cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Top Gun (film út 1986)
Ynfloed op rekrutearring
Top Gun hie grutte ynfloed op in diel fan it bioskoopbesykjend publyk, en koe suver wol trochgean foar in rekrutearringsfilmke fan 'e Amerikaanske Marine. Nei't it skynt gie it tal rekruten dat marinepiloat wurde woene nei it útkommen fan 'e film mei 500% omheech. De Amerikaanske Marine pleatste sels rekrutearringsstands yn beskate grutte bioskoopkompleksen yn 'e Feriene Steaten om folslein fan it troch de film opwekke entûsjasme profitearje te kinnen.
Ferfolchfilm
Sûnt it súkses fan Top Gun yn 1986 waard al besocht om in ferfolchfilm te meitsjen, mar it gebrek oan in goed ferhaal spile de filmprodusinten parten. Yn 2010 waard dan einlings in ferfolch yn produksje nommen. It ferstjerren fan regisseur Tony Scott, yn 2012 soarge foar fierder opûnthâld, mar úteinlik begûnen de opnamen, mei Tom Cruise op 'e nij yn 'e haadrol, yn 2018. De film, mei as titel Top Gun: Maverick, soe yn desimber 2020 yn 'e bioskoop komme, mar dat gie net troch omreden fan 'e beheinings dy't doe oan bioskopen oplein wiene fanwegen de lockdowns yn it ramt fan 'e oangeande koroanapandemy. Op 't langelêst gie de film op 19 novimber 2021 yn premiêre.
Martin van der Horst
Martin van der Horst (Heemskerk, 2 april 1965) is in eardere Nederlânske follybalspiler. Martin van der Horst wie ien fan de spilers dy't meidie oan it Bankrasmodel, dat model brocht de spilers ta twa medaljes op de Olympyske Spullen.
Hy begûn syn follybalrinbaan by Rood-Wit yn Heerhugowaard en spile dêrnei foar Bosta the Smash (Castricum, Nederlân), Anget vbk (Sweden), Dachau (Dútslân), Knack Randstad Roeselare (Belgje) en Piet Zomers Dynamo (Apeldoarn).
Martin van der Horst makke syn Olympysk debút op de Olympyske Spullen fan 1992 yn Barselona. Yn Spanje waard de Nederlânske follybalploech twadde, yn de finale waard fan Brazylje ferlern mei 3-0. Acht jier letter by de Olympyske Spullen fan 2000 yn Sydney waard er mei de Nederlânske ploech fiifde fan de tolve dielnimmende lannen. Yn totaal hat Martin van der Horst 353 ynterlannen spile foar de Nederlânske ploech.
De Bolle fan Amersfoart
thumb|De Nije Bolle mei de bollelûkers thumb|Houten bolle thumb|ôfbaarnd De Bolle fan Amersfoort is in byld yn de stêd Amersfoart op de rotonde Flierbeeksingel/Kamp fan byldzjend keunstner Thijs Trompert foar it Elizabeth ferpleechhûs.
Martin van der Horst
Resultaten
Mei de Nederlânske ploech behelle Van der Horst de folgjende resultaten:
De Bolle fan Amersfoart
Histoarje
Yn de simmermoannen fan 2006 waard yn Amersoort de manifestaasje Urban Wijland hâlden. Foar dit projekt makke keunstner Trompert fan sloophout ‘De Bolle’. It byld kaam tydlik by it stedhûs oan it Stedhûsplein te stean en stie letter dat jier ek noch by Keunstkavel yn de stedswyk Vathorst. Yn septimber 2006 kocht de gemeente Amersfoart it keunstwurk oan. Yn novimber 2007 waard ‘De Stier’ as tydlik bewenner op de rotonde Flierbeeksingel/Kamp te stean. De wykbewenners wienen fuort tige wiis mei it byld mar op 30 july 2009 stutsen fandalen it houten byld yn de brân. De kop wie hielal ôfbaarnd en it tehavene byld koe neffens de keunstner net wer restaurearre wurde en it ‘kastrearde’ bist waard op 11 desimber fan de rotonde helle.
Tegucigalpa
thumb|250px|Lizzing yn Hondueras Tegucigalpa is de haadstêd fan it Midden-Amearikaanske lân Hondueras en fan it departemint Francisco Morazán. Mei benei 1.500.000 ynwenners (2006) is it de grutste stêd fan it lân. De stêd leit yn in middelberchtme en wurdt omjûn troch nullebosken. De stêd hat in heal-fochtich tropysk klimaat mei in drûge tiid fan novimber/desimber oant april.
Ut de skiednis
Tegucigalpa waard stifte troch de Spanjerts as Real Villa de San Miguel de Heredia de Tegucigalpa op 29 septimber 1578 op it plak dêr't al delsetting wie. Under de Republyk Hondueras wiene Tegucigalpa en Comayagua (de haadstêd yn de koloniale tiid) om de beurten haadstêd, earst yn 1880 waard regele dat Tegucigalpa foar altyd haadstêd wêze soe.
Tegucigalpa bleau oant yn de jierren 70 fan de 20e iuw in relatyf lytse provinsjestêd; dêrnei migrearren in protte minsken fan it plattelân nei de stêd. Yn de jierren 80 waarden in soad wegen en ferkearskeunstwurken oanlein en grutte gebouwen set, in nijichheid foar de stêd dy't nea oars as gebouwen fan twa ferdjippings hân hie. Tegucigalpa is fier bûten syn koloniale kearn útwreide, nei east, súd en west, sadat der in metropoal ûntstien is, mar ien dy't in frijwat rommelich, ûnorganisearre oansjen krigen hat.
Befolking
De measte stedsbewenners binne Spaansksprekkende Mestizen mei in minderheid fan Latynsk-Amerikanen. Fierders hâldt dêr in minderheid fan Sinezen en Arabieren ta, de lêsten binne meast Palestinen. Ek wenje der noch Midden-Amerikaanske Yndianen en Afro-Hondueranen.
Yndustry
Yn de 16e iuw wie Tegucigalpa in wichtich plak foar de goud- en sulverwinning; ek nei de ûnôfhinklikens fan Hondueras wie dat noch in skoft fan belang. No binne de tekstyl-, sûker- en sigarette-yndustry it wichtichst, mar teffens wurdt der hout, multypleks, papier, keramyk, sement, glês en gemikaliën produsearre.
Ynfrastruktuer
thumb|left|250px|In Boeing 757 makket skerpe draai foar lâning op Tokontin Tegucigalpa is ien fan mar in pear haadstêden yn de wrâld dy't net oan it spoar leit.
De lofthaven fan de stêd, Tonkontín, jildt as ien fan de gefaarlikste yn de wrâld út reden fan syn koarte banen en syn lizzing deun op de stedsbebouwing. Benammen gruttere tastellen binne om te lânjen twong om op lege hichte risikofolle maneuvels út te heljen. Piloaten fan ferskate Amerikaanske fleanmaatskippijen wurde út soarte treend yn it fleanen op Tonkontin.
Hutts
Hutts (inkeltal: Hutt; útspr.: [ˈhʌt]; likernôch: "hat") binne in fiktyf ras fan bûtenierdske wêzens út 'e Star Wars-franchise. Se binne ôfkomstich fan Nal Hutta, in planeet mei ferskate moannen, wêrfan't Nar Shaddaa, de grutste, ek bewenne wurdt. De namme fan Nal Hutta betsjut "Glorieus Juwiel". De Hutts slane lykwols ek op in protte oare wrâlden foar master op, wêrûnder Tatooine.
Uterlik en ekology
It uterlik fan Hutts is foar minske-eagen grotesk. It binne obese wêzens mei in lichemsfoarm en in manear fan fuortbeweging dy't sterk lykje op dy fan in slak, mar dan mei in pear earms en folle grutter. Harren foarein, mei in fertikaal boppeliif, is like lang of langer as in minske. It horizontale ûnderliif is likernôch fjouwer meter lang en einiget yn in stompe sturt. Yn Return of the Jedi wurdt neamd dat Hutts as twafuotters berne wurde, mar dat harren "rompskonken" letter mei-inoar fergroeie troch gebrek oan beweging. Hutts kinne wol mear as tûzen jier libje as se net dea reitsje troch in ûngemak of geweld.
Hutts soene har op aseksuele wize fuortplantsje en har jongen yn in bûdel grutbringe oant se selsstannich oerlibje kinne. Yn 'e Star Wars-kanon hawwe de Hutts twa ûnderskate geslachten; dêrmei liket de bewearing út 'e iere Star Wars-literatuer dat se allegear hermafroditen binne, retcond te wêzen. Fierders wurde Hutts foarsteld as oanhelle mei in net te sêdzjen fretterigens, ynklauwerigens en lust. Dêrfandinne dat Hutts har benammen talizze op yllegale praktiken, dêr't in protte en fluch jild mei te fertsjinjen falt.
Taal
De Hutts sprekke Hutteesk, dat yn it Stjerrestelsel in lingua franca is foar de organisearre misdie, en sadwaande ek sprutsen wurdt troch net-Hutts. De taal waard foar de film Star Wars: Episode VI – Return of the Jedi ûntwurpen troch lûdstechnikus Ben Burtt, dy't de fonology derfan, nei't it skynt, basearre op it Ketsjûa, de taal fan 'e Inka's.
Polityk
Foar't de Alde Republyk fêstige waard, wiene de Hutts ien fan 'e dominante soarten yn it Stjerrestelsel. Hoewol't se nea in ryk bouden, rikte harren ynfloed fier troch hannel en misdie. Hjoed de dei behearskje de Hutts in "spesjale autonome regio" fan 'e Galaktyske Republyk en letter fan it Galaktysk Keizerryk, de saneamde 'Hutt-romte'. Dy is frij bleaun fan direkte behearsking troch de sintrale oerheid troch syn ôfhandigens en wetteleazens, en troch it belied fan 'e Hutts om mei alle winen mei te waaien.
It eigen 'regear' fan 'e Hutts is de facto de Grutte Hutt-Ried, dy't bestiet út 'e ynfloedrykste en meast foaroansteande Hutt-lieders. As hja diplomatike omgong hawwe moatte mei in macht fan bûten, wize hja op ad hoc-basis ien fan harren oan as 'steatshaad'. Nettsjinsteande it bearen fan legitimiteit spegelet dit kleptokratysk regear de korrupte libbenswize fan syn leden, en hinget de Grutte Hutt-Ried oer ta ynstabiliteit, mei't liedende Hutt-famyljes inoar sûnder ein temûk beoarlogje.
List fan planetoïden 14701-14800
Dit is in list fan planetoïden 14701-14800.
List fan planetoïden 53801-53900
Dit is in list fan planetoïden 53801-53900.
Romeinen yn Fryslân
thumb|right|De Romeinske generaal Drusus It tiidrek Romeinen yn Fryslân leit tusken 12 f.Kr. oant sa'n 400 n.Kr. Yn 12 f.Kr. begûn de Romeinske generaal Drusus in kampanje yn Germaanje. By dy fjildtocht moete er de Friezen. Dy Friezen joegen harren sûnder tsjinstân oer. Se leveren sels soldaten doe't Drusus op it waad yn swierrichheden kaam. Drusus lei de Frisii in ridlike skatting fan kowehûden op. Wat oars hawwe hja foar it neiste net hân.
Status fan de Friezen
De status fan de Friezen yn it Romeinske ryk is hjoed-de-dei lykwols net dúdlik. Ut ferskate fynsten docht bliken dat de Friezen in bân hân hawwe mei it ryk. Der binne sânentritich brûnzen goadebyldsjes fûn, munten, soldateskuon en wapens. En de Friezen betellen, neffens de ôfspraak mei Drusus, skatting. Mar it is net wis oft de Frisii as part fan it ryk beskôge waarden. De munten betsjutte mooglik allinnich dat der hannel wie tusken Friezen en Romeinen.
It liket der mear op dat de Romeinen harren grinzen fan macht oan it ferkennen wienen. Doe't yn 47 it beslút naam waard om de Ryn ta ryksgrins te meitsjen, waarden de Frisiavones dêrmei ál yn it ryk opnaam, mar de Frisii nét. Yn hjoeddeisk Fryslân binne oant no ta dan ek gjin forten fûn, al wize fynsten yn Winsum wol op de oanwêzigens fan Romeinske soldaten bûten de ryksgrins. Sokke forten waarden nammentlik boud troch de Romeinen as se in folk ferslein hienen en se bliuwe woenen. Mooglik hie Drusus kampen ynrjochte op de fierste punten fan syn tocht, oan de Iems en de Weser yn it gebiet fan de Sjauken en hawwe sy ek yn de omkriten fan Winsum west. Nei alle wierskyn waard it gebiet fan de Frisii troch him frijlitten.
De Fryske Opstân
Yn 28 nei Kristus stelde Olennius dat de kowehûden net de mjitten fan hûden fan de lytse Fryske kij hawwe mochten, mar dy fan de oerokse. Dat wie foar de Frisii net mooglik. Har fee wie sa grut net en allinnich oan 'e râne fan harren gebiet kaam mooglik wolris in oerokse, mar net genôch foar de skatting. Lykas Olennius witte moatten hat, koenen de Friezen dêr net oan foldwaan. Mei dy rjochtfeardiging hellen de Romeinen earst de kij by harren wei, doe it lân en doe de froulju en bern. Dat soarge foar in opstân. De soldaten dy't de skatting ophelje moasten, waarden pakt en ophongen. Olennius ûntsnapte nei it fort Flevum, dêr't er troch de Frisii belegere waard. Lapronius, de gûverneur fan Neder-Germaanje, besocht om de opstân te ûnderdrukken en rôp de help yn fan de legioenen fan Boppe-Germaanje. Hy koe de Friezen werom driuwe nei de omkriten fan fort Flevum, mar dat slagge allinnich mei grutte ferliezen. De skatting koe er net op 'en nij oplizze.
Boëtius Epo
Boëtius Epo (Reduzum, 1529 - 16 novimber 1599) wie in jurist en gelearde út de Lege Lannen fan Frysk komôf.
Romeinen yn Fryslân
De swette
left|thumb|190px|Romeinske wachttoer oan de grins De opstân besoarge de Frisii in bêste reputaasje by oare Germaanske folken. Sy loeken harren net folle mear oan fan de Romeinen. Kloften Friezen besetten lânbougrûn dy't troch Rome foar soldaten ornearre wie. Ek woenen se net út de nije delsettings wei gean dy't se krekt stifte hienen. Yn 47 nei Kristus waarden de Friezen op 'en nij ferslein. Diskear troch Korbulo, mar allinnich foar in koarte tiid. Fan Korbulo is wis dat er wol besocht hat om de Frisii yn it ryk op te nimmen. Hy boude in fort op Fryske grûn en yntrodusearre in bestjoer neffens Romeinske styl. Wêr't it fort (wierskynlik in kastellum) krekt lein hat, is net bekend. Korbulo waard troch keizer Klaudius lykwols weromroppen en dy lei de Ryn definityf fêst as grins fan it Romeinske ryk.
Boëtius Epo
Hy studearre yn Keulen en Leuven, en gie sa fluch foarút yn it learen fan de talen fan de wittenskip, dat er mei tweintich jier al iepenbiere lêzingen joech oer Homerus. Dêrnei dosearre er, net allinne te Leuven mar ek yn Parys, rjochtspraak, letteren en teology, en gie dêrnei nei Genève om te ûndersykjen oft de godstsjinstige begjinsels fan Johannes Calvijn de rop dy't hja krigen hiene, weardich wiene.
In net tefreden Boëtius Epo gie lykwols werom nei de Roomsk-Katolike Tsjerke dêr't er yn grutbrocht wie en beheinde him ta it boargerlik rjocht en it tsjerklik rjocht en promovearre yn 1561 yn Toulouse ta doktor.
Romeinen yn Fryslân
De swette
Yn 54 nei Kristus feroveren de Friezen, op inisjatyf fan Ferritus en Maloriks, in buffergebiet by de Ryn lâns. Doe't de Romeinske generaal Dubius Avitus dermei drige om legioenen yn te setten om de swette wer frij te meitsjen, waard der in delegaasje nei keizer Nearo stjoerd. Dy delegaasje frege goedkarring om it gebiet yn besit te nimmen. Nearo wegere dat en hiet de Frisii om de Rynstreek te ûntromjen. Doe't de Frisii har net ferplakten, waarden hja koarte tiid letter troch hynstemannen en helptroepen fuortreage.
Boëtius Epo
Dêrnei gied er werom nei Leuven, dêr't er dosearre oant er keazen waard ta ien fan'e professoaren fan 'e nije universiteit fan Douai, in amt dat er sânentweintich jier lang besette. Hy ferstoar op 16 novimber 1599.
Romeinen yn Fryslân
De Bataafske opstân
thumb|Rembrands ferzje fan de opstân dy't de Friezen en Julius Civilis fan de Bataven begûnen tsjin de Romeinen. Yn 68 nei Kristus gie it gebiet definityf ferlern foar de Romeinen. By it begjin fan it Fjouwerkeizersjier waard Julius Sivilis by de Friezen yn feilichheid brocht. De Friezen stipen de dêrop folgjende opstân fan de Bataven. Sy ferneatigen twa forten oan de see en krigen in part fan de Romeinske Ryn-flottylje (lytse float) yn hannen. Dêrnei leveren se helptroepen dy't op it lêst yn de omkriten fan Keulen troch Keulenaars fermoarde waarden.
Fan dy tiid ôf geane de Romeinen en de Friezen nofliker mei-elkoar om. By in lettere oanfal fan de Sjauken, yn de 2de iuw, kamen de Friezen net mear yn opstân. Yn Brittanje binne grêfskriften fûn út it begjin fan de tredde iuw dy't ferwize nei de Kuneus Frisiorum Finoviensium, Kuneus Frisiavonum Ferkovisensium en de Kuneus Frisionum Aballavensium, ôfdielings fan de helptroepen dy't Friezen stjoerd hawwe, al is it net dúdlik oft dat Frisii of Frisiavones wienen.
Boëtius Epo
Hy skreau in soad wurken oer rjocht en tsjerklike skiednis.
Wurk
In kar:
Romeinen yn Fryslân
Ynfal troch de Sjauken
Yn it tiidrek 172-174 binne de Sjauken, it buorfolk fan de Friezen, op oarlochspaad en hâlde plondertochten yn Gallia Belgica (it hjoeddeiske Flaanderen). Arras wurdt platbaarnd, de stêden Bavay, Thérouanne en Doarnik wurde foar it grutste part fernield. Mar ek de Friezen hawwe ûnder dy kriichsoprisping fan de Sjauken te lijen, want der is sprake fan in ynfal yn harren gebiet. Yn in part fan Frisia (yn it hoeddeiske Fryslân en Grinslân) waarden doe inkelde jildskatten begroeven. In strafekspedysje troch de Romeinske keizer Marcus Didius Julianus makket in ein oan dy plonderings. By de Noardseekust en it Kanaal lâns lit er forten bouwen (Litis Saxonicum).
It weromlûken
Fan likernôch it jier 250 ôf begûnen de oanfallen fan de Germanen op de oare kant fan de Ryn ta te nimmen. Oan de ein fan de tredde iuw waard it sa slim dat feitlik in grut kustgebiet en in grut grinsgebiet frijjûn waarden as oarlochsgebiet: ynfallers waarden talitten, mar waarden dan opfongen troch ienheden fan hynstemannen. It lân oan de kust waard ek fan minder belang troch de seestiging. Yn de fjirde iuw waard nochris besocht om de grins mei nije forten te fersterkjen, mar dy koenen ek net stânhâlde. Troch boppedat noch ynterne swierrichheden teagen de Romeinen by de grins mei de Friezen wei.
Argeologyske fynsten
Wat de fynsten oanbelanget dy't wize op Romeinske bewenning, is de provinsje Fryslân suterich tabedield, útsein mei Romeinske munten en keapwaar dy't oeral wol fûn wurde. Allinnich by Winsum binne nochal wat spoaren fûn út de 1e iuw dy't wize op de oanwêzigens fan Romeinen en rjocht dogge oan ferûnderstellings dat de Romeinen dêr in wachtpost hân hawwe dêr't sy kowehûdebelêsting ynbarden. Wol binne der twa skriftlike boarnen fûn dy't eat sizze oer de Romeinske tiid. De earste is it Skriuwplankje fan Tolsum. En twads is der de Hludana-stien, dy't by ôfgravings fan in terp yn Bitgum yn 1888 fûn is. Dy ûnthjitstien is wijd oan de goadinne Hludane. Der wurdt in ferbân lein tusken dy goadinne en de fiskerij. Troch de Latynske ynskripsje is te sjen dat de stien stammet út it begjin fan ús jiertelling. Skriftlike boarnen oer it eigen gebiet út de Romeinske tiid binne tige seldsum.
Frankfurt am Main
Frankfurt (offisjeel Dútsk: Frankfurt am Main; âld Nederlânsk: Frankfort aan de Main) is in stêd yn de provinsje Hessen, (Dútslân) en ek it haadplak fan de gemeente Frankfurt. It is de grutste stêd fan Hessen mei sa'n 688.000 ynwenners (31 desimber 2012). Frankfurt is in studintestêd, mei de Johann-Wolfgang Goethe Universiteit. Meiïnoar hawwe de hegeskoallen en universiteit mear as 36.000 studinten.
Skiednis
thumb|left|Nasjonale Gearkomste 1848/49. It histoaryske sintrum fan de stêd wie it Dominsel, in eilân tusken twa tûken fan de Main rivier, dat al sûnt de neolityske tiid bewenne is. Neidat it plak al brûkt waard troch de Kelten, Romeinen en Allemannen, waard it om 600 hinne een keningshôf fan de frankyske Merovingen. Mei it keningshôf waard Frankfurt (as Francofurd, Frankefoarde of foarde fan 'e Franken) it earst neamd yn in oarkonde fan keizer Karel de Grutte yn 794. Roomsk keizer Lodewyk de Dútser keas Frankfurt as plak foar syn residinsje. Yn 1220 krige de stêd de rang fan Frije Ryksstêd en fan 1356 ôf mochten der mei de Gouden Bul karfoarsten keazen wurden. Fan 1562 ôf hat de stêd ek kroaningsstêd fan Dútske keizers west. Fan 1816 oant 1866 hat Frankfurt de sit fan de Bûnsdei west. Yn de Paulskirche kaam yn 1848 it earste Dútske parlemint gear. Yn 1866 kaam Frankfurt ûnder Prussysk bewâld.
Yn de tiid fan it nasjonaalsosjalisme waarden 11.134 Joaden út Frankfurt deportearre en fermoarde. Yn de Twadde Wrâldkriich ûndergong Frankfurt heftige bombardeminten. Sa'n 70 persint fan de gebouwen yn de stêd gongen ferlern. It midsiuwske stedsbyld fan Frankfurt kaam by it wer opbouwen nei de oarloch net mear werom. Nei de Twadde Wrâldkriich moast der in nije haadstêd foar de Bûnsrepublyk Dútslân komme. De stêden Frankfurt en Bonn kamen yn 'e beneaming. Op 10 maaie 1949 stimme in mearderheid fan de Bûnsdei foar Bonn as haadstêd fan West-Dútslân. Nei de Twadde Wrâldkriich ûntwikkele de stêd him ta it finansjele sintrum fan Dútslân, sûnt 1998 is de Europeeske Sintrale Bank fêstige yn Frankfurt.
Ekonomy
thumb|Nijbou fan de [[Europeeske Sintrale Bank yn juny 2014.]] Frankfurt is ferneamd om syn status as finansjele sintrum fan Dútslân en Europa. De stêd makket diel út fan de ekonomysk brûzjende Rhein-Main regio en in protte Europeeske bedriuwen binne der fertsjintwurdige.
Frankfurt is tige ferneamd as fêstigingsstêd fan in protte banken. De haadkertieren fan de trije grutste banken fan Dútslân binne fêstige yn it sintrum fan 'e stêd Frankfurt. De Deutsche Bank stiet oan de Mainzer Landstraße. In pear strjitten fierder is der de Commerzbank toer, de grutste toer fan Frankfurt mei in hichte fan mear as 300 meter. Foar somlike minsken sil it nuver oankomme dat it haadkertier fan 'e Dresdner Bank yn Frankfurt fêstige is, omdat de namme nei de stêd Dresden ferwiist. It is no ûnderdiel fan de Allianz Bank yn München. Frankfurt is ek de stêd fan de grutste Dútske Direct Bank, ING. Ferskate wichtige net publike banken binne ek fêstige yn Frankfurt, lykas Bankhaus Metzler en Aufhäuser, Delbrück Bethmann Maffei en BHF-Bank. By de grutste net-publike banken binne de DZ bank, de Deka, de Frankfurter Sparkasse, en Landesbank Hessen-Thüringen (HELABA). Fierders binne der noch 300 lytsere banken yn de stêd. Mei de beurs fan Frankfurt, de XETRA, dy't by de Deutsche Börse heart, hat Frankfurt de twadgrutste beurs yn Jeropa, en hja nimt in soad hannel yn Dútslân foar har noed.
Frankfurt is ek in wichtige lokaasje foar it ynternet yn Dútslân. Frankfurt hat it grutste ynternet wikselplak, DE-CIX, dêr't domeinnammen fêstlein wurde foar it top-nivo-domein .de. Frankfurt hat de heechste tichtens fan abbekaten yn Dútslân, ien op njoggenennjoggentich.
Ferkear
De Lofthaven Frankfurt am Main is de tredgrutste lofthaven foar persoaneferfier yn Europa. Lykwols leit de Lofthaven Frankfurt-Hahn net yn it stedsgebiet, mar sa'n 120 kilometer westlik dêrfan. De Lofthaven Frankfurt-Egelsbach leit ek net direkt yn Frankfurt, mar 17 kilometer súdlik fan de stêd.
By it "Frankfurter Kreuz" kruse de A3 en de A5. It is ien fan de drokste knooppunten fan Dútslân en Europa dêr't elke dei trochstrings 335.000 auto's delkomme. Mei sa'n 350.000 reizgers per dei is it "Frankfurter Hauptbahnhof" (sintraal stasjon) yn de top fjouwer fan grutste treinstasjons fan Dútslân. Mei 13 spoarferbiningen is it ien fan de belangrykste knooppunten foar it treinferkear yn Dútslân.
Boukeunst
thumb|Sint Bartolomeus Katedraal thumb|Römer thumb|Alde opera
Sint Bartolomeus Katedraal
De Sint Bartolomeus Katedraal (Dom Sankt Bartholomäus) is in goatysk gebou, dat yn 'e 14e en 15e iuw boud waard, mar de fundearring is gâns âlder. It is de grutste tsjerke fan Frankfurt. Fan 1356 ôf waarden keningen fan it Hillige Roomske Ryk keazen yn dizze tsjerke, en fan 1562 oant 1792, waarden der keizers kroand.
Sûnt de 18e iuw wurdt de Sint Bartolomeus tsjerke "de katedraal" neamd, mar de tsjerke hat noch nea in bisdom west. De katedraal baarnde út yn 1867 en waard op 'e nij boud. De toer fan de tsjerke is 95 m.
Römer
De namme fan it stêdhûs betsjut "Romaansk". Winliken binne de njoggen hûzen boud troch de stêdsrie yn 1405 foar in rike famylje. It hûs yn it midden waard it stêdhûs en waard letter ferbûn mei de gebouwen dêrneist. Boppe is de Kaisersaal (keizerseal) dêr't keizers dy't kroand waarden harren banket holden. De Römer wie oan 'e ein fan de Twadde Wrâldkriich ferwoastige en letter op 'e nij boud.
Alde opera
De ferneamde âlde opera (Alte Oper) wie yn 1880 boud troch Richard Lucae. It wie ien fan de grutste opera's fan Dútslân oant de Twadde Wrâldkriich. Nei de kriich wie it de "moaist ruïne fan Dútslân". Der is besocht om de tsjerke te sljochtsjen mar waard dochs op 'e nij boud en iepene yn 1981. Hjoed is it in konsertgebou, wylst de operas yn de Oper Frankfurt binne.
Wolkekliuwers
Frankfurt is de iennige Dútske stêd mei in protte wolkekliuwers, dat binne gebouwen langer as 150 meter. De measte wolkekliuwers binne yn it westlike part fan it sintrum, dat ek bekend is as it finansjele distrikt (Bankenviertel).
De grutste wolkekliuwers yn Frankfurt binne:
Sport
Frankfurt hat ferskate sportklubs, lykas:
Yn 2006 wie Frankfurt ien fan de spylstêden fan it WK fuotbal.
Noard-Masedoanje
Noard-Masedoanje, yn 'e regel gewoan Masedoanje neamd, is in lân op de Balkan. De haadstêd is Skopje.
Lânskip
It is meast rûch terrein, lizzend tusken de Šar en Rodopebergen dy't rûnom de fallei fan de Vardarrivier lizze. Oan de súdgrins mei Albaanje en Grikelân lizze trije grutte marren, de Orid Mar, de Prespa Mar en de Doiran Mar. Mear as in tredde fan it lân is beboske.
It gebiet is seismysk aktyf en der hawwe yn histoaryske tiden ferskate ierdbevings west, de meast resinte yn 1963 doe't Skopje bot skansearre waard troch in grutte ierdbeving.
Fierwei de grutste stêd fan de republyk is de haadstêd Skopje, mei in ynwennertal fan likernôch 600.000. Nei Skopje binne de grutste stêden Bitola, Kumanovo, Prilep en Tetovo mei ynwennertallen tusken de 50.000 en 12.000.
Oant novimber 1991 wie de republyk opdield yn 34 distrikten, hjirnei waard de bestjoerlike yndieling feroare ta 123 gemeenten (opštini), dy't yn augustus fan 2004 werombrocht waarden ta 84 gemeenten.
Stêden
De wichtichste stêden yn Noard-Masedoanje binne:
Skiednis
De Republyk Noard-Masedoanje is ûntstien op 8 septimber 1991 nei in referendum oer de ûnôfhinklikheid fan it eardere Joegoslaavje, dêr't it in dielrepublyk fan foarme.
De namme Masedoanje leit gefoelich by it buorlân Grikelân om't de regio Masedoanje ek in grut part fan it noarden fan Grikelân omfiemet. Dêrom brûke de Feriene Naasjes en in pear standarisaasjeynstituten foar de republyk de oantsjutting Former Yugoslav Republic Of Macedonia (Eardere Joegoslavyske republyk fan Masedoanje), yn ôfkoarte foarm F.Y.R.O.M.. De measte lannen brûke yn it ynternasjonale ferkear no lykwols gewoan de namme fan it lân. De Griken neame it lân ienfâldichwei Skopje, nei de haadstêd.
Etnyske groepen
Yn it lêste grutte folksûndersyk beskôge 1.300.000 miljoen minsken har as etnyske Masedoanjers. Hja binne mei 64.2% de grutste etnisiteit yn it lân. Likernôch in heal miljoen minsken binne Albanezen. Hja wenje yn it noardwesten fan it lân en fertsjintwurdigje 25,2% fan alle ynwenners fan Masedoanje. Oare minderheden binne Turken (78.000 of 3.9%), Roma (54.000 of 2.7%), Serven (36.000 of 1.8%) en Aroemenen ek wol Flachs neamd (9695 of 0.4%). 2.5% hat in oare nasjonaliteit, of is fan in oare minderheid.
Talen
De offisjele taal fan Masedoanje is it Masedoanysk, dat yn Bulgarije troch guon as in dialekt of fariant fan it Bulgaarsk beskôge wurdt.
Meksiko-Stêd
Meksiko-Stêd (Spaansk: Ciudad de México of México D.F., Ingelsk: Mexico City), faak Meksiko (Spaansk: México) neamd, is de haadstêd fan Meksiko. Bestjoerlik besjoen is Meksiko itselde as it Federaal Distrikt (Spaansk: Distrito Federal, D.F.), en gewoanwei wurdt de stêd faak D.F. neamd. Meksiko-stêd is ien fan de grutste stêden yn de wrâld. It Federaal Distrikt hat 8,8 miljoen ynwenners, de agglomeraasje Meksiko-stêd, dat ek parten fan de dielsteat Meksiko beslacht, hat goed 20 miljoen ynwenners. Meksiko-stêd lei yn de Delling fan Meksiko op 2240 meter boppe de seespegel en is it politike, ekonomyske en kultuerele sintrum fan it lân.
Skiednis
De stêd waard yn 1325 as Tenochtitlan troch de Azteken stifte. De leginde wol hawwe dat har stamgod Huitzilopochtli it plak oanwiisde dêr't de op dat stuit noch nomadyske Azteken har festigje moasten, troch in earn op in kaktus in slang opfrette te litten. It tafreel stiet ôfbylde op it wapenskild fan de flagge fan Meksiko. Dat barren wie op in eilân yn it Tekskokomar, dat dêr stiften de Azteken har haadstêd. De stêd wreide him rillegau út oer oare eilannen yn de mar, sadat der in soarte fan Feneetsje ûntstie. Op har hichtepunt hie Tenochtitlan 200.000 oant 300.000 ynwenners en wie it op Parys en Konstantinopel nei de grutste stêd fan de wrâld.
Yn 1519 berikte de Spaanske konkwistadore Hernán Cortés de stêd. Yn it earstoan waard er freonlik wolkom hjitten, mar letter waard er de stêd útjage. Nei in belis fan moannen joech de stêd har op 13 augustus 1521 oer. It waard de haadstêd fan it ûnderkeninkryk Nij-Spanje en nei 1821 fan it selsstannich Meksiko, alhoewol't út reden fan boargeroarloggen oare stêden tydlik ek haadstêd west hawwe. Yn 1847 waard Meksiko-stêd beset troch de Amerikanen en yn 1863 troch de Frânsen.
Yn de 20e iuw naam it ynwennertal tige ta, en wie de stêd in skoft de grutste fan de wrâld. Yn 1968 waarden de Olympyske Spullen yn Meksiko-stêd organisearre, mar dat jier bringt yn Meksiko fral it bloedbad fan Tlatelolco te binnen, dat twa wiken foar de iepening fan de Spullen barde. Op 19 septimber 1985 waard de stêd rekke troch in swiere ierdskodding (it episintrum lei besuden de stêd yn Michoacán), dêr't 5.000 (neffens de regearing) oant 20.000 deaden by foelen. Boppedat rekken tsientûzenen dakleas.
Yn 1997 waarden demokratyske herfoarmingen trochfierd; boargemaster en distriktsrieden waarden tenei troch it folk keazen.
Demografy
Al sûnt it begjin fan de Kristlike jiertelling is de Delling fan Meksiko ien fan de meast tichtbefolke gebieten fan it Amerikaansk kontinint. De agglomeraasje Meksiko-stêd hat no sa'n 20 miljoen ynwenners, it Federaal Distrikt 6,5 miljoen. It ynwennertal fan it Federaal Distrikt is sûnt 1980 sa'n bytsje gelyk bleaun, mar de foarstêden groeie noch omraak. It migraasjesaldo fan it sintrum fan de stêd is licht negatyf.
It Federaal Distrikt is it gebiet mei it heechste ynkommen de persoan en mei de heechste yndeks fan minsklike ûntjouwing fan Meksiko. De wiken yn it westen fan de stêd (Polanco, Condesa, Las Lomas de Chapultepec, San Ángel) hawwe yn it generaal de measte wolfeart; de wiken yn it easten op de earde marboaiem binne it earmst. Dy east-westferdieling fan wolfeart jildt ek foar de foarstêden, de eastlike foarstêden Sancristóbal Ecatepec de Morelos, Ciudad Nezahualcóyotl en Chalco jilde as earm, wylst Tlalnepantla, Naucalpan de Juárez en Ciudad López Mateos it relatyf better dogge.
De taal dy't it meast sprutsen wurdt is it Spaansk. Fanâlds wurdt ek Nahuatl yn Meksiko-stêd sprutsen. Op it heden binne der noch mar 37.450 persoanen, dat is 0,44 prosint, dy't Nahuatl as memmetaal hawwe. Oare yndiaanske talen dy't dêr sprutsen wurde binne Otomí, Miksteeks, Zapoteeks en Mazahua. De lju dy't dy talen brûke komme út oare dielen fan Meksiko. Hurde sifers binne der net, mar der wurdt tocht dat Ingelsk en Dútsk minstens likefolle sprekkers hawwe as de yndiaanske talen.
90 % fan de befolking is roomsk-katolyk, 7 % hat in oare godtsjinst en trije persint hat gjin religy. Dy sifers binne sa'n bytsje gelyk as dy fan it oarepart fan Meksiko.
It besjen wurdich
thumb|left|240px|Angel de la Independencia Ien fan de meast besochte plakken yn Meksiko-stêd is it Zócalo, dêr't de Azteekse templo mayor, it Nasjonaal Paleis en de Spaanske katedraal húsmanje.
De Avenida de los Insurgentes, dy't noard-súd troch de stêd rint, soe de langste avenue yn de wrâld wêze. De Avenida krúst yn it sintrum de Paseo de la Reforma, dy't wol de 'Seine fan beton' neamd wurdt. Op rotondes yn de Paseo steane tal fan monuminten, sa as de Ángel de la Independencia, dat ek tsjinnet as mausoleum foar in tal ûnôfhinklikheidsstriders. Oan de Paseo de la Refoma stiet ek de Torre Mayor, it heechste gebou fan Latyns-Amearika. Oan de westkant fan de Paseo leit Chapultepec, in grut park op in hichte. Fanâlds is dat it plak dêr't de ynwenners ferdivedaasje sykje; de Azteekske keizers hienen dêr al in residinsje en de Spaanske ûnderkeningen lieten dêr it Paleis fan Chapultepec sette. Nei de ûnôfhinklikheid waard it paleis een kazerne, en noch wer letter it paleis fan keizer Maksimiliaan. No is it in museum. It Nasjonale Antropologymuseum, dat in grut tal bysûndere pre-Kolumbiaanske foarwurpen hat, stiet yn dit park, lykas de residinsje fan de presidint, Los Pinos.
De keunstnerswiken Coyoacán en San Ángel lizze yn it suden fan de stêd. Dêr binne in protte skilderingen fan Diego Rivera te sjen, mar ek skilderingen fan oare muralisten binne yn de hiele stêd te finen. Ek yn Coyoacán lizze de kampus fan de Nasjonale Autonome Universiteit fan Meksiko en it Aztekenstadion. Coyocán wie ek de wyk dêr't Leon Trotski fermoarde waard. Syn eardere wente is no in museum. De binnenstêd fan Meksiko is mei Xochimilco opnaam yn de list fan Wrâlderfgoed fan de UNESCO.
Swierrichheden
thumb|left|Satellytfoto Meksiko-stêd is boud yn de Delling fan Meksiko en wurdt oan alle kanten omjûn fan fulkanen (û.o. de Popocatépetl). Dat hat fan gefolgen dat loftfersmoarging, sa as smog hingjen bliuwt. Fral winterdeis, as de loft boppe it dal kâld is en de waarme lucht út de stêd (troch ynversje) net opstige kin, is de luchtfersmoarging slim. De Popocatépetl, dy't yn de Azteekske en koloniale perioade út de stêd wei goed te sjen wie, kin no troch de smog allinne noch út en troch sjoen wurde.
De ynstabile ûndergrûn foarmet ek in miljeuprobleem. Doe't de Azteken Tenochitlan stiften bestie de stêd út eilantsjes yn de Tekskokomar. Dat mar is yn de rin fan de iuwen opdrûge of drûchlein. De grûn is lykwols noch altyd ynstabyl, op guon plakken sakket de stêd 25 sintimeter it jier. De Ángel de Independencia bygelyks, hat al in paer kear ekstra treppen krige om boppe de grûn te bliuwen. Trochdat de stêd sa leech leit, wurdt de ôffier fan ôffalstoffen tige behindere. Wat der oer is fan de Tekskokomar is dêrtroch tige fergiftich en dat soarget wer foar swierrichheden yn de drinkwetterfoarsjenning. Der is wolris útsteld om in piiplieding fan Veracruz oan de Golf fan Meksiko nei Meksiko-stêd oan te lizzen om it wetterprobleem op te lossen, mar it die bliken dat dat net te dwaan en in slompe jild kostje soe.
In protte wenwiken hawwe in soad kriminaliteit en der binne in protte strjitbern, neffens guon sifers wol 50.000. Meksiko hat it op ien nei heechste oantal ûntfieringen de 100.000 ynwenner fan de wrâld. De kriminaliteitssifers sakje wol wat, mar de - korrupte - plysje kin it probleem noch altyd amper oan. It oantal moarden yn Meksiko-stêd is lykwols relatyf leech foar sa'n grutte stêd.
De lofthaven fan de stêd is Benito Juárez International Airport, der is in metrosysteem en der ride trolleybussen.
Underwiis
thumb|220px|Nasjonale Autonome Universiteit fan Meksiko (UNAM) De Nasjonale Autonome Universiteit fan Meksiko (UNAM) is mei benei 300.00 studinten de grutste universiteit fan de stêd en sels fan hiel Latynsk-Amearika. De foarnaamste kampus fan de UNAM, Ciudad Universitaria, is fêstige yn it suden fan de stêd. It Nasjonaal Polytechnysk Ynstitút (IPN), dat him meast rjochtet op de technyske wittenskippen, is de twadde universiteit fan de stêd. Yn 1976 waard in nije universiteit oprjochte om de groeiende fraach nei heger ûnderwiis yn de mjitte te kommen: de Autonome Metropolitaanske Universiteit (UAM). De UAM hat trije kampussen, yn it noarden (Azcapotzalco), yn it súdeasten (Iztapalapa) en yn it suden (Xoximilco). Yn 2002 rjochte Andrés Manuel López Obrador fannijs in stedsuniversiteit op, de Autonome Universiteit fan Meksiko-Stêd (UACM). Oare ferneamde universiteiten binne it Kolleezje fan Meksiko, it Technologysk Autonoom Ynstitút fan Meksiko (ITAM) en de Ibero-Amerikaanske Universiteit.
Media
Meksiko-stêd is it sintrum foar de Meksikaanske media. De measte grutte kranten, dêr't El Universal, Reforma, Excélsior en La Jornada ûnder binne, hawwe har haadkantoar yn Meksiko-Stêd, krekt as de telefyzjeomroppen Televisa en TV Azteca.
Sport
thumb|right|200px|[[Aztekenstadion]] De stêd is de thúsbasis foar mear as ien fuotbalklup, sa as Club América, Atlante, Cruz Azul en Pumas UNAM. Tn it Aztekenstadion, thúsbasis fan América en Atlante, is twaris de finale fan it wrâldkampioenskip fuotbal organisearre. Op de kampus fan de Nasjonale Autonome Universiteit fan Meksiko is it Universitêr Olympysk Stadion, thúsbasis fan de Pumas UNAM en boud foar de Olympyske Spullen fan 1968. De hurdfytsbaan fan Meksiko-stêd is de heechst lizzende fan de wrâld. Omdat de loftwjerstân dêrtroch leech is, wurd dêr faak besocht it wrâldoererekord te ferbrekken. U.o. Eddy Merckx, Francesco Moser en Leontien van Moorsel hawwe hjir it wrâldoerekord ferbrutsen.
Noard-Masedoanje
Talen
Yn de westlike gebieten (oan de grins fan Albaanje) dêr't mear as 30% fan de befolking fan Albaneeske slach is, is it Albaneesk njonken it Masedoanysk offisjele taal. Fierders praat meastepart fan de minsken it Servysk, om't Masedoanje eartiids ûnderdiel wie fan Joegoslaavje en sprekke op guon lokaasjes Turksk en Romany.
Baanhurdfytsen op de Olympyske Simmerspullen 2004
De Olympyske Simmerspullen 2004, ek wol de XXVIIIe Olympiade neamd, waarden yn 2004 hâlden yn Atene, de haadstêd fan Grikelân. It baanhurdfytsen waard hâlden yn it Athens Olympic Velodrome, dat yn 1991 boud waard foar de Mediterraanske Spullen.
Noard-Masedoanje
Religy
It grutste part fan de befolking (64.7%) heart by de Masedoanyske Ortodokse Tsjerke. Moslims foarmje 33.3% fan de befolking.
Ekonomy
It wichtichste part fan 'e Masedoanyske ekonomy leit yn de yndustry, op it stuit net goed ûntwikkele mar wol waaksjend. De oerheid hat oerienkomsten mei it YMF (Ynternasjonale Monetêre Fûns) en de Wrâldbank. Nei de ein fan de Grykske boykot 1995 is de ekonomy woeksen, mar noch hieltyd mei in 38% wurkleazens. Oannommen wurdt, dat in grut part fan 'e wurkleazen op 'e grize merke oan it wurk is.
It konflikt om Kosovo soarge foar in slimme ekonomyske krisis.
🇪🇺
Wester-Koggelân
Wester-Koggelân (Hollânsk: Wester-Koggenland, Westfrysk: Wester-Koggeland) is in eardere gemeente yn 'e lânstreek West-Fryslân fan 'e Nederlânske provinsje Noard-Hollân. Dizze gemeente ûntstie yn 1979 troch de fúzje fan 'e eardere gemeenten Aldendyk, Avenhorn, Berkhout en Ursem, en gie per 1 jannewaris 2007 mei Obdam op yn 'e nije gemeente Koggelân. Wester-Koggelân hie yn 2006 likernôch 14.000 ynwenners.
Ynwenners
Boarne SBS:
Omgong fan Itaalje 2008
De 91ste edysje fan de Omgong fan Itaalje waard hâlden fan 10 maaie oant en mei 1 juny 2008.
Startplak en einstreek
De start wie yn Palermo, de haadstêd fan it Italjaanske eilân Sisylje en fan de provinsje Palermo dat krekt besuden it Italjaansk skiereilân leit. De stêd leit yn it noardwesten fan it eilân, oan de Tyrreenske See dat wer in part is fan de Middellânske See.
De einstreek lei yn Milaande haadstêd fan de Italjaanske regio Lombardije. Teffens is it de haadstêd fan de provinsje mei deselde namme. De stêd leit noardeastlik fan Turyn en bewesten Verona.
Botniastate (Damwâld)
Botniastate, ek: Bottemastate, wie in state dy't ten westen fan Doniastate yn Dantumawâld, no Damwâld stie yn de gemeente Dantumadiel. Fan de state is neat erom te finen.
De state wurdt foar it earst neamd yn 1543. Yn 1431 wurdt in Juw Bottema neamd, dy't grytman fan Dantumadiel is. Oft hy wat mei Botniastate te krijen hân hat is ûndúdlik. Pas yn 1543 wurdt Bottema neamd yn it Benefysjaalboek. Yn 1621 keapje Abbe Frericks (Gabbema), dr. Theodorus Marssum en dr. Matthias van Vierssen en harren froulju de state 'Bottnia' mei wat der ta hearde lykas visscherye, swannejacht, den poort, graft ende cingell en twee hovingen van Atcke van Schonenburgh en haar twee kinderen. De state wie grif eigendom fan Worp (Ydtsma) fan Donia en fererve de State op syn pakesizzer Atcke fan Schonenburg, dy't troud wie mei Carel fan Esserden.
Yn 1698 is Tjaerd fan Aylva eigener en Godefidus Scheltinga's widdo de bewenster neffens it stimkohier. Hja hie yn 1694 de Doniastate ferkocht en har dêrnei ta wenjen setten op it lytsere Botnia. Botnia soe dus in ôfsplitsing wêze fan Doniastate en mooglik binne beide huzen oan de (súdlike) wei troch de wâlddoarpen dan fuortkomd út it oarspronklike Oenema-guod dat noardlik fan dy wei stie. Ut de Atlas fan Schotanus docht bliken dat Botniastate ten westen fan Doniastate stie, troch syn beskriuwing as aadlike state mei boerehuzinge.
Koos Formsma
Koos Formsma (Ljouwert, 1957) wie fan 1 oktober 2006 oant 24 july 2007 de foarsitter fan fuotbalklup SK It Hearrenfean. Hy wie yn 'e tiid fan syn middelbere skoalle hockeyer en spile letter yn it earste alvetal fan Quick Stick fan It Hearrenfean. Fan 2004 ôf hie Formsma in sit yn de Rie fan Bestjoer fan de sportklup. Op 1 septimber 2006 kaam er offisjeel yn tsjinst fan It Fean.
Formsma wie de opfolger fan Riemer van der Velde, dy't mei 23 jier de langstsittende foarsitter fan in Nederlânske bettele fuotbalklup ea wie.
Formsma hat noch gjin jier yn by SK Hearrenfean sitten, op 24 july 2007 is er om saaklike redens opstapt. Hy waard opfolge troch Yme Kuiper.
SimmerTime
SimmerTime is in Frysktalige cd út 2000.
De kompaktskiif wie makke troch De Kast, Rients Gratama, Piter Wilkens en Maaike Schuurmans yn it kader fan it muzyktheater-spektakel "Simmertime" yn Simmer 2000.
It lêste liet Wa't ik bin, in duet fan Syb van der Ploeg en Maaike Schuurmans, komt út de film De Fûke. SimmerTime wie opfolge troch SimmerTime 2.
Nijmûnigen
De nijmûnigen (Latynske namme: Deuterostomata of Deuterostomia) foarmje in boppestamme fan it ryk fan 'e dieren (Animalia), it ûnderryk fan 'e echte dieren (Metazoa), it tuskenryk fan 'e twasidigen (Bilateria) en de rangleaze groep fan 'e termdieren (Nephrozoa). Nijmûnigen ûnderskiede har fan har sustergroep, de oermûnigen (Protostomata), trochdat by de embryonale ûntwikkeling de earste lichemsiepening de anus wurdt, wylst dat by de oermûnigen de mûle wurdt. De lichemsiepening dy't him as twadde ûntwikkelet, ûntjout him by nijmûnigen ta de mûle; dêrfandinne de wittenskiplike namme fan dizze groep, Deuterostomata of Deuterostomia, wat yn it Gryksk "twadde mûle" bestjut.
De nijmûnigen falle as taksonomyske groep útinoar yn fiif stammen. Yn it foarste plak binne der de rêchstringdieren (Chordata) mei as subgroepen de manteldieren (Tunicata), de plasseleazen (Cephalochordata) en de wringedieren (Vertebrata), dêr't ek de minske ta heart. Oan 'e oare kant binne der twa stammen, de ikelwjirms (Hemichordata) en de stikelhûdigen (Echinodermata), dy't ornaris beflapt wurde ûnder de namme krûpwjirms (Ambulacraria). Ta de stikelhûdigen hearre û.m. de seestjerren, see-ychels en seekomkommers. Op grûn fan DNA-ûndersyk út 2003 wurde by de krûpwjirms ek de twa soarten tellende stamme fan 'e riedselwjirms (Xenoturbellida) yndield, dêr't net folle oer bekend is. In protte biologen fine it bewiis foar dizze klassifikaasje lykwols swak, en fermoedzje in nauwere relaasje mei de echte termleazen (Acoela). Ta einbeslút binne der noch de útstoarne Vetulicolia, in lytse groep nijmûnigen út it Kambrium.
Mos Eisley
Mos Eisley is in fiktive delsetting op 'e planeet Tatooine út 'e Star Wars-franchise. It is in romtehaven mei fasiliteiten foar ferdivedaasje fan romtefarders, lykas kroegen en bordelen. Op it dochs al ûnfeilige Tatooine is Mos Eisley berucht om syn wetteleazens. It plak waard yntrodusearre yn 'e film Star Wars: Episode IV – A New Hope út 1977, wêryn't it personaazje fan 'e Jedi-master Obi-Wan Kenobi (spile troch sir Alec Guinness) Mos Eisley omskriuwt as "in ellindich broeinêst fan túch en gemienheid."
De bekendste sêne yn Mos Eisley út A New Hope spilet yn in skobberige kroech, de Mos Eisley Cantina, dêr't leden fan withoefolle rassen fan bûtenierdske wêzens gearkloftsje yn in skimerige romte mei live muzyk fersoarge troch in bandsje. Dy sêne hie grutte ynfloed op fans fan Star Wars en is noch altyd ien fan 'e bekendste stikjes út 'e hiele franchise. De opnamen foar de bûtendoarsênes yn Mos Eisley fûnen yn 1975 en 1976 yn Tuneezje plak, wylst de binnendoarsênes filme waarden yn 'e Elstree Studios yn it Ingelske greefskip Hertfordshire.
List fan planetoïden 53901-54000
Dit is in list fan planetoïden 53901-54000.
Jenysk
It Jenysk, ek wol Reizger-Dútsk neamd, is in taal dy't sprutsen wurdt troch de Jeenjers, in etnyske minderheid fan wenweinbewenners en harren ôfstammelingen, dy't libje yn Dútslân, Eastenryk, noardlik Switserlân, de Frânske Elsas en Nederlân besuden de grutte rivieren. Jeenjers binne al Sigeuners, mar net fan deselde groep as de Rom en de taal is net besibbe oan it Romsk. Der binne mooglik 500.000 sprekkers, mar it is net dúdlik at dy it Jenysk allegear as memmetaal hawwe.
De Jeenjers foarmje in semy-nomadyske minderheid, dy't mooglik ûntstien is as etnysk-linguïstyske groep, doe't yn 'e Midsiuwen troch de Hânsewetten beskate kategoryen reizgjende keaplju útsletten waarden fan normaal hanneldriuwen. Fan oarsprong wienen se ornaris marsekreamers, tsjettellappers, skjirreslipers, boarstelmakkers, âldizerkeaplju of toanielspilers.
Mei't de Jeenjers har yn súdwestlik Dútslân al yn in ier stadium yn beskate plakken fêstigen en se dêrtroch bliuwende kontakten leinen mei oare keaplju, waard it Jenysk yn dat gebiet oant noch net sa lang lyn as hannelstaal brûkt troch feekeaplju en slachters. Sadwaande binne der yn dat gebiet hjoed de dei noch guon âldere feekeaplju en slachters dy't it Jenysk sprekke, mar net ta de Jenyske minderheid hearre.
It Jenysk is in mingtaal fan Standerdútsk, Jiddysk, Rotwelsk en ferskate Dútske dialekten. De klassifikaasje as in Germaanske taal is dêrom ûnder taalkundigen kontroversjeel. In alternatyf is de klassifisearring as mingtaal, nammenstemear om't der ek Romaanske en Keltyske ynfloeden yn it Jenysk werom te finen binne.
Yn tsjinstelling ta wat faak tocht wurdt, is it Jenysk gjin foarm of dialekt fan it Romany, de taal fan 'e Rom, en ek hat it mar in hiel lyts bytsje lienwurden út dy taal oernommen. Guon taalkundigen betitelje it Jenysk as in geheimtaal, in kryptolekt, eat dat de Jeenjers as in mislediging beskôgje.
De sinsbou fan it Jenysk is yn haadsaak Dútsk. Ferlykje de ûndersteande sinnen:
It Jenysk is eins oant hjoed de dei ta in sprektaal bleaun, dy't frijwol net skreaun wurdt, útsein yn persoanlike brieven en berjochten. Jenyske skriuwers, lykas Albert Minder (1878-1937), Mariella Mehr (berne yn 1947), beide út Switserlân, en Simone Schönett (berne yn 1972), út Eastenryk, meitsje gebrûk fan it Dútsk.
Klaske Folmer
Klaske Folmer (Sleat, 19 desimber 1926 - Ljouwert, 26 juny 2011) wie in ûnderwizeres en Fryske foardrachtskeunstner.
Klaske Folmer kaam út in roomske húshâlding en waard oplaat ta ûnderwizeresse en debutearre mei Fryske berneferhalen yn it blêd De Katholieke Fries. Jierren oanien hat hja sjuerylid west fan de foardrachtskriich foar bern en jongerein.
Troch de jierren hinne joech hja stim oan benammen Fryske poëzy. Dichters dy't fêsthâlden oan strange skema's fan rym en ritme wiene har it dierberst, lykas Gerben Brouwer, Fedde Schurer en Douwe Tamminga. Hja hat gâns Fryske barrens glâns jûn mei har deklamaasjes fan útrikkingen fan de Gysbert Japicxpriis oant de presintaasje fan de Fryske Bibeloersetting. Ek wie hja gauris yn de Fryske útstjoeringen fan de RONO te hearren.
It Fryske Gea
thumb|right|It Fyske Gea-logo op in bankje It Fryske Gea is in feriening foar natuerbeskerming yn Fryslân, ien fan de tolve provinsjale lânskippen fan Nederlân. De ferieniging hat likernôch 28.000 leden. De feriening beheart sa'n fyftich ferskate natuergebieten mei in gebiet fan likernôch 19.000 hektare yn de hiele provinsje. It Fryske Gea is oansletten by de oerkoepeljende stichting LandschappenNL.
Skiednis
thumb|right|De Lânwar mei buordsje fan It Fryske Gea. Nei de Earste Wrâldkriich waard yn Fryslân in protte lân wûn. By guon Friezen kaam lykwols it besef op dat hjirtroch natuer foar altyd ferdwûn. Meint Wiegersma kaam yn 1929 mei it útstel in provinsjale natuerbeskermingsorganisaasje op te setten. Ek Natuermonuminten wie foarstanner fan in provinsjale oanpak: hja woenen it leafst in stifting, mar dy is der nea kaam. Op 22 febrewaris 1930 hie de oprjochting plak fan in feriening dy't fan bestjoerslid Dr. Jacob Botke de namme It Fryske Gea krige.
It earste natuergebiet dat it Fryske Gea yn syn besit krige wie De Lânwar, in Midsiuwsk ferdigeningswurk by Allardseach ûnder Bakkefean. De Lânwar is no opnommen yn natuergebiet it Mandefjild.
Gebieten
De natuergebieten dêr't it Fryske Gea behearder fan is:
Foyer
thumb|Foyer yn it Raffles Hotel ([[Singapore)]] In foyer is in Frânsk lienwurd, dat letterlik 'hurd' betsjut, en yn útwreiding ek t(e)hûs, ferwaarme romte.