cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
The Boston Globe
Skiednis
The Boston Globe waard yn 1872 oprjochte troch seis sakelju út Boston dy't mei-inoar in startbedrach gearbrochten fan $150.000 (oanpast foar ynflaasje soe dat yn 2021 krapoan $3,4 miljoen west hawwe). Under de oprjochters wiene Eben Dyer Jordan fan it Jordan Marsh-warehûs en Cyrus Wakefield fan 'e Wakefield Rattan Company. De earste edysje fan 'e krante ferskynde op 4 maart 1872. Ien fan 'e earste haadredakteurs en útjouwers wie Charles H. Taylor, dy't yn 1873 in kontrakt foar twa jier tekene mei de eigners fan The Boston Globe, mar úteinlik oan syn dea yn 1921 ta oan it haad fan 'e krante stean soe. Tsjin 'e 1890-er jierren wie The Boston Globe de wichtichste krante fan Boston wurden. De redaksje waard dominearre troch roomsen fan etnysk Iersk komôf, en de ynhâld fan 'e krante wjerspegele dat.
Oarspronklik wie The Boston Globe in moarnskrante, dy't seis dagen yn 'e wike ferskynde, fan moandei oant en mei sneon. Yn 1877 kaam dêr in sneinsedysje by. Fan 1873 ôf ferskynde der ek in edysje as wykblêd, The Boston Weekly Globe, foar abonnees fan bûten de stêd, dy't de krante oer de post tastjoerd krigen. The Boston Weekly Globe gie yn 1892 op yn 'e sneinsedysje. Yn 1878 waard úteinset mei de publikaasje fan in aparte middeisedysje njonken de oarspronklike moarnsedysje. Dy middeisedysje, dy't The Boston Evening Globe hiet, bestie mear as hûndert jier, oant er yn 1979 opdoekt waard. Tsjintwurdich is oan 'e sneinsedysje fan 'e krante is it tydskrift The Boston Globe Magazine taheakke.
Yn 1912 foarme The Boston Globe yn 'e mande mei de Chicago Daily News, The New York Globe en de Philadelphia Bulletin in koöperaasje, dy't de Associated Newspapers kaam te hjitten. Yn 'e 1900-er jierren en de 1910-er jierren bestege The Boston Globe ûnder it liederskip fan Taylor in protte oandacht oan maatskiplike bewegings lykas de suffrazjettes, wylst konkurrearjende deiblêden lykas The Boston Post dêr net folle omtinken oan skonken. Yn 1955 waard Laurence L. Winship oansteld as haadredakteur en einige in perioade fan 75 jier wêryn't de haadredakteursfunksje ferfolle waard troch de útjouwer fan 'e krante. Yn 1958 ferhuze The Boston Globe fan syn oarspronklike haadkantoar oan Washington Street yn 'e binnenstêd fan Boston nei in nij gebou oan Morrissey Boulevard, yn 'e wyk Dorchester. Yn 1967 wie The Boston Globe de earste grute Amerikaanske krante dy't him oankante tsjin 'e slepende Fjetnamoarloch,
The Boston Globe waard útjûn troch de eigen drukkerij oant it bedriuw yn 1973 in beursnotaasje krige ûnder de namme Affiliated Publications. Yn 1993 waard dy útjouwerij oernommen troch The New York Times Company (de útjouwerij fan û.o. The New York Times), foar de priis fan $1,1 miljard. Boston.com, de online-edysje fan The Boston Globe, sette útein yn 1995. Yn 2002 joech de krante mei ferslachjouwing oer it misbrûkskandaal yn it Roomsk-Katolike Aartsbisdom Boston de earste oanset ta it nei bûten bringen fan 'e misbrûkskandalen yn 'e Roomsk-Katolike Tsjerke yn 'e Feriene Steaten. Oer de ferslachjouwing fan The Boston Globe oangeande dizze kwestje waard yn 2015 de dramafilm Spotlight makke, dy't de Oscar foar Bêste Film wûn.
Yn 2009 waarden der by The Boston Globe swiere besunigings trochhinne drukt troch The New York Times Company, dy't drige mei it opheffen fan 'e krante as de fakbûnen net akkoart gean soene mei it skrassen fan 50 foltiids banen, in weromgong fan 5% op alle salarissen en it beëinigjen fan 'e pinsjoenbydragen troch de wurkjouwer. De besunigings hiene lykwols net it winske resultaat (it wer finansjeel sûn meitsjen fan 'e krante). Yn 2011 waard begûn mei in folslein online-edysje fan The Boston Globe, dêr't men jin foar abonnearje moast. Yn 2012 waard fierders, by wize fan kostebesparring, úteinset mei it drukken fan 'e konkurrearjende krante de Boston Herald yn 'e drukkerij fan The Globe, en it brûken fan ien-en-deselde rûnbringtsjinst. Dat bleau sa oant 2018, doe't de Boston Herald oankocht waard troch Digital First Media.
Yn febrewaris 2013 waard bekend makke dat The New York Times Company syn New England Media Group, dêr't The Boston Globe by yndield wie, ferkeapje woe. Op 24 oktober fan dat jier gie de krante sadwaande foar $70 miljoen oer yn 'e hannen fan miljonêr John W. Henry, de eigner fan it Amerikaanske honkbalteam Boston Red Sox en de Britske fuotbalklub Liverpool F.C. De New England Media Group waard neitiid omneamd ta Boston Globe Media. As ûnderdiel fan 'e feroarings dy't Henry trochfierde, waard it haadkantoar yn Dorchester yn july 2016 ferkocht, wêrnei't The Boston Globe syn drukkerij ferhuze nei in bedriuweterrein yn Taunton, in foarstêd fan Boston, wylst de redaksje ferfear nei it Finansjeel Distrikt yn 'e binnenstêd fan Boston.
Hjoeddeistige sitewaasje
The Boston Globe is tsjintwurdich noch altyd ien fan 'e meast prestizjeuze kranten fan 'e Feriene Steaten (dy't nei Nederlânske begripen wol wat ferlike wurde kin mei NRC Handelsblad). Anno 2023 hat de krante 27 Pulitzerprizen wûn, dat de wichtichste Amerikaanske prizen binne op it mêd fan 'e sjoernalistyk. The Boston Globe is de âldste en grutste krante fan Boston, hoewol't de oplaach yn 2022 noch mar 68.800 fysike eksimplaren bedroech en oanhâldend fierder sakket. Oan 'e oare kant hie de digitale ferzje fan 'e krante yn itselde jier 226.000 abonnees. De wichtichste konkurrint fan The Boston Globe is de Boston Herald, dy't in lytsere sirkulaasje hat en yn in heger tempo lêzers kwytrekket.
691
thumb|right|220px|De rotskoepel yn Jeruzalim
Frysk Kampioenskip Fierljeppen
It Frysk Kampioenskip Fierljeppen (Nederlânsk en offisjeel: Fries Kampioenschap Fierljeppen) is in wedstryd fierljeppen om it kampioenskip fan Fryslân, dy't elts jier holden wurdt yn it Fryske doarp Winsum. De organisaasje is sûnt 1960 yn 'e hannen fan it Frysk Ljeppers Boun. It evenemint wurdt al sûnt jier en dei holden op 'e twadde sneon fan 'e moanne augustus. De winner fan it Frysk Kampioenskip Fierljeppen krijt sûnt 1963 de Sulveren Pols.
Skiednis
It earste Frysk Kampioenskip Fierljeppen waard op 10 augustus 1957 organisearre troch de Fryske Ljeppers Kommisje (FLK), ûnder tafersjoch fan it Bûn fan Fryske Fûgelwachten (BFVW). De lieding wie yn hannen fan Sjoerd Span (1915-2001). It evenemint fûn plak yn Winsum, om't dêr Lânbouwurktugefabryk Miedema siet. De eigner fan dat bedriuw, Lykele Miedema, hie grutte niget oan it fierljeppen, en wie ree om it Frysk Kampioenskip te sponsorjen, mar easke yn ruil dêrfoar wol dat it yn syn doarp holden waard.
Fan 1957 oant 1985 waard it kampioenskip holden op in iendeiske akkomodaasje op De Skâns, oer de Sint-Japiksfeart. By de earste edysje kaam net ien fan 'e fierljeppers oer de feart hinne. De reden dêrfoar wie dat der yn dy tiid noch út stân ljept wurde moast, en men dus gjin oanrin nimme mocht. By de twadde edysje wiene de foarsjennings better; sa wie der doe in stalt boud, sadat de fierljeppers net mear fan 'e ôfrinnende wâl ôf hoegden te springen.
Op 31 jannewaris 1959 waard it Bûn foar Fryske Polsspringers (BVFP) oprjochte, dat begûn mei in eigen kampioenskip. Sa bestiene der alve jier lang twa Fryske kampioenskippen fierljeppen njonkeninoar: dat fan 'e FLK yn Winsum en dat fan it BVFP op De Rottefalle. Op 13 jannewaris 1960 ûntstie út in fúzje fan 'e FLK en it BVFP it nije Frysk Ljeppers Boun. Der kaam doe ien Frysk Kampioenskip, en dat waard holden yn Winsum, om't ornearre waard dat dat de âldste rjochten hie.
Yn 1959 waard der in Winsum foar it earst njonken in kampioenskip foar manlju ek in Frysk Kampioenskip Fierljeppen foar froulju en ien foar junioaren organisearre. Yn 1976 waard de kategory jonges (jonger as junioaren) tafoege, en yn 2015 de kategory famkes. Anno 2018 fynt it Frysk Kampioenskip Fierljeppen dus plak yn fiif ûnderskate kategoryen. Sûnt 1985 wurde de wedstriden holden op 'e fêste akkomodaasje op it sportfjildekompleks Oer It Dok, efter it eartiidske fierljepplak oan De Skâns. Yn 2020 fûn it Frysk Kampioenskip Fierljeppen fanwegen de wrâldwide koroanafiruspandemy plak op sneon 5 septimber.
Tomas fan Kempen
Tomas fan Kempen (of: Thomas à Kempis), minder bekend ûnder syn eigentlike efternamme Tomas Hemerken (Kempen (Dútslân), ±1380 – Swol, 25 july 1471), wie in Nederlânsk augustynsk kanunnik, preester, kopiïst, skriuwer en mystikus út 'e Midsiuwen. Hy wie de auteur fan De Imitatione Christi, wat ien fan 'e meast ferneamde kristlike boeken is oer spiritualiteit. Tomas fan Kempen wie lid fan de spirituële beweging fan 'e Moderne Devoasje, en in folgeling fan Geert Groote en Floris Radewijnsz., de stifters fan 'e Bruorren fan it Miene Libben.
Libben
Tomas waard berne yn in ienfâldige húshâlding yn Kempen, deunby Krefeld, yn it Kleverlân, in krite dy't tsjintwurdich by Dútslân heart, mar oant de achttjinde iuw ta de Nederlannen rekkene waard. Syn eigentlike efternamme wie Hemerken, wat Kleverlânsk is foar "hammerke" en dat letter ek wol werjûn is yn Dútsk oersetting as Haemerken, Hämerken of Hammerlein. Syn heit Jan wie in hoefsmid, en syn mem Gertrude in skoaljuffer.
Yn 1392 folge er syn broer Jan nei Dimter ta, yn it Oerstift fan it bisdom Utert, om dêr nei in heech oanskreaune Latynske skoalle te gean dy't troch mûntsen laat waard. Dêre kaam er yn 'e kunde mei de Bruorren fan it Miene Libben, dy't folgelingen wiene fan 'e spirituële Moderne Devoasje-beweging fan Geert Groote. Tomas bleau oant 1399 op 'e skoalle yn Dimter.
Nei't er de skoalle ferlitten hie, ferfear Tomas nei Swol om dêr syn broer Jan wer op te sykjen, dy't dêr ûnderwilens prior fan it kleaster de Sint-Agnitenberch wurden wie. Dat wie in mienskip fan 'e Reguliere Kanunniken fan 'e Gemeente fan Windesheim, dy't stifte wie troch de folgelingen fan Groote, dat se libje koene op in mear monastyske wize. Tomas sels trede dêr yn 1406 yn as kanunnik, al waard er pas ta preester wijd 1413. Hy ûntjoech him yn 'e Sint-Agnitenberch ta in warber kopiïst en skriuwer, en 1429 waard er ta ûnderprior beneamd.
It kleaster rekke in hoartsje yn ûnstjoer doe't de paus in nije biskop-elekt fan Utert, Rudolf fan Diepholt, ôfwiisde, mar fierders wie Tomas syn libben dêr freedsum en stil, wylst er syn tiid trochbrocht mei devoasje-oefenings, skriuwen en kopiëarjen. Sa skreau er de folsleine Bibel mar leafst fjouwer kear oer; ien fan dy kopyen, besteande út fiif dielen, wurdt noch altiten bewarre yn it Dútske Darmstadt. Tomas stoar yn 1471 te Swol.
It biente fan Tomas fan Kempen lei oant 2005 yn in skryn yn 'e Sint-Michaelstsjerke te Swol. Om't dy tsjerke lykwols yn novimber fan dat jier sletten waard, binne se mei pinkster 2006 foargoed oerbrocht nei de basilyk fan Us Leaffrou te'n Himelopnimming yn it sintrum fan 'e stêd.
Wurk
Tomas fan Kempen hearde ta de mystisy dy't yn dy tiid rûnom foarkamen yn it streamgebiet fan 'e Ryn, fan Switserlân ôf oan 'e Nederlannen ta. Hy wie tige ûnderlein yn 'e Bibel, en syn wurken tille dan ek op fan 'e bibelsitaten, fral út it Nije Testamint. Hy skreau foar it meastepart yn it Latyn en syn wurk wurdt yn 'e regel karakterisearre troch de sterke spiritualiteit dy't derút sprekt. It oeuvre fan Tomas fan Kempen omfiemet hilligelibbens, meditaasjes, brieven en preken.
Wat de hilligelibbens oangiet, moatte de Vita Lidewigis (oer it libben fan 'e hillige Lidwina fan Skiedam), de Vita Gerardi Magni (oer Geert Groote) en biografyen fan Floris Radewijnsz. en njoggen oare Bruorren fan it Miene Libben neamd wurde. Ek syn rige preken foar de mienskip fan 'e Sint-Agnitenberch wurde as tige wichtich beskôge. Mar syn meast ferneamde wurk is De Imitatione Christi, dat yn 1929 troch Adzer H. de Vries yn it Frysk oerset is as It Neifolgjen fen Christus. Dat is in bondel fan fjouwer traktaten, wêrfan't it âldste manuskript út 1424 datearret. It waard yn 1471-1472 te Augsburch printe en foel der goed yn; it wie nei de Bibel it meast fersprate boek fan 'e Lette Midsiuwen. Fan in ferlykber soarte en trochstrings yn deselde geast binne Tomas fan Kempen syn wiidweidige meditaasjes oer it libben en de seinings fan Jezus Kristus, en oer de Weropstanning.
Roeien op de Olympyske Simmerspullen 1996
200px|thumb|right|De finishplak fan de Olympyske Roeibaan fan 1996 yn de Lake Lanier De Olympyske Simmerspullen 1996, ek wol de XXVIe Olympiade neamd, waarden yn 1996 hâlden yn de Amerikaanske stêd Atlanta. It roeien hie plak by Gainesville yn de Lake Lanier.
Medaljespegel
De top tsien fan lannen dy't by it roeien medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen 1996.
Foarâldenproef
thumb|250px|It Blutschutzgesetz Under it nazi-bewâld fan it Tredde Ryk waarden foarâldeproeven (Ahnenprobe) dien om fêst te stellen foar hoefier't immen ta it "Aryske ras" hearde en by hokker subtype dêrfan, of ta in "minderweardiger ras" as it "Slavyske ras", it "negroïde ras" of it "mongoloïde ras, of ta de "rassen dy't útrûge wurde moasten" "sigeuners" en "Joaden" hearde. Yn de Neurenberger Rassewetten wie sekuer fêstlein hokker rjochten by in beskaat ras hearden. Sa'n bepaling barde middels de befolkingsregisters, mar yn de praktyk waard ek wol selektearre op úterlike skaaimerken, geroften en hâlden en dragen.
In "ferminging" yn de fjirde graad (1/4) mei ien fan de twa as meast minderweardige oantsjutte rassen late fan 1939 ôf oan (nei de Kristallnacht) fansels ta in foarseleksje om ôffierd te wurden nei in konsintraasje- as (fan 1941 ôf) nei in ferneatigingskamp.
Nürnberger Gesetze
List fan stedssekretarissen fan Snits
De stedssekretarissen fan Snits binne oant 1958:
List fan grytmannen fan Baarderadiel
Dit is in list van grytmannen fan de eardere gritenij Baarderadiel yn de provinsje Fryslân oant de ynfiering fan de gemeentewet yn 1851.
Alexi Laiho
Alexi Laiho (berne as Markku Uula Aleksi Laiho) (Espoo, 8 april 1979 – Helsinki, 29 desimber 2020) bynamme Wildchild wie in Finsk gitarist en sjonger. Hy waard benammen bekend fan de band Children of Bodom, Laiho wie ek de gitarist fan Sinergy, de Finske punkband Kylähullut en wie twa jier lid fan de band Impaled Nazarene. Alexi Laiho stie bekend om syn tige rappe manier fan gitaarspyljen.
Karriêre
Alexi begûn as jong jonkje mei fioele spiljen, as jonge puber gie er oer op gitaar. Hy folge in oplieding oan de pop- en jazzkonservatoarium yn Oulunkylä, dy't er net ôfmakke om te gean libjen fan de muzyk. Hy begûn by in tige eksperimintele band mei de namme T.O.L.K. Hjirnei rjochte hy yn 1993 mei drummer Jaska Raatikainen dy't er al fan jongs ôf oan koe de band Inearthed op yn 1997 waard de namme fan dizze band feroare yn Children of Bodom. Mei Children Of Bodom brocht Laiho tusken 1997 en 2019 tsien studio-albums en fjouwer live-albums út.
Njonken Children of Bodom wie Laiho ek fan 1997 oant en mei 2011 ek gitarist by Sinergy de band fan syn freondinne Kimberly Goss, mei Sinergy brocht er trije albums út. Yn 2004 wie Laiho ien fan de oprjochters fan de Finsktalige punkband Kylähullut mei dizze band brocht er twa albums út. Kylähullut hâld nei de dea fan drummer Tonmi Lillman yn 2012 op fan bestean. Twa jier lang (1998-2000) wie Alexi lid fan de band Impaled Nazarene en brocht hjirmei ien album út.
Hy wie ek in tal kearen ynfaller by live-optredens fan Dark Tranquillity en Hypocrisy en gastmuzikant by in ferskaat oan bands lykas Annihilator en Death Angel.
Nei't Children of Bodom ophâld fan bestean yn 2019 rjochte Laiho tegearre gitarist Daniel Freyberg de band Bodom After Midnight op. Mar ta in folsleinalbum is it nea kaam, Alexi Laiho ferstoar nei't der noch mar krekt trije nûmers opnaam wiene.
Priveelibben
Yn 2002 boaske Laiho mei Kimberly Goss sjongeres fan de band Sinergy. Hja giene yn hja útinoar mar nei it ferstjerren fan Laiho die bliken dat se nea wetmjittich skeiden wiene. In tal jierren nei it beïnigjen fan de relaasje mei Goss, ferloofde Laiho him mei Kelli Wright in Public Relations manager út Austraalje hy boaske mei har yn 2017 trochmiddel fan in tradisjonele hantfêstingsritueel mar boaske mei har net foar de wet.
Diskografy
thumb|right|160px|Laiho yn 2007
Bûtenstfallaat
thumb|280px|Bûtenstfallaat Bûtenstfallaat is in buorskip yn de gemeente Smellingerlân. Bûtenstfallaat leit yn it fierste westen fan Drachten oan de Nije Drait en de Drachtster Feart. Der stean sa'n 20 pânen, de bedriuwen meirekkene.
De skutslûs (ferlaat) en it slûswachtershûske dêre, binne ryksmonuminten.
Oan de eastkant fan de buorskip lizze de fuotbalfjilden fan de Drachtster Boys en de westkant grinzget, oarekant fan de jachthaven, oan de wenwyk De Sâning dy't offisjeel by De Wylgen heart.
Bûtenstfallaat lei oarspronklik hielendal los van Drachten, mar troch de groei fan Drachten oan de ein fan de 20e en it begjin fan de 21e iuw (wenwyk Drachtster Feart) sit de buorskip no oan Drachten fêst.
Fryske fjild
Fryske fjild (Dútsk:Friesenfeld) wie in goa, dat yn it hjoeddeiske noarden fan Thüringen en it suden fan Sachsen-Anhalt leit, yn it gebiet tusken Allstedt en Mersebuurich en dat grinze oan Hassegau. Ferskate stêden en doarpen fan Friesenfeld lykas Ossfurt wiene ferplichte om oan it kleaster Hersfeld tsienden ôf te dragen.
It is neamd nei de Friezen dy't har hjir as kolonisten fêstige hawwe.
Ender's Game (film)
Ender's Game is in Amerikaanske militêre science fiction-oarlochsfilm út 2013 ûnder rezjy fan Gavin Hood, mei yn 'e haadrollen Asa Butterfield en Harrison Ford. De titel ferwiist nei de haadpersoan en betsjut "It Spultsje fan Ender". De film is basearre op 'e roman mei deselde namme út 1985 fan auteur Orson Scott Card. It ferhaal spilet yn in dystopyske takomst, fyftich jier nei't in ynvaazje fan 'e Ierde troch in ras fan bûtenierdske wêzens, de Formics, ôfslein is. Om in nije ynvaazje foar te kommen, falt de minskheid werom op 'e ynset fan bernesoldaten. De bysûnder talintearre jonge Andrew "Ender" Wiggin wurdt yn dat ramt útornearre foar in oplieding oan in militêre akademy dy't fêstige is yn in romtestasjon. Ender's Game krige mingde resinsjes fan 'e filmkritisy en flopte yn 'e bioskopen.
Plot
Yn 'e takomst riedt de minskheid him ta op in oarloch mei in ras fan bûtenierdske wêzens dy't de Formics hjitte. Fyftich jier earder hawwe dy in wraam op 'e Ierde dien, wêrby't miljoenen minsken omkamen. De ynvaazje waard úteinlik tsjinkeard troch Mazer Rackham, dy't mei syn strieljager it memmeskip fan 'e Formics raamde en ferneatige. Neitiid is de oant dy tiid sa ferdielde minskheid gearklofte as in ienheid om foar te kommen dat sa'n ynvaazje ea wer barre kin. Mei't ornearre wurdt dat inkeld bern de linigens fan geast hawwe om te antisipearjen op wat de bûtenierdsen dwaan sille, falt de minskheid werom op it gebrûk fan bernesoldaten. Bejeftige bern wurde troch de Ynternasjonale Romtefloat by de âldelju wei helle en nei in militêre akademy stjoerd om traind te wurden om befelhawwers fan 'e float te wurden yn gefal fan in nije oarloch.
De alvejierrige kadet Andrew "Ender" Wiggin lûkt mei syn oanlis foar simulearre romtegefjochten de belangstelling fan rekrutearder kolonel Hyrum Graff en psychologe majoar Gwen Anderson. Sûnder him dêroer te ynformearjen ûnderwerpe se him oan ferskate psychologyske tests troch him yn ferskillende stressfolle sitewaasjes te pleatsen. De lêste fan dy tests beslacht it ferwiderjen fan it ymplantaat yn syn nekke, dêr't de ofsieren de kadetten mei yn 'e gaten hâlde, om te sjen hoe't er omgiet mei ôfwizing. Ender hat op dat stuit krekt op slûchslimme wize de arrogante kadet Stilson ferslein by in simulaasje, eat dat Stilson opfettet as falskspyljen. Op in stil plakje komt er Ender letter oer it mad, mar dy huft him del en as Stilson net ûnthjitte wol dat er him fierder gewurde litte sil, slacht him hielendal yninoar. De ferwidering fan syn ymplantaat liket foar Ender in reäksje op dy fjochtpartij te wêzen, en hy nimt oan dat er dêrom út 'e oplieding smiten wurdt.
Thús siket Ender treast foar syn fertriet oer de beëiniging fan syn oplieding en syn skuldgefoelens oer wat er Stilson oandien hat by syn âldere suster Valentine, mei wa't er in tige nauwe bân ûnderhâldt. Hy wurdt lykwols fierder narre troch syn âldere broer Peter, dy't jaloersk is op Ender om't hy sels as te gewelddiedich foar de militêre oplieding beskôge waard. Graff en Anderson komme del en fertelle Ender en syn âldelju dat it ferwiderjen fan it ymplantaat in test wie en dat er noch altyd ûnderdiel fan it programma is. Tsjin 'e wil fan Ender syn mem nimt Graff de jonge mei en bringt him nei in militêre akademy dy't fêstige is yn in romtestasjon yn in baan om 'e Ierde. Graff lûkt Ender mei opsetsin foar oer de oare kadetten, om't er de jonge isolearre hâlde wol. It gefolch fan 'e manipulaasje fan 'e kolonel is dat Ender in ferstjitling sûnder freonen wurdt.
De kadetten wurde yn seksjes pleatst en krije ûnderrjocht op alderlei mêd ynsafier't dat te meitsjen hat mei kriichskunde. Yn 'e saneamde "Striidkeamer", in grut bolfoarmich oanhingsel fan it romtestasjon dêr't gjin swiertekrêft is, wurde se troch it spyljen fan spultsjes traind yn oarlochfiering yn 'e romte. Ender toant dêr syn talint troch nije strategyen te betinken dy't âldere kadetten al dy tiid oer de holle sjoen hawwe. Hy is lykwols ek ien dy't him net maklik ûnder it gesach fan oaren deljout. Oan sersjant-ynstrukteur Dap freget er wêrom't er gjin e-mails fan syn âlden en suster ûntfangt. Sa komt er oan 'e weet dat alle kommunikaasje mei de kadetten ûnmooglik makke is, om't berjocht fan thús troch kolonel Graff mar as ôflieding sjoen wurdt fan 'e oplieding. As er dêroer trochfreget, wurdt er troch Dap bestraft, mar wint er fan syn seksjegenoaten it earste respekt. Letter, as er him omreden fan syn rjochtfeardichheidsgefoel oankantet tsjin narjen, makket er syn earste freonen, de kadetten Bean en Alai.
Graff pleatst Ender dêrop oer nei in oare seksje, it Salamanderleger, dat ûnder lieding stiet fan 'e arrogante kadet Bonzo Madrid. Dyselde beskôget Ender omreden fan syn leeftyd en gebrek oan lichemsgrutte daliks as ballêst dy't er sa gau mooglik sjen moat kwyt te reitsjen. Hy beslist dêrom dat Ender net mei de rest fan 'e seksje traine mei. It iennichste froulike lid fan it Salamanderleger, Petra Arkanian, slút lykwols freonskip mei Ender en begjint him yn harren frije tiid te trainen. As Bonzo dat gewaar wurdt, besiket er dêr it near op te lizzen, mar Ender, dy't him mei wurden wol oer kin, bepraat him om 'e saak gewurde te litten, mei't Ender earder troch in oare seksje akseptearre wurde sil (sa't Bonzo wol) as er better traind is. By in wedstryd tsjin it Loaihoarsleger yn 'e Striidkeamer driget it Salamanderleger in nederlaach te lijen. Ender, dy't fan Bonzo opdracht krigen hie om by de yngong te bliuwen en neat te dwaan, brekt syn ûnthjit om al Bonzo syn befellen op te folgjen en wit der tegearre mei Petra in oerwinning foar it Salamanderleger út te slepen. Neitiid lokwinsket eltsenien Bonzo mei syn slagge taktyk. Ynstee dat er dêr ynnommen mei is, rekket er breinroer fan fernedering en bedriget er Ender, by in petear ûnder fjouwer eagen, mei de dea as dy him ea wer sa foar gek set.
Oan syn eigen lot oerlitten, spilet Ender op syn tablet in fideospultsje yn in fantasywrâld, dat troch majoar Anderson ûntwurpen is by wize fan in psychologyske test. Yn ien sitewaasje betinkt Ender in folslein nije oplossing om in skynber ûnoplosber probleem te omsilen. Fierderop moetet er in Formic en dêrnei in simulearre foarm fan syn suster Valentine, dy't him meilokket de ruïne fan in ynstoart kastiel yn. Binnendoar ûntdekt er in oar byld fan Valentine, mar as er deunby komt, feroaret it yn in simulearre foarm fan Peter, dy't Ender besiket fêst te gripen. Dat makket him sa kjel dat er it spultsje beëiniget. Graff, dy't Ender oan ien wei troch yn 'e rekken hâldt, is poerlulk oer de gong fan saken mei it spultsje en ropt Anderson op it matsje. Sy leit him út dat it spultsje bedoeld is om in ynteraksje te wêzen mei it ferstân fan 'e spiler. Hoe't de bylden fan Valentine en Peter yn it spultsje bedarre binne, kin se net útlizze.
Graff befoarderet Ender ta de lieder fan syn eigen seksje, it Drakeleger, dat gearstald wurdt út biljante, mar dreech te hantearjen kadetten, dy't ûnder de juste lieder lykwols útblinke kinne soene. Under harren binne Bean en Alai, mar ek de narder Bernard. Hja wurde oan hieltyd dregere testen ûnderwurpen. As ien fan 'e kadetten, Fly Molo, syn ankel ferstûket, stjoert Graff Petra om him te ferfangen. By in wedstryd yn 'e Striidkeamer tsjin sawol it Salamanderleger as it Loaihoarsleger witte se troch Ender syn ynnovearjende ideeën fan in frijwol ûnwinbere posysje út dochs de oerwinning te beheljen. Graff is djip ûnder de yndruk. Bonzo is des duvels en falt Ender oan as er neitiid ûnder de dûs stiet. Ender, dy't goed fjochtsje kin trochdat er thús oan ien wei troch op syn kop sitten wurdt troch syn broer Peter, slacht fan him ôf. As Bonzo jitris op him ta komt, jout er him in set mei de fuotten. Bonzo falt efteroer, komt mei de holle ûngelokkich op 'e râne fan in opstapke telâne en rekket slim ferwûne.
Ender, dy't neitiid tramtearre wurdt troch skuldgefoelens, begeliedt Bonzo nei in spesjalisearre klinyk op it Ierdoerflak. As Graff him net gean litte wol, tsjinnet er syn ûntslach yn. Dêrop oertsjûget Graff Valentine derfan dat it fuortbestean fan 'e minskheid derfan ôfhinget oft Ender syn oplieding trochset of net. Valentine hellet Ender dêrnei oer om troch te gean. Graff nimt Ender net mei werom nei de militêre akademy, mar nei in foarútskoude legerbasis fan 'e minskheid op in ferovere planeet yn 'e neite fan 'e thúswrâld fan 'e Formics.
Dêr moetet Ender de deawaande Mazer Rackham, dy't dochs net omkommen is (sa't rûnom tocht wurdt), doe't er de Ierde mei syn heldedie fan 'e Formic-ynvaazje rêde. Rackham is in Nijseelanner dy't oan syn heitekant ôfstammet fan 'e Maöary en in gesicht hat dat oerdutsen is mei tribal-tatoeaazjes (tā moko). Hy leit Ender út hoe't er ûntdiek dat de ynvaazje oanstjoerd waard fan ien memmeskip ôf, en dat alle Formics opholden te funksjonearjen en meitiid stoaren doe't er dat memmeskip ferneatige. De legerlieding ornearret dat de Formics krekt as eamels, de bistesoarte dêr't se it faakst mei ferlike wurde, bestean moatte út folken dy't oanstjoerd wurde troch ien inkele keninginne, en dy't ferneatige wurde kinne troch de keninginne te deadzjen.
Op 'e basis moetet Ender ek de oare kadetten fan it Drakeleger wer, dy't dêrhinne oerpleatst binne om him te helpen. Mei-inoar nimme se de folgjende moannen diel oan yntinsive trainingssimulaasjes fan grutskalige romteslaggen tusken de minsklike float en dy fan 'e Formics. Rackham, dy't mei Graff de lieding oer de trainings hat, leit benammen de klam op it Molekulêr Loslittings Apparaat fan 'e float (byneamd de "Lytse Dokter"), dat eltse soarte matearje desyntegrearje litte kin. De training is sa oanhâldend en yngeand dat de bern op in stuit amper noch oan sliepen takomme en út sliepgebrek flaters begjinne te meitsjen. Dat komt harren op in beskrobbing fan Rackham te stean, dy't har foarhâldt dat sliepen yn oarlochssitewaasjes in lúkse is dy't wolris ûnbeskikber wêze kin. Majoar Anderson hat beswieren tsjin dizze gong fan saken en protestearret by kolonel Graff, dy't lykwols net nei har harkje wol, om't de tiid begjint te driuwen. Anderson tsjinnet har ûntslach yn, dat troch Graff akseptearre wurdt.
By in trainingssimulaasje dy't oankundige is as de alderlêste foar't se yn it echt de striid mei de Formics oangean sille, moatte Ender en de oare kadetten fia in ansible fan op ôfstân lieding jaan oan 'e Ynternasjonale Float as dy de thúswrâld fan 'e Formics oanfalt, dêr't de Formics ûnderwilens in grutte nije eigen float opboud hawwe. De planeet is oerbefolke en drûch, en hat oan it oerflak sa'n hege temperatuer dat libbene wêzens dêr mar in pear oeren deis fertoeve kinne, dat it is net dreech om te betinken wêrom't de Formics dêr wol wei woene. By de test is de floatlieding as waarnimmer oanwêzich, admiraal Chamrajnagar, de opperbefelhawwer, ynbegrepen.
As de simulaasje begjint, befynt de Ynternasjonale Float him deunby de thúswrâld fan 'e Formics, mar in reuseftige float fan 'e fijân blokkearret him it paad. De Formics dogge lykwols neat en Ender freget him ôf oft se soms kommunisearje wolle, mar dat kin fansels net yn in oarlochssimulaasje. Dat hy falt oan en wit troch it ynsetten fan 'e Lytse Dokter, dy't betsjinne wurdt troch Petra, de fijannige float te ferneatigjen. Om 'e Formics de genedeklap te jaan, falt er dêrnei de planeet oan. Alle skippen dy't de Formics yn reserve holden hiene, besykje him tsjin te kearen, mar Ender offeret syn troepeskippen op om 'e Lytse Dokter troch syn jagers beskermje litte te kinnen. As de Lytse Dokter wer opladen is, lit er Petra op 'e planeet sels sjitte. Op it planeetoerflak ûntstiet in keatlingreäksje wêrby't de desyntegraasje him yn in razend tempo oer de hiele wrâld ferspriedt en dêrby alle libben op 'e planeet ferneatiget. Ender en syn kadetten ferkeare yn jûchheistimming om't se de test mei goed gefolch trochstien hawwe.
De floatlieding bliuwt lykwols earnstich. Dan komt in grut bedroch oan it ljocht: it wie gjin simulaasje, it wie allegearre echt. Ender fierde echt it befel oer de Ynternasjonale Float, mar de floatlieding hie besletten him dat net te fertellen om't se bang wiene dat er senuweftich wurde soe as er wist dat it diskear gjin simulaasje wie. Ender syn wrâld stoart yn. Hy beseft dat er mei it opofferjen fan 'e troepeskippen tsientûzenen minsken de dea yn stjoerd hat. En wat noch slimmer is, hy hat befel jûn om genoside te dwaan op in folslein ras fan bûtenierdske wêzens. Graff besiket him derfan te oertsjûgjen dat er in held is, mar Ender wit dat er tenei altyd as in moardner beskôge wurde sil. Graff seit dat se wûn hawwe en dat dat it iennichste is wat telt. Ender raast him yn it gesicht dat it der net om giet òft je winne, mar hoe't je winne. Graff lit him ferdôvje om him te kalmearjen.
No't de oarloch beëinige is, en Ender foar syn rol befoardere wurdt ta admiraal, kin er fierder dwaan en litte wat er wol. Dat komt him ferhipte goed út. Hy nimt in lyts romteskip en set ôf. Yn in brief oan Valentine fertelt er dat er fan doel is en reizgje djip de romte yn, dêr't er in gaadlike ûnbewenne planeet sykje sil om mei it keninginne-aai in nije Formic-koloanje te stiftsjen.
Produksje
Yn 2011 sleat Summit Entertainment, in dochterûndernimming fan Lionsgate Films, him oan by de produksje as finansier en distributeur. As produsinten wiene Card, Gigi Pritzker, Linda McDonough, Alex Kurtzman, Roberto Orci, Robert Chartoff, Lynn Hendee en Ed Ulbrich by it projekt belutsen foar de filmstudio's OddLot Entertainment, Chartoff Productions, Taleswrapper, K/O Paper Products, Digital Domain en Sierra/Affinity. Foar de film wie in budget beskikber fan $115 miljoen. De kamerarezjy wie yn 'e hannen fan Donald McAlpine, en de filmmuzyk waard fersoarge troch Steve Jablonsky. De opnamen foar Ender's Game setten op 27 febrewaris 2012 útein en fûnen plak yn New Orleans.
Distribúsje
De distribúsje fan Ender's Game waard fersoarge troch Summit Entertainment. De film gie op 24 oktober 2013 yn yn premiêre yn 'e Dútske bioskopen, en iepene dêrnei op 25 oktober yn 'e Britske bioskopen en pas op 1 novimber yn 'e Amerikaanske en Kanadeeske bioskopen.It byhearrende soundtrackalbum ferskynde op 22 oktober 2013 by platemaatskippij Varèse Sarabande. Ender's Game waard op 11 febrewaris 2014 útbrocht op dvd en blu-ray.
Untfangst
Fan 'e filmkritisy krige Ender's Game mingde resinsjes. Ferskate foaroansteande resinsinten hiene in protte lof foar de film. Sa neamde Peter Debruge Ender's Game yn it tydskrift Variety "in yndrukwekkend, ta neitinken stimmend astro-aventoer dat profitearret fan in sa grut mooglik skerm." En Richard Roeper fan 'e Chicago Sun-Times priizge de "ferbluffende en prachtich moaie bylden dy't it doek oan 'e râne ta bedekke". De film sels neamde er "in útdaagjend aventoer dat de measte jonge fans fan it boek tefredenstelle moat, wylst de folwoeksenen der ek yn weireitsje kinne."
Yn The Hollywood Reporter hie Marc Bernardin lykwols krityk op it ferhaal fan 'e film, dat nei neffens him djipgong en empaty miste. De as ûnferfilmber beskôge sênes yn 'e gewichtleazens fan 'e Striidkeamer wiene dan nei syn miening wol wer prachtich útfierd; allinne spitich, skreau er dat Ender's Game sa koart nei Gravity útkaam, wêryn't in sitewaasje fan gewichtleazens noch folle better yn byld brocht wie. Yn 'e Britske krante The Guardian neamde Peter Bradshaw Ender's Game "fisueel oansprekkend nettsjinsteande dat er oerladen is mei ideeën." Hy konkludearre: "De apokalyptyske ein fan 'e film lit sjen dat it each in stik grutter wie as de mage, wat ideeën oangiet, mar it sjocht der allegear goed út en it ratteljende ferhaal stûket net."
Op 'e webside RogerEbert.com skreau Simon Abrams: "De film […] is fierstente aardich, en dêr hat it drama swier ûnder te lijen. […] It grutste probleem fan 'e film is in kwestje fan toan en karakterisearring: de personaazjes prate allegeduerigen oer hoe gemien oft se wol net binne, mar út harren dieden blykt hiel wat oars." Folle negativer wie Joe Neumaier yn 'e New York Daily News, dy't de film 0 fan 4 stjerren joech en him omskreau as "ien fan 'e saaiste, domste, langtrieddichste films fan dit jier. […] Dune is krekt Lawrence of Arabia yn ferhâlding ta dit ding." Yn The Wall Street Journal skreau Joe Morgenstern: "Net allinne omfettet Ender's Game ferskate sênes mei gjin swiertekrêft, mar dit […] fiasko hat ek gjin drama, gjin spanning, gjin humor, gjin sjarme en gjin oantrekkingskrêft."
Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hat Ender's Game in goedkarringspersintaazje fan 62%, basearre op 219 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: "Al is er net alhiel like ta neitinken stimmend is as it boek, dochs slagget it [de film] om in loflik tal goed aktearre, fakkundich skreaune science fiction-sensaasjes te leverjen." Op Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, behellet Ender's Game in goedkarringspersintaazje fan 51%, basearre op 39 resinsjes.
Resultaat
Ender's Game brocht yn 'e bioskopen yn 'e Feriene Steaten en Kanada $61,7 miljoen op, en yn alle oare lannen en territoaria $63,8 miljoen. Wrâldwiid kaam de opbringst dêrmei út op $125,5 miljoen. Ofset tsjin it budget fan $115 miljoen betsjut dat in winst fan $10,5 miljoen. Mei't dêr de marketingkosten noch ôf moatte, litte Ender's Game eins in oansjenlik ferlies fan nei alle gedachten om 'e $68 miljoen hinne.
Skraste ferfolchfilms
Oarspronklik hie it de bedoeling west en meitsje ien of mear ferfolchfilms op Ender's Game, dy't dan ek wer basearre wurde soene op 'e boeken fan Orson Scott Card. It liek regisseur Gavin Hood de baas en slaan de direkte ferfolchroman Speaker for the Dead oer om Children of the Fleet te ferfilmjen. Mar troch it tige teloarstellende resultaat fan Ender's Game kaam fan dy plannen neat en waard in grouwe streek troch alle mooglike ferfolchfilms helle.
Alddjip (Goutum)
It Alddjip (offisjeel Frysk) is in feart yn de gemeente Ljouwert, dy't fan de N32 by Barrahûs nei de súdeastliker rinnende N31 besuden Goutum rint en dêr oanslút op de Wurdumer Feart.
De namme Alddjip jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Oude Diep. Yn de 18e iuw wie dit de Alde Wartenster Feart.
Strobos
Strobos is in doarp yn it noardeasten fan de gemeente Achtkarspelen. It leit oan de grins mei Grinslân, dêr't it Prinses Margrietkanaal oanslút op it Van Starkenborghkanaal.
Tegearre mei Gerkeskleaster foarmet Strobos it twillingdoarp Gerkeskleaster-Strobos.
Strobos hat  ynwenners.
Skiednis
De bebouwing fan Strobos en Gerkeskleaster rint tsjintwurdich yn inoar oer, ek al binne it noch altiten twa aparte doarpen.
De lizzing oan it Prinses Margrietkanaal/Van Starkenborghkanaal is al tige lang fan grut belang foar dy doarpen. De yndustry krige al gau in kâns en yn de twa doarpen sitte dan ek en pear grutte bedriuwen. Yn 1850 waard yn Strobos de noch besteande skipswerf Barkmeijer stifte.
Tsjerke
Strobos krige pas in eigen tsjerke mei de Ofskieding. Dat tsjerkje stie oan de Grinzerstreek en waard sletten nei't yn 1926 de nije tsjerke yn Gerkeskleaster boud waard. It gebou krige in oare funksje, mar bestiet noch jimmeroan.
Skoalle
It doarp hat mei Gerkeskleaster ien basisskoalle: de prot.-kristlike basisskoalle "De Claercamp". In eigen skoalle hat Strobos nea hân.
Ferienings/stiftings
thumb|260px|Gerkeskleaster, lofts it suvelfabryk
Alde Dobbe
De Alde Dobbe is in dobbe of marke noardwestlik fan Westernijtsjerk yn de polder Bokkepôlen en De Keegen. It is in grutte drinkensdobbe foar it fee mei in ringwâl der omhinne mei in hichte fan 4.80 meter boppe N.A.P. Op dizze dobbe, mei sleatten en stekken der omhinne, waard yn it ferline by driigjend heechwetter it fee opsluten.
XRCO Award
De XRCO Awards binne in groep Amerikaanske prizen dy't ienris yn it jier takend wurde foar de bêste pornografyske films.
Strobos
Strjitten
Alde Feart, Doarpsterwei, Fryske Streek, Grinzerstreek, Hellingstrjitte, It Breed, Hoendjip Noardside, Miedwei, Sarabos, Zwerus Kooistrjitte.
Alde Dobbe
De dobbe helle yn 2006 it wrâldnijs doe't yn de nacht fan 31 oktober op 1 novimber by heechwetter in tal hynders ferdronk en tsientallen oare hynders mar krekt fan de ferdrinkingsdea ret wurden koene.
Strobos
Ferskaat
Ungefear 700 meter noardeastlik fan Strobos stiet oan de Alde Feart yn it doarpsgebiet fan Gerkeskleaster in Amerikaanske wynmotor, in poldermole dy't oanwiisd is as ryksmonumint.
XRCO Award
Dizze prizen wurde útrikt troch de X-Rated Critics Organization ("Organisaasje fan Pornografyresinsinten"). De earste útrikking fûn plak yn Hollywood, op 14 febrewaris 1985. Oant 1991 fûn de útrikkingsseremoanje elts jier plak op Falentynsdei. De trofee bestiet út in houten hert mei dêrop in gouden plaatsje dêr't de namme "XRCO Award", de kategory en de namme fan 'e winner yn gravearre binne.
Under de pornoaktrises dy't alris in XRCO Award wûn hawwe, binne Lisa Ann, Angelina Valentine, Asa Akira, Belladonna, Jewel De'Nyle, Tiffany Mynx, Stephanie Swift en Sasha Grey. Der bestiet ek in XRCO Hall of Fame foar legindaryske nammen út 'e pornoyndustry.
Emilia Fox
Emilia Rose Elizabeth Fox is in Britsk aktrise berne op 31 july 1974 yn Londen, Ingelân as dochter fan akteurs Edward Fox en Joanna David. Sy spilet yn telefyzjerigen, yn films en yn it teäter. Sy komt út in echte akteursfamylje.
Se hat troud west mei de akteur Jared Harris (2005-2010) en mei Jeremy Gilley (2010–2011) en hat ien bern.
Filmografy
In kar:
Boekelte
Boekelte of Boekholt is in buorskip yn de gemeente Weststellingwerf, yn 'e himrik fan Boyl. Boekelte leit oan de Boekelterwei tusken Sânhuzen en Elslo.
Yn Boekelte leine de pleatsen eartiids min ofte mear op in rige, mar de measte boulannen leine yn stroken by inoar op de Boekelter ies. Boekelte is nea in folslein iesdoarp wurden; it gebrek oan (hea)lân hat de mooglikheden foar ûntginning en bedonging fan de heidefjilden yn de wei stien.
Smoarpôt
De Smoarpôt is in marke besuden it Houtwiel noard fan Feanwâlden oan de Feanwâldster Feart. It Houtwiel is eigendom fan Steatsboskbehear.
Tsjisse Hettema
Tsjisse Hettema (Bitgum, 16 july 1955 - Frjentsjer, 26 july 2021) wie Frysk skriuwer en dichter.
Nei de middelbere skoalle studearre er twa jier Ingelsk yn Grins, mar stapte dêrnei oer nei it MU-Frysk. Hy wurke yn it bibleteekwêzen en by it Frysk Letterkundich Museum en Dokumintaasjesintrum, dat yn 2003 opgie yn Tresoar.
Hy skreau earst koarte ferhalen, dy't ferskynden yn Trotwaer, Hjir en de jeugdbondel Skroei. Stapte dêrnei oer op it skriuwen fan fersen. Yn 1996 ferskynde syn debútbondel Tsi tsi. Nei syn ferstjêren ferskinde postúm de bondel Hewwy dát. Njonken yn it Frysk skreau Tsjisse Hettema ek yn it Stellingwerfsk.
Fan 2018 ôf wie Hettema aktyf belutsen by it dichterskollektyf RIXT. Tsjisse Hettema ferstoar yn 2021 oan de gefolgen fan akute leukemy
Bernsterbuorren
Bernsterbuorren is in buorskip bewesten Raerd yn de gemeente Súdwest-Fryslân.
De namme komt ek foar as Berns, Berlinze, Bernster Buiren en Bernsterbu(u)ren.
PC 2009
thumb|200px|De winners fan 2008 komme it fjild op thumb|200px|[[Frits Barend jout in ynterview foar Omrop Fryslân]] thumb|200px|Gerrit Meijer slacht op
De PC fan 2009 waard op woansdei 29 july ferkeatst. It wie de 156ste edysje fan de wichtichste keatspartij fan it jier.
Earste List
Op de earst list wiene wol wat ferrassings. In tal haadklasse partueren gie der yn de earste omloop ôf tsjin earste klaspartueren. Site Ferwerda wûn mei syn maten fan Wilco Rinia yn in spannende wedstriid. De winner fan 2008 Jochum Bouma hiene gjin kans tsjin it partuer fan Maarten van der Leest. It partuer fan Johan van der Meulen wie sawol oan de stuit as yn it perk ûnmachtich en ferlearen dan ek fan Gerben Hein Wijtsma. De wedstriid tusken Hendrik Tolsma en Martijn Olijnsma wie ek tige spannend. Neidat se by in 5-4 en 6-2 op 'e dea stiene, mei troch in protte opslachmissers fan Hendrik Tolsma, kamen de mannen wêrom en wûnen úteinlik mei 5-5 6-4. By dy stân wie dêr earst ek noch wat argewaasje, Tolsma krige de bal, dy't troch Hylke Bruinsma op de boppe keart waard oan 'e bealch. Mar sawol de skiedsrjochter as de karmaster op de boppe hiene dat net sjoen, dat der kaam in keats by de boppe ynstee fan alles oan de hang. It perk fan Bruinsma en Groenendijk koe de opslach fan Tolsma dêrnei net foarby de keats krije dat it wie dien foar de kening fan 2008 Groenendijk dy't syn lêste PC keatste.
Twadde List
De grutte ferassing fan de twadde omloop wie de partij tusken Gert-Anne van der Bos en Rutmer van der Meer. Wat miskien de partij wie tusken de twa kwalitatief beste partueren einige yn in 5-0 en 6-0, wêrby Rutmer van der Meer, Teake Triemstra en Renze Pieter Hiemstra hielendal net yn it spul foarkamen.
Heale Finale
Nei de maklike oerwinning op Rutmer van der Meer hiene Gert-Anne van der Bos en syn maten it folle dreger yn de heale finale. Yn in mear spannende as goeie wedstriid wûnen se úteinlik mei 5-5 en 6-4 fan it trio Jan Dirk de Groot.
Swimmen op de Olympyske Simmerspullen 1996
200px|thumb|right|It Olympyske Swimbad fan Atlanta De Olympyske Simmerspullen 1996, ek wol de XXVIe Olympiade neamd, waarden yn 1996 hâlden yn de Amerikaanske stêd Atlanta. It swimmen waard hâlden yn it Georgia Tech Aquatic Centre.
Medaljespegel
De top tsien fan lannen dy't by it swimmen medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen fan 1996.
Durk Tabak
thumb|Selsportret Durk Tabak Durk Tabak (De Harkema, 1902 - Stynsgea, 1949) wie in moardner en artyst.
Durk Tabak wie it sechde bern fan Jehannes Tabak en Antsje Folkertsma. De húshâlding wie earm. Durk wie in koppich persoan, krekt sa as syn heit. Dêrtroch wie heit Tabak noch alris sûnder wurk.
Noch op de legere skoalle waard Durk betrape op stellerij. Hy waard 6 moanne nei in tuchtskoalle stjoerd. Letter bedarre er dêr nochris in skoft. Yn 1925 krige er fjouwer moanne finzenisstraf foar tramtaasje.
Durk koe him net deljaan ûnder in baas, dêrom waard hy muzikant. Tabak hie talint foar tekenjen, mar wie ek in fertsjinstlik trekharmonika-spiler en sjonger. Ta syn freonen hearden Eije Wijkstra fan Doezum en Jan Hut, mei wa't er wol spile op brulloften en feesten.
Yn 1930 waard Tabak feroardiele ta 15 jier sel nei't er yn it Drachtster kafee Jonker de 29-jierrige Jan van der Meulen deastutsen hie. Hy ferskûle him op it húske fan Jan Hut oan de Tsjerkestrjitte yn Drachten, mar waard rillegau arrestearre.
Yn 1945 kaam er frij. Inkele jierren letter, skeat er yn Stynsgea syn freondinne Grietje Groenland-Hayema dea. Efkes letter die er himsels tekoart mei in kûgel troch de holle.
Anekdoate
Tabak hie ek syn goede kanten. It skynt dat er ris by in hûn yn it hok krûpte, doe't it bist benaud foar tonger wie.
De Bratte
De Bratte is in delsetting noardeast fan De Gaastmar en de namme fan in feart yn de gemeente Súdwest-Fryslân dy't it Ringwiel mei de Idzegeaster Poel mei inoar ferbynt. De feart rint benoarden De Gaastmar.
De namme komt ek foar as pleatsnammen Grutte en Lytse Bratte. Brat soe komme kinne fan 'brjit', dus in 'brok turf'.
Eastlike Binnenpolder
De Eastlike Binnenpolder is in polder by Tienhoven (Stichtske Fecht) yn de provinsje Utert.
It gebiet is eigendom fan Natoermonuminten. Om it karakteristike trilfean fan de Vechtplassen mei syn eigen floara wer in kâns te jaan wurde nije petgatten groeven, in soad strewelleguod en beammen binne weihelle, sadat de trilfeanfloara wer in kâns krijt: pearelblom (wintergrien), rûne miggefangerke, grutte rinkelbel, triedsigge, reade rinkelbel en in soad orchideesoarten.
Yn it Noarderpark is eartiids fean ôfgroeven sadat petgatten fan sa'n oardel meter djip ûntstienen. De petgatten groeiden yn de rin fan de tiid ticht mei wetterplanten sadat in moeras ûntstie. Yn in perioade fan 50 oant 60 jier feroare dit moeras stadichoan yn fêst lân: ferlâning. Trilfeanen binne in tuskenstadium yn de ûntwikkeling fan wetter nei lân. Op it wetter driuwt in dik stevich pakket fan wetterplanten, woartels en deade planten. Dit 'nije' fean kin ûnder it rinnen sterk weagje en hjit dêrom 'trilfean'. Op in goed ûntwikkele trilfean komme ferskillende en karakteristike biste- en plantesoarten foar en binne dêrtroch wichtich foar de natoer.
De trilfeanen dêr't it hjir om giet kinne allinnich ûntstean yn opkweljend, fiedselearm wetter. Dit komt mar op in pear plakken yn Nederlân foar. Yn in perioade fan fiif jier wurde nije petgatten groeven. Dit bart bytiden mei grutte masines. Yn de nije petgatten kinne wer nije trilfeanen ûntstean. Dit wurdt natoerûntwikkeling neamd. It projekt is ta stân komd troch gearwurking tusken de direksje NBLF, de lânynrjochtingstsjinst en Steatboskbehear fan it ministearje fan Lânbou, Natoerbehear en Fiskerij, de Feriening Natoermonuminten en de provinsje Utert.
Douwe Fokkema sr.
Douwe Fokkema sr. (Ljouwert, 1890 – ?, 1983) wie in Frysk publisist, amateur-taalkundige en oersetter dy't as ûnderwizer op it Waadeilân Skiermûntseach bedarre. Hy sette him jierrenlang fûleindich yn foar it behâld fan it Skiermûntseagerske dialekt.
Libben
Fokkema waard yn 1890 berne yn Ljouwert. Hy kaam op Skiermûntseach telâne doe't er dêr in oanstelling as ûnderwizer krige. Op it eilân krige er niget oan it pleatslike dialekt, it Skiermûntseagersk, dat er him eigen makke. Fan 'e fyftiger jierren fan 'e tweintichste iuw oant syn ferstjerren yn 1983 wie Fokkema de wichtichste pleitbesoarger fan it einlândialekt. Sa makke er yn 1958 mei Fedde Dijkstra in útstel foar in standerdisearre stavering fan it dialekt, wylst er datselde jiers in earste foarriedige wurdlist mei 2.500 Skiermûntseagerske wurden útbrocht.