cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
St. Louis
Skiednis
It jonge St. Louis dielde yn 'e lotgefallen fan hiele Louisiana, dat yn 1764 yn Spaanske hannen kaam, en ûnderdiel waard fan it ûnderkeninkryk Nij-Spanje (it hjoeddeiske Meksiko). Yn 1800 moasten de Spanjerts it wer ôfstean oan Frankryk, mar Napoleon, dy't doe yn Parys de leie yn 'e hannen hie, koe fanwegen de Britske oppermacht op 'e wrâldseeën net folle mei it gebiet, dat yn in die dy't yn Frankryk noch altiten beskriemd wurdt, besleat er genoegen te nimmen mei it op ien nei bêste, en ferkocht er hiele Louisiana (dat fan 'e Mississippy-mûning by New Orleans oant de Kanadeeske grins rikte) oan in oare fijân fan 'e Britten: de Feriene Steaten. Dy saneamde Louisiana-oankeap, út 1803, joech de Amerikanen de earste oanset ta wat se letter as harren lotsbestimming beskôgje soene, nammentlik om it Noardamearikaanske kontinint fan kust ta kust te oerhearskjen.
De Amerikanen makke fan it sintraal leine St. Louis de haadstêd fan harren nije territoarium Louisiana, al waard dat al gau opspjalte yn in stikmannich lytsere territoaria. Fan St. Louis út sette yn 1804 de ferneamde Ekspedysje fan Lewis en Clark ôf, dy't de Feriene Steaten in earste glimp joech fan wat der tusken it troch harren al kolonisearre gebiet en de kust fan 'e Stille Oseaan yn lei. De earste steamboat arrivearre yn 1818 yn St. Louis, en fan doe ôf bestie der in relatyf flugge ferbining oer de Mississippy nei New Orleans, dat foar it hiele eardere Louisiana-territoarium de poarte nei de widere wrâld foarme. Yn 1821 waard Missoery as selsstannige steat talitten ta de Amerikaanske Uny, en doe waard de haadstêd ferpleatst nei it yn 'e midden fan 'e nije steat leine Jefferson City. Troch syn funksje as rivierhaven mei de hiele steat as efterlân hold St. Louis lykwols oan mei groeien, en it jiers dêrop, yn 1822, krige it einlings offisjeel de status fan stêd.
Nei't de Boargeroarloch yn 1865 mei in Noardlike oerwinning beëinige waard, folge der wer in lytse oplibbing fan it steamboatferkear, mar it waard nea mear wat it foartiid west hie en al rillegau leine de steamboaten it ôf tsjin it fluggere treinferfier. St. Louis rjochte him yn dy tiid fral op 'e hannel mei it nij iepenleine Wylde Westen, en de stêd waard ien fan 'e wichtichste tagongspoarten foar Westlike produkten dy't oer it spoar nei it Easten ta ferfierd waarden, lykas slachtfee. Yn 1876 waard St. Louis nei in stimming yn 'e gemeenterie bestjoerlik losmakke fan it omlizzende St. Louis County, en waard it in ûnôfhinklike stêd.
Yn 1904 fûn yn St. Louis de Wrâldtentoanstelling plak, en datselde jiers waard it ek de earste stêd bûten Jeropa dêr't de Olympyske Simmerspullen holden waarden. Mei it jild dat mei de Wrâldtentoanstelling fertsjinne wie, waarden û.m. it St. Louis Art Museum, de St. Louis Zoo en it Missouri History Museum oprjochte. Fan 'e fyftiger jierren ôf rekke de binnenstêd ferpaupere en sûnt fierde it stedsbestjoer ferskate grutskalige renovaasjeprogramma's troch.
St. Louis hjoed de dei
De ekonomy fan St. Louis draait tsjintwurdich benammentlik op 'e tsjinstesektor, beskate foarmen fan yndustry, en fral ek hannel en trochfier. Ek toerisme is net ûnbelangryk. De stêd is de thúsbasis fan trije sporttiims fan namme: it honkbalteam de St. Louis Cardinals; it iishockeyteam de St. Louis Blues; en it Amerikaansk fuotbalteam de St. Louis Rams. Ien fan 'e wichtichste besjensweardichheden en in symboal fan 'e stêd is de saneamde Gateway Arch ("Poartebôge"), oan 'e rivierskant yn it stedssintrum. Yn novimber wurdt yn St. Louis elts jier it tsiendeiske Ynternasjonaal Filmfestival fan St. Louis holden.
Demografy
Neffens in skatting troch it Amerikaanske Folkstellingsburo (op basis fan gegevens fan 'e folkstelling fan 2010) hie St. Louis yn 2012 in befolking fan rom 318.000 minsken. Dat is hast mar in trêde fan it ynwennertal dat de stêd yn 1950 hie, dat hast 857.000 minsken bedroech. Neffens de Amerikaanske folkstelling fan 2010 wie doe fan 'e befolking fan St. Louis 11% âlder as 65 jier en 24% jonger as 18 jier.
Wat de etnyske opbou fan 'e befolking oangiet, dy wie yn 2010 sa: 49,2% swarten; 42,2% blanken; 3,5% Latino's; 2,9% Aziaten; 0,3% Yndianen; 1,9% oaren of fan mingd etnysk komôf. Fan 'e Aziaten wiene de grutste subgroepen de Fjetnamezen (0,9%), de Sinezen (0,6%) en de Ynjers (0,5%). Under de Latino's wiene de Meksikanen mei 2,2% de grutste groep. Under de blanken foel benammen de grutte Bosnyske mienskip op, dy't ferdield oer de hiele stêdekloft fan St. Louis sa'n 70.000 minsken bedraacht. De earste Bosniërs setten har yn 'e sechtiger jierren yn St. Louis nei wenjen, mar de measten kamen yn 'e njoggentiger jierren ûnder de Bosnyske Boargeroarloch as flechtelingen oer út Jeropa.
Op taalkundich mêd waard yn 2010 fêststeld dat yn St. Louis 91,1% fan 'e befolking yn 'e hûs inkeld Ingelsk spriek, wylst it Spaansk mei 2,9% op it twadde plak kaam. De op twa nei grutste taal wie it Bosnysk, mei 2,7%, en dêrnei folgen it Fjetnameesk (0,7%), it Sineesk (0,5%) en it Frânsk (0,5%).
Klimaat
St. Louis leit yn 'e oergongssône tusken in fochtich lânklimaat yn it noarden en in fochtich subtropysk klimaat yn it suden. Sûnder hege bergen of grutte wetters deunby om it klimaat fierders noch te beynfloedzjen, soarget dat foar hjitte, neare simmers en kâlde winters. Yn july, de waarmste moanne, is de trochsneed temperatuer oerdeis 31,7 °C, en yn jannewaris, de kâldste moanne, is dat 4,4 °C. Rekôrtemperatueren wiene 46 °C op 14 july 1954 en –30 °C op 5 jannewaris 1884. St. Louis kriget jiers trochinoar 1.040,4 mm delslach, mei dêrûnder oer it hiele winterhealjier ferdield 45 sm snie.
Johan Abma (keatser)
Johan Abma (Goaiïngea, 27 febrewaris 1978) is in Frysk sportman út Goaiïngea. Hy wie aktyf as keatser tusken 1997 en 2008.
Takashi Hirano
(15 july 1974) is in eardere Japansk fuotballer. Earder spile foar Nagoya Grampus Eight, Kyoto Purple Sanga, Júbilo Iwata, Vissel Kobe, Tokyo Verdy, Yokohama F. Marinos, Omiya Ardija en Vancouver Whitecaps. spile ek yn it Japansk fuotbalalvetal. Hy die mei oan it Wrâldkampioenskip 1998.
Lesbos
thumb|250px|Lizzing fan Lesbos Lesbos (Gryksk: Λέσβος; pleatslik: Lesvos ) is in Gryksk eilân yn de Egeyske See, foar de kust fan Turkije en Lyts-Aazje. Mei 1630 kante kilometer is it ien fan de grutste eilannen fan Grikelân. Yn 2006 hie it likernôch 90.000 ynwenners; sa'n tredde part wennet yn Mytilini.
Geopark
Op 23 septimber 2012 waard troch de Jeropeeske konferinsje fan geoparken fan UNESCO, yn de Portegeeske stêd Porto, besletten om it hiele eilân Lesbos op te nimmen yn it Global Geopark Network.
Skiednis fan Lesbos
Archeologyske fynsten hawwe sjen litten dat it eilân sûnt it Neolitikum (om 5000 f.Kr.) bewenne waard en yn de brûnstiid in beskaving hie dy't like op dy fan Mysene en Troje. Homeros (om 800 f.Kr. - om 500 f.Kr.) fernijt Lesbos yn de Ilias, syn epos oer de Trojaanske Oarloch. Nei de dea fan Aleksander de Grutte (oktober 356 f.Kr. - 13 juny 323 f.Kr.) waard Lesbos ynlive by it Masedoanyske Ryk fan de Ptolemeeërs dy't ek oer Egypte hearsken. Fan 88 f.Kr. ôf oan wie it diel fan it Romeinske Ryk. By de spjalt fan it ympearium yn in eastlike en in westlik diel hearde Lesbos by it East-Romeinske oftewol Byzantynske Ryk (3e - 13e iuw). Al yn de Romeinske tiid wie it eilân in fakânsjebestimming. Doe't de Ottomanen, laat fan sultan Fatih Mehmet de Oermasterder, it eilân yn 1462 feroveren, waard de haadstêd plondere en waarden in protte ynwenners as slaaf ferkocht. Doe't yn 1824 Mytilini yn opstân kaam, waard de rebûlje bluodderich troch de Turken delslein.
Lesbos waard troch de Grykske marine befrijd yn 1912. Troch de ferdraggen fan Londen en Athene fan 1914 hearde Lesbos offisjeel oan Grikelân, mar it fjochtsjen gie noch troch oant 1922. Yn dat tiidrek waard noch folop hannele mei Izmir (Turkije). In soad hearehuzen op it eilân tsjûgje noch fan dy bloeiende hannelsperioade. Yn 1922 waard Lesbos lang om let selsstannich, nei striderij ûnder lieding fan muontsen út Mandamados.
Yn de Twadde Wrâldoarloch wie Lesbos fan 4 maaie 1941 oant 10 septimber 1944 fan de Dútskers beset. De boarch yn Sigri (yn 1757 troch de Turken boud) tsjinne as tydlike finzenis foar kriichsfinzene Dútsers.
It wurd lesbysk is ôflaat fan de namme fan dit eilân. Dit hat syn oarsprong yn de gedichten fan Sappho, om 625 f.Kr. berne yn Antissa op Lesbos. Sappho wie de earste frou dy't de moed hie om oer froulju te sjongen, as tsjinstelling ta de stoere lieten oer manlju. Har gedichten giene ûnder oare oer de freonskip fan froulju, it lanlik libben, de brulloften en sa. Sy stichte ek in skoalle foar froulju dêr't sjongen, dûns en muzyk ûnderrjochte waarden.
Ekonomy
Lesbos hat ynkommen út de produksje fan ouzo, oliven, sardines en toerisme. De lêste jierren wurdt der hurd wurke oan it ferbetterjen fan de ynfrastruktuer. Yn dat ramt is de dyk fan Mytilini nei Kalloni yn de jierren 2005-2011 hielendal renovearre. Yn 2009-2010 is in glêsvezelnetwurk oanlein.
Ut in ûndersyk yn 2007 fan it Nasjonaal Sintrum foar Sosjaal Undersyk (EKKE) (publisearre yn 2009) nei earmoed yn Grikelân, die bliken dat ien op de trije ynwenners fan Lesbos ûnder de earmoedegrins fan 6.120 euro it jier libbet.
Provinsjale wei 910
De provinsjale wei 910 (N910) is in provinsjale wei yn Fryslân yn de gemeenten Noardeast-Fryslân en Achtkarspelen. De dyk foarmet in ferbining tusken de N355 benoardeasten Gerkeskleaster en de N361 by Dokkum. De dyk ûntstie yn de rin fan de 20e iuw troch opwurdearring fan besteande weidielen. De dyk wurdt fanâlds Trekwei neamd.
Skiednis
Ynearsten wie de dyk in rykswei. De dyk wie lykwols nea in part fan it rykswegeplan en hie altyd in sekundêre funksje. Oant 1992 wie de dyk administratyf nûmere as Rykswei 858. Yn it ramt fan de Wet fan it fannijs ferpartsjen fan it Wegebehear waard de dyk oerdroegen oan de provinsje Fryslân, dy't de dyk nûmere as 910.
Reedriden op de Olympyske Winterspullen 1968
De Olympyske Winterspullen 1968, ek wol de Xe Olympiade neamd, waarden yn 1968 yn Grenoble, Frankryk hâlden. Dat wie fan 6 oant en mei 18 febrewaris.
It reedriden hie plak yn it L'Anneau de Vitesse.
Death (metalband)
Death wie in Amerikaanske deathmetalband oprjochte yn 1983 yn Tampa, Floarida. Death hie in soad wikselingen fan bandleden, wêrby 't Schuldiner it iennige konsistinte lid wie. Yn 1987 kaam it debútalbum "Scream Bloody Gore" út. Death hie sân studio-albums, en trije singles útbrocht. Yn 2001 ferstoar gitarist en sjonger Chuck Schuldiner oan de gefolgen fan kanker, it betsjutte it ein fan Death.
Skiednis
Death waard oprjochte yn 1983 troch Chuck Schuldiner oarspronklik ûnder de namme “Mantas” yn Floarida, in jier letter waard de namme feroare yn Death. Death wie ien fan de mear bekende iere pioniers fan deathmetal, tegearre mei Possessed út Kalifornje. Yn 1984 waarden der in oantal demo's útbrocht en wiene der in ferskaat oan wikselingen fan bandleden. Chuck Schuldiner ferhuze yn 1985 nei de San Francisco Bay Area en begûn dêr eins folslein fannijs mei de band. De band brocht yn dy nije besetting wer in demo út, mar dat befoel dochs ek net, en ferhuzen se wer werom. Se ferhuzen ek noch ris nei Kanada, mar kamen nei twa wiken Kanada ek daalks wer werom. En dan ûntstiet der de earste stabile besetting fan de band, en yn 1987 komt it debút-album "Scream Bloody Gore" út. Al waard de earste opname fan dat album ôfkard troch it label dat it album moast op 'e nij opnaam wurde, en dizze kear waard it opnaam mei deselde produser dy't ek oan it album "Seven Churches" fan Possessed wurke hie. Yn 1988 brocht Death it album "Leprosy", en dêrnei folge der in striemin organisearre toernee. Yn 1990 kaam der wer in toernee, mar om't dy ek net goed organisearre wie, besleat Chuck Schuldiner om net mei te gean. Hy waard by dizze toernee ferfongen troch twa roadies, ta grutte skrik en ôfgriis fan Schuldiner. Yn 1991 brocht Death mei in tal sessymuzykanten en Gitarist Paul Masvidal as iennichste offisjele bandlid it album "Human" út. Mar ek dêrnei bliuwe de bandleden yn rap tempo wikseljen. Yn 1999 krijt Schuldiner de diagnose kanker. Yn 2001 komt Schuldiner dêr oan te ferstjêren, en dat betsjutte it ein fan Death.
cover/tributeband
Fan begjin 2012 ôf toere eardere leden fan de band Death en oaren as cover/tributeband ûnder de nammen Death to All, Death (DTA) en Death (DTA Tours). Dizze acts wurde stipe troch Perseverance Holdings Ltd. fan de famylje Schuldiner, dy 't de erfenis fan Chuck Schuldiner beheart.
Kick-Ass
"Kick-Ass", "Kick Ass" of "Kickass" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
Provinsjale wei 917
De provinsjale wei 917 (N917) is in provinsjale wei yn Fryslân yn de gemeenten Opsterlân en Eaststellingwerf. De dykfoarmet in ferbining tusken de N381 bewesten Oerterp en Haulerwyk, dêr't de dyk oanslút op de N918 en N979. De dyk ûntstie yn de rin fan de 20e iuw troch it opwurdearjen fan besteande weidielen.
De dyk is oer gâns de lingte in twastripewei. It part tusken de N381 en Oerterp is in gebietsûntslutingswei mei bûten de beboude kom in maksimumfaasje fan 80 km/o. It oerbliuwende part oant Haulerwyk is in hiemtagongswei mei bûten de beboude kom in maksimumfaasje fan 60 km/o. Yn de gemeente Opsterlân hjit de dyk efterinoar Opgong, Hegebrechsterlaan, Selmien East, Weibuorren, Boerestreek, Het Tolhek, Binnenwei, Klauwertswei, Foarwurker Wei, Tsjerkewal en Mandewyk. Yn de gemeente Eaststellingwerf hjit de dyk Bakkeveensterweg, Compagnonsweg en Hoofdweg Boven.
Nijsgjirrich
Tusken Sigerswâld en Haulerwyk is de dyk de trekwei by de Bakkefeanster Feart en de Haulerwykster Feart.
WordPress
WordPress is in tsjinner-programma foar weblochs en ynternetsiden, dat folle brûkt wurdt. De oarspronklike ferzje is út 2003.
List fan planetoïden 71201-71300
Dit is in list fan planetoïden 71201-71300.
WordPress
Oersetting nei it Frysk
It liket dat de Fryske oersettingen net ûnderhâlde wurde.
Klooga
Klooga (Dútsk Lodensee of Lonsee) is in doarp (alevik) yn de provinsje Harjumaa yn Estlân. By de folkstelling fan 2011 hie it plak 1.203 ynwenners, wêrfan't 642 (53.4%) Esten wiene.
Klooga leit oan de noardigge fan de mar Klooga. De mar beslacht 1,85 km² en is oant 3,66 m djip. De mar fuorret de rivier de Vasalemma.
Klooga hat in spoarferbining mei Tallinn, Paldiski en it baaiplak Kloogaranna oan de Eastsee.
Twadde Wrâldoarloch
Tichteby Klooga stichte de Dútske besetter yn septimber 1943 it konsintraasjekamp Klooga. It wurkkamp wie in bûtenkamp fan konsintraasjekamp Vaivara, dêr't oant 3000 finzenen ûnderbrocht wiene. Op 19 septimber 1944 fermoarde de SS sa'n 2500 finzenen foar't it Reade Leger it plak besette koe.
Hjoed de dei is de delsetting part fan in grut oefenterrein fan it Estlânsk leger.
Finbarr
thumb| Sint Finbarr (om 550 – 25 septimber 623) wie biskop fan Cork yn de 6e iuw en nei syn dea beskermhillige fan de stêd. Syn nammedei is 25 septimber.
Finbarr waard nei alle wierskyn berne yn de omkriten fan Bandon (County Cork), mei de namme Lochan. Hy soe studearre hawwe yn Kilkenny dêr't er ek de namme Fionnbharr (frij fertaald út it Iersk "blond hier") krige.
Finbarr moat op in eilân yn Loch Irce (no Gougane Barra) wenne hawwe en letter in ûnderwiisynstitút stichte hawwe dat waakste ta de stêd Cork.
Finbarr stoar yn Cloyne yn it greefskip Cork en waard beïerdige yn Gill Abbey, dêr't no de katedraal Sint Finbarre stiet.
St. Finbarr spilet ek in rol yn tal fan folkloristyske ferhalen.
Regearret-de-Fijân
Regearret-de-Fijân (Ingelsk: Runs-the-Enemy; op 'e noardlike Grutte Flakten (Feriene Steaten), mids 19e iuw – yn it Cheyenne River Yndianereservaat (Súd-Dakota), nei 1913) wie in Yndiaanske opperhaad dat yn 1876 meifocht yn 'e ferneamde Slach oan de Little Bighorn.
Libben
Regearret-de-Fijân waard omtrint de midden fan 'e njoggentjinde iuw berne yn it noardlike diel fan 'e Grutte Flakten fan Noard-Amearika, mooglik yn 'e Dakota's, Nebraska, Wyoming of Montana. Hy wie in opperhaad fan 'e Twa-Tsjettels (O'óhenuŋpa), in substamme fan 'e Lakota.
Under de Grutte Sû-Oarloch fan 1876 focht er op 25 en 26 juny 1876 mei yn 'e ferneamde Slach oan de Little Bighorn, yn it suden fan Montana, wêrby't in grut diel fan it Amerikaanske 7e Kavaleryrezjimint fan luitenant-kolonel George Armstrong Custer besingele en oan 'e lêste man ta útrûge waard troch in koälysje fan Lakota, Noardlike Sjajinnen en Noardlike Arapaho. Neffens eigen sizzen joech Regearret-de-Fijân yn dy striid lieding oan in troep fan 130 Twa-Tsjettel-krigers.
Český Krumlov
Český Krumlov (Dútsk: Krumau of Böhmisch Krumau) is in stêd yn it suden fan Tsjechje. It histoaryske sintrum fan de stêd leit om de boarch en waard tagelyk mei it histoaryske sintrum fan Praach yn 1992 oanwiisd as wrâlderfgoed fan UNESCO.
De tafoeging Český ("Boheemsk") is om de stêd te ûnderskieden fan Moravský Krumlov yn Súd-Moraavje.
Skiednis
Český Krumlov ûnstie as in delsetting by it kastiel, dat fanôf it midden fan de 13e iuw troch leden fan it Vítkovci-skaai boud waard op in plak lâns in wichtige hannelsrûte yn it Keninkryk Bohemen (1198–1918). De Tsechyske namme Krumlov wurdt foar it earst yn 1259 neamd.
Om't de Vítkovci-skaai útstoar droech kening Wenceslaus II it kastiel mei de delsetting oer oan de Rosenberg-dynasty (Rožmberkové). Yn dy tiid wie de mearderheid fan de befolking Dútsktalich, dy't fan oarsprong ôfkomstich wie út it oanbuorjende Eastenryk en Beieren. Sûnt 1334 wie der ek in joadske mienskip en yn 1336 wie der in lytsje Tsechyske minderheid, dy't in eigen preester hie. De Rosenbergs brochten de stêd ekonomysk yn bloei en tsjin it ein fan de 15e iuw waard by de stêd goud fûn. De fynst loek mynwurkers út Dútslân oan, sadat de Dútsktalige mearderheid noch wat grutter waard. Ek tsjitwurdich is it wapen fan de Rosenbergs, in reade roas mei fiif bledsjes, oeral yn de stêd te sjen.
Yn 1602 ferkocht Peter Vok fan Rosenberg (1539–1611) Krumlov oan de Habsburgske keizer Rudolf II, dy't de stêd oerdroech oan syn soan Julius d’Austria. Nei de Boheemske Opstân en de Slach op de Wite Berch (1620) kaam de stêd yn hannen fan it Hûs Eggenberg. Fan 1719 oant 1947 bleau it kastiel yn it besit fan it Hûs Schwarzenberg.
Oant de 20e iuw bleau de mearderheid fan de stêd Dútsk. Nei de Earste Wrâldkriich kaam de stêd yn de Republyk Dúts-Eastenryk te lizzen, mar tsjin it ein fan 1918 besette it Tsjechoslowaakske leger de regio. Mei de anneksaasje fan it Sudetenlân troch Hitler yn 1938 waard de stêd ûnderdiel fan it Tredde Ryk.
It besjen wurdich
De histoaryske binnenstêd leit oan de rjochterkant fan de Moldau, dy't as in luds it sintrum fan trije kanten begrinzget. Lofts fan de Moldau leit it kastiel mei de âlde wyk Latrán.
Provinsjale wei 918
De provinsjale wei 918 (N918) is in provinsjale wei yn Fryslân yn de gemeente Eaststellingwerf. De dyk rint yn it ferlingde fan de N979 fan Haulerwyk nei de buorskip Weper, dêr't de dyk oanslút op de N919. De dyk ûntstie yn de rin fan de 20e iuw. De dyk rint by it natoergebiet Blauwe Bosk del.
De dyk is oer gâns de lingte in twastripe-gebietsûntslutingswei mei bûten de beboude kom in maksimumfaasje fan 80 km/o. It noardlike part hjit Tonckenswei en it súdlike part hjit Weperpolder.
Ali Raymi
Ali Raymi (berne as: Ali Ibrahim Ali al-Raimi ; Mekka, 7 desimber 1973 - Sana'a, 23 maaie 2015), wie in Jemenitisch bokser en militêr. Hy waard yn 1973 yn Saûdy-Araabje berne as de soan fan Jemenityske ballingen. Hy wûn û.m. in gouden medalje op it WK yn Algerije yn 2005. Raymi wie ûnder syn karriêre in kontroversjeel figuer yn 'e sportwrâld.
Raymi wenne foar 1991 yn Mekka, yn Saûdy-Araabje. Hy ferlear it libben troch in ûntploffing, faaks feroarsake troch in Saûdyske loftoanfal op posysjes fan de Republikeinske Garde yn it Al-Nahdeen distrikt fan 'e Jemenityske haadstêd Sana'a, op 23 maaie 2015, yn de âldens fan 41 jier.
Amateurkarriêre
117-2 (KO 117)
Profkarriêre
Letter yn 2011, doe't er noch mar achttjin wie, makke Raymi syn debút as profesjoneel bokser yn 'e 54 kategory. Yn totaal focht Ali Raymi as profbokser 25 wedstriden, wêrfan't er 25 wûn (25 troch knock-out) en 0 ferlear.
thumb|left|350px|Kolonel Ali Raymi, 2015
Slach by Little Muddy Creek
De Slach by Little Muddy Creek wie in skermutseling oan 'e igge fan 'e Little Muddy Creek, yn súdlik Montana, dy't op 7 maaie 1877 útfochten waard troch it Amerikaanske Leger mei in troep Minnikonzjû-Lakota en Noardlike Sjajinnen. Dit treffen, dat de lêste wapene konfrontaasje fan 'e Grutte Sû-Oarloch wie, einige mei in Amerikaanske oerwinning. De Slach by Little Muddy Creek is benammen bekend wurden om it Minnikonzjû-opperhaad Kreupel Hart (Lame Deer) der omkaam, nei wa't letter it deunby leine plak Lame Deer ferneamd is.
Foarskiednis
Op 1 maaie 1877 late kolonel Nelson A. Miles in legermacht út it legerkamp (dat letter Fort Keogh wurde soe) oan 'e rivier de Tongue yn súdlik Montana wei om 'e lêste opstannige Lakota en Noardlike Sjajinnen te sykjen, dy't de striid tsjin it Amerikaanske Leger yn it ramt fan 'e op syn ein rinnende Grutte Sû-Oarloch fan 1876 noch altyd folholden. Miles syn kolonne waard foarme troch fiif kompanjyen (F, G, H, K en L) fan it Amerikaanske 2e Kavaleryrezjimint, twa kompanjyen (B en H) fan it Amerikaanske 5e Kavaleryrezjimint en fjouwer kompanjyen (E, F, G en H) fan it Amereikaanske 22e Ynfanteryrezjimint. Yn totaal bestie syn troepemacht út 471 soldaten en ofsieren, mei dêropta 5 Yndiaanske ferkenners. Dy lêsten ûntdieken al rillegau in spoar dat yn westlike rjochting nei de rivier de Rosebud late.
It treffen
Oan 'e igge fan it beekje de Little Muddy Creek staten Miles syn ferkenners op in groep fan 61 tipys, dat it kamp wie fan 'e mingde Yndianetroep fan it opperhaad Kreupel Hart, besteande út Minnikonzjû-Lakota en Noardlike Sjajinnen. Dêrop liet Miles syn stadiger optsjende ynfantery efter en sette er ôf mei de kavalery. By moarnsdage op 7 maaie stjoerde er Kompanjy H fan it 2e Kavaleryrezjimint it noch sliepende Yndiaanske doarp yn, wêrby't ien fan syn Yndiaanske ferkenners de bewenners yn it Lakota tarôp dat Miles ûnderhannelje woe.
Kreupel Hart kaam dêrop mei syn omkesizzer Izerne Stjer en ferskate oare krigers ta it kamp út. Miles sei tsjin it opperhaad dat er syn gewear dellizze moast, wat Kreupel Hart die, mar mei de hoanne spand en de loop nei Miles ta. Doe't Wite Bolle, ien fan Miles syn ferkenners, it gewear fan Izerne Stjer ôfpakke woe, helle dyselde de trekker oer, wêrby't de kûgel Wite Bolle troch de jas gie. Kreupel Hart ynterpretearre de aksje fan Wite Bolle as ferrie, en griep syn eigen gewear wer, dat er op Miles ôffjurre. De kûgel miste de kolonel lykwols op in hier nei en deade ynstee syn oppasser, soldaat Charles Shrenger.
Dêrnei wie it ien grutte gaos. In sjitpartij briek út, wêrby't ferskate soldaten en krigers delsketten waarden. Kreupel Hart sels kaam om troch in salvo fan santjin kûgels fan soldaten fan Kompanjy L fan it 2e Kavaleryrezjimint. Neitiid setten de Kompanjyen F, G en L fan 'e 2e Kavalery de oanfal yn op it fierhinne warleaze Yndiaanske kamp, dat folslein ferwuostge waard. De soldaten makken likernôch 450 mustangs bút, wêrfan't se de helte ôfmakken.
Balâns
Oan 'e ein fan 'e skermutseling wiene der oan 'e Amerikaanske kant 4 deaden en 10 ferwûnen, wylst de Yndianen 5 oant 14 deaden en sa'n 20 ferwûnen te betreurjen hiene. Boppedat waarden likernôch 40 Yndianen kriichsfinzen nommen. Dit ynsidint, dat bekend kaam te stean as de Slach by Little Muddy Creek, wie it lêste wapene treffen fan 'e Grutte Sû-Oarloch. Likernôch oardel km nei it suden ta waard letter it plak Lame Deer stifte, dat ferneamd is nei Kreupel Hart (Lame Deer). Hjoed de dei is dat it haadplak fan it Noardlike Sjajinne Yndianereservaat.
Albertdina
De Albertdina yn Noard-Sleen, Drinte, is in nôtmûne dy't yn 1906 boud waard op it plak fan in foargonger, dy't doe ôfbaarnde.
Skiednis
De foargongers fan de hjoeddeiske mûne baarnden yn in pear jier efter inoar ôf. De earste mûne hie oarspronklik stien yn Garrelsweer en baarne yn 1904 ôf. De twadde mûne wie boud fan materjaal fan de stellingmûne 'Concordia', dy't yn Grins oan it Damsterdjip stie, in mûne út 1771 en yn 1906 ôfbaarnde.
De Albertdina waard yn 1906 foar de mûnder F. Westerling boud mei it achtkant fan de ôfbrutsen mûne Apollo (of mûne fan Grashuis) út it Grinslânske Usquert.
It eigendom fan de mûne gyng yn 1908 oer fan J. Westerling op J. Ziengs. Yn de jierren 1952-1953 krige de mûne by in restauraasje fan de sûnt 1945 nije eigner J. Schepers in nije sturt en selsswichting.
Yn 1976 kocht de gemeente Dalen de mûne fan de lêste mûnder J. Schepers oan. Nei de gemeentlike weryndieling waard de gemeente Coevorden eigner fan de Albertdina, dy't de mûne yn 2020 tagelyk mei De Hoop yn Wachtum en De Arend yn Coevorden oerdie oan it Drintske Gea.
Mahón
Maó (Katalaansk, Spaanske namme: Mahón, sûnt 2012 offisjeel Maó-Mahón) is in stêd yn it easten fan it eilân Minorka. Bestjoerlik leit de gemeente yn de Spaanske regio Baleären.
Sasha Clements
Sasha Clements (Toronto, 14 maart 1990) is in Kanadeesk film- en telefyzje-aktrise.
Sy boaske yn 2016 mei de Amerikaan Corbin Bleu.
Tam o' shanter (holdeksel)
De tam o' shanter (útspr.: [tæm ə 'ʃæntər], likernôch "temme sjenter") is in tradisjoneel Skotsk holdeksel dat ûnderdiel útmakket fan 'e Skotske dracht. De namme is ûntliend oan 'e lyknammige haadpersoan fan it ferneamde gedicht Tam o' Shanter, út 1790, fan 'e grutte Skotsktalige dichter Robert Burns. De tam o' shanter is ien fan trije holdeksels dy't troch manlju yn Skotske klaaiïng droegen wurde kinne, mar oars as de glengarry en de Balmoral-baret wurdt de tam o' shanter benammen droegen ûnder ynformele omstannichheden; dit holdeksel wurdt yn 'e regel as ûngaadlik beskôge foar formele gelegenheden.
Untwerp
De tam o' shanter is in wollene baret, dy't foarhinne út ien stik mei de hân breide waard, om dêrnei útrutsen te wurden oer in houtene pasfoarm, sadat er syn opfallende platte brede krún krige, en úteinlik ferfilte. Wat tam o' shanters fan oarsoartige baretten ûnderskiedt, binne de tearen yn 'e wide krún en fral ek de houtene, mei stof oerdutsen pompon (toorie) yn 'e midden boppe-op 'e krún. Oarspronklik kamen tam o' shanters inkeld yn it swart, blau en brún foar, mar nei't yn 'e midden fan 'e njoggentjinde iuw goedkeape gemyske ferven beskikber kamen, koene se yn alle kleuren makke wurde. Tsjintwurdich wurde se ek in protte yn tartan produsearre.
Skiednis
Yn 1915 begûn de Skotske ynfantery yn 'e rinfuorgen fan 'e Earste Wrâldoarloch foar it earst in khaki tam o' shanter as ûnderdiel fan it militêr unifoarm te dragen (as ferfanging foar de glengarry). Yn militêr jargon kaam dit holdeksel bekend te stean as de 'ToS' (útspr.: [ti:oʊ'ɛs], "tiijowès"). Tsjintwurdich is it noch altyd yn gebrûk by it Britske Keninklik Rezjimint fan Skotlân en by ferskate Kanadeeske legerûnderdielen. Yn 'e 1920-er jierren waard der ek in foarm fan 'e tam o' shanter foar froulju ûntwikkele, dy't bekendstiet as de 'tammy' of koartwei 'tam'.
Biatlon op de Olympyske Winterspullen 2014
200px|thumb|200px|It Olympysk biatlonstadion fan Sotsji 2014
De XXIIe Olympyske Winterspullen waarden fan 7 oant en mei 23 febrewaris 2014 hâlden yn Sotsji, yn Ruslân. It biatlon wie yn it Laura Biathlon & Ski Complex.
Karoun Demirjian
Karoun Demirjian (folút: Karoun A. Demirjian; yn 'e Feriene Steaten, 1982) is in Amerikaansk sjoernaliste en kommentatrise fan Armeensk etnysk komôf. Hja is as freelance-korrespondinte ferbûn oan 'e foaroansteande krante The Washington Post, en leit har yn har sjoernalistike bydragen ta op definsje, skiednis en bûtenlânske politike oangelegenheden. Demirjian is ek geregeldwei op 'e tillefyzje te sjen as kommentatrise foar de nijsstjoerders CNN USA en CNN International.
Provinsjale wei 919
De provinsjale wei 919 (N919) is in provinsjale wei yn de provinsjes Fryslân en Drinte yn de gemeenten Eaststellingwerf en Noardenfjild. De dyk foarmet in ferbining tusken Easterwâlde, dêr't de dyk op de N351 en N381, en de N373 by Huis ter Heide, oanslút. By de buorskip De Weper trochkrúst de dyk it natoergebiet Tiesingaboskje. De dyk ûntstie yn de rin fan de 20e iuw troch opwurdearjende besteande weidielen.
Karoun Demirjian
Jonkheid en oplieding
Demirjian waard yn 1982 yn 'e Feriene Steaten berne as de dochter fan etnysk Armeenske âlden. Hja sprekt floeiend Armeensk en Ingelsk, en kin har rêde yn it Russysk, Dútsk, Arabysk en Spaansk. Se groeide op yn in foarstêd fan Boston, yn 'e Amerikaanske steat Massachusetts, en learde fan har muzikale âldelju sawol pianospyljen as klassike sang. As bern song se (solo) yn 'e Armeensk-otterdokse Sint-Steffentsjerke yn Watertown, dêr't har mem, Karen Demirjian, jierrenlang yn it koar song en assistint-oargeliste wie.
Provinsjale wei 919
De dyk is in twastripe-gebietsûntslutingswei mei bûten de beboude kom in maksimumfaasje fan 80 km/o.
Yn de gemeente Eaststellingwerf hjit de dyk Venekoterweg, Schottelenbrugweg, Het Oost, Weper (nei de buorskip) en Weperpolder. Yn de gemeente Noardenfjild hjit de dyk efterinoar Oosterwoldseweg, Hoofdweg en Kolonievaart (nei de feart dêr't de dyk njonken rint).
Karoun Demirjian
Karriêre
In pear moanne nei't se yn 2003 ôfstudearre wie oan 'e Universiteit fan Harvard, koe Demirjian oan 'e slach as stazjêre by it radioprogramma All Things Considered, op 'e National Public Radio (NPR). Dêr wie se efter de skermen belutsen by de produksje. Se bleau dêr trije jier, oant se syn 2006 foargoed in ein oan har stúdzje breide. Dêrnei sette se in karriêre útein as freelance-sjoernaliste, wêrby't se yn 't earstoan fral foar The Christian Science Monitor skreau.
Fan 2008 oant 2009 wie Demirjian ferbûn oan 'e Congressional Quarterly, en dêrnei wurke se in jier foar de Feriene Naasjes, dêr't se aktyf wie as mei-auteur fan rapporten oer de ynset fan fredesmachten, it ferrin fan helpoperaasjes nei natoerrampen en beoardielings fan 'e politike sitewaasje yn lannen dêr't de demokrasy noch yn ûntwikkeling wie. Yn 2010 wie se korrespondinte yn Israel, it Westjordaanlân en de Gazastripe foar it parseburo Associated Press (AP).
Nei har weromkear yn 'e Feriene Steaten waard Demirjian ferslachjouster yn it Amerikaanske Kapitoal foar de Congressional Quarterly en de Chicago Tribune, wylst se yn dyselde snuorje ek misdie, rjochtbanknijs en mienskipsberjochten fersloech foar de Chicago Tribune. As de iennichste korrespondinte yn Washington, D.C. foar de Las Vegas Sun, die se dêrnjonken behalven oer it Amerikaanske Kongres ek ferslach oer it Wite Hûs en de federale gerjochtshôven. Teffens folge se de Republikeinske partijlieder yn 'e Amerikaanske Senaat Harry Reid by twa ferkiezings.
Yn 2014 waard Demirjian foar in jier de korrespondinte yn Moskou foar de foaroansteande Amerikaanske krante The Washington Post, wylst se doe tagelyk ek as freelance-ferslachjouster aktyf wie foar de NPR. Sûnt 2015 is se as freelance-sjoernaliste yn 'e Feriene Steaten ferbûn oan The Washington Post, mei as spesjalisaasjes definsje, skiednis en bûtenlânske polityk. Teffens is gauris op 'e tillefyzje te sjen as polityk kommentatrise foar de nijsstjoerders CNN USA en CNN International.
Ringkirche (Wiesbaden)
De Ringkirche (Ringtsjerke) is in protestanske tsjerke yn de Dútske stêd Wiesbaden yn de dielsteat Hessen. De tsjerke waard fan 1892 oant 1894 boud yn de neoromaanke styl. It is de earste protestanske tsjerke fan Dútslân, dy't neffens de foarskriften fan it saneamde Wiesbadener Programm boud waard, in bouprogramma foar de ideale protestanske tsjerke dat al hiel gau in soad nijfolging fûn. Oant de Earste Wrâldkriich stie de Ringtsjerke model foar in hiele rige fan nije protestanske tsjerken yn Dútslân.
Op 30 juny 2003 waard de Ringkirche ta in nasjonaal monumint fan Dútslân útkard. By it krewearjen om de stêd Wiesbaden as wichtichste foarbyld fan it histoarisme yn Dútslân ta te foegjen oan it wrâlderfskip fan UNESCO spilet de Ringkirche tegearre mei de oare grutte tsjerken fan de binnenstêd in sintrale rol.
Skiednis
Otzen keas foar de bou fan de Ringkirche foar de romaansk-gotyske oergongsstyl. Sûnt de stifting fan it Dútske Keizerryk yn 1871 waard dy styl as it meast Dútsk wurdearre. De oarsprong fan de gotyk waard earder te Frânsk fûn en de renêssânse mear Italjaansk. De tsjerke waard foaral útfierd yn romaanske foarmen mei inkele goatyske eleminten, lykas roasfinsters en ribferwulften. Otzen hie foar de bou reade bakstien op it each, lykas by de Markt- en Bergkirche, mar de bouhearen namen giele sânstien foar kar om net allinne yn boustyl, mar ek yn it materjaal oan te sluten by de tradysje fan de domtsjerken yn Speyer, Worms en Mainz.
Yn it begjin fan 1892 waard it bouprojekt fan Otzen, dat doe noch konsekwint Reformationskirche neamd waard, frijjûn foar útfiering. De bou begûn yn febrewaris sûnder in plechtige earstestienlizzing, mar op 31 oktober 1894, de feestdei fan de reformaasje, rûn de hiele stêd út om de ynwijing fan de tsjerke mei te meitsjen. De gemeente wie it lykwols net ienriedich iens oer de namme Reformationskirche en krige pas yn 1906 de namme Ringkirche. Is it net bekend wêrom't de gemeente it net iens wurde koe oer de namme fan de tsjerke, mar nei alle gedachten moat de oarsaak socht wurde yn de ferskillen tusken de lutheranen en de kalvinisten. De lutheranen krigen pas yn it jier 1911 in eigen tsjerke: de Lutherkirche.
Sûnt 2002 fûn der in renovaasje van de tsjerke plak.
Lokaasje
De Ringkirche stiet op in eilân tusken drokke ferkearswegen oan it westlike ein fan de Rheinstraße, dêr't de strjitte op de Ringstraße útkomt. De tsjerke foarmet mei de twa 65 meter hege spitsen in tige byldbepalende ôfsluting fan de Rheinstraße. Oan de lokaasje fan de tsjerke oan de Ringstraße, dy't nei de dea fan keizer Friedrich III (1831–1888) omdoopt waard yn de Kaiser-Friedrich-Ring, dankt de tsjerke de hjoeddeiske namme.
Arsjitektuer
Yn de trije oare oanbouwsels mei galerijen binne hieltiten trije grutte roasfinsters ynbrocht, wylst yn it midden fan it ferwulft boppe de sintrale romte in rûn raam is ynbrocht mei glês-yn-lead. It ferwulft is troch ribben yn in achthoekige stjer ferdield. It plafond fan it sintrale diel foarmet mei dat fan de oanbousels in ienfoarmich ferwulft, dy't allinne troch brede gurdlebôgen fan inoar skieden wurde. De galerijen, dy't mei harren smelle boarstwarring it sintrale diel ôfgrinzgje, wurde troch smelle pylders droegen.
Under de oargelgalerij stiet de preekstoel yn in healrûne nis mei dêrboppe in gevel dy't mei in krús bekroand wurdt. In dûbele trep rint nei de kûp fan de preekstoel. Op in ferheging stiet foar de preekstoel it alter en krekt as by in teater steane de banken yn in heale rûnte opsteld. De banken op de galerijen steane dêr foar oer parallel oan de boarstwarring opsteld.
De muorren binne fan stúkwurk foarsjoen en mei ornaminten beskildere. De by de bou brûkte sânstien komt mar op in pear plakken te foarskyn. It rykst fersierd is de eastlike oanbou mei it liturgysk sintrum.
Oargel
It oargel fan de Ringkirche waard yn 1894 troch Eberhard Friedrich Walcker boud. It yntrumint hie 30 registers, ferdield oer twa manualen en pedaal en pneumatyske traktueren. It front fan it oargel waard troch de bruorren Neugebauer út Wiesbaden boud. Tsjintwurdich is it oargel noch jimmeroan foar in belangryk diel orizjineel. Mei 75% fan it oarsponklike piipwurk hat it oargel foar in grut part noch jimmeroan de klank fan de boutiid. Yn 1949 krige it oargel in oare disposysje en yn 1955 elektrifisearre de oargelboufirma Steinmeyer it ynstrumint, wêrby't ek de spyltafel ferboud waard. Dêrnjonken waard op de westlike galerij in rêchposityf ynboud.
Yn 2014 fûn der in grutte restauraasje fan it oargel plak. Doe is it ynstrumint yn de oarspronklike steat werom brocht. De restauraasje waard yn 2016 ôfsletten.
Kingston (Jamaika)
thumb|225px|Haadkertier fan Air Jamaica Kingston is de haadstêd fan Jamaika en leit yn it súdeasten fan it lân. It leit oan in natuerlike haven.
Diskwalifikaasje
Diskwalifikaasje (fan it Frânske disqualification) is it útsluten fan (fierdere) dielname oan in wedstryd of kompetysje, ornaris op it mêd fan in sport of in spul. Soks wurdt dien troch de wedstrydlieding, dy't almeast bestiet út ien of mear skiedsrjochters of in sjuery. In diskwalifikaasje kin jilde foar in diel fan 'e oangeande wedstryd, of de rest fan 'e oangeande wedstryd, of de rest fan 'e oangeande wedstryd plus ien of mear folgjende wedstriden, of foar langere tiid. Yn dat lêste gefal is der almeast sprake fan in earnstige oertrêding fan 'e spulregels, lykas falskspyljen, it brûken fan geweld tsjin in oare spiler of it ynnimmen fan doping. Soms wurde spilers foar it libben diskwalifisearre. Faak is it sa dat dielnimmers oan in sport of spul ferskate warskôgings krije foar't se diskwalifisearre wurde. It kin lykwols ek wêze dat in diskwalifikaasje fuortendaliks fan krêft wurdt. Ek yn sokke gefallen is der sprake fan in slimme oertrêding.
Inkele foarbylden. Yn it iishockey wurde spilers geregeldwei foar in stikmannich minuten diskwalifisearre ("nei de strafbank stjoerd"), en kinne se weromkomme as se de straftiid útsitten hawwe. Yn it basketbal wurdt in spiler nei fiif ûnderskate warskôgings diskwalifisearre foar de rest fan in wedstryd, mar kin dan de folgjende wedstryd gewoan wer meispylje. Yn it fuotbal krije spilers ien warskôging (in giele kaart) foar't se diskwalifisearre wurde (mei in reade kaart); dêrnei meie se net allinne de oangeande wedstryd fierder net mear meispylje, mar ien of mear folgjende wedstriden yn deselde kompetysje ek net. Yn it hurdfytsen kin in winner syn sege ûntnommen wurde en foar langere tiid diskwalifisearre reitsje as er by de urinetest nei de oankomst trappearre wurdt op it ynnimmen fan doping.
Tsjeljabinsk
Tsjeljabinsk (Russysk: Челябинск) is wat ynwenners oanbelanget de sânde stêd (2020) fan de Russyske Federaasje en it bestjoerlike sintrum fan de oblast Tsjeljabinsk. De stêd is ien fan de grutste yndustriële, ekonomyske, kulturele en saaklike sintra fan it lân. De stêd leit op de geologyske grins fan de Oeral en Sibearje yn it Aziatyske diel fan Ruslân. Troch de op de eastlike hellings fan it Oeralgeberchte lizzende stêd streamt de Miass, dy't beskôge wurdt as de grins tusken de Oeral en Sibearje.
Untwikkeling
De stêd waard yn 1736 stifte as in fort en ûntwikkele him yn de 19e iuw as ien fan de grutste hannelssintra yn de Oeral. Troch de spoarferbining mei de haadstêd Moskou koe de stêd fanôf 1892 sels ien fan de grutste hannelssintra fan it Russyske Ryk wurde. De stêd wie yn dy tiid it útgongspunt foar de oanlis fan de Transsibearyske Spoarwei. Ek it Stalin's fiifjierrenplan yn de jierren 1930 en wat letter de ferhûzing fan fabriken yn de Twadde Wrâldkriich nei it easten droegen by oan de foarse groei fan de stêd as ien fan de grutste yndustriële sintra fan de Sovjet-Uny. Fanwegen de grutte produksje fan tanks, lykas de T-34, en oar militêr materjeel, lykas de Katûsja-raketsystemen (de saneamde Stalin-oargels), yn de kriichstiid waard de stêd yn de folksmûle "Tankograd" neamd. Oant 1992 wie it hiele oblast Tsjeljabinsk noch sletten foar bûtenlanners.
De ekonomysk drege tiden fan de jierren 1990-2000 makke in ein oan in tal grutte fabriken yn de stêd. Tsjin it ein fan it earste dessinium hie Tsjeljabinsk te krijen mei in soad miljeuproblematyk, benammen de loftfersmoarging. Dat wie de oarsaak fan in grutte úttocht fan bewenners nei oare dielen fan it lân. Oare swierrichheden fan de stêd binne de ôfwêzigens fan foarsjennings en in oantreklike arsjitektuer en in min ûnderholden ynfrastruktuer.
Op 15 febrewaris 2013 ûntplofte in meteoroïde yn de omkriten fan Tsjeljabinsk yn it Russyske Oeralgebiet. Om 09:15 oere lokale tiid waarden dêr ferskate eksploazjes heart en in fjoerbal oan de himel sjoen. Likernôch 1.600 minsken rekken ferwûne en in soad hûzen en gebouwen hiene te krijen mei skea.
Nieuwolda
Nieuwolda, eartiids Midwolderhamrik (Grinslânsk: Nijwol, Nijwolle, t Hammerk of t Golden Hammerk) is in doarp yn de lânstreek en âlde Fryske goa Aldamt yn de gemeente Aldamt yn de provinsje Grinslân.
Skiednis
Nieuwolda ûntstie yn de sechtjinde iuw op de ouwerwâlen fan de Munter Ae. Dy omkriten hat nei alle gedachten nea ferlitten west, om't de ferhege hiemen fan de pleatsen by it kleaster fan Menterwâlde feiligens joegen by de stoarmfloeden.
Om 1542 hinne waard der in himdyk oanlein ta beskerming tsjin de Doalert. Dy dyk folge de ouwerwâlen fan de Munter Ae tusken Woldendorp en 't Waar. It doarp ûntstie oan dy dyk. Om 1573 hinne nei de Alderheljenfloed fan 1570 waard dy dyk omboud ta in folsleine seedyk. Yn de jierren nei 1580 waarden der op de dyk by de slûzen fan it doarp skânzen boud. Nei de Reduksje fan Grins yn 1594 waarden de diken fannijs opboud en yn 1626, 1666 en 1701 folgen der ynpolderings.
De oarspronklike namme fan it doarp wie Midwoldehamrik, de himrik dy't it mienskiplike lân yn it bûtengebiet fan Midwolda wie. Dêrom wurdt ûnder de pleatslike befolking de namme Hammerk brûkt. Yn de rin fan de iuwen waard der hieltyd mear lân fan de Doalert werom wûn. Op dat nije lân wie it tige goed te buorkjen. Nieuwolda stiet yn Grinslân wol bekend as 't Golden Hamrik (it Gouden Himrik). De rykdom fan de boeren is werom te sjen yn de moaie buorkerijen. It Termunterzijldiep rint dwers troch it doarp hinne.
De herfoarme tsjerke fan Nieuwolda waard yn 1718 boud en is in ienbeukich gebou, mei in toer út 1765. Op de punt fan de toer stiet in seemearmin dy't ferwiist nei it lân dat werom wûn waard fan de see. De tsjerke hat in bysûndere piipoargel fan Johann Friedrich Wenthin út 1787.
Fan 1910 oant 1934 hie it doarp in stasjon oan de spoarline Súdbroek - Delfsyl.
Nijsgjirrich
Yn Nieuwolda is it museumgemaal De Hoogte dat troch in histoaryske Bronsmoter oandreaun wurdt. It berneweinnmuseum is festige yn in monumintale buorkerij út om 1750 hinne (skuorre) resp. 1905 (foarhûs). Benoardwesten fan Nieuwolda leit sûnt 1980 de Hondshalstermar. Troch it doarp hinne rint de Ynternasjonale Dollardrûte foar fytsers. Bylâns Nieuwolda rint de N362.
Naoki Matsuda
(14 maart 1977 - 4 augustus 2011) wie in Japansk fuotballer. Earder spile foar Yokohama F. Marinos en Matsumoto Yamaga FC. spile ek yn it Japansk fuotbalalvetal. Hy die mei oan it Olympyske Simmerspullen 1996, it Olympyske Simmerspullen 2000, it Aziatysk kampioenskip 2000, it Aziatysk kampioenskip 2004, it Confederations Cup 2001 en it Wrâldkampioenskip 2002.
Jičín
Jičin (Dútsk: Jitschin, eartiidsk Gitschin) is in stêd yn de Tsjechyske regio Hradec Králové yn it Boheemsk Paradys mei 16.282 ynwenners (2014).
Skiednis
De stêd is faaks yn de tolfde iuw stichte. De namme komt foar it earst foar yn in dokumint fan Judith fan Habsburg út 1293. Nei har dea gie de stêd oer yn hannen fan Wenceslaus II fan Bohemen en dy skonk de stêd oan adellike lienhearen.
It plak krige yn 1306 stedsrjochten. Fan de 14e oant de 16e iuw wie de stêd yn ferskillende hannen, ûnder oaren wie it hûs Lippa der baas. Jan Rudolf Trčka von Leipa ferkocht de stêd oan Smiřický von Smiřice, in Boheemsk adellik laach. De lêste Smiřice, Margaretha, rekke de stêd kwyt, nei de slach op de Wite Berch, oan de fjildhearen fan Albrecht von Wallenstein.
Albrecht fan Wallenstein makke Jičín, dy't er yn 1623 fan keizer Ferdinand II kocht hie, ta haadstêd fan it hartochdom Friedland. Under syn bewâld kaam de stêd ta bloei mei ûnder oaren in nij stedsplan, barokke gebouwen, regearingsgebouwen en in filla mei in mânsk park. Nei syn fertsjerren yn 1634 waarden syn eigendommen fan de keizerlike kommissy konfiskearre en syn hartochdom gie nei Rudolf von Tiefenbach en Jičín waard wer in provinsjestêd. Nei't it hûs Steinberg Jičín oernaam hie ferlear de stêd syn wwichtige ekonomyske posysje. De omkriten fan de stêd waarden slim rekke yn de Prusysk-Eastenrykske Oarloch.
Nei 1918 hearde Jičin by Tsjecho-Slowakije en wie it diel fan it protektoraat Bohemen en Moraavje. Sûnt de ôfskieding fan Slowakije heart de stêd by Tsjechië en is it de haadstêd fan it distrikt Jičín.
Tongblierkrisis
De Tongblierkrisis, ek bekend ûnder de Nederlânske namme MKZ-krisis (in ôfkoarting foar mond- en klauwzeer), wie in epidemy fan 'e tige besmetlike bistesykte tongblier, dy't Nederlân yn 2001 teheistere. De útbraak koste hûnderttûzenen stiks fee it libben, wêrby't it sawol gie om bisten dy't de sykte wier oprûn hiene, as om bisten dy't previntyf romme waarden. De útbraak griep benammen om him hinne ûnder kij. Der wiene ferskate oarsaken foar de epidemy, wêrûnder net yn it lêste plak it feit dat de faksinaasje tsjin tongblier yn Nederlân tsien jier earder ôfskaft wie.
Grutte Tsjerke (Skiedam)
De Grutte- of Sint-Janstsjerke yn de Súd-Hollânske stêd Skiedam is in trijeskippige halletsjerke. De tsjerke wurdt brûkt troch de PKN-gemeente Skiedam.
Skiednis
Mei de bou fan de hjoeddeiske tsjerke waard yn 1335 útein set. De as roomske oanspronklik oan Jehannes de Doper wijde tsjerke waard mei de ynfiering fan de reformaasje protestantsk. Yn 1425 bestie de tsjerke út de toer, it tsjintwurdige middenskip mei eastlik in fiifsidich sletten koer, in rjochthoekich sletten noardlik koer en in súdlik koer.
By de grutte stedsbrân fan Skiedam yn 1428 waard de tsjerke foar in part skeind. De restauraasje folge mei in útwreiding. Sa waard in noardlik skip oanboud, de hjoeddeiske waach. Ta neitings fan de doe al fereare, mar yn dy tiid noch net hillich ferklearre Lidwina, waard tsjin de súdlike muorre fan it hjoeddeiske middenskip de Lidwinakapel oanboud.
De Grutte Tsjerke wie ien fan de 66 kanjermonuminten dy't yn 2000 fan staatssekretaris Rick van der Ploeg ekstra subsydzje krige foar restauraasje. Betingst foar de subsydzje wie dat de tsjerke ek foar iepenbier gebrûk iepensteld waard. Om't de bûnte kjifkrobbe it hout en de balken fan it dak oantaast hiene, moast it dak fernijd wurde. Nei in restauraasje yn de jierren 2000-2002 koe de tsjerke wer op 'e nij yn gebrûk nommen wurde. Sûnt dy restauraasje hingje yn de tsjerke wer grutte kroanluchters, replika's fan de oarspronklike.
Ynrjochting
Oer de flier lizze in soad sarken, guon datearje noch fan foar de reformaasje.
De brânskildere ramen yn it heechkoer binne fan de Rotterdamske glesker Marius Richters (1878-1955) en yn 1952 ynbrocht.
By de restauraasje fan 1947-1948 waarden in soad stiennen ûnder de flier fûn fan de yn de byldestoarm troch de wettergeuzen fernielde midsiuwske alters fan de tsjerke. De hast tûzen stikken binne troch de keunstner Sjef Henderickx ferwurke yn in keunstwurk, dat troch keninginne Beatrix op 30 maart 2010 ûnthulle waard. It keunstwurk bestiet út in grutte skaal wêrút de stiennen opriizgje en lang om let in laam foarmje.
By it plak dêr't Lidwina har lêste rêstplak fûn, stiet no it deksel fan de sânstiennen sarkofaach dy't yn har grêf fûn waard.
Oargel
Hendrik Nijhoff boude om 1550 hinne in nij oargel yn de tsjerke, werfan't de kassen fan it haadwurk en rêchposityf ek ûnderdiel binne fan it tsjintwurdige oargel. Dat oargel waard yn de 17e iuw útwreide mei twa sydkassen. It sydlingse fykwurk oan de kassen fan it oargel waard yn de 18e iuw tafoege.