cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ypenbuer
Ypenbuer is in eardere delsetting en wetternamme súdwest fan Parregea yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De namme komt ek foar as Ypenbuur, IJpenbuurster meer en Ypenbuyr Meer.
Gewichtheffen op de Olympyske Simmerspullen 1936
200px|thumb|right|It Olympysk gewichthef Stadion fan Berlyn 1936
De Olympyske Simmerspullen 1936, ek wol de XIe Olympiade neamd waarden yn 1936 yn Berlyn, Dútslân hâlden. It gewichtheffen waard hâlden yn de Deutschlandhalle.
Deutschlandhalle
De Deutschlandhalle waard yn 1935 boud foar de Olympyske Simmerspullen foar it boksen, Gewichtheffen en Wrakseljen, der wie plak foar 8,630 taskôgers. Tidens de Twadde Wrâldkriich rekke de hal swier skansjearre mar waard nei de oarloch wersteld, en brûkt op de manier wêrfoar it ea bedoeld wie. De Deutschlandhalle is yn 2011 ôfbrutsen.
Medaljespegel
De top-7 fan lannen dy't by it gewichtheffen medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen fan 1936.
Lucas Oling
Lucas Oling (Weenderen East-Fryslân, ±1752 - Ljouwert, 20 april 1806) wie in sulversmid út East-Fryslân dy't him yn Ljouwert fêstige. Dêr krige er 1797 it boargerrjocht en waard er yn 1779 mastersmid. Wurk fan him wurdt bewarre troch it Frysk Museum.
Oling wie tige saakkundich yn de skiednis, natuerkunde en rekkenkunde.
Fryske ûndernimming fan it Jier
De Ferkiezing Fryske ûndernimming fan it Jier dy’t nei de earste edysje yn 1989 útgroeid ta in jierlikse tradysje. Hjirfoar is yn 2000 in Stichting ynsteld dy’t de taak hat om ûndernimmings mei kreativiteit en fernijings, dus treflik ûndernimmerskip te nominearjen. Dêrta screent in wurkgroep earst potinsjele kandidaten. Nei in beoardieling presintearret de wurkgroep de bedriuwen oan de sjuery. De sjuery bestie yn 2010 út Sj.H. Galema Deputearre Ekonomyske Saken fan Fryslân, H. Snijder Haadredakteur Ljouwerter Krante, I. van der Wey Managing fan de Friesland Bank en A.J. Zwart, directeur EcoSyle. De sjuery siket dan trije kandidaten út en begeliedet dizze trije nominearren nei de feestlike finale.
De prizen binne in sulveren skulptuer en in cheque (€ 7500,-) fan de Keamer fan Keaphannel Fryslân dy't bestege wurde moat oan PR en kommunikaasje.
Fryske Undernimming fan it Jier wienen:
Cornelis de Witt
right|thumb|250px|Cornelis de Witt skildere troch [[Jan de Baen, Ryksmuseum (Amsterdam)]] right|thumb|250px|Stândbyld fan Johan (lofts) en Cornelis de Witt yn [[Dordrecht]] thumb|250px|De liken fan de bruorren De Witt, ophongen op it [[Groene Zoodje oan de Fiverberch te Den Haach, 1672.]]
Cornelis de Witt (Dordrecht, 15 juny 1623 – Den Haach, 20 augustus 1672) wie pensjonaris fan Dordrecht en broer fan Johan de Witt. De beide bruorren, soannen fan Jacob de Witt en beide neef fan Andries de Witt, studearren tegearre. Hy stamme út it ferneamde patrysjerslaach De Witt.
Libben en wurk
Cornelis troude yn 1653 mei Maria van Berckel (1632-1706). It pear krige ien dochter, Wilhelmina de Witt (1671-1702). Sy troude mei har neef (de soan fan Johan de Witt) Johan de Witt Jr. (1662-1701), de sekretaris fan Dordrecht. Cornelis wie fan 1652 oant 1654 lid fan de admiraliteit fan Rotterdam en waard yn 1654 troch de Steaten fan Hollân oansteld as ruwaard fan Putten. Hy wie ek baljuw fan de Beijerlanden. Syn broer Jacob, dy’t as riedspensjonaris in machtich man wie, besoarge Cornelis ferskate wichtige funksjes. Yn 1667 hie er it tafersicht op de tocht nei Chatham yn de Twadde Ingelsk-Nederlânske Kriich. De pro-Frânske polityk fan de bruorren mislearre doe’t Loadewyk XIV de Republyk oanfoel yn de Hollânske Oarloch. Cornelis gie mei de float mei yn de Slach by Solebay en liet dêr grutte persoanlike moed sjen. Doe’t de Frânske troepen op wei nei it hert fan Hollân wiene, rûkte de Oranjepartij har kâns om it Steatske regear ten fal te bringen. Yn de measte steaten en froedskippen namen se mei geweld de macht oer. Yn augustus 1672 waard Cornelis troch de barbier Willem Tichelaar beskuldige fan it tarieden fan in moardoanslach op prins Willem III. Cornelis waard finzene yn de Finzenepoarte yn Den Haach. Hy kaam op de pinebank en him waarden de skineskroeven oandraaid, mar Cornelis bekende neat. Tsjintwurdich wurdt oannomd date er folslein ûnskuldich wie. Om’t Cornelis in eardere moeting mei Tichelaar ûntkende, waard er fanwege meineed ta ferbanning feroardiele.
Doe’t syn broer Johan him deis fan de útspraak út de finzenis helje soe, dêrhinne lokke troch in ferfalske brief dy’t fan syn broer wêze soe, waarden beide troch in kloft minsken dy’t dwers troch alles hinne wie, de dyk op sleept. Sy wiene ophise troch in groep Oranjeklanten om Johan Kievit hinne. Johan waard fuortendaliks ôfmakke mei in nekskot. Cornelis waard delslein, delstutsen en syn liif iepensniën en op’e kop ophongen. Doe’t er syn holle noch efkes optilde, waard him de harsens ynslein. Der wie ien oanfaller dy’t besocht de pyst fan it neakene lyk te biten. Doe’t dat net slagge waard er ûntmanne mei in knyft. Hy naam it geslachtsdiel yn de mûle, joech it doe oan in oar, dy’t it opiet. Ek oaren snijden stikken fleis út it lyk en der waard ek fan iten. Dêrnei kaam luitenant-admiraal Cornelis Tromp, de man dy’t de wink ta de oanfal jûn hie en sweager fan Kievit, om it resultaat op te nimmen. Genôch wie it net, de herten waarden út de lichems skuort en dy binne noch jierren útstald west om de bruorren de gek oan te strekken.
De beul dy’t Cornelis tramtearre hie krige spyt doe’t er op syn stjerbêd lei en hat Cornelis syn widdo frege him te ferjaan.
De moard op de bruorren de Witt waard letter as ien fan de meast beskamsume foarfallen yn de Nederlânske skiednis beskôge.
Leo Visser
Leendert (Leo) Visser (Haastrecht, 13 jannewaris 1966) is in earder Nederlânsk reedrider.
Visser die fiif kear mei oan it Wrâldkampioenskip allround, en it Europeesk kampioenskip en twa kear oan de Olympyske Winterspullen (yn 1988 en 1992). Hy waard by dy kampioenskippen ien kear wrâldkampioen en Europeesk kampioen Hy waard ek trije kear Nederlânsk allround kampioen. Nei de spullen fan 1992 hold Visser op mei it reedriden op heech nivo. Wilens syn karriêre as reedrider hie er in oplieding ta piloat folge en nei't er opholden wie as reedrider gie er by KLM oan it wurk, yn die hoedanichheid siet er ek oan it roer fan it fleantúch dêr't de Olympyske ploech fan de Simmerspullen fan 2016 mei werom nei hûs kaam. Yn 2002 wie Visser by de Winterspullen yn Salt Lake City de chef de mission.
Sângaast
Sângaast is in buorskip ûnder Langwar op de grins mei Diken en De Hommerts yn de gemeente De Fryske Marren. De namme komt ek foar as Zandgaast, Zandburen Sandgeest, Saen gaest en Dyckstra geest.
Upstalbeam
De Upstalbeam (Aldfrysk: Opstallisbaem, Dútsk: Upstalsboom) wie yn de tiid fan de Fryske frijheid yn de 13e en 14e iuw it gearkomsteplak fan ôffurdigen fan de Fryske lannen, de Sân Seelannen. Hja kamen dêr gear om (pan-Frysk) rjocht te sprekken en as bûn mienskiplike besluten te nimmen. De Upstalbeam leit súdwestlik fan Auwerk, by it plak Rahe. Sûnt 1833 stiet der in stiennen piramide op de prehistoaryske grêfheuvel. De grûn en de piramide binne hjoed de dei eigendom fan de Eastfryske Lânskip.
Namme
De oarsprong fan de namme is net bekend. It wurd 'Upstalbeam' kin skieden wurde. Mei 'beam' wurdt net perfoarst in heech opgeand gewaaks ornearre. It kin likegoed om in peal, ôfsetting of grins gean. 'Upstal' is in greide mei in dúdlike grins en wie mandeguod fan de mienskip.
Geakundige beskriuwing
It gebiet leit op in hege sângrûn (geast) dat troch gletsjers yn de Saale-iistiid opskood is. Op dy sângrûn ferriisde yn de prehistoarje in grêfheuvel. Yn de grêfheuvel binne urnen fûn út de brûns- en izertiid, dy't no bewarre wurde yn it Eastfryske Lânmuseum (Ostfriesischen Landesmuseum) yn Emden. Neffens archeologysk ûndersyk waard de hichte fan de 8e iuw ôf bebuorke. Op in skildering fan 1790 is in iik te sjen. It is net bekend oft der yn de midsiuwen begroeiïng wie op de hichte. It plak wie doe wol goed berikber oer it lân en wetter. Yn 1833 is ta oantinken oan de histoaryske betsjutting fan de Upstalbeam boppe-op de grêfhichte in piramide boud. De Upstalbeam leit hjoed de dei yn in lyts bosk. It gebiet dêromhinne wurdt foarme troch in kûlisselânskip. De Upstalbeamhichte is mei 6,8 meter it heechste punt yn it gebiet.
Grêfheuvel
Ut argeologysk ûndersyk hat bliken dien dat de grûn by Upstalbeam sûnt de 8e iuw yn gebrûk wie. Wierskynlik brûkten de boeren út de omkriten de grûn om harren deaden te bedobjen. It is net dúdlik wêrom't de Friezen dizze grêfheuvel as gearkomsteplak keazen. Mooglik spile de relatyf sintrale lokaasje, tusken Fly en Wezer, in rol. Boppedat wie it plak sawol oer it wetter as oer it lân goed te berikken.
Fryske frijheid
Yn de 11e en 12e iuw wie de greeflike macht ôfbroazele en dêrmei begûn it tiidrek fan de Fryske frijheid. Mei it weifallen fan 't greeflike gesach ferdwûn ek de funksje fan skelta, mar dêr foar yn de plak kaam de grytman. Yn Easterlauwersk Fryslân waard de grytman mei "redjeva" oantsjutten. Om 1300 hinne, de bloeitiid fan de Fryske frijheid, wienen der sa'n 27 lângemeenten tusken Fly en Wezer. Dy lângemeenten ferienigen har mei it Upstalbeam-bûn yn de „Sân Seelannen“. De grytmannen/redjeven moeten inoar by de Upstalbeam om rjocht te sprekken en mienskiplike besluten te nimmen. De ôffurdigen waarden mei Peaske yn harren eigen gebiet keazen. De gearkomsten wienen ienkear yn 't jier op de tiisdei nei Pinkster. De lângemeenten waarden ornaris elk mei twa ôffurdigen fertsjintwurdige. Sa stiet yn it Iemsigoaër rjocht fan om 1300 hinne:
Thit send tha urkera allera Fresena. Theth forme, theth hia gaderkome enes a iera to Upstelesbame a tyesdey anda there pinxstera wika and ma ther eratte alla tha riucht, ther Fresa halde skole. Jef aeng mon eng bethera wiste, theth mathet lichtere lette and ma theth bethere helde. Thiu othere kere: ief there soghen selonda aeng vrherath vrde auder fon tha suther sareda ridderum jeftha fon northeska wigandum, theth tha sex tha soghenda hulpe, theth hit alsa wel machte sa there sexa hoc.
Dit binne de oerkêsten fan alle Friezen. Foarst, dat hja ien kear yn it jier op de tiisdei yn de pinksterwike by de Upstalbeam gearkomme sille en dat hja dêr alle rjochten besprekke, dy’t de Friezen oanhâlde sille. As immen in better rjocht wit, moatte hja it minder goede opjaan en it bettere folgje. De twadde kêst: as ien fan de sân seelannen troch de wapene ridders út it suden of troch de striders út it noarden ferwoastge wurdt, sille de seis it sânde helpe, sadat it like sterk bliuwe sil as elts oar seelân.
De earst-bekende gearkomste soe yn 1156 west hawwe oer it bylizzen fan in skeel tusken de East-Fryske goaen Östringen en Wangerlân. Dat docht bliken út skriftlike boarnen út letter iuwen en der binne gjin 12e iuwske boarnen dy't dat befêstigje. Der is wol skriftlik bewiis foar de gearkomsten tusken 1216 en 1231 en fan 1323 oant 1338. Yn dy lêste perioade waarden de akten besegele mei it grutsegel fan it Upstalbeam-bûn, it Totius-Frisiae-Segel. Yn 1323 waarden de Willekeuren fan de Upstalbeam oannommen, in poging ta unifikaasje fan it Fryske Rjocht. By de Upstalbeamgearkomste fan 1327 waarden stedsrjochten ferliend oan Appingedam. It bûn fan de Upstalbeam hold him net allinnich dwaande mei it bestjoer binnen de Fryske lannen, mar wie ek de politike fertsjintwurdiger fan de Fryske lannen nei it bûtenlân ta. De lêste oerlevering fan in gearkomste fan de Sân Seelannen by de Upstalbeam wie yn 1327. Yn Appingedam kamen fertsjintwurdigers fan de Sân Seelannen yn 1338 nochris by elkoar om in ferbûn tusken de kening fan Frankryk en de Sân Seelannen mei it grutsegel fan de Upstalbeam te besegeljen.
Hjoed de dei
Sûnt 2000 is der wer mear belangstelling foar de Upstalbeam. Sûnt 2004 organisearret it Friesisches Forum alle jierren in Upstalbeamgearkomste op de earste tiisdei nei Pinkster. Yn 2005 fierde de Fryske Rie it 50-jierrich jubileum fan it Frysk manifest by de Upstalbeam. Fierders is it Dútske regear fan doel in grutte sneldyk oan te lizzen oer dit histoaryske plak.
List fan programma's fan Omrop Fryslân
Op de list fan programma's fan Omrop Fryslân steane programma's dy't by Omrop Fryslân te sjen en te hearren binne of west hawwe:
Gerbadastate
thumb|right|Gerbadastate (1723) [[J. Stellingwerf ]]
Gerbadastate, ek Herbadastate en letter Doumastate en Sixmabosch wie in state besuden Hallum oan de súdkant fan de Hallumer Feart yn de gemeente Ferwerderadiel. Fan de state is neat mear werom te finen.
It stichtingsjier is ûnbekend mar de state waard krektas Feitsma pas yn de rin fan de 16e iuw in aadlik bewenne hûs. Yn 1511 wie Ids fan Eminga eigener; yn 1540 dy syn skoansoan Jelger fan Feitsma, troud mei Claer fan Eminga. Jelgers beide dochters wennen yn Hallum: Tieth op Feitsma, Saepck op Gerbada. De lêste troude mei Epe fan Douma út Jirnsum. Harren grêfsarken lizze noch yn de tsjerke.
Deademanskisten
De langhalige foarm fan Deademanskisten yn kombinaasje mei de súdwestnoardeastlike lizzing, dy't oerienkomt mei de westsúdwest wynrjochting dy't ek de jongste dunen op Skylge foarme hat, wize mooglik op in ûntstean as dúnmarke. By hege wetterstannen, wetteret Deademanskisten fia in geul(tsje) troch de dunen ôf op it Griene Strân, wêrnei't it swiete wetter úteinlik yn de sâlte Waadsee rint. Oer de namme bestiet gjin sekerheid. Ien fan de ferhalen dy't de namme ferklearje kin, seit dat 'doodemans' (koarte, dikke, woarstfoarmige bosken riis) brûkt waarden as bekisting dy't de leechte yn de dunen fan de see ôfslute moasten yn de tiid dat it Griene Strân noch it wite strân wie en de dunen dêr bylâns de seereep foarmen. As soks wier is, hat der grif in iepen ferbining mei de see west. It marke bestiet op syn minsten sûnt 1769. Yn oktober fan dat jier waarden nammentlik tweintich strânpeallen setten, de earste justjes bewesten fan Deademanskisten, een plaats in duin, alzo genaamd, doordat in vroeger tijd een vloot koopvaardijschepen in de haven Maklijk Oud quarantaine liggende, de doden op die schepen stervende, aldaar begraven. Tsjintwurdich stiet de bebouwing ticht by it marke, sadat it maklik te berikken en te finen is. Mei it eardere boswachtershúske foarmet it in rêstich plak yn de bosk. Yn it gebiet sitte in soad wetterfûgels, benammen einen. Midden yn it marke lizze twa, ek mei beammen begroeide, eilantsjes, dy't net berikber binne. Winterdeis mei snie en iis, is it dúnmarke it domein fan iissclub Noardpoal fan West-Skylge.
Saxo-Frisia (tydskrift)
Saxo-Frisia wie twamoanliks tydskrift ta it beroarderjen fan kennis oer lânskip, skiednis, taal en letteren, folkskunde en maatskippij yn Noard-Nederlân (Fryske en Saksyske goaen).
It tydskrift ferskynde fan 1939 oant 1944 by Van Gorcum yn Assen en joech ferskillende foar Fryslân wichtige artikelen.
De, letter nasjonaal-sosjalistyske, heechlearaar germanistyk J. M. N. Kapteyn wie redakteur. Mei universitêre dosinten op oare mêden hie Kapteyn it blêd opset sûnder politike bedoelings. Saxo-Frisia hat him yn de besettingstiid meast net bemuoid mei polityk en ideology. De meidoggers yn en nei 1941 moatte lykwols wol witten hawwe fan Kapteyns politike opfettings, dy't er dúdlik oppenearre fia de Stichting Saxo-Frisia en yn har tydskrift Het Noorderland.
Mother of Sin
Mother of Sin is in Fryske metalband oprjochte yn 2003. De band brocht yn 2005 syn debútalbum Apathy út. De teksten fan de band gean benammen oer ferlossing, en haat. Mother of Sin hat trije studio-albums útbrocht.
Sydney
Befolking
1800: 2540 ynwenners
1820: 12.000
1851: 39.000
1871: 206.800
1901: 487.900
1925: 1.039.000
2003: 4 miljoen
2006: 4,3 miljoen
The Book of Boba Fett
The Book of Boba Fett is in Amerikaanske tillefyzjesearje dy't yn 2021 úteinsette en ûnderdiel útmakket fan 'e Star Wars-franchise. De searje heart ta de sjenres fan science fiction, fantasy, aksje, aventoer en misdie, en it wurdt ek wol omskreaun as in romtewestern: in searje yn in science fiction-setting mar mei skaaimerken fan in westernsearje. The Book of Boba Fett is in spin-off fan 'e eardere searje The Mandalorian en grypt fierders benammen werom op 'e oarspronklike Star Wars-trilogy fan George Lucas. It wie (nei The Mandalorian) de twadde live-actionsearje fan 'e Star Wars-franchise. Yn 'e ynterne gronology fan Star Wars spilet The Book of Boba Fett rûchwei fiif jier nei de foarfallen yn 'e film Star Wars: Episode VI – Return of the Jedi.
De titel betsjut "It Boek fan Boba Fett" en ferwiist nei de haadpersoan Boba Fett, in Mandaloriaanske preemjejager dy't nei de foarfallen yn Return of the Jedi deawaand waard. Hy hat syn fal yn 'e sarlacc lykwols oerlibbe en yn The Book of Boba Fett krewearret er om op 'e planeet Tatooine it misdiesyndikaat fan Jabba de Hutt oer te nimmen. Dêrby wurdt er bystien troch syn nije partner, de hiermoardneresse Fennec Shand. Krekt as The Mandalorian waard The Book of Boba Fett troch de tillefyzjekritisy mei tige positive resinsjes ûntfongen. Anno 2023 hat de searje twa Emmys en in Saturn Award wûn. Behalven mei de The Mandalorian is The Book of Boba Fett ek krúslings ferbûn mei twa oare live-action-Star Wars-searjes: Ahsoka en Star Wars: Skeleton Crew.
Untstean
Yn febrewaris 2013, koart nei't filmstudio Lucasfilm oernommen wie troch Disney, makke Bob Iger, de algemien direkteur fan Disney, bekend dat der ferskate op harsels steande spylfilms yn preproduksje wiene, dy't spin-offs wiene fan 'e Skywalker Saga, de haadfilmsearje fan 'e Star Wars-franchise. (Anno 2023 binne dêr twa fan makke: Rogue One en Solo.) Ien dêrfan soe gean oer de Mandaloriaanske preemjejager Boba Fett. Dat personaazje wie bekend wurden troch syn mysterieuze ferskining yn Star Wars: Episode V – The Empire Strikes Back (1980), mar hy kaam skynber om oan it begjin fan Star Wars: Episode VI – Return of the Jedi (1983). Neitiid wie Fett lykwols ien fan 'e populêrste personaazjes út 'e franchise wurden, dat Disney woe him werombringe.
De tariedings foar de film oer Fett wiene noch altyd geande doe't Solo yn 2018 yn 'e bioskopen kaam en dêr teloarstellend prestearre. Tsjin oktober fan dat jier wie de film oer Fett op 'e lange baan skood en joech Disney ynstee fan op har sels steande spin-off-films, prioriteit oan live-actiontillefyzjesearjes, dy't ferspraat wurde koene fia de oankommende eigen streamingtsjinst Disney+. De earste fan dy searjes wie The Mandalorian, oer Din Djarin, in oare Mandaloriaanske preemjejager, dy't ein 2019 úteinsette. Dat wie in reuseftich kommersjeel en ek tillefyzjekritysk súkses. Yn it twadde seizoen fan The Mandalorian, dat yn it neijier fan 2020 útkaam, waard Boba Fett reyntrodusearre. Tsjin dy tiid wie al besletten dat Fett ynstee fan in eigen film in eigen spin-off-searje fan The Mandalorian krije soe. Dat waard The Book of Boba Fett.
Produksje
The Book of Boba Fett waard ûntwikkele troch Jon Favreau op basis fan syn eardere searje The Mandalorian en de oarspronklike Star Wars-trilogy fan George Lucas. John Bartnicki wie as tillefyzjeprodusint by it projekt belutsen foar Lucasfilm en Golem Creations. Yn 'e mande mei Dave Filoni, Robert Rodriguez, Kathleen Kennedy en Colin Wilson hie Favreau as útfierend produsint ek it tafersjoch oer de hiele produksje.
De opnamen foar The Book of Boba Fett fûnen plak op 'e MBS Media Campus yn Manhattan Beach (Kalifornje). De kamerarezjy waard fersoarge troch Dean Cundey, David Klein en Paul Hughen. Foar de opnamen waard de troch special effects-bedriuw Industrial Light & Magic (ILM) foar The Mandalorian ûntwikkele de StageCraft-technology ynset, wêrby't firtuele filmsets brûkt wurde tsjin 'e eftergrûn fan in fideowand fan 360° om 'e setting fan 'e searje te kreëarjen.
Utgongspunt fan 'e plot
The Book of Boba Fett folget de ferrjochtings fan 'e Mandaloriaanske preemjejager en hierling Boba Fett en syn nije partner, de hiermoardneresse Fennec Shand. Yn 'e earste ôflevering, Chapter 1: Stranger in a Strange Land, hawwe se al it misdiesyndikaat fan 'e ferstoarne gangster Jabba de Hutt oernommen troch it ienfâldige proses fan it deasjitten fan Jabba syn opfolger, de Twi'lek Bib Fortuna (dat waard sjen litten yn 'e ôfl. Chapter 16: The Rescue fan The Mandalorian). Yn flashbacks wurdt ferteld hoe't Fett fiif jier earder syn fal yn 'e bek fan 'e sarlacc oerlibbe (sjoch: Star Wars: Episode VI – Return of the Jedi), hoe't er fûn waard troch Jawa's, dy't syn wapenris stielen en dêrnei troch Tuskenkapers dy't him finzen nommen en ta slaaf makken, en hoe't er troch moed syn frijheid weromwûn. Yn 'e tsjintwurdige tiid moatte Fett en Shand, mei help fan Din Djarin, it misdie-ympearium fan Jabba sjen fêst te hâlden, wylst der gâns kapers op 'e kust binne dy't it harren ôfhimme wolle.
Untfangst en resultaat
Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hat it earste seizoen fan The Book of Boba Fett in goedkarringspersintaazje fan 66%, basearre op 200 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: "[De searje] koe nea de aventoeren belykje dy't al desennia lang yn 'e ynbyldingsfermogens fan fans bestiene, mar hy fertsjinnet syn plak mei spektakulêre sênes en de ymposante oanwêzichheid fan Temuera Morrison." Op Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, behellet it earste seizoen fan The Book of Boba Fett in goedkarringspersintaazje fan 59%, basearre op 19 resinsjes.
It earste seizoen fan 'e searje waard nominearre foar 4 Emmy Awards, de wichtichste Amerikaanske priis op it mêd fan tillefyzje. Dêrfan waard ien wûn, yn 'e kategory bêste special effects yn in seizoen fan in searje of yn in tillefyzjefilm. It earste seizoen fan The Book of Boba Fett waard ek nominearre foar 2 Saturn Awards, wêrûnder dy foar bêste minysearje op in streamingtsjinst. It wûn de Saturn Award foar bêste aktrise yn in streamingsearje (Ming-Na Wen).
Pieter Verstappen
thumb|De Peel yn 'e brân thumb|Hazzebrulloft thumb|Einen en ko Pieter Verstappen (Meijel, 1952) is in Limburchske natoerskilder en -keunstner út Meijel. Skilderet al sûnt 1985 allinnich natoerûnderwerpen. Yn syn wurk stiet leafde foar de natoer sintraal en dan benammen de stimmingen fan it gebiet De Peel dêr't er hikke en tein is. Yn syn mearsidich realistyske wurk ( ûnder oare akwarel, oalje, akryl en brûnzen skulpturen) krijt de rike floara en fauna fan de Peel omtinken. Allegeduerigen siket er yn syn wurk nei it wêzen fan de bisten. Hy wol net allinnich harren uterlike skaaimerken, mar ek it karakter en harren gedrach fêstlizze.
Neist syn realistyske wurk makket er de lêste jierren in stap nei it frije wurk.
Hadrianus
right|thumb|300px|Buste fan Handrianus Hadrianus (Folút:Publius Aelius Traianus Hadrianus) (24 jannewaris 76 – 10 july 138) wie in keizer fan it Romeinske Ryk fan 117 oant 138 en de tredde fan de adoptyfkeizers. Under syn bewâld waarden der yn it hiele ryk in protte grutte wurken útfierd, lykas de bou fan de muorre fan Hadrianus yn Ingelân en it Panteon yn Rome. Hy herfoarme de rjochtspraak en it amtlik apparaat en stifte ferskeidene stêden.
Jonge jierren
Hadrianus waard yn 76 berne as de soan fan de senator en eks-praetor Hadrianus Afer. Fanwege de iere dea fan syn heit waard Hadrianus op 10-jierrige leeftyd opnommen yn de banneleaze húshâlding fan syn efteromke, de lettere keizer Trajanus. Trajanus soarge derfoar dat Hadrianus yn Rome in oplieding krige. Yn it leger makke hy opgong en as stêf-ofsier focht hy ûnder syn omke tsjin de Daasjers en Goaten yn East-Jeropa, en letter tsjin de Parten yn Lyts-Aazje. Hadrianus boaske yn 100 mei Vibia Sabina, in efternicht fan him.
Wetjouwer: it Edictum Perpetuum
Yn Jeropa berikte ûnder Hadrianus de romanisearring har hichtepunt. Keizer Hadrianus luts in protte macht nei him ta, ta neidiel fan de senaat. Hy beneamde in grutte persoanlike amtlike stêf. Tsjinstanners liet er fan kant meitsje. Hy stribbe nei wetjouwing dy't yn it hiele ryk útfierd wurde moast en joech de skitterjende jurist Publius Salvius Julianus yn 130 opdracht om de pretoriaanske edikten gear te foegjen yn ien wetboek: it edictum perpetuum.
Reizgjende keizer
Hadrianus keas net foar útwreiding fan it ryk, mar foar fersterking fan de besteande ynfrastruktuer. Oanhâldend reizge hy rûn as projektlieder en militêr om syn generaals te kontrolearjen. Underweis stifte er ferskate stêden, ûnder mear yn Traasje Hadrianapolis (Adrianopel, it hjoeddeiske Turkske grinsplak Edirne). Yn Nederlân wie Hadrianus yn 121 of 122 en stifte it stêdsje Forum Hadriany op de pleats dêr't no Foarburch leit. Yn Jeruzalim stifte hy in nije Romeinske koloanje, dêr't hy it religieuze ferset fan de joaden ûnder lieding fan Bar Kochba mei hurde hân bruts. De joaden soenen dêrnei út Palestina ferdwine, de diaspora.
200px|thumb|right|De [[Hadrianus' Poart, yn Antalya, Turkije waard ta syn eare boud. Hadrianus besocht de stêd yn 130]]
Boumaster
Yn 125 liet Hadrianus it Panteon hielendal herbouwe. Yn Tibur (Tivoli) liet hy tusken 126 en 134 syn lusthof Filla Hadriana bouwe en yn Rome syn grutte mausoleum, dat tsjintwurdich Ingelenboarch (Castel Sant' Angelo) hjit.
Ferdigeningslynjes
Sûnt it begjin fan it Romeinske Ryk hienen de keizers de oermastere gebieten ôfskoattele mei ferdigeningslynjes tsjin de barbaren. Op de meast bedrige punten wienen al limes, fersterke grinzen, oanlein: yn Noard-Afrika, Syrje, Roemeenje/Hongarije (Daasje), Dútslân, Nederlân en Ingelân. Foar Germaanje hienen de Romeinen sûnt de nederlaach yn de Farusslach net folle belangstelling mear. Yn 83 begûn de ôfskoatteling fan de grinzen mei limes tusken de natuerlike ferdigeningslynjes Ryn en Donau, fan Rheinbrohl súdlik fan Keulen nei de krite fan Regensburch, 550 kilometer lang en mei op syn minst tûzen wachttuorren en hûnderten forten. De muorren yn Brittanje moasten noch boud wurde.
Tsjin de Germanen
Yn Germaanje liet Hadrianus de limes fersterkje yn 122 nei Kristus. Syn opfolger Antoninus Pius soe de limes yn 160 noch fierder útwreidzje yn eastlike rjochting.
thumb|240px|[[Muorre fan Hadrianus yn Noard-Inglân.]]
Tsjin de Pikten en Skotten: Hadrianuswâl
Yn 122 joech Hadrianus it startsein foar it oanlizzen fan de Fallum Hadriany, de Hadrianuswâl of Piktenmuorre yn it noarden fan Brittanje tsjin de ynfallen fan de Pikten en Skotten.
Kultuer en muntslach
left|thumb|[[Denarius]] Yn it tiidrek fan Hadrianus en syn opfolgers berikte de portretkeunst op Romeinske munten har hichtepunt. Under de Julysk-Klaudyske dynasty en Fespasianus waard de keizer fergoade, en wie syn portret in ideaalbyld. Under Trajanus waard it allegearre wat realistysker.
Syn libben
Hadrianus hie fan jongs af oan altiten grutte bewûndering hân foar de Grykske kultuer. Derom liet hy ek nei Gryske gewoante syn burd stean. Op syn reizen waard hy altiten beselskippe troch syn leafste Antinous: in Grykske jongen fan útsûnderlike skientme. Lettere skriuwers hawwe Hadrianus fanwege syn relaasje mei Antinous wol ferhune. Syn houlik mei Fibia Sabina wie min. Sy hie in affêre mei Suetonius dy't dêrtroch fan it hof ferwidere waard.
Opfolging
Syn houlik bleau sûnder bern, dêrom adoptearre hy yn 136 Lusius Seionus Kommodus as syn soan en opfolger - net te betiizjen mei de lettere keizer Kommodus, soan fan Markus Aurelius. Dizze adopsjesoan krige de namme Lusius Aelius Caesar. Hy ferstoar letter om Nijjier 138 hinne oan de tarring. Doe't Kommodus ferstoarn wie, adoptearre Hadrianus de tige wurdearre senator Antoninus yn syn plak, en frege him op syn beurt om de soan fan Kommodus en Markus Annius Ferus te adoptearjen. Dizze lêsten krigen de nammen Lusius Aurelius Kommodus en Markus Aurelius Ferus. Sa soarge Hadrianus foar twa "goede" keizers nei him, Antoninus Pius en Markus Aurelius.
Ferstjerren
thumb|[[Ingelenburgt|Castel Sant'Angelo, it mausoleum fan Hadrianus yn Rome oan de Tiber.]] Doe't Hadrianus ferstoar, waard hy troch syn opfolger Antoninus Pius yn 139 ta god ferklearre.
William Makepeace Thackeray
thumb|William Makepeace Thackeray William Makepeace Thackeray (Kalkutta, 18 july 1811 – Londen, 24 desimber 1863) wie in Ingelsk romanskriuwer. Hyn stamme út in amtnersfamylje yn Yndia, mar ferfear doe't er 16 jier wie nei Ingelân om yn Cambridge te studearjen.
"The Book of Snobs" út 1846 makke him ferneamd as satirikus fan de hypokrisy fan de Ingelske mienskip. De trochbraak as romanskriuwer kaam mei de publikaasje fan Vanity Fair, in roman yn ôfleverings dy't yn 1848 as boek ferskynde. In jier letter kaam The History of Pendennis út, foar it grutstepart in autobiografyske sedeskets fan de legere adel (gentry).
In protte lju beskôgje The History of Henry Esmond as syn masterwurk; it is in histoaryske roman út 1852 dy't spilet ûnder it regear fan keninginne Anna. Dêrnei folgen noch: The Newcomers (1853-1855), The Virginians (1857), Lovel the Widower (1860) en The Adventures of Philip en Denis Duval (1862).
Thackeray wie net allinne romanskriuwer, mar ek sjoernalist, karikaturist, kritikus en histoarikus. Hy wie in realist dy't alles om him hinne sekuer waarnaam. Fergelike mei Charles Dickens, dy't in humorist en optimist wie, wie hy foaral in skeptikus en pessimist mei in feninige fûle koartswyl fol fan sarkasme.
Húshâlding
William Makepeace Thackera] en syn wiif Isabella Gethin Shawe (1816–1893) krigen trije dochters: Anne Isabella Thackeray, dy't ek skriuwster wurde soe en yn 1877 troude mei har neef Richmond Ritchie; Jane (1839) stoar doe't hja acht moannen wie en Harriet Marian (1840–1875), dy't boaske oan Leslie Stephen yn 1869.
Wurk
thumb|Karikatuer fan Thackeray troch himsels makke thumb|Titelside fan Vanity Fair, tekene troch Thackeray
Ald Meckemastate
Ald Meckemastate wie in state by Kollum yn de gemeente Kollumerlân. Hy stie yn Sânhuzen ten súdeasten fan Kollum, yn de buert fan Phaesmastate. Fan de state is neat werom te finen.
De stins wurdt foar it earest neamd om 1460. It laach Meckema wie ien fan de âldste en oansjenlikste familys fan Fryslân neffens mr. Andreae. Neffen guon ûndernom in Sippe Meckama mei oare Fryske eallju al yn de 12e iuw in krústoch nei it Hillige Lân. Oft soks wier is kin net mear neigien wurde, mar it is goed mooglik, want yn de annalen fan dy tochten wurdt faak oer Friezen en harren woaste krigelens ferhelle.
Sânhuzen (Noardeast-Fryslân)
right|200px Sânhuzen is in buorskip east fan Kollum yn de gemeente Noardeast-Fryslân. De namme komt ek foar as Zevenhuizen, Phaesmabosch, Fasma en de Zevenhuisterweg.
Gouden Gurbe
thumb|200px| Gouden Gurbe In Gouden Gurbe is de priis foar makkers fan Iepenloftspullen yn de provinsje Fryslân. De priis is yn 2007 ynsteld troch de Ljouwerter Krante as fariant fan de Oskar. Der binne Gouden Gurbes foar de bêste haadrol, de bêste byrol, de bêste foarstelling en de bêste foarmjouwing. Der is in ûnôfhinklike sjuery mar dêrneist meie ek taskôgers by elke foarstelling har oardiel jaan. Om it oardiel ôfwoegener te meitsjen kaam der yn 2008 in 'geheime lekesjuery' oan te pas fan teaterleafhawwers. En dan bestiet noch de mooglikheid om in ekstra Gurbe út te rikken. Neist de Gouden Gurbes wurdt ek noch de Ljouwerter Krante Publykspriis útrikt foar it meast oansprekkende iepenloftspul.
De priis is neamd nei Gurbe, it mantsje dat mei syn frou Loltsje kommentaar jout op it nijs op de foarside fan de krante. Hans Jouta út Ferwert is de makker fan it byldsje.
De prizen wurde yn de hjerst útrikt yn de stedsskouboarch De Harmony yn Ljouwert.
Alta
Alta (Samysk: Álaheadju) is in stêd en gemeente yn de provinsje Troms og Finnmark. Alta is benammen bekend om de rotskeunst fan Alta (eins fan Jiepmaluokta) dy't yn de rotsen fûn binne. De âldste ôfbyldingen binne mear as 7000 jier âld, de jongste binne fan it begjin fan ús jiertelling. De rotstekeningen steane op de Wrâlderfgoedlist fan UNESCO. Alta is yn de hjerst fan 1944 troch de Dútske Wehrmacht, by de operaasje Nordlicht, hast folslein mei de grûn lyk makke. Njonken de Alta tsjerke stiene noch mar in pear gebouwen oerein. Pas yn 1999 krige Alta stedsrjochten, om't de befolking yn de lêste jierren sterk groeid wie. De E6, de wichtichste sneldyk fan Noarwegen rint troch Alta. It fleanfjild Alta leit 3,5 km eastlik fan it sintrum fan de stêd, en hat bennammen ynlânske ferbiningen. Yn Nederlân kent men Alta bennammen fan de natoeriisbaan Nornett stadion, dêr't earder reedrider Bart Veldkamp iismaster is.
Lânoanmakkerij
Lânoanmakkerij of ûntginning is it yn kultuer bringen fan woaste grûn (woast lân). Earst wurdt der gewoanwei foar drûchlizzing soarge. At soks needsaaklik is wurde der diken oanlein en folget de einlike ûntginning: it ferneatigjen fan de âlde fegetaasje, it sortearen fan profyllagen en egalisaasje fan minne ûndergrûn. As lêste it regelmjittich ferdielen fan de beskikbere goede grûn.
Yn Fryslân
Fan âlds is der meast oanmakke op it sân (De Wâlden) en it fean (Lege Midden en lâns de Kompanjonsfearten. Nei ± 1880 waarden tûzenen bunders heide oanmakke en in grutte oerflakte feangrûnen, no de feanpolders. De oerflakte woaste grûn is dêrtroch ôfnomd, in diel is ek tige geskikt foar bebosking, natoerreservaar en rekreaasje. Sa skatte it Agrarysk Wolfeartsplan Fryslân dat yn 1957 noch sa'n 4500 bunder woaste grûn neamd wurde kin. it gie dan meast om woaste feangebieten petgatkompleksen út de âlde, min-ofte-mear wylde ferfeantingen yn de Stellingwerven, Haskerlân, It Hearrenfean en Dantumadiel. Foar de Fryske lânbou hat it oanmeitsjen dan net folle belang mear.
Foarbylden fan fannijs oanmeitsjen yn Fryslân: djipspitten fan âlde heideprofilen, fan âlde feangrûnen; ploeien of spitten fan it saneamde skalterfean yn it suden fan it Lege Midden, in plaatfoarmich bulterige en tige drûchtegefoelige steurende laach; sleatdimpen en egalisearjen; djipploeien fan minne knipkaaigrûn ensfh. en fannijs oanmeitsjen kin mei de hân dien wurde of masinaal. It earste is allinnich rendabel yn it ramt fan wurkleazensbestriding. De kosten fan it fannijs oanmeitsjen fariearre sterk, it hinge ôf fan de djipte fan bewurking en de eventuele needsaak fan sortearjen fan de lagen. By it fannijs oanmeitsjen kinne bygelyks wetterbehearsking, ûntsluting en ferkaveling rindabel wurde. It ekonomysk buorkjen wurdt dan ek befoardere.
Tromsø
Tromsø (Samysk: Romsa) is de haadstêd fan de provinsje Troms og Finnmark yn it noarden fan Noarwegen. Tromsø hat in sintrumfunksje foar Noard-Noarwegen. De stêd leit omtrint op 70° noarderbreedte, wat oerienkomt mei de geografyske breedte fan Alaska en Sibearië. It plak leit benoarden de poalsirkel, wêrtroch 't tusken ein maaie en heal july de Midnachtsinne te sjen is. Fan ein novimber oant heal jannewaris hat de stêd te krijen mei de poalnacht. It stedssintrum en it fleanfjild lizze op it eilân Tromsøya, dat fia de 1.016 m lange Tromsøbrêge en in tunnel, mei it fêstelân en mei de 1.235 m lange Sandnessundbrêge mei it eilân Kvaløya ferbûn is. Tromsø hat 77.544 ynwenners (2022) fan wa't sa'n 40.000 op it sintrale eilân wenje. Mei in oerflakte fan 2.557,92 km2, wêrfan 1434 km2 op it fêstelân en de oare 1.124 km2 ferspraat oer meardere eilannen, is de gemeente Tromsø ien fan de meast grutte gemeenten fan Jeropa.
Skiednis
Ut archeologyske fynsten docht bliken dat de streek al 10.000 jier lyn bewenne wie, wylst de Samyske kultuer op syn minst 2000 jier yn de tiid tebekgiet. De earste spoaren fan de Skandinavyske taal en kultuer fine se om 300 nei Kristus hinne. De earste tsjerke yn de regio waard yn 1252 boud en krige as namme De heilige Maria ticht by de heidenen. Om 1700 hinne wie der ymmigraasje út Finlân. De stêd krige yn 1789 hannelsrjochten en fiif jier letter stedsrjochten. Op dat stuit telde Tromsø amper 80 ynwenners.
Yn de 19de iuw wûn de stêd oan belang: der kamen in biskopssit, in ynstelling foar learare-oplieding, in museum en in bierbrouwerij. Om 1850 hinne hie Tromsø Hammerfest ferkrongen as sintrum foar de jacht yn de poalgebieten en dêrnei, yn it begjin fan de jierren 1900, tsjinne de stêd as ôfreishaven foar hiel wat ferneamde poalekspedysjes.
Yn 1940 wie it Noarske regear fanwegen de Twadde Wrâldkriich foar in koarte tiid útwykt nei de Tromsø. Alhoewol't op 12 novimber 1944 it Dútske slachskip Tirpitz yn de omkriten fan Tromsø ta sinken brocht waard, wist de stêd as iennichste yn Noard-Noarwegen sûnder grutte skea de kriich troch te kommen. Oan 'e ein fan de kriich bea Tromsø ûnderdak oan tûzenen flechtlingen út de regio Finnmark, dat folslein fernield waard doe't de Dútsers har weromlutsen.
Nei de kriich groeide de stêd hurd. Yn 1960 ferbûn in brêge Tromsø mei it fêstelân. De lofthaven waard yn 1964 iepene. Sûnt 1964 is it ynwennersoantal ferdûbele. De Iisseekatedraal (Ishavskatedralen) waard op 19 desimber 1965 ynwijd troch biskop Monrad Norderva. It moderne gebou hat in glêzen 35 m hege gevel. De stêd hat in universiteit, stichte yn 1968, dy't as de noardlikste universiteit fan de wrâld jildt. Oan de universiteit is in universitêr sikehûs ferbûn.
Ynfrastruktuer
De fleanfjild Langnes leit op 5km benoarden it stedssintrum fan Tromsø en hat ynlânske ferbiningen mei Oslo, Bodø en lytse fleanfjilden yn Noard-Noarwegen, mar ek mei Longyearbyen en Luleå. Tromsø wurdt eltse dei oandien troch de fearboaten fan de Hurtigruten (in mear as hûndert jier âlde Noarske passazjiers- en transporttsjinst). Dêrneist binne der snelboaten dy't de fear ferbiningen mei Finnsnes, Harstad en Skjervøy ûnderhâlde.
Matilo
Matilo of Matilone wie eartiids in Romeinske delsetting yn de provinsje Neder-Germaanje (Germania Inferior). Matilo wie in grinsfort (Latyn: (castellum) oan de Alde Ryn, destiids de haadtûke fan de rivier de Ryn dat de noardgrins limes foarme fan it Romeinske Ryk. De namme Matilo stiet fermeld op de Peutinger kaart (Tabula Peutingeriana) tusken Albaniana (Alphen oan de Ryn) en Praetorium Agrippinae (Falkenburch), tsjintwurdich de wyk Roomburch yn Leien,
Opgravings
Al yn de 16e iuw waarden Romeinske resten fûn by it kleaster dat destiids yn Roomburch stie. Yn de wenwyk Roomburch yn Leien binne ûnder oaren munten, ierdewurk, hynstetúch en in brûns anlitmasker út it tiidrek 80-125 fûn. Ien fan de twa Romeinske gevelstiennen is ôfkomstich út Matilo.
Taj Mahal
thumb|300px|De Taj Mahal De Taj Mahal (Urdu: تاج محل, útsprutsen: Tadzj Mehel) is in 17e iuwsk bouwurk yn de Noard-Yndiaaske stêd Agra. It is in mausoleum dat tusken 1631 en 1653 boud is. It gebou is boud yn opdracht fan de Yndiaaske grut mogoel Shah Jahan, as grêfmonumint foar syn haadfrou Mumtaz Mahal, dy’t yn 1631 yn in kreambêd ferstoar. Letter is syn eigen lichem dêr ek yn bysetten. It wurdt troch in soad minsken beskôge as ien fan de net-klassike wrâldwûnderen en it is ien fan de ferneamdste gebouwen dy’t op de list fan monuminten op de wrâlderfgoedlist stiet. It gebou is it hichtepunt fan de Mogoel arsjitektuer. It is in mingfoarm fan islamityske en hindoeïstyske arsjitektuer.
De Taj Mahal is 58 meter heech en 56 meter breed en stiet op in 10.000 m2 grut moarmeren platfoarm. Foar it gebou is in grutte tún, mei in lange wetterbak der yn. It gebou is hielendal symmetrysk en bestiet út wyt moarmer. De fjouwer minaretten dy’t op de hoeken stean binne letter boud. De minaretten binne in bytsje skean, dit is sa makke dat mocht der in ierdbeving wêze se net op it haadgebou falle sille. De side dy’t nei Mekka wiist hat in moskee, oan de oare kant is in gastenferbliuw.
Jean- baptiste Tavernier soarge foar de folgjende myte. It soe neffens him de bedoeling wêze dat oan de oare kant fan de rivier de Yamuna in twadde mausoleum komme soe. Dizze kear net wyt mar swart, dit mausoleum wie foar de grutmogol sels. Sa fier is it noait komd, Shah Jahan is yn 1666 ferstoarn yn it gefang. Yn dat jier is er byset yn de Taj Mahal.
Fryske Folkspartij (FFP)
De Fryske Folkspartij (FFP) wie in lytse ultra-rjochtse partij, dy't fan 1938 oant 1941 bestie en oprjochte waard troch Jan Melles van der Goot en Douwe Kiestra.
Van der Goot hie yn 1933 mei Rintsje Sybesma de earste Frysktalige politike partij oprjochte, it Frysk Faksiste Front (FFF), dat in skoftke oansletten west hat by de NSB. Nei de dea fan Van der Goot ferdwynt it FFF en wurdt opnij oprjochte Fryske Folkspartij.
Kiestra waard foarsitter en redakteur fan it partijblêd It Fryske Folk, dat letter Frysk Folksblêd kaam te hjitten. De partij neamde harsels nasjonaal-naturalistysk ynstee fan nasjonaal-sosjalistysk, omdat hja in nij-heidenske ferearing fan it 'natuerlike libben' oanhongen. Yn it partijprogramma wurde alle eleminten fan it Nasjonaal-sosjalisme werom fûn, ek de rasselear. De partij bleau lyts, yn 1941 wienen der sa'n 30 beteljende leden, it Frysk Folksblêd hie 25 abonnee's. Guon fan de leden sleaten har yn de oarloch oan by de Fryske Rie as ûnderdiel fan Saxo-Frisia, in organisaasje dy’t yn de besettingstiid organisatoarysk ûnder de Nederlânske, letter de Germaanske SS, foel.
Bekend lid fan de FFP wie Douwe Kalma.
Eysingastate (Berltsum)
thumb|260px|States en pleatsen by Berltsum en Wier Eysingastate (ek Aesterfal en Oosterwal) stie west-noardwestlik fan Berltsum by de Wierstersyl.
It boujier is ûnbekend, mar al ier wie der sprake fan de state Aesterfal by de Wierstersyl. Dy stie oan de eastkant fan de feart, it Moddergat, dy't mei in syl útkaam yn de Middelsee.
thumb|left|170px|Jonkhear Tsjalling fan Eysinga Yn 1640 wie de state eigendom fan de grytman fan Menameradiel, jhr. Tjalling fan Eysinga. Dy wenne dêr sa út en troch ek en dêrtroch sil Aesterfal de namme Eysingastate krigen hawwe. Grytman Fan Eysinga wie ek eigener van Heringastate yn Marsum, dat letter it Poptaslot neamd wurde soe. Yn it stimkohier fan 1640 wurdt it hûs mei stim 1 fan Berltsum noch "Oosterwal" neamd. Yn 1700 is stim 1 eigendom fan "wed. van de hr. Bruinsveld, in leven schout bij nagt ter zee" en is dan 47 pûnsmiet grut, wêrfoar't it rûne bedrach fan 20 floreen oan belesting betelle wurde moat.
Nei de ôfbraak fan de state is de pleats dy't it hûs ferfong oan de oare kant fan de feart boud, dus oan de westlike kant. Dêrby hold de pleats de name Oosterwal. De hjoeddeiske (wen)pleats stiet tsjintwurdich yn it doarp Wier.
Kulusuk
thumb|500px|Kulusuk, july 2009 Kulusuk (Deensk: Kap Dan) is in flekke mei om-ende-by 300 ynwenners yn East-Grienlân tichtby Tasiilaks op it eilân Ammassalik, oan de yngong fan de Ammassalik-Fjorden.
Lofthaven Kulusuk
Op wat kilometers ôfstân fan it plakje leit in lytse ynternasjonale lofthaven, de Lofthaven Kulusuk, dêr't fluchten fan geane troch de fleantúchmaatskippij Air Grienlân nei de lofthaven Kangerlussuaks en troch Air Yslân nei Ittoksksortoormiit yn Yslân. In helikoptertsjinst ferbynt Tasiilaks mei Kulusuk. Fanút Kulusuk rydt in bus nei de lofthaven.
Ekonomy
It toerisme spilet in wichtige rol foar de pleatslike ekonomy yn Kulusuk, mar der is in protte earmoede en der binne net folle winkels.
Lake Silence
Lake Silence is in fantasy-roman fan 'e hân fan 'e Amerikaanske skriuwster Anne Bishop. De titel betsjut "Stiltemar" of "Mar fan de Stilte". It boek fertelt it ferhaal fan Vicki DeVine, in frou dy't koartby skieden is, mar geastlik skeind út har houlik kommen is. As ûnderdiel fan 'e skiedingsregeling hat se The Jumble krigen, in yn ferfal rekke fakânsjepark oan 'e igge fan Lake Silence. Wat se dêr oantreft, is net wêr't se op rekkene, en as har eks-man en syn sakepartners beslute dat se The Jumble weromhawwe wolle, rint it spul folslein út 'e hân. Lake Silence is in op himsels steande roman, mar spilet yn deselde wrâld as Bishop har romansearje The Others. De haadstikken dy't oer Vicki DeVine geane, binne skreaun yn it ik-perspektyf, wylst de oare ferhaallinen it personele perspektyf brûke. It boek waard yn 2018 publisearre troch de New Yorkske útjouwerij Ace Books.
Ynhâld
De idylle wurdt rou ferbrutsen as Yorick Dane beslút dat er The Jumble weromhawwe wol. Syn sakepartners hawwe nammentlik plannen om 'e besteande gebouwen plat te goaien en op itselde plak in folslein nij lúkse fakânsjepark te bouwen foar de minsklike elite út Hubbney en oare stêden yn 'e Noardeastlike Regio. Dat soks tsjin alle ôfspraken mei de Oaren yngiet, meitsje se harren gjin soargen oer. Yn harren saaklike oerienkomsten mei minsken binne se wend om de oare partij mei bedragerij en yntimidaasje in poat út te draaien, en se miene dat dyselde metoade ek op 'e Oaren tapast wurde kin.
Dat dat net slagget, komt net inkeld troch de tsjinwurking fan 'e yntegere Grimshaw, mar fral ek om't Vicki freonen makke hat yn it healjier dat se al yn Sproing tahâldt. Ien fan dy freonen is âld-plysjeman Julian Farrow, dy't yn it doarp in boekhannel runt, en dy't kontakten hat by de Oaren. As Swinn Vicki arrestearret en har mei yntimidaasje ta in falske bekentenis twinge wol, jout Farrow dat troch, mei as gefolch dat Ilya Sanguinati opdûkt. Dat is in fampier dy't foar abbekaat leard hat, en dy't Swinn syn beskuldigings desidearre nei it ryk fan 'e fabels ferwiist. As Swinn syn ûnderhearrigen, yn 'e tiid dat Vicki fêstholden wurdt op it plysjeburo, besykje om sûnder hûssikingsbefel it haadgebou fan The Jumble binnen te kringen en te trochsykjen (mooglik om der falsk bewiismateriaal del te lizzen), gripe de Oaren hurd yn, wat liedt ta de dea fan trije plysjeminsken.
Uteinlik beseffe Vaughn en Dane dat it nea wat wurde sil mei The Jumble salang't Vicki yn Sproing omhingjen bliuwt. Se beslute har út 'e wei te romjen, en Swinn ûntfiert har as se allinnich yn 'e boekhannel fan Julian Farrow is. Hy nimt har mei nei The Jumble, dêr't er har op in stil plak út 'e ljochten helpe wol. As Farrow ûntdekt dat Vicki mist, warskôget er de Oaren, mar as Ilya Sanguinati Vicki te help sjitte wol, kriget er fan 'e Aldsten te hearren dat er him der bûten hâlde moat. De Aldsten en de Frouwe fan 'e Mar (de elemintêre geast dy't Lake Silence behearsket) hawwe no skjin har nocht fan Vaughn en Dane en harren maten, en sille sels mei harren ôfweve. Yn 'e dêropfolgjende gaos wit Vicki oan Swinn te ûntkommen, mar se rekket by ûngelok slim ferwûne as ien fan 'e Aldsten har oan 'e kant reaget sûnder te beseffen hoe fragyl oft minsken binne. Swinn, Vaughn en ferskaten fan harren maten fine by de ôfrekken de dea, hoewol't Yorick Dane it faaie libben derôf rêdt.
Neitiid betteret Vicki stadichoan wer op, wylst Grimshaw in fêste oanstelling as plysje yn Sproing oannimt. By in rjochtsaak wurdt de ferfalske klausule fan it skiedingskontrakt troch de rjochter nei de foddekoer ferwiist. Vicki wurdt sadwaande befêstige yn it eigendom fan The Jumble. Hja is lykwols bang dat nimmen mear yn it fakânsjepark ferbliuwe wol no't de media ruchtberheid jûn hawwe oan 'e bluodderige wraak dy't de Aldsten op Vaughn-en-dy nommen hawwe. Julian Farrow kin har datoangeande gerêststelle: de tillefoan hat de lêste tiid readgloeiend stien fan 'e lju dy't yn The Jumble in húske hiere wolle, benammen wittenskippers en fotografen dy't yn kontakt komme wolle mei de Oaren. En dêr wie The Jumble ommers oarspronklik ek foar bedoeld.