cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Finsk
Lûdsharmony
Ek de e en de i binne foarlûden. Der binne lykwols gjin farianten fan e en i foar efterlûden, dat efterheaksels mei e en i kinne foar beide kategoryen brûkt wurde: etsi-ä 'sykje', etsinyt 'socht'.
Algemy
thumb|Laboratoarium fan in algemist. [[Hans Vredeman de Vries, ± 1595]] Algemy is in âlde foarm fan praktyske natuerfilosofy, wêrby eleminten fan skiekunde, natuerkunde, astrology, semiotyk, metallurgy, genêskunde, mystisisme en religy gearkamen. De namme komt fan it Arabysk: الكيمياء, al-kimia). Minsken dy't har mei algemy dwaande hâlde wurde algemisten neamd. Hja besochten gewoane metalen yn goud te feroarjen en guon seinen dat it har ek slagge. Fierders besochten se tsjingiffen te finen foar fergiftigings. It besykjen om in drankje foar ûnstjerlikens te meitsjen is miskien ien fan de bekendste skaaimerken. Lykwols kamen se ek mei gemysk ark dat noch iuwen letter brûkt waard, lykas it retort en de au bain-marie. De algemy waard út it stee krongen troch de skiekunde en famakology dy’t de moderne wittenskiplike metoade tapasten.
Skiednis
De algemy is iuwenâld, yn it Alde Egypte is papyrus fûn mei algemistyske teksten. Fan it Alde Grikelân kin in part fan it wurk fan Plato en Aristoteles ek ta de algemy rekkene wurden. De Romeinen namen de Grykske algemy en metafysika oer, krekt as se mei de filosofy en gâns oare saken dienen. Mei de opkomst fan it kristendom yn it Romeinske Ryk kaam der wjerstân tsjin de algemy lykas by de teolooch Augustinus.
Albertus Magnus (1193-1280) wie ien fan de kristlik Dominikaanske oarde, ynspirearre troch Aristoteles, dy't yn de midsiuwen de filosofy en it kristendom neier ta inoar besocht te bringen. Ien fan de lettere algemisten is Isaac Newton. De lêste wiere algemisten stoaren yn de 19e iuw, en dêrmei stoar ek de algemy.
Twadde Keamer fan de Steaten-Generaal
De Twadde Kamer is ien fan de twa parten fan de Steaten-Generaal fan it Keninkryk fan de Nederlannen, it parlemint. Hy is te fergelykjen mei it House of Commons yn it Feriene Keninkryk en de Bundestag yn Dútslân. De Twadde Keamer wurdt gearstald troch in ferkiezing.
Funksjonearjen
thumb|250px|De [[Fergaderseal fan de Twadde Keamer|plenêre seal fan de Twadde Keamer]] Hoewol't de namme faaks it tsjindiel fermoeden docht, hat de Twadde Keamer yn de Nederlânske polityk mear macht as de Earste Keamer. Foar de Twadde Keamer wurde de regeringskoalysjes foarme. Ek wurde ministers dêr ta ferantwurding roppen foar harren belied. De Earste Keamer hat dy macht ek, mar dêr bart dat folle minder faak. In minister of kabinet bliuwt ornaris net oan sûnder it betrouwen fan (in mearheid yn) de Twadde Keamer.
Om it regear kontrolearje te kinnen, hat de Twadde Keamer ferskate rjochten en ynstruminten. In wichtich foech fan de Twadde Keamer is it rjocht fan begrutting as budzjetrjocht. Dat is de mooglikheid begruttings fan de ministearjes goed en ôf te karjen en om dy te feroarjen. Ek it rjocht fan ynterpellaasje en it rjocht fan enkête heart hjirta.
Ien fan de wichtichste rjochten by de wetjouwing is it oanpassingsrjocht as rjocht fan amendemint. Dat is de mooglikheid om wetsfoarstellen op ûnderdielen te wizigjen. As in mearderheid fan de Keamer sa'n feroaring, amendemint, stipet, dan wurdt de ferlange wiziging oanbrocht. Der minister dy't it wetsfoarstel yntsjinne hat hoecht it dêr net altiten mei iens te wêzen; in minister dy't dêr grutte beswieren tsjin hat, kin drige mei ôfgean of mei it ynlûken fan it hiele wetsûntwerp.
In oar ynstrumint fan de Keamer is de saneamde moasje, de útspraak. Yn in moasje sprekt de Keamer in miening út of freget in minister of it hiele kabinet om eat te dwaan of krekt te litten. Sa'n útspraak waacht minder swier as in amendemint, omdat hy net binend is. In minister kin in moasje neist him dellizze. It mêd fan in útspraak fan de Keamer is net beheind ta wetsfoarstellen; de Keamer kin him ek muoie mei oare besonjes fan de minister; sels mei it deistich lânsbestjoer.
thumb||left|Gebou fan de Twadde Keamer, yngong oan it Plein yn [[De Haach.]] De Twadde Keamer hat ek it rjocht fan inisjatyf. Dat is it rjocht om wetsfoarstellen yn te tsjinnen. De measte wetsfoarstellen wurde opsteld troch it regear, mar in pear kear yn it jier wurdt der troch ien as inkele Keamerleden in saneamd inisjatyfwetsfoarstel yntsjinne. De yntsjinner(s) sit(ten) dan efter de regearingstafel om harren wetsûntwerp te ferdigenjen, ek yn de Earste Keamer.
Fierders kin de Keamer it rjocht fan ynterpellaasje brûke. Yn minder wichtige kwestjes kinne ministers troch Keamerleden oan de tosk field wurde yn it wyklikse mûnlinge frage-oerke fan de Twadde Keamer. Ek bestiet de mooglikheid om skriftlike fragen te stellen, wêrop de belutsen minister of steatssekretaris ferplicht is te antwurdzjen.
Leden
Yn de Twadde Keamer is plak foar 150 fertsjintwurdigers fan de politike partijen, dy't by algemiene, lanlike, demokratyske Twadde Keamerferkiezings yn de Keamer keazen wurde neffens evenredige fertsjintwurdiging. In plak wurdt in sit neamd; de fertsjintwurdigers wurde Keamerleden of parlemintaarjers neamd. Foar 1917 hie Nederlân in yngewikkeld distriktestelsel wêrby't allinnich bepaalde manlju stimme mochten. Yn 1917 en 1919 waard de wet sa oanpast dat alle manlju en froulju stimme mochten. Foar novimber 1956 wienen der mar 100 sitten.
Gearstalling
De lêste ferkiezings wienen op 15-17 maart 2021.
Gearstalling in maart 2022. (Tallen yn fergelyk mei de perioade 2017-2021): {{legend|#e8ffe8|border=1px solid gray|Koälysjepartij}}
Opkomst 78,71% mei 10.462.677 stimmen foar 150 sitten.
Max Vasmer
thumb|Max Vasmer Max Vasmer (Sint-Petersburch, 28 febrewaris 1886 - West-Berlyn, 30 novimber 1962) wie in yn Ruslân berne Dútsk taalkundige, dy't de swierrichheden fan de etymology fan Yndo-Europeeske, Finoegryske en Turkske talen bestudearre en wurke oan de skiednis fan Slavyske, Baltyske, Iraanske en Fin-Oegryske folken yn East-Europa.
Twadde Keamer fan de Steaten-Generaal
Ferkiezingsresultaten
Ferkiezings fan de Twadde Keamer sûnt 1989:
¹ 1989-1998: GPV + RPF
Foarsitters
Sûnt de ynstelling fan de Twadde Keamer yn 1815 waard de foarsitter beneamd troch de Kroan. Sûnt 1848 hie de Keamer it rjocht in twafâldige foardracht op te meitsjen: de nûmer 1 waard dan beneamd ta foarsitter en nûmer 2 waard earste fise-foarsitter. Yn de grûnwet fan 1983 is opnomd dat de Keamer sels in foarsitter kiest.
Max Vasmer
Vasmer hie Dútske âlden. Hy studearre 1907 ôf oan de Universiteit fan Sint-Petersburch. Fan 1910 ôf oan wie er professor oan dy universiteit. Yn de Russyske boargeroarloch wurke er oan universiteiten yn Saratov en Derpt. Yn 1921 sette er him nei wenjen yn Leipzig, mar ferfarre letter nei Berlyn. Fan 1937 oant 1938 joech er kolleezjes oan de Universiteit Columbia yn New York City. Dêr sette er útein mei wurkjen oan syn magnum opus; it Etymologysk wurdboek fan de Russyske taal. Yn 1944 waard syn went yn Berlyn bombardearre en giene it grutstepart fan syn dokuminten ferlern. Dochs joech er net belies en koe er lang om let syn wurk útbrocht krije yn fjouwer dielen troch de Universiteit fan Heidelberch fan 1950 oant 1958 ûnder de namme Russisches Etymologisches Wörterbuch.
Twadde Keamer fan de Steaten-Generaal
Foarsitters
Lange tiid waarden efter de skermen ôfspraken makke oer in lykwichtige besetting fan de hege amten als fisepresidint Ried fan Steat en de keamerfoarsitters. Yn 2002 keas de Twadde Keamer foar in iepen proseduere. Frans Weisglas fan de VVD stelde him kandidaat wylst syn partij de posysje tatocht hie oan de ôftredende fise-premier Annemarie Jorritsma. Weisglas joech glâns oan it amt oant syn ôfgean op 29 desimber 2006. Op 6 desimber 2006 waard Gerdi Verbeet (PvdA) keazen, boppe bekendere Keamerleden lykas Henk Kamp en Maria van der Hoeven. Op 23 juny 2010 waard Gerdi Verbeet wêr keazen boppe Charlie Aptroot (VVD). Sy waard opfolge troch Anouchka van Miltenburg (VVD) op 25 septimber 2012. Van Miltenburg waard opfolge troch Khadija Arib (PvdA) op 13 jannewaris 2016. Arib waard opfolge troch Vera Bergkamp (D66) op 7 april 2021.
Burgers
Wie in gearkomst fan de Twadde Keamer yn 1814 yn it earstoan besletten, yn de grûnwet fan 1815 waarden se ûnder druk fan de Belgen iepenbier. Yn 1859 kaam der in perstribune yn de gearkomstseal. Utstjoering fan debatten troch de radio en letter de telefyzje hawwe de iepenbierheid tige fergrutte. Sûnt 1968 hâldt de Keamer ek harksittings dêr't deskundige of belanghawwende boargers taljochtings yn jaan kinne oan de Keamer of ien fan har kommisjes.
Sûnt 2006 hat de Keamer it boargerinisjatyf. Kiesgerjochtigden kinne mei 40.000 hantekeningen in ûnderwerp foardrage foar de Keameraginda. Dit ûnderwerp mei net yn striid wêze mei de grûnwet en mei net yn de lêste twa jier yn de Keamer oan de oarder west hawwe. Sûnt 1 jannewaris 2008 kin de aksje foar in boargerinisjatyf ek op it ynternet fierd wurde.
Max Vasmer
Fan 1964 oant 1973 waard de Russyske oersetting fan Vasmers wurdboek - it meast wichtige wurk foarde etymology fan Slavyske talen oant no ta, mei wiidweidich kommintaar - publisearre troch Oleg Troebatsjov. De Russyske ferzje is ta foldwaan op de website Tower of Babel fan Sergej Starostin.
Twadde Keamer fan de Steaten-Generaal
Griffiers
Sûn 1 novimber 2004 is Jacqueline Biesheuvel-Vermeijden griffier fan de Twadde Keamer. Hja is de earste frou dy't dit amt beklaait. Sjoch ek list fan griffiers fan de Twadde Keamer fan Steaten-Generaal.
Gebou
Yn de hal, de Steatenpassaazje, steane in soad bylden op fuotstikken. Op de earste ferdjiping lizze de grutte gearkomstseal fan de Twadde Keamer en ferskate lytsere gearkomstromtes foar bygelyks kommisjegearkomsten.
Fierders sit yn it gebou noch de Hannelingskeamer, dêr't alle Hannelings fan de Twadde Keamer binne.
Sofia Goggia
Sofia Goggia (Bergamo, 15 novimber 1992) is in Italjaansk skyster. Goggia makke yn 2011 har debút. Har grutste sukses oant no ta is ûnder mear it winnen fan in gouden medalje op de ôfdaling Olympyske Winterspullen fan 2018 yn Pyeongchang en fjouwer jier letter yn Peking, wûn se in sulveren Olympyske medalje op de ôfdaling.
Roeien op de Olympyske Simmerspullen 1908
Medaljespegel
De top fiif fan lannen dy't by it roeien medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen 1908.
Golden Earring (Wall of Dolls)
Golden Earring is it sechsde album fan Golden Earring, it album waard yn july 1970 útbrocht. It album stiet ek bekend ûnder syn bynamme Wall of Dolls fanwegen de muorre mei poppen op de hoes. It wie it earste album yn de klassike line-up fan Golden Earring mei Cesar Zuiderwijk efter it drumstel.
Waach (Warkum)
It gebou hat in skylddak mei oan eltse kant in dakkapel mei trepgevel. Op de hoeken fan it dak stean fjouwer liuwen mei in wapenskyld mei dêrûnder in satyr. Yn de gevels sitte ek wapenstiennen, wêrûnder it gemeentewapen mei it jiertal 1650.
Neidat it gebou de funksje fan waach ferlear hat it, lykas de waach fan Dokkum, ferskate oare bestimmingen hân: plysjeburo, VVV-kantoar en museum.
Yn 2007 is it waachgebou prachtich restaurearre, en wurdt brûkt as VVV-kantoar en Museum Warkums Erfskip
Deutscher Fußball-Bund
De Deutscher Fußball-Bund (ôfk. DFB), "Dútske Fuotbal Bûn" yn it Frysk, is in fuotbalbûn yn Dútslân. De DFB hie by de oprjochting yn 1900 85 fuotbalkulps en waard fjouwer jier dêrnei lid fan de FIFA. De DFB wie ien fan de mei-oprjochters fan de UEFA. It bûn hat 6 miljoen leden en 26.000 oansletten klups. It haadkwartier stiet yn Frankfurt am Main.
Ta de wichtichste taken fan de DFB wurde de kompetysjes Bundesliga, 2. Bundesliga, 3. Bundesliga en de DFB-Pokal rekkene.
Germerthûs
It Gemerthûs wie earder kleasterbesit by Hantumerútbuorren, oan de súdeast kant fan it doarp yn de bocht fan de Peazens dêre.
Untstean
Om't de Bernardynske kleasters Klaarkamp en Sion in protte lân yn besit krigen yn de omkriten fan Hantumerútbuorren, waard der besletten om dêr in úthôf te stiftsjen. De omjouwing wie der gaadlik foar; it lei ôfhandich en oer de Peazens koenen de produkten ôffierd wurde.
De úthôf is noait útgroeid ta in kleaster. Wol hawwe der splitsings pleatsfûn. Neist it Germerthûs waard it Nijenhûs stifte. Letter is it nochris splitst. Nijenhûs en Germerthûs bestienen doe elts út twa pleatsen. Germerthûs waard sa opsplit ta it Germerthûs en it Kommerhûs. Fan it Kommerhûs is hjoeddedei lykwols allinnich noch in rige beammen oer; it gebou is yn de tritiger jierren fan de 20e iuw ôfbrutsen.
Letter is de úthôf opheft en waard de grûn ferhierd en foar in part oan de hierder ferkocht. It hierkontrakt fan Germerthûs is bewarre bleaun. Douwe Syurts moast neist de hier fan 33 goudgûnen, in tûne reade bûter (maitiidsbûter) en sied foar in kwart pûnsmiet oan Sion leverje. Boppedat moast er sân weinen turf foar it kleaster út de Dokkumer Wâlden ophelje.
Wopcke Bartolomeus
Nei 1580 ferfoel it kleasterbesit oan de Steaten. Nei in skoftsje ferkochten de Steaten it âlde kleasterbesit. Eigener waard Wopcke Bartholomeus. Wopcke moat in man fan kwizekwânsje west hawwe. Yn 1651 liet hy der in nije pleats mei in poarte delsette. Oant 1754 is syn famylje der wenjen bleaun. Doe hat de feepest der in ein oan makke. De pleats waard sûnt dy tiid ferhierd.
De Mokma's
Yn 1794 kochten de sweagers Jan Folkerts en Andries Annes de pleats tegearre. Yn 1798 naam Andries Annes, dy't him letter Mokma neame soe, de pleats allinne oer. Germerthûs bestie út 129 pûnsmiet. Nei 1820 wreide syn soan Anne Andries Mokma dat noch út mei wat earder kleasterbesit wêze moatten hat. Dêr blykt út dat de Mokma's tûke boeren west hawwe.
Yn 1862 naam Andries Annes Mokma it spul oer fan syn ferstoarne heit. Andries wie frijfeint en mocht graach jeie. Yn 1874 liet er de pleats op 'en nij bouwe. De pleats krige doe de namme 'Jagtlust'. Doe't Andries Mokma yn 1890 ferstoar, urven de bern fan syn suster de pleats. Dy ferhierden him.
De poarte
De poarte fan Germerthûs of Jagtlust|right|frame Yn 'e folksmûle waard de pleats 'De poartepleats' neamd. De poarte hat der oant 1930 ta stien. Doe is er ôfbrutsen. De slútstien mei WB 1651 derop wurdt bewarre yn in museum te Dokkum.
Germertshûs hie ek it rjocht om boppe yn 'e poarte dowen te hâlden, it hâlden fan in gibbeflecht. Healwylde dowen waarden gibben neamd. Twa kear yn 't jier waard it útmjukse. De dowestront waard ferkocht oan kwekers fan tabaksplanten yn Gelderlân en Utert. Ek de dowen waarden dan úttinne. Dowefleis waard as eat bysûnders beskôge. Neffens de registers waarden der 200 pearen dowen holden. De dowen binne der bleaun oant de poarte yn 1930 ôfbrutsen waard. Der wienen doe noch sa'n 100 wylde dowen.
20e iuw
Yn 1939 is de pleats ferboud. It karakteristike kop-hals-romptype is doe ferdwûn.
Eanjumer Opfeart
De Eanjumer Opfeart is in feart yn de gemeente Dongeradiel. De feart rint fan Eanjum nei it súdwesten en fia de Moerssleat út yn de Súdie.
In opfeart is de beneaming foar in kanaal dat min ofte mear heaks op in oar kanaal stiet. De namme wurdt benammen yn Fryslân en Grinslân brûkt. In opfeart wurdt ek wol skipsleat, skipfeart of brânsleat neamd.
Opfearten binne foaral oanlein om de fruchtbere terpgrûn of turf ferfiere te kinnen.
De namme 'brânsleat' ferwiist nei de oare reden om sa’n wetter oan te lizzen: de beskikking ha oer genôch bluswetter yn gefal fan brân.
In soad opfearten hawwe harren funksje ferlern en binne no tichtsmiten.
De namme Eanjumer Opfeart jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Anjumer opvaart.
Skyrinnen op de Paralympyske Winterspullen 1994
Manjlu
{| width=60%
Froulju
{| width=60%
Swiet & Bjuster
Swiet & Bjuster wie in Fryske Bluesband en wie aktyf tusken 1992 en 2001
Skiednis
De Fryske luesband Swiet & Bjuster waard yn 1992 oprjochte troch Oege Reitsma, Jan Roel Hamersma, Brant Visser en Jacob de Boer. De earste trije hienen alris earder mei elkoar spile.
Se spilen ynearsten noch yn it Ingelsk, mar nei in moanne as wat waard it repertoire folslein Frysk. Bekende nûmers fan de band binne û.o. "De Bank", "Besleine Ruten" en "Bartlehiem Blues", allegear skreaun en bewurke troch gitarist Oege Reitsma. Tekstskriuwer Oege Reitsma komt faak werom op de Dokkumer wâlden en har ynwenners mar skriuwt ek oer de hannel fan de pleatslike keaplju, oer lytse blûne froulju, de Golf diesels (it âlde model). Op de Fryske radio is S & B foaral bekend fan "In jûne yn Grins" (Reitsma), "Hein"(De Boer), en de postume hit "Fordson Dexta Blues", in nûmer fan Jaap Hijma fan de Dochmarwatts. De CD en CD-Rom 'Wolf' kamen tagelyk út by de presintaasje yn doarpshûs De Nye Warf yn Wâlterswâld mei yn it foarprogramma trûbadoer Piter Wilkens. It wie boppedat live te beharkjen op Lonof Radio. Dy dei ferskynde Swiet en Bjuster ek yn it telefyzjeprogramma 'Van gewest tot gewest'.
Rugby
Rugby is in fuotsport. De sport is ûntstean út de regels foar fuotbal sa't dy yn 1845 foar it earst op papier setten waarden op de skoalle fan Rugby (Ingelân). Tekenjend foar dizze fuotsport is dat de bal wol foarút droegen en skopt wurde mei, mar net foarút smiten wurde kin. De sport is ta in wrâldwiid fersprate sport groeid, mar is foaral populêr yn lannen dy't yn it ferline by it ryk fan Grut-Brittanje hearden.
Swiet & Bjuster
Skiednis
Op Liet 93 wûn Swiet & Bjuster de twadde priis. It blueskwartet spile ek wolris mei Anneke Douma yn "It Woanskip". De groep bestie oarspronklik út Jacob de Boer (sang en mûlharp), Jan Roel Hamersma (slachreau), Oege Reitsma (gitaar en teksten) en Brant Visser (bas). Yn 1997 kaam Erik Schippers (yn 2010 bekend fan Monstertux) der as twadde slachwurker by. Yn desimber 1998 beslút de groep om der mei op te hâlden. Dêrnei giene allinnich Oege Reitsma en Jacob de Boer troch as duo. It duo hâlde yn 2001 der mei op. Jacob spile mei Sytse Wilkens,(de broer fan Piter Wilkens, noch de CD Fakânsjenblues makke. Oege Reitsma en Brant Visser giene fierder yn Ubrabaya, in band oprjochte troch Jan Dijkstra (Shakey Sam) en Brant Visser. Yn 2013 is dizze band ophâlden. Brant en Oege binne sûnt dy tiid aktyf mei (Nancy and the Sinatras). Jacob de Boer spilet sûnt 2009 mei Wiebe Koudenburg yn it duo Jawier. Jan Roel jout les oan ferskate konservatoaria en spilet ûnder oare mei Nynke Laverman.
Rugby
Fan de oarspronklike regels út binne ferskate ferzjes fan Rugby ûntstean:
Ut deselde oarsprong binne ek oare fuotsporten ûntstean, wêrûnder:
Swiet & Bjuster
Skiednis
Op 3 jannewaris 2010 joech Swiet & Bjuster twa útferkochte reüny-optredens yn de Kleasterkapel fan Sibrandahûs en op 8 desimber 2018 diene sy dat noch in kear yn De Krúswei yn Damwâld.
William Strang
thumb|300px|William Strang, foto [[James Craig Annan, Camera Work, 1907]] William Strang (Dumbarton, 13 febrewaris 1859 – Bournemouth, 12 april 1921) wie in Skotsk etser en keunstskilder. Strang wurdt beskôge as ien fan de wichtichst Skotske keunstskilders út syn tiid.
Syn soannen Ian (1886-1952) en David (1887-1967) wiene ek keunstners.
Juliana fan Stolberch
Juliana fan Stolberch (Stolberch, 15 febrewaris 1506 – Dillenburch, 18 juny 1580) wie in dochter fan Botho fan Stolberch en Anna fan Eppstein-Königstein. Hja wie earst troud mei Filips fan Hanau († 1529) en dêrnei sûnt 20 septimber 1531 mei Willem fan Nassau. Ut it lêste houlik waard Willem fan Oranje berne.
Zarina Masood
Zarina Masood, echte namme ûnbekend (14 septimber 1991), is in rêstend Britsk neakenmodel en pornografysk aktrise. Neffens har offisjele opjefte wie se ûnder har pornokarriêre 1.55 m, mei in gewicht fan ? kg.
Bassekou Kouyaté
right|thumb|Live-optreden yn 2008. thumb|250px|Bassekou Kouyate (links) en Ngoni Ba op it [[FMM Festival das Musicas do Mundo 2008]] Bassekou Kouyaté (Garana, 1966) is in muzikant út Maly dy’t ferneamd waard as firtuoas Ngoni-bespiler en modernisearrer fan de muzyk fan de West-Afrikaanske Griots. Ngoni ba is de namme fan syn band.
Libben
Hy waard berne yn Garana, yn Barouéli Cercle, 60 kilometer fan Ségou. Doe't er tolve jier wie sette er útein mei it bespyljen fan de Ngoni. Ein jierren 80 ferhuze er nei de haadstêd Bamako.
Kouyaté syn frou, Ami Sacko, is ek muzikant en spilet yn syn band. Syn heit Mustapha Kouyaté bespile de ngoni en mem Yagaré Damba wie in praise-sjongster.
Yn 2013 ferskynde Kouyate, mei Amy Sacko and Ngoni ba, op The Proms.
Geoffrey Chaucer
thumb|225px|Chaucer en syn wapenskyld, anonym portret, 17e iuw. Geoffrey Chaucer (Londen, sawat 1343 - dêre, 1400) wurdt beskôge as de "heit fan de Ingelske literatuer" en wie skepper fan de meast priizge dichtwurken út de wrâldliteratuer. Hy wie net allinne in útsûnderlik bejeftige auteur en dichter, mar hie it ek drok as soldaat, hofling, diplomaat en amtner en ferfolle in ferkaat oan iepenbiere funksjes. Yn dy karriêre wie er de fertrouling en beskermeling fan trije opienfolgjende keningen, nammentlik Eduard III (1312-1377), Richard II (1367-1400) en Hindrik IV (1367-1413). Dochs fûn Chaucer de tiid om tûzenen fersregels te skriuwen dy't no noch hieltiten troch literatuerleafhawwers bot wurdearre wurde. Sa liet er sjen dat it Ingelsk út syn tiid (ek wol Middelingelsk neamd) likegoed brûkt wurde koe yn de poëzij as it Frânsk of it Latyn, wat him dy titel fan 'heit fan de Ingelske literatuer' besoarge. Hoewol't er in soad skreaun hat, wurdt er it meast priizge om syn ûnôfwurke ramtferhaal The Canterbury Tales, dat yn it Frysk oerset waard as De Canterbury Ferhalen troch Klaas Hoekstra.
Chaucer syn wurk hat in grut ferskaat oan ûnderwerpen, sjenre en stilen. Hy beljochtet it minsklik stribjen nei in sinfol bestean op in soad wizen. Yn syn wurk kombinearret er humor mei earnst en relativearringsfermogen by de behanneling fan wichtige filosofyske fragen. Chaucer is in dichter fan de leafde, dy't er beskriuwt fan gleon troubrek oant spirituele ienheid mei God. Hy jout in wiidweidich oersjoch fan de swakheden en healwizens, mar ek op de edelmoedigens fan de minskheid.
Gronology fan de wichtichste wurken
Akademisy hawwe in gronology fan Chaucer syn wurken ûntwikkele dêr't in rûme konsensus, hoewol gjin algemiene unanimiteit oer bestiet.
32
Ferstoarn
30er
Leven (Skotlân)
thumb|250px|De Leven
De Leven (Skotsk-Gaelysk:Uisge Leamhna) is in 7 km lange rivier yn West-Dunbartonshire, Skotlân. Hy streamt tusken Loch Lomond yn it noarden nei de rivier Clyde yn it suden.
Hoewol't it in koarte rivier is, is er de op de Spey nei de fluchst streamende rivier fan Skotlân.
List fan Fryske brassbands
List fan Fryske brassbands
Oardere neffens fêstigingsplak:
Ester Ledecká
Ester Ledecká (Praach, 23 maart 1995) is in Tsjechysk Snowboardster en skyster. Ledecká wûn by de Olympyske Winterspullen yn Pyeongchang sawol by it snowboarden op de parallelreuzeslalom as by it skyen op de super-G in gouden medalje. Yn 2015 waard se wrâldkampioene snowboarden op it ûnderdiel parallelslalom en yn 2017 op it ûnderdiel parallelreuzeslalom.
Bundesliga
De Bundesliga is de heechste difyzje fan it betelle fuotbal yn Dútslân. De namme Bundesliga waard yn seizoen 1963/1964 ynfierd. Troch de werieniging fan East- en West-Dútslân kamen teams út de eardere steaten yn de nije Bundesliga. Yn Eastenryk brûke se ek de namme Bundesliga foar de heechste difyzje fan it betelle fuotbal.
Seizoen 2012/13
Yn seizoen 2012/13 spylje 18 klups yn de Bundesliga.
Pokahontas
thumb|160px|Pokahontas troch [[Simon de Passe 1616)]] thumb|right|160px|Stânbyld fan Pocahontas yn Jamestown (Virginia) út 1922 Pokahontas (~1595 – 21 maart 1617) wie de dochter fan it stamhaad Wahunsunacawh fan it ryk fan de Pouhattan-Yndianen en oare skatplichtige stammen yn it kontrei om Tidewater (Virginia) hinne (Tenakomakah neamd troch de Pouhattan). Foar har folk wie hja in prinsesse. Har wiere nammen wienen Matoaka (of Matoika) en Amonute; . Pokahontas wie in bynamme út har bernetiid; it betsjut "boartlik, derten famke".
Stedhûs fan Harns
thumb|175px|Stedhûs fan Harns It Stedhûs fan Harns is in stedhûs en ryksmonumint yn Harns.
It stedhûs waard yn 1730 troch stedstimmerman H.J. Norel boud yn Loadewyk XIV-styl. Yn 1757 wie der in útwreiding. It gebou stiet oan de súdside fan de Noarderhaven foar in brêge oer. Oan de foarside hat de gevel in balkon en in fergulde byld fan Michael, de beskermhillige fan de stêd Harns. Oan de efterside is in toer dy't yn de jierren 70 nei in brân werboud waard. De toer hat in gevelstien (út in tsjerke) mei in ôfbyld fan de aartsingel Michael fan Gerbrandus van der Haven en klokken fan ûnder oaren Jacob Noteman en Petrus Overney.
It gebou, mei in riedseal, trouseal, boargemasterkeamer en in keamer foar de gemeentesiktaris, is te besjen.
Pokahontas
Biografy
It ferhaal wol dat Pokahontas behindere dat har heit de kolonist John Smith deadie yn it jier 1607. Dit kin lykwols net sa west hawwe; sy wie op dat stuit noch mar 13 jier en kin Smith doe net kend hawwe om't er dat jier yn Ingelân wie. Teffens spriek Smith de taal fan Pokahontas net.
It is wol wis dat Pokahontas kunde hie oan Smith en de rest fan de koloanje Jamestown, Virginia. Pokahontas wie dêr wolris west om te boartsjen en by it skinken fan fiedsel.
Yn 1610 troude Pokahontas mei in Patawomeke kriger, Kocoum. Hja wennen in stikmannich jierren by syn folk, mar fierders is oer dy jierren fan har libben net folle bekend. Twa jier letter, yn 1612, waard Pokahontas gizele troch in pear kolonisten út Jamestown, dy't hopen dat hja har ruilje koene foar kolonisten dy't troch har stam fêstholden waarden. Yn dy snuorje learde hja ingelsk en waard hja doopt troch Alexander Whitaker en naam doe de kristlike namme Rebecca oan. Se troude op 5 april 1614 mei de Ingelske kolonist John Rolfe, ien fan de wichtige manlju efter de tabaksplantaazje yn Virginia. Dat hja in heiden wie siet him wol wat dwers, mar yn in brief oan de gûverneur seit er dat er it die ''motivated not by the unbridled desire of carnal affection, but for the good of this plantation, for the honor of our country, for the Glory of God, for my own salvation... namely Pocahontas, to whom my hearty and best thoughts are, and have been a long time so entangled, and enthralled in so intricate a labyrinth that I was even a-wearied to unwind myself thereout'' Oer Pokahontas har gefoelens foar Rolfe en har tinzen oer dit houlik is neat bekend.
Pokanhontas en John Rolfe wennen twa jier op Rolfes plantaazje, Varina Farms. Harren houlik late net ta it frijlitten fan de kolonisten, mar soarge wol foar in mear fredich klimaat tusken de kolonisten en de Pouhattan.
Yn 1616 gienen Pokahontas en Rolfe nei Londen, Ingelân om dêr kening James I en syn hof te moetsjen. Tenei waard sy de "Indiaanske Prinsesse" neamd en sy waard in fenomeen yn Ingelâng, de earste bekendheid fan de Nije Wrâld. Dit soarge mei foar it tanimmen fan ynverstearingen yn koloanjes yn Virginia.
Rolfe en Pocahontas makken doe plannen om werom te gean nei Amerika, mar flak foar it ôfsetten waard Pokahontas siik en hja stoar oan de gefolgen. Hokker sykte at hja hie is net folslein dúdlik; tuberkuloaze, longûntstekking of pokken. Har ienichst bern wie Thomas Rolfe, berne op Varina Farms. Edith Wilson heart by hat neikommelingen.
Pokahontas kaam te hôf yn Gravesend, greefskip Kent.
Tsjinstesektor
De tsjinstesektor is de ekonomyske sektor dêr't bedriuwen mei de ferkeap fan harren tsjinst winst meitsje wolle. De meso-ekonomy, dy't bedriuwstûken bestudearret, brûkt it synonym tertiêre sektor.
Yn de histoaryske ûntwikkeling fan ekonomyen komt de tsjinstesektor trochgeans as lêste ta bloei, neidat de ekonomy earst troch in faze fan agraryske dominânsje gien is en dêrnei troch in perioade fan yndustrialisaasje. De tsjinstesektor ferfangt de foargeande twa sektoaren net, mar wurdt al it wichtichst yn it ferskaffen fan wurkgelegenheid en ynkommen.
Untwikkele lannen lykas Nederlân hawwe yn ferhâlding in grutte tsjinstesektor. Lytsere lannen as Lúksemboarch binne sels hast hielendal oanwiisd op de tsjinstesektor, benammen at hja net folle natuerlike helpboarnen hawwe. Minder-ûntwikkele lannen, lykas Ivoarkust, hawwe meastentiids in iensidiger ekonomy dy't hast hielendal driuwt op de lânbou.
Ta de tsjinstesektor wurde ûnder oare winkels, hoareka, teaters, kappers, saaklike tsjinstferlieners, abbekaten, ICT-bedriuwen en oare tsjinstferlieners rekkene. Yn ûntwikkele ekonomyen lykas yn West-Jeropa en de Feriene Steaten wurdt tusken de 70 en 80 persint fan it bruto binnenlânske produkt yn de tsjinstensektor realisearre.
Troch de Schengen-akkoarden is der yn de betreffende lannen yn Jeropa in frij ferkear fan persoanen, kapitaal, fracht en tsjinsten.
Jasmine Arabia
Jasmine Arabia, echte namme ûnbekend (9 augustus 1990), is in rêstend Marokkaansk-Frânsk stripper, neakenmodel en pornografysk aktrise. Hja makke har debút yn in pornografyske film yn 2010. Neffens har offisjele opjefte is se 1.72 m lang, mei in gewicht fan 52 kg en kupmaat 36E.
Flinders Petrie
thumb|Flinders Petrie Sir William Matthew Flinders Petrie (Charlton Londen), 3 juny 1853 - Jeruzalim, 28 july 1942) wie in Britsk archeolooch, egyptolooch en in pionier fan de metoadyske oanpak yn de archeology en it bewarjen fan artefakten. Hy wie de earste mei in learstoel Egyptology yn it Feriene Keninkryk en dy't, yn 'e mande mei syn frou Hilda Petrie, in protte opgravingen op de wichtichste archeologyske fynplakken yn Egypte. Guon beskôgje Merneptah-stêle as syn meast ferneamde ûntdekking; Petrie wie it dêr mei iens. Petrie fûn in datearringssysteem foar grûnlagen út basearre op de oanwêzigens fan diggelguod en keramyk.
Ségou
thumb|left|175px|Busstasjon yn Ségou
Ségou is in stêd yn Maly en it haadplak fan de regio Ségou. De stêd leit oan de river de Niger, 235 km noardeastlik fan Bamako, en waard yn 1620 stifte.
Ségou is ferneamd fan syn fiskyndustry en syn fiskmerk. It sintrum hat in wettertoer dy't fan fierens te sjen is. Sûnt 2005 is dêr alle jierren yn febrewaris Festival sur le Niger dat in protte minsken lûkt.
Keppelings om utens
thumb|left|350px|Merk yn Ségou oan de igge fan de Niger
Heideflinter
De Heideflinter ( Hipparchia semele) is in soarte yn de famylje fan de Aureliaflinters
Foarkommen
De flinter komt hast net mear foar yn Nederlân. De flinter is dan seldsum. De flinter komt foar lâns de dunen wêr’t heide is. Yn It Goai komt de heideflinter noch foar. Mar alle jierren in lyts bytsje minder faak.
De flinter hâldt net fan hiele iepen terreinen. Hjir en der moat al in beam stean dit omdat oars de flinter it te waarm krijt. De flinter hat yn de perioade july oant augustus in soad nektar nedich. In libbenskrêftige populaasje hat in grut heidefjild nedich mei hjir en dêr in beam.
Op de reade list stiet de flinter as gefoelich.
Fleantiid
De flinter fleant fanôf heal juny oant ein septimber. Der is in pyk yn it oantal flinters midden augustus. De flinter fleant yn 1 generaasje.
Rûp
De flinter oerwinteret as rûp. De flinter set de aaikes ôf op keale plakken. Hjir is faak wat waarmer, dan hawwe de rûpen mear kâns. De rûp ferstoppet himsels by it ferpopkjen yn de grûn.
De rûp fret skrobberheide, skieppegers en swinkgers
Andrej Bely
thumb|right|210px|Andrej Bely, portret fan [[Leon Bakst]] Andrej Bely (Russysk: Андрей Белый), pseudonym fan: Boris Nikolajevitsj Bûgajev (Russysk: Борис Николаевич Бугаев) (Moskou, 26 oktober 1880 - dêre, 8 jannewaris 1934) wie in Russysk skriuwer en dichter en literatuerkritikus.
Biografy
Bely wie in soan fan in foaroansteand wiskundige; hy studearre fan 1899 oant 1901 natuerwittenskippen oan de Universiteit fan Moskou. Rillegau dêrnei wijde er him oan de literatuer en waard úteinlik mei Aleksander Blok, de meast foaroansteande fertsjintwurdiger fan it Russysk symbolisme.
Bely wie in man fan kontrasten. Hy wie in grut stilist, stie posityf foar de futuristen oer, wenne in skoft yn Switserlân as learling fan Rudolf Steiner en waard úteinlik marxist.
Yn 1922 emigrearre Bely nei Berlyn, mar yn 1923 gie er werom nei Ruslân, dêr't er om reden fan syn revolúsjonêre opfettings tolerearre waard.
Bely skreau fan de jierren tweintich ôf ek in protte autobiografysk wurk. "Herinneringen oan Blok" (1923) en syn memoires yn trije dielen ("Op de grins fan twa iuwen", "It begjin fan de iuw" en "Tusken twa revolúsjes", 1930-1936), sketsts hy wol in tige subjektyf, mar dochs raak, byld fan it yntellektuele en literêre libben tusken 1900 en 1917. Yn 1934 ferskynde syn stúdzje "It masterlike fakmanskip fan Gogol" dêr't er bot om priizge waard. Bely wie yn it earstoan fral dichter, mar syn ynfloed op de Russyske letteren giet dochs foaral fan syn romans út, benammen "De sulveren do" (1909), "Sint-Petersburg" (1913, fannijs besjoen 1922) en "Kotek Letaev" (1922). Bely wurdt as proazaskriuwer wol "de Russyske Joyce" neamd. Hy stribbe nei in magyske wurking fan de taal troch klanken, ritmen, bylden en metafoaren. De regels fan syntaksis en grammatika steure er him net oan, dat syn wurk is net altyd like maklik te lêzen.
Sint-Petersburch
Bely syn meast ferneamde wurk is Sint-Petersburch, skreaun tusken 1913 en 1916. De roman spilet oan de foarjûn fan it ynstoarten fan it tsareryk en sketst in demoanyske stedsatmosfear. Under de burokrasy fan it regear fan de tsaar broeit in frjemde sfear fan nachten sûnder sliep, sigaretten en alkohol, dy't Bely op in yngeande wize ferbyldet. De kearn fan it ferhaal is in terroristyske oanslach, dy't de soan fan in tsaristysk funksjonaris fanwege in revolúsjonêre organisaasje, op syn eigen heit útfiere moat. De revolúsjonêren blike lykwols soms de reaksjonêren te wêzen en oarsom. Wat in geniale feroaring fan de rin fan de skiednis liket, blykt feitlik in spul fan terreur en kontraterreur te wêzen, dy't de revolúsje fersmoard. Nabokov woe hawwe dat de roman Petersburg ien fan de fjouwer grutste romans fan de tweintichste iuw wie, njonken Ulysses fan Joyce, À la recherche du temps perdu fan Proust en Die Verwandlung fan Kafka.
Abe de Vries (reedrider)
thumb|Abe de Vries (l.) en Sipke Castelein Abe de Vries (De Knipe, 11 april 1907 - Schiedam, 16 desimber 1995) wie yn 1933 winner fan de Alvestêdetocht.
Abe de Vries, waard berne yn 1907 as Abe Sjoerd de Vries. Hy buorke yn Dronryp.
Op 16 desimber 1933 die er mei oan de Alvestêdetocht. Hy sette letter út ein as de oare riders om't er noch mei immen yn petear wie doe't de wedstriid al begûn, mar hy koe lykwols de kop fan de wedstriid rillegau bykomme. Tegearre mei Sipke Castelein riid er wei by de oaren. Twaresom riden sy de rest fan de tocht, en sy praten ôf dat hja ek twaresom oer de streep ride soenen.
Abe seach lykwols de einstreek net, om't dy net mear as in skras yn it iis wie, dat sy gongen der efterelkoar oerhinne. Nuver genôch jouwe guon boarnen Castelein op dat stuit as foaropman, wylst in oaren De Vries as foaropman neame. Yn alle gefallen waarden nei oanlieding fan de ôfspraak beiden ta winner útroppen. De wedstriid hie 173 dielnimmers dêr't 160 fan it folbrochten.
De Vries hat noch fjouwer kear meidien en einige alle kearen by de earste tsien: Yn 1947 waard er njoggende, mar om't der seis riders foar him útsletten waarden, wûn er dy kear de tredde priis.
Abe de Vries ferfarre letter nei Skiedaam, dêr't er yn desimber 1995 ferstoar, 88 jier âld.
Reade boek fan Hergest
It Reade boek fan Hergest (Welsk: Llyfr Coch Hergest; Ingelsk: Red Book of Hergest) is in midsiuwsk Welsk manuskript dat yn it tiidrek 1375 – 1425 ûntstien is.
It hânskrift is yn de Bodleian Library fan de Universiteit fan Oxford en is bekend as 'Jesus College MS 111'.
It manuskript befettet sawol proazawurk as poëzy. Fychan fab Hywel Goch of Buellt wurdt as de foarnaamste kopiïst beskôge, dy’t it nei alle wierskynlikheid makke hat foar syn wurkjouwer Hopcyn ap Tomas ab Einion út Swansea. It wurk komt oan syn namme fanwege de oarspronklike readlearen bân en Hergest Court yn Herefordshire, dêr’t it gearstald waard.
It earste diel fan it manuskript hat proazawurk, dêr’t de Mabinogion ûnder is, en dêr’t it ien fan de boarnen foar is (de oare is it Wite boek fan Rhydderch). Neist oare ferhalen en histoaryske teksten befettet it hânskrift ek in oersetting yn it Welsk fan de Historia Regum Britanniae fan Geoffrey fan Monmouth.
It oerbliuwend part fan it manuskript jout poëzy en der is ek in ferhanneling oer hielkrûden.
Jan Planting
right|thumb thumb|right|Olterterp Jan Planting (Drachten, 27 maaie 1893 - dêre, 29 novimber 1955) wie in ferver en keunstskilder út Drachten. Planting syn wurk hat foaral dokumintêre wearde.
Libben
Yn 1914 moat er yn tsjinst, krekt yn de tiid fan de mobilisaasje as gefolch fan de Earste Wrâldkriich. Hy bedarret yn Noard-Brabân by de grinsbwaking. Dêr tekenet er portretten fan syn tsjinstmaten en op in útstalling yn Tilburch wint er dêrmei in brûnzen medalje.
Werom yn Drachten wurdt er ferver en boasket er oan Aeltsje Bergsma yn 1923.
Op in stuit wint Planting hynder en reau op in lot út de lotterij. Dat smiet him 850 gûne op dêr't er in eigen skildersbedriuw fan begjinne koe. Wilens tekenet en skilderet Planting en bestudearret it wurk fan oare keunstners. Hy krijt advys fan Ids Wiersma dy't fan 1918 oant 1926 yn Drachten wenne. Wiersma syn ynfloed is te fernimmen yn guon fan Planting syn wurken. Wat letter kriget er ek kunde oan de skuonmakker en keunstner Thijs Rinsema, mei wa't er syn wurk besprekt.
Wurk
It bêste fan Planting syn wurk hat grif artistike wearde. It measte hat lykwols histoarysk-topografyske betsjutting mei't Planting, faak tige detaillearre, stikjes fan Drachten en omkriten feistlein hat yn syn skilderijen en tekeningen; plakken dy't al lange tiid ferdwûn binne.
Wurk yn Museum Smallingerland
In kar:
33
Ferstoarn
30er
Klaas Hoekstra
Klaas Hoekstra (Aldehaske, 21 maart 1938 - It Hearrenfean, 25 oktober 2012) wie in Frysk oersetter.
Biografy
Hoekstra folge de kweekskoalle op It Hearrenfean en waard skoalmaster, ûnder oare yn Haskerhoarne, Aldskoat en Lúnbert. Hy hie altiten in soad belangstelling foar skiednis, literatuer en skilderkeunst, dat hy mocht ek graach skilderje en muzyk meitsje. Yn 'e rin fan de tiid hie er al in tal teksten oerset en skreau er toanielstikken foar bern. Dêrnei begûn er mei it oersetten fan The Canterbury Tales fan de Ingelske skriuwer Geoffrey Chaucer. It ferheljend dichtwurk giet oer pylgers dy't ûnderweis nei Canterbury inoar ferhalen fertelle. De oersetting kaam 2010 út by Utjouwerij Elikser yn Ljouwert.
List fan planetoïden 46701-46800
Dit is in list fan planetoïden 46701-46800.
Dream
Yn it ferline waarden dreamen sjoen as boadskippen fan de goaden en waard in foarsizzende funksje oan de dreamen taskreaun. Om de ferskate dreamsymboalen te analysearjen, wienen der dreamtsjutters en dreamboeken. Yn de Bibel binne dêrfan ferskillende foarbylden te finen.
Yn in luside dream wit de dreamer dat er dreamt.
Dumbarton (Skotlân)
Dumbarton (Skotsk-Gaelysk: Dùn Bhreatainn) is in stêd (town) yn Skotlân mei sa'n 20.550 ynwenners (2001). De stêd leit oan de Firth of Clyde, oan de mûning fan de rivier de Leven.
Dream
Dreamen as foarm fan ferkringing
thumbnail|right|260px|De Dream fan [[Henri Rousseau, 1910]] Yn it boek die Traumdeutung (earste printinge 1900, fannijs besjoene achtste printinge desimber 1929) beluts Sigmund Freud de dream by syn fyzje op de psychoanalyze. It wurk giet dus út fan wat Freud it ûnbewuste neamde.
Dumbarton (Skotlân)
Op de fulkanyske basaltrots Dumbarton Rock stiet Dumbarton Castle, dat as âldste boarch fan Skotlân jildt. Dumbarton wie yn de 5e iuw it haadplak fan it ier-midsiuwske Keninkryk Strathclyde en dêrnei haadstêd fan it tradisjonele greefskip Dunbartonshire. Dumbarton is no it haadplak fan it kiesdistrikt West- Dunbartonshire. Fan de 18e iuw oant likernôch 1960 wie de skipsbou ekonomysk wichtich yn Dumbarton.
Dumbarton is it berteplak fan de keunstskilders George Harcourt en William Strang, fan de sjonger en muzikant fan de Talking Heads David Byrne en de Formule 1-koereur Jackie Stewart.
Dream
Dreamen as foarm fan ferkringing
Freud sei sels oer dit boek: 'De Dreamtsjutting is yn werklikheid de keninklike wei nei it ûnbewuste, de feilichste basis foar psychoanalyze.' (Dútsk: Die Traumdeutung ist in Wirklichkeit die Via regia zum Unbewussten, die sicherste Grundlage der Psychoanalyse).
Yn de sliep is de bewustwêzensgraad sterk fermindere. De wjerstân is net hielendal opheft, mar syn krêft is ferswakke. De ferkrongen psychyske ynhâlden krije yn de dream in ûnwerkenbere fermomming wêrtroch't se de sensors útskeakelje kinne. Dreamen binne dus substitútbefredigingen fan ferkrongen kompleksen. Dreamen hawwe dus in geheime kant, de latinte dreamynhâld dy't ferklearre wurde moat, dreamtsjuting.
Dreamen as synteze fan harsensaktivaasje
thumb|Dream of Crime and Punishment fan Jean Ignace Isidore Gérard Grandville, 1847 thumb|A Dream of a Girl Before a Sunrise, Karl Briullov, ± 1830-1833 thumb|Dreaming dreams no mortal ever dared to dream before, [[Paul Gustave Doré]] In hiel oare en resinte teory fan de dream is basearre op de fysiology fan de harsens, en komt fan Hobson en McCarley. Dizze teory is bekend woarn as de 'aktivaasjeteory'. Koartsein komt dizze teory der op del dat yn de dreamsliep flugge eachbewegingen optrede. Dit wurdt ek wol remsliep (Rapid Eye Movement) neamd. Yn de remsliep wurde yn de harsens gebieten aktivearre dy't yn de waaktastân allinnich aktyf binne as se fisuele yndrukken út de omjouwing ûntfange. Yn de sliep ûntbrekt dizze ynput, en besiket it rasjonele brein de gaoatyske (benammen fisuele) belevingen yn de harsens ta in wat gearhingjend ferhaal te smeien.
Dizze teory kin ek ferklearje wêrom't de dreamynhâld faak frjemd of bizar is. Neffens de psychoanalytyske dreamteory fan Freud komt dit omdat in sensor de dreamynhâld ferdraait. Dizze befettet nammentlik ûnderdrukte wisnken dy't bedriigjend binne foar it bewustwêzen. De sensor wurket dus als in soarte ferfoarmer: in masine dy't de dreamynhâld yn in symboalyske koade ferpakt.
Aktivaasjesyntezeteory giet út fan in ienfâldiger prinsipe. De dreamynhâld is yndie gaoatysk en singelier. Mar soks komt trochdat de fysiologyske aktivaasjes yn de fisuele skors, troch it ûntbrekken fan eksterne prikels, strukuer yn tiid en romte misse. It 'rasjonele' brein besiket no dizze rûge ynformaasjestream te yntegrearjen. Neffens dizze fyzje wurket de dreamsliep dus earder as synthesizer: in masine dy't rûge yndrukken en ûnderfinings gearfoeget.
Dreamen by ynsliepen en wekker wurden
Soms kinne by it ynsliepen of wekker wurden libbene dreambylden optrede, dy't min fan de werklikheid te ûnderskieden binne. Dit wurde ek wol slommerhallusinaasjes neamd. Dizze tastannen kinne noch ûnderskieden wurde yn twa foarmen: by it ynsliepen (hypnagoge hallusinaasjes, of: Hypnagogy) of wekker wurden (hypnopompe hallusinaasjes, of Hypnopompy).
Dreamen yn ferhalen
thumb|250px|right|[[Erlkönig (personaazje)|Erlkönig, in bern sjocht de Elfekening en syn dochters (it giet dea) Moritz von Schwind, 1917]] De dream is in soad foarkommend ûnderdiel yn ferhalen. Faak hat de dream dêrby in foarsizzend karakter.
Yn de film Spellbound komt in surrealistyske sêne foar, dêr't Alfred Hitchcock de dekors troch Salvador Dali bouwe liet.
De Amerikaanske regisseur David Lynch hat meardere surrealistyske films makke dêr't dreamen in grutte rol yn spylje, lykas Mulholland Dr., Lost Highway en Inland Empire. Ek yn Twin Peaks hat FBI-agint Dale Cooper foarsizzende dreamen om in moard op te lossen.
Klaas Vaak lit bern sliepe en bringt dreamen.
Yn de film Inception fan regisseur Christopher Nolan kin sels yn dreamen ynbrutsen wurde. En wylst dizze spesjalisearre minsken dit dogge, kinne se sels bewust in gedachte yn of ít immens holle plantsje.
sjoch ek:
Eigenskippen fan dreamen
Yn dreamen binne ôfstannen faak net reëel. Persoanen kinne fan de iene persoan yn de oare persoan feroarje. Faak is it ek mooglik om te fleanen. Boppedat binne eigenskippen fan romtes of plakken faak mikst mei oare romtes of plakken.
34
Ferstoarn
30er
Wibaldastate
thumb|right|Foarein fan de eardere pleats Wibaldastate, wierskynlik op it plak fan de stins (2009) Wibaldastate of Wybaldastate is in eardere state en lei súdeastlik fan de herfoarme tsjerke yn Mitselwier. De eksakte lokaasje is ûnwis.
Yn 'e 15e iuw wie Jucke Wibalda fan Mitselwier ien fan de ûndertekeners fan de fersoenbrief tusken Skier en Fet. De jonge Jucke die mei oan de striid tsjin Jongema fan Rinsumageast en waard dêr yn 1474 yn it Tijaardahûs (Tjaardastate) fêstset. Neffens it Register van de Aanbreng út 1511 pachtet Sybren Wybaldus 108 pûnsmiet lân dêr't in Sippe Meckema eigener fan is. De Meckema's wienen yn 1582 noch eigener fan in sate dy't troch in Wibalda bewenne waard. Nei alle gedachten wie de oarspronklike state (stins?) yn 1511 al fuort. Hy waard doe yn elts gefal net mear troch in ealman bewenne.
Yn de 18e iuw wurdt Wibaldazathe neamd en yn de 19e iuw is it in kop-hals-romppleats dêr't de skuorre fan om 1905 hinne ôfbrutsen is. Yn de jierren sechtich fan de 20e iuw wie de foarein it postkantoar fan Mitselwier. De foarein is noch oanwêzich.
Nederlânske kampioenskippen baanhurdfytsen froulju
De Nederlânske kampioenskippen baanhurdfytsen binne in rige wedstriden om te bepalen wa 't Nederlânsk kampioen wurdt yn de ferskate ûnderdielen fan it baanhurdfytsen. De wedstriden wurde jierliks troch de Koninklijke Nederlandsche Wielren Unie organisearre yn ferskate kategoryen. Soms wurde alle kategoryen yn itselde toernoai ferriden, mar soms wurdt it toernoai opsplitst. It toernoai foar froulju wurdt sûnt 1968 organisearre.
Oepke Haitzes Bonnema
Oepke Haitzes Bonnema (Kimswert, 28 maaie 1826 of 1825- New Amsterdam, La Crosse County, Wiskonsin 1895) wie in nôtkeapman út Kimswert en pionier/emigrant. Hy emigrearre mei sa'n 90 minsken út hiel Fryslân wei nei de Feriene Steaten út reden fan ekonomyske krapte. De skiednis fan de reis is optekene troch Broer Baukes Haagsma. Haagsma wie earder skoalmaster te Arum, dêrnei waard er Bonnema syn boekhâlder.
Bonnema's doel
De begoedige Bonnema hie yn Amearika in lape lân kocht (800 acres) mei it doel om dizze emigranten in bettere takomst te besoargjen. Hja krigen in stik lân om te bouwen of fee op te hâlden. Fan de opbringst koene hja Bonnema letter ôfbetelje.
De oertocht
Op 26 febrewaris 1853 sette it selskip fanút Harns ôf nei Norwich, Ingelân mei it skip The City of Norwich. Oer it spoar gie it fierder nei Liverpool, dêr't sy oan board giene fan in nije bark mei de namme William and Mary (518 ton 140 foet lang, boud yn Bath, Maine; it wie har earste reis), dy't heal laden wie mei spoarrails, drûge guod en diggelguod. It skip sette ôf nei New Orleans, mei 81 man, de oaren bleaune yn Liverpool.