cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ezra Pound
Imazjistyske beweging
Yn juny 1910 kearde Pound foar in snuorje fan acht moannen werom nei de Feriene Steaten, dêr't er tahold yn New York, mar hy fielde him dêr eins net mear thús. Syn essays oer syn heitelân, dy't er yn dy perioade skreau, soene yn 1950 bondele útjûn wurde ûnder de titel Patria Mia. Yn febrewaris 1911 wied er wer yn Londen, dêr't er eltse dei wurke yn 'e lêskeamer fan it Britsk Museum, yn 'e mande mei Hilda Doolittle en Richard Aldington, dy't syn ideeën oer poëzij dielden (en dy't yn 1913 mei-inoar trouwe soene). Fia de dichter en museumkurator Laurence Binyon kaam Pound yn 'e kunde mei de Eastaziatyske artistike en literêre begjinsels dy't sa karakteristyk wurde soene foar syn lettere dichtwurk. Op dat stuit wie Pound mei Doolittle en Aldington dwaande mei it optinken fan in nije foarm fan poëzij, it imazjisme, dat dúdlikheid as wichtichste doel hie, en wêrfoar't se stride moasten tsjin abstraksjes, romantyk, retoryk, omkearing fan 'e wurdfolchoarder en it tefolle brûken fan eigenskipswurden. It earste resultaat fan dizze nije dichttechnyk wie Pound syn bondel Ripostes, publisearre yn oktober 1912, dy't teffens fiif gedichten omfette fan 'e Britske dichter T.E. Hulme (dy't ta Pound syn grut fertriet yn 1917 yn 'e Earste Wrâldoarloch omkaam) en ek Pound syn oersetting nei modern Ingelsk fan it Aldingelske gedicht The Seafarer (net in letterlike fertaling, mar mear in persoanlike ynterpretaasje fan it orizjineel).
Marije-Himelfeartkatedraal (Chur)
Ynterieur
De tsjerke is trijeskippich; oan it súdlike sydskip is oan de eastlike kant de Laurentiuskapel oanboud. It ferhege koer hat deselde breedte as it middenskip en is oer sydlike treppen tagonklik. Under it koer is in twadielige krypte. Fierder eastlik stiet de twa ferdjippings tellende sakristy.
Ezra Pound
Imazjistyske beweging
Al rillegau lei Pound him trouwens suver likefolle ta op oersetten as op dichtsjen. Syn fertaling út it Italjaansk The Sonnets and Ballate of Guido Cavalcanti (fan Guido Cavalcanti), ferskynde ek yn 1912, en oare oersettings út it Italjaansk, mar ek út it Latyn en it Frânsk folgen. Om dyselde snuorje hinne rekke Pound boppedat fassinearre troch de Japanske poëzij en toanielstikken dy't er ûntdiek yn 'e papierren fan Ernest Fenollosa (1853-1908), in Amerikaanske perfester dy't lesjûn hie yn Japan. Dy syn widdo Mary McNeil Fenollosa joech yn 1913 de hiele paperasseboel fan har man oan Pound, mei't se dêrfoar immen hawwe woe dy't om poëzij joech ynstee fan om taalkunde. Yn 1918 redigearre Pound de útjefte fan Fenollosa syn The Chinese Written Character as a Medium for Poetry, mar al foar dy tiid begûn er fierhinne op grûn fan Fenollosa syn oantekens sels gedichten út it Sineesk oer te setten. Op dy manear kaam yn 1915 de bondel Cathay ("Cathay" is in âlde namme foar Sina) út.
Marije-Himelfeartkatedraal (Chur)
Ynterieur
De houten let-midsiuwske bylden fan it alter waarden yn de nacht fan 6 nei 7 oktober 1993 út de katedraal stellen. By de roof waarden ek oare keunstwurken skeind. De stellen bylden waarden nei mear as fjouwer jier wer fûn yn Noard-Itaalje.
Ezra Pound
Imazjistyske beweging
thumb|left|250px|[[Dorothy Shakespear|Dorothy Shakespear Pound.]] Pound koe sels alhiel gjin Sineesk, en wurke op grûn fan 'e net foar publikaasje bedoelde, postume oantekens fan in Amerikaan dy't Sineesk leard hie fan in Japanner. It hoecht jin dan ek gjin nij te dwaan dat der flaters yn syn wurk sloepen en dat er hjir en dêr de tekst ferkeard útlei om't er ûnbekend wie mei de kulturele kontekst. Datselde wie trouwens ek it gefal mei syn oersettings út Romaanske talen en fan it Aldingelske The Seafarer. Neffens Pound syn biograaf Michael Alexander makken yn akademyske fermiddens guon saakkundigen har sa lulk oer syn oersettings, dat dy dêr mear kwea bloed setten as syn lettere lânferrie ûnder de Twadde Wrâldoarloch. Oan 'e oare kant skreau Wai-lim Yip, in perfester oan 'e Sineeske Universiteit fan Hongkong: "Men kin Pound maklik ekskommunisearje út 'e Ferbeane Stêd fan 'e Sineeske stúdzjes, mar it liket dúdlikernôch dat yn syn gedoente mei Cathay, sels al wurdt him mar it minste detail jûn, hy by steat is om him yn 'e wichtichste tinzen fan 'e oarspronklike skriuwer te ferpleatsen troch wat wy faaks wol in soarte fan heldersjendheid neame meie."
Lettere Londenske jierren
thumb|right|250px|Church Walk, yn it [[Londenske Kensington, dêr't Pound fan 1909 oant 1914 wenne.]] Yn augustus 1912 waard Pound oannommen as in fêste meiwurker fan it tydsktrift Poetry, dêr't er gedichten fan himsels, Yeats, H.D., Aldington, James Joyce, D.H. Lawrence en oaren yn ôfprintsje liet. Winterdeis wurke er as siktaris foar Yeats, waans eagen fluch minder waarden. Op 20 april 1914 troude er mei Dorothy Shakespear, nei't har âldelju harren einlings by it houlik dellein hiene (wat se op Pound tsjin hiene, wie syn brekme oan in fêst ynkommen). Datselde jiers begûn Pound ek te skriuwen foar it blêd BLAST, dêr't mar twa eksimplaren fan útkomme soene, en dêr't er op 'e nij syn imazjisme yn propagearre. Doe't Lascelles Abercrombie yn reäksje dêrop oprôp om imazjisme ôf te wizen en werom te kearen nei it tradisjonalisme fan William Wordsworth, dage Pound him út ta in duël, want, sa sei er: "Stomheid dêr't men tefolle romte oan biedt, wurdt ta in maatskiplike bedriging." Abercrombie stelde dêrop foar om as wapens ûnferkochte eksimplaren fan harren eigen boeken te brûken. Underwilens wei de imazjistyske beweging al útinoar begûn te fallen, en yn july 1914 ferklearre Pound it imazjisme dea.
Marije-Himelfeartkatedraal (Chur)
Ynterieur
De fjouwer apostels by de yngong fan de krypte binne midsiuwske keunstwurken fan in ûnbekende keunster. Mooglik foarmen se mei de liuwen by de koeropgong en de ridder yn de foarkrypte de fersiering fan de doksaaleftige opbou boppe it alter (1220). It letgoatyske tabernakel draacht it jiertal 1484 en it wapen fan de biskop Ortlieb von Brandis (1458–1491).
Ezra Pound
Lettere Londenske jierren
Yn 1914 holp Pound om James Joyce syn A Portrait of the Artist as a Young Man as fúljeton yn it literêre tydskrift The Egoist publisearre te krijen, en yn 1916 yn boekfoarm. Yn 1915 publisearre er it gedicht The Love Song of J. Alfred Prufrock, fan T.S. Eliot, yn Poetry, wêrmei't er Eliot syn karriêre op gong brocht. Datselde jiers begûn er oan syn eigen masterwurk, The Cantos, dêr't er oant syn dea oan wurkje soe, en dat úteinlik yn ûnfoltôge foarm 120 dielen omfetsje soe. In oar wichtich dichtwurk fan Pound, Hugh Selwyn Mauberley, oer in dichter waans libben, krekt as Pound sines, steryl en betsjuttingsleas wurden wie, waard publisearre yn juny 1920. It markearre syn ôfskie fan Londen. Hy wie mei spul by Poetry wei rekke, en ek op in soad oare plakken yn 'e Londenske literêre fermiddens hied er mear fijannen as freonen makke. Boppedat griisde er fan alle libbens dy't ûnder de Earste Wrâldoarloch ferlern gien wiene, wêrûnder dy fan guon fan syn freonen. Hy koe der net mei yn it reine komme; sterker noch, de oarloch hie syn fertrouwen yn 'e westerske beskaving teneate dien. Tegearre mei syn frou ferfear er yn 1921 nei Parys.
Parys en Rapallo
Yn Parys joech Pound him daliks by de fermiddens fan dadaïstyske en surreälistyske skriuwers en keunstners, lykas Marcel Duchamp, Tristan Tzara, Fernand Léger en Ernest Hemingway. Mei Hemingway rekke er goed befreone, en hy redigearre guon fan dy syn koarte ferhalen, krekt as it dichtwurk The Waste Land, fan T.S. Eliot, dy't dêrfoar spesjaal oerkaam út Londen. Yn Parys mette Pound ek de Amerikaanske fioeliste Olga Rudge, mei wa't er in bûtenechtlike relaasje begûn dy't fyftich jier duorje soe. Pound hie altyd al it idee hân dat der in bân bestie tusken syn kreätiviteit as dichter en syn fermogen om froulju te ferlieden, en Rudge wie dan ek net syn earste groebeltsje. Dorothy wist fan syn mêtresses, mar seach mei sin de oare kant út.
Marije-Himelfeartkatedraal (Chur)
Oargels
De katedraal hat twa oargels, dy't alletwa yn 2007 troch ferskate Switserske oargelbouwers boud binne. De oargelkast fan it haadoargel bestiet út twa tuorren en lit sa de ramen frij. It ynstrumint hat 41 registers op twa manualen en pedaal. It koeroargel oan de súdlike muorre fan it heechkoer telt acht registers op twa manualen en pedaal.
Ezra Pound
Bern
Olga Rudge folge Pound nei Itaalje ta, wylst se doe al swier fan him wie. Blykber koe it bern har neat skele; Pound syn biograaf John Tytell wol hawwe dat se it idee hie dat in bern har relaasje mei Pound duorjend meitsje koe. Hoe dan ek, op 9 july 1925 waard Pound syn oerwûne dochter Mary berne, en daliks oerdroegen oan 'e soargen fan in Dútsktalige boerefrou út Brixen, yn 'e Italjaanske provinsje Súd-Tiroal, dy't krekt har eigen bern ferlern hie en foar 200 lire de moanne it famke wol grutbringe woe.
Doe't Pound syn frou oer Mary fertelde, gie se it grutste part fan in jier by him wei, en yn maart 1926, nei't se in fearnsjier yn Egypte trochbrocht hie, kundige se oan dat sysels ek yn ferwachting wie. Op 10 septimber 1926, ûnder in besyk oan Parys, ried Hemingway Dorothy nei it Amerikaanske Sikehûs fan Parys, dêr't se in jonkje te wrâld brocht dat Omar kaam te hjitten. De poppe waard oerdroegen oan Dorothy har mem Olivia, dy't him yn Londen grutbrocht oant er âldernôch wie om nei in kostskoalle stjoerd te wurden. Yn 1938, doe't Olivia Shakespear stoar, seach Pound syn soan Omar op 'e begraffenis foar it earst yn acht jier.
Faksisme en rol yn 'e Twadde Wrâldoarloch
Wylst er yn Itaalje oan The Cantos wurke, kaam Pound ta de oertsjûging dat de Earste Wrâldoarloch en alle ferskrikkings dy't dêrmei mank gien wiene, feroarsake wiene troch it ynternasjonale kapitalisme, dat er usury ("woekerderij") neamde. As oplossing dêrfoar seach er it troch C.H. Douglas ûntwikkele idee fan sosjaal kredyt, mei it faksisme as it bêste fehikel om 'e herfoarming troch te fieren. Pound socht kontakt mei ekonomen om syn ideeën út te dragen, en op 30 jannewaris 1933 bewurkmastere er sels in moeting mei de Italjaanske diktator Mussolini, hoewol't Hemingway him dat noch besocht te ûntpraten.
Yn april 1939 reizge Pound nei New York en Washington ta om te besykjen en hâldt de Feriene Steaten bûten de driigjende oarloch yn Jeropa. Hy mette leden fan 'e beide huzen fan it Amerikaanske Kongres, mar krige gjin foet oan 'e grûn en kearde teloarsteld en frustrearre werom nei Itaalje. Dêr begûn er antysemityske stikken te skriuwen foar lanlike kranten, ynklusyf ien mei de titel De Joaden, de Fleis Wurden Sykte. Teffens begûn er te skriuwen foar de publikaasjes fan sir Oswald Mosley, de aristokratyske lieder fan 'e Britske faksisten (in opmerklike bewearing yn ien fan dy stikken wie dat it Tredde Ryk de "natuerlike beskaver" fan Ruslân wie). Nei't yn septimber de langferwachte oarloch útbriek, begûn Pound per brief fûleindich by Amerikaanske politisy te lobbyen om 'e Feriene Steaten neutraal te hâlden. Ek besocht er syn ideeën út te dragen mei krantestikken en troch se stal te jaan yn The Cantos. Yn The Japan Times skreau er dat "demokrasy op 't heden yn Jeropa ynhâldt 'in lân dat regearre wurdt troch Joaden'," en tsjin Mosley syn krante sei er dat dat de Ingelsen in slaveras wiene dat sûnt Waterloo oerhearske waard troch de Rothschilds (in rike Joadske bankiersfamylje).
thumb|left|250px|Ezra Pound nei syn arrestaasje troch it Amerikaanske leger, yn [[1945.]] Pound begûn radio-útstjoerings te fersoargjen fia Radio Rome, al wie it Italjaanske regear dêr earst huverich foar om't se bang wiene dat er in Amerikaansk dûbelagint wie. Hy sei tsjin in freon dat it him twa folle jierren koste hie om harren de mikrofoan te ûntwrakseljen. Uteinlik makke er mear as hûndert útstjoerings fan likernôch tsien minuten, wêrfan't de tekst yn 't foar troch it Italjaanske regear goedkard wurde moast, al ymprovisearre er geregeldwei as er ienris yn 'e loft wie. De programma's wiene almeast taspraken, op 't lêst ferfallend ta tirades, wêryn't Pound syn heitelân bekritisearre en de Italjanen oanfitere om 'e poat stiif te hâlden. Hy gie troch mei de útstjoerings, en teffens mei krantestikjes, dy't er op 't lêst ûnder skûlnammen skreau, oant april 1945, koart foar syn arrestaasje.
Arrestaasje en finzenskip
Healwei de oarloch, doe't alles krap waard, hiene Pound-en-dy it ek neat te rom. Hy hie syn doe njoggentjinjierrige dochter Mary nei it Switserske Gais ta stjoerd, dêr't se feilich wie. Pound sels en Dorothy loeken yn by Olga, mei't dy har hûs rommer wie. Mary skreau letter dat hy dêrtroch "fêst kaam te sitten mei twa froulju dy't fan him holden, fan wa't hy hold, en dy't inoar kâldwei haten." Nei't Pound op 2 maaie 1945, fjouwer dagen nei't Mussolini deasketten wie troch Italjaanske partizanen, sels in hoartsje fêstholden wie troch it Italjaanske ferset, liek it him ferstanniger ta en jou himsels oan by de Amerikanen.
Pound waard nei Genua ta brocht, dêr't er ûnderfrege waard troch leden fan it Kontraspionaazjekorps fan it Amerikaanske Leger. Pound syn naïvens oangeande syn sitewaasje docht bliken út it feit dat er oanbea om foar de Feriene Steaten mei Japan te ûnderhanneljen oer frede, en tastimming frege om noch in lêste radiotaspraak hâlde te meien. Yn it skript dat er dêrfoar opstelde, stie dat er frede mei Japan, Amerikaanske bestjoer oer Itaalje, de fêstiging fan in Joadske steat yn Palestina en ferjeffenis fan Dútslân oanriede soe. Dêr koe fansels neat fan yn komme, en it skript waard ynstee FBI-direkteur J. Edgar Hoover tastjoerd, dy't ferantwurdlik wie foar it byinoarsykjen fan bewiismateriaal tsjin Pound nei't er yn 1943 yn 'e Feriene Steaten yn beskuldiging steld wie fan lânferrie. Op 8 maaie, de dei dat Dútslân de oerjefte tekene, sei Pound tsjin in sjoernalist dy't it kamp dêr't er fêstholden waard, ynslûpen wie om him te ynterviewen, dat Hitler "in Jeanne d'Arc, in hillige" wie, en Mussolini in "ûnfolmakke persoan wa't it spul boppe de holle gien wie."
thumb|right|250px|De "deadesellen", by [[Pisa (1945).]] Op 24 maaie waard Pound oerbrocht nei it Dissiplinêr Trainingssintrum fan it Amerikaanske Leger, benoarden Pisa, dêr't ornaris militêr personiel opsletten waard yn ôfwachting fan berjochting troch de kriichsrie. De tydlike kommandant fan it kamp pleatste Pound yn ien fan 'e saneamde "deadesellen", in rige stielene koaien yn 'e iepen loft fan 1.80 m by 1.80 m dy't de hiele nacht fol yn it ljocht fan skynwerpers stiene. Hy waard dêr trije wiken lang yn fêstholden yn frijwol folsleine isolaasje, yn 'e hjittens en waar en wyn, sûnder bêd, mulrym, fiters, medyske soarch of lykfol hokker lichaamlike beweging, wylst syn eagen ûntstutsen rekken fan it stof dat deryn waaide en dat er der net út waskje koe. Hy mocht net mei de sipiers prate en waard inkeld út en troch besocht troch in legerpredikant. Nei twa en in heale wike fan dizze behanneling begûn er geastlik yn te stoarten. Men wol hawwe dat er dat letter fêstlei yn Canto LXXX, dêr't er de persoan fan Odysseus sizze lit: "[...] doe't it flot tebriek en de wetters oer my hinne spielden." De oare wyks waard er op oantrún fan 'e medyske stêf út 'e deadesel helle, en yn in ofsierstinte pleatst dêr't er tagong hie ta skriuwmateriaal en lêsfoer, en dêr't er úteinsette mei it diel fan The Cantos dat letter bekend wurde soe as The Pisan Cantos ("De Piseenske Kanto's").
Op 15 novimber waard Pound nei de Feriene Steaten ta brocht, dêr't er tsien dagen letter yn Washington, D.C. foarlaat waard op beskuldiging fan lânferrie, it fersoargjen fan radio-útstjoerings foar de fijân, it besykjen om Amerikaanske boargers oan te setten ta it ûndermynjen fan 'e stipe foar de oarloch, en it fuortsterkjen fan it moraal fan 'e fijân tsjin syn eigen heitelân. Hy waard foarearst opsletten yn it St. Elizabeths Hospital, in psychiatrysk sikehûs te Washington, dêr't er yn 'e finzeneseal bedarre dy't fan Howard's Hall hiet, mar dy't de bynamme fan it hell-hole ("hellegat") hie. It wie in gebou sûnder ruten, dat fierhinne bestie út sellen mei gouwe stielene doarren. Pound syn sel hie njoggen observaasjegatten, dêr't de psychiaters him troch begluorken om ta in diagnoaze te kommen. Besikers krigen mar in kertier deis tagong ta him, wylst oare pasjinten, neffens it tsjûgenis fan T.S. Eliot, al skombekjend en mâlgûlend by de doar fan 'e sel lâns doarmen. Yn juny 1946 kamen de psychiaters op 't langelêst ta de konklúzje dat Pound skizofreen wie, en waard er ûnder kuratêle steld fan syn frou Dorothy.
Yn St. Elizabeths
Pound syn abbekaat, Julien Cornell, dy't der grutdiels ferantwurdlik foar wie dat Pound geastlik siik ferklearre waard, sadat er út 'e hannen fan it Amerikaanske rjochtssysteem bliuwe koe (oars hied er nei alle gedachten libbenslang krigen), tsjinne yn jannewaris 1947 in fersyk ta frijlitting yn. De direkteur fan St. Elizabeths, Winfred Overholser, bea oan om Pound ynstee oer te bringen nei it oangenamere om-en-by fan 'e saneamde Chestnut Ward, fuortby de kantoaren fan 'e sikehûsdireksje. Dêr brocht er de folgjende tolve jier fan syn libben troch. Neffens de histoarikus Stanley Kutler, dy't yn 'e jierren tachtich tagong wist te krijen ta Pound syn dossiers yn 'e argiven fan 'e Amerikaanske militêre ynljochtingetsjinsten en ta oare regearingsdokuminten oer him, wie it trouwens sa dat de psychiaters fan St. Elizabeths leauden dat Pound in narsistyske persoanlikheid hie, mar dat er oer it generaal nommen sûn fan geast wie. Neffens Kutler naam Overholser Pound yn beskerming tsjin it Amerikaanske strafrjocht om 'e simpele reden dat de man him fassinearre.
thumb|right|250px|It haadgebou fan it (ûnderwilens sletten) psychiatrysk sikehûs St. Elizabeths, yn [[2006.]] Neffens syn biograaf Tytell wie Pound yn 'e Chestnut Ward yn syn elemint. Einlings en te'n lêsten hoegde er him net mear ôf te freegjen wêr't syn folgjende lean wei komme soe of hoe't er de oare deis itende bliuwe soe. Ynstee waard er let en set, mocht er lêze en skriuwe safolle as er mar woe, en koed er eltse dei in pear oeren lang besite krije. Hy eigene him in lytse alkoof mei reiden meubilêr fuort bûten syn sel ta, dy't er as wenkeamer brûkte en dêr't er freonen en literêre pommeranten ûntfong. Hy sette útein mei syn — tige frije — oersettings út it Aldgryksk fan Sofoklês syn toanielstikken De Froulju fan Trakhis en Elektra, en gie fierder mei The Cantos. It kaam sels safier dat er wegere en hear praat oer syn frijlitting. Syn frou Dorothy besocht him hast eltse dei, en Olga Rudge kaam twaris del, ien kear yn 1952 en nochris yn 1955. Hja skreau oan in freondinne: "It spûket E.P. yn 'e plasse, mar it tinkt my dat it him dêr minder spûket as foar syn finzenskip."
James Laughlin, dy't sûnt de tritiger jierren Pound syn útjouwer wie, hie 1946 The Pisan Cantos (oftewol The Cantos LXXIV-LXXXIV) ree foar publikaasje, mar hold it tebek, mei't er wachte op in gaadliker tiidstip. Neffens Tytell kaam yn juny 1948 in groep fan Pound syn freonen, mei dêrûnder Laughlin, Cornell, T.S. Eliot, E.E. Cummings, W.H. Auden en Allen Tate, byinoar om te bemûskopjen hoe't se him frij krije koene. Neffens de dichter Archibald MacLeish betochten se doe it plan om 'e earste Bollingen Prize, in nije literatuerpriis útrikt troch de Library of Congress, oan Pound út te rikken. It idee wie dat Pound syn finzenskip dêrtroch ûnhâldber wurde soe. Dat, Laughlin publisearre The Pisan Cantos yn 'e simmer fan 1948, en it jiers dêrop waard de Bollingen Prize, wêrfan't de útrikkingskommisje fol siet mei freonen fan Pound (lykas Eliot, Tate, Conrad Aiken, Amy Lowell, Katherine Anne Porter en Theodore Spencer) neffens plan takend oan Pound. Dy syn reäksje wie: "Gjin kommentaar út it gekkehûs." It resultaat wie fansels in ûnbidige opskuor, sawol yn 'e polityk as yn 'e parse, mar Pound kaam net frij. Kongreslid Jacob K. Javits easke dat der in ûndersyk komme soe nei de gong fan saken mei en yn 'e útrikkingskommisje, en fan gefolgen wie it de lêste kear dat de Bollingen Prize troch de Library of Congress útrikt waard.
thumb|left|250px|In oankundiging fan in konsert fan [[Olga Rudge, dy't fyftich jier lang Pound syn mêtresse wie.]] Hoewol't Pound him yn it iepenbier distansjearre hie fan syn eardere antysemitisme, skriuwt syn biograaf Tytell dat der oan syn hâlden en dragen eins neat feroare wie. Pound wegere gauris en praat mei psychiaters mei Joadsk-klinkende nammen, tsjutte lju dy't er net lije mocht oan as "joaden", en trune syn besite oan om 'e Protokollen fan 'e Aldsten fan Sion te lêzen, in beruchte ferfalsking út 1903 wêryn't sabeare it Joadske plan foar wrâldoerhearsking bleatlein waard. Yn 'e fyftiger jierren rekke er boppedat befreone mei de skriuwer Eustace Mullins, dy't nei't men tinkt belutsen wie by de Aryan League of America, in rasistyske organisaasje, en dy't in biografy fan Pound skreau. Noch skansearjender wie foar Pound syn freonskip mei de ekstreem-rjochtse aktivist en lid fan 'e Ku Klux Klan John Kasper, dy't úteinlik efter de traaljes ferdwûn foar de bomoanslach, yn 1957, op 'e Hattie Cotton School, yn Nashville, yn 'e steat Tennessee, om't har dêr doe de earste swarte learlinge doarst hie yn te skriuwen. It wie trouwens net sa dat Pound allinne mar gedoente hie mei sokke lju; krekt oarsom, de measten fan syn besikers wiene respektabele skriuwers en keunstners, mar it wie syn kundskip oan Mullins en Kasper dy't sa yn it each sprong. Doe't Hemingway yn 1954 yn in fraachpetear ûnderstien waard oer Pound syn relaasje mei Kasper, antwurde er dat Pound op frije fuotten steld wurde moast en dat Kasper yn St. Elizabeths thúshearde.
Pound syn freonen giene troch mei te besykjen om him frij te krijen, ek al liek him dat sels it measte net skele te kinnen. Koart nei't Hemingway yn 1954 de Nobelpriis foar de Literatuer wûn, sei er tsjin Time Magazine dat dit in goed jier wêze soe om dichters frij te litten. Yn 1957 begûn de Frânske krante Le Figaro in kampanje om Pound út St. Elizabeths te krijen. Ferskate Amerikaanske tydskriften, wêrûnder The New Republic, Esquire en The Nation namen de oprop oer (neffens The Nation wie Pound in gemiene âldman dy't net doogde, mar hied er likegoed rjochten). Yn 1958 waard de prestizjeuze abbekaat Thurman Arnold oanlutsen, dy't úteinlik pro deo wurke. Troch meiwurking fan sikehûsdirekteur Overholser, dy't in beëdige ferklearring tekene dêr't yn stie dat Pound foargoed en ûngenêslik geastlik siik wie, mar dat fierdere opsluting medysk sjoen gjin inkele sin hie, wist Arnold úteinlik alle oanklachten tsjin Pound fan tafel te krijen. Op 18 april 1958 wie Pound wer frij man.
Lêste jierren
Nei syn frijlitting gie Pound sa gau mooglik wer werom nei Itaalje. Hy arrivearre yn july 1958 yn Napels, dêr't er troch de him opwachtsjende parse fotografearre waard wylst er in faksistysk salút brocht. Doe't er frege waard wannear't er frijlitten wie út it psychiatrysk sikehûs, antwurde er: "Dat bin ik net. Doe't ik it sikehûs útgie, wie ik noch altyd yn Amearika, en hiel Amearika is in gekkegesticht."
Tegearre mei Dorothy gied er nei Slot Brunnenburch, by Merano, yn 'e Italjaanske provinsje Súd-Tiroal, dêr't syn dochter Mary wenne, en dêr't er syn pakesizzers Walter en Patrizia foar it earst mette. Dêrnei kearden se werom nei Rapallo, dêr't Olga har by harren foege. Pound waard teffens beselskippe fan Marcella Spann, in fjirtich jier jongere leararesse dy't sabeare syn siktaresse wie. Dorothy, Mary, Olga en Marcella koene inoar net sjen of luchtsje, en de spanning yn hûze Pound wie dan ek binnen de koartste kearen al om te snijen. Pound skynt Marcella Spann sjoen te hawwen as syn lêste kâns op leafde en jonkheid, mar hoewol't Dorothy, ûnder wa har kuratêle oft Pound noch altyd stie, ornaris Pound syn lytse frijaazjes negearre en tige tebekhâldend wie mei har juridyske macht, soarge se der yn dit gefal foar dat Spann weromstjoerd waard nei Amearika. Pound skreau oan Hemingway: "Aldman him wurch."
thumb|right|300px|Pound syn grêf op [[Isola di San Michele.]] Tsjin desimber 1959 wied er ta proai fallen oan depressiviteit, en hold er út dat syn wurk fan nul en gjinderlei wearde wie en dat er The Cantos ferknoeid hie. Hy koe gjin momint stil sitte, makke gjin sin mear ôf, mar iisbeare mar op en del, it iene stuit barstend fan 'e enerzjy, en fuort dêrnei suver ree om yn te stoarten. Syn neisten tochten dat er demint waard, en yn 'e simmer fan 1960, doe't er fluch gewicht begûn te ferliezen, pleatste Mary him yn in klinyk deunby Merano. Syn gewicht stabilisearre him wer, mar yn 'e maityd fan 1961 krige er in blaasûntstekking. Dorothy fielde har net by steat en soargje foar him, dat dy simmers loek er te Rapallo by Olga yn. Koarte tiid letter ferfearen se nei Feneesje. Dorothy gie nei Londen ta, dêr't se by Omar-en-dy ferbleau. Yn 1962 wie Pound op 1 maaie oanwêzich by in neo-faksistyske optocht, mar syn sûnens waard almar minder.
Yn 1965 reizge er noch nei Londen, foar de begraffenis fan T.S. Eliot, en neitiid besocht er yn Dublin Yeats syn widdo. Twa jier letter wied er yn New York oanwêzich by de iepening fan 'e tentoanstelling dêr't it troch him redigearre hânskrift fan Eliot syn The Waste Land diel fan útmakke. Op dy reis besocht er ek it Hamilton College, dêr't er sels yn in skier ferline oan studearre hie, en dêr't er in steande ovaasje krige doe't er syn útjouwer Laughlin beselskippe, dy't in earedoktoraat yn ûntfangst naam. Yn 1972, koart foar syn dea, waard útsteld om Pound de Emerson-Thoreau-medalje fan 'e Amerikaanske Akademy fan Keunsten en Wittenskippen ta te kennen, mar nei in stoarm fan protest seach de rie fan 'e akademy dêrfan ôf. Twa wiken foar syn 87ste jierdei droech er foar út eigen wurk foar in groep freonen yn in kafee: "Oangeande WOEKERDERIJ / seach ik it net skerpernôch, naam in symptoom foar de oarsaak. / De oarsaak is HABSUCHT."
Op syn jierdei, op 30 oktober, wied er te swak om syn sliepkeamer yn syn hûs oan it San Marcoplein te ferlitten, en de nachts dêrop waard er opnommen yn it Boargerlik Sikehûs fan Feneesje. Dêr ferstoar Ezra Pound yn syn sliep op 1 novimber 1972, yn 'e âlderdom fan 87 jier en yn it bywêzen fan Olga, oan opstopping fan 'e terms. Dorothy koe fanwegen har eigen swakke sûnens de útfeart fan har man net bywenje. Fjouwer yn it swart klaaide Fenesiaanske gondeliers roeiden Pound syn lichem nei it eilântsjerkhôf op Isola di San Michele, dêr't er deunby de keunstmesenas Sergei Diaghilev en de komponist Igor Stravinsky begroeven waard. Dorothy stoar it jiers dêrop yn Ingelân. Olga oerlibbe har minner 24 jier en stoar yn 1996, wêrnei't se njonken Pound begroeven waard.
Shedd Aquarium
It Shedd Aquarium (eins it John G. Shedd Aquarium) is in iepenbier akwarium en dolfinarium yn 'e Amerikaanske stêd Chicago, dat 19 miljoen liter wetter en 32.000 bisten fan 1.500 ûnderskate soarten omfiemet, ynkl. fisken, seesûchdieren, fûgels, slangen, amfibyen en ynsekten. It gie iepen yn 1930 en wie lange tiid it grutste binnendoarakwarium fan 'e wrâld. It wie ek it earste akwarium mei in permaninte kolleksje seefisken dat fier fan 'e see ôf lei. It Shedd Aquarium is fêstige yn 'e binnenstêd fan Chicago, oan South Lake Shore Drive, fuort oan 'e igge fan 'e Michiganmar, en makket mei it deunby steande Field Museum en Adler Planetarium diel út fan 'e Museum Campus Chicago. It wie yn 2005 it bêst besocht akwarium yn 'e Feriene Steaten, yn 2007 de bêste besochte attraksje fan Chicago, en mocht yn 2015 mear as 2 miljoen besikers ferwolkomje. It gebou fan it Shedd Akwarium hat sûnt 1987 de status fan monumint.
Skiednis
It Shedd Aquarium wie in geskink oan 'e stêd Chicago fan John G. Shedd, in magnaat út 'e detailhannel. Hoewol't Shedd langernôch libbe om 'e earste sketsen fan 'e arsjitekt te besjen, wie it syn widdo Mary R. Shedd, dy't yn syn namme de iepening ferrjochte. De bou fan it akwarium sette op 2 novimber 1927 útein en koste $3 miljoen, de oarspronklike 132 útstallingstanks ynbegrepen. It gebou waard oplevere op 19 desimber 1929, wêrnei't noch de ynrjochting folge, sadat de offisjele iepeningsseremoanje pas op 30 maaie 1930 holden waard.
Doedestiden wie it Shedd Aquarium it earste publike akwarium dat tûzenen km fan 'e see ôf lei en dochs in permaninte kolleksje seefisken hie. Dêrfoar wie men oant 1959 ôfhinklik fan in spesjaal yn opdracht fan it akwarium boud type tankwagon, de Nautilus, om fisken en seewetter te ferfieren. Yn 1930 waarden troch tweintich Nautilus-wagons acht reizen fan Key West, yn 'e Florida Keys, en Chicago makke, wêrby't 3,8 miljoen liter seewetter nei it akwarium oerbrocht waard. Doe't yn 1933 yn Chicago foar de twadde kear de wrâldtentoanstelling holden waard, krige it Shedd Aquarium, dat fuort benoarden it tentoanstellingsterrein lei, grutte bekendheid by in ynternasjonaal publyk.
Yn 1971 waard it akwarium útwreide mei it ûnderdiel Caribbean Reef, dêr't in koraalrif út 'e Karibyske See yn neimakke waard. Datselde jiers stjoerde it Shedd Aquarium foar it earst in skip út foar wittenskiplik ûndersyk en de samling fan eksimplaren fan fisken en oare bisten dy't yn it akwarium tentoansteld wurde koene. De reis gie nei it Karibysk Gebiet. Yn 1985 waard dat skip ferfongen troch it hjoeddeistige ûndersyksskip fan it akwarium, de Coral Reef II. John Shedd Reed, de pakesizzer fan John G. Shedd, dy't earder algemien direkteur fan 'e Atchison, Topeka and Santa Fe Railroad west hie, tsjinne fan 1984 oant 1994 as foarsitter fan 'e ried fan bestjoer fan it akwarium en bleau oant syn ferstjerren yn 2008 aktyf by it akwarium belutsen.
Yn 1991 iepene it Shedd Aquarium in reuseftich nij ûnderdiel, it saneamde Oceanarium, dat sûnt 2010 offisjeel it Abbott Oceanarium hjit. Dêryn wurde ferskate soarten seesûchdieren en teffens pinguïns holden. Yn 2003 waard it ûnderdiel Wild Reef tafoege. It Shedd Akwarium wûn de priis foar de bêste útstalling fan 'e Association of Zoos and Aquariums (AZA) yn 1999 foar Seahorse Symphony, yn 2001 foar Amazon Rising en yn 2004 foar Wild Reef.
Arsjitektuer
It gebou fan it Shedd Aquarium waard yn neoklassisistyske boustyl ûntwurpen troch it foaroansteande arsjitekteburo Graham, Anderson, Probst & White. It mei in koepeldak oerdutsen sintrale gebou is achthoekich, mei by de yngong fjouwer Doaryske pylders boppe-oan in brede treppen. Oeral binne akwatyske motiven yn it gebou ferwurke. Skylpodden, dolfinen, oktopussen, weagen en sels de trijetine fan Poseidon, de god fan 'e see út 'e Grykske mytology, kinne rûnom weromfûn wurde, sawol binnendoar as bûtenom. Ek waard in protte gebrûk makke fan 'e tegels ûntwurpen troch Mary Chase Perry Stratton.
It Shedd Aquarium waard yn 1987 opnommen yn it Amerikaanske National Register of Historic Places (NRHP). Datselde jiers krige it ek de status fan National Historic Landmark (NHL). It Oceanarium, de grutste lettere oanbou, dy't datearret út 1991, hat in modernere styl dy't it Amerikaanske Noardwesten fertsjintwurdiget, mar dochs naadleas oanslút by it âldere diel fan it gebou. Whale Harbor, de grutste tank fan it Oceanarium, mei 7,6 miljoen liter seewetter, hat oan 'e efterkant ruten mei oan 'e bûtenkant de iepen wetters fan 'e Michiganmar.
Permaninte útstallings
Amazon Rising is in ûnderdiel mei in oerflak fan 800 m² yn 'e foarm fan in galerij mei oan wjerskanten tanks dy't it troch de rivier de Amazône oerstreamde reinwâld fan Brazylje sjen litten, mei de omjaande jungle op 'e eftergrûn. It wetter stiet oant 1.80 m. De útstalling omfiemet 250 ferskillende soarten bisten, wêrûnder anakonda's, piranja's, spinnen, kaaimannen en swietwetterpylroggen.
It ûnderdiel Caribbean Reef waard yn 1971 op 'e earste ferdjipping tafoege, en kaam yn it plak fan 'e alderearste útstalling fan it Shedd Aquarium, Tropical Pool. Yn dit ûnderdiel is in libben koraalrif út 'e Karibyske See te sjen. In gimmick dy't by Caribbean Reef tapast wurdt, is in dûker dy't ynteraksje mei de bisten sjen lit wylst er praat tsjin 'e besikers. De grutste tank fan dit ûnderdiel, dê't 340.000 liter wetter yn sit, is rûn, sadat it publyk der hielendal omhinne rinne kin om alles sekuer te besjen. Dat wie ien fan 'e earste habitats dy't it hâlden en dragen fan fisken yn in iezing (Nederlânsk: school) sjen liet. De meast opfallende bisten binne tarpons, pylroggen, kaphammerhaaien en de rêden sopskylpod Nickel.
Stingray Touch is ien fan 'e nijste ûnderdielen fan it Shedd Aquarium, dêr't besiker kowesnútroggen en giele pylroggen oanreitsje kinne wylst se troch in bûtendoartank fan 76.000 liter op it Súdterras fan it akwarium swimme. Om foar de hân lizzende redens is dit ûnderdiel inkeld iepen fan maaie oant oktober.
Waters of the World is ien fan 'e âldste ûnderdielen fan it Shedd Aquarium, dat ferskate útstallings omfettet oer seeën, rivieren en marren, wêrûnder de Michiganmar en ferskate oare wetters yn en om Chicago. Der binne û.m. in Pasifyske reuze-oktopus (of reuzekreak), blauwe leguanen, seestjerren, seehynderkes en alligatorskylpodden te sjen.
It ûnderdiel Wild Reef, dat twa ferdjippings ûnder de begeane grûn fan it Shedd Aquarium leit, waard yn 2003 iepene. De grutste tank fan Wild Reef hat bûgde ruten fan 3.70 m heech en befettet 1,5 miljoen liter seewetter foar de werskepping fan in koraalrif út it Filipynske seereservaat om it eilân Apo hinne, kompleet mei libben koraal, in grut tal soarten fisken en roggen, seachfisken en sânbank-, sebra- en swartpuntrifhaaien.
It Oceanarium waard yn 1991 yn it Shedd Aquarium iepene. Fan 2010 ôf hjit it offisjeel it Abbott Oceanarium. It omfiemet ferskate tanks mei yn totaal 11 miljoen liter wetter. De grutste tank draacht de namme Whale Harbor, en befettet 7,6 miljoen liter wetter. Dêryn libje ferskate soarten seesûchdieren: wytstreekdolfinen, wite dolfinen (of belûga's) en Kalifornyske seeliuwen. It Oceanarium hat twa ferdjippings; de boppeste ferdjipping lit de Whale Harbor fan boppe wetter sjen, wylst men op 'e ûnderste ferdjipping de bewenners fan 'e grutte tank ûnder wetter omswimmen sjen kin. See-otters hawwe harren eigen tank op 'e ûnderferdjipping. Dêrnjonken heart ek de saneamde Polar Play Zone ta it Oceanarium, in ynteraktyf boartersgebiet foar bern, mei magelhaenpinguïns en noardlike rotspinguïns.
Yn 2009, doe't it Oceanarium renovearre waard, wiene de bewenjende bisten tydlik oerbrocht nei oare dieretunen. Doe waard ek it saneamde 4D Theater tafoege, dêr't 3D-filmfertoanings holden wurde, oanfolle mei in 'ekstra' diminsje lykas geur. Films dy't dêr te sjen west hawwe, binne û.m. Coastal Predators, Sea Monsters, The SpongeBob SquarePants Movie, Planet Earth, Ice Age en Dora the Explorer.
One World is in akwatyske presintaasje dy't yn 2013 foar it earst holden waard, hoewol't de show sterk stipet op it earder Fantasea, dat fan 2009 oant 2010 bestie. By One World wurde wite dolfinen, wytstreekdolfinen, seeliuwen, pinguïns, in hauk en sels hûnen belutsen. Yn novimber en desimber wurdt soms in spesjale krystferzje optuge.
Skotwûne
In skotwûne, sjitwûne of kûgelwûne is in soarte fan ferwûning dy't men oprint as men rekke wurdt troch ôfsketten munysje út in fjoerwapen. Soks komt in protte foar yn wapene konflikten, by de jacht en as ûnderdiel fan kriminele aktiviteiten. Ofhinklik fan it plak dêr't men rekke wurdt, it soarte (formaat) munysje dat brûkt wurdt en de krêft fan 'e ynslach kinne skotwûnen liede ta lichte of swiere ferwûnings of ta de dea. As men inkeld ferwûne rekke is, bestiet de kâns, op 'e nij ôfhinklik fan 'e boppeneamde faktoaren, dat men wer hielendal opbetterje sil, mar it komt ek foar dat men der jins libben lang lêst fan ûnderfynt of sels bliuwend ynfalide rekket. De stúdzje fan skotwûnen heart ta it wurkterrein fan 'e ballistyk. Skotwûnen wurde yn 'e regel standert as medyske needgefallen beskôge, wêrby't fuortendaliks ferlet is fan behanneling troch ekspêrs yn in sikehûs. Dokters binne wetlik ferplichte om skotwûnen te melden by de plysje.
De aard fan in skotwûne wurdt feroarsake troch de kombinaasje fan in stikmannich faktoaren. Yn it foarste plak giet it dêrby om 'e kinetyske enerzjy fan 'e kûgel (oftewol de krêft fan 'e ynslach). Dy kin wittenskiplik omskreaun wurde as KE = m•v2/2, wêrby't KE de kinetyske enerzjy is, m de massa fan 'e kûgel en v de faasje fan 'e kûgel. Mei dy berekkening kin ynsichtlik makke wurde wêrom't kûgels mei in swierder gewicht en/of dy't mei in hegere faasje ynslane, mear skea oanrjochtsje as kûgels fan deselde grutte dy't minder swier binne en/of har minder fluch fuortbewege. Oare wichtige faktoaren dêr't men rekken mei hâlde moat, binne de gier (draaiïng), en de eventuële ferfoarming of fragmintaasje fan 'e kûgel.
It direkte gefolch fan in skotwûne is ornaris slim blieden, dat mooglik mank giet mei it yn shock reitsjen fan it slachtoffer. Yn dy sitewaasje krije de organen dy't it lichem draaiende hâlde, te min soerstof oanlevere om't de bloedsirkulaasje fersteurd wurdt troch bloedferlies. Slimmer noch is it as de kûgel in krúsjaal lichemsdiel rekket, lykas it hert of de longen, of as it sintraal senuwstelsel skansearre rekket troch in ynslach yn 'e wringe of de harsens. De meast foarkommende direkte deadsoarsaken troch in skotwûne binne: deablieden, in klaplong, katastrofale ferwûning oan it hert of de gruttere bloedfetten en skea oan 'e harsens of it sintraal senuwstelsel. Bykommende slimme (mar net libbensbedriigjende) skea wurdt by skotwûnen tabrocht oan 'e hûd. As men yn it gesicht rekke is en de ferwûning oerlibbet, kriget men dêr in slimme groede wêrfoar't letter faak plastyske sjirurgy nedich is.
Formule 1 yn 2021
It Formule 1-seizoen 2020 wie it 72e Formule 1-seizoen. De "Formule 1", offisjieel het "FIA Formula One World Championship", is de heechste klasse yn de autosport, sa is bepaald troch de FIA.
It wrâldkampioenskip waard wûn troch Max Verstappen dit waard pas yn de lêste Grutte Priis beslist. Mercedes waard kampioen by de konstrukteurs.
Kalinder
Op 30 septimber 2021 waard dúdelik hoe't de folsleine kalinder foar 2021 der út sjen soe. Dit kaam troch de koroanapandemy.
Klassemint by de koereurs
Punten wurde takend oan de top 3 klassearre koereurs fan de sprintkwalifikaasje.
Opmerkingen:
Klassemint by de konstrukteurs
De top 10 klassearre auto's, krije punten, en 1 punt foar de koereur dy't de fluchste omgong riden hat yn de wedstriid (mits finisht yn de top 10).
Punten wurde takend oan de top 3 klassearre koereurs fan de sprintkwalifikaasje.
Opmerkingen:
Lokoja
Lokoja is in stêd yn Nigearia, it haadplak fan de steat Kogy. De stêd leit op it plak dêr't de rivieren de Niger en Benue by elkoar komme.
Lokoja hie sa'n 63.000 ynwenners yn 2009 en al 692.050 yn 2020. It is ien fan de rapst groeiende stêden op it Afrikaanske kontinint.
Lviv
Lviv, Lvov of Lemberg (Oekraynsk: Львів; Poalsk: Lwów, Russysk: Львов, Dútsk en Nederlânsk: Lemberg, Jiddysk: לעמבערג) is in stêd yn it westen fan de Oekraïne en it besjoerlike sintrum fan de oblast mei deselde namme. Mei in ynwennertal fan likernôch 725.000 (2019) is Lviv de sânde stêd fan it lân. De histoaryske binnenstêd is troch de UNESCO oanwiisd as wrâlderfgoed.
Skiednis
Troch de iuwen hinne hawwe ferskate Europeeske kultueren harren stimpel op de stêd set. De earste delsettings yn it stedsgebiet ûntstiene yn de 10e iuw en wiene Slavysk; de stifting fan de stêd fûn lykwols plak yn it midden fan de 13e iuw. Lviv slagge der yn de 13e iuw yn om as krúspunt fan wichtige hannelsrûtes yn belang ta te nimmen. Handlers en sakelju út Breslau, Krakau, Praach, Turyn en oare grutte plakken kamen yn Lviv byinoar.
Yn it noardwesten fan de hjoeddeiske Oekraïne hearske eartiids de foarst Daniël Romanovitsj fan Galysje. Yn 1256 liet de foarst fan it Rûs-foarstedom Galysje-Wolhynje op it plak fan it hjoeddeiske Lviv in boarch foar syn soan Lev bouwe. Oan de namme Lev, dat liuw betsjut, tanket de stêd de namme Lvov. Lviv hat noch jimmeroan in liuw yn it stedswapen stean. De ynfallen fan de Mongoalen en de te beteljen skattings ferswakten it foarstedom Galysje-Wolhynje en nei't de lokale liny fan de Rjoerikiden útstoar, foel Lvov ynearsten oan it Grutfoarstedom Litouwen en yn 1349 oan Poalen ta.
Poalske oerhearsking
De Poalen baarnden de boarch ôf en besochten it katolisisme op te lizzen. De Poalske kening Kasimir de Grutte ferliende de stêd yn 1356 it Maagdenburchske stedsrjocht. Dútsers, joaden en Armeenjers wiene nije bevolkingsgroepen dy't harren yn de stêd fêstigen. Fan 1375 oant 1772 wie Lvov haadstêd fan de Poalske Woiwodschap Roeteenje (sûnt 1569 yn de adelrepublyk Poalen-Litouwen). De stêd wie yn de Iere Nije Tiid njonken Krakau, Vilnius en Warsjau ien fan de sintra fan it Poalske kulturele en geastlike libben, wylst de omkriten fan de stêd benammen Oekraynsktalich bleaune.
Yn de Chmelnytsky-opkuor en de Poalsk-Russyske Kriich waard Lvov fan 1648 oant 1655 troch de Zaporozje-Kozakken belegere. De stêd krige foar it hoekhâlden it predikaat semper fidelis (altiten trou).
De yn 1661 troch de Poalske kening Jan II Kasimir stifte universiteit fan Lvov is de âldste universiteit fan de hjoeddeiske Oekraïne.
20e iuw
Om 1900 hinne wie likernôch de helte fan de ynwenners Poalsk, likernôch 25% wiene joaden en dan wiene der noch sa'n 30.000 Roethenen (sa't de Oekraïners doe hieten). De Poalen lykwols seagen op dy oare folken del en yn 1908 fermoarden trije Poalske gendarmes in Rhoeteenske boer. De Oekraynske studint Miroslaw Siczynski beantwurde de moard troch stedhâlder greve Andrzej Kazimierz Potocki del te sjitten. It liede ta in grutte en bluodrige opskuor tusken Poalske en Roetheenske studinten.
Oant de Earste Wrâldkriich hearde de stêd mei Krakau en de fêsting Przemyśl ta de belangrykste garnizoensplakken fan it leger fan de dûbelmonarchy yn it eastlik diel fan it ryk, dy't de Eastenryksk-Hongaarske grins tsjin it Russyske Ryk ferdigenje moasten. Yn augustus 1914 oermastere it Russyske leger yn de Slach om Lemberg de stêd en wist sa fier troch te stjitten nei it westen. De stêd bleau oant juny 1915 yn Russyske hannen en ek dêrnei bleau de posysje fan de stêd oant de Russyske Revolúsje yn 1917 faai.
Ynterbellum
Yn dy tiid hie de stêd 361.000 ynwenners. De measten dêrfan wiene Poalen (yn 1912 tusken de 50 en 53%, fanôf 1925 oer de 55%), in tredde foar it meast Poalske joaden en dêrnjonken Oekraïners, Dútsers en Poalske Armeenjers. Om de stêd hinne wiene lykwols de Oekraïners yn de mearderheid (ôfhinklik fan it gebiet ± 4/6 oant 5/6 fan de befolking). Yn it ynterbellum bleau Lviv in bolwurk fan de Poalske kultuer en in sintrum fan it Oekraynsk nasjonalisme. Bestjoerlik wie de stêd as diel de Twadde Poalske Republyk fanôf 1921 de haadstêd fan it woiwodskip Lwów.
Twadde Wrâldkriich
Yn septimber 1939 waard Lwów oant 1941 troch de dieling fan Poalen tusken Hitler en Stalin troch de Sovjets beset en yndield by de Oekraynske Sovjetrepublyk. Lykas oeral yn de Sovjet-Uny waard oan bedriuwen en boeren it kollektivisme twongen oplein. Yn dy tiid wennen der likernôch 160.000 Poalen, 150.000 joaden und 50.000 Oekraïners. Tusken it begjin fan de Dútske oanfal op de Sovjet-Uny op 22 juny 1941 en de yntocht fan de Wehrmacht yn Lvov, hawwe Sovjet-troepen likernôch 4.000 politike finzenen fermoarde. Yn de iere moarn fan 30 juny 1941 namen de Dútske troepen ûnder majoar-generaal Hubert Lanz mei it Oekraynske frijwilligersbataljon "Nachtigall" de stêd sûnder wjerstân yn. thumb|260px| Monumint foar de fermoarde poalske professors Leden fan de Organisaasje fan Oekraynske Nasjonalisen rôpen noch dyselde deis fanôf it balkon fan it Lubomirski-paleis it herstel fan de Oekraynske ûnôfhinklikens út, mar dêr sieten de Dútsers net op te wachtsjen en al in pear dagen letter waarden se fan de Gestapo oppakt. Lvov waard ûnderdiel fan it troch de Dútsers bestjoerde Generaal-gûvernemint en waard op 'e nij ûnder de namme Lemberg de haadstêd fan it distrikt Galysje. thumb|left|260px| Joaden yn it [[getto fan Lemberg (1941) ]] Fan de moardpartijen fan de Sovjets waarden troch de Dútsers en Oekraïners goed gebrûk makke yn de propaganda en dat liede ta nije pogrom-sentiminten tsjin de joadske befolking. By massamoarden op de earste dagen fan de Dútske besetting ferstoaren 4.000 joaden, foar in part troch spontane reboelje fan Oekraynske milysjes en boargers, mar fral ek troch de organisearre massa-eksekúsjes oan de râne fan de stêd troch de Einsatzgruppe C. Yn de nacht fan 3 op 4 july arrestearre de Gestapo 22 Poalske professors, neffens in list dy't opsteld wie mei help fan Oekraynske studinten. Se waarden fermoarde en fan guon ek de famyljeleden. Under it rezjym fan Kreishauptmann Joachim Freiherr von der Leyen (1897-1945) waard hast de folsleine joadske mienskip útmoarde yn it getto fan Lemberg, yn it wurkkamp Lemberg-Javovska en yn it ferneatigingskamp Belzec. Fan de likernôch 45 synagoges bleaune der mar twa gebouwen oer, de rest waard ferneatige. Yn Lemberg en omkriten waarden yn de tiid fan it nasjonaal-sosjalisme likernôch 540.000 yn kampen ombrocht; dêrfan 400.000 joaden (dêrfan 130.000 út de stêd), de oare 140.000 slachtoffers wiene Russyske finzenen. Yn Lemberg bestie letter it "kriichsfinzenenkamp 275" foar Dútske kriichsfinzenen. By it kamp lei in tsjerkhôf foar kriichsfinzenen mei mear as 800 grêven.
Nei de kriich oant 1991
thumb|260px| Operahûs yn it moderne Lviv Doe't de stêd yn 1944 ûnder Sovjetbestjoer kaam waarden de measten Poalen útset. In diel fan dy befolking ferhûze nei it ferdriuwen fan Dútsers nei Neder-Sileezje, benammen nei Breslau. In soad Oekraïners, dy't earder yn it Poalske West-Galysje en sintraal Poalen wenne hiene, waarden tagelyk troch de Sovjet's twongen te ferhûzjen nei Lvov. Sa feroare de etnyske en kulturele gearstalling fan de stêd, dêr't no de Oekraïners fierwei de grutste groep foarme.
De autoriteiten setten útien mei de weropbou fan de stêd, dy't mank gyng mei yndustrialisaasje en in ynfluks fan faklju út de hiele Sovjet-Uny. Oant de jierren 1980 wiene der 137 grutte fabriken bykommen, dy't foar de produksje fan bussen, frachtweinen, fiersjoggers en masjines soargen. It ynwennertal naam fan 330.000 oant 760.000 ta. Nasjonalistyske bewegings ûnder de oarspronklike ynwenners waarden ûnderdrukt.
Unôfhinklikens
Sûnt 1991 leit Lviv yn de ûnôfhinklike republyk Oekraïne. Yn Galysje wurdt noch jimmeroan de rop om autonomy heart, ek fanwegen de skiednis fan Lviv as haadstsêd fan in selsstannich keninkryk. De stêd fierde yn de hjerst fan 2006 it 750-jierrich jubileum. thumb|260px| De Merk fan Lviv thumb|260px| Patrisiërshûzen oan it Marktplein thumb|260px| Otterdokske Marije-Himelfearttsjerke
It besjen wurdich
De âlde binnenstêd en de bebouwing yn de wiken dy't tsjin it ein fan de 19e iuw/begjin 20e iuw ûntstiene hawwe de kriich en de Sovjet-tiid goed trochstien. De bebouwing fertsjintwurdiget de renêssânse, de barok, it klassisisme, it histoarisme, de Jugendstil en Art deco. Yn 1998 waard it histoaryske sintrum fan de stêd op de list fan it wrâlderfgoed fan UNESCO ynskreaun fanwegen syn stedske struktuer en it ferranen fan de arsjitektoanyske en keunstsinnige tradysjes fan East-Europa mei dy fan Itaalje en Dútslân. De politike en ekonomyske rol fan Lviv loek in grut tal etnyske groepen oan mei ferskillende kulturele en religieuze tradysjes, dy't eigen mar ek fan inoar ôfhinklike mienskippen yn de stêd foarmen, dy't ek tsjintwurdich yn it stedsbyld werom te kennen binne.
Toledo
Geografy
Belize:
Bolivia:
Kolombia:
Brazilië:
Filipinen:
Spanje:
Feriene Steaten:
Mennerdastate
thumb|pleats Mennerdatstate (2010) Mennerdastate lei noardnoardeast fan Brantgum, gemeente Dongeradiel. Op it stee stiet no in pleats.