cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Noarderhoek I
De wyk grinzet yn it noarden oan de wyk De Lotten, yn it easten oan de Noardeasthoek, yn it suden oan de Himdyk en yn it westen oan de Noarderhoek II.
De wyk wurdt diels begrinze troch de Boalserterdyk en de Worp Tjaardastrjitte, dy'tek de wichtichste ferkearsieren foarmje. Yn it easten wurdt de dyk begrinze troch it Spoar Ljouwert - Starum.
Histoarje en bebouwing
It grutste diel fan de bebouwing fan de wyk, sa'n twa tredde, stamt út de perioade fan foar 1945. It oare diel fan de gebouwen en wenningen is boud yn de perioade tusken 1945 en 1975. Yn de wyk steane relatyf in soad iengesinswenningen, dy 't allegear yn de foaroarlochske perioade sûnt 1926 boud binne. It grutste diel fan de wyk bestiet ú hierwenningen, dy 't beheard wurde troch Wenningstichting De Wieren. De wyk hat amper heechbou en hat in grut plantsoen oan de Gijsbert Japiksstrjitte.
De wyn ûndergiet om 2010 in werynrjochting. Yn 2011 is yn de wyk in nijboud wensoarchsintrum iepene oan de Worp Tjaardastrjitte en Harmen Sytstrastrjitte.
Om de Ubbo Emmiusstrstrjitte binne in tal winkels, wêrûnder in kapper, in blommesaak en in slachterij.
Yn de wyk is in wykferiening Noarderhoek aktyf. De feriening beheart it wyksintrum Skuttersheuvel en bringt it wykblêd De Schuttersbode út.
Strjitnamen
De strjitten yn de wyk binne meast neamd nei grutte Fryske skiedskriuwers:
Ton Davids
Antonius (Ton) Johannes Davids (De Haach, 10 febrewaris 1957) is in hûsdokter yn Ynskedee en skriuwer fan toanielstikken, kluchten, blijspullen en komyske skrillers, foar it amateurtoaniel.
Davids waard grutbrocht op ferskate plakken yn it westen fan Nederlân, Muiden, Haarlim en Kapelle oan de Isel en gie dêr ek nei de legere skoalle. Hy fûn it moai om minsken laitsje te litten. Fermoedlik is 'Billie Billepeuter' ien fan de earste skeppings fan Davids, mar it stik is nea op de planken kaam. Ton skreau stikjes yn de skoallekrante, somtiden wat kabaret, mar op toaniel waard it noait brocht. Syn foarbyld is muoike Ans dy't him oantrunet om by it toaniel te gean, mar it komt der net fan.
Wilens is er mei de stúdzje medisinen begûn yn Grins, dat der is gjin tiid foar toaniel of ferhalen. Yn 1985 is er klear en fynt wurk as arts-assistint yn it sikehûs Nij Smellinghe yn Drachten. Sjeek Spier is de toanielgroep fan dat sikehûs en Davids makket in foarsichtich begjin as akteur. Dat wie tige nei it sin.
Hy moat lykwols nei Ynskedee ferhúzje om't er dêr hûsdokter wurde kin. Rillegau slút er him oan by de toanielgroep Kunst naar Kracht yn Oldenzaal en skriuwt er syn earste toanielstik, Een Gast te Veel. De premiêre is yn Drachten by syn âlde klup. Wilens is er ek regisseur.
De hûsartsepraktyk soarget foar in protte stof foar syn stikken. Hy besiket koarstwiligens te kombinearjen mei in goed ferhaal.
Simy Sevenster hat guon fan Davids toanielstikken yn it Frysk oerset.
Wurk
Net folslein:
It Swin (Brugge)
thumb|225px|It Swin by heechtij sjoen fan de Nederlânske kânt ôf nei de Belgyske It Swin wie yn de lette midsiuwen de see-earm dy't Damme mei de Noardsee ferbûn. Troch oanslibbings en fersâning is der net folle mear fan oer as in strângeul mei efterlizzende slufter. Earder hat de mûning goed 6 km breed west. De tuorren fan Westkapelle en Knokke tsjinnen as beaken foar de seelju op wei nei Damme.
Troch de fersâning wie Brugge yn de 11e iuw oer de Reie net mear oer wetter te berikken. Yn de 12e iuw waard it Swin troch stoarmen fergrutte ta in befarber wetter dat tichtby Brugge kaam en sa in nij farwei joech. Dan moasten der lykwols al foarhavens oanlein wurden. De earste wie Damme, en nei see ta folgen Hoeke, Mude (no Sint Anna ter Muiden) en op it lêste Slús.
De strângeul, dy't by eb maklik trochwâde wurde kin - net mear as inkeldjip - leit likernôch op de grins tusken Nederlân (Kadsân) en Belgje. Yn 1950 besleat Nederlân ta it ôfsluten fan de Swinmûning. De daam dy't der doe kaam rôp lykwols protesten op fan Belgje út. It sluftergebiet waard yn 1952 troch greve Léon Lippens ta it earste natuerreservaat fan Belgje útroppen. Ear't dit probleem hielendal útpraat wie, waard de daam by de wettersneed fan 1953 fuortslein, wêrtroch de geul wer iepen wie. Op it stuit leit de geul sa dat de punten fan de westouwers noch krekt yn Nederlân lizze (2000).
Frij algemien wurdt oannaam dat it Swin itselde wetter is as it "Sincfala" yn de Lex Frisionum.
Natuergebiet It Swin
It Swin is it wichtichste natuergebiet fan de Belgyske kust, mei in soad seefûgels en dúnkninen. Oan de binnendykse kânt is in briedstasjon fan de earrebarre en in lyts fûgelpark, dêr't ek strâne fûgels dy't fersoarge wurde moatte oan it publyk toand wurde. Fjirder is der in restaurant en in sûvenirwinkel.
Yn 2005 waard der al in prinsipe-akkoord tekene, wêrtroch de Flaamske Mienskip yn 2006 it behear oer it 155 hektare grutte natuergebiet oernaam. De Mienskip sette it him ta doel de fersâning oan ta pakken en it natuerreservaat út te wreidzjen troch der parten fan de Willem-Leopoldpolder oan ta te foegjen. It byhearende fûgelpark waard oernommen troch de Provinsje West-Flaanderen.
Yn it Swin is der in soad ferskaat oan wetterfûgels.
Skiednis fan Spanje
De Skiednis fan Spanje beslacht yn tiidrek fan mear as tûzenen jierren.
De Prehistoarje
By Atapuerca yn de omkriten fan de haadstêd Burgos binne de âldste fossilen fûn fan minsken yn Jeropa en gien wol ien miljoen jierren tebek.
Galysje is de regio fan de kultuer fan de "castreños". Ek binne der grutten te finen en resten fan de Keltyske druïdenkultussen.
De skiednis fan de Basken is ûndudlik en leit yn’e dize. Sy kamen opsetten en ferspraten har oer it gebiet fan it tsjintwurdige Baskenlân oant Guadalajara yn Súd-Spanje. Der wienen groepen Basyske hannelslju dy’t har oer Jerope útwaaieren en nammen joegen oan in protte rivieren, te werkennen oan har nammen wêryn "ur" (Baskysk foar  wetter) foarkomt.
De Basken mongen har mei de Kelten en Ibearjers: "los celtíberos". Yn it Parque Natural Internacional Arribes del Duero fan sawol Zamora, Salamanca as Portegal binne in soad resten fan "verracos", "castros", "estelas", brêgen, boarnen te sjen fan dizze befolkingsgroep. right|thumb|250px|Romeinsk akwadukt yn Sevilla
De Romeinen
Op de ein fan de 3e iuw f.Kr. brekt it tiidrek fan de Romeinen oan. Nei de oerwinning op de Kartagers yn de Twadde Punyske Oarloch wurde de measte Foenysyske fêstigingen yn besit nommen. Yn de neifolgende iuw wurdt stadichoan it hiele Ibearyske skiereilân oermastere. De Romeinen bringe harren kultuer mei en Spanje wurdt ûnderdiel fan it Romeinske ryk. Spanje soe trije keizers leverje. It hiele Ibearyske skiereilân bestie út trije provinsjes: Hispania Baetica mei Sevilla, Hispania Lusitania mei Merída en Hispania Tarraconensis mei Tarragona as haadplakken.
It Fisigoatyske ryk
Yn de 5e iuw falt it West-Romeinske ryk út inoar en ûntsteane der yn Spanje Germaanske keninkriken. De ferneamdste hjirfan is dat fan de Fisigoaten mei Toledo as haadstêd. Oan it Fisigoatyske ryk komt in ein mei de fameuze ynfal troch de Moaren ûnder Tarik ibn Ziyad yn 711.
De Moarsk-Spaanske kultuer
Dizze ynvaazje fan de Moaren (Spaansk: "moros") fûn plak fia Tarifa en Gibraltar en yn koarte tiid hienen sy it Ibearyske skiereilân alhiel yn hannen. De besetting troch de Moaren soe sawat sân iuwen duorje. Sy fierden de islam yn en der ûntwikkele him in Moarsk-Spaanske kultuer yn Spanje.
De 'reconquista' troch de kristenen wie in langduorjend proses dat einige mei de fal fan Granada op 2 jannewaris 1492 as gefolch fan de belegering troch de Reyes Católicos.
It Habsburchsk Ympearium
Spanje waard in wrâldmacht ûnder de Habsburgers (1504-1700) en de Bourbons (1700-1868). It Spaanske ryk strekte him oer de hiele wrâld út. Tusken 1701 oant 1714 is it flink oarloch yn it ryk, dat tiidrek wurdt de Spaanske suksesjeoarloch neamd en resultearre yn in sintraal liede steat mei oan it haad it keningshûs fan de Bourbon.
Yn de rin fan de 19e iuw waarden de Spaanske koloanjes yn Latynsk-Amearika ûnôfhinklik fan it memmelân en yn 1898 ferlear it de har lêste koloanjes (Kuba, Porto Riko, Filipinen) as gefolch fan de Spaansk-Amerikaanske oarloch.
Francisco Franco
Yn 1931 waard Spanje in republyk (Spaanske Republyk), neidat kening Alfonso XIII twongen waard om ôf te treden. Oanhâldende politike ynstabiliteit late úteinlik ta de Spaanske boargeroarloch (1936-1939). Dat konflikt begûn as in nasjonale opstân tsjin it wettige republikeinske regear, mar wie, mei alle bûtenlânske bemuoienissen, feitlik in konflikt tusken demokrasy en it Spaanske faksisme. Generaal Franco, lieder fan de nasjonalisten, krige stipe fan Dútslân en Itaalje, wylst de regering help krige fan de doedesdiidse Sovjetuny en in protte ynternasjonale brigades mei bûtenlânske frijwilligers. De nasjonalisten wûnen de boargeroarloch en generaal Franco soe as diktator oant syn dea yn 1975 oan de macht bliuwe. Hy waard de "caudillo" neamd en woe gjin presidint wurde.
Nikolaas II fan Ruslân
thumb|Nikolaas II (fotograaf: A. A. Pasetti), 1898 Nikolaas II Aleksandrovitsj (Russysk: Николай II Александрович, Nikol a j II Aleks a ndrovitsj) (Tsarskoje Selo, 18 maaie 1868 – Jekaterineburch, 17 july 1918) wie de lêste tsaar fan Keizerryk Ruslân, grutfoarst fan Finlân en titulêr kening fan Poalen.
Nicholas II syn regear duorre fan 1894 oant syn abdikaasje op 2 maart 1917. Under syn bewâld belibbe de grutmacht Tsaristysk-Ruslân in ekonomyske en militêre delfal. Hy krige de bynamme Bluodderige Nikolaas fanwege de Kodynka trageedzje, Bluodderige snein, de antysemityske pogroms, de eksekúsje fan politike tsjinstanners en syn grutskalige militêre kampanjes.
Under syn regear waard Ruslân ferslein yn de Russysk-Japanske Kriich, mei in benei folsleine ferneatiging fan de Russyske float yn de Slach fan Tsusjima. Nikolaas stimde yn mei de mobilisaasje fan augustus 1914, wat it begjin fan de belutsenens fan Ruslân yn de Earste Wrâldkriich betsjutte, in oarloch dêr't 3.3 miljoen Russen it libben by ferlieze soene. De earnstige ferliezen fan it Russysk tsaristyke leger, Nikolaas syn inkompetinte hanneljen yn de kriich en yn oare politike saken ûnder syn bewâld, wurde faak neamd as de haadoarsaken fan de fal fan de Romanovdynasty.
Nikolaas II syn abdikaasje folge nei de Febrewarisrevolúsje fan 1917. Hy waard mei syn famylje yn it earstoan fêstset yn it Aleksanderpaleis yn Tsarskoje Selo, letter yn it gûverneusrhûs yn Tobolsk it lêst yn it Ipatjevhûs yn Jekaterinenboarch. Nikolaas II, syn wiif, soan, syn fjouwer dochters, de dokter fan de húshâlding, de tsjinstfeint fan de tsaar, de tsjinstfaam fan de tsarina en de kok waarden yn ien en deselde keamer fermoarde troch de Bolsjewiken yn de nacht fan 16 op 17 july 1918. Dat barren hat laat ta de kanonisaasje fan Nikolaas II, syn frou Aleksandra en harren bern as martelders by ferskate groepen dy't oan de Russysk-Otterdokse Tsjerke ferbûn wienen, yn Ruslân en dêr bûten.
Húshâlding
Nikolaas troude 1894 mei de Dútske prinsesse Alix fan Hessen-Darmstadt, dy't nei har houlik de namme Alexandra Fjodorovna oannaam. Ut it houlik kamen fiif bern fuort:
De ienige soan fan Nikolaas en Aleksandra, troanopfolger Aleksej, hie lykas syn omke Frederik te lijen fan hemofily, in erflike bloedsykte dy't net better koe. Dêrom helle de famylje de muonts en sinistere Grigori Raspoetin, dy't wûnders dwaan kinne soe, yn 'e hûs. Hy soe rillegau in grutte ynfloed krije, fral op de tsarina. Dat joech in protte ferset by de ealju en Raspoetin waard sa yn desimber 1916 deadien troch in tal Russyske eallju.
Poalske martlers fan de Twadde Wrâldkriich
De 108 martlers fan de Twadde Wrâldkriich, of de 108 sillige Poalske martlers (Poalsk: 108 błogosławionych męczenników), wiene Poalske roomsk-katoliken dy't troch de nazi's deadien waarden yn de Twadde Wrâldoarloch. Sy wurde betocht op 12 juny en waarden sillich ferklearre troch paus Johannes Paulus II yn 1999, dat barde yn Warschau. Under de martlers wiene 3 biskoppen, 52 prysters, 26 muontsen, 3 seminaristen, 8 nonnen en 9 leken.
Preesters
thumb|150px||Antoni Zawistowski
Nonnen
150px|thumb|Alicja Jadwiga Kotowska, non fermoarde yn 1939 by de massamoard yn Piaśnica.
Dongfeart
De Dongfeart is in feart yn de gemeente Tytsjerksteradiel. De feart rint fan it krúspunt Feanterdyk-N31 nei it suden en fia de ierdgaslokaasje nei de Ringsleat it Prinses Margrietkanaal bylâns.
Douwe Tseardsrak
It Douwe Tseardsrak is in wetter yn de gemeente It Hearrenfean. De feart leit east fan Burstum, en ferbynt it Burstumer Rak mei de Greft en de Peanster Ie.
De namme Douwe Tseardsrak jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Douwe Tjeerdsrak.
RoboCop (film út 1987)
RoboCop is in Amerikaanske dystopyske, satiryske science fiction-aksjefilm, plysjefilm en superheldefilm út 1987 ûnder rezjy fan 'e Nederlânske filmmakker Paul Verhoeven. De film wurdt ek wol omskreaun as in cyberpunkfilm en in splatterfilm. De haadrollen waarden spile troch Peter Weller, Nancy Allen en Miguel Ferrer. De titel betsjut "RoboSmearis".
Oefener
In oefener is in Protestantske lekefoargonger dy't by ien thús, yn in tsjerke of in skuorre preket (‘oefent’) foar in groep leauwigen, mar bûten de reguliere tsjerke om. Sy binne der al salang at de grifformearde (herfoarme) tsjerke bestiet.
In oefener hat syn godtsjinstige kennis opdien troch selsstúdzje; hy hat gjin offisjele teologyske oplieding hân. Toch heeft hij bij zijn gehoor gezag; hy is net ‘godgeleard’, mar hat wol ‘fan God leard’, dat wol sizze: hy hat ûnderfining mei de omgong mei God, hy hat dat djip field. De skiednis fan it protestantisme ken tûzenen fan dizze lekeprekers neist dûmnys. Faak wisten se troch harren ienfâldige komôf, persoanlik charisma, direkte wize fan sprekken en waarme befynlikens it hert fan de harkers te reitsjen en stienen hja tichter by it tsjerkefolk as de dûmnys. Guon fan oefeners dy't skriftlike ‘oefeningen’ neilitten hawwe, sa as Justus Vermeer (1696-1745) en Theodorus Avinck, wurde noch wol lêzen yn befynlik grifformearde fermiddens.
RoboCop (film út 1987)
Fan 'e filmkritisy krige RoboCop oer it algemien positive resinsjes, en dizze ûnôfhinklike film wûn de Oscar foar bêste lûdsmontaazje en fiif Saturn Awards. Yn 'e bioskopen wie RoboCop ûnferwachts in kommersjeel súkses. Op basis dêrfan ûntstie neitiid de mediafranchise mei deselde namme. In direkt ferfolch op 'e film ferskynde yn 1990 as RoboCop 2.
Oefener
Yn Fryslân
Oefeners wiene fan belang tsjin 1700 (labadisten) en yn de 18e iuw (Gerben Fennema). Hja fersetten har ûnder oaren tsjin de psalmberiming fan 1775. In protte hearden ta de rûnten fan 'earnstigen' of 'finen'. It wienen foarrinners fan de Ofskieding fan 1834.
RoboCop (film út 1987)
Plot
Yn in neie, dystopyske takomst stiet de Amerikaanske stêd Detroit op 'e râne fan maatskiplike en finansjele ynstoarting. Oerweldige troch in kombinaasje fan oanboazjende misdie en belúnjende middels beslút it stedsbestjoer de pleatslike plysje te ferpachtsjen oan it grutte bedriuw Omni Consumer Products (OCP). De plysjeminsken binne dêr alderminst gelokkich mei en tanimmende ûntefredenens liedt ta de driging fan stakings. Ynstee dat der mei it plysjefakbûn ûnderhannele wurdt oer bettere arbeidsbetingsten, sjocht OCP dat as it bewiis dat men ôf moat fan minsklike wurknimmers by de plysje.
Under lieding fan adjunkt-direkteur Dick Jones wurdt in swierbewapene robot ûntwikkele, de ED-209, dy't minsklike plysjes ferfange moat en tagelyk ek oan it leger ferkocht wurde kin. Jones presintearret syn ED-209 op in gearkomste fan 'e direksje fan OCP, mar by de demonstraasje giet der wat freeslik mis, mei as gefolch dat de robot mei syn masinegewearen in lid fan 'e direksje, Kinney, oan grôt sjit. Jones besiket dat wei te setten as in "lytse flater yn 'e programmearring", mar de algemien direkteur fan it bedriuw, dy't troch al syn ûnderhearrigen "de Alde" neamd wurdt, jout him dêrfoar in fikse beskrobbing. Dat biedt it ambisjeuze jonge ôfdielingshaad Bob Morton de kâns om yn it plak fan 'e ED-209 syn eigen, alternative projekt by de Alde ûnder de oandacht te bringen: RoboCop.
Underwilens wurdt plysjeman Alex Murphy oerpleatst fan it relatyf kalme plysjeburo Metro South nei it ûnlijige distrikt fan Metro-West. Syn nije partner dêre wurdt de stoere froulike plysje Anne Lewis. Net lang nei syn oerpleatsing geane Murphy en Lewis op it berjocht fan in bankoerfal ôf, wêrnei't se de beruchte binde fan 'e ûngrypbere Clarence Boddicker efterfolgje. Dy bestiet behalven Boddicker sels út Emil Antonowsky, Leon Nash, Joe Cox en Steve Minh. Yn in leechsteand fabryk lokje de kriminelen Murphy en Lewis yn in mûklaach. Lewis rekket in skofke bewusteleas, mar Murphy wurdt troch de bindeleden finzen nommen. Se martelje him in hoart troch him earst syn hân ôf te sjitten en dan syn hiele earm, wêrnei't se him op net-fatale wize trochsingelje mei kûgels. Uteinlik jout Boddicker sels him it genedeskot troch him yn 'e holle te sjitten.
Murphy wurdt foar dea efterlitten, mar as Lewis him fynt, blykt er noch te libjen. Hy wurdt nei it sikehûs ta brocht dêr't er komt te ferstjerren. Neitiid lit Morton it stoflik omskot fan Murphy brûke om 'e earste RoboCop te bouwen, in wêzen mei in fierhinne minsklike holle en romp, dy't fierders lykwols út masineûnderdielen bestiet. Syn gesicht wurdt foar it meastepart oerdutsen mei in fizier, dat him ûnwerkenber makket. As se klear binne, is RoboCop in supersterke, pânsere en swierbewapene cyborg dy't docht wat him sein wurdt. Syn ûnthâld is nammentlik wiske, dat hy hâldt him inkeld oan 'e trije rjochtlinen dêr't er mei programmearre is: it tsjinjen fan 'e befolking, it beskermjen fan 'e ûnskuldigen en it hanthavenjen fan 'e wet. (In fjirde rjochtline, inkeld bekend as Rjochtline 4, wurdt geheim holden.)
RoboCop wurdt tawiisd oan Metro West, dêr't er in effektive foarm fan misdiebestriding blykt te wêzen troch handich ôf te weven mei dieven, gewelddiedige oerfallers, lju dy't har skuldich meitsje oan seksuele oantaasting en gizelnimmers. Yn 'e media is er in sensaasje, mar Lewis kriget der al rillegau aan fan dat der wat mis is as se de unike manear sjocht dy't RoboCop hat om syn pistoal te holsterjen. Dy is nammentlik persiis-en-gelyk oan 'e manear dy't Murphy dêrfoar hie: in trúkje dat er himsels oanleard hie om yndruk te meitsjen op syn jonge soan.
Hoewol't it ûnthâld fan RoboCop wiske is, jildt dat blykber net foar syn ûnderbewuste, en as er op in stuit foar ûnderhâld yn 'e rêst is, kriget er in nachtmerje dêr't Boddicker en syn binde yn figurearje, krekt as Murphy syn frou en soan. As er neitiid it plysjeburo ferlit, sprekt Lewis him oan as Murphy, en letter op patrûlje arrestearret er Emil Antonowsky, dy't him ek oan syn hâlden en dragen weromken as Murphy. Fan beide foarfallen boazet syn mentale betizing noch fierder oan. Werom op it buro ferskaft RoboCop himsels mei syn datapjuk op ûnautorisearre wize tagong ta de plysjedatabase, dêr't er de identiteit fan Antonowsky opfreget en fia him ek de identiteiten fan 'e oare leden fan 'e Boddickerbinde, dy't er yn syn dream sjoen hat. As er yn it dossier fan Boddicker lêst dat dy socht wurdt foar de moard op Murphy, sjocht RoboCop ek syn eigen dossier yn. Hy giet nei de wente fan 'e húshâlding Murphy, dy't no leech stiet om't syn widdo en soan nei syn dea nei in oar plak ferhuze binne. As er troch it lege hûs doarmet, komme der noch mear oantinkens fan Murphy by RoboCop boppedriuwen.
Underwilens boazet de rivaliteit tusken Jones, de twadde man fan OCP, en Morton, dy't besiket him derút te wurkjen, almar fierder oan. Nei in heechoprinnende konfrontaasje tusken de beide mannen op it wurk, wurdt Morton jûns thús opsocht troch Boddicker, dy't him ferskate kearen yn beide skonken sjit. Hy hat in fideoboadskip by him fan Jones, dêr't út blykt dat Boddicker al langere tiid it smoarge wurk foar Jones opknapt, yn ruil wêrfoar't Jones him de hân boppe de holle hâldt, sadat de krimineel ûngrypber bliuwt foar de plysje. Boddicker lit in hangranaat, dêr't er de pin út lutsen hat, efter yn 'e wente fan Morton, dy't dêr mei syn stikken sketten skonken net op 'e tiid by komme kin. De granaat ûntploft en ferneatiget it hûs, wêrby't Morton omkomt.
RoboCop spoart de binde fan Boddicker op, wêrnei't Steve Minh en in hiele kliber drugsdealers yn 'e tsjinst fan Boddicker syn sakepartner Sal by in sjitpartij omkomme. As RoboCop Boddicker sjocht, besiket er dyselde earst te fermoardzjen, oant syn programmearring de restanten fan Murphy syn gefoelens oerwint. Sadwaande wurdt Boddicker úteinlik troch RoboCop arrestearre. Yn syn ferûntweardiging oer dy behanneling ropt Boddicker út dat er foar Jones wurket en dat RoboCop, dy't yndirekt ek foar Jones wurket, him hielendal net arrestearje kin. Dêr is er lykwols mis mei, want RoboCop kin net bang reitsje of yntimidearre wurde, en omreden fan 'e trije rjochtlinen dêr't er him oan hâlde moat, sjocht er gjin inkeld ferskil tusken in strjitkrimineel as Boddicker en in witeboardekrimineel as Jones.
Dat, nei't er Boddicker op it plysjeburo ôflevere hat, bejout er him nei it haadkertier fan OCP om Jones te op te pakken. As er dat besiket, docht lykwols bliken dat de geheime Rjochtline 4 in ynboude befeiliging is om RoboCop te neutralisearjen wannear't er him tsjin personiel fan OCP keart. Jones, dy't him folslein feilich wit foar RoboCop, jout planút ta dat er Morton fermoardzje litten hat, en sjocht fermakke ta hoe't RoboCop mei syn programmearring wrakselet, foar't er in ED-209 op him loslit. RoboCop wit lykwols fia it treppehûs te ûntkommen om't de bombidige ED-209 net treprinne kin, en as er dat dochs besiket, op 'e rêch rôlet en yn ûnmacht leit. Yn 'e parkearkelder fan it OCP-gebou wurdt RoboCop lykwols opwachte troch in grutte plysjemacht dy't tahastige is op Jones syn needoprop en it fjoer iepenet op 'e "him misdragende" cyborg, dy't no in gefaar foar de maatskippij is. Hoewol't er slimme skea oprint, wit RoboCop mei help fan Lewis fannijs te ûntkommen, wêrnei't er ûnderdûkt yn in ferlitten stielfabryk om himsels te reparearjen.
De oare deis barst de bom by de plysje omreden fan 'e oanhâldende ûnderfinansearring en ûnderbemanning fan it korps troch OCP. Fan gefolgen brekt der in staking út. Sûnder plysje glidet Detroit ôf ta gaos en oeral yn 'e stêd brekke ûngeregeldheden út. Jones soarget derfoar dat Boddicker en syn binde wer op frije fuotten komme, wêrnei't Boddicker, Emil Antonowsky, Leon Nash en Joe Cox harsels bewapenje mei swier wapenark dat OCP ûntwikkele hat. Jones hat Boddicker de opdracht jûn om foar iens en foar altyd mei RoboCop ôf te weven en om't der in stjoerderke yn 'e cyborg ynboud sit, witte se wêr't er him ophâldt. Sadwaande falle se him en Lewis oan by it fabryk. RoboCop blykt lykwols in taaie tsjinstanner: hy sjit fuortendaliks Cox dea en manipulearret Antonowsky om mei syn buske in reuseftich opslachfet foar gemysk ôffal stikken te riden, wat de krimineel in ferskriklike dea besoarget. By in konfrontaasje mei Boddicker rekket Lewis swierferwûne, wylst RoboCop fêst komt sitten as Nash mei in hyskraan in stikmannich stielene balken op him falle lit. Lewis wit Nash lykwols dea te sjitten, wêrnei't RoboCop mei Boddicker ôfweeft troch him mei syn datapjuk yn 'e kiel te stekken as er te tichtby komt.
Neitiid bejout RoboCop him op 'e nij nei it haadkertier fan OCP, dêr't er diskear in direksjegearkomste ûnderbrekt. Hoewol't Jones troch Rjochtline 4 noch hieltyd ûnoantaastber foar him is, giet dat net op foar Jones syn reputaasje. Dy ferneatiget RoboCop troch foar de rest fan 'e direksje de bekentenis fan Jones ôf te spyljen dat er Morton fermoardzje litten hat. Om oan 'e befeiliging fan OCP te ûntkommen, nimt Jones de Alde yn gizeling; wannear't dyselde dêrop útropt dat Jones ûntslein is, befrijt dat RoboCop fan 'e beheinings oplein troch Rjochtline 4 en sjit er Jones del. Dyselde stoart troch it finster fan 'e wolkekliuwer en falt yn 'e djipte te pletter. De Alde makket RoboCop in komplimint foar de akuratesse fan syn sjitten en freget hoe't er hjit. RoboCop antwurdet: "Murphy."
Produksje
RoboCop waard regissearre troch Paul Verhoeven nei in senario fan Edward Neumeier en Michael Miner op basis fan ideeën dy't se beiden los faninoar ûntwikkele hiene. Se metten inoar tafallich en ûntdieken dat harren ideeën inoar oanfollen. Se skreaune it skript sûnder dat se dêr in keaper foar hiene, mar binnen in moanne bea de lytse filmstudio Orion Pictures oan om it te keapjen. Filmprodusinten Jonathan Kaplan en Jon Davison fan Orion lieten Neumaier en Miner it senario werskriuwe, nei't se harren films as Madigan (1968), Dirty Harry (1971) en Mad Max 2 (1981) sjen litten hiene om dúdlik te meitsjen hokker toansetting se hawwe woene.
Yn 't earstoan soe Kaplan RoboCop regissearje, mar doe't de preproduksje langer yn beslach naam as ferwachte, ferliet hy it projekt om ynstee Project X (1987) te meitsjen. It duorre in healjier foar't der in opfolger kaam. Ferskate regisseurs oan wa't de film oanbean waard, betanken foar de eare, wylst oaren al oare ferplichtings oangien wiene. Miner lobbyde om sels regisseur te wurden, mar om't er noch nea earder in film regissearre hie, fûn Orion dat te riskant. Uteinlik suggerearre Barbara Boyle, dy't in liedingjaande funksje by Orion beklaaide, om 'e Nederlânske regisseur Paul Verhoeven te freegjen, dy't yndruk op har makke hie mei films as Soldaat van Oranje (1977) en Flesh and Blood (1985).
Verhoeven soe ien blik op it senario wurpen hawwe en it as "rotsoai" oan kant reage hawwe. Troch syn ôfwizing kaam de produksje fan RoboCop alhiel stil te lizzen. Boyle stjoerde Verhoeven nochris it senario, mei de suggestje dat er omtinken joech oan 'e subtekst. Verhoeven rûn der lykwols noch altyd net waarm foar, oant syn frou Martine it lies en him oanfitere om it in nije kâns te jaan om't er neffens har "de siel" fan it ferhaal, oer ien dy't syn identiteit ferliest, oer de holle sjoen hie. Dat, Verhoeven lies einlings it skript, dat him net folle die oant er yntrigearre rekke troch de sêne wêryn't RoboCop yn syn eigen eardere wente oerrompele wurdt troch oantinkens oan syn húshâlding en syn âlde libben.
Neitiid sei Verhoeven yn in gearkomste mei Davison en Neumeier ta de film regissearje te sillen. Hy woe der lykwols in earnstige film fan meitsje. Neumeier joech him dêrop in stikmannich stripalbums oer superhelden, dy't syn ynspiraasje by it skriuwen fan it skript foarme hiene, wêrûnder 2000 AD, mei as haadpersoan Judge Dredd. Nei't er dy lêzen hie, begriep Verhoeven de satire fan 'e film better, mar hy woe noch altyd in oar, ferbettere senario hawwe, mei in subplot oer in romantyske relaasje tusken Murphy en Lewis. Neumeier en Miner skreaune dy trêde ferzje fan it senario flot troch lange dagen te meitsjen, mar doe't Verhoeven it resultaat lies, joech er ta dat de twadde ferzje fan it skript better west hie en smiet er de trêde ferzje fuort.
As produsint wie Arne Schmidt by it projekt belutsen foar Orion Pictures. Ek Tobor Pictures, it bedriuw fan Jon Davison, wie yn 'e produksje behelle. Davison sels hie as útfierend produsint it tafersjoch oer it hiele projekt. Foar RoboCop wie in budget beskikber fan $11 miljoen, letter ferhege ta 13,7 miljoen, wat frij beheind wie foar in film dêr't sa'n soad special effects foar nedich wêze soene. De kamerarezjy wie yn 'e hannen fan Jost Vacano, en de filmmuzyk waard fersoarge troch Basil Poledouris.
Casting
Foar de rol fan Murphy syn partner Anne Lewis waard Stephanie Zimbalist cast, mar dy't moast har letter weromlûke om't it opnameskema fan 'e film oerlape mei har kontraktuele ferplichtings foar de tillefyzjesearje Remington Steele. Dy wie yn 1986 stopset, mar nei protesten fan fans waard der in nij seizoen fan makke. Yn har plak waard Nancy Allen oannommen, dy't de titel fan 'e film ferskriklik, mar it skript meislepend fûn. Foar de rollen fan 'e wichtichste antagonisten, Clarence Boddicker en Dick Jones, waarden Kurtwood Smith en Ronny Cox cast. Smith hie oant doe ta inkeld tillefyzjewurk dien en socht nei in manear om troch te kringen yn 'e filmyndustry. Cox hie lêst fan typecasting as in sympatike keardel en wie bliid doe't Verhoeven him de kâns bea om tsjin syn gebrûklike type te spyljen.
Opnamen
De opnamen foar RoboCop setten op 6 augustus 1986 útein en duorren oant de ein fan oktober fan dat jier. Hoewol't de film spilet yn Detroit, yn 'e Amerikaanske steat Michigan, waard er frijwol folslein opnommen op lokaasje yn Dallas, yn Teksas. Inkele bykommende sênes waarden filme yn Pittsburgh (Pennsylvania). Der waard net yn Detroit filme fanwegen de ûngaadlik arsjitektuer mei in protte lege, amper fan inoar te ûnderskieden gebouwen; net yn Chicago fanwegen estetyske redens; net yn New York om finansjele redens; en net yn Kalifornje om't Orion Pictures net folle fertrouwen yn it projekt hie en der wat ôfstân fan nimme woe. It stedhûs fan Dallas gie troch foar it haadkertier fan OCP en de eardere Starck Club foar de nachtklub dêr't RoboCop Nash arrestearret. De klimaktyske konfrontaasje tusken RoboCop en Lewis en de binde fan Boddicker oan 'e ein fan 'e film waard opnommen yn in leechsteand stielfabryk yn Monessen (Pennsylvania), fuort bûten Pittsburgh.
Distribúsje
De distribúsje fan RoboCop waard fersoarge troch Orion Pictures en kaam yn 1999, nei de oername fan dy studio, yn 'e hannen fan Metro-Goldwyn-Mayer, dat syn eigen logo mei de âljende liuw oan it begjin fan 'e film pleatste. De film gie op 17 july 1987 yn 'e Amerikaanske bioskopen yn premiêre. It byhearrende soundtrackalbum ferskynde yn 1987 by platemaatskippij Varèse Sarabande. RoboCop waard yn 1988 útbrocht as VHS-keapfideo. De film kaam yn 1998 foar it earst út op dvd en yn 2007 op blu-ray.
Untfangst
Fan 'e filmkritisy krige RoboCop oer it algemien positive resinsjes. Sa kwalifisearre Desson Howe fan The Washington Post de film as in "nuvere" mar "fermaaklike" ferraning fan camp-styl en science fiction. Neffens Janet Maslin fan The New York Times rôp RoboCop de futuristyske toan op fan 'e science fiction-klassiker Blade Runner (1982) en de rûge manlikheid fan it westernsjenre. Se wurdearre fral dat de film plakfynt op relatyf lytse skaal, mar mei "grutte fantasij" en in "sterk gefoel foar betsjutting". Yn 'e Los Angeles Times fûn Michael Wilmington de film ferrassend fernimstich, mei sawol humor as synisme, hiel oars as oare "domme aksjefilms". David Sterritt fan The Christian Science Monitor priizge de knaphandige rezjy fan Verhoeven en de "hierskerpe" maatskiplike satire.
De Grêft (Pean)
De Grêft is in wetter yn de gemeente It Hearrenfean. De feart is de ferbining tusken de Wide Ie en it Douwe Tseardsrak. De namme 'grêft' of graft komt fan grave, dus "groeven wetter".
De namme De Grêft jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Graft.
RoboCop (film út 1987)
Untfangst
In hiel oare miening wie Dave Kehr fan 'e Chicago Tribune tagedien. Hy skreau dat RoboCop oerregissearre wie en dat it de film oan spanning en tempo ûntbriek. Syn konklúzje wie dat de "Jeropeeske styl fan filmmeitsjen" fan Verhoeven hiel oars wie as wat Amerikanen wend wiene, en dat der gjin "ritme" yn siet. It súksesfolste elemint oan 'e film fûn Kehr de satire op it Amerikaanske bedriuwslibben, mei syn foarstelling fan "ûnbeheinde ynklauwerigens en hurdhertige ûnferskillichheid".
Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hat RoboCop in heech goedkarringspersintaazje fan 90%, basearre op 68 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: "Hoewol oerdreaun en bluodderich is RoboCop ek in ferrassend fernimstige science fiction-film, dy't oerdiedich geweld brûkt om syn satire fan 'e Amerikaanske kultuer te fertsjustermoanjen." Op Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, behellet RoboCop in goedkarringspersintaazje fan 67%, basearre op 16 resinsjes.
Opbringst
RoboCop brocht yn 'e bioskopen yn 'e Feriene Steaten en Kanada $53,4 miljoen op. Foar oare lannen en territoaria binne gjin sifers bekend. As men allinne de Noardamerikaanske opbringst ôfset tsjin it budget fan $13,7 miljoen, betsjut dat al in winst fan $39,7 miljoen, hoewol't dêr de marketingkosten noch wol ôf moatte. Dêrmei wie RoboCop yn 'e Feriene Steaten de op 13 nei meast opbringende film fan 1987.
Franchise
Tanksij it frij ûnferwachte súkses fan RoboCop ûntstie der in mediafranchise om 'e film hinne dy't ek fan RoboCop hiet. Dy bestiet anno 2023 út fjouwer films, twa live-actiontillefyzjesearjes, twa tekenfilmsearjes en ferskate soundtrackalbums, fideospultsjes en strips. It direkte ferfolch op RoboCop wie de film RoboCop 2, út 1990. Yn 2014 waard ûnder de titel RoboCop in remake fan 'e oarspronklike film makke, dy't tagelyk in reboot fan 'e franchise wie.
Us Leaffrou fan Sânwâlden
Us Leaffrou fan Sânwâlden is in merakelse Marijebyltnis dy't fereare wurdt yn de Sint-Fransiskustsjerke yn Boalsert. Hoewol't it byld sels ein 13e iuwsk is (dat ien fan de âldste merakelbylden fan Nederlân is) komt de devoasje sels út folle lettere tiden. Hja stie opsteld yn in kapel op in brêge doe't de stêd ynfallen waard troch de Swarte Heap, oproer meitsjende soldaten fan de hartoggen fan Saksen. Dat barde yn 1515. Wûnderlik genôch bleau it byld sels sparre en krige op dat stuit - en letter - in bysûndere ferearing. Fan dat momint ôf waard der, lykas bygelyks ek yn 's-Hertogenbosch in merakelboek byholden.
Mei de reformaasje waard it byld yn feilichheid brocht by fromme froulju. It bleau ferburgen by de saneamde klopkes oant de 18e iuw, doe't de iepenbiere ferearing ferfette wurde koe, no by de staasje fan de Fransiskanen.
Ripon
Ripon is in stêd (city) yn it bestjoerlike goa Harrogate, yn it Ingelske greefskip Noard Yorkshire.
thumb|600px|center|Merkplein fan Ripon
Diergaarde Blijdorp
Diergaarde Blijdorp ek wol bekend as de Rotterdamsche Diergaarde, is in bistetún yn Rotterdam. De bistetún wurdt beheard troch de Stichting Koninklijke Diergaarde Rotterdam en is ien fan de âldste bistetunen fan Nederlân.
1855-1940
Yn 1855 waard yn de Rotterdamske binnenstêd, by de Kruiskade, sa ûngefear njonken Stasjon Rotterdam Delftsche Poort in tún ynrjochte foar fazanten en wetterfûgels. De fûgeltún wie eigendom fan de spoarweiamtners F. van der Valk en G.M. van den Bergh. It waard in sukses en op 18 maaie 1857 waard as ferfolch de Rotterdamsche Diergaarde iepene. De eerste directeur was de dompteur Henri Martin. It selde jier waard de "Vereniging Rotterdamsche Diergaarde" oprjochte. Allinnich leden fan de feriening, foaroansteande boargers, mochten de bistetún besykje. Letter mochten Rotterdamske net-leden yn in pear dagen yn augustus ek yn de bistetún sjen, mar al fia in aparte yngong. De biste-eksposysje wie yn de earste heale iuw fan syn bestean in grut sukses en groeide mear en mear. Foaral de opfolger fan Martin, de soöloog Adriaan Anthoni van Bemmelen rjochte fan syn beneaming ôf yn 1866 de bistetún yn mei romme ferbliuwen dy't der min ofte mear de útstrieling hiene fan de natuerlike omjouwing fan de bisten. Yn stee fan koaien mei traaljes liet er romten oanlizze dêr 't de bisten frij yn bewege koene. Ferneamd waard de keunstmjittige rotspartij mei ûnder oare jaks en moeflons en in foliêre fan 50 by 24 by 9 meter mei steltrinners, reagers en gieren. Hy bleau direkteur oant syn ferstjerren yn 1897.
Yn 1924 rekke de bistetún yn finansjele problemen. De njoggentjinde-iuwske wize fan bisten tentoanstellen rekke mei de komst fan de Hagenbeckstyl út de moade, en mei it drokker wurdende ferkear hie de gemeente de lokaasje op it each om in dyk oan te lizzen tusken it Hofplein en Spangen, Tussendijken en Blijdorp. Ek waard de grûn fan de binnenstêd fierstente djoer. De bistetún besocht it tij te kearen troch lidmaatskip goedkeaper te meitsjen, tentoanstellingen en merken te organisearjen op it terrein en ferljochting oan te bringen, sadat de bistetún ek jûns te besykjen wie.
Yn 1932 waard besletten om de bistetún te reorganisearjen. Earst waard der besletten om faker net-leden ta te litten en it lidmaatskip oantrekliker te meitsjen, mar it mocht net helpe. Yn 1937 waard besletten om de bistetún te ferhúzjen nei in nije lokaasje. De bistetún ruile syn grûn mei de gemeente: de gemeente krige in part fan de âlde bistetún fergees, de rest moasten se betelje. Yn ruil dêrfoar waard de bistetún eigener fan twa tredde fan in nije 13 bunder grutte lokaasje yn de wyk Blijdorp oan de oare kânt fan it spoar, wylst oer in tredde fan de nije lokaasje pacht fan ien gûne betelle wurde moast. Mei finansjele help fan de Stifting Volkkracht waard in nije bistetún finansiere. De Volkskrant stelde lykwols in betingst: tenei moast de bistetún foar elkenien tagonklik wêze. Op 26 oktober 1938 waard de feriening "Vereniging Rotterdamsche Diergaarde" opheft, en de Stifting "Stichting Rotterdamsche Diergaarde" oprjochte.
1940
It doel wie dat de nije bistetún yn 'e maitiid fan 1940 iepene wurd. De earste peal fan de troch arsjitekt Sybolt van Ravesteyn ûntwurpen bistetún wurd slein op 10 maaie 1939. Mar it útbrekken fan de Twadde Wrâldkriich en froast soargje al yn 1939 foar fertragingen. Mar begjin 1940 wurde dan dochs de earste bisten ferhúze nei de nije lokaasje. Hja geane der dan fan út dat de bistetún yn de simmer fan 1940 iepen giet. Mar op 10 maaie 1940 falt Dútslân Nederlân binnen en op 12 maaie wurd rotterdam foar it earst bombardearre, hjirby wurd de âlde bistetún slim rekke mei brisantbommen en in grut part fan de bisten dit dêr noch binne komme om it libben as reitsje slim ferwûne. Fan de bisten dy't it oerlibbe ha moatte de rôfbisten op befel fan it Nederlânske leger ôfmakke wurde om't it te gefaarlik wurd as haren ferbliuwen rekke wurde en dizze bisten troch de stêd gean swalkjen. By it bombardemint op Rotterdam twa dagen letter wurd de âlde bistetún wer rekke en in tal bisten swalkje troch de stêd. De bisten dy't dit alles oerlibbe ha wurde dêr't mooglik is oerbrocht nei de nije lokaasje, de Orang oetangs en chimpansees ferhúzje tydlik nei de bistetún yn De Haach. De moannen dêrnei wurdt de nije bistetún yn Blijdorp ôfboud. Op 7 desimber 1940 wurdt de Rivièrahal iepene. Dêrmei is de nije Rotterdamske bistetún offisjeel iepen.
1940-2000
Ta gelegenheid fan it 100-jierrich jubileum yn 1957 waarden tegels mei stilearre bistefigueren makke troch Groeneveldts ierdewurkfabryk. Yn dit jubileumjier waard ek it predikaat Keninklik ferliend en waard de namme fan de stichting wizige yn "Stichting Koninklijke Rotterdamse Diergaarde". Yn 1963 waard de "Vereniging Vrienden van Blijdorp" oprjochte. Dizze feriening stipet de bistetún finansjeel, wêrtroch't ûnder oare yn 1965 it Henri-Martinhuis boud wurde koe, in gebou foar lytse apen en nachtbisten. Yn 1972 waard de markante útsjochtoer op de Rivièrahal fanwege boufallichheid ôfbrutsen. Yn 1984 waard yn Blijdorp foar it earst in oaljefantsje berne, in Aziatyske oaljefant mei de namme Bernhardine, ferneamd nei Prins Bernhard. Bernhardine is foar safier bekend de earste oaljefant dy't berne waard yn in Nederlânske bistetún. Yntusken binne der meardere oaljefanten berne yn Blijdorp.
Fan 1988 ôf begûn Blijdorpmei it oarderjen fan bisten per wrâlddiel, yn natuerlik eagjende biotopen. Dêrby wurde net allinnich bisten, mar ek planten en kulturele eleminten út it biotoop toand. De earste jierren stiene dizze oanpassingen yn it teken fan Aazje. Sa waard yn de maitiid fan 1991 de flearmûsgrot iepene, dêr 't besikers frij tusken hûnderten fleanende roezetflearmûzen rinne koene. Yn 1992 waard de wolvefallei iepene, it earste nije ferbliuw foar Europeeske bisten, in grut bosk ferbliuw dêr't in roedel wolven holden wurdt.
Yn 1994 folge Taman Indah, it grutte ferbliuw foar ûnder mear Aziatyske oaljefanten, Yndyske noashoarns en Maleiske tapirs. Yn 1999 waard it Afrikaanske Gorilla-eilân iepene en yn 2000 folge it Oseanium. It Oseanium waard boud op in 11 bunder grutte útwreiding fan de bistetún oan de oare kant fan de spoarline nei Utert. It totale oerflak fan de bistetún is no sa 'n 28 bunder.
2000-2010
Yn 2005 is der in nij ferbliuw foar de Sumatraanske tigers iepene. It is ferdield yn twa dielen, skieden troch in besikerstunnel. Ek is dat jier in begjin makke mei de Afrikaanske savanne, mei ûnder oare in greide foar de sebra's en strúsfûgels. Ta gelegenheid fan it 150-jierrich jubileum ûntbleate keninginne Beatrix op 24 april 2007 by de âlde yngong in keunstwurk. Op 18 maaie 2007, 150 jier nei de iepening fan de bistetún, kaam Diergaarde Blijdorp wrâldwiid yn it nijs omdat mantsjegorilla Bokito út syn ferbliuw ûntstnapt wie. Yntusken is it ferbliuw ferboud en befeilige mei in fiif meter hege rotsformaasje.
Yn 2008 binne de iisbearen weromkommen yn it nije Noardpoalgebiet Arctica. Der binne ek ferbliuwen tafoege foar poalfoksen, snieûlen en lemmingen. Ek is dat jier de " Krokodillenrivier " iepene, in savannekas dy't de oergong foarmet tusken de trekfoliêre en it doe noch net foltôge giraffenferbliuw. Neist Nijlkrokodillen wurde hjir ferskate savannebewenners holden, wêrûnder karmynreade bijefretters rotsklipdassen, stikelbargen en treksprinkhoannen. Ek twa pânserkrokodillen hawwe der in eigen ferbliuw krigen. Yn 2009 waard it nije giraffenferbliuw yn gebrûk naam. De giraffen hawwe de beskikking oer in grut rûn binnenferbliuw it Savannehuis. It bûtenferbliuw diele se mei grutte koedoes en wurdt troch in wetter skieden fan it ferbliuw fan de sebra's en strúsfûgels.
Bokito
thumb|right|260px|Bokito (2010) Bokito (Berlyn, 14 maart 1996 - Rotterdam, 4 april 2023) wie in Sulverrêch gorrilla. Bokito waard berne yn Berlyn yn bistetún Zoologischer Garten. Yn 2005 ferhúze Bokito nei Diergaarde Blijdorp.
Bokito kaam op 18 maaie 2007 (op de dei fan it 150- jierrich jubileum fan de bistetún) yn it nijs doe 't er út syn ferbliuw ûntsnapte. Hy skuorde in besykster mei, dy 't hjirby slim ferwûne rekke. De frou tocht dat se in spesjale relaasje mei de aap hie, se besocht him dêrom fjouwer dagen yn 'e wike. De frou stelde de bistetún oanspraaklik foar de skea.
Yn ien fan de restaurants fan de bistetún rekken nei de oanfal op de frou noch trije minsken ferwûne. Uteinlik waard Bokito nei in oere útskeakele mei in ferdôvingsgewear, wêrnei 't er yn syn ferbliuw werompleatst waard. De bistetún, dêr 't op dat stuit tûzenen minsken oanwêzich wiene, moast fanwege it ynsidint ûntromme wurde. . It wie net de earste kear dat Bokito op aventoer gie, yn de simmer fan 2004 wie Bokito alris út syn ferbliuw yn Berlyn ûntsnapt. Hy klom doe oer in trije meter hege glêzen wand. Hy wie dêrby net agressyf en liet him troch it personiel sûnder problemen werombringe nei syn hok. Blijdorp naam maatregels om nije ûnbedoelde aventoeren fan Bokito tsjin te gean. Yn de media waard in term foar dizze maatregels yntrodusearre: "bokitoproof". It waard it wurd fan it jier yn 2007.
Bokito soarge foar tsien neikommelingen wêrfan de tsiende yn febrewaris 2022 waard net ferwachte de mem fan it jong Aya siet oan de antikonsjepsjepillen mar die wurken blykber net sa as it moast. Bokito ferstoar op 4 april 2023, yn 'e âldens fan 27 jier.
Hakuna & Matata
thumb|right|260px Hakuna en Matata, wiene twa pantserkrokodillen dy 't koart nei-inoar yn Blijdorp op hiel hege leeftiid ferstoarn (yn 2014 en 2015 ). Sy wiene sawat 100 en 85 jier âld en hiene it bombardemint op Rotterdam oerlibbe yn 1940. Se wiene de âldste pantserkrokodillen yn in bistetún yn de wrâld en sy soene neffens de oerlevering oan de Diergaarde skonken wêze troch Josephine Baker.
List fan planetoïden 8901-9000
Dit is in list fan planetoïden 8901-9000.
Hoogeveen (gemeente)
Hoogeveen (Nedersaksysk:  ' t Ogeveine of  ' t Oveine) is in gemeente yn it suden fan de Nederlânske provinsje Drinte. De gemeente hat ynwenners (, boarne: CBS) op in oerflak fan 129,25 km². It haadplak fan de gemeente is it plak Hoogeveen. De gemeente Hoogeveen waard yn syn hjoeddeistige foarm oprjochte yn 1998, troch de fúzje fan de eardere gemeente Hoogeveen mei in stikmannich gebietsdielen fan reedlike grutte fan sân omlizzende gemeenten.
Plakken
thumb|left|300px|Kaart fan de gemeente Hoogeveen De gemeente hat 11 offisjele kearnen, dêr't Hoogeveen fierwei de grutste fan is.
Gemeenteried
De gemeenteried fan Hoogeveen bestaat uit 31 zetels. Hierûnder stiet de gearstalling fan de gemeenteried sûnt 1998: {|
Almere (mar)
thumb|300px|De Almere. De Almere wie in mar of binnensee dy't op it plak lein hat, dêr't no parten fan Flevolân, de Markermar en de Iselmar lizze. De mar wurdt neamd yn it libbensferhaal fan de Angelsaksyske biskop Bonifatius. Hy fear yn 753 oer de Aelmere (mei it wurd 'ael' wurdt mooglik 'iel' bedoeld). Nei alle gedachten hat it wetter yn de Almere yn dy tiid swiet oant swak brak west. De tsjerke fan Utert hat fiskrjochten yn de mar hân.
Untstean en ein fan de Almere
Yn 44 nei Kristus neamde Pomponius Mela, in Romeinske ierdrykskundige, yn syn "De Choreographia" it wetter noch Lacus Flevo. Oare boarnen sprekke fan Flevum, dat flystream betsjut. De Flevomar ûntwikkele him nei de Romeinske Tiid troch ôfslach fan de wâlen ta de Almere.
Uteinlik hawwe inkele faktoaren der foar soarge dat út de Almere de Sudersee ûntstien is, te witten:
Wiltshire
thumb|200px|Flagge fan Wiltshire thumb|200px|Lizzing Wiltshire yn Ingelân Wiltshire is in seremonieel greefskip yn it súdwesten fan Ingelân, mei Trowbridge as haadplak. It bestiet nei alle gedachten al sûnt de iere 10e iuw. It grinzet oan de greefskippen Somerset yn it westen, Dorset en Hampshire yn it suden, Gloucestershire yn it noarden en Oxfordshire en Berkshire yn it easten. Mei de unitary authority fan Swindon omfiemet it greefskip 3.476 km2. It lânskip fan Wiltshire hat iepen flakten mei krythichten en brede dellingen. De leechflakte Salisbury Plains is ferneamd fanwege it megalitysk monumint Stonehenge.
Skiednis
Wiltshire hat in protte archeologyske oerbliuwsels fan foar de komst fan de Romeinen yn 43 nei Kr. De earste delsettingen yn de regio stamme út de Stientiid, Stonehenge en de stiensirkel by Avebury tsjûgje dêrfan. Tsjin de 7e iuw lei Wiltshire op de westlike grins fan it Angelsaksyske ryk, omdat de Somerset Levels en de Cranborne Chase in fierder oplûken nei it westen behindere. It greefskip waard yn 878 ferôvere troch de Denen, en nei de Normandyske ferovering fan Ingelân yn 1066 kaam it oan de Engelse kroan en de katolike tsjerke.
Wiltshire stipe yn de Ingelske boargerkriich fan de 17e iuw it Britske parlemint yn har striid mei kening Karel II. Op 13 july 1643 waarden de Parlemintaarjers troch de Royalisten yn Wiltshire ferslein by Devizes nei de Slach fan Roundway Down.
It yn 1810 foltôge Kennet en Avon Kanaal trochkrúst it greefskip; it waard oanlein om it frachtferfier tusken de havenstêd Bristol en de Ingelske haadstêd Londen ienfâldiger te meitsjen. Nei de oanlis fan de Great Western Railway yn 1833 naam de betsjutting fan it kanaal ôf.