cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ivan IV fan Ruslân
Moard op de troanopfolger
Boarnen út dy tiid skriuwe ek dat de tsaar en syn soan deilis krigen oer it útbliuwen fan súkses yn de Liiflânske Kriich en de troch de soan easke help foar de troch de Poalen belegere stêd Pskov. In oare reden is dat de soan sûnder tastimming hynders jûn hie oan in edelman. Oare berjochten skreaune dat de erfgenaam siik wie.
By forinsysk ûndersyk yn 1963 koe gjin deadsoarsaak fan Ivan Ivanovitsj fêsteld wurde om't der fan de plasse allinne stof oerblean wie.
Dea
Ivan ferstoar nei't er by in spultsje skaken in beroerte krige. Syn beheinde broer Fjodor folge him op, mar de echte macht lei by syn fâld Boris Godûnov. Fjodor's healbroer Dimitri Ivanovitsj wie noch mar twa jier âld. Letter waard Dimitri ûnder fertochte omstannichheden mei in trochniene kiel fûn. Neffens Godûnov wied er by in eleptyske oanfal yn syn eigen knyft fallen. Boris Godûnov rôp him doe sels út ta tsaar.
De binne lykwols ek stege geroften dat de tsaar fergiftige waard troch Boris Godûnov en Bogdan Belski en dy syn Ingelske arts.
Houliken
thumb|260px|Ivan bewûnderet Vasila Melentjeva ([[Grigori Sedov)]] Ivan wie sân kear troud en mar fjouwer houliken waarden troch de Russysk-Otterdokse Tsjerke erkend.
Christopher Marlowe
thumb|right|Anonym portret; der wurdt oannaam dat it Christopher Marlowe sjen lit thumb|Hânskrift fan Christopher Marlowe; hantekening ûnder in testamint 1585, Canterbury Christopher Marlowe, bynamme Kit (Canterbury, doopt 26 febrewaris 1564 – Deptford, 30 maaie 1593) wie in wichtich Ingelsk dichter, toanielskriuwer en oersetter. Hy wie in tiidgenoat fan William Shakespeare, dy't ek fan him beynfloede waard, en keninginne Elisabeth I.
Biografy
Marlowe wie in soan fan skuonmakker John Marlowe en Catherine yn Canterbury. Hy studearre mei in beurs yn Cambridge dêr't er syn Bachelor of Arts-graad helle yn 1584. Hy wenne fan sa'n 1586 ôf yn Londen.
Yn Londen joech er him by The Lord Admiral's Company ûnder lieding fan de ferneamde akteur Edward Alleyn en sette útein mei it skriuwen fan toanielstikken. Hy krige suver fuortendaliks súkses en skynt befreone west te hawwen mei Thomas Kyd. Ek sir Walter Raleigh wie in freon en lju as Thomas Harriott, de ferneamde astronoom, en de toanielskriuwer Matthew Royden wiene kunde fan him. thumb|200px|Old Court fan Corpus Christi College, Cambridge, dêr't Marlowe as studint húsmanne
Oer syn libben witte wy net folle en allinne út yndirekte boarnen. Op 18 maaie 1593 kaam der in arrestaasjebefel foar Marlowe. In reden dêrfoar waard net jûn, mar der wurdt wol tocht dat der in ferbân wie mei beskuldiging fan godslaster. Op 20 maaie waard er foar it gerjocht ûnderfrege. In ferslach dêrfan is der net; hy moast lykwols alle dagen dêrnei foar de rjochtbank ferskine oant "licensed to the contrary." Tsien dagen letter wurdt er deastutsen troch Ingram Frizer yn de herberch fan Eleanor Bull yn Deptford. Oft dat te meitsjen hie mei syn arrest is nea dúdlik wurden. Guon wolle hawwe dat in diskusje oer "the reckyninge" fataal foar Marlowe betearde of dat er jaloerskens yn it spul wie. Yn alle gefallen waard Frizer frijsprutsen.
Marlowe en Shakespeare
Marlowe is ien fan de kandidaten dy't nei foaren skood is troch in groep fan anty-Stratfordianen, dy't leauwe dat hy de wiere auteur fan Shakespeare's wurk west hat. Yn akademyske rûnten is mar in bytsje stipe foar dat soarte teoryen.
Alfredo Binda
Alfredo Binda (Cittiglio, 11 augustus 1902 - Cittiglio 19 july 1986) wie Italjaansk hurdfytser en wie earste hurdfytser dy't fiif kear de Omgong fan Itaalje wist te winnen. Dêrneist waard Binda trije kear wrâldkampioen hurdfytsen.
Lykdicht
In lykdicht is in gedicht as neitins oan in ferstoarne. Meidat it nei oanlieding fan in stjergefal ûntstiet, is it fansels in gelegenheidsgedicht. It kin yn opdracht skreaun wêze, en is faak in opsomming fan de deugden en kwaliteiten fan de ferstoarne. Dit makket sokke gelegenheidspoëzie net selden formeel en plichtmjittich, en se wurdt dêrom wol ûnderskiede fan de elegy, dy't, yn de betsjutting fan "kleisang", trochstrings emoasjoneler fan aard is.
Alfredo Binda
Karriêre
Oan de Frânske Rivièra ûntbrekt it net oan wurk, en oan fytswedstriden likemin. Hjir ûntdekt de jonge Binda syn balâns: fjouwer dagen yn 'e wike sil er nei skoalle ta, foar lessen yndustrieel tekenje en trije dagen yn 'e wike traint er op syn fyts.
Binda is foaral te werkennen oan syn sylhûet, dat nearne mei te ferlykjen is. In hear dy't stevich yn it seal sit, en dy't foarsichtich fan rjochting feroaret om stiennen, balstiennen of strûken op 'e dyk te omsilen.
Lykdicht
Mar ek lykdichten kinne ta grutte literê hichte komme. In foarbyld is Kinder-Lijck fan Vondel, tagelyk in klacht om syn ferstoan bern, "Constantijntje, 't zalig kijndtje", en in bespegeling oer de ivichheid en oer de goedheid fan God.
Alfredo Binda
Karriêre
Troch syn styl en syn oerwinningen is Binda ien fan de grutsten yn it hurdfytsen yn dy tiid. Hy is de iennige grutte kampioen dy't troch de organisatoaren frege waard net diel te nimmen oan harren wedstriid om de spanning te behâlden. Sa ek yn de Omgong fan Itaalje fan 1930. Op syn namme steane dan al fjouwer edysjes fan de Omgong fan Itaalje, 1925 en 1927 oant en mei 1929 wêryn't er tolve fan de fyftjin ferriden etappes wûn, 1928 en 1929. Men smeket him dus om thús te bliuwen, en as kompensaasje krijt er de grutste preemje dy 't ea útrikt is: 22.500 lire, wat doe oerienkaam mei it prizejild foar de einoerwinning en inkelde etappe oerwinningen. Wat bliuwt is de grandeur fan de útblinker, in grandeur dy't yllustrearre wurdt troch oare oerwinningen op heech nivo, wêrûnder syn trije triomfen as wrâldkampioen – yn 1927 op de Nürburgring, yn 1930 yn Luik en yn 1932 op in sirkwy yn Rome.
Hy wint de Omgong fan Itaalje yn totaal fiif kear, behellet der 41 etappe oerwinningen – inkeld Mario Cipollini sil it letter better dwaan mei 42 oerwinningen – en giet sechstich dagen oan kop fan de omgong, in bûtengewoane bút. Mar ôfsjoen fan it tal suksessen dat er boekt, draacht er in ferpletterjende superioriteit mei, dy't er sawol by it sprinten as yn it beklimmen tentoanstelde.
Hy fytst de Omgong fan Frankryk ien kear. Hy trotsearret de Tour sûnder entûsjasme yn 1930, wint twa etappes efterinoar yn Pau en Luchon en moat him nei in fal weromlûke út de wedstriid. Yn Novi Ligure, yn Milaan-San Remo yn 1936, brekt er troch in fal syn bilbonke en moat twongen om in punt sette efter syn karriêre.
Nei it hurdfytsen
Nei syn karriêre as hurdfytser wurdt Binda ploechlieder fan Italiaanske teams; hy liedt teams: yn 1948 mei Gino Bartali, yn 1949 en 1952 mei Fausto Coppi en yn 1960 mei Gastone Nencini troch de Omgong fan Frankryk. Dêrneist wurdt er bûnscoach fan Itaalje, yn de tiid dat sawol Fausto Coppi as Ercole Baldini wrâldtitel feroverje. Ek hat er hege funksjes beklaaid binnen ynternasjonale hurdfyts organisaasjes.
Ereksje
thumb|right|ûnbesniene [[penis sûnder en mei ereksje]] thumb|right|[[Sircumsysje|besniene Penis sûnder en mei ereksje]] Mei in ereksje wurdt meastal it proses bedoeld wêrby't de swollichems yn de penis fold wurde mei bloed, wêrtroch't hy opswolt en geskikt wurdt foar geslachtsferkear. Dit bart trochdat de ôffierende ier tichtknypt wurdt. It wurd ereksje betsjut rjochtwurding of oprjochting. Ek de klitoris en de spienen fan de boarsten kinne by seksuele opwining in ereksje fertoane. Yn de klitoris bart dat ek troch swollichems, yn de spienen net.
At in man gjin ereksje krije kin, of net genôch ereksje om in goede geslachtsferkear hawwe te kinnen, neamt men dat ympotinsje of spesifiker ereksjesteuring, dat lêste slaat benammen op de ereksje sels wylst der by ympotinsje ek de gearhing fan fermindere seksueel langstme of te gau klearkommen bedoeld wurde kin. Gauris tinkt men dan ek oan dy problemen los fan de ereksjesteuring by it wurd ympotinsje, mar it is allinnich yn gearhing mei de ereksjesteurnis.
Lykas foar in soad oare termen út de seksualiteit wurde der foar it wurd ereksje ek oare wurden brûkt.
De man hat faak at hy moarns wekker wurdt in ereksje, de saneamde moarnsereksje. Dizze hat neat mei seksuele gedachten of dreamen te krijen, mar kin wol de sin yn seks dy't in soad manlju moarns hawwe ferklearje. De moarnsereksje is in oerbliuwende ereksje út de lêste saneamde REM-sliep, en treedt dêrtroch faak op as de man út himsels wekker wurdt, en net as hy wekker makke wurdt.
De Ynternasjonale
De Ynternasjonale is de striidsang fan it sosjalisme.
Untstean
Yn juny 1871, nei de fal fan de Kommune fan Parys, skreau Eugène Pottier yn Parys it gedicht L'Internationale, mei dêryn de sentiminten dy't ta it útroppen fan de Kommune let hienen. Hy moast koart dêrnei yn ballingskip en kaam earst yn 1886 werom nei Parys. Koart foar syn dea yn 1887, waard it gedicht útbrocht as part fan de bondel Chants révolutionnaires.
It Swaantsje (Nijemardum)
thumb|right|De Swaantsje by Nijemardum thumb|right|It Swaantsje ûnder de restauraasje fan 2007. It Swaantsje is in wynmûne en ryksmonumint by Nijemardum fan 1893. De achtkante boppekruier, ek wol 'muonts' is in grûnsiler en hat as funksje poldermûne. Yn de mole sit ek in gemaal.
De mûne is boud op de fundearring fan de earste mûne, dy't in iuw âlder wie mar troch brân ferlêrn gongen wie. De hjoeddeiske mûne is yn 1956 ûntmantele en allinnich de romp is oerbleaun. Der is doe in diselmotor ynkaam, dat de mûne hat al noch pompt yn dy tiid. Foar 1987 waard de mûne al net mear brûkt. Dat jier is er restaurearre. It hjir fan de restauraasje stiet yn it strietek.
De wjukken en de vyzel fan de mune binne yn 2007 troch mûnebouwer Dijkstra út Sleat fernijd. Eigener is Stifting De Fryske Mole.
De Ynternasjonale
Teksten
=== Fryske ferzjes ===
Keppeling om utens
സാര്‍വ്വദേശീയ ഗാനം
Aylvapoldermole
De Aylvapoldermole is in poldermole en ryksmonumint noardeast fan Burchwert yn Súdwest-Fryslân, foarh. Wûnseradiel. De mole stiet oan de Boalserter Feart en kin as helpgemaal ynsetten wurde kin by slimme wetteroerlêst. It is in greinen achtkante mole, mei stiennen fjildmuorren, dekt mei reid.
Op it stee fan de hjoeddeiske Aylvapoldermole stie eartiids in oare mole, dy't yn 1827 boud wie as ien fan de beide moles dy't Tsjaard van Aylvapolder bemealle moasten. Yn 1950 waard dy mole restaurearre. Der wienen yn 1959 plannen om in diselmotor yn de mole te setten, mar op 9 novimber fan dat jier waard de mole troch brân ferwoaste. Op de grûnfêsten derfan waard doe in gemaal boud. Dat waard letter wer sloopt, wêrby't de fjouwerkante ûnderbou fan de oarspronklike mole wer foar it ljocht kaam.
Yn 2000 waard op dy ûnderbou de hjoeddeiske Aylvapoldermole setten. Dy komt fan Hallum, dêr't hy as de Hoekstermole sûnt 1846 it wetterskip Fiifhuzen bemealde. Hy moast dêr lykwols wike foar de útwreiding fan in bedriuweterrein. Dêrop waard yn 1999 besletten de mole oer te bringen nei Burchwert en him dêr te werbouwen. De mole waard op 3 juny 2000 iepene troch Annemarie Jorritsma, de destiidske Nederlânske minister fan Ekonomyske Saken, sels in moolnersdochter.
De mole is eigendom fan de Stifting Aylvapoldermolen.
Wind River (film út 2017)
Wind River is in Amerikaansk-Britsk-Frânske neo-western en detektivefilm út 2017, dy't ek foar in skriller trochgean kin. De rezjy waard dien troch Taylor Sheridan, dy't ek sels it senario skreau. De haadrollen waarden spile troch Jeremy Renner en Elizabeth Olsen, as in spoarsiker en jager fan 'e U.S. Fish and Wildlife Service en in spesjaal aginte fan 'e FBI, dy't tegearre in moard- en ferkrêftingssaak yn it Wind River Yndianereservaat yn Wyoming besykje op te lossen. Sheridan skreau nei eigen sizzen it senario mei as doel om 'e kwestje fan it grutte tal fermiste en fermoarde lânseigen froulju yn Noard-Amearika ûnder de oandacht fan in breder publyk te bringen. Wind River waard yn jannewaris 2017 fertoand op it Sundance Filmfestival en gie yn augustus fan dat jier yn premiêre yn 'e bioskopen. De film krige oer it algemien positive kritiken en wie in kommersjeel súkses.
Alde Jousen
De Alde Jousen is in tochtsleat yn de gemeente Ljouwert. De Jousen rint eastlik fan Koarnjum tusken it Britsumer Aldlân en it Koarnjumer Aldlân.
Yn de Midsiuwen gie de Jousen tusken Koarnjum en Britsum oer yn de Ulemar en waard fuortset yn de Stienzer Feart.
Letter rûn it wetter tusken de Koarnjumermar en de Stienzermar, dy marren binne no ynpoldere.
Sûnt 15 maart 2007 is de namme Joussen opsplitst yn de offisjele nammen Alde Jousen en Nije Jousen.
Taal
"Hy is net fan Jousenbuorren (of Jousumbuorren) mar fan Knypsthústerbuorren" is in beneaming foar ien dy't deun is.
Wind River (film út 2017)
Plot
Lambert skillet Ben Shoyo, de kommissaris fan 'e tribale plysje fan it Yndianereservaat, dy't op syn beurt kontakt opnimt mei de FBI, om't de federale resjerzje foech hat oer moardsaken op reservaatlân. De FBI stjoert de tichtstbye agint, dy't dy middeis arrivearret as der in sniestoarm geande is dy't de spoaren driget út te wiskjen. It is Jane Banner, dy't eins stasjonearre is yn it hjitte Las Vegas en oarspronklik út it like hjitte Fort Lauderdale komt, yn súdlik Floarida. Sy hat net it earste benul hoe't se yn it klimaat fan it Wind River Reservaat oerlibje moat, en hat sels gjin gaadlike winterklean by har, sadat se tarist wurde moat yn 'e klean fan Lambert syn deade dochter ear't se op 'e sniescooter nei it plak delikt brocht wurde kin. Dêr makket Lambert yndruk op har troch de spoaren yn 'e snie te lêzen. Hy makket dêr ûnder mear út op dat Natalie draaft hat oant se der dea by delfoel. Banner freget Lambert dêrop om har by it ûndersyk te helpen. Lambert, dy't syn eigen redens hat om by de saak belutsen bliuwe te wollen, stimt dêryn ta.
De oare deis bringt Banner mei kommissaris Shoyo in besyk oan 'e âldelju fan Natalie. Har mem is stikken fan fertriet en net oansprekber, mar fan har heit Martin komme se oan 'e weet dat Natalie in feint hie mei wa't se omsloech. Hy wit lykwols net wa't dat wie of hoe't er hiet. By de lykskôging stelt patolooch-anatoom Whitehurst fêst dat Natalie foar har dea mishannele en ferkrêfte is. Ek hie se befriezingsferskynsels oan har fuotten, noas en hannen. Hy befêstiget wat Lambert de deis tefoaren al sei, dat Natalie stoarn is trochdat de bloedfetten yn har longen iepenbarsten binne fanwegen de oanhâldende flugge ynazeming fan ekstreem kâlde lucht: yn leketermen is se dêrtroch ferdronken yn har eigen bloed. Hoewol't Whitehurst tajout dat it, de omstannichheden yn acht nommen, dúdlik in gefal fan moard is, kin er moard net as deadsoarsaak op 'e offisjele papieren ynfolje.
Dat betsjut dat de saak technysk sjoen net ûnder it foech fan 'e FBI falt, en dat Banner gjin oare aginten komme litte kin om in ûndersyksteam te foarmjen. Krektoarsom, sadree't se de befinings fan 'e patolooch-anatoom trochjout oan har superieuren sil se sels opdracht krije om 'e saak gewurde te litten en om werom te kommen. Se beslút it lykskôgingsrapport stil te hâlden en te besykjen om 'e saak eigenhandich op te lossen, mei help fan Lambert en Shoyo.
Natalie har stoflik omskot is fûn yn in gebiet dêr't frijwol gjin bewenning is, ôfsjoen fan in útwenne hûs dat in pear drugsdealers ta wente tsjinnet en in boarstasjon dêr't nei ierdoalje boarre wurdt, mar dêr't it wurk foar de winter stilleit. Natalie har broer Chip Hanson is in drugsferslaafde dy't by syn dealers ynwennet. Dat, trijeresom sette Banner, Shoyo en Lambert nei it hûs ta, dêr't Frank Walker, ien fan 'e drugsdealers, de plysjeminsken earst mei pepperspray en dan mei in fjoerwapen te liif giet. Banner sjit him dea, en as de oare dealer, Sam Littlefeather, en Chip Hanson troch de efterdoar besykje út te naaien, huft Lambert se mei in skeppe del. Lambert ûntdekt ek in sniescooterspoar dat by it hûs wei de bergen yn liedt. As hy en Banner it folgje, ûntdekke se in twadde lyk, dat al oanfretten is troch iesiters, diskear fan in folslein neakene man.
As se weromkomme by it hûs fan 'e drugsdealers, docht bliken dat de beide arrestanten net mei de plysje prate wolle. Lambert biedt oan om it te besykjen, mar Banner wol dat net, want om't er gjin plysje is en dus gjin foech hat, sil al wat er los wit te krijen, ûnjildich wêze as it ea ta in rjochtsaak komt. Efter har rêch om praat Lambert dochs mei Chip Hanson, dy't úteinlik tajout dat Natalie har feint in blanke man wie dy't Matt hiet. Banner is lulk as se útfynt wat Lambert dien hat. Letter dy jûns komt se by him thús om it út te praten. Se wol fan him witte hokker persoanlik belang oft er eins by de saak hat. Hy fertelt har dan oer de dea fan syn dochter Emily, trije jier earder. Hja rekke fermist nei in feestje by harren thús doe't Lambert en syn Yndiaanske frou Wilma net oanwêzich wiene. Har lichem waard úteinlik ûntdutsen yn 'e snie, krekt as Natalie harres, mar it wie doe al sa oanfretten troch de prêrjewolven, dat der gjin deadsoarsaak mear fêststeld wurde koe. Nimmen waard ea foar har dea oanklage. Banner fertelt Lambert dan op har beurt dat it lyk fan 'e neakene man identifisearre is as in Matt Rayburn, dy't as lid fan it befeiligingsteam wurke dat de masinery op it boarstasjon bewekket, sa'n sechstjin kilometer fan it plak ôf dêr't Natalie har lyk fûn is. Lambert liedt dêrút ôf dat de deade man dan Natalie har feint wêze moat.
De oare deis set Banner mei Shoyo, guon oare leden fan 'e tribale plysje en inkele helpsheriffs fan Fremont County ôf nei it boarstasjon om 'e oare befeiligingsminsken dêr te ûnderfreegjen en de barak dêr't Matt Rayburn tahold te ûndersykjen. De oare seis leden fan it befeiligingsteam fertelle dat Matt in pear dagen earder, nei in rûzje mei Natalie, oerémis ôfset is en dat se him net wer weromsjoen hawwe. Ien fan 'e mannen neamt dat se op 'e radio fan Natalie har dea heard hawwe, hoewol't aginte Banner seit dat der op 'e radio inkeld melding fan makke is dat it lyk fan in jonge frou fûn is, en dat Natalie har namme net frijjûn is. Ien fan 'e helpsheriffs merkt dan op dat de befeiligingslju de plysjeminsken stadichwei oan it besingeljen binne. De konfrontaasje eskalearret ta in ympasse wêrby't beide partijen de fjoerwapens lutsen hawwe en opinoar rjochte hâlde. De befeiligingslju hâlde út dat de tribale plysje en de helpsheriffs yn it boarstasjon hielendal gjin foech hawwe mei't dat bûten harren jurisdiksjegebiet leit. Banner wit de sitewaasje del te bêdzjen troch harsels as FBI-aginte bekend te meitsjen, en dêrmei as de iennichste dy't wol deeglik foech hat yn it boarstasjon.
Banner freget dêrop om yn 'e barak sjen te meien dêr't Matt Rayburn tahold, en Curtis, de lieder fan it befeiligingsteam, stimt dêryn ta. Dêrfoar moatte se earst Pete wekker meitsje, it lid fan it team dat de barak mei Matt dielt. Hy hat nammentlik nachttsjinst hân en leit dêrom no op bêd. As Banner op 'e doar fan 'e barak oankloppet, ferskoot it byld nei it binnenste fan 'e barak. Dêr komt in man ûnder de dûs wei en docht iepen; mar it is nacht en dejinge dy't oankloppet is Natalie Hanson. Yn dizze flashback wurdt toand hoe't Natalie inkele dagen tefoaren let op 'e jûn yn it boarstasjon kaam om har frijer te besykjen wylst de oare leden fan it befeiligingsteam lins hiene en nei de kroech gien wiene. Se bedriuwe de leafde, mar as se noch tegearre op bêd lizze, komme ûnferwachts de oare leden fan it team healdronken werom. Pete begjint te klieren en Natalie seksueel te yntimidearjen, oant Matt him op 't lêst in pear bêste terwinkels jout. De oare leden fan it team nimme dat net, en Matt rekket mei harren slaande deilis. Natalie besiket him te helpen, mar Curtis slacht har bewusteleas en dêrnei docht er itselde mei Matt. As Natalie wer by bewustwêzen komt, merkt se dat Pete har ûnderwilens begûn is te ferkrêftsjen, wylst de oare leden fan it team him helpe en oanmoedigje. Letter komt Matt ek wer by, en as er sjocht wat der geande is, falt er daliks Pete wer oan. De oare mannen begjinne him dan mei syn allen yninoar te slaan, wat Natalie de kâns jout om heal neaken en op bleate fuotten út 'e barak te ûntkommen. Matt wurdt lykwols troch syn maten deaslein.
Werom yn 'e tsjintwurdige tiid hat Cory Lambert ûnderwilens de spoaren fan it plak dêr't Matt syn lyk dumpt wie, weromfolge. Se blike yn in rjochte line werom te lieden nei it boarstasjon. Hy skillet mei syn satellyttillefoan kommissaris Shoyo op om him te warskôgjen, mar dat komt te let. As aginte Banner oankloppet op 'e doar fan 'e barak sjit Pete mei in ôfseage jachtgewear dwers troch de doar hinne. Banner rekket ferwûne oan 'e hals, brekt in stikmannich ribben en is eefkes yn 'e sûs, mar har kûgelfrij fest rêdt har libben. Underwilens brekt der in sjitpartij út tusken kommissaris Shoyo syn plysjeminsken en de befeiligingsmannen. De befeiligers komme de plysjes alhiel oer it mad en beskikke oer mitrailleurs. It gefolch is dat alle plysjes en ien fan 'e befeiligingsmannen omkomme. Curtis pakt Banner har pistoal ôf en wol har fan tichtby deasjitte, mar ear't er dat dwaan kin, wurdt er sels fuortblaasd troch in skot út it swiere kaliber jachtgewear fan Lambert, dy't yn syn wite kamûflaazjeklean fan 'e heuvelrêch boppe it kamp op 'e barakken delsjocht. Foar't de befeiligingslju goed en wol beseffe wat der bart, hat Lambert noch trije fan harren deasketten. Pete, de iennichste dy't noch oer is, flechtet ferwûne en mei lichte klean oan te foet út it kamp wei de wyldernis yn.
Neitiid besiket Lambert Banner yn it sikehûs, dêr't er har in plúsjen alligator jout om har har thús (yn Floarida) tebinnen te bringen. Dêrnei giet er nei it hûs fan Natalie har âldelju. Har mem is einlings en te'n lêsten fan útputting yn 'e sliep fallen, mar har heit Martin Hanson sit bûtendoar mei ferve op syn gesicht en in revolver yn 'e hân. As Lambert him dêrnei freget, leit Hanson him út dat de ferve syn 'deadsgesicht' is en dat er fan doel wie om himsels fan kant te meitsjen. Wat him dêrfan ôfholden hat, is dat er krekt foar't er de hân oan himsels slaan woe, foar it earst yn jierren in tillefoantsje fan syn drugsferslaafde soan Chip krigen hat. Dy sit op it plysjeburo en wol dat syn heit him ôfhellet en nei hûs bringt. Lambert fertelt Hanson dat de moardsaak sletten is. As Hanson opmerkt dat er heard hat dat der noch ien fan 'e dieders omrint, bewissiget Lambert him derfan dat der nimmen mear omrint. Dêrnei bliuwe se noch in hoartsje yn stilte sitten en diele harren fertriet oer de dea fan harren dochters.
Produksje
Wind River waard regissearre troch Taylor Sheridan nei in senario dat er sels skreaun hie. Yn in fraachpetear seid er dat er dêrta ynspirearre wie nei't er heard hie fan "tûzenen wierbarde ferhalen dy't der as twa drippen wetter op lieken." Dêrmei ferwiisde er nei it grutte tal fermiste en fermoarde lânseigen froulju yn Noard-Amearika. Mei syn film woed er dat ûnrjocht by in breder publyk ûnder de oandacht bringe. Wind River wie fierders it trêde part fan Sheridan syn ynformele trilogy fan neo-western-senario's oer "de hjoeddeistige Amerikaanske frontier", de foargrins fan 'e beskaving dy't noch altyd net trochkrongen is yn ôfhandige, ûnherberchsume dielen fan 'e Feriene Steaten. It earste diel wie Sicario, út 2015, en it twadde diel wie Hell or High Water, út 2016.
Wind River waard produsearre troch Matthew George, Basil Iwanyk, Peter Berg, Wayne L. Rogers en Elizabeth A. Bell foar de filmstudio's Acacia Entertainment, Savvy Media Holdings, Thunder Road Films en Film 44 yn gearwurking mei The Fyzz Facility, Riverstone Pictures, Voltage Pictures, Wild Bunch, Synergics Films, Star Thrower Entertainment en de Tunika-Biloksy Stamme fan Louisiana. It wie dêrmei in Amerikaansk-Britsk-Frânske ko-produksje. Om't der gjin grutte studio's by it meitsjen fan 'e film belutsen wiene, wurdt Wind River beskôge as in ûnôfhinklike film. It budget foar de film bedroech $11 miljoen.
As útfierend produsint wiene by de produksje fan Wind River belutsen: Erica Lee, Jonathan Fuhrman, Braden Aftergood, Christopher H. Warner, Bob Weinstein, Harvey Weinstein, David C. Glasser, Wayne Marc Godfrey, Robert Jones, Nik Bower, Deepak Nayar, Tim White, Trevor White, Nicolas Chartier, Jonathan Deckter, Vincent Maraval en Brahim Chioua. De kamerarezjy wie yn 'e hannen fan Ben Richardson, wylst de filmmuzyk fersoarge waard troch Nick Cave en Warren Ellis. Foar de filmmontaazje wie Gary D. Roach ferantwurdlik, de produksje-ûntwerper wie Neil Spisak en de kostúms waarden ûntwurpen troch Kari Perkins. De casting waard dien troch Lauren Bass en Jordan Bass.
Opnamen
De opnamen fan Wind River setten op 12 maart 2016 útein en duoren oant en mei 25 april fan dat jier. Hoewol't de film spilet yn Wyoming waard er omreden fan belestingfoardielen filme op lokaasje yn ferskate dielen fan Utah. De binnendoarsênes waarden opnommen yn 'e Utah Film Studios yn Park City.
Distribúsje
De film waard op 21 jannewaris 2017 fertoand op it Sundance Filmfestival yn Salt Lake City; hy gie op 4 augustus 2017 yn premiêre yn 'e bioskopen yn 'e Feriene Steaten, op 30 augustus yn Frankryk en op 8 septimber yn it Feriene Keninkryk.
Untfangst
Wind River krige oer it algemien positive resinsjes fan 'e filmkritisy. Yn it Amerikaanske tydskrift Variety omskreau Owen Gleiberman de film as "in humanistysk misdiedrama", wêrby't er lykwols oantekene dat Wind River "mear feardichheid as opwining hat." Peter Travers, dy't foar it blêd Rolling Stone skreau, priizge Sheridan syn rezjy sawol as de prestaasjes fan 'e cast, en joech de film trije fan fjouwer stjerren. Hy murk op dat it begjin fan Wind River "de oanset is ta wat in konvinsjonele detektivefilm west hawwe koe – lokkigernôch is Sheridan allergysk foar alles dat konvinsjoneel is. Foar him stiet aksje gelyk oan karakter, en hy hat it troffen dat er akteurs fûn hat dy't syn oanpak net inkeld begripe, mar dertroch ta bloei komme." Op 'e webside IndieWire wie David Ehrlich minder te sprekken oer de film, dy't er in B joech. Mar wylst Wind River neffens him te lijen hie fan 'e "oerdúdlike swakten fan Sheridan", fûn er dat de film ek it bêste sjen liet fan 'e sterke punten fan 'e regisseur. Hy omskreau Wind River sels as in "bittere, rouwe en hast paradoksaal yntinse skriller."
Yn 'e High Country News frege de Yndiaanske kommentator Jason Asenap him ôf wêrom't blanke senarioskriuwers dochs mar oanhâlde mei it meitsjen fan films oer Yndianereservaten. Hoewol't er de film priizge as "in skriller foar minsken dy't neitinke", grôtfol mei yngewikkelde personaazjes, en de oandacht dy't de film skinkt oan 'e fermiste Yndiaanske froulju "bewûnderendsweardich" neamde, bekritisearre er tagelyk it neffens him almar wer weromkearende motyf fan 'e "stjerrende Yndianen". Hollywoodregisseurs lykas Sheridan besykje de wrâld sjen te litten hoe't de Feriene Steaten de Yndianen bedondere hat, mar dogge dat neffens Asenap op in manear dy't misledigjend is foar de Yndianen sels. Hy skreau dat it libben yn 'e reservaten foar in grut diel fan 'e befolking miskien yndie dreech wie, mar fûn dat it oanfielde as in foarm fan minachting as in net-Yndiaan dêr de klam op lei. Fan Yndiaanske kant kaam fierders ek krityk oer it feit dat Sheridan de heal-Sineesk, heal-blank Amerikaanske aktrise Kelsey Chow yn 'e rol fan 'e Yndiaanske Natalie Hanson cast hie.
Resultaat
Wind River brocht yn 'e bioskopen yn 'e Feriene Steaten en Kanada $33,9 miljoen op, en yn oare lannen nochris $13,1 miljoen. Wrâldwiid kaam de opbringst dêrmei út op $47 miljoen, wat ôfset tsjin it budget fan $11 miljoen in skjinne winst fan $36 miljoen betsjutte. Wind River wie de op fiif nei meast opbringende ûnôfhinklike film fan 2017. Op it Ynternasjonaal Filmfestival fan Cannes fan 2017 waard regisseur Taylor Sheridan foar de film nominearre foar in Caméra d'Or en wûn er in Prix Un Certain Regard yn 'e kategory bêste regisseur. Haadrolspiler Jeremy Renner waard yn 2018 foar syn optreden yn Wind River nominearre foar de Satellite Award foar bêste akteur, en de film sels waard dat jiers nominearre foar de Saturn Award foar bêste skrillerfilm.
Projekt Gutenberg
Projekt Gutenberg is in digitale bibleteek fan saneamd of elektronyske boeken (e-books).
Michael Stern Hart sette yn 1971 útein mei it projekt dat neamd waard nei Johannes Gutenberg, dy't jildt as útfiner fan de boekdrukkeunst mei losse letters.
De measte troch Projekt Gutenberg publisearre teksten falle yn it publyk domein yn de Feriene Steaten. Of omdat sy nea ûnder it auteursrjocht foelen, of omdat it auteursrjocht ferrûn is. Guon teksten sit noch wol auteursrjocht op, mar binne troch de skriuwers ta foldwaan fan it projekt jûn. Typyske gadingmakkers foar Projekt Gutenberg binne wichtige as boeken mei in protte súkses wêr't it auteursrjocht wilens fan ferrûn is, sa as in protte âlde filosofyske teksten, mar b.g. ek de Sherlock Holmes-ferhalen fan Arthur Conan Doyle of de Tarzan-ferhalen fan Edgar Rice Burroughs. Der binne ferskatezijn lêsprogramma's (readers) op it ynternet te finen om de teksten op it kompjûterskerm te lêzen.
Hoewol't it grutstepart fan de teksten yn it Ingelsk is, hat Projekt Gutenberg ek in soad wurken yn oare talen, ek yn it Nederlânsk.
It Frysk Amateur Toaniel
It Frysk Amateur Toaniel (IFAT) is in buro dat Ryksjilden ferpartet fia in ferdielkaai oan toanielselskippen dy’t Frysktalich toaniel op ‘e planken bringe.
De frijwilligersorganisaasje IFAT is yn 1953 oprjochte troch 3 organisaasjes. It is de lanlike organisaasje foar Frysktalich amateurtoaniel mei lanlik subsydzje. Se kriget fan 1953 ôf lanlik subsydzje: sûnt 2002 yn it ramt fan de Bestjoersôfspraak “Friese Taal en Cultuur”. IFAT stiet foar it: Fuortsterkjen fan … oansetten jaan ta … befoarderje fan … partisipearje yn … kwalitatyf stypjen fan … aktiviteiten fan de trije ûndersteande organisaasjes en harren leden:
2. Frysk Bûn om Utens – kriten bûten Fryslân
3. Selskip foar Fryske Tael en Skriftekennisse
Ursulapoel
De Ursulapoel is in marke yn It Heidenskip. De Nauwe Larts komt yn de noardkant fan de mar út, oan de súdkant begjint de Alde Heidenskipster Feart dy't nei de Aant Liuwespoel rint. Der mei net mei motorboaten fard wurde. Neffens oerlevering soe by de Sint Ursulapoel fanâlds in delsetting fan Kartuzer Kluzeners west ha. Dit is histoarysk nea oantoand. By de Ursulapoel stean twa Ursulapleatsen. Sint Ursula fan Keulen († 383) wie de Britske keningsdochter dy't letter hillich ferklearre is. Se wie de patroanhillige fan leraressen en skoalbern.
Palestina
thumb|right|Israel en de besette gebieten Palestina is de eardere namme fan it gebiet dat yn Foar-Aazje lei, tusken Syrje en Egypte. No komt it sa goed as oerien mei it lân oan de Middellânske See.
Palestina hat yn de rin fan de skiednis yn hannen fan in soad frjemde machten west, it langste yn hannen fan de Turken. Tusken 1920 - 1929 gienen der in soad Joaden hinne. Nei de Twadde Wrâldoarloch woenen de Joaden dat harren lân in ûnôfhinklik Palestina. Yn 1947 stelden de Feriene Naasjes foar om Palestina op te dielen yn in Joadsk en in Arabysk diel. Yn 1948 waard Palestina opdield yn Israel en de Arabyske steat Jordaanje.
Alde Lauwers
De Alde Lauwers (Kollumerlânsk en offisjeel: Olde Lauwers) is in feart yn de gemeente Kollumerlân. It is in part fan de Lauwers mar trochdat it measte wetter rjochting de Fryske slûs troch it letter groeven Sylsdjip rint hat dit part in aparte namme krige. De Alde Lauwers rint op de grins mei de Grinslânske gemeente Gryptsjerk en rint westlik om de Wiersmapolder en de polder Grypstsjerk-Lauwers hinne, by it buorskip Leechte lâns, om eastlik wer op it Sylsdjip út te kommen. De namme Olde Lauwers jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Oude Lauwers.
Ulbe Zwaga
Ulbe Zwaga (Langwar, 23 juny 1907 - dêre, 5 novimber 1992) wie in skûtsjeskipper en beropsskipper.
Farde earst op in skûtsje, letter op in skip fan 150 ton. Hat de measte SKS-kampioenskippen op syn namme (11), it earste wie yn 1946: 7 kear foar it doarp Grou en 4 kear op syn eigen skip foar Langwar, de Twee Gebroeders.
Panteön
In panteön, fan it Grykske παν, pan ("alle") en θεος, theos ("god"), is de oantsjutting foar it totaal oan goaden en godheden fan in beskate religy. Dêrby wurdt dizze term fral brûkt as it om in polyteïstyske godstsjinst giet, mei in frij grut tal goaden en mei boppedat in dúdlike struktuer yn 'e ûnderlinge ferhâldings tusken sokke goaden, dy't him yn 'e regel uteret yn omskreaune famyljeferhâldings en in ôfbeakene taakferdieling. In goed foarbyld fan sa'n religy is it Grykske heidendom.
Oarspronklik wie de beneaming 'panteön' yn it Gryksk yn gebrûk as oantsjutting foar in timpel dy't bedoeld wie foar de ferearing fan alle goaden (en dy't dus net wijd wie oan ien spesifike god of goadinne). Sûnt de Ferljochting wurdt de term 'panteön' ek wol brûkt yn oerdrachtlike sin, foar de sammele elite fan in beskate kultuer of maatskippij of fan in diel fan in kultuer of maatskippij. Sa soe men yn heechdravende taal bgl. de produsinten en regisseurs fan Hollywood omskriuwe kinne as in panteön.
Пантеон
Harmen Cnossen
Harmen Cnossen (Snits, 4 april 1965) is in Nederlânsk dirigint.
Cnossen krige syn earste piano- en slachwurklessen doe't hy sân jier wie. Hy studearre slachwurk en piano oan de Muzyk Pedagogyske Akademy yn Ljouwert, it Sweelinck Konservatoarium yn Amsterdam en pauken oan de Herbert von Karajan Akademy by it Berliner Philharmoniker. Cnossen folge kursussen âlde musyk yn Weimar (Turingen) en Utert.
Al yn syn stúdzjetiid spile Cnossen yn it Europeesk Jeugd Orkest en dirigearre hy keamermuzyk, opera, oratoarium, symfonyorkesten, musical en tsjerkemuzyk.
Karrêre
Cnossen wie fêste dirigint by it Tchaikovsky Chamber Orchestra of Belgium en yn Nederlân fan it amateurorkest Coro e Orchestra di Giuseppe Verdi yn Grins wêrmei't hy muzyk fan de komponisten as Giacomo Puccini en Giuseppe Verdi utfierde. Fan 1996 - 1998 wie hy dirigint fan it studintenorkest Bragi yn Grins, dat hy nei spul mei it bestjoer ferliet. Sûnt 2006 is Cnossen dirigint fan it amateurorkest Kerkraads Symfonie Orkest en fan septimber 2007 ôf fan it UvA-Orkest J. Pzn Sweelinck.
Fan 1 novimber 2008 ôf is Cnossen dirigint fan de Marinierskapel fan de Keninklike Marine. Op 12 jannewaris 2009 begjint hy oan syn militêre foarming oan it Keninklik Ynstitút Marine (KIM) yn De Helder. Medio maart 2009 sil hy klear wêze mei syn oplieding en sil hy yn de rang fan Majoar fan de Marinierskapel oantrede by de kapel.
Prizen en ûnderskiedingen
Cnossen wûn in gouden medalje yn 1995 op it Lovro von Matacic konkoers yn Zagreb, wêrnei't hy it Zagreb Filharmoanysk Orkest dirigearde yn it Requiem fan Wolfgang Amadeus Mozart. Yn 2005 wûn Cnossen de Hong Kong Philharmonic Orchestra Fellowship Award.
List fan planetoïden 43901-44000
Dit is in list fan planetoïden 43901-44000.
Wurdwiis
300px|thumb|right|Wurdwiis Wurdwiis is in Frysk kompjûterspultsje oer taal dat yn 2002 ûntwikkele is troch Otto B. Wiersma en Douwe van der Meulen.
It spul biedt letters oan dy't teplak setten wurde moatte yn it spylfjild. Mei dy letters moat besocht wurde om wurden te foarmjen. Yn it spylfjild meie dy wurden yn fjouwer rjochtingen rinne (horizontaal, fertikaal en diagonaal), sadat mei it delsetten fan ien letter ynienen meardere wurden fûn wurde. De letters fan de fûne wurden wurde ferwidere en de wurden wurde yn de list setten. It spul hâldt de tiid en de punten by, sadat men ek ûnderling wedstrydsjes spylje kin. Persoanlike skoares en TOP-10 oersjoggen binne te besjen en út te printsjen. De grutte fan it spylfjild en de lingte fan op te sykjen wurden is by elk spul yn te stellen.
It is in multy-media-spul: by ferskate wurden binne bypassende lûden te hearren.
Bekhof
It Bekhof is in buorskip by Aldeberkeap yn de gemeente Eaststellingwerf. De buorskip leit oan de dyk tusken Aldeberkeap en Boyl, by de Linde. Dat is ek it plak wêr't de Bekhofskâns stien hat.
Morpeth
Morpeth is it haadplak fan, en in civil parish yn, it Ingelske greefskip Northumberland. It plak leit oan de rivier de Wansbeck. Sûnt 1981 is Morpeth it bestjoersintrum fan Northumberland. By de folkstelling fan 2001 hie it plak in befolking fan 13,833 persoanen. Yn de omkriten lizze de plakken Mitford en Pegswood.
Ferdinand de Jong
Ferdinand de Jong (It Oranjewâld, 22 febrewaris 1969) is in Frysk skriuwer, dy't op It Hearrenfean wennet.
Morpeth
It stedsje leit 1,25 km fan de sneldyk A1 en hat in direkte spoarferbining mei Londen (reistiid goed trije oeren).
Ferdinand de Jong
Biografy
Fan jongs ôf oan hat De Jong graach lêze mocht. Letter skreau er anonym stikjes foar de doarpskrante. Dêrtroch hie er aardichheid krigen oan it skriuwen; it ferhaal foar de earste roman kaam al rillegau yn 'e holle. Doe't er it klear hie, hie De Jong it foarlein oan Klaas Bruinsma, oersetter fan Grykske en oare klassike talen yn it Frysk. Nei dy syn oanwizings, besleat er mei te dwaan oan it projekt 'Skriuw', in begeliedingsprojekt foar begjinnende skriuwers dat organisearre wurdt troch It Skriuwersboun. De Jong krige dêrby begelieding fan Elske en Marja Schotanus. Yn 2010 ferskynde De Jong syn debútroman mei de titel Guozzeflecht by de Friese Pers. It is in spionaazjeroman opdield yn trije parten, de earste spilet him ôf yn Sibearje. In jier letter, yn 2011, folge syn twadde roman mei de titel 'It dak fan de wrâld'. It is in boek dat de lêzer meinimt nei de heechste berch fan de wrâld, de Mount Everest. Yn 'e maitiid fan 2012 ferskynde syn tredde roman, De lêste trúk. It boek waard presintearre op 1 juny fan dat jier yn it Paleis fan Justysje yn Ljouwert. Bedoarne hannel waard yn 2014 presintearre yn Boarnburgum en wie syn lêste útjefte by de Friese Pers. Yn 2015 waard De Nova Scotia staazje útjûn troch Bornmeer fan De Gordyk en dêr ek presintearre. It boek is foar in grut part autobiografysk en beskriuwt De Jong syn staazje fan de lânbouskoalle út yn Nova Scotia, Kanada. Yn 2017 krige De Jong in wurkbeurs en koe sadwaande ôfreizgje nei Norilsk yn Sibearje dêr’t er û.o. de noardlikste oerkape iishokkyhal besocht. De Jong rûn al lang mei it idee yn de holle om om in roman oer iishokky te skriuwen en sadwaande ferskynde fan syn hân yn 2018 De tredde perioade, de earste Frysktalige roman oer iishokky. De roman waard tagelyk yn it Hollânsk útjûn en presintearre yn de Business Lounge fan Flyers It Hearrenfean yn Thialf.
Morpeth
thumb|left|Tsjerke St George's en de Telfordbrêge by de oerstreaming fan septimber 2008
Ferdinand de Jong
Biografy
Ferdinand de Jong is boeresoan en hat de Middelbere lânbouskoalle folge, mar boer is er nea wurden. Earst hat er in skoft produksjemeiwurker west yn it suvelfabryk fan Wolvegea. Dêrnei siet er alve jier yn de produksje fan feefoer by Koudijs fan Snits. Hy is op 't stuit as lytse selsstannige oan ’t wurk; hy hat in tal tsjerkhôven ûnder behear.
Yn 2012 wûn De Jong de fiifde Rink van der Veldepriis foar syn twadde boek It dak fan de wrâld.
Paralympyske Simmerspullen 1980
De VIe Paralympyske Simmerspullen waarden yn 1980 hâlden yn Arnhim en Veenendaal, Nederlân.
Alde Lune
Alde Lune is in feart yn de gemeente Tytsjerksteradiel, súdeastlik fan Ljouwert. De Alde Lune begjint by de Lousmarpolder en rint dan mei in knik nei it suden, ûnder de wei Aldemiede troch nei it Van Harinxmakanaal.
De namme Alde Lune jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Oude Lune.
Paralympyske Simmerspullen 1980
It Sportsintrum Papendal waard brûkt as Paralympysk Stadion en dêr waarden ek de measte eveneminten hâlden. De Spullen waarden op 21 juny iepene troch Prinses Margriet. De Oranjekazerne yn Schaarsbergen die tsjinst as Paralympysk doarp.
Sporten
Dit jier stiene der 13 sporten op it programma, wêrfan wrakseljen foar it earst. By it follybal stie foar it earst it sitfollybal op it programma, dat yn it organisearjende lân in populêre foarm fan follybal is.
Dielnimmende Lannen
42 lannen diene mei oan de Spullen fan 1980
Yellowknife
Yellowknife leit oan de rivier de Yellowknife en oan de noardigge fan 'e Grutte Slavemar. De meast tichtby lizzende de grutte stêd is Edmonton op 1500 kilometer.
Alde Molkfeart
De Alde Molkfeart is in wetter dat troch Makkum rint en eastlik dêrfan útkomt yn de Molkfeart nei Wûns.
De namme Alde Molkfeart jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Oude Melkvaart.
Frede fan Utert (1474)
De Frede fan Utert wie in frede dy't yn 1474 sletten waard en in ein makke oan in lange perioade fan hannelsoarloggen yn Noardwest-Europa, mar yn 't bysûnder oan 'e Ingelsk-Hanzeätyske Oarloch.
De Hânze wie yn de lette midsiuwen in geducht gearwurkingsferbân tusken in grut oantal stêden yn Europa. Dy Hânzestêden leine benammen yn Dútslân, East-Nederlân, Poalen, Flaanderen en de Baltyske steaten. De hannelgebieten wiene de lannen om de Noard- en Eastsee. Sûnt ûngefear 1430 brutsen der ferskate kaperoarloggen út tusken dizze stêden en frije hannelers út stêden dy't gjin lid wienen fan it bûn, benammen út de greefskippen Hollân, Seelân en Ingelân. De Frede fan Utert makke net allinnich in ein oan de oarloggen mar ek in ein oan de hegemony fan de Hânze.
1979
Dit jier makket ûnderdiel út fan it desennium fan 'e 1970-er jierren.
Jehan II fan Aragon
Jehan II fan Aragon (Spaansk: Juan II, Katalaansk: Joan II, Aragoneesk: Chuan II en Baskysk: Joanes II; berne op 29 juny 1398, ferstoarn op 20 jannewaris 1479), ek Jehan de Grutte (el Gran) of Jehan de Unleauwige (el Sense Fe), wie fan 1458 oant syn dea yn 1479 kening fan Aragón. As man fan keninginne Blanka I wie Jehan fan 1425 oant 1479 ek kening fan Navarra. Fan 1458 oan 1468 wied er boppedat kening fan Sisylje.
Biografy
Jehan waard berne yn Medina del Campo (yn de Kroan fan Kastylje) as de soan fan kening Ferdinand I fan Aragón en Eleonora Urraca fan Kastylje, dy't fanwegen har besit de bynamme la rica hembra (it rike wyfke) hie. Yn syn jongerein wie Jehan ien fan de Aragón-prinsen, dy't meidie oan de strideraasjes yn Kastylje ûnder it bewâld fan Jehan II fan Kastylje. Oant likernôch healwei syn libben wied er ek luitenant-generaal yn Aragón foar syn broer en opfolger Alfûns V, dy't in soad yn Itaalje residearre. Op syn âlde dei hie Jehan it drok mei de oanduorjende konflikten mei syn Aragoneeske en Katalaanske ûnderdanen, mei Loadewyk XI fan Frankryk en de tarieding fan it paad foar it houlik fan syn soan Ferdinand mei Isabella I fan Kastylje, dat de feriening fan Aragón en Kastylje ta stân brocht en late ta de stifting fan it keninkryk Spanje. Dy swierrichheden mei syn eigen ûnderdanen hiene in soad te meitsjen mei de tragyske skelen yn de eigen famylje.
Jehan wie nammentlik ynearsten mei Blanka I fan Navarra troud. Troch dat houlik waard er kening fan Navarra en nei har ferstjerren yn 1441 bleau dat syn ryk oant syn dea. Hja hiene teagearre mar ien soan, Karel, dy't as erfgenaam fan Navarra de titel prins fan Viana droech. Al gau waard Jehan oergeunstich op syn soan en nei syn twadde houlik mei Jehanne Enríquez gie dy oergeunst ûnder ynfloed fan dy twadde frou op suvere haat oer. Jehan besocht doe syn soan de grûnwettelike rjochten om as luitenant-generaal op te treden as syn heit der net wie te ûntnaderjen, mar de Aragonezen keazen yn dy saak de kant fan syn soan en de kening koe net oars as fan de plannen om syn twadde frou as luitenant-generaal te beneamen ôf te sjen.
Der folge in lange boargerkriich yn Navarra mei wikseljend resultaat, dy't pas einige mei de dea fan de prins fan Viana yn 1461. Mooglik waard er troch syn eigen heit fergiftige. De Katalanen, dy't de saak fan de prins fan Viana stipen en sels ek klachten hiene, sochten doe stipe by bûtenlânske pretendinten en it lêst stik fan syn libben stie yn teken fan de striid tsjin dy opfolgers. Hy moast ôfstân dwaan fan Roussillon, syn besit yn it noardeasten fan de Pyreneeën troch it te ferpânen oan kening Loadewyk XI fan Frankryk.
Doe't er op leeftyd wie krige Jehan grize staar, mar syn joadske arts Abiathar Crescas wist him mei in operaasje better te meitsjen. Oan de Katalaanske rebelly kaam yn 1472 in ein, mar oant syn dea yn 1479 moast er fjochtsje tsjin de Frânske kening, weryn't er in soad tsjinslach meimakke.
Jehan II waard troch Ferdinand opfolge, syn soan út syn twadde houlik, dy't doe al troud wie mei Isabella I fan Kastylje. Syn dea en de opfolging troch Ferdinand betsjutte it begjin fan de ferieniging fan de Spaanske lannen ûnder ien keninklik hûs.
Houlik en bern
Ut it earste houlik mei Blanka fan Navarra hie Jehan de folgjende bern:
Ut it houlik mei syn twadde frou Jehanne Enríquez hied er de folgjende bern:
Bûten it houlik berne bern:
Nyomi Star
Nyomi Star, echte namme ûnbekend (19 jannewaris 1985), is in Amerikaansk neakenmodel, pornografysk aktrise en prostituee fan Koreaansk etnysk komôf. Hja makke har debút yn in pornografyske film yn 2016. Neffens har offisjele opjefte is se 1.67 m lang, mei in gewicht fan 59 kg en kupmaat 36E.
Frysk Hynder (whiskey)
thumb|right|Flesse Frysk Hynder Frysk Hynder is in Nederlânske single malt whisky, dy't makke wurdt yn de Us Heit Distillery te Boalsert.
Alde Wei
De Alde Wei as mar:
Slach by Doarestêd
De Slach by Doarestêd fûn plak yn 690 tusken de Friezen, ûnder lieding fan kening Redbad, en de Franken, ûnder lieding fan hofmeier Pippyn II. De Friezen waarden troch de Franken ferslein.
Eftergrûn
Likernôch tusken 650 en 719 waarden de omkriten fan Utert in spylbal tusken de twa machten, dêrby wie it behearskje fan de âlde Romeinske grinsfersterkings faaks de ynset fan de fijannichheden. De Friezen wienen yn de perioade dêroanfoarôfgeand in macht fan betsjutting wurden en ha' besocht har gesach wer nei it suden út te wreidzjen. Healwei de 7e iuw wie it castellum fan Utert in har besit kaam en sit wurden fan de Fryske keningen.
Sa om en de by 690 besochten de Franken fannijs it gebiet werom te winnen en fierde Pippyn II in fjildtocht tsjin de Friezen. By Doarestêd (Wyk by Duerstede) waarden de Friezen ferslein en sa kaam Utert wer yn hannen fan de Franken. Dy Frankyske oerwinning lei de grûnslach foar de neikommende misjewarberens fan Willibrord en dêrnei Bonifatius fan it Utertse castellum út.
Etrusken
right|thumb|250px|Etruskyske wanskildering De Etrusken, ek Tyrrenen neamd (dêrfandinne de Tyrreenske See) wienen yn de Aldheid ynwenners fan Etruerje. Sy sprutsen in net-Yndogermaanske taal dy't noch net ûntsifere is. Bloeitiid fan harren kultuer wie tusken de 8e iuw f.Kr. oant 1e iuw f.Kr. De Etrusken waarden yn 280 f.Kr. troch de Romeinen ferslein en ûnderwurpen, mar hawwe in soad ynfloed útoefene op de Romeinske kultuer Sy wienen benammen masters yn de edelsmeikeunst.
Literatuer
*  🇦🇹:  Ruma Rasna – Die etruskischen Wurzeln Roms . http://www.academia.edu/28000848/Ruma_Rasna_Die_etruskischen_Wurzeln_Roms
Paralympyske Winterspullen 1980
De IIe Paralympyske Winterspullen waarden yn 1980 hâlden yn it Noarske Geilo.
Sporten
By dizze spullen stiene der trije sporten op it programma. Wêrfan it prikslydzjen foar it earst.
Paul Gillon
Biografy
Striptekener Paul Gillon is yn Nederlân û.o. ferneamd fan syn rige Schipbreuk in de tijd, Quintett en De orde van Cicero. Opfallend wie ek syn eroatysk post-apokalyptysk wurk "De overlevende". De Frânskman stie bekend as ien dy't graach erotyk yn syn wurk oanbrocht.
Oare folsleine wurken (in kar)
[…] […]