cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Katedraal fan Tours
Ynrjochting en ramen
De fyftjin ramen fan de apsis en it dêrûnder lizzende trifoarium waarden tusken 1265 en 1270 ynset. Se stelle leginden fan hilligen, it skeppingsferhaal, it lijen fan Kristus en de biskoppen fan Tours foar. It roasfinster yn de gevel datearret út de 15e iuw, dy fan it transept út de 14e iuw.
Yn de earste súdlike koerkapel stiet it 16e iuwske moarmeren grêftombe foar Karel-Roland (Charles-Orland; 1492-1495 en Karel (Charles; 1496), soannen fan Karel VIII, in masterwurk fan de iere renêssânse yn Frankryk.
Oargel
It oargel giet yn dielen werom op in ynstrumint út 1521, wêrfan't it hjoeddeiske front stammet. Yn de rin fan de tiid waard it ynstrumint ferskate kearen restaurearre en fergrutte. Yn 1762 waard in rêchposityf en in echowurk tafoege. It oargel waard by in restauraasje yn 1928-1929 fan elektropneumatyske traktueren foarsjoen. De lêste grute renovaasje fûn yn de jierren 1992-1996 troch Alfred Kern & Soannen út Straasburch plak. It hat tsjintwurdich 56 registers op trije manualen en pedaal.
Helene van Meekren
thumb|225px|[[Anna Zuikerberg (links) en Helene van Meekren (1913).]] Helene van Meekren (Meppel, 6 maart 1881 - Sobibór (Poalen), 16 july 1943) wie in Nederlânske sjoernaliste.
Se wie in dochter fan Jacob van Meekren (1852-1929), konfeksjefabrikant, en Sophie Arons (1859-1939).
Van Meekren wie ien fan de earste froulike sjoernalisten fan Nederlân en wie yn ’e mande mei Anna Elizabeth Zuikerberg it sjoernalisteduo Annalèn. Hja skreaunen foar it Algemeen Handelsblad en foarmen de haadredaksje fan de Rotterdamsche en Amsterdamsche Dameskronieken. Dit wie útsûnderlik, omdat de deiblêdsjoernalistyk yn dy tiid benammen in mannewrâld wie.
Under de Twadde Wrâldoarloch waarden alle sjoernalisten ferplichte harren op te jaan by it Verbond van Nederlandsche Journalisten. Fanwegen har Joadske komôf waard Van Meekren útsletten fan lidmaatskip en ûntslein by de krante. Yn juny 1943 waard Van Meekren arrestearre en deportearre nei Kamp Westerbork. In moanne letter waard hja nei it ferneatigingskamp Sobibór brocht en dêr fuort en daliks fermoarde.
Diamond Foxxx
Diamond Foxxx, echte namme: Stephanie Woodcock (Albany (Georgia), 5 jannewaris 1973), is in Amerikaansk neakenmodel, stripper en pornografysk aktrise, dy't yn it ferline ek wol gebrûk makke hat fan 'e artystenammen Diamond en Lauren. Har tsjintwurdige skûlnamme wurdt gauris misstavere as Diamond Foxx of Diamond Fox. Hja sette yn 2004 útein mei in wurkpaad yn 'e Amerikaanske pornoyndustry en spile yn in grut tal films. Foxxx stiet benammen bekend om har grutte boarsten. Yn 2012 wûn se in AVN Award.
Jonkheid
Foxxx waard yn 1973 berne op in marinebasis yn Albany, yn 'e Amerikaanske steat Georgia, dêr't har heit, in ofsier by de Amerikaanske Marine, op dat stuit legere wie. Oan har heitekant stammet hja út in famylje mei in militêre tradysje, en ek har mem, dy't in marinier west hat, past yn dat plaatsje. Foxxx wie it âldste bern yn in gesin mei ien dochter en twa soannen, dat him úteinlik foargoed yn 'e steat Firginia fêstige.
Folwoeksen libben
As tiner sleat Foxxx har earste houlik al, krige in bern en wurke as EHBO-frijwilliger. Yn dy tiid ûntjoech se har hobbys, ntl. pokerjen, haken en naaien. Nei't se fan har earste man skieden wie, naam Foxxx sels tsjinst by de Amerikaanske Marine, en brocht har 21e jierdei troch yn in trainingskamp. Nei alve moannen en alve dagen waard se lykwols ûnearfol ûntslein út 'e marine om't se seksuële omgong hân hie mei in oare matroas. Neitiid wurke Foxxx as stripper yn in stripklub yn Dallas, yn 'e steat Teksas, dêr't se yn 'e kunde kaam mei har twadde man Ben, mei wa't se yn 1999 wertroude en nei it tropyske Key West ferfear, op 'e Florida Keys, dêr't se makelder waard.
Pornokarriêre
Yn 2011 loek Foxxx de belangstelling fan 'e media doe't se in parseferklearring útgean liet wêryn't se oankundige dat se, as de Pittsburgh Steelers de Superbowl wûnen, al har Twitterfolgers dy't op har oerwinningsfeest kamen, oraal befredigje soe. Datselde jiers fernijden Foxxx en har man harren trou-ûnthjitten by in seremoanje dy't opnommen waard foar de dokumintêre Brides of Beverly Hills fan 'e tillefyzjestjoerder TLC. Dat programma waard op 28 oktober 2011 útstjoerd. Ein 2011 breide Foxxx in ein oan har karriêre as pornoaktrise, mar yn 'e maityd fan 2012 makke se in comeback.
Yn desimber 2012 naam se in gangbang op, en op 3 jannewaris 2013 die se har earste sekssêne mei dûbele penetraasje, beide foar it label Brazzers. Foxxx wûn yn 2012, yn 'e mande mei Zoey Holloway, Brooklyn Lee en Missy Martinez, in AVN Award (de Oscar fan 'e pornowrâld) yn 'e kategory bêste lesbyske groepsekssêne, foar har optreden yn 'e film Cherry 2. Dêrnjonken hat se noch trije oare kearen foar in AVN Award nominearre west.
Neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) hat Diamond Foxxx sûnt 2004 yn mear as 210 pornofilms spile, û.m. foar sokke foaroansteande labels as Penthouse, Wicked Pictures, Vivid Entertainment, Digital Sin, New Sensations, Evil Angel, Diabolic Video, Shane's World, Elegant Angel, Digital Playground, Zero Tolerance, Jules Jordan Video, Adam & Eve, Hustler Video, The Score Group en Devil's Film. Fierders hat se ek wol wurke foar minder bekende studio's, lykas Third Degree Films, Mile High Media en Pure Play Media. En teffens hat se in protte yn 't spier west foar pornowebsiden op it ynternet, wêrûnder BangBros, Reality Kings, Brazzers, Naughty America en Muffia.
Lichemsskaaimerken
Diamond Foxxx is blank, mei blauwe eagen en blûn hier. Neffens har offisjele opjefte is se 1.62 m lang, mei in gewicht fan 47 kg, en kupmaat 32DD, dêr't se yn desimber 2004 in boarstfergruttingsoperaasje foar ûndergien hat. Ek hat se ymplantaten yn har stuten ynbringe litten. Behalven de gebrûklike piercings troch de earlellen hat Foxxx ek in nâlpiercing, in Monroe-piercing en in piercing troch har klitoris. Se hat lykwols gjin tatoeaazjes.
Jenny Greenteeth
Jenny Greenteeth (Ingelsk foar "Jenny Grientosk") is in boasaardich personaazje út 'e Ingelske folkloare, dy't yn it ferline wol brûkt waard as berneskrik. Hja wurdt foarsteld as in wetterhekse of bûzehappert dy't bern of oare lju it oerflaktewetter yn skuort, mei de bedoeling om harren te ferdrinken.
Neiere beskriuwing
Jenny Greenteeth komt fral foar yn 'e folkloare fan Northumbria, yn it noarden fan Ingelân, en yn oangrinzgjende kriten. Sa wurdt se Jinny Greenteeth neamd yn Lancashire, en stiet se bekend as Ginny Greenteeth, Jeannie Greenteeth, Wicked Jenny ("Boaze Jenny") of Peg o' Nell yn Cheshire en Shropshire. Se wurdt foarsteld, sa't har namme al ferriedt, mei griene tosken, mar faak ek mei in griene hûd en (dûnkerder) grien hier. Har hier is lang, har tosken binne skerp, en har neilen binne lang en klauwen allyk.
Ut 'e folksferhalen oer har komt Jenny Greenteeth nei foarren as in yn it wetter libjende hekse of as in bûzehappert. Wat dat oangiet, liket se sterk op guon oare figueren út 'e Ingelske folkloare, lykas Peg Powler of in grindylow. Se is boasaardich en soe bern en âlden fan dagen oerflaktewetters yn skuorre om se te ferdrinken. Behalven yn wetter soe Jenny Greenteeth har by nacht ek wol beskûlhâlde tusken de tûken fan beammen.
De measte folkloristen binne fan tinken dat Jenny Greenteeth nei alle gedachten oarspronklik betocht is as berneskrik, om bern by gefaarlike wetters wei te hâlden. Soartgelikense berneskrikken komme oer de hiele wrâld foar, lykas de Slavyske rûsalka, de Japanske kappa en de bunyip fan 'e Australyske Aborizjinals. Oare saakkundigen sjogge Jenny Greenteeth as in oerbleaun oantinken út tiden dat der op 'e Britske Eilannen noch minske-offers brocht waarden.
De namme 'Jenny Greenteeth' wurdt ek wol jûn oan 'e plant einekroas, dat in oanienslutend bedek foarmje kin oer in hiel oerflaktewetter. Dat kin guon, benammen bern dy't net better witte, misliede om te tinken dat it om fêste grûn giet, wat ta rare gefolgen liede kin. Fral yn en omkriten en yn súdwestlik Lancashire is dy betsjutting fan 'Jenny Greenteeth' hiel algemien.
Yn 'e popkultuer
Jenny Greenteeth komt geregeldwei foar yn moderne literêre of filmyske wurken fan it fantasysjenre. Sa wie it meunster yn 'e mar (Meg Mucklebones) út 'e film Legend út 1985, fan regisseur Ridley Scott, op Jenny Greenteeth basearre. As Jenny Green Teeth (mei spaasje tusken green en teeth) is se it titelpersonaazje yn 'e ferhalebondel Jenny Green Teeth and Other Short Stories (2003) fan 'e Nijseelânske skriuwer Joel Hayward. Se is ek it ûnderwerp fan it gedicht Welsh Maiden, fan deselde skriuwer, yn syn dichtbondel Lifeblood: A Book of Poems (2003).
Yn 'e novelle Water Babies (2004), fan Simon Brown, wurdt Jenny Greenteeth neamd as ien fan 'e withoefolle nammen foar in bernemoardzjende wetterdemon. Yn dat boek docht in Australyske plysjeman ûndersyk nei in rige ferdrinkingsgefallen dy't eins, sa docht bliken, de rôfsuchtige oanfallen binne fan in op in seehûn lykjend boppenatuerlik wêzen.
Oare boeken dêr't Jenny Greenteeth yn figurearret, binne The Wee Free Men (2003) fan Terry Pratchett, wêryn't se besiket it lytse bruorke fan 'e haadpersoan, Tiffany Aching, te ferdrinken, en ferskate dielen fan 'e romansearje The Dresden Files fan Jim Butcher, wêryn't se in lid fan it Winterhôf fan 'e ierdgeasten is, oant se yn it koarte ferhaal Something Borrowed úteinlik oan har ein komt.
Diogenes Verlag
Diogenes Verlag (de namme wurdt gauris ferkoarte ta Diogenes) is in Switserske útjouwerij, fêstige yn Zürich, dy't him yn haadsaak taleit op 'e Dútsktalige merk. It bedriuw waard yn 1952 oprjochte troch Daniel Keel, en publisearret benammen literêre fiksje, toanielstikken en cartoons. Diogenes stiet sûnt 2012 ûnder lieding fan Philipp Keel, de soan fan 'e oprjochter.
Skiednis
Diogenes Verlag waard yn 1952 oprjochte troch útjouwer Daniel Keel, dy't syn bedriuw ferneamde nei de filosoof Diogenes om't dy it opnaam tsjin alderhanne ynsliten gebrûken en gewoanten. Boppedat died er dat net inkeld yn teory, mar libbe er dêr ek nei. Ek it feit dat Diogenes hielendal gjin eigen geskriften neiliet mar dochs net fergetten rekke is, spriek Keel tige oan. It earste boek fan 'e nije útjouwerij wie in Dútsktalige oersetting fan Hurrah for St. Trinian's!, fan Ronald Searle. Tsjin 1962 hie Keel al tolve minsken yn 't wurk. Yn 1966 waard Rudolf Bettschart, dy't al fan bern ôf oan mei Keel befreone wie, mei-eigner fan 'e útjouwerij; hy waard ferantwurdlik foar finânsjes en marketing.
Yn 2002, persiis fyftich jier nei de oprjochting, hie Diogenes 60 wurknimmers en wie it ien fan 'e grutste Jeropeeske útjouwerijen foar fiksje wurden, mei in fûnskatalogus fan mear as 3.400 boeken fan 700 auteurs, dêr't mear as 150 miljoen eksimplaren fan ferkocht wiene. Op dat stuit wiene 1.744 titels fan 350 skriuwers noch leverber, mei dêrûnder benammen literêre fiksje, toanielstikken en cartoons. Oare sjenres dy't Diogenes yn mindere mjitte ek útjout, binne non-fiksje oer keunst, berneboeken, detektiveromans en audioboeken. Daniel Keel kaam op 13 septimber 2011 te ferstjerren; syn soan Philipp Keel naam de útjouwerij formeel oer yn april 2012. Datselde jiers wûn Diogenes de titel 'Utjouwer fan it Jier', takend troch it fakblêd Buchmarkt, foar de alfde kear sûnt 1982.
Skriuwers
Guon bekende skriuwers fan wa't wurk by Diogenes ferskynt is, binne: Jakob Arjouni, Honoré de Balzac, Albert Camus, Paulo Coelho, Charles Dickens, Jessica Durlacher, Albert Einstein, William Faulkner, Federico Fellini, F. Scott Fitzgerald, Gustave Flaubert, Sigmund Freud, Nikolaj Gogol, René Goscinny, Arnon Grünberg, John Irving, D.H. Lawrence, Ian McEwan, Molière, Friedrich Nietzsche, George Orwell, Bernhard Schlink, Georges Simenon, Robert Louis Stevenson, Patrick Süskind, Leo Tolstoj, Anton Tsjechov, Mark Twain, Jules Verne, Barbara Vine, Oscar Wilde en Leon de Winter.
Bernhard Munniks
Bernhard Munniks (Ankum (Nedersaksen), 8 jannewaris 1696 - De Jouwer, 15 augustus 1776) wie fan 1739 - 1776 gritenijsekretaris fan de gritenij Haskerlân.
Bernhard Munniks waard berne yn it Dútske Ankum, as soan fan Caspar Monnick (1663-1729). Bernhard Munniks troude op 3 july 1729 yn De Haach mei Magdalena Leffringh (De Jouwer, 9 novimber 1709 - dêre, 31 july 1770). Se krigen sân bern, harren seisde bern wie de gelearde Wynoldus Munniks. Bernhard waard op 10 maart 1736 beëdige as earste klerk en kastlein fan it gemeentehûs yn Ljouwert.
Germ Gerbrandy
Germ Gerbrandy (folút: Gerben Gerbrandy; De Hommerts, 27 july 1952) is in Frysk politikus en lid fan 'e FNP. Yn 2013 waard er de twadde FNP-boargemaster út 'e skiednis fan Fryslân. Yn 2019 kaam er foar de Unôfhinklike Senaatsfraksje yn 'e Earste Keamer.
Libben en karriêre
Gerbrandy waard yn 1952 berne as boeresoan op De Hommerts. Foarôfgeande oan syn politike karriêre wurke er as learaar biology, natuerkunde en skiekunde. Yn dy hoedanichheid stie er foar de klasse yn Rozenburg (Súd-Hollân), Winterswyk, Drachten en Waskemar. Fierders arbeide er ek in jier lang yn in kibboets yn Israel.
Wethâlder Wymbritseradiel
Yn 1998 waard Gerbrandy foar de FNP wethâlder yn 'e gemeente Wymbritseradiel, in funksje dy't er trettjin jier lang beklaaie soe, oant Wymbritseradiel op 1 jannewaris 2011 by in proses fan gemeentlike weryndieling opgie yn 'e nije fúzjegemeente Súdwest-Fryslân.
Boargemaster Achtkarspelen
Neitiid kaam Gerbrandy foar de FNP yn 'e gemeenteried fan 'e nije gemeente, dêr't er syn sit behold oant er yn jannewaris 2013 beneamd waard ta boargemaster fan Achtkarspelen, as opfolger fan waarnimmend boargemaster Piet Adema. Dêrmei waard Gerbrandy nei Theunis Piersma de twadde FNP-boargemaster út 'e skiednis fan Fryslân. Yn jannewaris 2019 waard Gerbrandy as boargemaster fan Achtkarspelen opfolge troch Oebele Brouwer.
Senator
Yn 2019 swaaide FNP-er Hindrik ten Hoeve ôf as senator foar de Unôfhinklike Senaatsfraksje (OSF), dy't yn 'e Earste Keamer fan de Steaten-Generaal de regionale politike partijen mei sitten yn 'e Provinsjale Steaten fertsjintwurdiget. It wie oarspronklik de bedoeling dat Ten Hoeve opfolge wurde soe troch Bernard Minderhoud, de listlûker fan 'e Lokale Partijen Zuid-Holland (LPZH), mar by de Provinsjale-Steateferkiezings fan 20 maart 2019 helle Minderhoud gjin sit yn 'e Provisjale Steaten fan Súd-Hollân. Dêrop waard by in gearkomste fan 'e lidpartijen fan 'e OSF, op 27 maart, besletten dat Germ Gerbrandy de opfolger fan Ten Hoeve wurde moast. Ein jannewaris 2019 wie de Partij voor het Noorden út 'e OSF stapt om't Ten Hoeve foar de Mynbouwet stimd hie, dy't û.m. fierdere ierdgasboarrings yn Grinslân omfieme. It spande der sadwaande noch om oft de OSF sûnder de stipe fan 'e Partij voor het Noorden wol in sit yn 'e Earste Keamer bemachtigje kinne soe, mar by de stimming troch de ûnderskate Provinsjale Steaten op 27 maaie die bliken dat it krekt slagge wie.
Mids desimber 2020 makke de doe 68-jierrige Gerbrandy bekend dat er fan doel wie om yn mids jannewaris 2021 op te hâlden as Earste-Keamerlid foar de OSF. Hy koe it wurk fan in ienmansfraksje net mear oan, sa bekende er. It healwei de sittingstermyn ophâlden foel him swier, mei't er nei eigen sizzen "yn myn libben noch noait ôfheakke" wie. Mar hy die "rôfbou op [s]yn lichem", dat it koe net oars. "Ik bin in kwartslach foar it brekken ophâlden," fertelde er oan 'e Ljouwerter Krante. Gerbrandy waard as Earste-Keamerlid fan 'e OSF opfolge troch Ton Raven út Geleen, dy't oant dy tiid wethâlder foar de Stedspartij wie. Op moandei 12 jannewaris 2021 naam Gerbrandy yn 'e Earste Keamer diel oan syn lêste gearkomstdei. Oan 'e ein fan 'e dei krige er blommen fan foarsitter Jan Anthonie Bruijn en applaus fan syn amtsgenoaten. Op 19 jannewaris naam Raven syn sit yn.
Underskiedings
Gerbrandy waard yn april 2019 ûnderskaat as Ridder yn de Oarder fan Oranje-Nassau.
Oldfield Thomas
Oldfield Thomas (folút: Michael Rogers Oldfield Thomas; Millbrook (Bedfordshire), 21 febrewaris 1858 – Londen, 16 juny 1929) wie in Britsk soölooch, dy't syn hiele wurksume libben yn 'e tsjinst stie fan it Natoerhistoarysk Museum yn Londen. Hy moat net betize wurde mei de Britske politikus en skiedkundige Thomas Oldfield.
Jonkheid
Thomas waard yn 1858 berne yn it Ingelske doarp Millbrook, yn it greefskip Bedfordshire (net te betiizjen mei Millbrook yn Cornwall). Hy wurke foar it Natoerhistoarysk Museum yn 'e Britske haadstêd Londen, dêr't er yn 1876 mei achttjin jier oansteld waard yn in siktariële funksje. Twa jier letter, yn 1878, waard er oerpleatst nei de Soölogyske Ofdieling.
Karriêre
Yn 1891 troude Thomas mei Mary Kane, de dochter fan 'e Skotske medikus en patolooch sir Andrew Clark, en de erfgenamte fan in lyts fortún. Dat joech him de finansjele middels om op eigen kosten jagers yn te hieren dy't it museum foarseagen fan toaneksimplaren fan nije sûchdieren. Thomas ferrjochte sels ek fjildwurk yn West-Jeropa en Súd-Amearika, en syn frou, dy't syn belangstelling foar biology en natoerhistoarje dielde, beselskippe him op al syn reizen. Thomas skreau fierders ek ferskate artikels oer soölogyske ûnderwerpen foar de edysje fan 1911 fan 'e Encyclopædia Britannica.
Doe't William Henry Flower yn 1896 oansteld waard as haad fan 'e Soölogyske Ofdieling, naam dy Richard Lydekker oan om 'e tentoanstellingsaktiviteiten te bewurkmasterjen, sadat Thomas him fan dy tiid ôf folslein konsintrearje koe op it sammeljen, preparearjen en beskriuwen fan nije eksimplaren. Yn namme gie Thomas yn 1923 mei pinsjoen, mar yn it echt wurke er sûnder ûnderbrekking troch oant syn dea.
Ferstjerren
Likernôch in jier nei't yn 1928 syn frou ferstoarn wie, in swiere klap dy't er nea te boppen kaam, die Thomas himsels op 16 juny 1929 yn 'e âlderdom fan 71 jier oan syn buro yn it museum tekoart troch him mei in revolver troch de holle te sjitten.
Libretto
Libretto (Italjaansk foar boekje; is de gongbere beneaming foar it tekstboekje fan in opera, operette, ballet of musical. Yn rommere sin is libretto de tekst, besteande út dialogen en rezjy-oanwizings, dy’t de grûnslach binne fan in teatrale opfiering mei muzyk.
It libretto as printe spyltekst fan de opera waard by de foarstellings oan it publyk te keap oanbean. Yn acht nommen dat de teäterseal lange tiid net fertsjustere waard, koe de tekst ûnder de foarstelling meilêzen wurde.
Provinsjale wei 398
De provinsjale wei 398, ek wol de Noardwesttangint Ljouwert neamd, is in ferbining tusken de N357 en de N383 benoardwesten Ljouwert. De dyk begjint bewesten Stiens en slút oan op de N383 justjes foarby Bitgummole. De dyk wurdt troch de provinsje Fryslân beheard en waard oanlein om it ferkear benoarden Ljouwert om de stêd hinne te lieden. Ek troch it doarp Sint-Anne rydt in stik minder ferkear mei tank oan de dyk. De N393 waard dêrtroch in stik minder wichtich.
Mei de N398 slútit noardwesten fan Fryslân streekrjocht oan op de A31 (Harns - Ljouwert), en oer de Heak om Ljouwert wurdt ek de A32 (Ljouwert - It Hearrenfean) fluch berikt.
Libretto
Tal fan opera’s, dêr de muzyk fan ferlern gien is, bliuwe troch de bredere fersprieding fan it libretto noch bekend. It libretto wurdt noch wolris ûnderwurdearre yn ferhâlding ta de muzyk, wat bliken docht út it feit dat by it neamen fan in opera faak ek de namme fan de komponist neamd wurdt, mar komselden dy fan de librettist. Yn de achttjinde iuw wie dat net altyd it gefal en droech de opera faak de namme fan de librettist as foarnaamste auteur fan it wurk.
Bekende librettisten
De Italjaanske dichter Pietro Metastasio (1698-1782) stie foar in wichtich part fan de skiednis fan de opera yn de 18e iuw. Syn libretto’s, dêr’t de struktuer ek de foarm fan de opera troch útmakke, waarden tal fan kearen troch komponisten op muzyk set. Yn in soad gefallen tsjinne inselde libretto mear kearen as basis foar in operakomposysje.
Ek Lorenzo da Ponte (1749-1838), opfolger fan Metastasio as hôfdichter yn Wenen, skreau in lange rige libretto’s. Hy is benammen bekend troch syn gearwurking mei Wolfgang Amadeus Mozart, dy’t late ta trije opera's: Le nozze di Figaro (1786), Don Giovanni (1787) en Così fan tutte (1790). Hjirnei komponearre Mozart noch twa opera’s: Die Zauberflöte op in libretto fan Emanuel Schikaneder en La clemenza di Tito op in libretto fan Metastasio. Hy hat dêrnjonken noch mei ferskate oare librettisten oparbeide oan opera’s en Singspiele.
In fruchtber librettist wie Eugène Scribe, dy’t, yn ‘e mande mei de komponist Giacomo Meyerbeer en de teaterdirekteur grand opéra belicheme, in operasjenre dat om 1830 hinne yn Parys ta bloei kaam.
Oare bekende gearwurkings binne dy tusken Arrigo Boito en Giuseppe Verdi en dy tusken Hugo von Hofmannsthal en Richard Strauss.
Guon komponisten skreaune harren eigen libretti. Richard Wagner is ien fan de bekendste, mar ek Hector Berlioz skreau de teksten foar syn opera’s meast sels.
You Were Never Really Here (film)
You Were Never Really Here is in Amerikaansk-Britsk-Frânske psychologyske skrillerfilm út 2017 ûnder rezjy fan Lynne Ramsay, mei yn 'e haadrollen Joaquin Phoenix en Ekaterina Samsonov. De titel betsjut "Wiest Nea Echt Hjir". De film is basearre op 'e novelle mei deselde namme fan Jonathan Ames út 2013. It ferhaal giet oer Joe, in traumatisearre hierling dy't minderjierrige famkes út 'e twongen prostitúsje hellet en ûnmeilydsum ôfweefd mei lju dy't him dêrby yn it paad steane. Op in dei wurdt er ynhierd troch in bekende politikus om syn dochter te rêden. In iere ferzje fan 'e film waard yn 2017 fertoand op it Ynternasjonaal Filmfestival fan Cannes. You Were Never Really Here krige oer it algemien positive resinsjes fan 'e filmkritisy, mar die net folle yn 'e bioskopen.
Plot
Joe is in man yn syn middeljierren, dy't yn New York by syn bejierre mem ynwennet en har fersoarget. Hy wurdt delweage troch ferskate psychologyske trauma's, fanwegen de mishanneling fan him en syn mem troch syn heit doe't er lyts wie, en fanwegen syn lettere ûnderfinings as militêr en spesjaal agint by de FBI. Oantinkens oan syn ferline spylje him parten yn 'e foarm fan flashbacks dy't him sûnder warskôging oermânsk wurde. Fan gefolgen wurdt er ek pleage troch tinzen oer selsmoard.
Joe fertsjinnet de kost as hierling, wêrby't er spesjalisearre is yn it rêden fan minderjierrige famkes út sitewaasjes fan minskehannel en berneprostitúsje. Dêrta hat er foar de moade om ûnmeilydsum fanwegen te kommen tsjin eltsenien dy't him yn 'e wei stiet. Syn favorite ynstrumint is in gewoane hammer, sa't men dy by eltse winkel yn ark en reau keapje kin, om't dat ek wie wat syn heit eartiid tsjin him en syn mem brûkte. Foar lju dy't bern ûntfiere en misbrûke is er, sis mar, de echte 'man mei de hammer'.
Yn deselde moeting kriget Joe fan McCleary in nij putsje. In steatssenator fan New York, Albert Votto, hat harren in grut jildbedrach bean om syn dochter Nina te rêden. Sûnt it ferstjerren fan Votto syn frou, inkele jierren lyn, hat it famke it foar de moade krigen om út te naaien. Diskear is se yn 'e hannen fallen fan lju sûnder skrupules, dy't har as prostituee eksploitearje yn in bordeel foar rike klanten. Hy wit dat om't er dêroer in anonym sms-berjocht ûntfongen hat mei it adres fan it bordeel. Votto, dy't gjin publyk skandaal brûke kin om't er troch gûverneur Williams fan New York útsocht is as running mate (luitenant-gûverneur) foar syn werferkiezing, wol dat Joe Nina rêdt en dejingen dy't har fêsthâlde "sear docht".
Joe giet derop ôf, hâldt oerenlang fan bûtenôf it bordeel yn 'e rekken en nimt de boadskiprindersjonge fan 'e poaiers finzen om him te ûnderstean oer de koade fan 'e foardoar, de swierte fan 'e befeiliging en it plak yn it gebou dêr't de minderjierrige famkes fêstholden wurde. Dêrnei kringt er it gebou yn, slacht twa befeiligingsmannen en ferskate klanten dea mei syn hammer en rêdt Nina Votto, dy't yn 't earstoan suver katatoanysk is. Letter begjint se normaler te reägearjen. Joe nimt har mei nei in hotelkeamer dêr't er yn 't foar ôfsprutsen hat mei Votto om syn dochter op te heljen. Wylst se dêr sitte te wachtsjen en út ferfeling de tillefyzje oan dogge, sjogge se yn in nijsberjocht dat Albert Votto selsmoard dien hat troch fan in heech gebou ôf te springen.
Wylst Joe noch oan it betinken is wat er no moat, kloppet de resepsjonist fan it hotel by de keamer oan. As Joe iependocht, sjit ien fan 'e plysjes dy't de resepsjonist ûnder skot holden, de man troch de holle. De beide plysjes kringe de keamer yn en ien fan harren pakt Nina Votto op en rint mei har fuort. De oare wachtet ôf oant se partner de keamer út is en besiket dan Joe de fermoardzjen, mar hy ûnderskat Joe en komt te tichtby. Joe bespringt him en makket him dea. By de wrakseling is by Joe in kûgel troch de ûnderkaak gien en troch it wang wer nei bûten kommen.
Nei de heechstnedige soarch oan syn wûne skillet Joe McCleary op, mar kriget gjin gehoar. Itselde is it gefal by Angel en Moises. Joe nimt in taksy nei it hûs fan McCleary, dêr't er bewizen fan ynbraak mar net ien thús fynt. Hy wit wêr't McCleary syn revolver bewarret en bewapenet himsels. Dêrnei nimt er de auto fan McCleary nei dy syn kantoar, dêr't er de man dea oantreft. Hy is dúdlik martele, want hy mist al syn fingers. Joe begrypt dat McCleary syn boalen perfoarst trochwiisd hat nei Moises, dy't wit wêr't hy wennet.
Joe set op hûs oan, mar ynstee dat er dêr troch de foardoar deryn komt, klimt er op it dak en giet er troch in dakrút nei binnen ta. Hy treft syn mem yn har sliepkeamer dea op bêd oan mei in kûgel yn 'e holle. Dêrop slûpt er nei ûnderen ta, dêr't er twa mannen oer it mad komt en delsjit dy't de foardoar yn 'e gaten hâlde. De iene is op slach dea, wylst de oare deadlik ferwûne is. As Joe him ûnderfreget, kriget er foar it ferstân dat it leden fan it befeiligingsteam fan gûverneur Williams binne. De man jout ta dat se Albert Votto fermoarde hawwe en it lykje litten hawwe as selsmoard om't Votto "derút" woe. Williams stiet nammentlik oan it haad fan in berneprostitúsjenetwurk wêrby't rike mannen harren dochters útwikselje, en Nina Votto is Williams syn favoryt.
Grutte Priis Formule 1 fan Grut-Brittanje 2000
Utslaggen fan de Grutte Priis Formule 1 fan Grut-Brittanje 2000 yn Silverstone op 23 april 2000. It wie de fjirde fan 17 races fan de Formule 1 yn 2000. Hy waard op Sirkwy fan Silverstone hâlden. De race waard hâlden oer 60 omgongen, op it 5,1 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 308 kilometer.
You Were Never Really Here (film)
Plot
De man fertelt Joe ek dat syn mem net bang west hat, mei't se sliepte doe't se fermoarde waard. As de befeiligingsman stjert, hâldt Joe syn hân fêst. Neitiid nimt er it stoflik omskot fan syn mem mei yn 'e auto fan McCleary en riidt nei in bosk bûten de stêd, dêr't er har ferswierre mei stiennen ôfsinkt yn in mar. Sels docht er ek stiennen yn 'e bûsen, om't er fan doel is der in ein oan te meitsjen en dêr by har te bliuwen, mar as er hast gjin lucht mear hat, sjocht er yn in fizioen Nina Votto foar him, dy't ek nei de boaiem fan 'e mar sinkt. Joe beseft dat der noch wat is dat er dwaan moat, en hellet de stiennen út 'e bûsen wei. Wylst er nei it oerflak fan 'e mar swimt, sjocht er hoe't Nina mei him omheech komt.
Joe nimt de trein werom nei New York, dêr't er in hierauto hiert en Williams fan syn kantoar nei syn bûtenhûs op it plattelân folget. As it jûn wurdt, kringt er dêr binnen en slacht ferskate befeiligingslju dea mei in hammer. Hy fynt de sliepkeamer dêr't Williams syn famkes fêsthâldt, mar treft dêr de gûverneur oan mei in trochsniene kiel. Op dat stuit kin Joe it net mear byinoar hâlde en stoart er geastlik yn. In ûnbeskaat skoft letter, as er útgûld is, trochsiket er it hûs en treft Nina Votto yn 'e ytkeamer oan, mei njonken har op 'e tafel in bluodderich skearmês. Hoewol't Joe oerstjoer is dat Nina Williams fermoarde hat, bewissiget se him derfan dat se ynoarder is.
Se litte tegearre it bûtenhûs efter har. As se letter yn in kafetaria sitte, freget Nina Joe wêr't se hinne sille, mar Joe wit it net. It famke giet oerein en rint fuort, en Joe, dy't mient dat er lykme-allinne efterbliuwt, hat in gewelddiedige fantasij oer selsmoard en ferliest it bewustwêzen. Letter wurdt er wekker makke troch Nina, dy't weromkommen is, en wierskynlik inkeld eefkes nei it húske west hat. Se seit: "It is in moaie dei." Joe stimt dêrmei yn. Hy komt oerein en se geane tegearre fuort.
Produksje
You Were Never Really Here waard regissearre troch Lynne Ramsay nei in senario dat se sels skreaun hie op basis fan 'e novelle You Were Never Really Here fan Jonathan Ames út 2013. Ames wie by de filmadaptaasje fan syn boek belutsen yn 'e hoedanichheid fan útfierend produsint. As produsinten wiene yn it projekt behelle Rosa Attab, Pascal Caucheteux, James Wilson, Rebecca O'Brien en Ramsay sels foar de filmstudio's Film4 Productions, Why Not Productions, Page 114 en it Britsk Filmynstitút.
De film wie in Amerikaansk-Britsk-Frânske ko-produksje en in ûnôfhinklike film. It is net bekend hoe'n budget der foar de ferfilming beskikber wie. De kamerarezjy waard dien troch Thomas Townsend, de filmmontaazje wie yn 'e hannen fan Joe Bini en de filmmuzyk waard fersoarge troch Jonny Greenwood. De opnamen fûnen yn augustus 2016 plak yn New York en omkriten. Inkele binnendoarsênes waard yn 'e Kaufman Astoria Studios filme.
Distribúsje
De distribúsje fan You Were Never Really Here waard yn 'e Feriene Steaten fersoarge troch Amazon Studios, yn it Feriene Keninkryk troch StudioCanal UK en yn Frankryk troch SND Films. De film wie noch yn postproduksje doe't der op 27 maaie 2017 in rûge ferzje fan fertoand waard op it Ynternasjonaal Filmfestival fan Cannes. You Were Never Really Here gie op 8 novimber 2017 yn Frankryk yn premiêre, op 9 maart 2018 yn it Feriene Keninkryk en op 6 april fan dat jier yn 'e Feriene Steaten. Yn Frankryk en Dútslân waard de film útbrocht ûnder de alternative titel A Beautiful Day.
Untfangst
You Were Never Really Here krige fan 'e filmkritisy oer it algemien positive resinsjes. Sa parte Sheila O'Malley fan 'e webside RogerEbert.com de film 4 fan 4 stjerren ta. Hja omskreau de film as "in spand steande en suver ûndraachlik yntinse 90 minuten, sûnder in ûnske fet deroan." Yn it Amerikaanske tydskrift Variety skreau Guy Lodge dat Lynne Ramsay miskien wol "wrâlds grutste filmmakker" is. Hy neamde You Were Never Really Here in "grime […] skriller oer in hiermoardner dy't folle mear oer de hierling as de moard giet."
Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hie You Were Never Really Here in heech goedkarringspersintaazje fan 89%, basearre op 266 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: "Op ferfrissende wize ferheft troch in karakteristyk engazjearre haadrol fan Joaquin Phoenix befêstiget [dizze film] senarioskriuwster-regisseur Lynne Ramsay [har reputaasje] as ien fan 'e meast unike – en meast kompromisleaze – stimmen fan 'e moderne sinema." Op Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, behelle You Were Never Really Here in goedkarringspersintaazje fan 84%, basearre op 41 resinsjes.
Opbringst
You Were Never Really Here brocht yn 'e bioskopen wrâldwiid $10,9 miljoen op. Om't net bekend is hoefolle it budget bedroech, is net út te meitsjen oft der winst of ferlies draaid waard. Nettsjinsteande dat wie de opbringst hielendal net raar foar in ûnôfhinklike film.
Prizen
You Were Never Really Here wûn yn 2017 op it Ynternasjonaal Filmfestival fan Cannes de prizen foar bêste akteur (Joaquin Phoenix) en bêste senario (Lynne Ramsay). De film wie ek nominearre foar de Gouden Palm. You Were Never Really Here wûn fierders twa British Independent Film Awards en de Independent Spirit Award foar bêste filmmontaazje (Joe Bini). Ek waard de film nominearre foar noch trije oare Independent Spirit Awards (bêste film, bêste regisseur en bêste manlike haadrol) en teffens foar de BAFTA foar bêste Britske film.
Hjirneimels
It hjirneimels is in de foarstelling fan in plak of besteanssfear fan in libben nei de dea. Dêrby giet it faak om in ivich libben yn dat plak of dy besteanssfear, hoewol't dêr by in leauwe yn reynkarnaasje mar koarte skoften tusken de ûnderskate libbens fan in siel trochbrocht wurde. It hjirneimels kin in útsprutsen goed plak wêze, lykas de himel, in útsprutsen min plak, lykas de hel, of eat tusken de beide ekstremen yn. In oare algemiene oantsjutting foar it hjirneimels, dy't faak brûkt wurdt foar de ideeën fan saneamd 'primitive' kultueren oangeande it libben nei de dea, is de 'ivige jachtfjilden'. It roomsk-katolisisme hat fierders noch it faaiefjoer, in tydlike foarm fan it hjirneimels, dêr't de sûnders fan harren sûnden reinige wurde (en derfoar bestraft wurde), ear't se talitten wurde kinne ta de himel.
Gielfink
right|thumb|250x250px|Ferspriedingsgebiet fan de [[gielfink, mei it stângebiet yn grien, it briedgebiet yn oranje en it oerwinteringsgebiet yn blau.]] right|thumb|180x180px|Aaien fan gielfink De gielfink is in sjongfûgel út de famylje fan de goarzen (Emberizidae). Mei de reidmosk is de gielfink de meast foarkommende goars yn West-Jeropa.
Oare nammen
Frysk: gielgoars (eigentlik in bettere namme), gielstjert, Nederlânsk: geelgors, Stellingwerfsk: geelmuske, Grinslânsk: geelgodde, Drintsk, geelbörstien, Nedersaksysk: gele gis ; Noardfrysk: gulsparag, göölfink, (Noard-)Nederdútsk: geelborstje, geel lüüntje, Dútsk: Goldammer, Engelsk: Yellowhammer
Iten en fuortplanting
De gielfinken iten meast sieden, mar yn it briedseizoen ek en foaral ynsekten. It nest meitsje de fûgels fan raaien en gers op de grûn tusken hege planten en struken. It wyfke leit 4-5 ljochte, flekte aaien, dy 't de beide âlden fersoargje. De briedtiid is 12-14 dagen en de jongskes wurde ek troch beide âlden opbrocht.
Fersprieding
De gielfink komt yn grutte dielen fan Noard- en Midden-Jeropa en West-Aazje foar, en kent trije ûndersoarten:
Ta likernôch 1990 gong de gielfink in hiel Nederlân efterút. Yn it Westen is hy ferdwûn. Op de sângrûnnen yn it Easten hat hy jin hânhâld en foaral yn it Noard-Easten (Drinte, East-Grinslân) binne de oantallen briedfûgels wer tanommen. Yn 2013-2015 wiene der sa'n 20.000-30.000 briedpearen en sa'n 70.000-85.000 wintergasten. Yn Súdeast-Fryslân is de gielfink in algemiene fûgel, mar yn it Noarden en Westen fan de provinsje is hy seldsum.
Keppeling om utens
Sovon, Geelgors
Gielfink yn 50 talen
Streekroman
Literêre streekromans
De bekendste Fryske streekroman (ek yn te dielen by de Skelmeroman) is Feroaring fan lucht fan Rink van der Velde. In bekende Nederlânske streekroman - mei Drintske dialogen - is Anne de Vries' Bartje.
Publyksromans
Tagelyk wie der in grutte produksje fan wurk dat earder ta de lektuer rekkene waard: it ferhaal stiet sintraal, emoasjes wurde útlein, de ferhaalline is net al te kompleks. Bekende nei-oarlochske auteurs binne Leni Saris, Annie Oosterbroek-Dutschun, Mien van 't Sant en Margreet van Hoorn.
Nikolaastsjerke (Wiuwert)
De Nikolaastsjerke is in tsjerkegebou yn Wiuwert fan de protestantske gemeente De Slachsang. De tsjerke is fral bekend fanwegen de mummygrêfkelder út 1609.
Skiednis
De oan Nikolaas fan Myra wijde tsjerke is oarspronklik 13e-iuwsk. Fan de âlde tsjerke bleau allinne de noardlike muorre bewarre. Steunbearen keare de nei bûten niigjende muorre fan kleastermoppen mei goatyske finsters en spoaren fan feroarings yn it muorrewurk. De rest fan de tsjerke is yn de rin fan de tiid faak ferboud. It hjoeddeiske oansjen is fral 19e-iuwsk. Tusken 1860 en 1870 waarden it eastlike koer en de súdlike muorre fan it skip ommitsele mei brune bakstien. De sealtektoer is yn 1888 ôfbrutsen en ferfongen troch in nije toer mei spits neffens in ûntwerp fan F. Kuikstra út Stiens.
Streekroman
Delgong
It promininte plak by de boekwinkelkassa ha dy boeken nei de oarloch linkendewei ferlern. Beekman en Beekman (1950) fan Toon Kortooms helle noch net earder fertoande oplages, mar hjoeddeidei ha noch mar in pear útjouwers streekromans yn harren fûnslist: yn Nederlân binne dat benammen útjouwerij Kok yn Kampen en in tal lytse kristlike útjouwers. Yn boekhannels dêr’t foarhinne faak aparte kasten foar de streekromans ynromme wiene, ha se dy wichtige posysje ferlern. It kanaal dêr’t se it publyk troch berikke, is benammen de bibleteek; dêr binne de streekromans noch altyd slim populêr.
Nikolaastsjerke (Wiuwert)
Ynterieur
De tsjerke in tradisjoneel protestantsk ynterieur, sa't dat foar de 19e-iuwske feroarings wenst wie. De preekstoel út de earste helte fan de 18e iuw stiet oan de súdlike muorre. Lâns de súdlike muorre steane de iepen banken foar de froulju. De banken fan de manlju steane oan de noardlike muorre. Ek de lambrisearing en de psalmbuorden datearje út de 18e iuw.
It ferhege koer tsjinnet as eksposysjeromte.
Streekroman
Tematyk
De situearring yn beskate kontreien is faak in plattelânssetting. Dat betsjut yn de tradisjonele streeklektuer de belibbenissen fan de haadpesoan: faak giet it om de wederwarichheden fan in húshâlding op it boerelân hinne, mei in stribjen nei mienskiplik lok dat útsoarte tûkelteammen tsjinkomt (dêr is de plot op basearre), mar dat úteinlings dochs ta in befredigjend resultaat liedt.
Nikolaastsjerke (Wiuwert)
Ynterieur
Under it ferhege koer leit de grêfkelder út 1609. Yn de grêfkelder lizze de mummifisearre lichems fan trije folwoeksen minsken en in famke. Doe't timmerlju yn 1765 de grêfkelder iepenen, fûnen hja 11 mummys. Dêrfan binne mar fjouwer oerbleaun.
Streekroman
Tematyk
De situearring bringt faak mei dat folkloare in rol spilet. Inkeld wurdt ek yn it dialekt skreaun: dat kin him beheine ta dialogen, mar de ferteller kin him ek yn in dialekt uterje, as er him as dielgenoat oan it streekbarren presintearret.
Nikolaastsjerke (Wiuwert)
Ynterieur
Om sjen te litten dat it proses fan mummifikaasje noch jimmeroan wurket, binne der letter ek in deade hoanne en kat yn ophongen.
Streekroman
Tematyk
In oar tema is dat fan it kontrast tusken it plattelânslibben en dat yn de grutte stêd. Troch it skilderjen fan tradisjonele libbenswizen yn dy kontreien ûnderskiedt dy situearring him ek fan oare kontreien.
It binne gauris tsjokke, maklik te lêzen, boeken, dêr’t in frij ienfâldige yntriizje sintraal yn stiet, de gefoelens tige werkenber binne, en de ôfrin foarsisber is. Súksesfolle titels en it wurk fan tige populêre auteurs wurde wol werprinte yn noch tsjokkere omnibus-útjeften, mei meast in stofomslach dat yllustrearre is mei in tekening.
Nikolaastsjerke (Wiuwert)
Oargel
De tsjerke besit in monumintaal oargel út 1788. It oargel waard boud troch Rudolph Knol. Oargelmakkers as Jan Reinders Radersma en de firma Van Dam wurken oan it oargel en yn 1860 foege Van Dam in twadde manuaal ta. De firma Flentrop út Zaandam foltôge yn 1969-1973 de restauraasje fan it ynstrumint.
Streekroman
Tematyk
Modern maatskiplike ûntjouwings ha de tematyk fan de streekroman wol beynfloede: yn resinte titels kinne jo swierwêzen foar it houlik oantreffe, ynsest spilet der in rol yn, en ek komt der wolris in poaier yn foar.
Nikolaastsjerke (Wiuwert)
PKN-gemeente De Slachsang
De tsjerklike gemeente dêr't de Nikolaastsjerke fan Wiuwert ûnder falt, besit noch twa oare tsjerken:
Streekroman
Fryslân
In soad Fryske romans út de (lytse) Fryske literatuer kinne út Nederlânsk perspektyf wei as streekroman sjoen wurde wylst se ek by oare sjenres yn te dielen binne.
Nikolaastsjerke (Wiuwert)
PKN-gemeente De Slachsang
Foar spesjale tsjinsten wurdt ek út en troch de Sint-Joaristsjerke fan Britswert brûkt.
Provinsjale wei 383
thumb|N383 Westergoawei by Marsum De provinsjale wei 383 is in provinsjale wei yn Fryslân dy't fan Ljouwert oer Marsum nei Sint-Anne rint. Fan Marsum ôf rint de dyk oan oant de oansluting op de A31 rjochting Harns. Yn Sint-Anne slút de dyk oan op de N393.
Fan Marsum ôf oant de N398 is de dyk in twastripe-autowei mei in maksimumfaasje fan 100 km/o. Nei de N398 is de maksimumfaasje 80 km/o. Fan súd nei noard hjit de dyk efterinoar Westergoawei, Hemmemawei en Warmoesstrjitte. Yn de folsmûle is de dyk bekend as de "S10".
Skiednis
Ynearsten wie it part fan de N383 tusken Ljouwert en Marsum in rykswei. Neffens it Rykswegeplan 1932 waard it part fan Rykswei 9 (Haarlim - Alkmar - Ofslútdyk - Ljouwert). Yn de folgjende rykswegeplannen oant en mei dy fan 1968 soe dat stik part fan rykswei 9 bliuwe.
Yn it Earste Struktuerskema Ferkear en Ferfier út 1979 wie foar it earst sprake fan in autodyk tusken Ljouwert en Harns. By Marsum soe dy autodyk nei it suden ta bûge om by Ljouwert lâns nei Drachten te rinnen. Dêrom waard it stik tusken Ljouwert en Marsum in planferfangende dyk en fan it lêste rykswegenplan fan 1984 ôf nûmere as Rykswei 851. Letter waard it stik part fan de N355. De dyk soe dat nûmer hâlde oant 1 jannewaris 1993 doe't de dyk yn it ramt fan de "Wet fan it fannijs ferpartsjen fan it Wegebehear" oerdroegen waard oan de provinsje Fryslân, dy't it nûmer fan de dyk fan Marsum nei Sint-Anne trochluts nei Ljouwert. Yn 2014 waard, yn it ramt fan it projekt Heak om Ljouwert, de N383 tusken de ôfrit Marsum en Ljouwert kommen te ferfallen en ferfongen troch in nije oansluting op de N31, justjes besúdeasten Marsum. De N383 waard dêrmei likernôch 2,5 km koarter.
Marije fan Bruce
Marije fan Bruce (Ingelsk: Mary Bruce, Normandysk-Frânsk: Marie de Brus; Kastiel fan Turnberry (Skotlân), ±1282 – yn Skotlân, 1323) wie in Skotsk ealfrouwe dy't oan heitekant ek fan Normandysk en Iersk etnysk komôf wie. Hja wie in suster fan kening Robert I fan Skotlân, en waard fan 1306 oant 1314 troch de Ingelsen finzen holden, wêrfan fjouwer jier efterinoar yn in koai yn 'e iepen loft.
Libben
Marije wie in dochter fan Robert fan Bruce, 6e hear fan Annandale, en dy syn frou Marjorie, grevinne fan Carrick. Hja kaam omtrint 1282 te wrâld, wierskynlik op it Kastiel fan Turnberry, dat de residinsje fan 'e greven fan Carrick wie. Marije wie in jongere suster fan kening Robert I fan Skotlân, dy't yn 1306, ûnder de Skotske Unôfhinklikheidsoarloggen tsjin Ingelân, op 'e troan kaam.
Koart nei't er him ta kening kroanje litten hie, litte Marije har broer Robert mids juny 1306 in nederlaach yn 'e Slach by Methven, en yn augustus fan dat jier kamen de Ingelsen him suver oer it mad te Strathfillan, dêr't er beskûl socht hie. Dat hy moast er halje-trawalje de wyk nimme, wêrnei't er mei syn meast fertroude folgelingen ûndergrûnsk gie. De froulju en bern dy't diel útmakken fan syn selskip stjoerde Robert doe ûnder beskerming fan syn broer Neil en Jan fan Strathbogie, greve fan Atholl, nei it Kastiel fan Kildrummy. Dêrûnder wiene Robert syn frou Elizabeth fan Burgh, syn jonge dochter Marjorie, syn susters Marije en Kristina en Isabella MacDuff, grevinne fan Buchan.
Doe't it Kastiel fan Kildrummy troch de Ingelsen belegere waard, wiene de froulju twongen om te flechtsjen. Nei ferrie troch Willem II, greve fan Ross, waard harren selskip lykwols yn Tain finzen nommen troch de Ingelsen. Neil fan Bruce, dy't it kastiel langernôch ferdigene hie dat de froulju fuortkomme koene, waard terjochtsteld, wylst de froulju sels útsûnderlike ûnmeilydsum behannele waarden. Marije fan Bruce en Isabella MacDuff waarden op befel fan 'e Ingelske kening Edwert I op it binnenplak fan 'e kastielen fan Roxburgh, resp. Berwick-upon-Tweed yn 'e iepen loft yn koaien ophongen, sadat se foar eltsenien te sjen wiene. Yn dy steat brochten de folgjende fjouwer jier troch.
Triatlon op de Paralympyske Simmerspullen 2020
200px|thumb|right|200px|Odaiba Marine Park
Marije fan Bruce
Libben
Yn 1310 waarden Marije en Isabella út harren koaien helle en ûnder bettere omstannichheden finzen set. Dat hie neat mei humanitêre omtinkens te krijen; om't Robert I tsjin dy tiid almar mear oerwinnings begûn te boeken, waarden de froulju sa njonkelytsen weardefolle gizelders foar de Ingelsen, en soe it sûnde west hawwe om harren stjerre te litten fan kjeld en ûntbearings. Uteinlik waard Marije fan Bruce nei de Ingelske nederlaach yn 'e Slach by Bannockburn, yn 1314, útwiksele tsjin Ingelske eallju dy't troch de Skotten kriichsfinzen makke wiene.
Triatlon op de Paralympyske Simmerspullen 2020
De XVI Paralympyske Simmerspullen waarden yn 2021 yn de Japanske stêd Tokio hâlden.
Lokaasje
De triatlon wie fan 8 oant 28 augustus 2020 yn it Odaiba Marine Park.
Medaljespegel
De top-10 fan lannen dy't by it baanhurdfytsen medaljes wûn ha tidens de Paralympyske Simmerspullen fan 2012.
Lama's
De lama's (wittenskiplike namme: Lama) foarmje in skaai fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (Mammalia), it skift fan 'e evenhoevigen (Artiodactyla), it ûnderskift fan 'e ylpoatigen (Tylopoda), de boppefamylje fan 'e kamieldieren (Cameloidea), de famylje fan 'e kamieleftigen (Camelidae), de ûnderfamylje fan 'e echte kamieleftigen (Camelinae) en de tûke fan 'e lama-eftigen (Lamini).
Beskriuwing
Ta de lama's hearre twa soarten kamieleftigen út Súd-Amearika, te witten de inkeld yn it wyld foarkommende gûanako (Lama guanicoe) en de allinnich as húsdier foarkommende lama (Lama glama), dy't fan oarsprong de domestisearre foarm fan 'e gûanako is. De lama's binne nau besibbe oan 'e fikûnja's (Vicugna), it oare libbene skaai fan 'e lama-eftigen, dat de wylde fikûnja (Vicugna vicugna) en de domestisearre alpaka (Vicugna pacos) omfiemet.
Foarhinne waard tocht dat de alpaka krekt as de lama fan 'e gûanako ôfstamme, en sadwaande waard de alpaka lange tiid yn it skaai fan 'e lama's pleatst. Yn 2001 wiisde DNA-ûndersyk lykwols út dat de alpaka eins ôfstammet fan 'e fikûnja. Foarôfgeande oan 'e Spaanske ferovering fan Súd-Amearika wiene lama's en alpaka's de iennichste domestisearre evenhoevigen op dat kontinint. Se waarden holden as lêstdier, mar ek foar harren wol, fleis en hûden.
Lama's hawwe lange poaten, in lange hals en in yn ferhâlding lytseftige kop. Hoewol't iere waarnimmers harren ornaris seagen as in soarte fan langhalzich skiep, waard harren sibskip mei de kamielen al rillegau dúdlik, sadat Linnaeus harren yn 1758 by it skaai fan 'e kamielen (Camelus) yndielde. Georges Cuvier ferpleatste de lama's en fikûnja's yn 1800 nei in eigen skaai, dat fan 'e lama's (Lama), binnen de famylje fan 'e kamieleftigen. Yn 1842 makke René Lesson de fikûnja fan 'e lama's los en skoep it selsstannige skaai fan 'e fikûnja's (Vicugna).
Iismummy
Foarbylden
Yn augustus 2004 waarden yn de Italjaanske Alpen trije liken fan Eastenrykske soldaten út de Earste Wrâldoarloch fûn. It lichem fan ien fan harren waard oan it museum fan Bolzano oerlange foar stúdzje. De trije lichems wiene tige goed bewarre. Se waarden fûn troch Maurizio Vincenzi, direkteur fan in museum foar kriichsskiednis yn Peio en teffens lid fan in berchrêdingsteam, dy't it útein fan de gletsjer bestudearre. De oare stoflike omskotten binne op in militêr begraafplak yn Peio beïerdige.
In foarbyld fan in minsklike iismummy is ek "Ötzi". Oare iismummys binne fûn op Grienlân en heech yn de Andes, mar dy wiene sa âld net as Ötzi.
Florianus fan Lorch
Florianus fan Lorch (Dútsk: Florian von Lorch; ek Floriaan) wie in ofsier yn it romeinske leger en kommandant fan in ienheid dy't ferantwurdlik wie foar it dwêsten fan brannen. De hillige Florianus wurdt yn de Roomsk-Katolike Tsjerke fereare en dan benammen yn Dútsktalige lannen en East-Europa. Yn Dútsktalige lannen is de hillige in soad te sjen op gebouwen fan de brânwar.