cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
L.M. Montgomery
Lettere jierren
Yn 1941 en begjin 1942 hie Montgomery in boek ôfmakke dat it njoggende diel fan 'e Anne-rige wurde moast, mei as titel The Blythes Are Quoted. Dat omfieme fyftjin koarte ferhalen (wêrfan't de measten earder al publisearre wiene), dy't se bewurke hie sadat Anne en har húshâlding der no yn foarkamen, hoewol oer it algemien inkeld as figueren yn 'e perifery fan 'e plot. Ek stiene yn it boek 41 gedichten (foar it meastepart ek al earder publisearre), dy't Montgomery no oan Anne taskreau en oan har soan Walter, dy't sneuvele wie yn 'e Grutte Oarloch. Dêromhinne skreau se ramtfertellings oer leden fan 'e famylje Blythe (fan Anne har man), dy't de gedichten besprieken. It boek waard besoarge by Mongomery har útjouwer op 'e dei fan har dea, mar om redens dy't ûnútlein bleaun binne, keas har útjouwer derfoar om it boek net te publisearjen.
Letterkundige Benjamin Lefebvre, dy't yngeand ûndersyk nei Montgomery die, hat spekulearre dat de dûnkere toan fan it boek en it anty-oarlochsboadskip (Anne is yn ien passaazje tige bitter oer de Earste Wrâldoarloch) The Blythes Are Quoted mooglik ûngaadlik makke foar útjefte ûnder de Twadde Wrâldoarloch. In ferkoarte ferzje fan it boek, wêryn't de ferhalen ynkoarte en yn in oare folchoarder set wiene wylst de gedichten en ramtfertellings hielendal fuortlitten wiene, kaam yn 1974 út, ûnder de titel The Road to Yesterday. De earste folsleine útjefte fan 'e The Blythes Are Quoted ferskynde, ûnder redaksje fan Benjamin Lefebvre, pas yn oktober 2009, mear as 67 jier nei't Montgomery it skreaun hie.
Ferstjerren
Op 24 april 1942 waard Lucy Maud Montgomery mei 67 jier dea op bêd oantroffen yn har wente yn Toronto. As offisjele deadsoarsaak waard tromboaze fan 'e hertslachier fêstlein. Yn septimber 2008 makke har beppesizzer Kate Macdonald Butler lykwols bekend dat Montgomery litte oan swiere depresjes en dat se mooglik as gefolch dêrfan in ein oan har eigen libben makke hat troch it ynnimmen fan in oerdoazis medisinen.
Op har nachtkastke waard in bryfke mei de folgjende tekst fûn: "[...] Ik ferlies bytiden myn ferstân en ik hâld myn hert fêst foar wat ik yn dy riten dwaan kinne soe. Mei God my ferjaan en ik hoopje dat ek alle oare minsken my ferjaan sille, sels as se it net begripe kinne. Myn tastân is te ferskriklik om te trochstean en net ien dy't dat beseft. Wàt in ein oan in libben wêryn't ik altyd besocht haw myn bêst te dwaan." Montgomery har biografe Mary Henley Rubio suggerearre lykwols yn 2008 yn har boek Lucy Maud Montgomery: The Gift of Wings, dat dat bryfke bedoeld wie as ûnderdiel fan in deiboek dat neitiid ferlern gien is, ynstee fan as selsmoardbrief.
Montgomery waard begroeven op it Cavendish Community Cemetery yn Cavendish, op Prins Edwardeilân, dêr't se opgroeid wie. Dat barde nei in routsjinst yn 'e pleatslike tsjerke, dêr't in wake oan foarôfgien wie yn 'e pleats Green Gables, dy't sa'n wichtige rol spilet yn har boek Anne of Green Gables.
Kideksja
Kideksja (Russysk: Ки́декша) is in doarpke yn it Russyske oblast Vladimir. Kideksja leit likernôch fjouwer kilometer eastlik fan Sûzdal, net fier fan de mûning fan de Kamenka yn de Nerl.
L.M. Montgomery
Neilittenskip
De boeken fan L.M. Montgomery, en yn 't bysûnder Anne of Green Gables, binne faak ferfilme, sawol foar it wite doek as foar de tillefyzje. Sa wie de bekende dramasearje Road to Avonlea, dy't yn Kanada rûn fan 1990 oant 1996, en yn Nederlân mids jierren '90 útstjoerd waard troch de Evangelyske Omrop, loskes basearre op Anne of Green Gables en ferskate oare boeken fan Montgomery, hoewol't de makkers der neigeraden dat de searje langer rûn almar mear selsoptochte eleminten yn ferwurken.
Kideksja
Skiednis
Yn Kideksja stie yn de 12e iuw de residinsje fan de foarst Joeri Dolgorûki. De foarst keas it plak nei alle gedachten fanwegen de strategysk geunstige lokaasje. Dy makke it mooglik om sa oer it wetter in eintsje de stream op nei Sûzdal, dat oan de Kamenka leit, te beweitsjen.
Boris- en Glebtsjerke
Yn it doarp bleane in pear gebouwen út de 12e oant de 18e iuw beholden. Dêrûnder is de yn 1152 boude Boris- en Glebtsjerke, dy't as hôftsjerke fan de residinsje boud woarn wie. De tsjerke tsjinne ek as begraafplak foar ien fan de soannen fan Joeri Dolgorûki, prins Boris Joerijevitsj, dy't ferstoar yn 1159. Boris' frou Maria († 1161) en harren dochter Eufrosine († 1202) waarden dêr ek begroeven.
Reider Ie
De Reider Ie of Reider Ae wie de fuortsetting fan de Westerwâldske Aa en de wichtichste stream yn it Reiderlân. De Reider Ie bûgde op it plak dêr't de hjoeddeiske Westerwâldske Aa yn de doe folle lytsere Doalert nei it noardwesten en mûne op hichte fan de hjoeddeiske Punt fan Reide út yn de Iems.
L.M. Montgomery
Neilittenskip
De wichtichste kolleksje oangeande L.M. Montgomery, dy't bestiet út romans, manuskripten, oare hânskreaune teksten, brieven, foto's, lûdopnamen en oare foarwerpen, is op 'e noed fan it yn 1993 oprjochte L.M. Montgomery Ynstitút fan 'e Universiteit fan Prins Edwardeilân yn Charlottetown. Dy ynstelling fiteret wittenskiplik ûndersyk oan nei har libben, wurk en de ynfloed dy't se troch har wurk hân hat op 'e Kanadeeske maatskippij en kultuer. In oare wichtige kolleksje teksten en foarwerpen fan L.M. Montgomery wurdt bewarre op 'e Universiteit fan Guelph, yn Ontario.
Kideksja
Boris- en Glebtsjerke
Njonken de Transfiguraasjekatedraal yn Pereslavl-Zalesski is it de âldste tsjûgenis fan de kalkstienarsjitektuer fan it foarstendom Vladimir-Sûzdal. Yn de tiid fan de ynfallen fan de Mongoalen waard it bouwurk fernield. Yn 1239 waard it nochris renovearre, mar wat letter ferfoel de tsjerke dochs noch. Pas yn de 16e en 17e iuw waard de ferfallen tsjerke yn in oare foarm wer opboud.
Yn 1780 waard njonken de Boris- en Glebtsjerke waarden de Stefanustsjerke en de achthoekige, skeve klokketoer boud.
Reider Ie
De namme Reider Ae waard yn de iere santjinde iuw pas neamd, earder waard der allinnich sprutsen fan Ae of Ee. In kaart út 1616/1617 stelt dat it by dy namme giet om de Pekel A, dy't dêryn as Olde Pekel alias Reijder A oantsjutten waard. Ek de Rensel waard yn 1559 die Rydt neamd. De eardere rin fan de Westerwâldske Aa by Blijham stie yn de santjinde iuw bekend as Olde Ae of Olde Recker Aa.
L.M. Montgomery
Neilittenskip
Pas yn 1975, mear as tritich jier nei har dea, ferskynde de earste biografy fan L.M. Montgomery, skreaun troch Mollie Gillen, mei as titel The Wheel of Things: A Biography of L.M. Montgomery. Gillen ûntdiek mear as fjirtich oant doe ta ûnbekende brieven fan Montgomery oan har freon George Boyd MacMillan yn Skotlân en behelle dy yn har wurk. Fan it begjin fan 'e jierren '80 ôf waarden fierders Montgomery har deiboeken útjûn troch de prestizjeuze Oxford University Press, ûnder redaksje fan Mary Henley Rubio en Elizabeth Waterston. Tusken 1988 en 1995 socht boekeredaktrise Rea Wilmshurst in grut tal koarte ferhalen fan Montgomery byinoar út âlde tydskriften. Yn 2013 sammele letterkundige Benjamin Lefebvre it meastepart fan Montgomery har essays, fraachpetearen mei har, kommentaar op har wurk en ferslachjouwing oer har ferstjerren en begraffenis yn The L.M. Montgomery Reader, Volume 1: A Life in Print.
Reider Ie
De Reider Ie ferparte it Reiderlân yn twaen. Noch foar de earste trochbraak fan de Doalert waard it Reiderlân bestjoerlik al ferparte en it gebiet beëasten de Reider Ie kaam by East-Fryslân. It is net wis mei hokker rjocht it Reiderlân ferparte waard, mar yn 1427 wie dat al dien. Mooglik late de tsierderijen tusken Skier en Fet yn de iere fyftjinde iuw dêrta. De Reider Ie waard de grins fan it greefskip East-Fryslân.
Nei it trochbrekken fan de Doalert hold de Reider Ie frijwol deselde rin, oant dy yn de iere achttjinde iuw nei it noardwesten begûn te ferskowen. It waard letter ek de ryksgrins tusken Nederlân en Dútslân en it ferskowen fan de rin late ta argewaasje oan beide kanten. Hjoed-de-dei wurdt de namme Reider Ie hast net mear brûkt. Yn plak dêrfan wurdt de namme fan de Westerwâldske Aa brûkt, en uterdyks foar de stream yn de Doalert wurdt de namme Buiten Aa brûkt.
Destroyer (roman)
Destroyer is it sânde diel fan 'e Foreigner-searje fan 'e Amerikaanske skriuwster C.J. Cherryh. De titel betsjut: "Ferneatiger". It is in science fiction-roman dy't skreaun is yn it personele perspektyf. Destroyer ferhellet oer de tolk Bren Cameron, dy't belêstge is mei it ûnderhâlden fan 'e kontakten tusken de bûtenierdske atevi en de minsklike koloanje dy't him om histoaryske redens op 'e wrâld fan 'e atevi fêstige hat. It boek waard foar it earst publisearre yn 2005, troch de New Yorkske útjouwerij DAW Books, mei in omslach makke troch Michael Whelan. Krekt as de oare dielen fan 'e Foreigner-rige wie Destroyer tige súksesfol en krige it loovjende kritiken fan 'e resinsinten.
Wat foarôf gie
Destroyer spilet likernôch tolve jier nei de ûnferwachtse weromkear fan it minsklike romteskip de Phoenix by de Ierde fan 'e atevi. Dêr hie tsjin dy tiid de minsklike koloanje op it eilân Mospheira, dy't dêr twahûndert jier earder troch it skip plante wie, in stabyl lykwicht ûntjûn mei de wrâldseigen atevi-befolking. Dat lykwicht wie lykwols berikt nei't eardere frije kontakten troch kulturele en biologyske misferstannen tusken harren ta in oarloch laat hiene dy't op in hier nei einige mei de útrûging fan alle minsken op 'e planeet. Neitiid rint alle kontakt fia ien persoan, de paidhi (tolk), in funksje dy't no beklaaid wurdt troch Bren Cameron.
L.M. Montgomery
Neilittenskip
Hoewol't Montgomery (úteinlik) 21 boeken publisearre, hie se sels it gefoel dat se nea har "iene grutte roman" skreaun hie. Har lêzers, lykwols, fûnen dat har personaazjes en ferhalen guon fan 'e bêsten wiene dy't fiksje te bieden hie. De Amerikaanske skriuwer Mark Twain, bygelyks, wie fan miening dat Montgomery har Anne Shirley "it ynnimlikste en meast op it moed kommende en hearlikste bern wie sûnt de ûnstjerlike Alice." Montgomery waard foar har wurk eare mei in beneaming ta ofsier yn 'e Oarder fan it Britske Ryk (OBE) en troch as earste frou yn Kanada lidmakke te wurden fan 'e Royal Society of Arts. Nei har ferstjerren waard se troch de Kanadeeske oerheid útroppen ta in "Persoan fan Nasjonale Histoaryske Betsjutting". Yn 1975 brocht Kanada in postsegel fan har út, en yn 2008 folgen noch in pear postsegels fan har yn it ramt fan it hûndertjierrich jubileum fan 'e publikaasje fan Anne of Green Gables. Op Prins Edwardeilân stiet op alle troch de provinsjale oerheid útjûne kentekenplaten it biedwurd "P.E.I. – Home of Anne of Green Gables" ("Prins Edwardeilân – Thúslân fan Anne of Green Gables").
Destroyer (roman)
Wat foarôf gie
Sûnt de weromkear fan 'e Phoenix hawwe de minsken fan Mospheira op in nea earder fertoande wize gearwurke mei de atevi om in romtefeartprogramma te ûntwikkeljen, en dêrnei om it yn ferfal rekke, want al twahûndert jier ûnbemanne romtestasjon op te kallefaterjen en de Phoenix fan nije brânstof te foarsjen. De driuwende krêft efter al dat wurk wie it nijs dat de Phoenix it ûnder syn ôfwêzichheid oan 'e stôk krigen hie mei in oar ras fan bûtenierdske wêzens, dy't Reunion, it twadde romtestasjon dat it skip omfierrens boud hie, by in oanfal ferwuostge hawwe soene.
Nei it ferstjerren fan Stani Ramirez, de heechste fan 'e fjouwer kapteins fan 'e Phoenix, kaam lykwols oan it ljocht dat der by de ôfreis fan 'e Phoenix by Reunion wei noch minsken yn libben oan board fan it stasjon wiene (sjoch: Defender). It âlde Gilde fan Piloaten, dat it op it stasjon foar it sizzen hie, kearde lykwols tsjin dat de stasjonsbefolking troch de Phoenix evakuëarre wurde koe. Ramirez hie dy feiten mear as tsien jier lang geheim holden foar syn eigen bemanning, mar doe't dizze ynformaasje útlekte, ûndernaam de Phoenix ûnder lieding fan 'e trêde en fjirde kapteins Josefa Sabin en Jase Graham in twajierrige ekspedysje nei Reunion mei as doel om 'e oerlibjende stasjonsbefolking sa nedich ûnder twang te evakuëarjen út harren ûnhâldbere foarpost.
Op dy reis (sjoch: Explorer) giene ek fertsjintwurdigers fan 'e atevi en Mospheira mei, wêrûnder de paidhi Bren Cameron, de aiji-dûairiêre Ilisidi, de krebintige mar net stikken te krijen âlde beppe fan Tabini, de aiji (hearsker) fan 'e Westlike Assosjaasje (de atevi-steat dy't njoggen-tsiende fan 'e wrâld beslacht), en de seisjierrige Cajeiri, de soan en erfgenamt fan Tabini. De sitewaasje by Reunion wie net sa ienfâldich as men hope hie, mar benammen troch tadwaan fan Bren en Ilisidi koe it stasjon ûntromme wurde en koene der diplomatike relaasjes oanknope wurde mei de kyo, it ras fan bûtenierdske wêzens dêr't de Phoenix en Reunion hast in oarloch mei feroarsake hiene. De kyo, dy't oanjoegen dat se oan harren fierste grins al yn oarloch wiene mei noch wer in oar ras fan bûtenierdske wêzens, hiene lykwols de noasje dat eat dat ienris ferbûn is, yn kontakt bliuwe moat. Sadwaande gie de Phoenix op hûs oan mei it ûntrêstigjende ûnthjit fan 'e kyo dat se yn 'e takomst in besyk bringe soene oan 'e Ierde fan 'e atevi. It is fan it heechste belang dat se dêr dan in stabyl regear oantreffe sille.
Destroyer
Destroyer begjint as de Phoenix nei in reis twa jier op it punt stiet om werom te kearen yn it sinnestelsel fan 'e Ierde fan 'e atevi. De jonge Cajeiri hat ûnderweis, tsjin 'e wil fan syn fâden yn, freonen makke mank de bern fan 'e evakuëarre Reunioner stasjonsbewenners. De jonge stiet op it punt om syn achtste jierdei te fieren (of eins de ein fan syn sânde jier, om't atevi it getal acht ûngelokkich ornearje), mar dat giet oer as de Phoenix krekt foartiid it atevi-sinnestelsel berikt en dêr in aaklike ferrassing kriget.
It docht bliken dat der acht moannen lyn, koart nei't de Phoenix by Reunion wei ôfset wie werom nei hûs, op 'e planeet in bloedige steatsgreep plakfûn hat, wêrby't Tabini-aiji ôfset is. It fêstelân wurdt no behearske troch in koälysje fan 'e Kadigidi út 'e Padi-delling en suderlingen út 'e Marid. Yn Shejidan, de haadstêd fan 'e Westlike Assosjaasje, dy't fêst yn 'e hannen fan rebellen is, regearret Murini, it haad fan 'e Kadigidi-clan, as aiji. It Slûpmoardnersgilde, dat mank de atevi wet en iepenbiere oarder hanthavenet, is oant op it bien ferdield en kin net ta in beslút komme oer stipe oan Tabini of Murini, wylst de gildemaster fermist en mooglik dea is. Op ferskate plakken op it fêstelân is in guerrilja-oarloch geande tusken Murini syn troepen en oanhingers fan Tabini, en op it eilân Mospheira makket de minsklike koloanje him op foar in iepen oarloch tsjin Murini. Oer Tabini giet it geroft dat er fermoarde is, mar nimmen kin sizze oft dat wier is. It romtestasjon, dat ûnder lieding fan Jules Ogun, de twadde kaptein fan 'e Phoenix, en hear Geigi, in fertrouling fan 'e aiji-dûairiêre, ûnwifkjend op 'e hân fan Tabini bleaun is, is ôfsnien fan 'e ierde, mei't de romtefearen net mear fleane en de bemannings ûnderdûkt binne. De sitewaasje op it stasjon is ien fan krapte, mei't it op it stuit fan 'e steatsgreep eins noch net selsfoarsjend wie. Yn dy sitewaasje arrivearret de Phoenix mei oan board 4.100 flechtlingen fan Reunion.
Dit is in ramp dêr't Bren himsels de skuld fan jout. Hy wie it nammentlik dy't der by Tabini op oanstien hat om in romtefeartprogramma op te setten om 'e atevi fluch-fluch yn 'e romte te bringen. Syn bedoeling wie om der foar te soargjen dat de atevi baas waarden yn harren eigen sinnestelsel, om't oars de Phoenix en de minsken fan Mospheira de hearskippij ûnder harsels ferdield hawwe soene. Mar troch de flugge technologyske foarútgong en alle maatskiplike feroarings dy't dêrmei mank gien binne, is de atevi-kultuer yn it gedrang kommen, mei as gefolch dat de konservative anty-romtefeart-faksje ûnder it sljochtwei folk genôch stipe witten hat te krijen dat it bewâld fan Tabini wifke en Murini syn kâns seach om 'e macht te gripen.
Om't de oankomst fan 'e Phoenix fan it planeetoerflak ôf mei tilleskopen waarnommen wurde kin, moat der no fluch hannele wurde. Bren, Ilisidi en Cajeiri reizgje mei harren liifwachten mei it iene romtefear dat op it stuit fan 'e steatsgreep by it stasjon wie, nei it planeetoerflak ta. Se lânje op Mospheira, dêr't nea earder in romtefear lâne is en dat nea earder sokke hege atevi-gasten ûntfongen hat. De aiji-dûairiêre en de jonge erfgenamt wurdt persoanlik ôfhelle troch Shawn Tyers, de presidint fan Mospheira, dat in âlde freon fan Bren is. As hja neitiid ûnder swiere bewekking in pear oeren útrêste yn in hotel deunby de lofthaven, dûkt Yolanda Mercheson dêr op, dy't ûnder Bren syn ôfwêzigens it amt fan paidhi beklaaide. Hja fertelt dat Tabini op it stuit fan 'e steatsgreep net yn it Bu-javid wie, it grutte regearingskompleks yn Shejidan, mar yn syn bûtenferbliuw te Taiben, dêr't er koart tefoaren halje-trawalje hinne reizge wie. Dat wiist derop dat Tabini in pear oeren foar de steatsgreep in warskôging krigen hie, en it makket it wierskynliker dat de aiji de kûp oerlibbe hat. Mercheson sels, dy't nei alle gedachten in raar gat yn draaid wêze soe as Murini syn oanhingers har te pakken krigen hiene, is it fêstelân ûntflechte troch mei help fan guon atevi en foar in part geandefoets nei de kust te flechtsjen, dêr't se nei Mospheira ta oerfearn is troch in oare Tabini-sympatisant.
Yn it hotel wurdt Bren ek weriene mei syn broer Toby, dy't yn 'e Mospheiryske media oer de lâning fan it romtefear fernommen hat. Toby hat net sok moai nijs foar Bren, want koart nei de ôfreis fan 'e Phoenix, krapoan twa jier lyn, is harren mem ferstoarn, dy't it oan it hert hie. Toby sels is nei ferskate houlikskrises einlings skieden fan syn frou Jill, ek hast al wer twa jier lyn. Se hawwe it hûs ferkocht en fan syn helte fan 'e opbringst hat Toby in grutter jacht kocht, dêr't er no toeristen mei de see op nimt om te angelfiskjen. Bren en Ilisidi sykje nei in manear om temûk fan Mospheira oer te stekken nei it fêstelân, en Toby biedt oan om harren op syn jacht oer te farren. Bren wol dêr earst neat fan witte, mar syn broer is like koppich as hysels, dat úteinlik moat er belies jaan. By tsjuster wurde sadwaande Bren, Ilisidi, Cajeiri en harren liifwachten nei de jachthaven ta riden, dêr't Toby syn boat, de Brighter Days, ôfmarre leit. Dêr stiet Bren noch in ferrassing te wachtsjen, want Toby hat in nije freondinne, mei wa't er op it jacht gearlibbet: nimmen oars as Bren syn eigen eks-ferloofde Barb Letterman. Dat jout al wat ûnderlinge spanning, mei't Bren en Barb net op 'e bêste foet útinoar gien binne, mar Bren hat no al tolve jier in relaasje mei syn atevi-liifwacht Jago, en úteinlik witte hy en Barb de striidbile te begraven.
Oankommen op 'e kust fan it fêstelân regelje Cenedi, it haad fan 'e liifwachten fan 'e aiji-dûairiêre, dy syn ûnderbefelhawwer Nawari en Bren syn eigen liifwachten Banichi, Jago, Tano en Algini dat der ferfier komt. It blykt om in nei fisk stjonkende âld frachtwein te gean dy't eigendom is fan it doarp Desigien, en dy't harren útliend is troch in Desari fan Desigien, in fiskerman oan wa't hear Geigi kunde hat. Underweis nei it spoarstasjon te Andaran wurde se oanholden troch in nije fjildwachter dy't op 'e hân fan Murini is, mar dy't troch Banichi en Jago handich oermastere en finzen nommen wurdt. Frachtwein en finzene wurde yn Andaran oerdroegen oan Desari syn dochter Ruso. Dy sil de nije fjildwachter nei de âlde, ôfsette fjildwachter fan it doarp bringe, dy't op oarder fan Ilisidi syn âlde amt wer opnimme moat. Mei dy die begjint de kontrarevolúsje en kinne Bren-en-dy net mear werom.
Yn in wagon mei in lading fisk op iis reizget it selskip nei Sidonin, yn 'e Padi-delling, djip yn fijannich gebiet, dêr't se koart foar moarnsdage oankomme en in bestelbuske stelle om mei út te naaien. Se reitsje oer de grins fan it swier beboske Taiben en witte kontakt te meitsjen mei de houtfêsters dêre, dy't ûnder lieding fan Keimi, de hear fan 'e Taibeni-clan en in famyljelid fan Tabini, in guerrilja-oarloch fiere tsjin 'e Kadigidi en harren súdlike bûnsgenoaten. Yn Taiben hearre Bren en Ilisidi dat Tabini dêr west hat, mar der net mear is. Cajeiri foarmet der in man'chi-bân mei twa jonge Taibeni, de fyftjinjierrige jonge Jegari en syn ien jier âldere suster Antaro, dy't net brutsen wurde kin, sadat de trije jonge libbens no foargoed ferbûn binne. (Man'chi is ûnfertaalber atevi-konsept, dat sawol 'freonskip', 'leafde' as 'fertrouwen' omfiemet, allegear minsklike gefoelens dy't foar atevi like riedseleftich binne as man'chi foar minsken is.)
Ut Taiben reizgje Bren, Ilisidi en Cajeiri troch nei it oanbuorjende diel fan 'e Padi-delling, dat it domein is fan 'e Atageini-clan. De âlde Tatiseigi, de hear fan 'e Atageini, nimt yn 'e hjoeddeiske krisis in tige wichtich plak yn. Hy is in aartskonservative aristokraat, dy't sa tsjin is op fernijing dat er noch mar tsien jier earder foar it earst elektrisiteit oanlizze litten hat yn syn bûtenpleats Tirnamardi. Tatiseigi hat polityk sjoen mear op mei Murini en dy syn oanhingers as mei Tabini. Mar hy beskôget Murini as in omheechfallen parvenu, en boppedat is syn âldomkesizzer Damiri de mem fan Cajeiri. Dêrmei hat er der dus belang by om Tabini oan it regear te hâlden. Sûnt de steatsgreep hat Tatiseigi him yn Tirnamardi weromlutsen en is er net fan 't plak kommen, net om Murini te stypjen, mar ek net om Tabini te stypjen. It is ûndúdlik wat er krekt yn 't sin hat, en it is mooglik dat de oanwêzichheid fan Cajeiri him krekt oantrúnje sil om him tsjin Tabini te kearen, as er tinkt dat er sels regint foar de jonge aiji yn 't plak wurde kin.
It is dus foar Bren-en-dy in gok om har yn 'e macht fan Tatiseigi te jaan, mar Ilisidi hat der fertrouwen yn dat hja dizze man, dy't har âld-frijer is, oerhelje kin om him oan harren kant yn it konflikt te bejaan. As se by de homeiepeallen fan Tirnamardi oankomme en oankundige wurde, komt Tatiseigi sels fanwegen om Ilisidi yn in antyk automobyl op te heljen, dat dat liket goed. Oan 'e oare kant jout er blyk fan syn folsleine minachting foar de paidhi, mar iroanysk genôch ynterpretearret Bren dat ek as in posityf teken, want Tatitseigi hat him altyd minachte; hy soe it in stik ûntrêstigjender fine as de man him no ynienen mei fol earbetoan ûntfong. Oer Tabini krije Bren-en-dy yn Tirnamardi itselde berjocht as yn Taiben: hy hat dêr west, mar is der no net mear.
Om te besykjen en trochbrek de ympasse binnen it wichtige en ynfloedrike Slûpmoardnersgilde, stjoert Bren út Tirnamardi wei in boadskip nei it gildehaadkertier yn Shejidan dat er dêr komme wol om te tsjûgjen oer de needsaak fan it romtefeartprogramma en de reis nei Reunion. Underwilens oppenearret Cenedi, it haad fan 'e liifwachten fan 'e aiji-dûairiêre, it plan om fanút Tirnamardi in ynfal te dwaan yn it oangrinzgjende lân fan 'e Kadigidi. Op advys fan syn eigen liifwachten Banichi, Jago, Tano en Algini, dy't dat in misse set taliket, komt Bren dan op 'e lapen mei it foarstel om him mei Ilisidi en Cajeiri ynstee werom te lûken yn it heuvelige foarlân fan it Bergid-berchtme, dêr't Tabini in protte oanhing hat. As njonkenargumint foeget er dêroan ta dat sels de Taibeni sa'n aksje stypje soene.
Ilisidi, lykwols, ûntskuort ta Bren syn ûntsteltenis it njonkenargumint oan 'e kontekst en stiet der by Tatiseigi op oan dat er de Taibeni om help freget by de ferdigening fan Tirnamardi. Dat is in ûntinkbere ommekear yn 'e atevi-polityk, mei't de Taibeni en de Atageini in fete ûnderhâlde dy't iuwen yn 'e tiid tebek giet. Mar Ilisidi wit Tatiseigi troch de bocht te krijen, en Antaro, ien fan Cajeiri syn jonge liifwachten, dy't sels Taibeni is, wurdt derop útstjoerd om it fersyk om help oer te bringen. Grut is de opskuor as Cajeiri en syn oare liifwacht Jegari in pear oeren letter nearne te finen binne, en bliken docht dat dy temûk mei Antaro gien binne. Berjochten datoangeande fleane oer en wer oer de folslein ferâldere kommunikaasje-apparatuer fan 'e stêf fan Tatiseigi, ta frustraasje fan Banichi en Cenedi en de oare liifwachten fan Bren en Ilisidi, dy't úthâlde dat de Atageini likegoed harren Kadigidi-fijannen opskilje kinnen hiene mei it boadskip dat de erfgenamt fan 'e aiji frijwol ûnbeskerme ûnderweis is fan Tirnamardi nei Taiben.
Yn tûzen hasten sette Bren en syn fjouwer liifwachten op mecheiti, de noartske ryddieren fan 'e atevi, ôf yn efterfolging fan 'e dryste jonge en syn ûnbelearde liifwachten. Deunby de grins mei Taiben helje se harren einlings yn, frijwol tagelyk mei ferskate slûpmoardners yn 'e tsjinst fan 'e Kadigidi. Bren syn liifwachten binne lykwols better treend as de measten en troch harren twa jier lange reis op 'e Phoenix beskikke se oer avansearre apparatuer dy't op 'e planeet hielendal net iens bestiet. Sadwaande kinne se fluch mei de Kadigidi ôfweve, wêrnei't se fierder ride nei Taiben en it boadskip fan Ilisidi en Tatiseigi oerbringe. Cajeiri en syn liifwachten ûnder de beskerming fan 'e Taibeni efterlittend, ride se dan mei in lyts tropke Taibeni-houtfêsters dy't de grins mei it lân fan 'e Atageini bewekken, werom nei Tirnamardi. Underwilens is it nacht en wer dei wurden en by nacht hawwe se yn 'e rjochting fan Tirnamardi in grutte brân waarnommen.
L.M. Montgomery
Neilittenskip
Yn 'e âlde pastorij fan Leaskdale, yn Ontario, dêr't Montgomery fan 1911 oant 1926 wenne, is no it Lucy Maud Montgomery Leaskdale Manse Museum fêstige. It gebou krige yn 1997 de status fan in nasjonaal histoarysk plak. Bala's Museum, yn Bala, dat yn 1992 oprjochte waard, hjit offisjeel it Bala's Museum with Memories of Lucy Maud Montgomery, mei't it fêstige is yn in bêd en brochje dêr't Montgomery en har gesin yn july 1922 fakânsje fierden en dêr't se it idee opdie foar har roman The Blue Castle (út 1926). By de pastorij fan Norval (no yn Halton Hills), dêr't Montgomery fan 1926 oant 1935 wenne, leit no de Lucy Maud Montgomery Memorial Garden, dy't al fan fierrens fan Highway 7 ôf te sjen is. De stêd Toronto hat in park nei Montgomery ferneamd, en yn 1983 waard in offisjele plakkette oanbrocht op it hûs dêr't se fan 1935 oant har dea yn 1942 wenne. De pleats Green Gables, op Prins Edwardeilân, dy't it boek Anne of Green Gables ynpirearre, krige yn 2004 de status fan nasjonaal histoarysk plak, mei as offisjele namme 'L.M. Montgomery's Cavendish National Historic Site'.
Mar Montgomery har rom wie net beheind ta har heitelân, want benammen Anne of Green Gables waard in wrâldwiid súkses. Fral yn Japan, dêr't dat boek ferplichte kost is op 'e skoallen, is Montgomery tige ferneamd. Sadwaande meitsje tsjintwurdich noch elts jier tûzenen Japanske toeristen 'in beafeart' nei in Fiktoriaansk boerespultsje mei griene gevelstiennen yn 'e neite fan Cavendish op Prins Edwardeilân. Yn 2012, doe't it School Library Journal in opinypeiling ûnder syn lêzers hold, waard Anne of Green Gables troch Amerikaanske skoalbern op it njoggende plak set yn in top 10 fan alderbêste jeugdromans aller tiden. It Britske publyk parte itselde boek yn 2003, by The Big Read fan 'e BBC, in 41e plak ta yn in top 100 fan bêste romans aller tiden.
Arjen Goodijk
Arjen Goodijk (Aldkleaster (Wûnseradiel), 19 oktober 1886 – Snits, 2 desimber 1952) wie in Nederlânsk arsjitekt.
Libben en wurk
Goodijk waard berne yn Oldeklooster, ûnder Hartwert, as ienige soan fan feehâlder Gerrit Goodijk en Wietske Alberda. Hy studearre boukunde yn Amsterdam en festige him as arsjitekt yn Snits. Hy ûntwurp ônder oaren de gemeentehuzen foar de eardere gemeenten Baarderadiel en Doanjewerstâl, dy't beide oanwiisd binne as ryksmonumint.
Nei de Twadde Wrâldoarloch waard er lid fan de Commissie Oorlogsgedenktekens 1940-1945 Friesland. Hy wie belutsen by it ûntwerpen fan ûnder mear it oorlogsmonumint yn Snits (1950), De Hoanne yn Tjalhuizum (1951) en it monumint foar de fallenen yn Wâldsein (1954), wêrfan't it byldhouwurk dien waard troch syn sweager Willem Valk. Goodijk waard 1948 ek lid fan de Adfyskommisje Monumintesoarch en wie bestjoerslid fan de VVV in Snits en it Bûn fan Nederlânske Arsjitekten.
Goodijk wie in fûleinich rider, dy't fjouwer kear meidie oan de Alvestêdetocht. Hy stoar hommels oan in hertoandwaning doe't er by it troch him ûntwurpen Paviljoen Sneekermeer oan it reedriden wie.
Wurk (in kar)
thumb|Gemeentehûs Baarderadiel
Jammerbugt (gemeente)
Jammerbugt is in Deenske gemeente yn regio Nordjylland. De gemeente ûntstie yn 2007 mei de gemeentlike weryndieling fan Denemark en bestiet úit de fjouwer eardere gemeenten Brovst, Fjerritslev, Pandrup end Aabybro.
Yngenieur
In yngenieur is in heech-oplate technikus dy't wittenskiplike kennis ûntwikkelet om technyske, natuerwittenskiplike, technologyske en organisatoaryske fraachstikken op te lossen. De term 'yngenieur' is ôflaat fan it Frânske wurd ingénieur, dat op syn beurt weromgiet opt it Latynske ingenium, yn 'e net-klassike betsjutting fan "keunstich betocht wurktúch". Oarspronklik wie in yngenieur immen dy't belegeringswapens, lykas grutte kattepûlen en trebúsjetten, ûntwurp en boude.
Der besteane in grut tal subdissiplines dêr't yngenieurs har yn spesjalisearje kinne. Dêrby kin men tinke oan:
Om yngenieur te wurden moat men in oplieding yn it heger ûnderwiis folgje. Yn Nederlân kin dat oan in universiteit of in hegeskoalle. Universitêr oplate yngenieurs steane lykwols heger yn oansjen, en meie de ôfkoarting 'ir.' foar har namme pleatse. Harren kollega's dy't oplaat binne oan hegeskoallen moatte it dwaan mei de ôfkoarting 'ing.' As yngenieurs promovearre binne, krije se de ôfkoartings 'dr. ir.' of 'dr. ing.' Hoewol't der tsjintwurdich gjin kwalitatyf ûnderskie mear is tusken yngenieursopliedings oan universiteiten en hegeskoallen, is it histoarysk groeide ferskil yn ôfkoarting bestean bleaun.
Willem van der Heide
Willem van der Heide (Ljouwert, 6 april 1840 - Rotterdam, 1 jannewaris 1928), yn fakliteratuer meastal W. van der Heide neamd, wie in Nederlânsk arsjitekt, dy't fral in Noard-Nederlân wurke hat. In stikmannich fan syn bouwurken yn de stêd Grins binne ryks- of gemeentlik monumint.
Wurk
In kar:
Aventoerefilm
In plotelemint dat him yn aventoerefilms gauris foardocht, is in heldhaftige reis of syktocht nei it ien of oar, lykas in ferlern kontinint, in ferburgen skat of in fermist persoan. Faak binne de senario's fan sokke films adaptearre foarmen fan besteande ferhalen oer histoaryske of fiktive helden. Soms wurde aventoerefilms kombinearre mei oare sjenres, lykas westerns, ridderfilms, piratefilms, science fiction, fantasy, horror of oarlochsfilms. It kin ek wêze dat in aventoerefilm kombinearre wurde mei in komeedzjefilm ta in aventoerekomeedzje, of mei in romantyske film ta in romantyske aventoerefilm.
Kosuke Ota
(23 july 1987) is in Japansk fuotballer, dy't spilet foar FC Tokyo. Earder spile foar Yokohama FC, Shimizu S-Pulse en Vitesse. spile ek yn it Japansk fuotbalalvetal. Hy die mei oan it Aziatysk kampioenskip 2015.
Grutte Priis Formule 1 fan Monako 2012
Utslaggen fan de Grutte Priis Formule 1 fan Monako 2012 yn Monte Carlo op 27 maaie. It wie de sechsde race fan 20 races fan de Formule 1 yn 2012. Hy waard op it Circuit de Monaco hâlden. De race waard hâlden oer 78 omgongen, op it 3,3 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 260,5 kilometer.
Cali
thumb|Lokaasje fan Cali yn Valle del Cauca en Kolombia Cali, of Santiago de Cali, is de haadstêd fan it departemint Valle del Cauca yn it suden fan Kolombia. It is it yndustriële en kommersjele sintrum fan de Cauca-delling. Cali hat goed twa miljoen ynwenners en is de twads grutste stêd fan it lân, nei de haadstêd Bogotá en de twadde stêd Medellín. It is de grutste stêd fan it súdwesten fan Kolombia. Yn Cali wurde kofje, katoen, sûkerreid, fleisguod en sojabeanen ferhannele. Teffens wurde dêr bannen, tabaksprodukten, tekstyl, papier, gemyske produkten en boumaterialen makke.
De stêd hat seis universiteiten en it haadkertier fan it Cauca-dellingsûntwikkelingsprojekt is dêr festige. De wichtichste toeristyske trekplasters fan Cali binne in akwadukt en in katedraal. Ek is dêr in bysûndere bistetún yn Cali festige: de Zoológico de Cali.
Skiednis
Cali waard yn 1536 stifte troch de Spaanske feroverder Sebastián de Belalcázar, mar wie it grutste part fan syn skiednis net folle fan betsjuttenis. Yn 1811 rôp de stêd syn ûnôfhinklikens út fan Spanje, tegearre mei fiif oare stêden yn de Cauca-delling.
Yn de tweintichste iuw woeks de stêd tige hurd. Yn de fyftiger jierren ferdûbele de befolking fan de stêd.
Op 7 augustus 1956 ûntploften sân Kolombiaanske legerfiertugen mei 42 ton dynamyt by it treinstasjon. Acht strjitblokken fan de stêd rekke swier skansearre. 1000 minsken kamen dêrby om it libben.
Yn de tachtiger jierren wie de stêd negatyf yn 't nijs, om't der in beruchte drugsbinde yn Cali fêstige wie, de saneamde Kartel fan Cali. Neitiids kaam Cali yn better deiljocht te stean.
Klimaat
It klimaat yn Cali is dat it der almeast waarm is mei in trochsneed temperatuer fan 26.8 °C, en bytiden aardich hjit. De luchtfochtigens is heech en benammen nachts is der in kuoljende wyn, troch de oanwêzigens fan bergen dy't de stêd omkringe. De stêd sels leit op sa'n 1000 meter hichte, dêrtroch't der gjin malaria foarkomt. Der is hast gjin ferskil yn seizoenen, om't Cali tichte by de evener leit.
Empire Award
De Empire Awards wiene in groep Britske prizen op it mêd fan film en tillefyzje, dy't elts jier yn maart útrikt waarden oan 'e as bêste beoardiele Britske en bûtenlânske filmyske wurken fan it foargeande jier. De winners krigen in trofee besteande út in byldsje. De Empire Awards waarden foar it earst útrikt yn 1996. De útornearring fan 'e winners en de organisaasje fan 'e útrikkingsseremoanje wiene yn 'e hannen fan it tydskrift Empire. Fan 2009 oant en mei 2017 waarden de Empire Awards sponsore troch it drankmerk Jameson Irish Whiskey, en yn dy snuorje stiene se dêrom offisjeel bekend as de Jameson Empire Awards. Yn 2018 wie Rakuten TV de nije sponsor, mar nei de útrikking fan dat jier waarden de prizen om net taljochte redens opdoekt.
Fazanteftigen
De fazanten (Latynske namme: Phasianidae) foarmje in famylje fan 'e klasse fan 'e fûgels (Aves), de ûnderklasse fan 'e moderne fûgels (Neornithes), de tuskenklasse fan 'e nijkakigen (Neognathae), it boppeskift fan 'e goes- en hineftigen (Galloanserae), it skift fan 'e hineftigen (Galliformes) en de boppefamylje fan 'e fazantfûgels (Phasianoidea). Ta dizze famylje hearre mear as 180 soarten hineftigen, mei dêrûnder ferskate bekende soarten, lykas de hin (Gallus gallus domesticus), de kalkoen (Meleagris gallopavo), de blauwe pau (Pavo cristatus), de patriis (Perdix perdix) en de fazant (Phasianus colchicus).
Underskiftopbou
De opbou fan 'e fazantefamylje is noch altyd in striidkwestje mank ornitologen. Faak wurde der mar twa ûnderfamyljes erkend, dy tan 'e echte fazanten (Phasianinae) en dy tan 'e patrizen (Perdicinae). Guon saakkundigen foegje lykwols noch seis oare ûnderfamyljes ta, wylst wer oaren de patrizen ûnderbringe by de kalkoenen (Meleagridinae) of de echte fazanten.
Deutschschweiz
thumb|Taalkaart fan [[Switserlân. It Dútsktalige gebiet is oranje ynkleure.]] Mei Deutschschweiz (Frânsk: Suisse alémanique) wurdt ferwiisd nei it Dútsktalige part fan Switserlân. De ynwenners fan de Deutschschweiz neame harsels Deutschschweizer.
It gebiet Deutschschweiz bestiet út de Dútsktalige kantons Zurich, Luzern, Uri, Schwyz, Obwalden, Nidwalden, Glarus, Zug, Solothurn, Basel-Stadt, Basel-Stadt, Schaffhausen, Appenzell Ausserrhoden, Appenzell Innerrhoden, Sankt Gallen, Aargau en Thurgau en de Dútsktalige dielen fan de meartalige kantons Bern, Freiburg, Wallis, en Graubünden.
Yn de Deutschschweiz wurdt oer it generaal Switserdútsk praat, in groep Alemannyske dialekten. As skriuwnoarm jildt it Schweizer Hochdeutsch. It oantal ynwenners yn de Deutschschweiz leit om de 5,4 miljoen minsken hinne, dy't foar in grut part yn en om de stêden Zürich, Basel en Bern wenje.
Lac Courte Oreilles Yndianereservaat
It Lac Courte Oreilles Yndianereservaat (útspr.: [lə'ku:dəre:], likernôch: "luh- kûû -duh-ree"; Ingelsk: Lac Courte Oreilles Indian Reservation) is it reservaat fan 'e federaal erkende Lac Courte Oreilles Troep fan Boppemarder Tsjippewa Yndianen (Lac Courte Oreilles Band of Lake Superior Chippewa Indians). It leit yn it noardwesten fan 'e Amerikaanske steat Wiskonsin, en is ferneamd nei Lac Courte Oreilles, in mar fan oansjenlike grutte dy't diel fan it reservaat útmakket.
Joan Fuster
Joan Fuster i Ortells (Sueca, Falinsiaanske Autonome Mienskip, 23 novimber 1922 - Sueca, 21 juny 1992) wie in Falinsiaansk skriuwer yn 'e Katalaanske taal.
Lac Courte Oreilles Yndianereservaat
Skiednis
De Odjibwe fan 'e Lac Courte Oreilles-troep wenje al sûnt minskewitten yn noardlik Wiskonsin. Fertsjintwurdigers fan 'e troep hearden ta de Odjibwe dy't yn 1842 mei folmachten fan 'e Amerikaanske oerheid it earste Ferdrach fan La Pointe sleaten. Tolve jier letter wiene de Lac Courte Oreilles op 'e nij fan 'e partij doe't it twadde Ferdrach fan La Pointe (1854) tekene waard. Under de ôfspraken fan dat lêste ferdrach waard doe it Lac Court Oreilles Yndianereservaat oprjochte.
Geografy
It Lac Courte Oreilles Yndianereservaat leit op 45°53′ noarderbreedte by 91°25′ westerlingte yn it noardwestlike part fan 'e Amerikaanske steat Wiskonsin. It is ferneamd nei Lac Courte Oreilles, in mar dy't diel fan it reservaat útmakket. Yn it Odjibwe is de namme fan dy mar Odaawaa-zaaga’igan, wat "Ottawa-mar" betsjut. It eigentlike Lac Courte Oreilles Yndianereservaat leit yn it sintraal-westlike part fan Sawyer County, mar twa lytse perselen bûtenreservaatsk beheargebiet lizze by Rusk, yn Burnett County, en by Evergreen, yn Washburn County.
Yn totaal hat it Lac Courte Oreilles Reservaat in oerflak fan 279, 49 km² (of 27.949,2 ha). Oarspronklik wie frijwol it hiele gebiet oerdutsen mei mingd wâld en nullewâld, mar tsjin it begjin fan tweintichste iuw wie in grut part fan 'e krite, net inkeld it reservaat, mar ek it omlizzende gebiet, fierhinne kealslein troch ûntbosking feroarsake troch de houtyndustry. Yn 1933 waard dêrom noardeastlik en eastlik fan it reservaat it Nasjonaal Wâld Chequamegon stifte, dat in beskerme status hat. Tagelyk waard úteinset mei de nije oanplant fan beammen. Tsjintwurdich binne sawol it reservaat as it Nasjonaal Wâld stadichoan wer oan it bekommen fan 'e kealslach.
Behalven Lac Courte Oreilles lizze noch achttjin oare marren binnen de grinzen fan it Lac Courte Oreilles Reservaat, te witten: Ashegon Lake, Blueberry Lake, Chief Lake, Cristner Lake, Devils Lake, Green Lake, Grindstone Lake, Gurno Lake, Lake Chippewa, Little Round Lake, Little Lac Courte Oreilles, Pokegama Lake, Rice Lake, Scott Lake, Squaw Lake, Spring Lake, Summit Lake, and Tyner Lake. Ek it Steatswyldreservaat Grindstone Creek leit yn it Yndianereservaat. Der binne fiif wenkearnen yn it reservaat: Chief Lake, Little Round Lake, New Post, Northwoods Beach en Reserve. Dêrfan is Little Round Lake, yn 'e noardwestlike hoeke fan it reservaat, it grutste. It haadkertier fan 'e Lac Courte Oreilles Troep is lykwols fêstige yn it stedsje Hayward, dat bûten it reservaat leit, fuort benoarden Little Round Lake.
Demografy
It Lac Courte Oreilles Reservaat is it Yndianereservaat fan 'e federaal erkende Lac Courte Oreilles Troep fan Boppemarder Tsjippewa Yndianen. Dat is ien fan 'e 22 ûnderskate stamme-organisaasjes dy't yn 'e Feriene Steaten de Odjibwe (Ojibwe), ek wol Tsjippewa (Chippewa) neamd, fertsjintwurdigje, in Algonkwynsk folk dat yn it gebiet fan 'e Grutte Marren sawol yn 'e Feriene Steaten as yn Kanada libbet.
Neffens gegevens út 2000 wennen der doe likernôch 3.000 minsken yn it reservaat. De befolkingstichtens bedroech 10,8 minsken de km². De etnyske gearstalling fan 'e befolking wie 76,5% (of likernôch 2.300) Yndianen en 23,5% (of likernôch 700) blanken. De Yndiaanske reservaatbewenners foarmje mar 38,3% fan 'e leden fan 'e Lac Courte Oreilles Troep, mei't sa'n 3.700 stammeleden bûten it eigen reservaat wenje.
Sintaluta (Saskatchewan)
Sintaluta (útspr.: [sɪntǝ'lu:tǝ]; Assiniboin: Įštágitų, útspr.: [ĩʃ'ta:ɡitũ]) is in lyts plak (formeel in town) yn 'e plattelânsgemeente Indian Head, yn it suden fan 'e Kanadeeske provinsje Saskatchewan. It leit 85 km beëasten de stêd Regina, en hie neffens gegevens fan 'e folkstelling fan 2006 doe 98 ynwenners. It haadkertier fan 'e Carry the Kettle Earste Naasje (Carry the Kettle First Nation), in Assiniboin-stamme, is yn Sintaluta fêstige.
Skiednis
Sintaluta waard stifte yn 1881. De namme komt út 'e Lakota-taal, en betsjut "sturt fan 'e reade foks". Yn 't earstoan wie it fral in plak dêr't kolonisten dy't fierder op nei it westen soene, stilholden om 'e lêste foarrieden yn te slaan. De earste tsjerke waard der yn 1897 boud troch presbyterianen, wêrnei't de metodisten en de anglikanen der yn 'e folgjende jierren ek gau eigen godshuzen sette lieten. Yn 1907 krige Sintaluta formeel de status fan town. Al sûnt it begjin fan 'e tweintichste iuw is it stedsje ien fan 'e grutste nôt-produsinten fan Kanada.
Charles Clerke
thumb|Charles Clerke, skildere fan [[Nathaniel Dance-Holland, 1776]] Charles Clerke (Wethersfield, 22 augustus 1741 – op see ûnder Kamtsjatka, 22 augustus 1779) wie in ofsier fan de Royal Navy en ûntdekkingsreizger. Hy die mei oan fjouwer ûntdekkingsreizen, wêrfan trije mei kaptein James Cook. Doe't Cook fermoarde waard op syn tredde reis nei de Stille Oseaan naam kaptein Clerke it kommando oer, mar stoar letter op deselde reis oan tuberkuloaze.
Gemeentlik monumint
In gemeentlik monumint is yn Nederlân in bouwurk, archeologysk fynplak as lânskiplike struktuer dy't op grûn fan in gemeentlike feroardering beskerme wurdt út reden fan bysûndere kultuerhistoaryske of arsjitektoanyske wearde. De gemeente kin sels bepale wat in gemeentlik monumint wurdt. Der binne gemeenten dy't gjin gemeentlike monuminten oanwiisd hawwe.
Objekten mei in gemeentlike monumintestatus binne faak fan pleatslik as regionaal belang, wylst objekten dy't oanwiisd binne as ryksmonumint faak fan nasjonaal of ynternasjonaal belang binne. Nederlân hie yn 2010 sa'n 41.000 adressen dy't as gemeentlik monumint oanwiisd binne.
Læsø (gemeente)
Læsø is in gemeente yn de Deenske regio Nordjylland. De gemeente komt oerien mei it oerflak fan it eilân Læsø yn it Kattegate en is de lytste gemeente fan it lân.
Nei de Deenske gemeentlike weryndielings fan 2007 bleau Læsø in selsstannige gemeente. Sûnt der lykwols in arbeidsburo op it eilân fêstige is, dat ûnder it arbeidsburo fan Frederikshavn falt, is der in foarm fan gearwurking fan it eilân mei de gemeente Frederikshavn ûntstien.
Katedraal fan Manchester
Skiednis
Fan de earste tsjerken fan Manchester is neat bekend. Yn de muorre fan it súdlike portaal waard by de 19e-iuwske renovaasje in stien ûntdutsen mei in ingel en de tekst In manus Tuas Domine commendo spiritum (oersetting: Heare, yn jo hannen betrou ik myn geast; Lukas 23:46). De stien wurdt datearre op likernôch it jier 700 en leveret it bewiis dat der in ier-Saksyske tsjerke west hawwe moat. Mooglik dat de stien eartiids yn de tsjerke oer in grêf lei of by in alter heard hat. De hjoeddeiske tsjerke ûntstie fan 1421 oant 1506 as in kollegiale tsjerke fan in preesterkolleezje. De parochytsjerke waard wijd oan de hillige Jongfaam Marije en tafoege oan it patronaat ek de hilligen Sint-Joris, de beskermhillige fan Ingelân, en Dionysius, de beskermhillige fan Frankryk. Dy lêste hillige soe te meitsjen hawwe kinne mei de Frânske komôf fan de stifter fan de kollegiale tsjerke, Thomas de la Warre, mar it soe ek te meitsjen hawwe kinne mei de oanspraken fan de doedestiidske kening Hindrik V op de Frânske troan.
Tusken 1465 en 1481 waard it haadskip fan de tsjerke yn de perpendicular styl boud. Mei de ynfiering fan de reformaasje waard de tsjerke de Anglikaanske parochytsjerke fan Manchester.
Troch de yndustriële revolúsje yn de 19e iuw naam it tal ynwenners fan de stêd hurd ta. De tsjerke waard yn 1847 de katedraal fan it nije Anglikaanske bisdom Manchester. Utsein restauraasjes hawwe der sûnt dy tiid gjin grutte ferbouwings en feroarings mear plakfûn. By de restauraasje yn de 19e iuw hearde ek de rekonstruksje fan de fanwegen brekfalligens yn 1864 ôfbrutsen fieringstoer, dy't krekt wat heger is as syn foargonger.
Yn desimber 1940 ferneatige in Dútsk bombardemint op de stêd de midsiuwske Marijekapel en de kapel foar James Stanley. De weropbou folge yn de jierren 1941-1960. De katedraal rekke op 'e nij skeind by de bomoanslach fan de IRA yn juny 1996.
Gebou
De katedraal waard bou fan twa stiensoarten. It boumaterjaal fan de katedraal kaam út de omkriten fan de stêd. Foar de muorren is donkerbrune sânstien brûkt, wylst de flierren fan kalkstien binne en fossile seeleeljes sjen litte.
Restauraasje
Yn de earste helte fan de 19e iuw wie it muorrewurk yn minne steat. Dat kaam troch waarsynfloeden mar ek troch in oanbrochte semintlaach om it ynterieur ljochter te meitsjen. Tusken 1850 en 1870 waarden de oantaaste stiennen fan it eksterieur en yn de tsjerke fan it skip en de arkades ferfongen. Tagelyk mei de weropbou fan de westlike toer yn 1868 waard dy ek ferhege. Yn 1898 waarden de sakristyportalen tafoege.
Ynterieur
It houten ferwulft wurdt troch sân dwersbalken mei musisearjende ingels droegen.
De katedraal hat tritich misericordes yn in selde styl as dy fan de katedraal fan Ripon en de munster fan Beverley. Alhoewol't dy fan Manchester fan lettere datum binne, binne se nei alle gedachten makke troch deselde skoalle as dy fan Ripon. Ien fan de meast opfallende is dy fan de achtste sit oan de noardlike kant, dy't ien fan de earste foarstellings fan it spultsje backgammon útbyldet.
It doksaal is 14e-iuwsk.
Yn de Twadde Wrâldkriich waarden by it Dútske bombardemint yn 1940 alle Fiktoriaanske glês-yn-lead ruten ferneatige. Oant de jierren 1960 wiene noch mar twa ruten yn eare hersteld. De deken en it kapittel joegen oan Tony Hollaway de opdracht om in ûntwerp te meitsjen foar nije ruten. It earst wiene de westlike oan bar: Sint-Joris (1973), Sint-Dionysius (1976), Sint-Marije (1980), De Skepping (1991) en De Apocalyps (1995). Ta betinking fan de restauraasje fan de katedraal nei de bomoanslach fan de IRA yn 1996 waard yn 2004 in rút fan Linda Walton ynbrocht.
De tsien klokken yn de toer binne yn 1925 getten troch Gillett & Johnston yn Croydon. De grutste klok waacht 1.3 ton.
Oargel
It âlde oargel fan de katedraal rekke by it bombardemint yn 1940 slim skeind. It oargel waard provisoarysk troch Harrison & Harrison reparearre mei behâld fan âld piipwurk en die dêrnei noch 75 jier tsjinst. Yn 2010 naam de biskop fan Manchester de foarstap om jild yn te sammeljen foar in nij oargel. De lokaasje fan de foargonger wie yn de romten fan de sydskippen, mar it nije oargel hat in plak krige op it doksaal dêr't de oargels foar de kriich ek op stiene.
It 4800 pipen tellende ynstrumint waard yn 2016-2017 boud troch Kenneth Tickell & Company Ltd. Nei it skip ta hat it oargel metaalkleurige pipen en nei it koar ta fergulde pipen. De bou waard mooglik makke troch de filantroop Sir Norman Stoller.
Philipp Melanchthon
Philipp Melanchthon (eins: Philipp Schwartzerdt; berne 16 febrewaris 1497 yn it Dútske Bretten; ferstoarn 19 april 1560 yn Wittenberg) wie in teolooch, filolooch, wiisgear, humanist, ûnderwizer en dichter. Mei Marten Luther wie er as herfoarmer in driuwende krêft fan de reformaasje en stifter fan de luterske konfesje.
Melanchthon's biedwurd wie As God foar ús is, wa sil dan tsjin ús wêze (Romeinen 8:31). De reformator draacht de earetitel Praeceptor Germaniae (learaar fan Dútslân).