cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ter Lune
Ter Lune of Terlune, eartiids ek wol bekend as Ter Luin(e) of Terluine, is in buorskip benoarden Kollum yn de gemeente Noardeast-Fryslân. Der steane trije pleatsen, dy't allegear oan de Terlunewei lizze. Oan deselde wei leit yn bytsje súdliker de wiel Sânwielen. De buorskip hat sûnt 2013 nammebuortsjes.
Blokhûs
It Hûs ter Lune (ek: Die Lune of Ter Luin) wie in kastiel oan it Dokkumer Djip, east fan Kollum, dat yn 1398 as blokhûs stifte waard troch Albrecht fan Beieren.
It waard fersterke troch Willem fan Oostervant yn 1399. Fan hjirút waarden de Ommelannen bedrige. Lune is in wetternamme mei in ûnbekende betsjutting. Benoarden Warten rint bygelyks de Alde Lune.
De kaart fan Schotanus (1698/1718) jout it plak fan Terluyne deun oan de dyk fan de meast súdlike bocht fan it Dokkumer Djip, dat ûnder Aldwâld falt. Andrae fernijt yn 1877 de fynst fan oerbliuwsels fan in slús by it dollen fan de Nije Swemmer. It blokhûs soe by in syl yn de seedyk boud wêze. De koperen bekkens dêr't de slúsdoarren yn draaiden waarden oan it Frysk Kabinet fan Aldheden skonken neffens Andreae.
Pleats Terlune
Op de kadastrale minútkaart fan 1823 komt in stjelp mei de namme Terlune foar. Op in perseel eastlik dêrfan, mei in greft rûnom, stie ek in pleats. Andreae sei dat op dat plak in protte âlde friezen (kleastermoppen) fûn binne en dat dêr it blokhûs socht wurde moat. Wis is dit lykwols net.
Despicable Me 3
Despicable Me 3, yn Nederlân yn Nederlânsk neisyngronisearre foarm útbrocht as Verschrikkelijke Ikke 3, is in Amerikaanske kompjûteranimearre lange tekenfilm út 2017 yn 'e foarm fan in komeedzje foar bern en folwoeksenen. De film waard regissearre troch Pierre Coffin en Kyle Balda, en de haadrollen waarden ynsprutsen troch Steve Carrell en Kristen Wiig. De film is it trêde diel fan 'e Despicable Me-filmsearje, en folget as sadanich op Despicable Me 2, út 2013. It ferhaal folget de eardere supersmjunt Gru as er ûntslach kriget as geheim agint, om koart dêrnei te ûntdekken dat er in twillingbroer hat, dy't Dru hjit. Dyselde wol dat er him leart om in supersmjunt te wurden, mar Gru wjerstiet de ferlieding om werom te fallen yn âlde gewoanten. Underwilens wurdt Hollywood bedrige troch in wrokjende eardere berne-akteur, wylst de trewantsjes op eigen manneboet de wrâld yn tsjogge. Despicable Me 3 krige mingde resinsjes fan 'e filmkritisy, mar woeks yn 'e bioskopen út ta in ûnbidich kommersjeel súkses. De film waard nominearre foar in Saturn Award, trije Annie Awards en ferskate oare wichtige prizen. Anno 2022 is in fjirde diel yn deselde rige yn produksje.
Plot
Eks-supersmjunt Gru en syn frou Lucy Wilde wurkje no tegearre as geheim aginten foar de Anty-Smjunteliga en wurde útstjoerd om Balthazar Bratt tsjin te kearen. Bratt is in eardere berne-akteur út 'e 1980-er jierren dy't der noch altyd oer wrokket dat syn tillefyzjesearje, Evil Bratt, stopset waard doe't er de puberteit berikte en net mear 'skattich' wie. Hy identifisearret him sa mei syn personaazje út 'e searje, in jonge supersmjunt, dat er no yn it wiere libben ek in supersmjunt wurden is. Syn jongste smjuntestreek is it oerfallen fan in skip dat de Dumontdiamant ferfiert, de grutste diamant fan 'e wrâld. Dêrby fynt er lykwols Gru en Lucy op syn paad. Gru wit, sij it op in foar him fernederjende manear, de Dumontdiamant yn 'e hannen te krijen, mar Bratt ûntsnapt. Werom yn it haadkertier fan 'e Anty-Smjunteliga kundiget direkteur Silas Ramsbottom syn opfolging oan troch Valerie da Vinci. Dat blykt in aaklike fekke te wêzen wa har earste die as de nije direktrise is om Gru te ûntslaan om't er Bratt ûntkomme litten hat. As Lucy beswier makket tsjin dy gong fan saken, ferliest sy ek har baan.
By thúskomst fertelle Gru en Lucy oan harren oannommen dochters Margo, Edith en Agnes dat se no wurkleas binne, mar se bewissigje de bern derfan dat se mei gauwens nij wurk fine sille. Gru syn trewantsjes (minions) fiere lykwols feest, om't se ferwachtsje dat Gru no wer in supersmjunt wurde sil. As er dat wegeret, en mei't syn assistint dr. Nefario himsels by fersin yn karbonyt* beferzen hat, beslute de measte trewantsjes ûnder lieding fan Mel en sykje in oare wurkjouwer. Inkeld Dave en Jerry bliuwe Gru trou, benammen om't se pas op 'e gearkomste arrivearje as de oare trewantsjes al ôfset binne. *) "karbonyt" (carbonite) is in fiktive substânsje wêryn't Han Solo yn 'e Star Wars-film The Empire Strikes Back (1980) beferzen waard om him finzen te hâlden.
De oare deis nimt in frjemd kontakt op mei Gru, dy't seit dat er Fritz is, de butler fan syn twillingbroer Dru. Dyselde nûget him en syn gesin út foar in besyk. Earst wol Gru dêr neat fan leauwe, om't er by syn witten gjin twillingbroer hat, mar Fritz komt mei fotografysk bewiismateriaal, en as Gru dêr syn mem mei konfrontearret, jout dy ta dat it wier is. Gru en Dru binne koart nei de berte útinoar helle om't harren âlden skieden. Harren heit en mem holden elts ien fan 'e bern om grut te bringen. Dru is sadwaande opgroeid yn it (fiktive) Eastjeropeeske lân Frijdoanje, dêr't Gru en Lucy mei harren trije dochters hinne reizgje ûnder begelieding fan Fritz. Gru-en-dy besauwe har oer de ûnbidige rykdom fan Dru en de lúkse fan syn filla, dy't suver in paleis allyk is. Neffens Fritz komt al it jild fan 'e reuseftige bargefokkerij dy't Dru fan syn heit urven hat.
Yn Frijdoanje komme Gru en Dru mei-inoar yn 'e kunde, wylst Lucy en de bern de haadstêd ferkenne. As Margo op oantrún fan Lucy in goede die ferrjochtet, bringt har dat yn 'e problemen, dêr't se Lucy de skuld fan jout. Lucy wint lykwols har hert troch Margo te ferdigenjen tsjin in lulk Frijdoanysk frommes. Underwilens nimt de lytse Agnes, dy't obsedearre is troch ienhoarnen, de ferhalen fan in kroechbaas oer de wylde ienhoarnen dy't yn Frijdoanje yn 'e bosken libje, foar sûkerswiet oan. As se de oare deis mei Edith de bosken yn tsjocht om in ienhoarn te fangen, komt der op 't langelêst in geitsje mei mar ien hoarn (om't de oare ôfbrutsen is) op har lokies ôf. Agnes is derfan oertsjûge dat se in echte ienhoarn fongen hat, en Edith lit it oan Gru oer om har út 'e dream te helpen. As har úteinlik oan it ferstân brocht wurdt dat har 'ienhoarn' in geit is, beslút se dat se dêr net minder bliid mei is, om't it de leafste en braafste geit fan 'e hiele wrâld is.
De syktocht fan Mel en de trewantsjes nei oar wurk giet ûnderwilens muoisum. As hja úteinlik úthongere efter in pizzabesoarger oan geane, kringe se sûnder erch it terrein fan 'e filmstudio Mondial (in bedutsen ferwizing nei Universal) binnen. Se wurde efterfolge troch befeiligingslju en sykje beskûl yn in tillefyzjestudio dêr't de opnamen foar in talintejachtprogramma yn folle gong binne. De trewantsjes ymprovisearje in muzikaal nûmer dêr't sawol de sjuery as it publyk lôgjende entûsjast oer is, mar lykwols wurde se troch de befeiling yn 'e boeiens slein en ôffierd nei de finzenis.
Trije-ienheid
right|thumb|200px|[[Alde Testamint trije-ienheid Ikon sa. 1400 (Tretjakovgalery, Moskou)]] De trije-ienheid (Latyn: Trinitas) is de Kristlike opfetting oer de ienheid fan de godlike natuer (it iene) dy't bestiet út trije godlike iepenbierings, de Heit, de Soan en de Hillige Geast. De trije-ienheid hat yn de lette Aldheid en yn de Iere Midsiuwen ûnderwerp west fan striid ûnder de Kristenen: benammen de Arianen hawwe harren ferset tsjin dizze betinking.
Yn de trije-ienheid drukt God de Heit de ynhâld fan syn natuer út yn syn Soan, dy't dêrtroch mei de Heit deselde natuer mien hat, mar wêrby't de Heit de wrâld skepen hat, wylst de soan yn de wrâld kaam is. Trochdat de Heit en de Soan deselde natuer hawwe, binne sy fuort-en-daliks by inoar belutsen troch de ienheid fan harren natuer. Dizze betrekking hjit de Hillige Geast en dizze is fan deselde natuer as de Heit en de Soan. De ienheid fan de godlike natuer is sadwaande tagelyk de trije-ienheid fan de godlike persoanen.
Despicable Me 3
Plot
Wilens kringt Bratt it Frânske museum binnen dêr't de Dumontdiamant tentoansteld wurdt en stelt de oergrutte fûnkelstien op 'e nij. Hy hat nammentlik ferlet fan it ding om as enerzjyboarne te tsjinjen foar in reuseftige robot yn syn eigen likenis, wêrmei't er Hollywood ferneatigje wol út wraak foar it stopsetten fan syn searje Evil Bratt. Yn Frijdoanje lit Dru oan Gru witte dat harren (no ferstoarne) heit eins in supersmjunt wie, waans misdieden en technologyske útfinings de wiere boarne fan syn rykdom binne. Dru wol dat Gru him leart hoe't er in supersmjunt wêze moat, mar ta syn teloarstelling wegeret Gru om wer werom te fallen yn syn âlde gewoanten. As se fan it nijs gewaarwurde dat Bratt de Dumontdiamant stellen hat, besiket Dru om Gru safier te krijen om 'e diamant fan Bratt te stellen, mei't stellen fan in dief ommers gjin echte misdie is. Gru lit him beprate, mar is temûk fan doel om 'e Dumontdiamant yn te leverjen by de Anty-Smjunteliga, sadat hy en Lucy harren âlde banen weromkrije kinne. Hy lit Dru lykwols leauwe dat se de diamant sels hâlde sille.
Tegearre kringe Gru en Dru en it haadkertier fan Bratt binnen, wêrby't Gru oan ien wei troch de knoffelige Dru helpe moat. Tanksij klearebare lok, Gru syn fluch tinkwurk en in tidige rêding troch Lucy, dy't harren efternei kommen is, witte Gru en Dru nauwerneed mei de diamant te ûntsnappen. As dan lykwols oan it ljocht komt dat Gru fan doel is en jou de diamant op, binne Dru syn gefoelens kwetst. It komt ta in konfrontaasje tusken de beide twillingbruorren wêrby't se inoar yn net mis te fersteane bewurdings it mannewaar opsizze. Dru wiist Gru de doar en Gru beslút fuortendaliks mei Lucy en de bern werom te reizgjen nei hûs. Lucy giet Gru mei de diamant en de bern foar nei it fleantúch. As Gru letter ek fuort sil, heart er leven yn in kleankast. It blykt Lucy te wêzen, dy't troch Bratt oermastere is. De 'Lucy' dy't Gru foargien is nei it fleantúch, wie Bratt yn in momkape. As Gru foar it ferstân kriget dat Bratt net inkeld de diamant wer weromstellen hat, mar boppedat Margo, Edith en Agnes ûntfierd hat, lizze hy en Dru harren skeel by. Yn 'e mande mei Lucy sette de bruorren de efterfolging yn.
Mei de Dumontdiamant as enerzjyboarne set Bratt syn reuzerobot yn om Hollywood te ferneatigjen. Hy oerdekt de wyk mei superkrêftich selsopblazend kaugom en brûkt de laser fan 'e robot om Hollywood los te snijen fan 'e Ierde, mei as doel om 'e hiele brot de romte yn sweve te litten. De famkes set er op in smelle râne heech op in wolkekliuwer, sadat se alles goed besjen kinne. As Gru-en-dy arrivearje, rêdt Lucy de famkes út harren benearjende sitewaasje, wylst Gru en Dru de reuzerobot oanfalle. Harren fleanmasine wurdt lykwols delsketten, wêrby't Gru bewusteleas rekket. Bratt besiket him mei de laser midstwa te snijen, mar Dru kringt it liif fan 'e reuzerobot binnen en skuort de betriedding los oant it ding útskeakele rekket, hoewol't er dêrby sels op in hier nei omkomt. Gru, dy't wer bykommen is, giet Bratt te liif en daget him út ta in dance-off, wêrby't er Bratt úeinlik syn ta wapen makke keytar (synthesizergitaar) ûntfytmannet en him dêrmei ferslacht. De trewantsjes arrivearje krekt op 'e tiid om 'e kaugombûlen boppe de gebouwen fan Hollywood mei flink wat dynamyt lek te blazen, sadat de wyk op syn plak lizzen bliuwt. Neitiid fermoedsoenje se har mei Gru.
Gru en Lucy krije harren âlde banen werom by de Anty-Smjunteliga. De hiele famylje fiert feest by Gru thús. Lucy is ûnderwilens in echte mem foar de famkes wurden. Sadree't Gru en Lucy lykwols út 'e wei gien binne, naaie Dru en de trewantsjes mei Gru syn fleanmasine út om misdieden te begean. Gru is sa nidich as in spin, mar as Lucy him freget oft se der net efteroan moatte, antwurdet er: "Wêr hast it oer, dat is ommers myn broer." Om dêr dan oan ta te heakjen: "Dêrom kriget er fiif minuten foarsprong."
Produksje
Despicable Me 3 waard regissearre troch Pierre Coffin en Kyle Balda nei in senario fan Cinco Paul en Ken Daurio. As produsinten wiene Chris Meledandri en Janet Healy by it projekt belutsen foar de filmstudio's Illumination en Universal Pictures. Foar de film wie in budget beskikber fan $80 miljoen. De filmmuzyk waard fersoarge troch Heitor Pereira en Pharell Williams.
Distribúsje
De distribúsje fan Despicable Me 3 waard fersoarge troch Universal Pictures. De film waard foar it earst fertoand op 14 juny 2017 op it Ynternasjonaal Tekenfilmfestival fan Annecy yn Frankryk. Despicable Me 3 gie dêrnei op 30 juny 2017 yn 'e Amerikaanske bioskopen yn premiêre. It byhearrende soundtrackalbum ferskynde op 23 juny 2017 by platemaatskippijen I Am Other en Columbia Records. Despicable Me 3 kaam op 21 novimber 2017 beskikber as digitale download en waard yn desimber fan dat jier útbrocht op dvd en blu-ray.
Untfangst
Fan 'e filmkritisy krige Despicable Me 3 mingde resinsjes. Yn it tydskrift Rolling Stone joech Peter Travers de film 3 fan 4 stjerren. Peter Debruge fan Variety skreau: "Despicable Me 3 is bombidich, mar wurket foar it meastepart […]." Fan Alex Welch fan IGN krige de film in 6 op in skaal fan 1 oant 10. Hy skreau: "Folle is it net, mar Despicable Me 3 is teminsten genôch foar de jongere fans fan 'e franchise."
Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hat Despicable Me 3 in goedkarringspersintaazje fan 58%, basearre op 195 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: "[De film] soe fans fan 'e franchise oan ien wei troch fermeitsje moatte mei in nije omgong fan kleurrike animaasje en healwize – sij it wat rjochtingsleaze – humor." Op Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, behellet Despicable Me 3 in goedkarringspersintaazje fan 49%, basearre op 37 resinsjes.
Opbringst
Despicable Me 3 brocht yn 'e bioskopen yn 'e Feriene Steaten en Kanada $264,6 miljoen op, en yn alle oare lannen en territoaria $770,2 miljoen. Wrâldwiid kaam de opbringst dêrmei út op $1.034,8 miljoen. Ofset tsjin it budget fan $80 miljoen betsjut dat in winst fan $954,8 miljoen, hoewol't dêr de marketingkosten noch wol ôf moatte. Dêrmei wie Despicable Me 3 de op trije nei meast opbringende film fan 2017, nei Star Wars Episode VIII: The Last Jedi, Beauty and the Beast en The Fate of the Furious, en de op trije nei meast opbringende tekenfilm aller tiden, nei Frozen, Minions en Toy Story 3. It blêd Deadline Hollywood berekkene de skjinne winst fan 'e produksje op $366,2 miljoen.
Prizen
Despicable Me 3 waard nominearre foar de Saturn Award yn 'e kategory bêste animaasjefilm en foar trije Annie Awards, foar bêste lange animaasjefilm, bêste animearre effekten yn in animaasjeproduksje en bêste personaazje-ûntwerp yn in lange animaasjeproduksje. De film waard ek nominearre foar de Critics' Choice Movie Award foar bêste animaasjefilm en de Kids' Choice Award foar favorite animaasjefilm.
Basketbal op de Olympyske Simmerspullen 1988
De Olympyske Simmerspullen 1988 ek wol de XXIVe Olympiade neamd, waarden yn 1988 yn Seoul, Súd-Korea hâlden, It basketbal waard hâlden yn de Jamsil Arena.
Standerttype Sextant
thumb|250px|Stasjon Delft Súd It Standerttype Sextant is in stasjonsûntwerp dat foar ferskate stasjons yn de jierren sechstich en santich brûkt waard. It earste gebouke waard yn 1968 boud.
Soart gebou
Fan de santjin sextanten binne der fiif bewarre bleaun, dy't allegear in oare funksje krigen hawwe, of bûten gebrûk binne. De ôfbrutsen geboukes ferdwûnen nei't keazen wie foar in ûnbemanne stasjon mei in kaartsjeautomaat, of omdat it tal reizgers sa tanaam dat ferfanging troch in grutter stasjonsgebou needsaaklik achte waard.
Stasjons fan it type Sextant
Tal boud: 17, tal noch oanwêzich: 5.
Charing Cross
Charing Cross is de namme fan in stedsdiel yn sintraal-Londen en is it offisjele middelpunt fan Londen, Ingelân.
Charing Cross tsjut de krusing oan fan de Strand, Whitehall en Cockspur Street, justjes besuden Trafalgar Square. Fan in protte plakken yn Londen wurdt de ôfstân ta Charing Cross oanjûn. Teffens is it de namme fan in ferneamd stasjon, Stasjon Londen Charing Cross en tal fan oare ynstellings en gebouwen.
De namme stamt fan it doarpke Charing, dêr't kening Eduard I fan Ingelân yn 1291/94 in krús sette liet ta oantins fan syn ferstoarne frou Eleanor fan Kastylje: it Eleanor-krús. It krús waard yn 1647, yn de tiid fan de Ingelske Boargerkriich, fanwege it parlemint delhelle.
Durk Beeksma
Durk Beeksma (Himmelum, 21 maart 1913 - Ljouwert (Huzum), 26 febrewaris 2012) wie in Alvestêdetochtrider. Tusken 1933 en 1963 helle er mar leafst sân alvestêdekrúskes. Hy hat de tocht wol 37 kear fytst en ien kear rûn. Joech op syn 85e gymles an froulju. Hy luts ek de oandacht omdat er winterdeis geregeldwei in dûk naam yn it Van Harinxmakanaal. Dêrnei bleau hy oant syn njoggentichste fytstochten by de alve stêden en de alve marren lâns riden, op it lêst ried er mei twa keunstheupen. Beeksma hat by de Frico wurke en dêrnei de langste tiid by de Oude Delft Leeuwarden, it bedriuw dat trochljochtingsapparatuar makke en nachtsicht apparatuer. Wie ek aktyf yn de hielûnthâldersferiening. Op 14 jannewaris 2009 is Durk Beeksma yn Ljouwert huldige foar syn 80-jierrich lidmaatskip fan FNV Bondgenoten en foarrinders dêrfan. Hy krige dêrfoar in sulveren skaal. Beeksma ferstoar 98 jier âld neidat er twa jier yn soarchsintrum Nieuw Mellens wenne hie. Dat wie krekt 26 jier nei de Alvestêdetocht fan 1986.
Flash (sylboat)
De Flash is in ienmanssylboat. De Flash waard yn earst yn Grou makke, letter yn Snits.
De Flash is de gruttere útjefte fan de Splash. De romp en mêst binne gelyk oan dy fan de Splash. De giek is ferlinge en it seil is grutter is groter. Faak stappe âld- Splash silers oer neidat se de maksimum leeftyd foar de Splash berikt hawwe. Allinnich in nij seil en gyk folsteane dan. De Flash is leverber yn trije útfierings:
Israelyske Joaden
thumb|300px|Guon ferneamde Israelyske Joaden Israelyske Joaden of Joadske Israeliërs (Hebriuwsk: יהודים ישראלים, Yehudim Yisre'elim) binne Israelyske boargers dy't etnyske Joaden of folgelingen fan it Joadendom binne. Dat begryp ferwiist ek nei Israeliërs om utens. Njonken Samaritanen en de Joadske diaspora bûten Israel foarmje de Israelyske Joaden de hjoeddeistige neikommelingen fan de Israeliten fan de Aldheid. Hja wenje benammen yn Israel en de Westerske wrâld en yn lytsere tallen yn oare lannen. Fierwei de mearderheid fan de Israelyske Joaden praat Hebriuwsk, in Semityske taal as harren lânseigen taal. Israel, de Joadske steat, is it iennige lân mei in mearderheid dy't út Joaden bestiet en dêr't de helte fan de Joaden an de gânse wrâld wenje.
De Joadske befolking fan Israel bestiet út mienskippen ôfkomstich fan de Joadske diaspora, lykas de Asjkenazyske joaden, de Sefardyske joaden, Mizrahyske joaden, Falasja's, Kotsjin-joaden, Karaïten, Jemenityske en Yndyske joaden en in soad oaren. De Israelyske Joadske mienskip hâldt fêst oan in wide omfieming fan Joadske tradysjes en religy fan de Charedim, dy't in otterdokse foarm fan it joadendom is, oant de hilonim dy't in sekuliere libbestyl der op nei hâldt. Mear as 50% fan de Israelyske befolking is fan in mingd Sefardysk/Mizrachysk komôf.
Neffens it Israelyske Sintraal Buro foar de Statistyk bestiet de Israelysk Joadske befolking yn desimber 2017 út 6.556.000 minsken, dy't 74,6% fan de totale befolking fan Israel beslacht, mei de befolking fan East-Jeruzalim en de Golanhichte ynbegrepen.
Neffens in ûndersyk yn 2008 troch it Israelysk Demokrasy Ynstitút beskôget 47% fan de Israelyske Joaden harren earst as Joadsk en twad as Israeliër. Likernôch 39% beskôget him earst Israeliër.
Joaden dy't foar it foarmjen fan de steat Israel yn 1948 yn Palestina, hjoed-de-dei Israel en de Palestynske kriten, waarden as "Palestynske Joaden" oantsjut, as ferwizing nei it Britske Mandaatgebiet Palestina. Yn it Hebriuwsk waarden se oantsjut as HaYishuv HaYehudi Be'Eretz Yisra'el itjinge "De Joadske mienskip yn it Lân fan Israel" betsjut.
Hof fan Fryslân
thumb|Hof fan Fryslân It Hof fan Fryslân wie in regearingskolleezje yn Ljouwert dat yn 1499 oprjochte waard troch Albrecht fan Saksen om mei de steedhâlder bestjoer en rjochtspraak út te oefenjen. It Hof bestie oant en mei 1811.
Oant yn de Opstân tsjin Spanje (1576) wie it Hof de lânshear tadien; dat de riedshearen moasten ferfongen wurde. It Hof kaam fan sân, oer njoggen op 12 leden, (dy't foar it libben beneamd wiene) en moast him nei 1581 - ûndanks tsjinstân - ta de justysje bepale. Politike macht wie dêrmei útsletten. It Hof wie allerearst foar de strafrjochtspraak fan swiere delikten yn earste ynstânsje: oertrêdings hannelen de Nedergerjochten ôf (mei in berop op it Hof). Yn sivile saken wie it Hof eins allinnich beropsynstânsje. It Hof spruts sûnt 1504 rjocht nei de saneamde Saksyske Ordonnânsje yn 1602 ferfongen troch de 'Statuten, Ordonnantiën en Costumen', wersjoen yn 1723. Fan grut belang wie dêrneist it Romeinsk Rjocht.
Bataafske Republyk
Op 27 maart 1798, ûnder de Bataafske Republyk, krige it Hof in nije namme: Hof van het voormalig gewest Friesland. It gerjochtshof fan it Departemint fan de Iems soe oarspronklik yn Grinslân fêstige wurde, mar dit plan is nea útfierd. Op 15 july 1802 krige it Hof har âlde namme werom: "Hof fan Fryslân".
Searamsee
250px|left|thumb|Seeën fan [[Yndoneezje.]]
De Searamsee is in rânesee fan de Grutte of Stille Oseaan, yn Yndoneezje benoarden it eilân Searam wat by de Molukken heart. Yn it noarden grinzet de Seramsee oan de See fan Halmaheara. Yn it westen leit de Golf fan Berau fan West-Papoea. thumb|left|250px|Tonynfiskers op see by Seram
Jan Ankerman (politikus)
Jan Ankerman (Nijehaske, 15 desimber 1869 - Rijswijk, 20 jannewaris 1928) wie in Nederlânsk predikant en politikus út namme fan it Frysk Bûn en de Kristlik-Histoaryske Uny.
Libben en wurk
Ankerman wie de soan fan in skipper en eigener fan in stuolmatterij (dêr't er ek geregeld byspringe moast nei de legere skoalle). Hy gie nei it gymnasium te Doetinchem. Letter gong er nei in gymnasium-kostskoalle foar jonges út ûnbegoedige húshâldingen om de kâns te krijen teology te studearjen. Dat soe er ek dwaan, oan de Ryksuniversiteit Utert (1895-1901), dêr't er ek op stellingen yn de rjochtswittenskip (1901-1909) promovearre.
Yn 1902 krige Ankerman syn oanstelling yn Wommels en Hidaard - boargemaster Hopperus Buma (ek tsjerkfâd) tekene hjir tegearre mei it net-ortodokse part fan de gemeente beswier tsjin oan. Dat waard sawol troch de synodale kommisje as troch de synoade yn heger berop ôfwiisd.
Yn de Keamer spruts Ankerman benammen oer justysje, arbeid, fiskerij, bûtenlânske saken en belestingen. Yn 1915 stimde er as iennige fan syn fraksje foar in moasje-Albarda oer de steatseksploitaasje fan de oaljefjilden yn Djambi.
Ankerman rjochte him al by syn Keamerlidmaatskip mear op de tapassing fan syn juridyske oplieding as dat er him as predikant ûntwikkele. Hy waard yn 1911 kantonrjochter-plakferfanger (oant 1928) en yn 1913 rjochtskundich adviseur. Ek wied er fan 1909 ôf advokaat en prokureur yn Den Haach. Dêr wie er ek fan 1911 oant 1919 lid fan de gemeenteried. Ankerman kaam fan septimber 1921 oant july 1922 noch in lyts jier werom yn de polityk.
Ankerman ferfolle ek ferskate partijpolitike funksjes. Yn syn stúdzje yn Utert rjochte er al in lokale ôfdieling op fan it Fryske Bûn en hy wie om 1905 hinne al foarsitter fan in lokale (Kristlik-Histoaryske) kiesferiening en in skoft (oant 1920) lid fan it haadbestjoer fan de CHU. Hy wie lid fan in pear kommisjes yn de partij.
Ankerman wie ek in skoft bestjoerslid fan de Vereeniging ter bevordering van de Nederlandsche Visserij (om 1915 hinne) en foarsitter fan de Ried fan Kommissarissen fan de Algemene Bank- en Handelsmaatschappij (? - 1926) Hy moast syn advokatepraktyk opjaan fanwegen in leversykte yn de lêste jierren fan syn libben, dêr 't er úteinlik ek oan ferstoarn is.
Sofija Gûbajdûlina
thumb|right|300px|Sofija Goebajdoelina Sofija Asgatovna Gûbajdûlina (Russysk София Асгатовна Губайдулина. Sofija Asgatovna Gubajdulina, Tataarsk: Sofia Äsğät qızı Ğöbäydullina; (Tsjistopol, Tataarske Autonome Sovjetrepublyk, 24 oktober 1931) is in Russyske komponiste.
Libben
Gûbajdûlina studearre piano en komposysje oan it konservatoarium fan Kazan, doe komposysje oan it 'Konservatoarium P. I. Tsjaikovski' fan Moskou. Hjir krige hja les fan Nikolaj Peiko, de assistint van Dmitri Sjostakovitsj. Fan 1959 ôf wurke hja ûnder Vissarion Sjebalin.
Sûnt 1963 is hja warber as komponiste
Yn 1975 rjochte hja mei Viktor Soeslin en Vjatsjeslav Artjomov it Astreja-ensemble op dat him spesjaal talei op ymprovisaasje mei seldsume Russyske, Kaukasyske, Sintraal- en East-Aziatyske tradisjonele muzyk- en slachynstruminten Troch de ferneamde fiolist Gidon Kremer, dy't sûnt begjin jierren '80 har wurk oanbefellet, wurdt Gûbajdûlina har wurk regelmjittich yn it westen útfierd. Mei Schnittke, Denisov en Silverov, wurdt se no beskôge as de leading lady fan de nije muzyk út de eardere Sovjet-Uny. Yn 1992 ferhúze hja nei Dútslân en sette har ta wenjen yn de omkriten fan Hamburch.
Ivar Ballangrud
Ivar Eriksen Ballangrud (Lunner, 7 maart 1904 - Trondheim,1 juny 1969) wie in Noarsk reedrider. Fyftjin jier lang, fan 1924 oant 1939, wie Ballangrud ien fan de bêste reedriders fan de wrâld.
Njonken syn fiif offisjele wrâldrekôrs wist er yn in testwedstriid foar de Olympyske Spullen yn 1932 in 10 kilometer ôf te lizzen yn 16.46,4. Dat wie 31 sekonden rapper as it wrâldrekôr op dat stuit. Syn tiid bleau de rapste tiid oer 10 kilometer foar mear as 20 jier oant Hjalmar Andersen de tiid lang om let ferbettere. Ivar Ballangrud ferstoar op 1 juny 1969, yn 'e aldens fan 65 jier.
Zagreb
De stêd Zagreb leit oan de rivier de Sava en oan de foet fan it berchtme Medvednica oan de râne fan de Pannonyske flakte. Bestjoerlik foarmet Zagreb in aparte provinsje mei sa'n 1 200.000 ynwenners en it is teffens it bestjoersintrum fan de provinsje (Zagrebačka županija). Yn Grut-Zagreb húsmanje likernôch ien op de fiif ynwenners fan Kroaasje.
Zagreb hat ferskate museums, sa as it archeologysk museum, it Kroatysk museum fan natuerwittenskippen en it museum foar moderne keunsten.
Op 9 novimber 1880 waard Zagreb troffen troch de swiere ierdbeving fan Zagreb. Wûnder boppe wûnder kaam dêrby mar ien persoan om it libben, hoewol't tûzenen gebouwen skansearre rekken of alhiel ferwoastge waarden.
Mingde stêden
thumb|[[Nof HaGalil, in mingde stêd njonken de Israelysk-Arabyske stêd Nazaret]] Mingde stêden (Hebriuwsk: ערים מעורבות, arim me'oravot; Arabysk: المدن المختلطة, al-mudun al-mukhtalita) binne yn Israel acht stêden dy't frijwat in grut tal Israelyske Joaden en Arabieren befetsje. De mingde stêden wurde troch it Israelysk Sintraal Buro foar de Statistyk sa definiearre at mear as 10% fan de befolking as Joad registrearre is en mear as 10% a Arabier registrearre is.
De mingde stêden
thumb|In synagoge en in tsjerke yn [[Lod]] Sân Israelyske stêden wurde oanmurken as mingde stêden. Likernôch 10% fan de Arabyske boargers fan Israel wenje yn dy sân stêden:
De achtste stêd is Jeruzalim, dêr't it Arabysk part fan dy stêd, East-Jeruzalim, troch Israel anneksearre is, mar net neffens ynternasjonale wet erkend is.
De acht stêden binne suver de iennige plakken yn Israel dêr't Joaden en arabieren meiïnoar libje. Bûten dy stêden binne der amper plakken mei in mingde befolking.
Skiednis
thumb|Mingde stêden yn 1944 Yn de iere njoggentjinde iuw hiene allinnich Jeruzalim, Safed en Tibearias in reedlike Joadske minderheid dy't tusken in Arabyske mearderheid wennen. Dy minderheden woeksen út ta wol de helte fan de befolking fan dy stêden by it begjinnen fan it Britske mandaat oer Palestina. Dêrnei kamen der Joadske migraasjes en delsettings yn de bûtengebieten fan Jaffa, dêr't it bûtengebiet fan letter bekend waard as Tel Aviv, en Haifa. Nei de Arabysk-Israelyske Kriich fan 1948 flechten Palestynske Arabieren út Safed en Tibearias wei dy't dêrnei fannijs folslein mei Joaden befolke waarden. Jeruzalim waard ferparte yn in Joadsk West-Jeruzalim en in Palestynsk Arabysk East-Jeruzalim. Fan dy oarspronklike mingde stêden is allinnich Haifa noch in mingde stêd. Nei 1948 bleaune der lykwols 3.000 fan de 70.000 Palestynske Arabieren yn Haifa. Dy oerbliuwende Arabieren waarden yn lytse buerten twongen troch de Israelyske autoriteiten. Hjoed-de-dei bestiet de befolking fan Haifa noch foar 12% út Palestynske Arabieren.
Ramla, Lod en Akko waarden mingd as it gefolch fan de Palestynske eksodus fan 1948. Dy stêden hiene foar 1948 in befolking fan 100% Palestinen, mar neitiids flechten in soad Palestinen en waarden se ferfongen troch Joaden.
De stêden Nof HaGalil en Ma'alot- Tarsjiha waarden mingd troch de ynstream fan Palestinen en in gemeentlike weryndieling. Yn Nof HaGalil bestiet de befolking út krapoan 30% Arabieren, mar de gemeente wegere de bou fan tsjerken, moskeeën of Arabysktalige skoallen.
Yntegraasje
It begryp "mingde stêden" moat lykwols net betiisd wurde mei multykulturele stêden, dêr't gauris sosjale yntegraasje is, dêr't by mingde stêden net alhiel sprake fan hoecht te wêzen. Earder is der noch hieltyd sprake fan geografyske en sosjale skieding tusken de mienskippen yn de acht stêden. De measte Arabieren yn de mingde stêden wenje yn Arabyske wiken en ûndersyk hat sjen litten dat der in frij grut ferskil yn lykweardigens tusken de twa mienskippen bestiet.
Krûpende bûterblom
De krûpende bûterblom (Ranunculus repens) is in plant ǘt de famylje fan de Ranunculaceae.
Oekraïners
thumb|250px|right|Oekraïners. thumb|right|250px|Fersprieding fan it Oekraynsk begjin 20e iuw De Oekraïners (Oekraynsk: українці, oekrajintsi) binne in East-Slavysk folk. Se wenje fral yn de Oekraïne, dêr't se it grutste part útmeitsje fan de befolking (38 miljoen), mar ek yn oare steaten fan de eardere Sowjet-Uny, lykas yn Ruslân (2,9 miljoen). Dêrnjonken binne in protte Oekraïners emmigearre, benammen nei de Feriene Steaten (1,5 miljoen) en Kanada (1 miljoen).
Jousmabuorren
Jousmabuorren wie in lytse krite noardeast fan Hallum yn de gemeente Noardeast-Fryslân. It buorrentsje mei earder in Jousmasate wie mear in dykje mei hjir en dêr in pleats. Sûnt de ferkaveling makket de Jouwsmabuorren, hjoed-de-dei mei in w, ferbining mei de Herjuwsmawei dy't nei it plak fan de âlde Herjuwsmastate besúdwesten Ferwert rint.
Oekraïners
Under it Oekraynske folk kinne in oantal kloften ûnderskieden wurde:
Jousmabuorren
De namme komt ek foar as Jousum Buiren, Jousum, Jousma terp en de strjitnamme Jousma wech.
Trijekleurige mûs
Fersprieding en biotoop
De trijekleurige mûs libbet yn Jeropa yn eastlik Eastenryk, Slowakije, Roemeenje, Bulgarije, de Oekraïne (ynkl. de Krim), súdlik Ruslân en de Koeban. Ek bestiet der in isolearre populaasje yn Hongarije. Bûten Jeropa strekt syn ferspriedingsgebiet him út oer it súdwesten fan Sibearje, noardlik Kazachstan en dielen fan Sinkiang-Oeigoerje. Trijekleurige mûzen binne typyske bewenners fan 'e steppe, en jouwe sadwaande de foarkar oan mear iepen gebieten as de bjirkemûs, dat mear in boskdier is. Behalven op 'e wylde flakten komme trijekleurige mûzen ek foar yn rûge greiden en yn oare gebieten mei in protte strewelleguod.
Uterlike skaaimerken
De trijekleurige mûs hat trochinoar in kop-romplingte fan 5½-7⅓ sm, mei in sturtlingte fan 6-9 sm en in gewicht fan 9½-14 g. Krekt as by de bjirkemûs (Sicista betulina) rint der by de trijekleurige mûs in swarte streek oer de wringe, fan 'e kop oant de sturt, mar by de trijekleurige mûs wurdt dy streek oan wjerskanten flankearre troch in bleke, ljochtgiele bân. De rest fan 'e pels op 'e rêch is griisbrún, wylst de bealch gielgrizich oant wyt kleure is. De sturt is by trijekleurige mûzen minder lang as by de bjirkemûs, mar likegoed bedraacht de sturtlingte noch sa'n 130% fan 'e kop-romplingte.
Hâlden en dragen
Trijekleurige mûzen binne nachtdieren, dy't op 'e steppe in ûndergrûnske hoale graven, mar yn oare gebieten ek wol boppe de grûn, yn rotsspjalten, strûken en beamholten, rûne nêsten oanlizze fan gersresten en moas. It binne goede klimmers, dy't har lange sturten brûke om har lykwicht te hâlden, mar ek wol om har wat ekstra hâldfêst te jaan oan twiichjes en tûken, ek al is it gjin echte grypsturt. Krekt as oare bjirkemûzen is de trijekleurige mûs in omnivoar, wêrfan't it menu njonken plantaardich fretten, lykas sieden en fruchten, foar in grut part bestiet út ynsekten, larven en oare lyts krûpend dierte. Fan oktober oant april hâldt er in wintersliep. De peartiid begjint likernôch in moanne nei't er wekker wurden is, yn maaie of juny. Yn tsjinstelling ta in protte oare kjifdieren (mar krekt as de gewoane bjirkemûs) plantsje trijekleurige mûzen har mar relatyf stadich fuort, mei't wyfkes mar ien nêst fan 2-8 jongen it jier smite.
Status
De trijekleurige mûs hat de IUCN-status fan "net bedrige", mei't er yn it grutste part fan syn romme ferspriedingsgebiet noch rûnom foarkomt en syn populaasje stabyl liket te wêzen. De tastân fan 'e isolearre Hongaarske ûndersoarte Sicista subtilis trizona, dy't inkeld foarkomt yn it Beskerme Lânskip Borsodi Mezőség, is lykwols krityk, en dêrom is dy strang beskerme. Yn 2006 waard fan dizze ûndersoarte it earste libbene eksimplaar yn 70 jier oantroffen.
Femke de Walle
Femke de Walle (Baambrugge, 13 maart 1983) is in Frysk presintatrise en muzikante. Se waard yn 1983 út Fryske âlden berne yn Baambrugge, in plak yn it noardwesten fan 'e provinsje Utert, deunby de Finkefeanske Plassen. Se groeide lykwols op yn Fryslân en genoat middelber ûnderwiis op 'e HAFU fan it Kristlik Lauwers Kolleezje yn Bûtenpost. Neitiid studearre De Walle sjoernalistyk oan 'e Hegeskoalle Windesheim yn Swol.
Joshua Reynolds
thumb|Joshua Reynolds, Selsportret Sir Joshua Reynolds (Plympton St. Maurice (Devon), 16 july 1723 - Londen, 23 febrewaris 1792) wie in Ingelsk skilder út de 18e iuw. Hy waard yn 1769 ridder troch kening George III.
Libben
Reynolds waard berne yn Plymouth st. Maurice, Devonshire as soan fan in geastlike. yn 1740 gong er yn de lear by de portretskilder Thomas Hudson dêr't er oant 1743 bleau. Yn de folgjende jierren wenne er yn Plymouth en Londen. Yn Plymouth krige er kunde oan Lord Edgecumb dy't syn fierdere libben syn patroan bliuwe soe. Edgecumb brocht Reynolds yn 'e kunde mei Augustus Keppel dy't it haad wie fan de Britske marine yn it Middellânske Seegebiet. Mei him farde er mei nei Minorca dêr't syn reis nei Itaalje begûn. Yn Rome bestudearre er de Italjaanske masters en antiken. Dizzen wiene de ynspiraasjeboarne foar syn fierdere karriêre.
Wurk
Mei Thomas Gainsborough wie er de dominante portretskilder út de twadde helte fan de 18de iuw. Reynolds skildere yn in mear ydealisearre styl dan syn rivaal. Neist syn portretten, der wurdt in totaal rûsd fan 2000, hat er ek allegoryske portreten makke sa as Mrs Siddons as de tragyske muze (1784), in genre dat er allinne tapaste by syn froulike modellen. Ien fan mar in pear histoarjestikken, dy't er neffens syn Grand Manner makke wie It bern Herkules (1787). Wat mear opsmiet wie it saneamde Fancy Picture dy't somtiden in eroatysk karakter hiene sa as Cupido as in keppelder (1774). Yn 1784 wurdt Reynolds hierd as hofskilder fan kening George III.
Yn 1789 waard Reynolds blyn oan syn loftereach en op 23 febrewaris 1792 stoar er yn syn hûs yn Leicester Fields te Londen. Hy waard begroeven yn St. Pauls katedraal.
Status en reputaasje
Reynolds' karriêre hat nea grutte hichtepunten kind. Hy wie ien fan de earste leden fan de Royal Society of Arts, hat meidien oan de stifting fan de Society of Artists, en fêstige mei Gainsborough de Royal Academy of Arts as in soarte ôflate organisaasje dêrfan. yn 1768 waard er de earste foarsitter fan de RA's en dat is er bleaun oant syn dea. As learaar wurdt er betocht fanwege de Discourses on Art (tusken 1769 en 1790) dy't opfoelen troch gefoelichheid en sekuere wiernimming. Yn ien fan dy redes wie er fan betinken dat "invention, strictly speaking, is little more than a new combination of those images which have been previously gathered and deposited in the memory."
Reynolds en de Royal Academy waard ferskillend oer tocht. Ta syn kritisy hearden in protte fan de Pre-Rafaeliten en William Blake. De lêste publisearre syn by tiden fitrioele Annotations to Sir Joshua Reynolds' Discourses yn 1808. Lykwols wiene mannen as J. M. W. Turner en James Northcote leafhawwers fan syn wurk: Turner fersocht om letter neist Reynold yn it grêf lizze te meien, en Northcote (fjouwer jier Reynolds' learling west) skreau oan syn famylje: "I know him thoroughly, and all his faults, I am sure, and yet almost worship him." (Earst stie der adore yn stee fan worship.)
Ravenskolk
De Ravenskolk (offisjeel Frysk) is in wetter yn de gemeente De Fryske Marren en leit tusken De Lemmer, Eastersee en Jistergea.
Doe't mei yngong fan 15 maart 2007 in protte offisjele wetternammen yn Fryslân feroaren, is de offisjele namme Ravenskolk itselde bleaun.
Kahoal (Blije)
Kahoal is in buorskip west fan Blije mar hearrend ta de himrik fan Ferwert yn de gemeente Noardeast-Fryslân. De namme komt ek foar as Koudehool, Kahool, Koehool, Caldenhof, Cohool, Coldehol, de pleatsnammen Groot Koohool en Klein Koohool en Kahoolsterlaan''.
Amfiteater
In amfiteater is in rûn of ovaal iepen gebou út de Romeinske âldheid dat benammen brûkt waard foar gladiatorfjochtpartijen, jachtpartijen en fjochterijen mei wylde bisten. It wurd is in gearfoeging fan de wurden amfi, dat 'oan beide kanten' betsjut en teater, dat 'oanskôgingsplak' betsjut, omdat it de foarm fan twa tsjin elkoar sette healrûne teaters hat.
Eins binne amfiteaters de foarrinners fan nijmoadrige stadions en arena’s.
Foarskiednis
Ut de tiid fan de Etrusken stamje de earste histoaryske feiten wat lykspullen oangiet. By de beïerdiging fan immen organisearren de neibesteanden fjochtpartijen tusken persoanen ta eare fan de deade. Dy fjochtpartijen waarden munera neamd, wat 'ferplichting' betsjut.
Folle letter, yn it Romeinske tiidrek, namen dizze riten in selsstannige foarm oan en waarden de fjochtpartijen troch senatoaren organisearre om it publyk te fermeitsjen. Sa krigen de senatoaren de geunst fan it publyk. Ek doe noch waarden dizze fjochtpartijen munera neamd.
Histoarysk amfiteater
It earste bekende permaninte Romeinske amfiteater waard boud yn Pompeii neidat in koloania of Romeinske feteranen harren dêr fêstige hienen yn 80 foar Kristus. Foar dy tiid waarden fjochterijen hâlden yn it forum fan Rome en oare stêden.
It meast ferneamde amfiteater is it Kolosseum fan Rome, mar ek op guon oare plakken fan it eardere Romeinske Ryk binne noch amfiteaters te finen. De amfiteaters fan plakken as Verona yn Itaalje en Nimes en Arles yn Frankryk binne hast noch hielendal heul en wurde tsjintwurdich brûkt foar opera’s en toanielfoarstellings. Yn Frankryk wurde der ek wol bollefjochterijen hâlden. Ek oare amfiteaters, bylgelyks dy fan Pula yn Kroaasje, binne noch yn in goeie steat en wurde brûkt foar sjongerij en dat soarte saken. Yn El Djerm yn Tuneezje, Trier yn Dútslân en tal fan oare plakken binne ek noch oerbliuwsels fan âlde amfiteaters te sjen.
Ek yn Nederlân hat in Romeinsk amfiteater by Nymwegen stien, of wol it Amfiteater fan Nymwegen. It moat krekt bûten Ulpia Noviomagus Batavorum, sa at Nymwegen troch de Romeinen neamd waard, stien hawwe. De bou fan it stadion wurdt rûzd op it begjin fan de 1e iuw.
In amfiteater bûten Itaalje waard troch de Romeinen sjoen as in symboal fan Romeinsk boargerskip. Der binne sa’n 230 amfiteaters fûn troch it hiele gebiet fan it eardere Romeinske Ryk.
thumb|left|250px|It amfiteater fan El Djem, Tuneezje.
Skaaimerken fan amfiteaters út dy tiid binne:
De spullen
thumb|right|250px|It amfiteater fan Arles. Dit teater wurdt ek no noch brûkt foar konserten.
In deiprogram moat der faaks sa útsjoen hawwe:
Tusken de programma’s troch waarden der ek wol aktiviteiten hâlden mei muzikanten en waarden der lytse kado’s it publyk ynsmiten, bygelyks bôle. Yn it skoft waard de arena wer yn oarder brocht foar de neikommende foarstelling.
Tydlike en nijmoadrige amfiteaters
Tsjintwurdich wurdt der wol gebrûk makke fan tydlike amfiteaters, of nijmoadrich amfiteater. Der moat dan net tocht wurde oan de ovalen amfiteaters fan earder, mar oan de Grykske foarm fan in teater, in heale ovaal. Dit soarte amfiteater wurdt hjoed-de-dei in protte brûkt foar muzykkonserten en foarstellings. Ek by iepenloftspullen wurdt wol gebrûk makke fan in soart fan nijmoadrich amfiteater.
Dit soart amfiteater is in protte yn de Feriene Steaten te finen. Dêr is ek it grutste fan dit soart, it Hyundai Pavilion yn Devore. Hjir kinne wol 65.000 minsken yn. In oar ferneamd gebou is de Hollywood Bowl, dêr’t in protte grutte konserten hâlden wurde.
Natuerlike amfiteaters
In natuerlik amfiteater is in romte dy't leit op in plak mei steile hellings of stienformaasjes dy't op natuerlike wize lûd wjerkeatse. Sadwaande is it goed te brûken foar foarstellings.
Foarbylden binne Drakensberch amfiteater yn Súd-Afrika, de Gorge Amfiteater yn de Feriene Steaten en it Echo amfiteater yn Nij-Meksiko.
Hans Bakker
Hans Bakker (Maasslûs, 22 septimber 1923 - Ljouwert, 23 desimber 2016) wie in publisist en redakteur.
Redakteur by de Fryske edysje fan Het Vrije Volk en sûnt 1972 foarljochtingsamtner Romtlike Oardering by de gemeente Ljouwert.
Skreau twa jongesboeken en gidsen foar toerisme. Hat famyljebannen mei It Amelân.
Asymmetryske slachsport
Asymmetryske slachsporten binne in foarm fan slachsport. Dat wol sizze dat twa partoeren in bal spylje. Yn de asymmetryske sporten besiket ien partoer, it slachpartoer, de bal foarby it partoer yn it fjild, it fjildpartoer te spyljen, wylst dat partoer besiket dat te kearen. Dizze sporten kinne keatssporten wêze, dêr't beide partoeren besykje de bal sa guenstich mooglik ôf te stopjen, of honksporten, dêr't it fjildpartoer de bal werom bringe moat nei it begjinpunt, en it slachpartoer ûnderwilens troch te rinnen punten helje kin.
Kahoal (Súdwest-Fryslân)
Kahoal is in buorskip benoarden Raerd yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De namme komt ek foar as Koude hoel, Koudehool, Kaldehoestera, Coldehoelsterra hoylandt en Coldeh0ol.
Sjitsport op de Olympyske Simmerspullen 1900
De Olympyske Simmerspullen 1900, ek wol de IIe Olympiade neamd waarden yn 1900 yn Parys, Frankryk hâlden. De sjitsport waard hâlden yn de Satory, in militêr kamp yn it ferneamde Versailles.
Louis Pasteur
thumb|Louis Pasteur Louis Pasteur (Dôle, 27 desimber 1822 – Saint-Cloud, 28 septimber 1895) wie in Frânsk skiekundige en biolooch, benammen om de nei him ferneamde pasteurisaasjetechnyk en troch syn ûntdekking fan it faksin tsjin hûnsdûmens.
Biografy
Pasteur waard berne yn Dôle, Frankryk. Hy studearre skiekunde en biology. Syn wittenskiplike karriêre begûn yn 1848 mei ûndersyk oan wynstiensoerkristallen. Hy ûntdekte dat der twa foarmen fan wynstiensoer besteane wêrfan de kristallen elkoars spegelbyld binne. Ek ûntdekte hy dat de iene foarm wol, mar de oare foarm net troch baktearjen brûkt wurde koe as fretten. Dêrmei is hy ien fan de earsten dy't makroskopyske effekten fan de romtlike bou fan molekulen beskreau en de heit fan de stereogemy.
Yn 1854 waard hy as heechlearaar yn de skiekunde oan de Université Lille Nord de France (Rijsel) beneamd, oant hy yn 1857 direkteur foar natuerwittenskiplik ûndersyk waard oan de École normale supérieure yn Parys.
Hy ûntwikkele de teory dat de oarsaak fan in soad sykten in minuskúl libben wêzen wie, in 'mikro-organisme'. Syn "syktekym-teory" of "mikrobe-teory" is ien fan de wichtichste ûntdekkings yn de medyske skiednis. Hy yntrodusearre nije konsepten as sterilisaasje fan ark en wûneferbannen.
Pasteur wie de útfiner fan it pasteurisearjen, it proses wêryn skealike mikroben yn iten dat bedjerre kin ferneatige wurde troch it iten koart hjit te meitsjen, sûnder it produkt te beskeadigjen.
Pasteur ûntdekte dat der ferskate soarten gistsellen foarkomme en dat net alle gisten like geskikt binne foar in goede gisting en dêrtroch in optimale smaak fan wyn en bier.
Hy toande op oertsjûgjende wize oan dat bedoarn iten gjin mikro-organismen fuortbringt; krekt oarsom, rotsjen en gisting wurde feroarsake troch mikro-organismen dy't yn de loft sitte. Yn 1874 krige hy de Copley Medal en yn 1881 waard hy keazen ta lid fan de Académie française.
Hûnsdûmens
De earder neamde Meister wie portier by it ynstitút. Doe't de Dútske besetters yn 1940 him fregen de tombe fan Pasteur iepen te meitsjen, pleegde Meister selsmoard ynstee fan syn rêder de eare te ûntnimmen.
Pasteur en Generatio Spontanea
thumb|De proef fan Pasteur en Pouchet neidien Pasteur rekke by de diskusje oer de "Generatio Spontanea" belutsen. Generatio spontanea wol sizze dat spontaan organismen ûntsteane út libbenleaze organismen of út deade matearje.
Hjirûnder in stikje út it deiboek fan Pasteur: ''‘[…] ik stean op it punt geheimen te trochgrûnjen en de wale dy't se bedekt wurdt geandewei tinner. De nachten binne my te lang, mar ik klei net. It tarieden fan myn kolleezjes kostet my gjin muoite en ik kin my faak fiif dagen yn de wike hielendal oan it laboratoariumwerk wije. Madame Pasteur skrobbearret my faak, mar ik stel har gerêst troch te sizzen dat it har nei rom liede sil’ (Louis Pasteur, 1851)''
Pasteur hie lykwols in rivaal, Pouchet dy't oantoand miende te hawwen dat primitive libjende organismen spontaan ûntsteane yn net-libbene organisme mingsels. Pasteur dage Pouchet út om in iepenbiere demonstraasje te jaan, yn it bywêzen fan de parse en fan de kommisje fan de Frânske Akademy. Pasteur woe sjen litte dat mikroben (baktearjen) pas begûnen te groeien yn ûntsmette oplossingen, neidat dizze oan de bûtenloft bleatsteld binne. Pouchet sels lykwols wurke net mei bûljon, mar mei in ôflûksel fan hea. It is de fraach oft sterilisearre hea-oplossing itselde resultaat oplevert as pasteurisearre bûljon.
Buurman Bolle
Buurman Bollle, wie in jeugd-telefyzjerige dy't útstjoerd waard troch de VPRO fan 1 oktober oant 24 desimber 1989. Yn 1989 is it programma op DVD útkomd.
It programma giet oer Buorman Bolle en in tige aardige mem dy't njonken him wennet. Hy is stikem fereale op de buorfrou wêrtroch't hy gauris bernich en ûnhandich oerkomt. Dat komt omdat hy net doart te fertellen oan de buorfrou dat hy har graach lije mei. Uteindelik trout hy sels mei har. De rige is yn 1990 bekroand mei de Grote Kinderkastprijs. It kommintaar by de rige is fan Burny Bos, dy't ek it senario skreaun hat en it ferhaal ferwurke hat ta in lykneamd berneboek. De regisseur fan de rige is Ben Sombogaart. Se hawwe tegearre meardere súksesfolle produksjes makke, lykas Abeltje, Mijn vader woont in Rio en Kinderen van Waterland.
Haadrolspilers wienen Chris Bolczek (Buorman Bolle) en Anke Kranendonk as mem fan de bern (de buorfrou).
Henri Polak
thumb|225px|Henri Polak, skildere troch [[Johann Georg van Caspel|Johan van Caspel (1912)]] Henri Polak (Amsterdam, 22 febrewaris 1868 – Laren, 18 febrewaris 1943) wie in Nederlânsk fakbûnsbestjoerder en politikus.
Biografy
Henri Polak wie in soan fan Moses Polak en Marianna Smit. Op 9 augustus 1888 boaske er Emily Nijkerk (1868-1943). Hy wie leauwich joadsk.