cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Haskerfeanpolder
Skiednis
Oan de súdkant fan de polder leit in rige sânrêgen. Op dy râne fan it ûntginningsblok lizze dan ek de oarspronklike lintdoarpen Nijehaske, Haskerhoarne en Aldehaske. Foar it droechmealen fan dit middengedielte wie de Vegelinsdyk de ienige ferbining tusken De Jouwer en Akkrum. De Vegelinsdyk wie yn 1723 oanlein troch Vegelin van Claerbergen. Yn 1856 waard útein set mei de bepoldering. Yn 1860 kamen twa mûnen fan de Haskerfeanpolder yn bedriuw, de eardere Grevensmole (no 'Deelsmole') oan de Grevensfeart en noch in twadden-ien. Neidat de provinsje subsydzje joech kaam der yn 1867 in tredde wettermole. Om 1879 waard in nij steamgemaal oanbestege yn Nijehaske. Al foar 1912 wie in dieselgemaal klear yn it Hurdspytsje by Haskerhoarne. Doe 't yn 1917 in nij gemaal klear wie koene de moles 2 en 3 ferdwine. Om 1960 waard it stoomgemaal yn Stobbegat (it tsjintwurdige Vegelinsoard) ferfongen troch in elektrysk gemaal. Doe't yn 1908 de Haskerhoarnsterpolder oan de Haskerfeanpolder tafoege waard, wie de mole dy't dêr stie oerstallich.
Troch it droechmealen fan de Grutte Hoarnstermar waard Stobbegat folle better berikber. Dy droechlizzing mei it steamgemaal by Stobbegat barde tusken 1930 en 1953, foarôfgeande oan de ruilferkaveling. De Grevenwei waard oanlein en oansluten op de Vegelinsdyk, dy 't ek wol Vegelinswei neamd wurdt. Boppedat waard de Middenwei oanlein. Fan de Middenwei en de Swartewei ôf waard it droechmakke lân heaksk ferkavele. Dêrtroch waard de oarspronklike kavelrjochting draaid en ferdwûn de besteande, op in punt útrinnende ferkaveling. De Vegelinsstroken oan de noardkant fan de Marskarwei wiene dêrtroch net mear goed te sjen, it patroan fan de vegelinstroken oan de súdkant bleau yntakt. Om 1930 bestie de ienige bebouwing fan it gebiet út ferspraat steande pleatsen en in tal pleatsen oan de Vegelinswei, oan de feankaaien en de bebouwing fan Stobbegat.
Ruilferkaveling
Benammen sûnt de 17de iuw oant de 20ste iuw waard hjir fean ôfgroeven foar turfwinning. Dêrtroch sakke de boaiem flink, mei ferwieting fan it gebiet as gefolch. Meardere kearen waarden ‘ferdronken’ dielen op ‘en nij ynpoldere. Troch de Ruilferkavelingswet fan 1954 koe de polder opnij ynrjochte wurde. Troch dy ferkaveling kaam der in bettere ynfrastruktuer, waard de wetterhúshâlding ferbettere en koene maatskiplike efterstannen weinomd wurde. De beëage oanlis fan rykswegen R38 en R43 wie de direkte oanlieding foar de ruilferkaveling fan de Haskerfeanpolder. De nije diken soene de minne ferbining fan de pleatsen mei harren lân noch minder meitsje. De gebietsynrjochting barde doe gâns oars as foar de oarloch. Sûnt de Ruilferkavelingswet fan 1924 wie it belied rjochte op ûntsluting foar motorisearre ferfier. Dit waard foar dy tiid behindere troch fersnippere grûnbesit, min berikbere stikken lân en minne ûntwettering. Nei de oarloch wie it belied benammen rjochte op effektivere en mear effisjinte lânbou troch skaalfergrutting rasjonalisearring en modernisearring fan it buorkjen. Om de produksjeferbettering te berikken waard yn 1954 in ruilferkavelingswet 'nije styl' makke. Der kaam neist de boerebelangen ek omtinken foar ynfrastruktuer, rikkeraasje, streekferbetering, ûntgrûning, de natoer en kultuerwearden. Der kamen nije pleatsen mei it lân tichtby hûs. Yn earder tiden stiene de pleatsen faak tichtby of yn de doarpen. Foar in bettere ûntwettering waard drainaazje oanlein, en kamen der nije gemalen. De wetterwegen waarden rjochtlutsen en ferdjippe, der kamen nije fearten en gemalen en boppedat waard der djipploeid en kaam der beplanting oan de diken en op de boerehiemen.
Weropbou
Yn de weropbouperioade waard it belied mear rjochte op fergrutting fan de lânbouopbringsten. Troch de feanterij wie der in soad ferskillen yn de wetterhúshâlding en de boaiemkwaliteit. De polder hie in meardere wetterhichten en de grinzen tusken de stikken rûnen faak nuver. Der wie gauris wetteroerlêst en it lân levere net folle op. Boppedat wiene in soad stikken lân allinnich oer wetter te berikken. De grutste ynvestearring wie dêrom rjochte op it lyklûken fan de wetterbehearsking yn de hiele polder. Der kamen twa nije gemalen, ien noardlik en gemaal De Welle. Der kaam in rasjonele wetterôffier troch it graven fan fearten as de Polderboskfeart, in wettergong bylâns de Mienskarwei, de Haskersleat en de Doltensleat. De om de polder lizzende wettergongen as it Hearrenfeansk Kanaal, Akkrumer Rak en de Alde Geau spilen ek in wichtige rol by it ûntwetterjen fan de polder.
Skaalfergrutting waard benammen berikt troch it gearfoegjen fan kavels en it tichtsmiten fan sleatten. De stikken greidlân waarden sadwaande breder en rjochter. Guon buorkerijen waarden ferpleatst, mar der waarden ek nije boud. De weropboupleatsen wiene fan it type kop-hals-romp. Se stiene as griene eilannen yn it iepen lânskip mei hiembeplanting as wynkearing oan de noard- en westside. Ophelbrêgen waarden ferfongen troch betonnen plaatbrêgen. Fierders kamen der buorkerijstrjitten as Lange Ekers, De Traen / Nije Kampen / It Rak, Konventswei en de Dielswâl en waard de Hoarnstermarwei oanlein. Ek waard in strook grûn reservearre foar de oanlis fan snelwei R38. De pleatsen waarden oansluten op elektrisiteit, dinkwetter en telefoan. Bysûndere kultuerhistoaryske eleminten as de Vegelinstroken en de einekoaien bleaune safolle mooglik bewarre.
Nei de Weropbou
Troch de útwreiding fan It Hearrenfean en De Jouwer waarden nei 1970 grutte stikken yn it suden fan de polder beboud. Neist wennings en bedriuwen kaam der in sânwinningsgat. De buorkerijwei Lange Ekers lei troch de bebouwing fan de Jouster wenwyk Skipsleat net mear yn it iepen lânskip. Troch de oanlis fan it Hearrenfeanske Kanaal en de opwurdearring fan Rykswei 43 nei snelwei A7 rekke it súdlike diel fan de Haskerfeanpolder ôfsnien fan it noardlike diel. Dwers troch de polder rint in heechspanningsline nei heechspanningsstasjon Aldehaske yn de súdeasthoeke fan de polder. Hiene de pleatsen foar de ruilferkaveling noch 20 bunder lân, yn 2016 wie dat ferdûbele. Sadwaande waard de bebouwing by de pleatsen útwreide en moasten in tal diken ferbrede wurde foar de gruttere lânboumasines.
Bert Wagendorp
Bert Wagendorp (Groenlo, 5 novimber 1956) is in Nederlânsk skriuwer, kollumnist en sjoernalist, dy't û.m. foar de Ljouwerter Krante en De Volkskrant wurke hat. Hy is in grut leafhawwer fan hurdfytsen yn it algemien en fan 'e Tour de France yn it bysûnder. De measten fan syn romans en koarte ferhalen hawwe op 'e iene of oare manear mei hurdfytsen of in oare sport te krijen.
Jonkheid en oplieding
Wagendorp waard yn 1956 berne yn Groenlo, yn 'e Achterhoeke, mar groeide foar in grut part op yn Emmeloard, yn 'e Noardeastpolder. Hy folge dêre fuortset ûnderwiis oan it Emelwerda Kolleezje. Neitiid studearre er Nederlânske taal- en letterkunde oan 'e Ryksuniversiteit Grins.
Karriêre
Nei't er syn stúdzje mei goed gefolch ôfrûne hie, gie Wagendorp in tal jierren oan it wurk as tekstskriuwer (copywriter) yn 'e reklamebrâns. Yn 1985 kaam er as sportferslachjouwer yn 'e tsjinst fan 'e Ljouwerter Krante. Trije jier letter, yn 1988, makke er de oerstap nei in lanlike krante, De Volkskrant. Fan 1989 oant en mei 1994 died er foar De Volkskrant seis kear ferslach fan 'e Tour de France. Fan 1996 oant 2000 wied er korrespondint yn Londen.
Underwilens ferskynde yn 1995 Wagendorp syn earste roman, mei as titel De Proloog. Dat wie in benearjende beskriuwing fan 'e sliepeleaze nacht fan in hurdfytser dy't de prolooch fan 'e Tour de France winne moat. It boek waard yn 2001 yn it Dútsk oerset as Der Prolog.
Ferhaal
In ferhaal, fertelling of teltsje is in rige mei-inoar yn ferbân steande foarfallen dy't wierbard of fiktyf fan aard binne, en dy't ornaris werjûn wurde as in opienfolging fan sprutsen of skreaune wurden en/of stille of bewegende bylden. De eigenskipswurdlike foarm fan 'ferhaal' is ferheljend. In ferhaal kin in stikmannich foarmen oannimme, dy't allegear beflapt wurde kinne yn 'e kategoryen fiksje en non-fiksje, wêrby't fiksje dan fierder útinoar falt yn proaza en poëzij. De ferminging fan fiksje en non-fiksje wurdt faction neamd.
Bert Wagendorp
Karriêre
Wagendorp publisearre yn 2005 de ferhalebondel De Dubbele Schaar, besteande út fjouwer koarte ferhalen tsjin in min ofte mear histoaryske, sportive eftergrûn. Dat boek behelle dat jiers it trêde plak by de ferkiezing fan it bêste sportboek, de Nico Scheepmaker Beker. In oare bekend útjefte fan Wagendorp wie it boek Sportleven, út 2006, dêr't er syn eigen non-fiksje oer sport yn gearfandele hie, ynklusyf in kar út 'e sportkollumns dy't er tusken 2000 en 2006 skreau foar De Volkskrant. Yn desimber 2006 folge Wagendorp Jan Blokker by dy krante op as algemien kollumnist.
Yn maaie 2013 ferskynde Wagendorp syn bekendste boek, de roman Ventoux, oer fiif freonen dy't tritich jier nei it deadlik ûngelok fan 'e sechsde freon op 'e Mont Ventoux, yn Frankryk, wer gearkomme. De roman waard troch it boekepanel fan it tillefyzjeprogramma De Wereld Draait Door útroppen ta boek fan 'e moanne. Fan Ventoux giene binne healjier yn Nederlân 100.000 eksimplaren oer de toanbank. Der kamen Dútske, Frânske, Deenske, Noarske en Fryske oersettings, en der waard ek in ferfilming makke, Ventoux.
Wagendorp is mei-oprjochter en haadredakteur fan it literêre hurdfytstydskrift De Muur. Mei Frans van Schoonderwalt en Leo van de Ruit skreau er ek Tussen Bordeaux en Alpe d'Huez, oer de Nederlânske dielname oan 'e Tour de France. Dêrnjonken ferskynden ferhalen fan syn hân yn it literêre fuotbalblêd Hard Gras en yn it literêre reedrydtydskrift Zwart IJs.
Ferhaal
Mûnlinge oerlevering wie de ierste metoade fan it fertellen en trochjaan fan ferhalen. Yn 'e jonkheid wurde by minsken ferhalen op didaktyske wize brûkt om harren it juste hâlden en dragen, kultuerhistoarysk besef en noarmen en wearden by te bringen. In sterk ferhaal is in teltsje dêr't tige ûnwierskynlike dingen yn barre. In ferhaal kin ek ûnderdiel útmeitsje fan in oar, grutter ferhaal. As it benammen om in ferhaal yn in ferhaal giet, wurdt it ferhaal dêr't dat yn nestele is, it ramtferhaal neamd.
De wize dêr't in ferhaal op ferteld wurdt, hjit it fertelperspektyf. As dat yn 'e earste persoan inkeltal ("ik") stiet, sprekt men fan it ik-perspektyf. As it yn 'e trêde persoan inkeltal ("hy" of "sy") stiet, is it in personeel perspektyf. Fierders bestiet ek it auktorieel perspektyf, wêrby't gebrûk makke wurdt fan in alwittende ferteller dy't sels bûten it ferhaal stiet. De tûke fan 'e wittenskip dy't him dwaande hâldt mei ûndersyk nei ferhalen is de narratology.
Pleatsmoarden
Mei Pleatsmoarden (Afrikaansk: Plaasmoorde) wurdt ferwiisd nei moarden op pleatsen yn Súd-Afrika. Sûnt de ôfskaffing fan it apartheidsstelsel yn 1994 naam neffens de beskikbere statistiken it tal oanfallen op buorkerijen yn Súd-Afrika bot ta. Neffens de Súdafrikaanske statistiken hawwe der tusken 1991 en 2001 mear as 6.000 oanfallen op pleatsen west, mei in deadlike ôfrin foar 1.254 boeren. Yn de dêrop folgjende acht jier ferdûbele it tal deaden oant 3.037.
Faak wurde de slachtoffers earst tamtearre en ferkrêfte foardat hja fermoarde wurde. Oare moarden wurden as in soarte fan eksekúsje útfierd. Undersyk fan it Afrikaner Instituut vir Sekerheidsstudies hat útwiisd dat de kâns fan in boer yn Súd-Afrika om fermoarde te wurden hast fjouwer kear sa grut is as die fan in gewoane boarger en twa kear sa grut as dy fan in plysje.
Motiven
Alhoewol't ek leden fan de swarte mienskip te lijen ha fan de oanfallen, is in grutte mearderheid fan de slachtoffers blank. Troch de tapaste taktyk binne guon boeren fan betinken dat it in geskikte yntimidaasje-metoade is om de boeren fan harren pleatsen te ferdriuwen. Bewearings fan offisjele kant dat it motyf efter de oanfallen op de buorkerijen rôf is, docht by har de fraach rizen wêrom't de boeren en harren hûshâldings nei de rôf fakentiden dan op in wreedaardige wize ombrocht wurde. De problematyk om de pleatsmoarden hinne is sadwaande in tige beladen ûnderwerp wurden, dat yn guon rûnte as in doelbewuste folkemoard beskôge wurdt.
Finzenis fan Landsberg
thumb|Yngong fan de finzenis fan Landsberg De finzenis fan Landsberg is in finzenis yn Landsberg oan de Lech, in stêd yn it súdwesten fan Beieren yn Dútslân, op sa'n 45 km fan München.
Pleatsmoarden
Motiven
De pleatsen fan de boeren lizze fier fan de bewenne wrâld en troch de swakke ynfrastruktuur mei minne paden meitsje binne se net maklik troch de plysje te befeiligjen, sadat de boeremienskippen in maklike proai foarmje foar kriminelen. Rassehaat en ûnferantwurde uterings fan guon politisy soarje ek foar in klimaat fan bretalens yn mienskippen op it plattelân. Somtiden wurde oanfallen op blanken troch politike lieders op gearkomsten oanmoedige troch it sjongen fan striidlieten dy't oanfiterje om boeren te deadzjen. Mooglik spilet ek de ynfloed fan drank en ferdôvjende middels in rol by it geweld tsjin de boeren, krekt as wurkleazens en in swakke ekonomyske posysje.
Hegere prioriteit
Lange tiid soarge it ûnfermogen en de wegering fan de autoriteiten om tsjin de pleatsmoarden op te treden ta grut ûnbegryp ûnder de boeremienskippen. Aksjes fan de boargerrjochtebeweging AfriForum hiene yn 2016 lang om let as risseltaat dat de Súdafrikaanske Plysje Tsjinst (SAPS) de tasizzing die om it oanpakken fan de pleatsmoarden in hegere prioriteit te jaan.
Finzenis fan Landsberg
Skiednis
De finzenis fan Landsberg waard yn 1910 iepene. De meast ferneamde finzene wie Adolf Hitler dy't dêr yn 1924 in jier fêst siet nei't de rjochter him skuldich achte oan ferried by de Bierkellerputsch. Under syn finzenskip skreau er mei help fan zijn assistint Rudolf Hess it boek Mein Kampf.
Nei de Twadde Wrâldoarloch siet dêr de War Criminals Prison No. 1 dêr't de Amerikaanske besettingsmacht in protte nazypommeranten fêst hold. Op it finzenisterrein waarden sa'n 290 oarlochsmisdiedigers eksekutearre, ûnder oaren Karl Brandt, haadoanklage yn it sameamde doktersproses, en lieders fan Einsatzgruppen lykas Erich Naumann en Otto Ohlendorf. De lêste eksekúsjes fan nazi-oanhingers wiene mids 1951. Yn maaie 1958 joech it Amerikaanske Leger it bestjoer fan de finzenis fan Landsberg Prison oer doe't de lêste fjouwer finzenen frijlitten waarden. Dat wiene alle fjouwer eardere hege SS-ofsieren dy't feroardield wiene by de Einsatzgruppen Prosessen tusken 1947 en 1948. Sûnt falt de finzenis fan Landsberg ûnder it Beierske ministearje fan justysje.
Oarloch fan Reade Wolk
De Oarloch fan Reade Wolk (Ingelsk: Red Cloud's War), ek wol bekend as de Bozemanoarloch (nei it Bozeman Trail) of de Oarloch fan de Powderrivier (nei de Powderrivier), wie in wapene konflikt tusken de Feriene Steaten en in Yndiaanske koälysje besteande út 'e Lakota-Sû (Lakota-Sioux), de Noardlike Sjajinnen (Northern Cheyenne) en de Noardlike Arapaho (Northern Arapaho), dy't ferneamd is nei it Lakota-opperhaad Reade Wolk (Red Cloud). Dizze oarloch, dy't ûnderdiel útmakke fan 'e Sû-Oarloggen, briek yn 1866 út, nei't it Amerikaanske Leger tsjin 'e ôfspraken fan it earste Ferdrach fan Fort Laramie yn in rige forten by it Bozeman Trail lâns boude, op it grûngebiet fan 'e Yndianen, mei as doel om 'e almar oanwaaksende stream blanke kolonisten út it Easten te beskermjen. Nei twa jier oarlochfiering bûnen de Amerikanen yn en sleaten se yn 1868 it twadde Ferdrach fan Fort Laramie mei de Yndianen, wêrby't se dermei ynstimden om 'e forten ôf te brekken en de Yndiaanske lânoanspraken tenei te respektearjen.
Foarskiednis
Under it earste Ferdrach fan Fort Laramie fan 1851 hie it regear fan 'e Feriene Steaten de gebietsoanspraken fan 'e Arapaho, Arikara, Assiniboin (Assiniboine), Hidatsa, Krieën (Crow), Mandan, Sjajinnen (Cheyenne) en Sû (Sioux) op 'e noardlike Grutte Flakten erkend, mar yn 'e fyftjin jier dy't folgen, wegere it om oan syn ferplichtings ûnder dat ferdrach te foldwaan en blanke kolonisten út it lân fan 'e Yndianen wei te hâlden.
Doe't de Lakota, dy't it westlike part fan 'e Grutte Sû Naasje foarmen, foar it ferstân krigen dat de Amerikanen har net oan 'e ôfspraken hâlde soene, fielden sy har der sels ek net mear oan bûn. Under it Ferdrach fan Fort Laramie hiene hja tasein om Amerikaanske kolonisten dy't fia it Oregon Trail ûnderweis wiene nei de westkust rjocht fan reed oer de flakten te ferlienen, mar no ûntstie der in fisieuze sirkel fan Yndiaanske oerfallen op kolonisten dy't troch it Amerikaanske Leger beäntwurde waarden mei wraakaksjes, wat werwraak fan Yndiaanske kant ta gefolch hie.
Dêrby gie it fral om it Bozeman Trail, in sydpaad fan it Oregon Trail, dat dwers troch de krite fan 'e Powderrivier rûn, yn noardlik Wyoming en súdeastlik Montana. It Bozeman Trail wie de koartste rûte tusken Fort Laramie, yn Wyoming, en goudfjilden fan westlik Montana, en tusken 1864 en 1866 waard dat paad troch sa'n 3.500 goudsikers, kolonisten en oare blanken bereizge. De krite fan 'e Powderrivier wie in wichtich jachtgebiet foar de Lakota en harren bûnsgenoaten, de Noardlike Sjajinnen en de Noardlike Arapaho, en de Yndianen wurdearren it net dat de kolonisten dêr mei harren konkurrearren foar it almar ôfnimmende jachtwyld.
Yn juny fan 1866 wisten de Amerikanen mei in hiel soad muoite de foarnaamste lieders fan 'e Lakota, wêrûnder de opperhaden Reade Wolk en Jongeman-Dy't-Bang-Is-foar-Syn-Hynders, nei Fort Laramie ta te krijen foar ûnderhannelings. Mar mei de minst mooglike timing arrivearre kolonel Henry B. Carrington op 13 juny yn Fort Laramie mei twa bataljons fan it Amerikaanske 18e Ynfanteryrezjimint, in grutte hoemannichte bounedichheden en oarders om in rige forten by it Bozeman Trail lâns oan te lizzen. Dêrop beskuldigen Reade Wolk en Jongeman-Dy't-Bang-Is-foar-Syn-Hynders de Amerikaanske fertsjintwurdigers fan bedragerij, brieken se ûnderhannelings ôf en giene se nei hûs. Hoewol't de ûnderhannelings noch in hoartsje fuortset waarden mei in stikmannich minder foaroansteande Yndiaanske lieders, rûn it spul sûnder de meiwurking fan 'e wichtichste spilers op 'e non.
De partijen
Carrington syn troepen wiene meast ynfantery (fan it Amerikaanske 14e Ynfanteryrezjimint), hoewol't der ek in pear ôfdielings kavalery meigiene (fan it Amerikaanske 2e Kavaleryrezjimint). It wiene griene rekruten dy't bewapene wiene mei Springfield Model 1861-foarladers út 'e Amerikaanske Boargeroarloch (1861-1865), yn prinsipe ienskots musketten, dy't alhiel efter de tiid rekke wiene. De kavalery wie tarist mei modernere Spencer-karabinen, dy't oer in magazyn beskikten dêr't sân kûgels yn koene.
Guon histoarisy hawwe skreaun dat allinnich Reade Wolk syn Lakota-krigers al mei sa'n 4.000 man wiene, mar dat is in fiersten te hege skatting. It totale oantal Lakota wie yn 1865 sa'n 13.900 minsken, froulju, bern en âlden fan dagen ynbegrepen. As men dêr't de likernôch 3.000 Noardlike Sjajinnen en Noardlike Arapaho by opteld, komt men út op in totaal oantal fan 17.000 minsken. Rekkenje dat ien op 'e fjouwer in folwoeksen man fan tusken de 15 en 55 jier wie, en dan komt men op 4.250 krigers. Mar lang net alle Lakota, Noardlike Sjajinnen en Noardlike Arapaho befûnen har yn 'e krite fan 'e Powderrivier en fan dejingen dy't dêr wol wiene, focht ek net elkenien mei. Sadwaande sil it totale oantal krigers dat oan 'e oarloch dielnaam tusken de 1.500 en 2.000 skatten wurde moatte.
De oanlis fan 'e forten
Op 28 juny arrivearren Carrington en syn troepen yn Fort Reno, dêr't er twa ûnderbemanne kompanjyen (sa'n hûndert man) efterliet om it garnizoen dêre ôf te lossen. Mei de rest fan syn legermacht teach er fierder op nei it noarden en stifte er op 14 july Fort Phil Kearney oan it beekje de Piney Creek, deunby it tsjintwurdige Buffalo, yn Wyoming. Dêrwei marsjearren twa kompanjyen fan it 18e Ynfanteryrezjimint sa'n 150 km nei it noardwesten, om op 13 augustus oan 'e rivier de Bighorn yn Montana Fort C.F. Smith te stiftsjen. De iere en strange winter op 'e hege flakten yn oanmerking nommen wie mids augustus frijwat let yn it jier om noch in nije foarpost te stiftsjen, mar Carrington wie belette troch syn 'gersmeanmasine', en fûn dat er gjin oare kar hie as om no troch te setten.
Op 16 july socht in groep Noardlike Sjajinnen ûnder oanfiering fan 'e opperhaden Stomp Mês en Twa Moannen Carrington op yn Fort Reno. Dêrby makken se him dúdlik dat se frede hawwe woene, en fertelden se ek dat Reade Wolk him mei 500 krigers yn 'e neite fan it fort ophold. Letter dy deis waarden twa blanke boargers deade by in Yndiaanske oanfal, en dat wie it begjin fan it konflikt dat de Amerikanen neitiid de Oarloch fan Reade Wolk neamden. Op 17 july jagen de Yndianen 176 hynders en mûldieren fan 'e Amerikanen op 'e rin, en nettsjinsteande in 25 km duorjende efterfolging slagge it de soldaten net en krij de bisten werom. By de efterfolging kamen twa soldaten om en rekken trije ferwûne, en werom by it fort waarden de liken fan seis boargers fûn.
Op 20 july foelen Reade Wolk syn krigers in troch soldaten beskerme karafaan kapweinen mei kolonisten oan by Crazy Woman Fork, oan 'e Powderrivier, mei twa deaden as gefolch. Oare oanfallen folgen, en alle boargerferkear oer it Bozeman Trail kaam stil te lizzen. Carrington sels koe inkeld befoarriede wurde troch swierbewapene konfoaien. Yn 'e folgjende moannen waarden ferskate kearen de ekspedysjes oanfallen dy't Carrington-en-dy fan Fort Phil Kearney út optúgden om beammen te kapjen om harren fort fan te bouwen. Fyftjin fan sokke oanfallen tusken 16 july en 27 septimber laten ta de dea fan 6 soldaten en 28 boargers en it ferlies fan hûnderten hynders, mûldieren en kij. Carrington syn dierbere 'gersmeanmasine' waard by ien fan 'e oanfallen ek folslein ferrinnewearre.
It Fetterman-bloedbad
Yn novimber 1866 arrivearre kaptein William J. Fetterman yn Fort Phil Kearney om in oare ofsier ôf te lossen. Oars as Carrington hie Fetterman in protte militêre ûnderfining opdien ûnder de Boargeroarloch, mar oan 'e oare kant hied er hoegenamt gjin ferstân fan 'e Yndianen en harren wize fan oarlochfieren. Fan it begjin ôf oan makke Fetterman dúdlik dat er it net iens wie mei Carrington syn strategy, dy't er "passyf" neamde. Neffens him hie brigadegeneraal Philip St. George Cooke, de kommandant fan it Departemint fan 'e Platte, oarders jûn ta it fieren fan in agressive winterkampanje. In bekende útspraak fan Fetterman wie dat er mei "tachtich man" sûnder swierrichheden "troch de Sû Naasje ride" soe. Op 6 desimber kaam de befelhawwer fan Carrington syn kavalery, luitenant Horace S. Bingham, om doe't er in groepke oanfallende Yndianen oer in heuvelrêch hinne folge oan 'e oare kant wêrfan't in gruttere groep krigers him opwachte. Carrington drukte syn mannen op it hert om net wer yn sa'n mûklaach te rinnen.
Doe't op 21 desimber fannijs de houthakkersekspedysje oanfallen waard, stjoerde er Fetterman oan it haad fan in ûntsettingsmacht út dy't bestie út 49 ynfanteristen, 27 kavaleristen, 3 ofsieren (Fetterman ynbegrepen) en 2 boargers. Neffens Carrington syn lettere tsjûgenis joech er Fetterman spesifike oarders om net oer de heuvelrêch Lodge Trail Ridge te gean, dêr't fersterkings út it fort him net of mar mei muoite berikke kinne soene. Fetterman, lykwols, sette daliks op Lodge Trail Ridge ta. Koart nei't de troepen it fort efter har litten hiene, seagen se sân Yndianen, wêrûnder it opperhaad Mâl Hynder, wêrfan't in pear harren útdagen troch op 'e rêch fan harren mustangs stean te gean en op misledigjende wize har stuten sjen te litten. Doe't de soldaten efter har oan setten, rieden de Yndianen gau fuort, wêrby't Mâl Hynder bearde dat syn hynder kreupel rekke wie om derfoar te soargjen dat de Amerikanen de efterfolging net opjoegen.
De dryste Fetterman trape mei iepen eagen yn 'e fâle en marsjearre oer de heuvelrêch hinne de Peno-delling yn, dêr't tusken de 1.000 en 2.000 krigers ûnder de Hûnkpapa-haadman Rein-yn-'t-Gesicht, de Minnikonzjû-lieder Hege Rêchbonke en it Sjajinske opperhaad Lytse Wolf ferskûle leine. Nei't Fetterman en syn troepen de delling ynmarsjearre wiene, kamen de krigers foar 't ljocht en sleaten de Amerikanen yn. Doe't yn it fort de gewearsalvo's heard waarden, stjoerde Carrington noch in ûntsettingsdetasjemint út, besteande út 40 man ûnder kaptein Tenedor Ten Eyck, om 'e ûntsettingsmacht te ûntsetten. Ten Eyck late syn mannen fia in yndirekte, omsichtige rûte, en berikte de Peno-delling krekt doe't it fjurjen ophold. Tsjin dy tiid wiene alle 81 leden fan Fetterman syn detasjemint dea. De Amerikanen neamden dit treffen it Fetterman-bloedbad, wylst de Yndianen sprieken fan 'e 'Slach fan 'e Hûndert Sneuvelen'. It wie de swierste Amerikaanske nederlaach tsjin 'e Flakte-Yndianen oant luitenant-kolonel George Armstrong Custer tsien jier letter it Amerikaanske 7e Kavaleryrezjimint nei de nederlaach ta late yn 'e Slach oan de Little Bighorn.
Winterskoft
De jûns nei de nederlaach bea in boarger, John 'Portugee' Philips, him oan as frijwilliger om in helpoprop nei generaal Cooke yn Fort Laramie te bringen. Philips die ûnder in oanhâldende sniestoarm dy't op 22 desimber begûn fjouwer dagen oer de rit fan mear 380 km; dêrby ried er troch mear as 30 sm snie by in temperatuer fan fier ûnder it friespunt. Hy seach lykwols gjin inkele Yndiaan en berikte Fort Laramie ynein mar sûn, wêrby't er mei syn oankomst, op 'e jûn fan 25 desimber, in formeel krystbal ûnderbriek. Generaal Cooke ûnthefte Carrington daliks fan syn post en ferfong him troch brigadegeneraal Henry W. Wessells sr. Dyselde arrivearre op 16 jannewaris 1867 mei as fersterkings twa kompanjyen kavalery en fjouwer kompanjyen ynfantery, yn totaal sa'n 300 man, yn Fort Phil Kearney. It wie doe sa kâld dat ûnderweis ien soldaat deafrear. Carrington ferliet it fort op 23 jannewaris mei by him syn eigen frou en alle oare froulju en bern, en syn konfoai trochstie temperatueren fan –39 °C. Tsjin 'e tiid dat se yn Fort Laramie oankamen hie de helte fan syn eskorte fan 60 soldaten befriezingsferskynsels oan noas, earen, teannen of fingers oprûn.
Generaal Ulysses S. Grant, de stêfsjef fan it Amerikaanske Leger, naam gjin genoegen mei de opoffering fan Carrington en sei ek generaal Cook de wacht oan. Letter diene sawol it Amerikaanske Leger as it Amerikaanske Ministearje fan Binnenlânske Saken ûndersyk nei de gong fan saken oangeande it Fetterman-bloedbad; it ûndersyk fan it leger koe net ta konkúzjes komme, mar it ûndersyk fan Binnenlânske Saken spriek Carrington frij fan blaam. Underwilens hie de winterkjeld in ein makke oan 'e gefjochtshannelings. Likegoed hiene Wessells en syn troepen it dreech yn Fort Phil Kearney, mei't der krap iten wie. In protte hynders en mûldieren stoaren de hongerdea, en ûnder de soldaten briek skuorbot út. Mei-inoar reage dat alle plannen foar in 'agressive winterkampanje' fan tafel.
Yn april 1867 setten de Yndianen útein mei oerfallen op it ferkear oer it Oregon Trail yn 'e delling fan 'e Noardlike Platte. Dat wie noch dêroanta, mar it Amerikaanske regear siet mear yn oer de bedriging dy't de Yndianen foarmen foar de oanlis fan it Earste Kontinintale Spoar, dat troch súdlik Wyoming rinne moast. Hoewol't fersterkings nei de forten oan it Bozeman Trail stjoerd wiene en ek it garnizoen fan Fort Laramie sels fergrutte wie, hie men noch altyd de middels net om yn it offinsyf te gean tsjin 'e Yndianen. In hoartsje liek it derop dat de oarlochspartij fan 'e Lakota him nei de ûnderhannelingstafel lokje litte soe troch de bemiddeling fan it Brulee-opperhaad Bûnte Sturt, dy't him ôfsidich holden hie fan 'e gefjochten, mar dat bliek úteinlik inkeld in fertragingstaktyk fan 'e Yndianen te wêzen. Yn july holden de Lakota harren jierlikse sinnedûnsseremoanje, dy't it ferfetsjen fan 'e fijannichheden noch langer útstelde.
It Heafjildgefjocht en it Weinkraalgefjocht
Ein july 1867 liken de Lakota en de Sjajinnen in skeel krigen te hawwen oer de te folgjen strategy. Fan gefolgen sammelen de Noardlike Sjajinnen en harren tradisjonele bûnsgenoaten, de Noardlike Arapaho, har foar in oanfal op Fort C.F. Smith, wylst de Lakota in wraam op Fort Phil Kearney diene. It garnizoen fan Fort C.F. Smith wie yn 't foar warskôge troch guon Krieën (Crow) dy't yn 'e neite fan it fort libben, en op 23 july waard de besetting fuortsterke troch de oankomst fan twa kompanjyen ynfantery ûnder luitenant-kolonel Luther P. Bradley, sadat it totale garnizoen op 350 man kaam. De fersterkings wiene bewapenen mei nije Springfield Model 1866-efterladers, dy't folle flugger fjurje koene as de bewurklike musketten dy't oan doe ta troch it Amerikaanske fuotfolk brûkt wiene.
Op 1 augustus wiene 21 soldaten en 9 boargers op 4,5 km ôfstân fan Fort C.F. Smith gers oan it meanen om hea fan te meitsjen foar winterfoer, doe't in pear hûndert Sjajinske en Arapaho-krigers harren oanfoelen by wat bekend kaam te stean as it Heafjildgefjocht. De Amerikanen sochten beskûl efter lizzende beamstammen dêr't se yn 't foar al skuttersputsjes groeven hiene. Geandewei de dei sloegen se mei harren nije, fluchsjittende gewearen ferskate oanfallen ôf, oant de Yndianen de belegering tsjin 'e ein fan 'e middei oerjoegen. Twa soldaten en ien boarger hiene doe ûnderwilens de dea fûn, wylst de Yndianen acht deaden te betreurjen hiene.
In dei letter fûn by Fort Phil Kearney it Weinkraalgefjocht plak, wêrby't 26 soldaten en 6 boargers fan in houtkappersdetasjemint oanfallen waarden troch ferskate hûnderten Lakota-krigers. Yn 't foar wiene de swiere houtene bûkberjes fan fjirtjin weinen yn in ovale kraal pleatst, en dêrtuskenyn sochten de Amerikanen beskûl. Om't ek dizze groep mei nije efterladers útrist wie, koene se it seis oeren úthâlde oant se ûntset waarden troch in grutter detasjemint soldaten út it fort. By dit gefjocht kamen sân blanken om, en hoewol't de belegere Amerikanen mei grut gefoel foar fantasij skatten dat se wol 1.500 Yndianen deade hiene, skreau histoarikus George E. Hyde dat de Lakota seis deaden en seis ferwûnen oprûn hiene, en dat se it net as nederlaach beskôgen om't se in grutte keppel hynders en mûldieren bútmakke hiene.
It Heafjildgefjocht en it Weinkraalgefjocht, dy't ornaris wol deeglik as Yndiaanske nederlagen beskôge wurde, lykje de Yndianen derfan ôfbrocht te hawwen om noch mear grutskalige oanfallen te prebearjen. Mei lytse oerfallen yn 'e omkriten fan 'e forten en op reizgers dy't gebrûk makken fan it Bozeman Trail rjochten se lykwols mear as genôch skea oan om 'e Amerikanen it fjoer nei oan 'e skinen te lizzen. It slimste wie lykwols yn 'e eagen fan it Amerikaanske regear de oanfal dy't op 7 augustus útfierd waard op in trein fan 'e spoarmaatskippij Union Pacific Railroad, yn 'e neite fan it hjoeddeiske Lexington, yn Nebraska, hûnderten kilometers fan it eigentlike striidtoaniel ôf, yn in regio dy't oant doe ta as feilich beskôge waard.
Neisleep
Nettsjinsteande de oerwinnings yn it Heafjildgefjocht en it Weinkraalgefjocht socht it Amerikaanske regear almar sterker nei in freedsume oplossing foar it konflikt. De súksesfolle oanlis fan it Earste Transkontinintale Spoar hie fierwei de heechste prioriteit, en it leger hie de middels net om sawol it spoar as it Bozeman Trail te ferdigenjen. Men ornearre dat de militêre ynset yn 'e krite fan 'e Powderrivier sawol djoer as ymproduktyf wie, mei't der nei skatting 20.000 soldaten nedich wêze soene om 'e Yndianen derûnder te krijen. Yn 1867 stelde in Amerikaanske kommisje fêst dat de Yndianen rjochtlike griven hiene, en dat der datoangeande sprake wie fan útlokking troch de kolonisaasje fan harren lân troch de blanken. Sadwaande waarden der yn 'e maityd fan 1868 fertsjintwurdigers fan it regear nei Fort Laramie ta stjoerd mei foech om te ûnderhanneljen. Reade Wolk liet lykwols witte dat dêr gjin sprake fan wêze koe salang't it leger de forten Phil Kearney, C.F. Smith en Reno net ûntromme. Dat yn augustus 1868 ferlieten de soldaten de forten, en de Yndianen setten de brân deryn. It Bozeman Trail wie foargoed ôfsletten.
Pas yn novimber arrivearre Reade Wolk yn Fort Laramie. Dêr ûnderhannelen de Amerikanen mei him en oare fertsjintwurdigers fan 'e Noardlike Arapaho, de Oglala-, Minnikonzjû- en Brulee-stammen fan 'e Lakota en de Janktonai-stamme fan 'e Westlike Dakota. Dy ûnderhannelings laten ta it twadde Ferdrach fan Fort Laramie, wêrby't ôfpraat waard dat it Bozeman Trail net weriepene wurde soe. Boppedat waard foar de Lakota- en de Westlike Dakota-stammen fan 'e Sû (Sioux) it Grutte Sû Reservaat skepen, dat de helte fan Súd-Dakota en in stikje fan Nebraska omfieme. Ta dat Yndianereservaat, dat de Sû 'foar ivich' taparte krigen, hearden ek de Black Hills, in gebiet fan hege heuvels of lege bergen yn it súdwestlike part fan Súd-Dakota, dat foar de Lakota hillich wie. Teffens wiisde it Ferdrach fan Fort Laramie in grut 'ûnôfstien' (unceded) gebiet oan 'e Lakota ta yn it streamgebiet fan 'e Powderrivier, yn Wyoming en Montana, dat se brûke koene as jachtterrein. Noch yn it Grutte Sû Reservaat, noch yn it 'ûnôfstiene' jachtgebiet mochten tenei noch blanken komme, of it moasten fertsjintwurdigers fan it Amerikaanske regear wêze.
Yn 'e jierren nei 1868 bliek it twadde Ferdrach fan Fort Laramie troch it oanhâldende opkringen fan blanke kolonisten en goudsikers neat wurdich te wêzen. Yn 1874 waard der in Ekspedysje nei de Black Hills op út stjoerd ûnder lieding fan luitenant-kolonel George Armstrong Custer, om 'e wearde fan 'e Black Hills te ûndersykjen. Neitiid brocht it nijs fan 'e ûntdekking fan goud de Goudkoarts fan 'e Black Hills op gong. It binnenkringen fan it lân fan 'e Yndianen troch in kliber habsuchtige goudsikers joech úteinlik oanlieding ta de Grutte Sû-Oarloch fan 1876, wêryn't de Flakte-Yndianen definityf ferslein waarden troch de Amerikanen.
Silas (bibelsk persoan)
Silas (Gryksk: Σιλᾶς), ek: Silvanus (Σιλουανός), wurdt yn it Nije Testamint neamd as meiwurker fan de apostels Paulus en nei alle gedachten ek fan Petrus. Hy libbe yn de 1e iuw nei Kristus.
Silas wie in ta it kristendom bekearde joad en reizge mei Paulus fan Jeruzalim nei Antiochje, om de gemeente dêr te ynformearjen oer de besluten dy't troch it apostelkonsylje yn Jeruzalim nommen wiene. Nei in skoftke kaam er werom nei Jeruzalim, mar nei't Paulus dêr spul krige mei Barnabas waard hy troch Paulus meinommen op in twadde missyreis. Yn Filippy waarden hja beskuldige fan it opkringjen fan in frjemde libbenswize en foar koarte tiid finzen nommen. In ierdskodding die lykwols harren boeiens brekke en de traaljewurk fan de sel iepenje. Dêrom wurdt Silas ek yn de iconografy fakentiden ôfbylde mei brutsen keatlings.
Tegearre mei Timotéus, in bekearde Gryk, reizgen Paulus en Silas dêrnei fierder nei Tessaloníka. Paulus preke dêr yn de synagoge en wist Joaden en Griken oan him te binen, mar guon Joaden koene dat net sette en mei help fan min folk feroarsaken hja in opskuor sa wiene Paulus en Silas twongen fierder te reizgjen nei Beréa. Dêr mochten de minsken mar wat graach harkje nei Paulus preken yn de synagoge. In soad minsken, Joaden en Griken, kamen hjir ta it leauwen, mar doe't de Joaden yn Tessaloníka der fan hearden dat Paulus syn wurk yn it Masedoanyske Beréa (it tsjintwurdige Veria) mei súkses fuortsette, teagen hja dêr hinne om ek dêr it folk op te setten tsjin Paulus. En sa kaam it dat Paulus him ôfjaan moast. Wylst Silas en Timotéus ynearsten noch yn Beréa bleaune, gyng Paulus nei Athene, dêr't hy ynearsten op syn maten wachtsjen bleau. Hja kamen inoar wer tsjin yn Korinte.
Hoe't it letter Silas fergyng is dreech nei te gean. Yn de Earste Brief fan Petrus wurdt in Silvanus (de Latynske namme fan Silas) as klerk neamd, dy't de brief foar Petrus opskreaun hawwe soe. As de brief yndied troch Petrus diktearre is en dizze Silvanus deselde is as Silas, dan soe dat betsjutte dat Silas ek foar Petrus wurke hat.
David A.R. White
David A.R. White (folút: David Andrew Roy White; Dodge City (Kansas), 12 maaie 1970) is in Amerikaansk akteur en filmregisseur.
Jerry Stiller
Jerry Stiller (folút: Gerald Isaac Stiller; New York, 8 juny 1927 – dêre, 11 maaie 2020) wie in Amerikaansk komyk en akteur, dy't it earste diel fan syn karriêre wurke as de iene helte fan it duo Stiller en Meara. De oare helte wie syn frou, Anne Meara, mei wa't er mear as sechstich jier troud wie en mei wa't er twa bern krige, ûnder wa de akteur Ben Stiller. Doe't er al op jierren begûn te reitsjen, makke Stiller in comeback dy't yn 1993 begûn mei syn weromkearende rol as Frank, de heit fan George Costanza yn 'e komeedzjesearje Seinfeld. Neitiid krige er ien fan 'e haadrollen as de eksintrike Arthur Spooner yn 'e komeedzjesearje King of Queens.
Jonkheid en oplieding
Stiller groeide op yn 'e wiken Williamsburg en East New York, foar't syn âlden har nei wenjen setten yn 'e Lower East Side fan Manhattan, dêr't Stiller fuortset ûnderwiis folge oan 'e Seward Park High School. Yn 'e Twadde Wrâldoarloch tsjinne Stiller as soldaat yn it Amerikaanske Leger. Nei syn weromkear yn 'e Feriene Steaten studearre er oan 'e Universiteit fan Syracuse yn Syracuse (New York), dêr't er yn 1950 in bachelortitel behelle yn spraak en drama. Yn 1953 kaam Stiller yn 'e kunde mei de aktrise en komediënne Anne Meara, mei wa't er yn 1954 troude.
Karriêre
Stiller makke yn 1953 syn debút as akteur yn in opfiering fan it toanielstik Coriolanus fan Shakespeare yn it Phoenix Theater op Broadway. Hy spile yn 'e 1950-er jierren yn ferskate oare foarstellings op Broadway, wêrûnder The Golden Apple ((1954), Diary of a Scoundrel (1956), The Power and the Glory (1958) en twa oare stikken fan Shakespeare: Measure for Measure en The Taming of the Shrew (beide yn 1957). Yn 1956 makke Stiller syn debút op 'e tillefyzje yn 'e searje Studio One in Hollywood, en yn 1970 wied er foar it earst op it wite doek te sjen yn 'e film Lovers and Other Strangers.
Ein jierren '50 stelde Stiller oan syn frou Anne Meara foar om komeedzje te dwaan. Se joegen har earst by it toanielselskip The Compass Players, mar giene al rillegau tegearre fierder as it komysk duo Stiller en Meara. Yn 1961 spilen se yn 'e meast foaroansteande nachtklubs yn New York, en in jier letter waarden se troch The New York Times omskreaun as "in nasjonaal fenomeen". Se hiene de hiele 1960-er jierren troch grut súkses, wêrby't se ek in soad te gast wiene yn tillefyzjeprogramma's, benammen The Ed Sullivan Show.
Yn 1970 holden Stiller en Meara op mei live optredens doe't harren gearwurking sa stroef waard dat harren houlik yn gefaar kaam. Neitiid begûnen se in nije karriêre mei it meitsjen fan reklamespotsjes foar de radio, wêrûnder in kampanje foar wyn fan it merk Blue Nun. Fan 1977 oant 1978 hiene se ek in eigen, yn syndikaasje útstjoerd radioprogramma mei sketchen fan fiif minuten, dat Take Five with Stiller and Meara hiet. Fan 1979 oant 1982 presintearren se ien kear yn 'e moanne op 'e tillefyzje HBO Sneak Previews, wêryn't se nije tillefyzjeprogramma's en films oankundigen. Yn 1986 hiene se fierders in eigen komeedzjesearje, The Stiller and Meara Show, dy't lykwols mar in koart libben beskern wie.
Yn 1993 makke Stiller mei 66 jier in comeback yn 'e útsûnderlik populêre komeedzjesearje Seinfeld, mei in weromkearende rol as de opljeppende driftkikkert Frank Costanza, de heit fan ien fan 'e haadpersoanen, George Costanza (spile troch Jason Alexander). Hy spile dy rol yn 26 ôfleverings, oant de searje yn 1998 úteinlik stopsetten waard. Stiller krige rûnom lof taswaaid foar syn aktearjen, en waard yn 1997 nominearre foar in Emmy Award foar bêste gastrol yn in komeedzjesearje. Hy wûn der yn 1998 in American Comedy Award foar. Itselde jiers dat der in ein kaam oan Seinfeld, waard Stiller troch Kevin James frege foar in fêste rol yn syn nije komeedzjesearje King of Queens. Hy woe dat Stiller, dy't eins oan pinsjonearring tocht, de rol fan Arthur Spooner op him naam, de eksintrike skoanheit fan syn eigen personaazje Doug Heffernan. Stiller biet ta en spile tsien seizoenen lang yn King of Queens, oant de searje yn 2007 einige.
Stiller wurke ek gauris gear mei syn soan Ben, û.m. yn 'e films Zoolander, Hot Pursuit, The Heartbreak Kid en Zoolander 2. Hy hie in cameo yn 'e komeedzjefilm Anchorman: The Legend of Ron Burgundy (2004), en gastrollen yn tillefyzjesearjes as L.A. Law (1993), In the Heat of the Night (1994), The Larry Sanders Show (1998), Sex and the City (2003) en The Good Wife (2011). Fierders wurke Stiller ek as stimakteur, lykas yn The Lion King 1½ (2004) en Planes: Fire and Rescue (2014), en fersoarge er voice-overs. Hy waard yn 2007 nominearre foar in Screen Actors Guild Award foar bêste cast yn 'e film Hairspray.
Priveelibben
Stiller wie mear as sechstich jier troud mei Anne Meara, dy't er foar it earst mette yn it kantoar fan in casting director. Harren houlik duorre fan 1954 oant it ferstjerren fan Meara op 23 maaie 2015. Mei har krige Stiller twa bern: in dochter, aktrise Amy Stiller (1961) en in soan, akteur Ben Stiller (1965). Yn 2001 skreau Stiller in autobiografy mei de titel Married to Laughter: A Love Story Featuring Anne Meara. Dêrfoar waard er yn 2001 nominearre foar in Grammy Award foar it bêste lústerboek. Hy skreau yn 2005 ek it wurd foarôf fan it boek Festivus: The Holiday for the Rest of Us, fan Allen Salkin, oer de fiktive hjeldei Festivus, dy't syn personaazje Frank Costanza yn Seinfeld betocht hie. Yn 2007 ûntfongen Stiller en Meara tegearre in stjer op 'e Hollywood Walk of Fame.
Ferstjerren
Jerry Stiller kaam op 11 maaie 2020 thús yn 'e Upper West Side fan Manhattan yn 'e âlderdom fan 92 jier te ferstjerren oan natuerlike deadsoarsaken.
Kenneth Turan
Kenneth Turan (útspr. [təˈɹæn], likernôch: "tuh- ren ; New York, 27 oktober 1946) is in foaroansteand Amerikaansk sjoernalist, filmkritikus, filmhistoarikus, publisist en radiopresintator.
Karriêre
Turan sette syn karriêre útein as algemien sjoernalist foar de krante The Washington Post yn Washington, D.C. Letter wurke er as filmkritikus foar The Progressive, in tydskrift dat publisearre waard yn Madison (Wisconsin). Yn 1991 waard er haadfilmkritikus by de Los Angeles Times yn Los Angeles. Yn dy funksje krige Turan syn grutste bekendheid. Hy wie yn 1997 behelle yn in yn 'e Amerikaanske media útfochten fete mei regisseur James Cameron nei't er in negative resinsje skreaun hie fan dy syn film Titanic. Op 25 maart 2020 kundige Turan oan dat er mei pinsjoen soe.
Njonken syn wurk foar de skriuwende parse presintearre Turan ek jierrenlang in filmrubryk foar it radioprogramma Morning Edition fan NPR. Op 'e pleatslike radiostjoerder KUSC yn Los Angeles rjochte er it programma Arts Alive op. Turan siet ek yn 'e rie fan tafersjoch fan it Jiddysk Boekesintrum (YBC). Hy publisearre fierders ferskate non-fiksjeboeken oer de filmyndustry en de filmskiednis. Ek wied er as dosint ferbûn oan it profesjoneel skriuwersprogram fan 'e Universiteit fan Súdlik Kalifornje (USC).
Richard Hageman Akwadukt
It Richard Hageman Akwadukt is in 50 meter lang akwadukt yn de Heak om Ljouwert (N31) westlik fan Ljouwert by de buorskip Ritsumasyl. It Van Harinxmakanaal rint oer it akwadukt.
It akwadukt waard op 18 desimber 2014, tagelyk mei de Heak om Ljouwert, iepene.
Hugo von Tschudi
Hugo von Tschudi (Lichtenegg (Eastenryk), 1851 – Stuttgart, 1911) wie in Eastenryksk-Switsersk keunsthistoarikus, museumdirekteur en konservator, dy't benammen bekend wurden is as sammeler fan ympresjonistyske keunstwurken.
Libben en karriêre
Von Tschudi waard yn 1851 berne op it bûten Jakobshof, yn it Eastenrykske Lichtenegg, by Wiener Neustadt. Syn heit wie Johann Jakob von Tschudi, in ferneamd biolooch, ûntdekkingsreizger en diplomaat, en syn mem wie de dochter fan 'e Dútske romantyske keunstskilder Julius Schnorr von Carolsfeld. Von Tschudi wie in telch út in âld aadlik Switsersk laach, en hy groeide op yn it Switserske Sint-Gallen. Letter liet er him ta Switser naturalisearje.
Richard Hageman Akwadukt
It akwadukt waard ferneamd nei komponist en muzikant Richard Hageman dy't yn Ljouwert berne waard.
Hugo von Tschudi
Libben en karriêre
Nei't er fan 1870 oant 1875 rjochten studearre hie yn Wenen, learde Von Tschudi fanôf 1879 ûnder Rudolf Eitelberger von Edelberg foar keunsthistoarikus oan it Eastenryksk Museum foar Keunst en Niverheid, ek te Wenen. Yn 1884 waard er as assistint oannommen troch Wilhelm von Bode, de direkteur fan it Kaiser Friedrich Museum yn Berlyn, en yn 1895 waard er op oanrieden fan Bode oansteld as direkteur fan 'e Nationalgalerie, ek yn Berlyn. Dêr ûntjoech er him ta in earsten kenner fan 'e moderne keunst.
Von Tschudi fûn lykwols daliks in nije posysje, as direkteur fan 'e Neue Pinakothek, yn München, yn it keninkryk Beieren, dêr't er oant syn dea wurksum bliuwe soe. Hy naam Gauguin syn skilderij mei dêrhinne, en De Berte fan Kristus is hjoed de dei ien fan 'e topstikken fan 'e kolleksje fan 'e Neue Pinakothek. Troch Von Tschudi syn aktiviteiten waard der yn München ek in ymposante samling oare ympresjonistyske en post-ympresjonistyske keunstwurken gearbrocht, wêrûnder 44 skilderijen, 9 byldhouwurken en 22 tekenings. Von Tschudi stoar yn 1911 yn Stuttgart, doe't er 60 jier wie.
Rodeo
In rodeo (útspr.: ['roʊdi.oʊ], likernôch " roo dioo", of [ro'dei.oʊ], likernôch: "roo dee joo") is in wedstrydsport dy't fuortkomt út it hoedzjen fan kij troch cowboys yn 'e Feriene Steaten, Kanada en Meksiko en yn mindere mjitte yn Súd-Amearika, Austraalje en Nij-Seelân. Hjoed de dei binne rodeo's tige populêr yn hast de hiele westlike helte fan 'e Feriene Steaten en teffens yn 'e Kanadeeske provinsje Alberta. Rodeo is de offisjele steatssport fan 'e Amerikaanske steaten Wyoming, Súd-Dakota en Teksas. Yn Alberta is men dwaande om fan rodeo de offisjele provinsjale sport te meitsjen. It tradisjonele seizoen foar it hâlden fan rodeo's rint fan 'e maityd oant de hjerst, hoewol't guon profesjonele kompetysjes trochgeane oant yn desimber. Yn Nederlân is rodeo by wet ferbean fanwegen omtinkens yn it ramt fan bistewolwêzen.
Skiednis
De earste rodeo's wiene ynformele festiviteiten dy't yn Meksiko holden waarden yn 'e 1820-er en 1830-er jierren. Yn 'e twadde helte fan 'e njoggentjinde iuw ûntjoegen rodeo's har ta offisjele wedstrydeveneminten. De earste echte rodeo waard yn 1872 organisearre yn Cheyenne, yn 'e Amerikaanske steat Wyoming, wylst de earste profesjonele rodeo yn 1888 holden waard yn Prescott, yn steat Arizona. Tusken 1890 en 1910 ûntwikkelen rodeo's har ta fermaak foar in breder publyk as inkeld cowboys, troch ek eleminten fan Wyldwestshows te ynkorporearjen en ferneamde artysten as Buffalo Bill en Annie Oakley oan te lûken. Tsjin 1910 bestiene hast alle grutte hjoeddeistige rodeo-eveneminten al, wêrûnder de Calgary Stampede, de Pendleton Round-Up en de Cheyenne Frontier Days.
Underdielen
Rodeo's besteane út in ferskaat oan ûnderdielen, dy't basearre binne op 'e tradisjonele feardichheden fan cowboys. Sa is der keallebinen (tie-down roping), tiimbinen (team roping), oksewrakseljen (steer wrestling), wyldhynsteriden mei seal (saddle bronc riding), sealleas wyldhynsteriden (bareback bronc riding), bolleriden (bull riding) en tûneriden (barrel racing). Sokke ûnderdielen falle útinoar yn twa haadkategoryen: de ûnderdielen mei ûnbeleard fee en de tiidwedstriden. Ofhinklik fan 'e tradysjes fan 'e regio en de kar fan 'e organisaasje kinne der ek noch oare ûnderdielen oan in rodeo tafoege wurde, lykas ûntsnappingsfangen (breakaway roping), geitebinen (goat tying) en pealbûgen (pole bending).