cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Queenslân
Bestjoer
Queenslân is de iennichste Australyske steat mei in ienkeamerich steatsparlemint. It hegerhûs fan 'e steat is nammentlik yn 1922 ôfskaft. It oerbleaune legerhûs is de Wetjaande Gearkomste (Legislative Assembly), dy't 89 sitten telt. De parlemintsleden fertsjintwurdigje har eigen kiesdistrikt (constituency), dêr't se by de ferkiezings op persoanlike titel de mearderheid fan 'e stimmen helle hawwe (krekt itselde systeem as yn Grut-Brittanje).
Yn it federale Australyske parlemint yn Canberra wurdt Queenslân yn 'e Senaat fertsjintwurdige troch 12 fan 76 sitten (15,8%), en yn it Hûs fan Offurdigen troch 30 fan 150 sitten (20%).
Ekonomy
De ekonomy fan Queenslân draait fierhinne op 'e mynbou en it toerisme. Op it mêd fan 'e mynbou wurdt der yn 'e steat û.m. bauksyt, stienkoal, sulver, lead, sink, goud en koper út 'e grûn helle. Fan 'e mynbou is in grut diel fan 'e Queenslânske yndustry ôfhinklik, mei't bygelyks it bauksyt ferwurke wurt ta aluminium, ear't it eksportearre wurdt. Op it plattelân fan 'e steat, de outback, sa't men yn Austraalje seit, is de lânbou noch altyd tige wichtich. Dêrby giet it yn it suden fral om feehâlderij, fan skiep en kij, wylst yn it sintrale diel en it noarden bananen, ananassen, pinda's, fruit en grienten, sûkerreid en katoen ferboud wurdt.
Oangeande de tsjinstesektor moat men yn Queenslân benammen tinke yn termen fan toerisme en de dêrmei nau ferbûne detailhannel. De toeristyske brâns bringt yn 'e steat elts jier Au$4 miljard yn 't laadsje, wat delkomt op 4,5% fan it Queenslânske bruto steatsprodukt. De wichtichste toeristyske bestimmings binne de saneamde Goudkust (in surferswalhalla en Austraaljes "ferdivedaasjeparkhaadstêd"), it Grutte Barriêrerif, it tropyske noarden, de steatshaadstêd Brisbane, Cairns (dat de poarte ta it Grutte Barriêrerif foarmet), it eilân Fraser, en ferskate strânbestimmings oan 'e eastkust.
Demografy
Doe't nei de Twadde Wrâldoarloch airconditioning beskikber waard foar gewoane huzen, late dat yn súdeastlik Queenslân ta in wiere befolkingseksploazje troch migraasje dêrhinne út oare dielen fan Austraalje wei. Neffens gegevens út 2012 hie Queenslân doe 5.027.889 ynwenners, mei in befolkingstichtens fan 2,9 minsken de km². Neffens gegevens út 2004 wenne fan 'e steatsbefolking doe 45,7% yn 'e haadstêd Brisbane. Oant 2008 hie Queenslân desennialang de fluchst groeiende befolking fan alle Australyske gewesten.
Neffens gegevens fan 'e folkstelling fan 2011 bestiet tsjin 'e 60% fan 'e Queenslânske befolking út kristenen, mei as grutste groepen de roomsen (23,8%), de anglikanen (18,9%), de feriene protestantske Uniting Church in Australia (8,4%) en de presbyterianen en kalvinisten (3,5%). Ateïsten en agnosten makken 22,1% fan 'e befolking út, wylst alle oare kristlike denominaasjes en net-kristlike godstsjinsten mei-inoar 25,3% foarme.
Klimaat
Der binne fiif klimaatsônes yn Queenslân: it tropyske noarden; de súdeastlike kuststripe, mei waarme wiete simmers en mylde drûge winters; de midden en it westen, mei hjitte drûge simmers en mylde drûge winters; it ynlânske súdwesten, mei hjitte drûge simmers en koele drûge winters; en de súdeastlike bergen, mei waarme wiete simmers en kâlde drûge winters. Oer it algemien kin lykwols steld wurde dat men yn Queenslân twa jiertiden hat: in "winter" mei waarme temperatueren en minimale delslach, en in neare simmer, mei hjitte temperatueren en mear delslach as winterdeis. Dêrby kriget it ynlânske, woastinige súdwesten de minste rein, en it tropyske noarden mei de moesson de measte.
Snie falt mei ienige regelmaat yn 'e bergen oan 'e súdlike grins mei Nij-Súd-Wales, mar op oare plakken mar komselden. Rekôrtemperatueren yn Queenslân wiene 49,5 °C op 24 desimber 1972 te Birdsville, en –10,6 °C op 23 juny 1961 yn Stanthorpe. De steat leit yn in gebiet dat gauris troffen wurdt troch natoerrampen. Sa is it yn 'e lêste tsien jier noch besocht troch de sykloanen Larry, Yasi en Ita. Drûchten, boskbrannen en tornado's komme ek geregeldwei foar, en yn 2011 hie it súdeasten fan Queenslân moannenlang te kampen mei de swierste oerstreamings út 'e skiednis fan 'e steat.
Dom fan Bamberg
De twadde dom
Nei in grutte brân yn 1185 waard úteinset mei nijbou op itselde plak. It begjin dêrfan sil om 1190-1200 hinne lein ha. De bou fan de hjoeddeiske letromaanske katedraal fûn mei koarte ûnderbrekkingen plak ûnder trije biskoppen fan it grevenhûs fan Andechs: Otto V fan Andechs-Meranien (biskop fan 1177 oant 1196), Eckbert fan Andechs-Meranien) (biskop fan 1203 oant 1237) en Poppo fan Andechs-Meranien (biskop fan 1237 oant 1242). De twadde gruttere domtsjerke waard op 6 maaie 1237 plechtich ynwijd.
De ôfbraak en de bou waarden sa organisearre, dat der jimmeroan plak wie foar it fieren fan de earetsjinst. Begûn waard mei de sloop fan it eastlike diel en it frijkommende materiaal waard op 'e nij brûkt by de bou. Sûnt de foltôging yn de 13e iuw hat der oan de arsjitektuer fan dom, yn tsjinstelling ta it ynterieur, gjin grutte feroaring mear plakfûn.
De santjinde iuw brocht de barok yn de tsjerke. Earst waard it hiele ynterieur oerskildere wêrmei't de midsiuwske fresko's ferlern gyngen. Ek de brânskildere ramen waarden ferfongen troch ramen mei helder glês. Nei de Tritichjierrige Kriich folge in twadde faze fan barokkisearring. It doksaal waard ôfbrutsen en hast alle 30 alters yn barokke styl feroare. Fan it barokke ynterieur bleau allinnich it fergulde krúsalter fan de Flaamke keunstner Justus Glesker yn westlike koer bewarre. Dizze krusigingsgroep stie oarspronklik by it keizersgrêf. Yn 1837 waard de byldegroep tidens de suvering fan de tsjerke fan net-romaanske stylynfloeden ferkocht, mar yn 1917 út partikulier besit werom kocht.
Yn de jierren 1830 woe de Beierske kening Loadewyk I de domtsjerke wer yn de oarspronklike romaanske styl werom bringe. Under lieding fan de renomearre arsjitekt Friedrich von Gärtner waarden stylfrjemde eleminten út de tsjerke ferwidere. De renovaasje begûn op 30 maaie 1829. De kleurryke muorren, ferwulft, kapitelen en bylden waarden wosken en skansearre dielen reparearre. Op 25 augustus 1837, de jierdei fan kening Loadewyk I, wie de feestlike wijing fan de tsjerke. De keninklike famylje sels wie net oanwêzich, want de kening hy syn ynteresse al yn de Bamberger domtsjerke ferlern en ferlein nei de ferbouwing fan de dom fan Speyer. De suvering wie kontroversjeel en de domdekaan Friedrich Brenner beskreau it nije ynterieur as "gar zu kalt, frostig, einförmig und der Pracht des katholischen Gottesdienstes zu wenig entsprechend" (oersetting: fierstente kâld, yslik, ienfoarmich en net oerienstimmend mei de preal fan de katolike liturgy).
Nije feroarings brochten it Twadde Fatikaansk Konsily. It westlike middenskip op 'e nij ynrjochte sa't der romte ûntstie foar in nij folsalter.
Eastlike tuorren
Yn de beide eastlike tuorren hingje meiïnoar tsien klokken. De twa saneamde keizersklokken hingje yn de noardeastlike toer; de oare acht klokken binne yn de súdeastlike toer ûnderbrocht.
Westlike tuorren
De westlike tuorren toane in soad oerienkomsten mei dy fan de goatyske Notre-Dame yn it Frânske Laon. En krekt as oan de tuorren fan Laon binne hjir op de hoeken fan de tuorren nei bûten sjende Domkühe, al binne it hjir gjin kij mar ezels. It is in erkenning fan de bydrage dy dizze ezels levere ha oan de bou fan de katedraal mei it transport fan boumaterjaal. Hja lutsen de stienen mei katrollen nei boppe, rûnen yn it dakstuolte yn rêden en sleepten de tonnen mei mortel omheech. De orizjinele bylden steane tsjintwurdich yn it Diözesanmuseum opsteld.
Portalen
De Adamspforte yn de súdeastlike toer wie ea de haadyngong fan de dom en wie tegearre mei de saneamde Gittertür oan de oare ein fan dom de deistige tagong. It is ek it âldste portaal en waard pas nei de foltôging fan de oanbuorjende Gnadenpforte fersierd.
Yn 1937 binne de orizjinele bylden ferhûze nei it Diözesanmuseum. Oan de linker kant steane: Oan de rjochter kant steane:
De Gnaden- of Marienpforte yn de noardeastike toer mei de ryk fersierde kapitelen yn de profilearing waard allinnich brûkt op bysûndere feestdagen foar prosesjes of by oare spesjale gelegenheden, lykas de yntree fan in nij keazen biskop yn de domtsjerke. It bôgefjild fan it portaal toant oan wjerskanten fan in troanende Marije mei it bern Jezus: de ridder Joaris, de apostel Petrus (links) en it hillige keizerpear Hindrik en Kunigunde (rjochts).
Ferware sânstiennen bylden fan liuwen steane foar de Adams- en Gnadenpforte. Tusken dy beide liuwen waard ea rjocht sprutsen.
It saneamde Fürstenportal yn de noardlike muorre fan it skip waard allinnich by grutte prosesjes iepene of by it binnendragen fan in ferstoarne biskop. It timpaan toant it Kristus' oardiel. Lofts fan de rjochtsprekkende Kristus wurde ferloste sielen útbylde en lofts oan in keatling de ferdomme sielen, dy't troch in neakene duvel meitôge wurde. Opfallende figueren tusken de ferdommen binne in persoan mei in sek mei jild, in kening en ek in biskop. Oan de fuotten fan Kristus knibbelje Marije en Jehannes de Doper. Tusken harren twa lytse figueren dy't út it grêf opstean. Heech oan elke kant fan it portaal binne de bylden fan Ecclesia (links) en Synagoge (rjochts) oanbrocht. De bylden symbolisearje de ferhâlding fan it Kristendom as it Nije Bûn ta it Joadendom as it Alde Bûn. Ecclesia (Latyn foar tsjerke) draacht in kroan en oarspronklik in krús en in tsjelk, wylst Synagoge in blyndoek, de tafels fan de Wet en in brutsen stêf draacht. De orizjinele bylden binne sûnt de jierren 1930 yn de tsjerke te sjen.
Ek de apostels, dy't op de skouders fan de âldtestamentyske profeten steane, ferwize nei it joadendom, lykas ek de saneamde Augenausstecher ûnder it byld fan Synagoge, in duvel dy't fan boppe in joad blyn makket.
Om ferwaring tsjin te gean wurdt it Fürstenportaal yn de wintermoannen mei in houten beklaaiing ôfdutsen. It kin dan net besjoen wurde.
In fjirde portaal is te finen yn de noardlike muorre fan it dwersskip. Dizze Veitspforte is it meast ienfâldige portaal fan de tsjerke.
Eastlike krypte
Yn de krypte ûnder it eastlike koer lizze de grêven van biskop Gunther fan Bamberg en kening Konrad III, dy't yn 1152 yn Bamberg ûnderweis nei Rome ferstoar. It is it âldste diel fan de domtsjerke. Ek stiet hjir in fontein, dy't tsjintwurdich noch foar de doop brûkt wurdt. De boarne fan it wetter wie nei alle gedachten al foar de bou fan de dom oanwêzich en waard yn de krypte yntegrearre. De krypte waard as trijeskepige ûndertsjerke oanlein en hat in lingte fan 27 meter. By opgravings foar it heechkoer yn 1969 waard in romte fûn, dy't ea de eastlike krypte fan de foargongertsjerke wie en dy't nei de bou fan de hjoeddeiske krypte mei pún fold waard.
Eastlike koer (Joriskoer)
It eastlike koer is yn romaanske styl boud. It kontroversjele koepelfresko yn it koar waard yn 1928 troch Karl Caspar oanbrocht. It toant Kristus as Wrâldrjochter yn in mandorla. Lofts en rjochts binne de symboalen fan de fjouwer evangelisten te sjen. It Latynske skrift EGO SVM A ET Ω PRINCIPIVM ET FINIS QVI EST ET QVI ERAT ET QVI VENTVRVS EST OMNIPOTENS ûnder it fresko betsjut: "Ik bin de alfa en de omega, it begjin en de ein, dy't is en dy't wie en dy't komme sil, de Almachtige" (Iepenbiering 1:8).
It koarstuolte yn it eastlik koer waard fernijd, mar it út de 14e iuw stammende houtsnijwurk waard dêrby op 'e nij ferarbeide.
Westlike koer (Petruskoer)
Yn it westlike koer stiet it haadalter. Ek it pausgrêf fan paus Clemens en de kathedra (biskopssit) binne hjir te finen.
It iennige pauslik grêf noardlik fan de Alpen stiet achter de kathedra en is hast net te sjen. De pauslike sarkofaach fan Italjaansk moarmer is mei reliëfs fersierd en soe samar foar in keunstwurk út de 20e iuw holden wurde kinne, lykwols stamme se út it midden fan de 13e iuw. De plaat dy't it grêf ôfdekt is 17e iuwsk. Yn de Twadde Wrâldkriich waard it grêf yn 1942 op 'e nij iepene en foar de wissichheid op in feilich plak earne oars bewarre. Yn 1947 waarden allinnich de oerbliuwsels fan de paus wer yn de domtsjerke byset, de paraminten en oare fynsten yn it grêf waarden restaurearre en wurde sûnt yn it Diözesanmuseum útstald.
De yn 1899 makke kathedra fan de Bamberger dom is in neoromaansk keunswurk.
It westlike iken koerstuolte mei 66 sitten waard om 1380 hinne boud. Der binne oanwizings dat it yn 1541 ferbaarnde koerstuolte fan de Fitusdom yn Praach model stien hat foar it Bamberger koerstuolte. De goatyske bouwize fan it westlike koer ferwurdet religieuze symbolyk: de pylders steane foar de dragers fan it leauwen, de apostels en profeten, wylst Kristus de slútstien is, dy't de iene muorre mei de oare ferbynt.
Middenskip
It middenskip ferbynt mei in tredde fan de totale lingte it eastlike koer mei it westklike koer. Bysûnder belang krige dit diel fan de tsjerke doe't de grêven fan de hillich ferklearre stifters Hindrik en Kunigunde it mulpunt fan ferearing waarden. Dat bleau sa oant de barokke tiid, doe't it keizersgrêf in plak krige by it eastlike koer.
It keizersgrêf waard yn de jierren 1499-1513 yn de wurkplaats fan Tilman Riemenschneider makke. De moarmeren tombe fan Hindrik en Kunigunde toant op de sydkanten leginden út it libben fan it keizerlike pear.
Jan Thomassen à Thuessink van der Hoop
thumb|Jan van der Hoop yn 1925 Abraham Nicolaas Jan Thomassen à Thuessink van der Hoop (Arnhim, 9 maart 1893 – De Haach, 2 febrewaris 1969), bekend as Jan van der Hoop, wie in Nederlânsk KLM-fleander, geograaf, etnograaf en histoarikus.
Dom fan Bamberg
Sydskippen
De beide sydskippen hawwe rûnbogeramen en jouwe troch de hege arkaden it ljocht oan it middenskip troch. Eins soargje de sydskippen allinnich foar de tagong en de trochgong nei de beide koeren en it middenskip, benammen ek troch't de Adamspforte en de Gnadenpforte fuort oanslute op de lange gongen fan de sydskippen.
Oan de kant fan de Gnadenpforte is op de grins fan it koer en it sydskip in rige bylden fan apostelen en profeten te sjen. Ek binne hjir in byld fan Marije en de ferneamde Lachende Engel (laitsjende ingel) te sjen.
Jan Thomassen à Thuessink van der Hoop
Biografy
A.N.J. Thomassen à Thuessink van der Hoop, in telch út it laach Thomassen à Thuessink van der Hoop, waard berne as soan fan de antyrevolúsjonêre politikus Gijsbert Hendrik Thomassen à Thuessink van der Hoop (1847-1894), dy't weirekke doe't er ien jier wie, en jkfr. Sara Maria Johanna van de Poll (1864-1942).
thumb|Thomassen à Thussink (rjochts) en George Koppen Hy waard fleander by de Loftfeartôfdieling Soesterberg en kaam yn 1922 yn tsjinst fan de KLM. Hy fleach yn 1924, mei earste luitenant-fleander Hendrik van Weerden Poelman en boardwurktúchkundige Pieter van den Broeke, mei in Fokker F.VII H-NACC fan Schiphol nei Batavia. Dy earste flecht nei Nederlânsk-Ynje, dy't fan 1 oktober oant 24 novimber 1924 duorre, makke him lanlik ferneamd. Hy waard Offisier yn de Oarder fan Oranje-Nassau en krige de Earemedalje yn sulver foar Voortvarendheid en Vernuft fan de Hûsoarder fan Oranje. Der is yn Grins, De Bosk en Beverwijk in Van der Hoopstraat nei him ferneamd en syn ôfbyld stie yn 1928 op in loftpostsegel fan 75 sinten.
Dom fan Bamberg
Sydskippen
Om't it súdlike sydskip tagong joech ta û.o. it dormitorium fan it kapittelhûs en de krúsgong, wie it dêr foarhinne fakentiden in drokte fan komsa. Om dy reden hawwe der yn it sydskip nea alters opsteld stien. It súdlike sydskip wie dan ek ôfsletten troch izeren hekken mei trochgongen foar it eastlike en westlike koer.
Jan Thomassen à Thuessink van der Hoop
Biografy
Yn 1925 publisearre er in boek oer syn flecht. Itselde jier gie er by de KLM wie om geografy te studearjen oan de Amsterdamske VU en letter yn Utert, mei de byfakken etnografy en prehistoarje. Yn 1930 slagge er cum laude. Dêrnei die er ûndersyk yn Nederlânsk-Ynje en yn 1932 promovearre er yn Utert mei it proefskrift Megalithische oudheden in Zuid-Sumatra.
Dom fan Bamberg
Museum
Oan de kleastergong fan de dom is sûnt 1966 yn de romte fan it kapittelhûs it Diözesanmuseum fêstige. Yn it museum wurdt de tsjerkeskat útstald.
Jan Thomassen à Thuessink van der Hoop
Biografy
Fan 1933-1950 wenne en arbeide Van der Hoop in Batavia as wittenskiplik amtner, histoarysk ûndersiker en konservator fan it Museum Oud-Batavia. As telch út in begoedich skaai hie er genôch oan in beskieden traktemint en dochs riant wenje yn Meester Cornelis, letter yn Menteng. Fanwege it regear die er ûndersyk nei it krekte plak fan it grêf fan Jan Pieterszoon Coen. Hy publisearre tal fan wittenskiplike artikelen en in boek oer Ynjeske siermotiven en wurke mei oan de Geschiedenis van Nederlandsch Indië (5 dielen).
In part fan de Japanske besetting fan Nederlânsk-Ynje siet er yn in ynternearringskamp. Nei de stichting fan de Republyk Yndoneezje yn 1950, festige er him yn De Haach en fan 1954 ôf oan wenne er yn Voorburg. Fêst wurk hie er net mear, mar wol bestjoersfunksjes mei ynfloed, lykas foarsitter fan it Keninklik Ynstitút foar Taal-, Lân- en Folkekunde, dêr't er letter earelid fan waard. Teffens wie er lid fan de Maatskippij fan de Nederlânske Letterkunde.
Dom fan Bamberg
Museum
Ornat von Papst Clemens II. Grabtuch des Bischofs Gunther aus der Zeit zwischen 1050 und 1060 goldgestickte Mäntel von Kaiser Heinrich und Kaiserin Kunigunde Ostensorien (Schaugeräte mit Reliquien)
Wite beweging
De wite beweging wie in militêre en politike bondeling fan krêften en groepen, dy't him yn de Russyske Boargerkriich fan 1919 oant de oerwinning fan de bolsjewiken yn 1922/1923 fersette tsjin de kommunistyske bolsjewiken, ek wol "readen" neamd. Yn 'e regel wurde se koartwei mei witen oantsjutten. De assosjaasje mei de kleur wyt ûntstie om't wyt sûnt de Frânske Revolúsje fan 1789 ynternasjonaal assosjearre wurdt mei it monargisme.
De militêre tûke hiet it Wite Leger. Nei 1923 bleau it Wite Leger op folle lytsere skaal oant likernôch de Twadde Wrâldkriich noch aktyf yn en bûten de Russyske grinzen fan Sibearje.
Nei't de witen militêr ferslein wiene bleaune der ferskillende lytse fraksjes fan de beweging oer, wêrfan't guon net in soad stipe hiene. Bliuwend wie de gruttere wite emigrantenmienskip, dy't it úthold oant de fal fan it kommunisme troch de East-Europeeske revolúsjes fan 1989 en de dêr op folgjende ûntbining fan de Sovjet-Uny yn de jierren 1990-1991. De ferballe anty-kommunistyske mienskip wie te ferdielen fan liberalen en konservativen, wêrfan't guon noch altiten hopen op it herstel fan de Romanov-dynasty.
Tsjippewa's fan Rama Earste Naasje
De Tsjippewa's fan Rama Earste Naasje (Ingelsk: Chippewa's of Rama First Nation; Odjibwe: M'njikaning of Mnjikaning) is in Yndiaanske stamme-organisaasje yn Kanada, mei eigen reservaten yn it suden fan 'e provinsje Ontario. De Tsjippewa's fan Rama binne etnyske Odjibwe, en neamden har yn it ferline in skoft de M'njikaning Earste Naasje ('earste naasje' is in typysk Kanadeeske oantsjutting foar in Yndianestamme of -troep), oant de leden fan 'e stamme by in referindum besleaten om 'e âlde Ingelske namme wer oan te nimmen. It haadkertier fan 'e stamme is fêstige yn Rama.
Geografy
De Tsjippewa's fan Rama Earste Naasje is sitewearre yn súdlik Ontario, likernôch 110 km rjocht benoarden fan Toronto, yn Simcoe County, eastlik fan 'e súdpunt fan 'e Georgiaanske Baai, dy't ûnderdiel útmakket fan 'e Hueronmar (ien fan 'e Grutte Marren). De stamme is fêstige yn it plattelânsdistrikt Ramara, mar stiet dêr bestjoerlik los fan. De lânseigen namme M'njikaning of Mnjikaning (of mei stim Minjikaning), betsjut "by it stek", en ferwiist nei de Mnjikaning Fish Weirs, in 5.300 jier âlde tradisjonele fûke (yn 'e foarm fan in stek) dy't yn 'e smelle ferbining tusken de grutte Simcoe-mar en de lytsere Couchiching-mar stiet.
Reservaat
De Tsjippewa's fan Rama Earste Naasje hat 951 ha oan reservaatlân, ferdield oer acht ûnderskate perselen. Fierwei it grutst en it wichtichst is it Mnjikaning Reservaat 32, dat in oerflak fan 908,4 ha hat en 6 km noardeastlik fan 'e stêd Orillia leit. De restearjende 42,6 ha is ferdield oer de oare sân perselen. Dêrûnder binne it ûnbewenne Chippewa Island Reservaat, dat de Tsjippewa's fan Rama Earste Naasje dielt mei twa oare Odjibwe-stammen (de Beausoleil Earste Naasje en de Tsjippewa's fan Georgina Island Earste Naasje), en it krektlyk ûnbewenne Indian River Reservaat dat de Tsjippewa's fan Rama Earste Naasje dielt mei de Wahta Mohôks. It haadkertier fan 'e stamme is fêstige yn Rama, dat yn it Mnjikaning Reservaat 32 leit. Dêr runt de Tsjippewa's fan Rama Earste Naasje in eigen kasino, it Casino Rama and Entertainment Complex, dat in oerflak fan 18.100 m² hat.
Demografy
De leden fan 'e Tsjippewa's fan Rama Earste Naasje besteane út etnyske Odjibwe (Ojibwe), ek wol Tsjippewa (Chippewa) neamd, in Algonkwynsktalich folk dat de talrykste Yndiaanske groep is yn 'e krite fan 'e Grutte Marren fan Kanada en de Feriene Steaten. Neffens gegevens út 2011 hie de Tsjippewa's fan Rama Earste Naasje doe 1.500 leden, wêrfan't likernôch 700 yn it eigen reservaat wenje, wylst 800 derbûten libje. Datselde jiers hie it reservaat 870 ynwenners, wêrfan't 80,5% út leden fan 'e stamme bestie. De rest waard opmakke troch blanken en oare Yndianen.
Skiednis
Oarspronklik foarmen de Tsjippewa's fan Rama ien Odjibwe-troep mei de mienskippen dy't no bekendsteane as de Beausoleil Earste Naasje en de Tsjippewa's fan Georgina Island Earste Naasje. Fan 1818 oant 1844 waard de troep laat troch it opperhaad Gielholle of Musquakie. Doe't de earste blanke kolonisten har yn 'e krite nei wenjen setten, holpen de pleatslike Odjibwe harren om har oan te passen oan it winterdeis strange klimaat en troch harren medisinen te bringen dy't makke wiene fan yn it wyld libjende planten. Yn 1830 waard de Yndianetroep lykwols fan oerheidswegen fan syn tradisjonele wenplak ferwidere en yn it Coldwater Narrows Yndianereservaat pleatst.
Yn 1836 waard it Coldwater Narrows Reservaat troch de oerheid wer ûnteigene by wat no beskôge wurdt as in yllegale konfiskaasje. De Yndianen waarden fan it reservaatlân ôf set, en moasten yn 't earstoan mar sjen dat se har rêden, wat ta gefolch hie dat de troep yn trije lytsere groepen útinoarfoel. Ien fan dy groepen, dy't him letter ûntjaan soe ta de Tsjippewa's fan Rama, kocht lân oan yn it eardere Rama Township en begûn dêr op 'e nij. Yn 1923 ferlearen de Odjibwe troch it kontroversjele Williams Ferdrach ek it rjocht om yn har wengebiet frij te fiskjen en te jeien. Mei't de grûn net botte gaadlik wie om te bebuorkjen, ûntjoegen se har neitiid benammen ta ûndernimmers, û.o. op it mêd fan it oanwaaksende toerisme.
Bestjoer
It bestjoer fan 'e Tsjippewa's fan Rama Earste Naasje bestiet út in opperhaad en in bestjoersrie mei seis leden, dy't alle sân mei geregelde tuskenskoften by demokratyske ferkiezings ûnder de leden fan 'e stamme keazen wurde. De ferkiezings wurde organisearre ûnder de bepalings fan it elektorale systeem dat it Kanadeeske regear yn 'e 1930-er jierren ynfierde om in ein te meitsjen oan 'e macht fan erflike opperhaden.
De Tsjippewa's fan Rama Earste Naasje is lid fan 'e Ogemawahj Stammeried, dat in regionaal gearwurkingsferbân fan keazen opperhaden is. Hoewol't de measte leden fan 'e Ogemawahj Stammeried ek lid binne fan 'e Uny fan Ontariaanske Yndianen, is de Tsjippewa's fan Rama Earste Naasje dat net. Wol foarmet de stamme yn 'e mande mei de Beausoleil Earste Naasje en de Tsjippewa's fan Georgina Island Earste Naasje, dêr't histoaryske bannen mei besteane, de saneamde Chippewa Tri-Council.
Ordinatio Imperii
De Ordinatio Imperii (Oardering fan it Ryk) út 817 is in oardering fan it Frankyske Ryk dy't it opfolgjen fan keizer Loadewyk de Fromme regele. It wie in oerienkomst tusken it âlde opfolgingssysteem en de winsk fan de tsjerke en hâld de ienheid. De âldste soan soe it keizerskip erve, allyk de oerhearskippij oer syn bruorren, dy't kening fan in ûnderkeninkryk wurde soene.
Tarieding
Loadewyk de Fromme stie foar in drege kar. Hy moast neffens Frankyske tradysje, it Ryk ferpartsje ûnder syn trije soannen, mar hy woe ek dat it Karolingyske Ryk, dat opboud wie troch syn heit Karel de Grutte, byïnoar hâlde. Hy kaam yn 817 mei de tsjerke oerien, mei de Ordinatio Imperii, dat syn âldste soan Lotarius de keizerstitel mei Itaalje en it oerhearskippij krige. De oare soannen, Loadewyk de Dútser soe Beieren en Pepyn soe Akwitaanje krije.
Opskuor
It joech opskuor doe't Loadewyk de Fromme in fjirde soan, Karel de Keale, mei syn twadde frou Judit fan Beieren krige. Hja woe dat har soan ek in diel krige. Mei de Ryksdei fan Worms yn 829 waard regele dat er Swaben, Raetia, de Elsas en in part fan Boergonje krige. Dat wiene lykwols de wichtichste parten dy't ynearsten oan Lotarius tasein wiene. De oare soannen kamen yn ferwar tsjin dy plannen en der bruts in boargerkriich tusken de trije soannen en harren heit út. Yn 838 ferstoar Pepyn, twa jier foar syn heit, en doe wie der dus in erfgenamt minder. De trije oerbleaune soannen namen de Ordinatio Imperii net oan en kamen yn 839 mei in nije erfregeling; it Akkoard fan Worms. Nei it ferstjerren fan Loadewyk de Fromme yn 840 easke Lotarius dochs wer it ynfieren fan de Ordinatio Imperii. De oare bruorren, Loadewyk de Dútser en Karel de Keale, woene dat net en in nije boargerkriich bruts út tusken harren en Lotarius. Lotarius ferlear yn 841 yn de Slach by Fontenoy. Yn 842 leinen Loadewyk de Dútser en Karel de Keale de Eed fan Straasburch ôf, dêr't hja inoar taseine inoar stypje te bliuwen.
Ferdrach fan Ferdun
Einlings waard it Ryk mei it Ferdrach fan Ferdun yn 843 ferparte yn in westlik, midden en eastlik ryk. Lotarius hold de keizerstitel, mar sûnder it oerhearskippij oer syn bruorren. Dat wie de ein fan de ienheid fan it Frankyske Ryk. Nei it ferstjerren fan Lotarius waard syn Middenryk ferparte ûnder syn trije soannen: Loadewyk II, Lotarius II en Karel fan Provence. Hja hiene gjin opfolgers en dêrom waard it Middenryk ferparte tusken Loadewyk de Dútser fan East-Frânsje en Karel de Keale fan West-Frânsje. It East- en Westfrankyske Ryk soene skielk harren eigen paad gean: Dútslân ûnder de Ottoanen (sûnt 911) en Frankryk ûnder de Kapetingers (sûnt 987).
The New York Times
The New York Times, soms ôfkoarte ta NYT en lange tiid byneamd The Gray Lady ("De Grize Dame"), is in Amerikaansk deiblêd dat mear as oardel iuw oanhâldend fêstige west hat en útjûn is yn 'e stêd New York. Dizze krante waard yn 1851 oprjochte troch Henry Jarvis Raymond en George Jones, en wurdt hjoed de dei publisearre troch de New York Times Company. De New York Times komt sân dagen yn 'e wike út en wurdt op snein oanfolle troch ferskate kulturele taheakken. De New York Times hie yn 2014 in oplaach fan 1.379.806 eksimplaren, en is dêrmei ien fan 'e trije Amerikaanske kranten mei de grutste fersprieding, yn 'e mande mei de Wall Street Journal en USA Today. Sûnt syn oprjochting hat de New York Times 117 Pulitzerprizen wûn. Om utens is it nei alle gedachten de bekendste Amerikaanske krante.
Skiednis
De New York Times waard op 18 septimber 1851 ûnder de namme fan The New-York Daily Times oprjochte troch de sjoernalist en politikus Henry Jarvis Raymond (1820-1869) en de útjouwer en eardere bankier George Jones. Yn 1857 waard de namme ferkoarte ta The New-York Times, en it keppelstreekje liet men yn 'e 1890-er jierren út 'e namme falle. Nei't de krante de earste tsien jier fan moandei oant sneon publisearre wie, waard yn 1861 in sneinsedysje tafoege om ferslach te dwaan fan 'e Amerikaanske Boargeroarloch (1861-1865). Under de Newyorkske Tsjinstplichtopskuor waard de New York Times op 13 july 1863 oanfallen troch in kliber oproerlingen, dy't troch Henry Raymond, de doetiidske haadredakteur en eigner fan 'e krante, persoanlik mei in pear Gatling-mitrailleurs weromdreaun waard.
In krúsjaal barren yn 'e skiednis fan 'e New York Times foel foar yn 1870-1871, doe't de krante mei in rige iepenbierings oer William Magear Tweed, de lieder fan 'e Demokratyske Partij yn 'e stêd New York, in grut korrupsjeskandaal oan it ljocht brocht, dêr't de oerhearsking fan 'e stedspolityk troch Tweed en syn trewanten mei beëinige waard. Nei't de New York Times oarspronklik op 'e hân west hie fan 'e Republikeinske Partij, makke de krante yn 'e 1880-er jierren in oergongsperioade nei in neutralere posysje troch. Hoewol't it deiblêd dêr Republikeinsk oriïntearre lêzers mei ferlear, wist it oare lêzers oan te lûken mei in stadichoan wûne reputaasje fan earlike en akkurate ferslachjouwing. Dat barde fral yn 'e 1890-er jierren, doe't Adolph Ochs earst haadredakteur en letter eigner fan 'e krante waard. Dyselde stelde yn 1897 it biedwurd fan 'e New York Times yn: All the News That's Fit to Print, "Al it Nijs Dat it Wurdich Is om Printe te Wurden". Dat wie in stek ûnder wetter nei konkurrearjende útjeften lykas de New York World fan Joseph Pulitzer en de New York Journal fan William Randolph Hearst, dy't bekend stiene om harren sensasjonalistyske trant fan ferslachjouwing.
Fan 1910 ôf waard de New York Times fia it fleantúch ek yn Philadelphia distribuëarre, en yn 1919 fûn de earste oerseeske distribúsje nei Londen plak. De krúswurdpuzel ferskynde foar it earst op geregelde basis yn 'e krante yn 1942, en yn 1946 waard in moadeseksje tafoege. Fan 1944 oant 2009 hie de krante ek in eigen radiostasjon, WQXR. De oarspronklike ynternasjonale edysje hold op yn 1967, doe't de New York Times yn 'e mande mei de New York Herald Tribune en de Washington Post yn Parys úteinsette mei de publikaasje fan 'e International Herald Tribune, dy't letter de International New York Times wurde soe. Yn 1996 waard de website fan 'e New York Times oprjochte, dêr't de krante frij te lêzen wie, oant dat fanwegen de krimpende papierrene oplaach net mear rindabel wie; sadwaande moat men sûnt 2011 betelje om 'e onlineferzje te lêzen.
Ynfrastruktuer
Hjoed de dei wurdt de New York Times publisearre troch de New York Times Company, dy't yn besit is fan 'e erven fan Adolph Ochs, yn haadsaak de Sulzberger-famylje. Njonken it haadkertier fan 'e krante yn New York, beskikt de New York Times oer 10 nijsburo's yn 'e regio New York, 11 regionale nijsburo's yn 'e rest fan 'e Feriene Steaten en 26 nijsburo's yn it bûtenlân.
Lutherkirche (Wiesbaden)
De Lutherkirche (Luthertsjerke) is in protestanske tsjerke yn de Hessyske haadstêd Wiesbaden, Dútslân. De tsjerke waard fan 1908 oant 1910 yn de Jugendstil boud neffens de foarskriften fan it saneamde Wiesbadener Programm en foarmet tsjintwurdich ien fan de wichtigste monuminten fan de stêd.
Skiednis
Yn 1903 naam de protestanske gemeente fan Wiesbaden it beslút om, fanwegen de oanwaaks fan it ynwennertal fan de stêd, nei de Markttsjerke, de Berchtsjerke en de Ringtsjerke in fjirde tsjerke te bouwen. Om't de ûnderfinings by de bou fan de Ringtsjerke mei de foarskriften fan it saneamde Wiesbadener Programm tige foldiene, moasten de ûntwerpen fan de yn 1905 de útskreaune wedstriid foar arsjitekten op 'e nij oan dy foarskriften foldwaan. In wichtige eask fan it Programm wie dat de sintrale eleminten fan de protestanske earetsjinst ien gehiel foarmen en it alter, de preekstoel en it oargel fan alle kanten foar de minsken goed te sjen wiene.
Nei't earder foar de trije bêste ûntwerpen in nije bewurking frege wie, keas de gemeente op 8 juny 1906 foar it ûntwerp fan de arsjitekt Friedrich Pützer út Darmstadt.
It begjin fan de bou soe yn july 1907 plakfine, mar de skeppe gyng net earder as op 28 augustus 1908 de grûn yn. Op 1 novimber 1908 waard de earste stien foar de tsjerke lein en de ynwijing barde mei Kryst 1910.
Eksterieur
De tsjerke stiet oan it Gutenbergplatz flak by de Ringstraße en waard yn de foarmen fan de Jugendstil boud en fan in wite stúklaach foarsjoen. Opfallend binne de 50 meter hege toer en it grutte, 20 meter hege dak dat him oant in hichte fan 37 meter boppe de nok ferheft. De toe, it hege dak en de treptuorren jouwe de tsjerke benammen fanút de eastlike kant it oansjen fan in boarch, in ferwizing nei Luthers tsjerkeliet "In fêste boarch is ús God". It dak wurdt troch staalkonstruksje droegen, itjinge doedestiids in soad opsjen feroarsake. Namste mear falle de hege toer en it hege dak op fanwegen de lokaasje fan it tsjerkegebou op in hichte yn de binnenstêd.
Ofwikend yn styl is it westlike foarportaal, dat yn byzantynske styl is boud. De opgong wurdt oan wjerskanten flankearre troch in dûbele rige pylders. It ferwulft en it timpaan fan de haadyngong binne dekorearre mei moazaieken. It timpaan lit in mozaïek sjen fan in krús mei de wurden Ein feste Burg ist unser Gott (Fryske oersetting: In sterke festing is ús God) en Das Wort sie sollen lassen stahn (Gods hillich Wurd allinne hâld stân) te lêzen. Yn it krús is it monogram fan Kristus oanbrocht en lofts en rjochts boppe it krús de Alfa en Omega.
Tegearre mei de pastorijen oan de Mosbacher Straße 4 en de Sartoriusstraße 14 foarmet de tsjerke ien arsjitektonysk gehiel.
Ynterieur
Neffens de foarskriften fan it Wiesbadener Programm foarmje it alter (jûnsmiel), de preekstoel (it Wurd) en it oargel (muzyk) yn de tsjerke in ienheid. De licht hellende flier en de linen fan de smelle galerijen drage der fierder oan by dat alle omtinken nei it liturgysk sintrum giet.
It ferwulft, dat droegen wurdt troch fjouwer pylders, de galerijen en de muorren binne hielendal fersierd mei jugenstil-motiven. De flakken tusken de ribben fan it ferwulft stelle stilearre druveranken foar. De bôge boppe de preekstoel is fersierd mei krúsen en it monogram fan Kristus tusken de Alfa en Omega. Finsters en beskildering binne ûntwerpen fan Otto Linnemann út Frankfurt.
Oargels
De tsjerke hat trije oargels. Boppe de preekstoel hinget yn 1911 boude oargel fan de firma E.F. Walcker & Cie, dat 50 registers teld. Yn de jierren 1970 wie it oargel striemin en moast it restaurearre wurde. De kosten fan de restauraasje wiene lykwols sa heech, dat der besletten waard in nij oargel op de kreake foar de preekstoel oer te bouwen. Dat ynstrumint mei 44 registers waard troch oargelbedriuw Klais út Bonn boud en yn 1979 yn gebrûk nommen. Krekt as it Walcker-oargel hat it Klais-oargel trije manualen. Yn de jierren 1980 kaam der dochs noch jild frij foar de restauraasje fan it Walcker-ynstrumint en sûnt hat de tsjerke twa te bespyljen oargels. Dêrnjonken is der ek noch in lyts kistoargel, dat yn 1984 troch Thomas Jann út Regensburg boud waard en 4 1⁄2 registers hat.
De tsjerke hat in goede akûstyk en is dêrom tige geskikt foar konserten. Ek is de tsjerke is sintrum fan it Bachkoar fan Wiesbaden, in berne- en jongerein-kantorei en in blaasorkest.
Coritiba Foot Ball Club
Coritiba (Offisjeel: Coritiba Foot Ball Club) is in Brazyljaanske fuotbalklub dy't oprjochte is op 12 oktober 1909. De klub spilet yn it Major Antônio Couto Pereira stadion, dat 37,182 taskôgers hâlde kin. Yn 1985 waard Coritiba kampioen fuotbal fan Brazylje.
Seeing Eye
Ynhâld
Op in nacht, as se foar de safolste kear út 'e sliep holden wurdt troch nachtmerjes, wurdt der by de wite hekse Moira Keller oanbelle. It blykt de wearwolf Tom Franklin te wêzen, dy't yn it deistich libben by de plysje wurket. Hy hat fia-fia har kontaktgegevens krigen en hy is wanhopich. Syn broer Jon, ek in plysje, is ferdwûn by in undercoveroperaasje wêrby't er him foardie as in dakleaze. It iennichste spoar is in berjocht dat Jon efterlitten hat op Tom syn antwurdapparaat, dêr't de nammen 'Samhain's Coven' en 'Kouros' yn neamd wurde. Samhain's Coven blykt in heksering fan swarte heksen, te wêzen dy't sa machtich is dat nimmen Tom helpe wol. Moira, dy't yn har nachtmerjes al dagenlang har eigen dea foarsjocht, beslút dat lykwols al te dwaan.
It is de dei fan Halloween, of Samhain, sa't de oanhingers fan 'e wiccareligy it neame, en Moira is der wis fan dat Kouros, de lieder fan Samhain's Coven, in dakleaze fan 'e strjitte plôkje litten hat om him dy jûns by in offerritueel te deadzjen. Dat is nammentlik hoe't swarte heksen oan harren macht komme, troch de pine en eangst fan oaren. It hat útsoarte neat mei Halloween of Samhain te krijen, want dêr leaud Kouros net yn, likemin as yn 'e Grykske mytology, dêr't syn oannommen namme nei ferwiist. Mar hy brûkt alles wat yn syn kream te pas komt om syn gryp op syn oanhingers te fersterkjen. Moira wit dêr alles fan, want doe't se trettjin jier wie, hat Kouros besocht om har te twingen lid te wurden fan syn heksering. De blinens fan har rjochtereach is syn wurk. De blinens fan har loftereach hat se sels feroarsake, by wize fan offer om genôch macht te krijen om him te wjerstean.
Moira lit Tom har nei it plak fan 'e tillefoansel ta bringe dêr't Jon syn lêste tillefoantsje wei kaam. Om't op it antwurdapparaat te hearren wie hoe't Jon oermastere en ûntfierd waard, siket se dêr nei eat dat de ûntfierders efterlitten hawwe. As se dêrfoar in tsjoen brûkt en tagelyk Tom oanrekket, kin se ta har skok in bytsje sjen. It liket derop dat Tom in beskate affiniteit hat foar har magy, dy't har syn eagen brûke litte kin. Op dy wize fynt Moira in stik kaugom dat útspuid is troch Molly, ien fan 'e leden fan Samhain's Coven. Troch Molly har flibe te brûken, kin se bepale wêr't it fanke op dat stuit is en Tom dêrhinne liede.
Sa bedarje se op in leech perseel oan 'e igge fan 'e rivier, dêr't njonken de ruïnes fan in ôfbrând hûs in romme skuorre stiet. Dêr fine se Jon werom, fêstbûn oan ien fan 'e bynten, en ek Samhain's Coven. Tom giet op ferkenning út, mar Moira hat in better idee, en lûkt mei opsetsin de oandacht fan Kouros, sadat se finzen nommen wurdt. As Tom dat sjocht, nimt er syn wolvefoarm oan en glûpt er troch in iepening oan 'e efterkant fan 'e skuorre nei binnen ta. Kouros, dy't Moira har heit is en eins Lin Keller hjit, wol nochris besykje om Moira oer te heljen har by syn heksering te jaan, mar Molly, dy't Moira har jongere suster is, bepraat him om har daliks te deadzjen. De magyske oanfal fan 'e heksering slacht lykwols werom op Molly sels, mei't Moira Molly har flibe út 'e kaugom yn har ferdigening ferfrissele hat.
Nei de dea fan Molly is Kouros poerrazen, mar as der in reuseftige wearwolf yn harren fermidden ferskynt, jouwe de measte oare leden fan 'e heksering it oer en flechtsje alle kanten út. Kouros bynt lykwols al syn magyske krêft yn in oanfal wêrfan't er wit dat Moira dy net ôfslaan kin en lit dy los op Moira en Tom beiden. Mar dan bart der in nuver ding: om't Moira Tom oanrekket giet alle magy fan 'e oanfal troch de wearwolf hinne en arrivearret dan yn skjinmakke foarm by Moira, dêr't it har eigen reservoir fan magy oanfollet oant dat suver oerstreamt. Ynienen kin Moira alles sjen, salang't se Tom oanrekket, en se brûkt har magyske krêft foar in oanfal op har heit, wêrby't se de wurden "By it bloed dat wy diele" útsprekt. Kouros warskôget har dat sysels ek stjerre sil as se sokke magy brûkt, mar dat wit Moira skoan, want dat hat se ommers al dagenlang yn har nachtmerjes sjoen. Op it lêste momint, lykwols, stomt Tom har oan, sadat har betsjoening by Kouros lâns giet. Dêrop springt er nei foarren en byt Kouros de kiel troch.
Lancaster (New York)
Lancaster is in town yn Erie County, New York, yn de Feriene Steaten, net fier beëasten Buffalo.
Skiednis
Yn 1803 ferkocht de Holland Land Company syn earste perseel grûn op it plak fan de lettere stêd. De Town of Lancaster ûntstie yn 1833 út de Town of Clarence yn New York wei. It plak waard neamd nei Lancaster yn Massachusetts, mar it wêrom fan de ferneaming is ûnbekend. Oarspronklik wie de namme Cayuga Creek, mar doe't it in town waard krige it plak de hjoeddeiske namme.
Lancaster hat it âlste stiennen gebou fan Erie County, it Warren Hull House, dat opnaam waard yn it National Register of Historic Places yn 1992. Teffens hat de stêd de âldste houten konstruksje fan de county, de Gipple cabin. Dy hutte stiet op priveegrûn yn it fierste noarden fan de stêd. De Lancaster District School No. 6 waard 2008 opnaam yn it National Register of Historic Places.
Yn 1857 waard it súdpart fan de stêd de selsstannige Town of Elma.
Aleksander Kûprin (skriuwer)
thumb|right|Aleksander Kûprin 250px|thumb|Kûprin yn [[Gatsjina (cartoon fan om 1910 hinne)]] Aleksander Ivanovitsj Kûprin (Russysk: Александр Иванович Куприн, sekuerder transliterearre as: Aljeksandr Ivanovič Kûprin) (Penza (oblast), 7 septimber 1870 - Leningrad, 25 augustus 1938) wie in Russysk skriuwer, piloat en ûntdekkingsreizger. Hy is fral bekend fan novelles as It duël (1905) en De granaten earmband (1911). Vladimir Nabokov ferlike him mei Rudyard Kipling fanwegen syn ferhalen oer aventuriers.
Kûprins mem wie in Tataarske prinsesse. Yn syn libben hie Kûprin in soad betrekkings; sa wie er ofsier yn it leger, spile er foar in sirkus en wurke as dokter, jager en fisker. Fan 1906 ôf, rekke er oan de drank en besocht er bordelen. Nei de Russyske Revolúsje emigrearre Kûprin nei Frankryk, mar, oantrúne troch de Sovjetautoriteiten, gie er op 31 maaie 1937 (ien jier foar syn dea) werom nei Moskou; dêrtroch koene syn wurken ek yn de Sovjet-Uny útbrocht wurde. Hy is begroeven yn de skriuwershoeke op it Volkovo-begraafplak yn Sint-Petersburch.
Kûprins wurken waarden populêr neidat Leo Tolstoj him de wiere opfolger fan Anton Tsjechov neamd hie. It hichtepunt fan syn rom helle er mei Stafkaptein Ribnikov (1906). Syn roman oer it libben fan prostituees, De kûle (1915), waard troch Russyske kritisy beskôge as in foarbyld fan eksessyf naturalisme.
Peebosk
thumb|250px|Plaknambuordsje fan Peebos thumb|250px|Ophelbrêge (1930) oer de [[Doezumertocht by Peebosk]] Peebosk (Nederlânsk en offisjeel: Peebos; pleatslik ek Piebos) is in buorskip en streek yn de gemeente Westerkertier yn de provinsje Grinslân. Peebosk leit bewesten Doezum tsjin de grins mei Fryslân. De namme komt fan de bosk dat dêr wie en dat eigendom fan in Pebe (Piebe) wie. Yn it ferline waard it ek wol Pebebosch neamd.
Bosk en Sylroede
It wie lange tiid in rûge kontrei fan leechlizzend broek- en feanlân, dy't begroeid wiene mei reid, elzen en wylgen en grinzge oan de delling fan de Lauwers. Yn it eastlik part lei in bosk, rûchwei noardwestlik fan de krúsung tusken de Peebosk en de Doezumertocht. De lêste stikken bosk ferdwûnen yn de Twadde Wrâldoarloch. Oan de Doezumertocht leit noch een houtseagerij en -handel (Van der Naald).
Besuden de bosk rûn de Oude Zijlroe, in âlde tochtsleat dy't nei alle gedachten om 1490 troch muontsen oanlein waard om de wetterôffier te ferbetterjen en dy't fan de Opender Meeden Peebosk bylâns (dêr't no de wei Peebos leit), De Ees(t) en Dorp nei de Schalkendam (om 1300 as 'syl' opheven, tichtby it plak fan de Hilmahuistermole fan no) rûn en lettter (doe't it Kolonelsdjip groeven wie) útmûne by de Dorpstertil yn de Doezumertocht. De Oude Zijlroe bestiet net mear; op guon plakken is de rin dêrfan oernaam troch de Doezumertocht. De wei tusken Peebosk (nei de ophelbrêge út 1930) en de Polder Bombay (Doezumertocht) is bygelyks diels oanlei neist de Oude Zijlroe, dy't dêr letter Doezumertocht kaam te hjitten.
De Zanden
It westlik diel fan it gebiet waard ek De Zanden neamd (no in pleats oan de wei Peebos 4) en eartiids Curringerzand, ferneamd nei in ûntginner mei de namme Curringer, ^nei wa't ek Kornhorn ferneamd waard. Yn De Zanden liet jonker Johan Polman I (1579-1653) fan de noardeastliker lizzende boarch Ees(t) (dêr't no buorskip De Eest leit) yn de 17e iuw in ûtginningspleats sette. Ek de Polmalaan is nei him neamd; dy rint út Peebosk wei nei it suden troch it fean dat er om 1630 oankocht hie om te ûntginnen.
Doezumermieden
Noardwestlik fan de buorskip, yn polder de Doezumermieden, lizze in grut tal petgatten dy't oerbleaun binne fan de ferfeanting; meiïnoar wurde dy De Petten neamd. Yn guon fan de petgatten komt de groene glazenmaker foar, in libellesoort dy't seldsum is. It pettelân wie besit fan gernier Melle Visser, dy't it letter oan Steatsboskbehear ferkocht. Yn 't earstoan woe Steatsboskbehear gjin minsken yn it gebiet hawwe wat de pleatlike befolking min nei't sin wie. Letter waarden der kuierpaden oanlein dêr't de nammen fan ferwize nei de skiednis fan it gebiet (Pettepaad en Melle’s paad út 1999 en Pebe’s paad út 2007).
Douwe Simons Gorter
Douwe Simens Gorter (De Jouwer, 3 augustus 1811 - Balk, 27 augustus 1876) wie in minniste predikant yn Starum en Warns yn 1834, en yn Balk sûnt 7 maaie 1854.
Douwe Gorter wie de soan fan Simen Gorter, minniste dûmny op De Jouwer fan 1801 oant 1831) en yn Zijldijk oant 1856. In broer fan Douwe Gorter wie predikant Klaas Simens Gorter (1822-1901). Douwe Gorter wie troud mei Tryntsje Koopmans († 25 oktober 1885). Harren soan wie Simen Gorter.
Douwe Gorter waard benammen bekens as redakteur fan doperske lektuer. Sa wie hy útjouwer fan in yn Snits útjûn jierboek yn 1854, 1856 en 1858. Dat wie in fuortsetting op it Jierboekje fan Muller dat yn 1850 foar it lêst ferskynd wie. De 'Doopsgezinde Bijdragen' wiene sûnt 1861 de fuortsettings fan dit jierboek. Yn de jiergong fan 1854 skriuwt Gorter in stúdzje oer Hans van Overdam en de gemeente fan de Dopersken yn Gint (side 41-104).
De Nederlânske dichter Herman Gorter (1864-1927) wie in pakesizzer fan Douwe Gorter.
Sportfleantúch
In sportfleantúch of sportfleanmasine is in licht fleantúchje dat brûkt wurdt foar fleanen foar de leafhawwerij. Sa'n tastel hoecht net perfoarst foar dat doel ûntwurpen te wêzen.
Der wurde faak rûnflechten mei makke. Njonken de piloat kinne meast 2 of 3 passazjiers meinaam wurde.
Foar it fleanen mei in sportfleantúch is in (RPL of PPL) fereaske. In sportfleanpiloat mei syn passzajiers allinnich in evenredich part fan de kosten fan de flecht rekkenje (hy moat sels ek ta de beurs), oars jildt de flecht as in kommersjele fleacht en jilde hiel oare regels.
Chippewa Island Reservaat
It Chippewa Island Reservaat (Ingelsk: Chippewa Island Reserve) is in Yndianereservaat yn it suden fan 'e Kanadeeske provinsje Ontario, dat bestiet út twa lytse eilantsjes yn 'e Tolvemylsbaai. Dat is in ynham dy't ta de folle gruttere Georgiaanske Baai heart, dy't wer diel útmakket fan 'e Hueronmar, ien fan 'e fiif Grutte Marren.
Twiljocht
It twiljocht, healtsjuster, skimertsjuster of (de of it) skimer is de oergong fan ljocht nei tsjuster of oarsom, dy't twaris yn in etmiel plakfynt, sawol oan 'e ein fan 'e dei en it begjin fan 'e nacht, as oan 'e ein fan 'e nacht en it begjin fan 'e dei. By twiljocht is de loft noch ferljochte troch de sinne, mar is de sinne al ûnder de hoarizon sakke, sadat it ierdoerflak net mear beskynd wurdt.
Der besteane trije gradaasjes fan twiljocht: As it mulpunt fan 'e sinne leger as 18° ûnder de hoarizon stiet, is it nacht. Simmerdeis stiet de sinne op breedtes fan likernôch 48° (noarderbreedte of suderbreedte) sa ticht ûnder de hoarizon dat it astronomysk twiljocht fan 'e jûnsskimer daliks oergiet yn it astronomysk twiljocht fan 'e moarnsdage, sûnder dat der sprake is fan in echte nacht. Op noch hegere breedten bliuwt it in diel fan 'e simmer hielendal ljochtskyndei. Oarsom is it op dyselde breedten by 't winter lange tiid efterinoar tsjuster, sûnder dat der in dei oanbrekt.