cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
It Libben fan Freark fan Hallum
Ynhâld
Freark fan Hallum komt út it hilligelibben nei foarren as in tige from man, dy't al fan bern ôf oan bejeftige wie mei alderhanne deugden, lykas leargjirrigens en iver. Dochs waard er dêr net grutsk of arrogant fan. Hy wie tige strang yn it selibaat en tocht nea oan in faam. Hy libbe sober en die boete troch drûch brea te iten. Hy tsjinne God dei en nacht, û.m. fêstjen en bidden. As abt wie Freark myld foar goeden, mar strang foar lju dy't wat misdien hiene. Sa waard in jongfeint dy't in moard dien hie, de noas ôfsnien en ûntmanne om dêrnei yn it kleaster Klaarkamp by Rinsumageast opsletten te wurden.
De Vita Fretherici befettet in taheakke dy't bestiet út trije dielen. Yn it foarste plak is der in gebed ta Freark (as hillige), dat bestiet út trettjin fersregels yn heksameters. Oard is der in namdicht besteande út fjirtjin rimende fersregels, ûndertekene mei "P.G." De earste letters fan 'e fersregels foarmje de namme Pavlvs Gisberti, wêrmei't de skriuwer identifisearre wurde kin as Paulus Gysberts de Monte fan Sint-Winoksbergen, yn Flaanderen, dy't bibletekaris wie yn Mariëngaarde doe't er de dichtregels skreau. Ta einbeslút is der noch in gebed oan Jezus Kristus, besteande út twa rimende regels.
Fryske oersetting
De Vita Fretherici waard yn 2018 ûnder de titel It Libben fan Freark fan Hallum út it Latyn oerset nei it Frysk troch Klaas Bruinsma, dy't ek ferantwurdlik wie foar de Fryske fertalings fan û.m. de Ilias en de Odyssee. De oersetting fan 'e Vita Fretherici waard útbrocht by Utjouwerij DeRyp te Blauhûs. By in fraachpetear mei Sietse de Vries foar de Ljouwerter Krante fertelde Bruinsma dat it de bedoeling wie om noch teminsten trije oare hilligelibbens fan abten út Fryslân yn Fryske oersettings út te jaan, te witten dy fan Odolfus, Martinus en Radbod.
Opper-Normandje
Opper-Normandje of Heech-Normandje (Frânsk: Haute-Normandie, Normandysk: Ĥâote-Normaundie) wie fan 1982 oant 2016 in regio yn it noardwesten fan Frankryk. Op 1 jannewaris 2016 waard dizze krite mei it oanswettende Neder-Normandje gearfoege ta de nije regio Normandje.
Limousin (ko)
thumb|225px|Limousinbolle thumb|225px|Limosinko It Limousin is in koweras, dat oarspronklik fan it Sintraal Massyf yn Frankryk komt. It ras waard sûnt ein 17e iuw yn de provinsje Limousin als wurkras fokt.
Charles de Léobardy lei mids 19e iuw de grûnslach foar in fleis/wurktype ko. It ras waard yn 1900-1930 fêstlein. It ras waard eksportearre fan de 60er jierren ôf oan en fokt yn 60-70 lannen.
Skaaimerken
It Limousin is in grut ras; in ko wurdt 150-160 sm heech en in bolle 170-180 sm. It Limousin is blondread oant readbrún en hat koarte hoarnen.
Nasjonaal Lânskip De Noardlike Fryske Wâlden
thumb|250px|Beamwâl ûnder [[Twizel ]] It Nasjonaal Lânskip De Noardlike Fryske Wâlden is in gebiet fan mear as 25.000 hektare, ûnderdiel fan de Fryske Wâlden, yn it easten fan de provinsje Fryslân. Eigen oan it lânskip binne de beamwâlen. De greidfjilden tusken de beamwâlen lykje ornaris relatyf lyts en jouwe mei dêrtroch in smûke ympresje fan it gea. Singelier is it grutte oantal dobben. De oerheid hat it gebiet dêrom yn 2005, neist njoggentjin oare gebieten, útroppen ta Nasjonaal Lânskip.
Plak
It Nasjonaal Lânskip leit yn in gebiet fan sa'n 20 x 15 km tusken Drachten en Dokkum yn de gemeenten Dantumadiel, Kollumerlân, Achtkarspelen, Tytsjerksteradiel en Smellingerlân. Doarpen yn of oan de râne fan it gebiet binne Burgum, De Westereen, Kollum, Bûtenpost, Surhústerfean, Hurdegaryp en Gytsjerk.
Lânskip
thumb|250px|De [[Swadde by It Paradyske]] It gebiet is in útrinder fan it Drintsk Plato. Fanwege it grutte tal kavels dy't omseame wurde troch mear as 2000 km singelbeplanting hat it lânskip in lytsskealich karakter. Troch it tichte netwurk fan houtwâlen, elzesingels en beammerigen is in bysûnder lânskip ûntstien dat syn wjergader yn Nederlân net hat. It wurdt wol it meast lytsskealige lânskip fan Nederlân neamd, hoewol't it eigentlik earder smûk te neamen is. De bytiden tige smelle langhalige kavels binne by ûntginning fan fean yn de Midsiuwen ûntstien. Hast elk persiel hat in eigen kenmerkende ferhâlding tusken lingte en breedte, ôfhinklik fan de tiid fan ûntginning. Guon persielen binne trije kear sa lang as breed, soms fiif kear sa lang, en in inkele kear hast fjouwerkant. Op de persielgrinzen waarden beammmen plante, of dy kamen spontaan op.
Eigen binne fierder de mear as 300 dobben. Dat binne foar in grut part pingoruïnes dy't yn de iistiid foarme binne. Pingo's binne (wetterhâldende) ûndjippe kommen mei in ringwâl der omhinne. Guons hawwe noch in ringwâl. Tusken De Westereen en Surhústerfean lizze in soad fan dy ierdkundige ferskynsels. Op de ierden ringwâl om dizze pingoruïnes wurde faak prehistoryske beweningsspoaren oantroffen. Der lizze fierders twa marren yn it lânskip: Burgumer Mar en De Leien.
Sa likernôch 2% fan it gebiet is beboud. In stikmannich doarpen yn it Nasjonaal Lânskip binne Droegeham – ôflaat fan de lizzing op in hegere sânrêch dy't beskûl joech tsjin hege wetterstannen – en Twizel mei harren skaaimerkende lintbebouwing. Jistrum en Eastermar hawwe in typyske esdoarpenstruktuer. Yn it gea binne ferskate stinzen of states boud, lykas de Fogelsanghstate by Feankleaster, de stins by Aldtsjerk en de ferskillende staten by Oentsjerk.
Aktiviteiten
It nasjonale lânskip is foar it meastepart yn behear fan boeren. Sûnt 1996 bestiet der in gebiietskoöperaasje De Noardlike Fryske Wâlden, wêryn't seis miljeukoöperaasjes en agraryskhe ferieningen gearwurkje. Doel fan de Feriening De Noardlike Fryske Wâlden (NFW) is om der foar te soargjen dat de boeren buorken bliuwe kinne en tagelyk de lânskipseleminten te behâlden troch fergoedings foar agrarysk natoer- en lânskipsbehear. De feriening stribbet nei de ûntwikkeling fan miljeufreonlike streekprodukten. De feriening wol de boeren ek de kâns jaan harren bedriuw út te wreidzjen sûnder dat dit it lânskip oantaast.
Om de streek in ympuls te jaan waard in fjouwerbaansdyk troch it gebiet oanlein, de saneamde Sintrale As. De dyk wie omstriden omdat dy neffens kritisy de kwaliteit fan it lânskip oantaaste soe.
Bestjoerlike struktuer
By it nasjonale lânskip binne neist de provinsje en inkele ministeries (LNV, VROM) fiif gemeenten belutsen: Dantumadiel, Kollumerlân, Achtkarspelen, Tytsjerksteradiel en Smellingerlân. Dêrneist besiket de feriening De Noardlike Fryske Wâden al langere tiid ta in foarm fan selsstjoering foar it gebiet te kommen. Der bestiet foar it heule gebiet fan de Noardlike Fryske Wâlden - dat hast mar net hielendal gearfalt mei it nasjonale lânskip - in stjoergroep wêryn oerrheden en streekgroepen dielnimme.
Monumintewet
Mei de monumintewet wurdt de Nederlânske wetjouwing foar behâld fan monuminten (yn de sin fan histoarysk erfgoed) bedoeld. De útfiering fan de wet is (sûnt 2009) yn hannen fan de Rykstsjinst foar it Kultureel Erfgoed dy't ûnder it Ministearje fan Underwiis, Kultuer en Wittenskip falt.
Skiednis
It besef dat âlde gebouwen dy't typearjend binne foar Nederlân beskerme wurde moasten tsjin sloop, datearret al fan de 19e iuw. De plande sloop fan it Muiderslot yn 1825 kaam in soad krityk op. Oan de ein fan de 19e iuw wie benammen binnen de elite soargen oer de flugge feroaring fan de Nederlânske omjouwing. Ut dy gedachten waarden ûnder oaren Vereniging Natuurmonumenten en Erfgoedvereniging Heemschut oprjochte. Benammen dy lêste feriening hat in soad betsjut foar de beskerming fan monuminten. Oant de Twadde Wrâldoarloch ta waard mear as ien kear oantrune op in lanlike beskerming fan monuminten. Sûnder resultaat dat it neamen wurdich is. It wiene nota bene de Dútske besetters dy 't yn 1940 oergiene op in earste foarm fan lanlike beskerming mei it Beslút op de Weropbou fan 1940.
Kathleen Ferrier (politika)
Biografy
Ferrier waard berne as dochter fan Johan Ferrier, de lettere gûverneur en presidint fan Suriname, en fan Edmé Vas, leararesse. Hja waard ferneamd nei de Ingelske altsjongster Kathleen Ferrier dêr't hja yn 'e fierte oan besibbe wêze soe. Sy is de jongere suster fan Joan Ferrier en is in healsuster fan de auteurs Cynthia McLeod en Leo Ferrier.
Monumintewet
Skiednis
Nei de oarloch waard troch de skaal fan ferwoasting dúdlik dat der breder neitocht wurde moast oer monumintebehear. It beslút út 1940 waard dêrom troch it Nederlânske regear opfolge troch it Beslút op de Weropbou fan 1945 en de Tijdelijke Monumentenwet fan 1950.
Yn 1961 waard de Wet houdende voorzieningen in het belang van monumenten van geschiedenis en kunst oannaam, yn't koart oantsjut mei Monumintenwet. Dat wie de earste folweardige monumintewet. Nederlân wie dêr betreklik let mei yn Europa.
Kathleen Ferrier (politika)
Biografy
Ferrier gie nei de legere skoalle yn Den Haach en yn Paramaribo, dêr't hja ek úteinsette mei it Ateneum oan de Iepenbiere Frije HBS. Yn 1973 ferfear hja nei Nederlân. Sy makke it Ateneum oan it Visser 't Hooft Lyceum yn Leien ôf (1976) en studearre Spaanske taal- en letterkunde en Untwikkelingsgearwurking oan de Universiteit Leien oant 1984. Wilens har stúdzje wie hja ûnder oaren stewardesse by de KLM.
Monumintewet
Monumintewet 1988
De Monumintewet (fan 1961) is ferfongen troch de Monumintewet 1988 fan 23 desimber 1988 (Stb. 638 ). Dizze wet gie yn op 1 jannewaris 1989. De motivearring foar de nije wet wie: 'dat it winsklik is om nije bepalingen fêst te stellen foar it behâld fan monuminten fan boukeunst en archeology en legere oerheden mear by dat behâld te belûken'.
De haaddefinysje fan monuminten yn de nije wet is: 'makke saken dy 't fan algemien belang binne fanwegen harren skjintme, harren betsjutting foar de wittenskip of harren kultuerhistoaryske wearde' (kêst 1. b .1 ). De wet hat op trije mêden fan de monumintesoarch in regeling:
De Monumintewet 1988 waard sûnt 1989 hieltyd feroare en oanpast en is yn it ramt fan de modernisearring monumintesoarch op 1 jannewaris 2012 wer feroare. Doe ferfoel ûnder mear de fereaske âlderdom fan 50 jier. De wet is mei yngong fan 1 july 2016 troch de erfgoedwet ferfongen.
Wet op de archeologyske monumintesoarch
Op 4 april 2006 is it wetsfoarstel foar ymplemintearring fan it Ferdrach fan Malta (fan de Ried fan Europa, fan 1992) troch de Twadde Keamer goedkard en yn desimber fan dat jier joech de Earste Keamer ek syn goedkarring. Op 1 septimber 2007 kaam dy Wet op de archeologyske monumintesoarch (WAMZ) yn wurking en waard de Monumintewet 1988 wizige.
Kathleen Ferrier (politika)
Biografy
Fan 1984 oant 1991 arbeide se yn Sily as saakkundige ûntwikkelingsgearwurking en doe oant 1994 yn Brazylje. Yn 1994 kaam hja werom yn Nederlân. Sy waard sekretaris fan de feriening Samen Kerk in Nederland (SKIN), in organisaasje fan migrantetsjerken, en fan 1996 ôf ek sekretaris fan de Latyns-Amerikaanske sinding fan de Grifformearde Tsjerken yn Nederlân.
Ferrier waard earst yn 1999 lid fan it CDA. Sûnt 23 maaie 2002 is Ferrier lid fan de Twadde Keamer foar it CDA; sûnt maart 2003 ek ûnderfoarsitter fan de fêste Keamerkommisje foar Sosjale Saken en Wurkgelegenheid.
Yn 2004 reizge se mei D66-keamerlid Boris Dittrich en de Spaanske parlemintaarjer Jorge Moragas nei Kuba om dêr mei dissidinten te sprekken. Al op it fleanfjild waarden hja oanholden en fuortendaliks it lân útset. Minister fan Utlânske Saken Bot liet doe de Kubaanske ambassadeur by him komme. Yn septimber 2010 die bliken dat hja ien fan de trije dissidinten yn de CDA-fraksje wie, dy't tsjin it nije kabinet Rutte-Verhagen binne, at dat allinne bestean kin mei stipe fan de PVV-fraksje yn it parlemint.
Yn maaie 2012 makke Kathleen Ferrier bekend dat se by de Twadde Keamerferkiezings fan 2012 net mear ferkiesber wêze soe. By har fuortgean út de Twadde Keamer op 19 septimber 2012 waard Ferrier beneamd ta Ridder yn de Oarder fan Oranje-Nassau.
Op 1 septimber 2019 waard Ferrier beneamd ta foarsitter fan de Nederlandse Unesco Commissie foar in perioade fan fjouwer jier.
Persoanlik
Ferrier is boaske oan dûmny Tjeerd de Boer en hat mei him twa soannen.
Albartus Telting
thumb|Albartus Telting Albartus Telting (Frjentsjer, 11 oktober 1803 - dêre, 17 septimber 1863) wie in Frysk jurist en politikus.
Waard yn 1826 abbekaat yn Ljouwert. Yn 1830 teach hy as twadde luitenant fan de mobile skutterij nei de grinzen yn it ramt fan de Tsiendeiske Fjildtocht en waard by syn weromkomst sekretaris fan syn bertestêd (1832). Hy beoefene de Fryske Taal- en (rjochts)skiednis en stried foar behâld fan it Ateneum. Hy wie tusken 1843 - 1848 lid fan de Twadde Keamer, koart nei syn ferkiezing kantonrjochter fan it kanton Harns en tusken 1850 en 1856 steatelid. Wie ek sekretaris fan Constanter en it Frysk Genoatskip (1830). Oardere it Frjentsjerter argyf.
Oscar
Eftergrûn
De Oscars waarden foar it earst útrikt yn 1929. De tawizing en de útrikking fan 'e prizen wurdt organisearre troch Academy of Motion Picture Arts and Sciences (AMPAS, "Akademy fan Filmkeunsten en -wittenskippen"). De útrikkingsseremoanje, dy't plakfynt yn it Dolby Theatre te Los Angeles (dat foarhinne it Kodak Theatre hiet), is ien fan 'e hichtepunten fan it Amerikaanske tillefyzjejier en wurdt live útstjoerd. De earste tillefyzjeregistraasje wie yn 1953. It is ûnbekend wêr't de bynamme "Oscar" weikomt, al geane dêr in ferskaat fan ferhalen oer, allegear like ûnbewiisber en gauris mar frijwat fiersocht.
De measte kategoryen dêr't in Oskar foar takend wurdt, binne basearre op in wedstrydelemint, al sprekt de Academy of Motion Picture Arts and Sciences leaver fan prizen basearre op "fertsjinste" (merit). Mar hoe't je it ek neame wolle, feit bliuwt dat in Oskar yn 'e measte kategoryen min ofte mear as kampioenskipspriis fungearret. De winners fan 'e Oscars wurde keazen troch de leden fan 'e Academy of Motion Picture Arts and Sciences (foar de "fertsjinste"-kategoryen) of útornearre troch spesjaal dêrfoar gearstalde komitees (de spesjale kategoryen).
Kategoryen
Troch de jierren hinne binne ferskaten fan dizze prizen opspjalte yn subkategoryen, lykas "bêste regisseur fan in drama" en "bêste regisseur fan in komeedzje". De Oscar foar "bêste oarspronklike musical" bestiet noch altyd, mar is fanwegen te min gadingmakkers sûnt 1984 net mear útrikt.
(net elts jier útrikt)
Seleusidyske Ryk
thumb|It Seleusideryk, om-ende-by 300 f.Kr. It Seleusidyske Ryk wie yn de Aldheid it ryk fan 'e Seleusiden, in Masedoanyske dynasty dy't fan 312 f.Kr. oant 64 f.Kr. hearske oer Syrje, Mesopotaamje, Perzje, de Levant en dielen fan Anatoalje. De stifter fan it keninkryk wie Seleukus I Nikator. Hy wie ien fan de generaals fan Aleksander de Grutte, dy't him nei de dea fan Aleksander yn Mesopotaamje en de heechflakte fan Iran fêstige. De haadstêd fan dit keninkryk wie ynearsten Seleusia, letter waard de haadstêd ferset nei Antiochje, wêrtroch it machtssintrum oergong fan Mesopotaamje nei Syrje.
Nei in koarte útwreiding ûnder Antiochus de Grutte rekke it ryk fan de Seleusiden yn ferfal. Earst ferlernen sy de striid tsjin it Romeinske Ryk (Syryske Oarloch) en moasten yn 188 by de Frede fan Apamea rûchwei it tsjintwurdige Turkije ôfstean. En nei de dea fan Antiochus IV Epifanes yn 141 f.Kr. wie it net dúdlik wa't him opfolgje woe, sadat de Parten de eastlike gebieten oermasterje koenen.
Einleaze konflikten tusken twa leaten fan it foarstenhûs bepaalde it lêste tiidrek fan de Seleusiden en soe der ta liede dat it ryk foarfêst ophâlde te bestean yn 63 f.Kr., doe't de Romeinen troch it optreden fan Pompejus har bewâld fêstigen oer Syrje.
Freinetûnderwiis
thumb|right|300px|It setten en printsjen fan teksten binne wichtich yn it Freinetûnderwiis thumb|right|300px|Troch it setten fan teksten leare de bern op in natuerlike manier lêzen thumb|right|300px|Lannen mei Freinetûnderwiis
It Freinetûnderwiis is útfûn troch Célestin Freinet.
Utgongspunten
Freinet ferbynt dy situaasjes yn dy sin dat hy de sosjale striid net los sjen wol fan de pedagogyske prinsipes. De skoalle mei net opfiede en ûnderwize foar de kaptalistyske maatskippij mar hy draacht soarch foar de foarming fan krityske folwoeksenen. Freinet sjocht de skoalle as ynstrumint yn de sosjale striid. It lot fan de skoalle is ferbûn mei it lot fan de boeren en arbeiders. Underwiis is dus in middel ta maatskiplike feroaring. Dêrfandinne dat Freinet de arbeid as wichtichste foarmingsprinsipe hantearre. Net it spul, mar de arbeid sil it sintrale plak yn it ûnderwiis ynnimme. Dy arbeid is foar de bern gjin belesting, it moat in plezierich karakter hawwe.
Lysterfûgels
De lysterfûgels (Turdidae) foarmje in famylje yn de boppefamylje fan de Muscicapoidea yn it skift fan de moskeftigen (Passeriformes). It binne rûnde, net te grutte fûgels. Se binne ynsekte-iters of soms allesiters.
Freinetûnderwiis
De rol fan de learkrêft en fan de bern
Yn it hjoeddeistige Freinetûnderwiis wurde de rollen fan de learaar en de bern bepaald troch de útgongspunten en troch de yndividualiteit fan de bern.
It bern is sels gruttendiels ferantwurdlik foar de eigen ûntwikkeling, wat ynhâldt dat it frij kieze mei. De rol fan de learaar wurdt bepaald troch it útgongspunt fan de belibbingswrâld en ûnderfiningswrâld en troch de karfrijheid. De learaar observearret it bern en syn wrâld en skept in stimulearjende omjouwing as betingst foar in optimale kar. Hy begeliedet de keazen arbeid. It bern wurdt opfieden om syn mooglikheden yn tsjinst fan de oar te stellen. It draacht net allinnich ferantwurdlikheid foar de eigen ûntwikkeling, mar soarget der ek foar dat it groepsbarren goed ferrint. Foarbylden dêrfan binne de klassegearkomsten oan it begjin fan de dei en de ferantwurdlikheden (taken as it fersoargjen fan planten en bisten, it oprêden fan it lokaal). De learaar is yn dat gefal in lykweardich lid fan de klassegroep. Bern en de learaar ferbliuwe gruttendiels yn in wurksituaasje. Yn dy wurksituaasje is der in soad frijheid. Der is in frije kar yn it skriuwen fan teksten. Yn prinsipe mei it bern alle mominten fan de dei oer eltse belibbenis in tekst skriuwe. Yn in soad Freinetskoallen is der in oere ynroastere om teksten te skriuwen. In echte frijheid is der dan net. Der is frije kar yn it dwaan fan ûndersyk. Der is in frije kar yn it dwaan fan kreative arbeid. Der is in frije kar yn it ynfoljen fan de dei- of wikeplanning.
Lysterfûgels
Klassifikaasje
De skaaien yn de famylje fan de lysterfûgels binne:
De skaaien fan de rotslysters (Monticola), fluitlysters (Myophonus), kwikkerts (Oenanthe), gealen (Luscinia) en oare binne nei de famylje fan de miggesnappers (ûnderfamylje paapkefûgels - Saxicolinae) oergongen.
Grienlânsk
thumb|370 px| De Injûittalen, Grienlânsk yn it tuskenblau Grienlânsk, ek wol Kalaallisut, Grienlânsk Inuktitut of Grienlânsk Eskimoosk neamd, is de taal fan de eskimo's fan Grienlân. It is in Eskimo-Alejûtyske taal en bot besibbe oan Kanadeeske talen, sa as it Inuktitut. Sa'n 47.000 minsken yn Grienlân en likernôch 7000 yn Denemarken prate Grienlânsk. Grienlânsk is yn Grienlân de offisjele taal.
Freinetûnderwiis
Ynhâld
Gjin skoalboeken yn de klasse seit Freinet. Boeken hawwe in gedrachsbefestigjende ynfloed en kinne dêrom net bydrage oan de foarming fan in krityske hâlding. Ek hâlde se gjin rekken mei de belibbingswrâld fan de bern. De ynhâld fan it Freinet ûnderwiis sjocht der oars út.
Grienlânsk
Skiednis
Mei de komst fan de Denen yn de 18e iuw oant 1979 ta, doe't Grienlân in selsstannige posysje krige, hat it Grienlânsk hiel bot beynfloede west troch de Deenske taal.
Freinetûnderwiis
Ynhâld
De groepsfergadering kiest in tekst út foar besprekking en fersprieding. De tekst komt op it boerd te stean wêrnei't de korreksje plakfynt. Staveringsflaters wurde sûnder wiidweidige behanneling ferbettere. De styl wurdt byskaafd. Dan folget it setten en printsjen. Nei oanlieding fan opfallende dingen of dingen dy’t echt better gean moatte stelt de learkrêft in taaloefening gear. De bern lêze ferhaaltsjes dy’t se sels skreaun en setten hawwe. Se dogge der analyze- en syntezeoefeningen mei, wylst de kearnwurden yn it lokaal komme te hingjen. Sa leare de bern op in natuerlike wize lêzen. Dy wurkwize wurdt ek tapast op oare skoallen.
De learaar tinkt der goed om oft de bern yn harren ferhalen rekkenmooglikheden oanrikke en hokker. Yn de rekkenhoeke, dêr't ferskeidene mjitynstruminten en telmateriaal gearbrocht binne, kinne de bern harren ûnderfinings mei proefkes útfine. De bern oefenje harren rekkenfeardigheden mei kaarten dy’t selskorrisjearjend binne. Se leare op in natuerlike manier rekkenjen. It automatisearjen komt letter oan de oarder.
Groepearring
It Freinetkonsept giet út fan de jierklassen. Mar guon skoallen binne ûnder ynfloed fan it Jenaplan ûnderwiis foar de stamgroepen gien. De klassegearkomste is it startpunt foar it wurkjen yn ferskillende groepearringsfoarmen. Alle dagen begjinne en einigje mei in petear dêr't alle bern oan meidogge. De bern binne om bar foarsitter. Yn de klassegearkomste praat men oer de gong fan saken foar dy dei, wurde kritike fragen en felisitaasjes fan de muorrekrante nei foaren brocht, lêze de bern teksten foar en dogge se ferslach fan útfierde ûndersiken. Nei de klassegearkomste nei oanlieding fan de dêryn makke ôfspraken wurkje de bern yndividueel of yn groepkes oan de kar dy’t se sels útsocht hawwe, dat wurdt allinnich ûnderbrutsen troch klassikale mominten. De klassikale mominten binne bygelyks it korrisjearjen fan teksten of in les fan in learaar.
Grienlânsk
Grammatika
It Grienlânsk is in polysyntetyske taal. Dêryn wurde tinken en sinnen útdrukt yn ien wurd dêr't foar- en efterheaksels oan taheakke binne. It is ek ergatyf, wat betjut dat it ûnderwerp fan in sin oars bûgd wurdt foar in transityf tiidwurd as foar in yntransityf tiidwurd. Wurden wurde ûnderskieden yn namwurden en tiidwurden en beide klassen wurde sels wer opdield yn yntransitive en transitive wurden.
Freinetûnderwiis
Middelen
It wichtichste ding is de drukparse, dêr't de teksten fan de bern mei fermannichfâldige wurde. De bern sette en printsje de teksten sels. Ek allegear oare druktechniken wurde brûkt lykas de djipdruk. De skoallekorrespondinsje is ek in middel wat brûkt wurdt op in Freinetskoalle. De bern stjoere dan harren teksten en harren wurkjes nei in oare Freinetskoalle. En dy skoalle reagearret faaks werom. De wurkhoeken nimme ek in wichtich plak yn. Yn dy hoeken binne ferskate materialen gearbrocht. Mei dat materiaal kinne de bern sels eksperimintearje. Selsstannich ûndersyk wurdt stimulearre. De muorrekrante is in middel foar it kenber meitsjen fan de krityk, fragen en felisitaasjes fan de bern. De foarsitter bringt de ynhâld fan de muorrekrante yn de klassegearkomste nei foaren. In oar middel is de literatuer, dêrûnder gedichten. By in Freinetskoalle heart in tún. It kontakt mei de natoer is nau ferbûn mei de belibbingswrâld fan de bern. Se belibje hoe oft de planten en bisten groeie. En se wurkje mei-elkoar yn de skoalletún.
Evaluaasje
Der binne twa soarten evaluaasjes. De earste is de mienskiplike evaluaasje. Dy fynt plak yn de klassegearkomsten en by it ferbetterjen fan de frije teksten en de taaloefeningen. Yn de klassegearkomste wurdt it dei- en wikeplan dat it bern makke hat om syn wurk yn te dielen evaluearre. Wat is wol bard en wat net. Dy groepsevaluaasje is faak basearre op selsevaluaasje. Ek besprekke de learaar en de bern wurkstikken en ferslaggen fan ûndersyk yn de gearkomste. De twadde is de evaluaasje troch de learaar. De learaar hâldt op spesjale formulieren de dei- en wikeplanningen en de foarderingen fan de bern by. Dat moat ek fan de ynspeksje.
Grienlânsk
Grammatika
It Grienlânsk hat acht mody, tsien nammefallen en fjouwer persoanen (de fjirde persoan is de yntransitive tredde persoan). Tiidwurden wurde sawol foar it ûnderwerp as foar it saaklik foarwerp neffens persoan en tal bûgd. Oft it Grienlânsk tiden hat, binne de saakkundigen noch oer yn petear. It is dúdlik, dat de tiidwurden net systematysk lykas yn it Nederlânsk of it Ingelsk nei notiid, doetiid en dantiid bûgd wurde. Boppedat binne der ek arguminten, dat de gronology yn it Grienlânsk alhiel troch oanheaksels en eksplisite tiidsbepalingen (bygelyks yn de winter) útdrukt wurdt.
Skrift
Oars as yn besibbe Kanadeeske talen wurdt it Grienlânsk net syllabysk skreaun, mar wurdt it Latynsk alfabet brûkt. Oant foar koart waard dat oanfolle mei in aparte letter, de kra (symboal: "ĸ") dy't allinne yn it Grienlânsk foarkaam. It bylûd dat mei dat symboal oantsjut waard is de stimleaze hûchplofklank (in soarte k, mar dan fan efteryn de mûle foarme troch de tonge tsjin de hûch te drukken). In staveringsherfoarming hat net sa lang lyn de kra ferfongen troch de 'q'. De q is ek it symboal foar it byhearrend lûd yn it Ynternasjonaal Fonetysk Alfabet
Oars
Lykas de measte oare talen fan de Injûit hat it Grienlânsk mar 3 lûden: 'aa' (a), 'ie' (i) en 'oe' (û), dy't yn lange en koarte foarm foarkomme. Yn 1900 ferskynde in Bibeloersetting yn it Grienlânsk.
Kassel (Frankryk)
Kassel (offisjeel: Cassel) is in stêd yn it Frânske Noarderdepartemint; it plak leit yn de Frânske Westhoeke en Frânsk-Flaanderen.
Kassel leit op de 176 meter hege Kasselberch (mei dêrnjonken de Wouwenberch, dy't ek wol Recollettenberch neamd wurdt, fan 141 meter), it heechste punt fan de Westhoeke. It plak is in regionaal sintrum (kantonhaadplak, ûnderwiisynstellingen) mei deitoerisme.
thumb|left|Sicht op ien fan de âlde Romeinske hearrewegen Kassel is in âlde stêd, yn de Rominske tiid stifte as Castellum Menapiorum, om as haadplak te tsjinjen foar de Menaapjers. Kassel leit op in krúspunt fan fiif âlde Romeinske wegen.
Meksikaanske prêrjehûn
De Meksikaanske prêrjehûn (Latynske namme: Cynomys mexicanus) is in sûchdier út it skift fan 'e kjifdieren (Rodentia), de famylje fan 'e iikhoarntsjes (Sciuridae), de tûke fan 'e grûniikhoarntsjes (Mamotini) en it skaai fan 'e prêrjehûnen (Cynomys). Dizze soarte komt inkeld foar yn noardeastlik Meksiko, dêr't de behanneling troch boeren, dy't it bist as skealik ûngedierte sjogge, derta laat hat dat de Meksikaanske prêrjehûn no in bedrige bistesoarte is.
Fersprieding
Meksikaanske prêrjehûnen binne lânseigen yn in frij beheind part fan noardeastlik Meksiko, dat de súdlike kontreien fan 'e steat Coahuila en noardlik San Luis Potosí beslacht. Se jouwe de foarkar oan gersflakten en steppes sûnder rotsige ûndergrûn op in hichte fan 1.600-2.200 m boppe seenivo.
Uterlike skaaimerken
De Meksikaanske prêrjehûn hat trochinoar in totale lichemslingte fan 35½-43 sm, mei in gewicht dat yn trochsneed 1 kg bedraacht. De mantsjes binne grutter as de wyfkes. De pels is gielich, mei dûnkerder hier op 'e earen en in wat ljochtere bealch. De sturt is koart, de eagen binne relatyf grut en de earen binne sa lyts dat se inkeld fan deunby sichtber binne.
Hâlden en dragen
Meksikaanske prêrjehûnen binne oerdeis aktyf en libje yn eigengroeven hoalen dy't ûndergrûnsk mei-inoar yn ferbining steane en sa in koloanje of "stêd" (town) foarmje. Yn sokke koloanjes kinne hûnderten prêrjehûnen tahâlde, mar ornaris binne it minder as fyftich, mei ien mantsje as de ûnbekreaude lieder. De koloanje har ferskate yn-/útgongen en soms wenje oare bisten derby yn, lykas it bûnte grûniikhoarntsje (Xerospermophilus spilosoma) of de hoale-ûle (Athene cunicularia). Meksikaanske prêrjehûnen beskikke oer in tige kompeks kommunikaasjesysteem dat foar in grut part op fokalisaasjes berêst. Se kinne dravendewei in faasje berikke fan 55 km/h. Op har menu steane benammen gerzen en krûden, en hoewol't se eins herbivoar binne, frette se hiel selden wolris ynsekten. Har focht krije se hast folslein út har fretten.
De Meksikaanske prêrjehûn hâldt in koarte wintersliep, dy't oer it algemien fan jannewaris oant april duorret. De peartiid begjint drekt dêrnei, wêrby't it wyfke nei in draachtiid fan in moanne ien kear jiers in nêst fan likernôch 4 jongen smyt. Dy jongen komme keal en blyn te wrâld, en brûke har sturtsjes yn 't earstoan as in soarte fan blinestôk. Mei 40 dagen geane de eachjes iepen en om ein maaie, begjin juny hinne wurde se ôfwûn. Tsjin 'e hjerst kinne se selsstannich libje, mar se binne pas mei in jier geslachtsryp. Yn it wyld hawwe Meksikaanske prêrjehûnen in libbensferwachting fan 3-5 jier. Natuerlike fijannen binne fral de prêrjewolf, reade lynks, sulverdas en ferskate soarten hauken, slangen en lytse marters. Foar jongen is ek ynfantiside troch soartgenoaten altyd in gefaar.
Status
De Meksikaanske prêrjehûn hat de IUCN-status fan "bedrige". Yn 1956 kaam er noch yn in folle grutter gebiet foar, dat behalven dielen fan Coahuila en San Luis Potosí ek beskate kontreien yn 'e steat Nij-Leön omfieme. Mar dêr wied er tsjin 'e 1980-er jierren ferdwûn, en syn folsleine areaal beslacht no minder as 800 km², wat delkomt op krapoan 4% fan it eardere ferspriedingsgebiet. Fan gefolgen waard er yn 1994 útroppen ta in bedrige bistesoarte. De wichtichste oarsaak foar de efterútgong wie bestriding (benammen mei fergif en it gewear) troch boeren, dy't it bist as skealik ûngedierte en in obstakel foar har bedriuw beskôgen. Yn 2007 waard der in oerienkomst sletten tusken de Meksikaanske natoerbeskermingsorganisaasje Pronatura Noreste en partikuliere grûneigners, foar it meastepart feehâlders, wêrby't goed 170 km² lân apart set is foar de Meksikaanske prêrjehûn en dêrmei assosjearre bistesoarten, lykas beskate rôffûgels.
Gatecreeper
Gatecreeper is in Amerikaanske metalband oprjochte yn 2013 yn Arizona. De band brocht yn 2016 syn debútalbum Sonoran Depravation út. De teksten fan de band gean benammen oer ferslaving, de dea en apaty. Gatecreeper hat twa studio-albums en ien live-album útbrocht.
Sjatten
De Sjatten (Latyn: Chatti of Catti) wienen in Germaanske folksstam dy eartiids yn it suden fan it tsjintwurdige Nedersaksen en it noarden fan Hessen libbe.
De Sjatten kamen yn de skiednis doe't foar it earst oer harren skreaun waard op de ein fan de 1e iuw f.Kr. Yn de krigen fan de Romeinen Drusus en Tiberius waarden sy tusken 17 en 9 f.Kr. ferslein. Letter wienen sy wol suksesfol tsjin de Romeinen doe't sy de side keazen fan de Germaanske kriichsoanfierder Hermann dy't yn de Slach by it Teutoburgerwâld (9 n.Kr.) trije Romeinske legioenen ûnder lieding fan Farus in ferpletterjende nederlaach tabrochten.
Ek yn de kommende iuwen bleaunen de Sjatten de Romeinen hieltyd in stikel yn 'e foet. Yn de 1e iuw fochten sy in rige oarloggen tsjin de keizers Klaudius en Domitianus dêr't sy lykwols de slach tsjin ferlearen.
Monarchflinter
De Monarchflinter (Danaus plexippus) is in soarte yn it skaai fan de Danaus.
Foarkommen
De monarchflinter hat mar in pear populaasjes yn it suden fan Jeropa. Hy is ferneamd wurden om syn trekneigingen en kin as seldsume gast yn de kuststreken fan noardwest-Jeropa sjoen wurde. De populaasjes lizze op waarme oant tige waarme drûge plakken lykas eroazjslinken. De flinter komt ek wol foar yn tunen en parken. De populaasjes binne lyts en lizze temidden fan lânbougebieten. Se wurde mei útstjerren bedrige troch it gebrûk fan herbisiden en insektisiden, brânen en it stoarten fan ôffal.
Fleantiid
De flinter fleant fan begjin april oant ein septimber. Se fleane yn ferskillende generaasjes.
Hartog Beem
Hartog Beem (Hurderwyk, 13 desimber 1892 - Rotterdam, 1 desimber 1987) wie in learaar Dútsk en pionier op it mêd fan de mediene-skiednisskriuwerij en saakkundige fan it Westjiddysk.
Wurkpaad
Beem waard grutbrocht yn de lytse joadske gemeente fan Hurderwyk. Nei it heljen fan de MULO en de kweekskoalle waard hy ûnderwizer, ûnder oaren yn De Helder en Zierikzee. Yn de jûnsoeren studearre er Dútsk. Augustus 1929 folge syn beneaming as learaar Dútsk oan de gemeentlike HBS yn Ljouwert, dat soe er bliuwe oant 1958. Yn de jierren 1940-1942 wie er rektor fan it Joadsk lyseum yn Ljouwert, dêrnei moast er mei syn frou ûnderdûke. Beem wie ek tige aktyf yn de Joadske gemeente Ljouwert, sa joech er les yn joadske skiednis en yn Jiddysk.
Nei de oarloch sette Beem útein mei de Joadske skiedskriuwing, benammen oer de mediene, de joadske mienskippen bûten Amsterdam, mar ek oer bygelyks Israel en it sionisme. Syn kollums ferskynden yn it Nieuw Israëlietisch Nieuwblad.
Privee
Yn 1920 boaske Beem oan Rosette Kannewasser († 1973), sy krigen trije bern. De âldste ferlear al foar de oarloch it libben by in autoûngemak. De twa oare bern waarden yn de oarloch fermoarde yn in ferneatigingskamp.
Monarchflinter
De rûp.
Yn Spanje wurde aaikes ôfsetten op de Ascepias curassavica, op de Kanaryske Eilannen ek op de Gomphocarpus fruticosus. De flinters plantsje harren yn meardere generaasje fuort.
400px|center|thumb||De [[rûp fan de Monarchflinter]]
Herodotus
right|thumb|Búste fan Herodotus Herodotus (Gryksk: ῾Ηρόδοτος; sa. 484 f.Kr. - om-ende-by 425 f.Kr., Thurii), wie in Grykske skriuwer, dy't sjoen wurdt as de earste skiedskriuwer.
Libben
Herodotus kaam nei alle gedachten út in ûntwikkele húshâlding, hy hie in brede en djipgeande kennis fan alle literatuer út syn tiid. Op jonge leeftyd moast er fanwege persoanlike politike problemen ferhúzje, en gie er nei it Grykske eilân Samos. Yn de jierren dêrnei makke hy in rige stúdzjereizen troch de hiele doe bekende wrâld (ûnder oaren Grikelân sels, Lyts-Aazje, Boppe-Egypte, Noard-Afrika, parten fan it Heine Easten, it tsjintwurdige Oekraïne en de Krim, en parten fan West-Jeropa. Sa koe er in protte kennis garje en beskikte hy oer in foar dy tiid seldsume kennis fan de wrâld.
Sa om syn fjirtichste libbensjier hinne fêstige hy him yn Atene (445 f.Kr.) dêr't er yn it iepenbier lêzingen hâlde oer syn reizen. Hjirtroch waard er opnommen yn de rûnte fan foaroansteande intellektuelen om de steatsman Perikles hinne. Ek de trageedzjeskriuwer Sofokles makke diel út fan dizze groep.
Inkele jierren letter gie Herodus nei Thurii yn Magna Graecia, in Grykske koloanje yn Súd-Itaalje, dêr't er him foar fêst nei wenjen sette. Sûnt dy tiid makke hy noch in pear lytse reizen en makke syn libbenswurk ôf, de Histoarjes (oarspronklike titel Ἱστορίης ἀπόδεξις, wat safolle betsjut as Ferslach fan myn ûndersyk).
Herodus stoar yn Thurii en waard dêr ek begroeven.
Wurken
Herodotus is de earste skriuwer dy't wy kenne dy't oer skiednis skreau. Troch syn wichtige wurk Historiën, wurdt Herodotus sjoen as de heit fan de skiedskriuwers. Syn mânske bondeling fan boeken, dy't it midden hâldt tusken de ferhalen fan in reizger en it dúdlike besykjen fan in skiedkundige om in objektyf ferslach te dwaan fan de nijsgjirrichheden fan syn tiid. Yn de Historiën beskriuwt Herodus de Perzyske Oarloggen, mar makket ek in soad sydsprongen nei oare skiedkundige en geografyske ûnderwerpen. Foar Herodotus wienen der al wol de logografen, mei as ien fan de wichtigste Hekataeus, mar sy spitsten har benammen ta op beheindere saken as geografy en antropology. Herodotus hat in soad brûkt fan dizze skriuwers.
De Historiën binne it âldste grutte wurk fan Gryksk proaza dat bewarre bleaun is, en dêrmei ek fan de hiele Westerske literatuer. It fertoant noch dúdlike epyske skaaimerken: anekdoaten en novellen. It eigentlike ûnderwerp fan de Historiën is de gewelddiedige skiednis fan de konfrontaasje tusken East en West, tusken "barbaroi" en Griken, dy't har hichtepunt yn earsten berikte yn de Perzyske Oarloggen.
Jarfke
thumb|175px|De profeet smookt syn piip, út: Prophecye van Jarfke (Drieborg 1896) Jarfke, Jaarfke of Jarcke van der Muyden (en ek wol Aepko van der Munten, Jarfke ter Münte, Jarfken Wypkes of Jaerfke) soe yn de 16e iuw in sjenner west hawwe yn East-Fryslân en Grinslân. Jarfke wie in East-Fryske boer of fisker, dy't omtrint de 13e iuw yn it noardlike Reiderlân wenne, neffens oare boarnen yn de 15e iuw. Nettsjinsteande in protte ûnwissens oer Jarfkes libben geane Wilhelm Görges, Franz Louis Fuhse en P.G. Bartels út Aurich derfan út dat de sjenner in wier persoan west hat. De Nederlânske sosjolooch en histoarikus Otto S. Knottnerus, dy't yngeand dwaande is mei feiten en fiksje oer de skiednis fan de Doalert, beskôget Jarfke dêrfoaroer as in literêre 16e-iuwske útfining.
Hy soe de skriuwer wêze fan in boek dat yn de 16e iuw yn Emden yn it Nederlânsk ferskynde, Prophecije ende Voorsegghinghe, van eenen geheeten Jarfke. Yn dat boek foarsei er in soad saken yn de skiednis fan East-Fryslân en it Reiderlân. Syn profesyen bleaune riedselich en lieten altyd nije ynterpretaasjes ta. De Profesij fan Jarfke waard hiel wat kearen werprinte. Der binne tusken de 20 en 25 edysjes, dy't benammen yn tiden fan krisis printe binne.
Jarfke syn Prophecije sil ek yn Fryslân ferneamd west hawwe. It folksboekje wie tige populêr oant yn de 19e iuw.
De Biltske boer Dirck Jansz. Cuyck hie om 1600 hinne die profisie van Jascoe yn syn boekerij. Ek yn de 18e iuw waard Jarfke rieplachte. By in proses oer foarsizzings fan de kant fan de Roomsk-Katoliken yn ferbân mei Sint Jansdei (1734) wurdt in ferlern giene druk fan de prophethie ende Voorsegginge van een geheeten J. neamd.
Anders Zorn
Anders Leonard Zorn (18 febrewaris 1860 – 20 augustus 1920) wie ien fan Sweden's meast foaroansteande keunstners, dy't ynternasjonaal súksesfol wie as skilder, byldhouwer, litograaf en etser.
Biografy
Zorn waard berne yn it doarp Yvraden, yn Mora, provinsje Dalarna. Hy waard grutbrocht op de buorkerij fan pake en beppe yn Yvraden en gie nei de legere skoalle yn Morastrand; dêrnei gie er yn de hjerst fan 1872 nei in middelbere skoalle yn Enköping.
Hy studearre oan de Keninklike Sweedske Akademy foar Keunsten yn Stockholm, fan 1875-1880. Zorn makke in soad reizen nei Londen, Parys, de Balkan, Spanje, Itaalje en de Feriene Steaten, krige ynternasjonaal súkses en waard de meast frege skilder fan syn tiid. Syn iere wurk wiene faak heldere akwarellen, mar al yn 1887 wie er wisberet oergien op oaljeferveskilderijen. Zorn makke portretten, skilderijen oer it plattelânslibben en de gewoantes dêre. Zorn is ek ferneamd wurden troch syn neakens en de realistyske, libbene ôfbylding fan wetter (weagen).
It wie yn it foarste plak syn betûftens as portretskilder dêr't er faak, ynternasjonaal, om frege waard; hy ferstie de keunst om it yndividuele karakter fan de portrettearde stal te jaan. Syn ûnderwerpen wienen trije Amerikaanske presidinten by, ûnder oaren Grover Cleveland yn 1899. Mei 29 jier waard Zorn ridder fan it Légion d'honneur by gelegenheid fan de Wrâldtentoanstelling yn 1889 te Parys.
Kolleksje
Zorn rekke tige begoedige en boude in mânske samling keunst op. Hy kocht op syn bûtenlânske reizen. Anders en Emma Zorn hawwe yn harren testamint harren hiele besit oan de Sweedske steat dien.
Wichtich wurk is te sjen yn it Nasjonaal Museum fan Skoandere Keunsten yn Stockholm. Oare museums dy't keunst fan Zorn op 'e noed hawwe binne Musée d'Orsay yn Parys en it Metropolitan Museum of Art yn New York. De Zorn Samlings (Sweedsk:Zornsamlingarnain) yn Mora, is in museum hielendal wijd oan it wurk fan Anders Zorn. It waard ûntwurpen troch Ragnar Östberg en iepene yn 1939.
1992
Dit jier makket ûnderdiel út fan it desennium fan 'e 1990-er jierren.
Paralympyske Simmerspullen 1988
De VIIIe Paralympyske Simmerspullen waarden yn 1988 yn Seoel, Súd-Korea hâlden, foar it earst sûnt 1964 wer yn itselde lân as dêr't dat jier ek de Olympyske Simmerspullen hâlden waarden.
Sporten
Dit jier stiene der 18 sporten op it programma, wêrfan Snooker foar it lêst.
Rey (Star Wars)
Rey is in fiktyf personaazje út 'e Star Wars-franchise. Hja is de wichtichste protagoniste út 'e trije films fan 'e Star Wars-ferfolchtrilogy, dy't tusken 2015 en 2019 makke waarden. Se waard betocht troch de senarioskriuwers fan it earste diel, Star Wars: Episode VII – The Force Awakens, te witten: Lawrence Kasdan, Michael Arndt en J.J. Abrams. Rey is in jonge, minsklike frou dy't op 'e planeet Jakku oerlibbet as rommelsykster foar't se troch omstannichheden behelle rekket yn 'e striid fan it Ferset tsjin 'e Earste Oarder. Geandewei docht bliken dat se tige sterk yn de Krêft is, wat oanlieding foar har is om yn 'e lear gean by Luke Skywalker, de lêste Jedi. It personaazje fan Rey waard yn alle trije films fertolke troch aktrise Daisy Ridley, foar wa't it in trochbraakrol wie.
Yn The Force Awakens
Yn Star Wars: Episode VII – The Force Awakens (2015), it earste diel fan 'e Star Wars-ferfolchtrilogy, wurdt Rey yntrodusearre as in jonge frou dy't as rommelsykster in iensum en dreech bestean liedt op 'e woastynplaneet Jakku. Hja fertsjinnet de (krappe) kost troch brûkbere ûnderdielen te sykjen yn in ûnbidich tsjerkhôf fan delstoarte romteskippen, dat it restant is fan 'e Slach by Jakku, it lêste grutte treffen út 'e Galaktyske Boargeroarloch, mear as tritich jier earder. Dy sloopt se út 'e skippen en ferkeapet se yn 'e Foarpost Niima troch oan in pleatslik ûnderwrâldfiguer, Unkar Plutt.
Op in dei rêdt Rey de bolfoarmige robot BB-8 as dy troch Teedo, in oare rommelsiker, fongen is om foar ûnderdielen ferkocht te wurden. Wat se op dat stuit net wit is dat BB-8 ynformaasje befettet dy't fan fitaal belang is foar it Ferset, in organisaasje dy't striidt tsjin 'e oerhearsking fan it Stjerrestelsel troch de diktatoriale Earste Oarder. Letter moetet se troch tadwaan fan BB-8 in Finn, dy't in desertearre stoarmtroeper fan 'e Earste Oarder is. As de Foarpost Niima oanfallen wurdt troch TIE-jagers fan 'e Earste Oarder, dy't de oanwêzigens fan Finn dêr fêststeld hawwe, wurdt Rey troch har gedoente mei him ek in doelwyt. Trijeresom pike sy, Finn en BB-8 út yn in âld romteskip dat Unkar Plutt sines is. It docht bliken dat it de Millennium Falcon is, dy't nei stellen te wêzen troch ferskate hannen gien is foar't er by Plutt bedarre.
Koart nei't se Jakku ûntflechte binne, wurdt de Millennium Falcon útskeakele en opslokt wurdt troch in grutter romteskip. Rey en Finn freezje dat it de Earste Oarder is, mar it blike Han Solo en syn ko-piloat, de Wookiee Chewbacca, te wêzen, de rjochtmjittige eigners fan 'e Millennium Falcon. Solo is fan doel om Rey, Finn en BB-8 yn in rêdingskapsule fan board te setten, mar dat komt der net fan as syn frachtskip binnenkrongen wurdt troch twa ûnderskate groepen kriminelen dy't er jild skuldich is. Nei in konfrontaasje naaie Solo, Chewbacca, Rey, Finn en BB-8 út yn 'e Millennium Falcon. Under de yndruk fan Rey har kwaliteiten as piloat biedt Solo har in baan oan, mar hja slacht it oanbod ôf, mei't se werom wol nei Jakku. Dêr wachtet se nammentlik al jierren op 'e weromkear fan har âldelju, dy't har as lyts famke efterlitten hawwe.
Solo bringt it hiele selskip nei de kroech fan Maz Kanata op 'e planeet Takodana. Maz hat konneksjes mei it Ferset en kin derfoar soargje dat BB-8 dêrhinne weromkeart. Koart nei harren oankomst wurdt de Earste Oarder lykwols troch in spion op 'e hichte steld fan harren oanwêzigens op Takodana. Rey wurdt troch de Krêft nei de kelder fan it gebou lutsen, dêr't se yn in berging de ljochtsabel fynt dy't foarhinne fan Jedi-master Luke Skywalker wie, en noch earder fan Luke syn heit, Anakin Skywalker. Se ûndergiet ûntrêstgjende fizioenen út it ferline en de takomst, dy't har yn ûnstjoer bringe. As Maz har neitiid fynt, praat dy har moed yn en seit se dat se net werom hoecht nei Jakku, om't se djip fan binnen sels ek wol wit dat har âlden net mear weromkomme sille. Rey liket dat de akseptearjen, mar as Maz har de ljochtsabel kado dwaan wol, rekket se yn panyk en flechtet se it omlizzende wâld yn. Maz jout it wapen dan ynstee oan Finn, om it troch te jaan oan Rey as hja der klear foar is.
Bientsjekou
thumb|Kandler fan minskebonken yn it [[Sedlec Ossuarium ]] In bientsjekou of deahúske (ossuarium) wie in neist de tsjerke steand hokje dêr't bonken yn bewarre waarden. Dy bonken kamen faak foar it ljocht by it romjen of dylgjen fan grêven. It hokje gie bytiden skûl ûnder in flearbeam. Bientsjekouwen binne faak te sjen op âlde tekeningen fan Jacobus Stellingwerf en besteane no ek noch wol.
Rey (Star Wars)
Yn The Force Awakens
Stoarmtroepers fan 'e Earste Oarder, ûnder oanfiering fan 'e Sith-ridder Kylo Ren, arrivearje op Takodana en falle de ruïne oan fan it kastiel dêr't de kroech fan Maz yn fêstige is. Kylo sels folget Rey it wâld yn, oermasteret har en ûntfiert har yn syn romtefear. Yn 'e ûndergrûnske fasiliteit fan 'e Stjerredeaderbasis fan 'e Earste Oarder besiket Kylo letter troch telepaty de ynformaasje fan 'e stjerrekaart, dy't BB-8 har sjen litten hat, út har ûnthâld te heljen. Rey wjerstiet him lykwols; sterker noch, se begjint sýn tinzen te lêzen, wat him bot ûntrêstget en boppedat ta it besef bringt dat Rey tige sterk yn 'e Krêft is. Kylo rapportearret syn befinings oan opperste lieder Snoke, de oprjochter fan 'e Earste Oarder, dy't him opdracht jout it fanke by him te bringen. Underwilens hat Rey krektlyk ûntdutsen dat se de Krêft brûke kin. Se ûntsnapt út har sel troch in ferstânstrúk yn te setten tsjin in stoarmtroeper dy't op wacht stiet.
Bientsjekou
Yn it Sedlec Ossuarium yn de wyk Sedlec fan de Tsjechyske stêd Kutná Hora, binne de bonken fan ferstoarnen brûkt foar it meitsjen fan objekten, lykas in kandeler.
Rey (Star Wars)
Yn The Force Awakens
Tsjin 'e tiid dat se deunby by it oerflak fan 'e planeet oanbelâne is, moetet Rey Finn, Solo en Chewbacca, dy't kommen binne om har te befrijen en it enerzjyskyld fan 'e Stjerredeaderbasis te sabotearjen, sadat it massaferneatigingswapen troch it Ferset oanfallen en ferdylge wurde kin. Nei't it slagge is om it enerzjyskyld út te setten, kinne Poe Dameron en de oare piloaten fan it Ferset úteinsette mei de ferneatiging fan 'e Stjerredeaderbasis. Yn 'e basis is Rey tsjûge fan 'e moard troch Kylo Ren op Han Solo, dy't syn eigen heit is. As in breinroere Chewbacca nei de dea fan syn freon de Stjerredeaderbasis begjint op te blazen mei oanbrochte eksplosiven, ûntkomme Rey en Finn mar nauwerneed nei it planeetoerflak ta.
Yn The Last Jedi
Yn Star Wars: Episode VIII – The Last Jedi (2017) nimt Luke de ljochtsabel oan, mar smyt er him daliks fuort. Rey wol dat Luke mei har weromgiet om it Ferset nije hoop te jaan, mar Luke hat dêr gjin boadskip oan. Der is in reden dat er op it ûnfynberste plak yn it Stjerrestelsel yn ballingskip gien is, sa hâldt er har foar, en dy reden is dat er wol dat men him gewurde lit. Rey jout gjin belies, mar sels tuskenkomst fan Chewbacca is net genôch om Luke fan miening feroarje te litten. Hy is wisberet om him nearne mear mei te bemuoien en fertelt Rey dat it tiid is foar de Jedi om út te stjerren. As er op in nacht yn in nostalgyske bui de Millennium Falcon binnenglûpt om it tastel wer fan binnen te sjen, treft er dêr lykwols syn âlde robot R2-D2 oan. Luke jout him itselde beskie dat er oan Rey en Chewbacca jûn hat, mar R2-D2 spilet falsk troch foar him nochris it boadskip ôf te spyljen dat syn twillingsuster Leia hast 35 jier lyn oan Obi-Wan Kenobi stjoerde, wêryn't se him om help smeekte om't er de iennichste hope fan it Rebelleferbûn wêze soe. Dat set Luke oan om Rey trije lessen oer de wurking fan de Krêft te jaan.