cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Geert Veenhuizen
Jirpels
Yn dy tiid makke de jirpelmoalyndustry een flinke groei troch en Veenhuizen rekke ynteressearre yn de tylt fan jirpels. Hy krige de lieding oer in proeffjild fan in pleatslike lânbouferiening yn 1889 en waard yn 1903 kultuersjef fan in sintraal proeffjild yn Sappemeer. Hy ûntwikkele in soad nije jirpelrassen, wêrûnder de Eigenheimer (1893), Rode Star, Bravo en Thorbecke. Syn poatguod waard ek eksportearre nei it bûtenlân. By syn pensjoen yn 1927 krige hy in keninklike ûnderskieding. Hy publisearre oer syn wurk Het Veredelen onzer aardappelrassen en Het kweeken van nieuwe aardappelvarieteiten. Veenhuizen ferstoar yn Sappemeer en waard begroeven by de Koepeltsjerke. Op syn grêf stiet in obelisk mei syn portret en de wurden ' DE GROOTE AARDAPPELKWEEKER '.
Yn Sint Jabik is in strjitte nei him ferneamd.
Britten (histoarysk folk)
De Britten (ek wol Brythons of Britsken) wie it Keltysk folk dat Grut Brittanje fan de izertiid oant de Iere Midsiuwen kultuereel behearske. Sy praten fariant fan it Keltysk dat Britsk of Brytonysk neamd wurdt. Sy bewennen Brittanje rûchwei besuden de Firth of Forth; nei de 5e iuw migrearren de Britten ek nei it fêstelân fan Europa, dêr't hja har' festigen yn Bretanje yn Frankryk en yn Britoanje, in frijwat fage oantsjutting foar in krite yn wat no Galysje yn Spanje is. Har ferhâlding ta de Pikten benoarden de Forth hat in soad oer te dwaan west, alhoewol't de measte gelearden it der no oer iens binne dat de Piktyske taal fan dy tiid in Brytonyske taal wie, besibbe oan it Britsk, mar der wol fan te ûnderskieden.
It ierste bewiis foar it bestean fan de Britten en har taal yn histoaryske boarnen giet werom op de Izertiid. Nei de Romeinske oermastering fan Brittanje yn 43, kaam der in Romeinsk-Britske kultuer op. Doe't de Angelsaksen yn de 5e iuw har yn Brittanje festigen, rekke de kultuer en de taal fan de Britten lykwols fersplintere. Tsjin de 11e iuw wienen der ûnderskate Britske befolkingsgroepen ûntstien. Fan doe ôf oan wurdt der spruten fan it Welske folk, it Kornyske folk, de Bretonen en it folk fan de Hen Ogledd ("Alde Noarden"). De Britske taal ûntjoech him yn it Welsk, Kornysk, Bretonsk en Kumbrysk.
Etymology
De Anglo-Saxon Chronicle, dy't oarspronklik fanwege kening Alfred de Grutte yn om-en-by 890 skreaun waard, en dêrnei troch tal fan anonimy skriuwers bywurke en útwreide waard oant mids 12e iuw, begjint mei de sin: ''The island Britain is 800 miles long, and 200 miles broad, and there are in the island five nations; English, Welsh (or British), Scottish, Pictish, and Latin. The first inhabitants were the Britons, who came from Armenia, and first peopled Britain southward''. ("Armenia" is wierskylik in ferskriuwing fan Armorica, in krite yn noardwest Galje.) De âldst bekende ferwizing nei de bewenners fan Brittanje liket út it reisferslach fan Pytheas te kommen, in Gryksk geograaf dy't de Britske eilannen tusken 330 en 320 BC ferkende. Pytheas neamde de eilannen meiïnoar αι Βρεττανιαι (hai Brettaniai), dat wol oerset waard mei "Britske eilannen', en de folken fan dy eilannen fan Prettanike neamde er Πρεττανοί (Prettanoi), Priteni, Pritani of Pretani. Ek Ierlân hearde dêrby, Ierne (Insula sacra, it hillich eilân, sa't de Griken it útleinen) "bewenne fan it ras Hiberni" (gens hiernorum), en Brittanje is insula Albionum, "eilân fan de Albioanen". De term Pritani kin Pytheas fan de Galjers hawwe, faaks harren oantsjutting fan de bewenners fan de eilannen.
De Latynske namme nei de Romeinske oermastering yn 43 wie Britanni as Brittanni.
(It net-histoarysk gebrûk fan 'Brit' en 'Britsk' beskriuwt in ynwenner fan Grut-Brittanje; it is in sammelnamme foar de Ingelsken, Skotten, Welsken, de bewenners fan Cornwall en de bewenners fan (Britsk) Noard-Ierlâna.)
Taal
De Britten sprieken de Britske talen. Saakkundigen nimme oan dat dy talen yn hiel Brittanje sprutsen waarden en dat ek it Piktysk dêr ta hearde (oars as yn it ferline wol tocht is). Neffens skiedskriuwers út de iere midsiuwen wienen de Keltysk pratende bewenners fan Armorica fan nei de Romeinske tiid kolonisten út Brittanje; dêr't ûntstie it Bretonsk dat besibbe is oan it Welsk gelyk as it Kornysk.
Westerhûs
Westerhûs wie in state oan de Hege Hearewei ten westen fan Marrum yn de gemeente Ferwerderadiel, ten noardeasten fan de Westerhúsleane.
It bûten lei by twa kleasterpleatsen dy't nei de Reformaasje yn 1580 troch de oerheid yn beslach nomd waarden.
Berlyn
thumb|Plak fan Berlyn yn Dútslân en Europa. thumb|Reliëfkaart fan Berlyn. Berlyn (Dútsk: Berlin) is de haadstêd fan Dútslân en fan de stêdsteat en dielsteat Berlyn. It is de grutste stêd fan it lân mei likernôch 3,54 miljoen ynwenners. Berlyn is ek ien fan de grienste stêden yn Jeropa: 18% fan Berlyn bestiet út natoer en parken en 7% út marren, rivieren en kanalen. De stêd leit oan de rivier de Spree en om de stêdsteat hinne leit de dielsteat Brandenboarch, dêr't Berlyn yn 1920 troch de Groß-Berlin-Gesetz fan ôfskaat waard. De stêd wie eartiids haadstêd fan Prusen (1701–1918), it Dútske Keizerryk (1871–1918), de Weimarrepublyk (1919–1933) en nazy-Dútslân (1933–1945).
Geografy
Berlyn leit yn it easten fan Dútslân, sa likernôch 70 kilometer fan de grins mei Poalen en grinzet rûnom oan de dielsteat Brandenburch. De stêd leit oan de iggen fan de rivier de Spree, dy’t by it meast westlike stedsdistrikt útmûnet yn de Havel. De Havel streamt fan noard nei súd troch West-Berlyn en, en kruzet dêrby de Tegeler See en de Großer Wannsee. De grutste mar fan Berlyn leit lykwols oan de eastkant fan de stêd: de Großer Müggelsee mei in oerflak fan 7,4 km².
Mei in oerflak fan 891,82 km², wêrfan 19 prosint bosk en 6,7 prosint wetter, is Berlyn ien fan de grienste en grutste stêden ta wrâld. Om de stêd hinne lizze ferskate foarstêden dy’t in lanlik gebiet lizze.
De 114 meter hege Große Müggelberg is de grutste natuerlike hichte fan Berlyn en leit yn it distrikt Treptow-Köpenick. De Teufelsberch yn it distrikt Charlottenburg-Wilmersdorf is ek 114 meter heech en is ûntstien troch púnresten fan de Twadde Wrâldkriich. It djipste punt fan it stedsgebiet (32 meter) leit yn de markrite yn it súdwesten fan de stêd.
Stedsdistrikten
Berlyn is, lykas Hamburch en Bremen, in dielsteat (Bundesland) op himsels. It regear wurdt foarme troch de senaat, dy't in Regierender Bürgermeister en acht senatoaren hat. De leden fan it regear wurde keazen troch it parlemint fan Berlyn, it Abgeordnetenhaus. De sit fan de boargemaster en de senaat is it Rotes Rathaus tichtby de Alexanderplatz.
Elts district hat in eigen boargemaster (Bezirksbürgermeister). De boargemasters fan de distrikten foarmje de Rat der Bürgermeister, dêr't de Regierender Bürgermeister foarsitter fan is. De ried jout advys oan de senaat.
By de bestjoerlike weryndieling fan 1 jannewaris 2001 wie it in oantal distrikten (Verwaltungsbezirke) werombrocht fan 23 nei 12. De 12 hjoeddeistige distrikten binne:
Klimaat
Mei in oerflak fan 891,82 km², wêrfan 19 prosint boskgebiet en 6,7 persint wetter, is Berlyn ien fan de grutste stêden op 'e wrâld. Om dy tichtbefolke stêdskearn leit in foarstêdgebiet mei in lanlik karakter. Grutte marren lykas de Havel, de Wannsee en de Müggelsee binne in part fan de stêdekloft. De stêd leit yn in gebiet mei kontinintale temperatueren; waarme simmers en tuskenbeiden winters. De trochsneed jierlikse temperatuer is 9,1 °C en der binne 2.135 sinneoeren yn it jier (2003).
Skiednis
Op 9 novimber 1989 falt de Berliner Muorre ûnder druk fan 'e East-Dútske befolking en waard dêrnei gruttendiels ôfbrutsen. Tsjintwurdich is de East Side Gallery it lêste grutte oerbliuwsel fan 'e muorre en is er in toeristyske atraksje. Op 3 oktober 1990 waarden West- en East-Dútslân wer mei-inoar feriene yn de nije Bûnsrepublyk Dútslân en Berlyn waard offisjeel de haadstêd fan it feriene Dútslân. Yn 1991 stelde it Dútske parlemint om de Bundestag te ferhúzjen fan Bonn nei Berlyn. Dy ferhuzing krige yn 1999 syn beslach. Op 18 juny 1994 marsjearden soldaten fan de Feriene Steaten, Frankryk en Grut-Brittanje yn in parade troch de stêd. Dy parade wie ûnderdiel fan in rige seremoniën en markearde it definitive weromlûken fan bûtenlânske troepen út Berlyn. Oant en mei it jier 2000 wienen der 23 distrikten yn Berlyn. By de lêste bestjoerlike weryndieling fan 2001 waard dat oantal troch stedsdielfúzjes werombrocht nei 12. Yn 2006 waard de FIFA World Cup Finale hâlden yn Berlyn.
Demografy
thumb|right|250px|Tiergarten Op 31 desimber 2012 wie it ynwennertal fan de stêd Berlyn 3.375.222 en wie dêrmei de grutste stêd fan Dútslân. Yn Berlyn en de stêdekloft deromhinne wenje sa'n 4,4 miljoen minsken. It ynwennertal fan de metropoalregio Berlyn/Brandenboarch, dy't yn beide dielsteaten leit, leit om de 5,8 miljoen minsken hinne.
Healwei de 17e iuw wennen der noch in protte minsken yn Berlyn en omkriten. Troch de Tritichjierrige Oarloch rekke Berlyn sawat de helte fan syn ynwennertal kwyt. Nei 1640 binne der ferskillende inisjativen om minsken nei Berlyn ta te heljen, lykas de Hugenoaten út Frankryk. Sa koe it ynwennertal groeie fan 6.000 minsken om 1648 hinne nei sawat 57.000 minsken yn it jier 1709. Yn de jierren dêrnei sette de befolkingsgroei troch, yn 1877 hie Berlyn ien miljoen ynwenners.
De grutste religys wie neffens amtlike feiten yn (2004): 756.800 (22 prosint) Luteraansk, 307.000 (9 prosint) Roomsk-Katolyk, 210.000 (6 prosint) Moslim, 90.000 oare Kristlike tsjerken, 12.000 Joaden, 6.500 Bûdisten. 60 prosint hie gjin religy.
Ferkear en ferfier
De A10 is de ringwei om sawat it hiele stedsgebiet hinne en is 196 kilometer lang, de sneldyk rint net allinnich troch de stedsteat Berlyn mar ek foar in grut part troch Brandenburch. Troch it stedsgebiet hinne lizze ek in oantal sneldiken lykas de 22 kilometer lange A 100 yn it súdlike stedsgebiet. De A11 (E 26) ferbynt it sintrum mei it noardwestlike diel fan de ringwei, de A 113 ferbynt it sintrum mei it súdeasten, en de A 115 slút yn it súdwesten oan op de ringwei.
Yn 2006 waard Berlin Hauptbahnhof iepene en is it belangrykste stasjon fan de stêd en it grutste krusingsstasjon fan Europa. Berlyn hat ferskillende flugge treinferbiningen mei de belangrykste stêden fan Dútslân en ferskillende oare Europeeske stêden. Yn it stedsgebiet sels leit ek in ferskaat oan regionale spoarferbiningen. Foar it iepenbier ferfiersnetwurk binnen it stedsgebiet binne 15 S-Bahn ferbiningen, 10 U-Bahn ferbiningen, 27 tramferbiningen, 150 buslinen en seis fearboatferbiningen (sjoch ek list mei U-Bahn en S-Bahn stasjons yn Berlyn).
Haadstêd fan Dútslân
thumb|Prusysk Hearehûs Foar de stifting fan it Dútske Keizerryk yn 1871 hie Dútslân gjin haadstêd. Yn de praktyk wie Frankfurt am Main de haadstêd fan de foarrinders fan it keizerryk, mar in formeel beslút wie der nea foar nommen. Yn 1871 koe Berlyn haadstêd wurde fan it Dútske Keizerryk, omdat it de haadstêd fan Prusen wie, it wichtichste lân fan it hiele keizerryk. Nei de Twadde Wrâldkriich wie Bonn de haadstêd fan West-Dútslân en East-Berlyn wie de haadstêd fan de DDR. thumb|left|Bundeskanzleramt thumb|Ryksdei De earste Dútske Bûnsdei nei de werieniging beslute yn 1991 mei it saneamde “Hauptstadtbeschluss” (haadstêdbeslút), dat Berlyn as Bûnshaadstêd ek sit fan de Bûnsdei en it Bûnsregear wurde soe.
Sûnt 1994 sit it kantoar fan de Bûnspresidint yn it Slot Bellevue yn Berlyn. Yn 1999 waard it grutste part fan it regear fan Bonn nei Berlyn ferhuze. De Bûnsdei (yn it Ryksdeigebou), de Bûnsried (yn it eardere Prusysk Hearehûs) en it Bûnsregear binne doe útein set mei har wurksumheden. Yn it jier 2001 waard it Bundeskanzleramt iepene mei Bûnskânselier Gerhard Schröder as earste bewenner.
Fan de fjirtjin ministearjes (ûnder bewâld fan Merkel II) sitte der acht yn Berlyn, dêrûnder it Auswärtige Amt (Utlânske Saken) dat yn de eardere Ryksbank mei boujier 1934 sit en it Bundesministerium der Finanzen dat yn it eardere Reichsluftfahrtministerium mei boujier 1935 sit. De oare seis ministearjes sitte yn Bonn. Alle ministearjes hawwe yn de oare stêd, dêr’t hja net fêstige binne, in twadde fertsjintwurdiging. Sa hawwe de bûnsministers allegear in wurkplak yn de haadstêd. Dielen fan de bûnsministearjes binne krekt as foar 1991 fêstige yn de eardere bûnshaadstêd (no Bûnsstêd) Bonn. De mearheid fan de amtners, sa’n 9.000 minsken, wurkje yn Bonn. Mear as 140 ambassades en harren diplomatike fertsjintwurdigers sittte yn Berlyn.
Dielsteat Berlyn
thumb|left|Prusyske Lândei, hjoed-de-dei it dielsteatparlemint. thumb|Reade Riedshûs (Rotes Rathaus) Berlyn is krekt as Hamburch en Bremen in dielsteat (Bundesland) op himsels. It regear wurdt foarme troch de senaat, mei dêryn de boargemaster en maksimaal acht senatoaren. De leden fan it regear wurde keazen troch it parlemint fan Berlyn, it Abgeordnetenhaus, dat 141 sitten hat. De boargemaster en senaat húsmanje yn it Rotes Rathaus tichtby de Alexanerplatz.
Berlyn is bestjoerlik yndield yn tolve Verwaltungsbezirke (distrikten). Elk distrikt hat syn eigen Bezirksamt (distriktsbestjoer) mei in Bezirksbürgermeister (boargemaster) en fiif riedsleden. It bestjoer wurdt keazen troch de 55 leden fan de Bezirksverordnetenversammlung (distriktsried) dy’t streekrjocht troch de befolking keazen wurdt. De boargemasters fan de distrikten foarmje de Rat der Bürgermeister, wêrfan de Regierender Bürgermeister foarsitter is. De ried jout advys oan de senaat.
Partnerstêden
Berlyn hat mei 17 stêden oer de hiele wrâld partnerskippen. De measte stêdebannen binne relatyf fluch nei de werieniging fan de twa Dútslannen yn 1990 ta stân kommen. Doel fan de partnerskippen is it fersterkjen fan de ekonomy en wittenskip fan Berlyn mei oare wichtige stêden. Dêrneist wolle hja mei de stêdebannen de útwikseling en oanbod fan kultuer befoarderje. De dielgemeenten fan Berlyn ûnderhâlde sels ek partnerskippen mei oare stêden.
Wapen en flagge
Op de stedsflagge komt de bear ek nei foarren op in wite eftergrûn mei boppe en ûnder it wite flak in reade baan. De flagge hat twa farianten. De standertflagge, dy’t de ynwenners sûnder bysûnder foarskrift frij brûke meie, en de dielsteatflagge mei in kroan op it wapen. De flaggen waarden formeel yn 1954.
De ferskillende distrikten fan Berlyn hawwe allegear in eigen unyk wapen. Hja brûke de bear lykwols wol yn it wapen as ferbinend elemint.
Ferdivedaasje en kultuer
thumb|Alte Nationalgalerie
Bouwurken
thumb|It Olympiastadion
Sport
De Olympyske Simmerspullen fan 1936 waarden yn Berlyn holden en yn 2006 wie Berlyn ien fan de spylstêden fan it WK fuotbal. By it fuotbaljen binne Hertha BSC en de 1. FC Union Berlin de ferneamdste fertsjintwurdigers. Op it mêd fan basketbal is Alba Berlin de bekendste en de Eisbären Berlin is stedsfertsjintwurdiger yn de nasjonale yshockeyliga.
De grutste stadions fan de stêd binne it Olympiastadion mei 74.649 sitplakken, it Stadion An der Alten Försterei mei 21.717 sitplakken, it Friedrich-Ludwig-Jahn-Sportpark mei 19.000 sitplakken, de O2 World mei in maksimale kapasiteit foar 17.000 minsken, it Velodrom mei in maksimale kapasiteit foar 12.000 minsken en de Max-Schmeling-Halle mei 11.900 sitplakken.
Musea & galeryen
thumb|left|180px|It Joadsk museum lit mear as twa millenia Dútsk-Joadske skiednis sjen. Yn 2011 wienen der yn Berlyn 138 musea en mear as 400 keunstgaleryen. It ensemble op it museumeilân is UNESCO-wrâlderfguod en leit op it noardlike diel fan it Spree-eilân tusken de Spree en de Kupfergraben. Begjin 1841 waard it by keninklike beslút oanwiisd as "stedsdiel wijdt oan keunst en âldheid". Dêrnei waarden dêr it Altes Museum (yn 'e Lustgarten), it Neues Museum (dêr't de búste fan keninginne Nefertiti stiet), de Alte Nationalgalerie, it Pergamon Museum en it Bode Museum boud.
Los fan it Museumeilân binne der in protte oare musea yn 'e stêd. De Gemäldegalerie (skildergalery) rjochtet him op skilderijen fan 'e "âlde hearen" fan de 13e oant de 18e iuw, wylst de Neue Nationalgalerie (Nije Nasjonale Galery, boud troch Ludwig Mies van der Rohe) him spesjalisearre hat yn 20e iuwske Europeeske skilderkeunst. It Hamburger Bahnhof, yn Moabit, hat in grutte kolleksje moderne keunst. It útwreide Deutsches Historisches Museum is wer iepene yn it Zeughaus en hat in oersjoch fan 'e Dútske skiednis fan mear as in milennium âld. It Bauhaus-argyf is in museum foar 20e iuwsk design út de ferneamde Bauhausskoalle. thumb|De Ishtar Poarte fan [[Babylon yn it Pergamon Museum.]] It Joadske Museum hat in fêste tentoanstelling oer twa milennia Dútsk-Joadske skiednis. It Dútsk Technologymuseum yn Kreuzberg hat in grutte kolleksje histoaryske technyske foarwerpen. It Museum für Naturkunde, tichtby Berliner Hauptbahnhof, hat in eksposysje oer natuerskiednis. It hat de grutste dinosaurierskelet yn 'e wrâld (in Giraffatitan). Der binne ek goed bewarre eksimplaren fan Tyrannosaurus Rex en de eardere dinosaurierfûgel Archeopteryx te sjen.
Yn Dahlem binne ferskate musea fan wrâldkeunst en -kultuer, lykas it Museum für Asiatische Kunst, it Etnologysk Museum, it Museum Europäischer Kulturen, en it Alliiertenmuseum. It Brücke Museum hat ien fan 'e grutste kolleksje wurken fan keunstners fan de begjin 20e iuwske ekspresjonistyske beweging. Yn Lichtenberg, op it terrein fan it eardere East-Dútske ministearje fan steatsfeilichheid, is it Stasi Museum. It plak fan Checkpoint Charlie, ien fan 'e meast ferneamde krúspunten fan 'e Berlynske muorre, is noch bewarre bleaun. Yn it byhearrende priveemuseum leit in soad dokumintaasje fan detaillearre plannen en strategyen dy't makke binne troch minsken dy't nei it westen besochten te flechtsjen. It Beate Uhse Erotik Museum beskriuwt himsels as it grutste eroatyske museum fan 'e wrâld.
Yn it Berlynske stedsbyld binne rûnrom uteringen fan street-art te sjen. It is in wichtich ûnderdiel fan it kulturele erfskip fan 'e stêd en hat syn woartels yn it graffity-sintrum fan Kreuzberg fan 'e jierren '80. De Berlynske muorre sels is ien fan 'e grutste iepenloftkanvassen op ierde. It oerbleaune stik Berlynske muorre lâns de Spree yn Friedrichshain wurdt ek net fuorthelle en is hjoed-de-dei bekend as de East Side Gallery. Berlyn is hjoed-de-dei in wichtige wrâldstêd as it giet om street-art kultuer.
Nachtlibben & festivals
thumb|Frânske katedraal mei it jierlikse Festival of Lights It nachtlibben fan Berlyn wurdt priizge as ien fan de measte diverse en brûzjende fan syn soarte. Yn 'e jierren 1970' en 80' wie it SO36 yn Kreuzberg in sintrum foar punk-muzyk en kultuer. Under oaren de Sound en Dschungel makken furore. Yn 'e jierren 1990' makken jonge folwoeksenen, benammen út West-Europa en Sintraal-Europa, it kluplibben fan Berlyn ta in wichtich nachtlik moetingsplak. Nei de hjerst fan 'e Berliner Mauer yn 1989 waarden in soad histoaryske gebouwen yn stedsdiel Mitte (Midden), it eardere stedssintrum fan East-Berlyn, yllegaal beset en wer opboud troch jonge krakers dy't der in fruchtbere grûn fan makken foar ûndergrûnske en tsjinkulturele moetingen. Yn de sintrale stedsdielen binne in protte nachtklubs, wêrûnder de Watergate, Tresor, E-Werk en Berghain. De KitKatClub en ferskate oare lokaasjes binne bekend om har seksueel ûngeremde feesten.
Klubs binne net ferplichte om in fêste tiid te sluten tidens de wykeinen en in soad feesten geane oant de iere moarn troch of duorje sels it hiele wykein. De Berghain hat de bekende Panorama Bar, in bar dy't by it lemieren fan 'e dei iepenet en feestgongers in panorama fan Berlyn biedt nei in stappersnacht. De Weekend Club yn 'e buert fan Alexanderplatz hat in dakterras dêr't minsken nachts feeste kinne. Ferskate plakken binne in populêrste poadia wurden foar de saneamde Neo-Burlesque-scene.
Berlyn hat in lange skiednis op it mêd fan homokultuer en hat in wichtich brûsplak west yn it begjin fan 'e LGBT-beweging. Barren foar minsken fan itselde geslacht operearren al frij yn 'e tachtiger jierren fan de 19e iuw en it earste homo-tydskrift Der Eigene begûn yn 1896. Yn de jierren 1920' wienen homo's en lesbyennes in sichtberens as nea tefoarren. Hjoed-de-dei binne der neist in tolerant klimaat ek wer in oantal homoklups en festivals. De bekendste en grutste binne Berlin Pride, de Christopher Street Day, it Lesbian en Gay City Festival yn Berlyn-Schöneberg, de Kreuzberg Pride en Hustlaball.
It jierlikse ynternasjonaal filmfestival Berlinale hat sa'n 500.000 besikers en wurdt beskôge as wrâldwiid it grutste offisjele filmfestival dat foar publyk tagonklik is. De Karneval der Kulturen (karnaval fan kultueren) is in multy-etnyske strjitparade en wurdt elk jier mei Pinkster fierd. Berliner is ek bekend fanwege it kulturele festival de Berliner Festspiele, dêr't it jazzfestival JazzFest Berlyn ûnderdiel fan is. Ferskate technologyske en mediale keunstfestivals en konferinsjes wurde yn Berlyn hâlden, wêrûnder Transmediale en Chaos Communication Congress. It jierlikse Berlin Festival rjochtet him op indie rock, elektroanyske muzyk en synthpop en is ûnderdiel fan 'e International Berlin Music Week. Alle jierren hat Berlyn ien fan 'e grutste nijjiersfeesten fan 'e wrâld, dêr't ornaris goed in miljoen minsken oan dielnimme. It middenpunt is de Brandenburger Tor, dêr't middernacht de fjoerwurksjo hâlden wurdt. Dêrneist binne der noch ferskate privee fjoerwurksjo's troch de hiele stêd hinne. Feestgongers yn Dútslân proaste op it nije jier mei sjampanje.
Teäters & poadia
thumb|left|Dirigint Simon Rattle Berlyn hat 44 teäters en poadia. It Deutsches Theater yn stedsdiel Mitte waard yn 1849-50 boud en hat sûnt dy tiid hast kontinu warber west. De Volksbühne oan de Rosa-Luxemburg-Platz is boud yn 1913-14, de organisaasje fan dizze Volksbühne bestiet al sûnt 1890. It Berliner Ensemble, ferneamd om it wurk fan Bertolt Brecht, waard ynrjochte yn 1949. De Schaubühne waard oprjochte yn 1962 en is yn 1981 ferhuze nei it gebou fan it eardere Universum Cinema op Kurfürstendamm. Mei in kapasiteit fan 1.895 sitplakken en in poadiumflier fan 2.854 kante meter, is it Friedrichstadt-Palast yn Berlyn Mitte it grutste showteater fan Europa.
Berlyn hat trije grutte operahuzen: de Deutsche Oper, de Staatsoper Unter den Linden en de Komische Oper. De Staatsoper Unter den Linden iepene yn 1742 en is de âldste fan 'e trije. De hjoeddeistige muzikale direkteur is Daniel Barenboim. De Komische Oper hat him spesjalisearre yn operette en is ek te finen oan Unter den Linden. De Deutsche Oper leit yn Charlottenburg en waard yn 1912 iepene. De belangrykste teaters foar muzikale opfieringen binne de Teater am Potsdamer Platz en it Teater des Westens (boud yn 1895). Moderne dûns kin sjoen wurde yn it Radialsystem V. De Tempodrom fasilitearret konserten en sirkuseftige ferdivedaasje. It Admiralspalast yn Mitte hat in brûzjend programma fan 'variety shows' en muzykeveneminten.
Der binne sân konsertsealen yn Berlyn. It Berliner Philharmonisches Orchester is ien fan 'e bêste konsersealen fan 'e wrâld; It is yn 'e Berliner Philharmonie tichtby de Potsdamer Platz, yn in strjitte dy't de namme draacht fan 'e langst wurkjende dirigint Herbert von Karajan. De hjoeddeistige haaddirekteur is Simon Rattle. De Konzerthausorchester Berlin waard yn 1952 oprjochte konsertseal foar East-Berlyn. De hjoeddeistige haaddirekteur is Ivan Fischer. It Haus der Kulturen der Welt presintearret ferskate tentoanstellingen oer ynterkulturele saken en fasilitearret wrâldmuzyk en konferinsjes. De Kookaburra en de Quatsch Comedy Club binne bekend fan satire en kabaret.
Vancouver Film Studios
De Vancouver Film Studios binne in studiokompleks yn Vancouver, yn 'e Kanadeeske provinsje Britsk-Kolumbia, dêr't de opnamen foar films en tillefyzjeprogramma's plakfine. It bedriuw ûntstie yn 1998 en is ûnderdiel fan 'e McLean Group of Companies.
Skiednis
Yn 'e krite oan Boundary Road en Grandview Highway kocht de McLean Group of Companies foar it earst lân oan yn 'e iere 1980-er jierren. Doedestiden stiene dêr in kadowinkel, in matrassefabryk, in mitselderij, in kleansteamerij, in bakkerij, in elektroanikawinkel, in lifttestfasiliteit, in gruthannel yn ark en reau en in sigarettefabryk.
Yn 1987 waarden troch McLean de gebouwen fan 'e eardere Northstar International Studios oankocht, dêr't it bedriuw him foar it earst mei op it mêd fan 'e filmyndustry bejoech. Tusken 1987 en 1997 waarden mear gebouwen yn itselde gebiet oankocht en by it studiokompleks foege, dat yn 1998 weroprjochte waard ûnder de namme fan 'e Vancouver Film Studios. Dêrnei waard yn 1999 úteinset mei de bou fan nije soundstages. It earste part dêrfan kaam yn 2000 ree.
Fasiliteiten
Tsjintwurdich beslane de Vancouver Film Studios mear as 12 ha grûn, mei tolve soundstages dy't fariëarje yn grutte fan 1.160 m² oant 1.960 m².
Films
In seleksje fan films dy't alteast foar in diel yn 'e Vancouver Film Studios opnommen binne:
Tillefyzje
Yn 'e Vancouver Film Studios binne ek ferskate tillefyzjesearjes opnommen, lykas Fringe (100 ôfl., 2008-2013), Bates Motel (60 ôfl., 2013-2017), Arrow (167 ôfl., 2012-2020), Siren (36 ôfl., 2018-2020), Lost in Space (28 ôfl., 2018-2021) en Motherland: Fort Salem (30 ôfl., 2020-2022).
Petrus Johannes Vegelin van Claerbergen
Petrus Johannes Vegelin van Claerbergen (De Jouwer, 7 augustus 1845 – De Haach, 24 july 1918) wie in hoftsjinner en lange tiid direkteur fan it Kabinet fan de Keninginne.
Jonkhear P.J. Vegelin van Claerbergen waard berne as soan fan it Twadde-Keamerlid jonkhear P.B.J. Vegelin van Claerbergen (1808-1879) en dy syn earste frou, jonkfrou A. van Beyma (1815-1851). Hy bleau frijfeint.
Hy wie yn de jierren 1867-1870 luitenant-op-see twadde klasse. Yn 1875 waard hy beneamd ta partikulier sekretaris fan kening Willem III wat hy bleau oant 1879. Dêrnei kaam er yn tsjinst fan it 'Kabinet des Konings', dêr't hy yn 1899 direkteur waard; hy bleau dy funkssje hâlden oant 1910. Yn dat lêste jier waard hy beneamd as lid fan de Ried fan Steat yn bûtengewoane tsjinst en bleau dat oant syn ferstjerren. Yn 1875 waard hy beneamd as keamerhear yn bysûndere tsjinst wat er ek oant syn ferstjerren bleau.
Columbia (Súd-Karolina)
right|250px|thumb Columbia is de haadstêd en grutste stêd fan de Amerikaanske steat fan Súd-Karolina, yn it súdeasten fan de Feriene Steaten fan Amearika. Yn 2007 hat it 124 818 ynwenners. Yn 1786 waard de stêd stifte.
Klimaat
left|180px|thumb
Keppeling om utens
www.columbiasc.net
Willemstêd (Kurasau)
thumb|right|300px|De Keninginne Emmabrêge yn Willemstêd. thumb|right|300px|De Kenginne Julianabrêge oer de Sint Annabaai.
Willemstêd (Nederlânsk en offisjeel: Willemstad) is de haadstêd fan Kurasau en de Nederlânske Antillen. Yn de stêd wenje sa'n 125.000 minsken, wêrmei it de grutste stêd is fan de Lytse Antillen. Willemstêd is ferneamd om syn kleurde gebouwen yn it sintrum fan de stêd. It sintrum stiet sûnt 1997 dan ek op de UNESCO-list fan Wrâlderfgoed.
De stêd leit oan de súdwestkante fan it eilân yn de natuerlike haven it Skottegat, dy’t ferbûn is mei de Karibyske See troch de Sint Annabaai. Dizze baai splitst Willemstêd yn twaen, se wurde ferbûn troch de Keninginne Emmabrêge en de Keninginne Julianabrêge, wêr’t tsjintwurdich it grutste part fan it ferkear oer hinne giet.
Skiednis
Neidat de Hollanners yn 1634 Kurasau op de Spanjoalen feroveren bouden sy op De Punt, it gebiet eastlik fan de Sint Annabaai in grut fort, om de havenyngong te ferdigenjen. Njonken it fort ûntstie Willemstêd. Yn 1707 waard der foar it earst oan de westlike side fan de Sint Annabaai boud. Dy nije wyk waard Otrabanda neamd. Wat Papiamints is foar ‘de oare kant’.
Yn de 17e iuw wie Willemstêd it plak fan ien fan de wichtichste slavemerken yn dy tiid. De slaven waarden oanfierd út West-Afrika en waarden fierder oerladen nei oare gebieten yn Noard- en Súd-Amearika.
Om 1920 hinne boude Shell in grutte oaljeraffinaderij dêr’t oalje út Fenezuela ferwurke wurdt. De raffinaderij wie fan grut belang foar de Amerikaanske fleantugen yn de Twadde Wrâldkriich. Hjir hellen de Amerikanen harren kerosine foar de fleantugen wei.
Op 30 maaie 1969 bruts yn Willemstêd in tsjin-koloniale arbeidersopstân út. By dizze opstân waard fakbûnslieder Wilson Godett del sketten, hy soe de oanfal wol oerlibje. De arbeiders stutsen gebouwen in de wiken Punda en Otrabanda yn brân. Nederlân liet trijehûndert mariniers nei Willemstêd fleane om de rust te werstellen.
Toerisme foarmet tsjintwurdich de wichtichste ynkomstenboarne foar de ynwenners fan Willemstêd.
Ekonomy
Sûnt de jierren sechtich libbet Willemstêd hieltyd mear fan it toerisme. Der binne in protte hotels en kasino's hinne setten.
Roland Kortenhorst
Roland Werner François Kortenhorst (Eindhoven, 14 juny 1958) is in Nederlânsk ûndernimmer en earder politikus. Hy wie foar it Christen-Democratisch Appèl (CDA) fan 23 maaie 2002 oant 3 septimber 2008 lid fan de Twadde Keamer fan de Steaten-Generaal.
Roland Kortenhorst folge syn middelbere skoaloplieding oan it Sint Stanislas College yn Delft. Hy studearre fan 1976 - 1984 skipsbou en skipfeartkunde oan de Technyske Hegeskoalle yn Delft (de hjjoeddeiske Technyske Universiteit Delft) en folge fan 1985 - 1988 in jûnoplieding bedriuwskunde oan de Akademy foar Bedriuwskunde fan de Ryksuniversiteit Grins. Hy wurke as direkteur fan ferskate bedriuwen yn de skipfeartsektor, ûnder mear twa Fryske skipswerven.
By de Twadde Kamerverkiezingen 2002 waard Kortenhorst keazen yn it parlemint. Hy wie foar syn fraksje wurdfierder op it mêd fan definsje en hâlde him dwaande mei it yndustrybelied. By de ferkiezings fan 2003 en 2006 waard hy werkeazen. Troch syn Keamerlidmaatskip wie hy ek lid fan de Parlemintêre Assemblée fan de NAVO.
Neist syn parlemintêre wurk is Kortenhorst bestjoerslid fan de 'Feriening âld-leden S.G. 'William Froude', foarsitter-tsjerkefoud fan de Nederlânsk Herfoarme Gemeente De Jouwer en lid fan it bestjoer fan de Stichting BOS (Bedriuws Untwikkeling Skipsbou).
Op 3 septimber 2008 ferliet Kortenhorst de Twadde Kamer om in eigen loftfeartbedriuw op te setten, Sky-taxi.eu. Dit bedriuw waard yn jannewaris 2010 lykwols fallyt ferklearre.
Sûnt 2009 is Kortenhorst aktyf yn de belangenbehertiging. Hy is foarsitter fan de brancheferiening Binnenfeart Branche Uny (BBU), dy't ûnder syn lieding oprjochte waard fanút Kantoar Binnenfeart. Op de algemiene ledegearkomst fan FOSAG op 27 novimber 2009 yn Noordwijkerhout waard Kortenhorst ta nije FOSAG-foarsitter keazen. Yn maaie 2011 trede hy dêrnei ôf fanwege omstannichheden yn de priveesfear.
Neist dit wurk hat Kortenhorst yn 2010 in Switsersk-Nederlânsk lobby- en belangenbehertigingskantoar opsetten. It kantoar yn De Haach sit rjocht foar de Twadde Keamer oer.
Persoanlik
Roland Kortenhorst wennet op De Jouwer. Hy is troud en hat trije bern. Kortenhorst is in achterneef fan Jules Kortenhorst, destiids ek lid fan de Twadde Keamer nammens it CDA. Eartiidsk foarsitter fan de Twadde Keamer Rad Kortenhorst is in âldomke fan him. Kortenhorst heart ta de Protestantske Tsjerke yn Nederlân.
Gilderik II
thumb|[[Solidus fan bleek goud mei de kop fan Gilderik II]] Kening Gilderik II (sirka 653 - hjerst 675), soan fan Klovis II, waard kening nei de dea fan Gildebert de Adoptearre, de soan fan hofmeier Grimoald I. Hy wie kening oer Austraasje fan 662 oant 675. Doe't hofmeier Ebroin troch de greven fan Autun, Parys en Lyon finzennommen waard, krige Gilderik II Neustrje en Boergonje derby.
Sibbenis
Gilderik wie de jongste soan fan de Frankyske kening Klovis II en Baldechildis. Hy troude yn de perioade tusken 18 oktober en 9 desimber 662 mei Bilgilde, de dochter fan kening Sigibert III. Om-ende-by 670 waarden út dat houlik twa soannen berne, Dagobert en Gilperik II
Libben
Nei de dea fan Gildebert de Adoptearre yn 662 waard Gilderik kening yn it eastlike diel fan it Merovingyske keninkryk (Austraasje). Yn earsten stie hy ûnder fâdij fan sawol syn muoike en lettere skoanmem Gimnechild, de widdo fan Sigibert III, en hofmeier Wulfoald fan Austraasje. De machtsoerdracht ferrûn oarderlik en de hege eallju fan it ryk stienen nei alle gedachten goedwillich tsjinoer it beëinigen fan it Pippyniden-yntermezzo. De folgjende aksjes, donaasjes en bestellingen wienen hiel bot rjochte tsjin de Pyppyniden en Arnulfingers. Nei de dea fan syn broer Klotarius III yn 673 waard Gilderik troch de Neustryske opposysje oproppen syn oare broer Teuderik III en hofmeier Ebroin oan te fallen. Gilderik behelle yn de striid de oerhân, en Ebroin en Teuderik waarden nei it kleaster ferbannen. Noch ienkear soe it Frankyske ryk foar koarten tiid regearre wurde troch in Merovinger.
Mar koart dêrop, yn de hjerst fan 675, foel Gilderik mei syn frou dy't swier wie fan in tredde en syn jongste soan Dagobert, ten offer by in moardkomplot. Yn in bosk tichby Chelles waarden sy fermoarde. De oanlieding hjirta wie in skeel tusken de Neustryske en Austrasyske partij oan it keninklik hof. Gilperik, de oare soan fan de fermoarde kening, wie op dat stuit fiif jier en waard, sadat doe brûkme wie, ferbannen nei it kleaster.
Gilderik waard lykas syn frou te hof brocht yn de katedraal St. Germain-des-Pres yn Parys.
Vilaine
thumb|Streamkrite fan de Vilaine thumb|De Vilaine yn [[Rennes]] De Vilaine is in rivier yn de regio Bretagne yn Frankryk. Hy ûntspringt op in hichte fan 153 m. yn it departemint Mayenne, yn de hichten fan Juvigné, en mûnet nei 225 kilometer út in de Atlantyske Oseaan op de grins tusken de gemeenten Camoël (le Moustoir) en Pénestin (Tréhiguier).
De grutste sydrivieren fan de Vilaine binne de Ille, de Vaunoise, de Seiche, de Meu, de Oust, de Isaac en de Cantache.
Wouter Bos
Jeugd
Wouter Bos is berne op 14 july 1963 yn Flaardingen. Hy hat al op jonge leeftyd wat fan de wrâld sjoen; syn heit wie direkteur fan in kristlike ûntwikkelingsorganisaasje en letter ambassadeur yn Sûdan en Etioopje. De húshâlding wie kristlik en gie dan ek eltse snein nei tsjerke. De âlden stimden wol de PvdA, wat foar in kristlik gesin earder net gewoan wie.
Wouter Bos slagge op 17-jierrige leeftyd foar it gymnasium. Dêrnei gie hy studearjen oan de Frije Universiteit fan Amsterdam. Hy begûn mei politikology en in jier letter mei ekonomy. Hy studearre foar beide stúdzjes kume laude ôf.
Iere karriêre
Hy gie nei it ôfstudearjen oan it wurk foar de Shell. Hy reizge de hiele wrâld ôf. Hy wurke yn Bûkarest, Hong Kong en Londen. Dit die er njoggen jier lang. Letter seit hy oer dizze perioade dat it in moaie tiid wie. mar it wurk paste dôchs net hielendal by him. Dêrom naam hy yn 1998 ûntslach. Hy gie staazje rinnen by Rick fan der Ploeg dy’t dan de finansjele wurdfierder is yn de Twadde Keamer foar de PvdA. Yn maaie kaam Wouter Bos foar it earst yn de Twadde Keamer. En twa jier letter wie er steatssiktaris fan Finansjen ûnder de VVD minister Zalm. De gearwurking hawwe beide manlju as posityf erfaren. Nei de fal fan it Twadde pearse kabinet gie Wouter Bos werom nei de Twadde Keamer.
Listlûker earste ferkiezing
Yn 2002 ferlear de PvdA de ferkiezingen. Ad Melkert hie nea in goed antwurd jaan kind op it ferhaal fan Pim Fortuyn. Nei't Ad Melkert dêrom fuortgie joech Wouter Bos oan dat er fraksjefoarsitter wurde woe. Hy woe de partij feroarje en sei ta dat er de 1 miljoen kiezers werom helje soe; foar minder woe er it net dwaan.
In soad tiid hie de partij net om nei te tinken oer wat der barre moast en wa't dat dwaan moast. It kabinet Balkenende I foel al nei 87 dagen en de PvdA moast in nije listlûker kieze. Wouter Bos stelde him beskikber. De PvdA-leden keazen him dan ek as listlûker. De leden woenen him graach hawwe omdat er yn normale minsketaal prate. Hy woe graach mear minsken yn de partij dy’t net allinnich mar prate wolle mar ek wat dwaan. Hy neamt dizze minsken de 'yn gelul kinst net wenje’-type minsken, de 'net lulle mar poetse'-minsken. Dôchs seach Wouter Bos himsels yn dy tiid blykber net as premier fan it lân. Foar de Twadde Keamerferkiezing fan 2003, skode er de Amsterdamske boargemaster Job Cohen nei foaren as kandidaat-premier.
Listlûker twadde ferkiezings
Op 11 july 2006 waard Wouter Bos troch it bestjoer fan syn partij oanwiisd as de listlûker fan de Twadde Keamer ferkiezing fan 2006. Diskear fûn er sels ek dat er wol premier wurde koe. Dizze ferkiezing rûn oars as de ferkiezing yn 2003. De wizigjende stânpunten fan Wouter Bos oer de AOW en letter oer de Armeenske Genoside makken de posysje fan Wouter Bos dreech. Yn de tarin nei de ferkiezings rekke de sfear tusken it CDA en de PvdA hielendal bedoarn. De ferkiezings einigen teloarstellend. De PvdA krige 33 sitten en dat wylst se in jier earder yn de peilingen op 60 stienen. Wouter Bos waard nei de ferkiezingen wol wêr ta fraksjefoarsitter keazen.
Kabinetslid sûnt 2007
De sfear mei dan earst min west hawwe, dochs waard der nei trije moannen in regear foarme mei CDA en PvdA. tegearre mei de KristenUny. Bos wie ûnderhanneler oer it te foarmjen kabinet. Hy hie earder sein dat er nea yn in kabinet sitten gean soe mei Jan Peter Balkenende as premier, mar die dat yn dit gefal al, nei syn sizzen om lieding te jaan oan it ûnerfaren kabinet. Wouter Bos is yn it kabinet fise-premier en minister fan Finânsjes. As minister fan Finânsjes hie er ûnder oare te krijen mei de kredytkrisis. Hie is ferneamd wurden troch de oername fan de Fortis bank troch it Nederlânske regear. Yn septimber 2008 keapje it Nederlânske, Belgyske en Lúksemboarchske regear oandielen fan de Fortis bank. Fjouwer dagen dêrnei seit Wouter Bos dat it Nederlânske regear it 'sûne part' fan Fortis kocht hat foar 16,8 miljard.
James Garfield
thumbnail|200px|Portret fan James A. Garfield James Abram Garfield (Moreland Hills, Ohio, 19 novimber 1831 - Long Branch, New Jersey, 19 septimber 1881) wie de 20e Presidint fan de Feriene Steaten en de twadde presidint dy't fermoarde waard.
Syn amtstermyn wie ien fan de koartste yn de skiednis fan Amerikaanske presidinten; seis moannen en 15 dagen (de koartst sittende presidint wie William Henry Harrison).
Garfield waard berne yn it destiidske Orange Township, Cuyahoga County, Ohio, in foarstêd te súdeasten fan Cleveland. Syn heit stoar yn 1833, en hy waard grutbrocht troch syn mem en in omke. Hy waard learaar, joech les yn klassike talen, en waard letter haad fan it Eclectic Institute dêr't hy les joech. Op 11 novimber 1858 troude hy mei Lucretia Randolph, en se krigen fiif bern. Syn soan James Rudolph Garfield, waard ek politikus en wie letter Secretary of the Interior ûnder Theodore Roosevelt.
Sten Stensen
Sten Einar Stensen (Drammen, 18 desimber 1947) is in earder Noarsk reedrider.
Hy die njoggen kear mei oan it Wrâldkampioenskip, en it Europeesk kampioenskip allround en twa kear oan de Olympyske Winterspullen (yn 1972 en 1976). Hy waard by dizze kampioenskippen ien kear wrâldkampioen, ien kear Europeesk kampioen en ien kear Olympysk kampioen. Hy waard ek twa kear Noarsk allround kampioen. Yn 1978 hold Stensen op mei reedriden op heech nivo.
Nederlânske kampioenskippen koartebaanriden
De Nederlânske kampioenskippen koartebaanriden wurde sûnt 1924 as it kin moogliks alle jierren op natueriis ferriden. Sûnt 1947 steane de NK ûnder tafersjoch fan de KNSB.
Tusken 2004 en 2007 wienen der yn Nederlân gjin keunstiisbanen dêr't koartebaanwedstriden ferriden wurde koenen en wie de sport ôfhinklik fan natueriis, sûnt 2007 kin it NK koartebaan by gebrek oan natueriis op de keunstiisbaan FlevOnice hâlden wurde.
Arp Hiemstra
Arp Hiemstra (Ljouwert, 26 maaie 1922 - dêre, 10 oktober 2007) wie in bekende keatser. As achterynse wûn hy twaris de PC en trije kear de Bûnspartij. Mei 61 earste, 54 twadde en 71 tredde of fjirde prizen helle hy 362 punten foar it Ivich keatsklassemint. Dêrneist waard hy trettjin kear kening mei as hichtepunt de PC fan 1956.
Marten van der Leest
Marten van der Leest (Stiens, 6 april 1923 - dêre, 10 maart 2008) wie in keatser út Stiens. As bynammen de ‘grimmyt’ en it kanon fan Stiens’’ keatste fan 1945 - 1957 en wûn trijeris de PC te winnen. Mei 111 finales, tritich keningskippen helle er 344 punten foar it Ivich keatsklassemint.
As soan fan de grienteboer wûn er yn syn jeud net folle prizen.Ek troch de oarlochhat er net folle keatse kind.Syn heit wie in keatsleafhawwer en 25 jierbestjoerslid fan de pleatslike keatsferiening”De Boer”Hy slaat ôfgryslike hurd op mar de rjochting wikselt noch wolris. Syn draaiende opslachballen wienen foar in soad perkspilers min werom te slaan.
Yn 1948 wûn er syn earste PC mei Theun de Bruin en Sjouke Helfrich. Yn 1950 en mocht er de keningsbal op’e nij meinimme. Yn 1956 wûn er de partij op it Sjûkelân tsjin it partoer fan syn tsjinpoal Hotze Schuil. Letter wie Van der Leest lid fan de technyske Kommisje en waard Lid fan Fertsjinste fan de KNKB. Hy wie in hielûnthâlder dy’t fûl wie yn it keatsen.Troch de hege jildprizen dy’t der wûn wurde koenen kaam er letter lykwols minder by it keatsen te sjen. Hy wie fûl op de ‘nap’ tsjin, omdat er fûn dat dêrtroch it tuskenspul ferdwûn. Syn soan, Durk van der Leest en pakesizzer Marten van der Leest jr. wiene ek keatser.
Wynmotor Nijetrine 7
thumb|200px|De Wynmotor Nijetrine 7 yn 2009 De Wynmotor Nijetrine 7 is in poldermole by it doarp Nijetrine yn de gemeente Weststellingwerf.
De mole mei in stellinghichte fan 3,8 meter is in Amerikaanske wynmotor mei in wynrêd fan 12 blêden en in diameter fan 4 meter, dy't yn 2005/2006 restaurearre is. Hy stiet yn natoergebiet de Rottige Meente, wêr't Nijetrine middenyn leit, ûngefear 150 meter ten súdeasten fan de trijesprong fan de N351 mei de wei nei De Langelille. De wynmotor is net foar publyk iepensteld, mar kin oant op koarte ôfstân benadere wurde.
Paulus Moreelse
thumb|left|Selsportret (± 1630) thumb|200px|Katarijnepoarte, plaat út de 18e iuw Paulus Moreelse (Utert, 1571 - dêre, 6 maart 1638) wie in Nederlânsk skilder, meast fan portretten.
Moreelse waard faak frege as portretskilder en krige opdrachten út de hiele republyk. Neist portretten skildere er ek in stikmannich histoarjestikken yn maniëristyske trant, en yn de jierren 1620 makke er pastorale skilderijen fan harders en harderinnen. Hy wie fan deselde generaasje as Abraham Bloemaert en Joachim Wtewael, en krekt as de lêste spile er in wichtige rol yn it iepenbiere libben fan syn stêd. Doe't de kontraremonstranten yn Utert de macht krigen yn 1618, waard er riedslid.
Moreelse wie ek warber as arsjitekt; hy ûntwurp yn Utert de Katarijnepoarte (1626, om 1850 hinne ôfbrutsen) en faaks ek it no noch besteande Fleishûs oan de Foarstrjitte út 1637. Hy joech les oan de Utertske tekenakademy, en hie in protte learlingen, mei as ferneamdste Dirck van Baburen. Op 19 maart 1638 waard Moreelse begroeven yn de Buertsjerke te Utert.
List fan planetoïden 44901-45000
Dit is in list fan planetoïden 44901-45000.
Highlander (film)
Highlander is in Britske fantasy-aksje-aventoerefilm út 1986 ûnder rezjy fan Russell Mulcahy, mei yn 'e haadrollen Christopher Lambert en Roxanne Hart. De titel betsjut "Heechlanner", en ferwiist nei de haadpersoan, dy't ôfkomstich is út 'e Skotske Heechlannen. It ferhaal giet oer Connor MacLeod, in man dy't yn 1518 berne waard. Hy is ien fan 'e Unstjerliken, dy't inkeld ombrocht wurde kinne troch ûnthalzing. Ferburgen foar de rest fan 'e wrâld fjochtsje hja in temûke ûnderlinge striid út, mei't der úteinlik mar ien fan harren oerbliuwe kin. Yn 1985 komt dy striid yn New York ta in hichtepunt. Foar de plysje liket it as is der in searjemoardner aktyf dy't syn slachtoffers ûnthalzet. Forinzysk analiste Brenda Wyatt komt MacLeod op it spoar.
Fan 'e filmkritisy krige Highlander mingde resinsjes. Yn 'e bioskopen hie de film net folle súkses, mei as gefolch dat de produksje in oansjenlik ferlies litte. Nettsjinsteande dat ûntjoech Highlander him al rillegau ta in cultfilm, mei in grutte en trouwe skare fans. Dat joech oanlieding ta it ûntstean fan 'e Highlander-mediafrachise, mei trije ferfolchfilms en adaptaasjes ta ferskate oare media. De hit Who Wants to Live Forever fan 'e band Queen makke diel út fan 'e soundtrack fan Highlander. It biedwurd fan 'e film, There can be only one ("Der kin mar ien wêze"), is tige bekend wurden en makket no ûnderdiel út fan 'e Westerske popkultuer.
Plot
Yn 1985 wurdt Connor MacLeod yn 'e parkearkelder ûnder it stadion Madison Square Garden yn New York oanfallen troch in âlde fijân, Iman Fasil. De mannen fjochtsje op dat ferlitten plak in duël mei swurden út, dat einiget as MacLeod op 'e langelêst Fasil de holle ôfslacht. De dea fan Fasil lokket in krêftich frijkommen fan enerzjy út dat 'de Ferkwikking' hjit en in grut tal parkearre auto's fernielt. Neitiid ferstoppet MacLeod syn swurd yn it plafon fan 'e parkearkelder. As er fuortgiet, wurdt er oanholden troch plysjeminsken fan it New York Police Department (NYPD), dy't him ûnderfreegje wolle yn ferbân mei it ûnthalze lyk dat ûnderwilens yn yn 'e parkearkelder oantroffen is. Omreden fan gebrek oan bewiis hat ynspekteur Frank Moran, dy't de lieding oer it ûndersyk hat, lykwols gjin oare kar as om MacLeod gean te litten.
De libbensskiednis fan MacLeod wurdt tusken de foarfallen yn 1985 troch ferteld yn in rige flashbacks. MacLeod, dy't yn 1518 yn Glenfinnan yn 'e Skotske Heechlannen berne waard as in lid fan 'e Clan MacLeod, nimt yn 1536 mei achttjin jier foar it earst diel oan in fjildslach as de MacLeods yn oarloch reitsje mei de Clan Fraser. Oan 'e kant fan 'e Frasers fjochtet in útlânske kriger mei, de Kurgan, dy't harren helpt yn ruil foar de kâns om Connor MacLeod deadzje te kinnen. De ûnbelearde MacLeod is in maklike proai foar de Kurgan, dy't him in fatale stekwûne tabringt. Ear't er MacLeod lykwols ûnhalzje kin, wurdt er by de ferwûne jongfeint wei skuord troch MacLeod syn neven en maten Dougal en Angus.
Yn 1541 wurdt MacLeod opspoard troch in man dy't him foarstelt as Juan Sánchez-Villalobos Ramírez, de oppermetallurch fan kening Karel V fan Spanje, dy't syn âlde fijân de Kurgan nei Skotlân ta folge is. Dyselde fertelt dat er 2.437 jier âld is en dat er yn 896 f.Kr. berne is yn it Alde Egypte. Hy leit oan MacLeod út dat sy beiden, de Kurgan en ferskate oaren berne binne as ûntsjerliken, en dat se inkeld deagean kinne as se ûnthalze wurde. Neffens Ramírez binne sokke Unstjerliken foarbestimd om inoar oeral en altyd te befjochtsjen, útsein op wijde grûn, dêr't soks ferbean is. Alle Unstjerliken leauwe dat der úteinlik mar ien fan harren oerbliuwe kin, en dat de lêsten fan harren meitiid oanstriid fiele sille om har nei in fier lân te bejaan foar de Gearkomste, dêr't se duëllearje sille oant de lêst oerbleaune de Priis ûntfangt, dy't bestiet út 'e macht fan alle Unstjerliken út alle tiden.
Ramírez nimt de tiid om MacLeod te trainen en wurdt syn mentor. Dat docht er om't er fan betinken is dat in boasaardige Unstjerlike, lykas de Kurgan, de Priis net winne mei, want soks soe de minskheid yn in ivichheid fan tsjuster en ellinde stoarte. De Kurgan, sa fertelt Ramírez, is in lid fan it lang ferdwûne barbaarske folk mei deselde namme, dat yn 'e prehistoarje op 'e Pontysk-Kaspyske Steppe wenne. Meitiid wurde MacLeod en Ramírez freonen. Op in jûn, as MacLeod fan hûs is, kringt de Kurgan de stinsruïne binnen. Hy en Ramírez fjochtsje in duël út, dat einiget as Ramírez belies jaan moat en ûnthalze wurdt. Neitiid ferkrêftet de Kurgan Heather yn 'e oertsjûging dat hja de frou fan Ramírez is. Heather hâldt dat tenei stil foar MacLeod.