cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dirk Frederik Wouda
thumb|250px|Dirk Frederik Wouda Dirk Frederik Wouda (Noardhorn, 5 april 1880 - Ljouwert 11 juny 1961) wie in yngenieur. Nei stúdzje oan de Polytechnyske Skoalle yn Delft waard er yngenieur by it wetterskip De Regge, dêrnei yngenieur en haadyngenieur fan Provinsjale Wettersteat fan Fryslân. Hjir late hy de bou fan it stoomgemaal by de Teroelsterhoeke west fan De Lemmer.
Nijskou
Nijskou is in buorskip yn It Hearrenfean. It buorskip leit besuden Akkrum oan It Deel op de grins mei it eardere Skarsterlân.
Dirk Frederik Wouda
It Yr. D.F. Woudagemaal waard in stoomgemaal foar it bemealen fan de Fryske boezem. It gemaal kkin 4000 m³ wetter yn de minút fersette. It is meardere dagen jiers yn bedriuw en is neamd nei de makker.
Homoseksualiteit
It langstme fan in man of frou nei immen fan itselde geslacht, dat net spesjaal seksueel hanneljen hoecht te betsjutten, wurdt wol homofily neamd. Immen dy't sosjaal kontakt mei persoanen fan itselde geslacht it leafst hat, wurdt homososjaal neamd.
Nijskou
Eekhof neamt foar it earst de buorskip Nieuweschouw, oan de súdkant fan it Deel yn 1849. Sûnt 1725 wie hjir in pontfear yn de wei De Jouwer- Akkrum, fan dêr de útgong -skou. Ek de dyk nei de hjoeddeiske fytspont hjit no Nijskou. By Nijskou stiet ek de Mellemole. Oan de noardkant fan Akkrum, rjochting Jirnsum, leit Aldskou
Stasjon Rotterdam Lombardijen
Gebou
200px|thumb|left|Keet foar de kaartferkeap stasjon Rotterdam Lombardijen yn 1964 200px|thumb|left|1e stasjonsgebou stasjon Rotterdam Lombardijen yn 1968 It oarspronklike stasjonsgebou fan stasjon Rotterdam Lombardijen waard iepene op 12 septimber 1968, fjouwer jier nei de iepening fan it stasjon, oant dy tiid waarden de treinkaartsjes ferkocht fan út in keet en de perrons wiene fan hout. It earste stasjonsgebou wie in ûntwerp fan arsjitekt Cees Douma, ûnder it stasjon waard ek noch in begjin makke mei in metrostasjon mar dizze is nea ôfmakke.
Yn 1995 waard it stasjonsgebou ôfbrutsen, en yn 1996 ferfongen troch in fiadukstasjon nei ûntwerp fan arsjitekt Paul .H. van de Ree. In stasjon mei twa nije eilânperrons mei 120 meter lange perronkappen. It stasjonsgebou bestiet út in 90 meter lange ovalen stasjonshal, wêrfan't alle muorren skean nei efteren pleatst binne.
Njonken it stasjon is sûnt 2011 it Maasstad Ziekenhuis fêstige. Ek is der by it stasjon in lokaasje fan MBÛ skoalle.
Navarra
Navarra (offisjeel: Comunidad Foral de Navarra) is ien fan de 17 autonome mienskippen fan Spanje, en waard as sadanich oprjochte yn 1982. It leit yn it noarden fan it lân, eastlik fan Baskenlân en Frankryk, noardlik fan La Rioga en westlik fan Arragon. Navarra is sawol in selsstannige regio as in provinsje, krekt as Kantaabrje en Astuerje. Haadstêd fan Navarra is Pamplona (Baskysk: Iruña), in stêd mei om-ende-by 190.000 ynwenners.
Mirror (sylboat)
De Mirror is in houten ien- of twapersoans sylboat mei is stekswurd. De romp is dúdlik werkenber oan it knikspant en de ôfflakke stjûne. De Mirror is in sylboat dy't gaffeltuge is, de seilen fan de Mirror binne meastal read fan kleur. De spinnaker is 4,4m²
V-wapens
V-wapens (ôfkoarting fan de Dútske namme Vergeltungswaffen, 'ferjildingswapen') is de troch de Nazi-Dútske propagandaminister Joseph Goebbels ynbrochte namme foar in tal wapens dy’t oan de ein fan de Twadde Wrâldkriich troch de Dútsers yn gebrûk naam waard om it Dútske leger wer oerwicht yn de oarloch te besoargjen. Hoewol’t Dútslân mear fan dy 'wûnderwapens' ûntwikkele waard de oantsjutting V-wapen foar trije dêrfan brûkt.
Fan dy trije binne allinne de V1 en V2 yndie brûkt. Dy ‘fleanende bommen’ wienen de foarrinners fan de late wapens dy’t letter komme soene. Proeven yn Dútslân (1930) leine de basis foar de ûnder lieding fan Wernher von Braun boude V-wapens.
De V1 wie in ûnbemanne fleantúchje fan sa’n 8 meter lang, dat mei in kattepûlynstallaasje de loft ynbrocht waard. De motor wie in pulsearjende strielmotor, dy’t op benzine rûn. At in yn it foar ynstelde ôfstân ôflein wie (maksimaal 300 km) gie de motor út en dûkte it tastel nei de grûn en eksplodearre. Fan juny 1944 ôf waarden sa’n 8000 V1’s lansearre, benammen mei Londen as doel, wêrfan sa'n 2400 harren bestimming berikten. Ek op Antwerpen waarden V1's rjochte.
De V2 wie in raket fan ± 14 meter lingte. De motor wurke op floeibere soerstof en alkohol. Nei de lansearring folge it wapen in ballistyske baan. Fan septimber 1944 ôf waarden goed 3000 V2's ôfsketten nei doelen yn Ingelân en Belgje. Mear as de helte is op of tichtby it doel delkomd. Ut de V2 kaam de Wasserfall-raket fuort, dy't ek wolris oantsjutten waard as V3, mar dy't dy namme nea offisjeel krigen hat. Yn 1944/45 wie der ek in V2-raketbasis yn Gaasterlân fêstige.
De V3 wie in hegedrukkanon, mei in loop fan likernôch 120 meter, dat mei hege faasje mânske projektilen oer in ôfstân oant 90 km sjitte moatte kinne soe. In kompleks mei fiif fan de kanonnen waard boud yn Mimoyecques yn Frankryk. Dy wienen op Londen rjochte, mar de batterij waard nea operasjoneel.
Fanta
Fanta is in koalsoerhâldende frisdrank fan The Coca-Cola Company. Fanta is begûn as sinesappeldrank mei koalsoer. Yn 2009 hat Fanta ferskate smaken lykas Orange,
Edzard Tjarda fan Starkenborgh Stachouwer (1797-1872)
thumb|Edzard Tjarda van Starkenborgh Stachouwer Jhr. mr. Edzard Tjarda fan Starkenborgh Stachouwer, (Wehe, 18 juny 1797 - Breukelen-Sint Pieters, 4 maaie 1872), hear fan Skiermûntseach fan 1801 oant 1858 wie in Nederlânsk jurist en bestjoerder. Syn pakesizzer hat deselde namme, Edzard Tjarda van Starkenborgh Stachouwer (1859-1936).
Fanta
Skiednis
Fanta ûntstie yn de Twadde Wrâldkriich, yn 1940, yn it Dútske Essen doe't Coca-Cola Dútslân net mear oan de goede yngrediïnten foar Coca-Cola komme koe en dêrom in ferfangende frisdrank neffens eigen resept makke. Om't kontakt mei it haadkantoar fan Coca-Cola yn Atlanta net mooglik wie, is Fanta ûntwikkele sûnder tastimming of oerlis. De namme waard yn in brainstoarmsesje betocht as ferkoarte foarm fan it Dútske wurd Fantasie. Yn 1941 waard Fanta registrearre as in Dútsk merk Nei de kriich binne de merknamme en it resept fan Fanta oerdroegen oan it haadkantoar. Ek yn Nederlân is yn de Twadde Wrâldkriich troch it Coca-Cola-fabryk yn Amsterdam in produkt ûnder de namme Fanta op de merk brocht. It Nederlânske resept wie op basis fan flearssop. Alle frisdranken dy 't ûnder de merknamme Fanta útbrocht binne nei de Twadde Wrâldkriich hawwe neat mear fan dwaan mei dy oarspronklike farianten út de kriich.
Edzard Tjarda fan Starkenborgh Stachouwer (1797-1872)
Tjarda wie in telch út it geslacht Tjarda fan Starkenborgh. Hy wie boargemaster fan Leens fan 1829 oant 1839. Yn de jierren 1830-1840 wie er ek lid fan de Provinsjale Steaten fan Grinslân. Syn heit waard yn 1814 beneamd yn de ridderskip fan Grinslân wêrtroch't hy en syn neikommelingen it predikaat fan jonkhear en jonkfrou fiere mochten. Oan 'e ein fan syn libben luts er him werom ny Breukelen om te rintenierjen.
It eilân Skiermûntseach wie fan 1640 ôf eigendom fan de famylje Stachouwer. Yn 1859 ferkochten Edzard Tjarda fan Starkenborgh Stachouwer en Gratia Susanne Stachouwer, frou fan Skiermûntseach (1791 -1867) it eilân foar sa'n 98.000 gûne oan John Eric Banck.
Meddert
Meddert is in buorskip dy't yn de gemeente Noardeast-Fryslân leit. Meddert leit westlik fan Waaksens en besúden Holwert. Meddert heart ta de himrik fan Holwert.
Sûnt 2019 leit Meddert yn de gemeente Noardeast-Fryslân, dêrfoar lei it yn de gemeente Dongeradiel en foar 1984 lei it buorskip yn West-Dongeradiel.
De kearn fan it buorskip lei oan de Medwert en de Medwerterwei. It buorskip telt 5 gebouwen, wêr fan 2 loadsen, 2 pleatsen en 1 hûs. De buorskip leit yn de Blijer en Holwerter Polder.
Skiednis
De útgong -wert hat grif as betsjutting midden, buorren sil der letter bykomd wêze.
De Skieding
thumb|De N358 Mei De Skieding of Fryske Skeid wurdt op nije kaarten de wei noardwest fan Fryske Peallen tusken Fryslân en Grinslân bedoeld. Dy namme wurdt ek brûkt foar de wei op de grins tusken Opsterlân en Smellingerlân. Ek de wei dy't fan it punt ôf dêr't dy wegen by elkoar komme, by Puntpeal 13, nei it noarden ta hjit De Skieding. De bebouwing oan dy dyk wurdt yn de Encyclopedie van Friesland (1958) as in buorskip ûnder Drachtster Kompenije neamd. As Fryske namme hjit dy buorskip Fryske Skeid.
De Skieding is in part fan de N358.
Liberec
Liberec (Dútsk: Reichenberg) is in stêd yn it noarden fan Tsjechje. It is ien fan de grutste en wichtichste stêden yn it noarden fan de regio Bohemen. Der wenje 104.064 minsken (2008). Al sûnt de midsiuwen is Liberec in sintrum fan tekstylyndustry, dy't opset waard troch Dútske en Flaamske migranten (14e iuw).
Grutte Priis Formule 1 fan Grut-Brittanje 2011
Utslaggen fan de Grutte Priis Formule 1 fan Grut-Brittanje 2011 yn Silverstone op 10 july. It wie de njoggende race fan 19 races fan de Formule 1 yn 2011. Hy waard op it Sirkwy fan Silverstone hâlden. De race waard hâlden oer 52 omgongen, op it 5,9 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 306,1 kilometer. It sirkwy waard nei de Grutte Priis fan 2010 oanpast.
Demetriuskatedraal (Vladimir)
Skiednis
De tsjerke waard troch Russyske masters boud yn 'e heechtijdagen fan it foarstendom Vladimir. Opdrachtjouwer wie grutfoarst Vsevolod III, dy't de tsjerke wijde liet oan Demetrius, de doopnamme fan de grutfoarst. Neffens Nikolaj Voronin waard de tsjerke boud yn de jierren 1194-1197. Neffens yn de jierren 1990 ûntdutsen kroniken troch Tatjana Timofejeva lei it boubegjin fan de Demetriuskatedraal om 1188 hinne en soe de tsjerke foltôge wêze yn 1191. Yn ferskillende oare kroniken wurdt lykwols noch jimmeroan ferhelle dat it ikoan fan Demetrius pas yn 1197 út Byzantium brocht waard en dat dat it jier fan de foltôging fan de katedraal west ha moat. thumb|left|220px|12e iuwsk fresko fan it Jongste Gerjocht Yn 1237 dielde de katedraal yn it lot fan de haadstêd fan it foarstendom Vladimir. De tsjerke waard yn brân stuten en plondere troch de Mongoalske Tataren. It soe net de lêste kear wêze dat de tsjerke ôfbaarnde. Ek yn de jierren 1536, 1719 en 1760 waard de tsjerke rekke troch brân. By ferbouwings yn de 16e en 17e iuw waarden feroarings útfierd, wêrby't dekorative eleminten ferlern gyngen.
As in gefolch fan in restauraasje yn de jierren 1837-1839 krige de katedraal yn opdracht fan tsaar Nikolaas I in "mear histoarysk oansjen"; de tsjerke ferlear doe de tuorren mei de treppen en de galerijen.
Yn de Sovjet-tiid bleau de Demetriuskatedraal it lot fan ôfbraak besparre om't it bouwurk as in monumint fan âlde Russyske keunst waard beskôge. In kommisje foar it behâld fan keunstwurken ûnder lieding fan Igor Grabar makke gebrûk fan de katedraal. Yn 1919 waard de tsjerke sletten foar de earetsjinst. In restauraasje begûn yn 1937 en waard nettsjinsteande de Twadde Wrâldkriich fuortset. Oant yn de jierren 1970 waard der noch jimmeroan restaurearre.
De katedraal hat in museale funksje, earetsjinsten fine der net mear plak.
Arsjitektuer
thumb|left|220px|Grûnplan fan de katedraal De ienkoepelige katedraal is trijeskepich. It dak wurdt droegen troch fjouwer pylders. Oarspronklik wie de katedraal omjûn troch galerijen mei treptuorren, dy't de tsjerke ferbûnen mei it paleis.
De gevel is horizontaal te verdielen in trije lagen. De ûnderste laach is ienfâldich en sûnder dekoraasje. Alline de profilearre portalen binne fersierd. De twadde laach wurdt foarme troch in rige pylderkes mei ornaminten en byldhouwurk. It muorrewurk fan de boppelaach wurdt trochbrutsen fan smelle finsters en is fierder folslein mei wite bas-reliëfs. By de 19e iuwske restauraasje ferfongen in tal rekonstruksjes de âlde reliëfs, mar it mearendiel fan de bas-reliëfs binne orizjineel. It binne der mear as 600. Ek de tamboer is tusken de smelle rûnbôgige finsters mei bas-reliëfs dekorearre. De tamboer wurdt ôfsletten mei in helmfoarmige koepel en dêrop in fan ferguld koper krús.
Oan de súdlike gevel is in grutskalich wurk te sjen fan de himelfeart fan Aleksander de Grutte. It ferhaal dat útbylde wurdt is net neffens de otterdoksk lear, mar wie yn de 12e iuw in populêre oerlevering. Yn de hannen hâldt Aleksander twa liuwen, dy't griffioenen ferliede. In sittende kening David mei dowen yn syn hannen nimt op alle gevels in sintraal plak yn.
Carmella Bing
Carmella Bing, echte namme: Sarah Marie Fabbriciano (Salem (Oregon), 21 oktober 1981) is in rêstend Amerikaansk neakenmodel, stripper, pornoaktrise en prostituee fan mingd Angelsaksysk Amerikaansk-Italjaansk-Hawaïaansk komôf, dy't ek wol gebrûk makke hat fan 'e artystenammen Carmella en Mellons.
Jonkheid
Neffens de Internet Movie Database (IMDB) is Bing berne yn Salem, de haadstêd fan 'e steat Oregon, al hat se sels yn in fraachpetear ris oanjûn dat se út Portland yn Oregon komt. Yn elts gefal wie har mem noch mar fyftjin jier doe't hja Bing krige, en liet har heit harren beiden koart nei de befalling yn 'e steek. Se waard troch har mem allinne grutbrocht.
Karriêre
Yn 2002, doe't se 21 jier wie, ferfear Bing nei Las Vegas, yn Nevada, dêr't se noch altiten wennet. Hja sette dêr daliks útein mei te wurkjen as model foar neakenblêden, stripper op frijfeintefeestjes en letter ek as callgirl. Hja hie doedestiden frijwat swierrichheden om op in stabyl gewicht te bliuwen, en weage yn 2004 sels in hoartsje 108½ kg. Yn novimber 2005 wurke se yn har hoedanichheid fan stripper mei oan 'e ôflevering Alpha Dames fan 'e dokumintêrerige Sexual Secrets, fan it Discovery Channel, wêryn't se oanjoech dat se tenei wol yn pornografyske films spylje woe. Pornoaktrise Davia Ardell, mei wa't se noch altyd goed befreone is, brocht har dêrop yn 'e kunde mei in agint út 'e pornoyndustry. Koarte tiid letter makke Bing, yn 2006, doe't se 25 jier wie, har debút yn in pornofilm.
Bing stiet bekend om wielderige figuer fan 1.78 m en 61 kg, en om har grutte boarsten. Dy wiene fan natuere al net lyts, mar yn 2006 ûndergie se in boarstfergruttingsoperaasje, dy't har kupmaat oanwaakse liet ta 34DDD. Fanwegen rêchproblemen, as 't treft, liet se har boarsten twa jier letter, yn 2008, lykwols wer ferlytsje, en sûnt hat se kupmaat 34D. Yn 2008 stoppe Bing ek mei har pornokarriêre, wat geroften de wrâld yn holp as soe hja ien fan 'e aktrises wêze dy't by de doetiidske útbraak fan HIV-besmettings yn 'e Amerikaanske pornoyndustry mei it firus oanhelle rekke wie. Nei't letter bliken die, wurke hja yn 2008 en 2009 wer as callgirl, en yn 'e simmer fan 2010 sette hja foto's fan harsels op har MySpace-side dêr't dúdlik op te sjen wie dat se swier wie, en dêrby joech se oan hoe lulk oft se wol net wie oer de rabberij. Begjin 2011 makke se in comeback yn 'e pornoyndustry, earst noch mei in oansjenlike postnatale gewichtstaname, mar sûnt hat se har âlde gewicht wer weromwûn.
Bing hat neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) yn mear 163 pornofilms spile, û.m. foar sokke foaroansteande labels as Hustler Video, Evil Angel, Elegant Angel, Zero Tolerance, Digital Playground, Pure Play Media en Diabolic Video. Ek hat se in protte wurke foar pornosites as BangBros en Brazzers. Yn 2008 wûn hja in UK Adult Film and Television Award, de wichtichtste Britske pornografypriis, yn 'e kategory bêste oerseeske aktrise, en yn 2011 sleepte hja in nominaasje foar in AVN Award (de Oskar fan 'e pornowrâld) yn 'e wacht.
Priveelibben
Moarns ier op 5 desimber 2012 waard Carmella Bing arrestearre troch de plysje fan Irvine, in stêd ûnder de reek fan Los Angeles, foar it besit fan drugsrelatearre gerei. Neffens de ferslaggen yn 'e media wie hja passazjier yn in stellen Mercedes dy't troch de plysje efterfolge waard, en wêryn't ek in man (de bestjoerder) en in oare frou sieten. De auto waard úteinlik efterlitten fûn, en doe't de plysje it om-en-by ôfsocht, waard Bing ûntdutsen wylst se har beskûl hold yn in eftertún.
Feanstersk
It Feanstersk (Feanstersk: Feensters) is in dialekt fan it Stedsk dat foarhinne op It Hearrenfean sprutsen waard. Dizze taalfoarm ûntstie oarspronklik yn 'e rin fan 'e achttjinde iuw om It Oranjewâld hinne, dêr't de Fryske steedhâlders in bûtenpleats ûnderholden. Mei't Oranjewâld sadwaande ek wol "it Fryske Haachje" neamd waard, stie it Feanstersk lang bekend as "Haachjefrysk" of "Haachjesfrysk".
Undersyk
Neffens guon saakkundigen liek it Feanstersk hiel bot op it Nederlânsk, wat it foar taalwittenskippers dreger (en nei't men oannimme mei ek minder ynteressant) makke en doch der ûndersyk nei. Yn 1879 waard op it Hearrenfean in enkête holden, wêrby't de lju twahûndert wurden nei it Feanstersk oersette moasten. De resultaten lieten fanút it eachpunt fan 'e taalûndersikers te winskjen oer, mei't in protte wurden ferskillend oerset waarden. Yn 1975 waard der nochris in lyts ûndersyk holden wêrby't diskear 153 jongere minsken befrege waarden.
Oerlevering
Der binne mar in pear teksten oerlevere dy't mooglik as Feanstersk kategorisearre wurde kinne. In foarbyld is it boek De Enige Weg, út 1935, dat skreaun is troch Cissy van Marxveldt. Dêrby giet it, krekt as by alle Feansterske teksten, om in tige fragmintaryske oerlevering, dy't mar in pear sintsjes omfettet.
Rypein
Rypein wie delsetting benoardeasten Wytmarsum yn de gemeente Wûnseradiel. De wei Rijpenderlaan ferwiist dêr noch nei.
De namme komt ek foar as Rypeindt, Rypeinde en Rijpend.
Machmûd Abbas
Machmûd Abbas (Arabysk: مَحْمُود عَبَّاس, Maḥmūd ʿAbbās; Safed, 15 novimber 1935), ek bekend as Abu Mazen (Arabysk: أَبُو مَازِن, ʾAbū Māzin), is sûnt 8 maaie 2005 de presidint fan de Steat Palestina en sûnt 15 jannewaris 2005 presidint fan de Palestynske Autoriteit (PA). Hy is sûnt 11 novimber 2004 de foarsitter fan de Palestynske Befrijingsorganisaasje (PLO). Abbas is in lid fan de Fatah-partij en waard yn 2009 as foarsitter dêrfan keazen.
Jonkheid
Machmûd Abbas waard op 15 novimber 1935 berne yn Safed, yn de regio Galileä yn it Mandaatgebiet Palestina, hjoed-de-dei Israel. Syn famylje flechte yn de Arabysk-Israelyske Kriich fan 1948 nei Syrje. Op de Universiteit fan Damaskus studearre er rjochten. Dêrnei ferfear er nei Egypte.
Letter studearre er oan de Patrice Lumumba-Universiteit yn Moskou dêr't er de titel kandidat naûk, de Sovjet-ekwifalint fan de titel doctor, bemachtige. Syn proefskrift wie "De oare kant: de temûke relaasje tusken nazisme en sionisme".
Karriêre
Yn de mid 1950-er jierren rekke Abbas belutsen by it Paleestynsk ferset en kaam yn kontaky mei in tal Palestinen om utens yn Katar. Yn 1961 waard er lid fan de Fatah-beweging, dy't yn 1959 troch Jasser Arafat en fiif oare Palestinen yn Kûweit oprjochte waard. Arafat besocht rike Palestinen yn Kûweit, Katar en oare Arabyske Golfsteaten dêr by te belûken.
Neffens Abu Daûd, dy't de terroristyske oanslaggen by de Olympyske Simmerspullen yn München yn 1972 organisearre hat, finansiere Abbas, sûnder syn witten, foar in part de oanslaggen dy't troch de terreurgroep Swarte Septimber útfierd waard. Abbas wie lykwols ien fan de earste leden fan Fatah dy't yn 1977 oprôp om yn petear te gean mei reedlike Israelys.
Abbas waard warber yn diplomatike relaasjes en hold neffens it revolúsjonêre belied fan de PLO in reedlike hâlding. Abbas wie de earste PLO-offisjele dy't Saûdy-Araabje besocht nei de Earste Golfoarloch yn 1993 om relaasjes mei de Golfsteaten op te helpen nei't dy troch de stipe fan de PLO oan Saddam Hûssein skeind rekken. By de Oslo-akkoarten wie Abbas dyjinge dy't foar de PLO op 13 septimber 1993 "Oslo I" ûndertekene.
Yn 1995 ûnderhannele er mei de Israelyske ûnderhanneler Jossi Beilin oer de Beilin-Abu Mazen-akkoart, dy't as in grûnwurk foar in takomstige Israelysk-Palestynske fredesûnderhanneling foarme.
Yn septimber 2016 kaam boppe wetter dat Abbas foar de KGB wurke hawwe soe, mooglik al yn 1985 yn Damaskus, dêr't er as agint "Krotov" registrearre stie. Palestynske offisjelen anderen dêrop dat yn dy snuorje de PLO nau mei Moskou gearwurke en dat Abbas harren kontaktman wie foar de Sovjet-Palestynske freonskipsbân.
Premier
thumb|left|Machmûd Abbas mei [[Ariel Sharon en George W. Bush op de Reade See-top yn Aqaba yn Jordaanje op 4 juny 2003]] Yn begjin 2003 wegeren Israel en de Feriene Steaten fierder te ûnderhanneljen mei Arafat en doe waard Abbas neamd as in mooglike kandidaat foar it liederskip dy't beide lannen yn gedachten hiene. Abbas as ien fan de lêste oprjochtsjende leden fan Fatah waard troch it Westen en guon Palestynske wetjouwers sjoen as in pragmatyske en ta ûnderhannelings reeë Palestyn. Under dy druk beneamde Arafat op 19 maart 2003 him as premier fan de Palestynske Autoriteit.
Dêrnei ûnderhannele Abbas mei de Israelyske premier Ariel Sharon ûnder bemiddeljen fan de Amerikaanske presidint George W. Bush oer de Dikekaart nei frede (Roadmap to Peace)
Al rillegau ûntstie der in machtskeel tusken Arafat en Abbas. Abbas syn termyn as premier waard skaaimerke troch de ferskate skelen tusken him en Arafat oer de machtsferdieling. De Feriene Steaten en Israel beskuldigen Arafat dêrfan Abbas yn syn regear te ûndermynjen. Abbas joech oan dat er opstappe soe as er net mear kontrôle oer syn kabinet krije soe. Yn ier septimber 2003 sprutse er it Palestynske parlemint ta oer dat probleem.
Ek krige Abbas spul mei Palestynske milysjegroepen lykas de Palestynske Islamityske Jihad en Hamas om't syn pragmatysk belied tsjin harren hurdere opstelling yn gie.
Presidintsferkiezings
Troch it arrestearjen en beheinen fan it frij bewegen fan oare kandidaten, Hamas syn boykotten fan de ferkiezings en dat syn kampanje 94% fan de ferkiezingstjoertiid omtinken krige op telefyzje, wie it winnen fan Abbas suver wis en op 9 jannewaris waard er trch 62% fan de stimmen keazen ta prsidint fan de Palestynske Autoriteit
Presidint
thumb|Abbas yn de Oval Office fan it [[Wite Hûs (Washington, D.C.)|Wite Hûs yn in moeting mei presidint Barack Obama op 28 maaie 2009]] thumb|Abbas mei [[Benjamin Netanyahu, Hillary Clinton en George Marshall by in fredesmoeting yn El Sheikh, Egypte op 14 septimber 2010]] Abbas waard op 15 jannewaris ynsward as presidint yn Ramallah yn it Westjordaanlân. Nei it ynswarren woe it geweld noch net hohâlde. Groepen lykas de Palestynske Islamityske Jihad, Hamas en de Al-Aqsa-martlersbrigade oefenen terreuroanslaggen yn Israel út dêr't ferskate Israelyske boargers by omkamen. Israelyske premier Sharon ferstelde ûnderhanelings mei Abbas en de PA.
Op 8 febrewaris 2005 moete Abbas fannijs mei Sharon om de Twadde Intifada te beëinigjen en befêstigen harren ynsetten. Sharon kaam oerien en lit 900 fan de 7.500 Palestynske finzenen frij en lûk werom út guon stêden yn it Westjordaanlân.
Op 25 jannewaris 2006 wiene der Palestynske parlemintsferkiezings, dy't Hamas mei in grutte mearderheid wûn. Abbas hie al oanjûn dat mei in ferlies fan Fatah hy himsels net wer ferkiesber stelle soe. Nettsjinsteande dat bleau er nei it ferstriken fan syn termyn op 15 jannewaris 2009 oan as presidint nei ynternasjonale sanksjes tsjin in bestjoer ûnder Hamas en út noed foar in militêr en polityk konflikt tusken Fatah en Hamas. Hy ferlinge syn termyn mei fjouwer jier, neffens in oare fertaling fan de grûnwet. Hamas bestride dat en seach de ferlinging fan Abbas syn oanbliuwen as ûnjildich en seach de foarsitter fan it parlemint Abdel Aziz Dûwaik, dy't yn sokke omstannichheden it presidintskip oernimme soe, as de wetlike opfolger.
Op 16 desimber 2009 hat de Palestynske sintrale Ried de ûnbeskate ferlinging fan Abbas syn termyn as presidint befêstige. Sûnt dy tiid is Abbas presidint fan de Palestynske kriten dy't ûnder de kontrôle fan Fatah bleaune. Yn april 2014 luts hamas syn ferset werom omreden in Ienheidsregear mei fatah foarmje te kinnen.
Abbas kundige op 22 april 2015 it opstappen as foarsitter fan de PLO oan. Yn 2021 waarden gemeenteriedsferkiezings holden yn in snuorje fan in nij skeel tusken Abbas en Hamas. Dat kaam omreden er foar in ûnbeskate skoft presidints- en parlemintsferkiezings útsteld hie.
Korrupsje
Fatah kaam by it bestean fan de Palestynske Autoriteit ûnder de befolking as korrupt bekend te stean. Dat gou foar arafat, dy't dêrfan beskuldige waard miljarden dollars fan Palestynsk jild fertjustere te hawwen, en Machmûd Abbas en syn famylje. Dat late mooglik ta de oerwinninng fan Hmas by de ferkiezings yn 2006. De persoanlike rykdom fan Abbas wurdt op 100 miljoen dollar rûsd en syn soannen Jasser en Tareq liede ferskate bedriuwen, dy't it monopoalje op distribúsje fan Amerikaanske sigaretten hat en miljoen dollar oan Amerikaansk helpjild krige foar it oanlizzen fan rioel yn Hebron. Nei de dea fan Arafat hat Abbas it Palestynsk Ynvestearringsfûns (PIF) en de Arab Palestinian Investment Company (APIC) ûnder syn kontrôle brocht. By de publikaasje fan d ePanama Papers bliek ek dat Tareq Abbas in fermogen yn Panama stean hie.
Priveelibben
Hy boaske Amina Abbas en hja hawwe trije soannen. De âldste soan, Mazen Abbas, behearde in boubedriuw yn Doha yn Katar en ferstoar dêre yn 2002 yn 'e âldens fan 42 jier oan in hertoanfal. De kunya fan Machmûd Abbas is Abu Mazen en betsjut "heit fan Mazen". Syn twadde soan Jasser Abbas is in Kanadeeske sakeman en waard neamd nei Jasser Arafat, de eardere presidint fan de PA. De jongste soan is Tareq, in sakepersoan. Abbas hat acht pakesizzers.
1612
Berne
thumb|100px|[[Saakje fan Uylenburgh yn Frysk Museum.]]
Stasjon Warkum
thumb|left|250px|Stasjon Warkum Stasjon Warkum (Wk) is it spoarstasjon fan it stedsje Warkum yn de Súdwesthoeke.
Galysje
Geografy
By Galysje heare ek de Cíes-eilanden, dy't foarme wurde troch de eilannen Faro, Monteagudo en it eilân fan San Martiño), de archipel fan Ons (foarme troch it eilân Ons en it eiland Onza), de arsjipel fan Sálvora (foarme troch de eilannen Sálvora, Vionta en Sagres), en oare eilannen as Cortegada, Arousa, Sisargas, en Malveiras. In oantal fan dizze eilannen binne beskerme natuergebieten.
Stasjon Warkum
It stasjon waard iepene op 8 novimber 1885 en leit oan it spoar fan Ljouwert nei Starum. It stasjon wurdt betsjinne troch Arriva persoaneferfier.
Galysje
Befolking
In grut deel fan de beropsbefolking is wurksum yn de primêre sektor: lânbou, feefokkerij, fiskerij en boskbou.
Stasjon Warkum
It stasjonsgebou út 1883 waard yn 1973 ferfongen troch in abry.
Galysje
Bestjoerlike yndieling
Galysje bestiet út fjouwer provinsjes:
Skiednis yn it koart
thumb|right|200px|Katedraal fan Santiago de Compostela Galysje wie al betiid befolke, al sûnt it Paleoliticum wennen der minsken. Yn de 6e iuw f.Kr. kamen de Kelten nei it noardwestlike part fan Spanje dy't letter yn de 2e iuw f.Kr., troch de Romeinen ferslein wurde soene. Hiel Spanje makke diel út fan it Romeinske ryk en it soe mear as sân iuwen by hearre, oant yn de 5e iuw de ynvaazjes folgen fan Sueben, Fandalen en Fisigoaten. Nei de delgong fan it Romeinske ryk, hienen de Sueben in skoftlang in keninkryk yn Galysje oant sy yn 585 ferslein waarden troch de Fisigoaten ûnder lieding fan kening Leovigild en diel útmakken fan it Fisigoatyske ryk.
Stasjon Warkum
Skiednis
It oarspronklike stasjonsgebou waard op 8 november 1885 iepene en hearde ta it Standerttype Snits. Dat gebou hie wachtkeamers foar de earste, twadde en tredde klasse, en loketten. It midpart waard bewenne troch de stasjonsmaster. It gebou waard yn 1973 sloopt en ferfongen troch in abry.
Galysje
Skiednis yn it koart
It Fisigoatyske ryk waard yn de 8e iuw ferneatige en oermastere troch de Moaren. Allinnich it noarden dêr't ek Galysje ta hearde koe ûnôfhinklik bliuwe. Fan de 9e iuw oant de 11e iuw foelen de Wytsingen de Noardwestkust fan Spanje oan.
Stasjon Warkum
Skiednis
Yn de jierren 60 wiene der plannen en slút de spoarline Snits - Starum, dêr't ek it stasjon Warkum sletten troch wurde soe. Om dat te foarkommen, ward op 22 desimber 1969 in protestmars - in deakistewein ynbegrepen - holden. Lang om let besleat steatssekretaris Keyzer dat de spoarline iet ferdwine soe.
Galysje
Skiednis yn it koart
It Keninkryk Galysje ûntstie tidens de Rekonkwista. It waard ferskate kearen by oare Spaanske keninkriken lutsen, oant de ienwurding fan Spanje.
It feodale systeem en de tsjerklike hiërargy soarge derfoar dat de lêste iuwen, neffens oare Spaanske provinsjes, Galysje hieltyd fierder efter reitsje soe op ekonomysk gebiet.
Stasjon Warkum
Treintsjinsten
Sjoch foar it meast aktuele tsjinstroaster op de side fan Arriva.
1920
Dit jier makket ûnderdiel út fan it desennium fan 'e 1920-er jierren.
Leenhús
Leenhús wie in delsetting fan sa'n trije huzen besuden Aldskou yn de tsjintwurdige gemeente It Hearrenfean.
De namme komt ek foar as Leenhuys
Sint-Marsellusfloed (1362)
De oerstreaming trof alle lannen om de Noardsee hinne. De Dútske kronykskriuwer Anton Heimreich melde dat it wetter (as gefolch fan de opstowing yn de Noardsee) yn Sleeswyk-Holstein riisde ta goed 4 jellen (goed 2,4 meter) boppe de diken en 21 dyktrochbraken feroarsake. Yn Noard-Fryslân waarden de stêd Rungholt en noch 7 oaren troch it wetter weispield en goed 7.600 minsken ferdronken.
Yn Nederlân wienen de gefolgen like desastreus. Lâns de hiele kust brutsen diken troch en grutte parten fan Nederlân rekken ûnder wetter.
It krekte oantal slachtoffers is net wis. De skattingen rinne útien fan 25.000 oant 40.000 en sels fan 100.000 slachtoffers; mar dat is wierskynlik fierstente folle.
Steat
In steat of lân is in troch in algemien gesach regearre folksmienskip mei harren gebiet, dy't sjoen wurdt as in rjochtspersoan.
Skaaimerken
In steat hat in oantal skaaimerken dy't in steat beskriuwe:
Steaten dy't organisearre binne as rjochtssteat hawwe in Grûnwet. In grûnwet jout oan hokker organen in steat hat en hoe't de macht fan de steat dêroer ferdield is. Ek steane yn in grûnwet de grûnrjochten dy't eltse boarger takomme. In grûnwet is lykwols gjin konstitutyf elemint foar in steat.
Bestjoer
De Nederlânske steat hat ferskate lagen fan bestjoer. De steat bestiet út ferskate organen dy't wichtige saken op sintraal nivo regelje. Op regionaal nivo wurdt de steat foarme troch meardere provinsjes en op noch lytser nivo troch gemeenten. Formeel is de keninginne haad fan de steat.
It deistich bestjoer fan de steat leit by it regear, dat bestiet út de premier mei ministers. It regear wurdt kontrolearre troch de folksfertsjintwurdiging, yn Nederlân de Twadde Keamer (it parlemint) en Earste Keamer (de senaat).
Hjalmar Branting
thumb|Hjalmar Branting
Hjalmar Branting (Stokholm, 23 novimber 1860 - Stokholm, 24 febrewaris 1925) wie in Sweedsk politikus. Hy wie de lieder fan de Sweedske Sosjaal Demokratyske Partij (1907–1925), en minister-presidint yn trije ferskillende perioaden (1920, 1921–1923, en 1924–1925). Yn 1921 wûn Branting de Nobelpriis foar de Frede.
Libbensrin
Doe't Branting yn 1920 keazen waard as minister-presidint, wie hy net allinnich de earste Sweedske minister-presidint dy't troch in ferkiezing keazen waard, mar ek de earste sosjalistyske minister-presidint dy't sa yn Europa oan 'e macht kaam. As minister-presidint makke er Sweden lid fan it Folkebûn, dêr't Branting sels ôffurdige yn wie. Foar dat wurk yn it folkebûn krige er de Nobelpriis foar de Frede.
It Dockumer Lokaeltsje
It Dockumer Lokaeltsje is in band út Ljouwert. De namme fan de groep waard ûntliend oan in Fryske hit út de jierren 60, skreaun troch de doetiidske postkantoarhâlder fan Koatstertille, Anne van der Mark, dy't ferhelle fan it doe ferdwûne spoar tusken Dokkum en Ljouwert (Spoar fan Ljouwert nei Eanjum, it Dokkumer Lokaaltsje).
Skiednis
De groep ûntstie yn 1982 op it Stêdsk Gymnasium yn Ljouwert ûnder de namme Tropical Suicide. De band song yn ferskate talen mar wurke ek oan in Frysk repertoire. Yn 1985 spile de groep yn it Stedsk Gymnasium, mar no as It Dockumer Lokaeltsje. Letter folgen noch optredens foar de radio en yn it VPRO-programma Jonge Helden.
It Dockumer Lokaeltsje bestiet út Peter Sijbenga, Sytze van Essen en Fritz de Jong. De earste gie letter by de band Deinum. De lêste twa makken ek diel út fan de hardcoreband Lul, dy't fierders bestie út de Ljouwerters Klaas Schippers en Empee Holwerda. Peter Sijbenga's koartswilige opmerking dat Lul einliks in ôfkoarting fan "Lui uit Leeuwarden" wie, waard benammen troch de skreaune media tankber oanpakt om de band L.U.L. te neamen.
Yn 1986 kaam de LP "Wil Met U Neuken!" út, dy't in soad omtinken fan de VPRO op radio en telefyzje krige. Yn 1987 ferskynde "Moddergat" en yn 1990 "It Dockumer Totaeltsje" op CD, in samling fan harren twa eardere LP's, mar ek oar wurk makke foar ûnder oare de radio.
Juffersgat
It Juffersgat is in feart yn de gemeente Smellingerlân. It kanaal ferbynt De Pein mei it Nije kanaal nei Drachten. Op de hoeke fan it Juffersgat en it Nije Kanaal stiet de suveringsynstallaasje.
De namme Juffersgat jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Nieuwe Kanaal.
De Nes
De namme komt ek foar as Nes.
Alsert
Alsert is in delsetting op de terp by Bitgum yn de gemeente De Waadhoeke.
De namme komt ek foar as Alserd, Allswert, Lutke Alsert en '''Gr. Alserd'''. Op in soad plakken waarden pleatsen yn twaen ferdield. Men koe dan mei minder lân in boerebestean opbouwe as dêrfoar.
Laplân
thumb|300px|It gebiet dat ta Laplân beheart.
Laplân, of Sapmi, is de namme fan in gebiet yn it noarden fan Noarwegen, Sweden, Finlân en Ruslân. Laplân betsjut eins it ‘Lân fan de Lappen’. De namme ‘Lappen’ wurdt troch de befolking sjoen as in mislediging. Sels jouwe se de foarkar oan Saami of Saamen.
Yn Finlân is der in provinsje mei de namme, sjoch Laplân (Finske provinsje). Yn Sweden is in Sweedsk lânskip mei de namme, Laplân (Sweedsk lânskip).
Geografy
Laplân leit tige ticht by de poalstreek, dêrtroch binne de winters lang en kâld. Yn de wintermoannen komt de sinne dêr net op (poalnacht) en yn de simmermoannen giet de sinne nea ûnder (middernachtsinne). De Saami hawwe yn de rin fa de tiid leard om mei dy omstannichheden om te gean. Se hawwe in tradisjonele libbenswize. It gebiet wurdt ek wel de lêste wyldernis fan Jeropa neamd. It lânskip wurdt karakterisearre troch bergen, mei grutte bosken, flakten en marren.
thumb|right|200px|De flagge fan de Saami.
Libbenswize
De Saami hawwe noch in tradisjonele libbenswize. Rindieren leverje de Saami molke, fleis en hûden, boppedat dogge se tsjinst as lûkbisten foar de sliden. De befolking libbet yn tinten dy’t makke binne fan de hûden fan de rindieren. Dy tinten binne maklik op te setten, ôf te brekken en te ferfieren.
Yn de winter libje de Saami al op ien plak mei harren bisten. Ynstee fan de tinten libje se dan yn lege huzen dêr’t grûn op leit, om de huzen sa te isolearjen tsjin it kâlde waar.
Wrâlderfgoed
Yn it Sweedske part fan Laplân leit Lapoanje, ien fan de fjirtjin Sweedske monuminten op de Wrâlderfgoedlist fan UNESCO.
De Kaai
De Kaai is in feart yn de gemeente De Fryske Marren. De feart is de ferbining fan de noardkant fan de Langwarder Wielen mei De Brekken. Oan de westkant leit polder De Kaai en mear eastlik leit it Bokkewiel.
Skermjen op de Olympyske Simmerspullen 1972
De Olympyske Simmerspullen fan de XXe Olympiade waarden yn 1972 hâlden yn it Westdútske München. It skermjen waard hâlden yn de Messegelände, Fechthalle 1.
Strijen
thumb|left|150px|Flagge fan Strijen thumb|left|150px|Wapen fan Strijen thumb|Strijen en omkriten Strijen is in doarp en in eardere gemeente yn de Hoekske Waard, yn Súd-Hollân. De gemeente hat 9.260 ynwenners (1 jannewaris 2005) en hat in gebiet fan 57,74 km², wêrfan 6,37 km² wetter. De gemeente Strijen, dy't sels as bestjoerlike ienheid datearret fan 1811, foarmet it âldste diel fan 'e Hoekske Waard.
Plakken
Njonken it doarp Strijen lizze yn de gemeente de doarpen Cillaarshoek en Oudendijk. By it doarp Strijen hearre ek de buorskippen De Klem, Mookhoek en Strijensas.
Skoallen
Strijen hat seis basisskoallen: De skoallen De Patrijspoort en De Striene binne dwaande oan in fúzje, dy't trochfierd wurde sil at der in nij skoallegebou foar boud is. Strijen hat gjin neikommende skoalletypen.
Kaaifeart
De namme Kaaifeart jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Kadijkstervaart.
Poznań
Poznań (útspr.: ['pɔznaɲ], likernôch: "poz-nanj"; foarhinne, Dútsk: Posen) is in stêd yn it westen fan Poalen. Der wenje 546.503 minsken (2014), en it is dêrmei de fyftgrutste stêd yn Poalen. De stêd leit oan de rivier de Warta. Poznań hat stedsrjochten sûnt 1253. Fan 1793 oant 1918 hearde de stêd by Prusen, tusken 1939-1945 by it Tredde Ryk; yn dy tiid hie it de Dútske namme Posen.
Möhnesee (gemeente)
Möhnesee is in gemeente yn de Kreis Soest yn de Dútske dielsteat Noardryn-Westfalen, dy't yn 1969 oprjochte is. Op31 desimber 2021 hat de gemeente Möhnesee 11.852 ynwenners. De gemeente is neamd nei de mar, dat ûntstie nei de bou fan de keardaam Möhnetalsperre yn de Möhne tusken 1908 en 1912.
Plakken yn de gemeente Möhnesee
De gemeente Möhnesee bestiet út de neikommende plakken.
Berlingsen bestiet benammen út buorkerijen. It doarp leit sa 'n 8 km súdlik fan Soest. It doarpke Brüllingsen leit yn uterste noardeasten fan de gemeente Möhnesee yn it fûgelreservaat fan de Hellwegbörden. It doarp, dy’t sûnt de midsiuwen bewenne wurdt, wie sûnt de 19e iuw in plattelânsgemeente Op 1 july 1969 gie de gemeente Büecke op yn de Gemeente Möhnesee. It doarp leit westlik fan Körbecke en east fan Günne oan de wal fan de Möhnesee. Mei in oerflakte fan 22,5 km en sûnt 31 desimber 2020, Delecke 646 ynwenners is Delecke ien fan de gruttere doarpen yn de gemeente Möhnesee. It lytse doarpke Westrich leit sa'n 700 meter benoarden de Möhnesee. Echtrop bestiet benammen út buorkerijen. In it eardere stasjon fan it doarp hat jierrenlang in herberch sitten. Hjoed-de-dei is it trasee fan it eardere spoar yn gebrûk as fytspaad. Ellingsen leit sa'n 6 km eastlik fan Körbecke, it doarpke bestiet benammen út buorkerijen wêrfan it grutste part hjoed de dei yn gebrûk is as wenbuorkerij. Günne leit daalks efter de wetterkearing fan de Möhnesee. Op 10 oktober 1938 kaam in lyts passazjiersfleantúch fan de Nelgyske loftfeartmaatskippij Sabena, yn in greide by Günne del. Alle 20 ynsitters kamen hjir by om it libben. By it alliearde bombardemint op de Wetterkearing yn maaie 1943 waard it doarp slim troffen troch de floedweach dy't dat ta gefolch hie. In protte ynwenners fan it doarp kammen om it libben. Hewingsen is in lyts doarpke en leit san 3,5 km benoarden Günne, Op 1 july 1969 gie de eardere gemeente Hewingsen op yn de Gemeente Möhnesee. Körbecke is it grutste doarp yn de gemeente Möhnesee en hat sûnt 31 desimber 2020 sa'n 4.662 ynwenners. Op 1 july 1969 gie de eardere gemeente Körbecke op yn de Gemeente Möhnesee. Körbecke waard it haadplak fan dizze nije gemeente. It doarp lei't sa'n 5 km eastlik fan Delecke oan de wal fan de Möhnesee. It wettertoerisme is in wichtige boarne fan ynkommen foar it doarp. Ek is der in hert-refalidaasjesintrum yn it doarp. Stockum lei't sa'n 2 km noareastlik fan Körbecke oan de wal fan de Möhnesee. De Stockumer Daam liedt fan de Seeuferstrasse nei de súdlike kant fan de Möhnesee en skiedt it Körbecker-bekken fan it Wamel-bekken. Neuhaus is in buorskip sa'n 6 km besúden fan Stockum oan de oare kant fan de Möhnesee en hat sa'n 50 ynwenners. It doarpke Theiningsen leit yn noarden fan de gemeente Möhnesee de 516 rint súdlik by it doarp del. Völlinghausen lei't sa'n 6 km súdeastlik fan Körbecke oan de wal fan de Möhnesee. Wamel bestiet benammen út buorkerijen. It doarp leit sa 'n 4 km benoarden fan Völlinghausen. It doarpke bestiet út twa dielen it haaddoarp benoarden Völlinghausen en it benedendoarp westlik fan Völlinghausen oan de wal fan de Möhnesee. Wippringsen leit oan wjerskanten fan de B229 tusken Soest en Delecke, Büecke leit yn it easten en Theiningsen yn it westen.
Bysûnderheden fan de gemeente
De Möhnetalsperre is in keardaam dy't yn de perioade 1908-1912 boud waard, hy is 40 meter heech en 650 meter lang. Troch de bou fan de wetterkearing ûnstie de opslachmar de Möhnesee. De Wetterkearing rekke yn maaie 1943 swier skansearre by in allieard bombardemint. In stik muorre fan 77 Meter lang en 23 Meter heech waard der tusken út sketten. wat late ta in floedweach. Der waard rap mei de werbou fan de skansearre wetterkearing begûn en yn oktober 1943 wie de wetterkearing alwer yn bedriuw, en tsjinnet as drinkwetter reservoir en foar it opwekken fan stroom.
De Möhnesee is in opslachmar mei in oerflak fan 10,6 km 2 en is op syn djipste punt 36 meter djip.
De Kanzelbrücke is de âldste brêge oer de Möhnesee en waard yn 1912 iepene. It tanket syn namme oan de konstruksje fan syn pylders, dy't op preekstuollen lykje soene. De pittoreske Kanzelbrücke bestiet út fiif bôgen en is sa'n 60 meter lang. It waard boud fan greywacke en sânstien. De brêge ferfangt in eardere brêge mei trije stiennen bôgen, dy't it mooglik makken om de rivier de Möhne oer te stekken noch foardat de opslachmar bestie. Yn de Twadde Wrâldkriich waard ek de Kanzelbrücke swier skansearre en yn 1953 yn orizjinele steat wersteld. De brêge is allinnich tagonklik foar fuotgongers en fytsers.
Jagdschloss St. Meinolf waard yn 1891 boud yn fakwurkstyl, en is ien fan de lêste kastielen dy't yn it Sauerlân boud waarden. It kastiel hat jierenlang yn gebrûk west as hotel, mar is hjoed de dei yn priveebesit.
Arno Brok
Arnoud Adrianus Maria (Arno) Brok (Leardaam, 29 july 1968) is in Nederlânske politikus fan de VVD. Tsjintwurdich is hy kommissaris fan de Kening fan Fryslân.
Karriêre
Fan 1998 oant 2003 wie hy wethâlder yn Ljouwert. Fan 2003 oant 2010 wie hy boargemaster fan Snits. Fan 2010 oant 2017 wie hy boargemaster fan Doardt.
In opfallend optreden yn syn funksje as boargemaster fan Snits wie de lanlike yntocht fan Sinterklaas op 12 novimber 2005. Opmerklik oan Brok is ek dat er in iepenlik homoseksueel boargemaster is.
Hy wie ek foarsitter fan de Fryske Rie fan Tsjerken.
Yn 2000 krige Arno Brok de Fear yn 'e Broek fan de Ried fan de Fryske Beweging.
Sûnt 1 maart 2017 is er kommissaris fan de Kening yn de provinsje Fryslân. Hy wie de earste kommissaris fan de Kening dy't syn ynstallaasjetaspraak folslein yn it Frysk hold. Op 17 jannewaris 2019 waard Brok troch it fakblêd Binnenlands Bestuur útroppen ta de bêste bestjoerder fan de ferrûne tsien jier.
Njonkenfunksjes
Op 15 septimber 2005 waard brok foarsitter fan de Ried fan Bestjoer fan Schorer, in belange-organisaasje fan homoseksuelen, biseksuelen en transseksuelen.
Brok is lid fan de Permaninte Scoutingskommisje fan de VVD. Fan 2010 oant en mei 2016 wie er foarsitter fan de bestjoerdersferiening fan de VVD. Sûnt 2011 wie Brok sekretaris fan it VNG-bestjoer. Teffens hat er dêr oare njonkenfunksjes lykas foarsitter fan de kommisje Underwiis, Kultuer en Sport fan de VNG. Ek hat Brok him ynset op it mêd fan de Fryske taal. Sa wie er fan 2003 oant en mei 2010 foarsitter fan de Afûk. Fan 15 novimber 2018 ôf oan is er foarsitter fan it Rezjykolleezje Waadgebiet (Regiecollege Waddengebied).
Privee
Brok is frijfeint. Hy is lid fan de Roomsk-Katolike Tsjerke. Ek is er Ridder yn de Oarder fan it Hillich Grêf fan Jeruzalem en Offisier yn de Oarder fan Oranje-Nassau.
Beda
right|thumb|Ofbylding fan Beda thumb|Bedas grêf yn de Katedraal fan [[Durham]] Beda of Baeda, byneamd Venerabilis ('de earbiedwurdige') (Northumbria, 672 of 673 - Jarrow, 25 maaie 735) wie in Ingelske muonts, bibellearde en skiedskriuwer. Hy waard yn 1899 troch paus Leo XIII as tsjerkelearde erkend. Syn fiering troch de Roomske Tsjerke falt op 25 maaie.
Libben
Neffens eigen sizzen kaam Beda sân jier âld al te wenjen by de Benediktinen yn it kleaster fan Wearmouth. Hy brocht dêr it grutste part fan syn libben troch. Doe't er 19 jier âld wie, waard er diaken en alve jier letter waard er ta pryster wijd.
In grut part fan syn libben spandearre er oan stúdzje, skiedskriuwerij en bibelûnderrjocht. Hy helle in soad kennis út de bibel en de skriften fan de tsjerkelieders. Beda beskikte oer in soad kennis fan de Latynske taal en koe him der goed yn uterje. Fierders koe er in bytsje Gryksk en Hebriuwsk. Hy wurdt beskôge as in learde mei in soad kanten, dy't him op it mêd fan de tsjerkeskiednis tige ferstsjinstlik makke hat.
Wurken
Syn bekendste wurk is Historia Ecclesiastica Gentis Anglorum (Tsjerklike skiednis fan it Ingelske folk), dêr't Beda de (tsjerke)skiednis fan it Angelsaksyske folk yn beskriuwt fan de tiid fan Caesar oantenmei it jier 731. Dat wurk is fan grut belang foar ús kennis oer it politike en deistige libben út syn tiid. Ek foar ús Fryske skiednis foarmet it in boarne. Troch him witte wy dat Aldgillis in kening wie en net ûnderhearrich oan it Frankyske ryk. Foar Fryslân is Beda ek fan belang troch syn skriuwen yn de Historia Ecclesiastica Gentis Anglorum as er yn diel 1,15 skriuwt oer de Angelsaksyske ynvaazje en Hengist en Horsa. Yn 2013 ferskynde in Fryske oersetting fan in tal fragminten út Historia Ecclesiastica Gentis Anglorum fan de hân fan Klaas Bruinsma.
Fierders hat hy twa hânboeken opsteld foar de tiidrekkening yn de Tsjerke: it Liber de temporibus en De temporum ratione. Dizze wurken oer kronology hie grut gesach yn de Midsiuwen. Fan grut skiedkundich belang is syn wurk oer de peaskesyklus, oan de hân hjirfan koene alle takomstige Juliaanske datums fan Peaskesnein fêstlein wurde. Beda skreau ek in natuerwittenskiplik wurk: De natura rerum (Oer de natoer fan de dingen). Wat opfalt yn dit boek is dat Beda skreau dat de ierde rûn wie as 'in spylbal' en net as 'in skyld'. Fierders skreau er foar syn learlingen ferhannelings oer de spraaklear. Oar skiedkundich wurk binne biografyen fan de abten fan de kleasters fan Wearmouth en Jarrow, en oer it libben fan Sint Cuthbert fan Lindisfarne.
Syn lêste wurk, dat pas foltôge waard op syn stjerbêd, wie in oersetting yn it Angelsaksysk fan it Evangeelje nei Jehannes.
Tuskenbeiden reinwâld
Tuskenbeiden reinwâld is in type reinwâld dat foarkomt yn 'e tuskenbeiden sône tusken oan 'e iene kant tropyske en subtropyske klimaten en oan 'e oare kant poal- en heechberchtmeklimaten. It kin bestean út leafwâld, nullewâld of mingd wâld. It wurdt fierders karakterisearre troch it geregeldwei fallen fan in soad rein en troch it foarkommen fan in ûndergroei dy't foar in grut part út moassen bestiet en foar in lytser part út strewelleguod of yn guon dielen fan 'e wrâld fearplanten. Tuskenbeiden reinwâld komt benammen foar yn fochtige kriten dy't ûnder direkte ynfloed steane fan 'e oseaan, of op 'e skeanten fan berchtmen dêr't wolkens harsels leechreine om hegernôch stiigje te kinnen om oer de berchrêch hinne te kommen. Sokke berchtmen hawwe dan oan 'e oare kant in saneamd reinskaad: in tige drûch gebiet dêr't amper rein falt.