cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kastiel Lunenburg
It wie eartiids in wentoet mei ien moargen (sa. 0,84 ha) lân. It boujier is ûnbekend mar de earste fermelding is yn 1340. Yn in list mei leinemanne stiet dan Gijsbert De Ridder, de erfgenamt fan Sandenburg. Yn 1563 moast Willem de Ridder it kastieltsje ferkeapje omdat er troch jildfergriemen oan leger wâl rekke wie.
Yn 1860 liet de destiidske eigener de wenfleugels en stâlen, dy't yn 1680 oan de toer boud wiene, slope en de grêft dimpe. De toer waard ûnderdiel fan in grut lânhûs. Yn septimber 1944 waarden der legerauto's ûnder de hege beammen stald. De alliearden bombardearren it kastiel en makken it ûnbewenber.
De toer stiet no wer frij op in eilantsje yn it wetter. Krektas eartiids fiert in trep nei de earste ferdjipping. De bygebouwen binne ynrjochte as wenhûs, sauna en swimbad en binne yn besit by eigener P. Fentener van Vlissingen. By útsûndering binne de tunen foar publyk iepensteld.
Poptagasthûs
It Poptagasthûs is in earder gasthûs yn it Fryske doarp Marsum, yn it âlde Menameradiel (no De Waadhoeke). It gebou mei binnenhôf hat de status fan ryksmonumint.
Skiednis
It Poptagasthûs waard yn 1711 stifte troch dr. Henricus Popta, de doetiidske eigner (en de nammejouwer) fan it Marsumer Poptaslot. It wie in filantropysk ûndernimmen wêrby't in gasthûs (rêsthûs) ûntstie dêr't earmlestige froulju in soargeleaze âlde dei trochbringe koene. By it ferstjerren fan Popta, yn 1712, liet dyselde ek it Poptaslot nei oan 'e fâden fan it gasthûs.
Yn 1852 waard ek oan 'e noardkant, by de Buorren lâns, in rige huzen boud. It sânstiennen poartsje oan dy side fan it gebou, dat datearret út 1713, waard dêrby beholden. It poartsje hat Korintyske pilasters, festoenen en sierfazen, en jout tagong ta it hofke mei de oare wenten fan it gasthûs. Yn 1952 waarden de ienkeamerswenten ferboud ta gruttere wendielen, en tagelyk dêrmei waard fan it eardere waskhûs in tsjettelhûs makke.
Seeklimaat
right|thumb|300px|Skematyske kaart fan gebieten mei in seeklimaat ([[Köppen klimaatklassifikaasje C)]] In seeklimaat of maritym klimaat is in klimaat mei koele simmers en sêfte winters. Dêrmei is it tsjinoerstelde fan in lânklimaat dat him kenmerke troch ekstreme temperatueren yn simmer en winter.
Seeklimaat komt oeral op 'e wrâld foar, dêr't de ôfstân ta de see beheind is, dêr't de ynfloed fan de oseaan en seeën waarnimber troch is. Omdat it seeoerflak wiet is, hâldt it de temperatuer maklik fêst. Dat is wêrom de temperatueren simmers en winters net botte fier útelkoar rinne.
Flipper
thumb|240px|Haadrolspilers: Brian Kelly, Luke Halpin en Tommy Norden Flipper is de namme fan in tal films en in telefyzjerige mei in dolfyn fan deselde namme yn de haadrol.
It súkses fan film en searje soarge for in soad belangstelling foar dolfinen. Ferskate dolfinaria waarden yn dy tiid stifte, ûnder oaren dy fan Hurderwyk (1965) en it Boudewijn Seapark yn Brugge.
Yn 1996 is noch in film oer Flipper ferskynd; in remake fan de oarspronklike film út 1963.
List fan planetoïden 2801-2900
Dit is in list fan planetoïden 2801-2900.
Magister Wigbold
Magister Wigbold  (1365–1401), ek wol “Master fan de Sân Keunsten” neamd, wie in Dútsk piraat dy't by de ferneamde Likedielers fan Klaus Störtebeker hearde. Wighold wie ien fan de meast foaroansteande Lykdielers, mei Gödeke Michels, Hennig Wichmann, Klaus Scheld en Störtebeker. De bynamme Wigbold komt fan wig (striid) en bold (dapper, krigel); syn wiere namme is net bekend.
Libben
De jonge jierren fan Wigbold is net folle oer te witten. Hy soe it kleaster yngien wêze en dêr in soad leard hawwe. Hy waard lykwols fuortstjoerd om ûndúdlike redenen. Dêrnei soe hy de Universiteit fan Oxford besocht hawwe. Hy waard faak bekreaun as it brein efter de pirategroep. Oars as Michels of Klaus Störtebeker, socht Wigbold it gefjocht net, mar ûnderhannele er leaver om sa ferliezen te beheinen.
De Likedielers berôven skippen op de "Westlike See" (Noardsee) oant de Hânze dêr mei in mânske float in ein oan makke. Michels en de Magister koene earst ûntkomme, mar nei de dea fan Störtebeker yn 1401, waarden sy finzennomd en yn 1401 ûnthalze op de Grasbrook yn Hamburch.
Christa Rothenburger
Christa Luding-Rothenburger (Weißwasser, 4 desimber 1959) is in earder Dútsk reedrydster en baanhurdfytster. Berne yn it doetiidske East-Dútslân kaam se oant 1990 út foar East-Dútslân.
Rothenburgerkombinearre jierrenlang it reedriden mei it baanhurdfytsen. Yn 1988 wûn se op de Simmerspullen en de Winterspullen in sulveren medailje.
The Lion King (film út 1994)
The Lion King (Frysk: De liuw kening) is in Amerikaanske tekenfilm út 1994. De film, de 32ste jûnfoljende tekenfilm dy't makke waard troch de Walt Disney Feature Animation, stie ûnder rezjy fan Roger Allers en Rob Minkoff.
Boskgoudstjer
De boskgoudstjer (wittenskiplike namme: Gagea lutea) heart ta de ynlânske wylde planten. Yn Fryslân lit er him eins allinne noch mar yn Feanwâlden fine. Tusken de Skierstins en de pastorij binne der yn 'e maitiid, sa om maart hinne, lytse tropkes fan dizze goudstjerren lâns de Muontsewei te sjen. Neffens D.T.E. van der Ploeg liket dat it iennige plak yn Fryslân te wêzen dêr't er him hanthavenje koe. Sok hanthavenjen hat nei alle gedachten te krijen mei de bysûndere boaiem om 'e Skierstins hinne.
The Lion King (film út 1994)
The Lion King fertelt it ferhaal fan de Afrikaanske savanne, dêr't de kening fan de bisten, de liuw, foar master opslacht. De bisten binne allegear sa ferminsklike dat se prate kinne en tinke as minsken.
The Lion King waard útbrocht op 15 juny 1994. Yn 1998 kaam in ferfolch op de film út ûnder de namme The Lion King II: Simba's Pride.
Kontroverse
De film hat in pear kear ûnderwerp fan kontroverse west.
Christa Rothenburger
As reedrydster die Rothenburger fjouwer kear mei oan de Olympyske Winterspullen yn 1980, 1984, 1988. en 1992 Rothenberger die tolve kear mei oan it  Wrâldkampioenskip Sprint Sy waard hjirby twa kear wrâldkampioene. As hurdfytster die se meardere kearen mei oan it wrâldkampioenskip hurdfytsen sprint, sy waard hjir ien kear wrâldkampioen. Nei de spullen fan 1992 hold Rothenburger op mei sporten op heech nivo. Rothenburger is boaske mei har doetiidske reedrydtrainer Ernst Luding.
Sluisfabryk
thumb|250px|De eardere produksjegebouwen It Sluisfabryk (foarhinne NV Sluis Machinefabryk) is in âld fabrykskompleks oan de Tussendiepen yn Drachten. It hat in bysûnder plak yn de skiednis fan de nei-oarlochske yndustriële ûntwikkeling fan Drachten en stiet dêrom op de list fan gemeentlike monuminten yn Smellingerlân.
Skiednis
Sluis wie ien fan de brûkers fan de yndustryflat oan de Oliemolenstrjitte, it doetiidske sammelgebou foar begjinnende bedriuwen. Doe't it dêr út syn jaske groeide, sette Sluis yn 1960 útein mei de bou fan in nije masinefabryk. Sluis wie it earste bedriuw dat him op de Tussendiepen fêstige en dêrmei de grûnlizzer foar yndustryterrein 'De Haven' yn Drachten. Yn it blokfoarmige gebou oan de strjitte sieten de kantoaren, de grutte hallen wiene de produksjegebouwen dy't troch in tuskenlid mei it kantoar ferbûn wiene. Yn de legere parten fan de foarste fabrykshal wiene ûnder oaren de bedriuwskantine, magazinen en in waskromte foar de arbeiders.
De gebouwen binne opboud út stiel en beton en hawwe de stilistyske skaaimerken fan it doedestiids gongbere, modernistyske funksjonalisme. It totale bedriuwskompleks is in griemmank fan gebouwen út tige útinoar rinnende perioaden. Sluis makke ûnder mear silo's en rinnende bandûnderdielen. It fabryk gie yn 1998 fallyt. Anno 2023 hinget noch hieltyd de sfear fan doetiids.
Yn 2003 kocht dûmny Jan Hofstra it fabryk en begûn dêr syn autobussemuseum. Yn itselde jier setten ek de earste keunstners harren ateliers op yn de fabrykromtes. Ein 2015 naam Hollema Bouw it Sluisfabryk oer fan Jan Hofstra.
Sûnt 2015 wurket de gemeente Smellingerlân op mei de bedriuwen oan de Tussendiepen oan de refitalisearring fan it bedriuweterrein. It Sluisfabryk fungearret dêrby as moetings- en briedplak dêr't nije inisjativen en ideeën mooglik makke wurde. Yn 2018 waarden de earste grutte (kulturele) eveneminten fasilitearre en yn 2019 waard foarsichtich úteinset mei needsaaklike restauraasjewurksumheden en fernijing fan it pân, sawol fan bûten as fan binnen. Der binne meardere hierders bykaam foar in kantoar, wurkpleats of atelier. Dêrneist wurdt it Slûsfabryk troch organisaasjes en bedriuwen brûkt as ynspirearjend plak foar harren eveneminten, gearkomsten of brainstoarmsesjes.
Stichting ' Craftwurk ' set him sûnt ein 2017 yn foar it fabryk en helpt mei it fasilitearjen en organisearjen fan eveneminten.
List fan planetoïden 38901-39000
Dit is in list fan planetoïden 38901-39000.
Marije (mem fan Jezus)
thumb|180px|right|Pieta, [[Vincent van Gogh]]
Marije, Maria (fan Gryksk Μαρία), Mirjam (fan Hebriuwsk מרים) of Maryam (fan Arabysk مريم) is yn it Nije Testamint en yn de Koran de mem fan Jezus. Neffens de kristlike tradysje is hja de dochter fan Joachim en Anna; yn de Koran wurdt melding makke fan Imraan as har heit. Foar katoliken is hja de wichtichste hillige. Yn de Roomsk-katolike Tsjerke en Eastersk-ortodokse Tsjerke hat Marije as Mem fan God in wichtige rol yn it leauwenslibben. Yn de otterdokse tsjerke is de wenstige útdrukking foar Marije Memme Gods en net Marije. Der is binnen de teology sels in folsleine dissipline dy't him spesjaal op har rjochtet: de mariology. Ferskate liturgyske feesten en heechfeesten wurde ta eare fan har fierd.
Hurdsilen op de Olympyske Simmerspullen 1968
De Olympyske Simmerspullen 1968, ek wol de XIXe Olympiade neamd, waarden yn 1968 yn Meksiko-Stêd, Meksiko hâlden. It hurdsilen waard hâlden yn Acapulco yn de Club de Yates de Acapulco.
Medaljespegel
De top tsien fan lannen dy't by it silen medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen fan 1968.
Rijsenburg
thumb|Sint Petrus' Bandentsjerke thumb|It Wapen fan Rijsenburg thumb|Poartegebou thumb|Rijssenburg Rijsenburg is in earder doarp dat sûnt 1931 diel útmakket fan de eardere gemeente Driebergen-Rijsenburg yn de provinsje Utert. De gemeente Driebergen-Rijsenburg is mei yngong fan 1 jannewaris 2006 gearfoege mei Amerongen, Doorn, Leersum en Maarn ta de nije gemeente Utertske Heuvelrêch.
De gemeente Rijsenburg is yn 1818 losmakke út Driebergen. Sûnt 1850 wiie de boargemaster fan Driebergen ek boargemaster fan Rijsenburg, oant de gearfoeging yn 1931. Rijsenburg wie sa goed as in enklave ynsluten troch Driebergen en besloech nei de gearfoeging 1/13e diel fan it grûngebiet fan Driebergen-Rijsenburg.
Hûs Rijsenburgh
Mei de bou fan in wentoer yn de trettjinde iuw is Rijsenburg ûntstien. Yn 1536 wie dy wentoer útgroeid ta in boarch en waard Rijsenburg as ridderhofstêd erkend. Om 1800 hinne waard dat kastiel, mei útsûndering fan it poartegebou út 1635 ôfbrutsen.
It poartegebou waard yn 1985 restaurearre. It rjochthoekige gebou is makke fan bakstiennen en hat in mei pannen dekt skylddak. De poartetrochgong hat in flakke, houten soudering. De poartedoar is fan ikehout.
Efter it poartegebou stiet in pleats, dy't om 1850 boud is op de fûneminten fan in eardere pleats. De kelder hat in stiennen tonferwulft út de Midsiuwen.
Hennig Wichmann
Hennig Wichmann († 1402) wie ien fan de lieders fan de Likedielers, en fan de Fiktaaljebruorren, in feriening fan piraten.
Mei Klaas Stoartbeker en Magister Wigbold en Klaus Schelde makke hy de Noardsee en de Baltyske See ûnfeilich oan de ein fan de 14e iuw. Se hienen snelle skippen dy't by steat wienen om skippen fan de Hânze te kapen. Harren doel wie plonderje en oerlibbene finzenen waarden meastentiids oerboard smiten. Yn 1402 waard Wichmann finzen nomd en eksekutearre troch ûnthalzing op de Grasbrook yn Hamburg, mei 73 fan syn mannen, minder as in jier nei de eksekúsje fan Klaas Stoartbeker. Histoarysk bewiis wie der net.
Uniastate (Oentsjerk)
Uniastate is in state oan de Rengerswei yn Oentsjerk, gemeente Tytsjerksteradiel. De earste eigner wie wierskynlik Douwe Karel fan Unia út Jelsum, dy't fan 1669 oant 1686 Grytman fan Tytsjerksteradiel wie. Yn 2005 is Uniastate renovearre.
Folkmar Allena
Folkmar Allena (* ûnbekend - † 1406) wie in Eastfryske haadling fan kwizekwânsje op de ein fan de 14e iuw. Hy hie syn haadplak yn Osterhusen.
Skiednis
As haadling fan Osterhusen stie Folkmar Allena mei syn buorman Okko I tom Brok, haadling fan Brokmerlân en Auricherlân op minne fuot. Hja rekken mei elkoar yn konflikt dat eskalearje soe yn jierrenlange gefjochten oer en wer dêr't deaden by foelen, û.o. yn de slach by Loppersum op de ein 1380 of begjin 1381. Okko wûn de slach en Folkmar ferlear hjirmei in grut part fan syn machtsbasis yn East-Fryslân. Yn de Ommelannen en Westerlauwersk Fryslân socht er nei nije bûnsmaten. As Okko yn 1388 Emden oanfalt mar der lykwols net yn slagget de stêd te oermasterjen falt Folkmar Okko oan op syn boarcht yn Aurich. De oanfal wurdt ôfslein en der folget in staakt-it-fjoeren. In fersoeningspetear tusken beiden mislearet en op 7 augustus 1389 lit Folkmar Okko op de weromreis nei hûs fermoarde troch syn helpers.
Folkmar ferlear syn machtswinst yn de dêrop folgjende jierren wer oan Okko syn widdofrou Foelke Kampana, dy har soan Keno II tom Brok oan de macht bringe woe. In oare soan fan Okko, Widzel út in earder houlik, ferbûn him mei Folkmar Allena doe't hy tsjin Foelke stride moast om de opfolging. Hy ferstoar lykwols yn Detern en Keno II tom Brok waard yn 1399 de nij haadling yn Brokmerlân.
Wylst Keno yn Marienhafe ûnderdak ferline oan de Fiktaaljebruorren die Folkmar yn Osterhusen itselde. De Fiktaaljebruorren wienen op de ein fan de 14e iuw út de Eastsee ferdreaun en koenen op de Noardsee har wurk foarsetten.
Rinsmastate
right|thumb|Rinsmastate yn it simmergrien right|thumb|Rinsmastate Rinsmastate is in state yn Driezum, gemeente Dantumadiel.
Skiednis
Op in kaart fan 1664 wurdt it state "Buwinga" neamd. De bosk, it park om de hjoeddeiske state, is folle âlder. Yn 1511 wurdt al skreaun oer "Riensma gued". Eigner wie doe Taco Buwinga.
Yn 1747 liet Fecco Dominicus it âlde hûs ôfbrekke. De túnoanlis waard fernijd en de grêften ferlein. Yn 1941 waard de stins in hûs foar âlderein. Yn 'e oarloch 1944 waard it troch brânbommen ferwoaste.
Yn 1948 waard it hûs nijboud, mar it like net bot mear op de âlde State. Fan 1971 ôf waard Rinsmastate brûkt as gemeentehûs fan de gemeente Dantumadiel. Yn 1997 ferhuze it gemeentehûs nei it sintraler lizzende Damwâld en waard Rinsmastate yn 1998 ferkocht oan Jan Smeeing út Soest dy't ek eigener is fan de Rivel fytsefabryk yn Surhústerfean.
Yn 2002 waard Rinsmastate oankocht troch Dirk Scheringa. Syn frou komt út Driezum en sy binne yn 1973 sels ek yn Rinsmastate troud. Hy hat de state wêr yn âlde styl opknappe litten. De kantoarútbou oan de achterkant, taheakke doe't it gebou brûkt waard as gemeentehûs, is wêr fuorthelle. Ek is it park om de state wer opknapt.
Triple Entente
De Triple Entente (Ingelsk: Triple Entente; Frânsk: Triple-Entente; Russysk: Антанта, Antanta), fan it Frânske entente, dat "freonskip" of "oerienkomst" betsjut, is de oantsjutting foar in ynformeel militêr bûnsgenoatskip tusken it Feriene Keninkryk, Frankryk en it Keizerryk Ruslân, dat in wichtige rol spile yn 'e oanrin nei de Earste Wrâldoarloch. It ûntstie yn 1907, doe't in ferdrach tusken it Feriene Keninkryk en Ruslân twa oare ferdraggen fan dy beide lannen mei Frankryk oanfolle. De Triple Entente wie rjochte tsjin 'e Triple Alliânsje, in militêr bûnsgenoatskip tusken it Keizerryk Dútslân, de Eastenryksk-Hongaarske Dûbeldmonargy en it Keninkryk Itaalje.
Rinsmastate
Skiednis
It park by de state, it saneamde Driezumer bosk hat kenmerken fan de ferneamde tûnarsjitekt Lucas Pieters Roodbaard; it is lykwols net wis dat it park troch him oanlein is.
Triple Entente
Foarskiednis
Yn 'e Frânsk-Dútske Oarloch fan 1870-1871 waard it Twadde Frânske Keizerryk ferslein troch Prusen en syn Dútske bûnsgenoaten. De Prusyske oerwinning late ta revolúsje yn Frankryk, wêrby't it keizerryk ferfongen waard troch de Trêde Frânske Republyk. In oar gefolch wie de oprjochting fan it Keizerryk Dútslân, dat eins in ferlinging fan it Keninkryk Prusen wie, mei de Prusyske kening Willem I as keizer. By wize fan oarlochsbút naam Dútslân Elzas-Loataringen yn besit, dat sûnt it santjinde-iuwske regear fan Loadewyk XIV Frânsk gebiet west hie.
Rinsmastate
Eigners/bewenners
Rinsmastate hat yn de rin fan 'e tiid ek bewenne west troch de famyljes Fan Aysma en Fan Sytzama.
Triple Entente
Foarskiednis
It wie dúdlik dat de Frânsen op wraak longeren en op werovering fan 'e ferlern giene krite. De arsjitekt fan it Keizerryk Dútslân, de Prusyske regearingslieder Otto von Bismarck, dy't de earste Dútske rykskânselier waard, fierde neitiid in polityk dy't derop rjochte wie om Frankryk safolle mooglik te isolearjen. Dêrta waard yn 1873 it Trijekeizersbûn oprjochte, in militêr bûnsgenoatskip tusken Dútslân, de Eastenryksk-Hongaarske Dûbeldmonargy en it Keizerryk Ruslân. Dat stie lykwols bleat oan swiere ynterne spannings, mei't Ruslân en Eastenryk-Hongarije folslein tsjinstelde belangen hiene op 'e Balkan, dêr't de opkomst fan it nasjonalisme en it oanhâldende ôfkealjen fan it Osmaanske Ryk ta it ûntstean fan nije lannen late.
Om 'e bannen tusken Dútslân en Eastenryk-Hongarije fierder oan te heljen, rjochten de beide lannen yn 1879 de Dûbeldalliânsje op, dy't rjochte wie tsjin sawol Frankryk as Ruslân. Yn 1882 waard dat ferbûn omfoarme ta de Triple Alliânsje troch de tatrêding fan Itaalje. It Trijekeizersbûn waard yn 1887 net mear fernijd omreden fan 'e nije ûntwikkelings op 'e Balken, benammen it Ferdrach fan Berlyn út 1878 en de Servysk-Bulgaarske Oarloch fan 1885, dy't Ruslân it gefoel joegen dat syn oerwinning yn 'e Russysk-Turkske Oarloch fan 1877-1878 teneate dien wie. Om te besykjen en kom foar dat Ruslân no de lapen gearsmite soe mei Frankryk, sleat Bismarck yn 1887 it saneamde Fersekeringsferdrach mei tsaar Aleksander III, wêryn't fêstlein waard dat beide lannen neutraal bliuwe soene as ien fan beiden yn oarloch rekke mei in trêde partij. Troch it groeiend neieroankommen fan Ruslân en Frankryk en de útsluting fan Russyske bedriuwen fan 'e Dútske finansjele merk yn 1887 waard de fernijing fan it Fersekeringsferdrach yn 1890 lykwols ferhindere.
Gearstalling fan 'e Entente
Nei't Bismarck yn 1890 ôftrede moast en de jonge keizer Willem II fan Dútslân sels syn bûtenlânsk belied begûn te beävensearjen, koe neat de formalisearring fan 'e bannen tusken Frankryk en Ruslân mear tsjinkeare. Yn 1894 waard sadwaande de Frânsk-Russyske Alliânsje sletten.
De oansluting fan it Feriene Keninkryk by dat ferbûn lei earst net foar de hân. Yn it lêst fan 'e njoggentjinde iuw fierde dat lân in isolasjonistyske polityk (splendid isolation) en wie it suver útslutend rjochte op it eigen mânske koloniale ryk. De Britsk-Dútske marinewapenwedrin, dy't yn 1898 úteinsette, brocht dêr lykwols feroaring yn. Londen begûn Dútslân hieltyd mear as in serieuze bedriging te sjen, en doe't besykjen ta neieroankommen yn Berlyn ôfwiisd waarden, kaam it Feriene Keninkryk logyskerwize út by Frankryk en Ruslân. Yn 1904 sleaten Frankryk en it Feriene Keninkryk in rige fan fiif ôfsûnderlike oerienkomsten dy't foar it meastepart rjochte wiene op it oplossen fan rivalisearjende koloniale oanspraken yn Noard-Afrika. Mei-inoar waarden dy ferdraggen de Entente Cordiale ("Hoflike Oerienkomst") neamd, en se foarmen de grûnslach foar in militêr bûnsgenoatskip tusken de beide lannen.
De Triple Entente yn oarloch
It stelsel fan militêre bûnsgenoatskippen yn Jeropa soarge dêrnei foar in keatlingreäksje fan oarlochsferklearrings. Ruslân, dat altyd de beskermhear fan Servje west hie, kaam it lytsere lân te help en ferklearre de oarloch oan Eastenryk-Hongarije. Dútslân ferklearre de oarloch oan Ruslân. Dêrop kundige Frankryk de mobilisaasje ôf en ferklearre Dútslân de oarloch ek oan Frankryk. Om dat lân oan te fallen, teach it Dútske leger troch it neutrale Belgje. It Feriene Keninkryk, dat de Belgyske neutraliteit garandearre hie, ferklearre dêrop Dútslân de oarloch. De Britske bûnsgenoat Japan folge mei in eigen oarlochsferklearring oan Dútslân, wêrnei't it de Dútske koloanjes yn 'e Stille Súdsee oanfoel.
Inkeld Itaalje fielde him op gjin inkele wize ferplichte om 'e oare leden fan 'e Triple Alliânsje militêr te help te sjitten, mei't Eastenryk-Hongarije de oarloch sels begûn wie. It lân makke oanspraak op ferskate gebietsdielen fan Eastenryk-Hongarije (Súd-Tiroal, Istrje en Dalmaasje) en wie inkeld lid wurden fan 'e Triple Alliânsje fanwegen in mienskiplike bedriging dy't de trije lannen yn Sintraal-Jeropa ûnderfûnen fan Frankryk. Uteinlik ferbriek Itaalje de Triple Alliânsje yn 1915 om oan 'e kant fan 'e Alliëarden tsjin Eastenryk-Hongarije yn 'e oarloch te ynterveniëarjen. De Triple Entente duorre langer fuort as de Triple Alliânsje, mar nei de Febrewarisrevolúsje fan 1917 yn Ruslân waard ek de Entente ferbrutsen, mei't Ruslân doe in ôfsûnderlike frede socht mei Dútslân en Eastenryk-Hongarije, dy't tsjin dy tiid bekend kommen wiene te stean as de Sintralen.
Súdamerikaanske ljip
De Súdamerikaanske ljip of Sileenske ljip (Vanellus chilensis) is in waadfûgel, dy't yn hiel Súd-Amearika foarkomt, útsein yn de Andes en it Amazônegebiet.
Biotoop
Dizze ljip hat in foarkar foar iepen gerslân en hat dan ek profitearre fan it útwreidzjen fan syn biotoop trochdat der yn dy kontreien hieltyd mear fee hâlden wurdt. Sûnt 1961 komt de fûgel ek foar op Trinidad en sûnt 1974 op Tobago.
Lykas de noardlike ljip, briedt de Súdamerikaanske ljip yn in simpel nêst, almeast op greide mar ek wol op farsk omploege lân. Wat fleankeunst en de wize fan it ferdriuwen fan rôvers oanbelanget liket er ek in soad op syn noardlik famyljelid.
Bûten de briedtiid lûkt de Súdamerikaanske ljip nei wiete gebieten dêr't nachts yn grutte kloften om fretten, meast ynsekten, socht wurdt.
Uterlik
De Súdamerikaanske ljip is sa'n 31 oant 33 sm lang en waget ûngefear 295 gram. De boppekant is meast brún-griis mei in brûnzen glâns op de skouders. De grize kop falt noch it measte op mei in swarte foarholle en in swarte kiel dy't oergiet yn it ek swarte boarst. It swart wurdt begrinze troch in wite streek. De rest fan de ûnderkant is wyt, de sturt is wer swart. De eachring, poaten en snaffel binne meast roaseftich.
Geografysk komme nochal grutte ferskillen yn de tekening foar.
Richard Liuwehert
thumb|Ofbyld út de 12e iuw thumb|250px|Tombe yn Fontevraud Richard I Liuwenhert of Richard I fan Ingelân (Ingelsk en Frânsk: Richard Cœur de Lion, Ingelsk ek wol: Lionhearted) (Oxford, 8 septimber 1157 – Châlus by Limoges (Frankryk), 6 april 1199) wie kening fan Ingelân fan 1189 oant 1199. Hy wie de twadde soan fan Hindrik II en Eleonora fan Akwitaanje.
Richard waard yn 1172 hartoch fan Akwitaanje. Tusken him en syn bruorren wie wat striid, en ek kamen se gauris yn opstân tsjin harren heit. Doe't Richard nei de dea fan syn âldere broer yn 1183 beneamd waard as troanopfolger bûn hy opnij de striid oan mei syn heit, omdat hy syn mem har Akwitaanje ôfstean moast doe't hy kroanprins wurden wie. Hy wist dêrby de steun te krijen fan kening Filips II fan Frankryk. Nei in skeel tusken Richard en Filips sleaten se in ferdrach en begûnen oan de tarieding fan de jildslinende Tredde Krústocht.
Op de krústocht wie der wer faak spul tusken Richard en Filips. Doe 't Filips nei Akko ôfsette, ferloofde Richard him mei Berengaria fan Navarra. Hy troude mei har nei de ferovering fan Syprus yn 1191. (Hje soenen gjin bern krije; wol is bekind dat Richard in soan yn it wyld rinnen hie.) Dêrnei gie er ek op Akko ta en spile in grutte rol by de ferovering fan de stêd. Filips gie werom nei Frankryk, mar Richard gie troch mei de striid en helle in oerwinning op Saladin.
Wyls wie der in komplot op gong setten troch Filips en Richard syn broer Jan sûnder Lân. Doe't Richard hjirfan hearde sleat hy in ferdrach mei Saladin en gie werom. Op de weromreis nei Europa waard hy finzennomd troch hartoch Leopold V fan Eastenryk. It gie hjirby benammen om it krijen fan losjild. Nei it krijen hjirfan waard hy yn 1194 frijlitten.
Richard stie bekend as in fechtjas, in hurd en moedich man, mar ek mei kulturele ynteresse en humor. It is troch dizze eigenskippen dat hy de bynamme Liuwenhert fertsjinne. Hy krige dy doe't hy yn de striid tsjin Saladin sels goed meifocht. Troch syn aventoerlike oanlis en oarlochssuchtige ynstelling brocht hy Ingelân oan de râne fan de finansjele ôfgrûn.
Nei syn weromkommen yn Ingelân wist hy syn broer Jan te ûnderwerpen en naam it keningskip wer oer. Richard wie fan de tsien jier fan syn keningskip yn totaal net mear as 10 moannen yn Ingelân. Oant 1198 fierde hy fierder oarloch tsjin Frankryk. By it belis fan it kastiel Châlus-Chabrol yn Limousin waard hy troch in pylk yn syn skouder troffen en rekke dêrtroch deadlik ferwûne. Hy waard opfolge troch Jan sûnder Lân.
Richard syn harsens binne begroeven yn de Abdij fan Charroux yn Poitou, syn hert yn de katedraal fan Rouen yn Normandje en de rest fan syn lichem is bysetten, oan de fuotten fan syn âlden, yn de Abdij fan Fontevraud yn Anjou.
Fyfde Opwyk
De Fyfde Opwyk (Stellingwerfsk en offisjeel: Viefde Opwiek) is in feart yn de gemeente Eaststellingwerf. De wyk rint tusken de Earste Krúswyk súdeast fan Ravenswâld en de Opsterlânske Kompanjonsfeart yn Appelskea njonken de wei Boksleat. In opwyk is in dearinnende wyk.
Gert van der Vijver
thumb|left|De Sântsjoender thumb| thumb|Liuw Gert van der Vijver (Rynsburch, 7 jannewaris 1966) is in keunstner út Drachten. As sânkeunstner kommunisearret er mei mime, drama, ynteraksje, dûns, humor en benammen sân. It sân bestiet út filtere fûgeltsjesân. Hy struit, faget en skoot mei hân en sân op in mânske ljochtbak. Yn in magysk skouspul ‘skilderet’ de keunstner mei syn fingers yn in laachje sân op dy ljochtbak. Der ferskine libbensechte bisten en foarmen. Sa kin in liuw yn in oaljefant feroarje, in do wurdt samar in ûle. Van der Vijver syn kristlike eftergrûn spilet mei by it skeppen fan bylden fan bisten en natoer. By it konsert Psalmen bylde Van der Vijver yn 2010 as sântsjoender inkele psalmen en it Peaske-evangeelje út foar de Betheltsjerke yn Drachten.
Nei in stúdzje hbû-teology yn Leuven tusken 1987-1989 die er tusken 1987-1989 in oplieding ta mimespiler op 'The Conservatory of Ministering Arts' yn Amearika en kaam syn kreativiteit op gong. Fan 1991-1994 wie er begelieder fan lichaamlike en geastlik beheinden by de stifting Philadelphia. Fan 1994 ôf is Van der Vijver regisseur en kreatyf meiwurker fan de Betheltsjerke yn Drachten. Hy toerde troch Europa as sjonger, akteur, dûnser en mimespiler en wurke mei oan musicals, konserten en festivals. Yn 2006 waard er dieltiid soarchkundige by Talant. Yn 2006 gie Van der Vijver nei in artistike konferinsje, dêr seach er foar de earste kear in Amerikaan dy't mei sân op in ferljochte glêsplaat bylden tranformearre. Doe't Van der Vijver dêr ek mei begûn waard dat sjoen troch ferslachjouwerSchinkel fan de NOS. Yn 2009 wie er te sjen yn it programma fan Paul de Leeuw. Yn 2011 hat er in eigen sân- en mimeprogramma, dêr’t er teaters, skoallen en tsjerken mei ôfgiet. Gert van der Vijver jout workshops yn drama, ekspresje en mime. By de foarstelling binne mystike meldijen te hearren fan Kees van Dam, saksofonist by Marco Borsato.
Telefyzje
De Zandtovenaar is in 13-dielige telefyzjerige dy’t te sjen wie by KRO Kindertijd en útbrocht waard as DVD. Yn in koproduksje mei De Efteling wienen syn tekeningen ek te sjen yn de telefyzjerige Sprookjes fan Klaas Vaak (Klaas Vaak).
Swarte swan
De Swarte swan (Cygnus atratus) is ien fan de 7 swannesoarten út de famylje fan de Anatidae, dêr't ek de guozzen en einen ta hearre.
Fersprieding
De fûgel komt foar yn Austraalje en sûnt koart is er ek wer mei sukses yntrodusearre yn Nij-Seelân, dêr't in ûndersoart, de Nij-Seelânske swan troch de jacht útstoarn wie. Op oare kontinenten wurdt de Swarte swan faak hâlden as parkfûgel. Untkommen eksimplaren hawwe der foar soarge dat der ek yn Europa en Amearika hjir en dêr lytse populaasjes ûntstien binne, dy't har yn mylde klimaten goed hanthavenje.
Uterlik
In folwoeksen eksimplaar fan de Swarte swan kin oant sa'n 9 kilo swier wurde. Behalve it folslein swarte fearrekleed mei brúneftige aksinten, falt de fel reade snaffel mei in wyt puntsje op. De poaten binne griis.
Fuortplanting
Swarte swannen binne honkfêst en bouwe har libben lang oan it selde nêst yn ûndjip wetter. It kinne dan ek mânske bouwurken wurde. De jongen binne ynearsten brúneftich griis.
Drintsk
thumb|Drintsk taalgebiet neffens Daan Drintsk is in sammelnamme foar de dialekten dy't sprutsen wurde yn de provinsje Drinte. De dialekten sa't dy noch troch de helte fan de Drintske befolking sprutsen wurde, binne farianten fan it Nedersaksysk dat op syn beurt diel útmakket fan it Nederdútsk.
Dialekten
Alle Drintske dialekten wurde dus ta it Nedersaksysk rekkene, mar dêr hâldt de mienskiplike taalkundige faktor op. Alhoewol't foar alle streektalen jildt dat se yn meardere foarmen besteane en faak per doarp ferskille, is dit foar it Drintsk wol sadanich it gefal dat taalkundich amper noch sprutsen wurde kin fan "Drintsk". De dialekten út it noarden en easten (hjirûnder: Noardenfjildsk en Feankoloniaalsk) wurde ornaris rekkene ta it Grinslannersk, de dialekten út it súdwesten binne Stellingwerfsk, en de dialekten yn in pear doarpen tsjin de súdgrins mei it greefskip Bentheim (Dútslân) wurde sels wol by it Sallânsk yndield (om de eigenskip dat se umlaut yn de ferlytsingswurden hawwe).
De Stichting Drentse Taol ûnderskiedet sân haadfarianten fan het Drintsk binnen de provinsje, basearre op it ûndersyk fan G.H. Kocks, de gearstaller fan it Wurdboek fan de Drintske Dialekten:
Oer it Súd- en Middendrintsk, de dialekten dy't oerbliuwe nei it dialektologyske knip- en plakwurk, kin sein wurde dat se in soad op it Sallânsk en it East-Feluwsk lykje. Dit sibskip komt benammen ta útdrukking yn lange lûden (Aldgermaanse û waard uu, ê waard ie, ô waard oe). Oars as it Sallânsk hat it Drintsk gjin umlaut yn de ferlytsingswurden. Troch dit alles stiet it Drintsk ûndanks de eksintryske lizzing fan de provinsje opmerklik ticht by it Standertnederlânsk, en is it foar in ynwenner fan de Rânestêd folle fersteanberder as it Twintsk of het Grinslannersk. Mooglik is dizze relatyf goede fersteanberheid de reden west dat in rige as Bartje dy't him yn Drinte ôfspile sa populêr waard.
Dialektferlies en -behâld
Yn in ûndersyk fan de Ryksuniversiteit Grins wurdt steld dat it Drintsk dialekt wol ris ferdwine koe omt de hjoeddeiske sprekkers benammen âlderen en leechopliedenen binne. Streektalen wurden oer in generaal troch heger oplieden minder sprutser en leger wurdearre. It stigen fan it opliedingspeil yn Drinte soe dus grutte gefolgen hawwe kinne foar it Drintsk (sjoch ek bedrige taal).
Meidat oan de oare kant de dialektrenêssânse it prestiizje fan de streektalen opfizele hat, binne de oerlibbingskânsen ek foar de Drintske dialekten wat geunstiger woarn. It súkses fan in band as Skik sprekt ditoangeande boekdielen.
Foarbylden
It Drintsk kaam yn de jierren santich ûnder de aandacht fan de massa troch de Nederlânske telefyzje-rige Bartje, nei it lykneamde boek fan Anne de Vries. De popgroepen Dutch Boys en Skik, it Börker Trio, de band Mooi Wark, de Kiender van Jan ten Brink en de Zusjes de Roo brûkten Drintsktalige teksten. Fan it duo Jan en Zwaan wurdt faak sein dat de Drintsktalich sjonge, mar dat strykt net. It duo komt wol út Drinte, mar sjongt allinnich Nederlânsktalich. Producer Fred Rootveld hat in swak foar Drintske en Twintske artysten.
Drintsk diktee
Op tongersdei 1 maart 2012 sil it Drintsk diktee hâlden wurde. It wurdt útstjoerd op RTV Emmen en kin ek op it webstee fan de omrop folge wurde. It Drintsk diktee wurdt foarlêzen en útstjoerd yn de bibleteek fan Emmen. Dêr sitte ferskate Drintske pommeranten, dy’t besykje om de Nedersaksyske tekst mei sa min mooglik flaters op it papier te krijen.
Kanada
Kanada is in lân dat rûchwei de noardlike helte fan it Noard-Amerikaanske kontinint beslacht. Oan de noardkant wurdt it begrinzge troch de Noardlike Iissee, yn it easten troch de Atlantyske Oseaan en yn it súdwesten troch de Stille Oseaan. Yn it suden hat it in lang grins mei de Feriene Steaten, dy't dwers troch it kontinint rint, fan 'e iene oseaan nei de oare. Yn it noardwesten, ta einbeslút, swettet Kanada oan 'e Amerikaanske steat Alaska. De haadstêd fan Kanada is Ottawa, dat yn it súdeasten leit. Oare grutte stêden binne Montreal, Toronto, Vancouver, Calgary, Edmonton, Kebek, Winnipeg, Hamilton, Londen, Kitchener en Halifax.
Geografy
Kanada beslacht likernôch 41% fan it Noard-Amerikaanske kontinint en is it op ien nei grutste lân fan 'e wrâld, nei Ruslân. In part fan it lân leit boppe de poalsirkel en it Kanadeeske regear rekkenet it gebiet tusken 60° en 141° westerlingte hielendal oant de Noardpoal ta sines; lykwols binne dêr gjin ynternasjonale ôfspraken oer makke. It noardlikst bewenne plak yn Kanada, en fan de ierde, is Alert, op it eilân Ellesmere (eilân), sa'n 834 km ûnder de Noardpoal. It súdlikste part fan Kanada leit sawat op 'e selde hichte as it noarden fan Itaalje. De befolkingstichtens fan Kanada is likernôch 3,5 minsken de km², en hat dêrmei ien fan de leechste befolkingstichtheden fan 'e wrâld. De rivier de Mackenzie, yn it noardwesten, is 4.241 km lang en dêrmei de langste rivier fan Kanada. It heechste punt fan it lân is de berch de Mount Logan, mei in hichte fan 5.959 m, yn it territoarium Yukon, deunby de grins mei Alaska.
Geakundich kin Kanada it bêst yn fiif dielen opspjalte wurde:
Skiednis
De earste minsken, de foarâlden fan de tsjintwurdige Inuit en Yndianen, arrivearren teminsten 14.000 jier lyn yn Noard-Amearika fia de Beringlânbrêge tusken Sibearje en Alaska. De Dorset-beskaving is ien fan de wichtichste kultueren út 'e Kanadeeske prehistoarje.
left|thumbnail|250px|Neiboude [[Wytsingen|Wytsing-delsetting by L'Anse-aux-Meadows.]] Goed fiif iuwen foardat Kristoffel Kolumbus Amearika ûntdiek, setten de Wytsingen yn Kanada al foet oan wâl. Bjarni Herjolfsson moat yn 986 de kuststripe fan Nijfûnlân en Labrador ûntdutsen hawwe en om it jier 1000 hinne stifte de Yslânske Wytsing Leif Eiriksson mei 35 manlju in lytse delsetting by L'Anse aux Meadows, op it eilân Nijfûnlân. Se neamden it nije lân Vínland ("Wynlân"). Om ûnbekende redens is dizze delsetting ferlitten en hawwe de Wytsingen harren kolonisaasje net trochset.
Nei de nije ûntdekking fan Amearika troch Kolumbus waard Kanada ynearsten troch de Frânsen ferkend en kolonisearre. Sy neamden harren koloanje dêre Nij-Frankryk. Al rillegau stiften Ingelsen lykwols harren eigen koloanjes op 'e Amerikaanske eastkust, wylst se yn 1670 de Hudsonbaaikompanjy oprjochten, dy't it yn it hiele ôfwetteringsgebiet fan 'e Hudsonbaai foar it sizzen krige. Oardel iuw fan striid tusken de Britten en de Frânsen om 'e hegemony yn Noard-Amearika waard yn 1763, oan 'e ein fan 'e Sânjierrige Oarloch, yn it foardiel fan 'e Britten besljochte, doe't de Frânsen by de Frede fan Parys frijwol al harren Noardamerikaanske besittings ôfstean moasten. Dat woe net sizze dat der doe frede kaam; yn 1775 begûn de Amerikaanske Unôfhinklikheidsoarloch, wêrby't de trettjin súdlike Britske koloanjes har losmakken fan it memmelân, en ek nei't Grut-Brittanje yn 1783 de selsstannigens fan 'e Feriene Steaten erkend hie, bleau de sitewaasje nuodlik. Sa waarden der ûnder de Oarloch fan 1812 guon wichtige fjildslaggen op Kanadeeske boaiem levere. thumb|right|250px|Parliament Hill, yn 'e Kanadeeske haadstêd [[Ottawa, de sit fan it Kanadeeske parlemint.]]
Lange tiid bestiene de noardlike Britske koloanjes yn Noard-Amearika bestjoerlik los faninoar. De wichtichste gebieten wiene it Ingelsktalige Opper-Kanada (it lettere Ontario) en it Frânsktalige Neder-Kanada (it lettere Kebek). Yn 1837-1838, brieken der yn dy beide koloanjes opstannen út. By de Opperkanadeeske Opstân, ûnder lieding fan William Lyon Mackenzie, gie it om 'e lulkens dy't der ûnder it gewoane folk bestie oer in lytse kliber famyljes út 'e hegerein, dy't it koloniale regear dominearren en de keazen folksfertsjintwurdiging bûten spul setten. By de Nederkanadeeske Opstân, ûnder lieding fan Louis-Joseph Papineau, wie it te rêden om it eigenmachtige Britske bewâld oer in Frânsktalich gebiet. De koloniale autoriteiten, dy't mei beide rebûljes handich ôfweefden, besleaten neitiid om Opper- en Neder-Kanada gear te foegjen, mei as doel om 'e Frânsk-Kanadezen te assimilearjen yn 'e dominante Angelsaksysk-Kanadeeske kultuer.
Yn sawol de Earste as yn de Twadde Wrâldoarloch levere Kanada oan 'e side fan de Alliëarden in wichtige bydrage. Yn it tiidrek nei de oarloch wikselen lange perioaden fan liberale kabinetten en koartere riten mei konservative regearings inoar ôf. Kanada ûntjoech in hechte ekonomyske bân mei de oanswettende Feriene Steaten, hoewol't it op polityk mêd faak mei dat lân fan miening ferskilt.
Etnyske groepen
It meastepart fan de ynwenners fan Kanada wennet yn in stripe fan 200 km by de grins mei de Feriene Steaten lâns. De gebieten noardlik dêrfan binne tin befolke en de noardlike territoaria wurde amperoan bewenne. De ynwenners fan Kanada wurde Kanadezen neamd.
Fan âlds bestie de befolking út Yndianen en Inûyt. Yn it koloniale tiidrek kamen der grutte groepen blanke kolonisten, benammentlik Ingelsen, Skotten, Frânsen en Ieren. De Frânsktalige ynwenners wurde Frânsk-Kanadezen of ek wol Franko-Kanadezen neamd, en binne fral konsintrearre yn 'e eastlike provinsje Kebek, dy't it grutste part fan 'e eardere koloanje Nij-Frankryk omfiemet. Hja meitsje dêr de grutte mearderheid fan 'e befolking út en it Frânsk is dêr de iennichste offisjele taal. Ek yn 'e oanbuorjende provinsje Nij-Breunswyk, de iennichste offisjeel twatalige provinsje, libbet in grutte groep Frânsk-Kanadezen. Fierders hawwe alle oare provinsjes en ek de trije territoaria wol har eigen Frânsktalige minderheden.
Kanada hat altyd in ymmigraasjelân west en de befolking is dan ek fan in grut etnysk ferskaat. Yn het westen hawwe in soad Oekraïners har nei wenjen set. Op in soad plakken binne ek Nederlânske ymmigranten te finen, dy't der fral yn 'e jierren nei de Twadde Wrâldoarloch hinne ferfearn binne. Ek út Aazje wei binne in soad lju nei Kanada komd, benammen nei de westkust, dêr't in soad Kanadezen fan Sineesk komôf wenje. Yn 'e tachtiger en njoggentiger jierren binne in protte Sinezen út Hongkong nei Vancouver ferfearn. Ek yn 'e grutte stêden fan it easten, lykas Toronto en Montreal binne grutte net-Westerske mienskippen te finen.
Taal
Yn Kanada binne it Ingelsk en it Frânsk de offisjele talen. Offisjeel is hiele Kanada twatalich; lykwols is dêr yn de westlike provinsjes net folle fan te fernimmen, om't it Ingelsk dêr de fiertaal is. De provinsje Kebek wurdt dan wer folslein dominearre troch it Frânsk, dêr't de Kebekanen in dialekt fan sprekke, in patois dat basearre is op it koloniale Frânsk út 'e santjinde en achttjinde iuw. Sûnt de sechstiger jierren hat him in skerpe politike skieding ûntwikkele tusken it Frânsktalige Kebek en de oare, Ingelsktalige provinsjes. Der is yn Kebek sels twa kear in referindum holden oer ôfskieding fan Kanada, mar dat waard sawol yn 1980 as yn 1995 ôfwiisd, al skeelde it de lêste kear mar in pear tsienden fan in prosint. Hoewol't yn alle oare provinsjes en territoaria Frânsktalige minderheden besteane, is Nij-Breunswyk de iennichste dy't offisjeel twatalich is. right|350px|thumb|Lânkaart dy't de yndieling fan Kanada yn provinsjes en territoaria sjen lit.
Provinsjes en territoaria
Kanada bestiet út 10 provinsjes en 3 territoaria. De provinsjes binne frijwol folslein selsbestjoerend, en ûntliene harren rjochten en macht oan 'e grûnwet. De tsien provinsjes (mei jier fan tatrede ta de Kanadeeske Konfederaasje) binne:
De territoaria binne gebieten dêr't net folle minsken wenje. Fan âlds wiene dit gebieten dy't troch de federale oerheid fan Kanada regearre waarden, mar sûnt de sechstiger jierren is ek oan 'e territoaria stadichoan in hege mjitte fan selsbestjoer taparte. De trije territoaria (mei jier fan oprjochting) binne:
Regio's
right|thumb|250px|[[Iishokky, de nasjonale sport fan Kanada.]] right|thumb|250px|Kanadeeske soldaten by in militêre oefening. right|thumb|250px|De Kanadeeske minister-presidint [[Stephen Harper yn petear mei de Amerikaanske presidint Barack Obama.]] De Kanadeeske gewesten wurde fierders wol opdield yn in stikmannich regio's, dy't inoar gauris oerlaapje. Hjirûnder de yndieling:
Sjoch fierders ek: de Kanadeeske Arktyske Eilannen
Steatsfoarm
Kanada is in parlemintêre demokrasy en in monargy mei oan it haad kening Charles III fan it Feriene Keninkryk, dy't yn Kanada fertsjintwurdige wurdt troch de gûverneur-generaal, anno 2022 Mary Simon. Kanada wurdt bestjoerd troch in eigen regear, dat anno 2022 laat wurdt troch minister-presidint Justin Trudeau.
Bollingwier
Bollingwier is in buorskip yn de gemeente Noardeast-Fryslân. Bollingwier leit oan de N358, oan de oare kant fan de dyk leit Easternijtsjerk. Noardlik fan it plak rint de Peazens.
Bollingwier wurdt mooglik al yn de 9e iuw fermeld as uilla Orlinguerba by Dokkum. Oft it ek echt Bollingwier oanbelanget is ûndúdlik, mei't der gjin fierdere tsjutting by te finen is. Yn 1511 waard Bollingwier yn alle gefallen fernijd as Bollingaweer, yn 1543 as Bollingwier en Ballijnghweer, yn 1615 as Bollinghwijer en yn 1718 as Bollingwier.
De kaart fan Schotanus lit sjen dat it plak nea grutter west hat as no. Schotanus jout dêr ek in stinswier oan en de Tegenwoordige Staat van Friesland (217) neamd ek in aadlike state te Bollingwier. Guon hûzen steane op wenhichten (hûsterpkes).
Bollingwier lei oant de gemeentlike weryndieling fan 1984 yn de eardere gemeente East-Dongeradiel.
Huzinge Riis
thumb|Huzinge Riis Huzinge Riis of it Hûs Riis wie in bûtenhûs dat noardwest fan de hjoeddeiske haadyngong fan de Rysterbosk stie, by Riis, gemeente Gaasterlân.
In pakesizzer fan Hiob, David de Wildt, troude mei Nicasia van der Haer. Nei syn dea wertroude syn widdo yn 1756 mei Ulbo Aylva Rengers, grytman fan Gaasterlân, wêrmei't it Hûs te Rijs yn dizze famylje kaam. Nei de dea fan dit pear erfde harren soan Albertus Aemilius Rengers it slot, dat dêrnei troch it houlik fan syn dochter Constantia Johanna mei Jhr. Gerard Reynier Gerlacius van Swinderen yn it besit kaam fan dizze oarspronklik Grinslanner famylje kaam. Spitigernôch waard it hûs te Riis oan it begjin fan de tweintichste iuw ôfbrutsen en ferfongen troch in modern hûs.
Van de State is in tekening bewarre bleaun fan de hân fan Jacobus Stellingwerf út 1721. Hjirop stiet te lêzen: "'t huis Rijs onder Mirns in Gaesterlant, behoort den Edelen heere David de Wildt, secretaris der Admiralitijt binnen Amsterdam". En neffens de "Tegenwoordige Staat van Friesland" hat De Wildt der alles yn kultuer brocht en beboske mei leanen en singels "in eene welgeregelde orde aangelegd; zodat deeze Lustplaats de uitgebreidste en vermaaklijkste van Friesland mag genoemd worden, vooralom dat dezelve op zulk een hoogen grond nabij Zee gelegen is, dat men van hier, bij schoon weder, een groot gedeelte van de kust der Zuider Zee ontdekken kan". It Hûs te Riis wie boud op in omgrêfte terrein en bestie út fjouwer heaks op elkoar steande fleugels yn sigesage-foarm. Alle fjouwer fleugels bestienen mar út ien boulaach mei sealdakken. Meidat der op it hûs in soad skoarstienes stienen, waard it kompleks grif hielendal bewenne. De stâl-, koets- en oare tsjinstgebouwen stiene dan earne oars yn de omlizzende bosk.
De bosk, yn eigendom fan It Fryske Gea, is in goed werkenber stjerrebosk. Yn de bosk, oan de kant fan de haadleane leit it saneamde Fredestimpeltsje, it al faak hielendal fernijde neo-klassisistyske paviljoen dat oan de frede yn 1814 nei de Frânske tiid herinnert.
Van Panhuyskanaal
thumb|right|200px|Van Panhuyskanaal by de brêge tusken Allingawier en Eksmoarre. Sicht yn eastlike rjochting thumb|right|200px|Trajekt fan it Van Panhuyskanaal It Van Panhuyskanaal is in kanaal yn de gemeente Súdwest-Fryslân, dat op 9 april 1878 iepene waard. It rint fan de Warkumer Feart besuden Tsjerkwert nei it noardwestlik lizzende Makkum. Earst benoarden Rytseterp en Fjouwerhuzen lâns de Polder Ritsebuorren en noard fan Allingawier. Yn de wei tusken Allingawier en Eksmoarre leit in brêge. Op it kanaal komme de Makkumer Feart (by Kakeshoek) en de Lytse Sylroede út. It kanaal rint dan troch Makkum en komt út yn de Iselmar.
It kanaal is neamd nei Johan Æmilius Abraham van Panhuys. It leit ek yn de polder Makkumermar. De namme Van Panhuyskanaal jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme.
Yn 2008 is it kanaal yn it ramt fan it Fryske Marreprojekt fan de provinsje Fryslân ferdjippe en útbaggere. It kanaal koe dêrnei befearn wurde troch skippen mei in djipgong fan 1.90 m. Yn maart 2007 waard mei it wurk út ein set. Der wie opûnthald troch de fynst fan munysje út de oarloch wat earst ferwidere wurde moast.
Us-Leaffrouwetsjerke (Poperinge)
De Us-Leaffrouwetsjerke is in parochytsjerke yn it West-Flaamske Poperinge yn Belgje.
Skiednis
De tsjerke waard foar it earst yn 1290 neamd, doe't de abt fan it Sint-Bertinus-kleaster yn Sint-Omaars en de biskop fan Terwaan tastimming joech foar de bou fan twa nije tsjerken yn Poperinge, nammentlik de Us-Leaffrouwetsjerke en de Sint-Jehannestsjerke. Oanlieding dêrta wie de oanwaaks fan it ynwennertal troch de ekonomyske opgong fan de stêd. thumb|left|Ynterieur De bou fan de tsjerke fûn tusken de ein fan de 13e en it begjin fan de 14e iuw plak. Nei alle gedachten waard mei it skip en it koer útein set, folge troch it dwersskip en de sydkoaren. De westlike toer waard om 1400 hinne foltôge.
Yn 'e 2e helte fan de 16e iuw fûn de byldestoarm plak, wêrby't de ynrjochting fan de tsjerke fernield waard, mar it gebou waard sparre. Yn 1640 ûnstie der in brân yn 'e tsjerke, dy't benammen it dak skansearre. Nei in bliksemynslach yn de toer moast dy renovearre wurde en yn 1692 wie der skea troch in ierdskodding.
Ynterieur
thumb|left|Us Leaffrou fan 'e Roazekrâns It tsjerkemeubilêr is benammen 18e-iuwsk. In skilderij fan de Opwekking fan Lazarus is út de 1e helte fan de 17e iuw. De iken preekstoel is in ûntwerp fan de arsjitekt J. Lernould (Iper) út 1833.
Fjirde Opwyk
De Fjirde Opwyk (Stellingwerfsk en offisjeel: Vierde Opwiek) is in feart yn de gemeente Eaststellingwerf. De feart rint fan de Nije Feart east fan Appelskea nei it noardeasten yn de rjochting fan Ravenswâld. Der lizzen noch mear nûmere wiken bylâns dizze wyk. In opwyk is in dearinnende wyk.
Hiroshima
Hiroshima is in havenstêd yn it súdwesten fan Japan, yn de prefektuer Hiroshima. De stêd leit op it plak dêr't de rivier Ota yn de Japanske Binnensee útmûnet.
Atoombom
thumb|left|Loftfoto nei de atoombom. Op 6 augustus 1945 waard in atoombom op de stêd smiten. Dat wie de earste kear dat in atoombom yn in kriich brûkt waard. 80 persint fan de stêd wie mei de grûn lyk makke, wat noch oerein stie wie slim skansearre. It deadetal wurdt tusken de 90.000 en 200.000 minsken rûsd.
De twadde en lêste atoombom dy't yn in kriich brûkt waard foel op Nagasaky.
Nije stêd
Yn 1949 waard de stêd wer opboud. Hjoed is Hiroshima in wichtige yndustrystêd yn Japan. Der wenje sa'n 1,18 miljoen minsken en is de alftgrutste stêd fan Japan. It radioaktive strielingsnivo yn de stêd is net heger as op oare plakken yn de wrâld (natoerlike radioaktive strielingsnivo).