cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dútsk
Farianten fan it Standertdútsk
thumb|upright|De farianten fan it Standertdútsk. Binnen de Dútske standerttaal binne ferskate farianten. Sa is der it Dútske Standertdútsk, it Eastenrykske Standertdútsk en it Switserske Standertdútsk.
Pieter Andries Meeter
Hy skreau lêsboeken foar bern, sjongboekjes en levere Fryske bydragen oan Iduna.
Dútsk
Farianten fan it Standertdútsk
Yn Dútslân, Eastenryk, Súd-Tirol en it Dútsktalige diel fan Belgje slút it Standertdútsk oer it generaal goed oan by de deistige taalpraktyk fan de sprekkers. Yn Switserlân wurdt de standerttaal benammen as skrifttaal brûkt, de Switserske dialekten binne as sprutsen taal (ûnder oaren yn 'e media) de noarm. Yn Lúksemboarch is der neist de Dútske skrifttaal ek in standardisearre Lúksemboarchsk, dat sûnt 1984 as offisjele taal yn Lúksemboarch erkend is.
Yn it noarden fan Dútslân binne de Nederdútske dialekten foar in relatyf lyts diel fan de befolking de deistige omgongstaal. Der is gjin standerttaal dy't de Nederdútske dialekten mei-inoar ferbynt.
Taalpriuwke
Universele Ferklearring fan de Rjochten fan de Minske: Artikel 1: Alle Menschen sind frei und gleich an Würde und Rechten geboren.
Sie sind mit Vernunft und Gewissen begabt und sollen einander im Geist der Brüderlichkeit begegnen. „Alle minsken wurde frij en gelyk yn weardigens en rjochten berne. Hja hawwe ferstân en gewisse meikrigen en hearre har foar inoar oer yn in geast fan bruorskip te hâlden en te dragen.“
Smidshuzen
Smidshuzen is in buorskip yn de Oasthoek oan de Aldebiltdyk ûnder Sint-Jabik yn de gemeente De Waadhoeke.
Hongkong
Skoalle
De opbou fan it skoalsysteem sjocht der sa út:
Smidshuzen
De namme komt ek foar as Smidshuizen en ferwiist nei in smidte dêr't al yn 1649 oer skreaun wurdt.
Hongkong
Skoalle
Nei de boppebou fan it fuortset ûnderwiis nimme de bern diel oan it steatseksamen (HKCEE), dêr’t se in sertifikaat (Certificate of Education) foar krije kinne. Om fierder te studearjen oan de universiteit moatte de bern nochris twa jier nei skoalle. Dêrnei folget in test om talitten te wurden ta de universiteit.
Der binne acht universiteiten en twa akademyske ynstituten. Dêrneist binne der noch aardich wat hegeskoallen.
Ekonomy
Yn de fyftiger jierren fan 20e iuw kaam de yndustry yn hurd tempo fan 'e grûn. De belangrykste produkten wienen klean, horloazjes, elektroanika en boartersguod. Troch de hegere salarissen en de iepen ekonomy polityk fan Sina yn de tachtiger jierren is in grut part fan de yndustry fuortgong nei de fêstewâl fan Sina. Oare sektoaren toerisme, tsjinsten en hannel binne hjoed de dei ryklik fertsjinwurdige yn Hongkong. De muntienheid is de Hongkongske dollar (HKD).
Befolking
thumb|De Wong Tai Sin-tempel De ynwenners fan Hongkong wurde somtiden Hongkongers neamd. Oan 'e ein fan 2007 hie de stêde mear as 7 miljoen ynwenners. It bertesifer yn Hongkong is 0,95 bern de frou, ien fan de leechste bertesifers fan de wrâld. Troch ymmigranten út Sina, sa likernôch 45.000 yn 't jier, groeit it ynwennertal noch hieltyd. De libbensferwachting yn Hongkong wie 81,6 jier yn 2006, it seisheechste fan de wrâld. Sa'n 95 persint fan de ynwenners binne Han-Sinezen. De oare 5 persint fan de befolking is net fan Sineeske komôf. Der wenje Poenjabieren, Sindiërs, Pakistanen en Nepalezen út Súd-Aazje. Guon flechtlingen út Fietnam meie no permanint yn Hongkong bliuwe. Yn de hannel- en tsjinstesektor wurkje Europeanen (in protte Britten), Amerikanen, Australiërs, Kanadezen, Japanners en Koreanen. De measte Britten dy't der wenje binne hingjen bleaun nei de oername fan 1997. 95 persint fan de befolking praat Kantoneesk. It Ingelsk hat neist it Kantoneesk in offisjele status, mar neffens in folkstelling fan 1996 mar troch 3,1 persint fan de befolking praat. Hongkong is lykwols foar in grut part twatalich, ek op ferkearsbuorden. Sûnt de oername fan 1997 binne der mear flechtlingen fan de fêstewâl fan Sina nei Hongkong kaam, dêr't der hieltyd mear sprekkers fan it Mandaryn troch yn Hongkong wenje.
Yn Hongkong is de frijheid fan religy fêstlein yn de wet. 90 persint fan de befolking fan Hongkong leaut oan ien of mear lokale religy's, benammen Boedisme en Taoïsme. Der is in kristlike mienskip fan sa likernôch 600.000 minsken, dy't meiïnoar 8 persint fan de befolking útmeitsje. It tal Protestanten en Katoliken is heal om heal, neist in pear lytse mienskippen mei Mormoanen en Jehova's Tsjûgen. Der binne ek Sikh-, Moslim-, Joadske-, Hindû- en Hahaimienskipen. Fuort nei de oerdracht oan Sina yn 1997 wie der noed en soarch oer de frijheid fan religy. No is, oars as op de fêstewâl fan Sina, oeral frijheid fan religy, mei de Falûn Gong-oanhingers dy't oefenje meie yn Hongkong, en de Anglikaanske Tsjerke en Roomsk-Katolike Tsjerke dy't harren eigen biskoppen beneame meie.
Transport
Hong Kong International Airport is ien fan de grutste fleanhavens fan de wrâld en leit op it eilân Lantau. Yn 2007 wienen der 47 miljoen passazjiers en 3,74 miljoen ton fracht. thumb|Tram yn Hongkong 90 persint fan de deistige reizgers yn Hongkong meitsje brûkme fan it iepenbier ferfier. De bussen yn Hongkong, dêr't in grut part dûbeldekkers fan binne, ride sûnt 1933 troch Hongkong. Troch de stêd rinne metro-, trein-, tram- en lightrail-ferbinings.
De taksy's yn Hongkong ha trije ûnderskate kleuren: Alle taksy's meie nei it fleanfjild of Disneylân ride.
De Star Ferry is in fearboattsjinst yn de Victoria Harbour en fart al mear as 120 jier. Oer fjouwer ferbinings wurde sa'n 53.000 passazjiers per dei betsjinne. It is in symboal foar de stêd en biedt in prachtich panoramo fan it wetter ôf. Oare fearboattsjinsten farre nei de fierlizzende eilannen, new towns, Makau, en stêden oan de fêstewâl fan Sina.
Lyts Frisia
Lyts Frisia is in tydskrift dat sûnt 1951 útjûn wurdt troch de Jongfryske Mienskip. By de gearkomste fan de Jongfryske Mienskip fan 1 maart 2014 waard de namme feroare yn  Nij Frisia. Nij Frisia ferskynt fjouwer kear yn 't jier.
Sûnt 1970 ek foar de Douwe Kalmastifting. De foargonger fan it tydskrift wie Frisia (1917-1936). Sa't it ûnderskrift al seit, Tydskrift foar Fryske striid en literatuer, is it tydskrift is in literêr poadium en in foarum foar de Fryske striid. It blêd waard oprjochte troch Douwe Kalma dy't ek de earste redakteur wie. Letter folgen Wike L. Zylstra (1953-1958), Teake Hoekema (1958-1961, 1964-1970), Meinte Oosterhout (1958-1960), P.S. Bruinsma (1960-1964), G.N. Visser (1964), Anne Jousma (1967) en Juw fon Wearingha (1974).
Bysûndere nûmers wienen it Douwe H. Kiestranûmer (1970), oer Douwe Kalma (1971), W.J. Buma, Wei en Wurk fan Douwe Kalma (1972), Douwe Kalma, De Fryske wei, nasjonale opstellen út 1946-1951 (1973), Jan Bearn Singelsma, Frjemden wâdzje ús ikkers oer! (1974)
Poelbergmolen
De Poelberchmûne (Poelbergmolen) is in wynmûne yn de West-Flaamske stêd Tielt, Belgje. De mûne stiet oan de Woestijnbosstraat op de Poelberch.
It is in iepen standermûne mei as funksje nôtmûne.
Skiednis
Al yn 1668 wie der in wynmûne op de Poelberch ("eenen coorenwindmolen op de Poelbergh"). It âldste jiertal (1631) is te finen op in klauizer, mar dy kin likegoed fan in oare mûne komme.
Oant 1980 wie de mûne eigendom fan in partikulier. Yn dat jier kocht de gemeente Tielt de foar in part brekfallige mûne oan. De mûne waard yn 1992-1993 restaurearre en mealree makke. De Poelberchmûne wurdt troch frijwillige mûners oan it wurk holden.
Njonken de mûne stiet op de Poelberch ek in earder skoaltsje en in kleasterkompleks. De mûneberch en omjouwing waard yn 1993 as beskerme doarpssicht klassifisearre.
Beskriuwing
De Poelberchmûne is in iepen standermûne op opmitsele fûneminten. De mûne hat in tal bysûndere houten opskriften, lykas: Protect godt for alle lien dan wort ghy gerren geseyen, en als ghy hyer lose life godt sal u den heaven gheven en Maria met verlanghen sal u in har ryck ontfanghen (9 july 1726).
Glandieuwetterfal
De Glandieuwetterfal (Frânsk: Cascade de Glandieu) is in lytse wetterfal yn Frankryk. De wetterfal leit yn Glandieu, yn it departemint Ain, tusken de doarpen Brégnier-Cordon en Saint-Benoît.
De wetterfal bestiet út twa opienfolgjende wetterfaltriemmen, mei in totale hichte fan 60 meter, dy't it wetter fan 'e Gland nei it Rhônebekken fiere.
969
Berne
thumb|right|Olga fan Kiev
Neakenmodel
In neakenmodel (of bleatmodel) is in model dat tsjin betelling neaken posearret. De oarspronklike foarm fan it neakenmodel is it keunstmodel, dat neaken posearret as ûnderdiel fan in kreätyf proses, wêrby't it model tsjinnet as fisuële grûnslach foar in keunstner (in keunstskilder of byldhouwer), of mooglik foar in hiele keunstklasse, om in keunstwurk op te basearjen. Foar de útfining fan 'e fotografy kaam dit frij faak foar. Tsjintwurdich is it lykwols folle minder algemien, mei't ien of mear foto's fan in persoan faak better tsjinje as de persoan sels, en om't der tsjintwurdich simpelwei folle minder skilderijen makke wurde. In oare (en hjoed de dei mear algemiene) foarm fan it neakenmodel is it neakenblêdmodel, dat posearret foar neakenblêden, lykas de Playboy, de Playgirl of de Penthouse, of, hieltyd faker, foar websiden op it ynternet dy't har talizze op neakenfotografy.
Highway Chile
Highway Chile is in Nederlânske metalband oprjochte yn 1980 yn Rotterdam. De band brocht yn 1983 syn debútalbum Storybook Heroes út. De band hold der yn 1985 der mei op, mar makke yn 2001 in trochstart. Highway Chile hat trije studio-albums en ien live-album útbrocht.
Douglas Adams
Douglas Noel Adams (Cambridge, 11 maart 1952 – Santa Barbara (Kalifornje), 11 maaie 2001) wie in Ingelsktalige skriuwer, út Ingelân. Hy hie it St. Johns College folge yn Cambridge, dêr't er Ingelsk studearre.
Hy hat in ferskaat oan wurk hân. Under oaren hat er meiholpen oan Monty Python's Flying Circus, en meiskreaun oan Dr. Who. Syn grutte sukses kaam lykwols doe't er it harkspul fan The Hitchhiker's Guide to the Galaxy die, en it boek dêrfan. It wie sa'n grut sukses dat der platen fan úbrocht waarden, en hy skreau it ferhaal út ta in trilogy yn fiif parten. Der waard fierder harkspul fan spile, en in tillefyzjesearje. Uteinlik kaam der ek in film fan, dêr't Adams al oan meiskreau, mar dy't earst nei syn dea filme waard. Oar wurk wie syn boeken oer Dirk Gently's Holistic Detective Agency.
Oerset
Yn it Nederlânsk binne de boeken útbrocht as Het Transgalactisch Lifterhandboek, en dêr is ek in Nederlânsk harkspul nei makke. Yn it Frysk is der allinnich in oersetting fan ien haadstik fan it boek The Restaurant at the End of the Universe. Dat soe "It restaurân oan de ein fan it universum" west hawwe moatten, mar skynber is de grap dat it de ein fan alles is de oersetter ûntkaam, dat it is oerset as gong it oer de ein fan de molkwei.
Blêdlok
Blêdlok (Allium ursinum) is in boskplant, dy't faak yn grutte groepen op fochtige fiedselrike boaiems fan leafbosken foarkomt. Se hat it leafst koele bosken. Blêdlok is beskerme yn Nederlân en Belgje. De plant stiet dan ek op de List fan wetlik beskerme planten yn Nederlân. De plant bloeit yn de maitiid. De plant ferspriedet in sipelgeur. Katten kinne net goed oer de geur en komme dêrom net gau yn in tún dêr't Blêdlok stiet. De Blêdlok is in stinzeplant.
De blom hat wite stjerfoarmige blomkes. De stâle groeit rjocht omheech fanút in bol. De plant is mearderjierrich.
Gebrûk fan blêdlok
Farske blêden fan de Blêdlok soene weardefolle genêskrêftige stoffen hawwe dy’t mei it drûgjen ferlern gean. De blêden wurde faak brûkt yn salades, sop of kwark.
Fenna Mastenbroek
Fenna Mastenbroek (Snits, 16 maart 1788 - dêre, 3 oktober 1826) wie in skriuwster, benammen fan berneboeken.
Biografy
Sy wie de dochter fan Pieter Jacob Mastenbroek (1759-1829), houthanneler, en Janneke Theunis ten Cate (1760-1830). Fenna Mastenbroek bleau frijfaam. Sy wie de âldste yn in húshâlding mei trije famkes en twa jonges. Har heit hie in grutte houtmûne en hie dêrneist ferskate funksjes: kommissaris fan it bakkersgilde, boekhâlder fan it geastlike steatsgoed en lid fan it gerjocht. Sûnt 1790 wennen se op Kleinzand 60, in hearehûs dêr't Fenna de earste stien foar lein hie. Se waard strang-minnistysk opbrocht, mar wie sels folle frijsinniger.
Skriuwster
thumb|Fenna Mastenbroek ([[Cornelis Wester ]] Yn 1815 ferskynde de bondel 'Lectuur voor vrouwen', in jier letter diel twa. Yn it foaropwurd skriuwt se: Voor mannen te schrijven is minder mijn taak, dewijl daartoe veelal een geleerdheid wordt gevorderd, welke ik niet bezit, en die ook, volgens ’t algemeen oordeel, geen sieraad der vrouw is. As 34-jierrige joech se lieding oan in lêsselskip foar Snitser froulju. Fenna Mastenbroek skreau romans, koarte ferhalen en gedichten dy't meast op froulju en bern rjochte wiene. De romans en ferhalen spylje har ôf yn in folslein Nederlânske omjouwing en geane in soad oer it al as net finen fan houlikslok, it dwaan fan húshâldlik wurk en it lieden fan in from libben. Yn 'Linda Brandenburg’, (1815), rôp se op ta berêsting ‘in de leiding der Voorzienigheid’. Yn de roman 'Wilhelmina Noordkerk'' (1818) stelde hja lichtsinnichheid en de hing nei frjemde seden oan de kaak dêr't ek yn bûtenlânske boeken oer skreaun waard. Yn it nei har dea ferskynde De kunst om gelukkig te worden (1826) kaam it stribjen nei in godfruchtich libben nei foaren; ek it opfieden fan bern moast rjochte wurde op it libben nei de dea.
Har poëzij bestiet út in soad gelegenheidsgedichten yn almanakken en tydskriften. As redaktrise yn it Jaarboekje door Natuur en Kunst aan Genoegen Gewijd publisearret se bygelyks 'Welkomst-groet' (1824), dat skreaun wurdt by har te gau berne muoikesizzer. Se levere ek bydragen oan Philopaedion Tijdschrift voor de Jeugd (1822-1831). Se hie ek kontakten mei skriuwsters as Francijntje de Boer, Anna Barbara van Meerten-Schilperoort en Petronella Moens. Foar Moens hat se in ynskripsje skreaun yn har Liber Amicorum (1825).
Fenna Mastenbroek hie in swakke sûnens en wie faak siik. Se koe dit neffens har freondinne Anna Barbara van Meerten-Schilperoort útstean troch har sterke leauwe. Se stoar op 38-jierrige leeftiid yn har âldershûs yn Snits. Nei oanlieding fan har dea publisearre dr. P. Camper út Sutfen in Latynsk lofdicht op har.
Reputaasje
Ferskate titels waarden al by har libben op 'en nij printe en yn 1839 waarden fjouwer ferhalen út it twadielige Onderhoud voor huiselijke en gezellige kringen (1823-1825) opnij útjûn: 'Frederika Groenwoud', 'Familie Suzenheim', 'Agatha Berkenstein', 'Charlotte Walter', en 'Constantine Geldenhor'. Op de 'Zedelijke verhalen uit de bijbel' waard troch hûnderten minsken yntekene. In resensint fan de Vaderlandsche Letteroefeningen (1815) skreau oer it earste diel fan 'Lectuur voor vrouwen': Onder deze titel ontvangen wij een zestal zo uitmuntende zedelijke verhalen, dat wij niet weten, wat een waardige moeder in een boek, dat haar dochter ter uitspanning, of dat zij met haar dochter ter uitspanning lezen zal, anders verlangen zou. Der waard miend dat dizze ferhalen ûnmooglik troch in frou skreaun wêze koenen en tocht dat se help hân hawwe moast fan in man. Letter waard Mastenbroek wurdearre om har bevallige schrijfstijl en boeiende wijze van verhalen mei godsdienstige toon en leerzame strekking (Eekhoff, 155). Yn 1914 neamde R. Zuidema har skriuwstyl frijwat los foar har tiid (NNBW) en Meindert Cornelis Nijland priizge har ‘veredelende invloed’ op froulju en bern (De Navorscher, 1924). Gerrit Komrij hat har gedicht ‘Welkomst-groet’ opnomd yn De Nederlandse kinderpoëzie in 500 en enige gedichten (2007).
Crossover (pornografy)
Mei in crossover wurdt yn 'e pornografy in oerstap út 'e pornoyndustry nei de mainstream-film-, -tillefyzje- of -muzykyndustry bedoeld. It is oer it algemien noch net iens sa maklik om sa'n oerstap te meitsjen, om't it meiwurke hawwen oan it meitsjen fan pornografyske films en byldmateriaal, benammen yn 'e Feriene Steaten, tige stigmatisearjend is. Allinne de grutste pornoaktrises, lykas Jenna Jameson, Jesse Jane, Tera Patrick en Lisa Ann, kinne harren gauris ridlik frij tusken de beide sjenres bewege. Foar manlju is pornografysk wurk minder stigmatisearjend, en dat hat pornoakteur Ron Jeremy by steat steld om wrâldferneamd te wurden, al is er yn 'e mainstream-yndustry noch altyd net echt trochbrutsen. Yn Jeropa wurdt der minder delsjoen op pornoakteurs, en ferskate aktrises hawwe dan ek nei it beëinigjen fan harren pornokarriêre mei súkses in definitive crossover makke. Sa is it bgl. Katja Kean yn Denemark en Gina Wild yn Dútslân slagge om in postpornografyske karriêre as mainstream-aktrise te begjinnen.
It Testamint fan in Fermoarde Joadske Dichter
It Testamint fan in Fermoarde Joadske Dichter, yn it oarspronklike Frânsk: Le Testament d'un Poète Juif Assassiné, is in roman fan 'e hân fan 'e Joadsk-Amerikaanske skriuwer, heechlearaar, polityk aktivist, Nobelpriiswinner en holokaustoerlibbene Elie Wiesel (1928). It boek beljochtet it lot fan 'e Joadsk-Russyske yntelligintsia ûnder it skrikbewâld fan Stalin. Le Testament d'un Poète Juif Assassiné waard foar it earst útjûn yn 1980; yn 2007 waard it oerset yn it Frysk, mar dy fertaling is spitigernôch nea útjûn.
Ynhâld
It Testamint fan in Fermoarde Joadske Dichter draait om it histoaryske feit dat op 12 augustus 1952 alle grutte Joadske skriuwers fan Ruslân temûk eksekutearre waarden op befel fan Sovjet-lieder Jozef Stalin. Yn it boek treft dat lot ek de (fiksjonele) dichter Paltiel Kossover, dy't al fan syn jongesjierren yn it tsaristyske Ruslân ôf in oertsjûge kommunist is. Mar as er weromkeart nei de Sovjet-Uny, ûntdekt er dat de Kommunistyske Partij syn grutste fijân wurden is. Oars as syn histoaryske dielgenoaten wurdt it him tastien en skreau in testamint. Jierren letter wurdt dat dokumint lêzen troch Paltiel syn soan Grisha, foar wa't it in ljocht skynt op 'e beskade parten fan syn eigen ferline. Troch Paltiel syn wurden en Grisha syn dieden lit Wiesel op 'e nij guon fan 'e meast dramatyske barrens fan 'e tweintichste iuw de revu passearje.
Fryske oersetting
Yn 2007 is Le Testament d'un Poète Juif Assassiné troch Jacobus Knol fan Dokkum oerset yn it Frysk, ûnder de titel It Testamint fan in Fermoarde Joadske Dichter. Spitigernôch koed er der gjin útjouwer foar fine, dat Knol hat de oersetting inkeld foar himsels printsje en ynbine litten, mar hy is nea yn 'e hannel kommen.
Grifformearde Tsjerken yn Nederlân
thumb|De grifformearde tsjerke yn [[Kollum]] De Grifformearde Tsjerken yn Nederlân (GKN, hjir fierders ek sa te neamen), faak oantsjut as de Grifformearde Tsjerke, of 'gewoan grifformeard' en ûnder frijmakken "synodalen" of "Grifformeard synodaal" neamd, wie oant 1 maaie 2004 (doe't it opgie yn 'e Protestantske Tsjerke yn Nederlân) in Nederlânsk grifformeard tsjerkegenoatskip. It ûntstie yn 1892 doe't twa groepen ôfskiedenen fan de Nederlânske Herfoarme Tsjerke by elkoar gienen:
Abraham Kuyper waard fierút de wichtichste lieder fan de GKN en joech de oanset ta de foarming fan de Grifformearde pylder. Der waarden organisaasjes oprjochte dy't in nauwe bân mei ûnderhâlden mei de Grifformearde Tsjerke, sa as bygelyks de Frije Universiteit yn Amsterdam, de Nederlandse Christelijke Radio-Vereniging (NCRV), it deiblêd De Standaard (letter Trouw) en de Anti Revolúsjonêre Partij, dy't no part fan it Kristen-Demokratysk Appèl wurden is, CDA.
Ofskieding en fúzje
Nei de oprjochting yn 1892 hawwe der twa ôfskiedings west. De earste wie yn 1926. Troch in konflikt oer de letterlike ynterpretaasje fan de Bibel splitste in diel him ôf fan de GKN, en foarme doe de Grifformearde Tsjerken yn Wersteld Ferbân. Omdat de Bibel yn Genesis stelt dat de slange yn het paradys tsjin Eva spriek, kaam de ortodokse mearderheid ta it einbeslút dat God dit bist it sprekfermogen jûn hawwe moast. De leden fan de wjuk dy't harren ôfsplitsten, seagen it wat allegoarysker. Op de Synoade fan Assen yn 1926 gong it lang om let oer de fraach at de Skrift in betrouber en feitlik ferslach jout yn Genesis 3. De Synoade fan 1926 miende dat der yndie sprake wie fan in "zintuiglijk waarneembare" slange. Dat it gong yn Genesis 3 net om ferhalen, fabels, myte of fiksje, mar om feitlik waar te nimmen werklikheden, sa as in slang, beammen, minsken, ensafuorthinne. Yn 1971/1972 hat de Synoade fan de GKN de besluten fan de Synoade fan 1926 wer ynroppen.
De twadde spjalt kaam yn 1944, doe't yn de saneamde Frijmakking de Grifformearde Tsjerken frijmakke har ôfskiede fan de GKN ûnder lieding fan ds. Klaas Schilder.
Yn 1909 dienen de GKN in fersyk oan de Grifformearde Gemeenten (GG) om te kommen ta tsjerklike feriening. Troch ferskillende teologyske opfetting wiisde de GG dat ôf. Oant de jierren '70 wie der lykwols wol in beskieden gearwurking tusken de GKN, de Grifformearde Gemeenten (en de Kristlike Grifformearde Tsjerken) yn net-tsjerklike organisaasjes sa as it Grifformeard Sosjologysk Ynstitút en (oant 2001) it Contactorgaan Gereformeerde Gezindte.
Burokrasy
In burokrasy is in organisaasje besteande út net-keazen funksjonarissen, mei in struktuer dy't karakterisearre wurdt troch oan regels bûne prosedueres, ferdieling fan ferantwurdlikheid (sadat úteinlik nimmen ferantwurdlik is), in sterke hierargyske opbou en ûnpersoanlike relaasjes mei bûtensteanders. It wurd 'burokrasy' hat in sterk negative byklank en wurdt in protte assosjearre mei de amtnerij. It komt fan it Frânske bureaucratie, in gearstalling út it Frânske bureau- ("buro" yn 'e sin fan skriuwtafel) en it Grykske -κράτος, -kratos ("regear" of "macht"). In burokraat is immen dy't beropsmjittich diel útmakket fan in burokrasy. Burokratisearring is in proses wêrby't in organisaasje troch sintralisearring en juridisearring ferwurdt ta in burokrasy.
Grifformearde Tsjerken yn Nederlân
Ofskieding en fúzje
De yn 1894 út Nederlân wei oprjochte Grifformearde Tsjerken yn Belgje, dy't har yn 1979 oansletten hawwe by de Verenigde Protestantse Kerk in Belgie makken as aparte klassis part út fan de partikuliere synoade fan Noard-Brabân en Limburch fan de GKN.
Burokrasy
Yn it ferline waard de term 'burokrasy' inkeld brûkt foar oerheidsynstellings, mar tsjintwurdich hat it wurd in algemienere betsjutting krigen en kin it nei lykfol hokker organisaasje ferwize. In bedriuw kin bgl. burokratysk wêze as op it haadkantoar mear minsken wurkje as yn it 'fjild'. Ek sikehuzen, ferienings of ûnderwiisynstellings kinne burokratysk wêze. As men soks seit, betsjut it ornaris dat it neilibjen fan 'e regels in doel op himsels wurden is, en as wichtiger beskôge wurdt (of liket te wurden) as it eigentlike doel fan 'e organisaasje, lykas it genêzen fan siken en ferwûnen (sikehûs) of it ûnderwizen fan 'e learlingen (skoalle). Lju dy't fêstrinne yn 'e burokrasy fan 'e Nederlânske oerheid, kinne in klacht yntsjinje by de nasjonale ombudsman.
Grifformearde Tsjerken yn Nederlân
Selsstannige gemeenten
Hoewol't de GKN faak yn it koart as Grifformearde Tsjerke oantsjut waarden, wienen de pleatslike gemeenten fierhinne selsstannich. De lokale grifformearde tsjerkegemeente wie rjochtoarderlik besjoen in grifformearde tsjerke op himsels, dy't har ferbûn hie mei it oerkoepeljend tsjerkeferbân fan de GKN.
Teologyske ûntjouwing
Oant de Twadde Wrâldkriich wie it klassyk grifformearde beliden yn neo-kalvinistyske sin in wichtich skaaimerk fan de GKN. De Grifformearde Tsjerken hienen harsels lange tiid beskôge as de meast Ware Kerk van Christus en hienen in sletten, rasjonalistysk en strang karakter. Fral it wurk fan Abraham Kuyper en Herman Bavinck sette in stimpel op it tsjerklik libben en tinken. Nei de Twadde Wrâldoarloch is - mei troch de ynfloed fan Karl Barth - it oerhearskjende plak dat it klassyk grifformeard beliden ynnaam stadichoan loslitten. Benammen nei 1962 feroare de tsjerke sterk fan karakter en waard hja in iepen plurale tsjerke mei mear romte en frijheid, alhoewol't dit per gemeente tige ferskille koe.
Burokrasy
Ferskate maatskippijfilosofen hawwe yn it ferline útholden dat in moderne maatskippij net sûnder (oerheids)burokrasy kin. De Dútske sosjolooch Max Weber (1864-1920) riddenearre dat it opsetten fan in burokrasy de effisjintste en rasjoneelste wize is om minsklike aktiviteit te organisearjen, en dat systematyske prosessen en organisearre hierargyen needsaaklik binne om 'e oarder yn in maatskippij te hanthavenjen, effisjinsje te maksimalisearjen en it foarlûken fan guon boppe oaren te eliminearjen. Tagelyk seach Weber ûnbeheinde burokrasy as in bedriging foar de yndividuele frijheid. Tsjinwurdich is hast eltsenien it der wol oer iens dat in oerheid net funksjonearje kin sûnder in beskate mjitte fan burokrasy. It dilemma is hoe't men sa'n burokrasy yn 'e stringen hâlde kin, mei't ûnbeheinde útwreiding in ynherint skaaimerk fan eltse burokrasy is.
Grifformearde Tsjerken yn Nederlân
Teologyske ûntjouwing
De GKN jilde desennia lang as in bolwurk fan rjochtsinnigens, mar troch boppeneamde teologyske ûntwikkelings hawwe hja no yn de grifformearde tsjerken de namme fan it minst ortodoks tsjerkeferbân ûnder de grifformearde tsjerkegenoatskippen.
Bekende leden en teologen
Likernôch sân fan de tsien grifformearden (tsjerkemienskippen dy't de namme 'grifformeard' hawwe wurde bedoeld) is lid fan de GKN (no Grifformearde Tsjerken yn de PKN). Dat it wie fierwei it grutste grifformearde tsjerkegenoatskip. Yn 1975 wie it ledetal it grutst, doe wiene it rom 900.000 leden.
Predikanten foar de GKN waarden oplaat oan twa 'eigen' universiteiten: de Frije Universiteit te Amsterdam en de Teologyske Universiteit te Kampen.
Sondeler Bergen
Sondeler Bergen is in dykdelsetting út Sondel wei yn noardeastlike rjochting yn de gemeente De Fryske Marren. De bebouwing is ûngemurken opgien yn Finkebuorren. De namme wurdt ek skreaun as Sondelerbergen, de 'bergen by Sondel'.
Grutte Priis Formule 1 fan Abû Dabi 2018
Utslaggen fan de Grutte Priis Formule 1 fan Abû Dabi 2018 yn Abû Dabi op 25 novimber It wie de ienentweintichste race fan 21 races fan de Formule 1 yn 2018. Hy waard op it Yas Marina Circuit hâlden. De race waard hâlden oer 55 omgongen op it 5,5 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 305,3 kilometer.
Srinivasa Ramanujan
thumb|Srinivasa Ramanujan Srinivasa Aaiyangar Ramanujan (Erode, 22 desimber 1887 – Madras, 26 april 1920) wie yn Yndyaask autodidaktysk wiskundige.
Sûnt syn tsiende learde hy himsels wiskunde. Hielendal isolearre fan de wiskundige wrâld, late er foar himsels 100 jier westerske wiskunde ôf. Michio Kaku skriuwt yn syn boek Hyperromte dat de grutte trageedzje fan syn libben west hat, dat er safolle tiid fergriemd hat oan it opnij ûntdekken fan al bekende wiskunde. Hy slagge foar gjin inkel skoaleksamen en krige in neatich baantsje yn Madras. Fan it lytse lean koe er himsels ûnderhâlde en him wije oan de wiskunde.
Yn 1913 skreau er brieven oan in trijetal Ingelske wiskundigen. Ien fan harren, Godfrey Harold Hardy, erkende syn grutte wiskundige talint en helle him nei Cambridge, dêr't hy in hiel soad wiskundich wurk produsearre. Hy bleau yn Ingelân oant 1919. Neffens Richard Askey, heechlearaar wiskunde yn Wiskonsin, dy't syn "Lost Notebook" út syn lêste jier bekommentariearre, produsearre er yn syn lêste libbensjier likefolle as in grut wiskundige yn syn heule libben.
In besite fan G.H.Hardy dêr't de bejeftichheid fan Ramanujan út blykte:
''Ik wit noch dat ik oan syn siikbêd yn Putney stie. Ik wie mei taxi nr. 1729 komd. It getal kaam my frijwat saai foar en ik murk op dat ik hope dat it gjin ûngeunstich foarteken wie. 'Nee' wie it beskied fan Ramanujan, it is in tige nijsgjirrich getal. It is it lytste getal dat op twa ferskillende manieren as de som fan twa treddemachten útdrukt wurde kin. ''
Sûnttiids wurdt yn de getalteory de lytste getallen dy't op n ferkillende manieren as de som fan twa treddemachten skreaun wurde kinne taxicab numbers neamd.
Ramanujan liet in soad net-oardere materiaal nei mei in protte orizjinele stellingen. Troch it gebrek oan in formele wiskundige oplieding, joech er meastal gjin bewizen by syn stellingen; hy bewearde dat de goadinne Namagiri him yn syn dreamen ynspireaare. Earst tusken 1985 en 1997 waarden syn oantekeningen oardere en bewiisd troch Bruce C. Berndt en syn meiwurkers. Yn totaal hat hy sa'n 4.000 stellingen neilitten.
In foarbyld as yllustraasje: de fergeliking hat inkeld heule oplossings foar n = 3, 4, 5, 7 en 15. Dizze stelling is bewiisd troch Nagell.
Ramanujan hie syn libben lang lêst fan in minne sûnens en stoar op 32-jierige leeftiid oan tuberkuloaze.
De nei him neamde Ramanujan-funksje is tsjintwurdich fan belang yn de supersnaarteory. Dy funksje ferklearret wêrom't der, as de supersnaarteory wier is, der 10 of 26 diminsjes wêze moatte.
Jacob Cats
thumb|300px|Jacob Cats ([[Michiel Jansz van Mierevelt, 1634)]]
Biografy
Cats kaam út in net sa bekende bestjoerderssfamylje út Seelân. Jacob Cats gie earst nei de Latynske skoalle yn Sieriksee en besocht dêrnei de universiteit fan Leien, hoewol't syn namme yn it studinte-album ûntbrekt. Cats promovearre yn Orléans en lei de eed as advokaat ôf yn Den Haach.
Yn 1603 bedarre er yn Middelburch, dêr't er yn syn praktyk foaral skeel yn de kaapfeart behannele. Hy waard dêr lykas as Simon fan Beaumont yn desimber 1603 ta stedsadvokaat oansteld. Op 29 maaie 1605 troude er yn de Nieuwe Kerk te Amsterdam mei de 26-jierrige Antwerpske Elisabeth van Valckenburg. Elisabeth har mem wenne yn Antwerpen en wie besibbe oan de skatrike famylje Vogelaer.
Mei it Tolvejierrich Bestân wie it dien mei de kaapfeart, en de stêdlike prosessen ferminderen, dat Cats koe ein 1612 al syn tiid en jild ynfestearje yn it bedykjen fan ûnderrûn lân yn Siuwsk-Flaanderen. Undanks in protte tsjinslach en in rjochtsaak waard er nei in oantal jierren grutgrûnbesitter.
Fan 30 oktober 1621 oant 31 maart 1623 wie er pensjonaris fan Middelburch. Dêrnei waard er pensjonaris fan Dordrecht fan 1623 oant 1636. Op 3 july 1636 waard er beneamd ta riedpensjonaris fan Hollân, dêr't njoggen jier letter it amt fan grutsegelbewarder by kaam. Cats hie fan 1629 oant 1631 ek al koarte tiid riedpensjonaris west. Oant 1651 hâlde er dizze funksje.
Oan de ein fan de Grutte Fergadering op 27 septimber 1651, joech er syn amten oer. Syn Munnikenhof by Grijpskerke, de Catshoeve by Groede en boppe-al Zorgvliet tsjûgje fan syn doel oer ekonomy en syn leafde foar it bûtenlibben. Cats is de folksdichter fan Nederlân, al hat net al syn wurk de tiid trochstien. Hy stoar op Zorgvliet (Den Haag), yn it hûs dat no de amtswente fan de minister-presidint is, it Catshûs. Hy waard begroeven yn de Kleastertsjerke yn Den Haach, dêr't op syn eardere grêf in tinkteken stiet.
Bibliografy
thumb|Embleem fan Monita amoris virginei (1620)
Dahlia Grey
Dahlia Grey (14 febrewaris 1972 yn Seattle, Washington, USA; ek bekend as Jami Dion) is in rêstend Amerikaansk fotomodel, neakenmodel en pornoaktrise.
Uitwierde
Uitwierde (Grinslânsk : Oetwier; histoarysk: Uitwierda), is in doarp dat yn de gemeente Iemsdelta leit. Uitwierde leit yn de provinsje Grinslân. Yn 2022 hie it doarp sa’n 60 ynwenners. It doarp leit hast tsjin de bebouwing fan Delfsyl oan. Sa’t de namme al oanjout, is it doarp op in terp ûntstien. (wier betsjut terp).
Op de terp stiet de tsjerke fan Uitwierde út 1839. Earder stie der in midiuwske tsjerke, dy by it belis fan Delfsyl (1813-1814) sa skansearre rekke dat it ôfbrutsen wurde moast. De oarspronklike toer út it begjin fan de 13e iuw is wol bewarre bleaun.
Yn de omkriten fan it doarp ha twa borgen (frysk foar borgen =?) stein: Betingeheem en Ringenum.De hjoeddeiske gebouwen yn Uitwierde binne frij resint. Sawol by it belis fan Delfsyl yn 1813-1814 as yn de Twadde Wrâldoarloch rekke it doarp swier skansearre. De terp is frijwol noch yntakt. Tot 1935 hie Uitwierde in eigen spoarhalte oan de spoarline Grins - Delfsyl.
Oan de noardwestlike kant fan de terp leit de Uitwierdermar.
Colombiana (film)
Colombiana is in Ingelsktalige Frânske aksjefilm út 2011 ûnder rezjy fan Olivier Megaton, mei yn 'e haadrollen Zoe Saldaña, Cliff Curtis en Lennie James. De titel is it Spaanske wurd foar "Kolombiaanse", in frou út Kolombia. It ferhaal giet oer it Kolombiaanske famke Cataleya, dy't mei njoggen jier sjocht hoe't har âldelju fermoarde wurde troch de trewanten fan drugsbaron don Luis Sandoval. Sels ûntkomt se nei de Feriene Steaten, dêr't se opgroeit op 'e noed fan har omke Emilio. Fyftjin jier letter wurket Cataleya as hiermoardneresse en is se út op wraak. Hoewol't Colombiana fan 'e measte filmkritisy negative resinsjes krige, waard it aktearjen fan Saldaña frijwol rûnom priizge. Yn 'e bioskopen wie de film in hiel beskieden kommersjeel súkses.
Plot
Yn 1992 stjoert de Kolombiaanske drugsbaron don Luis Sandoval yn Bogotá in kloft fan syn trewanten ûnder lieding fan syn foarman Marco om syn ûnderhearrige Fabio Restrepo en dy syn gesin te fermoardzjen. De reden dêrfoar is dat Fabio besiket om syn libben te betterjen en syn kriminele ferline efter him te litten. Fabio, dy't it swurk driuwen sjocht, jout oan syn njoggenjierrige dochterke Cataleya in SmartMedia-kompjûterûnthâldskaart mei dêrop alles wat er fan 'e kriminele aktiviteiten fan don Luis ôfwit en seit tsjin har dat it har "paspoart" is. Ek jout er har twa adressen: ien fan har omke Emilio yn Chicago, en it oare fan it kantoar fan 'e Amerikaanske ynljochtingetsjinst CIA yn Bogotá.
Cataleya meldt har by it kantoar fan 'e CIA, oan wa't se yn ruil foar in inkele reis nei de Feriene Steaten de ûnthâldskaart mei de ynformaasje oer it drugskartel fan don Luis jout. Under bewekking wurdt se nei de Feriene Steaten brocht, dêr't se by in pleechgesin pleatst wurde sil. By in oerstap yn Miami ûntkomt Cataleya lykwols oan har begelieders, wêrnei't se op eigen manneboet de bus nei Chicago nimt. Dêr bejout se har nei it adres fan har omke, dy't har oannimt as syn eigen dochter en har grutbringt mei help fan Cataleya har pake en beppe, Pepe en Mama. De deis nei har oankomst yn Chicago freget Cataleya oan Emilio om har op te lieden ta hiermoardneresse. Hy stimt dêrmei yn op it betingst dat se earst in normale oplieding op skoalle folget.
Fyftjin jier letter is Cataleya, no 24 jier âld, in feardich hiermoardneresse. Har slachtoffers, sûnder útsûndering yn it kwea behurde kriminelen, kriget se te pakken ek al wurde se noch sa goed bewekke. Omke Emilio fungearret dêrby as tuskenpersoan tusken har en har opdrachtjouwers en filteret dêrby alle opdrachten derút dy't er te gefaarlik of om in oare reden net gaadlik foar har fynt. By eltse moard dy't se begiet, lit se in tekening mei lippestift fan 'e cattleya-orgidee, dêr't se nei ferneamd is, efter op 'e búk fan har slachtoffer. Har bedoeling dêrmei is om 'e oandacht te lûken fan don Luis en te meitsjen dat er efter har oan komt. Koart nei har eigen flecht nei de Feriene Steaten hat don Luis it nammentlik as ynformant mei de CIA op in akkoartsje goaid en is er mei Marco en ferskate oare neiste meiwurkers earne yn 'e Feriene Steaten op in geheim plak ferburgen. Dêrtroch kin Cataleya, dy't noch altyd op wraak sint, inkeld ûntdekke wêr't er him befynt as er himsels ferriedt.
Lannen fan Afrika
De lannen fan Afrika binne foar it measte part selsstannige lannen, mar der is ek in tal oare gebieten by, faak ôfhinklik fan in lân yn Jeropa.
Colombiana (film)
Plot
It probleem is dat spesjaal agint James Ross, fan 'e Amerikaanske nasjonale resjerzje FBI, dy't it ûndersyk liedt nei wat se de 'tagmoardner' neame, war docht om alle ynformaasje oer har 23 moarden, en dêrmei ek de weromkearende tekening fan 'e blom, geheim te hâlden. Nei't Cataleya in finzen nommen krimineel yn syn sel yn in plysjeburo fermoardet wylst er op 'e noed is fan 'e United States Marshals Service, nimt de druk op Ross lykwols safolste ta, dat er einlings en te'n lêsten in foto fan 'e lippestifttekening frijjout oan 'e media. As Emilio yn 'e krante lêst wat Cataleya dien hat, is er des duvels en feecht er har de mantel út om't se net allinnich har eigen libben yn gefaar brocht hat mei har sinleaze syktocht nei wraak, mar ek dat fan himsels en har pake en beppe.
Cataleya is lykwols wisberet om troch te setten, en by in folgjende moard, op in smoarrike oplichter yn Miami, docht se itselde wer. Dan is Emilio yn alle steaten, dat hy wegeret noch langer foar har as tuskenpersoan op te treden en ferklearret har karriêre as hiermoardneresse foar beëinige. Cataleya bliuwt efter mei in âlde foto fan har mei har heit en mem, dy't Emilio har jûn hat mei de fraach oft se tinkt dat har âlden grutsk op har binne. Dêrmei wit er ta har troch te kringen, dat mei spyt beslút Cataleya har syktocht nei wraak te beëinigjen. Underwilens is har boadskip lykwols einlings oankommen by don Luis, dy't mei Marco en syn liifwachten yn in filla yn New Orleans tahâldt. Hy begrypt dat Cataleya op him jaget, dat hy stjoert Marco út om 'e famylje fan Fabio Restrepo yn 'e Feriene Steaten op te spoaren.
Tusken har moardreizen troch hat Cataleya ûnderwilens in romantyske relaasje opboud mei de jonge keunstner Danny Delanay, dy't har inkeld ken as 'Jennifer' en dy't fierders neat fan har libben ôfwit. Hy is oprjocht fereale op har en frustrearre dat Cataleya him neat oer harsels fertelle wol. As se by him thús op bêd leit te sliepen, nimt er mei syn mobile tillefoan in foto fan har. Om Danny te helpen stjoert syn bêste freon Ryan dy foto letter troch nei Shari, in mei him befreone frommeske dat as administratyf meiwurkster by de plysje wurket. Hy bepraat har om op basis fan 'e foto in yllegale syktocht nei de identiteit fan Cataleya út te fieren yn 'e plysjedatabase. FBI-agint Ross, dy't Cataleya dochs al op it spoar wie troch de moard yn it plysjeburo, wurdt troch it kompjûtersysteem warskôge as de syktocht fan Shari har nei syn fertochte ta liedt. Op dy wize kriget Ross in nij oanknopingspunt en kin er Cataleya letter opspoare troch Danny syn tillefoan ôf te lústerjen.
Cataleya wit mar op it nipperke te ûntkommen as in spesjaal arrestaasjeteam fan 'e plysje har appartemintekompleks binnenfalt. Se flechtet nei Emilio ta, mar ûntdekt dat Marco-en-dy dêr op besite west hawwe, wêrby't har omke, mar ek Pepe en Mama en harren liifwachten allegearre deamakke binne. Nei't se útgûld is, ferfettet se mei nij fjoer har syktocht om wraak. Se wachtet Ross by him thús op en twingt ûnder bedriging fan syn (op dat stuit ôfwêzige) frou en bern om foar har út te sykjen wêr't de CIA don Luis ûnderbrocht hat. Wannear't Ross him op kantoar opsiket, wegeret CIA-agint Steve Richard syn meiwurking, mar as Cataleya him út in foaroerlizzend gebou mei in skerpskuttersgewear ûnder skot nimt en dúdlik makket dat it har mienen is, feroaret er fan gedachten en jout er har fia Ross, mei wa't se tillefoanysk yn kontakt stiet, it adres fan don Luis yn New Orleans.
Don Luis kriget troch in tillefoantsje fan Richard foar it ferstân dat Cataleya efter him oan komt, dat hy nimt mear befeiligingslju oan. Marco en syn oare trewanten binne derfan oertsjûge dat Cataleya besykje sil om yn 'e filla binnen te glûpen sûnder dat se it merke, om't dat har wenstige wurkwize is. Ynstee dêrfan sjit se in raketgranaat op 'e filla ôf, wêrmei't se yn ien klap de helte fan 'e binde fan don Luis útskeakelet. De pânsere flechtauto fan 'e drugsbaron eliminearret se troch mei in weardetransportbuske dwers troch de muorre fan 'e garaazje nei binne te batsen en de auto oan grôt te riden. Dêrnei nimt se it op tsjin Marco en syn oerbleaune trewanten, dy't se ien foar ien út 'e ljochten helpt oant inkeld Marco sels noch oer is. Mei him fjochtet se in man-tsjin-mangefjocht út yn 'e badkeamer dêr't er him ferskûle hat, dat úteinlik einiget yn Marco syn dea. Don Luis, dy't himsels op in sideplak ferburgen hie, sjocht ûnderwilens syn kâns skoan en ûntkomt yn it buske fan syn liifwachten. As Cataleya him opskillet op 'e mobile tillefoan fan Marco, hat er wer in grut wurd en bedriget er har mei de dea. Mar it docht bliken dat Cataleya, foar't se de filla yngie, de hiemhûnen fan har pake Pepe yn it buske ferstoppe hie, en as se fia de tillefoan it befel jout om oan te fallen, skuorre de bisten don Luis útinoar.
In ûnbeskate tiid letter wurdt Danny ûnderfrege troch agint Ross, mar hy kin de FBI-agint neat mear oer Cataleya fertelle as Ross dochs al wist. As Ross der eefkes út giet om in kop kofje te heljen, wurdt Danny op syn mobile tillefoan opskille troch Cataleya. Se witte allebeide dat it in koart petear wêze moat, want mei 40 sekonden kin de FBI har lokaasje trasearje. Danny freget har in pear dingen en seit dat er fan har hâldt, krekt foar't de alarmearre Ross him de tillefoan út 'e hannen skuort. Cataleya hinget op foar't de 40 tellen om binne en wurdt foar it lêst sjoen as se earne yn 'e Feriene Steaten op 'e bus stapt.
Opnamen
De opnamen foar Colombiana setten útein yn augustus 2010. De film waard foar in part opnommen yn 'e studio yn Frankryk en foar in part op lokaasje yn Meksiko (de sênes yn Kolombia), Chicago en New Orleans.
Distribúsje
De distribúsje fan Colombiana waard fersoarge troch EuropaCorp. De film gie op 27 july 2011 yn 'e Frânske bioskopen yn premiêre, en iepene op 26 augustus fan dat jier yn 'e Feriene Steaten.
Untfangst
Fan 'e filmkritisy krige Colombiana oer it algemien negative resinsjes. Nettsjinsteande dat karakterisearre Christy Lemire fan parseburo Associated Press de film as "solide neisimmerfermaak" en de haadpersoan as "in fuortsetting fan it soarte stereotype- en swiertekrêftfergjende personaazjes dêr't [produsint Luc Besson] namme mei makke hat". Se ferliek Cataleya mei de froulike haadpersonaazjes út oare films fan Besson, lykas La Femme Nikita (1990) en The Fifth Element (1997). Yn 'e Los Angeles Times neamde Betsy Sharky Colombiana in "B-film", mar ek in ferfining fan it eardere wurk fan Besson.
Claudia Puig fan 'e Amerikaanske krante USA Today omskreau Colombiana as "in pronkske blom fan in aksjefilm". Hja skreau ek: "Saldaña kriget net folle kâns om emoasjes sjen te litten, mar har aksjefermogen bluossemet." Yn it tydskrift The Hollywood Reporter tekene Jordan Mintzer op dat der "skuldich genot oan dizze healwize B-film te belibjen falt" en dat de "akrobatyske aktearprestaasje" fan Zoe Saldaña "it oernôge materiaal besjochber makket".
Hoewol't Colombiana in folslein Frânske produksje wie, skreau sjoernalist David Martin-Jones yn it blêd Senses of Cinema dat Colombiana de produkten fan 'e filmyndustry fan Hollywood sa neibearde dat it publyk de film nei alle gedachten as in Amerikaanske produksje ûnderfine soe. Neffens him siet der oan 'e film ien foardiel boppe echte Hollywoodproduksjes, nammentlik dat it perspektyf fan 'e haadpersoan ien is dy't de Feriene Steaten fan in (justjes) oare kant sjen lit as dat de sjogger wend is: de reis fan titelpersonaazje "spegelet de koers fan in protte ymmigranten dy't twongen binne om út it wrâldsuden nei it wrâldnoarden te tsjen omreden fan konflikten of earmoede".
Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hat Colombiana in leech goedkarringspersintaazje fan 28%, basearre op 100 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: "Oan Zoe Saldaña leit it net, mar har prestaasje giet te sink troch ûngelykmjittige en slordige filmmakkerij." Op Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, behellet Colombiana in goedkarringspersintaazje fan 45%, basearre op 22 resinsjes.
Resultaat
Colombiana brocht yn 'e bioskopen yn 'e Feriene Steaten en Kanada $36,7 miljoen op, en yn alle oare lannen en territoaria $24,3 miljoen. Wrâldwiid kaam de opbringst dêrmei út op $61,0 miljoen. Ofset tsjin it budget fan $40 miljoen betsjut dat in winst fan $21,0 miljoen, hoewol't dêr de marketingkosten noch wol ôf moatte.
Ferfolch en remake
Yn 2015 makke filmstudio EuropaCorp bekend dat in ferfolchfilm, Colombiana 2, yn preproduksje nommen wie. Doe't Zoe Saldaña dêr yn 2017 nei frege waard, sei se dat it har wol oanlûke soe om jitris yn 'e hûd fan Cataleya te krûpen. Anno 2022 is lykwols noch altyd neat wer oer de ferfolchfilm fernommen. Wol is der ûnderwilens in ûnautorisearre Bingaalske remake fan Colombiana makke, mei as titel Agnee. Dy film waard yn febrewaris 2014 útbrocht troch filmstudio Jaaz Multimedia, mei Mahiya Mahi, Arefin Shuvo en Misha Sawdagor yn 'e haadrollen. Agnee sette yn Bangladesj in nij rekôr foar bioskoopopbringsten.
Mel Torme
Melvin Howard Tormé (Chicago, 13 septimber 1925 - Los Angeles, 5 juny 1999), ek wol The Velvet Fog neamd, wie in Amerikaansk muzikant dy't ferneamd is fanwege syn jazzsjongen. Hy wie ek jazzkomponist en -arranzjeur, drummer, akteur en auteur fan fiif boeken. Hy skreau it nûmer "The Christmas Song" (ek "Chestnuts Roasting on an Open Fire", yn it Frysk 'kastanjes rusterje op iepen fjoer') mei Robert Wells.
Biografy
Tormé hie allochtone, Russysk-Joadske âlden mei de efternamme Torma. Dy namme waard lykwols feroare yn Tormé. Hy song foar it earst as berops, doe't er fjouwer jier wie, mei it Coon-Sanders Orkest yn in restaurant ("You're Driving Me Crazy" (Frysk: "Ik wurdt mâl fan dy"). Tusken 1933 en 1941 trede er op yn ferskate radioprogramma's. Hy skreau syn earste nûmer Lament to Love doe't er 13 wie; it waard trije jier letter útbrocht. As tsiender song, arranzjearre en drumde er. Hy drumde yn in band laat fan Chico Marx (fan de Marx Brothers).
World Music Award
De World Music Awards binne in groep ynternasjonale prizen ûnder it beskermhearskip fan prins Albert II fan Monako, dy't ienris yn it jier by in seremoanje yn it Monegaskyske Monte Carlo útrikt wurde foar de bêst ferkeapjende muzikale wurken en artysten fan 'e wrâld fan it foargeande jier en oan 'e bêst ferkeapjende muzikale wurken en artysten yn beskate dielen fan 'e wrâld fan it foargeande jier. De ferkeapsifers dêr't de tawizing fan 'e prizen op basearre is, wurde byholden troch de International Federation of the Phonographic Industry (IFPI). Fierders binne der njoggen publyksprizen, wêroer't online in stimming holden wurdt dêr't yn prinsipe in elk oan meidwaan kin. De World Music Awards waarden yn 1989 foar it earst útrikt, mar yn 2009, 2011, 2012 en 2013 waard der gjin útrikking holden.
Der binne trije spesjale prizen. De Legend Award wurdt útrikt oan tige goed ferkeapjende artysten, en is yn it ferline wûn troch sokke grutte nammen as de Bee Gees, Mariah Carey, Cher, Celine Dion, Whitney Houston, Eminem, Elton John, Michael Jackson, Beyoncé Knowles, Jennifer Lopez, Lionel Richie, Diana Ross, Tina Turner en Stevie Wonder. De Diamond Award is foar artysten dy't yn har karriêre mear as 100 miljoen platen ferkocht hawwe, en is mar seis kear útrikt, oan Rod Stewart, Mariah Carey, Celine Dion, Bon Jovi, Michael Jackson en de Beatles. De Millennium Award waard yn 2000 útrikt oan 'e bêst ferkeapjende manlike en froulike artyst aller tiden: Michael Jackson en Mariah Carey.
Militêr bûnsgenoatskip
In militêr bûnsgenoatskip of in militêre alliânsje is in formeel ferdrach tusken twa of mear lannen oangeande nasjonale feilichheid. Lidsteaten fan in militêr bûnsgenoatskip stimme dermei yn om yn it gefal fan in oanfal fan bûten it bûnsgenoatskip net inkeld it eigen grûngebiet te ferdigenjen, mar ek dat fan alle oare lidsteaten. Dêrtroch steane se sterker nei bûten ta. Bekende foarbylden fan militêre bûnsgenoatskippen binne de NATO en it Warsjaupakt, dêr't Jeropa ûnder de Kâlde Oarloch fan 1947 oant 1989 yn ferdield wie. De NATO wie Westersk, kapitalistysk en waard laat troch de Feriene Steaten, en it Warsjaupakt wie Eastersk, kommunistysk en waard oanfierd troch de Sovjet-Uny.