cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Johannes Vingboons
Biografy
Vingboons kombinearre sy ambachtlik fakmanskip as kartograaf mei syn artistike kwaliteiten as akwarellist en koe him sa hieltyd mear talizze op it meitsjen fan akwarellen fan eksoatyske kriten. Dy platen basearre er op oanwizings en stuaasjesketsen dy't skippers, stjoerlju en keaplju fan harren reizen meinamen yn opdracht fan de VOC en WIC. Hy makke stedsgesichten, plattegrûnen, kustprofilen en seekaarten en kombinearre dielen dêrfan ta in unike rige tekeningen dy't in byld jouwe fan de doetiids bekende wrâld dy't foar de Nederlânske hannelsposysje fan belang wie. Dy kaarten, plattegrûnen of oansichten binne foar dy kriten no faak de âldst bekende.
It wurk fan Vingboons wie unyk en yn syn tiid al in sammelobjekt dat rike lju graach hawwe woenen. It grutste tal, in searje fan 130 akwarellen ynbûn yn trije atlassen, waard 1654 oankocht troch keninginne Kristina I fan Sweden. Nei har dea kamen de atlassen oan Paus Aleksander VIII, sadwaande hat de bibleteek fan it Fatikaan se no op 'e noed. De op ien nei grutste kolleksje, goed hûndert wurken, is yn it besit fan it Nasjonaal Argyf yn De Haach. In lyts tal akwarellen is opnaam yn de bibleteek fan de famylje De Medici yn Florence. Fjouwer sinjearre kaarten op perkamint dy't meielkoar de hiele wrâld sjen litte binne part fan de samling fan it Nederlânsk Skipfeartmuseum yn Amsterdam.
Gundobad
Magister militum
Gundobad waard om 445 hinne berne as de âldste soan fan kening Gundiok. Hy waard grutbrocht yn 'e omkriten fan (Savoye) en siet yn syn jonge jierren yn Itaalje by it Romeinske leger, dêr't syn omke Risimir as oerbefelhawwer fan it leger feitlik hearske oer it West-Romeinske Ryk.
Nei it ferstjerren fan Risimer op 8 augustus 472 berikte Gundobad syn hege posysje yn it leger. Troch keizer Olybrius waard er beneamd as magister militum fan it Romeinske leger yn it westen. Al gau die er itselde as syn foargonger doe't er nei de dea fan keizer Olybrius op 3 maart 473 in strieman Glycerius as keizer beneamde.
Hy krige as oerbefelhawwer te krijen mei de komst fan in part fan de Ostrogoaten, lieden troch Fidimir. Dat folk hie har wengebiet yn Pannoanje ferlitten en besocht nei Itaalje te ferfarren. Gundobad koe de Ostrogoaten gewurde litte, sadat se fierder teagen nei Galje, nei har besibbe stam, de Fisigoaten.
Yn it East-Romeinske Ryk koe keizer Leo I net akseptearje dat Glyerius op 'e troan yn it westen siet en stjoerde syn ferwant Julius Nepos mei in leger nei it westen om de hearskippij oer te nimmen. Fanút Dalmaasje, dêr't er gûverneur wie, fear Nepos mei in machtich leger nei Itaalje. Yn juny 474 berikte Nepos Ostia (de havenstêd fan Rome) en luts nei Ravenna. Glycerius joech him oer en Gundobad waard troch Nepos foartendaliks ûntheft fan syn funksje yn it leger. Teloarsteld ferliet Gundobad Itaalje en gong werom nei syn stamferwanten yn Galje.
Kriich om it keningskip
Werom yn Galje feroarsake Gundobad in opfolgingskrisis. Syn heit Gundiok, wie yn 473 stoarn en hie syn keninkryk ferparte oer syn trije oare soannen, Godigisel, Gilperik II en Gundomar. Gundobad wie it hjir fansels net mei iens en kearde him tsjin syn bruorren. Hy deade Gundomar yn 486 en fersloech Gilperik yn 493.
Tsjin Godegisel ferlear hy de slach. Dizze broer slagge deryn om mei help fan de Franken Gundobad te ferslaan by Dijon yn 500. Gundobad koe lykwols nei Avignon flechten en kearde mei help fan de Fisigoaten it jier dêrop wêrom. Diskear waard Godegisel by Vienne troch Gundobad ferslein, finzen nommen en yn 501 fermoarde, wêrmei't Gundobad úteinlik allinnich hearsker fan de Boergonden waard.
Autokraat
Under it bewâld fan Gundobad waarden de Boergonden bûnsmaten fan it East-Romeinske Ryk en de Ostrogoaten. Dit bûnsgenoatskip kaam ta stân om it opkommen fan it Frankyske ryk fan kening Klovis tsjin te hâlden. Troch yntensive diplomasy fan biskop Avitus fan Fienne, slaggen de Franken der lykwols yn om Gundobad oer te heljen de side fan Klovis te kiezen. Gundobod ferbruts it ferbûn mei de Romeinen en Ostrogoaten en sleat yn 507 in nei ferdrach mei de Frankyske kening. Tegearre foelen sy de Fisigoaten oan dy't yn de slach fan Fouillé (507) ferslein waarden. Mar doe't de Ostrogoaten de Fisigoaten te help skeaten, waard Gondobad op syn beurt ferslein. Troch dizze nederlaach rekke hy in part fan syn grûnbesit (de Provence besuden Durance) kwyt oan de Ostrogoaten. Letter waard dit besit werom jûn oan de Boergonden.
Ferskaat
Under it bewâld fan Gundobald waard it Boergondyske rjocht op skrift set. Gundobald kaam te ferstjerren yn 516 en waard opfolge troch syn soan Sigismund.
Badminton op de Olympyske Simmerspullen 1996
200px|thumb|right|200px|It Olympyske Badminton stadion fan Atlanta 1996
Badminton is ien fan de sporten dy't dien waarden op de Olympyske Simmerspullen 1996 yn Atlanta. It badminton hie plak yn de Georgia State University Sports Arena
Medaljespegel
De top fiif fan lannen dy't by it badminton medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen fan 1996.
List fan planetoïden 41901-42000
Dit is in list fan planetoïden 41901-42000.
Bibelsk Printekabinet
Museum Bibelsk Printekabinet, earder Bibel yn Byld, is in museum yn Dokkum, dat oant 2008 oan de Nijbuert yn Ternaard fêstige wie. De ferhuzing nei Dokkum waard yn 2007 pland om't dêr mear oanrin fan toeristen ferwachte waard.
De eardere Meniste-tsjerke út 1851 heart ek ta it museum. Yn it tsjerkje sit in Bakker & Timmenga-oargel út 1915. It printekabinet sit yn it fergaderlokaal njonken de tsjerke. Der binne tekeningen út de 15e iuw - 19e iuw fan ûnder oaren Pieter Mortier, Nicolaas Visscher, Romeyn de Hooghe, Christoffel van Sichem, mar ek Jozef Israëls en Marcus van Loopik. De kolleksje bestiet fierder út ferskate bibelútjeften, dêrûnder de Nederlânske Steate-oersetting, psalmberimingen en Fryske oersettingen.
Wâldsein Fersekeringen
Woudsein Verzekeringen wie in ûnderlinge fersekeringsmaatskippij út Wâldsein dy't oprjochte waard yn 1816.
De maatskippij krige by oprjochting de namme 'Onderlinge Brandwaarbog Maatschappij van Woudsend''. Troch tanimmende skaalfergrutting waard Wâldsein Fersekeringen yn 1980 oernomd troch Stad Rotterdam. Beide maatskippijen hâlden lykwols harren identiteit. De namme bleau bestean en it haadkantoar bliuwt yn Wâldsein. Yn 2000 ûntstiet Fortis ASR neidat it beursnotearre 'ASR Verzekeringsgroep' en 'Fortis Verzekeringen Nederlân' fusearje. ASR bestie al sûnt 1997 út 'Stad Rotterdam', 'Woudsend Verzekeringen' en de yn 1997 taheakke 'De Amersfoortse' en de 'Europeesche Verzekeringen'.
Yn 2005 binne de trije labels AMEV, Stad Rotterdam en Wâldsein opgien yn it nije label Fortis ASR. Wâldsein rekke wat langer wat mear de bân mei fersekeringen kwyt. De Europeesche Verzekeringen (yn Amsterdam) en Ardanta (Ynskedee) hâlde in eigen posysje. Fortis falt yn 2008 en oan reorganisaasje falt net te ûntkommen. Der wurken doe noch 250 minsken yn Wâldsein.
Simmer 2009 kaam it berjocht dat it kantoar yn Wâldsein ein 2012 slute sil.
Lansing (Michigan)
Lansing is de haadstêd fan de Amerikaanske steat Michigan en hat 114.297 ynwenners (2010). De agglomeraasje Lansing hat 464.036 ynwenners (2010). Lansing leit tusken Chicago en Detroit tusken de Grutte Marren. De stêd docht Europeesk oan en hat de bêst oplate befolking fan de FS en in grut tal opliedingsintrums. De stêd hat ek in universiteit, de Michigan State University.
Demografy
Fan de befolking is 9,7 % âlder as 65 jier en bestiet foar 33,2 % út ienpersoanshúshâldings. De wurkleazens bedraacht 3,3 % (sifers folkstelling 2000).
Skiednis fan Noard-Fryslân
thumb|Kaart fan Noard-Fryslân út 1662 thumb|Noard-Fryslân, regio en distrikt.
Lansing (Michigan)
Demografy
It tal ynwenners gie nei ûnderen fan 126.932 yn 1990 nei 119.128 yn 2000.
Klimaat
Yn jannewaris is de trochsneed temperatuer -6,2 °C, yn july is dat 21,6 °C. Alle jierren falt der yn trochsneed 777,7 mm delslach (gegevens op basis fan de mjitperioade 1961-1990).
Skiednis fan Noard-Fryslân
Kolonisaasje
Sa om it jier 700 hinne hawwe Friezen de Noardfryske eilannen kolonisearre. It is net wis wêr't hja krekt weikamen, mar der wurdt oannaam dat dizze earste weach ferbân hie mei de kriich tusken Franken en Friezen. De twadde weach hat om it jier 1100 hinne plak hân; dy groep, út Easterlauwersk Fryslân, hat him op it fêstelân fêstige.
Tretjin hiirden
Bestjoerlik sjoen wie Noard-Fryslân iuwenlang ferdield yn trettjin rjochtsgebieten: de hiirden (Harden yn it Dútsk). Benammen de Fryske hiirden wienen yn wêzen boererepublykjes dy't hast alle saken sels regelen en dêr't it Deenske regear net in protte oer te fertellen hie.
Under Prusen
Oant 1864 hearde Noard-Fryslân ûnder de Deenske Kroan. Yn it jier 1864 waard Sleeswyk-Holstein ûnderdiel fan Prusen. It gebiet tusken de Eider en de grins mei Denemark wie bestjoerlik ferdield yn trije Kreisen; Eiderstedt, Hüsem en Tondern.
Referindum 1920
Nei de Earste Wrâldkriich waard yn it jier 1920 in referindum holden yn de bestjoerlike distrikten yn Noard- en Midden-Sleeswyk oer de lângrins tusken Denemark en Dútslân. Tusken de Friezen wie der frijwat diskusje oer it referindum. De nasjonale Friezen seagen harsels as selsstannich folk en woenen it leafste by Denemark hearre. De Dútsksinnige Friezen, ferienige yn de Nordfriesische Verein, woenen by Dútslân hearre. De Dútsksinnige Friezen, dy't in grutte mearderheid foarmen, ûndertekenen manmachtich de Bohmstedter Richtlinien dêr't se yn ferklearren dat de Noard-Friezen yn 'e rin fan 'e tiid Dútsers wurden binne. De nasjonale Friezen wienen dêr fûl op tsjin.
Twadde Wrâldkriich
Yn de Nazytiid wienen de Noardfriezen oer it algemien trouwe oanhingers fan Adolf Hitler en syn NSDAP. In protte ôfwikende stimmen wienen der net, mar dochs kamen se wol foar. Ien fan de bekendste wie Jens Mungard, de grutste dichter út de skiednis fan it eilân Söl. Hy stie in opname fan Noard-Fryslân yn Denemark foar en sette it ideaal fan de Fryske Frijheidsstriid fuort. Yn 1940 is er ferstoarn yn it Konsintraasjekamp Sachsenhausen.
Hoewol't de Noardfriezen, as Germaansk folk, oars moai yn de rasse-ideology fan de Nazys pasten, kamen der ûnder Hitler gjin maatregels om harren taal of kultuer te stypjen. Krekt oarsom, yn 1938 waard alle ûnderwiis yn it Noardfrysk beëinige en doe't in jier letter de Twadde Wrâldoarloch begûn, waard de oplibbing fan de Noardfryske taal en kultuer fan hegerhân hielendal smoard.
Bestjoerlike weryndieling 1970
Troch in weryndieling waarden dy trije bestjoerlike distrikten op 26 april 1970 gearfoege ta ien en krige as namme „Kreis Nordfriesland“ mei Hüsem as haadplak fan it bestjoer. It nije bestjoerlike distrikt kaam rûchwei oerien mei de regio Noard-Fryslân, allinnich it eilân Hilgelân binne it „Kreis Pinneberg“.
Thomas Herbaius
Thomas Herbaius (Hjerbeam, om 1570 - Ljouwert, 16 maaie 1613) wie advokaat-fiskaal of prokureur-generaal fan it Hof fan Fryslân.
Hy wie in sêftsinnich man, dy't der út pykte as rjochtsgelearde, mar ek as letterkundige. Ta syn freonerûnte hearden Nikolaas Mullerius, Pierius Winsemius, D. Leontius, J. Lenzius, Godfried Sopingius, Sibrand Siccama, H. Bouricius, G. Hardomans, Marcus Lycklama en syn útjouwer Joan Saeckma.
Boeing 221 Monomail
De Boeing Model 200 Monomail wie in Amerikaanske postfleanmasine út de iere jierren 30 fan de 20e iuw dy't syn earste flecht op 6 maaie 1930 makke.
Untwerp en ûntwikkeling
Yn 1930 kaam Boeing mei in spektakulêre nije postfleanmasine dêr't in soad nijmoadrichheden yn ferwurke wienen. In inkelde wjuk (benedendekker), metalen wjukken en streamline romp (ek de motor mei in saneamde cowling), ynlûkber lâningstsjellen. It tastel wie súnich en prestearre goed foar dy tiid.
Der waard ynearsten ien eksimplaar boud foar evaluaasje troch Boeing en it Amerikaanske leger (de Y1C-18). Dat late net ta in gruttere produksje; it tastel kaam telâne yn de Boeingfloat op de San Fransisko-Chicago loftpostrûte yn july 1931.
In twadde ferzje waard ûntwikkele as it Model 221, mei in 20 sm ferlingde romp mei romte foar seis passazjiers yn in tichte kabine op kosten fan wat laadromte, de fleander siet yn in iepen cockpit. Dit model fleach foar it earst op 18 augustus 1930. Sawol Model 200 en Model 221 waarden úteinlik oanpast foar transkontinintale tsjinst, Model 221A neamd, mei in bytsje langer makke kabine, gaadlik foar acht passazjiers. Dizze masines fleagen op United Air Lines syn Cheyenne-Chicago rûte.
De prestaasjes fan dit technysk foaroprinnend tastel waarden behindere troch brek oan in gaadlike motor (dy't no te licht wie) en it ûntbrekken fan avansearre propellertechnology. Doe't de nije propeller kaam, dêr't de blêden fan yn ferskillende hoeken set wurde koenen, en men krêftiger motoren ta syn foldwaan krige, waard de Monomail technysk rillegau ynhelle, ûnder oaren troch Boeing's eigen twamotoarige 247 en de Douglas DC-2.
Koartsweagen
Tsjerke
De tsjerke fan Koartsweagen waard yn 2010 restaurearre. Yn 2010 waard ek úteinset mei de restauraasje fan de dakruter. Der binne twa hearebanken yn de tsjerke foar de fâden fan eartiids en in preekstoel. Oant ein 19e iuw stie der in klokkestoel by de tsjerke. Yn 1896 binne de klokken dêrút ferkocht. Ien fan dy klokken, in ryk fersierde 12e- of 13e-iuwske klok, is ferneamd as de âldste klok fan Nederlân en stiet yn it klokkemuseum yn Asten, yn Noard-Brabân. De klok hat ûnder mear in grut Marijemonogram en yn spegelbyld de tekst 'Ave Maria'. Dy Marijeklok komt nei alle gedachten út de Marijekapel dy't yn de Midsiuwen yn Koartsweagen stien hat. De hjoeddeiske klok yn de dakruter is fan 1947.
Joadsk begraafplak
thumb|It Joadsk begraafplak besuden Koartsweagen Om 1800 hinne hat de Joadske gemeente fan de Gordyk yn Koartsweagen oan de Dwersfeart in stik lân oankocht foar in begraafplak. Yn 1947 is de joadske gemeente gearfoege mei dy fan Ljouwert. De gemeente Opsterlân hat it joadske begraafplak noch yn ûnderhâld.
Agatha Christie
thumb|right|250px|Agatha Christie thumb|right|250px|Grêfstien fan Agatha Christie Agatha Mary Clarissa Christie, (Torquay (Devon), 15 septimber 1890 - Wallingford (Oxfordshire), 12 jannewaris 1976), wie in Ingelske detektive skriuwster. Sy skreau ek romans ûnder de namme Mary Westmacott.
Agatha Christie is ien fan de meast wrâldferneamde detektive skriuwster en fan har binne nei William Shakespeare de measte boeken ferkocht. Der binne mear as in miljard Ingelske boeken fan har ferkocht en ek in miljard fan boeken dy't oerset binne yn sa'n 45 oare talen.
Har toanielstik The Mousetrap hâldt it rekôr fan it langst rinnende toanielstik yn Londen. It iepene yn it Ambassadors Theatre op 25 novimber 1952 en yn 2005 rint it noch nei mear as 20.000 foarstellings.
Christie publisearre mear as 80 boeken en toanielstikken. In protte fan dy boeken giene oer fan har bekende speurders, Hercule Poirot of Miss Marple. De measte fan har boeken en koarte ferhalen binne ferfilme, guon hiel wat kearen (Murder on the Orient Express, Death on the Nile, 4.50 from Paddington). De BBC hat tillefyzjesearjes en radioferzjes makke oer de measte fan de Poirot- en Marpleferhalen.
Tekenteltsje
thumb|240px|Little Sammy Sneeze (1904-06) troch [[Winsor McCay]] thumb|120px| [[Smoarge Piter - Fryske oersetting fan de "Struwwelpeter"]] thumb|120px| Robin Hood yn it Sealterfrysk In tekentelsje of byldferhaal is in ferhaal dat foarme wurdt troch in rige ôfbyldings mei tekst derby. Dy tekst kin ûnder, boppe of njonken de plaatsjes pleatst wêze. In stripferhaal of koartwei strip is tekenteltsje mei rigen (stripen) ôfbyldings wêrby't de tekst folslein yn 'e tekenings sels opnommen is. It ferhaal wurdt dêrby foar it measte part foarme troch direkte sitaten fan 'e tekene personaazjes, dy't yn saneamde tekstballonnen pleatst binne. In tekstballon is in lyts ramt mei in floeiende omlining dat yn 'e regel boppe de personaazjes tekene is, mei in útstykjend puntsje nei it personaazje ta dy't de werjûne tekst útsprekt.
Tekenteltsjes binne ien fan 'e âldste foarmen fan tekstoerlevering. In tekentelsje wurdt makke troch in striptekener en in senarist. Somtiids skriuwt de tekener it ferhaal (senario) ek sels en somtiids dogge der mear as ien persoan mei oan it tekenwurk (sketsen, inketsjen, beletterjen) of oan it ferhaal mei. Yn it Ingelsk hjit in strip in comic. In bekende Japanske foarm fan stripferhalen binne manga.
Soarten stripferhalen
Tekentelsjes binne der yn ferskate soarten, dy't allegearre op harren eigen mêd populêr binne:
In spotprint of cartoon (besteande út ien inkeld plaatsje dat de draak stekt mei de aktualiteit) kin net as tekenteltsje of stripferhaal oanmurken wurde om't it ymplisyt gjin ferhaal/teltsje omfiemet.
Freeze (tydskrift)
Freeze is in Frysk blêd oer popmuzyk yn Fryslân. It blêd wurdt troch frijwilligers makke ûnder tafersjoch fan Friesland Pop. Yn it blêd stean fraachpertearen, resinsjes, demo's en konserten. By Friesland Pop stiene yn 1997 sa'n 500 bands ynskreaun. Freeze wurdt ferspraat by muzykwinkels en skoallen.
Reden fan oprjochtsjen yn 1993 wie it te min omtinken krijen fan Fryske bands yn de provinsjale parse. It earste nûmer ferskynde ûnder de namme Fuzz, neamd nei it effektpedaal fan in drumstel dat yn de alternative rock brûkt wurdt. Om it in blêd op in brede groep popmuzyk te rjochtsjen waard de namme feroare yn Freeze. Meiwurkers wiene Sjouke Nauta (haadredakteur/popkonsulint), Anja de Boer en Wyb de Boer.
Krabbuorren
thumb|left|Komboerd fan Mûntsjesyl ôf thumb|Krabbuorren thumb|De buorskip thumb|Krabbuorren by't winter, 2010
Krabbuorren is in buorskip yn de gemeente Noardeast-Fryslân. Krabbuorren leit noardeastlik fan Munnekesyl oan de Olde Borchwei, noardeastlik fan de buorskip De Kolk. De buorskip komt sûnt de jierren 1960 op de kaarten foar.
De buorskip bestiet út in rige huzen oan de súdside fan de eardere seedyk om it midsiuwske Lauwerssee-eilân 't Oech. De oarsprong fan de namme Krabbuorren is net bekend.
Omkriten
Benoarden Krabbuorren leit de polder Nijkrúslân. Eastlik fan de buorskip stiet de pleats Olde Borch, súdlik de pleats Muncke Borch en benoarden de pleats Nittershoek. De lêste namme ferwiist nei de Nittershoeke of Groote Hoek, dêr't de seedyk yn it ferline in hoeke makke, foardat yn 1877 de dyk tusken Nittershoeke en Sâltkamp klear kaam; de bediking fan de Polder Wieringa (Fr.) en Nije Rûgesânsterpolder (Gr.). De Nittershoeke is sûnt de namme fan de buorskip benoarden Krabbuorren. Eastlik fan de buorskip stie op de Olde Dyk in loftwachttoer en eastlik leit de Krommekolk, een kolk dy't ûntstie nei in dyktrochbraak, faaks by de Alderheljenfloed fan 1570, mar in oare wettersneed kin it ek dien hawwe. In oare kolk mear eastlik by de mûne Rust Roest, waard ein 19e- begjin 20e iuw foar in part tichtsmiten. Beide kolken komme foar op in kaart út 1689.
Feepest
thumb|Gods slaandehand over Nederland, door de pest-siekte onder het rund vee, 1745 Feepest is in besmetlike sykte dy yn de 18e iuw in soad foar kaam. Tusken 1713 - 1719, 1744 - 1767 en 1768 - 1786 gie de sykte yn trije grutte weagen troch it lân. Yn de earste weach waarden mear as 61.000 kij dea. Stadichoan waard de sykte bestriden, benammen troch ynintsjen. De Boazumer predikant Eelko Alta hat hjir tige war foar dien. Yn de jierren nei de twadde feepest, fan 1744, waarden kij helle út Dútslân en Denemark. Dêrtroch feroare it fee it stadichoan fan readbûnte nei swartbûnte kij.
Ferrin
thumb|Kowe-each oandien troch feepest Doe't yn 1713 de feepest om Amsterdam hinne útbruts, koften in protte Hollanners om it lân te beweidzjen skiep yn Fryslân. Mar doe bliek de sykte ek al yn Fryslân te wêzen. De Steaten fan Fryslân ferbeanen dêrom it ynfieren fan fee út Hollân en Oerisel. Ek swalkers, om't dy't faak yn it hea sliepen waarden keard, om de fersprieding tsjin te hâlden. Deade kij waarden in ein bûten de doarpen begroeven yn djippe gatten en bedutsen mei ûnleske kalk. Fan besmette stâlen mocht fierders ek gjin fee mear ferkocht of ferfierd wurde. Op de hikke of de stâldoar kaam in swart krús te stean. Dochs besochten in soad boeren oan de maatregels te ûntkommen. Foar in part wie dat út ûnwittendheid: se wisten net krekt hoe't de syktme ferspraat waard. Mar it wie ek út needsaak, troch de grutte earmoede. Earst mocht it fee net slachte wurde en ek de hûden mochten net ferhannele wurde. Doe't it letter tastien waard wie de priis fan hûden in hiel ein sakke.
Sûnt de 20e iuw wurde boeren noch wolris kompensearre foar gefolgen fan rampen, mar doe barde dat hast net. Allinnich hoegden de boeren gjin hoarnjild te beteljen foar deade bisten en betellen hja gjin floreenbelesting. De stjerte fan fee wie ekstra heech omdat it fee net sa'n goede kondysje hie troch wiete riten en broei.
Eelko Alta
Eelko Alta en de Frjentsjerter heechlearraar Petrus Camper ha de situaasje fan de kij en de sykte doe wiidweidich beskreaun. Alta die proeven mei ynintsjen fan sike kij yn syn eigen stâl mar de bisten gongen dochs dea. Mar geandewei krige hy yn de gaten dat it ynintsjen fan keallen wol resultaat joech.
Pestboskjes
Yn it lânskip stean noch ferskate pestboskjes as stille tsjûgen yn it lân. Dêr binne soms hûnderten kij bedobbe. Ek yn de 19e iuw waard dat noch dien by feesykten as tuberkuloaze, tongblier en myltfjoer. Dizze lêste sykte kin nei hûndert jier noch besmetlik wêze.
Koartwâld (buorskip)
thumb|De mûne fan Koartwâld Koartwâld is in buorskip yn de gemeente Achtkarspelen. Koartwâld heart foar it grutste part ta de himrik fan Surhuzum. It westlik part leit yn de noardeasthoeke fan Surhústerfean, dêr't de Uterwei oer de Ald Feart giet.
Bergen (Noarwegen)
Bergen is in stêd en gemeente yn de Noarske provinsje Vestland en teffens de twadde stêd fan Noarwegen. De gemeente telde yn 2021 sa 'n 285.911 ynwenners.
Koartwâld (buorskip)
De namme komt ek foar as Cortwold (1543), Cor(d)wolde, Kortwoldumer tille en Kort Woolde (1718). Koartwâld is ien fan de acht oarspronklike karspels dêr't de gemeente nei ferneamd waard. De plaknamme soe ferwize nei in koart/lyts sompebosk.
De nôtmole yn Koartwâld is in achtkante stellingmole út 1864.
Bergen (Noarwegen)
Bergen wurdt de stêd tusken de sân bergen, de syv fjell, neamd. Ien fan de bergen dêr 't de stêd dizze namme oan tanket is Fløyen. Fân dy berg ôf ha je útsjoch oer de stêd. Om op de top te kommen kin gebrûk makke wurde fan in kabeltrein, Fløibanen. De heechste fan de sân bergen is Ulriken mei 643 meter.
Bryggen, is it midsiuwske bestoerssintrum en de kearn fan Bergen, it leit oan de baai Vågen en stiet sûnt 1979 op de UNESCO-Wrâlderfgoedlist.
De stêd is in populêr begjinpunt foar fakânsjegongers dy 't de Noarske fjorden, bergen en gletsjers sjen wolle. Dizze stêd is it súdlike begjin- en einpunt fan de Hurtigruten, (in mear as hûndert jier âlde Noarske passazjiers- en transporttsjinst lâns de Noarske westkust.
Skiednis
Bergen waard neffens de oerlevering yn 1070 stifte troch kening Olav Kyrre. Oant 1299 wie Bergen de haadstêd fan Noarwegen. Tsjin de ein fan de 13e iuw krige it in promininte rol yn it Hânzeferbûn as Kontor. Utlânske hannelers kochten benammen Stokfisk yn Bergen.
De Ingelsken waarden úteinlik ferslein en moasten harren skippen weromlûke, mar ferlearen gjin skippen. In kanonskûgel dy't ûnder de slach ynsloech yn de Domtsjerke fan Bergen is hjoed-de-dei noch hieltyd te sjen.
Op 20 april 1944 rekke in part fan de histoaryske binnenstêd om it havengebiet hinne swier skansearre troch in eksploazje op de troch de Dútsers yn 1943 foardere en omboude Nederlânske fiskersboat VL 103 Voorbode, dy't troch de Dútsers folpakt wie mei dynamyt. Der kamen 158 minsken by om it libben en der foelen 4.800 ferwûnen, benammen boargers. Nei de eksploazje waarden 4.260 bern evakuearre.
Bergen wie oant 1972 in aparte provinsje (fylke) oant de gemeente gearfoege waard mei de buorgemeenten Arna, Åsane, Fana en Laksevåg yn de provinsje Hordaland. De provinsje Hordaland gie op syn bar yn 2020 op yn de provinsje Vestland.
Kultuer
In soad bekende bands, wêrfan guon ynternasjonaal trochbrutsen binne, komme út Bergen. De bands Röyksopp en Kings of Convenience binne bygelyks bekend wurden yn dizze stêd. Sy meitsje diel út fan de saneamde Bergensbølgen, de "Bergense golf". Bergen jildt as in bakermatte fan blackmetal. In protte pioniers fan dit subsjenre fan metal binne oprjochte yn Bergen, wêrûnder Immortal, Burzum, Gorgoroth, Borknagar en Taake.
Bergen is de bertestêd fan de komponist Edvard Grieg en de Deensk-Noarske skriuwer Ludvig Holberg. It filharmoanysk orkest van Bergen is yn 1756 oprjochte en is ien fan de âldste orkesten fan 'e wrâld.
Klimaat
Bergen leit oan de westkust fan Noarwegen en is bekend fanwege de protte rein dy't dêr falt (trochstrings 2250 mm it jier). Alle jierren yn oktober wurdt it Reinfestival fierd. Dan is der in reinjas- en parapluparade. De stêd hat in protte parapluautomaten en dat is net om 'e nocht.
Koarnwert
thumb|right|300px|Koarnwert (2008) thumb|upright|De tsjerke fan Koarnwert (2014) Koarnwert is in terpdoarp yn de gemeente Súdwest-Fryslân, noard fan Makkum. It doarp hat likernôch 80 ynwenners (2021). Under it doarp falle de buorskippen Sotterum, Hou en Hiddum. Oant 2011 lei Koarnwert yn de eardere gemeente Wûnseradiel.
Yn it wapen en de flagge fan Koarnwert stiet in swan. Dit is in ferwizing nei de kloften swannen dy't winterdeis yn de Iselmar by it doarp oerwinterje.
Koarnwert is it berteplak fan Obe Postma.
Namme
Yn 1275 waard it neamd yn in kopy as Cornwerth. Yn 1315 waard it neamd as Corneworth, yn 1379 as Cornwerth, yn 1400 as Cornwairt, yn de sechtjinde iuw as Coornwert, yn de santjinde iuw yn it Frysk as Kornwirt en fan de achttjinde iuw ôf as Koarnwert en yn it Nederlânsk Cornwerd.
Begjintiid
Der moat om ende by Koarnwert al bewenning west ha yn 'e Romeinske Tiid of earder. It is net wis oft der bewenning wie op de hjoeddeiske terp, mar by Sotterum binne spullen fûnen út 'e Romeinske perioade.
Yn 'e tiid fan Karel de Grutte of justjes letter waard it foar it earst neamd as "Quirnifurt" of "Quirnivirt". De namme kaam foar yn akten fan it Dútske kleaster fan Fulda, dy't skinkingen ûntfong fan 12 pleatsen yn Koarnwert.
Bloeitiid
De tsjerke is fan om ende by 1150 en is wide oan Sint Bonifasius. Yn 'e Midsiuwen wie Koarnwert in wichtich hannelsplak, want it lei strategysk oan 'e iennige farrûte nei Makkum fan it noarden út, dêr't de slûzen nei de Sudersee, dy't fan grut belang wie, fan it wetterôffier fan de doe machtige Hânzestêd Boalsert. Der waard hannele mei keaplju út û.o. Hamboarch en Hollân. Ut âlde registers komme nammen as "Cornwürth" en "Coernwaert" foar. Nei de Hollânske nederlaach by de Slach by Warns op 26 septimber 1345 mochten de Hollanners mar yn trije Fryske plakken hannel driuwe, te witten Koarnwert, Harich en Holwert.
Hidde Jongema
Yn 'e rin fan 'e 15e iuw naam de betsjutting fan Koarnwert ôf en waard it njonken lizzende Makkum hieltyd wichtiger. Koarnwert waard mear in fiskers- en boeremienskip. Yn 1496 waard Koarnwert it toaniel fan de fjochterijen tusken de Skieringers en Fetkeapers. Edo (Hidde) Jongema, dy't op 'e pleats fan Hiddum wenne, wie in foaroansteande Skieringer. De Fetkeapers ûnder lieding fan Tsjerk Walta fan Boalsert woene him krije en hy ferskânste himsels yn 'e tsjerketoer. Tsjerk Walta kaam mei in legerke fan Boalserters en Warkumers nei Koarnwert en belegeren de tsjerketoer dêr't Edo yn siet. Syn freon Sjoerd fan Beyma kaam mei in legerke man út Wytmarsum, Arum en Frjentsjer en skeaten him ta help en wisten Tjerk Walta en syn mannen te ferdriuwen.
Boeremienskip
Yn 1640 waarden der 15 boerepleatsen teld dy by Koarnwert hearden. Dat Koarnwert in rike boeremienskip wie is te fernimmen oan de talleaze ferbouwings fan de tsjerke te witten yn 1510, 1580 en 1740, en yn 1898 doe't de âlde sealtektoer ferfongen waard troch in spitse toer dy't ek foar in beaken tsjinne foar de skipfeart op de Sudersee. De lânbougrûn om Koarnwert hinne wie fruchtber en yn 1780 is de Silaardermar, dy't tusken Koarnwert en Wûns lei, drûchlein. Koarnwert libbe yn dy tiid fan 'e lânbou en fiskerij, mar de lêste naam ek ôf mei oanlis fan de Ofslútdyk yn 1932.
Twadde Wrâldkriich
Mei de Dútske besetting op 10 maaie 1940 waard der om Koarnwert hinne hurd fochten. De Wûnsliny, dêr't lân fan Surch ôf oer Wûns nei Makkum ûnder wetter set waard om de fijân te kearen, rûn om Koarnwert hinne. Mar de Dútsers brutsen der troch hinne en Koarnwert waard beset gebiet. Dat duorre oant 18 april 1945, doe't de Kanadezen kamen dy't Fryslân fan de Dútske besetter befrijden. Dêrbij rekken noch wat pleatsen op Hiddum en Haaium (ûnder Wûns) yn it midden fan 'e fjochterijen en rûnen in protte skea op.
Gebouwen
Oan de Sotterumerdyk by Koarnwert stiet in mûne, de Koarnwertermûne. Dizze mûne hat yn 1907 fergunning krigen. It bemeallen fan de polder fan it Wetterskip Koarnwert hearde oant 1972 ta de taken fan dy mûne. De polder bestiet út fûgeltsjelân dat no beheard wurdt troch It Fryske Gea. Der wurdt rûge dong brûkt en der wurdt let meand.
Yn 2022 wurde der yn de himrik fan Koarnwert seis wynmûnen pleatst fan Wynpark Nij Hiddum-Hou.
Nijsgjirrich
De bijnamme foar Koarnwerters wie eartiids "hikkespringers". Dat kaam om't men troch (of oer) in trijetal hikken gean moast om by de tsjerke te kommen. De grûn, dêr't in grut part fan de hjoeddeiske Doarpswei op leit, hearde by trije pleatsen. De boeren brûkten de hikken om it fee te kearen. De âlde tagongswei nei it doarp lei oan de noardigge fan de opfeart. Doe't oan de noardkant fan de strjitte hûzen boud waarden, waard de tagongswei fan de seedyk ôf ferlein en ferdwûnen nei yngripen fan de gemeente de hikken.
Befolking
thumb|350px|De Koarnwertertille mei Koarnwert
Strjitten
De Doarpswei dat troch de doarpskearn rint hat de status fan Beskerme Doarpsgesicht.
Godfryd fan Renen
Godfryd fan Renen wie biskop fan Utert fan 1156 - 1178. Godfryd holp Freark fan Hallum by de stifting fan Mariëngaard. Yn 1156 sluet hy in Ferdrach fan Kondominium mei Floaris III. It Kondominium wie in mienskiplik bestjoer fan de Fryske goaens dat troch Barbarossa oplein wie.
Skiedam
thumb|250px|Topografyske gemeentekkaart fan Skiedam Skiedam (Nederlânsk en offisjeel: Schiedam) is in stêd en in gemeente yn de Nederlânske provinsje Súd-Hollân.
De gemeente leit ynklamme tusken Rotterdam en Flaardingen. It leit oan de Skiedamske Skie en de Nije Maas. Op 1 july 2021 wennen der 79.393 minsken yn de gemeente. De stêd is benammen ferneamd om syn jenever, de histoaryske binnenstêd mei de grêften. Ek steane yn Skiedam de heechste wynmûnen fan de wrâld.
Skiednis
Skiedam ûntstie lykas Rotterdam oan de mûning fan in rivier, de Skie. Om 1250 hinne waard de Skie ôfdamme om de polders foar it seewetter te beskermjen. Om de daam hinne ûntstienen hannelsaktiviteiten omdat it guod dat oanfierd waard mei skippen oerladen wurde moast. In lytse doarpke ûntstie sa om de daam hinne.
De achttjinde iuw wie de Gouden Iuw foar Skiedam fanwegen it opkommen fan de Skiedamske jeneverstokerij. Ut ferskate stokerijen en destillearderijen wei waard de Skiedamske jenever oer gâns de wrâld eksportearre. Troch de jeneveryndustry krige Skiedam de bynammen "Swart Nazaret". Hjoed-de-dei is dy berdiuwstûke foar it grutste part ferdwùn, dochs bepale seis mûnen noch hieltyd it stedsbyld: De Walvisch, De Drie Koornbloemen, De Vrijheid,De Noord, De Palmboom, de yn 2008 boude Noletmolen en de yn 2011 fannijs boude mûne De Kameel, ien fan de heechste mûnen yn 'e wrâld. Ek docht in grut tal fan de eardere stokerijen weromtinken oan de stokerstriid. Yn ien fan dy stokerijen is sûnt 1996 it Jenevermuseum yn fêstige.
Op 4 maaie 1976 kaam Skiedam yn it nijs omreden de Treinramp by Skiedam.
Yn 2009 waard de yntocht fan Sinteklaas yn Skiedam hâlden.
Populaasje
Populaasje ûntwukkeling fan Skiedam sûnt 1983 :
Wykyndieling
thumb|right|250px|Alde kaart fan Skiedam.
It besjen wurdich
thumb|right|250px|It eardere stêdshûs fan Skiedam.
Berne yn Skiedam
thumb|right|250px|Inkelde fan de mûnen fan Skiedam, De Vrijheid en dêr efter De Noord.
Stasjon Westervoort
Stasjon Westervoort (Wtv), iepene op 16 maaie 1845, is in spoarweistasjon yn it Nederlânske doarp Oosterbeek yn de provinsje Gelderlân. It stasjon leit oan de Rhijnspoarwei (Amsterdam Sintraal - Elten).
Gebou
200px|thumb|left|1e stasjonsgebou stasjon Oosterbeek yn 1920 It oarspronklike stasjonsgebou fan Westervoort waarde iepene yn 1899 perron, in leech gebou mei wenning mei ôfknotte dakken. Yn it gebou wiene de stasjonsfunksjes en in wenning ûnderbrocht. It stasjon waard sletten yn 1936, it gebou waard yn 1965 ôfbrutsen. It stasjon waard yn 2011 weriepene, westlik fan it oarspronklike plak. Der kaam by de weriepening gjin nij gebou, it stasjon krige perronoerkapingen, in iepen fytsestalling mei fytsklûzen, en in pear parkearplakken.
List fan planetoïden 5401-5500
Dit is in list fan planetoïden 5401-5500.
Paralympyske Winterspullen 2006
De IXe Paralympyske Winterspullen waarden yn 2006 hâlden yn Turyn, Itaalje. Nederlân die net mei oan dy Paralympyske Spullen.
Sporten
By dizze Spullen stiene der fiif sporten op it programma. Rolstoelcurling stie foar it earst op it programma, dêr diene yn tsjinstelling ta de oare fjouwer sporten sawol manlju as froulju yn ien kompetysje oan mei.
Dielnimmende lannen
300px|thumb|right|Dielnimmende lannen. Grien: minder as 5 sporters; blau: 5-9 sporters; oranje: 10-19 sporters; read: 20 as mear sporters.
Ringwiel
It Ringwiel is in (110 ha) hielendal ôfsluten marke (wiel) yn de buert fan de Aldegeaster Brekken yn Wymbritseradiel. Oan de noardkant sit in útstulping, It Hop, mei de buorskip Sânfurd. Tegearre foarmje se it natuergebiet Ringwiel en Hop dat beheard wurdt troch It Fryske Gea. Súdeastlik leit by de Liuwe Daam Lytse Gaastmar.
Grutte stikken binne ûndjip en allinnich mar mei iepen sylboatsjes te befarren. Oare stikken hawwe djiptes tusken de 1,30 m en 1,70 m.
Sleattemer Mar
thumb|right|300px|Satellytfoto fan de [[Fryske marren]] thumb|left|Sleattemer Mar winterdeis''
De Sleattemer Mar is in mar fan 140 ha. tusken de plakken Sleat, Balk, en Wâldsein yn de gemeenten Súdwest-Fryslân en De Fryske Marren. Twa mei tûnen oanjûne farwetters ferbine dy plakken mei-inoar. De mar is net botte djip, bûten de fargeul bytiden mar 1,20 m. Oan de eastkant fan de fargeul is de wetterdjipte mar sawat ien meter; sa is de Wikeler Hop ek ûndjip.
Dykshoeke
De namme komt ek foar as Dyckshoek, Dykshoek en Dijkshoek. Op âlde kaarten wurdt er ek wol as herbeerh neamd.
Siccamastate (Readtsjerk)
Siccamastate wie in state benoardwesten fan Readtsjerk, gemeente Dantumadiel. Fan de state is neat werom te finen.
It hûs waard foar 1700 boud. Oer de eardere sate is net folle bekend, mar neffens Van der Aa yn syn Aardrijkskundig woordenboek wie om 1840 ter plaatse, waar zij gestaan heeft, nog de heuvel of wier over. De namme Siccama komt al foar op in kaart út 1739, by de Wearbuorren. Dit steed is no ûnbeboud, mar begjin 18e iuw moat hjir in pleats stien hawwe dy't eigendom wie fan in famylje Siccema. Mooglik stie de state der dus al foar 1700.
Merknamme
In merknamme is de namme fan merkprodukt. Yn supermerken wurdt ûnderskied makke tusken A-merken en hûsmerken. Hûsmerken binne meast goedkeaper as A-merken troch minder djoere ferpakkings- en reklamekosten. De measte konsuminten witte net krekt wêr't de produkten wei komme. Soms komme húsmerken fan winkels út itselde fabryk as de A-merken. Soks hoecht lykwols net te betsjutten dat beide produkten dan itselde binne. De VARA hat nei in oprop yn Kassa in side makke wêrop de ôfkomst fan in tal hûsmerken te sjen is. In seleksje fan de reaksjes:
Huzinge Voormeer
thumb|300px|Huzinge Voormeer Huzinge Voormeer is in monumintaal pân yn It Mar op It Hearrenfean. It is ien fan de pear oerbleaune minumintale gebouwen dy't ea op It Fean stienen. It hûs stiet no op in ûnopfallend plak dêr't hast gjin ferkear mear lâns komt. Dat wie oant de autosnelwei A32 oanlein waard wol oars, doe stie it oan de drokke wei dêr't in soad ferkear út De Knipe wei kaam.
Huzinge Voormeer is yn 1755 boud troch de famylje Van Heloma. In portret fan de makker hinget boppe de doar yn in seal. Op ien fan de muorren sit goudlearbehang.
Yn 1977 is it hûs fan binnen yngripend restaurearre. It wurdt no partikulier bewenne en is net tagonklik foar publyk.
Fiskersmonumint Moddergat
thumb| Fiskersmonumint Moddergat It Fiskersmonumint Moddergat is in út basaltblokken oplutsen mitsele monumint op de seedyk by Peazens-Moddergat as neitins oan de ramp dy't barde yn de nacht fan 5 op 6 maart 1883, doe't de fiskersfleat fan it twillingdoarp yn in swiere stoarm fergie.
Unthulling
It ienfâldige graniten tinkteken waard op 6 maart 1958 troch de Fryske kommissaris fan de Keninginne mr. H.P. Linthorst Homan ûnthuld. By de ûnthulling giselden stoarmfleagen en heilbuoien de mannichte en wie de loft boppe see griis en bartsk. De tekst op de stien is gearstald troch Douwe Tamminga.
Bom (wapen)
In bom is in eksplosyf wapen. Meastal bestiet in bom út in hâlder (hokker ek), dy't fold is mei eksplosyf guod, ûntwurpen om te ferneatigjen. De eksploazje moat op gong brocht wurde, dat kin mei help fan in klok (tiidbom) of mei ôfstânsbestjinning. Bommen dy't út in fleantúch smiten wurde, ûntploffe toch in hichtesensor, troch radar of troch kontakt mei de grûn.
De krêftigste bom is de wetterstofbom. De sterkste net-nukleêre bom is de Amerikaanske MOAB (Massive Ordnance Air Blast).
Hermannus Collenius
thumb|right|300px|In skildering op in paniel fan Hermannus Collenius Hermannus Collenius (Kollum, 1650 - Grins, 1723) wie in barokke keunstskilder út Kollum. Hy skildere yn de 17e iuw benammen grutte histoarjestikken en mytologyske tafrielen.
Kollum wie troch syn lizzing eartiids bot op Grinslân rjochte. Herman syn heit Piter Douwes wie goudsmid en syn pake wie dûmny yn Kollum. Tusken 1671 en 1678 wenne Herman yn Amsterdam en boude dêr in goede namme op. Mooglik hat er ek in reis nei Itaalje makke. Ein 1679 sette hy him nei wenjen yn De Like. Hjir dekorearde hy in pear grutte keamers en in soad skilderijen. Troch in grutte brân yn 1850 op de Nienoard binne mar in pear doeken bewarre bleaun. Ek it stedhûs fan Grins waard troch him dekorearre. De protestant Colennius die ek opdrachten foar de roomske tsjerke lykas de skilderingen 'Ten himel opnimming fan Marije' en 'De Sillige Dea'.
Benammen rike Grinslanner reginten en Ommelanner jonkers woenen graach in skilderij fan harren sels hingjen hawwe yn harren borgen dy't al fol hongen mei goudlearbehang en djoere meubels.
Colennius beskildere harren souders, wanden en doarren. De portretten moasten ek ryk oan dwaan. Yn de Menkemaboarch hingje noch fjouwer fan syn skilderijen. Ek yn de borgen Verhildersum by Leens en Nienoard yn De Like hingje skilderijen fan syn hân.
Opperdoezer Ronde
thumb|200px|De Opperdoezer Rûne mei de tinne skyl. De Opperdoezer Ronde is in ierdappelras dat allinnich om it Noard-Hollânske doarp Opperdoes hinne ferboud wurdt. It ras tieret allinne op de wat heger lizzende savelige grûn yn dizze hoeke fan West-Fryslân.
Skiednis
Yn Opperdoes waarden fan 1860 ôf foaral njoggenwikers ferboud, in hurd groeiende ierdappel, dy't al betiid yn it seizoen dold wurde koe. De njoggenwikers waarden krúst mei út siedballen kweekte fariaasjes fan de plant, troch de Andykske túnder J. Sluis. It resultaat waard yn 't earstoan de slús neamd. Troch feredeljen fan dizze ierdappel ûntstie doe de Opperdoezer Ronde.
Rispinge
Fanwege de tige kwetsbere skyl wurdt de ierdappel mei de hân dold. De earsten kinne al yn maaie roaid wurde, as dizze teminsten yn plestik tunnels waakse. Ierdappels út de kas kinne sels al yn april rispe wurde. De hiele rispinge is yn els gefal foar ein septimber út de grûn, dat de Opperdoezer Ronde is in betide ierdappel.
Konsumpsje
De Rûne is in konsumpsjeierdappel mei in giele skyl, dy't nei it sieden fêst bliuwt. Offisjeel hjit it dat de ierdappel 'in giel/wyt fleizige, ûnregelmjittich foarme, ovaalrûne, djipeagige knol mei in frij leech setmoalgehalte is. Dêrom wurdt de Opperdoezer Ronde troch kenners as delikatesse beskôge. De ierdappel befettet in protte fitamines en aaiwiten. De ierdappel is geskikt om te sieden te en bakken om't er in fêstsieder is.
De Opperdoezer Rûne is in beskerme oarsprongsnamme.
Boeing 247
De Boeing 247 wie in fleanmasine fan Boeing dat beskôge wurdt as it earste wier moderne passazjierstastel. It tastel is in twamotoarige leechdekker dy't ôflaat is fan de ienmotoarige B200 en de twamotoarige B215. It tastel wie hielendal fan aluminium, wie streamline, hie in tichte cockpit en hie in ynlûkber lâningsgestel. De kabine hie plak foar tsien passazjiers en der waard flein mei twa fleanders. Fierders hie dit tastel foar it earst trimflakken oan de wjukken, in automatyske piloat en in systeem fan opblaasbere rubberen hoezen om iisôfsetting kwyt te reitsjen.
De Boeing 247 makke de earste flecht op 8 febrewaris 1933 en it wie súver fuortendaliks in súkses. De earste klant wie it Amerikaanske United Airlines, dat 15 masines besteld hie, hoewol't der doe al fraach nei tastellen dy't mear as tsien man meinimme koene wie. It meast avansearre model wie de B-247D dy't ferstelbere propellerblêden krige en sa it motorfermogen ekonomysker benutsje koe. Doe't yn maart 1934 de DC-2 op it toaniel ferskynde wie it feitlik al dien mei de kommersjele karriêre fan de 247. De prestaasjeferskillen wienen te grut, sa't ek bliken die yn de McRobbertson Airrace fan 1934 dêr't beide tastellen oan meidienen.
De 247 waard wol brûkt troch de loftmacht (USAAF) as transporttastel, foar troepeferfier en as treningstastel oant de ein fan de Twadde Wrâldkriich ta. Der binne totaal 75 boud.
Neikommende ûntwerpen lieten gruttere, fjouwermotoarige ferkearsfleanmasines sjen, mar de basisformule feroare feitlik net oant Boeing begjin jierren 1940 mei de Boeing B307 Stratoliner kaam dy't foar it earst foarsjoen wie fan in drukkabine.
Aldhôf
De Aldhôf is in mar fan sa. 25 ha. súdeast fan Snits.
Aoibhinn Ní Shúilleabháin
Aoibhinn Ní Shúilleabháin (útspr.: [ˈiːvʲɪn̠ʲ n̠ʲiː ˈhuːl̠ʲəwaːnʲ], likernôch: " ii -vjinj njii hûû -ljuh-ûanj"; Castlebar, 25 oktober 1983) is in Iersk dosinte, presintatrise en muzikante. Hja wûn yn 2005 it Ynternasjonaal Festival Rose of Tralee, dat de Ierske etnyske identiteit fiert.
Aldhôf
Lokaasje
Ea wie it dêr't de gemeenten Wymbritseradiel en Doanjewerstâl moeten. By de Gemeentlike weryndieling fam 1984 waarden it de eardere gemeenten Wymbritseradiel en Skarsterlân. sûnt begjin 20e iuw is it lykwols Súdwest-Fryslân en De Fryske Marren.
Aoibhinn Ní Shúilleabháin
Jeugd
Aoibhinn Ní Shúilleabháin waard yn 1983 yn Castlebar berne as de dochter fan har âlden Arthur en Máire. Har heit wie direkteur fan it Mayo Education Centre en har mem wie ûnderdirektriser fan 'e Castlebar Irish School. Se groeide op yn Chathrú na Con yn it greefskip Mayo. Aoibhinn wie it âldste bern yn 'e húshâlding fan har âldelju; hja hat fiif bruorren. Aoibhinn en har bruorren binne lid fan 'e Comhaltas Ceoltóirí Éireann (de "Feriening fan Muzikanten fan Ierlân").
Aldhôf
Eilân
De mar feroaret stadich fan foarm, om't it leechfeangebiet is. Ek har de oanlis fan it Prinses Margrietkanaal it oansjen feroare. Yn de mar leit in lyts eilantsje mei in fakânsjehúske. Op dit eilantsje skynt ek in saneamd ferlitten hôf te lizzen. In ferlitten tsjerkhôf is in oerbliuwsel fan in ferdwûne delsetting. Se komme yn Fryslân benammen foar yn feangebieten.
Sjoch ek
thumb|left|250px|Kaartsje mei de offisjele wetternammen tusken [[Snits, De Jouwer en Akkrum.]]
Aoibhinn Ní Shúilleabháin
Rose of Tralee
Aoibhinn die yn 2005 mei oan de kompetysje fan it Ynternasjonaal Festival Rose of Tralee, dat de Ierske etnyske identiteit fiert. Se wûn de earste omgong fan op 15 juny 2005, doe't se it liet Summerfly song. Se wie doe 22. Aoibhinn har heit hie har foar de talintejacht ynskreaun, en sels wie se dêr earst net sa bliid mei, mar úteinlik se wûn de wedstryd. It hie har bedoeling te gean om in moanne letter nei it Universiteitskolleezje, Dublin te gean om ein oktober fan dat jier in mastergraad yn ynformatika te beheljen, mar ynstee bleau se om de fertsjintwurdiger te wêzen fan it Rose of Tralee-festival.
Muzyk
Aoibhinn wie de leadsjongster fan Ragús, in band dy't Keltyske muzyk spilet. Dêr gie se yn 2007 mei op toernee nei de Feriene Steaten, Japan en troch hiel Europa.
Underwiis
Aoibhinn wurke as leararesse yn oplieding yn wiskunde, natuerkunde en Iersk yn Tallaght, in wyk fan Dublin.
Media
Yn 2007 kaam Aoibhinn yn it programma The Panel foar it earst op 'e tillefyzje op RTÉ Two.
Aoibhinn presintearre op RTÉ ek twa seizoenen lang in reisprogramma, Getaways, tegearre mei Joe Lindsay. Yn 2013 krige se in baan as presintatrise fan in radioprogramma dat tsien wiken lang te hearren wie op RTÉ Radio 1, mei as namme Aoibhinn and Company. Se ferskynde yn 2014 yn it RTÉ-programma Fleadh Cheoil, tegearre mei John Creedon. Sûnt 2012 is se ien fan de presintators fan it RTÉ-programma The Science Squad, mei Jonathan McCrea en Kathriona Devereux. Se docht mei harren ek de presintaasje fan it programma 10 Things to Know About, dat yn 2017 útein sette.
Stalking
Aoibhinn waard twa jier lang stalkt troch in heechlearaar. Yn in fraachpetear mei de Irish Times sei se dat se benaud wie om allinne op de kampus te wêzen en dat se dêrtroch hast opholden wie mei har karriêre. Har stalker waard yn 2019 troch de rjochter skuldich befûn oan yntimidaasje. Hy rekke syn baan kwyt en de universiteit bea ekskuzes oan Aoibhinn oan. Aoibhinn kaam mei har ûnderfinings op dit mêd nei bûten ta om oandacht te fêstigjen op de yntimidaasje dy’t froulju op universiteiten oerkomt.
Siccamastate (Makkum)
Siccamastate wie in state oan it Ingwiersterleantsje yn Makkum, gemeente Wûnseradiel. Op it steed fan de state stiet yn 2010 in wenhûs út de tritiger jierren fan de tweintichste iuw.
Yn it gemeenteargyf yn Wytmarsum, is in stik oer de stimhawwende pleatsen fan Wûnseradiel út de jierren 1640 en 1698. Dêryn stiet dat yn 1640, Siert Pytters de Siccamastate hiert fan Taco fan Camminga út Arum. Mar yn de Schotanus atlas út 1664 stiet in symboal foar in ferneatige edele state op it steed fan de state. Dêrút kin opmakke wurde dat de state tusken 1640 en 1664 ôfbrutsen wêze moat. Yn de Schotanus-Halma atlas út 1718 stiet op it plak dêr't de state stien hawwe moat in wier ôfbylde.
Bit
In bit is de lytste ynformaasje-ienheid dêr't jo kompjûter mei wurket. Dy ynformaasje bestiet út ien ien- of nulkoade. Oft jo dy ien- of nulkoaden fertale nei ljochtstrielen, oan of út, of nei magnetisme is net fan belang. Ien bit hawwe jo eins neat oan, mar as jo him ûnderdiel fan in fêst oantal meitsje dan kinne jo der wat mei útdrukke.
Tink mar oan it seinen mei in seinlampe. Likelange ljochtflitsen sizze net safolle, mar yn it foar ôfsprutsen sinjalen mei lange en koarte flitsen kin de oare op ôfstân fertelle wat jo bedoele.
Kompjûtertalen wurkje mei fêste tallen bitten, bygelyks de byte en de kleurdjipte. De byte hat in fêst tal fan 8 bitten en wurdt ûnder oare brûkt om (skriuw)tekens yn triemmen fêst te lizzen. De kleurdjipte kin in tal fan 0 oant en mei 256 bitten hawwe. Hoe grutter it tal bitten, hoe grutter tal kleurtinten jo foar ôfbyldings fêstlizze kinne.