cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lotje van der Bie
Lotje van der Bie (24 febrewaris 1986) is in Nederlânske fotografe, filmmakster en aktrise.
Pinewood Studios
Skiednis
Oant 2001 wiene de Pinewood Studios ûnderdiel fan The Rank Group, mar dat jiers waard it studiokompleks oerdien oan in kloft ynvestearders û.l.f. Michael Grade en Ivan Dunleavy. De oankeap troch dyselden fan 'e Shepperton Studios yn Londen late ta de oprjochting fan 'e Pinewood Group, in bedriuw dat him folslein taleit op 'e eksploitaasje fan studiokompleksen yn 'e hiele wrâld. Deselde ûndernimming hat ek studio's yn besit yn Kanada, de Dominikaanske Republyk, Dútslân, Maleizje en de Feriene Steaten.
Fasiliteiten
De Pinewood Studios omfiemje sechstjin soundstages foar de opnamen fan films en tillefyzjeprogramma's, dy't yn grutte útinoar rinne fan mar 160 m² oant it reuseftige 007 Stage fan 5.500 m². It 007 Stage waard oarspronklik yn 1976 boud foar de James Bond-film The Spy Who Loved Me (1977) en befettet in gigantyske wettertank, ien fan 'e grutsten yn Jeropa. It 007 Stage waard yn 1984 ferwoastge troch brân, mar fjouwer moanne letter werboud foar A View to a Kill. Op 30 july 2006 rekke deselde studio fannijs slim skansearre by in brân, mei as gefolch dat it dak foar in diel ynstoarte. Binnen in healjier waard it ferlaat wer reparearre. It op ien nei grutste soundstage fan 'e Pinewood Studios wurdt foarme troch it T Stage, mei in oerflak fan 2.800 m². It Richard Attenborough Stage, ferneamd nei de bekende akteur en regisseur, is likernôch like grut. Teffens binne der twa soundstages dy't spesjaal tarist binne foar it dwaan fan tillefyzje-útstjoerings. It âlde lânhûs Heatherden Hall mei syn grutte tunen stiet ek noch altyd en wurdt as opnamelokaasje brûkt. Efter de soundstages binne hektares lân beskikber foar it bouwen fan bûtendoarsets.
Films
In seleksje fan films dy't alteast foar in diel yn 'e Pinewood Studios opnommen binne:
Tillefyzje
Yn 'e Pinewood Studios binne ek ferskate tillefyzjesearjes opnommen, lykas Eastenders, Midomer Murders, Teletubbies (1997-2001), Bob the Builder (1998-2004), Birds of a Feather (fan 2014 ôf), Red Dwarf (2015-2020), Andor (fan 2022 ôf) en Willow (fan 2022 ôf). Ek tillefyzjekwissen lykas The Weakest Link (2001-2009) en realitytillefyzjeprogramma's lykas The Voice UK (2013) binne der filme.
Ellia Smeding
Ellia Georgina Smeding (Oxfordshire, 16 maart 1998) is in Frysk langebaanrydster. Se is hikke en tein yn it Ingelske Oxfordshire. Doe't se 8 jier wie, is se mei har Britske mem, Fryske heit en susters nei Fryslân ferhuze. Smeding hat in relaasje mei de Britske langebaanrider Cornelius Kersten. Yn 2020 debutearre sy ynternasjonaal op de Jeropeeske kampioenskippen reedriden ôfstannen op de 1000 meter. Yn 2022 komt Smeding foar Grut Brittanje út op de Olympyske Winterspullen yn Peking. Yn de simmer fan 2022 makke Ellia Smeding de oerstap fan Team FrySk nei Team Novus.
Jan de Jong (oersetter)
Jan de Jong (Achlum, 17 desimber 1921 – De Jouwer? 4 juny 2006) is in Frysk oersetter, dy't ferantwurdlik is foar it oerbringen nei it Frysk ta fan in stikmannich berneboeken en literêre wurken, meast út it Nederlânsk.
Rykswei 9
De Rykswei 9 is in Nederlânske autodyk (A9) en autowei (N9). De A9 bestiet út twa losse parten dy't oer de A2 meiïnoar ferbûn binne. It folsleine trajekt hat in lingte fan 96 kilometer. De A9 bestiet sûnt 1974 fierhinne yn syn hjoeddeistige foarm.
Dirty Grandpa
Dirty Grandpa is in Amerikaanske gross-outkomeedzjefilm út 2016 ûnder rezjy fan Dan Mazer, mei yn 'e haadrollen Robert De Niro en Zac Efron. De titel betsjut "Fize Pake". It ferhaal giet oer Jason Kelly, in keurige jongeman dy't op it punt stiet te trouwen mei de bazige, folle-easkjende dochter fan in kollega fan syn heit, as er troch syn pake op sleeptou nommen wurdt nei spring break yn Floarida. De âldman, dy't koartby widner wurden is, blykt syn wylde hierren noch net ferlern te hawwen. Dirty Grandpa krige oer it algemien negative resinsjes fan 'e filmkritisy, fan wa't ferskaten it de minste film neamden dy't se ea sjoen hiene. Nettsjinsteande dat wie de film kommersjeel súksesfol yn 'e bioskopen.
Plot
As Jason Dick de moarns fan harren ôfreis thús ôfhelje sil, trappearret er de âldman op in potsje masturbearjen foar in pornofilm. Pake docht krekt as is der neat oan 'e hân, en Jason besiket mei ynmoed te ferjitten wat er sjoen hat. Underweis moetsje se yn in weirestaurant Shadia, in âld-klasgenoate fan Jason fan doe't er noch foar fotograaf learde. (Dat wie nammentlik syn passy foar't syn heit him beprate om abbekaat te wurden.) Shadia wurdt beselskippe fan in freondinne, de sletterige Lenore, dy't in swak foar âldere manlju hat en fuort seksuele belangstelling kriget foar Dick. Dyselde beäntwurdet har belangstelling folút en makket Shadia en Lenore wiis dat hy in heechlearaar is en Jason in profesjoneel fotograaf foar it foaroansteande tydskrift Time. Ear't se útinoar geane, praat Dick ta argewaasje fan Jason mei de famkes ôf yn it baaiplak Daytona Beach.
Letter dy deis stekke Dick en Jason oan by in golfbaan om in rûntsje te golfen. Dick blykt lykwols mear oandacht te hawwen foar in pear oantreklike froulike golfers as foar de sport. Nei't Jason derfoar soarge hat dat de froulju útnaaie, krije pake en pakesizzer spul. Dêrby makket Dick dúdlik dat er mear as fjirtich jier troud west hat mei Jason syn beppe, en dat er har al dy jierren trou west hat, ek doe't se siik rekke en tsien jier mei kanker wraksele. Sadwaande is it no al fyftjin jier lyn dat er foar it lêst seksuele omgong hân hat mei in frou. Beppe hat him op har stjerbêd yndruid dat er nei har ferstjerren fierder moast mei syn libben, en dat is persiis wat Dick fan doel is.
Tsjin betterwitten yn riidt Jason syn pake nei Daytona Beach, dêr't it in drokte fan belang is om't harren besyk midden yn spring break falt. Op it strân moetsje se Shadia en Lenore wer, mar de fammen wurde beselskippe troch harren freonen Cody en Brah, dy't Jason en Dick fuort as rivalen sjogge. Dick bepraat Jason om mei te dwaan oan bierdrinkwedstryd. Dêrby besiket er de konkurrinsje út te skeakeljen troch in stikmannich Xanax-tabletten yn in beker mei bier te dwaan, mar Jason, dy't dêr neat fan wit, is dejinge dy't dy beker leechdrinkt. Yn 'e mande mei de alkohol bringt dat him aardich fan 'e kaart, en as er dy jûns op in feest ek noch by fersin crack smookt dy't oanbean wurdt troch de joviale pleatslike drugsdealer Pam, reitsje by him alle remmen los. Inkeld klaaid yn in taske yn 'e foarm fan in hoarnbij, dat syn skamstreek bedekt, docht er mei oan in polonêze, wêrnei't er útnaait op in stellen motorfyts.
De oare moarns wurdt Jason mei in reuseftige kater wekker op it strân, dêr't in pjut belangstelling kriget foar de hoarnbij en him dy fan it liif skuort. De heit fan in jonkje beskôget Jason as in pedofyl dy't it mei jonge bern besiket oan te lizzen, en skillet de plysje, dy't him fuortendaliks arrestearret. Nei't Dick jild ynlein hat sadat er op boarchtocht frijkomt, jout Jason him de skuld fan it hiele fiasko. Nettsjinsteande dat riidt er syn pake dy deis nei Boca Raton foar it besyk oan Stinky. Dat blykt no lykwols in âld krebintich mantsje te wêzen mei in leveroandwaning dy't noch mar in pear moannen te libjen hat en ferpleegd wurdt yn in tehûs foar palliative soarch. Hy freget Dick om fuort te gean, om't er net wol dat dy sa oan him weromtinke sil.
Neitiid bepraat Dick Jason om him werom te bringen nei Daytona Beach. De moeting mei Stinky hat him derfan oertsjûge dat er alles út it libben helje moat no't er dat noch kin. Jason, dy't begrutsjen mei syn pake hat, jout ta. Yn Daytona Beach moetsje se Shadia en Lenore wer. Op it strân wurdt in ymprovisearre amateurbodybuilderswedstryd organisearre troch Pam de drugsdealer, dêr't Cody en Brah as team oan meidogge. Dick en Jason nimme it tsjin harren op, en troch de útsûnderlik sterke ynhouten fan 'e âldman steane se ek noch op it punt om te winnen. As Jason lykwols sjocht dat it publyk foto's fan harren nimt, naait er út, mei't er syn karriêre as abbekaat en syn houlik mei Meredith net yn gefaar bringe wol. Cody en Brah winne sa de wedstryd om't de tsjinpartij it opjout, mar Dick ûntdocht in T-shirtkanon fan syn befeiligingsmeganisme en sjit in blik bier op harren ôf, wêrmei't er de beide jongemannen it sikehûs yn helpt. Jason wol witte hoe't syn pake, in simpele monteur yn it Amerikaanske Leger, dingen as it modifisearjen fan in T-shirtkanon sa hurd even dwaan kin. Dan bychtet Dick op dat er gjin monteur wie, sa't hy en beppe harren bern altyd fertelden, mar dat er eins by de kommando's siet en dat er misjes efter de linys fan 'e fijân útfierd hat fan Fjetnam oant Irak.
No't Cody en Brah yn it sikehûs lizze, ornearret Dick dat se gjin ferlet mear hawwe fan har hotelkeamer, dat hy en Jason lûke dêryn. Dy jûns geane se mei Shadia en Lenore nei in nachtklub, dêr't Bradley, de ferweakke homoseksuele freon fan 'e fammen, lestichfallen wurdt troch in groepke mannen. Dick daget harren út ta in fjochtpartij op it parkearterrein, dêr't er Jason opofferet om in ôflieding te foarmjen, wylst er sels fluch en sûnder swierrichheden mei de tsjinstanners ôfweeft. De oare deis besiket Jason in protestgearkomste mei de maatskiplik belutsen Shadia, dy't him fertelt dat se mei koarten in jier fuort sil op in skip foar in protestmisje.
It sit Jason net lekker dat Shadia, ta wa't er him oanlutsen fielt en dy't dúdlik ek belangstelling foar him hat, noch altyd mient dat er in profesjoneel fotograaf is en der alhiel gjin aan fan hat dat er mei koarten trouwe sil. Dy jûns beslút er om har de wierheid te fertellen, mar ûnderwilens binne Cody en Brah út it sikehûs kommen. Troch bûsehifkjen besette dy beiden it rydbewiis fan Dick, en in koarte syktocht op it ynternet foarsjocht harren fan alle ynformaasje dy't se nedich hawwe. As Jason en Dick dy jûns by de froulju komme, docht bliken dat Shadia en Lenore troch tadwaan fan Cody en Brah alles al oer harren witte. Shadia fielt har bedondere, mar Lenore mei it wol lije as manlju har bedrage en fielt har dêrom krekt noch sterker ta Dick oanlutsen. Dat it rydbewiis fan Dick noch jildich blykt te wêzen, komt foar Jason as ûnferwachts nijs. Cody en Brah stopje him drugs yn 'e bûse en skilje de plysje, dat Jason wurdt op 'e nij arrestearre en bringt wer in nacht yn 'e sel troch.
De oare deis, as Dick op 'e nij boarchtocht foar him betelle hat, fertelt de âldman him dat er foarhinne altyd fuort wie, en dat er dêrtroch in weardeleaze heit west hat foar Jason syn heit David. Dy is dêrtroch immen wurden dy't Dick net lije mei, en hy is bang dat it mei Jason deselde kant útgiet. Hy hat syn hiele libben troch David útstippelje litten, te begjinnen mei de stúdzje rjochten dy't er folge hat wylst er eins fotograaf wurde woe, en einigjend mei syn houlik mei Meredith, dy't de dwersferkearde frou foar him is. Dat Dick syn pakesizzer meisleept hat op it reiske nei Floarida wie dêrom eins bedoeld om Jason fan syn foarnommen houlik ôf te bringen. In poerlulke en frustrearre Jason lit Dick efter en giet nei hûs.
Under de rippetysje foar de trouwerij, dêr't it neffens Meredith net sûnder kin, lit Dick it kompjûtersysteem hacke, wêrnei't er yn in rige bylden fan Jason en Meredith dy't oan 'e gasten fertoand wurde, in stikmannich yn ferlegenheid bringende foto's fan it spring break-feest yn Daytona Beach ynfoeget. Jason, dy't him oan dat punt ta meislepe litten hat troch Meredith, bekent har dan dat er net trochgean kin mei de trouwerij. Meredith is sa lulk dat se him taropt dat se ûnder syn reiske nei Floarida mei syn neef Nick op bêd west hat. Jason naait út en mei help fan Dick set er yn 'e iiskowein fan drugsdealer Pam ôf om Shadia yn te heljen foar't se foar in jier ôfset op it skip. Jason syn heit David besiket harren tsjin te hâlden, mar wurdt tasere troch Pam.
Nei in wylde rit mei Dick efter it stjoer, wêrby't se al rillegau efterfolge wurde troch de plysje, helje se de bus yn dêr't Shadia yn sit. Jason fertelt har dat syn houlik fan 'e baan is en dat er by har wêze wol. Sy jout him lykwols te kennen dat der in skip is dat se helje moat. Dêrop freget Jason har, op oantrúnjen fan Dick, oft er ek mei kin. Dat is in skot yn 'e roas, en Jason en Shadia tútsje inoar. As David it ferskil yn syn soan sjocht no't er mei Shadia is yn ferliking mei hoe't er wie mei Meredith, begrypt er einlings dat er mis west hat troch te besykjen om syn hiele libben te regeljen. Wylst Jason en Shadia tegearre yn har bus stappe, lizze David en Dick harren skeel by. As Dick letter thúskomt, treft er dêr Lenore oan, dy't him meinimt op bêd.
Produksje
Dirty Grandpa waard regissearre troch Dan Mazer nei in senario fan John M. Phillips. As produsinten wiene Bill Block, Michael Simkin, Jason Barrett en Barry Josephson by it projekt belutsen foar de filmstudio's BillBlock Media, Josephson Entertainment en QED International. Foar de film wie in budget beskikber dat rûsd waard tusken de $11,5 en 25 miljoen. De kamerarezjy wie yn 'e hannen fan Eric Alan Edwards, wylst de filmmuzyk fersoarge waard troch Michael Andrews.
Foar de rol fan Dick Kelly wiene Jeff Bridges en Michael Douglas yn omtinken nommen foar't Robert De Niro derfoar tekene. De opnamen setten op 5 jannewaris 2015 útein yn Atlanta en duorren oant 13 febrewaris. Neitiid waarden fan 27 april oant en mei 5 maaie de spring break-sênes noch opnommen op Tybee yn Georgia. De produksje waard op 9 maaie formeel beëinige, wêrnei't de postproduksje fan 'e film begûn.
Distribúsje
De distribúsje fan Dirty Grandpa waard fersoarge troch Lionsgate Films. De film gie op 22 jannewaris 2016 yn 'e Amerikaanske bioskopen yn premiêre. Dirty Grandpa waard op 17 maaie fan dat jier útbrocht op dvd en blu-ray.
Untfangst
Fan 'e filmkritisy krige Dirty Grandpa oer it algemien negative resinsjes, soms sa oerdreaun oanstellerich dat se op it hystearyske ôf wiene. Sa omskreau Nick Schager fan it tydskrift Variety de film as in "ferachtlik fiasko" en skreau Mike Ryan fan Uproxx: "Dirty Grandpa is de minste film dy't ik ea yn in bioskoop sjoen haw. Ferbaarne, dy boel." Yn Deadline Hollywood skrau Pete Hammond: "Dirty Grandpa is net allinne de minste film dêr't [Robert De Niro] ea yn spile hat, mar it soe skoan ek de minste film wêze kinne dêr't wa dan ek ea yn spile hat." Neffens Glenn McDonald fan Indy Week wie Dirty Grandpa "it komeedzje-ekwifalint fan martelporno" en "ien fan 'e minste films dy't ea makke is". De Britske filmkritikus Mark Kermode sei op 'e BBC-radio: "Nei't [ik] Dirty Grandpa [sjoen hie], fielde ik my echt fiis, [en] woe ik in dûs nimme, om't [de film] gewoan sa walchlik is." Ek Richard Roeper fan 'e Chicago Sun-Times, dy't de film 0 fan 5 stjerren taparte, fûn Dirty Grandpa de minste film fan 2016.
In serieuzere resinsje kaam fan Jesse Hassenger fan The A.V. Club, dy't Dirty Grandpa in 6 joech op in skaal fan 1 oant 10. Hy fûn de film "muoisum" en hie krityk op it senario en de rezjy, mar joech in positive reäksje op it aktearjen fan Aubrey Plaza, oer wa't er skreau: "Sy en De Niro lykje ree om tegearre út te naaien nei in bettere film." Yn 'e Kanadeeske krante The Globe and Mail joech Kate Taylor Dirty Grandpa 2 fan 4 stjerren, en murk op: "It is de rezjy, en net it senario, dy't de film de dea docht, mei't Mazer mar trochstrompelet fan 'e drinkwedstryd nei de healneakene polonêze nei de auto-efterfolging sûnder ea it laitsjen dêr't er om ferlegen sit út 'e komyske sitewaasjes te heljen of de spanning dêr't er felet fan hat út 'e dramatyske ûntwikkelings." Neffens Taylor wie de film net leaf genôch of net grouwélich genôch, krekt wat je woene.
Peter Bradshaw fan The Guardian joech de Dirty Grandpa 2 fan 5 stjerren en die ferslach dat de film "wat hilariteit en ek wat ûnbedoelde walging" oproppe soe. Oer de rol fan Robert De Niro skreau er: "Dizze gross-outkomeedzje nimt De Niro-fans mei nei in nije emosjonele faze dy't ik inkeld oantsjutte kin as 'de wanhoop foarby'. We kinne gjin ferbjustering of ôfgriis mear fiele […]. We hawwe ús der gewoan ferdôve by del lein dat de grutte man trochgiet mei it dwaan fan sokke dingen."
Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hie Dirty Grandpa in leech goedkarringspersintaazje fan 11%, basearre op 134 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: "Krekt as in rjemmebûterbabbelder dy't yn in rioelputsje falt, fertsjintwurdiget [de film] it soargeleas omknoffeljen mei in klassyk talint [d.w.s. De Niro] dat ienris miljoenen minsken genietsje liet." Op Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, behelle Dirty Grandpa in goedkarringspersintaazje fan 21%, basearre op 27 resinsjes.
Resultaat
Dirty Grandpa brocht yn 'e bioskopen yn 'e Feriene Steaten en Kanada $35,5 miljoen op, en yn alle oare lannen en territoaria $69,6 miljoen. Wrâldwiid kaam de opbringst dêrmei út op $105,2 miljoen. Ofset tsjin it budget fan, op syn meast, $25 miljoen, betsjut dat in winst fan $80,2 miljoen, hoewol't dêr de marketingkosten noch wol ôf moatte. Yn 'e Amerikaanske bioskopen ûnderfûn Dirty Grandpa konkurrinsje fan The 5th Wave, dy't tagelyk útkaam.
Tjaard Anne Marius Albert van Humalda van Eysinga
Jonkhear Tjaard Anne Marius Albert van Humalda van Eysinga (Ljouwert, 5 jannewaris 1869 - De Haach, 21 jannewaris 1946), gauris ôfkoarte ta jhr. T.A.M.A. van Humalda van Eysinga, wie in Frysk abbekaat, boargemaster en oersetter.
Hy wie in soan fan Idzerd Frans van Humalda van Eysinga (1843-1907) en wie ûnder oaren boargemaster fan Dimter.
Dairy Campus
De Dairy Campus (útspr.: ['dɛ:ɹi 'kæmpəs], likernôch: " dê -ry kem -pus"; Ingelsk foar "suvel-kampus") is in proefbedriuw en sintrum foar wittenskiplik ûndersyk en praktykûnderwiis  op it mêd fan 'e melkfeehâlderij (fan kij) yn 'e Fryske haadstêd Ljouwert. Ta oprjochting dêrfan waard besletten yn 2011, wêrnei't it sintrum yn 2016 iepene waard. De Dairy Campus komt fuort út 'e Proefbuorkerij Bosma Zathe, dy't yn 1944 yn Oerterp ûntstie, en it gebouwekompleks fan it sintrum droech sadwaande earder de namme Nij Bosma Zathe. Tsjintwurdich makket de Dairy Campus diel út fan Wageningen University & Research (WUR). Alle aktiviteiten yn it sintrum binne rjochte op 'e ûntjouwing fan duorsume suvelproduksje en -ferwurking.
Skiednis
Yn maaie 1944 pachte it Sintraal Ynstitút foar Lânboukundich Undersyk (CILO), út Wageningen, de feehâlderij Bosma Zathe yn Oerterp om dêr lânboukundich ûndersyk te dwaan. Yn 1956 kaam de proefbuorkerij yn 'e hannen fan it Fryske Kristlik Boere en Túnkers Bûn (CBTB), dêr't it sechstjin jier lang by hearde. Yn 1972 folge in reorganisaasje, wêrby't Proefbuorkerij Bosma Zathe omfoarme waard ta in regionaal ûndersykssintrum (ROC). Yn dy hoedanichheid wie Bosma Zathe fan 1974 ôf in gearwurkingsferbân fan it CBTB, de Fryske Maatskippij fan Lânbou en de stânsorganisaasjes fan Grinslân. Yn 1995 kaam de proefbuorkerij troch in fúzje te hearren ta in lanlike Stichting Praktykûndersyk Kij, Skiep en Hynders. De ûndersiken dy't der fan dy tiid ôf plakfûnen, waarden út Lelystêd wei koördinearre.
Yn 2000 ferhuze it proefbedriuw Bosma Zathe fan Oerterp nei Ljouwert, dêr't it op in nije lokaasje yn 'e Boksumerpolder de namme 'Nij Bosma Zathe' oannaam. It gebouwekompleks dêre wie yn 1999 nij boud. Nij Bosma Zathe waard op 6 desimber 2000 troch kommissaris fan 'e keninginne Ed Nijpels offisjeel iepene. De ferhuzingsoperaasje koste mear as ƒ17 miljoen. Nij Bosma Zatha kaam, yn 'e mande mei de oare fiif regionale ûndersykssintra op it mêd fan 'e melkfeehâlderij (Cranendonck, De Vlierd, Zegveld, Aver Heino en de Waiboerhoeve), te hearren ta Wageningen University & Research (WUR). Nij Bosma Zathe krige dêrby de funksje fan praktyksintrum foar it melkfeehâlderijgebiet Noard-Nederlân. Yn 2001 kaam it proefbedriuw te hearren ta it Praktykûndersyk Feehâlderij, in selsstannich operearjend ûnderdiel binnen WUR. Yn dy tiid bestie Nij Bosma Zathe út twa bedriuwswenten, in skuorre, in lisboksstâl mei romte foar 184 kij, in jongfeestâl mei in stâl foar kealjen en in wurktúgeberging.
Troch de ôfskaffing fan it Lânbouskip, dat de boeren earder in kollektive heffing oplein hie dêr't praktykûndersyk út betelle waard, moast der op 'e proefbedriuwen besunige wurde. Yn 2008-2009 waard troch alle belutsen partijen ôfpraten dat de ûnderskate proefbuorkerijen foar de melkfeehâlderij op ien lokaasje gearbrocht wurde moasten, om troch sintralisearring de kommunikaasje te ferienfâldigjen en it nivo fan it wurk dat dêr dien waard, te maksimalisearjen. De bedoeling wie dat der ien nasjonaal kennissintrum komme soe foar ynnovaasje, wittenskiplik ûndersyk, edukaasje en praktyk op it mêd fan 'e melkfeehâlderij en de suvelproduksje en -ferwurking, dat de 'Dairy Campus' komme moast te hjitten. Der wie fuortendaliks al sprake fan dat it nije sintralisearre proefbedriuw yn Ljouwert komme soe, mar dêr kaam de ûndernimmingsried fan 'e Animal Science Group fan Wageningen University tsjin yn it gewear. Dy fûn nammentlik dat in konsintraasje fan 'e proefbedriuwen foar de melkfeehâlderij op 'e Waiboerhoeve by Lelystêd, de grutste proefbuorkerij fan Nederlân, fanwegen de sintralere lizzing folle mear foar de hân lei.
Uteinlik waard yn 2011 besletten dat de Dairy Campus komme soe op 'e lokaasje fan it proefbedriuw Nij Bosma Zathe. As reden dêrfoar waard jûn dat Fryslân in suvelprovinsje by útstek is, dêr't in protte organisaasjes op it mêd fan 'e lânbou fêstige binne. Efter de skermen wie it lykwols sa dat de Provinsje Fryslân en de Gemeente Ljouwert der hurd oan skuord hiene om 'e Dairy Campus yn Ljouwert te krijen, û.m. troch €20 miljoen subsydzje yn it foarútsicht te stellen,   in trêdepart foar de ynfrastruktuer en de rest foar it ûnderwiisprogramma en it wittenskiplik ûndersyk. Fan dy €20 miljoen kaam €2,5 miljoen fan 'e provinsje, nochris €2,5 miljoen fan 'e gemeente en de oare €15 miljoen út it Fryske oandiel yn it Gearwurkingsferbân Noard-Nederlân (SNN). Oan 'e ein fan 'e simmer fan 2014 soe de útwreiding fan Nij Bosma Zathe begjinne mei de bou fan in fjouwertal nije lisboksstâlen en in nij ûntfangstgebou. De plannen rûnen lykwols fertraging op troch besunigings. Uteinlik duorre it oant febrewaris 2015 foar't mei de bou úteinset wurde koe. Dy soe yn totaal €9 miljoen kostje. It wie de bedoeling dat Nij Bosma Zathe fan 2015 ôf it iennichste Nederlânske proefbedriuw foar kowehâlderij wêze soe, mar úteinlik wie de Dairy Campus oant begjin 2016 noch fêstige op twa lokaasjes: Nij Bosma Zathe en de Waiboerhoeve, yn Lelystêd. Nei't de nijbou fan Nij Bosma Zathe reälisearre wie, waarden alle aktiviteiten yn Ljouwert sintralisearre. De Dairy Campus waard op 26 maaie 2016 offisjeel iepene troch steatssekretaris Martijn van Dam fan Ekonomyske Saken. Yn augustus 2018 brocht premier Mark Rutte in besyk oan 'e Dairy Campus. Fan 2016 ôf waard oer in perioade fan tsien jier €40 miljoen yn 'e Dairy Campus ynvestearre, wêrfan't elts jier krapoan €1 miljoen foar ynnovaasjeprojekten beskikber kaam. De helte fan dat jild bestie út subsydzje fan 'e Provinsje Fryslân en de Gemeente Ljouwert, wylst de oare helte ynbrocht waard troch Wageningen University en partners yn 'e private sektor.
Hjoeddeistige sitewaasje
Anno 2019 bestiet de Dairy Campus út in ûntfangst- en presintaasjeromte, gearkomstefasiliteiten, in gebou mei trainingsromten,  in 'dongplein', fivers foar wettersuvering, in melkkarrûsel en seis lisboksstâlen  mei elts har eigen funksje,   lykas de opfok fan jongfee, dongbewurking, en ûndersyk nei ammoniakopheaping, nei libbensdoer, nei beweidingssystemen en nei feefoer en effisjint fuorjen. It proefbedriuw hat 18 fêste wurknimmers (wêrfan mear as de helte yn 'e stâlen en de rest op kantoar) en 550 melkkij   (in pear hûndert stiks jongfee net meirekkene). Ek omfiemet it 300 ha (of 825 pûnsmiet) oan greidlân. Der wurde mear as tritich ûndersyks- en ynnovaasjeprojekten tagelyk útfierd. Njonken kennis- en ûndersykssintrum is de Dairy Campus ek noch in bedriuw, dat gewoan rendabel wêze moat. De helte fan 'e omset komt út 'e levering fan molke oan FrieslandCampina, wylst de oare helte komt fan sponsoring fan wittenskiplik ûndersyk.[boarne nedich] Yn desimber 2018 waard it biogas út in biofergêster dy't Biogas B.V. op 'e Dairy Campus pleatst hie, troch yngebrûkname fan in fernijde gasynstallaasje geskikt makke foar levering oer it iepenbiere gasnet.
Aktiviteiten
De Dairy Campus is it (iennichst oerbleaune) sintrum foar wittenskiplik ûndersyk en praktykûnderwiis op it mêd fan 'e melkfeehâlderij yn Nederlân. Dêrby wurdt it proefbedriuw ynset foar it sammeljen fan data dy't neitiid brûkt wurde kin foar it betinken fan nije, ynnovative manearen foar it runnen fan it boerebedriuw en de ferwurking fan suvel. As ûnderdiel fan Wageningen University leit de Dairy Campus him ta op nauwe gearwurking tusken wittenskip, ûnderwiis en de agraryske sektor. Studinten fan sawol it MBO, it HBO as it universitêr ûnderwiis kinne op 'e Dairy Campus in staazje-opdracht of ôfstudearprojekt útfiere of praktykles folgje. Ek is it mooglik om mei ideeën fan wittenskippers oan 'e gong te gean troch in ferkennend ûndersyk te dwaan. En bedriuwen kinne der, tsjin betelling, ûndersyk nei harren produkten útfiere litte.
Neffens de Dairy Campus sels is it ynstitút mei dat konsept "unyk yn 'e wrâld", want nearne oars soe in ynstelling bestean dy't wittenskiplik ûndersyk en praktykedukaasje ûnder ien dak gearbringt. It proefbedriuw sjocht himsels as in "(ynter)nasjonaal toanoanjaand sintrum dêr't ûndersyk, ynnovaasje, edukaasje, praktyktraining en kennisfersprieding yn 'e hiele suvelkeatling bondele wurde." De bedoeling is om melkfeehâlderij nei in heger plan te tillen op mêden as ekonomysk rindemint, omgong mei it miljeu, bistewolwêzen en maatskiplike akseptaasje. De Dairy Campus wol it wichtichste ynnovaasjesintrum fan Nederlân wurde en him fierder ûntwikkelje ta "it Silicon Valley fàn en foàr de hiele suvelsektor." Alle aktiviteiten yn it sintrum binne rjochte op 'e ûntjouwing fan duorsume suvelproduksje en -ferwurking.
Gearwurking
De Dairy Campus wurket gear mei in grut tal bedriuwen, ûndersyksynstituten, ûnderwiisynstellings, oerheden en belange-organisaasjes. Dêrûnder binne fansels de oare ûnderdielen fan Wageningen University,   mar ek it Nordwin Kolleezje,  Hegeskoalle Van Hall Larenstein,    de Ryksuniversiteit Grins, kampus Fryslân, LTO Nederlân,  FrieslandCampina,  de Gemeente Ljouwert, de Provinsje Fryslân en ferskate ûnderwiisynstellings yn it bûtenlân. Yn 2013 sleat praktykskoalle PTC+ út Oentsjerk him ûnder de nije namme Dairy Training Centre (DTC) by de Dairy Campus oan, nei't in earder besykjen om ta gearwurking te kommen begjin 2011 ôfkitst wie. Oant syn fallyt yn desimber 2017 fersoarge it DTC op 'e Dairy Campus trainings op it mêd fan melkfeehâlderij en molkeferwurking foar groepen út binnen- en bûtenlân. Dat barde yn gearwurking mei útstjoerburo AB Vakwerk en consultancyburo The Friesian.
Walburgatsjerke (Rie)
De Walburgatsjerke is in protestantske tsjerke yn Rie. By de PKN-gemeente hearre ek de doarpen Skingen, Slappeterp, Dongjum, Skalsum, Boer, Peins en Sweins.
Bouskiednis
Yn 1871 waard de tsjerke bepleistere, tagelyk waarden de ramen útrist mei izeren spitsbôgefinsters. De toer waard yn de jierren 1925-1926 ommitsele en krige doe ek in nije spits. Yn de toer hingje twa klokken, wêrûnder in klok út 1634, getten troch Hans Falck.
By in restauraasje yn 1914 ferhûze de preekstoel nei it eastlike koer. Yn it ramt dêrfan waard it eastlike finster tichtmitsele.
Ynrjochting
By de restauraasje fan 1914 folge in weryndieling fan de ynrjochting. De tradisjonele protestantske yndieling waard opjûn en de preekstoel krige in plak yn it koer. Dêrby gyng it doophek ferlern. De kânselbibel datearret fan 1670. De preekstoel út 1727, dy't op it rêchskot de tekst Indien yemand spreeke, hij spreeke de woorden Godts (Jehannes 3:34) draacht, is makke troch Poules Rycles en Cornelis Cornelissoan en mei fykwurk bewurke. De banken binne yn twa rigen oan de lingtemuorren fan de tsjerke opsteld.
It nachtsmielsreau waard yn 1648 skonken troch it neiteam fan dûmny Vitys Ringers. Yn de beker binne de wurden het gekroockte RIET en sal Hij niet verbreken gravearre.
Oargel
It oargel yn de tsjerke datearret út 1711-1713 en waard boud troch de skoalmaster/oargelmakker Jan Franssen út Sweins. Nei alle gedachten makke hy dêrby gebrûk fan in âlder oargel en der is njonken it piipwurk fan Franssen ek piipwurk oantroffen fan Harmen Jans. Yn 1829 en 1861 brocht Van Dam út Ljouwert feroarings oan it ynstrumint oan. Bakker & Timmenga fersoargen yn de jierren 1970 de lêste restauraasje fan it oargel. De rêchwurkkas is net funksjoneel.
Ynternasjonale Plysjepettekolleksje
thumb|It âlde stasjonsgebou thumb|It âlde stasjonsgebou
Neist de hast 1500 ferskate plysjepetten út mear as 2200 lannen, binne der bygelyks ek in soad plysje-unifoarms, hânboeien en plysje-emblemen te bewûnderjen.
De Nederlânske kolleksje bestiet út âlde helmen fan de 19e iuw oant de hjoeddeiske pet. De kolleksje hat dêrneist plysjepetten út oare Europeeske lannen en út de rest fan de wrâld.
Bentumersiel
Skiednis
It doarp waard foar it earst neamd yn de tsiende iuw. Yn de oarkonden fan de Abdij fan Werden wurdt it plak, Beddinghem neamd, mar dat kin lykwols ek nei it tichteby lizzende Böhmerwold ferwize. Lettere oantsjuttings binne Bentmer Syhl (1823) of Bemer Syhl. De âldste syl yn it doarp wie fan hout, dy't it wetter fan de Bentumertief, en dêrmei in oerflak fan 1255 hektare, ûntwettere. Yn 1753 waard dy, op it hjitten fan Freark II fan Prusen, ferfongen troch in stiennen slûs. Fan 1798 oant 1981 stie der yn Bentumersiel in stienfabryk.
Yn it begjin fan de njoggentjinde iuw telde Bentumersiel trije hûzen en 13 ynwenners. Yn 1964 waard de slûs sletten.
Argeologysk fynplak
Deunby it doarp is der in argeologysk fynplak (Fundplatz Bentumersiel), dy't ien fan mar in bytsje fynplakken fan Romeinsk militêr guod yn Noard-Dútslân is. By de ferskate opgravings njonken Bentumersiel waard der foarsteld dat dêr mooglik in trochfierhaven fan Romeinsk militêr ark wie. Der binne fierders lykwols gjin boarnen foarhannen dat der in Romeinsk legerkamp yn Bentumersiel bestie. Op it fynplak fan Bentumersiel hat in Germaanske delsetting west. Op it grûnwurk fan fynsten fan keramyk en guon brûnzen foarwerpen tinkt it Nedersaksysk Ynstitút foar histoarysk kuste-ûndersyk dat dy delsetting al yn de tredde of twadde iuw f.Kr., alteast op syn minst yn de earste iuw f.Kr., al ûntstie. Yn 2006 waard de Dame fan Bentumersiel ûntdutsen. Dêrby gie it om in grêf fan om 300 n.K. hinne. Dy hie neat mei de fynsten fan de ierromeinske tiid te krijen. It grêf kin sjoen wurde as bewiis fan it sosjaal ferskil fan de Germanen oan de ûnderrin fan de Iems.
Vatopedy-kleaster
It Vatopedy-kleaster (Gryksk: Βατοπέδι) op de Berch Atos, Grikelân, waard yn de twadde helte fan de 10e iuw boud troch trije muontsen út Adrianopel. Dy trije muontsen mei de nammen Atanasios, Nikolaas en Antonios wiene learlingen fan hillige Atanasios fan Atos.
Fan dy tiid ôf waarden ferskillende gebouwen stifte. De measten dêrfan stamme út de Byzantynske tiid en út de 18e en 19e iuw, de bêste tiid fan it kleaster.
Kleasterskatten
It kleaster bewarret in gurdle, dêr't guon fan leauwe dat dy ea fan de jongfaam Marije west hat en dy't hja oan de apostel Tomas jûn hawwe soe. In sulveren mei juwielen besette relykhâlder mei dêryn de skedel fan Jehannes Krysostomos hat de namme wûnderdiedich te wêzen. Yn it kleaster binne mearder ikoanen oanwêzich dêr't wûnderen oan ta skreaun wurde en it kleaster besit in tsjelk makke út ien inkeld stik japsis.
Yn de bibleteek is it hânfêst fan Vatopedy it neamen wurdich, in midsiuwsk keninklik hânfêst út de 13e iuw fan Ivan Asen II fan Bulgarije. It waard yn 1929 yn de bibleteek ûntdutsen. Dêrnjonken hat it kleaster 2.000 manuskripten en 35.000 printe boeken. Ferneamd is it oktateuch "Kodeks Vatopedinus 602" mei 164 kleurrike miniatueren.
Natasha Storm
Natasha Storm, echte namme ûnbekend (26 desimber 1976), is in rêstend Letsk neakenmodel en pornografysk aktrise, dy't har artystenamme ek wol op 'e Frânske manear stavere, as Natacha Storm. Hja wie ein njoggentiger jierren aktyf yn 'e Jeropeeske pornoyndustry en wurke benammen gear mei de Frânske regisseur Pierre Woodman.
Libben en karriêre
Storm waard yn 1976 berne yn Letlân. Yn 1998, doe't se 22 jier wie, waard se ûntdutsen troch de Frânske pornoregisseur Pierre Woodman, wêrnei't se datselde jiers noch har debút makke yn in pornografyske film.
Neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) spile Storm yn 1998 en 1999 yn totaal yn in seistal films, allegear foar it Sweedske Private-label. Dêrby wurke se benammen gear mei Woodman. Har bekendste films wiene African Dream (1999) en Sex Therapy 2 (1999). Ein 1999 loek Storm har út 'e Jeropeeske pornoyndustry werom.
Kanadeeske lynks
De Kanadeeske lynks (Latynske namme: Lynx canadensis) is in sûchdier út it skift fan 'e rôfdieren (Carnivora), de famylje fan 'e kateftigen (Felidae) en it skaai fan 'e lynksen (Lynx), dat lânseigen is yn it grutste part fan Kanada en fan 'e Amerikaanske steat Alaska. Dit bist is nau besibbe oan 'e Jeraziatyske lynks (Lynx lynx), en moat net betize wurde mei in oar lid fan it lynkseskaai dat yn Noard-Amearika foar in diel yn itselde gebiet foarkomt, de reade lynks of bobcat (Lynx rufus).
Fersprieding
Yn 'e Feriene Steaten beslacht syn areaal hast de hiele steat Alaska, útsein it uterste noarden, de súdwestkust, de Aleoeten en it grutste part fan sawol it Alaska-skiereilân as de Alaskaanske Panhandle. Yn 'e legere 48 steaten besteane florearjende populaasjes yn 'e steaten Montana en Idaho, en fierders yn it Cascadesberchtme yn it Amerikaanske Noardwesten en yn it Nasjonaal Park Yellowstone en it Nasjonaal Wâld Medicine Bow, beide yn 'e steat Wyoming. Yn 'e súdliker Rocky Mountains (yn Utah en Kolorado) is de Kanadeeske lynsk seldsum, krekt as yn Opper-Michigan en yn it noarden fan Minnesota, Wiskonsin en Nij-Ingelân.
Biotoop
Kanadeeske lynksen binne wâldbewenners, dy't har it bêst thúsfiele yn 'e útstrutsen nullewâlden fan it noarden. Se weagje har wolris bûten de bosk, mar fiele har dêr neat te noflik en bliuwe yn sokke gefallen frijwol altyd binnen 100 m fan 'e wâldsigge, en by gefaar of fersteuring lûke se har gau-gau tusken de beammen werom. Yn gebieten dêr't har areaal dat fan oare rôfdieren fan ferlykbere grutte oerlapet (lykas de reade lynks of de prêrjewolf) jeie Kanadeeske lynksen benammen op terrein mei djippere snie of dat heger yn 'e bergen leit.
Hâlden en dragen
De Kanadeeske lynks is almeast nachts aktyf, hoewol't er strikt nommen gjin nachtdier is om't er ek oerdeis wol foar 't ljocht komt. It grutste part fan 'e dei bringt er lykwols yn rêst yn in útsûnderlik ticht stik wâld troch. Kanadeeske lynksen hawwe in grut territoarium, fan trochinoar 15-50 km², ôfhinklik fan 'e gesteldheid fan it terrein en de beskikberens fan proaidieren. It territoarium wurdt ôfset mei geurflaggen fan urine of kjitte. Hoewol't de Kanadeeske lynks eins in solitêr libjend bist is, jeie wyfkes en healfolwoeksen jongen soms mienskiplik. Iepen terrein hâlde Kanadeeske lynksen net fan, mar swimmen wurde se net oars fan; der is in gefal bekend fan in lynks dy't waarnommen waard by in swimtocht fan 2½ km by it oerstekken fan 'e rivier de Yukon.
De peartiid duorret foar de Kanadeeske lynks likernôch in moanne, fan maart oant maaie, ôfhinklik fan it pleatslike klimaat. Dêrby binne yndividuële wyfkes mar 3-5 dagen maartsk. Mantsjes wurde oanlutsen trochdat sokke wyfkes geurflaggen fan mantsjes oerdekke mei har eigen urine en trochdat se om it hoartsje leven jouwe. Wyfkes pearje mar mei ien mantsje per pearseizoen, mar mantsjes binne faak polygaam.
Nei in draachtiid fan sa'n 64 dagen wurde der yn maaie of begjin juny 1-4 jongen berne yn in nêst dat it wyfke oanlein hat yn in tichte pôle strewelleguod, ornaris op 'e súdlike of súdwestlike skeante fan in heuvel of berch. As der in protte proaidieren foarhâns binne, is de smeet grutter as wannear't dat net it gefal is. Sterker noch, as fretten krap is, reitsje wyfkes faak hielendal net maartsk. De jongen weagje by de berte 175-235 g, hawwe in griisbêzje pels mei swarte plakken, en binne de earste fjirtjin blyn en helpleas. Mei 5 wiken ferlitte de jongen it nêst, en mei 12 wiken wurde se ôfwûn. Yn 't earstoan bringt de mem harren dan libbene proai, dêr't se mei omboartsje meie foar't se it opfrette. Dit wrede hâlden en dragen is ûnmisber foar it oanlearen fan jachtfeardichheden. De jongen begjinne te jeien as se 7-9 moannen âld binne, en kinne dan selsstannich oerlibje. Se ferlitte har mem mei 10 moannen, oan it begjin fan it folgjende pearseizoen.
Kanadeeske lynksen binne folgroeid as se twa jier âld binne. Wyfkes binne al geslachtsryp mei 10 moanne, mar plantsje har yn 'e regel pas yn har twadde jier fuort. Mantsjes binne pas mei 2-3 jier geslachtsryp. Yn finzenskip kin de Kanadeeske lynks wol 14 jier âld wurde; hoewol't oer de libbensspanne yn it wyld gjin sifers foarhâns binne, is dy nei alle gedachten folle koarter. Natuerlike fijannen hawwe Kanadeeske lynksen net in protte; soms falle se ta proai oan wolven of poema's, mar dêr hâldt it wol mei op. De Amerikaanske oehoe, dy't himsels faak boppe jeiende Kanadeeske lynksen stasjonearret en dan besiket en gean mei de proai oan 'e haal foar't de lynks dy gripe kin, is mear in ergernis as in gefaar.
Status
De Kanadeeske lynks hat de IUCN-status fan "net-bedrige", mei't er yn syn ferspriedingsgebiet noch rûnom foarkomt. Lykwols is dizze soarte troch habitatferlies en oerbejaging (foar de pels) op in protte plakken yn 'e knipe kommen. Sûnt 2000 hat de Kanadeeske lynks yn 'e legere 48 steaten fan 'e Feriene Steaten de status fan in bedrige bistesoarte. Behalven fan 'e minske hat de Kanadeeske lynks ek te lijen fan konkurrinsje mei de reade lynks en mei krusings tusken de Kanadeeske lynks en de reade lynks, de saneamde "blynks" (in gearlûking fan bobcat en lynx). Sûnt 1999 is der in programma geande om 'e Kanadeeske lynks te reyntrodusearjen yn Kolorado, dêr't er yn 'e 1970-er jierren útstoarn wie. Nettsjinsteande tsjinwurking troch streupers en bistehaters, dy't ferskate fan 'e útsette lynksen deaskeaten, waard dit programma yn 2011 útroppen ta in súkses.
Undersoarten
Der binne 3 erkende ûndersoarten fan 'e Kanadeeske lynx:
Hermanus Alma
Hermanus Alma (Menaam, 10 maaie 1839 - Ljouwert, 3 oktober 1915) wie in notaris.
Alma begûn as notaris op it kantoar fan syn pake Tjeerd Alma yn Menaam (1835-69). Mei Klaas Aartsma en S. Sybouts brocht er it Menamer selskip ‘Nut en Genoegen’, dêr't er ek de oprjochter fan wie, ta grutte bloei. Hy wie fan 1876 oant 1891 notaris yn Ferwert; doe waard er oerpleatst nei Berltsum dêr't syn heit Hendrik Willem Alma fan 1867-77 ek notaris west hie. Hy bleau oant 1910.
Hy skreau anomym trije toanielstikken: Trije jierren letter of Levi Smoel, de lotterijjoad (1863), Rabberij beskamme en woldwaen beleane (1865) en Fryheid, Lîkheid en Broerskip (1866)
Blu-ray
Blu-ray of blu-ray disc (BD) is in formaat wêrmei't digitale ynformaasje op in optyske skiif opslein wurde kin. It hat de uterlike foarm fan in rûne skiif mei in diameter fan 120 mm en in tsjûkte fan 1,2 mm, dy't oerienkomt mei de ôfmjittings fan cd's en dvd's. Blu-ray waard ûntwurpen om 'e âldere dvd-skiif te ferfangen, en kin ferskate oeren oan fideobylden opslaan mei de resolúsje high-definition (HDTV 720p en 1080p) of ultra high-definition (2160p). It is benammen bedoeld as opslachmedium foar spylfilms en foar fideospultsjes foar PlayStation 3, Playstation 4 en Xbox One.
Technyske bysûnderheden
De útlêzing fan blu-ray bart troch middel fan in laserljocht mei in weachlingte fan 405 nm, dy't tastiet dat ynformaasje op 'e skiif yn folle gruttere tichtens opslein wurdt as dat op in dvd mooglik is. It ljocht fan 'e laser wurdt blau neamd (dêrfandinne de namme 'blu-ray', "blaustriel"), mar is eins fiolet. Standert-dvd's en cd's brûke in reade laser mei in weachlingte fan 650 nm, resp. 780 nm. Fan gefolgen is der foar it ôfspyljen fan in blu-rayskiif in spesjale blu-raydiscspiler nedich, dy't dan wer gjin dvd's of cd's ôfspylje kin.
'Gewoane' blu-rayskiven befetsje 25 GB per laach, wêrby't it standerttal lagen twa is, sadat op ien skiif 50 GB oan gegevens opslein wurde kinne. Nijere BD-XL-blu-rayskiven kinne ek trije lagen (100 GB) of fjouwer lagen (128 GB) hawwe, mar kinne net útlêzen wurde op 'gewoane' blu-raydiscspilers. High-definitionfideobylden (HD) kinne op blu-rayskiven opslein wurde mei in resolúsje oant 2160p (3840×2160 pixels) en mei oant 60 bylden per sekonde. Dvd's binne beheind ta in maksimale resolúsje fan 480p (NTSC: 720×480 pixels) of 576p (PAL: 720×576 pixels).
Skiednis
Blu-ray waard ûntwikkele troch de Blu-ray Disc Association (BDA), in wurkgroep dêr't makkers fan konsuminte-elektroanika, produsinten fan kompjûter-hardware en filmstudio's yn fertsjintwurdige wiene, wêrûnder inisjatyfnimmer Sony en fierders bedriuwen as Panasonic, Philips, JVC, Samsung, Hewlett-Packard, Dell, Apple, Disney, Warner Bros., 20th Century Fox e.o. It earste prototype fan 'e blu-ray waard yn oktober 2000 troch de Japanske elektroanikagigant Sony presintearre. It earste prototype fan 'e blu-raydiscspiler ferskynde yn april 2003 yn Japan. It formaat waard dêrnei noch oansjenlik fierder ûntwikkele, oant it op 20 juny 2006 offisjeel troch Sony wrâldwiid op 'e merk brocht waard. Dêrmei begûn de high-definitionskiifformaatoarloch, wêrby't de blu-rayskiif it opnaam mei it hd-dvd-formaat. Yn febrewaris 2008 joech Toshiba, it wichtichste bedriuw efter de hd-dvd, de striid op, en ein 2009 brocht dat bedriuw in eigen blu-raydiscspiler op 'e merk. Anno 2019 ûnderfynt blu-ray benammen konkurrinsje fan it oarspronklike dvd-formaat, dat noch altyd in protte brûkt wurdt, en fan video-on-demandtsjinsten op it ynternet, lykas Netflix.
Regiokoades
Allinnich net-ultra high-definition blu-ray befettet noch regiokodearring sa't dvd dat ek hat, mar dan mei trije oare kodearrings, dy't by dvd's nea foarkomme. Skiven mei in kodearring fan 'e iene regio kinne yn in blu-raydiscspiler út 'e oare regio net ôfspile wurde.
St John's (Smith Square)
St John's oan Smith Square is in earder tsjerkegebou yn it sintrum fan it Smith Square yn Westminster, Londen. Sûnt de tsjerke troch de bombardeminten op Londen yn de Twadde Wrâldkriich útbaarnde is de oarspronklik Anglikaanske tsjerke bûten gebrûk steld en tweintich jier letter nei in restauraasje yn gebrûk nommen as konsertseal.
Skiednis
De monumintale tsjerke waard troch Thomas Archer (* 1668 - † 1743) ûntwurpen en foltôge yn 1728 as ien fan de tsjerke fan in oerheidsprogramma om fyftich nije tsjerken yn it waaksjende Londen te bouwen. Foar it jild foar de útfiering fan it programma waard yn 1711 by wet regele dat der in heffing kaam op de ymport fan koal yn de haven fan Londen. It gebou mei fjouwer hoektuorren en monumintale frontons wurdt beskôge as ien fan de moaiste foarbylden fan de Ingelske barok.
De nei Jehannes de Evangelist ferneamde tsjerke tsjinne de parochy 213 jier. Op 10 maaie 1941 waard de tsjerke rekke troch in Dútske brânbom en baarnde folslein ôf. Tweintich jier lang bleau de tsjerke dêrnei as in iepen ruïne stean. Dat is gebou bestean bleau is te tankjen oan Lady Parker fan Waddington, dy't yn 1962 in Freonen-stifting oprjochte om jild yn te sammeljen foar de weropbou fan de tsjerke. Har krewearjen wurdt noch jimmeroan betocht mei in plakette oan de súdlike muorre fan de konserthal.
Sûnt de yn 1969 foltôge weropbou is de eardere tsjerke ien fan de grutte konsertsealen fan de haadstêd.
Wynpark Fryslân
thumb|It plak fan Wynpark Fryslân Wynpark Fryslân is in wynmûnepark dat boud wurdt yn yn it Fryske part fan de Iselmar. De bou fan it wynpark waard begjin 2019 mei útein set en sil yn 2021 klear wêze. De totale boukosten wurde rûsd op 850 miljoen euro.
Lizzing
It wynpark komt súdlik fan de Ofslútdyk oan de súdeastkant fan Breesândyk yn de gemeente Súdwest-Fryslân te lizzen op in ôfstân fan sa'n sân kilometer fan de Fryske kust. Fan de Ofslútdyk is de koartste ôfstân ta de wynturbines ûngefear 600 meter en op syn meast sa'n 7,7 km. De wynmûnen komme op goed 600 meter fan elkoar te stean.
Technyk
It park sil bestean út 89 wynturbines mei in fermogen fan 4,3 megawatt (MW) it stik. De wynturbines hawwe in ashichte fan 109 meter, in tiphichte fan 174 meter en de diameter fan de rotorblêden is 130 meter. It totale produksjefermogen komt dêrmei op 382 MW, genôch om 400.000 húshâldings fan elektrisiteit te foarsjen. De stroom fan it wynpark komt oan lân by it transformatorstasjon op de Breesândyk. Dêrwei wurde kabels nei Boalsert oanlein, dêr't it oansletten wurdt op it Fryske heechspanningsnet fan TenneT.
De bouopdracht waard gund oan in kombinaasje fan baggelbedriuw Van Oord en Siemens Gamesa Renewable Energy (SGRE). Van Oord soarget foar it ûntwerp, de fabrikaazje en de ynstallaasje fan de fûneminten en de kabels fan it wynpark en leveret ek it materieel foor de ynstallaasje fan de turbines. SGRE is ferantwurdlik foar it ûntwerp, de fabrikaazje en it yn it wurk bringen fan de turbines en it tuskenstasjon op lân.
Foar de oanlis sil besuden de Ofslútdyk by Koarnwertersân in wurkeilân fan twa hektare oanlein wurde. Wannear't de bou klear is wurdt dat in natuergebiet.
Beswieren
Yn july 2018 hat de Ried fan Steat beswieren fan in oantal organisaasjes, ûnder oaren de Iselmarferiening en It Fryske Gea, ûnbegrûne ferklearre. De IJsselmeervereniging siet benammen yn noed oer de fersteuring fan de fûgeltrek en dat fûgels troch de wjukken rekke wurde kinne. It fuortbestean fan beskerme soarten, lykas de wytstirns en blaustirns yn it Iselmargebiet, wurdt dêrtroch bedrige. Neffens de Ried fan Steat binne der lykwols gjin grutte neidielige gefolgen foar de rekreaasjefeart en wurde de natuerlike skaaimerken fan it gebiet net oantaast troch it park.
Iviron-kleaster
It Iviron-kleaster (Georgysk: ივერთა მონასტერი; Gryksk: Μονή Ιβήρων) is in eastersk-otterdoksk kleaster yn de kleastersteat Atos yn Grikelân.
Skiednis
It kleaster waard tusken 980 en 983 boud foar georgyske preesters en muontsen, krekt efkes nei de bou fan it Grut Lavra en it Vatopedy-kleaster. Dat barde ûnder tafersjoch fan de twa georgyske muontsen Jehannes de Ibeariër en Tornike Eristavi. Iveron betsjut letterlik "fan de Ibeariërs". De namme fan it kleaster komt fan it âlde georgyse keninkryk Ibearje (Ivearje), dêr't de arsjitekt Jehannes wei kaam. Fan de hjoeddeiske bewenners fan it kleaster binne der gjint mear fan georgyske ôfkomst, de lêste georgyske muonts ferstoar yn de jierren 1950.
Yn de 14e iuw hie de Iveron-kleaster slim te lijen fan Katalaanske piraten en foarstanners fan de uny mei de Tsjerke fan It Westen. Mei help fan de Byzantynske keizers en prinsen fan Servje en Georgje slagge it kleaster der hieltiten wer yn om de skea te ferhelpen.
De oan de ûntsliepenis fan de Teotokos wijde katolikon is yn de kearn 10e iuwsk. De tsjerke waard yn de 11e iuw ferboud en yn 1513 op 'e nij boud.
It Iviron-kleaster is it tredde kleaster yn de hiërargy fan de Atos-kleasters. De bibleteek besit 2.000 manuskripten, 15 liturgyske rollen en 20.000 boeken yn it Georgysk, Gryksk, Hebriuwsk en Latyn.
Wat it tal reliken oanbelanget hat it Iviron-kleaster mear reliken fan hilligen dan elts oar Atos-kleaster. Ek in ferneamd 9e iuwsk ikoan, de Panagia Portaitissa, wurdt ek yn it Iviron-kleaster bewarre.