kalma Stifting.
Achaz fan Juda
Achaz (Hebriuwsk: אָחָז, "hâldt fêst") folge Jotam op as kening fan it keninkryk Juda. Achaz wie tweintich doe't hy kening waard en regearre it lân sechtjin jier.
Yn de tiid dat Achaz kening waard teach kening Pêkach en kening Rezin fan Aram it lân binnen, nei't er earder wegere hie in koalysje mei harren tsjin it Assyrje fan Tiglat-Pilêser te foarmjen. Neffens de Skrift hie de ramp dy't oer Juda kaam alles te meitsjen mei it ferearjen fan de ôfgoaden troch Achaz. Hy liet bygelyks bylden foar de Baäls jitte, brocht offers oan de kanaänityske goaden en gyng sels safier dat hy syn eigen soan de fjoerwijing liet ûndergean.
Om't de kening him sa ôfkeard hie fan de God fan Israel, joech de Heare him yn de macht fan de Arameeërs. Juda waard plondere, mar Jeruzalim waard net ynnommen. Achaz' posysje rekke noch fierder ferswakke nei't ek noch ris de Edomiten en de Filistinen it lân binnenfoelen en yn Juda hûsholden. Achaz socht help by de kening fan Assyrje, itjinge him it al it sulver en goud fan de timpel en it paleis koste. Tiglat-Pilêser grypte militêr yn, ferovere Damaskus en brocht kening Resin om. Yn it jier 722 f.Kr. foel Assyrje ek it Noardryk Israel binnen en foege it by it Assiryske ryk.
Achaz stoar yn 'e âldens fan 36 jier en waard opfolge troch syn soan Hizkía.
Sargon fan Akkad
Sargon (Akkadysk: 𒊬𒊒𒄀, sekuere transliteraasje: Šar-ru-gi; ±2355 f.Kr. – 2279 f.Kr. of 2284 f.Kr.), ek bekend as Sargon de Grutte (net te betiizjen mei de lettere keningen Sargon I en Sargon II fan Assyrje), wie yn 'e fjouwerentweintichste en trijeëntweintichste iuw f.Kr. kening fan Akkad en Sûmearje. Hy wie de stifter fan it Akkadyske Ryk, en wurdt soms identifisearre as de earste persoan yn 'e (fêstleine) skiednis dy't oer in ryk regearre. De dynasty dy't Sargon stifte, it Hûs fan Sargon, hearske nei syn dea noch krapoan oardel iuw oer it Akkadyske Ryk, oant dat ûnder fuotten helle waard troch de Gûtyske ferovering fan Sûmearje. Yn 'e literatuer fan it Nijassyryske Ryk, út 'e achtste en sânde iuw f.Kr., komt Sargon foar as in legindarysk figuer.
Amerikaanske presidintsferkiezings (2020)
De Amerikaanske presidintsferkiezings fan 2020 fûnen plak op tiisdei 3 novimber 2020. De wichtichste gadingmakkers foar it presidintskip fan 'e Feriene Steaten fan Amearika wiene de sittende presidint Donald Trump as kandidaat foar de Republikeinske Partij en de eardere fise-presidint Joe Biden as kandidaat foar de Demokratyske Partij. De ferkiezings fan 2020, dy't yn hege mjitte dominearre waarden troch de pandemy fan it COVID-19-firus, wiene de 59e fjouwerjierlikse presidintsferkiezings yn 'e skiednis fan 'e Feriene Steaten. De opkomst wie mei 66,1% de heechste sûnt 1900. Biden fersloech Trump sawol wat it tal stimmen oangie, as wat it tal kiesmannen yn it Elektoraal Kolleezje oanbelange. Neitiid wegere Trump lykwols syn nederlaach ta te jaan en utere er allegeduerigen beskuldigings fan stimbusfraude dy't gjin inkele basis yn 'e wurklikheid hiene.
Sargon fan Akkad
Boarnen
Primêre boarnen oer Sargon binne mar krap foarhâns; de wichtichste hast-kontemporêne fermelding fan him makket diel út fan 'e ferskate ferzjes fan 'e Sûmearyske Keningslist. Tûzenen jierren nei syn dea waard Sargon it ûnderwerp fan leginden yn 'e literatuer fan it Assyryske Ryk en it Babyloanyske Ryk. Los fan dy sekundêre en foar in part sûnder mis mytyske ferslaggen fan syn libben, binne der in protte ynskripsjes dy't er sels oanbringe litten hat, hoewol't it meastepart dêrfan inkeld bekend is út kopyen fan folle letter. De kolleksje fan it Louvre, yn Parys, omfiemet lykwols fragminten fan twa orizjinele oerwinningsstêles fan Sargon, dy't opdobbe binne by in argeologyske opgraving yn Sûsa, de haadstêd fan Elam, dêr't se, nei't men oannimt, yn 'e tolfde iuw f.Kr. hinne oerbrocht binne út Mesopotaamje wei.
Jonkheid
Sargon moat omtrint 2355 f.Kr. berne wêze. Neffens in (yn 1850 ûntdutsen) tekst út it Nijassyryske Ryk, datearjend fan 'e sânde iuw f.Kr., soed er de oerwûne soan fan in preesteresse fan Isjtar of Inanna west hawwe, dy't him yn it geheim te wrâld brocht yn 'e stêd Azûpiranû oan 'e Eufraat. Hja sette him yn in koer dy't weve wie fan reid en liet him dêryn as fûnling de rivier opdriuwe; hy waard fûn troch de ienfâldige túnker Akki, dy't him oannaam as yn soan en him grutbrocht om ek túnker te wurden. Ferskate saakkundigen hawwe wiisd op 'e dúdlike oerienkomsten fan dit ferhaal mei it bibelske ferhaal fan Moazes, en ek mei it ferhaal fan kening Oidipoes, út 'e Grykske mytology. It tinken is dat it neamen fan it amt fan syn mem benammen bedoeld wie om oan te jaan dat Sargon fan hege berte wie, om't doedestiden inkeld aadlike froulju preesteresse wurde koene.
Amerikaanske presidintsferkiezings (2020)
Republikeinske Partij
By de foarferkiezings foar de Amerikaanske presidintsferkiezings fan 2020 ûnderfûn de sittende presidint Donald Trump yn 'e Republikeinske Partij hast gjin wjerstân doe't er oankundige in twadde termyn as presidint hawwe te wollen. Hoewol't Trump, dy't de Republikeinske Partij yn 2016 tsjin 'e wil fan 'e partijlieding 'kaapt' hie, troch in protte Republikeinske leden fan 'e Amerikaanske Senaat en it Amerikaanske Hûs fan Offurdigen ferfijd waard, hied er in grut part fan 'e efterban fan 'e partij yn syn gryp witten te krijen. De politike elite yn Washington, D.C. en yn 'e ôfsûnderlike Amerikaanske steaten wie deabenaud om 'e eigen posysje te ferliezen as se har tsjin Trump kearden.
Sargon fan Akkad
Jonkheid
Yn in yn it Sûmearysk skreaune tekst dy't yn 1974 yn Nippoer ûntdutsen waard, wurdt min ofte mear itselde ferteld, al wurdt dêr de heit fan Sargon identifisearre as La'ibûm. Nei in missend stik giet deselde tekst fierder mei in ferhaal oer Oer-Zababa, de kening fan Kisj, dy't wekker skrikt út in dream. Wat dy dream krekt wie, mist wer, en it is dêrom net dúdlik wêrom't de kening neitiid Sargon oanstelt as syn skinker, hoewol't dat grif mei de dream te krijen hat. (De funksje fan skinker wie doedestiden eins in tige foaroansteand polityk amt, dat beset waard troch in fertrouling fan 'e kening en dêr't wiidweidige ferantwurdlikheden oan klibben dy't net daliks troch de titel sels suggerearre wurde.)
Amerikaanske presidintsferkiezings (2020)
Republikeinske Partij
Sadwaande wiene der inkeld in pear tsjinkandidaten dy't gjin inkele kâns makken, wêrûnder de eardere gûverneur fan Massachusetts Bill Weld, it eardere kongreslid út Illinois Joe Walsh en de eardere gûverneur fan Súd-Karolina Mark Sanford. Yn in protte steaten waarden troch de Republikeinske Partij lykwols net iens foarferkiezings holden, mei in ferwizing nei 1992 en 2004 doe't dat ûnder de sittende presidinten George H.W. Bush, resp. George W. Bush ek net dien wie. De foarferkiezings dy't àl holden waarden, wiene fierhinne pro forma. Trump koe op 'e Republikeinske Nasjonale Konvinsje, dy't fan 24 oant 27 augustus yn Charlotte (Noard-Karolina) plakfûn, sûnder swierrichheden de nominaasje as presidintskandidaat foar syn partij yn ûntfangst nimme. Hy keas syn sittende fise-presidint Mike Pence út om op 'e nij kandidaat foar it fise-presidintskip te wurden.
Sargon fan Akkad
Regear
Behalven skinker hie Sargon ek it amt fan túnker oerkrigen fan syn heit of pleechheit. Dat hie net inkeld mei it ferbouwen fan gewaaksen te krijen, mar fral mei it ûnderhâld fan 'e wichtige yrrigaasjekanalen. Men soe dêrtroch oannimme kinne dat it him tagong joech ta in dissiplinearre kloft arbeiders, dy't mooglik syn earste soldaten waarden. Nei't er kening fan Kisj wurden wie, fersloech Sargon, neffens in Aldbabyloanyske kopy fan in ynskripsje út Nippoer, Lûgal-zage-si fan Oerûk, dy't er kriichsfinzen naam en "yn in slavehalsbân nei de poarten fan [de god] Enlil" fierde. Hy naam it keningskip fan Lûgal-zage-si oer en ferpleatste it fan Oerûk nei syn eigen stêd Akkad.
It is yn it ferline faak oannommen dat Sargon net inkeld de stifter fan it Akkadyske Ryk wie, mar ek fan 'e stêd Akkad sels. Dy oanname liket no ûntkrêfte te wêzen troch de ûntdekking fan in ynskripsje (beskreaun yn 1999), wêryn't Akkad neamd wurdt en dy't datearret út it earste jier fan it regear fan Ensjakûsjanna. Dyselde moat perfoarst regearre hawwe foarôfgeande oan it bewâld fan Sargon, en, nei't no tocht wurdt, ýn Akkad.
Nei de oerweldiging fan Oerûk ferovere Sargon ek Oer en "ferwoastge" er (neffens in ynskripsje) it gebiet fan Lagasj oant de Perzyske Golf, wêrnei't er ek Oemma oermastere en ferwoastge. Dêrmei brocht er hiel Sûmearje, oftewol it súdlike part fan Mesopotaamje, ûnder syn macht. Yn 'e jierren dêrnei ferovere er noardlik Mesopotaamje. Hy ûnderwurp himsels oan 'e (Levantynske) god Dagon (om dy syn goedkarring ôf te smeekjen) en begûn doe in fjildtocht nei de Levant, wêrby't er it Twadde Marioatyske Keninkryk fan Mari (yn eastlik Syrje) ferovere. Hy foege ek de sederwâlden fan it Libanonberchtme by syn ryk, en krong Anatoalje binnen oant de 'Sulverbergen' ta, sadat er regearre fan 'e "boppesee" (de Middellânske See) oant de "ûndersee" (de Perzyske Golf).
In oare fjildtocht fierde Sargon nei it easten ta, dêr't er Elam en Parachsjûm ferslein en ferovere hawwe soe. Yn 'e Nippoer-ynskripsje wurde ferskate hearskers neamd dy't er fersloech en mooglik deade, ûnder wa "Lûhûhisjan, "de soan fan Hisjibrasini, kening fan Elam" en "Sidga’û, legeroerste fan Parachsjûm". Yn totaal soe Sargon neffens de ferskate ynskripsjes 34 stêden ferovere hawwe. Hy hie dêrta in steand leger fan 5.400 man. Under syn regear kaam de Akkadyske taal ta literêre ûntwikkeling, mei't er oan ynskripsjes yn syn memmetaal de foarkar jûn liket te hawwen boppe ynskripsjes yn it Sûmearysk, dat in folle langere literêre tradysje hie.
Neffens de Weidnerkronyk (Babyloanyske Kroniken 19:51) wie it Sargon dy't "Babylon foar Akkad boude". De Kronyk fan 'e Iere Keningen (Babyloanyske Kroniken 20:18-19) seit ek dat Sargon let yn syn regearperioade "de grûn fan 'e put fan Babylon opgroef, en fan Babylon in wjergader njonken Akkad makke". De saakkundige Marc van de Mieroop makke yn 1999 lykwols de suggestje dat dy beide kroniken wierskynlik ferwize nei Sargon II, in folle lettere kening fan it Nijassyryske Ryk, ynstee fan nei Sargon fan Akkad.
Ek oer de lingte fan Sargon syn regearperioade bestiet ûndúdlikens. Ferskate kopyen fan 'e Sûmearyske Keningslist wolle hawwe dat er 40, 45, 54, 55 of 56 jier oan it bewâld wie. De meast algemien akseptearre jiertallen datearje syn regear (yn 'e Middellange Gronology) fan 2334 f.Kr. oant 2279 f.Kr. (of oars oant 2284 f.Kr.). Benjamin R. Foster hold yn 1982 út dat dy datearring eins berêste op 'e ferbastering fan in oarspronklike ynterpretaasje fan 37 jier, mar foar dy teory hat er net folle oare saakkundigen meikrigen. Yn elts gefal binne der mar fjouwer jiernammen foar it regear fan Sargon oerlevere:
Neilittenskip
Sargon fan Akkad wurdt soms oanwiisd as de earste persoan yn 'e (fêstleine) skiednis dy't hearske oer in ryk (yn 'e betsjutting fan in sintraal bewâld oer in multy-etnysk gebiet). Eardere Sûmearyske hearskers, lykas Lûgal-zage-si, soene lykwols ek oanspraak op dat rekôr meitsje kinne. It regear fan Sargon lei fierders de basis foar de oerhearsking fan it Midden-Easten troch Semityske riken, dy't, nei de Nijsûmearyske ûnderbrekking troch de Trêde Dynasty fan Oer yn 'e ienentweintichste en de tweintichste iuw f.Kr., krapoan fyftjin iuwen lang duorje soe, oant de Perzyske ferovering fan it Nijbabyloanyske Ryk nei de Slach by Opis yn 539 f.Kr.
Hast twatûzen jier lang foarme Sargon it model dat de neikommende Mesopotamyske keningen besochten te belykjen. De hearskers fan it Assyryske Ryk en it Babyloanyske Ryk seagen harsels as de erfgenamten fan Sargon. Nabonidus, in kening fan it Nijbabyloanyske Ryk, toande grutte belangstelling foar de skiednis fan it Hûs fan Sargon, en liet sels argeologyske opgravings útfiere fan 'e paleizen fan Sargon en syn opfolgers. In kening fan it Aldassyryske Ryk, Sargon I, waard nei Sargon ferneamd. In kening fan it Nijassyryske Ryk wie Sargon II; it is net dúdlik oft dy direkt nei Sargon ferneamd wie, mar oars wie it grif yndirekt. It is Sargon II dy't ûnder de namme "Sargon" yn Jesaja 20:1 yn 'e Bibel neamd wurdt. De oarspronklike Sargon fan Akkad soe de ynspiraasjeboarne wêze kinne foar de bibelske Nimrod, dy't neamd wurdt yn Genesis 10:8-11 en yn 1 Kroniken 1:10.
Amerikaanske presidintsferkiezings (2020)
Demokratyske Partij
Guon fan 'e gadingmakkers, ûnder wa Harris, dy't foarút troch polityk analisten as ien fan 'e grutste kânshawwers op 'e Demokratyske nominaasje sjoen wie, moasten noch foàr de earste foarferkiezings harren politike kampanje beëinigje omreden fan gebrek oan jild feroarsake troch minne prognoazes yn 'e opinypeilings. De earste foarferkiezings foar de Demokratyske Partij, op 3 febrewaris yn 'e steat Iowa, rûnen út op in ôfdijer doe't de nije app dêr't de resultaten mei trochjûn wurde moasten, it ôfwitte liet. Nei ferskate dagen fan gaos die bliken dat Buttigieg de foarferkiezings yn Iowa mei in noaslingte foarsprong wûn hie fan Bernie Sanders. In wike letter, op 11 febrewaris, waarden de foarferkiezings yn Nij-Hampshire wûn troch de Sanders. Ald-fise-presidint Joe Biden litte dêr in gefoelich ferlies troch yn gjin inkele county sels mar by de earste trije kandidaten te sitten. De foarferkiezings yn Nevada waarden op 22 febrewaris ek troch Sanders wûn, dy't dêr de stipe fan 'e grutte Latino-mienskip wist te krijen.
Tsjin dy tiid hiene de measte waarnimmers de kânsen fan Biden al foar dea ferklearre. Mar op 29 febrewaris waard er yn ien klap wer yn 'e race brocht doe't er troch de stipe fan 'e grutte Afro-Amerikaanske mienskip dêre mei ferrassende oermacht de foarferkiezings yn Súd-Karolina wûn. De beslissing fan 'e Demokratyske foarferkiezings foel op 3 maart, 'Supertiisdei', doe't tagelyk yn 14 Amerikaanske steaten en it ûnynkorporearre territoarium Amerikaansk-Samoä stimd waard. De dei waard karakterisearre troch de wûnderbaarlike weropstanning as presidintskandidaat fan Biden, dy't wûn yn Alabama, Arkansas, Firginia, Maine, Massachusetts, Minnesota, Noard-Karolina, Oklahoma, Tennessee en Teksas. Saakkundigen ferklearren dat troch derop te wizen dat twa oare moderate kandidaten, Buttigieg en Klobuchar, har foarôfgeande oan Supertiisdei út 'e striid weromlutsen hiene en harren stipe foar Biden útsprutsen hiene. Sanders wûn yn Kalifornje, Kolorado, Fermont en Utah, wylst miljonêr Michael Bloomberg, dy't al syn kaarten op Supertiisdei set hie, inkeld Amerikaansk-Samoä foar him wist te winnen.
As gefolch fan dy útslach loeken neitiid Bloomberg en in oare kandidaat, Elizabeth Warren, harren út 'e striid werom. Bernie Sanders, de lêste serieuze rivaal fan Biden, besleat him op 8 april út 'e striid werom te lûken mei it each op 'e almar fierder oanboazjende koroanafiruspandemy yn 'e Feriene Steaten. Ek spile, neffens de geroften, in rol dat op him ynpraat wie troch de eardere Demokratyske presidint Barack Obama. Biden waard neitiid oan 'e kiezers oanret troch Obama, Sanders en Warren. Tsjin 5 juny hie Biden genôch kiesmannen wûn om formeel syn nominaasje as de Demokratyske presidintskandidaat feilich te stellen. Dêrta waard er dan ek útroppen op 'e Demokratyske Nasjonale Konvinsje, dy't fan 17 oant 20 augustus yn Milwaukee holden waard, mar fanwegen de hearskende pandemy in fierhinne digitale foarm hie. Op 11 augustus makke Biden bekend dat er Kamala Harris útkeazen hie as syn kandidaat foar it fise-presidintskip. Dat wie opfallend, om't se ûnder ien fan 'e earste ferkiezingsdebatten hurd mei-inoar yn botsing kommen wiene.
Underwerpen en ferrin
De kampanje foar de algemiene ferkiezings op 3 novimber waard yn hege mjitte behearske troch de pandemy fan it COVID-19-firus en de oanpak dêrfan (of, sa't de Demokraten sizze soene, it gebrek oan oanpak) troch it regear fan Donald Trump. Presidint Trump en de Republikeinen besochten dat ûnderwerp safolle mooglik te negearjen en holden tsjin it driuwende advys fan 'e medyske stân yn grutte gearkomsten, wêrby't ferskate kearen grutte groepen minsken besmet rekken mei it firus. Trump politisearre ek it dragen fan mûlkapkes, dat as ien fan 'e wichtichste beskermingsmaatregels foar jinsels en oaren tsjin it firus sjoen waard. it meastepart fan syn oanhingers wegere út polityk stânpunt in mûlkapke te dragen en in protte fan dy lju leauden dat it koroanafirus folle minder gefaarlik wie as de dokters seine, of sels dat it hielendal net bestie en dat it in hoax fan 'e Demokraten wie.
Njonken de pandemy fan it koroanfirus wie ien fan 'e wichtichste ûnderwerpen fan 'e Amerikaanske presidintsferkiezings fan 2020: it hâlden en dragen fan Donald Trump yn syn earste fjouwer jier as presidint fan 'e Feriene Steaten. Hy hie nammentlik allegeduerigen rûzje socht mei frijwol eltsenien, hy hie syn bêst dien om 'e ynstellings fan 'e Amerikaanske oerheid ôf te brekken en it fertrouwen fan syn oanhingers yn 'e Amerikaanske demokrasy te ûndermynjen, en hy hie neffens The Washington Post tusken syn ferkiezing ta presidint yn 2016 en ferkiezingsdei 2020 yn it iepenbier mar leafst 22.247 leagens ferteld. Oare wichtige ûnderwerpen wiene de desastreuze ynfloed fan 'e COVID-19-pandemy op 'e Amerikaanske ekonomy; de wiidfersprate boargerlike ûnrêst nei de dea fan George Floyd, in swarte arrestant, troch plysjegeweld yn Minneapolis; de faaie takomst fan 'e Obamacare-syktekostefersekeringswet; en de beneaming troch de Republikeinen, fuort foàr de ferkiezings, fan 'e konservative rjochter Amy Coney Barret yn it Amerikaansk Heechgerjochtshôf, nei it ûntidich ferstjerren fan 'e progressive opperrjochter Ruth Bader Ginsburg.
De mienings fan fierwei it meastepart fan it Amerikaanske elektoraat lei al fier foar de ferkiezings fêst. De grutte mearderheid fan 'e Republikeinen stie as ien man efter Trump. De Demokraten koene oer it algemien syn bloed wol drinke. De ûnôfhinkliken yn 'e midden hongen yn oergrutte mearderheid nei de Demokratyske kant oer, fral doe't de Demokraten mei in (net bot linkse) kandidaat kommen wiene dy't se stypje koene, lykas Biden. Mar in hiel grut diel fan 'e Demokraten en ûnôfhinkliken en alle Republikeinen dy't op Biden stimden, diene dat net om't se sa entûsjast oer him wiene, mar om't se hoe dan ek fan Trump ôf woene.
Debatten
Trump en Biden soene trije kear mei-inoar yn debat gean. It earste debat, op 29 septimber 2020, ûnder lieding fan moderator Chris Wallace, rûn út op gaos doe't Trump oanhâldend troch Biden hinne prate en him allegeduerigen yn it wurd foel. Nei ôfrin waard it barren troch waarnimmers kwalifisearre as "gaoatysk en frijwol ynkoherint" en as in blamaazje foar de Feriene Steaten. Biden waard oer it algemien as winner oanwiisd, hoewol't der in minderheid fan analisten wie dy't stelde dat it debat yn remize einige wie. In opfallend elemint fan it debat wie Trump syn wegering om yn dúdlike bewurdings ôfstân te nimmen fan 'e rasistyske, faksistyske en gewelddiedige organisaasje Proud Boys.
It twadde debat gie oer om't Trump it net iens wie mei de maatregels dy't nommen wiene sadat de moderator tenei syn mikrofoan útsette koe as er net oan it wurd hearde te wêzen. It trêde debat fûn plak op 22 oktober ûnder lieding fan Kristen Welker en wie in stik fatsoenliker en oarderliker. Biden waard oer it algemien op 'e nij as winner oanwiisd, mar de debatten hiene amper ynfloed op 'e ferkiezings.
Opkomst
De opkomst by de Amerikaanske presidintsferkiezings fan 2020 wie 66,1%, wat it heechste opkomstpersintaazje wie sûnt 1900. Beide kandidaten fan 'e grutte politike partijen giene rom oer it rekôr fan 69,5 miljoen stimmen hinne, dat sûnt 2008 op namme fan Barack Obama stie. Trump behelle mear as 74 miljoen stimmen en Biden mear as 81 miljoen, wêrmei't er in nij rekôr fêstige.
Ferkiezingsdei en de dêropfolgjende dagen
Op 'e jûn fan 3 novimber, doe't de earste útslaggen fan 'e presidintsferkiezings binnenkamen, liek it der min út te sjen foar Biden, wylst it Trump foar de wyn gie. Dat wie lykwols in fertekene byld, feroarsake trochdat de stimmen dy't op ferkiezingsdei útbrocht wiene, it earste teld waarden. Fanwegen Trump syn leechlizzen fan stimmen oer de post en Biden syn oanpriizgjen dêrfan wiene nammentlik Republikeinske kiezers oerfertsjintwurdige op ferkiezingsdei, wylst de poststimmen foar it oergrutte part útbrocht wiene troch Demokraten. Geandewei de nacht fan 4 novimber, neigeraden dat men de poststimmen begûn te tellen, helle Biden Trump al rillegau yn.
By Amerikaanske presidintsferkiezings wurdt troch de kiezers net direkt de presidint keazen, mar de kiesmannen fan it Elektoraal Kolleezje. Dyselden kieze dan letter de presidint. Yn 48 fan 'e 50 Amerikaanske steaten en yn it federaal distrikt Washington, D.C. is it sa regele dat de winner yn dy steat alle kiesmannen fan dy steat kriget. Inkeld yn Maine en Nebraska wurde de kiesmannen ferdield neffens it tal stimmen dat útbrocht is op 'e presidintskandidaten. Troch dat systeem wie de útslach yn steaten as Kalifornje en New York, wêrfan't yn 't foar al fêststie dat se troch Biden wûn wurde soene, of Mississippi en Alaska, wêrfan't foarút al sein wurde koe dat se troch Trump wûn wurde soene, net sa ynteressant.
Wêr't nei sjoen waard, wie de útslach yn 'e saneamde swingsteaten, dêr't it mei de útslach beide kanten útgean koe. Dat wiene dêrom ek de steaten dêr't Trump en Biden it measte kampanje fierd hiene. It gie dêrby yn it foarste plak om Michigan, Pennsylvania en Wisconsin, de trije steaten dy't yn 2012 noch stimd hiene foar de Demokraat Barack Obama, mar dy't yn 2016 wûn wiene troch Trump. Fierders tochten de Demokraten ek in goede kâns te meitsjen om 'e Republikeinske steaten Arizona, Floarida, Georgia en Noard-Karolina te winnen, mei dêropta it twadde kongresdistrikt fan Maine en it twadde kongresdistrikt fan Nebraska. Der wiene sels Demokraten dy't tochten dat Teksas ryp wie om diskear foar harren te stimmen. De Republikeinen stiene wat dat oanbelange op efterstân, en lieken inkeld yn it Demokratyske Nevada kâns te meitsjen om in nije steat yn harren foardiel te 'kanteljen'.
Tsjin 7 novimber wie genôch fan 'e útslach bekend dat Joe Biden ta winner útroppen wurde koe. Uteinlik soe bliken dwaan dat hy en Kamala Harris krapoan 81.269.000 stimmen krigen hiene oftewol 51,3% fan 'e stimmen, wat fertaald wurde koe ta 306 kiesmannen yn it Elektoraal Kolleezje. Donald Trump en Mike Pence krigen krapoan 74.217.000 stimmen oftewol 46,9% fan 'e stimmen, wat delkaam op 232 kiesmannen. Dêrmei wie Joe Biden de presidint-elekt fan 'e Feriene Steaten.
Utslaggen nei befolkingsgroepen
Ek Yndianen stimden yn oerweldigjende mjitte op Biden, sasear sels, dat er yn it Navaho Yndianereservaat yn Nij-Meksiko en Arizona op guon stimburo's 97% fan 'e stimmen krige. De stimmen dy't er wist te winnen ûnder de Navaho, Hopy, Papago en Havasûpai droegen sterk by ta it 'kanteljen' fan it Republikeinske Arizona yn it foardiel fan 'e Demokraten. Yn it Republikeinske Montana kleuren de countys Demokratysk blau dy't dêr de Yndianereservaten oerlapen fan 'e Swartfoet Naasje, de Fort Belknap Yndianemienskip, de Noardlike Sjajinne Stamme en de Krieë Stamme. Itselde patroan wie te sjen yn Súd-Dakota dêr't Biden de countys wûn dy't de reservaten oerlapen fan 'e Cheyenne River Sû Stamme, de Crow Creek Sû Stamme, de Rosebud Sû Stamme, de Standing Rock Sû Stamme en de Oglala Sû Stamme fan it Pine Ridge Reservaat fan Súd-Dakota. Yn Oglala Lakota County, in gebiet dat fierhinne gearfalt mei it Pine Ridge Yndianereservaat, behelle Biden bgl. 88% fan 'e stimmen.
Donald Trump skoarde it bêst ûnder polityk konservativen (85%), oanhingers fan 'e Republikeinske Partij (94%), manlju (53%), troude lju (53%), blanken (58%), protestanten (60%), lju fan boppe de 65 jier (52%), lju dy't tusken de $100.000 en $200.000 yn it jier fertsjinnen (58%), feteranen (54%) en plattelânsbewenners (57%). Yn Floarida wûn Trump de steat troch de stipe fan 'e manmachtige Kubaanske minderheid yn 'e stêdekloft fan Miami, dy't neat witte woe fan it neieroankommen fan 'e Feriene Steaten ûnder de Demokratyske Partij mei Kuba. Yn Noard-Karolina krige Trump in protte stipe fan 'e Yndianen fan 'e Lumby Stamme fan Noard-Karolina, nei't er harren federale erkenning ûnthjitten hie. Dêrtroch fersterke er de Republikeinske gryp op Robeson County en 'kantele' er Scotland County fan Demokratysk nei Republikeinsk.
Wegering fan Trump om syn ferlies ta te jaan
Foar, op en nei ferkiezingsdei besochten Donald Trump en in grut tal Republikeinen om 'e presidintsferkiezings te ûndermynjen en de útslach yn twifel te lûken troch oanhâldend bewearings te dwaan fan wiidfersprate stimbusfraude troch de Demokraten. Dat soe benammen bard wêze yn 'e steaten dy't Trump ferlern hie: Arizona, Georgia, Michigan, Pennsylvania en Wisconsin. Oerheidsfunksjonarissen yn alle fyftich Amerikaanske steaten en it federaal distrikt Washington, D.C. koene lykwols gjin inkel bewiis fine foar sokke bewearings. Chris Krebs, de troch Trump sels oanstelde direkteur fan it Cybersecurity and Infrastructure Security Agency (CISA), in ynstânsje fan 'e federale oerheid dy't oer de befeiliging fan 'e ferkiezings gie, makke bekend dat de presidintsferkiezings fan 2020 de feilichste en earlikste ferkiezings út 'e Amerikaanske skiednis wiene, mei as gefolch dat er troch Trump út syn funksje ûntslein waard. Ek Trump syn eigen minister fan Justysje Bill Barr koe lykwols gjin bewizen fine foar grutskalige stimbusfraude.