cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Aeolus (mytology)
Hy wie ek de godheid dy't derfoar soarge dat de Griken net útfarre koenen nei Troaje (dit op oanstean fan Artemis), eardat kening Agamemnon syn dochter Iphigeneia oan de goadinne offerje soe.
De god is ek de mytyske foarfaar fan de Aeoljers.
Emylje-Romanje
Emylje-Romanje (Italjaansk: Emilia-Romagna; Emyljaansk: Emélia-Rumâgna; Romanjoalsk: Emélia-Rumâgna) is in regio fan Noard-Itaalje, oprjochte yn 1861. De regio wurdt yn it easten begrinze troch de Adriatyske See, yn it noarden troch de rivier de Po en yn it suden troch de Apeninen. De regio grinzet fierders oan de regio's Piëmont, Liguerje, Toskane, Marken, Lombardije, Feneto en de selsstannige republyk fan San Marino. Sawat de helte fan it grûngebiet heart ta de Poflakte, dêrmei is de regio ien fan de flakste yn Itaalje.
Daniël de Blocq van Scheltinga (1767-1816)
Daniël de Blocq van Scheltinga, (Harns, 7 septimber 1767 - Brommegea (buorskip fan It Oranjewâld), 26 oktober 1816), wie grytman fan Aenjewier en maire fan Skoatterlân.
De Heide (mar)
thumb|right|250px thumb|right|250px De Heide is in marke en in rekreaasjegebiet oan de súdwestlike râne fan It Hearrenfean, wat benoarden Nijskoat, súd fan de Rottumerdyk en east fan de Engelenfeart.
Daniël de Blocq van Scheltinga (1767-1816)
Hy wie in soan fan Wiskje fan Bouricius en Martinus de Blocq fan Scheltinga, troude op 31 maart 1801 op It Hearrenfean mei syn earste frou Mintsje fan Wiarda (1776-1802) en hie mei har ien soan: Johan Willem. Op 7 juny 1803 troude Daniël yn Arum mei Sjoerdtsje Wierdina Wiarda (1775-1820)
Siet fan 19 septimber 1814 oant syn ferstjerren foar Aenjewier yn de Provinsjale Steaten fan Fryslân.
De Heide (mar)
Nei de sloop fan it iepenloftswimbad waard De Heide it rekreaasjegebiet foar de Hearrenfeansters. East fan it rekreaasjegebiet leit wenwyk De Heide en de golfbaan Heidemar.
Coen
Coen is in Nederlânsktalige foarnamme, dy't yn it Frysk ornaris as Koen stavere wurdt. It is in manlike foarnamme fan Germaansk komôf.
Germaansk
De namme is ôflaat fan it Germaansk; it is de earste stam fan nammen as Koendert. "Koen" hie de betsjutting fan immen dy't goed stride kin, en earder mear yn it miene fan immen dy't eat goed kin; it is besibbe oan "kinne" en "kenne".
Gjalt Pilat
thumb|Pake Sytse Gjalt Pilat (Bûtenpost, 11 oktober 1949) is in foarmjouwer fan meubels út Twizel.
Gjalt groeide op yn in húshâlding mei fjirtjin bern. De meubelstikken fan de Famylje Collection makket er yn de mande mei syn frou Diny. De meubelstikken krigen ek nammen fan omkes, muoikes, neven en nichten. Gjalt brûkt de materialen sa klear en suver mooglik mei in hege kwaliteit. Hy siket om in ienfâldige oardering, mei leafde foar it ambacht en materiaal. Opset fan Gjalt Pilat is om syn meubels der robúst en sober út sjen te litten. De ôfwurking bart mei natuerlike oalje en/of sjippe, sadat it hout syn natuerlike oansjen hâldt.
Yn 1974 begûn Gjalt Pilat yn Twizel mei it restaurearjen en ferkeapjen fan antike meubels. Hy hie niget oan de skientme en funksjonaliteit fan it âlde húsrie en de ambachtlikens dêr't it mei makke wie. Sa wurde der by tiden âlde houtferbinings yn de meubels brûkt en wurdt in soad (massyf) iperenhout brûkt. Neat wurdt yn searje makke, alles is hân- en metten wurk. Yn it famyljebedriuw wurkje ek syn dochter Kristien Pilat en Peter Tromop, beide âld-studinten fan de hegeskoalle yn Kampen en Swol, it hjoeddeiske ArtEZ, it ûntwerpteam fan Pilat&Pliat.
Vredeman de Vries-priis
Yn 2011 krige er de Vredeman de Vries-priis foar syn foarmjouwing fan it ûntwerpen fan de tafelrige "Pake Sytze", neamd nei Gjalt syn pake. De rige ‘Pake Sytse’ is basearre op de klokkestoel. De konstruksje fan de klokkestoel is útgongspunt foar de meubels dy't besteane út in rjochthoekige en in ovale tafel yn wâlnutehout en in hege tafel yn ikehout.
Erica Fontes
Erica Fontes (Lissabon, 14 maaie 1991), is in Portegeesk neakenmodel, stripper en pornografysk aktrise, dy't nei eigen sizzen (op har webside) de iennichste profesjonele pornoaktrise út har heitelân is. Neffens har offisjele opjefte is se 1.70 m, mei in gewicht fan 50 kg.
Libben
Fontes is hikke en tein yn 'e Portegeesk haadstêd Lissabon. Se makke har debút yn 'e pornografyske film Diario Sexual de Maria yn july 2009, doe't se achttjin jier wie. Datselde jiers noch stie se op 'e eroatyske ekspo Salão Erótico de Lisboa. Yn 2010 briek se troch yn 'e Amerikaanske pornoyndustry. Se hat ûnderwilens neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) yn hast 60 pornofilms spile, foar labels as Digital Sin, Hustler, Evil Angel, New Sensations, Woodman Entertainment, Jules Jordan Video en West Coast Productions. Dêrnjonken wurke se ek foar websiden as BangBros, BlacksOnBlondes en NaughtyAmerica. Se stiet derom bekend dat se ynterrasiale pornografy net út 'e wei giet.
Brigitte Nielsen
thumb|right|125px|Brigitte Nielsen (1985) thumb|125px|Brigitte yn 2010 Brigitte Nielsen, berne as Gitte Nielsen, (Rødovre, 15 july 1963) is in Deensk model en aktrise.
Nielsen waard fral ferneamd fan har optredens yn films út de jierren 80, sa as Red Sonja, Rocky IV en Cobra. Letter, fan 2000 ôf, spile hja yn B-films en realitytelefyzjesearjes. Ut en troch song sy ek (fan 1987 ôf binne platen fan har útbrocht). Septimber 1985 wie hja te sjen yn it blêd Playboy.
Nielsen praat floeiend Deensk, Ingelsk, Dútsk en Italjaansk en kin har ek aardich rêde yn it Frânsk. Nei in koarte ferkearing mei de Deenske muzikant Kasper Winding troude se yn 1985 mei akteur Sylvester Stallone. It houlik duorre 18 moannen. Yn 2006 troude sy foar de fyfde kear.
Kung Fu Panda (film)
Kung Fu Panda is in Amerikaanske lange kompjûteranimearre tekenfilm út 2008 ûnder rezjy fan John Stevenson en Mark Osborne. De film, dy't ta de sjenres fan wuxia, fantasy en aksjekomeedzje rekkene wurde kin, wie in produksje fan 'e tekenfilmstudio DreamWorks Animation. De titel ferwiist nei it haadpersonaazje, dat in reuzepanda is dy't oan 'e fjochtsport kung fu docht. De haadrollen waarden ynsprutsen troch Jack Black en Dustin Hoffman, mei û.o. Ian McShane, Angelina Jolie, Lucy Liu, Jackie Chan en Seth Rogen yn 'e wichtichste byrollen. It ferhaal is pleatst yn in ferzje fan it Keizerryk Sina út 'e Aldheid dat befolke wurdt troch antropomorfe bisten. De panda Po dreamt derfan om in grut kung fu-kriger te wurden oant er op in dei by fersin oanwiisd wurdt as de 'Drakekriger' út 'e profesijen fan alearen. Dan wurdt it syn ferantwurdlikheid om it boasaardige snieloaihoars Tai Lung tsjin te kearen. Kung Fu Panda krige fan 'e filmkritisy oer it algemien positive resinsjes en wûn tsien Annie Awards. It wie ek in grut kommersjeel súkses yn 'e bioskopen. Dat late ta it ûntstean fan 'e Kung Fu Panda-mediafranchise, dy't bestiet út in filmsearje en ferskate tillefyzjesearjes, soundtrackalbums en fideospultsjes. It direkte ferfolch op Kung Fu Panda wie Kung Fu Panda 2, dat yn 2011 útkaam.
Plot
Yn 'e Fredesdelling yn it Alde Keizerryk Sina is Po, in obese en knoffelige reuzepanda, de oannommen soan fan menear Ping, in goes dy't in eigen noedelrestaurant runt. Wylst syn heit it itensieden en optsjinjen it moaiste fynt dat der is en ferwachtet dat Po der itselde oer tinkt, dreamt Po eins fan in takomst wêryn't er in grut kung fu-kriger wurdt. Under it wurk werpt er gauris langjende blikken op 'e berch mei op 'e top it Jadepaleis, dêr't grutmaster Oogway, in âlde skylpod, en syn eardere learling master Shifu, in sjegrinige en strange lytse panda, no in kwintet nije kung fu-masters opliede. Dyselden steane bekend as de Furieuze Fiif en eltsenien ken harren nammen: Tigerinne, Aap, Kraanfûgel, Njirre en Bidsprinkhoanne. Po fantasearret deroer hoe't it wêze soe om 'e Furieuze Fiif as syn gelikensen en freonen te hawwen.
Underwilens docht yn it Jadepaleis de wize grutmaster Oogway de foarsizzing dat Tai Lung mei koarten losbrekke sil út syn tichthûs om mei wraak yn 't sin werom te kearen nei de Fredesdelling. Tai Lung is in snieloaihoars mei in grutte oanlis foar kung fu, en de eardere learling fan Shifu. Dyselde fûn him as jongkatsje te fûnling lein op 'e stoepe fan it Jadepaleis en brocht him sels grut. Tai Lung hie syn sinnen derop set om 'e Drakekriger út 'e âlde profesijen te wurden, en fysyk kaam er dêr beslist foar yn oanmerking. Mar Oogway seach tefolle tsjuster yn syn geast en wiisde him ôf. Dêrop sloech Tai Lung troch en loek in spoar fan dea en ferdjer troch de Fredesdelling nei it Jadepaleis. Master Shifu besocht him te kearen, mar syn leafde foar Tai Lung, dy't er as syn soan beskôge, ferrette him. Doe skeakele grutmaster Oogway Tai Lung út, wêrnei't dyselde yn in swierbewekke tichthûs yn Bûten-Mongoalje opsletten waard.
Po besiket ferskate dingen om binnen te kommen, dy't allegear mislearje. Uteinlik lansearret er himsels by fersin heech de loft yn op in mei fjoerpylken bebûne stoel, wêrnei't er midden yn 'e arena delploft, krekt op it stuit dat Oogway de Drakekriger oanwize sil. De klau fan 'e grutmaster wiist dan nei Po. Shifu en de Furieuze Fiif beskôgje dat as in fersin, mei't Po inkeld by tafal rjocht foar Oogway delkaam doe't dy de klau útstiek, mar Oogway fertelt Shifu dat tafal net bestiet. Hy bliuwt derby dat Po de Drakekriger is. Shifu beslút dêrop om Po fuort te jeien mei in sa spartaansk mooglik trainingsrezjym, wylst de Fiif him beskôgje as in entûsjasteling sûnder wier talint foar kung fu. Nei de earste dei nimt Po yn omtinken om it oer te jaan en werom te gean nei syn heite noedeliterij. Hy sjocht nammentlik net yn hoe't er Tai Lung ea ferslaan kinne sil. Oogway fiteret him lykwols oan om mear yn it no te libjen en de takomst oan 'e takomst oer te litten. De folgjende dagen giet it mei de training net folle better, mar Po syn wichtichste talint blykt in reuseftich ynkassearringsfermogen te wêzen. Underwilens wit er de Furieuze Fiif stadichoan foar him te winnen troch syn trochsettingsfermogen, syn gefoel foar humor en syn talinten as kok.
Yn it tichthûs yn Mongoalje wurde de warskôgings negearre dy't Zeng oerbringt. De heechmoedige noashoarn Vachir, dy't der it befel fiert, nimt Zeng mei it tichthûs yn om sjen te litten dat Tai Lung ûnmooglik útbrekke kin. Troch de ûnsêftsinnige behanneling troch Vachir ferliest Zeng in inkeld fearke, dat njonken de mei keatlings fêstsette Tai Lung delkomt. Dyselde wit mei syn sturt it fearke te brûken om syn boeiens los te krijen, wêrnei't er, sa't Oogway al foarsjoen hie, koart wurk makket fan al Vachir syn befeiligingsmaatregels. Neitiid stjoert Tai Lung de troch him finzen nommen Zeng werom nei Shifu om syn weromkear oan te kundigjen. Shifu ljochtet Oogway dêroer yn, mei't er wit dat Oogway de iennichste is dy't Tai Lung beslist de baas kin, sa't er earder ek sjen litten hat. Mar Oogway hjit him dat er fertrouwen yn Po hawwe moat en kiest dat stuit om op te farren nei de himels yn in wolk fan pjiskebluossembledsjes.
Po hat ûnderwilens noch altyd gjin foarútgong boekt yn syn kung fu-training. Wannear't er heart dat Oogway ferstoarn en Tai Lung op kommendeweis is, krije Po en Shifu wurden, wêrby't Po syn master twingt en jou ta dat er net wit hoe't er him traine moat. Harren petear wurdt ôfharke troch Tigerinne, dy't derfan oertsjûge is dat Oogway yn 'e arena op it punt stie en wiis hàr oan as de Drakekriger, foar't Po sa hommels tusken harren yn delplofte. Sy beslút no om út te tsjen om Tai Lung ûnderweis nei de Fredesdelling op te wachtsjen en te besykjen om him op eigen manneboet te ferslaan. As se bûten it witten fan Shifu en Po om fuortglûpt om dat te dwaan, jouwe de oare fjouwer leden fan 'e Furieuze Fiif harren lykwols by har.
Wylst de Furieuze Fiif ûnderweis binne nei in toubrêge oer in grutte, djippe berchkleau, dêr't se Tai Lung hoopje te ferslaan, ûntdekt Shifu dat Po wol deeglik it fermogen ta ymposante lichaamlike krêftsynspannings hat, as er dêr mar genôch foar motivearre is. En wat Po motivearret, blykt iten te wêzen. Shifu set fuortendaliks útein mei in nije manear om Po te trainen, troch him iten foar te hâlden en him te twingen om kung fu te learen as er in kâns hawwe wol om it op te iten. Underwilens wachtsje de Furieuze Fiif Tai Lung op by de toubrêge oer de kleau, dêr't se him mei feriene krêften besykje tsjin te kearen. Hoewol't se it Tai Lung dreech meitsje, kin er harren wol oer en ferlammet er harren allegearre mei syn senuwstjittechnyk. Dêrnei ferkeapet er it warleaze fiiftal sa'n rotskop, dat se troch de loft weromfleane nei it Jadepaleis. Nei't se dêr delkommen binne, bringt Shifu harren wer by sûpe en stút.
As er heart wat der by de kleau bard is, beslút Shifu dat se net langer wachtsje kinne en dat Po no daliks de Drakerôle taparte krije moat. Wannear't Po dat hillige boekwurk lykwols iepenrôlet, docht bliken dat der hielendal neat yn stiet: it is inkeld in blanko stik papier. Yn wanhope jout Shifu de Furieuze Fiif opdracht om 'e befolking fan 'e Fredesdelling te evakuëarjen. Bittere teloarsteld keart Po werom nei it doarp en syn heit Ping, dy't ek alle besittings dy't er drage kin, byinoar socht hat om fuort. Om syn oerstjoere soan wat op te fleurjen, fertelt er him wat it geheime yngrediïnt is fan syn geheime-yngrediïntesop: neat. As Po him net begrypt, leit Ping út dat de iters, as se leauwe dat der in geheim yngrediïnt is, it sop belibje as ekstra lekker, hoewol't it dat net is. Dan falt by Po it kwartsje: de Drakerôle is blanko om't er inkeld yn himsels leauwe moat om 'e kennis en krêft fan 'e Drakekriger te hawwen.
Underwilens hat Tai Lung it Jadepaleis berikt, dêr't er syn âlde master Shifu yn in gefjocht ferslacht en dan de Drakerôle opeasket. Po arrivearret krekt op 'e tiid om Shifu te rêden, wêrnei't der in gefjocht tusken him en Tai Lung begjint. Nei in lange twastriid wit Tai Lung op 't langelêst de Drakerôle te bemachtigjen, mar hy is raar gesteld as er sjocht dat dêr neat yn stiet. Hy besiket syn lulkens en teloarstelling út te libjen op Po troch him te ferlamjen mei syn senuwstjit. It docht lykwols bliken dat Po syn obese lichem syn senuwen dêrtsjin beskermet, sadat er ymmún is foar Tai Lung syn effektyfste gefjochtstechnyk. Dêrop jout Po Tai Lung in wan bruien en ferballet him úteinlik nei it ryk fan 'e deaden mei de Wuxi-fingergryptechnyk. Neitiid wurdt Po as in held ynhelle as de bewenners fan 'e Fredesdelling weromkeare. Hy hat it respekt fan 'e Furieuze Fiif wûn en is no yn alles harren gelikens. Seisresom sette se harren oplieding fuort ûnder tafersjoch fan master Shifu.
Produksje
Kung Fu Panda waard regissearre troch John Stevenson en Mark Osborne nei in senario fan Jonathan Aibel en Glenn Berger op basis fan in ferhaal dat betocht wie troch Ethan Reiff en Cyrus Voris. As produsinte wie Melissa Cobb by it projekt belutsen foar de tekenfilmstudio DreamWorks Animation. Foar de film wie in budget beskikber fan $130 miljoen. De filmmuzyk waard fersoarge troch Hans Zimmer en John Powell.
Distribúsje
De distribúsje fan Kung Fu Panda waard fersoarge troch Paramount Pictures en DreamWorks Animation. De film waard foar it earst fertoand op 15 maaie 2008 op it Ynternasjonaal Filmfestival fan Cannes, dêr't er nei ôfrin in steande ovaasje fan it publyk krige. Kung Fu Panda gie op 1 juny yn Los Angeles yn premiêre, en iepene dêrnei op 6 juny yn 'e Amerikaanske bioskopen. It byhearrende soundtrackalbum ferskynde op 3 juny 2008 by platemaatskippij Interscope Records. Kung Fu Panda waard op 9 novimber 2008 útbrocht op dvd en blu-ray.
Untfangst
Tom Charity fan CNN wie minder fan Kung Fu Panda sjarmearre, om't er fûn dat de film dernei oerhong om "te ferdizenjen ta in twirre fan slapstickgaos". Ek fûn er it personaazje fan Po tefolle lykjen op oare personaazjes dy't troch Jack Black spile binne, sawol yn live-actionfilms as yn tekenfilms. Yn 'e Toronto Star parte Peter Howell oan Kung Fu Panda mar 21/2 fan 5 stjerren ta. Hy fûn dat it de film ûntbriek oan in ferhaal. Yn Sina waard Kung Fu Panda dan oer it algemien wol wer goed ûnthelle, as in seldsume goede Westerske adaptaasje fan it dêr sa dierbere wuxiasjenre.
Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hat Kung Fu Panda in heech goedkarringspersintaazje fan 87%, basearre op 190 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: "[De film] hat in boadskip dat al bekend is, mar it ynnimlike mingsel fan humor, flugge fjochtsportaksje en kleurrike animaasje makket der poerbêst simmerfermaak fan." Op Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, behellet Kung Fu Panda in goedkarringspersintaazje fan 74%, basearre op 36 resinsjes.
Opbringst
Kung Fu Panda brocht yn 'e bioskopen yn 'e Feriene Steaten en Kanada $215,4 miljoen op, en yn alle oare lannen en territoaria $416,3 miljoen. Wrâldwiid kaam de opbringst dêrmei út op $631,7 miljoen. Ofset tsjin it budget fan $130 miljoen betsjut dat in winst fan $501,7 miljoen, hoewol't dêr de marketingkosten noch wol ôf moatte. Dêrmei wie Kung Fu Panda de op twa nei meast opbringende film fan 2008 (nei de superheldefilm The Dark Knight en de aventoerefilm Indiana Jones and the Kingdom of the Crystal Skull) en de meast opbringende tekenfilm fan dat jier.
Prizen
Yn 2009 waard Kung Fu Panda by de Oscars nominearre foar de priis foar bêste lange animaasjefilm. De film waard ek nominearre foar de Golden Globe foar Bêste Lange Animaasjefilm, de Critics' Choice Award foar bêste lange animaasjefilm, de People's Choice Award foar favorite famyljefilm, de Teen Choice Award foar favorite simmerkomeedzje en de Kids' Choice Award foar favorite tekenfilm. Kung Fu Panda wûn in Kids' Choice Award foar favorite stimakteur yn in tekenfilm (Jack Black).
By de Annie Awards, de wichtichste Amerikaanske prizen foar tekenfilms, waard Kung Fu Panda nominearre foar 16 prizen yn 10 kategoryen, wêrûnder twa kear bêste stimakteur yn in lange animaasjefilm (James Hong en Ian McShane), twa kear bêste personaazje-animaasje yn in lange animaasjefilm (Philippe Le Brun en Dan Wagner), bêste produksje-ûntwerp yn in lange animaasjefilm (Raymond Zibach) en bêste storyboarding yn in lange animaasjefilm (Alessandro Carloni). Kung Fu Panda wûn 10 Annie Awards, foar bêste lange animaasjefilm, bêste rezjy fan in lange animaasjefilm (John Stevenson en Mark Osborne), bêste stimakteur yn in lange animaasjefilm (Dustin Hoffman), bêste senario foar in lange animaasjefilm (Jonathan Aibel en Glenn Berger), bêste filmmuzyk yn in lange animaasjefilm (Hans Zimmer en John Powell), bêste produksje-ûntwerp yn in lange animaasjefilm (Tang Kheng Heng), bêste personaazje-animaasje yn in lange animaasjefilm (James Baxter), bêste personaazje-ûntwerp yn in lange animaasjefilm (Nico Marlet), bêste storyboarding yn in lange animaasjefilm (Jennifer Yuh Nelson), en bêste animearre effekten yn in animaasjeproduksje (Li-Ming Lee).
Franchise
Troch it súkses fan Kung Fu Panda ûntstie neitiid om 'e film hinne in mediafranchise, dy't ek Kung Fu Panda hjit. Anno 2023 bestiet dy út trije lange tekenfilms mei in fjirden op kommendeweis, 4 koarte tekenfilms, in tillefyzjespecial, 3 tekenfilmsearjes, ferskate soundtrackalbums en in stikmannich fideospultsjes. It direkte ferfolch op Kung Fu Panda wie Kung Fu Panda 2, dat útkaam yn 2011.
American Fantasy Press
American Fantasy Press is lytse Amerikaanske útjouwerij, fêstige yn Woodstock, yn 'e steat Illinois. It bedriuw is eigendom fan en wurdt rund troch Robert T. Garcia en dy syn frou Nancy Garcia, en leit him ta op it publisearjen fan spesjaliteitsútjeften yn beheinde oplagen op it mêd fan 'e literêre sjenres fan science fiction, fantasy en horror.
De útjouwerij waard yn 1996 troch de Garcia's oprjochte en kaam fuort út Robert Garcia syn blêd American Fantasy, dat yn 1988 in bysûndere World Fantasy Award wûn yn 'e kategory net-profesjoneel tydskrift. By American Fantasy Press is wurk útjûn fan skriuwers as Dennis Etchison, Steve Rasnic en Melanie Tem, Neil Gaiman en Gene Wolfe, Michael Moorcock, Jo Fletcher, Mike Resnick en Mary Frances Zambreno. De útjefte fan American Fantasy Press fan The Man on the Ceiling, fan Rasnic en Tem, wûn in World Fantasy Award, in International Horror Guild Award en in Bram Stoker Award.
Toulûken op de Olympyske Simmerspullen
100px|right
Toulûken wie ien fan de sporten dy’t op it programma fan de Olympyske Simmerspullen stien hat.
Porcupine (band)
Porcupine wie in Fryske Rockband út Bûtenpost dy't oprjochte is yn 1994.
De oarspronklike bandleden wiene:
De groep spile wat Powerfunk yn 'e styl fan Primus. Nei in tal jierren optreden te hawwen rûnom yn Fryslân, besletten de bandleden dat it moai west hie.
Toulûken op de Olympyske Simmerspullen
Skiednis
Toulûken stie tidens de Spullen fan 1900 fan Parys foar it earst op it programma. Ek yn de fjouwer dêrop folgjende Spullen stie it toulûken op it programma. It makke doe diel út fan it Atletyk programma. Mar YOK beskoget it no as aparte Olympyske sport.
Medaljespegel
De top seis fan lannen dy't by it toulûken medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen.
Greve
Greve (froulik: grevinne) is in aadlike titel. Yn de Nederlânske adel stiet de greve earne yn it midden fan de rangoarder, boppe de boarchgreve en ûnder de markgreve.
Etymology en oarsprong
It wurd "greve" komt fan it Latynske graphio, dat fan de Byzantynske titel grapheus komt, dy't wer fan it Aldgrykske wurd γρᾰ́φειν (graphein, dat "skriuwer" betsjut). It Latynske wurd foar greve, comes betsjut "begelieder (fan de kening)". Yn de letromeinske tiid waard de comes largitionum (de begelieder fan de skatkeamer) in hege keizerlike finansjele beämte bedoeld.
Greve as amt en as titel
Yn de Frankyske tiid wie in greve in amtstitel foar de man mei it heechste amtlik, juridysk en militêr gesach dy't keazen waard troch Karel de Grutte. De greve wie de offisjele fertsjinwurdiger yn it him taseine gebiet (goa). Meastentiids waarden de greven beneamd út leden fan wichtige famyljes en namen sy mei de biskoppen en abten diel oan de grutte ryksgearkomsten.
Der waarden ferskate funksjes fan greven ûnderskaat:
Yn it Hillige Roomske Ryk waarden guon greven ferheft ta ryksgreven. Dy bestjoerden dan in ryksgreefskip, dy't ryksûnmidlik wie, dat wol sizze dat dy streekrjocht ûnderhearrich oan de keizer wie.
Greve as erflike titel
Ynearsten wie it amt fan greve in benefisium dy't net erflik wie, en de gree koe ôfset wurde. Fan de tsiende en alfde iuw ôf waard it greve-amt stadichoan erflik en waarden greven part fan it feodaal stelsel. Guon greven koene sels in grutte mjitte fan selsstannigens krije. Der waarden gauris biskoppen en abten út greeflike skaaien keazen.
Generaliteitslannen
thumb| Generaliteitslannen Generaliteitslannen wienen gebieten dy't yn de tiid fan de Republyk fan de Sân Feriene Nederlannen direkt bestjoerd waarden troch de Steaten-Generaal.
Oars as de sân gewesten (feitlik acht, mar Drinte hie gjin stim yn de Steaten-Generaal) - Grinslân, Fryslân, Oerisel, Gelderlân, Utert, Hollân en Seelân – hienen sy gjin stim yn it lânsbestjoer. It wienen meast roomsk-katolike gebieten dy't op in letter stuit fan in de Tachtichjierrige Kriich op Spanje ferôvere wiene, of yn guon gefallen sels earst nei de ein fan de Spaanske suksesjeoarloch yn 1713 oan de Republyk kamen, sa as Steatsk-Boppe-Gelre. De generaliteitslannen funearren faak as in buffersône tusken de Republyk en de Spaanske- en Eastenrykske Nederlannen. Westerwâlde en Wedde wie nei de Reduksje fan Grins yn 1594 oant 1619 ek in generaliteitslân mar wie nei 1619 de facto part fan it Hearlikheid Stêd en Lân fan Grinslân. Wat ekonomy oanbelange wiene it wingewesten, dy't swiere belestingen en hege heffings oplein krigen.
Staniastate (Reitsum)
Staniastate, ek Grut Stania, is in eardere state en terp yn Reitsum en stiet noardeast fan Lichtaard yn de gemeente Ferwerderadiel. De terp Stania is in beskerme archeologysk monumint, út de foar-Romeinske izertiid.
De stins is boud yn of foar de 15e iuw. Fan de state is neat werom te finen, op it âlde steed stiet yn 2010 in pleats. De pleats by Staniahûs waard al yn 1511 troch de Stania's ferpachte. Under Reitsum bringt yn 1511 Peter as meier fan 'Jeppa to Stanijehuus' lannen oan; yn 1548 is Jan Thijs meier fan de erfgenat fan Jeppe Stania. Ek 'Claes Jans to Staniehuijs' bringt lân oan as meier fan Jeppe Stania's erven. It Benefisjaalboek fermeldet 'Stammehuis waar Clard op woont en Stanialanden door Lutke Stania in gebruik'. Under Nijewier komt lykwols yn de "Aanbreng" fan 1511 foar Gerck Stanie bern as lânhear. Gerck Stanie wie ien fan de edelen dy't yn 1491 in ferbûn mei Grins sleaten (Pax Groningana nr. 47 en 48). Jeppe boppeneamd wie syn soan. Yn 1552 moasten Tjepke Stania en Rijnnert Andries derfoar soargje dat in harnas, spies en degen foar hannen wienen yn Reitsum. Dit sil lêzen wurde moatte as Tjepke op Stania as meier. Ek yn 1578 komt der gjin edelman foar yn Reitsum (Reg. v. d. Pers. Imp., R. A. Leeuwarden).
Omtrint 1440 is der sprake fan in Taecke Stania dy't mei in Etheca troud is. Nei de dea fan Taecke wertroude syn widdo mei Sipcke Beyntema, dy't de namme Stania fan syn "foargonger" oernom. De soan fan Sipcke hjitte Abbe Stania. Dizze Abbe hie twa soannen, 'Syds te Reytseim en Gercke'. Syds te Reytseim hie wer in soan Abbe, dy't grif grytman fan Ferwerderadiel west hat en sûnder bern ferstoarn is. Gercke Stanye wenne ûnder Nijewier en sleat him yn 1491 by it ferbûn mei Grins oan. Hy wie de heit fan Jeppe Stanye, dy't Boergonjersk gesind wie en yn 1511 en 1520 eigener fan Staniastate te Reitsum. Jeppe troude mei Margaretha fan Heemstra út Oentsjerk. Dit pear liet op stikken lân fan har âlden yn Oentsjerk in bûtenpleats sette dat se ek Staniastate neamden. Dêrnei rint it laach Stania op 'e ein. Jeppe hie noch wol in soan mei de namme Poppe, mar dy is jong ferstoarn en mei de dea fan Jeppe yn 1544 soar it laach út.
Paul Noomen fermeldt dat it goed yn 1511 al lang in pleats wie, mar it feit dat de pleats net troch de lânhear sels brûkt waard is gjin bewiis dat de state der doe al net mear stie. Op de kaart fan Winsemius yn 1622 wurdt it noch as "adellijk huis" oanjûn. Oant yn de 19e iuw kaam it faak foar dat de lânhear by't simmer syn lângoed in skoft bewenjen kaam om him sa op de hichte te stellen fan it wurk. Dat wie net allinnich om de boer/behearder te kontrolearjen, mar faak waard der dan ek oerlein oer needsaaklike reparaasjes en soksawat. De meier mei syn frou wiene meast ek ferantwurdlik foar it deistige ûnderhâld fan it hûs fan de lânhear.
Yn 1640 wie jonkhear Weleveld eigener en Gerrit Pyters brûker. Yn 1698 is it goed eigendom fan jonker Sjuck Gerrolt fan Burmania, grytman oer Wymbritseradiel dy't yn Snits wennet en is Buwe Pyter syn widdo meier fan de pleats. Yn 1700 is de pleats 120 pûnsmiet grut (± 44 hektare). Yn 1728 is it yn hannen fan jonker Julius Ritske fan Sixma en wurdt it troch Tjalling Hansen brûkt. Yn 1718 lei njonken de pleats noch in stinswier dy't letter foar it grutste die ôfgroeven is. De hjoeddeiske pleats is fan it kop-hals-romptype dêr't it foarhûs fan fernijd is.
Friûly-Julysk Feneesje
Friûly-Julysk Feneesje (Italjaansk: Friuli-Venezia Giulia, Sloveensk: Furlanija-Julijska Krajina Dútsk: Friaul of Friuli-Julisch Venetien is in autome regio fan Itaalje yn it noardeasten fan it lân. De autonome regio, dy't oprjochte waard yn 1963, grinzget oan de regio Feneto, de lannen Eastenryk en Sloveenje en oan de Adriatyske See.
Provinsjes en wichtige stêden
thumb|270 px|right| Triëst: Canal Grande
Toulûken op de Olympyske Simmerspullen 1900
200px|thumb|right|Toulûke tidens de Spullen fan 1900 De Olympyske Simmerspullen 1900, ek wol de IIe Olympiade neamd waarden yn 1900 yn Parys, Frankryk hâlden. It toulûken waard hâlden yn it Bois de Boulogne. It wie de earste kear dat it toulûken op it programma stie fan de Simmerspullen.
Achterveld (Leusden)
right right|280px|' lokaasje Achterveld thumb|komboerd thumb|Sint Jozefparochy Achterveld is in doarp yn de gemeente Leusden yn de provinsje Utert. It doarp leit healwei de plakken Leusden en Barneveld yn de Gelderske Fallei en grinzget oan de provinsje Gelderlân. Achterveld hat 2.625 ynwenners (2021).
De befolking fan Achterveld is meast roomsk. De St. Jozeftsjerke út 1933 is ûntwurpen troch de arsjitekt H.W. Valk (1886-1973). Yn 2002 is it ynterieur fan de tsjerke restaurearre.
Twadde Wrâldoarloch
Yn de Twadde Wrâldoarloch waard Achterveld ûntromme omdat it yn 1940 yn de Grebbeliny lei en drige it ûnder wetter set te wurden. Der foelen yn de oarloch relatyf in soad deadlike slachtoffers: 25. Ek waarden in tal pleatsen twaris fernield: oan it begjin en oan de ein fan de oarloch.
Akkoart fan Achterveld
As tank foar it feit dat Huzinge St. Joseph en it doarp sparre bleaun waarden, hawwe de nonnen yn de foartún fan it gebou by de fiver in imitaasje fan de Lourdesgrot set, mei dêryn in byld fan de hillige Marije en fan in biddende Bernadette Soubirous. By dy grot stiet in plakette mei it opskrift '17 APRIL - 4 MEI 1945 UIT DANKBAARHEID'. Nei in útwreiding fan Huzinge St.-Joseph is de grot mei de bylden yn 1985 nei it hjoeddeiske plak efter it tehûs brocht.
Utwreidingsplannen
Sûnt 2010 wol de gemeente Leusden Achterveld foars útwreidzje yn súdlike rjochting. Leusden wol ek it koöperaasjeterrein en omjouwing op 'en nij ûntwikkelje, yn de mande mei Wenningstifting Leusden en de Alliânsje Ûntwikkeling. Der komme nije wenten, in nij doarpsplein, in nij appartemintegebou op it plak fan it koöperaasjegebou en de ynrjochting fan in natoersône by de Modderbeek lâns. Dy fyzje stiet yn it konseptplan Achterveld-Súd. Sûnt 2014 wol de gemeente it bouplan 'boerderij Het Grote Weiland' en 'Hessenweg B' ûntwikkelje. Nei skatting sil Achterveld der oant 2020 sa'n 1000 ynwenners by krije kinne.
Mienskip
thumb|de Moespot Flak efter kultureel sintrum "De Moespot" leit in skatebaan mei in 'quarter pipe'.
Sportferienings
Efkes bûten it doarp leit it Kerstenssportpark. Dêr lizze de tennisbanen en fuotbalfjilden. Midden yn Achterveld stiet in sporthal dêr't ûnder oare o.a. gym, badminton en follybal spile wurdt.
Joseph Cuypers
Josephus Theodorus Joannes (Joseph) Cuypers (Roermond, 10 juny 1861 – Meerssen, 20 jannewaris 1949) wie in Nederlâns arsjitekt. Hy wie in soan fan de arsjitekt Pierre Cuypers.
Hy is fral fan belang as ûntwerper fan in protte katolike tsjerkegebouwen, mar der binne ek wenhuzen, pensjons en skoallen fan him bekend. Hy wie Ridder yn de Oarder fan de Nederlânske Liuw en ridder yn de Oarder fan Sint-Gregorius de Grutte.
Sjeksna
De Sjeksna (Russysk: Шексна́) is in rivier yn 'e oblast Vologda yn it noardwesten fan de Russyske Federaasje.
De rivier is 139 kilometer lang en foarmet ûnderdiel fan de Wolga-Baltyske wetterwei. It streamgebiet fan de rivier hat in oerflak fan 19.000 km².
De boarne fan de rivier is de Wite Mar. It wetter streamt ynearsten nei it suden en makket dan in bocht nei it westen en mûnet by Tsjerepovets út yn 'e opslachmar fan Rybinsk.
thumb|left|250px|Ruïne otterdokse tsjerke yn de Sjeksna fan it ûnder wetter strûpte eardere doarp Krochino
Yn de jierren 1930 en 1940 krigen sawol de Sjeksna as de Wolga by Rybinsk in daam boppe de mûning. Dat makke de rin fan de Sjeksna fan 395 km oant 139 km koarter. It wetter fan de rivier setten de greiden oan de kanten ûnder wetter en sa ûntstie de opslachmar fan Rybinsk. Yn Rybinsk streamt de Sjeksna ûnder de daam noch in lyts stikje fierder yn 'e oarspronklike rin om lang om let yn de Wolga út te mûnen.
De foar in part kanalisearre Sjeksna is in wichtige ferbining foar it skipfeartferkear tusken de Wolga en Sint-Petersburch oan de Finske Golf. De rivier is yn 'e regel fan novimber oant ein april beferzen.
De grutste stêd oan de Sjeksna is Tsjerepovets.
Wehe-den Hoorn
It doarp bestiet út twa dielen, Wehe, om de wierde hinne, en Den Hoorn by it kanaal de Hoarnsefeart.
Tsjerklik libben
thumb|left|220px|Prosesje fan Wehe-den Hoorn nei De Drôvige Mem fan Warfhuizen Wehe is fanâlds lykas as it grutste part fan it Hegelân meast protestantsk en dêr stiet ek de herfoarme tsjerke, dy't sûnt 1985 in kultureel sintrum is.
Den Hoorn is in katolike enklave en de âldste parochy fan dy kriten. Sy waard as skûltsjerke stichte troch de jonker fan de Lulemaboarch yn Warfhuizen, dy't wegere de reformaasje te folgjen. De Sint-Bonifatiustsjerke, de opfolger fan in ienfâldige tsjerke yn neoklassisistyske styl, datearret út 1926 en waard ûntwurpen troch Joseph Cuypers en syn soan Pierre Cuypers jr. yn ekspresjonistyske styl, dy't ynfloed sjen lit fan it wurk fan de arsjitekt Dom Bellot. Oars as de Willibrordusparochy fan Kloosterburen is de Hoarnster parochy in diasporaparochy: hast alle doarpen fan de Marne falle ûnder har jurisdiksje.
Starkenborgh
Justjes benoarden it doarp stie ea de boarch Borgweer of de Starkenborgh, it stee fan de aadlike famylje Tjarda van Starkenborgh Stachouwer. De eardere herfoarme tsjerke fan Wehe hat oantinkens oan dat laach, lykas wapenskylden en in grêfkelder. It Van Starkenborghkanaal is nei in lid fan dizze famylje neamd.
Sport en rekreaasje
De Europeeske kuierrûte E9, pleatslik North Sea Trail of Waad- en Wierdenpaad hjitten, rint troch it plak. De E9 rint - de kust by del - fan Portugal nei de Baltyske steaten.
Ko-katedraal
In ko-katedraal is in katedrale tsjerke, dy't de funksje fan biskopstsjerke dielt mei in katedraal op in oar plak binnen de grinzen fan itselde bisdom. De namme fan it bisdom draacht dan njonken de namme fan it plak fan de katedraal ek de namme fan it plak dêr't de ko-katedraal stiet.
List fan planetoïden 29401-29500
Dit is in list fan planetoïden 29401-29500.
Lutinepriis
De Lutinepriis is in Skylgerske kultuerpriis foar publikaasjes. Dat kinne histoaryske, sosjologyske, ekonomyske, taalkundige, biologyske of psycholo­gyske publikaasjes wêze.
Waard yn 1970 ynsteld troch de gemeenterie, yn it earstoan bedoeld om de twa jier út te rikken oan dejinge dy't publikaasjes yn dy perioade oer Skylge útwreide hat. De priis bedroech doe f 500,-, wylst de winner in kopy fan in goudstêf fan de Lutine krijt. In sjuery draacht de bekroande foar.
Yn 1970 krige C. Roggen út Amsterdam de Lutinepriis, yn 1973 Jo Smit út Hilfertsom en yn 1974 P. Dekker út Schipsluiden.
The Hole Truth
The Hole Truth is in komysk koart ferhaal fan it fantasysjenre, fan 'e hân fan 'e Amerikaanske skriuwster Lois McMaster Bujold. De titel is in wurdboarterij, fan hole ("gat") en whole ("hiel", "folslein"), mei deselde útspraak, want de w fan whole is stom. "The Hole Truth" klinkt dus as "The Whole Truth", wat "De Hiele Wierheid" betsjut. "The Hole Truth" soe oerset wurde kinne as "De Gatsgroulike Wierheid". It ferhaal giet oer in sinkgat dat op in dei yn it asfalt fan Milton Street ferskynt en almar grutter groeit en ferburgen djipten blykt te hawwen. The Hole Truth waard foar it earst publisearre yn it desimbernûmer fan 1986 fan it tydskrift The Twilight Zone Magazine. It ferhaal waard yn 1996 werpublisearre yn 'e bondel ferhalen en essays Dreamweaver's Dilemma, en jitris yn 2012 yn Proto Zoa, in ferhalebondel yn 'e foarm fan in e-boek.
Ynhâld
Oan 'e ein fan 'e winter, as it iis einlings en te'n lêsten fan 'e strjitten ferdwynt, wurdt dúdlik dat der yn Milton Street in gat yn it asfalt sit. It is in baas gat, en as Waldo Simpson der mei syn auto sûnder euvelmoed trochhinne riidt, kostet dat him de skokbrekkers oan syn beide foartsjillen. In pear wiken letter, as de temperatuer safierhinne opwaarme is dat men wer putsjes bûtendoar om 'e hûs hinne dwaan kin, komme ek oare buorlju om nei it grutte gat te sjen, lyk by Bill Pointer foar hûs. As Harold Krieger der in grouwe tûke yn stekt dy't by in winterstoarm fan in beam yn syn eftertún waaid is, ferdwynt it ding folslein yn it gat.
Om't je wol mei de auto fêst komme kinne te sitten as je mei in tsjil yn it gat ride, set Krieger der in folle jiskepûde op. Pointer wiist der lykwols op dat dy by nacht frijwol net te sjen wêze sil. Hy is bang dat immen de pûde stikken ride sil, mei as gefolch dat de strjitte by him foar hûs fol komme sil te lizzen mei stjonkend ôffal. Krieger moat him gelyk jaan, mar as er de jiskepûde wer fan it gat besiket te tillen, sit it ding fêst. Deroan te skuorren soarget der allinne mar foar dat de pûde iepen driget te brekken, en as Krieger it ding wer loslit, ferdwynt it yn it gat. Krieger en Pointer ornearje dat it in djip sinkgat wêze moat. Logyskerwize, sa riddenearret Krieger, moat der guod yn smiten wurde om it ticht te krijen.
It komt lykwols net safier, want aldergeloks begjint it gat út himsels wer te krimpen. Dat proses giet folle hurder as it groeien, en binnen in etmel is der eins suver neat fan oer. De bewenners fan Milton Street litte in sucht fan ferlichting slûpe. Mar dêr binne se te betiid mei, want in pear dagen letter komt it gat werom, hommels en yn folle grutte. Dan fljocht alle troep der wer út dy't der earder yn smiten is, oant Krieger syn jiskepûde en de tûke fan 'e beam oan ta. Dêrnei fljocht der oar spul út it gat, dingen dy't de bewenners fan Milton Street noch nea sjoen hawwe. Bill Pointer is de earste by wa't dan it besef trochkringt dat it gat gjin sinkgat is, mar in poarte nei in oare diminsje, en dat Milton Street no net inkeld it eigen ôffal weromkrigen hat, mar it ôffal fan oaren deropta.
Oersettings
The Hole Truth waard yn 2003 oerset yn it Russysk ûnder de titel Istina v Dyrje (alternative titel: Provaliťsja Nam na Etom Mjestje), troch T. Čerjezova.
Sytze Wierda
thumb|Sytze Wierda yn 1897 Sytze Wopkes Wierda (De Himrik, 28 febrewaris 1839 - Seepunt (Kaapstêd), 10 desimber 1911) wie in arsjitekt dy't in wichtige rol spile yn de iepenbiere arsjitektuer fan Súd-Afrika yn de lette 19e iuw en iere 20e iuw.
Wierda is yn 1862 mei Hermina (Hermke) Kamp troud. Sy krigen fjouwer dochters. Neidat er yn kwalifisearre arsjitekt wurden wie, kaam er yn 1866 by de Nederlânske Spoarwegen yn tsjinst. Hy wie belutsen by it ûntwerp fan it Amsterdamsk Sintraal stasjon en in oantal oare gebouwen. Yn Nederlân hat er ek in grut tal tsjerken ûntwurpen. It is net hielendal dúdlik wêrom't er dizze baan opjoech en emigrearre.
Yn 1887 waard er oansteld as steatsyngenieur en arsjitekt fan de Súdafrikaanske Republyk nei't er dêr yn novimber 1887 oankaam wie. Hy ferfong Klaas van Rijsse dy't dy post tydlik ferfolde.
Wierda ûntwurp syn gebouwen yn de Frânske, Italiaanske en Flaamsk-Nederlânske Neo-Renêssânse styl dêr't doe in soad fraach nei wie. Nei de Twadde Boere-oarloch begûn er mei C.F. Obermeyer in eigen praktyk. 'n Pear jier letter ferhuze er nei Kaapstêd. Sytze Wierda is yn 1911 yn it hûs fan syn skoansoan, C.J.G. van Hoogstraten, yn Seepunt (Kaapstêd) stoarn. It Wierdapark yn de stêd Centurion (foar 1994: Verwoerdburg) by Pretoria is nei Sytze Wierda ferneamd.
Toulûken op de Olympyske Simmerspullen 1904
250px|thumb|right|Toulûke op de Spullen fan Saint Louis 1904 De Olympyske Simmerspullen 1904, ek wol de IIIe Olympiade neamd waarden yn 1904 yn Saint Louis, de Feriene Steaten hâlden. It toulûken waard hâlden op it Francis Field.
Francis Field
It Francis Field waard boud yn 1904 as ûnderdiel fan de wrâldtentoanstelling en wie it haadstadion fan de Olympyske Simmerspullen 1904. En it hie plak foar 19.000 taskôgers. Yn 1984 is it oantal sitplakken foar taskôgers werom brocht nei 4.000.
Tsiiskrûdegroukopke
It tsiiskrûdegroukopke (Carcharodus alceae) is in soarte yn it skaai fan de Carharodus.
Foarkommen
De flinter hâldt fan gêrzige rûchten op waarme skeanten. Nei 1951 is dizze flinter net wer yn Nederlân sjoen. De flinter komt nog wol foar yn Eifel en de Ardinnen. De flinter fertoant swerfgedrach.
Op de reade list stiet de flinter as ferdwûn.
Fleantiid
De flinter fljocht fan heal april ôf oant ein juny. Fan ein juny oant heal augustus en soms ein augustus oant heal septimber. Fljocht yn twa en soms yn trije generaasjes.
Flinter
De wjuklingte is likernôch 14mm. De boppekant fan de foar- en efterwjuk hat donkere en ljochte kamûflaazjetekens. De efterrâne fan de efterwjuk liket kartele. De ûnderkant fan de efterwjuk is grieneftich mei wite plakken.
De rûp
De rûp oerwinteret as in healwaaks rûp. De rûp ferpopket him yn it foarjier.
Skiednis
De skiednis is it gehiel fan al wat bard is yn fral it ferline fan de minsk, en de stúdzje dêrfan.
Fjilden
Skiednis wurdt beskôge as in tûke fan sosjale wittenskip, om't it aksint fan de stúdzje leit op de minsklike skiednis. Lykwols, om't it grutste part fan de totale skiednis net-minsklik is, omfiemet it ek fjilden besibbe oan tûken fan wittenskippen bûten de Sosjale Wittenskip.
Fjilden fan stúdzje binnen de skiednis omfieme ûnder oaren:
Mêd
Foar de stúdzje fan yn it bysûnder de skiednis fan it minskdom wurdt de tiid ferparte yn wurkbere stikken. Hjirfoar binne ferskate kriteariums, dy't ek noch wer kombinearre wurde kinne: gronology, kultuer, lokaasje en ûnderwerp. In foarbyld fan in skiedkundich mêd is dan: "de Argentynske arbeidersbeweging yn in tiidrek fan transysje, 1930 - 1945".
Sjoch ek
20 px Tema:Skiednis – Oersjoch fan Wikipedy siden oer skiednis
Aed Levwerd Pommeranten Priis
De Pommeranten Priis (offisjeel Pommeranten Pries) is in priis fan histoaryske feriening Aed Levwerd foar persoanen en ynstellingen dy't yn Ljouwert in wichtige rolle spile hawwe op kultureel of histoarysk mêd. De priis bestiet út in gouden Pommeranten spjelde mei de gevelstien fan Aed Levwerd en in oarkonde. De gouden spjeld is ûntwurpen en makke troch de Ljouwerter goud- en sulversmid Theo van Halsema.
De Pommeranten Pries waard útrikt oan:
Franjumbuorren
Franjumbuorren (Nederlânsk: Franjeburen) is in buorskip fan Marsum yn de gemeente De Waadhoeke. De namme komt ek foar as Franjumburen, Franjumerburen, Franghum, Frange goet, Fraennemanya land.
Op dit stee lei eartiids de no ôfgroeven terp Franjum. Foar 1270 wie dêr in kleaster fan de Benediktiner Susters. De susters gienen nei Baaium en Kleaster Lidlum by gebrek oan lieding. It erfgoed ferfoel oan Lidlum.
Franjumbuorren is it berteplak fan Doede Veeman (1943).
Lytse heideflinter
De lytse Heideflinter (Hipparchia statilinus) is in soarte yn it skaai fan de Hipparchia.
Foarkommen
De flinter komt allinnich nog foar op de Feluwe. De flinter hâldt fan pioniersfegetaasje en drûge heide. It is in honkfêste soarte.
Op dereade list stiet de flinter as slim bedrige.
Fleantiid
De flinter fleant fan heal juny ôf oant heal septimber. Fleant altyd yn 1 generaasje.
De Flinter
De wjuklingte is likernôch 21 oant 25 mm. De boppekant fan de foarwjuk is swartgriis oant donkerbrún sûnder oranje tekening. De ûnderkant fan de foarwjuk is brún mei eachplakken.
De rûp
De rûpen groeien tige traach. De lytse rûpen komme al yn septimber/ oktober út mar begjinne pas mei groeien yn it folgjende foarjier.
De rûp ferskillende soarten gers lykas skieppegers en bjint.
Sieuwert Bruins Slot
thumb|Sieuwert Bruins Slot (1968) thumb|Sieuwert Bruins Slot (1960) Jan Albertus Hendrik Johan Sieuwert Bruins Slot (Drachten, 8 jannewaris 1906 - Haarlim, 4 april 1972) wie in Anti-Revolúsjonêr politikus, parlemintslid, yn Nederlânske fersetsstrider yn de Twadde Wrâldoarloch en haadredakteur fan it deiblêd Trouw.
Jeugd en oplieding
De grifformearde Bruins Slot, soan fan Albertus Bruins Slot dy't boargemaster fan Skiermûntseach en fan Smellingerlân wie, en Antje Hoogeboom, gie yn 1918 nei it kristlik Marnix Gymnasium yn Rotterdam wêr't hy yn 1924 eineksamen die en studearre dêrnei fan 1924 oant 1928 rjochten oan de Frije Universiteit fan Amsterdam wêr't hy op 13 maart 1931 promovearre ta doktor yn de rjochtsgeleardheid op in proefskrift oer Groen van Prinsterer.
Nei de oarloch
Nei de befrijing waard hy haadredakteur fan it deiblêd Trouw, wat hy oant 1971 bliuwe soe. Yn dat jier waard hy ek oansocht foar de posysje fan Minister fan Bûtenlânske Saken, wat hy wegere. Op 4 juny 1946 waard hy wol lid fan de Twadde Keamer foar de ARP, dêr't hy op 3 oktober 1956 de fraksjefoarsitter fan waard. Teffens wie hy fan 10 septimber 1952 oant 22 febrewaris 1955 lid fan de Mienskiplike Gearkomst fan de Europeeske Mienskip foar Koalen en Stiel (de foarrinner fan de Europeeske Uny). Yn it parlemint wie hy bûten fraksjefoarsitter en wurdfierder bûtenlân nammens de ARP en in grut foarstanner fan Europeeske gearwurking. Hy hold him ek dwaande mei definsje, binnenlânske saken, ûnderwiis en omropsaken. Hy wie in haadrolspiler yn de "boukrisis" oer de wenningbouproduksje yn 1960 en kaam dêrby mei syn fraksje rjocht foaroer de eigen bewâldslju Van Aartsen en Zijlstra te stean. Op 4 april 1962 ferklearre hy yn in politike draai fan de ARP yn de Twadde Keamer dat by de saak Nij-Guinea neist behertiging fan de belangen fan de Papoea's oerienstimming mei Yndoneezje doelstelling wêze moast. Hjirmei waard ôfwykt fan de eardere line dy't útgie fan it selsbeskikkingsrjocht fan de Papoea's. Troch dizze twa kwestjes ynein en út de graasje rekke fan syn partij lei hy op 16 maaie 1963 syn fraksjefoarsitterskip del en in skoftke letter, op 5 juny 1963 luts hy him werom út de polityk en kaam wer alle dagen op syn kantoar by Trouw, dêr't hy haadredakteur fan bleaun wie yn syn politike karriêre. Hy ferliet Trouw yn 1971 en stoar yn 1972.
Fierdere personalia
Bruins Slot waard op 29 april 1957 beneamd ta Ridder yn de Oarder fan de Nederlânske Liuw. Hy wie troud op 29 juny 1933 mei Cornelie Catherine Hermance Rutgers dêr't er twa soannen mei krige. Rutgers ferstoar op 20 novimber 1947. Op 25 maart 1953 troude er mei Wilhelmina Chardon mei wa't hy ien soan krige. Bruins Slot is de skoansoan fan âld-minister V. H. Rutgers en de skoanheit fan it CDA âld-Twadde Keamerlid Jan Nico Scholten dy't troude mei dochter Anneke Bruins Slot (juriste en teologe).
Hendrikus Franciscus Josephus van Schenk van Nijdeggen
Hendrikus Franciscus Josephus van Schenk van Nijdeggen (Nymwegen, 12 oktober 1758 - It Oranjewâld, 15 febrewaris 1827) wie grytman fan Aenjewier en lid fan de Steaten fan Fryslân (1816-1826) foar Himmelumer Aldeferd en Noardwâlde.
Hy troude yn Nimwegen op 20 desimber 1789 mei Tinconia Martha Andringa Lycklama à Nijeholt fan Ljouwert, in dochter fan de grytman fan Utingeradiel.
Aarlen
200px|left|thumb|Gemeente Aarlen yn Lúksemboarch Sint-Donatustsjerke (17e iuw)|thumb|250px Aarlen (Frânsk en offisjeel: Arlon, Lúksemboarchsk: Arel, Waalsk: Årlon) is de haadstêd fan de Belgyske provinsje Lúksemboarch (Luxembourg). Gemeente Aarlen hat neistenby 29.000 ynwenners (2014).
Polityk
Boargemasters fan Aarlen wiene:
Bestjoer 2013-2018
It bestjoer fan Aarlen bestiet út in koälysje fan cdH en PS.
Napoleon Bonaparte
right|250px|Napoleon Bonaparte Napoleon Bonaparte (15 augustus 1769 – 5 maaie 1821) wie in generaal fan de Frânske Revolúsje en wie de liedsman fan Frankryk as Earste Konsul fan de Frânske Republyk fan 11 novimber 1799 oant en mei 18 maaie 1804 en dêrnei as Keizer fan de Frânsen en Kening fan Itaalje ûnder de namme Napoleon I fan 18 maaie 1804 oant 6 april 1814, en noch in kear fan 20 maart oant 22 juny yn 1815. Napoleon wurdt beskôge as in militêr sjeny, en is ferneamd fan it lieden fan in grut tal súksesfolle kampanjes, hoewol't der ek in pear spektakulêre mislearrings tusken sieten.