cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
De Hoarne
Ferbinings
Nei it noarden jout de Tersoalster Sylroede ferbining mei de Krúsbrekken. It Prinses Margrietkanaal komt út it noardeasten út de Nije Wjittering en rint dan nei it westen troch de Terhernster slûzen de Snitser Mar yn. De Nije Sânsleat jout nei it súdeasten ferbining bûten Terherne om mei de Terhernster Puollen, wylst de Alde Sânsleat súdliker en mear troch it doarp rint, mar al op itselde punt by de Terhernster Puollen útkomt. Nei it suden leit De Herne, de jachthaven fan Terherne.
Namme
De namme De Hoarne jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Terhornstermeer. Fanwege dy âldere namme hiet de mar ek wol fan Terhernster Mar.
List fan moles yn Fryslân
thumb|Poldermole [[De Hersteller (Sint Jansgea)|De Wersteller en gemaal De Grie.]] Der binne noch sa'n 150 moles (of mûnen) yn Fryslân. De measte falle ûnder de monumintesoarch.
Skiednis
Yn 1811 waard it mûnebestân ynventarisearre. Nei de tiid noch in kear of wat. It lit sjen hoe dramatysk it tal mûnen minder wurden is.
By de ynventarisaasje fan 1811 wienen der noch mear as 2.400 moles yn Fryslân, yn 1943 noch mar 300, yn 1946 250 en yn 1955 likernôch 150.
De yndustrymoles ferlearen troch meganisaasje harren funksje en binne dêrtroch meastentiids sloopt. Sa binne der gjin oaljemoles mear yn Fryslân, mar der steane al noch wol twa moaie houtseachmûnen yn Drylts en Wâldsein.
De poldermoles ferlearen harren funksje troch de bou fan in soad gemalen yn Fryslân, wêrfan de bekendsten en grutsten it yr. D.F. Woudagemaal by De Lemmer en it J.L. Hooglandgemaal by Starum binne.
Foar in tal plakken bepaalden de mûnen it doarpsoansjen, mar binne se yn de rin fan de tiid hielendal ferdwûn, lykas op De Gordyk wêr't eartiids wol seis mûnen stiene.
Arsjitektuer
De type mûnen dy't yn Fryslân foarkomme:
Neist dizze tradisjonele type wynmûnen komt yn Fryslân ek de wynmotor foar.
Mûnestiftings
In protte mûnen binne eigendom fan in stifting. In stikmannich stiftings yn Fryslân beheare mear as ien mûne:
Gweal
thumb|Gweal, sjoen fan [[Bryher ôf (2010)'']] Gweal is ien fan de lytsere, ûnbewenne Scilly-eilannen, in eilannegroep sa'n 45 km foar de kust fan Cornwall yn it Feriene Keninkryk.
Gweal (Kornysk: Gwithial) leit yn it noardwesten fan de Scilly-eilannnen, sa'n 250 m. bewesten Bryher. It heechste punt fan it eilân leit 29 m. boppe de seespegel. Gweal is it grutste eilân fan de Norrard Rocks, in samling rotseilannen dy't om harren bysûndere natoerwearde oanwiisd is as in Site of Special Scientific Interest (SSSI).
Hanny Michaelis
thumb|Hans Kolfschoten, [[Louis Paul Boon, Hanny Michaelis & Jacques Presser by de útrikking fan de Jan Campertpriis (1967)]] thumb|Gedicht fan Michaelis op Stasjon Utert Sintraal Hanny Michaelis (Amsterdam, 19 desimber 1922 - dêre, 11 juny 2007) wie in Nederlânsk dichteres fan Joadske komôf.
Libben en wurk
Se wie dochter fan de Dútske kantoarman Alfred Michaelis en Gonda Swaab fan Amsterdam; beiden waarden op 26 maart 1943 deadien yn ferneatigingskamp Sobibór. Sels siet se jierrenlang by meardere famyljes ûnderdûkt. Se wenne har hiele libben yn Amsterdam-Súd en Sintrum. Se gie fan 1936 ôf nei it Vossius Gymnasium, dêr't se les hie fan Dick Binnendijk (D.A.M. Binnendijk). Se skreau doe al gedichten. In doetiidsk gedicht fan har droech de titel Avond aan de Amstel.
Yn 1945 en 1946 ferskynden gedichten fan har yn blêden as Proloog en Criterium fan Utjouwerij Meulenhoff (J.M. Meulenhoff ). Se wie doedestiids as bern fan in Dútser steatleas, alhoewol't se yn Amsterdam berne is (Hitler hie alle Joaden steatleas makke). Hja krige te krijen mei ûnferskilligens ta tsjinwurking by it oanfreegjen fan it Nederlânske steatsboargerskip, omdat de net oantoane koe wêr't hja sûnt 1942 wenne hie.
Michaelis debutearre offisjeel yn 1949 mei Klein voorspel. Yn har lytse oeuvre beskriuwt hja de minske yn al syn helpleazens en iensumens, sykjend nei leafde. Har wurk is sober en letter ek relativearjend. De oarloch, dêr't hja har beide âlden yn ferlear, drukte in swier stimpel op har wurk.
Nei 1971 ferskynden der gjin nije bondels mear fan Michaelis, mar se hold noch wol foardrachten troch it hiele lân. Se wie fan betinken dat der al sa'n protte poëzij wie, se hie lêst fan oermjittige selskrityk yn kombinaasje mei temin selsfertrouwen. Yn 1993 joech se oan dat se sels wat fernuvere wie oer wat se wol op papier krigen hie.
Joop van Zon
Johannes Adrianus (Joop) van Zon (27 maaie 1933 – 14 july 2021) wie in Nederlânsk dirigint en pianist. Hy wie ûnder oaren dosint orkestdireksje oan it Sweelinck Konservatoarium yn Amsterdam.
Hanny Michaelis
Libben en wurk
Yn 1995 ûntfong sy de Anna Bijns Priis foar har hiele oeuvre. Yn 1996 ferskynde har Verzamelde gedichten en yn 2002 in bondel mei jeugdoantinkens yn proaza, Verst verleden.
Joop van Zon
Nei syn pensjonearring sette er him nei wenjen yn Oosterbeek. Dêr begûn er mei it organisearjen fan konserten en rjochte dêrom yn 2000, mei oare muzykleafhawwers, de CSOK op.
Hanny Michaelis
Libben en wurk
Hanny Michaelis stoar mei 84-jier. Hja waard 12 juny 2007 yn lytse rûnte te hôf brocht, op it Joadske Begraafplak yn Muiderberch. Yn har neilittenskip waarden de skriften fûn dêr't se har deiboek út de Twadde Wrâldoarloch yn byhold. Dat deiboek, besoarge troch Nop Maas, waard njoggen jier nei har ferstjerren yn twa dielen útjûn: Lenteloos voorjaar (1940-1942) en De wereld waar ik buiten sta (1942-1945). Dêryn beskriuwt se wiidweidich en yngeand har libben op it Vossiusgymnasium en har ferhâlding ta de skriuwers Dick Binnendijk en Anthonie Donker, alias Prof. Nico Donkersloot. Op dy lêste wie se slim fereale. Teffens komt har ûnderdûktiid oan bod.
Joop van Zon
Ballangrud ferstoar op 14 july 2021, yn 'e aldens fan 88 jier.
Hanny Michaelis
Reve
Michaelis wie fan 1948 oant 1959 troud mei Gerard Reve. Ze rekken meiïnoar yn 'e kunde yn 1947 by de útrikking fan de Reina Prinsen Geerligspriis, dy't dat jier takend wie oan Reve, en dêr't Michaelis in earfolle fermelding by krige. Yn 1963 makke se de (autorisearre) oersetting fan Reve's bondel The acrobat and other stories ûnder de titel Vier wintervertellingen. It houlik waard ûntbûn doe't Reve derfoar keas om foar syn homoseksualiteit út te kommen en mei in man fierder woe. Michaelis en Reve bleaune wol tige goede freonen. Ut reden fan sûnens koe hja yn april 2006 net op Reve's begraffenis komme.
Hatzum
Skiednis
thumb|left|De Sint-Sebastiaantsjerke fan Hatzum It doarp is boud op in langhalige wierde út de twadde helte fan de achtste iuw. Yn de midsiuwen wie it plak de sit fan de proast fan Hatzum alias Nes. Ta de proasdij (of dekanaat) Hatzum/Nes hearden neffens in let-15e iuwske list fan kerspelen fan it bisdom Múnster 29 aparte karspels. In part dêrfan is troch de Doalert ferswolge.
Thomas Rosenboom
thumb|Thomas Rosenboom by it BoekenFEST 2016 yn [[Assen]] Thomas Rosenboom (Doetinchem, 8 jannewaris 1956) is in Nederlânsk skriuwer fan romans en koarte ferhalen.
Neist syn wurk as skriuwer joech er in skoft les oan de universiteit fan Michigan en fersoarge er yn Amsterdam kursussen proazaskriuwen.
As skriuwer debutearre er yn 1982 mei it ferhaal Bedenkingen.
De roman Gewassen vlees spilet him ôf yn de 18e iuw, yn de opskuor om it Pachtersrebûlje hinne, yn it Fryslân ûnder bewâld fan steedhâlder Willem IV fan Oranje-Nassau en it belis fan Bergen op Zoom yn de Eastenrykske Suksesjeoarloch.
Yn de roman Publieke werken beskriuwt Rosenboom it libben fan de Drintske apteker Anijs en syn Amsterdamske neef, de fioelbouwer Vedder. De roman spilet yn de 80-er jierren fan de 19e iuw, foar in part tsjin it dekor fan de feankoloanjes om Hoogeveen hinne en foar in diel mei as eftergrûn de bou fan it Victoria Hotel en it Amsterdamsk Sintraal Stasjon dat dêr njonkenoer leit. It boek waard yn 2015 fermilme.
Foar beide romans ûntfong Rosenboom de Libris literatuerpriis.
Donald Guthrie
Donald Guthrie (21 febrewaris 1916 – 8 septimber 1992 ) wie in Britsk Nij Testamintikus.
Guthrie studearre ôf oan de Universiteit fan Londen (B.D., Th.M., Ph. D.). Fan 1949 oant syn pinsjoen yn 1982 wie Guthrie dosint Nije Testamint oan it London Bible College (no London School of Theology) en fan 1978 oant 1982 wie er fice-rektor fan dat kolleezje.
Guthrie skreau New Testament Introduction (1962) en New Testament Theology (1981) dy't erkend waarden as wurken fan belang foar de stúdzje fan it Nije Testamint.
Star Wars: Rebels
Star Wars: Rebels is in Amerikaanske tekenfilmsearje foar bern dy't rûn fan 2014 oant en mei 2018. De searje makket diel út fan 'e Star Wars-franchise en heart ta de sjenres fan militêre science fiction, fantasy, aksje en aventoer. Star Wars: Rebels waard basearre op 'e oarspronklike Star Wars-filmtrilogy. De searje wie in ferfolch op 'e eardere tekenfilmsearje Star Wars: The Clone Wars út 2008-2014 en 2020. De titel betsjut: "Stjerre-oarloggen: Rebellen". De searje bringt in nuodlike tiid foar it Stjerrestelsel "lang ferlyn en fier, fier fuort" yn byld, wannear't it diktatoriale Galaktysk Keizerryk de lêste Jedi opjaget en útrûget, wylst tagelyk it jonge Rebelleferbûn úteinset mei syn striid foar frijheid. Yn 'e ynterne gronology fan Star Wars moat Star Wars: Rebels pleatst wurde tusken de films Star Wars: Episode III – Revenge of the Sith en Star Wars: Episode IV – A New Hope yn. Yn totaal waarden der 75 ôfleverings en 4 koarte tillefyzjespecials makke. Star Wars: Rebels wûn twa kear in Saturn Award.
Produksje
Star Wars: Rebels wie de earste Star Wars-tillefyzjesearje dy't makke waard nei't filmstudio Lucasfilm fan Star Wars-betinker George Lucas yn 2012 oernommen wie troch Disney. De searje waard ûntwikkele troch Simon Kinberg, Dave Filoni en Carrie Beck, dy't har dêrfoar ynspirearje lieten troch de oarspronklike Star Wars-trilogy. Beck, Kiri Hart en Athena Yvette Portillo wiene as tillefyzjeprodusinten by it projekt belutsen foar Lucasfilm en dochterûndernimming Lucasfilm Animation, wylst Kinberg, Filoni en, yn it earste seizoen, Greg Weisman as útfierende produsinten it tafersjoch oer de hiele produksje hiene. De titelmuzyk en de soundtrack wiene it wurk fan Kevin Kiner, dy't dêrfoar gebrûk makke fan tema's út 'e filmmuzyk dy't John Williams komponearre hie foar de films fan 'e Skywalker Saga.
De distribúsje fan Star Wars: Rebels waard fersoarge troch Disney-ABC Domestic Television. De searje waard útstjoerd op 'e tillefyzjestjoerder Disney XD. Uteinlik rûn Star Wars: Rebels fjouwer seizoenen lang, fan 2014 oant en mei 2018. Der waarden yn totaal 75 ôfleverings makke fan elts likernôch 22 minuten. De dûbellange pilotôfleverings dêr't elts seizoen mei iepene waard, telle dêrby mei foar twa ôfleverings. Dêropta waarden foarôfgeande oan seizoen 1 fjouwer koarte tillefyzjespecials útstjoerd op it Disney Channel, dy't net ta it seizoen rekkene wurde: The Machine in the Ghost, Art Attack, Entanglement en Property of Ezra Bridger. De pilotôflevering fan seizoen 1 wie Spark of Rebellion, dat op 3 oktober 2014 op Disney XD útstjoerd waard. It twadde seizoen iepene op 20 juny 2015 mei de dûbellange ôflevering The Siege of Lothal, it trêde seizoen op 24 septimber 2016 mei de dûbellange ôflevering Steps into Shadow en it fjirde en lêste seizoen op 16 oktober 2017 mei de dûbellange ôflevering Heroes of Mandalore. De alderlêste ôflevering fan seizoen 4 waard útstjoerd op 5 maart 2018. Alle fjouwer seizoenen fan Star Wars: Rebels binne útbrocht op dvd en blu-ray, en se binne ek te sjen op 'e streamingtsjinst Disney+.
Utgongspunt fan 'e plot
Star Wars: Rebels spilet fjirtjin jier nei de Fal fan 'e Galaktyske Republyk en de Grutte Suvering fan 'e Jedi, wêrby't de boasaardige kânselier Palpatine de macht griep en it Galaktysk Keizerryk útrôp mei himsels as autokratysk regearjend keizer. Yn dy snuorje, fiif jier foarôfgeande oan 'e Slach by Yavin sa't dy yn 'e film Star Wars: Episode IV – A New Hope sjen litten wurdt, lit keizer Palpatine syn trewanten jacht meitsje op 'e lêste Jedi. Troch dyselden út te rûgjen, wol er syn hearskippij oer it Stjerrestelsel absolút meitsje. Tagelyk kloftsje frijheidsstriders gear ta it Rebelleferbûn, dat it yn 'e Galaktyske Boargeroarloch opnimt tsjin 'e Keizerlike autoriteiten.
Sa foarmet in groep opstannelingen mei tige ferskate eftergrûnen de bemanning fan it romteskip de Ghost, in licht frachtskip dat se as mobile basis foar harren fersetsdieden brûke. Hja binne benammen aktyf op en yn 'e buert fan 'e planeet Lothal. Haadpersoan is Ezra Bridger, in opslûpen jonge dy't oant no ta oerlibbe hat as oplichter. Hy wurdt as learling oannommen troch Kanan Jarrus, foarhinne bekend as Caleb Dume, in padawan fan 'e Jedi Oarder dy't de útfiering fan Oarder 66 en de Grutte Suvering fan 'e Jedi oerlibbe hat troch de selsopoffering fan syn master Depa Billaba. De lieder fan 'e rebellesel oan board fan 'e Ghost is de Twi'lek-piloate Hera Syndulla, de dochter fan 'e frijheidsstrider Cham Syndulla fan Ryloth. Oare leden fan 'e bemanning binne Sabine Wren, in jonge Mandaloriaanse mei in obsesje foar keunst; Zeb Orrelios, in Lasat dy't foarhinne earewacht wie en wraak siket op it Galaktysk Keizerryk foar it ta slaaf meitsjen fan syn ras; en Chopper, de domdryste astromeganisiênrobot fan Hera.
Untfangst en resultaat
Star Wars: Rebels waard troch de tillefyzjekritisy goed ûntfongen. Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, krige it earste seizoen in tige heech goedkarringspersintaazje fan 92%, basearre op 13 ûnderskate resinsjes. De folgjende trije seizoenen hiene sels in skoare fan 100%, al wie dat te tankjen oan it lytse tal resinsjes. Op Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, behellet it earste seizoen fan Star Wars: Rebels in goedkarringspersintaazje fan 78%, basearre op 4 resinsjes.
Star Wars: Rebels waard fjouwer kear nominearre foar in Emmy Award, de wichtichste Amerikaanske priis foar tillefyzjeprogramma's. De searje waard ek fjouwer kear nominearre foar in Annie Award, de wichtichste Amerikaanske priis foar animaasje. Star Wars: Rebels wûn twaris in Saturn Award, yn 2017 en 2018, beide kearen yn 'e kategory bêste animearre searje of film op 'e tillefyzje. Fierders waard de searje ek nominearre foar twa Critics' Choice Television Awards en in Teen Choice Award.
Besibbe searjes
Star Wars: Rebels is eins in ferfolchsearje op Star Wars: The Clone Wars, in tekenfilmsearje dy't oer de Kloane-oarloggen gie, it tiidrek dat yn 'e Star Wars-gronology oan 'e Galaktyske Boargeroarloch foarôfgiet. Star Wars: The Clone Wars waard fan 2008 oant en mei 2014 útstjoerd, mar moast doe wike foar Star Wars: Rebels. De searje kaam neitiid werom foar in lêste seizoen yn 2020. In nije tekenfilmsearje, Star Wars: Resistance, dy't min ofte mear in ferfolch op Star Wars: Rebels wie, waard fan 2018 oant en mei 2020 makke.
Ding
Dingtaal
In formulier dat yn de Germaanske mûnlinge proseduere- op straffe fan ferlies fan de saak- troch partijen of harren taalmans (prosesfertsjintwurdigers) wurdlik, sûnder fersprekken op haperjen sein wurde moast. De Aldfryske Dingen binne dialogen tusken partijen, skelta en asega. Inkele wichtige dingtalen steane yn it jonge Skoutenrjocht: it Jus Municipale Frisonum befet ôfsûnderlike dingtaal foar in oanklacht wegens deaslach.
Skutslûs
In skutslûs (ek wol: fallaat, ferlaat, sas of syl) hâldt it wetterpeil fan in rivier of kanaal yn stân, mar makket yn tsjinstelling ta de keardaam wol skipfeart mooglik.
Wurking fan de skutslûs
De meast bekende foarm fan in slûs is de skutslûs. By in skutslûs sitte twa slûzen ticht by inoar. Mei sketten yn de slûsdoarren kin it wetterpeil tusken de beide slûzen feroare wurde, sodat skippen om en om troch de slûs kinne.
Prosedee
(begjinnend mei de slûs fold op it hege nivo) It hiele prosedee wurdt no fan foaren ôf herhelle.
Fariaasjes
By guon slûzen kin it ferfal salyts wêze dat it heech- en leechwetternivo wolris omkeard wêze kinne. By sokke slûzen binne de doarren dûbeld útfierd (dus fjouwer pear doarren). In foarbyld fan sokke slûzen binne bygelys de Houtribslûzen Lelysted yn it farwetter Amsterdam - De Lemmer. In foarbyld yn Belgje fan sa’n tijslûs is de Nijpoartslûs te Feurne op it kanaal Nijpoart-Dúnkerken en de Zennegatslûs op it kanaal Leuven-Dijle dy’t ek in seeslûs is.
Oare slûzen hawwe gjin slûsdoarren mar grutte skowen dy’t yn de útsparrings oan de beide sydkanten weirôle (rôldoarren) of optild (hefdoarren) wurde. De slûzen yn it Twintekanaal binne hjir in foarbyld fan. Slûzen mei hefdoarren hawwe in beheinde trochfearthichte, wêrtroch’t bygelyks sylskippen net skutten wurde kinne at se mei steande mêst te heech binne.
John Loudon McAdam
thumb|John Loudon McAdam John Loudon McAdam (Ayr (Ayrshire, Skotlân), 21 septimber 1756 - Moffat (Dumfriesshire), 26 novimber 1836) wie in Skotsk yngenieur en oanlizzer fan wegen dy't ferneamd waard troch it betinken fan de saneamde makadamwei, de foarrinner fan asfalt dykbefluorring.
Libben en wurk
McAdam ferfear yn 1770 doe't er 14 jier wie, nei de dea fan syn heit, nei New York. Hy wurke dêr yn de ûndernimming (Counting house) fan syn omke William McAdam. Under de Amerikaanske Unôfhinklikheidsoarloch stie er oan de Britske kant. Nei't er ryk wurden wie troch it ferkeapjen fan oarlochsbút út namme fan it Britske regear, moast er nei de kriich yn 1783 New York ferlitte en weromgean nei Skotlân. Hoewol't it grutste part fan syn besittings konfiskearre waard, koe er genôch jild besparje om in bûtenpleats yn Sauchrie yn het greefskip Ayrshire te keapjen.
De minne steat fan de wegen op syn bûten brocht him derta om de wegebou op te pakken. Yn twa publikaasjes út 1816 en 1819 (Remarks on the Present System of Road-Making en Practical Essay on the Scientific Repair and Preservation of Roads) beskreau er de troch him betochte technyk fan wegebou. It gie feitlik om it ferbetterjen fan de ôfwettering fan de wegen troch se te meitsjen út ferskate lagen stienslach en grint. De earste wei dy't er neffens syn ideeën oanlei wie in ferbining fan de dyk tusken Alloway en Maybole nei syn bûten.
Yn 1801 waard er ynspekteur fan de Bristol Turnpike Trustee, in bedriuw dat tolwegen eksploitearre. It wie doe dat syn karriêre as dikebouwer wier útein sette. Yn 1818 wurke er al as konsultant foar 34 bedriuwen. Yn 1823 wurke er mei syn trije soannen foar sa'n 70 bedriuwen, dêr't 34 fan laat waarden troch de famylje McAdam. Yn 1827 waard McAdam lânmjitter-generaal fan Metropolitan Roads.
Priveelibben
McAdam boaske foar de twadde kear oan Anna de Lancey, in suster fan Susan Augusta de Lancey, de oarehelte fan de Amerikaanske skriuwer James Fenimore Cooper.
Twi'leks
Twi'leks (inkeltal: Twi'lek; útspr.: [ˈtʷiːlɛk], likernôch: " twii -lek") binne in fiktyf ras fan bûtenierdske wêzens út 'e Star Wars-franchise. It binne humanoïden dy't maklik werkenber binne oan 'e beide lange tentakeleftige útgroeisels op 'e holle, de saneamde lekku of "hollesturten". De lekku fan Twi'leks hawwe ferskate funksjes. Behalven dat se der dingen mei fêstpakke kinne, binne it ek organen dy't brûkt wurde foar kommunikaasje en dy't kognitive funksjes hawwe (krekt as de fjouwer lekku fan Togruta's). Twi'leks sprekke Twi'leki, in taal dy't behalven út spraak ek bestiet út subtile bewegings fan 'e lekku. As se it wolle, kinne Twi'leks sels yn folsleine stilte kommunisearje mei harren lekku.
Twi'leks komme fan 'e bercheftige planeet Ryloth, yn 'e Bûtenrâne fan it Stjerrestelsel. Omreden fan 'e syngroane rotaasje fan dy wrâld ferkeart de helte fan Ryloth dy't net nei de stjer fan it planetestelsel ta keard is oanhâldend yn tsjuster en kjeld, wylst de de helte dy't dêr wol nei ta wiist, oan ien stik wei bleatsteld is oan fel ljocht en teskroeiende hjittens. De Twi'lek libje yn 'e skimersône op 'e grins fan dy beide gebieten, dêr't se grutte stêden fuort ûnder de grûn boud hawwe. Harren yndustry is primityf, en se libje fierhinne fan it iten fan rauwe skimmels en de op kij lykjende rycrits. Fanwegen de relative warleazens fan Ryloth binne Twi'leks al iuwenlang it slachtoffer fan slavehellers fan oare planeten.
List of Star Wars species (P–T)
Rogvolod
thumb|Rogvolod op in Wyt-Russyske postsegel Rogvolod (Aldrussysk: Рогъволодъ, Russysk: Рогволод,; Wyt-Russysk: Рагвалод, Rahvalod) libbe fan 920 oant 978 en is de earste foarst fan Polotsk dy't by namme yn 'e kroniken neamd wurdt.
Yn de Nestorkronyk wurdt er Rogvolod (Рогъволодъ) neamd, itjinge nei alle gedachten de Russyske fariant fan de Aldnoarske namme Ragnvald is. Hy wie ôfkomstich 'fan 'e oare kant fan 'e see', dat sizze wol út Skandinaavje of it súdlike Eastseegebiet en sette him healwei de 10e iuw nei wenjen yn Polotsk.
Neffens de Nestorkronyk frege Vladimir de Grutte yn 980 om syn dochter Rodneda te trouwen, mar hja wegere. Dat wie Vladimir min nei't sin; hy foel Polotsk oan en fermoarde Rogvolod om dêrnei Rogneda mei geweld ta syn frou te nimmen. In oare kronyk neamde as reden dat Polotsk tsjin Novgorod fochten hie. Vladimir hie earder Novgorod op syn healbroer Jaropolk oermastere en Rogvolod hie mooglik Jaropolk helpe wollen.
In krekte datearing fan al wat barde is net wis. De 11e-iuwske muonts Jakov Tsjernopizetsj neamde as stjerdei fan Rogvolod 11 juny 978. De Nestorkronyk datearret de dea fan de soannen fan Rogvolod yn it jier 977. Jaroslav de Wize soe om 978 berne wêze.
Neiteam
Dy syn neiteam heasken as Rogvoloditsjen yn Polotsk oant yn de 12e iuw.
Yn 1019 focht Ragnvald Ulfsson, in jarl út Västergötland, om Polotsk. Mooglik makke er mei syn striid as sibbe fan Rogvolod oanspraak op de troan.
Pelgrimsrus
Pelgrimrus (Frysk: Pylgers Rêst) is in plak yn de provinsje Mpumalanga yn Súd-Afrika. It waard útroppen ta nasjonaal monumint. Meidat der yn septimber 1873 goud ûntdekt waard kamen der in soad goudsikers hinne. Ein 19e iuw kamen de konsesjes yn hannen fan it bedriuw Transvaal Gold Mining Estates (TGME), dy't ûndergrûnske minen oanlei. De aktiviteit einige yn 1971 en it doarp waard ferkocht oan de oerheid dy't der yn 1986 in nasjonaal museum en monumint fan makke. It langhalige doarp leit oan in wei op in heuvel en bestiet út in uptown (boppestêd) en in downtown (legere stêd).
It âlde begraafplak wjerspegelet de skiednis fan it plak. Alle grêven, de measten fan 'uitlanders', lizze allegear yn deselde rjochting, útsein fan de ferneamde Grave Robber's, it 'grêf fan de dief' (anonym), leadrjocht op de oare grêven, hawwe allinnich in krús en de boppesteande tekst. Dat suggerearet dat de dief deade waard by it stellen fan ien fan de goudsikerstinten. Dy tinten wiene meast it ienige thús fan de goudsikers sadat in swiere straf rjochtfeardige wie.
Skanomodu (stúdzjeferiening)
thumb|250px|It logo fan de eardere stúdzjeferiening Skanomodu Skanomodu is de eardere stúdzjeferiening dy't ferbûn wie oan de stúdzje Fryske Taal en Kultuer (ek wol it Frysk Ynstitút) oan de Ryksuniversiteit Grins. De stúdzjeferiening waard stifte op 1 juny 2007 en opheft op 1 jannewaris 2015. Sûnt it akademysk jier 2013-2014 waard de stúdzje Frysk fuortset as de bacheloroplieding "Minorities and Multilingualism". Foar dy oplieding is der in nije stúdzjeferiening: Multi.
De stúdzjeferiening hold sa no en dan gearkomsten en organisearre útstapkes foar de leden. De feriening joech oant 2015 fjouwer kear jiers it ferieningsblêd Skanoskrift út.
Namme
Skanomodu is Aldfrysk foar skjinne moed.
Christiaan Johannes Eastersee
Christiaan Johannes Eastersee wie grytman fan Lemsterlân.
Skanomodu (stúdzjeferiening)
Opheffing
Yn de lêste jierren fan syn bestean krige de feriening hieltyd minder leden en naam de belangstelling foar de aktiviteiten ôf. Dêrom besleat it lêste bestjoer om de feriening op te heffen. Dêr foar yn 't plak kaam in nije stifting: Stifting Skanomodu. Dy stifting jout in nij Y-skrift (ynternettydskrift) út, mei deselde namme: Skanomodu. Dat Y-skrift gie maart 2015 online en is in nij poadium foar de Fryske kultuer. It rjochet him yn it bysûnder op de jongere generaasjes Friezen.
Christiaan Johannes Eastersee
Wenne op de state Eastersee, ek wol Blaauwhûs neamd, yn Eastersee, mei rûnom in grêft. Op 21 maart 1609 waard er as grytman oansteld, wie al yn 1601 folmacht op de Lândei, en yn itselde jier deputearre. Yn 1607 wie hy bûtengewoan kommitearde yn de Steaten Generaal. As lid fan de Fryske Steaten folge hy de lykstaasje fan greve Willem Loadewyk yn 1620.
Antonius (hillige)
Sint Antonius (Gryksk: Ἀβᾶς Ἀντώνιος, Abba Antonius) (Heracleopolis Magna (Egypte), 251 – Colzimberg (Egypte), 356) is in kristlike hillige, dy 't bekend stiet as de heit fan it kleasterlibben. Syn nammedei is 17 jannewaris.
As begoedige jonge man hie hy al syn besittings oan de earmen jûn en luts him doe as klûzener werom yn de woastyn. Hy wurdt dêrom beskôge as de grûnlizzer fan it kleasterlibben en wurdt ek fereare as hoeder en noeder fan earmen en siken. Yn de twadde helte fan de 14e iuw, nei de pestperioade, waarden op in soad plakken yn tsjerken en kapellen alters oan dizze hillige wijd. Tagelyk waarden der Antoniusgilden oprjochte nei foarbyld fan de mienskippen fan likebruorren dy't al ûntsteane nei 1095 op inisjatyf fan in Frânske ridder Gaston Didier de la Motte. Dizze gilden of bruorskippen, dêr't grif trije fan yn Fryslân histoarysk oanwiisber binne, joegen help en stipe oan siken en earmen. Boppedat ferlienden se ûnderdak oan earme reizgers. De attributen dêr't de Hillige Antonius mei ôfbylde waard binne meastentiids in belle, in baarch, in boek en in steunstôk of in belle, faak oan syn stêf fêstmakke. Mooglik waard er oanroppen tsjin feesykten. De Sint-Antoniusbargen dy't eartiids frij yn de stêden frij omrûnen hienen in belle om de nekke. De Sint-Antoniushearen of Sint-Antoniusbruorren hawwe ek in soad sikehûzen stifte.
Hjir leit ek de oarsprong fan de Fryske gilden, ûnder oaren yn Starum (gildehoarn fan 1397), Boalsert, Aldeboarn en Ljouwert. It Sint Antonygasthûs yn Ljouwert hie in soad besittings (gasthûsplakken mei bytiden in belle yn de gevelstien). Yn it earstoan wie it in earme- en sikehûs (sjoch:beier), mar ek al gau proveniers- of kostkeapershûs.
It Antoniuskrús of Tau is in ûnderskiedingsteken fan de Oarder fan Sint Antonius, in krús yn T-foarm mei dêroan in saneamd Antoniusklokje, om de hals droegen oan in koarde of keatling. Hy wie ûnder oaren ek de patroan fan bargehoeders en slachters, wevers, sûkerbakkers, kuormakkers, begraffenisûndernimmers, sekkedragers, bargen en hûsdieren. Fierder patroan tsjin de pest, sykten, Sint-Antoniusfjoer (of ergotisme in sykte feroarsake troch breake, Claviceps purpurea) en feesykten. Yn de folksmûle waard er ek wol Antonius-mei-de-baarch neamd. Tusken 1347 en 1351 wie mear as in treddepart fan de Europeeske befolking stoarn oan de gefolgen fan in lang oanhâldende pestepidemy. It gefolch wie dat rûnom in soad earme en ferroaide oerlibbenen en wezen omswalken om earne oars harren heil te sykjen. Dreaun troch alle ellinde dy't de pest feroarsake hie, beaen de minsken om help oan de Hillige Sint Antonius fan Egypte.
Jorit Martens
Jorit Martens (Tsjom?, ? – by Dúntsjerk, 1628), wie in Frysk seeman, 26 jier âld, dy't nei de ferovering fan de Sulverfloat ûnder Piet Hein by Dúntsjerk sneuvele oan board fan it jacht "d'Eenhoorn" fan de Admiraliteit fan Amsterdam.
Yn Tsjom is de Jorit Martensstrjitte nei him neamd.
Romeinske myl
thumb|Romeinske mylpaal De Romeinske myl of mile (Latyn: milia passuum of milliaria) is in troch de Romeinen ynfierde lingtemjitte mei in lingte fan tûzen stappen, sa't de namme al seit, mar 1 Romeinske stap wie gelyk oan twa gewoane stappen. De lingte fan in Romeinske myl beroan sa'n 1478 meter. De myl is ferdield yn lytsre ienheden sa't hjirûnder beskreaun wurdt.
Oan alle Romeinske wegen stiene ''milliaria,, (mylpeallen), dêr't de ôfstân nei wichtige plakken op te lêzen wie.
Sjoch ek
Unités de mesure romaines
Boyl
Boyl (Stellingwerfsk: Buil) is in doarp noardeastlik fan Wolvegea yn it easten fan de gemeente Weststellingwerf. Under Boyl falle ek de buorskippen Boekelte, Rysberkampen en (foar in lyts diel) Súd.
Boyl hat  ynwenners.
Skiednis
Van der Aa (diel 2 s. 369) seit oer de situaasje yn it doarp om 1850 hinne: ''van dit dorp ligge de huizen, ter wederzijde van de kerk, in het geboomte verspreid. Men telt, met de daaronder behoorende buurtjes Boekholt en Rijserpekamp, 300 inw., alle Herv., die tot de gemeente Noordwolde - en - Beuil behooren, en hier eene kerk zonder toren hebben''.
Yn 1896 krige it doarp in eigen molkfabryk 'De Hoop', dat yn 1916 fusearre mei dy fan Elslo. It molkfabryk ferhûze nei it Súd, op de grins tusken Elslo en Boyl. It fabryk waard yn 1999 as gefolch fan in tal fúzjes en skaalfergrutting sletten.
Boyl fierde yn 2020 it 700-jierrich jubileum.
Skoalle
thumb|260px|Basisskoalle
Ferienings
( De list is yn 2023 bywurke mei help fan û.o. de doarpsside. Sjoch foar de meast aktuele ynformaasje oer ferienings op de hiemside fan it doarp) thumb|260px|Filla oan de Boylerwei
Befolkingsferrin
( Boarnen: 1840: Plaatsengids; 2009: Gemeente Eaststellingwerf - Gemeentegids 2009-2010; 2015 en 2020: Alle Cijfers )
Strjitten
thumb|260px|Boylerwei Alteveerswei, Bekhofwei, Boekelterwei, Boylerwei, Boschoordwei, De Brink, De Daoken, De Griene Seam, Doldersumsestrjitte, Dwersfeartwei, Eastfjirdeparten, Klokkewei, Meulepolle, Meuleveldwei, Reewei, Rysberkamperwei, Skoalleleane, Tsjerkewei, Verwerswei, Veurmanswei.
Doejongdieren
De Doejongdieren (Dugongidae) is in famylje yn it skift fan de Seekij (Sirenia). Der is op it stuit mar ien skaai yn dizze famylje, de Doejongs, mei yn dat skaai ien soarte, de Doejong.
Doejongdieren hawwe, oars as Lamantyndieren mar krekt as oare sûchdieren sân halswringen. Harren sturten hawwe in fiskeftige foarkfoarmige sturtfin.
Njonken de Doejongs wurde ek de, útstoarne, grutte seekij ta dizze famylje rekkene.
Gert Sennema
Libben en wurk
Sennema folge de oplieding oan de Akademy Minerva yn Grins. Foar it projekt in de Grinske Folkingestrjitte, makke er Portaal, in doar fan brûns dy't net iepen kin en nearne tagong ta jout, as oantins fan de Joadske bewenners, dy't dêr foar de Twadde Wrâldkriich tahâlden:
''Achter deze gesloten deur ligt de geschiedenis van de Folkingestraat verborgen. Een geschiedenis die niet meer naverteld kan worden omdat de mensen die er eens leefden, tijdens de Tweede Wereldoorlog weggevoerd zijn''.
Fan 1990 oant 2005 hie Sennema in atelier yn it gebou fan Stasjon Gryptsjerk, dat lykwols ôfbaarne mei ferlies fan in grut part fan syn keunstwurken, dat hy ferhuze nei de âlde suvelfabryk fan Gryptsjerk.
Yn 2008 arbeide Sennema yn Assen oan in houten byld fan Sisyfus. Dêrfoar hie er in iepenloftatelier ynrjochte by de rjochtbank, dêr't de fuortgong fan syn wurk foar it publyk te folgjen wie. It hout kaam fan ien fan de beammen dy't foar it Drintsk Museum stie. Op it plak fan dy beam is it byld dêrnei pleatst.
Njonken byldhouwer is Sennema ek warber op het snijflak fan keunst, muzyk en teäter. Hy betocht teäterproduksjes op lokaasje mei in sintraal plak foar de bewenners en de taal fan it Westerkertier. Foar syn fertsjinst foar de Grinslânske streektaal en kultuer krige er de K. ter Laan Priis 2011 takend.
Stokholm (gemeente)
Gemeente Stokholm of (ynformeel) Stêd Stokholm (Sweedsk: Stockholms kommun of Stockholms stad) is in gemeente yn de provinsje Stockholms län yn Sweden. It bestjoer is fêstige yn de haadstêd Stokholm. Fan alle 290 gemeenten is Stokholm nei ynwennertal de grutste, mar wat oerflak oanbelanget krekt ien fan de lytste.
Krips en Molenaar
thumb|Molenaar (lofts) en Meindert Rozenga yn 'Oept en Kekke' Krips en Molenaar wie in revu- en kabaretduo, dat yn de jierren om de Earste Wrâldkriich hinne tige populêr wie yn Fryslân.
It bestie út Lambertus Krips, winkelman út Wommels, en Simke Molenaar, seilmakker út Grou. Fan 1904 ôf treden se jierrenlang op. Harren repertoire bestie út foardrachten en lietsjes yn it Frysk. Grutte suksesnûmers wienen de aventoeren fan Oept en Kekke (ek al fertolke troch Rozenga en Molenaar), In Spantsje, De Swalkers, en yn de mobilisaasjetiid Piter en Gryt nei de Fryske soldaten: "ús Frysce soldaten Der falt net tsjin to praten: Great binn’ wy op dy mannen, n’t wier Sjuch mar dy troanjes sa gol en sa blier. Mar ús frysce soldaten Der falt net tsjin to praten. Binne ho goed hja it ek skikke ken Ljeafst thús by wiif en bêrn."
Krips en Molenaar treden tegearre op oant 1926. Seis jier letter wienen hja noch te hearren op de VARA-radio.
Bente Wassenaar
Bente Willems Wassenaar (Froubuorren, 18 novimber 1796 - dêre, 19 maart 1888) wie in foarútstribjende boer dy't der altyd nei stribbe om syn wurktugen te ferbetterjen. Doe't er noch gjin siedmasine yn Fryslân fûn wurde koe, hie hy der wol ien. Hy buorke op sate Schoonoord oan de Alde Biltdyk ûnder Froubuorren.
Wie befreone mei Rinse Posthumus fan Waaksens, Worp van Peyma te Ternaard en Roelof Hessels Hommema en wie lid fan feriening De Dageraad.
Freark fan Hallum
Freark fan Hallum (wierskynlik berne as: Freark Doedes; kleasternamme: Fredericus; Hallum, ±1113 – dêre, 3 maart 1175) wie in Frysk roomsk pastoar, dy't yn syn berteplak Hallum yn 1163 it norbertynske Kleaster Mariëngaarde oprjochte. Ut 'e ferhalen dy't oer him oerlevere binne, komt er nei foarren as in from man, strang yn 'e lear, mar ek rjochtfeardich. Hy bestege in protte tiid en muoite oan it bestriden fan earmoede. Freark waard nei syn ferstjerren ta hillige ferklearre. Syn ferearing fynt plak op syn stjerdei: 3 maart.
Komôf en oplieding
Freark waard yn of omtrint 1113 berne yn it doarp Hallum, yn 'e gritenij Ferwerderadiel. Hy moat in soan west hawwe fan in Dodo (in latinisearring fan 'e Fryske jongesnamme Doede) en dy syn frou Swidburga of Swithburga. Hy ferlear al jong syn heit, mar syn mem en de doetiidske pastoar fan Hallum, dy't ek fan Freark hiet, seagen dat der wat mear as in boer yn dy jonge stiek. Pastoar Freark joech him dêrom ûnderrjocht oant er âld genôch wie om allinnich fan hûs. Doe learde de jonge Freark fierder oan 'e kapittelskoalle yn Meunster, dêr't er in oplieding krige dy't tsjintwurdich as 'universitêr' oantsjut wurde soe. It wie dêre dat Freark foar it earst yn 'e kunde kaam mei norbertinen (ek bekend as premonstratinzers), te witten: dy fan it Kleaster Kloppenburch.
Monastike belangstelling
Op 'e nij werom yn Hallum besocht Freark, mei oansjenlik súkses, syn parochianen oer te heljen en diel mei him in bestean dat basearre wie op it kleasterlibben. Dat wie foar him lykwols net genôch, dat hy reizge jitris nei it suden ta, dêr't er de biskop fan Utert om stipe frege. Dyselde beneamde him dêrop ta kanunnik (in geastlike dy’t him dwaande hâldt mei it koargebed), mar in twadde norbertynsk Kleaster yn noardlik Fryslân (njonken dat fan Dokkum) fielde de biskop eins neat foar. Freark krige de rie om oerienstimming te sykjen mei de sistersjinzers fan it Kleaster Klaarkamp, by Rinsumageast. Dat mislearre lykwols mei't de opfettings fan Freark en de sistersjinzers te fier útinoar leine. Uteinlik wist er dêrom dochs tastimming te krijen en stiftsje yn 'e mande mei oare koarhearen in eigen kleaster op norbertynske grûnslach.
Mariëngaarde
Ear't dêr wat fan komme koe, moast der earst noch in besteand kleaster reefûn wurde om as memmekleaster fan 'e nije abdij te fungearjen. Freark reizge dêrom nei Dútslân ta, dêr't er de norbertinen fan it Kleaster Steinfeld, yn 'e Eifel, safier krige dat se dy bân mei syn nije kleaster yn Fryslân oangean woene. Dêrnei moast der fansels ek noch jild komme foar de bou fan it kleaster. Dat kaam beskikber doe't Freark syn mem ferstoar en hy syn bernepart brûke koe om mei de bou útein te setten. It kleaster krige de namme 'Mariëngaarde', dat "hôf fan Marije" betsjut. It koe yn 1163 ynwijd wurde, en Freark waard doe de earste abt. Hy wie doe omtrint fyftich jier.
Mariëngaarde wie ynearsten in dûbelkleaster mei sawol mûntsen as nonnen. It strange Steinfeld makke Freark lykwols dúdlik dat syn kleaster pas yn 'e norbertynske oarder opnommen wurde koe as manlju en froulju faninoar skaat waarden. Sadwaande ferfearen de nonnen al gaueftich nei in eigen nonnekleaster, dat de namme Betlehem krige (by Bartlehiem). Freark seach it as it doel fan syn kleaster om 'e earmen te helpen. Sels libbe er hiel sober en dat hold er de bruorren en susters ek foar. Fierders lei er bot de klam op it jaan fan ûnderwiis, eat dêr't er as pastoar al mei begûn wie. Sadwaande kaam der in kleasterskoalle dêr't in protte tiid en oandacht nei útgie. Ek sette Freark him yn foar ferbettering fan 'e lânbou. Dat wie net alhiel sûnder eigenbelang, want de measte kleasterlingen wiene fan boere-komôf en it kleaster krige in protte grûnbesit.
Ferstjerren
Yn totaal wie Freark tolve jier lang abt fan Mariëngaarde. Yn 'e lêste jierren waard der oer him klage. Hy krige hieltyd mear wurk foar de norbertynske oarder te dwaan, en guon fûnen dat er dêrtroch it kleaster sloere liet. Hy kaam op 3 maart 1175 te ferstjerren yn 'e âlderdom fan omtrint 62 jier. Hy waard begroeven yn 'e kleasterkapel. Doe't de bruorren fan Mariëngaarde in stikmannich jierren nei de begraffenis murken dat syn grêf leger lei as it grûnwetterpeil, en dat syn stoflik omskot dus ûnder wetter stie, waard it grêf ferpleatst nei in heger plak yn deselde kapel. It nije grêf waard fersegele en foarsjoen fan in tinkteken.
Freark as hillige
Al rillegau nei syn dea waarden der wûnderferhalen oer Freark fan Hallum ferteld. Hy waard troch de Roomsk-Katolike Tsjerke hillich ferklearre (ûnder syn latinisearre kleasternamme Fredericus), en sa waard Mariëngaarde in beafeartsplak. Dat wie yn Fryslân frij unyk, want in soad Fryske hilligen wiene der net. Syn hjeldei wurdt (noch altyd) fierd op syn stjerdei, 3 maart. Op 'en doer rûn de belangstelling werom, mar noch yn 1622 kamen der roomske leauwenden nei Hallum ta om him te ferearjen. Dat wie goed fjirtich jier nei't de Steaten fan Fryslân yn 1580 Mariëngaarde oernommen hiene. Fan it kleaster moat doe noch hast allinne de kapel stien hawwe, want dy tsjinne ek as parochytsjerke foar Hallum en omkriten. It oanhâldende beafeartsjen gie de kalvinistyske dûmnys oer de meuch, en dy beävensearren dêrom dat de kapel sletten waard. Op in tekening fan Piter Idserts Poorter om 1730 hinne stie noch in bewenne boufal fan it eardere kleaster.
Fier foar it yngripen fan 'e dûmnys wie de grêftombe al leech. Foaroansteande roomsen seagen kâns en bring it stoflik omskot fan Freark yn feilichheid. Earst waard it op in geheim plak yn Fryslân bewarre, mar letter waard it nei de Súdlike Nederlannen smokkele. Yn 1616 waard de deakiste mei de resten fan it lyk fan Freark fan Hallum mei tastimming en stipe fan aartshartoch Albertus fan Eastenryk, de doetiidske Spaanske lânfâd fan 'e Súdlike Nederlannen, mei grutte staasje oerbrocht nei de norbertynske abdij Bonne-Espérance, by Binche, yn Henegouwen.
Yn 1794 moasten de mûntsen dêr ûnder driging fan 'e Frânsen harren kleaster foargoed ferlitte, mar ear't se ôfreizgen, fertrouden se de reliken fan Freark ta oan 'e tsjerke fan it oanbuorjende doarp Vellereille. It meastepart dêrfan waard yn 1830 skonken oan it sûnt dat jier yn 'e gebouwen fan 'e eardere abdij fêstige lytsseminaarje fan it bisdom Doarnik. De rjochterskynbonke fan Freark kaam doe lykwols yn it besit fan 'e parochytsjerke fan it Belgyske Strepy. Fierders wurdt yn Freark syn hilligelibben, de Vita Fretherici, fernijt dat by de ferpleatsing fan it grêf fan Freark yn 'e kleasterkapel fan Mariëngaarde ien fan 'e dêrby belutsen bruorren in bonkje gaudieve hie, mei de bedoeling om dat oan 'e non Betika fan it Kleaster Betlehem te jaan. Betika liet dit relikwy yn in sulveren krús fetsje, bedutsen troch in ametist. Dat krús rekke neitiid yn hiel Fryslân ferneamd en waard in "werktuig veler wonderen" neamd.
Neitins
It hilligelibben fan Freark fan Hallum, de Vita Fretherici, waard om 1231 hinne, dus 56 jier nei syn dea, yn it Latyn skreaun troch Sibrand fan Hallum, de sechsde abt fan it kleaster Mariëngaarde. Dy hagiografy is oerlevere as ûnderdiel fan in kodeks dy't fan 1497 datearret. Fierders waard de tekst yn 'e twadde helte fan 'e sechstjinde iuw tkopiëarre roch Sibrandus Leo en mei oare hilligelibbens fan Fryske abten tafoege oan syn Chronica Abbatum Lidlumensium et Orti Sancte Marie ("Kronyk fan 'e Abten fan Lidlum en Mariëngaarde"), dy't yn 1575 foltôge waard. Yn 2018 ferskynde fan 'e Vita Fretherici in Fryske oersetting fan 'e hân fan Klaas Bruinsma, ûnder de titel It Libben fan Freark fan Hallum.
It doarp Hallum hâldt de âld-doarpsgenoat yn eare mei in búste, makke troch byldhouwer Frans Ram, dy't midden yn 'e buorren pleatst is.
De Froulju fan Trakhis
De Froulju fan Trakhis, yn it oarspronklike Aldgryksk: Τραχίνιαι, Trachiniai, is in toanielstik fan 'e hân fan 'e grutte Grykske toanielskriuwer en dichter Sofoklês (496-406 f.Kr.). It is in trageedzje dy't ferhellet oer hoe't Heraklês, de held en healgod út 'e Grykske mytology, oan syn ein komt troch tadwaan fan syn eigen frou. It is ûnbekend wannear't Sofoklês dit toanielstik krekt skreaun hat, al moat dat foàr it jier 442 f.Kr. west hawwe. De Fryske oersetting fan Klaas Bruinsma datearret fan 1991.
Ynhâld
De Froulju fan Trakhis begjint as Deïaneira, de frou fan Heraklês, yn in monolooch foar har hûs te Trakhis ferhellet oer har jonkheid en hoe't se har oanpasse moatten hat nei har houlik. No sit se yn oer Heraklês syn ferwaarleazging fan syn gesin: hy is aloan en alwer op 'en paad en behelle yn it iene aventoer nei it oare, mar hy taalt suver net nei syn frou en bern. No sit se yn noed oer de profesijen dy't geane oer Heraklês en it lân dêr't er op it stuit tahâldt, dat se stjoert harren soan Hullos om him te finen. Fuort nei't Hullos ôfset is, arrivearret der in boadskipper mei it berjocht dat Heraklês de oerwinning behelle hat yn in oarloch en dat er no mei gauwens thúskomme sil.
Om't Deïaneira it net útstean kin dat Heraklês fan in oare en ek noch in jongere frou hâldt as sy, beslút se om in leafdesbetsjoening te brûken. Jierren lyn wie se ris in rivier oer droegen troch de sintaur Nessos. Healwei de oare kant besocht er him lykwols oan har te fergripen. Mar Heraklês kaam har te help en skeat de sintaur del mei in pylk wêrfan't de punt yn it (giftige) bloed fan 'e Hydra fan Lerna dipt wie. Wylst Nessos stoar, sei er tsjin Deïaneira dat it mingsel fan syn bloed en it gif fan 'e hydra meitsje soe dat se Heraklês syn leafde nea ferlieze soe, as se syn oanwizings mar opfolge. Deïaneira hie dêr foarhinne nea de needsaak fan ynsjoen, mar no't se har bedrige fielt troch Heraklês syn ferealens op Iole, beslút it dochs te dwaan. Se fervet in mantel mei it mingsel fan bloed en gif en lit Likhas dy nei Heraklês ta bringe, mar draacht him op dat inkeld Heraklês de mantel omdwaan mei en dat it ding oant dy tiid yn it tsjuster bewarre wurde moat.
Nei't Likhas ôfset is, begjint Deïaneira twifels oer de hiele saak te krijen. Se smyt it oerbleaune bytsje fan it mingsel yn 'e sinne, en dan sjocht se dat it guod in siedend soer allyk is. Se kriget foar it ferstân dat Nessos har bedragen hat. Ear't se fierdere aksje ûndernimme kin, komt Hullos thús, dy't har ferteld dat Heraklês troch har geskink no yn 't stjerren leit. Doe't er de mantel omdie, litte er drekt al sa'n slimme pine, dat er der breinroer fan waard en de ûngelokkige Likhas, dy't him it ding brocht hie, de harsens yn sloech.
Deïaneira skammet har djip en hat botte spyt fan har die. As dêr de skerpe wurden fan Hullos noch by komme, jout se har ôf en slacht de hân oan harsels. Pas dêrnei ûntdekt Hullos dat it har bedoeling net wie om Heraklês te deadzjen. De stjerrende Heraklês wurdt ûnderwilens nei hûs ta droegen. Hy lijt ferskriklike pine en is poerrazen oer wat er mient dat in moardoanslach op him troch syn eigen frou is. As Hullos him de wierheid útleit, beseft er lykwols dat de profesijen oer syn dea útkommen binne: der waard fan him sein dat er fermoarde wurde soe troch in deade, en sa is it ek gien, want de Nessos hat fan oare kant it grêf de hân útstutsen om him te fermoardzjen. Uteinlik wurdt de pine sa slim dat er smeket om út syn lijen ferlost te wurden. Syn lêste winsk is dat Hullos mei Iole trouwe sil. It toanielstik einiget as Heraklês fuortdroegen wurdt om libben kremearre te wurden.
Fryske oersetting
De Fryske oersetting fan De Froulju fan Trakhis waard, neffens in artikel dat yn 'e Ljouwerter Krante ferskynde yn 1991 makke troch klassyk oersetter Klaas Bruinsma, dy't ek ferantwurdlik is foar de Fryske oersettings fan Homêros syn Ilias en Odyssee en fan 'e oare seis oerlevere toanielstikken fan Sofoklês. De Froulju fan Trakhis is lykwols nea as sadanich útjûn, en is boppedat ek net werom te finen yn 'e katalogus fan Tresoar. Dat spitigernôch leit er foar 't neist noch earne by Bruinsma thús yn in laad te stofgarjen.
Charles (rivier)
De rivier de Charles (Ingelsk: Charles River), is in relatyf koarte rivier yn de steat Massachusetts yn de Feriene Steaten fan Amearika, dy't Boston fan Cambridge en Charlestown skiedt.
De rivier wurdt fuorre troch likernôch tachtich beekjes en ferskate boarnen ûnder de grûn. De Charles meänderet mei grutte bochten troch it lânskip oer in lingte fan sa'n 130 km fan Echo Lake yn Hopkinton ôf. Hy rint troch 58 stêden en doarpen yn it easten fan Massachusetts, eardat er yn de haven fan Boston mûnet. Yn ferhâlding ta de lingte fan de rivier en it relatyf grutte ôfwetteringsgebiet fan sa'n 750 km², leit de boarne himelsbreed tichtby, mar 42 km fan de mûning fan de rivier; en it ferfal is mar 105 m. It is it meast tichtbefolke rivierbekken fan New England.
De Harvard-universiteit, de Universiteit fan Boston en it Technologysk Ynstitút fan Massachusetts lizze allegearre oan de Charles; yn Boston seld ferbredet de rivier him ta in mar dat omjûn is fan parken, sa as de Charles River Esplanade. De rivier wurdt brûkt foar wettersport, fral roeie en silen. Elts jier yn oktober wurdt de roeiwedstriid de Head of the Charles dêr holden.
De Charles yn de populêre kultuer
De rivier Charles komt foar yn de popsong "Dirty Water" fan de groep The Standells.
It nûmer giet oer Boston, en wurdt soms as Boston syn offisieuze folksliet beskôge. It waard skreaun doe't Boston swierrichheden mei wetterfersmoarging hie ("I love your dirty water, Boston you're my town").
Spinnekop
thumb|Spinnekopmole yn it Iepenloftmuseum yn Arnhim
Stasjon Bergen op Soom
Stasjon Bergen op Soom (Bgn) is in spoarweistasjon  yn de stêd Bergen op Soom yn de provinsje Noard-Brabân. En waard iepene yn 1870 oan de Steatsline F (Roosendaal - Flissingen).
Tennis op de Olympyske Simmerspullen 2012
200px|thumb|right|200px|It Olympyske Tennis stadion fan Londen 2012
De Olympyske Simmerspullen 2012 fan de XXXe Olympiade waarden fan 27 july oant en mei 12 augustus 2012 hâlden yn Londen, de haadstêd fan Grut-Brittanje. Londen wie de earste stêd dy't foar de trêde kear de Spullen organisearje mocht. Earder hiene de Spullen fan 1908 en 1948 dêr ek plak. It tennis waard hâlden yn it All England Lawn Tennis and Croquet Club, better bekend as it Wimbeldon stadion, dat ek it toaniel wie fan it Olympyske tennistoernoai op de Spullen fan 1908. Foar it earst sûnt de Spullen fan 1968 yn Meksiko-Stêd stie it ûnderdiel mingd dûbeldspul wer op it programma.