cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
De Kat op Learzens
Ynhâld (ferzje fan de bruorren Grimm)
Der is in moolner dy't in mole hat om te meallen, in ezel om as lêstdier te tsjinjen en in kat om te mûzjen. Dêropta hat er trije soannen. As er komt te ferstjerren, erft de âldste soan de mole, de middelste de ezel en de jongste de kat. De jongste soan is dêr net botte bliid mei, mar de kat ûnthjit him grutte rykdom as er mar learzens kriget, dat de moolnerssoan keapet mei syn lêste jild in pear learzens foar syn kat. Dêrop set de kat nei de bosk ta, dêr't er in stikmannich fette patrizen (by Perrault: kninen) fangt. Dy bringt er nei de kening ta, fan wa't bekend is dat er sljocht nei patrizen is. Hy biedt se de kening oan en seit dat se in geskink binne fan syn master, de greve (by Perrault: markys) fan Carrabas. De kening is sa bliid mei it fûgelt dat er de kat in sekfol jild jout. Dat jild bringt de kat werom nei syn baas. Alle dagen dêrnei set de kat mei in sekfol patrizen nei de kening syn kastiel ta en komt er mei in sekfol jild wer thús. Hy rekket sa eigen op it kastiel, dat er dêr oeral komt.
Op in kear, as er yn 'e koken is, heart er de koetsier fan 'e kening fûterjen dat er de kening en dy syn dochter, de prinsesse, nei de mar ta ride moat, wylst er folle leaver nei de herberge wol om in slokje. De kat betinkt him gjin momint, mar kûgelet nei hûs ta en bepraat syn baas om yn 'e mar te swimmen te gean. Hy smyt de klean fan syn baas fuort, en krekt dan riidt de koets fan 'e kening dêrlâns. De kat hâldt de koets oan en seit tsjin 'e kening dat syn master, de greve fan Carrabas, krekt eefkes yn 'e mar te swimmen wie en dat rôvers útnaaid binne mei syn klean. Dêrop lit de kening daliks in pak fan syn eigen klean ophelje, dy't de "greve" oandocht.
Wylst de "greve" yn 'e kunde komt mei de kening en de tsjeppe prinsesse, dy't daliks fereale op him wurdt, draaft de kat gau foarút. Efterinoar komt er in greide, in stik boulân en in bosk bylâns, dêr't men yn 'e ûngetiid, oan it rispjen en oan it beamkapjen is. Eltse kear freget er fan wa't it lân hjirsanne is, en eltse kear antwurdet it folk dat it fan 'e grutte tsjoender (by Perrault: in meunsterlike reus) is. Eltse kear bepraat de kat de lju om, as de koets fan 'e kening foarbykomt, te sizzen dat it it lân fan 'e greve fan Carrabas is. Uteinlik komt de kat oan by it kastiel fan 'e grutte tsjoender. Hy giet deryn en komt by de tsjoender, fan wa't de rop giet dat er him yn elts libben wêzen feroarje kin. De kat beart dat er dêr neat fan leaut en kriget de tsjoender dêrmei safier dat er him efterinoar yn in oaljefant, in liuw en in mûs feroaret. Mar sadree't er him yn in mûs feroare hat, grypt de kat him en fret him mei hûd en hier op. thumb|left|240px|De Kat op Learzens (in yllústraasje troch [[Carl Offterdinger, fan 'e ein fan 'e njoggentjinde iuw).]]
Krekt op dat stuit komt de koets fan 'e kening oan by it kastiel, en de kat hjit it heechberne selskip wolkom op it kastiel fan 'e greve fan Carrabas. De kening en de prinsesse binne djip ûnder de yndruk fan 'e rykdom fan 'e greve, en al gau trout de greeflike moolnerssoan mei de prinsesse. Nei't de kening stoarn is, wurdt hy foar him kening yn 't plak, wylst de Kat op Learzens syn earste minister wurdt en inkeld noch út aardichheid hoecht te mûzjen.
Eftergrûn
Der besteane wol eardere, soartgelikense mearkes oer slûchslimme katten. Sa tekene de Fenesiaanske skriuwer Giovanni Francesco Straparola yn 1553 it folksferhaal Costantino Fortunato op, oer in kat dy't syn earme en leechberne master ta kening fan Bohemen wit te meitsjen. Ek de Napolitaanske ofsier en oerheidsfunksjonaris Giambattista Basile lei yn syn Lo Cunto de li Cunti ("It Ferhaal der Ferhalen"), better bekend as de Pentamerone, dy't postúm publisearre waard yn 1634, sa'n soarte ferhaal fêst. Dêryn wurdt in jonge bidler, Gagliuso, troch syn kat op in selde manear holpen sa't de Kat op Learzens dat mei de moolnerssoan docht. Dit ferhaal hat lykwols in hiel oare ôfrin: Gagliuso ûnthjit syn kat om it bist nei syn dea yn in goudene deakiste te begraven, en de kat beslút om datoangeande de proef op 'e som te nimmen troch trije dagen letter sabeare dea te gean. As er dan Gagliuso tsjin syn frou sizzen heart dat se de kat by de poaten pakke moat en op 'e rúchskerne smite, spat de kat oerein, seit Gagliuso it mannewaar op en rint lulk fuort, dêrby Gagliuso oan syn lot oerlittend.
It is lykwols frijwol wis dat De Kat op Learzens skreaun is troch de Frânske skriuwer Charles Perrault (1628-1703) sûnder dat dy weet hie fan dizze eardere ferhalen. De Kat op Learzens, wêrfan't de oarpspronklike titel folút is: Le Maître Chat, ou Le Chat Botté ("Myn Hear de Kat, of De Kat op Learzens"), ferskynde foar it earst yn 1695, yn 'e mande mei sân oare mearkes, yn 'e samling Histoires ou Contes du Temps Passé ("Stoarjes of Ferhalen út Ferfleine Tiden"), in mei de hân skreaune útjefte. It makke yn 1697 diel út fan Perrault syn masterwurk Histoires et Contes du Temps Passé, avec des Moralités: Contes de Ma Mère l'Oye ("Stoarjes en Ferhalen út Ferfleine Tiden, mei Moralen: Ferhalen fan Us Mem de Goes"). Yn 1812 namen de bruorren Jacob en Wilhelm Grimm it ûnder de titel Der Gestiefelte Kater op yn harren Kinder- und Hausmärchen ("Berne- en Hûsmearkes").
Harnzer Wettertoer
thumb|Op de eftergrûn de ferdwûne wettertoer
De wettertoer fan Harns waard boud yn 1931 troch Bredasche Beton Mij. De wettertoer hie in hichte fan 45,90 meter en twa wetterreservoirs fan elk 300 m3. De toer waard yn 1971 renovearre. Yn 1990 is de wettertoer ôfbrutsen nei in swiere stoarmskea.
Tjaardastate (Rinsumageast)
thumb|Tjaardastate, [[J. Stellingwerf (1723)]] thumb|Tjaardastate, [[Sjoerd Bonga (keunstner)|Sjoerd Bonga (1834)]] thumb|Tjaardastate, [[Jan Bulthuis (18e iuw)]] Tjaardastate, ek Tjaerdastate is in eardere stins fan Rinsumageast yn de gemeente Dantumadiel De state waard yn de rin fan de tiid tige grut, úteinlik hie it twa sealen en tweintich keamers. It hie in slotgrêft en ferskate kelders en souders. De hiele stins wie mei wyt moarmeren stien fluorre. De state hie ek in toer mei in klok, in poarte, hynstestâlen en in koetshûs. Al yn 1242 wurdt de state neamd, as dy bewenne wurdt troch Botte fan de Geast.
Skiednis
Yn de earste helte fan de 15e iuw wurdt Sydachus of Syds Thiarda as eigener neamd. Dy wie yn 1423 grytman fan Dantumadiel en hie noch oare funksjes. Syn soan Werp erfde letter de stins. In jongere broer, Barthold, krige yn 1452 de stins Sterkenburg yn Sibrandahûs. Dy syn neisieten neamden har letter Tjaerda/Tjarda fan Starkenborgh en fêstigen har yn de Grinslanner Ommelannen.
Werp (of Worp) hie faak spul mei syn buorman Wopke Juwsma. Yn 1465 lit hy Wopke fermoardzje en yn 1466 dy syn soan Popke. Worp hat syn fermoarde buorlju net lang oerlibbe. Syn widdo wertroude mei Aede Jongema út Boazum, wylst syn lykneamde neef fan Raerd troud wie mei Hack Eysinga fan de oanbuorjende Eysingastate. Dat om 1470 ferskynden dêr twa manlju út ien laach út in oar diel fan Fryslân. De Rauwerder Jongema skynt frijwat in rûchhouwer west te hawwen, wylst fan syn neef in soad goeds skreaun wurdt. De Jongema fan Boazum wie ien fan de rjochters fan Eastergoa, mar doe’t hy yn 1474 yn Dokkum tahâlde, waard hy dêr fermoarde. Hy soe syn wylde neef de hân boppe de holle holden hawwe. Aede Keimpes Jongema die as wraak in ferrassingsoanfal op Dokkum en ferovere dy. In oantal boargers fan Dokkum waard boeid meinomd en finzen setten yn De Geast.
De dochter fan Werp Tjaerda erft dan de State. Hja troude mei Syds Bottinga en neidat dy ferstoarn wie mei Schelte Scheltinga, dy't grytman fan Kollumerlân, Achtkarspelen en Dantumadiel wie. Yn 1515 feroveren de Geldersken de State en it doarp, en it jier letter baarnden de Boergonjers it hiele doarp plat, mar de state bleau oerein stean. Syn enoarme testamint is bewarre bleaun en dêryn stiet te lêzen dat Schelte, ien fan syn acht bern, dy't troud wie mei His fan Hermana, de state erve.
Se krigen tegearre in soan, Syds fan Tjaerda, dy't dêrnei de state bewenne. Syds' dochter Margareta fan Tjaerda erve dêrnei de state. Hja troude mei Ruurt fan Juckema, dy't ek Camminghaburch by Ljouwert en Sjaerdemaslot en Camminghahûs te Frjentsjer besieten. Hy wie tige ryk en kocht ek noch Orxmastate yn Menaam. Margaretha en Ruurt krigen twa dochters, dy't beide mei in Camstra trouden. De state bliiuwt dêrnei yn de famylje.
Yn 1834 waard de state op ôfbraak ferkocht. Tsjintwurdich is der neat mear fan de state werom te finen.
Dragan Bakema
Dragan Bakema (Appelskea, 12 maaie 1980) is in Nederlânsk akteur en skriuwer fan in Fryske heit en Servyske mem. Hy waard grut yn Easterwâlde en hat de toanieloplieding yn Arnhim folge.
Yn 2023 fertolke Bakema de rol fan Pontius Pilatus yn The Passion. Dizze edysje fûn plak yn Harns.
Peter Jørgensen
Peter Jørgensen (Vottum, 12 septimber 1899 - 19 novimber 1970) wie in Deensk filolooch. Hy wie perfester Germaanske filology (1958-1969) oan de Universiteit fan Kopenhagen.
Publisearre as germanist ek oer it Frysk. Hy samle de fjildnammen yn Noardfryslân.
Jack Ryan (personaazje)
Jack Ryan (folút: John Patrick Ryan sr.) is in fiktyf personaazje en de haadpersoan út 'e nei him ferneamde romansearje fan 'e Amerikaanske skriuwer Tom Clancy. De romans oer Jack Ryan stiene oer in perioade fan tritich jier sûnder útsûndering op it boppeste plak fan 'e bestsellerlist fan The New York Times. Sûnt it ferstjerren fan Clancy yn 2013 hawwe fiif oare auteurs de searje mei tastimming fan 'e erven Clancy fuortset. Oer Jack Ryan binne ek in filmsearje mei deselde namme en in tillefyzjesearje mei deselde namme ferskynt.
Fiktive biografy
John Patrick Ryan, ropnamme Jack, wurdt berne yn 'e roomske húshâlding fan âldelju fan Iersk etnysk komôf yn 'e Amerikaanske stêd Baltimore. Syn heit is in plysjeresjersjeur en syn mem is in ferpleechster. Hy tsjinnet yn it Amerikaansk Marinierskorps, wêrnei't er in skoft wurket as effektemakelder op Wall Street foar't er heechlearaar skiednis wurdt oan 'e Amerikaanske Marine-akademy yn Annapolis. Yn 'e snuorje dat er op Wall Street wurket, moetet Ryan de jonge froulike dokter Cathy Muller, mei wa't er letter trout. As er op 'e Marine-akademy wurket, wurdt er rekrutearre troch de CIA, de Amerikaanske bûtenlânske ynljochtingetsjinst. Foar dy organisaasje wurket er neitiid as analist, hoewol't er him út en troch ek 'yn it fjild' bejout. Meitiid klimt er op ta adjunkt-direkteur fan 'e CIA, foar't er de tsjinst ferlit.
Nei syn pinsjonearring as CIA-man keart Ryan werom nei Wall Street om wer effektemakelder te wurden, mar koarte tiid letter wurdt er troch presidint fan 'e Feriene Steaten Roger Durling frege om syn nasjonaal feilichheidsadviseur te wurden. Ryan stimt dêrmei yn, en as letter Durling syn fise-presidint Kealty ôftrede moat omreden fan in seksskandaal, freget Durling oan Ryan om de man op te folgjen. Op 'e nij stimt Ryan dêrmei yn, mar op it betingst dat er inkeld as fise-presidint tsjinje sil oant de ein fan Durling syn termyn as presidint. Hy sjocht it amt fan fise-presidint as in moaie ôfsluter fan syn publike karriêre. Inkele minuten nei't er ynsward is, komme Durling en it meastepart fan regear en it Amerikaanske Kongres lykwols om by in terroristyske oanslach op it Amerikaanske Kapitoal. Fan gefolgen wurdt Ryan op slach de nije presidint.
As presidint hat Ryan hiel wat te stellen mei in breed ferskaat oan krises, dy't er lang om let allegear wit te beswarren. As er de termyn fan Durling en syn eigen earste termyn úttsjinne hat, wegeret er lykwols nochris presidint te wurden en lûkt er him werom út 'e polityk. Troch omstannichheden slagget it de eardere fise-presidint Kealty, dy't al dy tiid om 'e nocht besocht hat om Ryan syn gesach te ûndermynjen, om 'e presidintsferkiezings te winnen. Under de ynkompetinte Kealty rekket it mei de Feriene Steaten gau yn 'e nederklits. Ryan besiket him der earst net mear mei te bemuoien, mar beslút úteinlik om werom te kommen en him ferkiesber te stellen foar in twadde termyn as presidint, om sa it lân fan it wanbestjoer fan Kealty te rêden. It slagget him om by de earstfolgjende presidintsferkiezings Kealty te ferslaan en jitris yn it Wite Hûs te kommen. Dêrnei hat er op 'e nij te krijen mei in breed ferskaat oan krises.
Romansearje
Der binne anno 2022 35 romans ferskynt yn 'e Jack Ryan-romansearje. De oarspronklike romansearje waard skreaun troch Tom Clancy, de geastlike heit fan it personaazje Jack Ryan. Foar syn dea skreau Clancy ferskate dielen fan 'e rige yn gearwurking mei oare auteurs, en nei syn ferstjerren yn 2013 ferskynden mei goedkarring fan 'e erven Clancy nije romans yn 'e rige fan 'e hân fan Mark Greaney, Grant Blackwood, Mike Maden, Marc Cameron en Don Bentley.
Romans skreaun troch Tom Clancy
Hjirûnder steane de boeken werjûn op folchoarder fan ferskining; de ynterne gronology fan 'e searje is oars en wurdt oanjûn mei in sifer tusken heakjes.
Romans skreaun troch oare auteurs
De folchoardere fan ferskining is hjir gelyk oan 'e ynterne gronology fan 'e searje.
Arras
left|100px Arras (Nederlânsk, histoarysk: Atrecht, Pikardysk: Aros) is in stêd yn it noarden fan Frankryk, it haadplak fan it departemint Pas-de-Calais. De ynwenners wurde Arrageois neamd. It plak by de gearrin fan de rivieren de Scarpe en de Crinchon, is fanâlds it sintrum fan de regio Arteezje; pleatslik wurdt it Pikardysk sprutsen.
Jack Ryan (personaazje)
Filmsearje
Anno 2022 binne der fiif ferfilmings makke fan 'e romans fan Tom Clancy, dy't mei-inoar de Jack Ryan-filmsearje folgje. Dêrby is de rol fan Jack Ryan fertolke troch Alec Baldwin (diel 1), Harrison Ford (diel 2 en 3), Ben Affleck (diel 4) en Chris Pine (diel 5).
Arras
It besjen wurdich
De Grand'Place (Grutte Merk) fan goed 1 hektare, is al sûnt de 11e iuw it plak yn de stêd dêr't merk hâlden wurdt. Yn de 17e iuw waarden de houten huzen om de merk hinne ferfongen troch stiennen gebouwen. It meast âlde gebou is fan 1467 en hjit Les Trois Luppards. thumb|250px|left|Grutte merk, Arras
It belfort fan Arras stiet op de Place des Héros ('heldenplein'). Dy namme krige it nei de Twadde Wrâldkriich om de fusillearre ynwenners te betinken. De folksmûle seit lykwols lytse merk. Dêr steane benammen de gildehuzen.
De eardere Abdij fan Sint-Vaast, dat no in museum en mediateek is.
De eardere abdijtsjerke is no de Us-Leaffrou-en-Sint-Fedastuskatedraal.
De bibleteek fan Arras hat ien fan orizjine, mei de hân skreaune dielen fan de ridderroman Karel ende Elegast.
Yn it súdwesten fan de stêd is it Britske militêr begraafplak Faubourg d'Amiens mei sneuvelden fan de Earste Wrâldkriich.
Skiednis
De stêd waard oarspronklik troch de Atrebaten, in Keltysk-Gallyske stamme, en wie harren haadstêd Nemotecenna, nei nemeton, dat yn it Keltysk "hillich plak" betsjut. Nei't it troch de Romeinen ferovere waard, waard it it plak fan in Romeinsk garnisoen. Hja neamden it Atrebatum. It lei op in hearwei dy't Boulogne-sur-Mer ferbûn mei Cambrai.
Yn 499 waard Sint-Fedastus biskop fan de stêd en de Abdij fan Sint-Vaast, dy't nei him neamd waard, waard yn 667 boud.
De ûndergrûnse gongen fan de stêd ("les bôves"), de saneamde krytdjipten, waarden fan de tsiende iuw útgroeven. Hja tsjinnenas kelder, silo, ensfh. It gongestelsel dat him ûnder gâns de stêd en sels derbûten útstrekt, tsjinne as in skûlplak fan de Alliearden, dy't yn 1917 by it ôfwachtsjen fan it offensyf yn de Slach by Arras legere waarden.
Yn 1136 en 1189 fûnen der grutte stedsbrannen plak yn Arras.
Yn de iuwen dernei waard Arras it striidtoaniel tusken Frankryk en de Nederlannen. Yn 1460 fûn de earste heksejacht fan de Nederlannen plak: Vauderie d'Arras. Yn 1579 waard de Uny fan Arras sletten, dêr't in tal Waalske gewesten, dy't yn 1576 harren by de Pasifikaasje fan Gint oansletten hiene, harren fermoedsoenen mei de Spaanske kening. Yn andert dêrop ferienigen de noardlike gewesten harren yn itselde jier yn de Uny fan Utert. Arras hearde ûnt dan by de Spaanske Nederlannen en bleau dat oant 1659, doe't neffens de Frede fan de Pyreneeën it tenei by Frankryk kaam.
Yn de njoggentjinde iuw waard Arras in wichtich sintrum fan it ferbouwen en ferwurkjen fan sûkerbiten. De stêd rekke skansearre troch besjittings yn de Earste Wrâldkriich. Neitiids waard de stêd wer opboud.
Floaressee
thumb|left|260px|Seeën fan Yndoneezje De Floaressee is in rânesee fan de Yndyske Oseaan, leit yn Yndoneezje tusken Selebes yn it noarden en Floares yn it suden. De Floaressee ferbynt de Javasee en de Balisee yn it westen mei de Bandasee yn it easten.
Sint-Annetsjerke (Hantumhuzen)
De Sint-Annetsjerke is de eardere herfoarme tsjerke fan Hantumhuzen. De yn de katolike tiid oan de hillige Anne wijde tsjerke waard yn 2007 oerdroegen oan de Stifting Alde Fryske Tsjerken. It Frysk Oekumenysk Wurkferbân organisearret ienris yn 'e moanne in tsjerketsjinst yn de Annetsjerke.
Skiednis
It âldste diel fan it bouwurk is de foar in part ynboude toer, dy't stamt út likernôch 1200. De bou fan de romanogoatyske tsjerke folge yn de earste helte fan de 13e iuw. Yn de 14e iuw krige de tsjerke in stiennen ferwulft, dat fan fresko's foarsjoen waard. Yn de 18e iuw waard in fiifsidich sletten koer boud en krige de tsjerke in nije kape.
De tsjerke waard yn de jierren 1939-1942 ûnder lieding fan A. Baart restaurearre. By dy restauraasje binne details oan it gebou yn in 13e-iuwske styl tafoege. It 18e-iuwske koer krige doe romaanske finsters.
Ynterieur
Oarspronklik hie de tsjerke twa ferwulften, dy't yn de 14e iuw ferfongen waarden troch trije. De fresko's op twa fan de trije stiennen ferwulften stamme út de 14e of 15e iuw. It meast eastlike ferwulft is yn de 16e of 17e iuw ferfongen. De beskildering yn dat ferwulft is letter oanbrocht.
It meganyske smei-izeren oerwurk is 17e-iuwsk.
Oargel
It ienmanualige oargel út 1907 waard boud troch Bakker & Timmenga.
G-string
thumb|G-string In G-string, string, stringtanga of tangastring is in lytse swimbroek of slip dy't alline it geslachtsdiel bedekt en fierders oars net as in eintsje tou om de mul en troch de naad is.
Yn de jierren '70 waard de string hieltyd mear droegen yn Súd-Amearika, in trend dy't yn Brazylje begûn. Dêrfoar waard de string allinnich brûkt troch dûnsers. De tangabikiny waard yn 1974 strânmoade. Sûnt in jiermannich wurdt ek de G-String populêrder yn de strânmoade, al bliuwt de fersprieding beheind. Sûnt 2003 is it type ûnderguod ien fan bêst ferkeapjende klaaingsstilen ûnder froulju. In grut tal fabrikanten hat ek in mmanljusútfiering op de merk brocht. Ut Amerikaansk onderzoek docht bliken dat sa'n 20% fan de manlju geregeldwei in string oanhat.
In foardiel fan de string ferlike mei gewoan ûnderguod is dat it oan de bûtenkant fan de (nausittende) klean net te sjen is. It grutste neidiel is dat de stof tusken de billen droegen wurdt wat in protte minsken net noflik fine. In string ûnder in heupbroek is faak wol te sjen, ek al is it net altiten sa bedoeld.
Feitsma
as efternamme fan de persoanen: of ien fan de States:
Andrew Gray
Andrew Gray (Edinboarch, 1634 - Glasgow, 8 febrewaris 1656) wie in Skotsk presbyteriaansk predikant.
Hy wie in soan fan Sir William Gray en Geils of Egidia Smyth. Hy waard yn 1653 predikant fan de outer kirk fan de High Church te Glasgow. Hy wie doe noch sa jong dat de útsûnderingsrigels foar syn beneaming fan tapassing wienen. Yn dy tsjerke bleau er predikant oant syn dea yn febrewaris 1656. Fan syn preken binne ferskate útjûn.
Lycklamastate
thumb|''Lycklamastate út 1720, tekene troch Stellingwerf. thumb|right|Wolvegea ± 1850 mei Lycklamastate der op De Lycklamastate lei destiids efkes beëasten Wolvegea, mar it plak leit no yn Wolvegea. De state waard oan it begjin fan de 17e iuw boud troch de famylje Lycklama à Nijeholt. Op it stee dêr't de state stie steane no huzen en in fersoargingshûs.
De state waard boud troch grytman Rinco fan Lycklama à Nijeholt. Hy wie de ôfstammeling fan Lyckle Eables Lycklama à Nijeholt, dy't it slot Friesburch yn Nijeholtpea bouwe liet. Rinco waard yn 1626 grytman fan it hjoeddeiske Weststellingwerf nei Marcus Lyclama, dy't foarhinne heechlearaar op de Universiteit fan Frjentsjer west hie.
Syn soan Agge wenne der letter yn, en hy liet in feart grave fan Nijeholtwâlde nei de Tsjonger, dy't de namme Lycklama Feart krige. Sa koe men troch dizze feart Wolvegea berikke. Mar yn 1736 wie de state yn in sa ferfallen steat dat it ôfbrutsen waard. Tsjintwurdich is der neat mear fan de state oer.
Kijfhoek
Kijfhoek is in buorskip en eardere gemeente yn de gemeente Zwijndrecht tichtby it ranzjearterrein Kijfhoek, ûngefear tusken Heerjansdam en Zwijndrecht yn.
Skiednis
Yn in donk (hichte) yn it streamgebiet fan it rivierke de Devel binne potten fûn mei itensresten dy't troch de koalstof-14-datearring datearre wurde koenen yn de Flaardingenkultuer (3500–2500 f.Kr.). Fûne koalstofresten kinne wize op bewenning yn it mesolitikum (5500-4100 f.Kr.). Dat fynplak sil ta archeologysk monumint ferklearre wurde omdat donken mei neolityske en mesolityske bewenning ek ynternasjonaal tige seldsum binne.
Yn 1322 wie der in wettersneed (de Stoarmfloed fan 1322) wêrby't grutte stikken fan de Zwijndrechtske Waard ûnder wetter kamen te stean en in soad libbens ferlern gienen. Dit wie foar greve Willem III fan Hollân oanlieding om bedikingsplannen te ûntwikkeljen. Yn in oarkunde fan 14 jannewaris 1331 bepaalde hy dat ‘dejingen dy't dielen fan de Zwijndrechtske Waard bediken, ambachtshear waarden fan dat diel fan de Waard’. Troch dy oarkunde ûntstienen de ambachtshearlikheden, wêrfan de measte neamd waarden nei harren bedikers: Schobbelands Ambacht, Hear Oudelands Ambacht, Groote en Kleine Lindt, Heerjansdam, Kijfhoek , Meerdervoort, Sandelingen Ambacht en Alewijns Ambacht.
Yn 1332 waard it kastiel Develsteijn op Lievershille boud. Dat kastiel hat bestien oant 1824. Yn 2005 binne der in pear proefslûven groeven op it plak dêr't it kastiel stien hat. It idee om it kasteel te herbouwen krige sadwaande in nije oanset.
Mei de bedikingwurken waard de Devel by Groote Lindt en by Kleine Lindt ôfdamme. Yn de perioade nei it bedikingswurk (nei 1337), waard nei alle gedachten Kijfhoek fêstige. Yn 1368 waard yn elts gefal it monumintale tsjerkje fan Kijfhoek boud dat noch altiten op in terp oan de râne fan de Devel stiet. Dizze Kijfhoektsjerke fertoant boukundich sjoen kenmerken fan de goatyske én fan de romaanske boustyl. Nei alle gedachten kaam in soad tsjerkefolk eartiids mei in skûte.
It doarpke is troch de tiden hinne altiten lyts bleaun. Sa telde it yn 1515 seis huzen en in kleaster. It wie dit kleaster dat it doarp betsjutting joech. It kleaster Eemsteijn, lizzend by de Munnikensteeg waard ynwijd yn 1435 en wie hast oardel iuw in soarte streeksintrum; it waard ferwoaste yn 1572 troch in Geuzefindel. Fan it kleaster is neat bewarre bleaun.
Kijfhoek gie mei yngong fan 19 augustus 1857 op yn de gemeente Groote Lindt dy't yn 1881 opgie yn de gemeente Zwijndrecht.
Yn 1926 waard de Devel by Kijfhoek drûchlein. Troch in wiziging yn it systeem fan bemealing fan de polders ferlear de Devel har funksje op dit gebiet.
It tsjerke waard restaurearre yn 1927 mar troch jildgebrek waarden diels masinale stiennen brûkt; grouwe planken ferfongen it dakbeskot. Fan 1992 ôf is it tsjerkje fannijs en deskundich restaurearre.
Spoarwegen
Flak by it doarpke Kijfhoek leit it ranzjearplak Kijfhoek. Mei in oerflak fan fyftich hektare is dit it grutste ranzjearplak fan Nederlân.
Troch de eftertún fan Kijfhoek rint tsjintwurdich de HSL-Súd. Nei Rotterdam Sintraal ride de hegesnelheidstreinen oer besteand spoar troch de Willemsspoartunnel oant it begjin fan ranzjearterrein Kijfhoek dêr't de HSL súdlik ôfbûcht. Fan dêrôf is it HSL trajekt in 8,9 kilometer trasee op meanfjildnivo lâns it doarpke Kijfhoek en giet leech oer it rivierke de Devel foardat it mei in ôfsonken spoartunnel ûnder de Alde Maas troch giet.
Natoergebiet de Devel
Yn de rin fan 2005 is de Devel fierder ûntgroeven om natoergebiet te wurden.thumb|''Natoergebiet 'De Devel' by Kijfhoek
Froubuorren
Neidat yn 1505 in diel fan It Bilt yndike waard, waarden trije doarpen boud. Ien fan de trije waard Kijfhoek neamd; grif omdat de arbeiders dy't by de dykoanlis belutsen wiene foar in part út de omkriten fan Kijfhoek kamen. Letter krige dit Fryske doarp de namme fan de dêryn fêstige parochy: Froubuorren.
6 jannewaris
Berne
thumb|right|100px|Jeanne d'Arc
Hernán Cortés
Libben
Hernando Cortes wie in ferearme ealman dy’t mei sa'n 600 man syn lok yn de Nije Wrâld sykje woe. Fan memmekant wie er besibbe oan Fransisko Pizarro, dy't letter Peru oermasterje soe.
Dêr moete er in Azteeksk famke dat syn freondinne, assistinte en tolk waard en him beselskippe op syn feroveringstocht troch it Azteekse ryk. Doe’t hy kening Montezuma moete hie (dy’t him net echt hertlik wolkom hiet) begûn syn ûnderwerping, it earste jier fredich mar nei dat jier rekken se deilis en waard it in wapene striid.
It slagge Cortes frij ienfâldich it grutte Azteekse ryk te oermasterjen (nettsjinsteande dat er mar mei 600 man wie) dat hie trije oarsaken:
Cortes stoar mei 62 jier by Sevilla yn Spanje.
Aleksander Blok
Aleksander Blok, folút: Aleksander Aleksandrovitsj Blok (Russysk: Александр Александрович Блок; sekuerdere transliteraasje: Aljeksandr Aljeksandrovič Blok; Sint-Petersburch, 28 novimber [ datum Alde Styl: 16 novimber ] 1880 – dêre (Petrograd), 7 augustus 1921) wie in Russysk dichter waans wurk oft ta de streaming fan it Russysk symbolisme rekkene wurdt. Hy wurdt nei Poesjkin as ien fan 'e grutste dichters fan Ruslân sjoen. Syn bekendste dichtbondel is Fersen oer de Himmele Dame.
Libben
Blok, dy't foar in part fan Dútsk komôf wie, waard berne yn Sint-Petersburch, yn in begoedige fermidden en in famylje dy't hearde ta de Russyske yntelligintsia. Syn heit hie in heechlearaar yn 'e rjochten west te Warsjau, wylst syn pake oan memmekant de rektor fan 'e Steatsuniversiteit fan Sint-Petersburch west hie. Nei de skieding fan syn âldelju groeide Blok fierder op yn 'e húshâlding fan aristokratyske famyljeleden op it bûten Sjachmatovo, deunby Moskou, dêr't er yn 'e bibleteek yn 'e kunde kaam mei de filosofy fan Vladimir Solovjov, en de poëzij ûntdiek fan doedestiden obskuere njoggentjinde-iuwske dichters as Fjodor Tjoettsjev en Afanasi Fet. Blok syn eigen iere útjeften, letter gearbrocht yn 'e bondel Ante Lucem (1900), soene dêr wakker troch beynfloede wurde.
left|thumb|200px|Blok op [[Sovjet-Uny|Sovjet-postsegel út 1980.]] Yn 1903 troude Blok mei Ljubov "Ljuba" Dmitrijevna Medelejeva, de dochter fan 'e ferneamde skiedkundige Dmitri Mendelejev. Letter soe hja him behelje yn in yngewikkelde haat-leafdetrijehoek mei in oare symbolistyske dichter, Andrej Bely. Oan Ljuba droech er fierders syn bekendste wurk op, de dichtsyklus Стихи о Прекрасной Даме (Stichi o Prjekasnoj Damje, "Fersen oer de Himmele Dame"), wêrmei't er yn 1904 ferneamd waard. Tusken 1910 en 1920 wie de wurdearring foar Blok ûnder syn kollega's hast unanym. Syn ynfloed op jongere dichters wie boppedat suver net benei te kommen. Anna Achmatova, Boris Pasternak en Vladimir Nabokov droegen wichtige gedichten oan him op.
Yn it lêste part fan syn libben lei Blok yn syn wurk de klam op politike tema's, wêrby't er de messiaanske lotsbestimming fan syn heitelân bemimere. Troch de ynfloed fan Solovjov syn learstikken wied er oanhelle rekke mei dizenige apokalyptyske skrikbylden, en wifke er gauris tusken hope en wanhope. Yn 'e simmer fan 1917 skreau er yn syn deiboek: "Ik haw it gefoel dat in grut barren op kommendeweis is, mar wat it persiis wêze sil, is my net klear." Foar de measten fan syn bewûnderders kaam it as in folsleine ferrassing dat Blok him ûntjoech ta in grut oanhinger fan 'e bolsjewistyske Oktoberrevolúsje fan dat jier, dy't er beskôge as de útkomst fan syn apokalyptyske oanstriden.
Miedsleat
De Miedsleat is in feart yn de gemeente Achtkarspelen. De feart rint súdwestlik fan Bûtenpost en east fan Twizel en komt út yn de Twizeler Feart.
De namme Miedsleat jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Maadsloot.
List fan planetoïden 32401-32500
Dit is in list fan planetoïden 32401-32500.
Pieter Barteld Kooi
Pieter Barteld Kooi, (Middelstum, 24 jannewaris 1943 - Winsum, 13 septimber 2020) wie in archeolooch.
Kooi studearre biology en prehistoarje oan de Ryksuniversiteit Grins. Yn 1979 promovearre er op Pre-Roman urnfields in the north of the Netherlands. Sûnt 1976 wie er ferbûn oan it Biologysk-Archeologysk Ynstitút. Fan 1983 oant 1986 wie er detasjearre by it Drintsk Museum, dêr't er lieding joech oan de archeologyske ôfdieling.
Fan 1977 - 1996 late er de grutskalige opgravings yn Peelo, dêr't delsettings út de Izertiid, Romeinske tiid en Midsiuwen foar it ljocht kamen. Fierders die hy archeologysk ûndersyk nei grêven en delsettings yn Havelte, Buinen, Noard-Barge, Dalen en Borger. Dêrneist publisearre Kooi oer grêven út de izertiid en hoefizerfoarmige grûnspoaren (De orkaan van 13 november 1972 en het ontstaan van "hoefijzervormige" grondsporen, Helinium 14, 57-65). Hy wie lid fan de Wurkgroep Hunebêden (1983-1987) en redakteur fan de Nieuwe Drentse Volksalmanak (1985-1987) en de Drentse Historische Reeks (1983-1989).
Sjitsport op de Olympyske Simmerspullen
100px|right Sjitsport is in sport dy't al fan de earste moderne Olympyske Spullen ôf op it Olympyske programma stiet.
Skiednis
De sport stiet fan 1896 ôf al op it programma fan de Olympyske Simmerspullen. Allinne tidens de Spullen fan 1904 yn Saint Louis en de Spullen fan 1928 yn Amsterdam Stie it net op it programma. Foar de Manlju en de Froulju stie de sjitsport tidens de Spullen fan 1984 yn Los Angeles foar it earst ôfsûnderlik op it programma earder wie de sjitsport op de Olympyske Simmerspullen in mingd toernoai.
Medaljespegel
De top-10 fan lannen dy't by de sjitsport medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen.
Balysee
Neist streamingen út de oanswettende Yndonezyske seeën, hat de Balysee ek te krijen mei de noard-súd streamen fan wetter út de Grutte Oseaan nei de Yndyske Oseaan; it measte wetter ferlit de arsjipel troch de Balystrjitte en de Lombokstrjitte.
IJmuiden
IJmuiden is in havenstêd yn de gemeente Felsen, yn de provinsje Noard-Hollân. It Noardseekanaal is dêr mei sluzen mei de Noardsee ferbûn. Yn de havenmûning leit it Forteilân, in ûnderdiel fan de Stelling fan Amsterdam.
IJmuiden hat fjouwer havens: de Fiskershaven (Letterkoade IJM) mei in fiskôfslach, de hjerringhaven, de IJmûnhaven en Seaport Marina IJmuiden, in haven foar de rekreaasjefeart. IJmuiden is sadwaande de tredde haven fan it lân. Allinne de havens fan Rotterdam en Amsterdam binne grutter. IJmuiden is teffens de grutste fiskershaven fan Nederlân. Ut de fiskershaven wei wurdt ek in feartsjinst op Newcastle ûnderhâlden.
De namme IJmuiden
Fier foar it útdollen fan it Noardseekanaal, yn 1848, publisearre de sjoernalist Simon Vissering (letter heechlearaar en minister yn it kabinet Van Lynden van Sandenburg) in artikel dêr't er in boatreis fan Amsterdam nei "IJ-muiden" (= mûning fan it IJ) yn beskreau. Neidat it kanaal yn 1876 foltôge wie, waard it nije plak dat doe ûntstie IJmuiden neamd, in earbetoan oan Vissering.
Twadde Wrâldkriich
Op 12 maaie 1940 sette it prinslik pear jûns om 23.00 oere mei de H.M.S. Codrington út IJmuiden wei ôf nei Ingelân, it begjin fan de besetting troch Dútslân dy't fiif jier duorje soe. Yn de oarlochsjierren waard IJmuiden diel fan de Atlantikwall en feroare yn in swier befeilige festing, Festung IJmuiden. Ald-IJmuiden by de havens en IJmuiden-Noard oan it kanaal waarden om dy reden foar in grut part ôfbrutsen troch de Dútsers. Leden fan de pleatslike fersetsgroep (RVV), dêr't ek Hannie Schaft by siet, slagge it dochs om fan de lânkant yn de festing te kommen en ynformaasje te garjen. Op de Heechovens (ûnder Dútske kontrôle) waard al ier sabotearre ûnder oaren troch Jan Brasser (Witte Ko). Oare ferneamde fersetsminsken wienen de eardere Heechoven-sjaufeur Jan Bonekamp dy't mei de niis neamden oparbeide hat en de stasjonssjef, De Noo. Plysjes út IJmuiden kamen fral oan de ein fan de kriich op in minne namme te stean fanwege selsferriking en dûbelspul. Sawol de Heechovens, in Dútske Schnellbootbunker as ek havengebouwen waarden mear as ien kear bombardearre troch de alliearden. Op 15 desimber 1944 is noch besocht de Schnellbootbunker te fernielen mei in Tallboybom, mar de bom rekke de bunker net.
Wiken
IJmuiden hat fjouwer wiken dy't elts in eigen bestjoer hawwe. IJmuiden-Noard, IJmuiden-West en See- en Duinwijk haawe har eigen plysjeburo, dêr't it haadkantoar fan yn IJmuiden-Noard sit. De brânwar hat yn See- en Dúnwyk in post.
Wynmûnepark
Sa'n 23 kilometer út de kust fan IJmuiden wurdt arbeide oan in mânsk wynmûnepark.
Iepenbier ferfier
IJmuiden hat in ferskaat oan busferbinings mei ûnder oaren Haarlim, Beverwyk, Heemskerk en Amsterdam. Der is ek in flugge boatferbining mei Amsterdam Sintraal.
Beginen
thumb|right|begynhof yn Breda Beginen binne in roomske groep allinnichsteande froulju dy't yn ienfâld en frommens by elkoar wennet sûnder eigentlik kleasterling te wêzen. Oars as kleasterlingen lizze beginen gjin ivige belofte ôf. Al belove se keinens, se meie wol jildlik en ûnreplik guod yn eigendom hâlde. De groep ûntstie foar 1200. Yn de 13e iuw en hjir en dêr yn Fryslân, ûnder oare yn Ljouwert (1285 fermelde) en fierders nei alle gedachten yn it earste Snitser gasthûs (1206-1294). Troch it konsylje fan Fienne yn 1312 waard de groep feroardield. Dan komt in oergong nei goedkarde kleasterregels. Hjirtroch hjitte fransiskaanske tertsiaressen en regularissen letter ek (grauwe) beginen.
Alexander Comrie
right|thumb|Alexander Comrie. Alexander Comrie (16 desimber 1706, Perth – desimber 1774, Gouda) wie in griffoarmearde predikant en ien fan de lêste fertsjinwurdigers fan de Fierdere Reformaasje. Hy fersette him tsjin de opkommende geast fan Ferljochting. Sawol Abraham Kuyper (ARP) as Gerrit Hendrik Kersten (Steatkundich Grifformearde Partij) fielden har troch Comrie ynspireare.
Alexander Comrie stamme fan memmekant fan Andrew Gray ôf. Om syn 22e hinne kaam Comrie nei Hollân, dêr't er troch in pear rike freonen by steat steld waard om teology te studearjen. Op 1 maaie 1735 waard er befestige yn Woubrugge, dêr't er 38 jier bleaun is. Yn 1773 gie er mei emeritaat. Hy festige him dêrnei te Gouda, dêr't er yn desimber 1774 oerleden is. Hy waard begroeven yn de Sint-Janstsjerke yn Gouda.
Alexander Comrie hat trijeris troud west: yn 1737 mei Johanna de Heyde, dy't al nei in jier houlik ferstoar, doe mei Maria van der Pijl en dêrnei mei Catharina de Reus, dy't him oerlibbe.
Wurk
Comrie hat 23 wurken skreaun. It meast bekend is syn ABC des geloofs.
Hjirûnder it measte fan syn wurk op alfabetyske folchoarder:
Simon Kamminga
Simon Kamminga (Harns, 22 febrewaris 1895 – Berltsum, 17 maart 1984) wie in autodidaktysk keunstskilder út Berltsum. Syn wurk bestiet meast út lânskippen, de Waadsee, hynders ensfh. Der is in stifting oprjochte troch syn dochter om syn wurk yn feilichheid te bringen.
Darth Maul
Darth Maul (útspr.: [ˈdaːɹθ ˈmɔːl], likernôch: "daarz môl"), letter koartwei Maul, is in fiktyf personaazje út 'e Star Wars-franchise fan 'e Amerikaanske filmmakker George Lucas. Hy is in Sith-ridder en de learling fan 'e Sith-master Darth Sidious. Darth Maul waard yntrodusearre yn 'e film Star Wars: Episode I – The Phantom Menace (1999), wêryn't er de wichtichste antagonist is. It personaazje waard yn dy film spile troch Ray Park, wylst syn dialooch ynsprutsen waard troch Peter Serafinowicz (om't de stim fan Park te heech fan toan west hawwe soe). Hoewol't Darth Maul oan 'e ein fan 'e film dea liek te gean, kearde er werom yn 'e tekenfilmsearjes Star Wars: The Clone Wars en Star Wars: Rebels, wêryn't spile waard troch stimakteur Sam Witwer. Yn 'e film Solo: A Star Wars Story (2018) waard syn rol fertolke troch Park en Witwer.
Uterlik
Darth Maul hie yn it oarspronklike ûntwerp fan yllustrator Iain McCaig fearren op 'e holle, lykas Yndiaanske gebedstoatems, mar de special effects-lju û.l.f. fan Nick Dudman dy't it ûntwerp fan papier nei wurklikheid útwurkje moasten, ynterpretearren de fearren as hoarnen, sadat Darth Maul dêrmei oanhelle rekke. Sadwaande krige er lichemsskaaimerken dy't ornaris mei de duvel assosjearre wurde. Syn gesicht en de rest fan syn holle is tatoeëarre yn in patroan fan swarte flakken, wat, mei Darth Maul syn reade hûd as ûndergrûn, de assosjaasje mei Satan noch fierder fuortsterket.
Oarsprong
De oarsprong fan Darth Maul wurdt útlein yn 'e ôflevering Secrets Revealed fan it trêde seizoen fan 'e tekenfilmsearje Star Wars: The Clone Wars (2008-2014 en 2020). Darth Maul heart ta it bûtenierdske ras fan 'e Zabraks en is ôfkomstich fan 'e planeet Dathomir. Hy is de soan fan mem Talzin, de liedster fan it dominante Nachtsustergenoatskip fan froulike brûkers fan de Krêft (of 'heksen', sa't dy op Dathomir neamd wurde). As jong bern wurdt Maul ûntfierd troch de Sith-master Darth Sidious, it boasaardige alter ego fan 'e freonlik oerkommende senator Sheev Palpatine, dy't him as learling oannimt en traint yn it gebrûk fan 'e tsjustere kant fan de Krêft.
Yn The Phantom Menace
Darth Maul wurdt yn 'e Star Wars-franchise yntrodusearre yn 'e film Star Wars: Episode I – The Phantom Menace (1999), it earste diel fan 'e Star Wars-prequeltrilogy, wêryn't er de wichtichste antagonist is. Hy wurdt troch syn master Darth Sidious (alias senator Palpatine) stjoerd om keninginne Padmé Amidala fan Naboo finzen te nimmen, dat hja twongen wurde kin en tekenje in ferdrach dat de ynvaazje fan 'e planeet Naboo troch de Hannelsfederaasje legitimearje soe. Hy spoart har op 'e woastynplaneet Tatooine op, dêr't se oanstutsen is om't har romteskip averij oprûn hat by it trochbrekken fan 'e blokkade dy't de Hannelsfederaasje om Naboo hinne ynsteld hat.
Op Tatooine falt Darth Maul it selskip fan Padmé oan, mar syn wraam wurdt ôfslein yn in koart gefjocht mei de ljochtsabels troch de Jedi-master Qui-Gon Jinn, dy't yn it gefolch fan 'e keninginne reizget. Padmé-en-dy witte fan Tatooine te ûntkommen en ferfetsje harren reis nei de haadstêd fan 'e Galaktyske Republyk op Coruscant, dêr't Padmé foar har konflikt mei de Hannelsfederaasje stipe hopet te winnen by kânselier Finis Valorum en de Galaktyske Senaat. Op Coruscant oankommen, ljochtet Qui-Gon de Hege Jedi Ried yn dat er in Sith-ridder troffen hat, wêrfan't tocht waard dat dy al mear as tûzen jier net mear bestiene.
As it Padmé dúdlik wurdt dat se gjin help fan 'e Senaat of fan kânselier Valorum hoecht te ferwachtsjen, keart se mei Qui-Gon en dy syn padawan Obi-Wan Kenobi werom nei Naboo, dêr't se in militêr bûnsgenoatskip slút mei de Gunganen, it ras fan bûtenierdske wêzens dat op Naboo lânseigen is. Troch gear te wurkjen witte de Nabooanen en de Gunganen mei feriene krêften de Hannelsfederaasje te ferslaan. As Padmé en har gefolch yn it klimaktyske treffen oan 'e ein fan 'e film it keninklik paleis yn 'e Nabooaanske haadstêd Theed bestoarmje, dat troch de Hannelsfederaasje beset is, treffe Qui-Gon en Obi-Wan dêr Darth Maul wer. Der ûntjout him in lang en yngeand duël mei de ljochtsabels, wêrby't Darth Maul op 't langelêst Qui-Gon deadlik ferwûnet. Obi-Wan set de striid lykwols troch en hout Darth Maul úteinlik by de mul midstwa.
Yn Star Wars: The Clone Wars
Foar de tekenfilmsearje Star Wars: The Clone Wars (2008-2014 en 2020) besleat Star Wars-betinker George Lucas yn 2010 dat Darth Maul wer ta libben brocht wurde moast. Dave Filoni, de tillefyzjeprodusint fan 'e searje, sei tsjin him: "It is foarby mei him. Hy is yn twaen houd. Hoe soe dat kinne?" Neffens Filoni antwurde Lucas: "Dat wit ik net. Betink mar wat." Yn Star Wars: The Clone Wars docht sadwaande bliken dat Darth Maul syn troch Obi-Wan tabrocht ferwûnings oerlibbet om't de ljochtsabel fan Obi-Wan de wûnen daliks tichtskroeit. Hy wit himsels nei feilichheid ta te klauwen en rekket strâne op 'e dwingerplaneet Lotho Minor, nei't er dêr mei de rest fan it ôffal fan Naboo dumpt is troch in jiskeromteskip.
Fan 'e meganyske rommel dy't er dêr fynt, boud er in seisskonkich sybernetysk ûnderlichem foar himsels, sadat er in cyborg wurdt. De pine dy't er trochstean moat, it ûnthâldsferlies dêr't er mei oanhelle rekket en in desennium fan isolaasje op Lotho Minor soargje der lykwols foar dat er geastlik net alhiel mear ynoarder is as er úteinlik fûn wurdt troch syn biologyske broer Savage Opress, dy't útstjoerd is troch harren mienskiplike mem. Nei't er fan 'e dwingerplaneet ûntsnapt is, mjit Darth Maul himsels in gongberder foarme ûnderlichem mei twa skonken oan.
Neitiid nimt Darth Maul syn broer Savage oan as learling en set er útein mei in obsessive syktocht nei Obi-Wan Kenobi, dy't er ferantwurdlik hâldt foar al syn tsjinrampen en op wa't er wraak nimme wol. Syn earste kâns om dat te dwaan, en syn iennichste kâns om Obi-Wan oer it mad te kommen, mislearret as de tsjustere Jedi Asajj Ventress syn plannen trochkrúst om 'e priis dy't Savage op 'e holle hat, te ynkassearjen. Dêrop bout Darth Maul in alliânsje fan ferskate misdiesyndikaten op, besiket er de macht op 'e planeet Mandalore oer te nimmen en fermoardet de hearskeresse fan Mandalore, hartoginne Satine Kryze, de minneresse fan Obi-Wan, allegear mei as doel it ferfoljen fan syn langst nei wraak.
Uteinlik wurdt Darth Maul as gangster sa machtich, dat syn eardere master Darth Sidious him as in bedriging begjint te sjen en him finzen nimt. Hy ûntsnapt lykwols noch foar't Sidious mei syn steatsgreep de Galaktyske Republyk ûnder fuotten hellet en ferfangt troch it Galaktysk Keizerryk. Neitiid swart er syn Sith-titel 'Darth' ôf en stiet er fierders bekend as 'Maul'.
Yn Solo: A Star Wars Story
Yn 'e film Solo: A Star Wars Story (2018), dy't jierren letter spilet, komt oan 'e ein fan 'e film oan it ljocht dat Maul it masterbrein is efter it misdiesyndikaat Karmozinen Dage. De smokkelster Qi'ra ynformearret him dat de gangster Dryden Vos fermoarde is troch Tobias Beckett en dy syn trewanten, wêrby't se de belutsenens fan har jeugdfreon Han Solo en syn maat Chewbacca, en har eigen ferantwurdlikens foar de dea fan Vos, ferswijt. Maul jout Qi'ra opdracht om him op Dathomir te treffen, dêr't er oan tafoeget dat se fan no ôf oan nauwer gearwurkje sille.
Skraste rol yn 'e Star Wars-ferfolchtrilogy
Yn 'e oarspronklike ideeën fan George Lucas foar de Star Wars-ferfolchtrilogy (2015-2019) hie Maul dêryn de wichtichste antagonist wêze sille as de "peetheit (godfather) fan 'e misdie yn it hielal". Nei't filmstudio Lucasfilm yn 2012 oernommen waard troch The Walt Disney Company, waarden Lucas syn plannen foar de ferfolchtrilogy lykwols skrast en gie men mei it ferhaal in hiel oare kant út.
Yn Star Wars: Rebels
Yn 'e tekenfilmsearje Star Wars: Rebels (2014-2018) moetet Maul op 'e Sith-planeet Malachor de haadpersoan Ezra Bridger, oan wa't er him yn 'e ôflevering Twilight of the Apprentice, út it twadde seizoen, foarstelt as "in âlde master". Hy wit it fertrouwen fan Ezra te winnen troch syn (oprjochte) syktocht nei wraak tsjin Darth Sidious en de Sith. Nettsjinsteande dat besiket er Ezra te ferlieden ta de tsjustere kant fan 'e Krêft. Hy helpt him en syn Jedi-freonen Ahsoka Tano en Kanan Jarrus om trije ynkwisiteurs te ferslaan, mar keart him dan tsjin 'e Jedi. Dy witte him lykwols te ferjeien.
Yn 'e ôflevering Twin Suns, út it trêde seizoen, brûkt Maul Ezra om it skûlplak fan 'e ûnderdûkte Obi-Wan op Tatooine te ûntdekken. Ienris yn 'e woastyn fan Tatooine falt er Ezra oan, mar dyselde wurdt rêden troch Obi-Wan. Yn in gefjocht mei de ljochtsabel weeft de Jedi einlings mei syn âlde fijân Maul ôf troch him deadlik te ferwûnjen. Mei syn lêste siken freget Maul him oft er de Utkarde beskermet, en Obi-Wan antwurdet befêstigjend. Maul ferklearret dat dizze Utkarde him wreekje sil en ferstjert dan. Letter wurdt Obi-Wan toand wylst er út 'e fierte wei de jonge Luke Skywalker beächtet.
Jan Tsjerk Oreel
Jan Tsjerk Oreel (Oerterp, 16 desimber 1838 - ?), wie de earste beropsfytser fan Nederlân op de houten vélocipède. Hy ferhuze letter nei Sint-Anne en wie aktyf as fytser tusken 1867 - 1873. Oreel kaam yn 1866 yn oanrekking mei it hurdfytsen doe't hy reparaasjes die oan ien fan de earste vélocopèdes fan Nederlân. Dêrnei boude hy de masine nei. Dat joech de oanset ta de vélocipède-fabrikaazje yn Fryslân. Al gau waarden de earste wedstriden organisearre, wêrfan Oreel inkele wûn. Earste prizen waarden wûn yn Frjentsjer, Bitgum, Wier, Sumar, Hallum, Wergea, Sint-Jabik en yn in tal oare Fryske doarpen. Letter fêstige Jan Oreel him yn Amsterdam.
Sûpengrottenbrij
Sûpengroattenbrij, ek wol sûpengrottenbrij, sûpengortenbrij en algemien sûpenbrij is in brijsoarte dat makke wurdt fan sûpe en pearelgrôt (skylde garst ). De grôt wurdt 12 oeren weakke en dêrnei in oere yn wetter sean. Op it lêst wurdt der sûpe by dien. Groatenbrij wie de earste brij yn Nederlân dat troch it molkfabryk levere waard yn in molkbus mei it opskrift karnemelkse pap. Oant de yn de jierren sechtich waard it troch molkboeren út de molkbus wei ferkocht. Dêrnei wie it yn literflessen te keap en tsjintwurdich yn plestyk ferpakking.
De brij wurdt optsjinne mei gewoane sûker, brune sûker of sjerp. It kin waarm, mar ek kâld iten wurde. It waard eartiids ek wol iten mei molke of mei prommen.
Minnertsgeaster Feart
De Minnertsgeaster Feart is in feart yn de gemeente De Waadhoeke. De feart yn polder De Twa Wegen ferbynt Minnertsgea mei de súdliker rinnende De Rie krekt noardwest fan Kleaster Eanjum.
De namme Minnertsgeaster Feart jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Minnertsgaastervaart.
Felixstowe
Felixstowe is in Noardsee-haven; de grutste kontenerhaven fan Ingelân. It plak leit oan de rivieren Orwell en Deben.
Yn 1905 weaard in pier oanlein en makke it toerisme opgong.
Bastille
thumb|La Bastille Saint-Antoine thumb|Plattegrûn La Bastille
De Bastille Saint-Antoine, bekend wurden troch de ferkoarte oantsjutting ‘La Bastille’, wie in kastiel-finzenis yn Parys, dy't bekend waard troch de bestoarming derfan op 14 july 1789, wat as begjin fan de Frânske Revolúsje beskôge wurdt. Tariedings foar de bou fan de Bastille begûnen yn 1357, it echte bouwurk sette nei 1370 útein en it kastiel wie klear yn 1383. Nei de Frânske Revolúsje waard it as in hate symboal fan it ancien régime yn 1790 sloopt.
De opset fan it kompleks wie in ûnregelmjittige rjochthoeke mei acht tuorren mei elk in eigen namme : Opfallend oan konstruksje fan muorren en tuorren wie, dat beide hast like heech wienen en dat alle tuorren mei brede trânsen met elkoar yn ferbining stienen. Foardiel hjirfan wie, dat by ûnrie yn de buert fan de iene toer de manskippen der daliks hinne rinne koenen, sûnder earst de treppen del by de iene toer en de treppen op nei de oare toer te hoegen. In oar foardiel fan de brede trânsen wie de mooglikheid om artillery op de muorren te setten.