cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Wytze Kooistra
Karriêre
Hy begûn tegearre mei syn broer te follybaljen doe't er acht jier âld wie. Hy wenne doe yn Noordsleen, dat hy spile ek by de klup út dat plak, VV Sleen. Al gau die bliken dat Kooistra in talint wie yn it follybal. Hy waard al gau útnûge foar seleksjetrenings, as earste foar de regionale seleksje en letter ek foar de nasjonale seleksje. By de junioaren wie er ferskate kearen Nederlânsk kampioen yn ferskate leeftydskategoryen. Nei't er foar de junioarenploech fan Nederlân spile, ferhuze er fan Noordsleen nei Assen, hy hie doe fan 1990 oant 1998 spile by VV Sleen. Yn Assen kaam er by SuDoSa Assen terjochte dêr't er meispile mei de twadde ploech yn de twadde difyzje en meitrene koe mei de earste ploech.
Yn 2000 ferliet er dy ploech, hy gie doe oer nei Lycurgus út Grins. Hy die dat omdat er sa syn stúdzje goed kombinearje koe mei it follybaljen. Nei in jier gie er nei Apeldoarn, nei de klup Piet Zoomers/D. Dêr helle er in soad súksessen: yn it earste jier wûn er de "Top Teams Cup" en waard de ploech kampioen fan Nederlân. Yn de jierren dêrnei hat er him yndividueel goed ûntwikkelje kinnen, hy waard dan ek útnûge foar de Nederlânske follybalploech. thumb|left|200px|Wytze Kooistra Hy krige doe in soad oanbiedings fan sterke ploegen, mar hy woe graach ôfwachtsje oant der in klup út Itaalje kaam. Dy klup kaam ek, yn 2005 ferhuze er nei de klup Itas Diatec Trentino. In dream kaam foar him út, as lyts jonkje dreamde er al dat er ea spylje mocht yn de sterkste kompetysje fan de wrâld, dy yn Itaalje. Mei de nasjonale junioarenploech en de nasjonale ploech spile er ferskate toernoaien, fral by de junioarenploech gie it op en del. Op 1 oktober 2010 hie Wytze Kooistra yn totaal 167 ynterlannen spile foar de Nederlânske ploech.
Hy hat yn de jierren faak fan posysje feroare, úteinlik kaam er út op de sintrale blokposysje. Nei it aventoer by Trentino gie er nei in jier nei M. Roma Volley út Rome. Nei twa jier, yn 2008, gie er nei de klup Pallavolo Modena, wer yn Itaalje. Oant heal 2011 spile er dêr noch by. Doe is Kooistra nammentlik oerstapt nei Poalen, hy soe dêr spylje foar de klup Skra Belchatow.
Stúdzje
Doe't er noch yn Nederlân spile, kombinearre er syn stúdzje en it follybaljen altiten. Nei't er it VWO helle hie, woe er graach nei in universiteit. Hy woe graach in stúdzje folgje dy't rjochte wie op it bûtenlân en dêr't er de frijheid hie om profesjoneel follybal te spiljen. De kar foel úteinlik op de stúdzje Business Administration oan de Universiteit fan Grins. Hy helle syn "master" titel op 13 septimber 2005.
Hero fan Yntema
Hero fan Yntema of Hero van Inthiema (Emden, 1576 - ? ) wie in jurist en soan fan Feike fan Yntema.
Hy wie sekretaris en bibletekaris fan de Frjentsjerter Hegeskoalle. Hero skreau ek juridyske wurken en dichte Latynske epigrammen.
Gigameter
De gigameter (symboal Gm) is in lingte-ienheid, gelyk oan 1.000.000.000 meter. De namme is gearstald út de SI-ienheid foar langte, "meter", en it SI-foarheaksel giga. In gigameter is 1000 megameter of 0,001 terameter.
Megameter
De megameter (symboal Mm) is in lingte-ienheid, gelyk oan 1.000.000 meter. De namme is gearstald út de SI-ienheid foar langte, "meter", en it SI-foarheaksel mega. In megameter is 1000 kilometer of 0,001 gigameter.
Mikrometer
De mikrometer (symboal µm) is in lingte-ienheid, gelyk oan 0,000.001 meter. De namme is gearstald út de SI-ienheid foar langte, "meter", en it SI-foarheaksel mikro. In mikrometer is 0,001 milimeter of 1.000 nanometer.
List fan Fryske Tenniskampioenen
De List fan Fryske Tenniskampioenen bestiet út:
Fryske jellen
Ynfiering
Foar 1504 waarden der ferskate, pleatslike jellens brûkt yn Fryslân. Op it pleatslike stedhûs hong oeral in stôk dy't oanjoech hoe lang de pleatslike jellen wie, dêr't de pleatslike jellenstokken ensfuorthinne oan ôfmjitten wurde koenen. Joaris mei it Burd hat yn 1504 de mjitten troch gâns Fryslân lykmakke. Dêrby hat er foar de jellen keazen foar de jellen`dy't yn Warkum brûkt waard. Oeral yn Fryslân kaam in jellen te hingjen dy't likelang wie as dy fan Warkum.
Ein
Yn 1775 de Fryske jellen ferfongen troch de jellen fan Amsterdam. Dy jellen wie 0,688m. Sûnt 2015 hinget der yn it eardere stêdhûs fan Warkum lykwols wer in jellen dy't 70,9 sm lang is.
Terameter
De terameter (symboal Tm) is in lingte-ienheid, gelyk oan 1.000.000.000.000 meter. De namme is gearstald út de SI-ienheid foar langte, "meter", en it SI-foarheaksel tera. In terameter is 1000 gigameter of 0,001 petameter.
Ynstrumintmakker
In ynstrumintmakker is it berop fan immen dy't ynstruminten makket. Sa'n persoan wurdt ek wol fynbankwurker of fynmeganikus neamd. It is in fakspesjalisme yn de technyk mei it doel ark te meitsjen mei in spesjalisearre funksje, meast yn it fakgebiet fan de meganyske technyk.
Frija
Freija, ek wol Frea, Freya of Freyja neamd, is de Noardske goadinne fan de fruchtberens, de leafde en de gleonens. Hja wie by de Friezen in wichtige god en waard by sawat alle Germaanske folken op deselde wize fereare. Yn sommige tiden en gebieten waard Freya beskôge as deselde goadinne as Frigg, wêrtroch hja dan ek goadinne fan it houlik waard.
Ynstrumintmakker
Dat kin wêze:
Frija
Wat de Fryske god Frija oanbelanget binne wy tige min ynformearre, omdat de Friezen út it tiidrek fan de tsjustere midsiuwen yn de 7e en 8e iuw harren goaden loslieten en oerstapten op it Kristlike leauwen. Fan dy perioade is amperoan wat bekend omdat skriftlike boarnen ûntbrekke. Foar mear ynformaasje moatte wy liene by oare Germaanske folken dêr't wol mear fan bekend is, benammen fan de Noarske Germanen.
Hockey op de Olympyske Simmerspullen 1948
200px|thumb|right|It Olympysk Hockeystadion fan Londen 1948
Ynstrumintmakker
In ortopedysk ynstrumintmakker makket gjin ark, mar protezen en/of ortezen.
Hockey op de Olympyske Simmerspullen 1948
De Olympyske Simmerspullen 1948, ek wol de XIVe Olympiade neamd waarden yn 1948 yn Londen, Grut-Brittanje hâlden. De finale fan it hockey waard hâlden yn it Empire Stadium.
Ynstrumintmakker
Fryske ynstrumintmakkers
Ien fan de earste Fryske ynstrumintmakkers is Pybe Wouters, ek:Pibo Gualtheri (*± 1580) dy't as lânmjitter en matematikus in learling wie fan Tycho Brahe. Ek Wybe Wyrands, horloazjemakker en astronomysk oerwurkmakker yn Ljouwert. De Frjentsjerter Hegeskoalle krige yn 1754 de ynstrumintmakker Jan van der Bildt sr. (†1791), letter Sybrand Teakes van der Vliet (1791 - 1806) en Piter Jans Hogendijk (1831 - 1843). Nei 1750 komme autodidakten dy't planetariaen teleskopen makken: Eise Eisinga, Wytze Foppes (Doanjum) en Stephanus Jeltes Eisinga. Nei 1800 kamen noch Arjen Roelofs, Sieds Rienks, Roelof Hessels Hommema, Beart Johannes Gelder, Rinse Bearts Gelder, Worp van Peyma en Bauke Tjibbeles Miedema.
Marrumer Feart
De Marrumer Feart is in feart yn de gemeente Ferwerderadiel. De feart rint fan de Hearreweister Feart yn de rjochting fan Marrum troch de Marrumer Mieden. By Marrum maket it wetter in bocht nei it súdeasten en rint út yn ? om dân nei it easten fierder te rinnen. Nei de Kleasterdyk hjit de feart Kontribúsjefeart.
De namme Marrumer Feart jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Marrumervaart.
Klausuer
thumb|Non yn de klausuer fan in kleaster De klausuer (ôflaat fan it latynske clausura ‚ "sluting", claudere, "slute') fan in kleaster is dat diel, dat allinne foar de leden fan de kleasteroarder ornearre is.
De klausuer is ôfsletten foar it gewoane folk. Bûtensteanders (lykas medysk persoaniel, famylje of ambachtsfolk) meie allinne ûnder betingst tydlik yn de klausuer komme.
De klausuer fan in kleaster tsjinnet de kleastermienskip as plak fan ôfsûndering en it loslitten fan wrâldske ynfloeden. De klausuer ferfangt de woastyn as libbensromte fan de eardere hearremiten.
Marrewyk
De Marrewyk is in feart yn de gemeente Smellingerlân. De wyk is hast fiif kilometer lang en rint fan it easten fan Drachten by de N31 besuden Drachtster Kompenije yn noardeastlike rjochting nei de N358, de Skieding en de Leidyk. De wyk is groeven yn de tiid fan de feanterij.
Oars
Marrewyk is ek de namme fan in revalidaasjesintrum yn Drachten op it hiem fan sikehûs Nij Smellinghe.
Brânburren
Brânburren is in buorskip yn It Heidenskip yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De namme komt ek foar as Brandeburen. Hy is mooglik ôflaat fan 'de buorlju dêr't brân west hat'. Yn Fryske feangebieten komme faker nammen mei 'brân' foar.
Petameter
De petameter (symboal Pm) is in lingte-ienheid, gelyk oan 1.000.000.000.000.000 meter. De namme is gearstald út de SI-ienheid foar langte, "meter", en it SI-foarheaksel peta. In petameter is 1000 terameter of 0,001 eksameter.
Swarthalsdûker
De Swarthalsdûker (Podiceps nigricollis) is in dûker út deselde famylje as de hjerringslynder.
Foarkommen
In folwoeksen Swarthalsdûker is mei sa'n 30 oant 35 sm krekt lytser as in Markol. Hy waaget tusken de 250 en 600 gram. Lykas de Toefdûker hat de Swarthalsdûker giele earplûmen, mar is te underskieden troch syn swarte hals, wylst de Toefdûker in readbrune hals hat.
Yn syn winterkleed hat de fûgel donkere fearren, op de ûnderkant wat ljochter.
Fersprieding
De Swarthalsdûker komt foar yn Noard-Amearika, Jeropa en Aazje, dit binne allegear trekfûgels. Yn Amearika oerwinterje de fûgels meast oan de kust fan de Stille Oseaan, yn Jeropa oerwinterje in protte fûgels oan de Middellânske See. De Swarthalsdûker komt ek yn Súd-Afrika foar, hjir is der gjin trekfûgel. Dizze soart hat yn tsjinstelling ta de oare fûgels gjin winterkleed.
thumb|right|300px|Swarthalsdûker yn winterkleed
Fuortplanting
Lykas de hjerringslynder makket de Swarthalsdûker in driuwend nêst, hy docht dit lykwols faak yn lytse koloanjes, oant sa'n hundert nesten ta. It wyfke leit meast fjouwer aaien, dy't nei sa'n trije wiken brieden útkomme. De jongen bliuwe nochris trije wiken by de âlden foardat se harsels rêde kinne. De swarthalsdûkers bringe faak twa nêsten mei jongen grut yn in jier.
Wapenkeamer yn it Kremlyn
De Wapenkeamer yn it Kremlyn is in gebou dêr't Moskouske skatten bewarre wurde. It is ien fan de âldste musea fan Ruslân's haadstêd. It gebou waard yn 1851 boud troch de arsjitekt Konstantyn Thon.
De Wapenkeamer stiet yn it súdwestlike diel fan it kremlyn. Mei-inoar wurde yn de Wapenkeamer, eksklusyf it Diamentefûns, mear as 4.000 saken útstald.
Skiednis fan it museum
De Wapenkeamer yn it Kremlyn ûntstie yn 1508 as it keninklik arsenaal en waard foar it earst yn 1547 dokumintearre. Yn de 17e iuw waarden der net allinne mear wapens produsearre, mar ek oar guod. Doe't de earste tsaren fan de Romanov's oer it lân hearsken, wurken der al in soad keunsters fan it metaal-, sulver- en goudsmidhânwurk. Ek juwelieren en (ikoane)skilders út ferskate hoeken fan it ryk en út it Jeropeeske bûtenlân fûnen dêr wurk. Alles wat makke waard yn it arsenaal wie fan keunstsinnich nivo en fakentiden fan ealmetaal en fersierd mei weardefolle stiennen.
Oan it begjin fan de 18e iuw ferhûze it hôf ûnder Peter de Grutte fan Moskou nei Sint-Petersburch en sûnt waarden dêr ek de sljochtwei foarwerpen en de juwelen foar de famylje makke. thumb|left|250px|It âlde Wapengebou fan Ivan Jegotov (foto: 1845-1852
It die bliken dat it museum al gau te lyts wie foar de oanwaaksjende samling fan de Wapenkeamer. Sadwaande waard al trije desennia letter ûnder tsaar Nikolaas I besletten ta in nij gebou foar de ekposysje. De opdracht dêrta waard tabetroud oan de ferneamde Moskouse arsjitekt Konstantyn Thon. Likernôch tagelyk krige de arsjitekt ek de opdracht om foar de tsaar in nije residinsje yn it Moskouse kremlyn te bouwen. Foar de bou fan sawol de Wapenkeamer as de residinsje waard in grut stik grûn by de Borovitski-poarte beskikber steld. It tsarepaleis boude Thon yn de jierren 1838-1849; de twa ferdjippings tellende Wapenkeamer folge yn 1844-1851. It âlde museumgebou út 1812 waard nei de iepening fan it nije museum ferboud en noch in tal jierren militêr brûkt. Tsjin it ein fan de jierren 1950 waard it ôfbrutsen om plak te meitsjen foar it Kongrespaleis.
Nei de Oktoberrevolúsje yn 1917 kaam de samling ûnder it behear fan de nije bolswistyske steat. It museum bleau in tal jierren sletten, mar waard yn 1924 wer iepene as "Museum foar tapaste Keunst". De samling wie no folle grutter troch it leechheljen fan paleizen en tsjerken en kleasters, dy't op lêst fan de oerheid sletten waarden foar de earetsjinst. Yn de Twadde Wrâldkriich wie it museum sletten en waard de ynventaris foar de feiligens nei de Oeral brocht. It museum iepene fannijs yn de midden fan de jierren 1950 en sûnt krige it ek de histoaryske namme werom.
Twadde ferdjipping
De twadde ferdjipping wurdt ferdield yn fiif romten. It swiertepunt foarmje de histoaryske wapens en de fan ealstiennen makke foarwerpen en tsjerklike saken, dy't nei de revolúsje út de paleizen, kleasters en tsjerken fan it kremlyn helle binne. Fuort fan de treppenhal komt de besiker yn de earste seal, dêr't in grutte samling fan tsjerkeskatten en saken fan smei-izer út it tiidrek fan de 11e oant de 17e iuw te sjen is. Ien fan de âldste keunstwurken is in 11e iuwsk ikoan fan de hillige Demetrius fan Tessaloniki. Ofkomstich út de Transfiguraasjekatedraal fan Pereslavl is in 11e iuwske jûnsmielkelk. In grut diel fan de útstalling komt út de tsjerken fan it kremlyn.
De twadde seal toant in grut tal goud- en sulverprodukten út de tiid fan de 17e iuw oant it begjin fan de 20e iuw. Benammen it neamen wurdich is in tsjerkeskat út de sakristy fan it Trije-ienheidskleaster fan Sergiev Posad. Ek binne dêr in tal Fabergé-aaien fan de 18e oant de 20e iuw te sjen.
De lêste seal fan de twadde ferdjipping toant West-Jeropeesk sulver út de 13e oant de 19e iuw. Lúkse gebrûksfoarwerpen, mar ek sieraden, binne dêr te sjen, dy't yn de rin fan de tiid troch bûtenlânske hearskers oan de tsaren jûn waarden.
Earste ferdjipping
De sealen seis oant en mei njoggen lizze op de earste ferdjipping.
Seal seis eksposearret djoere stoffen en borduerwurk fan de 14e oant 18e iuw. Te sjen binne de klean fan tsaren, mar ek tsjerklik tekstyl. In grutte fitrine yn it midden fan de seal toant de feestklean fan russyske keizers út de tiid fanôf de 18e iuw. Ek de klean dy't de keizerinnen Anna Ivanovna, Elisabet en Katarina II by harren kroaning droegen hearre ta de samling. Ien fan de meast bekende sealen yn de Wapenkeamer is de twadde seal fan de earste ferdjipping. Dêr wurde de regalia fan it tsarenhôf útstald. De Mûtse fan Monomach, in út de 14e iuw fan goud, ealstiennen en it bûnt fan in marter makke kroan, waard troch alle Moskouse grutfoarsten en tsaren oant Peter de Grutte droegen. Ek meardere orizjinele troanen wurde útstald, lykas de yn de 14e iuw makke troan fan Ivan de Ferskriklike, dy't mei ivoar belein is. Ek is de ryk fersierde dûbele troan út de 17e iuw te sjen, ornearre foar de twa tsarevitsjen Ivan en Peter.
Diamantefûns
Sûnt 1967 wurdt ek in wichtige samling diamanten tentoansteld, it saneamde Diamantefûns. De samling bestiet weardefolle ealstiennen, dy't nei de revolúsje yn beslach nommen binne út de besittings fan de keninklike famylje en de adel troch de Sovjetautoriteiten. It fûns falt tsjintwurdich ûnder it Ministearje fan Finânsjes. Foar de tagong is in aparte tagongskaart fereaske.
Utstald wurdt û.o. de ryklik mei diamanten fersierde tsarekroan út 1762. Ek it neamen wurdich binne de yn in Katarina's septer út de jierren 1770 ferwurke Orlov-diamant fan 189,6 karaat en de saneamde 88,7 karaats Sjah-diamant, dy't yn 1829 troch sjah Mirza oan Nikolaas I skonken waard om dêrmei de moard op de russyske dichter en diplomaat Aleksander Gribojedov yn Teheran goed te meitsjen. Hiele grutte diamanten yn de samling, guon hawwe in gewicht fan mear as 300 karaat, binne eartiids fûn yn East-Sibaeryske dielrepublyk Jakûtië. Oare saken dy't tentoansteld wurde foarmje de juwelen fan it tsarehôf en goud- en platinaklompen, dy't eartiids yn de Oeral en Sibearje fûn binne.
Paula Dennis
Paula Dennis (Amsterdam, 20 april 1929 – dêre, 24 desimber 2016) wie in Nederlânsktalich sjongster dy't fral hits hie yn de jierren 1960-1975.
Ien fan har meast bekende nûmers is Janus, pak me nog een keer (1962) waard letter ek songen troch Ria Valk, sadat Paula Dennis in gouden plaat misrûn. Se wie in muoike fan aktrise Willeke van Ammelrooy.
Oare nûmers fan Paula Dennis binne ûnder oaren:
Eksameter
De eksameter (symboal Em) is in lingte-ienheid, gelyk oan 1.000.000.000.000.000.000 meter. De namme is gearstald út de SI-ienheid foar langte, "meter", en it SI-foarheaksel eksa, ynternasjonaal exa. In eksameter is 1000 petameter of 0,001 settameter.
Settameter
De settameter (symboal Zm, Fryske ôfkoarting Sm) is in lingte-ienheid, gelyk oan 1.000.000.000.000.000.000.000 meter. De namme is gearstald út de SI-ienheid foar langte, "meter", en it SI-foarheaksel setta. Om't de ynternasjonale ferzje hjirfan "zetta" is, is de ynternasjonale ôfkoarting Zm. In settameter is 1000 eksameter of 0,001 jottameter.
Feike fan Yntema
Feike fan Yntema of Frederik van Inthiema (Koudum, ± 1540 - nei 1610 ) wie in jurist.
Dirk Zeper
thumb|Dirk Zeper
Dirk Zeper (Ljouwert, 2 febrewaris 1803 - dêre, 21 febrewaris 1881) wie sjippesieder en boargemaster fan Ljouwert.
Hy wie in soan fan Pier Zeper, drost en boargemaster, en Fenna Hesselink. Riedslid fan 1843 oant 1865, wethâlder (1849-1853 en 1855-1865) en boargemaster fan Ljouwert (1865 - 1871). Dirk Zeper wie Thorbeckiaan.
Hy waard yn 1868 beneamd ta Ridder yn de Oarder fan de Nederlânske Liuw. Om reden fan sûnens krige er 1871 earfol dien. Hy stoar tsien jier letter yn de âldens fan 78 jier.
Seloaten
De Seloaten wienen in (net al te heldere) groepearring ûnder de Joaden om it begjin fan de jiertelling hinne.
Roulastins
thumb|right|300px|Roulastins De Roulastins of Olde Stins Roula wie in stins noard fan Ferwert by Blije. Op it terrein stiet tsjintwurdich in pleats.
Willem Barentsz (skip út 2019)
De Willem Barentsz is in fearboat fan rederij Doeksen dy't in regelmjittige feartsjinst tusken Harns, Flylân en Skylge ûnderhâldt. It skip is ferneamd nei Skylger seefarder en kartograaf Willem Barentsz.
Seloaten
Untstean
Yn âldere literatuer waard wol gauris skreaun dat de groepearring fan de Seloaten stiften wie troch Judas de Galilejer, dy't yn 4 f.Kr. nei de dea fan Heroades de Grutte in opstân liede. Dizze gedachte is lykwols ynjûn troch wat de Joadske skriuwer Josephus oer de Seloaten sei, dêr't tsjintwurdich fan tocht wurdt dat er de feiten foar syn (Gryksk-Romeinske) lêzerspublyk wat ferienfâldige werjûn hat, om net tefolle omtinken te jaan oan de anty-Romeinske gefoelens dy't ûnder de Joaden hearske yn de 1e iuw.
Willem Barentsz (skip út 2019)
It skip is tagelyk mei har susterskip Willem de Vlamingh op de Strategic Marine werf yn Venerging Tàu (Fjetnam) boud. Yn de maitiid fan 2019 binne de skippen op it dek fan in swiere-ladingskip fan Fjetnam nei Nederlân oerfearn. Nei de oankomst yn Nederlân ein maaie 2019 die bliken dat beide skippen by de reis wetterskea oprûn hawwe troch swiere reinfal. Fanwegen de wiidweidige werstel wurksumheden wie de yngebrûkstelling fan it skip pas yn july 2020. Sûnt 13 jannewaris 2021 is de MS Willem Barentsz haadboat foar de ferbining Harns-Skylge. De Friesland is sûnt dy tiid reserveskip en wurdt brûkt foar ekstra ôffearten. De Midsland waard ferkocht.
Seloaten
Untstean
Tsjintwurdich wurdt de groepearring of partij fan de Seloaten beheind oant de tiid fan Joadske Opstân (66-70 n.Kr.) om't allinnich oant dat tiidrek oanwizings fûn binne dy't der op wize dat doe sprake wie fan in sintrale organisaasje. Utsein de 'partij' fan de Seloaten wienen der yn de earste iuw noch oare lytse guerilja-eftige groepearrinkjes dy't yn de literatuer gearfetten wurde as 'Seloatyske bewegingen', mar wat de organisaasje oangiet neat my inoar te krijen hienen. Sy hienen foar it meastepart wol deselde oertsjûgingen mien en it is mooglik dat der guons wienen dy't harren sels ek mei de namme 'Seloaten' oantsjutten.
Roulastins
Skiednis
It boujier is ûnbekend, mar yn 1511 pachte Tiaerd to Aldesteens 60 pûnsmiet en 10 "gras" fan de abdij Foswert. Ek letter stie it bedriuw as Olde Stins of nei 18e iuwske eigeners as de Olde Stins Roula bekend. Om 1830 hinne wie noard en west fan it hiem noch in grêft oanwêzich. Oannimlik is dat it kleaster Foswert hjir in stins hie, sa't mear kleasters stinzen hienen op harren úthôven of op belangrike pachtpleatsen, lykas bygelyks de Skierstins yn Feanwâlden, de Grovestins yn De Gaastmar, de stinzen fan de abdij Lidlum en de Spiker yn Himmelum.
Jottameter
De jottameter (symboal Ym, Fryske ôfkoarting Jm) is in lingte-ienheid, gelyk oan 1.000.000.000.000.000.000.000.000 meter. De namme is gearstald út de SI-ienheid foar langte, "meter", en it SI-foarheaksel jotta. Om't de ynternasjonale ferzje hjirfan "yotta" is, is de ynternasjonale ôfkoarting Ym. In settameter is 1000 settameter. Der is gjin gruttere SI-langte fêststeld dy't mei de jottameter yn opboud wurde kin.
Roulastins
Skiednis
Yn 1832 wie de pleats eigendom fan widdo Johannes Haitsma yn Boalsert. Tsjintwurdich (2009) sit yn de pleats TF Boukunde.
Seloaten
Oertsjûging
De namme 'seloat' betsjut 'strider' (fan it Grykske ζηλωτής zèlootès). Seloaten seagen harren sels as 'striders' foar de hillichheid fan de namme fan God, wat foar harren ynhâlde dat sy gjin oare hear boppe harren erkenne woenen as allinnich God. It gefolch fan dizze tinkwize wie dat sy wegeren it keizerlik gesach (en de Romeinske oerhearsking oer it generaal) te erkennen en it as godslasterlik ûnderfûnen. Sy wegeren dan ek belêsting te beteljen.
De meast ekstreme Seloatyske beweging wie dy fan de Sikarjers, dy't mei in dolk (Lat. sica) oanslaggen pligen op de Joadske hegerein dy't goede relaasjes ûnderholden mei de Romeinen.
Kollaboraasje
Kollaboraasje is gearwurkjen mei de fijân, dat it betsjut krimineel hanneljen yn tsjinst fan de besetter en ek handélich wêze yn moard, ferfolgings, ekonomysk útrûpeljen en meiwurking oan marionetteregearings.
It begryp is ôflaat fan it Franske werkwurd collaborer dat gearwurkjen betsjut. It wurd krige syn negative betsjutting yn de Earste en de Twadde Wrâldkriich. Dat kollaboraasje hat te krijen mei gearwurking mei in (útlânske) fijân, en rjochtet him tsjin de eigen oerheid. Persoanen dy't harren skuldich makke hawwe oan kollaboraasje wurde kollaborateurs neamd. Yn Belgje hat men it ek wol oer incivieken of swarten.
It feroardieljen fan kollaboraasje hinget gear mei it feit dat de 20e-iuwske naasjesteaten fiergeande loyaliteit fan harren boargers easken. Yn 1814 lykwols, nei sa'n tweintich jier Frânske besetting, hie gearwurking mei de Frânsken amper in probleem west. In oertsjûge oanhinger fan it Frânske bestjoer as Surlet de Chokier, waard yn 1816 sels opnaam yn de Nederlânske adel en yn 1831 de earste regint fan Belgje.
Nederlân yn en nei de Twadde Wrâldkriich
thumb|right|SS-winposter Kollaboraasje hat yn Nederland in protte foarmen kind. Hoewol't it gearwurkjen mei de fijân strafber wie, waard yn 1937 bepaald dat amtners ferplicht wiene om mei te wurkjen oan maatregels fan in besettende macht en die it Nederlânske amtnerapparaat dan ek yn de Twadde Wrâldkriich. Foar it útbrekken fan de kriich wie der yn Nederlân al de Nasjonaal-Sosjalistyske Beweging (NSB) dy't nei de Dútske ynfal polityk mei Dútslân gearwurkjen gie. Oare politike organisaasjes fan kollaborateurs wienen it Swart Front en de Nederlânske Uny. Los dêrfan wie der noch grutskalige ekonomyske kollaboraasje. Yn 1940 waard it Nationaal Comité voor Economische Samenwerking oprjochte. Grutte dielen fan it Nederlânske bedriuwslibben wurken foar Dútske organisaasjes. Bedriuwen as Philips en DAF, mar ek de sintrale werkplaats fan de PTT hawwe foar de Dútsers arbeide. In aparte rol hawwe de Nederlânske Spoarwegen (NS) spile wat de deportaasje fan de Joadske Nederlanners oanbelanget. Dat hie sûnder har meiwurking fermoedlik op 'e non rûn. Yn 2005 hat de doetiidske direksje fan de NS hjirfoar har ûntskulgigings oanbean.
Op yndividueel nivo hawwe der tal fan foarmen fan kollaboraasje west. Dat giet fan oan it wurk gean yn Dútslân (faak twongen), of kollaboraasje yn in oerheidsfunksje, oant persoanen dy't harren hielendal frijwillich by de Dútskers oantsjinne hawwe as hânlanger, bygelyks foar it oppakken fan Joaden en ûnderdûkers. Fierders binne sa'n 20.000 Nederlanners by de Waffen-SS gien. Nei de Twadde Wrâldkriich sette men útein mei suvering op grutte skaal, mar in protte âld-fersetsstriders waarden teloarsteld om't fral betreklik lytse oertrêdings en oertrêders oanpakt waarden. De direksjes fan kollaborearjende bedriuwen en de top fan it amtnerapparaat giene meast frijút.
Pier Zeper
thumb|Portret fan Pier Zeper ([[Willem Bartel van der Kooi) ]] Pier Zeper (Ljouwert, 25 juny 1761 - dêre, 20 novimber 1845) wie boargemaster fan Ljouwert.
Pier kaam út in partriottysk laach. Kaam fan 1793-1796 as reedlik revolúsjonêr nei foaren. Fan 1802 - 1807 drost fan Ljouwert, letter boargemaster en wethâlder fan Ljouwert (1824-1842).
Hy wie de heit fan Dirk Zeper en pake fan Julius Vitringa Coulon.
Willem de Vlamingh (skip út 2019)
De Willem de Vlamingh is in fearboat fan rederij Doeksen dy't in regelmjittige feartsjinst tusken Harns, Flylân en Skylge ûnderhâldt. It skip is ferneamd nei Flylanner seefarder Willem de Vlamingh.
It skip is tagelyk mei har susterskipWillem Barentsz op de Strategic Marine werf yn Venerging Tàu (Fjetnam) boud. Yn de maitiid fan 2019 binne de skippen op it dek fan in swiere-ladingskip fan Fjetnam nei Nederlân oerfearn. Nei de oankomst yn Nederlân ein maaie 2019 die bliken dat beide skippen by de reis wetterskea oprûn hawwe troch swiere reinfal. Fanwegen de wiidweidige werstel wurksumheden wie de yngebrûkstelling fan it skip pas yn jannewaris 2021.
Op 14 septimber 2022 makke rederij Doeksen bekend de Willem de Vlamingh foar earst út de tsjinstregeling te heljen fanwege de hege prizen fan it saneamde miljeufreonlike brânstof LNG dêr't de Willem de Vlamingh op fart. . Op 20 oktober datselde jier makke de rederij bekend dat de prizen foar de boatkaartsjes yn 2023 ferhege wurde om de djoere brânstof betelje te kinnen. .
Tsjettellapper
thumb|Tsjettellapper, Poalen 19e iuw ([[Ignacy Krieger (1817-1889) ]] In tsjettellapper of tsjettelboetser wie in ambachtsman dy't keukenrêding sa as tsjettels reparearre. It berop is yn de 20e iuw yn Nederlân útstoarn.
De tsjettellapper wie faak in omreizgjende selsstannige dy't ek wol tsjettelboetsjer of panneboetker neamd waard (boetsje is in âld wurd foar reparearjen). It besibbe berop fan koperslagger rjochte him mear op it meitsjen fan nije dingen.
Skelwurd
It Ingelske ekwifalint fan tsjettellapper is tinker (ôflaat fan it elemint tin). Yn Ierlân en Grut-Brittanje wurdt dat wurd ek brûkt om omreizgjende lju sa as sigeuners en de Ierske travellers oan te tsjutten. Tinker wurdt yn sa'n gefal field as in skelwurd foar hannelers by de streek dy't oeral oanbelje om messen te slypjen en tsjettels op te meitsjen.
Jan Teakes de Jager
Jan Teakes de Jager (Kûkherne, 5 maart 1875 - Ljouwert, 12 maart 1949 ) wie in haadûnderwizer fan de kristlike skoalle yn Boazum tusken 1904-1935.
De Jager wie ek learaar Ierdrykskunde en Skiednis foar de haadaktekursus en de kweekskoalle yn Snits. Jan Teakes de Jager skreau ek oer de Fryske skiednis en geakunde.
Celtic Frost
Celtic Frost is in earder Switserske metalband oprjochte yn 1984 yn Zürich. De band brocht yn 1985 syn debútalbum To Mega Therion út. Yn 1987 waard de band opheft mar dit doarre mar koart nei seis moanne wiene se alwer aktyf, om yn 1993 der noch ris mei op te halden en yn 2001 wer te begjinnen, mar yn 2008 foel it doek foar de band definityf. De teksten fan de Celtic frost binne benammen basearre op literatuer, okkultisme, de dea en Skiednis. Celtic Frost hat fiif studio-albums en ien live-album útbrocht.
Michel Faber
thumb|300px|Michel Faber (2019) Michel Faber (De Haach, 13 april 1960) is in Nederlânsk skriuwer fan fiksje, dy't yn it Ingelsk skriuwt. Teffens docht er sjoernalistike arbeid, ûnder oaren is er literatuerkritikus.
Faber emigrearre mei syn âlden nei Austraalje yn 1967. Hy gie yn foarstêden (Boronia en Bayswater) fan Melbourne nei de legere en middelbere skoalle. oan de Universiteit fan Melbourne studearre er Nederlânsk, filosofy, retoarika, Ingelsk en Ingelske literatuer. Yn 1980 studearre er ôf en gie oan it wurk as skjinmakker en letter hie er noch ferskate oare baantsjes. Dêrnei folge er in oplieding ta ferpleechkundige yn Marrickville, yn Nij-Súd-Wales en sikehûzen yn Sydney. Hy wie ferpleger oant midden jierren 1990. Yn 1993 emigrearre er mei syn twadde frou Eva nei Skotlân dêr't er noch altyd wennet (2007).
Fiksje
Faber debutearre yn 1998 mei, de ek yn it Nederlânsk ferskynde, ferhalebondel Gods speelgoed. Hy krige fuortendaliks goede kritiken en ûntfong mear as ien priis foar dit wurk. Sûnt is er in wurdearre skriuwer yn de ynternasjonale moderne letterkunde. Ek de roman Under the Skin (Ned.:Onderhuids), ynspirearre troch de Skotske Heechlannen, de dûbelnovelle The Hundred and Ninety-Nine Steps & The Courage Consort en de ferhalebondels The Fahrenheit Twins (2005) en The Apple waard er tige om priizge.
Dan yn 2002 komt Faber mei syn mânske magnum opus The Crimson Petal and the White (Ned.:Lelieblank, scharlakenrood, sa'n 900 siden) dêr't oer de hiele wrâld hunderttûzenen fan ferkocht waarden (foaral yn de USA, Itaalje, Frankryk, Nederlân en Belgje). De roman spilet yn it Londen fan om 1870 hinne en giet oer in 19 jier âlde prostituee dy't Sugar hjit. Guon kritisy beskriuwe it boek as postmodern, oaren hawwe oannaam dat dit de roman wie that Dickens might have written had he been allowed to speak freely. It boek lit Faber syn bewûnderring sjen foar Dicken's proaza en George Eliot's ferhaalopbou, mar de tema's binne fansels beynfloede troch it feminisme, post-Freudiaanske opfettings oer seksuele patology, en Marx syn analyses fan de maatskiplike klassen; fierders hie Faber Viktoariaanske pornografyske teksten ta syn foldwaan dêr't de publikaasje fan tsjinhâlden is oant yn de lette 20e iuw. De roman hat in wat iepen ein, mar nettsjinsteande it grutte súkses fan it boek hat Faber besletten der gjin ferfolch oan te jaan om foar te kommen yn in beskaat hokje pleatst te wurden.
Utjouwer Canongate trune Faber oan om in offisjeel boarger fan it Feriene Keninkryk te wurden sadat The Crimson Petal and the White yn de beneaming komme koe foar de Booker Prize, dy't doetiids allinnich jûn wurde mocht oan Commonwealth-paspoarthâlders. Faber wegere lykwols om't de Britske oerheid him doe tarette op it folgjen fan de Feriene Steaten yn de oarloggen mei Afganistan en Irak. Faber bleau Nederlânsk boarger.
Faber’s lêste roman, The Fire Gospel, waard publisearre yn 2008 as part fan de Canongate Myth Searje en waard ynspirearre troch de myte fan Prometheus. It ferhellet oer in gelearde yn it Arameesk dy't in âld evangeelje, dêr't de dea fan Jesus yn beskreaun wurdt, út in bombardearre museum yn Irak stelt. It boek is ûnder mear in mylde satire op de útjouwerswrâld.
Tiger (skip út 2002)
De Tiger is in snelboat fan rederij Doeksen dy't in regelmjittige feartsjinst tusken Harns, Flylân en Skylge ûnderhâldt. De oerstek Harns-Skylge en Harns-Flylân duorje dêrmei 45 minuten. Mei de tradisjonele fearboaten duorret dit 2 oeren respektyflik 1,5 oere. De sneltsjinst Skylge-Flylân duorret 30 minuten.
Michel Faber
Sjoernalistyk
Yn de jierren 2001 oant 2004 bespriek Faber boeken foar de krante Scotland on Sunday. Hiel 2004 hie er in rubryk yn de Sunday Herald mei de titel ‘Image Conscious’; dêryn analisearre er de bedoeling, betsjuttingslagen fan ferskate foto's en de assosjaasjes dy't sy oproppe kinne.. Sûnt 2003 wie er literatuerkritikus foar The Guardian. Yn dy krante bespriek er fral oersette literatuer, koarte-ferhalesamlings en boeken oer muzyk.
Tiger (skip út 2002)
It skip waard yn 2008 oan de float fan rederij Doeksen taheakke fanwegen de hieltyd gruttere fraach nei rap en lúkse ferfier fan en nei Flylân en Skylge. De Tiger en de Koegelwieck, de oare rappe katamaran, soargje tegearre foar de sneltsjinst nei Flylân en Skylge. De Tiger fart as haadboat, de Koegelwieck fart de ekstra tsjinsten en yn it gefal de Tiger foar ûnderhâld of fanwegen in steuring bûten tsjinst is.
Michel Faber
Sjoernalistyk
Yn 2004 reizget Faber nei de Oekraïne mei Médecins Sans Frontières (AzG), as part fan AzG har Authors On The Frontline-projekt. Yn dit projekt besykje 14 skriuwers projekten fan Artsen sûnder Grinzen yn fier bûtenút lizzende dielen fan de wrâld om tsjûge te wêzen fan medyske needhelp fan AzG en dêr neifolgjend in artikel oer te skriuwen yn de The Sunday Times. Faber’s Sunday Timesartikel, Heart of Darkness hannelt oer de HIV/AIDS epidemy yn Oekraïne en waard op 9 jannewaris 2005 publisearre.
Tiger (skip út 2002)
Supercat 2002
Yn 1996 waarden troch in bedriuw út Hongkong tsien fan dizze skippen besteld by de FBMA Marine Inc. werf te Cebu, yn de Filipinen. Nei it útbrekken fan de Aziatyske finansjele krisis yn 1997 wurdt de oarder ôfsein, wylst der al twa fan de tsien skippen yn oanbou wiene. Yn 1999 waarden de twa skippen ôfboud en oplein by de werf. Yn 2002 waard it skip, as Supercat 2002, troch rederij Supercat Fast Ferries yn de feart brocht op ferbiningen fan Cebu nei de eilannen dêromhinne binnen de Visayas eilannegroep yn de Filipinen. De skippen foldiene kwa prestaasjes goed, mar waarden te grut befûn. Dêrop kaam it skip te keap te stean.
Michel Faber
Sjoernalistyk
Yn 2006 skreau Faber in essay, Dreams in the Dumpster, Language Down the Drain, syn bydrage oan Not One More Death (Verso/Stop The War Coalition), in samling fan stikken dêr't belutsenens fan de FS en FK by de Irakkriich yn ûndersocht wurdt.
Tiger (skip út 2002)
Tiger
krekt nei de ferkeap fan de Najade yn 2004, kaam de fraach nei in ferfanging foar de Koegelwieck op. Yn 2006 waard nei iriskatamarans sjoen, mar dit gie net troch. Nijbou hie de foarkar, mar sjoen de folle oarderboeken fan de skipswerven soe dit ek noch in skoftke duorje kinne. Der wie gjin allinnichrjocht mear foar de feartsjinst, en mei konkurrinsje yn it foarútsjoch, waard besletten fierder te sjen op de twaddehânsk merk. De Supercat 2002, boud troch de FBMA Marine Inc. werf, dêr't ek de Vlieland boud wie, luts de oandacht fan de rederij. Yn april 2007 waard it skip oankocht, wêrop't it mei in swiere ladingskip nei Nederlân ferfierd waard. Op 15 juny waard it skip lost yn it Zuider-Stortemelk, wêrnei't it nei Harns sleept is.
Yn de iere moarn fan 21 oktober 2022 wie de Tiger yn it Schuitegat ûnder Skylge, belútsen by in slimme oanfarring mei wettertaksy Stormloper fan Rederij de Bazuin. De Tiger dy't fan skylge kaam hie op dat stuit njoggentjin passazjiers en seis bemanningsleden oan board. Oan board fan de Wettertaksy dy't fanút Harns ûnderweis wie nei Skylge, wiene acht minsken oanwêzich dy't by de oanfarring allegearre yn it wetter bedarren.
Bouwe Kalma
Bouwe Dirk Kalma (Beetstersweach, 2 maaie 1924 - Rotterdam, 25 juny 2011) wie haadynspekteur by de gemeenteplysje fan Rotterdam en politikus út namme fan de Pasifistysk Sosjalistyske Partij (PSP).
Libben en wurk
Kalma kaam út in predikantehúshâlding. Yn de Twadde Wrâldoarloch siet er yn it ferset. Yn 1946 naam er tsjinst by de Rotterdamske plysje. Yn de jierren santich wied er haadynspekteur fan de jeugd- en sedeplysje yn Rotterdam. Yn de jierren fyftich wie Kalma oanhinger fan de saneamde tredde wei yn de fredesbeweging en waard lid fan de PSP. Foar de PSP kaam er yn de Rijnmondried.
Kalma kaam lanlik yn it nijs doe 't er meidie oan in demonstraasje by it Rotterdamske konsulaat fan de Bûnsrepublyk Dútslân nei oanlieding fan de selsmoard fan de RAF-leden Andreas Baader, Gudrun Ensslin en Jan-Carl Raspe op 18 oktober 1977. De slogan fan dy demonstraasje wie ''Hun strijd, onze strijd. Internationale solidariteit!'' fan de Fjirde Ynternasjonale. It meidwaan oan de solidariteitsdemonstraaje mei de RAF kaam Kalma binnen en bûten de plysje op swiere krityk te stean: noch gjin moanne earder wie de Utertske brigadier Arie Kranenburg troch RAF-lid Knut Folkerts deasketten. Hoewol 't prokureur-generaal Van der Feltz oantrune op ûntslach waard Kalma troch boargemaster Van der Louw allinnich mar beskrobbe. In jier letter stapte Kalma dochs noch op by de Rotterdamske plysje.
Yn 1979 wie Kalma listlûker foar de PSP foar de Europese Parlemintsferkiezingen fan 1979. De PSP helle doe gjin sitten.
Bouwe Kalma wie de heit fan Paul Kalma, dy't lid wie fan de Twadde Keamer foar de PfdA.
Seisentritigen
Seisentritigen binne de fertsjintwurdigers fan de miene miente, de boargerij.
Se wurde neamd yn de jierboeken fan de stêden Boalsert en Snits en binne fergelykber mei de gemeenteried. By wichtige besluten wurde se rieplachte. Se krigen harren namme troch it oarspronklike getal 36. Yn Ljouwert hieten se de mene trettene (mienskiplike trettjin).
Marijke Bakker
thumb|Pipo de Clown ([[Cor Witschge) mei syn frou Mamaloe (Marijke Bakker)]] Maria Magdalena Ludwina (Marijke) Bakker (Maastricht, 7 augustus 1932) is in Nederlânsk aktrise. Sy waard bekend troch har rol as Mamaloe yn de bernerige Pipo de Clown, in rol dy't hja trettjin jier lang spile hat. Letter spile sy ek de rol fan Freule Nicolien yn de NCRV-tv-rige Swiebertje.
Nei har aktearkarriêre wurket Marijke Bakker inkele jierren yn de âldereinsoarch.
Patroangoed
Patroangoed is it oan in tsjerke skonken goed (lannen en pleatsen) dêr't de opbring fan te'n goede komt oan it ûnderhâld fan de tsjerke en de ynstânhâlding fan de earetsjinst.
Limerfeart
De Limerfeart is in feart yn de gemeente De Waadhoeke. De feart rint east fan Menaam.
De namme Limerfeart jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Liemervaart.
Steatsuniversiteit fan Moskou
De Steatsuniversiteit fan Moskou (eins: "Steatsuniversiteit Moskou M.B. Lomonosov"; Московский государственный университет имени М. В. Ломоносова) is de grutste en âldste universiteit yn Ruslân. It ynstitút waard yn 1755 oprjochte en is fêstige yn Moskou. De oprjochters fan 'e universiteit wiene Ivan Sjûvalov en Michail Lomonosov. De Steatsuniversiteit fan Moskou is ferneamd nei Lomonosov.
Kleaster Ihlow
thumb|250px|Rekonstruksje fan Kleaster Ihlow. Lofts en rjochts binne de ûnderste stikken fan de bakstiennen pylders neimakke. De grutte fan it bouwurk is goed te sjen as men nei de persoan rjochts fan de beam sjocht. thumb|250px|Makette fan it kleaster Kleaster Ihlow of Monasterium Sanctae Mariae in Schola Dei wie in earder kleaster dat 8 km súd súdwest fan Auwerk yn East-Fryslân lein hat. It lei tusken de sompen, feangebieten en taksusbosken fan it 350 ha grutte Ihlower Forst en waard yn 1228 as sistersjenzer kleaster Schola Dei stifte. It wie de grutste fan 28 East-Fryske kleasters. De abten fan it kleaster hawwe in grutte rol spile op it kulturele en politike mêd. It kleaster wie de kânselarij fan it bûn fan de Upstalbeam. De Upstalbeam stie in seis km.benoarden it kleaster. Trijehûndert jier letter waard it by de herfoarming (sechtich jier earder as by ús) yn 1529 fanwege greve Enno II ôfbrutsen en ferkocht.
Dagobert III
thumb|Fantasyportret fan Dagobert III troch [[Jean Dassier (1676-1763)]] Dagobert III (699 - 715) wie in Merovingyske kening fan de Franken tusken 711 en 715.
Kleaster Ihlow
Yn 1973 waard troch de Ostfriesische Landschaft (fergelykber mei de Fryske Akademy) begûn mei archeologyske opgravings. Yn 1986 waarden de kontoeren fan de kleastertsjerke oanjûn mei in meter heech opmitsele bakstien. Yn 2005 waard begûn mei in rekonstruksje dy't yn 2009 syn beslach krige. De kontoeren fan de eardere kleastertsjerke binne sichtber makke troch reade stielen freems fan mear as 30 meter heech. De pylders wurde foarsteld as grutte spanten en it dak wurdt oanjûn mei fersinkte stielen balken. Mei in treptoer kin men nei boppe en oer in pear fuotgongersbrêgen nei de dakruter sadat it kleastergebiet oersjoen wurde kin. Yn de krypte is in permaninte tentoanstelling fan archeologyske fynsten: pylderfuotten, sulveren muntsjes. Yn de apsisromte hingje foarstellings fan sistersjenzer kleastertsjerken. Op it paad nei it kleasterplak hinget in baldakyn mei in tekst oer de Fryske Frijheid. It is makke troch keunsteneresse Monika Kühling.
Bruno fan Saksen
thumb|right|Bruno fan Saksen Bruno (± 830/840 - 2 febrewaris 880) út de famylje fan de Liudolfingen, wie de soan fan de Saksyske greve Liudolf en Oda (Billung). Hy wurdt sjoen as stamheit fan de Brunoanen/Ottoanen.
Dagobert III
Skiednis
Dagobert III wie de soan fan Gildebert III en Edonne. Yn 711 folgde hy syn heit op as kening oer Austraasje, Neustrje en Boergonje. Omdat er amper 12 jier âld wie, hie syn hofmeier Pippyn fan Herstal de echt macht yn hânnen.
Bruno fan Saksen
Om't syn heit de titel dux orientalis Saxonum (Hartoch fan de East-Saksen) hie, jildt foar him de oantsjutting dux totius Saxonum, sa't er as earste hartoch fan Saksen jildt. Hy foel yn it jier 880 yn in gefjocht mei de Wytsingen.
Syn opfolger wie syn broer Otto de Ferljochte.
Dagobert III
Skiednis
Mei de dea fan Pippyn yn 714 ûntstie der striid om de macht. Wylst guon fan de Frankyske eallju iepentlik tsjin de kening yn opstân kamen foel de Fryske kening Redbad it noarden oan.
Dagobert besocht sels mear macht te krijen en beneamde Ragenfrid ta syn Hofmeijer ynstee fan Teudebald in pakesizzer fan Pippyn. Ek Karel Martel in ûnwettige soan en Plektrude de frou fan de ferstoarne hofmeijer spile in rol yn dit barren. Lykwols kaam Dagobert III al gau te ferstjerren (715), syn soan Teuderik IV en rjochtmittige opfolger waard oerslein, dêrfoar yn plak waard Gilperik II as kening beneamd.
Fikarygoed
Fikarygoed is it skonken goed (lannen en wenning of buorkerij) foar it libbensûnderhâld fan de fikaris.
Pilgrim Fathers
right|thumb|200px|Replika fan de [[Mayflower]] Pilgrim Fathers is de namme foar in kloft Ingelske puriteinen dy't yn 1620 de earste noch hieltyd-troch bewenne koloanje yn it hjoeddeiske territoarium fan de Feriene Steaten is stiften. Hja gongen út Ingelân fuort fanwegen de druk troch de Anglikaanske Tsjerke en ferfarden yn 1608 nei Leien yn Nederlân, dêr't sy frijheid fan leauwe fûnen, mar har frjemden fielden. Yn 1620 foegen tritich fan de leden har by in oare kloft yn Ingelân en setten ôf mei it skip Mayflower út Plymouth wei. Yn desimber stiften sy de koloanje Plymouth yn Massachusetts.
Sitfollybal
thumb|260px|Sitfollybal Sitfollybal is in fariant fan de sealsport follybal. Sitfollybal mei yn Nederlân troch eltsenien spile wurde, it wurdt benammen spile troch minsken dy't yn in rolstoel sitte, mar minksen dy’t net beheind binne en wol in blessuere hawwe, meie ek meidwaan.
Sitfollybal is nasjonaal sûnt 1996 in ûnderdiel fan de NeVeBo en is ynternasjonaal oansletten by de WOVD (World Organisation Volleyball for Disabled). Sûnt 1980 is sitfollybal in offisjele Paralympyske sport foar manlju, sûnt 2004 jildt dat ek foar de froulju.
Skiednis
thumb|left|260px|It rolstoelfollybal De earste tekens oer follybal foar minsken mei in beheining begjint yn 1953 yn Nederlân. By it Militair Revalidatiecentrum Aardenburg wie ien fan de sportaktiviteiten rolstoelfollybal. De spilers wiene saneamde "dwarslaesies" en oarlochslachtoffers. In ploech bestie út fjouwer spiler en in set duorre maksimaal 12 minuten. Rolstoelfollybal wie de tsjinhinger fan it populêre rolstoelbasketbal. Yn Nederlân, en ek yn oare Europeeske lannen, waarden ferskate balsporten sittend spile. De bekendste wiene Sitball en Faustball, dy't fral yn East-Dútslân, West-Dútslân, Eastenryk, Skandinaavje en Lúksemboarch spile waarden. Yn Nederlân waard al gau fûn dat dat saaie en statyske spullen wiene. Yn 1955 ûntwikkelen twa mannen út Beverwyk, de manlju Tammo van der Scheer en Anton Albers, it sitfollybal. Yn dy tiid wiene hja lid fan it sportkomittee fan Militair Revalidatiecentrum Aardenberg. De spulregels fan it sealfollybal waarden oanpast om it sittend te spiljen om it lytser fjild. De kompetysjes dy't opset waarden wiene net langer allinne mear iepen foar oarlochslachtoffers, mar ek foar boargers mei in beheining. Dat de beide manlju in goed trochtocht spul makke hiene die wol bliken út it feit, dat oant no ta allinne yn 2006 de nethichte feroare is mei 5 sm. Yn 1956 rjochten de twa manlju de earste sitfollybalklup op: de  Zitvolleybalclub Kennemer Invaliden Sportclup (KIS). Dêrnei waard der in demonstraasje jûn yn it Olympysk Stadion yn Amsterdam. Yn Nederlân sloech dizze sport goed oan: in protte nije ferienings waarden oprjochte, dy't meidiene oan de lanlike kompetysjes. Yn oare lannen fan Europa bleau men trou oan it Sitzbal en Faustbal, wat by ynternasjonale útwiksels altyd problemen joech wannear't der spile wurde moast. Yn 1979 naam sportbestjoerder Pieter Joon it inisjatyf ta it organisearjen fan in Pre-Olympysk sitfollybal toernoai yn Haarlim.
De bedoeling dêrfan wie om de lannen dy't meidwaan soene oan de Paralympyske Spullen fan 1980 yn Arnhim bekend te meitsjen mei de spulregels fan it sitfollybal, sadat problemen by de Spullen foarkomme wurde koenen. By de Spullen yn Arnhim naam hy wer it yn inisjatyf om in ynternasjonale organisaasje om te rjochtsjen en hy nûge alle Europeeske lannen út om op te hâlden mei it spijen fan Sitz/Faustbal en allinne te kiezen foar it sitfollybal. Yn de jierren dêrnei hat er him as Presidint fan de World Organisation Volleyball for Disabled (WOVD) ynset foar it sitfollybal.
Spulregels
thumb|right|260px|It sitfollybal yn [[Amearika]] De spulregels fan it sealfollybal binne de basis foar de spulregels fan it sitfollybal. Sitfollybal wurdt spile neffens de ynternasjonale spulregels fan de WOVD. It ûnderhâns en boppehâns spiljen binne, krekt as yn it sealfollybal, wichtige technyske ûnderdielen.
Oanpaste spulregels:
Ynternasjonaal
Sûnt 1967 wurde der ynternasjonale kompetysjes spile. Nei it Pre-Olympyske toernoai yn 1979 waard it sitfollybal yn 1980 op de Paralympyske Spullen offisjeel akseptearre as Paralympyske sport. De ynternasjonale groei gie dêrnei tige hurd, oeral op de wrâld kamen lannen yn oanrekking mei it sitfollybal. Op dit stuit spilje goed 60 lannen oer de hiele wrâld it sitfollybal. Sûnt 1993 wurde der foar de nasjonale ploegen dan ek WK's en EK's sitfollybal organisearre. Sitfollybalferienings dogge mei oan de Europacupwedstriden.
Nasjonaal
Omdat it sitfollybal yn Nederlân begûn is, hat Nederlân altyd in sterk lân west yn it sitfollybal. Yn Nederlân wurdt der dan ek in protte oan sitfollybal dien, sawol rekreatyf as profesjoneel. De Nederlânske kompetysje hat trije klassen:
De Earedifyzje
It heechste nivo is de Earedifyzje. De wedstriden yn dy klasse wurde op de sneon spile. Oan de ein fan de kompetysje stride de 4 bêste ploegen om it kampioenskip, dat wurdt ek wol it Nederlânsk kampioenskip sitfollybal neamd. De winner dêrfan mei him Nederlânsk kampioen neame. De kampioen hat dan it rjocht om meidwaan oan de Europacup. Yn it seizoen 2010-2011 dogge de folgjende 9 ploegen mei oan de Earedifyzje:
Twadde klasse
Yn de twadde klasse wurdt der spile yn in toernoaifoarm. Yn it seizoen 2010-2011 dogge de folgjende 4 ploegen mei oan de twadde klasse: