cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rugen
Sirkus Pûtbûs
Pûtbûs (Dútsk Putbus) is de jongste stêd fan it eilân Rugen en ek it âldste baaiplak op it eilân. De stêd Pûtbûs waard yn 1810 troch Wilhelm Malte I, Fürst zu Putbus stichte. Hy liet syn wenplak yn klassistyske styl útbouwe, sa dat de opset by it slot en it slotpark paste. De foarst wie ûnder de yndruk rekke fan in sirkus-plein earne yn Ingelân en dêrom liet er foar de yngong fan it slotpark in sirkel fan wite huzen bouwe. Mids dy huzen kaam in tinknulle. Oan de foarkant fan de huzen mochten allinne mar roazen plante wurde. Dêrfandinne krige Pûtbûs twa bynammen: Weiße Stadt en Rosenstadt. De Dútske namme Putbus giet werom op it Slawyske epod boz dat 'efter de Flearbosk' betsjut.
Kolos fan Prora
Op in smelle kuststripe fan Rugen tusken Lietzow en Binz waard tusken 1935 en 1939 in seebad pland en boud. Mei it each op de bou en fansels tûzenen baaigasten waard de spoarline fan Lietzow nei Binz ferlinge. Nei it opleverjen soene dêr neffens de plannen fan de organisaasje 'Kraft durch Freude' (KdF) 20.000 minsken tagelyk fakânsje hâlde kinne. De grûn waard tsjin in fikse beheining fan syn belêsting troch foarst Malte zu Putbus ôfstien oan de KdF. In jier nei it begjin fan de Twadde Wrâldkriich waard de bou stillein. Hjoed de dei bestiet de 'Kolos fan Prora' út acht gelike huzeblokken dy't ferdield oer twa blokken lâns de kust steane mei in totale lingte fan om en de by 4,5 kilometer. Yn dy blokken wiene de romten foar de baaigasten tocht. Yn ien fan de blokken is no in jeugdherberch en yn in oar blok is in museum oer de skiednis fan Prora. Hoewol't it kompleks ûnder beskerming stiet, ferfalle de parten dy't net brûkt wurde stees mear.
Taco Scheltema
Taco Scheltema (Harns, 16 augustus 1766 - Felp, 7 septimber 1837) wie in portretskilder.
Libben en wurk
Scheltema wie in soan fan herbergier, letter winkelman Pieter Scheltes Scheltema (1702-1771) en dy syn twadde frou Hinke Bouwes Postma (1721-1782). Hy boaske yn 1799 oan Jacomina van Nijmegen (1768-1825) mei wa't er fiif bern krige.
Yn Amsterdam folge er koarte tiid lessen yn teken- en skilderkeunst fan de lânskip- en portretskilder Pleun Piera (1734-1799). Dêrnei bestudearre er de natoer en de goede modellen yn de galerij fan Dusseldorf. Dêr reizge er troch Saksen en kaam ek wol yn Amsterdam en te Rotterdam. Dêr skildere er ûnder oaren yn 1794 de grûnlizzers fan it Bataafsch Genootschap van proefondervindelijke wijsbegeerte dat yn de sealen boppe de beurs fêstige wie.
Scheltema skildere meast famyljestikken foar ferskate oansjenlike lju yn libbensgrutte bylden. Net allinnich knibbelstikken, mar ek ta fuotten út yn wolkeazene groepen, faak mids lânskippen.
In tiidlang wurke er op syn bûtenferbliuw Landzigt by Arnhim, dêr't er ek ferstoar. Syn portret wurdt bewarre by Van Eynden en Van der Willigen.
Taco Jan Scheltema (1831-1867), in pakesizzer, wie ek keunstskilder. Fan beide binne der selsportretten. Oare keunstners yn de famylje wiene: Jan Hendrik Scheltema (1861-1941) en Leendert Scheltema (1876-1966).
Selskipsstavering
De Selskipsstavering is de earste offisjele stavering fan it Frysk út 1879. Yn 1948 waard de Selskipsstavering ferfongen troch de Akademystavering, ek wol "âlde stavering" neamd.
Fresia
Fresia (ek wol Fresiae) wie de Latynske beneaming foar it lân dêr't de Friezen eartiids wenne hawwe en dat brûkt wurdt yn de iere skreaune kroniken om it gebiet fan de Fryske keningen mei oant te tsjutten. Der waard ûnderskied makke tusken in citerior Fresia en ulterior Fresia, wêrby citerior it gebiet wie besuden de Ryn wylst ulterior it oare Fryske lân wie. De namme soe nei it tiidrek fan de Fryske keningen oant de 12e iuw yn swang bliuwe. Benammen de greven fan Hollân neamden harren lange tiid greve fan Fryslân.
Hartochdom Fresia
Dat hartochdom hat nea of mar foar koarten tiid in politike ienheid foarme, om't om-ende-by 800 al gjin sprake mear is fan in wisse foarm fan ienheid. Ut it optekene rjocht docht bliken dat er destiids sprake wie fan trije parten, dy't fan elkoar ûnderskieden waarden troch ôfwikende rjochtsbepalingen. Likegoed yn it tiidrek fan de Fryske keningen al nea wis sprake west hat fan in politike ienheid, hat it wengebiet fan de Friezen dêrnei dat ek net mear west en ek tsjerklik soe it gjin ienheid foarme. Troch de Frankyske bestjoerders waard it ferpart oer de bisdommen Utert en Munster en it aartsbisdom Bremen.
Broeretsjerke (Swol)
De Broeretsjerke (Nederlânsk: Broerenkerk) is in tsjerkegebou yn de Oeriselske haadstêd Swol. It gebou stiet oan de Broeretsjerkeplein en wurdt hjoe-de-dei is boekewinkel brûkt.
Skiednis
De tsjerke waard doe fiif jier lang restaurearre. By it restauraasjewurk kamen ûnder de plasterlagen tsjin it plafond in grut tal plafondskilderings nei boppe, dy't hjoed-de-dei noch hieltud te sjen binne. Fan 1988 oant 2010 waard it gebou brûkt as útstallings- en eveneminteromte.
Fan 2005 ôf waard úteinset mei it ynrjochtsjen as boekhannel, kombinearre mei in kultureel sintrum en hoarekagelegenheid. Sûnt 2013 is útjouwerij Waanders yn it gebou fêstige, dy't Waanders in de Broeren hjit.
Oargel
It oargel is noch hieltyd yn de tsjerke en kin ek noch bespile wurde. It is in Scheuer-oargel út 1824. Yn 1912 waard er troch Flentrop feroare. Dy feroarings waarden by in restauraaasje yn 1972 troch deselde oargelbouwer fannijs weromdraaid. Yn 1988 waard it oargel wer troch Flentrop opholpen en yn 2001 himmele.
It oargel waard op in kreake pleatst dêr't op de balustrade it folgjende gedicht oanbrocht is: "Treed, Sterv'ling, treed eerbiedig nader En wijd bij Orgeltoon, uw Lied; Aan Hem die als weldadig Vader, Op al zijn Scheps'len nederziet."
Schipbeek
thumb|Rin fan de Ahauser Aa, Alstätter Aa, Buurserbeek en Schipbeek thumb|De [[Oostendorper watermolen by Haaksbergen]] thumb|De Schipbeek besuden [[Holten]] De Schipbeek (Nedersaksysk: bêke) is in sydstream van de rivier de Isel yn Nederlân en Dútslân. It is in beek dy't rint troch it suden fan Twinte en it noarden fan de Achterhoek. De beek ûntspringt inkele kilometers besuden Ahaus, yn it distrikt Borken yn de Dútske dielsteat Noardryn-Westfalen. De beek draacht hjir de namme Aa, dêr't ek de namme Ahaus (Haus an der Aa, Hûs oan de Aa) fan ôflaat is. Om ûnderskied te meitsjen mei oare wetters mei de namme Aa, wurdt de beek folút ek wol Ahauser Aa neamd.
Nei Haaksbergen stiet de beek bekend as Schipbeek. Súdeastlik fan Diepenheim rint de beek Oerisel wer binnen. By Markelo streamt de beek ûnder it Twintekanaal troch in grutte betonnen dûker. Yn gefal fan fierstente heech of fierstente leech wetter yn de Schipbeek, kin wetter yn it Twintekanaal streame, of der krekt úthelle wurde. Hjirnei streamt de Schipbeek ûnder Bathmen troch om by Dimter út te rinnen yn de Isel.
Yn de omjouwing fan Bathmen wurdt yn de maitiid elk jier de Schipbeeksurvival organisearre, in tocht mei hindernissen mei start en finish op it fuotbalterrein fan Bathmen.
In âld trajekt fan de Schipbeek tusken Holten, Bathmen en Dijkerhoek is bekend ûnder de namme Alde Schipbeek. Dizze bûcht by Holten nei it noardwesten ôf, om even ten easten fan Bathmen wer by de Schipbeek te kommen.
Fan syn oarsprong oant syn útmûning yn de Isel hat de beek in hichteferskil fan 23 meter.
Skiednis
Oant ûngefear 1400 streamde de Buurserbeek troch Haaksbergen, dêrnei waard de beek ferlein nei it suden en oansluten op de Schipbeek. Sa ûntstie in direkte ferbining nei de Isel en koenen de Hânzestêden Dimter, Swol, Kampen en Sutfen berikt wurde. De beek hie mei dêrtroch yn de 17e iuw in wichtige funksje. It hout foar de skippen fan de Feriene Eastyndyske Kompanjy, dat út it Münsterlân wei oanfierd waard, waard fanút Alstätte, dêr 't de houtferkeapers en laadplak ynrjochte hienen, ferskippe nei Hollân. Heger stroomopwerts wie de beek faak net befarber. Ek foar oar hannelsguod, lykas liem út Stadtlohn, waard de beek brûkt foar ferfier út Dútslân wei nei Dimter en fierder en vice versa. De útmûning fan de Schipbeek yn de Isel foarme eartiids de haven fan Dimter. Nei de oanlis fan it Oeriselsk kanaal en nije havens waard de beek ferlein, sadat no de Isel berikt wurdt dêr't dizze kruset mei de snelwei A1.
Yn lettere tijden waard de Schipbeek ek brûkt foar it ferfier fan tekstyl út Twinte nei blekerijen yn Haarlim. Yn de rin fan de twadde helte fan de 19e iuw waard de skipfeart oer de Schipbeek troch de opkomst fan ferfier oer de wei en spoar hieltiten lytsskaliger.
Britske Eilannen
thumb|220px De Britske eilannen is in mânske groep eilannen yn it noardwesten fan Jeropa. De eilannen wurde omsletten troch de Noardsee yn it easten, de Atlantyske Oseaan yn it noarden en westen en de Keltyske See en It Kanaal yn it suden.
De twa grutste eilannen binne:
Dizze twa eilannen wurde fan inoar skieden troch it Noarderkanaal, de Ierske See en it Kanaal fan Sint Joaris.
Wanneljen fan in eilân
It wanneljen fan in eilân is it ferskynsel dat foaral waadeilannen net altyd op presys itselde plak lizzen bliuwe. Troch lânferlies oan ien kant en lânwinst oan in oare liket it eilân te ferskowen. Mar om't it eilân net wier ferskoot bliuwe de doarpen op it eilân op it âlde plak lizzen, wat betsjut dat se op it lêst "fan it eilân ôf falle". Om't lange tiid de eilannen hieltyd nei it easten wannelen, hat Flylân it doarp West-Flylân oan de see ferlern, is fan it Amelân it doarp Sier ferdwûn, en hat Skiermûntseach gjin Westerbuorren mear.
Britske Eilannen
As lêste wurde dizze eilannengroepen ek ta de Britske eilannen rekkene:
Benammen in soad minsken út Ierland hawwe beswier tsjin it brûken fan de term "Britske eilannen", omdat it oanjout dat Ierlân by Grut-Brittanje hearre soe (ynwenners fan Ierlân fiele harren, polityk en kultureel, neat net Britsk). De Ierske Republyk is in ûnôfhinklike steat.
Melkmasine
thumb|right|300px| Melkmasine In melkmasine is in masine dy't it hânmelken ferfangt. Yn de santiger jierren wie hast alle hânmelken ferdwûn. It oantal melkmasines wie yn 1950 1978, yn 1955 2380, yn 1960 6839 en yn 1970 10.271. Yn it earstoan bleau it systeem fan melken gelyk oan wat dêrfoar wenst wie: simmerdeis op it lân (melkweinen), winterdeis op 'e stâl. Ferskate faktoaren, lykas it tanimmend belang fan de hygiêne, it sykjen nei arbeidsbesparjende metoades, in gruttere neidruk op bettere arbeidsomstannichheden, it ta stân kommen fan in oantal ruilferkavelingen wêrby't stikken lân om de pleats kamen te lizzen, laten ta de opkomst fan de fêste melkynstallaasjes op de pleats.
Wichtich hjirby binne de saneamde melkkelders wurden, wêrby 't troch ien man folle mear kij molken wurde koenen as eartiids. Dat kaam benammen op troch de opkomst fan de lisboksstâl yn de jierren '70. Arbeidsbesparring en skaalfergrutting makken in strangere seleksje fan de kij op melkberheid needsaaklik. In dêrby oanslutende arbeidbesparjende metoade waard it saneamde tankmelken. De molke waard net mear yn amers sûge, mar fia liedings nei in kuolle tank laat. Yn 1974 wienen der 1500 bedriuwen mei molktanks. In noch hurdere útwreiding wie net mooglik troch te min kapasiteit fan de elektrisiteitsoanfier. Nei de útfiering fan it agraryske stroomfoarsjenningsplan (1974) kamen der noch folle mear melkkelders en molktanks.
Yn de jierren '80 en '90 waarden de earste folslein automatisearre molksystemen, ek wol melkrobot neamd, ûntwikkele. Oan it melken fan kij komt no gjin mins mear te pas. By in melkrobot stapt de ko sels yn in soarte fan boks en wurdt dan automatysk molken. De gegevens oer de melkjefte wurde opslein op in kompjûter.
Dairy
68
Ferstoarn
60er
Tjallingastate (Hantum)
thumb|sitewaasje 2010 Tjallingastate wie in eigenierde state dy't benoarden de doarpsterp fan Hantum yn de gemeente Dongeradiel lei.
De oarsprong is ûnbekend. Yn Hantum liket yn de lette Midsiuwen gjin stins of haadlingeposysje west te hawwen. Wol wiene der inkele eigenierde staten en wennen der yn de iere Nije Tiid in tal eallju. Op it hiem fan de eardere state binne letter âlde stiennen fûn. Om it eardere stee stiet noch in beamsingel, hjirop leit ek sportkompleks “Yn ’e Bedelte”.
It Foarwurk
It Foarwurk is in buorskip ûnder Sigerswâld yn Opsterlân. Hy leit east fan de Bakkefeanster Feart. Op it Foarwurkerfjild wie in soad heide - fjild is heide - mar de Grinzer kant op ek in soad heechfean. Der stie earst wierskynlik ien en letter twa pleatsen "It Foarwurk". Dy wiene yn de Midsiuwen úthof fan it kleaster fan Smelle Ie. De famyljenamme Uthof is dêrfan ôflaat. It buorskip hie eartiids in iepenbiere en in kristlike skoalle.
Iepenbiere basisskoalle 't Foarwurk
Fan 1922 oant 2012 hie it Foarwurk in iepenbiere legere skoalle. Om reden fan te min learlingen moast de skoalle de doarren slute yn augustus 2012 en is er fusearre mei de iepenbiere basisskoalle De Skâns yn Fryske Peallen. In gearwurking tusken 't Foarwurk en De Foarikker yn Sigerswâld yn de foarm fan in brede skoalle hie net genôch stipe fan de âlders fan dy skoallen. It eardere skoalgebou oan it Foarwurk waard om 1922 boud.
Pogrom
thumb|250px|Gefolgen fan in pogrom 1941 yn [[Bûkarest]] right|thumb|250px|Slachtoffers, meast joadske bern, fan in pogrom yn [[Dnjepropetrovsk|Jekaterinoslav, 1905]] It wurd pogrom (Russysk: погром; pogróm: 'brekke', 'slope, 'plonderje') wurdt brûkt foar oanfallen mei geweld op beskate groepen; etnysk, religieusk of oare soarten, dy't fral skaaimerke wurde troch de ferneatiging fan harren omkriten (huzen, bedriuwen, religieuske sintrums). Faak hawwe pogroms fysyk geweld tsjin en sels moard op in befolkingsgroep mei de bedoeling om dy groep te yntimidearjen en sa te ferdriuwen as te twingen har te assimilearjen.
Al yn de midsiuwen waarden der pogroms avant la lettre holden. Yn de 20e iuw wienen der ûnder oaren pogroms yn de eardere Sovjet-Uny, yn Poalen, yn Marokko yn Libië yn Jemen en yn nazi-Dútslân (de "Reichskristallnacht" yn 1938 mei 92 joadske deaden), yn en nei de Twadde Wrâldkriich.
Foar de fan de oerheid organisearre moarderij, lykas de Holocaust kin it wurd "pogrom" better net brûkt wurde.
Keninkryk East-Anglia
Yn 865 wie der in grutte Deenske ynfal; kening Edmund waard dea dien en der ûntstie in Deensk keninkryk ûnder kening Guthrum, dat Wesseks bestride. De lêste Deenske kening rekke dea yn 917, dêrnei foel East-Anglia ûnder de hegemony fan Wesseks.
Yn 1939 waarden op it begraafplak fan Sutton Hoo skatten fûn, dy't sjen litte dat it bêst gie mei it âlde keninkryk.
Paul Marinus van Baerdt van Sminia
Jhr. Mr. Paul Marinus van Baerdt van Sminia (Ljouwert, 27 maart 1901 – Sandbostel (Dútslân), 28 april 1945) wie in Nederlânsk boargemaster en fersetsman yn de Twadde Wrâldoarloch.
Keninkryk East-Anglia
De namme East-Anglia wurdt noch altyd brûkt om boppeneamde regio oan te tsjutten. It is in flak gebiet, dat foar in grut part út ynpoldere sompen bestiet. It noardlik part, "The Fens", waard troch Siuwske arbeiders drûchlein ûnder lieding fan de wetterboukundige Cornelis Vermuyden. De kontrei hat sadwaande in soad fan Nederlânske polders en foar it behear wurdt ek gebrûk makke fan Nederlânske technology.
Paul Marinus van Baerdt van Sminia
Libben en wurk
Van Baerdt van Sminia, telch út it âlde Fryske laach Fan Sminia, waard berne yn Ljouwert, mar bewenne De Klinze yn Aldtsjerk. Hy wie boargemaster fan de eardere gemeente Utingeradiel fan 1934 oant 5 april 1944. Hy wenne yn dy jierren yn Aldeboarn. Yn de oarlochsjierren siet er yn it ferset, by de LO, en holp er ûnder mear ûnderdûkers en delstoarte alliearde piloaten om it lân út te kommen. Dêrfoar is er postúm troch it Kanadeeske regear ûnderskieden. Doe er begjin 1944 de reservekaai fan de sel yn it gemeentehûs beskikber stelde sadat fersetsman Sjerp de Vries ûntkomme koe, waard er ferret en oppakt troch de besetter. Dy fûn yn it gemeentehûs belêstende ynformaasje dy't de boargemaster yn ferbân brocht mei de piloatesmokkel. Van Baerdt van Sminia waard yn de Ljouwerter finzenis fêstset. It lokaal ferset bea oan om him te befrijden, mar de boargemaster woe dêr neat fan witte om represailles op ûnskuldigen foar te kommen. Van Baerdt van Sminia waard earst nei Kamp Amersfoart brocht en waard dêrnei op transport steld nei it konsintraasjekamp Neuengamme yn Dútslân. Oer syn tiid dêre is net folle bekend, mar wol dat êr flektyfus skipe.
Yn maart 1945 waard er mei oaren op transport set nei - miskyn - de havenstêd Lübeck. Op 27 maart stoppe de trein yn Sandbostel yn Nedersaksen, dêr't ek in bûtenkamp fan Neuengamme wie. Paul Marinus Van Baerdt van Sminia mei in tal oaren waarden op it stasjon fan Sandbostel deasketten. Hy waard bedobbe yn in massagrêf, mar waard nei de oarloch yn Akkrum fannijs beïerdige.
Strjitten yn Hollum
De Strjitten yn Hollum:
Y
Yme Dunenwei.
Ramallah
Ramallah, ek wol Ramalla (Arabysk foar 'hichte fan God'), is in Palestynske stêd yn it Westjordaanlân. It plak leit sa'n 15 kilometer noardwestlik fan Jeruzalim. Seis kilometer besuden Ramallah leit de Palestynske stêd Abu Qash.
Ramallah wie oarspronklik in kristlike stêd, mar no is in grutste part fan de befolking moslim, mei noch wol in sterke kristenminderheid.
Skiednis
thumb|left|225px|Israelyske muorre ûnder Ramallah Yn de omkriten fan Ramallah is mitselwurk fûn út de tiid fan kening Herodes de Grutte.
Ramallah waard stifte yn it midden fan de sechstjinde iuw troch Ghassaniden, in stamme kristlike Arabieren. It gebiet wie sûnt 1517 part fan it Osmaanske Ryk. Yn 1596 wennen der, neffens Osmaanske belestingsdokuminten 71 kristlike en 9 moslimhûshâldings.
It bleau foar in lange tiid in kristlik, benammen Gryksk-otterdoks, doarp. Ramallah woeks yn de santjinde en achttjinde iuw as in lânboudoarp, dêr't in soad lju fan de omkriten, benammen kristenen, hinne lutsen. Yn de njoggentjinde iuw waard der oer it plak beskreaun dat it doarp op in berchrêch boud wie, mei yn it westen in útsicht op de see. It doarp lei tusken tunen en oliifbeammen. Yn it midden fan it doarp stie de Gryksk-otterdokse tsjerke en yn it easten in Roomsk-katolyk ("Latynsk") kleaster en in protestantske skoalle. In fearns part fan de befolking wie katolyk wylst de rest Gryksk-otterdoks wie.
Ramallah waard yn 1908 ofisjeel as in stêd ferklearre.
Yn desimber 1917, yn de Earste Wrâldkriich, waard Ramallah troch Britske troepen beset. Britske troepen bleaune dêr oant it oprjochtsjen fan it Britske Mandaatgebiet Palestina yn 1920. Dêrnei buorke de ekonomy fan de stêd foarút dat der ta late dat de Arabyske hegere klasse, dy't út lâneigners en hannelers bestie, ferskate filla's bouwe lieten, dy't hjoed-de-dei noch besteane. Yn 1939 kaam de elektrisiteit nei Ramallah.
Yn 1936 brutsen der yn Palestina lykwols Arabyske opstannen út tsjin it Britsk mandaat, dêr't Ramallah it sintrum fan waard. De opstannelingen rjochten in rjochthôf yn Ramallah op om wetlike alternativen as it Britsk mandaat oan te bieden. Yn augustus 1939 waard dy opstân delslein.
Yn 1948 soe it mandaat ôfrinne en yn 1947 en waard troch de Feriene Naasjes Resolúsje 181 oannommen dy't it Mandaatgebiet Palestina yn in Joadske steat en in Arabyske steat ferpartsje soe. De Arabieren fersmieten de plannen, dêr't Sionistyske Joaden nei iensidich de Israelyske ûnôfhinklikens útropten. Dat late ta it útbrekken fan de Arabysk-Israelyske Kriich fan 1948, dêr't Transjordaanje it Westjordaanlân, en dus Ramallah, by besette. Transjordaanje feroare syn namme doe yn Jordaanje.
Yn de snuorje fan de Jordaanske besetting fan 1948 oant 1967 wie it relatyf freedsum yn it Westjordaanlân, dêr't de bewenners bewegingsfrijheid tusken it Westjordaanlân, Jordaanje, Libanon en Syrje by krigen. De boargers fan it Westjordaanlân waarden automatysk Jordaanske steatsboargers. Yn 1953 wie de befolking fan Ramallah ferdûbele, benammen mei Palestynske flechtlingen út Israel wei. Dêrby naam it oandiel moslims neffens kristenen fan de befolking ta. De ekonomy en ynfrastruktuer koe it kommen fan al dy nijkommers net beneikomme. In soad oarspronklike ynwenners fan Ramallah emigrearren, benammen nei de Feriene Steaten. Yn 1956 wiene al in fearns part fan de 6.000 oarspronklike ynwenners fan Ramallah ferfearn. Arabieren fan omlizzende doarpen en plakken, benammen út Hebron wei, kochten de hûzen en lân dy't de emigranten efterlitten hiene.
thumb|left|Kaart fan Ramallah en omkriten fan de Feriene Naasjes út 2018 mei de Israelyske barriêre Yn de Seisdagekriich yn 1967 oermastere Israel Ramallah en de rest fan it Westjordaanlân fan Jordaanje. Hja stelden in militêr bestjoer oan en holden pear wike neitiids in sensus. Eltse persoan dy't yn de sensus registrearre waard, krige in Israelysk identikikaasjebewiis, dy't de drager dêrfan tastimming joech om dêr te wenjen. Dyjingen dy't, doe't de sensus útfierd waard, yn it bûtenlân wiene, ferlearen harren bewennersrjochten. De sitewaasje waard feroare, want ynwenners fan Ramallah hiene fan doe ôf de frijheid om te bewegen yn Israel en de Gazastripe en koene harren saken dêr dwaan. Ta tsjinstelling fan Jordaanje bea Israel de bewenners fan it Westjordaanlân gjin boargerskip oan. Ynwenners fan Ramallah krigen dêrfoaroer in wurkfergunning om te wurkjen yn Israel.
thumb|De Mukaata (2013) Neffens de Oslo-akkoarten tusken Israel en de PLO soe de stêd yn de fan de Palestynske Autoriteit bestjoerde A-gebieten komme te lizzen. Ein 1995 waard it bestjoer fan de stêd troch Israel oerdroegen oan de Palestynske Autoriteit (PA). De PA hat yn Ramallah syn haadkertier, sa as it presidintsterrein, de Mukataa, en de Palestynske Wetjouwende Ried, it Palestynske parlemint. Op de Mukata leit ek it grêf fan Yasser Arafat. Neist dat yn Ramallah hat de PA ek in bestjoerssintrum yn Gaza-stêd.
De Israelyske barriêre dy't Israel bout skiedet Ramallah fan Jeruzalem, dêr't de ekonomy en befolking fanâlds sterke bannen hat.
Klimaat
thumb|left|Sicht op it Judeäberchtme sjoen fan Ramallah ôf Ramallah hat in mediterraan klimaat mei waarme drûge simmers en mylde reineftige winters en bytiden wol der wolris snie falle. De trochsneed delslach is likernôch 615 mm.
Nijsgjirrich
thumb|It sintrum fan Ramallah Ramallah wurdt sjoen as ien fan de meast kulturele, woltierige en liberale stêden fan Palestina. Der is in grut tal oan populêre Palestynske aktivisten, dichters, artysten en muzikanten. It hat in waber nachtlibben, mei in soad bars, diskoteken en restaurants lykas de Stars and Bucks Cafe, dêr't de namme in wurdboarterij fan de ferneamde Amerikaanske keatling Starbucks fan is.
Fan de befolking fan Ramallah is hjoed-de-dei likernôch 25% kristlik.
Berne yn Ramallah
thumb|Tombe fan Jasser Arafat thumb|In strjitte yn Ramallah
Boarnferd
Boarnferd (ek:Boernferd) is in earder diel fan Boarnegoa. It besloech de lettere gritenijen Utingeradiel, Aenjewier, en Haskerlân. Om 1400 hinne skiede Haskerlân har min ofte mear ôf fan Boarnferd en inkele desennia letter gienen de oare beide ûnderdielen út elkoar. Wol bleaunen se alletrije diel fan de Sânwâlden.
John Speed
John Speed (Farnham (Cheshire), 1542 - Londen, 28 july 1629) wie in Ingelske histoarikus en kartograaf.
37
Ferstoarn
30er
John Speed
Yn 1582 sette er him nei wenjen en wurkjen yn Londen. Troch syn kennis fan skiednis rekke er bekend yn wittenskiplike rûnten. Hy gie by it Antikwarysk Genoatskip, dêr't er oantrúnd waard om histoarysk ûndersyk te dwaan. Dat koe er dwaan troch stipe fan Sir Fulke Greville. Fierders hie er in lyts baantsje by it dûanekantoar, sa koe er troch de tiid komme en ek noch ûndersyk dwaan.
Yn 1607 sette er útein mei in rige kaarten fan Ingelske greefskippen en stêden; it soe syn ferneamste wurk wurde. Oantrúne troch ûnder oaren William Camden begûn er ek oan syn Historie of Great Britaine, útjûn yn 1611. Syn kartografysk wurk wurdt lykwols heger achte.
Boarnferd
Boarnferd wurdt troch har namme ek wol betize mei Boarndiel of Boerndiel yn Utingeradiel.
John Speed
John Speed waard beïerdige yn de tsjerke St Giles-without-Cripplegate yn de London-city.
Omgong fan Frankryk 2006
De 93ste edysje fan de Omgong fan Frankryk waard hâlden fan 1 oant en mei 23 july 2006.
Startplak
De start wie yn Straasburch, de haadstêd en grutste stêd yn de Elzas en fan de nije gruttere regio Grand Est yn it noardeasten fan Frankryk. It wie de twadde kear dat de omgong fan 'e miet gie yn Straasburch, de earste kear wie yn 1974.
Slykjild
Slykjild is in belesting op turf oanmeitsjen út fean. Dêrút waarden de kosten betelle foar it wer drûchlizzen of yn kultuergrûn omsetten fan troch ferfeanting ûntstiene plassen. Of it hawwen fan in boarch om soks te dwaan.
Klaas-Harm Dykstra
Klaas-Harm Dykstra (Surhústerfean, 25 oktober 1979) is muzikant.
Dykstra is slachwurker by Lotuseater, Ska3 en Noorderlieden. Foarhinne ek by Facetone, D-A-A-N, Wise Men of Gotham, 50/50 en Room no.13. Hy is de aldere broer fan Sijtske Dykstra en Luutzen Dykstra.
Typmasine
In typmasine (eins: skriuwmasine, en yn de folksmûle foarhinne ek wol tikmasine neamd) is in meganysk skriuwynstrumint, meast foarsjoen fan druktoetsen dêr’t skrifttekens mei op papier set wurde kinne. Fóár de útfining fan de skriuwmasine, yn de 19e iuw, waarden brieven en ek offisjele dokuminten mei de hân skreaun, faak troch klerken.
Yn ’t earstoan waard it as net hoflik sjoen om in skriuwmasine te brûken foar in brief. Oant yn de twadde helte fan de tweintichste iuw skreaune se sollisitaasjebrieven, brieven oan it Keninklik Hûs en brieven oan freonen mei de hân. Jo kinne dat paradoksaal neame, om’t in soad hânskriften min te lêzen binne. In útjouwer fan boeken, dêrfoaroer, akseptearre fan de auteur allinnich masineskrift.
Sûnt it opkommen fan de pc, en benammen fan de tekstferwurker, is de skriuwmasine sa goed as út de tiid rekke. De foardielen fan in tekstferwurker foar in skriuwmasine oer binne:
Skiednis
Ferskate lannen yn de wrâld easkje de eare op dat in lânsman de útfiner wie fan de skriuwmasine. De Ingelsken miene dat Henry Mill al yn 1714 in oktroai krige foar in apparaat dat op in skriuwmasine liket. De Italjanen fine dat it Pellegrino Turri wie. Hy makke syn masine, dy’t spitigernôch ferlern gien is, yn 1808. Ek de Italjaan Gioseppe Ravizza makke tusken 1837 en 1855 al inkelde ferskillende modellen. De Frânsen sjogge Xavier Progin as de útfiner, om’t er yn 1837 syn ‘Plume Typografique’ presintearre. De Eastenrikers miene dat Peter Mitterhofer (1864) de eare takomt en de Russen neame M. Alissoff as útfiner. De Feriene Steaten bliuwe net efter yn dizze rige fan útfiners en miene dat William Austin Burt syn houten skriuwmasine brûkte foar in earste (en bewarre) brief oan syn wiif.
De iennige echte, as earste yn mearfâldige produksje nommen skriuwmasine waard yn 1867 útfûn troch Christoper Latham Sholes, Carlos Glidden en Samuel W. Soule. Hja wurken as tiim sekuer gear yn in wurkstee yn Milwaukee. It patint út 1867 waard ferkocht en kaam telâne by E. Remington and Sons, dy’t oarspronklik naaimasines en wapens makken. Dy earste kommersjele skriuwmasine waard troch Remington makke op 1 maart 1873 yn Ilion, New York.
Njonken de kantoarskriuwmasines, dy’t swier en deechlik wiene, kamen letter ek draachbere skriuwmasines yn de hannel, bedoeld foar bygelyks fertsjintwurdigers, sjoernalisten en it leger. Dy wiene licht, minder deechlik en de typkwaliteit wie in stik minder. Ek wie it arbeidzjen op dy draachbere masines net noflik.
Wurking
De measte skriuwmasines hawwe in rôle dêr’t in fel papier heal omhinne wikkele wurdt en fêstklamme. Dy rôle sit yn in wein, dy’t jo hinne en wer ferwege kinne. Nei it oanslaan fan in letter skoot de wein (mei rôle en papier) in stikje nei lofts, om plak te meitsjen foar de folgjende letter. Oan de ein fan de rigel wurdt de wein hielendal werom nei rjochts treaun en tagelyk wurdt de rôle in stikje ferdraaid, sadat de folgjende rigel wat leger op it papier tikke wurde kin.
De direkteur fan it Britsk Skriuwmasinemuseum, Wilfred A. Beeching, ferparte de wurking fan de ferskate skriuwmasines yn tsien groepen. De Nederlânske skriuwers J. Boot en L.H.M. Knaven wergroepearren dy tsien yn de folgjende groepen:
masines mei in ûnderoanslach oant 1898 dy’t lykje op de boppeneamde masine fan Remington, bygelyks de Yost of Caligraph; masines mei toetsearms, mar in mienskiplike typdrager, bygelyks in skriuwbaltsje Blickensderfer, Hammond of IBM; masines mei in boppe-oanslach en typearms fóár de skriuwrôle oant 1898, bygelyks de Bar-Lock of de Salter; masines mei in boppe-oanslach en typearms efter de skriuwrôle oant 1898, bygelyks de North; masines mei in boppe-oanslach en typearms boppe de skriuwrôle oant 1898, bygelyks de Fitch; masines mei in boppe-oanslach en typearms fóár en efter de skriuwrôle, bygelyks de Williams; masines mei in boppe-oanslach en typearms lofts en rjochts boppe de skriuwrôle, bygelyks de Oliver; masines mei in wizer of yndekssysteem oant 1898, bygelyks de Colombia, de Mignon of de Odell; masines mei in foar-oanslach en typearms oant 1898, bygelyks de Daugerty; masines mei in foar-oanslach en stjitstangen oant 1898, bygelyks de Empire of de Adler.
Yn it tiidrek nei 1898 folgen der in soad ferbetterings op besteande modellen.
Lettertype
Fierwei de measte skriuwmasines hiene in saneamd net-proporsjoneel lettertype: dat wol sizze dat brede letters (lykas de ‘m’) likefolle romte yn beslach nimme as smelle letters (lykas de ‘i’). Op in fel papier steane alle letters en spaasjes dus ek rjocht ûnderinoar. Dat is te ferlykjen mei it hjoeddeistige kompjûterlettertype Courier, wêrtroch dat der wat âlderwetsk útsjocht. Foardiel fan dit lettertype is wol dat it tal lettertekens de rigel of fel makliker út te rekkenjen is. Ek ferkearde dûbele spaasjes binne mei de Courier-letter maklik te finen.
Inket
Der binne ferskate wizen dêr’t de beïnkting mei plakfynt. De hjirboppe as foarbyld neamde Williams stimpele de letters eins op it papier. By de Blickerderfer giet in lyts inketbaltsje by de skriuwdrager del. De measte masines wurkje lykwols mei in inketlint. Foar de rôle rint in inketlint del. Dat lint wurdt lofts en rjochts op en fan in spoel wûn. It inketlint ferskoot wat nei eltse oanslach fan in letter. Oan de ein fan it lint wurdt de rjochting automatysk omdraaid. By in soad âldere masines moat it lint lykwols mei de hân weromdraaid wurde.
Guon inketlinten binne oan de ûnderkant read, oan de boppekant swart (of donkerblau), sadat der yn twa kleuren tikke wurde koe. Soms moat dat troch it inketlint derút te heljen en oarsom yn de masine te setten, mar de measte skriuwmasines hawwe in aparte toets of pook om it lint wat heger of leger te setten, dêr’t de oare kleur troch keazen wurdt. Dat is benammen nuttich foar de boekhâlding, dêr’t negative tallen yn it read skreaun wurde. Dy mooglikheid is op de PC werom te finen yn in soad rekkenprograms, lykas byg. Excel. Mei in spesjale ynstelling kinne dêr negative tallen read yn makke wurde.
It inketlint moat troch sliten en útdrûgjen nei in skoft wol ferfongen wurde.
Oanslachsterkte
Guon masines hawwe ek in pookje om in ekstra swiere oanslach te forsearjen, sûnder gebrûk te meitsjen fan it lint, foar it meitsjen fan stinsels.
It tikjen
In skriuwmasines hat toetsen om de letters mei de fingers oan te slaan. De yndieling fan it toetseboerd is net de meast effisjinte foar de hânbeweging, mar nei’t se sizze sa keazen om de kâns op it fêstreitsjen fan de letterearms lyts te hâlden. It toetseboerd fan in moderne kompjûter hat de yndieling fan de skriuwmasine oernommen. Boppe de toetsen mei letters sitte toetsen foar de sifers. In skriuwmasine hat ek toetsen mei lêstekens, hoewol minder as op de hjoeddeistige kompjûtertoetsebuorden. Troch frij hurd op de knop mei in letter te drukken, komt der in staafke (‘hammerke’) omheech, dêr’t in printletter op montearre is. Dy slacht frij hurd tsjint it inketlint oan, sadat der op it efter it lint leine papier in print fan de letter makke wurdt. Op itselde stuit soargje in fear en in esjappemint derfoar dat de wein in posysje opskoot. De skriuwmasine hat ûnder de letters in spaasjebalke, dêr’t de wein allinnich mei opskood wurdt sûnder dat der in letter printe wurde.
Ein fan de rigel
As in rigel hast folskreaun is, klinkt der sawat sân tekens foar de ein in skille. Der is dan noch romte om in wurd te beëinigjen, of om op it krekte plak in ôfbrekteken te tikjen. Dêrnei moat de wein, mei dêrop de rôle en it papier, mei in pook weromtreaun wurde. In meganyk soarget der dêrby foar dat de rôle ek in stikje ferdraait, sadat de folgjende rigel tikke wurde kin. Dat barren klinkt noch hieltyd troch yn it begryp carriage return foar de wein; line feed stiet dan foar it trochdraaien fan it papier nei de nije rigel.
Hurdsilen op de Olympyske Simmerspullen 1924
De Olympyske Simmerspullen 1924, ek wol de VIIIe Olympiade neamd waarden yn 1924 yn Parys, Frankryk hâlden. It hurdsilen waard hâlden op twa lokaasjes.
Typmasine
Ynstellings
De skriuwmasine hat noch allerhande oare poken, ûnder oare om de kantline lofts en rjochts yn te stellen, foar de ynstelling fan de tabs (tabulator neamd) en sokssawat.
Folchoarder fan de toetsen
Yn ’t earstoan hantearren ferskate fabrikanten harren eigen folchoarder fan de toetsen. Omdat de hammerkes by te flot tikjen wolris yn de tiis rekken, hat de Amerikaan Christopher Sholes in oanpaste toetsfolchoarder betocht. Dêrby waarden letterkombinaasjes dy’t gauris foarkamen oan wjerskanten fan it toetseboerd set, sadat de hammerkes net yninoar fertize reitsje soene. Dy folchoarder wurdt, neffens de folchoarder op de boppeste letterrige QWERTY- of AZERTY-toetseboerd neamd. Dy folchoarder is by de ynfiering fan de elektryske skriuwmasines en kompjûters sa bleaun, hoewol’t it probleem fan de hammerkes dêr net mear spilet. Njonken skriuwmasines mei in QWERTY-yndieling binne skriuwmasines makke mei in Dvorak-yndieling. Dêrnjonken ha skriuwmasines bytiden noch ekstra toetsen foar taalspesifike letters, sa hiene Nederlânske skriuwmasines in ekstra toets foar de ij. In fabeltsje oer it ûntstean fan it QWERTY is dat dat betocht is troch fertsjintwurdigers dy’t de skriuwmasines ferkeapje moasten. Om sjen te litten hoe maklik en flot dy binne, soene se it wurd ‘’typewriter’’ o sa rap tikje kinne troch allinnich de boppeste rige te brûken.
Hurdsilen op de Olympyske Simmerspullen 1924
lokaasjes
Der waard syld by Le Havre by de  la Société des Régates du Havre om de medaljes yn de seis en de acht meter klassen. By Meulan yn de Seine waard der syld om de medalje yn de skeldejol klasse
Medaljespegel
De top fiif fan lannen dy't by it silen medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen fan 1924.
Typmasine
Elektryske skriuwmasine
De meganyske skriuwmasines hiene wol neidielen: sa koene de staafkes dêr’t de letters op sieten yninoar fertize reitsje as der te flot tikke waard. Ek koe it barre dat in skerp teken, lykas de punt of it skrapke troch it papier hinne sloech, as der te fûl tikke waard. Dy problemen waarden oplost mei de komst fan de elektryske skriuwmasine, dy’t al gau fan in korreksjelint foarsjoen waard. Yn it begjin hiene de elektryske skriuwmasines noch it gewoane meganyk mei staafkes en letters derop, letter waarden masines makke mei letterbaltsjes (IBM) en daisy wheels (Olivetti). Dy koene ferfongen wurde, sadat mei in oar lettertype wurke wurde koe, of sels mei bygelyks Grykske letters. In oare ynnovaasje wie de ferfanging fan it inketlint. Trochdat dat frij gau minder skerp waard, waard it troch in keunststoflint ferfongen dat ienkear brûkt waard. Dat keunststoflint waard yn weismytkassettes levere.
De lêste elektryske skriuwmasines hiene sels in ûnthâld, dêr’t bygelyks in hiele te tikjen rigel yn opslein wurde koe. Dêrtroch wie it folle ienfâldiger om flaters te korrisjearjen. Nei kontrôle en korreksje waard de folsleine rigel yn ienkear ôfprinte. Dy masines hawwe lykwols net lang yn gebrûk west.
It brûken
Mei de skriuwmasine waard daliks in orizjineel dokumint makke, en it wie dus fan belang om gjin tikflaters te meitsjen. Flaters koene allinnich wersteld wurde troch gomjen of troch it weiwurkjen mei ‘’wite inket’’, mar de flaters bleaune altyd sichtber. Dat wie noch slimmer as der meardere kopyen tikke waarden. Dat barde troch meardere fellen papier yn de masine te draaien, mei dêrtusken in fel karbonpapier. De efterste kopy wie bytiden min te lêzen, en mear as fjouwer kopyen koene eins net makke wurde. It fuortwurkjen fan in flater frege it nei boppe draaien fan de bondel papier, it fuortheljen fan de ferkearde letter op eltse ôfdruk, en dêrnei it wer weromdraaien fan de bondel papier. Dêrby moast der foar soarge wurde dat de ferskate ôfdrukken foarinoar oer net ferskoden. Faak waarden op de kopyen dêrom mar net korrisjearre, en waard allinnich it orizjineel flaterleas ferstjoerd. In goede typiste koe lykwols flot en sûnder flaters tikje.
It oanslaan fan de skriuwmasine mei it tsienfingersysteem frege aardich oefenjen en krêft yn de fingers. Benammen ek de pink, dêr’t de p, q, a en z oanslein wurde, moast sterk wêze. Foaral it heljen fan in hege tikfaasje wie lestich. In oanslachfaasje fan 200 oanslaggen de minút waard as tige heech sjoen. Dat is in faasje dy’t op in kompjûtertoetseboerd sels troch mei twa fingers te tikjen skoan ferbettere wurde kin.
In soad minsken hiene thús foar priveegebrûk in skriuwmasine, mar de skriuwmasine waard benammen op kantoar in soad brûkt.
Op kantoar
De skriuwmasine waard op it moderne kantoar (oant sawat 1980) eins allinnich betsjinne troch froulju. Yn dy tiid wie de rolferdieling tusken manlju en froulju meast strang skieden. De manlike wurknimmers diene it kreativere wurk en skreaune mei de hân harren brieven, of diktearren dy oan de siktaresse, dy’t se, al of net yn steno, notearren en dêrnei úttikken. Ek foar steno bestiene stenoskriuwmasines.
De skriuwmasine kaam sa bot op, dat de gruttere kantoaren in typkeamer hiene, dêr’t de hânskreaune brieven ynlevere waarden en dêrnei úttikke. Dy funksje fan typiste is mei de opkomst fan tekstferwurkers, dy’t al gau ek troch manlju op kantoar brûkt waarden, folslein út de tiid rekke. Dochs besochten froulju yn it begjin harren rol fêst te hâlden, trochdat eltse brief en elts rapport fia it siktariaat it bedriuw út moast foar in lêste kontrôle op stavering en bygelyks hússtyl. It slagge lykwols net om dy funksje fêst te hâlden, sadat de funksje fan typiste ûnderwilens folslein ferdwûn is.
It ferdwinen fan de skriuwmasine
Bysûnder oan dy ûntjouwing wie, dat doe’t de tekstferwurker deryn kaam, sawat eltsenien dat as in grutte ferbettering ûndergie, hoewol’t de lettertypen fan de earste tekstferwurkers as ûnkant sjoen waarden troch de soad brûkte ienfâldige Matriks(nulle)printers. Foar estetysk ferantwurde wurk koene wol margrytsjilprinters brûkt wurde mar dy wiene net flot en troch harren komplekse meganyk minder betrouber foar grutte bulten printwurk.
It foardiel fan de tekstferwurker wie twadderlei. Allerearst smiet de mooglikheid fan it korrisjearjen fan ien of mear tikflaters op in side in direkt kostefoardiel op: de hiele side hoegde ommers net fannijs úttikke te wurden. As twadde wie dêr de besparring yn trochrintiid; de syklus waard yn in soad gefallen ferfongen troch meiwurkers, dy’t sels harren rapport, offerte of oar dokumint tikken en printen. Dy foardielen woegen op tsjin de mindere printkwaliteit. Earst mei de komst fan de Inket(snjit)printer en Laser(ljocht)printer waard de printkwaliteit fan de oarspronklike skriuwmasine wer helle, en sels gâns ferbettere.
It ferdwinen fan de skriuwmasine hie sadwaande yn in soad grutte orginaasjes laat ta it ferdwinen fan tikkeamers en de werbestimming fan romtes. Ek it Scryption, in museum yn Tilburch foar skriftlike kommunikaasje en in thús foar in soaddhistoaryske modellen fan skriuwmasines, moast yn 2011 ticht.
Yn april 2011 waard de begearigens fan massamedia om net-neigiene feiten fan elkoar oer te nimmen oantoand, doe’t in ferkeard ynterpretearre parseberjocht fan fabrikant Godrej Bouce de wrâld oer gie en de yndruk joech dat it lêste fabryk fan skriuwmasines de produksje yn 2011 stillizze moast.
Trivia
Erik Satie skreau it ballet Parade, dêr’t in skriuwmasine in rol yn spilet. Satie wie fan betinken dat alles wat lûd makket ek in muzykynstrumint is. Yn dy tradysje stiet ek it ‘'konsert foar skriuwmasine yn D'' fan de Estske rockgroep In Spe út 1984.
Slot Stolzenfels
It Slot Stolzenfels (Dútsk: Schloss Stolzenfels) is in neogoatysk kastiel oan 'e bopperin fan de Midden-Ryndelling ûnder de stêd Koblenz. It stiet oan de lofter kant fan de Ryn foar de mûning fan de Lahn oer, boppe it nei it kastiel ferneamde stedsdiel Stolzenfels. It kompleks, dat yn 'e 19e iuw útwreide waard troch de Prusyske kroanprins Freark Willem, giet werom op in troch Kar-Trier boud tolkastiel út de 13e iuw, dat yn 1689 ferneatige waard. By Stolzenfels heart ek de Klausenburg yn 'e delling fan de Gründgesbach, dêr't de stâlen, de ûnderkommens fan it personiel en de gasten ûnderbrocht wiene, en in lânskipspark fan 9 hektare. Likernôch 50.000 toeristen bringe alle jierren in besite oan it kastiel.
Jamie Lee Curtis
thumb|Jamie Lee Curtis, 1989 Jamie Lee Haden-Guest, sûnt 1996 baronesse Haden-Guest, (Santa Monica (Kalifornje), 22 novimber 1958) is in Amerikaansk filmaktrise en berneboeke skriuwster. Sy brûkt as aktrise har famkesnamme Jamie Lee Curtis. Curtis wûn ûnder oaren Golden Globes foar har rollen yn[Anything But Love en True Lies, yn American Comedy Award, yn Saturn Award (beide foar True Lies) en yn BAFTA Award foar Trading Places.
Slot Stolzenfels
Weropbou
thumb|left|De Klausenburg Yn de jierren 1826-1833 liet Freark Willem IV de klassisistyske parochytsjerke fan Sint-Menas yn Stolzenfels bouwe troch de arsjitekt Johann Clau. Oantrune troch de nije belangstelling foar de midsiuwen dy't suver in kastielenrenêssânse feroarsake, liet er dêrnei it kastiel as in Prusyske simmerresidinsje oan de Ryn wer opbouwe. Fan 1836 oant 1842 wurke Karl Friedrich Schinkel en nei 1841 Friedrich August Stüler oan de weropbou. De kening woe persfoarst dat de ruïne fan it âlde kastiel yn 'e nijbou yntegrearre waard. Yn it ûntwerp binne dúdlik de ynfloeden fan de Ingelske neogotyk en de romantyske styl fan Schinkel te werkennen. thumb|260px|It werboude slot mei de Menastsjerke [[Eduard Hein jr. (1854-1918)]] De keamers fan 'e simmerferbliuw waarden ynklaaid mei weardefolle midsiuwske of midsiuwsk lykjende meubels, keunstwurken en skilderijen. It wurk wie yn 1842 foltôge en op 14 septimber naam kening Frederik Willem IV mei in yn histoarsyke klean stutsen gefolch en in fakkeloptocht it kastiel feestlik yn gebrûk. De as personielsûnderkommen ornearre Klausenburg waard troch Neumann en Schnitzler yn 1843 foltôge op it plak fan in lytser gebou by de yngong fan it kastiel. De bou fan de protestantske kapel yn neogoatyske styl folge yn de jierren 1843-1847 neffens in ûntwerp fan Friedrich August Stüler en Carl Schnitzler. Yn 1845 brocht de Britske keninginne Fiktoaria in besite oan it kastiel, dy't yn dat jier yn har lân mei de ferbouwing fan Osborne House útein sette en trije jier letter mei de bou fan kastiel Balmoral.
Jamie Lee Curtis
Curtis is in dochter fan de akteurs Tony Curtis en Janet Leigh. Har earste film betsjutte fuortendaliks har trochbraak: Halloween, 1978. Curtis spile letter ek yn koartswilige films, bygelyks as Ophelia yn Trading Places (mei Eddie Murphy en Dan Aykroyd) en yn A Fish Called Wanda, as minnares fan John Cleese. Mar dan yn 1985 wer yn in romantyske dramafilm Perfect mei John Travolta. Nei Halloween II hat hja dy rige earst farwol sein, mar 17 jier letter wie se wol wer ree foar de rol fan Laurie Strode yn wilens it sânde part fan Halloween, Halloween H20: 20 Years Later. De makkers fan Scream 3 (2000) hawwe noch besocht om Curtis oer te heljen foar in gastoptreden yn harren film, mar dit oanbod hat hja ôfslein. Yn Halloween: Resurrection (2002) wie sy wol wer mei yn de kompe.
Op 18 desimber 1984 troude Curtis mei akteur Christopher Guest. Sy adoptearren yn 1986 in famke Annie en yn 1996 soan Thomas. Doe't Guests heit yn 1996 kaam te ferstjerren, erven hy en syn frou de titel fan baron en barones.
Desidearius Erasmus
thumb|Desidearius Erasmus, portret troch [[Hans Holbein de Jongere.]] Desidearius Erasmus of Desidearius Erasmus Roterodamus (Rotterdam (wierskynlik), 28 oktober 1466 - Bazel, 12 july 1536 wie in Rotterdamsk humanist, skriuwer en filosoof. Syn bertedatum is net alhiel wis. Oannommen wurdt dat er berne is op 28 of miskien 27 oktober 1466 yn Rotterdam, mar eins is de iennichste boarne dy't dy ynformaasje jout, Erasmus sels.
Slot Stolzenfels
Slotkapel
De protestantske kapel oan de Rynkant foar de wentoer wie yn de jierren 1843-1847 it lêste bouwurk op it útsjochterras. De kapel hat in krúsfoarmich grûnplan en achthoekige, nullefoarmige koertuorren. It koer hat in 5/8 ôfsluting mei spitsbôgefinsters en roasfinsters. It ynterieur hat iere goatyske foarmen mei in kleurryk ribferwulft. De Nazarener Ernst Deger skildere tolve grutte skilderijen yn sprekkende kleuren op in gouden eftergrûn op 'e muorren, dy't de ferlossing fan in minsdom foarstelle. It sweltsjenêstoargel waard yn 1846 troch Johannes Adolph Ibach boud. Under it koer is in achthoekige doopkapel mei achthoekige finsters. It dak fan de kapel is in terras en te berikken oer de lytse ridderseal.
Desidearius Erasmus
Libben
Erasmus is berne as 'Gerrit Gerritszoon', mar hat yn 1506, lykas wenstich ûnder renêssânseskriuwers yn dy tiid, syn namme ferlatynske ta Desidearius Erasmus Roterodamus. Hy gie der dêrby ûnrjochtlik fan út dat de stam Geer- yn Geert/Gerrit wat út te stean hie mei begearjen en sette dat oer yn it Latyn en it Gryksk.
Doe't Erasmus 4 jier yn Rotterdam wenne, ferhuze er nei Gouda. Erasmus wie in oerwinneling. Syn heit wie in pryster út Gouda en syn mem Margaretha soe as famyljenamme Rogerius (Rutgers) hân hawwe. Erasmus hat syn libben lang wraksele mei syn bûtenechtlik komôf. It is sels wol oannimlik dat er yn 1469 yn Gouda berne is, en dat er dat sels oars hawwe woe om syn situaasje ferside te bringen.
Jamie Lee Curtis
Berneboeken
Yn 'e mande mei illustrator Laura Cornell, hat Curtis in tal berneboeken makke.
Desidearius Erasmus
Libben
Erasmus studearre û.m. fan 1495 oant 1499 yn Parys. Dêrnei ferbleau er yn Ingelân (oant 1606), dêr't er befreone wie mei Thomas More en John Colet. Syn belangstelling wie yn dy tiid rjochte op de Kristlike âldheid. Hy reizge in soad; hy hat in tal jierren yn Itaalje taholden, dêrnei wer yn Ingelân, Leuven, Basel en Freiburg im Breisgau. Hy wie in tiidgenoat en freon fan de fernijende skilder Albrecht Dürer. Erasmus is ferstoarn yn Basel.
Erasmus prate en skreau Latyn. Rûnom yn Europa waard er erkend as ien fan de grutte tinkers fan syn tiid. Hy koe ek Gryksk en stie dêrmei oan it begjin fan de gymnasiumtradysje. Troch syn kennis fan it Gryksk rekke er derfan oertsjûge dat beskate dielen fan de Bibel net goed oersetten wiene. Dêrom joech er it Grykske Nije Testamint yn printe foarm út, tsjin de sin fan syn freonen, dy't bang wienen dat de dochs al net sa sterke posysje fan de tsjerke dêrmei fierder ûnder druk komme soe te stean. Sy soene gelyk krije. Erasmus lei mei de útjefte de grûnslach foar tsjerkeherfoarmers as Luther. Dat is him troch de Katolike Tsjerke ek wol ferwiten. Mar Erasmus sels hie de fersplintering fan de tsjerke net wollen; hy woe de tsjerke feroarje, net ferfange.
54
Ferstoarn
50er
Desidearius Erasmus
Wurken
In oar ferneamd wurk fan Erasmus is Enchiridion dêr't er syn tinkbylden oer wat it kristendom werklik foar de minsken betsjutte koe, yn útienset.
Thom Mercuur
Thomas Mercuur (Boyl, 26 maart 1940 - Grins, 20 jannewaris 2016) wie in keunstbefoarderer, konservator en âld-museumdirekteur fan Museum Belvedêre yn It Oranjewâld.