cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Night at the Museum: Battle of the Smithsonian
Plot
Mei't Larry him tebinnenbringt dat er earder by in besyk oan it Nasjonaal Loft- en Romtefeart Museum (in ûnderdiel fan it Smithsonian) in stikmannich bobblehead dolls fan Albert Einstein stean sjoen hat, beslute hy en Amelia harren heil dêr te sykjen. As se de National Mall oerstekke fan it iene nei it oare museum, mient Kahmunrah lykwols dat Larry besiket út te naaien en stjoert er Ivan de Ferskriklike en syn soldaten efter him oan. Sadwaande moatte Larry en Amelia beskûl sykje yn it Tinkteken foar Lincoln, dêr't it reuseftige moarmeren stânbyld fan presidint Abraham Lincoln ta libben komt en harren ferteld hoe'n grouwéligen hekel oft er wol net hat oan stedsdowen, dy't him oanhâldend ûnderskite. Nei't se it Nasjonaal Loft- en Romtefeartmuseum witten hawwe te berikken, moetsje se dêr de waaksen bylden fan 'e Tuskegee Airmen (de earste Afro-Amerikanen dy't yn 'e Amerikaanske Striidkrêften as piloat tsjinje mochten) en in werjefte fan Able it romte-aapke. De Albert Einsteins fertelle harren dat de farao syn tombe de Piramiden fan Giza binne en de siferkoade dy't se sykje is de wearde fan py (3,14159265).
Stoarmfloed
In stoarmfloed is it opdriuwen fan seewetter troch stoarmwyn. Der is sprake fan in stoarmfloed as in floed de saneamde grinspeil berikt hat of der oer hinne gien is. De hichte fan in grinspeil wurdt fêststeld troch de frekwinsje fan it trochsneed ienris de twa jier.
Oarsaak
Hege wynfaasje troch in stoarm kinne it seewetter heger opdriuwe as normaal it gefal is. De legedruk yn de kearn fan d estoarmdepresje of tropyske sykloan kin it effekt fersterkje. As de stoarmfloed by de kust oankomt, kin er noch sterker wurde, om't de see ûndjipper wurdt, lykas by in tsûnamy it gefal is, alhoewol't it effekt dêrby folle sterker is, om't by in tsûnamy al it wetter fan it seeoerflak oant de boaiem bewege wurdt, wylst by stoarmen allinnich de boppeste lagen fan de see bewege wurdt.
Night at the Museum: Battle of the Smithsonian
Plot
Amelia besiket Larry derfan te oertsjûgjen dat se foarinoar bedoeld binne, mar Larry wit dat sy fan waaks makke is en wer libbenleas wurde sil sadree't moarnier de sinne opkomt, al kriget er it net oer syn hert om har dat te fertellen. As Napoleon, Ivan de Ferskriklike en Al Capone en harren trewanten yn it Nasjonaal Loft- en Romtefeart Museum ferskine, freget Amelia de Tuskegee Airmen, dy't grutte bewûndering foar har hawwe, om har fijannen eefkes op te kearen. Mei de tiid dy't se op dy manear wint, witte Amelia en Larry út it gebou te ûntsnappen yn 'e Wright Flyer fan 'e bruorren Wright. Dêrmei fleane se it Nasjonaal Museum fan 'e Amerikaanske Skiednis yn en stoarte del yn it haadkertier fan Kahmunrah. Amelia wit út te piken, mar Larry wurdt op 'e nij finzen nommen. Hy ûnderhannelet mei de farao oer de frijlitting fan Jedediah; earder wol er de siferkoade net fertelle, mar Kahmunrah wol Jedediah pas frijlitte nei't er de siferkoade ferteld hat. Dy ympasse wurdt ferbrutsen as Napoleon, Ivan de Ferskriklike en Al Capone út it Nasjonaal Loft- en Romtefeart Museum weromkeare, dêr't se ien fan 'e Albert Einsteins safier krigen hawwe dat dy harren de siferkoade ferteld hat.
Kahmunrah brûkt de Tafel fan Akhmenrah en de siferkoade fan py om in poarte nei it deaderyk te iepenjen en in leger fan falkkoppige Hoaruskrigers út 'e ûnderwrâld op te roppen. Op dat stuit komt Octavius werom, dy't ûnderwilens in iikhoarntsje fongen en nuet makke hat, sadat er dat bist beride kin. Kahmunrah-en-dy witte net krekt wat se dêrmei oan moatte en fine him net bot in bedriging, mar Octavius blykt it reuseftige stânbyld fan Abraham Lincoln meibrocht te hawwen, dy't fuortendaliks in hekel opfettet foar de Hoaruskrigers, dy't er assosjearret mei dowen. Hy jeit harren sa'n skrik oan, dat se in hastige weromtocht nei it deaderyk meitsje en de poarte efter harren op 't slot dogge. Lincoln keart dêrop werom nei syn Tinkteken, mar net foar't er Larry syn ikoanyske wurden yn 't sin brocht hat: "In hûs dat tsjin himsels ferdield is, kin net steande bliuwe."
Stoarmfloed
Oarsaak
As de stoarmfloed de kust berikt, kin dat in gefaar betsjutte, dêr't troch dykynbrekken oerstreamings by ûntsteane. In grutter gefaar foarmet er wannear't er gearfalt mei de floed, benammen de springfloed, dat it gefal wie mei de wettersneed fan 1953 yn Seelân. Yn de midsiuwen laten stoarmloeden ta it feroarjen fan de Noardseekustlinen en ûntstiene der grutte see-ynhammen lykas de Sudersee, de Doalert en de Jadeboezem.
Stoarmfloeden komme oan de Fryske kust benammen foar yn it iere foarjier of yn 'e hjerst. Oan de Noardsee wurdt de Dútske Bocht ornaris it hurdst troffen, dat troch it trjochtereffekt fan de Elbemûning feroarsake wurdt.
800px|thumb|center|Krystfloed (1717)
Night at the Museum: Battle of the Smithsonian
Plot
Nei't Lincoln fuortgien is, jout Kahmunrah oan Napoleon, Ivan de Ferskriklike en Al Capone opdracht om Larry dea te meitsjen, mar ear't dat barre kin, keart Amelia werom mei in legerke freonen: Attila de Hun en syn mannen, Sacajawea, de Neändertalers, George Armstrong Custer, de Tuskegee Airmen, De Tinker fan Rodin, it trio fleanende Cupido's en de reuze-oktopus. Dyselden falle Kahmunrah en syn trewanten oan, wat liedt ta in klimatyske 'fjildslach', de Slach om it Smithsonian. It slagget Octavius om yn alle trelit de sânrinner te berikken en Jedediah te befrijen, wêrnei't sy beiden mei in Romeinske gladius (Romeinsk stekswurd) yn 'e hân wraak nimme op 'e teannen en hakken fan har fijannen. Larry wit de Tafel fan Akhmenrah wer yn 'e hannen te krijen. As Napoleon, Ivan de Ferskriklike en Al Capone him alle trije efternei sitte, komme de wurden fan Lincoln him wer yn 't sin en manipulearret er harren om ûnderling slaande deilis te reitsjen.
Untkomme mei de Tafel fan Akhmenrah kin Larry lykwols net, mei't in nidige Kahmunrah him it paad tichtset. Hja reitsje yn gefjocht, wêrby't de farao Larry mei in chopesj (in tradisjoneel Egyptysk sichtefoarmich swurd) tenei komt en Larry himsels ferdigenet mei de steafbûslampe dêr't er as nachtwachter tige goed mei omgean kin. Hy smyt Amelia de Tafel fan Akhmenrah ta, wêrnei't sy de poarte nei it deaderyk op 'e nij iepenet. Larry ferslacht Kahmunrah mei syn bûslampe en smyt de farao it deaderyk yn, wêrnei't Amelia de poarte gau-gau wer tichtdocht.
Neitiid fljocht Amelia Larry en de museumstikken út it Amerikaansk Natoerhistoarysk Museum yn har eigen Lockheed Vega út it Nasjonaal Loft- en Romtefeart Museum werom nei New York, dêr't de museumstikken har yn 'e kelder fan it Natoerhistoarysk Museum ferskûlje. Hoewol't Larry geandewei de nacht ek fereale rekke is op Amelia, witte se allebeide dat der gjin takomst foar harren is. De sinne komt hast op, en wannear't dat bart, sil Amelia ta stof ferfalle, mei't se nea sa gau it Smithsonian wer berikke kin. Nettsjinsteande dat wikselje se in inige tút út foar't se wer ôfset.
Twa moannen letter is Larry oanwêzich by de weriepening fan it Amerikaansk Natoerhistoarysk Museum, nei't dêr in grutte ferbouwing west hat. Hy hat syn bedriuw foar tsientallen miljoenen dollars ferkocht en is wer sljochtwei nachtwachter wurden. Alle âlde museumstikken steane wer op har plak en de holografyske ynformaasjejouwers binne ôfskaft. It museum hat nammentlik koartby in rynske skinking fan tsientallen miljoenen dollars ûntfongen, dêr't lykwols al as betingst oan ferbûn wie dat it museum yn 'e âlde steat werombrocht wurde moast. It museum is no ek in diel fan 'e nacht iepen, en de besikers miene dat de libbene museumstikken besteane út kostumearre akteurs oanfolle mei nijerwetske technologyske snufkes. Dyselde jûns wurdt Larry in jonge frou gewaar, in museumbesykster dy't Tess hjit en as twa drippen wetter op Amelia Earhart liket. Hy sprekt har oan en sy freget him oft er har net rûnliede kin. Mei mear each foar inoar as foar de útstallings kuierje se tegearre it ôfladen folle museum yn.
Produksje
Night at the Museum: Battle of the Smithsonian waard regissearre troch Shawn Levy nei in senario fan Thomas Lennon en Robert Ben Garant. As produsinten wiene Levy, Chris Columbus en Michael Barnathan by it projekt belutsen foar de filmstudio's 21 Laps Entertainment, 1492 Pictures, Ingenious Film Partners en Dune Entertainment. Foar de film wie in budget beskikber fan $150 miljoen. De kamerarezjy wie yn 'e hannen fan John Schwartzman, en de filmmuzyk waard fersoarge troch Alan Silvestri.
De opnamen fûnen oan 'e ein fan 'e maityd en yn 'e simmer fan 2008 foar it meastepart plak yn Toronto en yn 'e Mammoth Studios yn Burnaby (in foarstêd fan Vancouver), yn Kanada. Guon sênes waarden filme yn it Smithsonian Ynstitút yn Washington, D.C. en it Amerikaansk Natoerhistoarysk Museum yn New York, en op 'e jûn fan 21 maaie 2008 waard in sêne opnommen yn it Tinkteken foar Lincoln.
Distribúsje
De distribúsje fan Night at the Museum: Battle of the Smithsonian waard fersoarge troch 20th Century Fox. De film giet op 14 maaie 2009 yn Washington, D.C. yn premiêre, wêrnei't er op 22 maaie iepene yn 'e Amerikaanske bioskopen. It byhearrende soundtrackalbum ferskynde op 19 maaie by platemaatskippij Varèse Sarabande. Op 1 desimber 2009 waard de film útbrocht op dvd en blu-ray.
Untfangst
Fan 'e filmkritisy krige Night at the Museum: Battle of the Smithsonian mingde resinsjes. De foaroansteande resinsint Roger Ebert, fan 'e Chicago Sun-Times, moast neat fan 'e film hawwe en joech him 11/2 fan 4 stjerren. Hy neamde "it útgongspunt flau, de plot ûnôflittend foarsisber, de personaazjes mei persoanlikheden dy't it goed dwaan soene yn printeboeken." Oan 'e oare kant fan it spektrum parte Owen Gleiberman fan it tydskrift Entertainment Weekly de film in 9 op in skaal fan 1 oant 10 ta. Hy hie benammen lof foar it aktearjen fan Amy Adams, en skreau: "Battle of the Smithsonian is mear as libben genôch, mar it is Adams dy't [de film] fitaliteit jout." Ek ferskate oare foaroansteande kritisy, lykas Michael Rechtshaffen fan The Hollywood Reporter en A.O. Scott fan The New York Times, hiene loovjende wurden foar Adams, wylst ek Hank Azaria priizge waard foar syn fertolking fan 'e rol fan farao Kahmunrah.
Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hie Night at the Museum: Battle of the Smithsonian in ûndergemiddeld goedkarringspersintaazje fan 45%, basearre op 168 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: "[De film] is drok genôch om 'e oandacht fan 'e bern fêst te hâlden, mar de slapstick wurdt oerdreaun en de special effects (hoe goed dy ek útfierd binne) meitsje fan 'e produksje in gekkeboel." Op Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, behelle Night at the Museum: Battle of the Smithsonian in goedkarringspersintaazje fan 42%, basearre op 31 resinsjes.
Opbringst
Night at the Museum: Battle of the Smithsonian brocht yn 'e bioskopen yn 'e Feriene Steaten en Kanada $177,0 miljoen op, en yn alle oare lannen en territoaria $236,0 miljoen. Wrâldwiid kaam de opbringst dêrmei út op $413,1 miljoen. Ofset tsjin it budget fan $150 miljoen betsjut dat in winst fan $263,1 miljoen, hoewol't dêr de marketingkosten noch wol ôf moatte. Night at the Museum: Battle of the Smithsonian ûnderfûn yn 'e Amerikaanske bioskopen benammen konkurrinsje fan 'e science fiction-aksjefilm Terminator: Salvation, dy't tagelyk útkaam.
Prizen
Night at the Museum: Battle of the Smithsonian wûn yn 2009 de Teen Choice Award foar favorite komeedzjefilm, en waard ek nominearre yn 'e kategoryen favorite akteur yn in komeedzjefilm (Ben Stiller), favorite aktrise yn in komeedzjefilm (Amy Adams) en favorite filmsmjunt (Hank Azaria). Yn 2010 waard de film ek nominearre foar de MTV Movie Award foar bêste komyske optreden (Stiller) en de People's Choice Award foar favorite famyljefilm.
Grutte Wetterpoarte (Delfsyl)
De Grutte Wetterpoarte (Nederlânsk: Grote Waterpoort) is ien fan de wetterpoarten yn de Grinslânske stêd Delfsyl en stite oan de ein fan de Havenstraat. De hjoeddeistige Wetterpoarte waard yn 1833 boud en ferfong in earderen ien. Delfsyl hat ek noch in oare wetterpoarte, de Lytse Wetterpoarte (Kleine Waterpoort of ek wol De Ruyterpoort). De funksje fan de Grutte Wetterpoarte is wetterkearing en -trochlit. Hy kin ek as weingat brûkt wurde.
De Grutte Wetterpoarte waard yn de 1970-er jierren restaurearre.
Frederik Willem Jacob van Aylva van Pallandt
Famylje
Van Pallandt wie in lid fan de famylje Van Pallandt en in soan fan it Earste Keamerlid H.W. van Aylva baron van Pallandt, hear fan Waardenburg en Neerijnen (1804-1881), opperkeamerhear, en Constantia Catharina Wilhelmma van Scheltinga (1804 -1890). Hy troude yn 1856 mei Anna Frederica Evert barones fan Goltstein (1829 -1917); it pear krige gjin bern.
Karriêre
Van Pallandt wie in Antyrevolúsjonêr Twadde Keamerlid (1884-1887) foar it distrikt Tiel. Hy ferklearre sels dat er ûngeskikt wie foar it Keamerlidmaatskip. Hy wenne op it kastiel Vanenburg by Putten en wie yn dy gemeente riedslid. Hy betanke yn 1883 foar in beneaming ta Earste Keamerlid, mar liet him yn 1884 wol oerhelje om Twadde Keamerlid te wurden. Hy fierde wol in pear kear it wurd, mar allinnich by ûnderwerpen fan net sa'n wichtich belang. Yn 1886 stimde er tsjin it foarstel om in parlemintêre enkête te hâlden nei de tastannen yn fabriken en wurkpleatsen.
Grutte Wetterpoarte (Delfsyl)
Eardere wetterpoarte
De hjoeddeistige wetterpoarte waard yn 1833 boud dy't de eardere wetterpoarte, boud yn 1715, ferfong. By it Belis fan Delfsyl (1813-1814) waard de poarte sletten. Nei it belis kamen Ingelske mariniers de fêstingstêd Delfsyl yn troch de Grutte Wetterpoarte.
thumb|left|400px|Stien mei ynskripsje dy't de floed fan 1962 oanjout
Frederik Willem Jacob van Aylva van Pallandt
Karriêre
Van Pallandt wie ek lid fan Provinsjale Steaten fan Gelderlân (1875 -1901).
Hoffunksjes
Van Pallandt wie keamerhear fan keningin-widdo Anna Paulowna fan Ruslân (1849-1856) en keamerhear-seremoanjemaster fan kening Willem III fan de Nederlannen (1856 -1871). Oant 1871 wie er ek lid fan de Hofkommisje. Fan 1871 ôf wie er keamerhear y.b.t.
Robert Veenstra
Robert Veenstra (Ljouwert, 1 septimber 1964) is in Nederlânsk âld-bestjoerder fan Frysk komôf. Veenstra wie fan 1 augustus 2010 oant 2013 foarsitter fan fuotbalklup SK It Hearrenfean. Hy folge destiids Yme Kuiper op. Dêrfoar wie er foarsitter fan it Kolleezje fan Bestjoer fan de Stenden Hegeskoalle yn Ljouwert. Ek hat Veenstra lange tiid wurksum west by Essent.
Op 28 oktober 2010 makke it Algemene Onderwijsbond bekend dat Veenstra yn de top tsien stie fan grutfertsjinners yn it ûnderwiis. Hy wie oer it jier 2009 ien fan de 60 skoalbestjoerders dy't oer de grins fan de Balkenende-noarm gienen.
Fierder wie Robert Veenstra oant 2016 kommissaris fan de sosjale wurkfoarsjenning Caparis. Nei in lang konflikt binnen de direksje stapte er dêr op.
Grutte Priis Formule 1 fan de Feriene Steaten 2016
Utslaggen fan de Grutte Priis Formule 1 fan de Feriene Steaten 2016 yn Teksas op 23 oktober. It wie de achtjinde race fan 21 races fan de Formule 1 yn 2016. Hy waard op it Circuit of the Americas hâlden. De race waard hâlden oer 56 omgongen, op it 5,5 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 308,4 kilometer.
Krústsjerke (Burgum)
thumb|Krústsjerke fan Burgum thumb|It oargel fan de Krústsjerke De Krústsjerke oan de Nijstêd fan Burgum waard boud yn de 11e of 12e iuw en oarspronklik wijd oan Martinus fan Tours. Der is noch dowestien yn de smelle toer brûkt. It eardere let 12e iuwske Sint-Nikolaaskleaster of Barrakonvint waard ein 16e iuw platbaarnd, mar de kleastertsjerke bleau sparre. De Romanogoatyske tsjerke waard al yn de 13e iuw ferboud. By de Reformaasje om 1580 is de tsjerke foar in part ferwoaste, doe binne grif ek de sydbeuken ferdwûn. Ut in tinkstien fan Jehannes fan Glinstra fan 1707 blykt dat de tsjerke yn de 17e en 18e iuw wer renovearre is.
Yn 1954 is de krústsjerke opnij oanpakt en binne ek de sydbeuken wer oanboud. Ta de ynventaris hearre in preekstoel mei tordearre pylders út it tredde kwart fan de 17e iuw, trije hearebanken - by de restauraasje gearstald út tsien oarspronklik santjinde-iuwske banken - en in troch Lambertus van Dam boud oargel (1788). Fierder lizze yn de tsjerke grêfsarken út de 17e iuw, wêrfan inkele fan it laach Haersma. Op it omlizzende tsjerkhôf steane ferskate grêftekens, wêrûnder de grêfstien foar Tsjibbe Gearts van der Meulen (+1906), earelid fan "It Selskip foar Fryske Tael en Skriftekennisse".
Yn de tsjerketoer hinget in klok dy't yn 1662 getten is troch Jurrien Balthasar. Op de klok stiet ûnder oare it wapen fan Aernt fan Hillama, lid fan in foaroansteande famylje dy't eartiids op it slot Hillama wenne. Dat stie foar de Poppestien oer. Om it gebou fan twa ferdjippings rûn in brede grêft en in flinke toer. Yn de state dy't om 1744 ôfbrutsen is wennen eartiids de grytmannen fan Tytsjerksteradiel.
Marina Bay Street Circuit
It Marina Bay Street Circuit is in strjittesirkwy yn Singapoer, dêr 't fan 2008 ôf geregeldwei de lokaasje fan de Grutte Priis Formule 1 fan Singapoer is.
De earste Grutte Priis fan Signapoer fûn plak op 28 septimber 2008. De bou fan it sirkwy begûn yn augustus 2007 en it sirkwy wie by de iepening 5,073 meter lang, mei 23 bochten, en waard ûntwurpen troch Hermann Tilke. De earste nachtwedstriid út de skiednis fan de Formule 1 fûn plak op dit sirkwy.
List fan planetoïden 97101-97200
Dit is in list fan planetoïden 97101-97200.
Dirk Flentrop
Dirk Andries Flentrop (Saandam, 1 maaie 1910 – Santpoort, 30 novimber 2003) wie in Nederlânske oargelbouwer.
Flentrop stoar yn de âldens fan 93 jier yn syn wenplak Santpoort.
Danjaq
Danjaq, formeel Danjaq, LLC en foarhinne Danjaq S.A. en Danjaq, Inc., is in Amerikaanske holding dêr't de auteursrjochten en registrearre hannelsmerken by ûnderbrocht binne oangeande de James Bond-filmsearje en de personaazjes, organisaasjes en oare ploteleminten dy't dêryn foarkomme. As sadanich funksjonearret Danjaq min ofte mear as de memme-ûndernimming fan filmstudio Eon Productions, hoewol't dy bân net formalisearre is. It bedriuw is eigendom fan 'e erven Albert R. Broccoli.
Skiednis
Danjaq waard yn 1962 (as Danjaq S.A.) oprjochte troch filmprodusinten Albert R. Broccoli en Harry Saltzman, om alle auteursrjochtlike saken by ûnder te bringen oangeande harren James Bond-filmsearje, wêrfan't de films fan 1962 ôf produsearre waarden troch harren filmstudio Eon Productions. De beide mannen ferneamden Danjaq nei de begjinletters fan 'e foarnammen fan harren froulju: Dana Broccoli en Jacqueline Saltzman. Oarspronklik wie it in Switsersk bedriuw, fêstige yn it kanton Vaud (dêrfandinne de tafoeging S.A., dy't wiist op in Switserske bedriuwsfoarm).
Yn 1962 sette Danjaq útein mei in langjierrige partnerskip mei de Amerikaanske filmstudio United Artists (UA), dy't oan hjoed de dei ta duorret. Omreden fan persoanlike finansjele swierrichheden wie Harry Saltzman yn 1975 twongen om syn oandiel fan 50% yn sawol Eon as Danjaq te ferkeapjen oan UA. Dy helte fan it bedriuw waard lykwols yn 1986 troch Albert en Dana Broccoli oerkocht, sadat Danjaq foar de folle 100% yn harren hannen kaam. Yn ruil dêrfoar ûntfong Metro-Goldwyn-Mayer (MGM), in studio dy't yn 1981 UA oernommen hie, in eksklusyf distribúsjekontrakt foar de James Bond-films, dat folle lukrativer wie as it behâld fan it it oandiel yn Danjaq.
Yn oktober 1992 waard Danjaq ferhuze fan Switserlân nei de Amerikaanske steat Delaware, wêrnei't it bedriuw Danjaq, Inc. hiet. Yn jannewaris 1997 waard de bedriuwfoarm feroare fan "inc." (ferlykber mei in namleaze fennoatskip) ta "LLC" (ferlykber mei in besletten fennoatskip). Nei it ferstjerren fan Albert R. Broccoli, yn 2004, waard Danjaq eigendom fan syn erven; fan harren binne syn styfsoan Michael G. Wilson en syn dochter Barbara Broccoli aktyf by it bedriuw belutsen. Tsjintwurdich is it haadkertier fan Danjaq fêstige yn it Kalifornyske Santa Monica.
Wurkmêd
Danjaq dielt de auteursrjochten op 'e earste tweintich James Bond-films dy't makke binne troch Eon Productions mei Metro-Goldwyn-Mayer (MGM), dat de rjochtsopfolger is fan United Artists (UA). De rjochten op 'e filmsearje fan Eon begjinnend mei de film Casino Royale út 2006 dielt Danjaq mei MGM en Columbia Pictures.
Mei't Danjaq oarspronklik de filmrjochten op 'e roman Casino Royale net hie, besteane dêr twa oare ferfilmings fan, dy't net fan Eon binne. Yn 1997 kocht Danjaq de filmrjochten op 'e roman dochs noch by in komplekse ruil mei MGM en Sony Pictures, wêrmei't de rjochten op 'e films Casino Royale út 1954 en Casino Royale út 1967 ek yn 'e hannen fan Danjaq en MGM kamen. De rjochten op 'e iennichste oare James Bond-film dy't net fan Eon wie, Never Say Never Again, út 1983, kamen yn 1997 yn 'e hannen fan MGM.
List fan planetoïden 97301-97400
Dit is in list fan planetoïden 97301-97400.
List fan planetoïden 97201-97300
Dit is in list fan planetoïden 97201-97300.
Guus Meeuwis
thumb|275px|Meeuwis yn augustus 2007 Gustaaf Stephanus Modestus (Guus) Meeuwis (Mariahout, 23 maart 1972) is in Nederlânsk sjonger en presintator, dy't mei syn begeliedingsband Vagant yn de jierren njoggentich fan de 20e iuw en de earste tsien jier fan de 21e iuw in stikmannich grutte hits skoarde yn Nederlân en Flaanderen.
Biografy yn it koart
Guus Meeuwis waard berne yn it pleatslike kleaster fan Mariahout, in doarpke yn de gemeente Laarbeek fan no, dêr't syn âlden harren tydlik deljûn hiene. Meeuwis folge it Stella Maris Kolleezje, en studearre dêrnei yn Tilburch. Op it Stella Maris Kolleezje waard rillegau dúdlik dat Meeuwis artistyk en muzikaal bejeftige wie. Nei in romantysk wykein yn Brugge mei syn freondinne Valérie skreau er it nûmer Het is een nacht. Mei in groep maten wûn Meeuwis yn 1994 mei dit nûmer it earste AHC-Studintesongfestival op de ALSV Quintus yn Leien. Dêrnei krige de groep in platekontrakt oanbean troch talintescout Willem van Schijndel. Sa ûntstie de groep Guus Meeuwis & Vagant (neamd nei it stamkafee fan Guus en syn "studinte"freonen). Dizze begeliedingsgroep bestie yn it earstoan út Marc Meeuwis, Jan Willem Rozenboom, Hugo van Bilsen, Robin van Beek en Dirk Oerlemans. Yn 2001 keas Guus Meeuwis foar in solokarriêre en kaam der in ein oan it bestean fan de band Vagant.
Circuito Urbano de Valencia
It Circuito Urbano de Valencia wie in strjittesirkwy yn Falinsia yn Spanje, dêr 't fan 2008 oant 2012 de Grutte Priis Formule 1 fan Jeropa plakfûn.
De earste Grutte Priis fan Jeropa yn de stêd Falinsia fûn plak op 24 augustus 2008. De bou fan it sirkwy begûn yn oktober 2007 en is 5.473 meter lang, mei 25 bochten, alve loftsom en fjirtjin rjochtsom. It sirkwy soe neffens ferwachting oant op syn minst 2015 operasjoneel wêze, mar de wrâldwide ekonomyske krisis, dy't benammen Spanje en yn it bysûnder yn de Falinsiaanske Mienskip trof, twong it sirkwy yn 2012 te sluten. De lêste Formule 1 wedstriid yn Falinsia fûn plak op 24 juny 2012, mei de oerwinning fan Fernando Alonso.
Bloedtransfúzje
thumb|Bloedôfname foar transfúzje By in bloedtransfúzje wurdt bloed fan in bloeddonor, yn de ieren fan in pasjint dy't dit bloed nedich hat fanwege slimme bloedearmoede troch bygelyks bloedferlies of troch in probleem mei de bloedoanmaak. De earste súksesfolle bloedtransfúzje by de minske waard yn 1818 útfierd troch de Britske dokter James Blundell.
Kompatibiliteit
In bloedtransfúzje is allinnich mooglik as ûntfanger en donor deselde of in útwikselbere bloedgroep hawwe, omdat oars gefaarlike ôfwarreaksjes optrede kinne. Foarôfgeand oan de bloedtransfúzje wurdt dêrom ek altiten in kompatibiliteitsûndersyk dien. Dit ûndersyk bestiet út:
Untfangen fan bloed
thumb|Glês brûkt yn âlde metoade fan bloedtransfúzje. Omdat der in soad ferskillende, ûnderling net ferienbere bloedgroepen besteane, is it net mooglik om fan eltsenien te ûntfangen. Oer it generaal jildt: wa't in bepaalde faktor net hat, mei gjin bloed ûntfange dêr't dy faktor yn oanwêzich is. As dat wol bart kin immen in ôfwarreaksje krije op de "frjemde" dieltsjes dy't hommels yn it lichem sitte. Bloedgroep 0 Resus D negatyf (0-) wurdt sjoen as de universele donor, dit bloed kin oan elke ûntfanger jûn wurde. Bloedgroep AB Resus D posityf (AB+) wurdt sjoen as universele ûntfanger, dizze persoan kin bloed fan elkenien ûntfange. Der binne noch folle mear bloedgroepen, mar dy binne foar de deistige praktyk fan de bloedtransfúzje minder fan belang. Yn haastsituaasjes wurdt der altiten bloedgroep 0- jûn. Yn de ûndersteande tabel is te sjen hokker bloedtransfúzjes mooglik binne. In '+' jout oan dat de bloedtransfúzje mooglik is, in '-' jout oan dat dizze net mooglik is. Fan boppen nei ûnderen is te sjen hokker bloedgroep ûntfongen wurde kin en f.l.n.r. is hokker bloedgroep donearre wurde kin.
Risiko’s fan in bloedtransfúzje
Bloed kin syktekimen befetsje en dizze kinne by in bloedtransffúzje oerdroegen wurde fan de donor op de ûntfanger. Yn Nederlân wurdt der mei tige avansearre systemen wurke om de kâns op oerdracht fan sykten troch in bloedtransfúzje sa lyts mooglik te hâlden. Slimme syktes dy't troch in transfúzje oerbrocht wurde kinne binne ûnder oaren: HIV/aids, syfilis, hepatitis B en oare foarmen fan firale hepatitis, en malaria. Dêrom wurde bloeddonors sekuer neisjoen op syktes. Omdat by guon besmettingen, bygelyks mei HIV/aids, it wiken oant moannen duorje kin eardat de sykte him oppenearret (ynkubaasjetiid), mar der dan al wol kâns op skypjen fan de sykte troch transfúzje is, wurdt it bloed fan nije donoren earst in lang skoft opslein. Earst at in nije analyse fan it donorbloed útwiist dat de donor net mei it HIV-firus besmet wie, wurde de bloedsekken frijjûn foar donaasje. Yn de measte lannen wurde minsken mei in dúdlik hegere kâns op besmetting al net as donor akseptearre.
Mei om dizzze risiko's wurdt by alle yngrepen besocht bloedferlies te mijen of te beheinen om foar te kommen dat bloedtransfúzje nedich is. Om dit doel te berikken wurde techniken sa as "cell-saver" of "hemodilúsje" tapast.
Bloedkomponinten
Earder waard der bloedtransfúzje jûn mei folbloed. Dit betsjutte dat it folsleine bloed dat fan de donor kaam oan de pasjint jûn waard. Folbloedtransfúzjes kinne slimme bywurkings hawwe en wurde dêrom yn Nederlân net mear dien. As der no sprake is fan in bloedtransfúzje wurde der allinnich reade bloedsellen (PC, 'Packed Cells', RBC) jûn. Dizze reade bloedsellen wurde krigen troch folbloed te sintrifugearjen wêrtroch 't der skieding fan de ferskillende komponinten fan bloed ûntstiet, lykas reade bloedsellen en plasma. Reade bloedsellen (erytrosyten, packed cells) wurde jûn by bloedearmoede, by grut bloedferlies en foar, by en nei operaasjes. Oare produkten dy't út donorbloed wûn wurde binne ûnder oare bloedplaatsjes en plasma. Bloedplaatsjes wurde jûn wannear't de pasjint in tekoart oan bloedplaatsjes hat, wêrtroch't problemen yn de bloedstjurring ûntsteane. Omdat soksoarte transfúzje mei bloedplaatsjes mar inkele dagen effekt hat wurdt dit allinnich dien as der útsjoch op herstel fan de normale situaasje is by de pasjint. Plasma wurdt jûn by grutte bliedings yn kombinaasje mei reade bloedsellen en by terapeutyske plasmafereze.
Oostende
thumb|Lizzing Oostende yn West-Flaanderen Oostende is in stêd yn de Belgyske provinsje West-Flaanderen, dy't sa'n bytsje sintraal oan de Belgyske kust leit. It is de grutste stêd oan de kust in wichtich toeristysk en ekonomysk sintrum en hat likernôch 72.000 ynwenners. De stêd hat teffens in see- en lofthaven.
Entertainers
thumb|right|Lucy Loes, volkszangeres
Keppelings om utens
thumb|1000px
Clarens (Switserlân)
thumb|left|250px|Clarens yn 1882 thumb|260px|Lizzing yn de gemeente Montreux Clarens is in plak yn de gemeente Montreux, kanton Vaud, yn Switserlân.
Bloedtransfúzje
Alternativen foar bloedtransfúzjes
Der binne ek alternativen foar transfúzjes fan donorbloed: thumb|150px|Plestik sekje mei erytrosytenkonsintraat (RBC).
Clarens (Switserlân)
Ferneamde bewenners
De anargist en geograaf Élisée Reclus (1830–1905) hâlde om 1872 yn Clarens ta.
De komponist Igor Stravinsky skreau hjir it ballet Le sacre du printemps (1913) en Pulcinella (1919). Pjotr Iljitsj Tsjaikowski komponearre yn maart 1878 syn iennige fioelekonsert ( Violinkonzert in D-Dur op. 35) yn Clarens. Paul Kruger, held fan de ûnôfhinklikheidsstriid fan Súd-Afrika, stoar yn Clarens. Dêrom krige in doarp yn Súd-Afrika deselde namme.Vladimir Nabokov is yn Clarens te hôf kaam, neidat er jierrenlang mei syn frou yn Hotel Montreux-Palace yn Montreux wenne hie en dêr ek stoarn wie. Sicco Roorda van Eysinga stoar dêre ek.
Follybal op de Olympyske Simmerspullen 1992
200px|thumb|right|It Palau Sant Jordi yn Barselona Follybal is ien fan de sporten dy't beoefene waard by de Olympyske Simmerspullen 1992 yn Barselona. Foar de follybalsport waard útkaam yn ien dissipline: it sealfollybal. By dy Olympyske Spullen wie der in toernoai foar manlju en froulju. De wedstriden setten op 26 july útein en einigen op 9 augustus. De wedstriden waarden spile yn Palau d'Esports, Pavelló de la Vall d'Hebron en Palau Sant Jordi yn Barselona.
Manlju
Groep B:
It Mienskiplik Team die oan de Olympyske Simmerspullen 1992 mei as opfolger fan it eardere Sowjetuny. Dat team hie him kwalifisearre foar de Olympyske Spullen as Europeesk kampioen fan 1991.
De earste fjouwer lannen fan eltse groep giene nei de kwartfinales. De ferliezers fan de kwartfinales spilen om de plakken fiif oant en mei acht. De beide nûmers 5 spilen om plak njoggen en tsien. De nûmers lêst fan eltse groep spilen om de plakken alve en tolve. By de manlju waard Brazylje Olympysk kampioen troch Nederlân yn de finale mei 3-0 te ferslaan. De Feriene Steaten krige de brûnzen medalje troch te winnen fan Kuba mei 3-1.
Foarwedstriden
Yn groep A giene de folgjende lannen nei de kwartfinales: Itaalje, de Feriene Steaten, Spanje en Japan Yn groep B wiene dat Brazylje, Kuba, Mienskiplik Team en Nederlân.
Froulju
De 8 dielnimmende lannen wiene ferdield yn 2 groepen.
Groep B:
It Mienskiplik Team die oan de Olympyske Simmerspullen 1992 mei as opfolger fan it eardere Sowjetuny. Dat team hie him kwalifisearre foar de Olympyske Spullen as wrâldkampioen fan 1990.
De earste twa fan eltse groep wiene automatysk pleatst foar de healefinales. De nûmers twa en trije fan eltse spilen yn de kwartfinales om de oare twa plakken yn de heale finales. De ferliezers fan dy kwartfinales spilen om de plakken fiif en seis. De twa lannen dy't as lêste einige binne yn harren groep spilen om de plakken sân en acht. By de froulju waard Kuba Olympysk kampioen troch it Mienskiplik Team yn de finale mei 3-1 te ferslaan. De Feriene Steaten krige de brûnzen medalje troch te winnen fan Brazylje mei 3-0. Nederlân einige op it sechsde plak.
Foarwedstriden
Yn groep A gie it Mienskiplik Team direkt nei de healefinales. De Feriene Steaten en Japan mochten nei de kwartfinales. Yn groep B wie Kuba direkt troch nei de heale finales. Brazylje en Nederlân mochten nei de kwartfinales.
Grutte Priis Formule 1 fan Meksiko 2016
Utslaggen fan de Grutte Priis Formule 1 fan Meksiko 2016 yn Meksiko-Stêd op 30 oktober. It wie de njoggentjinde race fan 21 races fan de Formule 1 yn 2016. Hy waard op it Sirkwy Hermanos Rodríguez hâlden. De race waard hâlden oer 71 omgongen, op it 4,3 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 305,3 kilometer.
Remigius Driutius
Libbensrin
Drieux wie de soan fan Remi Drieux senior en Katherina Fenaerts. It wie in begoedige famylje dy't al ferskate generaasjes tahâlde yn it plakje Volkerinkhove bij Kassel en Wormhout yn Frânsk-Flaanderen. Ik pear krige njoggen bern dêr't Remi de âldste fan wie.
Fan 1538 oant 1544 dosearre er filosofy yn it Leliekolleezje en fan 1544 ôf wie er professor boargerlik rjocht en kanunnik fan de Sint-Pietertsjerke. Hy wie doe krekt 25 jier.
Om 1555 hinne waard er kanunnik fan de katedraal yn Kamerijk en beneamde de Kamerykske biskop, Robert II fan Croy (1519-1556) him ta syn offisjaal, mei as residinsjeplak Brussel. Yn 1556 waard er deken fan it Sint-Jacobskapittel yn Leuven. Yn 1557 wurdt er troch kening Filips II ta tsjerklik riedshear yn de Grutte Ried fan Mechelen beneamd, in funksje dy't er 12 jier útoefenje soe. Yn 1558 waard er ek noch proast fan it Us-Leaf-Frouwekapittel yn Brugge.
Biskop fan Ljouwert
It Bisdom Ljouwert wie fanwege de Spaanske kening Filips II oprjochte mei it doel de ketterij better deltwinge te kinnen (earder siet de biskop alhiel yn Utert). It plan slagge mar min.
Driutius naam de oanstelling skytskoarjend oan, op oanstean fan kardinaal Granvelle. Hy hie it Frysk net yn 'e macht en dizze opdracht fan fierens helle him út syn fertroude biotoop dy't yn Leuven-Brussel-Mechelen lei. It fûleindich ferset fan de Steaten fan Fryslân en fan de Fryske klerus behinderen syn ynstallaasje. Hy bleau warber yn Mechelen en hat syn bisdom nea besette kinnen.
Wilens naam de ynfloed fan de Reformaasje yn Fryslân wakker ta. Yn 1566 hie de Sint-Fitustsjerke slim te lijen fan de byldestoarm. Yn Ljouwert waard Drieux 'opfolge' troch Cuneris Petri, dy't syn amt wol in skoft útoefenje koe yn Ljouwert, mar flechtsje moast foar de gefolgen fan de Reformaasje.
Grutte Priis Formule 1 fan Brazylje 2016
Utslaggen fan de Grutte Priis Formule 1 fan Brazylje 2016 yn São Paulo op 13 novimber. It wie de tweintichste race fan 21 races fan de Formule 1 yn 2016. Hy waard op Interlagos hâlden. De race waard hâlden oer 71 omgongen, op it 4,3 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 306 kilometer.
Cuneris Petri
Cuneris Petri, ek: Koen Pieters (Leuven, of mooglik Brouwershaven, sa. 1530 - Keulen, 15 febrewaris 1580) wie de lêste fan de twa biskoppen dy't it Bisdom Ljouwert (1559-1579) hân hat. Hy waard yn 1569 troch paus Pius V beneamd.
It Bisdom Ljouwert wie fanwege de Spaanske kening Filips II oprjochte, mei it doel de ketterij better de kop yndrukke te kinnen. It plan slagge lykwols net sa. De earste Ljouwerter biskop, Remigius Driutius hie syn sit, dy't him yn 1561 tawiisd waard, net besette kind omdat syn komst in soad ferset joech fan de Steaten fan Fryslân, de Deputearre Steaten en de geastlikheid yn Fryslân. It slagge Petri wol - stipe troch Laurens Mets, kommissaris fan Alva - Ljouwert te berikken. Hy festige him yn it Blokhûs.
De biskop sette ambysjeus út ein. Troch him waard feroardere dat yn alle tsjerken fan syn bisdom de foarskriften fan it Konsily fan Trente ôfkundige wurde moasten. Ek wijde er de katedrale Sint-Vitustsjerke op 'en nij; dy wie yn 1566 by de byldestoarm slim skansearre. Yn syn koarte episkopaat stjitte Petri lykwols hieltyd op mear ferset fan de reformaasje. Lang om let krige er ek de geastlikheid tsjin him. Yn 1576 keazen de Steaten-Generaal foar it Noarden in Oranjegesinde steedhâlder, twa jier letter waard de biskop oan de kant en fêst set. Op 31 maart 1580 waard de katolike godstsjinst ferbean. Petri ferliet de stêd yn 1579 en festige him yn Keulen, dêr't er noch gjin jier letter ferstoar.
Pulchri Studio
It skilderkeunstich genoatskip Pulchri Studio (Latyn, Ut iver foar skientme) waard yn 1847 thús by skilder Lambertus Hardenberg yn Den Haach oprjochte. Johan Hendrik Weissenbruch, syn neef Jan Weissenbruch, Willem Roelofs, Jan Frederik van Deventer, Willem Antonie van Deventer, Jacob Jan van der Maaten en F.H. Michael wiene de oprjochters. Bart van Hove waard de earste foarsitter, Michaël waard sekretaris en Johannes Bosboom ponghâlder. Letter kamen Jozef Israels en Hendrik Willem Mesdag dêrby.
Tanimmend ûnfrede oer te min mooglikheden foar foarming en ûntjouwing ûnder de jonge keunstners yn De Haach, joech de oanlieding. Men woe keunstners gelegenheid jaan neffens model te wurkjen en opfettingen út te wikseljen yn mei opset sin hâlden keunstbeskôgings.
It oanboaskjend ledetal twong de organisatoren út te wiken nei de grutte seal fan it Boterhuis en yn 1861 waard yn it Hôfke fan Nieuwkoop fergadere. Yn 1886 kaam Pulchri Studio yn in pân oan de Prinsengracht te sitten, want dêr fûn men foar it earst in útstallingsromte. Earst yn 1901 kaam de feriening yn it bekende pân oan it Lange Voorhout telâne.
It falt op dat Pulchri Studio ûntstie út Haachske ûnfrede op it stuit dat de Frânske Barbizon-skilders ôfweven mei it symbolistyske Klassisisme. Dizze Frânske skilders waarden útskeld foar Smoarge demokraten, 15 jier foardat Courbet en Manet as Refusés ôfwiisd waaarden troch de Salons Officiels en 25 jier foar de Paryske ympresjonisten harren opskuor jaand libben oan de grutte klok hongen. Yn De Haach giet it sa mâl net.
Leden
Under oaren:
Grutte Priis Formule 1 fan Abû Dabi 2016
Utslaggen fan de Grutte Priis Formule 1 fan Abû Dabi 2016 yn Abû Dabi op 27 novimber It wie de ienentweintichste race fan 21 races fan de Formule 1 yn 2016. Hy waard op it Yas Marina Circuit hâlden. De race waard hâlden oer 55 omgongen op it 5,5 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 305,3 kilometer.
Midslân-Noard
thumb|Midslân-Noard, Heereweg Midslân-Noard is in delsetting fan rekreaasjewenten (bungalows) en wenningen foar permanint ferbliuw benoarden it doarp Midslân op it waadeilân Skylge, provinsje Fryslân (Nederlân). It is in offisjele buorskip.
Yn Midslân-Noard binne ek in oantal kempings en terreinen foar steankaravans, in hotel, trije restaurants, in diskoteek, in tsjerke en in inkele winkel.
Grutte boskmûs
De grutte boskmûs of gielhalsboskmûs (Latynske namme: Apodemus flavicollis) is in sûchdier út it skift fan 'e kjifdieren (Rodentia), de famylje fan 'e mûseftigen (Muridae) en it skaai fan 'e boskmûzen (Apodemus), dat yn hast hiel Jeropa foarkomt, en teffens yn dielen fan westlik Aazje. Yn Nederlân hat er in bedrige status en libbet er mar op in pear plakken; yn Fryslân komt er hielendal net foar. De grutte boskmûs is nau besibbe oan 'e (mar justjes lytsere) boskmûs (Apodemus sylvaticus), dêr't er lang mei betize waard. Pas yn 1894 waard er erkend as in aparte soarte.
Algemien foarkommen
De grutte boskmûs is lânseigen yn it grutste part fan Jeropa, útsein noardlik Ruslân, noardlik Finlân, noardlik en westlik Skandinaavje, Iislân, Ierlân, Skotlân en noardlik Ingelân, Portegal, sintraal en súdlik Spanje, westlik Galysje, Kataloanje, westlik Frankryk, it grutste part fan Flaanderen, hast hiele Nederlân, Apúlje (de hakke fan 'e Lears fan Itaalje) en hast alle eilannen yn 'e Middellânske See behalven Korfû. Yn it easten komt er yn Ruslân oant foarby de Oeral yn westlik Sibearje foar, mar net 'e Koeban. Yn it Heine Easten libbet er yn 'e súdwestlike Kaukasus en by de kusten fan Lyts-Aazje lâns oant yn 'e Levant. Yn it Sagrosberchtme fan Iraan en yn súdlik Ingelân en Wales besteane grutte populaasjes dy't isolearre binne fan 'e rest fan it ferspriedingsgebiet. It wurdt wierskynlik achte dat de Pontyske boskmûs (Apodemus ponticus), út 'e Kaukasus en de Koeban, eins in ûndersoarte fan (of mooglik sels synonym mei) de grutte boskmûs is (de grins tusken de beide soarten is it eardere Izerne Gerdyn, dat ferliking fan eksimplaren lange tiid ûnmooglik makke).
Foarkommen yn Nederlân en Fryslân
Yn Nederlân komt de grutte boskmûs inkeld algemien foar yn 'e Vijlener bosken fan Súd-Limburch en yn 'e eastpunt fan 'e Achterhoeke. Mar sûnt likernôch 2005 liket er in opmars begûn te wêzen út Dútslân wei nei it westen ta, wêrby't er almar faker oantroffen wurdt yn it Grinslânske Westerwâlde en yn eastlik en súdeastlik Drinte. Fierders hawwe der isolearre (mar befêstige) waarnimmings west op 'e noardlike Feluwe, yn Twinte en yn Midden-Limburch. Yn Fryslân komt de grutte boskmûs (noch) net foar. Om't syn fersprieding yn Nederlân sa krap is, stiet er op 'e Nederlânske Reade List foar bedrige bistesoarten.
Uterlike skaaimerken
De grutte boskmûs hat trochinoar in kop-romplingte fan 8½-12½ sm, mei in sturtlingte fan 9-13 sm en in gewicht fan 20-50 g. Hy liket tige op 'e bosk- of heidemûs (Apodemus sylvaticus), mar hat in wat langere sturt, in justjes grutte postuer en gruttere earen en eagen. Boppedat weagje grutte boskmûzen trochinoar hast oardel kear safolle as boskmûzen. It hier is by de grutte boskmûs op 'e rêch gielbrún oant readich brún en op 'e búk is it frij helder wyt. Der rint in skerpe demarkaasjeline tusken dy beide kleuren oer de fangen. Om 'e hals hinne hawwe grutte boskmûzen almeast in ûnûnderbrutsen bân fan gielich hier, dy't har oan har alternative namme fan gielhalsboskmûs holpen hat.
Ut ûndersyk hat bliken dien dat de grutte boskmûs de troch tiken feroarsake Frühsommer-meningoensefalitis oan 'e minske oerbringe kin, wylst er sels ymmún is foar dy sykte. Ek kinne grutte boskmûzen dragers wêze fan it Dobrava-firus, in foarm fan it hanta-firus.
Biotoop
Grutte boskmûzen libje foar it meastepart yn wâlden, wêrby't se faak yn it bysûnder oan 'e wâldsiggen te finen binne. Yn bercheftige kontreien is dat minder it gefal en bewenje se alle dielen fan in wâld yn gelikense mjitte. Fierders libje se ek gauris yn gebieten mei in protte strewelleguod, hagen, wyngerds en/of plantaazjes. Hy jout de foarkar oan streken mei grutte nutedragende beamsoarten as de iik en de hazzenutebeam. Hy kin him ek mank minsklike bewenning ophâlde, yn parken en grutte tunen. De grutte boskmûs weaget him minder as de boskmûs op iepen terrein. Yn 'e Alpen komt er oant boppe de beamgrins foar. Yn útsûnderlik strange winters wol er wol ris beskûl sykje yn huzen.
Hâlden en dragen
De grutte boskmûs is it hiele jier troch aktyf en hâldt gjin wintersliep, al jouwe soms in stikmannich eksimplaren har winterdeis op in protsje del om warmte te sparjen. Grutte boskmûzen binne nachtdieren dy't noch better klimme en springe kinne as de boskmûs, en fan gefolgen wurde se faak yn nêstkasten oantroffen. As er oppakt wurdt, kin de grutte boskmûs in stik lûdroftiger protestearje en agressiver fan him ôfbite as de boskmûs, hoewol't er foar soartgenoaten oer krekt in stik minder agressyf is.
It territoarium fan 'e grutte boskmûs is trochstrings grutter as dat fan 'e boskmûs. Mantsjes hawwe in territoarium dat oprinne kin fan 5.000 m² oant soms wol 5 ha. Loslitten eksimplaren kearden fan in ôfstân fan 1 km sûnder swierrichheden werom nei it plak dêr't se fongen wiene. Hoewol't se goed grave kinne en dat ek gauris dogge (bgl. om itensfoarrieden oan te lizzen), dolle grutte boskmûzen mar komselden har eigen hoalen. Ynstee meitsje se gebrûk fan hoalen dy't makke binne troch mollen, wylde kninen, wrotmûzen of sels dassen. Ek brûke se wol besteande hoekjes en herntsjes yn it lânskip, lykas rotsspjalten en loaze romten ûnder beamwoartels en rotsen. Ek nêstkasten dy't bedoeld binne foar fûgels wurde faak troch grutte boskmûzen kreake.
De sosjale struktuer is noch net alhiel dúdlik, mar it tinken is dat grutte boskmûzen polygaam binne. De peartiid begjint in pear wike earder as by de boskmûs, en rint fan maart oant oktober. Nei in draachtiid fan likernôch 3½ wike wurde dan 2-3 kear jiers 3-8 jongen smiten, dy't 18 dagen lang by de mem drinke. Grutte boskmûzen plantsje har yn ferhâlding ta oare mûzen frij stadich fuort; inkeld de jongen dy't yn 'e maityd smiten wurde, kinne har datselde jiers noch fuortplantsje – de oaren wurde pas oan it begjin fan 'e folgjende maityd geslachtsryp. De populaasjetichtheid is ferlykber mei dy fan 'e boskmûs, en berint trochinoar 1-100 de ha. Grutte boskmûzen hawwe yn it wyld in trochsneed libbensferwachting fan 4 moannen, mei in maksimum fan oardel jier. Yn finzenskip kinne se 5 jier âld wurde. De wichtichste rôfdieren dêr't de grutte boskmûs foar oppasse moat, binne ferskate soarten ûlen, de foks, martereftigen lykas de harmeling, de wezeling en de beamotter, en, as er him te deunby minsklike bewenning weaget, de hûskat.
Fretten
Grutte boskmûzen frette yn haadsaak alderhanne soarten sied (benammen fan gerssoarten) en nuten, fral fan beammen as de iik, hazzenutebeam, bûk, esk, linebeam, hagedoarn en eskdoarn. Dêrnjonken meie se ek wol fruchten en beien, blomknoppen, poddestuollen en moas. Fierders steane ek ynsekten, tûzenpoaten, spinnen, reinwjirms en slakken op it menu. Grutte boskmûzen lizze faak grutte itensfoarrieden oan; sa is yn Ruslân ris in foarrie ûntdutsen dy't 4 kg ikels, 4 kg hazzenuten en ¼kg sied omfette.
Status
De grutte boskmûs hat de IUCN-status fan "net bedrige", mei't er yn it grutste part fan syn ferspriedingsgebiet noch rûnom foarkomt en de populaasje yn 'e measte lannen stabyl is. Fanwegen syn krappe foarkommen yn Nederlân stiet er hjir lykwols op 'e Nederlânske Reade List foar bedrige bistesoarten. De namme Apodemus arianus is in synonym foar de grutte boskmûs.
Nico Scheepmaker
thumb|Nico Scheepmaker yn 1979. Nico Scheepmaker (Amsterdam, 13 novimber 1930 - dêre, 5 april 1990) wie in Nederlânsk (sport)-sjoernalist, dichter en kollumnist.
Fan hûs út krige hy syn leafde foar fuotbal mei en yn syn militêre tsjinst by de Militêre Ynljochtingentsjinst kaam er yn oanrekking mei it Russysk. Hy studearre Slavyske taal- en letterkunde oan de Universiteit fan Amsterdam. Dêrnei waard hy oersetter. Dokter Zjivago fan Boris Pasternak is troch him oersetten nei it Nederlânsk.
Yn de jierren 50 krige hy súkses as dichter. Syn debút wie de bondel Poëtisch fietsen (1955) en in 1958 krige hy de Anne Frank-priis foar jeugdige skriuwers.
Sjoernalistyk
Dêrnei gie Scheepmaker de sjoernalistyk yn. Hy skreau sûnt 1957 kollumns yn Sport&Sportwereld, Algemeen Handelsblad, Het Parool, de Volkskrant, Hollands Maandblad, Vrij Nederland, Voetbal International en de GPD-blêden (wêr ûnder de Ljouwerter Krante). Ek hied er in skoft kollumns op Radio Veronica yn it sportprogramma Sportief zijn en beter worden fan Henk van Dorp. Syn meast bekende skûlnammen wiene Trijfel (GPD-blêden), "Hopper" (de Volkskrant) en Ivo Vettewinkel (Sportwereld). Dit lêst pseudonym helle Scheepmaker fan in yn de jierren 50 en 60 bekende alliterearjende reklame "Verf Van Vettewinkel".
As sportsjoernalist wie Scheepmaker unyk yn syn soarte: dêr't kollega's in ôfwoegen oardiel oer de hiel wedstriid besochten te jaan, konsintrearre hy him faak op ien spiler. Hy hâlde dan krekt by hoe faak as't er oan de bal west hie en hoefolle fan syn aksjes slagge wienen. Ek wie hy jierrenlang telefyzjeresinsint. Efter de skermen wurke hy mei oan it programma Mies en scène fan Mies Bouwman.
Yn syn kollumns toande hy syn affiniteit mei listkes. Sekuer turve hy bygelyks de foarnammen yn de berte-advertinsjes. Ein jierren sechtich joech Nico Scheepmaker yn syn kollumns in soad omtinken oan dissidinte bewegings yn it eardere Eastblok. Dat waard him yn it linkse fermidden fan sjoernalisten kwea-ôf nomd; lykas Loe de Jong en Karel van het Reve krige hy de ûnterjochte reputaasje in rjochtse kommunistefretter te wêzen.