cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Claire Goll
Biografy
Claire en Yvan Goll wiene Joadsk, dat sy flechten by it begjin fan de Twadde Wrâldkriich yn 1939 nei New York, om yn 1947 werom te kommen yn Parys, dêr't Yvan yn 1950 stoar. Nei dy syn dea wijde Claire Goll har oan syn literêre erfskip en skreau se in tal autobiografyske wurken dêr't in protte oer te dwaan west hat (yn Nederlân ferskynde har autobiografy Alles is ijdelheid yn de rige Privé-domein fan de Arbeiderspers).
Oan de ein fan har libben feroarsake Claire Goll opskuor troch de Roemeenske dichter Paul Celan te beskuldigjen it plagiearjen fan Yvan Goll (de “Goll-affêre”), oantigings dy't se lykwols nea bewiisd hawwe kind.
Goll stoar yn 1977 en waard beïerdige op it begraafplak Père Lachaise yn Parys; op har grêfstien stiet in tekening fan Marc Chagall.
Whiskey in the Jar
Whiskey in the Jar ûntstien yn de santjinde iuw, is in Iersk folksliet dat him ôfspilet yn de súdlike bergen fan Ierlân, faak mei in spesifike fermelding fan de provinsjes Cork en Kerry. It liet giet oer in strûkrôver dy 't, neidat er in militêr of official fan de oerheid oerfallen hat, wurdt ferret troch in frou, is ien fan de meast útfierde tradisjonele Ierske ferskes en is sûnt de jierren fyftich troch withoefolle artysten opnommen.
Ferzje fan The Dubliners
Yn 1967 brochten The Dubliners it album More of the Hard Stuff út mei allegear Ierske tradisjonals it fjirde nûmer op it album is Whiskey in the Jar. It waard yn 1968 útbrocht as single.
Ferzje fan Metallica
Yn 1999 brocht Metallica it album Garage Inc út mei allegear covers it njoggende nûmer op it album is Whiskey in the Jar. It is it einichste nûmer dat gjin cover is, al is it al ynspirearre op de hardrock ferzje fan Thin Lizzy. It waard op 1 febrewaris 1999 útbrocht as single. Yn Nederlân behelle de single in 49ste plak yn de Mega top 100.
Ryksmonumint
thumb|150px|Monuminteskyld thumb|150px|Monuminteskyld, 2014
In ryksmonumint is in ding gebou, objekt, steds- of doarpsgesicht) dat fan algemien belang is fanwegen de skientme, de betsjutting foar de wittenskip of de kultuerhistoaryske wearde. Dat stiet omskreaun yn de monumintewet fan 1988. Der jildt in minimum leeftyd fan 50 jier fan de saak om yn oanmerking te kommen foar de status beskerme ryksmonumint. Ryksmonuminten hawwe oer it generaal it ynternasjonale blau-wite monuminteskyldsje (sjoch ôfbyld).
Yn 2000 waard it projekt Aktualisearring Monuminteregister starten, om it lanlike register by te wurkjen en betrouberder en tagonkliker te meitsjen.
Foar it ûnderhâld fan Ryksmonuminten bestean fiskale fasiliteiten.
Tydlike beliedsregel oanwizing beskerme monuminten
Op 1 july 2007 gie in tydlike beliedsregel yn (Tydlike beliedsregel oanwizing beskerme monuminten 2007) yn opdracht fan de minister fan Underwiis, Kultuer en Wittenskip, R.H.A. Plasterk wêryn de oanwizing fan ryksmonuminten oant 1 jannewaris 2009 útsteld is foar saken boud foar 1940. Allinnich by hege útsûndering wurde beskerme ryksmonuminten oanwiisd, allinnich at de saak heart ta de ûngefear 100 meast weardefolle monuminten dy't boud binne yn de perioade 1940 oant en mei 1958 (de saneamde weropbou-perioade). Dizze list waard yn de hjerst fan 2007 publisearre, sjoch: list fan nije ryksmonuminten (2007). De minister keas foar dizze beliedsregel omdat hy gau mei de modernisearring fan de monumintesoarch begjinne wol.
Unlân fan Jelsma en Kobbelân
It Unlân fan Jelsma en it Kobbelân binne natoergebieten yn de Lege Midden benoarden Aldeboarn en westlik fan De Feanhoop. De gebieten binne byinoar sa'n 20 hektare grut en wurde beheard troch It Fryske Gea. It binne oerbliuwsels fan blaugerzen middenyn it kultuerlânskip mei raaigers.
Eartiids wie it in boezemlân yn in ferfeante lânskip. Nei ruilferkavelings bleaune in pear stikjes blaugerzen oer, wêrûnder it Unlân fan Jelsma. Hjir binne ek noch petgatten te finen dy't fierhinne ferlâne binne. Der groeie in soad siggesoarten en gerssoarten as bjint, rûkersgers, spanjer en harregers, op de kanten groeit feanrûkersgers. Letter yn it jier bloeit dêr soldatekwast e, mei de blauwe knoop en it skieppeklokje.
It Kobbelân sjocht der wat oars út: it is djipper ferfeante en de petgatten binne sadwaande djipper en dêrtroch is der mear wetter. Der binne kampkes mei moark, fjildfioeltsje en wetterierdbei. Yn de petgatten groeie swanneblommen en giele plomp.
Yn de rûge ouwerbegroeiïng briede fûgels as túfein, slobein, hjerringslynder en mûzebiter en ek it ree fynt beskûl yn de rûchten. De blaugerzen fan it Unlân fan Jelsma wurde bedrige troch de djipûntwettering fan it kultuerlân deromhinne.
Johann Georg Ramsauer
thumb|Johann Georg Ramsauer om 1855 Johann Georg Ramsauer (Hallstatt, 7 maart 1795 — Linz, 14 desimber 1874) wie in Eastenryksk mynbouwer, dy't as amateur-archeolooch yn 1846 as earste de grêffjilden fan de Hallstatt-kultuer ûntduts en bleatlei.
Wurkpaad
Ramsauer waard oplaat ta mynwerker (foar de saneamde 'manipulaasje' fan sâltminen middels eksplosiven) en wurke him omheech yn de hiërargy, oant er op syn 36ste de rang fan Bergmeister krige. Doe't er novimber 1846 op de skeanten fan it Dachsteinmassyf boppe Hallstatt in stiengroeve iepene, stjitte er op in ûnbekend grêffjild.
Tegearre mei mynwerker Isidor Engl, dy't sketsen makke, lei Ramsauer sekuer alle fynsten fêst. Al yn 1846 doopte de Sweedske ûndersiker Hans Hildebrand de nij ûntdutsen beskaving Hallstatt-kultuer. Yn de rin fan de neifolgjende 17 jier waarden 980 grêven iepene en goed 19.497 grêfjeften berge.
Nettsjinsteande de wittenskiplike opteinens dy't de fynsten feroarsaken, krige Ramsauer as immen sûnder archeologyske oplieding nea de erkenning dêr't as wittenskipper rjocht hawwe hân soe. Keizer Frans Jozef I fan Eastenryk en Keizerin Elisabeth besochten persoanlik it fynplak, mar de keizer makke gjin wurk fan Ramsauer syn fersyk yn 1859 om syn opgravingsprotokollen út te jaan.
Ramsauer gie 5 novimber 1863 mei pinsjoen nei Linz, oertsjûge dat er wie dat it fynplak leechhelle wie. Dochs waarden oant 1939 nije ûntdekkingen dien. It Natuerhistoarysk Museum Wenen sette yn 1994 fannijs útein mei de opgravingen.
Ramsauer troude trijeris en krige 22 bern. Syn oarspronklike sketsen en oantekeningen binne foar it grutste part te besjen yn it museum fan Hallstatt.
Spitsendyk
Spitsendyk is in buorskip yn de gemeente It Hearrenfean.
De wenten en in pleats eastlik fan Rykswei 32 falle no ûnder it doarp Haskerdiken (bewesten de rykswei) yn de gemeente Skarsterlân. Yn de A32 is in tunnel dêr't de wei Spitsendyk troch hinne rint. Oan de eastkant leit Lúnbert.
Senepol
thumb|250px|In Senepol-bolle De Senepol is in fleiskoweras dat ûntstien is op it Karibyske eilân St. Croix.
It ras waard foarme troch it krusen fan N'Dama-kij, dy't dêr ein 19e iuw ynfierd waarden út Senegal, mei de Red Poll. Dat barde yn de iere 20e iuw. Yn de Senepol binne eigenskippen fan de N'Dama, sa as wjerstân tsjin hjitte en ynsekten, feriene mei dy fan de Red Poll, sa as guodlikens, goed fleis en in hege molkproduksje. It ras hat gjin hoarnen, hat koart hier en is read, swart as brún fan kleur.
Caroline van der Plas
Carolina Ann Maria van der Plas (Cuijck, 6 juny 1967) is in Nederlânske politikus en ien fan de oprjochters fan de BoerBoargerBeweging (BBB). Yn 2021 wie hja listlûker fan de BBB en is hja keazen ta lid fan de Twadde Keamer.
Wurkpaad
Oarspronklik wie Van der Plas sjoernalist foar û.o. de útjouwerij Reed Business, dêr't hja skreau foar in blêd oer de fleisyndustry, Hja wie ek redakteur foar Pig Business en Pluimveeweb by Agrio.Fierder wurke hja as kommunikaasjewurdfierder foar LTO Noard en it Nederlânske Fakbûn Bargehâlders (NVV).
Van der Plas wie lid fan it CDA, mar nei de Provinsjale Steateferkiezings fan 2019 sei hja it lidmaatskip fan de partij op. Hja fûn dat it CDA net genôch foar de agraryske sektor opkaam.
Priveelibben
Caroline van der Plas is in dochter fan Wil van der Plas (1937-2014), sportsjoernalist by it Dimter Deiblêd, en Nuala Fitzpatrick, riedslid en wethâlder (tusken 1986-1994) foar it CDA yn Dimter. Hja is mem fan twa soannen en yn 2019 waard hja widdofrou.
Gesina Lechte-Siemer
thumb|Gesina Lechte-Siemer thumb|240px|[[Margaretha Grosser mei Gesina Lechte-Siemer(rjochts).]] Gesina Lechte-Siemer (berne: 13 oktober 1911 yn Roomelse, stoarn: 8 augustus 2007 yn Ait) wie in Sealterfrysk skriuwster. Hja wie de earste Sealterfries dy't it belang fan it behâld fan de eigen taal ynseach en begûn yn 1928 mei it dichtsjen yn it Sealterfrysk mei help fan de Sealterfryske sprekwurdsamling fan J. Bröring út 1901. Har earste gedicht wie Din unbekoande Stierwedai.
Tinkstien
Op 6 augustus 2008, in jier nei har ferstjerren, waard foar Gesina Lechte-Siemer in tinkstien set oan de Määrkedsträite yn Roomelse.
Provinsjale wei 359
De N359 is in provinsjale wei yn Fryslân, dy't yn 'e midden fan 'e 20e iuw stadichoan ûntstien is. De wei foarmet in ferbining tusken de N31 súdlik fan Ljouwert oer Boalsert mei de A6 by De Lemmer. By Boalsert hat de wei in oansluting op de A7 yn de rjochting fan Den Helder/Amsterdam en Snits/Grins.
De wei is bûten de beboude kom útfiert as autowei mei twa stripen en hat in maksimumfaasje fan 100 km/o.
Yn de gemeente De Waadhoeke hat de wei de namme Westergoawei krigen, yn de gemeente Súdwest-Fryslân Westergoawei, Sudergoawei, Boalserterwei, Jousterperwei en Slaperdyk. Yn de gemeente De Fryske Marren hat de wei de namme Sudergoawei, Suderseewei en Plattedyk.
Keunstwurken
Yn de N359 lizze in trije tal keunstwurken:
47 Ronin (film út 2013)
47 Ronin (útspr.: Forty-seven Ronin) is in Amerikaanske histoaryske fantasyfilm en samoeraifilm út 2013 ûnder rezjy fan Carl Rinsch, mei yn 'e haadrollen Keanu Reeves en Hiroyuki Sanada. De titel ferwiist nei it histoaryske foarfal fan de Sânenfjirtich Ronin dêr't de film (loskes) op ynspirearre is, al fermingt it senario boppenatuerlike eleminten yn 'e plot, sadat 47 Ronin ta it sjenre fan sword and sorcery rekkene wurde kin. It ferhaal giet oer in groep rōnin (masterleaze samoerai) yn it achttjinde-iuwske Japan, dy't beslute de dea fan harren hear te wreekjen, ek al witte se dat se dêrfoar neitiid de deastraf krije sille. 47 Ronin krige oer it algemien negative resinsjes fan 'e filmkritisy en flopte yn 'e bioskopen. Nettsjinsteande dat kaam yn oktober 2022 in ferfolchfilm út ûnder de titel Blade of the 47 Ronin.
Plot
As Akō oandien wurde sil troch Tsunayoshi Tokugawa, de shōgun dy't oer Japan hearsket, stjoert dyselde syn seremoanjemaster foarút om it besyk ta te rieden. Dy seremoanjemaster is hear Yoshinaka Kira, dy't it woltierige Akō foar himsels begearet. Om it te bemachtigjen slút er in ferbûn mei in stalferwikseljende kitsune (in soarte fan heks), Mizuki, dy't ûnthjit om Kira hearsker oer hiele Japan te meitsjen.
Mizuki stjoert in meunster, in kirin, om hear Asano te deadzjen as dy yn it wâld fan Akō op jacht giet. De moardoanslach mislearret lykwols as Asano de konfrontaasje troch tuskenkomst fan syn samoerai oerlibbet. Neitiid hawwe de samoerai der lykwols klauwen oan om it meunster te oerwinnen. Uteinlik komt ien fan harren, Yasuno, allinne en sûnder wapens foar de kirin oer te stean. Syn libben wurdt rêden troch Kai, dy't no as spoarsiker foar hear Asano wurket, en dy't mei de ferlerne katana, it samoeraiswurd, fan Yasuno it meunster deadet. Neitiid is Yasuno net tankber, mar yn ferlegenheid brocht en lulk dat er troch in healbloed rêden is. Kai wurdt ûnderwilens in wite foks gewaar mei ien brún en ien blau each, dy't út it strewelleguod wei tasjocht.
As hear Yasuno en de oare samoerai sjogge dat de kirin deade is mei it swurd fan Yasuno, nimme se oan dat hy dejinge is dy't it meunster ombrocht hat, dat hy wurdt as held ynhelle. Inkeld frouwe Mika sjocht de skamte yn 'e eagen fan Yasuno en beseft dat it meunster oerwûn is troch Kai. As de shōgun en syn entoeraazje arrivearje, merkt Kai in hofdame op, de konkubine fan hear Kira, dy't deselde ferskillend kleure eagen hat as de foks yn it wâld. Hy giet nei Yoshio Oishi ta, de foaroanman fan 'e samoerai fan hear Asano, om him te warskôgjen dat der in heks mank de entoeraazje fan 'e shōgun is, mar Oishi, dy't net folle fan Kai hawwe moat, seit dat inkeld demoanen in heks weromkenne kinne, en wol dan witte oft Kai in demon is.
’t West, Meulereed en Meulebos
De Meulebosk, 't West en Meulereed foarmje in natoergebiet by Aldeberkeap. De 89 hektare wurde beheard troch It Fryske Gea.
47 Ronin (film út 2013)
Plot
Dy nachts betsjoent Mizuki hear Asano, sadat de âldman wekker skrikt en mient dat er syn dochter Mika om help roppen heart om't se ferkrêfte wurdt troch hear Kira. Dwyljendewei falt Asano dan Kira oan en besiket him te fermoardzjen. As er wer ta himsels komt, docht lykwols bliken dat hear Kira rêstich lei te sliepen doe't Asano him, skynber sûnder reden, tenei kaam. Inkeld it yngripen fan 'e samoerai hat foarkomd dat er Kira deadie. Foar dizze ûnútlokke moardoanslach op in hofdignitaris út it gefolch fan 'e shōgun wurdt hear Asano troch de shōgun ta de deastraf feroardiele. Ut respekt foar syn reputaasje wurdt it de âldman lykwols tastien om earfol seppuku (rituele selsmoard) te dwaan, ynstee dat er as krimineel ophongen wurde soe.
Nei de dea fan Asano jout de shōgun sawol Akō as frouwe Mika oan hear Kira, it lân om te bestjoeren en de ealfrouwe om mei te trouwen. Dat houlik kin lykwols pas plakfine nei't Mika in jier hân hat om om har heit te roujen. De samoerai fan hear Asano, dy't no rōnin (masterleas) binne, ferbiedt de shōgun op straffe fan 'e dea om wraak te sykjen foar wat hear Asano oerkomd is. Om't Asano him foar syn dea frege hat en tink om syn dochter en syn domein, oarderet Oishi de oare samoerai om harren wapens del te lizzen. Want as se har no tsjin it gebod fan 'e shōgun oankantsje soene, dan soe hiele Akō dêrûnder lije. Hear Kira hat der lykwols net folle fidúsje yn dat Oishi wurdhâlde sil, en om't er no gjin samoerai mear is en dus net mear beskerme wurdt troch de foarrjochten fan dy maatskiplike klasse, lit er Oishi finzen nimme en yn in djippe put smite om him geastlik te brekken.
’t West, Meulereed en Meulebos
De Meulebosk is in wannelboskje op de flank fan it beekdal fan de Tsjonger. It foarmet in ferbining tusken it Ketliker Skar en de Delleboersterheide.
47 Ronin (film út 2013)
Plot
In jier letter, as se miene dat se him brutsen hawwe, wurdt Oishi út 'e put helle en frijlitten troch de mannen fan hear Kira. Hy jout him wer by syn frou Riku en soan Chikara, dy't him fertelle dat de rōnin ûnderwilens fersille rekke binne en dat Kai op befel fan Kira as slaaf ferkocht is oan 'e VOC op Dejima. Oishi stjoert Chikara derop út om safolle mooglik fan 'e rōnin gear te bringen, wylst er sels nei Dejima reizget, dêr't er Kai befrijt. Mei in grutte groep rōnin reizgje se nei it doarp Uetsu, dêr't de bêste wapensmidden fan Japan wenje, om oan swurden te kommen (dy't se ommers dellein hiene nei de dea fan hear Asano). Dêr oankommen, blykt it doarp lykwols ûntfolke te wêzen en beset troch de samoerai fan hear Kira. Dêrop liedt Kai harren nei it wâld fan 'e tengu, in mystyk plak dat er as bern ûntflechte is.
De tengu binne in soarte fan demoanen dy't har net mei de minsklike wrâld bemuoie. Unwinske bern wurde op harren gerjochtichheid te fûnling lein, lykas Kai troch syn mem, in fanke dat swier rekke wie nei seksuele omgong mei in Ingelske seeman. De tengu brochten him grut en learden him witwat dingen oer tsjoenderij en fjochterij foar't er útnaaide. Wylst Oishi troch de tengu op 'e proef steld wurdt om syn weardichheid te bepalen, bepraat Kai de lieder fan 'e tengu om 'e rōnin swurden te jaan. Oishi trochstiet de beproeving en hy en Kai keare by de oare rōnin werom mei in lading swurden.
’t West, Meulereed en Meulebos
Yn de bosk steane meast ikebeammen. De grutte rintfear tusken de brombeien jouwe beskûl oan in das dy't hjir in boarch hat. Oan de fiedselrike sleatten groeie faleriaan, ingelwoartel, kattesturten en knopkes.
47 Ronin (film út 2013)
Plot
It plan fan 'e rōnin is om hear Kira yn in mûklaach rinne te litten as er ûnderweis is nei it hillichdom fan syn foarâlden om harren seine oer syn oankommend houlik mei frouwe Mika te freegjen. Isogai, de rōnin dy't Oishi derop útstjoerd hie om oan 'e weet te kommen wannear't Kira nei it hillichdom reizgje soe, is ûnderweis lykwols betsjoend troch Mizuki, dat ynstee dat Oishi-en-dy Kira yn in mûklaach rinne litte, wurde se sels yn ien lokke. Tsientallen rōnin komme om as harren flechtrûte ôfsnien wurdt troch in hommels oplôgjend fjoer. Under harren is ien oan wa't Oishi syn katana te lien jûn hie foar't hy en Kai swurden by de tengu hellen. As Mizuki neitiid de katana fan Oishi by it ferkoalde lyk fan 'e man oantreft, nimt se oan dat Oishi dea is, in misferstân dat se ek oan Kira trochjout. Dyselde hat har ûnthjitte litten dat se Mika neat oandwaan sil, mar om't Mizuki likegoed wol fan 'e ealfrouwe ôf wol om't se de iennnichste minneresse fan Kira bliuwe wol, jout se Mika in dagge en fertelt se har oer de dea fan 'e rōnin om har ta selsmoard te manipulearjen.
’t West, Meulereed en Meulebos
It West bestiet út lege greiden mei brede sleatten. De âlde petgatten binne meats tichtgroeid mei wylgen. Hjir briede in soad waarlamkes.
47 Ronin (film út 2013)
Plot
Underwilens wurdt Kai einlings akseptearre troch de rōnin. Oishi jout ta dat er mis wie doe't er wegere nei Kai syn warskôging oer de heks te harkjen, en Yasuno ûntskuldiget him foar syn hâlden en dragen yn it algemien en om't er mei de ear striek doe't Kai de kirin deade hie. As der in troep artysten foarby tsjocht, dy't ûnderweis binne nei it kastiel fan Kira om in optreden te fersoargjen by it houlik fan hear Kira en frouwe Mika, komt Kai op it idee om 'e rōnin harren foardwaan te litten as leden fan 'e troep om sa it kastiel binnen te glûpen. Oishi bepraat de artysten om harren te helpen. Ear't se ôfsette foar dizze lêste wraam om wraak te nimmen op Kira, dy't sels as se winne mei harren dea einigje sil, skriuwt Oishi harren doel en motiven op, om it fuortbestean fan in betrouber tsjûgenis te bewissigjen. It dokumint wurdt ûndertekene troch Oishi en de oare oerlibjende fjouwerenfjirtich eardere samoerai fan hear Asano, syn soan Chikara en, as sânenfjirtichste, troch Kai.
Oishi en Kai ynfiltrearje mei in stikmannich oare rōnin as leden fan 'e artystetroep op ljochtskyndei it kastiel fan Kira. Nei't it tsjuster wurden is, en de artysten in foarstelling fersoargje dêr't alle eagen op rjochte binne, kringe de oare rōnin it kastiel binnen en romje ien foar ien de skyldwachten fan Kira út 'e wei. Ien oplettende skyldwacht slacht lykwols alaarm, wêrnei't in iepentlike striid ûntbrânt. Mika wit te ûntsnappen oan Kira troch him mei de dagge tenei te kommen dy't Mizuki har jûn hat. De golem fan Kira wurdt troch de rōnin opblaasd mei buskrûd. Oishi efterfolget Kira, dy't yn it kastiel keamer yn, keamer út flechtet om oan him te ûntkommen. As it úteinlik tusken harren ta in gefjocht komt, wurdt Oishi Kira oermânsk en stekt him in dagge yn it weak fan 't liif, wêrnei't er him ûnthalzet, dêrmei de rituele selsmoard fan hear Asano wjerspegeljend. Underwilens hat Kai Mika weromfûn. Mizuki, dy't de foarm fan in draak oannimt, falt harren oan, mar as se Mika deadzje wol, brûkt Kai de mystike krêften dy't er leard hat fan 'e tengu (en dy't er sward hie nea wer brûke te sillen) om har te rêden en de draak te deadzjen. Nei't Oishi mei de ôfsleine holle fan hear Kira út it kastiel nei bûten komt, jouwe de mannen fan Kira de striid oer.
Neitiid keare de rōnin mei frouwe Mika werom nei Akō, dêr't se harsels oerjouwe oan 'e autoriteiten. De shōgun nimt de saak heech op en komt persoanlik del. Hy feroardielet de rōnin ta de deastraf om't se rjocht yngien binne tsjin syn eksplisite gebod om gjin wraak te sykjen foar de dea fan hear Asano. Om't se lykwols de begjinsels fan 'e bushido, de koade fan ear, oant op 'e letter folge hawwe, jout er harren de status fan samoerai werom. En ynstee dat se eksekutearre wurde, meie se sels op earfolle wize seppuku dwaan. In fierder earbewiis dat er harren tastiet, is dat se yn itselde grêf as hear Asano begroeven wurde meie. Foarôfgeande oan 'e seppuku-seremoanje nimme Kai en Mika yn triennen ôfskie en ûnthjitte se inoar dat se inoar yn harren takomstige libbens wer sykje sille. As de seremoanje begjint, grypt de shōgun jitris yn om 'e jonge Chikara amnesty te jaan, sadat de bloedline fan sa'n foarbyldige samoerai as Oishi foar it lân beholden bliuwe sil. Akō jout de shōgun werom oan frouwe Mika, dy't tenei troch Chikara tsjinne wurde sil. Dêrnei wurdt de seremoanje ferfette en dogge de fiifenfjirtich rōnin en Kai rituele selsmoard.
In ôfslutende tekst fertelt dat de 47 rōnin yn 'e Japanske kultuer noch altyd yn heech oansjen steane, en dat elts jier op 14 desimber tûzenen minsken harren grêf besykje om fan harren respekt blyk te jaan.
Produksje
47 Ronin waard regissearre troch Carl Rinsch nei in senario fan Chris Morgan en Walter Hamada, dat ynspirearre wie troch it wiere foarfal fan de Sânenfjirtich Rōnin út 'e jierren 1702-1703. It histoaryske ynsidint op himsels wurdt yn 'e film frij sekuer folge, mar de senarioskriuwers foegen dêr fantasy-eleminten oan ta, lykas de heks, it meunster, de demoanen en alderhanne tsjoenderij. Dêrnjonken waard it personaazje Kai spesifyk kreëarre sadat der in Westerske akteur, Keanu Reeves, yn 'e film spylje koe.
As produsinten wiene senarioskriuwer Morgan en Hossein Amini by it projekt belutsen foar de filmstudio's H2F Entertainment, Mid Atlantic Films, Moving Picture Company, Stuber Productions, Relativity Media en 3 Arts Entertainment. Foar 47 Ronin wie in budget beskikber fan $175 miljoen (of, neffens oare boarnen, fan wol $225 miljoen). De kamerarezjy wie yn 'e hannen fan John Mathieson, en de filmmuzyk waard fersoarge troch Ilan Eshkeri.
Opnamen en postproduksje
Healwei it filmmontaazjeproses yn 'e postproduksjefaze helle finansier Universal Pictures út ûnfrede oer de gong fan saken regisseur Carl Rinsch by de film wei. It tafersjoch oer de filmmontaazje waard dêrnei oernommen troch Universal-direkteur Donna Langley persoanlik. Sy besleat om it oandiel fan Reeves yn 'e film te fergrutsjen troch in leafdessêne en ekstra close-ups en dialooch foar him ta te foegjen.
Distribúsje
De distribúsje fan 47 Ronin waard fersoarge troch Universal Pictures. De film gie op 6 desimber 2013 yn Tokio yn premiêre en iepene dêrnei op 25 desimber yn 'e Amerikaanske bioskopen. It byhearrende soundtrackalbum ferskynde op 17 desimber by platemaatskippij Varèse Sarabande. Op 1 april 2014 waard 47 Ronin útbrocht op dvd en blu-ray.
Untfangst
Fan 'e filmkritisy krige 47 Ronin oer it algemien negative resinsjes. Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hie 47 Ronin in leech goedkarringspersintaazje fan 16%, basearre op 87 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: "[De film] is in ferrassend saai fantasy-aventoer, dat syn talintearre ynternasjonale cast strânje lit yn iendiminsjonale rollen." Op Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, behelle 47 Ronin in goedkarringspersintaazje fan 28%, basearre op 21 resinsjes.
Opbringst
47 Ronin brocht yn 'e bioskopen yn 'e Feriene Steaten en Kanada $38,4 miljoen op, en yn alle oare lannen en territoaria $113,4 miljoen. Wrâldwiid kaam de opbringst dêrmei út op $151,8 miljoen. Ofset tsjin it budget fan $175 miljoen of miskien wol $225 miljoen betsjut dat in ferlies fan $23,2 oant 73,2 miljoen, dêr't dan de marketingkosten noch ris boppe-op komme.
It floppen fan 'e film hie ferskate oarsaken. Yn Japan tsjutte de krante Nikkan Gendai op 'e ôfkear fan 'e Japanners foar in Hollywoodprodukt dat alhiel net liek op it dierbere histoaryske ferhaal fan de Sânenfjirtich Rōnin. Kristen Acuña fan it Amerikaanske blêd Business Insider wiisde noch trije oare redens oan: yn it foarste plak iepene de film yn desimber yn in fersêde filmmerk fuort foar de kryst; oard hie it nei de oankundiging te lang duorre foar't de film útbrocht waard, sadat it entûsjasme fan bioskoopbesikers wilens belune wie; en trêd waarden, benammen yn 'e Feriene Steaten, yn 2013 net folle filmfans oanlutsen troch Keanu Reeves, dy't doe, tusken The Matrix en John Wick yn, yn in dip yn syn karriêre siet.
Allard Pierson Museum
It Allard Pierson Museum is it archeologymuseum fan de Universiteit fan Amsterdam ferneamd nei Allard Pierson (1831-1896), de earste heechlearaar yn keunstskiednis, estetika en moderne talen en letteren oan dy universiteit. Hy lei yn de jierren 1877 oant 1895 in samling gipsôfjitsels.
De twadde heechlearaar dy't archeology ûnderrjochte oan de Universiteit fan Amsterdam wie J. Six. Hy hie in mânske samling boeken en antike dingen. Doe't er yn 1926 stoar, die bliken dat dy kolleksje ûnmisber foar de universiteit wie. Om de samling foar ûndersyk en ûnderwiis keapje te kinnen, waard 1932 de Allard Pierson Stichting oprjochte troch Allard Pierson syn soan Jan Lodewijk Pierson Sr.. De kolleksje waard ûnderbrocht yn in pân oan de Weesperzijde yn Amsterdam; de boppeste ferdjipping tsjinne fan 1931 ôf as museum.
Op 12 novimber 1934, neidat de kolleksje bot útwreide wie, wie de offisjele oprjochting fan it Allard Pierson Museum, oan de Sarphatistrjitte 129-131, hoeke Roetersstrjitte.
Ek dat pân waard te lyts, dat yn 1976 iepene Prinsesse Beatrix it gebou fan no, it eardere haadkantoar fan De Nederlandsche Bank oan de Oude Turfmarkt, dat datearret fan 1865.
It museum hat in samling Egyptyske, Mesopotamyske, Grykske, Etruskyske en Romeinske âldheden.
Fleanfjild Đồng Hới
De earste ûnferhurde baan waard troch de Frânsken oanlein yn 1932. Sûnt hat it in militêre fleanbasis west. Yn 2004 waard úteinset mei de renovaasje en it ree meitsjen foar de boargerloftfeart. Dêrby is it doetiidske tarreoerflak ferfongen troch beton. Op 18 maaie 2008 is it fleanfjild iepene foar kommersjele flechten.
Witimer
Witimer (± 350-376) wie in Ostrogoatyske kening. Hy wie famylje fan Ermanerik en waard yn 375 ta kening keazen, neidat Ermanerik himsels tekoart dien hie.
Skiednis
Under Witimer hat it Ostrogoatyske Ryk noch koarten tiid stân hâlden tsjin de Hunnen. Lykwols moast hy krekt as syn foargonger in grut tal nederlagen ynkassearen tsjin de ynfallers. Yn 376 laten de Ostrogoaten in ferpletterjende nederlaach dêr't Witimer by sneuvele. Neffens Jordanes hawwe doe de twa foaroanmannen mei de measte ûnderfining út it leger: Alateus en Safraks, it regintskip op harren nommen oer syn noch minderjierrige soan Widerik.
Nei de nederlaach luts in part fan it Ostrogoatyske folk rjochting de Dnjepr, en letter rjochting de Donau ûnder Alateus en Safraks. Der wie ek in lytse kloft dy't harren taflecht socht op de Krim. It oare part fan de Ostragoaten ûnderwurp har oan de Hunnen.
Tochmalân (wynmole)
Beskriuwing
De mole Tochmalân, ien fan de gruttere wynmûnen fan Fryslân, waard yn 1893 boud foar it bemeallen fan de 550 ha grutte polder mei deselde namme, dy't it jier dêrfoar reekomd wie. It achtkant fan de grûnsiler kaam fan in houtseachmûne yn Veendam.
Tochmalân bemealde de polder oant 1946. In dat jier bruts de boppe-as fan de mole. It bestjoer fan de mole besleat doe oer te gean op elektryske bemalling, wêrfoar't njonken de mole in gemaaltsje boud waard. Yn it earstoan soe de mûne dêrnei ôfbrutsen wurde, mar de boargemaster wie der op tsjin. De gemeente krige yn 1948 de eigendom fan de mûne en liet him restaureare. Ek yn 1963 en 1983 bliek dit needsaaklik. Yn it begjin fan de 20e iuw waard yn de mûne in nije elektromotor set, wêrnei't it gemaaltsje njonken Tochalân sloopt waard. De mûne is yntiids eigendom fan de yn Kollum fêstige Monumintestiftichting Kollumerland c.a..
Kristlike skoallemienskip Comenius
thumb|Logo C.S.G. Comenius Kristlike skoallemienskip Comenius, oprjochte troch in fúzje yn 1993, is in middelbere skoalle yn Ljouwert mei sa'n 2500 learlingen en sa'n 160 wurknimmers.
De skoallemienskip is neamd nei de teolooch, filosoof en pedagooch Jan Amos Comenius (Latinisearring: Amos Komensky), omdat de skoallemienskip, destiids yn oprjochting, him fine koe yn Comenius syn pedagogyske kristlike opfettings.
Lokaasjes
Sûnt augustus 2009 is har ûnderwiis ferdield oer trije skoalgebouwen.
Boudewijn van Loo
Nei’t de Steaten yn 1580 it bewâld oernamen, hat Boudewijn van Loo kâns sjoen om syn amten te behâlden. Utsein dat er yn 1585 efkes fêstsitten hat. Yn 1588 is hy mei pinsjoen gien.
Piter Dekema en Boudewijn van Loo wienen net allinne sweagers, mar hienen ek in sakerelaasje. Boudewijn van Loo die ek mei yn de ferfeanterij fan Piter Dekema.
Doe’t de Steaten in amtwent foar de steedhâlder nedich hienen, foel it each op it hûs fan Boudewijn van Loo en it Dekemahûs. De hearen waarden it iens. Neffens de, noch bewarre, keapakte hawwe Boudewijn van Loo en syn frou Jacomina van Kerckwerue it hûs op12 april 1587 foar 12.000 gûne oan de Steaten ferkocht.
De Van Loo’s binne letter foaral amtners west. Hoewol se ek pleatsen yn harren besit hienen. In oare Gerrit van Loo dy’t yn de skiednis neamd wurdt is Gerrit van Loo, de gritenijsekretaris fan It Bilt. Hy wie troud mei Hiskia fan Uylenburg. Doe’t syn skoanheit, Rombout fan Uylenburg, ferstoar, kaam syn skoansuster Saskia by him as har fâd te wenjen. Se krige ferkearing mei de skilder Rembrandt van Rijn. It pear is fan út it hûs fan de breid op 22 juny 1634 yn de âlde Anna-tsjerke te Sint Anne troud.
Warsjaupakt
thumb|300px|Logo Warsjau Ferdrach Organisaasje thumb|300px|right|Presidensjele paleis yn Warsjau, yn 1955 ferneamd as it gûveneurs paleis (Pałac Namiestnikowski), dêr't it Warsjaupakt tekene is
It Warsjaupakt of Warsjau Ferdrach Organisaasje (offisjele namme: Ferdrach fan Freonlikens, Gearwurking en Assistinsje oan wjerssiden) wie in organisaasje fan Sintraal-Jeropeeske en East-Jeropeeske kommunistysk steaten. It waard stifte yn 1955 yn Warsjau, Poalen as reaksje tsjin de Noard-Atlantyske Ferdrachsorganisaasje. It pakt duorre oant de ein fan de Kâlde Kriich doe't guon lannen lid ôf wiene, mei gefolch it ynstoarten fan it Eastblok en politike feroarings yn de Sowjetuny. It ferdrach waard tekene yn Warsjau, op 14 maaie1955 mei offisjele kopyen yn it Russysk, Poalsk, Tsjechysk en Dútsk.
De NAFO en it Warsjaupakt hawwe nea streekrjocht in militêr konflikt hân, mar bestriden elkoar mear as 35 jier yn de Kâlde Kriich. Yn desimber 1988 skafte Michail Gorbatsjov lykwols de Brezjnev-doktrine ôf en ferkleare dat de East-Jeropeeske lannen harren eigen koers farre mochten. Yn 1989 sette in protte feroarings útein yn East-Jeropa. De nije regearingen stienen net langer mear efter it Warsjaupakt en yn jannewaris 1991 kundigen Tsjecho-Slowakije, Poalen en Hongarije oan dat sy fan 1 july ôf it folgjende jier de organisaasje net mear stypje sille. Bulgarije folge yn febrewaris en al gau waard dúdlik dat it pakt syn langste tiid hân hie. Op 1 july 1991 waard it pakt offisjeel ûntbûn yn Praach.
Lidsteaten
Útsein Joegoslaavje hawwe alle Jeropeeske kommunistyske lannen it ferdrach tekene.
left|thumb|350px|Leden fan it Warsjaupakt fan 1956 oant 1968.
Berlynske Muorre
thumb|Parade by de bou fan de Berlynske muorre De Berlynske Muorre (Dútsk: Berliner Mauer) hat de stêd Berlyn yn twa stikken ferparte fan 1961 oant 1989. De totale grins om West-Berlyn hinne wie ûnderdiel fan de Dútsk-Dútske grins en wie 167,8 km lang, dêr't 45,1 km fan foarme waard troch de Berlynske Muorre. De Berlynske Muorre wie it bekendste symboal fan de Kâlde Kriich. By flechtbesikings hawwe minstens 136 minsken it libben ferlern.
Dútslân nei de Twadde Wrâldkriich
thumb|right|Dútske besettingsônes nei de twadde wrâldkriich Nei de Twadde Wrâldkriich waard Dútslân ferparte yn ferskate sônes, ien foar eltse alliearde naasje: Frankryk, Grut-Brittanje, de Feriene Steaten en de Sowjetuny. Oer it generaal sjoen wie Dútslân ferdield yn fjouwer sônes. Ek de haadstêd Berlyn hie yn fjouwer besettingsônes en wie dêrtroch in eksklave fan de Sowjet sône. Yn 1949, binne de Frânske, Britske, en Amerikaanske sône gearfoege ta de Federale Republyk Dútslân (Bundesrepublik Deutschland, BRD). De Sowjetsône krige de namme Dútske Demokratyske Republyk (Deutsche Demokratische Republik, DDR). Fergelykjend wie Eastenryk ek parte yn ferskate sônes (letter ûnder it regear fan ien lân). Itselde barde oer hiel Jeropa, der wie in eastlike Sowjetsône en in westlike net-Sowjetsône. Dit partsjen fan Jeropa, Dútslân en benammen Berlyn ta twa politike blokken wurd as in part sjoen fan de Kâlde Kriich tusken de Feriene Steaten mei Jeropeeske lannen tsjin de Sowjetuny mei lannen ûnder harren regear, as gefolch fan it winnen fan de Twadde Wrâldkriich op Nazi-Dútslân.
Hoe't de muorre ta stân kaam
Sûnt it partsjen fan Dútslân yn 1949, binne likernôch twa miljoen East-Dútsers as gefolch fan it Kommunisme útnaait nei West-Dútslân. Om it flechten te stopjen joech it Kommunistysk regear fan East-Dútslân yn augustus 1961 it befel in muorre te bouwen om West-Berlyn te isolearjen en East-Berliners net flechtsje te litten.
De Berlynske muorre wie in part fan it saneamde Izeren Gerdyn, de sletten en goed beweitse stiekeltriedgrins tusken it westen en it easten.
De ein fan de muorre
Yn de rin fan 1989 kamen der brekken yn it Izeren Gerdyn, earst yn de grins tusken Hongarije en Eastenryk. In protte minsken makken gebrûk fan dizze rûte om yn it westen te kommen.
Op 9 novimber 1989 joech ien fan de heechste DDR partijlieders oan dat de grins frijjûn waard en de minsken frij nei West-Berlyn reizgje mochten. Dit wie it begjin fan in gaoatyske situaasje wêrby't miljoenen ynwenners fan Berlyn feesten op de ein fan de muorre. De grinswachten lieten de minsken gewurde en dy brutsen de grinsposten iepen om sa besite te bringen oan harren besibbe famylje.
Krammerke
thumb|200px|right|In Fay krammerke. It krammerke of paperclip is in nei himsels werombûgd stikje metaaltried, dat brûkt wurde kin om stikken papier byelkoar te hâlden sûnder dêrfoar gatten yn it papier te meitsjen. Hjoeddeisk wurde de measte krammerkes makke út fergroomd stieltried, mar plastifisiearre tried wurdt ek wol brûkt, en der wurde ek keunststof krammerkes makke.
Iere krammerkes
It wurdt tocht dat de Bizantinen it krammerke útfûn hawwe. It meitsjen fan harren gielkoperen krammerkes wie lykwols sa djoer dat dy allinnich foar wichtige keizerlike stikken brûkt waarden.
Fay krammerke
It earste patint foar in krammerke út metaaltried wie yn de Feriene Steaten de ticket fastener fan Samuel Fay yn 1867. Dit wie gewoan in tried die werombûgd wie oant er himself krúste. It wie makke om kaartjes oan stoffen hingje te kinnen, mar by it patint stiet der by dat it krammerke ek brûkt wurde kin om dy papierne kaartsjes oan oar papier fêst te meitsjen. In neidiel fan dit krammerke is dat alle krêft op it krúspunt komt, sadat it papier by it losheljen wolris skansearre wurdt.
Gem krammerke
Yn 1892 kaam Cushman & Denison, yn Grut-Brittanje mei in ûntwerp dat de risseltaat wie fan in searje patinten foar in smel krammerke dat de poaten net krúste mar byelkoarlâns rinne liet. Dit ûntwerp, de gem (fonkelstien) is it ûntwerp dat in iuw letter hieltiid noch it meast brûkt wurdt. thumb|right|It krammerke fan Vaaler.
Vaaler krammerke
Op de gem is nea patint naam, dat yn 1899 patintearre de Noar Johann Vaaler as earste yn Jeropa in ûntwerp foar in krammerke. It patint wie net al te spesifyk wat de foarm oangie, mar it wie al breder as de gem, en de poaten rûnen mar foar ien side byelkoar lâns. At dit foardielen wienen is net dúdlik, mar yn elts gefal binne de krammerkes nea makke, faaks om't de gem doe al in te grut part fan de merk yn hannen hie om noch plak te litten foar nijkommers mei allinnich mar in goed idee.
Troch syn patint is de namme fan Johann Vaaler lykwols doch oan it krammerke hingjen bleaun, wat it krammerke dochs ek wat in Noarske útfining makke. Dat doe it gebrûk fan nasjonale symboalen yn de Twadde Wrâldkriich yn Noarwegen ferbean wie, droegen de Noaren yn stee dêrfan krammerkes as nasjonaal symboal.
Perfected Gem
It is sa dat it grutste part fan alle krammerkes dy't makke wurde gem krammerkes binne. Der binne al in pear oare ûntwerpen dy't nog brûkt wurde, lykas de Ideal paperclip (Ideaal-krammerke) foar tikke bondels papier, en it Ule-krammerke, dêr't gjin oare stikken papier yn fêstsitten bliuwe kinne, mar it grutste oandiel, njonken de gem, is foar in fariaasje op de gem, de Perfected gem. Dy hat net twa bûgde úteinen as by de gem, mar dy is yn in punt bûgd oan de ein dy't op it papier skood wurde moat, en in platte kant op de oare ein.
Fariaasje
It meast brûkt wurdt hieltiid noch de simpele fergroomde gem, 10 sm as er útbûgd wurdt, en de tried is 1mm yn diameter. Der binne no lykwols ek fariaasjes mei in keunststof laachje, wêrtroch't se ferskate kleuren krije. Dit kin brûkt wurde as dokumintkodearring, mar ek foar fariaasje.
Warkumerwaard
De Warkumerwaard is in eardere sânplaat yn de Iselmar by Warkum. It meast natoerlike diel leit oan de bûtenrâne, de Warkumerbûtenwaard. De skulpebanken lûke in soad skriezen. It natoergebiet beslacht 145 hektare, it wetterfûgelreservaat is 732 hektare. It gebiet wurdt beheard troch It Fryske Gea en is goed te besjen fan de útsjochhichte by kemping It Soal en fan de ein fan de Slinkewei.
Eardere kwelder
De Warkumerbûtenwaard is fan oarsprong in sânplaat. Yn de tiid fan de Sudersee waard de kwelder trochsnien troch in djippe slinke, de Vlieter. Oan de eastkant wie de grûn klaaieftich (it griene strân), oan de westkant sânich. It griene strân wie foar it meastepart begroeid en op it westlike stik ûntstiene sânrêgen. Nei de oanlis fan de Ofslútdyk foel ek de sânrêch drûch en ûntstie it giele strân.
Doe't tusken 1934 en 1943 in simmerkaai opsmiten waard ûntstie in skieding tusken de bûtenwaard en de binnenwaard. Binnendyks waard der lân oanmakke, bûtendyks bleau de ynfloed fan de Iselmar. Dat wurk waard ynearsten mei út ein set troch de Heidemij. Yn it ramt fan de wurkferskaffing waarden wurkleazen ynset. Yn de Twadde Wrâldkriich kaam de útfiering fan it projekt yn hannen fan de NAD.
Binnendyks wurdt mei ringjen ûndersyk dien nei wilster, skriezen en hoantsen. Bûtensdyks is yn 1995 foar natoerûntwikkeling in stiennen daam oanlein dy't de efterlizzende opspuite sânbank beskermet. Oan de Iselmar lizze sân skulpebanken mei ûndjipten der tusken dy't sa no en dan drûchfalle. Op de banken sitte koloanjes kobben en wytstirns.
De floara bestiet út heech opgeande krûden lykas hinnebal, teeblom en tongerskerm. Efter de skulpebanken lizze wiete, skrale healannen. Op plakken is de ynfloed fan it eardere sâlte wetter op de begroeiing noch te fernimmen.
Yn de briedtiid sitte hjir in soad kobben en wytstirns. bûten de briedtiid benammen steltrinders as wylpen, skriezen en hoantsen.
Feminisme
Feminisme (fan it Frânske féminisme, dat komt fan it Latynske femina, "frou") is de beneaming foar alle maatskiplike e en politike krêften en organisaasjes dy't stribje foar de emansipaasje fan froulju en de lykweardige behanneling fan froulju mei manlju. Dizze gelikensens wurdt neistribbe op ekonomysk, polityk, sosjaal en persoanlyk nivo. Dêrby nimt it trochbrekken fan tradisjonele rolpatroanen in wichtich plak yn.
It feminisme bestiet út in grut ferskaat oan ferskillende streamings, dy't fierhinne gearwurkje en fuortbouwe op inoars wurk. Hoewol't se it der ornaris wol oer iens binne wat it doel (fan feminisme) is, hawwe se soms sterk tsjinstelde fisys oer hoe't dat doel berikt wurde moat. De feministyske beweging begûn om 1880 hinne en hie doe de ynfiering fan it frouljuskiesrjocht as earste doel. Dat waard yn 'e measte Westerske lannen omtrint 1920 berikt. Yn 'e sechtiger en santiger jierren fan de tweintichste iuw kaam der in nije feministyske beweging op dy't stried foar û.m. it rjocht op abortus.
In ferneamde manlike oanhinger fan it feminisme wie Friedrich Engels.
Kommunitarisme
Kommunitarisme (Latyn: communio, "mienskip") is in samling fan filosofyen oer minske en mienskip. Kommunitarisme hâldt him dwaande mei de balâns tusken persoanlike rjochten en dy fan de mienskip, en de ynfloed fan de mienskip en kultuer op de minske.
De ideology ûntstie yn de lette 20e iuw.
Matearje
Matearje of stof is de boustien dêr't de (waarnimbere) wrâld út opboud is. Neffens de natuerkunde bestiet matearje út fermioanen. Dat binne partsjes dy't skaaimerke wurde troch healtsjes spin, lykas elektroanen, muoanen, protoanen en neutroanen. Krêft oerbringende partsjes (bosoanen) lykas it foton en it gluon binne dus gjin matearje, hoewol't sy út enerzjy besteane en soms ek massa hawwe.
Yn de relativiteitsteory wurde massa en enerzjy oan elkoar lyksteld, om't massa yn enerzjy omsett wurde kin (annihilaty) en enerzjy oarsom yn massa. It binne útwiskelbere ienheden.
De filosofyske streaming dy't de wurklikheid meastentiids of allinnich beskôget as besteande út matearje wurdt it materialisme neamd.
Matearje kin ferskate foarmen oannimme, ôfhinklik fan temperatuer en druk:
De saneamde "klassifikaasje fan matearje":
Skiednis
Matearje hat yn de skiednis net altyd op deselde wize ynterpretearre west. In earste omskriuwing (4e iuw f.Kr.) wie fan de Grykske filosoof Demokritus; hy sei: "...alle stoffen binne opboud út lytse stive boltsjes..."'. Hy neamde dy boltsjes atomen (yn de betsjutting fan net-dielber). In oare Grykske filosoof Aristoteles hat de opfetting fan Demokritus folslein los litten en stapte oer op de opfetting fan Empedokles. Hy stelde dat alle stoffen út fjouwer eleminten opboud binne, ierde (drûch en kâld), wetter (wiet en kâld), lucht (wiet en waarm) en fjoer (drûch en waarm).
Nije ûntdekkings hawwe dizze opfetting net mear wankelje litte kinnen. Der kaam lykwols wol in ferplichting om de ferskillende boustiennen fan de stof te ûnderskieden.
Oare bestjutting
Yn it Frysk is matearje ek otter, dracht wat frijkomt by ûntstekkings.
Ekologisme
Ekologisme is in politike streaming dy't de ekology as haadtema hat. De politike partijen wurde ek wol de griene partijen neamd. Neist ekologyske saken hâlde de griene partijen har ek dwaande mei alternative polityk en hawwe mei bepaalde dingen oerienkomsten mei it sosjalisme en feminisme.
De ideology ûntstie yn de santiger jierren fan de 20e iuw.
Keppeling om utens
Ekologiezh politikel Política verda Zelená politika Grøn ideologi Grüne Politik Πολιτική οικολογία Green politics Verda politiko Política verde Roheline ideoloogia fa:سیاست‌های سبز Politique écologique みどりの政治 녹색 정치 Grønn ideologi Zielona polityka Ambientalismo Zelena politika Green politics Zelena politika Зелена политика Grön ideologi Yeşil siyaset Зелені (політика) 綠色政治
Fan Batsum
Fan Batsum is in Fryske punkgroep. De band waard oprjochte yn 1994 en spilet punkmuzyk mei Fryske teksten. Se besteane út 4 manlju: Tjamme Valk (slachreau), Willem Talsma (bas), Kees Homsma (gitaar) en Sjouke Havinga (sang). Yn 1995 hawwe se in demo opnaam mei 7 nûmers dy't fuort hurd útienset waard, en dat de basis wie foar de band. Dy demo is oeral yn goeie ierde fallen. Troch it beskate súkses fan de Demo is Fan Batsum op it Aaipopfestival foar it ljocht kaam en hawwe se mear troch Fryslân optreden. Yn 1999 kaam de band mei harren earste skyfke, Bats Bats en noch ris Bats. Dat skyfke is yn eigen behear opnaam en der steane 13 nûmers op, Ek hjir lit Fan Batsum harren eigen lûd wer hearre en sette se mei hurde flotte en oansteklike nûmers útein. Yn 2000 hat de band in toer dien mei Wartall en Jitiizer wêrby't ferskate plakken oandien binne troch hiel Fryslân. Yn 2005 binne se begûn mei nije opnamen foar de CD Bûge as Batse en hawwe se mei 2005 in singel útbracht mei it nûmer Simmer. Simmer is in protte te hearren west op Omrop Fryslân. Yn maaie 2006 is de CD útkommen en wurdt krektas syn foargonger distribuearre troch Marista. Opnamen hawwe plakfûn yn de Sing Sing studio yn Mitselwier en is produsearre troch Jan Seunnenga (Pigmeat). De lêste twa jier hat Fan Batsum har sjen litten bij û.o. Mukkes Ljouwert mei Nakse Bananen, Aaipop, it Bolwurk yn Snits, Iduna Drachten en ferskate oare plakken.
World Grand Prix follybal
De World Grand Prix follybal is in ynternasjonaal kampioenskip follybal foar froulju. It wurdt alle jierren hâlden, de earste edysje wie yn 1993. De World Grand Prix foar manlju hjit World League follybal.
Richard Asher
upright|thumb|Richard Asher Richard Asher (Brighton, 3 april 1912 – Marylebone, 25 april 1969) wie in Britsk ynternist en publisist. Hy wie dejinge dy't yn 1951 it Syndroom fan Munchausen beskreau, en in namme joech, yn it medysk tydskrift The Lancet.
Libben en wurk
Hy wie in soan fan dûmny Felix Asher, en Louise Stern. Op 27 july 1943 boaske er oan Margaret Augusta Eliot, in beropsmuzikus dy't les joech oan de Guildhall School of Drama and Music; sy krigen trije bern:
Asher is yn 't foarste plak bekend wurden troch syn stikjes dy't er yn in tal medyske tydskriften, fral The Lancet, skreau, en dy't ek yn ferskillende dielen bondele waarden. Dy essays wurde noch altyd troch fral dokters lêzen. Se binne tige lêsber, yn in glêsheldere styl skreaun en befetsje in protte dingen oer de medyske wittenskip dy't it omtinken tige wurdich binne.
Richard Asher makke der yn 1969 in ein oan nei in lange tiid fan depresjes.
Martin Heidegger
thumb|Martin Heidegger Martin Heidegger (Meßkirch, 26 septimber 1889 - Freiburg, 26 maaie 1976) wie in Dútske filosoof. Hy wurdt beskôge as ien fan de grutste en wichtichste filosofen fan de tweintichste iuw. Syn haadwurk Sein und Zeit is wiidferneamd.
Oer him wurdt wakker net gelyk tocht: syn tige persoanlik taalgebrûk, syn eigensinnige ynterpretaasje fan benammen âld-Grykske teksten en syn koarte, mar wier wol, politike stipe oan de opkommende nasjonaalsosjalistyske beweging hawwe him by kritisy út de hoeke fan de analityske en marksistyske filosofy yn it kwea deiljocht set. Nettsjinsteande dat is syn tinken foar oare wiisgearen oant de dei fan hjoed wol in boarne fan stúdzje en ynspiraasje.
List fan planetoïden 45201-45300
Dit is in list fan planetoïden 45201-45300.
Keflavik
thumb|250px|left|Lizzing gemeente Reykjanesbaer thumb|250px|Norðfjörðsgata mei de Keflavíkurtsjerke Keflavík is in stêd yn Yslân mei goed 8.169 ynwenners op it skiereilân Reykjanes, op likernôch 50 km súdwestlik fan de haadstêd Reykjavik. Besuden de stêd leit it lytsere Njarðvík en tsjin it fleanfjild oan leit de wyk Vallarheiði mei 539 ynwenners.
De stêd Keflavík leit yn de gemeente Reykjanesbær, in gemeente dy’t op 11 juny 1994 troch it gearfoegjen fan Keflavíkurkaupstaðar, Njarðvíkurkaupstaðar en Hafnahrepps ûntstien is en 16.463 ynwenners hat (2017).
Begjin 16e iuw ûntstie der op it plak fan it Keflavík fan no in Ingelske hannelspost, dy’t him troch de gaadlike lizzing oan de noardseekust ta in fiskersplak fan belang ûntjaan koe.