cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Roarda fan Ginnum
As paus Innocentius III yn 1215 opropt ta de Fiifde Krústocht jouwe haadling Roarda fan Ginnum en syn broer Johan Roarda fan Ginnum gefolch oan de oprop. Hja giene oan board lykas in soad oare Friezen en Hollanners en farre út om ûnder lieding fan Willem I fan Hollân te striden. Doe't se yn it Hillige Lân oankamen stienen de legers fan de Kristenen tsjinoer de Sarasenen. In Moarske prins stapte yn folle wapenrissing út it leger fan de Sarasenen nei foaren en hy begûn de kristenen te bespotten en út te dagen. Doe't hy de kristenen oprôp ta in twastriid naam Roarda fan Ginnum de útdaging oan. Hy wist de Moar te deadzjen, ûnthalze him en naam de holle fan de prins op de punt fan syn swurd mei werom nei it Kristenleger. Nei dizze fikse died mocht it geslacht fan Ginnum in Moarske holle op syn wapen fiere en waard Roarda ta ridder slein. Mar syn broer Johan Roarda fan Ginnum sneuvele yn de striid tsjin de moslims. Fan de Aylva State, dêr't Roarda fan Ginnum wenne is tsjintwurdich neat mear werom te finen. Oant 1605 waard de stins bewenne.
Drachten
Wapen en flagge
Drachten fiert in wapen mei sulveren eftergrûn mei trije swarte turven deryn, pleatst twa-ien. In ienfâldich wapen dat ferwiist nei it feantsjen. Op de Nederlânske-Herfoarme tsjerke fan 1743 is op 'e toer in wynwizer setten: trije turven mei in kroane derop en by elkoar holden troch in bânmotyf yn "régence"-styl.
Tiidsône
Wrâldstandert
Mei dizze nasjonale standerttiden koenen lannen dy't min ofte mear op de selde meridiaan leinen lykwols dúdlike tiidferskillen hawwe. Yn 1876 stelde Sandford Fleming in ynternasjonaal stelsel fan tiidsônes út. Nei't yn 1884 de deigrins fêststeld waard, waard dat idee hast oeral op de wrâld oernaam.
Drachten
Wapen en flagge
Op fersyk fan de stifting It Drachtster skûtsje: De Twee Gebroeders is der in flagge makke foar de flekke Drachten, yn ferbân mei de iepening fan de skouboarch De Lawei. De stifting hie al in rûge skets makke mei de wynwizer deryn. De Fryske Rie foar Heraldyk hat it idee mei beide hannen oanpakt en hat dat ferwurke yn de flagge. Dy kin no sa omskreaun wurde: Twa likelange banen; de boppeste read mei dêrop de giele wynwizer fan de Herfoarme Tsjerke, te witten trije turven mei in kroan fan trije fleurons en twa pearels, by elkoar bûn troch bannen yn régence-styl; de ûnderste besteande út sân likehege banen fan wyt en swart ensafh... Sa is besocht op in evenredige wize Drachten út te byldzjen: "in fleurige flekke, ûntstien út de ferfeaning."
Ferkear en Ferfier
thumb|Bus fan Drachten nei Ljouwert
Roarda fan Ginnum
De patriarch fan Jeruzalem joech yn 1218 blyk fan grutte wurdearring foar de Friezen troch te ferklearjen dat:
Drachten
Auto
Drachten leit oan de autogongwei A7 tusken It Hearrenfean en Grins, oan de N31 nei Ljouwert en oan de N381 nei Emmen (Drinte).
Iepenbier Ferfier
Drachten is ien fan de pear gruttere Nederlânske plakken sûnder treinferbining, en nei alle gedachten sels it grutste Nederlânske plak sûnder spoarferbining (fan hokfoar soart spoar dan ek, brûkt as net-brûkt); de spoarline Grins - Drachten, (in âlde tramline dy't nei de oarloch foar frachtferfier brûkt is) is yn 1985 sluten. Dêryn hie feroaring komme kinnen at it Suderseespoar tusken Skiphol en Grins oanlein wie, mar dat is net bard. Plannen fan in lightrail-ferbining mei Grins en It Hearrenfean binne ek net trochgien.
It busferfier wurdt benammen fersoarge troch Qbuzz. De stedsbus fan Drachten wurdt riden as line 12. Streekrjochte ferbiningen binne der ûnder oaren nei Ljouwert, It Hearrenfean, Grins en Assen. De measte bussen sette ôf fan it Van Knobelsdorffplein. thumb|Fleanfjild Drachten
Tiidsône
Breedte
De ierde is yn dit systeem opdield yn 24 tiidsônes dêr't de standerttiid alle kearen in oere letter is. Om't de ierde rûn is, oanjûn as 360°, is de ierde dan neffens de meridianen opdield yn tiidsônes fan 15°. De basis is de sône fan 7°30' east fan de nulmeridiaan oant 7°30' west fan de nulmeridiaan, dy't de tiid fan de nulmeridiaan hat. Op dyselde wize binne tiidsônes definiearre dy't 15° fierder nei it easten en nei it westen ta lizze, dêr't it in oere letter en in oere betider is, ensfh.
Drachten
Fleanfjild
Drachten hat ek in fleanfjildsje: Fleanfjild Drachten, in earder airstrip fan Philips.
Wetterwegen
Nei it yndustryterrein de Haven rint de Farwei Drachten. Dy farwei is ferbûn mei it Prinses Margrietkanaal en sa mei it lanlike farwegenet.
Fytsbrêgen
Yn it foarjier fan 2006 waarden yn Drachten twa unike fytsbrêgen iepene: thumb|right|250px|De Slinger
Yndustry
Sûnt 1950 sit yn Drachten in fabryk fan it Nederlânske elektroanikakonsern Philips, dêr't de wrâldferneamde Philishave-skearapparaten makke wurde. It fabryk begûn yn 1950 mei 14 meiwurkers. Underwilens wurkje der twatûzen minsken.
Tiidsône
Tal
Yn de tiid tusken de Earste Wrâldkriich en de Twadde Wrâldkriich is dizze tiid troch de measte lannen oannaam as tiid op see. Op lân is de situaasje lykwols yngewikkelder, om't de measte lannen mar ien standerttiid brûke ek al rint der in tiidgrins trochhinne. Fierders brûke guon lannen in al as net permaninte simmertiid, en binne der in pear lannen dy't in standerttiid brûke dy't net in hiel tal fan oeren ferskilt fan de Koördinearre Wrâldtiid. Ek dielt de deigrins de tiidsône dy't 12 oere ôfwikt troch de midden, wat twa sônes jout dêr't de oeretiid itselde is, mar de datum net. Byelkoar binnen der 39 tiidsônes, mei sterk kringeljende grinzen.
Drachten
Yndustry
Yn Drachten is ek it grutste yndustryterrein fan Noard-Nederlân: Yndustryterrein de Haven. Oan de oare kant fan Drachten is súdlik fan de A7, oan de súdwestkant fan knooppunt Drachten is yndustryterrein Asân-Súd oanlein, alhoewol't dat terrein feitlik yn de gemeente Opsterlân leit. Oan de noardeastkant fan it knooppunt Drachten leit yndustryterrein Asân-Noard.
Tiidsône
Tal
centre|thumb|800px|Kaart mei tiidsônes
Drachten
Kultuer en rekreaasje
Drachten hat fierders in subtropysk swimparadys mei in 50 meter wedstriidbad. Breedtesport kin yn Drachten treflik barre yn ferskate sportakkommodaasjes. Dêrneist is der in grut oanbod foar handikaptensport, en sporten as karate, honkbal, bôge- en gewearsjitten. Drachten docht ek mei oan it skûtsjesilen, mei twa skûtsjes :d'Halve Maen en Drachten.
It útgeanslibben spilet him benammen ôf op De Kaaien, in buert yn it sintrum, dat opdield is yn twa strjitten: Noard- en Súdkaai. De buert leit oan sintrum-west en grinzet oan de wiken: Noardeast, De Bouwen en De Wiken eastlik. De Kaden is sawol winkelgebiet as útgeanssintrum. De Kaden hat meardere kafees / bars, coffeeshops, diskoteken, pizzeria's, restaurants en snackbars. Ek binne der dart-bowling-en poalsintra. It is de grutste útgeansstrjitte fan Drachten.
Blauwe wei
[[Ofbyld:Drachten - Carillon.png|thumb|right|250px|It kariljon fan Drachten Ut ierde binnen wy berne
It fjoer stutsen wy út de grûn
Ta wolfeart woe it wetter ús drage
Sport
Drachten hat in subtropysk swimparadys, De Welle, mei in 50 meter wedstriidbad. Breedtesport kin yn Drachten dien wurde yn meardere sportakkommodaasjes. Dêrneist is der in ferskaat oanbod fan handikaptesport, en sporten as karate, honkbal, bôge- en gewearsjitten. Drachten hat sûnt 2005 ek in eigen skeelerbaan.
Job Gosschalk
thumb||[[#MeToo yn Nederlân; Job Gosschalk, wurdt troch ferskate akteurs beskuldige fan machtsmisbrûk en seksuële yntimidaasje. Gosschalk hat syn wurk fuortendalik dellein]] Job Gosschalk (Burgum, 7 septimber 1967) is in Nederlânske castingdirector.
Syn buro Kemna Casting selektearret de akteurs foar in grut part fan alle films, searjes, teäterproduksjes, musicals en bedriuwsfilms dy't yn Nederlân makke wurde. Teffens wie hy inisjator en ien fan de produsinten fan de spylfilmhit Alles is Liefde, produsint fan de telefyzjesearje 't Schaep met de 5 pooten, en regisseur en kreätive produsint fan de Net 5 searje S1ngle.
Drachten
Sport
Drachten docht ek mei oan it skûtsjesilen, mei twa skûtsjes: d'Halve Maen en Drachten. Sportferienings:
Befolking
Nei de Twadde Wrâldkriich is Drachten hurd groeid. Yn 1950 krige Drachten syn 10.000e bewenner.
De histoaryske befolkingsûntjouwing fan Drachten:
Job Gosschalk
Beskuldigingen fan seksuele yntimidaasje
Op 7 novimber 2017 makke Gosschalk buorkundich te stopjen as produsint en regisseur fanwegen ferskate klachten oer seksuële yntimidaasje en machtsmisbrûk. Hy joech ta dat er oer grinzen gien wie.
Drachten
Freonskipsbân mei Gobabis
Yn 2010 bestie de bân mei Gobabis 15 jier. Yn dy tiid binne ferskate projekten opset mei jildlike- en saakkundige stipe fan Smellingerlân. Beide gemeenten hawwe omtinken jûn oan saken as: húsfestjen, ferwurking fan smoargens, ferbettering fan de brânwacht, it foarkommen fan HIV/Aids en it opsetten fan kompjûterûnderwiis. Guon projekten hawwe al laat ta ferbetterings, benammen ûnder de meast earmen. Ut tank hat de gemeente Gobabis, by gelegenheid fan it 15 jierrich jubileum fan de bân, in nije wenwyk nei wethâlder Jan Rozema neamd, de 'Rozema Heights'.
Berne yn Drachten
thumb|150px|[[Fedde Schurer]] thumb|150px|[[Gerrit Hiemstra]] thumb|150px|[[Jack de Vries]] thumb|[[Iris Kroes]]
Job Gosschalk
Beskuldigingen fan seksuele yntimidaasje
Under oaren Yorick van Wageningen, Winston Post en Bart Spring in 't Veld kamen, yn de neisleep fan de misbrûkaffêre om Harvey Weinstein hinne en de MeToo-beweging, mei harren ferhaal nei bûten. Gosschalks wurkjouwer, Kemna Casting, seit der hiel wis fan te wêzen naet fan it misbrûk witten te hawwen yn de tiid dat it spile en is fan doel alle bannen mei Gosschalk te ferbrekken.
Teäter
Neist telefyzje- en filmproduksjes regissearre Gosschalk ferskate teäterproduksjes:
Joaris Albrecht fan Eastfryslân
Joaris Albrecht (13 juny 1690 - 12 juny 1734) is ien fan de ferneamde famylje Sirksena en wie de fjirde foarst fan Eastfryslân fan 1708 oant en mei 1734.
Hy wie de twadde soan fan foarst Kristiaan Evert en regearde yn in tiid mei in soad problemen. Yn 1717 kaam de krystfloed de Friezen oer it mêd. Dêrby rekken 2752 minsken dea en grutte dielen fan it lân waarden ûnlân. Under syn bewâld kaam it ek wol ris ta konflikten mei leden fan de Ostfriesische Landschaft. Yn 1726/27 kaam it ta in boargerkriich mei in part fan stannen fan de Ostfriesische Landschaft, ek wol de Appel Kriich neamd. Mei help fan it part fan de stannen dat him noch wol stipe joech koe er de kriich winne. De oan dan ta altiten dominante stêd Emden wie ek tsjin Albrecht, mar moast letter doch ûnderhearrich oan him wurde. Troch de minne ûnderhannelingen fan Albrecht syn kânselier, Enno Rudolph Brenneysen, wie it net mooglik om it konflikt freedsum ta in ein te bringen. Wylst de kânselier en Albrecht hurde straffen foar de fijannige stannen ha woenen, krigen se amnesty fan de keizer fan it Hillige Roomske Ryk.
Nijsgjirrich
Yn 1715 joech Joaris Albrecht tastimming foar it earste hynstestamboek op de wrâld. It alkoholisme yn syn lân besocht er te bestriden mei in ferbod op it kloatsjitten yn 1731. By sokke eveneminten waard neffens Albrecht in soad alkohol dronken, iten, skeld, flokt en wie der in protte houwerij. Troch dat ferbod waard de relaasje tusken de foarst en ûnderhearrigen net better.
Sixtinus Amama
thumb|Sixtinus Amama Sixtinus (ab) Amama (Frjentsjer, 13 oktober 1593 - dêre, 9 novimber 1629) wie in Nederlânsk heechlearaar Easterske talen. Hy wie in grut kenner fan it Hebriuwsk en sette him yn foar in goede oersetting fan de bibel yn it Nederlânsk. Hy waard lykwols net belutsen by de Steatefertaling.
Libbensrin
Sixtinus syn heit Johannes ab Amama wie meardere kearen boargemaster fan Frjentsjer. Hy styudearre sûnt 1610 Easterske talen by Johannes Drusius oan de universiteit yn syn bertestêd. Hy wenne by Drusius yn 'e hûs en waard troch him oplaat om syn opfolger te wurden. Yn 1614 studearree hy Arabysk yn Leien en sûnt 1615 folge hy kolleezjes yn Oxford. In jier letter moast hy werom nei Frjentsjer om de ferstoarne Drusius op te folgjen as heechlearaar Easterske talen. Hy waard earst beneamd as bûtengewoan heechlearaar en yn 1618 as gewoan heechlearaar. As learling fan Drusius waard ek hy fertocht fan ûnrjochtsinnichheid mar hy koe de fertinking weinimme. Wol joech hy noch in oantal teksten fan syn learmaster út.
As heechlearaar rekke Amama belutsen by de konflikten tusken de theologen Johannes Maccovius en Sibrandus Lubbertus. Hy keas hjiryn de side fan de lêste, waans lykrede hy ek hâlde yn 1625. Mei de oare heechleararen teology, de puritein Guilielmus Amesius en de op syn eigen advys beneamde Meinardus Schotanus, hâlde hy foar Maccovius oer, op wa't hy yn 1614 noch in Latynsk lofdicht skreaun hie, fêst oan in strang tafersjoch op de studinten. Dit past by sun sympaty foar it wurk fan Willem Teellinck, ien fan de grûnlizzers fan de beweging fan de Neiere Reformaasje. Yn 1626 waard Amama beneamd ta bibletekaris, neidat hy in beneaming ta heechlearaar oan de Leienske universiteit ôfslein hie. Dit betsjutte in gâns heger traktemint. Dochs liet Amama, dy't al langer net rjocht halich wie, by syn ferstjerren yn 1629 syn húshâlding yn relative earmoede efter.
Amama syn opfolger waard Bernardus Fullenius sr.. As bibetekaris waard hy opfolge troch Meinardus Schotanus. Ta syn learlingen hearden de lettere heechleraren teology Johannes Coccejus en Carolus de Maets.
Stúdzje fan it Hebriuwsk
Fan grut belang fûn Amama dat der in suvere oersetting fan de Bibel yn it Nederlânsk kaam. Yn 1623 behannele hy yn syn mânske Bybelsche conferentie de protte flaters yn de Deux-Aesbibel, in oersetting dy't útgie fan de Dútske oersetting troch Maarten Luther. Yn 1625 joech hy in eigen Bibeloersetting út dy't gearstald wie út de oersettings fan Petrus Hackius (it Alde Testamint) en Herman Faukelius (it Nije Testamint). Amama foege oan it Alde Testamint yn de marzje syn eigen oersettings ta. Dy útjefte krige twa werprintingen, oant se yn 1637 ferfongen waard troch de Steatenfertaling. Amama wie net opnomd ûnder de teologen dy't yn opdracht fan de Steaten-Generaal de Bibel yn it Nederlânsk oersette moasten. Mooglik spile de âlde fertinking fan ûnrjochtsinnichheid hjirby noch in rol.
Amama hâlde him lykwols net allinnich dwaande mei de Nederlânske oerseting fan de Bibel. Yn 1620 publisearre hy in krityk op de Vulgaat, dy't in reaksje oprôp fan de bekende Frânske gelearde Marin Mersenne. Hjirop reagearde Amama yn 1627 mei in iepenbiere brief oan Mersenne, wylsst hy zijn krityk op de Vulgaat fierder útwurke yn it yn 1628 ferskynde Anti-Barbarus Biblicus.
Burmaniapartij
De Burmaniapartij is in keatspartij foar jonges fan 14 oant 16 jier dy't sûnt 1930 troch de Ljouwerter keatsferiening LKC organisearre wurdt. It is nei de Freule de wichtichste keatspartij yn de jongeskategory.
Tsjintwurdich wurdt de keatspartij op Sonnenborgh spile, earder wie in wenst om de partij op it Burmaniaplein te ferkeatsen. De partij is meastentiids in útnûgingspartij foar ôfdielings fan de KNKB, mar wurdt ek wol spile as gewoane útnûgingspartij.
It is mar ien keatser slagge om de partij trije kear te winnen, nammentlik de Wytmarsumer Jacob Zaagemans in 2001, 2002 en 2003.
Klún en Knoffelhakke
thumb|right|300px| Broer (l.) en Hendrik (r.) as Klún en Knoffelhakke Klún en Knoffelhakke is in kabaretduo út Hantum dat sûnt 1994 optreedt.
Klún & Knoffelhakke is ûntstien út de jierlikse doarpsrevu dy't Hendrik van der Heide fan 1989 ôf tsien kear yn Hantum fersoarge hat. Hindrik wie eartiids de ûnderwizer fan Broer Douma. Beide spilen se jierren by toanielferiening It Hantumer Ploechje. Yn 1994 die foar it earst Broer mei oan de doarpsrevu. De namme ûntstie as gearlûking fan Knoffelje en Klúnhakke, de nammen wurde fierders net brûkt op toaniel. Se spylje sûnder regisseur.
Yn de stikken dy't troch Hendrik skreaun binne, komme in hiel soad typkes foar, dy't praktysk allegearre troch Broer delsetten wurde. It is ek foar in grut part syn taak om de seal oan it laitsjen te krijen. Hendrik is de oanjouwer en Broer soarget foar hilariteit.
Ljochtmisbrea
Ljochtmisbrea is brea dat op Marije Ljochtmis útdield wurdt oan de earmen.
Yn Burgum waard neffens Tsjibbe Gearts van der Meulen (1887) op 2 febrewaris Marije Ljochtmis de opbringst fan in bepaald persiel kaphout ûnder de doarpsearmen ferdield yn de foarm fan in stik roggebrea. De jefte waard letter ferfongen troch jild. Om 1950 hinne bruts de bewenner fan de betreffende pleats Noardermar mei de tradysje.
Leiesyl
De Leiesyl is in eardere útwetteringsslûs yn Alde Leie foar Noard-Ljouwerteradiel en Súdwest-Ferwerderadiel.
Jan bij de Leij
Jan bij de Leij (Hallum, 29 maaie 1864 - Drachten, 22 septimber 1936) wie in ûnderwizer yn Jobbegea-Hoarnstersweach.
By de Leij betsjutte in soad foar it ûnderwiis yn it easten fan de gemeente It Hearrenfean. Hy begûn as kwekeling oan de legere skoalle yn Jobbegea-Skuorregea, waard letter ûnderwizer oan de skoalle by de Tredde Slûs yn 1912 haad fan de skoalle foaroer de 15e wyk yn Hoarnstersweach (oant ± 1925). Fûl en mei resultaat hat er it drankmisbrûk yn dizze omkriten bestriden, withoefaak is hy as sprekker yn drankbestridings-gearkomsten en op meetings optreden. Sa hat er him ynset foar Steatspensjoenen. Jierrenlang wie hy foarsitter fan Doarpsbelang, mei oprjochter en kassier fan de Boerelienbank fan Jobbegea-Skuorregea. Party artikels op in soad terreinen skreaun er foar ferskate blêden. Master Bij de Leij wie hast in libbenlang in beminde en tige wurdearre figuer yn dizze streek. Der is ek in strjitte yn Hoarnstersweach nei him neamd.
Wurke mei oan Fryske tydskriften en skreau toanielstikken.
We Are the Champions (liet fan Queen)
We Are the Champions is in nûmer dat oarspronklik opnaam is troch Queen yn 1977 en útbrocht op it album News of the World fan Queen út 1977. We Are the Champions wie it twadde nûmer op it album en waard op 7 oktober 1977 útbrocht as earste single fan it album, mei it nûmer We Will Rock You as B-kânt.
Oer de fideoclip
De fideoclip foar We Are the Champions waard filme by in spesjale fideo-opname mei leden fan de fanklup yn it New London Theatre op 6 oktober 1977 en waard regissearre troch Derek Burbridge. Mercury treedt op yn in karakteristike harlekyn-outfit, in healswarte, healwite ferzje, foar in entûsjast publyk dat mei Queen-sjaals swaait op in wize dy 't fergelykber is mei hoe't Ingelske fuotbalfans dat dogge. In alternative ferzje dy't begjint yn swart-wyt foardat er yn kleur útbarst wylst de drums en gitaren begjinne, waard útstjoerd op BBC's Top of the Pops 2 en bestiet út alternative bylden dy 't op deselde dei opnommen binne.
Murk van Phelsum
Murk van Phelsum (Ljouwert, 6 augustus 1732 - Snits, 21 augustus 1779) wie in dokter die yn Snits wenne. It hagedissengeslacht Phelsuma (Madagaskar-deigekko's) is nei him neamd.
De datum fan syn ferstjerren is te finen op in betinkingsleppel :
Murk Fekkes van Phelsen is overleeden op saterdag de 21 aug 1779 s morgens om 6 uur oud 47 jaar en 2 weeken
Yn 1825 neamde de Britske soölooch John Edward Gray in skaai fan gekko's nei Van Phelsum. Gray wie de earste dy't dit skaai beskreaun. It bestiet út mear as fjirtich soarten en tweintich ûndersoarten, dy't faak prachtige kleuren hawwe. Twa soarten binne yntiid útstoarn.
Keulen
Keulen (Dútsk: Köln) is in stedsdistrikt (kreisfreie Stadt), metropoal en in stêd yn Dútslân, yn de dielsteat Noardryn-Westfalen, oan de Ryn, noardlik fan Bonn en súdlik fan Düsseldorf. It sintrum leit op de linkerigge. Keulen is de fjirde stêd fan Dútslân en de grutste fan Noardryn-Westfalen. Yn de hiele Keulske stêdekloft wenje mear as in miljoen minsken. It is de haadstêd fan de Keulske regio en de offisjeuze haadstêd fan it Rynlân, en de sted spile fan de Midsiuwen ôf in wichtige tsjerklike en politike rol.
Skiednis
Mei de bou fan de Dom fan Keulen waard op 15 augustus 1248 út ein set. Yn de iuwen dêrnei waard der stadichoan wurke oan it projekt, mar yn de 15e iuw waard de bou stillein. Under ynfloed fan de Romantyk yn de 19e iuw wer oppakt en foltôge yn 1880.
By it Kongres fan Wenen nei de delfal fan Napoleon waard Keulen Prusysk, mar it Frânsk rjocht bleau jildich. Yn de Nije Tiid fermindere de ynfloed fan Keulen bûten it Rynlân, mar bleau dochs fierhinne ekonomysk, kultuereel en steatsrjochtlik de wichtichste stêd oant de Yndustriële revolúsje.
It sintrum fan Keulen waard yn de Twadde Wrâldkriich swier bombardearre. Nei de weropbou waakste de stêd al rillegau wer út ta ien fan de wichtichste stêden fan Dútslân.
Demografy
Troch ferskate weryndielingen hie Keulen op 1 jannewaris 1975 mear as 1 miljoen ynwenners. Doe't de stêd Wesseling op 1 july 1976 troch in beslút fan de rjochter wer selsstannich waard, lei it tal ynwenners wer ûnder de 1 miljoen minsken. Sûnt 31 maaie 2010 is Keulen neffens de offisjele telling wer in stêd mei mear as 1 miljoen ynwenners. Op 31 desimber 2015 hie Keulen 1.060.582 ynwenners. De kommende desennia sil it ynwennertal fierder tanimme. It Landesbetrieb Information und Technik Nordrhein-Westfalen hat berekkene dat Keulen yn 2040 20 prosint mear ynwenners hat, mei-inoar sa'n 1.243.000 persoanen.
Keulen is de grutste Dútske stêd dy't gjin eigen dielsteat hat en ek gjin haadstêd is fan in dielsteat.
Kultuer
Keulen is foaral bekend fan syn karnaval, it Kölsch-bier dat hjir broud wurdt en har museums. It Romeinsk museum stiet flakby de Dom fan Keulen en hat in moaie samling Romeinske foarwerpen, mei ûnder oaren in grut flier-mozayk. It Ludwig Museum is wijd oan de moderne keunst en besit in grut oantal wurken fan Picasso, lykas ek in tal wurken fan de Dútske ekspresjonisten. Keulen hat teffens in universiteit en in lofthaven, dy't de stêd dielt mei Bonn.
Sport
Yn 2006 wie Keulen ien fan de spylstêden fan it WK fuotbal. It Rheinenergiestadion (fuotbal) en de Lanxess Arena (multyfunksjoneel) binne de grutste stadions yn Keulen. De bekendste fuotbalteams binne 1. FC Köln, dy't trije kear Dútsk lânskampioen wie, SC Fortuna Köln en FC Viktoria Köln.
Toronto
Toronto (Ingelske útspr.: [tə'rɒntoʊ], likernôch "tuh-ran-too"; pleatslik ek wol [tə'rɒnoʊ], "tuh-ran-noo") is de grutste stêd fan Kanada en de haadstêd fan 'e provinsje Ontario. Bestjoerlik is it in distriktfrije gemeente dy't offisjeel de City of Toronto hjit. Mei in befolking fan mear as 2,7 miljoen minsken is it boppedat de op trije nei grutste stêd fan Noard-Amearika, nei Meksiko-Stêd, New York en Los Angeles. As stêdekloft, mei alle foarstêden meirekkene, telt it saneamde Grut-Toronto sels goed 5,9 miljoen ynwenners. Toronto, dat yn 1793 stifte waard, leit oan 'e Ontariomar, ien fan 'e fiif Grutte Marren. It is tsjintwurdich in wrâldstêd en in ynternasjonaal sintrum op it mêd fan hannel, finansiering, de skiene keunsten en kultuer.
Geografy
Toronto leit yn it súdeasten fan 'e Kanadeeske provinsje Ontario, oan 'e noardwestlike igge fan 'e Ontariomar, dat ien fan 'e fiif Grutte Marren fan Noard-Amearika is. De ûndergrûn fan 'e stêd is in deldragend plato dat trochsnien wurdt troch in netwurk fan rivieren en ravinen. It oerflak fan Toronto (d.w.s. fan 'e Gemeente Toronto) bedraacht 630 km², mei in maksimale ôfstân fan noard nei súd fan 21 km en in maksimale ôfstân fan east nei west fan 43 km. De kustline fan 'e stêd oan 'e Ontariomar is 46 km lang, en de Toronto-eilannen en de haven stykje in ein út de mar yn.
Skiednis
De oarspronklike bewenners fan de krite fan Tortonto wiene de Huroanen. Yn it Huroansk, de taal fan dat Yndiaanske folk, betsjutte toronto safolle as "oerfloed", en op lânkaarten fan iere Frânske ûntdekkingsreizgers waard dêrmei ferwiisd nei ferskate plakken, wêrûnder de Georgiaanske Baai en de Simcoe-mar. It wurd is foar 't neist besibbe oan it Irokeeske tkaronto, "it plak dêr't de beammen yn it wetter groeie", dat de namme wie foar de noarderein fan 'e Simcoe-mar. It Toronto Carrying-Place Trail, in draachrûte of portage fan 'e Ontariomar nei de Hueronmar dy't fia it plak fan it hjoeddeistige Toronto rûn, late al ier yn 'e skiednis fan 'e kolonisaasje fan wat letter Ontario wurde soe ta it wiidfersprate gebrûk fan 'e namme Toronto. Om 1660 hinne ferdreaune de Irokezen de Huroanen fan 'e noardigge fan 'e Ontariomar en stiften twa doarpen binnen de grinzen fan it hjoeddeiske Toronto. Tsjin 1700 wiene dy doarpen ferlitten en hiene de Irokezen har út 'e krite weromlutsen. Yn harren plak hiene de Mississauga, in substamme fan 'e Odjibwe, har der nei wenjen set.
John Graves Simcoe, de gûverneur fan Opper-Kanada, stifte op dat lân yn 1793 yndie in nije stêd, mar neamde dy York, nei prins Freark, hartoch fan York en Albany. Neitiid ferpleatste Simcoe it haadplak fan Opper-Kanada fan Newark (it hjoeddeisk Niagara-on-the-Lake) nei York, om't er miende dat dat minder kwetsber wie foar in Amerikaanske oanfal. By de yngong fan 'e haven, beskerme troch in langwerpich skiereilân yn 'e foarm fan in sânbank, liet er Fort York bouwe, dêr't it Britske garnizoen legere waard. It stedsje sels boude er oan 'e eastkant fan 'e haven efter it skiereilân, deunby de hjoeddeiske krusing fan Parliament Street en Front Street.
Under de Oarloch fan 1812 fûn yn 1813 de Slach by York plak, dy't einige mei de ferovering en fiifdeiske plondering fan York troch Amerikaanske troepen. It fort waard dêrby fierhinne ferrinnewearre, en it parlemintsgebou fan Opper-Kanada yn 'e brân stutsen. Dat foarfal wie ien fan 'e wichtichste driuwfearren foar it Britske Platbrânen fan Washington, letter yn dyselde oarloch.
Op 6 maart 1834 krige York formeel stedsrjochten en dêrby waard de namme fan it plak feroare yn Toronto. Tsjin dy tiid bestie de befolking noch mar út 9.000 minsken, ynklusyf in flink oantal ûntsnapte Afro-Amerikaanske slaven, mei't de slavernij yn 1834 yn Opper-Kanada ôfskaft wie. De politike herfoarmer William Lyon Mackenzie waard de earste boargemaster fan Toronto. Dyselde wie ek de lieder fan 'e ûnsúksesfolle Opperkanadeeske Opstân fan 1837-1838. As gefolch fan 'e Ierske Jirpelhongersneed waard Toronto yn 'e 1840-er jierren oerspield troch Ierske ymmigranten; tsjin 1851 wiene de Ieren de grutste etnyske groep yn 'e stêd wurden. Lytsere oantallen Ulstersen (d.w.s. protestantske Noardieren) setten har yn dyselde perioade ek yn Toronto nei wenjen.
Mids njoggentjinde iuw wie Toronto twaris koarte tiid de haadstêd fan 'e feriene koloanje Kanada: earst fan 1849 oant 1852, nei't der rebûlje yn Montreal útbrutsen wie, en letter nochris fan 1856 oant 1858, wêrnei't Kebek de sit fan it koloniale bestjoer waard oant dy yn 1866 ferpleatst waard nei Ottawa. Nei't yn 1867 de provinsje Ontario ûntstie, waard Toronto dêrfan de haadstêd. Yn 1854 kaam it earste spoar ree, dat de stêd (en de Ontariomar) ferbûn mei de Hueronmar en de Boppemar. Yn 'e 1860-er jierren ûntjoech Toronto him ta it sintrum fan 'e drankstokerij yn Noard-Amearika, fanwegen de maklike oanfier fan nôt en stienkoal oer de Ontariomar. Yn 1891 waarden de hynstetrams yn 'e stêd ferfongen troch elektryske trams.
Yn 1904 waard in grut part fan 'e binnenstêd fan Toronto ferwuostge by de Grutte Brân fan Toronto, wêrby't mear as K$10 miljoen oan skea oanrjochte waard. Persiis in heale iuw letter, yn 1954, waard Toronto troffen troch de orkaan Hazel, wêrby't 81 minsken omkamen, 1.900 gesinnen dakleas rekken en mear as K$25 miljoen skea oanrjochte waard.
Ein njoggentjinde iuw arrivearre der in weach ymmigranten út Jeropa, dy't diskear benammen út Dútsers, Frânsen, Italjanen en Eastjeropeeske Joaden bestie. Nei de iuwwiksel folge der in nije weach mei fral Sinezen, Russen en Poalen. Krekt as de Ieren earder dien hiene, wennen dy lju yn 't earstoan yn sloppewiken oan 'e râne fan 'e stêd. Nettsjinsteande syn flugge groei moast Toronto yn Kanada noch lang de twadde fioele spylje nei it folle âldere Montreal. Nei de Twadde Wrâldoarloch setten har in protte ymmigranten út it troch oarloch ferskuorde Jeropa yn Toronto nei wenjen, wêrûnder in protte boufakkers út Itaalje en Portegal. Yn 'e 1960-er jierren waarden de rasistyske ymmigraasjewetten fan Kanada ôfskaft, mei as gefolch dat der fan dy tiid ôf ymmigranten út alle dielen fan 'e wrâld kamen. Yn 1951 berikte de befolking fan Toronto it oantal fan 1 miljoen, en tsjin 1971 wie dat ferdûbele ta 2 miljoen. Tsjin 1981 wie Toronto Montreal foarbygroeid en wie it de grutste stêd en teffens it wichtichste ekonomyske sintrum fan Kanada wurden. De opkomst fan 'e Kebekaanske soevereiniteitsbeweging, dy't Kebek (Montreal ynbegrepen) losmeitsje woe fan Kanada, wie foar in protte bedriuwen reden om har net dêr, mar yn Toronto te fêstigjen.
Yn 1998 waarden troch it provinsjale regear fan Ontario tsjin 'e wil fan 'e befolking yn (útsprutsen yn in folksriedplachting) de seis gemeenten 'Ald-Toronto', East York, Etobicoke, North York, Scarborough en York gearfoege ta ien nije bestjoerlike ienheid, de Gemeente Toronto. Op 26 en 27 juny 2010 fûn yn Toronto de fjirde top fan 'e G20 plak, dy't grutskalige demonstraasjes fan tsjinstanners fan globalisearring oprôp, en dêr't sadwaande de grutste befeiligingsoperaasje út 'e Kanadeeske skiednis foar optúge waard. Op 8 july 2013 waard Toronto troffen troch oerstreamings dy't mank giene mei it útfallen fan 'e elektrisiteit. Op 20 desimber fan datselde jier waard de stêd op 'e nij troch de natoer ta stilstân brocht, diskear fanwegen útsûnderlik swiere izel.
Begjin 2014 kaam Toronto ferskate kearen oer de hiele wrâld yn it nijs fanwegen de cracksmokende, komasûpende en mâltjirgjend tsjin syn politike tsjinstanners útfarrende boargemaster Rob Ford. Om't de man it nei ferskate skandalen noch altyd ferpofte om op te stappen en der gjin wetlike grûnen wiene om him ôf te setten, besleat de gemeenteried fan Toronto úteinlik om tydlik in grut diel fan it boargemastersfoech oer te heveljen nei it amt fan loko-boargemaster. Yn juny 2014 waard yn Toronto it homofestival WorldPride holden, en yn 2015 wie Toronto de gasthearstêd foar de Panamerikaanske Spullen. Op 23 april 2018 fûn yn Toronto in oanslach plak wêrby't de bestjoerder fan in bestelbuske 10 minsken dearied, wylst 16 oaren ferwûne rekken. De dieder, Alek Minassian, bliek in steurde geast te wêzen dy't in ûnbedimbere hate foar froulju opfet hie.
Toronto hjoed de dei
Hjoed oan 'e dei bestiet Toronto út mar leafst 140 unike en ferskate buerten, bewenne troch in multy-kulturele befolking fan mear as 200 ferskillende etnisiteiten, dy't de skiednis fan Kanada as ymmigraasjelân wjerspegelet. Binnen Kanada ferfollet Toronto in sintrumfunksje op it mêd fan muzyk, teäter, de filmyndustry en tillefyzje. Sa wurdt der elts jier yn septimber it Ynternasjonaal Filmfestival fan Toronto holden, dat it grutste filmfestival fan Kanada is. Yn 'e stêd binne de haadkantoaren fêstige fan alle grutte Kanadeeske nasjonale tillefyzjestjoerders, de twa grutste kranten (de Toronto Star en de Globe and Mail), de fiif grutste banken fan Kanada, en de measte Kanadeeske multinationals. De effektebeurs fan 'e stêd, de Toronto Stock Exchange, is de op seis nei grutste fan 'e wrâld. De pleatslike ekonomy hat him tige diversifiëarre, en is sterk yn sektoaren as technology, it bank- en fersekeringswêzen, sûnenssoarch, ûnderwiis, de skiene keunsten, moade, saaklike tsjinstferliening, de itenswareyndustry en toerisme. Toronto wurdt sadwaande wol de kommersjele en kulturele haadstêd fan Kanada neamd.
Elts jier wurdt de stêd besocht troch mear as 25 miljoen toeristen, dy't û.m. ôfkomme op 'e museä en keunstgallerijen, lykas it Royal Ontario Museum (ROM), dat tentoanstellings oer wrâldkultuer en natoerhistoarje fersoarget, de Art Gallery of Ontario, dy't in grutte kolleksje Kanadeeske, Jeropeeske, Afrikaanske en moderne keunst omfettet, en it Gardiner Museum, dat in keramykútstalling fan mear as 2.900 wurken út Aazje, de Amearika's en Jeropa hat. Oare toeristyske trekpleisters binne de 553 m hege CN Tower, in ferneamde wolkekliuwer dy't de heechste frijsteande toer fan it westlik healrûn hjit te wêzen, en de Toronto Zoo, de pleatslike dieretún, dêr't mear as 5.000 bisten fan mear as 460 ûnderskate soarten holden wurde.
Sport
Op it mêd fan sport is Toronto de thúsbasis fan it iishokkyteam de Toronto Maple Leafs, dat yn 'e NHL spilet; it honkbalteam de Toronto Blue Jays, dat útkomt yn 'e MLB; en it basketbalteam de Toronto Raptors, dat spilet yn 'e NBA. De stêd wurdt fierders yn 'e Canadian Football League fertsjintwurdige troch it Amerikaansk fuotbalteam de Toronto Argonauts en yn 'e Major League Soccer troch Toronto FC. De Toronto Rock, ta einbeslút, is it lacrosse-team fan 'e stêd, dat útkomt yn 'e National Lacrosse League.
Demografy
Neffens in offisjele skatting op grûn fan gegevens fan 'e Kanadeeske folkstelling fan 2011 hie Toronto yn 2016 in befolking fan 2.731.571 minsken. De befolkingstichtens bedroech 4.149,5 minsken de km². Mei alle foarstêden derby hie de stêdekloft Grut-Toronto yn 2016 5.928.040 ynwenners. Neffens gegevens fan 'e folkstelling fan 2011 wie doe fan 'e befolking fan Toronto 13,6% âlder as 65 jier en 17,5% jonger as 14 jier. Fierders bestie 49,9% fan 'e befolking út lju dy't bûten Kanada berne wiene. De ferdieling tusken de geslachten bedroech 48% manlju en 52% froulju.
Etnisiteit
Wat de etnyske opbou fan 'e befolking fan Toronto oangiet, dy wie yn 2011 sa: 50,2% blanken; 12,7% Eastaziaten; 12,3% Súdaziaten; 8,5% swarten; 7,0% Súdeastaziaten; 3,1% Middeneasterlingen; 2,8% Latino's; 0,5% Yndianen; 0,2% Mety; 2,7% oaren of fan mingd etnysk komôf.
Fan 'e blanke befolking wiene de grutste etnyske oarsprongsgroepen: Ingelsen (12,9% fan 'e totale stedsbefolking), Angelsaksyske Kanadezen (11,3%), Ieren (9,7%), Skotten (9,5%), Italjanen (6,9%), Dútsers (4,6%), Frânsen (4,5%), Poalen (3,8%), Portegezen (3,6%), Joaden (3,1%), Oekraïners (2,5%) en Russen (2,4%). De Eastaziatyske groep foel útinoar yn Sinezen (10,8%), Koreänen (1,4%) en Japanners (0,5%). Fan 'e Súdaziaten wiene de Ynjers (7,6%) de grutste groep, en fan 'e Súdeastaziaten de Filipino's (5,1%). Ta de swarte befolkingsgroep hearden ek de Jamaikanen (3,2%).
It etnyske ferskaat fan 'e befolking fan Toronto wurdt wjerspegele yn it bestean fan in grut tal etnyske buerten, lykas Chinatown, Corso Italia, Greektown, Koreatown, Little India, Little Italy, Little Jamaica, Little Portugal en it etnysk Poalske Roncesvalles.
Taal
Hoewol't foar de measte Torontianen (64%) it Ingelsk sawol de memmetaal as de deistige omgongstaal is, wurde der mear as 150 ferskillende talen yn 'e stêd sprutsen. Nei it Ingelsk wurdt yn Toronto it meast Sineesk (yn syn ûnderskate foarmen) sprutsen, en dêrnei Italjaansk. Nettsjinsteande it feit dat 9,7% fan 'e Franko-Ontarianen, de Frânsktalige minderheid yn Ontario, yn Toronto wennet, joech by de folkstelling fan 2011 mar 0,6% fan 'e ynwenners fan 'e stêd oan dat se yn 'e hûs frijwol allinnich mar Frânsk sprieken. Wol sei 7,1% fan 'e Torontianen dat yn 'e hûs ferskate talen sprutsen waarden.
Religy
Neffens gegevens fan 'e Kanadeeske folkstelling fan 2011 bestie de befolking fan Toronto doe foar 54,1% út kristenen, ferdield yn 28,2% roomsen, 21,6% protestanten en 4,3% eastersk-otterdoksen. De grutste protestantske denominaasjes yn Toronto wiene de Anglikaanske Tsjerke fan Kanada mei krapoan 100.000 leden, en de presbyteriaanske Feriene Tsjerke fan Canada mei 77.000 leden. Ateïsten en agnosten foarmen yn 2011 24,2% fan 'e befolking fan Toronto. Oare godstsjinsten wiene, yn folchoarder fan ôfnimmende oantallen leauwenden: de islaam (8,2%), it hindoeïsme (5,6%), it joadendom (3,8%), it boedisme (2,7%), it sikhisme (0,8%) en de lânseigen natoerreligyen (0,03%). De oanhingers fan alle oare godstsjinsten mei-inoar makken 0,5% fan 'e befolking út.
Klimaat
Toronto hat in fochtich lânklimaat, mei waarme, neare simmers en kâlde winters. Yn july, de waarmste moanne, is de trochsneed temperatuer oerdeis 26,6 °C, en yn jannewaris, de kâldste moanne, is dat –0,7 °C. Rekôrtemperatueren wiene 40,6 °C op 7, 8 en 9 july 1936 en –31,3 °C op 4 jannewaris 1981. Toronto kriget jiers trochinoar 831,1 mm delslach, mei dêrûnder oer it hiele winterhealjier ferdield 121,5 sm snie.
Frans Julius Johan van Eysinga (1818-1901)
|200px|thumb| Frans Julius Johan van Eysinga. Jonkhear Mr. Frans Julius Johan (Frans) van Eysinga (Wommels, 31 desimber 1818 - Ljouwert, 16 april 1901) wie in keamerlid, rjochter en politikus.
Margate
Margate is in havenplak yn it distrikt Thanet, yn it Ingelske greefskip Kent. Margate's skiednis is nau ferbûn mei de see; it wie in "lid" fan Dover yn de eartiidske Konfederaasje fan de Fiif Havens. Margate bestiet út de dielen Cliftonville, Garlinge, Palm Bay en Westbrook.
Frans Julius Johan van Eysinga (1818-1901)
Van Eysinga wie in rike Fryske ealman dy't parlemintêr rekordhâlder is wat sittingsduer oanbelanget: mar leafst 44 jier wie er lid fan de Earste Keamer. Hy wie ek acht jier foarsitter fan de Senaat. Hy wie de opfolger fan J.A.G. baron de Vos van Steenwijk. Neist syn Keamerlidmaatskip wie hy lâneigner en rjochter, en beklaaide hy ferskate funksjes op wettersteatkundich mêd. Hy wie in typyske regiofertsjintwurdiger, dy't each hie foar de belangen fan Fryslân. Hy spile yn 1868 in grutte rol by it besykjen om de politike krisis op te lossen. Van Eysinga hie grutte belangstelling foar de Fryske skiednis en kultuer en wie beskermhear fan ferskate ferienings op dat mêd. Yn de Earste Keamer waard hy opfolge troch W.A.A.J. baron Schimmelpenninck van der Oye
Syn soan Idzerd Frans van Humalda van Eysinga wie letter lid fan de Twadde Keamer foar de Kappeynianen.
Underskiedingen
Hy waard beneamd ta Ridder yn de Oarder fan de Nederlânske Liuw op 15 septimber 1860 en kommandeur yn deselde oarder op 10 maart 1881 foar syn part yn it meitsjen fan it Wetboek fan Strafrjocht.
Stasjon Ternaard
thumb|Stasjonsgebou fan Ternaard mei de trein nei Dokkum ("Dokkumer lokaeltsje"). Stasjon Ternaard (Tn) wie in stasjon oan it eardere spoar fan Ljouwert nei Eanjum. It stasjon yn Ternaard waard iepene op 2 oktober 1901 en sluten op 1 desimber 1940. It stasjonsgebou út 1901 stiet der noch hieltyd yn distiid.
Dit stasjon is boud nei it stasjonsûntwerp mei de namme Standerttype NFLS, dy't benammen brûkt waard foar ferskate spoarstasjons yn Fryslân. It stasjon Ternaard foel binnen it type NFLS halte 2e klasse.
Tina Turner
thumb|220px|Ike en Tina Turner yn 1972 Tina Turner (berne Anna Mae Bullock, Brownsville, Tennessee, 26 novimber 1939 - Küsnacht, 24 maaie 2023 ) is in Switserske sjongster en aktrise fan Amerikaansk komôf. Yn de jierren 60 en 70 waard sy mei har doetiidske man Ike Turner ferneamd as it duo Ike & Tina Turner. Yn de jierren 80 krige sy in tige súksesfolle solkarriêre. De sjongster is mei sa'n 180 miljoen ferkochte platen de bêst ferkeapjende frouljus rockartyst en ferkocht de measte konsertkaarten fan alle soloartisten fan de wrâld. Tina Turner waard ferneamd om har krêftige stimlûd, enerzjike optredens en seksy ferskining op it poadium.
Tina Turner ferstoar op 24 maaie 2023, yn 'e aldens fan 83 jier.
Jacob Zaagemans
thumb|right|200px|Jacob Zaagemans tidens de PC 2011 Jacob Zaagemans (Harns, 7 maaie 1986) is in Fryske keatser.
Jacob Zaagemans wennet by syn âlden yn Wytmarsum, as âldste fan trije jonges. Hy is aktyf as keatser by Stifting Skoare. Fierder is er ek amateur fuotballer.
Skylger flinter
De Skylger flinter (limenitis populi) is in flintersoarte yn it skaai fan de Limenitis.
Foarkommen
De flinter komt yn Nederlân allinnich noch foar op west- Skylge. Mar dêr ek net yn grutte oantallen. It is in tige honkfêste soarte. De flinter hâldt fan iepen leafbosken. Op de reade list stiet de flinter as ferdwûn.
Fleantiid
De flinter fleant fan ein maaie oant heal augustus. Fleant altyd yn 1 generaasje.
De flinter
De wjuklingte is likernôch 32 oant 43 mm. De boppekant fan de wjukken is brún mei op de efterrâne in rige oranje moanneplakken. By de wyfkes is in wite bân op de boppekant fan de efterwjuk te sjen. By de mantsjes is dit net of hast net te sjen.
De rûp.
De rûp oerwinteret as in healwaaks rûp. Se meitsje fan tûken en blêden in ûnderkommen.
De rûp fret fan de kletterbeam en de peppel.
center|thumb|456px
Natalja Petrûsjova
Natalja Anatoljevna Petrûsjova (Pavlovski Posad, 2 septimber 1955) is in earder Russysk reedrydster dy't útkaam foar de Sovjetuny.
Petrûsjova die fiif kear mei oan it Wrâldkampioenskip allround en twa kear oan de Olympyske Winterspullen (yn 1980 en 1984). Sy waard by dizze kampioenskippen twa kear wrâldkampioen allround, ien kear wrâldkampioen sprint en ien kear Olympysk kampioen.
Nei 1982 kamen de East-Dútske rydsters op en wûn Petrûsjova gjin kampioenskip mear. De Russyske skerpe noch wol trije wrâldrekôrs oan. Petrûsjova boaske mei de Russyske reedrider en trainer Vladimir Komarov.
Folkert van Loon
Folkert Nicolaas van Loon (Harns, 6 desimber 1821 - dêre, 13 desimber 1840) wie in skipsbouwer en wurktúchboukundige.
Nei yn ferskillende funksjes al amateur-skipsbouwer west te hawwen, wurke hy tusken 1824 - 1840 as sadanich praktysk yn Harns. Folkert van Loon hat ek boeken skreaun.
Bicycle Race (liet fan Queen)
Oer it nûmer
Bicycle Race is skreaun troch Freddie Mercury, hy waard ynspirearre troch it sjen nei de 18e etappe fan de Omgong fan Frankryk fan 1978 dy't Montreux passearre, dêr't de band jazz oan it opnimmen wie yn de Mountain Studios.
Witham (rivier)
thumb|230px|Sluzen by Boston thumb|230px|De Witham by New Somerby, [[Grantham]]
De Witham is in rivier, sawat alhiel yn it greefskip Lincolnshire, yn it easten fan Ingelân. De stream ûntspringt súd fan Grantham tichtby South Witham, rint oer Lincoln en Boston, om út te mûnjen yn The Haven, in tij-earm fan The Wash. De river is befarber fan Lincoln oant Boston.
De namme "Witham" liket tige âld te wêzen, fan foar de Romeinske tiid, faaks fan Keltysk komôf as noch earder. De betsjutting fan de namme is net witten.
Tsjerke fan Hieslum
De Tsjerke fan Hieslum is in tsjerkegebou fan de protestantske gemeente Parregea-Hieslum.
Skiednis
Foar de ûndergong fan it Starumer Odulfuskleaster waarden de pastoars fan Hieslum fan dêr út beneamd. Noch hiel lang nei de reformaasje bleaune de measte ynwenners fan Hieslum en omlizzende doarpen katolyk, ek al wie harren tsjerke in protestantsk gebou woarn. Dejingen dy't trou bleaune oan it âlde leauwe waarden betsjinne troch rûnreizgjende preesters. Yn 1630 krige de preester fan Hieslum de ferantwurdlikens foar de sielssoarch fan de katoliken fan tsien doarpen, wêrfan't de parochy's opheven en de tsjerken oerdroegen wiene oan de oanhingers fan de nije lear.
Doe't nei de droechlizzing fan de Sinsmar in diel fan it polderhûs (It Blauhûs) ynrjochte waard as in katolike staasje, ferhûze de Hieslumer preester nei  dat polderhûs. Mei de preester folgen stadichoan ek in soad katolike bewenners út Hieslim en de omkriten, en sa ûntjoech him de katolike enklave Blauhûs.
De hjoeddeiske tsjerke fan Hieslum ferfong yn 1874 in midsiuwske tsjerke út likernôch 1300. Sûnt 1 maart 1990 foarmet de herfoarme gemeente Parregea-Hieslum in kombinaasje mei dy fan Tsjerkwert-Dedzjum. De pastory stiet fan de by de PKN oansletten kombinaasjegemeente stiet yn Parregea It eksterieur fan de tsjerke fan Hieslum, dy't hast gelyk is oan de Skuzumer tsjerke, waard yn 2015 restaurearre.
Ynterieur
Ut de katolike tiid lizze yn de flier noch fjouwer sarken fan preesters. Fanwegen de preekstoel út de earste helte fan de 17e iuw is de tsjerke in ryksmonumint. It psalmboerd datearret fan 1732.
De klok, yn 1673 yn Ljouwert getten troch Petrus Overney, wie ôfkomstsich út de klokkestoel fan de âlde tsjerke en waard by de foltôging fan de nijbou yn 1874 yn it houten geveltuorke hongen, mar waard yn de Twadde Wrâldkriich foardere troch de besetter. Nei de oarloch soargen de Hieslumers foar ferfanging.
Oargel
De tsjerke hat gjin piipoargel. Achter in 19e iuwsk skynfront stiet in elektronysk Johannus orgel, Opus 220.
Famylje (taksonomy)
In famylje is yn de taksonomy it fiifde nivo fan taksa. Boppe de famylje komt it nivo fan it skift; ûnder de famylje komt it nivo fan it skaai.
Geandewei
Geandewei is in tsjerkeblêd fan 'e Protestantske Tsjerke yn Nederlân (PKN) foar de eastlike en noardeastlike dielen fan 'e Nederlânske provinsje Fryslân. It blêd kaam yn 1994 fuort út Friese Kerkbode (dy't sûnt 1946 bestie) fan 'e Grifformearde Tsjerken yn Nederlân yn eastlik en noardeastlik Fryslân, en ferskate pleatslike útjeften fan gemeenten fan 'e Nederlânsk-Herfoarme Tsjerke yn dyselde krite. Yn 't earstoan droech it blêd koarte tiid de namme Nieuw Fries Kerkblad. De redaksje fan Geandewei is fêstige yn Ljouwert. It blêd ferskynt yn prinsipe ien kear yn 'e fjirtjin dagen, hoewol't yn 'e simmer inkele nûmers ien kear yn 'e trije wiken ferskine.
Yn 2014 waard it blêd, dat oant dy tiid it oansjen fan in krante hân hie, omfoarme ta in wier tydskrift, dat hielendal yn kleur ôfdrukt wurdt. By de fiering fan it 25-jierrich bestean fan Geandewei, op 13 novimber 2019 yn De Fontein, yn Dokkum, waard oankundige dat der tenei ek in digitale ferzje fan it blêd makke wurde soe, as earste foar de Drachtster edysje. De abbonearden koene it blêd dan mei in spesjaal foar dat doel ûntwikkele app lêze. It wichtichste foardiel dêrfan wie neffens útjouwer Bram Dekker dat in grut tal foto's út 'e papierrene edysje ta libben wekke wurde koe as fideo's yn 'e digitale edysje.
Wapen
In wapen is in stik ark dat brûkt wurdt om minsken en/of bisten te ferwûnjen en/of te deadzjen en om foarwerpen te skansearjen. It kin brûkt wurde foar oanfal of ferdigening. Al sûnt de ierste skiednis hawwe minsken wapens brûkt foar de jacht, selsferdigening en oarlochsfiering. Wapens kommme foar yn alle soarten en mjitten. Se kinne tige ienfâldich en spotgoedkeap wêze, lykas in houtene kneppel of in slinger, mar ek heechtechnologysk en rottekrûddjoer, lykas in krúsraket of in tank. Hast alle hurde, skerpe, stompe en swiere foarwerpen kinne as wapen brûkt wurde.
Ynsidinteel wurde aldendeiske foarwerpen omboud ta wapen, lykas in sjitbalpinne, in sjitparaplu of in sjitkaaihinger dêr't in kûgel mei ôffjurre wurde kin. Ek foarwerpen dêr't neat oan feroare is en dy't net bedoeld binne om as wapen brûkt te wurden, kinne faak wol as sadanich ynset wurde. In motorreau kin bgl. brûkt wurde om mei opsetsin te deadzjen, ferwûnjen troch oanriding. Sels minsklike lichemsdielen kinne as wapen brûkt wurde; dat wurde natuerlike wapens neamd, en it brûken derfan wurdt oefene by selsferdigeningskeunsten en fjochtsporten. In soad biste- en plantesoarten hawwe 'ynboude' wapens, lykas klauwen, giftosken of al as net giftige angels en stikels of toarnen.
It grutste diel fan 'e wapens op 'e wrâld wurdt tsjintwurdich yn in lyts tal lannen makke. Sa binne de fiif permaninte leden fan de FN-Feilichheidsried ek de grutste wapenprodusinten. Elk jier wurdt foar withoefolle miljarden euro's yn wapens hannele.
Fat Bottomed Girls
Fat Bottomed Girls is in nûmer dat oarspronklik opnaam is troch Queen yn 1978 en útbrocht op it album Jazz fan Queen út 1978. Fat Bottomed Girls wie it twadde nûmer op it album en waard op 13 oktober 1978 útbrocht as earste single fan it album, tegearre mei it nûmer Bicycle Race as dûbele A-kânt.
Oer it nûmer
Fat Bottomed Girls is skreaun troch Brian May. De tekst giet deroer dat "skjintme yn it each fan de taskôger sit", hoewol't it nûmer neffens guon tefolle humor en seksuele taspilingen befettet om serieus op dit ûnderwerp yn te gean.
Sipke Lootsma
Sipke Lootsma (Reduzum, 9 jannewaris 1888 - Saandam, 15 maaie 1940) wie in histoarikus.
Hy wie in soan fan Rients Klazes Lootsma en Aaltje Westra. Hy wie troud mei Eelkje Talsma fan Reduzum.