cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cotton gin
De earste moderne meganyske ûntkerrelmasine waard makke troch de Amerikaanske útfiner Eli Whitney yn 1793. Yn 1794 frege Whitney patint op syn masine oan. De útfining fan de ûntkerrelmasine brocht in tige grutte ferbettering yn 'e fabrikaazje fan katoen. It rispjen waard tenei net mear mei de hân dien. Troch de ûntkerrelmasine wienen der gjin slaven mear nedich en yn 'e katoensektor waarden troch de útfining fan Whitney in hiel soad slaven frijlitten.
Ulaan
Ulan is de namme foar in type fan Poalske soldaat fan de lichte kavalery, wapene mei lâns, sabel en pistoal. De reputaasje fan dizze soart Poalske troepen feroarsake, dat yn it begjin fan it 19e iuw in grut part fan de Europeeske legers lyksoartige militêre ienheden kreëarre. Yn 'e measte Europeeske legers, krigen dat soarte fan ienheden de namme fan lansiers. Yn de Russyske, Eastenrykske, en Dútske legers, hawwe de ienheden fan de Poalske lansiers de orizjinele namme fan Ulans hâlden.
Sânfeart (Tytsjerksteradiel)
De Sânfeart (offisjeel Frysk) is in feart yn de gemeente Tytsjerksteradiel. De feart rint fan De Moark nei it easten, foarby Gytsjerksterhoeke nei Gytsjerk.
De namme Sânfeart jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Giekerkervaart.
Holwinde
Holwinde is in buorskip yn de gemeente It Hegelân yn de provinsje Grinslân. It leit besuden Uithuizen, krekt ûnder Oldorp oan de wei nei Helwerd en Rottum.
By de buorskip lei de boarch mei deselde namme. It boarchterrein is diels noch te werkennen, de âlde grêft is noch foar it meastepart oanwêzich. In de 17e iuw stie dêr en in katolyk skûltsjerkje mei in staasje fan de Jezuïeten, dy't noch yn 1701 neamd wurdt.
Heuvelderij
Heuvelderij (gemeente It Hegelân) is in buorskip fan in stikmannich huzen benoarden Roodeschool. De buorskip is tegearre mei it westliker Valom it noardlikste plak op it fêstelân fan Nederlân. De Y-koördinaat fan Heuvelderij is 607,3 km.
De namme Heuvelderij komt fan de famylje Heuvel dy't dêr wenne hat. De namme hat neat te krijen mei it Nederlânske heuvel.
Rij stiet foar in rige huzen.
Op de gemeentekaart fan 1867 hat it plak de namme Mosselderij.
Woffer
De woffer of lytse reiddomp (Ixobrychus minutus) is in fûgel út de famylje fan de reagerfûgels of reagers. Hoewol't de woffer earder geregeldwei yn Fryslân ta brieden kaam, is er tsjintwurdich benammen troch it ferdwinen fan de biotoop in seldsume ferskining.
Foarkommen
De woffer is mei syn heechút 40 sm lingte en spanwiidte fan 40-58 sm, de lytste hjir foarkommende reagersoart. Se hawwe in koarte nekke. It mantsje hat in swarte rêch, swarte flerken mei yn it midden in grut wyt fjouwerkant. It wyfke is wat bruner, sawol op de rêch as op de flerken, mei in ljochtbrún fjouwerkant ynsté fan wyt. De jongen fan de Woffer hawwe ynearsten in brún/wyt skutkleed. (sjoch foto)
Biotoop
De woffer hat in foarkar foar sompige reidfjilden, by foarkar mei in fariaasje yn de vegetaasje: reid, oare wetterminnende planten en beamme-opslach dêr't er maklik en beskûle oan syn miel fan ynsekten, fiskjes, kikkerts en salamanders komme kin.
Spesifyk gedrach
De woffer klauteret en klimt troch de reidfjilden. It mantsje makket (benammen) yn de maaitiid in blaffend lûd, dêr't er sûnder mis syn Fryske namme oan te tankjen hat.
Undersoarten
Der binne 4 ûndersoarten:
Ek de útstoarne Nij-Seelânske woffer (Ixobrychus novaezelandiae) waard earder beskôge as in ûndersoart fan de Woffer.
Kinea
Kinea (Korfbal Is Nuttig En Aangenaam), oprjochte op 23 maart 1924, is in kuorbalklub (dy't ek in tennisôfdieling hat) út De Knipe. It klubhûs Noppes is fan 1972.
Yn de begjintiid waard der spile op in terrein foar de iisbaan oer. Dêrnei waard spile op it hege stik lân efter de iisbaan. Der wie mar ien fjild beskikber dat eins te lyts wie. Dat it terrein sa heech lei, hie grutte foardielen. By in soad rein bleau it fjild goed te bespyljen.
It shirt wie yn de begjinjierren wyt. Letter waard keazen foar in swart shirt mei giele biis. Yn de jierren '80 waard de kleurstelling omdraaid en waard keazen foar in giel shirt mei in swarte biis.
Waadwert
thumb|Westerhuisheert by Usquert Waadwert (Nederlânsk en offisjeel: Wadwerd) is in buorskip yn de gemeente It Hegelân yn de provinsje Grinslân. Hy leit krekt benoarden de N363 tusken Warffum en Usquert. De namme ferwiist nei in wier oan it Waad.
De wierde datearret út de iere midsiuwen en wurdt foar it earst neamd om it jier 1000 hinne yn de goedlisten fan de Abdij fan Werden as Uuatuurd. Yn deselde list wurdt oars ek in plak UUahcuurd neamd. Yn de wierde is in Karolingysk wapengrêf fûn. De wierde waard yn 1845 ôfgroeven omdat dy it útsicht hindere fan lânbouwer H.K. Welt.
Waadwert bestiet út mar ien trochgeande wei. Oan de noardkant fan de wei steane kapitale hearebuorkerijen. Oan de súdkant stiet in oantal eardere arbeiderswenningen.
Kinea
Yn de begjinjierren spile Kinea yn in ûnderlinge kompetysje fan noch net by it bûn oansletten klubs. Yn 1926 sluet de klup him oan by it Frysk Kuorbalbûn (KFB). Yn 1931 folge de oergong nei de KNKV.
Cook Inlet
De Cook Inlet (Tanaina: Tikahtnu) is in see-earm of grutte baai oan 'e súdkust fan 'e Amerikaanske steat Alaska, dy't hydrografysk diel útmakket fan 'e folle gruttere Golf fan Alaska. It wetter foarmet in wichtige rûte foar de skipfeart, mei't de grutte stêd Anchorage oan 'e noardlike útein leit. De Cook Inlet is ferneamd nei de bekende achttjinde-iuwske Britske ûntdekkingsreizger James Cook.
Geografy
De Cook Inlet is in see-earm fan 'e Golf fan Alaska dy't út it suden wei djip yn it fêstelân fan 'e Amerikaanske steat Alaska op snijt. Dêrby skiedt it wetter it grutte Kenai-skiereilân, yn it easten, fan Súdwest-Alaska, yn it westen. De Cook Inlet hat in oerflak fan rûchwei 12.000 km². Op it breedste punt mjit dit wetter 80 km, en op it langste punt 290 km. Oan 'e noardlike útein mûnet de rivier de Susitna yn 'e Cook Inlet út. Krekt foarby dat punt spjalt de see-earm him yn twaen: de Knik Arm giet fierder yn it lân op nei it noardeasten, oant it punt dêr't de rivier de Matanuska deryn útkomt.
De Turnagain Arm rint rjocht nei it easten, en snijt sa hast it Kenai-skiereilân ôf fan it fêstelân fan Alaska. De Turnagain Arm hat it grutste tijferskil yn 'e Feriene Steaten, mei in ûnderskie fan 9,2 m tusken êb en floed. Dat is dêrmei it op trije nei grutste tijferskil yn 'e wrâld, nei dat fan 'e Baai fan Fundy (11,7 m), tusken Nij-Breunswyk en Nij-Skotlân, de Ungavabaai (9,8 m), yn noardlik Kebek, en it Bristolkanaal yn it Feriene Keninkryk (9,6 m). Op it lân tusken de Knik Arm en de Turnagain Arm yn leit Anchorage, de grutste stêd fan Alaska. Sadwaande is de Cook Inlet in wichtige rûte foar de skipfeart.
Oan 'e súdlike ein komt de Cook Inlet út yn in fjouwertal seestrjitten fan 'e Golf fan Alaska: de Chugach Passage (dy't tusken de Chugacheilannen en de súdpunt fan it Kenai-skiereilân troch rint), de Kennedy Entrance (tusken de Chugacheilannen en de Barreneilannen yn), de Stevenson Entrance (tusken de Barreneilannen en de Kodiakarsjipel), en de Shelikofstrjitte (tusken de Kodiakarsjipel en it fêstelân fan Súdwest-Alaska). De Cook Inlet omfiemet ferskate eilannen, lykas Kalgin en Augustine. Ek meitsje ferskate lytsere baaien diel út fan it wetter, wêrûnder de Kamishakbaai, foar de kust fan Súdwest-Alaska, en de Kachemakbaai, dy't yn it súdwesten fan it Kenai-skiereilân opsnijt. It ûntwetteringsgebiet fan 'e Cook Inlet beslacht sa'n 100.000 km² fan Súdlik Sintraal-Alaska, alhiel oan it Alaskaberchtme en de Denali, de heechste berch fan Noard-Amearika, ta. Yn dat gebiet wenje sa'n 400.000 minsken, wêrfan hast trijefearns (292.000) yn Anchorage.
Skiednis
Tsjin 'e tiid dat de earste Jeropeänen yn 'e midden fan 'e achttjinde iuw de Cook Inlet oandiene, waarden de kusten fan 'e see-earm bewenne troch de Tanaina (Tanaina of Dena’ina), in Yndiaansk folk dat in Atapaskyske taal sprekt. Dy earste Jeropeänen wiene Russyske pelskeaplju. Yn 1786 stifte Stepan Zaikov in hannelspost oan 'e kust fan it Kenai-skiereilân, op it plak dêr't de rivier de Kenai yn 'e Cook Inlet útmûnet, dy't er Fort Nikolajev neamde. De Russen setten de lânseigen befolking fan Alaska yn om foar harren te jeien. Fral etnyske Aleoeten fan 'e Aleoetenarsjipel en etnyske Alûtiik (Alutiiq) fan 'e Kodiakarsjipel waarden dêrfoar brûkt. De alsa ferkrigen pelzen fan benammen de see-otter waarden yn Ruslân foar hege prizen ferkocht.
Geandewei de twadde helte fan 'e achttjinde iuw waard de Cook Inlet ek besocht troch oare Jeropeänen. Sa foarme in ferkenning fan 'e see-earm yn 1778 ûnderdiel fan 'e trêde en lêste ekspedysje nei de Stille Oseaan fan 'e ferneamde Britske ûntdekkingsreizger James Cook. Dyselde wie op 'e siik nei de Noardwestpassaazje, en wie teloarsteld doe't er ta de konklúzje kaam dat de see-earm 'dearûn'. By in besyk oan 'e Russyske pelskeapman Gerasim Izmailov yn Unalaska, op 'e Aleoeten, waard Cook bejeftige mei lânkaarten fan dy eilannegroep, fan 'e súdkust fan Alaska en fan it Sibearyske Kamtsjatka-skiereilân. Troch dy kaarten te kombinearjen mei de ynformaasje dy't se sels sammele hiene, koene Cook-en-dy de earste Mercatorprojeksje fan 'e noardlike Stille Oseaan gearstalle. Yn 1794 waard de Cook Inlet nei James Cook ferneamd troch de Britske ûntdekkingsreizger George Vancouver, dy't by de ekspedysje fan 1778 ûnder Cook tsjinne hie.
Op 5 jannewaris 1910 litte de S.S. Farallon, in houten passazjiersskip fan 'e Alaskan Steamship Company, skipbrek yn 'e Cook Inlet nei't it skip op it rif Black Reef rûn wie. Alle 38 opfarrenden (allegear manlju) oerlibben de ramp, hoewol't se har yn 'e strange Alaskaanske winter 29 dagen lang sjen moasten te behelpen ear't se rêden waarden. De Cook Inlet waard doedestiden net troch in protte blanken oandien. De iennichste bewenners fan 'e kusten fan 'e see-earm wiene doe de Tanaina; tsjintwurdich binne de ynwenners fan it doarp Eklutna de ôfstammelingen fan 'e bewenners fan acht ûnderskate oarspronklike doarpen oan 'e bopperin fan 'e Cook Inlet. Pas nei't yn 1915 it spoar fan 'e Alaska Railroad by de eastlike iggen fan 'e Turnagain Arm en de Knik Arm lâns oanlein wie, waard it gebiet ûntsletten foar kolonisaasje troch de blanken.
By de grutte ierdbeving fan 1964 kaam de krite oan 'e útein fan 'e Turnagain Arm by Girdwood en Portage troch fersakking ynienen 2,4 m leger te lizzen as earder. Dat betsjutte dat de beide doarpen tenei by heech tij derûnder strûpten. Girdwood waard neitiid ferpleatst nei heger leine grûn, wylst Portage opjûn en ferlitten waard. Ek in stik fan 32 km fan 'e Seward Highway sonk by de ierdbeving fan 1964 ûnder it floednivo fan 'e Turnagain Arm. De autosneldyk en syn brêgen waarden tusken 1964 en 1966 ferhege en werboud.
Fauna
Yn 'e Cook Inlet libbet in isolearre populaasje fan 'e wite dolfyn, ek bekend as de belûga. Troch syn lange isolaasje fan 'e rest fan 'e soarte hat dy groep him ûntjûn ta in genetysk ôfwikende ûndersoarte. Yn 2005 wiene der 278 fan dizze bisten, en sadwaande stiet de wite dolfyn fan 'e Cook Inlet op 'e Reade List fan 'e IUCN oanjûn as krityk bedrige yn syn fuortbestean. As oarsaken dêrfoar komme (oer)bejaging yn it ferline en de ynfloed fan 'e drokke skipfeart yn oanmerking.
Gaasterlân (gemeente)
Gaasterlân (Nederlânsk en offisjeel: Gaasterland) is in eardere gemeente oan 'e Fryske Iselmarkust, dy't fierhinne de lânstreek Gaasterlân omfieme. De gemeente Gaasterlân hie op 1 jannewaris 1980 7.489 ynwenners en besloech in oerflak fan 81,02 km².
Skiednis
Gaasterlân ûntstie as gemeente yn 1851, troch de ynfiering fan 'e Gemeentewet fan Thorbecke. It wie in fuortsetting fan 'e eardere Gritenij Gaasterlân.
Plakken
De gemeente Gaasterlân omfette tsien doarpen mei as haadplak Balk. Tusken heakjes wurde (foar sa fier bekend) it tal stimmen neamd yn de tiid dat Gaasterlân in gritenij wie.
Pieter Mudstra
thumb|230px|Fynsten fan Mudstra (lofts boppe) en [[Pieter Horjus yn it Streekmuseum / Folksstjerrewacht te Burgum]] Pieter Mudstra (Aldegea (Smellingerlân), 7 april 1901 - Sumarreheide, 29 july 1990) wie in amateur-archeolooch (stientsjesiker) en de earste fjildassistint fan it Frysk Museum; keunstskilderjen en tekenjen pielde er ek mei.
Biografy
Yn 1962 waard er fynstesiker foar it Frysk Museum (ûnder provinsjaal archeolooch G. Elsinga). Mudstra hie ûnder oaren as taak tafersjoch te hâlden by dollerij yn it ramt fan de ruilferkaveling (bygelyks by de ruilferkaveling Alddjip, Beetstersweach) yn Fryslân en út te sjen nei artefakten.
Yn 1983 waard him by in rôfoerfal thús yn Sumarreheide syn postsegelsamling en syn kolleksje Romeinske munten ûntstellen.
Mudstra hat ferskate bysûndere fynsten út de stientiid dien, al yn 1943 by Oerterp yn Opsterlân, fierders yn Smellingerlân en om de Burgumermar hinne, en helle dêrmei ek de provinsjale parse. Hy hie kunde oan bekende archeologen.
Catharina-Amalia fan de Nederlannen
thumb|Prinses Amalia (rjochts) op Keningsdei 2022 yn Maastricht Catharina-Amalia fan de Nederlannen (De Haach, 7 desimber 2003), folút Catharina-Amalia Beatrix Carmen Victoria van Oranje-Nassau, Prinsesse fan Oranje, Prinsesse fan de Nederlannen, Prinsesse fan Oranje-Nassau, is de âldste dochter fan Kening Willem-Alexander en Keninginne Máxima.
Berte
Prinsesse Amalia waard snein 7 desimber 2003 om 17.01 oere berne yn it Bronovo-sikehûs yn De Haach. Yn de stêden De Haach, De Helder (Nederlân), Willemstêd (Nederlânske Antillen) en Oranjestêd (Arûba) waard har berte mei 101 salútskotten oankundige. Tiisdei 9 desimber, yn it âlde stêdhûs fan De Haach, joech har heit har berte oan by de boargerlike stân, yn de persoan fan boargemaster Wim Deetman.
Daalks nei oanjefte en it bekend wurden fan de nammen fan de kroanprinsesse, feroare de gemeente Almelo it Balkanplein yn de stêd ta Catharina-Amaliaplein. Op Bonêre waard de lofthaven Flamingo Airport werneamd ta Prinsesse Amalia Airport.
Nammen
De prinsesse wurdt Amalia neamd. By offisjele gelegenheden wurdt de namme Catharina-Amalia brûkt. Soe se itselde dwaan as har heit, dan wurdt dat ek har namme as keninginne.
Stúdzjes
Amalia gie op 10 desimber 2007 nei groep 1 fan de basisskoalle op de iepenbiere Bloemcampskoalle yn Wassenaar. Sûnt it skoaljier 2015/2016 wie se learling oan it Kristlik Gymnasium Sorghvliet yn De Haach. Op 10 juny 2021 slagge se cum laude foar har vwo-eineksamen. Foarôf oan har achttjinde jierdei behelle se it jachtdiploma. Doe 't se achttjin wie helle sy ek har jachtakte.
De kroanprinses skreau har yn foar it stúdzjejier 2022 -2023 foar de bachelor Politcs, Psychology, Law and Economics (PPLE) oan de Universiteit fan Amsterdam (UvA ). Mei, neffens de UvA, 220 oare studinten trochstie se de seleksjeproseduere. Der wiene 1700 gadingmakkers. De stúdzje duorret trije jier en wurdt jûn yn it Ingelsk. Mei har kar foar Amsterdam wykte se as earste troanopfolchster fan it Hûs Oranje-Nassau ôf fan har foargongers dy't allegear yn Leiden studearren.
Ried fan Steat
Konfoarm artikel 74 fan de Grûnwet waard Amalia fan har achttjinde jierdei ôf "fan rjochtswegen" automatysk lid fan de Ried fan Steat en de Ofdieling advisearring. De prinses krige dêrmei it rjocht om oanwêzich te wêzen by alle gearkomsten fan de Ried fan Steat en de Ofdieling advisearring, al krige se gjin stimrjocht. De Ofdieling advisearring advisearret regear en parlemint oer wetjouwing en bestjoer. Op 8 desimber 2021, de dei nei har achttjinde jierdei, waard sy op in bysûndere gearkomste "binnenlaat" yn de Ried fan Steat. Amalia hold dêrby har earste offisjele taspraak. Oanslutend plante sy in keningslinebeam yn de Frânske tún fan Paleis Kneuterdijk dêr't de bysûndere gearkomste holden waard.
Boek
Kabaretêre Claudia de Breij skreau yn 2021 op útnûging fan de Ryksfoarljochtingstsjinst in boekje oer prinses Amalia by gelegenheid fan har achttjinde jierdei op 7 desimber 2021. Se spruts yn de simmer fan 2021 ferskate kearen mei Amalia. It boek ferskynde op 11 novimber 2021 ûnder de titel Amalia.
Tomas Tranströmer
thumb|Tomas Tranströmer Tomas Tranströmer (Stockholm, 15 april 1931 - dêre, 26 maart 2015) wie in Sweedsk dichter en oersetter. Tranströmer hie syn debút yn 1954 mei syn dichtsamling 17 dikter. In stikmannich fan Tranströmer syn dichtwurken binne troch Eeltsje Hettinga oerset nei it Frysk. Yn 1956 studearre er ôf as psycholooch oan de universiteit fan Stokholm.
Prizen
Tranströmer krige ferskate prizen foar syn wurk lykas de Sweedske Aftonbladets litteraturpris yn 1958. Yn 1966 wûn er de Bellman-priis en yn 1981 de Petrarca-priis. Yn 1990 wûn er sawol de literatuerpriis fan de Noardske Ried as de Neustadt International Prize for Literature. Yn 1992 krige er de Dútske Horst-Bienek-Preis für Lyrik en de Svenska Akademiens nordiska pris. Yn 1996 wûn Tranströmer de August-priis. Yn 2011 krige Tranströmer de Nobelpriis foar de Literatuer "om syn dichtsjende, trochskinende bylden dy't it paad wize nei de wurklikheid".
Wurk
In oersjoch fan syn wurk oant en mei 2011 :
Sefonster Feart
De Sefonster Feart is in feart yn de gemeente De Fryske Marren. De feart rint east fan Riis fan de Jan Schotanuswei by it Fûgelpark wei, troch de Súdfennenspolder yn it suden, nei it Huningspaad njonken de âlde seedyk by de Iselmar.
Latécoère 300
De ferbettere boargerferzje Laté 301 en de militêre ferzje Laté 302 wienen basearre op de 300. Totaal waarden trije fan beide ferzjes makke tusken 1935 en 1936. De earste 301 gie ferlern, de oare twa waarden brûkt yn de posttsjinst oer de Súd-Atlantyske Oseaan oant 1939. De lêste 301 waard útrisd foar militêr gebrûk yn 1939 en waard mei de 302s yn West-Afrika brûkt foar patrûljewurk.
Oarspronklik hie de Laté 302 930-hk motoaren en koe sy 300 kg bommen meinimme. It tastel hie in bemanning fan fjouwer en foarsjennings om te sliepen. Branje en lading sieten yn de romp. De 302s en de oanpaste 301 tsjinnen noch by it begjin fan de Twadde Wrâldkriich en waarden brûkt foar patrûljeflechten út Dakar wei oant sy ein 1941 op de grûn bleaunen fanwege krapte oan reservematerialen.
Farianten
thumb|250px|De fleanboat Croix-du-Sud fan kaptein Bonnot, op 1 septimber 1934 yn Natal
Sechtjin Roeden (feart)
De Sechtjin Roeden is in feart yn de gemeente It Hearrenfean. De feart rint benoarden It Mar oan de Skoatterlânske Wei fan It Hearrenfean nei De Knipe en west fan Grut Wyngaarden rjochting Lúkswâld. Ek de dyk fan It Mar rjochting Tsjalbert hjit Sechtjin Roeden. De namme komt ek foar as De Sestien Roeden.
Yn de tiid fan de ûntginning waarden lânmjitten as roede brûkt (14 m²). Yn it Rynlân waard fêststeld dat elke 80 ton turf lyk stie oan 16 (kante) roeden fergroeven feangebiet. As tsjinprestaasje foar dy ûntgrûning moast de feanbaas derfoar soargje dat earne yn it doarp per sechtjin roeden ien kante roede min lân ta lânbougrûn ferbettere waard. Sa waard sechttjinroeden op én doer in fêste mjitienheid, mar dy't letter yn ûnbrûk rekke.
Memel (rivier)
thumb|left|250px|De Memel by Alytus De Memel (Dútsk: Memel, Litousk: Nemunas, Wyt-Russysk: Нёман, Nioman, Нёман, Poalsk: Niemen, Russysk: Неман; Neman) is in rivier yn East-Jeropa mei in langte fan 937 kilometer en in streamgebiet fan 97.924 km². Hy rint troch Wyt-Ruslân en Litouwen en is oer de lêste 166 kilometer de grins mei de Russyske oblast Kaliningrad. Ynternasjonaal is de rivier ek bekend ûnder de namme Neman.
De rivier ûntspringt op 45 kilometer súdwestlik fan de Wyt-Russyske haadstêd Minsk en rint nei it westen oant Hrodna (Grodno) yn it fierste noardwesten fan Wyt-Ruslân. Dêr bûgt er ôf nei it noarden en giet krekt besuden Druskininkai de grins mei Litouwen foarby. By Kaunas komt de Neris (Wyt-Russysk: Вілія) derby en dêr leit sûnt 1959 in kearmar. Dêr bûgt de rivier wer ôf nei it westen en begjint de ûnderrin. De rivier is dêr folle breder, streamt stadiger en foarmet eilannen.
De rivier mûnet út yn it Koerske Haf, dat op de hichte fan Klaipėda in smelle ferbining mei de Eastsee hat. De stêd Klaipėda droech lange tiid deselde namme as de rivier: Memel.
De Memel wie ea befarber fan Hrodna ôf. Hjoed de dei is der noch mar oant Kaunas skipfeart mooglik fanwegen de bou fan keardaam krekt stream op fan Kaunas. Der binne kanalen nei de streamgebieten fan de Dnjepr, Weichsel en Pregolja (Pregel).
De grutste plakken oan de Memel binne Hrodna, Kaunas en Sovjetsk (eartiids: Tilsit).
Snieûlen
right|250px De Snieûlen (Nyctea) wie in skaai yn de famylje fan de Ulefûgels. De ienichste soarte yn it skaai wie de Snieûle (doe Nyctea scandiacus).
Sachsenhausen (konsintraasjekamp)
thumb|Twangarbeiders yn Sachsenhausen. Sachsenhausen wie in konsintraasjekamp yn de Twadde Wrâldkriich. It leit sa'n 35 km. boppe Berlyn. Under de minsken dy't dêr sitten ha wienen politike fijanen, Joaden, Sigeuners, Jehova's Tsjûgen en homoseksuelen. Der hawwe meiïnoar sa'n 200.000 minsken fêstsitten. It deadetal wurdt sa tusken de 30.000 en 35.000 minsken rûsd, mar fral de boarnen út de earste jierren binne net hielendal betrouber.
De twangarbeiders fan Sachsenhausen wurken yn it stienfabryk. Hja moasten grutte boustiennen meitsje foar de bouwurken fan Albert Speer.
The Quill
The Quill, ek wol Berch Mazinga, is in stratofulkaan op Sint-Eustasius, ien fan de eilannen fan Karibysk Nederlân. De fulkaan hat in hichte fan 601 meter.
De namme fan The Quill is in feringelsking fan it Nederlânske wurd foar 'kûle'. Yn 1998 waard The Quill troch de oerheid fan de Nederlânske Antillen oanwiisd as nasjonaal park. It is ûnder de namme Sint Eustatius National Parks Foundation (Stenapa) fêstlein. Der binne inkele kuierpaden oanlein op de berch.
Geografy
De fulkaan ûntstie tusken de 32.000 en 22.000 jier lyn yn it súdeasten fan Sint-Eustasius. Sûnt syn ûntstean hat The Quill aktyf west, oant it momint fan syn lêste útbarsting, tusken de 100 en 400 jier werom. Omdat de fulkaan yn it ferline gloedwolken útstjitten hat en it grûnwetter yn de omkriten fan de fulkaan in hegere temperatuer hat as oars, wurdt der rekken mei hâlden dat de fulkaan sliepende is en dus mooglik wer útbarste kin. Hy jildt as potinsjeel gefaarlik.
Natuer
De krater fan de fulkaan bestiet út wilich reinwâld dat bewenne wurdt troch lânseigen en útlânske beammen en planten. Ek libje der tal fan bisten yn de krater. It jeien op lânkraab yn The Quill is in foarname beuzichheid fan de eilânbewenners.
Snieûle
De Snieûle (Bubo scandiacus) is in ûle út it skaai fan de Oehoes.
Skaai
De snieûle waard sjoen as it ienichste lid fan it skaai fan de Snieûlen (Nyctea), mei de binominale namme Nyctea scandiacus. Yn 1999 waard lykwols fêststeld dat er genetysk nei-besibbe wie oan de Amerikaanske Oehoe en de Magelhaanoehoe en derom yn it skaai fan de Oehoes heart.
Skaaimerken
De Snieûle is maklik wer te kennen. Mei syn 55-66 sm heart der ta de grutste ûlen. Folwoeksen snie-ûlen wage tusken de 1600 en 2500 gram. De fûgel is foaral wer te kenne om't er hielendal wyt is. Wyfkes en jonge fûgels hawwe ek noch wol wat swarte plakken op de úteinen fan de fearren. Troch syn kleur en syn dikke fearrenpak is de snie-ûle tige geskikt foar it libben yn it arktysk gebiet.
Fersprieding
[[Ofbyld:Nyctea scandiaca dis.png|thumb|right|294px|Fersprieding fan de Snie-ûle
- Simmer- en briedgebiet
- Wintergebiet ]] De Snieûle komt yn hiel it Arktyske gebiet foar, yn de toendragebieten yn Yslân, Grienlân, Noard-Europa, Sibeerje, Alaska en Kanada. Yn syn ferspriedingsgebiet is de Snieûle hielendal ôfhinklik fan it tal lemmings wat dêr foarkomt. Yn lange winters mei in protte snie of at it tal lemmings yn in gebiet bot tebekrint swalkje de ûlen fierder en komme se ek yn mear súdlike gebieten telanne. Hiel út en troch is der ek wol ris in ferdwaalde snieûle yn Nederlân te sjen.
Iten
Oars as de measte ûlen jeie de Snieûlen ek oerdeis, meast fanôf in rots of beamstam. Mei in koarte flecht pakt der syn proai. At der syn proai net yn ien kear te pakken hat rint en springt der syn proai efternei. Yn de snie soarget syn dikke fearrepak (ek op de poaten) derfoar dat der net yn de snie weisakket.
Lykas de Oehoe makket it de snieûle net folle út wat foar proai der te pakken krijt. It meast yt de lytse sûchdieren sa as mûzen moar foaral lemmings. Derby mei der ek wol wat gruttere dieren pakke sa as sniehazzen en einen. Oan de kust jeit der ek wol op fisk en sels seefûgels.
Fuortplanting
Yn maaie leit it wyfke 3-11 aaien yn it nêst dat meast op in wat heger lizzende rots makke wurdt. By it brieden wurdt it wyfke troch it mantsje fan iten foarsjoen. It tal aaien hinget bot ôf fan it tal proaidieren dat beskikber is. Om't it wyfke lykas by de measte ûlen lyk begjint te brieden kin der by in grut tal aaien in grut leaftydsferskil tusken de jongen ûntstien. De jongen komme nei ien moanne út it aai. Nei sa'n 6-7 wiken kinne de jongen fleane.
Fridshuisterastate
thumb|Kadastrale kaart út 1832 thumb|Fridhuistra anno 2010 Fridshuisterastate of Fritshuys soe in stins as state op de terp Fridshuistra benoarden Mitselwier, mar op de himrik fan Moarre, yn de gemeente Dongeradiel west hawwe. De wichtichste state yn Mitselwier wie Roptastate. Dêrneist wienen ek Wibalda en Jaersma âlde haadlingehuzen. Trijeresom waarden dizze machtsposysjes yn 1422 al neamd. Fierder wienen der noch twa states dy't om harren namme, omgrêfting of (16e-iuwske) bewenning opfalle: Oldhuistera en Fridshuistera. Beide goeden waarden ek yn it Register van de Aanbreng fan 1511 al neamd. De beskerme terp Fridhuistra is omskreaun as terrein mei mooglik resten fan in stins.
Yn 1511 brûkte Aeltie to Frijtze Hustma lân, dêr't it kleaster Weerd lânhear fan wie. Ek yn 1578 wurdt it goed troch in pachter bewenne. Hy wurdt ûnder de namme Reijmer to Fridshuijs neamd en blykt Entshuijs te hjitten en troud te wêzen mei Barbara fan Scheltema. . Yn de boelguodbeskriuwing fan haren neilittenskip blykt in grote eecken kast te wêzen, dy't Barbara zecht van de convente Weert van de Priorinne geschoncken is. It op de terp sugerearre stinsstee soe dan oan et kleaster Weerd skonken wêze kinne. It troch in grêft omjûne terrein wie noch dúdlik te werkennen op de lêste topografyske kaart.
It terrein is sûnt ein 19e iuw ûnbehuze; yn 2010 wurdt it trochsnien troch in sleat. Yn de noardlike helte fan it stateterrein binne in diel fan de grêft en singel noch krekt werkenber en wurdt brûkt as greide. De súdlike singel is yn it oanswettende stik bou opnomd.
Sûmearysk
It Sûmearysk is in útstoarne taal dy't eartiids sprutsen waard troch de Sûmearjers. De taal is neffens ynsjoch yn distiid nei alle gedachten net besibbe mei in bekende oare taal, dêrom wurdt it beskôge as in isoleare taal. De taal waard sprutsen yn Súdmesopotaamje oant en mei sawat 1700 f.Kr. Dêrnei soe it noch oant en mei 100 f.Kr. brûkt wurde as de taal fan Religy, Literatuer en Wittenskip yn Mesopotaamje. De Sûmearyske taal is ien fan de earste talen - faaks wol de earste - dêr't in skrift (it spikerskrift) foar ûntwikkele waard (om-ende-by 3200 f.Kr.). It tiidrek fan skriftlike oerlevering beslaan yn totaal trije tûzen jierren.
De ôfkomst fan it Sûmearysk is likegoed as har besibbens ûnbekend.
Seisbierrumer Feart
thumb|Restanten spoarbrêge thumb|Brêge oer de Seisbierrumer Feart by Winaam De Seisbierrumer Feart is in feart yn de gemeentes Harns en De Waadhoeke. De feart rint fan de Slachte troch de Riedpolder súd fan Seisbierrum nei it westen, bûcht besuden Seisbierrum en noardlik fan Winaam nei it súdwesten en rint west fan Mullum út yn it Van Harinxmakanaal. Noard fan Mullum rint Roptafeart as sydfeart fan de Seisbierrumer Feart nei Roptastate en de Dyksfeart by de Waadsee.
De fêste brêge oer de Seisbierrumer Feart yn de Haulewei ûnder Winaam wurdt Blynsetille neamd.
Terkaple
Terkaple is in doarp yn de gemeente De Fryske Marren noard fan De Jouwer. Terkaple leit flakby de Terkaplester Puollen en foarmet in twillingdoarp mei Eagmaryp. Terkaple hat (, boarne: CBS).
It doarp krige syn namme troch in kapel by it doarp: ter kapelle. Dy kapel hearde by de tsjerke fan Aldeboarn. Njonken it tsjerkje út 1845 steane in tal pleatsen en der is in karakteristike ophelbrêge. It plak hat ek de Oenemastins mei in byldhoude skou út begjin 17e iuw.
Terkaple lei oarspronklik yn de gemeente Utingeradiel. By in weryndieling fan 1984 waarden de doarpen Terkaple en Eagmaryp by de doe nije gemeente Skarsterlân yndield. Sûnt 1 jannewaris 2014 falt Terkaple ûnder de gemeente De Fryske Marren.
In bekend tongbrekkerssechje is: 'De Terkaplester klok klept trije kear'
Tsjerke
thumb|left|250px| De âlde kapel fan Terkaple Op it stee fan de hjoeddeiske tsjerke stie earder in kapel. In dowestiennen kapel dy't ûnder behear stie fan de St. Pankrasparochy yn Aldeboarn, lykas yn in skriuwen fan biskop Guy fan Henegouwen út 1315 neamd wurdt. De namme Terkaple (= 'by de kapel'), wurdt yn dat stik al neamd as “Capella”.
Dat der dowestien brûkt waard seit wat oer de âlderdom fan de kapel. Dowestien moast oanfierd wurde út Dútslân en wie tige djoer. Om 1200 hinne begûnen mûntsen foar it earst mei it bakken fan stien út klaai en waarden stienen gebouwen setten. Dat de kapel moat al foar 1200 boud wêze. Neist de tsjerke stie eartiids ek de skoalle en in pastorij, op itselde stee as hjoed-de-dei.
By graafwurk binne oan de ein fan de 20e iuw fûneminten fan in âlde tsjerke fûn. Dy moatte heard hawwe ta it ferdwûne doarpke Sint Jansgea. By de ûntginning fan it feangebiet oan de eastside ferkoden de trije doarpen, Eagmaryp, Terkaple en Sint Jansgea, yn westlike rjochting. Yn de rin fan de 13e iuw krigen de doarpen harren tsjintwurdige plak.
Oenemastins
Oan de noardkant fan de tsjerke stie yn de midsiuwen in stins, dêr't de Oenema's en Roorda's oan ferbûn wiene. De nammen steane noch op de grêfstienen yn de tsjerke en yn de pleats noardlik fan de tsjerke. Yn de opkeamer fan de pleats is in skoarstienmantel, dy't oarspronklik út de stins komt.
Moles fan Terkaple
thumb|260px| Mole Hearresyl
Om Terkaple hinne hawwe yn it doarpsgebiet ferskillende moles stien. It wiene poldermoles; yn 'e regel spinnekopkes of muontsen. Tsjintwurdich binne alle moles ferdwûn.
Skûtmakkerspôle
Yn de 19e iuw wenne op de skûtmakkerspôle de skûtmakker Tjeerd Douwes van der Meulen. Mei't de soannen ferhûzen kaam der tsjin it ein fan de 19e iuw ek in ein oan de helling op de pôle. Sûnt it ferdwinen fan de skipsbou op it plak waard dêr yn haadsaak noch buorke. Alles moast oer it wetter, in paad fan de Skûtmakkerspôle nei it doarp wie der net. Mei de lettere groei fan it toerisme krige it gebiet in folslein oare bestimming.
It hege wetter yn de winter fan 1965/1966
Yn de winter fan 1965/1966 stie Terkaple/Eagmaryp hast hielendal ûnder wetter. In soad bûtlân, dat eartiids yn wiete tiden foar wetteropslach brûkt waard, wie ynpoldere en koe troch moderne gemalen reedlik fluch leechmeald wurde. It boezempeil gie dêrtroch hurder omheech. It gemaal by De Lemmer, Teakesyl koe al dat wetter net hurd genôch ferwurkje en it gemaal by Starum bestie noch net. Troch't it yn de hjerst fan 1965 bot reinde, rûnen dêrtroch polders ûnder wetter en kamen Terkaple, Goaiingaryp en in part fan Eagmaryp as eilantsjes yn in see fan wetter te lizzen. Fan Snits oant foarby Terkaple wie ien grutte see ûntstien. Snitser Mar en Goaiingariper Poel wienen net mear te ûnderskieden fan it lân.
Foar de ynwenners brocht de wetteroerlêst in soad ûngemak. Autoferkear troch de doarpen waard yn dit skoft ferbean troch de gemeente. Eigen ynwenners, de bus en taleveringsbedriuwen krigen in spesjale fergunning om ride te meien.
Skoalle
thumb|left|250px|Kristlike skoalle fan Terkaple (1930) Om't fan de tsjerklike kombinaasje Terkaple-Eagmaryp de dûmny yn Terkaple wenne, is der mear bekend oer de skoalle fan Terkaple as fan Eagmaryp. Dêr wenne ek de fêste skoalmaster, dy't ek koster en foarsjonger yn beide doarpstsjerken wie. Yn Eagmaryp wie allinnich skoalle as ien dat dwaan woe en dy waard dan troch de tsjerkefâdij oansteld.
Yn 1844 waard der op de Tsjerkepôle fan Terkaple in nije skoalle boud. Der wiene doe likernôch 20 learlingen dy't alle fearnsjierren 30 sinten skoaljild betellen. Yn 1881 waard troch de gemeenterie besluten ta de bou fan in nij iepenbiere skoalle. Yn 1912 krige it doarp der in kristlike skoalle by. Der wiene doe twa legere skoallen foar in hânfol bern. Beide skoallen hawwe oant 1 july 1934 neist elkoar bestien. Yn dat jier hefte Deputearre Steaten de iepenbiere skoalle op en gienen Terkaple en Eagmaryp fierder mei ien skoalle.
Sûnt 1 augustus 2020 hat Terkaple gjin eigen skoalle mear. De skoalle fan Terkaple wie yn 2017 al fusearre mei dy fan Terherne. Om't elts fan de twa doarpsskoallen net foldie oan teminsten 40 bern en in ynstream fan 5 bern it jier, moast ien fan de twa ticht. De bern fan Terkaple binne sûnt op de skoalle fan Terherne oanwiisd.
Middenstân om 1930 hinne
Neffens it "Algemeen adressenboek van de Provincie Friesland" (1928) wiene Terkaple en Eagmaryp fral boeredoarpen. Minsken wiene fierder bakker, ferver, timmerman of ûnderwizer. Der wie in brievebesteller en oaren wurken op it molkfabryk. En der wienen fansels in soad winkels. It wie in earmoedige tiid en as byfertsjinst hienen guon minsken der in winkeltsje by, meast krudenierswaren. Der hawwe om dy tiid sa'n 12 winkels west.
Yn 1863 krige it doarp in kafee by de brêge. Oan it begjin fan de 20e iuw wie dat it sosjale moetingsplak fan Terkaple-Eagmaryp. Yn de jierren 1930 waard it kafee ferkocht en ferboud ta wenhûs. De doarpsaktiviteiten waarden dêrnei yn 't Centrum holden, dat de herfoarme gemeente yn 1939 boud hie.
Mienskip
thumb|260px|'t Sintrum om 1941 hinne thumb|260px|MFS It Heechein en de skoalle Twaspan yn 2011 Terkaple hat mei Eagmaryp ien feriening foar Pleatslik Belang. It doarp krige yn 2003 in nij multyfunksjoneel sintrum: It Heechein. Oant dy tiid die 't Centrum tsjinst as doarpshûs. Meast yn maaie wurdt de "Twa doarpkesdei" hâlden. Dan wurde der ferskillende aktiviteiten organisearre. It doarp hat in eigen passantehaven, in ferhierbedriuw foar boaten en in fekânsjepark. Ek is der in tennisbaan.
Skoalle
Sûnt 2020 hat it doarp gjin skoalle mear.
Ferienings
Ynformaasje ôfkomstich fan de side fan Roelof Fopma
Berne
In bekende Terkaplester is siler Pieter-Jan Postma dy't yn de Finn-klasse in betûft siler is.
Seisbierrumer Opfeart
thumb|225px| De opfeart nei Seisbierrum yn 2011 De Seisbierrumer Opfeart is in feart yn de gemeente De Waadhoeke. De feart rint fan de Seisbierrumer Feart nei Seisbierrum.
In opfeart is de beneaming foar in kanaal dat min ofte mear heaks op in oar kanaal stiet. De namme wurdt benammen yn Fryslân en Grinslân brûkt. In opfeart wurdt ek wol skipsleat, skipfeart of brânsleat neamd.
De namme Seisbierrumer Opfeart jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Opvaart.
Nijehou
Nijehou wie in terpdoarp, dat mei Hoek en Aldehou yn 1435 Ljouwert waard.
Omgong fan Frankryk 1912
De 10e edysje fan de Omgong fan Frankryk waard hâlden fan 30 juny oant en mei 28 july 1912.
Hein van Nievelt
Hein van Nievelt (Batavia, 2 july 1942 – 5 novimber 2022) wie in Nederlânsk omropper, presintator, redakteur en regisseur, dy 't wurksum wie fan 1969 oant 1999. Njonken omropper foar de TROS presintearre er ûnder mear de programma's Kieskeurig, TROS Aktua en Voetbal plus.
Wurkpaad
Van Nievelt waard yn in jappekamp yn earder Nederlânsk-Ynje berne, mar nei de oarloch ferhuze er mei syn âlden nei Voorburg yn Nederlân. Nei syn skoaltiid wurke er earst trije jier foar in reisburo. Dêrnei kaam er yn tsjinst by de Wrâldomrop. Nei 3,5 jier woe er wat oars en sollisitearre er by de TROS. Dêr wiene op dat stuit gjin fakatueres, mar doe 't in healjier letter beide omropsters yn ferwachting wiene, koe er dochs noch as omropper oan de slach, wat er sân jier bleau. Dêrnei wie Van Nievelt in oantal jierren wurksum by it aktualiteiteprogramma TROS Aktua en hy einige syn telefyzjekarriêre by it konsuminteprogramma Kieskeurig. Doe 't dat programma yn 1993 ferdwûn, wie er noch in pear jier wurksum efter de skermen, mar yn 1999 hold er op mei syn telefyzjewurk.
Op 5 novimber 2022 ferstoar Van Nievelt yn de âldens fan 80 jier.
Sechsde Wyk
De Sechsde Wyk is in feart yn de gemeente It Hearrenfean. De feart rint noardeast fan Jobbegea fan de Skoatterlânske Kompanjonsfeart nei de súdeastliker rinnende Ds. Ten Catewei. De Sechsde Wyk is ien fan de 23 wiken dy't bylând dizze wyk rinne. De wyk is groeven yn de tiid fan de feanterij.
De namme Sechsde Wyk jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Zesde Wijk.
Derk Sibolt Hovinga
Derk Sibolt Hovinga (Oostwold, 22 oktober 1909 - Oostwold, 31 desimber 1990) wie in dichter dy’t yn it Grinslânsk skreau.
Hovinga studearre Alde Talen en buorke yn it Oldambt. Hy skreau benammen oer de natuer en oer Grinzer kultuer fan dat goa. Guon fan syn gedichten gean ek oer histoaryske ûnderwerpen, mytology, folksferhalen en mystike ûnderfinings. Hy hat njoggen dichtbondels útjûn. Hovinga wie yn de jierren fyftich redakteur fan it tydskrift foar Nedersaksyske literatuer 't Swieniegeltje en droech dêr ek eigen wurk en boekbesprekkingen oan by.
Yn 1983 krige Hovinga de Literêre Priis fan Stichting 't Grunneger Bouk oerlange foar syn dichtwurk.
Omreden dat syn wurk as muzikaal sjoen wurdt, hat it projekt Oost-Groninger Wereldmuziek guon fan syn lieten op muzyk set en dy yn 2008 yn Oostwold, net fier fan syn eardere wenhûs, útfierd.
Marten Grupstra hat in stânbyld fan Hovinga makke, en H.B. Reininga hat in biografy fan him skreaun, ''Derk Sibolt Hovinga: Dichter en boer. De waarheid achter de mythe''. It D.S. Hovinga-fûns jout syn dichtwurk út en stipet ek oare kultueruteringen yn it Grinslânsk.
Priuwke fan syn wurk
Ut it gedicht t Aailand van geluk
Vegelinsoard
Vegelinsoard is in doarp yn de gemeente De Fryske Marren noardeast fan De Jouwer oan it Hearrenfeanster Kanaal. It doarp hat ynwenners (, boarne: CBS).
Namme
De namme Vegelinsoord is te werlieden nei de famylje Vegelin van Claerbergen, dy't yn dizze omkriten it grutte rol spile hat. Johan Vegelin fan Claerbergen (1690-1773) wie in bekende kaartemakker dy't de omkriten fan Vegelinsoard yn kaart brocht hat. It doarp hjit pas sûnt 1955 sa, dêrfoar hiet it Stobbegat, en koart foar de nammeferoaring in skoftke Stobbegea. De namme is ûntliend oan in wetter mei dy namme.
Sietse Westra
Sietse Westra (folút: Sietse Jacob Westra; Terwispel, 13 febrewaris 1927 – Assen, 17 febrewaris 1997) wie de oprjochter fan Sportclub Cambuur.
Doe't Fuotbalferiening Ljouwert weromgie nei de amateurs yn 1964, rjochte Sietse Westra sportclub Cambuur op om proffuotbal foar de stêd Ljouwert te behâlden. Westra wie manager fan Cambuur yn de jierren 1964 oant en mei 1969. Op 19 juny 1964 wie de Stichting SC Cambuur in feit mei doe noch in jierlikse gemeentlike subsydzje fan 110.000,-- gûne, dat yn 1992 stoppe. Omdat it Cambuurstadion hast op it plak stie fan it kastiel fan de aadlike famylje Van Cammingha, en it feit dat it kastiel eartiids 'Cambuur' hjitte, de wyk ek sa hjitte, waard in fernijd famyljewapen fan de Van Cammingha's it wapen fan Cambuur. De club soe yn har begjinjier útkomme yn de lanlike twadde difyzje, krektas it al besteande Fuotbalferiening It Hearrenfean
Vegelinsoard
Skiednis
Oant de gemeentlike weryndieling op 1 jannewaris 1984 foel it ûnder de gemeente Haskerlân.
Ynnovaasjekluster Drachten
It Ynnovaasjekluster Drachten (Innovatiecluster Drachten, ICD) is in bedriuwenetwurk fan hightech-makyndustry en kennisynstellings yn Fryslân, Grinslân en Drinte dy 't foaroprinne mei technyske ynnovaasjes yn produkten en oplossings oer de hiele wrâld. It doel fan de gearwurking is om fan Noard-Nederlân in oantreklike yndustriële regio te meitsjen.
Vegelinsoard
Mienskip
It Pleatslik Belang Vegelinsoard organisearret ferskate eveneminten yn it doarp lykas it doarpsfeest. It doarpshûs hjit De Sethage. Elts jier yn novimber is Stobbepop en oant 2020 wie der yn jannwaris it festival Sniepoppe.
Ynnovaasjekluster Drachten
Skiednis en beskriuwing
Om it jier 2000 hinne like de makyndustry yn Nederlân in ôfrinnende saak. Produksje ferdwûn nei East-Europa, Sina of Súdeast-Azië en mei ynformaasje- en kommunikaasjetechnology en tsjinstferliening soe yn Nederlân it jild fertsjinne wurde. Yndustrybelied wie der net mar doe't de ynternetsjippebel barste, besefte de oerheid dat de yndustry ekonomysk hurd nedich wie. It Ynnovaasjeplatfoarm waard oprjochte en der kamen topsektoaren. Op regionaal nivo ûntstiene kollektive ferbannen dêr ’t bedriuwen mei nije tema’s yn oan ’e slach giene.
It ICD waard yn 2014 oprjochte troch de seis Drachtster bedriuwen Philips, Norma, Irmato, Kiestra Lab Automation, Variass Medical Systems en Neopost Technologies. Anno 2020 hie it kluster goed 20 bedriuwen út de trije noardlike provinsjes Fryslân, Grinslân en Drinte.
Vegelinsoard
Tsjerke
Tsjerklik is Vegelinsoard tegearre mei de doarpen Aldehaske en Haskerhoarne oansletten by de Protestantske gemeente Haskeroard.
Skoalle
It doarp hie oant en mei it skoaljier 2015/2016 ein eigen basisskoalle, De Stobbestjelp. Neitiids geane de meastebern fan it doarp nei De Jouwer of Aldehaske nei skoalle. De skoalle sels fusearre mei dy yn Haskerhoarne.
Ynnovaasjekluster Drachten
Skiednis en beskriuwing
De oansletten bedriuwen biede troch gearwurking en it dielen fan kennis technyske talinten in karriêre yn de hightech-yndustry en foarkomme dêrmei in kennisflecht yn Noard-Nederlân. Sa binne der spesjale karriêre- en ûntwikkelingsprogramma’s foar talinten en wurde hightech-startups begelaat. Binnen de bedriuwen wurde hightechfasiliteiten lykas yndustriële 3 D-printers en cobots dield. Dêrneist wurkje de bedriuwen mei-inoar op oan oplossingen foar grutte technologyske útdagingen fan de takomst: 3 D metal printing, remote sensoring en big data, robotics, visual intelligence en all renewable propulsion, ek wol de 'big five' fan ICD neamd.
Smart Industry Fieldlab
It ICD stimulearret de digitalisearring fan Noardlike bedriuwen en dêrmei de digitale fersnelling fan de regio. Dit slút oan by de opdracht fan steatssekretaris fan Ekonomyske Saken en Klimaat yn it kabinet-Rutte III Mona Keijzer om yn elke regio yn Nederlân in saneamde Smart Industry Hub yn te rjochtsjen. Yn dy hubs wurkje fieldlabs, regionale en nasjonale bransj- en belangeferieningen, lokale en regionale ûntwikkelingsmaatskippijen, kennisynstellingen en strategyske partners mei-inoar op. Fieldlabs binne praktyklokaasjes wêryn't bedriuwen en kennisynstellings mei-inoar eksperimintearje mei ynnovative smart yndustry-konsepten. Yn it neijier fan 2019 krige it ICD de offisjele status fan Smart Industry Fieldlab.
Gearwurking mei ûnderwiis
It ICD wol technykstudinten sjen litte dat yn Noard-Nederlân in soad bedriuwen binne dêr 't sy relevant ûndersyk dwaan kinne. Dêrom binne de Ryksuniversiteit Grins, Universiteit Twente, NHL Stenden Hogeschool, Hanzehogeschool Groningen en de ROC’s Friese Poort, Friesland College en Drenthe College oanheakke. Net allinnich foar it dwaan fan ûndersyk mar foaral ek foar it opdwaan fan staazje-en wurkûnderfining yn in heechweardige technyske omjouwing.
Philips is it grutste en bekendste bedriuw fan it kluster. De multinasjonale ûndernimming biedt op de lokaasje yn Drachten oare kennisbedriuwen fasiliteiten foar ûndersyk en ûntwikkeling oan en begûn yn 2019 mei de ferbouwing fan it âldste yndustriële gebou fan it fabryk ta in stúdzjefasiliteit. Yn it pân komme ûnder oare in kolleezjeseal en romtes foar ûndersyk troch studinten. Philips fêstiget der in ûntfangstromte en de Ryksuniversiteit Grins wol der syn posysje as technyske universiteit fersterkje mei in nije masteroplieding Mechanical Engineering (wurktúchboukunde) dy 't fan it stúdzjejier 2020-2021 ôf foar in grut part yn Drachten jûn wurdt.
List fan planetoïden 36701-36800
Dit is in list fan planetoïden 36701-36800.
Hannelsposten fan de VOC yn it Midden-Easten
thumb|right|350px|Hannelposten fan de VOC yn it Heine-Easten Yn de 17e iuw en 18e iuw wienen der ferskate hannelsposten fan de Feriene Eastyndyske Kompanjy (VOC) yn it Midden-Easten. Neist de Portugezen wie de VOC de iennige westerske macht dy't yn dit gebiet hannele. Der waard fral hannele yn pearels, roaze-oalje, side, wol, Arabyske gom en wijreek. Doe't de lêste festing (Kharg) yn 1766 troch it Perzyske leger ferôvere waard, ferlieten de Nederlanners dy kontreien foar altyd.
Iran/Perzje
De Safavidyske sjah Abbas I de Grote liet ferskate Europeeske lannen Yn Iran ta om de handel te befoarderjen. De VOC iepene har haadfestiging yn de nije haadstêd Isfahan yn 1623.
Fanûatû
De Republyk Fanûatû is in lân yn Oseaanje. Eartiids stie it bekend as Nije Hebriden.
Lizzing
De eilannen dy't by Fanûatû hearre wurde begrinzge:
Lânskip
thumb|left|Efate eilân De arsjipel fan Fanûatû bestiet út 82 eilannen, dêr't tolve fan grutte eilannen binne en santich lytse, foar it meastepart noch aktive fulkanen en koraaleilannen. Troch dy fulkanen is der hieltyd gefaar foar in erupsje, dêr't de lêste fan yn 1945 wie.
De measte eilannen binne bercheftich. De heechste punt fan Fanûatû is de Mount Tabwemasana (1879 meter) op it eilân Espiritû Santo.
Troch de bysûnder moaie tropyske en fulkanyske lânskippen en strannen binne de eilannen populêre toeristyske attraksjes.
Utsein de drûgere eilannen Eromanga en Aneitym yn it suden, is it klimaat tropysk oant subtropysk. Trochsneed falt der om-ende-by 2360 mm rein yn it jier, mar op de noardlike eilannen falt mei 4000 mm folle mear delslach.
Skiednis
In protte eilannen fan Fanûatû wurde al lange tiden bewenne. De earste spoaren fan minsklike bewenning datearre fan 2000 f.Kr.
De arsjipel waard yn 1606 troch de Portegezen ûntdekt en yn 1774 ferkent troch de Ingelske ûntdekkingsreizger James Cook dy de eilannekloft Nije Hebriden neamde. Yn 1906 kamen Ingelân en Frankryk in mienskiplik bestjoer oerien. Sûnt 1980 is Fanûatû in ûnôfhinklike republyk.
Religy
It kristendom is de wichtichste religy yn Fanûatû en bestiet út ferskate tsjerkemienskippen. De Presbyteriaanse Tsjerke is dêrfan de grutste mei in tredde fan de befolking as oanhinger. Dêrnei folgje de Roomsk-Katolike Tsjerke en de Anglikaanske Tsjerke, mei elts 15% fan de befolking. Oare kristlike tsjerkemienstkippen binne sândedeisadventisten en de Tsjerke fan Kristus. Troch alle moderne spullen dy't soldaten yn de Twadde Wrâldkriich meinommen, ûntstienen ferskate kargokultussen. Measten hjirfan stoaren út, mar de John Frum kultus op Tanna is noch altyd grut.
Sânde Wyk
De Sânde Wyk is in sleat yn de gemeente It Hearrenfean. De feart rint noardeast fan Jobbegea fan de Skoatterlânske Kompanjonsfeart nei de súdeastliker rinnende Ds. Ten Catewei. De Seisde Wyk is ien fan de 23 wiken dy't bylâns dizze wyk rinne. De wyk is groeven yn de tiid fan de feanterij.
De namme Sânde Wyk jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme 7e Wijk.
Ringriderij
thumb|Ringriden yn Ljussens thumb|Bylden fan ringriderij yn St. Joosland, 1931 thumb|Ringriderij yn Seelân, 1951 Ringstekken of ringriden is in folkloristyske tradysje wêrby't dielnimmers, op in Frysk hynder, sjeas of ferdekte wein dy't efter it hynder spand is, in lâns troch in ring besiket te stekken. Dizze tradysje, dy't yn bepaalde streken as sport dien wurdt, komt foar yn Nederlân, Dútslân en Denemark.