cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lando Calrissian
Star Wars-ferfolchtrilogy
Yn 'e Star Wars-ferfolchtrilogy ûntbriek it personaazje fan Lando Calrissian yn 'e films Star Wars: Episode VII – The Force Awakens (2015) en Star Wars: Episode VIII – The Last Jedi (2017), ta teloarstelling en lulkens fan in diel fan 'e fans fan Star Wars. Pas yn Star Wars: Episode IX – The Rise of Skywalker (2019) kearde Lando werom, op 'e nij spile troch akteur Billy Dee Williams. It gat fan 36 jier tusken Return of the Jedi en The Rise of Skywalker is ien fan 'e langste ynterfallen út 'e filmskiednis tusken portrettearrings fan in personaazje troch deselde akteur.
Oblast
Kazachstan
Kazachstan is ûnderferparte yn 14 oblısı en twa stêden mei in bysûndere status.
Lando Calrissian
Star Wars-ferfolchtrilogy
Yn 'e film besykje Rey, Finn, Poe Dameron en Chewbacca de lokaasje fan in Sith-artefakt oan 'e weet te kommen. Op 'e planeet Pasaana wurde se rêden fan in kloft stoarmtroepers troch in mysterieuze frjemdling dy't nimmen oars as Lando blykt te wêzen. Hy helpt harren it artefakt te finen, mar as Poe him freget om him by it Ferset tsjin 'e út 'e restanten fan it Galaktysk Keizerryk fuortkommen Earste Oarder te jaan, wegeret er. Letter, nei it ferstjerren fan Leia, dûkt Lando lykwols dochs op. Hy praat Poe moed yn en reizget neitiid it Stjerrestelsel ôf om feteranen fan it Rebelleferbûn gear te bringen foar in lêste oanfal op 'e Sith en harren float. Krekt as it liket dat it Ferset belies jaan moat yn 'e slach tsjin 'e Sith, komme Lando, Chewbacca en in oare feteraan, Wedge Antilles, opdaagjen mei in farske float fan âlde rebellen, sympatisanten fan it Ferset en oare bûnsgenoaten, wat de striid yn it foardiel fan it Ferset trochslaan lit. Oan 'e ein fan 'e film, as de fersetslju harren oerwinning fiere, rekket Lando yn petear mei in desertearre stoarmtroeper, Jannah, dy't seit dat se net wit wêr't se wei komt; hy antwurdet dat er har helpe sil om dat út te finen.
Oare films
Yn 'e lange tekenfilm Star Wars: The Clone Wars (2008) en de live-actionfilm Rogue One: A Star Wars Story (2016) komt it personaazje fan Lando net foar, krekt likemin as yn 'e trije dielen fan 'e Star Wars-prequeltrilogy (1999-2005). Mar yn in oare live-actionfilm, Solo: A Star Wars Story (2018) ferskynt in jongere ferzje fan Lando, dy't spile wurdt troch Donald Glover.
Oblast
Slowakije
Der binne 4 oblasten dy't allinnich brûkt wurde as regio's oangeande de NUTS-yndieling.
Lando Calrissian
Oare films
Yn 'e film wurdt Lando yntrodusearre as gokker en 'pinsjonearre' smokkelder, dy't eigner is fan in romteskip, de Millennium Falcon, dat fluch genôch is om te ûntkommen mei in hiele lading stellen rouwe brânstof. Sa'n skip hawwe Han Solo, Chewbacca en harren partners Qi'ra en Tobias Beckett krekt ferlet fan. Han besiket it skip te winnen yn in spultsje sabacc, mar Lando spilet falsk en troggelet him al syn jild ôf. Neitiid biedt Lando lykwols oan om him by de dieven te jaan yn ruil foar in persintaazje fan 'e winst. By de dieverij rekket Lando ferwûne, wylst syn androïde en ko-piloat L3-37 sa skansearre rekket, dat se net mear te reparearjen is. Han wit lykwols de Millennium Falcon yn feilichheid te bringen troch de navigaasjedatabase fan L3-37 mei de skipskompjûter te ferbinen. Letter nimt Lando syn winst en syn romteskip mei en set ôf, mar Han spoart him op, ûntdocht him troch bûsehifkjen fan 'e spylkaart dy't er brûkt om falsk te spyljen en wint dan de Millennium Falcon fan him by in nij spultsje sabacc.
Oblast
Oekraïne
Ukraïne hat 24 oblasten en de Krim en 2 stêden hawwe in bysûndere status.
Wyt-Ruslân
Der binne 6 voblasten en it haadstêdlik distrikt fan Minsk.
Lando Calrissian
Literatuer
It personaazje fan Lando Calrissian komt ek foar yn in grut tal Star Wars-romans, wêrfan't it grutste part lykwols sûnt 2014, nei de oername fan filmstudio Lucasfilm troch The Walt Disney Company, net mear as kanonyk beskôge, mar as Star Wars Legends bestimpele wurdt. Spesifyk oer Lando geane The Lando Calrissian Adventures, in trilogy dy't yn 1983 publisearre waard troch auteur L. Neil Smith. De trilogy bestiet út 'e dielen Lando Calrissian and the Mindharp of Sharu, Lando Calrissian and the Flamewind of Oseon en Lando Calrissian and the Starcave of ThonBoka.
Oblast
Sovjet-Uny
Yn de Sovjet-Uny wiene de oblasten de bestjoerslaach ûnder dy fan de Sovjetrepubliken.
ESBC Menhir
ESBC Menhir is de âldste en tsjintwurdich ek de ienige basketbalferiening yn Snits.
De ôfkoarting yn de namme fa de feriening stiet foar Earste Snitser Basketbal Club, wêrby't de taheakking Menhir tsjut op de prehistoaryske stiennen. Dizze betsjutting komt fuort út Mean (stien, of sterk) en Hir (heech), dat beide wichtige eigenskippen foar in basketbalspiler binne. Dêrneist wurde dizze stiennen brûkt foar it meitsjen fan formaasjes fan linen of rûnten, krektas by it basketbalspul.
De feriening is oprjochte op 30 novimber 1967. Har thúswedsttriden spilet de club yn de Snitser Sporthal, dêr't it earste team útkomt yn de tredde klasse. Dêrneist hat Menhir noch seis oare (jeugd)teams. De club hat yn totaal 100 leden.
Drabbelterp
Drabbelterp is sûnt 1984 de namme fan de stêd Snits by de fiering fan karnaval.
De namme Drabbelterp komt fan in Snitser lekkernij, de drabbelkoek, en de lizzing en stifting fan de stêd om de terp fan de Grutte of Martinytsjerke.
Histoarje
Yn 1973 wurdt yn Snits de earste karnaval fierd en wurdt Karnavalsferiening De Oeletoeters oprjochte. De earste jeirren wurdt it feest yn lytse foarm fierd yn de Wigledaam. Dizze karnavalsjûnen waarden geande wei drokker, wêrtroch't útwykt wurde moast nei de foyer fan it Amicitia Teater. Wyls waard it karnavalsfeest net langer op ien jûn hâlden, mar waard in feest fan fjouwer dagen, mei optocht organisearre. Sûnt 1984, it 11-jierrich bestean fan De Oeletoeters, krijt Prins Karnaval ek echt de kaai fan da stêd út hannen fan de boargemaster.
Tsjintwurdich
It karnaval yn Snits is tsjintwurdich ien fan de grutste fieringen fan karnaval boppe de rivieren. De feriening hat hûnderten leden en in eigen permaninte residinsje. De optocht troch it sintrum fan Snits l^kt alle jierren tûzenen besikers. Yn de Snitser tsjerken, wêrûnder yn de Sint Martinustsjerke, wurde karnavalsmissen hâlden.
Mandalorianen
Mandalorianen (Ingelsk: Mandalorians), inkeltal: Mandaloriaan, binne in fiktyf folk, dat foarkomt yn 'e Star Wars-franchise. De Mandalorianen binne gjin ras fan bûtenierdske wêzens, mar in kultuer en ideology basearre op eare, besteande út sawol minsken as leden fan beskate soarten bûtenierdske wêzens, dy't him ûntjûn hat op 'e planeet Mandalore en guon troch Mandalorianen kolonisearre planeten. It meast opfallende skaaimerk fan Mandalorianen is harren wapenris, besteande út in gesichtsbedekkende helm, in boarstkuras, earmbeskermers en pânserwanten. Faak hawwe se noch in jetpack dêropta. Mandalorianen wurde 'e Star Wars-franchise foarsteld as taaie fjochters mei in spartaanske en stoïsynske tradysje fan krigers.
Star Wars-betinker George Lucas konseptualisearre de Mandalorianen oarspronklik foar de film Star Wars: Episode V – The Empire Strikes Back as in groep fan 'superkommando's' yn wite wapenrissen. Meitiid distilearre er dat idee ta it inkele personaazje fan 'e preemjejager Boba Fett. Hoewol't dyselde yn 'e film net as in Mandloriaan identifisearre waard, ynspirearre syn populariteit neitiid in stadichwei oanwaaksende útwurking fan syn eftergrûn as Mandaloriaan yn romans, strips en fideospultsjes.
Nei it begjin fan 'e ienentweintichste iuw wreiden tillefyzjesearjes fierder út oer de Mandalorianen as folk (ynstee fan oer Boba Fett as persoan). Dat waard dien troch de yntroduksje fan nije Mandaloriaanske personaazjes. Sa kaam yn 'e tekenfilmsearje The Clone Wars hartoginne Satine Kryze foar, de pasifistyske hearskeresse fan Mandalore, mei wa't de Jedi-master Obi-Wan Kenobi in romantyske relaasje kriget, en teffens Pre Vizsla, de lieder fan 'e Deadewacht, in faksje op Mandalore dy't Satine fan 'e troan stjitte wol om 'e kriichstradysjes fan syn folk yn eare werom te bringen.
Yn 'e tekenfilmsearje Star Wars: Rebels wurdt Sabine Wren yntrodusearre, fan 'e Mandaloriaanske Clan Wren, dy't fan 'e Sith Darth Maul de saneamde Dûnkersabel stelt, in âld erfstik fan 'e hearskers fan Mandalore, om dêrmei de bûnsgenoaten fan it Galaktysk Keizerryk op Mandalore te ferslaan. Nei de oerwinning draacht se de Dûnkersabel oer oan Bo-Katan Kryze, de healsuster fan 'e fermoarde Satine Kryze. Yn 'e live-actiontillefyzjesearje The Mandalorian wurde de aventoeren folge fan wer in oare Mandaloriaan, de preemjejager Din Djarin. Yn dy searje keart ek it personaazje fan Boba Fett werom, dat letter yn 'e foarm fan The Book of Boba Fett syn eigen spin-off-searje krige.
Chris Anker Sørensen
Chris Anker Sørensen (Hammel, 5 septimber 1984 - Dudzele, 18 septimber 2021) wie in Deensk hurdfytser. Hy wûn yn 2010 in etappe yn de Omgong fan Itaalje, en wûn yn 2015 it Deenske kampioenskip.
Karriêre
Hy wurke foaral as knecht, mar gie soms ek foar eigen kânsen; sa wûn er etappes yn de Dauphiné Libéré en de Omgong fan Eastenryk. It hichtepunt yn syn karriêre wie de oerwinning yn de 8ste etappe yn de Omgong fan Itaalje 2010.
Yn de Omgong fan Frankryk 2012 rûn Sørensen in blessuere oan syn hân op yn de lêste Pyreneeënetappe nei Peyragudes. Hy siet yn de kopgroep doe't er nei de top fan de Col des Ares in ferdwaalde krante út syn foartsjil lûke woe. Sørensen krige syn fingers tusken de speaken, wêrby't er in protte bloed ferlear. Hy wist de Omgong te einigjen as 14e yn it einklassemint. Yn dy Omgong makke er yndruk troch yn meardere ûntsnappingen mei te sitten, wêrtroch't er ferkeazen waard ta de striidlustichste hurdfytser
Yn 2016 die er mei oan de Olympyske Simmerspullen yn Rio de Janeiro, dêr't er 60ste waard yn de dykwedstriid. Sørensen stopte ein 2018 mei hurdfytsen op heech nivo.
Nei syn karriêre as profesjoneel hurdfytser waard er kommentator foar de Deenske telefyzje. Yn septimber 2021 wie er yn Belgje om ferslach te dwaan fan it Wrâldkampioenskippen, doe't er in dei foardat it kampioenskip begûn, yn it doarp Dudzele mei syn fyts yn botsing kaam mei in bestelwein. Chris Anker Sørensen oerlibbe it ûngelok net, hy ferstoar yn 'e âldens fan 37 jier.
Pasifyske marter
De Pasifyske marter (wittenskiplike namme: Martes caurina) is in sûchdier út it skift fan 'e rôfdieren (Carnivora), de famylje fan 'e martereftigen (Mustelidae), it skaai fan 'e marters (Martes) en it lyknammige ûnderskaai fan 'e marters (Martes), dêr't ek de beamotter (Martes martes) en de stienmurd (Martes foina) ta hearre, dy't yn Fryslân foarkomme. De Pasifyske marter hat in fragmintearre ferspriedingsgebiet yn súdwestlik Kanada en de westlike Feriene Steaten. Hiel lang waard dit bist beskôge as in ûndersoarte fan 'e Amerikaanske marter (Martes americana), mar nei nij ûndersyk waard er yn 2021 erkend as selsstannige soarte.
Fersprieding
It ferspriedingsgebiet fan 'e Pasifyske marter beslacht yn Kanada it suden fan Britsk-Kolumbia, de Keninginne Sjarlotte-eilannen en Vancouvereilân ynbegrepen, mei dêropta it uterste súdwestlike rântsje fan Alberta. Fierders omfiemet it ek de eilannen Kupreanof en Kuiu yn 'e Alexanderarsjipel fan Súdeast-Alaska. Op in protte eilannen yn dy arsjipel is de Amerikaanske marter troch de minske yntrodusearre, wylst der gjin spoar is fan 'e Pasifyske marter. It is ûnbekend oft de oanwêzigens fan Amerikaanske marter de lânseigen Pasifyske marter dêre ferdreaun of útrûge hat, of dat de Pasifyske marter dy eilannen nea bewenne hat.
Yn 'e legere achtenfjirtich Feriene Steaten komt dizze soarte foar yn 'e Rocky Mountains fan westlik Montana, sintraal en súdeastlik Idaho, súdeastlik Washington, noardeastlik Oregon en noardwestlik Wyoming. Isolearre populaasjes libje yn noardeastlik en súdeastlik Utah, sintraal Kolorado, súdlik Wyoming en noardlik Nij-Meksiko, en yn 'e Cascades fan Oregon, oergeand yn it berchlân fan Noardlik Kalifornje en dêrwei trochrinnend nei de Sierra Nevada fan eastlik Kalifornje en westlik Nevada.
Uterlike skaaimerken
De Pasifyske marter hat trochinoar in kop-romplingte fan 32–45 sm, mei in sturtlingte fan 13–23 sm en in gewicht fan 0,5-1,4 kg. It liif is lang en rank, mei koarte lidden en in plomsturt. De earen binne grut en rûn. De lange, sidesêfte pels is op 'e rêch ljochtbrún, dûnkerbrún of tsjin it swarte oan. De kop is yn 'e regel wat ljochter, wylst de poaten en de sturt ornaris wat dûnkerder binne. De bealch hat deselde kleur as de rêch, mar op 'e kiel en it boarst sit in bef dy't krêmkleurich oant feloranje fan kleur is. De mantsjes binne oansjenlik grutter en swierder as de wyfkes, mar ferskille net kwa kleur.
Biotoop
Pasifyske marters libje yn nullewâlden en mingde wâlden. Yn 'e Rocky Mountains, de Cascades en de Sierra Nevada komme se foar oant de beamgrins, mar net dêrboppe.
Hâlden en dragen
De Pasifyske marter is net in echt deidier, mar ek gjin echt nachtdier. Yn it simmerhealjier binne Pasifyske marters ornaris aktiver by deiljocht, mar winterdeis komme se oer it algemien pas nei tsjuster foar 't ljocht. By 't simmer binne Pasifyske marters in grutter part fan 'e dei oan it jeien en harren territoarium oan it patrûljearjen as winterdeis. It is ûndúdlik oft dat komt om't se yn 'e winterkjeld minder enerzjy hawwe of krekt om't se winterdeis gruttere proaien snippe en dêrom minder op 'e lapen hoege te kommen.
Fretten
De Pasifyske marter is in omnivoar, dy't benammen wrotmûzen en katoensturtkninen fret. Op 'e Keninginne Sjarlotte-eilannen, foar de kust fan Britsk-Kolumbia, meitsje fûgels it wichtichste fiedsel fan dizze soarte út. Mooglik dat fisk yn kustgebieten wichtich is. Dêrnjonken steane simmerdeis ek fruchten en oare fegetaasje en ynsekten op it menu.
Natuerlike fijannen
Natuerlike fijannen fan 'e Pasifyske marter binne grutte rôffûgels, lykas de keningsearn (Aquila chrysaetos), de see-earn (Haliaeetus leucocephalus) en de Amerikaanske oehoe (Bubo virginianus). Ek wurdt er bejage troch de reade lynks (Lynx rufus), de Kanadeeske lynks (Lynx canadensis), de poema (Puma concolor), de Amerikaanske swarte bear (Ursus americanus), de grizzlybear (Ursus arctos horribilis), de grize wolf (Canis lupus), de prêrjewolf (Canis latrans), de foks (Vulpes vulpes) en de fiskmarter (Martes pennanti).
Status
De Pasifyske marter is net bedrige, mei't er yn syn ferspriedingsgebiet noch rûnom foarkomt en om't de populaasje stabyl liket te wêzen. In offisjele IUCN-status foar dit bist ûntbrekt anno 2023 lykwols om't de erkenning as in selsstannige soarte noch sa farsk is.
Undersoarten
Der binne sân (stân fan saken anno 2023) erkende ûndersoarten fan 'e Pasifyske marter (Martes caurina): M. c. sierrae, út 'e Sierra Nevada, wurdt beskôge as in kwetsbere ûndersoarte. M. c. humboldtensis is krityk bedrige, mei't der noch mar in pear hûndert fan oer binne.
Baanhurdfytsen op de Olympyske Simmerspullen 1924
200px|thumb|right|De Olympyske Velodrome fan Parys 1924
De Olympyske Simmerspullen 1924, ek wol de VIIIe Olympiade neamd waarden yn 1924 yn Parys, Frankryk hâlden. It baanhurdfytsen waard hâlden op de Vélodrome de Vincennes.
Vélodrome de Vincennes
It vélodrome de Vincennes stiet yn Vincennes, sûnt 1929 in stêddiel fan Parys. It velodroom waard boud yn 1896 en brûkt foar de Olympyske spullen fan 1900 en fan 1924; tidens de spullen fan 1900 wie it it haadstadion en wie der ek it iepening- en sluitingsseremoanje. Hjoed-de-dei hjit it velodroom, Vélodrome Jacques Anquetil. foar hoefolle taskôgers der plak wie is net bekind.
Houten brêgen by Snits
thumb|Brêge Duvelsrak, sjoen út [[Tinga (Sneek)|Tinga wei (2011)]] Krúsrak en Duvelsrak, yn de folksmûle: de houten brêgen, binne twillingbrêgen oer Rykswei 7 by Snits. De earste brêge, It Krúsrak, is yn novimber 2009 yn gebrûk nomd. De twadde brêge, It Duvelsrak, folge yn 2010.
Priisfraach
Yn 2005 skreau de gemeente Snits in priisfraach út foar it meast orizjinele en brûkbere fiaduktûntwerp oer de A7 by de krusings Akkerwinde en Molenkrite. It winnende ûntwerp wie fan Onix en Achterbosch Arsjitektuer.
Materialen en bou
De brêgen besteane út in stielen weidek, dat makke is yn Burgum, en in hielendal houten oerspanning, dy't 15 meter heech is.
Gjin inkel ûnderdiel fan it hout is rjocht, alles is bûgd of draaid. Alle ferbinings waarden lime. De tariedings en bou duorre fjouwer jier, omdat in soad ûndersyk dien wurde moast nei geskikte hout- en lymsoarten. Besletten waard om Accoya-hout te brûken, dit kaam út produksjebosken yn Nij-Seelân. It Accoya-hout waard by Titan Wood mei jittiksoeranhydride ympregnearre wêrtroch't de sellen fan it hout feroaren en it hout like sterk waard as hurdhout, dat foar dizze konstruksje te swier west hawwe soe. De bou fan de oerspanning waard útfierd troch Schaffitzel, in Dútsk bedriuw dat spesjalisearre is yn it bouwen fan houten brêgen. Schaffitzel makke der in soarte boupakket fan dat op it plak sels yn elkoar setten waard. It gehiel waacht 354 ton de brêge.
List fan planetoïden 54401-54500
Dit is in list fan planetoïden 54401-54500.
Harry Koch (sakeman)
Hotze "Harry" Koch (Warkum, 22 oktober 1867 – 21 juny 1942) wie in Amerikaansk sakeman fan Nederlânsk komôf. Hy wie oprjochter fan de krante Quanah Tribune-Chief en wie de heit fan Fred C. Koch (1900–1967), de stichter fan Koch Industries.
Jonkheid en ûnderjocht
Koch wie it twadde bern fan dokter Johan Anthon Koch (1836–1910) en Gatske Hotzes Jorritsma (1837–1876). Koch syn pake fan heitekant wie in reder út Sande yn it Dútske East-Fryslân waans skip breksloech foar de kust by Warkum, dêr't er letter boaske oan in dochter fan de boargemaster. Syn mem stoar by de berte fan har achste bern en syn heit troude op 'en nij mei bankiersdochter Petronella de Swart. Harry Koch syn bern bleaune allegear yn Nederlân. Hy wurke as learling-drukker yn De Haach en Dútslân en emigrearre yn 1888 nei de Feriene Steaten. Yn 't earstoan wenne er yn de Nederlânske enklaves fan Chicago en Grand Rapids, Michigan, en wurke dêr foar Nederlânsktalige kranten.
Wurkpaad en polityk
Om 1890 ferfear er nei east Teksas, mar fanwege it fochtige klimaat gie er fierder nei it westen en sette er him nei wenjen yn Quanah. Quanah hie trije kranten yn dy tiid, de Quanah Eagle, de Quanah Chief en de Quanah Tribune. Hy hie wilens genôch fermogen om de Quanah Tribune te keapjen, brocht dy byinoar mei de Quanah Chief, en sette de krante fuort yn 1897 ûnder de namme Quanah Tribune-Chief. Teffen wie er meioprjochter en oandielhâlder fan de Quanah, Acme and Pacific Railway. Koch brûkte syn krante om reklame foar dat spoar te meitsjen en om syn libertaristyske politike ideeën te fentilearjen. Yn de krisisjierren we er fûl tsjin Franklin D. Roosevelt syn New Deal en skreau er opinystikken tsjin fakbûnen, âldereinhuzen en it regulearjen fan de banken.
List fan planetoïden 15301-15400
Dit is in list fan planetoïden 15301-15400.
Pream
thumb|300px| Pream op de helling thumb|right|300px| Hurdsilen mei preammen by Terherne ± 1930 300px|thumb|right| Hynder en meanmasine yn de pream In pream is in platboaiem foar it ferfier fan lânbouguod, bisten ensfh. oer binnenwetter. De pream is ien fan de âldste skiptypen; preammen waarden al brûkt yn de Romeinske tiid.
Ear't it wegenet oanlein waard moasten de boeren oer it wetter om by harren lân komme te kinnen. Boeren brûkten hjir meastal in pream foar. Simmerdeis en yn 'e maitiid waard it fee, de hynders en it ark mei dizze preammen nei it lân ta brocht, mei in boom of mei in jaachline. Letter waard hjirfoar in (bûtenboard)motor brûkt. Foar gruttere ôfstannen waard in seil brûkt. Swurden oan’e sydkanten fan 'e pream soargen der foar dat it skip net ferlijere.
Earst wienen de preammen fan hout, letter waarden se fan izer makke. Se waarden ek brûkt om dong, hea en oar guod mei te ferfieren. It wiene lykwols gjin konkurrinten fan skûtsjes, dy't brûkt waarden om gruttere ladings oer langere ôfstannen te ferfieren.
Nei de oarloch waarden in soad preammen opboud. Yn Terherne farde lykwols yn 'e sechtiger jierren al in sylpream “De Komelker” dêr't mei ploechjes minsken mei te silen koene. Oan 'e ein fan de 20e iuw waarden de earste boerepreammen wer in eare hersteld, benammen troch de Fryske keunstner Ids Willemsma en troch Sjerp de Vries. Omdat der mei de opknapte preammen syld wurde moast, krigen dizze preammen in grutter túch. It blykten flugge en sportive skippen te wêzen. Mei’t de fleat restaurearre preammen groeide, woe men hieltyd leaver, krekt as eartiids, wer wedstriden hâlde. Yn 1996 waard de stifting De Fryske Boerepream oprjochte, dy’t de klassefoarskriften fêststeld hat.
Seiloerflak:
Schiffe ohne eigenen Antrieb
Caspar de Robles
Caspar de Robles en Leyte of Gaspard di Robles (Porto 1527 - Antwerpem 5 april 1585) ek wol Billy yn Artesië neamd, wie steedhâlder fan Fryslân, Grinslân en Drinte oan it begjin fan de Tachtichjierrige Oarloch (regearperioade: desimber 1573 - novimber 1576; fan juny 1572 ôf hie De Robles al plakferfangend steedhâlder west.) thumb|Harns Stiennen Man
Komôf
Caspar wie de soan fan João Lopes de Robres (of Robles) en Maria de Leyte. Syn heit wie in Spaanske ridder yn de Oarder fan Kristus, dy 't him út Robres yn de Portugeeske havenstêd Porto nei wenjen set hie yn it hûs (casa) en paleis (palacio Robres dêre.) Miskien kaam Maria út in plak Leyte, mar sa'n plak bestiet no net mear yn Spanje. Dona Maria wie nei alle gedachten de min fan kening Filips II. Caspar troude yn 1558 mei Jeanne de Saint-Quentin, frouwe fan Billy en waard dêrmei eigener fan it kastiel en it lân yn Billy, súd fan Rijsel.
Ier opkommen
Kolonel De Robles waard net ynset by de slach by Heiligerlee, dêr 't Loadewyk fan Nassau it Spaanske leger fan steedhâlder Aremberg fersloech. Greef Adolf fan Nassau (1540-1568) en greef Aremberg sneuvelen. De Robles naam wol diel oan de slach by Jemmingen dêr 't Loadewyk fan Nassau mar krekt wist te ûntkommen. Dêrnei waard De Robles stasjonearre yn de stêd Grins en belêste mei it útwreidzjen fan de ferdigening mei in sitadel nei it foarbyld fan Antwerpen, en mei it bestriden fan de Wettergeuzen dy 't de Iems en it Waad ûnfeilich makken.
Opfolger fan de sneuvele Arenberg waard Karel van Brimeu, greve fan Megen. Dy stoar yn jannewaris 1572 en doe waard Gilles fan Berlaymont, hear fan Hierges beneamd. Luitenant-steedhâlder wie Zeger fan Groesbeek, dy 't koart nei Van Megen stoar. Op 26 juny 1572 waard kolonel De Robles luitenant-steedhâlder fan Hierges.
Seedykskeel
Caspar de Robles sit benammen yn it kollektyf ûnthâld as besljochter fan mieningsferskillen oer de bydrage oan it seedykûnderhâld. Dat is foar it grutste part sûnder grûn. Yn syn oanwêzigens yn ’e Nederlannen (1569-1576) waard it gebiet troffen troch op syn minst tsien swiere stoarmen en stoarmfloeden. De beruchtste stoarmfloed wie de Alderheljenfloed fan 1 novimber 1570. Dy ûntheistere de kust fan noardwestlik Europa fan Flaanderen oant Denemark. Ek yn Fryslân en Grinslân ferdronken in soad minsken en de skea wie enoarm. Ien fan de swierst troffen wetterskippen wie de Contributie Der Vijfdeelenzeedijken binnen-en buitendijks, dy 't ferantwurdlik wie foar de diken tusken Makkum en It Bilt
Erik Zabel
Erik Zabel (Berlyn, 7 july 1970) is in earder Dútsk hurdfytser, hy wûn seis kear it punteklassemint yn de Omgong fan Frankryk, en trije kear it punteklassemint yn de Omgong fan Spanje.
Caspar de Robles
Seedykskeel
In jier earder wie troch de riedshearen fan it Fryske Hof besletten dat de hand en spandiensten fan de dykplichtigen ôfskaft wurde soene en dat alle dykwurk oanbestege wurde moast. Dykplicht wie betellersplicht wurden, mar diskear soene de boeren fallyt gean, as se it jild foar de oannimmers opbringe moasten. Tsjin it sin fan it Hof giene de boeren mei eigen arbeiders oan it wurk om op syn minst de gatten yn de seediken te tichtsjen. Yn dit wetterskip wurken twa groepen dykplichtigen gear: bûtendikers, de bewenners fan it gebiet dat by in seedyk-ynbrek fuort ûnder wetter kaam te stean, en binnendikers, de bewenners fan it gebiet efter de slieperdyk de Slachte. Bûtendikers waarden folle swierder belêste as binnendikers: de omslach oer de hier wie trije kear dy fan de binnendikers. De bûtendikers fregen Alva om foar dizze kear allegear deseldige omslach op te lizzen en se krigen har sin. Mar doe ’t de binnendikers in delegaasje nei Brussel stjoerd hiene draaide Alva syn beslút werom. Dêrnei krige steedhâlder Van Megen de opdracht de skelen op te lossen en nei syn dea waard kolonel De Robles op 15 maart 1572 foarsitter fan de skeelkommisje. Hy koe foarearst net slagje en hy hie boppedat de hannen fol oan it bestriden fan de geuzen yn Fryslân. Dêrnei waard er ynset by it belis fan Haarlim.
By syn weromkommen yn de simmer fan 1573 hiene de kommisjeleden de oplossing foar de skelen klear: de regeling fan 1569 soe fan krêft bliuwe, mar oant de diken op de troch de dyksfolmachten winske hichte brocht wiene, soe de gelikense omslach jilde. Dêrnei krigen binnen-en bûtendikers yn oerienstimming mei harren winsk elk in eigen helte fan de dyk yn ûnderhâld sadat gearwurkjen net mear nedich wie.
Erik Zabel
karriêre
De spesjaliteit fan Erik Zabel wie de massasprint, mar hy stie bekend as ien fan de pear hurdfytsers fan syn generaasje dy't it hiele seizoen troch op heech nivo prestearren. Winterdeis bleau er fytsen op de baan. Hy wie fjouwer kear de bêste yn Milaan-San Remo; 1997, 1998, 2000, 2001. Yn 2000 wûn er de Amstel Gold Race. Parys-Tours, de neijiersklassiker dy't yn de aginda fan sprinters omsirkele stiet, skreau Zabel trije kear op syn namme. Yn totaal behelle er yn syn karriêre 213 oerwinningen en in pak mear poadiumplakken. Hy naam fan 1996 oant en mei 2001 seis kear de griene trui fan de Omgong fan Frankryk mei nei hûs in rekôr dat stean bleau oant 2019 doe't de Slowaak Peter Sagan foar de sânde kear it punteklassemint wûn.
Caspar de Robles
Seedyk meitsje
Under lieding fan dykgraaf Ruerd fan Roorda waard yn de maitiid fan 1572 grutskips wurke oan it fierdere dykmeitsjen. De ynfal fan de geuzen yn Fryslân makke it wurk dreger. Nei ’t De Robles de dykgraaf finzen set hie om wjerstribbigens kaam it wurk stil te lizzen. Pas yn april 1573 waard hy frijlitten omdat er ûnmisber wie foar it dykmeitsjen. De simmerstoarmfloed yn augustus 1573 makke alle wurk wer ûngedien en grutte stikken fan de Vijfdeelenzeedijken koene net mear repareard wurde. Op dy plakken moasten nije stikken dyk mear it lân yn fan ‘e grûn ôf opsmiten wurde. Noard en súd fan Harns wie dat ek it gefal.
Om 't sûnt oktober 1573 de Wettergeuzen de Sudersee yn 'e macht hiene, wie in oanfal op Harns net tinkbyldich. Nei alle gedachten wie dat de reden dat De Robles him yn 1574 in skoftke mei de dykparten by Harns bemuoide. Hy liet it dykwurk op militêre least organisearje, sadat in eventuele opstân fan de 3000 dykwurkers bedimme wurde koe. De kwaliteit fan it dykwurk hie der skea fan en yn juny 1574 droech De Robles formeel it wurk wer oer oan de kapabele dykgraaf Ruerd fan Roorda. De Robles wie fan doel om de nije dykparten yn trije moanne klear te hawwen op tolve foet hichte, mar dat waard op gjin stikken nei helle. Yn 1575 besleat it Hof dat tsien foet heech genôch wie om binnen- en bûtendikers elk de helte yn ûnderhâld te jaan. De bûtendikers protestearren dat se in dykhelte yn ûnderhâld krigen dy 't net oan de ôfspraken foldie. De binnendikers wiene tefreden en hja betellen de kosten fan de monumintale grinspeal (terminus, letter de Stiennen Man) dy ’t de beide riedshearen fan it Hof betocht hiene.
Erik Zabel
karriêre
Yn 2008 besleat de súksesfolle sprinter op te hâlden mei hurdfytsen op heech nivo.
Caspar de Robles
Steedhâlderskip
De Robles koe mei muoite de opstân fan de Fryske stêden delslaan. Yn tsjinstelling ta Hollân hie Fryslân mar lytse stêden, dy 't ek faak gjin ferdigeningswurken hiene. Hy konsintrearre syn mannen yn de blokhuzen fan Ljouwert, Harns en Starum. Yn Dokkum kaam der help foar de geuzen út de befolking foar it ferjeien fan de Spaanske troepen. As represaille liet De Robles syn mannen yn de stêd moardzje en plonderje. Dat stiet bekend as de Waalske Fuery yn Dokkum. Snits, Boalsert en Frjentsjer, dy 't har al foar de Prins fan Oranje ferklearre hiene, joegen har oer oan de keninklike troepen. Caspar stipe Fadrique Álvarez de Toledo mei in lytse 1.000 Waalske soldaten by it belis fan Haarlim. Op of omtrint 23 maaie 1573 rekke hy licht ferwûne troch in skot út in roer. Yn novimber 1573 waard Robles beneamd ta steedhâlder en kapitein-generaal fan Fryslân, Grinslân en Drinte. Yn de rin fan de jierren waard De Robles hieltyd mear hate, troch freon en fijân. De Spaanske soldaten krigen al skoften gjin soldij en wiene tige ûntefreden en hy frege Alva om in fergoeding foar syn wurk. Yn 1576 gie er nei Grins, dêr 't in gesant fan de Steaten-Generaal oppakt wie. Dizze François Martini Stella besocht de bestjoerders en it garnizoen achter de Pasifikaasje fan Gent te krijen. De Robles liet him pinigje, mar krige net mear út him as dat er ‘kommen wie, om de Wethouderschap ter algemeener Dagvaart tenoodigen’. Stella wist syn bewarders oer te heljen him frij te litten, wêrnei 't er it hiele garnizoen de eed ôflizze liet op de Steaten-Generaal, gebrûkmeitsjend fan harren ûnfrede oer de efterstallige soldij. De Robles waard op 23 novimber 1576 finzen nommen troch syn eigen soldaten. Dat wie de ein fan 'e macht fan Caspar de Robles yn it noarden fan de Lege Lannen.
De ein
Caspar de Robles kaam om yn 1585 by it Belis fan Antwerpen. De Spanjerts hienen in brêge fan boaten oanlein om de Skelde te blokkearjen en de stêd út te hongerjen. Steatske troepen besochten om 'e nocht de blokkade te brekken. Op in kear wisten se mei de skippen ‘Fortuin’ en ‘Hoop’ fol mei sjitkrûd tsjin de blokkade oan te farren en se ta ûntploffing te bringen. De eksploazje easke de libbens fan op syn minst 800 Spaanske soldaten, ek dat fan De Robles, dy ‘t tsjin in peal ferplettere waard.
Mytefoarming
Fansels wiene de Friezen net sa stom om it bestean en it libben op it spul te setten troch jierrenlang har lân ûnder sâlt wetter stean te litten. Yn de troch stoarmfloeden teheistere perioade wurken se hurd oan de diken en betellen se ekstreem hege bedraggen foar dykmateriaal. De rol fan Caspar de Robles by de Fryske seediken wie mar beheind. It oplossen van de skelen barde troch syn adviseurs, as steedhâlder tekene er in pear ordonnânsjes yn 1574 oer dykmeitsjen en as kapitein-generaal bemuoide hy him efkes mei de diken by Harns. It op Spanje ynstelde bestjoer hat yn de Latynske tekst op de Stiennen Man propaganda makke foar Caspars bestjoerlike kwaliteiten troch him nei de Alderheljenfloed de nije diken yn trije moanne opsmite te litten. Dizze ferdraaiing fan de werklikheid wie de basis foar in mytefoarming dy 't him fanôf de achttjinde iuw de rol joech fan in trochtaastende lieder, dy 't de Friezen leard hie diken te meitsjen.
Kolonel De Robles wie yn de tiid fan Alderheljenfloed net yn Fryslân, mar yn Grinslân. Hy soe dêr mei syn mannen de lieding nommen hawwe by it rêden fan de drinkelingen, en hy soe boppedat tydlike frijdom fan belesting frege hawwe neffens P.C. Bor en P.C. Hooft. Mar De Robles sels skreau oan Alva op 9 novimber 1570 dat de boargers fan de stêd Grins nei it plattelân gien wiene om help te bieden en dat wat der barde allinne oan har grutte iver te tankjen wie. Noch altyd wurdt de ferzje fan Bor en Hooft ferteld, dy fan De Robles net.
Omtrint 1725 blykte De Robles foar in soad skriuwers de Fryske dijker en graver te wêzen. Hy soe it Knillesdjip fan de Burgumer Mar grave litten hawwe nei Strobos. No wie De Robles yn 1575 wol belutsen by in plan om mei fan de stêd Grins ôf in farferbining te meitsjen nei de Lauwers, de grinsrivier tusken Fryslân en Grinslân, mar dat plan is nei alle gedachten yn 1576 net alhiel útfierd. Yn elk gefal waard dat wat yn it Grinzer Westerkertier trochgroeven wie, nei Caspar syn fêstnimming wer ticht smiten. Oer bemuoienis fan De Robles mei it Fryske Kolonelsdjip is nearne wat fêstlein.
Dielgebieten fan Ruslân
Ruslân is in federaasje dy't út 85 federale dielgebieten (Russysk: субъекты федерации, subjekty federatsii), ek wol dielgebieten fan de Russyske Federaasje (Russysk: субъекты Российской Федерации,subjekty Rossijskoj Federatsii) neamd, bestiet. Fierder binne der noch twa dielgebieten dy't troch de ynternasjonale mienskip as part fan Oekraïne erkend binne, mar de facto wol troch Ruslân bestjoerd wurde. De dielgebietn hawwe likense fertsjintwurdiging, twa de dielgebiet yn de steatsdûma, mar ferskille wol yn autonomy.
Seis kategoryen
Der binne seis ûnderskate kategoryen:
600px|center {{legend|#73eb00;|Republiken}} {{legend|#eeeba8;|Krajs }} {{legend|#cec784;|Oblasten}} {{legend|#ff0084;|Federale stêden}} {{legend|#9ca6ff;|Autonome oblast}} {{legend|#ffcb31;|Autonome distrikten}}
Dielgebieten
Yn ûndersteand tabel binne de federale dielgebieten mei harren haadstêd, federaal distrikt en ekonomyske regio. Hja steane yn de folchoarder neffens de Grûnwet fan de Russyske Federaasje: republiken, krajs, oblasten, federale stêden, autonome oblast en autonome distrikten. Yn harren kategory steane se yn de folchoarder neffens de Russyske nammen yn it Syrillysk alfabet.
Robbie McEwen
Robert (Robbie) McEwen  (Brisbane, 24 juny 1972) is in earder Australysk hurdfytser; hy wûn trije kear it punteklassemint yn de Omgong fan Frankryk.
Karriêre
De sprinter McEwen waard prof yn 1996 by de Nederlânske Rabobank-ploech en wûn yn 1999 de slotetappe fan de Omgong fan Frankryk. Yn de jierren dêrnei die er goede saken yn dyselde Omgong fan Frankryk, yn 2002 wûn er de griene trui en twa etappen. Letter dat jier waard er twadde by it wrâldkampioenskip. Yn 2004 wûn er op 'e nij twa etappen yn Frankryk en de griene trui. Yn 2005 en 2006 wûn er trije etappen yn de Tour. Yn 2006 naam er ek wer de griene trui fan it punteklassemint mei nei hûs. Hy die 12 kear mei oan de Omgong fan Frankryk en helle alve kear Parys. Yn 2007 moast er opjaan nei't er mear as 30 minuten bûten tiid oankaam ta gefolch fan in fal.
McEwen hat ek suksesfol west yn de Omgong fan Itaalje, dêr't er krekt as yn de Omgong fan Frankryk tolve etappes wûn hie. Yn Itaalje helle er lykwols nea de einstreek fan de Omgong. Fierder wûn er etappes yn de Omgong fan Switserlân (3), de Tour Down Under (10) en Parys-Nice (2). Ek waard er trije kear Australysk kampioen (1995, 2002 en 2005) en wûn er de Skeldepriis (2002 ), en Dwers troch Flaanderen (2003). McEwen die trije kear mei oan de Olympyske Simmerspullen (yn 1996, 2000 en 2004).
Yn 2012 besleat de súksesfolle sprinter op te hâlden mei hurdfytsen op heech nivo en waard er ploechlieder by it Australyske Orica-GreenEDGE, de ploech dêr 't er it lêst foar fytst hie.
Sis van Rossem
Mary van Rossem, better bekend as Sis van Rossem (Seist, 2 maaie 1945 – Utert, 4 maaie 2022 ), wie in Nederlânsk keunsthistoarikus.
Biografy
Sis wie de dochter fan keunstskilder Gerard van Rossem en Huberta Gerarda Nolen en de sus fan arsjitektuerhistoarikus Vincent en histoarikus Maarten van Rossem. Dy lêste joech har har namme Sis (fan it Ingelske wurd sister).
In grut part fan har libben wie se wurksum yn it ûnderwiis, fan middelbere skoallen oant learare-oplieding en Hegeskoalle Utert. Sels studearre se fan har tritichste ôf in skoft oan de Universiteit Utert.
Mei har bruorren presintearre sy it telefyzjeprogramma Hier zijn de Van Rossems. By de dêrfan ôflate rige Broeders in Berlijn moast se yn 2019 ferstek gean litte fanwegen sûnens problemen.
Sis van Rossem ferstoar op 4 maaie 2022 yn it sikehûs yn Utert, dêr 't se twa dagen earder opnaam waard nei in fal yn har wenning.
Publikaasje
De kollums fan Van Rossem, hanneljend oer it deistich libben en keunstskiednis, dy 't hja ûnder oaren skreau foar it blêd Maarten! binne bondele ûnder de titel Door de ogen van Sis van Rossem, 2019.
List fan planetoïden 54501-54600
Dit is in list fan planetoïden 54501-54600.
Haven fan Harns
thumb|Havenkaart thumb|Nije haven yn Harns thumb|Suderhaven, Admiraliteit fan Fryslân (1790) thumb|Harnzer Fiskerijdagen thumb|Havenkantoar Port of Harlingen De Haven fan Harns oan de Waadsee is de grutste seehaven fan de provinsje Fryslân. Feartsjinsten nei Flylân en Skylge wurde ûnderhâlden troch Rederij Doeksen en Rederij Eigen Feartsjinst Skylge.
Yn 1543 en 1565 waard de haven nei it noarden ta útwreide, sadat de Noarderhaven in binnenhaven waard. Yn 1645 waard de Fryske Admiraliteit fan Dokkum nei Harns ta ferhuze.
Havens
De Tsjerk Hiddessluzen ferbine de seehaven fan Harns mei it Van Harinxmakanaal.
Baanhurdfytsen op de Olympyske Simmerspullen 1928
It baanhurdfytsen op de Olympyske Simmerspullen 1928 waard hâlden yn it Olympysk Stadion. Doe't tusken 1996 en 2000 it stadion yngreven opknapt waard, is dêrby it felodroom fuorthelle.
Utslaggen
{| width=100%
Omgong fan Itaalje 2004
De 87ste edysje fan de Omgong fan Itaalje waard hâlden fan 8 oant en mei 30 maaie 2004.
Startplak en einstreek
De start wie yn Genua, de haadstêd fan de regio Liguerje, yn Noardwest-Itaalje, súdwestlik fan Milaan en eastlik fan Savona, oan de Ligueryske See.
De einstreek lei yn Milaan de haadstêd fan de Italjaanske regio Lombardije. Teffens is it de haadstêd fan de provinsje mei deselde namme. De stêd leit noardeastlik fan Turyn en bewesten Verona.
Palpatine
Keizer Palpatine (Ingelske útspr.: [ˈpælpətiːn], likernôch: " pel -puh-tiin"), berne as Sheev Palpatine en gauris simpelwei oantsjut as de keizer, is in fiktyf personaazje út 'e Star Wars-franchise. Syn skûlnamme as Sith is Darth Sidious. Palpatine is de wichtichste antagonist yn Star Wars: Episode VI – Return of the Jedi, de lêste film fan 'e oarspronklike Star Wars-filmtrilogy (1977-1983), en teffens yn 'e Star Wars-prequeltrilogy (1999-2005) en yn Star Wars: Episode IX – The Rise of Skywalker, de lêste film fan 'e Star Wars-ferfolchtrilogy (2015-2019). Dêrby wurdt syn rol hieltyd fertolke troch de akteur Ian McDiarmid. Palpatine begjint as senator foar Naboo en klaut himsels omheech fia it amt fan kânselier nei it keizerskip fan it Galaktysk Keizerryk "lang ferlyn yn in stjerrestelsel fier, fier fuort". Hy is lykwols net samar in politikus mei ambysje, mei't er yn it geheim as Sith-master direkt of yndirekt ferantwurdlik is foar alle tsjinrampen dy't de haadpersoanen oerkomme. Palpatine waard yntrodusearre yn Star Wars: From the Adventures of Luke Skywalker, de ferboeking fan 'e earste Star Wars-film, dy't yn 1976 útkaam, in jier foàr de film.
Namme
Oarspronklik stie it personaazje goed tritich jier bekend as koartwei 'Palpatine'. De foarnamme 'Sheev' waard betocht foar de nea makke tillefyzjesearje Star Wars: Underworld, en waard foar it earst bekendmakke yn 'e roman Star Wars: Tarkin, fan James Luceno, út 2014.
Ynspiraasje
Foar it personaazje fan Palpatine en syn opkomst en gryp nei de macht liet Star Wars-betinker George Lucas him ynspirearje troch keizer Augustus, Adolf Hitler en Richard Nixon.
Hitler waard begjin 1933, krekt as Palpatine, min ofte mear ta kânselier keazen (al wie it kânselierskip yn 'e Weimarrepublyk in amt dêr't men yn beneamd waard), yn acht nommen dat syn partij, de NSDAP, yn 1932 twa kear op rige de ferkiezings wûn hie. Doe't er ienris kânselier wie, begûn Hitler himsels almar mear macht ta te eigenjen oant er, it kânseliersamt as opstapke brûkend, himsels ta Führer beneamde.
De Amerikaanske presidint Richard Nixon en it Watergateskandaal wiene ek fan ynfloed op hoe't Palpatine en syn opkomst yn 'e Star Wars-prequeltrilogy werjûn waarden. Lucas sei dêr letter yn in fraachpetear oer: "[It presidintskip fan Nixon] makke dat ik begûn nei te prakkesearjen oer hoe't demokrasyen histoarysk feroarje yn diktatueren. Want demokrasyen wurde net ûnder fuotten helle; se wurde weijûn."
Oarspronklike Star Wars-trilogy
Yn 'e earste beide films fan 'e oarspronklike Star Wars-filmtrilogy (1977-1983) is net Palpatine, mar syn foarnaamste hantlanger Darth Vader de wichtichste antagonist. Yn Star Wars: Episode IV – A New Hope (1977) wurdt Palpatine allinne mar neamd (troch grutmoff Tarkin, as "de keizer"). Yn Star Wars: Episode V – The Empire Strikes Back (1980) ferskynt er wol, mar inkeld as hologram, as Vader mei him oerleit oer hoe't se de talintearre jonge Jedi Luke Skywalker oerhelje kinne nei de tsjustere kant fan de Krêft, sadat er in brûkbere trewant foar harren wurdt.
De earste kear dat Palpatine (spile troch Ian McDiarmid) in wichtige rol kriget, is yn Star Wars: Episode VI – Return of the Jedi (1983), wêryn't er persoanlik delkomt om tafersjoch te hâlden oer de bou fan 'e twadde Deadsstjer en teffens om it Rebelleferbûn yn in mûklaach te lokjen. Hy bewissiget Vader derfan dat se Luke, fan wa't ûnderwilens bekend wurden is dat er Vader syn soan is, tegearre ferliede sille om him by harren te jaan. Eins is er lykwols fan doel om Vader om te bringen en him troch Luke te ferfangen. Vader hat ûnderwilens it plan opfet om 'e keizer ûnder fuotten te heljen en tegearre mei Luke it bewâld oer it Stjerrestelsel oer te nimmen.
Wannear't Vader Luke foar Palpatine bringt, besiket de keizer him te ferlieden om oer te kommen nei de tsjustere kant fan 'e Krêft troch yn te spyljen op 'e noed dy't de jonge Jedi hat oer de feilichheid fan syn freonen. Dat liedt ta in duël mei de ljochtsabel tusken Luke en Vader, wêrby't Luke syn heit ferslacht en hast deadet. De keizer fiteret him oan om troch te setten en Vader om te bringen, mar Luke stegeret him ôf. Yn razernij falt Palpatine dêrnei Luke oan mei Krêftwjerljocht, dêr't er him mei begjint te marteljen troch elektrokúsje. As Luke dan noch net om lyk wol, risselwearret Palpatine om him te fermoardzjen, mar ear't er dat dwaan kin, keart Vader him tsjin him. Hy pakt Palpatine op en smyt him yn in reäktorskacht, dêr't er yn 'e djipte te pletter falt, dat er it bestjert.
Star Wars-prequeltrilogy
Yn 'e Star Wars-prequeltrilogy (1999-2005), dy't 32 foàr de foarfallen yn Star Wars: Episode IV – A New Hope úteinset, komt it publyk yn 'e kunde mei in jongere Palpatine (dy't no foar it earst sa neamd wurdt). Hy wurdt ôfskildere as in senator dy't ôfkomstich is fan 'e planeet Naboo, in garismatyske en skynber goedmienende beropspolitikus yn syn middeljierren. Hy hat lykwols in tsjuster alter ego as de boasaardige Sith-master Darth Sidious, dy't yntrigearret en konkelfoezet om 'e allinnehearskippij oer it hiele Stjerrestelsel te bemachtigjen.
Yn Star Wars: Episode I – The Phantom Menace (1999) bewurkmasteret er as Darth Sidious de blokkade dy't de ynklauwerige Hannelsfederaasje ynstelt tsjin syn eigen thúswrâld Naboo. De fjirtjinjierrige Nabooaanske keninginne Padmé Amidala ûntflechtet dêrnei mei de help fan 'e Jedi Qui-Gon Jinn en Obi-Wan Kenobi de planeet en arrivearret yn 'e Stêd fan 'e Republyk op Coruscant, de haadstêd fan 'e Galaktyske Republyk, om 'e Galaktyske Senaat te bewegen ta maatregels tsjin 'e Hannelsfederaasje. Hja wurdt dêr hoask en gastfrij ûntfongen troch Palpatine. As de sittende kânselier, Finis Valorum, har net helpe kin om't er oan hannen en fuotten bûn is troch de lochheid fan 'e burokrasy, wurdt Padmé troch Palpatine manipulearre om in moasje fan wantrouwen yn te tsjinjen. Dêrtroch wurdt Valorum ûnder fuotten helle.
Padmé keart neitiid werom nei Naboo, dêr't se eigenhandich regaad makket. Palpatine (as Sidious) stjoert syn learling Darth Maul efter har oan om har tsjin te kearen en finzen te nimmen, mar dyselde komt om yn in gefjocht mei Qui-Gon en Obi-Wan, wêrby't ek Qui-Gon it libben lit. Hoewol't it Padmé en har bûnsgenoaten slagget om 'e blokkade te brekken en de ynvaazje fan 'e Hannelsfederaasje leech te lizzen, kin Palpatine de hiele krisis dochs brûke om himsels keazen te krijen as de kânselier. Neitiid reizget er nei Naboo ta, dêr't er beart dat er mei Padmé-en-dy de oerwinning op harren fijannen fiert. Hy befreonet dêr ek de njoggenjierrige Anakin Skywalker, tsjin wa't er seit: "We sille dyn karriêre mei grutte belangstelling folgje."
Yn Star Wars: Episode II – Attack of the Clones (2002), dat tsien jier letter spilet, makket Palpatine gebrûk fan mesken yn 'e wet om kânselier te bliuwen nei't syn termyn formeel ôfrûn is. Underwilens feroarsaket er efter de skermen as Darth Sidious in nije krisis troch der fia syn nije learling, greve Dooku, foar te soargjen dat de Konfederaasje fan Unôfhinklike Stelsels oprjochte wurdt. Dat is in ferbûn fan planetestelsels dy't har fan 'e Galaktyske Republyk ôfskiede wolle. Hy lit de separatisten in oanslach op it libben fan Padmé dwaan, dy't nei de ein fan har termyn as keninginne no de senator foar Naboo is. As de oanslach mislearret, beävensearret er dat Anakin oan Padmé as liifwacht tawiisd wurdt, mei it resultaat dat dy beiden fereale reitsje, yn it geheim in romantyske relaasje begjinne en úteinlik temûk trouwe.
Trochdat de Konfederaasje fan Unôfhinklike Stelsels in legermacht fan oarlochsandroïden produsearret, slagget it Palpatine om himsels yn 'e dêrtroch ûntstiene needtastân almar mear macht ta te eigenjen. Hy beart dat er soks inkeld mei tsjinnichheid docht. Syn earste beslút is neitiid om fan it leger fan kloansoldaten dat troch de foarútsjende Jedi-master Sifo-Dyas tsien jier earder al besteld wie op 'e planeet Kamino, de formele kriichsmacht fan 'e oant dan ta demilitarisearre Galaktyske Republyk te meitsjen. De kloansoldaten, oanfierd troch de Jedi, en de androïdelegers fan 'e Konfederaasje fan Unôfhinklike Stelsels reitsje yn konflikt, wat resultearret yn it útbrekken fan 'e Kloane-oarloggen. Palpatine beart ûntsteltenis, mar as Darth Sidious wriuwt er him yn 'e hannen. Greve Dooku bringt him de blaudrukken foar in nij massaferneatigingswapen, de Deadsstjer.
Yn Star Wars: Episode III – Revenge of the Sith (2005), dat noch wer trije jier letter spilet, bewurkmasteret Palpatine syn eigen ûntfiering troch de separatistyske generaal Grievous. Hy wurdt rêden troch de Jedi Obi-Wan Kenobi en syn learling Anakin Skywalker, dy't dêrby yn gefjocht reitsje mei greve Dooku. Obi-Wan rekket bewusteleas, mar Anakin ferslacht Dooku. Palpatine fiteret him dêrnei oan om Dooku te deadzjen, wat Anakin koelbloedich docht. Neitiid keart Palpatine werom nei Coruscant. Hy is no winliken al in diktator wurden, dy't syn foech sa útwreide hat dat de Galaktyske Senaat him net mear tsjinkeare kin as dy dat al wolle soe. De Hege Jedi Ried, dy't noch altyd net foar it ferstân hat dat Palpatine en de Sith-master Darth Sidious ien-en-deselde persoan binne, rekket nettsjinsteande dat erchtinkend oer de sitewaasje, mei't men fermoedet dat de kânselier alle bykommend foech nei it beëinigjen fan 'e needtastân net mear frijwillich ôfstean sil.