cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
De Flambou (Surhústerfean)
Skiednis
De Flambou waard yn 1965 boud as moderne grifformearde tsjerke mei 900 sitplakken. Se ferfong in tradisjoneel tsjerkegebou oan de Dellen út 1903, dy't dêrnei as garaazje brûkt en lang om let sloopt waard. Noch krekt foar de fúzje mei de herfoarme gemeente fierden de Feanster grifformearden yn 2004 harren 150-jierrich bestean.
Fúzje
Op 16 jannewaris 2011 is de grifformearde gemeente fan Surhústerfean fusearre mei de herfoarme gemeente fan Surhústerfean-Boelensloane ta de Protestanske gemeente Surhústerfean-Boelensloane. De Flambou is yn Surhústerfean ien fan de twa tsjerken fan de protestantske gemeente. De oare tsjerke is de âlde herfoarme Doarpstsjerke.
Oargel
De gemeente moast it nei de bou fan De Flambou ynearsten sûnder oargel dwaan. It oargel yn de âlde tsjerke hie it al 1944 opjûn. Yn 1979 foltôge de oargelbouwer Fama & Raadgever út Utert in nij oargel.
Kleaster fan Mar Elian
It Kleaster fan Mar Elian wie in Syrysk-katolyk kleaster by Al-Qaryatayn, in stêd yn de Syryske provinsje Homs. It kleaster wie wijd oan de hillige Elian (Mar Elian), mar waard yn augustus 2015 troch Islamityske Steat ferneatige nei't de striders fan de terreurgroep it gebiet by de slach by Al-Qaryatayn feroveren.
Skiednis
De skiednis fan it kleaster gyng werom op de fyfte iuw, doe't it stifte waard yn in oaze dêr't al in oan de hillige martler Elian fan Emesa wijde tsjerke stie út de 4e iuw. Alhoewol't it kleaster yn de 18e iuw de funksje fan kleaster ferlear bleau de lokaasje in wichtich plak foar kristenen yn Syrje. Sûnt 2001 waard der mei Britske help argeologysk ûndersyk útfierd. Twa muontsen út it kleaster Deir Mar Musa al-Habashi brochten yn 2007 nij monastyk libben yn it kleaster. Hja hiene as doel in moetingsplak foar kristenen en moslims te foarmjen. Sûnt it begjin fan de boargerkriich yn Syrje waarden yn it kleaster flechtlingen út Homs en omlizzende plakken opnommen.
De prior fan it kleaster, pater Jacques Mourad, waard yn maaie troch striders fan IS ûntfierd. Yn oktober 2015 wist de pater mei help fan in islamityske freon oan IS te ûntkommen.
Replika
Nei't Islamityske Steat Mar Elian ferneatige naam de Italjaanske sakeman Michelangelo De Salvo it inisjatyf om yn Granozzo, Noard-Itaalje, in replika fan de kleastertsjerke te bouwen. Op 23 desimber 2016 waard dêr foar it earst in misse fierd.
2019
Dit jier makket ûnderdiel út fan it desennium fan 'e 2010-er jierren.
EuroTrip
EuroTrip is in Amerikaanske komeedzjefilm út 2004 ûnder rezjy fan Jeff Schaffer, mei yn 'e haadrollen Scott Mechlowicz, Jacob Pitts, Michelle Trachtenberg en Travis Wester. It ferhaal, dat skreaun waard troch Schaffer yn gearwurking mei Alec Berg en David Mandel, giet oer in fjouwertal Amerikaanske tiners dat op knoffelige wize troch Jeropa reizget op 'e siik nei de Dútske pinfreondinne fan ien harren. Middenmank in breed skala oan pynlike en sjenante sitewaasjes dogge se dêrby Londen, Parys, Amsterdam, Bratislava, Berlyn en Rome oan. EuroTrip is in grossoutkomeedzje, dy't yn 2004 nominearre waard foar in Teen Choice Award yn 'e kategory 'film dy't dyn âlden net woene datst seachst'. De ûntfangst wie kritysk, en de film kaam yn 'e bioskoop net út 'e kosten.
Titel
De titel fan EuroTrip is dûbelsinnich. It kin opfet wurde as "reis troch Jeropa", mar it wurd 'trip' ferwiist ek nei de steat fan it stoned wêzen as men drugs brûkt hat. Wat dat oangiet, kin de titel ek útlein wurde as "stoned wêzen yn Jeropa", of, yn dit gefal wierskynliker, kin de titel ferwize nei in reis dy't sa healwiis ferrint, dat it wol liket as is men stoned.
Plot
EuroTrip begjint yn Hudson, yn 'e Amerikaanske steat Ohio, dêr't Scott Thomas, fuort nei't er slagge is foar syn eksamens oan 'e middelbere skoalle, dumpt wurdt troch syn freondinne Fiona. Mei syn bêste freon, Cooper Harris, giet Scott dyselde jûns dochs nei in eksamenfeest, mar dat rint út op in fernedering as de band dêr it liet Scotty Doesn't Know spilet, wêryn't de relaasje besongen wurdt dy't Donny, de sjonger fan dyselde band, al in hiel skoft mei Fiona ûnderhâldt efter Scott syn rêch om.
Scott bedrinkt him en komt letter mei in min sin thús, dêr't er in e-mail lêst fan syn Dútske pinfreondinne Mieke. Dy jout oan dat it har om Scott muoit, en stelt foar om inoar te moetsjen. Scott hat har namme lykwols altyd opfet as in fariant op 'e jongesnamme 'Mike', en mient dat er al dy tiid mei in jonge briefke hat. Syn maat Cooper oppenearret dat 'Mike' wol in âlde fiislak wêze sil, dy't in jonge jonge as Scott siket om in homoseksuële relaasje mei oan te gean. Sadwaande e-mailt Scott Mieke werom dat er neat mei har te krijen hawwe wol en dat se by him wei bliuwe moat.
As Scott syn jongere broer him de oare moarns ynformearret dat 'Mieke' in hiel gongbere Dútske famkesnamme is, beseft Scott wat in ûnnoazele flater oft er begien hat. No't er wit dat er al dy tiid mei in famke skreaun hat, sjocht er guon dingen yn in hiel nij ljocht en reälisearret er him dat er fereale op har is. Hy besiket wer kontakt mei har op te nimmen, mar ûntdekt dan dat Mieke, dy't begryplikerwize tige kwetst is troch Scott syn eardere reäksje, syn e-mailadres blokkearre hat. Dêrop beslút Scott syn simmerfakânsje te brûken om, tegearre mei Cooper, nei Jeropa te reizgjen, sadat er him libbensliif foar Mieke oer ûntskuldigje kin.
Scott en Cooper arrivearje yn Londen, dêr't se in tuskenstop meitsje op troch trochreis nei Dútslân. Wylst se op harren oansluting wachtsje, reitsje se befreone mei in klub fan fuotbalhooligans dy't fan binne fan Manchester United en oanfierd wurde troch Mad Maynard. Nei in jûn dy't al drinkende trochbrocht wurdt, wurde Scott en Cooper de oare moarns wekker yn 'e bus fan 'e hooligans, dy't foar in fuotbalwedstryd ûnderweis binne nei Parys.
De fjouwer jonge Amerikanen beslute en besykje nei Berlyn te liften, mar fanwegen in misbegryp dat feroarsake wurdt troch de taalbarriêre, belânje se nei in rit op in Dútske frachtwein ynstee yn 'e Slowaakske haadstêd Bratislava. Dêr blykt in bizar geunstige wikselkoerts foar harren lêste Amerikaanske dollars te jilden, sadat se dêr yn in sjyk hotel ferbliuwe kinne. As se jûns in nachtklub besykje, reitsje Jamie en Jenny, as se alhiel dronken binne fan 'e absint, mei-inoar oan it tongtútsjen, wylst Scott en Cooper ferbjustere tasjogge. As de twilling beseft wat se dien hawwe, fiele se har djip beskamme.
De oare deis krije de fjouwer Amerikanen fan in freonlike Slowaak in lift nei Berlyn, it wenplak fan Mieke, dêr't se lykwols ûntdekke dat dy sels ek op fakânsje gien is. Se is mei in toergroep nei Itaalje ta, dêr't se foar koarte tiid berikber wêze sil yn Rome, foar't se de rest fan 'e simmer op in sylskip op see trochbringe sil. Jamie ferkeapet syn djoere kamera om oan jild foar fleantúchtickets te kommen, sadat de fjouwer Amerikanen nei Rome fleane kinne. Mieke har toergroep soe dêr it Fatikaan besykje, dat dat is ek foar de Amerikanen de bestimming.
Wylst Scott en Cooper dêr de syktocht nei Mieke begjinne, wurdt Jamie troch omstannichheden twongen in rûnlieding troch it Fatikaan te jaan oan in groep toeristen. Op 'e swalk troch it Fatikaan liede Scott en Cooper by fersin de klok dy't oanjout dat de paus stoarn is. Letter fine se in miter en in wyt klaad dat Scott by wize fan grap oandocht. Nei't se wat yn in iepen hurd ferbaarnd hawwe dat wite reek ôfjout, ferskynt Scott yn it klaad en mei de miter op 'e plasse op it balkon fan 'e Sint-Piter. Him folslein ûnbewust fan 'e konsternaasje dy't er feroarsaket by de mannichte folk op it Sint-Pitersplein, ûntdekt er Mieke dêr middenmank de lju. Ear't se by har komme kinne, wurde hy en Cooper oppakt troch de Switserske Garde, mar koart dêrnei wurde se ûntset troch de hooligans fan Manchester United, dy't har ek nei Rome bejûn hawwe.
Neitiid wit Scott einlings en te'n lêsten Mieke te berikken en him oan har foar te stellen. Hy leit it misferstân út en ferklearret har syn leafde. Mieke is bliid om him te sjen, en bekent dat se al lang fereale op him wie. Dêrop hawwe se seks yn in bychtstoel foar't sy ôfsette moat nei see. Op 'e flecht werom nei de Ohio jouwe Jenny en Cooper, dêr't de hiele film al wat tusken broeide, ta oan harren langstmen en hawwe seks yn it fleantúchtoilet. Jamie bliuwt efter yn Jeropa, dêr't er ûnderwilens oannommen is troch syn idoal, reisgidseskriuwer Arthur Frommer, dy't sûnder dat Jamie it wist diel útmakke fan 'e groep toeristen oan wa't er de rûnlieding jûn hat.
Oan 'e ein fan 'e simmerfakânsje begjint Scott mei syn stúdzje oan it Oberlin Kolleezje yn Oberlin (Ohio), dêr't er syn yntrek nimt yn in lege twapersoankeamer fan in studintehûs op 'e kampus. Wylst er oan 'e tillefoan is mei Cooper, dy't no in fêste relaasje hat mei Jenny, wurdt der op 'e keamersdoar kloppe. It blykt Mieke te wêzen, dy't har ek op Oberlin ynskriuwe litten hat, en dy't troch it bekende misferstân om har namme oan Scott as keamergenoat tawiisd is. Hja laitsje, krûpe inoar oan en litte har tegearre op bêd falle.
Produksje
EuroTrip waard regissearre troch Jeff Schaffer, dy't yn 'e mande mei Alec Berg en David Mandel ek ferantwurdlik wie foar it senario. Produsinten wiene Berg en Mandel, mei dêropta Daniel Goldberg en Jackie Marcus, foar The Montecito Picture Company. De distribúsje waard dien troch DreamWorks Pictures. De kamerarezjy wie yn 'e hannen fan David Eggby, wylst de soundtrack, mei it opfallende nûmer Scotty Doesn't Know op it konto kaam fan James L. Venable.
EuroTrip waard yn syn gehiel opnommen yn 'e Tsjechyske haadstêd Praach, iroanysk genôch in Jeropeeske stêd dy't yn 'e film no krekt net oandien waard. De opnamen fûnen benammen plak yn 'e strjitten yn 'e buert fan it Rudolfinum. Dêrtroch kamen benammen de bûtendoarsênes yn 'Amsterdam' yn 'e knipe, want eltse Nederlanner kin oan 'e bestrjitting en de arsjitektuer fan 'e gebouwen daliks sjen dat dy net yn Amsterdam opnommen binne. De iepeningssêne waard filme op 'e Ynternasjonale Skoalle fan Praach, en de sêne wêryn't de haadpersonaazjes yn Parys op 'e trein stappe, fûn eins plak yn it Praha hlavní nádraží, it Praachske sintraal stasjon. De sêne yn it Fatikaan waard opnommen yn it Tsjechyske Nasjonaal Museum, wylst de sênes mei de Dútske frachtwein filme waarden op 'e Autodyk D5 by Plzeň, dy't doedestiden noch yn oanbou wie.
EuroTrip foel op troch in stikmannich kameoroltsjes fan bekende akteurs en aktrises, lykas Joanna Lumley as hotelresepsjoniste, Lucy Lawless as bordeelhâldster, Jeffrey Tambor as Scott syn heit, en Matt Damon as de sjonger fan 'e band op it eksamenfeest. Fan 'e haadrolspilers wie Michelle Trachtenberg, dy't Jenny spile, it bekendst, troch har rol as Dawn yn 'e fantasytillefyzjesearje Buffy the Vampire Slayer. EuroTrip hat in spyltiid fan 92 minuten en waard makke mei in budget fan $25 miljoen.
Untfangst
Foar sokke krityk stiene ek positive resinsjes oer. Op 'e webside Salon skreau kritika Stephanie Zacharek: "De lichtsinnige healwizens fan EuroTrip is in oangename ferrassing. De film begjint stadich en net alhiel yn balâns mei syn eigen ritme. Mar krekt as men jinsels begjint ôf te freegjen oft er ea noch grappich wurde sil of dat er de folle lingte inkeld wanhopich bliuwt, stiget er op as in wiffe helikopter – dy't op 'e iene of oare manear yn 'e loft wit te bliuwen." Kultuerblogger Charlie Lyne, dy't yn 2011 in fertoaning fan 'e film yntrodusearre op it Institute of Contemporary Arts yn Londen, skreau: "EuroTrip is satire fan 'e brutaalste selsferachting en it drystmoedichste fermaak."
Hoograven
Hoograven is in buert yn de Nederlânske stêd Utert. De buert bestiet offisjeel út de twa buerten Oud Hoograven en Nieuw Hoograven dy't part binne fan de Utertske wyk Súd. Hoograven wurdt begrinzge troch de Vaartse Rijn en Merwedekanaal yn it westen, de wyk Tolsteeg yn it noarden, de Waterlinieweg yn it easten en de A12 yn it suden.
Iere skiednis
Tusken 950 en 1122 waard it fean yn it gebiet fan it hjoeddeistige Hoograven oanmakke. It part "raven" yn de namme ferwiist mooglik nei it rûge fean yn it gebiet. De polder Hoograven lei ferlike ta de polder Laagraven, dy't súdlik fan Hoograven lei, heger. Westlik dêrfan waard de polder Westraven oanmakke. Dy polders waarden lânbougrûn. Yn 1645 waard it gebiet oan de stêd Utert ferkocht.
Oud Hoograven
Oan de Vaartse Rijn waarden fabriken boud en dêrnjonken likernôch 200 arbeiderswenten. Yn de Frânske tiid waard de polder by de gemeente Jutphaas yndield. Nei de yndustrialisaasje wie der ferlet fan mear wentebou. Troch de Nije Hollânske Wetterliny, dy't tusken 1822 en 1826 boud waard, ferbea de Kringewet fan 1853 bou fan wenten te ticht by de ferdigeningswurken. Dat betsjutte dat eastlik en súdeastlik fan de stêd net boud wurde koe. Dêrom moast socht wurde nei oare lokaasjes. De polder Hoograven yn de gemeente Jutphaas wie in gaadlike lokaasje foar nije wentebou. Doe't it Merwedekanaal yn 1892 groeven waard, skate dat de polder fan de rest fan it grûngebiet fan Jutphaas ôf. Troch it letter te graven Amsterdam-Rynkanaal soe dy skieding allinnich mar grutter wurde. Yn de 1930-er jierren waarden der krapoan 1500 wenten boud yn lange bebouwingsstripen parallel oan de Vaartse Ryn. De gemeente Jutphaas koe it ynearsten lykwols tefoaren komme krije dat it gebiet troch Utert anneksearre waard.
Nieuw Hoograven
Yn it ramt fan de wenningneed, dy't yn Nederlân nei de Twadde Wrâldkriich ûntstie, wie der in ferlet fan in soad bouromte. Yn 1954 anneksearre de gemeente Utert lang om let de gânse polder Hoograven fan de gemeente Jutphaas, allyk grutte hompen lân fan de gemeenten Houten, De Bilt, Maartensdijk, Zuilen en Oudenrijn. Der wiene plannen foar grutskalige wentebou yn de foarm fan benammen heechbou. Yn de 1960-er jierren waarden sokke wiken as Overvecht, Kanaleneiland en Nieuw Hoograven boud. Dy wiken waarden rom opset mei flatbebouwing en in soad grien der tusken yn. Nieuw Hoograven ferskilde dus neffens opbou tige fan de eardere Jutphaaske wyk Oud Hoograven. In stikmannich wenten yn Nieuw Hoograven waarden ûntwurpen troch arsjitekt Gerrit Rietveld.
Yn de 1990-er jierren waard de wyk opkalefatere yn it ramt fan de stedsfernijing yn Utert.
Staro Golûtvin-kleaster
It Epifany Staro-Golûtvinkleaster (Russysk: Старо-Голутвин монастырь) is in kleaster fan de Russysk-Otterdokse Tsjerke oan de râne fan de russyske stêd Kolomna. It kleaster leit by it plak dêr't de Moskva gearrint mei de Oka en waard stifte tsjin it ein fan de 14e iuw. It kleaster wie noch net lang lyn in boufal, mar is sûnt de weromjefte yn 1993 oan de Russysk-Otterdokse Tsjerke restaurearre.
Yn 1995 oant 2012 waarden in tal gebouwen fan it kleaster brûkt troch it Otterdokse Teologyske Seminaarje fan Kolomna oant it nijbou krige op it eastlike diel fan it kleasterkompleks.
Skiednis
It kleaster is ien fan de kleasters dy't ûnstie troch de asetyske aktiviteiten fan de hillige Sergius fan Radonezj. It waard op fersyk fan Dmitri Donskoj stifte troch Sergius fan Radonezj en ien fan syn learlingen, Grigori Kolomenski, waard de earste abt fan it kleaster. Neffens de monastike tradysje hie Sergius net allinne de lokaasje foar it te bouwen kleaster útsocht, mar soed er ek de earste stien lein hawwe foar de earste oan de Epifany wijde tsjerke. Under de Epifanytsjerke binne noch altiten de resten fan it oarspronklike fûnemint fan de tsjerke te sjen, dy't yn de folksmûle de "stiennen fan de hillige" neamd wurde. thumb|left|260px| Epifanykatedraal en Sergiustsjerke
It kleaster oan de Oka hie as ien fan in krâns fan kleasters om Moskou hinne in funksje yn de ferdigening fan it lân tsjin de ynfallen fan de Tataren. It grutte grûnbesit soarge foar genôch ynkommen om it grutte kompleks te ûnderhâlden. Yn it midden fan de 17e iuw besiet it kleaster tsientallen doarpen en hie it net allinne besit yn de omkriten mar ek yn Moskou. Yn de 15e iuw krige it kleaster mear namme en de wolfeart naam ta. Der waarden in oan Sint-Sergius wijde wintertsjerke en in klokketoer boud (dy't tsjin it ein fan de 18e iuw ôfbrutsen waard). Yn de 16e iuw brocht tsaar Ivan de Ferskriklike in besite oan it kleaster en yn dy iuw woeks de bibleteek oan ta wol 123 manuskripten.
thumb|260px| Klokketoer De metropolyt fan Moskou en Kolomna, Platon Levsjin, blaasde it kleaster troch syn beslút om it te ferienigjen mei it Rozjdestvenskykleaster nochris nij libben yn. Ut de opbringsten fan de grûn fan dat Moskouse kleaster koe it ûnderhâld betelle wurde. Der fûne restauraasjes plak, de Epifanykatedraal krige in fergulde ikonostaze, de klokketoer waard foltôge en krige op de twadde ferdjipping in tsjerke. Fierder waarden nij sellen foar de muotsen en in ûnderkommen foar pylgers boud.
Nei de perioaden fan wolfeart en bloei folge jimmeroan wer in tiid fan delgong. It kleaster makke foar it lêst in spirituele oplibbing mei yn de jierren 1912-1913, doe't Varsonofi fan Optina argimandryt fan it kleaster waard. Yn in jier tiid wist er it spirituele libben fan it kleaster te reorganisearjen. Hy lei kontakt mei filantropen, dy't finansjeel holpen om de tsjerken, de sellen foar de muontsen en de oare kleastergebouwen te renovearjen. It kleaster waard op 'e nij ien fan de spirituele sintra yn de omkriten fan Moskou. Varsonofi fan Optina ferstoar al yn 1913, mar yn dy koarte tiid hied er him tige populêr ûnder de minsken makke.
Yn 1929 waard it kleaster sletten, mar yn 1994 werom jûn oan it bisdom Moskou. Sûnt 1994 wurde der wer regelmjittich tsjinsten fierd. Yn 1995 ferhûze de Teologyske Skoalle fan it bisdom Moskou nei it kleaster, letter omfoarme ta it Otterdokse Teologyske Seminaarje fan Kolomna.
Celilo Falls
260px|thumb|right|Fiskjen by de Celilowetterfallen om 1950 hinne De Celilo Falls (Wyam yn de hjir sprutsen yndiaanske talen wat echo fan it fallende wetter of lûd fan wetter op de rotsen betsjut) wiene in stikmannich wetterfallen yn de rivier de Kolumbia, eastlik fan it Cascadesberchtme en justjes bewesten it plakje Wishram op de grins fan de Amerikaanske steaten Oregon en Washington. De namme wiist eins nei de wetterfallen en de ferskate yndiaanske doarpen en hannelssintra dat der yn ferskillende foarmen bestien hawwe foar 15.000 jier. Celilo wie it langst kontinú bewenne gebiet yn Noard-Amearika oant de foltôging fan de The Dalles Daam yn 1957 bewesten Celilo. Nei de bou fan dizze keardaam strûpten it doarp mei inkelde oare fiskersdoarpen ûnder, allyk de wetterfallen en doe ûntstie in boezemmar: de Celilo Mar.
Streamfersnellings
Celilo Falls sels wie de earste fan in rige lytsere wetterfallen en streamfersnellings bekend as The Narrows (fersmellings) of The Dalles mei in totale lingte fan 19 km. Yn dit diel sakket de rivier sa'n 25 meter by heech wetter en 19 meter by leech wetter. Sa'n 5 km ûnder Celilo Falls is in rige streamfersnellings bekend as de Short Narrows (koarte fersmellings), Ten Mile Rapids, Little (of Upper) Dalles of Les Petites Dalles. Dy fersnellings wiene sa'n 1,6 km lang en 76 meter breed. Justjes fierder, sa'n 16 km ûnder Celilo Falls, wie in oare rige streamfersnellings bekend as Long Narrows (lange fersmellings), Five Mile Rapids, Big (of Lower) Dalles, Les Grandes Dalles of Grand Dalles. Dat diel wie sa'n 5 km lang en 23 meter breed. Direkt fierderop wiene de Dalles Rapids of Wascopam, yn de taal fan de yndianen. Dat diel wie sa'n 2,4 km lang en it wetter foel hjir sa'n 5 meter. De dielen fan de Long Narrows en Dalles Rapids waarden meiïnoar ek wol Grand Dalles, Les Dalles, Big Dalles of The Dalles neamd.
Celilokanaal
260px|thumb|right|Celilokanaal yn 1910, mei de rivier de Kolumbia lofts Om de wetterfallen foarby te reizgjen, waard yn 1858 oan de súdkant de 31 km lange Oregon Portage Railroad boud. Dit wie ferfongen yn 1863 mei it spoar fan de Oregon Steam Navigation Company. Doe't skipfeart tanaam, waard besocht en bou in kanaal lâns de wetterfallen. It wie net earder as 1905 doe't mei de bou fan it Celilokanaal úteinset waard. It wie pas ree yn 1915. It kanaal is oerstallich wurden nei de bou fan The Dalles Daam en doe it kanaal en alle derby hearrende bouwurken ûnder wetter strûpten.
Justice Lee
Justice Lee, wiere namme: Kuuleme Williams (18 maart 1974) is in Amerikaansk pornografysk aktrise fan Afro-Amerikaansk komôf, dy't berne is yn Tucson, yn 'e steat Arizona. Hja makke har debút yn in pornografyske film yn 2000. Neffens har offisjele opjefte is se 1.57 m lang, mei in gewicht fan 47 kg en kupmaat 36.
Sønderborg (gemeente)
De gemeente ûntstie yn 2007 troch de weryndieling en is in gearfoeging fan de gemeenten Augustenborg, Broager, Gråsten, Nordborg, Sundeved en Sydals mei de âlde gemeente Sønderborg.
Orianthi
Orianthi Panagaris (Adelaide, 22 jannewaris 1985), better bekend as Orianthi, is in Australyske sjongster-lieteskriuwster en gitariste.
Wurkpaad
Doe't hja seis jier wie learde se al gitaarspyljen en doe't se 11 wie gie se fan in akûstyske gitaar oer op in elektrysken ien. Yn 2003 waard sy ûndutsen troch Carlos Santana, doe't se meidie oan in Soundcheck by him. Dêrnei helle er har by in earstfolgjend optreden op it poadium. Dêrnei folgen optredens mei ûnder oaren Prince en ZZ Top.
Teffens hat se spile by Michael Jackson op syn This is it konsertrige en de touring-band Alice Cooper. Har debútplaat According to You helle it tredde plak yn Japan, it achtste plak yn Australië en it santjinde plak yn de Feriene Steaten. Har twadde album Believe ferskynde ein 2009 oeral yn de wrâld. Dat jier waard se ek troch it tydskrift Elle rekkene by de 12 bêste frouljusgitaristen. Yn 2010 wûn se mei de "Breakthrough Guitarist of the Year", in priis fan it Guitar International magazine. Op 22 desimber 2014 waard se opnaam yn de South Australian Music Hall Of Fame.
Ten Arlo
Ten Arlo is in buorskip, dat ûnder it doarp Zuidwolde falt, yn de gemeente De Wolden, yn de Nederlânske provinsje Drinte. It buorskip leit tusken de A28 en de N48 tichtby knooppunt Hoogeveen.
In part fan it buorskip foarmet in beskerme doarpsgesicht. Tichtby leit it natuerkampearterrein De Bulte. Yn de Twadde Wrâldkriich wie der yn Ten Arlo NAD-Kamp Ten Arlo.
Ale S. van Zandbergen
Ale S. van Zandbergen (Easterlittens, 29 juny 1956) is wiskundelearaar oan in skoalle yn Snits en debutearre as Frysk skriuwer yn 2013 mei de roman Littenser merke. Hy krige de Rink van der Veldepriis en de Douwe Tammingapriis foar dat boek.
Van Zandbergen wie yn de tachtiger jierren fiif jier aktyf by it tydskrift De Strikel en yn It Skriuwersboun.
Kremlyn fan Kolomna
thumb|260px| Kremlyn fan Kolomna mei de Marinkina-toer. It Kremlyn fan Kolomna (Russysk: Коломенский Кремль) is in grut fort yn de russyske stêd Kolomna. It stiennen kremlyn waard yn de jierren 1525–1531 troch Moskouse en Italjaanske arsjitekten ûnder de russyske tsaar Vasili III boud en ferfong doe in houten kremlyn. De rivieren de Moskva en de Kolemka soargen foar de noardlike en noardwestlike begrinzging fan it kremlyn, wylst de oare kanten fan it kremlyn beskerme waarden troch in djippe grêft.
Kolomna wie it plak dêr't de troepen fan de russyske prinsen byinoar kamen foar de Slach op it Kûlikovo-fjild yn 1380. Ta oantinken dêrfan stiet foar de muorren fan it kremlyn in monumint foar Dmitri Donskoj. Yn it likernôch 24 hektare grutte kremlyn steane tsjinwurdich noch in grut tal histoaryske monuminten, dêr't twa kleasters ûnder binne.
Oare bouwurken
Fierder steane der noch bouwurken út ferskillende tiden, dêrûnder ek tradisjonele russyske houten hûzen. Yn ien fan dy houten hûzen wenne in suster fan de skriuwer Aleksander Kûprin. Om't de skriuwer dêr regelmjittich kaam en dêr ek wurke hat wurdt dat hûs "Kûprin-hûs" neamd (Дом Куприна).
Healmling
In healmling is in soarte fan mytysk wêzen dat likernôch heal sa grut is as in minske, mar fierders sterk op 'e minske liket. De term wurdt brûkt as in synonym foar hobbits, it ras fan lytse minskeftige ierdgeasten dat troch de ferneamde Britske fantasy-auteur J.R.R. Tolkien beskreaun waard yn syn berneboek The Hobbit (1937) en syn lettere Lord of the Rings-trilogy (1954-1955). Tsjintwurdich wurdt yn fantasyliteratuer en oanbesibbe saken lykas fideospultsjes en role-playing games faak útslutend fan 'e term 'healmling' gebrûk makke om't de erven Tolkien de rjochten op 'e namme 'hobbit' hawwe.
'Healmling' is in ferfrysking (brûkt troch dû. Liuwe H. Westra, de oersetter fan 'e Lord of the Rings-trilogy yn it Frysk) fan it Ingelske halfling. Dat giet oarsponklik wer werom op it Skotske wurd hauflin, wêrmei't feitliken ferwiisd wurdt nei in opslûpen tiner dy't gjin bern mear is, mar dy't ek noch net as folwoeksen beskôge wurde kin. Yn in diel fan 'e moderne Ingelsktalige fantasyliteratuer wurdt de oantsjutting halfling brûkt om in healbloed persoan te beskriuwen fan wa't de âlden ta ferskillende rassen hearre. Sa wurdt yn 'e Shannara-searje fan Terry Brooks it personaazje Shea Ohmsford oantsjut as in halfling om't syn âlden in minske en in elf wiene. Yn it meastepart fan 'e fantasyliteratuer wurdt sa'n persoan lykwols in healelf neamd.
Fierhinne op basis fan 'e beskriuwing dy't Tolkien yn 'e prolooch fan The Lord of the Rings fan hobbits joech, wurde healmlings ornaris omskreaun as likernôch in meter lang, mei fuotten dy't bûtenproporsjoneel grut binne. Se geane yn 'e regel bleatsfoets, hawwe skerpe earen en binne wetterfluch, sadat se in minske fan fierrens oankommen hearre kinne en al lang in sideplak opsocht hawwe as sa'n minske foarby komt. Neffens Tolkien is dat de reden dat se nea sjoen wurde. In oare eigenskip fan healmlingen is harren skerpe gesichtsfermogen, dat makket dat se mei treflike akkuratens in stien of klute smite kinne, en dat se in grut talint hawwe foar wapens as de slinger, de kattepûl en pylk-en-bôge.
Heert Pieters de Jong
Heert Pieters de Jong (Froubuorren, 13 oktober 1828 - Grins, 26 maart 1903) wie in Frysk ûnderwizer en taalman.
Hy wie in soan fan winkelman Pieter Japiks de Jong en Trijntje Gerkens Dokter. Hy krige kunde oan Gerben Colmjon, wat him motivearre ta it yn stúdzje nimmen fan taal. Op 10 maaie 1847 waard er ûndermaster yn Minnertsgea, yn augustus 1851 skoalhaad yn Marsum en juny 1853 yn Sint Jabik. Yn dat lêste plak wie er ek koster, foarsjonger en oargelist fan de Groate Kerk. Op 2 septimber 1869 waard er haad fan de skoalle yn Stiens. Yn 1887 waard er beneamd ta arrondissemintsskoalopsjenner en soe dy funksje oant 1895 besette.
De Jong wie in grut foarstanner fan it Frysk.
De Jong boaske yn 1851 oan Antje Thomas de Groot (1828-1902), in boeredochter út Minnertsgea. Sy krigen trije bern. Hy waard beïerdige njonken syn frou yn Stiens.
Dionysus
Dionysus (Gryksk: Διόνυσος, Diónysos, útspr.: [di'ɔ.nisɔs], likernôch: "di- ô -ni-sos"; Latyn: Dionysus, útspr.: [di'onisus], likernôch: "di- oo -ni-sûs") is yn it Grykske heidendom en de Grykske mytology de god fan 'e wyn, de druverispinge, dronkenskip, fruchtberens, rituele sljochtsinnigens en rituele útskroevenens. Syn bynamme wie Eleutherios, "de Befrijer". Hy stiet ek bekend as Bachus (Gryksk: Βάκχος, Bakchos, útspr.: ['bakxɔs], likernôch: " bak -chos"; Latyn: Bacchus, útspr.: ['bakxus], likernôch: " bak -chûs"), de namme dy't yn it Romeinske heidendom en de Romeinske mytology foar him brûkt waard. De oarsprong fan Dionysus is ûnwis, en hy wurdt soms omskreaun as in Trasyske god, dy't as útlanner yn it âlde Grikelân arrivearre wêze soe. Argeologyske fynsten út 'e Myseenske perioade toane lykwols oan dat er eins ien fan 'e âldste Grykske goaden wie fan wa't de namme oerlevere is. Neffens de myten soed er de soan fan Seus en Perséfoné wêze en in ktoanysk aspekt fan Seus fertsjintwurdigje. Guon myten wolle hawwe, hy waard twaris berne, mei't er deade wie en werberne as de soan fan Seus en de sterlike Semele. De wichtichste attributen fan Dionysus wiene de tyrsus (in mei wynranken of klimmerblêd omwikkele stôk), de tsjelk en de bolle.
Namme
De etymology fan 'e namme 'Dionysus' hat taalkundigen en godstsjinstûndersikers al iuwenlang foar in riedsel steld. De âldst oerlevere foarm is yn it Myseensk-Gryksk: 𐀇𐁂𐁕𐀒, di-wo-nû-so, wat yn it Aldgryksk Διόνυσος, Diónysos waard. It earste diel fan 'e namme, dio-, wurdt al sûnt de Aldheid assosjearre mei de Grykske god Seus (Gryksk: Zeus), mei't de Grykske genityf (twadde namfal) fan dy namme Dios is. It twadde diel, -nûso of -nysos, kin lykwols gjin passende etymology foar fûn wurde. It soe kinne dat it te krijen hat mei de berch Nysa, dy't yn 'e Grykske mytology it berteplak fan Dionysus is. Yn 'e sechsde iuw f.Kr. tocht Feresydes fan Syros dat nũsa miskien in argaysk wurd foar "beam" wie. Ferskate (oare) folksetymologyen út 'e Aldheid binne op dit punt dúdlik mis. De moderne saakkundige Robert S.P. Beekes hat suggerearre dat it twadde diel fan 'e namme mooglik fan pre-Yndo-Jeropeeske oarsprong is, mei't elts besykjen om in Yndo-Jeropeeske woartel te finen, op 'e non rûn is.
Domein
Dionysus is de god fan 'e wyn, de druverispinge, dronkenskip, fruchtberens, rituele sljochtsinnigens en rituele útskroevenens. De ferearing fan Dionysus naam in grut tal ferskillende foarmen oan, mar keunst en aktearjen foarmen der wichtige ûnderdielen fan. Syn hjeldagen, lykas de Dionysia fan it âlde Atene, wiene yn 't earstoan de driuwende krêft efter de ûntwikkeling fan it toaniel. De bynamme fan Dionysus wie Eleutherios, "de Befrijer", mei't syn wyn, muzyk en ekstatyske dûns syn folgelingen befrijde fan bleuens en soargen, en de bannen fan ûnderdrukking har betsjutting ûntnaam.
Dionysia
De ferearing fan Dionysus fûn yn it Alde Grikelân mooglik al fan 1500 f.Kr. ôf plak, mar wie yn elts gefal tsjin 'e sânde iuw f.Kr. stevich yn 'e kultuer ferankere. Yn Attika, de krite om Atene hinne, waarden elts jier twa foarmen fan 'e Dionysia holden, in feest ta eare fan Dionysus dat ek nei de god ferneamd wie. De Plattelânsdionysia wiene guon fan 'e âldste oan Dionysus wijde hjeldagen, dy't holden waarden op it Attyske plattelân om 'e wintersinnekear hinne, yn wat no desimber en jannewaris is. Dat festival hie nei alle gedachten mei de wynbou te krijen. De Stedsdionysia, dy't yn stêden as Atene en Eleusis holden waard, ûntjoech him wierskynlik pas yn 'e rin fan 'e sechsde iuw f.Kr. It waard fierd om 'e maitydsevening hinne, yn wat no maart en april is, en kaam benammen bekend te stean om 'e toanielwedstryd dy't yn it ramt fan dit feest yn Atene holden waard.
Dionysyske of bachyske mystearjes
De dionysyske mystearjes hiene in wichtige rol yn it skeppen fan rituele tradysjes foar oergongen yn 'e libbens fan 'e minsken. Oarspronklik gie it dêrby benammen om manlju en manlike seksualiteit, mar letter waard der ek romte skepen foar it ritualisearjen fan 'e feroarjende rollen fan froulju en it fieren fan 'e feroarings yn status yn 'e rin fan 'e libbens fan 'e froulju. De dionysyske mystearjes omfetten ek faak offerrituelen wêrby't ien of mear geiten of bollen offere waarden, en alteast guon fan 'e dielnimmers en dûnsers droegen houten maskers dy't mei Dionysus assosjearre waarden. Yn beskate gefallen waard de god yn it ritueel belutsen yn 'e foarm fan in maskere en oanklaaide pylder, peal of beam. De betsjutting dy't maskers en geiten yn 'e oanbidding fan Dionysus hiene, gie tebek op 'e alderierste dagen fan syn ferearing, en sokke symboalen binne ek fûn op 'e Minoyske grêftombe by Faistos, op Kreta.
Eleusinyske mystearjes
Al yn 'e fyfde iuw f.Kr. rekke Dionysus identifearre mei Iachus, in mindere godheid út 'e tradysje fan 'e Eleusinyske mystearjes, sa't blykt út û.m. de toanielstikken Antígoné, fan Sofokles, en De Bachai fan Euripides. Saakkundigen ornearje dat de identifikaasje skoan fuortkomme kin út 'e gelikense klank fan 'e nammen Iachus en Bachus. Neffens guon myten wie Iachus de oarehelte fan Demeter, de goadinne fan 'e fruchtberens. Ferskate oare myten hâlde út dat er har soan wie. Yn it bysûnder waard Iachus identifisearre mei de orfyske Dionysus, de soan fan Perséfoné. Sofokles neamt "Iachus fan 'e bollehoarnen", en neffens de earste-iuwske histoarikus Diodoarus Sikulus wie it de âldere Dionysus dy't yn skilderings en stânbylden gauris foarsteld waard mei hoarnen, om't er "útblonk yn wiisheid en de earste wie dy't besocht om oksen yn te spannen en mei harren help te siedzjen."
Orfisme
Yn 'e tradysje fan it orfisme wie de 'earste Dionysus' de soan fan Seus en Perséfoné, dy't yn stikken skuord waard troch de titanen en neitiid werberne waard. Hy wie de god dy't troch de orfisten oanbean waard, mei't er dea en ûnstjerlikens symbolisearre en gou as in gids op it mêd fan 'e reynkarnaasje.
De orfyske Dionysus wurdt soms ek wol oantsjut as Sagreus (Gryksk: Ζαγρεύς, Zagreus). De ierste kearen dat dy namme neamd wurdt yn 'e myten, giet it om 'e oarehelte fan 'e goadinne Gaia, dy't omskreaun wurdt as de heechste god. De toanielskriuwer Aiskylos bringt Sagreus yn ferbân mei Hades, de god fan 'e ûnderwrâld, itsij as de soan fan Hades, itsij as in alternative namme foar Hades sels. Godstsjinstûndersiker Timothy Gantz tocht, Hades syn identiteit as it ktoanysk alter ego fan Seus yn acht nommen, dat Sagreus miskien fan oarsprong de soan fan Hades en Perséfoné wie, dy't letter lykslein wie mei de orfyske Dionysus, de soan fan Seus en Perséfoné. Der is lykwols gjin inkele orfyske boarne oerlevere dy't de namme 'Sagreus' brûkt om nei de orfyske Dionysus te ferwizen.
It is mooglik dat de assosjaasje tusken dy beide yn 'e trêde iuw (n.Kr.) bekend wie, doe't de dichter Kallimachus deroer skreaun hawwe kinne soe yn in net-oerlevere boarne. Dêrfoar besteane oanwizings, mei't Kallimachus yn Byzantynske boarnen oanhelle wurdt as immen dy't ferwiisd hat nei 'Dionysus Sagreus'.
Liber en de yntroduksje fan Bachus yn Rome
De mystearjegodstsjinst fan Dionysus, dy't yn it Latyn Bachus (Bacchus) hiet, waard nei it âlde Rome ta oerbrocht út 'e Grykske koloanjes yn súdlik Itaalje, of mooglik fia it sterk troch de Grykske kultuer beynfloede Etruerje, it lân fan 'e Etrusken. De religy waard om 200 f.Kr. troch tadwaan fan in preesteresse út Kampaanje fêstige op 'e Aventyn (ien fan 'e heuvels fan Rome), deunby in timpel fan Liber Pater ("de Frije Heit"), dy't dêr in troch de Romeinske steat tastiene kultus hie.
Liber wie in lânseigen Romeinske god fan 'e wyn, fruchtberens en profesije, in patroan fan 'e Romeinske plebejers (gewoane boargers), en ien fan 'e leden fan 'e Aventynske Triade, yn 'e mande mei syn mem Seares (dy't identifisearre wurdt mei de Grykske Demeter) en syn suster of oarehelte Libera. Yn 493 f.Kr. wie op 'e Aventyn in timpel foar dy triade boud, en tagelyk wie doe it religieuze feest Liberalia ynsteld. Geandewei waarden yn 'e ferearing fan 'e triade almar mear Grykske ynfloeden opnommen, en tsjin 205 f.Kr. waarden Liber en Libera formeel identifisearre mei Bachus en Proserpina (de Romeinske Perséfoné).
Liber waard neitiid faak sjoen as folslein deselde god as Dionysus, hoewol't dat net algemien akseptearre wie. Sisero, bygelyks, hold mei klam út dat Liber en Dionysus ferskillende godheden wiene. Nettsjinsteande dat is it skoan mooglik dat Liber en Dionysus in bân hiene dy't tebekgie op in earder tiidrek as it klassike Grikelân en de stifting fan Rome. De Myseenske god Eleuteros, dy't komôf en ikonografy mei Dionysus gemien hie, mar waans namme deselde betsjutting hat as dy fan Liber, soe nammentlik de god wêze kinne dêr't Dionysus en Liber letter beiden út fuortkommen binne.
Bachanalia
De Bachanalia soene praktiken omfieme hawwe lykas it útinoar skuorren fan libbene bisten om it fleis rau op te iten. Dat tsjinne net inkeld as neispiling fan 'e dea fan Bachus troch tadwaan fan 'e titanen, mar wie ek in hillich sakramint dat syn oanbidders ienwurde liet mei harren god. Neffens Livius wiene de Bachanalia oarspronklik beheind ta froulju en waarden se mar trije kear yn 't jier holden. Se soene lykwols korrumpearre wêze troch in Etruskysk-Grykske ferzje fan itselde feest, wêrnei't dronken en fan sosjale remmings befrijde manlju en froulju fan alle leeftiden en maatskiplike klassen fiif kear yn 'e moanne troch de stêd omdûkelen yn in orgy fan seks.
Livius beskreau de Bachanalia as in geheimsinnige, ûntregeljende en potinsjeel revolúsjonêre subkultuer, dy't ferantwurdlik wie foar ferskate skanddieden tsjin 'e boargerlike en religieuze wetten en noarmen en wearden fan Rome. It moderne tinken is dat Livius syn boarnen en syn eigen beskriuwings wierskynlik in soad ûntlienden oan it toanielsjenre fan 'e saterspullen ynstee fan oan 'e wurklikheid. Yn elts gefal waard de kultus fan Bachus troch de Romeinske autoriteiten op in stuit mei grou geweld ûnderdrukt. Der waarden 7.000 minsken arrestearre, wêrfan't de measten de deastraf krigen. De Romeinske Senaat liet in edikt ferspriede troch Rome en ûnderhearrige gebieten, de Senatus Consultum de Bacchanalibus. Dêryn waarden alle bachyske organisaasjes ferbean, en foar eltse gearkomste fan mear as trije froulju of twa manlju moast yn 't foar tastimming frege wurde fan 'e autoriteiten.
Ferearing yn 'e Lette Aldheid
Yn 'e filosofy fan it neoplatonisme waarden mar tolve fan 'e Grykske goaden as folweardige godheden erkend; alle oaren soene aspekten fan dy tolve wêze. Yn dat leauwenssysteem waard Dionysus/Bachus as in aspekt sjoen fan Seus/Jupiter. Yn 'e tradysje fan it orfisme kaam in útspraak fan in orakel fan Apollo bekend te stean dat sei dat Seus, Hades en Helios-Dionysus "trije goaden yn ien godheid" wiene. Dêrtroch waard Dionysus net inkeld mei Hades, de god fan 'e ûnderwrâld, assosjearre, mar ek mei syn heit Seus. Fierders bliek der in folsleine identifikaasje út mei de sinnegod Helios.
Ferearing yn lettere tiden
De lêst bekende oanhingers fan it Grykske en it Romeinske heidendom waarden fier foar it jier 1000, al of net ûnder twang, ta it kristendom bekeard. Der waarden yn 'e Midsiuwen ferskate isolearre gefallen beskreaun fan mooglike weroplibbings fan 'e ferearing fan Dionysus. It is lykwols ûndúdlik hoefolle leauwe oft dêroan hechte wurde moat, mei't it yn alle gefallen gie om beskriuwings troch learde kristlike auteurs dy't der sterk nei oerhongen om foarmen fan ketterij te ynterpretearjen yn it har bekende ramt fan it heidendom fan 'e Klassike Aldheid, wylst it skoan om hiel wat oars gean koe.
Pas yn 'e achttjinde iuw kin mei wissichheid sprutsen wurde fan in weroplibbing fan 'e ferearing fan Dionysus, doe't yn it Feriene Keninkryk de saneamde Hellfire Clubs opdoeken. Dat wiene geheimsinnige genoatskippen fan oer it algemien rike lju dy't har dwaande holden mei okkulte saken. Der bestie frijwat ferskil tusken de ûnderskate Hellfire Clubs, mar guon wiene tige heidensk, en omfetten hillichdommen en offerrituelen. Dionysus/Bachus wie ien fan 'e populêrste godheden by sokke klubs, yn 'e mande mei Fenus en Floara.
Yn 1820 rjochte in Ephraim Lyon yn Eastford, yn Nij-Ingelân, de Tsjerke fan Bachus op, wêrfan't er himsels útrôp ta hegepreester. Hy krige fral oanhing ûnder pleatslike dronkelappen, en hold út dat dejingen dy't stoaren nei de Bachanalia yn it hjirneimels gean soene.
Yn it moderne heidendom, dat yn 'e rin fan 'e tweintichste iuw opkaam, foarmet de ferearing fan Dionysus/Bachus in ûnderdiel fan it moderne Grykske heidendom en it moderne Romeinske heidendom.
Myten oer Dionysus
Der bestiene yn 'e Aldheid ferskate tradysjes en ferslaggen fan 'e berte, it komôf en it libben op 'e Ierde fan Dionysus, dy't by fleagen tige yngewikkeld makke waarden troch syn ferskate werberten. Tsjin 'e earste iuw f.Kr. besochten guon auteurs, lykas Diodoarus Sikulus, it libbensferhaal fan Dionysus te harmonisearjen troch guon tradysjes wei te setten as misbegryp of bedragerij, mar dat wie dúdlik in lettere ûntwikkeling. Hoewol't de geneälogy fan Dionysus yn in grut tal eardere literêre wurken neamd waard, binne der mar in pear oerlevere dy't de eigentlike myten oer syn ferskate berten neifertelle. Dêrby giet it om Grykske Diodoarus Sikulus syn Bibliotheca Historica, út 'e earste iuw f.Kr., wêryn't de berten en dieden fan 'e trije ynkarnaasjes fan Dionysus beskreaun wurde; it beheinde ferslach fan 'e Romeinske auteur Gajus Julius Hyginus út 'e earste iuw (n.Kr.), dat de dûbele berte fan Dionysus beskriuwt; en in langer ferslach yn 'e foarm fan it epysk gedicht Dionysiaka fan 'e Grykske dichter Nonnus út 'e fjirde iuw, wêryn't trije ynkarnaasjes fan Dionysus neamd wurde, krekt as yn it wurk fan Diodoarus Sikulus, mar dat benammen giet oer it libben fan 'e trêde Dionysus, de soan fan Seus en Semele.
Earste berte
Neffens Nonnus soe Seus de goadinne Perséfoné, dy't troud wie mei syn broer Hades, mar noch faam wie, ferkrêfte hawwe om Dionysus by har oan te setten. Hja skonk meitiid it libben oan in hoarne poppe, dy't Nonnus oantsjut as Dionysus Sagreus. Dy wie, nettsjinsteande syn jonkheid, by steat en klim op 'e troan fan Seus. Ek koed er sûnder himsels te ferwûnjen mei de wjerljochtslaggen fan Seus boartsje, wat troch de oare goaden ynterpretearre waard as in teken dat er de rjochtlike erfgenamt fan Seus wie. Heara, Seus syn oarehelte, waard dêrtroch jaloersk, en ljochte de titanen yn oer dizze gong fan saken. Dy foelen de poppe oan en houden him syn earms en skonken ôf, mar Dionysus foel de titanen oan yn in grut tal ferskillende foarmen, wêrûnder dy fan in poppe, in jongeling, Seus, in liuw, in wyld hynder, in slange, in tiger en, ta einbeslút, in bolle. Om't de titanen it foar him oer net hâlde koene, griep Heara yn en deade de bolle mei in skreau. Dêrnei skuorden de titanen Dionysus útinoar en ieten him op. Seus sette harren as bestraffing foar dy skanddie finzen yn Tartarus.
Kroaning
In kroaning is in seremoanje mei ornaris in mingd religieus en sekulier karakter, wêrmei't in regearjend monarch en/of dy syn/har gema(a)l(inne) as sadanich ynhuldige wurdt. De namme 'kroaning' ferwiist nei it ritueel fan it pleatsen fan 'e kroan, in symboal fan macht en wetlikens, op 'e holle fan dejinge dy't kroane wurdt. Dat wurdt yn 'e regel ferrjochte troch in biskop of oare geastlike, mei't de macht fan in monarch yn 'e kristlike tradysje fan God hjit te kommen; sa'nent regearret ommers 'by de graasje Gods'.
Behalven de kroan wurde by in kroaning histoarysk ek de oare kroanjuwiellen en regalia ritueel oan 'e monarch oerlange. Wat dy krekt binne, ferskilt fan lân ta lân, mar faak hearre dêrta: de skepter (in symboal fan gesach), de ryksapel (in symboal foar it territoarium fan 'e monarch) en it steatsswurd (in symboal fan regearmacht). Fierders omfiemet in kroaning faak ek in salving fan 'e monarch, wêrby't him in dripke oalje op 'e holle getten wurdt, krekt sa't de keningen fan it bibelske keninkryk Israel salve waarden. Dêropta fynt der faak in seremoniële klaaiïng fan 'e monarch plak, troch him de keningsmantel fan harmelingebûnt oer de skouders te lizzen. Uteinlik folget de rituële plaknimming op 'e troan. Fierders kin in kroaningsseremoanje ek it ôflizzen fan spesjale eden of ûnthjitten troch de monarch omfetsje en gebedens foar de monarch en syn kommende regear troch de oanwêzige geastlike liedslju.
Dionysus
Earste berte
Neffens Diodoarus Sikulus leauden guon oanhingers fan Dionysus dat de god net letterlik op 'e Ierde berne wie, mar dat syn berteferhaal in allegory wie foar de libbenjaande krêft fan 'e goaden, dy't eltsenien yn 'e natoer oan it wurk sjen koe. Yn dy ferzje fan it ferhaal soe Dionysus de soan west hawwe fan Seus en Demeter, de goadinne fan 'e lânbou. De god fan wyn waard dus berne as soan fan 'e goaden fan rein en lânbou, wêrnei't er troch de titanen deade, útinoar skuord en sean waard, wat de rispinge en it proses fan wynmeitsjen symbolisearje soe. Krekt sa't de keale wynranken nei de ierde weromkearden om troch it proses fan ferrotting de druveplant wer ta it dragen fan frucht te bringen, sa kearden de resten fan 'e jonge Dionysus werom nei de ierde (yn 'e foarm fan syn mem Demeter) sadat er werberne wurde koe.
Kroaning
Hjoed de dei regearje guon monargen sûnder kroane te wêzen. Yn in demokratysk lân, dêr't in skieding fan tsjerke en steat bestiet, leit it foar de hân dat in monarch inkeld ynhuldige wurdt, en net kroane. Yn Nederlân, bygelyks, is it sa dat Loadewyk Napoleon Bonaparte, de kening fan it Keninkryk Hollân, en neitiid alle keningen fan 'e Nederlannen fan Willem I ôf, nea kroane mar inkeld ynhuldige binne, om't de kening neffens de Nederlânske grûnwet in tsjinner fan it folk is. By dy ynhuldiging wurdt de Nederlânske keningskroan sadwaande net op 'e holle fan 'e monarch pleatst, mar njonken it steatsswurd, de ryksapel en in eksimplaar fan 'e grûnwet op in kredenstafel lein.
Yn lannen dêr't in steatstsjerke bestiet, wurdt de monarch faak noch wol kroane. Dat is bygelyks sa yn it Feriene Keninkryk (dêr't de Anglikaanske Tsjerke de posysje fan steatstsjerke hat), mar yn Denemark, dat in lutherske steatstsjerke hat, wurde de keningen sûnt 1850 lykwols inkeld noch ynhuldige. Belgje hat hielendal gjin kroan, en dêr wurde de keningen sadwaande net kroane, en likemin ynhuldige, mar lizze se inkeld in eed ôf yn it parlemint.
Dionysus
Twadde berte
Neffens Nonnus rekke de ierdgoadinne Gaia, de mem fan 'e titanen, oerstjoer nei't har bern troch Seus finzen set wiene foar harren moard op Dionysus. Dy oerstjoerens utere him yn baarnend lân en siedende seeën. Seus krige begrutsjen mei har en om har del te bêdzjen en de wrâld ôf te kuoljen feroarsake er mei oanhâldende rein in grutte floed. Doe't it libben nei ôfrin fan 'e oerstreaming fernijd waard, ûntbriek it oan blydskip om't der gjin wyn wie. Dêrop besleat Seus dat er syn soan Dionysus de wrâld ynstjoere soe om 'e minsken te learen hoe't se wyn meitsje moasten. De prinsesse Semele krige doe in foarsizzende dream, wêryn't Seus in fruitbeam ferdylge mei in wjerljochtslach, mar de frucht net skansearre. Hja kaam ta it besef dat hja sels de beam wie. Har heit, kening Kadmus, dy't benaud waard doe't Semele him oer har dream fertelde, droech syn dochter op om offers oan Seus te bringen.
Dêrop kaam Seus by Semele doe't se op bêd lei en hie omgong mei har yn 'e foarm fan in slange. De prinsesse rekke swier, en om't se wist dat har soan in god wêze soe, waard se grutsk. Dat rôp de wrok fan Heara op, dy't bang wie dat Seus har as keninginne fan 'e Olympus ferfange woe troch Semele. Dat se gie nei de prinsesse ta yn 'e foarm fan in âldwyfke dat lang lyn de minne fan kening Kadmus west hie, en prate op Semele yn en makke har jaloersk op 'e oandacht dy't Seus oan Heara joech. Dêrmei fitere se har oan om Seus te freegjen yn syn folle gloarje foar har te ferskinen. Seus warskôge har dat gjin stjerlike minske dat ea oerlibbe hie, mar Semele hold oan, en de god foldie oan har fersyk. Semele rekke lykwols ien fan 'e wjerljochtslaggen oan dy't Seus yn 'e hân hie, en baarnde dêrop daliks wei ta jiske. Dionysus, yn har limoer, oerlibbe de flammen lykwols en Seus naaide him doe yn syn eigen boppeskonk yn, dy't in twadde limoer foar de poppe waard. Sa waard Dionysus berne út 'e boppeskonk fan syn heit.
Diodoarus hellet ek noch in alternatyf berteferhaal oan út in Egyptyske tradysje. Dêryn wurdt útholden dat Dionysus de soan wie fan 'e god Amûn, dy't troud wêze soe mei de goadinne Reä. Amûn die lykwols oerhoer mei Amalteia, dy't swier waard en it libben skonk oan Dionysus. Om't Amûn bang wie dat Reä it bern wat oandwaan soe as se syn bestean ûntdiek, brocht er it jonkje nei Nysa, dêr't er yn in grot op 'e noed pleatst waard fan Nysa, in dochter fan 'e held Aristaius. Mar Dionysus waard neitiid ferneamd om syn feardichheid yn 'e skiene keunsten, om syn skientme en om syn krêft, en hy ûntdiek de keunst fan it wynmeitsjen doe't er noch in jonge wie. Syn reputaasje brocht him ûnder de oandacht fan Reä, dy't poerrazen wie oer it bedroch fan Amûn. Se besocht Dionysus ûnder har macht te bringen, mar doe't dat mislearre, ferliet se Amûn en troude se ynstee mei Kronos.