cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Romeinske Ryk
thumb|right|230px|De Romeinen op harren pyk It Romeinske Ryk (Latynsk: Imperium Romanum) wie in histoarysk ryk dat it gebiet om de Midlânske See omfieme. It ûntstean wurdt meastentiids datearre mei it oantrêden fan Augustus oan it begjin fan de jiertelling en einiget mei it opdielen fan it ryk yn in westlik en eastlik part (395). It hiele gebiet om de Midlânske See hinne hearde by it ryk en it omfieme ek West-Jeropa bûten Ierlân. It wie de opfolger fan de Romeinske Republyk en hie Rome as sintrum fan de macht.
Oarsprong en útwreidzjen
thumb|right|150px|Keizer [[Gaius Julius Caesar Octavianus|Augustus]] It ferskil mei de Republyk wie benammen fan politike aard. De Romeinske steat is ûntstien út de polis fan Rome yn it gea fan Latium yn Itaalje, neffens de leginde stifte yn 753 f.Kr. troch Romulus en Remus. Yn de, neffens de Romeinske oerlevering twahûndertfyftich jier duorjende (753 - 509 f.Kr.) keningstiid, binne der nei Romulus noch seis (gruttendiels legindaryske) keningen west. Yn 509 f.Kr. waard kening Tarquinius Superbus de stêd útjage. Hy hie troch syn tirannike gedrach in grutte haat oer him ôfroppen. Hjirnei waard de stêd in republyk mei in bjusterbaarlike kriichsmasine (it Romeinske leger) en in goed rinnend systeem fan ynstellings en wetten. Binnen in pear iuwen waard Itaalje feriene ûnder Romeinske lieding. Dat barde troch bûnsgenoatskippen oan te gean mei buorfolken mar ek troch agressive ekspânsje-oarloggen. Ut Itaalje wei oermastere Rome it hiele Middellânske See gebiet. Earst wie Kartago oan bar, dêrnei waarden de hellenistyske steaten yn it easten en súdeasten fan de see ûnderwurpen. Op itselde stuit kaam ek West-Jeropa ûnder Romeinsk gesach. It ryk waard dêrtroch sa grut dat de republikeinske struktueren net mear tarikkend wienen.
Bestjoer
right|thumb|Oerbliuwels fan in Romeinske [[fort yn Hardknott, Cumbria, Ingelân.]] Yn dat mânske ryk waard in protte talen sprutsen, mar twa talen wiene fan algemien belang: it Latyn yn it westen en it Gryksk yn het Hellenistyske easten. De bestjoerders en de yntellektuele elite sprutsen beide talen as lingua franca.
De Romeinen koenen dat grutte gebiet behearskje troch in "ferdiel en hearsk" polityk. Guon boargers dy't loyaal meiwurken krigen it fûl begearde Romeinsk boargerrjocht. Opmerklik yn dat ferbân is de wize wêrop't de Romeinen mei harren kultuer en godstsjinst omgongen: de Romeinen namen "nije" goaden fan ynlive folken maklik op yn harren "Pantheon" en salang't de keizer (Rome) mar erkend wurde (en de dêrby hearrende plichten neikommen waarden) koe fierder elkenien neffens de eigen kultuer en godstsjinst libje neist oaren. Bûten in superieur leger wie dat in grûnslach foar de "Pax Romana" dy't iuwenlang in wisse rêst brocht en de hannel en wittenskip befoardere.
Opdieling fan it ryk
thumb|right|230px|De splitsing fan it Romeinske Ryk Troch it ôfgryslik grutte gebiet dat it Ryk besloech, waard it hieltyd slimmer it hiele ryk as ienheidsteat ta bestjoeren. Foaral om't de ferskate provinsjes útienrinnende behoefte en problemen hienen dy't in ferskillende oanpak frege. Om 300 hinne waard dêrom it Ryk bestjoerlik ferdield yn in Gryksktalich eastlik part en Latynsk westlik part. It doel wie dat it ryk nei bûten ta as in ienheid funksjonearje bliuwe soe ûnder ien inkel regear. Mar yntern en dan foaral op militêr-definsyf, ekonomysk en belestinggebiet, soenen de twa dielen safolle mooglik foar harren sels soargje. Nei ferrin fan tiid evoluearre dat systeem nei in de facto ferdieling. Yn 330 waard troch keizer Konstantyn de Grutte ek de haadstêd ferpleatst fan Rome nei Byzantium yn it ekonomysk en militêr wichtige eastlik part. Byzantium waard omdoopt ta Nova Roma mar wie al gau better bekend as Konstantinopel (=De stêd fan Konstantyn). Yn 395 wie it ryk foargoed ferdield yn in westlik en eastlik part. Konstantinopel bleau de algemien erkende haadstêd fan it eastlike part mar yn it westen wiksele de haadstêd inkele kearen. Dat joech ek de ûnwisse tastân yn it West-Romeinske Ryk oan. Nei Rome waarden efterinoar Milaan, Trier en Ravenna haadstêd fan it West-Romeinske ryk.
De komst fan it kristendom betsjutte in grutte omkear foar it Ryk. Mei ynearsten swiere ferfolgings fan de kristenen omdat dizzen gjin godlike eare oan de keizers en de Romeinske goaden bewize woenen, waard it kristendom yn 313 troch Konstantyn erkend en yn 392 troch keizer Teodosius I sels oant steatsgodstjinst ferheft. Doe waarden de rollen omkeard en brutsen der foar net-kristenen swiere tiden oan.
De ein klassikerfan it West-Romeinske Ryk
Yn de earste iuwen waarden der al folken opnommen yn it ryk mei de status fan foederaty. Fan de 4e iuw ôf barde dat hieltyd faker. Benammen in protte Germaanske folken krigen tastimming harren te festigjen yn it Romeinske ryk. As foederaty krigen sy beskerming yn ruil foar militêre tsjinstferliening. Sy leveren helptroepen foar de legioenen en koenen opgong meitsje yn it leger. In protte bekende Germaanske oanfierders dy’t letter yn opstân kamen tsjin Rome, lykas Arminius, Julius Civilis en Alarik – begûn harren karriêre yn it Romeinske leger. De foederaty wienen ek net altyd betrouber, benammen de opstân fan de Fisigoaten yn 395 soarge foar yn protte oerlêst yn it ryk.
Troch opstannen en rebûlje yn de 5e iuw sette de Romeinske hearskippij harren fierder del en waarden de foederaty yn it westlik ryk hieltyd ûnôfhinkliker. Sy kamen wol gauris yn opstân en likernôch 455 ûntstie der yn sitewaasje dat it sintraal gesach gjin belestingsinten mear binnen krige. De lokale Romeinske autoriteiten waarden oan de kant skood en foederaty as de Fisigoaten en de Boergonden namen de leie sels yn hannen, hja stiften eigen keninkriken.
Yn it leger wie in parallelle ûntwikkeling geande. Sûnt de twadde helte fan de 5e iuw waard de militêre krêft fan it leger sawat alhiel basearre op foederaty ienheden. Yn 451 koe Attila de Hun allinnich ferslein wurde mei help fan de foederaty (Fisigoaten, Boergonden, Franken en Alanen). Op it lêst wie ien fan dizze foederaty, de Germaanske stam fan de Herulen, ferantwurdlik foar de ein fan it West-Romeinske Ryk. Harren lêste keizer Romulus Augustulus waard yn 476 ôfset troch de oerbefelhawwer fan it leger, de Germaan Odoaker.
Trajanus
thumb|200px|right|Trajanus Markus Ulpius Trajanus (Latyn: Marcus Ulpius Traianus), 18 septimber 53 - 8 augustus 117, wie keizer fan it Romeinske Ryk (98 - 117). Under syn bewâld krige it ryk har grutste útwreiding. Hy wie de saneamde twadde fan de adoptyfkeizers en mooglik de bêste keizer dy't Rome oait hân hat.
Jeugd en opgong
Trajanus wie de oerwûne soan fan in senator en generaal út in ferneamde Etruskysk famylje, de Ulpii. Dizze famylje hie har koart nei de Twadde Punyske oarloch fêstige yn de provinsje Baetika yn Spanje.
Trajanus waard berne yn de stêd Itálica yn Baetica en makke opgong yn it Romeinske leger as militêr. Hy die mei oan de fjildtochten fan keizer Domitianus tsjin de Germanen. Doe't dizze keizer yn 96 fermoarde waard, wie Trajanus ien fan syn wichtichste legeroanfierders en tige populêr by it leger. Nerva, de opfolger fan Domitianus hie sels gjin goeie relaasje mei it leger, dêrom adoptearre hy Trajanus en makke him ta syn kroanprins. Doe't Nerva op 25 jannewaris 98 ferstoar koe Trajanus him yn alle rêst opfolgje.
De Dasyske oarloggen
Trajanus is foaral bekend wurden as fjildhear. Yn 101 hâlde hy in strafekspedysje tsjin it keninkryk Daasje, omdat de Romeinen ûnder keizer Domitianus in oantal kearen fernederjend ferlern hiene. Trajanus late syn troepen de Donau oer en twong kening Desebalus nei in jier kriich him te ûnderwerpen oan de Romeinske macht. Trajanus hâlde in segetocht troch Rome en krige fan it folk de earetitel Dacicus Maximus.
Mar de fersleine Desebalus krige stipe fan oare naasjes benoarden de Donau en kaam tsjin de Romeinen yn opstân. Opnij kaam Trajanus mei it leger yn aksje. Diskear boude hy in brêge oer de Donau en foel Daasje binnen. De opstân fan Desebalus waard troch de Romeinen op gewelddiedige wize ûnderdrukt wêrby in grut part fan de Dasyske befolking útmoarde waard. Yn 106 hie Trajanus de Daasjers ferslein en hiel harren gebiet oermastere. De haadstêd Sarmizegetusa wie ferwoaste en Desebalus sels himsels tekoart dien. It oermastere Daasje waard as provinsje kompleet ynlive by it Romeinske ryk. Op de púnfallen fan de âlde haadstêd waard in nije stêd boud: Colonia Ulpia Traiana. Omdat de oarspronklike befolking sawat útrûge wie waard it gebiet opnij befolke mei Romeinske kolonisten.
Utwreiding nei it easten
Om deselde tiid hinne kaam der ek in ein oan it selsstannich keninkryk fan Nabatea. By de dea fan de lêste kening wie by testamint bepaald, dat it gebiet by it Romeinske Ryk komme soe. Sa ûntstie de provinsje Arabia Petrea, dy't it hjoeddeiske Jordaanje en in stikje Saûdy-Araabje omfette.
It tiidrek fan frede
De neikommende sân jierren hearske Trajanus as boarger-keizer en waard troch it folk tige wurdearre. Ek kaam der in ein oan de ferfolgings fan Kristenen. Trajanus fûn dat hja mei rêst litten wurden moasten salang at sy mar net al te opsichtich harren leauwen blike lieten. Yn hiel it ryk waard in dizze tiid in protte nije gebouwen set, û.o. it foarum dat noch hieltyd bestiet yn Rome.
Grutste omfang fan it ryk
left|thumb|400px|It Romeinske ryk op har grutst Yn 113 gie Trajanus der noch in lêste kear op út om te striden, diskear tsjin de Parthen. Oanlieding foar de kriich wie de ivige twistappel Armeenje. Al sûnt de tiid fan keizer Nearo hienen de Romeinen en de Parthen om bar de ynfloed oer Armeenje dield. Diskear kaam der in foarst op 'e troan dy't Trajanus net nei it sin wie. Hy luts it lân yn, sette de kening ôf en live it gebiet by it Romeinske ryk yn. Dêrnei kearde hy him tsjin it Parthyske Ryk sels en oermastere Mesopotaamje, earst Babylon, dan Seleucia en úteinlik Ctesiphon yn 116. Hy luts fierder oant en mei de Golfkust en ferklearre Mesopotaamje ta nije provinsje. Hy wie te âld om yn de fuotspoaren fan Aleksander de Grutte te kommen, mar luts wol Khuzestan yn dêr't er Susa oermastere en kening Osroes ôfsette en him ferfong troch in strieman: (Parthamaspates). Under it bewâld fan Trajanus hie it Romeinske Ryk har grutste útwreiding behelle en soe nea mear sa fier eastlik har macht jilde litte.
Nei dat momint gong it lykwols mei Trajanus yn de bedelte. Der wienen tsjinfallers. Oan de Tigris, êfter syn rech om, wegere it fort fan Hatra har oer te jaan en kaam it Joadske folk yn opstân. Koart dêrnei kaam ek it folk yn Mesopotaamje yn opstân en rûn syn sûnens tebek. Op it lêst fan 116 wie hy yn Silysje en waard slim siik. Hy soe oant 8 augustus 117 libje. Op syn stjerbêd joech hy it keizerskip oer oan Hadrianus, syn adoptearre soan.
Neilittenskip
Trajanus waard nei syn tiid sjoen as in soarte model-keizer. Eltse nije keizer waard oant yn de Byzantynske tiid ynhuldige mei de bea felicitor Augusto, melior Traiano (mei hy lokkiger as Gaius Julius Caesar Octavianus en better as Trajanus wêze).
Nederlânske nûmer-1 hits
Dit is in oersjoch fan de Nederlânske nûmer-1 hits neffens de Nederlânske Top 40.
A - F
Sjoch Artysten A-F.
G - L
Sjoch Artysten G-L.
U - Z
Sjoch Artysten U-Z.
Grutste fal fan nûmer 1
.
Jonge artysten mei in nûmer 1 hit
It getal tusken heakjes jout de leaftyd oan.
Alde artysten mei in nûmer 1 hit.
It getal tusken heakjes jout de leaftyd oan.
Langste perioade tusken in nûmer 1 hit
* De earste hit wie as duo Sonny & Cher, de twadde solo. ** De earste hit wie as groep Nena, de twadde solo.
Middellânske See
Geografy
De Middellânske See foarmet de grins tusken Jeropa en Afrika en foar in part ek dy tusken Jeropa en Aazje. It is fia de Strjitte fan Gibraltar (tusken Spanje en Marokko) ferbûn mei de Atlantyske Oseaan en fia de Bosporus mei de Swarte See, dy't neffens guon betinkens (mar net neffens it deistich spraakgebrûk) ek ta de Middellânske See heart. De ferbining mei de Reade See is in keunstmjittige en ferrint fia it Suezkanaal yn Egypte.
De Middellânske See kin opdield wurde yn in Westlik Bekken en in Eastlik Bekken. De grins wurdt ornaris lein by it eilân Sisylje, dat mei de tean fan 'e Lears fan Itaalje en de noardwestkust fan Tuneezje in natuerlike fersmelling fan 'e see foarmet. Ta de Middellânske See hearre ferskate lytsere seeën, mei dêrûnder yn it Westlik Bekken de Alboransee, de Baleaarske See, de See fan Sardynje, de Ligueryske See en de Tyrreenske See, en yn it Eastlik Bekken de Adriatyske See, de Ioanyske See, de Golf fan Sirte, de Libyske See, de Levantynske See en de Egeyske See, wêrfan't dy lêste sels wer de Kretinzyske See, de Ikaryske See, de Myrtoaanske See en de Trasyske See omfiemet.
Eilannen
De wichtichste eilannen dy't yn de Middellânske See lizze, binne:
Lannen
Lannen dy’t oan de Middellânske See grinzje binne:
Rivieren
De Nyl is fierwei de grutste rivier dyt útmûnet yn de Middellânske See. Alle oare grutte rivieren (langer as 400 kilometer) dy´t yn de Middellânske See útmûnje, ûntspringe yn Jeropa. Fan west nei east binne dat: de Ebro, de Rhône, de Tiber, de Po, de Adige (Etsch) en de Maritsa (Evros).
Middellânske Seeklimaat
It Middellânske Seeklimaat wurd ek wol Mediterraansk klimaat neamd. De term Middellânske Seeklimaat ferwiist nei it klimaat yn lannen rûn de Middellânske See. De grutte, relatyf waarme, wettermassa is fan grutte ynfloed op de lannen om de Middellânske See. De noardlik lizzende lannen binne dêrtroch relatyf waarm, de súdlike lannen relatyf koel. De simmers binne waarm en de winters, wêryn't de measte rein falt, binne sêft. It Mediterraansk klimaat makket ûnderdiel út fan it subtropyske klimaatgebiet.
Kapitalisme
Neffens it kapitalisme is de risping fan it wurk privee-eigendom. Yn de measte kapitalistyske lannen foarmet it kapitalisme in stelsel dêr't de produksjemiddels yn hannen fan partikulieren by binne, foar wa't se as kaptaal in boarne fan ynkomsten binne. It stipet dêrby in frije merkekonomy. Foar Liberalen, konservativen en kapitalisten is it privee-eigendom in betingst foar de frijheid fan de minske.
It ûntstean fan it kapitalisme rint lykop mei de Yndustriële Revolúsje yn West-Jeropa.
Jan Wieger Tysma
Jan Wieger Tysma, (De Gaastmar, 28 jannewaris 1880 - Ljouwert, 13 desimber 1937) wie in abbekaat.
Wurke earst as abbekaat, letter as kantonrjochter yn Ljouwert (1930-1937). Wie in populêr AR-foaroanman en propagandist fan it Bûn foar Frijwillige Lânstoarm.
Skandinavysk Heechlân
It Skandinavysk Heechlân (Noarsk: Skandinaviske Fjellkjede; Sweedsk: Skanderna; Finsk: Skandit) is in berchtme dat yn it binnenlân fan it Skandinavysk Skiereilân oer in lingte fan 1.700 km fan noard nei súd rint. It is trochinoar 320 km breed, en beslacht dielen fan Noarwegen, Sweden en Finlân. De Noarsk-Sweedske grins is fierhinne útset by de heechste toppen fan it Skandinavysk Heechlân lâns.
It Skandinavysk Heechlân is net in tige heech berchtme, mei't de berchtoppen yn it prehistoaryske tiidrek ûnder ferskate iistiden efterinoar troch gletsjers ôfsliten binne. It heechste punt wurdt foarme troch de berch Galdhøppigen, yn súdlik Noarwegen, dy't in hichte fan 2.469 m hat. De heechste berch oan 'e Sweedske kant is de Kebnekaise (2.104 m), wylst yn Finlân it heechste punt de berch de Halti (1.324 m) is. Wat noardliker oft men komt, wat leger oft it Skandinavysk Heechlân wurdt, al is it oan 'e râne fan 'e poalsirkel noch altyd 2.000 m heech. Tsjin 'e tiid dat it de Noardkaap berikt, bestiet it lykwols út net folle mear as heuvels.
Oan 'e westkant is der in steile delgong nei de fjelden en fjorden fan 'e Noarske kust en de Atlantyske Oseaan, wylst de eastside fan it heechlân folle stadiger oergiet yn it Sweedske leechlân. It berchtme rint rûchwei yn in noard-súdrjochting, mar krommet yn it suden nei it westen ta fuort. Yn noardlik Noarwegen hat de eastkant fan it Skandinavysk Heechlân permafrost fan 500-600 m hichte ôf, en de westkant fan 800-900 m hichte ôf. It berchtme bestiet út Prekambryske en Paleosoyske rotsen, en makket diel út fan in stelsel fan bergen dêr't yn geologysk opsjoch it Kaledoanysk Heechlân fan Skotlân en de Appalachen yn Noard-Amearika ek ta hearre.
Bełżec (ferneatigingskamp)
thumb|250px|Konsintraasjekampen yn East-Europa
right|thumb|250px|Fan de Britske ynljochtigetsjinst ûntsifere berjocht fan SS-Sturmbannführer Hermann Höfle fan 11 jannewaris 1943 mei de befêstiging fan it deadwaan fan 434.508 persoanen yn Bełżec Ferneatigingskamp Bełżec, by it plak Bełżec yn it Lublin-distrikt yn Poalen, wie it earste Dútske ferneatigingskamp dat yn de Twadde Wrâldkriich troch de nazi's - yn it ramt fan Aktion Reinhard stifte waard.
It kamp wie fan 17 maart 1942 oant ein juny 1943 yn bedriuw. Der waarden tusken de 430.000 en 500.000 joaden fermoarde yn Bełżec en ek in ûnbekend tal Poalen en Roma; wierskynlik hawwe mar twa joaden it kamp oerlibbe: Rudolf Reder en Chaim Hirszman.
Skiednis
Christian Wirth en Gottlieb Hering krigen de lieding oer it kamp. Beide hiene by de Dútske plysje wurke en warber west by Tiergarten vier (yn 't koart T4), it eutanasy-programma fan it Tredde Ryk. Wirth hie ferantwurdlik west foar it fergassen fan handicapten yn Brandenboarch yn de jierren '30.
Gaskeamers
Yn Bełżec waard keazen foar fêst gaskeamers, dêr't koalstofmonokside yn brûkt waard. Yn Chełmno wiene earder gasweinen foar it fergassen brûkt, maar dat foldie net fanwege it grutte tal minsken dat ombrocht wurde moast. Op de lêste dei dat Bełżec yn Dútske hannen wie, waarden noch joadske kantoarlju fergast om har foar altyd swije te litten. De trije gaskeamers fan it kamp waarden 17 maart 1942 yn gebrûk naam en seagen der oan de bûtekant as gewoane houten barakken út. Nei oankomst op it perron waard it grutstepart fan de finzenen fuortendaliks de gaskeamer yndreaun en fergast; in minderheid waard brûkt om lichems út de gaskeamers te heljen en te bedobjen, en om klean en oare besittings fan de slachtoffers te sortearjen. Dy arbeiders waarden om de safolle tiid ek ombrocht om in opstân foar te kommen. It ferneatigingsproses heakke lykwols geregeldwei: de oanfier fan gas nei de gaskeamers gie faak stikken en de liken yn de massagrêven swollen op troch de waarmte fan de ûntbining en kamen sa bleat te lizzen. It lêste waard yn lettere ferneatigingskampen foarkaam troch de deaden te ferbaarnen.
Rjochtsferfolging
Christian Wirth, de haadkommandant, waard yn 1944 yn Itaalje deadien. Gottlieb Hering stoar hjerst 1945 yn in fjildhospitaal yn Heilbronn. Mar ien SS'er dy't yn it kamp wurke hie, Josef Oberhauser, waard foar in rjochtbank brocht. Yn 1965 krige hy oant 4,5 jier selstraf. Hy stoar yn 1979.
July 2010 waard Samuel Kunz (1921), in eardere beweitser fan it kamp yn steat fan beskuldiging steld fanwege oarlochsmisdieden. Kunz wurke fan jannewaris 1942 oant july 1943 yn Bełżec. Hy soe sels by twa barrens tsien joaden deasketten hawwe. Syn namme kaam boppedriuwen yn it ûndersyk foar it proses tsjin John Demjanjuk. Samuel Kunz stoar foardat er berjochte wurde koe, yn de âldens fan 89 jier, op 18 novimber 2010.
Hendrik-Ido-Ambacht
Hendrik-Ido-Ambacht is in plak en gemeente yn de Nederlânske provinsje Súd-Hollân. Yn 2022 hat de gemeente neffens it CBS likernôch 32.000 ynwenners.
Leechtsjerk
Leechtsjerk (Leegkerk) is in lyts doarp yn de gemeente Grins yn de provinsje Grinslân yn Nederlân.
Hendrik-Ido-Ambacht
Hendrik-Ido-Ambacht leit yn de Zwijndrechter Waard (in diel fan it eilân Iselmûn) en grinzet oan de gemeenten Ridderkerk, Alblasserdam, Papendrecht en Zwijndrecht en oan de rivieren de Noard en it Waaltsje.
Leechtsjerk
De tsjerke is in 15e iuwske tsjerke, dy't boud is op de fûneminten fan in tsjerke út de 13e iuw, dy't yn 1501 platbaarnd is troch de Saksyske boarchgreve Hugo van Leising, tagelyk mei it doetiidske doarp.
Hendrik-Ido-Ambacht
Der binne grutte strang grifformearde tsjerken.
Leechtsjerk
Wilens is Heechtsjerk oan Grins fêstgroeid, mar Leechtsjerk leit noch frij yn it lânskip.
''
Hendrik-Ido-Ambacht
Hendrik-Ido-Ambacht wurket gear mei inkele buorgemeenten yn it regioferbân Drechtstêden en hat in stêdebân mei Bergen (Nedersaksen) yn Dútslân.
Boargemasters
Boargemasters sûnt 1896:
Gemeenteried
De gemeenteried sûnt 1990:
¹ 1994-1998: CU = GPV + RPF
left|thumb|Dykhuzen left|thumb|Ald Grifformearde tsjerke
Marksisme
It marksisme is ien fan de belangrykste streamingen yn it sosjalisme en kommunisme. It is in samling fan ideeën en teoryen dy't skreaun binne troch Karl Marx en Friedrich Engels yn de 19e iuw. Ekonomyske en maatskiplike fragen en de ynfloed dêrfan yn de filosofy en polityk waarden troch Marx en Engels wittenskiplik ûndersocht. Doel fan it marksisme is in maatskiplike feroaring. Yn 'e rin fan de tiid kamen der op oare wittenskiplike mêden ek marksistyske teoryen sa as yn de filosofy, sosjology en literatuer.
Marchjepôle
thumb|300px|Sicht op Marchjepolle fan de ouwer by [[Eastersee ôf]] De Marchjepôle is it grutste eilân yn de Tsjûkemar. Lykas de Tsjûkepôle is it in keunstmjittich eilân; it is oanlein as part fan it werynrjochtingsplan foar de Tsjûkemar fan De Marrekrite, yn 1997.
In grut stik fan De Marchjepôle is geskikt foar rekreaasje. Der is ek in stik strân.
Trond Sollied
Trond Johan Sollied (Mo i Rana, 29 april 1959) is in Noarske âld-fuotballer, meastal spyljend yn de ferdigening. Tsjintwurdich is hy trainer, lêsten by fuotbalklup SK It Hearrenfean.
Biografy
Sollied kaam yn syn karriêre as spiler út foar de Noarske klups Mo IL, Vålerenga IF, Rosenborg BK en Bodø Glimt. Hy spile 15 kear foar de nasjonale fuotbalploech fan Noarwegen, hjiryn wist hy ien kear te skoaren. Sollied stoppe yn 1993 mei fuotbaljen, wylst hy yn 1992 al begûn wie mei it trainen fan syn ploech Bodø Glimt, dat doe útkaam yn de earste difyzje, it twadde nivo yn Noarwegen. Yn dat earste jier as trainer waard hy fuortendaliks kampioen. It jier dêrop, doe’t hy al stoppe wie mei fuotbaljen, waard Bodø Glimt twadde op it heechste nivo, en wûn er it toernoai om de Noarske beker. Yn 1996 waard hy ûntslein troch Bodø Glimt en helle Rosenborg him yn 1997 as assistint fan Nils Arne Eggen. Yn 1998 waard hy haadtrainer fan de klup en helle hy de kwartfinale fan de Champions League.
Yn 1999 waard Sollied trainer fan AA Gent. In seizoen letter makke Sollied de oerstap nei de Belgyske topploech Klup Brugge. Yn fiif jier waard hy mei dy klup twa kear lânskampioen en wûn hy twa kear de beker en de Superkup. Yn de Champions League waard de ploech in duchtige tsjinstanner en mei ûnder mear oerwinnings op Ajax en AC Milan makke Sollied al rap namme as trainer yn Jeropa. Hy bleau oant 2005 by Klup Brugge en stapte doe oer nei Olympiakos Piraeus út Grikelân. Dêr waard er nei rom in jier ûntslein omdat de resultaten yn de Champions League efter bleaunen by de ferwachtings. Wol wit hy mei syn ploech it lânskampioenskip en de Grykske Superkup te winnen. Hy kaam yn 2007 werom by syn âlde klup AA Gent.
Yn 2008 waard Sollied de haadtrainer fan SK It Hearrenfean. Hy folge tegearre mei syn assistint Chris van Puyvelde Gertjan Verbeek op. Yn it seizoen 2008/2009, it earste jier ûnder de lieding fan Sollied, waard fuortendaliks de KNVB-beker wûn. Oan it begjin fan it seizoen 2009/2010 waard Sollied ûntslein troch SK It Hearrenfean. Der soe in te grut ferskil yn de manier fan arbeidzjen wêze.
Fuort nei syn ûntslach waard der fan grute dat Sollied de nije bûnstrainer fan Noarwegen wurde soe.
As spiler
Nasjonale ploech:
As trainer
Mei Bodø/Glimt: Mei Rosenborg: Mei Klup Brugge: Mei Olympiakos: Mei SK It Hearrenfean:
Balkan
thumb|300px|It Balkanskiereilân. De rivieren [[Soča (rivier)|Soča, Krka, Sava en Donau foarmje de grinzen fan it gebiet]]
De Balkan of Balkanskiereilân foarmet it eastlikste skiereilân fan de trije grutte skiereilannen yn Europa en waard foar it earst yn 1808 sa neamd troch de Dútske geograaf August Zeune. It wurdt yn it noarden begrinze troch de rivieren Sava en Donau en yn it noardwesten troch de line Triëst - Ljubljana. It ûntlient syn namme oan in berchrige yn Bulgarije dy't troch de Turken (en no ek troch de measte oare folken, mar net troch de Bulgaren) Balkan neamd wurdt, wat Beboske Berchtme betsjut. De Bulgaren hawwe it oer it Stara Planina (Стара Планина). Mei dy oantsjutting, dy't Ald Berch betsjut, doele se allinnich op it berchtme en net op it skiereilân.
Tjeerd Jacob Twijnstra
Tjeerd Jacob Twijnstra (Akkrum, 17 augustus 1890 - Amsterdam 22 april 1959) wie in feefoerfabrikant fan Akkrum. Hy wie in soan fan Ulbe Twijnstra, oaljefabrikant, en Hiske Bouma. Troude op 9 july 1913 mei Mary Sylvia Berkhout. Ut dit houlik waarden twa soannen en trije dochters berne. Sûnt 1915 direkteur fan Ulbe Twijnstra's oaljefabriken NV yn Akkrum.
Park Heremastate
thumb|Kronkelpaad njonken de grutte fiver. Park Heremastate, yn de folksmûle de Pörte, is in park op De Jouwer, gemeente De Fryske Marren, dat oanlein waard as tún fan Heremastate. Nei de oankeap fan Park Heremastate troch de gemeente Haskerlân yn 1940, waard it park iepenbiere romte en foar eltsenien tagonklik.
Yn it easten grinzet Park Heremastate oan de Midstrjitte. Dy leit yn it ferlingde fan de steatige oprydleane fan it park. Oan de noardkant waard it park oant koartlyn omsletten troch de Griene Dyk en de Sylroede (efter de Jouster slûs). No leit der tusken Heremastate en de Griene Dyk in passantenhaven. Oan de westkant waarden de grientetúntsjes fan it park oant ein tweintichste iuw troch de Jonkersleat omseame. De Jonkersleat dêr en de grientetúntsjes binne opoffere foar de oanlis fan in opberchhaven foar leden fan J.W.S. De súdkant grinzet oan in restant fan de Boeresingel en oan natoerterrein De Famberhorst.
Skiednis
Yn 1466 stie op dit plak al in stins mei in grêft der omhinne. De stins waard yn 1580 ôfbrutsen. Yn de Tachtichjierrige Oarloch waard dêr 1589 in ferdigeningsskâns oanlein. Om 1625 hinne waard op it steed fan de âlde stins in state setten.
Om 1670 hinne waard troch Egbert fan Baerdt in nij ûntwerp fan state en hôvingen makke. Dy plannen waarden yn de rin fan 1670 útfierd. Yn 1689 waard in nije state boud. Omdat der rjocht fan oerpaad bestie, waard der in poartegebou boppe it oerpaad boud. De poarte is allang ferdwûn, mar âldere bewenners fan De Jouwer neame Park Heremastate no noch de Pörte.
Yn 1848 waard it hûs wer ferboud en krige it pân in lanliker oansjen. Yn dyselde tiid hat túnarsjitekt Roodbaard bydroegen oan it ûntwerp fan in Ingelske lânskipstún by state. De oarspronklike foarmen fan dat ûntwerp binne hjoed de dei noch te sjen. It park hat in soad âlde beammen, sa as knotte linebeammen, bûken en iken. Begjin 20e iuw waard it hûs opnij ferboud en fan 1910 oant 1922 wie it in sanatoarium (sjoch ek Beatrixoard). Yn 1924 waard it wer in wenhûs en waard it wengedielte lytser makke.
Doe't De Jouwer yn 1466 flekkerjocht krige, wie Tyepke Onema de besitter fan de stins. Fan 1679 oant 1940 bleau de famylje Vegelin van Claerbergen yn besit fan de state.
Yn 1940 is de state en it park troch de gemeente oankocht. Yn 1950 waard it gebou as gemeentehûs yn gebrûk nomd. Nei dy nije bestimming waarden de needsaaklike feroarings dien, wêrby't de grêft dimpt waard, de toer ôfbrutsen en kaam der nijbou oan de besteande state.
De Berch
It park sels is troch de iuwen hinne faak feroare. Yn de rin fan de 18e iuw is grif de ierden berch opsmiten mei dêrop in simmerhúske. Dêrwei koenen de bewenners in hiel ein sjen. Dy hichte bestiet noch en wurdt yn de folksmûle noch altiten berch neamd. It simmerhûs is der al lang net mear.
Yn de berch is destiids in kuolkelder makke. Yn de wintermoannen waarden stikken iis út de parkfiver helle en yn de kelder brocht wêrtroch't de romte yn de simmermoannen koel bleau.
Begjin fyftiger jierren waard op de berch in loftwachttoer boud. It bouwurk wie fan it type 8 en wie fyftjin meter heech. It wie yn de tiid fan de Kâlde Oarloch doe't in dekkend netwurk boud waard om fijanlike fleantugen te sinjalearjen. De toer waard bemanne troch frijwilligers. De measte loftwachttuorren yn Nederlân waarden tusken 1952 en 1955 boud, yn hiel Nederlân stiene 276. Doe't de KLD opheft waard binne de measte tuorren geandewei ôfbrutsen. De Jouster toer waard omtrint 1962-1963 ôfbrutsen.
Formele oanlis foar 1800
thumb|1716 Under it behear fan Hessel Vegelin fan Claerbergen (1655-1715) waard yn 1680 begûn mei de oanlis fan in grutte formele parktún. Yn de jierren dêrnei waard it park mear as ien kear yngreven feroare. Benammen de wetterpartijen waarden in tal kearen fergroeven en tichtsmiten. De formele oanlis begûn oan de ein fan de santjinde iuw mei it graven fan in grêft om it hûs en park. Yn it ûntwerp oerhearskje de geometryske foarmen, benammen de wetterfoarmen. In wichtich ûnderdiel fan de formele oanlis is de oprydleane fan 270 mei oan beide kanten linebeammen. Oan de súdwestlike kant fan de leane leit in berch mei boppe-op in simmerhúske (belvedêre) as útsjochpunt. It hûs oan de noardeastlike kant fan de oprydleane stiet yn direkte ferbining mei in rjochthoekige fiver.
Nei 1690 waarden in soad feroarings dien. Op in kaart fan 1691 binne losse fivers tekene. Op in oare kaart út 1702 binne de measte losse fivers tichtsmiten en is de grêft ferlein. Op in kaart út 1708 binne ek de lêste fivers dimpt en de grêft yn súdwestlike rjochting fergrutte, wêrtroch't in byld fan in Grand canal ûntstie.
In tekening út 1711 fan Johan, de soan fan Hessel, toant in sydoansjoch fan it simmerhúske. Nei it ferstjerren fan Hessel Vegelin van Claerbergen, kaam it lângoed yn besit fan soan Johan Vegelin fan Claerbergen (1690-1773). Under it behear fan Johan kamen meardere wizigingen ta stân. Bewarre bleaune plattegrûnen fan lânmjitter Willem Loré út 1715 en 1716 toane dy feroarings oan. Op in kaart út 1715 is te sjen dat rûne foarmen ferfongen waarden troch geometryske foarmen. It meast opfallend waie de oanlis fan in 270 meter lange oprydleane yn it ferlingde fan de Midstrjitte. Oan beide siden waarden beammen oanplante. Ek yn oare stikken fan it park waarden beammerigen oanplante om it formele karakter te fersterkjen. In sitewaasjekaart út 1735 lit sjen hoe't it park yn de tuskenlizzende tiid ûntwikkele is.
Om 1720 hinne waard it âlde hûs ôfbrutsen en it nije hûs foar de spegelfiver boud, wêrtroch't der binnen de oanlis twa tunen ûntstiene. Oars as de measte Fryske stinzen, waard dizze stins net oan de ein fan de oprydleane boud, mar healwei oan de noardlike sydkant fan de leane.
Ier lânskiplike oanlis 1800-1817
thumb|1811-1832 Yn de njoggentjinde iuw waard it park wer drastysk feroare. Valerius Lodewijk Vegelin van Claerbergen (1774-1844) wenne wyls op Heremastate. Under syn bewâld waard de formele tún feroare yn in lânskipspark dêr't rûne foarmen dominearren yn it padestelsel. Op de berch kaam in pyramide en it simmerhúske waard ferfongen. By de earste ûntwerpskets waard oanjûn: ''Echte Tekening Van de plantage achter de Berg met de loop van ’t water daarin op ’t Smalst circa 10 voetenbreed, op ’t breedst klein 30 voeten of 20 na verkiezing. N.B. op de Hoeken & in ’t Bosch Sparren bij ’t water treurwilligen & Italiaanse populieren. Bij de bruggen de grond aan de Eene kant laag Aan de Andre kant de grond Hoog.'' Bekend is dat Zocher jr. yn dizze jierren ek de stedswenning mei tún op de Nijstêd 150 yn Ljouwert oanlein hat. Mooglik wie hy ek belutsen by de tún fan Heremastate. Arsjitekt fan it hûs Heremastate wie yn dizze tiid de Ljouwerter stedsarsjitekt Van der Wielen.
Let lânskiplike oanlis nei 1817
thumb|1887 Yn de perioade 1828-1832 makke Lucas Pieters Roodbaard (1782-1851) in ûntwerp foar de nije oanlis. Hy wie ek belutsen by de útfiering fan de nije oanlis dy't yn 1832 út ein sette. De fiver by de yngong fan it park waard sa fergroeven, dat der optimaal sicht kaam út it hûs wei op it wetter. Tusken 1834 en 1839 kamen der mear ferfraaiings fan it park neffens it Roodbaardûntwerp. Oer de fivers kamen in Sineeske en in houten brêge. Mei it fergraven fan de fivers waarden hichteferskillen yn de wâlen makke. By de grutte fiver waard in grot oanlein.
Nei 1839 kamen der noch in tal oanpassings. Sa waard de formele berch ôfgroeven en yn lânskipsstyl werom brocht. Boppedat waard der in iiskelder ûnderyn de berch makke. De berch krige ek in wichtige funksje yn it stelsel fan sichtlinen op de omlizzende omjouwing. Yn de jierren 1845 en 1846 waarden in soad beammen oanplante troch de Jouster firma fan Wybren Krijns, wêrûnder swiere iken en in soad jonge iken. Undanks it feit dat de lânskipsstyl oer in oantal jierren yn fazes útfierd waard, bleau it park in ienheid mei in slingerjend padestelsel tusken de sichtlinen wêrtroch't it park optimaal ta syn rjocht kaam. Yn 1878 waard it park ferneamd om syn wetterpartijen, heech opgeande beammegroepen en griene gazons. Nei de oanlis fan in hartekamp kaam der yn 1891 in blommekas, de lettere oranjery.
Tweintichste iuw
Yn de tweintichste iuw waard de oriïntaasje fan Heremastate feroare. De leane waard yn 1988 nuij oanplante. Der stiet in tal jierren noch in obelisk. Yn 1952 waard de muzykkoepel boud. Yn 1960 kaam op inisjatyf fan Pleatslik Belang in volière yn it park mei meast tropyske fûgels.
It park is yn de santiger en tachtiger jierren fan de tweintichste iuw omkomd as feest- en evenemintenterrein om it iepenloftteater. Ek troch de jierlikse Agraryske Skou hie de natoer slim te lijen. Yn 1988 liet de gemeente Skarsterlân in renovaasjeplan ûntwikkelje, om it park yn de takomst syn âlde alluere werom te jaan. It presintearre plan soe in kealslach ûnder de iuwenâlde beammen betsjutte. Foar in soad minsken gie dy drastyske kap fierstente fier. De yn 1987 oprjochte stifting Freonen fan Heremastate kaam yn ferwar. Der waard in ludike aksje op tou setten wêrby't de bedrige beammen opfallende linten krigen. Dy aksje soarge foar in soad publisiteit, wêrnei't de gemeente besleat om in harksitting oer it plan te hâlden. Op dy sitting rûnen de emoasjes sa heech op, dat de gemeente besleat om it hiele plan yn te lûken.
Der kaam in nij plan mei as útgongspunt, stadige renovaasje fan it park en ferjonging fan beammen en ûnderbegroeiing. Sûnttiids is de ferwaarloazing fan it park gewoan trochgien wêrnei't de stifting Freonen fan Heremastate yn 1993 besleat om in brânbrief nei de gemeente te stjoeren. Dêrnei binne positive ûntwikkelings op 'e gleed komd: deasike beammen binne weihelle en 46 jonge linebeammen binne as ferfanging fan de rûge eksimplaren oan de oprydleane plante.
Freonen fan Heremastate
Neist de yn 1987 opjochte stifting "Freonen fan Heremastate" wie der noch in groepearring "Hâld Skarsterlân Moai" aktyf. Dy wiene dwaande mei ek oare natuerhistoarysk monuminten yn de gemeente Skarsterlân dwaande. Beide groepen krigen in sit yn meardere klankboerdgroepen. Yn 2009 waarden de krêften bondele wat op 19 novimber 2009 resultearre yn de oprjochting fan de feriening “Moai Skarsterlân”.
Stinzenfloara
De oait sa rike stinzenfloara fan it statige park hat de lêste desennia bot te lijen hân troch ûnder oare bouaktiviteiten yn it lânguod. Ek troch it hâlden fan iepenlofteveneminten is in diel fan de stinzefloara ferdwûn.
Fan guon soarten binne yn de iere maityd noch mar in pear eksimplaren oer, lykas holwoartel en it maitydsklokje. Stinsplanten as it liderke en de krokus soargje mei hûnderten dochs noch foar in fleurich blommekleed.
Soarten dy't noch yn it park foarkomme, binne ûnder oare it liderke, maitydsklokje, ier helmkrûd, holwoartel, krookje, anemoan, wylde tulp, grutte gersstjer, njirrewoartel en dûbele boskanemoan.
Fûgelsoarten
In soad fersteuringen yn en om it park (troch ûnder oare, eveneminten by it iepenloftteater, bouaktiviteiten en fandalisme hawwe der ta laat, dat de ea sa rike fûgelstân drastysk efterút gong is. De roekekoloanje yn de hege krunen fan de âlde beammen hat blykber nearne lêst fan en dijt noch allegeduerigen út.
Bob Seger
thumb|Bob Seger Robert Clark "Bob" Seger (Dearborn, Michigan, 6 maaie 1945) is in Amerikaanske rocksjonger en songwriter. Yn 2004 is hy opnomd yn de Rock and Roll Hall of Fame.
Hy is aktyf yn de muzykwrâld sûnt 1961. Seger waard ûnder oare beynfloede troch James Brown, Little Richard en Elvis Presley, om harren rezende stimmen.
Seger spile sûnt 1975/1976 hast altiten mei The Silver Bullet Band as begeliedingsband. Hy produsearre achttjin albums, wêrfan twa live-edysjes. Dêrneist brocht hy twa kompilaasjealbums út yn 1994 en 2003. Syn bêst ferkochte studioalbum is Against The Wind, dat op nûmer ien kaam yn de Billboard Album Top 200 en waard beleanne mei twa Grammy's. Oan de single Fire Lake fan dat album wurken Glenn Frey, Don Henley en Timothy Schmit fan The Eagles mei. Oare nûmers fan Seger dy't noch faak draaid wurde op de radio, binne Still The Same, Main Street, Night Moves, We've Got Tonight en Old Time Rock And Roll.
Seger hat sân kear de top tsien fan de Billboard Hot 100 berikt, wêrfan ien kear de nûmer ien-posysje mei de single Shakedown, dy't yn 1987 ek nûmer ien wie yn Kanada.
The Bob Seger System en solokarriêre
Yn 1968 tekene Seger in kontrakt by Capitol Records en foarme The Bob Seger System. It moast in protopunkband wurde. Harren earste single wie "2+2=?", in boadskip tsjin de oarloch. It liet waard in regionale hit yn Detroit, mar foel net op foar de rest fan de wrâld. Harren twadde single waard Ramblin' Gamblin' Man, dat wer in regionale hit waard, mar diskear ek de earste single fan Seger wie dy't yn de hitlisten binnenkaam, mei as heechste plak 17. Troch it súkses koe in (lykneamd) album útbrocht wurde yn 1969. Dat album bestoarme de Billboard 200 mei plak 62 as heechste notearring. Harren twadde album helle de hitlist net en Seger besleat om te stopjen en fierder te studearjen. Seger kaam yn 1970 ienkear werom mei The Bob Seger System mei harren lêste album Mongrel. Yn 1971 brocht Seger syn earste soloalbum út, it akûstyske Brand New Morning yn ferbân mei syn kontrakt by Capitol Records. Seger bleau oant 1975 solo aktyf, mar kaam mei syn singles net heger yn Amearika as plak 43. Ien fan de fjouwer singles dy't yn de Billboard Hot 100 kaam. Hjirneist brocht hy fiif singles út dy't de betreffende hitlist net berikten. Seger brocht elk jier in album út, wat it oantal albums út syn solokarriêre op fiif brocht.
The Silver Bullet Band
thumb|Bob Seger yn 1977 Mei The Silver Bullet Band, dy't oprjochte is yn 1974, hie Seger syn grutste súksessen. De band bestie oan it begjin út: Nei twa goedferkochte albums yn 1975 en 1976, folge Seger syn lanlike trochbraakpas yn 1976 mei syn tredde album yn gearwurking mei The Silver Bullet Band, Night Moves neamd. De single mei dy namme rikte oan it fjirde plak yn de Amerikaanske hitlist, en dêrneist rikte in oare single oant it 24e plak, Mainstreet neamd. Troch it súkses fan dy singles kaam it album Night Moves yn de top tsien fan de Amerikaanske albumlist en waarden syn twa eardere albums út 1975 en 1976 ek goed ferkocht. Yn 1978 naam hy it album Stranger In Town op, mei Still The Same (nr.4 yn de Feriene Steaten), We've Got Tonight (orizjineel skreaun as We've Got Tonite) (nr.13 yn de Feriene Steaten) en Old Time Rock And Roll, hoewol't dy destiids minder ûntfongen waard by de fans. We've Got Tonight waard letter faak covere, troch ûnder oare Kenny Rogers mei Sheena Easton en Ronan Keating.
Lauge Koch
thumb|Lauge Koch 1919, portret fan [[Johannes Achton Friis ]] Lauge Koch (Kærby bij Kalundboarch, 30 july 1892 – Kopenhagen, 5 juny 1964) wie in Deenske geolooch, poalûndersiker en heechlearaar. Hy hie de lieding fan 24 ekspedysjes nei Grienlân.
Koch beselskippe Knud Rasmussen op dy syn twadde Thule-ekspedysje (1916-1918) as geolooch en kartograaf. Yn de ekspedysje nei Noard-Grienlân (1920-1923) foltôge hy it yn kaart bringen fan de hiele kust fan Grienlân en 1921 wie er de earste minske dy't foet op it eilân Kaffeklubben sette. Hy sketste doe as earste in geologysk byld fan it goa. Sûnt hâlde Koch benei permanint op Grienlân, as oanfierder fan Deenske ekspedysjes. Yn 1938 liet hy middels loftfoto's sjen dat it 'Pearykanaal' dêr't salang nei socht wie, oars net as in fjord wie.
Koch syn arbeid smiet goed 200 publikaasjes op mei totaal sa'n 22.000 siden.
Earbetoan
Foar syn wittenskiplike fertsjinsten krige er ûnder oaren earedoktoraten fan de Universiteit fan Bazel en fan de Kanadeeske McGill University. Fieders waard hy twaris ûnderskieden troch de American Geographical Society (1924 en 1930) en yn 1949 ûntfong hy de Mary Clark Thompson Medal fan de National Academy of Sciences.
Dick van Zanten
Dick van Zanten (Lienden, 28 maart 1936 – Beek, 17 july 2021) wie in (langebaan)reedrider, notaris en sportbestjoerder.
Karriêre
Van Zanten makke yn de jierren 1960 diel út fan de Nederlandse Kernploeg Langebaanschaatsen. By it Nederlânske kampioenskippen reedriden allround 1962 einige hy op it sechde plak. Syn tiden wiene: 500 m: 45.9 (11 ); 5000 m: 8.43,6 (7 ); 1500 m: 2.27,0 (8) en 10.000 m: 18.58,8 (7). Winner waard doe de wrâldkampioen allround 1961 Henk van der Grift.
Nei syn reedrydkarriêre waard er notaris yn ’s-Heerenberg, mar de sport liet him net los. Yn de jierren 1970 waard Van Zanten bestjoerlik aktyf yn de Koninklijke Nederlandsche Schaatsenrijders Bond (KNSB). Hy wie vice-foarsitter fan de KNSB yn 1984 yn de tiid fan it ynsidint mei it ferdwûne dopingkofferke mei de urine fan de reedriders Ria Visser en Yvonne van Gennip yn it Radboud Sikehûs yn Nijmegen. Hy wie dejinge dy't ûnderweis nei Davos net goed wurden bûnsdokter Rob Pluijmers op 14 jannewaris 1985 mei syn auto yn Dútslân ophelle. Tegearre mei direkteur Jurjen Osinga ûndernaam er fergees in wiidweidige speurtocht om de koffer boppe wetter te krijen.
Yn 1984 rjochte er Stichting Start op, dy't topreedriders maatskiplik begeliede soe. Fan 1997 ôf wie er Earelid by de KNSB.
Privee
Dick van Zanten wie in soan fan Johannes van Zanten, in fersetsstrider yn de Twadde Wrâldoarloch. Hy wie troud mei âld-reedrydster Lotte Oostendorp en hie twa dochters.
Van Zanten ferstoar op 17 july 2021 yn de âldens fan 85 jier.
List fan planetoïden 8201-8300
Dit is in list fan planetoïden 8201-8300.
Ferset (Star Wars)
It Ferset (Ingelsk: Resistance) is in fiktive fersetsbeweging en paramilitêre organisaasje út 'e Star Wars-franchise, dy't striidt tsjin 'e faksistyske en diktatoriale Earste Oarder. De beweging waard yntrodusearre yn 'e film Star Wars: Episode VII – The Force Awakens (2015), it earste diel fan 'e Star Wars-ferfolchtrilogy. Behalven yn dy filmtrilogy is it Ferset ek yn 'e tekenfilmsearje Star Wars: Resistance (2018-2020) de wichtichste protagonist.
Fiktyf ûntstean
It ûntstean fan it Ferset hat syn woartels yn 'e útkomst fan 'e Galaktyske Boargeroarloch. Dat konflikt einige tritich jier earder mei de oerwinning fan it Rebelleferbûn op it Galaktysk Keizerryk fan 'e boasaardige keizer Palpatine. Neitiid liek it Stjerrestelsel foar it earst yn mear as tritich jier frede te krijen, mei't it Galaktysk Keizerryk yn 'e persoan fan grutfizier Mas Amedda formeel kapitulearre, in oerjefte dy't oannommen waard troch Mon Mothma, de polityk liedster fan it Rebelleferbûn. Yn it plak fan it Keizerryk waard de Galaktyske Republyk weroprjochte as de Nije Republyk.
Yn 'e ûnferkende romte fan it Stjerrestelsel, de saneamde Unbekende Regioanen, klofte lykwols neitiid in Keizerlike Rompsteat gear út 'e restanten fan it Keizerryk, dy't letter troch opperste lieder Snoke ûnder syn liederskip brocht en omneamd waard ta de Earste Oarder. Dat wie in faksistyske, militêre diktatuer dy't derop rjochte wie om 'e Nije Republyk ûnder fuotten te heljen en it Keizerryk wer op te rjochtsjen. Doe't it bestean fan 'e Earste Oarder algemien bekend waard, wegeren de Galaktyske Senaat en it regear fan 'e Nije Republyk lykwols en sjoch der in serieuze bedriging yn.
Ut ûnfrede dêroer en út eangst dat alles wat opboud wie, wer teneate dien wurde soe, spjalte in diel fan 'e kriichsmacht fan 'e Nije Republyk him ôf om ûnder de namme fan it Ferset de striid tsjin 'e Earste Oarder oan te binen. De lieders fan it Ferset wiene helden fan it Rebelleferbûn út 'e âlde Galaktyske Boargeroarloch, mei as wichtichsten senator, no generaal, Leia Organa en admiraal Gial Ackbar.
Tom Holland
Thomas Stanley Holland (berne yn Londen op 1 juny 1996), ek wol bekend as Tom Holland, is in Ingelske akteur. Guon publikaasjes neamden him ien fan de meast populêre akteurs fan syn generaasje.
Karriêre
Holland's karriêre sette útein yn 'e âldens fan njoggen jier doe't er him ynskreau foar in dûnsklas, dêr't er by in koreograaf opfoel en dy't in audysje foar him regele foar in rol yn Billy Elliot de Musical yn it Victoria Palace Theatre fan Londen.
Nei twa jier training krige er yn 2008 in ûnderstypjende rol, dy't dat jier opwurdearre waard nei de titelrol dy't er oant 2010 spile. Holland makke syn filmdebút yn de rampefilm The Impossible (2012) as in jonge toerist en wêrfoar't er goede kritiken krige. Dêrnei naam Holland it beslút om him hielendal op it aktearjen ta te lizzen. Hy hie in rol yn How I Live Now (2013) en spile histoaryske persoanen yn 'e film In the Heart of the Sea (2015) en de minysearjes Wolf Hall (2015).
Ferset (Star Wars)
Yn 'e Star Wars-ferfolchtrilogy
Koarte tiid letter boekt it Ferset in earste grutte oerwinning troch de Stjerredeaderbasis te ferneatigjen. De lokaasje fan it haadkertier fan it Ferset op 'e planeet D'Qar is lykwols bekend wurden, en Star Wars: Episode VIII – The Last Jedi (2017) iepenet mei de ûntromming fan 'e basis. Wylst dy noch yn folle gong is, arrivearret der in float fan 'e Earste Oarder ûnder generaal Hux. By in romteslach wit it Ferset it stjerreslachskip de Fulminatrix te ferneatigjen, mar inkeld tsjin it ferlies fan al syn bommesmiters en in grut tal X-wjukjagers.
Tom Holland
Karriêre
Ynternasjonale bekendheid krige Holland fral mei de rol Spider-Man/Peter Parker yn seis superheldfilms fan Marvel Cinematic Universe, te begjinnen mei Captain America: Civil War (2016). It folgjende jier krige Holland de BAFTA Rising Star Award en waard er yn Spider-Man: Homecoming de jongste akteur dy't in titelrol spile yn in MCU-film. De ferfolchfilms mei de ûndertitels Far From Home (2019) en No Way Home (2021) brochten elk mear as $ 1 miljard yn 'e wrâld op en de lêste waard de film mei de heechste winst fan 't jier. Holland hie in oare aksjefilmrol yn Uncharted (2022). Fierder spile er rollen yn 'e misdiedrama's The Devil All the Time (2020) en Cherry (2021). Holland regisearre ek de koarte film Tweet (2015) en wie stimakteur yn animaasjeproduksjes lykas Onward (2020).
Underskiedings
Syn ûnderskiedingen omfetsje in	BAFTA Rising Star Award, in British Academy Film Award en trije Saturn Award's.
Teroelster Sipen
De Teroelster Sipen is in natoergebiet by Teroele, tusken Langwar en Jiskenhuzen.