cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hartwert
Skiednis
It doarp lei tusken twa kleasters yn: Oegekleaster oan de Boalserter kant en it folle gruttere Blomkamp (1191) net sa fier fan de Middelseedyk. Oant 1332 waarden hjir de lândagen fan Westergoa hâlden. Yn Blomkamp waard yn 1535 in opstân fan 300 werdopers bloedich delslein yn it Belis fan Aldekleaster. Beide kleasters waarden yn 1572 troch de geuzen yn 'e brân stutsen. Yn it wapen fan Hartwert is oer de skiednis in soad werom te sjen: It sulveren krús ferwiist nei it kleaster Blomkamp. It reade hert om't dêr yn de Midsiuwen it hert fan Westergoa sloech: Hjir kamen de ôffurdigen gear út it goa. De leeljes komme út it wapen fan de sistersjenzer kleasteroarder dy't lang mei it doarp ferbûn wie.
Blomkamp waard ek Aldekleaster (Oldeclooster) neamd. Dat kleaster waard yn 1535 beset troch in groep anabaptisten dy't it weromkommen fan Kristus ferwachten. It leger ûnder lieding fan steedhâlder Georg Schenk fan Toutenburch oermastere it kleaster, wêrby't ûngefear 100 deaden foelen oan beide kanten. Letter waarden yn maart 1535 100 anabaptisten ophongen, ûnthalze of fersûpt yn opdracht fan de steedhâlder fan Fryslân. Dat wurdt troch guon de 'grutste moard op protestanten fan Fryslân' neamd.
Op it plak dêr't oant 1771 in tsjerke stien hat, stiet no in betimmere klokkestoel út it twadde fearn fan de 19e iuw.
In pear hûndert meter súdwest fan it doarp stiet de Oegekleastermûne, in spinnekopmûne dy't foar 1930 boud waard. By buorskip Blomkamp stiet de Amerikaanske wynmotor wynmotor Hartwert.
Mienskip
Oan de Kleasterwei stiet doarpshûs It Terphûs.
Strjitten
Kleasterwei, Middelseedyk, Oldeclooster, Ridderdyk.
Sparta
thumb|300px|Territoarium fan it antike Sparta
thumb|300px|Oerbliuwsels fan it âlde Sparta mei it moderne Spartí op de eftergrûn
Sparta (Gryksk: Σπάρτη) wie eartiids de haadstêd fan Lakoanje yn it âlde Grikelân en wie iuwenlang ien fan de wichtichste "poleis" (stêdstaten) fan Grikelân. De stêd lei yn it noarden fan de sintrale Lakoanyske flakte op de Peloponnesos, op de rjochterouwer fan de rivier de Jerotas.
Yn de 10e iuw f.Kr. waard Sparta troch de Doarjers stifte, dy't de oarspronklike befolking ûnderwurpen. De stêdssteat waard oprjochte troch in fiifresom buorstêden en de hiele skiednis lang behâlde Spart it útsjoch fan in samling doarpen. It grûngebiet wie feitlik nochal útstrekt, wol 7700 kante kilometer grut. De Spartanen wennen yn tige ienfâldige wenten en beskikten net oer grutte iepenbiere gebouwen.
Yn Sparta draaide alles om kriich en oerhearsking. Alle manlju moasten yn it leger tsjinne en harre hiele libben wie wijde oan de kriichkeunst. Jonges waarden op harren sânde libbensjier by de famylje weihelle om grutbrocht te wurden troch de steat. Hjirtroch bouden de Spartanen it meast effektive leger op fan hiel Grikelân. Spartaanske soldaten stienen bekend om harren moed en dissipline.
Yn de 8e iuw f.Kr. feroveren de Spartanen Lakoanje, it fruchtbere lân om Sparta hinne. Dêrnei besetten sy in njonkenlizzende steat Messeenje. Dizze oermasteringen makke fan Sparta ien fan de machtichste stêdsteaten fan har tiid. De Spartanen makken fan eltsenien dy't sy oerwûnen heloaten of horigen, dy't twongen waarden te wurjen op it lân fan de Spartaanske oerhearskers. De allegeduerigende driging fan in heloatenopstân makke fan Sparta in militêre steat. De libbenswize fan de Spartanen wie der op rjochte om de heloaten ûnder de knipe te hâlden.
Nei de oerwinning op de Messeenjers om-ende-by 550 f.Kr. ferstarre it oant dan bloeiende Sparta ta in kazernesteat. De Peloponnesyske Kriich tsjin Atene waard mar krekt wûn troch de stipe fan de Perzen. De nederlaach tsjin de Tebaan Epaminondas 371 f.Kr. makke in ein oan de macht fan Sparta. Yn de hellenyske tiid moast Sparta lid wurde fan it Achaeyske Bûn. Nei 146 f.Kr. waard it stadichoan part fan it Romeinske Ryk. Yn 395 waard Sparta troch de Fisigoaten ferwoaste.
SC Amelandia
SC Amelandia is de fuotbalôfdieling fan Sportklup Amelandia op It Amelân. De fjilden binne op sportkompleks De Slinger oan de Oranjewei yn Hollum. De feriening is oprjochte op 20 maart 1928.
In bekende spiler fan de klup wie Hollumer en Cambuurspiler Jan Bruin, nei him is it jierlikse toernoai neamd. De feriening jout ek romte foar tennis, folleybal, hânbal, badminton en gymnastyk. De fuotbalferiening hat 1 manljusteam, 1 frouljusteam, 2 D-junioaren en 2 E-junioareteams. (2008)
Tenu: Shirt: oranje-wyt, broek: wyt, sokken: blau
Tarzan
Namme
Tarzan is de namme dy't de Mangani-apen, in soarte fan fiktive, yntelliginte gorilla's, oan it personaazje joegen. Syn geastlike heit Edgar Rice Burroughs naam ferskate oare optochte nammen foar syn personaazje yn omtinken, lykas "Zantar" en "Tublat Zan", ear't er besleat om him "Tarzan" te neamen. Hoewol't de auteursrjochten op 'e measte Tarzan-romans ferrûn binne, wat betsjut dat dy har yn it publyk domein befine, is de namme 'Tarzan' in registrearre trademark fan Edgar Rice Burroughs, Inc., it troch Burroughs sels oprjochte bedriuw dat no de belangen fan syn erven behertiget.
Fan berte soe Tarzan, neffens Burroughs syn roman Tarzan, Lord of the Jungle út 1928, John Clayton II, boarchgreve Greystoke hjitten hawwe. Lettere, minder kanonike boarnen (yn 't bysûnder de films Greystoke: The Legend of Tarzan, út 1984, en The Legend of Tarzan, út 2016) wolle ynstee hawwe dat er John Clayton III, greve fan Greystoke wie, wylst John Clayton II dan de namme is dy't oan syn heit jûn wurdt. Yn Burroughs syn Tarzan of the Apes bringt de ferteller trouwens op 't aljemint dat sawol 'John Clayton' as 'Greystoke' optochte, fiktive nammen binne, bedoeld om 'e wiere identiteit fan Tarzan, yn 'e fiktive wrâld dy't er bewennet, te beskermjen.
Libbensbeskriuwing
Tarzan is de soan fan Britske aadlike âldelju. Syn heit wie John Clayton, boarchgreve Greystoke (yn lettere, minder kanonike wurken: John Clayton II, greve fan Greystoke), en syn mem hiet Alice. Dyselden waarden oan lân set op 'e kust fan Afrika en dêr efterlitten troch de opstannige bemanning fan harren skip (yn lettere wurken wurdt ornaris 'gewoan' sprutsen fan in skipbrek). Tarzan waard dêr berne en koarte tiid letter kaam syn mem te ferstjerren oan in sykte. Syn heit waard deade troch Kerchak, de lieder fan 'e Mangani-apen, in stamme fan fiktive en yntelliginte minskapen. Neffens Burroughs gie it om in soarte aap dat ûnbekend wie foar de wittenskip. De Mangani-apen wurde beskreaun mei it uterlik fan gorilla's, mar it agressive hâlden en dragen fan sjimpansees. De lytse Tarzan, in poppe noch, waard nei de dea fan syn âlden adoptearre troch it Mangani-wyfke Kala.
Etnografy
Etnografy (fan it Grykske ἔθνος, ethnos, dat "folk" betsjut, en γράφω, grapho, dat "ik skriuw" betsjut) is de stelselmjittige stúdzje nei folken en kultueren. Dêrby wurde ornaris per ûndersyk ien of mear kulturele ferskynsels by ien of mear folken bestudearre, fanút de kontekst fan 'e kultuer dêr't se ta hearre. Ek is it mooglik om by ien ûndersyk de hiele kultuer fan in etnyske groep fêst te lizzen, mar dat is tsjintwurdich net mear wenst, hoewol't it foarhinne wol in protte dien waard. It wurd "etnografy" kin sadwaande sawol slaan op in beskate beskriuwing fan in kultuer of in kultureel ferskynsel ("in etnografy"), as op 'e hiele stúdzjerjochting ("de etnografy").
As stúdzjerjochting komt de etnografy fuort út it sammelwurk oangeande minsklike maatskippijen en kultueren sa't dat ferrjochte waard troch de iere biologyske, sosjale en kulturele antropology. De tsjintwurdige etnografy hat lykwols behalven mei antropology ek in protte reitsflakken mei de sosjology, kommunikaasjekunde, skiednis en godstsjinstwittenskippen. In moderne etnografy beskriuwt alle waarnommen hâlden en dragen en leit alle symbolistyske ferskynsels út, mar boppedat is it in holistyske (alomfiemjende) stúdzje, en omfettet sadwaande ek in beheinde skiednis fan 'e oangeande etnyske groep en in analyze fan it fysike terrein en it klimaat fan harren wengebiet en it habitat dat hja dêrbinnen ynnimme. Yn alle gefallen moat in etnografyske stúdzje in oannimlike reäliteit útdrukke en in bydrage leverje oan it begryp fan 'e minsklike maatskippij.
Tarzan
Uterlik
Edgar Rice Burroughs beskreau Tarzan as in elegante foarm fan 'e wyldeman. Hy is lang fan stal, atletysk fan postuer, knap, mei in troch de sinne brûnze hûd, grize eagen en lang swart hier. Hy draacht gjin klean útsein in fersliten muldoek om syn skamstreek te bedekken. Likemin draacht er skuon, mar giet altyd bleatsfoets.
Troch syn opfieding mank de apen fan it oerwâld hat Tarzan lichaamlike fermogens dêr't oare lju net oer beskikke. Sa is er in earsten draver, klimmer, springer en swimmer. Ek kin er sûnder swierrichheden tûken en lianen brûke om op wisse wize en mei grutte faasje fan beam nei beam te slingerjen. Fierders brûkt Tarzan syn fuotten foar putsjes dêr't oare minsken de hannen foar nedich binne. Syn krêft, linigens, úthâldingsfermogen en refleksen kinne net folle minsken belykje. Ta einbeslút is er ek in kundich spoarsiker, dy't net inkeld syn gesichtsfermogen, mar ek syn gehoar en skerpe rooksin ynset om proaien te folgjen of oan rôfdieren te ûntkommen.
Karakterisearring
Fan karakter is Tarzan moedich, yntelligint en trou. Edgar Rice Burroughs stelt him foar as suver frij fan karakterflaters. Hy hâldt en draacht him yn hast alle sitewaasjes op etyske wize, útsein as er ûnder ynfloed fan fertriet op wraak út is. Dat bart as yn Tarzan of the Apes syn apemem Kala deade wurdt troch in jager, of as er yn Tarzan the Untamed yn 'e ferûnderstelling ferkeart dat Jane fermoarde is.
As er in sitewaasje tsjinkomt dêr't in swakkere persoan of groep bleat stiet oan útrûpeling troch in sterkere fijân, kiest Tarzan altyd partij foar de swakken. Yn 'e omgong mei manlju is er fatsoenlik en ôfhâldich, en lit er net oer him rinne. Yn it selskip fan manlike freonen hâldt en draacht er him freonlik en ûntspand, mar bliuwt er dochs altyd op in distânsje. Wat froulju oangiet, is Tarzan smoarfereale op Jane en folslein oan har tawijd. Yn withoefolle sitewaasjes meitsje tsjeppe froulju dúdlik dat se it wol mei him oanlizze wolle, mar eltse kear slacht Tarzan op hoaske, mar besliste wize harren oanbod ôf.
Yn 'e boeken fan Burroughs wurdt Tarzan ôfskildere as net inkeld tige yntelligint, mar ek as hiel wolsprekkend, op it erudite ôf. Hy kin mei withoefolle bistesoarten fan it oerwâld kommunisearje, mar leart ek hiel maklik nije minsklike talen oan. Yn it Ingelsk koed er lêze en skriuwe foar't er dy taal spriek. Dat komt om't er him troch de reisbibleteek fan syn heit, dy't er as opgroeiende jonge yn 'e hutte oantrof dy't syn âlden yn it oerwâld boud hiene, de betsjutting fan it skreaune Ingelsk oanleard hat. Hy heart de taal pas foar it earst sprutsen wurden as er de Frânske aventoersman Paul d'Arnot moetet, mei wa't er yn 't earstoan inkeld fia skreaun Ingelsk kommunisearje kin. Dyselde bringt him de begjinsels fan 'e minsklike spraak by.
Yn lettere wurken, benammen de films út 'e 1930-er jierren mei Johnny Weissmüller yn 'e titelrol, wurdt Tarzan, dêrfoaroer, ôfskildere as it archetype fan 'e nommele wylde, dy't mar oer beheinde taal- en spraakfeardichheden beskikt. It sitaat "Me Tarzan, you Jane" ("My Tarzan, do Jane") is wat dat oangiet wrâldferneamd wurden, hoewol't it eins apokryf is en yn gjin inkele film foarkomt.
Ferskinings
Tarzan ferskynde foar it earst yn 'e roman Tarzan of the Apes, dy't yn 1912 en 1913 as fúljeton publisearre waard yn it Amerikaanske pulpblêd The All-Story en yn 1914 yn boekfoarm útkaam.
Filmsearje
De Tarzan-filmsearje, is in rige live action-films oer Tarzan dy't inkeld ûnderling ferbûn binne trochdat se deselde haadpersoan hawwe. Dêryn is dizze rige ferlykber mei bgl. de James Bond-filmsearje.
Strips
Der binne ek gâns strips oer Tarzan makke. Sjoch foar in folsleine en byholden list op dizze side fan 'e Ingelske Wikipedy.
Tsjeppenbûr
De namme komt ek foar as Tjepperbuyr, Tieppenboer, Tjepperbuurt, Tzeppe en Tzyepenbur.
Weakens
Weakens is in buorskip yn de gemeente De Waadhoeke. Weakens leit benoarden de Boalserter Trekfeart en besuden Winsum.
De namme komt ek foar as Waekens en Wakens.
Twadde Wyk
De Twadde Wyk is in feart yn de gemeente It Hearrenfean. De feart rint fan de Skoatterlânske Kompanjonsfeart yn Jobbegea nei it suden en komt út by de iisbaan oan de wei Lúksemburch. Der binne wol 23 wiken eastlik fan Jobbegea, dy't oanlein binne yn de tiid fan de feanterij.
De namme Twadde Wyk jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme 2e Wijk.
Universiteit fan Oxford
De Universiteit fan Oxford is in universiteit yn de Ingelske stêd Oxford dy't mei dy fan Cambridge de ferneamdste en âldste universiteit fan it Feriene Keninkryk en mei dy fan Parys en Bologna ta de earsten fan de wrâld heart. Tegearre wurde se wol oantsjut mei Oxbridge.
De krekte stiftingsdatum is net hielendal wis, mar der binne oanwizings dat dêr al yn de 11e iuw ûnderrjochte waard. De universiteit groeide hurd fan 1167 ôf doe't Henry II Ingelske studinten ferbea om oan de Universiteit fan Parys te studearjen.
De universiteit bestiet út 39 colleges en 5 halls, dy’t oant op sekere hichte ûnôfhinklike ienheden binne. Sy binne faak om in plein of gersfjild hinne boud (quadrangle). Dosinten en studinten wenje dêr yntern, benammen bard dat noch yn de gruttere en mear âlde colleges/halls. Studinten ferkeare der meast yn it earste en leste jier fan harren trijejierrige bachelorsoplieding. It ûnderkommen foldocht net yn alle gefallen mear oan de moderne easken fan wenjen. Elts kolleezje is apart stifte troch in rike goeddogger of foarst, in oantal al yn de 13e oant 15e iuw. It meast nije kolleezje fan de universiteit is Green Templeton College dat oprjochte waard by Keninklik Sjarter op 1 oktober 2008 út it byinoar gean fan Green College en Templeton College.
De tagongseasken foar in top-universiteit sa as Oxford binne strang; út de grutte bult fan gadingmakkers wurde alinne de bêsten oannaam. Dat feit wurdt wjerspegele yn de kwaliteit fan it ûnderwiis en it ûndersyk en de oardering fan Oxford yn de top 5 fan bêste universiteiten yn de wrâld. Sûnt 1921 hawwe 46 persoanen dy’t yn Oxford studearren in Nobelpriis wûn (earedoktoraten en minsken dy’t earst nei harren Nobelpriis op Oxford kamen net meiteld). It is noch altyd sa dat it grutste part fan Britske top-amtners, diplomaten, ministers en steatssekretarissen fan 'Oxbridge' komt. thumb|300px|Natuerhistoarysk museum fan de universiteit fan Oxford
Kolleezjes fan Oxford
thumb|[[Somerville College]] thumb|Brasenose College thumb|Worcester College
Skriuwers en dichters
Oscar Wilde, J. R. R. Tolkien, T.S. Eliot, Robert Graves, Aldous Huxley, Hilaire Belloc, John Galsworthy, Kingsley Amis, Martin Amis, Zlata Filipović, Harper Lee, Seamus Heaney, Joseph Heller, John Donne, Percy Bysshe Shelley, C. S. Lewis, Evelyn Waugh, John Betjeman, W. H. Auden, Algernon Swinburne, Graham Greene, Christopher Hitchens, George Gordon Byron (Lord Byron), Salman Rushdie, Philip Pullman, Dorothy L. Sayers, Lewis Carroll
Natuerwittenskippers
Stephen Hawking, Richard Dawkins, Tim Berners-Lee
Filosofen
William von Ockham, Adam Smith, John Locke, Bertrand Russell, John L. Austin, John Searle
Teologen
John Wyclif, Edmund Campion, Cuthbert Mayne, Jean de Menasce, Hieronymus von Prag, John Wesley, John Henry Newman, John Thiessen
Histoarisy
Arnold Toynbee, Edward Gibbon
Politisy
Aung San Suu Kyi, Zulfikar Ali Bhutto, Benazir Bhutto, Bilawal Zardari Bhutto, Herbert Henry Asquith, Christopher Wren, William Ewart Gladstone, Thomas More, Tony Blair, Bill Clinton, Richard von Weizsäcker, Kening Abdullah fann Jordaanje, Clement Attlee, Margaret Thatcher, William Penn, Álvaro Uribe Vélez, David Cameron, James Purnell, Norbert Lammert, Indira Gandhi, Kening Jigme Khesar Namgyel Wangchuck
Cor Huisman
Cor Huisman (eins: Kornelis Huisman; Boalsert, 1912 - Grou, 1973) wie administrateur fan it Frysk Museum.
Dêrfoar wie er pianist en komponist by it selskip Tetman de Vries (1951-1963) en it selskip Rients Gratama (1963- 1966). Yn syn Tetman-perioade makke er sa'n 70 komposysyjes en fersoarge hy by ± 200 foarstellings de pianobegelieding.
Ashley Judd
thumb|Ashley Judd yn 2012 thumb|Ashley Judd Ashley Tyler Ciminella Judd (Granada Hills (Kalifornje), 19 april 1968) is in Amerikaansk filmaktrise.
Ashley waard meast grut yn de steat Kentucky en gie nei de baptistetsjerke. Sy is de healsuster fan countrysjongster Wynona Judd.
Sûnt 12 desimber 2001 is se troud mei de koereur Dario Franchitti. Earder hie hja ferhâldings mei Michael Bolton, Robert de Niro en Matthew McConaughey.
Agnetha Fältskog
It iere begjin
thumb|left|160px|Agneta Fältskog yn 1974 Agnetha Fältskog begûn doe't se 8 jier wie mei pianolessen en song by it koar fan de pleatslike tsjerke. Begjin 1960 foarme Fältskog in muzikaal trio, de Cambers, mei twa freondinnen. Se treden lokaal op yn lytsere sealen, mar giene al gau útinoar fanwegen gebrek oan opdrachten. As fyftjinjierrige stoppe se mei skoalle om har op in sjong karriêre te rjochtsjen.
Solokarriêre (1966–1971)
Fältskog song twa jier by de Bernt Enghardt-band. Yn dy tiid luts Karl Gerhard Lundkvist, in famyljelid fan ien fan de leden fan de band, him werom út syn suksesfolle rock-'n-roll-karriêre en begûn te wurkjen as plateprodusint by Cupol Records. Enghardt stjoerde him in demo-opname fan de band, mar Lundkvist toande allinnich ynteresse yn Fältskog. Se makke har soargen om't er net ynteressearre wie yn de band en se net op de plaat opnaam wurde soene. Se besleat lykwols om it oanbod te akseptearjen en tekene in platekontrakt by Cupol Records. Har selsskreaune debútsingle Jag var saparkär waard opnaam en útbrocht fia Cupol Records. Yn 1968 folge har debútalbum en oant 1971 folgen noch trije albums. Yn maart 1969 moete Agnetha de sjonger Björn Ulvaeus, en al gau waarden se in koppel. Yn 1972 spile Fältskog Marije Magdalena yn de Sweedske produksje fan de ynternasjonale musical Jesus Christ Superstar. Dêrnei late har relaasje mei Ulvaeus en harren freonskip mei Benny Andersson en Anni-Frid Lyngstad ta de foarming fan ABBA.
ABBA (1972–1982)
De ynternasjonale trochbraak fan de groep kaam mei it winnen fan it Eurofyzje Sjongfestival foar Sweden mei it liet Waterloo op 6 april 1974. Yn de folgjende acht jier hie de popgroep wrâldwiid in soad sukses en skoarde in rige fan nûmer 1-hits. Mei ABBA brocht Agnetha Fältskog njoggen studio-albums en twa live-album út.
Fuortsetting solokarriêre
Yn maaie 1983 brocht Fältskog har earste solo-album nei ABBA út, Wrap Your Arms Around Me. Oant 1987 folgen noch trije albums. Nei it útbringen fan I Stand Alone út 1987 luts Fältskog har úteinlik foar mar leafst 17 jier werom út it iepenbiere libben en wijde in soad fan har tiid oan astrology, yoga en hynsteriden yn har lânhûs yn Ekerö. Yn april 2004, brocht Fältskog it album, My Colouring Book út. Yn 2013 kaam de opfolger mei de tige koarte titel A út.
Fuotbalferiening Eanjum
Tenu: shirt: blau, broekje: blau, sokken blau/wyt streke
Van Panhuysfeart
De namme Van Panhuysfeart jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Van Panhuysvaart.
1917 (betsjuttingsside)
"1917" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
Assiniboine (rivier)
thumb|250px|De rin fan de Assiniboine De Assiniboine is in rivier fan 1.070 kilometer lingte dy't troch de Kanadeeske provinsjes Saskatchewan en Manitoba streamt. De Assiniboine rint fan har boarne, op 640 meter boppe seenivo, yn Saskatchewan nei it súdeasten oant sy yn de stêd Winnipeg gearrint mei de Red Rivier op 230 m boppe seenivo. It streamgebiet beslacht 182.000 km².
166
Ferstoarn
160er
Dedzjum
Beskriuwing
thumb|left|250px|Pleats yn de himrik fan Dedzjum oan de Arkumerleane. thumb|Himrik fan Dedzjum yn de eardere gemeente Wûnseradiel. It doarp leit tusken de Warkumer Trekfeart en de yn 1634 drûchleine Sinsmar yn. It lânskip fan leechlizzende greidlannen dêromhinne makke dat de bebouwing meast agrarysk fan karakter is mei relatyf in soad pleatsen. Oan de noardkant steane restanten fan in wetterbuert oan de feart en wat fierder nei it noarden ta leit it agraryske buorskip Arkum, besteande út in pear grutte pleatsen op in terp, dy’t ek ôfgroeven is. Op Ysgum yn it suden, eartiids ek in terpbuertsje, stiet noch mar ien pleats.
De Dedzjumer himrik is mar lyts, it liket dat de huzen en buorkerijen yn buerten yn it noarden en it suden groepearre binne, by de tsjerke is de bebouwing mear iepen. De terp mei tsjerke is sterk ôfgroeven, wat foaral oan de súdkant goed te sjen is. Der stiet op in kearmuorre in fraai izeren stek om it tsjerkhôf hinne. Der is noch in foto bewarre bleaun fan in flinke 13e-iuwske tsjerke mei in healrûn koar en in sealtektoer. Dy tsjerke is yn 1889 ferfongen troch in nij tsjerkegebou. De fraaie poarte is destiids oerbrocht nei it doe krekt stichte Frysk Museum yn Ljouwert, mar de sniene banken binne opromme.
Skiednis
Yn 855 wurdt it doarp al neamd. De lânhear Folker jout dan lân oan it Dútske kleaster yn Werden. Der wurdt dan skreaun oer "Deddingiuuerbe", wat op in eigennamme (Deddingi) wiist. Neffens ûndersiker Jan de Cock silger, soe dy namme wize op in ferbân mei aadlike lju út Turingen, dy't troch de Karolingen yn Fryslân bejeftige waarden mei grûnbesit nei de oerwinning fan de Franken op de Friezen. It soe yn dat gefal om de famylje fan de Immedingen gean. Net eltsenien is it mei De Cock iens, mar it falt wol op, dat it earste part fan dy famyljenamme, Imme, ek yn it plakje Ymswâlde sit. In oare persoansnamme út de famylje Immedingen, Abbo, sit yn Abbegea. Abbegea en Ymswâld lizze beide tichte by Dedzjum. As it wier is, hâldt it ek yn, dat de niisneamde plakken der al wienen yn de 8e iuw. Dedzjum ûntstie yn elts gefal oan de bopperin fan de rivier de Marne, dy't by Kimswert yn see útkaam. It doarpke past dêrom by plakjes as Hieslum, Parregea en Tsjerkwert, dy't yn deselde tiid ûntstien binne. It is ek net útsletten, dat der út it rivierke wei nei it suden ta in kanaal groeven is nei Warkum. Sa kaam Dedzjum in skoftlang oan in belangryk pleatslik farwetter te lizzen. thumb|left|De âlde tsjerke (1889).
Dedzjum hat yn de 13e iuw in bakstiennen tsjerke krigen. Nei de reformaasje bleaune in soad ynwenners roomsk, healwei de 19e iuw wie dat noch jimmeroan 62% fan de befolking. Dat feroare letter pas mei't in soad Dedzjumers nei Blauhûs ferhûzen.
Protestantsk Dedzjum waard nei de reformaasje yn 1580 kombinearre mei Parregea en Hieslum. Dy sitewaasje hat lykwols net sa lang duorre, want al yn 1617 is Dedzjum by Tsjerkwert fiege en dat is dêrnei ek sa bleaun. Ien fan de opmerklikste dûmny's wie Abraham Walsweer, dy't fan 1645 oant 1678 yn Tsjerkwert en Dedzjum stie. Hy moast him ris ferantwurdzje dat er spul stellen hie út it hûs fan famylje yn Boalsert. Mar ek syn houlik mei de dochter fan in lommertbaas waard him swier oanrekkene. Sa'n ien koe gjin lidmaat fan de tsjerke wêze, lit stean in dûmny, sa fûnen guont. Mar Walsweer hie as ferwar, dat skoanheit syn rykdom te tankjen hie oan besit yn Savoye en oan in oandiel yn in rederij. Nuver dat er it mear as tritich jier yn Tsjerkwert en Dedzjum úthâlden hat.
De midsiuwske tsjerke waard yn 1889 ôfbrutsen en ferfongen troch nijbou. Yn de âlde toer hong in klok út 1654. Yn 1890 kaam der in nije klok. Dy is yn 1943 troch de Dútske besetters rôve. Nei de oarloch kaam der in oarenien. Dedzjum lei mei it útbuorrentsje Arkum eartiids yn de Arkumerhim, in binnenpolder yn de rige fan de himmen tusken Makkum en Raerd. Neffens de wettersteatsdeskundigen Klaas Rienks en Georg Walther hearde de krite fan Arkum en Dedzjum earst by de folle gruttere Ymswâlderhim, mar omdat it om in úthoeke gyng, is der in dyk lein tusken Maskeboersherne en Tsjerkwert. It ein dyk dat de Ymswâlderhim omsleat, waard hjirmei in stik koarter, mar it betsjutte wol, dat de dyk fan de Arkumerhim úteinlik net sa heech waard as dy fan de Ymswâlderhim. De einierden fan de lytse delsettinkjes Arkum en Dedzjum sille de kosten dêrfan net opbringe kind hawwe. De skieding soe neffens Rienks en Walther al yn de 12e iuw plakfûn hawwe. Opmerklik genôch hat der yn it lytse doarp ek al hiel lang in skoalle west. Yn 1615 wurdt der yn Dedzjum al in skoalmaster neamd, Lieuwe Haarmens. Yn de `Tegenwoordige Staat' dy't ferskynde koart foar't J. Gardenier Visscher syn tekening makke, wurdt Dedzjum neamd, dat leit tusschen de Workumer jaagvaart en het Sensmeer, in een polder, benevens de buurtjes Arkum en Ysgum, waarvan het water door de Dedgumer- en Spakezyl ontlast wordt. Der hearre ûnder Dedzjum njoggen stimdragende pleatsen. Om 1700 hie Dedjum in kalkbaarnderij. De nedige skulpen waarden oanfierd oer de Lytse Mar, offisjeel Ypenbuerster Mar. Der moasten altyd skulpen yn foarrie wêze en dy waarden opslein op it Skil. It wurd "Skil” is oflaat fan "skulpen” en betsjut skulpegrús. De kalkûnen stiene sawat op it plak dêr't no de Harmonie is. Parregea wie in lange streek oan de Trekfeart, by de brêge ek wat huzen oan de oare kant fan it wetter, de "Rinteniersbuert" de kant fan Hieslum út, mar foaral it hert fan it doarp: de tsjerke mei de Tsjerkebuorren en it Skil.
Mienskip
De Pinfisker is de doarpskrante foar Parregea, Hieslum, Dedzjum en omkriten. Om 1930 hinne bestie de feriening Doarpsbelang ek al. De jiergearkomsten wiene yn de winters in hichtepunt foar it manfolk. Froulju seagen je der net: de emansipaasje wie doe noch net útfûn.
Oare ferienings:
Strjitten
Arkumerleane, Bueren, Fiskersbuorren, Ysgumerwei, Krabbedyk.
Sinkiang
In grut part fan de befolking binne Oeïgoeren, dêrnei folgje de Kazachen en Han-Sinezen yn oantal.
AVC (Seisbierrum)
AVC is de fuotbalklup fan Seisbierrum. De feriening is oprjochte troch tadwaan fan dûmny Kaatstra. De oprjochtingsdatum wie 24 septimber 1949. Ien fan de bepalingen wie dat der gjin alkohol skonken wurde mocht. De namme AVC is in ôfkoarting fan Algemene Voetbal Club. Der wurdt spile op Sportpark De Lytse Trije oan de Spoardyk.
Tenu: blau shirt, wite broek en blauwe sokken
Meryl Streep
thumb|Meryl Streep thumb|Meryl Streep yn 1989 thumb|right|Meryl Streep yn St. Petersburch 2004
Mary Louise (Meryl) Streep (Summit (Nij Jersey), 22 juny 1949) is in Amerikaanske aktrise. Fan heitekant is hja fan Nederlânsk komôf. Har Nederlânske foarfaar hiet net fan Steep, mar waard sa neamd om't er op it ymmigranteskip, ûnderweis nei Amerika, de foarrie byhâlde troch streekjes te setten. De oarspronlike famyljenamme is net wis.
Streep makke har debút op toaniel yn 1971 mei The Playboy of Seville; har filmdebút kaam mei de telefyzjefilm The Deadliest Season yn 1977. Itselde jier hie hja in rol yn de bioskoopfilm Julia. Goede kritiken en kommersjeel súkses kaam mei har rollen yn The Deer Hunter (1978) en Kramer vs. Kramer (1979). Foar de earste krige Streep har earste Oscar-nominaasje en foar de twadde wûn se ien. Letter wûn hja noch in Academy Award for Best Actress foar har optreden yn Sophie's Choice (1982).
Op 26 febrewaris 2012 krige Streep har tredde Academy Award for Best Actress in a Leading Role foar har rol as Margaret Thatcher yn de Britske biografyske film (biopic film) "The Iron Lady".
Films
Streep spile ûnder oaren yn dizze films:
Johan Bothenius Lohman
thumb|Johan Bothenius Lohman, 1920 Johan Bothenius Lohman (Aldtsjerk op Sminiastate, 31 maart 1887 – Naarden 17 augustus 1977) wie in Nederlânsk boargemaster.
Bothenius Lohman wie in soan fan mr. Willem Carel Lohman en jonkfrou Clara van Sminia (1857-1887). Hy waard berne mei de famyljenamme Lohman, by KB nûmer 29 fan 28 july 1926 waard de famyljenamme feroare yn Bothenius Lohman. De namme Bothenius waard ûntliend oan syn foarmem Ida Elisabeth Bothenius (1706-1756) dy't troud wie mei de Grinzer kolonel Jan Lohman (1701-1786).
Hy promovearre yn Leien ta doktor yn de rjochten (1912). Yn 1914 waard er boargemaster fan de gemeente Tytsjerksteradiel. Hy wie dêrneist kantonrjochter en plakferfanger yn it kanton Burgum. Yn 1920 waard Bothenius Lohman boargemaster fan Assen. Doe't yn 1940 de Dútsers Nederlân binnenfoelen rôp de boargemaster de gemeenteried op om “trou te bliuwen oan it Hûs fan Oranje, hoopjende en betrouwende op de takomst”. Op lêst fan de besetter waard hy ôfsetten. Nei de oarloch wie hy fan 1945-1949 opnij boargemaster fan Assen. By syn pinsjoenearring waard Bothenius Lohman beneamd ta eareboarger fan Assen. Yn dy stêd waard de Boargemaster J. Bothenius Lohmanwei nei him ferneamd.
Sicko Heldoorn
Klaas Sikko (Sicko) Heldoorn (Snits, 6 septimber 1956) is in Nederlânsk PvdA-politikus.
Wurkpaad
Heldoorn studearre sosjology oan de Ljouwerter subfakulteit fan de Ryksuniversiteit Grins. Hy waard yn de jierren '70 bestjoerslid fan de ôfdieling Huzum fan de PvdA. Letter krige er in sit yn it gewestlik bestjoer fan de partij. Yn 1987 waard er lid fan de Provinsjale Steaten fan Fryslân, neist syn baan as konsulint fan de Stichting Samenwerking Dorpshuizen in Friesland. Twa jier letter waard er foarsitter fan de PvdA-fraksje. Yn 1992 waard er keazen ta lid fan Deputearre Steaten fan Fryslân. Yn 1999 waard er lid fan it deistich bestjoer fan it Ynter Provinsjaal Oerlis (IPO) en foarsitter fan de IPO-kommissy wetter, miljeu, natuer en lânbou.
Yn 2002 waard Heldoorn boargemaster fan Opsterlân. Itselde jier waard er troch de Ljouwerter wettersportferienigingen de Meeuwen en LWS beneamd ta 'Wettersporter fan it Jier', fanwege syn ynset foar it baggerbeliedsplan fan de Fryske wetterwegen. Fan 2002 oant 2010 wie er dêrneist foarsitter fan de Kombinaasje fan Beropsfiskers. Maart 2012 waard Heldoorn beneamd ta foarsitter fan de Feriening foar Beropsskipfeart BBZ.
In 2007 ferruile Heldoorn Opsterlân foar it Drintske Assen, dêr't er Dineke van As-Kleijwegt opfolge. Hy bleau dêr oant 2013, doe't er fuortmoast om't de Asser gemeenteried him net foardrage woe foar werbeneaming. Yn 2014 waard Heldoorn ynstallearre as waarnimmend boargemaster yn Dantumadiel. Yn desimber 2017 waard er yn dy gemeente opfolge troch Klaas Agricola. Yn maart 2018 folge syn beneaming ta waarnimmend boargemaster fan de Noard-Hollânske gemeente Huizen.
Sûnt 13 novimber 2019 is Niek Meijer boargemaster fan Huizen. Yn febrewaris 2020 waard Heldoorn beneamd ta waarnimmend boargemaster fan de gemeente Waterland per 2 maart 2020. [ 7 ] Op 11 maart 2021 waard Marian van der Weele boargemaster fan Waterland. Heldoorn waard mei yngong fan 24 juny 2021 beneamd ta waarnimmend boargemaster fan Heemskerk.
Tineke de Nooij
Christina Hendrika (Tineke) de Nooij (Baarn, 27 april 1941) is in Nederlânske radio- en telefyzjepresintatrise. Sy wie de earste froulike diskjockey by Radio Veronica. Sy wennet yn Baarn.
Sint-Martinusmûne (Didam)
De Sint-Martinusmûne oan de Molenhoek is in rûne stiennen bultmûne yn it Gelderske plak Didam.
Skiednis
De mûne waard boud yn de jierren 1854-1855 en hie gjin foargonger. De Martinusmûne hat dêrnei ferskillende eigners hân.
Yn 'e jierren 1950 waard der in oaljehannel yn ûnderbrocht en alhoewol't ek de hannel yn moal útwreide waard, wie dat foar in part elektrysk.
Der ûntstie yn 'e nacht fan 11 nei 12 novimber 1964 brân yn 'e mûne, mar om't de eigner en brânwar der op 'e tiid by wiene, koe de skea beheind bliuwe. De mûne bleau oant 1973 yn bedriuw. Yn dat jier waard de mûne stilset fanwegen in losse roede.
In wenningboukoöperaasje kocht yn 2004 de mûne oer en liet de mûne yn 2007 mealree restaurearje.
Hjoed-de-dei hat de stifing Sint-Martinusmûne it behear oer de mûne.
Beskriuwing
De Sint-Martinusmûne is in rûne stiennen bultmûne. De wjukken hawwe in flecht fan 23,70 meter en binne útrist mei it systeem fan Bussel (binnenroede) mei Ten-Have-kleppen en it systeem Fauel (bûtenroede).
Stasjon Almeare Muzykwyk
Stasjon Almeare Muzykwyk (Almm) is in stasjon oan de Flevoline yn Almeare yn it stedsdiel Almeare Muzykwyk yn de provinsje Flevolân.
It waard yn gebrûk naam op 30 maaie 1987 mei de iepening fan de Flevoline (Weesp - Lelystêd Sintrum). It stasjonsgebou wie in ûntwerp fan arsjitekt Peter Kilsdonk. It stasjon hat twa brede perrons mei twa lange perronkappen. Oan beide siden binne hellingbanen, en de twa wichtichste treppehuzen binne oerdutsen en ôfskerme mei glêzen muorren. Beide treppen binne om in betonnen klokketoer hinne boud. Under it spoarweifiadukt is in stasjonshal mei foarsjenningen.
Alex van Galen
Alex van Galen (Eindhoven, 28 juny 1965) is in Nederlânsk senarioskriuwer en auteur fan skrillerromans. Hy wie û.m. ferantwurdlik foar de senario's fan 'e Nederlânske histoaryske spektakelfilms Michiel de Ruyter en Redbad.
Libben en karriêre
Van Galen waard yn 1965 berne yn Eindhoven. Hy studearre literatuerwittenskip oan 'e Ryksuniversiteit Utert en begûn yn 1993 mei it skriuwern foar de tillefyzje. Hy timmere oan 'e wei mei senario's foar komeedzjesearjes as We Gaan Nog Niet Naar Huis, SamSam, Het Zonnetje in Huis en In de Vlaamsche Pot, en foar dramasearjes as Rozengeur & Wodka Lime, Voor Hete Vuren en 12 Steden, 13 Ongelukken. By de lêste beide tillefyzjesearjes wurke er gear mei regisseur Roel Reiné, dy't ek út Eindhoven komt, en foar wa't er neitiid faker skripts skreau.
Begjin 2007 ferkocht Van Galen syn earst filmsenario Bullitz oan in ynvestearringsmaatskippij yn Hollywood. It wie de bedoeling dat it yn 2009 ferfilme wurde soe, mar dat gie net troch doe't de Pakistaanske finansier ûnder mysterieuze omstannichheden ferdwûn. Yn 2007 brocht Van Galen ek syn earste roman út, in histoaryske skriller mei de titel De Opvolger, dy't ferskynde by Utjouwerij Prometheus. It boek giet oer twa leafdesferhalen tsjin 'e eftergrûn fan in syktocht nei in relikwy fan Karel de Grutte, oer de opera's fan Wagner, iuwenâlde kroaningsrituëlen en de lêste dagen fan it Trêde Ryk. De filmrjochten fan De Opfolger waarden al foàr de publikaasje fan 'e roman ferkocht oan 'e Amerikaanske finansieringsgroep Rebel Film, fan Roel Reiné. Yn 2010 ferskynde der in werútjefte fan it boek.
Datselde jiers (2010) publisearre Van Galen ek syn twadde roman, de skriller Duivelssonate, oer de manysk-depressive Frânske pianist Notovich, dy't op in dei ûnder it bloed op it poadium oantroffen wurdt: syn freondinne Senna is ferdwûn en hy wurdt derfan fertocht dat er har deadien hat. Notovich, dy't úthâldt dat er ûnskuldich is, naait út nei it bûtenlân. Jierren letter mient er Senna yn Amsterdam werom te sjen, dêr't se in relaasje ûnderhâlde soe mei de pianist Valdin, in âlde rivaal fan Notovich. Wylst Notovich de wierheid besiket te ûntraffeljen, begjint er stadichoan syn gryp op 'e wurklikheid te ferliezen. Duivelssonate waard mei loovjende resinsjes yn û.m. NRC Handelsblad, Het Parool en it Algemeen Dagblad ûntfongen. Yn 2011 waard it boek yn it Dútsk oerset as Die Teufelssonate. De filmrjochten waarden ek yn 2011 ferkocht, oan Cielo Film.
It trêde boek fan Van Galen, mei as titel Süskind, skreau er op basis fan it senario fan 'e film Süskind. It is it wierbarde ferhaal fan 'e sakeman Walter Süskind, dy't yn 'e Twadde Wrâldoarloch yn 'e tsjinst kaam fan 'e Joadske Ried en hast twahûndert Joadske bern út 'e hannen fan 'e nazys wist te rêden. Dizze saneamde 'ferboeking' (it tsjinstelde fan in ferfilming) waard yn 2012 útjûn troch De Arbeiderspers, en kaam yn 'e wike fan publikaasje binnen yn 'e Bestseller Top 60 fan 'e CPNB.
Yn 2015 wurke Van Galen wer gear mei Roel Reiné doe't dy him frege om it senario te skriuwen foar syn earste Nederlânske spektakelfilm Michiel de Ruyter, oer de santjinde-iuwske admiraal en seeheld Michiel de Ruyter. Tegearre mei syn mei-senarist Lars Boom wûn Van Galen foar dat skript de Gouden Pinne. Yn 2016 wie Van Galen ferantwurdlik foar it senario fan 'e komyske horrorfilm SneekWeek. Yn 2017 skreau Van Galen fierders, op 'e nij foar Reiné, it senario fan 'e histoaryke aventoerefilm Redbad, dy't basearre is op 'e achtste-iuwske Fryske kening Redbad.
Polikarpov I-180
De Polikarpov I-180 wie in iemotorige jachtfleanmasine, ûntwurpen troch de Russyske fleantúchbouwer Nikolaj Nikolajevitsj Polikarpov.
It tastel ûntstie út de súksesfolle Polikarpov I-16 en de Polikarpov I-17. It wie ek de earste sovjetfleanmasine mei in ferstelbere trijeblêdige propeller. As oandriuwing hie it tastel in M-88-stjermotor.
Wielstersyl
Wielstersyl of It Wiel is in buorskip yn de gemeente Ljouwert. Hy leit oan de hegedyk, de âlde seedyk fan de Middelsee tusken Jellum en Weidum. Fan De Swette rint de Wielster Feart nei de syl fan It Wiel: Wielstersyl.
De namme komt ek foar as Wiel, Wyel, Wielervaart en Wielsterzijl. De âldste namme is Frerck to Weel en in wetternamme wurdt Wieldsterga erme neamd. Wiel wiist hjir op in dyktrochbrek.
Marijn Kuipers
Jeugd en oplieding
Marijn groeide op yn Oranjewâld (tichtby It Hearrenfean) mei in âldere suster. En fan har sechsde ôf, nei de skieding fan har âlden, groeide se ek foar in part op yn Ketlik by har mem. Kuipers gie nei de middelbere skoalle en it mbo op It Hearrenfean, se folge dêr de oplieding Wellness & Lifestyle oan it Friesland College. Yn 2020 stie se yn de finale fan de Miss Beauty of Fryslân ferkiezing.
Karriêre
Marijn docht presintaasjewurk foar it online platfoarm Rumag, docht mei oan de Youtube-searje Hooligirls en is ambassadeur fan de stichting Make A Wish. It begûn foar har allegearre yn 2018, yn de sportskoalle op It Hearrenfean. Tegearre mei in freondinne pleatste se fitness kontint op Instagram.
Doe 't in manljusaccount mei goed 500.000 folgers ien fan har fitnessfotos poste, groeide har bekendheid enoarm. Se is sûnt 2020 aktyf foar Rumag, nei in berjochtsje fan Danny Membre, de baas fan RUMAG. Se hat op it stuit (maart, 2023) 36.300 folgers op YouTube, 325.000 op Instagram en 525.000 op TikTok.
Prizen
Marijn Kuipes waard yn 2022 troch manljusblêd FHM bekroand ta Social Media Queen 2022 fanwegen har nije knappe ferskining, grappige filmkes op TikTok, har moaie kykjes op Instagram en har optredens op de kanalen fan Rumag.
Persoanlik
Marijn wennet op it stuit mei 2 fammen út Fryslân yn Amsterdam.
Aald Hielpen
Aald Hielpen (Hylpersk, Ald Hylpen) is in folkloristyske sjong- en dûnsgroep út Hylpen. De feriening is oprjochte yn 1912.
Trochdat Hylpen eartiids isolearre lei en oer wetter in soad kontakten mei Amsterdam hie, is net allinnich in eigen dialekt ûntstien, mar ek in eigen Hylper dracht. Nei 1880 waard der net folle Hylper dracht mear alle dagen droegen. De lêste frou dy't it noch alle dagen oan hie wie Dirkje Husser dy't yn 1882 ferstoar.
Winnipeg
thumb|left|Kaart fan Manitoba Winnipeg is de haadstêd en grutste stêd fan de provinsje Manitoba yn Kanada en foarmet de grutste mienskip yn de Winnipeg Capital Region, dêr't mear as de helte fan de befolking fan Manitoba's wennet. It leit tichtby it geografyske sintrum fan Noard-Amearika, op it plak fan de gearrin fan de rivieren de Red en de Assiniboine (dat punt hjit The Forks).
"Winnipeg" komt fan it Kree-wurd foar 'modderige wetters'. It gebiet om Winnipeg hinne wie in hannelssintrum foar de lânseigen befolking foardat de Jeropeanen kamen. It earste fort (Fort Rouge) waard dêr set yn 1738 troch Frânske fellehannelers. Nije hannelsposten waarden stifte troch de Hudsonbaai Kompanjy (Hudson's Bay Company) en de Noard West Kompanjy dy't elkoar fûl bekonkurrearren om de fellehannel yn de regio. De lêste kompanjy stifte Fort Garry yn 1809. Yn 1812 waard der in delsetting stifte troch de saneamde Selkirkpioniers, de Red Riverkoloanje ûntstie, dêr't de kearn fan yn 1873 de City of Winnipeg waard. Ein 19e iuw en begjin 20e iuw wie Winnipeg ien fan de hurst groeiende stêden yn Noar-Amearika. Yn dy tiid waard ek de Universiteit fan Manitoba stifte, de earste universiteit yn West-Kanada.
Winnipeg stiet fanâlds bekend as de 'Poarte nei it Westen' (Gateway to the West) en is fan belang as yndustry-, lânbou-, ferfiers-, en ûnderwiissintrum.
It is ien fan de kâldste grutte stêden yn de wrâld; de trochsneed temperatuer fan novimber oant maart leit ûnder it friespunt. Mids winter is it nachts trochstrings -18 °C. Troch de faak foarkommende sterke wyn leit de gefoelstemperatuer faak noch 5 oant 10 graden leger. Kanadezen hawwe it dêrom wol oer "Winterpeg" yn stee fan Winnipeg. Tusken maaie en septimber is it faak waarm yn Winnipeg; de temperatuer kin dan oprinne oant boppe de 35 °C.
Didam
Didam (lokaal: Diem) is in Nederlânsk plak yn 'e gemeente Montferlân yn 'e provinsje Gelderlân. It gemeentehûs fan Montferlân stiet yn Didam.
Skiednis
Op it plak fan it hjoeddeiske Didam lei yn 'e Romeinske tiid in Germaanske delsetting. De omkriten fan it plak waarden bewenne troch Gamaven. By in argeologysk ûndersyk súdlik fan de Tatelaarwei binne in grut tal Romeinske saken fûn, lykas munten fan û.o. Nerva, Hadrianus, Antoninus Pius en in 4e-iuwske muntskat. Dêrnjonken binne ek byldsjes fan 'e goadinne Minerva en in wylde baarch fûn.
Oant 1606 stie súdlik fan Didam yn 'e buorskip Oud-Dijk it kastiel Didam. Yn 'e buorskip Greffelkamp stiene de kastielen Manhorst en Luynhorst, wylst west fan Didam de state Nevelhorst stie. Oan de eastlike kant fan it doarp stie de state De Heegh.
De krite waard op 10 augustus 1925 troch in fûle stoarm troffen. Ek yn Didam binne doe in soad hûzen troch it natoergeweld ferneatige.
Yn 'e Twadde Wrâldkriich hie Generalkommissar für das Sicherheitswesen Hanns Albin Rauter syn haadkertier yn Didam. Op 6 maart 1945 ried er op 'e jûn út Didam út oer Zevenaar en Arnhim nei Apeldoarn. Underweis rekke er by Woeste Hoeve by in oanslach ferwûne. Yn 'e oarloch binne fiif joadske ynwenners fan it plak fermoarde yn Auschwitz en Sobibór.
It besjen wurdich
De goatyske Marijetsjerke út 1590 en de Sint-Martinusmûne út 1855 binne it besjen wurdich.
De Westerein (Wjelsryp)
thumb|260px|De Westerein De Westerein is in buorskip yn de gemeente De Waadhoeke. De Westerein leit westlik fan Wjelsryp, súdeastlik fan Frjentsjer. De namme komt ek foar as Westerend en Westeyndt. De Westerein moat net betize wurde mei de De Westereen yn Dantumadiel. Wjelsryp hat oan 'e oare kant fan it doarp ek in strjitte dy't De Oasterein hjit (stavere mei 'oa', net mei 'ea').
Heechein (Snits)
Noardside
De noardside slút by de Snitser Wetterpoarte fia in trep oan op de Wetterpoartsgrêft, de rydferbining dêr is mei it Súdein. Earder gie hjir in grêft efter de wâlen nei it noarden. Likernôch yn it midden fan de strjitte slút de Alde Komerk hjir op oan, mei dêr tsjinoer de Heecheinsterbrêge, dy't de twa siden fan it Heechein ferbynt.
Hjirfoarby stiet it Lemster Fearhûs, en op de hoeke fan it Grutsân it Fluithûs. De stêdsgrêft stekt hjir ûnder de Suderbrêge troch de stêd yn. Oare kant de brêge rint de noardside fan it Heechein nei de Singel, en foarmet in krúspunt mei de Singel, de Lytse Peallen en de súdside. Hjir op de hoeke stiet it Langwarder Fearhûs, letter it Twintsk Fearhûs. De noardside foarme oant de stêd fierder útlein waard de súdein fan de stêd. Dat de strjitte it Heechein neamd wurdt is om't dy namme tsjutte op gâns it súdlik part fan de stêd.
Súdside
De súdside foarmet in trochgeande rydferbining fan de Singel nei de Lemmerdykbrêge, dêr't er njonken de Wetterpoarte oanslút op de Rienck Bockemakade. Dit part fan de stêd hiet, en hjit noch wol, de Nijstêd. Doe't de noardside de ein fan de stêd wie, wie it wetter de haven; oan de súdside stienen ek pakhuzen, mar dy leinen bûten de stêd. Doe't yn 1492 wâlen om gâns de stêd oanlein waarden, waard dit part oan de stêd tafoege. Op de hoek fan it Heegein mei de Rienck Bockemakade stiet it hûs fan Hans Boelens, no eigendom fan de HB fundaasje.
Wetter
thumb|Wetter fan it Heechein, mei de Snitser Wetterpoarte. It wetter tusken de kaden wie oant de 17e iuw de ein fan de stêd. De Heechein wie de haven fan Snits, mei oan beide kanten pakhuzen. Doe't de Kolk groeven waard, waarden begjin 17e iuw de pakhuzen dêrhinne ferplakke, en op it Heechein waard nijboud foar hantwurkslju. De âldste huzen, lykas it Fluithûs, binne dêrom fan dy tiid, boud yn de trepkegevelstyl fan dy tiid. Sûnt dy tiid fungearre it wetter as fearhaven, mei fearhuzen foar it fear nei De Lemmer en mei dat foar Langwar. Ein 19e iuw, mei de komst fan de steamskippen ferskoden ek de fearen nei bûten de Wetterpoarte. Al dy tiid gong de âlde stêdsgrêft fierder troch de Singel, en wie der in twadde útgong troch de Lytse Peallen, dêr't ek in piip wie. Yn de 20e iuw binne dy lykwols dimpt, dat de ferbiningen oer it wetter binne no allinnich fierder de stêd yn fia de Suderbrêge en fia de Kolk ûnder de Wetterpoarte troch nei bûten.
Hichtum
Tsjerke
thumb|Wibrandastate yn 1722 It tsjerkje mei kleastermoppen is boud yn de 12e iuw, mar waard yn de 15e iuw gâns feroare, wêrnei't yn de 17e iuw de hjoeddeiske toer boud waard. De toer hat twa liedklokken, dêr't ien fan troch Hans Falck yn 1617 getten is en de oare in moderne is. De tsjerke stiet mei in skulpepaad op in mei esken en iperen omseame tsjerkhôf. Yn 1882 is der in nij ynterieur yn komd en waard de preekstoel fan de súdkant nei de koarsluting fersetten, foar it grêfmonumint. Ek is der in grêfsark út 1626. It oargel yn de Nederlânsk Herfoarme tsjerke is yn 1795 boud troch Albertus van Gruisen. It ynstrumint is yn orizjinele steat bewarre bleaun. Der is in grêfkelder fan de famylje Thoe Schwartzenberg en Hohenlandsberg.
It wapen fan Hichtum is ferdield neffens it famylje fan de Thoe Schwartzenberg's. De leelje komt fan it wapen fan de famylje Van Huyghis, dy't krektas oare grytmannen op de Wybrandastins by it doarp wennen. De pleats Wibrandastate is nei in grutte brân yn 1957 nijboud.
Mienskip
It doarp hat in feriening foar doarpsbelang dy't gearkomt yn it doarpshûs 'Us Gerak'. 'Op'e Hichte' is de doarpskrante en der is in feestkommisje. De 'Wylde Sjitters' is de namme fan de biljertferiening.
Strjitten
Schwartzenbergwei, Sieswert.
Jane Porter (personaazje)
Jane Porter is in fiktyf personaazje út 'e Tarzan-boeken fan 'e Amerikaanske skriuwer Edgar Rice Burroughs. Ek yn 'e adaptaasjes ta oare media dy't dêr letter fan makke binne, lykas films en tillefyzjesearjes, spilet Jane ornaris in wichtige rol. Hja is de grutte leafde fan Tarzan, de oan lianen slingerjende held fan it Afrikaanske oerwâld. Fral harren mei-inoar yn 'e kunde kommen ("Me Tarzan, you Jane") is tige bekend, hoewol apokryf.
Namme
Yn 'e romans fan Edgar Rice Burroughs is Porter de efternamme fan Jane. Yn guon fan 'e lettere films wurdt se lykwols om ûndúdlike redens 'Jane Parker' neamd. Yn 'e boeken wurdt Jane, nei har houlik mei Tarzan (dy't ommers eins John Clayton II, boarchgreve Greystoke is) Jane Clayton, boarchgrevinne Greystoke. Lettere, minder kanonike boarnen (yn 't bysûnder de films Greystoke: The Legend of Tarzan, út 1984, en The Legend of Tarzan, út 2016), dy't Tarzan identifisearje as John Clayton III, greve fan Greystoke, wurdt Jane dan Jane Clayton, grevinne fan Greystoke.
Libbensbeskriuwing
Jane Porter is yn 'e Tarzan-romansearje fan Edgar Rice Burroughs in Amerikaanse út Baltimore en de dochter fan perfester Archimedes Q. Porter. Hja bedarret yn Afrika as se mei har heit en de oare leden fan harren ekspedysje strâne rekket op 'e kust fan dat kontinint. Yn lettere films en tillefyzjesearjes wurdt se op ferskate manearen foarsteld, as de dochter fan in Amerikaanske ûntdekkingsreizger dy't har heit op syn ekspedysje beselskippet (lykas yn 'e boeken), mar ek as de dochter fan in Amerikaanske sindeling of as in antropologe dy't op eigen manneboet nei Afrika reizge is. Yn 'e tillefyzjesearje Tarzán, út 'e iere 1990-er jierren, is Jane gjin Amerikaanse, mar in Fransêze.