cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gangbang
thumb|right|180px|In gangbang, tekene troch [[Martin van Maele.]] In gangbang is in foarm fan frijwillige seksuële omgong tusken mear as trije minsken, wêrby't ien dejinge is dêr't it allegear om draait. Yn 'e regel is dy iene persoan in frou, en bedriuwt sy seks mei trije of mear manlju. As it om homoseksuele omgong giet, is de sintrale persoan fansels in man.
Foar in man dy't seks hat mei in groep froulju wurdt de term gangbang komselden of nea brûkt. In groepke fan ien frou en twa manlju (of twa froulju en ien man) dy't seksuële omgong hawwe, is likemin in gangbang, mar wurdt ynstee in triootsje neamd. It ferskil tusken groepseks en in gangbang is dat der by groepseks gjin sintrale persoan is dêr't it hiele spul om draait.
By in gangbang giet it fierders net sasear om in rige seksuële hannelings tusken de frou en de iene man nei de oare, mar mear om lyktidige hannelings tusken de frou en alle (of yn elts gefal ûnderskate) manlju op itselde stuit. Dêrby kinne bgl. tagelyk orale en faginale seks bedreaun wurde, of orale en anale seks, of dûbele penetraasje.
As de gangbang spesifyk organisearre mei as doel om te einigjen yn it (hast) lyktidige ejakulearjen fan alle manlike dielnimmers op 'e frou (of de sintrale man), dan is de Japanske term bukkake derop fan tapassing.
Hoewol't it wurd gangbang fan oarsprong in sprektaalterm foar groepsferkrêfting wie, is it meitiid fan betsjutting feroare en hat it de konnotaasjes fan ûnfrijwillige of twongen seksuële omgong alhiel ôfsmiten.
Milouska Meulens
thumb|left|200px|Milouska mei it Jeugdsjoernaal yn de trein (2009) Milouska Meulens (Kurasau, 24 juny 1973) is in Nederlânse telefyzjepresintatrise.
Meulens bringt sûnt 2000 it Jeugdsjoernaal. Sy makket ek ûnderwerpen foar it programma. Meulens hat studearre oan de Skoalle foar Sjoernalistyk yn Utert en hat ek in skoft arbeide foar it programma Zembla.
Yn 2006 wie hja "De Mol" yn it telefyzjeprogramma Wie is de Mol?. Op 25 juny 2006 krige sy in dochter, Yara Kwinte.
Sûnt 26 july 2012 presintearret se út en troch it NOS Sjoernaal.
Fan septimber 2015 oant ein 2018 presintearre se Vroege Vogels, in programma oer natuer op NPO Radio 1; dat die se tegearre mei Menno Bentveld. Ek wie hja presintatrise fan it Megaspektakel Kinderen voor Kinderen yn 2015.
Priveelibben
Meulens is troud mei Joris Marseille, dy't presintator by it Jeugdsjoernaal is. Ut in eardere ferhâlding hat se in soan en in dochter.
Brouwerij Diggelfjoer
Brouwerij Diggelfjoer is in bierbrouwerij út Drachten en is in inisjatyf fan de freonen Jelmer Pultrum, Erik Frieso, Udo Hoekstra en Jan Jongsma-Visser. Hy is ûntstien út in passy foar spesjaal bier.
Skiednis
Ynearsten waarden in tal bieren broud as hobby op in lytse ynstallaasje fan 20-25 liter de kear. Fan febrewaris 2015 ôf eaard der wurke oan in Herms-ynstallaasje mei in kapasiteit fan 50-60 liter. Begjin 2016 is de brouwerij offisjeel ynskreaun by de Keamer fan Keaphannel.
Hjoed
Alle bieren wurde troch de brouwers broud by Admiraals Bierbrouwerij yn Aldtsjerk.
De bieren binne basearre op de bekende Belgyske stilen en befetsje gjin eksoatyske yngrediïnten. De tripel Suver Nuver hat yn 2018 de earste priis foar 'Beste en Lekkerste Tripel' wûn op it Bierfestival Grins 2018.
Alle bieren fan Brouwerij Diggelfjoer hawwe Frysktalige nammen. Elk jier wurdt der in Fryske Imperial Stout útbrocht, dy't eltse kear in oar resept hat.
Assortimint
Fêste bieren
Spesjale edysjes
Bert Hellinger
thumb|right|180px|Bert Hellinger
Bert Hellinger (eigentlik Anton Hellinger), (berne 16 desimber 1925 yn Leimen (Baden), Dútslân) is in Dútske famyljeterapeut en skriuwer. Hy waard yn 1952 as pryster wijd en wie lange jierren haad fan in Súd-Afrikaanske missyskoalle. Op de ein fan de jierren santich hat er, troch in grut ferskaat fan metoaden út de systematyske gesinsterapy te brûken, in foarm fan famyljeopstelling ûntwikkele, dy't troch de wize fan wurkje mei minsken en de útwurking dêrfan op de minsken sterk omstriden is.
Devonport
thumb|left|Stedhûs Devonport Devonport is in plak yn it bestjoerlike gebiet Plymouth, in het Ingelske greefskip Devon.
Skoutenhûs (Baarn)
thumb|rjochts|Skoutehûs It Skoutehûs is it eardere wenplak fan de skout fan Baarn yn de provinsje Utert. It 19e iuwske hûs fan no stiet oan de Brink op it âlde stee en hat mooglik noch fragminten fan it âlde skoutehûs.
Doe't Baarn yn 1457 opnij befêstige rjochten krige moat oan de Brink al it Skoutehûs stien hawwe dêr't rjocht sprutsen waard. Pas yn 1674 krige Baarn in eigen rjochthûs, (op it plak dêr't no de Hema stiet). Ien fan de skouten wie mr. Smout dy't it hûs yn 1732 ferkocht oan syn opfolger UE.L. Pook fan Baggen. Yn 1740 liet skout Chr. W. Plesman in nije wente njonken de tsjerke sette omdat hy it âlde hûs te ienfâldich fûn. It hjoeddeiske hûs hat in midden-19e iuwsk uterlik en bestiet út twa boulagen.
Else Mellema
Else Mellema, ek: Eduard Leo Mellema, (Ljouwert?, 1544 - ?) wie in dichter en boekhâlder.
Libben
Hy wie in soan fan de Ljouwerter boargemaster Lieuwe Mellema. Hy folge in klassike oplieding, wenne yn Aken, Antwerpen en Haarlim. Yn Antwerpen joech hy les yn it Frânsk en skreau in Frânsk-Flaamsk wurdboek en in Arithmetica yn 2 dielen.
Syn foarnaamste wurk Boeckhouder na de conste van Italien, met twee partyen als debiteur ende crediteur (Frjentsjer 1590), is in hichtepunt yn de Nederlânske lear fan it boekhâlden. Yn syn striid mei de skolaster Gabriël Murrier stie hy skouder oan skouder mei de korrektor fan Plantijn's drukkerij en bewurker fan it Nederlânsk-Latynsk wurdboek (Antwerpen 1588 en 1599) Cornelis Kiliaen, en it is net ûnmooglik dat hy dy holpen hat by Fryske wurden út dit standertwurk. As dichter fan Latynske fersen skreau hy epigrammen, in lokwinsk op de yntocht te Antwerpen fan Frans fan Valois, hartoch fan Alençon (1582) en gedichten op Haarlim. It meast fertsjinstlike is syn Laus Frisiae (Antwerpen 1573), dêr't hy de doarpen om Ljouwert yn ferhearliket en Wigle fan Aytta mei syn laach ek. Hy blykt in fûl katolyk te wêzen en in trou oanhinger fan it Habsburchske Hûs. Fan syn soan zoon Eduard komt in sonnet foar yn P. Bor, Nederlandsche Oorloghen (1621). De namme fan in oare soan Leo en fan syn dochter Sjouck stiet op in Nautilusbeker fan jonkhear Mr. J. Röell yn De Haach.
Mellema syn portret, mei de spreuk Fide sed vide, stiet yn 'Bodders yn de Fryske Striid' (fan Wumkes, Boalsert 1926), 223.
Mês
300px|right|mês In mês, mes of knyft is in skerp stik ark om mei te snijen. De meast normale foarm is in rjocht limmet mei ien skerpe side en in hantfet (heft). Yn de skiednis fan de minsk spilet it mês in grutte rol. Hy wie dêrmei by steat him tsjin gruttere rôfdieren te beskermjen en der waarden in soad bewurkings fan hûden, bistekarkassen en houten foarwerpen mooglik. Hoewol't de messen destiids fan stien wiene en eigentlik net mear as splinters mei in skerpe râne, is it prinsipe altyd itselde bleaun: in kegge dy't in objekt yn twaen spjalt. Messen kinne ek ynboud wêze as draaiende skiven lykas yn blenders.
It mês hat yn it folkslibben fan Fryslân in rol spile. Foarken binne frij jong, mar eltsenien brûkte it mês (by Gysbert Japiks 'hogge') by it iten (leppels).
As men it mês by immen op tafel lei, brûkte men dêr it middeisiten. By gastmielen en begraffenissen naam eltsenien syn eigen mês mei. Yn earder tiden ha der in soad messelûkerijen (bekkesnije) west. In mês yn de balke stekke wie in útdaging. Gelokkich as men dan 'it oare mês yn de skie hâlde', dat wol sizze as de partijen like sterk wiene. Oan de fersiering fan mêshêften en skieën is in soad soarch bestege. In sulveren 'hecht' wie bygelyks in keatspriis. Benammen yn De Wâlden stiene de manlju gau 'mei it mês dwers yn 'e bek'.
Soul Train Music Award
De Soul Train Music Awards, of koartwei Soul Train Awards, binne in groep Amerikaanske prizen dy't ienris yn it jier útrikt wurde foar de bêste Afro-Amerikaanske muzikale wurken fan it foargeande jier, by in live op 'e Amerikaanske tillefyzje útstjoerde seremoanje. De prizen binne ferneamd nei it tillefyzjemuzykprogramma Soul Train, en se wurde útrikt troch de produsinten fan dat programma. De earste útrikking wie yn 1987.
Foarhinne foel dy útrikking almeast yn febrewaris, maart of april, en waard de seremoanje yn Los Angeles holden. Tsjintwurdich fynt de útrikking plak yn novimber (meast yn it Thanksgiving-wykein). Yn 2010 en 2011 waard de seremoanje foar it earst bûten Los Angeles holden, yn Atlanta, en fanôf 2012 fynt it barren plak yn Las Vegas. Yn 2008 sloech men mei de útrikking fan 'e prizen in jier oer, fanwegen de oername fan 'e organisaasje troch in oare produsint, in staking fan 'e Amerikaanske senarioskriuwers dy't Hollywood frijwol lam lei, en de sykte fan Soul Train-betinker Don Cornelius. De tawizing fan 'e Soul Train Music Awards wurdt ferrjochte troch in faksjuery. Sjongster Beyoncé Knowles hat it rekôr yn 'e hannen fan 'e measte Soul Train Music Awards wûn troch in froulike artyst (20), wylst Michael Jackson noch altyd it rekôr foar in manlike artyst (ek 20) hat.
989
Foarfallen
thumb|David III Kuropalates
Sysop
Sysop is de ôfkoarting fan system operator. Yn de tiid fan de bulletin board systems (BBS) behearde de sysop it BBS. Ek behearders fan mainframe kompjûters waarden wol sysops neamd. In behearder op de wikipedy wurdt ek wol sysop neamd.
East-Fryslân
300px|thumb|East-Fryslân East-Fryslân (Eastfrysk: Ōstfräisland, Sealterfrysk: Aastfräislound ) is in gebiet yn it noardwesten fan de dielsteat Nedersaksen; it gebiet tusken de Iems en de Jade. Histoarysk wie it gebiet ûnderdiel fan de sân seelannen. Yn de regionale media wurdt neist it begryp East-Fryslân ek Eastfryske Skiereilân brûkt.
Gebiet
De neikommende eilannen hearre by East-Fryslân: Boarkum, Kachelotplaat, Memmert, Júst, Nordeneach, Baltrum, Langereach, Spikereach, en Wangereach.
Eastfryslân en East-Fryslân
thumb|right|300px|[[Eastfryslân en East-Fryslân.]] Der bestiet bûten East-Fryslân lykwols wat betizing oer wat by Eastfryslân en East-Fryslân heart. Eastfryslân beslacht likernôch it gebiet fan it eardere Greefskip Eastfryslân en omfiemet de lânkringen Lier, Auwerk en Wittmund en de kringfrije stêd Emden. Eastfryslân wie oant 1978 in bestjoerlike ienheid. Hjoed-de-dei is Eastfryslân noch hieltyd it wurkgebiet fan it Eastfryske Lânskip (Ostfriesische Landschaft), in semy-politike organisaasje, as opfolger fan de âlde stannegearkomste fan Eastfryslân dy't warber is op it mêd fan kultuer, sosjale saken, ûndersyk en ûnderrjocht.
It gebiet East-Fryslân, ek gauris it Eastfryske Skiereilân neamd, beslacht it gebiet fan Eastfryslân en de lânkring Fryslân (Lankreis Friesland) (it Jeverlân en de Fryske Wede) en de kringfrije stêd Wilhelmshaven. Dy lêste twa ûnderdielen hearden ta it Hartochdom Aldenburch, en net ta it Greefskip Eastfryslân, en dy foarmen dan it Fryske part fan Aldenburch, fandêr de namme "Fryslân". Dat makket it dat Fryslân eastlik fan Eastfryslân leit, itjinge betiizjend is foar minsken om utens. Dat gebiet falt lykwols net ûnder it wurkgebiet fan it Eastfryske Lânskip, mar ûnder it Aldenburchske Lânskip.
Herman Vermeer
A. Herman Vermeer (Appelskea, 6 septimber 1957) is in Nederlânske boer en earder politikus.
East-Fryslân
Eastfryslân en East-Fryslân
Ek wurde wol ta East-Fryslân "yn brede sin" rekkene de gebieten fan it Sealterlân, Bûtjadingen en it Lân Woersten, dus it gânse Fryske gebiet yn de Dútske dielsteat Leechsaksen.
Herman Vermeer
Vermeer wie fan novimber 2001 oant july 2004 lid fan it Europeesk Parlemint foar de VVD. Hy hie dêr sitting yn de ELDR, de Europeeskse Liberaal Demokraten.
East-Fryslân
Wangereach
It eilân Wangereach is it iennige fan de Eastfryske eilannen dy't net ta Eastfryslân heart. Fanâlds hearde it by it Jeverlân en kaam yn 1818 oan Aldenburch. Dêrmei waard er it iennige Aldenburchske eilân. Hjoed-de-dei falt it eilân ûnder de lânkring Fryslân. Op Wangereach waard it Wangereager Frysk sprutsen oant de 1950-er jierren doe't de lêste sprekker ferstoar en dêrmei de taal útstoar.
Herman Vermeer
Binnen het EP hie er as aktiviteiten:
East-Fryslân
Sealterlân
It Sealterlân wurdt op histoarysk en kultureel mêd ta East-Fryslân rekkene. It Sealterlân is noch it iennige plak dêr't in foarm fan it oarspronklike Eastfrysk, it Sealterfrysk, sprutsen wurdt. Dochs troch syn isolearre lizzing rekke it fan de rest fan Eastfryslân ôfskaat en kaam ûnder ynfloed fan it Bisdom Múnster, wylst it Eastfryske gebiet ûnder it Bisdom Bremen foel. Dy skieding sûnt de lette midsiuwen hat hjoed-de-dei noch hieltyd syn foetdruk, want it Sealterlân falt ûnder de lânkring Kloppenburch en is fan oarsprong noch hieltyd katolyk, wylst de rest fan East-Fryslân protestantsk is. Troch dy isolearre lizzing koe it Sealterfrysk him hanthavenje.
Geografy
thumb|Strân op Júst thumb|Dunen op Langereach thumb|Uterdyks lân by Dornum
Herman Vermeer
Vermeer is fan berop bouboer en wennet yn Swifterbant. Dêr is hy ûnder mear bekend troch syn trije wynmûnen fan it bedriuw Vestas dy’t hy op syn lân stean hat. Hy is troud en hat fjouwer bern.
East-Fryslân
Lânskip
East-Fryslân hat in foar Dútslân ôfwikend, mar foar Westerlauwerske Friezen weromkennend lânskip mei flakke greidlannen. De folgjende lânskipstypen wurde ûnderskaat:
Fierders binne der noch boskgebieten fierder it lân yn.
Histoaryske lânskippen
East-Fryslân bestie oarspronklik út de folgjende lânskippen (goaen):
Iere skiednis
thumb|Kaart fan de Germaanske stammen om 50 n.Kr. hinne East-Fryslân wurdt foar it earst neamd yn Romeinske boarnen. De berjochtjouwing fan Plinius, Tacitus en Stabon binne bewiis fan bewenning yn East-Fryslân oan it begjin fan de kristlike jiertelling. Plinius skriuwt oer de Sjauken, dy't primityf yn it Elbegebiet wisten te oerlibjen. De Sjaukyske folksgroep is wierskynlik opgien yn de Fryske en Saksyske stamferbannen. Sûnt de twadde iuw wurde de Sjauken net mear neamd.
De Wezer wie de eastgrins fan it Fryske ryk. Under kening Redbad wie it Fryske Ryk op syn grutst. Under syn opfolger Poppo ferlearen de Friezen de slach oan de Boarn, sadat it Fryske gebiet bewesten de Lauwers Frankysk waard. Karel de Grutte ferovere it oerbliuwsel fan it Fryske Ryk beëasten de Lauwers yn 785. De Saksenkriich wie it lêste ferset fan de Friezen en de Saksen tsjin de gebietsútwreiding fan de Franken.
Mei de komst fan de Franken begûn ek de kerstening fan de Friezen mei ûnder oaren de kristlike missionarissen Bonifatius, Liudger en Willibrord. It iene part fan East-Fryslân foel ûnder it Bisdom Bremen, en it oar ûnder it Bisdom Munster.
Fryske frijheid
thumb|left|Upstalbeam troch C.B. Meyer (1790) thumb|Fryslân tusken Fly en Weser om 1300 hinne thumb|East-Fryslân yn de tiid fan de haadlingen
Mei it ferfal fan it Frankyske ryk koe East-Fryslân him frij ûntwikkelje. Der koenen saneamde „Redjeven“ (rjochtsprekkers, doarpsâldsten) jierliks keazen wurden, dy't rjochtsprekke koenen en de yndieling en organisaasje fan it gebiet op har namen.
Yn de tolfde iuw begûnen de gearkomsten by de Upstalbeam. Dêrby kamen de Friezen út de sân frije Fryske seelannen alle jierren krekt bûten Auwerk gear om rjocht te sprekken en mienskiplike besluten te nimmen. Yn de fjirtjinde iuw waarden foar 't lêst gearkomsten by de Upstalbeam holden. Dat hie ûnder oaren te krijen mei de pest en stoarmfloeden. Mei it weiwurden fan de Upstalbeam ferdwûn ek it feodale systeem yn East-Fryslân. Ferskate haadlingen ("hovedlinge") krigen de sizzenskip oer lytse gebieten. Tenei hienen de haadlingen de macht yn East-Fryslân.
Oan 'e ein fan de fjirtjinde iuw boaze de striid tusken de ferskillende haadlingelagen oan. Nei de Slach op de Wylde Ikers yn it jier 1427 begûn de hearskippij fan haadling Fokko Ukena oer Eastfryslân. Troch ûnderdrukking fan it folk en hieltyd hegere belestings groeide it ferset fan de Eastfryske befolking tsjin Ukena. Yn 1430 waard it Frijheidsbûn fan de Sân Eastfryslannen ûnder lieding fan de haadlingefamylje Sirksena út Grutsyl opset. Op 14 novimber sluten de Eastfryske kriten en haadlingen har oan by it Frijheidsbûn. Tenei stie Eastfryslân ûnder de hearskippij fan de haadlingefamylje Sirksena. Yn 1465 waard Ulrik Sirksena troch de keizer fan it Hillige Roomske Ryk ferheft ta ryksgreve fan it Greefskip Eastfryslân. Yn de oarkonde fan de keizer waarden ek rjochten en frijheden út de tiid fan de Fryske frijheid ferwissige. Dy oarkonde is dêrmei de oarsprong foar de lettere Eastfryske Lânskip (Ostfriesische Landschaft), dy't de trije stannen yn Eastfryslân fertsjintwurdige. De haadling Sibet Attena, omkesizzer en helper fan Ulrik krige de hearlikheden Esens, Stedesdorf en Wittmund, dy't mei-inoar it Harlingerlân foarmen, mar foel wol ûnder it gesach fan de Sirksena's. Jever en Friedeburg (it Jeverlân) bleaune ûnôfhinklik, wylst Bûtjadingen yn 1514 oan it Greefskip (letter Hartochdom) Aldenburch foel.
Greefskip Eastfryslân
thumb|Greve Edzard I de Grutte (1520/30) troch Jacob Cornelisz. van Oostsanen
Emden waard yn de sechtjinde iuw in wichtich sintrum fan de reformaasje. Yn it tiidrek 1530-1560 kamen in protte religieuze flechtlingen út de Nederlannen nei Emden ta. Ien fan dy flechtlingen wie Menno Simons mei syn folgelingen, de Mennoniten. Yn dy tiid libbe ek Ubbo Emmius (1547–1625), de ferneamde Eastfryske humanist en historikus. Hy wie de stifter fan de Universiteit fan Grins en hold him dwaande mei it skriuwen fan de skiednis fan Fryslân (Rerum Frisicarum Historia).
Yn 26 maaie 1744 kaam de lêste Sirksena te ferstjerren. Troch in ferdrach (Konvinsje fan Emden) tusken Prusen en de magistraat fan Emden hearde Eastfryslân tenei by Prusen as de Provinsje Eastfryslân. Sebastian Anton Homfeld waard de nije kânselier.
Nei de ûnôfhinklikens
thumb|Feankanaal yn Ihlowerfehn. It feandoarp ûntstie yn 1780 Yn 1744 ferlear Eastfryslân syn selsstannigens en hearde tenei by Prusen as de Provinsje Eastfryslân. Yn 1806 waard East-Fryslân anneksearre troch it Napoleonske Nederlân, en waard letter ynlive by it Frânske Keizerryk. East-Fryslân krige de namme Département Ems-Oriental, en it Reiderlân wie in part wurden fan it Département Ems-Occidental. Nei de Napoleonske Oarloggen waard East-Fryslân earst oermastere troch Prúske en Russyske soldaten yn 1813, en fannijs anneksearre troch Prusen. Nei it Kongres fan Wenen kaam Eastfryslân ûnder it Keninkryk Hannover, wylst it Jeverlân yn 1818 by it Hartochdom Aldenburch kaam. Yn 1866 kaam Eastfryslân wer by Prusen en sûnt 1946 is Eastfryslân in ûnderdiel fan de dielsteat Leechsaksen. Troch it opheffen fan de Provinsje Auwerk yn 1978 komt der in ein oan de lange skiednis fan Eastfryslân as bestjoerlike ienheid. It gebiet fan it eardere greefskip hat nei 1978 noch wol syn Ostfriesische Landschaft, in kultuerparlemint foar Eastfryslân.
Ekonomy
East-Fryslân hat net in soad yndustry en protte wurkleazens. De ekonomy driuwt benammen op 'e agraryske sektor en toerisme. Yn it ferline wikselen tiidrekken mei woltierigens ôf mei tiidrekken fan grutte ekonomyske problemen. Yn it kustgebiet bestie in maatskippij út in lytse boppelaach en in grutte earme befolking, dat gauris ta sosjale spannings late, te ferlykjen mei dy yn Grinslân.
Der binne eartiids in soad minsken weitôge nei de Feriene Steaten of earne oars fanwegen de earmoede. Hjoed de dei hat East-Fryslân in tekoart oan heger opliede jongerein, dy't bygelyks yn súd-Dútslân better wurk krije kinne. In soad mienskippen hawwe te krijen mei in hieltyd heger tal âlderein dy't in boarne wêze kinne soe foar strukturele problemen yn 'e takomst.
Yndustry
thumb|Loftfoto fan de Volkswagenfabryk yn Emden De wichtichste yndustry kearnen binne Emden en Wilhelmshaven. It grutste yndustriële kompleks is it Volkswagenfabryk yn Emden. Leer is nei Hamburch de wichtichste lokaasje foar transportbedriuwen yn Dútslân. Enercon, de grutste Dútske makker fan wynmûnen, hat syn haadkantoar yn Auwerk en biedt oan mear as 3.000 persoanen wurk.
De Meyer Werft yn Papenburch, fuortendaliks oer de grins fan Eastfryslân mei it Iemslân biedt wurk foar in soad Eastfriezen.
Lânbou en fiskerij
De ikkerbou is benammen oanwêch yn it Reiderlân, omreden de fruchtbere polders mei seeklaaigrûn, dêr't in soad nôt en koalsied ferboud wurdt. Fiskerij fynt plak út de feskate havenplakken oan de kust wei. It fangen fan fisk en garnalen binne fan grut belang.
Toerisme
It toerisme oan de kust en op de eilannen spilet ek in wichtige rol yn de ekonomy fan East-Fryslân. In soad Dútsers bringe harren fakânsje troch op ien fan de Eastfryske Waadeilannen. Ek yn it binnenlân nimt it toersime de lêste tsientallen jierren ta. Benammen it kûlisselânskip en de feangebieten mei syn kanalen binne populêr. Dêr binne in grutte tal fyts- kuier en kanorûten opset.
Probleemgebiet
Nettsjinsteande de reedlike woltierigens heart East-Fryslân ta ien fan de ekonomyske swakste gebieten fan Dútslân. De wurkleazens is heech en in soad jongeren lûke nei oare plakken, ûnder oaren omreden de beheinde ûnderrjochtsoanbod. De tichtst bywêzende universiteiten binne yn Aldenburch en Grins. Guon plattelânsgebieten hawwe mei fergrizing te krijen. Nettsjinsteande dat is it bertesifer ien fan de heechste yn Dútslân en bliuwt de befolking op peil. Der fynt sels in bytse immigraasje plak fan rinteniers út oare parten fan Dútslân. Yn de lêste jierren is it grinsgebiet yn de lânkring Lier in fêstingsgebiet fan Nederlanners omreden legere grûn- en huzeprizen, en de rêst en romte yn East-Fryslân. Troch guon nijkommers ûntsteane der lykwols hjir en dêr yntegraasjeproblemen.
Taal
thumb|Twatalich plaknammeboerd
De oarspronklike taal fan East-Fryslân wie it Eastfrysk. Hjoed de dei is allinnich yn it Sealterlân it Sealterfrysk oerbleaun. Nei de midsiuwen krige it Plat hieltyd mear betsjutting yn East-Fryslân. Om 1700 hinne is der yn it Harlingerlân noch Frysk praat. It Frysk fan Wangereach, it Wangereagersk, is yn 1950 foarfêst útstoarn.
Hjoed de dei kinne alle Eastfriezen it Heechdútsk prate en skriuwe. Neist it Heechdútsk kin wierskynlik in treddepart fan befolking Eastfrysk Plat prate. Lykwols ferliest it dialekt hieltyd mear sprekkers.
Ek it Nederlânsk hat in rol spile yn benammen it westen fan Eastfryslân as skoal- en tsjerketaal. Yn de Tachtichjierrige Kriich flechten in soad flechtelingen út de Nederlannen wei nei Eastfryslân. Yn de rin fan de njoggentjinde en begjin tweintichste iuw waard it Nederlânsk stadichoan ferfongen troch it Heechdútsk.
Leauwe
thumb|De skeve tsjerketoer fan Suurhusen East-Fryslân is foar it grutste part protestantsk. Nisgjirrich is lykwols dat der in grut ferskaat oan protestantske tsjerkemienskippen bestiet.
Yn it Reiderlân, en yn de doarpen oan de eastkant fan de Iems en yn Krummhörn, rûchwei it gânse gebiet westlik fan de line Papenburch-Lier-Norden is foar it grutste part kalvinistysk, sa as yn Nederlân. De doarpstsjerken hearre hast allegear ta de Evangelysk-Grifformearde Tsjerke, de sustertsjerke fan de Nederlânsk Herfoarme Tsjerke. De oare parten fan East-Fryslân binne benammen luthersk, sa as de measte protestanten yn Dútslân. Der binne lykwols ek, oer de regio hinne ferspraat, evangelyske frije tsjerken (Freikirchen) dy't protestantske tsjerkemienskippen binne dy't net oansletten binne by in troch de steat erkende organisaasje. Yn East-Fryslân binne dat benammen de minnisten en baptisten. Dêrnjonken binne der noch lytsere tsjerkemienskippen fan metodisten, evangelysk-âldgrifformearden, sande deisadvintisten en evangelyske fernijingsbewegings.
Roomsk-katoliken binne der hast allinnich yn de stêden te finen dêr't de measten harren komôf fan de Dútske flechtelingen út East-Jeropa fan nei de Twadde Wrâldkriich. In útsûndering is it feangebiet yn it uterste suden fan it Oerledingerlân, dêr't út it oanswettende Iemslân, dat tradisjoneel katolyk is, wei katolike mienskippen fêstige hawwe.
Neffens gegevens fan de lutherske tsjerkeprovinsje (Sprengel Ostfriesland) binne 266.000 Eastfriezen (57,2%) luthersk, 80.000 (17,2%) grifformeard en 36.000 (7,7%) katolyk. De frije tsjerken komme der noch by, dêr't in totaal fan hast 85% fan de Eastfriezen oansletten by in tsjerke is.
Bouwurken
thumb|It kastiel Lütetsburg East-Fryslân is ryk oan histoaryske bouwurken. Net allinnich yn de stêden, mar ek yn de doarpen steane in soad âlde tsjerkjes boud yn romaanske en goatyske styl. De grutste tsjerken yn East-Fryslân binne de Sint-Liudgertsjerke yn Norden en de Grutte Tsjerke en Nije Tsjerke yn Emden.
Ek binne der in stikmannich boargen en kastielen yn East-Fryslân. De âldste is de Stins Bunderhee by Bunde. Fierder binne der de Harderwykerburg yn Lier, it Kastiel Auwerk, de Boarch Berum, it Kastiel Lütetsburg en boargen yn Hinte, Pewsum, Stickhausen en Dornum.
Op it Eastfryske plattelân binne der noch in soad Eastfryske pleatsen (Gulfhaus), dy't in soad hawwe fan de Aldamtster pleats.
Oargellânskip Eastfryslân
thumb|It oargel fan de Rysumer tsjerke fan 1485
Eastfryslân hat in ryk oargellânskip. Yn de likernôch 170 tsjerken binne der sa'n 100 antike oargels út in tiidrek fan sân iuwen. Ien fan de âldste oargels dy't noch hieltyd spile wurdt, is it oargel fan de tsjerke fan Rysum fan 1457. Oare folslein ûnderholden oargels út de santjinde iuw mei oargelpipen út de sechtjinde iuw binne dy fan Osteel (1619), Westerhusen (1642-1643 en Uttum (om 1660 hinne). Ek hat de ferneamde oargelbouwer Arp Schnitger syn spoaren yn Eastfryslân efterlitten, sa as yn Norden en Weener. Doe't de Eastfryske oargelbou tusken 1850 en 1950 op in djiptepunt rekke, hiene in soad gemeenten gjin jild mear en dus moasten de âlde oargels ûnderholden wurde. Nei de Twadde Wrâldkriich waarden in soad oargels restaurearre troch ferneamde oargelbouwer Jürgen Ahrend fan Loga (Lier). Hjoed-de-dei is it Organeum yn Weener in wichtich oargelsintrum foar it ûndersyk en it fuortsterkjen fan de regionale oargelkultuer en biedt njonken konserten en oargelekskursjes en jout de moooglikheid ta wittenskiplik organologysk ûndersyk.
Tee
thumb|In kopke Eastfryske tee Nijsgjirrich is de Eastfryske teekultuer. De trochsneed Eastfries drinkt 2,5 kg tee it jier, tsien kear sa heech as de trochsneed Dútser en goed trijeris sa heech as de trochsneed Nederlanner. Om't Eastfryske hannelers tee yn de santjinde iuw út Nederlân en Ingelân wei nei de regio brochten, ûntstie in hannel yn dy nije drank, ynearsten as medisyn. Yn de achttjinde iuw fersprate de tee him oer gâns Eastfryslân en waard it de nasjonale drank. Bier waard doe minder dronken om't dat gâns djoerder wie. Kofje wurdt hast net dronken en gasten krije ornaris tee oanbean as begroetingsdrank. Tradisjoneel wurdt der trochsneed fjouwer kear trije kopkes tee de dei dronken, nei de ferneamde útspraak Dree is Ostfreesenrecht (Trije is Eastfriezerjocht). Dat wurdt dien by it moarnsiten; by de typyske Eastfryske teeskoft moarns, it saneamde Elführtje; middeis om in oere as trije; en jûns. Ornaris wurdt tee betsjinne mei in spesjaal servys, besteande út in Teebüs (teebus), teepot om tee yn te lûken, en Koppen of Kopkes. Earst wurdt der in Kluntje (klûntsje sûker) yn it kopke dien, dêrnei wurdt de tee yngetten en dêrnei wurdt der mei in Roomleppel (teeleppel) in Wulkje Room (wolkje rjemme) tafoege. Der wurdt net yn de tee rierd. Der wurdt ferwachte dat der op syn minst trije kopkes tee dronken wurdt. As immen net mear hoecht, docht er ornaris it leppeltsje yn it kopke.
De tee dy't yn East-Fryslân dronken wurdt, is in Eastfryske griemmank fan swarte teesoarten, ôfkomstich út Sry Lanka en Yndoneezje. Dy wurdt troch ien fan de trije grutte teeprodusinten út East-Fryslân makke: Bünting yn Lier, Thiele & Freese yn Emden en de Onno Behrends yn Norden.
Oare dranken
Ferneamd is it Jever Bier, dy't sûnt 1848 broud wurdt yn it Friesische Brauhaus yn Jever.
Der binne ek in stikmannich regionale likeuren, lykas Kruiden, in krûdebitter mei 32%, Doornkaat. Fierders wurde der noch Eastfryske schnaps produsearre troch Folts & Speulda yn Lier en Heiko Blume yn Friedeburg.
Iten
thumb|Boerekoal mei metwoarst en jirpels It iten yn East-Fryslân liket in soad op dy yn Westerlauwersk Fryslân. Populêr is boerekoal mingd mei sipels, hjouwergroaten en spek. Jirpels wurde der los by betsjinne, mank mei Pinkel (metwoarst). Oare gerjochten binne Mehlpütt/Puffert (daaibaltsjes), witekoal- en koalraapstampot, Sniertjebraa (mei briedfleis) en ferskate soppen (beannesop, prommesop, jirpelsop).
Gerjochten dy't by âld-en-nij iten wurde, binne Rullekes (oprôle nijjierskoeke) en Speckendicken (spek- en woarstpankoek). Dy wurde ek yn Grinslân makke en iten, sjoch: Kniperke.
Archon (flinterskaai)
De Archon is in skaai yn de ûnderfamylje fan de Apolloflinters (Parnassiinae )
Klassifikaasje
thumb|right|250px|Archon appollinus
Jules-Eugène Lenepveu
Jules-Eugène Lenepveu Boussaroque de Lafont, bekend as Jules-Eugène Lenepveu (Angers, 12 desimber 1819 - Parys, 16 oktober 1898) wie in Frânske keunstskilder.
Hy waard berne yn Angers. Yn 1833 gied er nei de tekenskoalle yn Angers en waard dêr learling fan Jean-Michel Mercier. Dêr krige er ek kunde oan de byldhouwer Ferdinand Taluet. Hy studearre fan 1837 ôf oan de école des Beaux-Arts yn Parys en wie letter learling fan François-Édouard Picot. Hy gie nei de École nationale. Nei't er yn 1847 de Prix de Rome wûn hie mei syn skilderij 'De dea fan Vitellius' (La Mort de Vitellius), gie er nei Rome om syn oplieding ôf te meitsjen.
Lenepveu waard ferneamd troch syn mânske histoaryske wurken, lykas de plafonds fan de Opéra de Paris (1869-71) dat sûnt 1964 bedutsen is troch in wurk fan Marc Chagall. Chagall woe lykwols it wurk fan Lenepveu net ferneatigje en sa waard syn nije wurk oer dat fan Lenepveu hinne spand. In oar foarbyld is it plafond fan it teäter fan Angers (1871). Hy wie direkteur fan de Frânske Akademy yn Rome fan 1872 oant 1878. Tusken 1886 en 1890 skildere er it fresko fan it libben fan Jeanne d'Arc yn it Panthéon yn Parys.
Yn 1900, twa jier nei syn dea, waard in monumint foar him oprjochte op it binnenplak fan it Musée des Beaux-Arts d'Angers, en letter waard in autofrije strjitte yn Angers nei him neamd. Teffens waard er yn syn berteplak beïerdige op it Cimetière de l'Est
Friends Will Be Friends
Friends Will Be Friends is in nûmer dat oarspronklik opnaam is troch Queen tusken 1985 en 1986 en útbrocht op it album A Kind of Magic fan Queen út 1986. Friends Will Be Friends wie it fiifde nûmer op it album en waard op 9 juny 1986 1986 útbrocht as de fiifde single fan it album.
Simon van Slingelandt
180px|right|thumb|Simon van Slingelandt Simon van Slingelandt (Dordrecht, 14 jannewaris 1664 - Den Haach, 1 desimber 1736) wie fanôf 1727 oant syn dea yn 1736 riedspensjonaris fan Hollân.
Libben
Simon van Slingelandt wie de soan fan Govert van Slingelandt, hear fan Dubbeldam (1623-1690), pensjonaris fan Rotterdam en ambassadeur yn Prusen, Sweden, Poalen (1656) en Denemark (1659). Hy wie ek sekretaris fan de Ried fan Steat yn 1664.
Foardat er riedspensjonaris waard skreau Van Slingelandt ferskate rapporten as tarieding fan de Tweede Grote Vergadering . Hy sloech foar om ‘’Raad van State’’ út te bouwen ta in sintraal regearorgaan mei mear macht Hy wie oertsjûge fan de needsaak om de macht fan provinsjes en stêden te beheinen. De Grutte Fergadering wie lykwols tsjin syn plannen dat it is neat wurden.
Van Slingelandt siet as riedspensjonaris fan Hollân, it wichtigste gea, yn it sintrum fan de macht. Hollân brocht nammentlik sechtich prosint fan de belêstingen op. Hy wie fierders republikein en wie tsjin it Hûs fan Oranje as sintrale machthawwer. Hy wie ek in grut foarstander fan in alliânsje mei Grut Brittanje om’t er miende dat de Republyk fan de Feriene Nederlannen oars net oerlibje koe. Yn 1732 wie er fredesbemidler tuske Grut-Brittanje en Eastenryk en yn 1736 tusken Frankryk en Eastenryk.
Simon van Slingelandt hat troud west mei Susanna de Wildt (1666-1722) en mei syn tsjinstfaam Johanna Margaretha van Coesvelt, (1726-1736)
Ynfloed nei syn dea
Van Slingelandt syn ydeeën waarden letter oernaam troch de Patriotten. Yn 1784-5 waarden syn Steatkundige geskriften útjûn. Dy hawwe oan de ein fan de 18e iuw in soad ynfloed hân. Yn de 19e iuw is Thorbecke tige beynfloede troch Slingelandt's poliyike tinken. Yn syn rede fan 1841 oer Slingelandt konklúdearret er it neifolgjende:
Ik zal niet beweren, hoorders, dat, zoo wij naar Slingelandt’s stem hadden geluisterd, wij verschoond konden gebleven zijn van dien hevigen schok, waarmede Frankrijk, opstaande, Europa heeft beroerd. Doch die beweging was niet plotseling noch onvoorzien, en de verwoesting, die zij aanrigtte, moest in die mate geringer zijn, als bij het volk, waarmede zij in aanraking kwam, méér vaststond dat levenskracht had en aan de eischen van den tijd beantwoordde.
Omgong fan Frankryk 2000
De 86ste edysje fan de Omgong fan Frankryk waard hâlden fan 1 july oant en mei 23 july 2000.
Startplak
De start hie plak yn Futuroscope, in attraksjepark dat opboud is om de tema's multymedia, sinematografy en futuristyske audio-fisuele techniken hinne. It leit sa'n tsien kilometer benoarden de stêd Poitiers, It wie de twadde kear dat de omgong fan start gie yn it atraksjepark, de earste kear wie yn 1990.
Dûbele penetraasje
In dûbele penetraasje, gauris ôfkoarte ta d.p. (of yn it Ingelsk: DP), en ek wol in sandwich neamd, is in foarm fan seksuële mienskip troch penetraasje wêrfoar't trije dielnimmers nedich binne, en wêrby't ien fan 'e sekspartners (yn 'e regel in frou) tusken de beide oaren (yn 'e regel manlju) yn leit en har tagelyk yn har fagina en anus penetrearje lit. Benammen yn 'e pornografy komt dizze seksuële praktyk frij geregeld foar.
Hoewol't de hjirboppe omskreaune foarm fierwei de meast foarkommende is, binne der yn totaal 12 ûnderskate farianten fan dûbele penetraasje mooglik, mei dêrûnder ek homoseksuële, lesbyske en biseksuële:
List fan strjitten op De Jouwer
thumb|right|200px|Appelwyk/De Merk De Strjitten fan De Jouwer:
B
thumb|rjochts|200px|De Jouwer-Groepspraktyk thumb|rjochts|200px|Bûterstrjitte thumb|rjochts|200px|Theresiaskoalle oan de Brandsmawei thumb|200px|Theresiahûs oan de Brandsmawei
D
thumb|rjochts|200px|D.E. plein
G
thumb|rjochts|200px|Heremastate-Oranjery
H
thumb|rjochts|200px|Haskerfjildwei thumb|rjochts|200px|Helmhout mei ballonnen thumb|rjochts|200px|De Houtmoune thumb|rjochts|200px|Hurddraversdyk-Sewei
K
thumb|rjochts|200px|Klamp thumb|rjochts|200px|Knolwei
M
thumb|right|200px|Midstrjitte mei de Jouster Toer
P
thumb|Christinastrjitte
S
thumb|rjochts|200px|It Sân mei ballonnen thumb|rjochts|200px|Stasjonstrjitte thumb|rjochts|200px|Stjoerboard thumb|rjochts|200px|Slachtedyk thumb|200px|right| thumb|right|200px|Tramstasjon De Jouwer yn 2009
T
thumb|rjochts|200px|Tolhúswei thumb|rjochts|200px|Tolhúswei
Thomas Rowlandson
thumb|Thomas Rowlandson, tekene troch [[George Henry Harlow, 1814.]] Thomas Rowlandson (Londen, july 1756 – dêre, 22 april 1827) wie in Ingelske keunstskilder  en karikaturist.
Rowlandson studearre oan de Londenske Royal Academy of Arts en yn Parys. Letter jierren makke er ferskate reizen troch Europa, dêr't in soad tekenings fan oerbleaun binne (Naples and the Campagna Felice … ,1815). Rowlandson makke yn it earstoan portretten en lânskippen, mar dêrnei sette er ûnder ynfloed fan James Gillray en Henry William Bunbury útein mei it skilderjen fan karikaturen, dy't tige wurdearre waarden en dêr't in protte fraach nei wie.
Yn Poetical Magazine fan útjouwer Rudolph Ackermann (letter ek yn boekfoarm) ferskynden in protte fan syn kleurakwatinten, yllustraasjes by teksten fan William Combe lykas The Three Tours of Dr. Syntax (1809, 1812–21), The English Dance of Death, 2 dln. (1815–16)] en The Dance of Life (1817). De yllustraasjes by Microcosm of London (1808) makke er tegearre mei Augustus Charles Pugin, dy't arsjitektuerôfbylden foar syn rekken naam. Ingelske blêden drukten en ferspraten syn karikaturen en syn tekeningen yllustrearren boeken fan Henry Fielding, Tobias Smollett, Oliver Goldsmith en Laurence Sterne. Rowlandsons eroatysk-pornografyske ôfbylden binne ek no noch populêr by de leafhawwers.
Rowlandson stoar nei in lang siikbêd op 21 april 1827.
Bhutanitis
thumb|right|300px|Bhutanitis De bhutanitis is in skaai yn de ûnderfamylje fan de Apolloflinters (Parnassiinae )
Delaware
Delaware (útspr.: ['dɛləwɛ:ɹ], likernôch "della-û-êr"), offisjeel de Steat Delaware (Ingelsk: State of Delaware), is ien fan 'e fyftich steaten dy't mei-inoar de Feriene Steaten fan Amearika foarmje. Delaware, byneamd de Diamond State (of ek wol de First State), leit yn it easten fan it lân, op it Delmarva-skiereilân, dat útstekt yn 'e Atlantyske Oseaan. Formeel heart de steat ta de regio fan it Amerikaanske Suden. De haadstêd is Dover, mar de grutste stêd is Wilmington. Neffens in skatting út 2014 hie de steat doe 936.000 ynwenners, wêrmei't it kwa befolkingsgrutte de 45ste steat fan 'e Feriene Steaten is. Oangeande oerflak is Delaware mei noch gjin 6.500 km² de op ien nei lytste steat.
Etymology
De steat Delaware is ferneamd nei de rivier de Delaware, dy't syn namme ûntlient oan Thomas West, 3e baron De la Warr (1577-1618), dy't gûverneur wie fan 'e Ingelske koloanje Firginia doe't de rivier foar it earst troch Jeropeänen ferkend waard. Ek de Delawêr (Ingelsk: Delaware), in Yndiaansk folk dat yn 'e koloniale tiid de Delling fan de Delaware bewenne, is ferneamd nei de rivier (harren lânseigen namme is Lenni Lenapé). De famyljenamme 'De la Warr' komt út it Ingelske greefskip Susseks, en is fan Anglo-Normandysk komôf.
Geografy
Delaware heart ta de Eastlike Tiidsône (UTC –5, simmertiid –4). De steat hat in oerflak fan 6.452 km², wêrfan't 21,5% út wetter bestiet. Mei 5.060 km² lân is it op Rhode Island nei lytste steat fan 'e Feriene Steaten. Delaware mjit 154 km fan noard nei súd en tusken de 14 en de 56 km fan east nei west. Yn 'e mande mei de Eastlike Kust fan Marylân en twa countys fan Firginia leit Delaware op it Delmarva-skiereilân, dat nei it suden ta útstekt yn 'e Atlantyske Oseaan en oan 'e westkant troch de Chesapeakebaai fan it Amerikaanske fêstelân skaat wurdt. Delaware beslacht it noardeastlike fearn fan it skiereilân, en hat allinnich oan 'e eastkant in kustline.
De steat grinzget yn it uterste noarden oan Pennsylvania, wylst yn it uterste noardeasten de rivier de Delaware de grins mei Nij-Jersey foarmet. Yn it westen en suden wurdt Delaware beswette troch Marylân, yn it súdeasten troch de iepen Atlantyske Oseaan en yn it easten en noardeasten troch de Delawarebaai, dêr't de rivier de Delaware yn útmûnet. It lânskip fan Delaware is frij flak; it heechste punt yn 'e steat leit op 136,2 m boppe seenivo by de Ebright Azimuth, en it leechste punt is it strân oan 'e Atlantyske kust, dat op seenivo leit. Delaware omfiemet gjin federale Yndianereservaten.
Skiednis
Foarôfgeande oan 'e kolonisaasje fan it gebiet troch de blanken waard Delaware bewenne troch twa Algonkwynske Yndiaanske folken: de Unamy-Delawêr (Unami Delaware) yn it noarden en by de kust lâns, en de Nantikook (Nanticoke) by de rivieren lâns dy't útmûnje yn 'e Chesapeakebaai, oan 'e oare kant fan it Delmarva-skiereilân. De Unamy-Delawêr wiene tige nau besibbe oan 'e Munsy-Delawêr (Munsee Delaware) yn 'e Delling fan 'e Hudson yn New York.
Nei de komst fan 'e earste Jeropeänen ûntjoegen de Unamy-Delawêr en Nantikook har al rillegau ta tuskenhannelers yn 'e pelshannel tusken de blanken en harren eigen tradisjonele fijannen, de Irokeeske Suskehannok, yn Firginia. Doe't dy lykwols yn 'e 1670-er jierren as politike macht ferdylge waarden troch de Irokeeske Konfederaasje, en de Yndianen yn Delaware almar mear lân kwytrekken oan kolonisten, ferlieten de Delawêr dy't oan har eigen etnyske identiteit fêsthâlde woene de krite en fêstigen har yn 'e Appalachen fan wat neitiid westlik Pennsylvania wurde soe. Dejingen dy't bleaune, waarden al of net ûnder twang ta it kristendom bekeard om dêrnei mei oarsoartige kleurlingen op ien bulte smiten te wurden.
Fan 'e blanken wiene de Nederlanners de earsten dy't har yn it gebiet fan it hjoeddeistige Delaware nei wenjen setten. Yn 1631 fêstige nammentlik de Westyndyske Kompanjy fanút de koloanje Nij-Nederlân in hannelspost te Zwaanendael, deunby it tsjintwurdige Lewes. Binnen it jier waarden lykwols alle kolonisten dêr deade by in konflikt mei de lânseigen befolking. Neitiid waard de Sweedske koloanje Nij-Sweden fêstige mei de delsetting Fort Christina (no binnen de beboude kom fan Wilmington). Dy koloanje bestie santjin jier, oant er úteinlik yn 1655 troch de Westyndyske Kompanjy ferovere waard. It gebiet fan Delaware waard dêrnei anneksearre troch Nij-Nederlân.
Njoggen jier letter, yn 1664, waard Nij-Nederlân ferovere troch de Ingelsen, wêrnei't Delaware yn it besit kaam fan Jakobus Stuart, hartoch fan York (de lettere Ingelske kening Jakobus II). Dyselde ferpachte it gebiet yn 1682 oan William Penn, de stifter fan Pennsylvania, dy't de saneamde 'Nedergreefskippen' (Lower Counties) yn 't earstoan ta ûnderdiel fan syn koloanje makke. Tsjin 1704 wie Pennsylvania lykwols sa grut wurden, dat de koloniale assimblee fûn dat it gebiet wol sûnder de lestige Nedergreefskippen koe. Sadwaande ûntstiene der doe twa folksfertsjintwurdigings, hoewol't de erven Penn oant de Amerikaanske Revolúsje beide gebieten yn pacht holden en der altyd ien en deselde gûverneur foar beneamden.
Yn 'e iere jierren fan 'e koloanje wie Delaware ekonomysk ôfhinklik fan blanke kontraktarbeiders om 'e tabaksplantaazjes te bewurkjen. Neigeraden dat de libbensomstannichheden yn Ingelân better waarden en der sadwaande minder kontraktarbeiders te finen wiene, waarden slaven út Afrika wei op 'e plantaazjes tewurksteld. By it útbrekken fan 'e Amerikaanske Revolúsje, yn 1776, fielden de measte ynwenners fan Delaware der neat foar om mei Grut-Brittanje te brekken. Likegoed drukten de foarstanners fan ôfskieding, lykas Thomas McKean, John Dickinson en Caesar Rodney, har sin troch. Mei ien stim ferskil waard op 15 juny 1776 troch de koloniale assimblee fan Delaware de Amerikaanske Unôfhinklikheidsferklearring goedkard. Dêrmei waard Delaware ien fan 'e oarspronklike trettjin koloanjes dy't yn opstân kamen.
Hoewol't Delaware ien fan 'e earste organisearre rezjiminten oan it Amerikaanske rebelleleger levere, waard der yn 'e koloanje sels ûnder de Amerikaanske Unôfhinklikheidsoarloch mar amper fochten. Yn augustus 1777 late generaal William Howe in Britsk leger dwers troch Delaware hinne, ûnderweis nei de Slach by Brandywine en de ferovering fan Philadelphia. De iennichste wiere fjildslach yn 'e koloanje wie de Slach by Cooch's Bridge, op 3 septimber 1777. Neitiid waard de havenstêd Wilmington troch de Britten beset en de steatspresidint John McKinley finzen nommen. De rest fan 'e oarloch bleau Delaware fierhinne yn Britske hannen. Nei ôfrin fan 'e oarloch wie Delaware op 7 desimber 1787 de earste Amerikaanske steat dy't de Amerikaanske Grûnwet ratifisearre, wêrmei't it ek de earste steat waard dy't lid waard fan 'e Amerikaanske Uny. Dêrfandinne de bynamme de First State.
Hoewol't Delaware oant 1865 formeel in slavehâldende steat bleau, en it krekt as de buorsteaten Marylân en Firginia besuden de saneamde Mason-Dixonline lei, hiene in protte slavehâlders har slaven fuort nei de oerwinning yn 'e Unôfhinklikheidsoarloch al frijlitten. Tsjin 1860 hie de grutste slavehâlder fan Delaware mar sechstjin slaven yn besit. Der wiene neffens de folkstelling fan dat jier doe yn Delaware 19.829 frije swarten en 1.798 slaven. Likegoed waarden foar 1865 wetsfoarstellen om 'e slavernij ôf te skaffen yn it Steatskongres hieltyd mei in lyts ferskil fuortstimd.
Under de Amerikaanske Boargeroarloch (1861-1865) stimde Delaware op 3 jannewaris 1861 tsjin ôfskieding. Hoewol't de steat eins ta it Amerikaanske Suden hearde, focht Delaware yn 'e oarloch foar it Noarden. Guon lju út Delaware joegen har by rezjiminten út Marylân en Firginia dy't ûnderdiel útmakken fan it leger fan 'e Konfederaasje, mar Delaware is de iennichste slavesteat dy't gjin eigen rezjiminten oan dat leger bydroech. De steat befrijde syn slaven koart nei de ein fan 'e oarloch, mar wegere it Trettjinde Amendemint oan de Amerikaanske Grûnwet (de ôfskaffing fan 'e slavernij, fan boppen ôf oplein troch it federale regear) te ratifisearjen oant 12 febrewaris 1901.
Bestjoer
Delaware bestiet bestjoerlik út mar 3 countys, it leechste tal fan alle Amerikaanske steaten. It binne, fan noard nei súd: New Castle, Kent en Sussex, De steatshaadstêd, Dover, leit yn Kent County, yn 'e midden fan 'e steat. Krekt as alle Amerikaanske steaten wurdt Delaware bestjoerd troch in steatsregear mei oan it haad de gûverneur. De wetjaande macht is yn 'e hannen fan de Algemien Assimblee fan Delaware, dy't bestiet út 'e Steatssenaat mei 21 leden en it Steatshûs fan Offurdigen mei 41 leden. Yn 'e Amerikaanske Senaat wurdt Delaware, lykas alle Amerikaanske steaten, fertsjintwurdige troch 2 senators. Yn it Amerikaanske Hûs fan Offurdigen hat Delaware fanwegen syn lytse befolkingsgrutte mar 1 inkele sit.
It politike lânskip fan Delaware wurdt behearske troch de beide grutte Amerikaanske politike partijen, de Demokratyske Partij en de Republikeinske Partij. Foarhinne waard Delaware beskôge as swingsteat, dêr't noris Demokratysk en dan wer Republikeinsk stimd waard. Sûnt de 1990-er jierren stimt Delaware lykwols steech Demokratysk, wat fral feroarsake wurdt troch de grutte Demokratyske oanhing yn it ferstedske New Castle County (mei û.m. Wilmington), yn it uterste noarden fan 'e steat, dêr't no 55% fan 'e befolking wennet.
Ekonomy
De yndustry is yn Delaware benammen konsintrearre yn it noardlike part fan 'e steat, yn 'e krite om Wilmington hinne. Dêrby giet it fral om gemyske, farmaseutyske en technologyske bedriuwen. De rest fan 'e steat is noch fierhinne in agrarysk gebiet, dêr't benammen aaien, slachthinnen, suvelprodukten, sojabeane en maïs produsearre wurde. Foar de wurkgelegenheid yn 'e steat is lykwols de tsjinstesektor it wichtichst. De grutste wurkjouwer is de oerheid, folge troch it ûnderwiis en it bankwêzen. Fuortby de steatshaadstêd Dover leit de Loftmachtbasis Dover, ien fan 'e grutste bases fan 'e Amerikaanske Loftmacht yn 'e Feriene Steaten. Sadwaande binne lokaal ek de Amerikaanske Striidkrêften in grutte wurkjouwer.
Op it mêd fan it toerisme hat Delaware as attraksjes it First State Nasjonaal Histoarysk Park en ferskate museä, wyldreservaten, parken en histoaryske gebouwen en fjoertuorren te bieden. De strannen oan 'e Atlantyske kust fan Delaware (benammen it baaiplak Rehoboth Beach) binne ek tige yn trek by toeristen, en wurde wol "de Simmerhaadstêd fan 'e Feriene Steaten" neamd, om't sa'n protte ynwenners fan 'e federale haadstêd Washington, D.C. dêr har simmerfakânsje trochbringe.