cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Súdpoal
Dei en nacht
Op de súdpoal is gjin ferrin fan dei en nacht. De sinne is yn alle rjochtingen like fier fuort. Troch de stân fan de ierdas is der de iene helte fan it jier it ljocht fan de poaldei en de oare helte fan it jier it tsjuster fan de poalnacht.
Untagonklikens
De súddpoal leit op it iis fan Antarktika, fier fan de Súdpoalsee. Yn it poalgebiet is it kâld, en snie en iis meitsje it poalgebiet ûntagonklik. It punt dat it fierst yn it binnenlân fan Antarktika leit is de súdpoal fan ûntagonklikens, mar ek de súdpoal is fier fan alle kusten. Al dizze omstannigheden tegearre makken ekspedysjes nei de poal oan it begjin fan de 20e iuw in hast ûnmooglike opjefte. Lykwols wienen twa minsken tagelyk dwaande mei in ekspedysje om as earste de súdpoal te berikken.
Untdekken
De ekspedysje fan Robert Scott sette op 1 juny 1910 ôf fan Londen. Twa moannen letter, op 8 augustus sétte de ekspedysje fan Amundsen ôf fan Kristiania. Lykwols wie Amundsen, mei syn ûnderfining fan libjen yn de poalkjeld, dy't op 14 desimber 1911 mei fjouwer man as earste minske op de súdpoal oankaam.
Om problemen foar te kommen sa't dy der wienen foar de noardpoal, mei de diskusje tusken Frederick Cook en Robert Peary oer wa't earst op de poal west hie, die Amundsen presyze mjittings foar it plak fan de poal. Ek sette er op in pear kilometer ôfstân om de poal trije beakens op, sa't immen dy't net krekt deselde risseltaten krige by syn mjittings, dochs fernimme soe dat Amundsen en syn minsken hjir west hienen.
De ekspedysje fan Scott kaam oan op 17 jannewaris 1912, allinnich om út te finen dat se net de earsten wienen. Op de weromreis fan Scott nei de kust kaam de ekspedysje yn tige min waar. De ekspedysje koe harren folgende fiedselpost net mear berikke, en Scott en syn fjouwer selskipslju ferstoaren úteinlik alle fiif op Antarktika.
It Amerikaanske súdpoalstasjon hjit nei dizze twa grutte mannen it Amundsen-Scott súdpoalstasjon.
Provinsjes fan Nederlân
De Nederlânske provinsjes foarmje de regionale bestjoerslaach tusken de ryksoerheid en de gemeenten. It Jeropeeske part fan Nederlân bestiet út tolve provinsjes.
Frysk Jeugd Orkest
It Frysk Jeugd Orkest is in groep jonge amateurmuzikanten. It orkest hat in symfoanyske besetting fan hast sechtich leden en waard yn 1977 oprjochte troch Gerard van der Weerd. Sûnt 1997 stiet it orkest ûnder muzikale lieding fan Theo Brouwer.
It orkest treedt op yn Fryslân en dêrbûten; sa waard in toernee makke yn de Feriene Steaten, Spanje, Itaalje, Tsjechje, Belgje, Dútslân en Hongarije. Der wiene ek útwikselings mei bûtenlânske selskippen. In 1998 de waard de CD single Eltse Grins Foarby mei De Kast opnomd. Der folgen konserten op ûnder oare it strân op De Lemmer, yn Ahoy (Rotterdam), it Gelredome (Arnhim en Vredenburg yn Utert. Neist it symfoanysk repertoire wurde ek filmmuzyk en musicalwurken spile.
Yn april 2006 waard it Frysk Jeugd Orkest winner fan it earste Nasjonaal Konkoers foar Jeugdorkesten yn De Doelen yn Rotterdam en yn jannewaris 2009 waard it orkest twadde. By de jubileumshow fan it Keninklik Frysk Hynste Stamboek yn it WTC yn 2009 fersoarge it orkest de muzyk yn it bywêzen fan keninginne Beatrix.
Main-Kinzig-Kreis
Main-Kinzig-Kreis is in bestjoerlik distrikt yn de Dútske dielsteat Hessen en hat 408.100 ynwenners. It distrikt waard oprjochte yn 1974.
Geografyske súdpoal
thumb|300px|Kaart fan [[Antarktika mei:
3 : Geomagnetysle súdpoal
4 : Súdpoal fan ûntagonklikens]]
De geografyske súdpoal is it einpunt fan alle meridianen. Tegearre mei ien punt op de nulmeridiaan leit de lokaasje fan de geografyske súdpoal de koördinaten fêst foar elts plak op ierde. De geografyske súdpoal leit op, of strikt naam ûnder, it poaliis fan de Antarktika.
Rotaasje
De geografyske súdpoal is in standarisearre ferzje fan de súdpoal, it plak dêr't de ierdas it ierdopperflak snijt. It is standarisearre om't troch de Chandler skommeling de ierdas in bitsje beweegt, en koördinaten basearre op de súdpoal dêrmei ek feroarje soenen.
Koördinaten
Yn it standert koördinatenstelsel leit de geografyske súdpoal op 90° S, njoggentich graden suderbreedte. Om't it it súdlikste punt fan de wrâld is, is elts punt, en dêrmei eltse rjochting, fan dêr út noardlik. De geografyske súdpoal is it einpunt fan alle meridianen, sadat de geografyske súdpoal op eltse geografyske lingte leit. Meastal wurde lykwols 0° E of 0° W brûkt.
Tiid
De geografyske súdpoal leit yn teory ek yn alle standert tiidsônes. Der is lykwols in ôfspraak oer de tiid dy't jildt yn gâns it Súdpoalgebiet. Om de tiid yn de ferskate súdpoalstasjons lyk te hâlden is de tiid oeral yn it poalgebiet gelyk oan UTC. Fansels is dit in abstraksje om't der gjin dúdlik ferrin fan de dei is op de súdpoal. De iene helte fan it jier is der it ljocht fan de poaldei, de oare helte fan it jier is der it tjuster fan de poalnacht.
Pole der südlichen Hemisphäre
Muzyksjenre
Muzyk wurdt troch muzykleafhawwers meast ferdield yn in tal muzyksjenres. Dêr't de leafhawwer fan klassike muzyk tinkt oan perioades lykas barok en romantyk sil in leafhawwer fan house in hiel oare yndieling yn gedachten hawwe.
Sjoch foar ferskate muzyksjenres yn de
Berchfytsen op de Olympyske Simmerspullen 2004
De Olympyske Simmerspullen 2004, ek wol de XXVIIIe Olympiade neamd, waarden yn 2004 hâlden yn Atene, de haadstêd fan Grikelân. It berchfytsen hie plak yn it Parnitha Olympic Mountain Bike Venue. Op in berch yn it noarden fan Atene.
Paul Di'Anno
Paul Di'Anno (pseudonym fan Paul Andrews) (Londen, 17 maaie 1958) is in Ingelsk sjonger. Hy waard bekind as sjonger fan de band Iron Maiden (1977 - 1981), dêr't er ûntslein waard fanwegen syn oermjittige drugs- en drankgebrûk en oare omstannichheden. Nei syn Maiden karriêre hat Di'Anno yn de rin fan de jierren withoefolle albums útbrocht, sawol as solo-artyst as, as lid fan bands as Gogmagog, Battlezone, Praying Mantis, Killers en Rockfellas.
Ryksoerheid
250px|thumb|right|It logo fan de Ryksoerheid. De Ryksoerheid (Nederlânsk: Rijksoverheid), ek wol it Ryk, is it sintrale bestjoer fan Nederlân. De Ryksoerheid bestiet út 12 ministearjes, in protte útfieringsorganisaasjes, ynspeksjes en de Hege Kolleezjes fan Steat, en hâldt him dwaande mei it tarieden en útfieren fan it regearbelied.
Joadsk monumint (Snits)
It monumint, dat ûntwurpen waard troch byldzjend keunstner Dirk Hakze, stiet sûnt 13 septimber 2010 neist de yngong fan it Joadsk begraafplak yn it Boargemaster de Hooppark.
Symbolyk
Troch skaadfoarming ûntstiet op de flier fan it monumint in davidstjer. Op de Joadske feestdei, Jom Kippoer, is de stjer folslein yn ferhâlding. De tolwe linen fan it skaad steane foar de tolwe stammen fan Israel fuortkommend út de soannen fan aartsfaar Jacob. De trettjin flakken dy't ûntsteane troch de linen steane foar de trettjin wichtichste grûnslaggen fan de Joadske godstsjinst, sa't dy formulearre binne troch de Joadske filosoof en rabbyn Maimonides.
Plakette
De tekst op de plakette:
OP 13 SEPTEMBER 2010 IS DIT MONUMENT ONTHULD DOOR
OPPERRABIJN BINYOMIN JACOBS TER NAGEDACHTENIS AAN
DE VOORMALIG JOODSE GEMEENSCHAP IN SNEEK.
HET MONUMENT STAAT NAAST DE JOODSE BEGRAAFPLAATS.
HET ONTWERP HEEFT MEERDERE SYMBOLISCHE BETEKENISSEN.
DE TWEE DRIEHOEKEN WORDEN GEVORMD DOOR ZES BUIZEN.
ALS DE ZON DE LIJNEN OP DE GROND PROJECTEERT, ZIJN HET ER TWAALF.
VOORTKOMEND UIT DE ZONEN VAN AARTSVADER JACOB.
DE TWAALF LIJNEN TEZAMEN VORMEN - BIJ VOLDOENDEN ZONLICHT-
OMSTREEKS JOM KIPPOER EEN DAVIDSTER,
DIE EXACT BINNEN DE BEGRENZING VAN DE BETONPLAAT VALT.
HET OPPERVLAK VAN DE RONDE PLAAT WORDT DOOR
DE SCHADUWWERKING VERDEELD IN DERTIEN VLAKKEN.
VAN DE BELANGRIJKSTE GRONDSLAGEN VAN
DE JOODSE GODSDIENST, ZOALS DEZE ZIJN GEFORMULEERD DOOR
DE BEROEMDE RABBIJN, GELEERDE, FILOSOOF EN ARTS MAIMONIDES.''
Frijgerssleat
De Frijgerssleat is in feart yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De feart rint fan de Langsturtepoel fia de Gudzekop nei de Goaiïngarypster Puollen. Op de súdlike ouwer lizze de Frije Gerzen as ûnderdiel fan de Kop Bloksleat. De noardlike wâl wurdt foarme troch de Grutte Griene.
De namme Frijgerssleat jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Vrijegrassloot.
List fan boargemasters fan Dantumadiel
List fan boargemasters fan Dantumadiel fan 1880 ôf.
Main-Spessart (Landkreis)
Main-Spessart is in bestjoerlik distrikt yn de Dútske dielsteat Beieren en hat 127.214 ynwenners. It distrikt waard oprjochte yn 1972.
Jeropaplein
It Jeropaplein is in rotonde yn Ljouwert.
Skiednis
It plein waard oanlein yn de jierren '53 en '54. Om it plein waard de earste werklike heechbou fan Ljouwert boud. De villa Baen's-Ein is dêr slachtoffer fan wurden, fan dat monumintale pân is neat oars mear oer as de namme op de dêr boude flat oan it begjin fan de Biltskestrjitte.
Yn 1958 waard de namme Harnzerplein, dy't it doedestiids hie, ferfongen troch dy fan Jeropaplein. Justjes dêrfoar wie troch de Rie fan Jeropa in berop dien op gemeenten om in strjitte of plein Jeropeesk te neamen.
Dêrom krige it Westerskeldeplein yn de Rivierebuert yn Amsterdam yn itselde jier ek de namme Europaplein.
Yn 2016 en 2017 waard it Jeropaplein folslein op 'e nij ynrjochte.
Keunstwurken
Op it Jeropaplein stiet in fontein dy't troch ir. J.E. Wiersma ûntwurpen waard, mei in keunstwurk (brûnzen fûgel) derop fan byldzjend keunstner Chris Fokma.
De fontein waard skonken troch de Koöperative Suvelbank yn it ramt fan it 50-jierrich bestean fan de bank. De fontein symbolisearret de ferbining fan de bank mei de Fryske maatskippij. Nei in grutskalige renovaasje fan it Jeropaplein, waard de fontein fannijs werompleatst op in ferheging yn it midden fan it plein.
Main-Tauber-Kreis
Main-Tauber-Kreis is in bestjoerlik distrikt yn de Dútske dielsteat Baden-Wuertemberch en hat 132.993 ynwenners. It waard oprjochte yn 1973.
GWS-skou
thumb|right|300px|Kampioenskip 2005 thumb|right|300px|Kampioenskip 2005 thumb|right|300px|Sylwedstryd by Grou yn 1959 In GWS-skou is in sylskou fan de feriening Grouster Wetter Sport (GWS). Troch de lizzing en karakter wie Grou it “doarp fan de skouwen". Grou wie destiids in "arsjipeldoarp”, in doarp dat út in soad eilantsjes bestie en nimen eins sûnder in skou koe. Troch de foarm fan it spriettúch ûnderskiedet de klasse him fan oare skippen.
Nei 1900 waarden de houten skouwen ferfongen troch izeren. Krektas de skûtsjes waarden se ynearsten klonken. Hjirfan binne mar in ear skouwen bewarre bleaun, de skouwen waarden hieltiten mear laske sadat ek de spanten út de skouwen ferdwûnen. Der binne yn de rin fan de jierren hûnderten boud en om 1938 is op inisjatyf fan de GWS in ferieningsklasse fan izeren sylskouwen ûntstien. Se hâlden ûnderlinge wedstriden en geandewei ûntstienen der klassefoarskriften:
Yn 2010 binne der sa'n 85 GWS-wedstrydskouwen by de feriening registrearre. In GWS-skou is as platboaiem maklik te silen. Yn 1979 kaam der in boutekening mei gegevens en klassefoarskriften. De mjitters fan de feriening jouwe by goedkarring in registraasjebewiis ôf. De jierliks kampioenskippen yn septimber by Grou mei gemiddeld 20-30 skouwen foarmje de ôfsluting fan it sylseizoen.
Yn 1988 wie it fytich jier lyn dat Vereniging Grouwster Watersport GWS foar it earst skouwen ûnder klassefoarskriften en mei seilnûmers sile liet. Hjirby ferskynde it jubileumboek “Fan sutelskou nei sylskou”. De GWS hat letter in nije klassetekening fan de GWS-skou presintearre wêrby't alle ûnderdielen fan de skou yn byld brocht wurde. Sa kinne stielen ûnderdielen digitaal snien wurde troch laskers-metaalbewurkers.
Opera
thumb|Ynterieur fan operahûs [[Teatro La Fenice|La Fenice yn Feneetsje yn 1837]]
Opera (taalkundich ûntstien út it meartal fan opus) is in foarm fan muzykteater, wêrby't meast in songen toanielstik, yn dichtmaten mei orkestbegelieding, útbylde wurdt. Opera is ûnderdiel fan de Westerske klassike muzykkultuer. Der binne ek net-Westerske foarmen fan muzykteater dy't faak Opera neamd wurde, mei in ûnderskiedend eigenskipswurd derfoar, bygelyks de Sineeske opera. De fjouwerhûndertjierrige skiednis fan de hjoeddeiske opera begjint yn Florence. Ein 16e iuw wie dêr in groep yntellektuelen fan doel it klassike drama lykas dat yn de Aldheid bestie, nij libben yn te blazen. Harren grutte foarbyld wie Aristoteles, dy't yn de fjirde iuw foar Kristus oer toaniel en muzyk skreaun hie, krekt oft dy twa saken deselde wiene. Neffens Aristoteles wie drama de imitaasje fan it libben, dat ferlibbene waard mei fersiering en meldij. Op basis dêrfan ûnderstelden de Florentinen dat it klassike drama folslein songen wêze moast. De earste komponist dy't soks yn de praktyk besocht, wie Jacopo Peri (1561-1633), dy't dêrfoar it Gryksk mytologyske drama Dafne brûkte. Syn wurk Euridice (1600) dat dêrút fuortkaam, waard dêrmei de earste opera. Wichtige lettere operakomponisten wienen û.o. Monteverdi, Händel, Rameau, Gluck, Mozart, Rossini, Bellini, Donizetti, Berlioz, Verdi, Wagner, Bizet, Richard Strauss, Puccini, Janáček en Britten.
Opera, operette en musical
Opera ûnderskiedet him fan musical en operette, dy't elk oan krekt deselde definysje foldogge as yn de yntroduksje oanjûn, troch in oantal nuânses dy't net altiten skerp ôfbeakene wurde kinne.
Yn de praktyk komt it derop del dat in bepaald werk by konsensus ta de opera's rekkene wurdt; sa net dan is it in operette as it om min ofte mear klassyk klinkende muzyk giet, en oars in musical.
Wettertoer (Baarn)
thumb|right|Baarnske wettertoer thumb|right|Yngong thumb|right|Intze-1 reservoir De wettertoer fan Baarn stiet op it heechste punt fan Baarn, oan de Sophialeane 31. De 29 meter hege toer is boud yn 1903 yn opdracht fan de Utertske Wetterlieding Maatskippij (UWM) en hat in diameter fan 10 meter.
Boustyl
De Baarnske wettertoer is in wat tapsk tarinnende rûne toer mei in útkraagjende reservoirombou. De toer is útfierd yn bakstien mei natuersstienen aksinten. De omlisting fan de yngong einiget yn in punt mei natoerstiennen list en sierobelisk. Op de grins tusken begeane grûn en de ferdjipping is in natuerstiennen bân en in fries fan mitselwurk oanbrocht. De oergong tusken toerromp en reservoir bestiet út in ring fan klimmende en útwaaierjende tochgewelven. De ombou fan it reservoir hat smelle finsters, sierankers en in bôgefries en einiget mei kantelen. De dekoraasjes binne yn neorenêssânsestyl. De kantelen ferwize nei midsiuwske kastielen.
Berchfytsen op de Olympyske Simmerspullen 2000
De Olympyske Simmerspullen 2000, ek wol de XXVIIe Olympiade neamd, waarden yn 2000 hâlden yn de Australyske stêd Sydney. It berchfytsen hie plak yn it Fairfield City Farm.
Wettertoer (Baarn)
Wurking
Foar de wurking, it soargjen oar in konstante druk op it liedingnet, binne de ôfmjitting en de hichte fan it reservoir fan belang. De winske druk op it liedingnet wurdt yn flakke gebieten berikt mei in wetterstân tusken 22-30 meter boppe it meanfjild. It it in breed liedingnet, dan wurdt as kompensaasje fan it drukferlies yn de lange liedingen, it reservoir heger boud. De reservoirynhâld is fan belang om de ferskillen tusken de wetteroanfier fanút de reinwetterkelder en de wetterôfname troch de konsuminten te ûnderfangen.
Intze-1 reservoir
Yn 1883 waard dit reservoirtype ûntwikkele troch de Dútske professor Otto Intze. Hy wie as konstrukteur yn tsjinst by de firma Neuman. De boaiem fan it Intze-1 reservoir is sa foarmjûn dat de oplisring yn it horizontale flak altyd spanningsfrij bliuwt, oft it reservoir no fol is of leech. It foardiel hjirfan is dat de ûnderbou slanker útfierd wurde koe wêrtroch't der folle minder materiaal nedich wie foar de draachkonstruksje. Oant 1915 waard it Intze-1 reservoir yn Dútslân en Nederlân in soad tapast, mar krige wol krityk fan arsjitekten dy't it mar ûnsjogge "wetterhollen" fûnen. It izeren reservoir hat in ynhâld fan 500.000 liter.
1370
Berne
thumb|100px|Freark de Striidbere.
Richard Krajicek
thumb|Richard Krajicek Richard Peter Stanislav Krajicek (eins: Krajiček; Rotterdam, 6 desimber 1971) is in Nederlânske eardere tennisspiler fan Tsjechyske komôf. Yn 1996 wûn hy de Wimbledon-titel yn it inkelspul, ta skea fan MaliVai Washington út de Feriene Steaten. Dat is it bêste risseltaat fan in Nederlânske tennisser oant hjoed de dei. Krajicek is troud sûnt 7 july 1999 mei it eardere fotomodel en skriuwster Daphne Deckers, wennet yn Muiderberg en hat twa bern, Emma (1998) en Alec (2000).
Main-Taunus-Kreis
Main-Taunus-Kreis is in bestjoerlik distrikt yn de Dútske dielsteat Hessen en hat 228.471 ynwenners. It distrikt waard oprjochte yn 1928.
De Swalkers
thumb|right|100px|Selsportret Perov, 1879 thumb|right|100px|Repin, 1878 thumb|100px|Vasili Soerikov. De Swalkers (Russysk: Передвижники, Peredvizjniki) wie in groep Russyske keunstskilders út de lette 19e - begjin 20e iuw. Harren keunst wurdt ta it Realisme rekkene. Hja fersetten harren tsjin de beheinings dy't de keunstakademy fan Sint-Petersburch harren oplei en foarmen dêrom in gearwurkingsferbân.
Heidedoarpen
Heidedoarpen wiene delsettings dy't op de heidefjilden ûntstiene. Sy leine, yn Fryslân, op de sângrunen fan De Wâlden. Meast wiene it tige earme arbeidersplakken dêr't de 'heidsjers' wennen.
De Swalkers
Wichtige leden fan De Swalkers wiene:
Heidedoarpen
Heidedoarpen binne de jongste doarpstypen yn Fryslân, meast ûntstien yn de 18e en 19e iuw.
De Swalkers
Tentoanstellings
thumb|De Wolgaslepers, twadde ferzje, 1873 Fan 15 desimber 2001 oant en mei 7 april 2002 wie der in tentoanstelling Het geheim van Rusland mei it wurk fan Ilja Repin yn it Grinzer Museum. Fan septimber 2016 oant begjin april 2017 waard de tentoanstelling Peredvizhniki - Russisch Realisme rond Repin 1870-1900 yn it Drintsk Museum yn Assen holden. Dêr waarden doe 72 wurken út it Russysk Museum yn Sint-Petersburg útstald, ûnder oaren Ilja Repin syn ferneamde skilderij ''de Wolgaslepers".
Keppeling om utens
+
Slach by Piasenza (456)
De slach by Piasenza wie in fjildslach tusken twa Romeinske legers. It iene leger waard laat troch keizer Avitus, it oare stie ûnder befel fan de opstannige generaals Risimer en Majorianus. De slach wie healwei oktober 456 yn Itaalje tichteby de stêd Placentia, it tsjintwurdige Piasenza.
Oanlieding
Yn 456 wie it Romeinske ryk yn kriich mei it Fandaalske ryk yn Afrika. De striid ferrûn teloarstellend foar de Romeinen. De Fandalen blokkearren de haven fan Rome, dat foar har fiedselfoarsjenning foar it meastepart ôfhinklik wie fan nôt út Afrika - hongersneed úntstie.
Keizer Avitus ferbliuw yn Rome en hie dêr te krijen mei ûntefreden ynwenners. Fierders krige hy ek noch spul mei it leger omdat er net oer genôch baar jild beskikte. Dêrom moast er alle brûnzen stêdsbylden omsmeie om de soldij fan de soldaten betelje te kinnen. By it folk hie Avitus nea bysûnder populêr west en de maatregels dy't er trof, makken dat net better. Risimer en Majorianus, dy't beide generaals wienen fan it Romeinske leger, makke tankber gebrûk fan dizze situaasje troch yn opstân te kommen.
De fjildslach
Avitus flechte nei Arles en besocht sa gau mooglik in nij leger op 'e bien te krijen. Hy koe dêrby net rekkenje op help fan syn bûnsmaten de Fisigoaten, omdat harren kening Diderik II op dat stuit foar it Romeinske ryk op fjildtocht wie yn Spanje tsjin de Sueven. Avitus rette syn leger sa goed mooglik ta en kearde werom nei Itaalje.
Lykwols wie it opstannige leger gâns sterker as dat fan Avitus. Tichteby Piasenza rekken de legers mei inoar yn gefjocht en wie it leger fan Avitus de mindere partij. Avitus soe de slach ferlieze en syn leger waard op de flecht jage. Hy sels waard finzen nommen, mar syn libben bleau besparre. Op 17 of 18 oktober waard hy biskop makke fan Piasenza. Mar omdat er net alhiel seker wie oft er wol yn libben bliuwe soe, flechte hy fuort nei Galje. Hy kaam underweis te ferstjerren. Mei stipe fan Risimer waard Majorianus op 1 april 457 ta nije keizer fan it West-Romeinske ryk makke.
Frouljus-PC
De Frouljus-PC is ien fan de wichtichste keatspartijen foar froulike keatsers. De partij dy't sûnt 1977 hâlden wurdt yn Weidum is neamd nei de PC yn Frjentsjer.
Afke Hijlkema fan Akkrum is oant en mei 2010 mei alve keninginneprizen de meast suksesfolle PC-keatster ea. Sy is ek oanfierdster fan it PC-punteklassemint mei 35 punten. Har maat fan eartiids Géjanna Dijkstra-Buma fan Eksmoarre moat it mei 5 punten minder dwaan.
De Frouljus-PC heart mei de Ald-Meiers Partij yn Hitsum, de Jong Famme Partij yn Mantgum en it NK Dames fan it KNKB ta de wedstriden dy't meitelle foar de 'Fjouwer Wimpels' fan it frouljuskeatsen.
Balch
De sânflakte is nei alle gedachten om 1800 hinne ûntstien en stadichoan waakse. Oant yn de midden fan de jierren ’70 fan de 20e iuw wie it in keale, stowende sânplaat. Sûnt dat stuit wreidet de sânplaat him jierliks út nei it easten. Dêrtroch binne der al lytse dunen ûntstien en waakse der planten op de Balch. Lykas as in soad oare sânplaten binne op de Balch ek seehûnen te sjen. Op de sânplaat kinne skulpen en barnstien fûn wurde.
De sânplaat kin besike wurde mei de Balchekspres, in trekker mei in kapwein deroan. De sânplaat is net altyd berikber, by heech wetter stiet de Balch nammentlik folslein ûnder wetter.
Oant 1 jannewaris 2006 hearde de sânplaat ta de Grinslanner gemeente Iemsmûn, mar sûnt is de Balch ûnderdiel fan de gemeente Skiermûntseach. Dat is feroare omdat by in mooglike kalamiteit de gemeente Skiermûntseach better yngripe kin. Foar dizze grinskorreksje waard troch de gemeente Skiermûntseach en de provinsje Fryslân jild betelle oan de gemeente Eemsmond en oan de provinsje Grinslân. It gie om in bedrach fan €23.000 dat Skier oermakke hat nei Eemsmond, €13.970,- dat de provinsje oan Eemsmond joech en om €274.000 dat Fryslân oan Grinslân betelle.
SVO-folchoarder
De SVO-folchoarder (subject-verb-object) is in sinkonstruksje dêr't it ûnderwerp (subject) earst komt, it tiidwurd (verb) as twadde en it saaklik foarwerp (object) as tredde. De SVO-folchoarder wurdt troch sa'n 42% fan de talen yn 'e wrâld brûkt, de grutste talen wêryn it brûkt wurdt binne it Sineesk, it Ingelsk en it Russysk.
Noardfryske Feriening
Skiednis
De twaspjalt mank de Noardfriezen giet úteinlik werom op 'e geografyske posysje fan 'e Noardfryske minderheid yn it grinsgebiet fan Dútslân en Denemark. Yn 1864 wie Sleeswyk ûnder de Twadde Dútsk-Deenske Oarloch troch de Dútsers ferovere op 'e Denen, mei as gefolch dat de Noardfriezen en in oansjenlike etnysk Deenske minderheid ûnder Dútsk bestjoer kamen. Nei ôfrin fan 'e Earste Wrâldoarloch waard der yn 1920 yn Sleeswyk in folksriedplachting holden, wêrby't it meastepart fan 'e ynwenners fan Noard-Sleeswyk foar oansluting by Denemark stimden, wylst it meastepart fan 'e befolking fan Súd-Sleeswyk by Dútslân bliuwe woe. Sadwaande waard Sleeswyk doe midstwa spjalten: it noarden kaam wer by Denemark, mar it suden, mei Noard-Fryslân bleau by Dútslân.
De NFV wie ûnderwilens op 13 augustus 1902 oprjochte as in dútsksinnige organisaasje, dy't tsjin 'e weropnimming fan Sleeswyk (en dêrmei fan Noard-Fryslân) yn Denemark wie. Troch it referindum fan 1920 waarden de ferhâldings tusken de dútsksinnigen en de deensksinnigen mank de Noardfriezen op skerp set. It gefolch wie dat de deensksinnigen, dy't gjin inkele sibskip mei Dútslân fielden en derfoar stribbe hiene dat ek Noard-Fryslân wer opnommen wurde soe yn Denemark, yn 1923 in eigen organisaasje oprjochten, de Frysk-Sleeswykske Feriening (Friesisch-Schleswigsche Verein), dy't letter de Friisk Foriining wurde soe. Troch harren tsjinstelde politike ideeën kamen de NFV en de Friisk Foriining linerjocht foarinoar oer te stean, in sitewaasje dy't fuortduorre oant yn 'e 1960-er jierren, en de Noardfryske taalstriid in protte skea tabrocht. Lange tiid waard it skeel ek geande holden troch persoanlike rivaliteiten en antypatyen tusken de NFV-foaroanman Rudolf Muuß en Johannes Oldsen, de foarsitter fan 'e Friisk Foriining.
Hjoeddeistige sitewaasje
Tsjintwurdich is de NFV de grutste en ynfloedrykste fan 'e Noardfryske organisaasjes, mei 25 lokale ôfdielingen en likernôch 4.700 leden. Sûnt 1993 wie it de feriening fêstige yn Risum-Lindholm (Noardfrysk: Risem-Loonham), mar yn oktober 2010 loek de NFV yn by it saneamde Friisk Hüs yn Bredstedt (Noardfrysk: Bräist), dêr't ek de Friisk Foriining en de Noardfryske Ried harren burelen hawwe.
De NFV fersoarget û.m. taalkursussen en Noardfrysktalige berne-opfang en stipet Noardfrysktalige toaniel- en dûnsferienings en koaren. Elts jier op 21 febrewaris wurdt it folkloristysk festival Biikebrennen organisearre. Al fan 1902 ôf jout de NFV elts jier ek in jierboek út, it Dútsktalige Nordfriesische Jahrbuch, sûnt 1965 yn gearwurking mei it Noardfrysk Ynstitút.
Der bestiet fierders in nauwe gearwurking tusken de NFV en de Heimatbund Landschaft Eiderstedt ("Streekferiening Lânskip Eiderstedt"), de regionale feriening fan it al lang net mear Noardfrysktalige skiereilân Eiderstedt, dat súdlik fan it 'echte' Noard-Fryslân leit, mar noch wol binnen de grinzen fan 'e Kreis Noard-Fryslân. Dy gearwurking leit ek nochal foar de hân, want beide organisaasjes komme fuort út deselde folkloristyske tradysje. De HLE hat sa'n 800 leden. Sawol de NFV as de HLE wurkje nau gear mei de gruttere regionale feriening dy't de hiele dielsteat beslacht, de Schleswig-Holsteinischer Heimatbund ("Sleeswyksk-Holsteinsk Streekferiening").
Boppedat hawwe de NFV en de HLE, yn 'e mande mei de Friisk Foriining, de Feriening fan it Noardfrysk Ynstitút en de gemeente Hilgelân sitting yn 'e Frasche Redj of Freeske Räid ("Noardfryske Ried"). Dat is in organisaasje dy't him ynset foar it behâld fan 'e Noardfryske taal, kontakten mei oare minderheden yn Dútslân ûnderhâldt en dy't de Noardfryske seksje fan 'e Grutfryske Ried foarmet.
Jeri Ryan
Jeri Ryan (berne as Jeri Lynn Zimmermann; München, 22 febrewaris, 1968) is in Amerikaansk aktrise dy't benammentlik bekend wurden is fan har rol as de befrijde Borg Seven of Nine, yn 'e science fiction-tillefyzjesearje Star Trek: Voyager. Hja hie fierders fêste rollen yn 'e science fiction-searje Dark Skies, de dramasearje Boston Public en de plysjesearje Body of Proof. Yn 2020 kroep Ryan fannijs yn 'e hûd fan Seven of Nine foar de nije Star Trek-rige Star Trek: Picard.
Jonkheid en oplieding
Ryan waard yn 1968 berne yn it (doe noch) Westdútske München, as de dochter fan Gerhard Florian "Jerry" Zimmermann, in sersjant 1e klasse yn it Amerikaanske Leger fan Dútsk etnysk komôf, dy't dêrsanne stasjonearre wie, en dy syn frou Sharon, in sosjaal wurkster. Se hat ien âldere broer, Mark. As legerbern groeide se op op in grut ferskaat oan legerbases yn 'e Amerikaanske steaten Kansas, Marylân, Hawaï, Georgia en Teksas. Doe't se alve jier wie, swaaide har heit ôf út militêre tsjinst en fêstige it gesin him yn it stedsje Paducah, yn 'e steat Kentucky.
Ryan gie nei de middelbere skoalle yn Lone Oak, en nei't se dy yn 1986 ôfrûne hie, studearre se oan 'e Noardwestlike Universiteit te Evanston, in foarstêd fan Chicago, yn Illinois. Yn har studintetiid die Ryan mei oan skientmewedstriden, en yn 1989 waard se keazen ta Miss Illinois. Yn 1990 berikte se it fjirde plak by de Miss America-ferkiezing. Datselde jiers studearre se ôf mei in bachelortitel yn teäter.
Aktearkarriêre
Neitiid ferfear Ryan nei Los Angeles, om in karriêre as aktrise nei te stribjen. Se makke yn 1991 har debút op 'e tillefyzje mei in gastroltsje yn 'e bekende komeedzjesearje Who's the Boss? Dêrnei folgen ferlykbere rollen yn û.m. de fantasytillefyzjesearje The Flash, it rjochtbankdrama Matlock, de detektivesearjes Murder, She Wrote en Diagnosis: Murder en de soapsearje Melrose Place. Se briek troch mei har rol as de bûtenierdske detektive Juliet Stuart yn 'e rige Dark Skies, út 1997. Hoewol't dy searje nei ien seizoen al stopset waard, hie se der de oandacht fan 'e science fiction-mienskip mei lutsen.
Datselde jiers noch waard Ryan útkeazen foar har bekendste rol, dêr't se wrâldferneamd mei waard, te witten: dy fan Seven of Nine yn 'e rige Star Trek: Voyager, út 'e Star Trek-franchise. Seven of Nine is yn dy science fiction-searje in minsklike frou dy't as jong famke "assimilearre" is troch de Borg, in grizelich ras fan sybernetyske bûtenierdske wêzens. Hja is sadwaande makke ta in tuskenbeiden wêzen dat heal fleis en bloed, heal masine is. Ryan joech har yn it fjirde seizoen fan 'e searje by de fêste cast, yn har no suver ikoanyske straksittende unifoarm, en de sjochsifers fan Star Trek: Voyager yn 'e Feriene Steaten fleagen ynienen mei 60% omheech. Se fertolke de rol fan Seven of Nine fan 1997 oant de ein fan 'e searje yn 2001, en groeide út ta in wier ynternasjonaal sekssymboal. Foar har rol fan Seven of Nine waard Ryan yn 1998 en 1999 nominearre foar de Saturn Award foar bêste aktrise yn in sjenresearje en yn 2000 foar bêste byrol fan in aktrise yn in sjenresearje. Yn 1999 wûn se de Satellite Award foar bêste aktrise yn in dramasearje en yn 2001 wûn se de Saturn Award foar bêste byrol fan in aktrise yn in tillefyzjesearje.
Priveelibben
Yn 1990 kaam Ryan op in goeddiedichheidsevenemint yn 'e kunde mei de ynvestearringsbankier Jack Ryan, mei wa't se op 15 juny 1991 troude. Se krigen ien soan, Alex (1994). Jack Ryan wenne yn Chicago, wylst Jeri Ryan har karriêre yn Los Angeles hie. Harren hiele houlik troch reizgen se om bar op en del, oant se úteinlik op 27 augustus 1999 skieden.
Doe't Jack Ryan him yn 2003 kandidaat stelde foar de Amerikaanske Senaat, kaam er ûnder druk te stean om 'e reden foar de skieding iepenbier te meitsjen. Uteinlik bepaalde de rjochter yn juny 2004 dat alle offisjele stikken oangeande de skieding op 'e tafel komme moasten, ek al wiene sawol Jack as Jeri Ryan dêr op tsjin. Ut 'e stikken die bliken dat Jeri Ryan as direkte oanlieding foar de skieding opjûn hie dat Jack Ryan der by har op oanstien hie om seks mei him te hawwen yn iepenbiere romten en yn seksklubs yn New York, New Orleans en Parys. Jack Ryan hie al dy beskuldigings yn 1999 ûntkend, en doe't se yn 2004 iepenbier waarden, ûntstried er se op 'e nij. Hoewol't Jeri Ryan wegere hjiroer kommentaar te jaan, útsein ien koart kommunikee, soarge dizze affêre derfoar dat Jack Ryan him weromlûke moast út 'e striid om 'e senaatssit fan Illinois, wêrnei't syn wichtichste rivaal Barack Obama senator waard.
Nei har skieding fan har earste man gie Jeri Ryan yn 2000 in hoart om mei Brannon Braga, ien fan 'e produsinten fan Star Trek: Voyager. Dêrby waarden hja stalkt troch in Marlon Estacio Pagtakhan, dy't har neffens de berjochten yn 'e media brieven stjoerde wêryn't er Ryan mei ferkrêfting en Braga mei marteling bedrige. Pagtakhan waard yn maaie 2001 feroardiele foar stalking en bedriging.
Yn 2003 kaam Ryan, dy't hobbykok en frankofyl is, yn 'e kunde mei de Frânske sjef-kok Christophe Émé. It pear troude op 16 juny 2007 yn it Frânske departemint Maine-et-Loire, yn it fyftjinde-iuwske Château de Noirieux, ûnder Angers. Yn 2008 krigen se in dochter, Gisèle Émé, berne te Los Angeles. Tegearre wiene Ryan en Émé fierders fan 2005 oant 2010 eigner fan it restaurant Ortolan, ek yn Los Angeles.
Cornelis Janssens van Ceulen
thumb|right|200px|Cornelis Janssens van Ceulen thumb|Portret fan [[Edward Hyde, 1626. Government Art Collection.]] Cornelis Janssens van Ceulen, ek neamd as Cornelius Jonson van Ceulen, Cornelius Johnson en ''Cornelis Jansz. van Ceulen'' (doopt Londen, 14 oktober 1593 – bedobbe Utert, 5 augustus 1661), wie in Nederlânske petretskilder.
Janssens van Ceulen waard yn Londen berne, mar syn âlden kamen út ('e) Nederlân(nen). Hy wie yn Ingelân net earder as 1618 warber. Hjir makke er petretten fan de kenings Jakobus I en Karel I en fan ferskate eallju. Yn 1643 ferfarde er nei Middelboarch, tusken 1646 en 1652 wenne er yn Amsterdam en hjirnei sette er him yn Utert ta wenjen.
Blaast de Bazuin
Blaast de Bazuin is in Fryske kristlike brassband út Surhústerfean. De band is oprjochte yn novimber 1899, en komt anno 2007 út yn de tredde difyzje fan de NFCM).
Op de Nederlânske Brassband Kampioenskippen fan 2008 is de band fjirde wurden.
Yn 1981 en 1995 is Blaast de Bazuin winner wurden fan de Nederlandse Brassband Kampioenskippen. Dêrneist waard it Survento Brassband Festival yn 1998 wûn en waard yn 2004 de earste priis helle op in ynternasjonaal muzykfestival yn Bad Zwischenahn.
Yn 2007 waard de band twadde op it Nederlânsk Brassband Kampioenskip.
Hynstesport op de Olympyske Simmerspullen 2012
200px|thumb|right|200px|De Olympyske Hynstesport lokaasje fan Londen 2012
De Olympyske Simmerspullen 2012 fan de XXXe Olympiade waarden fan 27 july oant en mei 12 augustus 2012 hâlden yn Londen, de haadstêd fan Grut-Brittanje. Londen wie de earste stêd dy't foar de trêde kear de Spullen organisearje mocht. Earder hiene de Spullen fan 1908 en 1948 dêr ek plak. De hynstesport waard hâlden yn it Greenwich Park
Dressuer
{| width=100%
Eventing
{| width=100%
Springe
{| width=100%
Medaljespegel
De top-6 fan lannen dy't by de hynstesport medaljes wûn ha op de Olympyske Simmerspullen fan 2012.
Fryske kultuer
De kultuer fan Fryslân, of Fryske kultuer, binne alderlei kultueruterings op it mêd fan sport, muzyk, film, toaniel en keunst yn Fryslân. Dêrnjonken moat ek tocht wurde oan Fryske tradysjes en oare besibbe saken.
Taal
Frysk is de taal dy’t troch de minsken yn Fryslân sprutsen wurdt. De taal is sûnt 1995 te brûken yn it wetlik rjocht en kin de taal brûkt wurde yn gearkomsten fan de gemeenterieden en de Fryske Steaten. It is tsjintwurdich de twadde rykstaal fan Nederlân.
Nei de Fryske taal wurdt der, yn benammen de gruttere stêden, ek in soad Stedfrysk en Nederlânsk sprutsen. Yn It Bilt komt it Biltsk foar, dat lykas it Stedfrysk in mingtaal is fan it Frysk en Nederlânsk. Yn de Stellingwerven wurdt noch in soad Stellingwerfsk sprutsen, in Nedersaksysk dialekt.
Leauwe
Fryslân is ôfsetten tsjin Nederlân in provinsje dêr’t in soad minsken net leauwe. Dêr’t yn Nederlân 40,9% gjin godstsjinst oanhinget leit dat persintaazje yn Fryslân op 48,8%. De measte minsken yn Fryslân dy’t al in godstsjinst oanhingje binne Herfoarme (19,2%), Reformearre (19,1%) of Roomsk Katolyk (8,1%). De Islam en oare godstsjinsten hawwe yn totaal in persintaazje fan 4,8%.
Sport
Fierders binne dêr noch de twa proffuotbalklups fan de provinsje: SK Cambuur Ljouwert en SK It Hearrenfean. It iisstadion Thialf op It Hearrenfean is it stadion dêr’t in soad nasjonale en ynternasjonale reedrydwedstriden hâlden wurde. Ek is dit de lokaasje dêr’t iishokkyferiening It Hearrenfean Flyers har wedstriden ôfwurket.
Literatuer
Jierliks komme der likernôch 100 Frysktalige boeken út. It binne benammen literêre wurken. Non-fiksje komt allinne foar by ûnderwerp as de taalkunde, regionale skiednis en religieuze ûnderwerpen. It meast ferkochte Frysktalige boek is de roman De Gouden Swipe (1941) fan Abe Brouwer.
De Stifting It Fryske Boek organisearre oant 2010 alle jierren de Fryske Boekewike, dêr ûnder oare it Fryske Boekewikegeskink by útjûn wurdt. Sûnt 2010 wurdt der alle jierren yn 'e hjerst de Moanne fan it Fryske Boek organisearre, mei in soad literêre aktiviteiten rûnom yn de provinsje.
Ferneamde Fryske skriuwers
(ûnfolslein)
Media
Der wurde yn Fryslân ferskate kranten útbrocht dy't ek yn it Frysk skriuwe, de grutsten binne de Ljouwerter Krante en it Frysk Deiblêd. Ek hawwe in soad doarpen yn Fryslân in eigen doarpskrante.
Dêrnjonken is der Omrop Fryslân dy't Frysktalige telefyzje en radio útstjoerd.
Film
Yn it ferline binne der ferskate Frysktalige films makke.
Muzyk
Der ferskine sa’n tweintich Frysktalige kompakt skiven it jier, almeast mei popmuzyk.
Ferskate Frysktalige nûmers hawwe de lêste jierren de nasjonale hitparades helle, lykas Bonkefeart fan Anneke Douma, In nije dei fan De Kast, en Wêr bisto fan Twarres. Dy lêste wie de earste Frysktalige nûmer ien ea yn de Nederlânske muzyklisten.
Sûnt 2004 stjoert Omrop Fryslân alle jierren op 31 desimber de Fryske Top 100 út, in samling fan 100 bêste Fryske nûmers neffens de stimmers. Sûnt 2006 wurdt alle jierren de Fryske Music Night organisearre. Ferskate Fryske en Nederlânske sjongers jouwe by dat barren optredens.
Toaniel
Toaniel is nau besibbe mei de Fryske kultuer. Yn mear as 140 doarpen yn Fryslân is in amateurtoanielferiening. Guon fan dy ferienings fiere ek iepenloftspullen op, bygelyks yn Jorwert, Dronryp en De Himrik.
It grutste teater fan Fryslân stiet yn Ljouwert, de stêdsskouboarch De Harmonie. Dy skouboarch is sels ien fan de grutste fiif fan it lân. Ek Drachten hat in skouboarch, dêr stiet De Lawei. Yn beide teaters wurde optredens jûn troch minsken en groepen dy’t nasjonaal en ynternasjonaal bekend binne. Fierders steane yn Ljouwert, Kollum, Frjentsjer, Boalsert, Snits en op It Hearrenfean ek noch teaters.
Achterhoeksk
thumb|right|300px| Yn it donkergriene part wurdt de fariëteit dy’t in protte wei hat fan it Twintsk sprutsen. It ljochtgriene part is it dialekt mei mear Gelderske ynfloeden.
Fryske kultuer
Tradysjes
Njonken Sinteklaas op 5 desimber komt yn Grou op 21 febrewaris Sint Piter del. Op de eilannen kinne de minsken Sunneklaas.
Achterhoeksk
It Achterhoeksk is in Nederlânske streektaal dy’t sprutsen wurdt yn de Achterhoek yn de provinsje Gelderlân. Dit Nedersaksyske dialekt hat in protte ynfloeden út it Westfaalsk en it Hollânsk.
Fryske kultuer
Tradysjes
Yn it súdeasten fan de provinsje wurde mei peaske wol peaskefjoeren oanstutsen. Ek is yn dy omkriten yn it ferline it begryp âldjiersploech ûntstean. Dizze ploegen helje om âld en nij hinne stunts út en dogge it ien en oar foar de mienskip fan harren doarp.
Achterhoeksk
Tusken de ferskillende gebieten yn de Achterhoek bestean lytse ferskillen yn it dialekt. Sa wurdt yn it noarden en it easten fan de Achterhoek in dialekt sprutsen dat sterk op it Twintsk en it Sallânsk liket. Wylst it dialekt yn it suden mear wei hat fan it East-Feluwsk. In offisjele stavering is der net, mar meastal wurdt wol deselde skriuwwize hantearre.
Fryske kultuer
Eveneminten
Yn Fryslân wurde alle jierren tal fan eveneminten organisearre, dêr't guon fan tige goed oanskreaun steane, en dy't ek minsken fan bûten Fryslân en Nederlân lûke.
Achterhoeksk
Notiid
De notiid yn it Achterhoeksk wurdt oars bûgd as yn it Nederlânsk. It meartal is lyk oan de 2e persoan inkelfâld:
Doetiid
It ôfslutend mulwurd krijt in ‘e’ foar it wurd.
Fryske kultuer
Eveneminten
Hjirûnder in net folsleine list fan festivals yn Fryslân:
Achterhoeksk
Umlaut
In oar skaaimerk fan it Achterhoeksk is de ümlaut by ferlytsingswurden en by it meartal (ûngefear krektlyk as yn it Dútsk):
Namfallen
Yn sommige gefallen binne de tredde en fjirde namfal te hearren:
Muzyk
It Achterhoeksk hat in skiednis wêr't in protte muzyk yn foarkomt. Benammen sûnt de jierren sechtich, mei it opkommen fan de band Normaal, is de muzyk yn it dialekt ferneamd. Fan de jierren njoggentich ôf binne der in protte bands by kaam. Bygelyks Jovink en de Voederbietels, Boh foi toch, de Spitfires en Old ni-js.
Provinsjehûs fan Grinslân
thumb|Foarside Rovinsjehûs thumb|De eardere Sint Maartensskoalle, no de Steateseal fan it provinsjehûs It Provinsjehûs fan Grinslân is it bestjoerlik sintrum fan de provinsje Grinslân. It gebouwekompleks stiet an de eastside fan it Martintsjerkhôf yn it hert fan de stêd Grins. It frontgebou oan it Martinytsjerkhôf datearret út it begjin fan de 20e iuw, de efterside, mei dêryn de steateseal, is de eardere Latynske skoalle fan Grins en komt út de lette midsiuwen.
Skiednis
De hjoeddeiske provinsje Grinslân ûntstie yn 1594 nei de reduksje fan Grins. De Ommelannen woenen net folle fan de stêd Grins witte, mar de Republyk hechte grut belang oan de stêd as festing yn it noarden en twong de Ommelanner jonkers in net wold opgean mei de stêd op. Foar it bestjoer fan it nije gewest waard nei lang sykjen de eardere Sint Maartensskoalle úkeazen.
Hjoeddeiske gebou
De âlde Sint Maartensskoalle foldie oant yn de 19e iuw as setel fan it bestjoer fan Stad en Lande. Der waarden yn de rin fan de tiid wol in oantal bygeboukes oan it gebou taheakke, mar oant 1871 bleau de âlde skoalle de kearn fan it provinsjehûs.
Yn dat jier waard oan it Martinytsjerkhôf in nije provinsjehûs iepene, dat oan it Martinytsjerkhôf, foar it âlde skoalgebou setten waard. It nije provinsjehûs, in Wettersteatgebou, waard lykwols nei fjirtich jier al wer sloopt en ferfongen troch it hjoeddeiske gebou, ûntwurpen troch J.A. Vrijman, dy't yn Grins ek it Akademygebou ûntwurpen hat. De âlde Sint Maartensskoalle is noch altiten yn it kompleks werom te finen, it wurdt tsjintwurdich brûkt as fegaderseal fan Provinsjale Steaten.
Namfal
In nammefal (bytiden ek namfal) is in middel wêrmei't de grammatikale funksje fan in wurd yn de sin oanjûn wurde kin.
Jacob Pieters Asman
thumb|Japik Pieter Asman Jacob Pieters Asman (Akkrum, 8 augustus 1833 - Terherne 22 juny 1902) wie in skuonmakker, skearbaas (barbier), winkelman en folksskriuwer út de 'skoalle' fan Waling Dykstra. Hy wie befreone mei skriuwer-sjoernalist Tsjibbe Gearts van der Meulen fan Burgum
Jacob Pieters wie in soan fan Pieter Asman en Klaaske van der Ploeg, dy't as jong span ynwenjen giene by de heit fan Jacob, in Dútser fan komôf, dy't as widner in drokke skuonmakkerij hie yn Akkrum. Jacob ferlear al yn syn earste bernejierren syn mem. It lêzen fan Fryske rymkes ‘heilingen’ en fan Fryske stikjes yn almanakken, al as sânjierrige, hat beskiedend foar syn libben west. De leafde foar syn memmetaal siet djip en oant syn dea hat er Frysk skreaun. Krektas de measte Fryske skriuwers hied er in sober bestean. Earst siet er op de treeft en hantearre els en piktried, letter waard er skearbaas yn Terherne, dêr't hy in menniste faam krige, Hendrikje Atzes van der Schouw († Warkum, 24 jannewaris 1904), mei wa't er op 24 maaie 1857 troude. Ek reizge hy de boeren ôf mei in goud- en sulvermarse en hie in winkeltsje yn tabak en sigaren.
Yn syn frije tiid begûn er te skriuwen yn it Frysk oer it Fryske libben, sketsen fan it skippersbestean en histoarysk-romantyske ferhalen. Ek hied er niget oan it folkslibben da't er dat sels meimakke. Syn measte wurk is te finen yn Fryske tydskriften: Fryske húsfreon, Swanneblommen, Forjit my net, Sljucht en Rjucht en yn de almenak dy't útjûn waard by J.G. de Vries yn Snits. Ek skreau hy Fryske fúljetons yn de Warkumer, Frjentsjerter, Snitser en Grouster krante (Frisia).
List fan boargemasters fan Haskerlân
List fan boargemasters fan Haskerlân fan 1906 oant 1984.
Johannes Vermeer
thumb|Mooglik selsportret fan Vermeer, ôfbylde op De koppelaarster thumb|It molkfamke (± 1658-1660) Oaljeferve op doek, 45.4 x 41 cm [[Ryksmuseum Amsterdam|Ryksmuseum]]
Johannes Vermeer (Delft, ± 31 oktober 1632 - Delft, 15 desimber 1675) is ien fan de ferneamdste Nederlânske keunstskilders út de Nederlânske Gouden Iuw. Hy wurdt de Sfinks fan Delft neamd, riedseleftich troch de ûnneifolchbere kleurstelling en it bjusterbaarlike ljochtgehalte. Vermeer hie in foarkar foar tiidleaze, ynbannich mominten. Vermeer syn skilderijen, meast sjenrestikken en in pear histoarjestikken, allegory]en en stedsgesichten, ûnderskiede har troch in subtyl gebrûk fan kleuren in ideale komposysje. Hy brûkte soms djoere pigminten en hie in grutte foarkar foar ultramaryn en leadgiel.
It oerlevere oeuvre fan Vermeer is beskieden. Der wurde 34 oant 37 skilderijen oan him taskreaun. Ta de bekendste hearre Het Melkmeisje, Gezicht op Delft en Het meisje met de parel.
Vermeer heart ta de Alde Hollânske Masters.
Fytskrossen op de Olympyske Simmerspullen
100px|right
Fytskrossen is in sport dy't fanôf 2008 op it Olympyske programma stiet. foar sawol de manlju as de froulju.
Medaljespegel
De top tsien fan lannen dy't by it fytskrossen medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen.
Enneüs Heerma
Enneüs (Inne) Heerma (Ryptsjerk, 23 desimber 1944 – Amsterdam, 1 maart 1999) wie in Nederlânsk politikus en bestjoerder fan Frysk komôf. Heerma wie ûnder oare wethâlder yn Amsterdam en steatssekretaris fan Folkshúsfesting, Romtelike Oardening en Miljeubehear foar it CDA. Hy wurdt wol omskreaun as in “hurde arbeider, manmoedich bestjoerder en in politikus dy’t frjemd is fan flauwe kul en opskik”.
Libben en wurk
Enneüs waard oan de ein fan de Twadde Wrâldkriich berne yn Ryptsjerk, hy wie de soan fan Pieter Heerma, in feehâlder, en Sijtske Kempenaar. Heerma wie de tredde soan yn in gesin fan fiif bern. Heerma kaam op It Hearrenfean op de MULO-B. Yn 1963 behelle hy it diploma HBS-B yn Drachten. Op 8 juny 1968 troude Heerma mei Anke Govertine Vonkeman (* 1946). Se soenen trije bern krije, twa dochters en ien soan, Pieter Heerma dy't by de Twadde Keamerferkiezingen fan 2012 ta CDA-Keamerlid keazen wurde soe. Fan 1963 oant 1970 studearre Heerma politikology oan de Frije Universiteit fan Amsterdam. Hy helle hjir it doktoraaleksamen.
Karriêre
Yn 1971 kaam Heerma oan it wurk by Van de Bunt, in organisaasje-advysburo yn Amsterdam, hjir soe hy oant 1978 oan it wurk bliuwe.
Mansfeld-Südharz (Landkreis)
Mansfeld-Südharz is in bestjoerlik distrikt yn de Dútske dielsteat Saksen-Anhalt en hat 148.065 ynwenners. It distrikt waard oprjochte yn 2007.
Enneüs Heerma
Karriêre
As reformearre studint wie Heerma yn 1967 al lid wurden fan de Anti Revolúsjonêre Partij. Yn 1971 kaam hy foar dizze partij yn de rie fan Amsterdam te sitten. Heerma waard letter de earste fraksjelieder fan it CDA yn Amsterdam, dat fuortkaam út in fúzje yn 1974 fan de ARP, de Kristlik-Histoaryske Uny en de Katolike Folkspartij. Dat joech each omdat hy earder noch krityk hân hie op de fúzje fan dy partijen nei it CDA op lânlik nivo. Neffens Heerma soenen de stânpunten fan de ARP net goed útkomme yn sa’n fúzjepartij.
Heerma waard wethâlder fan Ekonomyske Saken en Loftfeart- en Havenoangelegenheden yn 1978. Nei de rieferkiezings fan 1982 kaam der ek noch de Iepenbiere Wurken by, ek waard hy doe lokoboargemaster fan Amsterdam. As wethâlder sette Heerma him tegearre mei Jan Schaefer yn foar it behâld fan de skipswerven fan Amsterdam. De beide mannen slaggen deryn om de skipswerf Amsterdamse Droogdok Maatschappij te behâlde foar de stêd. De wurkgelegenheid fan tûzenen minsken waard sa feilich steld. Mei hjirtroch waard syn fuortgean yn 1986 nei de lânlike polityk yn De Haach as in grut ferlies beskôge troch de minsken yn Amsterdam.