cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Norbertinen
thumb|Norbert fan Gennep De norbertinen, premonstratinzers of wythearen binne in kleasteroarder: de Ordo Canonici Regularis Praemonstratensis (Latyn, Oarder fan reguliere kanunniken fan Prémontré). De nonnen fan 'e oarder wurde norbertinessen of premonstratinzeressen neamd.
Skermjen op de Olympyske Simmerspullen 2008
De Olympyske Spullen fan de XXIXe Olympiade waarden fan 8 oant en mei 24 augustus 2008 hâlden yn Peking, de haadstêd fan Sina. It skermjen hie plak yn it Olympic Green Convention Center.
Norbertinen
De oarder fan de Norbertinen is yn 1121 stifte troch Norbert fan Gennep yn het Frânske Prémontré. Norbert wie in kunde fan Bernardus fan Fontaines, en woe in oarder fan kanunniken nei it foarbyld fan de Bernardinen, mar dan, om't it kanunniken wienen, nei de regel fan Augustinus.
Skermjen op de Olympyske Simmerspullen 2008
Medaljespegel
De top-10 fan lannen dy't by it skermjen medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen 2008.
Saints Peter and Paul Church (San Francisco)
Skiednis
De lêste jierren wurdt de tsjerke ek as parochytsjerke brûkt troch Sjineeske migranten. Njonken missen yn it Ingelsk, Italjaansk en Kantonees wurdt der ienris yn de moanne in misse yn it Latyn holden.
Norbertinen
De Norbertiners binne gjin muontsen. Se binne geastliken dy’t byinoar wenje, om mei-inoar it koargebed dwaan te kinnen. Se hoege harren besit ek net oan it kleaster ôf te stean. Dit makke it foar de Fryske eallju maklik om yn ‘t kleaster te gean. It famyljebesit bleau sa yn stân. Wol moast der in soarte fan yntreejild, meastentiids grûn, betelle wurde.
Saints Peter and Paul Church (San Francisco)
Skiednis
De tsjerke falt ûnder it aarstbisdom San-Francisco.
Old First Reformed Church
De Old First Reformed Church, offisjeel de Reformed Dutch Church of the Town of Breukelen (Herfoarme Nederlânske Tsjerke fan Breukelen), is in Nederlânsk herfoarmd tsjerkegebou oan de 126 7th Avenue op de hoeke fan Carroll Street yn it Park Slope-kertier fan Brooklyn, New York.
Norbertinen
De kannuniken hienen wite pijen, en om't hja, oars as muntsen, sels ûnder de minsken kamen, krige de oarder ek de namme fan Wythearen. De norbertiners dienen in protte oan fetweiderij. Yn de partijtiid waard sa de partij yn Fryslân dy anneks wie mei de Norbertinen de "Fetkeapers".
Old First Reformed Church
De gemeente waard as ien fan de earste herfoarme gemeentes fan New York yn 1654 stifte troch Nederlânske kolonisten. Yn dat jier liet gûverneur Pieter Stuyvesant trije tsjerken bouwe: ien yn Flatbush, ien yn Flatlands en ien yn Park Slope. De gemeente kaam ynearsten ûnder in beam by inoar, letter yn in skuorre en yn 1666 waard de earste tsjerke boud yn it doedestiidske Breukelen, wat no Fulton Street hjit. Nei in iwu waard de tsjerke ferfongen in nij tsjerkhôf oanlein. Mear feroarings folgen yn de 19e iuw.
Norbertinen
Kleasters
De Fryske Norbertynske kleasters binne stifte fan Steinfeld út.
Saints Peter and Paul Church (San Francisco)
Oars
Yn de plysjefilm Dirty Harry mei Clint Eastwood foarmet de tsjerke it dekor fan de oanfallen fan de slûpskutter 'Scorpio Killer'. Fan de yn 1923 opnommen film The Ten Commandments fan Cecil B. DeMille binne sênes fan de doe noch net foltôge tsjerke te sjen. De tsjerke is ek te sjen yn de films What's Up, Doc? (1972) en yn dielen fan Sister Act 2 (1993). Yn de rampefilm San Andreas (2015) is de tsjerke en de omjouwing te sjen as in tsûnamy North Beach oerspielt.
Old First Reformed Church
Op de hjoeddeiske lokaasje waard yn de jierren 1888–1893 de neogoatyske tsjerke neffens in ûntwerp fan de arsjitekt George L. Morse boud. De gevel en de toer binne fan Indiana-kalkstien boud en de tsjerke rêst op in graniten basis.
De tsjerke is goed 30 meter breed en in lytse 50 meter lang. De toer mei spits is krapoan 65 meter heech.
Doardt
Skiednis
Yn 1970 waard de gemeente Dubbeldam, mei likernôch 10.000 ynwenners en it súdlike part fan de gemeente Sliedrecht by de gemeente Doardt foege, dêr't it Eilân fan Doardt ien gemeente troch waard.
Old First Reformed Church
It gebou waard yn 1998 tafoege oan it National Register of Historic Places.
Napels (betsjuttingsside)
"Napels" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
Doardt
Stedsyndieling
thumb|Topografyske gemeentekaart fan Doardt
Bysûndere plakken
thumb|left|250px|[[Doardtske gevels yn de Hofstrjitte]] In pear plakken yn de stêd mei in bysûndere skiednis binne:
Religy
Doe waard besletten ta de oersetting fan de Bibel yn it Nederlânsk, dy't yn 1637 late ta de Steatebibel, de earste offisjele oersetting fan de Bibel yn it Nederlânsk.
Ek tsjintwurdich besit Doardt noch in grut tal tsjerken. De wichtichste tsjerke is de Grutte Tsjerke. Dêrnjonken binne û.o. it neamen wurdich:
Dialekt
It Doardtsk is in Hollânsk dialekt dy't it measte yn de arbeidersklasse sprutsen wurdt. It hat ek wat skaaimerken út it Siuwsk en Brabânsk wei.
Typyske Doardtske skaaimerken binne:
Seksje (militêre ienheid)
In seksje is de op ien nei lytste militêre ienheid dy't der is. It is in ûnderdiel fan in peloton en kin sels wer opdield wurde yn twa of trije geweargroepen (ek bekend ûnder de Ingelske beneaming squads). In seksje bestiet ornaris út tweintich persoanen. Sa'n ienheid stiet ûnder lieding fan in ûnderofsier, almeast in sersjant. Histoarysk waard in seksje ek wol in 'healpeloton' neamd (en in peloton ek wol in healkompanjy)
FC Barcelona
FC Barcelona, of ek wol Barça, is in sportklup út Barcelona. De klup heart foar manljusfuotbal by de Jeropeeske top. De klupkleuren binne pears (of granaatread)-blau (blaugrana) en it stadion fan de fuotbaklup hjit Camp Nou, Katalaansk foar 'Nij Fjild'. De grutte rivaal fan Barcelona is Real Madrid. De wedstriden tusken beide klups wurde 'El Clásico' (de Klassiker) neamd. In oare wichtige rivaal is RCD Espanyol, ek út Barcelona. Njonken de manljusfuotbalploech, hat de klup ek teams yn it frouljusfuotbal, sealfuotbal, rugby, basketbal, hânbal, follybal, softbal, rolhokky, iishokky, keunstriden, atletyk en hurdfytsen. De ferneamde slogan fan de klup is 'Més que un club', Katalaansk foar 'Mear as in klup'. Dat ferwiist nei alle ferskate sporten, mar ek nei de posysje fan de klup yn Kataloanje.
Doardt
Dykferfier
Doardt is ferbûn oer de dyk troch de A15 fan Gorkum nei Rotterdam, de A16 tusken Breda en Rotterdam troch ôfrit 21 "Doardt-Sintrum", ôfrit 20 "Doardt" en ôfrit 19 "Doardt-Willemsdorp" en de N3 dêr't Doardt eastlik ynriden wurde kin. Ferkear fan de Hoekske Waard ôf kin oer de N217 de stêd ynkomme troch de Kiltunnel.
Piter Boersma
Piter Ymkes Josef Boersma (Warten, 11 july 1947) is in Frysk skriuwer, dichter en leksikograaf.
Doardt
Treinferkear
Stasjon Doardt Stadspolders is yn de wyk Stadspolders yn it easten fan de stêd. Stasjon Doardt Súd leit tusken de stedswiken Zuidhoven, Crabbehof en Sterrenburg en waard iepene op 3 juny 1973.
Pieter Brueghel de Alde
thumb|right|Selsportret fan Pieter Brueghel de Alde Pieter Brueghel de Alde(re) (Breda of Bree (ûnwis), ± 1520 – Brussel, 9 septimber 1569) wie in Flaamske keunstskilder. Hy wie de heit fan Pieter Brueghel de Jonge en fan Jan Brueghel de Alde. Njonken Bree yn Belgysk-Limburch (eartiids Brede, Brida, Breda neamd) as berteplak, tinkt men ek wol dat syn widze yn Breda stean kind hat.
Biografy
Bruegel waard yn 1546 opnaam yn itin het Antwerpske skildersgilde, en waard learling fan Pieter Coecke fan Aelst. Bruegel makke yn 1551 of 1552 in reis nei Itaalje, dêr't er meast lânskippen skildere.
Oant 1559 maake er foaral gravueres en printen (ûntwerpen foar wandtapiten). Yn 1559 smyt er it roer om en skildert er allinne noch. It iene nei it oare masterwurk socht dan it ljocht.
Om 1563 hinne ferhuzet Bruegel fan Antwerpen nei Brussel, dêr't er boasket oan de dochter fan Coecke huwde, Mayken. Yn syn Brusselske tiid brûkte Breughel it lânskip fan it ticht by lizzende Pajottenlân, sa as it tsjerkje fan Sint-Anna-Pede (dat no heart ta Dilbeek) as eftergrûn foar de "Parabel fan de binen".
Skilderijen
Alle bekende skilderijen fan Pieter Bruegel de Alde:
thumb|De Fal fan Ikarus (± [[1558)]] thumb|Pieter Brueghel de Alde, bernespullen, oaljeferve op paneel, 118x161 cm, [[1560.]]thumb|De [[Algemy|Algemist]]thumb|Triomf fan de Dea thumb|right|250px|Pieter Bruegel de Alde, De toer fan [[Babylon (Babel)|Babel, Oaljeferve op iken paneel, 114 x 155 cm; Keunsthistoarysk Museum, Wenen]]
Hludana-stien
thumb|De Hludana-stien. Kolleksje [[Frysk Museum]] De Hludana-stien is in monumintale fotyfynskripsje dy't op 15 augustus 1888 by ôfgravings fan in terp yn it Fryske doarp Bitgum fûn is. Oan de Latynske tekst is te sjen dat de ynskripsje datearret út it begjin fan de jiertelling. De Stien is wijd oan de goadinne Hludana.
De ynskripsje dêrop giet sa: (oerset út it Latyn): ‘Oan de goadin Hludana ha de pachters fan de fiskerij, doe’t Quintus Valerius Secundus haadpachter wie, harren ûnthjit betelle, frijwillich en neffens fertsjinst.’
De goadinne Hludana
Hludana wie net allinnich in wichtige goadinne foar de Frisii, mar ek yn gebieten by de rivier de Ryn lâns, bygelyks by Kalkar, Xanten, en ek by oare folken. By de Ryn lâns binne noch fjouwer fan sokke ûnthjitstiennen fûn. It oprjochtsjen fan sokke stiennen stammet út de Romeinske tiid, yn dy tiid waard dat fenomeen, sij it yn in oare foarm, yntrodusearre yn Frsyslân. De stiennen waarden net wijd oan de Romeinske goaden, mar oan de eigen goaden, wêrûnder Hludana dus. Dizze stien is de ienige ûnthjitstien dy't ea yn Fryslân fûn is.
It wêzen fan de goadinne is net dúdlik: De Bitgumer stien leit in ferbân mei it fiskjen, wat Hludana in wettergoadinne meitsje soe. Der liket lykwols in sibskip te wêzen mei de Aldnoarske goadinne Hlodyn, in frou fan Weda. Yn oare ferhalen hjit deselde frou lykwols "Jord", oftewol "Ierde". Dat soe bestjutte dat hja in ierdgoadinne is. Mar Hlodyn wie ek de mem fan de god Tonger. De rol fan mem fan de tonger soe mear dy fan in loft-goadinne wêze, en yn dit ferbân is der wol op wiisd dat de namme besibbe wêze koe oan dy fan Holda, de waar-goadinne.
It belang fan de ynskripsje
It witten oer de Romeinen yn Fryslân is foar in part basearre op de archeologyske fynsten en it wurk fan klassike Grykske en Latynske auteurs. Skriftlike boarnen út it gebiet sels, lykas dizze stien, binne tige seldsum. Wat der is – bygelyks ek it ferneamde taffeltsje fan Tolsum –, wiist derop dat de Friezen boeren wiene. Hja betellen de Romeinen belesting yn de foarm fan oksehûden. Hoe’t de ferhâlding tusken de Romeinen en de Friezen wie, is noch hieltiten net helder, mar it skriuwplankje fan Tolsum en de Hludana-stien binne wol bewizen fan ynfloeden fan de Romeinen yn de Fryske gebieten.
It ûnderwerp is opnommen yn de Kanon fan Fryslân.
Hindrik Jans Westra
Hindrik Jans Westra (Harns, 1766 – Harns, 11 septimber 1831) wie boargemaster fan Assen.
Westra waard 15 april 1766 yn de Grutte Tsjerke fan Harns doopt. Hy wie in soan fan keapman Jan Jarigs Westra en Dieuwke Pesma. Hindrik troude mei Hiltje Schaaff (1766-1790) en Eva Fontein (1773-1856). Mr. Westra wie abbekaat fan it Hof fan Fryslân (1788-1802), baljuw (1810) en frederjochter (1811). Hy wie mei-oprjochter fan de frijmitselderslôzje yn Harns. Hy waard letter direkteur fan de yn- en útgeande rjochten en aksynzen yn Drinte (1820). Yn 1831 waard hy boargemaster fan Assen, hy stoar lykwols dat jier yn syn berteplak. Westra waard opfolge troch wethâlder Hindrik Jan Oosting.
Brooklyn
Brooklyn (Kings County) is ien fan de fiif boroughs yn New York City. It is mei likernôch 2.5 miljoen ynwenners it tichtst befolke stedsdiel fan New York.
Brooklyn waard oarspronklik stifte as de ûnôfhinklike stêd Breuckelen troch emigranten út Nederlân. De tekst Een draght maeckt maght yn it wapen fan Brooklyn betinkt dy Nederlânske stifting.
Yn 1898 ferlear de stêd de selsstannigens en waard Brooklyn yndield by de stêd New York City.
Yn Brooklyn lizze getto's mei Afro-Amerikanen, mar ek buerten dy't troch joaden, Italjanen of Spaansktaligen dominearre wurde.
Brooklyn wurdt troch de Brooklyn Bridge ferbûn mei Manhattan.
Raalte
right thumb|150 px||RK-tsjerke yn it sintrum fan Raalte
Raalte (Nedersaksysk: Raolte) is in doarp en gemeente yn de provinsje Oerisel, mei ynwenners (, boarne: CBS), en mei in oerflak fan 172,54 km² (wêrfan 0,41 km² wetter). De gemeente Raalte ûntstie yn 1811
Plakken
It haadplak fan de gemeente is it doarp Raalte, en de oare plakken yn de gemeente binne: Broekland, Heeten, Heino, Laag-Zuthem, Lierderholthuis, Luttenberg, Mariënheem en Nieuw-Heeten.
Pieter Brueghel de Jonge
thumb|right|170px|Pieter Brueghel de Jonge troch [[Antoon van Dyck]] Pieter Brueghel de Jonge(re) (Brussel, 1564 of 1565 - Antwerpen, 1638) was in Flaamske keunstskilder, âldste soan fan Pieter Brueghel de Alde. Doe't er fiif jier wie stoar syn heit. Pieter Brueghel de Jonge hat yn de lear west by de lânskipsskilder Gillis van Coninxloo. Brueghel troude mei de suster fan syn learmaster.
thumb|left|250px|Ien fan de 13 noch bekende kopieën fan De folkstelling te Bethlehem, oarspronklik troch Pieter Brueghel de Alde (1566) Pieter Brueghel de Jonge waard master-skilder yn 1585. Hy skildere lânskippen, religieuze ûnderwurpen en fantasijlânskippen. Op de lêsten binne faak fjoer en groteske wêzens te sjen, sadat er de bynamme "De Helske Brueghel" krige. Hy hie net safolle talint as syn heit en broer Jan; hy moast it foaral hawwe fan it kopyeren fan syn heite' wurk.
Ommen
Plakken
It haadplak fan de gemeente is de stêd Ommen, en de oare plakken yn de gemeente binne: Archem, Arrïen, Arrïerveld, Beerze, Beerzerveld, Besthmen, Eerde, Giethmen, Junne, Lemele, Ommerschans, Stegeren, Stegerveld, Varsen, Vilsteren, Vinkenbuurt, Witharen en Zeesse.
Captain America: The First Avenger
Captain America: The First Avenger is in Amerikaanske histoaryske superheldefilm en oarlochsfilm út 2011 ûnder rezjy fan Joe Johnston, mei yn 'e haadrollen Chris Evans en Hugo Weaving. De titel betsjut: "Kaptein Amearika: De Earste Wreker", en ferwiist sawol nei de superheld Captain America as nei it superheldeteam de Avengers, beiden út 'e strips fan Marvel Comics. It ferhaal folget Steve Rogers, in lichaamlik fragile jongeman, dy't ûnder de Twadde Wrâldoarloch by in topgeheim eksperimint transformearre wurdt ta de supersoldaat Captain America. Hy moat de geheime nazy-organisaasje Hydra tsjinkeare, dy't û.l.f. de ek mei boppeminsklike krêften bejeftige Reade Skedel stribbet nei oerhearsking fan 'e hiele wrâld. Captain America: The First Avenger krige fan 'e filmkritisy oer it algemien positive resinsjes en wie kommersjeel súksesfol yn 'e bioskopen. De film makket diel út fan Phase 1 fan 'e Marvel Cinematic Universe-filmsearje, en folget as sadanich op Thor. De folgjende film fan 'e rige is The Avengers, út 2012, mar it direkte ferfolch op Captain America: The First Avenger is Captain America: The Winter Soldier, út 2014.
Plot
Yn 'e hjoeddeistige tiid ûntdekke wittenskippers earne yn it Noardpoalgebiet in âld, yn it iis ynferzen, reuseftich fleantúch.
Yn maart 1942 kringe luitenant-generaal Johann Schmidt, in ofsier dy't yn nazy-Dútslân oan it haad stiet fan 'e geheimsinnige organisaasje Hydra, en syn mannen yn 'e Noarske stêd Tønsberg yn in tsjerke binnen. Dêr stelle se de 'Tesseract', in mysterieus objekt dat ûnneamlik grutte godlike krêften befettet. Schmidt nimt it foarwerp mei werom nei syn geheime basis yn 'e Alpen, dêr't er it oerdraacht oan 'e briljalte wittenskipper dr. Arnim Zola. Dyselde ûntwikkelet in manear om nije wapens dy't basearre binne op 'e ûntlading fan enerzjy mei de Tesseract op te laden.
Underwilens besiket Steve Rogers, in behindige stek-yn-'e-bûs út New York, suver wanhopich om militêre tsjinst te nimmen yn it Amerikaanske Leger, om't er bittere graach syn lân tsjinje wol. Omreden fan syn ferskate sûnensswierrichheden wurdt er dêr lykwols kear op kear foar ôfwiisd. As er mei syn bêste freon, sersjant Bucky Barnes, in útstalling fan futuristyske technologyen besiket, dêr't it Leger in oanmeldingskantoar foar frijwilligers fêstige hat, beslút er it foar de sânde kear te besykjen. Mei't er Rogers syn petear mei Barnes ôfharke hat doe't Rogers útlei wêrom't er sa graach tsjinst nimme woe, soarget dr. Abraham Erskine derfoar dat er diskear oannommen wurdt.
Rogers wurdt yndield by de Strategyske Wittenskiplike Reserve (SSR), as ûnderdiel fan in topgeheim eksperimint om supersoldaten te kreëarjen. Dat eksperimint stiet ûnder lieding fan 'e Amerikaanske kolonel Chester Phillips, dy't bystien wurdt troch Erskine en de tsjeppe Britske ofsier Peggy Carter. Phillips is net bepaald ûnder de yndruk fan Rogers, mar Erskine bewissiget him derfan dat er mentaal de perfekte proefpersoan is en dat syn lichaamlike gebrekken wol oerbetterje sille as it eksperimint súksesfol is. Phillips leaut dêr neat fan en stelt Rogers op 'e proef troch in nephângranaat yn 'e groep rekruten te goaien. Wylst alle oaren fansiden springe en in sideplak opsykje, smyt Rogers him as iennichste boppe-op 'e granaat om syn maten te rêden. Dêrnei stimt Phillips yn mei Erskine syn kar.
De jûn foar it eksperimint komt dr. Erskine by Rogers en fertelt him dat, as it eksperimint súkses hat, hy it benammen opnimme moatte sil tsjin Johan Schmidt. Erskine is fan berte in Dútser, dy't neat mei it nazisme of Hitler te meitsjen hawwe woe. Ear't er de wyk naam nei de Feriene Steaten, waarden de resultaten fan syn jierren fan ûndersyk, mei dêrûnder it searum om fan in gewoane man in supersoldaat te meitsjen, yn beslach nommen troch Schmidt. Dy naam it searum sels yn, en waard dêrtroch in supersoldaat, mar it middel wie doe noch net ree foar gebrûk, sadat der ûnfoarsjoene bywurkings optreden dy't ûnomkearber wiene.
Mei Erskine dea en syn supersoldatesearum fuort, sjogge de Alliëarden tsjin jierren fan ûndersyk oan om 'e ferlern giene ynformaasje werom te winnen en itselde nivo fan ûntwikkeling wer te berikken. Phillips is bitter teloarsteld, mei't er fan miening is dat er mei mar ien supersoldaat neat kin. Hy wol Rogers yn in laboratoarium bestudearje litte om it searum werom te ûntwikkeljen, mar senator Brandt beslút Rogers ynstee yn te setten foar propagandadoelen. Hy betinkt foar Rogers it alter ego fan Captain America, in superheld dy't yn Hollywood-films en by optredens op it toaniel yn 'e hiele Feriene Steaten de nazys befjochtet en Hitler knock-out slacht.
Yn 1943, as er as Captain America op toernee is by de Amerikaanske troepen yn Itaalje lâns, heart Rogers min ofte mear by tafal dat de ienheid fan syn maat Bucky Barnes net weromkommen is nei in militêr treffen mei Schmidt en syn Hydra. Mei't er wegeret te leauwen dat syn freon dea is, lit er him troch Carter en de rike útfiner Howard Stark, de assistint fan Erskine, nei Eastenryk fleane, dêr't er mei in parasjute út it fleantúch springt. Rogers ynfiltrearret de fêsting fan Hydra, dêr't er ûntdekt dat Schmidt dêr kriichsfinzenen deawurkje lit as twangarbeiders. Hy befrijt de finzenen, ûnder wa syn maat Bucky. De finzenen meitsje guon fan 'e troch Zola ûntwurpen enerzjywapens bút en sette it yn 'e kant tsjin 'e soldaten fan Hydra. Schmidt sjocht al rillegau dat de striid ferlern is, en stelt in selsferneatigingsmeganisme yn wurking om 'e fêsting op te blazen. By in konfrontaasje mei Rogers foar't er útnaait, skuort er ynienen syn gesicht ôf, dat in masker blykt te wêzen. Dêrûnder sit in read, plassefoarmich antlit dêr't er de bynamme de Reade Skedel oan ûntlient. Schmidt en Zola ûntsnappe, wylst de hiele fêsting al yn 'e brân stiet. Rogers komt oan 'e ferkearde kant fan it fjoer fêst te sitten en moat in skynber ûnmooglike sprong weagje om te ûntsnappen.
Op 'e Amerikaanske basis hat Phillips Rogers al foar dea opjûn. Hy risselwearret krekt om Carter flink de mantel út te fegen foar har oandiel yn dit fiasko as Rogers mei de befrijde finzenen it kamp binnen marsjearret. Dan beseft Phillips einlings dat er mei Rogers goud yn 'e hannen hat. Hy lit 'Captain America' in eigen ienheid rekrutearje út 'e kriichsfinzenen dy't er befrijd hat. Rogers kiest Bucky, de blanke Amerikaan "Dum Dum" Dugan, de swarte Amerikaan Gabe Jones, de Japanske Amerikaan Jim Morita, de Ingelsman James Montgomery Falsworth en de Frânsman Jacques Dernier út. Mei dat team begjint er oanfallen út te fieren op oare bases fan Hydra, nei't er troch Stark tarist is mei in rûn skyld fan it tige seldsume mar ûnferwoastbere metaal 'fibranium'.
De folgjende jierren sabotearje Captain America en syn team alle aktiviteiten fan Hydra, ta argewaasje fan Schmidt. Underwilens begjinne Rogers en Carter fereale opinoar te reitsjen. Begjin 1945 docht it team in wraam op in trein fan Hydra. Hoewol't Captain America dêrby dr. Zola kriichsfinzen nimt, falt Bucky Barnes fan 'e trein yn in djippe berchkleau te pletter. By ûnderfreging troch kolonel Phillips slacht Zola troch en jout de lokaasje priis fan 'e lêste basis en tagelyk it haadkertier fan Hydra, yn 'e Alpen. Hy fertelt ek dat Schmidt him al in skoft neat mear gelegen lizze lit oan Hitler of syn oare oerhearrigen, en fan doel is om 'e hiele wrâld, Dútslân ynbegrepen, ûnder syn eigen hearskippij te bringen. Dêrta wol er massaferneatigingswapens ynsette tsjin 'e wichtichste haadstêden yn 'e wrâld, wêrûnder Washington, D.C. en Berlyn.
Om Schmidt tsjin te kearen ynfiltrearret Rogers, yn syn alter ego fan Captain America, lykme-allinne it haadkertier fan Hydra troch himsels finzen nimme te litten. As alle belangstelling fan Schmidt en syn trewanten op him rjochte is, kringt de rest fan it team de basis binnen. Wylst it team, Phillips en Carter de soldaten fan Hydra útskeakelje, ûntkomt Schmidt yn in reuseftich fleantúch dat tarist is mei stealthtechnology en oandreaun wurdt troch de Tesseract. Mei help fan Phillips en Carter, mei wa't er op it lêste momint in tút útwikselet, wit Captain America oan board fan it fleantúch te kommen. Hy wurdt gewaar dat Schmidt grutte Amerikaanske stêden as New York en Chicago ferneatigje wol en der ûntjout him in gefjocht tusken him en Schmidt. Dêrby rekket de húl fan 'e Tesseract stikken. Schmidt pakt it objekt mei bleate hannen beet, en wurdt yn in wjirmgat nei de romte sûcht dat dêrtroch iepengiet. De Tesseract baarnt troch de flier fan it fleantúch en falt yn 'e noardlike Atlantyske Oseaan.
Mei't it fleantúch by it gefjocht te slim skansearre rekke is om te lânjen sûnder it risiko dat de bommen oan board ôfgeane, beslút Rogers dat er gjin oare kar hat as it yn see delstoarte te litten, deun by de Grienlânske kust. Fia in radioferbining siket er kontakt mei Carter om ôfskie te nimmen, wêrnei't er it fleantúch omleech stjoerd. Carter bliuwt yn triennen efter. Letter folget in Amerikaansk skip ûnder lieding fan Stark it enerzjyspoar fan 'e Tesseract en fynt it objekt werom. Hoewol't Stark befel jout om op deselde koers fierder te farren yn 'e hoop it fleantúch en Rogers werom te finen, slagget dat net.
Rogers wurdt wekker yn in sikehûskeamer dy't ynrjochte is 'e styl fan 'e 1940-er jierren. As er op 'e radio in ferslach fan in honkbalwedstryd heart dy't er yn 1941 sels besocht hat, wurdt er erchtinkend. Hy brekt út en ûntdekt dat er him befynt yn in fasiliteit fan 'e feilichheidstsjinst S.H.I.E.L.D., deunby Times Square yn New York. Mar it is net it New York dat er ken. S.H.I.E.L.D.-direkteur Nick Fury hellet him by en fertelt him dat er krapoan santich jier "sliept" hat (nei't men oannimme mei, beferzen yn it it fleantúch yn 'e poalsee lein hat). Yn in sêne dy't nei de ôftiteling folget, freget Fury de meiwurking fan Rogers by in misje mei wrâldwide impact.
Produksje
Al yn april 1997 wiene der plannen om in superheldefilm oer Captain America te meitsjen. Dy rûnen op 'e non doe't Joe Simon, de striptekener dy't it personaazje betocht hie, yn 2000 in rjochtsaak tsjin útjouwerij Marvel Comics oanspande oer de fraach wa't de auteursrjochten op Captain America yn besit hie. Nei't dy saak yn 2003 skikt wie, woe Marvel earst in lisinje ferliene oan filmstudio Warner Bros. om in film oer Captain America te meitsjen. Filmprodusint David Maisel beprate de top fan Marvel lykwols om sa'n film sels te meitsjen. Dat waard mooglik makke troch in ynvestearring fan $525 miljoen dy't de bank Merrill Lynch yn Marvel die.
Captain America: The First Avenger waard regissearre troch Joe Johnston nei in senario fan Christopher Markus en Stephen McFeely. As produsint wie Kevin Feige by it projekt belutsen foar de Marvel Studios. Foar de film wie in budget beskikber dat, ôfhinklik fan 'e boarnen oer dat ûnderwerp, $140 oant 216,7 miljoen bedroech. De kamerarezjy wie yn 'e hannen fan Shelly Johnson, en de filmmuzyk waard fersoarge troch Alan Silvestri.
Opnamen
De opnamen foar Captain America: The First Avenger setten op 28 juny 2010 útein en fûnen foar it grutste part plak yn it Feriene Keninkryk, mei bykommende opnamen yn New York en yn 'e Manhattan Beach Studios yn Manhattan Beach (Kalifornje). De measte binnendoarsênes waarden filme yn 'e Pinewood Studios yn Buckinghamshire en, yn mindere mjitte, yn 'e Shepperton Studios yn Surrey. De sênes yn Manhattan yn 'e 1940-er jierren waarden opnommen yn Manchester en Liverpool, beide yn Ingelân. De sênes wêryn't Captain America de kriichsfinzenen befrijt, waarden filme yn 'e eardere Royal Navy Propellant Factory fan 'e Britske Keninklike Marine yn Caerwent, yn Wales. Ek waard er filme yn 'e Skotske krite Fife.
Special effects
Oan Captain America: The First Avenger waarden yn 'e postproduksje hast 1.600 special effects tafoege. It bedriuw Lola Visual Effects, dat him spesjalisearre hat yn wat "digitale plastyske sjirurzjy" neamd wurdt, brûkte ferskate techniken om akteur Chris Evans der yn it earste part fan 'e film, foarôfgeande oan syn tranformaasje ta Captain America, útsjen te litten as in lyts, skriel mantsje. Foar it meastepart waard dat dien troch sênes teminsten trije kear op te nimmen: ien kear 'gewoan' mei alle akteurs; ien kear mei eltsenien behalven Evans; en ien kear mei allinnich Evans foar in greenscreen. It byld fan Evans allinnich waard neitiid digitaal ferlytse en yn 'e bylden fan 'e sêne mei alle oare akteurs plakt. Ien fan 'e oare brûkte techniken wie om Evans syn holle op it lichem fan syn (lytse, skriele) body double Leander Deeny te plakken (dy't ek yn 'e film figurearre as de barkeeper yn in Ingelske pub dêr't Captain America en syn team hinne geane om wat te drinken).
Distribúsje
De distribúsje fan Captain America: The First Avenger waard fersoarge troch Paramount Pictures. (Yn july 2013 giene de distribúsjerjochten, mei de oername fan 'e Marvel Studios troch dat bedriuw, oer op The Walt Disney Company.) De film gie op 19 july 2011 yn it El Capitan Theatre yn Hollywood yn premiêre, en iepene dêrnei op 22 july yn 'e Amerikaanske bioskopen. It byhearrende soundtrackalbum ferskynde op 19 july 2011 by platemaatskippij Walt Disney Records. Captain America: The First Avenger kaam op 25 oktober 2011 beskikber op dvd en blu-ray.
Untfangst
Fan 'e filmkritisy krige Captain America: The First Avenger oer it algemien positive resinsjes. Sa neamde A.O. Scott fan The New York Times de film "behoarlik goed fermaak". Roger Ebert fan 'e Chicago Sun-Times skreau dat er fan 'e film genoaten hie. Dêr heakke er oan ta: "Ik wurdearre de settings en kostúms út 'e 1940-er jierren, dy't wer ris wat oars wiene as de gebrûklike generike grutstedske eftergrûnen. Ik bewûndere [ek] de manear dêr't regisseur Joe Johnston it ferhaal op ûntwikkele. […] As Marvel wiis is, brûke se dizze film en Iron Man as sjabloan [foar takomstige ferfilmings]." Yn it tydskrift Variety beskôge Peter Debruge Captain America: The First Avenger lykwols as in "formulemjittige prequel foar de oankommende Avengers-film fan Marvel."
Opbringst
Captain America: The First Avenger brocht yn 'e bioskopen yn 'e Feriene Steaten en Kanada $176,7 miljoen op, en yn alle oare lannen en territoaria $193,9 miljoen. Wrâldwiid kaam de opbringst dêrmei út op $370,6 miljoen. Ofset tsjin it budget fan $140 oant 216,7 miljoen betsjut dat in winst fan teminsten $153,9 miljoen, hoewol't dêr de marketingkosten noch wol ôf moatte.
Prizen
Captain America: The First Avenger waard nominearre foar 7 Saturn Awards, in People's Choice Award, 11 Scream Awards, in MTV Movie Award, en 2 Teen Choice Awards. Dêrfan wûn de film inkeld de Scream Award foar bêste superheld (Chris Evans as Captain America). Filmkomponist Alan Silvestri wûn de BMI Film Music Award foar syn soundtrack.
Roptastate (Winaam)
thumb|De Roptastate út it súdwesten wei De Roptastate is in monumintale pleats mei hearehûs tusken Winaam en Roptasyl yn de gemeente Harns.
Skiednis
thumb|left|De oan de strjitkant (Hoarnestreek) lizzende efterkant fan de Roptastate De Roptastate is gjin stins, mar in state: in pleats mei hearehûs. . De Roptastate tichtby Winaam waard om 1831 boud yn opdracht fan Jan Sikkes IJzenbeek en syn frou Geertje Oosterbaan. Efter it hearehûs, oan de súdeastlike side, lieten se troch de túnarsjitekt Lucas Pieters Roodbaard in park yn de saneamde lânskipsstyl oanlizze mei slingerpaden en fiverpartijen.
Yn 1890 waard de pleats by opbod ferkocht. Der waard 67.736 foar bean.
It haadgebou fan Roptastate, de tún en it park, de stâl, in túnkoepel in tsjinstwenning en in smei-izerene hingbrêge binne erkend as ryksmonuminten.
Aysha Hauer
Aysha Hauer (1 april 1966) is in Amerikaansk aktrise. Hja is de dochter fan akteur Rutger Hauer (1944-2019).
Aysha waard grutbrocht yn Switserlân by har mem Heidi Merz, de earste frou fan Rutger. Op 14 desimber 1987 krige hja in soan fan Olimpio Montecelli, Leandro Maeder, dy't letter fotomodel wurden is. Leandro waard, doe't er twa jier wie, yn in pleechhûshâlding set om't syn mem út reden fan 'persoanlike swierrichheden' net foar him soargje koe en syn heit werom nei Itaalje gien wie.
Aysha gat dêrnei fan 19 desimber 1989 oant 1997 troud west mei Thomas Jane mei wa't hja spile yn At ground Zero (Thomas Jane troude letter mei Patricia Arquette)
Mariehamn
thumb|150px|left|Lizzing fan Mariehamn yn Finlân thumb|260px|Fearboaten yn de haven fan Mariehamn Mariehamn (Finsk: Maarianhamina) is de haadstêd fan de Finske eilannegroep Ålân, dy’t yn de Eastsee tusken Sweden en Finlân leit. Ålân is in autonoom, demilitarisearre en ientalich Sweedsk gebiet.
Suderseepaad
De rûte folget fan Inkhuzen oant Amsterdam fierhinne hieltiten de kust fan de Iselmar, oer Hoorn, Volendam en Monnickendam. Nei Amsterdam wurdt fia Muiden en Muiderberch de kust folge oant Naarden, en dan oer Laren nei Nijkerk. Hjirnei giet de rûte by ikkers en greiden del en troch bosk nei Nunspeet en by greiden del nei Elburg en Kampen. Fan Kampen ôf giet de rûte fia Genemuiden en Vollenhove nei Blokzijl, en troch it natoergebiet de Weerribben nei Ossenzijl en nei De Lemmer. Nei De Lemmer wurde Sleat en Balk oandien. Fan Laaksum ôf wurdt de kust folge, en nei it Reaklif wurdt Starum berikt. Oanslutings op it iepenbier ferfier binne yn it westlike diel genôch foarhannen, mar yn it eastlike diel is de frekwinsje fan bustsjinsten bytiden minder grut. Stasjons binne der yn Inkhuizen, Hoorn, Amsterdam, Naarden, Nijkerk, Nunspeet, Kampen en Starum.
Kampearmooglikheden binne yn Gelderlân, Oerisel en Fryslân rillik te finen, yn Noard-Hollân wat minder.
Opmurken wurdt dat hûnen op in oantal trajekten net tastien binne, benammen op dyklichems dy’t troch skiep beweide wurde. Op in oantal trajekten binne gjin winkels of hoareka.
It paad slút yn Durgerdam en by Amsterdam oan op it Trekfûgelpaad en de Amsterdamske Ommegang, by stasjon Amsterdam-Sintraal op it Pilgrimspaad (diel 1), yn Muiden op it Floris V-paad en it Pionierspaad. Te Kampen op it Hanzestêdenpaad en yn Starum op it Fryske Kustpaad.
Mariehamn
Sûnt 1990 is Mariehamn de thúshaven fan de eardere 'Jan Nieveen', yn earder tiden it flaggeskip fan de Lemmerboat, in skipfeartferbining oer de Iselmar tusken Amsterdam en De Lemmer. It skip, dat omdope is ta "F.P. von Knorring", docht no tsjinst as restaurant. Nammejouwer Frans Petter von Knorring wie in pleatslike pommerant út de 19e iuw dy’t him ynsette foar de ûntwikkeling fan Ålân en Mariehamn.
Demografy
thumb|left|Sint George
Maarten Biesheuvel
thumb|250px|Biesheuvel en [[Elco Brinkman tusken persoanifikaasjes fan de Nederlânske en Flaamske liuw (Boekewike 1988)]] Jacob Martinus Arend (Maarten) Biesheuvel (Skiedam, 23 maaie 1939 - Leien, 30 july 2020) wie in Nederlânsk skriuwer. Hy debutearre mei de ferhalebondel In de bovenkooi (1972), wêrmei't er fuortendaliks namme makke. Hy publisearret as J.M.A. Biesheuvel.
Libben
Hy hat oan it Rapenburg, de Nieuwe Rijn en de Brahmsloane wenne, en wennet anno 2018 noch hieltyd yn Leien, yn in houten hûske mei de namme 'Sunny Home'.
Biesheuvel hat fan jongs ôf te lijen hân fan depresjes ôfwiksele mei perioaden dat er manysk wie (Bipolêre steuring). Maarten Biesheuvel wie troud mei Eva Gütlich (1938-2018) oant har dea op 20 novimber 2018. Maarten Biesheuvel stoar op 30 july 2020 nei in koart siikbêd yn de âldens fan 81 jier.
Underskiedingen
Op 24 maaie 2007 ûntfong Biesheuvel, foar syn hiele oeuvre, de prestizjeuze P.C. Hooft-priis 2007. April 2008 waard er beneamd ta Ridder yn de Oarder fan de Nederlânske Liuw. Earder wie er al beneamd ta Ridder yn de Oarder fan Oranje Nassau. Sûnt 2015 bestiet der de J.M.A. Biesheuvelpriis foar de bêste koartferhalebondel.
Arthur Conan Doyle
Arthur Conan Doyle (folút: sir Arthur Ignatius Conan Doyle; Edinburch, 22 maaie 1859 – Crowborough, 7 july 1930) wie in Britsk medikus en skriuwer, dy't fral bekend wurden is troch syn romans en koarte ferhalen oer de detektive Sherlock Holmes en syn assistint dokter John Watson, dy't as mylpeallen en masterwurken op it mêd fan it detektivesjenre beskôge wurde. Doyle hie in breed oeuvre en is ek bekend as auteur fan boeken en ferhalen yn it sjenre fan 'e fantasy (bgl. syn roman The Lost World). Teffens skreau er histoaryske romans, toanielstikken, poëzij en non-fiksje. Njonken syn medysk wurkpaad, syn karriêre as skriuwer en syn twa houliken lei Doyle him ek ta op polityk en spiritisme, en besocht er mei súkses in pear rjochterlike dwalings te korrizjearjen.
Namme
Hoewol't de man gauris "Conan Doyle" neamd wurdt, wie eins allinnich "Doyle" syn efternamme, wylst "Conan" ien fan syn foarnammen wie. Dit blykt út it berteregister dêr't er yn opnommen is, út 'e katalogus fan 'e Britske Bibleteek en út it feit dat er riddere is ûnder de namme Doyle. De tradysje om him fan "Conan Doyle" te neamen, giet werom op syn eigen namgebrûk, mei't er sûnt er dat as syn efternamme joech sûnt fan 'e middelbere skoalle ôf kommen wie. Offisjeel hiet er sa lykwols net.
Jonkheid en iere folwoeksenens
Arthur Conan Doyle waard op 12 maaie 1859 berne yn 'e Skotske haadstêd Edinburch. Syn heit, Charles Altamont Doyle, wie berne yn Ingelân, mar stamme út in Ierske famylje; syn mem, Mary Foley, wie ek fan Iersk komôf. Foar in grut part troch syn heite alkoholisme groeide Doyle op yn djippe earmoede. Fan 1864 oant 1867 waarden hy en de oare bern sels út 'e hûs pleatst, wat yn dy tiid wol wat sizze woe.
Fan 1876 oant 1880 studearre Doyle medisinen oan 'e Universiteit fan Edinburch. Neitiid meunstere er yn 1880 oan as skipsdokter op 'e walfiskfarder Hope of Peterhead, op in reis nei Grienlân, en yn 1881 op 'e Mayumba op in reis nei de westkust fan Afrika. Yn 1885 behelle er syn doktoraat mei in proefskrift oer syfilityske myelopaty, in sykte dy't de senuwen yn 'e rêchbonke oantaast dy't ynformaasje út it lichem oan 'e harsens trochjouwe. thumb|left|250px|It stânbyld fan Sherlock Holmes yn Doyle syn bertestêd [[Edinburch.]]
Wurkpaad en skriuwkarriêre
Wylst er noch yn Edinburch studearre, begûn Doyle koarte ferhalen te skriuwen. Syn ierst bewarre bleaune ferhaal, The Haunted Grange of Goresthorpe, waard ôfwiisd doe't er it ynstjoerde by in tydskrift. The Mystery of Sasassa Valley, dat yn Súd-Afrika spilet, wie syn earste ferhaal dat publisearre waard, yn 1879. Yn 1882 sette er tegearre mei syn klasgenoat George Turnavine Budd in dokterspraktyk op yn it Súdingelske Plymouth, mar hja krigen al binnen in pear moannen spul, dat Doyle ferfear nei Portsmouth, dêr't er op eigen manneboet in praktyk begûn. Yn 't earstoan kamen dêr net in protte pasjinten op ôf, en wylst er wachte oant dat feroare, sette Doyle útein mei it skriuwen fan syn earste romans, lykas The Mystery of Cloomber, dat pas yn 1888 útjûn waard, en it ûnfoltôge Narrative of John Smith, dat yn 2011 foar it earst publisearre waard. Ek skreau er noch mear ferhalen, dêr't ferskate fan ynspirearre wiene troch syn eigen seereizen, lykas The Captain of the Pole-Star en J. Habakuk Jephson's Statement.
Doyle hie bot muoite om in útjouwer te finen. Syn earste publisearre roman, A Study in Scarlet, wêryn't Sherlock Holmes en dokter Watson harren debút makken, ferkocht er yn 1886 foar £25,– oan útjouwerij Ward Lock & Co. De kritiken wiene loovjend, en der waard opdracht jûn ta in ferfolch. Sa ferskynde yn 1890 The Sign of the Four as in fúljeton yn it tydskrift Lippincott's Magazine, ûnder in oerienkomst mei Ward Lock & Co. Doyle seach der net folle jild foar en hie sterk it gefoel dat der misbrûk fan him makke waard. Hy socht dêrnei in oare útjouwer en die nea gjin saken mear mei Ward Lock & Co. Underwilens hied er ek al in stikmannich koarte ferhalen oer Sherlock Holmes skreaun, dy't er útbrocht yn it tydskrift The Strand Magazine.
Yn 1890 studearre Doyle eachhielkunde yn Wenen, en ferhuze doe nei Londen, dêr't er in eachhielkundige praktyk begûn. Folle pasjinten kamen der net, dat hy hie nammenste mear tiid om te skriuwen. Mar hy rekke ûnderwilens wat útsjoen op Sherlock Holmes, dat yn novimber 1891 skreau er oan syn mem: "Ik tink deroer om Holmes om hals te bringen... dat ik ienris en foargoed mei him klear bin. Hy liedt myn tinzen ôf fan bettere dingen." Syn mem antwurde: "Dat dóchst net! Dat kinst net dwaan! Dat meist net dwaan!"
Mar hy die it àl. Yn desimber 1893 liet Doyle Holmes tegearre mei syn aartsfijân perfester Moriarty deafalle oer de Reichenbachwetterfal yn Switserlân, yn it ferhaal The Final Problem. De algemiene en oanhâldende ûntsteltenis fan syn lêzerspublyk, lykwols, twong him min ofte mear om syn bekendste held yn 1901 werom te heljen foar it boek The Hound of the Baskervilles, hoewol't dat eins in prequel oftewol in "neiprolooch" wie, dy't foàr Holmes syn ûnderstelde dea spile. It ferhaal The Adventure of the Empty House, út 1903, spilet lykwols àl nei it Reichenbach-ynsidint, en dêryn wurdt útlein dat Holmes syn eigen dea yn sêne set hie om syn fijannen op in dwaalspoar te bringen. Uteinlik soene Sherlock Holmes en dokter Watson de haadrol spylje yn 4 romans en 56 koarte ferhalen (4 losse koarte ferhalen, 3 toanielstikken en in nea útwurke plot net ynbegrepen). Neitiid binne dêr noch withoefolle Sherlock Holmes-imitaasjes fan bewûnderders fan Doyle by kommen, lykas, om mar ien te neamen, The Adventure of the Lady on the Embankment, in ier wurk fan de Amerikaanske skriuwster Lois McMaster Bujold, dy't letter in grutte namme wurden is yn 'e fantasy- en science fictionliteratuer.
Njonken syn Sherlock Holmes-ferhalen hat Doyle ek in stikmannich histoaryske romans skreaun: de "bettere dingen", dêr't Holmes syn tinzen fan ôflate. Iroanysk genôch binne dy sûnder útsûndering by it grutte publyk yn 'e ferjitnis rekke, wylst Sherlock Holmes in namme is dy't elkenien ken. Ek skreau Doyle fantasy, dêr't benammen de Perfester Challenger-ferhalen fan neamd wurde moatte. De bekendste dêrfan is The Lost World, út 1912, wêryn't in ferlerne wrâld ûntdutsen wurdt dêr't de dinosauriërs noch fuortlibje. Fierders binne fan Doyle syn hân ek poëzij en non-fiksje ferskynd.
Priveelibben
Yn 1885 troude Doyle mei Louisa Hawkins, byneamd "Touie", de suster fan ien fan syn pasjinten. Hja litte oan tuberkuloaze en stoar op 4 july 1906. It jiers dêrop wertroude er mei Jean Elizabeth Leckie, mei wa't er yn 1897 yn 'e kunde kommen wie. Hy wie doe daliks smoarfereale op har wurden, mar hie út respekt foar syn frou Touie in platoanyske relaasje mei har ûnderholden salang't syn earste houlik duorre. Jean oerlibbe har man tsien jier en stoar op 27 juny 1940.
Doyle hie fiif bern, wêrfan twa mei syn earste frou: Mary Louise (1889-1976) en Arthur Alleyne Kingsley, dy't Kingsley neamd waard (1892-1918). Ut syn twadde houlik hied er trije bern: Denis Percy Stewart (1909-1955), dy't de twadde man wie fan 'e Georgyske prinsesse (yn ballingskip) Nina Mdivani; Adrian Malcolm (1910-1970); en Jean Lena Annette (1912-1997).
Politike bemuoiïngs
Yn 'e Twadde Boere-oarloch (1899-1902), wêrby't it kolonialistyske Britske Ryk Transfaal en de Oranjefrijsteat (de beide ûnôfhinklike republykjes dy't yn Súd-Afrika stifte wiene troch de ôfstammelingen fan Nederlânske kolonisten) ûnder de foet rûn, tsjinne Doyle fan maart oant juny 1900 as frijwillige dokter yn in Britsk militêr fjildhospitaal yn 'e ferovere Frijsteatske haadstêd Blomfontein. Doe't it Britske optreden yn Súd-Afrika troch de hiele wrâld feroardiele waard, skreau hy yn 1902 in koart polityk pamflet mei as titel The War in South Africa: Its Cause and Conduct ("De Oarloch yn Súd-Afrika: Oarsaak en Utfiering"), wêrmei't er besocht om 'e oarloch te rjochtfeardigjen en te behimmeljen. Hysels wie fan miening dat it om dy publikaasje wie, dat er datselde jiers noch troch kening Edwert VII riddere waard (en sadwaande it predikaat "sir" foar syn namme krige). Oer de Twadde Boere-oarloch skreau er yn 1900 fierders ek it skiedkundige wurk The Great Boer War.
Yn dyselde snuorje stelde Doyle him oant twa kear ta kandidaat foar it Britske parlemint foar de Liberale Unionistyske Partij, ienris yn Edinburch en ienris yn Hawick Burghs, mar hoewol't der beide kearen in respektabel oandiel fan 'e stimmen op him útbrocht waard, slagge it him net om in parlemintssit te bemachtigjen.
Fierders wie Doyle in fûleindich oanhinger fan 'e kampanje foar herfoarming fan it bestjoer fan 'e Kongofrijsteat, it Afrikaanske priveerykje fan 'e Belgyske kening Leopold II, dêr't de lânseigen befolking op in grouwélige manear ûnderdrukt en mishannele waard. Doyle rekke befreone mei de lieders fan dy kampanje, de Ingelske sjoernalist E.D. Morel (1873-1924) en de Ierske diplomaat sir Roger Casement (1864-1916), en skreau û.o. it pamflet The Crime of the Congo, wêryn't er de flier oanfage mei Leopold II syn regear. (Uteinlik waard Leopold yn 1908, ûnder druk fan 'e publike opiny troch it Belgyske parlemint twongen om syn ryk oan 'e Belgyske steat oer te dragen, en waard it omfoarme ta de Belgyske Kongo.) Doyle syn freonskip mei Morel en Casement bekuolle lykwols, doe't Morel him ûnder de Earste Wrâldoarloch ûntpopte ta ien fan 'e lieders fan 'e Britske pasifistyske beweging. Mar likegoed gie Doyle (om 'e nocht) foar Casement yn 't pleit doe't dy fanwegen syn belutsenens by de Ierske Peaske-opstân fan 1916 ta de dea feroardiele waard foar heechferrie.
Rjochterlike dwalings
Doyle wie ek in fûleindich ferdigener en pleitbesoarger fan gerjochtichheid en ûndersocht op eigen manneboet twa sletten saken, wat late ta de ynfrijheidstelling en de suvering fan 'e namme fan twa manlju dy't ûnskuldich yn it tichthûs sieten.
right|thumb|Grêf fan sir Arthur Conan Doyle, te [[Minstead, yn Hampshire.]] De earste saak, dy't spile yn 1906, gie om in skrutene, heal-Britske, heal-Yndyske abbekaat dy't fan George Edalji hiet. Hy soe driichbrieven skreaun en ferstjoerd en bisten mishannele en skeind hawwe. De plysje liek him ta eltse priis feroardiele hawwe te wollen, ek al giene de bisteskeinings gewoan troch nei't er oppakt wie. Doyle loek him it lot fan 'e man oan en op grûn fan syn ûndersyk waard de saak weriepene en Edalji frijsprutsen. As gefolch fan dizze saak waard yn 1907 it Britske Hof fan Berop foar Strafsaken (Court of Criminal Appeal) oprjochte.
De twadde saak wie dy fan in Oscar Slater, in Joad fan Dútsk komôf dy't in gokhal runde en dy't skuldich befûn wie oan it deahuffen fan in 82-jierrige frou yn it Skotske Glasgow yn 1908. Doyle syn nijsgjirrigens waard yn dit gefal opwekke troch de tsjinstridichheden yn 'e saak fan 'e iepenbier oanklager en troch in yntuïtyf gefoel dat Slater ûnskuldich wie. Uteinlik betelle hy fierhinne de kosten fan Slater syn súksesfol berop, yn 1928.
Spiritualisme
Yn 1918 kaam Doyle syn soan Kingsley te ferstjerren oan in longûntstekking wylst er noch oan it opbetterjen wie fan slimme ferwûnings dy't er yn 1916 yn 'e Slach oan de Somme oprûn hie. Yn febrewaris 1919 stoar Doyle syn broer, brigadegeneraal Innes Doyle, ek oan longûntstekking, wylst koarte tiid nei de Earste Wrâldoarloch teffens fluch efterinoar twa sweagers en twa omkesizzers fan him it libben lieten. Fan gefolgen rekke Doyle swier depressyf. Hy fûn soelaas yn it spiritisme, it leauwe dat de minske nei syn dea as geastlik wêzen fuortbestiet en dan de oanstriid en it fermogen hat om mei de libbenen te kommunisearjen. Ut syn boek The Coming of the Fairies (1922) docht bliken dat Doyle oertsjûge wie fan 'e echtheid fan 'e fiif saneamde Cottingley Fairies-foto's (wêrop't sabeare geasten te sjen wiene), dêr't desennia letter fan bewiisd waard dat it ferfalskings wiene. Doyle syn roman The Land of Mist (1926), út 'e Perfester Challenger-rige, giet ek grutdiels oer spiritisme.
Doyle wie ek in hoart befreone mei de Amerikaanske boeiekening Harry Houdini. Hoewol't dyselde him yn 'e tweintiger jierren, nei de dea fan syn mem, ta in foaroansteand tsjinstanner fan 'e spiritistyske beweging ûntpopte en oates en toates spiritistyske media as oplichters oan 'e kaak stelde, liket dat yn 't earstoan gjin ynfloed op syn relaasje mei Doyle hân te hawwen. Krekt oarsom, Doyle rekke derfan oertsjûge dat Houdini sels boppenatuerlike krêften besiet. Houdini wie blykber net by steat en ûntpraat him dat, en úteinlik late it ta in bittere en publyklike deilisskip tusken harren.
Ferstjerrren
Doyle stoar op 7 july 1930 oan in hertoanfal yn syn lânhûs Windlesham Manor, te Crowborough, yn East-Susseks. Syn lêste wurden wiene rjochte oan syn frou: "Do bist geweldich." Hy waard begroeven yn 'e roazetún fan Windlesham Manor, mar nei de dea fan syn frou Jean, yn 1940, waard er werbegroeven njonken har op it tsjerkhôf fan Minstead yn it New Forest, yn it greefskip Hampshire.
Ferhalen en ferhalebondels
thumb|right|250px|Sherlock Holmes.
Gemeentewet
De Gemeentewet is in Nederlânske wet út 1851 (yngien op 29 juny) dy't it bestjoer fan de gemeenten regelet. It is in organike wet. De oarspronklike wet waard makke troch Thorbecke en kaam fuort út de Grûnwet fan 1848. Mei it ynfieren fan de Gemeentewet kaam foar altyd in ein oan it wetlike ûnderskied tusken stêden en doarpen, en ferfoelen de lêste privileezjes dy't de stêden noch hiene fan it tiidrek fan it feodale stelsel, sa as it heffen fan poartejild. Utgongspunt fan de wet wie dat in troch it folk keazen gemeenteried as heechste orgaan foar it gemeentlik grûngebiet feroarderingen fêststelt en fia de begrutting middels ta foldwaan jout. It kolleezje fan B&W wie as deistich bestjoer yn it ramt fan de ried en de ryksoerheid belêstige mei de húshâlding fan de gemeente en it útfieren fan wetten (it saneamde meibewâld).