cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tafeltennis op de Olympyske Simmerspullen 1996
Medaljespegel
De top fjouwer fan lannen dy't by it tafeltennis medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen fan 1996.
Katedraal fan Oloron
De Katedraal fan Sint Marije fan Oloron (Frânsk Cathédrale Sainte-Marie d'Oloron) is in tsjerke yn Oloron-Sainte-Marie yn it Frânske departemint Pyrénées-Atlantiques. De katedraal is sûnt 1939 in histoarysk monumint en waard yn 1998 ynskreaun as wrâlderfgoed fan UNESCO as ûnderdiel fan de pylgerrûtes nei Santiago de Compostella.
De bou fan de tsjerke sette yn de 12e iuw útein yn opdracht fan Gaston IV, greve fan Béarn. It wie oant 1801 de sit fan it bisdom fan Oloron, doe't it bisdom mei it konkordaat fan 1801 waard opheven.
De tsjerke helle it wrâldnijs yn 2019, nei't de tsjerke yn de iere moarn fan 4 novimber skeind waard troch in raamynbraak. De dieven ramden mei in persoane-auto in midsiuwske houten doar fan de monumintale katedraal en stielen in monstrâns, sulveren tsjelken, krusen en liturgyske gewaden. Dêrnjonken fernielden de dieven it hek dat de tsjerkeskat beskerme, in stânbyld en in faas.
De oanfal op de katedraal yn Olongron wie ien yn in weach fan oerfallen op katolike tsjerken yn Frankryk. Yn 2018 waarden der yn it lân 129 gefallen fan tsjeafte en 877 gefallen fan fernielerij rapportearre, yn tsien jier tiid in tanimming fan 400%.
Iepen Fryske Kampioenskippen Skûtsjesilen
Klassen
Fan 1982 oant 1984 wie der ien klasse dêr't alle skippen oan meidienen. Yn 1985 kaam der ek in B-klasse by. De lêste trije dielnimmers fan it klassemint yn de A-klasse degradearje en de earste trije dielnimmers fan it klassemint yn de B-klasse promovearje. Yn 1993 wienen der safolle ynskriuwers dat der in C-klasse by komme moast.
Yn 1995 is der in aparte klasse oprjochte foar lytse skûtsjes. Dat binne skûtsjes mei in maksimale lingte fan 17,10 meter. Dy klasse waard de b-lyts neamd. De C-klasse wie doe net mear nedich. De earste út it klassemint fan de b-lyts koe ek promovearje nei de grutte A-klasse. Peter de Koe hat yn 1997 dat rjocht brûkt om yn 'e A-klasse mei te dwaan.
Yn 1999 is de namme fan de lytse b-klasse feroare nei lytse a-klasse. Tagelyk is de B-klasse opdield yn B1 en B2. Dêrmei soenen nije dielnimmers flugger yn de A-klasse komme kinne as mei yn C-klasse. Mei in C-klasse hat in nije dielnimmer nammentlik op syn minst 3 jier nedich om yn de A-klasse meifarre te kinnen.
Dochs hat de IFKS yn 2002 wer in C-klasse ynsteld. Dêrtroch binne der no 4 klassen:
Kampioenskip
De feriening organisearret it IFKS dat acht dagen beslacht; sân wedstryddagen en de rêstdei of opvang op woansdei.
Ferdrach fan Lissabon (2007)
It Ferdrach fan Lissabon is in ferdrach fan de Jeropeeske Uny dat op 13 desimber 2007 troch regearingslieders fan de JU tekene waard. It funksjonearjen fan de Uny feroaret dêrby troch in rige amendeminten op de ferdraggen fan Rome en Maastricht. It ferdrach komt foar de Jeropeeske Grûnwet yn it plak dy't yn 2005 yn Frankryk en Nederlân troch in referindum opkeard waard.
Astronomy
thumb|Planetêre dize (MZ3). It gas fan dizze stjerrende stjer wurdt symmetrysk útsmiten thumb|Teleskoop thumb|De [[Draaikolknevel (Messier 51)]] Astronomy of stjerrekunde is de wittenskip dy't him dwaande hâldt mei de observaasje en útlis fan alles bûten de atmosfear.
Subjekten
De astronomy bestudearret ferskate objekten, lykas:
Fjilden
Der binne ferskate fjilden yn de astronomy:
Wichtige jiertallen
Foar Kristus:
Nei Kristus: thumb|right|240px|Geosintrysk model fan de kosmos út Peter Apian's Cosmographia, Antwerp [[1539]]
Tsjerke fan it Easten
De Tsjerke fan it Easten (Syrysk: ܥܕܬܐ ܕܡܕܢܚܐ, ʿĒdtāʾ d-Maḏnəḥāʾ), ek wol de Nestoriaanske Tsjerke neamd, is de namme fan in eardere kristlike tsjerke fan nestoriaanske synjatuer en wurdt noch brûkt as oantsjutting fan ien fan 'e trije streamings binnen it eastersk kristendom.
Skiednis
It begûn as dat part fan 'e kristlike oertsjerke, dat sitewearre wie binnen de grinzen fan it Perzyske Sassanidyske Ryk. Yn 'e iere fyfde iuw namen de kristenen dêre de lear fan Nestoarius (386-451) oan, dy't it ûnderskie tusken de minsklike en godlike natuer fan Jezus Kristus beklammet. Doe't de tsjerklieding op it Earste Konsylje fan Efeze, yn 431, it nestorianisme ta ketterij ferklearre en Nestoarius ekskommunisearre, late dat ta it earste skisma (it Nestoriaanske Skisma) binnen de noch jonge tsjerke, mei't der in úttocht fan nestorianen plakfûn nei it Sassanidyske Ryk, dêr't se troch de kristenen dy't dêr al wennen mei blydskip ûnthelle waarden en dêr't se feilich wiene foar de Byzantynske autoriteiten, dy't de tsjerklieding stipen. De nestorianen ûntjoegen har dêr ta in selsstannige tsjerklike organisaasje, dy't de Tsjerke fan it Easten kaam te hjitten, mei in eigen, Eastsyryske liturgy, en bestjoerd troch de patriarch fan it Easten, dy't residearre yn 'e Sassanidyske haadstêd Seleusje-Stesifon (en fan 'e njoggende iuw ôf yn Bagdad).
De Tsjerke fan it Easten lei him mear as de oare easterske tsjerken, dy't har yn 451, op it Konsylje fan Galsedon, fan 'e memmetsjerke ôfspjalten, ta op sindingswurk, en fersprate him al gau oer grutte parten fan Aazje. Fan 'e njoggende oant de fjirtjinde iuw wie it kwa grûngebiet de grutste tsjerke op 'e wrâld, en striek it him út fan 'e eastlike kust fan 'e Middellânske See oant eastlik Sina en de súdpunt fan Yndia. Troch de islamityske ferovering fan Perzje, yn 651, waard de macht fan 'e Tsjerke fan it Easten net wêzentlik oantaaste, mei't it troch de moslims ta in beskerme mienskip ferklearre waard, en fan 'e sânde oant de njoggende iuw gie it de nestoriaanske misjonarissen tige foar de wyn yn it Sina fan 'e Tang-dynasty. Yn 'e trettjinde en de fjirtjinde iuw fûn der in lêste snuorje fan ekspânsje plak mei't it nestorianisme tsjin dy tiid stevich ferankere wie mank de Mongoalske stammen en it yn dy perioade sadwaande mei-groeie koe mei it Mongoalske Ryk.
Fan 'e fjirtjinde iuw ôf, lykwols, rekke de Tsjerke fan it Easten fluch yn it neigean, wat fierhinne feroarsake waard troch ynfloeden fan bûtenôf. It Mongoalske Ryk stoarte yn en foel ta proai oan boargeroarloggen; in protte Mongoalen en Turken yn Sintraal-Aazje bekearden har ta de islaam; en de nije Sineeske Ming-dynasty waard de útlânske Mongoalske hearskers oermânsk en smiet doe ek de nestorianen, dy't ommers mei de Mongoalen assosjearre wiene, it lân út. Boppedat rûge de islamityske Mongoalske kriichshear Timoer Lenk (1336-1405) yn 'e twadde helte fan 'e fjirtjinde iuw hast de hiele kristlike mienskip yn Perzje út. Dêrnei wie de Tsjerke fan it Easten beheind ta noardlik Mesopotaamje en de Yndiaaske Malabar-kust. By it Skisma fan 1552 foel de Tsjerke fan it Easten úteinlik definityf útinoar yn 'e Assyryske Tsjerke fan it Easten en de Galdeesk-Katolike Tsjerke.
Fersprieding
Hjoed de dei binne de nestorianen benammen konsintrearre yn 'e Súdyndiaaske dielsteat Kerala, dêr't hja in mienskip fan hast 4 miljoen minsken foarmje. Wichtige minderheden binne se yn Irak, Iraan en Turkije. Mei-inoar binne der sa'n 5 miljoen fan harren. Fierwei de grutste nestoriaanske tsjerke is hjoed-de-dei de Syro-Malabareeske Katolike Tsjerke, mei 3,8 miljoen leauwenden. Sawol de Syro-Malabareeske Katolike Tsjerke as de Galdeesk-Katolike Tsjerke hearre ta de eastersk-katolike tsjerken.
De hjoeddeiske nestoriaanske tsjerken
Dit is in list fan 'e hjoeddeiske nestoriaanske tsjerken.
Fransiskus Ksavearius
thumb|right|250px|Monumint foar Fransiskus Ksavearius yn [[Bensheim]] thumb|left|Japansk portret fan Francisco de Xavier, 17e iuw (Stedsmuseum Kobe) thumb|250px|Reizen fan Fransiskus Ksavearius
Fransiskus Ksavearius (Javier, 7 april 1506 - Shang Ch'uan, 3 desimber 1552), syn echte namme wie Francisco de Yasu de Azpilcueta y Xavier, wie in Spaanske jezuïte-misjonaris út Navarra dy’t in wichtige rol spile hat yn de opbou fan de missy yn súd- en east-Aazje.
Ksavearius ferliet Navarra en studearre filosofy en teology yn Parys. Dêr kaam hy yn de kunde mei Ignatius de Loyola. Op 15 augustus 1534 wie hy ien fan de earste seis dy’t de gelofte makken dêr't letter de Jezuïtenoarder op basearre wurde soe. Yn 1539 en 1540 spile Ksavearius in wichtige rol yn de gearkomsten dy’t resultearre hawwe yn de stifting fan de Soasjeteit fan Jezus.
Missy
Ksavearius krige de opdracht fan Loloya, op fersyk fan kening Jehan III en paus Paulus III, om it leauwen te fersprieden yn Ynje. Yn 1540 gie hy nei Lissabon, en yn 1541 gie hy tegearre mei Martin Affonso de Sousa nei Goä, wêr't hy in pear jier letter oankaam. De folgjende jierren die er missywurk yn ferskillende dielen fan Ynje, it skynt dat er doe mear as 30.000 bekearlingen makke hat.
Yn 1545 gie Ksavearius fierder nei it easten, nei Malakka, en yn 1546 reizge hy troch de Molukken, wêr't hy op besite gie by kristlike wenmienskippen en hy besocht om minsken te bekearen.
Doe’t hy werom yn Malakka wie, hearde Ksavearius oer Japan. Hy gie tegearre mei Yajir, in Japanner, nei Goä en besliste dat Japan syn nije wurkterrein wêze soe. Yn 1549 berikte hy Japan. Hy soe dêr twa jier bliuwe. Yn dy jierren besocht hy de keizer yn Kyoto en hat hy in soad minsken bekeard.
Feriening foar Folksfermaken Sjirk de Wal
De Feriening foar Folksfermaken Sjirk de Wal (Nederlânsk en offisjeel: Vereniging voor Volksvermaken Sjirk de Wal) is in Fryske keatsklub út it doarp Dronryp, yn it eardere Menameradiel. De feriening, oprjochte yn 1893, is ferneamd nei de Rypster keatsleginde Sjirk de Wal, in sânfâldich winner fan 'e PC.
Skiednis
Der binne gjin skriftlike bewizen bewarre bleaun oer wannear't de Feriening foar Folksfermaken Sjirk de Wal oprjochte is, mar wol is bekend dat yn 1918 it 25-jierrich bestean fierd waard. Dêrút kin dus ôflaat wurde dat de feriening yn 1893 oprjochte wêze moat. Yn 't earstoan organisearre de feriening op jierlikse basis in keatspartij op it fjild njonken d' Alde Wite, de monumintale herfoarme tsjerke fan Dronryp. Ek de kastlein fan 'e herberge It Wapen fan Dronryp organisearre op datselde plak ien kear yn it jier in keatswedstryd, los fan 'e pleatslike keatsferiening. It is bekend dat al om 1880 hinne op datselde stee wedstriden ferkeatst waarden.
Meitiid groeide der in merke om 'e keatspartij hinne, dy't him ûntjoech ta de Rypster Merke. Dat evenemint waard nei ferrin fan tiid sa grut dat de organisaasje derfan de keatsferiening suver boppe de holle groeide. Sadwaande waard der doe in aparte merkekommisje yn it libben roppen, dy't alle omballingen oernaam dy't net direkt mei it keatsen te krijen hiene. Dy opdieling fan taken is oant hjoed de dei ta sa bleaun. Yn 2018 bestie de Feriening foar Folksfermaken Sjirk de Wal 125 jier, in heuchlik feit dat fierd waard mei in ekstra lange Rypster Merke fan 2½ wike.
Made in Heaven
Made in Heaven is it fjirtjinde en lêste studio-album fan Queen. It album bestiet út nea earder útbrocht wurk fan Queen dy't opnaam binne yn it Feriene Keninkryk en Switserlân en waard op 6 novimber 1995 útbrocht. It wie it lêste album fan Queen dêr't Freddie Mercury op te hearen is.
Geakunde
Geakunde, ( ek wol:hiemkunde) is kennis fan en ûndersyk nei de eigen leefomjouwing. It giet faak om skiednis en dialekt fan in bepaald wenplak. Ynteressearden foarmje faak meiïnoar in feriening (geakundich wurkferbân) of âldheidkundige feriening.
Geakundige ferienings binne faak dwaande mei de skiednis fan harren gemeente. Dit kin op in soad manieren. Geakundige ferienings publisearje faak in tydskrift, beheare lokaal erfgoed en organisearje ferskate ledenaktiviteiten. Tsjintwurdich binne de ferienings faak aktyf op it ynternet, al as net ûnder de foarm fan in doarpswebstee. De aktiviteiten fan geakundige ferienings en âldheidkeamers wurde faak fersterke troch in regionaal sintrum foar skiednis. Sa rinne in soad kontakten op it mêd fan geakunde troch de Fryske Akademy en ferbynt bygelyks yn Noard-Brabân de stifting "Brabants Heem" de geakundige rûnten en histoaryske ferienings.
Johan Jacob Spahr van der Hoek en Karel Gildemacher publisearren in soad oer de geakunde yn Fryslân.
Sjoch ek
Geakundige siden yn de Wikipedy, karút:
Corneille
thumb|Corneille (1995) thumb|Katfûgel, yn 2001 setten yn [[Heerhugowaard by it stasjon. In identyk byld stiet ek by it Cobra Museum yn Amstelveen]] Guillaume Cornelis Beverloo, better bekend as Corneille, (Luik, 3 july 1922 - Auvers-sur-Oise (Île-de-France), 5 septimber 2010) wie in Nederlânske Cobra-skilder.
Corneille wie foar it meastepart autodidakt, mar folge keunstkursussen oan de Amsterdamse Akademy, tusken 1940 en 1942. Yn 1946 hold hy yn Grins syn earste eksposysje.
Earst sterk beynfloede troch it wurk fan Picasso, makke hy him yn 1948 hjirfan los en kaam by de Cobra-beweging; hy is dêrfan mei-oprjochter, tegearre mei ûnder oaren Karel Appel, Jan Nieuwenhuys en dy syn broer Constant Nieuwenhuys.
Yn 1950 ferhuze Corneille fan Amsterdam nei Parys. Dêrnei reizge hy meardere kearen nei oare dielen fan de wrâld: Noard-Afrika, Noard-Amearika, de Antillen en Súd-Amearika. Dizze reizen bepale tige de aard fan syn wurk. Lyryske eksposysjes yn in waarm en nuansearre koloryt drukke syn spontane emoasjes út. Sûnt 1960 foel hy werom op figurative keunst, wêrby't froulju, fûgels, blommen en personaazjes faak ûnderwerp binne.
Jeropeeske Kommisje
De Jeropeeske Kommisje is sûnt 1958 ien fan de fiif organisaasjes dy't de Jeropeeske Uny bestjoere. De kommisje is gearstald út 27 minsken, likefolle as it tal lidsteaten fan de Jeropeeske Uny.
Corneille
Corneille blykte medio 2005 noch like warber as eartiids, ek al waard der berjochte dat hy "depressyf" wêze soe. Sels beweart er dat skilderjen gjin hobby of wurk is, mar earder in ropping. Oant syn dea hie er syn atelier yn Parys. Besikers woe er meastentiids net oer de flier hawwe. Yn 2006 is in rekordbedrach betelle fan € 215.000 foar in skilderij fan Corneille.
Jeropeeske Kommisje
De fjouwer wichtichste taken binne:
Nijkerkerveen
thumb|Lizzing Nijkerkerveen
Corneille
Hy makke de lêste jierren in minne tiid troch; hy siet sa't it liek yn in ynrjochting en waard (neffens in troch syn frou lykwols tsjinsprutsen berjocht) ûnder kuratele steld troch syn frou en soan, omdat hy jild ferkwânsele hawwe soe, feroarsake troch in manyske-depresje. Corneille's freonen en galeryhâlders beweare lykwols dat syn húshâlding him opslute litten hat omdat se jild woenen. Yn juny 2007 like hy der wer boppen-op te wêzen; hy wie persoanlik oanwêzich by de iepening fan in tentoanstelling yn it CoBrA-museum yn Amstelveen.
Nijkerkerveen
Nijkerkerveen (Nedersaksysk: Niekarkerveen) is in doarpke yn de gemeente Nijkerk yn Gelderlân. It leit tusken de kearn Nijkerk en Amersfoort yn.
Corneille
Wurken
Syn keunstwurk Au sein de désert, il y a encore de la place pour les yeux (1949) hat by in feiling yn Kopenhagen (2006) € 281.000 opbrocht. Noch nea earder is foar ien fan syn wurken sa'n bedrach betelle.
Corneille hat ek libbensgrutte skulptueren makke. Syn wurk 'Le Bateau de L'espoir' waard yn 1993 ferkocht foar HFL 70.000 en is tsjintwurdich in mannichfâld fan dat bedrach wurdich.
Nijkerkerveen
It is in lytse doarpskearn mei in grut bûtengebiet dat rint fan lângoed Slichtenhorst oant Hoevelaken. Westlik grinzet it oan Hooglanderveen (Amersfoort) en eastlik oan Zwartebroek (Barneveld). Yn it eastlik diel wienen geangebieten, grinzend oan bosk en heide. Yn dizze gebieten wienen lytse wetterdobben mei reid.
Yn it westen fan it bûtengebiet leit Holkerveen mids greiden en grien.
Yn eastlike rjochting fan it doarp rinne de natoergebieten fan it lângoed Slichtenhorst en De Bunt oer yn in houtwâlelânskip.
Yn de 21e iuw is Nijkerk in groeigemeente mei ek wenningbouprojekten yn Nijkerkerveen, it saneamde doarpemodel.
Wytsingen
right|thumb|Midsiuwske ôfbylding fan Wytsingdrakaars
Nijkerkerveen
Nijkerkerveen hie ek in eigen krante, de Veense Courant, dy't twa kear wyks ferskynde.
Antiljaanske gûne
De Antiljaanske gûne (ANG), of Nederlânsk-Antiljaanske gûne, is de muntienheid fan de eardere Nederlânske Antillen. De muntienheid wurdt noch altyd brûkt op Kurasau en Sint-Marten. Op Arûba wie it oant 1986 de muntienheid (sûnt hat dat eilân de Arûbaanske floryn). Doe't Bonêre, Saba en Sint-Eustasius yn 2011 Karibysk Nederlân kamen te foarmjen, waard dêr de Antiljaanske gûne ferfongen troch de Amerikaanske dollar.
Wytsingen
De Wytsingen, Wytsings, Wytsingers of Noarmannen wienen Skandinavyske bewenners fan Súd-Noarwegen, Sweden en Denemarken. Sy ferskynden op de ein fan de 8e iuw foar de kusten fan West-Jeropa, yn it earstoan as seerôvers en plonderers, mar letter ek as feroverers, stifters fan steaten en betiden as hannelders. Ek yn East-Jeropa lieten sy fan harren hearre. It tiidrek dêr't sy yn foarkomme einiget yn de 11e iuw en oant dy tiid hawwe sy in spoar fan ferwoasting efterlitten.
Antiljaanske gûne
Skiednis
Yn de 18e iuw sirkulearre de Nederlânske gûne yn de Nederlânske Antillen. Yn 1794 waard dit oanfold mei in tal munten dy’t spesjaal foar de Nederlânske delsettings yn West-Ynje wienen. Yn dizze tiid wie de gûne yn 20 stuorren ferdield.
Wytsingen
De Wytsingen wienen in kloft fan Germaanske folken, dêr't sprake wie fan in grutte kulturele ienheid, benammen op sosjaal en ekonomysk flak, taalkundich (it Aldnoarsk) en op it mêd fan religy: panteïsme of polyteïsme. Nei ferrin fan tiid wie der wol sprake fan ferskil tusken de ferskate groepen. Ek wie der striid ûnderinoar en bestienen allegear selsstannige foarstedommen.
Antiljaanske gûne
Skiednis
Tusken 1799 en 1828 sirkulearre de reaal op dizze eilannen. De Nederlânske gûne waard wer yntrodusearre yn 1828, no ferdield yn 100 sinten. Yn 1940 waard, as gefolch fan de Twadde Wrâldkriich, de Antiljaanske gûne ûntkeppele fan de Nederlânske gûne. Ynstee dêrfan waard de munt keppele oan de Amerikaanske dollar. De wikselkoers waard fêstlein op 1 USD = 1,78 ANG. De wearde fan de Antiljaanske gûne is dus net hielendal lyk oan dy fan de Arûbaanske florin.
Wytsingen
Etymology
Oer de oarsprong fan it wurd 'Wytsing' binne ferskate teoryen. It wurd soe ôfkomstich wêze fan it wurd 'vík', dat oerset wurdt as fjord, baai, rôver of hanneler. Neffens guon teoryen soe mei dit Wíc (Wík) spesifyk de see tusken it suden fan Noarwegen en it suden fan Sweden, wêrfan't it grutste part ta it tsjintwurdige Skagerrak heart, betsjut wurde. Mar it wurdt ek wol yn ferbân brocht mei West-Noarske termen dy't oan de ein fan de Wytsingetiid brûkt waarden: wykingr en wyking betsjut safolle as 'immen dy't op see fjochtet', 'rôver', 'skermutselingen' of 'oarloch op see'.
Antiljaanske gûne
Munten
Understeande munten wurde brûkt:
Wytsingen
Skiednis
It earste berjocht dat oer Wytsingen opskreaun is, datearret út 793 doe't in kleaster op it eilân Lindisfarne foar de noardeastlike kust fan Ingelân plondere waard. Foar harren komst nei it suden bestean in oantal teoryen. Ien dêrfan jout de delgong fan de Fryske hannelsfloat as reden. Under de Grutte Fryske opstân yn 785 waard nammentlik troch Karel de Grutte it grutste part fan de Fryske float ferneatige. Neffens guon skiedkundigen hat dat in wichtige reden west foar de Wytsingen om rjochting it suden te gean; hja moasten doe sels harren hannel helje sûnt de Friezen fuortbleaunen. Oare teoryen sizze dat troch oerbefolking en fiedseltekoarten Germaanske stammen út Skandinaavje wei gongen op aventoer, dêr't ek by plondere en rôve waard. In oare wichtige reden foar dy tochten wie de Noarske gewoante dat de âldste soan as ienige erfgenamt alle besittings fan de heit oerurf. Sadwaande ûntstie der in oerskot oan jonge lju dy't op siik moasten nei in oare boarne fan bestean.
Yn it tiidrek fan de Wytsingen wurde twa perioaden ûnderskieden. Fan 789-840 wie meastentiids sprake fan plondertochten, dêr't gebieten by oanfallen waarden en ek wer gau ferlitten. Mar fan om-ende-by 840 ôf komt hieltyd mear struktuer yn de oanfallen dy't ek wiidweidiger fan opset wurde en dêr't ek mear sprake is fan fêstiging of kolonisaasje yn de oermastere gebieten.
Antiljaanske gûne
Munten
Ek is der in munt fan 2½ sint. Dizze munt wurdt net mear útjûn.
Wytsingen
Skiednis
By de Wytsingen wurdt ûnderskied makke yn Noarske, Deenske en Sweedske Wytsingen. De Noarske Wytsingen fearen nei it westen en kolonisearren Yslân en Grienlân. De Deenske Wytsingen wienen fral seerôvers en teheisteren it fêstelân fan West-Jeropa. In grut part fan Ingelân kaam yn harren besit en hja hienen ynfloed oant en mei de Middellânske See. Sy koenen fral sa suksesfol wêze troch de flugge skippen (drakars) dêr't sy oer beskikten. De Sweedske Wytsingen hienen har oandacht rjochte op East-Jeropa, ynearsten op de Baltyske gebieten, mar letter ek djipper Ruslân yn dêr't sy wichtige delsettingen stifte hawwe. Op harren fierste tochten kaam hja, fia Ruslân en de Swarte See, ek oant yn de Middellânske See.
Antiljaanske gûne
Biljetten
Understeande bankbiljetten wurde brûkt:
Wytsingen
Skiednis
Tusken 1000 en 1100 waard Skandinaavje troch kristlike prekers besocht en soe it stamgebiet fan de Wytsingen bekeard wurden ta it kristlike leauwe.
Antiljaanske gûne
Biljetten
De biljetten fan 5 gûne wurde net mear útjûn. De biljetten fan 250 gûne wurde oer it algemien net brûkt.
Wytsingen
Drakaars
Mar de skippen wiene net allinnich tige gaadlik om de see mei te befarren, troch harren lytse djipgong koe der ek hiel goed mei op de Jeropeeske rivieren fearn wurde. Dêrtroch koene sy hiel fier it kontinent ynkringe en oer lân fan it iene rivierestelsel nei it oare komme. De Wytsingen wiene tige grutsk op harren skippen. De skippen hiene nammen en waarden als in libben wêzen behannele. De boech wie faak prachtich fersierd mei houtsnijwurk en ynlein mei allegearre houtsoarten en soms edele metalen.
Eastlike ekspânsje troch de Sweden
right|350px|thumb|Wytsingegebieten en ekspedysjes 300px|thumb|right|De Wytsingegebieten yn de 8e (donkerread), 9e (read), 10e (oranje) en 11e (giel) iuw. De griene gebieten wiene wol gauris slachtoffer fan plondertochten troch Wytsingen.
De Sweedske Wytsingen swalken út oant en mei it tsjintwurdige Ruslân, dat sels syn namme oan harren te tankjen hat. Rus wie oarspronklik de namme foar de (Sweedske) Wytsingen dy't Ruslân berikten (it kin 'readhierrige' of 'roeier' betsjutte); pas letter waard mei dat wurd de hiele befolking fan Ruslân bedoeld. De Sweed Rurik stifte de earste Russyske steat: it Kievske Ryk. Fierder stiften de Wytsingen wichtige hannelsstêden as Novgorod en Kiev en hannelen sy út Ruslân wei mei Konstantinopel. Ferskate kearen hawwe de 'Russyske' Wytsingen besocht om Konstantinopel te oermasterjen. Dat bleau lykwols sûnder resultaat fanwegen de goede ferdigeningswurken om de stêd hinne. Lykas harren foargongers yn it eardere Romeinske ryk ferbûnen guon fan de Wytsingen harren oan it Byzantynske leger as hierling. Sy waarden ûnderbrocht yn in spesjale elite-ienheid dy't de persoan fan de keizer beskermje moast, dy Wytsingsienheid stie bekend as Varjagen.
Fryslân
Yn 841 waard it hartochdom Fryslân oermastere troch de bruorren Rorik en Harald, soannen fan de Deenske kening Anulo, dy't earder de eilannen Wieringen (Rorik) en Walcheren (Harald) fan keizer Loadewyk de Fromme yn lien krige hiene. De Frankyske keizer moast him derby dellizze dat Rorik oer Fryslân hearske (850). Yn dat jier waarden troch Deenske Wytsingen ek de wichtige stêden Doarestêd en Utert plondere, wêrtroch oft de biskop fan Utert, Hunger, útwike moast nei Dimter. Loadewyk stie dêr machteleas tsjinoer en besocht om de Wytsingelieders oan him te binen troch grutte gebieten yn lien wei te jaan. Sadwaande waard Rorik as Greve oer Fryslân beneamd. Yn 885 kaam in ein oan de oerhearsking fan Fryslân troch de Wytsingen mei de dea fan Godfried dy't Rorik opfolge hie as greve.
Normanje
By de Frânske Kanaalkust stiften de Deenske Wytsingen delsettings, dêr't sy jierliks rôftochten fan wei hâlden, yn Frankryk en omkriten. Sy plonderen sels inkele kearen Parys en de Frankyske kening joech harren lang om let lienrjochten foar it Kanaalgebiet. Fan dy tiid ôf soe it stik lân bekend wurde as it Noarmannengebiet oftewol Normanje. Fan hjir út begûn Willem de Oermasterder yn 1066 mei syn ferovering fan Ingelân. De Wytsingen út ûnder oaren Normanje oermaterren yn de 11e iuw fierders sels Súd-Itaalje en Sisylje.
Ingelân
Yn de tuskentiid fêstigen ek in protte Denen en Noaren harren yn Noard-Ingelân, Ierlân en Skotlân. Stadichoan kamen grutte parten fan de Britske eilannen yn harren besit en waarden de Angelsaksyske hearskers ferdreaun. De Angelsaksyske bewenners en de Wytsingen soenen harren ûnderling ferminge. Yn 1013-1016 oermastere Knoet de Grutte sels de Ingelske troan en hearske hy koarte tiid oer in machtich Deensk-Ingelsk ryk.
Westlike ekspânsje troch de Noaren
De Noarske Wytsingen teagen nei it westen ta, en kolonisearren de Faeröer, de Sjetlân, de Orkaden, Yslân en Grienlân, en tegearre mei de Deenske Wytsingen it grutste part fan Ierlân en parten fan Ingelân.
Herjolfsson ûntduts Amearika opnij en Leif Eriksson besocht der in koloanje te stiftsjen. Yn âlde Noarske en Yslânske kroniken waard sprutsen oer Vinlân dat fermoedlik yn eastlik Kanada lei. Archeologen hawwe letter yndied in Wytsinge-delsetting fûn yn L'Anse aux Meadows op Nijfûnlân, mar nei it skynt hawwe de Wytsingen net langer as in jier of twa oanien yn Amearika west.
De Griene Mole
De mole is net mealree op wynkrêft, mar in diselmotor út 1937 kin it wurk noch goed oan.
De kape fan de mole is grien, mar yn 2007 is der in blau seil oerhinne hong, trochdat stoarmskea de kape beskeadige hie. Der wurdt wurke oan in restauraasjeplan.
Eastersk-katolisisme
Fersprieding
Der binne wrâldwiid likernôch 17,8 miljoen eastersk-katolike leauwenden, dy't benammen konsintrearre binne yn East-Jeropa, de Balkan, it Midden-Easten, de súdlike Kaukasus, Lyts-Aazje, noardeastlik Afrika, de Hoarn fan Afrika en de súdwestpunt fan Yndia. De eastersk-katolike tsjerken mei mear as ien miljoen leden binne de Oekraynske Gryksk-Katolike Tsjerke (5,4 miljoen); de Syro-Malabareeske Katolike Tsjerke (3,8 miljoen); de Maronityske Tsjerke (3,3 miljoen); en de Melkityske Gryksk-Katolike Tsjerke (1,6 miljoen).
De eastersk-otterdokse tsjerken
Dit is in list fan 'e eastersk-katolike tsjerken, ûnderferdield neffens de trije streamings fan it easterske kristendom dêr't se ta hearre. Mei de termen "Byzantynsk-katolyk" en "Gryksk-katolyk" wurde de eastersk-otterdokse tsjerken omskreaun, dy't de Byzantynske liturgy brûke. De term "oriïntaalsk-katolyk" tsjut op 'e oriïntaalsk-otterdokse tsjerken, dy't de Aleksandrynske, Antiocheenske, Armeenske en Westsyryske liturgyske tradysjes folgje. De nestoriaanske tsjerken, dy't de Eastsyryske liturgy oanhingje, wurde ek wol fan "nestoriaansk-katolyk" neamd.
Stêdetrijehoeke
De Stêdetrijehoeke (Nederlânsk: Stedendriehoek) is in bestjoerlik gearwurkingsferbân tusken sân Gelderske gemeenten en de Oeriselske gemeente Dimter. It gebiet omfiemet de trijehoeke om de stêden Apeldoarn, Dimter en Sutfen. De krite hat goed 447.000 ynwenners en in oerflak fan 1.183 km². De krite Stêdetrijehoeke is in iepenbier lichem op grûnwurk fan de Wet mienskiplike regelingen. (WGR). De Stêdetrijehoeke brûkt sûnt 2016 gauris de namme Cleantech Regio.
Bestjoer
It bestjoer wurdt foarme troch de Kriteried en it Deistich Bestjoer. De Kriteried is it algemien bestjoer fan it iepenbier lichem Stêdetrijehoeke. De ried bestiet út 14 persoanen' twa de meidoggende gemeente, mei dêrnjonken in plakferfangend lid de gemeente. De leden, mei de foarsitter ynbegrepen, wurde troch de rieden fan de meidoggende gemeenten oanwiisd. De Kriteried komt fjouwer kear yn 't jier byinoar en de gearkomsten binne iepenbier. It Deistich Bestjoer bestiet út njoggen leden' ien lid fan de sân meidoggende gemeenten út de Kriteried wei en foar beide provinsjes in deputearre as adviseur. It foech fan it deistich bestjoer is te ferlykjen mei it foech fan it kolleezje fan b & w op gemeentlik mêd. It Deistich Bestjoer komt njoggen kear yn t jier byinoar en de gearkomsten binne net iepenbier.
Skiednis
De namme "Stêdetrijehoeke" komt út de 1960-er jierren doe't de gemeente Dimter in feriersoerienkomst mei guon Gelderske gemeenten sleat. Ier 1970 waard de Stifting Keargroep Stêdetrijehoeke oprjochte. Dêr wiene de gemeentebestjoeren fan Apeldoarn, Dimter, Voorst en Sutfen by belutsen. De stifting waard mei yngong fan 1 jannewaris 1986 opheft omreden it bytsje belangstelling fand e belutsen gemeenten.
De hjoeddeistige Krite Stêdetrijehoeke, dy't as gearwurkingsferbân oer provinsjegrinzen hinne tsjinnet, ûntstie by it besluten fan provinsjale steaten fan Gelderlân en Oerisel yn oktober 1993 De oanwizing en meitsje in stedsgewest fan de gemeenten Apeldoarn, Dimter en Sutfen yn de Fjirde Nota Romtlike Oardering wie de wichtichste reden om eardere gearwurkingsferbannen yn beide provinsjes te ferbrekken en oer te gean nei de Krite Stêdetrijehoeke. De namme Stêdetrijehoeke waard fannijs keazen om't dy namme al lang yn gebrûk wie.
Yn 2001 hawwe oanbelangjende gemeente- en provinsjebestjoeren de yntinsje útsprutsen en ûntjou oparbeidzjend belied op mêd fan romtlike oardering, wenjen, ferkear, ekonomy en sosjale saken itjinge late ta in publykrjochtlik gearwurkingsferbân. Yn septimber 2018 waard de gemeente Heerde ta de Krite Stêdetrijehoeke talitten.
Johannes Sytzes Crack
Johannes Sytzes Crack of Johannes Sixti Crac (* ±1600 - Terbant, 26 april 1652), wie grytman fan Aenjewier.
De famylje kaam fan âlds fan De Kúnder. Johannes sloopte de eardere Crack State en liet yn 1646 it hjoeddeiske Crackstate bouwe, nei in ûntwerp fan Willem de Keyser, in soan fan de ferneamde Amsterdamske arsjitekt Hendrick de Keyser.
Parkgebiet It Oranjewâld
thumb|300px|Lokaasje Parkgebiet It Oranjewâld thumb|Omjouwing [[Belvedêre (It Oranjewâld)|Belvedêre]] thumb|[[De Oertún (It Oranjewâld)|De Oertún]] thumb|[[Amfibyetrek|Poddetrek]] Parkgebiet It Oranjewâld is in gebiet mei in nijsgjirrich histoarysk karakter east fan It Hearrenfean.
Geografy
It park leit east fan It Oranjewâld en de Hearrenfeanske wenwyk Skoatterwâld en benoarden de Skoatterlânskewei mei de doarpen Aldskoat en Mildaam. Yn it gebiet leit it buorskip Brommegea.
It gebiet wurdt ek oanjûn troch de boerden 'Parklânskip'.
Beskerme doarpsgesicht
Parkgebiet It Oranjewâld wurdt yn 2008 wierskynlik oanwiisd as beskerme doarpsgesicht.
Kuierje
Troch Steatsboskbehear is in oantal kuierrûtes yn it parkgebiet útsetten.
SBV Excelsior
SBV Excelsior is in Nederlânske betellefuotbalklup út de wyk Kralingen yn Rotterdam. Excelsior spilet syn thúswedstriden yn it stadion Woudestein, dêr't 4400 yn kinne. Fan 1 maaie 2017 ôf is Van Donge & De Roo Stadion de offisjele namme.
Skiednis
Excelsior waard oprjochte op 23 july 1902 troch in groep Kralingske freonen dy't elkoar yn dy tiid geregeld troffen op Woudestein, om te fuotbaljen.
Yn 1902 wie Excelsior ien fan de earste arbeidersklups. Oant dat momint wie it fuotbal in sport foar benammen de elite, mar nei de iuwwiksel kamen der hieltyd mear arbeidersklups. Fansels waard Woudestein de lokaasje fan Excelsior, al spile de klup ek twa kear koart op in oar plak. Yn 1907 spile Excelsior op it Afrikaanderplein en fan 1922 oant 1939 op it Toepad. Koart foar de oarloch, doe't in marinierskazerne op it Toepad boud waard, ferhuze Excelsior werom nei Woudestein.
Excelsior wie de earste klup yn Nederlân yn 1958 mei in oerdekte steantribune. De leden soargen foar it jild en in groep frijwilligers foar de bou.
Earste klup mei shirtsponsor
Yn 1974 wie Excelsior ek de earste klup mei in sponsor op it shirt yn it Nederlânske fuotbal. De klub hie in grutte A op it boarst. Dy stie foar it bedriuw Akai fan Rob Albers. Der waard sein dat de A ferwiisde nei de A-seleksje fan Excelsior, mar de letter waard dochs ferbean. Earst yn 1982 waard shirtreklame tastien. Akai kaam wer op it boarst by Excelsior en bleau dêr oant 2000.
Gearwurking mei Feyenoord
Tusken 1997 en 2005 wie Excelsior in satellytferiening fan stedsgenoat Feyenoord. Dit betsjutte dat Feyenoord tydlik spilers tawiisde oan Excelsior om har de kâns te jaan om ûnderfining op in leger nivo te krijen. Nei it minne seizoen 2004/2005, wêryn't de prestaasjes fan in oantal by Exelsior stasjonearre Feyenoordspilers en Feyenoordcoach John Metgod teloarstellend wiene, wie der hieltyd minder gearwurking. Sa spile yn it seizoen 2006/2007 noch mar ien spiler fan Feyenoord by Excelsior. Yn 2014 waard in fernijde gearwurking, oprjochte yn 2009 troch Leo Beenhakker, formeel annulearre troch beide klups. Oan 'e ein fan it seizoen 2014/2015 kundigen de klups oan dat de offisjele gearwurking ôfrûn wie.
Resinte skiednis: op en del
Nei't Exelsior sûnt ein jierren 80 hieltyd yn 'e Earste difyzje spile, kaam de omslach foar de klup yn it seizoen 2001/2002, foar in part troch de gearwurking mei Feyenoord. Excelsior helle hieltyd bettere prestaasjes en promovearre nei de Eredivisie yn it jier wêryn't de klup 100 jier bestie. It aventoer op it heechste nivo duorre lykwols mar ien seizoen, om't fuortendaliks degradaasje folge. Yn it seizoen 2005/2006 die Excelsior yn 't earstoan noch ûnferwachts mei om de prizen. Uteinlik waard de klup sels kampioen yn in kompetysje wêryn't VVV-Venlo fan tefoaren de favoryt wie. It kampioenskip smiet de klup wer promoasje nei de Eredivisie op.
Excelsior einige as 16e yn 'e Eredivisie yn it seizoen 2006/2007 en moast fjochtsje tsjin degradaasje yn 'e play-offs. Wichtige prestaasjes dat seizoen wiene lykspullen tsjin Ajax en PSV en de 3-2 oerwinning op AZ yn 'e spannende lêste kompetysjeronde, wêrtroch't AZ it kampioenskip misrûn. AZ sleat de play-offs goed ôf: nei it ferslaan fan BV Veendam (0-1 en 3-0), waard RBC Roosendaal ek ferslein oer twa wedstriden: yn Roosendaal waard it 1-1 en yn Rotterdam wûn Excelsior 1-0, sadat de Kralingers noch in jier op it heechste nivo spilen. It folgjende seizoen slagge dat net. Yn 'e lêste kompetysjeronde ferlear Excelsior fan SC Hearrenfean, wylst konkurrint VVV-Venlo wûn. Nei twa seizoenen yn 'e Eredivisie spile Excelsior mei yngong fan 2008/2009 wer yn de Earste Difyzje. Yn it seizoen 2009/2010 promovearre de klup fia de play-offs wer nei de Eeredifyzje. Dat troch winst op de konkurrint út Rotterdam, Sparta Rotterdam. It beslissende doelpunt foel yn 'e fjirde minút fan blessueretiid, wylst Sparta yn de twadde minút fan blessueretiid noch op foarsprong kaam wie. Boppedat miste de doelpuntenmakker fan Excelsior, Guyon Fernandez, yn 'e 89e minút noch in penalty.
Yn 'e Jupiler League belibbe Excelsior in teloarstellend seizoen. Excelsior waard 15e ûnder de nije trainer Leon Vlemmings. Foar it folgjende seizoen gie de bezem troch de seleksje en kaam der in nije trainer, Jon Dahl Tomasson. It wie de earste kear yn 'e skiednis fan de klup dat Excelsior in trainer fuortstjoerde. It nije seizoen gie goed. Op twadde krystdei 2013 ferliet Tomasson Excelsior lykwols foar Roda JC Kerkrade. Marinus Dijkhuizen waard op 1 jannewaris 2014 beneamd as opfolger. Under syn lieding hie Excelsior in goede twadde seizoenshelte. De klup klom nei it tredde plak, ûnder oare troch in 8-0 oerwinning op Telstar. Troch de neikompetysje promovearre Excelsior foar de achtste kear yn 'e skiednis nei de Eredivisie.
Op 15 jannewaris 2014 makke foarsitter Albert de Jong bekend dat Excelsior mar krekt in fallisemint foarkommen hie. Neffens De Jong wie de unferwachte minne prestaasje fan it seizoen 2012/13 de wichtichste reden foar in tekoart fan trije miljoen euro. Hy ferwachtet mei de tiid werom te gean nei kategory 2.
Excelsior hanthavene himsels op it heechste nivo yn it seizoen 2014/15. Yn de lytste kompetysjeronde spile de klup mei 2-2 lyk tsjin FC Utrecht, wat betsjutte dat de Rotterdammers net mear ynhelle wurde koene troch efterfolgers Go Ahead Eagles en NAC Breda.
Excelsior einige ek op it fyftjinde plak yn it seizoen 2015/16, doe ûnder lieding fan de nije trainer Alfons Groenendijk. Yn 'e lêste wedstriid wie in 2-0 oerwinning yn Ljouwert op hikkesluter SC Cambuur genôch. Oan it ein fan it seizoen gie Groenendijk in jier earder fuort as ôfpraat. Mitchell van der Gaag wie syn opfolger. In oantal basisspilers ferliet de klup ek, mar Excelsior hie in sterk seizoen 2016/2017. De klup einige as tolfde, it bêste resultaat sûnt 1985. In jier letter waard Excelsior sels alfde. Yn it seizoen 2018/2019 gie it dochs wer mis. Excelsior einige as sechstjinde en degradearre fia de play-offs.
Imago
Excelsior hat it imago fan âld-papierklup, om't âld-foarsitter Henk Zon jierren âld papier ophelle foar 'ons geliefd' Excelsior. Mei it jild dat dat opsmiet koene de frijwilligers altyd in fallisemint foarkomme.
Klupliet
It klupliet fan Excelsior hjit Ferme jongens, stoere knapen. It is skreaun troch âld-foarsitter Toon Kenters. In oare âld-foarsitter, Henk Zon, song it nûmer mei Rotte's mannenkoor. 'Ferme jongens, stoere knapen' waard yn 1977 útbrocht as single, mar bestie al folle earder.
Maskotte
Sûnt it seizoen 2008-2009 hat Excelsior in echte maskotte, dy't fuortkommen is út 'e oprjochting fan 'e berneklup (De Woudies). De maskotte ferskynt foar it begjin fan elke thúswedstriid en wiuwt nei de oanwêzige supporters. De namme fan de maskotte is Woutje Stein, neamd nei it stadion Woudestein.
Rivaliteit
Excelsior is de tredde profesjonele klup fan Rotterdam, nei Feyenoord en Sparta. De wedstriden tusken de trije klups jouwe altyd in ekstra lading oan in wedstriid. De derby's wurde net alle seizoenen spile, omdat Sparta en Excelsior geregeld in nivo leger spylje as Feyenoord. De derby tusken Sparta en Excelsior hie yn 2010 noch in ekstra lading, om't de twa elkoar troffen yn de striid foar in plakje yn de earedifyzje. Excelsior wûn troch in goal fan Guyon Fernandez yn de 94e minút oer twa wedstriden fan Sparta, en promovearre dêrmei. Yn 2017 hie de wedstriid tusken Excelsior en koprinner Feyenoord ek in ekstra lading. Excelsior wûn tige ferrassend mei 3-0 en soarge derfoar dat Feyenoord noch gjin kampioen wie. Uteinlik pakte Feyenoord dat seizoen wol de lânstitel.
Froulju
Excelsior kundige op 10 april 2017 oan dat mei yngong fan it seizoen 2017/18 ek mei in frouljusploech meidogge yn 'e Eredivisie foar fruolju. Se wurkje dêrby gear mei amateurfuotbalklup BVV Barendrecht. De froulju spylje de kompetysjewedstriden op sawol sportpark De Bongerd fan Barendrecht as yn stadion Woudestein fan Excelsior yn Rotterdam.
Bedriuwsekonomy
Bedriuwsekonomy is in dielmêd fan de ekonomy dat omtinken jout oan:
Elk bedriuw of ynstelling hat in finansjele administraasje dy't foar de ferslachjouwing in balâns byhâldt wêrfan in elk jier in oersjoch makke wurdt.
Midsbuorren
Midsbuorren is in buorskip as westlik diel fan Warten yn de gemeente Ljouwert. De namme komt ek foar as Midsburen en Misburen.
Keep Yourself Alive
Oer it nûmer
Brian May skreau Keep Yourself Alive nei't de band foarme wie, mar foardat John Deacon derby kaam. Roger Taylor en Brian May sjonge de fokale oergong fan it liet.
Sinnestelsel
thumb|upright=1.5|Us sinnestelsel, mei de sinne en de planeten In sinnestelsel is stelsel fan in stjer en in tal fan planeten; yn it bysûnder fan ús sinne mei de planeten deromhinne. Fierders kinne lytsere himellichems, as dwerchplaneten, planetoïden, moannen en kometen, noch in part fan in sinnestelsel wêze.
Planeten
It sinnestelsel hat 8 planeten: Merkuerius, Fenus, de Ierde, Mars, Jupiter, Saturnus, Uranus en Neptunus.
Mear planeten
Der wurdt faak praat oer mooglike oare planeten.
Astroïden
Yn it sinnestelsel binne meardere gurls mei astroïden ensfh. Benammen binne der de Astroidengurl, de Kuipergurl, en de Oort-wolk, mar der binne mear. Dizze plakken wurde ek sjoen as oarsprong fan de kometen.
Kometen
Kometen (ek sturtstjer) hawwe in baan dy tige elliptysk is, en dêr't se op it fierste punt fier fan de sinne mei binne. In komeet as de komeet fan Halley komt frij gau wer werom (76 jier), mar der binne ek kometen dy't in baan hawwe fan tûzen jier of langer.
Meteoren
In astroïde of in komeet dy't troch de dampkring komt hjit in meteoar. Troch de wriuwing fan de lucht wurdt de meteoar sa hyt dat er begjint de gloedzjen. Dêrtroch is er fan de ierde ôf te sjen as in ljocht yn 'e loft. Faak baarnt in meteoar op dy manear hielendal fuort wylst er noch yn de dampkring is. At in meteoar al op de ierde komt, hjit er in meteoaryt.
Molkenpaad
It sinnestelsel is in part fan in spiraalfoarmich stjerrestelsel, it Molkenpaad, dat sa'n 200 miljard stjerren grut is. It grutste part fan dizze stjerren is part fan in spiraalearm, mar de sinne is dat net. Hie dat al sa west dan wie troch de strieling fan supernova's op Ierde hast gjin libben mooglik west.
Jan van Bijlert
'''Jan Hermansz. van Bijlert''' (Utert, 1597 of 1598 - Utert, novimber 1671) wie in Nederlânsk skilder dy't wol ta de Utertske caravaggisten rekkene wurdt.
Bijlert skildere figuerstikken en portretten. Yn 't earstoan wurke er yn in caravaggistyske trant, mar krekt as syn stedgenoat Gerard van Honthorst ferruile er dy letter foar in mear klassisistyske styl.
Under syn learlingen wiene Bartram de Fouchier, Ludolf Leenderts de Jongh, Johannes de Veer, Mattheus Wijtmans en Abraham Willaerts.
Tunno Schurer
Tunno Schurer (Harns, 30 jannewaris 1963) is in keatser en ferver. Hy waard boppedat bekend trochdat er altyd op de fyts nei de PC gie en fiif kear mei in keatskrânse om weromfytste.
Rekreaasjegebiet Zeumeren
thumb|SkatEilân oan it wetter It Rekreaasjegebiet Zeumeren, faak koartwei Zeumeren neamd, is in rekreaasjegebiet tusken Voorthuizen en de A1 binnen de Gemeente Barneveld. It is ûntstien troch sânwinning fan it Zeumerse gat, dat noch altiten trochgiet. RGV beheart Zeumeren as rekreaasjeplasse. De Zeumerse beek fynt hjir syn oarsprong. Dizze beek rint út yn de Esvelder beek. De âldjiersdûk bart elk jier yn Zeumeren. Ienkear jiers wurdt ek it dûnsfestival Sunbeat op rekreaasjegebiet Zeumeren hâlden. Sportleafhawwers kinne hjir harren hert ophelje by Pitch&Putt Golf. Dit is golf op koarte ôfstannen (30 - 70 meter). Op 24 april 2009 is hjir ek SkatEilân Zeumeren iepene.
Tunno Schurer
Schurer syn earste ûnderfining mei it keatsen wie by de Roersma-Jellema-kompetysje. Hy waard yn 1975 op it NK foar skoaljonges winner foar de keatsferiening Jan Bogtstra út Frjentsjer. Yn 1981 wie syn debút op de PC dy't hy yn 1984 wûn mei Peter Rinia en Wiep van Wieren. Yn 1986 wûn hy mei dit partoer opnij en waard ta kening útroppen. Mei Johannes Brandsma en Peter Rinia wûn hy yn 1987 en 1988 de PC wer en beide kearen krige er de keningsbal mei nei hûs. Yn 1990 wûn er nochris de PC. Mei keatsferiening Frjentsjer waard er yn 1988, 1989 en 1991 boppedat Nederlânsk kampioen.
Rekreaasjegebiet Zeumeren
Besikers
It rekreaasjegebiet lûkt per jier sa'n 400.000 besikers. Yn de simmer giet it benammen om sinnegenieters en swimmers, yn de winter om wannelers dy't om de oanleine mar rinne, omdat hjir in Bisten-ABC-rûte (wannelrûte) makke is. It gebiet is sa'n 77 hektare grut en telt trije strannen mei in totale lingte fan 750 meter. Dit makket Zeumeren ta it grutste gebiet dêr't swom wurde kin yn de gemeente Barneveld. It gebiet lûkt benammen in soad besikers fan minsken op de campings om Voorthuizen hinne. Zeumeren leit sawat twa kilometer fan it sintrum fan Voorthuizen, en is dêrmei yn de simer ek in grutte trekpleister foar Voorthuizeners.
Skateilân
Ir park makke yn 2009 in nije statrt nei in fallissemint fan oerdekt boarterspak Simsaland foar bern fan 6-9 jier fan Jan van der Hoorn. Eksperts fan de Efteling hawwe meitocht oer it konsept. Ek hawwe guon ûnderdielen in edukatyf aspekt. In it rekreaasjegebiet stiet no SkatEilân as oerdekte akkomodaasje fan 5500 m² dy't yn it teken stiet fan seefeart, ûnbewenne eilannen piraterij en ferburgen skatten foar bern oant tolve jier. Sa binne der ûnder oare in grut houten skip, wetter- en wynkanonnen, in soad wetter en sân dy't de besikers mei werom yn de tiid nimme, nei de Gouden Iuw, de tiid fan de VOC. Skoalbern kinne yn de minwaarfoarsjenning boartsje en ûntdekke, skatgrave en goud sykje springe glide mar ek boatsjes bestjoere en ynteraktive spultsjes dwaan.
Tunno Schurer
Mei 155 earste, 82 twadde en 57 tredde prizen fertsjinne Schurer 686 punten foar it ivich keatsklassemint en waard 46 kear kening.
Skathûs
By de boargen Verhildersum en Menkemaboarch binne de skathûzen der noch. Yn beide gefallen wurde dy brûkt as restaurant. It skathûs by Verhildersum is net orizjineel, mar is it skathûs fan de eardere Saaksumboarch, dy't yn 1972 ôfbrutsen waard en wer opboud by Verhildersum. By de eardere boarch Hanckema yn Súdhorn waard it skathûs yn 1965 fannijs boud.
Scat of skat is Aldfrysk foar fee. It skathûs wie de stâl, dat net, sa't wol miend wurdt, it plak dêr't it jild fan de boarch bewarre waard.
Johan Jacob Spahr van der Hoek
Johan Jacob Spahr van der Hoek (Drachten, 25 oktober 1915 - Beetstersweach, 19 jannewaris 1996 ) wie in sosjolooch, geakundige en publisist.
Hy studearre Rjochten, Keunstskiednis en Sosjology yn Amsterdam en Grins. Spahr van der Hoek wie ek yllustrator en publisist oer keunst-, rjocht-, lânbou- en delsettingsskiednis. Letter waard er lieder fan it ûndersyk fan de Fryske Wâlden troch de Fryske Akademy.
See fan Marmara
De See fan Marmara is in binnensee tusken Europa en Aazje, dy't in part is fan de ferbining tusken de Swarte See en de Middellânske See. Yn it noarden is de Bosporus de ferbining mei de Swarte See en yn it súdwesten de Dardanellen de ferbining mei de Egeyske See. De see leit hielendal y Turkije. De meast foarneame stêd oan dit wetter is Istanbûl.
Yn de âldheid hjitte dizze see Propontis. Har tsjintwurdige namme hat de see krigen fan it eilân Marmara, dat dy namme krigen hat fanwege it moarmer dat dêr wûn wurdt.
Gwash
De Gwash is in rivier yn Ingelân dy't krekt bûten it doarp Knossington yn Leicestershire ûntspringt, tichtby de westgrins fan Rutland.
De rivier dêr't de ouwers fan foar in part fêstlein binne, fuorret it Rutland Water Reservoir, rint dêrnei om Tolethorpe Hall hinne en troch Stamford om út te mûnjen yn de rivier de Welland. De rivier is 20 km lang.
It Nijs
thumb|right|300px|It logo fan www.itnijs.frl
Itnijs.frl is in inisjatyf fan de Ried fan de Fryske Beweging (RfdFB). Dy fynt dat der yn in folwoeksen taal, lykas it Frysk, nijs te lêzen wêze moat dat oeral wei komt, net allinnich út Fryslân, mar út de hiele wrâld.
Algemien
It Frysk hat him de lêste desennia ûntwikkele ta in folsleine kultuertaal, mar bûten Omrop Fryslân wurdt dy yn de nijsmedia noch hieltyd net folle brûkt, wylst it hiel gewoan wêze moatte soe dat minsken yn Fryslân it nijs yn de eigen taal oanbean krije neffens de RfdFB. Minsken yn Fryslân binne wend dat de kranten it Nederlânsk brûke en net mear as sa út en troch in stikje yn it Frysk, Stellingwerfsk, Biltsk of it Stedsk opnimme, as it oer dy talen giet of as immen oanhelle wurdt dy’t sa’n taal praat.
Om it Frysk yn de media in better plak te jaan, hat de Ried fan de Fryske Beweging yn 2009 ItNijs.nl opset, de earste folslein Frysktalige nijsside dy’t him net beheint ta de regio en saken dy’t mei de eigen taal anneks binne. Likegoed biedt de side aktualiteiten op it mêd fan Fryslân, Friezen en it Frysk. Mar dêrnjonken is der spesjaal omtinken foar de oare Fryslannen en foar talen en minderheden rûnom yn de wrâld. Fierders kinne winliken alle ûnderwerpen oan bar komme, al moat de lytse redaksje alle dagen wer in beheinde kar meitsje út it grutte nijsoanbod.