cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Wilhelm Gustloff
De oanslach
Yn 1937 waard it nijste en grutste passazjierskip fan de nasjonaalsosjalistyske organisaasje Deutsche Arbeitsfront ferneamd nei Wilhelm Gustloff. Syn widdo doopte yn bywêzichens fan Adolf Hitler it skip. Hja wie foar har houlik mei Gustloff oant 8 novimber 1923 Hitler's sekretaresse west en krige fan Hitler persoanlik alle moannen in earepensioen fan RM 400,00. It skip waard op 30 jannewaris, op de jierdei fan Wilhelm Gustloff, troch in Sovjet-ûnderseeër torpedearre en ta sinken brocht.
1956
Dit jier makket ûnderdiel út fan it desennium fan 'e 1950-er jierren.
George Gershwin
George Gershwin, berne as Jacob Gershowitz (Brooklyn, New York City, 26 septimber 1898 – Hollywood, 11 july 1937) wie in Amerikaanske komponist. Gershwin waard fral bekend fan syn wurk op de grins fan it besteande klassike sjenre en de opgong meitsjende jazz.
It soldaatsje fan Barrahûs
It soldaatsje fan Barrahûs is in sêge dy't te krijen hat mei it bekende byldsje mei deselde namme, dat jierrenlang te sjen wie yn de tún by Barrahûs. Neffens de oerlevering soe in soldaat de bewenners fan in boerepleats holpen hawwe en út tankberens waard in byldsje makke fan de soldaat om it foarfal te betinken. De sêge is yn oantal farianten oerlevere is en de âldste fermelding komt út 1848.
Ferhaal
Yn de hjerst op in stoarmige jûn kloppet in earme frou oan by in ôfhandige boerepleats en freget oft sy de nacht trochbringe mei yn it hea. Sy wurdt opnommen yn de rûnte dy't om de iepen hurd sit. By it húshâlding fan de boer is ek in soldaat oanwêzich, dy't allyksa in nachtferbliuw krigen hat, mar dy't har net fertrout. Hy hellet in hânfol appels en smyt elkenien ien ta. De manlju fange de appel mei de knibbels nei elkoar ta, de froulju troch harren skurte breed te meitsjen. De earme frou lykwols fangt him as in man. De frou wurdt ûntmaskere en finzen nommen. It docht bliken dat sy in ferklaaide rôver is dy't yn de nacht har slach slaan woe.
It byldsje
It byldsje fan it soldaatsje is no werom op syn post. Freed 16 oktober 2009 waard it byldsje fan in soldaatsje ûntbleate by de pleats oan it spoar by Wurdum. It giet om in kopy fan it byld dat in pear jier ferlyn fuorthelle is.
It orizjineel fan ierdewurk wie yn de tiid bot oantaaste troch waarynfloeden en waard foar restauraasje in oantal jierren lyn fuorthelle. Bliken die dat er der sa min oan ta wie dat besletten waard it byld net wer op it âlde plak te setten en oer te dragen oan it Histoarysk Sintrum Ljouwert.
Gino Mäder
Gino Mäder (Flawil, 4 jannewaris 1997 - Chur 16 juny 2023) wie in Switsersk hurdfytser, yn 2015 waard er Switsersk kampioen tiidriden by de junioaren, en yn 2021 wûn er de 6e etappe yn de Omgong fan Itaalje
Karriêre
Yn syn jeugdjierren jilde Mäder as in goede tiidrider en klimmer. Yn 2015 helle hy by de junioaren de Switserske titel yn it tiidriden. Op it wrâldkampioenskip waard er fiifde yn de tiidrit. Yn 2018 wûn hy in etappe yn de Omgong fan de Elzas en waard hy fjirde op it wrâldkampioenskip by de beloften.
Yn 2019 waard er profesjoneel hurdfytser. Yn syn earste omgong as prof, de Omgong fan San Juan, waard er alfde en twadde yn it jongereinklassemint, efter Remco Evenepoel.
Mäder hat trije kear meidien oan de Omgong fan Spanje hy wie yn 2020 de winner fan it jongereinklassemint en waard doe fiifde yn it algemiene klassemint. Yn 2021 die Mäder ien kear mei oan de Omgong fan Itaalje; hy wûn doe de sechsde etappe mar yn de 12e etappe moast er ôfstappe nei meardere falpartijen.
Yn 2023 bedarre Mäder wilens de Omgong fan Switserlân yn it ravyn by de ôfdaling fan de Albulapass op sa'n 20 kilometer fan de finish. Gino Mäder ferstoar op 16 juny 2023, in dei nei it ûngelok yn 'e aldens fan 26 jier, oan 'e ferwûningen fan de fal. Nei't it nijs fan syn ferstjerren bekend makke wie, waard besletten troch de organisaasje fan de omgong, om de lêste 30 kilomter fan de sechsde etappe te neutralisearren.
List fan planetoïden 44601-44700
Dit is in list fan planetoïden 44601-44700.
Seksesymboal
In seksesymboal is in teken dat fral yn de biology brûkt wurdt om it geslacht (sekse) fan in organisme oan te tsjutten: ♀ foar froulju en ♂ foar manlju. De tekens binne ôflaat fan de mytology en de astrology:
Garage Inc. (album)
Garage Inc. is in album fan Metallica en bestiet op Whiskey in the Jar nei, mei't dat in Ierske tradisjonal is, allinnich út covers fan nûmers fan oare artysten. It album waard op 24 novimber 1998 útbrocht en der kamen trije singles út fan it album.
Skoet
thumb|left|Skoete rotsen op de [[Orkney eilannen.]] De skoet (Uria aalge) is ien fan de twa soarten skoeten út de famylje fan de Alkfûgels.
Foarkommen
thumb|Skoet by winterdei thumb|Brilskoeten op it noarske eilân Runde De Skoet is mei sa'n 38 oant 46 sm likernôch sa grut as in Wylde Ein, hy hat lykwols in wat smellere spitse snaffel. De wjukspanwiidte is by folwoeksen fûgels 61 oant 73 sm en sa wage ûngefear in kilogram. Yn de simmer binne de fearren op de kop, rêch, sturt en boppekant fan de wjukken brúnswart. De bûk en grutte parten fan de ûnderkant fan de wjukken binne wyt. Winterdeis binne ek de fearren op de kin en op de kop efter de eagen wyt.
Yn de loft stekke de snaffel en de griisswarte poaten dúdlik fan de rest fan it lichem ôf. Ek is by guon fûgels wol in wite eachring te sjen mei in wite streek nei achter. Soksoarte fûgels wurde ek wol Brilskoeten neamd. Dit is lykwols gjin kenteken fan ien as oare ûndersoart mar is mear in kleurfariant dy't ûnder de skoeten foarkomt.
Fersprieding
It briedgebiet leit oan de noardlike kusten fan de Atlantyske Oseaan en de Stille Oseaan en ek oan de oanslutende parten fan de Noardlike Iissee.
Der binne fiif ûndersoarten:
Iten
De Skoeten ite it measte fisken dy't yn kloften rûnswimme oan de wetteroerflakte lykas de hearring, sprot en kabbeljau. Yn de arktyske gebieten ite de fûgels simmers ek in protte kreeften.
Fuortplanting
De fûgels briede yn grutte koloanjes op rotswanden. De Skoeten hawwe ek hiele spitse aaien, troch dizze foarm rôlje de aaien net sa maklik út it nêst en fan de rotsen. De aaien wurde troch beide âlden sa'n 28 oant 34 dagen bebret. Wannear't de jonge fûgels trije wike âld binne springe sy fan de rotsen, hoewol sy dan noch net fleane kinne. Hjirby falle de fûgels somtiden wol fjirtich meter nei ûnderen op it strân. De measte jongen geane dêrnei mei har âlden de see op. It mantsje past dan op de jongen en giet mei harren nei it oerwinteringsgebiet, de wyfkes komme dêr meast letter oan.
Jannes van Dijk
Jannes Johannes Cornelis van Dijk (Ljouwert, 1 desimber 1871 - De Haach, 9 febrewaris 1954) wie in Nederlânske politikus.
Yn de earste periode fan syn ministerskip kaam yn 1922 in nije tsjinstplichtwet ta stân. Van Dijk wie in foarstanner fan de fersterking fan it Nederlânske definsjeapparaat. Yn de Twadde Wrâldoarloch wie Van Dijk gizeler yn Sint-Michielsgestel en waard hy û.o. yn it konsintraasjekamp Dachau ynternearre. Van Dijk wie ek auteur fan militêr-juridyske wurken lykas it yn 1904 útkommen Handboek van militair strafrecht en Wet op de Krijgstucht en in hantlieding foar offisieren oer de militêre rjochtspleging. Om syn fertsjinste as militêr jurist ferliende de Frije Universiteit him yn 1938 in earedoktoraat yn de rjochten.
Skin Game
"Skin Game" of "The Skin Game" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
Filmranch
In filmranch (Ingelsk: movie ranch) is in ranch dy't alteast foar in part brûkt wurdt foar de opnamen fan films en/of tillefyzjesearjes. It is in apart soarte studiokompleks dat faak gjin soundstages omfettet, mar inkeld in grut backlot mei faak wol ien of mear filmsets yn 'e iepen loft. De earste filmranches waarden yn 'e 1920-er jierren iepene troch de grutte filmstudio's fan Hollywood. It wie nammentlik dreech om foar it meitsjen fan westernfilms de topografy fan it Wylde Westen nei te bearen yn 'e studio. Ynstee waarden rustike lokaasjes útsocht yn dellings en mank heuvels dy't dêrfoar brûkt wurde koene. Ek foar grutskalige gefjochtssênes út oarlochsfilms kamen sokke lokaasjes goed te pas. Omreden fan it geunstige klimaat en de tagonklikheid út Hollywood wei binne de measte filmranches te finen yn 'e San Fernandodelling, de Santa Claritadelling en de Simidelling yn Súdlik Kalifornje.
Bekende filmranches binne:
Baalbek
right|thumb|260px|De [[Timpel fan Bacchus yn Baalbek.]] Baalbek of Balabakk is in stêd yn Libanon. De namme hâldt yn "Baäl en Bekaa". De stêd leit yn de Bekafallei, tusken de rivieren Litany en Orontes yn it distrikt mei deselde namme Baalbek. De stêd is benammen bekend fanwege har Romeinske ruïnes.
Skiednis
De stêd waard oarspronklik boud troch de Foenysjers en stie yn de hellenistyske tiid bekend as Heliopolis. De god Baäl wie - lykas Helios- ûnder mear de god fan de sinne.
De bloeitiid fan Baalbek begûn yn 15 f.Kr. doe't de stêd provinsjehaadstêd waard ûnder de princeps Augustus. Baalbek wie ûnder de Romeinen in wichtich religieus sintrum. De timpel wijd oan Jupiter luts earder alle jierren tûzenen besikers. Utsein de timpel foar Jupiter wie der in timpel foar Bacchus- en ien foar Fenus. De Romeinske gebouwen wienen oplutsen op âlden ruïnes.
De stêd hat yn de rin fan de skiednis in protte te leiken hân troch oarloggen en natoerrampen. Yn 635 waard Baalbek troch de Arabieren ferovere. De Omajjaden hawwe de stêd yn 748 ferwoaste. In grutte ierdskodding yn 1759 hat in protte skea oanbrocht.
Under de Israelysk-Libaneeske krisis fan 2006 waard de stêd troch it Israelyske leger swier bombardearre omdat er neffens harren Hezbollahstriders sieten.
Yn 1984 waarden de ferskillende ruïnes fan Baalbek troch UNESCO ta Wrâlderfgoedbesit ferklearre.
Moderne stêd
Yn 1981, it jier fan de lêste folkstelling hie de stêd 50.000 ynwenners. Oant en mei de Libanese Boargerkriich wie de stêd troch in spoarline ferbûn mei Damaskus en Beiroet.
Kleastermop
thumb|Kleastermoppen (tsjerke fan Jistrum)
Kleastermoppen, ek wol kleasterstiennen, mûontsestiennen en âlde friezen neamd, binne midsiuwske bakstiennen. Se wienen folle grutter as de hjoeddeistige bakstiennen en waarden benammen brûkt foar kleasters, tsjerken en kastielen. Hoewol't it net mei wissichheid fêststeld wurde kin wurdt útgien fan de hearskjende opfetting dat kleasteroarders oan de basis fan de bakstienfabrikaazje stienen, sa't de namme al tinken docht; ek bakstiennen dy't net troch muontsen bakt waarden, waarden yn de folksmûle sa neamd. Guon huzen waarden ek út kleastermoppen oplutsen, mar omt se sa djoer wienen, waarden huzen doe meastentiids fan hout boud.
Skiednis fan de kleastermoppen yn Fryslân
Neidat de Romeinen begjin fan de 5e iuw út de Nederlannen weilutsen wienen, ferdwûn dêrmei de bakstienfabrikaazje. Troch de ekonomyske delgong dy't yn de iuwen dêrnei folge wie der minder ferlet fan stien as boumateriaal. As de ekonomy wer oanlûkt ûntstiet der safolle ferlet oan hurdere materialen dat út it bûtenlân oanfierde natuerstien (bygelyks dowestien net mear foldwaan kin. De Fryske kleasteroarders, dy't kontakt hawwe mei it fiere Itaalje dêr't de bakstientechnyk bewarre bleaun is, yntrodusearje de technology opnij yn it begjin fan de 12e iuw. De seeklaai dy't yn Fryslân brûkt waard as grûnstof frege lykwols in oar bakprosedee. Nei alle gedachten hawwe de Fryske muontsen dat prosedee sels ûntwikkele <tt>(Gast, 1996)</tt>. Fan hjirút soe it oant de 13e iuw duorje eardat de technyk him ferspriede soe oer Nederlân.
Benediktinen
thumb|De Hillge Benediktus
De oarder fan de benediktinen en benediktinessen (Latyn: Ordo Sancti Benedicti), oprjochte yn 529 en ôfkoarte as OSB, is in kleasteroarder dy't de regel fan Sint-Benediktus (480 - 547 n.Kr.) folget. Wrâldwiid binne der mear as 8000 benediktinen en 17.000 benediktinessen.
In dei bestiet by de benediktinen út kontemplaasje en arbeidzje (ora et labora) en draait om it mienskiplik fierde en op te dragen Misoffer en de ferskillende deistige gebeden (offisy: de Lauden, Primen, Terts, Sext, None, Fespers en Kompleten. Ornaris wurdt ek de Figily of nachtweke ta it offisy rekkene.
Skiednis
De kleasters dy't de regel fan Sint Benediktus neifolgen, wienen yn it earstoan autonoom en hienen gjin tafersjoch fan bûtenôf. In tal gienen fan de 10e iuw ôf byelkoar yn in kleasteroarders as kongregaasjes. Paus Benediktus XII skreau yn 1336 yn in  Summa magistri foar dat alle benediktine-abdijen harren gearfoegje moasten yn provinsjes en de lieding fan provinsjale kapittels folgje moasten. Dêrút ûntstiene nije kongregaasjes. It Konsily fan Konstanz (1414-1418) ferplichte de benediktinen harren organisaasje op deselde wize yn te rjochtsjen as de Sistersjenske oarder.
De Oarder fan de Benediktinen (Confoederatio Benedictina) is feitlik in federaasje fan kongregaasjes en selsstannige kleasters. Iltse kongregaasje is op syn beurt wer in federaasje, dy't faak útgiet fan in histoarysk wichtich kleaster dat foar oare oansletten kleaster in soarte fan memmekleaster is. Der binne goed tweintich benediktynske kongregaasjes. Dy kongrgaasjes moatte oars net trochinoar helle wurde mei kongregaasjes yn tsjerkrjochtterlike sin.
Ut de regel fan Benediktus
De Italjaanske kluzener Benediktus fan Nursia krige in protte neifolgers. Yn 529 stelde hy foar harren in kleasterregel op. Sûnt de Karolingyske perioade (8e-9e iuw) waard de regel fan Benediktus by hieltyd mear abdijen brûkt.
Snitser Sporthal
thumb|De Snitser Sporthal (2011) De Snitser Sporthal is in sporthal yn Snits, boud yn 1967. Yn 2007 is dizze folslein renovearre. It gebou hat in restaurant, tribune, twa sportsealen, tolve klaailokalen en een vip- en sponsorromte. De sporthal wurdt benammen brûkt foar follybal, basketbal, kuorbal en fuotbal.
Antoine de Saint-Exupéry
Antoine de Saint-Exupéry (útspr.: /ɑ̃twan də sɛ̃tɛɡzypeʁi/; folút: Antoine Marie Jean-Baptiste Roger de Saint-Exupéry, Saint-Maurice-de-Rémens, 29 juny 1900 - by Marseille, 31 july 1944) wie in Frânske skriuwer, dichter en fleander. Hy krige grutte ferneamdens troch syn berneboek Le Petit Prince, dêr't wrâldwiid 140 miljoen eksimplaren fan ferkocht binne en dat oerset is yn mear as 250 talen. Hy ferlear it libben yn 'e Twadde Wrâldoarloch by in militêre aksje boppe de Middellânske See.
Jordana Brewster
thumb|225px|Jordana Brewster, 2009 225px|thumb|Jordana Brewster (2013) Jordana Brewster (Panama-Stêd, 26 april 1980) is in Amerikaansk filmaktrise.
Antoine de Saint-Exupéry
Jonkheid
Saint-Exupéry wie fan aadlik komôf en waard berne as de soan fan Jean boarchgreve de Saint-Exupéry en Marie baronesse Boyer de Fonscolombe. Syn iere jonkheid, dy't er trochbrocht mank ien broer (François) en trije susters (Marie-Madeleine, Simone en Gabrielle), wie tige lokkich. De bern boarten in protte mei-inoar, fierden toanielstikjes op en makken muzyk (fioele en piano). Yn 1904 stoar syn heit lykwols tige hommels oan in oerhaal en sadwaande moast syn mem fan dy tiid ôf har fiif bern allinnich grutbringe. Oant er tsien wie, wenne Saint-Exupéry ôfwikseljend op it Château de la Môle, yn 'e Var, dat yn it besit wie fan syn beppe oan memmekant, en op it kastiel fan Saint-Maurice-de-Rémens, yn Ain, dat eigendom wie fan ien fan syn muoikes. Yn 1909 ferfear it gesin nei Maine, dêr't Saint-Exupéry syn heit hikke en tein wie. De Earste Wrâldoarloch brocht er troch op in kostskoalle yn it Switserske Freiburg, dêr't syn jongere broer François op tragyske wize kaam te ferstjerren oan akute reuma.
Jordana Brewster
Biografy
Brewster wenne oant har sechde yn Londen; dêrnei ferhuze hja nei Rio de Janeiro, it plak dêr't har mem berne waard. Dêr wenne se fjouwer jier en learde dêr ek goed Portugeesk. Dêrnei ferfear Brewster mei har âlden nei Manhattan (New York). Sy gie dêr nei de katolike universiteit. Al as tsiender spile hja yn de sjipperigen As the World Turns en All My Children. Brewster har filmdebút wie yn 1998 mei in rol yn The Faculty.
Brewster studearre ôf yn 2003 oan de Yale-universiteit. Sy hie ferkearing mei de akteur Mark Wahlberg fan febrewaris 2000 oant juny 2001.
Antoine de Saint-Exupéry
Militêre tsjinst
Nei't er twaris sakke wie foar syn eineksamen foar de tariedende oplieding fan 'e Frânske marine-akademy (mei sin, tinke guon), skreau Saint-Exupéry him yn oan 'e École des Beaux-Arts, dêr't er fyftjin moanne lang kolleezjes arsjitektuer folge, op 'e nij sûnder ôf te studearjen. Dêrnei naam er hjir en dêr losse putsjes oan. Yn 1921 begûn er syn militêre karriêre by it 2de Rezjimint Lichte Kavalery te Neuhof, deunby Straasburch. Dêre naam er ûnderwilens priveefleanlessen, en in jier letter waard him oanbean om oer te stappen fan 'e Frânske lânmacht nei de loftmacht. As loftmachtpiloat waard er earst yn Kasablanka, yn Frânsk Marokko legere, en letter by Le Bourget, fuort bûten Parys, dêr't er it earste fan in lange rige fleantúchûngemakken belibbe. Under druk fan 'e famylje fan syn ferloofde, de lettere skriuwster Louise Lévêque de Vilmorin, ferliet Saint-Exupéry doe de loftmacht en naam in kantoarbaan; de ferloving waard úteinlik likegoed ferbrutsen.
Fleander
Tsjin 1926 hie Saint-Exupéry wer wurk as piloat fûn. Hy waard ien fan 'e pioniers fan 'e ynternasjonale postflechten yn in tiid dat fleantugen noch mar in bytsje ynstruminten hiene. Dêrby fleach er foar Aéropostale tusken Toulouse en Dakar, oer de Sahara. Letter waard er ek oansteld as behearder fan it tuskenstopfleanfjild by Kaap Juby, yn 'e Spaanske sône fan Súd-Marokko. Yn dy hoedanichheid wist er û.m. troch ûnderhannelings in delstoarte fleander dy't yn gizeling holden waard troch in pleatslike Arabyske stamme frij te krijen, wat him syn earste Légion d'Honneur-ûnderskieding fan it Frânske regear opsmiet. Yn 1929 waard Saint-Exupéry oerpleatst nei Argentynje, dêr't er direkteur waard fan Aeroposta Argentina. right|thumb|250px|Buordsje dêr't op stiet wêr't Saint-Exupéry yn [[Kebek (stêd)|Kebek ferbleau.]]
Johan de Jong (fûgelkenner)
Priveelibben
De Jong waard yn 1941 yn Drachten berne en wenne letter yn Beetstersweach. Hy waard learaar biology en joech jierrenlang les oan it Drachtster Lyseum. Hy wie troud en hie fjouwer bern.
Ynset foar fûgels
Yn 1973, doe't de goudûle (Tyto alba) yn Fryslân sa goed as útstoarn wie, rekke De Jong belutsen by it krewearjen om 'e fûgel yn 'e provinsje werom te bringen. Yn 1976 sette er útein mei it dwaan fan wittenskiplike nêstwaarnimmings. Dat died er yn in skûltinte op in hichte fan tsien meter, nachts fan healwei alven jûns oant healwei sânen moarns. Dêrnei gied er dan gewoan oan it wurk op skoalle.
De Jong garre in kloft entûsjaste meiwurkers om him hinne en pleatste mei dy groep hûnderten nêstkasten foar goudûlen yn 'e skuorren fan pleatsen. Troch dat krewearjen klaude dy fûgelsoarte yn Fryslân wer by de wâl op, fan miskien ien inkeld briedpearke yn 'e 1970-er jierren, oant wol fiifhûndert ein 2010-er jierren.
De Jong krige yn 1984 bredere bekendheid, doe't er in wyklikse rubryk op 'e radio begûn te fersoargjen foar Omrop Fryslân. Dêrby gie it net inkeld oer goudûlen, mar oer fûgels yn Fryslân yn it algemien. Hy hold syn radiopraatsje mear as 36 jier. Dêrnjonken publisearre er artikels oer fûgels yn kranten en tydskriften en letter krige er in fêst bloch op 'e webside fan It Fryske Gea. Fierders fersoarge er lêzings foar skoalbern en foar folwoeksenen en organisearre er ekskurzjes.
Erkenning
De Jong syn krewearjen foar fûgels krige erkenning doe't him yn 1999 troch it Prins Bernhard Kultuerfûns Fryslân de Fryske Anjer takend waard. Yn 2008 waard er foar syn wurk mei goudûlen opnommen yn 'e World Owl Hall of Fame.
Ferstjerren
Begjin desimber 2022 kaam De Jong yn syn berteplak Drachten, nei in perioade fan oanboazjende minnichte, te ferstjerren yn 'e âlderdom fan 81 jier.
Antoine de Saint-Exupéry
Fleander
Yn 1935 die Saint-Exupéry mei oan 'e loftrace fan Parys nei Saigon, dêr't in priis fan 150.000 franks mei te winnen wie. Op 30 desimber, om 02:45 moarns, nei 19 oeren and 44 minuten flein te hawwen, stoarte syn fleantúch del yn 'e Sahara, nei't men tinkt tichteby de delling fan 'e Wadi Natrun, net fier fan 'e Nyldelta ôf. Wûnder boppe wûnder oerlibben sawol hysels as syn boardwurktúchkundige en navigator André Prévot it ûngelok mei net mear lichte ferwûnings. Dat feroare lykwols neat oan 'e sitewaasje dat se op in plak bedarre wiene dêr't se noch de kennis, noch de útris foar hiene om der te oerlibjen. Nei fjouwer dagen, doe't se by tafal fûn waarden troch in bedoeyn, wiene se sa útdrûge dat se op stjerren nei dea wiene. Dat suver fatale ûngemak en de neisleep derfan lieten in djippe yndruk efter by Saint-Exupéry, en it kaam neitiid dan ek ferskate kearen werom yn syn skriuwwurk (lykas yn Le Petit Prince).
Twadde Wrâldoarloch
By it útbrekken fan 'e Twadde Wrâldoarloch, yn 1939, naam Saint-Exupéry wer tsjinst by de Frânske loftmacht. Hy fleach ferkenningsmissys oant de Frânsk-Dútske wapenstilstân fan 1940. Nei't er demobilisearre wie, reizge er nei de Feriene Steaten om op eigen manneboet te besykjen it Amerikaanske regear oer te heljen en gean de striid oan mei nazy-Dútslân. Yn 'e simmer fan 1942 joech er him by loftmacht fan De Gaulle syn Frije Frânsen, yn Noard-Afrika, al wied er doe al fier foarby de maksimale âldens foar sokke piloaten, wylst syn sûnens ek te winskjen oer liet.
Op 31 july 1944 fierde er yn in Lockheed Lightning P38J fan in basis op Korsika ôf in ferkenningsflecht út boppe de Rônedelling, yn it ramt fan 'e Alliëarde risselwaasjes foar in ynfaazje fan Súd-Frankryk. Hy kearde lykwols nea werom. Syn ferdwining bleau lang in riedsel, mei't syn lichem noch syn fleantúch fûn waarden. Dêrfandinne dat men begûn te spekulearjen oft er mei in wanhoopsdie sels ek in ein oan syn libben makke hie. Mar op 7 april 2004 waard einlings en te'n lêsten foar de kust fan Marseille, op in djipte fan 60 m, it wrak fan syn tastel fûn, sadat men no ek offisjeel wit wat der fan him wurden is. Troch syn manear fan stjerren is Saint-Exupéry in ikoan fan 'e Frânske literatuer wurden, ferlykber mei Marilyn Monroe foar Hollywood en Kurt Cobain foar de popwrâld. Nei him is û.m. de lofthaven Lyon-Saint-Exupéry en de planetoïde (2578) Saint-Exupéry neamd. right|thumb|250px|Monumint foar Saint-Exupéry op [[Korsika.]]
Yn maart 2008 waard bekendmakke dat Horst Rippert, de broer fan 'e Dútske sjonger Iwan Rebroff, yn 1944 Saint-Exupéry syn fleantúch delhelle hie. Rippert sei in grut bewûnderder fan 'e skriuwer te wêzen en grutte spyt fan syn die ta hawwen. Der is lykwols gjin bewiis foar Rippert syn bewearings.
Mem Teresa
200px|thumb|Mem Teresa, 1986 Mem Teresa, berne as Agnes Gonxha Bojaxhi (Skopje, 27 augustus 1910 - Kalkutta, 5 septimber 1997) wie in katolike suster en de grûnlizzer fan in woldiedige religieuze oarde.
Libben
Sy is berne yn it doetiidske Ottomaanske Ryk en groeide op yn in promininte Albanees-katolike húshâlding. Yn 1928 gie se foar de Oarde fan de susters fan Loreto yn Letnice oan it wurk. Dy oarder stjoerde har nei Kalkutta yn Yndia om learares te wurden. Sy keas doe de namme Mem Teresa, in ferwizing nei Teresia fan Lisieux.
Yn Kalkutta begûn sy mei har wrâldwiid ferneamde wurk ûnder de earmelju, dat sy oan har ferstjerren trochsette soe. Yn 1950 stifte se de oarder fan Misjonarissen fan Neisteleafde, in religieuze oarder foar susters yn Kalkutta. Yn 1979 krige sy foar har wurk de Nobelpriis foar de Frede.
Frits Schuitema
Frits Schuitema (Ljouwert, 1 oktober 1944) is presidint-kommissaris fan de fuotbalclub PSV.
Frits Schuitema waard berne yn in protestatntske húshâlding en spile yn syn jeugd as linksbinnen foar fuotbalclub Blauw-wit '34. Fan thús mocht er net op snein fuotbalje en de oerstap nei sneinsclub Leeuwarden gie dêrom net troch. Hy spile dêrnei foarnferskate amateurclubs yn Fryslân en Grinslân.
Fokker D. XXI
thumb|275px|Twa Finske Fokker's D.XXI De Fokker D.XXI (of D.21) wie in lytse jachtfleanmasine (jager) dy't troch Fokker ûntwikkele en boud waard yn de jierren 30 fan de 20e iuw. Yn 1988 boude Fokker nochris in eksimplaar foar it Militêr Loftfeart Museum te Soesterberch (sjoch foto ynfoboks).
Frits Schuitema
Wurke dêrnei foar Philips yn Hongkong. Yn 1978 waard hy oerpleatst as direkteur fan Philips nei El Salvador, dêr't hy ûntfierd waard. Nei it beteljen fan losjild kaam Schuitema frij. Sûnt 1990 is hy belutsen by fuotbalferiening PSV.
Fokker D. XXI
Skiednis
Yn de maaiedagen fan 1940 wie de folle moderner Messerschmitt Bf 109, dy't hurder koe en swierder bewapene wie, de wichtichste tsjinstanner fan de D. XXI. Troch de bettere manûvrearberens fan de Fokker koe er dochs partij biede.
Konstruksje
De romp bestie út in rek fan metalen buizen; it foarste part wie beklaaid mei metaal en it efterste diel mei linnen. De wjokken wiene beklaaid mei hout (sa't alle Fokkers hiene). It ûnderstel koe net ynlutsen wurde en hie fearren yn de poat; de tsjillen hiene wol streamline kappen.
Keppeling om utens
Warbirds ynformaasje oer dit type
Boskplaat
thumb|300px|right| De Boskplaat
De Boskplaat is in natoergebiet oan de eastside fan it waadeilân Skylge fan sa'n 10 by 5 kilometer. It is yn behear by Steatsboskbehear.
Bisten
Untelbere fûgelsoarten briede op de Boskplaat, dy't yn it briedseizoen dêrom ek foar in part net tagonklik is. Wichtige briedlokaasjes fan Sulvermiuw, Lytse Sjouwerman en Leppelbek binne sluten foar publyk fan 15 maart oant 15 augustus. Wol kin it sânpaad lâns de dunerige it hiele jier troch brûkt wurde. Op fochtige klaaiige grûn tusken de sâltfegetaasje op it skor lâns de waadkant fan de Boskplaat, mar benammen op de ouwerwâlen fan de slinken dy't it skor trochsnije, libbet it Mûze-earke. Dat is in longslak dy't op it lân libbet, mar seewetter foar de fuortplanting nedich hat. Oan de Noardseekant fan de Boskplaat spiele neist de skulpen út de tsjintwurdige seefauna ek in soad fossile skulpen oan dy't ôfkomstich binne út it Eemien, de waarme perioade foar de lêste iistiid.
Plaat
Sa't de namme al fermoeden docht wie it gebiet yn eardere tiden in losse sânplaat eastlik fan Skylge. De geul tusken de twa, it Koggedjip, is lykwols tichtslibbe. Tusken 1931 en 1937 is it gebiet mei Skylge ferbûn troch de oanlis fan in stodyk mei in lingte fan hast 9 kilometer, dy't de namme Derk Hoekstra Stodyk krigen hat. Yn it earstoan wie it de bedoeling mei de oanlis fan dy stodyk in oanset te jaan ta it skeppen fan kultuerlân. Uteinlik is it gebiet útgroeid ta ien fan de meast weardefolle natoergebieten fan Nederlân. Yn 1970 krige it gebiet de status fan Europeesk Natoerreservaat. De Boskplaat is sûnt 1910 eigendom fan Steatsboskbehear.
Misbegryp
In algemien misbegryp oer de Boskplaat is dat it gebiet eartiids beboske west hawwe soe. It tsjinoerstelde is wier. 'Bosk' betsjut yn de âlde beneaming gewoan 'ferheging yn it lânskip of 'dún'.
Planten
It westlike part fan it natoerreservaat heart net by de oarspronklike sânplaat, mar is in part fan it âlde dúngebiet fan Skylge. Dêr lizze inkele hege dunen, wêrûnder it ferneamde aktyf stowende Parapludún. Yn dit dúngebiet is spontaan in grut bjirkebosk ûntstien, dat de namme Bjirkefallei hat. Troch in dúnbrân yn 2004 is fan dit bosk lykwols 65 hektare ferlern gien. Bysûndere plantesoarten yn dit part fan de Boskplaat binne Miggekrûd, Glop, Bearedrúf, Toffels-en-skuon, Skylger Sigge, Heiderinkelbel en Duvelsklau. Ek komme hjir inkele falleien foar mei fegetaasjes fan Leppeltsjeheide, dy't ek wol Cranberry neamd wurdt.
De Groede
De Groede is in kweldergebiet dêr't al hast 100 jier Skylger fee op weide wurdt. De fegetaasjes fan de kwelder fan de Boskplaat binne tsientallen hektares grut en besteane benammen út Skieppe-ear, Fliekrûd, Grutte Skieppetonge, Seetaaite, Anel, Kweldergêrs, Seegers, Sudden, Seesâltgers, Waadsigge en Sâlte Sigge. De ferneamde biolooch Victor Westhoff is yn 1947 promovearre op in ûndersyk nei de gearstalling fan dizze kwelderfegetaasjes.
Benoarden de stodyk is nei 1970 op it Noardsee-strân in nije dunerige ûntstien, wêrtroch in part fan de strânflakte ôfsnien is dat sûnt begroeid rekke is. Dit stik hjit fan Cupido's Polder. Hjir is ien fan de grutste groeiplakken fan Lytse Skieppetonge yn Nederlân.
Rik Witteveen
Rik Witteveen (Ljouwert, 6 septimber 1990) is in Nederlânsk akteur út Amsterdam.
Yn syn hafû-tiid oan de CSG Comenius yn Ljouwert folge Witteveen al aktearlessen. Tusken 2004 en 2005 folge hy workshops by it Parmas Sintrum foar de Keunsten. Sûnt 2005 folge hy trije jier de Jeugdteaterskoalle yn Ljouwert. Nei in tiid yn de Feriene Steaten begûn er yn 2009 oan de oplieding "Media, Ynformaasje en Kommunikaasje" oan de Hegeskoalle fan Amsterdam.
Nei in gastrol yn de jeugdrige Het Huis Anubis en de Vijf van het Magische Zwaard waard er keazen foar de rol fan Sil Selmhorst yn Goede tijden, slechte tijden (GTST). Fan septimber 2010 oant jannewaris 2011 hie hy in fêste rol yn de rige. Mids april 2011 spilet hy nochris de rol fan Sil Selmhorst yn in pear ôfleveringen yn GTST.
Hy spile ek in roltsje yn de rige Raveleijn, basearre op de parkshow fan de Efteling.
Yn april 2011 waard er oannomd op de toanielskoalle yn Amsterdam.
Neeltsje Bonnema
Neeltsje Bonnema (Koehoal, 10 juny 1949) is in Fryske skriuwster.
Bonnema is berne oan de seedyk boppe Tsjummearum. Se skriuwt in soad oer famkes en froulju. Se wennet yn Frjentsjer. Nei har kappersopleding folge se in kursus Frysk en waard letter lesjouster Frysk.
Sûnt 1999 publisearret se gedichten en koarte ferhalen yn literêre blêden en dichtbondels. Se wurket ek mei oan de Fryske skriuwerskalinder is sûnt 2000 lid fan skriuwersploech, Hysp. Yn augustus 2005 ferskynde har earste bondel mei koarte ferhalen, Rachlan by Utjouwerij Venus. Fan 2004 ôf oant skreau se it huldegedicht foar de PC-kening.
Blonde d'Aquitaine
thumb|250px|right|Blonde d'Aquitaine thumb|250px|Keppel Blonde d'Aquitaine's Blonde d'Aquitaine is in fleistypysk koweras. It is in relatyf jong ras dat sûnt 1963 in eigen stamboek hat.
Skiednis
It ras hat syn oarsprong yn de súdwest-Frânske regio Akwitaanje. Oant 1920 wiene der trije ûnderrassen yn Akwitaanje en omkriten, nammentlik de Garonnaise yn it gebiet om de river de Garonne hinne, tusken Agen en Bordeaux, de Quercy en de Blonde fan de Pyreneeën oan de foet fan de westlike Pyreneeën. Dy rassen waarden mei elkoar fermingd en krúst mei oare rassen, sa as de Limousin (ko) en Charolais (ko). Sa ûntstie in nij fleisras dat in tal unike eigenskippen yn him ferienige.
Eigenskippen
Blonde d'Aquitainen kealje frijwat maklik omdat de keallen fan it ras fergelike mei oare fleistypyske rassen frijwat behindich binne. Blonde d'Aquitainen helje in goed eingewicht en kinne - at it moat - ta mei in skriel rantsoen. De bisten groeie troch oant sy sa'n 5-6 jier binne. Bollen helje yn dat skoft tiid in gewicht fan 1500 kilo en kij wurde sa'n 1100 kilo. Meidat Blonde d'Aquitainen goed libje kinne fan in skriel rantsoen, frijwat maklik ôfkealje en goede memme-eigenskippen hawwe, binne Blondes goed te brûken foar it beweidzjen fan natuergebieten.
Tarentaise (ko)
thumb|Tarentaise-ko thumb|Tarentaise Tarentaise is in koweras dat ôfstammet fan kij út de Tarentaisedelling yn Frankryk. Sy hawwe dêr tûzenen jierren isolearre fan oare kowerassen libbe.
De Tarentaise hat him oanpast oan it libben op grutte hichte, mei syn skeanten en rûch terrein. De molke fan it ras wurdt brûkt foar it meitsen fan tsiis mei in aparte smaak, dy't makke wurdt yn de berchdoarpen boppe de Tarentaisedelling. It ras wurdt oeral yn de wrâld ynkrúst. Yn de Feriene Steaten wurdt it ras yn it foarste plak ynkrúst om in gaadlik kobist te krijen foar it libben op grutte hichte ûnder drege omstannichheden. Tarentaise's wurde ek fokt om har skientme en har rêstige hâlden en dragen.
Dowestien
thumb|Ettringer dowestiengat thumb|Oerbliuwsels fan in dowestiennen Servyske Muorre yn Rome Dowestien, tuf(fyt) of tufstien is in sedimintêr stiente fan fulkanysk materiaal; fulkanoklastysk stientme. It kin bestean út ferskate komponinten, mar de matriks is fulkanyske jiske. Hjiryn binne stientefragminten werom te finen fan de fulkaan of it omlizzende stiente. Ek fulkanysk glês (obsidiaan) wurdt yn dowestien fûn.
Untstean
Tufstiensoarten wurde ôfsetten om eksplosive fulkanen hinne, dêr't jiske en pún de atmosfear ynstjitten wurdt, faak mei materiaal fan eardere ôfsettings derby, en delkomt mei de stientefragminten "driuwend" yn de jiskematriks. Omdat de grutste en swierste brokstikken it tichtstby del foelen, is it materiaal dat it fierst fan de boarnefulkaan ôfsetten waard it fynste en meast lykmjittich ôfsetten. Nei ferrin fan tiid ferhurde dit pún trochdat wetter yn de laach krong en hjirmei reagearde, dêr't dowestien troch ûntstie. Der binne dowestienformaasjes bekend fan 230 km² mei in gemiddelde dikte fan 30 meter.
Moaie en geologysk jonge (midden-Tertiêr oant Pleistoseen âlderdom) foarbylden binne te finen yn de Eifel.
Gebrûk
Yn de Midsiuwen waard it yn Fryslân faak brûkt as boumateriaal foar tsjerken. It waard doe út de Eifel helle en ferhannele yn plakken as Utert en Dimter, wêrnei't it oer de Ryn en Isel ferskepe waard. De âlderdom fan tsjerken kin hjirtroch faak better bepaald wurde. Fan de 13e iuw ôf waard dowestien hieltyd faker ferfongen troch oare stiensoarten dy't út de omkriten fan it bouplak helle wurde koenen, lykas bakstiennen.
Soarten tuf
Der bestean mear as 5000 soarten dowestien, yn in grut ferskaat fan kleuren en hurdheidsgraden, die ofwol yndield wurde nei de gearstalling (porfiertuf, basalttuf, trachyttuf en leusyttuf); ofwol nei it fynplak. Yn Fryslân en Nederlân binne benammen de Dútske in soad tapast, benammen Resinter is ek de Italjaanse tuf Peperino tapast:
응회암
Tsjoksnaffelskoet
De tsjoksnaffelskoet (Uria lomvia) is ien fan de twa soarten Skoeten út de famylje fan de alkfûgels.
Foarkommen
De Tsjoksnaffelskoet fleant streekrjocht en moat lykas de oare Alkfûgels syn koarte wjukken hiel fluch op en del slaan.
Yn de koloanjes meitsje de Tsjoksnaffelskoeten in bulte lawaai, mar as se op see binne, meitsje jouwe se gjin lûd.
Fersprieding
De Tsjoksnaffelskoet is ien fan de meast foarkommende fûgels yn it arktyske gebiet fan Jeropa, Aazje en Noard-Amearika.
De fûgel briedet yn grutte koloanjes oan de rotseftige kusten. By't winter lûke de fûgels nei súdliker gebieten, mar allinne sa fier oant sy iisfrije see berikt hawwe. Troch harren grutte wurde se net faak troch stoarmen fan harren paad ôfbrocht lykas wol geregeld mei de lytsere Alk bart, je sjogge se dan ek hast nea súdliker.
Troch it jeien op folwoeksen fûgels en it sammeljen fan de aaien is it tal fûgels op Grienlân en New Foundland bot tebekrûn. Tsjoksnaffelskoeten binne ek gefoelich foar fersmoarging fan de see troch Oalje- en Gaswinning. Ek bliuwe der geregeld fûgels yn fiskersnetten hingjen.
Iten
It iten fan de Tsjoksnaffelskoet bestiet foar it measte part út fisk, mar ek út kreeften en oare seedieren. De Tsjoksnaffelskoet swimt yn de see by it iten sykjen en dûkt dan geregeld ûnder om in proai te pakken.
Fuortplanting
De tsjoksnaffelskoet briedet yn koloanjes oan de rotskusten fan noardlike kusten en eilannen. It aai leit fuort op de rotsen. It wyfke leit ien aai dat troch beide âlden yn 30 oant 35 dagen útbret wurdt. Lykas by de skoeten bliuwe de jongen mar sa'n trije wike op it nêst en springe dan foardat se fleane kinne nei ûnderen wat se lang net allegear oerlibje.
Texas longhorn
thumb|300px|In Texas longhorn-ko De Texas Longhorn is in fleiskoweras, ferneamd om syn karakteristike lange hoarnen, dy't fan punt nei punt 2.1 meter binne. De hoarnen sit in draai nei boppe yn, soms in dûbele draai. Texas Longhorns hawwe in grut ferskaat oan kleuren. De Texas Longhorn Breeders Association of America en de International Texas Longhorn Association binne de organisaasjes dy't de kij registrearje en it stamboek behearje. Texas Longhorns mei de bêste erflike eigenskippen (genoom) kinne faak $40.000 as mear opsmite by in feiling (it rekord leit op $170.000 yn 2004). De guodlikens en yntelliginsje fan it ras meitsje dat sy hieltyd mear as ryddier treend wurde. De Texas Longhorn hat in sterk memmeynstinkt en kin him yn it wyld gau rêde.
De Cattlemen’s Texas Longhorn Registry (CTLR), is de organisaasje dy't krewearret foar it behâld fan de meast suvere bloedlinen fan de Texas Longhorn. Sy ynspektearje it fee fan de meast betûfte Texas Longhorn-fokkers en dogge bloedanalyzes om de bêste bisten derút te heljen en sa de genetysk en histoaryske suverste Texas Longhorn's foar de neiteam te behâlden.
Skiednis fan it ras
thumb|In Texas longhorn-bolle Oer it ûntsteaan fan de Longhorn is net alles sekuer bekend. De earste Teksaanske pioniers lykwols besetten wylde Meksikaanske kobisten út it grinsgebiet tusken de rivier de Nueces en de Rio Grande en krústen dy mei har eigen kowerassen. It gefolch wie in hurd, grut bist, heech op de poaten en mei lange hoarnen fan goed twa meter en in grut kleurferskaat. It meagere Longhornfleis rekke ein 19e iuw út de moade doe't fetter fleis mear jild opsmiet. Yn dy tiid waard de feehâlderij ek yntinsiver, der kaam bygelyks weidlân ôffrede mei stikeltried en better fretten, dat tal fan eigenskippen fan de behurde Longhorn, dy't net folle easken stelde, waarden fan minder belang. Oare rassen foldiene de moderne boer better, bygelyks omdat sy hurder groeiden en mear fleis oansetten. It Texas longhorn-ras rekke folslein yn de nederklits en stie tsjn 1927 op it punt fan útstjerren. Dat jier wie der in tal leafhawwers fan de United States Forest Service, dy't mei in keppeltsje Longhorn's oan it fokken sette yn it Wichita Mountains Wildlife Refuge yn Lawton, Oklahoma. Dat hat wierskynlik de rêding fan it ras west. In pear jier letter sette ûnder oaren J. Frank Dobie útein mei it sammeljen fan Longhorn's en foarme dêrmei lytse keppels dy't yn steatsparken fan Teksas holden waarden. It wie fral leafhawwerij, mar de hurdens, de wjerstân tsjin syktes en de lege easken fan it ras fûnen doe fannijs wurdearring en de Longhorn makke dochs wer opgong yn de fleisfeehâlderij. Dat is sa bleaun, mar in protte Teksaanske greidboeren hâlde de Longhorn ek om histoaryske redenen.
Doel
De Texas Longhorn is in fleisko en is ferneamd om it soppige, meagere fleis, dat net safolle fet, goalesterol en kaloryen befettet as it measte oare kofleis. Texas Longhorn's wurde ek ynkrúst by hybride-kij om beskate sterke eigenskippen oer te bringen en it kealjen makliker te meisjen (benammen by fleiskij). Fierders fertsjintswurdiget it ras in stik romantyk fan it âlde Wylde Westen en wurde sy hâlden foar de skientme. Longhorn soene it ek goed dwaan yn in waarm klimaat. thumb|200px|Texas longhorns binne der yn in soad kleurfarianten
John Eskes
John Eskes (Wolvegea, 4 july 1951 - Drachten, 20 juny 2015) wie in muzikant, komponist en arranzjeur.
Hy groeide op yn in muzikale húshâlding. Begjin santiger jierren spile er yn bluesband Artikel 461. Nei de Mulo en de Muzyk Pedagogyske Akademy yn Ljouwert gie hy nei it konservatoarium yn Swol. Hy folge de 'masterclasses' oan it keninklik konservatoarium yn De Haach en de Royal Academy of Music yn Londen.
Fan 1974-1980 wie Eskes learaar klassike gitaar oan muzykskoallen. Troch Cees Bijlstra kaam er yn 1976 by it begeliedingskombo fan Rients Gratama. Boppedat wie er musikus yn it VARA-dûnsorkest en orkestlieder fan it popensemble Still. Yn 1983 waard hy musikus/orkestlieder/komponist arrangeur by Paul van Vliet en yn 1994 begelieder fan Adele Bloemendaal. Letter wie hy dirigint fan de Big Band Ljouwert '73 en dirigint fan it Smartlappekoar Sipelsjeu. Foar sello en gitaar skreau er ferskate wurken en solowurken foar klassike gitaar. Foar it teater-fuotbalmuzykspektakel Abe skreaun Eskes alle muzykfragminten en audio-effekten. Hy wurke yn 2009 as gitarist-akkordeonist by sjonger-tekstskriuwer Bouke van der Woude.
Op 20 juny 2015 ferstoar hy yn Drachten. Hy wie al in tiid siik.
Garonne
thumb|250px|Rin fan de Garonne thumb|250px|De Garonne mei de Pont Neuf yn [[Toulouse]] De Garonne (Spaansk en Katalaansk: Garona) is de grutste rivier fan Súdwest-Frankryk.
Grut-Dearsum
Fan de stinsbewenners binne gjin nammen bekend en ûnbekend is ek wannear't de stins krekt ôfbrutsen is. De pleats hiet yn it earstoan Poartepleats.
Op de grêft, oan de noardeastside stiet noch it poartegebou dat yn de 17e iuw boud is mei giele bakstien en trepkegevel hat. Oan de fjildside fan de poarte stiet in gevelstien mei de tekst: 'Michiel Jacobs, Deersum, Anno 1658.' Yn de gevel sitte dowegatten en yn de sydgevels lytse sjochspleten.
Fee
right|thumb|300px|In [[ko mei in keppel skiep.]]
Fee is in oantsjutting dy't brûkt wurdt foar troch de minske domestisearre bisten yn 'e feehâlderijsektor fan 'e lânbou. Sokke bisten wurde holden en fokt om ekonomyske redens, bygelyks: Lytsere bisten dy't yn 'e hûs holden wurde, foar selskip, bewekking of bestriding fan ûngedierte (lykas hûnen, katten, fretten, hamsters, kavia's, parkiten ensfh.) wurde ornaris net oantsjut as 'fee', mar as húsdieren yn 'e ingere sin.
Soarten fee
De meast holden soarten fee binne de ko (foar molke en/of fleis), de baarch (foar it fleis) en de geit en it skiep (foar de wol en/of it fleis). Geiten en skiep wurde ek wol oantsjut lytsfee. Dêrnjonken binne der ferskate soarten plomfee, oftewol domestisearre fûgelt, mei as wichtichsten de hin, de kalkoen, de nuete goes en de nuete ein. Dy wurde benammen holden foar de aaien en/of it fleis, hoewol't guozzen ek tigen bewekkers wêze kinne. Fierders binne ek nuete kninen, ynsafier't dy holden wurde foar it fleis, in foarm fan fee.
Oare soarten fee, lykas hynders, ezels en oksen, dy't foarhinne in soad as lêst-, lûk- of ryddier ynset waarden, komme yn 'e Westerske wrâld amper mear foar sûnt de meganisaasje healwei de tweintichste iuw syn yntree yn 'e lânbou makke. Soms wurde ek bijen, dy't foar de hunichproduksje holden wurde, ûnder de term 'fee' beflapt, hoewol't dat beslist net it earste is dêr't men oan tinkt by it hearren fan it wurd. Ek it hâlden en kweken fan fisksoarten lykas salm (de saneamde akwakultuer) rekkenet men ta de feehâlderij.
Fierders binne der noch eksoatyske feesoarten, lykas kamielen en dromedarissen, dy't benammen yn Sintraal-Aazje, resp. it Midden-Easten as ryd- of lêstdieren holden wurde, en lama's dy't foar dyselde doelen in protte yn 'e Andes fan Súd-Amearika holden wurde. Yn West-Jeropa is (relatyf) resint úteinset men it hâlden fan en fokken mei ferskate eksoatyske feesoarten, lykas harten, strúsfûgels, emoes en kangoeroes foar it fleis, alpaka's foar de wol en Amerikaanske nertsen en tsjintsjilla's foar de pels.
Eiffeltoer
De Toer
De toer hat trije ferdjippings. It útsjoch oer de stêd is bjusterbaarlik. It moaiste byld krijt men as je in oere foardat de sinne ûndergiet op it heechste punt stean geane.
Under
Under binne in soad winkels foar toeristen. Der is in sûvenirswinkel en der binne itenswinkels.
De earste ferdjipping.
Op dizze grutte ferdjipping op 40 meter hichte is in part fan de âlde spiraaltreppen. Dizze treppen waarden earst brûkt om fan de twadde ferdjipping ôf nei de top te kommen. Yn 1983 binne de treppen fuorthelle en yn lytse stikjes ferkocht op in ynternasjonale feiling. Der is in lytse bioskoop op de earste ferdjipping. Dêr wurde koarte filmkes fertoand oer de Eiffeltoer. Ek hingje dêr boerden mei útlis sadat jo witte wêr't jo in foto fan meitsje. thumb|right|200px|De eifeltoer by [[tonger (ûnwaar)|tonger (foto út 1902)]]
De twadde ferdjipping.
Op dizze ferdjipping op 70 meter hichte wurdt in film fertoand oer de bou fan de Eiffeltoer. Ek binne der trije sûvenirwinkels. Yn parten fan de flier sitte glêzen platen. Hjirtroch kinst dúdlik nei ûnderen sjen.
Op de top
Op de top op 350 m hichte is it kantoar fan Gustave Eiffel. De waaksen figueren dy’t yn it kantoar stean binne fan him en syn dochter. Op de top stean boerden mei ferwizingen nei plakken en de ôfstân fan dy plakken. left|200px
De Eiffeltoer no
Yn it jier 2000 binne der lampen ynstalleare op de Eiffeltoer dy't meitsje dat der alle jûnen in ljochtsjo hâlden wurde kin. Nachts binne der grutte lampen oan op de top. Dat soarget derfoar dat de Eiffeltoer in beaken yn de nacht is. Alle jierren wurdt der op Quatorze Juillet, de Frânske nasjonale feestdei, om de Eiffeltoer hinne in grut fjoerwurk ôfstutsen.
Wierskuorre
thumb|Eardere wierskuorre, [[Oudeschild, Teksel]] thumb|Wierskuorre oan De Haukes In wierskuorre is in skuorre dêr't eartiids it op de Waadsee meande smjuntegers of Grut seegers (Zostera marina) yn drûge waard. Op Wieringen stiene om 1900 mear as tolve wierskuorren.
Grut seegers is gjin gers- as wiersoarte, mar in wetterplant dy't yn it ûndjippe wetter fan de westlijke Waadsee groeit. It kaam in soad foar by it eilân Wieringen. Dat 'wier' waard iuwenlang brûkt foar it fersterkjen fan seediken, wierdiken. Fan mids 19e iuw ôf ûntstie der in drokke hannel yn seegers. It drûge seegers waard brûkt as folling fan kessens, bêden, stuolsittingen en as isolaasjemateriaal efter plafonds. Der wienen in soad einen dy't op dit 'gers' ôfkamen en sadwaande binne dêr ek einekoaien yn dy kriten by boud. Om 1930 bruts der in sykte út yn de fjilden mei seegers, sadat it dien wie mei de wierhannel.
De lêste autentike wierskuorre (út 1883) dy't yn De Haukes stie, is yn de jierren njoggentich ôfbrutsen en fannijs opboud yn it Suderseemuseum yn Inkhuzen.
Maurice van der Harst
Maurice P. van der Harst (Ljouwert, 4 july 1984) is in ynternasjonaal dûnskampioen (styldûnsje & Linedance) en goreograaf.
Hy hat in dûnsskoalle yn Harns. Yn 2012 waard er mei syn learling/omkesizzer Naomi Zijlstra (8 jier) út Harns Wrâldkampioen Linedance yn it puntenklassemint in har klasse Pro-am Novice.
Wetterskip De Eanjumer- en Ljussenserpolder
Wetterskip de Eanjumer- en Ljussenserpolder, wie in seewarrend wetterskip yn East-Dongeradiel fan 1774-1961. De polder waard yn 1592 bedike en foarme in saneamde Kontribúsje. De polder slút mei earmdiken oan op de efterlizzende Ald Dyk. Yn 1882 waard de dyk ferhege. It oerflak binnen de dyk is sa’n 374 ha., bûtendyks lei nochris sa’n 340 ha. dat no yn it Lauwersmargebiet leit. It bûtendyks lân wie mienskiplik besit mei de Kontribúsje Seediken fan East-Dongeradiel.
It bûtendyks lân waard beskerme troch in yn 1950-51 oanleine simmerdyk fan 3.5m heech en in lingte fan 5.7 km. It dykje waard beskerme fan in laach bitumearre sân. Neist de diken fersoarge de Eanjumer- en Ljussenserpolder ek de natuerlike ôfwettering op de Waadsee en de wei nei De Bandt. De bûtendykske lânoanwinning gie troch oant yn de jierren 1960. It deistich bestjoer foarme it dykbestjoer en bestie út ien dykgraaf en twa dykdeputearren, waard beneamd troch de Kroan en foardroegen troch de stimhawwenden. Stimhawwend wienen alle persoanen, maatskippijen en 'sedelike lichems' dy’t grûn yn de polder besieten (yngelannen), yn erfpacht hiene of dêr it fruchtgebrûk fan hienen. Mearfâldich stimrjocht. De begrutting, rekkeningen en oare wichtige hannelingen moasten troch Deputearre Steaten goedkard wurde. It polderreglemint fan 1882 waard mear as ien kear wizige.
Sûnt de Grûnwet fan 1848 waarden de kontribúsjes ta reglemintearre wetterskippen makke, mar earst yn 1892 waard der in algemien reglemint foar wetterskippen fêststeld. Yn 1961 giene de sân dykorganisaasjes yn Eastergoa op yn wetterskip Eastergo’s Sédiken en yn 1981 waarden hast alle wetterskippen yn Fryslân ferienige yn Wetterskip Fryslân.