cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Eastfrysk
Iere Skiednis en Delgong
Dêrby moat wol opmurken wurde, dat der ek guon streekspesifike foarfallen in rol spilen. Sa wie it lânskip Rjustringen oan 'e ein fan 'e Midsiuwen in sterk bastion fan 'e Fryske taal, dêr't ferskate wichtige Aldfryske teksten wei oerlevere binne. Mar krekt Rjustringen waard slim troffen troch in hiele rist stoarmfloeden. Yn 1164 ûntstie dêre troch de Julianefloed de Jade, in ynham yn it lân. En yn 'e rin fan 'e fjirtjinde iuw waard dy troch de Klemensfloed fan 1334, de Marsellusfloed fan 1362 en de Dionysiusfloed fan 1373 hieltyd fierder útwreide, oant 'e saneamde Jadeboezem, in soarte fan binnensee, ûntstien wie. By dat proses ferdwûn hast de helte fan Rjustringen ûnder wetter, eat dat fansels jammerdearlike gefolgen hie foar de ynwenners fan dat gebiet en harren taal.
Helium
Untdekking
Helium is ûntdutsen yn 1968 troch Pierre Jansen en Norman Lockyer, ûnôfhinklik fan elkoar. Beide ûndersochten sinneljocht ûnder in sinnefertsjustering en ûntdutsen fia in spektroskoop in frjemd elemint, Helium. thumb|Helium laser Helium is neamd nei de sinne (Gryksk: helios), omdat it dêr ûntdutsen is.
Cypress Hill
thumb|250px|Cypress Hill op it poadium Cypress Hill is in Latynsk-Amerikaanske hiphopgroep út Los Angeles, oprjochte yn 1988. Hja ferkochten mear as 20 miljoen albums oer de hiele wrâld. De groep bestiet út DJ Muggs, de rappers B-Real en Sen Dog, yn 1994 kaam Bobo by de groep.
Eastfrysk
Delgong fan it Iemsfrysk
Tsjin 'e midden fan 'e santjinde iuw wie it Iemsfrysk yn East-Fryslân hielendal útstoarn. It lêste plak dêr't fan bekend is, dat it der noch sprutsen waard, wie it doarp Upgant, yn 1632.
Bûten East-Fryslân wist it Iemsfrysk lykwols al te oerlibjen, want yn Sealterlân, wurdt tsjintwurdich noch altyd troch sa'n 2.250 minsken it Sealterfrysk, fanâlds in Iemsfrysk dialekt, sprutsen. Dat it Eastfrysk it dêr sa lang úthâlde kinnen hat, komt fral om't dat gebiet iuwenlang fierhinne isolearre wie fan 'e bûtenwrâld troch de ûntagonklike heechfeanmoerassen dy't deromhinne leinen. Boppedat behold it Sealterfrysk oan 'e tweintichste iuw ta altyd in hegere maatskiplike status as it Nederdútsk.
Delgong fan it Wezerfrysk
Frjemd genôch hold it Wezerfrysk, dat tichter by grutte stêden as Aldenboarch en Bremen sprutsen waard, it oer it algemien langer út as it Iemsfrysk. Lykwols wie ek dat tsjin 1700 hast oeral útstoarn. Fan Jeverlân, bygelyks, is bekend dat yn 1568 de pastoar Meinard Focken fan it doarp Heppens - dat letter hielendal opslokt is troch de grutte stêd Wilhelmshaven - noch de lêste wie dy't dêr yn it Frysk preke.
Yn Imsum, yn it lân Woersten, waard yn alle gefallen noch yn 1723 Frysk sprutsen. Boppedat bestiet der ûnomstjitlik bewiis dat om 1750 hinne by in begraffenis yn it lân Woersten de famylje-âldste by in lykrede it neiwurd yn it Frysk hold. Mooglik wienen dat de lêste wurden dy't ea yn it Woerstfryske dialekt sprutsen waarden, want as omgongstaal waard dat doe al tsientallen jierren net mear brûkt.
Yn Harlingerlân, yn it noardeasten fan East-Fryslân, skynt yn 'e omkriten fan 'e doarpen Wittmund en Esens noch om 1800 hinne in âlde frou west te hawwen dy't it Frysk machtich wie. It langst hold it Wezerfrysk it lykwols út op it Waadeilân Wangereach, dêr't de lêste sprekker, in âld-seeman, pas yn 1954 kaam te ferstjerren.
De Hjoeddeiske Sitewaasje yn 'e Eardere Eastfrysktalige Gebieten
Hjoed de dei wurde yn 'e Eastfryske gebieten Nederdútske dialekten sprutsen, dêr't noch altyd spoaren fan it Fryske substraat yn werom te finen binne. Ek Fryske persoansnammen, sawol foarnammen, lykas Hajo, Eide, Take, Sjade, Geesje, Elske en Imme, as efternammen, lykas Hettinga, Hiemstra en Bronsema, dy't nearne oars yn Dútslân foarkomme, binne yn 'e Eastfryske gebieten hiel gewoan.
Hoewol't de Eastfriezen harren eigen taal ferlern binne, hawwe se harren eigen, Fryske identiteit oant hjoed de dei ta witten te behâlden. Oars as yn 'e Grinzer Ommelannen, dy't op inselde manear ûntfryske rekke binne en dêr't letter in dúdlik anty-Fryske mentaliteit ûnt-stien is, binne de Eastfriezen, Jeverfriezen, Bûtjadingers en Woerstfriezen oant hjoed de dei ta grutsk op harren Fryske komôf. Yn East-Fryslân waard, ta behâld fan dy eigen identiteit, yn 1949 sels de Ostfriesische Landschaft, foarhinne de Eastfryske stannen, omfoarme ta in kulturele organisaasje, dy't min of mear funksjonearret lykas yn Westerlauwersk Fryslân de Fryske Akademy. Boppedat is it hiele Eastfryske gebiet, ynklusyf Sealterlân, lid fan 'e Fryske Rie.
Hum
Hum wurdt noch altiten bestjoerd troch in eigen boargemaster. Dy wurdt jierliks keazen. Elke stimhawwende krijt in stik hout mei oan elke kant de namme fan in kandidaat. De stimgerjochtigden fan it doarp fykje in ynkeping oan de kant fan harren favorite kandidaat. De kandidaat dy't it meast 'op syn kerfstôk' hat, wint en is de nije boargemaster.
Der binne mear plakken dy't harsels de lytste stêd fan de wrâld neame, sa as it Belgyske plak Durbuy en it Fryske Sleat, it Frânske Larressingle en it Amerikaanske Fishtail. Dochs hat it Guinness Book of Records Hum oanwiisd as offisjeel lytste stêd fan de wrâld.
Swellesturtflinters
De swellesturtflinters (Papilio) binne in skaai yn de famylje fan de Paazjes.
De papilio hat ferneamde soarten ûnder har. De Swellesturtflinter wurdt troch in soart minsken as hiel bysûnder sjoen. thumb|right|300px| [[Papilio multicaudata]]
thumb|right|300px| [[Graphium nomius]] thumb|right|300px| [[Papilio palinurus]] thumb|right|300px| [[Papilio polymnestor]] thumb|right|300px| [[Papilio polytes]] thumb|right|300px| [[Papilio polyxenes]] thumb|right|300px| [[Papilio thoas]] thumb|right|300px| [[Papilio ulysses]] thumb|right|300px| [[Papilio zalmoxis]] thumb|300px|De [[Swellesturtflinter]] thumb|right|300px|[[Papilio semperi]] thumb|right|300px|[[Papilio paris]]
Klassifikaasje
It skaai hat likernôch 200 soarten, ûnder oaren:
Taipei
thumb|left|350px|Taipei Taipei of Taibei is sûnt de ein fan de Sineeske Boargerkriich yn 1949 de facto de haadstêd fan de Republyk Sjina en wie oant 1956 teffens de haadstêd fan de provinsje Taiwan.
Boksen op de Olympyske Simmerspullen 1960
De Olympyske Simmerspullen 1960, ek wol de XVIIe Olympiade neamd waarden yn 1960 hâlden yn Rome, de haadstêd fan Itaalje. It boksen waard hâlden by de Palazzo dello Sport.
Medaljespegel
De top tsien fan lannen dy't by it boksen medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen 1960.
Japansk
It Japansk (日本語, Nihongo) wurdt sprutsen troch ûngefear 127 miljoen minsken yn Japan en ymmigranten yn ûnder oare Brazylje, de Feriene Steaten en Perû.
Skiednis
It Japansk hat fjouwer dúdlike tiidrekken hân.
Relaasje mei oare talen
Foar sprekkers fan bygelyks Turkske talen is it fanwege de sterke oerienkomst tusken de Japanske en de Altayske grammatika makliker om Japansk te learen as foar sprekkers fan Yndo-Europeeske talen. It Ald-Japansk liket klinkerharmony hân te hawwen, hoewol't dit net hielendal te bewizen is. De mieningen oer hoefolle lûden it Ald-Japansk hie en hoe't dy har ta elkoar ferhâlden rinne útien. Oer it generaal wurdt oannomd dat it Moderne Japansk gjin lûdharmony (mear} hat.
It Japanske wurd foar "kofje" is koohii. Dit is in swerfwurd fan Arabyske komôf dat fia Nederlânske hannelers (Desjima) yn de Japanske wurdskat opnomd is.
It Japansk hat yn it ferline in hiel soad Sineeske lienwurden ymportearre, mar is tsjintwurdich lardearre mei oare en benammen Ingelske lienwurden.
Der binne ek pseudo-Ingelske wurden yn it Japansk, dus wurden dy't der wol Ingelsk útsjogge mar yn it Ingelsk sels hielendal net besteane, de saneamde wasei-eigo (和製英語). Bygelyks mai-kaa (my car) yn de betsjutting fan in eigen persoanlike auto. NG (no good) brûkt men om taboes/blunders oan te jaan (it Nederlânsk hat dit soarte pseudo-lienwoorden trouwens ek: oldtimer, stationcar). In nijsgjirrich foarbyld is hanbaagu en hanbaagaa, beide ôflaat fan it Ingelske hamburger, mar by it earste wurd giet it allinnich mar om it fleis en by it twadde om it fleis tusken it broadsje.
It Japansk omfiemet ek guon Nederlânske lienwurden: biiru (fan bier), torappu (fan trap) en karan (fan kraan). Oarsom binne ferskate Japanske wurden yn in protte Westerske talen opnommen: haiku, karaoke en tsunami.
Dykhurdfytsen op de Olympyske Simmerspullen 1976
De Olympyske Simmerspullen 1976 ek wol de XXIe Olympiade neamd waarden yn 1976 yn Montreal, Kanada hâlden. It dykhurdfytsen waard hâlden yn it Mount Royal Park.
Frucht (plant)
In frucht is it ryp wurden fruchtbegjinsel fan in blom en befettet oer it algemien de nei de befruchting út 'e siedknoppen ûntwikkele sieden. Soms fynt der fruchtfoarming sûnder siedfoarming plak; dat ferskynsel wurdt partenocarpy neamd (fan it Grykske parthenos, "faam", en karpos, "frucht"). Foarbylden fan partenokarpe fruchten binne komkommers en pitleaze sinesapels en manderyntsjes.
It fruchtbegjinsel is gearstald út ien of mear fruchtblêden. Dy kinne elts ôfsûnderlik in fruchtbegjinsel en dêrút in frucht ûntwikkelje, mar se kinne ek fergroeie ta in ien- of mearhokkich fruchtbegjinsel en sa mei-inoar ien frucht foarmje. Soms wurdt in mearhokkige frucht foarme troch it ûntstean fan falske tuskenskudden; sa foarmet de toarnapel in fjouwerhokkige frucht. Oer it generaal kin men lykwols stelle dat der fjouwer soarten fruchten binne as men útgiet fan it ûntstean.
As út ien blom ien frucht groeit, neamt men dat in inkelfâldige frucht (bgl. in apel of in par). Untstean út ien blom mear fruchten, dan sprekt men fan in rjufâldige frucht (bgl. in framboas of in toarnbei). Soks kin allinnich mar by in blom mei mear as ien stamper. In gearstalde frucht (lykas in ananas) is ien dy't út in kloft fan ferskate blommen ûntstien is, wêrfan't de fruchtbegjinsels ta ien massa fergroeid binne. En ta einbeslút binne der ek noch skynfruchten, wêrby't it fruchtbegjinsel mei oare dielen fan 'e blom (lykas de blomboaiem) útgroeid is ta in frucht; foarbylden dêrfan binne ierdbeien, figen en kantsjes (roazebottels).
Fruchtsoarten
Fruchten kinne fierders nei uterlike skaaimerken ferparte wurde yn fleizige fruchten en drûge fruchten.
Leif Eriksson
thumb|Leif Erikson op in Amerikaanske postsegel út 1968 thumb|Reis nei Vinland. Leif Eriksson (Aldnoarsk: Leifr Eiríksson) (± 970 – ± 1020) wie in wytsing út Yslân, dy't wol jildt as de of in ûntdekker fan Amerika. Hy wie in soan fan Erik de Reade.
Der binne twa ferskillende sêgen dy't oer Leif Eriksson ferhelje, de Sêge fan Erik de Reade en de Sêge fan de Grienlanners. De Sêge fan Erik de Reade waard earder as de âldere en histoarysk meast betroubere beskôge, mar no wurdt dat fan de lêste ûndersteld.
Sêge fan Erik de Reade
De Sêge fan Erik de Rode ferhellet rûchwei it neifolgjende: Leif ûntdekt Amearika yn it jier 1000, op wei fanút Noarwegen (999), dêr't er ta it kristendom bekeard is, nei Grienlân om dêr de nije religy te preekjen. De sêge hat it net oer it kolonisearjen fan dit diel fan Amearika.
Sêge fan de Grienlanners
De  Sêge fan de Grienlanners beskriuwt dat Amearika ûntdutsen (sjoen) waard troch Bjarni Herjolfsson, yn 986. Hy hie ûnderweis west fan Yslân nei Noarwegen, en hearde dêr dat syn heit nei Grienlân ta setten wie. Hy besleat him efternei te farren, miste it lân lykwols, en kaam oan de kust fan in ûnbekend lân (Noard-Amearika); hy kearde om en farde nei Grienlân. Hy is feitlik net lâne op Amerikaanske boaiem.
Waadrinnen
thumb|right|300px|In groep waadrinners op it waad by Piterbuorren.
Waadrinnen is in rekreaasjesport wêrby't minsken by leechwetter it waad oerrinne nei ien fan de Fryske eilannen. Dat fynt plak oer it wantij. Waadrinners rinne oer slyk, sânplaten en oer mokselbanken, dy’t foar in part ûnder wetter lizze.
Leif Eriksson
Sêge fan de Grienlanners
It plak fan Vinland is net wis. Guon histoarisy tinke dat it op Newfoundland lein hat, en dat de Noarske delsetting dy't yn de jierren 60 fûn is yn L'Anse aux Meadows troch ûndersiker Helge Ingstad en syn frou, de archeologe Anne Stine Ingstad, Leifsbuðir is. Oaren binne fan betinken dat Vinlân súdliker lein hawwe moat, bygelyks yn Nij-Ingelân.
Waadrinnen
By in grut tal tochten moat in ferskaat oan prielen en slinken trochwâde wurde. Dêrby kin it wetter ta boarsthichte komme. De swierte fan de tochten is ôfhinklik fan it doel fan de tocht, mar benammen fan it waar. Bygelyks hurde noardwestenwyn stoot it wetter op, wêrtroch't it rinnen dreech wurdt.
Leif Eriksson
Lettere libben
Leif gie net werom nei Vinlân, hy bleau op Grienlân as ien fan de lieders fan de koloanje dêr. Der skynt yn dizze perioade in striid west te hawwen tusken de oanhingers fan de âlde religy, laat troch Erik, en de kristenen, ûnder lieding fan Leif.
Waadrinnen
Nederlân
thumb|Waadrinne nei Skiermûnteach Yn Nederlân kin hast nei alle waadeilannen rûn wurde. De bewenne eilannen It Amelân en Skiermûntseach binne relatyf maklik te berikken. Ek ûnbewenne eilannen en sânplaten lykas De Kalkman (Ingelsmanplaat, Simenssân, Rottumereach en Rottumerplaat binne rinnend te dwaan. De tocht nei Rottumerplaat mei net makke wurde yn ferbân mei it hoedzjen fan de natuer. Nei Skylge wurdt allinnich rûn troch rinners mei in protte ûnderfining. Ek Teksel en Flylân kinne begien wurde. Mar dat bart mar hiel inkeld troch aventoerlike waadrinners.
Leif Eriksson
Lettere libben
Ta de minsken dy't yn dy tiid op Vinlân west hawwe binne Leif syn broer Thorvald Eriksson, syn suster Freydís Eiríksdóttir, Thorfinn Karlsefni en syn wiif Gudrid Thorbjarnardottir. Ek syn oare broer Thorstein Eriksson hat besocht om Vinland te berikken, mar hy bedarre op Grienlân, dêr't er stoar.
Waadrinnen
Dútslân
Yn Dútslân kin fan de fêste wâl ôf nei de eilannen Norderney, Baltrum, Langereach, Spikereach en Minsener Each rûn wurde. Soks kin ek nei Nijwurk (Neuwerk) dien wurde. Dat kin sels mei hynder en wein. Der bestiet tusken de eilannen Oomram en Feer ek in waadrinrûte.
Jan Frederik Oltmans
Jan Frederik Oltmans (De Haach, 1 septimber 1806 - Steenderen, 29 jannewaris 1854) wie in Nederlânsk skriuwer fan histoaryske romans.
Waadrinnen
Dútslân
It Waadeilân Boarkum, dat foar de kust fan Grinslân leit, is likegoed te berinnen. Dy tige drege tocht is, foar safier bekend, noch mar twa kear slagge. De tocht is sa swier omdat er lang is en omdat der kilometers lang rûn wurde moat troch wetter op skouderhichte. Troch de lingte moat de sânplaat Lytse Herne (Lütje Hörn) earst ‘oerfloede’ wêze. Dat betsjut dat der op dit 'kuierend' eilân wachte wurde moat oant it wetter wer sakke is, wêrnei't de tocht wer fierder gean kin. Ornaris is dat fûgeleilân net frij tagonklik.
Jan Frederik Oltmans
Libben
As jongkearel kaam hy by syn heit yn tsjinst dy't belestingûntfanger yn Amsterdam wie. Doe't Oltmans sr. stoar yn 1839 waard hy net as opfolger fan syn heit beneamd wat er wol tocht hie. Faaks lei dat him oan syn swakke sûnens: hy hie astma. In nije baan socht er net. Hy libbe fan de skriuwerij en it famyljekaptaal. Doe't er finansjeel yn 'e knipe rekke ferhuze er yn 1847 nei Steenderen yn Gelderlân om't it libben dêr goedkeaper as yn 'e stêd wie. De lêste jierren fan syn libben wiene fan delgeande sûnens oant er stoar.
Waadrinnen
Denemark
Yn Denemark kinne waadrinners nei de Noard-Fryske eilannen Mandø, Fanø en Langli rinne.
Begelieding
Omdat it waadrinnen foar minsken sûnder ûnderfining gefaarlik wêze kin, is it allinnich tastien om ûnder begelieding fan troch de oerheid erkende gidsen it waad oer te stekken. Dy gidsen meie in lyts tal rinners meinimme.
Waadrintochten wurde út ferskillende plakken wei organisearre. Bygelyks troch it Waadrinsintrum en de firma Dykstra yn Piterbuorren. Yn Holwert sit it Waadrinsintrum Fryslân. Dêr hat de firma Dykstra ek in fêstiging. Op it ynternet biede in protte selsstannige waadringidsen harren tsjinsten oan.
Selsstannich waadrinnen (op eigen manneboet) lit de Nederlânske oerheid gewurde.
Jan Frederik Oltmans
Skriuwer
Oltmans is tige beynfloede troch Walter Scott en ek troch Jacob van Lennep. Syn romans wiene Het Slot Loevestein in 1570 (1834) en De Schaapherder, een verhaal uit den Utrechtschen oorlog van 1480-'83 (1838). De earste roman spilet yn de Tachtichjierige Kriich en de twadde yn 'e tiid fan de Hoekske en Kabeljauwske twisten mei Jan fan Schaffelaar yn de haadrol. Hy bewûndere de heldedie fan Van Speyk, dat brocht him op it idee foar de roman. Hy publisearre se ûnder it pseudonym J. van den Hage. Earst yn 1852 begûn er ûnder syn eigen namme te publisearjen.
Nei oanlieding fan de publikaasje fan De Schaapherder frege Everhardus Johannes Potgieter him om mei te dwaan oan syn literêr tiidskrift De Gids. Potgieter hat Oltmans doe oantrune ta it skriuwen fan novelles dy't yn De Gids publisearre waarden. Yn 1841 kaam Oltmans ek yn de redaksje fan it blêd. Mei troch it twingende karakter fan Potgieter en yn ferbân mei syn ôfnimmende sûnens moast er dat wurk al yn 1842 dellizze. Hy bleaun oant 1845 algemien redakteur, mar dat hie net folle om 'e hakken.
Neitiid hat er noch novellen foar oare tydskriften skreaun en in histoaryske roman dy't nea útkommen is. In syn testamint stie dat it manuskript ferneatige wurde moast.
Bibliografy
thumb|150px
Fagina
thumbnail|250px|De fulva 1 = [[Klitoarisfoarhûd, 2 = Klitoaris, 3 = Binnenste skamlippen, 4 = Fagina-iepening, 5 = Bûtenste skamlippen]] De fagina of skie is it ynwindige diel fan it geslachtsorgaan dat by froulike bisten (wêrûnder de minsk) de liifmoer mei de bûtenkant fan it lichem ferbynt. It útwindige diel wurdt fulva neamd.
De fagina is geskikt om de penis yn te bringen by it geslachtsferkear of koïtus. At dêr in swierwêzen út fuortkomt, is de fagina in diel fan it bertekanaal by de befalling.
Fagina is in Latynsk wurd dat ûnder oaren de skie fan in swurd betsjut.
Anatomy
De fagina is in 8 oant 10 sm lange elastyske buis, mei spieren der omhinne. Yn ûntspannen tastân is de fagina ôfsluten en lizze de foar- en efterwand tsjin inoar oan wêrtroch't it yn dwerse trochsnee in H-foarmige spjalt foarmet. Boppe-yn de fagina is it skieferwulf (fornix) dy't om de liifmoerhals (cervix uteri) sit. Underoan wurdt de fagina begrinze troch de hymenaalring, restkes fan it fammeflues (hymen). De fagina is bedekt mei in glykogeenryk mearlagich net-ferhoarne laach epiteel. Dêrtroch is de binnenkant fan de fagina gewoanlik rôze, krekt as alle slymfluezen by sûchdieren. De spierlaach is mar tin. Tusken de faginaspierlaach en organen der omhinne, lykas de bongel mei pisbuis (urethra) en de earsterm (rectum), sit bynweefsel (it paracolpium) mei bloedbanen, senuwen en bekkenboaiemspieren. Tusken de earsterm en de fagina hjit dit it septum rectofaginale. As in frou rjochop stiet, stiet de faginale buis yn in nei efteren omheechsteande posysje en foarmet in hoeke fan efkes mear as 90 graden mei de liifmoer (uterus).
Seksualiteit
By froulju dy't noch gjin geslachtsferkear hân hawwe wurdt de fagina omrâne troch it fammeflues (hymen). 'Flues' is lykwols in ûngelokkige beneaming. It fammeflues is net sluten; der sit in iepening yn wêrtroch't der by de menstruaasje bloed troch nei bûten kin. As it hymen ûndanks sport en tampongebrûk te grut is foar penetraasje fan de fagina, sil it fammeflues by it earste geslachtsferkear ynskuorre, wêrby't wat bloed frijkomme kin. Soks kin pynlik wêze.
Guon froulju hawwe in tige gefoelige erogene sône binnen harren fagina, it G-plak, wêrmei't hja in orgasme berikke kinne. Foar de measte froulju is lykwols stimulearring fan de klitoaris nedich om ta in orgasme te kommen. Dy te stimulearjen middels slikjen mei de tonge hjit cunnilingus, populêr: beffe. Om it fersprieden fan fenearyske sykten foar te kommen besteane der saneamde beflapkes, makke fan lateks en mei in oangename rook.
Puzel
In puzel is in spul of riedsel dat men as ferdivedaasje probearret op te lossen. Ien dy’t him dwaande hâldt mei it oplossen fan puzels wurdt in 'puzelder' neamd. De stúdzje fan puzels neamt men de enigmatology.
Fagina
Seksualiteit
In protte froulje stimulearje de koïtus mei help fan in fibrator of ynbrochte fibrearende plestyk aaien.
Puzel
In soad puzels binne ûntstien út de wiskunde of logistyk. Oaren, lykas skaakproblemen, komme fuort út boerdspullen (bg. Scrabble) en oaren binne gewoan ûntworpen as breinbrekkers.
Fagina
Seksualiteit
Lykas foar alle wurden dy't mei seksualiteit te krijen ha, binne der yn de taal in soad alternative wurden foar fagina.
Undersyk
Faginaal tûsjearjen is ûndersyk fan de ynwindige geslachtsorganen wêrby't mei ien of twa fingers yn de skie, mei de oare hân op de búkwand, op 'e taast de grutte en lizzing fan de liifmoer mei de liifmoerhals field wurde kin. Somtiden is it mooglik ek wat fan de aaistokken te fielen en as it ûndersyk pynlik is kin bepaald wurde wêr't dy pine dan sit. Mei help fan it spekulum kin in dokter de binnenkant fan de fagina en bûtenkant fan de liifmoermûle ynspektearje. Dêrby kin der ek in útstrykje fan slym fan de liifmoermûle makke wurde en kweekmateriaal út de fagina helle wurde.
List fan boargemasters fan Weststellingwerf
Dit is de list fan boargemasters fan Weststellingwerf (provinsje Fryslân) fan 1851 ôf oan.
Fagina
Befalling
Under in befalling wurdt de fagina oprekt (oant wol 10 sm diameter) sadat de poppe der trochhinne kin. Dit oprekken bart troch it holtsje fan de poppe sels. Nei de kream herstelt de fagina him oant de oarspronklike grutte. As de befalling hurd giet kin de faginawand ynskuorre trochdat it net de tiid krijt om op te rekken. Soms wreidet sa'n skuor út nei de kringspier fan de anus ((sub-)totaalruptuer). Om bot ynskuorren foar te kommen sil men yn dat gefal de fagina ynknippe (episiotomy). Nei de befalling wurdt in skuor en/of knip hechte.
Kultuer
Seksuele organen wurde praktysk yn alle kultueren stigmatisearre, wêrby't ek de westerske beskaving it ûnderwerp faak as in taboe behannelet. It ienpersoans téaterstik De Fagina Monologen, skreaun troch Eve Ensler, wie hjirop in útsûndering, wêrtroch't it wurd fagina ynienen gongber waard yn it deistige brûken. Yn de populêre telefyzjesearje Sex and the City komme in soad diskusjes foar oer de fagina en de sûnensaspekten fan de fagina.
Granvelle
De namme Granvelle kin ferwize nei twa steatlju yn tsjinst fan de Habsburchske dynasty:
Ivoarsnaffelspjocht
De Ivoarsnaffelspjocht (Campephilus principalis) is mei sa'n 46-51 sm de grutste spjocht fan Noard-Amearika. De International Union for Conservatation of Nature registrearret it foarkommen fan de fûgel as "krityk", wylst de American Birding Assosiation de ivoarsnaffelspjocht as "mooglik of definityf útstoarn" klassifisearret. .
Age Wigers Schoonhoven
Age Wigers Schoonhoven (Warkum, 9 juny 1813 – dêre, 4 april 1869), wie in bûterkeapman en ien fan de foaroanmannen fan it Fryske Réveil.
Ivoarsnaffelspjocht
Beskriuwing
De fûgel hat swarte en wite fearre, in reade helm en in ivoarkleurige snaffel. De ivoarsnaffelspjocht wurdt tusken de 48 en 63 sintimeter grut en hat in spanwiidte fan likernôch 76 sintimeter. It gewicht fan de fûgel is ûngefear 450-570 gram. De fûgel wurdt tusken de 15 en 30 jier âld.
De kennis oer it gedrach en de ekology fan de fûgel is foar it measte basearre op de stúdzje fan James Tanner nei ferskillende fûgels yn in bosk oan de Tensas-rivier yn de jierren 1930.
Utstoarn (?)
De ivoarsnaffelspjocht is ien fan de grutste soarten fan de spjochteftigen dy't eartiids libbe yn de grutte sompige bosken oan de súdeastkust fan de Feriene Steaten. In algemien foarkommende soart hat de ivoarsnaffelspjocht nea west. De bosken dêr't de fûgel libbe waarden yn de rin fan de 19e iuw foar in grut part kapt en dêrmei ferdwûn it natuerlike habitat fan de ivoarsnaffelspjocht. Wat minder spile ek de jacht op en it sammeljen fan de fûgel in rol by de ôfname fan de soart. Al yn de jierren 1920 wie de fûgel in tige seldsume ferskining en yn dy tiid mienden ornitologen al dat er al útstoarn wie, mar der waard in pearke yn Florida ûntdutsen, dat troch samlers deasketten waard.
De lêste waarnimmings fan de spjocht waarden dien yn de grutste doe noch besteande sompebosken fan Louisiana. Nei trije dagen sykjen fûn in ekspedysje fan de promovendus James Tanner mei in pear ornitologen dêr yn 1935 in populaasje en lei in pearke by harren nêst op film fêst. Eigner fan it gebiet wie de Singer Corporation en de National Audubon Society besocht de kaprjochten fan it gebiet oan te keapjen om sa it gebiet te behâlden, mar Singer Corporation wegere it oanbod. Tanner brocht de jierren 1937-1939 troch mei it bestudearjen fan de ivoarsnaffelspjocht yn it gebiet fan Singer Corporation en reizge fjierder troch it Suden om as ûnderdiel fan syn einskripsje te sykjen nei oare populaasjes. Op dat stuit rûzde er it tal fûgels fan de soarte op noch mar 22 oant 24 eksimplaren, wêrfan 6 oant 8 yn it gebiet fan Singer Corporation. In pear jier letter wiene de bosken dêr't Tanner de spjochten filme hie foar it measte kapt en oant april 1944 waard der noch in iensum wyfke waarnommen yn de buert fan in âlde beam. Dat wyfke hat de lêste, algemien akseptearre waarnimming fan de fûgel yn de Feriene Steaten west.
Sûnt dy tiid is der tynge dien fan ferskate waarnimmings, mar jimmeroan koe gjin ûnwjerlisber bewiis levere wurde dat de fûgel noch bestiet. Bekend binne benammen de op 25 april 2004 fêstleine bylden yn it Cache River National Wildlife Refuge yn it eastlike diel fan Arkansas, in koarte en ûnskerpe film dy't bekend waard ûnder de namme Luneau fideo. De bylden soene in mantsje fan de ivoarsnaffelspjocht wjerjaan, dy't fan beam nei beam fleach. Yn 2005 makken ûndersikers yn in rapport bekend dat it om autentike bylden fan de ivoarsnaffelspjocht gyng. Oare ûndersikers konkludearren nei ûndersyk yn 2006 lykwols dat de bylden in gewoane Noard-Amearikaanske helmspjocht sjen lieten.
De organisaasje Nature Conservancy love yn 2008 $ 50.000 út foar dejinge dy't in libben eksimplaar fan de ivoarsnaffelspjocht fûn.
Habitat
De soarte libbet yn sompige bosken mei in bulte dea hout, dy't eartiids oant foar de Amerikaanske Boargeroarloch yn in grut diel fan it suden fan de Feriene Steaten stiene. Nei de boargerkriich ûntboske de houtyndustry miljoenen hektares yn it Suden, sadat der foar de ivoarsnaffelspjocht allinne lytsere, isolearre stikken habitat oerbleaune.
De ôfrûne jierren binne der maatregels nommen foar gebieten dêr't mooglik noch individuele eksimplaren libje. De maatregels fariearje fan herstel fan habitat oant de oankeap fan natoergebieten troch natoerorganisaasjes.
De Kubaanske ûndersoarte libbe ek yn âlde bosken op it eilân en troch't oan it begjin fan de 20e iuw dêr de measte leafbosken al kapt wiene oerlibbe de fûgel allinne noch yn de bercheftige dinnebosken fan it noardeastlike diel fan it eilân. Sûnt 1987 is ek de Kubaanske ûndersoarte net meer sjoen.
Iten
Ivoarsnaffelspjochten ite larven fan krobben, sied, fruit en ynsekten. Mei harren grutte snaffel skile se de bast fan deade beammen ôf om ynsekten te sykjen. Om genôch iten te finen foar harrensels en de jongen hat in pearke in leefgebiet nedich fan likernôch 25 km². Dat is ek de reden dat de ivoarsnaffelspjocht nea in algemiene fûgel west hat. Se binne nei alle gedachten net territoariaal en der is nea fêststeld dat de spjocht syn leefgebiet tsjin oare soartgenoaten beskermet.
Nêst
Ivoarsnaffelspjochten foarmje nei alle gedachten pearkes foar it libben en ek nei't se jongen hân ha bliuwe se tegearre. It nêst wurdt op in hichte fan 5 oant 21 meter makke yn it deade hout fan beammen en de 3-5 wite aaien wurde neffens in rûzing fan James Tanner yn likernôch 20 dagen útbret. De jonge fûgels yn it rûchwei 50 sintimeter djippe nêst fleane nei sân oant acht wiken út en wurde dêrnei noch in pear moanne fuorre. Yn 'e hjerst of oan it begjin fan de winter moatte de jongen harren sels sjen te rêden. De nesten wurde ien kear brûkt en de oare kear sil de ivoarsnaffelspjocht net fier fan it âlde nêst in nij plak sykje foar in nêst.
São Paulo (betsjuttingsside)
"São Paulo" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
Dykhurdfytsen op de Olympyske Simmerspullen 1952
De Olympyske Simmerspullen 1952, ek wol de XVe Olympiade neamd waarden yn 1952 yn Helsinki, Finlân hâlden. It dykhurdfytsen waard hâlden yn Käpylä. In foarstêd fan Helsinky.
Ferdrach fan Maastricht
It Ferdrach fan Maastricht waard op 7 febrewaris 1992 tekene en late ta oprjochting fan de Jeropeeske Uny.
De neikommende lannen hawwe it ferdrach tekene: Belgje, Denemark, Dútslân, Grikelân, Feriene Keninkryk, Spanje, Frankryk, Ierlân, Itaalje, Lúksemboarch, Nederlân en Portugal.
Mei it tekenjen fan it ferdrach foarmen de Jeropeeske Mienskippen (JMKS, JG, Euratom), Mienskiplik Bûtenlânsk- en Feiligensbelied (MBFB), Justysje en Ynlânske Saken meiïnoar de earste fan de trije pylders fan de JU.
EU-ferdrach
It Ferdrach fan Maastricht fan 7 febrewaris 1992 wie tagelyk it EU-Ferdrach. Der kamen letter wizigingen op it ferdrach, nammentlik troch:
Sjoch ek: De yntegrale Fryske oersetting fan it EU-ferdrach
Lichtenfels (Landkreis)
Lichtenfels is in bestjoerlik distrikt yn de Dútske dielsteat Beieren en hat 67.952 ynwenners. It distrikt waard yn syn hjoeddeistige foarm oprjochte yn 1972.
Auwerk (stêd)
thumb|It gemeentewapen fan de gemeente Auwerk. Auwerk (Dútsk en offisjeel: Aurich, Nedersaksysk en East-Frysk: Auerk) is in stêd yn East-Fryslân yn de Dútske dielsteat Nedersaksen. De stêd leit yn it noardwesten fan Nedersaksen. Auwerk is it haadplak fan it distrikt Auwerk. It plak hat likernôch 42.000 ynwenners en is dêrmei it twadgrutste plak fan Eastfryslân.
Yn it distrikt is it sûnt 2004 tastien om twatalige plaknambuorden te brûken, yn it Dútsk en it Eastfrysk Plat.
Namme
Oer de namme fan Auwerk is yn it ferline in protte skreaun. Alde fermeldings oer de namme binne: Affrica (1289), buta Awerkera geste Londe (1300), Auwerk (1402), Awerke (1413), Auwerick (1415), Aurik (1419), Auwreke (1424) en Auwerck (1426).
De namme is yn twa stikken te knippen. It earste part kin oersetten wurde nei ‘awe’, fan it Germaanske wurd awjo dat wetterlân betsjutte soe. It twadde part, reke, moat dan ‘krite’ betsjutte. De namme betsjut dus ‘wetterryk gebiet’, of better: wetterlân.
Dat falt te ferklearjen as wy nei de omkriten fan Auwerk sjogge sa't dat der yn de skiednis by lei. Yn de midsiuwen bestienen de omkriten fan Auwerk út grutte moerassen. De namme Aurich is in foarm dy’t ûntstien is troch ynfloeden fan it Heechdútsk.
thumb|In plaknammeboerd mei de Dútske en Nedersaksyske namme fan Auwerk.
Skiednis
De namme fan Auwerk komt it earst foar yn in Fryske rjochterlike beskriuwing út de 13e iuw. Yn de saneamde Brookmerbrief út 1276 wurdt sprutsen oer it plak Aurechove.
It plak lei om de Lambertustsjerke dy’t troch de greve Moritz fan Aldenboarch stifte waard. De tsjerke is wijd oan de hillige Lambertus, de biskop fan Maastricht dy’t yn 703 fermoarde waard. De tsjerketoer is hjoed de dei in wichtich plak yn de stêd.
Om 1350 hinne kamen famyljes fan de Haadlingen oan de macht yn East-Fryslân. Dy haadlingen wienen persoanen of ynfloedrike famyljes fan boeren dy't in soad lân en macht hienen. Yn it tiidrek fan de Fryske Frijheid krigen dizze famyljes in protte macht.
Yn it begjin fan de 16e iuw waard East-Fryslân belegere. Dêrnei begûn greve Edzard I yn 1517 mei de weropbou fan Auwerk. De strjitten fan it hjoeddeiske sintrum Auwerk binne foar in grut diel noch itselde as yn dy tiid.
Yn 1539 waarden alle oerheidsfunksjes konsintrearre yn Auwerk. De stêd waard dêrmei de haadstêd fan it greefskip, en letter foarstendom, East-Fryslân. Fan 1744 ôf, mei de ein fan it foarstlike Hús út Auwerk, waard East-Fryslân part fan it keninkryk Prusen. Auwerk bleau wol haadstêd, mar dan fan de provinsje East-Fryslân.
Yn de Napoleontyske tiid wie Auwerk it haadplak fan it arrondissemint East-Fryslân. Dat gebiet makke tusken 1807 en 1810 part út fan it Keninkryk Hollân en tusken 1810 en 1813 fan Frankryk. Doe’t nei dy tiid it Keninkryk Hannover (fan 1815 oant 1866) ûntstie wie Auwerk wer haadstêd fan de provinsje East-Fryslân. Letter waard it leger ek stasjonearre yn Auwerk. Yn 1966 kaam it Keninkryk Hannover, en dus Auwerk en omkriten ek, yn hannen fan de Prusen.
Nei de Twadde Wrâldkriich groeide it plakje yn 1945 út fan rûm 7.000 ynwenners begjin dat jier nei likernôch 10.350 oan de ein fan 1945. Dat kaam benammen troch de grutte stream oan flechtlingen.
thumb|De toer fan de Lambertustsjerke
Yndieling fan de gemeente
De gemeente wêr't Auwerk it haadplak fan is bestiet, sûnt de gemeentlike weryndieling, út 21 saneamde stedsdielen. Dy stedsdielen binne einliks gewoane doarpen. Al dy doarpen ha in eigen dielried wêryn de belangen fan it doarp behertige wurde.
De plakken binne:
Pelikaantsjerke
De Pelikaantsjerke is de tsjerke fan de selsstannige protestantske gemeente "Rondom de Pelikaankerk" yn Ljouwert. De tsjerke waard foar de grifformearde gemeente fan de westlike wiken fan de stêd boud neffens in ûntwerp fan de Grinzer arsjitekt Egbert Reitsma (1892-1976) en heart sûnt de gearfoeging fan ferskate protestantske tsjerkegenoatskippen yn 2004 by de Protestantske Tsjerke yn Nederlân.
Auwerk (stêd)
Befolkingsûntwikkeling
Om 1900 hinne lei it ynwennertal ridlik stabyl om de 5.000 ynwenners hinne. Nei de Twadde Wrâldkriich kamen der in protte Dútske lânferhuzers nei Auwerk ta. Dy lânferhuzers wienen ferdreaun út de eardere Ryksdútske gebieten yn East-Europa, of se kamen op eigen inisjatyf nei Auwerk. Troch weryndielingen yn it jier 1972 binne ferskillende gemeenten bestjoerlik ynlive by de stêd Auwerk, wat in positive útwurking hân hat op it ynwennertal fan de stêd.
Pelikaantsjerke
Yn 1931 waard de earste stien lein en op 19 july 1932 waard de tsjerke yn gebrûk nomd mei lêzingen en in oargelkonsert. De arsjitektuer wie fernijend, die rjocht oan de omjouwing en wie hielendal eigen, typearrings dy't fuortkomme út Reitsma's lidmaatskip oan de Grinzer keunstrûnte De Ploeg.
Auwerk (stêd)
Ekonomy
Yn Auwerk leit de wurkleazens op sa’n 13%. Dat is boppe it gemiddelde fan Nedersaksen. Dit hat te krijen mei de swakke ynfrastruktuer fan Auwerk.
Pelikaantsjerke
In driigjende sluting fan de tsjerke soarge foar in jierrenlang konflikt tusken de protestantske Tsjerke fan Ljouwert en de wykgemeente. Lang om let waard de striid wûn troch it ferset tsjin de sluting en bleau de Pelikaantsjerke foar de earetsjinst beholden. Yn septimber 2022 waard it 90-jierrich bestean fan de tsjerke fierd.
Auwerk (stêd)
Ekonomy
Om’t Auwerk tichtby de Waadsee leit is toerisme in belangrike boarne fan ynkomsten foar de stêd.
Pelikaantsjerke
De striid foar it behâld
Yn 2009 liet de Algemiene Tsjerkerie fan Ljouwert witte dat it fan doel wie fjouwer fan de sân PKN-tsjerken te sluten. Dat soarge foar in soad opskuor ûnder de grifformearden yn Ljouwert. It stiek in soad minsken dat beide monumintale grifformearde tsjerken, sawol de Koepeltsjerke as de Pelikaantsjerke, sletten wurde moast om't it better passe soe yn in "financieel meerjarenperspectief", wylst der oan de oare kant EUR 850.000 ynvestearre waard yn de ferbou fan de Iepen Hôftsjerke (tsjintwurdich De Fontein) oan de Gouden Reinstrjitte, in gebou út de jierren 1960 sûnder bysûndere arsjitektoanyske wearde. Boppedat soe troch útfiering fan it plan mei ien haal alle oarspronklik grifformearde tsjerken fan Ljouwert sletten wurde. Nei de útfiering fan dit foarnimmen soene de beide eardere herfoarme tsjerken, de Grutte Tsjerke en de Iepen Hôftsjerke, en de Sekakel yn Kammingabuorren, in moderne tsjerke út de jierren 1980, oerbliuwe en dêrmei soe der gjin sprake mear wêze fan in lykwichtige sprieding fan PKN-tsjerken oer de stêd.
Auwerk (stêd)
Ekonomy
De grutste wurkjouwer yn de omkriten is de wynturbinefabrikant Enercon, de op twa nei grutste produsint op de wrâld. Dêrneist binne der in protte bedriuwen út sektoaren as de elektrotechnyk, masinebou, stielbou en de metaalsektor. It oandiel yn de ekonomy fan dizze bedriuwen is likernôch 35%.
Pelikaantsjerke
De striid foar it behâld
Nettsjinsteande de protesten bleau de tsjerkerie fan betinken dat de Koepel- en Pelikaantsjerke ticht moasten. Fanút de gemeenten bleau it ferset lykwols ek oanduorjen. Op 14 oktober 2012 makke de protestantske Pelikaangemeente bekend dat it optearre foar in selsstannige posysje yn de protestantske Tsjerke yn Nederlân. Ut ûndersyk die bliken dat in grutte mearderheid fan de gemeenteleden it plan fan de wykgemeente stipe. Boppedat drige in grut part fan de gemeenteleden ôf te heakjen as it gebouwenbeslút fan de Algemiene Tsjerkeried al útfierd wurde soe. .
Auwerk (stêd)
Ekonomy
De ferdieling fan de oandielen yn de ekonomy fan de oare sektoaren binne:
Grienlân
thumbnail|right|250px|Grienlân thumb|250px|Oan de westkust thumb|250px|Fleanfjild Thule Grienlân (Grienlânsk: Kalaallit Nunaat, Deensk: Grønland) is in eilân yn de noardlike Atlantyske Oseaan, noardeast fan Kanada. Mei in oerflakte fan 2.166.086 km2 is it it grutste eilân fan 'e wrâld. Grienlân makket diel út fan it keninkryk Denemarken. Sûnt 1979 hat it lykwols in ûnôfhinklike posysje tsjinoer Denemarken (status aparte) en it makket sûnt 1985 gjin diel mear út fan de Europeeske Uny. De haadstêd is Nuuk.
Leipzig (Landkreis)
Landkreis Leipzig is in bestjoerlik distrikt yn de Dútske dielsteat Saksen en hat 257.647 ynwenners (2014).
Grienlân
Demografy
De oarspronklike ynwenners binne de Inuit (ek Eskimo's neamd). Sy wienen fanâlds nomaden en foarmje lykwols noch in lytse groep. It grutste part fan de ynwenners libbet yn it súdwesten en sy binne de Grienlanners, in griemmank fan Denen en Inuit. De taal dy't sy sprekke is Grienlânsk, dat is in Inuit dialekt. It Deensk en it Grienlânsk binne de offisjele talen. In tredde groep ynwenners bestiet út Europeanen, foaral Denen. Fierders binne der yn de basis Thule Amerikaanske soldaten legere.
Leipzig (Landkreis)
De Landkreis ûntstie by weryndieling fan Saksen yn 2008 út de eardere Landkreisen Leipziger Land en Muldentalkreis. It haadplak is Borna.
Corinthians
Corinthians (Offisjeel: Sport Club Corinthians Paulista) is in Brazyljaanske fuotbalklup dy't oprjochte is yn 1 septimber 1910 en plak hat yn São Paulo.
Pelikaantsjerke
Behâld grifformeard erfgoed
Yn 2011 waard de Stifting behâld grifformeard Erfguod oprjochte, mei as doel de beide grifformearde ryksmonuminten fan de stêd foar it neateam te bewarjen. Oan de tsjerkerie waard frege op hokker betingsten de beide tsjerken troch de stifting oankocht wurde koene. De protestantske gemeente fan Ljouwert makke lykwols yn 2014 bekend de Koepeltsjerke te ferkeapjen oan in ûndernimmer, mar it slagge de stifting wol om de Pelikaantsjerke yn 2015 oan te keapjen. Sûnt is de Pelikaangemeente in selsstannige gemeente, dy't de tsjerke hiert fan de stifting. In restauraasje folge, dy't yn febrewaris 2017 feestlik ôfsletten waard.
Leipzig (Landkreis)
thumb|left|De 32 gemeenten yn Landkreis Leipzig
Pelikaantsjerke
Oargel
It oargel waard boud troch Valckx & Van Kouteren út Rotterdam en is noch gruttendiels yn de orizjinele steat fan 1932. It oargelfront is in ûntwerp fan de arsjitekt Reitsma. Tegearre mei de tsjerke falt it oargel ûnder de monumintale status.
Hindy
Hindy (हिन्दी) is in Yndo-Aryske taal dy't benammen yn Yndia sprutsen wurdt. It is in standerisearre fariant fan it Hindoestany.
Status
It Hindy is de primêre offisjele taal fan Yndia en wurdt yn in grut diel fan it noarden fan dat lân sprutsen, ek as lingua franca. It is de offisjele taal of ien fan de offisjele talen fan de steaten Bihar, Chhattisgarh, Haryana, Himachal Pradesh, Jharkhand, Madhya Pradesh, Rajasthan, Uttarakhand en Uttar Pradesh. Dêrneist ek fan Delhy en de unyterritoria de Andamanen en Nicobaren en Chandigarh.
Skaaimerken
De taal wurdt suver fonetysk skreaun yn it Devanagary, krektas it Sanskryt en Nepaleesk. Hindy stammet ôf fan ferskate Prakrits en is úteinlik besibbe oan it Sanskryt, mar hat it stelsel fan namfallen fan dizze taal goeddiels ferlern. De offisjele standert - de saneamde kharî bolî: "rjochtopsteande spraak" - basearret neologismen op it Sanskryt. Der binne noch mar twa namfallen: in neutrale namfal (te fergelykjen mei de nominatyf-foarm) en in (meastal troch in efterheaksel) regearde namfal:
Fierders wurdt de taal skaaimerke troch it faak brûken fan gearstalde tiidwurden. Sa bestiet de notiid fan elk tiidwurd út in tsjintwurdich mulwurd en in persoansfoarm fan it tiidwurd hona (wêze).
De taal ken, lykas bygelyks it Frânsk, twa geslachten: manlik en froulik.
Hindy en Urdu
It Hindy en it Urdu binne tige oan elkoar besibbe en party beskôgje it dêrom ek as deselde taal. Urdu, de nasjonale taal fan Pakistan, wurdt lykwols mei it Arabyske alfabet skreaun en hat folle mear Arabyske en Perzyske lienwurden. Hoewol't Urdu en Hindy ûnderling tige begryplik binne, hechtsje Ynjers en Pakistanen deroan se as ferskillende talen te beskôgjen.
Hoamseitn
Axa do Ŋgɔ Pagina principala mzn:گت صفحه Pàggina principali
Anouk Wipprecht
thumb|Fergie stagesuit by de SuperBowl thumb|DareDroid Cocktailmaking Robot dress thumb|Intimacy Black Anouk Wipprecht (Poarmerein, 18 jannewaris 1985) is in moade-ûntwerpster.
Wurkpaad
Wipprecht begûn as 14-jierrige oan har moade-oplieding. Se spesjalisearre har yn moadieuze technology om in mjuks fan design, moade, wittenskip en technogy te berikken. Ferhuze foar in jier nei Sweden foar de stúdzje 'lichem, moade & technology' oan de Universiteit fan Malmö. Yn 2010 studearre se ôf oan de Hegeskoalle foar de Keunsten yn Utert. Har proefskrift gie oer 'gefoelige technology'.
Op de Vienna Fashion yn 2010 wie har 'heartbeat dress' te sjen, in jurk dy't de hertslach fan it model opnom en útdroech middels de speaker boxen. Om sa in krityk te jaan op de moadeyndustrie: modellen wurde brûkt as displays. Troch har hertslach te kommunisearjen woe Anouk har libbenheid útbyldzje. De fassinaasje foar robot spilet faak in rol. In ynteraksje tusken in ûntwerp en oare minsken is wat hja graach wol, mar de útwurking moat ek artistyk wêze. Hja is fassinearre troch de arsjitektuer fan it minsklik lichem. Leafst makket se dingen dy't noch net besteane. In jurk dy't cocktails mikst(Daredroid yn gearwurking mei Jane Tingley en Marius Kintel), ûntwerpen dy't trochskinend wurde by tanadering, assessoires dy't pearse inket bliede (Pseudomorphs, 2010). Se brûkt dêrfoar ek in soad nije materialen as optic fiber, led-lampkes dy't learzen opljochtsjen dogge en oare elektroanika wurdt dêrby brûkt. Ek it ferskillend weven fan stoffen jout in ferskillende opljochting.
By it wurkjen mei stoffen en materialen jout se de foarkar oan foarmen en struktueren. Anouk kombinearret moade mei technology ('haute techno'). Se ûntwurp de outfit fan Fergie (Black Eyed Peas), dy't se droech by de Super Bowl fan it American Football op 6 febrewaris 2011. De útstjoering waard besjoen troch 111 miljoen minsken. De sjongster droech doe in learene rok en bodysuit beset mei Swarovski-kristallen plus in, op American Football ynspirearre ûntwerp mei LED-ferljochting op it boarst.
Corinthians
Fertsjinsten
2000 1990, 1998, 1999, 2005, 2011 1995, 2002, 2009 1914, 1916, 1922, 1923, 1924, 1928, 1929, 1930, 1937, 1938, 1939, 1941, 1951, 1952, 1954, 1977, 1979, 1982, 1983, 1988, 1995, 1997, 1999, 2001, 2003 e 2009
Grienlân
Godstsjinst
De wichtichste religy is lykas yn Denemarken it luteranisme. It kristendom is om it earste millennium hinne troch de Yslânske kolonisten brocht.
It grutste diel fan de Grienlanners is Kristen. Goed 64,2% fan de Grienlânners heart ta de Evangelysk-Luterske Tsjerke. De Pinkstertsjerke is tige aktyf. Likernôch 2,8% fan de befolking heart dêr ta. Fierders heart 27,4% fan de Grienlanners by in oare Kristlike Tsjerke. 3,4% is net religieus.
Ekonomy
De Grienlânske ekonomy leunt benammen op de fiskfangst, de jacht, skiephâlderij en mynbou. Men eksportearret û.a. walfiskprodukten, pelzen. Mynbouprodukten as kryolyt, kwarts, glimmer, lead, sink en izererts wienen ek de wichtichste eksportprodukten, mar de lêste myn waard yn 1990 sletten.
Polityk
Grienlân is sûnt 1953 selsstannich fan Denemarken. Yn 1979 waard dizze selsstannigens fierder útwreide. It haad fan 'e steat Grienlân is de Deenske keninginne Margaretha II. In gûverneur ferfolt ynstee fan de keninginne de rol fan lânfâd.
Grienlân is in parlemintêre demokrasy mei algemien stimrjocht en hat in parlemint mei 31 setels (Landsting). Der is in kabinet mei in premier en faak soarget de grutste partij yn it parlemint foar de premier.
Grienlân is - yn tsjinstelling mei Denemarken - gjin lid fan de Europeeske Mienskip.
Jakobinertsjerke
De Jakobinertsjerke, as de Grutte Tsjerke, yn Ljouwert is de grutste fan de Midsiuwske tsjerken yn de stêd. It goatyske bouwurk waard by de Reformaasje omboud ta protestantske tsjerke en ferlear har alters en in soad fan de fersierings. De tsjerke is noch altyd yn gebrûk by de protestantske gemeente.
De tsjerke waard tusken 1275 en 1310 boud as ûnderdiel fan in dominikanekleaster en waard letter fergrutte. De brede súdlike sydbeuk waard pas yn de lette 15e iuw byboud, wylst it skiip begjin 16e iuw mei in travee ferlinge waard.
De yn Ljouwert en Grins residearende Steedhâlders fan Fryslân en Grinslân hienen sûnt 1591 ûnder it koer fan de Jakobinertsjerke yn Ljouwert in grêfkelder dy't tusken 1640 en 1696 fergrutte waard. Yn de grêfkelder fan de Fryske Nassau's, de greven fan Nassau-Dietz, waarden tusken 1623 en 1765 tsien lykkisten bysetten. Yn de kapel boppe de kelder stienen noch ris seis kisten. By de omwinteling fan 1795 waarden de kisten en grêfmonuminten fernield.
Taan
Taan is in ûntsmettend brúngiel of brúnread ôftreksel ikebast, ek wol eek of iik neamd. It foldie bêst foar de konservearring fan fiskersnetten en katoenen seilen.
Abrahamityske religyen
De abrahamityske religyen, soms ek wol oantsjut as it abrahamisme, binne de godstsjinsten dy't ôfstamje fan it jahwisme fan 'e âlde Israeliten. Se foarmje in kloft religyen dy't har ûnderskiede troch in strang monoteïsme en de ferearing fan 'e God fan 'e aartsfaar Abraham, nei wa't se ferneamd binne. Ta de abrahamityske religyen hearre de trije grutte Westerske monoteïstyske godstsjinsten: it moderne joadendom, it kristendom en de islaam, en fierders ferskate lytsere religyen, te witten: it bahaïsme, it mandeïsme, it babisme, it jazdânisme (ynkl. it jezidisme, it jarsanisme en it isjikisme), it messiasbelidende joadendom, it noächisme, it samaritanisme, it rastafarianisme, it sjabakisme en it druzyske leauwe (ynsafier't dat net ta de islaam rekkene wurdt). It mandeïsme en it jazdânisme wurde ek wol klassifisearre as Iraanske religyen.
Trochdat it kristendom yn 'e fjirde iuw as steatsgodstsjinst ynfierd waard yn it Romeinske Ryk en de islaam yn 'e sânde iuw yn it Omajadyske Ryk, krigen de abrahamityske religyen grutte ynfloed. Sawol kristendom as islaam waarden letter troch sinding oer oare parten fan 'e wrâld ferspraat, wylst it joadendom troch de grutte Joaske diaspora ek in beskate wrâlwide ynfloed útoefene hat. De abrahamityske religyen foarmje yn 'e teology ien fan 'e grutte ûnderferdielings fan 'e wrâldgodstsjinsten, yn 'e mande mei de Yndyske religyen, de Iraanske religyen, de Eastaziatyske religyen en de natoerreligyen. Neffens in skatting út 2005 hong doe mear as de helte fan 'e wrâldbefolking (54%) ien fan 'e abrahamityske religyen oan, wêrfan it kristendom 33,1%, de islaam 20,3%, it joadendom 0,2%, en it bahaïsme 0,1%. Fan 'e rest fan 'e wrâldbefolking wie likernôch 32% oanhinger fan in net-abrahamityske godstsjinst, wylst 14% út agnosten en ateïsten bestie.