cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
It Unsjogge Pykje
It Unsjogge Pykje, yn it oarspronklike Deensk: Den Grimme Ælling (Nederlânsk: Het Lelijke Jonge Eendje; Ingelsk: The Ugly Duckling), is in mearke fan 'e hân fan 'e grutte njoggentjinde-iuwske Deenske skriuwer en dichter Hans Christian Andersen (1805-1875). It waard foar it earst útjûn yn 1843, as ûnderdiel fan 'e samling Nye Eventyr ("Nije Mearkes"), yn 'e mande mei trije oare mearkes (De Ingel, It Gealtsje en De Frijers). It Unsjogge Pykje is ien fan Andersen syn bekendste mearkes, dat yn it kollektyf bewustwêzen sterk ferbûn is mei de bylden fan 'e Disney-tekenfilmadaptaasje The Ugly Duckling, út 1939. Yn 1943 waard it mearke troch Douwe Tamminga oerset nei it Frysk as ûnderdiel fan 'e bondel Andersen's Folksforhalen en Mearkes.
Ynhâld
It mearke, dat folslein oan Andersen syn eigen fantasij ûntspruten is en yn 't gehiel net op in earder mearke of folksferhaal berêst, fertelt fan in ein dy't in nêst aaien útbriedt. Wylst de oaren allegear al útkommen binne, duorret it mei it lêste en grouste aai mar oan. As dat einlings ek útkomt, blykt it lêste pykje in nuver skepseltsje te wêzen, slongelich en ûnsjoch. It pykje wurdt troch alle oare einen narre en hjitfolge, oant er him úteinlik mar ôfjout om syn heil earne oars te sykjen. Mar wêr't er ek komt, oeral wurdt er wer mei syn lilkens konfrontearre en fuortpesten. Langjend sjocht er grasjeuze swannen oerfleanen. De winter bringt er yn ienlikens en barre omstannichheden troch. Mar as er de oare maityds syn eigen wjerbyld yn it wetter sjocht, docht bliken dat er sels in swan wurden is. Fan dy tiid ôf wurdt er troch in elk priizge om syn skientme en graasje.
Betsjutting
Andersen syn moraal uteret er oan 'e ein fan it mearke as in tins fan 'e jonge swan: "It is neat net slim om yn in einehok berne te wêzen, as men mar yn in swanne-aai sitten hat." It liket fierhinne in autobiografysk ferhaal te wêzen, want Andersen wie in ûnsjogge jonge mei in útstykjende noas en grutte fuotten dy't yn djippe earmoede opgroeide, mar him yn syn lettere libben ûntjoech ta in fierd skriuwer dy't huldige waard troch keningen. Sûnt de earste útjefte yn 1843 is It Unsjogge Pykje adaptearre ta in ferskaat oan oare media, lykas musicals, ballet en fral animaasje, mei dêrûnder twa Disney-klassikers (beide mei as titel The Ugly Duckling), in swart-wytferzje út 1931, en in kleureferzje út 1939.
Keppelings om utens
● It Unsjogge Pykje op Wikisource
Sint-Kwintentsjerke (Mainz)
De Sint-Kwintentsjerke (Dútsk: Kirche St. Quintin; ek: Sint-Quintinustsjerke) is de âldste parochytsjerke fan Mainz en waard al yn 774 neamd. De tsjintwurdige tsjerke is in goatyske halletsjerke út de jierren 1288-1330. De tsjerke foarmet hjoed-de-dei tegearre mei de domtsjerke ien parochy.
Skiednis
Oarspronklik giet de parochy nei alle gedachten werom op de Merovingyske tiid. Dat ferklearret ek dat de tsjerke wijd is oan Sint-Kwinten, in hillige dy't letter yn it ferjitten rekke. De tsjerke waard foar it earst yn 774 neamd. Yn dy tiid waarden in soad tsjerken boud yn Mainz. Letter hie de Sint-Kwintentsjerke ek in eigen parochytsjerkhôf.
De hjoeddeiske tsjerke waard útein set yn 1288 en yn 1330 yn goatyske styl foltôge. Al yn 1348 soe de tsjerke swiere skea oprinne, doe't by in pestpogrom in oanstutsen brân út it oanbuorjende getto op de tsjerke oersloech. De skea koe sûnt 1425 wer ferholpen wurde.
Doe't de Frânske revolúsjonêren yn 1792 de stêd ynnamen en besetten, waard de tsjerke troch it Frânske leger brûkt.
Yn de Twadde Wrâldkriich rekke de tsjerke by de loftoanfallen fan 1942 op de stêd slim skansearre. De muorren bleaune stean, mar in wichtich relikwy fan de hillige Kwinten en oare kostbere saken gyngen troch de brân ferlern. Nei de ferneatiging waard de weropbou fuort útein set en yn 1948 koe de tsjerke wer yn gebrûk nommen wurde. It wurk oan de tsjerke gyng lykwols noch in skoft troch en it duorre noch oant 1995, doe't de toer fan de tsjerke wer syn oarspronklike houten bekroaning werom krige.
Op 4 novimber 1950 krige de tsjerke mei help fan de biskop fan Soissons, mgr. Pierre Auguste Marie Joseph Douillard, wer in relikwy fan de patroanhillige.
Ynterieur
De oarspronklike ynrjochting fan de tsjerke gyng by de loftoanfallen op de stêd yn de Twadde Wrâldkriich foar in grut part ferlern. In pear stiennen reliëfs fan de út 1500 datearjende kleastergong en in doopfont út 1713 koene noch rêden wurde. Om't de tsjerke rillegau nei de kriich wer brûkt wurde koe, binne doe ferskillende keunstskatten fan oare Mainzer tsjerken oerbrocht nei de Sint-Kwintentsjerke.
Oargel
It oargel waard yn 1906 troch de Ingelske oargelbouwer Nelson út Durham boud foar in net mear besteande kapel. De oargelboufirma Elmar Krawinkel & Soan restaurearre it ynstrumint en fergrutte it mei sân registers oant no tsjintwurdich 23 registers op twa manualen en pedaal. Foar de bou en útwreiding waard histoarysk materiaal op 'e nij brûkt. Fierder hat de tsjerke in kistoargel fan de firma Vleugels.
Klokken
De tsjerketoer waard yn 1489 boud. Yn de toer hingje fjouwer klokken. Dêr is ek de âldste klok fan Mainz by, de saneamde Lumpenglöckchen, dy't yn 1250 getten waard. De oare trije klokken binne oan it begjin fan de 20e iuw getten.
Tor.com
Tor.com is Amerikaansk online-tydskrift op it mêd fan science fiction en fantasy, dat ienris yn 'e moanne ferskynd. It is in útjefte fan 'e útjouwerij Tor Books. Tor.com hat gjin papierrene ferzje, en kin fergees lêzen wurde.
Skiednis
Tor.com waard yn july 2008 oprjochte en hie yn 2014 eltse moanne trochinoar 1,5 miljoen lêzers. Yn it blêd ferskine artikels en resinsjes oer science fiction en oare foarmen fan spekulative fiksje. Dêropta wurde yn it tydskrift ek nije koarte ferhalen publisearre, benammen fan science fiction.
Yn 2014 omskreau de Britske krante The Guardian Tor.com as "de regearjend kampioen fan 'e science fiction-tydskriften". Dy bewearing waard ûnderboud troch û.o. de fermelding dat yn it blêd nij wurk publisearre wie fan "in protte fan 'e nije talinten dy't de measte opwining feroarsaakje," lykas Maria Dahvana Headley en Karin Tidbeck.
Ymprint
Sûnt maaie 2014 is Tor.com ek in ymprint fan Tor Books, dy't brûkt wurdt om koarte fiksje ûnder út te jaan, lykas novellen, koarte romans, ferhalebondels en blomlêzings.
Bôgesjitten op de Paralympyske Simmerspullen 1972
De Ve Paralympyske Simmerspullen waarden yn 1972 hâlden yn Heidelberch, West-Dútslân.
National Book Award
De National Book Award (NBA) is mei de Pulitzerpriis de wichtichste literatuerpriis fan de Feriene Steaten.
De priis wurdt sûnt 1950 alle jierren útrikt. Der binne op 't heden fjouwer kategoryen: fiksje, non-fiksje, lyryk en berneboek. Fierders wurde alle jierren twa prizen foar samle wurk ferjûn, de Medal for Distinguished Contribution to American Letters en de Literarian Award for Outstanding Service to the American Literary Community.
Bôgesjitten op de Paralympyske Simmerspullen 1972
Teams
{| width=60%
Bartele Vries
Bartele Vries (Kollum, 6 maart 1942) is in Nederlânske politikus fan de Christelijk-Historische Unie (CHU) en letter it CDA.
Libben
Syn heit, Pieter Vries (1915 -1992), wie amtner op de sekretary yn syn berteplak Kollum en doe't dy gemeentesekretaris fan Barradiel waard ferhuze de húshâlding nei Seisbierrum. Omdat syn heit yn 1957 boargemaster fan Goudswaard, Piershil en Nieuw-Beijerland waard, makke er de hbs dy't er yn Ljouwert begûn wie yn Oud-Beijerland dien. Dêrnei gie er nei Rotterdam om dêr ekonomy en bestjoerswittenskippen oan de Nederlânske Ekonomyske Hegeskoalle (no Erasmus Universiteit Rotterdam) te studearjen. Nei it ferfoljen fan syn militêre tsjinstplicht begûn Vries syn karriêre by it provinsjaal bestjoer yn Seelân dêr't er ûnder mear wurksum wie as haad fan it subbureau ekonomyske saken. Yn dy perioade wie er dêrneist yn Middelburg aktyf yn de CHU dy't letter opgean soe yn it CDA.
Yn desimber 1978 gie er werom nei Fryslân om boargemaster fan Warkum te wurden. Dêrneist wie er fan septimber 1981 ôf waarnimmend boargemaster fan Drylts. By de Fryske weryndieling fan 1984 gie Warkum op yn de nije gemeente Nijefurd en waard er boargemaster fan It Bilt. Yn april 1989 folge syn beneaming ta boargemaster fan Dantumadiel en yn 1995 ferliet er Fryslân om yn Nijkerk boargemaster te wurden wat er oant syn pensjonearring yn maart 2007 bliuwe soe. Dêrmei kaam syn boargemasterskarriêre noch net te'n ein om't er yn febrewaris 2010 waarnimmend boargemaster fan Baarn waard dêr't boargemaster Jan de Groot om reden fan sûnensproblemen syn funksje net goed útoefenje koe. Mark Röell waard op 31 maart 2011 de boargemaster fan Baarn.
Clara Jacoba de Vos van Steenwijk
thumb|250px|De filla yn Wommels dêr't frelle De Vos van Steenwijk wenne Jonkfrouwe Clara Jacoba baronesse de Vos van Steenwijk (Swol, 22 febrewaris 1869 – Vancouver, 22 jannewaris 1960) wie in Nederlânsk ealfrouwe en filantrope mei in Fryske mem út it slachte Van Eysinga. Hja is yn Fryslân bekend wurden (ûnder it predikaat fan frelle) om't hja yn om 1900 hinne yn Wommels jild beskikber stelde foar de oprjochting fan in keatspartij foar jonges. Dy keatspartij groeide neitiid út ta de (nei de frelle ferneamde) Freulepartij.
Komôf
De Vos van Steenwijk waard yn 1869 berne yn Swol as telch út in âld aadlik Oeriselsk laach. Har heit, jhr. mr. Willem Jacob baron de Vos van Steenwijk, wie tsien jier lang foar it kiesdistrikt Wynskoat lid fan 'e Twadde Keamer. Hy troude trije kear, de earste twa kearen mei froulju dy't susters faninoar wiene, en dochters fan jhr. mr. Idzerd Frans van Eysinga, de grytman fan Hinnaarderadiel. De Vos van Steenwijk wie it iennichst bern út it twadde houlik fan har heit mei de twadde fan dy beide susters. Har mem wie hikke en tein op Sminiastate, yn Wommels.
Libben
De Vos van Steenwijk sels waard troch tiidgenoaten omskreaun as in nommele en deftige dame út 'e Nederlânske hegerein, altyd kreas yn 'e klean en bot begien mei it lot fan 'e meiminske dy't it minder troffen hie as sy. Nei't se har ferloving ferbriek, ferliet se Den Haach, dêr't se doe tahold, en sette se har tydlik nei wenjen yn Wommels, dêr't se ynloek by har folle neef Wiardus Willem Hopperus Buma, dy't doe noch oan 'e Hottingawei wenne. Op 16 novimber 1898 liet De Vos van Steenwijk harsels yn it befolkingsregister fan Hinnaarderadiel as ynwenster ynskriuwe. Op 2 septimber 1899 ferhuze hja mei de húshâlding fan har neef nei in nije filla dy't de famylje op it plak fan Sminiastate oan 'e Van Sminialeane sette litten hie.
Yn Wommels kaam de frelle foar it earst yn oanrekking mei it keatsen. Doe't se mei eigen eagen seach hoefolle wille oft de bern dêroan belibben, rekke se derfan oertsjûge dat de sport in positive ynfloed hawwe soe op 'e foarming fan jonges. Sadwaande socht De Vos van Steenwijk kontakt mei de pleatslike keatsferiening om te sjen oft sy dêr op 'e iene of oare manear oan bydrage koe. Yn oerlis waard besletten dat se jild beskikber stelle soe foar de oprjochting fan in jierlikse keatspartij foar jonges oant sechstjin jier, dy't holden wurde soe op 'e twadde woansdei fan augustus. De earste priis soe bestean út goudene klokjes, dy't ek troch frelle betelle wurde soene. De keatspartij waard ta eare fan har belangeleaze ynset nei har ferneamd as de Freulepartij, dy't hjoed de dei noch altyd de wichtichste keatspartij fan Fryslân is foar jonges yn 'e leeftydskategory fan fjirtjin oant en mei sechstjin jier.
Ear't de earste Freulepartij holden wurde koe, wie der noch hiel wat te regeljen. Sadwaande duorre it oant 10 augustus 1903 foar't it evenemint syn earste edysje belibbe. Tsjin dy tiid hie De Vos van Steenwijk Wommels alwer ferlitten. Se liet har op 22 septimber 1902 út it befolkingsregister fan Hinnaarderadiel útskriuwe, wêrnei't se ferhuze nei Ingelân. Ek dêr bleau se mar in koart skoft, foar't se fierder emigrearre nei Kanada, dêr't se har nei wenjen sette yn 'e stêd Vancouver, oan 'e westkust fan 'e provinsje Britsk-Kolumbia. Neitiid kaam De Vos van Steenwijk mar ien kear, yn 1932, wer yn Wommels. Se hold lykwols troch in duorjende briefkerij kontakt mei Oepke Hiemstra, dy't goed tritich jier foarsitter fan 'e Keatsferiening Wommels wie.
Frelle Clara Jacoba de Vos van Steenwijk kaam yn 1960 yn Vancouver te ferstjerren yn 'e hege âlderdom fan 91 jier. Yn Wommels waard har neitins eare mei in boarstbyld mei har likenis, dat makke waard troch byldhouwer Frank Zeilstra út Langsweagen. It waard op 4 augustus 1984 op De Terp, yn 'e midden fan it doarp, ûntbleate troch in Hopperus Buma út Warnsveld, dy't in pakesizzer wie fan Wiardus Willem Hopperus Buma, de neef fan 'e frelle. Alle jierren op 'e dei fan 'e Freulepartij leit it bestjoer fan 'e organisearjende Keatsferiening Wommels blommen oan 'e foet fan it boarstbyld. Datselde waard ek dien op 22 febrewaris 2019, ta gelegenheid fan 'e 150e bertedei fan 'e frelle.
Berum (Reiderlân)
Berum is in net mear besteande midsiuwske delsetting yn it noardeasten fan Nederlân. It doarp lei yn it midsiuwske lânskip Reiderlân, benoardeasten de Punt fan Reide tusken Easterreide en Fletum.
Berum waard ferswolge troch de Doalert. It doarp lei oan de Iems hast tsjinoer Larrelt yn East-Fryslân. Stratingh en Venema neame Berum op grûn fan ûnbetroubere kaarten út de 16e iuw in grut en ryk doarp, mei in tsjerke en frijwat hege toer. It doarp wurdt yn de njoggende iuw foar it earst neamd as Burion. Yn ferdraggen fan 1391 en 1420 wurdt Kampo, haadling yn Berum, neamd. Berum komt ek noch foar yn in let-15e-iuwske list fan kerspelen fan it bisdom Múnster. Ut de ynkomsten yn dy list docht bliken dat it gjin ryk doarp wie. Westerreide en Easterreide hiene nammentlik beide 13 skellingen en Berum waard oanslein foar mar 4 skellingen. Berum hearde ta it dekanaat (proasdij) Hatzum alias Nes.
Mark Carriere
Mark Carriere (folút: Mark C. Carriere; Merrillville (Indiana), 1949) is in Amerikaansk regisseur en produsint fan pornografyske films.
Karriêre
Carriere rjochte yn 1984 de pornografyske filmstudio Leisure Time Entertainment (LTE) op, dy't er sawol ynskreau by de Keamer fan Keaphannel yn syn berteplak Merrillville, as yn 'e Los Anzjelynske wyk Van Nuys. Syn jongere broer Brad Carriere wurke yn 't earstoan as syn skathâlder. Dyselde die himsels lykwols yn juny 1991 tekoart.
Yn 'e 1990-er jierren wie LTE ien fan 'e meast foaroansteande produsinten en distributeurs fan hurde pornografy yn 'e Feriene Steaten. It grutste kommersjele súkses fan it bedriuw wie de film John Wayne Bobbitt Uncut, út 1994, it pornofehikel fan John Wayne Bobbitt, in Amerikaan fan wa't syn frou Lorena de penis ôfsnie, wêrnei't dy der letter yn it sikehûs wer oanset waard. Dy film, dêr't fierders û.m. de aktrises Veronica Brazil, Crystal Gold en Jasmine Aloha oan meiwurken, waard produsearre troch Carriere en regisearre troch pornoleginde Ron Jeremy.
Yn 1996 waard Carriere troch in rjochter yn 'e Amerikaanske steat Kentucky feroardiele ta it beteljen fan in boete fan $850.000, it dwaan fan in skinking oan goede doelen yn Louisville ter wearde fan nochris $250.000 en it ferrjochtsjen fan in taakstraf fan 2.400 oeren foar belestingûntdûking en it fersprieden fan obsene produkten.
De studio Leisure Time Entertainment waard yn 2006 opdoekt.
Priveelibben
Carriere troude yn 1987 mei pornoaktrise Tina Marie, mar dat houlik einige begjin jierren njoggentich yn in skieding. Mids jierren njoggentich hie Carriere in relaasje mei J.R. Carrington, dy't stripper wie doe't hja mei him yn 'e kunde kaam, en fia him by de pornoyndustry belutsen rekke.
Seus
Seus (Aldgryksk: Ζεύς, Zeus, útspr.: [zdeṷs], likernôch "zdeeuws"; (modern Gryksk: Δίας, Días, útspr.: ['ði.as], likernôch "zias") is yn 'e Grykske mytology de oppergod dy't op 'e Olympus as kening oer de oare goaden regearret. Hy is ek de god fan 'e loft, de wjerljocht en tonger, de wet, oarder en it rjocht, en stiet bekend as Νεφεληγερέτα, Nephelēgereta, "Wolkenssamler". De namme Zeus komt etymologysk oerien mei de nammen fan ferskate goaden yn oare panteöns, wêrûnder it earste wurdlid fan 'e namme fan 'e Romeinske god Jupiter, mei wa't er meitiid sterk identifisearre waard.
Neffens de myten fan it âlde Grikelân is Seus de heit fan in grut part fan it Grykske panteön, en dêrnjonken, fia syn regelmjittige eroatyske eskapades, ek fan in grut tal healgoaden. Syn wichtichste attribút is de wjerljochtslach, dy't er op ôfbyldings gauris yn syn ûnderhelle rjochterhân hâldt. Ek wurdt er faak assosjearre mei de iik, de earn en de bolle. De ierste oerlevere fermelding fan Seus is yn Myseensk Gryksk yn it Lineêr B-skrift, en datearret út it twadde milennium f.Kr.
Namme
Yn it Aldgryksk is Seus syn namme yn 'e nominatyf (of 1e namfal) Ζεύς, Zeus, mar ferbûcht syn namme yn 'e oansprekkende wiis ta Ζεῦ, Zeu; yn 'e genityf (of 2e namfal) ta Διός, Diós; yn 'e datyf (of 3e namfal) ta Διί, Dií; en yn 'e akkusatyf (of 4e namfal) ta Δία, Día. Dêrút kin de sibskip tusken Seus en bgl. it Frânske wurd foar "god", dieu, al opmakke wurde. Beide wurden geane werom op *Di̭ēus (of *Dyeus Phatēr, "Himelheit") de namme fan 'e Proto-Yndo-Jeropeeske god fan 'e deiloft, dy't yn 'e Sanskrityske Rgveda foarkomt as Dyaus Pita. De namme fan 'e Germaanske god Tyr (ek wol Tiu of Ziu) komt út deselde oarsprong en fanwegen de konneksje mei dei of deiljocht jildt itselde foar ús wurd "dei". Ferlykje fierders ek *Dyeus Phatēr mei de namme fan 'e Romeinske oppergod Jupiter. Seus is de iennichste god fan it Grykske panteön fan wa't de namme sa'n dúdlike etymology hat.
Domein
Seus syn meast wêzentlike funksje yn it âlde Grikelân wie dy fan himelgod. De natoer yn al syn dwaan en litten wie oan him ûnderwurpen. Hy smiet mei wjerljochtslaggen, sammele wolkens en jage dy wer útinoar, en ek rein en snie liet hy falle. Ferbân dêrmei hold dat ferskate hege bergen as it ferbliuw Seus gouwen: de Ida op Kreta, de Lyseus yn Arkaadje, mar benammen de Olympus yn Tessaalje. Fierders leauden de Alde Griken dat Seus harren foartekens joech troch wjerljocht, tonger, reinbôgen en de flecht fan fûgels.
Al ier yn 'e skiednis, mooglik al yn 'e Myseenske tiid (1700-900 f.Kr.), ûntjoech Seus him ta de wichtichste god fan it Grykske panteön en rekken âldere goaden op 'e eftergûn. Fan dy tiid ôf waard er beskôge as de kening fan 'e goaden. Syn gemalinne Heara en de wichtichsten fan syn bern ferbleaune mei him op 'e Olympus en wiene ûnderhearrich oan him. Sa waard Seus net inkeld hearsker fan 'e natoer dy't datoangeande foar harmony soarge, mar ek tafersjochhâlder oer de maatskiplike oarder.
As kening fan 'e goaden wied er boppdat de patroan fan minsklike keningen en foarsten. Men leaude dat sokken harren macht oan it keningskip fan Seus ûntlienden en dêrom oan him ferantwurding skuldich wiene. Dêrút kaam fuort dat ek de wet en it rjocht oan Seus keppele wiene, saken dy't ommers it domein fan keningen binne. Hy wie in riejaande god en de hoeder fan folksgearkomsten. Ek wie hy de bewarder fan eden, dy't derop taseach dat de lju dy't by him sward hiene, har ek oan har ûnthjitten holden. Yn it ferlingde fan syn rol as kening fan 'e goaden wie Seus ta einbeslút ek haad fan 'e húshâlding, en hied er in alter op it binnenplak fan grutte wenten.
Attributen
As tongergod wie Seus syn symboal de wjerljochtslach, en mei dy yn 'e ûnderhelle rjochterhân is er dan ek faak ôfbylde. Dêrút kaam ek de assosjaasje mei de earn fuort, mei't dy fûgel yn it âlde Grikelân as in symboal fan 'e wjerljocht sjoen waard. Ek de ikebeam, in symboal foar krêft, wie mei Seus ferbûn, en krektlyk de bolle, in bist dêr't er himsels yn in myte yn feroare. Ek waard er wol ôfbylde mei in skepter, it symboal foar keninklike macht. It skyld fan Seus hiet de Aigis, in machtich wapen, dat er yn 'e myten brûkt om syn fijannen benaud te meitsjen.
Berte
Seus syn âlden wiene Kronos en Reä, twa fan 'e tolve titanen, in goadeskaai besteande út 'e soannen en dochters fan 'e himelgod Uranus en de ierdgoadinne Gaia, dat de Grykske wrâld regearre foar't de Olympyske goaden de macht griepen. Kronos, de god fan 'e tiid (ekwifalint oan 'e Romeinske Saturnus), sette by Reä ferskate bern oan, wêrûnder Hestia, Demeter, Heara, Hades en Poseidon, mar om him derfan te bewissigjen dat se him nea nei de kroan stekke koene, friet er harren op sadree't se berne wiene.
Jonkheid
Der besteane útinoar rinnende myten oer wat der mei Seus barde nei't er te wrâld kommen wie yn 'e grot op 'e Ida:
Lettere dieden
Nei't er folwoeksen wurden wie, twong Seus Kronos om 'e stien mei de ruft om út te koarjen. Dy saneamde Omfalos sette er del te Pyto as in teken foar de stjerlike minsken. Dêrnei moast Kronos al Seus syn bruorren en susters wer opjaan yn omkearde folchoarder fan dy wêryn't er harren trochslokt hie. Yn guon ferzjes fan it ferhaal koarre Kronos syn bern net út mar snie Seus him de búk iepen.
Neitiid befrijde Seus ek syn omkes, Kronos syn bruorren, de giganten, de hekatoncheiren en de syklopen, út harren tsjerker yn 'e skimige ûnderwrâld Tartarus, wêrby't er harren sipier, Kampe, om hals brocht. As tank dêrfoar bejeftigen de syklopen him mei de tonger en de wjerljochtslach, dy't Gaia foar Kronos ferburgen holden hie. Mei syn bruorren, susters en omkes helle Seus dêrnei Kronos en de oare titanen ûnder fuotten yn in striid dy't bekendstiet as de Titane-oarloch of de Titanomachy. De fersleine titanen waarden foar straf yn Tartarus smiten, útsein Atlas, dy't twongen waard om tenei it himelferwulft op syn rêch te dragen.
Nei ôfrin fan 'e Titane-oarloch ferdielden Seus en syn bruorren Poseidon en Hades de wrâld troch lotten te lûken: Seus krige de loft, Poseidon it wetter en Hades de ûnderwrâld dêr't de stjerliken nei har dea bedarren. De oerâlde ierde sels koe net ferparte wurde, en wie dêrom fan alletrije bruorren. (Sadwaande hie bgl. Poseidon behalven oer de see ek sizzenskip oer ierdbevings.) Syn beppe Gaia mocht der net oer hoe't Seus de titanen behannele wie, dy't úteinlik har eigen bern wiene. Dêrom moast Seus al rillegau nei de Titane-oarloch de striid oangean mei guon fan Gaia har oare bern, de meunsters Tyfon en Echidna. Hy fersloech beide en sette Tyfon finzen op Sisylje, ûnder de Etna, mar Echidna en har bern liet er fierder gewurde.
Oarehelte en bern
Seus syn gemalinne wie syn folle suster Heara, dy't út 'e myten nei foarren komt as rjochtlinich, freeslik oergeunstich en frijwol folslein ûnsympatyk, al spilet dêrby grif in rol dat de myten troch manlju betocht en oerlevere waarden. Seus sette by har de oarlochsgod Ares, Hebe, de goadinne fan 'e jonkheid, en de godlike smid Hefaistos oan, al wolle guon myten hawwe dat Heara har bern sûnder manlike help produsearre. Soms wurde ek Eileityia, de goadinne fan 'e berte, en Earis, de goadinne fan 'e twaspjalt, as harren dochters sjoen.
Dat Heara oergeunstich wie, hie in goede reden, want Seus bedreach har allegeduerigen. By de goadinne Leto, út it skaai fan 'e titanen, sette er in twilling oan: Artemis, goadinne fan 'e jacht, en Apollo, de god fan 'e skiene keunsten. Syn eigen suster Demeter skonk him de goadinne Perséfoné, dy't letter mei Hades troude en keninginne fan 'e ûnderwrâld waard. De nimf Maia, de dochter fan 'e titaan Atlas, waard de mem fan Seus syn soan Hermes, de godlike boadskipper. De Grykske goadinne fan 'e wiisheid en wittenskippen, Pallas Atene, soe neffens de bekendste myte op wûnderbaarlike wize út 'e holle fan Seus berne wêze sûnder dat dêr in froulike partner oan te pas kaam, mar in oar ferhaal wol hawwe dat har mem de titaanske goadinne fan 'e wiisheid Metis wie. Fierders soe Seus by de titaanske goadinne Dione de leafdesgoadinne Afrodite oanset hawwe, hoewol't dy neffens in âldere myte by Syprus út it seeskom opriisde. Manlike leafde wie ek in gegeven foar Seus. It wurdt sein dat er in relaasje hie mei Ganymedes.
Mar fral Seus syn feroverings ûnder stjerlike prinsessen binne ferneamd, al kin hjir foar 'ferovering' ek gauris ferkrêfting lêzen wurde, as men de myten letterlik nimt. Sa waard de prinsesse Europa troch Seus ûntfierd yn 'e foarm fan in bolle, en skonk neitiid it libben oan in seis soannen, wêrûnder de heal-mytyske kening Minos fan Kreta. De healgod Perseus sette Seus oan by de hermetysk opslettene Argioatyske prinsesse Danaé, doe't er yn 'e foarm fan in striel gouden ljocht de leafde mei har bedreau. Seus syn leaflingssoan wie de healgod Hearakles (latinisearre foarm: Herkules), dy't er oansette doe't er Perseus syn pakesizzer Alkmene (syn eigen oerpakesizzer dus) ferlate yn 'e foarm fan har man Amfitryon.
Rollen en oantsjuttings
Krektlyk as de measte Olympyske goaden hie Seus in ferskaat oan bynammen of titels. In protte dêrfan wiene ôflaat fan toponimen fan plakken dêr't er op 'e iene of oare manear mei ferbûn wie, lykas Zeus Tallaios (de "Sinne-Seus"), sa't er op Kreta fereare waard, en Zeus Labrandos, sa't er oanbean waard yn 'e Lytsaziatyske lânstreek Kaarje (dêr't er trouwens ferraande mei de Hoerrityske himel- en stoarmgod Tesjûb). Wichtiger wiene lykwols de titels dy't ferskillende aspekten fan autoriteit oantsjutten:
Apache OpenOffice
Apache OpenOffice is in iepenboarne kantoarpakket mei û.o. in tekstbewurker, rekkenblêd- en presintaasjeprogramma. De oarspronklike ferzje is fan 2012.
OpenOffice.org opfolger
'Apache OpenOffice' is formeel de opfolger (yn namme) fan it programma 'OpenOffice.org', nei de oername troch Apache. In oantal ûntwikkelders wie it net mei de nije koers iens, en is troch gien mei syn eigen ferzje, LibreOffice. Troch de ferskillende lisinsjes, mei LibreOffice de ferbetteringen oan de OpenOffice-boarnekoade oernimme, mar oarsom net. Dat sil yn de takomst yn it foardiel wurkje fan LibreOffice.
Fryske staveringshifker
In Fryske staveringshifker kin apart tafoege wurde. De staveringshifker wurdt levere troch Hunspell/Myspell dy't op it systeem ynstallearre is (Fryske wurdlist hânmjittich tafoegje), of in losse (ferâldere) ekstinsje yn OpenOffice sels. In losse ekstinsje fan LibreOffice, dy't wol by de tiid is, kin ek ynstallearre wurde.
Alaskaberchtme
It Alaskaberchtme (Ingelsk: Alaska Range), is in relatyf smel, healmoannefoarmich, 650 km lang berchtme yn it súdlik-sintrale diel fan 'e Amerikaanske steat Alaska. It rikt fan 'e Clarkmar, yn it súdwesten, oant de Wite Rivier, by de grins mei it Kanadeeske territoarium Yukon, yn it súdeasten. It Alaskaberchtme foarmet de noardwestlike útein fan 'e Rocky Mountains. It omfettet de Denali (foarhinne de Mount McKinley), de heechste berch fan Noard-Amearika. Utsein de Andes yn Súd-Amearika en ferskate berchkeatlings yn Aazje is it Alaskaberchtme it heechste berchtme fan 'e wrâld.
Geografy
It Alaskaberchtme hat de foarm fan in bôge of in healmoanne, wêrfan't de beide úteinen nei it suden ta wize, wylst it noardlikste diel dêrtuskenyn leit. It berchtme foarmet de noardwestlike útein fan 'e Rocky Mountains. De súdwestpunt wiist yn 'e rjochting fan it Alaska-skiereilân en de Aleoeten, wylst de súdeastpunt nei it territoarium Yukon en de Panhandle fan Alaska ta wiist. It Alaskaberchtme foarmet fierders de skieding tusken de regio's fan Súdlik Sintraal-Alaska, yn it suden, en it Binnenlân fan Alaska, oan 'e noardkant.
De bergen foarmje in hege barriêre dêr't it fochtige waar net oerhinne komme kin dat út it suden wei opkomt fan 'e Golf fan Alaska. Sadwaande falt der yn 'e bergen in soad delslach, almeast yn 'e foarm fan snie, en hat it Alaskaberchtme ien fan 'e ûnherberchsumste klimaten fan 'e wrâld. It Binnenlân fan Alaska is yn tsjinstelling dêrta frijwat drûch, om't it yn it reinskaad fan 'e bergen leit.
De swiere sniefal draacht by oan it bestean fan in tal grutte gletsjers yn it Alaskaberchtme, wêrûnder de Cantwell-gletsjer, de Susitna-gletsjer, de Tokositna-gletsjer en de Kahiltna-gletsjer. Fjouwer rivieren trochsnije it berchtme: de Delta en de Nenana yn 'e midden en de Nabesna en de Chisana fierder nei it easten. It Alaskaberchtme makket diel út fan 'e Ring fan Fjoer, in rûnte om 'e Stille Oseaan hinne dêr't in protte ierdbevings en fulkaanútbarstings foarkomme. De ierdbevings yn dit diel fan Alaska wurde foar it meastepart feroarsake troch de geologyske Denalibrek, dy't by de súdrâne fan 'e bergen lâns rint.
Dielen fan it Alaskaberchtme meitsje ûnderdiel út fan it Nasjonaal Park en Wyldreservaat Wrangell-St. Elias, it Nasjonaal Park en Wyldreservaat Denali en it Nasjonaal Park en Wyldreservaat De Clarkmar, en hawwe sadwaande in beskerme status. De George Parks Highway fan Anchorage nei Fairbanks, de Richardson Highway fan Valdez nei Fairbanks en de Tok Cut-Off fan Gulkana Junction nei Tok binne wichtige ferkearsieren dy't troch de legere dielen fan it berchtme hinne rinne. De reuseftige Alaskapiipline, dêr't ierdoalje trochhinne pompt wurdt fan 'e oaljefjilden yn 'e Noarderbedelte nei de havens oan 'e súdkust, rint ek troch it Alaskaberchtme, parallel oan 'e Richardson Highway.
Berchtmen
Lytsere berchtmen dy't ta it Alaskaberchtme rekkene wurde, binne (fan west nei east):
Heale reaksje
In heale reaksje is of de oksidaasje of de reduksje yn in redoksreaksje. In heale reaksje bart mei it feroarjen fan de oksidaasjetastân fan de stoffen dy't belutsen binne by de redoksreaksje.
Faak wurdt it konsept fan heale reaksjes brûkt om te omskriuwen wat der yn in elektrogemyske sel bart, sa bygelyks in Galvanyske selbatterij. Heale reaksjes barre troch metalen dy't oksidearre wurde (anoade) en de metalen dy't redusearre wurde (katoade).
Heale reaksjes wurde gauris brûkt om in lykwicht yn redoksreaksjes te krijen. Nei't men yn in soer miljeu in lykwicht fan atomen en oksidaasje krigen hat, moat der H+-ioanen taheake wurde om de wetterstof-ioanen yn de heale reaksje yn lykwicht te krijen. Yn in tsjinsoer miljeu moatte OH−-ioanen taheake wurde om de H+-ioanen yn de heale reaksje yn lykwicht te krijen, dêrby't dus H2O foarmet.
In foarbyld fan in heale reaksje:
Koper-ioanen (Cu2+) kinne ûnder it opnimmen fan twa elektroanen ta fêst koper oergean (reduksje), mar oarsom kin it metaal ek (oksidearre) wurde ta it ion. By dy reaksje binne gjin oare stoffen belutsen, it koper(II)-ion lûkt mei 0,34 folt elektroanen oan.
Dessau
Dessau wie in stedsdistrikt yn it easten fan de Dútske dielsteat Saksen-Anhalt. Oant 1945 wie Dessau de haadstêd fan de steat Anhalt. Op 1 july 2007 is it plak in part wurden fan de nije kreisfreie Stadt Dessau-Roßlau. It stedsdiel Dessau leit oan de iggen fan de rivier de Mulde, dy't benoarden de stêd útmûnet yn de Elbe.
Skiednis
De hannelsdelsetting ûntstie ein 12e iuw by de krusing fan lân- en wetterwegen by in tal forten oan de Elbe en de Mulde. De namme waard yn 1213 foar it earst neamd yn in oarkunde.
Yn de njoggentjinde iuw kaam dêr de yndustry opsetten. Yn de Earste Wrâldoarloch wie Dessau bekend as it plak dêr't de fleantugen fan Fokker makke waarden. Ek yn dy snuorje stichte Hugo Junkers syn fleantúchfabryk dêr, Junkers & Co.
Lykas in protte Dútske stêden waard ek Dessau oan de ein fan de Twadde Wrâldoarloch swier bombardearre troch de Alliearden. Ungefear 80 prosint fan de binnenstêd waard ferwoastge en de measte yndustry ek. Tusken 1949 en 1990 hearde Dessau by de DDR.
Dessau is fral bekend fan de keunsthegeskoalle Bauhaus. Dy ferhuze yn 1925 út Weimar wei nei it nij oplevere Bauhaus-gebou yn Dessau, dat wrâldferneamd waard yn de arsjitektuerwrâld. De hegeskoalle sels waard yn 1932 alwer nei Berlyn ferpleatst en yn 1933 fanwege de Nazys opheft.
It besjen wurdich
In besite wurdich binne ûnder oaren it Slot Dessau, dêr't yndertiid de hartoggen wennen, en de Marijetsjerke út de 16e iuw.
Ferskaat oan objekten yn en om Dessau, lykas it Bauhausgebou en de Meisterhäuser dy't dêr by hearre, binne ûnderdiel fan it Dessau-Wörlitzer kultuerlânskip, dat yn 2000 op de wrâlderfgoedlist fan de UNESCO opnaam waard.
Amani Abeid Karume
Amani Abeid Karume (Sansibar (Sultanaat Sansibar), 1 novimber 1948) is in Tanzaniaansk politikus fan etnysk Swahily-komôf. Hy is de soan fan 'e yn 1972 fermoarde Abeid Karume. Nei in wurkpaad by sawol de oerheid as yn 'e partikuliere sektor, gie Amani Abeid Karume yn 1990 de polityk yn as lid fan 'e Tanzaniaanske regearingspartij Chama cha Mapinduzi (CCM). Fan 2000 oant 2010 wied er presidint fan 'e autonome republyk Sansibar.
Lêste Glasiaal
De Lêste Glasiaal wie in glasiaal dy't duorre fan 117.000 oant 11.700 jier lyn. Dat tiidrek, dat in protte ûnderskate nammen draacht, wurdt troch leken ornaris oantsjut as de lêste iistiid, hoewol't wy eins no ek noch yn deselde iistiid libje: de Kwartêre Iistiid. Glasialen en ynterglasialen binne nammentlik kâldere en waarmere perioaden binnen in iistiid, en de lêste 12.000 jier libje wy yn in ynterglasiaal. De Lêste Glasiaal is it bekendste diel fan 'e Kwartêre Iistiid, en is yngeand ûndersocht yn Jeropa, Noard-Amearika, Sibearje, de Himalaya en oare regio's dy't doe ûnder in iiskape of gletsjer strûpten. Dêr hie fral it Noardlik Healrûn mei te krijen, en mar inkele gebieten op it Súdlik Healrûn, hoewol't de hiele wrâld de effekten fan 'e útwreiding fan 'e iiskapen ûndergie.
Amani Abeid Karume
Jonkheid en ier wurkpaad
Karume waard yn 1948 berne yn 'e stêd Sansibar, dat doe noch de haadstêd fan it Sultanaat Sansibar wie. Syn heit, Abeid Karume, wie fan 1964 oant 1972, doe't er by in moardoanslach om it libben kaam, presidint fan Sansibar, dat doe in autonome republyk binnen Tanzania wurden wie. Amani Abeid Karume genoat syn ûnderwiis oan 'e Lumumba Secondary School, dêr't er yn 1969 slagge foar syn eineksamens.
Lêste Glasiaal
Nammen
Oan 'e Lêste Glasiaal binne op ferskillende plakken ferskillende nammen jûn: Weichsel op it noardlike fêstelân fan Jeropa; Würm yn 'e Alpen; Devensian yn Grut-Brittanje; Midlandian yn Ierlân; Valdaj yn Jeropeesk-Ruslân; Zyrjanka yn Sibearje; Wisconsinan yn 'e krite fan 'e Grutte Marren fan Noard-Amearika; Pinedale yn 'e Rocky Mountains; Fraser yn it Pasifysk Kustberchtme; Mérida yn 'e noardlike Andes fan Fenezuëla; Llanquihue yn Sily; en Otira yn Nij-Seelân.
Tiidrek
De Lêste Glasiaal ûntstie oan 'e ein fan 'e Foarlêste Ynterglasiaal, ek bekend as de Eem-ynterglasiaal. Dy einige omtrint 117.000 jier lyn en wie de op ien nei lêste ynterglasiaal yn in oanhâldende ôfwikseling fan glasialen en ynterglasialen sûnt de Kwartêre Iistiid 2.588.000 jier lyn úteinsette mei de foarming fan in Arktyske iiskape. Likernôch 22.000 jier lyn berikte de Lêste Glasiaal syn glasiaal maksimum, de grutste útwreiding fan it lâniis. Omtrint 11.700 jier lyn kaam der in ein oan 'e glasiaal, en begûn de hjoeddeistige ynterglasiaal, dy't gearfoel mei it Holoseen, it hjoeddeistige geologysk tiidrek.
Amani Abeid Karume
Jonkheid en ier wurkpaad
Neitiid sette er útein mei in karriêre as boekhâlder. Under de 1970-er jierren beklaaide er ferskate hege amtlike funksjes yn it regear fan Sansibar, wêrûnder dy fan tesaurier-generaal (1970-1971) en siktaris-generaal fan it Ministearje fan Finânsjes (1971-1974), it Ministearje fan Planning (1974-1978) en it Ministearje fan Kommunikaasje en Transport (1978-1980). Yn 'e 1980-er jierren wurke Karume as in partikulier consultant foar in Britske ûndernimming yn Sansibar.
Kwinten (hillige)
Kwinten (ek: Quintinus) wie in 3e-iuwske kristlike martler. Oer syn libben is net in soad bekend. Hy fûn de martlersdea yn it Frânske Saint-Quentin, werfan't er de stedspatroan is. Syn feestdei is op 31 oktober.
Amani Abeid Karume
Politike karriêre
By de ferkiezings fan 1990 waard Karume foar de Tanzaniaanske regearingspartij Chapa cha Mapinduzi (CCM) yn it legerhûs fan it Sansibareeske parlemint keazen foar it kiesdistrikt Raha Leo. Neitiid waard er troch Salmin Amour, de presidint fan 'e autonome republyk Sansibar, beneamd yn dy syn regear, op 'e post fan minister fan Hannel. By de ferkiezings fan 1995 waard Karume as parlemintslid werkeazen, en krige er neitiid yn it regear fan Amour de post fan minister fan Kommunikaasje en Transport taparte.
Kwinten (hillige)
Vita
De âldste skriftlike boarne út de 7e iuw is histoarysk net botte betrouber; yn de rin fan de tiid is dy withoefaak bewurke. Kwinten wie in romein, dy't om 245 nei Galje teach en fral yn de omkriten fan Amiens tegearre mei Lusianus fan Beauvais it evangeelje brocht. Hy waard oppakt en yn Vermand tamtearre, mar Kwinten wegere syn leauwe ôf te swarren en sadwaande naam de romeinske prefekt Rictiovarus it beslút om him nei Reims te bringen, de haadstêd fan Gallia Belgica, om him dêr foar it rjocht te bringen. Underweis by Augusta Viromanduorum (it lettere Saint-Quentin) wist Kwinten op in mirakuleuze wize út te piken en begûn fuort wer te preekjen. Kwinten waard lykwols op 'e nij oppakt en Rictiovarus liet him nochris tamtearje en om der fuort in ein oan te meitsjen dêrnei ûnthalzje. Neffens lettere oerleverings hiene se him mei spikers stutsen, him pek oer de lea getten en it lichem neitiid yn de sompen fan de Somme smiten.
Amani Abeid Karume
Politike karriêre
By de Sansibareeske presidintsferkiezings fan 2000 wie Karume de kandidaat foar de CCM, en wûn er it presidintskip as opfolger fan Amour mei 67,04% fan 'e stimmen. Der hie op Sansibar (mar net op it fêstelân fan Tanzania) lykwols op grutte skaal fraude plakfûn, en de resultearjende folksprotesten waarden bloedich ûnderdrukt doe't oerheidstroepen yn jannewaris 2001 it fjoer iepenen op demonstranten. Dêrby kamen 35 minsken om it libben en rekken 600 oaren ferwûne. Neitiid ûntflechten in protte Sansibarezen op fiskersboaten Tanzania en sochten beskûl yn 'e buorlannen.
Kwinten (hillige)
Vita
De bline romeinske Eusebia soe de resten fan Kwinten fûn ha en foar him in kapel boud ha, dy't yn de 5e iuw fergrutte waard. Tsjintwurdich stiet op it plak de Saint-Quintin-basilyk yn it nei de hillige ferneamde Saint-Quintin.
Amani Abeid Karume
Politike karriêre
Nettsjinsteande dat waard Karume op 30 oktober 2005 werkeazen as presidint, hoewol't de earlikheid by dat barren op 'e nij fûleindich bekritisearre waard troch syn politike tsjinstanners fan it Civic United Front (CUF), de grutste opposysjepartij yn Sansibar, en troch ynternasjonale waarnimmers. Ein 2009, nei't ferskate kearen om 'e noch besocht wie om neieroankommen tusken de CCM en it CUF te reälisearjen, naam Karume it inisjatyf ta direkte besprekkings mei Seif Sharif Hamad, de lieder fan it CUF, dy't ta fermoedsoening liede moasten. Dat wie de earste kear yn 'e skiednis fan Sansibar dat twa lieders in dialooch holden mei as doel om in duorjende frede op 'e Sansibareilannen te beävensearjen.
Yn july 2010 waard de Sansibareeske befolking by in referindum it útstel foar de foarming fan in regear fan nasjonale ienheid troch de CCM en it CUF foarlein, dat de Sansibarezen mei in oerweldigjende mearderheid goedkarden. Yn novimber fan datselde jier fûnen de earste presidintsferkiezings yn Sansibar plak dy't troch ynternasjonale waarnimmers as freedsum en earlik ornearre waarden. De CCM wûn, en Karume droech de macht oer oan syn opfolger Ali Mohamed Shein, dy't CUF-lieder Hamad as fise-presidint krige.
Priveelibben
Amadi Abeid Karume is troud mei syn frou Shadya, mei wa't er seis (no folwoeksen) bern hat. Hy sprekt floeiend Swahily, syn memmetaal, en Ingelsk. Yn 2010 waard him troch de Tanzaniaanske Hubert Kairuki Memorial University yn Dar es Salaam in earedoktoraat takend.
Lêste Glasiaal
Noardlik Healrûn
Yn 'e Lêste Glasiaal wreide it de Skandinavyske iiskape him út oer it Baltikum, it noarden fan Dútslân, Poalen en Jeropeesk-Ruslân en ek oer it noarden fan 'e Britske Eilannen. Yn it easten rikte it lâniis oant it Tajmyr-skiereilân yn westlik Sibearje. It glasiaal maksimum waard yn Sibearje tusken 18.000 en 17.000 jier lyn berikt, in stik letter as yn Jeropa, dêr't it omtrint 22.000 jier lyn plakfûn. Yn noardlik Dútslân lei de uterste grins fan it lâniis op 'e lâningte fan Sleeswyk-Holstein en by Elbe by Hamburch lâns. Nederlân wie ûnder de Lêste Glasiaal frijwarre fan lâniis, hoewol't it dêr yn 'e Foarlêste Glasiaal en de Foarfoarlêste Glasiaal wol ûnder strûpt wie. Yn 'e Lêste Glasiaal wie Nederlân lykwols in toendragebiet, krekt as it meastepart fan Noardwest- en Midden-Jeropa.
It noardeasten fan Sibearje lei yn 'e Lêste Glasiaal net ûnder in grutskalige lâniiskape, hoewol't ferskate berchtmen yn it gebiet, lykas it Kamtsjatka-berchtme op it Kamtsjatka-skiereilân, wol oerdutsen waarden troch grutte gletsjers. Bûten de oaniensletten iiskape yn it noarden kaam yn 'e Lêste Glasiaal yn Jeraazje op in protte plakken fergletsjering fan heechberchtmen foar. De grutste isolearre iiskapen wiene te finen yn 'e Himalaya yn Aazje, yn 'e Alpen yn Jeropa en yn 'e Kaukasus op 'e grins fan dy beide wrâlddielen. Ek de Pyreneeën, de Karpaten, de Tatra, it Balkanberchtme en it Sagrosberchtme yn wat no Iraan is, wiene oerdutsen troch gletsjers. Guon saakkundigen ornearje dat it glasiaal maksimum yn 'e Himalaya en op it Tibetaansk Plato tusken 47.000 en 27.000 jier lyn berikt waard, mar dy datearring is kontroversjeel, krekt as de teory dat it hiele Tibetaansk Plato mei in trochrinnende iiskape oerdutsen wie.
Yn Noard-Amearika wie it grûngebiet fan wat no Kanada is, frijwol hielendal oerdutsen troch de ûnbidich grutte Laurentidyske iiskape. Datselde gou foar it noardlike diel fan 'e legere 48 steaten fan 'e Feriene Steaten: Nij-Ingelân, New York, Pennsylvania, it hegere Midwesten en dielen fan Montana, Idaho en Washington. Alaska bleau lykwols, krekt as it oangrinzgjende noardeastlik Sibearje, troch oanhâldende drûchte frij fan iis. De Rocky Mountains en it Pasifysk Kustberchtme hiene yn Noard-Amearika har eigen grutte iiskapen, en in beheindere gletsjerfoarming fûn plak yn û.m. de Sierra Nevada fan Kalifornje. Under ynfloed fan 'e Lêste Glasiaal feroare de geografy fan 'e eastlike helte fan Noard-Amearika benoarden de rivier de Ohio op radikale wize. Troch it útskraabjen fan sêfte grûn troch it iis en it gearrinnen fan teiwetter doe't it iis him werom begûn te lûken, ûntstiene de Grutte Marren. De ferneamde wetterfal Niagara Falls is ek in produkt fan 'e Lêste Glasiaal, en itselde jildt foar de rin fan 'e rivier de Ohio, dy't yn it plak kaam foar de eardere rivier de Teays.
Yn oare dielen fan it Noardlik Healrûn kamen gjin grutte iiskapen foar, mar wol pleatslike gletsjers yn heechleine gebieten. Sa rekken de Japanske Alpen en dielen fan Taiwan ferskate kearen fergletsjere. Yn beide kriten soe it glasiaal maksimum tusken 60.000 en 30.000 jier lyn berikt wêze. Yn mindere mjitte krong de gletsjerfoarming sels troch yn Afrika, dêr't gletsjers ûntstiene yn 'e Hege Atlas fan Marokko, it Atakormassyf fan súdlik Algerije en op ferskate bergen yn Etioopje.
De Noardlike Iissee tusken de grutte iiskapen fan Jeraazje en Noard-Amearika wie yn 'e Lêste Glasiaal net folslein beferzen, mar waard nei alle gedachten krekt as hjoed de dei oerdutsen troch in relatyf tin iisdek, dat bleat stie oan feroarings mei de jiertiden. By 't maitiid en simmerdeis soe it foar in part fuortteid wêze, om hjerstmis en winterdeis wer oan te groeien. Yn it gebiet soe it optild hawwe fan iisbergen dy't ôfkealle wiene fan 'e omlizzende iiskapen. De sedimintgearstalling yn acht nommen fan meunsters dy't út 'e seeboaiem helle binne, moatte der sels tiden west hawwe dat de Noardlike Iissee in diel fan it jier hast iisfrij wie.
Súdlik Healrûn
Op it Súdlik Healrûn wie de ynfloed fan 'e Lêste Glasiaal folle beheinder fanwegen de lizzing fan 'e kontininten. Antarktika wie fansels hielendal oerdutsen mei iis, mar dat is it no ek. Troch de brede seeën om dat wrâlddiel hinne koe de Antarktyske iiskape him net nei oare lânmassa's útwreidzje. Yn Súd-Amearika bestie yn 'e súdlike Andes de Patagoanyske iiskape, dy't yn Sily tusken 33.500 en 13.900 jier lyn seis kear ta in maksimum oanwoeks en dêrnei wer ynkromp. Yn it Méridaberchtme fan 'e noardlike Andes yn Fenezuëla befûn him in folle lytsere gletsjer, dy't ferlykber wie mei wat der yn 'e Karpaten barde.
Op it fêstelân fan Austraalje rekke mar in hiel lyts gebiet om 'e Mount Kosciuszko hinne oerdutsen troch gletsjers, mar op Tasmaanje wie de fergletsjering folle algemiener. Yn Nij-Seelân foarme him in oanienslette iiskape oer de Nijseelânske Alpen op it Sudereilân, dêr't it iis him teminsten trije kear útwreide en wer weromloek. Ek yn westlik Nij-Guineä (no diel fan Yndoneezje) waard in frij grut gebiet oerdutsen troch gletsjers, dêr't hjoed de dei op trije plakken noch restanten fan besteane.
Yn Súdlik Afrika ûntjoegen har lytse gletsjers yn inkele heechleine gebieten dy't dêr gaadlik foar wiene, lykas de Heechlannen fan Lesoto yn 'e Drakensbergen. Ut ûndersyk hat bliken dien dat gletsjers yn Súdlik Afrika oer it algemien yn 'e waarme jiertiden frijwol hielendal fuortteiden, mar yn 'e kâldere jiertiden wer oanwoeksen. It gebiet soe doedestiden in temperatuer hân hawwe dy't ferlykber wie mei dy fan Tasmaanje en Patagoanje yn deselde perioade. Ek op 'e Kilimanjaro en de Mount Kenya, yn East-Afrika ûntstiene iiskapen, en itselde gou foar it Rûwenzoary-berchtme fan Sintraal-Afrika, dêr't men ek tsjintwurdich noch de restanten fan inkele gletsjers oantreft.
Argeology
De ein fan 'e Lêste Glasiaal, omtrint 11.700 jier lyn, gie mank mei de saneamde Holoseenske ekstinksje: it útstjerren fan in protte bisten dy't earder rûnom foarkamen. Dat barren wurdt benammen assosjearre mei de Pleistoseenske megafauna, bisten dy't oer it algemien grutter fan stal wiene as harren hjoed de dei noch besteande sibben. Men kin dan tinken oan 'e wolhierrige mammoet, de Amerikaanske mammoet, de wolhierrige noashoarn, de hoalebear, de hoaleliuw, de Amerikaanske liuw, de hoalehyena, it reuzehart, de reuzewolf en de reuzegrûnloaiert. Ferskate teoryen binne oanfierd om dizze massa-ekstinksje te ferklearjen, wêrûnder klimaatferoaring, sykten, oerbejaging troch de minske, in ûnderstelde asteroïdeynslach yn it Jonge Dryas, en sa mear. De massa-ekstinksje op 'e oergong fan it Pleistoseen nei it Holoseen is lykwols mar ien út in hiele rige megafauna-ekstinksjes dy't tebekgiet oant it begjin fan it libben op 'e Ierde. Sels yn 'e lêste 50.000 jier hawwe der ferskate fan sokke foarfallen west.
Kwinten (hillige)
Ferearing
Tanksij Gregoarius fan Tours († 594) bestie der sûnt de 6e iuw in grutte ferearing fan de hillige, dy't him yn de midsiuwen útwreide nei hiel Frankryk, Belgje en it wêst fan Dútslân. Yn it jier 641 fûn biskop Eligius fan Noyon syn reliken, dy't foar de hillige in grêfmonumint oprjochtsje liet.
Yn de tiid fan de ynfallen fan de Wytsings waarden syn bonken nei Laon brocht. Fral yn Frankryk binne tsientallen plakken en in soad tsjerken nei de hillige ferneamd. Kwinten is patroanhillige fan lêstdragers, kaaimakkers, dokters, kapelanen en wurdt oanroppen tsjin hoastjen, kinkhoast, in dripnoas en wettersucht.
Ikonografy
Fan Kwinten binne sûnt de midsiuwen in soad foarstellings fan syn martlerskip bekend. Hy wurdt fakentiden ôf- en útbylde oan in houten raamwurk mei spikers yn syn lichem.
George McGovern
George McGovern (folút: George Stanley McGovern; Avon (Súd-Dakota), 19 july 1922 – Sioux Falls (Súd-Dakota), 21 oktober 2012), wie in Amerikaansk politikus, diplomaat, histoarikus en skriuwer fan mingd Iersk-Skotsk etnysk komôf. Hy fertsjintwurdige de steat Súd-Dakota sawol yn it Hûs fan Offurdigen as yn 'e Senaat, en waard fral bekend doe't er it by de presidintsferkiezings fan 1972 as kandidaat foar de Demokratyske Partij om 'e nocht opnaam tsjin 'e sittende Republikeinske presidint Richard Nixon. Letter kaam by it Watergate-skandaal oan it ljocht dat Nixon McGovern en dy syn kampanje op fiergeande wize bespionearje litten hie en de op dy manear opdiene kennis brûkt hie om 'e ferkiezings te winnen. Dy iepenbierings laten ta de fal fan Nixon.