cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Westmunstertsjerke
Opgravings
Yn 1943 en 1998 fûn op it eardere plak fan de tsjerke argeologysk ûndersyk plak. De opgravings leine in trijeskippige goatyske tsjerke bleat mei in transept, in lang koer, in omgong mei kâns fan kapellen en in grut tal alters. By de opgravings fan 1998 waarden de gegevens dy't 1943 opleveren befêstige en oanfolle. Njonken fûneminten fan it noardlike transept waarden no ek de fûneminten fan de noardlike sakristy oantroffen. Fan it sudlike transept waard allinne inkelde resten werom fûn.
Daniël
"Daniël" of "Daniel" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
Aleksander Lindsay fan Barnweill
Libben
Lindsay waard om 1267 hinne berne yn Breneville, yn it greefskip Ayrshire, yn súdwestlik Skotlân. Hy wie in soan fan David Lindsay fan de Byres, in ridder omtrint 1279 yn Egypte sneuvele ûnder de Njoggende Krústocht. Lindsay wie de laird fan Barnweill. Syn namme is yn oantinken bleaun om't er in oanhinger wie fan 'e ferneamde Skotske frijheidsstrider en kening Robert de Bruce.
Doe't dyselde him op 7 july 1297 foar koarte tiid fermoedsoene mei kening Edwert I fan Ingelân by de saneamde Kapitulaasje fan Irvine, wie Lindsay ien fan 'e trije eallju dy't boarch foar him stiene (de oaren wiene Jakobus Stewart, 5e grutsteedhâlder fan Skotlân en Robert Wishart, biskop fan Glasgow). Fierders is der net folle oer Lindsay bekend. Hy moat yn 1308 stoarn wêze.
Yasuhiko Okudera
(12 maart 1952) is in eardere Japansk fuotballer. Earder spile foar Furukawa Electric, Köln, Hertha en Werder Bremen.
Finzenisstraf
Finzenisstraf, gefangenisstraf, tichthússtraf, tichthûsstraf of selstraf is in straf dy't ornaris oplein wurdt troch de rjochter as ûnderdiel fan in fûnis oan 'e ein fan in berjochting. Dizze straffoarm hâldt yn dat in persoan dy't skuldich befûn is oan in misdriuw as bestraffing dêrfoar in beskate tiid opsletten wurde sil yn in dêrta ûntwurpen befeilige ynrjochting, dy't yn 'e regel de finzenis of it tichthûs neamd wurdt. Finzenisstraf is net itselde as hechtenis, dat in foarm fan finzenskip is dy't foarôfgiet oan 'e berjochting.
Skiednis
Finzenisstraf yn 'e moderne sin fan it wurd giet werom op 'e Ferljochting en de Frânske Revolúsje (1789). Foar dy tiid waarden lichtere misdriuwen yn 'e regel bestraft mei faak grouwélige liifstraffen, wylst op swierdere misdriuwen al gau de deastraf stie. Finzenisstraf bestie wol, mar waard yn 'e regel inkeld brûkt om fertochten op te sluten yn ôfwachting fan harren berjochting, om skuldners te gizeljen oant se har skulden ôfbetelle hiene en om ketters sa fier te krijen dat se har ideeën opjoegen. Finzenen waarden faak fêstholden yn tsjerkers of yn oare fochtige, tsjustere, smoarge, ûnsanitêre en net-sûne romten. Se sieten faak mei keatlings fêst oan 'e muorren en krigen inkeld wetter en bôle foarset. Foar oar iten wiene se ôfhinklik fan 'e goeddiedichheid fan har freonen en famylje, of moasten se har sipiers omkeapje.
Yn 'e Ferljochting kaam men yn opstân tsjin dit systeem, wêryn't de straffen faak ek nochris ûnearlik oplein waarden. Foaroansteande tinkers út dy tiid wiene fan miening dat de frijheid it grutste goed fan 'e minske wie, en dat misdriuwen dêrom it bêste bestraft wurde koene troch dy frijheid ôf te pakken. Sadwaande waard de tapassing fan 'e deastraf beheind en waarden de liifstraffen meitiid hielendal ôfskaft. Ek it finzeniswêzen waard herfoarme, wêrby't in humane behanneling fan 'e finzenen foar it earst wichtich waard. Yn 'e twadde helte fan 'e njoggentjinde iuw begûn men te twifeljen oan it nut fan it ûnderlinge kontakt fan 'e finzenen yn it tichthûs, mei't se der faak minder út kamen as dat se der yngiene. Dêrom fierde men om 1850 hinne de iensume opsluting yn, mei as bedoeling dat de finzene troch it ûntbrekken fan kontakt mei oaren twongen wurde soe ta besinning oer syn misdieden. It die lykwols bliken dat de minske net sûnder sosjale kontakten kin, sadat de finzenen dy't jierrenlang allinnich opsletten wiene, yn 'e regel sljochtsinnich waarden.
Yn 1823 waard yn Nederlân it Nederlands Genootschap ter Zedelijke Verbetering van Gevangenen oprjochte, dat bedoeld wie om 'e finzenen in berop te learen, sadat se har nei it útsitten fan harren straf better hanthavenje kinne soene yn 'e maatskippij sûnder werom te fallen yn 'e kriminaliteit. Yn 'e tweintichste iuw soe hjirút de reklassearring fuortkomme, dy't tsjintwurdich frijlitten finzenen begeliedt by harren weromkear yn 'e maatskippij. Moderne kriminologen binne fan betinken dat de finzenis in kriminogeen plak by útstek is, in plak dus, dêr't finzenen leare om mear en op kundiger wize misdieden te begean. Machogedrach mank de finzenen makket dat it klimaat yn 'e finzenis ûngaadlik is om kriminelen ta oare ynsichten te bringen. Neffens kritisy soe finzenisstraf yn 'e moderne tiid efterhelle wêze, mei't der foar ferjilding fan misdriuwen en weropfieding fan dieders yn dizze tiid folle bettere metoaden te betinken wêze moatte.
Herfoarme tsjerke (Boerum)
De Terptsjerke is de herfoarme tsjerke fan Boerum en is sûnt 2014 ien fan de trije tsjerken fan de Protestantske gemeente Boerum-Muntsjesyl-Warfstermûne. De tsjerke is in ryksmonumint.
Beskriuwing
By de tsjerke waard fan 1500 oant 1682 rjochtsprutsen troch doarpsrjochters, dy't troch it kleaster en letter de grytman oanwiisd wiene. De stien dêr't de rjochter op siet waard yn 1969 werom fûn by wurksumheden op it tsjerkhôf. Dêrnei krige de stien syn oarspronklike plak werom op de súdeastlike hoeke fan it hôf. By de stien stie eartiids in kaak, dêr't in feroardielde oan "de kaak steld wurde koe". Foar in swier fergryp gyng de feroardielde nei it galgefjild oan de feart.
Ynterieur
By de lêste restauraasje fan 1994-1994 kamen der in grut tal sarken ûnder flier te foarskyn. Mei inoar binne der 54 sarken út de perioade fan 1611 oant 1784, dy't om in oanslutende flier te krijen net allegear mear op it oarspronklike plak lizze. De iken preekstoel mei trep en klankboerd waard yn Ljouwert makke en datearret út de tiid dat de tsjerke boud waard. De panelen fan de preekstoel binne dekorearre mei rokailjes en blêdwurk, wylst op de hoeken draaide pylderkes steane. It doophek stamt út de earste helte fan de 17e iuw.
By de muorre lâns steane in njoggental hearebanken. Se binne tsjininoar opsteld en ha in tagong oan de foarkant. De meast opfallende bank is de  Fogelsanghbank út 1642 mei noch jimmeroan de wapendekoraasje. Fan de oare banken binne de wapens yn de Frânske tiid fernield.
De tsjerke wurdt ferljochte troch trije kroanljochters, dy't jûn binne troch dûmny Hesse (amtsperioade 1794-1796).
Yn de toer hinget in klok út 1756 mei in diameter fan 96 sintimeter.
Oargel
Pas yn 1876 naam it tsjerke-oargel yn Boerum it wurk fan de foarsjonger oer. It Grinslânske oargelbedriuw Van Oeckelen út Haren boude it ienmanualige ynstrumint op in galerij, dy't rêst op twa pylders fan getten izer.
Fúzje
Yn 2014 fusearre de herfoarme gemeente fan Boerum-Muntsjesyl mei de grifformearde gemeente Boerum-Warfstermûne. De trije tsjerkegebouwen fan de nije Protestantske gemeente Boerum-Warfstermûne-Muntsjesyl krigen de folgjende nammen:
Faaborg-Midtfyn (gemeente)
Faaborg-Midtfyn of Fåborg-Midtfyn is in gemeente op it eilân Fún yn de Deenske regio Syddanmark.
De gemeente is yn 2007 ûntstien troch de gearfoeging fan de fiif gemeenten Årslev, Broby, Faaborg, Ringe en Ryslinge. De sit fan it gemeentebestjoer is de stêd Ringe.
De gemeente Faaborg-Midtfyn hat in ynwennertal fan 51.536 (01.01.2018) en is 633,60 km² grut.
Keunstriden op de Olympyske Winterspullen 2006
thumb||De Olympyske Iisstadion fan Turyn 2006 thumb|De keunstiisbaan fan it Palavela
De Olympyske Winterspullen 2006, ek wol de XXe Olympiade neamd, waarden yn 2006 hâlden yn de Italjaanske stêd Turyn fan 10 oant en mei 26 febrewaris. It keunstriden wie yn it Palavela.
Palavela
It Palavela waard yn 1961 boud foar de Ekspo Itaalje 1961 Der wie plak foar 8.000 taskôgers. Yn 2004 ferboud foar de Olympyske Winterspullen fan 2006 der wie doe plak fpar 8.285 taskôgers.
Medaljespegel
De top-5 fan lannen dy't by it keunstriden medaljes wûn ha by de Olympyske Winterspullen fan 2002.
America (band)
America is sûnt 1970 in Amerikaanske folkrockband, dy't oarspronklik bestie út Dan Peek, Gerry Beckley en Dewey Bunnell. Ta harren bekendste hits hearre A Horse With No Name en The Last Unicorn.
Ferkearsknooppunt
thumb|In knooppunt yn klaverblêd-foarm In ferkearsknooppunt is in krusing fan autogongwegen en autowegen foar trochgeand motorisearre ferkear, dy't almeast op ûngelikese hichten útfierd wurdt.
Op knooppunten hoecht it ferkear net te stopjen by it ôfslaan, mar kin gewoan trochriden bliuwe. Troch de hege faasje fan reauwen op de diken dêr't knooppunten binne, wurde de bochten mei in wide bôge makke. Op finansjeel mêd wurdt der gauris ek tefoaren kommen en bou oerstallige oergongen. It is dus net altyd like ienfâldich alle ôfslaggen mooglik meitsje en de grutte fan it knooppunt te beheinen.
America (band)
Skiednis
De band waard yn 1970 oprjochte yn Ingelân, dêr't de leden, soannen fan Amerikaanske legerofsieren, doetiidds wennen. Sy hiene kunde oan elkoar krigen yn 1967 op de Central High-School yn London. It debútalbum sûnder titel út 1972 wie yn de Ferienige Steaten fuortendaliks in grut súkses. De singles I need you, A Horse with No Name en Sandman waarden ynternasjale hits. Dêrnei ferhuzen de leden werom nei Amearika, dêr't se harren twadde album, Homecoming opnamen, mei dêrop de hit Ventura Highway. America wûn yn 1973 in Grammy Award yn de kategory Bêste Nije Artyst. Homecoming hie in protte súkses yn de FSA, mar die it yn Ingelân wat minder goed.
Ferkearsknooppunt
Knooppunten kinne in krusing of in trijesprong fan autogongwegen wêze, en bygelyks yn Dútslân yn it Autobahnsysteem hawwe se elts in eigen namme. In krusing hjit dêr in Autobahnkreuz en in trijesprong hjit in Autobahndreieck.
Yn West-Jeropa wurde knooppunten almeast op ûngelikese hichte boud, wylst guon op deselde hichte boud waarden, sa as bygelyks de eardere rotonde op it knooppunt De Jouwer, dat yn 2017 en 2018 omboud waard ta in heal stjerknooppunt. Yn Nederlân en Belgje wurde knooppunten net opnommen yn it nûmerjen fan de diken, mar yn Dútslân en oare lannen wol wer.
America (band)
Skiednis
It tredde album Hat Trick foldie net oan de ferwachtingen, mar it album Hearts (1975) brocht de band syn twaadde nûmer 1 hit yn Amearika, Sister Golden Hair. It album Hideaway út 1976 hie lykwols net folle súkses.
Ferkearsknooppunt
Yn Fryslân binne ek in stikmannich knooppunten. De knooppunten De Jouwer, Surch, en Werpsterhoeke binne útfierd as heale stjerknooppunten en dy fan It Hearrenfean en Drachten binne útfierd as klaverblêd.
America (band)
Skiednis
Yn 2011 stoar Peek oan de gefolgen fan perikarditis, in ûntstekking fan it hertsekje. Hy waard 60 jier.
Yn 2012 krige America in stjer op de Hollywood Walk of Fame.
Ferkearsknooppunt
Needsaak fan in knooppunt
Dêrom wurdt der by knooppunten foar keazen foar it skieden fan de haadrydbanen troch middel fan in fiadukt. Foar de rjochtingen nei rjochts wurde der ferbiningsbanen oanlein, mei yn- en útrydstripen, mei in bôge fan 90° nei rjochts. De ôfslach nei lofts is in probleem om't de haadbaan yn paad leit. Dêrfoar binne ferskate manieren foar betocht, dy't fierder op dizze side beskreaun wurde.
Parten fan in knooppunt
thumb|Parten fan in ferkearsknooppunt thumb|It knooppunt High Five yn [[Dallas (Teksas)|Dallas, Teksas, Feriene Steaten, in grut stjerknooppunt dat op fiif hichten boud waard, dêr't pleatslik en trochgean ferkear faninoar skaat wurdt]] In ferkearsknooppunt bestiet út ferskate parten.
Yn- en útrydstripen
It ferkear ferlit de haadrydbaan oan de rjochterkant nei in útrydstripe. Dy útrydstripe kin oergean yn in ferbiningsbôge of yn in ranzjearbaan. Almeast hat in knooppunt ien útrydstripe de rjochting en nei it knooppunt ek ien ynrydstripe foar ynridend ferkear. Dy stripen wurde lang genôch boud, sa't it ferkear op de haadrydbaan sa min mooglik ôf hoecht te remjen of op hoecht te lûken.
Ranzjearbaan
Ranzjearbanen binne almeast yn klaverblêden en farianten dêrfan. In ranzjearbaan ferbynt de út- en ynrydstripen mei-inoar en jout tagong ta de ferbiningsbôgen. Troch it oanlizzen fan ranzjearbanen hat it ferkear op de haadrydbaan gjin lêst fan it ôfslaande ferkear dy't faasje minderje moat om oer de ferbiningsbôge te riden. Yn Nederlân hawwe hast alle klaverblêden in ranzjearbaan.
Weeffek
In weeffek is it part fan de ranzjearbaan dêr't bestjoerders fan stripe wikselje. Ferkear op in klaverblêd dat lofts ôfslacht rydt earst út, rydt dêrnei op de ranzjearbaan en kin op it weeffek útride om dêrnei de ferbiningsbôge op te riden. Nei de ferbiningsbôge rydt de bestjoerder op it folgjende weeffek, dêr't de ranzjearbaan oer de útrydstripe wer tagong jout ta de haadrydbaan.
Ferbiningsbôge
Ferbiningsbôgen meitsje ôfslaan mooglik. Ofslaan nei rjochts kin dien wurde troch in ferbiningsbôge mei in rommere bocht dy't 90° nei rjochts draait. Foar ferkear dy't lofts ôfslaan moat, binne der ferbiningsbôgen mei ferskillende foarmen ûntwikkele.
Fiadukt en fly-overs
De krusende haadrydbanen fan in ferkearsknooppunt wurde almeast troch in fiadukt faninoar skaat. De ferbiningsbôgen om nei lofts ôf te slaan kinne yn ferskate foarmen útfierd wurde. By in klaverblêd foarmje se suver in lus, mar binne de bochten skerper en moat it ferkear syn faasje folle mear minderje. By oare knooppunten, lykas stjerknooppunten, binne ferbiningsbôgen nei lofts as in fly-over oer it knooppunt hinne makke en binne de bochten rommer makke. Dêrtroch hoecht it ferkear syn faasje net sa folle te minderjen, en komt it foarmjen fan files mear tefoaren as by in klaverblêd. In ferneamd foarbyld fan in knooppunt mei fly-overs is dy fan it Prins Clausplein by De Haach. Sokke knooppunten binne lykwols djoerder, allinnich al om't dy troch harren grutte mear romte nedich hawwe.
Knooppunt yn krúspuntfoarm
Der besteane fjouwer foarmen fan krúsknooppunten, dy't ûnderinoar ferskille neffens fermogen, feiligens, boukosten, en romtegebrûk. By alle foarmen wurde de ôfslaggen nei rjochts almeast itselde boud. It ferskil fan bouwen sit yn de manier dêr't nei lofts ôfslein wurde moat. De fjouwer haadfoarmen foar fjouwer rjochtingen binne it klaverblêd, turbine, wynmûne en stjerknooppunt. Dêrnjonken komme der ek mingde foarmen foar.
Yn Dútslân wurde krúspunten fan autogongwegen Autobahnkreuzung neamd.
Klaverblêd
thumb|left|180px|In knooppunt yn de foarm fan in klaverblêd thumb|180px|In klaverblêd sûnder ranzjearbanen yn [[Columbus (Ohio)|Columbus, Ohio, Feriene Steaten yn 1995]] De namme fan it klaverblêd komt fan de net folle foarkommende foarm fan de plant klaver mei fjouwer blêden; it klaverke fjouwer. Yn Nederlân en Dútslân wurdt it klaverblêd it meast foar krúsknooppunten keazen. It bouwen fan in klaverblêd is meastentiids goedkeaper, om't der mar ien fiadukt mei in reedlik koarte lingte boud hoecht te wurden. De ôfslaggen nei lofts wurde mei ferbiningsbôgen mei in reedlik skerpe bocht fan 270° nei rjochts as in soarte lus boud. It ferkearsfermogen fan in klaverblêd is wat leger as syn djoerdere farianten. Op de ranzjearbanen en weeffekken komt it ferkear mei ferskillende faasje byinoar. Dêrtroch fine der dus ek fersteurende yn- en útrydbewegings plak en dêrom is der ek mear kâns op file en ûngemakken by in klaverblêd.
In oplossing dêrfoar waard dien op bygelyks it Frankfurter Kreuz, dat fan oarsprong in klaverblêdknooppunt wie, dêr't de ranzjearbanen faninoar skaat waarden troch se op ûngelikense hichte te bouwen. As in klaverblêd net mear foldocht oan de drokte fan it ferkear, wurdt der ornaris foar in mingfoam keazen: klaverturbine of klaverstjer.
Yn Fryslân binne der twa knooppunten yn klaverblêd-foarm: it knooppunt It Hearrenfean en it knooppunt Oerterperfallaat, lykwols sûnder ranzjearbanen, by Drachten.
Turbine
180px|thumb|left|In knooppunt yn de foarm fan in turbine 180px|thumb|In turbineknooppunt yn [[Chicago, Feriene Steaten]] Yn in turbineknooppunt binne gjin ranzjearbanen en weeffekken, dy't meastentiids yn wol in klaverblêd sitte. Dêrtroch is it ferkearsfermogen yn in turbine ek heger as dy yn in klaverblêd. De ôfslach nei lofts wurde mei gruttere ferbiningsbôgen mei rommere bochten nei lofts ta boud. In turbine is lykwols djoerder as in klaverblêd om't der mear bouwurken boud wurde moatte as by in klaverblêd: njoggen foar ien oer. In turbine kin ek yn in mingfoarm foarkomme.
Yn Nederlân komt in knooppunt net yn turbine-foarm foar, mar binne der stikmannich, sa as knooppunt Holendrecht by Amsterdam-Súdeast, knooppunt Almeare en knooppunt Empel by De Bosk útfierd as in heale turbine.
Wynmûne
Yn Nederlân wie der mar ien wynmûneknooppunt, en dat wie dy fan knooppunt Vaanplein by Barendrecht. Troch it oanlizzen fan de havenspoarline Rotterdam, waard it knooppunt lykwols feroare. Sûnt 2017 hat knooppunt Beekbergen by Apeldoarn in wynmûnelus. Yn Dútslân komt it wynmûneknooppunt yn mingfoarm foar, sa as bygelyks yn de knooppunten fan Herne, Mönchengladbach en Breitscheid, dy't in mingfoarm fan in klaverblêd en wynmûne binne.
Stjer
180px|thumb|left|In knooppunt yn de foarm fan in stjer 180px|thumb|It Prins Clausplein by [[De Haach om 1997 hinne. It spoar fan Gouda nei De Haach rint lofts by it knooppunt del]] In stjerknooppunt of in Maltezerkrús hat lykas de turbine gjin ranzjearbanen en weeffekken. Trochdat de ferbiningsbôgen nei lofts oer it sintrum fan it knooppunt hinne rinne, hawwe dy noch in rommere bocht as dy fan in turbine, en dêrtroch hoecht it ferkear syn faasje minder te ferleegjen. Dêrtroch hawwe soksoarte knooppunten in maksimale ferkearsfermogen, troch dat der wol fjouwer hichten boud wurde, by in betreklik beheind grûngebrûk. Wol kostje sokke ferbinings folle mear. Sokke knooppunten wurde lykwols yn Jeropa net al te folle boud, fanwegen syn hichte dat omwenjenden harren deroer bekleie sille. Inkelde foarbylden binne it Prins Clausplein by De Haach, de Wetzlarer Kreuz by Wetzlar yn Hessen, en de krusing fan de M4 en M25 by Heathrow yn Londen.
Nettsjinsteande dat, komme se yn de Feriene Steaten in soad foar. Dêr waard yn 1952 de earste stjerknooppunt fan de wrâld foltôge. In grutter fariant dêrfan ûntstiet as der pleatslik en trochgeand ferkear faninoar skaat wurde, en dat foar it pleatslik ferkear in eigen hichte boud wurdt. Dat late ta it bouwen fan wol fiif hichten, sa as bygelyks de High Five yn Dallas, Teksas. Ek by de Beltway 8, de ringwei om Houston hinne, del, binne soksoarte Five Stacks te finen.
Rotonde
In rotonde, yn Nederlân ornaris in ferkearsplein neamd, is in oar alternatyf foar krusende diken. Der binne trije soarten rotonden: ien mei gelikese hichte, sa as it knooppunt De Jouwer fan foar 2017 en it knooppunt It Hearrenfean fan foar 1998, dêr't sels noch stopljochten yn sieten; mei twa hichten, dêr't der ien trochgeande wei troch rint, sa as knooppunt Velserbroek by Arnhim; en ien mei trije hichten, dat ek wol in swevende rotonde neamd wurdt, sa as it knooppunt Rottepolderplein by Haarlim en Kleinpolderplein yn Rotterdam.
Noardmunstertsjerke
De Noardmunstertsjerke (Noordmonsterkerk) of Sint-Pitertsjerke (Sint-Pieterskerk) wie in tsjerkegebou oan de noardlike kant fan it Hofplein yn de binnenstêd fan Middelburch yn de provinsje Seelân.
De oan de apostel Petrus tsjerke waard boud doe't in twadde parochie yn Middelburch needsaaklik waard en der in ôfsplitsing plak fûn fan de Westmunstertsjerke. Yn de 14e iuw waard de grutte goatyske tsjerke boud, dy't oant yn de 19e iuw bleau stean. Flak foar de reformaasje waard der it bisdom Middelburch stifte dat fan 1559 oant 1575 bestie. De Noardmunstertsjerke tsjinne yn dat koarte skoftke tiid as katedraal fan it bisdom. De earste en lêste biskop fan it bisdom, Nikolaas de Castro (echte namme nei alle gedachten Nicolaas van der Burg(t) of Verborgh) ferstoar yn de tiid doe't Middelburch belegere waard troch de Wettergeuzen. Nei de alteraasje waard de Noardmunster de wichtichste protestantske tsjerke fan de stêd.
Op 30 july 1809 lâne in grutte Ingelsk leger op Walcheren en al gau brieken gefjochten út mei de Frânske besetters. In pear dagen letter stiene de Ingelsen foar de poarten fan Middelburch. Nei't de Ingelsen de stêd ynloeken, waard de Noardmunstertsjerke troch de soldaten yn gebrûk nommen as kazerne.
Grutte Priis Formule 1 fan Maleizje 2012
Utslaggen fan de Grutte Priis Formule 1 fan Maleizje 2012 yn Kuala Lumpur op 25 maart 2012. It wie de twadde race fan 20 races fan de Formule 1 yn 2012. Hy waard op Sepang hâlden. De race waard hâlden oer 58 omgongen, op it 5,3 km lange sirkwy oer in raceôfstân fan 310,4 kilometer.
Noardmunstertsjerke
De tsjerke waard yn de Frânske tiid sa útsloerd, dat it brekfallige gebou yn 1834 sloopt wurde moast. Op it plak fan de tsjerke steane hjoeddedei wenhûzen en de op 2 juny 2019 foar de earetsjinst sletten Hofpleintsjerke.
Slot Egeskov
It Slot Egeskov is in wetterboarch yn Kværndrup súdlik fan Ringen yn de gemeente Faaborg-Midtfyn, Denemark. It slot is ien fan Jeropa's bêst bewarre wetterboargen en waard yn 1554 boud troch ryksmaarskalk Frands Brockenhuus (1518–1569). It tsjintwurdich 1.137 hektare grutte lângoed sels is âlder en datearret út de 14e iuw.
Skiednis
Oant 1784 bleau Egeskov yn hannen fan it neiteam fan Brockenhuus. Yn 1784 kocht Henrik Bille-Brahe (1709–1789) it slot, dy't út it aadlik skaai Bille stamde. Oant 1882 bleau it slot yn it besit fan de famylje Bille-Brahe, doe't it oerdien waard oan Julius Ahlefeldt-Laurvig-Bille. Hy liet it slot troch de Sweedske arsjitekt Helgo Zettervall renovearje. De spitsen fan de toer waarden verhege, de trepgevels rekonstruearre en it poartegebou waard boud. Noch jimmeroan is syn neiteam yn it besit fan it slot. Sûnt 1986 is it slot iepensteld foar toeristen.
Slotmuseum
It wichtichste diel fan de museale gebouwen is it slot sels. Yn it slot binne tsjien pronkkeamers oer twa etaazjes en in útstalling ûnder it dak te sjen. Meubilêr, skilderijen, muzykynstruminten, porslein en tal fan oare keunstwurken dokumentearje de lange skiednis fan it hûs.
Titanias Paleis
It bekendste útstallingsobjekt is it tige grutte poppehûs "Titanias Paleis", dat ferneamd waard nei de elfenkeningin Titania. De Ingelske ofsier Sir Neville Wilkinson boude mear as 15 jier oan it keunstwurk. It keamergrutte paleis bestiet út mear as 3.000 keunstobjekten, dy't tige krekt yn details makke. Under de miniatuerromten fan it paleis is bygelyks ek in kapel mei in te bespyljen oargel.
Oare musea
Yn de oare gebouwen binne ferskate oare musea ûnderbrocht. Dêrûnder in museum foar oldtimers oant de jierren 1970, fleantugen en motors, in museum oer it de skiednis fan it rêdingswêzen fan Denemark en in útstalling fan poppehûzen. Oare útstallings geane oer de skiednis fan de lânbou, de hannel en de ambachten.
Ferkearsknooppunt
Mingfoarmen fan krúsknooppunten
Om't it ferkear op in soad plakken oan it tanimmen is, berikt in klaverblêd gauris syn maksimale ferkearsfermogen. De drokste ferbiningsbaan nei lofts, of de drokste lussen, kinne ferfongen wurde troch stjer- of turbinebôgen, dêr't it tal weeffekken yn it knooppunt troch ferminderet, en in heger ferkearsfermogen oan kin.
Knooppunt Saandam is in foarbyld fan in klaverturbine mei ien turbinelus. Dat knooppunt waard yn 1970 as klaverblêd iepene, en yn 1997 waard de nije ferbiningsbôge foltôge, sa't it ferkear better oer it knooppunt fan de rjochting Purmerein/Ljouwert nei Amsterdam trochstreame koe.
Wannear't der ferbiningsbôgen om lofts ôf te slaan by it midden fan it knooppunt del rint, ûntstiet der in klaverstjer. Sa'n foarm bestiet komselden, en yn Itaalje binne der mar twa boud.
In mingfoarm fan in klaverblêd en in wynmûne is in klavermûne, sa as bygelyks yn Dútslân de knooppunten fan Herne, Mönchengladbach en Breitscheid. De klavermûne hat net al tefolle romte nedich, om't der gjin weeffekken en mar trije bouwurken nedich binne.
In oare mingfoarm dy't mar komselden foarkomt is de stjerturbine. De ferbiningsbôgen wurde by dy type as in mingsel fan turbine- en stjerbôgen boud. Soksoarte knooppunten komme op de Ring Brussel op de knooppunten Machelen en Groot-Bijgaarden foar.
Oare krúsknooppunten
By alle ferkearsknooppunten jildt dat foar de ôfslach nei lofts in soad bouwurken nedich binne. Om soks tefoaren te kommen wurde by it goatysk knooppunt de lofter- en rjochterrydbaan fan de rjochttrochgeande diken wiksele. Dat betsjut dat de rjochttrochgeande diken net folslein rjocht binne, itjinge as in neidiel sjoen wurdt. Boppedat kin it foar it ferkear betiizjend wêze om't der op it knooppunt oan de lofterkant riden wurdt. It goatysk knooppunt komt net faak foar; ien goed foarbyld is te finen yn Ar-Riaad, de haadstêd fan Saûdy-Araabje. It iennige goatysk knooppunt yn de Feriene Steaten lei oan de râne fan de stêd Baltimore, mar waard yn 2010 folslein omboud. De âlde banen binne dochs noch wol te sjen.
Yn lannen sa as Itaalje en Spanje, dêr't tol op de autogongwegen heft wurdt, wurde yn guon gefallen diken ferbûn troch twa trompeteftige knooppunten. Sa'n dûbel trompetknooppunt makket it mooglik en bou op ien plak in tolgebou. It neidiel dêrfan is de beheinde ferkearsfermogen om't stoppe wurde moat foar it beteljen fan de tol.
The Karate Kid (film út 2010)
Plot
De oare deis giet Dre foar it earst nei skoalle en ûntdekt er dat sawol Meiying as Cheng en syn maten op deselde skoalle sitte. Om't Meiying de iennichste is dy't er dêr ken, siket er har selskip op, wat ta nei represailles fan Cheng-en-dy liedt. Hja begjinne in ûnmeilydsume kampanje fan narjen tsjin Dre, oant dy it foar de moade kriget om him foar harren te ferskûljen. Nei in ekskurzje nei de Ferbeane Stêd treft Dre Cheng-en-dy yn in strjitte dêr't er lâns moat om thús te kommen. Wylst er efter in rige parkearre auto's lâns slûpt om ûnsjoen foarby te kommen, sjocht er in amer mei smoarch wetter stean dat fan 'e dakken rûn is. Gebrûk meitsjend fan in passearjende auto komt er Cheng en syn maten oer it mad en smyt er de amer wetter oer harren hinne om dêrnei hurd út te naaien.
Slot Egeskov
Tún
De om de fivers hinne oanleine tunen ûnstiene fasearre en wurde ek hjoeddedei noch jimmeroan fergrutte en foar de toeristen oanpast. In offisjele tagong foar it slot oer waard yn de jierren 1950 rekonstruearre.
The Karate Kid (film út 2010)
Plot
Cheng-en-dy komme efter him oan en nei in lange efterfolging troch Peking komt Dre fuortby syn appartemintekompleks fêst te sitten yn in dearinnende strjitte. Dêr begjinne Cheng en de oaren him yninoar te slaan sa't er noch nea yninoar slein is, oant se tsjinholden wurde troch de konsjerzje fan it flatgebou, menear Han. Cheng-en-dy geane de man te liif, mar Han blykt in kung fu-master te wêzen, dy't harren agresje tsjin harsels brûkt en harren inoar yninoar slaan lit. Nei't de jonges úteinlik slûksturtsjend de ôftocht blaasd hawwe, behannelet menear Han de ferwûnings dy't Dre oprûn hat mei de âlde Sineeske genêswize fan fjoerkopjen. Hy fertelt Dre dat Cheng-en-dy yn 'e grûn gjin ferkearde jonges binne, mar dat se ferkearde dingen leard hawwe. Der besteane nammentlik gjin minne learlingen, allinne mar minne learmasters.
Dre freget menear Han om mei te gean nei master Li, de kung fu-master fan Cheng en syn maten, om dyselde te fregen om it near op it narjen te lizzen. Han fielt der earst net folle foar om him fierder mei de saak te bemuoien, mar jout úteinlik ta. Li wol lykwols neat witte fan it fredesoanbod; ynstee stelt er foar dat de jonges it hjir en no útfjochtsje yn syn dojo. Han docht in tsjinfoarstel: Dre sil meidwaan oan in oankommend kung fu-toernoai, wêrfan't Li in poster oan 't lewant hingjen hat. As er dêr Cheng en de oaren ferslacht, hâldt it narjen op, mar ek oan it toernoai ta, sil der net mear narre wurde. Li stimt dêrmei yn, mar heakket der de warskôging oan ta dat er syn learlingen net inkeld efter Dre, mar ek efter Han oan stjoere sil as Dre net opdaagjen komt op it toernoai.
Hoewol't it him net oanlokket, nimt menear Han neitiid syn ferantwurdlikheid troch ta te sizzen en lear Dre kung fu. De training begjint, ta Dre syn teloarstelling, mei it ophingjen fan syn jas, om dy dêrnei wer fan 'e kapstôk ôf te heljen, oan te dwaan, út te dwaan, oer de grûn te smiten, op te pakken en oan 'e kapstôk te hingjen, ensfh., oeren lang oant ferfelens ta. Troch eltse dei oeren efterinoar dyselde bewegings te meitsjen, traint Dre sûnder erch syn spierûnthâld foar de basisbewegings fan kung fu. Letter nimt Han Dre mei yn 'e trein nei in taoïstyske timpel yn it Wudangberchtme, dêr't er him boarnewetter drinke lit út in hillige welle op in berchtop. Yn 'e timpel sjocht Han in kung fu-masteresse dy't mei in kobra 'dûnset', troch sekuer de bewegings fan it bist nei te bearen. As er dêr wat oer seit tsjin menear Han, leit dy him lykwols út dat er net goed sjoen hat: de frou beart de kobra net nei, mar de kobra de frou. Dat berikt se troch folslein stil te wêzen, sadat it bist har as in spegel sjocht.
Nei wiken fan training, dy't no ek krêfttraining, skoppen en ôfwarren omfiemet, jout menear Han Dre in dei frij. Dre brûkt de ûnferwachtse frije tiid troch Meiying op te sykjen, mei wa't er wilens min ofte mear ferkearing krigen hat. Hoewol't se eins oefenje moat mei de fioele, mei't se de oare deis audysje dwaan moat foar it konservatoarium, bepraat Dre har om ynstee mei him te skoaltsjeskûljen. Se geane de stêd yn en hawwe in protte wille, oant Meying har heit har opskillet op har mobile tillefoan mei it boadskip dat har audysje ferset is nei hjoed en de fraach wêr't se yn 'e frede úthinget. Meiying wurdt troch har heit en mem mei de auto ophelle en mei tûzen hasten nei skoalle riden foar de audysje. Dre draaft de hiele stêd troch en arrivearret noch op 'e tiid om it lêste stikje fan har audysje by te wenjen. Neitiid twinge Meying har âlden har om tsjin Dre te sizzen dat se net mear mei-inoar omgean kinne om't hy in minne ynfloed op har is.
Alhiel ferbûke giet Dre op hûs oan, dêr't er leven út it appartemint fan menear Han kommen heart. As er sjocht wat der te rêden is, blykt dat Han de auto, dy't er mei safolle muoite krekt sa moai opknapt hie, hielendal oan grôt slacht. De dronken Han leit de feralterearre jonge út dat it deselde auto is dêr't syn frou en tsienjierrige soan in tal jierren lyn yn ferûngelokke binne. Elts jier knapt er de auto hielendal op, om him dan op 'e dei fan it ûngemak wer folslein te ferrinnewearjen. Dat is Han syn manear om mei it ferlies fan wiif en bern om te gean. De ôfwizing troch Meiying en de hertferskuorrende oanblik fan 'e dronken Han ynspirearje Dre om noch hurder te trainen as er al die. Inkele wiken letter freget er Han om help by it skriuwen en opsizzen fan in ûntskuldiging yn it Mandarynsk, dêr't er mei nei Meiying har hûs giet om har heit ta te sprekken. Dyselde wurdearret de skuldbewustens fan Dre en syn besykjen om it goed te meitsjen. Hy ûnthjit dat Meiying op it kung fu-toernoai oanwêzich wêze sil om Dre oan te moedigjen.
Op it kung fu-toernoai sit Dre syn mem sadwaande mei Meiying en har heit yn it publyk. Dre, dy't it oan selsfertrouwen ûntbrekt, hat der yn 't earstoan klauwen oan om syn tsjinstanners te belykjen. Nei't er syn earste oerwinning behelle hat, giet it lykwols better en begjint er him in paad nei de finale te klearjen. Cheng docht itselde, mar op in folle gewelddiediger manear. Nei't Dre ferskate learlingen fan master Li ferslein hat, jout Li opdracht oan Liang, dy't yn 'e heale finale tsjin Dre útkomt, om Dre te ferwûnjen. Mei tsjinnichheid docht Liang wat him sein is en bringt Dre in rige hurde slaggen op itselde plak op syn skonk ta. Dat resultearret yn 'e diskwalifikaasje fan Liang, wylst Dre nei de klaaikeamers ôffierd wurdt om ûndersocht te wurden troch in dokter. Dy stelt fêst dat de ferwûning sa slim is dat er him earfol út it toernoai weromlûke kin. Mei't Cheng, dy't de oare heale finale wûn hat, dan automatysk kampioen wurde soe, is Dre noch net ree om op te jaan. Hy bepraat menear Han om troch fjoerkopjen syn skonk safierhinne te genêzen dat er fierder kin.
De finale skuort hinne en wer wylst noris Cheng en dan wer Dre de oerhân hat. By in time-out oarderet master Li Cheng om Dre syn skonk te brekken. Dêrop skopt Cheng Dre nochris op itselde plak dêr't Liang him al gnjirde hie. Dre klaut lykwols wer oerein. Op dat stuit hawwe beide dielnimmers twa punten en binne sadwaande noch mar in punt fan 'e oerwinning ôf. Dre besiket de technyk fan 'e frou mei de kobra nei te bearen, dy't er by it besyk oan 'e timpel sjoen hat, troch folslein stil te wêzen. Cheng rekket yn betizing om er net begrypt wat Dre docht, mar hy nimt in oanrin om Dre út te skeakeljen. Dre docht in salto en skopt, wylst er ûnderstboppest hinget, Cheng tsjin 'e holle oan. Cheng knoffelet del en Dre behellet it winnende punt. Dêrmei hat er net inkeld it toernoai wûn, mar ek it respekt fan Cheng en syn maten. Cheng freget de skiedsrjochter oft hy Dre de trofee útrikke mei, wat tastien wurdt. Neitiid bûge Cheng-en-dy foar menear Han, wêrmei't se him, ta konsternaasje fan master Li, as harren nije learaar oannimme. Dre en menear Han ferlitte tegearre de seal.
Produksje
The Karate Kid waard regissearre troch Harald Zwart nei in senario fan Christopher Murphey. Dat wie basearre op it skript fan Robert Mark Kamen foar The Karate Kid út 1984. De nije ferfilming wie in tige sekuere remake fan 'e oarspronklike film, mei as wichtichste ferskillen de leeftyd fan 'e haadpersoanen (hjir 12 jier, yn 'e oarspronklike film 17 jier); it feit dat it ferhaal yn Sina spilet ynstee fan yn Kalifornje; en it feit dat it oer de Sineeske fjochtsport kung fu giet ynstee fan oer de Japanske fjochtsport karate. De film waard ta in stjerrefehikel makke foar Jaden Smith, de soan fan it akteurspear Will Smith en Jada Pinkett Smith.
As produsinten wiene Jerry Weintraub, Will Smith, Jada Pinkett Smith, James Lassiter en Ken Stovitz by it projekt belutsen foar de filmstudio's Columbia Pictures, Overbrook Entertainment, Jerry Weintraub Productions en de Sineeske China Film Group Corporation. De film wie dêrmei in Amerikaansk-Sineesk-Hongkongske ko-produksje. Foar The Karate Kid wie in budget beskikber fan $40 miljoen. De kamerarezjy wie yn 'e hannen fan Roger Pratt, en de filmmuzyk waard fersoarge troch James Horner (as ferfanger foar de ûntsleine Iislânske komponist Atli Örvarsson).
Opnamen
De opnamen foar The Karate Kid setten yn july 2009 útein en duorren oant en mei 6 oktober fan dat jier. Der waard filme op lokaasje yn Peking (û.m. yn 'e Ferbeane Stêd), en fierders yn it Wudangberchtme en by de Sineeske Muorre. De begjinsêne waard opnommen yn Detroit.
Distribúsje
De distribúsje fan The Karate Kid waard yn 'e measte lannen en territoaria fersoarge troch Sony Pictures Releasing, de distribúsjepoat fan Sony Pictures, dat de memme-ûndernimming fan Columbia Pictures is. Yn Sina en Hongkong waard de film distribuëarre troch EDKO. De film gie op 26 maaie 2010 yn Chicago yn premiêre, en iepene dêrnei op 11 juny yn 'e Amerikaanske bioskopen. The Karate Kid waard op 5 oktober 2010 útbrocht dvd en blu-ray.
Slot Egeskov
Tún
Yn it noardeastlike, net foar it publyk tagongklike, diel is in histoarysk doalhôf fan hagebeuken, dy't yn it plan foar in grut part liket op it ferneamde doalhôf by Hampton Court Palace. It doalhôf is yn 1733 oanlein. Súdeastlik fan de slotfiver leit in doalhôf fan de multykeunster Piet Hein, in neikommeling fan de Nederlânske seeheld Piet Hein. Mear labyrinten om it slot hinne binne yn de moderne tiid oanplante.
De tún waard yn de kategory "Fiedere ûntjouwing histoaryske túnkompleksen" yn 2012 mei de Jeropeeske Túnpriis ûnderskieden fan it European Garden Heritage Network.
The Karate Kid (film út 2010)
Untfangst
Fan 'e filmkritisy krige The Karate Kid oer it algemien positive resinsjes. Sa joech Roger Ebert fan 'e Chicago Sun-Times de film 31/2 fan 4 stjerren en neamde it "in prachtich en knaphandich makke ferhaal dat op eigen fuotten stean kin." Claudia Puig fan 'e krante USA Today en Owen Gleiberman fan it tydskrift Entertainment Weekly parten de film allebeide in 8 ta op in skaal fan 1 oant 10. Simon Abrams joech The Karate Kid yn Slant Magazine lykwols mar 11/2 fan 4 stjerren. Hy skreau: "De personaazjes binne gewoan net âld genôch om oertsjûgjend oer te kommen yn harren troch hormoanen oandreaune ferlet om harsels te bewizen".
Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hat The Karate Kid in goedkarringspersintaazje fan 66%, basearre op 210 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: "Mooglik dat er net likefolle ynhouten hat as de edysje út 1984, mar The Karate Kid út 2010 leveret in ferrassend befredigjende update fan it orizjineel." Op Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, behellet The Karate Kid in goedkarringspersintaazje fan 61%, basearre op 37 resinsjes.
Opbringst
The Karate Kid brocht yn 'e bioskopen yn 'e Feriene Steaten en Kanada $176,7 miljoen op, en yn alle oare lannen en territoaria $182,0 miljoen. Wrâldwiid kaam de opbringst dêrmei út op $358,7 miljoen. Ofset tsjin it budget fan $40 miljoen betsjut dat in winst fan $318,7 miljoen, hoewol't dêr de (grif mânske) marketingkosten noch wol ôf moatte.
Prizen
The Karate Kid wûn yn 2011 in Young Artist Award (Jaden Smith foar bêste jonge akteur yn in haadrol), in People's Choice Award (Jackie Chan foar favorite aksjestjer) en twa Kids' Choice Awards (favorite film en Jackie Chan foar favorite regaadmakker). De film waard ek noch nominearre foar twa oare People's Choice Awards, in Teen Choice Award, in MTV Movie Award en in trêde Kids' Choice Award.
Ferfolchfilm
Koart nei't The Karate Kid útkommen wie, waard bekendmakke dat der in ferfolchfilm yn produksje nommen wie. Dêryn soene Jackie Chan, Jaden Smith en Taraji P. Henson yn deselde rollen weromkeare. It projekt kaam lykwols fêst te sitten yn 'e preproduksjefaze. Yn oktober 2017 sei Chan dat de reden dêrfoar wie dat it senario net goed genôch wie. Anno 2022 is de ferfolchfilm noch altyd net makke.
Ferkearsknooppunt
Oare krúsknooppunten
Fierders binne der noch knooppunten mei komplekse kleaunen fan ferbiningsbôgen. Soksoarte knooppunten wurde wol spagetty-eftige knooppunten neamd en ûntsteane om't krusende diken ûnder in lytse hoeke inoar kruse.
Knooppunt yn trijesprongfoarm
Der binne knooppunten dêr't diken út trije rjochtingen by-inoar komme. In trijesprongknooppunt komt op plakken foar dêr't in trochgeande autogongwei ôfspjalt en dêr't in oare autogongwei begjint. Yn Dútslân wurde knooppunten fan autogongwegen út trije rjochtingen Autobahndreieck neamd. Yn Fryslân binne trije trijesprongknooppunten: Surch, Werpsterhoeke en De Jouwer, dy't alle trije útfierd waarden as heale stjerknooppunten.
Trompet
thumb|left|In trompet en in spegele foarm In trompetknooppunt is it meast foarkommende trijesprongknooppunt. Hy is neamd nei it muzykynstrumint, dêr't syn foarm dan ek op liket. By soksoarte knooppunten is mar ien bouwurk nedich en is dus in goedkeape oplossing. Ien fan de ferbiningsbôgen yn it knooppunt hat in skerpe bocht en moat it ferkear mei in lege faasje oerhinne ride. Dêrtroch komt it ferkear stadiger oan út dy bocht wei as it ferkear dêr't it mei gearkomt en dêr't it ynriden troch fersteurd wurde kin. Soksoarte knooppunt kin ek spegele oanlein wurde.
Heale klaverblêd, turbine en stjer
thumb|left|Knooppuntsfoarmen mei trije rjochtingen boppe: heal klaverblêd, - turbine en - wynmûne ûnder: twa farianten fan in heale stjer De haadfoarmen fan krúsknooppunten kinne ek boud wurde foar in trijesprongknooppunten. In heal klaverblêd wurdt oanlein as der plan binne om skielk út te wreidzjen nei in krúsknooppunt. By it bouwen dêrfan wurdt der rekken mei holden mei de útwreiding ta in folslein klaverblêd. Heale turbinen binne yn Nederlân boud by Almeare en De Bosk. De knooppunten Surch, Wersterhoeke en de Jouwer waarden alle trije as heale stjerknooppunten boud. Lykas by in stjerknooppunt by in krusing is dy by in trijesprong ek djoer om te bouwen, om't der ferskate boud wurde moatte. It foardiel fan dat type is de rommere bochten en der minder ferskil yn faasje is en de trochstreaming better is.
Hisashi Kato
(24 april 1956) is in eardere Japansk fuotballer. Earder spile foar Verdy Kawasaki en Shimizu S-Pulse.
Jûlija Lipnitskaja
Jûlija Lipnitskaja (Russysk: Ю́лия Липни́цкая, * 5 juny 1998, Jekaterinenburch), is in Russysk keunstrydster, Jeropeesk kampioene yn 2014, Olympysk kampioene keunstriden yn 2014 in lanlike kompetysje. Yn 2012 waard se wrâldkampioene by de junioaren.
Theodor Kittelsen
Styl
Kittelsen syn skilderstyl kin yndield wurde tusken de neoromantyske en naïve keunst. As nasjonaal keunstner wurdt er yn Noarwegen tige respektearre en is er ferneamd, mar hy krijt net in soad ynternasjonaal omtinken en dêrtroch is syn namme faak net opnaam yn registers fan ynternasjonaal erkende skilders en keunstners.
Rapûnske
Rapûnske (yn it oarspronklike Dútsk: Rapunzel, útspr.: [raˈpunʦəl], likernôch: "ra- pûn -tsul"); Nederlânsk: Raponsje; Ingelsk: Rapunzel, útspr.: [ɹəˈpʌnzəl], likernôch: "ruh- pan -zul") is in mearke dat foar it earst yn 1790 publisearre waard troch Friedrich Schulz. It waard popularisearre troch de bruorren Grimm, dy't der yn 1812 in oanpaste ferzje fan opnommen yn harren bondel Kinder- und Hausmärchen. Rapûnske is benammen tige by tige bekend yn 'e Angelsaksyske lannen. Yn Nederlân is dat folle minder it gefal.
Ynhâld
In troud pear dat njonken de ommuorre tún fan in hekse wennet, hat in bernewinsk. As de frou op in stuit dan einlings swier wurdt, rekket se oanhelle mei de nuvere ytlusten dy't gauris mank geane mei swierwêzen. As se de 'rapûnskes' (yn it Dútsk Rapunzel, ferwizend nei de fjildslaadplant Campanula rapunculus of mooglik Valerianella locusta) yn 'e kokentún fan 'e buorfrou groeien sjocht, rint har it wetter yn 'e mûle en kin se nearne oars mear oan tinke. Se wegeret alle oare iten en begjint wei te kwinen. Har man, dy't bang is dat se harsels deadwaan sil, slûpt by nacht de tún fan 'e hekse yn en stelt wat fan 'e rapûnskes. Dy makket er ta en syn frou yt foar it earst yn dagen wer.
De frou stiet der lykwols o sa by har man op oan om mear fan 'e rapûnskes te heljen, dat de man giet op 'e nij op strûptocht. Underwilens hat de hekse lykwols opmurken dat immen ta har kokentún sitten hat, en dat de oare kears wachtet se de dief op. As har buorman mei de nije rapûnskes wer oer de muorre klimme sil, komt se foar 't ljocht en beskuldiget him fan dieverij. De man smeket om genede, en de hekse is net ûnreedlik, dat se jout him frij om safolle fan 'e rapûnskes mei te nimmen as er wol, mar yn ruil dêrfoar wol sy de poppe hawwe as dy berne wurdt. Yn wanhope stimt de man dêryn ta.
Dat as de poppe letter te wrâld komt, nimt de hekse it bern mei en bringt it grut as wie it har eigen dochter. Se jout har de namme Rapûnske, nei de plant dêr't har wiere mem net sûnder koe. Rapûnske ûntjout har ta in tsjep famke mei lang goudblûn hier. As se tolve jier wurdt, slút de hekse har op yn in keamer boppe-yn in toer midden yn 'e bosk, dy't doar noch trep hat, en mar ien finster. As de hekse har dêr besiket, giet se ûnder it finster stean en ropt út: "Rapûnske! Rapûnske! Lit dyn hier del dat ik dyn goudene ljedder beklimme mei!" Dêrop lit it fanke har lange frissels út it finster ôfrôlje oant op 'e grûn, wêrnei't de hekse dêroan omheech klimt.
Op in dei riidt der lykwols in knappe prins troch de bosk, dy't Rapûnske sjongen heart. Hy folget it lûd fan har stim nei de toer, dêr't er omdôch siket nei in doar om tagong ta har te krijen. Sûnder wat bedijd te hawwen, jout er him wer ôf, mar har sjongen hat him sa yn 'e besnijing krigen, dat er geregeldwei by de toer weromkomt om nei har te harkjen. Op in dei sjocht er dêr hoe't de hekse har oannommen dochter besiket, en leart sa hoe't er yn 'e toer komme kin. As de hekse har ôfjûn hat, giet de prins nei de toer ta en hjit Rapûnske om har hier del te litten. Hja docht dat en hy klimt omheech en se reitsje fereale opinoar. Nei ferskate besiken freget er har om mei him te trouwen en sy jout him tawurd.
Tegearre betinke Rapûnske en prins in plan om har út 'e toer ûntsnappe te litten. Hy sil eltse nacht delkomme om 'e hekse te ûntrinnen dy't har inkeld by dei besiket, en har hieltyd in stik side bringe dêr't sy stadichoan in ljedder fan weevje sil. Ear't de ljedder ôf is, ferriedt Rapûnske lykwols ûnnoazelwei har prins oan 'e hekse. Yn 'e earste edysje fan 'e Kinder- und Hausmärchen merkt se sûnder euvelmoed op dat har jurk har almar strakker om 'e lea komt te sitten, dêr't de hekse út begrypt dat se swier rekke is. Yn lettere edysjes út 'e kekene njoggentjinde iuw is dy ferwizing nei seks ferfongen troch in foarfal wêrby't se op in stuit har mûle foarby praat troch derút te blaffen dat it in stik lichter fielt as de prins oan har hier hinget, as de hekse. Yn elts gefal ûntstekt de hekse yn grutte grime, knipt de lange lokken fan Rapûnske ôf en jaget har de wyldernis yn om har tenei mar sels te rêden.
As de prins dy nachts komt, brûkt de hekse it ôfknipte hier fan Rapûnske om him omheech klimme te litten. Boppe-yn 'e toer fynt de prins ta syn ôfgriis lykwols net syn leafste, mar de hekse. Dy byt him yn razernij ta dat er Rapûnske nea wer sjen sil, wêrnei't de prins út 'e toer springt. Hy komt del yn in toarnbosk dy't syn fal brekt, mar de toarnen stekke him ek de eagen út, sadat er blyn wurdt. Jierrenlang doarmet er yn 'e wyldernis om oant er úteinlik op it plak bedarret dêr't Rapûnske no yn earmoede libbet, mei de twilling, in jonge en in famke, dy't se fan him krigen hat. Op in dei, as se wer ris sjongt, heart er har stim, dy't him nei har ta liedt. Sa wurde se weriene, en as se him gûlend fan blydskip yn 'e earms falt, wurde syn eagen genêzen troch har triennen. Dêrnei nimt er har en harren beide bern mei nei syn keninkryk, dêr't se noch lang en lokkich libje.
Klassifikaasje
Rapûnske wurdt klassifisearre as type 310 (The Faam yn 'e Toer) yn it Aarne-Thompson-klassifikaasjesysteem.
Popkultuer
Yn 'e popkultuer, benammen yn en út 'e Feriene Steaten, is Rapûnske adaptearre en parodiëarre yn ferskate media. Sa is it ien fan 'e mearkes dy't mei-inoar ferfrissele binne ta de musical Into the Woods, út 1986, fan Stephen Sondheim en James Lapine, en ek ta de ferfilming dêrfan, Into the Woods, út 2014. In oare ferneamde ferfilming fan it ferhaal fan Rapûnske is de Disney-tekenfilm Tangled, út 2010.
It mearke is dêrnjonken ek adaptearre ta literêre koarte ferhalen, gedichten en tillefyzjeprogramma's of segminten dêrfan. Bekend is bgl. it filmke út it berneprogramma Sesame Street (yn Nederlân op 'e tillefyzje brocht as Sesamstraat), wêryn't de razene reporter Kermit de Kikkert de prins lestich falt mei in fraachpetear wylst dyselde Rapûnske safier besiket te krijen dat se har hier del lit. Hja is nammentlik staf en kin him dêrtroch net goed ferstean. As se úteinlik begrypt wat er seit, smyt se har hiele hier nei ûnderen, dat in prúk blykt te wêzen, wêrnei't de prins yn betizing efterbliuwt.