cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
The Water Diviner
Untfangst
Der ûntstie sadwaande al rillegau in protestbeweging tsjin The Water Diviner en in rop om 'e film te boykotsjen. De Facebook-side Protest and Boycott The Water Diviner krige 16.000 likes, en de media diene der ferslach fan dat neikommelingen fan 'e slachtoffers fan 'e genosides dy't ûnder en fuort nei de Earste Wrâldoarloch yn it Osmaanske Ryk plakfûnen, poerrazen wiene om't yn 'e film de Turken as de slachtoffers foarsteld wurde, wylst se har eins doedestiden oanhâldend skuldich makken oan oarlochsmisdieden en misdieden tsjin 'e minsklikheid tsjin 'e minderheden yn harren lân.
Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hie The Water Diviner in ridlik goedkarringspersintaazje fan 62%, basearre op 145 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelde: "Mei The Water Diviner stiet Russell Crowe wat wif op 'e skonken as regisseur, mar hy wurdt rêden troch in sterk optreden fan himsels as haadrolspiler." Op Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, behelle The Water Diviner in goedkarringspersintaazje fan 50%, basearre op 36 resinsjes.
Resultaat
The Water Diviner behelle wrâldwiid in opbringst fan US$30,8 miljoen. Ofset tsjin it budget fan $22,5 miljoen komt dat del op in winst fan $15,7 miljoen, hoewol't dêr de marketingkosten noch fan ôfmoasten. It wie de meast opbringende Australyske film fan 2014. Yn Austraalje sels brocht de film $12,3 miljoen op. Yn Turkije, dêr't The Water Diviner tige goed ûntfongen waard, behelle de film in opbringst fan 14,3 miljoen Turkske pûnen (omrekkene $5,7 miljoen).
By de Academy of Australian Cinema and Television Arts Awards (of AACTA Awards), de wichtichste Australyske prizen op it mêd fan film en tillefyzje, waard The Water Diviner yn 2015 nominearre foar njoggen kategoryen, wêrûnder bêste akteur (Russell Crowe), bêste byrol fan in aktrise (Jacqueline McKenzie), bêste orizjinele senario (Andrew Anastasios en Andrew Knight), bêste filmmontaazje (Matt Villa), bêste produksje-ûntwerp (Christopher Kennedy), en bêste fisuële effekten (David Booth, Prue Fletcher, Marc Varisco en Adam Paschke). De film wûn trije AACTA Awards, te witten yn 'e kategoryen bêste film, bêste byrol fan in akteur (Yılmaz Erdoğan), en bêste kostúmûntwerp (Tess Schofield).
Marinekatedraal fan de Hillige Nikolaas (Kronstadt)
De Marine Katedraal fan de Hillige Nikolaas (Russysk: Морской собор святителя Николая Чудотворца) is in russysk-otterdokse katedraal yn de Russyske stêd Kronstadt, likernôch 30 kilometer wêst fan Sint-Petersburch. De katedraal waard tusken 1903 en 1913 boud as tsjerke fan de Russyske Marine en as monumint foar de fallen seelju.
Under it bolsjewistyske rezjym waard de katedraal yn 1929 sletten. It krige de bestimming fan bioskoop. Letter waard it bouwurk in Hûs foar Offisiers (1939) en wer letter in Marinemuseum (1980).
Yn 2002 krige de katedraal wer in krús op de koepel en yn 2005 waard der foar it earst sûnt lange tiid wer in godlike liturgy fierd. De folslein renovearre katedraal waard yn 2013 yn oanwêzigens fan premier Dmitri Medvedev troch de patriarch fan Moskou en hiel Ruslân op 'e nij konsekrearre.
Skiednis
In earste otterdokse tsjerke yn Kronstadt waard yn de jierren 1728-1731 boud. Dizze houten tsjerke bleau oant 1840 de tsjerke foar de grutste marinebasis fan it keizerryk. Nei't de klokken dwers troch de ferotte flieren fan de toer stoartten en de klokketoer slim skeinden, liet tsaar Nikolaas I de tsjerke slute en yn 1841 ôfbrekke. De tsjerketsjinsten waarden dêrnei yn ferskate gebouwen fuortsetten. In yn 1861 boude tydlike houten tsjerke wie fuortendaliks al te lyts foar de likernôch 10.000 seelju op de basis. Tastimming foar de bou fan in nije tsjerke kaam der net fan de tsaar. Yn dy tiid mocht der net samar boud wurde yn Ruslân en oant Aleksander II wie it foech foar gruttere bouprojekten noch jimmeroan slim sintralisearre. Mar yn de jierren 1880-1890 feroare dit stadichoan en fûn der in desintralisaasje fan it foech plak.
Yn 1896 naam admiraal Pavel Tirtov itinisjatyf om tariedings te meitsjen foar de bou fan in katedraal yn Kronstadt. Der waard in wedstriid foar arsjitekten útskreaun om in ûntwerp te leverjen, mar nei't ek in twadde wedstriid gjin goed ûntwerp oplevere, waarden de easken oanpast dêr't de bou oan foldwaan moast. De nije katedraal moast no grut genôch wêze om it op grutte ôfstân sjen te kinnen en it krús op de koepel moast foar it ynkommend skipferkear dúdlik sichtber wêze. It tredde ûntwerp waard troch de tsaar goedkard en de ferneamde pryster Jehannes fan Kronstadt trune oan om fuort mei de bou te begjinnen, mar no sette de nije fise-admiraal Stepan Makarov in streep troch it plan, om't hy it ûntwerp te lyts achte en boppedat spriek it him net oan.
Makarov naam no de kontrôle oer it projekt op him en noege Vasili Kosjakov (1862-1921) út, in yntusken bekende arsjitekt fan neobyzantynske bouwurken. Kosjakov hie namme makke mei syn hege ienkoepelige tsjerken mei fjouwer apsissen. Syn ûntwerp foar in tsjerke yn Astrachan fûn neifolging yn it hiele ryk en syn broer Georgi Kosjakov wie in bejeftige keunster, dy't wurke oan de ynteriers. As arsjitekt fan de 'Tsjerke fan Us Leaffrou de Genedige' yn Sint-Petersburch hie Kosjakov boppedat al ûnderfining mei it wurkjen foar de marine. Makarov joech Kosjakov it betingst dat de nije katedraal teminsten plak jaan moast oan 5.000 minsken en oan de byzantynske tradysje anderje moast. Om syn begryp fan de byzantynske keunst op te friskjen reizge Kosjakov yn 1900 nei Istanbûl en Grikenlân. Fan de twa ûntwerpen dy't hy yn dêrei oan de kommisje fan de marine presintearre waard ien útkeazen, dy't op 21 maaie 1901 ek de goedkarring fan tsaar Nikolaas II krige. Oars as Kosjakov's relatyf hege tsjerken mei in lyste haadkoepel hie de arsjitekt no in plan oanlevere foar in tsjerke mei in brede (26 meter) mar relatyf lege koepel, lykas by de Hagia Sofia yn Konstantinopel. Werom't de arsjitekt fan syn oarspronklike bouprogram ôfwykte is net bekend. Mooglik wie it de ynfloed fan professor Nikolai Sûltanov, in liedend persoan fan de neorussyske skoalle. Yn 1895 oant 1904 liede Kosjakov de bou fan de Petrus- en Pauluskatedraal, in neorussysk ûntwerp fan Sûltanov.
Yn 1903 produsearren de bruorren Kosjakov in boekwurk mei hast tûzen ûntwerpen fan details yn en oan de noch net boude katedraal. Yn it ynterieur fan de katedraal is de dúdlike ynfloed fan de Art Nouveau waar te nimmen, fakkundich yntegrearre yn in byzantynsk dekor en foltôge mei moderne technyske systemen. De twa klokketuorren dy't it haadportaal flankearje fertsjintwurdigje romaanske ynvloed, itjinge tige útsûnderlik is yn de russyske arsjitektuer. Nettsjinsteande de sosjale ûnrêst dy't útmûne soe yn de revolúsje fan 1905 waard de rûge bou al yn 1907 foltôge. De ferwaarming en de fentilaasje wurken al yn 1908, sadat fierder it hiele jier oan de ôfwurking trochwurke wurde koe. Yn 'e simmer fan 1909 wie de bûtenkant fan de katedraal ree en waarden de boustegers ferwidere. Yn de katedraal kaam in ikonostaze fan moarmer út de Oeral. De fjouwer portalen krigen in mozayk fan Teotokos, Sint-Nikolaas, Petrus, Paulus, Jehannes fan Rila en Mitrofan fan Voronezj. De katedraal waard elektrysk ferljocht mei fiiftûzen lampen.
Op 10 juny 1913 fûn de konsekraasje fan de katedraal plak yn oanwêzigens fan de keizerlike famylje. De kosten fan it bouwurk bedroegen, sûnder rekken te hâlden mei frijwilligerswurk en it net-betelle wurk fan seelju, 1.955.000 rûbel.
De ûnthilliging fan katedraal nei de Oktoberrevolúsje
Krusen en klokken waarden yn de jierren 1930—1931 ferwidere en omgetten. Ien klok mei in gewicht fan 4.726 kg. bleau lykwols hingjen, mooglik omreden fan technyske problemen of om't er as alarmklok yn gefal fan need tsjinje koe. De moarmeren keunstwurken waarden mei de ikonostaze en de plakettes mei de nammen fan de fallen seelju út de tsjerke brutsen en op 'e nij brûkt as gewoane boumaterjaal. In lyts tal plakettes krige in plak yn it Marine Museum en ferdwûnen nei 1970.
Yn 1932 waard de eardere katedraal omdoopt ta bioskoop. De bioskoop feroare yn 1939 yn in mienskipssintrum foar it garnizoen fan Kronstadt. Yn de Twadde Wrâldkriich wie it bouwurk sletten en waard de koepel oant trije kear ta troffen troch artilleryfjoer. Nei de oarloch ferboude se it gebou ta in konserthal. Hjirfoar moast in plafond ynbrocht wurde, dat de koepel isolearre fan de tsjerkeromte. Dit plafond bleau oant 2007 sitten. De tsjerke waard yn 1980 yn gebrûk nommen as byfêstiging fan it Sintrale Museum fan de Marine.
Weromjefte oan de Tsjerke
Sûnt de jierren 1990 besocht de Russysk-Otterdokse Tsjerke de katedraal wer yn har besit te krijgen. Op 24 novimber 2002 slagge it om foar it earst wer in krús op de koepel te setten. Trije jier letter, op 2 novimber 2005 koe foar it earst sûnt 1929 in earste godlike liturgy yn de katedraal fierd wurde.
Yn 2008 waard it gebou wer offisjeel in katedraal, mar der waarden allinnich mei spesjale gelegenheden tsjinsten fierd. De katedraal ûndergyng in dy tiid in yngreven restauraasje en waard op 30 maaie 2013 troch patriarch Kitill noch krekt foar it 100-jierrich jubileum fan de tsjerke op 'e nij ynwijd. By dy dizze gelegenheid sei premier Dmitri Medvedev dat de katedraal der noch moaier útseach as 100 jier tebek.
Geastlikheid
De geastlikheid of klearus is in oerkoepeljende term foar alle preesters út in beskate godstsjinst, dy't har feriene hawwe yn in mienskiplike organisaasje. In lid fan de geastlikheid is in geastlike, en it byhearrende eigenskipswurd is geastlik of klerikaal. In geastlikheid hat yn 'e regel in hierargyske piramidestruktuer mei ien heechste preester oan it haad en ferskate legere klassen fan preesters dêrûnder. Dat is bygelyks it gefal mei de geastlikheid fan it roomsk-katolike, eastersk-otterdokse en oriïntaalsk-otterdokse kristendom, de lama's fan it lamaïstyske boedisme en de ulāmā fan 'e sjiïtyske islaam.
By de roomske geastlikheid stiet hielendal oan it haad de paus fan Rome, mei dêrûnder yn hierargyske folchoarder de kardinalen, aartsbiskoppen, biskoppen, aartsdekens, dekens, aartspreesters en preesters. De ulāmā, de geastlikheid fan 'e sjiïtyske islaam, hat as heechste rang de grutajatolla, dêr't er ornaris net mear as fiif tagelyk fan yn 'e hiele wrâld binne. Dêrûnder steane de ajatolla's, dêrûnder de hojatol-islams en dêrûnder de gewoane geastliken of mûlla's. Ek kleasteroarders hearre ta de geastlikheid, en yn 'e streamings fan it kristendom dy't it kleasterwêzen kenne, steane abten en abdissen, dy't oer in abdij hearskje, op gelikense hichte mei biskoppen. Priors en prioressen, dy't foech oer in priorij hawwe, binne leger fan rang, en mûntsen en nonnen steane ûnderoan.
List fan planetoïden 87601-87700
Dit is in list fan planetoïden 87601-87700.
Ferneatigingskamp
In ferneatigingskamp (Dútsk: Vernichtungslager) wie in konsintraasjekamp dat spesjaal ornearre wie om minsken dea te dwaan. Sokke kampen waarden troch nazi-Dútslân yn de Twadde Wrâldkriich stichte. De kampen wurde ek wol deadekampen neamd. It ferskil mei oare konsintraasjekampen sit der him yn dat oare kampen ek wol in oar - ekonomysk as propagandistysk - doel hawwe koenen mei de (lytse) kâns dat de finzenen nei in skoft tiid frijlitten waarden.
De kampen wienen ornearre om op grutte skaal en sa fluch at koe minsken dea te meitsjen, meast middels gifgas. It gie benammen om Joaden, mar ek Roma (sigeuners), Poalen en tsjinstanners fam it Nazirezjym.
Kampen
De ferneatigingskampen:
Auschwitz, Treblinka en Majdanek wienen teffens wurkkamp.
Grutte Priis Formule 1 fan Emylje-Romanje 2020
Utslaggen fan de Grutte Priis Formule 1 fan Emylje-Romanje 2020 yn Imola op 1 novimber 2020. It wie de trettjinde race fan 17 races fan de Formule 1 yn 2020. Hy waard op Imola hâlden. De race waard hâlden oer 63 omgongen, op it 4,9 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 309 kilometer.
Prins
In prins is in aadlike titel dy't ferskillende betsjuttings hat. It froulike ekwivalint is in prinsesse. It wurd komt, fia it Frânske prince fan it Latynske princeps, dat in gearstalling is fan primus, "earst(e)", en capio, "gripe", mei de betsjutting fan "haadman" of "hearsker".
Grutte Priis Formule 1 fan Monako 2004
Utslaggen fan de Grutte Priis Formule 1 fan Monako 2004 yn Monte Carlo op 23 maaie 2004. It wie de sechsde fan 18 races fan de Formule 1 yn 2004. Hy waard op it Circuit de Monaco hâlden. De race waard hâlden oer 77 omgongen, op it 3,3 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 257,1 kilometer. De wedstriid soe eins 77 omgongen telle.
Prins
Der besteane ferskate soarten prinsen:
Saecke Fockens (1599-1652)
thumb|Saecke Fockens (wierskynlik)
Saecke Fockens ek Saco Fockens (1599-1652), wie grytman fan Opsterlân fan 1623-1650, folmacht op de Fryske lândei, deputearre fan Fryslân fan 1647-1650 en ôffurdige nei de Steaten Generaal yn 1643 en fan 1645-1646. Fierders wie hy ried fan de Admiraliteit fan Amsterdam (1641-1643), mei-oprjochter en kompanjon fan de Opsterlânske Feankompanjy.
Bern
Yn 1929 troude hy mei Lucia Sikkema, in dochter fan Ige Sikkema, en krige mei har sân bern:
Kastiel De Haar
300px|thumb|Plattegrûn fan it kastiel Kastiel De Haar (Nederlânsk: Kasteel De Haar, earder: Het Huys te Haer) is in monumintaal kastiel yn it doarpke Haarzuilens, justjes noardwestlik fan de stêd Utert en is it grutste kastiel fan Nederlân. It kastiel waard yn 1892 fannijs yn neogoatyske styl opboud troch arsjitekt Pierre Cuypers. It kastiel hat njonken it haadgebou byhearrende gebouwen, lykas in kapel, en grutte tunen. It doarp Haarzuilens hat in sterke bining mei it kastiel. It doarp en it kastiel binne part fan it beskerme doarpsgesicht fan Haarzuilens.
Skiednis
thumb|left|Kastiel De Haar tekene yn 1646 troch [[Roelant Roghman]] thumb|left|Ruïne fan Kastiel De Haar yn april 1887 It kastiel waard foar it earst neamd yn in akte fan 1391. Dêryn krige Boekel fan de Haar de grûn yn lien fan Hindrik II fan Fianen. It kastiel bestie doe net mear as in stins op in streamrêch fan in eardere ôfspjalting fan de Alde Ryn. De namme is ôflaat fan it Proto-Germaanske "hara" itjinge "sânige ferheging" betsjut. Yn de rin fan de fyftjinde iuw wreide it kastiel him út. Yn 1449 boaske Yosina fan de Haar, dochter fan de lêste manlike erfgenamt fan de famylje De Haar mei Dirk fan Zuylen fan Harmelen en sadwaande kaam it kastiel yn hannen fan de famylje Fan Zuylen. Dêr komt de namme Haarzuylens dus wei.
Yn 1482 by de Hoekske en Kabbeljauske Tsierderijen waard it kastiel ôfbaarnd, mar waard yn de iere fyftjinde iuw fannijs opboud en mooglik sels fergrutte. It kastiel is neamd yn in list fan besittings fan Steven fan Zuylen yn 1506 en in list fan lienguod yn de Hearlikheid Utert yn 1536. De âldste ôfbylden fan it kastiel binne fan 1554 en litte sjen dat it kastiel doe al foar it grutste part weropboud wie. Nei't Johan fan Zuylen fan de haar yn 1641 sûnder bern ferstoar, rekke it kastiel stadichoan yn it neigean. It kastiel rekke swier skansearre by de Frânske ynfal yn it rampjier fan 1672. Ek yn swiere stoarm yn 1674 rekke it kastiel, deselde stoarm dy't de Dom fan Utert skeind hie.
Yn 1801 liet de lêste katolike Fan Zuylen yn Nederlân, de frijfeint Anton-Martinus van Zuylen van Nijevelt (1708-1801) it lângoed nei oan syn neef Jean-Jacgues van Zuylen van Nijevelt (1752-1846) fan de katolike takke fan de famylje yn de Súdlike Nederlannen. Hoewol't er en syn famylje banne oanholden mei it besit kamen se der net te wenjen. It kastiel fertutearze hieltyd mear en oan 'e ein fan de njoggentjinde iuw wie it net mear as in ruïne.
Restauraasje fan 1892
thumb|It ynterieur yn de sintrale hal Yn 1892 boaske de pakesizzer fan Jean Jaques, Etienne Gustave Frédéric Baron van Zuylen van Nyevelt van de Haar (1860–1934), baronesse Hélène de Rothschild, fan de Frânske takke fan de ferneamde famylje Rothschild. Doe't Etienne de kastielruïne fan syn heit Gustave van Zuylen (1818-1890) urve, sette it pear útein mei de restauraasje fan it kastiel dy't alhiel troch de famylje fan Hélène finansiere waard. Foar de restauraasje waard de ferneamde arsjitekt Pierre Cuypers ynhierd, dy't tweintich jier lang yn gearwurking mei syn soan Joseph Cuypers oan it projekt wurkje soe. It kastiel hat 200 keamers en 30 badkeamers, dêr't allinnich in stikmannich op de grûnferdjipping iepen foar it publyk fan binne. Cuypers ha in stânbyld fan himsels yn in hoeke fan de galery op de grûnferdjipping pleatst.
It kastiel krige de meast nijmoadrige foarsjennings fan dy tiid lykas elektryske ferljochting mei syn eigen aggregaat, en sintrale ferwaarming troch middel fan steam. De keuken wie foar dy tiid tige nijmoadrich en hat in grutte samling fan koperen potten en pannen en in grutte kôkkachel fan seis meter lang, dy't troch turf of koalen ferwaarme wurdt. De tegels yn de keuken binne fersierd mei de wapens fan de famyljes De Haar en Fan Zuylen, dy't spesjaal bakt waarden troch de firma Van Hulst yn Harns. Cuypers liet de neidruk lizze tusken de âlde en nije muorren en brûk ferskillende soarten bakstien. Foar it ynterieur liet er getten izer brûke.
Der binne guond ferwizings nei de famylje Rothschild, lykas de davidstjerren op de balkonnen yn de ridderseal en de wapen fan de famylje fuortendaliks dêrûnder op de skoarstienmantel. De wapenskylden en alliânsjewapens fan de famyljes Fan Zuylen en De Haar binne in soad oanwêzich. Gauris komt yn dekoraasjes in pylderke (Van Zuilen) en rútsje (De Haar) foar. Harren biedwurden, a majoribus et virtute en non titubans (yn grutheid en trêft net drúskjend), stiet yn de ridderseal boppe de skoarstienmantel.
Hjoeddeistige eigeners
thumb|It kastiel mei de tunen út de loft wei sjoen thumb|Wapen fan de famylje Van Zuylen van Nyevelt Yn 2000 skreau de famylje Van Zuylen van Nyevelt de eigenerskip fan it katiel en de byhearrende tunen (45 hektare) oer oan de stifting Kasteel De Haar. De famylje hold lykwols it rjocht en útfanhûzje ien moanne it jier yn it kastiel. Itselde jiers kocht Natuermonuminten it omlizzende lângoed Haarzuilens fan 400 hektare. In grutskalige fernijing fan it kastiel en tunen sette yn 2001 útein enwaard yn 2011 dienmakke. Nei it ferstjerren fan de lêste manlike erfgenamt yn 2011, Thierry van Zuieln, ferkochten syn dochters de keunstsamlings en meubilêr oan de nije eigeners.
Wapen
De kleuren fan de famylje Fan Zuylen binne read en wyt. de wapen bestiet út trije reade pylders op in wyt fjild. De ferskate takken fan de famylje hawwe harren eigen farianten. It wapen libbet net allinnich fuort yn de kleueren fan it kastiel, mar ek yn hast alle wenten fan haarzuilens, sels yn de nijbou.
Killers
Killers wie in Britske metalband yn 1990 oprjochte troch Paul Di'Anno earder fan Iron Maiden en Battlezone, Cliff Evans en Steve Hopgood earder fan Battlezone. De band brocht yn 1992 syn debútalbum Murder One út. Yn 1997 waard de band opheft, mar yn 2003 makke de Britske band in trochstart, om der yn 2003 definityf mei op te hâlden.
Sjirurgyn
thumb|Jacob Franssoan (om 1635-1708) yn syn skearwinkel oan it [[ierlitten. Op de eftergrûn wurdt ien skeard. Egbert van Heemskerck I, 1669]] De sjirurgyn of sirurgyn wie in 'medysk behanneler' yn de Midsiuwen en de iermoderne tiid. It fak fan sjirurgyn ûntstie út it wurk fan de gewoane skearbaas. De sjirurgyn wie fral dwaande mei saken wêr't by snien wurde moast. Dokters mei in universtitêre oplieding dienen soks net.
Bełżec (plak)
Bełżec is in doarp yn de Poalske woiwodskip Lublin. It plak heart ta de gemeente Bełżec.
It ferneatigingskamp Bełżec lei dêr.
De Pearel
Ynhâld
Kino is in peareldûker, dy't tegearre mei syn frou Juana en syn jonge soan Coyotito yn in Meksikaansk kustdoarpke wennet. As Coyotito op in kear stutsen wurd troch in skorpioen, wegeret de dokter yn it doarp om 'e jonge te behanneljen, mei't Kino gjin jild hat om him te beteljen. Kino rekket alhiel breinroer, mar der is neat dat er der oan dwaan kin. Koarte tiid letter dûkt Kino lykwols in ûnbidich grutte pearel op, en hy risselwearret om dy te ferkeapjen en mei it jild dat er dêrfoar kriget de dokter te beteljen, sadat Coyotito einlings en te'n lêsten medyske oandacht hawwe sil. Hy makket lykwols de flater om 'e pearel oan ferskate lju sjen te litten, want in elk dy't him sjocht, begjint him te begearjen.
Dyselde nachts noch wurdt Kino yn eigen hûs oanfallen, mar hy wit de ynbrekker te ferdriuwen. Troch dit ynsidint wurdt er wisberet om 'e pearel sa gau mooglik oan jild te meitsjen, en daliks de oare moarns set er nei ferskate keapers ta. Mar de deune pearelkeapers hawwe ûnderwilens mei-inoar ôfsprutsen dat se net betelje sille wat Kino foar de pearel freget. Sadwaande beslút er om oer de bergen nei de haadstêd te reizgjen, om te sjen oft er dêr in bettere priis krije kin.
Underwilens hat Juana besletten dat de pearel inkeld kwea en gjirrigens bringt, dat hja glûpt te neare nacht it hûs út om it ding wer yn see te smiten. Ear't se dat lykwols dwaan kin, komt Kino har oer it mad. Hy is sa nidich as in spinne, slacht har del en lit har op it strân efter. Underweis nei hûs wurdt er oanfallen troch in ûnbekende, dy't er delstekt en deadet. Hy skrikt him in ûngelok as er neitiid de pearel kwyt is, mar Juana blykt it ding werompakt te hawwen. As se neitiid wer nei it doarp ta geane, ûntdekke se dat yn 'e tuskentiid harren hûs yn 'e brân stutsen is.
Se ûntkomme mei Coyotito út it doarp en skûlje de rest fan 'e dei by Kino syn broer Juan Tomás en de frou. Kino is noch altiten fêst fan doel om mei de pearel nei de haadstêd ta, dat hy bringt de dei troch mei tariedings te treffen foar de reis. As it tsjuster wurden is, sette hy, Juana en Coyotito trijeresom ôf. Tsjin 'e moarn begjinne se oan 'e beklimming fan 'e bergen, en dan wurdt Kino gewaar dat se folge wurde troch in groepke manlju. Se fine in grot deunby in natuerlike welle, dêr't se har deawurch ferskûlje foar harren efterfolgers.
As dy harren syktocht net opjouwe, beseft Kino dat er harren allegear deadwaan moatte sil as hy en syn gesin de reis nei de haadstêd oerlibje wolle. Wylst er harren beslûpt, klinkt der in gegûl as fan in poppe, mar de efterfolgers beslute dat it in coyote wêze moat, en ien fan 'e manlju fjurret syn gewear ôf yn 'e rjochting dêr't it lûd wei kaam, deselde rjochting dêr't Kino syn gesin op in sideplak brocht hat. Mei in krêft dy't út wanhope berne is, bringt Kino de manlju allegear om, mar as er werom giet nei de grot, docht bliken dat Coyotito deasketten is.
Kino en Juana bliuwe de nacht oer yn 'e grot, mar as it wer ljocht wurdt, geane se werom nei it doarp, dêrby it stoflik omskot fan harren jonkje yn in tekken meidragend. Mei't er de pearel no net mear hawwe wol, smyt Kino it ûnding werom yn 'e see.
Fryske oersetting
The Pearl waard yn 1988 ûnder de titel De Pearel yn it Frysk oerset troch Ida Bouwhuis-Minnema, dy't ek ferantwurdlik wie foar de ferfrysking fan 'e novelle The Snow Goose, fan Paul Gallico. De fertaling fan The Pearl waard útbrocht troch de Afûk, te Ljouwert.
Huell Howser
Huell Burnley Howser (Gallatin (Tennessee), 18 oktober 1945 – Palm Springs (Kalifornje), 7 jannewaris 2013) wie in Amerikaansk akteur en presintator, dy't earder yn it Amerikaanske Marinierskorps tsjinne hie. Hy waard fral bekend as presintator fan it reisprogramma California's Gold, wêrmei't er bydroech oan in better algemien begryp fan 'e skiednis, kultuer, en befolking fan 'e Amerikaanske steat Kalifornje.
Gloryhole
In gloryhole is in Ingelske sprektaalterm foar in gat yn in wand, mei as bedoeling om it mooglik te meitsjen dat persoanen anonym seks hawwe. Gloryholes komme ornaris foar yn iepenbiere húskes of tusken kabines yn pornografyske arkadehallen. Dêrby is it de bedoeling dat de manlike partner, of ien fan 'e manlike partners, syn ereksje troch it gat hinne stekt, sadat de oare partner him seksueel befredigje kin. Dat bart meastal troch it hawwen fan orale seks, mar soms is der ek sprake fan faginaal of anaal geslachtsferkear.
Gloryholes binne yn it bysûnder assosjearre mei de homo-subkultuer. Faak wurdt dêrby gebrûk makke fan in gloryhole as ien of beide fan 'e seksuële partners himsels net identifisearret as homoseksueel of biseksueel, mei't de wand foar anonimiteit soarget. Gloryholes binne soms ûnderwerp fan eroatyske literatuer en faker noch fan pornografyske films. It bestean fan gloryholes waard by in breder publyk bekendmakke troch in passaazje út 'e Hollywood-komeedzje The Sweetest Thing, út 2002, wêrby't it personaazje fan aktrise Cameron Diaz, dat noch nea fan in gloryhole heard hat, in ereksje yn it each kriget as se troch it gat besiket te gluorkjen.
Oïlyske talen
De Oïlyske talen of Oïlaanske talen, ek bekend as de Langues d'Oïl (Frânske útspr.: [lɔ̃ːɡˈdoil], likernôch: "lônk- dwyl "), foarmje in subgroep fan 'e Gallo-Romaanske talen, dy't sels in taalgroep fan 'e Westromaanske kloft fan 'e Romaanske talen binne. De Oïlyske talen wurde ek gauris beskôge as dialekten fan it Frânsk. Se foarmje in taalkontinuum yn Noardwest-Jeropa dat rûchwei Walloanje en de noardlike helte fan Frankryk beslacht. Bekende Oïlyske talen binne it Frânsk, it Normandysk en it Waalsk. It Frânsk, dat yn 2014 77 miljoen sprekkers hie, hat sûnt it begjin fan 'e njoggentjinde iuw alle oare Oïlyske talen fierhinne ferkrongen. Ferskaten fan 'e talen ferkeare anno 2021 op it rântsje fan it útstjerren.
Etymology
De namme Langues d'Oïl giet werom op 'e taalkundige yndieling fan 'e Romaanske taalfoarmen yn Midsiuwsk Frankryk, dy't útinoar foel yn twa grutte groepen: dialekten wêryn't it wurd oïl de betsjutting fan "ja" hie, en dialekten wêryn't it wurd oc dy betsjutting hie (út dy twadde groep komt it Oksitaansk fuort). Langues d'Oïl betsjut dus letterlik: "talen fan ja". Yn it Frânsk is de útspraak fan it wurd foar "ja" sûnt de Midsiuwen feroare: de wurdeinige l-klank is weiwurden en de wurdinisjale o-klank is ferskood nei in û, sadat it no oui wurden is.
Fersprieding
De Oïlyske talen wurde fan âlds sprutsen yn dielen fan Noardwest-Jeropa. Dêrby giet it yn it foarste plak rûchwei om 'e noardlike helte fan Frankryk, útsein de Elzas, noardeastlik Loataringen en westlik Bretanje. Dêropta hearre ta it Oïlyske taalgebiet ek Walloanje, dat ûnderdiel fan Belgje útmakket; in hoekje fan noardwestlik Switserlân (foar it meastepart besteande út it kanton Sjuera); inkele dellingen yn 'e Alpen yn noardwestlik Itaalje; en fierders de Kanaaleilannen, dy't twa selsbestjoerende territoaria fan it Feriene Keninkryk foarmje (ntl. Jersey en Guernsey).
Skiednis
Yn 'e njoggende iuw wie it Gallo-Romaansk dat yn 842 brûkt waard yn 'e Eed fan Straasburch, de earste fan 'e Romaanske talen dy't troch syn sprekkers erkend waard as in selsstannige taal, los fan it Latyn. Dat kaam nei alle gedachten om't it ek doe al it measte ôfwykte fan it Klassyk Latyn, in posysje dy't it Frânsk tsjintwurdich noch altyd beklaait. De nije taal hie doedestiden trouwens noch gjin namme, mar waard simpelwei oantsjutten as romana lingua ("Romaanske taal").
Tsjin 'e ein fan it earste milennium hie it Fulgêr Latyn yn Frankryk twa regionaal ûnderskate foarmen fan it wurd "ja" ûntwikkele, dy't beide kamen fan 'e fraze hoc ille, mei de letterlike, oarspronklike betsjutting "dit [is] it". Yn 'e noardlike dialekten wie meitiid it wurd hoc weiwurden, wylst ille ferbastere wie ta oïl, wylst de súdlike dialekten it wurd ille falle litten hiene en hoc ferbastere hiene ta oc. Om't dat blykber ien fan 'e opmerklikste ferskillen tusken de beide dialektgroepen wie, begûn men te sprekken fan 'e langues d'oïl ("talen fan oïl") en de langue d'oc ("taal fan oc", dêr't sels in lânstreek, de Languedoc, nei ferneamd waard). Ut 'e earste groep ûntjoegen har de Oïlyske talen, en út 'e "taal fan oc" ûntstie it Oksitaansk, dat ek tsjintwurdich noch yn 'e súdlike helte fan Frankryk sprutsen wurdt.
Yn 'e trettjinde iuw waarden de ûnderskate fariëteiten fan 'e langue d'oïl fan it noarden beskôge as dialekten fan ien taal. Der bestie doe noch gjin Frânske standerttaal; ynstee brûkten skriuwers it dialekt fan 'e streek dêr't se opgroeid wiene, sa't bliken docht út it Normandysk fan 'e Vie en Bienheureux Thomas Hélye de Biville en it Poitevynsk út 'e Sermons Poitevins fan omtrint 1250. It Aldfrânsk, it taalstadium fan it Frânsk út dy tiid, wie sadwaande gjin standerttaal, mar in ynterdialektêre taal. Tsjin 'e ein fan 'e trettjinde iuw begûn it proses fan standerdisearring op basis fan it Paryske dialekt, feroarsake troch de sterke ynfloed dy't útgie fan Parys as it kulturele en politike sintrum fan it Keninkryk Frankryk.
Yn 1539 krige de op dy wize fêstige Frânske standerttaal yn Frankryk foar it earst de status fan offisjele taal, wêrby't it as sadanich it Latyn ferfong. It gebrûk fan it Frânsk waard doe troch de ynfiering fan 'e Ordinânsje fan Villiers-Cotterêts oan it hiele lân optwongen. Dat hie ta gefolch dat it taalprestiizje fan 'e oare Oïlyske talen begûn yn te sakjen. Nettsjinsteande dat koene de streektalen har op it plattelân mank it miene folk noch iuwenlang sûnder folle muoite hanthavenje. Dat feroare pas troch de Frânske Revolúsje, dy't in nije nasjonale filosofy preke dy't hawwe woe dat alle Frânsen ien folk foarmen. Foar etnyske minderheden en minderheidstalen wie yn it nije Frankryk gjin romte mear. Nei ôfrin fan 'e Napoleontyske Oarloggen waard dêrom yn 'e njoggentjinde iuw besocht om fia it ûnderwiis alle minderheidstalen út te rûgjen.
Sûnt dy tiid is it mei de measte Oïlyske talen yn it neigean rekke. Se waarden út 'e gruttere plakken ferkrongen nei it plattelân, dêr't de skoalbern fan skoalmasters faak strange straffen oplein krigen as se it weagen om yn of om skoalle harren memmetaal te sprekken. It Pikardysk wist fan alle Oïlyske streektalen noch it bêst te oerlibjen om't it troch de iere yndustrialisearring fan Pikardje tsjin it begjin fan 'e njoggentjinde iuw al stevich ferankere wie mank de mynwurkers en ambachtslju. It Waalsk befûn him foar in diel wat yn 'e smoute om't de ûnderdrukking fan 'e streektaal yn Belgje sa slim net wie as yn Frankryk. Ek de nuveraardige politike omstannichheden fan 'e Kanaaleilannen soargen dêr yn 't earstoan noch foar bloei fan 'e Normandyske eilândialekten, hoewol't dy it yn 'e tweintichste iuw ek swier krigen. It Aurenjeesk, it dialekt fan Alderney, stoar yn 1966 sels út, benammen om't de befolking fan dat eilân yn 'e Twadde Wrâldoarloch evakuëarre west hie, wat ta yninoar omtrouwen laat hie mei Ingelsen dy't de taal net sprieken.
Sprekkers
It Frânsk is fierwei de grutste Oïlyske taal, mei yn 2014 wrâldwiid sa'n 77 miljoen memmetaalsprekkers (benammen yn Frankryk, Belgje, Switserlân, Kebek, Nij-Breunswyk, Louisiana, Martinyk, Gûadelûp en Frânsk-Guyana). Dêropta binne der tsientallen miljoenen twadde-taalsprekkers yn gebieten as West-Afrika, Sintraal-Afrika, Madagaskar, Haïty, Nij-Kaledoanje en Frânsk-Polyneezje.
Fan 'e oare Oïlyske talen hawwe wierskynlik it Pikardysk en Sjampeneesk de measte sprekkers (elts mear as 500.000), folge troch it Waalsk mei 300.000 oant 600.000. It Normandysk hat noch goed 100.000 sprekkers en it Gallo 28.000. De oare Oïlyske talen hawwe heechút noch inkele tûzenen sprekkers, foar it meastepart leden fan 'e âlderein, en geane sadwaande no hurd op it útstjerren ta.
Underferdieling
De Oïlyske talen kinne fierder opdield wurde yn in stikmannich subgroepkes, dy't benammen te krijen hawwe mei histoaryske ynfloeden. Sa hawwe de Franko-Romaanske talen in Frankysk superstraat en de Boergondo-Romaanske talen in Boergondysk superstraat. De Armorikaanske talen hawwe krekt in Keltyske ynfloed ûndergien fan it Bretonsk, wylst de Poitevynsk-Sêntongeeske talen wer mear ynfloeden út it Oksitaansk opnommen hawwe. De term 'Fransynsk' (Frânsk: francienne) is yn 'e njoggentjinde iuw betocht as oerkoepeljende term foar de Frânske standerttaal (dy't him út it dialekt fan Parys ûntjûn hat) en de nau besibbe dialekten fan 'e omlizzende gebieten.
Xentrix
Xentrix is in Britske metalband yn 1988 oprjochte yn Preston. De band brocht yn 1989 syn debútalbum Shattered Existence út. Yn 1997 waard de band opheft, mar yn 2005 makke de Britske band in koarte trochstart, om pas yn 2013 echt wer troch te gean.
Boeing Model 6
De Boeing Model 6, ek bekend as de B-1 wie in lytse twadekker fleanboat dy't koart nei de Earste Wrâldoarloch ûntwurpen waard troch William Boeing.
Skiednis
It Model 6 wie it earste net-militêre ûntwerp fan Boeing en krige dêrom de oantsjutting B-1. It ûntwerp wie frijwat konvinsjoneel. De Hall-Scott-motor dreaun in triuwpropeller oan en wie ûnder de boppefleugel tusken spanten nei de romp ophongen. De piloat siet yn in iepen cockpit yn de boech; yn in twadde iepen cockpit wie plak foar twa passazjiers. It ûnwerp docht tinken oan de Curtiss HS-2L dy't Boeing ûnder lisinsje boud hie yn de oarloch.
Der waard mar ien tastel makke om't Boeing it ûntwerp net slite koe. De nei-oarlochske merk waard nammentlik oerstreamd mei oerstallige militêre fleantugen. Edward Hubbard kocht it tastel yn 1920 en brûkte it as postfleanmasine tusken Seattle, Washington en Fiktoaria, Britsk-Kolumbia. It fleach oant 1930, mar bleau bewarre en is sûnt 1954 te sjen yn it Museum of History and Industry yn Seattle.
Luitje de Goed
Biografy
Luitje de Goed wie in soan fan timmerman Jakob Heines de Goed en Jantje Luitjes Braker. Hy wie 24 jier doe't er boaske oan Geertje van der Veen (1854-1938) Se krigen seis bern, dêr't fjouwer fan betiid ferstoaren, twa as lytse poppe en letter twa oan tuberkuloaze. Yn 1878 waard De Goed polderopsichter fan de Grutte Feanpolder yn de gemeenten Opsterlân en Smellingerlân.
Benammen foar de adel en pommeranten yn Beetstersweach ûntwurp er in oantal gebouwen, lykas teekoepels, wenten en pleatsen. In boerewent foar Fockensstate wie syn ûntwerp en alyksa de notariskoepel yn de tún efter it gemeentehûs. De Goed syn meast bekende wurk is faaks de Adelstsjerke yn Ald Beets út 1889, dy't er ek fanwege de Beetstersweachske adel ûntwurp.
De Goed stoar yn de âldens fan 72 jier. Hy waard te hôf brocht yn Beetstersweach.
John Gregory Bourke
John Gregory Bourke (útspr.: [bɜ:ɹk], likernôch: "beurk"; Philadelphia (Pennsylvania), 23 juny 1846 – dêre, 8 juny 1896) wie in Amerikaansk militêr, fan etnysk Iersk komôf. Under de Amerikaanske Boargeroarloch wûn er in Medal of Honor, de heechste Amerikaanske militêre ûnderskieding, foar dapperens betoand yn 'e Slach by Stones River. Neitiid folge er in ofsiersopliedng en tsjinne er ek yn 'e Sû-Oarloggen en de Apache-Oarloggen. Bourke wie in produktyf deiboekskriuwer en publisearre inkele boeken oer it Wylde Westen en ferskate folkekundige wurken oer Yndiaanske folken.
Jonkheid en oplieding
Bourke waard yn 1846 berne yn Philadelphia, yn 'e Amerikaanske steat Pennsylvania, as de soan fan Edward Joseph Bourke en dy syn frou Anna Morton, dat allebeide Ierske ymmigranten wiene. As bern genoat er in brede oplieding, en learde er sawol Latyn, Aldgryksk as Iersk. Doe't yn 1861 de Amerikaanske Boargeroarloch útbriek, wie Bourke fjirtjin jier.
Militêre karriêre
In goed jier letter, doe't er sechstjin jier wie, rûn Bourke fuort en naam er tsjinst yn it Noardlike Leger troch te ligen oer syn âldens en te sizzen dat er njoggentjin wie. Hy waard as sljochtwei soldaat yndield by it 15e Frijwillige Kavaleryrezjimint fan Pennsylvania, dêr't er by tsjinne oant july 1865, in fearnsjier nei de ein fan 'e boargeroarloch. Foar betoande moed op it slachfjild yn 'e Slach by Stones River, yn Tennessee, waard Bourke yn desimber 1862 de Medal of Honor takend, de heechste Amerikaanske militêre ûnderskieding. Letter focht er ek yn 'e Slach by Chickamauga.
Skriuwwurk
As adjudant fan Crook hie Bourke de kâns om alle fasetten fan it libben yn it Wylde Westen fan tichteby te beächtsjen: de striid mei de Yndianen, de Yndianen sels, de blanke kolonisten, de faak korrupte Yndiaanske aginten, de floara en fauna en de ynterne strideraasjes yn it Amerikaanske Leger. Alle dingen dy't er seach, lei er froed yn in almar oanwaaksende rige deiboeken fêst, dy't er syn hiele folwoeksen libben byhold. Letter soed er dy geskriften brûke foar ferskate wurken oer it Wylde Westen, wêrûnder Mackenzie's Last Fight with the Cheyennes (1890), oer kolonel Ranald S. Mackenzie, en On the Border with Crook (1892), oer syn eigen ûnderfinings as adjudant fan George Crook.
Priveelibben
Op 25 july 1883, doe't er al fjirtich jier wie, troude Bourke mei in Mary F. Horbach, út Omaha. Ut dat houlik waarden trije dochters berne.
Ferstjerren
Bourke kaam yn 1896 yn in sikehûs yn syn bertestêd Philadelphia te ferstjerren, yn 'e âldens fan noch mar 49 jier. Hy waard begroeven op it Nasjonaal Begraafplak Arlington, ûnder de reek fan Washington, D.C. Syn frou waard dêr letter njonken him beïerdige.
Grinzer Feankoloanjes
Fean
De hjoeddeiske feankoloanjes lizze yn de âlde Fryske goa Aldamt en de goaen Goarjocht en Westerwâlde. Yn de ein fan de Lette Midsiuwen slagge de stêd Grins deryn en win it gesach yn dy gebieten. Dy gebieten stiene dêrnei bekend as stedsjurisdiksjes. In grut part fan it gea waard foarme troch it heechfeankompleks, dat bekend stiet as it Boertanger Fean. Dat gebiet rint fan de rivier de Iems yn it easten ta de Dollard yn it noarden, en ta de Hûnsrich yn it súdwesten. It gebiet wie slim te berikken, útsein allinne yn Westerwâlde, dêr't in smelle sânrêch leit, dêr't in bytsje bewenning wie. Yn de Iere Midsiuwen waard der op lytse skaal al wat turf stutsen as part fan it oanmeitsjen fan it fean by de râne fan it gebiet del, en yn gruttere skaal troch kleasters dy't in grut part fan it gebiet yn besit hiene. Yn de sechtjinde iuw, en benammen yn de folgjende Gouden Iuw, naam de fraach nei turf hurd ta en dat late ta it op grutte skaal oanmeitsjen fan heechfeangebieten.
It úteinsetten: Hegesân, Sappemar en Pekela
De earste feankompanjyen ûntstiene yn de tiid fan de Tachtichjierrige Kriich, benammen om It Hearrenfean hinne yn Fryslân. Nei de Reduksje fan Grins yn 1594 kaam al it kleasterguod, mei de wiidweidige heechfeangebieten ynbegrepen, oan it nije gewest Stêd en Lân. De stêd krige 25 persint fan al it kleasterguod en hie de foarkar foar it lânguod dat yn de Stedsjurisdiksjes lei. In grut part fan it heechfeangebiet kaam dus yn it besit fan de stêd, wylst de stêd ek it foech oer dy geaen hie. De stêd krige dêrmei in soad te sizzen oer it oanmeitsjen fan it grutte heechfeangebiet. Mei it keapjen fan lytse stikken grûn, dy't fan strategysk belang wiene, koe de stêd syn ynfloed hieltyd fierder útwreidzje. De earste kear dat de stêd besocht ynfloed te krijen yn it ôfgraven fan de turf mislearre. De stêd slagge der lykwols net yn om yn it Westerkertier de feanterij fan de Ommelanner jonker Wigbolt fan Ewsum yn hannen te krijen. Dy wie yn de sechtjinde iuw úteinset mei it oanmeitsjen fan de feangrûn om syn boarch Nienoard hinne. Wigbolt hie him lykwols fersjoen op it finansjele mêd en moast al syn besit fuort dwaan nei in fallisemint. Yn it Goarjocht en it Aldamt wie de posysje fan de stêd wis better. De stêd wie doe al ferbûn mei de Hunze, nei't it graven fan it Schuitendiep, dat by Reahoanne op de Hunze oansleat, ree wie. Yn 1611 joech it stedsbestjoer de opdracht en ferlingje it Schuitendiep oant Wynskoat ta, dat neitiids bekend stiet as it Wynskoaterdjip. De earste partiluliere inisjativen ta it winnen fan turf ûntstiene yn it begjin fan de santjinde iuw. In kompanjy út Rhenen by Utert wie warber yn it gebiet fan it hjoeddeiske Hegesân. By Pekela wie de Pekelkompanjy úteinset mei it winnen fan turf. Doe't de Utertske kompanjy yn jildneed kaam te sitten, seach de stêd fannijs in kâns in gruttere posysje te krijen. De Utertske kompanjy moast it grutste part oan de stêd ôfstekke. Boppedat krigen njoggen hearen út de stêd Grins it rjocht in kompanjy te foarmjen. It kontrakt waard yn 1647 tekene en dêrnei sette de Grinzer of Borger Kompanjy út ein.
Ommelannerwyk
It gewest Stêd en Lân, dat nei de Reduksje fan Grins foarme waard, wie in twongen houlik tusken de stêd Grins en de Ommelannen. It súkses fan de stêd mei it iepenlizzen fan it fean, noasken de Ommelanner jonkers net. Guon fan harren besleaten de konkurrinsje mei de stêd oan te gean en set eigen inisjativen op yn it feangebiet.
Bareveld en Stedskanaal
250px|thumb|Stedskanaal hjoed-de-dei It Boertanger Fean rint oer de grins mei Drinte. It Drintske diel wie yn besit fan de ferskate doarpsmienskippen op de Hûnsrich. Dy hiene harren oant de santjinde iuw beheind ta lytsskalich oanmeitsjen fan de râne fan it feangebiet, dêr't turf ôffierd waard oer de Hunze. De Hunze wie lykwols net gaadlik foar grutte frachten fan de Drintske feangrûn en dêrom wie in nije ferbining nedich. Dat noaske de stêd net, om't it wolris de priis drukke koe. As der yn Drinte turf wûn wurde soe, woe de stêd wis wêze dat de turf oer Grins ferfierd waard. De measte kanalen yn it feangebiet wiene yn besit fan de stêd, mei útsûndering fan it Boppedjip by Feandam, dat oant Bareveld ta rûn. De stêd wist it Hûs Bareveld te bemachtigjen en koe sa it ôffieren fan de turf fan de Drintske fean oer it Boppedjip te foaren komme. Dochs it blokkearjen fan it Boppedjip soarge lykwols ek foar problemen foar de stêd. Der wie noch hieltyd in grutte lape grûn yn it súdeasten dat noch oanmakke wurde moast. Om dy te ûntsluten sette de stêd út ein mei it oanlizzen fan it Stedskanaal. De stêdlike reginten woene dat nije kanaal op it Kielsterdjip oanslute litte, mar dan moast der by Barefjild in ferbining makke wurde. Dy ferbining soe dan oan it Boppedjip oanslute. Einlings waard it oer Drinte ferbûn, dêr't Lambertus Grevijlink dwaande wie de Anner Feanen oan te meitsjen. Mei him waard oerienkaam mei in ferbining troch de Anner Feanen, dat oansletten wurde soe op it Kielsterdjip. It kanaal einige by it eardere kleaster fan Ter Apel, dat mei it omlizzende feangebiet sûnt de Reduksje eigendom fan de stêd Grins wie. Dy snuorje luts in soad arbeiders út Fryslân, Grinslân, de Kop fan Oerisel en Dútslân oan.
Stedsmeierrjochten
Ynearsten gie it neffens de stêd benammen om it winnen fan de turf. Dochs wist de stêd dat nei it winnen fan de turf de gebieten harren wearde hâlde soene. Al yn de earste kontrakten hie de stêd de betingst dat in feanter, nei't er it turf wûn hie, dat de oerbleaune grûn yn kultuer brocht wurde moast. Dat wie it saneamde delgrûn. De stêd regele it sa dat earme grûn ynearsten rjocht hie op de dong, dy't de stêd sels produsearre. De grûn dy't de stêd sels yn besit hie, waard ferhierd. Dêr ferwiisde de stêd nei in âld Frysk rjochtsfiguer, de beklamming, it saneamde stedsmeierrjocht. De stêd bleau eigener fan de grûn, mar de meier (hierder) hie sa'n sterke posysje dat er genôch kâns hie en bou in goed boerespultsje op.
Nei de Frânske tiid
De Frânske tiid betsjutte de ein fan de stêd as hear oer grutte parten fan de provinsje. Ek de Feankoloanjes waarden ferparte yn gemeenten, dêrby't de rôl fan de stêd as iepenbier bestjoerder einige. It priveerjochtlik besit fan de stêd waard lykwols troch de nije bestjoerders gewurde litten. Ek nei de Frânske tiid, doe't de nije gemeenten ek ûnder it nije Keninkryk fan de Nederlannen bestean bleaune. Mei syn wiidweidich besit koe de stêd ek sûnder hearlike rjochten noch hieltyd de ûntwikkeling fan it gebiet beynfloedzje. De âlde feankoloanjes ûntjoegen, benammen Sappemar, Alde Pekela en Feandam, harren ta grutte doarpen dêr't, nei it winnen fan turf, genôch oare mooglikheden fûn waard, sa as bygelyks de skipsbou, striekarton en de ierdappelmoalyndustry. Benammen Feandam, dat gjin besit fan de stêd Grins wie, ûntjoech him sels ta in yndustrystêd.
Nijsgjirrich
De Feankoloanjes hawwe in eigen Grinslânsk dialekt, it Feankoloniaalsk. Dat dialekt wurdt lykwols ek yn de oangrinzgjende Drintske feankoloanjes sprutsen.
Kos
thumb|200px|Lizzing fan Kos (donkerblau) Kos (Gryksk: Κως) is in Gryksk eilân en Grykske gemeente (dimos) yn de Egeyske See en makket diel út fan de Dodekanesos (Tolfe Eilannen) dêr't it de twa nei grutste eilân fan is. It leit foar de Turkske kust op 'e hichte fan Bodrum, benoardwesten Rodos en sûdeastlik fan Samos. De haadstêd fan Kos is it lyknammige plak Kos, dy't oan de noardeastside fan it eilân leit.
Preester
In preester of pryster is yn in protte godstsjinsten in midsman foar de leauwenden tusken it godlike en it wrâldske, dy't oer it foech beskikt om religieuze rituëlen út te fieren. In froulike preester is in preesteresse of prysteresse. It wurd is ôflaat fan it Grykske πρεσβύτερος, presbyteros, dat "âldste" (fan in tsjerklike gemeente) betsjut. Preesters komme foar yn û.m. it kristendom, it boedisme, it hindoeïsme, it sjintoïsme, it Westersk heidendom en guon natoerreligyen. Ek yn oare godstsjinsten bestiet faak wol in ferlykber amt, mar dat wurdt dan oars neamd; bgl. yn it protestantske kristendom dûmny of predikant, yn it joadendom rabbyn en yn in protte natoerreligyen sjamaan.
It amt fan preester bestiet al sûnt de ierst bekende skiednis fan 'e minskheid, wierskynlik as gefolch fan it foarkommen fan oerskotten oan produsearre lânbouprodukten, dat ta maatskiplike stratifikaasje (it ûntstean fan ûnderskate sosjale stannen) late. De needsaak om by steat te wêzen om hillige teksten te lêzen en de statistiken fan 'e timpel of tsjerke by te hâlden, fitere yn in protte kultueren de ûntwikkeling en fersprieding fan lêzen en skriuwen oan.
Germania (boek)
De Germania, eins folút yn it oarspronklike Latyn: De Origine et Situ Germanorum ("Oangeande de Oarsprong en Sitewaasje fan de Germanen"), is in etynografysk wurk fan 'e hân fan 'e Romeinske skriuwer, histoarikus en steatsman Tasitus (56/57-±120). It boek datearret fan likernôch it jier 98, en is in beskriuwing fan lân en bewenners fan Germania, dat mânske gebiet fuort oarekant harren noardgrins, dat de Romeinen nettsjinsteande ferskate feroveringstochten nea betwinge kind hiene. Yn 'e Midsiuwen giene alle kopyen fan 'e Germania ferlern en foel it wurk oan 'e ferjitnis ta proai, oant der yn 1455 in manuskript fan opdoek yn 'e Abdij fan Hersfeld, yn Dútslân. Hoewol't Tasitus nea yn Germania west hie, en er syn ynformaasje dus op syn bêsten út 'e twadde hân hie, is Germania nei alle gedachten syn bekendste en meast weardefolle wurk, dat as iennichste (oerlevere) boarne oer de iere Germanen noch altyd fan histoarysk belang is. Foar Fryslân is it fan bysûndere betsjutting om't yn dit wurk foar it earst melding makke wurdt fan in folk dat Tasitus de Frisii neamd. It boek waard yn 1937 yn it Frysk oerset troch Willem Kok.
Preester
Preesters wurde faak ornearre yn kontakt te stean mei de god of goaden fan de religy dy't se fertsjintwurdigje. Hja ynterpretearje faak foarfallen yn it ramt fan dy religy en fiere religieuze rituëlen út, lykas offerseremoanjes, deaderituëlen en inisjaasjeriten. Dêrta hearre û.m. doopseremoanjes, benijenisrituëlen, houlikssearemoanjes, begraffenissen en kremaasjes. Fierders geane se faak foar yn gebedens, jouwe se ûnderrjocht yn 'e dogma's fan harren religy en fiterje se de leauwenden mei taspraken of preken oan om har oan 'e foarskriften fan dy religy te hâlden.