cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Klokkestuollen yn Fryslân
Arsjitektuer klokkestoel
De klokkestoel lit him omskriuwe troch it type dakfoarm en noch in oantal bysûnderheden.
Dakfoarm klokkestoel
In klokkestoel hat ien fan de folgjende dakfoarmen:
Oare bysûnderheden klokkestoel
Op de klokkestoel kinne ek in waarhoanne, in trep of in flaggemêst sitte.
Faak is de klokkestoel makke fan hout, mar de klokkestuollen fan Lúnbert, Gersleat, De Knipe, Aldhoarne en Rottum binne fan wapene beton. Der binne ek in oantal klokkestuollen dy't op in fundearring fan swerfstiennen steane, lykas yn Appelskea, Brongergea, Dunegea, Donkerbroek, Drachtster Kompenije, Follegea, Legemar, Nijeberkeap, Ousternijegea en Spangea.
Bysûnderheden klok
De klokken binne in ferhaal apart. In guon gefallen binne se al iuwen âld. In oantal is út de fjirtjinde iuw. Ek binne der yn de Twadde Wrâldoarloch troch de besetter klokken foardere en omsmolten, lykas de klokken fan Loaiïngea en Murns. De klok fan Goaiïngaryp is mei syn 1.135 kg de swierste fan Fryslân.
De measte klokkestuollen hawwe ien klok. Alve klokkestuollen hawwe twa klokken: Donkerbroek, Elslo, De Fochtel, Gersleat, Ketlik, Lúnbert, Easterwâlde, De Pein, Aldhoarne, Oerterp en Ypekolsgea.
De klokkestuollen fan Wynjewâld en De Gordyk hawwe elk trije klokken.
Plakken mei in klokkestoel
De klokkestuollen fan Appelskea, De Broek, Boyl, Donkerbroek, Elslo, Goaiïngaryp, De Himrik, Hoarnstersweach, Ketlik, Mildaam, Nijskoat, Easterwâlde, Oerterp en Wynjewâld stean op in tsjerkhôf. De oaren op in begraafplak. In pear hawwe earder ek op in tsjerkhôf stien, mar de tsjerke is yn de rin fan de tiid sloopt.
Plakken mei in klokhús
Yn de plakken De Gordyk, Greonterp, Hinnaard, Hartwert en Snits is in klokhús te finen.
Alfred de Grutte
thumb|Stânbyld fan Alfred de Grutte yn Wantage Alfred de Grutte (eins: Aelfred; Wantage (Oxfordshire), 26 oktober 849 — beïerdige yn Winchester (Berkshire), 899) wie kening fan Wesseks (yn Ingelân) fan 871 oant syn dea yn 899. Hy wurdt de Grutte neamd, omdat er it leger herfoarme en bestjoerlike fernijings ynfierde dy't it lân te goeden kaam.
Libben
Alfred libbe yn in tiidrek dat Ingelân oanhâldend te litten hie ûnder oanfallen troch de Wytsingen. Hy wie de fiifde soan fan kening Etelwulf en de earste frou fan him. Syn heit wie hieltyd yn kriich mei de Deenske Wytsingen en de soannen fan de kening fochten mei. Ynearsten seach it der net nei út dat Alfred ea kening wurde soe, mar al syn âldere bruorren sneuvelen, sadat er opfolger waard fan Etelred I, syn âldere broer doe't dizze sneuvele tsjin de Denen.
Fjildslaggen mei Wytsingen ûnder lieding fan de Deenske kening Guthrum hawwe ek it begjin fan Alfreds bewâld karakterisearre. Foar koarte tiid slagge Alfred deryn frede te sluten mei de Denen, mar nei inkele jierren ferfetten sy harren oanfallen wer. Uteinlik koe Alfred de Denen yn 878 foarfêst ferslaan en slute mei Guthrum in ferdrach (Treaty of Wedmore). Yn ruil foar frede krige de Deenske lieding in gebiet yn it noard-easten fan Ingelân (Danelaw).
Alfred boaske mei Ealswith fan de Gainy, ferstoarn 905, de dochter fan Ethelred Mucel, ealman fan Gainas en Edurh en ferbûn mei de keninklike famylje fan Mersje. By har krige hy de folgjende bern:
Alfred ferstoar op 26 oktober fan (nei alle gedachten) it jier 899 en waard begroeven yn Winchester. De oarsaak fan syn dea is net bekend. Hy waard opfolge troch syn soan Edward de Aldere.
Bysûnderheden oer it libben fan Alfred binne bekend bleaun troch it wurk fan Asser, dy't as sjoen wurde kin as syn biograaf.
De Grutte
Alfred herfoarme it leger en fierde ferskate bestjoerlike juridyske fernijings yn dy't it lân te goeden kamen, ek op ekonomysk mêd. Hy ferdielde syn grûngebiet op yn shires (greefskippen) dy't hy ûnder tasicht pleatste fan in earl (Ald-Ingelsk ealdorman of 'ealman'). Hy beneamde ek 'sheriffs' dy't har gesach ter pleatse útoefene moasten. De witenagemot, in gearkomste fan de ryksgrutten, besprutsen de steatssaken en moasten út it neiteam fan Alfred in kar meitsje foar de opfolging. Hy befoardere it ûnderwiis, ûnder oare troch it stiftsjen fan in ynfloedrike hôfskoalle. Ek op kultureel mêd wie Alfred aktyf. Al dizze kwaliteiten byinoar besoarge him de bynamme de Grutte.
De kening wie sels ek skriuwer en oersetter. Hy wie ûnder oare mei-oersetter fan Cura pastoralis fan paus Gregoarius de Grutte, De consolatione philosophiae fan Boëtius, Soliloquies, Confessiones fan Augustinus en Historiae Adversus Paganos Libri Septem fan Orosius. In oar wichtich wurk fan syn hân is it wetboek dat troch him opsteld is en dat as earste yn Jeropa yn de folkstaal skreaun waard.
Jehanna fan Brabân
Jehanna fan Brabân (24 juny 1322 - 1 septimber 1406) wie de dochter fan Jan III fan Brabân en frou fan Willem IV fan Hollân en Wenseslaus fan Lúksemboarch. Hje hat gjin bern krigen.
Lânskipsbehear Fryslân
Lânskipsbehear Fryslân (Nederlânsk en offisjeel: Landschapsbeheer Friesland), ôfkoarte ta LBF, is in organisaasje dy't him ynset om de ekologyske en kultuerhistoaryske wearden fan it Fryske lânskip te behâlden en te ûntwikkeljen. De organisaasje waard yn 1983 oprjochte, destiids noch ûnder de namme Stichting Instandhouding Landschapselementen in Friesland (SILF). It is ien fan de 12 provinsjale organisaasjes dy't oansletten binne by Landschapsbeheer Nederland, opgien yn de oerkoepeljende stichting LandschappenNL. LBF is fêstige yn Beetstersweach.
Landschapsbeheer Friesland wurket gear mei oare lânskipsorganisaasjes lykas It Fryske Gea, IVN Consulentschap Fryslân, Steatsboskbehear en Natuermonuminten, mar ek mei partikulieren en partners as agraryske natuerferieningen om natuer en lânskip yn en om de buorkerijen mear romte te jaan.
Hindrik de Fûgelder
190px|thumb|right|Oerlanging fan de keizerskroan oan Hindrik I Hindrik I, better bekend as Hindrik de Fûgelder (Dútsk:Heinrich der Vogler of Heinrich der Finkler, Latyn:Henricius Auceps) (om 876 hinne - Memleben, 2 july 936) wie fan 912 ôf Hartoch fan Saksen en fan 919 oant syn dea kening fan Dútslân.
Hy wie de soan fan hartoch Otto de Ferljochte fan Saksen en Hedwig fan Babenberch en wie in pakesizzer fan Liudolf. Yn 919 waard er yn Fritzlar troch de Frankyske en Saksyske oanfierders as kening fan de Eastfranken keazen. Ien fan syn wichtichste taken wie de ferdigening fan it ryk tsjin de hieltyd wer oanfallende Magyaren (Hongaren). Dy fersloech er earst beskiedend yn 933 by de Unstrut. Itselde jier ûnderwurp er de Elbe-Slaven en Bohemen. Dêrtroch koe er it ryk fan binnen út delbêdzje. Ien fan syn politike doelen wie it meitsjen fan in ryksienheid. Dat woe er dwaan troch de yn 929 fêstleine Quedlingburger hûswet, dêr't yn fêstlein wie dat syn twadde soan Otto syn direkte opfolger wurde moast. De oare soannen waarden mei in hartochstitel tefreden steld. Mei kening Otto I kaam der ien fan de meast wichtichste persoanen fan it Hillige Roomske Ryk op de troan.
Hindrik krige as bynamme De Fûgelder, omdat hy op fûgeljacht west hawwe soe doe't men him ynljochte oer syn keningskar. Mooglik stammet dy anekdoate út de 12e iuw.
Yn de tiid fan de Dútske romantyk soe Hindrik in populêre figuer wurde en noch letter ûnder it nasjonaalsosjalisme krige er ek in soad omtinken - benammen yn rûnten fan de SS (en Ahnenerbe).
Wike Zijlstra
thumb|Wike Zijlstra Wike Louis' Zijlstra (Drachten, 18 maaie 1893 – De Rottefalle, 22 juny 1964) wie in ûnderwizeresse.
Juffer Zijlstra hat goed 41 jier foar de klasse stien. Tusken 1912 en 1918 hat Wike Zijlstra op in stikmannich plakken yn Grinslân in tydlike oanstelling hân as ûnderwizeres. Se stie oan skoallen op De Grinzer Pein, yn Aldeboarn, op It Amelân en fan 1931 oant 1954 yn De Rottefalle (oan de iepenbiere skoalle).
Gurbe (waarmantsje)
thumb|Loltsje en ik ha de fuotten alris útslein. thumb| Gurbe is it mantsje dat mei syn frou Loltsje kommentaar jout op it nijs op de foarside fan de Ljouwerter Krante.
Wike Zijlstra
Sy begûn yn april 1948 mei har sels skreaune Fryske lêsmetoade, en krige yn 1949 "een ernstige berisping voor haar eigenmachtig optreden", mar mocht har metoade brûken bliuwe. Pionierster fan de Fryske skoallen.
Gurbe (waarmantsje)
Doe’t tekener Frits Klein yn 1952 besite krige fan de Friese Koerier, frege dy him om “in Frysk mantsje” te tekenjen by it deistige waarberjocht. Gurbe ferskynde foar it earst yn de Friese Koerier as waarmantsje. Dit waarmantsje wie betocht troch Fedde Schurer, de namme letter troch waarman Hans de Jong. In jier lang hie it mantsje gjin namme, dat fûn Schurer net nedich, oant er beswike foar it argumint fan waarman Hans de Jong, dat it sa keal en ûnpersoanlik wie. Hans de Jong betocht de namme Gurbe. Twa jier letter, op 3 jannewaris 1955 yntrodusearre Gurbe syn sydsulver mei de útspraak: ”Segene Nijjier, ek fan Loltsje”. Op 30 jannewaris 1956 fertoanden se har it earst tegearre yn it iepenbier, as pearke mei de earms krúslings swierich ridend oer it iis. “Loltsje en ik ha de fuotten alris útslein”. Even hat in skieding mei Loltsje drige, mar dy is der net komd. De haadredaksje fan de LC, dy’t yn de jierren ’80 fûn dat de tekeninkjes te âldfrinzich waarden, stjoerde Gurbe op terapy. Tekener Frits Klein fûn dat sels ek al, en hat doe in nije searje tekeninkjes makke. Hy fernijde it hûs wat, sette der nij meubilêr yn en joech Gurbe nij ark (in kompjûter) om de moderne tiid wer treast te wêzen.
Wike Zijlstra
Zijlstra wie in leafhawwer fan it wurk fan Douwe Kalma dy't sûnt ein fan de oarloch by har ynwenne. As meiwurker fan de Shakespeare Stifting hat sy in soad war dien foar de útjefte fan Kalma syn Shakespeare-oersetting.
Wike Zijlstra is hommels ferstoarn en kaam te hôf op De Rottefalle.
Gurbe (waarmantsje)
Beheinde Gurbe him yn it earstoan ta útspraken oer it waar en de natoer, letter waard er wat langer wat wiisnoaziger en liet er it waar oan de deskundige Hans de Jong oer.
Skermjen op de Olympyske Simmerspullen 1956
thumb|right|It Olympysk Skerm Stadion fan Melbourne 1956
De Olympyske Simmerspullen 1956, ek wol de XIXe Olympiade neamd, waarden yn 1956 yn Melbourne, Austraalje hâlden. It skermjen waard hâlden yn it St Kilda Town Hall.
St Kilda Town Hall
It St Kilda Town Hall waard boud yn 1890 mar eins is it nea ôfboud, yn 1925 is der in stik oanboud mar dat stie sa net op de eardere tekeningen. Yn 1956 waard hjir it Olympyske Skerm toernoai hâlden. Yn 1991 wie der in grutte brân wêrfan de skea pas yn 2008 wer folslein werstêld waard.
Marian Hulshof
thumb|350px|Where do you go (2012), oalje, akryl, tekstyl op linnen, 180 x 300 sm (triptyk) Marian Hulshof (Zeddam, 1951), is in keunstner út Fryslân. Se krige har oplieding oan Akademy Minerva yn Grins. Dêrfoar joech se les oan de Hegeskoalle Van Hall Larenstein (Ljouwert) en de Frije Skoalle (De Haach).
Sûnt 2003 makke se skilderijen mei ferve en tekstyl. Dy beide geane op in bysûndere wize yn inoar oer. Tema yn har wurk is fitaliteit. Natuer nimt besit fan ‘e kultuer.
Eksposysjes (karút)
Open Stal, Aldeberkeap (2013); Skierstins, Feanwâlden (2013); WTC Ljouwert, Ljouwert (2012); CBK Drinte, Mythe van de Natuur(2012); Drents Friese Wold Appelskea, Mythe van de Natuur (2012); De Werkvloer, Utert (tegearre mei Birgitte van Os) (2012); Fraeylemaborg, Slochteren, Gerrit van Houten Priis (2011); Galerie Arteria, Dwingelo (mei Arno van Valburg) (2011); De Bornse Synagoge, Borne, Mysterious Nature (solo) (2011); Galery BAS, Snits, Ingrepen in de natuur (2011); Oranjewâld, Museum Belvédère, NOK (2010); Ayrspace, Ayr, Ontario, Kanada, International Women Celebrate! (2010); Frysk Museum - Blokhûspoarte, De grote ontsnapping (2010); Sosjale Fersekeringsbank, Grins (2010); Keunstrûmte Hiemstra, Aldeberkeap, 700 jaar Stellingwerven (2009); De Friesland, Ljouwert (solo) (2009); Galery fan De Lawei, Drachten (2009); Pictura, Grins (2009); De Friesland, Ljouwert (2009); Westergasfabryk, Amsterdam (2008).
Opsterlân
Opsterlân (Opsterland) is in gemeente yn it easten fan Fryslân, mei in oerflak fan 227,64 km², wêrfan 3 km² wetter. Op hie dizze gemeente  ynwenners (boarne: CBS). It haadplak fan Opsterlân is Beetstersweach, en de oare plakken yn de gemeente binne: Bakkefean, Fryske Peallen, De Gordyk, De Himrik, Jonkerslân, Langsweagen, Lippenhuzen, Lúkswâld, Nij Beets, Oerterp, Olterterp, Sigerswâld, Terwispel, De Tynje en Wynjewâld.
Skiednis
In grûnfynst jout oan dat der 150.000 lyn al bewenning west hat yn Opsterlân, mar der is earst in trochgeande rige fynsten fan 15.000 jier lyn. Fan 1000 f.Kr. oant 1000 n.Kr. hawwe der minsken wenne yn it westlike, lege part fan de gemeente, mar úteinlik wie der safolle oerlêst fan it wetter dat de minsken nei it eastlik part ferhuzen. Dat is de hege grûn dêr't it Alddjip, dat wol sizze, de Boarn begjint. Yn dy tiid wie dat allegear iepen heidefjild, mei oan de noard- en súdkant heechfean.
Oan it begjin fan de 18e iuw is it heechfean doe ôfgroeven, en dêrfan binne de fearten en wyken noch werom te finen. Ek waard der yn de 18e en 19e iuw in soad bosk oanplante, en dêrtroch is eastlik part fan Opsterlân no sa grien. Yn it westlik part is yn de 19e iuw it leechfean ôfgroeven en oant yn de 20e iuw hat men dwaande west mei it drûch meitsjen fan de plassen dy't dêr fan oerbleaunen. Dat part fan de gemeente is no meast greidlân.
De gritenij Opsterlân waard yn 1851 in gemeente nei de ynfiering yn Nederlân fan de gemeentewet fan Thorbecke.
Taal
Yn Opsterlân wurdt troch 64% fan de ynwenners Frysk sprutsen. Nederlânsk is foar 29% de memmetaal. Dêrnjonken binne der lytse mannichten dy't Stêdsk (4% fan de befolking), Stellingwerfsk (2%) of in útlânske taal (1%) as memmetaal hawwe.
Operaasje Barbarossa
thumb|300px|Eastfront fan juny 1941 oant desimber 1941
Operaasje Barbarossa wie de koadenamme foar de Dútske oanfal op de Sowjet-Uny op 22 juny 1941 en wie ien fan de wichtichste foarfallen yn de Twadde Wrâldkriich. De operaasje wie ferneamd nei Freark I Barbarossa, in keizer fan it Hillige Roomske Ryk en lieder fan de Krústochten yn de 12e iuw. De oanfal wie Hitler syn persoanlike krústocht tsjin it Bolsjewisme. In krústocht dy't him lang-om-let ta fal bringe soe, 4 jier duorre en goed 30 miljoen deaden koste. De operaasje duorre oant desimber 1941, mar de kriich dy't dêrtroch útein sette oan it eastfront einige pas yn maaie mei de Dútske kapitulaasje.
Hitler ferwachte de ferneatiging fan de Russen en de ferovering fan Moskou yn inkele moannen. De oanfal waard lykwols fiif wiken útsteld troch it mislearjen fan de Italjaanske oanfal op Grikelân en troch rebûlje op de Balkan, wêrtroch dêr difyzjes bestimd foar Barbarossa hinne stjoerd wurde moasten.
Nei in swier bombardemint lutsen om 3 oere de earste troepen Ruslân binnen. De earste wiken setten de Dútsers goed troch, sy omsingelen difyzje nei difyzje wêrby't 3.000.000 Russen deade of kriichsfinzen nommen waarden. Troch de modder stôket de oanfal even, mar dêrnei kaam it wer op gong. By Smolensk waarden wer 2 legerkorpsen fan de Russen omsingele en lei de wei nei Moskou iepen. Mar dêr ûnderfine de Dútsers foar it earst goed wjerstân fan yn 'e gauwens graven rinfuorgen bemanne mei bewapene fabryksarbeiders (in heal miljoen) en Sibearyske difyzjes (fan de bêste Russyske difyzjes) mar benammen ek troch de ôfgryslike kjeld, dêr't it Dútske leger net op taret wie. Tanks frearen fêst, gewearen ek, en soldaten hienen te krijen mei beferzen lidden. Nettsjinsteande dat waard de oanfal trochset. Op 5 desimber sieten de Dútske troepen op 25 km fan Moskou ôf doe't de Russen op kosten fan in net te leauwen grut oantal deaden de tsjinoanfal lansearren. De Dútsers, troch seisenheale moanne swiere striid skjin oanein, moasten hjirtroch tebek wike en it die bliken dat de fiif wiken útstel fataal wienen.
Theo d'Or
It is de pindant fan de Louis d'Or, de jierlike priis foar bêste Nederlânske akteur.
Winners
thumb|Theo d'Or 1962: Anny de Lange thumb|Theo d'Or 1973: [[Petra Laseur (l.)]] thumb|Theo d'Or 1974: Sacha Bulthuis (l.) thumb|Theo d'Or 1976: Anne Wil Blankers (l.) thumb|Theo d'Or 1980: Josée Ruiter (l.) thumb|Theo d'Or 1982: Marjon Brandsma (l.)
Georgia
Georgia (útspr.: ['ʤɔ:ɹʤa], likernôch " dzjôr dzja"), offisjeel de Steat Georgia (Ingelsk: State of Georgia), is ien fan 'e fyftich steaten dy't mei-inoar de Feriene Steaten fan Amearika foarmje. Georgia, byneamd de Peach State (de "Pjiskesteat"), leit yn it súdeasten fan it lân, oan 'e kust fan 'e Atlantyske Oseaan, en heart ta de regio fan it Amerikaanske Suden. De haadstêd is Atlanta, en dat is mei-iens ek de grutste stêd. Neffens in skatting út 2014 hie de steat doe goed 10 miljoen ynwenners, wêrmei't it kwa befolkingsgrutte de 8e steat fan 'e Feriene Steaten is. Oangeande oerflak is Georgia mei krapoan 154.000 km² de 24e steat. Georgia stiet bekend om syn hjitte, neare klimaat, syn natoerskientme en syn skiednis as ien fan 'e oarspronklike steaten fan 'e Konfederearre Steaten fan Amearika.
Etymology
Georgia is ferneamd nei kening George II fan Grut-Brittanje.
Geografy
Georgia hat in oerflak fan 153.909 km², wêrfan't 2,6% út wetter bestiet. Dêrmei is it de grutste Amerikaanske steat beëasten de rivier de Mississippy kwa lânoerflak, hoewol't it Michigan, Floarida en Wiskonsin foargean litte moat as ek it wetteroerflak meirekkene wurdt. Georgia leit yn 'e Eastlike Tiidsône (UTC –5, simmertiid –4). De steat grinzget yn it noardeasten oan 'e steat Súd-Karolina, yn it noarden oan Noard-Karolina en Tennessee, yn it westen oan Alabama en yn it suden oan Floarida. Yn it súdeasten hat Georgia in likernôch 175 km lange kustline oan 'e iepen Atlantyske Oseaan.
De grins mei Súd-Karolina folget (fan noardwest nei súdeast) de rin fan 'e rivieren de Chattooga, de Tugaloo en de Savannah. De súdlike helte fan 'e westgrins mei Alabama folget de rin fan 'e rivier de Chattahoochee, en yn it uterste súdeasten folget de grins mei Floarida de rin fan 'e rivier de St. Mary's. Fierders besteane de grinzen fan Georgia foar it meastepart út rjochte linen. De grutste rivier is de Savannah, dy't by de stêd Savannah yn 'e Atlantyske Oseaan útmûnet.
It noardlike en noardwestlike part fan Georgia makket diel út fan 'e Appalachen, it grutste berchtme yn Noard-Amearika nei de Rocky Mountains. Wat fierder nei it súdeasten oft men komt, wat leger oft it lân leit, oant it der tsjin 'e grins mei Floarida alhiel ûnder strûpt yn it útstruten Okefenokee-moeras. It heechste punt yn 'e steat is Brasstown Bald, in berchtop yn 'e Appalachen op 1.458 m boppe seenivo, en it leechste punt is it strân oan 'e Atlantyske kust, dat op seenivo leit. Foar de Atlantyske kust leit by de hiele kustline fan Georgia lâns in rige barriêre-eilannen dy't de See-eilannen hjitte. Der binne yn Georgia gjin federale Yndianereservaten.
Skiednis
Yn 'e prehistoarje waard Georgia bewenne troch ferskate kultueren fan Yndiaanske terpebouwers. Tsjin 'e tiid dat de earste Jeropeeske ûntdekkingsreizgers it gebiet oandiene, waard de kust bewenne troch de Jamassy (Yamassee), wylst it binnenlân fierhinne yn 'e hannen wie fan 'e Kriik (Creek), twa nau besibbe Muskogeeske folken. It bercheftige noarden hearde ta it domein fan 'e Irokeeske Sjeroky (Cherokee).
De earste Jeropeaan dy't Georgia oandie, wie mooglik de Spanjert Juan Ponce de León, op syn syktocht nei de Boarne fan de Ivige Jonkheid. Yn 1526 besocht Lucas Vázquez de Ayllón yn Georgia in koloanje te stiftsjen. Nei alle gedachten wie dat op it eilân dat no St. Catherine's hjit. Oan it begjin fan 'e achttjinde iuw krigen de Ingelsen fanút harren koloanje Súd-Karolina wei Georgia stevich yn 'e hannen. De Britske koloanje Georgia, wêrfoar't kening George II fan Grut-Brittanje yn 1732 in oarkunde ferliende, waard op 12 febrewaris 1733 fysyk yn besit nommen troch James Oglethorpe. Dêrmei wie it de lêste fan 'e oarspronklike Trettjin Koloanjes. Georgia waard bestjoerd troch de saneamde Bewâldfierders foar de Stifting fan de Koloanje Georgia yn Amearika, dy't in yngewikkeld plan foar de kolonisaasje fan it gebiet opstelden dat it Oglethorpe Plan kaam te hjitten. Dat stelde it gebiet foar as in soarte fan agrarysk paradys foar eigenerfde boeren, dêr't slavernij net tastien wie.
Yn 1742 diene de Spanjerts ûnder de Oarloch om Jenkins' Ear fanút Spaansk-Floarida in ynfal yn Georgia. Tsien jier letter, yn 1752, draaide it Britske regear de jildkraan ticht dy't de koloanje geande hold, mei as gefolch dat de bewâldfierders gjin oare kar hiene as om 'e koloanje oer te dragen oan 'e Britske Kroan. Georgia waard dêrnei in kroankoloanje, mei in gûverneur dy't oansteld waard troch de kening. Slavernij, in ynstitút dat de bewâldfierders twa desennia lang bûtendoar witten hiene te hâlden, waard dêrtroch yn Georgia legaal.
Under de Amerikaanske Unôfhinklikheidsoarloch (1774-1783) wie Georgia ien fan 'e oarspronklike Trettjin Koloanjes dy't yn opstân kamen tsjin 'e Britske oerhearsking, al wie de animo foar de rebûlje yn Georgia it leechst fan al dy koloanjes. Nettsjinsteande dat ûndertekenen fertsjintwurdigers fan it regear fan Georgia yn 1776 de Amerikaanske Unôfhinklikheidsferklearring. Yn febrewaris fan it jiers dêrop waard de earste grûnwet fan Georgia troch it koloniale parlemint ratifisearre. Under de oarloch waard der yn Georgia mar amperoan fochten. Nei't de jonge Feriene Steaten harren ûnôfhinklikheid feilichsteld hiene by de Frede fan Parys, wie Georgia op 2 jannewaris 1788 de fjirde steat dy't de Amerikaanske Grûnwet ratifisearre.
Yn 1829 waard der yn 'e Appalachen fan noardlik Georgia goud ûntdutsen, wat ta de Georgiaanske Goudkoarts late. De tafloed fan blanke kolonisten sette it steatsregear en de Amerikaanske federale oerheid ûnder druk om 'e Sjeroky Naasje syn lân te ûntnaderjen. Yn 1830 waard troch presidint Andrew Jackson de Wet op de Yndiaanske Ferwidering ûndertekene, dy't de deportaasje mooglik makke fan 'e Sjeroky en de rest fan 'e saneamde Fiif Beskaafde Stammen út it súdeasten fan 'e Feriene Steaten wei nei it Yndiaanske Territoarium (it lettere Oklahoma).
De Sjeroky fochten dy wet oan en krigen yn 'e rjochtsaak Worcester v. Georgia gelyk fan it Amerikaansk Heechgerjochtshôf, mar dy útspraak waard troch Jackson en it regear fan Georgia wollens en mienens negearre. Doe't opperrjochter John Marshall it fûnis foarlêzen hie, utere Jackson de wurden: "John Marshall hat syn beslút nommen; lit er no ek mar sjen dat it neilibbe wurdt." Yn 1838 stjoerde Jackson syn opfolger, presidint Martin Van Buren, it Amerikaanske Leger om 'e Sjeroky byinoar te driuwen en mei geweld fan harren lân te heljen. Hja waarden neitiid twongen om oer it kweaferneamde Trail of Tears ("Paad fan Triennen") nei it Yndiaanske Territoarium te marsjearjen, wêrby't 4.000 Sjeroky ûnderweis omkamen.
Op 19 jannewaris 1861 skate Georgia him ôf fan 'e Feriene Steaten, wêrnei't it trije wiken lang in de facto ûnôfhinklike republyk foarme. Op 8 febrewaris hearde Georgia mei Súd-Karolina, Mississippy, Floarida, Alabama en Louisiana ta de seis oprjochtsjende lidsteaten fan 'e Konfederearre Steaten fan Amearika. Under de dêropfolgjende Amerikaanske Boargeroarloch (1861-1865) ûntjoech Georgia him meitiid ta in wichtich front yn 'e striid, dêr't û.m. de Slach by Chickamauga en de Slach by Kennesaw Mountain plakfûnen.
Yn 1864 folge de slepende Slach om Atlanta, wêrby't dy stêd 107 dagen troch de Noardlike troepen belegere waard, oant de ferdigeners úteinlik op 1 septimber belies jaan moasten. De pleatslike Súdlike befelhawwer, generaal John Bell Hood, liet foar syn ôftocht alle iepenbiere gebouwen yn 'e brân stekke en alle guod dat de Noardliken mooglikerwize helpe kinne soe, ferrinnewearje. Nei't boargemaster James Calhoun de stêd de oare deis oan 'e Noardlike generaal William Tecumseh Sherman oerjûn hie, liet dy de befolking op 7 septimber evakuëarje, wêrnei't er hiel Atlanta platbaarne liet, útsein inkeld de tsjerken en de sikehuzen.
Neitiid fierde Sherman syn ferneamde Mars nei de See út, wêrby't er yn desimber 1864 in brede stripe lân fan Atlanta nei de havenstêd Savannah yn 'e jiske lei. Yn totaal sneuvelen 18.253 Georgiaanske soldaten yn 'e Boargeroarloch, wat rûchwei ien op 'e fiif wie fan al dyjingen dy't tsjinst nommen hiene. Under it Tiidrek fan de Weropbou, nei ôfrin fan 'e Boargeroarloch, wie Georgia op 15 july 1870 de lêste Súdlike steat dy't wer ta de Amerikaanske Uny talitten waard. Fanwegen it belang fan Atlanta as spoarknooppunt waard yn 1868 de steatshaadstêd fan Georgia derhinne ferpleatst út Milledgeville wei.
Doe't blanke Demokraten yn 1877 de macht wer yn 'e hannen krigen yn it Steatskongres fan Georgia, yntrodusearren se in belestingtaryf dêr't men oan foldwaan moast om stimme te meien. Dat wie in útsochte maatregel om hast alle nei de ôfskaffing fan 'e slavernij befrijde swarten en ek it meastepart fan 'e earme blanken har kiesrjocht te ûntnimmen. Oare soartgelikense maatregels folgen, wêrmei't de swarten, dy't yn 1900 46,7% fan 'e Georgiaanske befolking útmakken, bûten spul set waarden. Fanwegen diskriminaasje en earmoede teagen fan 1913 oant 1940 ûnder de Afro-Amerikaanske Folksferhuzing hûnderttûzenen swarten út Georgia wei, om yn 'e yndustrystêden fan it noarden, lykas Philadelphia, New York, Detroit, Cleveland en Chicago, in better libben te sykjen. Under de Twadde Afro-Amerikaanske Folksferhuzing folge tusken 1945 en 1970 nochris sa'n migraasjeweach, wêrby't doe fral ek de stêden oan 'e westkust, lykas Los Angeles en San Francisco, ta de bestimmings hearden.
Yn 'e 1950-er en 1960-er jierren stried de Amerikaanske Boargerrjochtebeweging foar lykberjochtiging foar Afro-Amerikanen. Dêrby kamen de swarte aktivisten geregeldwei yn botsing mei de hearskjende blanke politike elite. Boppedat fierde de rasistyske Ku Klux Klan in kampanje fan yntimidaasje en geweld tsjin 'e Afro-Amerikanen. Pas yn 'e rin fan 'e jierren sechstich, doe't it federale regear yn Washington, D.C. de Súdlike steaten lykberjochtiging fan alle ynwenners oplei, kaam oan 'e ynstitúsjonalisearre diskriminaasje in ein.
Bestjoer
Georgia bestiet bestjoerlik út 159 countys, it grutste oantal fan alle Amerikaanske steaten útsein Teksas (dat der 254 hat). Oant 1931 hie Georgia 161 countys, mar oan 'e ein fan dat jier waarden Milton County en Campbell County anneksearre troch Fulton County. De steatshaadstêd, Atlanta, leit yn Fulton County, it noardwesten fan 'e steat. Krekt as alle Amerikaanske steaten wurdt Georgia bestjoerd troch in steatsregear mei oan it haad de gûverneur. De wetjaande macht is yn 'e hannen fan 'e Algemiene Assimblee fan Georgia, dy't bestiet út 'e Steatssenaat mei 56 sitten en it Steatshûs fan Offurdigen mei 180 sitten. Yn 'e Amerikaanske Senaat wurdt Georgia, lykas alle Amerikaanske steaten, fertsjintwurdige troch 2 senators. Yn it Amerikaanske Hûs fan Offurdigen hat Georgia 14 sitten.
It politike lânskip fan Georgia wurdt behearske troch de beide grutte Amerikaanske politike partijen, de Demokratyske Partij en de Republikeinske Partij. Alle oare partijen spylje mar in tige marzjinale rol. Oarspronklik sloegen de Demokraten yn Georgia lang foar master op, mar sûnt de Amerikaanske politike omwikseling fan 'e 1950-er en 1960-er jierren, wêrby't de Demokraten almar progressiver waarden en de (oarspronklik progressive) Republikeinen wat langer wat konservativer, hawwe yn Georgia de Republikeinen de macht fêst yn 'e hannen. It plattelân fan 'e steat is noch altyd uterst konservatyf, mar troch de oanhâldende groei fan 'e befolking fan Atlanta en foarstêden, dêr't men folle progressiver is, ferwachtet men dat de Demokraten om 2025 hinne wer kâns meitsje sille om Georgia by Amerikaanske presidintsferkiezings te winnen.
Ekonomy
It bruto steatsprodukt fan Georgia bedroech yn 2010 $403 miljoen. Yn 2011 kaam it bruto steatsprodukt per lid fan 'e befolking op $35.979 út. As Georgia in ûnôfhinklik lân wie, soe it dêrmei it 28e plak ynnimme op 'e ranglist fan 'e grutste ekonomyen fan 'e wrâld. Der binne in stikmannich grutte en bekende bedriuwen yn 'e steat fêstige (benammen yn Atlanta), wêrûnder de doch-it-selskeatling Home Depot, de pakketbesoarchtsjinst UPS, de frisdrinkenprodusint Coca-Cola, de loftfeartmaatskippij Delta Airlines en de ynternasjonale nijsstjoerder CNN.
It plattelân fan Georgia is noch fierhinne in agrarysk gebiet, dêr't benammen pinda's, maïs en soajabeane ferboud wurde. De steat is fierders ek wrâlds topprodusint fan pekannuten, dy't fral yn 'e súdwestlike kontrei om Albany hinne ferboud wurde. De krite fan Gainesville, yn it noardeasten fan 'e steat, is in sintrum fan plomfeehâlderij. De wichtichste agraryske útfierprodukten fan Georgia binne hinne- en kalkoenefleis, aaien, pinda's, pekannuten, pjisken, katoen, rogge, kowefleis, bargefleis, suvelprodukten, hout (fral dinnehout), tabak en grienten.
Op it mêd fan 'e yndustry moat fral de tekstylyndustry neamd wurde, dy't sterk konsintrearre is yn 'e stêden Rome, Columbus, Augusta en Macon en by de snelwei Interstate 75 lâns tusken Atlanta en Chattanooga, oare kant de grins mei Tennessee. It stedsje Dalton lit him derop foarstean de 'flierbedekkingshaadstêd fan 'e wrâld' te wêzen. Behalven flierbedekking en flierkleden wurde yn 'e tekstylyndustry fan Georgia ek klean, bêdrêding, handoeken, ensfh. makke.
Ek de Amerikaanske Striidkrêften drage flink by oan 'e ekonomy fan Georgia, mei't de steat ien fan 'e grutste militêre ynfrastruktueren hat fan alle Amerikaanske steaten. Sa binne der û.m. fêstige de legerbases Fort Benning, Fort Gordon en Fort Stewart, de loftmachtbases Moody en Robins, it Lânmachtfleanfjild Hunter, de Loftreservebasis Dobbins, de Mariniersbasis Albany, de Marinedûkboatbasis Kings Bay, it Kustwachtloftstasjon Savannah en it Kustwachtstasjon Brunswick.
Fierders stiet yn Warm Springs it saneamde Lytse Wite Hûs, de simmerresidinsje fan presidint Franklin D. Roosevelt, wylst yn Plains it Jimmy Carter Library and Museum fêstige is, wijd oan presidint Jimmy Carter en dy syn regear, dy't yn Georgia hikke en tein wie. Yn Augusta wurdt elts jier yn april it Masters Tournament holden, ien fan 'e wichtichste golftoernoaien fan 'e wrâld. Ek Covington kriget in protte toeristen, mei't dêr (foar in diel) de bekende tillefyzjesearje út 'e 1980-er jierren The Dukes of Hazzard opnommen is.
Demografy
Neffens in offisjele rûzing troch it Amerikaanske Folkstellingsburo (op grûn fan gegevens fan 'e Amerikaanske folkstelling fan 2010) hie Georgia yn 2014 10.097.343 ynwenners, wat in groei fan 4,2% is yn ferhâlding ta de stân fan saken yn 2010. De befolkingstichtens wie yn 2014 65,4 minsken de km². De grutste stêd fan 'e steat is de steatshaadstêd Atlanta, mei 456.000 ynwenners yn 2014. Oare gruttere stêden binne: Columbus (201.000), Augusta (197.000), Macon (154.000), Savannah (144.000), Athens (120.000), Sandy Springs (102.000), Roswell (94.000), Johns Creek (83.000) en Albany (76.000).
Etnisiteit
Neffens gegevens fan 'e Amerikaanske folkstelling fan 2010 wie de etnyske opbou fan 'e befolking fan Georgia doe sa: 55,9% blanken; 30,5% swarten; 8,8% Latino's; 3,2% Aziaten; 0,3% Yndianen; 0,1% Polyneziërs, Melaneziërs en Mikroneziërs; 1,2% oaren of fan mingd etnysk komôf.
Blanke Georgianen binne fierhinne fan Noardwest- en Middenjeropeeske orizjine, mei (yn 2011) as grutste oarsprongsgroepen Ingelsen (8,1% fan 'e totale steatsbefolking), Ieren (8,1%) en Dútsers (7,2%). De See-eilannen, foar de kust fan Georgia, wurde bewenne troch de See-eilânkreoalen (of Gullah), in subgroep fan 'e Afro-Amerikanen, dy't dêr harren eigen taal en kultuer ûntwikkele hawwe. Georgia hat gjin federaal erkende Yndianestammen. Wol binne der yn Georgia fjouwer stammen dy't erkenning fan 'e steat, mar net fan 'e federale autoriteiten hawwe. Dat binne:
Skokkersk
It Skokkersk wie in dialekt dat sprutsen waard op it âlde eilân Skoklân. It wie in Nedersaksysk dialekt mei in protte Hollânske ynfloeden. It dialekt wie besibbe mei it Urksk, dochs wie Skokkers mear besibbe mei it Nedersaksysk fan Oerisel as it Urksk. It dialekt waard likernôch oant healwei de 20e iuw sprutsen.
Nei de ûntromming fan Skoklân yn 1859 is it dialekt troch de âld-ynwenners fan Skoklân meinaam nei harren nije wenplakken. Bygelyks Folendam, Kampen en Follenhove. Tsjintwurdich is it Skokkersk as sprekkerstaal net mear yn gebrûk, mar de Skokkerske feriening besiket it dialekt yn libben te hâlden.
Georgia
Taal
De offisjele taal fan Georgia is it Ingelsk, dat as sadanich yn 'e steatsgrûnwet fêstlein is. Neffens gegevens fan 'e Amerikaanske folkstelling fan 2010 wie it Ingelsk doe foar 87,4% fan 'e befolking fan Georgia de memmetaal. Oare wichtige memmetalen yn 'e steat wiene it Spaansk (7,4%), it Koreaansk (0,5%), it Fjetnameesk (0,44%), it Frânsk (0,42%), it Sineesk (0,38%) en it Dútsk (0,29%). Mank in lyts part fan 'e lânseigen befolking yn it noarden en noardwesten fan Georgia wurdt noch Sjeroky sprutsen. Op 'e See-eilannen, foar de Georgiaanske kust, wurdt it See-eilânkreoalsk sputsen, de kreoalske taal fan in subgroep fan 'e Afro-Amerikanen.
Godstsjinst
Op it mêd fan godstsjinst bestie yn 2010 83% fan 'e befolking fan Georgia út kristenen, wêrûnder 71% protestanten en 12% roomsen. De grutste protestantske denominaasjes wiene de Súdlike Baptistekonvinsje mei rom 1.759.000 leden; de Feriene Metodistyske Tsjerke mei krapoan 620.000 leden; de Tsjerke fan God (Cleveland, Tennessee) mei goed 175.000 leden; en de Nasjonale Baptistekonvinsje, FSA mei sa'n 173.000 leden. Ateïsten en agnosten foarmen 13% fan 'e befolking. Oare godstsjinsten wiene: it joadendom (1%) en de islaam, it boedisme en it hindoeïsme (allegear 0,5%).
Skokkersk
Skaaimerken
It Skokkersk wie in dialekt mei in tal fariaasjes dêrop. Yn elts doarp op Skoklân waard in oar dialekt sprutsen.
Georgia
Klimaat
Georgia hat in fochtich subtropysk klimaat, mei hjitte, neare simmers (benammen yn it leechlân dat it meastepart fan it grûngebiet fan 'e steat beslacht) en mylde winters. Simmerdeis binne yn Atlanta temperatueren oerdeis fan 32 °C hiel normaal, wylst it kwik by 't winter sakket oant 10-15 °C oerdeis. Rekôrtemperatueren yn Georgia wiene 44,4 °C, op 24 july 1952 yn Louisville, en –27,2 °C op 27 jannewaris 1940 yn it noarden fan Floyd County. Delslachhoemannichten rinne útinoar fan 1.143 mm yn 'e midden fan 'e steat oant 1.905 mm yn it noardeasten.
Georgia is ien fan 'e Amerikaanske steaten dy't it faakst troffen wurde troch tornado's, hoewol't dat oer it algemien mar swakke eksimplaren binne ferlike mei dy dêr't westliker steaten mei te krijen hawwe. Mei syn Atlantyske kustline is Georgia fierders kwetsber foar orkanen, dy't gauris by de kust lâns skampe út it Karibysk Gebiet wei ûnderweis nei it noarden.
Skokkersk
Skaaimerken
In skaaimerk dat, foar safier bekend, oer it hiele eilân brûkt waard wie it ie-lûd yn bygelyks it wurd bliev’m (bliuwe). Ek waard de slot-n by tiidwurden útsprutsen.
Undersyk
Omdat it Skokkersk al yn 1859, it jier fan de ûntromming fan Skoklân, net mear as dúdlik dialekt bestiet is it dialekt nea goed ûndersocht.
Dochs is foar in tal dialektstúdzjes it Skokkersk al fan belang. De famyljes fan Skoklân hawwe harren eigen dialekt meinaam nei oare gebieten en dêre it pleatslike dialekt beynfloede. Benammen yn it Folendamsk hat dat sa west, en is it iennichste Hollânske dialekt dat by ferlytsingswurden in trema brûkt. Dat is nei alle gedachten ta te skriuwen oan de ynfloed fan it Skokkersk.
In krekt byld fan it Skokkersk is op basis fan it minne materiaal net te jaan. It dialekt dat troch de neikommelingen sprutsen wurdt is net mear suver. Dochs kin dat wat ynsjoch jaan yn it dialekt. In gruttere kunde fan it Skokkersk soe in wichtige rol spylje kinne yn de Nederlânske dialektkunde.
Lûdfragmint
De opname dy’t mei boppesteande keppeling te beharkjen is, is tekenjend foar de posysje fan it Skokkersk. De sprekkers op de bân moedigje elkoar hieltyd oan Skokkersk te sprekken. De frou hat it yn de iene sin oer betuuver’n (betoverje) en even letter oer betoever’n. Har man hat it dêrnei oer beteuver’n. Foar in bûtensteander is it net te sizzen wat no echt Skokkersk is.
Lietsjes, Schokkervereniging
Taal
In taal is in gehiel fan spraak en/of symboalen dêr't ideeën yn werjûn wurde kinne.
Sprutsen talen
Sprutsen talen binne opboud út klanken (spraak), in gehiel fan gearstallingsregels (grammatika), en in wurdskat. Almeast is der ek in systeem fan symboalen (alfabet) dêr't men de taal mei fêstlizze kin.
Natuerlike talen
De natuerlike talen binne de talen sa't dy yn de rin fan de skiednis troch de grutte ôfstannen tusken de ferskate groepen minken ûntstean binne. Dizze talen wurde yndield yn taalfamyljes dy't oanjouwe hokfoar talen út ien en deselde taal fuortkommen binne. Of alle talen sa besibbe binne en op dy wize meiïnoar ien grutte famylje foarmje is noch in iepen fraach. It is net bekend hoefolle natuerlike talen oft der binne, mar de rûzings lizze tisken de 10.000 en 100.000.
Keunsttalen
Yn 'e rin fan de tiid binne der ek talen makke. De ferneamste is faaks Esperanto, makke troch Dokter Zamenhof, mar der binne noch ferskate oare talen dy't mei itselde doel ûntwurpen binne: ien taal te meitsjen dy't troch eltsenien op de wrâld te begripen is. Fierders binne der ek keunsttalen yn fiksje, lykas de elvetalen fan Tolkien, of it Klingon út de telefyzjesearje Star Trek.
Net-sprutsen talen
Njonken de sprutsen talen binne der talen dy't net sprutsen wurde. Men kin in ûnderskied meitsje nei de oerienkomst mei sprutsen talen, al is het net dúdlik hoenear eat krekt noch in taal is, en hoenear net.
Taal-kodearings
Talen as Morse en Braille binne gjin talen op harsels. Se hawwe gjin eigen wurdskat, mar binne inkeld alternative symboalen dêr't in taal oars as oars yn trochjûn wurde kin.
Dûbeltaligens
België is in dûbeltalich lân. Se binne dêr wend om mei-inoar of Frânsk of Nederlânsk te praten. Om't it Frânsk foar master opslacht, moat de Flaming gauris oerskeakelje fan it Nederlânsk nei it Frânsk.
Twataligens
Yn Fryslân wurdt it twatalige systeem brûkt. Sitte men oan 'e stamtafel dan kin it wêze dat de iene it Frysk en de oare it Nederlânsk foar kar nimt. Dêrby begripe de minsken elkoar omdat se de oare taal ferstean kinne. Foar it twatalige systeem is it in eask en ferstean de taal fan in oar. In bytsje de oare taal lêze heart dêr ek by. In foardiel fan it systeem is dat elts de eigen taal en taaleigen brûke kin.
Kombuorden
Om't it liket as easket de taal fan in komboerd it plak op foar in taalmienskip, is der yn meartalige gebieten altyd in soad oer de kombuorden te dwaan. In komboerd kin op him sels fansels net twatalich wêze, dat it moat dûbeltalich wêze, of it moat ientalich wêze. Faak is it net genôch dat in komboerd dûbeltalich is, om't der dan spul is oer de taal dy't earst komt.
In soad kombuorden yn Fryslân binne dûbeltalich. Nei de twadde wrâldkriich kaam by de Friezen it ferlet om njonken de 'Nederlânsktalige plaknamme' ek de Frysktalige plaknamme op it komboerd te setten. Utsein yn 'e gemeenten Lemsterlân en Ljouwerteradiel hat soks syn beslach krige. Yn 'e santiger jierren fan de 20e iuw hat him soks yn in pear gemeenten trochset nei allinnich de Fryske plaknamme op it komboerd. Om't Nederlân gjin mûglikheid hat om plaknammen yn mear as ien taal fêst te stellen, koe dat allinne troch yn 'e Gemeentlike Basisadministraasje de 'Nederlânsktalige' namme te skrassen en de Fryske dêrfoar yn it plak te setten.
Steggerda
Steggerda (Stellingwerfsk: Steggerde) is in doarp oan de súdlike kant fan de Linde en súdeastlik fan Wolvegea yn de gemeente Weststellingwerf. It heart dêrmei wat ynwennertal en oerflak oanbelanget by de gruttere doarpen fan 'e gemeente.
Skiednis
Steggeren ûntstie yn 'e midsiuwen. De Stellingwerfske foarm fan Steggerda is Steggerde, in ôfsliten foarm fan it eardere "Steggerden", ek wol as "Steckarden" skreaun.Steg is ôflaat fan stigen, yn oarsprong is steg in ferhege paad troch in leechlizzend of sompich stik grûn. It twadde lid gerden betsjut omsletten romte of erde = eert ofwol greide.
Nei de reformaasje bleau Steggerda foar in grut part trou oan it roomske leauwe. Yn 'e 17e en 18e iuw waard in soad turf groeven yn Steggerda.
It doarp bestiet út Steggerda-Tsjerke, grinzjend oan Pepergea en Steggerda-Feart.
Steggerda-Tsjerke
thumb|left|Sint-Frederikustsjerke Steggerda-Tsjerke foarmet mei de Oerbuorren it westlike diel fan it doarp. Sûnt 1759 stie oan de Oerbuorren in skûltsjerke, net mear as in skuorre mei in souder dy't ûnder foar de hynders en boppe as tsjerke brûkt waard. De earste roomske tsjerke fan Steggerda nei de reformaasje waard pas yn 1839 boud. Dy tsjerke stie ek oan de Oerbuorren en waard yn 1921 ôfbrutsen nei't de nije Sint-Frederikustsjerke oan de Pepergeawei boud waard. Ek de katolike Frederikusskoalle stiet yn dit diel fan it doarp.
Steggerda-Feart
thumb|left|Steggerda-Feart Likernôch in kilometer east fan Steggerda-Tsjerke leit Steggerda-Feart. Dêr stiet oan de Kosterwei de protestantske tsjerke fan it doarp. Steggerda-Feart hie in protestantsk-kristlike en in iepenbiere basisskoalle, dy yn 2007 respektivelik yn 2019 sletten binne.
Tusken 1907 en 1979 hie Steggerda in molkfabryk. 'De Takomst' stie oan de Pepergeawei en oan 'e Steggerdersleat, dy't in ferbining hie mei de Linde. It âlde molkfabryk waard neitiid brûkt as feilinghûs en is yn de simmer fan 2007 sloopt om plak te meitsjen foar wenten.
Mienskip
De yn 2019 sletten iepenbiere skoalle is it multyfunksjonele sintrum Multisteck fan it doarp. It doarp hat in feriening foar doarpsbelang en de doarpskrante De Hoeksteen ferskynt ienris yn it fearnsjier.
Tsjerken
thumb|260px|Eardere herfoarme kapel, it Westsertsjerkje
Oan de grins mei Drinte stiet noch krekt yn 'e himrik fan Steggerda oan 'e Westfjirdeparten it Westertsjerkje. It Westertsjerkje wie fan 1935 oant 1962 in herfoarme evangelisaasjegebou. Dêrnei die it noch oant 1979 as sneinsskoalle tsjinst. Hjoed-de-dei is it tsjerkje fan binnen ferboud ta in fekânsjehûske.
Ferienings
( De list is yn 2023 bywurke mei help fan û.o. de doarpsside. Sjoch foar de meast aktuele ynformaasje oer ferienings op de hiemside fan it doarp)
Befolkingsferrin
( Boarnen: 1840: Plaatsengids.nl; 2015 en 2020: Alle Cijfers )
It besjen wurdich
thumb|260px|Stoom-suvelmuseum It Stoom-suvelmuseum is in lyts museum mei in samling saken oer it molkfabryk yn Steggerda.
Op de hoeke fan de Steggerdawei/Mulderstrjitte stiet in mânske swerfstien op in sokkel dy 't 200.000 jier lyn oanfierd waard út Skandinaavje yn de tredde iistiid.
Krekt bûten de buorren stiet ien fan de fjouwer Stellingwerfske Saksyske pleatsen (de oaren steane yn Aldeberkeap en yn Boyl). Dy fan Steggerda is it bêste bewarre bleaun.
Strjitten
thumb|260px|Turfhoekewei Boppewei, Bûtenwei, C Westerveldstrjitte, Ericawei, H Deddenstrjitte, Liemwei, Mulderstrjitte, Nije Boppewei, Oerbuorren, Pastoar Schuttestrjitte, Pepergeawei, Rûne Menning, Schokkersfean, Steggerdawei, Tjalling Nijkstrjitte, Turfhoekewei, Feartwei, Westfjirdeparten, Suderwei.
Publikaasje(s)
🇦🇹 "Steggerda, et peadtien weromme
Tom Clancy
Tom Clancy (folút: Thomas Leo Clancy jr.; Baltimore, 12 april 1947 – dêre, 1 oktober 2013) wie in Amerikaansk skriuwer dy't bekend stie om syn technysk detaillearre beskriuwings fan spionaazje en militêre saken. Hy waard wrâldferneamd mei syn spionaazje- en skrillerromans, dy't hast allegearre bestsellers waarden, en ferkocht mear as 100 miljoen eksimplaren fan syn boeken. Clancy wie de geastlike heit fan it personaazje Jack Ryan. Dat wie de haadpersoan yn û.o. boeken as The Hunt for Red October, Patriot Games, Clear and Present Danger en The Sum of All Fears, dy't allegearre mei grut kommersjeel súkses ferfilme waarden. Nei it ferstjerren fan Clancy is de Jack Ryan-romansearje mei goedkarring fan syn erven fuortset troch oare auteurs.
Jonkheid en oplieding
Tom Clancy waard op 12 april 1947 berne yn it Franklin Square Hospital yn Baltimore, yn 'e Amerikaanske steat Marylân. Hy wie de twadde fan trije bern yn 'e húshâlding fan Thomas Leo Clancy sr., in postrinner, en dy syn frou Catherine, in winkelbetsjinde. Beiden wiene fan etnysk Iersk komôf. Clancy groeide op yn 'e buert Northwood, yn it noardeasten fan Baltimore, en wie yn syn jonkheid by de paadfinerij. Hy waard troch syn âldelju roomsk grutbrocht. Yn it ferlingde dêrfan gied er ek nei in roomske middelbere skoalle, dêr't de leararen allegearre jezuïten wiene. Letter learde er fierder oant it Loyola Kolleezje (no de Loyola Universiteit Marylân), dy't ferneamd wie nei Ignatius fan Loyola, de stifter fan 'e Sosiëteit fan Jezus (de jezuïtyske oarder). Yn 1969 studearre Clancy dêr ôf mei in bachelorgraad yn Ingelske letterkunde.
Iere jierren
Clancy joech him by de nasjonale reserve fan it Amerikaanske Leger, mar waard net talitten ta aktive tsjinst om't er tige bysjend wie en net funksjonearje koe sûnder in bril mei tsjûke glêzen. Nei't er yn 1969 ôfstudearre wie, fûn er in baan by in fersekeringsmaatskippij yn Hartford (Connecticut). Yn 1973 feroare Clancy fan baan en kaam er te wurkjen by it O.F. Bowen Agency, in lytse fersekerder yn Owings (Marylân), dy't oprjochte wie troch de pake fan syn frou Wanda. Yn 1980, nei it ferstjerren fan 'e pake, naam er dat bedriuw oer fan 'e beppe fan syn frou, en sette er syn wurk fuort, wylst er yn syn frije tiid besocht romans te skriuwen.
Skriuwkarriêre
Syn folgjende boek skreau Clancy tegearre kollega-romanskriuwer Larry Bond; it wie it epos oer de Kâlde Oarloch Red Storm Rising, dat yn 1986 ferskynde. Dêrfan waarden yn it earste jier mear as in miljoen eksimplaren ferkocht. Dêrmei wie Clancy de Naval Institute Press ûntgroeid en stapte er oer nei de gruttere útjouwerij G.P. Putnam's Sons. Hy waard in hoekstien fan dat bedriuw, net inkeld om't syn boeken stiiffêst bestsellers wiene, mar fral ek om't er betrouber wie yn 'e sin dat der elts jier om deselde tiid hinne in nij boek fan him útkaam. Uteinlik soene santjin fan syn boeken it earste plak op 'e bestsellerlist fan The New York Times helje. Tsjin 1988 hie Clancy $1,3 miljoen fertsjinne oan The Hunt for Red October, en datselde jiers tekene er in kontrakt mei Putnam ter wearde fan $3 miljoen foar de publikaasje fan syn earstfolgjende trije boeken. Yn 1992 ferkocht er Without Remorse foar de rekôrpriis fan $14 miljoen. Yn 1997 betelle Penguin Putnam oan Clancy it bedrach fan $50 miljoen foar twa nije boeken.
Clancy skreau ek inkele op harsels steande romans en in rige non-fiksjeboeken oer de Amerikaanske Striidkrêften, mar it grutste part fan syn oeuvre wie wijd oan 'e aventoeren Jack Ryan, mei in pear spin-offromans oer it personaazje John Clark. Yn 'e Jack Ryan-romansearje klimt it titelpersonaazje, krekt as Clancy sels in roomske Amerikaan fan Iersk komôf dy't hikke en tein is yn Baltimore, binnen de CIA op ta de post fan adjunkt-direkteur. Nei syn pinsjonearring giet er de polityk yn en troch in stikmannich ûnfoarsjoene omstannichheden bringt er it ta presidint fan 'e Feriene Steaten. Fjouwer fan 'e boeken út 'e romansearje waarden troch de filmyndustry fan Hollywood adaptearre ta tige súksesfolle films, te witten: The Hunt for Red October (1990, mei Alec Baldwin en Sean Connery), Patriot Games en Clear and Present Danger (1992 en 1994, beide mei Harrison Ford) en The Sum of All Fears (2002, mei Ben Affleck en Morgan Freeman). Oer it personaazje fan Jack Ryan waard ek in fyfde film makke (Jack Ryan: Shadow Recruit, 2014), mei in orizjinele plot, en in tillefyzjesearje (Jack Ryan, fan 2018 ôf).