cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Herman Wirth
Libbensrin
Wirth studearre Nederlânske filology, germanistyk, skiednis en muzykwittenskip en promovearre yn 1910 mei it proefskrift Der Untergang des Niederländischen Volksliedes. Hy joech les yn Nederlânske filology oan de Universiteit fan Bern. Yn de Earste Wrâldkriich stipe Wirth de Flaamske separatisten (de groep Jong-Vlaanderen yn it fan Dútslân besette Belgje en gie as frijwilliger nei it front. Hy waard yn 1916 troch keizer Wilhelm II beneamd ta heechlearaar sûnder learstoel.
Yn 1919 rjochte Wirth yn Nederlân in Völkische Bewegung op. Yn 1922 hold Wirth in lêzing foar it Fries Genootschap yn Ljouwert oer de uileborden en oudere zinnebeeldige teekens in Friesland en yn 1923/24 joech er ierdrykskunde oan it gymnasium yn Snits.
Wirth sette him ta wenjen yn 1923 yn Marburch, mar hâlde kontakt mei Fryslân. Wirths publikaasje oer it Oera Linda Boek yn 1933 krige in soad omtinken en waard in wiere hype. Wirth seach yn it Oera Linda Boek de oerbibel fan de Germanen; Heinrich Himmler, haad fan de SS stipe him. Op 5 maaie 1934 waard Wirth's opfetting lykwols net erkend yn in iepenbier debat yn de aula fan de Berlynske universiteit. Fjouwer germanisten en skiedkundigen makken him ôf foar tûzenen minsken oer.
Yn 1935 wie Wirth mei Himmler en Richard Walter Darré de oprjochter fan it SS-ûndersyksprojekt Deutsches Ahnenerbe. Wirth waard it haad, mar waard rillegau ferfongen. Hy die dêrnei noch wol ûndersyk foar Ahnenerbe. Yn 1945 waard Wirth troch de Amerikaanske troepen foar twa jier fêstset. Dêrnei wykte er út nei Sweden. Yn 1954 kaam er werom yn Marburch, dêr't er as ûndersiker sûnder amt fierder libbe.
Wirths histoaryske en etnografyske stellingen waarden en wurde troch de wittenskiplike wrâld ôfwiisd en wurde net skoarre troch boarnen.
De Greiden
De Greiden is in wenwyk (postkoade 8446) in It Hearrenfean en hat sirka 8.000 ynwenners.
Skiednis
thumb|right|250px|Engelenfeart De Greiden is yn de jierren 1970 ûntstien. It is de earste wenwyk dy’t west fan it spoar fan Swol nei Ljouwert boud waard. Fierders wurdt de wyk begrinze troch de Engelenfeart en de Rottumerdyk.
Besuden de wyk De Greiden leit it rekreaasjegebiet De Heide en oan de noardside de wenwyk Nijehaske.
Buerten en strjitten
De Greiden is yn fjouwer buerten opdield troch twa strjitten: Alde Feanskieding en Kattebosk.
Oersjoch fan de strjitten yn de buerten.
In diel fan de Wetterbuert en in diel fan de Fûgelbuert binne renovearre.
Sportkompleks
Op Sportcomplex De Greiden binne as sportakkommodaasjes en ferienings:
Wykfoarsjennings
thumb|right|250px|De As, wyksintrum
Gewichtheffen op de Olympyske Simmerspullen 1968
De Olympyske Simmerspullen 1968, ek wol de XIXe Olympiade neamd, waarden yn 1968 yn Meksiko-Stêd, Meksiko hâlden. It gewichtheffen waard hâlden yn it Teatro de los Insurgentes.
Teatro de los Insurgentes
It Teatro de los Insurgentes waard boud yn 1953 as teater en hie plak foar 1.100 taskôgers. It teater leit op in 5 kilometer noardlik fan it Estadio Olímpico Universitario.
Medaljespegel
De top-8 fan lannen dy't by it gewichtheffen medaljes wûn ha op de Olympyske Simmerspullen fan 1984.
Riper Feart
De namme Riper Feart jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Jutrijpervaart.
Fryske Reklamepriis
De Fryske Reklamepriis is in jierlikse priis foar de bêste Frysktalige reklame. Doel fan de jierlikse útrikking fan de Fryske reklamerpriis is om bedriuwen en reklameburo’s te stimulearjen hieltyd mear it Frysk en/of Fryske streektalen te brûken yn reklameboadskippen op radio en telefyzje yn Fryslân. Der binne prizen foar de kategory Radio en foar Telefyzje. De Fryske Reklamepriis is in inisjatyf fan de Ried fan de Fryske Beweging en de Feriening Freonen fan Omrop Fryslân en wurdt mooglik makke mei stipe fan de provinsje Fryslân.
De Fryske Reklamepriis wurdt takend oan sawol de opdrachtjouwer as it reclameburo, dat de commercial ûntwikkele hat. De priis sels bestiet út in jildbedrach (om reklamestjoertiid yn te keapjen) en in replika fan it byld fan Grutte Pier út Kimswert. De prizen waarden ynsteld yn 1998 (?) en wurde de lêste jierren útrikt by Tresoar yn Ljouwert. Yn 1992 is Omrop Fryslân úteinset mei it útstjoeren fan reklameboadskippen op de radio. Troch Omrop Fryslân wurdt dêrom ek in publykspriis bepaald. In ûnôfhinklike sjuery fan saakkundigen kiest sawol foar radio as telefyzje fjouwer foar de priis nominearre spots út en op de útrikking wurdt ien dêrfan as winner oanwiisd. Op de útrikking binne de nominearre spots te hearren en/of te sjen. De reklameboadskippen wurde hifke op: Priiswinners wienen oant no ta:.
Feriening Frysk Underwiis
thumb|rjochts|100px|FFU De Feriening Frysk Underwiis stiet in folweardich Frysk Underwiis foar. De FFU is oprjochte yn 1987. Doe waard betocht dat it 50 jier lyn wie dat it Frysk yn it primêr ûnderwiis tastien waard. Yn dy tiid waard ornearre dat it Frysk yn it ûnderwiis noch altiten net in soad foarstelde en dat der noch hiel wat dien wurde moast om it Frysk as taal in folweardich en oan it Hollânsk lykweardich plak te jaan yn it ûnderwiis.
Dêrta is doe de F.F.U. oprjochte om de krêften te bondeljen fan alle belanghawwenden by en belangstellenden foar folweardich Frysk ûnderwiis. Fan pjutteboartersplak oant en mei heger ûnderwiis. Dat kinne wêze: âlden, ûnderwizenden, skoallen, skoalbestjoerders, studinten en alle oare belanghawwenden en belangstellenden.
Doelstellings
thumb|rjochts|100px|
Nelson Mandela
thumb|Nelson Mandela yn 2008 thumb|Mandele fûstket mei De Klerk, 1992 Nelson (Rolihlahla) Mandela (Mvezo, 18 july 1918 - Johannesburg, 5 desimber 2013) wie presidint fan Súd-Afrika fan 1994 oant 1999. Hy krige yn 1993, tegearre mei Frederik Willem de Klerk, de Nobelpriis foar de Frede. Mandela wurdt rûnom respektearre om syn stânfêste striid tsjin de apartheid. Hy hat ek de earste swarte presidint fan Súd-Afrika west. Tusken 1991 oant 1997 wie Mandela foarsitter fan it ANC.
Mandela waard berne yn Umtata (yn it eardere Transkei), as soan fan in pleatslik stammehaad. Hy waard yn 1961 as ien fan de ANC-lieders beskuldige fan ferried, mar koe lykswols frijsprutsen wurde. Yn 1964 waard er opnij oppakt, diskear omdat er him ynlitten hie mei de Rivonia-binde, in groepearring dy't moardoanslagen begie tsjin blanken yn Súd-Afrika. Hy krige dêrfoar in libbenslange finzenskip oplein, dy't hy benammen útsitten hat op it Robbeneilân, dêr't hy it symboal waard foar de wrâldwide anti-apartheidsbeweging. Yn 1969 kaam syn âldste soan Madiba Thembekile om it libben by in auto-ûngefal. Nelson krige gjin tastimming om by de begraffenis te wêzen.
Nei 27 jier finzenskip kaam hy yn febrewaris 1990 frij, mei tastimming fan de destiidske presidint De Klerk. Syn frijlitting soarge oer de hiele wrâld foar in soad bliidskip. It ferbod op it ANC waard opheft en Nelson waard yn july 1991 keazen ta nije foarsitter. Mei it doetiidske regear fierde hy ûnderhandelingen oer de takomst fan Súd-Afrika. Der kaam in tydlik regear dat as taak krige it om herfoarmings yn te fieren en it lân te lieden nei frije ferkiezings foar elkenien.
De ferkiezings waarden troch it ANC wûn. Yn 1994 waard der in nasjonaal ienheidsregear gearstald mei Mandela as presidint (hy wie doe 75 jier). Mandela groeide gau yn syn rol fan âldere steatsman en koe mei help fan û.o. biskop Desmond Tutu, in sfear fan nasjonale fersoening ta stân bringe.
Yn desimber 1997 stoppe hy as presidint fan it ANC ta geunste fan syn opfolger, Thabo Mbeki. Sûnt dy tiid hat er benammen in seremoanjele funksje.
Cirrha Niva
Cirrha Niva is in Nederlânske progressive metalband oprjochte yn 1993 yn De Bosk troch gitarist Rob Willemse. De band brocht yn 1997 syn debútalbum The Mirror World Dimension út. Yn augustus 2021 ferliet sjonger Legrand fanwegen motivaasjeproblemen de band. Cirrha Niva hat fjouwer studio-albums útbrocht.
Strjitte fan Karimata
thumb|right||280px|Strjitte fan Karimata De Strjitte fan Karimata (Yndonezysk: "Selat Karimata") is in brede seestrjitte yn Yndoneezje. It is de ferbining fan de Javasee mei de Súdsineeske See tusken de eilannen Sumatra en Borneo. De strjitte is sa'n 207 km breed, metten fan Borneo oant it eilân Billiton, dat foar de kust fan Sumatra leit.
De Karimata-eilannen lizze ticht foar de kust fan Borneo.
Alestorm
Skiednis
De band waard oprjochte troch gitarist Gavin Harper en sjonger Christopher Bowes, oarspronklik wie de band in standert powermetalband, mar troch it sukses fan it nûmer "Heavy Metal Pirates" besleat de band om troch te gean mei in piratetema en folkmetaleleminten yn syn muzyk op te nimmen. Nei in perioade fan ynaktiviteit stjoerde Battleheart yn 2007 harren demo's nei it grutte Napalm Records, en de band krige fuortendalik in platekontrakt oanbean. Nei't Napalm Records tekene hie, feroare de band syn namme fan Battleheart yn Alestorm. It debútstudio-album, Captain Morgan's Revenge, waard begjin 2008 útbrocht. Yn april 2008 brocht de band de single "Heavy Metal Pirates" út, it nûmer dat op harren earste EP út 2006 stie. Yn septimber 2008 hie orizjineel lid gitarist Gavin Harper de band ferlitten. Hy waard opfolge troch Tim Shaw, mar nei in koart skoft fan toeren waard er ûntslein. Om de posysje fan de gitarist op te foljen, skeakele Dani Evans fan basgitaar oer nei gitaar en Gareth Murdock earder fan Waylander kaam by de band as ferfangende bassist. It twadde studioalbum fan de band Black Sails at Midnight waard útbrocht yn maaie 2009. Yn maart 2010 ferliet drummer Ian Wilson de band en waard ferfongen troch Peter Alcorn. Yn oktober 2011 foege Elliot Vernon him by de band as toetsenist. Dani Evans naam yn april 2015 ôfskied fan de band en waard ferfongen troch de Hongaarske gitarist Máté Bodor dy't earder by de band Wisdom spile. Yn juny 2022 komt it sande studio-album Seventh Rum of a Seventh Rum út.
Hartman Sannes
Hartman Sannes (Sint-Anne, 24 juny 1890 - Ljouwert, 5 jannewaris 1956) wie in ûnderwizer-histoarikus. Hy skreau oer de skiednis fan It Bilt. Yn 1952 krige er de Joast Halbertsmapriis foar it earste diel fan syn Geschiedenis van Het Bildt.
Hartman Sannes wie in soan fan ferver Sytse Sannes en Afke (ek Yke) Bouma. Nei't er de rykskweekskoalle fan Grins yn 1909 dienmakke hie waard er efterelkoar ûnderwizer yn Beetstersweach, Oerterp, Penjum, Sint Anna en Berltsum. Tusken 1918 - 1934 wie hy skoallehaad yn Koaten. Yn 1934 ferliet er it ûnderwiis om reden fan sûnens.
Dêrnei lei er him folslein ta op skiednis. Hy sammele de gegevens fan tûzenen Fryske skoalmasters út it tiidrek 1600 oant 1950. De Fryske Akademy hat Sannes syn samle materiaal yn 2008 digitaal publisearre.
Publikaasjes
In kar:
Star Wars: Episode II – Attack of the Clones
Star Wars: Episode II – Attack of the Clones is in Amerikaanske science fiction-film út 2002 mei eleminten fan fantasy, oarlochsfiksje en aventoerefiksje. It is it twadde diel fan 'e Star Wars-prequeltrilogy en it fyfde diel fan 'e Skywalker Saga-filmsearje. De film heart as sadanich ta de Star Wars-mediafranchise en is it ferfolch op Star Wars: Episode I – The Phantom Menace út 1999. Star Wars: Episode II – Attack of the Clones waard regissearre troch George Lucas mei yn 'e haadrollen Ewan McGregor, Natalie Portman en Hayden Christensen. De titel betsjut "Stjerre-oarloggen: Oflevering II – Oanfal fan 'e Kloanen".
De film spilet tsien jier nei de foarfallen yn it foargeande diel fan 'e filmsearje. De plot folget de Jedi-master Obi-Wan Kenobi en syn padawan Anakin Skywalker as hja opdracht krije senator Padmé Amidala te beskermjen, op wa't in (mislearre) moardoanslach dien is. Wylst Padmé mei Anakin as liifwacht ûnderdûkt op har thúswrâld Naboo, giet Obi-Wan efter de dieders oan. Hy ûntdekt in ferburgen wrâld, in leger fan kloanen en in gearspanning om 'e Galaktyske Republyk ûnder fuotten te heljen. Underwilens reitsje Anakin en Padmé fereale opinoar. Star Wars: Episode II – Attack of the Clones krige fan 'e filmkritisy mingde resinsjes, mar ûntjoech him yn 'e bioskopen út ta in grut kommersjeel súkses. It lêste diel fan 'e Star Wars-prequeltrilogy kaam yn 2005 út ûnder de titel Star Wars: Episode III – Revenge of the Sith.
Plot
Tsien jier nei de Nabookrisis wurdt de Galaktyske Republyk bedrige troch in separatistyske beweging fan tûzenen planetestelsels dy't har ôfskiede wolle. Hja hawwe har feriene yn 'e Konfederaasje fan Unôfhinklike Stelsels, dy't ûnder lieding stiet fan 'e mysterieuze greve Dooku, in eardere Jedi-master. Yn 'e Galaktyske Senaat hat de nije Separatistyske Krisis ta in rop laat om in steand leger op te rjochtsjen, eat dat de Republyk oant no ta ûntbeart. Padmé Amidala is ûnderwilens, nei it úttsjinjen fan har beide terminen as keninginne fan Naboo, op fersyk fan har opfolchster, keninginne Jamillia, senator foar Naboo wurden. Sy besiket, as liedster fan 'e pasifistyske faksje yn 'e Senaat, it wetsfoarstel ta de oprjochting fan in steand leger tsjin te hâlden.
Padmé keart foar de stimming oer it wetsfoarstel werom nei de Galaktyske haadstêd op 'e planeet Coruscant. Op oanrikkemandearring fan kaptein Gregar Typho, it haad fan har befeiliging, reizget hja as piloat fan ien fan 'e beide romtejagers dy't it romteskip fan 'e senator begeliede. De reis liket sûnder swierrichheden te ferrinnen, mar koart nei de lâning op Coruscant wurdt it romteskip ferneatige troch in bomoanslach, wêrby't Padmé har assistinte Cordé, dy't har plak ynnommen hie, en ferskate oaren de dea fine. Neitiid wurdt Padmé troch de Jedi-masters Yoda en Mace Windu, de lieders fan 'e Hege Jedi Ried, ûnder beskerming fan 'e Jedi Oarder pleatst, ek al hat se dêr sels de nedige beswieren tsjin. Op fersyk fan kânselier Palpatine wurdt oan Padmé har âlde freonen, Jedi-master Obi-Wan Kenobi en syn padawan Anakin Skywalker, de taak jûn om as har liifwachten te fungearjen.
Anakin is syn eardere moetings mei Padmé, doe't hy in njoggenjierrige slavejonge en sy in fjirtjinjierrige keninginne wie, nea fergetten. Hy tinkt noch eltse dei oan har en is smoarfereale. Har koele hâlding as se inoar wer sjogge, komt him raar op it sear. Dyselde nachts wurdt der in nije oanslach op Padmé har libben dien, dy't Anakin en Obi-Wan mar nauwerneed witte te ferideljen. Se sette de hiermoardneresse Zam Wesell efternei, dy't foar de oanslach ferantwurdlik is. Dat liedt ta in lange en spektakulêre efterfolging troch de grutstedske fermiddens fan Coruscant. Op 't langelêst flechtet Wesell in nachtklub yn, dêr't de Jedi har te pakken krije. Se seit dat se wurket yn opdracht fan in preemjejager, mar ear't se syn namme ferriede kin, wurdt se deade mei in giftich pylkje. Neitiid kriget Obi-Wan fan 'e Hege Jedi Ried opdracht om dy preemjejager op te spoaren, wylst Anakin mei Padmé nei Naboo reizgje moat om dêr mei har ûnder te dûken.
Obi-Wan lit it pylkje dêr't Zam Wesell mei deade is, sjen oan in freon fan sines, de eardere aventoersman Dexter Jettster, no de útbater fan in goedbesochte kafetaria op Coruscant. Dyselde fertelt him dat it in wapen is dat brûkt wurdt troch de bewenners fan 'e planeet Kamino, dy't him krekt bûten it Stjerrestelsel befynt. Hy seit ek dat de Kaminoänen bekend steane as de produsinten fan kloanen. Obi-Wan giet nei it argyf fan 'e Jedi Oarder, dêr't er lykwols neat oer Kamino weromfine kin. De argivaris, frou Jocasta Nu, seit tsjin him dat as it argyf der gjin ynformaasje oer hat, de planeet net bestean kin. Obi-Wan stelt lykwols fêst dat yn 'e krite fan 'e romte dy't Dexter neamd hat, de posysje fan alle stjerren beynfloede wurde troch de swiertekrêft fan in stjer dy't mist op alle kaarten út it argyf. Master Yoda konkludearret dat immen alle ynformaasje oer Kamino út it argyf wiske hawwe moat. Mei't inkeld in Jedi-ridder soks dwaan kinne soe, fynt er dat tige ûntrêstgjend. Hy jout Obi-Wan opdracht om nei it plak te reizgjen dêr't Kamino wêze moat, mar dêrby op syn iepenst te bliuwen.
Underwilens binne Anakin en Padmé mei de robot R2-D2 op Naboo arrivearre, dêr't se har yn oerlis mei keninginne Jamillia en gûverneur Sio Bibble weromlûke yn in filla yn it marredistrikt, in ôfhandige fakânsjebestimming. Nettsjinsteande it feit dat Anakin as Jedi-ridder gjin romantyske relaasjes oangean mei, stiket er dêr iepentlik om Padmé. Sy hâldt earst de boat ôf, mar jout letter ta dat se ek fereale op him is. Se wikselje in tút út, mar Padmé beslút dat der neat goeds fan komme kin om ta te jaan oan harren gefoelens, en dat se dêrom de rêch rjocht hâlde moatte.
Oankommen op 'e oseaanplaneet Kamino wurdt Obi-Wan gastfrij ûnthelle troch minister-presidint Lama Su en dy syn assistinte Taun We. Dyselden ferkeare ûnder de yndruk dat er kommen is om te sjen hoe't it foarderet mei it leger fan kloansoldaten dat de Kaminoänen oan it produsearjen binne. Obi-Wan, dy't fan neat wit, spilet lykwols it spultsje mei en komt sa oan 'e weet dat sa'n leger tsien jier earder besteld is troch Jedi-master Sifo-Dyas, út namme fan 'e Hege Jedi Ried en de Galaktyske Senaat. Mei't Sifo-Dyas om dyselde tiid hinne omkommen is, fertrout er it spul net. It docht bliken dat as genetysk sjabloan foar it oanmeitsjen fan 'e kloansoldaten in Mandaloriaanske preemjejager brûkt is, dy't Jango Fett hjit. Op syn fersyk wurdt Obi-Wan troch Taun We by Fett brocht, dy't op Kamino tahâldt yn it selskip fan Boba Fett, in tsienjierrige kloan fan himsels dy't er as syn soan grutbringt. Fett hâldt út dat hy net troch Sifo-Dyas foar dizze put ynhierd is, mar troch in man dy't Tyranus hjit.
Obi-Wan, dy't it taliket dat Jango Fett de preemjejager is dy't er siket, nimt kontakt op mei Yoda en Mace Windu foar't er fierdere aksje ûndernimt. Dyselden hearre ek raar op fan it bestelde leger kloansoldaten en befêstigje dat Sifo-Dyas foar it dwaan fan dy bestelling gjin tastimming hie fan 'e Hege Jedi Ried of de Senaat. Se jouwe Obi-Wan opdracht om Jango Fett yn 'e hechten te nimmen om mear oer dizze skimige kwestje oan 'e weet te kommen. Troch de moeting mei Obi-Wan rûkt Fett ûnderwilens lykwols ûnrie, en mei Boba besiket er út te piken yn syn romteskip, de Slave I. Obi-Wan komt him op it lâningsplatfoarm oer it mad en der folget in gefjocht. Dat wit Fett te winnen mei de help fan Boba, dy't de plofferkanonnen fan 'e Slave I betsjinnet en sa tuskenbeiden komt. Heit en soan Fett witte yn harren romteskip te ûntkommen, mar net foar't Obi-Wan it skip fan in stjoerderke foarsjoen hat, sadat er it op ôfstân folgje kin.
Underwilens hat Anakin op Naboo te lijen fan almar oanboazjende fizioenen oer syn mem Shmi, dy't de foarm fan nachtmerjes oannimme wêryn't hja pine lijt. As er lang om let beslút dat it net inkeld ynbylding is, mar dat er fia de Krêft echt wat fan har gewaarwurdings fernimt, beslút er nei syn thúswrâld Tatooine te reizgjen, ek al hat er opdracht krigen om by Padmé op Naboo te bliuwen. Sy lost syn dilemma op troch oan te bieden mei te gean. Mei allinne R2-D2 by har reizgje se nei Tatooine, dêr't se yn 'e delsetting Mos Espa Anakin syn eardere eigner Watto opsykje. Dyselde fertelt harren dat er syn slavinne Shmi jierren lyn ferkocht hat oan 'e boer en widner Cliegg Lars, dy't har frijkeapje woe om't er fereale op har rekke wie. Neitiid binne hja mei-inoar troud.
Mei oanwizings fan in clan Jawa's dy't Anakin treft en troch op 'e Krêft te fertrouwen fynt er de clan Tusken-kapers werom dy't syn mem ûntfierd hat. Under dekking fan it nachtlik tsjuster kringt er harren kampemint binnen en fynt er dêr syn mem werom. Shmi is lykwols sa mishannele, dat se fuort letter yn syn earms oan 'e har tabrochte ferwûnings beswykt. In freeslike razernij wurdt Anakin oermânsk en yn dy breinroere steat slachtet er de hiele clan Tusken-kapers ôf, de froulju en bern ynbegrepen. Neitiid keart er mei it stoflik omskot fan syn mem werom nei de Lars-pleats, dêr't hja begroeven wurdt. Anakin bychtet oan Padmé op wat er dien hat, mar hoewol't hja ûntrêstge is troch wat er har fertelt, hâldt se tefolle fan him om him de rêch ta te kearen. Hy beswart har dat er meitiid sa machtich wurde sil yn 'e Krêft, dat er it ferstjerren fan dejingen fan wa't er hâldt, foarkomme kinne sil.
Obi-Wan folget Jango en Boba Fett nei de woastinige planeet Geonosis, dêr't er in gearkomste ûntdekt en ôfharket fan greve Dooku en de oare lieders fan 'e Konfederaasje fan Unôfhinklike Stelsels. Dêrûnder binne de foaroanlju fan it Keapmansgilde, de Techno Uny en de Yntergalaktyske Bankêre Groep, en ek in âlde bekende: Nute Gunray, de Neimoïdyske ûnderkening fan 'e Hannelsfederaasje. Ut it petear wurdt dúdlik dat Gunray dejinge is dy't efter de moardoanslaggen op Padmé sit, mei't er noch altyd wrokket dat se him tsien jier lyn, yn 'e Nabookrisis, ferslein hat. Ek docht bliken dat Dooku, mei de help fan aartshartoch Poggle de Mindere fan Geonosis, in reuseftich leger oarlochsandroïden oan it produsearjen is foar de Konfederaasje fan Unôfhinklike Stelsels. Obi-Wan, waans romteskip skansearre rekke is yn in gefjocht mei Jango Fett, ferstjoert syn befinings nei Anakin op Tatooine mei de opdracht om se troch te stjoeren nei de Hege Jedi Ried op Coruscant. Underwilens is er lykwols opmurken en fuort letter wurdt er finzen nommen.
Dooku, dy't foarhinne in Jedi-ridder wie en de master fan Obi-Wan syn âlde master Qui-Gon Jinn, siket Obi-Wan neitiid op yn syn sel. Hy leit syn rol út by de oprjochting fan 'e Konfederaasje fan Unôfhinklike Stelsels en praat er derop om dat in grut part fan 'e Galaktyske Senaat nei it pipen dûnsje soe fan in Sith-master dy't Darth Sidious hjit. Dêrnei besiket er Obi-Wan oer te heljen om him by him te jaan om Darth Sidious tsjin te hâlden, eat dat Qui-Gon neffens him ek dien hawwe soe as er noch libbe. Obi-Wan stegeret him lykwols ôf.
Underwilens manipulearret kânselier Palpatine op Coruscant Padmé har plakferfanger as senator foar Naboo, de Gungaan Jar Jar Binks, om in wetsfoarstel yn stimming te bringen dat it nij ûntdutsen leger fan kloansoldaten ta de kriichsmacht fan 'e Galaktyske Republyk meitsje sil en tagelyk oan Palpatine bykommend foech jaan sil om 'e Separatistyske Krisis te beswarren. It nijs yn acht nommen dat de Konfederaasje fan Unôfhinklike Stelsels oer in reuseftich androïdeleger beskikt, stimt de Senaat mei it foarstel yn.
Op Tatooine beslút Padmé dat de rêding fan Obi-Wan net oan 'e Hege Jedi Ried oerlitten wurde kin, mei't sy en Anakin folle tichter by Geonosis binne. Dat, mei Anakin, R2-D2 en Anakin syn âlde protokolandroïde C-3PO, dy't al dy jierren by Shmi bleaun wie, set se ôf nei Geonosis. Dêr wurde Padmé en Anakin lykwols al rillegau finzen nommen troch Jango Fett en de ferneatigingsandroïden fan 'e Hannelsfederaasje, wylst R2-D2 en C-3PO brike aventoeren belibje yn in fabryk dat oarlochsandroïden produsearret. Op oantrúnjen fan Nute Gunray feroardielje greve Dooku en aartshartoch Poggle de Mindere Padmé, Obi-Wan en Anakin ta de deastraf, dy't útfierd wurde moat troch it ynsetten fan in trijetal ferskuorrende wylde bisten yn 'e Petranaki Arena, foar it each fan 'e lieding fan 'e Konfederaasje fan Unôfhinklike Stelsels en tsientûzenen Geonosianen. Padmé en de beide Jedi witte ta teloarstelling fan Gunray te ûntkommen oan 'e wylde bisten, mar net oan 'e ferneatigingsandroïden dy't Dooku dêrnei op harren ôfstjoert.
Op Coruscant draacht greve Dooku de blaudrukken foar it superwapen oer oan syn master Darth Sidious, dy't him oansprekt mei syn Sith-namme Darth Tyranus. De leden fan 'e Hege Jedi Ried binne ûntrêstge oer de bewearing fan Dooku dat de Senaat troch Sidious behearske wurdt, mar se hawwe noch altyd net foar it ferstân dat de freonlike kânselier Palpatine en de boasaardige Darth Sidious ien-en-deselde persoan binne. Yoda stelt fêst dat de Slach om Geonosis wûn is, mar dat dat treffen noch mar it begjin is fan 'e Kloane-oarloggen. Underwilens binne de mei in hânproteze tariste Anakin en Padmé weromkeard nei de fakânsjefilla op Naboo, dêr't se yn it djipste geheim mei-inoar trouwe, mei inkeld de androïden C-3PO en R2-D2 as tsjûgen.
Produksje
Krekt as de foargeande film waard Star Wars: Episode II – Attack of the Clones ek wer regissearre troch George Lucas, diskear nei in senario fan himsels en Jonathan Hales. As produsint wie Rick McCallum wer by it projekt belutsen foar Lucas syn eigen filmstudio Lucasfilm, wylst Lucas sels njonken regisseur en senarioskriuwer ek útfierend produsint wie. Foar Star Wars: Episode II – Attack of the Clones wie in budget beskikber fan $115 miljoen. De kamerarezjy wie yn 'e hannen fan David Tattersall, en de filmmuzyk waard fersoarge troch John Williams.
Opnamen
De opnamen foar Star Wars: Episode II – Attack of the Clones setten op 26 juny 2000 útein en duorren oant en mei 20 septimber fan dat jier. De binnendoarsênes waarden foar it meastepart opnommen yn 'e Fox Studios Australia yn Sydney, mar foar in diel ek yn 'e Elstree Studios yn it Ingelske Hertfordshire. Der waard op lokaasje filme yn 'e Sahara yn Tuneezje (de sênes op Tatooine), op it Plaza de España yn it Spaanske Sevilla (it eksterieur fan it keninklik paleis yn 'e Nabooaanske haadstêd Theed), yn it Paleis fan Caserta yn Itaalje (it ynterieur fan it keninklik paleis yn Theed) en yn 'e Villa del Balbianello oan 'e Comomar, ek yn Itaalje (de filla op Naboo dêr't Padmé en Anakin ûnderdûke). Bykommende opnamen fûnen plak yn San Diego, Vancouver en Sina. Inkele reshoots waarden holden yn maart 2001.
Distribúsje
De distribúsje fan Star Wars: Episode II – Attack of the Clones waard fersoarge troch 20th Century Fox. De film wie foar it earst te sjen op 12 maaie 2002 op it Filmfestival fan Tribeca yn New York. Hy gie dêrnei op 16 maaie yn 'e Amerikaanske bioskopen yn premiêre. Star Wars: Episode II – Attack of the Clones waard yn 2013 yn 3D-format op 'e nij yn 'e bioskoop brocht. It byhearrende soundtrackalbum ferskynde op 23 april 2002 by platemaatskippij Sony Classical Records.
Renate Groenewold
Groenewold die njoggen kear mei oan it Wrâldkampioenskip allround, alve kear oan it Europeesk kampioenskip en trije kear oan de Olympyske Winterspullen (yn 2002, 2006 en 2010). Sy waard by dizze kampioenskippen ien kear wrâldkampioen allround. Sy waard ek trije kear Nederlânsk allround kampioen. Nei de spullen fan 2010 hold Groenewold op mei it reedriden op heech nivo.
Nei har karriêre as reedrydster waard se trainer by in troch harsels oprjochte ploeg. Ek is se mei-eigener fan in boubedriuw yn Stedskanaal. Yn 2016 waarden al har gouden medaljes stellen. It Ynternasjonale reedriidbûn ISU liet fiif fan de stellen allround medaljes neimeitsje en Groenewold krige de medaljes yn maart 2017 opnij útrikt by it WK shorttrack yn Rotterdam.
Star Wars: Episode II – Attack of the Clones
Distribúsje
Star Wars: Episode II – Attack of the Clones waard op 12 novimber 2002 útbrocht as VHS-keapfideo en op dvd. Op 4 novimber 2008 waard de film op 'e nij útbrocht op dvd, diskear yn in boxset mei de oare beide dielen fan 'e Star Wars-prequeltrilogy, Star Wars: Episode I – The Phantom Menace en Star Wars: Episode III – Revenge of the Sith. Op 16 septimber 2011 waarden de (doe noch) seis films fan 'e Skywalker Saga útbrocht op blu-ray yn trije ferskillende edysjes.
Untfangst
Fan 'e filmkritisy krige Star Wars: Episode II – Attack of the Clones mingde resinsjes. In faak oanhelle punt fan krityk op 'e film wie de "stive" en "deade" dialooch. Guon resinsinten wiene ek min te sprekken oer it aktearjen. In protte kritisy fûnen it in goed ding dat George Lucas de rol fan it personaazje Jar Jar Binks yn Star Wars: Episode II – Attack of the Clones tige beheind hie nei de negative reäksjes fan resinsinten en fans op Star Wars: Episode I – The Phantom Menace. De foaroansteande ynternetfilmkritikus James Berardinelli wie al mei al tige loovjend oer Star Wars: Episode II – Attack of the Clones. Hy skreau: "Yn in tiid dat ferfolchfilms faker al as net teloarstelle, is it ferfrissend om te ûntdekken dat in film mei sa'n grutte namme foldocht oan 'e ferwachtings […]."
Oan 'e oare kant parte Roger Ebert fan 'e Chicago Sun-Times, dy't tige posityf oer Star Wars: Episode I – The Phantom Menace west hie, mar 2 fan 4 stjerren ta oan Star Wars: Episode II – Attack of the Clones. Hy skreau: "[As] immen dy't de ferfrissing en enerzjy fan 'e eardere films bewûnderet, besaude ik my deroer doe't ik oan 'e ein fan Episode II besefte dat ik net ien regel sitearbere, it ûnthâlden wurdige dialooch heard hie." En oer de relaasje fan Anakin en Padmé skreau er: "Der is gjin romantysk wurd dat se wikselje dat net lang te tefoaren al werombrocht wie ta in klisjee." Ek Leonard Maltin wie min oer de film te sprekken. Yn syn filmgids út 2003 joech er Star Wars: Episode II – Attack of the Clones 2 fan 4 stjerren, eat dêr't neffens him fral it "oerlange ferhaal" debet oan wie, al heakke er dêroan ta: "Houterige karakterisearrings en dialooch helpe net."
Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hat Star Wars: Episode II – Attack of the Clones in goedkarringspersintaazje fan 65%, basearre op 252 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: "[De film] profitearret fan in tanommen neidruk op spannende aksje, mar wurdt op 'e nij ûndermine troch traach bewegende plotpunten en ûnderûntwikkele personaazjes." Op Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, behellet Star Wars: Episode II – Attack of the Clones in goedkarringspersintaazje fan 54%, basearre op 39 resinsjes.
Opbringst
Star Wars: Episode II – Attack of the Clones brocht yn 'e bioskopen yn 'e Feriene Steaten en Kanada $310,7 miljoen op, en yn alle oare lannen en territoaria $343,1 miljoen. Wrâldwiid kaam de opbringst dêrmei út op $653,8 miljoen. Ofset tsjin it budget fan $115 miljoen betsjut dat in winst fan $538,8 miljoen, hoewol't dêr de marketingkosten noch wol ôf moatte. Dêrmei wie Star Wars: Episode II – Attack of the Clones de op twa nei meast opbringende film fan 2002 yn Noard-Amearika (nei Spider-Man en The Lord of the Rings: The Two Towers) en de op trije nei meast opbringende film fan dat jier wrâldwiid (nei The Lord of the Rings: The Two Towers, Harry Potter and the Chamber of Secrets en Spider-Man).
Prizen
Star Wars: Episode II – Attack of the Clones waard yn 2003 nominearre foar ien Oscar, te witten foar bêste fisuele effekten, dy't lykwols nei The Lord of the Rings: The Two Towers gie. Natalie Portman waard foar har rol as Padmé Amidala nominearre foar in Teen Choice Award foar bêste aktrise. By de MTV Movie Awards wûn Star Wars: Episode II – Attack of the Clones de priis foar bêste gefjocht.
Syngroanswimmen op de Olympyske Simmerspullen 1992
200px|thumb|right|It Olympyske Swimbad fan Barselona De Olympyske Simmerspullen 1992, ek wol de XXVe Olympiade neamd, waarden yn 1992 hâlden yn Spanje yn de Katalaanske haadstêd Barcelona. Iit syngroanswimmen waard hâlden yn it Piscines Bernat Picornell. It swimbad waard yn 1970 boud foar it Europeeske Kampioenskip Swimmen en yn 1990 ferboud foar de Olympyske Simmerspullen fan 1992. It wie de lêste kear dat it ûnderdiel solo swimmen op it programma stie.
Tiesingaboskje
It Tiesingaboskje is in lyts natuergebiet tusken Easterwâlde, De Fochtel en De Haule. It is yn behear fan Steatsboskbehear. It gebiet wurdt trochsnien troch de N919. It leit diels yn it buorskip Weper en diels yn buorskip De Knolle. It terrein bestiet benammen út bosk en heide. Der leit ek in marke. thumb|Monumint foar Taeke Schuilenga Der stiet in monumint foarde hear Taeke Schuilenga út Surhústerfean, in fersetsman dy’t dêr op 4 novimber 1943, yn de Twadde Wrâldoarloch, deasketten waard as ferjilding foar de moard troch it ferset op de soan fan Pier Nobach.
Grutte Priis Formule 1 fan Monako 2022
Utslaggen fan de Grutte Priis Formule 1 fan Monako 2022 yn Monte Carlo op 29 maaie 2021. It wie de sânde fan 22 races fan de Formule 1 yn 2022. Hy waard op it Circuit de Monaco hâlden. De race waard hâlden oer 64 omgongen, op it 3,3 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 213,5 kilometer. De 78 omgongen dy't de wedstriid eins hawwe soe waard net helle troch rein en in ûngelok fan Mick Schumacher.
Falentiniaanske dinasty
De Falentiniaanse dynasty is de namme dy't wol brûkt wurdt om de famylje fan Falentinianus I mei oan te tsjutten dy't skoft lang hearske oer it Romeinske Ryk. Dat wie yn it Westromeinske Ryk fan 364 oant 392 en yn it Eastromeinske Ryk fan 364 oant 378. De dynasty hat fjouwer keizers levere.
De keizers yn het Westromeinske Ryk:
De keizer yn it Eastromeinske Ryk:
De dynasty is ferbûn mei de Teodoasyske dynasty. De dochter fan Falentinianus I, Galla, boaske yn 387 mei Teodosius I. Harren dochter, Galla Plasidia, soe de mem wurde fan de lettere Westromeinske keizer Falentinianus III.
Sportpark Skoatterwâld
It sportpark leit east fan de A32 en waard op 1 augustus 1996 iepene. Inkele jierren letter waard begûn mei de bou fan wenwyk Skoatterwâld. By de útwreiding fan it Abe Lenstra Stadion krige it sportpark der twa sportfjilden by en hat no tsien sportfjilden. It haadfjild hat in.
It kompleks wurdt brûkt foar wedstriden treningen fan VV It Hearrenfean, SK It Hearrenfean en SK It Hearrenfean (frouljufuotbal).
Pierella
De Pierella binne in skaai yn de famylje fan de Sâneachflinters.
850
Foarfallen
thumb|De minaret yn Samarra
Nijbrêge
Nijbrêge is in doarp yn de gemeente It Hearrenfean. Nijbrêge foarmet mei Haskerdiken in twillingdoarp. By it doarp is in grutte jachthaven.
Skiednis
Nijbrêge ûntstie yn de 19e iuw doe't besuden Haskerdiken in nije brêge mei slûs oanlein waard. Skippers moasten dêr somtiden wachtsje en mei de drokte dy't dêrmei mank gie ûntstie der in doarp. Yn 1952 is de brêge ferfongen troch in daam.
Om 1900 hinne wenne yn Nijbrêge de bekende kaartlister Hinke Kaart.
Oant 1934 hearde Nijbrêge by de gemeente Haskerlân, mar doe't dat jiers de nije gemeente It Hearrenfean foarme waard, krige dy gemeente der in lyts stikje fan Haskerlân mei Nijbrêge by. Oant de gemeentlike weryndieling yn 1984 hearde it doarp by de gemeente It Hearrenfean (wylst Haskerdiken ta de gemeente Haskerlân rekkene waard). Fan 1984 oant 2014 hearden beide doarpen by Skarsterlân; dêrnei kamen se beide by It Hearrenfean.
Sûnt 2012 makket it Dodopaad diel út fan it Jabikspaad, in diel fan de pylgersrûte fan Sint-Jabik nei Santiago de Compostella.
Mienskip
thumb|260px|Amerikaanske wynmûne Sûnt 1983 spilet 'It Deelshûs', it mienskiplike doarpshûs fan Haskerdiken en Nijbrêge, in sintrale rol yn it ferieningslibben fan it doarp. Yn 'e jierren 2010-2011 waard it doarpshûs ferboud en modernisearre. Haskerdiken en Nijbrêge hawwe sûnt 1900 in mienskiplik Pleatslik Belang. "De Brêge" is de doarpskrante fan it twillingdoarp. Frijwilligers hawwe yn 1992 de organisaasje Doarpshelp oprjochte, dy't him ynearsten op de âlderein rjochte mar hjoeddedei syn tsjinsten oan it hiele doarp oanbiedt. Doel fan de organisaasje is it behâld fan de leefberens yn it doarp foar elkenien.
Tsjerke
Nijbrêge hat nea in eigen tsjerke hân en is oansletten by de PKN-gemeente It Hearrenfean. Alle moannen wurdt der in tsjinst fierd yn de kapel fan Haskerdiken. thumb|260px|Ljouwerter Strjitwei
Skoalle
De bern fan Nijbrêge gyngen oant 2016 nei de iepenbiere basisskoalle 'It Fiifde Sté' yn Haskerdiken. De basisskoalle waard fanwegen it lytse tal bern sletten.
Rjochte Grou
De Rjochte Grou is in feart yn de gemeente Ljouwert. De feart is de fuortsetting fan de Kromme Grou dy't nei de A32 oer yndustryterrein Biensma oan de noardkant fan Grou nei de Pikmar rint.
De namme Rjochte Grou jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Rechte Grouw.
Nijbrêge
Ferienings
( De list is yn 2023 bywurke mei help fan de hiemside fan Haskerdiken-Nijbrêge. Sjoch foar de meast aktuele ynformaasje oer ferienings op dy hiemside)
Befolkingsferrin
( Boarnen: 2013, 2015 en 2020: Alle Cijfers ) thumb|260px|Wrâldbol yn it natoerpark
Humphrey Bennett
Bennett wie fassinearre troch ballet. Om de bewegings fan de dûnsers fêst te lizzen gie er alle wiken nei repetysjes fan it Scapino Ballet of It Nasjonaal Ballet. Humphrey wie allinnich ynteressearre yn de beweging, it dekor is fan minder belang. Mei mar inkele halen wit er de essinsje fan de dûns fêst te lizzen. De passy en it temperamint fan de dûnsers lei er yn floeiende krêftige linen fêst yn ferskate tekentechniken. De iene kear dik oansetten kontoeren, de oare kear fyn oansetten. De foarmen wurde bytiden opfold yn ferskate felle kleuren. Hy set de dûnsers fluch op papier omdat de bewegings mar troch geane en net 'beferzen' wurde kinne. Krekt it fêstlizzen fan 'beferzen' dûnsbewegings sjocht Bennet as in útdaging.
Alle jierren hie er in eksposysje yn Dancestreet yn Amsterdam.
Godfryd de Wytsing
Gudröd Haraldsson better bekend as Godfryd de Wytsing, wie in Deenske Wytsing dy't it tusken 880 en 885 foar it sizzen hie yn in grut part fan Nederlân dat yn dy tiid noch Fryslân hiet.
Ofkomst
Godfryd waard om-ende-by 820 berne yn Denemarken as soan fan Harald Halvdansson (Harald Klak), in Deenske haadling en Sigrid Helgesdotter. Hy wie ek in neef fan de Deenske Wytsingenlieder Rorik dy't in grut part fan it eardere Fryske ryk fan de Frankyske kening yn lien krigen hie.
Dea
Yn 882 sleat hy in ferdrach mei Hugo fan de Elsas, in ûnwettige soan fan Lotarius II, yn Spijk yn de hope om Loataringen yn hannen te krijen. As part fan it ferdrach boaske er mei Hugo syn suster Gisela. Hy waard yn 885 lykwols fermoarde troch in groep Frykse eallju, dêr't de Fryske greve Gerolf diel fan útmakke. Dêrmei kaam in ein oan it bewâld fan de Wytsingen yn Fryslân.
Susilo Bambang Yudhoyono
thumb Susilo Bambang Yudhoyono (9 septimber 1949) wie de sechde presidint fan Yndoneezje. Hy wie de earste presidint fan Yndoneezje dy't streekrjocht keazen waard. By de ferkiezings fan 2004 fersloech er presidint Megawati Soekarnoputri.
Lorelei
thumb|250px| De Loreley thumb|250px| De Loreley thumb|250px| Loreley De Loreley of Lorelei is in 132 meter hege rots oan de rjochterouwer fan de Ryn by it Dútske plak Sankt Goarshausen (tusken Koblenz en Wiesbaden) yn de dielsteat Rynlân-Palts.
Yn de skiednis binne in soad skippen by de Lorelei ferûngelokke. De Ryn, dy't mei in skerpe bocht om de rots hinneslingeret, is op dat punt op syn smelst (mar 113 meter), mar mei 25 meter ek op syn djipst. Boppedat stiet der in gefaarlike streaming. Hoewol't de gefaarlikste stikken fan de Loreley al yn de jierren trittich weihelle binne, wurdt de skipfeart ek hjoed-de-dei noch foar de passaazje warskôge.
De Loreley wurdt alle jierren troch in soad toeristen beklommen. Op de rots leit in útsjochpunt.
Leginde
Neffens in leginde soe boppe-op Loreley in sjongende nimf mei gouden hierren sitten hawwe dy't mei har gesang de skippers ôfliede, sadat se tsjin dizze rots farden. Dat is itselde tema dat ek bekend is fan de Sirenes út de Odyssee. Underoan de Loreley stiet in stânbyld fan de nimf. De dichter Heinrich Heine hat oer de leginde in gedicht skreaun, wêrby't ek in meldij makke waard: Ich weiß nicht was soll es bedeuten, daß ich so traurig bin. Dit liet heart noch altiten ta de populêrste fan alle Dútske lieten.
Ferskillende komponisten hawwe in opera wijd oan de Loreley-leginde, ûnder oaren Alfredo Catalani en Max Bruch.
Strjitte fan Madoera
thumb|250px|Fearboat yn de Strjitte fan Madoera De Strjitte (fan) Madoera (Selat Madura) is de smelle seestrjitte dy't de Yndonezyske eilannen Java en Madoera fan inoar skiedet.
Brêge
Op it heden wurdt der boud oan de Suramadubrêge (Jembatan Suramadu of de Soerabaja-Madoerabrêge) tusken Soerabaja op Java en Bangkalan op Madoera. It wurdt in toaibrêge fan 5,4 kilometer. De bou sette men mei útein op 20 augustus 2003, mar heakke fan ein 2004 oant novimber 2005 fanwege jildkrapte. De brêge soe oplevere wurde yn 2008, mar waard iepene op 10 juny 2009. De totale kosten fan it projekt, mei oanfierwegen en al, wurdt rûsd op sa'n 240 miljoen euro).
Atletyk op de Olympyske Simmerspullen
100px|right Atletyk is in sport dy't al fan de earste moderne Olympyske Spullen ôf op it Olympyske programma stiet. It Atletyk bestiet út rinûnderdielen en fjildûnderdielen.
Skiednis
It olympysk atletykprogramma by de manlju hat yn de begjinjierren fan de Olympyske Spullen in tal grutte wizigingen ûndergien. Mar sûnt de Spullen fan 1928 is het programma op it rapkuierjen nei net wer wizige.
Sûnt 1928 stiet atletyk ek foar de froulju op it programma. Earder wiene der fiif dissiplines foar de froulju, mar geandewei is it programma by de froulju lyk lutsen oan dat fan de manlju.
Medaljespegel
De top tsien fan lannen dy't by it atletyk medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen.
Gewichtheffen op de Olympyske Simmerspullen 1960
Medaljespegel
De top-5 fan lannen dy't by it gewichtheffen medaljes wûn ha op de Olympyske Simmerspullen fan 1956.
Obbe Rommerts
thumb|Obbe Rommerts Obbe Rommerts (Ljouwert, 20 desimber 1835 - dêre, 3 desimber 1903) wie in typograaf en pionier fan de Fryske Arbeidersbeweging en oprjochter fan de earste Fryske wurkljuferiening (1870).
Libben en wurk
Hy wie in soan fan Hille Rommerts (1803-1885), typograaf, en Fetje Gerbenzon (1835-1902). Op 1 desimber 1866 troude er mei Tjamke Waringa (1839-1925), mei wa't er trije dochters en twa soannen krige.
Rommerts wie in evenredich man, gjin revolúsjonêr. As kristen (yn de Nederlânske Herfoarme Tsjerke) wie er fan betinken dat baas en arbeider de kristlike eask fan leafde foar jin neisten yn praktyk bringe moasten. Ek bûten Fryslân stichte Rommerts, mei syn broer Hoeke, wurkljuferienings. Hy waard lid fan it 'Comité ter bespreking der Sociale Quaestie' út 1871 en yn 1874 wie er foarsitter fan it twadde Koöperatyf Kongres te Amsterdam.
Letter rekke Rommerts wat teloarsteld yn de arbeiders(beweging). De soasjalisten seagen him as ferrieder omdat er foar it keningshûs wie; aksjes op snein noaske de konfesjonele arbeiders net en mear en mear arbeiders folgen Domela Nieuwenhuis nei. Wat libbenbeskôging oangie socht Rommerts syn heil letter by de Multatulianen en noch letter by de Frijmitselders.
Rommerts wie 29 jier direkteur fan de Koöperative Handelsdrukkerij yn Ljouwert. Ek wied er drukker, útjouwer en redakteur fan de Friesche Courant.
Berchgoffer
De berchgoffer (wittenskiplike namme: Thomomys talpoides), ek wol gewoane berchgoffer neamd, is in sûchdier út it skift fan 'e kjifdieren (Rodentia), de famylje fan 'e goffers (Geomyidae) en it skaai fan 'e berchgoffers (Thomomys). It is lânseigen yn it noardwestlike fearn fan 'e legere 48 steaten fan 'e Feriene Steaten en it midsuden en súdwesten fan Kanada. De berchgoffer is in middelgrut herbivoar kjifdier, dat syn libben foar it oergrutte part trochbringt yn in ûndergrûnsk hoalestelsel. De IUCN klassifisearret de berchgoffer as net bedrige.
Fersprieding
It ferspriedingsgebiet fan 'e berchgoffer wreidet him yn 'e Feriene Steaten út oer in grut diel fan it Amerikaanske Noardwesten en de oangrinzgjende Amerikaanske steaten fan 'e noardlike Grutte Flakten. It omfiemet it hiele grûngebiet fan 'e steaten Idaho, Montana en Wyoming, en datselde jildt foar Noard-Dakota en Súd-Dakota, útsein de eastlike râne. It beslacht ek Washington en Oregon beëasten de Cascades, de westlike helte fan Kolorado en dielen fan westlik Nebraska en Kansas, noardlik Nij-Meksiko en Arizona, noardlik, eastlik en sintraal Utah, noardlik Nevada, noardeastlik Kalifornje en de Sierra Nevada op 'e grins fan Kalifornje en Nevada. Fierdersoan komt de berchgoffer ek foar yn it suden fan 'e Kanadeeske provinsjes Manitoba, Saskatchewan, Alberta en Britsk-Kolumbia.
Uterlike skaaimerken
De berchgoffer hat trochinoar in kop-romplingte fan 12,5–18,6 sm, mei in sturtlingte fan 4,0–7,4 sm en in gewicht fan 110–160 g. Lykas by alle goffers is de sturt koart yn ferhâlding ta it liif. De pels is brún, en kin fariëarje fan dûnkerbrûn oant gielbrún oant griisbrún. Under it kin sit faak in wyt befke.
Biotoop
Biotopen dêr't berchgoffers yn foarkomme, binne greidlân yn 'e neite fan in beek of rivier, gauris yn 'e bergen, mar ek wol yn leechlân.
Hâlden en dragen
De berchgoffer bringt frijwol al syn tiid troch yn it komplekse ûndergrûnske hoalestelsel dat er graaft. Dat kin hûnderten meters oan gongen omfetsje. Berchgoffers komme mar komselden boppe de grûn, en as se dat al dogge, weagje se har ornaris net mear as 75 sm fan 'e yngong fan har hoale. Berchgoffers libje yn it wyld trochinoar mar 11/2–2 jier, mar yn finzenskip kinne se wol 5–6 jier wurde.
De draachtiid duorret by de berchgoffer 18–20 dagen, wêrnei't it wyfke in nêst fan trochinoar 3–6, mar almeast 5 jongen smyt. Dy komme neaken en blyn te wrâld, mar ûntwikkelje har fluch. Mei 40 dagen wurde se ôfwûn. Mei 3–6 moannen binne sawol mantsjes as wyfkes geslachtsryp.
Fretten
Berchgoffers frette benammen plantewoartels. Se hawwe eksterne wangpûden; d.w.s. net yn 'e mûle, mar oan 'e bûtenkant fan 'e wangen, mei de iepening nei foarren wizend. Dêr bergje se oerstallich fretten yn op om it mei te nimmen nei harren hoale en sa in itensfoarried op te bouwen.
Status
De berchgoffer hat de IUCN-status fan "net bedrige", mei't er yn syn ferspriedingsgebiet noch rûnom foarkomt en om't de populaasje stabyl liket te wêzen.
Undersoarten
Der binne 43 (stân fan saken yn 2023) erkende ûndersoarten fan 'e berchgoffer:
Hegewei (Smellingerlân)
thumb|Fytsbrêge 'De Slinger' oer de rotonde yn de Suderhegewei thumb|left|De Piip, de nije brêge oer de Drachsterfeart thumb|Eardere Pypsterbrêge yn de Hegewei De Hegewei, ferdield yn Noarder- en Suderhegewei, is in noard-súd rinnende dyk foar trochgeand ferkear yn Drachten.
Skiednis
De Noarder- en Suderhegewei waarden troch de Leppa (sjoch Eastergoa) as wetterkearing beskôge. De dyk moast it opwaaide wetter fan de Wide- en Smelle Ie tsjin hâlde. Yn 1453 wurdt de dyk neamd yn ferbân mei de feilichheid fan reizgjende keaplju. Guon binne lykwols fan betinken dat de dyk oardel iuw âlder wêze kin en dat de wettersteatkundige organisaasje om de dyk hinne mei beskiedend west hat foar de ienheid en grutte fan de gritenij. De wei wurdt ek ferskate kearen neamd yn de 17e iuw. De eigeners fan 360 perselen oan de wei wienen doe ferantwurdlik foar it ûnderhâld.
De Noarderhegewei rûn fanôf de Piip yn de Drachtsterfeart yn 'e rjochting fan De Kletten (ûnder De Pein) en krúste de Burmaniasleat dêr't op dat plak yn 1603 noch in fallaat wie. De dyk rûn fierder nei de Aldergeasterdyk.
De Suderhegewei rûn besuden de Piip nei de himrik fan Koartehimmen. Hjoed-de-dei hat it stik besuden de A7 noch frijwat fan syn karakter fan foar't de wei autodyk waard beholden. It part noardlik fan de A7 waard yn 1973 fan in twabaansdyk in fjouwerbaansdyk makke.