cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rouboerd
Skiednis
Der binne gjin grutte ferskillen tusken de roubuorden fan manlike en froulike ferstoarnen oan te wizen. Faak, mar net altyd, brûkte in frou in rútfoarmich of ovaal wapenskyld. Typysk foar in widdo is it brûken fan in om it skyld knope cordelière.
De regearing fan de Bataafske Republyk seach de roubuorden mei har aadlike pretinsjes as in symboal fan de âlde, omfiersmiten, stannemaatskippij en ferbea yn 1798 alle ôfbylden fan wapenskylden. Dy heraldyske ornaminten wienen ommers yn striid mei de út Frankryk oernommen leus " Liberté, Égalité, Fraternité" en tûzenen prachtich skildere buorden waarden op ûnthjit fan de oerheid ta brânhout kapt. Se tsjûgje ommers fan iuwenâlde ûngelikensens dêr't gelikens it politike programma wie.<BR> Troch tafal, of omdat in lokale bestjoer himynsette foar de roubuorden bleauwen dizze soms bewarre lykas yn de tsjerke fan Midwolde dêr't de fraaie 17e en 16e iuwske roubuorden fan de famylje Von Inn und Knyphausen bewarre bleaun binne.<BR> Ek yn Hegebeintum binne in soad prachtige roubuorden, it giet om de bewenners fan de tichtby lizzende Harsta state, bewarre bleaun. Oare plakken mei in soad roubuorden binne Aldegea, Bûtenpost, Driezum, Friens, Smelle Ie, Sweins en guon yn Damwâld, Goutum, Gytsjerk, Hallum, Kimswert, Makkum, Snits, Warkum en Wolvegea.
Doe't de Frânske revolúsje úttjirge wie, wie de tradysje fan it ophingjen fan de wapenbuorden suver fergetten. Hjir en dêr yn Nederlân hawwe benammen adellike famyljes dochs oant yn ús tiid wapenbuorden meitsje litten en ophongen. Wapenbuorden binne in grutte boarne fan kennis foar de heraldyk. It ôfbylde rútfoarmige rouboerd mei it wapen fan de Belgyske Roomsk-Katolike pryster Mgr. de Kesel lit de oerladen roubuorden fan de 18e iuw efter him en is yn de suvere foarmen en kleuren fan de 18e iuw beskildere. It ôfbylde biskopswapen mei de typyske griene prelatehoed mei twa kear seis griene ôfhingjende kwasten is in foarbyld fan tsjerklike heraldyk. Neffens tsjerklik rjocht, sa skriuwt Bruno Bernard Heim bestienen der foar " leke-wapens mar trije oanspraken op de talitting fan wapens yn tsjerken; it rjocht fan patronaazje, begraffenis en skinking. Heim beneidrukt dat ek it brûken fan wapens fan net-geastliken op grêven op begraafplakken en yn tsjerken "ûnderwurpen is oan it katolike kanonike rjocht".
Tygers of Pan Tang
Tygers of Pan Tang is in Ingelske metalband oprjochte yn 1978 yn Whitley Bay troch sjonger Jess Cox, gitarist Robb Weir, bassist Richard Laws en drummer Brian Dick. De band brocht yn 1980 syn debútalbum Wild Cat út. Yn 1984 hold de band der mei op, mar kaam yn 1985 werom oant 1987; yn 1999 makke de band echt in comeback. De teksten fan de band gean benammen oer it libben, de leafde en útgean. Robb Weir is noch it ienichste orizjinele bandlid. Tygers of Pan Tang hat tolve studio-albums en fiif live-albums útbrocht.
Leslie Bibb
thumb|Leslie Bibb yn 2009 thumb|right|Leslie Bibb yn 2009 Leslie Louise Bibb (Bismarck (Noard Dakota), 17 novimber 1974) is in Amerikaansk aktrise en earder model (Elite Model). Sy krige yn 2001 in Young Hollywood Award, in priis foar in nije frouljusferskining.
Bibb har debút wie yn 1996 mei lytse gastroltjes yn de telefyzjerigen Pacific Blue en Home Improvement. In jier letter hie hja in lytse rol yn in film, Private Parts. Itselde jier folge in rol yn de film Touch Me en in fêste oanstelling by de dramasearje The Big Easy, as Janine Rebbenack.
Bibbs spile sûnt har debút yn goed tsien bioskoopfilms en wie ek te sjen yn telefyzjerigen sa as ER en Crossing Jordan. Se hie gastroltjes foar ien kear yn ûnder oaren Just Shoot Me! (1997), Early Edition (1998), Nip/Tuck (2004), CSI: Miami en Entourage (beide 2007).
Bibb troude novimber 2003 mei Rob Born, mar hja gienen nei noch gjin jier al wer út elkoar.
Filmografy
*Utsein telefyzjefilms
Telefyzjerigen
*Utsein gastrollen foar ien kear
Ekwatoriaal-Guinee
Ekwatoriaal-Guinee is in lân yn Afrika. De haadstêd is Malabo.
Lizzing
It bestiet út in kontinintaal part, de omkriten Mbiny dat wurdt begrinzge troch:
en it eilân Bioko, dêr't de haadstêd Malabo leit.
Lânskip
Ekwatoriaal Guinee is de lytste steat fan Afrika mei amperoan 28.051 km² grut, dêr't sawat 26.000 km² fan op de fêstewâl Mbiny leit. Der hearre ek ferskeidene eilannen ta it grûngebiet, de grutste dêrfan is Bioko mei 2.017 km². Eartiids wie dat eilân ek bekend ûnder de namme Santa Isabel en Fernando Póo. Op Bioko liet de haadstêd fan it lân Malabo.
Op goed 300 km súdwestlik fan Mbiny leit it lytsere eilân Annobón. Bioko en Annobón binne ûntstien troch fulkanyske aktiviteit.
De heechste punt is de Pico Basile op 3,008 meter hichte. De wichtichste rivier is de Uola.
Klimaat
Ekwatoriaal Guinee beskikt oer in tropysk reinwâld klimaat.
Skiednis
Ekwatoriaal Guinee waard yn de 19e iuw in koloanje fan Spanje. It krige ûnder diktator Franco selsbestjoer en waard yn 1968 ûnôfhinklik. Francisco Macías Nguema fan de PUNT wie de earste presidint fan de nije steat.
Yn 1991 waard it mearpartijenstelsel ynfierd. Politike partijen (útsein de PDGE) moatte har lykwols oan safolle regels hâlde dat sy net echt opposysje fiere kinne. Tsjintwurdich (2008) is Mbasogo noch hieltyd staetshaad fan Ekwatoriaal Guinee.
Demografy
De grutste etnyske groepen fan it lân binne twa Bantûstammen, de Fang en de Buby, dêr't de Fang de grutste groep fan foarmet mei goed 80% fan de befolking. It oare folk, de Buby wenje fral op Bioko. De offisjele taal is it Spaansk.
Om-ende-by 80% fan de befolking is Katolyk en 20% oanhinger fan in natoerreligy.
De Fyfte Soan
Ynhâld
De Fyfte Soan giet oer de soan fan Reuven Tamiroff, in holokaustoerlibbene dy't him nei de oarloch yn New York nei wenjen set hat. Se libje dêr mei syn beiden en liede in wat weromlutsen bestean, nammenste mear om't de mem siik is en net mear by harren ynwennet. Reuven Tamiroff wegeret om te praten oer syn ûnderfinings yn East-Jeropa ûnder de Twadde Wrâldoarloch, en mei dêrom groeit it foar syn soan suver ta in obsesje út om syn heite holokaustferline te efterheljen. Lokkigernôch hat de âlde twa maten dy't geregeldwei delkomme om 'e sabbat mei him troch te bringen. Dy beide mannen kin de jonge wól oan 'e praat krije, alteast, oant syn heit harren mei in blik of in wurd it swijen opleit.
Stadichoan, bytsje by bytsje, heart de jonge oer de ferskrikkings fan it libben yn it getto yn it slimst fan 'e oarloch, ûntdekt er dat syn heit en dy syn maten tsjûge west hawwe fan freeslike moarden, en dat se suver mear lit hawwe as dat se ferdrage koene. Mar it minste fan alles, it ding dat syn heit nei al dy jierren noch gjin rêst gunt, kaam nei de oarloch, doe't Tamiroff dielnaam oan 'e moard op in wrede SS-ofsier. It besef fan it lijen fan syn heit set de soan oan ta it ûndernimmen fan in soarte fan pylgerreis nei de plakken fan syn heite ferline. Dêr docht him bliken dat de SS-ofsier de moardoanslach oerlibbe hat en noch altyd sûn en wol is. Mei dy wittenskip kin er syn heit wat gemoedsrêst jaan, mar tagelyk beslút er sels syn ferantwurdlikheid as syn heite soan te nimmen. Wat begûn as in syktocht nei syn heite leafde, feroaret dan yn in wisberettens om syn heite wraak te foltôgjen.
Fryske oersetting
Yn 2007 is Le Cinquième Fils troch Jacobus Knol fan Dokkum oerset yn it Frysk, ûnder de titel De Fyfte Soan. Spitigernôch koed er der gjin útjouwer foar fine, dat Knol hat de oersetting inkeld foar himsels printsje en ynbine litten, mar hy is nea yn 'e hannel kommen.
Fjoer
Fjoer is it sichtbere (ljocht) en fielbere (waarmte) ferskynsel dat optreedt as in brânbere stof in oksidaasjereaksje ûndergiet by hege temperatuer. Troch opwaarming fan matearje yn de buert komme brânbere gassen frij, dy't sels ek wer oksidearje en waarmte opwekke, wêrmei't it proses himsels yn stân hâldt. De waarmteûntwikkeling feroarsaket konveksje, in fertikale luchtstream fanwege de wet fan Archimedes, omdat de ferhjtte gassen útsette en de tichtheid dêrtroch ôfnimt. It ljocht fan it fjoer wurdt oer it generaal feroarsake troch tige hjitte gleone ruotdieltsjes. De brune gedieltes fan it fjoer wurde feroarsake troch net mear gloeiend ruot dat in part fan it ljocht fan de flam dêrefter absorbearret. By ûnbehearske útwreiding is sprake fan in brân. De lytste ienheid fan in fjoer hjit in flam. De ferbaarningsprodukten fersmoargje de atmosfear en it foarme koaldiokside spilet in grutte rol by it broeikaseffekt. right|thumb|400px|Fjoer: ferbaarning fan ûntúch
Smeule
thumb|Smeulende blokken Der kin ek sprake wêze fan in direkte oksidaasje fan in fêst oerflak, dan is sprake fan smeulen. By poreuze materialen lykas houtskoal kin de oksidaasjereaksje ek yn it materiaal barre. In fûnk ljochtet op troch de hege temperatuer, dy't ek troch oksidaasje oan it oerflak wat langer yn stân hâlden wurde kin, lykas yn fjoerwurk.
Skiednis
thumb|[[Kampfjoer]] De minsk hat it fjoer net útfûn, hy hat allinnich leard om it sels te meitsjen en brûken. Fjoer komt yn de foarm fan boskbrânen yn de natoer foar, ûnder mear as gevolg fan bliksemynslaggen en fulkaanútbarstings.
Yn âlde beskavings wie fjoer in kostber goed foar koitsjen, ljocht, ferwaarming, ûntginning fan bosk foar lânbougrûn en materiaalbewurking as smeien en pottebakken. It waard mei muoite makke en ûnderhâlden. Dêrom wie it hillich en mei rituelen omjûn (sjoch Goudsblom: Vuur en beschaving en Fraser: The golden bough foar in klassyk oersjoch). Oarspronklik moast it grif út de natoer helle wurde by in boskbrân of bliksemynslach. Dêrom waard it bewarre yn in fjoerhûs - elk doarp of stêd hie der ien. Yn Grykske stêden wie in prytaneion mei in ivige flam, letter troch syn foaroansteande funksje de sit fan it pleatslik bestjoer. Yn Rome bewekken de Festaalske fammen in ivich fjoer. De kearsen en lampen yn de katolike tsjerke binne in moderne ôflate, krektas de flam by tinktekens fan sneuvele yn oarloggen. Ek ûnder de Arc de Triomphe baarnt in ivich fjoer. Joseph Priestley ûntdekte yn 1776 dat foar de ynstânhâlding fan in flam, útsein de brânstof ek it gas soerstof nedich wie.
Mytology
Neffens de Grykske mytology stiel Prometheus it fjoer fan de goaden om it oan de misnken te jaan. As straf waard hy ophong oan in rots en elke jûn kaam in fûgel syn lever derút iten dy't alle moarnen wer oangroeide. Sjoch ek Hepaestus, Noardske mytology, Loky, Nodfyr, Festaalske fammen. Neffens de bibel is der yn de hel in ûndwêstber fjoer (Mar. 9:43). Ek is fjoer yn de bibel it byld fan de Hillige Geast.
It elemint fjoer
De Grykske wiisgear Herakleitos beskôge fjoer as it oerelemint dêr't alles út fuortkomd wie. Empedokles naam oan dat fjoer ien fan de fjouwer eleminten wie, neist ierde, loft en wetter.
Brânstoffen
Belangrike brânstoffen binne:
Oare brânstoffen, dy't tsjintwurdich minder brûkt wurde yn de westerske wrâld binne:
Eartiids brûkten de earmere befolkingsklasse ek drûge stront fan kij en hyns as brânstof. Yn guon tredde wrâldlannen wurdt dit noch altiten dien.
Stedsleanetsjerke
De Stedsleanetsjerke of de Grifformearde tsjerke waard yn 1911 boud foar de grifformearde gemeente fan Drylts. Op 21 septimber 2008 waard der foar it lêst in wyklikse tsjinst holden. . Yn dat jier is de tsjerke troch de PKN oerdroegen oan de Stifting Behâld Stedsleanetsjerke en hat njonken in kulturele ek noch wolris in religieuze funksje. De tsjerke is in ryksmonumint.
Fjoer
Tapassingen
thumb|Fjoer wurdt in soad by [[stunts brûkt ("Giant Auto Rodéo", Ciney, Belgje)]] It fjoer hat in soad tapassings, inkele foarbylden binne:
Metoades om fjoer te meitsjen
thumb|''Metoade om fjoer te meitsjen, middels wriuwing
Symbolyk
Ien fan de wichtichste taspraken fan de Boeddha is de fjoerrede, wêryn't hy útleit hoe't de sintuigen en dêrfan ôfhinklike gefoelens yn brân stean mei hertstocht, haat en yllúzjes.
Yn de Bibel stiet fjoer symboal foar de neite fan God. Op Pinksteren (Hannelingen fan de Apostelen 2:1-13) stoarte de Hillige Geast him út oer de leauwigen: "Op harren haden fertoanden har tongen as fan fjoer". En yn it Alde Testamint toant God him oan Mozes middels in baarnende strûk: "Hy seach ta en ja: de toarnbosk stie yn 'e brân, mar baarnde net op." (Eksoadus 3:2).
De flamme symbolisearret ek de libbenskrêft.
Guon bisten binne om de felle giele oant reade kleuren ferneamd nei fjoer, lykas de fjoerbúkpodde, de fjoersalamander en de fjoerskink.
Fjoer yn de taal
thumb|Fjoerdûnser út Papua Nij Guinea
Stedsleanetsjerke
Skiednis
De earste tsjerke foar de doe noch Nederdútsk-grifformearde gemeente waard yn 1888-1889 oan de Popmawâl boud. Dat gebou waard yn de jierren 1910-1911 ferfongen troch nijbou neffens in ûntwerp fan Ane Nauta. De op 365 houten peallen fundearre tsjerke waard boud yn de styl fan it rasjonalisme. en op 1 febrewaris 1911 yn gebrûk nommen. Ut tankberens dat Nederlân foar de Earste Wrâldkriich sparre bleau, joech Jarich Jans Nooitgedagt yn 1923 in liedklok oan de tsjerke. Dy klok waard yn de Twadde Wrâldkriich omraand. Syn omkesizzer Jan A. Nooitgedagt liet yn 1949 de klok ferfange, no út tankberens foar it behâlden thúskommen fan de Dryltster militêren út Ynje. De klok waard getten troch Van Bergen út Heiligerlee.
Fjoer
Fjoer yn de taal
It wurd fjoer wurdt ek brûkt foar it sjitten mei fjoerwapens:
Stedsleanetsjerke
Skiednis
De tsjerke is yn 1977 útwreide en yn 1992 modernisearre. De namme Stedsleanetsjerke datearret út de tiid dat de grifformearden mei de herfoarmen it Samen-op-Weg-proses oangyngen.
Yn it ramt fan de fúzje fan de grifformearde mei de herfoarme gemeente fan Drylts foel yn maaie 2005 it beslút om de grifformearde tsjerke op te jaan en de (eardere herfoarme) Mauritiustsjerke tenei as tsjerke fan de protestanske gemeente oan te hâlden. De grifformearde tsjerke waard yn 2008 foar it lêst troch de grifformearde gemeente brûkt foar de wyklikse tsjinsten en dêrnei oerdroegen oan de yn 2007 oprjochte Stifting Behâld Stedsleanetsjerke. Dy stifting hat as doel it gebou foar Drylts te behâlden. De tsjerke wurdt eksploitearre foar kulturele eveneminten en biedt romte oan ferienings. Ek wurde der út en troch noch wol tsjerke-, rou en troutsjinsten holden.
Oargel
Fanwegen it oargel mei haadwurk en ûnderposityf is de tsjerke in ryksmonumint. Willem fan Gruisen hat it ynstrumint yn 1836 boud foar de herfoarme tsjerke fan Jutryp. Doe't Bakker & Timmenga yn 1911 in nij oargel foar de herfoarme tsjerke fan Jutryp boude, naam de grifformearde tsjerke it Fan Gruisen-oargel oer. Yn 1984 waard it ynstrumint troch Bakker & Timmenga restaurearre. It oargel bleau nei it wikseljen fan eigner yn de tsjerke.
Hielal
thumb|Hielal
It hielal wurdt bestudearre troch de stjerrekunde, útsein de Ierde, dy't it stúdzjeobjekt is fan de ierdwittenskip.
In part fan de stjerrekunde, de kosmology, hâldt him dwaande mei de fraach nei it ûntstean fan it hielal. Dêr binne ferskate teoryen oer. De wichtichste fan dy teoryen is op it stuit faaks de teory fan de oerknal.
Greefskippen fan Ingelân
thumb|De tradisjonele greefskippen fan Ingelân. right|thumb|Bestjoerlike greefskippen yn 1974. right|thumb|Bestjoerlike greefskippen sûnt 1998. thumb|Seremoniële greefskippen sûnt 1998. Ingelân is al sûnt iuwen ferdield yn greefskippen (counties). In oantal bestjoersherfoarmingen fanôf de 19e iuw hat derfoar soarge dat it wurd "greefskip" wylens ferskate betsjuttingen hat.
Histoaryske/tradisjonele greefskippen
It yn it generaal oanfurdige systeem fan 39 tradisjonele greefskippen ûntstie tusken de 12e en 16e iuw, hoewol't de ôfbeakening fan in protte gebieten al folle âlder is. Dy gebieten binne yn de rin fan de tiid ynboargere rekke yn it ierdrykskundich referinsjeramt. Der is wat striderij oer de rol fan de wet fan 1844, dy't de greefskippen ferienfâldigje woe, troch it grutte oantal eksklaves te ferminderjen.
Bestjoerlike greefskippen
Keazen county councils (greefskipsrieden) waarden yn Ingelân ynsteld yn 1888. Sy namen in protte bestjoerlike taken fan de Quarter Sessions-rjochtbanken oer, en krigen yn de rin fan de tiid mear foech. Nije gebieten waarden hjirfoar fêstlein; sy waarden administrative counties (bestjoerlike greefskippen) neamd. Dêr hearde ûnder oaren it Greefskip Londen ta, dat parten fan it histoaryske Kent, Middlesex en Surrey ûmfette. In protte histoaryske greefskippen – dy't lykwols net formeel opheft waarden – waarden opdield yn twa (Suffolk, Sussex, Northamptonshire, Hampshire en Cambridgeshire) of trije (Yorkshire, Lincolnshire) bestjoerlike greefskippen. De ûnôfhinklike county boroughs foelen net ûnder in bestjoerlik greefskip.
Yn 1965 feroare de County of Londen yn it "bestjoersgebiet" Grut Londen en slokte dêrby it grutste part fan wat oerbleaun wie fan Middlesex op. Oare countys fusearren doe ek.
Nei 1974
Yn 1974 waard it folsleine lokale bestjoer reorganisearre. De county boroughs ferdwûnen, en de term administrative county ferfoel formeel — al wurdt er yn de praktyk noch hieltyd brûkt om ûnderskied te meitsjen tusken de tradisjonele en seremoniële counties. In protte nije counties waarden foarme, en oaren ferdwûnen. Der kaam in nije kategory metropolitan counties foar de seis grutte stedlike kontreien bûten Londen: Grut Manchester, Merseyside, Súd-Yorkshire, Tyne en Wear, West Midlands en West-Yorkshire.
Yn 1990 waard it lokale bestjoer wer herfoarme. Sûnt binne der in soad lytse unitary authorities (unitêre autoriteiten); feitlik distrikten mei greefskipsstatus.
Anno 2005 binne der 81 bestjoerlike greefskippen. Dêrfan binne der 34 shire counties mei elts in county council en ferskate district councils (gemeenterieden), 40 unitêre autoriteiten en seis metropolitan counties. Oer bliuwt Berkshire, dêr't de county council opheft is en de distrikten unitêre autoriteiten wurden binne, mar sûnder greefskipsstatus. Ta einbeslút is der noch Greater London.
Seremoniële greefskippen
Dit binne de gebieten dêr't in Lord-Lieutenant it foar it sizzen hat. Sy komme sa'n bytsje oerien mei de bestjoerlike greefskippen fan 1974, mei in pear ôfwikingen.
Oranje sâneachje
De oranje sâneachje (Pyronia tithonus) is in flintersoarte yn it skaai fan de pyronia.
Foarkommen
It Oranje Sâneachje is algemiene stânflinter. De flinter komt yn twa ferskillende gebieten foar. Yn it noardeasten fan Nederlân en in it suden fan Nederlân. Dêr tuskenyn wurdt de flinter hast net sjoen.
Op de reade list stiet de flinters as no net bedrige.
Fleantiid
De flinter fleant fan begjin juny ôf, oant ein augustus. De flinter fleant altyd in ien generaasje.
Rûp.
De rûp oerwinteret as in healwaaks rûp yn in gerspôle. De rûp fret fan ferskillende soarten gers.
300px|center
Smelle Ie
Smelle Ie is in doarp oan it Smeliester Sân yn de gemeente Smellingerlân.
Skiednis
De ierste fermelding fan Smelle Ie datearret út 1230 as Smalena. Oare nammen wiene Smelna (1326), Smelne (1392) en Smellinghera couent (1450). De namme betsjut letterlik smel wetter yn 'e Wide Ie. thumb|left|Lokaasje fan it Us Leaffrouwekonvint Tusken 1200 en 1250 waard yn Smelle Ie in benediktynsk dûbelkleaster stifte, in kleaster dus foar nonnen en muontsen. De tige gaadlik keazen lokaasje lei op de râne tusken heger en leger lizzende grûn. Der wie al in delsetting, want út argeologysk ûndersyk yn 1922 en 1980 die bliken dat der al earder in houten tsjerke stie, dy't letter ferfongen waard troch in tsjerke fan dowestien. De bruorren fan it Onser Lyewe Vrouwen Smelgeraconvent holden harren dwaande mei turfwinning en stiften pleatsen yn 'e kontrijen, lykas dy yn De Flearbosk. De pleatsen waarden dan wer ferpachte oan boeren, dy't de pacht betellen mei harren produkten. It kleaster hie in úthof oan It Foarwurk by Oerterp. Sûnt 1392 waard it kleaster allinne noch neamd as in benediktynsk nonnekleaster.
Troch it kleaster groeide Smelle Ie út as it bestjoerlike sintrum fan Smellingerlân. Yn 1453 hie Smelle Ie it rjocht in jiermerk te organisearjen en yn 'e 14e en 15e iuw wennen ek de grytmannen yn Smelle Ie. thumb|left|Tekening fan de [[argeologyske opgraving fan it eardere kleaster]] Mei de ynfiering fan de herfoarming kaam der in ein oan it kleaster. De kleastergebouwen binne yn de rin fan de tiid ôfbrutsen, it sloopmateriaal waard û.o. brûkt foar it ferstevigjen fan diken en paden. Mar der binne noch jimmeroan spoaren werom te finen, lykas de nammen Kleasterkampen, Muontsereed en Muontsegroppe en de ynrjochting fan it lân. De lokaasje fan it kleaster is bekend en opfallend yn it lânskip troch de heger lizzende grûn. Troch argeologysk ûndersyk is it bekend dat de dowestiennen tsjerke in ienskippich gebou west hat mei in wat smeller rûn koer.
Nei de opheffing fan it kleaster rekke Smelle Ie yn it neigean. De grytmannen setten harren nei wenjen yn Aldegea en Smelle Ie waard sels in buorskip fan Boarnburgum. Dat bleau sa oant 1955, doe't Smelle Ie tagelyk mei De Feanhoop, De Wylgen en Goaiïngahuzen de doarpsstatus krige.
Baai fan Galway
De Baai fan Galway of Galwaybaai (Iersk: Loch Lurgan of Cuan na Gaillimhe; Ingelsk: Galway Bay) is in grutte baai oan de westkust fan Ierlân. Hy leit op de grins fan Clare (suden) mei Galway (noarden). Nammejouwer is de stêd Galway (Gaillimh), dy’t oan de noardeastkant fan de baai leit. De súdkust is ek de grins mei de Burren.
Smelle Ie
Skiednis
Oan it begjin fan de 21e iuw rekke Smelle Ie noch wat grûn kwyt oan De Feanhoop. Earder hie it doarp ek noch in stikje lân oerdroegen oan De Wylgen nei't der in jachthaven oanlein wie. Op de grins fan it doarpsgebiet fan De Feanhoop en dat fan Smelle Ie hat it Wetterskip Fryslân oan de Bûtendiken yn de jierren 2019-2020 in nij gemaal mei in fiskpassaazje boud. De fiskpassaazje ferbynt de Wide Mûntsegroppe mei it Krûme Gat en it natoergebied Petgatten De Feanhoop.
Baai fan Galway
De baai is sa'n 50 kilometer lang en tusken de 10 en 30 kilometer breed. De Araneilannen (Oileáin Árann) lizze westlik fan de yngong ta de baai en de baai sels hat ek in protte lytse eilannen.
Tagongswegen fan de Atlantyske Oseaan nei de baai binne: Galwaybaai is ferneamd fanwege syn unike tradisjonele sylskip, de Galway Hooker en fan de Galway-oesters.
Smelle Ie
Mienskip
Smelle Ie hat in mienskiplik doarpsbelang mei De Wylgen en de buorskip Bûtensfallaat. Ek de flagge en it wapen fan de twa doarpen binne mienskiplik.
Sêge
Neffens in âlde profesije soe in bruorremoard út it laach fan kening Redbad de ûndergong betsjutte fan de wolfarrende stêd Wartna. Yn 'e tiid dat it âlde heidenske leauwe plak meitsje moast foar it kristlike leauwe hie abt Bouwe fan it Smelnekleaster it plan om dwers troch de hillige wâlden in feart te graven. De smit Wybo út Wartna, dy't út it laach fan Redbad stamde, wie mei syn mem trou oan it âlde leauwe; hja moasten neat fan de kristenen ha en om it plan fan abt Bouwe te kearen seagen hja gjin oare mooglikheid as de abt moast dea. It slagge Wybo om by it Smelnekleaster te abt te fermoardzjen, mar doe't syn mem de pij fan abt wat iepentearde seach hja op it boarst fan de abt Redbad's wapen en moast hja fêststelle dat Wybo syn lang lyn ferlerne broer fermoarde hie. Dêrmei kaam de profesije út fan de bruorremoard en mei waard Wartna troch in grutte wetterfloed troffen. Alle ynwenners ferdronken en sa ek Wybo. Mar syn geast soe nea rêst fine. Dat wie it begjin fan in lange rige spûkferhalen yn 'e kontrijen fan de Lang-Sleatemer-man.
Ek oer it wetter fan Smelle Ie koe it nuver spûkje en skippers klagen nochal ris oer in spûk dat oer it skip sweefde. Nei de reformaasje waard yn Smelle Ie regelmjittich in non sjoen, dy't boppe strewellen en beammen dûnse wylst hja socht nei it kleaster dat net mear bestie. thumb|260px|Haven
Strjitten
Bûtendiken, Kleasterkampen, Moune Ein.
Oranjestêd (Sint-Eustasius)
Oranjestêd (Nederlânsk en offisjeel: Oranjestad) is it haadplek fan Sint-Eustasius, in eilân dat ta Karibysk Nederlân heart. It doarp is einliks it ienichste plak fan it eilân, der wenje likernôch 1.000 ynwenners. Oranjestêd leit oan de westkant fan it eilân oan de Oranjebaai. De stêd is te ferdielen yn in ûnderstêd en in boppestêd. De ûnderstêd leit oan it wetter en is it histoaryske diel fan de stêd. Hjir binne âlde ruïnes út de koloniale tiid te finen. De boppestêd leit op in 40 meter hege klif en is it kommersjele sintrum fan de stêd, ek is dit part fan de stêd it gebiet wêr’t in protte minsken wenje. De beide stêdsdielen binne mei elkoar ferbûn troch it Baaipaad.
Yn de 17e en 18e iuw wie Oranjestêd it wichtichste hannelssintrum yn de omkriten. Mar fan it begjin fan de 19e iuw ôf namen de hannelsaktiviteiten ôf.
Wichtige plakken en gebouwen
Yn Oranjestêd binne tal fan plakken dy’t fan histoarysk belang binne. Bygelyks:
Fasiliteiten
Omdat Oranjestêd einliks it ienichste plak op Sint-Eustasius is binne hjir ek de measte fasiliteiten fan it eilân. Sa beskikt it plak oer inkele winkels, in skoalle, in sikehûs en oerheidsgebouwen. Nei de winkels fan Oranjestêd komme in protte minsken fan it buoreilân fan Sint-Eustasius, Sint-Kits, omdat tal fan produkten hjir goedkeaper binne as op harren eigen eilân. Ek stiet yn Oranjestêd in universitêr medysk sintrum, mei likernôch 100 studinten.
Soarte
In soarte is de basis fan de taksonomy. De soarte is de takson dy't troch de taksonomy yndield wurdt. De soarte wurdt oantsjut fia de binomale nomenklatuer, dêr't de soartnamme it twadde part fan is. Boppe de soarte komt it nivo fan it skaai.
Foar presyzere oantsjutting fan de sibskip op dit nivo wurdt it fierder opdield yn soarten en ûndersoarten. By Linnaeus hjit dit nivo yn it Latyn Species.
Marlite Halbertsma
thumb|Marlite Halbertsma yn [[Uskwert (1977)]] Maria Elisabeth (Marlite) Halbertsma (Grins, 15 novimber 1947) is in Nederlânsk keunsthistoarikus dy't oant 1 oktober 2012 heechlearaar Histoaryske Aspekten fan Keunst en Kultuer oan de Erasmus Universiteit Rotterdam wie.
Libben en wurk
Halbertsma is in telch út de Fryske famylje Halbertsma. Har heit wie de archeolooch Herre Halbertsma. Se studearre keunstskiednis oan de Universiteit Utert en promovearre yn 1985 oan de Ryksuniversiteit Grins op it proefskrift "Wilhelm Pinder en de Duitse kunstgeschiedenis".
Nei har stúdzje wurke Halbertsma fan 1972 oant 1989 aas dosint oan de learare-oplieding fan de keunstakademy Minerva yn Grins. Yn 1989 waard hja universitêr dosint oan de Erasmus Universiteit Rotterdam (EUR) by de Fakulteit fan de Histoaryske en Keunstwittenskippen, fan 2011 ôf werneamd ta Erasmus School of History, Culture and Communication. Nei in beneaming út namme fan de Verhagen Stichting as bysûnder heechlearaar yn 1997, waard se yn 2000 gewoan heechlearaar op de learstoel Histoaryske Aspekten fan Keunst en Kultuer oan deselde universiteit. Yn 2012 gie se mei emeritaat. By har ôfskied waard se beneamd ta Ridder yn de Oarder fan Oranje Nassau en ûntfong se de Ad Fontespenning fan de EUR. Letter dat jier krige sy fan de Gemeente Rotterdam de Wolfert van Borselenpeinje. Yn 2012 sette se har wer foarfêst nei weinjen yn Grins. Yn 2014 waard se dêr bestjoerslid fan it Luthers Bach Ensemble. Marlite Halbertsma is troud.
Njonkenaktiviteiten
Halbertsma wie fierder koördinator fan twa NWO-ûndersyksprojekten, 'Globalisation and Cultural Heritage' (2005) en 'Community Museums Past & Present' (2009), finansearre troch it VSBfûns. Teffens wie hja nau belutsen by ferskate tentoanstellingen lykas:
Melkersûnderwiis
thumb|right|300px|Hânmelken yn by [[Sniksweach, 1954]] Melkersûnderwiis wie it ûnderrjochtsjen fan hân- en masinemelken. De earste suvelkonsulint yn Fryslân J. Mesdag organisearre melkwedstriden. Meidat der gjin unifoarmens wie waard in reglemint opsetten dat noch lang brûkt wurde soe by hânmelkkursussen.
O.B. van der Burg út Tytsjerk wie ferantwurdlik foar de oplieding fan lieders (de saneamde foarmelkers) fan melkerskursussen. Under tafersjoch fan de Rykssuvelfoarljochtingstsjinst waarden jierliks yn oerlis mei de lânbouorganisaasjes en de legere lânbouskoallen hânmelkkursussen opsetten. Yn 1956-1957 diene kursisten oan de 71 kursussen 297 mei. Dêrfan slaggen 284 en waarden 23 ôfwiisd. Yn totaal bedroech it tal diplomearre hânmelkers yn Fryslân ein 1956 8758. De foarmelkers waarden rekrutearre út dejingen dy't slagge wiene foar it hânmelken mei mear as 180 punten en mei pedagogyske kwaliteiten. Yn 1956 slaggen 22 foarmelkers. Yn totaal wienen der yn Fryslân ein 1956 284 diplomearre foarmelkers.
Troch it groeiend tekoart oan arbeidskrêften wie it tal melkmasines sterk tanomd: 1955: 2340 masines (tanimming 530), 1956: 3096 masines (tanimming 756); 1 july 1957: 3583 masines. Troch de Rykssuvelfoarljochtingstsjinst waarden op fersyk fan lânbouorganisaasjes en ferskate lânbou-ûnderwiisynstelingen kursussen jûn yn melkmasinekennis.
Yn de winter 1956-1957 wienen der 248 kursisten. Yn totaal binne der 3999 getúchskriften ôfjûn. Neist de teoretyske oplieding koe in praktykdiploma masinemelken helle wurde. De oplieding bestie út: De resultaten waarden wurdearre neffens in fêststeande punteskaal; in diploma fan 180 punten of mear joech rjocht op in CAO-taslach fan F 2,- yn de wike.
Flesh Made Sin
Flesh Made Sin is in Nederlânske metalband oprjochte yn 1999 yn Tilburch. De band brocht yn 2004 syn debútalbum Dawn of the Stillborn út. De teksten fan de band gean benammen oer de dea en tramtaasje. Flesh Made Sin hat twa studio-albums útbrocht.
Anale seks
Anale seks, ek sodomy neamd (nei de bibelske stêd Sodom), is in foarm fan seksuële aktiviteit wêrby't ornaris de penis fan 'e iene sekspartner ynbrocht wurdt yn 'e anus en/of it rektum fan 'e oare sekspartner, al besteane der ek foarmen fan anale seks dy't gjin folsleine fleislike mienskip omfetsje. Hoewol't anale seks yn 'e regel mei (manlike) homoseksualiteit assosjearre wurdt, hawwe stúdzjes útwiisd dat net alle homo's dizze foarm fan seks bedriuwe. Fierdersoan hat bliken dien dat anale seks ek yn heteroseksuële relaasjes net ûngebrûklik is (dêrby giet it trouwens net altyd om seksuële foarkar, mar ek wol om 'e fammesteat fan 'e froulike sekspartner te behâlden). Beskate farianten fan dizze foarm fan seks komme ek yn lesbyske fermiddens foar.
Troch de tearens fan 'e wand fan 'e anus en it rektum ûntsteane by it bedriuwen fan anale seks maklik lytse wûntsjes, wat dizze foarm fan seks ta de gefaarlikste fan allegear makket wat de kâns op it oprinnen fan seksueel oerdraachbere sykten oanbelanget. It hawwen fan anale seks sûnder dêrby in kondoom te dragen, is dan ek tige by tige ôf te rieden. Fierders makket de anus, oars as de fagina, gjin natuerlik glydmiddel oan, en kin men dêrom better in keunstmjittich glydmiddel brûke.
Der kinne in pear ferskillende farianten fan anale seks ûnderskaat wurde:
Plestik
Plastic is in groepsnamme foar keunststoffen; it komt út it Ingelsk, yn it Frysk hjit it ek wol plestyk. It wurdt ek wol brûkt as alternatyf wurd foar keunststoffen.
In plastic is oarspronklik allinnich in keunststof wêrfan troch platyske foarmjouwing - ferhjitting yn in foarm ûnder druk - in foarwerp fan makke wurde kin. Der is dan sprake fan in termoplast. Lang net alle keunststoffen falle dêrûnder. Dêrom wurdt yn de keunststofyndustry leaver fan keunststoffen sprutsen. In soad, mar lang net alle keunststoffen binne opboud út polymeren.
In goed foarbyld fan in keunststof dy't nei foarming net mear plastysk te ferfoarmjen falt is polyuretaanskom, dat in soad tapast wurdt yn meubels, kessens en soksoarte, mar yn syn hurde foarm ek yn kuolkasten.
It wite materiaal dêr't ferskate soarten flessen fan makke wurde kinne, is makke fan (polyeteen) dat wol smeltber is en yn prinsipe opnij ferwurke wurde kin sûnder gemyske ôfbraak. Ek jiskepûden wurde makke fan termoplastysk materiaal - middels in blaasproses.
Foarbylden
thumb|Diels út plestyk besteand [[seeôffal dat oangroeid is op it strân (Hawaï)]]
Kitchener (Ontario)
Kitchener is in stêd yn Kanada, yn it súdwesten fan de provinsje Ontario en it hie neffens de folkstelling fan 2006 204.668 ynwenners. De stêdekloft fan Kitchener hearre ek universiteitsstêd Waterloo en Cambridge ta en hat 451.235 ynwenners.
Kitchener waard yn 1833 stifte en is sûnt 1912 in stêd mei in eigen bestjoer. Oant 1916 hjitte de stêd Berlyn en luts it plak in protte Dútske emigranten oan. 1916 waard de stêd nei fjildmaarskalk Horatio Kitchener ferneamd.
Technyske Universiteit Delft
thumb|250px|(Earder) haadgebou mei toer, sûnt it kolleezjejier 2008-2009 yn gebrûk as fakulteit Boukunde thumb|250px|Achterkant fan de aula, mei ingong fan it restaurant De Technyske Universiteit Delft (TU Delft) is in Nederlânske technyske universiteit yn de stêd Delft. It is de âldste en grutste Nederlânske iepenbiere technyske universiteit. Fan 2022 ôf wurdt er troch QS World University Rankings oardere by de 10 bêste technyske universiteiten yn de wrâld. Op it mêd fan arsjitektuer en sivile technyk stiet TU Delft op it 2e plak yn 'e wrâld, nei MIT (Massachusetts Institute of Technology).
De TU Delft is fertsjintwurdige yn de Stichting Akademysk Erfgoed, in stichting dy't as doel hat om universitêre kolleksjes en kultuerskatten yn stân te hâlden.
Skiednis
De universiteit is fuortkaam út de Koninklijke Akademie ter opleiding van boargerlike ingenieurs zoo voor 's lands dienst als voor de nijverheid en van kweekelingen voor den handel, dy't op 8 jannewaris 1842 stichte waard, mei stipe fan kening Willem II. De earste direkteur en grûnlizzer wie Antoine Lipkens.
Op 2 maaie 1863 waard it technysk ûnderwiis yn Nederlân wetlik reglemintearre, en dêrby yn de sfear fan it middelber ûnderwiis brocht. By Keninklik Beslút waard it jier dêrop, op 20 juny 1864 de Koninklijke Akademie opheft, en waard Delft oanwiisd as plak foar de fêstiging fan de Polytechnische School te Delft.
Mei de wet fan 22 maaie 1905 die de namme "Technische Hoogeschool van Delft" syn yntree. It akademysk nivo fan de oplieding waard dêrmei erkend, en de Hegeskoalle krige de status fan universiteit. Ek it promosjerjocht waard dêrmei ynfierd. It tal studinten yn dy tiid lei om de 450 hinne.
Yn novimber 1940 brutsen op de hegeskoalle, lykas yn Leien, stakingen út as in reaksje op it ferbod oan Joadske amtners, en dus oan guon heechleararen, om les te jaan. Dat late ta in sluting fan de hegeskoalle troch de Dútsers. Dit wiene de earste stakingen tsjin it Dútske bewâld en de Joadeferfolging yn Nederlân. Nei in staking ein novimber 1940 wie de hegeskoalle troch de besetter sletten. Op 15 april 1941 waard de hegeskoalle weriepene ûnder strang Dútsk tafersjoch. Ek yn de dêropfolgjende oarlochsjierren wie der sprake fan fûl ferset fan Delftske studinten en dosinten yn de Twadde Wrâldoarloch.
By de wet fan 7 juny 1956 krige de Hegeskoalle rjochtspersoanlikheid. Ta beslút waard wetlik regele dat de namme Technische Hogeschool Delft  per 1 septimber 1986 feroare wurde soe yn Technische Universiteit Delft, om betizing foar te kommen mei ynstellingen foar heger beropsûnderwiis dy't har hegeskoalle neame soene.
Logo
It byldmerk fan de TU Delft befettet in flam boppe de "T" fan "TU Delft". Flam en letter foarmje mei-inoar in brânende toartse. Dat ferwiist nei it fjoer fan Prometheus, in Grykske mytologyske figuer dy't it fjoer fan de goaden stiel en it oan de minsken joech. Prometheus learde de minskheid om metaal te bewurkjen mei help fan it fjoer. Om dy reden wurdt er wolris beskôge as de alderearste learmaster yn de technyk. Op it terrein fan de TU Delft stie in brûnzen byld dat Prometheus foarstelde. Yn jannewaris 2012 waard it byld stellen, en yn 2016 waard in nij byld pleatst. It byldmerk waard yn 1983 ûntwurpen troch Gerard Schilder fan ûntwerpburo 2D 3D en yn 2002 oanpast troch René Hofman fan Euro RSCG Bikker. De kleuren binne blau (Pantone Process Cyan) en swart, de letters binne yn lettertype Univers steld.
Underwiis en ûndersyk
It tal meiwurkers fan de TU Delft skommele tusken 2000 en 2009 tusken de 4.000 en de 4.500. Yn 2021 hie de universiteit 431 promoasjes.
Akademyske gearwurkingen
Yn 1996 is mei gearwurking útein set tusken it Imperial College yn Londen, de Technyske Universiteit yn Helsinki, de Rheinisch-Westfälische Technyske Hegeskoalle yn Aken en de TU Delft op it mêd fan technyske ierdwittenskippen, wêryn't twa programma's oanbean waarden, in saneamde EMC (grûnstofwinning) en EMEC (grûnstofferwurking). Underwilens is dy master útgroeid ta de Federation of European Mineral Programs, dêr't de folgjende partijen yn partisipearje: Rheinisch-Westfälische Technyske Hegeskoalle Aken, de Technyske Universiteiten yn Berlyn en Bergakacademie Freiberg (Dútslân), Delft (Nederlân ), Helsinki (Finlân), Koice (Slowakije), Wroclaw (Poalen), de Universiteit fan WroSB). Dat it Imperial College yn Londen docht net mear mei yn dizze federaasje.
Yn septimber 2006 binne de Eidgenössische Technische Hochschule, de Rheinisch-Westfälsche Technyske Hegeskoalle fan Aken en de TU Delft begûn mei in mienskiplike master tapaste geofysica as spin-off fan de mienskiplike IDEA League. De dielnimmers studearje dêrby efterinoar yn Delft, Zürich en Aken, wêrnei't de studint sels it plak bepale kin wêr't er syn ôfstudearprojekt docht. Dat it om in folslein mienskiplike oplieding giet, mei ien eksamenreglemint en ien kurrikulum, is unyk.
Kommunistysk Manifest
200px|right It Kommunistysk Manifest of Manifest fan de Kommunistyske Partij, wie it earste marksistyske politike programma dat opsteld waard. It programma waard skreaun troch Karl Marx en Friedrich Engels yn 1847, foar it Kommunistenbûn, en yn febrewaris 1848 publisearre.
South Australian Film Corporation
De South Australian Film Corporation (Ingelsk foar "Súdaustralyske Filmkorporaasje"), gauris ôfkoarte ta SAFC, is Australysk steatsbedriuw dat yn 1972 oprjochte waard troch it regear fan 'e dielsteat Súd-Austraalje. It doel fan 'e organisaasje is om 'e produksje fan films en tillefyzjesearjes yn Súd-Austraalje te promoatsjen en te fasilitearjen, om sa mear ynkomsten nei de dielsteat ta te heljen en de regionale ekonomy oan te fiterjen. It haadkertier fan 'e SAFC is fêstige yn 'e Súdaustralyske haadstêd Adelaide.
Ien fan 'e bekendste produksjes dy't troch de SAFC fasilitearre waarden, wie de soapsearje McLeod's Daughters, dy't fan 2001 oant en mei 2009 op it plattelân fan Súd-Austraalje filme waard.
Jouwert Jouwertsma
thumb|Jouwert Jouwertsma Jouwert Jouwertsma  (ek wol Jouwersma skreaun) (Skearnegoutum, 31 augustus 1857 - Ljouwert, 19 jannewaris 1889) wie in Frysk folksskriuwer en dichter.
Hy wie in soan fan Johannes Jouwerts Jouwersma en Antje Cornelis Kuipers. Fan berop wie er smid: te Snakkerbuorren (1881), Oentsjerk (1887) en Ljouwert (1888). Jouwert Johannes is mar 31 jier wurden
Kremlyn fan Tûla
It Kremlyn fan Tûla (Russysk: Тульский кремль) is de 16e-iuwsk monumint fan federale betsjutting yn de Russyske stêd Tûla.
Beskriuwing
It yn de jierren 1514-1520 boude kremlyn hat 12,7 meter hege muorren mei in dikte fan 2,8 oant 3,2 meter, de muorren dy't it rjochthoekige terrein omfiemje hawwe meiïnoar in lingte fan 1066 meter. Der binne njoggen tuorren, wêrfan't fjouwer ek as poarte tsjinje. It grûngebiet fan it kremlyn beslacht 6 hektare, dêr't in museumgebou en twa katedralen (de Untsliepeniskatedraal en de Epifanykatedraal) steane. Sûnt 2010 is it kremlynkompleks restaurearre en opkreazge. By dy restauraasje waard ek de yn 1936 ferneatige toer fan de Untsliepeniskatedraal werboud. De kantelen fan de muorren lykje op dy fan de kremlynmuorre fan Moskou.
Skiednis
Nei't Tûla ûnder grutfoarst Ivan de Grutte by it Grutfoarstendom Moskou foege waard, joech Vasili Ivanovitsj yn 1507 opdracht om op de lofter kant fan de Upa in iken fêsting te bouwen, dy't yn 1509 foltôge wie. Yn 1514 folge de opdracht foar de bou fan in stiennen kremlyn.
Wylst Ivan de Grousume mei syn leger tsjin Kazan focht, belegere Krim-kahn Devlet I Gerai Tûla. Oant de fersterkings út Kolomna kamen om de stêd te ûntsetten, moasten de bewenners sels mei helpe de stêd te ferdigenjen.
Yn 1607 waard it kremlyn foar in skoft beset troch de rebellenlieder Ivan Bolotnikov, oarspronklik in út de liifeigenskip flechte kosak, dy't miende foar tsarevitsj Dmitri Ivanovitsj te fjochtsjen. Tsaar Vasili IV slagge der lang om let de opskuor del te slaan mei it plan om in daam yn de Upa oan te lizzen, sadat it kremlyn der ûnder strûpte. Ta neitins oan dy slûchslimme set waard yn 1953 in obeliks oprjochte.
Montevideo
thumb|250px|Haven fan Montevideo Montevideo is de haadstêd fan Oerûguay. De stêd leit op de noardouwer fan it estuarium fan de Río de la Plata, dy't op dat plak 200 kilometer breed is (justjes besuden Buenos Aires, Argentynje). It oantal ynwenners berint sa'n 1,3 miljoen, benei de helte fan de totale befolking (3,3 miljoen ynw, 2004) fan it lân. De hiele metropoal (mei de departeminten Canelones en dielen fan San José) hat sa'n 1,8 miljoen ynwenners. Yn Oerûguay wurde kontreien dy't bûten dat gebiet lizze oantsjut as interior, 'binnenlân'.
Montevideo waard stifte yn 1726 troch Bruno Mauricio de Zabal', as in strategyske set yn it Spaansk-Portegeesk skeel oer de Rio Plata-regio en as tsjinhinger fan de Portegeeske koloanje by Colonia del Sacramento.
De stêd hat yn 1807 in skoftke ûnder Britsk bewâld stien en wie belutsen by de earste grutte seeslach yn de Twadde Wrâldkriich: de Slach fan de Rio Plata. It is ek it plak dêr't de Montevideo-konvinsje yn 1933 tekene waard, troch njoggentjin Amerikaanske naasjes. Yn 1930 waard it earste wrâldkampioenskip fuotbal yn Oerûguay holden. De iennige stêd dy't doe de stadions foar de wedstriden hie wie Montevideo.
Montevideo is it ekonomyske sintrum fan it lân. De stêd leit oan in baai, dy't in natuerlike haven foarmet, en op de haadrûte fan weitransport fan Buenos Aires nei Porto Alegre yn Brazylje. De stêd hat it haadkantoar fan de Mercosur en de Asociación Latinoamericana de Integración. Montevideo hat in ryk kultuereel (û.o. de tango en kandombe) en arsjitektoanysk erfgoed.
It libbensnivo yn Montevideo is heech, it heechste fan Latynsk-Amearika en beheart ta de 30 meast feilige stêden fan de wrâld.
Fuortsette Grifformearde Tsjerken yn Nederlân
De fuortsette Grifformearde Tsjerken yn Nederlân (vGKN) is in Nederlânsk tsjerkegenoatskip, oprjochte op 8 maaie 2004.
Reden fan oprjochting
Doe't de Grifformearde Tsjerken yn Nederlân (GKN) op 1 maaie 2004 opgienen yn de Protestantske Tsjerke yn Nederlân (PKN) wiene der sân gemeenten dy't harren net yn de nije tsjerkeoarder fine koenen. Harren wichtichste beswieren wienen dat ferskillen yn útlis fan it kristlik leauwe dêr neist elkoar bestean koene en it feit dat mei 1 maaie 2014 (10 jier nei de oprjochting fan de PKN), pleatslike grifformearde tsjerken it rjocht ferlearen om harren jild en guod te hâlden nei it ferlitten fan de GKN.
Montevideo
Sport
Montevideo is de sporthaadstêd fan it lân. Fan de 16 klups yn de Primera División komme der 14 út de stêd. De grutste twa fuotbalklups binne Nacional en Peñarol, de grutte twa fan Oerûguay en twa fan de meast wichtige fuotbalklups yn Súd-Amearika, dy't meielkoar al 81 kear (fan de 103) it lânskampioenskip wûn hawwe.
Fuortsette Grifformearde Tsjerken yn Nederlân
Reden fan oprjochting
Dizze gemeenten rjochten op 8 maaie 2004 yn Garderen de fuortsette Grifformearde Tsjerken yn Nederlân op.
Oarspronklike gemeenten
De by dit tsjerkeferbân oansletten tsjerken wienen:
De grifformearde tsjerke fan Den Bommel is per 1 jannewaris 2005 noch oergien nei de PKN. De Tsjerke fan Haarlim-Sintrum hat har yn oktober 2005 oansletten by de Nederlânsk Grifformearde Tsjerken.
Op 7 maaie 2006 is der yn Drachtster Kompenije de jongste vGKN-tsjerke ûntstien. Hja tsjerkje yn Boelensloane, yn it sa hjitten 'wite tsjerkje'.
Op 26 febrewaris 2012 is de fuortsette Grifformearde Tsjerke Assen en omkriten offisjeel ynstituearre.
Op 9 novimber 2015 makke de wurdfierder fan de fGKN bekend dat de tsjerke fan Garderen mei 1 jannewaris 2016 it tsjerkegenoatskip ferlitte soe. Garderen lei te fier fan de kearn fan de measte fuortsette grifformearde tsjerken yn Fryslân en dêrnjonken wiene der swierrichheden oer it foech fan de dûmny dêr. Garderen is no wer in gewoane grifformearde tsjerke, dy't mooglik oansluting siket by in oar ferbân.
Yn 2019 waard bekend makke dat ek De Harkema it ferbân fan de fuortsette Grifformearde Tsjerke ferliet. De grifformearde fan De Harkema, mei likernôch 800 leden de grutste tsjerke yn it ferbân, hawwe harren oansletten by it Bûn fan Frije Evangelyske Gemeenten.
De vGKN bestiet tsjintwurdich (2020) noch út seis tsjerken. Troch't in tal tsjerken it ferbân ferliet is it ledental sakke fan 3.400 yn 2004 oant 2.001 yn 2019.
Heidendom
It heidendom wurdt beskôge as it iere leauwen fan de minsken. It wurd is foaral in kristlik begryp en hâldt yn it ferearjen fan mear as ien god. Neffens de kristlike optyk wurde alle net-monoteïstyske godstsjinsten dy't net op de bibel basearre binne as heidensk beskôge.
Ier heidendom
De kerstening fan Jeropa wurdt faak foarsteld as in opgong fan it barbarendom nei beskaving, en it heidendom wurdt dêrby faak beskôge as wat minderweardichs dat bestriden wurde moast. Dat de minsken it yn dy tiid oars seagen blykt wol út it grutte tal foar-kristlike gebrûken en feesten dy't yn de kristlike kultuer en religy opnommen binne, bygelyks it peaskefjoer, it peaske-aai, de krystbeam en ferskate aspekten fan it Sinteklazefeest.
Nijmoadrich heidendom
Tsjintwurdich is der in oplibjen fan it heidendom yn de westerske wrâld, ûnder de namme modern heidendom, Westersk heidendom of neopaganisme, dat bytiden it karakter fan in subkultuer oannimt. It moderne heidendom wurdt opmakke troch in grut tal ûnderskate religyen, en it fynt syn grûn foar in part yn krityk op 'e materialistyske Westerske maatskippij. Besibbe oan dit nijmoadrich heidendom binne wichelroede-rinnen, astrology, holisme en in soad ynteresse yn parapsychologyske ferskynsels.
One Vision (liet fan Queen)
One Vision is in nûmer dat oarspronklik opnaam is troch Queen yn septimber 1985 yn de Musicland Studios yn Dútslân en útbrocht op it album A Kind of Magic fan Queen út 1986. One Vision wie it earste nûmer op it album en waard op 4 novimber 1985 útbrocht as earste single fan it album.
Oer it nûmer
One Visio waard skreaun troch alle bandleden meinoar, al had Roger Taylor de grutste part fan de tekst en Brian May de grutste part fan de muzyk skreaun. De lêste wurden fan it nûmer is "Fried chicken", ek al soe it nei ferwachting "One vision" wêze moatte. Dit is in grapke dat Freddie Mercury yn de studio úthelle doe't se it nûmer oan it opnimmen wiene. Dy jûns ieten se nammentlik frituerde hin. By it opnimmen fan it nûmer wie de tekst noch lang net kompleet en begûn Freddie mar gerjochten te sjongen.