cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
The Rolling Stones
Skiednis
Mick Taylor waard opfolge troch Ron Wood dy ’t earder by the Faces spile. Hy die foar it earst mei op “Black and Blue” in album mei in soad reggea ynfloeden. Ein 1978 waard “Some Girls” útbrocht mei de hits “Miss You” en “Beast of Burden”. Op dat album binne ûnder oaren ynfloeden te hearren fan country (“Far away eyes”), disko (“Miss you”) en hardrock (“Respectable”). Dit is it bêst ferkofte album fan de Rolling Stones. It album “Tattoo You”, mei de hits “Start me Up” en “Waiting on a Friend” waard útbrocht yn 1981. Yn 1983 brochten hja “Undercover of the Night” út en yn 1986 kamen hja wer byelkoar foar it album “Dirty Work“ mei it suksesfolle “Harlem Shuffle”, skreaun troch Bob Relf en Earl Nelson, dy’t der sels yn 1969 al in hit mei hienen. Bill Wyman stapte út de band yn 1993. Hy waard opfolge troch Darryl Jones, dy’t gjin offisjeel lid fan de band wurden is.
It nije album “Voodoo Lounge” (1994) wie in sukses, lykas “Bridges to Babylon” út 1997. It ferske “Anybody seen my Baby” waard in grutte hit. It duorre oant 2005 ea der wer in folslein nij studioalbum ferskine soe “A Bigger Bang”. Yn 2006 spilen de Rolling Stones op it strân fan Copacabana foar oardel oant twa miljoen taskôgers. Yn 2008 brochten de Stones yn gearwurking mei Martin Scorese in bioskoopfilm út “''Shine a Light”.
Foar it earst nei tsien jier brochten de Rolling Stones yn 2016 wer in folslein nij album út, "Blue & Lonesome" dat bestiet út âldere blueslieten. Op 30 septimber 2017 spilen de Stones yn de Amsterdam Arena en op 15 oktober yn de Gelredome yn Arnhim.
Op 24 augustus 2021 ferstoar drummer Charlie Watts nei in koart sykbêd yn in sikenhûs yn Londen. Earder wie al bekind makke dat Watts net mear mei soe op Toernee.
Kompilaasje-albums
thumb|De Tongue and lips logo fan the Rolling Stones' waard yn 1971 yntrodúsearre.
Elbe
right|thumb|300px|De rin fan 'e Elbe De Elbe (Tsjechysk: Labe) is mei in lengte fan 1164 kilometer en in streamgebiet fan 144.000 km² ien fan de wichtichste rivieren fan Midden-Jeropa. De Elbe ûntspringt yn it Reuzeberchtme en mûnet út yn 'e Noardsee. Har grutste sydrivieren binne de Moldau en de Saale. Yn Nederlân hat de rivier ferneamd west as de Elve.
Rin fan de rivier
De Elbe ûntspringt yn it Reuzeberchtme yn Tsjechje. Oer Pardubytsje en Ústí nad Labem rint de rivier nei it westen en komt súdeastlik fan Dresden, Dútslân (dielsteat Saksen) yn. It berchich gebiet oant Dresden hjit de Sächsische Schweiz. Fan Riesa ôf berikt de Elbe it leechlân en begjint de middenrin fan de rivier.
left|thumb|250px|De Elbe by Königstein yn de Sächsische Schweiz'' Fia Dessau en Maagdenburg rint de Elbe fierder yn noardwestlike rjochting. By it stêdsje Lauenburch begjint it Elbe-Lubekkanaal, dat de rivier sûnt 1900 mei de Eastsee ferbynt. In bytsje fierder streamôf is der by Geesthacht in keardaam: fan dêr ôf is der getijwurking en begjint de ûnderrin fan de rivier.
Oan de ûnderrin oerhearsket de stêd Hamburch, de grutste stêd oan de Elbe. De Elbe dielt har hjir yn twa tûken op: de Noarderelbe en de Suderelbe, dy't letter wer byinoar komme. It part fan de ûnderrin fan Hamburch oant de Noardsee is bekend as de Niederelbe.
right|thumb|250px|De Elbe by DönitzDe Elbe mûnet by Cuxhaven fia in estuarium út yn 'e Noardsee. It estuarium berikt by Cuxhaven syn grutste breedte: 15 km. De fuortsetting fan de Elbe yn de Waadsee hjit de Bûtenelbe (Außenelbe).
Yn augustus 2002 hienen grutte dielen fan it streamgebiet fan de Elbe as gefolch fan oerfloedige reinfal te krijen mei earnstige oerstreamings.
Sydrivieren
thumb|upright=2|Sydrivieren fan de Elbe
Jenisejsk
Jenisejsk (Russysk: Енисейск, Jenisejsk) is in stêd oan de rivier de Jenisej yn de Russyske kraj Krasnojarsk.
Elbe
Stêden oan de Elbe
Špindlerův Mlýn, Vrchlabí, Dvur Králové nad Labem, Jaroměř, Hradec Králové, Pardubice, Kolín, Poděbrady, Nymburk, Lysá nad Labem, Celákovice, Brandýs nad Labem - Stará Boleslav, Neratovice, Melník, Roudnice nad Labem, Litoměřice, Lovosice, Ústí nad Labem, Děčín, Bad Schandau, Königstein, Pirna, Heidenau, Dresden, Radebeul, Meißen, Riesa, Strehla, Torgau, Lutherstadt Wittenberg, Dessau, Magdeburg, Tangermünde, Wittenberge, Hitzacker, Boizenburg/Elbe, Lauenburg, Geesthacht, Hamburch, Wedel, Glückstadt, Brunsbüttel, Otterndorf, Cuxhaven.
Jenisejsk
Skiednis
Jenisejsk waard yn 1619 as in militêr fort stifte as earste stêd oan de rivier Jenisej. Yn 1635 krige it plak stedsrjocht. Yn de kolonisaasje fan East-Sibearje hie de stêd yn de 17e en 18e iuw in wichtige rol as oerslachplak foar goud en bont. Yn dy tiid kaam likernôch 90% fan al it Russyske goud hjir wei en de monumintale hûzen út dy tiid tsjûgje dêr noch fan. Oardel iuw lang tsjinne de stêd as poarte nei East-Sibearje. thumb|left|250px|De stêd oan it begjin fan de 20e iuw Al sûnt de stifting wie de stêd foar minsken dy't yn ûngenede foelen in plak fan ferballing. Under Stalin waarden finzenen fan de Gûlag troch Jenisejsk yn skippen nei de noardeastlike goudminen fan Kolyma brocht.
Op 3 july 1869 soarge in grutte brân foar in soad skea yn 'e stêd. Mar de brân fan 27 augustus 1869 wie noch slimmer en lei hast de hiele stêd (útsein it heger lizzende diel) yn 'e jiske. Troch in hurde wyn sloegen de flammen oer nei it stedssintrum. De gebouwen fan de oerheid, likernôch 2000 hûzen en fiif tsjerken baarnden ôf. De oanlis fan it Trans-Sibearyske spoar nei Krasnojarsk tsjin it ein fan de 19e iuw brocht Jenisejsk in grutte tebekslach. It ynwenneral sakke fan 11.500 yn 1897 nei 7.100 yn 1917.
It âlde sintrum fan de stêd is troch it federale regear op 'e foarriedige list fan it wrâlderfgoed set.
1594
Foarfallen
thumb|262px|De Brandaris
Stasjon Geleen-Lutterade
Stasjon Geleen-Lutterade (Lut) is in spoarweistasjon yn Geleen en waard iepene yn 1868 oan de Steatsline E (Breda - Maastricht). Yn dizze Limboarchske stêd is yn 1976 it tredde stasjonsgebou sûnt 1868 iepene.
Gebou
200px|thumb|left|2e stasjonsgebou stasjon Blerick yn 1970 It earste stasjonsgebou wie in lyts gebouke mei in wenning foar de stasjonssjef, letter waarden der tsjinstlokalen oanboud.
Yn 1930 waard it earste stasjonsgebou sloopt en ferfongen troch in grutter gebou eins fjouwer geboukes mei in oerkaping op it perron nei ûntwerp fan arsjitekt Sybolt van Ravesteyn, dit gebou kaam yn 1931 ree. It stasjon waard yn 1938 sletten, mar op 1 maaie fan 1949 waard it stasjon weriepene.
It stasjonsgebou út 1931 waard yn 1976 ferfongen troch in nij gebou, bekend as Standerttype Sextant fan de hân fan arsjitekt Cees Douma. It gebou waard yn 2006 ôfbrutsen en ferfongen troch in tal abry's.
Wies van Dongen (1931-2022)
Wies van Dongen (Breda, 30 july 1931 – 25 maaie 2022) wie in Nederlânsk hurdfytser.
Van Dongen die twaris mei oan de Omgong fan Frankryk, yn 1955 en 1956. Beide kearen helle er de finish net. Hy ried benammen kriteariums. Yn 1955 waard er tsiende yn de Omgong fan Nederlân. Nei syn hurdfytskarriêre kaam Van Dongen yn de hoareka telâne en runde kafees yn Belgje en letter yn Breda. Wies van Dongen is de heit fan earder hurdfytser Wies van Dongen.
Johannes Wildeboer
thumb|150px| Johannes Wildeboer Johannes Wildeboer (Eindhoven, 12 septimber 1908 - Neuengamme, 19 desimber 1944) wie haad fan de Kristlike ULO yn Ferwert.
Under de Dútske besetting wie Wildeboer lid fan de Lanlike Organisaasje foar Help oan Underdûkers (LO). Teffens wie er belutsen by allerhanne oare fersetsaktiviteiten.
Wildeboer waard op 19 novimber 1943 arrestearre troch ferried. Hy siet in jier yn kamp Vught en it kommando Oraniënburg fan it konsintraasjekamp Sachsenhausen. Dêrnei waard er oerbrocht nei Neuengamme, dêr't er op 19 desimber 1944 stoar.
Yn Ferwert is in strjitte nei Wildeboer neamd.
Anne Vondeling
thumb|160px|Anne Vondeling 160px|thumb|Byld fan Anne Vondeling yn [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]] Anne Vondeling (Appelskea, 2 maart 1916 - Mechelen, 22 novimber 1979) wie as politikus foarsitter fan de Twadde Keamer en minister fan Finânsjes yn it Nederlânske kabinet-Cals. Kommissaris fan de Friese Pers BV en wie foarsitter fan it bestjoer fan de Fryske Akademy fan 1961-1965. Hy skreau Nasmaak en Voorproef (1968).
Nei it beheljen fan syn eindiploma HBS-B studearre hy oant 1940 oan de Lânbouhegeskoalle yn Wageningen. Yn 1948 promovearre Vondeling oan de Lânbouhegeskoalle op it proefskrift De bedriuwsfergeliking yn de lândbou.
Fan 1940 oant 1945 wie Vondeling as lânboukundich yngenieur ferbûn oan de Provinsjale Tsjinst fan Fryslân. Hy wie fan 1946 oant 1958 lid fan de Twadde Keamer foar de PvdA.Waard direkteur fan de Koöperative Sintrale Lânbouboekhâlding yn Ljouwert (1945-1958).
Op 1 jannewaris 1958 naam Vondeling yn it tredde kabinet-Drees (1952 - 1956) de portefûlje Lândbou, Fiskerij en Fiedselfoarsjenning oer fan Sicco Mansholt. Fierder wie hy fan 1959 oant 1962 lid fan de Ried fan Europa. Fan 1960 oant 1963 wie Vondeling bûtengewoan heechlearaar oan de Ryksuniversiteit Grins. Fan 1959 oant 1965 kaam hy werom nei de Twadde Kaamer. Yn it kabinet-Cals wie Vondeling fan 14 april 1965 oant 22 novimber 1966 minister fan Finânsjes en fise-minister-presidint. Fan 7 maart 1969 oant 4 febrewaris 1971 wie Vondeling foarsitter fan de Partij van de Arbeid. Hy waard opfolge troch André van der Louw. Fan 7 desimber 1972 oant 17 july 1979 wie Vondeling foarsitter fan de Twadde Keamer; per 17 july waard hy lid fan it Jeropeesk Parlemint.
Namme
Syn famyljenamme 'Vondeling' waard jûn oan syn oerpake Adam Vondeling (1818-1893), dy't as fûnling yn in ierdappelfjild yn Weinterp (gemeente Opsterlân) fûn waard.
Homear
De Homear is in feart yn de gemeente Achtkarspelen. De feart rint healwei Surhuzum en Stynsgea yn de rjochting fan Stynsgea.
Lutje Saaksum
thumb|Pleats 'Lutje Saaksum' Lutje Saaksum is in buorskip yn de gemeente It Hegelân yn de provinsje Grinslân. It leit bewesten Baflo.
Lutje Saaksum is tsjintwurdich allinne in bewenne hûswierde. Op de wierde stiet ien pleats: Lutke Saaksum. Yn it ferline hat it plak in kerspel west. De tsjerke is al yn 1468 ôfbrutsen.
Justjes súdeastlik fan Lutje Saaksum stie eartiids de Saaksumboarch of D'Eest. Dy boarch waard foar it earst fernijd yn 1672, mar ûnstie wierskynlik al earder út in grutte heerd, dy't mooglik foar 1606 en faaks al foar 1567 boud waard.
Lutje of lutke is Grinslânsk foar 'lyts'. Saaksum tsjut faaks net op Saaksum, mar op Saaksumhuzen.
List fan boargemasters fan Noardeast-Fryslân
Dit is in list fan boargemasters fan de Fryske gemeente Noardeast-Fryslân. Op 1 jannewaris 2019 waarden de gemeenten Dongeradiel, Ferwerderadiel en Kollumerlân gearfoege ta de nije gemeente Noardeast-Fryslân.
Holwerter Feart
De Holwerter Feart is in feart yn de gemeenten Dongeradiel en Ferwerderadiel.
De feart rint fan de Dokkumer Ie nei it noarden troch Ferwerderadiel, as in opfeart nei Lichtaard. Yn dat plak keart de feart foar in fearns kilometer nei it easten, dêr't de Flieterperdyk bylâns rint, mar rint dan wer nei it noarden, feitlik as it begjin fan de Blijer Feart. Dêr't it wetter dy namme krijt, giet it wetter nei Holwert ûnder de namme "Dwarsmear" fierder nei it easten. Oan de eastein fan de Dwarsmear, yn Dongeradiel, is de sitewaasje krekt oarsom: dêr begjint de "Holwerter Feart" wer, as de fuortsetting fan de Raarder Feart. Goed in kilometer foar Holwert foarmet de Harinxmafeart in sydfeart nei it easten. Uteinlik komt de Holwerter Feart mei noch mear rjochtingferoarings oan de súdwestkante fan Holwert út.
De namme Holwerter Feart jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Holwerdervaart.
Rintsje Ritsma (skûtsjesiler)
Rintsje Ritsma (Sleat, 28 juny 1908 – De Lemmer, 3 oktober 2012) wie in skûtsjeskipper en brêgewachter fan De Lemmer. By hurdriden wûn er yn syn jeugd in soad prizen. Hy is de soan fan Bouwe Ritsma en Romkjen Veltman. Syn pakesizzer Rintje Ritsma waard letter Europeesk en Wrâldkampioen langebaanriden.
Wurke op Spannenburch op in oerslachbedriuw foar izererts, sûker en oare produkten. Letter sette hy yn de polder dy't drûchlein waard it spoar út troch djipten te peilen. Omdat elkenien dy't dêr wurke oppakt waard yn de Twadde Wrâldoarloch dûkte er mei syn frou Akke Wouda en de fjouwer bern ûnder yn Makkum. Dêrnei hat er oant syn pinsjoen brêgewachter west. As frijwilliger wurke er foar de rêdingsbrigade. Fan 1951 - 1969 as opstapper en fan 1969 - 1973 reserve-skipper. Die mei oan 116 rêdingstochten, dêr't 116 persoanen by rêden waarden. Fear fan 1958-1961 mei it earste Lemster skûtsje (36 ton, boujier 1909 by Wildschut yn Gaastmar). Waard doe opfolge troch Yme Foekema en Klaas van der Meulen op in nij skûtsje. Yn 1965 naam Ritsma it plak fan Van der Meulen wer yn.
Neffens Ritsma waard him it kampioenskip yn 1965 untnaam. De sineast Bert Haanstra makke doe de film “De stem van het water”  wêryn’t de skûtsjes fan Grou en it Hearrenfean in haadrôl spilen as de beide kampioenskandidaten. Om foar te kommen dat de Lemmer kampioen waard, binne hja neffens Ritsma tsjinwurke. Yn 1966 naam er sportive wraak en waard it “Lemster Skûtsje” dochs noch kampioen. Yn 1969 naam Sietse Hobma it helmhout fan him oer.
Benefysjaalboek
thumb|Side út in Benefysjaalboek In Benefysjaalboek is in gemeentlik boek mei listen oer grutte, grinzen en jierlikse opbringsten fan de patroans, pastorije-, fikary en prebindeguod fan alle Fryske parochys binnen harren grûngebiet.
Yn 1542 joech Karel V de Fryske gemeenten opdracht om Benefysjaalboeken oan te lizzen. Dy binne foar it meastepart fan de stêden en gritenijen bewarre bleaun. Allinnich Frjentsjerteradiel, Aenjewier, Gaasterlân, Skoatterlân en ferskate doarpen ûntbrekke. Der bestiet in útjefte fan, yn 1774 printe, mar earst yn 1850 troch Jacob van Leeuwen publisearre. Omdat in faak brûkte en detaillearre boarne is, dy't in skerp ynsjoch jout yn de finansiering fan de midsiuwske Fryske parochytsjerken en harren betsjinners, en boppedat in soad nammen en gegevens oer it brûken fan lân jout, binne der plannen om in analoge én in digitale útjefte te meitsjen.
De Fryske Akademy is fan doel om de teksten fia de website beskikber te stellen. Boppedat sil dan in register op namme en in register op plak gearstald wurde.
Bredene
Bredene (Westflaamsk: Brèinienge ) is in Belgyske gemeente yn de provinsje West-Flaanderen. De gemeente hat likernôch 18.000 ynwenners (2021).
Bredene is populêr by kampearders troch de mear as 30 campings op it gemeentegebiet. De wichtichste boarne fan ynkomsten foar de gemeente is it toerisme.
Bredena hat as it iennige Belgyske baailak in nudistestrân. De kust fan de gemeente wurdt beskerme troch in ûnûderbrutsen rige dunen.
Froukje Herbig
Froukje Herbig (Ljouwert, 20 maaie 1781 - Harns, 5 july 1857) wie in ûnderwizeresse.
Bredene
Yndieling gemeente
Bredene hat gjin dielgemeenten lykas oare Belgyske gemeenten, mar bestiet út trije kearnen:
Froukje Herbig
Froukje Herbig wie in ûnderwizeresse dy't sels in skoalle foar famkes opsette yn Harns. Ien fan har learlingen wie Anna Louisa Geertruida Toussaint. Teffens wie hja gûvernante en skriuwster. Sy wie in dochter fan Johan Georg Herbig (1854-1799), luitnant-kolonel, en Fetsje fan der Meulen. Froukje Herbig hat nea troud west.
Bredene
Yndieling gemeente
De trije gemeenten hawwe gjin skerpe grinzen en foarmje ien beboud gehiel, dat oanslút op de haven fan Oostende en Oostende sels. Fanwegen de útwreiding fan dy haven ferlear de gemeente Bredene oan de westlike kant ferskillende kearen grûngebiet. In lêste grinsferoaring waard yn 1970 útfierd.
Froukje Herbig
Hja hat toanielsikjes foar bern en histoaryske- en briefromans skreaun. Se skreau ek ferhalen (û.o. foar it frouljustydskrift 'Penélopé'). Hja krige trochstrings positive kritiken, mar Potgieter wie net sa te sprekken oer har op de skiednis basearre wurk.
Hynsteblom
thumb| De hynsteblom (Taraxacum officinale) is in soarte út de kompositenfamylje (Asteraceae). Yn dizze famylje binne blommen tige redusearre en lyts en steane ticht by elkoar yn in blomkopke. Hynsteblommen binne tige algemien. Yn april kinne se hiele greiden giel kleurje. Dochs kinne bepaalde mikro-soarten en seksjes seldsum wêze.
List fan planetoïden 31001-31100
Dit is in list fan planetoïden 31001-31100.
Krûme Gat
It Krûme Gat is in feart op de grins fan de gemeenten Opsterlân en Smellingerlân. It Krûme Gat leit noardeast fan Nij Beets, súd fan de Boarnburgumer Petten.
De namme Krûme gat jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Kromme Gat.
Froukje Herbig
Doe't har eagen hieltyd minder waarden moast hja it skriuwen oerjaan.
Bredene
Gea
thumb|260px|Strân fan Bredene Bredene leit oan de Noardsee ynklamme tusken de haven fan Oostende en in gebiet mei in grut tal campings. Njonken de rige dunen is der in strân. Yn it easten leit it natoergebiet D'Heye, dat út âlde dunen bestiet. Tusken de campings leit it rekreaasjegebiet Grasduinen.
Exeter
Skiednis
Op it plak fan it hjoeddeiske Exeter lei eartiids yn in skier ferline de romeinske stêd Isca Dumnoniorum. It wie de grutste romeinske stêd yn it súdwesten fan Ingelân. Letter wie it plak mei de namme Escancestre ien fan de fersterke stêden fan it Westsaksyske Keninkryk. Yn 876 en 1003 feroveren de Denen de stêd en yn 1068 moast de stêd him nei in opstân en in belis fan 18 dagen oerjaan oan Willem de Oermasterer.
De stêd waard yn 1050 in biskopsstêd en dêrmei in religieus sintrum.
Bredene
Befolkingsferrin
Alle histoaryske ynformaasje giet oer de hjoeddeiske gemeente, lykas dy ûntstie nei de weryndieling fan 1 jannewaris 1977.
Exeter
Skiednis
Tsjin it ein fan de 19e iuw waard Exeter in wichtich sintrum fan de wolhannel. Troch de Earste Wrâldkriich rekke de hannel yn it neigean. Yn de Twadde Wrâldkriich waard de stêd fan 1940 oant 1942 troffen troch Dútske bombardeminten. In grut part fan it sintrum moast nei de oarloch wer opboud wurde. Tsjintwurdich is de stêd yn sake- en toeristysk sintrum yn Devon en Cornwall.
Houtkap
thumb|right|280px|Masinale en kompjûterbestjoerde houtkap besparret de houtyndustry tiid en jild thumb|right|280px|Houthandel fanút de wrâlddielen mei Jeropeeske Uny ynklusyf it skatte persintaazje yllegaal kapt hout (skattings neffens www.wwf.be/OECD). Houtkap is it omseagjen of omhakjen fan beammen. Soks wurdt dyn yn sawol natuerlike bosken as yn spesjaal dêrfoar oanleine bosken. Yn it tropysk reinwâld waarden en wurde noch hieltyd beammen ûnder net duorsume omstannigens kapt, faak troch yllegale houtkap. Foar duorsume rispinge is it spesjale FSC-keurmerk yn it libben roppen.
Uttinning
Uttinning is in term yn de boskbou dy't brûkt wurdt foar it fuortheljen fan beammen om de groei fan de oerbliuwende beammen te stippelearjen. Uttinjen soarget derfoar dat de konkurrinten fan de oanwiisde beammen foar de takomst kapt wurde sadat dy mear ljocht en fiedingsstoffen krije. By it úttinjen wurde ek de beammen kapt dy't oars dochs stjerre sille.
Kealkap
Bosken kinne foar de houtproduksje op ferskate wizen kapt wurde. It kealkapjen is de meast ienfâldige wize. In stik bosk wurdt dan yn ien kear omhelle en it hout ôffierd. Op dat plak kin de bosk dêrnei wer ferjongje. In faak foarkommende foarm fan kealkapje is seamekap. Hjirby wurde stripen bosk oanlein en tsjin de hearskjende wynrjochting yn kapt. Sadwaande ûntsteane stripen bosk wêrby't de beammen stadich0an heger wurde mei de hearskjende wynrjochting mei.
Roeien op de Paralympyske Simmerspullen 2012
200px|thumb|right|200px|It roeistadion fan de fan Londen 2012
Medaljespegel
De top-7 fan lannen dy't by it roeien medaljes wûn ha tidens de Paralympyske Simmerspullen fan 2012.
Willem Bergsma
Willem Bergsma (1706 - 1774) wie grytman fan East-Dongeradiel en deputearre fan Fryslân en dykgraaf. As handich politikus krige er letter de bynamme fan “de grutte kuper”, troch yn twa gritenijen tagelyk it stimrjocht oerlaapje te litten en by elkoar te hâlden.
Yn it tsjerkje fan Jouswier hingje trije grutte rouboerden: ien fan Willem en ien fan syn frou Remelia Schik, (1714 - 1792). Op syn wapen steane bargen ôfbylde en hawwe de tsjerke de bynamme ‘bargetsjerke’ besoarge.
Yn de herfoarme Sint-Benediktustsjerke fan Dantumawâld komme twa wapens fan Bergsma en Schik foar. Dat fan Bergsma jout trije bargen, 2:1 setten. It wapen fan Schik jout in strûk mei fiif roazen, rjochts twa en links trije, wêrfan de ûnderste links yn 'e knop is en de oaren bloeie. Mooglik in jefte fan har oan harren soan mr. P.A. Bergsma.
Saaxumhuizen
thumb|Lizzing Saaxumhuizen Saaxumhuizen (Grinslânsk: Soaksumhoezen) is in lyts doarp yn de gemeente yn de gemeente It Hegelân yn de provinsje Grinslân, Nederlân). It leit sa'n 6 kilometer benoarden it haaddoarp Winsum (Grinslân). It doarp fan skraachwurk tweintich huzen hat in tsjerkje út de 13e iuw. It gebou is yn de 19e iuw beplastere, dat de oarspronklike bakstiennen muorren binne net mear te sjen. It tuorke by it tsjerkje mei beklommen wurden.
226
Foarfallen
thumb|right|270px|Ardasjir I
2001
Dit jier makket ûnderdiel út fan it desennium fan 'e 2000-er jierren.
Ann Radcliffe
thumb|Ann Radcliffe Ann Radcliffe (Holborn, Londen, 9 july 1764 – dêre, 7 febrewaris 1823) wie in Ingelsk romanskriuwster fan meast romantyske spannende boeken dy't ta it sjênre fan de goatyske roman rekkene wurde.
Radcliffe waard berne as Ann Ward, in dochter fan in Londenske middenstanner. Hja waard grutbrocht yn in fermidden dêr't keunst en kultuer wurdearre waarden. Yn 1787 boaske hja mei 22 jier, yn Bath, oan de sjoernalist William Radcliffe, eigner en redakteur fan it tydskrift The English Chronicle. It houlik bleau sûnder bern en Ann begûn te skriuwen om wat om hannen te hawwen, dêrta oantrune troch har man.
Yn 1791 ferskynde The Romance of the Forest en yn 1794 folge it boek wêrtroch't hja bekend bleaun is en dat ta de klassikers fan de Ingelske literatuer heart: The Mysteries of Udolpho. Ta har oare wurk hearre A Journey through Holland and the Western Frontier of Germany, in reisferhaal (1795) en de romans The Italian (1797) en Gaston de Blondeville, dat yn 1825 postúm publisearre waard. Yn 1834 ferskynde noch in samling gedichten dy't earder yn har romans opnaam west hienen.
Ann Radcliffes wurk hat ynfloed hân op in protte Ingelsktalige skriuwers, sawol yn as bûten it sjenre fan de goatyske roman, lykas Sir Walter Scott, Charles Dickens, Lord Byron, William Wordsworth en Edgar Allan Poe. De roman Northanger Abbey fan Jane Austen wie in effektive parody op The Mysteries of Udolpho en it sjênre yn it algemien.
Radcliffe rûn derút mei libbene beskriuwings fan eksoatyske sinistere lokaasjes dêr't hja lykwols sels noait west hie, of komselden.
Ann Radcliffe wie skruten, tige op harsels en kaam hast net yn de iepenbierens; ambiearre ek gjin (literêre) ferneamdens. Hja stoar yn 1823 oan de gefolgen fan in longûntstekking en waard begroeven yn Saint George's, Hanover Square yn Londen.
Sanne Keizer
Sanne Keizer (Doetinchem, 6 febrewaris 1985) is in Nederlânsk profesjoneel strânfollybalster en sealfollybalster út De Haach. Yn it deistich libben is se plysje.
Karriêre
Sanne Keizer sette har sealkarriêre útein yn 1996 by de klup Orion Doetinchem. Oare ploegen dêr't hja by spile hat binne Longa Lichtenvoorde en Martinus Amstelveen. Fan 1997 oant 2002 spile hja by de Nederlânske ploech foar jongerein yn har leeftydskategory. Tegearre mei har hjoeddeistige partner Marleen van Iersel, foarmet Keizer in topduo yn it projekt Beach Team Holland dat opset is troch it bûn NeVeBo.
Keizer waard ynternasjonaal strânfollybalster yn 2002, doe't hja 17 jier wie. By de Europeeske kampioenskippen -18 jier helle hja de finale, mar ferlear dy. By de Wrâldkampioenskippen -18 jier yn Grikelân einige hja op it earste plak. Yn it strânfollybal hat hja mei in tal fan partners spile: yn 2002 mei Arjanne Stevens, yn 2003-2004 mei Merel Mooren, fan 2005 oant 2007 mei Marrit Leenstra, fan 2007-2009 mei de Friezinne Mered de Vries en fan 2009 ôf mei Marleen van Iersel. Yn 2003 waard Sanne Keizer mei Merel Mooren Nederlânsk kampioen strânfollybal en dêrmei waard de lange rige dy't Rebekka Kadijk, mei doetiids Marrit Leenstra, delsetten trochbrutsen. In pear jier letter, yn 2008, waard hja op 'e nij Nederlânsk kampioen, dat kear mei Mered de Vries. Yn 2010 waard Keizer mei Marleen van Iersel Nederlânsk kampioen. Yn 2009 stie it duo op de 6e plak op de wrâldranglist, yn 2010 wie dat it achtste plak. Op de Europeeske list stie it duo yn 2010 op it fiifde plak. Op de Nederlânske ranglist steane hja op it earste plak. As grutte doel hat it duo op de Olympyske Simmerspullen fan 2012 yn Londen te heljen.
Op 8 maaie 2011 helle it duo in grut súkses, yn Sjanghai, Sina, waard foar it earst in World Tour evenemint wûn. Yn de finale wie it duo mei 2-1 (15-21, 26-24, 15-13) te sterk foar de wrâldkampioenen Ross/Kessy út de Feriene Steaten. Dat wie pas de twadde kear yn de skiednis dat in Nederlânsk duo in World Tour evenemint wûn. De earste kear wie yn 2003 troch Marrit Leenstra en Rebekka Kadijk.
Dat súkses waard twa wiken letter yn Poalen nochris oerdien. Op 22 maaie 2011 waard yn de finale waard mei 2-0 wûn fan Cicolari/Menegatti út Itaalje.
It Wrâldkampioenskip yn Rome waard gjin súkses: it duo bleau stykjen yn de achtste finales.
Sanne Keizer hat it havo-diploma helle, dêrnei hat hja it diploma helle yn it HBO Kommersjele Ekonomy RTA. Hja siket op it stuit nei in master oplieding dy't goed te kombinearjen is mei it strânfollybaljen.
O grutte Kristus, ivich ljocht
O grutte Kristus, ivich ljocht is in Fryske oersetting fan gesang 383 út it Lieteboek foar de Tsjerken of gesang 12 út de ienige gesangen fan de psalmberiming fan 1773.
Skou (fartúch)
In skou is fan âlds in lytse fiskersboat mei de skaaimerken fan in aak. It ferskil mei de aak sit him yn de foar en efter omheech bûgde boaiem dy't net boppe de wetterline oanslút op de side, mar oan in board. Dizze konstruksje wie ienfâldiger en dus goedkeaper te meitsjen. Der binne ferskillende typen skouwen.
Skiednis fan Naarden
thumb|300px|Loftfoto Naardense festing De skiednis fan de stêd Naarden giet werom oant de regearperioade fan Keizer Otto I (936 - 968); it hjitte doe Naruthi. Fermoedlik krige de stêd omtrint 1300 stedsrjochten fan greve Floaris V. Merkrjochten hie de stêd lykwols al folle earder krigen.
Naarden lei net op it plak dêr't it no leit. Trochdat it optsjende wetter fan de hieltiten wylder wurdende Sudersee it plakje mear en mear bedrige, waard besluten om de stêd, neidat dizze ferwoaste wie yn de Hoekske en Kabbeljauske twisten, op in feiliger plak te werbouwen. Dit plak is in útrinder fan de Utertske Heuvelrêch en is teffens it iennige plak dêr't men út it easten wei nei de wichtige stêden fan it greefskip Hollân reizgje koe. Yn it suden leinen grutte feanmoerassen en yn it noarden de Sudersee.
It hjoeddeiske Naarden is stifte yn 1350. It oarspronklike strjittenpatroan fan de Naardenske festing is yn syn hiele hear en fear bewarre bleaun oant hjoed de dei, ynklusyf de dûbele omwâling.
Festing
Op 1 desimber 1572 krige Naarden, de protestantske kant keazen hawwend yn de Tachtichjierrige Oarloch in swiere slach te ferduorjen. Spaanske troepen ûnder lieding fan Don Frederik, de soan fan de hartoch fan Alva, rukten as ûnderdiel fan Don Frederiks fjildtocht op oant foar de midsiuwske stedsmuorren. Ut eangst foar in mooglike Spaanske ferjilding, yn it gefal de bewenners har langer fersetten, iepenen de ynwenners de stedspoarten. Foar it destiidske stedhûs fermoarden de Spanjerts dochs noch sânhûndert Naardense ynwenners, ynklusyf froulju en bern. It barren waard bekend ûnder de namme it Bloedbad fan Naarden. It stedhûs bestiet noch altiten en hjit no It Spaanske Hûs (sjoch Naarden). En as in ekstra ferjilding, om in takomstige opstân ûnmooglik te meitsjen, brutsen de Spanjerts de stedsmuorren ôf. It wie dúdlik dat Naarden better ferdigene wurde moast. Der waarden festingwurken oanlein neffens it Aldnederlânske stelsel. Adriaen Anthonisz (ek ferantwurdlik foar de festingwurken fan Muiden), wie hjirby de belangrykste ûntwerper.
De festingwurken waarden fierder útwreide troch de Frânsen dy't ûnder lieding fan Kening Loadewyk XIV, de ferwaarloaze festing yn 1672 sûnder slach of stjit ferovere hienen. Dizze útwreidings bestienen út it oanbringen fan ravelinen foar de courtines (warmuorre tusken twa bastions) en it oanbringen fan in pallisadewâl mei grêft foar de haadwâl. Dizze ferbetterings koenen lykwols net foarkomme dat de stêd yn 1673 ferovere waard troch steedhâlder Willem III.
Nei de werovering troch de troepen fan de steedhâlder waard besluten om de festing te modernisearjen. Op inisjatyf fan Willem III makke Adriaan Dortsman, mei help fan Nicolaas Witsen in definityf ûntwerp foar de ferdigeningswurken fan Naarden. Dortsman hie lykwols net folle wille fan syn opdracht. De bestjoeren fan Amsterdam seagen yn de nije festing earder in bedriging as in beskerming en grypten elke kâns oan om de bou te sabotearjen. By in ynspeksje yn 1681 kamen slimme gebreken foar it ljocht, it gefolch fan malversaasjes wêrfan Dortsman foar it grutste part ûnterjochte de skuld krige. It wurk waard dien makke troch Willem Paen. Yn 1685 wie de hjoeddeiske ferdigeningsliny mei in dûbele gurle fan wâlen en grêften klear.
Oars as wat in soad minsken miene, hat de ferneamde festingbouwer baron Menno fan Coehoorn gjin oandiel hân yn de bou. Wol utere hy fûle krityk op it úteinlike ûntwerp. Yn it foaropwurd fan syn boek 'Nieuwe Vestingbouw' levere Fan Coehoorn swiere krityk op in 'Sekere Fortresse' dy't opfallende gelikenissen fertoand mei de doe hast foltôge Naardenske festing.
Fan novimber 1813 oant maaie 1814 wie it Belis fan Naarden troch it Nederlânske leger neidat de Frânske generaal Quitard de la Porte (dy't de festing yn 1795 ynnomd hie) wegere hie de festing op te jaan nei de kapitulaasje fan Napoleon.
De lêste kear dat der in soad oan de festingwurken dien waard, wie nei de Frânsk-Dútske oarloggen yn de 19e iuw. Dizze tafoegingen bestienen út it bouwen fan in rige ûnderierdske 'bomfrije' kazernes yn de kelen fan in oantal bastions en it bouwen fan fersonken mortierkazematten yn de saillanten (punten) fan in oantal bastions. Fierders kamen der in bomfrij sikehûs en in bomfrije bakkerij yn ien fan de bastions. Yn it bastion Turfpoarte sit sûnt 1955 it Nederlânsk Festingmuseum, dat ien binnen- en bûtenkolleksje toant en in soad aktiviteiten ûntploait. thumb|left|200px|Poterne fan fort Wurk 4, Bussum Tusken 1867 en 1870 waard ek it Offensyf fan Naarden oanlein. In fiiftal fersterkings skermen it hege gebiet ôf ten suden fan de Festing Naarden, mar leinen foar de inundaasjes fan de wetterliny. Fan hjirút wienen offensive aksjes tsjin de ynfallende legers mooglik. Yn de earste faze fan de striid lei it fjildleger foar de inundaasjes, mar by tsjinslach luts it leger him werom efter de inundaasjes. De fortenrige beskerme de romte oant Naarden wêrtroch't de troepen tiid krigen om feilich werom te lûken.
Fan de 17e iuw ôf makke Naarden diel út fan de Alde-, en letter de Nije Hollânske wetterliny. Hjirfan is it fort Ronduit, oan de noardkant fan Naarden, offisjeel it noardlikste ûnderdiel.
De festingfunksje fan Naarden hie ek gefolgen foar de bebouwing bûten de eigentlike festing. Troch de Rûntenwet fan 1853 moasten gebouwen bûten de festingwâlen en dêrmei annekse militêre ynstellingen (lykas de batterijen oan de Karnemelksloot, ûnderdiel fan de Nije Hollânske wetterliny) fan hout boud wurde (in stiennen foet fan maksimaal 50 sintimeter wie tastien). By in eventuele oanfal koenen dizze dan maklik ôfbaarnd wurde en koe de fijân him der net efter ferskûlje. Fraaie foarbylden fan dit soarte huzen binne te finen oan de Verlengde Fortlaan en (benammen) de Sandtmannlaan yn Naarden (12 meast dûbele wenten, yn 1910-1912 boud troch de Amsterdamse arsjitekt G.E.A. Sandtmann, beide lizzend tsjin de grins mei Bussum.
Yn 1926 ferlear Naarden syn festingfunksje, en de ferdidigingswurken rekken yn ferfal, lykas yn de histoarje faker bard wie. Sûnt 1932 makket de Stichting Menno van Coehoorn him sterk foar behâld fan de festing. Tusken 1964 en 1987 is it grutste diel fan de festingwurken restaurearre yn opdracht fan de Ryksgebouwetsjinst. Yn de jierren 1999-2001 binne de Promerskazerne en de "trochbrek" by de Utertske Poarte ynklusyf it dêrfoar lizzende ravelyn VI oanpakt. Yn de perioade 2008-2010 wurdt grut ûnderhâld en restauraasje fan it bûtendykse diel (bastions Katten en Ald Mole oan de Westbear ta) útfierd. Dit gedielte fan de festingwurken (en de restauraasje) is goed te sjen mei in rûnfeart.
Naarden is lid fan de Nederlânske feriening fan Festingstêden.
Bastions, courtines en ravelinen
380px|thumb|right|Bastions en ravelinen fan Naarden Naarden-Festing bestiet út 6 bastions en 6 ravelinen. Fan noard nei súd (mei de klok mei) binne dit Bastion Katten, Oranje, Promers, Turfpoarte, Nij Mole en Ald Mole. Tusken de bastions lizze courtines.
Hjirûnder in wiidweidiger beskriuwing per bastion (mei tuskenlizzende courtine en ravelyn.
Bastion Katten
thumb|right|Bastion Katten Dit noardlike bastion hat de neikommende gebouwen:
Bastion Oranje
Bastion Oranje leit oan de eastkant fan de festing. Hjir lizze:
Bastion Promers
Bastion Promers leit oan de súdeastside fan de festing. Dit wie it earste bastion fan de yn 1679 begûne ferbouwing fan de festing. Hjir binne:
Tusken bastion Promers en Turfpoarte lizze courtine Promers-Turfpoarte. Ten súdwesten fan bastion Promers leit it eilân en ravelyn Promers-Turfpoarte. Hjirop steane gjin gebouwen, der is wol in oanlisplak.
Bastion Turfpoarte
Bastion Turfpoarte leit oan de súdkant fan de festing. Hjir binne:
Tusken bastion Turfpoarte en Nij Mole leit courtine Turfpoarte-Nij Mole. Ten westen fan bastion Turfpoarte leit ravelyn Turfpoarte-Nij Mole. Hjir steane gjin gebouwen op.
Wezerberchlân
thumb|250px thumb|Wezerberchlân mei de Wezer tusken Höxter en Holzminden It Wezerberchlân is in berchgebiet yn Dútslân en leit yn de dielsteaten Nedersaksen, Noardryn-Westfalen en Hessen. It gebiet leit oan de rivier de Wezer (Weser), tusken de stêden Hannoversch Münden en Porta Westfalica.
De Große Blöße (528 m. boppe seenivo) is it heechste punt fan it Wezerberchlân en leit op 'e Solling. Der lizze twa natuerparken yn dit gebiet: yn it noarden fan it gebiet leit om de stêd Hamelen hinne it natuerpark dat ek de namme Weserbergland hat. Fuort súdlik dêrfan leit it natuerpark Solling-Vogler. De Weserradweg is in fytspaad oan 'e Wezer. It fytspaad begjint Hannoversch Münden en einiget by Bremerhaven oan 'e Noardsee.
It gloaiende heuvellân hat bytiden djippe dellingen. Hoewol't it gebiet oarspronklik al ryklik beboske wie, binne de measte bosken tsjintwurdich oanlein. It gebiet hat in ferskaat oan grûnsoarten lykas sânstien, laaistien en kalkstien. Op bepaalde plato's, lykas op 'e Solling, lizze noch stikken heechfean dy't noch net ôfgroeven binne. Dêrtroch is der in rike bistewrâld.
By Höxter leit de Abdij fan Corvey, in kleaster dat yn 'e 9e iuw fan grutte yntellektuele betsjutting west hat.
Guon mearkes fan de bruorren Grimm spylje yn it Wezerberchlân. Sa spilet it mearke fan de 'rottefanger' him ôf yn Hamelen.
James Temple
James Temple (1606 - 1680) wie in Puritein en in soldaat yn de Ingelske Boargeroarloch, dy't feroardiele waard fanwegen syn oandiel yn de berjochting fan Karel I fan Ingelân
Toulouse
Toulouse is in stêd yn it suden fan Frankryk. Mei 440.204 ynwenners wie Toulouse yn 2009 nei Parys, Marseille en Lyon de fjirdgrutste stêd fan Frankryk.
Ut de skiednis
Tolosa Tectosagum wie in Gallyske stêd dêr't in Romeinsk legioen legere waard. Yn 8e iuw ûntstie it greefskip Toulouse, wat de stêd ta it kulturele sintrum fan de Languedoc makke.
Yn de 20e iuw waard Toulouse de haadstêd fan de Frânske loft- en romtefeart. Airbus, ESA, Alcatel Espace en in protte oare bedriuwen festigen harren yn Toulouse.
De stêd hat ek de ENAC, de grutste Jeropeeske loftfeartuniversiteit, en IPSA, de grutste skoalle foar loftfeart- en romtefearttechnyk yn Frankryk.
Eernsmastate
thumb|Pleats op it stee fan Eernsmastate Eernsmastate of Blauhûs stie ten easten fan de wei fan Mitselwier nei Ie ûnder Jouswier yn de gemeente Dongeradiel. Op it terrein stiet no in pleats.
15e iuw
De famyljenamme Eernsma wurdt al yn 1444 neamd, as tanamme Ernsma yn 1511 en it Eernsmahuys yn 1543. Lykas Mellema yn Eastrum, Wibalda yn Mitselwier en Meckema yn Kollum wie Eernsma yn Jouswier in 15e-iuwsk haadlingeghûs dat oan de famylje Remmersma fan Dokkum fererve; guon leden fan de Meckema-tûke fan de Remmersma's dy't eigener fan Eernsma wienen, waarden noch yn de 16e iuw ek wol Eernsma neamd. Ek it wapen Eernsma wie noch bekend. De âldste fermelding fan Eernsma is fan 1444. Pybo Eernsma sluet doe mei in oantal oare haadlingen út Eastergoa frede mei de stêd Grins (sjoch Skieringers en Fetkeapers). Pybe troude mei Wits Meckema. Nei de troch har ynbrochte state en lannen Meckema yn Kollum neamde Pybe him soms ek Meckema. Yn 1463 wie Pybe fertsjintwurdiger fan de Meckema's yn in skeel mei Aut up den Zwaech. It jier dêrop makke hy yn de mande mei oare haadlingen, ûndermear út Kollumerlân, en mei de abt fan Gerkeskleaster oanspraak op lân. Se sprutsen ôf om eventueel geweld te brûken en de skea en ûnkosten dêrfan lyk te ferdielen.
16e iuw
Yn 1511 wie syn dochter/pakesizzer Tieth Meckema, neamd nei har mem/beppe, eigenaresse fan Eernsma dat doe 105 pûnsmiet grut wie en bewenne waard troch Juke Eernsma. Hja hie ek oare pleatsen yn Jouswier yn eigendom, wêrûnder Winia. Hja wie troud mei Feye Remmersma, dy't ek de namme Meckema oannom. Har soan Pybe Feyes Meckema waard yn 1515 ûntslein fan de eed oan de Saksen (Sjarterboek H, 318), mar net fan de eed fan trou oan keizer Karel V. Hy gie doe yn ballingskip en krige as Pybe Eernsma in útkearing fan de Boergonjeske rintmaster (Rintmastersrekkeningen 151). Yn 1541 komt hy foar yn de Quaclappen fan it Hof fan Fryslân (Berns 18, YY 3,169). Ek yn it Benefysjaalboek fan 1543 komt hy foar, yn dit gefal as neistlizzer fan tsjerkegoed fan Jouswier, ienris as Pybe Eernsma en ienris as Pybe Meckema. Pybe ferstoar yn 1549 yn Brussel dêr't hy, lykas twa fan syn bruorren, yn de Sint Gudulatsjerke begroeven waard. Hy hie twa soannen: Sippe en Feije. Sippe erve Nij Meckema yn Kollum en Feije wenne mei syn frou Ibel fan Unia op Eernsmastate yn Jouswier. Yn 1578 en letter wenne der in hierboer. Yn 1580 komt der in Pybe Meckema foar as dejinge dy't mei de opjefte docht foar Jouswier en it tsjerkesulver ûntfangst nomd hat. Reitsma wit te melden dat dizze Pybe Feyes yn 1606 stoarn is. Hy moat dejinge wêze dy't yn 1588 Eernsmasate te Juwswier, grut 85 pûnsmiet, neiliet oan syn soan Philippus fan Meckema.
17e iuw en letter
thumb|De states ûnder Jouswier, Schotanuskaart 1718 Yn 1640 wie Eernsma noch eigendom fan de Meckema's. Yn 1664 wurdt Eernsma as "edele state" oanjûn, dêrnei alle kearen as gewoane pleats. Yn 1640 en 1700 wie it Eernsmalân yn totaal 128 pûnsmiet grut. It waard as ien bedriuw brûkt, mar der leinen twa stimmen op: ien op de sate (SC5) en ien op it hoarnleger (SC6). Yn 1850 leinen de pleats (FC5) en it hoarnleger (FC6) flakby elkoar, mei de namme Lyts-Eernsma; neffens de kaarten fan 1664, 1718 en 1850 lei de stins (Grut) Eernsma oarspronklik oan de wei. Yn 1819 wurdt neamd dat de sate was beswaard met het onderhoud der til over het Muiserid, dat tichtby Grut-Eernsma yn de Suderie útkaam.
No stiet der in 20e-iuwske pleats fan it stjelptype mei in ferdjipping yn it foarhûs, in type dat wol wat wei hat fan Grinslanner pleatsen.
Bierum
Bierum (Grinslânsk: Baaierm) is in wierdedoarp yn de gemeente Iemsdelta yn it noarden fan de provinsje Grinslân, Nederlân.
Bierum leit noardwestlik fan Delfsyl oan de Waadkust.
It meast karakteristike gebou fan it doarp is de midsiuwske Sebastiaantsjerke mei in mânske steunbear tsjin de toer oan. Dizze steunbear wie bedoeld om te skoarjen, mar troch in fout yn de oanlis fan it fûnemint lûkt er de toer no feitlik del. Bysûnder is fierders dat dit foar it grutste part romaanske tsjerke in romanogoatyske meloenferwulften hat.
Yn Bierum stie yn it ferline de boarch Luinga. It boarchterrein is noch goed werom te kennen. De entree mei bakstiennen brêge is noch oanwêzich.
Gijs de Lange
Gijs de Lange (Rotterdam, 3 novimber 1956 - Amsterdam, 25 maaie 2022) wie in Nederlânsk akteur en toanielregisseur.
Nei't de Lange yn 1975 it gymnasium ôfrûne hie, folge er fjouwer jier de Toanielskoalle yn Maastricht. De Lange wie sûnt 1987 ferbûn oan de Toneelgroep Amsterdam. Sûnt 2001 wie er wurksum as freelance regisseur by ûnder oaren Het Nationale Toneel, Het Toneel Speelt, De Appel en Toneelschap Beumer en Drost. Hy wurke as regisseur by muzykteaterproduksjes fan Orkater. Foar it Holland Festival regissearre hy ferskate opera's lykas foar de Nationale Reisopera. De Lange wie ek geregeld wurksum as dosint by de Toanielakademy yn Maastricht en de Amsterdamske Toanielskoalle & Kleinkunstacademie.
By it telefyzjepublyk waard De Lange benammen bekend as de smoarge kok Alberdink Thijm yn it berneprogramma Het Klokhuis. Yn 2007 spruts De Lange de stim yn fan Skinner yn de film Ratatouille. Hy spile ferskate rollen yn tv-searjes.
De Lange wie fan 2009 oant 2015 boaske mei de Kanadeeske sopraan Barbara Hannigan. De Lange ferstoar op 25 maaie 2022 nei in koart sykbêd yn Amsterdam.
Fryske Sportpriis
De Fryske Sportpriis wurdt útrikt sûnt 1974 troch de provinsje Fryslân. Oant 2010 wie dit in wikselpriis. De útrikking bart sûnt 2008 op it Frysk Sportgala.
Folk en Tsjerke
Folk en Tsjerke is de namme fan in feriening foar tsjerklike skiednis yn 'e Nederlânske provinsje Fryslân. De organisaasje waard yn 1969 oprjochte en fierde sadwaande yn 2019 syn fyftichjierrich bestean. It is de iennichste provinsjale tsjerkhistoaryske feriening yn Nederlân.
Skiednis
Folk en Tsjerke waard yn 1969 oprjochte fanút 'e eardere roomske tsjerkhistoaryske feriening Frisia Catholica, dy't sels yn 1937 stifte wie. Frisia Catholica stie de kulturele ferheffing fan 'e roomske Friezen foar troch de fersprieding fan kennis oer it Fryske ferline, wêrby't de klam lei op it tsjerklike ferline. Yn 1969 waard de organisaasje omfoarme ta it oekumenyske Folk en Tsjerke, hoewol't de roomske leden yn 't earstoan noch in grutte mearderheid foarmen. Harm Oldenhof wie de earste foarsitter fan 'e nije feriening, en beklaaide dy funksje 32 jier lang.
Anno 2019 hat Folk en Tsjerke 119 leden. Dat binne foar it meastepart âlderen, mar de oanwaaks fan nije leden hâldt it ferstjerren fan âlde leden rûchwei yn lykwicht, sadat it ledetal al jierrenlang ûngefear gelyk bliuwt. Earder wist de ferining syn ledetal ris te ferdûbeljen troch alle stipers fan 'e Stifting Alde Fryske Tsjerken oan te skriuwen. Tsjintwurdich komme der benammen nije leden by troch simmerdeis reklame foar Folk en Tsjerke te meitsjen by de tsjerke-iepenstellings yn it ramt fan Tsjerkepaad.
De fiertaal op 'e ledegearkomsten is oer it algemien Frysk, mar Nederlânsk wurdt ek wol sprutsen. Folke en Tsjerke bringt publikaasjes út oer de Fryske tsjerkhistoarje, fersoarget ekskurzjes foar de leden en hâldt gearkomsten op 'e tiisdei nei Pinkster. Foarbylden fan publikaasjes binne it livige artikel Het Kerkinterieur op de Schop, fan âld-predikant Jan Dirk Wassenaar, en de jierlikse bibliografy fan (yn oare media) ferskynde artikels oer de Fryske tsjerkhistoarje, gearstald troch âld-sekretaris Douwe Zeinstra.
Foarhinne wiene de ekskurzjes yn skrikkeljierren trijedeisk, yn even jierren twadeisk en yn ûneven jierren iendeisk. Tsjintwurdich binne alle ekskurzjes iendeisk, en wurde foar sokke gelegenheden in pear touringcars hierd, ynstee fan dat men mei in kolonne auto's giet, lykas yn it ferline wol barde. Foarbylden fan 'e bestimmings fan eardere ekskurzjes wiene de unike doopsgesind-remonstrantske gemeente yn Dokkum, in tsjerke dy't boud is op it fûnemint fan in Romeinske timpel yn Elst, yn 'e Betuwe, en in stikmannich bysûndere tsjerken yn it Dútske East-Fryslân. In bysûnder lid wie de yn 2018 ferstoarne oersetter Klaas Bruinsma út Drachten, dy't oer eltse ekskurzje in gedicht makke, faak ûnderweis werom, en dat jûns dan foardroech by it mienskiplike diner.
Laura Bush
Laura Bush, berne as Laura Lane Welch (Midland (Teksas), 4 novimber 1946), is de frou fan 'e Amerikaanske âld-presidint George W. Bush en de skoandochter fan âld-presidint George H.W. Bush. Hja wie first lady (gûverneursfrou) fan 'e steat Teksas fan 1995 oant 2000, en first lady fan 'e Feriene Steaten (presidintsfrou) fan 2001 oant 2009. Under it gûverneurskip en presidintskip fan har man sette se har fral yn foar ûnderwiis en de striid tsjin analfabetisme. Hja wie ien fan 'e populêrste first ladys sûnt der ûndersyk nei sokke saken dien wurdt.
Jonkheid en oplieding
Laura Lane Welch waard yn 1946 berne yn Midland, yn 'e steat Teksas, as it ienlingsbern fan Harold Welch (1912-1995), in súksesfol oannimmer en letter projektûntwikkelder, en dy syn frou Jenna Louise Hawkins (1919), dy't yn it bedriuw fan har man de boekhâlding die. Welch gie nei de legere en de middelbere skoalle yn Midland, dêr't se yn 1964 slagge foar har skoaleksamen.
Op 'e jûn fan 6 novimber 1963 negearre Welch by in krúspunt in stopboerd en raamde se in oare auto, wêrfan't de sjauffeur by it ûngelok om it libben kaam. Welch en har passazjier, beiden santjin jier, kamen mei de skrik frij. It deadlik slachtoffer wie Welch har klasgenoat Michael Dutton Douglas, mei wa't hja neffens guon ferhalen earder in hoart ferkearing hân hie. Neffens in ferslach fan it ynsidint dat yn 2000 frijjûn waard troch de gemeente Midland op fersyk fan sjoernalisten dy't yn ferbân mei de presidintskampanje fan Welch har man yn har ferline omgroeven, waard de saak ôfdien as in tragysk ûngelok en waard Welch der nea foar ferfolge. Yn har autobiografy Spoken from the Heart (2010) fertelde Welch dat se troch it ûngemak jierrenlang har leauwe kwytrekke. left|thumb|250px|Laura Welch Bush mei har man en beide dochters yn [[1990.]]
Nei't se har middelbere-skoaloplieding ôfrûne hie, sette Welch útein mei in stúdzje ûnderwiiskunde oan 'e Súdlike Metodistyske Universiteit (SMU) yn Dallas, dêr't se yn 1968 in bachelorstitel behelle. Neitiid stie se earst in jier foar de klasse by in legere skoalle yn Dallas, en dêrnei fan 1969 oant 1972 by ien yn Houston. Fan 1972 oant 1973 die se in oplieding ta bibletekaresse oan 'e Universiteit fan Teksas te Austin, wêrnei't se yn dy funksje oannommen waard troch de Iepenbiere Bibleteek fan Houston. Yn 1974 ferhuze se wer werom nei Austin, dêr't se oant 1977 bibletekaresse op in legere skoalle wie.