cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Deliverer
Deliverer
Ilisidi reizget fuort nei Malguri ta, en Tabini, dy't sels yn Shejidan net mist wurde kin, freget Bren om mei har te gean. Yn Malguri siket Ilisidi stipe by Drien, de frouwe fan Ardija, in nicht fan harres mei wa't se al jierrenlang yn ûnmin libbe hat. Mei help fan Bren wit se it spul by te lizzen, en sadwaande binne se yn Cobesthen, Drien har residinsje, as frouwe Agilisi dêr oankloppet foar help. Agilisi is útpykt nei't Caiti mei de ûntfierde Cajeiri yn it Easten oankommen is. Hja hâldt út dat har yn 't foar neat ferteld wie oer Caiti syn plannen. Mar hja bringt wol oan it ljocht dat Caiti kontakten mei de usurpator Murini ûnderhâldt, en dat er dy oan syn kant hopet te krijen trochdat er Cajeiri yn syn macht hat. Bren en Ilisidi, dy't Murini folle better kenne as de naïve Caiti, beseffe dat it net bestiet dat Murini sa'n weardefolle gizelder yn oarmans hannen litte soe. Sadwaande moat der no fluch hannele wurde. Mei Drien, dy't der fertrouwen yn hat dat hja harren dêr nei binnen ta prate kin, sette se ôf nei Caiti syn bûtenpleats Haidamar.
Underwilens is Cajeiri bykommen en hat er ûntdutsen hokfoar sitewaasje oft er him yn befynt. De lju dy't him finzen hâlde, hawwe lykwols gjin idee mei wa't se fan dwaan hawwe. Nei twa jier op 'e Phoenix trochbrocht te hawwen, dêr't er allegeduerigen by Bren syn liifwachten Banichi en Jago omsloech, en by Cenedi, it haad fan 'e liifwachten fan syn oerbeppe, hat er in foar ien fan syn jierren bûtenwenstige kennis oer wapenark en technyk opdien. Oan ien wei troch tinkt er fan "Bren-paidhi soe dit sizze", of "oerbeppe soe dat sizze", of "Banichi soe perfoarst dat-en-dat dwaan". Hy ferbynt in lampefitting fia in metalene tried mei de izerne doarkruk fan 'e keamer dêr't er opsletten is. It ljochtknopke sit op 'e gong, en in elk dy't earst it ljocht oandocht en dan de doar iepenje wol, stiet dus in rare skok te wachtsjen. Fierders wit er in gat te meitsjen yn 'e gipsplatene wand, sadat er nei in oanbuorjende fertrek komme kin. Dêrwei naait er út, de snienacht yn.
As Bren-en-dy net folle letter by Haidamar oankomme, steane dêr alle doarren iepen. It docht bliken dat de ûnderwilens ek arrivearre Murini miende dat er bedragen wie doe't Caiti net, lykas ôfsprutsen, oer Cajeiri beskikte. As resultaat binne Caiti en syn liifwachten no dea. Syn trewant Rodi, dy't gjin mooglike útwei mear seach, hat fergif ynnommen. Murini is mei syn liifwachten efter de ûntsnapte Cajeiri oanset. Daliks as se dat hearre, sette Banichi en Jago de efterfolging ek yn. Bren, dy't ûnder de twa jier oan board fan 'e Phoenix temûk begûn is mei Cajeiri min ofte mear as syn eigen soan te sjen, giet mei harren. Trochdat er nei twa jier yn in romteskip folslein út kondysje is, rekket Bren in hiel ein efter op Banichi en Jago. Lykwols is hy it dy't Cajeiri wit te finen, mei't de jonge, dy't him ferskûle hie yn in ôfwetteringskanaal oan 'e igge fan 'e Mar fan Malguri, syn minsklik stal daliks wer kin en him taflústeret.
Mar Murini en syn trewanten binne dêr ek, en Banichi en Jago geane de striid mei harren oan. Dêrby driuwe se harren by fersin de rjochting fan Bren en Cajeiri út. Bren, dy't tarist is mei syn gewoanlike (mar yllegale) pistoal, in atevi-wapen dat oanpast is oan syn behindiger (want minsklike) grutte, iepenet dan it fjoer op 'e fijân, en rjochtet op 'e iennichste persoan dy't gjin kûgelfrij fest oan hat. Fuort dêrnei arrivearret yn boaten oer de mar fersterking út Malguri en Cobesthen, mei dêrûnder ek Tano en Algini en Bren syn broer Toby, dy't him efterneireizge binne nei it Easten. Dan is it gefjocht gau ôfrûn, mei't Murini syn liifwachten har oerjouwe. De usurpator sels is dea, troch, sa wurdt neitiid fêststeld, pistoalkûgels fan lyts kaliber – fan ûngebrûklik lyts kaliber.
List fan Yslânske ambassadeurs yn Armeenje
Dit is in list fan Yslânske ambassadeurs yn Armeenje.
Boulton Paul Defiant
thumb|left|275px De Boulton Paul Defiant wie in Britsk jachtfleantúch ornearre foar it ûnderskeppen fan bommesmiters. It tastel tsjinne by de Royal Air Force (RAF) yn de Twadde Wrâldkriich. De Defiant waard ûntwurpen en makke troch Boulton Paul Aircraft as in "turret fighter" (in jachtfleantúch mei in geskutskoepel), sûnder nei foaren rjochte fêst geskut.
Yn de striid die bliken dat de Defiant reedlik effektyf wie yn it delheljen fan bommesmiters, mar dat er lang net opkoe tsjin de manûfrearbere Luftwaffe-jager de Messerschmitt Bf 109. It gebrek oan foarút fjurjende wapens betsjutte in grutte swakte yn loftgefjochten by deiljocht, mar it tastel kaam better ta syn rjocht yn de rol fan nachtjager. Doe't de modernere bettere nachtjager Bristol Beaufighter ferskynde en letter de de Havilland Mosquito wie it dien mei de fronttsjinst fan it tastel. Fan 1942 ôf waard de Defiant allinne noch brûkt foar trening fan skutters, it tôgjen fan loftdoelen, rêdingsaksjes op see en elektroanyske tsjinmaatregels (electronic countermeasures). Fan de RAF piloaten krige er de bynamme "Daffy".
Ancestral Sin
Ancestral Sin is in Fryske metalband út Feanwâlden. Yn 1994 brocht de band syn debútalbum Ancestral Sin út. Yn 1995 wie Ancestral Sin de Fryske iepener op Wâldrock.
Hooghalen
Hooghalen (Drintsk: Hoal'n) is in esdoarp yn de provinsje Drinte; yn de gemeente Midden-Drinte. thumb|It Hooghaalsterbosk by't hjerst
Werf De Piip
Werf De Piip wie in skipmakkerij yn Drachten oan it Mûnein oan de Drachtster Feart. In soad fan de hjoed-de-dei noch yn wedstriidferbân útkommende skûtsjes waarden yn it begjin fan de tweintichste iuw boud op dy werf fan de bruorren Roorda.
Skiednis
Skipswerf De Piip ûntstie yn 1901. Doe kocht Berend Tjeerds Roorda (1849-1928) in stik grûn oan it Mûnein yn Drachten by de Pypster Brêge (yn de Hegewei). Op 28 jannewaris 1902 frege er in fergunning oan om dêr in "scheepstimmeraffaire" op te rjochtsjen. Njonken de al besteande stjelp op it stee boude Berend Roorda in werfloads mei timmerskuorre. Dy wie troch him foar 900 gûne kocht út in foar ôfbraak bedoeld werfbedriuw by Skarsterbrêge. Sels lei er noch twa sleephellingen oan. De werf rjochte him sawol op nijbou, ûnderhâld as reparaasje fan houten skippen. Earder boude Berend Roorda op in lytse houtbouhelling oan de Noarderdwersfeart yn Drachten foaral preammen.
Berend Roorda hie fjouwer soannen, dêr't trije fan ek warber yn de skipsbou wiene. De âldste soan, Bauke Roorda (1878-1958), wurke earst mei op de houtbouwerf fan syn heit oan de Noarderdwersfeart yn Drachten. Yn 1897 sette er ôf nei De Jouwer om op de houtbouwerf fan Eeltje Holtrop van der Zee it fak te learen. Bauke Roorda kearde werom nei Drachten neidat syn heit mei de werf oan it Mûnein begûn wie. Hy seach lykwols yn dat de omslach fan hout nei izer makke wurde moast en gie opnij yn de lear by de IJzeren Scheepsbouwwerf (letter Barkmeijer) yn Vierverlaten. Dêr bleau er trije jier en lei er him ta op it bewurkjen fan izer. Yn'e jûnsoeren folge er lessen foar rekkenjen, technysk tekenjen, wiskunde en bedriuwsekonomy. Yn 1905 kaam er werom nei Drachten om de werf fan syn heit de omskeakeling meitsje te litten fan hout nei izer.
Bauke Roorda ûntwurp op basis fan syn kennis en ûnderfining in eigentiidsk lynd roefskip. Hy brûkte it doe nije materiaal stiel foar it realisearjen fan de troch him betochte rûnings. Skippers ûntdutsen al gau de kwaliteit fan dizze skippen. Fan 1909 ôf begûn in bloeiperioade fan fjirtjin jier, dêr't in soad ek no noch bekende skûtsjes yn fan de helling rûne. Tusken 1906 en 1925 bouden Bauke en syn bruorren Wouter (1886-1943) en Tjeerd (1881-1966) 42 izeren skippen: 26 tsjalken (dêr't de skûtsjes ûnder falle), 1 koftjalk, 5 aakskippen, 6 bolskippen, 3 klipperaken en in hevelaak. Ek waard der foar eigen rekken in tal jachten boud.
Yn 1911 gie de werf fallyt. Ien op de werf boude klipper sonk yn 1909 op de earste reis ûnderweis nei de Eastsee. Om 't it skip net ôfbetelle wie, wie Berend Roorda noch hieltyd de eigener. Om 't de opdrachtjouwer, nettsjinsteande de makke ôfspraken, net de rûte oer it Kielerkanaal nommen hie, mar dy oer see, kearde de fersekering net út. Dat late úteinlik twa jier letter ta it fallisemint fan de skipswerf.
It bedriuw makke yn juny 1911 in trochstart ûnder de namme ''Gebrs. B.T.W. en S. Roorda, Scheepsbouw - en Constructiewerkplaats''. Ek Berends fierde soan Sietze (1888-1964) partisipearre no yn de ûndernimming. Bauke Roorda hie de folsleine lieding, ûntwurp de skippen, ferkocht se en die de ynkeap. Tjeerd Roorda wie ferantwurdlik foar it smids- en konstruksjewurk en Wouter Roorda fersoarge it skipstimmerwurk. Sietze siet wol as fennoat yn it bedriuw, mar fersoarge de pleats njonken de werf.
Berend Roorda luts him yn 1921 hielendal werom út it bedriuw, dat fan doe ôf fierder gie ûnder de namme ''Gebrs. Roorda Scheepsbouw en Constructiewerkplaats''. De nijbou rûn werom, wêrtroch't ûnderhâld en reparaasje de wichtichste boarnen fan ynkomsten waarden. Der folge in nije omskeakeling fan wurk nei konstruksjewurk. Dat wiene benammen wetterboukundige wurken, lykas brêgen en slûzen. Fierder ûntwikkele en makke de werf baggelmasines. Yn 1933 rûn it lêste nije skip fan de helling. Yn 1958 waard it bedriuw formeel opheft. It terrein fan de werf wie al yn 1950 oan Philips ferkocht.
Eigenskippen fan it Pypster skûtsje
It bysûndere fan in Piipster skûtsje sit him benammen yn de eftersteven (oftewol de kont). De rûningen fan it achterskip lizze mear nei foaren, sadat de romp fan de wetterline ôf earder nei boppen bûcht. Dit wurdt betitele as dat de kont moai fage is en yn in ideale line pike út it wetter rint. It skip lit dêrtroch it wetter earder los, wat minder wjerstân en dus mear gong jout. Troch it brûken fan izer/stiel yn de boech koe dy ekstra rûn kloppe wurde. Boppe de wetterline waarden op dy wize 'wangen' kreëarre dy 't yn laden tastân draachfermogen leverje, mar leech gjin ekstra wjerstân jouwe. Ek falt it boeisel fan de Piipster skûtsjes wat mear nei binnen as by de oare skûtsjes.
SKS en IFKS
Yn 2020 wiene njoggen fan de fjirtjin yn de SKS-kompetysje dielnimmende skûtsjes ôfkomstich fan de werf fan de bruorren Roorda. Yn de ôfrûne fiifentweintich jier wûn mar ien kear in skûtsje dat net fan skipswerf De Piip kaam it einklassemint. Ek yn de IFKS-kompetysje spylje de skûtsjes fan skipswerf De Pijp in wichtige rol.
Belvedêre (arsjitektuer)
thumb|De Belvedêre fan it Fatikaan Belvedêre (Frânsk: Bellevue) is in term út de arsjitektuer út it Italjaansk ('belvedere' sûnder aksint, mei de klam op -de-), en betsjut letterlik 'moai útsjoch'. It is een arsjitekturale struktuer dy't gebrûk makket fan in moai útsjoch. In belvedêre kin op in gebou set wurde foar in moai útsjoch, mar kin ek oare foarmen krije:
Ferlinge draachtiid
In ferlinge draachtiid is in biologysk ferskynsel dat by ferskate bistesoarten foarkomt en dat bedoeld is om derfoar te soargjen dat jongen yn 'e geunstichste jiertiid te wrâld komme (yn 'e regel yn 'e maityd of oan it begjin fan 'e simmer), sadat se in sa grut mooglike kâns hawwe om oant folwoeksenens te oerlibjen. As de pearing bygelyks hjerstmis of oan 'e ein fan 'e simmer plakfynt, en de eigentlike draachtiid duorret mar in moanne of seis wiken, dan kin in ferlinge draachtiid meitsje dat de jongen dochs pas it oare jiers yn 'e maityd smiten wurde. In ferlinge draachtiid komt benammentlik foar by martereftigen, lykas de wezeling, harmeling, stienmurd en beamotter. Ek by de otter wurdt it bestean fan in ferlinge draachtiid fermoede.
The Allman Brothers Band
Skiednis
Nei it twadde album kamen der hieltyd mear taskôgers nei harren optredens. Yn maart 1971 joegen hja in stikmannich konserten yn de Fillmore East yn New York, dêr’t in dubelalbum fan útbrocht is. Dat album “At Fillmore East” waard in grut sukses en wurdt sjoen as ien fan de bêste live- en bluesrock albums fan alle tiden. Op it album stean fjouwer âlde bluesnumers en trije dy’t de mannen sels skreaun hawwe. It langste numer “Whipping Post” duorret op dit album rom 22 minuten.
Yn oktober 1971 ferstoar Duane Allman troch in motorûngelok. Op dat stuit wie de band dwaande mei it fjirde album “Eat a Peach”, dat hja ôfmakken mei ien gitarist (Dickey Betts) en de nije pianist Chuck Leavell. In jier letter, yn novimber 1972, ferûngelokke Berry Oakley mei syn motor op sawat it selde plak as Duane Allman. Hy waard ferfong troch Lamar Williams. Yn 1973 kaam in nij album út, “Brothers and Sisters”, dat in wat oar lûd hearre liet as de eardere albums. Dicky Betts hie mear ynfloed krigen as de ienigste gitarist en spile ek wol graach wat melodieuzere countryrock. Op “Brothers and Sisters” steane de twa bekindste ferskes fan de Allman Brothers, “Ramblin’man” en it ynstrumintale “Jessica”. Dizze ferskes binne beide skreaun troch Dickey Betts, Les Dudek spilet de twadde gitaar. “Jessica” is ek bekind wurden fan de televyzje searje “Top Gear”.
Neidat it album “Win, Loose or Draw” útbrocht wie (yn 1975) foel de band útelkoar. Hja hawwe noch in pear kear besocht om op’e nij te begjinnen, mar dat slagge pas yn 1989. Doe spilen der in tal nije muzikanten mei, wylst oaren ôfheakke hienen. Yn dy gearstalling brochten hja it album “Shades of Two Worlds” (1991) út dat goed ûntfong waard, sawol by kritisy as by it publyk. De band is trochgong oant 2014, de lêste jierren mei de gitaristen Warren Haynes en Derek Trucks, in omkesizzer fan de drummer Butch Trucks. It lêste suksesfolle studioalbum fan The Allman Brothers Band wie “Hittin’the Notes” út 2003. Yn jannewaris 2017 is Butch Truks ferstoarn en letter yn dat selde jier Greg Allman.
Qi'ra
Qi'ra (Ingelske útspr.: [ˈkʰiːɹɑ], likernôch: " k-hie -ra") is in fiktyf personaazje út 'e Star Wars-franchise. Hja waard yn 2018 yntrodusearre yn Solo: A Star Wars Story. De geastlike heiten fan it personaazje wiene de senarioskriuwers fan dy film, heit en soan Lawrence en Jonathan Kasdan. Qi'ra is de jeugdleafde fan 'e protagonist Han Solo en tagelyk in heechpleatst ûnderwrâldfiguer yn iit misdiesyndikaat Karmozinen Dage. Hja hat better as Han foar it ferstân dat harren leafde doemd is om te mislearjen. De rol fan Qi'ra waard spile troch aktrise Emilia Clarke.
Fertolking
De rol fan Qi'ra waard yn Solo: A Star Wars Story spile troch de de Ingelske aktrise Emilia Clarke, dy't earder trochbrutsen wie mei har rol as prinsesse Daenarys Targaryen yn 'e fantasysearje Game of Thrones. Yn in fraachpetear sei Clarke oer Qi'ra dat "sy neat wei hat fan 'e froulju dy't jimme oant no ta yn Star Wars sjoen hawwe." Se omskreau it personaazje fierders as in "stoere frou" dy't "min ofte mear de ferhaalline fan in femme fatale folget." Ek sei se: "[Qi'ra] hat ferskate ferskiningsfoarmen, mar as it derop oankomt, is se ien dy't gewoan docht wat nedich is om te oerlibjen. Ast in tige sjike dame yn in hiel aaklik fermidden hast, dan kinst dy wol foarstelle dat de sjykheid hiel wat ferfelende dingen ferberget."
Fiktive biografy
Yn 'e film Solo: A Star Wars Story (2018) wurdt Qi'ra yn 'e prolooch yntrodusearre as in teenagefamke op 'e planeet Corellia, dêr't se opgroeid is op 'e strjitte. Under it diktatoriale rezjym fan it Galaktysk Keizerryk hearsket dêr in tastân fan anargy, wêrby't misdiesyndikaten foar master opslane. De binde fan 'e Wite Wjirmen, fan 'e aaklike frouwe Proxima, rûpelet sokken as Qi'ra út troch se wurkje te litten yn in steat dy't slavernij deun benei komt. Dat is ek Qi'ra en har ferkearing Han oerkomd, mar se dreame fan in bettere takomst. Op in dei drukt Han in fleske 'coäxium', tige djoere romteskipbrânstof, efteroer om foar de ôfreis fan himsels en Qi'ra fan Corellia te beteljen. Efternei sitten troch de trewanten fan frouwe Proxima witte se tegearre de romtehaven te berikken, dêr't se twongen binne it fleske coäxium te brûken om in Keizerlike dûanebeämte mei om te keapjen. It frommes lit harren troch, mar Qi'ra wurdt fuort neitiid finzen nommen troch ien fan harren efterfolgers. Han wurdt fan har skaat troch in tichtklapte feilichheidsdoar en hat gjin oare kar as om allinne fierder te gean, eat dêr't Qi'ra him ek o sa ta oanfiteret. Hy nimt tsjinst by de Keizerlike Striidkrêften om fan Corellia te ûntsnappen.
Trije jier letter is Han desertearre en hat er him mei syn nij opdiene freon, de Wookiee Chewbacca, oansletten by de binde fan 'e dief Tobias Beckett. Nei in desastreus ferrûn besykjen om op Vandor in lading coäxium te stellen, wêrby't de oare beide leden fan 'e binde omkomme, fertelt Beckett dat er eins foar Dryden Vos wurket. Dat is in heechpleaatst ûnderwrâldfiguer yn 'e Karmozinen Dage, in wiidferneamd en rûnom freze misdiesyndikaat dat falen net akseptearret. Hy sit dêrom djip yn 'e swierrichheden no't de tsjeafte fan 'e branje mislearre is. Han en Chewbacca biede oan om Beckett te helpen by it goedmeitsjen fan it ferlies fan it coäxium. Se geane oan board fan it romtejacht fan Vos, en dat is wêr't Han Qi'ra weromsjocht. It docht bliken dat sy nei har skieding fan Han troch frouwe Proxima ferkocht is oan in oare binde, dy't har wer trochferkocht hat oan 'e Karmozinen Dage. Binnen dy organisaasje is hja troch har yntelliginsje opklommen ta assistinte fan Vos.
Han tinkt mei Beckett en Chewbacca in riskant plan op om rou coäxium te stellen út 'e minen op 'e planeet Kessel. Vos giet dêr akkoart mei, mar stiet derop dat Qi'ra harren beselskipje sil om foar him in eachje yn it seil te hâlden. Mei't rou coäxium ynstabyl is en mar beheind hâldber foar't it ûntploft, hawwe se ferlet fan in tige fluch romteskip om 'e lading op 'e tiid nei de raffinaderij op 'e planeet Savareen te bringen. Qi'ra wit dêrfoar de smokkelder, gokker en piloat Lando Calrissian te sjarterjen, dy't oer ien fan 'e fluchste romteskippen yn it Stjerrestelsel beskikt: de Millennium Falcon.
Dat, mei Lando en syn eksintrike androïde L3-37 set it selskip ôf nei Kessel, in planeet dy't inkeld berikber is fia it Kesselfliet. Dat is in nauwe trochgong troch de Akkadeeske Draaistream, in tichte, ûnferkende dize, dy't gefaarlik makke wurdt troch los omfleanende asteroïden en planetoïden. Nei't se op Kessel oankommen binne, ynfiltrearje se de troch it Pyke-syndikaat behearske coäxiummyn as in fertsjintwurdiger fan in nije klant (Qi'ra) mei har robot (L3-37) en liifwacht (Beckett), dy't as bewiis fan goede wil in pear slaven (Han en Chewbacca) leveret om yn 'e myn te wurkjen. Wannear't Qi'ra en Beckett de Pykes yn 'e kontrôlekeamer útskeakele hawwe, feroarsaket L3-37 by fersin in slave-opstân. Mei it stellen coäxium witte se de Millennium Falcon wer te berikken, mar yn 'e gaos fan 'e opstân rekket L3-37 op fatale wize skansearre en Lando ferwûne.
It hiele selskip pykt út yn 'e Millennium Falcon, mar ûntdekt dat op it bekend wurden fan it nijs oer de slave-opstân in Keizerlik stjerreslachskip stjoerd is om it Kesselfliet te blokkearjen. De Millennium Falcon moat sadwaande útwike yn 'e ûnferkende dize. Efterfolge troch Keizerlike TIE-jagers en in reuseftich wêzen mei tentakels dat yn 'e dize libbet, kinne se op it nipperke ûntkomme oan in swart gat trochdat Beckett de motors fan 'e Falcon opfiert mei in dripke coäxium. Troch it gebrûk fan 'e navigaasjedatabase fan L3-37, dy't neffens Lando de bêste yn it Stjerrestelsel wêze soe, slagget it Han om in paad werom út 'e dize te finen en dêrby de Keizerlike blokkade alhiel te omsilen.
Slim skansearre komt de Millennium Falcon oan op Savareen, dêr't it proses om it folatile coäxium te raffinearjen, halje-trawalje úteinset. De Wolkeriders, in binde plonderders ûnder lieding fan Enfys Nest, mei wa't Han en Beckett earder gedoente hân hawwe, arrivearje om it coäxium te stellen. Lando pykt út yn 'e Millennium Falcon en lit alle oaren oan har lot oer. Mar efter it masker fan Enfys blykt in teenagefamke beskûl te gean, dat nei eigen sizzen it masker urven hat fan har mem, in eardere Enfys Nest. Hja bringt út dat de Wolkeriders allegearre ôfkomstich binne fan planeten dy't slim te lijen hân hawwe ûnder it skrikbewâld fan 'e Karmozinen Dage, en dat se eins rebellen binne dy't weromslaan wolle tsjin it misdiesyndikaat en it Galaktysk Keizerryk, dat de opkomst fan it misdiesyndikaat mooglik makke hat. Se hawwe ferlet fan it coäxium om harren opstân mei te finansieren. Qi'ra foarseit dat Han besykje sil en fyn in manear om Enfys-en-dy te helpen, mei't er yn 'e grûn in goedhertige jonge is, ek al ûntstriidt er dat ek noch sa.
Yndie beslút Han om te besykjen Dryden Vos te bedragen en it coäxium oan 'e Wolkeriders ta te spyljen. Beckett fynt dat te riskant, dat hy winsket Han-en-dy it bêste en set ôf. As Han, Qi'ra en Chewbacca letter yn it jacht fan Vos arrivearje, wit dy al ôf fan Han syn plan om it coäxium oan 'e Wolkeriders te jaan en Vos ôf te konfoaien mei in substânsje dy't inkeld op coäxium liket. It docht bliken dat Beckett streekrjocht nei Vos ta gien is om Han te ferrieden. Vos hat sadwaande al syn liifwachten op twa nei stjoerd om Enfys en de Wolkeriders finzen te nimmen en, nei't se it coäxium feilichsteld hawwe, te fermoardzjen. De fetten dy't de Wolkeriders by har hawwe, blike lykwols leech te wêzen, en as it masker fan Enfys ôfgiet, blykt dêrefter in doarpeling fan Savareen beskûl te gean. Han hie nammentlik al rekkene op Beckett syn ferrie, dat hy hat it echte coäxium meinommen nei it jacht fan Vos om him te fluch ôf te wêzen.
Wylst Han ôfweeft mei Beckett makket Qi'ra lykwols gjin risselwaasje om har by him te jaan. Se wit nammentlik dat, as se mei him útnaait, de Karmozinen Dage nea rêste sil foar't sy opspoard en deade is. Om Han te beskermjen, nimt se dêrom fia holografyske kommunikaasje kontakt op mei de heechste baas fan 'e Karmozinen Dage, de eardere Sith-ridder Darth Maul. Se ynformearret him dat Vos fermoarde is troch Beckett, dy't neitiid útpykt is mei it coäxium. Maul oarderet har om har by him te jaan op 'e planeet Dathomir, sadat se tenei nauwer gearwurkje kinne. Qi'ra set mei it jacht fan Vos ôf fan Savareen. Han sjocht har ôfreis oan sûnder der wat tsjin dwaan te kinnen.
Joko Widodo
Joko Widodo (Solo (Java), 21 juny 1961) is in Yndonezysk politikus. By de presidintsferkiezings fan 2014 fersloech er âld-generaal Prabowo Subianto en waard er de sânde presidint fan Yndoneezje. Fan 2012 oant 2014 wie er er gûverneur fan Jakarta.
Audysje
In audysje (fan it Frânske audition) is in proefoptreden yn 'e foarm fan in soarte fan talittingseksamen of sollisitaasje yn 'e film-, tillefyzje-, toaniel-, muzyk- en dûnswrâld. Immen dy't audysje docht, neamt men in auditant. Learlingen dy't studearje wolle oan in balletskoalle, toanieloplieding of konservatoarium moatte earst ek audysje dwaan om sjen te litten dat se goed genôch binne om talitten te wurden. Ek rollen yn films, op 'e tillefyzje, yn it teäter en yn fideoklips wurde ferjûn op basis fan jins prestaasje op in audysje of yn ferskate omgongen fan audysjes efterinoar, wêrby't hieltyd in stikmannich gadingmakkers ôffalle. Yn 'e regel fine sokke audysjes plak yn besletten fermidden, hoewol't sûnt likernôch 2000 in beskate trend ûntstien is om der in kamera by rôlje te litten.
Ornaris bestiet in audysje út in oplein diel, dat foar sjongers in beskate aria út in opera omfiemje kin en foar akteurs in bekende sêne út bgl. in toanielstik fan Shakespeare. Dêroanta wurdt yn guon gefallen ek in frij diel taheakke, wêrby't men in eigenkeazen liet sjonge of in monolooch fan eigen kar opfiere mei. Dêrnjonken besteane der ek groepsaudysjes, benammen as it om dûnsútfierings giet. In audysje kin in selektyf karakter hawwe (men is slagge of net), of in ferlykjend karakter (men heart by de tsien bêste kandidaten). In spesifike audysje foar in film- of tillefyzjerol hjit in screentest. Ek in talintejacht is in soarte fan audysje.
Sint-Joaristsjerke (Britswert)
De Sint-Joaristsjerke yn Britswert is in tsjerke fan de Stifting Alde Fryske Tsjerken. De tsjerke wurdt simmerdeis brûkt foar eksposysjes.
Skiednis
Argeologysk ûndersyk hat útwiisd dat op it plak fan de hjoeddeiske tsjerke in foargonger fan dowestien stien hat. De ôfmjittings fan dat tsjerkje wiene 14,70 by 6,30 meter en oannommen wurdt dat dat tsjerkje gjin toer hân hat. De terp dêr't de tsjerke op stiet is spesjaal foar it gebou opsmiten.
De hjoeddeiske, ienskippige tsjerke mei in healrûn koer is fan giele moppen boud. Nei alle gedachten waard de oan Sint-Nikolaas wijde tsjerke yn de 12e iuw boud. Yn 1514 stieken de manlju fan de Swarte Heap meardere tsjerken yn Fryslân yn 'e brân en ek de tsjerke fan Britswert waard plondere.
Healwei de 18e iuw waard de brekfallige tsjerke opknapt. Boppe de tagong betinkt in sânstiennen túfstik mei it wapen fan jonker Ernst Frâns fan Aylva Sûnt dy restauraasje. Sûnt dy tiid waarden de laaien op it tek ferfongen troch dakpannen en reparaasjes waarden útfierd yn Fryske gieltsjes. De midsiuwske sealtektoer waard yn 1883 ferfongen troch in nije toer mei ynsnuorre spits. Monumintensoarch hat foar de ôfbraak de toer noch opmetten en der tekenings fan makke. Yn de jierren 1970 moast de tsjerke op 'e nij restaurearre wurde troch skuorren yn 'e muorren en fersakkings. Ek de kape en it ynterieur wiene oan in restauraasje ta. By de restauraasje binne ferskillende grêfsarken werom fûn. De herfoarme tsjerke waard yn 1975 oerdroegen oan de Stifting Alde Fryske Tsjerken.
Ynterieur
It ynterieur datearret noch foar in part út de 18e iuw, doe't de tsjerke fernijd waard. Der is sûnt dy tiid noch al wat feroare oant it meubilêr. De âlde banken binne yn it lêste fearn fan de 19e iuw ferkocht.
The Prisoner of Limnos
The Prisoner of Limnos is in fantasy-novelle fan 'e hân fan 'e Amerikaanske skriuwster Lois McMaster Bujold. De titel betsjut: "De Finzene fan Limnos". It boek fertelt it ferhaal fan 'e mei in ynderlike demon bejeftige jonge tsjoender Penric, dy't mei Nikys, de frou op wa't er fereale is, weromkeart nei it lân Cedonia, dêr't se koartby wei ûntsnapt binne en dêr't se noch altyd socht wurde troch de autoriteiten. Nikys har mem is nammentlik finzenset op it eilân Limnos, en Penric en Nikys moatte har befrije.
The Prisoner of Limnos makket diel út fan Bujold har gruttere romansearje The World of the Five Gods, en is in ferfolch op fiif eardere novelles dy't de auteur yn 'e sub-rige Penric and Desdemona skreau. Yn 'e ynterne gronology fan 'e rige pakt The Prisoner of Limnos it ferhaal fan Penric op dêr't it oan 'e ein fan Mira's Last Dance stûke wie. De novelle waard yn 2017 publisearre as e-boek, en kaam begjin 2019 yn in hardcoveredysje út by de útjouwerij Subterranean Press, yn Burton (Michigan), mei in omslach makke troch Lauren Saint-Onge. Yn 2020 waard The Prisoner of Limnos yn 'e mande mei Penric's Mission en Mira's Last Dance, werpublisearre yn 'e omnibus Penric's Travels, dy't útkaam by Baen Books.
Eftergrûn
De jonge Penric waard, doe't er njoggentjin jier wie, troch in ûnderweis hommels ferstjerrende timpeltsjoenster folslein ûnferwachte bejeftige mei de gaosdemon dy't har har boppenatuerlike krêften joech. Dat barren feroare de koerts fan Penric syn libben folslein. No, alve jier letter, is er sels in machtich timpeltsjoender fan 'e Oarder fan 'e Bastert (de god dy't de master fan 'e alle demoanen is), en hat er in hechte freonskip opboud mei syn demon, dy't er de namme Desdemona jûn hat. Hja is al mear as twahûndert jier yn 'e wrâld, in ûngewoan hege âlderdom foar in demon, en hat tolve eardere 'gastfroulju' hân: in merje, in liuwinne en tsien froulju, fan wa't de lêste fiif timpeltsjoensters wiene.
Wat foarôf gie
Yn it foarfoarige diel út 'e rige, Penric's Mission, wie Penric foar de hartoch fan Lodi op in oerseeske misje nei Cedonia stjoerd, in lân dêr't Lodi mei op foet fan oarloch ferkearde. It doel wie om kontakt op te nimmen mei generaal Adelis Arisaydia, dy't mooglik oerrinne woe nei Lodi. Doe't Penric lykwols yn 'e Cedonyske havenstêd Patos oankaam, waard er daliks finzenset. Doe die bliken dat de hiele briefkerij tusken Adelis en de hartoch fan Lodi beävensearre wie troch de fijannen fan 'e generaal, dy't dêrmei in reden skeppe woene om Adelis foar ferrie te feroardieljen. Dat koe no wurde, en de generaal waard by wize fan straf blyn makke troch siedende jittik yn syn eagen te jitten.
Sint-Joaristsjerke (Britswert)
Oargel
It twamanualige oargel waard yn 1868 troch de firma L. van Dam & Soannen boud.
Boermastate
thumb|225px|Bourmastate Boermastate wie in state yn Drachten. It gebou stie op it plak dêr't hjoed-de-dei it Karmelkleaster stiet.
Kornelis fan Haersma (Ljouwert, 19 febrewaris 1703 - Boermastate, 30 maart 1783) út Bûtenpost liet yn 1738 yn Suderdrachten in 'slot' sette dat bekend wie as Boermastate of Bouburg.
De famylje hie de grûn al langer yn besit; it floreenkohier fan 1700 fernijd: Zaethe, streckende van de Veenscheydinge westwaarts tot in De Drayt yn eigendom fan Arent Arnoldus fan Haersma (1645-1709, pake). Twa jier earder yn 1698 wurdt syn oare helte Aurelia fan Glinstra as eigenaresse neamd en yn 1728 de erven Riedshear Hektor Livius fan Haersma (1673-1720), heit).
The Prisoner of Limnos
Wat foarôf gie
Mar Penric ûntsnapte en wist mei syn tsjoenderij Adelis te genêzen, wêrnei't er mei de generaal en dy syn suster Nikys, in widdo, dat út flechte nei de grins mei it hartochdom Orbas. Underweis rekken Penric en Nikys fereale opinoar. It folgjende diel, Mira's Last Dance, beskreau hoe't de trije flechtlingen úteinlik in feilich taflechtsoard yn Orbas berikten. Dêr oankommen, frege Penric oan Nikys om mei him te trouwen, mar dêrmei oerspile er syn hân. Nikys hie nammentlik twifels oer in houlik mei in tsjoender, dat ommers ek in houlik mei in demon wêze soe, mei't Penric en Desdemona letterlik ûnskiedber wiene.
Boermastate
Boermastate wie ien fan de earste deftige huzen dy't yn Drachten boud waarden. It hûs hie in entree mei in hege stoepe. Oan beide kanten fan de yngong wiene de wenkeamers en dêrneist oan wjerssiden de ferbliuwen fan it personiel mei in eigen yngong. De state wie omjûn fan in park mei steatlike iken.
The Prisoner of Limnos
Ynhâld
The Prisoner of Limnos begjint yn Vilnoc, de haadstêd fan Orbas. Generaal Arisaydia is inkele wiken tefoaren oan it haad fan in Orbassyske leger nei it easten ta ôfset om tsjin 'e ynfallende Rusylli te fjochtsjen. Nikys is as hofdame opnommen yn 'e hofhâlding fan hartoch Jurgo fan Orbas. Penric hie ûnderwilens al lang weromkeare moatten nei Lodi, no't folslein dúdlik is dat er de generaal nea oerhelje sil om tsjinst te nimmen by de hartoch fan Lodi. Hy hat ek al trije kear per brief opdracht ûntfongen fan syn master, de aartsprelaat fan Lodi, om werom te kommen, eltse kear yn minder hoflike taal. Syn ferealens op Nikys hâldt him lykwols yn Vilnoc, ek al hat er amper noch hope dat it wat tusken harren wurde sil.
Dan komt Nikys op in dei by him mei in brief dat se út Cedonia ûntfongen hat, en dêr't yn bedutsen taal yn meidield wurdt dat har mem, Idrene Gardiki, troch de autoriteiten finzenset is. Hja sil as gizelster fêstholden wurde oant har soan, generaal Arisaydia, weromkeart nei Cedonia en himsels oerleveret oan it gesach dêre. Nikys ken it hânskrift fan it brief werom: it is skreaun troch Surakos Bosha, in eunuch dy't de sekretaris is fan frouwe Tanar Xarre, om wa't Adelis Arisaydia stike foarôfgeande oan syn fal yn ûngenede. Nikys fertrout Bosha en is derfan oertsjûge dat it boadskip yn it brief wier is. Yn oerlis mei hartoch Jurgo fan Orbas beslute Penric en Nikys om temûk werom te kearen nei Cedonia, om te besykjen en befrij Nikys har mem. Yn ruil foar harren ûnthjit om Adelis bûten de saak te hâlden, sadat dy net ôflaat wurdt fan syn taak om ôf te weven mei Rusylli, jout Jurgo oan Penric en Nikys in grouwe ponge mei jild om harren rêdingsasksje mei te bekostjen.
Boermastate
Yn 1825 waarden de gebouwen op ôfbraak ferkocht, keapers wiene Ane Jans Anema út Arum en Sipke Holtsma út Penjum.
The Prisoner of Limnos
Ynhâld
Mei help fan Jurgo syn ûnderhearrigen stekke Penric en Nikys sadwaande in deimannich letter temûk de grins mei Cedonia wer oer, dy't se noch net sa lang lyn yn omkearde rjochting oerflechte binne. Se reizgje ûnder de momkape fan in begoedige frou en har tsjinner nei Thasalon, de Cedonyske haadstêd ta. Idrene wurdt finzenholden op it eilân Limnos, foar de kust fan Thasalon, dat in dreech berikber frouljuskleaster en beafeartsoard fan 'e Oarder fan 'e Dochter is. Bûten de stêd kringe Penric en Nikys it lângoed fan 'e famylje Xarre binnen. Penric, dy't him by de wurden 'eunuch' en 'sekretaris' in boekige, korpulinte persoan yn syn middeljierren foarsteld hie, komt bedragen út as Surakos Bosha net inkeld de sekretaris fan frouwe Tanar blykt te wêzen, mar ek har (tige goed oefene) liifwacht en dêropta in albino, feitsjes dy't Nikys fergetten is om oan him te fertellen. Nei't Penric syn earste moeting mei de eunuch suver mei de dea bekeapje moat, witte hy en Nikys Bosha derfan te oertsjûgjen om harren by frouwe Tanar te bringen.
Op oanstean fan Penric fertelt Bosha dat er in âldere suster hat, Hekat, dy't as wijelinge fan 'e Oarder fan 'e Dochter op Limnos wennet. In pear kear yn 't jier besiket er har dêr, yn it kleaster dêr't gjin inkele man komme mei (mar hy wol, want hy is gjin man mear). It kleaster, dat dreech te berikken is trochdat it op 'e rotsen heech boppe de kust fan it eilân boud is, en trochdat it fan 'e rest fan it eilân skaat wurdt troch in djippe kleau, wurdt troch it Cedonyske regear út en troch brûkt om foarname froulike finzenen fêst te hâlden. De lêste kear dat Bosha dêr wie, fong er it geroft op dat Idrene Gardiki, de mem fan Adelis Arisaydia, dêr koartby hinne brocht wie. Doe't er dat letter oan Tanar fertelde, stie dy derop dat der in brief nei Adelis yn Orbas stjoerd wurde soe om him dêroer te warskôgjen.
Ruchia, de foarrige gastfrou fan Penric syn demon Desdemona, ferfolle foar de Timpel in grut tal tsjinsten, wêrûnder dy fan spionne. Op basis fan 'e beskriuwing fan it eilân en it kleaster dy't Bosha jout, betinkt Desdemona sadwaande in plan om Idrene te befrijen, dat se sa ienfâldich mooglik hâldt. Mei't se witte dat Penric op oertsjûgjende wize in frou spylje kin (sjoch: Mira's Last Dance) is it it maklikst om in persoansferwikseling te dwaan: twa froulju komme op beafeart it kleaster yn, en twa froulju geande wer fuort, allinnich, it binne net deselde froulju. Penric nimt it plak fan Idrene yn, en Idrene kuieret kalmkes ta har finzenis út.
De oare deis reizgje Penric-as-frou en Nikys ûnder begelieding fan Bosha nei Limnos ta, dêr't Bosha deun by de igge bliuwt. Penric en Nikys litte harren, sa't dat foar froulju fan stân wizânsje is, op ezels in paad mei hierspjeldbochten op ride nei de flapbrêge oer de kleau. Dêr rint in ridel hûnen om dy't beleard binne om manlju werom te kennen, mar dy binne maklik op 'e doele brocht mei in betsjoening dy't Penric yn syn tiid by de sjamanen yn It Wold leard hat (sjoch: Penric's Fox). By in hillige boarne, dêr't de pylgers bidde, heart Nikys de Stim fan 'e Dochter yn har holle, dy't Har seine oan 'e rêdingsmisje jout. Mooglik dat dat de reden is, dat, as Penric en Nikys djipper yn it kleaster trochkringe, se daliks de sel fine dêr't Idrene yn opsletten is.
Nikys leit har mem út wat der oan 'e hân is, Idrene en Penric wikselje fan klean, de beide froulju jouwe harren ôf en Penric tsjoent de doar wer op 't slot mei himsels yn 'e sel. Idrene en Nikys ferlitte it kleaster sûnder dat immen der euvelmoed yn hat, en Bosha begeliedt harren fan it eilân ôf en nei it havenplak Akylaxio ta, dêr't se in skip hoopje te finen dat om it skiereilân fan Cedonia hinne farre sil nei de kust fan Orbas. Wylst se yn in keamer yn in herberge wachtsje oant Bosha dêr ynljochtings oer ynwûn hat (en oant Penric him dêr wer by harren jout, as er dat oprêdt), reitsje Nikys en har mem oan 'e praat. Sa fertelt Nikys dat Penric har frege hat mei him te trouwen en dat se nee sein hat. Idrene, dy't witte wol hoe en wat, befreget har dochter op snoade wize, sadat Nikys mear priisjout as dat se eins wollen hie. As se úteinlik tajout dat it wichtichste probleem is dat se net inkeld mei Penric trouwe soe, mar ek mei Desdemona, riedt Idrene har oan om dêr dan gewoan ris mei Desdemona oer te praten, wat foar Nikys in nij idee is.
Underwilens hat Penric de froulike sipiers fan Idrene foar 't lapke holden doe't se jûns har iten brochten, troch him op bêd beskûl te hâlden ûnder de tekkens as ien dy't swier deprimearre rekke is fan har finzenskip. Hy beslút dy nachts te ûntsnappen troch de doar wer fan 't slot te tsjoenen en de sydpoarte te sykjen dy't tagong jout ta de treppen fan twatûzen triemmen dy't út it kleaster wei tagong jout ta de kust, fier yn 'e djipte, dêr't er dan in skip sykje moat om him nei it fêstelân te bringen. Om't er earst wachtsje moat oant alle bewensters fan it kleaster har deljûn hawwe, beslút er sels ek even in slûchje te dwaan. Hy wurdt wekker as der in frjemde keardel yn 'e sel klimt troch it iepen finster dat útsjoch jout oer de see en de djipte.
Dat blykt Ikos Rodoa te wêzen, de foarsoan út in eardere relaasje fan Idrene, foar't se de heit fan Adelis en Nikys mette. Ikos syn bedoeling wie om syn mem te rêden, mar dêrfoar is er te let kommen. Hy is in yngenieur en in bouwer fan brêgen, dy't in yngenieus apparaat fan rimen, touwen en katrollen makke hat, dêr't him mei ôfsakje litten hat fan in balkon, fiif ferdjippings heger. Wylst de beide mannen redendiele oer hoe no, wurdt der ynienen oan 'e seldoar rattele. Penric lit Desdemona dan it slot ferroastkje, en as de sipier de kaai der ynstekt, lit er dy yn it slot ôfbrekke. Dat jout him en Ikos tiid om harren fêst te gaspjen yn Ikos syn apparaat en harren hingjend boppe de djipte as hiel hastige slakken út 'e fuotten te meitsjen. As se ienris fuort ûnder it balkon hingje dêr't Ikos syn katrollen oan fêstmakke hie, begjint er hieltyd ien katrol los te meitsjen en in ein te ferpleatsen, sadat se harren horizontaal ûnder de rige balkons troch ferpleatse. Uteinlik berikke se op dy manear de lange treppen dy't yn 'e rots úthoud is, dy't se ôfgeane nei de kust. Dêr wachtet in troch Ikos ynhierde fiskersboat op harren.
De fiskers bringe Penric en Ikos nei Akylaxio, dêr't se weriene wurde mei Nikys en Idrene. Se fine in skip dat de trije flechtlingen nei Orbas bringe kin, mar dêr't se pas de oare moarns telâne kinne. Sadwaande bringe se de nacht troch yn 'e herberge. De oare moarns ier sette se nei de haven ta, dêr't se by in dûanepost lâns moatte. Krekt op dat stuit arrivearret der in militêre koerier mei in boadskip foar de dûaniers. Penric ûnderskept de man ear't er de dûanepost berikke kin, en hjit him mei de bestjoenende stim fan in sjamaan fan it Wold om it brief dat de koerier by him hat oan Penric te jaan. Sa't er al tocht, befettet dat in detaillearre beskriuwing fan Idrene. Desdemona baarnt it brief ta jiske, wylst Penric de koerier in betsjoening opleit dy't de man miene lit dat er syn boadskip oerbrocht hat, en dat er no nedich syn útputte hynder fersoargje moat. It oplizzen fan betsjoenings oan ûnwillige minsken easket in flinke priis, en Penric is neitiid dan ek suver eefkes út 'e tiid wylst er in kopfol bloed ophoastet. Mar as er wer bekommen is, kinne hy, Nikys en Idrene sûnder fierdere swierrichheden oan board fan harren skip gean, wêrnei't se, útswaaid troch Ikos en Bosha, de haven fan Akylaxio efter harren litte.
Katedraal fan Durham
De Katedraal fan Durham, ek of de Katedrale Tsjerke fan Kristus, de segene Jongfaam Marije en Sint-Cuthbert fan Durham (Cathedral Church of Christ, Blessed Mary the Virgin and St Cuthbert of Durham), is de biskopstsjerke fan it Anglikaanske bisdom Durham. De biskop fan Durham is de fjirde yn rang fan de hiërargy fan de Tsjerke fan Ingelân.
De bou fan de hjoeddeiske katedraal dy't de Saksyske White Church ferfong sette yn 1093 útein en wurdt beskôge as ien fan de bêste foarbylden fan de Normandyske arsjitektuer yn Jeropa. Yn 1986 waarden de katedraal en it kastiel fan Durham tafoege oan de list fan it wrâlderfgoed fan UNESCO.
Yn de katedraal wurde de reliken bewarre fan Sint-Cuthbert, dy't de muontsen fan Lindisfarne yn de 9e iuw nei Durham brochten, de holle fan Sint-Oswald fan Northumbria en de resten fan de earbiedwurdige Beda. Dêrnjonken hat de katedraal ek noch ris de meast komplete samling fan ier-printe boeken fan Ingelân.
Der wurde yn de katedraal alle dagen tsjinsten fierd, dy't útsein moandeis en as it koar op fakânsje is, oplustere wurde troch it Durham Cathedral Choir. De katedraal foarmet ien fan de grutste toeristyske attraksjes yn de regio mei sa'n 775.000 besikers yn 2015.
Skiednis
It bisdom Durham fynt syn oarsprong yn it bisdom Lindisfarne, om 635 hinne stifte troch Sint-Aidan op oantrunen fan Oswald fan Northumbria. Under it grutte tal hilligen dy't út de mienskip fan de priorij Lindisfarne stamme wie ek Sint-Cuthbert, dy't fan 685 oant syn dea yn 687 biskop fan Lindisfarne wie. Cuthbert foarme in sintrale rol yn de ûntjouwing fan de katedraal fan Durham. Nei ferskate ynfallen fan Wytsingen ferlieten de muontsen Lindisfarne yn 875. Hja namen de reliken mei en fûnen pas yn 882 wer in plak dêr't se harren nei wenjen setten. Dat wie yn Chester-le-Street en dêr bleaune se oant 995, doe't it ek dêr ûnfeilich waard en de muontsen op 'e nij flechtsje moasten.
Neffens in lokale leginde waarden de muontsen troch twa molkfamkes nei in skiereilân yn de rivier brocht. Dêr oankommen wie der gjin beweging mear yn de kiste mei de reliken fan Cuthbert te krijen. Yn de hagiografy fan Cuthbert waard dit troch de muontsen begrepen as in teken dat dêr it nije hillichdom boud wurde moast.
Ynearsten waard der in ienfâldich tydlik gebouke delset om de reliken fan Cunthbert yn te bergjen. Dêrnei kaam de skryn yn in gebou wat mear op in tsjerke like, in nei alle gedachten houten tsjerke. Dy tsjerke waard trije jier letter yn 998 ferfongen troch in stiennen tsjerke, ek bekend ûnder de namme White Church. Troch de tanimmende ferearing fan de hillige Sint-Cuthbert waard Durham al gau in plak dat oandien waard troch pylgers. Kening Knûd wie ien fan dy pylgers en joech de muontsemienskip in soad privileezjes en lân. De goed te ferdigenjen lokaasje, it jild fan de pylgers en goede kontakten mei de machthawwers makken de groei fan in stêd om de katedraal mooglik, it begjin fan it hjoeddeiske Durham.
De bou fan de hjoeddeiske katedraal
De tsjintwurdige katedraal waard ûntwurpen en boud ûnder Willem fan Calais, dy't yn 1080 beneamd wie as de earste prinsbiskop troch Willem de Oermasterder. Letter hawwe der noch trije grutte tafoegings en rekonstruksjes fan in pear dielen fan it gebouwe plakfûn, mar it grutste part is neffens it Normandyske ûntwerp bewarre bleaun. De bou is yn 1093 mei it eastlike diel útein set. It koer waard yn 1096 foltôge en dêrnei waard trochwurke mei it skip, dêr't de muorren yn 1128 fan klear wiene. It wurk oan it hege ferwulft waard yn 1135 ôfsletten. It yn de 18e iuw foar in part ôfbrutsen kapittelhûs ûntstie tusken 1133 en 1140. Willem fan Calais ferstoar yn 1096 en makke it dus de foltôging fan it gebou net mear mei. Ranulf Flambard folge him as biskop op, dy't ek de Framwellgate Bridge boude liet, de earste brêge fan de stêd oer de Wear.
Ek de tuorren stamme út it begjin fan de 13e iuw, mar de sintrale toer rekke skeind troch it wjerljocht en waard yn twa fazes yn de 15e iuw wer opboud.
De skryn fan Sint-Cuthbert hie in plak yn de eastlike apsidale ôfsluting fan de katedraal. De lokaasje fan it grêf fan de binnenmuorre fan de apsis is oanjûn op de flier en de tombe fan Cuthbert wurdt bedutsen mei in ienfâldige plaat. In ûnbekende muonts skreau yn 1593 lykwols dat "it hillichdom ta de meast wielderige grêven van Ingelân hearde, sa bot wie it belein mei offers en juwielen en oan it tal wûnders kaam gjin ein, sels noch yn dy lêste dagen".
Opheffing
De rike tombe fan biskop Cuthbert waard yn 1538 yn opdracht fan kening Hindrik VIII fan Ingelân ferneatige. De weardefolle saken fan de abdij moasten oan de Kroan oerdroegen wurde. It lichem fan de hillige waard opgroeven en op 'e nij byset ûnder in gewoane stiennen plaat. Twa jier letter waard de benediktynske abdij hielendal opheft en de lêste abt fan Durham, Hugh Whitehead, waard de earste deken fan it sekuliere kapittel fan de katedraal.
17e iuw
Nei de Slach by Dunbar op 3 septimber 1650 brûkte Oliver Cromwell de katedraal as in finzenis foar de Skotske kriichsfinzenen. De likernôch 3.000 kriichsfinzenen waarden troch Cromwell ûnder strieminne omstannichheden fêstholden sûnder ferwaarming, iten en wetter en 1.700 fan har lieten it libben yn de katedraal. Om harrensels dochs noch wat te ferwaarmjen stripten de finzenen in soad fan it hout yn de katedraal, mar de astronomyske klok mei de Skotske toarnstikel fan prior Thomas Castell út 1512 waard sparre. De slachtoffers waarden begroeven yn ûnpersoanlike grêven en dejingen dy't it oerlibben, waarden as slaven mei it skip nei Noard-Amearika transportearre.
De houten spitsen fan de twa westlike tuorren waardn yn 1658 ferwidere.
De eardere koarhear John Cosin, biskop fan Durham, hie de taak om nei de skea de katedraal wer op te knappen en nije koerbanken oan te skaffen. Ek liet de biskop oer it doopfont in grutte houten toer bouwe. Yn dy tiid waard foar it dragen fan in nij oargel it al yn de 16e iuw ôfbrutsen doksaal ferfongen troch in iken doksaal. Oer de resten fan it âlde refektoarium liet deken John Sudbury in nije bibleteek foar ier-printe boeken bouwe.
Herfoarme tsjerke (Nijesyl)
De herfoarme tsjerke is in ryksmonumint yn Nijesyl yn de provinsje Grinslân.
De tsjerke waard yn 1661 boud en is yn 1999 oerdroegen oan de Stifting Alde Grinslânske Tsjerken. It giet om in ienfâldich sealtsjerkje mei in dakruter boppe de westlike gevel.
Katedraal fan Durham
18e en 19e iuw
Nei de ferbouwing fan Cosin wie der net in soad jild foar de katedraal mear beskikber en doe't der wer wurke waard oan it gebou gyng dat net altiten yn it foardiel fan it karakter fan de katedraal. Sa helle de arsjitekt George Nicholson, nei't er syn brêge oer de Wear foltôge, de dekaan it kapitel oer om it grutste part fan it bûtenste muorrewurk fan de katedraal glêd te striken. Syn opfolger William Morpeth ferneatige it grutste part fan it kapittelhûs. Yn 1794 tekene de arsjitekt James Wyatt nije plannen, dy't de katedraal op drastyske wize feroaren en û.o. de ôfbraak fan de Galiléakapel ynholden. It ûnsillige plan gyng aldergelokst net troch om't it kapittel krekt op 'e tiid fan miening feroare. Wyatt fernijde ek it 15e-iuwske maaswurk fan it roasfinster en ferfong it âlde glês troch blank glês nei't in stoarm dat der út waaid hie.
Herfoarme tsjerke (Nijesyl)
It geve tsjerkemeubilêr (preekstoel, klankboerd, doophek en twa hearebanken) datearret út de boutiid fan de tsjerke. Under de houten flier lizze in pear âlde sarken.
Yn de tsjerke stiet in oargel út it midden fan de 17e iuw. De firma Leichel fergrutte it yn 1870. It ienmanualige oargel hat 9 registers en in oanhongen pedaal. Yn fjouwer registers is noch 17e-iuwsk piipwurk oanwêzich.
Katedraal fan Durham
18e en 19e iuw
Yn 1847 ferwidere Anthony Salvin it houten oargel-doksaal fan Cosin en yn 1858 restaurearre er de kleastergong. Tegearre mei Edward Robert Robson wurke de arsjitekt George Gilbert Scott yn de jierren 1859-1860 oan de restauraasje fan de toer. Scott wie ek ferantwurdlik foar it delsettten fan in nij moarmeren doksaal yn de fiering. Yn 1892 liet Scott's learling it kapittelhûs wer opbouwe as neitins oan biskop George Gilbert Scott.
It grutte westlike raam, dat de Beam fan Jesse foarsteld, waard skonken troch deken George Waddington yn 1867. It is it wurk fan Clayton en Bell, dy't ek foar it Te Deum-raam yn it súdlike transept (1869), it Fjouwer Dokters-raam yn it noardlike transept (1875) en it roasfinster fan Kristus yn Majesteit (1876) tekenenen.