cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nieuwe Revu
De oplage fan Nieuwe Revu sakke yn de jierren tachtich en njoggentich fan 219.000 (1980) nei 111.084 (2000) en sakke dêrnei noch flugger nei 40.415 (2010).
Oplagesifers
neffens HOI, Ynstitút foar Media Auditing.
Ali Mazrui
Ali Mazrui (folút: Ali Al'amin Mazrui; Mombasa (Kenia), 24 febrewaris 1933 – Vestal (New York), 12 oktober 2014) wie in Keniaansk filosoof, sosjolooch, skiedkundige, politikolooch en publisist fan mingd Swahily-Arabysk etnysk komôf. Hy waard beskôge as in autoriteit op it mêd fan 'e Afrikaanske skiednis, maatskippij en kultuer, en wie ien fan 'e meast foaroansteande skriuwers oer tema's as de islaam yn Afrika en de Noard-Súdtsjinstelling. Fan 'e 1970-er jierren ôf wenne en wurke er foar it meastepart yn 'e Feriene Steaten, dêr't er in kontroversjeel figuer wie fanwegen syn opfettings oer it koloniale tiidrek en it Israelysk-Palestynske konflikt.
Jonkheid en oplieding
Mazrui waard yn 1933 berne yn Mombasa, in grutte havenstêd oan 'e kust fan 'e Yndyske Oseaan yn wat doe noch de Britske koloanje Kenia wie. Hy wie in telch út in rike en tige foaroansteande famylje, en stamme ôf fan 'e eardere hearskers fan Mombasa. Syn heit wie de opperrjochter fan it islamityske gerjochtshôf yn Kenia en dêrnjonken ek in polityk aktivist. Hy hie in grutte ynfloed op syn soan, dy't er gauris meinaam nei syn wurk, sadat Mazrui al fan bern ôf oan fertroud rekke mei debatten oer politike en morele kwestjes. Mazrui folge de legere en middelbere skoalle yn Mombasa, dêr't er behalven syn memmetaal, it Swahily, ek Ingelsk en Arabysk learde.
It wie earst Mazrui syn bedoeling om yn syn heite fuotstappen te trêdzjen as in islamitysk rjochter, mar yn 1949 sakke er foar syn talittingseksamen ta de Makarere Universiteit yn Kampala, dat doedestiden de iennichste ynstelling yn East-Afrika wie dy't de nedige oplieding bea. Sadwaande gie er fan skoalle en fûn er wurk oan it Ynstitút foar Moslimûnderwiis Mombasa (no de Technyske Universiteit fan Mombasa), oant er in stúdzjebeurs fan it koloniale bestjoer wûn dêr't er mei fierder leare koe oan 'e Universiteit fan Manchester, yn Grut-Brittanje. Yn 1960 behelle er dêr in bachelortitel, dy't er in jier letter omsette yn in mastergraad oan 'e Columbia Universiteit fan New York. Yn 1966 behelle er syn doktoraat oan 'e Universiteit fan Oxford.
Karriêre
Neitiid sette Mazrui mei syn akademyske karriêre útein oan 'e Makarere Universiteit yn Oeganda, dêr't er oansteld waard as heechlearaar politikology. Yn 1967 died er yn wittenskiplike fermiddens foar it earst fan him sprekken mei de útjefte fan net minder as trije livige boeken, dy't allegear Afrika ta ûnderwerp hiene. Doe't de diktator Idi Amin yn 1971 yn Oeganda oan 'e macht kaam, frege dy Mazrui om syn adviseur te wurden. Mazrui fielde dêr neat foar en sloech it oanbod ôf, mei as gefolch dat er yn Oeganda tenei mei de nekke oansjoen waard en dat er him der boppedat net mear feilich fielde.
Sadwaande naam er yn 1974 in oanstelling as heechlearaar politikology oan 'e Universiteit fan Michigan yn Ann Arbor oan, in funksje dy't er oant 1991 hâlde soe. Dêrnjonken tsjinne er yn dyselde snuorje ek as heechlearaar oan 'e Universiteit fan Jos, yn Nigearia, en wied er fan 1978 oant 1981 direkteur fan it Sintrum foar Afro-Amerikaanske en Afrikaanske Stúdzjes fan 'e Universiteit fan Michigan. Under syn karriêre joech Mazrui fierders as gastheechlearaar les oan 'e Universiteit fan Stanford, de Universiteit fan Harvard, de Steatsuniversiteit fan Ohio en de Universiteit fan Chicago yn 'e Feriene Steaten, McGill Universiteit yn Kanada, de Nasjonale Universiteit fan Singapoer, de Universiteit fan Oxford yn Ingelân, en oare ynstituten foar heger ûnderwiis yn Kaïro, Austraalje, Leeds, Nairobi, Teheran, Denver, Londen en Bagdad.
Yn 1986 ûntstie der trelit oer The Africans: A Triple Heritage, in dokumintêresearje dêr't Mazrui it senario foar skreau en ek de voice-over foar die. Yn it Feriene Keninkryk, dêr't de rige útstjoerd waard troch de BBC, seach net ien derfan op, mar yn 'e Feriene Steaten skeat it guon lju yn it ferkearde kielgat, om't The Africans de skuld foar in protte Afrikaanske problemen by de eardere koloniale machten fan it Westen lei, en ek sjen liet hoe't it kontinint ûnder de Kâlde Oarloch litte, wêrfoar't de skuld yn gelikense mjitte oan 'e Feriene Steaten en de Sovjet-Uny taparte waard. De lûdste krityk wie lykwols rjochte op 'e omskriuwing fan Mûammar Kadaffi as in deugdsum lieder. Lynne Cheney (de frou fan 'e lettere Amerikaanske fise-presidint Dick Cheney), wie as foarsitter fan 'e stifting National Endowment on the Humanities ien fan 'e fûleindichste kritisy fan The Africans, mei't har organisaasje it projekt mei $600.000 subsidiëarre hie. Cheney fûn dat Mazrui him net oan 'e betingsten holden hie om in lykwichtich byld fan 'e Afrikaanske skiednis te sketsen. Mazrui antwurde dêrop lykwols dat er útnûge wie om it Amerikaanske en Britske folk te fertellen hoe't de Afrikanen sels tsjin 'e skiednis fan harren wrâlddiel oanseagen, en dat men dan net ferheard wêze moast as it resultaat ôfwykte fan hoe't de Amerikanen dat ûnderwerp beseagen.
In oare kontroverse mei Mazrui as mulpunt, dy't yn 1988 spile, draaide om syn miening oer it Israelysk-Palestynske konflikt. Hy stie nammentlik fjouwerkant oan 'e side fan 'e Palestinen en levere gâns krityk op it belied fan 'e steat Israel, dat er omskreau as faksistysk fan aard. Fierders fûn er dat Israel en de sionistyske beweging har ymperialistysk hâlde en drage en it bibelsk leauwe en de Holokaust brûke foar polityk gewin. Sokke uterings kamen him yn 'e Feriene Steaten, dêr't de pro-Israel-lobby oppermachtich is, op ferwiten fan antysemitisme te stean. Mazrui ferdigene himsels troch derop te wizen dat der in fûneminteel ferskil bestiet tusken antysemitisme (haat tsjin 'e Joaden as etnyske groep) en antysionisme (ôfkear fan 'e polityk fan 'e Joadske Steat), en troch te sizzen dat hysels in antysionist wie, mar út noch yn gjin antysemyt.
Priveelibben
Ali Mazrui wie twaris troud, earst mei in Molly Vickerman, en letter mei in Pauline Uti. Hy hie út dy beide houliken mei-inoar fiif bern. Njonken in grut tal wittenskiplike publikaasjes skreau er yn 1971 ek in roman, mei as titel The Trial of Christopher Okigbo.
Ferstjerren
Ali Mazrui kaam op 12 oktober 2014 yn syn wente yn Vestal, yn 'e Amerikaanske steat New York, yn 'e âlderdom fan 81 jier oan natuerlike oarsaken te ferstjerren. Syn stoflik omskot waard oerflein nei syn bertestêd Mombasa, yn Kenia, dêr't it op 19 oktober oankaam en dyselde deis noch neffens islamitysk gebrûk begroeven waard.
Liu Gang
Liu Gang (Liaoyuan, 30 jannewaris 1961) is in Sineesk natuerkundige, filosoof, wiskundige en letter ek dissidint.
Sint-Karapetkleaster
It Sint-Karapetkleaster (Armeensk: Սուրբ Յովհաննէս Կարապետ Վանք; Sûrp Hovhannes Karapet Vank) of it Kleaster fan Jehannes de Doper; ek bekend as Glakavank ("Kleaster fan Glak") wie in Armeensk kleaster yn de histoaryske provinsje Taron fan Grut-Armeenje, likernôch 35 kilometer noardwestlik fan it hjoeddeiske Muş yn Turkije.
Liu Gang
Hy wurdt beskôge as ien fan de oanfierders fan de studinteopstân op it Plein fan de Himelske Frede yn Peking op 4 juny 1989. Yn maaie 1996 kaam er yn de Feriene Steaten te lâne op de Universiteit fan Columbia dêr't er ynformatika studearre.
Athelstaneford
Athelstaneford (Skotsk: Atholstanefuird of Elshinthurd) is in doarp yn East Lothian yn Skotlân. It tichtby de stêd Haddington en sa'n 38 km beëasten Edinboarch.
Leginde fan de flagge
De leginde wol hawwe dat Athelstaneford it plak is dêr't de oarspronlike Flagge fan Skotlân (The Saltire) it earst oannaam waard. Op de foarjûn fan in fjildslach tusken in Piktenleger en ynfallende Angelen út Northumbria yn 832, kaam Sint Andreas, dy't op in diagonaal krús krusige waard, yn in fisioen by de Piktyske kening Óengus II en ûnthjitte in oerwinning. De oaremoarns seagen de pikten in wyt wolkekrús yn de loft. Sy wûnen de slach en witen dat oan Andreas syn seine; sy beneamden him ta patroanhillige en setten syn krús op harren flagge. De oanfierder fan weromlûkende Angelen, Athelstan, waard deadien by in furde yn dy krite, dêrfandinne de namme Athelstaneford. Der binne mear as ien ferzjes fan it ferhaal. Hokker at wier is wit nimmen, mar de leginde hat Athelstaneford yn alle gefallen in plak yn de Skotske skiednis jûn.
It doarp hat it National Flag Heritage Centre dat yn in doweflecht út 1583 húsmannet en fannijs boud waard yn 1996.
Sint-Karapetkleaster
Ea wie it kleaster ien fan de rykste en âldste ynstituten fan it Ottomaanske Armeenje. Nei de folkemoard op de Armeenjers troch de Turken waard it oant op de fûneminten ferneatige. Op it plak fan it kleaster leit tsjintwurdich it Koerdyske doarp Çengeli. It kleaster waard ek troch de Zaza's fereare en it stie bekend foar it genêzen fan psychyske syktes.
Nei de Hamidyske moardpartijen tsjin it ein fan de 19e iuw rekke it kleaster yn it neigean. Doe't yn 1915 de grutte genoside op Armeenjers plakhie waard it kleaster yn 'e brân stutsen en plondere. Yn de jierren 1960 namen Koerden de lokaasje yn, dy't de stiennen fan de ruïnes brûkten om hûzen te bouwen.
Lokaasje en namme
It kleaster lei oan de noardlike grins fan it plato fan Muş, op in hichte fan likernôch 1950 meter boppe seenivo of 670 meter boppe de Muş-flakte.
Sûrb (Armeensk: Սուրբ) betsjut "hillich" en Karapet (Կարապետ) "foarboade", dêr't yn de West-Armeenske taal Jehannes de Doper mei ornearre wurdt.
Kulturele betsjutting
It kleaster wie histoarysk it religieuze sintrum fan Taron. Fan de 12e iuw oant de ferneatiging wie it de sit fan it bisdom Taron, dat yn 1911 noch in Armeenske befolking fan likernôch 90.000 minsken telde. It kleaster waard beskôge as it grutste en meast foaroansteande hillichdom fan Turksk Armeenje. Oant de Earste Wrâldkriich bleau it ien fan de wichtichste pylgerplakken foar Armeenjers, dy't út alle hoeken fan Armeenje kamen om in besite te bringen oan it kleaster. Boppedat hie it kleaster de kennis yn hûs om minsken mei in geastlike of psychyske syktes te genêzen.
Ea wie it kleaster it plak dêr't de leden fan de Mamikonide-dynasty byset waarden. Harren tomben leine by de súdlike muorre fan it kleaster.
Alle jierren wie it kleaster it sintrum fan grutte festiviteiten, lykas wedstriden mei hynders, koardedûnsjen en poadiumkeunsten. Sokke eveneminten foelen faak gear mei religieuze hjeldagen, lykas Vardavar of Marije-Himelfeart.
Stifting
Neffens de leginde waard it kleaster stifte troch Gregoarius de Ferljochter, dy't koart nei't er kening Trdat III bekeard hie nei Taron kaam om dêr it evangeelje te bringen. Doedestiids soene der neffens Zenon Klag, ien dy't yn deselde tiid libbe as Gregoarius, op it plak twa timpels stien ha fan in hindoe-koloanje, dy't de beskerming hie fan de Armeenske kenings. De hindoes ferearen dêr twa grutte bylden, dy't ûnder de nammen Demeter en Kisané bekend wiene. De hindoes en harren Armeenske bûnsmaten waarden troch it leger fan Gregoarius ferslein en op it plak fan harren hillichdommen stifte Gregoarius in tsjerke. Ut Caesarea wei (it hjoeddeiske Kayseri) waard it lichem fan Jehannes de Doper oerbrocht nei de nije tsjerke en dêr byset.
Nije tiid
Op 29 novimber 1893 besocht de Ingelske sakeman en it lettere parlemintslid Henry Finnis Blosse Lynch it kleaster. Hy skreau dêrfan letter in yllustrearre ferslach yn syn boek "Armenia: Travels and Studies", dat yn 1901 publisearre waard. Hy stelde fêst dat it ea sa rike kleaster yntusken in soad fan de âlde gloarje kwyt wie troch de oanhâldende oanwêzigens fan Koerdyske driging en it mistrouwen fan de Turkske oerheid en dat de muontsen net in soad better ôf wiene dan finzenen fan de steat.
It kleaster waard yn 1895 op 'e nij plondere doe't de Hamidyske moardpartijen plakhienen. De gebouwen rekken fan dat stuit ôf yn ferfal en dat duorre oant it begjin fan de Earste Wrâldkriich. Yn 1896 iepene it kleaster noch in hûs foar wezen njonken it kleaster. Fierder hie it in skoalle foar bern en in bibleteek.
Yn de histoaryske roman "The Call of plowmen" beskriuwt de skriuwer Chatsjik Dasjtents (1910-1974) in wintersêne yn it Sûrb Karapetkleaster.
Ferneatiging
Yn 1915 flechte in grut tal Armeenjers nei it kleaster om oan de deportaasjes en nije slachtings te ûntkommen. De Turken belegeren mei help fan Koerden it kleaster, mar twa moannen lang wisten de Armeenjers ferset te bieden. Neffens ferslaggen soene likernôch fiiftûzen Armeenjers fermoarde wêze by de muorren fan it kleaster, wylst it kleaster sels plondere waard. De Amerikaanske misjonarissen Clarence Ussher en Grace Knapp stelden fêst dat de Turken trijetûzen manlju, froulju en bern ôfslachten yn de hôf fan it kleaster.
Yn 1916 feroveren Russyske troepen mei Armeenske frijwilligers de omjouwing. Likernôch 1.750 manuskripten en in 18e-iuwsk sulveren hânrelikwy fan Jehannes de Doper waarden oerbrocht nei Etsjmiadzin. De Turken krigen it gebiet yn 1918 werom en dêrmei kaam der net allinne in ein oan in religieus sintrum mar ek oan in arsjitekturaal monumint. De lokaasje bleau ferlitten oant yn de jierren 1960 Koerdyske famyljes harren yn de ruïnes nei wenjen setten.
De nije bewenners brûkten by de bou fan harren hûzen stiennen, reliëfs en chatsjkars fan it kleaster. Wat der noch stie waard systematysk ôfbrutsen troch de Koerden om sa oan boumateriaal te kommen.
Yn maaie 2015 die Aziz Dağcı, presidint fan de NGO "Uny fan Sosjale Solidariteit en Kultuer foar Armeenjers fan Bitlis, Batman, Van, Muş en Sason", in berop op it Turkske Ministearje fan Kultuer om it kleaster te rekonstruearjen en de 48 hûzen en seis skuorren ôf te brekken. Dağcı ornearre dat neffens it Ferdrach fan Lausanne út 1923 it Turkske regear ferplicht wie de religieuze ynstituten en gebouwen fan minderheden te beskermjen, ynklusyf dy fan de Armeenske mienskip. Hy ferwiisde nei in eardere brief yn 2012 oan oerheidsynstellings, dy't him ûnthieten om de lokaasje yn seis moanne tiid te romjen.
Gebouwen
It kleaster waard fan in swiere muorre omklamme en hie wat fan in fersterke boarch.
Op de eastlike kant fan de katedraal stiene twa kapellen mei mearsidige tuorren en koanyske koepels. Oan de westlike kant stie de haadtsjerke, dy't oarspronklik mooglik in gavit west hat. Oan de eastlike kant slueten fjouwer kapellen oan: de Sûrb Astvatsatsin (Hillige Mem Gods), Sûrb Stepanos (Sint-Stefanus), Sûrb Karapet (Hillige Foarrinner) en Sûrb Gevorg (Sint-Joaris). Mooglik wiene dy kapellen âlder dan de katedraal. De twa middelste kapellen, de Stefanus- en de Karapettsjerke, hiene koanyske koepels op hege tamboers. Oan de westlike kant fan de Karapettsjerke wie it martyrium fan Jehannes de Doper.
It hiele kompleks, in skitterjend foarbyld fan Armeenske arsjitektuer, waard yn de 20e iuw mei de grûn lyk makke.
Grutte Sâltmar
De Grutte Sâltmar (Ingelsk: Great Salt Lake), is de grutste sâltwettermar fan it westlik healrûn, mei in oerflak fan 4.400 km². Hy leit yn 'e Grutte Dobbe, yn it súdwesten fan Noard-Amearika, yn it noardlike diel fan 'e Amerikaanske steat Utah. Oan 'e súdeastlike igge leit it nei de mar ferneamde Salt Lake City, de haadstêd fan Utah. De Grutte Sâltmar mjit op it breedste punt 45 km, en op it langste punt 120 km. De djipte wikselet mei de wetterstân, en is trochinoar 4,9 m, mei in djipste punt op likernôch 10 m. Yn 1987, by de heechste wetterstân ea metten, lei it djipste punt op 14 m, wylst it yn 1963, by de leechste wetterstân, op 7,3 m lei. As men it neffens wetteroerflak besjocht, is de Grutte Sâltmar de grutste mar yn 'e Feriene Steaten dy't net ta de Grutte Marren heart.
Beskriuwing
De mar is in oerbliuwsel fan 'e Bonnevillemar, in prehistoaryske reinwettermar dy't ienris hast hiel Utah omfieme. De trije wichtichste rivieren dy't yn 'e Grutte Sâltmar útmûnje, binne de Jordan, de Weber en de Bear. Mei-inoar losse dy jiers 1,1 miljoen ton mineralen yn 'e mar. De Grutte Sâltmar hat gjin útgeande streamen, en de wetterhoemannichte ferminderet dus inkeld troch ferdamping. Sadwaande hat it ek in tige heech sâltgehalte, folle heger as dat fan seewetter. Sawol de hoemannichte mineralen yn it wetter as it sâltgehalte groeit stadichoan troch. Oars as guon oare sâlte binnenwetters hat de Grutte Sâltmar him nea ûntjaan kinnen ta in grut kueroard, wat benammen te witen is oan 'e dramatyske wikselings yn 'e wetterstân en de saneamde "marstank", feroarsake troch de ferrotting fan deade ynsekten, dy't fral by lege wetterstân tige ûnoangenaam wêze kin.
Fairey Swordfish
De Fairey Swordfish wie in Britske torpedobommesmiter út de jierren tritich, dy't yn de Twadde Wrâldoarloch by de Fleet Air Arm fan de Royal Navy yn gebrûk wie. Hy waard troch de bemanningen ek wol Stringbag neamd.
De Swordfish wie yn 1939 al ferâldere, mar brocht dochs in tal wapenfeiten op syn namme dy't it neamen wurdich binne, ûnder oaren de ferneatiging fan de Italjaanske Marine (Regia Marina) by de Slach fan Tarente (1940) - de earste seeslach dy't allinne mei fleantugen fierd waard - en it útskeakeljen fan it Dútske slachskip de Bismarck (1941). Hy waard fral as floatoanfalsfleantúch ynset, mar nei it ferskinen fan modernere fleantugen yn lettere jierren ek brûkt as ûnderseeboatbestrider en foar treningen. De Swordfish bleau oan it seefront yn Jeropa oant de ein fan de kriich.
Spesifikaasjes
thumb|220px|Swordfish Mk I fan trije kanten
Farianten
thumb|220px|In Swordfish III fan RAF 119 Squadron wurdt bytankt op Maldegem, België, (1944-1945). De kûp fan de sintimetryske radar fan it fleantúch is te sjen ûnder de motor Swordfish Swordfish I Swordfish II Swordfish III Swordfish IV
Lânfûgels
De lânfûgels (Latynske namme: Telluraves) foarmje in noch rangleaze taksonomyske groep fan 'e klasse fan 'e fûgels (Aves), de ûnderklasse fan 'e moderne fûgels (Neornithes), de tuskenklasse fan 'e nijkakigen (Neognathae) en it boppeskift fan 'e nije fûgels (Neoaves). Ta dizze groep hearre 13 skiften fûgels, wêrûnder de rôffûgels (Accipitriformes), de falkeftigen (Falconiformes), de ûle-eftigen (Strigiformes), de spjochteftigen (Piciformes), de moskeftigen (Passeriformes) en de pappegaai-eftigen (Psittaciformes).
Underferdieling
De skiften dy't ta de lânfûgels hearre, binne fierder opdield yn twa legere rangleaze taksons, de bitterfûgels (Afroaves) en de súdfûgels (Australaves). It grutste skift fan dizze groep is dat fan 'e moskeftigen (Passeriformes), dêr't 60% fan alle libbene fûgelsoarten ta heart. Dêrmei is dat skift mear as twa kear sa grut as it skift fan 'e kjifdieren (Rodentia) en likernôch fiif kear sa ferskaat as dat fan 'e flearmûzen (Chiroptera), de beide grutste sûchdiereskiften. As takson steane de lânfûgels op ien rang mei trije soartgelikense groepen binnen de nije fûgels, nammentlik de trapfoarmigen (Otidimorphae), de hegere fûgels (Metaves) en de wetterfûgels (Aequornithes).
Ferbiningskanaal (Dokkum)
It Ferbiningskanaal is in wetter yn de gemeente Dongeradiel. It kanaal oan de noardkante fan Dokkum ferbynt de Alde Peazens mei de Ealsumer Feart.
De namme Ferbiningskanaal jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere namme Verbindingskanaal.
Friesland
Plaknamme
Geografy
Merknamme
Skip
Sportferiening
Mar fan Allos
thumb|right|250px|Allossermar De Mar fan Allos, of Allossermar, (Frânsk Lac d'Allos), is de heechst lizzend natuerlike mar yn Jeropa (2228m) mei in oerflak fan 54 ha en in djipte fan 48m. Dominearre troch de Mont Pelat (3050m) yn it noarden en yn it suden troch tuorren fan sânstien, leit de mar yn in sirkel foarme troch de tei fan gletsjers yn in earder tiidrek. De mar wurdt fuorre troch raanwetter en herberget Forel en Trekzalm (Salvelinus alpinus).
Man (sekse)
In man is in minske fan it manlik geslacht. Yn it deistich spraakgebrûk wurdt de oantsjutting 'man' lykwols útslutend brûkt foar in folwoeksen minske fan it manlik geslacht; ûnfolwoeksen manlju wurdt jonges of bern neamd. Oan 'e oare kant wurdt yn gearstallings as 'manljus-wc' gjin ûnderskie nei âldens makke. In minske fan it tsjinstelde geslacht is in frou.
Geslachtsskaaimerken
Krekt as by oare manlike sûchdieren ervet it genoom fan in man yn prinsipe in X-gromosoom fan 'e mem en in Y-gromosoom fan 'e heit. De manlike foetus produsearret gruttere hoemannichten androgeen en lytsere hoemannichten estrogeen as de froulike foetus. Dat ûnderskie yn 'e ûnderlinge ferhâlding fan dy geslachtssteroïden is fierhinne ferantwurdlik foar de fysiologyske ferskillen tusken manlju en froulju. Yn 'e earste jierren omfiemje dy ferskillen de primêre geslachtsskaaimerken, wat foar manlju (jonges) delkomt op it hawwen in penis en in skroatum mei dêryn de testikels (of siedballen), dy't froulju (famkes) net hawwe.
Under de puberteit wurdt de produksje fan androgeen stimulearre troch beskate hormoanen, mei as gefolch de ûntjouwing fan 'e sekundêre geslachtsskaaimerken. Sadwaande nimme de ferskillen tusken de beide seksen dan noch ekstra ta. Dêrop binne lykwols útsûnderings oangeande ynterseksuële en transseksuële manlju. Ornaris omfiemje de sekundêre geslachtsskaaimerken by manlju:
Kastellaun (Verbandsgemeinde)
Kastellaun is in Verbandsgemeinde ("ferbânsgemeente") yn de Rhein-Hunsrück-Kreis yn de Dútske dielsteat Rynlân-Palts. It bestjoer hat syn sit yn de stêd Kastellaun.
De Verbandsgemeinde Kastellaun bestiet út de ûndersteande Ortsgemeinden (plakken):
Bargil Pixner
Bargil Pixner (Untermais, 23 maart 1921 - Jeruzalim, 5 april 2002) wie in amateur-archeolooch, Benediktiner muonts en saakkundige op it mêd fan de Deade Seerollen.
Bewitched (film út 2005)
Bewitched is in Amerikaanske romantyske komeedzje en fantasyfilm út 2005 ûnder rezjy fan Nora Ephron, mei yn 'e haadrollen Nicole Kidman en Will Ferrell. De titel betsjut "Behekst". De film is basearre op 'e bekende komeedzjesearje mei deselde namme dy't fan 1964 oant 1972 op 'e Amerikaanske tillefyzje te sjen wie. It ferhaal folget de naïve Isabel, dy't troch de bekende akteur Jack Wyatt, waans karriêre yn 'e nederklits rekke is, cast wurdt yn 'e rol fan 'e heks Samantha yn in moderne remake fan 'e tillefyzjesearje. Hy rekket stadichoan fereale op har, oant er ûntdekt dat se in echte heks is. Bewitched krige negative resinsjes fan 'e filmkritisy en prestearre teloarstellend yn 'e bioskopen.
Plot
Jack Wyatt is in narsistyske akteur mei in karriêre dy't yn 'e nederklits rekke is en in frou dy't him letterlik oan 'e dyk set hat en no mei har nije minner gearwennet yn syn filla. Hy wurdt frege foar de rol fan Darrin Stephens yn in remake fan 'e komeedzjesearje Bewitched út 'e 1960-er jierren, oer de jonge heks Samantha dy't troud is mei in gewoane man (Darrin). Dêr stimt er yn ta, salang't de rol fan Samantha mar spile wurde sil troch immen dy't folslein ûnbekend is, sadat der mar ien stjer yn 'e searje is: hysels.
Isabel Bigelow is in echte heks dy't beslút dat se in normaal libben liede wol en nei Los Angeles ferhuzet. Dêr rekket se befreone mei har buorfrou Maria Kelly, wylst har bemuoisuchtige heit Nigel allegeduerigen (letterlik) út it neat ferskynt om te besykjen har oer te heljen om wer thús te kommen. Alles yn 'e gewoane wrâld is nij foar Isabel, dat se giet nei de boekhannel ta om in boek te keapjen dêr't yn beskreaun stiet hoe't je oan in baan komme. Yn dy boekhannel moetet se Jack, dy't wat ferdivedaasje siket nei ferskate audysjes fan aktrises foar de rol fan Samantha dy't dêr alhiel net gaadlik foar wiene. As Jack Isabel sjocht, beslút er fuortendaliks dat sy knipt is foar dy rol, dat hy praat op har yn oant se dermei ynstimt om audysje te dwaan.
Nei't Isabel yndruk makket op 'e tillefyzjeprodusinten en de senarioskriuwers fan 'e searje, wit Jack har úteinlik oer te heljen om 'e rol fan Samantha op har te nimmen. Isabel giet dêr eins allinne mar mei akkoart om't se Jack tige oantreklik fynt. Yn 'e searje Bewitched wurkje Jack en Isabel gear mei de legindaryske aktrise Iris Smythson, dy't de rol spilet fan Endora, de mem fan Samantha en skoanmem fan Darrin. Nei't de opnamen foar de pilotôflevering derop sitte, heart Isabel hoe't Jack tsjin syn ympressario Ritchie opskept dat er Isabel safier krigen hat om mei te spyljen sûnder dat se ek mar ien regel dialooch hie, en se hat it net iens murken!
Neitiid sprekt Iris har oan en wiist har derop dat se net hieltyd oan har ear sitte moat (wat se docht as se tsjoenderij brûkt), want sa'n tik kin de karriêre fan in aktrise negatyf beynfloedzje. Isabel har heit Nigel, dy't har gebrûk fan tsjoenderij fernommen hat, dûkt wer op om har dêroer te ûnderstean, en komt sa yn 'e kunde mei Iris, foar wa't er daliks falt as in blok.
As Isabel letter Jack op 'e nij trappearret op delbûgend hâlden en dragen nei har ta, beriedt se har thús mei Maria en Nina oer wat se no dwaan kin. Har muoike Clara komt del (troch de skoarstien) en bepraat har om Jack in leafdesbetsjoening op te lizzen. Dat wurket, mar muoike Clara hat de yngrediïnten foar de betsjoening net alhiel yn 'e juste ferhâlding brûkt, dat Jack is net in bytsje fereale op Isabel, mar totaal leafdesdronken en troch har obsedearre. As er de oare deis op 'e set komt, kin it him neat skele dat it testpublyk himsels mar in goedkarringspersintaazje fan 32% jûn hat, mei't er feringele is mei Isabel har goedkarringspersintaazje fan 99%. Hy stiet derop dat de senarioskriuwers Isabel tenei dialooch en grapkes jouwe en freget har út op in ôfspraakje. Dêrby hawwe se safolle wille dat Isabel de betsjoening ferjit, mar as er har thúsbringt en har tútsje wol, komt it har wer tebinnen. Mei tsjinnichheid beslút se it goede te dwaan en alle foarfallen werom te draaien nei it punt dat muoike Clara de betsjoening útspriek.
De oare deis op 'e set, as Jack de goedkarringspersintaazjes fan it testpublyk sjocht, ûntstekt er yn grutte grime en jout er Isabel de skuld fan syn eigen minne prestaasjes. Sy nimt dat net en seit him yn net mis te fersteane bewurdings it mannewaar op, wêrnei't se troch Ritchie ûntslein wurdt en breinroer fuortskonket. Net ien dy't yn mear as tweintich jier sa tsjin Jack praat hat, en ynstee dat er noch lulker op har wurdt, rekket er troch har fassinearre. Hy giet har efternei, akseptearret al har ferwiten as fertsjinne, biedt syn ûntskuldigings oan en jout har har baan werom. Nei nije opnamen, diskear mei dialooch foar Isabel, begjint der wat moais tusken Jack en har te groeien, en diskear sûnder dat der in betsjoening foar nedich wie.
Jack syn fan him ferfrjemde frou Sheila, dy't heard hat dat Jack nij súkses hat mei de searje, komt opdaagjen om him werom te nimmen. Hoewol't Jack dêr neat fan witte wol, is sy wisberet om him om te praten. Isabel stekt dêr in stokje foar troch har in betsjoening op te lizzen dy't makket dat se dyselde deis noch de skiedingspapierren ûndertekenet, om't se ferhúzje wol nei Reykjavik. Jack is dêr sa bliid as in bern mei en kundiget oan dat er in feest organisearje sil yn it hûs dat no wer sines is.
Op dat feest komme Nigel en Iris tegearre oansetten. Nigel is echt wier tige wei fan Iris, mar lykas altyd kin er dochs de eagen net fan oare froulju ôf hâlde. As er de servearster Nadine fersiere wol, docht lykwols bliken dat Iris ek in echte heks is, dy't Nadine en eltse oare jongere frou dy't Nigel dêrnei oansprekt, betsjoent om him in pynlike wierheid te fertellen dy't Nigel eltse begearte benimt. Healwei de jûn hâldt Jack in toast wêrby't er Isabel priizget om't se sa earlik en oprjocht is. Dat set Isabel oan om him te fertellen dat se in echte heks is. Jack leaut dat fansels net, en har lytse tsjoentsjes sjocht er as de trúks fan in amateur-gûchelster. Pas as se him oan har biezemstâle fiif meter de loft yn skuort, beseft er dat se deadlike serieus is. Dan wurdt er benaud en besiket har fuort te jeien mei in tûke. Misledige fljocht Isabel op har biezemstâle fuort.
Foar Jack is dat in grutte klap, en hy besiket syn fertriet mei alkohol te ferdrinken. Ek is foar him no de aardichheid derôf oan 'e remake, en hy skillet Ritchie op om him de hûd fol te skellen om't dy him de rol fan Darrin besoarge hat. Isabel beslút ûnderwilens wer nei hûs te gean, mar Nigel jout har de rie om dêrhinne te gean, dêr't se it lokkichst is. Jack kriget thús Isabel har omke Arthur op besite, dy't op him yn praat oant er foar it ferstân kriget dat er fan Isabel hâldt. Arthur fertelt him dat Isabel op it punt stiet nei hûs te gean en dat se, as se dêr ienris is, hûndert jier net wer weromkomme kin. (Dat lêste blykt letter in leagen te wêzen dy't Arthur inkeld tafoege hat om Jack yn beweging te krijen.) Mei Arthur as sjauffeur set Jack nei Isabel har hûs ta, mar as se har fleanen sjogge, folgje se har ynstee nei de tillefyzjestudio. Isabel giet dêr nei it sabeare hûs op 'e set, om't se dêr it lokkichst is. Jack fynt har dêr, en se fermoedsoenje harren mei-inoar, wêrnei't Jack har fertelt dat er mei har trouwe wol.
In healjier letter nimme Jack en Isabel as troud pear har yntrek yn in nij hûs (dat as twa drippen wetter op it hûs út 'e searje liket). Dêr lit Isabel troch tsjoenderij út it neat in pear folwoeksen fruitbeammen yn 'e tún groeie, wat sjoen wurdt troch de oerbuorfrou, Gladys Kravitz, dy't it fertelt oan har ûnleauwige man Abner.
Produksje
Bewitched waard regissearre troch Nora Ephron nei in senario fan harsels en har jongere suster Delia Ephron. Dat basearren se op 'e bekende komeedzjesearje Bewitched fan tillefyzjeprodusint Sol Saks, dy't fan 1964 oant 1972 troch tillefyzjenetwurk ABC op 'e Amerikaanske tillefyzje útstjoerd waard. As produsinten wiene Douglas Wick, Lucy Fisher, Penny Marshall en regisseur Ephron sels by it projekt belutsen foar de filmstudio's Columbia Pitctures en Red Wagon Entertainment. Foar de film wie in budget beskikber fan $85 miljoen. De kamerarezjy wie yn 'e hannen fan John Lindley, en de filmmuzyk waard fersoarge troch George Fenton. De opnamen fûnen fan ein 2004 oant begjin 2005 plak yn Los Angeles.
Distribúsje
De distribúsje fan Bewitched waard fersoarge troch Sony Pictures Releasing, de distribúsjepoat fan Sony Pictures, de memme-ûndernimming fan Columbia. De film gie op 24 juny 2005 yn premiêre, en kaam op 25 oktober fan dat jier út op VHS-keapfideo en dvd. It bonusmateriaal op 'e dvd bestie û.m. út ferskate by de filmmontaazje fuortknipte sênes, lykas de trouwerij fan Jack en Isabel en in útwreide ferzje fan Isabel dy't lulk wurdt, ferskate koarte efter-de-skermendokumintêres en in audiokommentaar fan regisseur Nora Ephron. Yn febrewaris 2018 ferskynde Bewitched ek op blu-ray.
Untfangst
Fan 'e filmkritisy krige Bewitched oer it algemien negative resinsjes. De krante The New York Times neamde de film "in folsleine ramp". Oare resinsinten wiene it dêrmei iens, en wieten dat benammen oan it optreden fan Will Ferrell, oan it senario en oan 'e rezjy. Lof wie der wol foar Nicole Kidman, fan wa't ferskate kritisy skreaune dat se har rol persiis goed spile. Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hie Bewitched in leech goedkarringspersintaazje fan 25%, basearre op 187 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: "[De film] betsjoent net, mei't er mar hiel selden grappich is en net liket te witten hokker rjochting oft er út wol." Op Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, behelle Bewitched in goedkarringspersintaazje fan 34%, basearre op 39 resinsjes.
Snowboarden op de Olympyske Winterspullen 2002
200px|thumb|right|200px|De Olympyske Snowboardlokaasje Salt Lake City 2002
Bewitched (film út 2005)
Resultaat
Bewitched brocht yn 'e bioskopen yn 'e Feriene Steaten en Kanada $63,3 miljoen op, en yn alle oare lannen en territoaria $68,1 miljoen. Wrâldwiid kaam de opbringst dêrmei út op $131,4 miljoen. Ofset tsjin it budget fan $85 miljoen betsjut dat in winst fan $46 miljoen, hoewol't dêr de marketingkosten noch wol ôf moatte. Dêrmei prestearre Bewitched tige teloarstellend en mochten studio's bliid wêze as se kyt spilen.
Nicole Kidman en Will Ferrell 'wûnen' mei harren rollen yn 'e film de Golden Raspberry Award foar minste filmpear. De film waard ek nominearre foar dy priis yn 'e kategoryen minste regisseur, minste akteur (Ferrell), minste senario en minste remake of ferfolchfilm.
Snowboarden op de Olympyske Winterspullen 2002
De Olympyske Winterspullen 2002, ek wol de XIXe Olympiade neamd, waarden yn 2002 hâlden yn de Amerikaanske stêd Salt Lake City fan 8 oant en mei 24 febrewaris. It snowboarden hie plak yn it Park City Mountain Resort. De parallelreuzeslalom makke foar it earst ûnderdiel út fan it Olympyske snowboardprogramma.
Medaljespegel
De top-5 fan lannen dy't by it Snowboarden medaljes wûn ha tidens de Olympyske Winterspullen fan 2010.
Robin Williams
Robin McLaurin Williams (Chicago, 21 july 1951 – Paradise Cay, 11 augustus 2014) wie in Amerikaansk akteur.
Hy begûn syn karriêre mids jierren 70 as stand-up comedian yn San Francisco en Los Angeles. Williams stie bekend om syn protte imitaasjes en de ferskate stimkes dy't er brûkte by syn optredens. Syn alderearste tf-rol waard dy fan alien Mork yn de rige Mork & Mindy. Foar syn byrol yn Good Will Hunting krige er yn 1998 in Academy Award, nei 't er dêrfoar trije kear earder nominearre wie. Dêrneist krige er mear as fjirtich oare aktearprizen takend, wêrûnder Golden Globes foar Mork & Mindy, Good Morning, Fjetnam, The Fisher King, Aladdin, Mrs. Doubtfire en Emmy Awards foar Carol, Carl, Whoopi and Robin en ABC Presents: A Royal Gala en Saturn Awards foar Aladdin en One Photo Photo.
Leeuwarder Auto Bus Onderneming
Leeuwarder Auto Bus Onderneming N.V. (LABO) yn Ljouwert wie in partikulier bedriuw dat fan 1925 oant 1 jannewaris 1971 iepenbier ferfier mei in autobus fersoarge yn it noardwestlik part fan Fryslân. Dat bedriuw is net de V.o.f. Leeuwarder Auto Bedrijf (LAB), ek yn Ljouwert, dy't yn deselde perioade it iepenbier ferfier fersoarge yn it westlik part fan Fryslân.
Skiednis
Oprjochter fan it bedriuw wie H. Tolman, dy't fan 1924 ôf in stedsbustsjinst yn Ljouwert eksploitearre en fan ein 1925 ôf syn wurkterrein ferlei nei in streekbusline Ljouwert - Berltsum - Seisbierrum - Harns. Yn 'e rin fan 'e jierren wreide syn bedriuw him út troch oername fan oare busbedriuwen of harren konsesjes. Yn 1935 -1936 krige de LABO in wichtige ympuls trochdat de bussen it ferfier oernaam fan de treinen op de line Ljouwert - Stiens - Sint Anne - Sint Jabik - Tsjummearum - Harns fan de eardere Noard-Friesche Locaalspoorweg-Maatschappij (NFLS). Yn 1937 waard dêrnei de Bildtsche Autobus Onderneming (BABO) yn Sint-Anne ynlive. Yn de Twadde Wrâldoarloch, doe't de NTM de eksploitaasje fan de stoomtramline Ljouwert - Berltsum - Minnertsgea - Sint-Jabik beëinige, krige de LABO dat ferfier ek op'e noed.
It ferfiergebiet krige sadwaande syn úteinlike foarm yn de trijehoeke Ljouwert / Nije Biltdyk / Harns, mei in sintraal oerstappunt Moaie Peal, net fier fan Minnertsgea. Op de ferbining Ljouwert - Frjentsjer - Harns ried de LABO lykwols net. Dat wie foarbehâlden oan de busline Ljouwert - Alkmaar oer de Ofslútdyk fan de NS-dochterûndernimming ATO. Dy line waard koart nei de befrijing, nettsjinsteande protest fan LAB en LABO, oerdroegen oan twa oare NS-dochters, NTM en NACO.
Yn de jierren nei de oarloch konsolidearre him de posysje fan de LABO. De ienmanssaak waard yn 1954 omset yn in namleaze fennoatskip dêr't de famylje Tolman de oandielen fan besiet. Dit bedriuw fersoarge de linetsjinsten mei likernôch 25 autobussen en 45 personielsleden. Dêrneist wie de LABO ek aktyf as touringcarbedriuw en hie him - mei de oare Fryske ferfierders LAB, NTM, NOF en ZWH - oansletten by de reisorganisaasje Cebuto.
Op 1 jannewaris 1971 gie de LABO op yn de nij foarme NS-dochter Friese Autobus Maatschappij (FRAM) fia in konstruksje wêrby't earst de LAB oergie nei de LABO, dy't sels oernaam wie troch de NOF, dy't op syn beurt fusearre mei de NTM. De famylje Tolman ferliet it bedriuw, mar it personiel kaam yn tsjinst fan de nije ûndernimming. Ek de bussen waarden troch de FRAM oernaam.
Friesland (Paraguay)
Friesland, of Colonia Friesland, is in 1937 stichte Mennistekoloanje yn it easten fan Paraguay fan Ruslân-Dútsers. De delsetting hat in lytse 700 ynwenners. In grut part fan de befolking praat Plautdietsch. Fan de mennistemienskip yn Paraguay is bekend dat dy strange regels wat leauwe oanbelanget hawwe. De húshâldings binne grutge, trouwe bûten de eigen mienskip is ferbearn, hoewol't de regels de lêste jierren wat linniger tapast wurde. De koloanje Friesland is net sa behâldend as it tichteby lizzend Rio Verde. De bakstiennen tsjerke fan Friesland hat plak foar 400 minsken.
Totaal moatte der sa'n 82.000 mennisten yn Paraguay libje.
Tsjerke fan Kolham
Skiednis
Yn de 19e iuw krige de tsjerke neogoatyske spitsbôgefinsters. Yn de dakruter fan 1808 hinget in klok út 1948. De oarspronklik klok waard yn de Twadde Wrâldkriich troch de besetter foardere. By de renovaasje fan de tsjerke yn 2006 krige it gebou in nije pleisterlaach.
Ynterieur
Yn de tsjerke stiet in preekstoel út 1641. Fierder is it ynterieur folle jonger. De hearebank is een replika út 2002 fan in âldere hearebank, dy't net mear bestiet. Oars as it wenstige blaugrien yn Grinslânske tsjerken is it balkenplafond yn de tsjerke fan Kolham donkerread.
Oargel
It oargel waard yn 1912 boud troch Marten Vermeulen út Woerden. Yn it ynstrumint is âlder 18e- en 19e-iuwsk piipwurk ferwurke, werfan't de oarsprong ûnbekend is.
Ferbiningskanaal (Ljouwert)
It Ferbiningskanaal is in wetter yn de gemeente Ljouwert. It kanaal ferbynt de Harnzer Feart fanút Ljouwert mei it Van Harinxmakanaal besuden Ljouwert.
De Harnzer Feart en it Van Harinxmakanaal foarmje beide de ferbining tusken Ljouwert en Harns, en foar grutte stikken is foar it Van Harinxmakanaal deselde rin brûkt as foar de âldere feart. It Van Harinxmakanaal leit lykwols oan de súdkante fan de stêd, wylst de Harnzer Feart begjint by de Stedsgrêft en nei Deinum ta troch de trije rakken rint: Biskopsrak, Sylster Rak en Deinumer Rak. Dêr't it wetter de Harnzer Feart oanslút op it Biskopsrak jout it ferbiningskanaal daalks tagong ta it Van Harinxmakanaal. Sa is de stêdsgrêft nei it westen frekt ferbûn mei it Van Harinxmakanaal.
De namme Ferbiningskanaal jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere namme Verbindingskanaal.
Cali Sweets
Cali Sweets (9 novimber 1988), is in rêstend Amerikaansk pornografysk aktrise fan Afro-Amerikaansk komôf, dy't berne is yn steat Las Vegas, Nevada. Hja hat yn it ferline ek wol oare artystenammen brûkt, Cali Sweet en Denise Capri.
Nico Bergsteijn
Nicolaas (Nico) Hermanus Bergsteijn (Naarden, 4 oktober 1919 – Woeste Hoeve, 8 maart 1945) wie in Nederlânske fersetsstrider.
Libbensrin
Bergsteijn wurke yn de Twadde Wrâldoarloch as amtner by de gemeente Woudenberg. Hy makke ûnderdiel út fan de fersetsgroep fan Theo Dobbe, dêr 't hy de bynamme Lytse Jan krige. Binnen it ferset wie der in soad ferlet fan persoansbewizen. Bergsteijn stiel by syn wurkjouwer twahûndert blanko persoansbewizen en dûkte dêrnei ûnder. Troch de boargemnaster fan Woudenberg krige it ferset ek de juste stimpels yn har besit.
Dobbe en Bergsteijn diene har yn septimber 1942 by in besite oan it gemeentehûs fan Ljouwerteradiel foar as ynspekteurs fan befolkingsregisters en persoansbewizen. Sa slagge it harren om 78 persoansbewizen te besetten. In pear dagen letter hellen se deselde trúk út op it gemeentehûs fan Idaarderadiel yn Grou. Dêr ûntduts in iverige amtner dat der persoansbewizen misten, wylst Dobbe en Bergsteijn noch op it Grouster stasjon op harren trein stiene te wachtsjen. Se joegen de persoansbewizen werom, mar de plysje liet har fierders frijút gean.
Op 14 oktober 1942 die Bergsteijn mei oan in oerfal op in distribúsjekantoar op De Jouwer. Hja hysten har yn in unifoarm fan de maresjesee en easken de hiele bonnefoarrie plus de byhearrende administraasje op. Dizze oerfal gie de skiednis yn as de earste oerfal op in distribúsjekantoar.
Healwei 1944 dûkte Bergsteijn ûnder by de dûmny Antonie Aart Koolhaas yn Daarle. Dêr wurke hy nau gear mei Frits Hazelhoff en Ben Buunk. Op 10 febrewaris 1945 waarden Bergsteijn en Buunk yn Vroomshoop arrestearre troch de Sicherheitsdienst. Bergsteijn syn ûntsnapping mislearre, dêrby waard hy troch kûgels yn syn skonk troffen. Dêrnei waard er fêstsetten yn Almelo en dêrnei oerbrocht nei Kamp Amersfoort.
In oantal fersetsminsken besketten yn de nacht fan 6 op 7 maart 1945 by Woeste Hoeve in Dútske auto. Yn de auto blykte Hanns Albin Rauter te sitten, it Dútske haad fan de plysje yn Nederlân. Rauter rekke dêrby swier ferwûne, mar oerlibbe it ynsidint. As wraakmaatregel waarden de dei dêrnei 117 fersetsminsken eksekutearre, dêr't Bergsteijn ûnder wie. Nei de oarloch waard de fersetsman opnij begroeven yn Amersfoort.
Andréas (apostel)
thumb|Ikoan fan de apostel Andréas Andréas (Gryksk: Ανδρέας, Andréas, "de manlike, de moedige") wie in disipel fan Johannes de Doper en waard nei dy syn eksekúsje in apostel fan Jezus fan Nazareth, lykas ek syn broer Simon Petrus. Hy wurdt beskôge as de stichter en earste biskop fan de Tsjerke fan Byzantium en wurdt dêrom as beskermhillige fan it Oekumenysk Patriargaat fan Konstantinopel beskôge.
Libben
Andréas waard berne yn Betsaïda. Krekt as syn broer Petrus wie er fisker fan berop. Der binne oanwizings dat Jezus yn it begjin fan syn betsjinning yn itselde hûs yn Kapernaüm wenne as Petrus en Andréas. De patriarch fan Konstantinopel wurdt sjoen as de opfolger fan Andréas, lykas de biskop fan Rome, d.i. de paus, de opfolger is fan Petrus. De patriarch fan Konstantinopel jildt as de wichtichste biskop yn de mienskip fan Ortodokske Tsjerken. Dêrom wurdt er de Oekumenyske Patriarch neamd; ‘oekumene’ komt fan it Grykske wurd foar ‘de bewenne wrâld’. left|100px|De Oarder fan de Stikel
Dea
Andréas waard yn Achaia oan in X-foarmich krús krúsige (andréaskrús). Neidat er swier gisele wie, waard er mei koarden oan it krús bûn om syn ljijen te ferlingjen. Syn neifolgers gruten dat Andréas, doe't er nei it krús brocht waard, de folgjende wurden spriek: 'Ik haw al lang nei dit lokkich oere útsjoen en ik haw dit al lang ferwachte. It krús is ynsegene troch it lichem fan Kristus dat der oanhinge hat'. Twa dagen lang preke er tsjin syn folterders, oant er stoar. Andréas keas foar it langer lijen oan it diagonale krús om't er himsels net suver genôch fûn om te stjerren as syn master Jezus, dy't oan it tradisjonele krús stoar. Der wurdt sein dat Andréas beïerdige waard yn de Grykske stêd Patras, dêr't er ek no noch apart fereare wurdt.
De Oarder fan Sint-Andréas
De Oarders fan Sint-Andréas yn Ruslân en yn Barbados en de Skotske Oarder fan de Stikel hawwe syn namme, it andréaskrús of syn ôfbyld. De Russyske Federaasje hat as heechste ûnderskieding de "Oarder fan Sint-Andréas Protokletos", Protokletos betsjut de earstneamde.
Kastellaun
Kastellaun (oant 6 desimber 1935 offisjeel Castellaun) is in stêd op de Hunsrück yn de Rhein-Hunsrück-Kreis yn de Dútske dielsteat Rynlân-Palts. Yn Kastellaun stiet it gemeentehûs fan de Verbandsgemeinde mei deselde namme.
Geografy
Kastellaun leit op Hunsrück op likefolle ôfstân fan de Ryn, Mûzel en Nahe. It sintrum fan de stêd leit tusken in delte yn it noarden en de heechflakte fan de Hunsrück, dêr't de B 327, de saneamde Hunsrückhöhenstraße, oer leit.
Monuminten
thumb|left|250px|Kastiel fan Kastellaun De ruïne fan it midsiuwske kastiel is it wichtichste monumint fan de stêd. It kastiel waard sûnt 1226 boud foar de greven fan Sponheim. Greve Simon II fan Sponheim ferliende Kastellaun yn 1305 stedsrjochten. Yn de Njoggenjierrige Oarloch blaasden Frânske troepen it kastiel op.
De letgoatyske protestantske tsjerke fan Kastellaun is in trijeskippich tsjerkegebou út de earste helte fan de 14e iuw. It koer is fan in wat lettere datum en 15e-iuwsk. De roomske Hillich Krústsjerke is in neogoatyske basilyk út de jierren 1899-1902 en ferfong doe de noch besteande tsjerke út 1728 oan de Bucher Straße 10.
Yn it histoaryske sintrum steane ferspraat ferskate 17e- en 18e-iuwske fakwurkhûzen.
Keppeling om utens
.
Sophia Choi
Sophia Choi (Taegu, 1971) is in Súdkoreaansk-Amerikaansk nijslêzeresse, ferslachjouster en sjoernaliste. Hja hat foar in ferskaat om lokale en regionale tillefyzjestjoerders yn 'e Feriene Steaten wurke, en waard ynternasjonaal bekend doe't se tusken 2001 en 2006 nijslêzeresse wie by de nijsstjoerder CNN.
Jonkheid en oplieding
Sophia Choi waard yn 1971 berne yn 'e stêd Taegu, yn Súd-Koreä. Hja emigrearre op har sânde mei har âlden nei de Feriene Steaten, dêr't se de legere skoalle besocht oan 'e Hollywood Elementary School yn Hollywood, yn 'e Amerikaanske steat Marylân. Nei it ferstjerren fan har heit, doe't se tolve jier wie, ferfearen Choi en har mem nei Memphis, yn 'e steat Tennessee, dêr't se de middelbere skoalle trochrûn oan 'e Briarcrest Baptist High School. Neitiid learde se fierder oan 'e Universiteit fan Missoury, yn Columbia, dêr't se in bachelorstitel yn 'e sjoernalistyk behelle. Yn har studintejierren wurke Choi by it tillefyzjestasjon fan 'e universiteit, KOMU-TV, dat ferbûn wie mei de nasjonale Amerikaanske stjoerder NBC. Se wie ek koarte tiid wurksum by it radiostasjon fan 'e universiteit, KBIA.
Karriêre
Choi sette har karriêre útein by WSET-TV, in lokaal stasjon dat ferbûn wie mei de nasjonale stjoerder ABC, yn Lynchburg, yn Firginia. Dêr wie hja wurksum as algemien ferslachjouster. Neitiid stapte se oer nei WVTM-TV, in lokaal stasjon yn Birmingham, yn Alabama, dat ferbûn wie mei de nasjonale stjoerder NBC. Dêr wurke hja harsels op fan algemien ferslachjouster nei moarnsnijslêzeresse yn 'e wykeinen. Foar in reportaazje fan harres mei as titel Dirty Downloading waard Choi yn har tiid by WVTM-TV nominearre foar in Emmy Award, de wichtichste Amerikaanske tillefyzjepriis.
Letter ferfear Choi nei Los Angeles, yn súdlik Kalifornje, dêr't se foar it stasjon KCBS-TV wurke, de pleatslike ôfdieling fan de nasjonale stjoerder CBS. Dêr begûn se op 'e nij as algemien ferslachjouster en pleatsferfangend nijslêzeresse, mar krige se al rillegau in promoasje, sadat se yn 'e wykeinen moarns de fêste nijslêzeresse waard. Yn 2001 naam Choi in baan oan yn Atlanta, yn Georgia, dêr't se de nijslêzeresse fan jûnsprogramma's waard by it CNN-konglomeraat. Yn har tiid dêre presintearre hja ferskate nijsprogramma's op 'e stjoerders HLN, CNN USA en CNN International. Mei har wurk foar dat lêste tillefyzjestasjon krige se foar it earst ek bûten de Feriene Steaten bekendheid, temear om't se ek 'grutte' foarfallen behannele, lykas de ravaazje dy't de orkaan Katrina yn 2005 yn New Orleans efterliet en de oarloggen yn Irak en Afganistan.