cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Stasjon Ljouwert
Letter ûntjouwings
Hjerstmis 2020 sette ProRail útein mei it wurk foar it ferlingen fan de spoaren 5 en 8 yn it ramt fan it projekt ekstra flugge trein Grins nei Ljouwert. Dêrby wurdt perron 5b ferbrede, dêr't spoar 6 út ûntstie. Ek perron 8 waard ferlinge oant de oergong by de Skrâns. Dêrtroch kaam der in dûbeld spoar oer de oergong. Yn ier 2021 wie it wurk dien.
Doha
thumb|left|175px|Katar
Theunis Eintes Teunissen
Theunis Eintes Teunissen (Dantumawâld, 19 desimber 1901 - Frjentsjer, 27 augustus 1966) wie in auteur en fersekeringsagint.
Teunissen krige bekendheid troch it gearstallen fan it boek 'Ald Dantumadiel, De Dokkumer Wâlden', dat yn 1939 ferskynde. Theunis Eintes Teunissen siet mei dûmny J.J. Kalma en G.J. Ekkers yn it bestjoer fan 'Us Striid', dat it 'Frysk Nasjonale moanneblêd' útjoech, dêr't it earste nûmer fan yn maart 1933 ferskynde. Ek siet hy yn it bestjoer fan de Jongfryske Mienskip. Theunis learde foar ûnderwizer mar sakke foar it eksamen. Hy gie yn 1920 as kantoarman nei Ljouwert, mar rillegau waard hy yn Dantumawâld de opfolger fan syn heit as fersekeringsagint fan De Nederlanden van 1845. Teunissen bleau yn it âldershûs oan de Doniawei wenjen.
Hendrik Jan Popping
Hendrik Jan Popping (Easterwâlde, 23 april 1885 - dêre, 10 augustus 1950) wie in boekhanneler en boekeprinter en amateur-archeolooch. Popping wie in pionier op it mêd fan wittenskiplik argeologysk ûndersyk fan Súdeast-Fryslân.
Doha
Doha (Arabysk: الدوحة, ad-doha of ad-dawhah) is in gemeente yn, en de haadstêd fan Katar. De stêd leit oan de Perzyske Golf. Lykas yn oare Arabyske lannen hat Katar ek mânske oalje- en gasfjilden, mar de fiskerij is dêr ek noch fan belang. Likernôch 80% fan de befolking fan Katar wennet yn Doha of har foarstêden. Hast alle ekonomyske aktiviteiten konsintrearret him yn Doha.
Hendrik Jan Popping
Libben
Hy folge syn heit Jan Hendriks Popping yn de saak op en joech ek it wykblêd De Ooststellingwerver út. Popping hie lykas as syn heit in soad niget oan skiednis, benammen dy fan de prehistoarje.
Om 1925 hinne fûn er spear- en pylkpunten en skrabers út de stientiid by Makkingea en Donkerbroek. Hy neamde dat de Tsjongerkultuer. Hy publisearre in protte artikels en ferwurke syn ideeën, dy't hoe langer hoe mear de kant fan it 'nij heidenske' en it nasjonaal-sosjalisme útskaaiden, yn jongesboeken en romans. Hy wie sûnt septimber 1933 lid fan de NSB en letter ek lid fan de Germaansche SS in Nederland.
Yn febrewaris 1948 wurdt Popping troch it Bijzonder Gerechtshof feroardiele ta 9 jier Rijkswerkinrichting met aftrek, ontzetting uit de kiesrechten en het uitgeversbedrijf voor het leven, foar kollaboraasje mei de Dútske besetter. Yn juny 1950 komt er werom út Kamp Vught en seis wike letter komt er te ferstjerren.
Doha
Doha hat in ûnderwiisdistrikt, Education City, dat hielendal wijd is oan ûndersyk, ûntjouwing en ûnderwiis.
Hendrik Jan Popping
Libben
Foar de roman Frijdom wie de heechste wet (Fryske ferzje fan Markward Portenga), útbrocht ûnder de skûlnamme Friso Stellingwerf, waard in priis fan de Kristlik Fryske Folksbibleteek (KFFB) útjûn yn 1956. Doe't Freark Dam ûntfâlde dat Popping de skriuwer wie, joech dat in soad opskuor yn de parse út reden fan Popping syn oarlochsferline.
De Stichting Stellingwarver Schrieversronte hat Popping syn argyf en bibleteek op 'e noed sûnt oktober 2009.
Doha
Doha hat in ynternasjonaal fleanfjild (Doha International Airport). Der wurdt boud oan in nije ynternasjonale lofthaven dy't The New Doha International Airport(NDIA) hjitte sil. Yn 2015 sil it yn gebrûk naam wurde.
Doha hie har kandidaat steld foar de Olympyske Simmerspullen 2016, mar hat it net helle.
2001 is yn Doha in ûntwikkelingsaginda fêstlein (DDA, Doha Development Agenda). De lannen dy't oansletten binne by de Wrâldhannelsorganisaasje (WHO) binne doe úteinset mei ûnderhannelingen om ynternasjonale hannelsbarriêres wei te nimmen. Dy ûnderhannelingsomloop, de Doha-omloop, is no noch oan de gong.
Demografy
De gearstalling fan de befolking fan Doha's is frijwat apart. It grutste part fan de ynwenners binne wurknimmers út it bûtenlân. De etnyske Katarjers foarmje in minderheid. Foar it meastepart komme de bûtenlanners út Súd-Aazje, benammen út Pakistan, Yndia, Sry Lanka, Nepal, Filipinen, Banglades en Yndoneezje, dêrnei folgje lju út de Levant Arabyske lannen, Noard-Afrika en East-Aazje, mar it Feriene Keninkryk, de Feriene Steaten, Kanada, Frankryk, Súd-Afrika en Austraalje leverje in soad bewenners fan Doha.
Yn it ferline mochten bûtenlanners gjin grûn besitte yn Doha; dat mei no wol op plakken. Grûnbesitters út it bûtenlân yn Katar kinne tsjintwurdich makliker in ferbliuwsfergunning krije dat harren rjocht jout op wenjen en wurkjen yn Katar.
Eltse moanne ferfarre tûzenen minsken nei Katar, dat de befolking fan Doha is mear as ferdûbele yn de ôfrûne tsien jier. Troch dy grutte ynstream fan bûtenlanners is der wol krapte op de huzemerk ûntstien, mei fan gefolgen hegere huzeprizen en in tanimmende ynflaasje.
Der binne de lêste jierren ferskate nije tsjerken set yn Doha. De Emir hat per dekreet lân foar de bou fan godshuzen tawiisd. Maart 2008 waard de earste Katolike tsjerke yn Doha iepene. As teken fan respekt foar de pleatslike (Moslim) befolking, wurde kristlike symboalen net bûten tsjerke brûkt.
thumb|240px|De Emiri Diwan (paleis fan de emir).
Klimaat
Doha hat in woastynklimaat. It leit op it Arabyske skiereilân, dat it klimaat is dêr hjit en skrok. Temperatueren lizze trochstrings boppe de 38° C fan maaie oant septimber, de fochtichheidsgraad ferskilt. De temperatuer kin simmerdeis moarnsier boppe de 25 C lizze. Yn de simmermoannen kriget de stêd suver gjin wetter en yn de oare moannen minder as 20 mm. Trochstrings falt der 75 mm it jier, it measte tusken oktober en maart. De winters binne myld, de temperatuer sakket hast nea ûnder de 7° C.
Underrjocht
De stêd is it thús fan 'e Universiteit fan Katar en in kampus fan' e HEC Paris Business School.
Himpensermar
De Himpensermar is in polder yn de buert fan it doarp Himpens. It is in grutte polder fan om-ende-by 90 ha. De N31, de autodyk Ljouwert - Drachten trochsnijt de noardein fan de polder. Yn 1784 liet Pieter Soveele mei in tal keaplju in dyk en in ringfeart oanlizze om de mar en der kaam in mânske mole. De mar is yn 1785 drûchmeald en waard fan 1863 oant 1955 bemeald troch de Himpenserpoldermûne. De houten achtkante mole, mei stiennen fjildmuorren en dekt mei reid, stiet ûngefear oardel kilometer benoarden Wergea. Sûnt 1955 bart de bemealling masinaal, letter elektrysk. De polder leit oardel meter djipper as de ringsleat. De nije polder waard yn de begjinjierren brûkt foar it kweken fan koalsied, letter waard it greidlân. Troch it hichteferskil komt der sâlt en grûnwetter ryk oan mineralen omheech. Dêrom groeie dêr bysûndere, sâltminnende planten. De polder waard yn 1980 oankocht troch Steatsboskbehear en krige de funksje fan fûgelreservaat. De trije eardere pleatsen waarden troch Steatsboskbehear ôfbrutsen. Bûten it briedseizoen is de polder berikber oer de Himpenserreed en fan de noardkant ôf oer in paad dat fan Suderbuorren ôf oer it akwadukt rint.
Fanwegen syn kultuerhistoaryske wearde krige de polder yn 2018 de status fan gemeentlik monumint.
Sjoerd Vening Meinesz
thumb|Sjoerd Anne Vening Meines Sjoerd Anne Vening Meinesz (Harns, 20 febrewaris 1833 - Leusden, 26 desimber 1909) wie in Nederlânsk politikus en sjoernalist. Hy wie boargemaster fan de gemeente Rotterdam fan 1881 oant 1891 en fan de gemeente Amsterdam 1891 oant 1901. Yn de gemeente Rotterdam wie hy noch boargemaster ûnder de namme Meinesz. Yn 1892 krige hy, by Keninklik Beslút tastimming om de namme 'Vening' oan syn efternamme 'Meinesz' ta te heakjen. Vening wie de efternamme fan syn mem.
Vening Meinesz wie in liberaal bestjoerder en politikus. Hy begûn syn karriêre as haadredakteur fan it Algemeen Handelsblad en waard letter boargemaster. Dêrneist wie er ek lid fan sawol de Earste as de Twadde Kamer, wat destiids noch te kombinearjen wie. Yn 1869 waard hy wethâlder fan finânsjen yn de haadstêd, mar moast ôftrede doe't hy mei de dochter fan boargemaster Den Tex troude. As boargemaster fierde hy yn beide stêden it bewâld mei fêste hân. Hy wie in oanhinger fan de konservatyf liberale streaming, dy't yn de keamers oer útienrinnende saken spruts.
Ien fan syn bern is de bekende geofysikus professor Felix Vening Meinesz. Hy wie de oerpake fan de lettere masterkreaker Aage Meinesz mei syn "termyske lans".
Yn Rotterdam is in strjitte, in leane en in plein nei him neamd. Amsterdam hat him eare mei in leane, de boargemaster Veningleane.
Slach by Keulen
De Slach by Keulen wie in fjildslach by Keulen tusken de Friezen en de Franken yn it jier 716. De Friezen hienen kening Redbad as oanfierder. De Franken waarden oanfierd troch hofmeier Karel Martel. De slach waard wûn troch de Friezen.
Skiednis
De Fryske kening Redbad makke yn 714 gebrûk fan it ynterne spul yn it Frankyske ryk. Nei de dea fan hofmeier Pippyn II wie der in opfolgingsoarloch ûntstien. Raganfrid, de Frankyske haadling dy't troch de Neustriërs as hofmeier keazen waard, besocht Redbad oer te heljen ta in bûnsmaatskip. Redbad sloech daliks ta. Hy oermastere earst de eartiidske Fryske gebieten dy't hy nei de ferlerne kriich yn 690 oan de Franken ôfstean moaten hie. Hy besete de útrin fan de Ryn en teach mei syn leger by de Ryn op, rjochting de haadstêd fan Austraasje, Keulen.
Foar de muorren fan Keulen fûnen de Friezen in nije Frankyske lieder tsjinoer har. Dizze lieder wie Karel Martel, dy't troch de Austraasjers daliks as hofmeier beneamd wie. It Frankyske leger wie hastich byinoar fandele en wie gjin partij foar de Friezen. Yn de slach dy't folge waarden sy troch Redbad ferslein en de Franken hienen gjin oare wei as de frede te keapjen foar jild en rike jeften. As oerwinner gie Redbad werom.
Gefolch
Kening Redbad hie it hichtepunt fan syn macht berikt. Hy makke Utert opnij ta syn haadstêd en jage de Kristlike prekers lykas Bonifatius út syn ryk. Mei dizze oerwinning hie it Fryske Ryk syn grutste útwreiding berikt.
Nicholas Upsall
Nicholas Upsall (± 1596 - 20 augustus 1666) wie yn fan de earste Puriteinske ymmigranten nei de Amerikaanske koloanjes; ien fan de 108 frije boargers yn de Amerikaanske koloanje. Hy wie in betrouber publike amtner, dy't nei 26 jier as Puritein de ferfolge Quakers beskermje soe en koart dêrnei by dizze beweging gie. Hy waard út Massachusetss ferbanne doe't er 60 wie en holp by de stifting yn Sandwich fan de earste moanlikse gearkomste fan de Freonen yn de Feriene Steaten.
Ale de Boer
Ale de Boer, (Readtsjerk, 28 augustus 1987) is in jonge proffuotballer út Fryslân, dy't op 19 desimber 2008 debutearre yn it earste team fan Cambuur as rjochtsback. Hy begûn mei fuotbaljen by Trynwâldster Boys en spile yn it jeugdteam by Cambuur. Sûnt 2011 komt er út foar ONS Sneek.
Tonger (god)
right|thumb|Marten Eskil Winge–Tonger yn striid mei Reuzen
Tonger (Nederlânsk: Donar, Noarsk: Thor) is de god fan de tonger. By de eardere Friezen wie Tonger de god dy't mei de natuerkreften te meitsjen hie. Syn namme jout sels al oan mei hokker krêften Tonger yn ferbining brocht waard. Hy stie bekend as de fruchtberheidsgod of de god dy't de natuer hieltyd wer fernijt. Foar de Friezen wie it ien fan de wichtigste goaden dêr't ús dei fan de wike, de Tongersdei (yn it Aldfrysk: Thunresdei of Thunersdei) fan ôflaat is. By sawol de iere Friezen as de Saksen hiet Tonger, Thuner.
De hammer fan Tonger
De hammer is it symboal om oarder te bringen. Tonger skept op syn wize oarder yn de wrâld fan de Friezen dy't eartiids noch hiel ticht ferbûn wienen mei de natuer. De hammer fan de rjochter of fan in foarsitter is dan ek in oerbliuwsel út de Germaanske kultuer en giet werom op de hammer fan Tonger. right|thumb|In stikje fan de ferneatiging fan Tongers iik troch [[Bonifatius fan The Little Lives of the Saints (1904), tekene troch Charles Robinson]]
Unbekend fleanend objekt
thumb|ûfo
In ûnbekend fleanend objekt is in waarnaam objekt yn de loft, dêr't net bekend fan is wat at it is. Dit is yn de loftfeart fansels net ûngewoan; fan de measte objekten wurdt letter dúdlik wat it krekt is. Der bliuwt lykwols in lytse groep objekten oer dêr't net fan fêststeld wurde kin wat it west hat. In wichtige, mar min bewiisbere teory oer dizze objekten is dat it romteskippen wêze koenen. Benammen giet it dan om romteskippen stjoerd troch bûtenierds libben.
De omskriuwing wurdt ek wol ôfkoarte ta UFO as ûfo.
Kanaal (wetterwei)
thumb|250px|It Swol-Iselkanaal In kanaal of yn Nederlân ek wol feart is in keunstmjittige, groeven wetterwei. In kanaal kin oanlein wêze foar skipferkear, ôfwettering of befloeiïng fan lân.
Nijsgjirrich
In kanaal dat heaks op in oar kanaal stiet wurdt in opfeart neamd.
Willehad
thumb|right|Willehad thumb|Biskop Willehad Willehad (Noardumbrje, om 745 – Nordenham oan de Wezer, 8 novimber 789) wie in Angelsaksyske misjonaris en biskop út de 8e iuw, dy't in soad Friezen bekeard hat ta it Kristlike leauwen. Yn syn tiid hie er in soad hâlden en kearen mei heidenske Friezen.
Sûnt 770 wie Willehad al dwaande de heidenen te bekearen yn de Fryske lannen. Oeral stifte er kristlike mienskippen en hy rjochte ek in skoalle op, dêr't bern fan Fryske eallju in kristlike oplieding krije koenen. Yn 775 teach Willehad oer de Lauwers nei eastlik Fryslân en it deroan grinzende Sakselân, dat krekt derfoar troch de Franken oermastere wie. De omstannichhedens wienen dreech en doe't de Friezen yn 782 yn opstân kamen moast er de flecht nimme nei Fryslân westlik fan de Lauwers. Willehad kaam letter werom en krige doe de soarch oer de eastlike Fryske goaen, Rjustringen, Wangerlân en Astergoa. Dy gebieten foarmen mei-inoar it bisdom Bremen, dêr't Willehad oant syn dea yn 787 lieding oan joech.
Petrus- en Paulustsjerke (Pickering)
De St Peter and St Paul’s Church (HH. Petrus- en Paulustsjerke) is in tsjerke yn Pickering yn it greefskip Noard-Yorkshire yn Ingelân. De tsjerke hat de status fan Grade I yn de monumintelist fan it Feriene Keninkryk.
Bouskiednis
In earste tsjerke op it plak datearre nei alle gedachten út de Angelsaksyske tiid. Fan dy earste tsjerke bleau it doopfont en in krúsreliëf bewarre.
Franklin D. Roosevelt
thumb|Franklin Delano Roosevelt (1933)
Petrus- en Paulustsjerke (Pickering)
Bouskiednis
De hjoeddeiske tsjerke waard fanôf 1140 boud en dêrnei fakentiden ferboud. Al yn 1150 waard in noardlik en yn 1190 in súdlike sydskip oanboud. Om 1200 stoartte de toer yn, dy't yn dy tiid yn it midden fan de tsjerke stie, mar nei it ynstoarten nei de westlike kant ferhûze. Letter waard in spits op de toer tafoege. It koer waard om 1300 yn it ramt fan liturgyske feroarings grutter makke, sadat in breder koer ûnstie as it skip. Oan it koer grinzgje twa sydkapellen; de noardlike kapel waard yn 1337 oanboud en de súdlike sydkapel yn 1407. In lêste grutte feroaring oan de tsjerke fûn plak yn de 15e iuw plak. Doe waarden de muorren fan it tsjerkeskip ferhege en finsters yn de ljochtbeuk ynbrocht. Yn dy tiid waarden ek de muorren mei foarstellings beskildere.
Franklin D. Roosevelt
Iere libben
Roosevelt is in bern fan in rike famylje. Hy studearre rjochten oan de Harvard universiteit en oan de Colombia Law School. Yn 1907 waard er beëdige as abbekaat. Hy wurke doe as sivyl jurist. Roosevelt begûn yn 1910 mei syn politike kariêre as lid fan senaat fan New York. Hy wie demokraat en stipe Woodrow Wilson, de gadingmakker foar it presidintskip yn 1912, fûleindich. Roosevelt wie yn it tiidrek 1913-1920 ûnderminister fan Marine. Yn 1921 waard Roosevelt troffen troch poliomyelitys (berneferlamming). Dy sykte ferlamme him ûnder de mul. Yn 1927 stifte er yn in sûnenshiem yn Georgia in feriening en help oare slachtoffers fan dy sykte. Yn 1928 wurdt Roosevelt mei in lytse mearderheid fan de stimmen keazen as gûverneur fan New York. Yn 1930 waard er wer keazen as gûverneur, mar diskear mei in mearderheid fan 700.000 stimmen.
Presidint
thumb|Ferkiezings fan 1932 Yn 1932 makke Roosevelt gading foar it presidintskip en wûn mei in grutte mearderheid fan de stimmen. Syn oerwinning hie grif te krijen mei de ekonomyske krisis fan dy tiid. Yn 1936 besocht er it nochris en wûn wer. Hy besocht freedsum te bliuwen foar oare lannen oer, lykas it Tredde Ryk en Latynsk-Amerika. Yn 1940 is er foar de tredde kear keazen. Yn syn tredde amtstermyn wurde de Feriene Steaten behelle yn de Twadde Wrâldkriich en ferklearje kriich oan it Tredde Ryk en Japan. Yn de Twadde Wrâldkriich liet er de militêren har wurk dwaan en sels ûnderhannele er mei de alliearde lieders. Yn 1944 wûn er foar de fjirde kear de presidintsferkiezings. Roosevelt is de iennichste presidint fan de Feriene Steaten dy't fjouwer kear keazen wurden is. Dat is letter behindere troch in wetsferoaring. Syn lêste grutte politike rol by de Konferinsje fan Jalta yn de febrewarismoanne fan 1945. Franklin Roosevelt stoar op 12 april 1945.
Ienzer Opfeart
De Ienzer Opfeart is in feart yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De opfeart rint fan Iens nei de Boalserter Feart yn de rjochting fan Wommels.
In opfeart is de beneaming foar in kanaal dat min ofte mear heaks op in oar kanaal stiet. De namme wurdt benammen yn Fryslân en Grinslân brûkt. In opfeart wurdt ek wol skipsleat, skipfeart of brânsleat neamd. Opfearten binne foaral oanlein foar it ferfier fan fruchtbere terpgrûn of turf.
Edwin Steringa
Edwin Steringa (Ljouwert, 1973) is in judocoach en judoka.
Hy waard grutbrocht yn Twizel, ferhuze nei Drachten en studearre oan de ALO yn Grins. Wennet yn 2011 mei frou en twa bern oan de râne fan De Gordyk.
Wûn it studintekampioenskip Universiade, die mei oan de Grand Prix's fan Moskou mar kwalifisearre him net foar de Olympyske Spullen fan 2000 yn Sydney. Gie fan syn judoklup yn Drachten nei de Mattekloppers yn Grins. Waard lid fan judoferiening Kenamju yn Haarlim op oanstean fan letter technysk bûnsdirekteur Cor van der Geest. Mei Kenamju wûn er yn 1998 de Europa Cup foar klupteams. Koart nei 2000 waard er trener yn Kollumersweach en De Westereen. Neidat er stoppe wie as topsporter sette er yn 2003 yn sporthal De Kamp op It Hearrenfean 'Judo A-Zeven' op mei Grietzen Bouma en Marco Oord. Letter waard er bûnscoach fan Jong Oranje. Doe't Sportstad It Hearrenfean fan sportkoepel NOC-NSF de CTO-status krige koe Steringa oan it wurk mei jong talint dat stúdzje en sport mei elkoar ferienje koe. Edwin hat tsjintwurdich syn eigen Sportynstitút Judo Edwin Eringa, koartwei JES. Judotalint Miranda Wolfslag fan Ljouwert wie ien fan de earsten dy't dêrfan profitearje koe.
Edwin Steringa waard acht kear Nederlânsk Kampioen en wûn yn 2002 de Fryske Sportpriis.
Pickering (North Yorkshire)
Pickering is in lytse stêd yn it distrikt Ryedale yn it Ingelske greefskip Noard-Yorkshire. De stêd hat in ynwennertal fan 6.830 (2011). It stedsje grinzget oan it nasjonale park North York Moors.
Marianne Vlasveld
Marianne Vlasveld (Roelofarendsfean, 17 juny 1967) is CIOS-leararesse en wintertriatlonster út Reahel. Se waard twa kear wrâldkampioen en twa kear Europeesk Kampioen. Vlasveld wie ek atletenfertsjintwurdichster fan de ynternasjonale triatlonuny.
Hja begûn op har sechtjinde mei langlaufen en waard meardere kearen Nederlânsk kampioene en die fiif kear mei oan it WK. Yn 1993 rekke se slim blessearre op in langlauftreningskamp yn Tsjechje en bruts in nekkewringe.
Ein njoggentiger jierren lei se har ta op de wintertriatlon. Wintertriatlon bestiet út draven, mountainbiken en langlaufen. Yn 2005 waard se twadde op it wrâldkampioenskip yn Slowakije, wylst se earder dat jier ek al sulver wûn hie op it Europeesk Kampioenskip. Yn 2006 stoppe se op 38 jier âld nei it WK, dêr't har ivige rivale Sigrid Lang út Dútslân wûn.
Yn 2003 wûn se de Fryske Sportpriis.
Franz Fischer (SS-er)
thumb|Franz Fischer Franz Fischer (Bigge, 10 desimber 1901 – Bigge, 19 septimber 1989) wie in SS-Sturmscharführer en fanatike joadeferfolger yn de Twadde Wrâldkriich.
Yn 1933 waard hy lid fan de NSDAP, mar hy wie nei eigen sizzen net yn de polityk interessearre. Yn 1934 troude er. Op 28 maaie 1940 waard hy pleatst by de Aussenstelle der Sicherheitspolizei und des SD te Utert, dêr't er inkele moanne oan it wurk wêze soe. Yn novimber 1940 waard er oerpleatst nei Referat IV-BV te Den Haach. Dit buro regele de deportaasje fan Joaden en opspoaring fan Joadske ûnderdûkers. Syn direkte baas wie Regierungsrat Willy Zöpf, mar dy liet de deistige lieding oer oan Fischer. Fanwege syn fanatyk jeien op Joaden krige er de bynamme "Judenfischer" (Joadefisker).
Libbenslang, deastraf en dochs wer libbenslang
Fischer waard troch it Bysûnder Gerjochtshôf yn Den Haach op 17 maart 1949 feroardiele ta in libbenslange finzenisstraf. Dat er net de deastraf krige, kaam trochdat it hôf syn sterke jildingsdriuw, syn skuldbesef, syn dúdlik antisemitisme as bysûndere psychyske aspekten beskôge dêr't mei de tawizing fan de strafmjitte rekken hâlden wurde moast.
De Bysûndere Rie fan Kassaasje feroardiele him lykwols op 12 july 1950 wol ta de dea. Dit arrest waard lykwols nea útfierd. Oan Fischer waard nammentlik yn 1951 graasje ferliend, sadat de deastraf werombrocht waard ta libbenslange opsluting. Dêrnei waard er fêstsetten yn de koepelfinzenis fan Breda, dêr't ûnder oaren Willy Lages, Joseph Kotälla en Ferdinand aus der Fünten opsletten wienen.
Fischer waard, tegearre mei Aus der Fünten op 27 jannewaris 1989 frijlitten. Fischer ferstoar noch yn datselde jier op 19 septimber yn it Sankt Josef Hospital yn Bigge-Olsberg en waard op moandei 25 septimber bedobbe. Aus der Fünten wie al earder, op 19 april, ferstoarn.
Charaxinae
De Charaxinae is in ûnderfamylje yn de famylje fan de Aureliaflinters (Nymphalidae).
Klaas Aukes van Kleffens
Klaas Aukes van Kleffens (Moarrewâld, 19 april 1815 - dêre, 14 maart 1906), wie in riedslid, bestjoerder en earelid fan de Fryske Maatskippij fan Lânbou.
Om 1818 is de húshâlding Klaas van Kleffens yn it Blauhús oan de Krúswei yn Moarrewâld komd te wenjen en yn 1850 hat hy it ferkocht. Klaas Aukes van Kleffens waard liberaal gemeenteriedslid fan Dantumadiel yn 1851. Neffens bepalingen fan de nije gemeentewet moasten de riedsleden nei 29 juny 1851 keazen wurde troch de ynwenners fan de gemeente. Doe't yn septimber de nije gemeenteried keazen waard wie Van Kleffens der net mear by. Op 23 septimber waard Jan Cornelis Herder út Sibrandahûs keazen, mar om't dy de beneaming net oannaam, waard Klaas Aukes van Kleffens riedslid. Dat bleau hy oant 1865. Yn 1867 waard hy opnij riedslid. Syn partij hjitte doe Consistuële kiesvereniging. Tsien jier letter waard hy wethâlder foar de partij 'Foarútgong yn Dantumadiel'. Hy bleau wethâlder oant 1899.
By de oprjochting fan de ôfdieling Dokkum-Dantumadiel fan de Fryske Mij yn 1852 waard Klaas Aukes van Kleffens bestjoerslid, en yn 1880 earelid. Dat jier waard hy bestjoerslid fan it Feefûns kanton Dokkum en foarsitter fan de Feriening ta feredeling fan it hynsteras yn it kanton Dokkum.
Fierders wie Klaas Aukes van Kleffens yn 1864 machtige en foarsitter fan wetterskip Jantsje Seepolder ûnder Dantumawâld en yn 1878 wie hy belanghawwende by de oprjochting fan it wetterskip De Broek. Hy ferstoar 14 maart 1906.
Eelco Verwijs
Verwijs wie dosint moderne talen oan it gymnasium fan Frjentsjer (1858-1862), argivaris-bibletekaris fan Fryslân en ek skoalopsjenner fan 1862 oant 1868. Fierders wie er meiredakteur oan it Woordenboek der Nederlandsche Taal (1868) en it Middelnederlandsch Woordenboek.
Verwijs skreau foar Fryslân wichtige histoaryske artikels en spile ek in rol yn it ta stân kommen fan it Oera Linda Boek.
Anton Tsjechov
thumb|Tsjechov, portret Osip Braz, 1898 thumb|De jonge Tsjechov (lofts) mei broer Nikolaj yn 1882 Anton Pavlovitsj Tsjechov (Russysk: Антон Павлович Чехов) (Taganrog, 29 jannewaris 1860 – Badenweiler, 15 july 1904) wie in Russyske skriuwer, foaral fan toanielstikken koarte ferhalen en dokter. Yn 't earstoan brûkt er it pseudonym Antosja Tsjechonte, mar dat hat net lang duorre.
Tsjechov is de earste skriuwer dy't yn syn ferhalen ienheid fan tiid en plak tapast. (Gjin wiidweidige útlis fan hoe't alles kommen is sa't it kommen is). Hy hat hûnderten ferhalen skreaun.
Tsjechov is ek de earste Russyske skriuwer fan in psychologyske-detective: 'Drama op de jacht'.
Biografy
Anton Pavlovitsj Tsjechov waard berne yn Taganrog, in havenstêd oan de See fan Azov yn Súd-Ruslân, as tredde soan fan in winkelman. Yn 1876 flechtet syn heit foar skuldeaskers nei Moskou. Anton bliuwt yn Taganrog om it gymnasium ôf te meitsjen. Trije jier letter foeget de jonge Tsjechov him by syn famylje yn Moskou en begjint oan de stúdzje medisinen. Yn 1884 wurdt er dokter en begjint er in eigen praktyk, dêr't er lykwols trije jier letter mei ophâld om him hielendal oan de skriuwerij wijdzje te kinnen.
Troch syn stúdzje en letter as dokter sjocht Tsjechov allerhanne minsklike ellende, sykte en dea, ûnderfinings dy't syn witten fan de minsklike psyche fergrutsje en dy't letter ek syn ferhalen ferrykje. left|220px|thumb|Tsjechov en Knipper, 1901 Yn 1890 reizget Tsjechov nei it ferbanningseilân Sachalin, dêr't in strafkoloanje is. In jier letter organisearret Tsjechov in helpferlieningsaksje om de hongersneed ûnder earme boeren te bestriden. Ek is er warber by it bestriden fan in goalera-epidemy (1892). Yn 1897 oppenearret de tuberkuloaze him. Tsjechov keapet in bûtenpleats by Jalta op de Krim (1898), dêr't er ûnder oaren Lev Tolstoj en Maxim Gorki moetet.
Tsjechov trout in 1901 mei de suksesfolle Russyske aktrise Olga Knipper, dy't earder ek al yn syn toanielstikken aktearre (Omke Vanja, De Trije Susters).
Yn 1903 giet syn sûnens hurd efterút. Hy skriuwt net folle mear, allinnich De Kjersetún krijt er noch dien. Yn 1904 giet er nei it Dútske kueroard Badenweiler dêr't er komt te ferstjerren oan de gefolgen fan tuberkuloaze. In wike letter komt it stoflik omskot yn Moskou oan. It lyk waard ferfierd yn in frachtwagon yn in kist mei it opskrift: Farske oesters.
Trivia
Yn Hoerzoef op de Krim is in Tsjechovmuseum fêstige.
Tsjechovs toanielstikken wurde faak swiersettich en tragysk spile, wylst Tsjechov dat net sa bedoeld hie.
Yn 1988 hawwe Robert Long en Dimitri Frenkel Frank in musical makke oer it libben fan Tsjechov.
Jitze de Groot
Jitze de Groot (Aldwâld, 10 jannewaris 1844 - Moarrewâld, 25 maaie 1910) wie in skoalmaster, bankdirekteur en bestjoerder yn ferskate ferienings yn Moarrewâld.
Tritich jier lang wie master De Groot haad fan de iepenbiere legere skoalle yn Moarrewâld. De bern fûnen him nochal strang. As de lessen goed rûnen mocht master graach efkes ien smoke en in krantsje lêze. De Groot wie yn 1865 as helpûnderwizer yn Ikkerwâld komd. Op 26 april 1870 hie er de haadakte helle. De Groot wie 10 jannewaris 1844 yn Aldwâld berne en troude op 17 maaie 1869 yn Moarrewâld mei Lijsbeth Sikkes Halbesma. As leafhawwer fan sang waard der yn de skoalle in soad sjongen.
Jitze de Groot waard yn de Dokkumer Wâlden in bekende persoanlikheid. Op in soad terreinen beklaaide hy bestjoersfunksjes. Hy wie foarsitter fan it wetterskip 'It Geastmer Noarder- en Suder Reidfjild" en siet yn it bestjoer fan "De Borken". Fierders wie er foarsitter fan it 'ûnderwizersselskip Dantumadiel', sekretaris fan de naai- en breiskoalle yn Moarrewâld, direkteur fan it sjongselskip "De ontluikende bloem", bestjoerslid fan de 'Folksbibleteek' en it "Nut" yn Dantumawâld, de toanielferiening en fan de 'Liberale Kiesferiening'. Boppedat wie hy direkteur fan de 'Sparbank Dantumadiel'.
Op 1 april 1903 moast master De Groot om reden fan sûnens ôfskied nimme fan de skoalle. Hy ferhuze yn maaie 1903 nei harren nije hûs by de Krúswei. Master mocht dêr noch sân jier fan syn pinsjoen genietsje en ferstoar op 25 maaie 1910.
Ienentwintichste Wyk
De Ienentwintichste Wyk is in wyk yn de gemeente It Hearrenfean. De wyk rint bylâns de Kapellewei.
Der binne wol 23 wiken eastlik fan Jobbegea, dy't oanlein binne yn de tiid fan de feanterij. In wyk is in fan de haadfeart ôfgeande lytsere feart om turf ôf te fieren. Yn dit gefal is de haadfeart de Skoatterlânske Kompanjonsfeart
De namme Ienentwintichste Wyk jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme 21e Wyk.
Anjenette Joustra-Reinders
thumb|[[Kleinzand 32, it pân dat Reinders kocht]] Anjenette Joustra-Reinders (Hoogezand, 27 april 1828 – Snits, 9 maart 1901) wie in Nederlânske ûndernimmer, makker fan Bearenburch en waard bekend as Weduwe Joustra.
Jonkheid
Anjenette Reinders waard berne as âldste fan fiif bern en waard nei har beppe Anje Ukes ferneamd. Har heit Uko Reinders (1786-1872) wie mûnder en houtkeapman en de húshâlding wenne by de eardere houtseachmûne Overwater oan it Winschoterdiep. Doe 't har mem yn 1851 ferstoar bleau Reinders foar har heit soargjen. Sy troude op 2 novimber 1854 mei Steven Joustra, boekferkeaper by en lettere eigener fan boekhannel Joustra en Van der Baan yn Hoogezand. Yn 1860 ferhuzen Anjenette Joustra-Reinders, har man en bern nei Snits.
Widdo Joustra
Doe 't yn 1865 har man stoar ferfette Reinders ûnder de namme Weduwe Joustra de wyn- en distillearde drankehannel fan har man. Se ferkocht ûnder oare tsjin postwiksel of ûnder rembours 'skiekundich ûndersochte cognac' yn kuorflessen en lúkse sigaren. Reinders late har saken suksesfol, sa koe se yn 1876 twa eigen pannen keapje wêrûnder it pân oan it Kleinzand, in grêftsje yn de binnenstêd fan Snits dêr 't de winkel noch hieltyd fêstige is. Ut it Kleinzand wei koene de skûtsjes fan leveransiers en grutte ôfnimmers foar de doar lade en losse. Doe't se yn oanrekking kaam mei Oprechte Maag-Kruiden fan Beerenburg besleat se dêr sels in ferzje fan te meitsjen. De reseptuer is yn al dy jierren nea oanpast en jildt as in famyljegeheim. Allinnich bedriuwslieder Heleen Sonnenberg fan no en har heit Jaap Sonnenberg kenne de resepten.
De Lytse Geast (Tytsjerk)
thumb|Einekoai yn De Lytse Geast De Lytse Geast is in buorskip yn de gemeente Tytsjerksteradiel. Hy leit op in sânkop sawat twa kilometer east fan Ljouwert en oardel kilometer súdwest fan Tytsjerk.
De buorskip bestiet no út in fyftichtal huzen en pleatsen. De Lytse Geast hat in eigen buertferiening mei de namme Wol en wee. Foar nije ynwenners is in map oanlein mei ynformaasje oer alle wenten en har bewenners.
Beskriuwing
'De Lytse Geast' betsjut "lytse sânkop", hy leit op in sânrêch mids in earder feangebiet. De omkriten fan De Lytse Geast besteane foar it grutste part út greiden. Fuort besuden derfan leit it net foar publyk tagonklike natoergebiet de Ketelersmar, dat beheard wurdt troch It Fryske Gea. Dêr flakby leit de Mulderskoai, ien fan de beide einekoaien fan de buorskip - de oare, dy't de Casteleinskoai hjit, leit bewesten De Lytse Geast. De buorskip is ferbûn mei Tytsjerk troch in wei dy't lokaal bekend stiet as de Geastmerdyk.
Skiednis
Undersyk troch de Fryske amateur-archeolooch Ealse Wadman (1926-2008) hat oantoand, dat op de sânrêch dêr't De Lytse Geast op leit 7.000 oant 8.000 jier ferlyn al minsken wienen. Dy sânrêch lei doe lykwols al mids it wetter: it fean deromhinne is pas letter ûntstien. Wadman fûn resten fan in tydlik kamp fan jager-samlers, dêrûnder in grut tal fan fjoerstien makke ark. Ek út de tiid fan de opkomst fan de lânbou yn dat gebiet, likernôch 3.000 jier ferlyn, waarden bewenningsspoaren oantroffen.
In soad fan de stikken lân om De Lytse Geast, dat syn namme al yn de Midsiuwen hie, bestienen ea út moerassen. By 't winter kamen grutte stikken dêrfan ûnder wetter te stean, wat in soad oerlêst joech. Yn de fyftiger jierren fan de 20e iuw waard begûn mei it ûntginnen fan dizze kontreien en mei ferbettering fan de wegen. Der kaam ek in bestimmingsplan, dat foarseach yn in útwreiding fan it tal huzen yn de buorskip. Doe't de gemeente Tytsjerksteradiel him realisearre hie dat fergrutting fan it ynwennertal in tal djoere foarsjennings needsaaklik meitsje soe, waard lykwols besletten om de bouplannen stil te setten.
Oant de santiger jierren fan de tweintichste iuw wurke de befolking fan De Lytse Geast foar it meastepart yn de lânbou en yn de bou. Yn dy tiid sieten yn de buorskip ek noch in winkelman en in bakker. Wyls wenje der ek forinzen, al binne de ynwenners fan De Lytse Geast - dy't Geastmers neamd wurde - mei in soad dingen noch op Tytsjerk rjochte.
Moskou (oblast)
Moskou Oblast (Russysk: Московская Область, Moskovskaja oblast; ek Подмосковье, Podmoskovje) is in oblast yn it Sintraal Federaal Distrikt fan Ruslân. Foar Ruslân is it in relatyf tichtbefolke en ekonomysk goed ûntwikkele gebiet..
De oblast waard op 14 jannewaris 1929 oprjochte en wurdt ek wol "prigorod" ('pri' = by en 'gorod' = stêd), om't it bestjoersgebiet de hiele stêd Moskou omfiemet. It oerflak fan de oblast nimt ôf mei de útwreiding fan de stêd. Sûnt 1961 is de stêd Moskou wat oerflak oanbelanget meardere kearen oer de kop gien.
Moskoviten hawwe graach in plakje bûten de stêd om te rekrëearjen. In grut part fan de Moskouse ynwenners hat dêrom in datsja yn de oblast Moskou en mei't de wolfeart tanimt wurde der ek jimmeroan mear kottedzji boud; moderne hûzen foar de wat rikere boppelaach fan 'e befolking. Fral it plattelân is populêr.
Bestjoer
thumb|left|'Hûs fan it regear fan Moskou oblast' It bestjoer fan de oblast hie syn sit yn de stêd Moskou, alhoewol't de stêd sels gjin ûnderdiel is fan de oblast en in selsstannich dielgebiet foarmet. Sûnt 2007 binne de measte ministearjes en ôfdielings fan de oblast Moskou ûnderbrocht yn in nij gebou yn Krasnogorsk. Mei in hichte fan 82 meter en 17 ferdjippings (boppe de grûn) is it it heechste gebou yn Krasnogorsk. It 'Hûs fan it regear fan Moskou oblast' stiet oan de westlike kant fan de Moskva tichteby it metrostasjon Mjakininio op 350 meter fan de grins mei de stêd Moskou.
Bestjoerlike yndieling
De oblast is te ferdielen yn 29 rajons en 39 stedsdistrikten.
Geografy
thumb|left|De 167 kilometer lange rivier de Dûbna
It gebiet rint 310 kilometer fan noard nei súd en 340 kilometer fan wêst nei east.
De oblast Moskou leit yn it Sintraal Federaal Distrikt fan Ruslân fan de Russyske Federaasje. It gebiet hat net in hiel soad reliëf, in grut diel fan it lân is flak mei yn de westlike en noardlike heechlannen mei hichten fan 300 meter yn de omkriten fan Dmitrov. It heechste punt fan 310 meter leit yn de omkriten fan it doarp Sjapkino yn it rajon Mozjajski-rajon. Fan it súdwêst nei it noardeast wurdt it gebiet troch de grins fan de eartiidske Moskou-gletsjer midstwa snien mei yn it noarden morenerêgen en nei it suden ta allinne eroazjefoarmen. thumb|left|Lânskip yn it rajon Sjatûrski Fan de likernôch 300 rivieren binne fral de Wolga, de Oka, de Kljazma en de Moskva it neamen wurdich.
Likernôch de helte fan de oblast bestiet út bosk. Bjirken, dinne- en sparrebeammen komme it meast foar.
De oblast Moskou is ryk oan natuerlike helpboarnen, dy't foar de bou brûkt wurde, lykas heechweardich sân en foar de glêsyndustry kwartssân. It gebiet is ek ryk oan klaai- en liemôfsettings en de omkriten fan Moskou steane bekend om de kalkstien en turfôfsettings. De oblast is ryk oan minerale boarnen.
Stêden
thumb|260px|Sergiev Posad Yn de oblast binne 74 stêden en 65 plakken mei in stedsk karakter. Sa'n 20 stêden hawwe mear as 100.000 ynwenners. Dêrûnder falt ek it toeristysk tige bekende Sergiev Posad dat by de Gouden Ring heart en in rige belangrike yndustrykearnen.
De measte stêden lizze tichteby de haadstêd en foarmje mei sa'n 15 miljoen ynwenners tegearre mei Moskou de befolkingsrykste stêdekloft fan it lân.
De grutste stêden fan de oblast binne:
Ekonomy
thumb|260px|Borodino thumb|260px|Kremlyn fan Kostroma Oant yn it begjin fan de 20e iuw wie der in soad tekstylyndustry, tsjintwurdich foarmje de masjine-, boustoffen- en gemyske yndustry en metaalferwurking de wichtichste ekonomyske sektoaren. Dêrnjonken is der lichte yndustry. Fierder binne der in soad bûtenlânske ynvestearingsprojekten. De oblast Moskou heart ta de dielgebieten dy't it meast oan de ekonomy fan it lân bydrage.
De lânbou makke yn de jierren 1990 in swiere krisis mei, dêr't noch altiten de gefolgen fan fernommen wurde. In soad lân foar greide en ikkerbou binne bûten gebrûk rekke: de ikkerbou sakke fan 1.224.000 ha yn 1990 oant 551.000 ha yn 2010.
By Moskou binne der yn de oblast foar de tylt fan griente, blommen, paddestuollen ensafuorthinne in soad kassen, dy't meiïnoar it grutste kassenkompleks fan Europa foarmje.
Kultuer
[Ofbyld:Klin Chaikovskiy Museum (8).jpg|thumb|left|250px|It Tsjaikovski-museum yn Klin]] Moskou oblast is relatyf ryk oan kultureel erfgoed. Stêden mei in soad monuminten binne û.o. Vereja, Volokolamsk, Dmitrov, Zarajsk, Zvenigorod, Istra, Kolomna, Sergiev Posad en Serpûchov. De oblast hat mear as 1100 tsjerken en grut tal ferneamde kleasters lykas it Trije-ienheid-Sergius Lavra, Nij-Jeruzalim, it Jozef Volokolamsk-kleaster, it Pokrovski Chotkov-kleaster, it Savvino-Storozjevski-kleaster en it Nikolaas-Oegresja Kleaster. It arsjitekturale gebouwekompleks fan it Trije-ienheid-Sergius Lavra stiet op de list fan it UNESCO-wrâlderfgoed.
De regio is ryk oan lânhûzen, lykas it Arkhangelskoje Paleis by Krasnogorsk, dat ek in rike kolleksje West-Europeeske en Russyske keunst út de 17e-19e iuw besit. It lânhûs Melichovo wie tsjin it ein fan de 19e iuw Anton Tsjechov. Yn Odintsovo stiet it lângoed Vjazemy en yn Klin it lângoed dêr't Tsjaikovski oant syn dea yn 1893 wenne.
Der binne hast 90 musea yn de oblast. It grutste museum stiet yn Serpûchov: It Museum foar Skiednis en Keunst.
Omgong fan Frankryk 1935
De 29ste edysje fan de Omgong fan Frankryk waard hâlden fan 4 oant en mei 28 july 1935.
Oer de grins
Dit wie de earste Omgong fan Frankryk dy't in etappefinish en - start hie yn in stêd dy't net yn Frankryk lei. Op 8 july gie de 5e etappe (eins etappe 5a), in flakke etappe dy't moarns feriden waard, fan Belfort nei it Switserske Genève, en waard wûn troch de Frânske hurdfytser Maurice Archambaud. De middeisetappe (etappe 5b), in yndividuele tiidrit, fierde wer werom nei Frankryk. De einstreek fan dizze tiidrit lei yn Evian. De tiidrit waard wûn troch de Italjaan Rafaele di Paco.
Francisco Cepeda
Op 11 july yn de sânde etappe, de twadde etappe yn de alpen, kaam de Spaanske hurdfytser Francisco Cepeda te fallen yn de delgong fan de Col du Galibier. Yn it sikehûs fan Grenoble waarden slimme ferwûningen oan syn plasse konstatearre. Hy ferstoar op 14 july oan syn ferwûningen. Hy wie de earste hûrdfytser dy't ferstoar as gefolch fan in ûngelok yn in etappe yn de Omgong fan Frankryk.
Alfbad
Alfbad of Abba wie  in Fryske greve út healwei de 8e iuw. Hy bestjoerde út namme fan de Frankyske kening Pippyn II it goagreefskip Eastergoa yn wat hjoed de dei de provinsje Fryslan is.
Kerstening
Doe't de nederlaach yn de Slach by Jirnsum yn 734 in ein makke hie oan it Fryske Ryk, foel it Fryske gebiet westlik fan de Lauwers yn Frankyske hannen. Under it bewâld fan hofmeijer Karel Martel waard der in begjin makke mei kerstening van de heidenske Friezen. By dy kerstening hawwe de Fryske eallju in wichtige rol spile. Fan dizze hoeke út moat ek de beneaming fan Alfbad sjoen wurde.
Thomas Brooks
thumb|right|Thomas Brooks Thomas Brooks (Ingelân, 1608 - 27 septimber 1680) is berne yn Ingelân mar wêr't dat krekt wie is net bekend. Yn 1625 wurdt er ynskreaun as studint oan it Emmanuel College yn Cambridge. Hjir krijt er ûnder oaren les fan prefester David Mason. It is net bekend wat er fuortendaliks nei ôfrin fan syn stúdzje krekt dien hat, mar yn 1640 wurdt er (float)predikant. Hjirnei wurdt er fjildpreker by de kolonel Thomas Rainsborough oan dy syn dea yn 1648. Yn 1648 wurdt er predikant yn de tsjerke fan St. Thomas Apostle te Londen. Yn 1653 gie er nei de tsjerke fan de Fish Street Hill ek te Londen, dêr't er oant 1662 bleau.
Op 24 augustus 1662 waard de Act of Uniformity (Ienhydswet) ôfkundige. Dy wet koe troch de puriteinen net ûndertekene wurde en dêrom waard er ôfset as predikant. Thomas Brooks wie boaske oan Martha Burgess, dy't yn 1676 ferstoar en letter mei in mefrou Cartwright. Brooks ferstoar in 1680.
Silicon Valley
thumb|270px|De dyk nei Silicon Valley ta Silicon Valley is in high-tech yndustrygebiet yn Santa Clara Valley, besuden de Baai fan San Francisco yn Kalifornje. Yn it gebiet binne in protte bedriuwen fêstige dy't harren jild fertsjinje mei it meitsjen fan apparaten en/as programma's foar kompjûters. De namme Silicon Valley komt fan it elemint silisium. Dat elemint wurdt brûkt yn chips fan ferskate apparaten.
Yn 1946 waard by de Universiteit Stanford it Stanford Research Institute (hjoeddeiske namme SRI International) delset. De ekonomyske betsjutting krige it gebiet yn 1951, doe't njonken de Universiteit Stanford it Stanford Industrial Park iepene waard. Dêrtroch fêstigen ferskillende bedriuwen har yn Silicon Valley. Yn 1969 wie it Stanford Research Institute behearder fan ien fan de fjouwer apparaten dy't diel útmakken fan ARPANET, de foarrinder fan it ynternet. Hjoed de dei hawwe bedriuwen lykas Apple, Hewlett-Packard, Intel, Sun Microsystems, eBay, Google Inc., AMD en McAfee harren haadkertier yn Silicon Valley stean.
Malaria
thumb|200px|In ynfektearre reade bloedsel thumb|200px|Lannen dêr't malaria hearsket Malaria is in ynfeksjesykte dy't troch fjouwer ferskillende Plasmodiae, spoarebistjes, feroarsake wurdt en benammen yn moerassige kriten foarkomt. Alle jierren stjerre der sawat 1 miljoen minsken oan de sykte, wêrfan in grut part bern oant en mei 5 jier. In mins kin ynfektearre wurde troch in miggebeet, meastal nachts.
Yn Nederlân kaam oant yn de 19e iuw in lânseigen fariant fan malaria foar.
Symptomen
Nei in ynkubaasjetiid fan likernôch 2 wiken krijt de ynfektearre minske lêst fan pineholle, lichte koarts, de knieren dogge wat sear, in ûnpaslik gefoel mei koarjen en diarree. Dêrnei boazet de sykte oan mei koartsoanfallen, bloedearmoed, gielsucht en mooglik noch oare symptomen.
Fûgellân
Fûgellân, Fûgeltsjelân of Fûgelweide kin lân wêze dêr't in soad fûgels harren hearre litte of der wurdt wyld, ûnbeboud, lân mei oantsjut. Yn de 16e iuw sprekke boarnen fan 'wildlant'.
In protte fjildnammen hawwe fûgelnammen of hawwe dy hân. Eastlik fan Dokkum lei it Fûgellân; de wenwyk dy't op dat plak ferriisd is hat dy namme ek krigen. Lân dat earder in agraryske bestimming hie, mar yn it ramt fan de oanlis fan in natoergebiet wer wyld wurdt, wurdt ek wol fûgeltsjelân neamd.
Alie Kalverda
Oant 2006 geat se har brûnzen bylden sels, meidat se dat troch lichaamlike beheinings net mear dwaan kin, is Alie oerstapt op it meitsjen fan wurken yn keramyk en keunststof. Dy wurde dan faak siselearre en patinearre.
As lid fan de "kunsttroup" binne der geregeldwei eksposysjes fan har wurk.
Danainae
De Danainae is in ûnderfamylje yn de famylje fan de Aureliaflinters (Nymphalidae).
Boalsert
thumb|300px|Satellytfoto fan Boalsert
Boalsert is in Fryske stêd, dy't diel útmakket fan 'e gemeente Súdwest-Fryslân. It is ien fan 'e Fryske alve stêden, dy't yn it súdwesten fan 'e Greidhoeke leit, op likernôch 12 km noardwestlik fan Snits. Oant de gemeentlike weryndieling fan 2011 foarme Boalsert mei syn klokslach de gemeente Boalsert. De stêd hie yn 2013 goed 10.000 ynwenners, en beslacht in oerflak fan 9,42 km² (wêrfan 0,29 km² oerflaktewetter). Ta Boalsert heart ek de buorskip Laad en Saad.
Skiednis
Boalsert is ûntstien op in trijetal terpen, dêr't yn alle gefallen de âldste, dêr't de Sint Maartenstsjerke op stiet, datearret fan foar it begjin fan de jiertelling. De Broeretsjerke, yn 1980 troch brân ferneatige en no as ruïne bewarre, is it âldste gebou fan de stêd en komt foar in part út de ein fan de 13e iuw. Ek út de midsiuwen stammet it merakelse Mariabyld Us Leaffrou fan Sânwâlden, tsjintwurdich bewarre yn de Sint Fransikustsjerke oan de Dijlakker.
Iester Ryd
De Iester Ryd is in feart yn de gemeente Dongeradiel. De feart rint fan Ie en westlik fan Tibben nei de Suder Ie.
Boalsert
Skiednis
Boalsert krige stedsrjochten yn 1455 mei troch de ferneamde reedner pater Brugman. Boalsert wie ien fan de Hânzestêden.
Iester Ryd
Guon ûndersikers miene dat de Iester Ryd mei it noard-eastlik part fan de Súd Ie ien slinke foarme dy't by Iezumasyl yn de lettere Lauwerssee streamde. It stik fan de mûning fan it Ryd nei it súd-westen soe groeven wêze en sa by de Reidswâl oansluting fûn hawwe by in slink dy't rjochting Dokkum rûn.
De namme Iester Ryd jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Eesteropvaart.
Boalsert
Skiednis
It stedhûs dat boud waard om 1615, stiet symboal foar de bloei fan de stêd yn de 17e iuw. It waard yn 1765 fergrutte en ferfraaid yn de rokokostyl. Yn de twadde helte fan de 18e iuw rûn it ynwennertal werom fan 2.878 ynwenners yn 1748 nei 2.500 ynwenners. De pleatslike tekstylyndustry hie slim te lijen ûnder de bûtenlânske konkurrinsje; de bûter- en tsiismerk hie lêst fan de feepest, dy't op it Fryske plattelân omgong.
De Patriottetiid yn Boalsert
De patriotten yn Boalsert hellen tusken 1782 en 1789 lanlike oandacht fan de parse. De ynfloedrike boargemaster Van Hiemstra waard passearre, de froedskip hâldde har âlde grutte, der waard in frijwillige skutterij oprjochte en Boalsert wie de ienige stêd dy't yn septimber 1787 de Pretenske Steaten yn Frjentsjer erkende.
Boalsert as beafeartsoarde
Yn de Sint Fransikustsjerke oan de Dijlakker wurdt it merakelbyld Us Leaffrou fan Sânwâlden bewarre, ien fan de âldste merakelbylden fan Nederlân. It byld sels is 13e-iuwsk, mar de devoasje is yn de 16e iuw ûntstien.
thumb|Stedhûs Boalsert thumb|Bordes fan it stêdhûs fan Boalsert thumb|Foargevel fan it stêdhûs fan Boalsert thumb|Fragmint houtfykwurk troch Japick Gysberts - stêdhûs Boalsert thumb|Houtfykwurk yn de riedsseal fan Boalsert troch Japick Gysberts, heit fan [[Gysbert Japicx]] right|thumb|De Appelmerk (2005) thumb|Wolkom yn Boalsert thumb|right|Broeretsjerke
Weeshûs
Troch de begoedige widdo Hid Hero waard yn 1553 it weeshûs fan Boalsert stifte. Hja joech in fêste en ivige rinte totten bouwe van dien, ende onderholdinghe van twaleff guede, olde burghers schamele Weeskynden. Har testamint makke se yn 1561. Nei in lange list fan (tsjerklike en wrâldske) begeunstigers beneamt hja foar de rest fan har besittings de Weeskinderen ofte ’t Weeshuis binnen Bolswert, tot onderhoudinge van de Weeskinderen, daarin woonagtig zijnde, welk Weeshuis bij haar t’ oudstijde gesticht is ta har erfgenamten. Om oan mear ynkomsten te kommen wurdt in komelkerij molkenkelder yn it weeshûs sels eksploitearre.
In iuw nei de stifting blike der mear as 30 wezen fersoarge te wurden, dêr't jierliks 3.000 karolusgûnen foar nedich binne. De ynkomsten binne mar de helte sadat it bestjoer fan de stêd der jild by lizze moat. Yn 1681 krijt it Weeshûs it allinnerjjocht op de ferkeap fan grêfkisten yn Boalsert. De wichtichste boarne fan ynkomsten is troch de iuwen hinne lykwols de pachtopbringst en de grûnrinten fan de pleatsen en losse stikken lân dy't it weeshûs middels legaten en skinkingen krigen hie.
Albdag
Albdag wie in Fryske greve út de 9e iuw.